Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Lejn strateġija makroreġjonali fil-Mediterran

(2022/C 498/02)

Relatur: Nikola DOBROSLAVIĆ (HR/PPE)

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Il-kontribut tal-istrateġiji makroreġjonali lill-koeżjoni territorjali, id-demokrazija lokali u l-kooperazzjoni fil-fruntieri esterni

1. iqis li l-makroreġjuni għandhom rwol ewlieni fit-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tal-Unjoni Ewropea u l-viċinat qrib tagħha billi jagħtu s-setgħa lil żoni transfruntieri biex jindirizzaw sfidi speċifiċi u kondiviżi b’mod kollettiv, permezz ta’ skambju u kooperazzjoni u implimentazzjoni;

2. jenfasizza li dan l-approċċ jippermetti aktar koerenza u komplementarjetà bejn il-politiki, l-azzjonijiet, u l-programmi ta’ finanzjament implimentati minn livelli tal-gvern differenti f’żona ġeografika definita. B’dan il-mod, billi jippromovu governanza f’diversi livelli, il-makroreġjuni jikkontribwixxu biex il-politiki jkunu iktar effettivi u jħallu impatt akbar;

3. ifakkar li l-istrateġiji makroreġjonali huma bbażati fuq il-prinċipju ta’ diversi livelli, u li r-reġjuni tal-UE u dawk mhux tal-UE jeħtiġilhom ikollhom rwol ewlieni fl-iżvilupp tagħhom, it-tfassil tagħhom u d-definizzjoni tal-objettivi komuni tagħhom flimkien mal-Istati Membri tal-UE u pajjiżi oħra kkonċernati;

4. jinnota li ż-żona tal-Mediterran tinkludi diversi pajjiżi kandidati u pajjiżi kandidati potenzjali, kif ukoll pajjiżi mhux tal-UE u jenfasizza l-importanza tal-makroreġjuni fit-tisħiħ tal-kooperazzjoni transfruntiera fl-UE. Din il-kollaborazzjoni hija meħtieġa biex jiġu indirizzati sfidi komuni, u biex pajjiżi mhux tal-UE jiġu involuti wkoll f’kooperazzjoni aktar profonda u msaħħa mal-Unjoni;

5. ifakkar fl-adozzjoni tar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-3 ta’ Lulju 2012, bit-titolu Evoluzzjoni tal-Istrateġiji Makroreġjonali tal-UE: Prassi Attwali u Prospettivi Futuri, b’mod partikolari fil-Mediterran ( 1 )

6. ifakkar fir-rapport tal-ARLEM dwar “Strateġija ta’ Koeżjoni għall-Mediterran” (2014), li jiddeskrivi l-premessi ta’ riflessjonijiet għal qafas ta’ governanza makroreġjonali għall-Mediterran, ibbażat fuq il-prinċipji ta’ governanza f’diversi livelli u struttura varjabbli progressiva u ġeometrika;

7. ifakkar ukoll li l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ( 2 ) indika li huwa lest li jikkunsidra inizjattivi konġunti mmirati lejn l-istabbiliment ta’ strateġiji makroreġjonali ġodda;

Makroreġjun Mediterran, għodda ewlenija biex jiġu indirizzati sfidi fil-Mediterran

8. jenfasizza r-riżorsi uniċi tal-Mediterran. B’46 000 km ta’ kosta u 22 pajjiż riparju, huwa jospita aktar minn 500 miljun persuna, b’1/3 tal-popolazzjoni kkonċentrata fiż-żoni kostali u madwar 150 miljun impjieg marbut direttament mal-Baħar Mediterran;

9. jenfasizza l-importanza ambjentali tal-Baħar Mediterran, li jammonta għal 1 % biss tal-oċeani madwar id-dinja, iżda li jikkontribwixxi għal 20 % tal-produzzjoni marittima globali ( 3 ) . Huwa wkoll wieħed mill-akbar riżervi tal-bijodiversità marittima u kostali, bi 28 % tal-ispeċi endemiċi, 7,5 % tal-ħajja selvaġġa u 18 % tal-flora marittima globali;

10. jenfasizza l-potenzjal tal-baċir tal-Mediterran, li huwa żona ġeografika koerenti li l-popolazzjonijiet tagħha jikkondividu wirt storiku u kulturali komuni, li tirriżulta minn tradizzjoni antika ta’ kollaborazzjoni u skambju ta’ ideat, oġġetti u persuni bejn it-tlett ixtut tagħha;

