RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL dwar il-Funzjonament tal-Arranġamenti Tranżitorji dwar il-Moviment Ħieles tal-Ħaddiema mill-Bulgarija u r-Rumanija /* KUMM/2011/0729 finali */





DAħLA L-għan tar-rapport Il-Kummissjoni tippreżenta dan ir-rapport b'konformità mal-paragrafu 4 tal-Anness VI u VII tal-Att tal-Adeżjoni tal-2005 tal-Bulgarija u r-Rumanija. Wara t-talba tal-Bulgarija u r-Rumanija tal-20 ta' Ġunju 2011 għal reviżjoni[1] ulterjuri mill-Kunsill tal-funzjonament tal-arranġamenti tranżitorji dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema, din għandha sservi bħala l-bażi li fuqha l-Kunsill se jwettaq din ir-reviżjoni, li għandha tintemm fi żmien 6 xhur mill-wasla tat-talba. Il-moviment ħieles tal-ħaddiema bħala libertà fundamentali Il-moviment ħieles tal-persuni huwa waħda mil-libertajiet fundamentali garantiti mil-liġi tal-UE. Din tinkludi d-dritt taċ-ċittadini tal-UE li jmorru fi Stat Membru ieħor tal-UE biex jaħdmu u joqogħdu hemm mal-membri tal-familja tagħhom. Skont il-liġi tal-UE dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema, l-Istati Membri ma jistgħux jiddiskriminaw direttament jew indirettament kontra l-ħaddiema tal-UE u l-familji tagħhom fuq il-bażi tan-nazzjonalità fir-rigward ta' kwistjonijiet marbuta mal-impjieg. Hija tintitola lill-ħaddiema emigranti għal trattament ugwali fir-rigward ta' vantaġġi fiskali u soċjali, l-isħubija fit-trejdjunjins, l-akkomodazzjoni pubblika, u l-aċċess għat-tfal tagħhom għall-edukazzjoni ġenerali, l-apprentistat u t-taħriġ vokazzjonali. L-arranġamenti tranżitorji dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema L-Att tal-Adeżjoni tal-2005 jippermetti lill-Istati Membri tal-UE-25[2] jwaqqfu temporanjament l-aċċess ħieles għall-ħaddiema mill-Bulgarija u Rumanija għas-swieq tax-xogħol tagħhom billi jagħmluh soġġett għal-liġi nazzjonali tagħhom. Minkejja din ir-restrizzjoni mogħtija permezz ta' arranġamenti tranżitorji, Stat Membru għandu dejjem jagħti preferenza lill-ħaddiema mill-Bulgarija u r-Rumanija fuq ħaddiema li huma ċittadini ta’ pajjiżi mhux membri tal-UE fir-rigward tal-ewwel aċċess għas-suq tax-xogħol. Ma japplikaw l-ebda restrizzjonijiet għall-ħaddiema UE-2 fl-Istati Membri UE-2. Il-perjodu tranżitorju totali ta' massimu ta' seba' snin huwa maqsum fi tliet fażijiet distinti ("2-u-3-u-2"). Matul kull fażi japplikaw kundizzjonijiet differenti: - Il-liġi nazzjonali tal-Istati Membri l-oħrajn tirregola l-aċċess tal-ħaddiema mill-Bulgarija u r-Rumanija għas-swieq tax-xogħol fl-ewwel sentejn. - L-Istati Membri jistgħu jestendu l-miżuri nazzjonali tagħhom għal fażi oħra ta' tliet snin wara notifika lill-Kummissjoni qabel it-tmiem tal-ewwel fażi, inkella tapplika l-liġi tal-UE li tikkonċedi l-moviment ħieles tal-ħaddiema. - Stat Membru li jibqa' jżomm miżuri nazzjonali fl-aħħar tat-tieni fażi jista', f'każ ta' xkiel serju tas-suq tax-xogħol tiegħu jew ta' theddida għalih u wara li jinnotifika lill-Kummissjoni, ikompli japplika dawn il-miżuri sal-aħħar tal-perjodu ta' seba' snin wara d-data tal-adeżjoni. Barra minn hekk, klawżola ta' sigurtà tippermetti lil Stat Membru li ma għadux juża miżuri nazzjonali u li japplika l-liġi tal-UE dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema qabel it-tmiem tal-perjodu tranżitorju totali sabiex jerġa' jintroduċi restrizzjonijiet jekk ikun hemm xkiel serju fis-suq tax-xogħol jew xi theddida għalih. L-arranġamenti tranżitorji, li se jintemmu irrevokabilment fil-31 ta' Diċembru 2013, japplikaw biss għall-kisba tal-aċċess għas-suq tax-xogħol taħt il-liġi tal-UE dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema. Skont il-liġi tal-UE dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema, ladarba ħaddiem tal-UE-2 jitħalla jidħol fis-suq tax-xogħol ta' Stat Membru, huwa jibbenefika mid-drittijiet l-oħrajn kollha. L-arranġamenti tranżitorji ma jaffettwawx id-dritt fundamentali taċ-ċittadini tal-UE li jmorru jgħixu liberament fi ħdan l-UE skont l-Artikolu 21 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE (TFUE). Ma hemm l-ebda arranġamenti tranżitorji għall-applikazzjoni tal-liġi tal-UE dwar il-koordinazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali. L-arranġamenti tranżitorji ma japplikawx għal dawk il-ħaddiema li jaħdmu għal