Biex jitqassam madwar l-UE l-isforz ta' tnaqqis ta’ 10 % fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra meħtieġ sal-2020, ġew stabbiliti miri nazzjonali għall-2020 għall-Istati Membri skont il-kapaċità ekonomika abbażi tal-ġid relattiv tagħhom (imkejjel skont il-Prodott Domestiku Gross per capita tal-2005) Dawn ivarjaw minn tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ 20 % sal-2020 (mil-livelli tal-2005) għall-Istati Membri l-aktar sinjuri għal żieda ta’ 20 % għal dak l-inqas sinjur. (Ara l-Grafika 1).

Bejn l-2005 u l-2013 fis-setturi kollha, inkiseb tnaqqis tal-emissjonijiet totali li jvarja minn -3 % fl-agrikoltura għal -25 % fis-settur tal-iskart. (Grafika 2) F’dan il-perjodu kien hemm ukoll konverġenza tal-intensitajiet tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra madwar l-Istati Membri, kemm per capita kif ukoll kull PDG.

Sors: EEA (2015) Trends and projections in Europe 2015, updated with March 2016 emission inventory figures. Il-linja b’tikek suwed tirrappreżenta t-trajettorja lineari tal-limiti annwali tal-emissjonijiet skont l-ESD għall-perjodu 2013-2020.

5.Ir-riżultati tal-evalwazzjoni

Skont il-linji gwida tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, l-evalwazzjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effiċjenza, l-effikaċja, il-koerenza u l-valur miżjud tal-UE tad-Deċiżjoni dwar il-Kondiviżjoni tal-Isforzi. Eżaminat ukoll jekk kienx hemm xi effett fuq il-kompetizzjoni billi dan kien rekwiżit tal-Artikolu 14 fl-ESD.

5.1 Rilevanza

L-objettivi tal-ESD għadhom rilevanti, u għadhom jikkorrispondu b’mod qawwi mal-ħtiġijiet tal-UE. B’mod partikolari, għad hemm ħtieġa li jkomplu jiġu limitati l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra antropoġeniċi, u li jiddaħħlu fis-seħħ mekkaniżmi xierqa li jirriflettu l-kost soċjali sħiħ tat-tibdil fil-klima. L-ESD tibqa’ rilevanti anke għall-indirizzar tal-fallimenti fis-suq peress li n-natura vinkolanti tad-Deċiżjoni tgħin biex jiġu pprovduti sinjali tal-prezz xierqa għat-tnaqqis tal-emissjonijiet.

Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew f’Ottubru 2014 dwar il-Qafas ta’ Politika għall-Klima u l-Enerġija tal-2030 ikkonfermaw l-importanza tal-ESD u l-kontinwazzjoni tagħha għall-2030 bl-elementi kollha kif applikati fid-Deċiżjoni dwar il-Kondiviżjoni tal-Isforzi għall-2020.

L-adozzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi f’Diċembru 2015 tikkonferma wkoll l-impenn fl-ogħla livell tal-UE biex timplimenta tnaqqis domestiku drastiku tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra anke għall-2030 u lil hinn. Kif stabbilit fil-kontribut maħsub determinat fil-livell nazzjonali (INDC), l-UE timpenja ruħha li tnaqqas l-emissjonijiet fit-territorju tagħha b’tal-inqas 40 % taħt il-livelli tal-1990 sal-2030.

5.2 L-effikaċja

L-UE qiegħda fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tal-2020 tagħha tat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fis-setturi tal-ESD. Abbażi tar-rapporti tal-Istati Membri li tressqu fl-2015, l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-2013 u fl-2014 fl-Istati Membri kollha kienu taħt il-limiti annwali tagħhom għal dawn is-snin. It-total tal-emissjonijiet għall-2013 koperti mill-ESD fil-livell tal-EU kien 9.7 % aktar baxx mill-emissjonijiet tal-2005. Fl-2014 l-emissjonijiet tal-UE koperti mill-ESD komplew naqsu għal livell ta' 12.9 % taħt il-livelli tal-2005, li kien taħt il-mira tal-ESD madwar l-UE kollha għall-2020. Dan ifisser li l-UE qiegħda fit-triq it-tajba biex fl-2020 tilħaq il-mira tal-ESD tagħha u li l-Istati Membri kollha kkontribwew għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra.

It-tnaqqis tal-emissjonijiet miksub jirrappreżenta titjib kbir fil-prestazzjoni relatata max-xenarju ta’ żamma tal-istatus quo meta sar qbil għall-ewwel darba dwar il-miri tal-2020. Sa issa t-tnaqqis tal-emissjonijiet kien ħafna aktar profond milli mistenni fl-2007 meta l-Kunsill Ewropew qabel dwar il-miri klimatiċi globali tal-UE għall-2020 u l-Kummissjoni wettqet il-valutazzjoni tal-impatt tal-Pakkett dwar il-Klima u l-Enerġija. Skont ix-xenjaru ta’ żamma tal-istatus quo f'dik il-valutazzjoni tal-impatt, l-emissjonijiet ESD madwar l-UE kienu mistennija jiżdiedu bi 2.4 % bejn l-2005 u l-2020.

