DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI Valutazzjoni tal-programm nazzjonali ta' riforma għall-2012 u l-programm ta' stabbiltà għal MALTA li jakkumpanja d-dokument Rakkomandazzjoni għal RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL Dwar il-programm nazzjonali ya' riforma ta' Malta għall-2012 u li twassal l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-programm ta' stabbiltà ta' Malta għall-perjodu 2012 - 2015 /* SWD/2012/0321 final */





WERREJ SOMMARJU EŻEKUTTIV.. 3 1..... Introduzzjoni 4 2..... żviluppi u sfidi ekonomiċi 5 2.1. Żviluppi ekonomiċi riċenti u prospetti 5 2.2. Sfidi 6 3..... Valutazzjoni tal-aġenda tal-politika.. 7 3.1. Politika fiskali u tassazzjoni 7 3.2. Is-settur finanzjarju. 13 3.3. Il-politiki tas-suq tax-xogħol, tal-edukazzjoni u dawk soċjali 13 3.4. Miżuri strutturali ta’ tkabbir u kompetittività. 14 3.5 Modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika, 14 4..... Tabella ta’ deskrizzjoni ġenerali 14 Anness. 14 SOMMARJU EŻEKUTTIV Fl-2012, l-attività ekonomika ta' Malta hija mistennija tnaqqas ir-ritmu meta mqabbla mal-2011, u teġa' tikseb il-momentum fl-2013. It-tkabbir fil-PGD huwa projjettat li jonqos għal 1.2% skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni. Ir-rata tal-qgħad hija pprojettata li tibqa’sew taħt il-medja taż-żona euro b’6.6%. L-ekonomija Maltija tkompli sejra relattivament tajjeb. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika ta' Malta huwa rrappurtat li ilu taħt 3% tal-PGD mill-2011. Malta investiet ukoll biex tadatta aħjar is-sistema edukattiva tagħha għar-rekwiżiti tal-industrija. Serje ta’ inizjattivi tnedew fil-qasam tal-enerġija biex titnaqqas id-dipendenza fuq iż-żejt impurtat, jiżdied is-sehem tal-enerġija rinnovabbli u l-promozzjoni tal-effiċjenza tal-enerġija, għalkemm għadhom fi stadju relattivament bikri ta' żvilupp. L-isfidi ta' Malta jibqgħu fil-biċċa l-kbira tagħhom l-istess. Progress konkret fuq it-tisħiħ tal-qafas fiskali u l-addozzjoni ta' miżuri addizzjonali ta’ konsolidazzjoni kien limitat. Iż-żieda fit-tul projjettata fin-nefqa marbuta mal-età toħloq riskju għas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi tagħha. In-nuqqas ta' utilizzazzjoni tal-kapital uman tagħha, jiġifieri tal-ħaddiema ikbar fl-età u n-nisa, jżid l-ambitu tal-isfida. It-tisħiħ tal-ħiliet tax-xogħol u t-tnaqqis tar-rata għolja ta’ tluq bikri mill-iskola f'Malta jibqgħu għoljin fuq l-aġenda. Il-mekkaniżmu mandatorji ta’ aġġustament għall-għoli tal-ħajja Malti jista' jostakola l-kompetittività tagħha, speċjalment fis-setturi tax-xogħol li jirrikjedu ħafna ħaddiema. L-indirizzar tad-dipendenza għolja ħafna fuq iż-żejt importat tibqa' sfida. Fl-aħħarnett, l-iskopertura kbira tas-sistema bankarja għas-suq tal-propjetà immobbli toħloq riskji potenzjali. 1. Introduzzjoni Aspetti proċedurali F’Ġunju 2011, il-Kummissjoni pproponiet ħames rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż[1] għal politiki ta’ riforma ekonomiċi u strutturali f 'Malta. F’Lulju 2011 l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta dawn ir-rakkomandazzjonijiet[2], li jikkonċernaw il-finanzi pubbliċi u l-qafas fiskali, is-sistema tal-pensjonijiet, l-edukazzjoni u t-taħriġ, is-sistema tal-indiċjar tal-pagi u l-enerġija. F'Novembru 2011, il-Kummissjoni ppubblikat l-Istħarriġ dwar it-Tkabbir Annwali tagħha għall-2012[3], fejn hija stipulat il-proposti tagħha biex jintlaħaq il-fehim komuni meħtieġ dwar il-prijoritajiet għal azzjoni fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-UE fl-2012. Hija ffukat fuq ħames prijoritajiet – konsolidazzjoni fiskali li tiffavorixxi t-tkabbir, ir-restawr ta’ self normali lill-ekonomija, il-promozzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività, l-indirizzar tal-qgħad u l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi, u l-immodernizzar tal-amministrazzjoni pubblika – u ħeġġeġ lill-Istati Membri biex jimplimentawhom fis-Semestru Ewropew tal-2012. F'dan il-kuntest Malta ppreżentat il-programm nazzjonali tagħha ta’ rifoma fit-23 ta’ April 2012 u l-programm ta' stabbiltà għall-2012 fit-30 ta’ April. Huma jiddettaljaw il-progress li sar minn Lulju 2011 u l-pjanijiet għall-ġejjieni. Il-programm nazzjonali ta’ riforma kien ippreparat b'konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u l-implimentazzjoni tiegħu hija suġġett għall-valutazzjoni biannwali. Kemm il-programm nazzjonali ta’ riforma u kif ukoll il-programm ta' stabbiltà ġew approvati mill-Kabinett tal-Ministri. Malta żgurat il-koerenza bejn iż-żewġ programmi, notevolment f'termini ta’ xenarju makroekonomiku u l-interkonnessjonijiet bejn oqsma fiskali u makroekonomiċi oħra, u ż-żewġ programmi huma konsistenti mal-Kodiċi ta’ kondotta u mal-gwida pprovduta mill-Kummissjoni. Dan id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal jivvaluta l-istat ta’ implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-2011 kif ukoll l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għall-2012 f’Malta, jidentifika l-isfidi politiċi kurrenti u, f'dan id-dawl, jeżamina l-aħħar pjanijiet politiċi tal-pajjiż. Valutazzjoni ġenerali B'mod Ġenerali, Malta ma għamlitx biżżejjed progress lejn l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-2011. Fuq nota pożittiva, it-tkabbir ekonomiku kien robust fl-2011 u l-pajjiż rrappurtat defiċit tal-gvern taħt it-3% tal-PDG fl-2011. Barra minn hekk, sar progress lejn l-għoli tal-livell tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol u tnaqqset id-dipendenza tal-ekonomija fuq iż-żejt impurtat billi kienu varati proġetti u skemi li jippromwovu l-effiċjenza fl-enerġija u enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli. Minkejja dawn l-isforzi politiċi, il-progress bir-riformi f’oqsma oħra, bħall-qafas fiskali, ir-riforma tal-pensjonijiet, it-tluq bikri mill-iskola u l-mekkaniżmu ta’ indiċjar tal-paga, kien limitat. Għalhekk, f’dawn l-oqsma l-isfidi identifikati f’Lulju 2011 u mtennija mill-ġdid fl-AGS tal-2012 jibqgħu validi. Malta tiffaċċja l-isfidi li tiżgura s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, ittejjeb l-utilizzazzjoni tal-kapital uman, tiżgura l-iżvilupp xieraq tal-pagi, tnaqqas id-dipendenza tagħha fuq żejt importat u tissalvagwardja l-affidabilità tas-sistema bankarja. Il-pjanijiet ta’ politika mressqa minn Malta ġeneralment jidhru rilevanti, għalkemm pjanijiet konkreti ta' riforma fil-qasam tal-indiċjar tal-pagi għadhom nieqsa. Fl-istess ħin il-livell ta’ ambizzjoni f’xi oqsma, bħat-tluq bikri mill-iskola u r-riforma fil-pensjonijiet, huwa insuffiċjenti biex jindirizza dawn l-isfidi b'mod komprensiv. 2. żviluppi u sfidi ekonomiċi 2.1. Żviluppi ekonomiċi riċenti u prospetti Żviluppi Ekonomiċi Riċenti L-ekonomija Maltija tkompli tifaċċja l-kriżi ekonomika u finanzjarja globali relattivament tajjeb. Il-PDG reali naqas relattivament ftit meta mqabbel maż-żona tal-Euro fl-2009 grazzi għal prestazzjoni reżiljenti minn esportazzjoni netta u tnaqqis kontrollat tal-impjiegi, parzjalment grazzi għal assistenza tal-gvern. It-titjib tal-kummerċ estern u l-irkupru tal-investiment fin-negozju kkontribwixxew għal tkabbir qawwi fl-attività ekonomika fl-2010. Il-momentum pożittiv issokta fl-ewwel nofs tal-2011 iżda l-ekonomija bdiet titlef ir-ritmu fit-tieni nofs tas-sena. Fl-2011 b'mod globali, il-PDG reali kiber bi 2.1%, meta mqabbel ma' 1.4% fiż-żona tal-euro. Il-qgħad baqa’ baxx skont l-istandards taż-żona tal-euro hekk kif it-tkabbir tal-impjiegi, partikolarment fis-servizzi finanzjarji, għeleb l-espansjoni tal-provvista tax-xogħol. It-titjib fir-rata tal-impjiegi f'dawn l-aħħar snin kien xprunat minn aktar u aktar nisa li jidħlu fis-suq tax-xogħol, grazzi għal azzjoni ta’ politika mmirata u effett koorti favorevoli, minħabba li ż-żgħażagħ huma aktar attivi fis-suq tax-xogħol. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika laħaq l-4.6% tal-PDG fl-2008, li jirrifletti l-impatt ta’ xi affarijiet ta’ darba li jżidu n-nefqa. Minn dakinhar id-defiċit qabad it-triq tan-niżla, u niżel għal 2.7% tal-PDG fl-2011, skont id-dejta rrapurtata minn Malta. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ilu jiżdied gradwalment u laħaq it-72% tal-PDG fl-2011. Prospetti Skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, it-tkabbir tal-PDG reali mistenni jbatti aktar fl-2012, għal 1.2%, minħabba l-konsum privat baxx u investiment staġnat fin-negozju. Fl-2013, it-tkabbir huwa pproġettat li jirkupra għal 1.9%, appoġġjat minn impjiegi aktar b'saħħithom u tkabbir medju fil-pagi, titjib fl-investiment fin-negozju u tisħiħ tal-esportazzjoni. Ir-rata tal-qgħad hija pprojettata li tibqa’ sew taħt il-medja taż-żona euro, filwaqt li l-inflazzjoni mistenni tibqa' pjuttost stabbli għall-perjodu mbassar. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika huwa pproġettat li jinżel għal 2.6% tal-PDG fl-2012, u li jitla' għal 2.9% fl-2013, sakemm ma jsirux bidliet fil-politika. Il-proporzjon tad-dejn huwa previst li se jkompli jogħla matul l-perjodu previst, għal 75.2% tal-PDG fl-2013. It-tkabbir tal-PDG reali għall-2012 fil-programm Malti ta’ stabbiltà u fil-programm nazzjonali ta’ riforma huwa ftit ogħla milli skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, xprunat minn ħolqien iktar b'saħħtu ta’ xogħol, konsum privat u investiment. Id-differenzi fil-previżjoni tat-tkabbir għall-2013 huma iżgħar u relatati mal-istess komponenti. Fis-snin aħħarin tal-programm ta’ stabbiltà, it-tkabbir ekonomiku reali jaqbeż it-tkabbir potenzjali kif stmat mis-servizzi tal-Kummissjoni. Il-programm ta’ stabbiltà u l-programm nazzjonali ta’ riforma jinkorporaw l-impatt benefiku tar-riformi strutturali fuq il-prodott potenzjali, li huwa stmat mill-awtoritajiet għal 0.05% kull sena bħala medja matul l-2012-15. 