rashom li jistabbilixxi jew jipprovdu s-servizzi tagħhom fi ħdan l-UE għalkemm il-Ġermanja u l-Awstrija għandom il-permess li japplikaw restrizzjonijiet għall-provvista transkonfinali ta' servizzi li jinvolvu l-għoti temporanju ta' postijiet tax-xogħol lill-ħaddiema kif iddefinit fid-Direttiva dwar l-Għoti ta’ Postijiet tax-Xogħol f'ċerti setturi sensittivi[3]. Ħarsa ġenerali lejn il-politika nazzjonali dwar l-aċċess għas-suq tax-xogħol Il-ħaddiema mill-Bulgarija bħalissa għandhom aċċess ħieles għas-swieq tax-xogħol ta' ħmistax-il Stat Membru mill-UE-25. Wara li Spanja invokat l-klawżola tas-sigurtà u fil-11 ta' Awwissu 2011 il-Kummissjoni aċċettat it-talba tagħha li terġa tintroduċi restrizzjonijiet għall-ħaddiema Rumeni sal-31 ta' Diċembru 2012[4], il-ħaddiema Rumeni bħalissa għandhom aċċess ħieles għas-suq tax-xogħol ta' erbatax-il Stat Membru mill-UE-25. L-Istati Membri li jżommu restrizzjonijiet għall-aċċess tas-suq tax-xogħol japplikaw varjetà ta' miżuri nazzjonali li jirriżultaw f'reġimi legali differenti għall-aċċess għas-swieq tax-xogħol tagħhom. Xi wħud japplikaw skemi tal-permess għal xogħol sħiħ filwaqt li xi oħrajn għandhom proċeduri simplifikati jew kundizzjonijiet iktar faċli, pereżempju billi ma jirrikjedux permessi tax-xogħol għal xogħlijiet f'ċerti setturi jew b'eżenzjonijiet mit-testijiet tas-suq tax-xogħol[5]. Tabella 1: Il-politiki nazzjonali tal-Istati Membri dwar l-aċċess għas-suq tax-xogħol [pic] Sors: DĠ EMPL Nota: * Restrizzjonijiet anke fuq il-kollokament ta' ħaddiema f'ċerti setturi It-tielet fażi tal-arranġamenti tranżitorji Ir-restrizzjonijiet dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema tal-Bulgarija u tar-Rumanija għandhom, fil-prinċipju, jiġu fi tmiemhom fil-31 ta' Diċembru 2011. L-Istati Membri li għadhom japplikaw restrizzjonijiet jistgħu jżommuhom wara l-31 ta' Diċembru 2011 f'każ ta' xkiel serju għas-suq tax-xogħol jew theddida għalih wara li jkunu nnotifikaw lill-Kummissjoni qabel l-1 ta' Jannar 2012. Notifika minn Stat Membru sal-iskadenza se testendi r-restrizzjonijiet wara l-31 ta' Diċembru 2011 mingħajr il-bżonn tal-kunsens tal-Kummissjoni. Madankollu, bir-restrizzjonijiet temporanji fuq il-moviment ħieles tal-ħaddiema, l-arranġamenti tranżitorjijidderogaw minn libertà fundamentali tal-liġi tal-UE. Il-Qorti tal-Ġustizzja stqarret b'mod konsistenti li derogi mil-libertajiet fundamentali għandhom jiġu interpretati b'mod strett. Interpretazzjoni stretta tapplika wkoll għall-kundizzjonijiet li bihom l-Istati Membri jistgħu jkomplu jirrestrinġu l-aċċess għas-suq tax-xogħol fit-tielet fażi. Għaldaqstant, filwaqt li l-Kummissjoni tirrikonoxxi li s-swieq tax-xogħol fi ħdan l-UE jvarjaw ħafna u li huwa f'idejn kull Stat Membru nnifsu li jidentifika xi xkiel fis-suq tax-xogħol tiegħu, jew theddida għalih, hija tistenna li l-Istati Membri jipprovdu ġustifikazzjoni sħiħa b'dejta u argumenti konvinċenti dwar l-eżistenza ta' xkiel fis-suq tax-xogħol jew theddida għalih li tmur lil hinn minn sempliċiment stqarrija dwar ir-rata tal-qgħad. IL-LIMITU TAL-MOBILITÀ TAX-XOGħOL INTRA-UE MIċ-ċITTADINI TAL-EU-2 Iċ-ċittadini Bulgari u Rumeni residenti fi Stati Membri oħra tal-UE Minħabba nuqqasijiet fid-dejta eżistenti, huwa diffiċli li tkun magħrufa l-iskala preċiża tal-flussi tal-mobilità ta' wara t-tkabbir tal-UE. Madankollu, l-istatistiċi u d-dejta tal-popolazzjoni mill-Istħarriġ Ewropew dwar il-Forza tax-Xogħol (LFS) jissuġġerixxu li fl-aħħar tal-2010, madwar 2.9 miljun Bulgaru u Rumen ta' kull età — irrispettivament mill-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol — jgħixu fl-UE-25[6] (Tabelli A1 u A2[7]), kważi d-doppju ta' dawk ftit qabel l-adeżjoni (1.4 miljuni fl-aħħar tal-2006). Dan jammonta għal tkabbir nett medju ta' madwar 360 000 persuna kull sena. Dan il-proċess madankollu, kien diġà beda qabel l-1 ta' Jannar 2007 bi tkabbir nett medju ta' madwar 220 000 kull sena bejn l-2003 u l-2006. Iż-żewġ pajjiżi destinazzjoni ewlenin kienu l-Italja u Spanja, li flimkien jilqgħu aktar minn 70 % tal-Bulgari u r-Rumeni residenti fi Stat Membru ieħor (fl-aħħar tal-2010). Ir-Rumeni jirrappreżentaw aktar minn 80 % taċ-ċittadini kollha tal-UE-2 residenti fi Stat Membru ieħor u jinsabu l-aktar fl-Italja (41 %) u Spanja (38%), segwiti mill-Ġermanja (5 %) filwaqt