RAPPORT MILL-KUMMISSJONI Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija /* COM/2012/068 final */





1. Introduzzjoni Punt ta’ tluq ġdid li jwessa' u japprofondixxi l-governanza ekonomika fl-UEM Żbilanċi makroekonomiċi kbar u persistenti - riflessi f'surplusijiet u defiċits esterni kbar u persistenti, telf sinifikanti fil-kompetittività, l-akkumulazzjoni tad-dejn u l-bużżieqa tas-swieq immobiljari – akkumulati matul l-aħħar deċennju kienu parti mill-kawżi prinċipali tal-kriżi ekonomika attwali. Dawn mhux biss ikkaġunaw diffikultajiet makroekonomiċi għall-Istati Membri, iżda wkoll konsegwenzi sussegwenti serji li jikkontribwixxu għat-theddid li qed taffronta ż-żona tal-euro. Dan ir-Rapport tal-Mekkaniżmu ta' Twissija (Alert Mechanism Report – AMR) jirrappreżenta l-ewwel pass fl-implimentazzjoni tal-proċedura ġdida ta' sorveljanza għall-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (minn issa 'l quddiem il-Proċedura ta' Żbilanċ Makroekonomiku - MIP [Macroeconomic Imbalance Procedure ]). Dan ir-rapport fih ukoll id-disinn finali tat-tabella valutattiva tal-indikaturi (ippreżentat fit-Tabella 1 u t-Taqsima 2). Is-sorveljanza għall-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi taħt l-MIP hija strument ġdid tal-qafas imsaħħaħ għall-governanza ekonomika fl-UE. Din ġiet adottata bħala parti mill-hekk imsejjaħ pakkett dwar il-governanza ("six pack") li fost l-oħrajn jipprevedi wkoll tisħiħ sinifikanti tas-sorveljanza tal-politiki fiskali. Is-sorveljanza tal-iżbilanċi makroekonomiċi bl-MIP tagħmel parti mis-“Semestru Ewropew” li jadotta approċċ integrat u li jħares 'il quddiem lejn l-isfidi għall-politika ekonomika li l-Unjoni qed taffronta fl-iżgurar tas-sostenibbiltà fiskali, il-kompetittività, l-istabbiltà tas-suq finanzjarju u t-tkabbir ekonomiku Ir-rwol u l-ambitu tar-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta' Twissija It-rwol tal-AMR huwa li jaħdem bħala strument inizjali ta' skrinjar, li permezz tiegħu l-Kummissjoni tidentifika dawk l-oqsma fejn tqis li l-iżviluppi jesiġu analiżi dettaljata ulterjuri sabiex tiddetermina jekk jeżistux żbilanċi[1] jew ir-riskju li dawn jitfaċċaw. Għandu jiġi enfasizzat li l-katalizzaturi tal-iżviluppi osservati jiġu analizzati fil-fond fl-istudji ddettaljati sussegwenti bil-għan li tiġi ddeterminata n-natura tal-iżbilanċi. Il-Kummissjoni tipproponi rakkomandazzjoni ta' politika, taħt il-parti preventiva jew korrettiva tal-proċedura, biss abbażi ta' din l-analiżi dettaljata u jekk dan ikun xieraq. L-istudji dettaljati u l-proposti għal rakkomandazzjonijiet se jkunu parti mis-semestru Ewropew. Il-ħtieġa ta’ analiżi ulterjuri hija bbażata fuq valutazzjoni ta’ tabella valutattiva ta’ indikaturi stabbilita mill-Kummissjoni wara konsultazzjoni mal-Kunsill, il-Parlament Ewropew u l-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (ara t-Taqsima 2 u t-Tabelli 1 u 2 aktar ’l isfel)[2]. Għandu jiġi enfasizzat li l-indikaturi tat-tabella valutattiva mhumiex interpretati b'mod mekkaniku. Il-pajjiżi huma vvalutati billi titqies l-evoluzzjoni tal-indikaturi fuq iż-żmien, kif ukoll l-aktar żviluppi riċenti u l-prospettivi. Minbarra dan, il-valutazzjoni tqis ġabra ta' informazzjoni addizzjonali rilevanti. Fl-istess