Filwaqt li kważi kullimkien is-settur ferrovjarju jiddependi minn investiment pubbliku, il-mod kif inhuma allokati l-fondi jvarja skont żewġ mudelli ewlenin ta’ finanzjament. Ċerti pajjiżi (eż. ir-Renju Unit, l-Iżvizzera, in-Netherlands, u l-Iżvezja) jallokaw sussidji primarjament għall-maniġers tal-infrastruttura u jżommu l-imposti tal-aċċess baxxi. Oħrajn (eż. Franza, il-Belġju u l-Ġermanja) jissussidjaw primarjament is-servizzi tat-trasport permezz ta’ kuntratti għal servizzi pubbliċi, filwaqt li l-maniġers tal-infrastruttura jadottaw imposti ta’ aċċess ogħla.

Huwa evidenti li n-negozju ferrovjarju huwa kumpless u multidimensjonali u t-tqabbil bejn is-sistemi nazzjonali spiss ma jkunx sinifikattiv. Minkejja dan, jidher li hemm kunsens ġenerali li s-servizzi ferrovjarji Ewropej għandhom problemi ta’ spejjeż, ta’ kwalità tas-servizzi u ta’ sehem mis-suq. F’ħafna Stati Membri diġà jintużaw diversi indikaturi għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni ferrovjarja (eż. fi ftehimiet kuntrattwali, fi skemi ta’ prestazzjoni, f’kuntratti għal servizz pubbliku). Madankollu, l-isfida affaċċjata hija li jintlaħaq qbil, fuq il-bażi tal-proposti settorjali, fuq miżuri armonizzati madwar l-UE. Għal dan il-għan twettqu diversi inizjattivi mill-organizzazzjonijiet settorjali f’kooperazzjoni mas-servizzi tal-Kummissjoni sabiex ikejlu l-prestazzjoni u jieħdu parametru referenzjarju għaliha (eż. parametraġġ referenzjarju tal-aħjar prattika mwettaq minn PRIME u monitoraġġ tal-prestazzjoni fil-kurituri ferrovjarji tal-merkanzija bl-assistenza ta’ RailNetEurope).

6.Implimentazzjoni tal-qafas ġuridiku u istituzzjonali

Bħala l-element finali tar-rapport dwar is-suq ferrovjarju, l-Artikolu 15(4) tad-Direttiva ta’ Riformulazzjoni jeħtieġ li l-Kummissjoni tirrapporta dwar il-bżonn ta’ aktar leġiżlazzjoni. Għalhekk, din it-taqsima tiġbor fil-qosor l-inizjattivi regolatorji attwali u ppjanati tal-Kummissjoni fis-settur ferrovjarju fuq il-bażi tal-analiżi mwettqa f’dan ir-rapport u d-dokument ta’ ħidma tal-persunal li jakkumpanjah.

Tul l-aħħar żewġ deċennji, il-leġiżlatur Ewropew żviluppa b’mod konsiderevoli l-acquis ferrovjarju tal-UE billi ħeġġeġ il-kompetittività u l-ftuħ tas-suq. L-idea ġenerali kienet li kompetizzjoni akbar twassal għal industrija aktar effiċjenti u risponsiva għall-klijent. B’mod parallel ittieħdu miżuri li jtejbu l-interoperabilità u s-sikurezza tan-netwerks nazzjonali u li jħeġġu l-iżvilupp ta’ sistema ferrovjarja integrata li twassal għal żona ferrovjarja Ewropea unika, kif spjegat fil-white paper tal-2011 dwar it-trasport.

Bl-adozzjoni u bl-implimentazzjoni tar-Raba’ Pakkett Ferrovjarju, il-perjodu ta’ bidliet strutturali fis-settur ferrovjarju għandu jasal fi tmiemu. Il-pilastru tekniku tar-Raba’ Pakkett Ferrovjarju, li rreveda u ottimizza l-qafas regolatorju dwar l-interoperabilità u s-sikurezza u saħħaħ ir-rwol tal-Aġenzija, diġà ġie adottat. Il-pilastru tas-suq, li jissalvagwardja l-indipendenza tal-maniġers tal-infrastruttura ferrovjarja u li jżid il-ftuħ tas-swieq għal servizzi domestiċi tal-passiġġieri, huwa mistenni li jiġi approvat mill-koleġiżlaturi sa tmiem l-2016.