li l-Bulgari jinsabu l-aktar fi Spanja (38 %), il-Ġermanja (15 %), il-Greċja (12 %), l-Italja (10 %) u r-Renju Unit (7 %). Filwaqt li l-influssi riċenti jidhru sostanzjali f'termini assoluti, f'termini relattivi, ir-residenti ta' ċittadini tal-UE-2 fi Stat Membru tal-UE-25 kienu jirrappreżentaw 0.6 % biss tal-popolazzjoni totali tal-UE-25 fl-aħħar tal-2010, meta mqabbla ma' 0.3 % erba' snin qabel. Din il-perċentwali hija l-aktar għolja f'Ċipru (4.1 %), segwita minn Spanja (2.2 %) u l-Italja (1.8 %). B'fokus fuq iċ-ċittadini mobbli li waslu dan l-aħħar[8] u li huma fl-età tax-xogħol (Ċart A1), iċ-ċittadini tal-UE-2 jirrappreżentaw parti kemmxejn sinifikanti tal-popolazzjoni tal-età tax-xogħol biss f''Ċipru (4.3 %), Spanja (1.4 %) u l-Italja (1.1. %) — għalkemm anke f'dawn il-pajjiżi, il-perċentwali tal-ħaddiema li waslu dan l-aħħar minn pajjiżi li mhumiex fl-UE kienet ferm akbar. Id-dejta tal-LFS tindika wkoll (Ċart A3) li dawk in-nies tal-età tax-xogħol li riċentament marru mir-Rumanija f'pajjiż ieħor marru l-aktar lejn l-Italja u Spanja (it-tnejn li huma qrib l-40 %), b'perċentwali aktar baxxa ta' Rumeni li marru r-Renju Unit, il-Ġermanja u Franza (b'kollox 12 %). Madwar terz ta' dawk il-Bulgari li marru jgħixu f'pajjiż ieħor għażlu Spanja, segwita mir-Renju Unit, il-Ġermanja, l-Italja u l-Greċja (kollha bejn l-10 u l-15 %). Il-flussi tal-mobilità mill-perspettiva tal-Bulgarija u r-Rumanija. Minn fost in-nies kollha li dan l-aħħar marru jgħixu f'pajjiż ieħor, ir-Rumeni huma l-ikbar grupp ta' ċittadini ta' età tax-xogħol li qegħdin jgħixu f'pajjiż ieħor (Ċart A2_ fl-2010 (27 %), segwiti miċ-ċittadini Pollakki (21 %). Il-Bulgari jikkostitwixxu r-raba' grupp, b'perċentwali ferm aktar baxxa (5 %). Tul il-perjodu 2003-2010, in-numru ta' ċittadini tal-UE-2 li kienu qed jgħixu fi Stati Membri oħra żdied b'2.1 miljun persuna li kien madwar 7 % tal-popolazzjoni domestika tal-pajjiżi tal-UE-2 (imkejla fl-2003) u ferm aktar ogħla mill-figura korrispondenti għall-pajjiżi tal-UE-10[9] matul l-istess perjodu (madwar 2 %). B'fokus fuq in-nies tal-età tax-xogħol, il-fluss ta' ħruġ ta' ċittadini Rumeni lejn Stati Membri tal-UE oħrajn mill-adeżjoni sa issa jammonta għal madwar 3.1 % tan-nies tal-età tax-xogħol (Ċart A3). Fil-Bulgarija, ir-rata korrispondenti hija ta’ 2.1 %. Dawn ir-rati ta' mobilità huma ferm ogħla matul il-perjodu mill-2004 (6.6 % għar-Rumanija, 3.7 % għall-Bulgarija) u dan juri li l-mobilità tax-xogħol minn dawn il-pajjiżi kienet diġà waħda sinifikanti qabel l-2007. Id-dejta tal-LFS tissuġġerixxi wkoll li l-maġġoranza taċ-ċittadini UE-2 li qegħdin jgħixu fi Stati Membri oħra kienu diġà jinsabu hemmhekk qabel l-adeżjoni (Ċart A4) Fl-aħħar nett, ma hemm l-ebda indikazzjonijiet (Holland et al , 2011[10]) li l-mewġa sostanzjali fl-2007 ma kinitx tikkorrispondi kompletament għal influssi ġodda reali iżda rriflettiet, għallinqas parzjalment, ir-regolarizzazzjoni ta' emigranti eżistenti li kienu diġà qegħdin jgħixu fil-pajjiż. It-tendenzi fil-flussi tal-mobilità. Il-mobilità intra-UE tidher li qed issegwi t-tendenzi tal-ekonomija. Il-perjodu 2004-2007 ta' tkabbir ekonomiku qawwi kien ikkaratterizzat mill-ogħla influssi mill-pajjiżi tal-UE-10 u l-UE-2 għall-UE-15, iżda din it-tendenza nbidlet radikalment mill-2008, mal-bidu tal-kriżi ekonomika u finanzjarja. Inġenerali, ir-riċessjoni u l-waqgħa fid-domanda għall-ħaddiema li rriżultat minn dan, ikkawżat it-tnaqqis fl-influss taċ-ċittadini tal-EU-10 u l-UE-2 lejn l-UE-15, speċjalment fl-2009. Din ikkawżat ukoll xi flussi għolja ta' ritorn lura lejn il-pajjiż tal-oriġini iżda ma hemm l-ebda evidenza ta' ritorni fuq skala kbira[11], peress li numru sinifikanti ta' ħaddiema mill-UE-10 u l-UE-2 iddeċidew li jibqgħu fil-pajjiż destinazzjoni (Koehler et al , 2010). Il-flussi 'l barra tal-mobilità mill-Bulgarija u r-Rumanija leħqu l-qofol tagħhom fl-2007 qabel ma naqsu sostanzjalment fl-2008 u speċjalment fl-2009, biex imbagħad reġgħu għolew fl-2010 hekk kif kien hemm titjib fil-kundizzjonijiet ekonomiċi. Filwaqt li l-flussi lejn l-IT, UK, FR u DE reġgħu għolew, l-influssi lejn ES naqsu, kaġun tal-qagħda ferm ħażina fis-suq tax-xogħol hemmhekk. Bejn l-2007 u l-2010, kien hemm bidla fid-distribuzzjoni ġeografika taċ-ċittadini tal-UE-2 li jgħixu f'pajjiż ieħor