11. jirrikonoxxi li l-baċir tal-Mediterran jiffaċċja sfidi ta’ governanza, soċjoekonomiċi, umanitarji, klimatiċi, tas-sigurtà u ambjentali li jeħtieġu azzjoni konġunta;

12. jisħaq, kif enfasizzat fl-Ewwel Rapport ta’ Valutazzjoni tal-Mediterran dwar il-Klima u t-Tibdil Ambjentali fil-Mediterran, maħruġ mill-MedECC, li s-sottoreġjuni kollha tal-Mediterran huma affettwati minn bidliet antropoġeniċi reċenti fl-ambjent, u li l-ixpruni ewlenin tat-tibdil jinkludu l-klima, it-tkabbir tal-popolazzjoni, it-tniġġis, il-prattiki mhux sostenibbli tal-użu tal-art u tal-baħar, u l-ispeċijiet mhux indiġeni. Fil-biċċa l-kbira taż-żoni, kemm l-ekosistemi kif ukoll l-għajxien tal-bniedem huma affettwati ( 4 )

13. jindika li, bir-rata attwali, it-tisħin globali se jilħaq 2,2 gradi fiż-żona tal-Mediterran sal-2040, filwaqt li r-reġjun qed jisħon b’rata ta’ 20 % aktar mgħaġġla mill-medja globali. L-effetti tat-tibdil fil-klima diġà jidhru sew fil-proliferazzjoni ta’ avvenimenti naturali estremi. Għaldaqstant, is-soċjetajiet tal-Mediterran qegħdin ibatu l-aktar mit-tibdil fil-klima (diġà jammontaw għal 50 % tal-popolazzjoni dinjija fqar fir-riżorsi tal-ilma, bl-iskarsezza tal-ilma taffettwa s-sigurtà tal-ikel; 49 mill-51 sit kulturali tal-UNESCO huma wkoll f’riskju). Il-biċċa l-kbira tal-effetti tat-tibdil fil-klima huma amplifikati minn sfidi ambjentali oħra, bħall-urbanizzazzjoni intensifikata żżejjed, l-agrikoltura, is-sajd u t-turiżmu, id-degradazzjoni tal-art, id-deżertifikazzjoni, u t-tniġġis (tal-arja, tal-ħamrija, tal-ilma ħelu u tal-ilma baħar);

14. jenfasizza, kif enfasizzat l-Opinjoni “Lejn użu sostenibbli tar-riżorsi naturali fil-kuntest insulari tal-Mediterran”, il-vulnerabbiltà ambjentali kbira ħafna tal-gżejjer Mediterranji fil-kuntest tat-tisħin globali, li diġà għandu konsegwenzi ekonomiċi (sajd, turiżmu, eċċ.) u soċjali (emigrazzjoni, eċċ), u jirrakkomanda li jiġi żviluppat approċċ speċifiku għall-impatt tat-tibdil fil-klima fil-livell makroreġjonali għal dan it-tip ta’ territorju, li għandu jqis il-ħtiġijiet partikolari tal-arċipelagi u l-gżejjer u jrawwem kooperazzjoni mill-qrib bejn dawn it-territorji, l-Istati Membri u l-Unjoni Ewropea fl-indirizzar tal-isfidi ambjentali u l-promozzjoni tal-iżvilupp sostenibbli;

15. jissottolinja li, minkejja l-fatturi komuni ovvji, iż-żona tal-Mediterran hija kkaratterizzata minn disparitajiet kbar fil-livelli ta’ żvilupp. Dawn id-disparitajiet, inkluż dgħufijiet fil-kapaċitajiet istituzzjonali, fl-interkonnessjoni tal-infrastruttura u fir-relazzjonijiet kummerċjali, jaffettwaw l-istabbiltà, il-prosperità u s-sigurtà tas-soċjetajiet tal-Mediterran;

16. iqis li l-kriżi tal-COVID-19 hija tfakkira tal-ħtieġa urġenti għal approċċ ikkoordinat u għat-tisħiħ tar-reżiljenza konġunta għall-epidemiji, ix-xokkijiet ekonomiċi u t-tibdil fil-klima;

17. isostni li l-makroreġjun tal-Mediterran jista’ jservi wkoll bħala għodda ta’ koordinazzjoni għall-ġestjoni tal-flussi migratorji li jaffettwaw b’mod speċjali lill-awtoritajiet reġjonali u lokali fil-fruntieri esterni tal-UE;