2.2. Sfidi Il-punti ewlenin ta’ konġestjoni li jiġbdu 'l isfel il-potenzjali ta’ tkabbir ta’ Malta baqgħu pjuttost l-istess matul is-sena li għaddiet. Eċċezzjoni minnhom hija tal-ambjent tan-negozju, inkluż tal-piż amministrattiv u dak regolatorju, li kienu ġew enfasizzati bħala sfida fis-sessjoni ta’ kordinazzjoni tal-politika tas-semestru Ewropew tal-2011 iżda li, fid-dawl ta’ progress ġeneralment tajjeb, jistgħu jitneħħew mil-lista ta’ fatturi li jżommu lura t-tkabbir. Fl-istess ħin, tfaċċat sfida ġdida relatata mal-istabbiltà tas-settur finanzjarju. L-iżgurar tas-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi tibqa' sfida minħabba ż-żidiet imbassra li jaqbżu l-medja tal-UE fin-nefqa relatata mal-età fuq medda twila ta’ żmien, partikolarment fl-oqsma tal-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa. Il-parteċipazzjoni baxxa ħafna minn ħaddiema kbar fl-età u n-nisa żżid mal-ambitu tal-isfida. Barra minn hekk, n-natura non vinkolanti ta’ qafas fiskali għal terminu medju aktarx li jkollha impatt negattiv fuq il-kredibilità tal-istrateġija ta’ konsolidazzjoni fiskali u l-kisba tal-objettiv fuq terminu medju għall-pożizzjoni baġitarja. Din l-isfida wiesgħa għall-finanzi pubbliċi hija konsistenti mal-prijoritajiet politiċi inklużi fl-aħħar Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir adottat mill-Kummissjoni f’Novembru 2011. L-iżgurar li ż-żieda fil-pagi tibqa konformi mal-produttività għadha sfida peress li l-pagi huma marbuta ma’ mekkaniżmu ta’ aġġustament mandatorju għall-għoli tal-ħajja. B'riżultat ta’ dan, il-pagi huma miżjuda sabiex jikkumpensaw għal żviluppi imgħoddija tal-inflazzjoni mingħajr distinzjoni bejn il-livelli tal-ħiliet u s-setturi u mingħajr ma jkunu kkunsidrati l-mottivi sottostanti wara l-iżviluppi fl-inflazzjoni. Filwaqt li dan huwa mtaffi billi ditti individwali jitħallew jagħżlu li ma jipparteċipawx u billi l-pagi jkunu aġġustati inqas minn dak li hu proporzjonali fuq l-hekk imsejħa paga bażika[4], il-mekkaniżmu ta’ aġġsutament għall-għoli tal-ħajja jġorr miegħu riskju għal spirali tal-prezz tal-pagi, partikolarment minħabba li prezzijiet importati mhumiex esklużi mill-indiċi, u jistgħu jxekklu l-kompetittività speċjalment fis-setturi li jirrikjedu ħafna ħaddiema. L-utilizzazzjoni aħjar tal-kapital uman għadha sfida għaliex, minkejja kisbiet notevoli fis-snin riċenti, ir-rata tal-impjieg għadha fost l-aktar baxxi fl-UE. Dan irrifletti parteċipazzjoni baxxa ħafna tas-suq tax-xogħol aktar milli qgħad, minħabba li r-rata tal-qgħad hija relattivament baxxa meta mqabbla mal-istandards tal-UE. Id-diskrepanza fl-impjiegi meta mqabbla mal-medja tal-UE hija partikolarment kbira għan-nisa u għall-ħaddiema ikbar fl-età. Sfida addizzjonali hija t-titjib tal-bażi tal-ħiliet biex il-forza tax-xogħol titħejja aħjar għall-bidliet strutturali fl-ekonomija, notevolment billi tkompli ssaħħaħ ir-rabtiet bejn is-sistema edukattiva u l-industrija u billi tkun indirizzata r-rata għolja ta’ tluq bikri mill-iskola. Il-karatteristiċi tas-sistema tal-enerġija jkomplu joħolqu sfida għall-potenzjal tat-tkabbir ekonomiku, Il-provvista tal-enerġija tiddependi kważi esklużivament fuq iż-żejt impurtat, li jrendi l-pajjiż vulnerabbli għal żidiet fil-prezzijiet taż-żejt u jitfa’ pressjoni fuq il-kont kurrenti, filwaqt li s-sehem ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli għadu marġinali u l-effiċjenza fl-enerġija tista' titjieb. Barra minn hekk, it-tariffi tal-elettriku kemm għall-unitajiet domestiċi kif ukoll għall-konsumaturi industrijali huma għoljin ħafna b’paragun ma’ Stati Membri oħra tal-UE. Progress fl-oqsma tal-effiċjenza tal-enerġija u fil-provvista tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, flimkien ma' titjib tal-infrastruttura tar-riċiklaġġ tal-iskart li hija inadegwata bħalissa, fl-istess ħin jgħinu biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-karbonju. L-indirizzar ta' din l-isfida wiesgħa relatata mal-effiċjenza tar-riżorsi hija konsistenti mal- prijoritajiet tal-AGS. Sfida ġdida li ħarġet mis-Semestru Ewropew tal-2011 hija li jkun żgurat li s-settur finanzjarju jkun robust. Din l-isfida tirrigwarda wkoll waħda mill-prijoritajiet fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir tal-2012. Filwaqt li l-banek domestiċi ta’ Malta żammew proporzjonijiet b'saħħithom ta’ solvenza u profittabbiltà matul il-kriżi, huma ma kinux protetti mit-tnaqqis fir-ritmu tal-attività ekonomika u raw żieda konkomitanti ta’self problematiku. Dan, madankollu, ma ġiex akkumpanjat minn żieda fi proviżjonamenti u għalhekk il-proporzjon tal-kopertura għal selfa improduttiv għadu baxx. B'riżultat ta’ dan, il-banek huma vulnerabbli għal aktar deterjorament fil-kwalità tal-portafoll tagħhom tas-self, speċjalment minħabba li ma tistax tiġi eskluża korrezzjoni ulterjuri fil-prezzijiet tad-djar, filwaqt li jista’ jkun li bħalissa l-provvista ta’ unitajiet ta’ akkomodazzjoni tisboq id-domanda għalihom. Barra minn hekk, id-daqs kbir ħafna tas-settur bankarju jqajjem sfidi superviżorji u tħassib dwar il-kapaċità li jkun trattat xokk bankarju u l-impatt tiegħu fuq l-ekonomija. Sistema finanzjarja soda hija importanti wkoll fil-kuntest tal-introduzzjoni possibbli ta’ skemi ffinanzjati ta’ irtirar volontarju. 3. Valutazzjoni tal-aġenda tal-politika 3.1. Politika fiskali u tassazzjoni Żviluppi baġitarji u dinamiċi tad-dejn Wara li Malta rrapurtat riżultat tad-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika taħt it-3% tal-PDG fl-2011, hi qed timmira li tnaqqas id-defiċit gradwalment aktar matul il-perjodu kopert mill-programm ta’ stabbiltà, għal 0.3% tal-PDG fl-2015. Dan jimplika progress gradwali lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju (MTO), li huwa definit bħala pożizzjoni bilanċjata f'termini strutturali (ma nbidilx mill-programm preċedenti), għalkemm l-ilħuq reali tal-objettiv fuq terminu medju mhux ippjanat fil-perjodu tal-programm. L-MTO jirrifletti b'mod adegwat ir-rekwiżiti tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir. Għall-2011 Malta rrapurtat riżultat tad-defiċit ta' 2.7% tal-PDG minn 3.7% fl-2010 u marginalment aħjar mill-mira stabbilita fil-programm preċedenti (2.8%). L-eżitu aħjar minn dak ippjanat huwa prinċipalment dovut għal dħul (rikavat minn bejgħ u dħul kurrenti ieħor kif ukoll dħul ogħla ta’ darba minħabba l-estensjoni ta’ amnestija tat-taxxa fil-qasam tat-taxxi diretti u kontribuzzjonijiet soċjali) u nefqa kapitali netta inqas (grazzi wkoll għall-bejgħ ta’ darba ta’ art u bini), parzjalment ikkumpensati minn nefqa primarja kurrenti aktar dinamika (speċjalment il-kumpens tal-impjegati u s-sussidji). Mingħajr il-miżuri ta’ darba, ir-riżultat tad-defiċit kien ikun 3.5% tal-PDG. Fl-2012 huwa ppjanat li d-defiċit jonqos għal 2.2% tal-PDG, kemxejn agħar milli fl-aġġornament preċedenti (2.1%) fl-isfond ta’ reviżjoni 'l isfel fit-tkabbir tal-PDG reali (sa 1.5% minn 2.3% fil-programm preċedenti). Kuntrarju għall-istrateġija msejsa fuq il-konsolidazzjoni abbażi tan-nefqa stabbilita fil-programm preċedenti, il-limitazzjoni tad-defiċit ppjanata fl-2012 hija fil-biċċa l-kbira tagħha bbażata fuq miżuri li jżidu d-dħul, li l-biċċa l-kbira minnhom huma ta’ natura ta’ darba[5] (ara Kaxxa 1 għal ħarsa ġenerali lejn il-miżuri ewlenin). It-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni jipproġetta d-defiċit tal-2012 fuq il-livell ogħla ta’ 2.6% tal-PDG, bid-differenza spjegata minn anqas taxxi indiretti minn valutazzjoni aktar prudenti tal-miżuri mmirati biex iżidu l-effiċjenza fil-ġbir tad-dħul. Fuq in-naħa tan-nefqa, nefqa primarja kurrenti ogħla fit-tbassir tar-rebbiegħa tal-2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, permezz ta’ aktar kumpens dinamiku tal-impjegati u t-trasferimenti soċjali, hija bażikament ikkumpensata minn nefqa kapitali netta inqas minħabba kwistjonijiet ta’ kapaċità ta’ assorbiment. Il-konsolidazzjoni ppjanata fil-programm hija pjuttost ikkonċentrata fl-aħħar tal-perjodu, bi tnaqqis fid-defiċit nominali ta’ 0.5 punt perċentwali tal-PDG fl-2012 u l-2013 u ritmu ftit ogħla tal-konsolidazzjoni mmirata għas-snin li jifdal. Minħabba żieda gradwali pproġettata fil-piż tal-imgħax, l-aġġustament f'termini primarji huwa kemxejn ogħla f'kull sena u s-surplus primarju huwa ppjanat li jitjieb minn 0.4% tal-PDG fl-2011 għal 3.3% fl-2015. Meta mqabbla mal-programm preċedenti, il-miri huma marġinalment agħar fil-perjodu 2012-14 (b'0.1% biss tal-PDG) fl-isfond ta’ reviżjoni 'l isfel fix-xenarju makroekonomiku sottostanti. Meta wieħed iħares lejn il-perjodu kollu tal-programm, il-projezzjonijiet ta' dħul u nefqa jippuntaw lejn sforz ta’ konsolidazzjoni li huwa primarjament ibbażat fuq in-nefqa. Partikolarment, eskluż miżuri ta’ darba kif identifikati mis-servizzi tal-Kummissjoni, id-dħul huwa ppjanat li jiżdied b'1.4 punt perċentwali tal-PDG bejn l-2011 u l-2015, mifrux bejn wieħed u ieħor indaqs bejn kategoriji ta’ dħul differenti, waqt li n-nefqa għandha tonqos bi kważi 2 punti perċentwali tal-PDG. It-trażżin previst fin-nefqa jaqa' prinċipalment fl-oqsma ta’ kumpens tal-impjegati, trasferimenti soċjali u konsum intermedju (iż-żieda ppjanata fl-investiment pubbliku titpaċa bi tnaqqis f'nefqa 'oħra'). L-isforz ta’ konsolidazzjoni ippjanat huwa kompletament mirfud b'miżuri fl-2012 biss. Għas-snin li jifdal, il-programm jipprovdi dettalji dwar il-kwantifikazzjoni ta’ xi oġġetti speċifiċi (ara Kaxxa 1) u jikkonferma l-kontinwazzjoni ta’ politiki biex jiksbu ffrankar fin-nefqa (bħall-politika stretta ta’ ingaġġ fis-seħħ minn kmieni fl-2012 u l-isforzi ġenerali li jkattru l-valur għall-flus u jittrattaw il-frodi tal-benefiċċji). Għall-2013, huwa jindika li sforz addizzjonali ta’ 0.2% tal-PDG se jiġi minn żieda strutturali fid-dħul, li ma kinitx speċifikata aktar fil-programm. Il-kontribuzzjoni ta’ miżuri ta’ darba li jnaqqsu d-defiċit nett kif identifikata mis-servizzi tal-Kummissjoni għall-isforz ta’ konsolidazzjoni taqa’ drastikament wara l-2012 (li tammonta għal 0.4% tal-PDG fl-2013 u 0.2% fl-2014-15). Kaxxa 1. Miżuri ewlenin || Miżuri baġitarji ewlenin || || Dħul || Nefqa || || 2011 || || · Skema li tnaqqas il-penali fuq it-taxxa (0.5%; ta’ darba) · Żieda fit-taxxa tas-sisa fuq il-fjuwil, l-alkoħol u prodotti tat-tabakk (0.3% ) · Tisħiħ ta’ sforzi kontra l-evażjoni u l-evitar tat-taxxa (0.2%) · Żieda fir-rata tal-VAT fuq l-akkomodazzjoni kollettiva u privata minn 5 għal 7% (0.1%) · Konċessjonijiet annwali fil-kuntratti tal-kera (0.1%) || · Inċentivi għall-industrija u l-impriżi, it-turiżmu, ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-impjiegi u s-suq tax-xogħol (0.1%) · Ħlasijiet għal esproprjazzjoni