b'żieda fil-perċentwali tal-Italja (minn 32 % għal 37 %) u tnaqqis fi Spanja (minn 44 % għal 35 %). It-tnaqqis fil-mobilità intra-UE matul il-kriżi kien inqas qawwi għaċ-ċittadini tal-UE-2 milli tal-UE-10 (Tabella A4), peress li t-tkabbir tal-UE-2 seħħ aktar riċentament u għaldaqstant għadu qed jolqot il-mobilità tal-ħaddiema. Raġuni oħra hija li l-Bulgarija u r-Rumanija kienu affettwati ferm ħażin mir-riċessjoni ekonomika u d-differenza kbira fil-pagi meta mqabbla mal-pajjiżi tal-UE-15, għadha fattur qawwi ta' attrazzjoni (Holland et al , 2011). Madankollu, il-flussi tal-mobilità mill-UE-2 jidhru li laħqu l-qofol tagħhom fl-2007 u minkejja li rkupraw, fl-2010 kienu ferm inqas mil-livelli reġistrati fil-perjodu 2006-2008. Arranġamenti tranżitorji u fatturi li jolqtu l-mobilità It-Tabella A5 turi li l-impatt tal-ftuħ bikri tas-suq tax-xogħol (ġo FI, SE u l-biċċa l-kbira tal-UE-10) fuq l-influssi mill-UE-2 kien wieħed limitat ferm. Fil-każ tal-pajjiżi li fetħu s-swieq tagħhom fl-2009 wara t-tmiem tal-ewwel fażi, l-influssi netti kienu wkoll limitati sew wara l-ftuħ (DK, HU) jew inkella naqsu b'mod sinifikanti meta mqabbla mas-snin ta' qabel (ES, EL, PT), li jista' jiġi spjegat bħala riżultat tar-riċessjoni ekonomika. Sadattant, mill-2007 'l hawn il-pajjiżi li komplew jużaw miżuri tranżitorji rċevew influssi sinifikanti. Fl-Italja, ma kienu meħtieġa l-ebda permessi tax-xogħol fis-setturi ewlenin mill-2007 'l hawn u dan jispjega ż-żieda qawwija fil-mobilità mill-pajjiżi UE-2. Dawn l-eżempji jissuġġerixxu li l-miżuri tranżitorji kellhom biss influwenza limitata fuq id-distribuzzjoni tal-mobilità intra-UE u li l-flussi tal-mobilità huma kkontrollati minn fatturi oħrajn, bħal pereżempju d-domanda ġenerali għall-ħaddiema, l-effetti tan-netwerk permezz ta' popolazzjoni u lingwa barranin eżistenti. Kif mistqarr fir-rapport tal-2008[12], jekk xejn, restrizzjonijiet fuq l-aċċess għas-suq tax-xogħol jista' jkollhom effetti sekondarji bħal pereżempju aktar xogħol mhux iddikkjarat. Il-perċentwali relattivament għolja ta' nies li jaħdmu għal rashom fost dawk li mill-pajjiżi EU-10 u EU-2 marru jgħixu f'pajjiżi li jżommu restrizzjonijiet huwa effett sekondarju ieħor tar-restrizzjonijiet[13]. Fl-aħħar nett, jista' jkun li matul ir-riċessjoni l-biża' li jintilef l-aċċess għas-suq tax-xogħol setgħet ġġiegħel lill-ħaddiema tal-UE-2 biex jibqgħu fil-pajjiż destinazzjoni anke ladarba kienu tilfu xogħolhom minflok ma telqu lejn pajjiżhom u reġgħu ġew lura meta s-suq tax-xogħol irkupra. IL-KARATTERISTIċI EWLENIN TAN-NIES LI MARRU JGħIXU F'PAJJIż IEħOR FL-UE Età, sess u edukazzjoni Minn fost iċ-ċittadini kollha tal-UE-2 li qegħdin jgħixu fi Stati Membri oħra, 85 % huma tal-età tax-xogħol (15-64) meta mqabbla mal-medja ta' 67 % fil-popolazzjoni residenti totali tal-UE-25. Għaldaqstant, huwa ħafna aktar probabbli li ċ-ċittadini mobbli mill-pajjiżi tal-UE-2 ikunu jinsabu fil-perjodu ekonomikament produttiv ta' ħajjithom mill-popolazzjoni nativa. Barra minn hekk, il-ħaddiema mobbli riċenti tal-UE-2 huma iżgħar fl-età mill-popolazzjoni ġenerali kemm fil-pajjiż tal-oriġini kif ukoll f'dak li jilqagħhom. Il-persuni taħt il-35 sena jirrappreżentaw 62 % tal-persuni ekonomikament attivi tal-UE-2 tal-età tax-xogħol li marru jgħixu f'pajjiż ieħor meta mqabbla ma' 34 % biss fil-forza tax-xogħol tal-UE-15 (Ċart 1). Fir-rigward tal-analiżi skont is-sess, il-perċentwali ta' nisa fost dawk in-nies attivi mill-UE-2 li riċentament marru jgħixu f'pajjiż ieħor fl-UE (50 %) hija ogħla mill-medja tal-forza tax-xogħol tal-pajjiżi li laqgħuhom (45 %). Iċ-Ċart 1 tindika wkoll li madwar terz tal-persuni mill-UE-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor fl-UE mhumiex ta' ħiliet kbar (meta mqabbla mat-18 % biss fost dawk in-nies fl-UE-10 li marru jgħxi f'pajjiż ieħor) u aktar minn nofshom huma ta' ħiliet medji (ara ċ-Ċart 1). Il-perċentwali ta' nies ta' ħiliet kbar(14 %) hija ferm iżgħar minn dik tal-forza tax-xogħol fl-UE-15 (29 %). Ċart 1: Tqassim soċjo-ekonomiku ta' nies li riċentament marru jgħixu f'pajjiż fl-UE-15 mill-UE-2/10 (età 15-64), 2010 (% tat-total għal kull varjabbli u grupp). [pic] Sors: Eurostat, EU LFS, dejta annwali. Nota: Huma dawk in-nies li ilhom residenti 7 snin jew inqas fil-pajjiż tal-UE-15 li laqagħhom li huma meqjusa