Seħħew żviluppi pożittivi fis-suq ferrovjarju, bħal volumi akbar ta’ passiġġieri u investiment akbar fl-infrastruttura kif ukoll il-ftuħ gradwali tas-swieq ferrovjarji nazzjonali. Minkejja dan jidher ċar li bil-pass attwali mhuwiex ser ikun possibbli li jintlaħqu l-objettivi stabbiliti għas-settur ferrovjarju fil-white paper tal-2011 dwar it-trasport. Barra minn hekk, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri tosserva fir-rapport tagħha “Rail freight transport in the EU: still not on the right track” li l-prestazzjoni tat-trasport ferrovjarju tal-merkanzija fl-UE għada mhijiex sodisfaċenti. Il-ftuħ tas-suq ma għamilx progress konsistenti f’kull qasam u għadna ferm ’il bogħod minn żona ferrovjarja Ewropea unika.

F’dan il-kuntest, l-enfasi tal-Kummissjoni fis-snin li ġejjin ser tkun fuq l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni eżistenti mfassla sabiex iġġib magħha t-titjib mixtieq fil-prestazzjoni. It-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni tad-Direttiva ta’ Riformulazzjoni jinsabu fl-aħħar stadji tagħhom, filwaqt li tnedew it-tħejjijiet għall-implimentazzjoni tal-pilastru tekniku tar-Raba’ Pakkett Ferrovjarju. Is-servizzi tal-Kummissjoni jaħdmu mill-qrib mal-Aġenzija, mal-Istati Membri, ma’ korpi regolatorji nazzjonali u mal-partijiet ikkonċernati ferrovjarji permezz ta’ forums bħan-Netwerk Ewropew ta’ Korpi Regolatorji Ferrovjarji, PRIME u RU Dialogue sabiex jiżguraw li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni tiġi implimentata bl-aktar mod effiċjenti u li din tkun mifhuma mis-settur.

Is-servizzi tal-Kummissjoni għadhom għaddejjin bit-tħejjijiet għall-att ta’ implimentazzjoni dwar l-aċċess għas-servizzi u għall-faċilitajiet tas-servizzi (l-Artikolu 13 tad-Direttiva ta’ Riformulazzjoni), għall-att delegat dwar ir-regoli ta’ skedar (l-Anness VII tad-Direttiva ta’ Riformulazzjoni), u nedew ir-reviżjoni tal-Ispeċifikazzjoni Teknika tal-Interoperabilità fuq l-Istorbju, tar-Regolament dwar id-Drittijiet tal-Passiġġieri Ferrovjarji u tad-Direttiva dwar it-Trasport Ikkombinat. Barra minn hekk, l-evalwazzjoni attwali tar-Regolament dwar il-Merkanzija Ferrovjarja u tad-Direttiva dwar is-Sewwieqa tal-Ferroviji tista’ ġġib magħha aġġornamenti ta’ dawn l-atti fis-snin li ġejjin.

Finalment, qed isiru azzjonijiet li jindirizzaw l-isfidi affaċċjati mis-settur, inklużi l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar it-TEN-T, l-iskjerament ta’ Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju, l-iżgurar ta’ fondi u ta’ finanzjament għal proġetti tal-infrastruttura ferrovjarja, l-isfruttar ta’ opportunitajiet miġjuba mit-teknoloġiji diġitali u t-tnedija ta’ proġetti skont Shift2Rail. Barra minn hekk, is-servizzi tal-Kummissjoni għadhom f’kuntatt mas-settur fl-oqsma tas-sigurtà ferrovjarja, tal- multimodalità u tal-kundizzjonijiet ekwi bejn il-modalitajiet, inkluża l-applikazzjoni effettiva tal-prinċipji ta’ min juża jħallas/ta’ min iniġġes iħallas.