tal-art taħt l-Iskemi tal-Home Ownership u esproprjazzjonijiet oħra (0.1%) · Miżuri ta’ appoġġ għall-koeżjoni soċjali u l-promozzjoni ta’ ambjent sostenibbli (0.1%) || || 2012 || || · Aktar effiċjenza fil-ġbir tad-dħul (0.6%), l-inċentivi aktar pekjunjarji biex inaqqsu l-VAT u l-arretrati fuq il-liċenzji tal-karozza (0.4%,; ta’ darba) · Imposti ta’ konċessjoni ogħla mill-operatur tal-lotterija lokali (0.6%; ta’ darba) · Inizjattivi għar-riforma tal-pensjonijiet u infurzar (0.2%)) · Żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni għall-vetturi Euro 1 sa 3 u eqdem (0.1%) · Żieda fid-dazju doganali fuq il-fjuwil għall-bunkering ta’ bastimenti barra mill-ibħra territorjali (0.1%) · Żieda f’diversi rati tat-taxxa tas-sisa (0.1%) · Ħelsien mit-taxxa diretta għall-ġenituri li jappoġġjaw lit-tfal li mhumiex impjegati bi qligħ (-0.2%) || · Restrizzjonijiet fil-kumpens tal-impjegati (ie.politika ta’ reklutaġġ stretta) (-0,1º%) · Iffrankar nett fit-trasferimenti soċjali (-0.2%) li jirriżulta minn sforzi miżjuda biex jitrażżan il-frodi tal-benfiċċji u l-impatt gradwali mir-riforma tal-pensjonijiet tal-2006, parzjalment ikkumpensat minn miżuri mmirati lejn l-appoġġ għall-familji bi tfal u anzjani li għandhom aktar minn 80 sena u aġġustament għall-għoli tal-ħajja) · Sussidju lill-fornitur tal-enerġija (0.3%) · Żieda fin-nefqa kapitali netta (0,6%), inkluż ir-ristrutturar tal-Air Malta (akkwiżizzjoni ta’ ekwità) (0.3%) || || 2013 || || · Aktar effiċjenza fil-ġbir tad-dħul minn inċentivi aktar pekjunjarji biex inaqqsu l-VAT u l-arretrati fuq il-liċenzji tal-karozza (0.1%, ta’ darba) · Inizjattivi għar-riforma tal-pensjonijiet u infurzar (0.2%)) || · Iffrankar fit-trasferimenti soċjali mill-impatt gradwali mir-riforma tal-pensjonijiet tal-2006 (-0.3%) · ristrutturar tal-Air Malta (akkwist ta’ ekwità) (0.6%) || || 2014 || || || · ristrutturar tal-Air Malta (akkwist ta’ ekwità) (0.2%) || || Nota: L-impatt baġitarju fit-Tabella huwa dak irrappurtat fil-programm, jiġifieri mill-awtoritajiet nazzjonali. Sinjal pożittiv ifisser li d-dħul / in-nefqa j/tiżdied bħala konsegwenza ta’ din il-miżura. Il-grad ta’ dettall jirrifletti t-tip ta’ informazzjoni disponibbli fil-programm ta’ stabbiltà. L-identifikazzjoni tal-miżuri ta’ darba huwa skont is-servizzi tal-Kummissjoni. || Il-programm jagħti dettalji dwar l-impatt baġitarju tar-riformi strutturali maġġuri inklużi fil-Programm Nazzjonali ta’ Riforma fl-oqsma tal-impjiegi, l-edukazzjoni, l-enerġija, r-riċerka u l-iżvilupp kif ukoll il-ġlieda kontra l-faqar. Huma stmati li se jżidu n-nefqa b'0.7% tal-PDG fl-2012 u l-2013, 0.5% tal-PDG fl-2014 u 0.3% tal-PDG fl-2015. Kważi 30% ta’ dan l-ammont huwa kopert minn fondi tal-UE. Hemm riskji li r-riżultati tad-defiċit ikunu agħar milli dawk ippjanati matul il-perjodu tal-programm. B’mod partikolari, kif indikat ukoll bid-differenza bejn il-miri u l-projjezzjonijiet tad-defiċit fit-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, id-dħul jista’ jkun iktar baxx milli ppjanat fl-2012-13 minħabba li t-tkabbir ekonomiku jista’ jkun aktar baxx jew irendi anqas mil-lat ta’ taxxi milli mistenni fil-programm u minħabba li ż-żieda fid-dħul strutturali ppjanata għall-2013 għadha mhux speċifikata[6]. Dan jiġi riportat għas-snin li jifdal tal-perjodu tal-programm, meta l-prospettiva ta’ tkabbir tal-programm tidher favorevoli meta mqabbla mat-tkabbir potenzjali stmat. Barra minn hekk, fil-passat ġara li kien hemm nefqa żejda, marbuta wkoll mad-dgħufijiet fil-qafas baġitarju fl-istadju ta’ eżekuzzjoni, bħal fil-konsum intermedju minħabba l-pressjonijiet fis-settur tas-saħħa. Barra minn dan, minkejja l-impenn qawwi biex jillimitaw ir-reklutaġġ, hemm riskju ta’ xi żelqa fl-ilħuq tal-miri fl-ispiża tal-pagi fis-settur pubbliku, anki fid-dawl tal-ftehim kollettiv li għadu mhux qed jiġi mġedded. Min-naħa l-oħra, kif diġà ġara spiss fil-passat, in-nefqa kapitali netta tista’ tkun iktar baxxa milli ppjanata. Fattur tar-riskju finali li jżid id-defiċit jrrigwarda r-ristrutturazzjoni kontinwa tal-Air Malta u s-sitwazzjoni finanzjarja tal-fornitur tal-enerġija (Enemalta). Skont il-programm, it-titjib medju annwali (ikkalkulat mill-ġdid) fil-bilanċ strutturali[7] huwa ppjanat li jkun kemxejn fuq in-½% tal-PDG fil-perjodu 2012-2015. Dan hu konformi mal-limitu referenzjarju ta’ 0.5% fil-Patt għall-Istabbiltà u t-Tkabbir għar-ritmu annwali tal-progress lejn l-objettiv fuq medda medja taż-żmien. Bl-użu tal-identifikazzjoni tas–servizzi tal-Kummissjoni tal-miżuri ta’ darba, r-ritmu medju ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju huwa ftit ogħla (¾%) iżda mifrux b'mod żbilanċjat ħafna, bl-ebda progress fl-2012 segwit minn sforz ta’ 1¼% fl-2013. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, ma jkun hemm ebda titjib fil-bilanċ strutturali fl-2012 (u wieħed marġinali fl-2013 sakemm ma jsirux bidliet politiċi ulterjuri ). Ir-rata tat-tkabbir reali tan-nefqa tal-gvern, netta mill-miżuri diskrezzjonali ta’ dħul, skont l-informazzjoni pprovduta fil-programm u t-tbassir tar-rebbiegħa tas-servizzi tal-Kummissjoni, hija ppjanata li tkun negattiva matul il-perjodu tal-programm u għalhekk mhix se taqbeż rata li hija inqas mir-rata referenzjarja fuq terminu medju ta’ tkabbir potenzjali tal-PDG u li tiżgura aġġustament strutturali annwali lejn l-objettiv fuq medda medja taż-żmien b'0.5% tal-PDG (0.24%). Wara valutazzjoni globali tal-pjanijiet baġitarji ta’ Malta mal-bilanċ strutturali bħala referenza, inkluża analiżi tan-nefqa netta mill-miżuri tad-dħul diskrezzjonali, it-triq ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju kif ippjanat fil-programm tidher li hi xierqa. Madankollu, ir-riskji għall-miri baġitarji enfasizzati hawn fuq jimplikaw li l-aġġustament jista’ jkun aktar kajman milli xieraq. Minn 72% tal-PDG fl-2011, il-proporzjon tad-dejn gross tal-amministrazzjoni pubblika huwa ppjanat fil-programm biex jibda jonqos matul il-perjodu, prinċipalment xprunat minn surpluses primarji li qed jiżdiedu. L-effett valanga, li kkontribwixxa marġinalment lejn iż-żieda fid-dejn fl-2011, mistenni jkompli jżid mal-proporzjon tad-dejn, waqt li l-aġġustament bejn il-fondi u l-flussi huwa ppjanat li jkun fattur li jnaqqas id-dejn fl-2012-2013. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-dejn huwa mistenni li jkompli jiżdied, u jilħaq il-75.2% tal-PDG sal-2013, bl-assunzjoni li ma jsiru l-ebda bidliet politiċi ulterjuri. Id-differenza hija dovuta għal projezzjonijiet agħar għas-surplus primarju u aġġustament bejn il-fondi u l-flussi ogħla matul is-sentejn. L-istess riskji enfasizzati għal miri baġitarji japplikaw għal projezzjonijiet tad-dejn tal-programm; barra minn hekk, kif indikat mit-tbassir tar-rebbiegħa, l-aġġustament bejn il-fondi u l-flussi jista’ ukoll ikun ogħla minn dak imbassar fil-programm. Addizzjonalment, id-dejn iggarantit mill-gvern f'Malta huwa għoli (16.8% tal-PDG fl-2011) meta mqabbel ma' Stati Membri oħrajn, b'60% minnu kopert mill-korporazzjoni għall-utilità tal-enerġija pubblika (Enemalta). Bl-iskadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv tal-2011, Malta tinsab f’perjodu tranżitorju ta’ tliet snin rigward l-applikabbiltà tal-limitu referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn. Skont il-pjanijiet fil-programm ta’ stabbiltà, Malta qed tagħmel progress suffiċjenti biex il-limitu referenzjarju tad-dejn ikun sodisfatt sa tmiem il-perjodu tranżitorju (2015) iżda din il-valutazzjoni hi suġġetta għal riskji billi l-proporzjon tad-dejn jista’ jirriżulta ogħla milli ppjanat għar-raġunijiet imsemmija hawn fuq. Ġeneralment, xi partijiet tar-rakkomandazzjoni tal-2011 fil-qasam tal-konsolidazzjoni fiskali kienu implimentati u oћrajn ma kinux. Partikolarment, filwaqt li d-defiċit kien irrapurtat li kien taħt 3% tal-PDG fl-2011 u l-mira tal-2012 hija kompletament mirfuda b'miżuri, il-miżuri wesgħin li jirfdu l-istrateġija mill-2013 'il quddiem mhumiex kollha deskritti fil-programm. Filwaqt li l-programm jippjana ritmu ġeneralment xieraq ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju u t-tnaqqis gradwali fil-proporzjon tad-dejn mill-2012, hemm riskji għal dan, kif enfasizzat ukoll mit-tbassir tar-rebbiegħa 2012 tas-servizzi tal-Kummissjoni, li fuq bażi tal-ebda bidla politika tbassar li bilkemm ikun hemm xi titjib fil-bilanċ strutturali u li jkun hemm triq kontinwa għat-telgħa għall-proporzjon tad-dejn fl-2012-13. Sostenibbiltà fuq medda twila ta’ żmien Jekk wieħed jassumi li mhu se jkun hemm ebda bidla fil-politika, id-dejn tal-amministrazzjoni se jiżdied għal 84.8% tal-PDG sal-2020, li jimplika l-ħtieġa ta’ konsolidazzjoni fiskali addizzjonali lil hinn mill-medda l-qasira ta’ żmien. Għat-titjib tas-sostenibbiltà, se jkun importanti li jkunu żgurati surpluses primarji suffiċjenti fuq terminu medju u li tkun riformata ulterjorment is-sistema tas-sigurtà soċjali Maltija sabiex trażżan iż-żieda mbassra fuq terminu twil fin-nefqa marbuta mal-età, li hija biċ-ċar ogħla mill-medja tal-UE. Iż-żieda fin-nefqa għall-pensjonijiet bħala sehem tal-PDG tammonta għal aktar minn nofs iż-żieda totali projjettata fin-nefqa marbuta mal-età bejn l-2010 u l-2060[8]. Dan jinkludi l-impatt tar-riforma tal-pensjonijiet tal-2006. Filwaqt li żieda gradwali tal-età statutorja tal-irtirar (għal 65 sena sal-2027) u ż-żieda progressiva fil-perjodu ta’ kontribuzzjoni għal eliġibbiltà sħiħa, kif ukoll il-bidliet fil-formula tal-benefiċċju, jikkontribwixxu biex titnaqqas iż-żieda pprojjettata fin-nefqa għall-pensjonijiet[9], indiċjar iktar dinamiku tal-limitu massimu fuq l-introjtu pensjonabbli, bidliet statutorji fl-indiċjar tal-pensjoni tal-irtirar u l-introduzzjoni ta’ pensjoni minima nazzjonali ggarantita għal persuni li jirtiraw mill-2027 'il quddiem jikkontribwixxu biex iżiduha. Għalkemm ir-riforma tal-pensjonijiet tħejji għall-introduzzjoni possibbli tat-tieni u t-tielet pilastru, ma sar xejn konkret biex ikunu implimentati dawn id-dispożizzjonijiet. Ma sar l-ebda progress fuq l-elementi l-oħra imqajma fir-rakkomandazzjoni tal-2011 dwar is-sistema tal-pensjoni. Ma ttieħdu l-ebda passi biex iħaffu ż-żieda fl-età tal-irtirar u lanqas biex tkun stabbilita rabta bejn l-età tal-irtirar u l-istennija