waqt, il-Kummissjoni tagħti attenzjoni partikolari lil sett usa’ ta’ indikaturi (ara t-Taqsima 2, it-Tabella 3), li l-Kunsill u l-Parlament Ewropew saħqu li huwa ta’ rilevanza partikolari f'qari ekonomiku tat-tabella valutattiva. It-Taqsima 2 tippreżenta d-disinn tat-tabella valutattiva tal-mekkaniżmu ta' twissija. It-Taqsima 3 tagħmel qari orizzontali u tematiku tas-sitwazzjoni abbażi ta' qari tat-tabella valutattiva. Fit-Taqsima 4, l-analiżi tat-tabella valutattiva ssir skont il-pajjiż. It-Taqsima 5 tipprovdi s-sejbiet u l-konklużjonijiet ewlenin. Tabella 1. Indikaturi tat-tabella valutattiva u livelli limitu indikattivi (*) || Żblianċi esterni u kompetittività || Żbilanċi interni Indikatur || Medja ta’ 3 snin tal-bilanċ tal-kont kurrenti bħala % tal-PDG || Pożizzjoni tal-Investiment Internazzjonali Netta bħala % tal-PDG || Bidla f’% (3 snin) fir- Rata tal-Kambju Effettiva Reali, deflaturi tal-HICP relattivi għal 35 pajjiż industrijali (a) || Bidla f’% (5 snin) fl-ishma tas-suq tal-esportazzjoni || Bidla f’% (3 snin) fil-kost unitarju nominali tax-xogħol (b) || Bidla f'% s-f-s fil-prezzijiet tad-djar deflatati (c) || fluss ta’ kreditu fis-settur privat bħala % tal-PDG (d), (e) || dejn tas-settur privat bħala % tal-PDG (d), (e) || dejn tal-amministrazzjoni pubblika bħala % tal-PDG (f) || medja ta’ 3 snin tar-rata ta’ qgħad Sors tad-dejta || Statistika tal-Bilanċ tal-Pagamenti EUROSTAT. || Statistika tal-Bilanċ tal-Pagamenti, EUROSTAT. || Bażi ta’ dejta indikatriċi tad-DĠ ECFIN dwar il-kompetittività tal-Prezz u l-Ispiża. || Statistika tal-Bilanċ tal-Pagamenti, EUROSTAT. || EUROSTAT || Indiċi armonizzat tal-prezzijiet tad-djar mill-EUROSTAT, li tlesta bid-dejta tal-BĊE, l-OECD u l-BĦI. || EUROSTAT għad-dejta annwali u l-QSA, il-BĊE għad-dejta trimestrali. || EUROSTAT għad-dejta annwali u l-QSA, il-BĊE għad-dejta trimestrali. || EUROSTAT (Proċedura tad-Defiċit Eċċessiv – definizzjoni tat-trattat). || EUROSTAT Livelli limitu indikattivi || +6/-4% || -35% Kwartil ta' taħt || +/-5 % għaż-Ż€ +/-11 % mhux taż-Ż€ Kwartili ta' Taħt u ta' Fuq taż-ŻE -/+ devjazzjoni standard taż-ŻE || -6% Kwartil ta' taħt || +9% tal-€A +12% mhux taż-Ż€ Kwartil ta' Fuq Ż€3 p.p || +6% Kwartil ta' fuq || +15% Kwartil ta' fuq || 160% Kwartil ta' fuq || +60% || +10% Perjodu għall-ikkalkular tal-livelli limitu || 1970-2007 || L-ewwel sena disponibbi (nofs is-snin 90)-2007 || 1995-2007 || 1995-2007 || 1995-2007 || || 1995-2007 || 1994-2007 || || 1994-2007 Xi indikaturi addizzjonali għandhom jintużaw fil-qari ekonomiku || Teħid ta' self/għoti b’self nett vis-à-vis il-Bqija tad-Dinja (Bilanċi tal-Kont Kapitali + tal-Kont Kurrenti bħala % tal-PDG) || Dejn Estern Nett bħala % tal-PDG || Ir-Rata tal-Kambju Effettiva Reali vis-à-vis il-bqija taż-żona tal-euro || Ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet abbażi tal-volumi ta’ prodotti; Produttività tax-xogħol; Xejra tat-Tkabbir tal-Produttività Totali tal-Fatturi || Kostijiet Unitarji Nominali tax-Xogħol i (bidliet fuq sena, 5, 10 snin); Kost Unitarju Effettiv tax-Xogħol relattiv għall-bqija taż-żona tal-euro Miżuri oħra ta’ produttività || Prezz reali tad-djar (bidliet fuq 3 snin); Prezz nominali tad-djar (bidliet fuq sena u 3 snin) Kostruzzjoni