18. ifakkar li, fid-dawl tal-attakk tar-Russja fuq l-Ukrajna, il-Mediterran għandu rwol ewlieni x’jaqdi biex itaffi l-effetti tal-gwerra, filwaqt li jilqa’ lill-popolazzjonijiet spostati u jżomm l-isforzi tiegħu biex jiżgura l-progress lejn il-bini tal-paċi fit-territorji riparji tiegħu;

19. fid-dawl ta’ dawn l-isfidi, itenni l-ħtieġa li jitlaqqgħu flimkien it-tlett ixtut b’mod aktar integrat sabiex tissaħħaħ il-koeżjoni, tiżdied ir-rilevanza fil-livell Ewropew u globali tar-reġjun u l-potenzjal għall-innovazzjoni tiegħu u jikkontribwixxi favur il-benesseri tal-bniedem u l-preservazzjoni tal-ambjent;

20. f’dan il-proċess, jirrikonoxxi r-rwol essenzjali tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, li huma mmobilizzati bis-sħiħ permezz ta’ inizjattivi u networks bħall-Unjoni għall-Mediterran (UgħM), l-ARLEM (l-Assemblea Reġjonali u Lokali Ewro-Mediterranja) u l-Alleanza Mediterranja għall-Kooperazzjoni (MedCoop Alliance) kif ukoll il-Kummissjoni Inter-Mediterranja tal-Konferenza tar-Reġjuni Periferiċi Marittimi (CPMR);

21. jirrimarka li l-isfidi kollha li qed tiffaċċja ż-żona tal-Mediterran (it-tibdil fil-klima, l-erożjoni, id-deżertifikazzjoni, it-tniġġis mill-plastik, il-migrazzjoni, it-turiżmu eċċessiv, eċċ.) huma kkonċentrati fl-arċipelagi u l-gżejjer u, għal din ir-raġuni, jirrappreżentaw territorji pilota ideali għall-implimentazzjoni ta’ politiki integrati ta’ żvilupp sostenibbli fil-Mediterran; jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex taħdem lejn strateġija għal gżejjer adattata għall-baċiri;

22. jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea li l-miri tal-Patt Ekoloġiku Ewropew għandhom jiġu riflessi f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ pajjiżi ġirien li qegħdin jiffaċċjaw l-istess sfidi klimatiċi u ambjentali;

23. jindika li l-awtoritajiet lokali u reġjonali fit-tlett ixtut, li għandhom rwol ewlieni fl-indirizzar tal-effetti tat-tibdil fil-klima, sejħu għal “Patt Ekoloġiku għall-Mediterran” ( 5 )

24. jirrikonoxxi r-rwol ewlieni li l-awtoritajiet lokali (iridu) jaqdu bħala alleati għar-reġjuni u l-pajjiżi fl-implimentazzjoni tal-aġendi globali u reġjonali;

25. Għal sħubija mġedda mal-Viċinat tan-Nofsinhar ( 6 ); jenfasizza wkoll li strateġija makroreġjonali, li tippromovi t-tisħiħ tad-djalogu politiku, hija essenzjali għall-implimentazzjoni tal-Aġenda ġdida għall-Mediterran, kif stabbilita fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea ta’ Frar 2021

Lejn strateġija integrata għall-baċir kollu tal-Mediterran

26. jilqa’ r-riżultati pożittivi u l-kooperazzjoni miżjuda li saru possibbli bis-saħħa tal-impenn tal-partijiet ikkonċernati fil-Mediterran, u b’mod partikolari l-awtoritajiet lokali u reġjonali; jappella lil dawn il-partijiet interessati, b’mod partikolari lill-awtoritajiet lokali u reġjonali, biex iżidu din il-kooperazzjoni sabiex iħejju t-triq għall-ħolqien ta’ strateġija makroreġjonali fil-Mediterran;

27. japprezza l-progress kbir li sar lejn l-integrazzjoni fil-Mediterran permezz tal-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun Adrijatiku u Jonju (EUSAIR) u l-Istrateġija tal-Baċiri tal-Baħar WestMED;

28. jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex b’mod urġenti tkompli tmexxi ’l quddiem l-inizjattiva WestMED, billi tagħtiha riżorsi, struttura solida u strateġija ta’ konsolidazzjoni fit-tul, biex tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni makroreġjonali fil-Punent tal-Mediterran;