tal-għomor. Bl-istess mod, ma ġiet żviluppata l-ebda strateġija komprensiva għal tixjiħ attiv u l-użu ta’skemi ta’ rtirar kmieni għadu prattika komuni. Il-Gvern Malti għadu wkoll ma ħabbarx il-pożizzjoni tiegħu dwar proposti għal riforma tal-pensjonijiet imressqa minn Grupp ta’ Ħidma indipendenti dwar il-Pensjonijiet f'Diċembru 2010. Kollox ma’ kollox, Malta ma rreaġixxietx kif xieraq għal din ir-Rakkomandazzjoni. Qafas Fiskali Minħabba d-daqs żgħir tal-ekonomija, il-qafas fiskali f'Malta huwa ferm ċentralizzat. Huwa wkoll flessibbli, li joħloq riskji għal nefqa żejda u l-kisba ta’ pożizzjoni fiskali soda. Dgħufija ewlenija hija n-natura mhux vinkolanti tal-qafas baġitarju fuq terminu medju, li jimplika wkoll orizzont ta’ pjanifikazzjoni fiskali realttivament qasir. Ir-riformi f'dawn l-aħħar snin tejbu l-għodod ta’ monitoraġġ u rapportaġġ iżda r-rakkomandazzjoni dwar il-qafas fiskali ma ġietx implimentata, għalkemm id-dibattitu politiku beda. Il-programm ta’ stabbiltà tal-2012 jenfasizza li l-Gvern Malti qed jikkunsidra r-riformi segwenti, f'konformità ma' bidliet riċenti fil-qafas tal-governanza taż-Żona Euro (kif preskritt f'pereżempju fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, id-Direttiva dwar oqfsa fiskali u t-Trattat dwar l-Istabbiltà, il-Kordinazzjoni u l-Governanza): (i) bidliet għall-proċedura baġitarja annwali, inklużi l-iskedi taż-żmien, u (ii) regola fiskali inkorporati fil-Kostituzzjoni, inkluż il-mekkaniżmi ta’ monitoraġġ u dawk korrettivi. Sistema tat-taxxa Iż-żieda ta’ dazji tas-sisa u taxxi ambjentali f'baġits riċenti hija konsistenti ma’ bidla ulterjuri tal-piż tat-taxxa lejn taxxi b'anqas ħsara għat-tkabbir. Minħabba l-ekonomija moħbija kbira f'Malta, inizjattivi riċenti kienu mmirati biex itejbu l-konformità tat-taxxa u jrażżnu l-evażjoni tat-taxxa. Miżura proċedurali riċenti hija l-għaqda li hemm għaddejja tad-dipartimenti tat-taxxa responsabbli mill-VAT, it-taxxi interni u d-dwana. Madankollu, l-amnestiji tat-taxxa u inċentivi pekunarji oħra jidhru li saru karatteristika rikorrenti f’baġits riċenti, li jwasslu għal medja ta’ madwar 0.5% tal-PDG kull sena fl-aħħar erba’snin. Rikors repetut għal tali miżuri jista’ jirriżulta f’periklu morali u ħsara għall-konformità mat-taxxa fuq it-terminu medju minflok iżidu l-effiċjenza fil-ġbir tad-dħul. Inizjattivi bħal dawn għandhom ikunu akkumpanjati minn impenn ċar għal livell ogħla ta’ infurzar wara li jagħlaq il-perjodu ta’ amnestija. Fir-rigward tat-tassazzjoni korporattiva, ir-reviżjoni tat-trattament tat-taxxa ta’ ekwità versus investiment iffinanzjati bid-dejn jistgħu jnaqqsu l-inċentivi għall-kumpaniji sabiex jidħlu għad-dejn. 3.2. Is-settur finanzjarju Is-settur bankarju kiber bil-ħeffa f'dawn l-aħħar snin u l-assi totali tiegħu bħalissa jammontaw għal madwar 800% tal-PDG skont id-dejta mill-Bank Ċentrali[10]. Is-settur huwa kkaratterizzat minn sjieda kbira barranija, anki grazzi għal sistema favorevoli tat-taxxa. Madwar żewġ terzi tal-assi totali jappartjenu lil banek orjenatati internazzjonalment li huma rrappurtati li għandhom skopertura limitata għall-ekonomija domestika u għalhekk huma ta’ ftit rilevanza għall-istabbiltà makrofinanzjarja ta’ Malta. Espansjoni tal-karta tal-bilanċ rriżultat f’żieda fid-dejn tas-settur privat, li kien ta’ 212% tal-PDG fl-2010[11], għalkemm obbligazzjonijiet intrasettorjali jirrappreżentaw porzjon sinifikanti ta’ din iċ-ċifra. Is-self fis-settur tal-proprjetà immobbli, kellu rwol importanti fl-espansjoni tal-kreditu fis-snin qabel il-kriżi u bħala riżultat l-iskopertura totali għas-suq tal-proprjetà immobbli (wkoll inkluż self ipotekarju) tammonta għal aktar minn nofs il-krediti gross għas-settur immobiljari. Barra minn hekk, Malta esperjenzat żieda sinjifikanti fil-prezzijiet tad-djar matul l-aħħar deċennju, filwaqt li xi korrezzjoni seħħet b'konsegwenza tal-kriżi. Korrezzjoni ulterjuri fil-prezzijiet tad-djar ma tistax tiġi eskluża minħabba li l-provvista ta’ unitajiet tad-djar tista’ tkun qed tisboq id-domanda għalihom. Minħabba livelli baxxi ħafna ta’ dispożizzjonijiet bankarji għal self improduttiv[12], is-sistema bankarja hija vulnerabbli għal żviluppi negattivi fis-suq tal-proprjetà. Il-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2012 jtenni l-pjanijiet għat-tisħiħ tas-superviżjoni makroprudenzjali tas-settur finanzjarju u jwaqqaf mekkaniżmu biex jimmonitorja r-riskju tas-sistema bil-ħsieb li jkunu minimizzati r-riskji għall-istabbiltà tas-settur u għall-ekonomija domestika. Madankollu, l-ebda skeda għall-implimentazzjoni ma ġiet provduta, filwaqt li n-nuqqas ta’ dettalji jagħmel il-valutazzjoni tal-impatt tal-miżuri diffiċli. 3.3. Il-politiki tas-suq tax-xogħol, tal-edukazzjoni u dawk soċjali Is-suq tax-xogħol Malti huwa kkaratterizzat minn rata ta’ parteċipazzjoni baxxa ħafna. Ir-rata ta’ attività hija partikolarment baxxa għan-nisa, li tirrifletti fatturi storiċi u kulturali, u ħaddiema aktar anzjani, li tirrifletti l-età tal-irtirar relattivament baxxa u r-rikors għal skemi ta’ irtirar kmieni. Ir-ristrutturazzjoni industrijali intensiva li seħħet fis-snin riċenti rriżultat f'nuqqasijiet fil-ħiliet f’oqsma speċifiċi ta’ valur miżjud għoli, li parzjalment tirrifletti r-rata baxxa ta’ kisba ta’ edukazzjoni terzjarja. Dawn il-fatturi jirrestrinġu l-espansjoni fis-setturi l-ġodda u jżidu l-pressjoni fuq il-pagi; hemm ukoll inċidenza għolja ħafna ta’ tluq bikri mill-iskola. Mekkaniżmu ta’ indiċjar awtomatiku tal-pagi li jorbot it-tkabbir tal-pagi mal-inflazzjoni fl-imgħoddi jinvolvi wkoll riskju ta’ allinjament bejn il-pagi u l-produttività u spirali tal-prezz tal-pagi. F'dawn l-aħħar snin Malta introduċiet għadd ta’ miżuri biex tinkoraġġixxi lin-nisa jidħlu fis-suq tax-xogħol u biex imorru lura għax-xogħol wara li jkunu welldu. Dawn jinkludu: (i) tnaqqis fit-taxxi għan-nisa li wara li jkollhom tarbija jagħżlu li jirritornaw għax-xogħol, (ii) tnaqqis fil-kontribuzzjoni tal-bolla għal impjieg part-time, (iii) miżuri indirizzati lil ħaddiema nisa' miżżewġa fl ħdan negozi zgħar tal-familja u (iv) it-twaqqif ta’ faċilitajiet għall-indukrar tat-fal. Minkejja r-rwol ta’ karatteristiċi kulturali fir-rata ta’ parteċipazzjoni femminili baxxa[13], l-awtoritajiet Maltin fil-programm nazzjonali ta’ riforma tagħhom għall-2011, ipproponew aktar miżuri biex jgħolluha. Dawn jinkludu tibdil fir-regolamenti tal-verifiki tal-mezzi tal-kontribuzzjoni tal-bolla għal nisa li jaħdmu għal rashom part-time, servizzi b'xejn tal-indukrar tat-tfal għal nisa li jkunu se jibdew negozju, u l-ftuħ ta’ faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal u ċentri ta’ indukara wara l-iskola. Fil-preżent hemm sitt ċentri ta’ wara l-iskola mqabbla ma' tlieta fl-2009 u l-għadd ta’ tfal li jattendu żdied b'mod sinifikanti. Fil-baġit tal-2012 il-gvern ħabbar investiment fi tliet ċentri ġodda tal-indukrar tat-tfal, biex b' hekk it-total jitla’ għal 16. Madankollu, l-għadd ta’ ċentri għadu jidher insuffiċjenti u l-kost tal-indukrar tat-tfal huwa relattivament għoli għall-familji f'Malta u, filwaqt li kampanja ffinanzjata mill-Fond Soċjali Ewropew qed tipprova ddaħħal bil-mod bidla f’attitudnijiet kulturali, l-iżvilupp ulterjuri ta’ prattiċi tax-xogħol li jiffavorixxu l-familja (inklużi il-ħinijiet flessibbli ta' xogħol u t-telexogħol) jistgħu jinkoraġġixxu aktar nisa jerġgħu lura għas-suq tax-xogħol. Ir-rata baxxa ta’ impjieg ta’ ħaddiema ta’ età ikbar hija r-riżultat ta’ ħruġ kmieni mis-suq tax-xogħol u l-parteċipazzjoni baxxa min-nisa anzjani. L-età tal-ħruġ hija bikrija parzjalment għaliex hemm rikors frekwenti għal skemi ta’ irtirar kmieni bħala miżura tas-suq tax-xogħol fid-dawl tar-ristrutturazzjoni, partikolarment minn kumpaniji pubbliċi kbar, u parzjalment minħabba li l-età statutorja tal-irtirar għadha relattivament baxxa. Din tal-aħħar hija mistennija li tiġi rimedjata matul iż-żmien bħala riżultat tar-riforma tal-pensjonijiet tal-2006, li żżid l-età tal-irtirar għal 65 sena kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa u testendi t-tul meħtieġ ta’ kontribuzzjonijiet għall-intitolament tal-pensjoni sħiħa, għalkemm gradwalment ħafna minħabba li r-riforma se tiġi implimentat kompletament biss fl-2027. Miżuri oħra li jistgħu jagħtu kontribut għal ħajja itwal ta’ xogħol huma l-leġiżlazzjoni li ġiet introdotta fl-2008 li tippermetti lil persuni ta’ età pensjonabbli jkomplu jaħdmu mingħajr ma jitilfu d-drittijiet tal-pensjoni u valutazzjoni medika iktar stretta li tagħmilha iktar diffiċli biex wieħed jikkwalifika għall-pensjoni tal-invalidità. Parzjalmet b'riżultat ta’ dawn il-miżuri, l-età effettiva tal-ħruġ f'Malta żdiedet bi kważi sentejn mill-2007 'l hawn, u laħqet is-60.3 sena fl-2010 kontra medja ta’ 61.5 sena għall-UE. Hekk kif il-gruppi ta’ nisa żgħażagħ, li huma iktar attivi fis-suq tax-xogħol, jaslu għall-età tal-pensjoni, din għandha tkompli żżid ir-rata tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età. Kif imsemmi fit-taqsima 3.1 hawn fuq, madankollu, il-bidliet fil-leġislazzjoni tal-pensjoni mhumiex akkumpanjati minn strateġija komprensiva għal tixjiħ attiv tat-tip li tikseb sinerġija bejn l-inizjattivi differenti li jkunu implimentati minn istituzzjonijiet varji u li jkunu kumplimentati minn tagħlim tul il-ħajja u politiki ta’ gwida għall-karriera. Il-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2012 ma jipprevedix limiti fuq ir-rikors għal skemi tal-irtirar kmieni. Il-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2012 fil-biċċa l-kbira jestendi l-miżuri eżistenti li jippromwovu l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u l-impjiegi tan-nisa u tal-ħaddiema kbar fl-età. Inizjattiva ġdida hi l-'proġett ta’ ekonomija soċjali', li permezz tiegħu il-gvern għandu l-għan li jssaħħaħ l-impjegabilità ta 'gruppi vulnerabbli li bħalissa, għal raġunijiet differenti, x'aktarx li jiġu esklużi mis-suq tax-xogħol. Din il-miżura, li hija ppjanata biex tkompli sa kmieni fl-2014, tista’ tkun mistennija li ttejjeb ulterjorment ir-rata tal-impjiegi f’Malta. Miżuri addizzjonali li jistgħu jikkontribwixxu wkoll huma ż-żieda fil-leave tal-maternità, l-introduzzjoni ta’ kategorija ta’ komputazzjoni għall-ġenituri fis-sistema tat-taxxa fuq