bħala riċenti. Id-dejta dwar is-sess, l-età u l-kisbiet edukattivi tirreferi għall-popolazzjoni attiva bejn il-15 u l-64 sena u d-dejta dwar l-istat tas-suq tax-xogħol tirreferi għall-popolazzjoni totali bejn il-15 u l-64 sena. L-istat tas-suq tax-xogħol Fl-2010, dawk li riċentament marru jgħixu f'pajjiż ieħor mill-UE-2 għandhom rata ta' impjieg daqsxejn iktar baxxa (63%) mill-medja tal-UE-25 (65 %)[14]. Madankollu, it-tqassim skont il-pajjiżi destinazzjoni ewlenin juri li r-rati tal-impjieg huma ħafna aktar għolja mill-medja ta' nies tal-età tax-xogħol fl-IT u l-UK, qrib il-mejda fl-ES u sinifikattivament iktar baxxa f'DE biss (Ċart A6). Barra minn hekk, ir-rata ta' inattività tan-nies li mill-UE-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor hija ħafna iktar baxxa mill-medja (Ċarts 1 u A6). F'dawn il-pajjiżi destinazzjoni ewlenin, ir-rata ta' impjieg tagħhom hija wkoll kumparabbli mal-medja fost in-nies mill-EU-10 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor (Ċart A6), li turi li prinċipalment hija l-konċentrazzjoni tal-UE-2 f'pajjiżi b'rata ġenerali tal-impjieg aktar baxxa (Italja, Spanja) — ara t-Ċart A13 — li tispjega l-prestazzjoni ġenerali inqas favorevoli tagħhom (meta mqabbla man-nies tal-UE-10 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor). Il-grupp ta' nies mill-UE-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor kienu l-aktar milquta mir-riċessjoni ekonomika (Ċart A7) u l-livell ta' qgħad tagħhom huwa ferm għoli. Dan hu dovut l-aktar minħabba l-qagħda ġenerali tas-suq tax-xogħol f'ES[15], wieħed miż-żewġ pajjiżi destinazzjoni ewlenin, minħabba l-kisbiet edukattivi tagħhom li fil-medja huma baxxi (Ċart A9) u l-predominanza tagħhom f'setturi li ntlaqtu sew mill-kriżi, b'mod partikolari s-settur tal-kostruzzjoni. Ir-rata tal-impjieg ta' dawk in-nies mill-UE-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor (63 %) hija ogħla mill-medja tal-pajjiżi tal-oriġini (59 %), ara ċ-Ċart A5. It-tipi ta' xogħol u s-setturi Il-Bulgari u r-Rumeni li riċentament marru jgħixu f'pajjiż ieħor għandhom it-tendenza li jaħdmu l-aktar (Tabella A6) fil-kostruzzjoni (21.2 %)[16], fid-djar privati (17.5 %) u f'attivitajiet ta' servizz ta' akkomodazzjoni u tal-ikel (14.2 %). Il-perċentwali tagħhom fl-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni, "ix-xogħol soċjali u tas-saħħa", u "l-attivitajiet professjonali, xjentifiċi u tekniċi" hija ħafna inqas mill-medja. Il-ħaddiema mobbli tal-UE-2 huma kkonċentrati f'xogħolijiet li jirrikjedu ftit kwalifiki (40 %) jew tan-nofs (53 %) u x-xogħolijiet ta' ħiliet kbar jimpjegaw biss 7 % tal-ħaddiema (it-Tabella A7 u ċ-Ċart A10). It-tipi ta' xogħolijiet l-aktar spiss huma dawk elementari u dawk "tal-artiġjanat u marbuta mas-snajja'". Id-distribuzzjonijiet settorjali u okkupazzjonali tal-ħaddiema tal-UE-2 jirriflettu sew is-sekwenza tal-ħila tagħhom, b'sovrarappreżentazzjoni tas-setturi b'ħila baxxa u medja. Matul il-perjodu ta' tkabbir ekonomiku, l-influssi tal-ħaddiema mill-UE2 kienu pożittivi għas-swieq tax-xogħol tal-ekonomiji li laqgħuhom għaliex dawn daħlu f'tip ta' xogħolijiet jew setturi b'nuqqas ta' ħaddiema u kienu jammontaw għal perċentwali limitata fl-impjiegi lokali[17]. Madankollu, il-perċentwali għolja ta' żgħażagħ u/jew ta' nies b'ħila baxxa fost dawk li mill-UE-2 marru jgħixu f'pajjiż ieħor kellha impatt negattiv fuq il-prestazzjoni tal-impjieg tagħhom matul ir-riċessjoni (b'mod partikolari fi Spanja, ara ċ-Ċart A11) peress li huma aktar vulnerabbli għat-telf ta' impjieg, għandhom adattabilità baxxa u jsibuha diffiċli li jergġħu jintegraw ruħhom fis-suq tax-xogħol. L-IMPATTI EKONOMIċI U L-IMPATTI FUQ IS-SUQ TAX-XOGħOL L-impatt fuq it-tkabbir u l-PDG per capita Studju riċenti bbażat fuq mudell[18] jistima li l-mobilità mill-UE-2 matul l-2004-2009 x'aktarx li qawwiet il-PDG totali tal-UE b'madwar 0.2 % f'qasir żmien u 0.3 % fit-tul (fuq il-bażi taż-żieda fil-forza tax-xogħol u li tippermetti l-aġġustament tal-kapaċità produttiva). Għall-pajjiżi tal-UE-15 li laqgħuhom, l-impatt fit-tul huwa saħansitra aktar qawwi (0.4 %). Madankollu, il-pajjiżi li rċevew influssi sinifikanti mill-pajjiżi UE-2 għandhom l-akbar impatt fit-tul fuq il-PDG: +1.7 % fi Spanja u +1.3 % fl-Italja. Ma jidhirx li hemm xi impatt sinifikanti