Ir-reċessjoni ekonomika kellha wkoll effett fuq l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra f’xi setturi tal-ESD sal-lum, (b’mod speċjali fit-trasport tal-merkanzija), u dawn l-isforzi huma mistennija li jinħassu sal-2020. Madankollu, ħafna setturi (bħal tal-bini u tal-agrikoltura) koperti mill-ESD mhumiex milquta direttament mill-fluttwazzjonijiet fil-PDG u huma aktar suxxettibbli għal influwenza politika li twassal biex wieħed jikkonkludi li xi tnaqqis ta’ gassijiet serra fis-setturi tal-ESD jista’ jiġi attribwit għall-interventi politiċi fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri.

Fi kliem ieħor, it-tnaqqis tal-emissjonijiet li nkiseb jista’ jiġi parzjalment attribwit għall-politiki u l-miżuri dwar il-klima u l-enerġija li diġà ġew implimentati mill-Istati Membri (xi wħud minn dawn kienu reazzjoni għall-ESD) u fil-futur huma mistennija li jkomplu jillimitaw l-emissjonijiet.

Din l-osservazzjoni tkompli tiġi appoġġjata minn analiżi dwar id-dekompożizzjoni li twettqet għall-perjodu tal-2005-2012 li kienet tkopri l-emissjonijiet tas-CO2 mill-kombustjoni tal-fjuwils fossili, li jikkostitwixxu madwar 80 % tat-total tal-emissjonijiet, fis-setturi ETS u ESD. L-analiżi kkonkludiet li t-tibdil teknoloġiku kkontribwixxa l-aktar għat-tnaqqis tal-emissjonijiet, billi dan ikkumpensa b’mod ħafna aktar milli suffiċjenti għall-kontribuzzjoni tal-bidla fi ħdan u bejn is-setturi ekonomiċi, u kkumpensa b’mod ħafna aktar milli suffiċjenti l-motivaturi tal-emissjonijiet relatati mal-PDG fi żminijiet ta' kriżi ekonomika.

Ir-riżultati wrew li l-emissjonijiet tas-CO2 naqsu globalment bi 11.5 % bejn l-2005 u l-2012. It-tibdil teknoloġiku kellu l-aktar effett sinifikanti fuq it-tnaqqis tal-emissjonijiet, u wassal għal tnaqqis ta’ 18.5 % u kkumpensa b’mod ħafna aktar milli suffiċjenti għall-kontribuzzjoni tal-bidla bejn is-setturi ekonomiċi. Globalment, il-politiki implimentati fil-qasam tal-klima u l-enerġija kkontribwew b’mod sinifikanti għall-użu ta’ teknoloġiji b’intensità inqas ta’ karbonju, inkluża l-enerġija rinnovabbli. It-tkabbir fl-attività ekonomika (PDG) ikkawża żieda ta’ 6.8 % fl-emissjonijiet. Tibdil strutturali fl-ekonomija (b’PDG u intensità tas-CO2 kostanti f’kull settur ekonomiku) ikkawża żieda żgħira fl-emissjonijiet, b’1.7 %.

Ma kienx possibbli li jiġi kkwantifikat il-punt sa fejn ix-xejra osservata fl-emissjonijiet storiċi, u fix-xejriet tal-emissjonijiet mistennija fil-futur, jistgħu jiġu attribwiti b’mod raġonevoli għal politiki speċifiċi. B’mod partikolari, huwa diffiċli li jiġi iżolat l-impatt tal-ESD fuq il-politiki dwar il-klima u l-enerġija, u li jiġi iżolat ukoll minn inizjattivi oħra madwar l-UE fi ħdan il-Pakkett dwar il-Klima u l-Enerġija, li għandhom impatt aktar dirett fuq il-motivaturi differenti tal-emissjonijiet.

Filwaqt li xi partijiet ikkonċernati kienu tal-fehma li l-ESD kienet motivatur importanti għat-twettiq ta' politiki u miżuri nazzjonali ġodda f’ċerti Stati Membri, oħrajn kienu tal-fehma li l-ESD sa issa ftit li xejn seta’ kellha influwenza fuq l-iżviluppi fil-politiki nazzjonali. Il-livell tal-influwenza tal-ESD jidher li jvarja wkoll minn Stat Membru għal ieħor, u dan jista’ jirrifletti s-sitwazzjoni differenti tal-Istati Membri fir-rigward tal-miri tal-ESD tagħhom, jiġifieri jekk huwiex meħtieġ li jieħdu azzjoni ulterjuri jew le.

L-evalwazzjoni tal-ESD uriet żieda fl-implimentazzjoni tal-politiki nazzjonali fis-setturi tal-ESD fil-maġġoranza tas-snin li jibdew mill-2007, meta l-Kunsill Ewropew qabel dwar il-miri klimatiċi globali tal-UE għall-2020. Mingħajr l-ESD, jista’ jkun li l-azzjonijiet għall-mitigazzjoni tal-emissjonijiet fis-setturi tal-ESD fil-livell tal-Istati Membri ma kinux jittieħdu, jew kienu jittieħdu aktar bil-mod.

5.3 L-effiċjenza