l-introjtu u t-tnaqqis tar-rata tat-taxxa fuq l-introjtu għal pensjonanti li jaħdmu part-time mal-gvern. B’mod ġenerali, il-miżuri stabbiliti sabiex jippromwovu l-parteċipazzjoni femminili jidhru rilevanti u effikaċi minħabba li r-rata ta’ attività għan-nisa ta’ etajiet bejn il-25 u d-49 żdiedet minn 56.5% fi tmiem l-2010 għal 60.8% fi tmiem l-2011, notevolment ogħla miż-żieda fil-proporzjon għall-UE kollha matul l-istess perjodu. Sforzi politiċi addizzjonali biex jippromwovu miżuri li jiffavorixxu l-familja għandhom itejbu r-rikonċiljazzjoni tax-xogħol u l-ħajja tal-familja u wkoll jgħinu biex ireġġgħu lura t-tnaqqis fir-rata tal-fertilità. Fl-istess ħin, sforzi ta’ politika li jindirizzaw ir-rata baxxa ta’ impjiegi ta’ ħaddiema ikbar fl-età huma wkoll rilevanti, iżda l-livell ta’ ambizzjoni jidher li hu insuffiċjenti minħabba l-ambitu tal-isfida. Id-daqs sinifikanti tal-ekonomija illegali, b’mod partikolari f'setturi bħal l-industrija tal-ospitalità, il-kostruzzjoni u servizzi ġenerali[14], hija kwistjoni ta’ tħassib f'Malta (ara wkoll it-Taqsima 3.1). Il-gvern qed jieħu azzjoni politika b’taħlita ta’ miżuri ta’ 'inċentiva' (inċentivi tat-taxxa u kampanji ta’ informazzjoni sabiex jippromwovu impjieg regolari) u ta’ 'kastigi' (issaħħaħ il-kontroll u l-ġlieda kontra il-frodi tal-benefiċċji). Fir-rigward tal-aħħar, il-kontrolli fuq u l-kundizzjonijiet biex wieħed jibqa' fuq ir-reġistru tal-qgħad saru aktar stretti, pereżempju bl-ingaġġ ta’ nies qiegħda rreġistrati f'attivitajiet ta’ taħriġ u inizjattivi oħra. L-implimentazzjoni ta’ din il-politika, madankollu, tidher ta’ sfida minħabba li fl-2010 62% ta’ dawk li oġġezzjonaw għal għall-qtugħ tagħhom mir-reġistru tal-qgħad kienu introdotti mill-ġdid. Kollox ma' kollox, l-azzjoni politika tidher li hi rilevanti u l-implimentazzjoni tagħha għenet biex tiżdied ir-rata totali tal-impjiegi fuq l-2011. Iġġudikata kontra l-iskop tal-isfida, madankollu, ir-rispons tal-politika hu nieqes mill-ambizzjoni. Fir-rigward tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż li jssejjaħ għal rabtiet aħjar bejn l-edukazzjoni u s-suq tax-xogħol (prijorità wkoll fl-Istħarriġ Annwali għat-Tkabbir tal-2012) u miżuri biex jindirizzaw ir-rata għolja ta’ tluq bikri mill-iskola, Malta ħadet numru ta' impenji fl-2011. Hija qed tintroduċi suġġetti vokazzjonali fl-iskejjel sekondarji, toroq interessanti ta’ karriera permezz ta’ taħriġ edukattiv vokazzjonali u edukazzjoni ogħla f'dawk is-setturi mitluba mill-industrija, u jagħtu opportunità oħra ta’ tagħlim f'kompetenzi ewlenin. Nuqqas ta’ ħiliet f'oqsma ta’ valur miżjud għoli ġew indirizzati parzjalment bl-introduzzjoni ta’ korsijiet flessibbli f'kollaborazzjoni mal-industrija u l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja, filwaqt li l-proġetti ffinanzjati mill-Fond Soċjali Ewropew qed jindirizzaw il-bżonnijiet tal-ħiliet u l-kwalifiki settorjali. Barra dan, impenn ġdid tal-Patt Euro Plus jistabbilixxi kumitat għall-ħiliet skont is-settur, li għandu jiġi inkarigat jeżamina standards tax-xogħol u validazzjoni tal-kompetenzi u l-eżitu tat-tagħlim sabiex inaqqas id-distakki fil-ħiliet. Qed isiru wkoll sforzi biex tissaħħaħ is-sistema vokazzjonali, per eżempju fl-istudji tat-turiżmu. Barra mill-miżuri deskritti fil-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2011 biex tiżdied il-kisba ta’ edukazzjoni terzjarja[15], aktar azzjonijiet huma għaddejjin jew ippjanati, inkluż (i) l-espansjoni tal-infrastruttura fil-Malta College of Arts, Science and Technology u l-Università ta’ Malta, (ii) iktar informazzjoni u gwida dwar l-opportunitajiet ta’ studju u boroż ta’ studju għal studenti prospettivi u (iii) inċentivi finanzjarji ġodda. Studenti li għandhom iktar minn 25 sena li jonqoshom il-kwalifiki minimi jistgħu madanakollu jieħdu degree ta’edukazzjoni ogħla (permezz ta’ klawżola ta’ maturità). Biex jittejbu r-rati ta’ tlestija, l-Università ta’ Malta tagħti Ċertifikat ta’ Edukazzjoni Ogħla lil studenti li temmew b'suċċess l-ewwel sena iżda ma jkomplux għal lawrija sħiħa ta’ baċellerat, filwaqt li l-Malta College of Arts, Science and Technology joffri lawriji ta’ Taħriġ Edukattiv Vokazzjonali fil-livell ta’ baċellerat bħala estensjoni għal-lawriji vokazzjonali b'ċiklu qasir. Il-gvern waqqaf grupp ta’ ħidma fl-2011 biex jesplora possibbiltajiet ġodda għat-tagħlim fl-edukazzjoni ogħla. Ir-riżultati mistennija matul l-2012. Dwar it-tluq bikri mill-iskola il-miżuri varji meħuda fl-2011–12 u inizjattivi fis-seħħ bħalissa juru li l-gvern u l-istituzzjonijiet edukattivi huma konxji ta’ din l-isfida. Madankollu, hija l-istrateġija nazzjonali dwar it-tluq bikri mill-iskola mistennija sa tmiem l-2012 li se tiddetermina l-livell ta’ ambizzjoni f’dan il-qasam. Id-Dipartiment ta’ Riċerka u Żvilupp, l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni Ogħla u l-partijiet interessati l-oħra stabbilixxew grupp ta’ ħidma u ddiskutew it-titjib tal-ġbir ta’ dejta dwar dawk li jitilqu kmieni mill-iskola mal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, li nieda stħarriġ dwar dawk li jitliqu kmieni mill-iskola bir-riżultati mistennija matul l-2012. Barra minn hekk, l-Università ta’ Malta nediet proġett fil-bidu tal-2012 biex timmonitorja l-istudenti żvantaġġjati fl-iskejjel sekondarji u r-raġunijiet għaliex dawn għandhom it-tendenza li ma jispiċċawx l-istudji tagħhom. Sal-lum, madankollu, ma teżisti l-ebda sistema komprensiva għall-ġbir u l-analiżi tal-informazzjoni dwar it-tluq bikri mill-iskola biex jirfed it-tfassil ta’ politika mmirata u l-monitoraġġ. B'mod ġenerali, l-isforzi politiċi bi tweġiba għar-rakkomandazzjoni tal-2011 dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ jistgħu jitqiesu adegwati fl-oqsma tal-kisba ta’ edukazzjoni terzjarja u t-taħriġ vokazzjonali u jeħtieġ li jitkomplew sabiex jiżguraw riżultati dejjiema. Fl-istess ħin, l-isfida tat-tluq bikri mill-iskola għadha ma ġietx indirizzata adegwatament. Bi tweġiba għall-Patt Euro Plus, l-awtoritajiet Maltin kkommettew ruħhom li jiżviluppaw strateġija nazzjonali għall-industriji kulturali u kreattivi, bi prijoritizzazzjoni tal-iżvilupp edukattiv u professjonali fost kwistjonijiet oħra. L-Iskema maħluqa riċentament Ta’ Boroż ta’ Studju tal-Arti ta’ Malta u d-diversi skemi ta’ taħriġ għall-impjieg u opportunitajiet ta’ tagħlim għall-adulti tista’ tikkontribwixxi għal din l-istrateġija. Fil-baġit tal-2012, il-gvern Malti ipprovda għal tnaqqis tat-taxxa għal ġenituri li jibagħtu lit-tfal tagħhom biex jattendu korsijiet f'istituzzjonijiet tat-tagħlim kulturali u kreattiv. Malta qed tipprovdi wkoll inċentivi finanzjarji biex jiġi promoss l-iżvilupp tal-industrija tal-logħob diġitali. Ikun hemm vantaġġi fl-irbit tal-istrateġija nazzjonali għal kultura u l-industriji kreattivi mal-istrateġija għal edukazzjoni ogħla u dik għat-tagħlim tul il-ħajja biex jiżguraw koerenza u jisfruttaw is-sinerġiji. Malta hija waħda mill-ftit Stati Membri tal-UE b'mekkaniżmu ta’ indiċjar tal-pagi ġeneralizzat. L-aġġustament għall-għoli tal-ħajja, li jikkonsisti f’aktar (inqas) mill-aġġustament proporzjonali għall-inflazzjoni għal pagi taħt (fuq) l-hekk imsejħa paga bażika, jillimita l-flessibbiltà tal-pagi u jista’ jxekkel l-kompetittività ta’ setturi li jirrikjedu ħafna ħaddiema. Il-kwistjoni hija partikolarment pertinenti minħabba żidiet riċenti fil-prezzijiet tal-enerġija, minħabba l-fatt li l-miżura ta’ inflazzjoni użata ma teskludix prezzijiet importati u dan jista’ jwassal għal spirali tal-prezz tal-pagi. L-arranġament ta’ indiċjar wkoll fil-prinċipju jagħti lok għal kompressjoni tal-pagi, speċjalment fis-settur privat (il-ftehim dwar il-pagi fis-settur pubbliku jidher li ġeneralment jippreserva l-istruttura tal-pagi), sakemm impjegati b'pagi ogħla ma jiħdux żidiet fil-pagi proporzjonati għal dawk li jittieħdu mill-impjegati fit-tarf tal-ispettru tal-pagi, f'liema każ is-sistema tkun topera de facto bħala sistema kompluta ta’ indiċjar Il-mekkaniżmu Malti ta’ indiċjar tal-pagi jinkludi klawsoli ta’ non-parteċipazzjoni fuq livell makro u mikro, li potenzjalment jistgħu jtaffu l-impatt negattiv tal-mekkaniżmu fuq il-flessibbiltà tal-pagi iżda l-eżistenza tagħhom ma twaqqafx l-erożjoni gradwali tal-kost kompetittività tal-ekonomija Maltija kontra iż-żona tal-euro[16]. L-operazzjoni ta’ klawsoli ta’ non-parteċipazzjoni mhix ċara u l-klawsola ta’ non parteċipazzjoni fuq livell makro qatt ma ntużat għalkemm l-ekonomija Maltija naqset tliet darbiet fuq bażi annwali matul l-aħħar għaxar snin. Ir-rakkomandazzjoni tal-2011 dwar din il-kwistjoni sejħet għal reviżjoni u, jekk meħtieġ, riforma tal-mekkaniżmu ta’ indiċjar tal-pagi. Il-gvern daħal għal studju tal-impatt tal-mekkaniżmu awtomatiku ta’ indiċjar tal-pagi fuq is-suq tax-xogħol u l-kompetittività tal-ekonomija inġenerali. Ir-riżultati tal-istudju huma mistennija li jkunu disponibbli sal-aħħar ta’ Mejju. Barra minn dan l-istudju, il-Gvern ma ħa l-ebda inizjattiva oħra fuq din il-kwistjoni. Fl-2010, 20,6% tal-popolazzjoni kienet fir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali, li kienet l-ogħla figura mill-2005 iżda xorta taħt il-medja tal-UE, minħabba s-sistema ta’ protezzjoni soċjali tajba f' Malta flimkien mar-rwol tal-NGOs u r-rabtiet tal-familja u tal-Komunità. Il-faqar u l-esklużjoni soċjali huma prinċipalment indirizzati biż-żieda tar-rata globali tal-impjiegi, b'mod partikolari permezz tal-inklużjoni, l-aktar permezz tal-proġetti ffinanzjati mill-Fond Soċjali Ewropew, ta’ gruppi żvantaġġjati fis-suq tax-xogħol, bħal ħaddiema ta’ età akbar, nies b’diżabilitajiet, nies li ilhom qiegħda u ħaddiema immigranti. Barra minn dawn il-proġetti, il-gvern waqqaf ukoll l-Aġenzija għall-Benessri ta’ dawk li Jfittxu Ażil u l-Fondazzjoni għall-Kenn u l-Appoġġ tal-Migranti, li għandhom l-għan li jiffaċilitaw l-integrazzjoni ta’ persuni li jfittxu l-ażil u r-refuġjati fis-suq tax-xogħol. 