fit-tul fuq il-PDG per capita għall-pajjiżi li laqgħu. Studji oħrajn (bħal D’Auria, Mc Morrow and Pichelmann, 2008; Brücker et al. , 2009; u Baas, Brücker and Hauptmann, 2009) għandhom it-tendenza li jikkonfermaw l-impatt ġenerali pożittiv fuq il-PDG inġenerali u l-effetti moderati fuq il-PDG per capita. Għall-pajjiżi tal-UE-2 minn fejn telqu n-nies, l-impatt fit-tul fuq il-PDG huwa wieħed ferm negattiv (-9.2 %) minħabba flussi 'l barra sinifikanti bejn l-2004-2009, iżda l-impatt fuq il-ħruġ per capita huwa ħafna inqas (-2.5 %). Barra minn hekk, ir-rimessi jistgħu jpattu parzjalment l-impatt ta' tkabbir negattiv fi żmien qasir u medju (ara s-sezzjoni 4.4.). L-impatt fuq il-finanzi pubbliċi, is-sistemi soċjali u s-servizzi pubbliċi Skont studji varji (p.e.: Barrett and Maître, 2011), ma hemm l-ebda evidenza ta' użu sproporzjonat tal-benefiċċji miċ-ċittadini intra-UE mobbli riċenti. F'xi każijiet, il-flussi tal-mobilità ħolqu pressjoni fuq is-servizzi tal-edukazzjoni, tal-abitazzjoni, u tas-saħħa fuq livell lokali. Madankollu, l-maġġoranza tal-istudji (p.e.: D’Auria, Mc Morrow and Pichelmann, 2008) stmaw li l-impatt tal-flussi riċenti tal-mobilità fuq il-finanzi pubbliċi huwa negliġibbli jew pożittiv fil-livell nazzjonali u għal dan ma hemm l-ebda evidenza kuntrarja. Fit-tul, il-mobilità intra-UE għandha mnejn tpoġġi l-istruttura tal-età u b'riżultat ta' dan, il-finanzi pubbliċi tal-pajjiżi tal-oriġini taħt pressjoni peress li l-Istati Membri UE-2 raw flussi 'l barra kbar ta' żgħażagħ. L-impatt fuq il-pagi u l-impjiegi Il-biċċa l-kbira tal-istudju tal-impatt tal-mobilità tal-ħaddiema tal-UE-2 fuq il-pagi u l-impjiegi tal-ħaddiema lokali jikkonkludu li l-effetti huma verament żgħar. Pereżempju, studju riċenti[19] sab li l-pagi fl-UE-15 huma fil-medja anqas b'0.24 % fil-medda l-qasira milli setgħu kienu mingħajr aktar mobilità mill-UE-2, u mingħajr ebda impatt fit-tul (-0.28 %). L-impatt huwa akbar għall-pajjiżi li rċevew influssi sinifikanti mill-UE-2 (madwar -0.7 % għal ES u IT). L-impatt fil-medda qasira taż-żmien tal-influss tal-ħaddiema mill-UE-2 fuq il-qgħad instab ukoll li huwa marġinali, bi tkabbir fir-rata medja tal-qgħad tal-UE-15 stmat għal 0.02 punti perċentwali biss fil-medda qasira taż-żmien u bla effett fil-medda itwal taż-żmien, anke f'pajjiżi li rċevew flussi sinifikanti mill-UE-2. Ir-riżultati mhux aggregati għall-gruppi, setturi jew xogħolijiet ta' ħiliet speċifiċi jistgħu jvarjaw mir-riżultati aggregati. Brücker et al (2009) juri li l-effett tal-impjieg għall-ħaddiema ta' ħila baxxa jkun ikbar mit-total. Madankollu, anke meta jkun hemm kunsiderazzjoni tad-differenzi fil-kwalifiki tal-ħaddiem, l-impatti għandhom it-tendenza li jkunu moderati. L-impatt tal-kriżi ekonomika L-effetti makroekonomiċi u tal-impjieg deskritti hawn fuq huma l-effetti iżolati tal-mobilità, mingħajr kunsiderazzjoni ta' fatturi oħra li għandhom impatt fuq il-pagi u l-impjiegi. Għandu jiġi nnutat li l-perjodu li ġew stmati fih dawn l-effetti (2004-09) kien ikkaratterizzat l-aktar minn tkabbir ekonomiku. Matul il-perjodu ta' tkabbir (2004-07) iċ-ċittadini tal-UE-2 għamlu tajjeb għan-nuqqasijiet ta' ħaddiema fil-pajjiżi li laqgħuhom, iżda mir-riċessjoni lil hawn, l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol saret ħafna aktar diffiċli, speċjalment fi Spanja[20]. Madankollu, huwa ċar li n-nies mill-EU-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor kellhom rwol verament żgħir fil-kriżi tas-suq tax-xogħol fil-pajjiżi individwali. Pereżempju, fl-2010 huma rrappreżentaw 1 % biss tal-persuni qiegħda (bejn il-15 u l-64 sena) fil-pajjiżi UE-15[21], meta mqabbla mal-4.1 % għal ċittadini minn pajjiżi terzi li waslu riċentament. Ir-rimessi Ir-rimessi li l-ħaddiema bagħtu lura lejn il-Bulgarija u r-Rumanija jirrappreżentaw 3 % tal-PDG fiż-żewġ pajjiżi (medja 2004-2010[22]). Dawn huma sors ta' dħul sostanzjali għall-pajjiż tal-oriġini u jgħin biex jistimula t-tkabbir ekonomiku billi jappoġġja d-domanda totali u jiffinanzja l-investiment fl-edukazzjoni jew fl-inizjazzjoni ta' kummerċ li huwa intensiv fil-kapital. Għaldaqstant, ir-rimessi jistgħu jkunu ta' kumpens parzjali għat-telf li jirriżulta fil-pajjiżi tal-oriġini minħabba t-telf tal-input potenzjali tal-ħaddiema. Dawn jista' jkollhom impatt pożittiv