29. jenfasizza li l-inizjattivi ta’ kooperazzjoni eżistenti, il-programmi u l-atturi ewlenin fuq l-iskala tal-governanza f’diversi livelli jridu jkunu koordinati aħjar sabiex l-isforzi u l-impatt tagħhom ma jiddgħajfux. Għalhekk jeħtieġ li t-territorji tal-Mediterran fl-aħħar ikollhom strument operazzjonali li jippermettilhom jiżviluppaw u jimplementaw strateġija integrata, pjan ta’ azzjoni konkret, u proġetti konġunti, b’risposta għall-prijoritajiet komuni identifikati fl-oqfsa istituzzjonali għall-kooperazzjoni eżistenti bħall-UgħM, l-ARLEM u inizjattivi bħall-Alleanza MedCoop jew BLUEMED fost oħrajn;

30. iqis li l-istrateġija makroreġjonali għall-Mediterran se tindirizza dawn l-isfidi mhux billi tissostitwixxi l-istrateġiji eżistenti iżda billi tikkomplementa l-azzjonijiet tagħhom u b’hekk timmassimizza l-impatt tagħhom, billi tipprova tfittex risposti għal sfidi komuni, bħal dawk li jirriżultaw mill-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u t-trasformazzjoni diġitali, tibdilhom f’opportunitajiet kbar għall-iżvilupp sostenibbli, u b’hekk tikkontribwixxi għal tranżizzjoni ekoloġika ġusta u inklużiva billi tisfrutta l-opportunitajiet kondiviżi, filwaqt li tagħti attenzjoni partikolari lid-dimensjoni umana u l-opportunitajiet għaż-żgħażagħ, u b’hekk jittieħed vantaġġ mill-potenzjal ekonomiku tar-reġjun għall-benefiċċju taċ-ċittadini;

31. jenfasizza li strateġija makroreġjonali, biex tipprovdi soluzzjonijiet sinifikanti għal sfidi kondiviżi, jeħtieġ li tkun imfassla fil-livell tal-baċir tal-Mediterran u tkopri t-tliet sottobaċiri; tal-Punent, tal-Lvant u l-Adrijatiku Jonju. Għaldaqstant, għandha tkun miftuħa għal kulħadd sa mill-bidu tagħha u fl-aħħar mill-aħħar għandha timmira li tkopri l-baċir kollu tal-Mediterran fit-tlett ixtut;

32. jappella sabiex l-istrateġija makroreġjonali għall-Mediterran, bħal kwalunkwe strateġija makroreġjonali marittima, tagħti attenzjoni partikolari lit-territorji insulari skont l-Artikolu 174 tat-TFUE; jappella sabiex il-karatteristiċi u l-vulnerabbiltajiet speċifiċi ta’ dawn it-territorji jitqiesu b’mod effettiv billi tiġi stabbilita sħubija aktar b’saħħitha, b’azzjonijiet konkreti u kkoordinati bejn dawn it-territorji, l-Istati Membri u l-Unjoni Ewropea;

33. jindika li din l-integrazzjoni reġjonali għandha tipproċedi b’mod gradwali, abbażi ta’ approċċ volontarju mill-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali tal-Mediterran, minħabba l-isfidi li jġibu magħhom ċerti sitwazzjonijiet ta’ sigurtà, politiċi u diplomatiċi instabbli.

Il-prinċipji ewlenin tal-governanza f’diversi livelli fil-livell tal-Mediterran

34. jipproponi li l-governanza ta’ strateġija makroreġjonali futura fil-Mediterran tkun tirrifletti bis-sħiħ il-prinċipju ta’ governanza f’diversi livelli, li tinvolvi lill-awtoritajiet Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali kif ukoll l-assoċjazzjonijiet u l-Ewroreġjuni rispettivi tagħhom;