3.4. Miżuri strutturali ta’ tkabbir u kompetittività It-tkabbir fil-produttività tax-xogħol f’Malta baqa' lura meta mqabbel mal-medja tal-Istati Membri fiż-żona tal-euro matul l-aħħar għaxar snin. Nuqqasijiet partikolarment fl-enerġija u l-ambjent tan-negozju kienu ta’ piż fuq il-potenzjal ta’ tkabbir tal-ekonomija u l-kompetittività ġenerali. Enerġija, trasport u ambjent Il-provvista tal-enerġija f'Malta hija kważi interament dipendenti fuq iż-żejt importat, minħabba li m'hemm prattikament l-ebda produzzjoni domestika tal-fjuwil fossili, filwaqt li s-sehem tal-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli fil-konsum finali jibqa marġinali. Barra minn hekk, Malta hija 'iżolata enerġetikament' minħabba li n-netwerk tal-elettriku tagħha għadu mhux konness ma dak ta’ ebda pajjiż ieħor. Dan ifixkel is-sigurtà tal-provvista sal-utent aħħari u l-espansjoni tal-provvista tal-enerġija rinnovabbli. Dawn il-fatturi kollha kkontribwew biex il-prezzijiet tal-elettriku huma fost l-ogħla fl-UE. Flimkien mal-inadegwatezza tas-sistema ta’ trażmissjoni tal-elettriku Maltija, dan jolqot b'mod ħażin il-kompetittività, b’mod partikolari dik ta’ intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Malta impenjat ruħha li tilħaq mira ta’ 10% ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fil-konsum aħħari tal-enerġija u sehem ta’ 10% ta’enerġija rinnovabbli fis-settur tat-trasport sal-2020. F'Lulju 2010, Malta ressqet il-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali għall-Enerġija Rinnovabbli tagħha, li jistipula miri settorjali u jipproponi miżuri biex jintlaħqu dawn il-miri, iżda l-implimentazzjoni għadha fi stadju bikri ħafna, u tagħmel valutazzjoni komprensiva tal-impatt tagħhom impossibbli. B'risposta għar-rakkomandazzjoni tal-2011 relatata mal-enerġija, Malta reċentement żviluppat diversi inizjattivi sabiex tnaqqas id-dipendenza tagħha fuq iż-żejt u żżid is-sehem ta’ enerġija rinnovabbli. Dawn jinkludu skema ta’ għotja għal tisħin tal-ilma bl-enerġija solari fuq skala żgħira u tariffa feed-in għall-enerġija fotovoltajka solari li hija garantita għal 7 snin. Qed jiġu żviluppati pjanijiet għal parks eoloiċi f'bosta postijiet madwar Malta. Madankollu, dawn l-iskemi għadhom fi stadju relattivament bikri ta’ żvilupp, għaldaqstant il-progress għandu jkun monitorat mill-qrib. Dan huwa partikolarment importanti għall-parks eoloiċi fuq skala kbira 'il barra mix-xtut, li għandhom jikkontribwixxu madwar terz tal-mira. Il-Programm Ewropew tal-Enerġija għall-Proġett ta’ Irkupru attwali għal interkonnessjoni tal-elettriku li tgħaqqad Sqallija ma' Malta se jippermetti wkoll varjazzjonijiet fil-provvista tal-elettriku mis-sorsi differenti biex jittaffew u għalhekk jappoġġa l-iżvilupp ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli u jnaqqas id-dipendenza ta’ Malta fuq iż-żejt. Dan il-proġett miexi tajjeb u hu mistenni li jibda jopera sa nofs l-2013. Barra minn hekk, il-kumpanija tal-elettriku nazzjonali (Enemalta) qed tinvesti fl-aġġornament tas-sistema tat-trażmissjoni u tad-distribuzzjoni fil-gżira biex takkomoda l-grilja għall- konnessjoni l-ġdida. Skont il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Effiċjenza Enerġetika tas-sajf 2011, EUR 15-il miljun minn fondi strutturali se jiġu allokati għall-effiċjenza fl-enerġija[17] u EUR 10 miljuni għal sorsi rinnovabbli ta’ enerġija tul il-perjodu 2011–13 (b kollox 0.4% tal-PDG). F’Marzu 2012, l-gvern talab lill-Kummissjoni biex iżżid is-sehem tar-riżorsi minn 2.53% għal 11.98% (EUR 87.2 miljun) għax riżorsi saru disponibbli minħabba ffrankar fis-settur tat-trasport u proġetti tal-iskart solidu. L-allokazzjoni miżjuda għandha tintuża, pereżempju, fuq azzjonijiet pilota biex jesploraw il-potenzjal ta’ parks eoliċi kbar barra mix-xtut, inklużi studji biex jippromwovu fehim aħjar tal-isfruttar potenzjali ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, u dwar il-ġenerazzjoni tal-enerġija rinovabbli minn sorsi naturali inkluż demel tal-annimali. B'mod ġenerali, l-isforzi tal-gvern biex jutilizza fondi tal-UE sabiex imexxi 'l quddiem investimenti fl-effiċjenza tal-enerġija u minn sorsi rinnovabbli kienu adekwati għax 81% tal-Fondi Ewropej għall-Iżvilupp Reġjonali disponibbli għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 diġà ġew allokati għal proġetti varji. Globalment, ir-rispons għar-rakkomandazzjoni relatata mal-enerġija jista’ jkun kkunsidrat rilevanti u, minħabba l-ambitu tal-isfida, relattivament ambizzjuż. Madankollu, ħafna miżuri, partikolarment dawk immirati biex isaħħu s-sehem tal-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli, huma fi stat bikri ħafna ta’ implimentazzjoni u l-impatt sħiħ tagħhom ser jidher biss fuq terminu medju. Malta impenjat ruħha biex tillimita l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fis-setturi li ma jaqgħux taħt l-iskema tal-iskambju tal-emissjonijiet għal 5% sal-2020 (meta mqabbla mal-2005). Madankollu, il-projjezzjonijiet mressqa minn Malta bbażati fuq il-miżuri eżistenti juru żieda ta’ 35.5% sal-2020. Anki wara li jitqies l-impatt tal-miżuri addizzjonali ppjanati, it-tkabbir fl-emissjonijiet xorta jkun ħafna 'l fuq mill-mira (b'madwar 11-il punt perċentwali). Il-qafas tal-politika tal-klima f'Malta mhix rispons adegwat għall-isfidi f’dan il-qasam, partikolarment fit-trasport tat-triq: f'Malta, id-densità għolja tal-popolazzjoni u tas-sjieda tal-karozzi flimkien ma' flotta ta’ vetturi li qed tixjieħ u network tat-toroq pjuttost limitat jingħaqdu biex jipproduċu konġestjoni sinifikanti. L-emissjonijiet tat-trasport huma mistennija li jiżdiedu bi 23% bejn l-2005 u l-2020, abbażi ta’ projezzjonijiet mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent. Miżuri ġodda biex jitrażżnu dawn l-emissjonijiet huma: il-ftuħ mill-ġdid ta’ politiki li jippromwovu l-użu ta’ karozzi aktar effiċjenti fl-użu tal-fjuwil (skema ta’ skrappjar ta’ karozzi, introdotta fl-2010 u varata mill-ġdid f'Diċembru 2011), l-istabbiliment ta’ kontribuzzjonijiet minimi mill-bijofjuwils fil-fjuwil miż-żejt fil-modi tat-trasport kollha (rekwiżit vitali minħabba li Malta ma hija imkien qrib li tilħaq il-miri tagħha tal-enerġija rinnovabbli għat-trasport), appoġġ finanzjarju kontinwu għal vetturi elettriċi u żieda fit-taxxa fuq ir-reġistrazzjoni tal-karozzi qodma importati. Id-dokument ta’ politika Promotion of Transport Modal Shift towards Public Transport' spjega għadd ta’ azzjonijiet biex jippromwovu t-trasport pubbliku, inklużi skemi ta’ ipparkja u irkeb (park and ride) li jillimitaw l-użu tal-karozzi, il-liberalizzazzjoni tas-settur tat-trasport pubbliku u inkoraġġiment ta’ alternattivi għall-użu tal-karozzi privati. Il-programm nazzjonali ta’ riforma fassal għadd limitat ta’ miżuri addizzjonali. Ġeneralment, filwaqt li l-miżuri huma rilevanti, mhumiex ambizzjużi biżżejjed meta iġġudikati kontra l-iskala tal-isfida, speċjalment fir-rigward tas-settur tat-trasport. Dawn ma jirrappreżentawx bidla deċiżiva li ġġib magħha bidla għal ekonomija b'emissjonijiet baxxi tal-karbonju u l-kisba tal-mira tal-gassijiet b'emissjonijiet b'effett ta’ serra. Fis-settur tal-iskart, sar progress lejn it-tnaqqis tal-emissjonijiet, parzjalment permezz ta’ aġġornament fis-sistema tal-Impjant ta’ Trattament Bijoloġiku u Mekkaniku ta’ Sant' Antnin u l-limitu u l-estrazzjoni ta’ gassijiet mill-miżbliet minn kmieni fl-2011, it-tnejn iffinanzjati mill-Fondi Strutturali. Aktar progress jista’ jintlaħaq speċjalment permezz tat-trattament tal-ġenerazzjoni tal-iskart muniċipali u r-riċiklaġġ tal-iskart. Huwa improbabbli, madankollu, li Malta tilħaq il-mira ta’ riċiklaġġ tal-2020 u l-objettivi tal-pjan direzzjonali għall-effiċjenza tar-riżorsi (li prattikament tkun eliminata l-miżbla) mingħajr sforzi addizzjonali sinifikanti, inklużi sistemi ta’ inċentiv li jiffavorixxu il-prevenzjoni u l-ġbir separat. Il-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2012 jiddeskrivi bosta inizjattivi fil-qasam tal-effiċjenza tar-riżorsi iżda l-livell ta’ dettall ipprovdut ma jippermettix valutazzjoni tal-impatt tagħhom f' dan l-istadju. Riċerka u innovazzjoni Malta żiedet l-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp tagħha minn 0.54% fl-2009 għal 0.63% fl-2010 u, jekk din it-tendenza tkompli, se tilħaq il-mira tagħha tal-Ewropa 2020 (fissata għal 0.67%) sew qabel l-2020. Iż-żieda kbira bejn l-2009 u l-2010 kienet l-aktar minħabba 41% żieda miksuba mis-settur tal-edukazzjoni ogħla. Il-prestazzjoni tal-innovazzjoni Maltija hija l-aktar dgħajfa fir-riżorsi umani u fil-finanzi u fl-appoġġ, iżda l-iktar waħda b'saħħitha fl-effetti ekonomiċi u l-assi intellettwali. Minħabba li s-sistema ekonomika ta’ Malta ddur madwar is-settur tas-servizzi u hija ddominata minn intrapriżi b’anqas minn 10 impjegati, il-parti l-kbira tar-riċerka u l-innovazzjoni fis-settur privat hija mwettqa minn kumpaniji ta’ proprjetà barranija (minflok li għandha riċerka u innovazzjoni indiġeni fis-settur privat) L-abbozz tal-Pjan Strateġiku Nazzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni Malti għall-2011-2020 għandu l-għan li jistimola riċerka u żvilupp indiġeni fis-settur privat, jibni l-infrastrutturi tar-riċerka, iżid ir-riżorsi umani għar-riċerka u l-iżvilupp, joħloq rabtiet bejn l-istituzzjonijiet tal-għarfien u l-intrapriża tan-negozju u iżid il-koperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni. L-istrateġija tifli sew l-innovazzjoni, jiġifieri approċċ ta’ 'ideat għas-suq' li jħares lejn iċ-ċiklu sħiħ tal-innovazzjoni. Programm ġdid ta’ kummerċjalizzazzjoni, konċentrazzjoni ta’ riżorsi u l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti jifformaw elementi ewlenin tal-istrateġija, b’aktar appoġġ provdut għall-gruppi fil-mira bħal impriżi żgħar u ta’ daqs medju u lil dawk li għadhom kif jibdew. Miżuri speċifiċi jinkludu: vawċers ta’ innovazzjoni, il-ħolqien ta’ fond ta’ riskju, l-iżvilupp ta’ programm ta’ prontezza għall-investment, it-twaqqif ta’ raggruppamenti xprunati mir-riċerka u l-innovazzjoni, il-provvediment tal-appoġġ finanzjarju biex jiffaċilita r-reġistrazzjoni u l-validazzjoni ta’ privattivi u t-twaqqif ta’ skema li tippremja l-innovazzjoni. Minħabba li diversi miżuri għadhom qed jittressqu u li evalwazzjoni sistematika tal-inizjattivi differenti mhix parti mill-istrateġija, għadu kmieni wisq biex issir valutazzjoni tal-miżuri politiċi fil-qasam tar-riċerka u l-innovazzjoni. Funzjonament tas-suq intern Sabiex jittrasponu d-Direttiva għas-servizzi f'leġiżlazzjoni, fl-2009 Malta adottat taħlita ta’ miżuri ġenerali u speċifiċi