ukoll fuq il-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiżi tal-oriġini. It-telf ta' persuni kkwalifikati u n-nuqqas ta' ħaddiema fil-pajjiżi tal-oriġini L-emigrazzjoni sinifikattiva mill-Bulgarija u r-Rumanija ta' ħafna ħaddiema żgħażagħ lejn Stati Membri oħra qajmet tħassib dwar it-telf ta' persuni kkwalifikati. Madankollu, peress li l-perċentwali ta' ħaddiema ta' ħafna ħila fost dawk ġejjin mill-UE-2 hija inqas (14 %) mill-popolazzjoni attiva fil-pajjiżi tal-oriġini (19 %), ma jidhirx li hemm telf qawwi ta' kwalifiki f'dawn il-pajjiżi (Ċart A8). Barra minn hekk, ir-rati tal-irreġistrar għall-edukazzjoni terzjarja fl-UE-2 żdiedu sew matul l-aħħar sentejn u dawn jistgħu jibdew jikkumpensaw għat-telf ta' ħaddiema b'ħiliet. Għalkemm ma jidhirx li hemm telf ġenerali ta' kwalifiki, effetti bħal dawn jistgħu jinħassu f'setturi jew f'tipi ta' xogħol speċifiċi, bħal pereżempju fis-settur tas-saħħa. IL-KONKLUżJONIJIET Id-destinazzjonijiet ewlenija għall-Bulgari u r-Rumeni kienu l-Italja u Spanja, bi flussi limitati sew lejn l-Istati Membri l-oħrajn. Ir-rata tal-influssi niżlet drastikament matul ir-riċessjoni, speċjalment lejn il-pajjiżi l-aktar affettwati (bħal Spanja), u mill-adeżjoni 'l hawn kienet sostanzjalment inqas mill-influss taċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi. Ma hemm l-ebda evidenza ta' rabta diretta bejn il-kobor tal-flussi tal-ħaddiema mill-Istati Membri UE-2 u l-arranġamenti tranżitorji fis-seħħ. Il-maġġoranza taċ-ċittadini UE-2 kienu diġà fil-pajjiżi destinazzjoni qabel l-adeżjoni, u l-pajjiżi li applikaw il-liġi tal-UE dwar il-moviment ħieles fil-mument tal-adeżjoni ma ġibdux l-ikbar flussi. Filwaqt li x-xejra tal-ġejjieni tal-mobilità tal-UE-2 se tkun tiddependi minn bosta fatturi, bosta minnhom inċerti (bħat-tkabbir, il-ħolqien ta' impjiegi u l-pagi kemm fil-pajjiżi destinazzjoni kif ukoll f'dawk tal-oriġini), hemm indikazzjonijiet li l-biċċa l-kbira taċ-ċittadini tal-UE-2 li riedu jitilqu minn pajjiżhom diġà għamlu hekk, u dan jissuġġerixxi potenzjal baxx għall-emigrazzjoni. Il-maġġoranza assoluta tar-Rumeni u l-Bulgari li marru jgħixu f'pajjiż ieħor jipparteċipaw fis-suq tax-xogħol daqs il-popolazzjoni medja, jew saħansitra aktar. Inġenerali huma kellhom rwol pożittiv fl-ekonomija tal-pajjiżi li laqgħuhom, billi kkontribwew fit-taħlita tal-ħiliet, u ħadmu fis-setturi u tipi ta' xogħlijiet fejn kienu meħtieġa aktar ħaddiema. Dan kien partikolarment minnu matul il-perjodu ta' tkabbir 2004-2007. Mir-riċessjoni 'l hawn l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol taċ-ċittadini tal-UE-2 inklużi bosta żgħażagħ u nies ta' ħiliet baxxi, kienet aktar diffiċli. Stimi ekonometriċi wrew impatt pożittiv tal-PDG (speċjalment fil-pajjiżi li rċevew influssi sinifikanti ta' ħaddiema mill-UE-2) u impatt newtrali fuq il-PDG per capita tal-pajjiżi li laqgħuhom. L-istudji ma sabux impatt sinifikanti fuq l-qgħad u l-pagi tal-ħaddiema lokali, anke wara li saret separazzjoni skont il-livell ta' ħila. Madankollu, dawn l-istimi jindikaw effett li fil-biċċa l-kbira kien negattiv fuq il-pajjiżi tal-oriġini, speċjalment fit-tul taż-żmien. Dawn esperjenzaw flussi 'l barra sostanzjali mill-2003, li affettwaw il-kapaċità produttiva u kkontribwew għal forza tax-xogħol akbar fl-età. Madankollu, ir-rimessi jistgħu jpattu parzjalment għal dan l-impatt negattiv u l-effett ta' telf ta' persuni kkwalifikati huwa meqjus bħala wieħed limitat. Bħala konklużjoni, l-effetti tal-mobilità mill-UE-2 jidhru li huma limitati għal biċċa l-kbira tal-pajjiżi, iżda kemmxejn inqas limitati għall-Italja u Spanja, u l-evidenza eżistenti turi li l-mobilità intra-UE ġeneralment ma wasslitx għal xkiel serju fis-suq tax-xogħol. Ix-xkiel attwali fis-suq tax-xogħol li għadd ta' Stati Membri qegħdin jaffaċċjaw huwa dovut għal diversi fatturi, fosthom tispikka l-kriżi ekonomika u finanzjarja u l-problema strutturali fis-suq tax-xogħol. Madankollu, il-mobilità wara t-tkabbir tal-Unjoni jista' jkun li kkawżat xi spejjeż ekonomiċi u soċjali għall-pajjiżi destinazzjoni kif ukoll għall-pajjiżi tal-oriġini. Il-Kummissjoni temmen li dawn l-ispejjeż mhux se jitnaqqsu billi tiġi ristretta l-mobilità tal-ħaddiema iżda billi jiġu indirizzati permezz ta' politiki speċifiċi. Hekk kif uriet l-esperjenza tat-tkabbir