35. iqis li, sabiex tkun operazzjonali, strateġija makroreġjonali għall-Mediterran trid tkun ibbażata fuq skema ta’ governanza solida u rappreżentattiva permezz ta’: (i) assemblea ġenerali fil-livell politiku, li tinvolvi lill-awtoritajiet Ewropej, nazzjonali u reġjonali, (ii) bord eżekuttiv li jlaqqa’ flimkien lil membru wieħed ta’ koordinazzjoni nazzjonali (mil-livell reġjonali jew nazzjonali) ta’ kull pajjiż rappreżentat fl-istrateġija, u jippromovi l-inklużjoni tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, kif ukoll osservaturi minn networks tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, l-assoċjazzjonijiet rispettivi tagħhom u l-Ewroreġjuni, u (iii) gruppi ta’ azzjoni tematika biex jiżviluppaw u jimplimentaw proġetti ta’ kooperazzjoni konkreti, li se jimmobilizzaw lill-atturi soċjoekonomiċi pubbliċi u privati, lid-dinja akkademika u lis-soċjetà ċivili;

36. jipproponi li, bħala żvilupp fuq il-prattika tajba tal-WestMED, tinħoloq kopresidenza b’rotazzjoni annwali, li tinżamm bħala duo minn pajjiżi mill-UE u minn pajjiżi msieħba u f’kollaborazzjoni mal-appoġġ mill-qrib tal-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-awtoritajiet lokali u reġjonali. Il-presidenza għandha tevolvi billi tikkunsidra pajjiżi passati, attwali u futuri li kellhom jew għad ikollhom il-presidenza u żżomm bilanċ bejn l-UE u l-pajjiżi msieħba rappreżentati fl-istrateġija, filwaqt li l-appoġġ mill-organizzazzjoni rappreżentattiva tal-awtoritajiet lokali u reġjonali wkoll jinbidel b’rotazzjoni bl-istess mod. Dawn id-dinamiċi huma essenzjali biex jiġi żgurat li d-diversi entitajiet ta’ governanza tal-istrateġija makroreġjonali jiġu kkunsidrati u marbuta ma’ xulxin sabiex tingħata gwida strateġika għall-azzjoni tal-makroreġjun, permezz ta’ programmi ta’ ħidma annwali. Segretarjat tekniku (Segretarjat tal-Istrateġija Makroreġjonali tal-Mediterran, MRSS) għandu jikkoordina u jappoġġja l-istrateġija;

37. jipproponi li, sabiex tiġi żgurata l-kompatibbiltà ma’ inizjattivi eżistenti, ir-rappreżentanti ta’ istituzzjonijiet, entitajiet u inizjattivi internazzjonali u Ewro-Mediterranji ewlenin, bħall-UgħM, ARLEM u MedCoopAlliance, ikunu involuti fl-implimentazzjoni tal-istrateġija, kif ukoll ir-rappreżentanti ta’ EUSAIR u WestMED; ir-REKT jipprovdu wkoll prospetti utli, bħala “laboratorji” għall-governanza f’diversi livelli, biex jappoġġjaw l-objettivi tal-Aġenda l-ġdida għall-Mediterran;

Strateġija makroreġjonali li tiffoka fuq sfidi prijoritarji

38. iqis li strateġija makroreġjonali fil-Mediterran għandha tkun immirata lejn għadd limitat ta’ sfidi kondiviżi, li ser jiġu indirizzati gradwalment maż-żmien; jenfasizza li t-trasformazzjoni ekoloġika u dik diġitali huma sfidi ewlenin, li għandhom jiġu indirizzati bħala kwistjoni ta’ prijorità;

39. jappella, bħala l-ewwel pass, għal sforzi biex il-fokus jitpoġġa fuq l-isfidi ewlenin – it-tibdil fil-klima, it-trasformazzjoni diġitali, l-ambjent u l-kriżi umanitarja, kif ukoll it-tranżizzjoni ekoloġika meħtieġa. Il-prijoritajiet li ġejjin jeħtieġu b’mod urġenti azzjoni koordinata fil-livell tal-Mediterran: il-futur tal-arċipelagi u tal-gżejjer, iż-żoni kostali u urbani, it-tniġġis tal-baħar (speċjalment il-mikroplastiċi u l-ilma mormi), il-konservazzjoni tal-bijodiversità, l-agroekoloġija, l-ekonomija ċirkolari, l-immaniġġjar u l-prevenzjoni tal-perikli naturali u t-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra, l-adattament għall-klima u tweġiba għall-kriżi umanitarja billi jiġu żgurati d-drittijiet fundamentali tal-bniedem;