għas-settur, jiġifieri l-hekk imsejħa 'liġi omnibus' u emendi għal għadd ta’ biċċiet ta’ leġiżlazzjoni speċifika għas-settur. Partikolarment, Malta biddlet is-sistema tal-liċenzjar ġenerali tagħha billi introduċiet sistema li teħtieġ notifika fi żmien 60 ġurnata mill-bidu tal-operazzjonijiet, li għandha tagħmilha eħfef għan-negozji biex jibdew joperaw fit-territorju tagħha. Il-bidliet jinkludu dispożizzjonijiet ġodda biex jipprovdu speċifikament għal sitwazzjonijiet ta’ provvista ta’ servizzi transkonfinali, li f'ħafna każijiet ma kienx kopert fil-liġijiet eżistenti. Dan għandu jiżgura aċċess aktar faċli għal fornituri tas-servizzi minn Stati Membri oħra. Madankollu, xi restrizzjonijiet fis-settur tas-servizzi baqgħu hemm. F’oqsma fejn id-Direttiva ħalliet xi diskrezzjoni fil-mod kif l-Istati Membri jissimplifikaw l-ambjent regolatorju għall-istabbiliment ta’ fornituri tas-servizzi li jiġu minn barra l-pajjiż, jidher dubjuż jekk xi miżuri ta’ Malta dwar il-kummerċ transkonfini, eż. awtorizzazzjonijiet, reġistrazzjonijiet jew rekwiżiti ta’ liċenzjar, humiex ġustifikati skont id-Direttiva u jekk humiex proporzjonati. Dawn jinkludu r-rekwiżiti tal-awtorizzazzjoni fis-settur tat-turiżmu (bħar-rekwiżit ta’ liċenzja għall-operaturi tal-ivjaġġar, jirrestrinġu ċerti servizzi ta’ gwida turistika lil detenturi ta’ liċenzja speċifika). It-twettiq u l-implimentazzjoni tal-Att tan-Negozji ż-Żgħar huwa fost l-impenji ta’ Malta fil-Patt Euro Plus. L-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar, li daħal fis-seħħ f’Ottubru 2011, għandu l-għan li jtejjeb l-ambjent operazzjonali għall-intrapriżi żgħar u medji sabiex jiffaċilitaw kemm l-istartups u l-iżvilupp ulterjuri, billi jidentifika oqsma għal titjib fl-ambjent regolatorju eżistenti. Dan huwa mistenni li jippromwovi l-imprenditorija, li tidher dgħajfa f'Malta (19% biss tal-Maltin adulti jaraw infushom bħala intraprendituri possibbli, meta mqabbla mal-medja tal-UE ta’ 28%)[18]. L-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar jistipula wkoll li l-liġijiet ġodda kollha se jkunu suġġetti għal ‘test tal-SMEs’ qabel ma jidħlu fis-seħħ. Impenn ieħor skont il-Patt Euro Plus, li jiffaċilita l-aċċess għall-finanzjament għall-attivitajiet tan-negozju, kienet l-Iskema tal-Mikro Kreditu. Din tiffaċilita l-finanzjament ta’ start-ups ġodda billi tipprovdi garanzija mill-gvern sa 90% tal-valur totali tas-self. Barra minn hekk, permezz tal-iskema tal-kreditu tat-taxxa MicroInvest, l-intrapriżi jibbenefikaw minn kreditu tat-taxxa sa 40% (b’limitu ta’ EUR 25 000) Meta jinvestu fl-innovazzjoni sabiex jikkonformaw mar-regolamenti u/jew biex jespandu, inkluż permezz ta’ reklutaġġ. L-adozzjoni tal-iskema sa issa qabżet l-aspettativi u dan ġie marbut mal-livell baxx ta’ burokrazija. L-iskema hija appoġġjata minn għadd ta’ strumenti finanzjarji oħrajn inkluż skema ta’ mikrogaranziji. B'riżultat ta’ dan, l-SMEs f'Malta jistgħu jiġu kkunsidrati li jkollhom aċċess adegwat għall-finanzi. Il-gvern għandu l-għan li jippromwovi l-intraprenditorija anki bl-inizjattiva tal-ekonomija soċjali, inkluża fil-programm nazzjonali ta’ riforma tal-2012. Minbarra t-tkabbir tal-impjiegi, għandha l-għan li ssaħħaħ il-personalità legali ta’ intrapriżi soċjali u tagħtihom aċċess privileġġjat għal għadd ta’ inċentivi u opportunitajiet. B'riżultat ta’ dan, din il-miżura għandha l-potenzjal li tiftaħ il-bieb għal sorsi addizzjonali ta’ tkabbir. Il-Punt ta’ Kuntatt Waħdieni meħtieġ mid-Direttiva tas-Servizzi huwa operazzjonali[19]. F’Jannar 2012 ġie varat one-stop-shop għan-negozji li jkopru 50 servizz tal-gvern (‘Business First’), ġestit minn Malta Enterprise. Huwa għandu jkun segwit minn uffiċċji iżgħar f’Għawdex u fi Smart City, li għandhom itejbu b'mod sinifikanti l-prestazzjoni tal-Punt Malti ta’ Kuntatt Waħdieni. Filwaqt li għadu kmieni wisq għal valutazzjoni dettaljata ta’ din il-websajt il-ġdida, mal-ewwel daqqa t’għajn jidher li sar titjib deċiżiv għalkemm aktar titjib għad jista’ jkun meħtieġ biex il-proċeduri jsiru disponibbli onlajn. Impenn ieħor ta’ Malta fil-Patt Euro Plus kien li ttejjeb il-kompetizzjoni f'setturi protetti, speċjalment fis-setturi postali u tat-telekomunikazzjoni. Malta kkonformat mal-iskadenza tagħha għat-traspożizzjoni tat-Tielet Direttiva Postali[20] sa tmiem l-2012. Is-serje ta’ miżuri adottati fl-2010 u kmieni fl-2012 jirriflettu r-rekwiżiti tad-Direttiva iżda mhumiex mistennija li joħoqu xi bidliet sinifikanti fil-kompożizzjoni u l-istruttura tas-suq postali nazzjonali, li għadu ddominat minn operatur postali pubbliku. L-Att tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi kien emendat, biex jittrasponi l-qafas rivedut tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, u l-Awtorità Maltija tal-Komunikazzjoni baxxiet ir-rati ta’ terminazzjoni tal-interoperatur[21]. Barra minn hekk, l-awtorità regolatorja assenjat mill-ġdid id-drittijiet għall-użu tal-faxxi tal-GSM u ħadet azzjoni biex tiżgura li ċ-ċittadini jkunu garantiti l-aċċess għall-internet veloċi u li tinżamm il-kompetizzjoni fit-tranżizzjoni għan-Netwerks ta’ Aċċess tal-Ġenerazzjoni li Jmiss. B'mod ġenerali, dawn il-miżuri jindirizzaw l-impenji ta’ Malta relatati mal-Patt Euro Plus iżda monitoraġġ mill-qrib u sforzi ulterjuri jistgħu jkunu meħtieġa sabiex jiġi żgurat żieda effkaċi fil-kompetizzjoni. 3.5 Modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika, F'termini ta’ piżijiet amministrattivi u regolatorji, sar progress fis-snin riċenti, b'mod partikolari taħt it-tmexxija tal-Unità ta’ Regolamentazzjoni Aħjar. Fir-rigward tal-impenn tal-Patt Euro Plus tal-2011 li jnaqqas il-piż amministrattiv fuq in-negozji bi 15% sa l-2012, l-implimentazzjoni tidher li għaddejja fit-triq it-tajba. Iffrankar miksub s'issa jirrappreżenta tnaqqis ta’ 6% filwaqt li ffrankar kumulattiv skont il-programm jista’ jaqbeż il-mira minħabba għadd ta’ inizjattivi addizzjonali li ġew identifikati. Madanakollu, l-ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni tal-programmi ta’ appoġġ u n-nuqqas ta’ trasparenza ta’ xi regolament eżistenti huma nuqqasijiet li jaffettwaw l-ambjent tan-negozju Malti. Il-'mibgħut tal-SMEs' u l-Kunsill Konsultattiv għall-Intrapriżi maħluq ġdid huma meqjusa bħala għodod promettenti mir-rappreżentanti tan-negozji. Il-valur tal-akkwist pubbliku f' Malta huwa stmat għal 4 sa 6% tal-PDG. Is-suq Malti tal-akkwist pubbliku għal valuri ta’ kuntratti li jaqbżu l-limiti tad-direttivi dwar l-akkwist pubbliku tal-UE huwa inqas kompetittivi minn dawk ta’ bosta Stati Membri oħrajn u l-proċeduri tipikament idumu iktar. Dan jista' jissuġġerixxi implimentazzjoni inqas effiċjenti tar-regoli tal-akkwist pubbliku f'Malta milli f’partijiet oħra tal-UE. Sistema tal-akkwist elettroniku li tkopri ċ-ċiklu kollu tal-akkwist pubbliku tnediet f'nofs l-2011. Madankollu, għadu kmieni wisq għal valutazzjoni dettaljata tal-miżura f’dan l-istadju. L-Istati Membri tal-UE huma differenti fl-abilità tagħhom biex jikkontrollaw l-infurzar tal-għajnuna mill-Istat mill-perspettiva istituzzjonali (il-funzjoni ta' kordinazzjoni) u dik ta' prestazzjoni (il-kwalità tan-notifiki, il-kapaċità amministrattiva, it-tul tad-dewmien eċċ.) u fir-rigward ta' konformità mar-regoli tal-għajnuna mill-Istat. Malta qed tiffaċċja l-isfida biex tnaqqas l-infiq fuq l-għajnuna mill-Istat settorjali, li hija fost l-ogħla għajnuna mhux relatata mal-kriżi fl-UE. 4. Tabella ta’ deskrizzjoni ġenerali Impenji għall-2011 || Valutazzjoni fil-qosor Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż (CSRs) CSR1: Tiżgura korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv fl-2011, skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-Proċedura dwar id-Defiċit Eċċessiv, filwaqt li tkun pronta li tieħu miżuri addizzjonali sabiex tevita n-nuqqasijiet possibbli, u tadotta miżuri konkreti b'appoġġ għall-mira tad-defiċit għall-2012. Tqabbad il-proporzjon ta’ dejn pubbliku it- triq tan-niżla u tassigura progress adegwat lejn l-OTM. Bil-għan tat-tisħiħ tal-kredibbiltà tal-istrateġija tal-konsolidazzjoni, tiddefinixxi l-miżuri globali meħtieġa mill-2013 ’il quddiem, tinkorpora l-miri fiskali f'qafas fiskali multiannwali u vinkolanti bbażati fuq ir-regoli u ttejjeb il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni baġitarja. || Is-CSR ġiet parzjalment implimentata. Id-defiċit kien irrapurtat li kien taħt it-3% tal-PDG fl-2011 u l-mira tal-2012 hija kompletament mirfuda b'miżuri iżda l-miżuri wesgħin li jirfdu l-istrateġija mill-2013 'l quddiem mhumiex kollha deskritti fil-programm. Hemm riskji għall-pjanijiet tal-programm ta’ Stabbiltà għal ritmu ġeneralment xieraq ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq perjodu medju u tnaqqis gradwali fil-proporzjon tad-dejn minn l-2012. L-ebda titjib ma sar fil-qafas baġitarju iżda beda d-dibattitu politiku. CSR2: Tieħu azzjoni biex tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet billi taċċellera ż-żieda progressiva fl-età tal-irtirar u torbotha mal-medja tatal-istennija tal-għomor. Takkumpanja l-età tal-irtirar statutorja aktar għolja bi strateġija attiva komprensiva dwar ix-xjuħija attiva, tiskoraġġixxi l-użu ta’ skemi ta’ irtirar bikri u tħeġġeġ it-tfaddil fil-pensjonijiet privati; || Is-CSR ma ġietx implimentata.. Il-Gvern Malti għadu ma ħabbarx il-pożizzjoni tiegħu dwar proposti għal riforma tal-pensjonijiet imressqa minn Grupp ta’ Ħidma indipendenti dwar il-Pensjonijiet f'Diċembru 2010. Barra minn hekk, għad ma hemm l-ebda strateġija komprensiva għat-tixjiħ attiv. CSR3: Tiffoka aktar l-eżiti tal-edukazzjoni fuq il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, notevolment billi tagħmel sforz addizzjonali sabiex ittejjeb l-aċċess għall-edukazzjoni għolja u billi ssaħħaħ l-effettività tas-sistema ta’ taħriġ vokazzjonali. Tieħu miżuri ulterjuri sabiex jonqos it-tluq bikri mill-iskola, billi, sal-2012 tidentifika, tanalizza u tkejjel il-kawżi tiegħu u billi tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ monitoraġġ u rapportar regolari dwar ir-rata ta’ suċċess tal-miżuri; || Is-CSR ġiet parzjalment implimentata. Ir-rispons ta’politika kien wieħed adegwat biss fl-oqsma tal-kisba edukazzjoni terzjarja u tat-taħriġ vokazzjonali. L-isfida