tal-Unjoni tal-2004, ir-restrizzjoni tal-libertà tal-moviment tal-ħaddiema jista' jkollha effetti sekondarju negattivi, bħal pereżempju żieda f'xogħol mhux iddikkjarat. Bażikament, ir-restrizzjoni tal-libertà tal-moviment tal-ħaddiema mhix is-soluzzjoni għal qgħad għoli fl-Ewropa. Il-libertà tal-moviment tal-ħaddiema hija waħda mil-libertajiet fundamentali tal-liġi tal-UE. Din tagħti kontribuzzjoni pożittiva lis-swieq tax-xogħol madwar l-Ewropa u b'hekk tirrappreżenta element fundamentali tal-Istrateġija Ewropea 2020 li ffirmaw għaliha l-Istati Membri kollha. Fl-istess ħin, hija simbolu b'saħħtu u pożittiv ta' xi tfisser l-Ewropa għaċ-ċittadin Ewropew individwali. Il-Kummissjoni temmen li dan ir-rapport u l-materjal ta' sostenn tagħha se jipprovdu lill-Kunsill bit-tagħrif li jeħtieġ biex iġedded għat-tieni darba l-funzjonament tal-arranġamenti tranżitorji tal-Bulgarija u tar-Rumanija. [1] L-ewwel reviżjoni tal-Kunsill EPSCO tas-17 ta' Diċembru 2008, fuq il-bażi tar-rapport tal-Kummissjoni COM(2008) 765 tat-18.11.2008. [2] "UE-25" tfisser l-Istati Membri kollha li kienu diġà jiffurmaw parti mill-UE qabel l-1 ta' Jannar 2007;"UE-2" tfisser il-Bulgarija u r-Rumanija. "UE-10" huma il-pajjiżi kollha li ssieħbu fl-UE fl-1 ta' Mejju 2004 u "UE-15" huma l-Istati Membri li kienu diġà jiffurmaw parti mill-UE qabel l-1 ta' Mejju 2004. [3] Fl-10 ta' Frar 2011 il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-każ C-307/09 (Vicoplus) li l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu wkoll l-għoti ta' postijiet tax-xogħol ta' ħaddiema temporanji tal-aġenziji. [4] Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2011/503/UE tal-11 ta' Awwissu 2011, ĠU L 207, tal-12.8.2011, p. 22. [5] Aktar informazzjoni dwar il-miżuri nazzjonali individwali tinsab fuq http://ec.europa.eu/eures. [6] Peress li aktar minn 95 % taċ-ċittadini tal-UE-2 li jgħixu fi Stat Membru ieħor jinsabu fil-pajjiżi tal-UE-15, ma hemmx differenza sinifikanti fl-użu ta' UE-15 minflok UE-25 bħala referenza għall-pajjiżi destinazzjoni. Din saret kemm-il darba għas-simplifikazzjoni jew id-disponibilità tad-dejta. [7] Kull tabella u karta msemmija 'A' jingħataw fil-Karta ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li takkumpanja dan ir-rapport. [8] Il-persuni li waslu riċentement huma definiti bħala persuni residenti fi Stat Membru ieħor tal-UE għal seba' snin jew anqas fi Stat Membru ieħor tal-UE. [9] Bħala bażi għall-paragun, ċerti tabelli u grafs f'dan ir-rapport u anki fl-anness tiegħu jinkludu wkoll figuri marbuta mal-qagħda taċ-ċittadini tal-UE-10. [10] Ir-referenzi kompluti tal-istudji esterni kkwotati fit-test huma mniżżla fil-Karta ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li takkumpanja lil dan ir-rapport. [11] Skont l-istatistiċi tal-popolazzjoni tal-Eurostat u l-LFS. [12] COM(2008) 765 tal-18.11.2008. [13] Fl-2010, il-perċentwali ta' nies li jaħdmu għal rashom fost iċ-ċittadini tal-UE-2 hija ferm aktar għolja fejn tpoġġew restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-moviment tal-ħaddiema (UK, DE) f'impjiegi bil-paga milli fejn ma tpoġġa xejn (ES) jew fl-Italja (fejn ma huma meħtieġa l-ebda permessi tax-xogħol fis-setturi l-kbar). Dan ġie enfasizzat ukoll minn Kausar (2011) u Fellmer u Kolb (2009). [14] Fl-2007, qabel il-kriżi, dawn iż-żewġ rati kienu eżatt l-istess (ara t-Tabella A7). [15] Aktar minn 60 % tan-nies qiegħda mill-UE-2 li qegħdin jgħixu fi Stat Membru ieħor jinsabu f'ES (23 % fl-IT). [16] Il-konċentrazzjoni tal-ħaddiema UE-2 fis-settur tal-kostruzzjoni kienet saħanistra tispikka aktar qabel il-kriżi b'perċentwali ta' madwar 27 % fl-2007. [17] Filwaqt li t-tliet setturi ewlenin imsemmija hawn fuq jikkostitwixxu madwar 53 % tan-nies tal-UE-2 li marru jgħixu f'pajjiż ieħor li għandhom xogħol, dawn bħala medja għandhom rwol minuri fl-impjiegi tal-UE-15 (inqas minn 14 %). [18] Holland et al., 2011). [19] Holland et al., 2011. [20] Il-mobilità limitata ta' ritorn minkejja l-qagħda ferm ħażina tas-suq tax-xogħol timplika wkoll li kien hemm stokk sinifikanti ta' nies li waslu riċentament mill-UE-2 biex jiġu integrati fis-suq tax-xogħol, fi żmien fejn id-domanda għall-ħaddiema kienet dgħajfa. [21] L-ikbar perċentwali jinsabu f'ES (2.4 %) u fl-IT (2 %). [22] Sors: Eurostat u l-Bank Dinji.