40. jipproponi li, f’terminu ta’ żmien qasir, il-Kummissjoni Ewropea għandha tappoġġja, permezz ta’ Interreg Euro-MED jew programmi eżistenti rilevanti oħra (minħabba l-fatt li l-istrateġiji makroreġjonali jirrispettaw ir-regola tar-“rifjut triplu”: l-ebda leġiżlazzjoni ġdida, l-ebda finanzjament ġdid, l-ebda struttura ġdida), il-ħolqien fl-2024 ta’ proġett pilota dwar tniġġis tal-baħar żero fil-Mediterran, kif ukoll tikkontribwixxi b’mod tematiku għall-Missjoni dwar l-Oċean (Mission Ocean) ( 7 ) . Il-mira ser tkun li ssir ħidma konġunta bejn pajjiżi u territorji li jixtiequ jiżviluppaw strateġija makroreġjonali għall-Mediterran u b’hekk jiġu ttestjati l-prinċipji ewlenin tagħha madwar objettiv konkret;

41. l-isforzi jistgħu mbagħad jiġu estiżi biex jinkludu l-isfidi li ġejjin, b’rabta mal-Aġenda ġdida għall-Mediterran: (a) il-promozzjoni ta’ żvilupp ekonomiku bbilanċjat u sostenibbli permezz ta’ proġetti konġunti mmirati lejn it-tisħiħ ta’ riċerka, innovazzjoni u l-użu sostenibbli ta’ riżorsi naturali, kif ukoll intraprenditorija interkonnessa; (b) l-integrazzjoni tal-ekonomija blu; (c) il-promozzjoni tal-iżvilupp uman, inklużi l-kultura u l-wirt, it-turiżmu, l-edukazzjoni, is-saħħa, l-impjiegi, l-iżvilupp taż-żgħażagħ, l-inklużjoni soċjali tal-gruppi emarġinati u l-għajnuna għar-refuġjati, kif ukoll l-indirizzar tal-ħtiġijiet li jirriżultaw mill-preżenza ta’ flussi migratorji, b’mod partikolari fil-fruntieri esterni tal-UE; (d) it-tisħiħ tal-konnettività permezz tal-infrastruttura tat-trasport u dik diġitali; (e) it-tisħiħ tal-awtonomija tal-ikel u tal-enerġija fil-Mediterran meta jitqiesu l-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima u l-gwerra fl-Ukrajna kkawżata mir-Russja; (f) it-tisħiħ tal-għodod u l-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet pubbliċi u privati sabiex jittaffew il-kawżi tat-tibdil fil-klima u t-telf tal-bijodiversità;

Pjan ta’ azzjoni operazzjonali li jkompli jibni fuq finanzjament eżistenti

42. iqis li strateġija makroreġjonali għall-Mediterran trid neċessarjament tkun ibbażata fuq pjan ta’ azzjoni operazzjonali biex il-prijoritajiet jissarrfu f’azzjoni konkreta fil-livell tal-Mediterran; Sabiex jiġi żgurat li d-dimensjoni territorjali tiġi inkluża b’mod xieraq f’dan il-pjan, filwaqt li tikkontribwixxi mhux biss biex tinkiseb viżjoni kondiviża ta’ żvilupp aħjar, koeżiv u sostenibbli fil-baċir tal-Mediterran, iżda wkoll biex jiġu involuti is-soċjetajiet ċivili mit-tliet xtut tal-Mediterran, l-awtoritajiet lokali u reġjonali, li huma l-eqreb taċ-ċittadini, ser ikunu involuti fit-tfassil tal-imsemmi pjan;

43. jindika li ammont kbir ta’ finanzjament jista’ jiġi mobilizzat biex jiġu appoġġjati proġetti Mediterranji, inkluż EUR 7 biljuni mobilizzati mill-Kummissjoni Ewropea taħt l-Istrument ta’ Viċinat, ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI). Il-programmi ta’ Kooperazzjoni Territorjali Ewropej attivi fil-Mediterran (Next-MED, EUROMED, ADRION, MARITTIMO) jirrappreżentaw ukoll opportunità ewlenija biex jiġu ffaċilitati proġetti li kapaċi jikkontribwixxu għall-għanijiet ta’ strateġija makroreġjonali;

44. jindika li ħafna programmi implimentati direttament mill-Kummissjoni Ewropea, bħal Orizzont Ewropa, LIFE jew Erasmus+ huma miftuħin għal parteċipazzjoni minn pajjiżi terzi u għaldaqstant huma sors interessanti ta’ finanzjament addizzjonali. Barra minn hekk, programmi bħall-Isħubija fir-riċerka u l-innovazzjoni fiż-żona tal-Mediterran (PRIMA) jew l-istrumenti bilaterali mwaqqfa mill-Unjoni Ewropea fil-pajjiżi tal-viċinat jappoġġjaw direttament il-kooperazzjoni fil-Mediterran;