ta’ tluq bikri mill-iskola għad trid tiġi indirizzata adegwatament. CSR4: Terġa’ teżamina u tieħu l-passi meħtieġa sabiex tirriforma, f’konsultazzjoni mas-sħab soċjali skont il-prassi nazzjonali, is-sistema ta’ negozjar tal-pagi u l-indiċjar tal-pagi sabiex tiżgura li t-tkabbir fil-pagi jkun jirrifletti aħjar l-iżviluppi fil-produttività tax-xogħol u l-kompetittività. || Is-CSR għadha ma ġietx implimentata. Il-gvern daħal għal studju tal-impatt tal-mekkaniżmu awtomatiku ta’ indiċjar tal-pagi, iżda r-riżultati għadhom mhumiex disponibbli. CSR5: Issaħħaħ l-isforzi biex tonqos id-dipendenza ta’ Malta fuq iż-żejt importat, billi tippreżenta investimenti fl-enerġiji rinnovabbli u tagħmel użu sħiħ mill-fondi disponibbli tal-UE għall-aġġornar tal-infrastruttura u l-promozzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija. || Is-CSR ġiet parzjalment implimentata. Il-gvern ħa miżuri relevanti u ambizzjużi għall-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u jtejjeb l-effiċjenza fl-enerġija iżda l-impatt tagħhom ma jistax ikun valutat f’dan l-istadju għaliex għadhom f’fażi bikrija ta’ implimentazzjoni. Patt Euro Plus (impenji nazzjonali u progress) Il-gvern Malti qed jikkunsidra l-introduzzjoni ta’ regoli baġitarji numeriċi, b'mod partikolari regola tal-infiq, li żżid mal-isforzi biex jitjiebu l-obbligu ta’ rendikont u t-trasparenza tal-qafas baġitarju. || L-impenn ma ġiex implimentat minħabba li m'hemm l-ebda progress konkret fir-riforma tal-qafas baġitarju. Il-gvern impenja ruħu biex jieħu miżuri biex ittejjeb il-kompetizzjoni f'setturi protetti ( setturi postali u tat-telekommunikazzjoni), jagħmel l-ambjent tan-negozju aktar attraenti u jappoġġja l-edukazzjoni, R & Ż u l-innovazzjoni. || L-impenji ta’ politika strutturali ġew parzjalment implimentati. Sar progress f'bosta oqsma imma l-impenji għadhom mhumiex implimentati bis-sħiħ. Ewropa 2020 (miri nazzjonali u progress) Rata ta’impjiegi fil-mira (f '%): 62.9%. || Ir-rata ta’ impjiegi (%) 58.8% fl-2009 u 60.1% fl-2010). Sar progress notevoli biex tintlaħaq il-mira. Mira ta’ R & D (f '%): 0.67% || In-nefqa domestika gross fuq ir-Riċerka u l-Iżvilupp (R&D) (bħala % tal-PDG): 0.54% fl-2009 u 0.63% fl-2010). Sar progress notevoli biex tintlaħaq il-mira. L-emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta’ serra: +5% (meta mqabbla mal-emmissjonijiet tal-2005; Emmissjonijiet fl-iskema għan-negozjar tal-emmissjonijiet mhumiex koperti minn din il-mira nazzjonali) || Il-bidla fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra bejn l-2005 u l-2010: + 11% (setturi mhux tal-ETS bħalissa jammontaw għal 34% tal-emissjonijiet totali tal-gassijiet serra) Il-mira tal-enerġija rinnovabbli 10% || Sehem tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum gross finali tal-enerġija (f%). 0.2% fl-2009. DĠ DĠ ENER (Eurostat) u 0.9% fl-2010 (rapport nazzjonali ta’ progress dwar ir-Res). Abbażi ta’ dejta tal-2010, Malta mhix biss 'il bogħod ħafna mill-mira tal-2020 tagħha iżda wkoll minn mira interim tagħha tal- 2011/12 ta’ 2% Effiċjenza fl-enerġija — tnaqqis fil-konsum tal-enerġija primarja sal-2020 (f'Mtoe): 0.24 Mtoe || mhux applikabbli L-objettivi tal-effiċjenza enerġetika huma stabbiliti skont iċ-ċirkostanzi nazzjonali u formulazzjonijiet nazzjonali. Minħabba li l-metodoloġija biex ikun espress l-impatt tal-konsum tal-enerġija għall-2020 ta' dawn l-objettivi fl-istess format kienet maqbula biss riċentament, il-Kummissjoni għadha mhux f'pożizzjoni li tippreżenta ħarsa ġenerali. Mira tat-tluq bikri mill-iskola (f '%): 29% || Dawk li jħallu l-iskola kmieni (persentaġġ tal-popolazzjoni bejn it-18 u l-24 sena li ma għandhomx aktar minn edukazzjoni sekondarja baxxa u li mhumiex qed jieħdu xi edukazzjoni jew taħriġ oħrajn): 36.8% fl-2009 u 36.9% fl-2010). Ma sar l-ebda progress biex tintlaħaq il-mira. Mira għall-edukazzjoni terzjarja (f '%): 33% || Kisba ta’ edukazzjoni terzjarja: 21% fl-2009 u 21.5% fl-2010). Ma sar l-ebda progress notevoli biex tintlaħaq il-mira Mira tat-tnaqqis tal-popolazzjoni fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali (għadd ta’ persuni): 6 560 || Il-popolazzjoni fir-riskju ta’ faqar jew l-esklużjoni soċjali f'1000 persuna: 9 660 fl-2009 u 10 443 fl-2010. Ma sar l-ebda progress biex tintlaħaq il-mira. Anness Tabella I Indikaturi Makroekonomiċi Tabella II Paragun tal-iżviluppi u l-previżjonijiet makroekonomiċi Tabella III. Għamla tal-aġġustament baġitarju Tabella IV. Dinamika tad-dejn Tabella V Indikaturi ta’ sostenibbiltà. Tabella VI. Indikaturi ta’ tassazzjoni Tabella VII. Indikaturi ta’ stabbiltà mikrofinanzjarja Tabella VIII. Indikaturi tas-suq tax-xogħol Tabella IX. Indikaturii tas-suq tal-prodotti Tabella X Prestazzjoni ta’ tkabbir ekoloġiku [1] SEC (2011) 726 final tas-7 ta' Ġunju 2011, disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/europe2020/reaching-the-goals/monitoring-progress/annual-growth-surveys/index_mt.htm [2] ĠU C 215 tal-21 ta' Lulju 2011, disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/europe2020/reaching-the-goals/monitoring-progress/annual-growth-surveys/index_mt.htm [3] COM(2011) 815 final tat-23 ta' Novembru 2011, disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/europe2020/reaching-the-goals/monitoring-progress/annual-growth-surveys/index_mt.htm [4] Il-'paga bażika' hija ssettjata biex tkun kemxejn ogħla mill-paga minima, iżda ferm inqas mill-paga medja fil-pajjiż. Għalhekk, żieda fil-pagi li tirriżulta minn aġġustament tal-għoli tal-ħajja hija proporzjonalment ogħla fit-tarf tal-ispektrum tal-pagi. [5] Il-programm ma jidentifikax dawn il-punti bħala ta’ darba biss. Mingħajr il-miżuri ta’darba kif identifikati mill-Kummissjoni, il-mira tad-defiċit għall-2012 tkun 3.4% tal-PDG. [6] Fl-2013, id-differenza fil-projezzjonijiet tat-tkabbir hija marġinali imma l-kompożizzjoni hija differenti, bil-programm li jassumi ritmu aħjar għall-ħolqien tax-xogħol. Għall-2012, kif imsemmi hawn fuq, hemm riskji wkoll għar-redditu mistenni minn skemi ta’ inċentivi biex jitjieb il-ġbir tad-dħul, li huwa diffiċli biex tistmah ex ante. Ir-riskji għall-previżjonijiet tad-dħul huma dejjem aktar sinifikanti hekk kif il-komponenti differenti tad-dħul huma ppjanati li jiżdiedu gradwalment matul il-perjodu tal-programm u dan mhuwiex kompletament sostnut b' miżuri. [7] Bilanċ aġġustat ċiklikament nett minn miżuri ta’ darba u dawk temporanji, ikkalkulati mill-ġdid mis-servizzi tal-Kummissjoni fuq il-bażi tat-tagħrif provdut f’dan il-programm, permezz tal-użu tal-metodoloġija komunament maqbula. [8] Kontributur importanti ieħor għaż-żieda fin-nefqa marbuta mal-età hija l-kura tas-saħħa. In-nefqa fuq is-saħħa u l-kura fit-tul hija pprojjettata li tiżdied bi 3.7 pps. tal-PDG matul il-perjodu 2010-2060. [9] Għalkemm in-nefqa għall-pensjonijeit f'Malta fl-2007 kient taħt il-medja tal-UE, żviluppi fil-proporzjon tad-dipendenza minħabba l-età avvanzata se jkun ħafna iktar sostanzjali f'Malta milli fl-UE 27 fil-medja. [10] L-istress test imwettaq mill-awtorità bankarja Ewropea f’Lulju 2011 żvela li l-bank sistemiku f'Malta kien ogħla sew mill-proporzjon ta’ adegwatezza ta’ 5% tal-kapital tal-Grad I. Barra minn hekk, il-bank ma kienx meħtieġ biex jikkonforma mal-limitu minimu ta’ 9% tal-kapital tal-Grad I, wara l-pjan ta’ rikapitalizzazzjoni temporanja deċiż mill-Kunsill Ewropew f 'Ottubru 2011. [11] Din hija maqsuma f'self lil unitajiet domestiċi (62.7% tal-PDG), self lil korporazzjonijiet mhux finanzjarji (136.5% tal-PDG) u titoli oħra li mhumiex ishma maħruġa minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji (12.9% tal-PDG). [12] Il-proporzjon ta’ dispożizzjonijiet bankarji għal self improduttiv f’Malta kien ta’ 11.5% fl-2011, fil-wisa' l-inqas proporzjoni wieħed fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, il-proporzjon naqas minn 13.9% fl-2008, filwaqt li l-proporzjon ta’ self improduttiv għal self totali żdied minn 4.8% għal 7.4% matul l-istess perjodu (l-IMF 2012 Rapport dwar l-Istabbiltà Finanzjarja Globali). [13] Ir-rata ta’ attività tan-nisa żgħażagħ (bl-età ta’ 15-24) huwa sinifikament ogħla f'Malta milli fl-UE (46.9% fl-2011, versus 39.6%). Madankollu, ir-rata Maltija ta’ -attività feminili tonqos progressivament għal dawk aktar minn 29, b'kuntrast mal-UE fejn il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol tibqa' għolja kontinwament sal-gruppi ta’ etajiet ikbar (55 sena u aktar). Dan jindika l-impatt tal-fatt li wieħed isir ġenitur huwa partikolarment għoli fuq in-nisa Maltin u ħafna minnhom jagħżlu li ma jmorrux lura għas-suq tax-xogħol wara li jkollhom it-tfal (biex jieħdu ħsieb it-tfal u minflok jieħdu ħsieb ir-responsabbiltajiet domestiċi), li jissuġġerixxi li l-attenzjoni tal-awtoritajiet li jirikonċiljaw il-politiki hija bbażata sew. [14] Sors : Debono, Manwel, Ix-xogħol Mhux Iddikjarat Malta, Aġġornament 2012, Osservatorju Ewropew għall-Impjieg, Mejju 2012. [15] Il-kisba ta’ edukazzjoni terzjarja hija taħt sew il-medja tal-UE (21.5% tal-popolazzjoni fl-2010, meta imqabbel maċ-ċifra tal-UE ta’ 33.6%). [16] Il-kostijiet nominali tax-xogħol għal kull unità għall-ekonomija Maltija żdiedu b'15.1% mill-2005, kuntrarju għal żieda ta’ 10.5% għaż-żona tal-euro. [17] Pereżempju skemi li jissussidjaw ix-xiri ta’ teknoloġiji effiċjenti fl-użu tal-enerġija, inkluż sistemi ta’ tisħin u tkessiħ, sistemi insulazzjoni u ventilazzjoni, misħun, tidwil, u is-sistemi tal-irkupru tas-sħana. [18] Ara l-iskeda informattiva tal-SBA, disponibbli minn: http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/facts-figures-analysis/performance-review/files/countries-sheets/2010-2011/malta_mt.pdf [19] Ara http://www.businessfirst.com.mt/en [20] L-għan tad-Direttivi Postali tal-UE kien li jitlesta s-Suq Uniku għas-servizzi postali u tiżgura servizz postali universali ta’ kwalità għolja bil-ftuħ tas-settur għall-kompetizzjoni. Taħt it-Tielet Direttiva Postali (Id-Direttiva 2008/6/KE), l-iskadenza għal ftuħ sħiħ tas-suq kienet il-31 ta’ Diċembru 2010, b’sentejn oħra mogħtija lil Malta u 10 Stati Membri oħra. [21] Din tikkonforma mar-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar it-Trattament Regolatorju tar-Rati ta’ terminazzjoni tal-Fissi u taċ-Ċellulari.