45. jindika li donaturi bħall-Bank Dinji jew il-Bank Ewropew tal-Investiment, u istituzzjonijiet bħall-Fondazzjoni Anna Lindh, ukoll huma attivi fil-Mediterran u jistgħu jiffaċilitaw il-ħolqien ta’ proġetti konġunti;

46. jindika, fl-aħħar nett, li ħafna pajjiżi, reġjuni u bliet qegħdin jimplimentaw programmi ta’ kooperazzjoni deċentralizzati li jistgħu wkoll jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ kooperazzjoni akbar fil-Mediterran;

47. jenfasizza wkoll li l-implimentazzjoni tal-programmi ta’ kooperazzjoni territorjali Ewropej 2021-2027 ser tkun akkumpanjata mill-iżvilupp ta’ mekkaniżmi ta’ governanza biex jiffaċilitaw il-koordinazzjoni tal-finanzjament Ewropew disponibbli f’dan il-qasam. Il-Kumitat jemmen li dan jista’ jagħti kontribut prattiku favur il-ħolqien ta’ strateġija makroreġjonali għall-Mediterran;

Konklużjonijiet

48. jilqa’ l-impetu mogħti lill-kooperazzjoni Mediterranja matul il-Forum Dinji Mediterran organizzat taħt il-Presidenza Franċiża;

49. jistenna bil-ħerqa l-Presidenza li jmiss tal-Unjoni Ewropea li se tkun f’idejn pajjiż tal-Mediterran, jiġifieri Spanja, fl-2023, bit-tama li terġa’ ssir enfasi fuq il-governanza u l-potenzjalitajiet Mediterranji għall-governanza mġedda tiegħu u l-qafas makroreġjonali ta’ kooperazzjoni;

50. iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri tal-UE biex jappoġġjaw l-iżvilupp ta’ strateġija makroreġjonali għall-Mediterran, u ta’ strateġiji makroreġjonali ġodda oħra meħtieġa;

51. jistieden, bl-istess mod, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew biex jappoġġjaw l-inċentiva lejn Strateġija makroreġjonali għall-Mediterran kollu, għal Mediterran aħjar, integrat u koeżiv;

52. jappella lill-Kunsill Ewropew biex jirreferi l-kwistjoni lill-Kummissjoni Ewropea fl-2022, biex tfassal strateġija makroreġjonali għall-Mediterran akkumpanjata minn pjan ta’ azzjoni, bil-għan li tiġi approvata mill-Kunsill u mill-Parlament Ewropew taħt il-Presidenza Spanjola fit-tieni nofs tal-2023.

Brussell, il-11 ta’ Ottubru 2022. Vasco ALVES CORDEIRO Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

(1) P7_TA (2012) 0269

(2) 13424/20. Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-istrateġiji makroreġjonali tal-UE, 2 ta’ Diċembru 2020.

(3) Randone. et al. 2017, Reviving the Economy of the Mediterranean Sea: Actions for a Sustainable Future, Inizjattiva Mediterranja tal-WWF.

(4) MedECC (2020) Climate and Environmental Change in the Mediterranean Basin – Current Situation and Risks for the Future. First Mediterranean Assessment Report (Tibdil Klimatiku u Ambjentali fil-Baċir tal-Mediterran – Sitwazzjoni Attwali u Riskji għall-Futur. L-Ewwel Rapport ta’ Valutazzjoni tal-Mediterran) [Cramer, W., Guiot, J., Marini, K. (eds.)] Unjoni għall-Mediterran, Plan Bleu, UNEP/MAP, Marsilja.

(5) Laqgħa plenarja tal-Assemblea Reġjonali u Lokali Ewro-Mediterranja (ARLEM), 23 ta’ Jannar 2020.

(6) JOIN(2021) 2 final (mhux disponibbli bil-Malti). Ara wkoll l-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni: Sħubija mġedda mal-Viċinat tan-Nofsinhar — Aġenda Ġdida għall-Mediterran (ĠU C 440, 29.10.2021, p. 19).

(7) Missjoni tal-UE: Nirrestawraw l-Oċeani u l-Ilmijiet tagħna.