residenzjali || Indikatur dwar bidla fil-passivi finanzjarji tas-settur finanzjarju mhux konsolidat u l-proporzjon ta’ dejn-ekwità || Dejn tas-settur privat abbażi tad-dejta konsolidata || || Noti : (a) għas-sħab kummerċjali tal-UE, jintuża l-Indiċi Armonizzat tal-Prezzijiet tal-Konsum (HICP - Harmonised Index of Consumer Prices) filwaqt li għal dawk is-sħab kummerċjali mhux mill-UE, id-deflatur huwa bbażat fuq l-Indiċi tal-Prezzijiet tal-Konsum (CPI- Consumer Price Index) li huwa qrib l-HICP fil-metodoloġija; (b) indiċi li jipprovdi l-proporzjon ta’ kumpens nominali għal kull impjegat mal-PDG reali għal kull persuna impjegata; (c) bidliet fil-prezzijiet tad-djar relattivi għad-deflatur tal-konsum tal-EUROSTAT; (d) is-settur privat huwa ddefinit bħala korporazzjonijiet mhux finanzjarji; unitajiet domestiċi u istituzzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ li jaqdu lill-unitajiet domestiċi; (e) is-somma tas-Self u Titoli li mhumiex ishma; passivi, mhux konsolidati; (f) is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi mhijiex se tiġi vvalutata fil-kuntest tal-MIP peress li din il-kwistjoni diġà hija koperta mill-SGP. Madanakollu, dan l-indikatur huwa parti mit-tabella valutattiva għax id-dejn pubbliku jikkontribwixxi lid-dejn totali tal-pajjiż u, għaldaqstant, lill-vulnerabbiltà ġenerali tal-pajjiż. (*) Huwa previst l-iżvilupp ta’ indikatur usa’ tas-settur bankarju/finanzjarju sa tmiem l-2012. Tabella 2: Tabella valutattiva tal-MIP għall-2010 || Żbilanċi esterni u kompetittività || Żbilanċi interni Sena 2010 || Medja ta’ 3 snin tal-Bilanċ tal-Kont Kurrenti bħala % tal-PDG || Pożizzjoni tal-Investiment Internazzjonali Netta bħala % tal-PDG || Bidla f'% (3 snin) fir-Rata tal-Kambju Effettiva Reali bid-deflaturi tal-HICP || Bidla f'% (5 snin) fl-Ishma tas-Suq tal-Esportazzjonijiet || Bidla f'% (5 snin) fil-Kost Unitarju Nominali tax-Xogħol || Bidla f'% s-f-s tal-Prezzijiet tad-Djar deflatati || Fluss ta’ Kreditu fis-Settur Privat bħala % tal-PDG || Dejn tas-Settur Privat bħala % tal-PDG || Dejn tas-Settur Pubbliku bħala % tal-PDG || Medja ta’ 3 snin tal-Qgħad Livelli Limitu || -4/+6% || -35% || ±5% & ±11% || -6% || +9% & +12% || +6% || 15% || 160% || 60% || 10% BE || -0.6 || 77.8 || 1.3 || -15.4 || 8.5 || 0.4 || 13.1 || 233 || 96 || 7.7 BG || -11.1 || -97.7 || 10.4 || 15.8 || 27.8 || -11.1 || -0.2 || 169 || 16 || 7.5 CZ || -2.5 || -49.0 || 12.7 || 12.3 || 5.1 || -3.4 || 1.7 || 77 || 38 || 6.1 DK || 3.9 || 10.3 || 0.9 || -15.3 || 11.0 || 0.5 || 5.8 || 244 || 43 || 5.6 DE || 5.9 || 38.4 || -2.9 || -8.3 || 6.6 || -1.0 || 3.1 || 128 || 83 || 7.5 EE || -0.8 || -72.8 || 5.9 || -0.9 || 9.3 || -2.1 || -8.6 || 176 || 7 || 12.0 IE || -2.7 || -90.9 || -5.0 || -12.8 || -2.3 || -10.5 || -4.5 || 341 || 93 || 10.6 EL || -12.1 || -92.5 || 3.9 || -20.0 || 12.8 || -6.8 || -0.7 || 124 || 145 || 9.9 ES || -6.5 || -89.5 || 0.6 || -11.6 || 3.3 || -3.8 || 1.4 || 227 || 61 || 16.5 FR || -1.7 || -10.0 || -1.4 || -19.4 || 7.2 || 5.1 || 2.4 || 160 || 82 || 9.0 IT || -2.8 || -23.9 || -1.0 || -19.0 || 7.8 || -1.4 || 3.6 || 126 || 118 || 7.6 CY || -12.1 || -43.4 || 0.8 || -19.4 || 7.2 || -6.6 || 30.5 || 289 || 62 || 5.1 LV || -0.5 || -80.2 || 8.5 || 14.0 || -0.1 || -3.9 || -8.8 || 141 || 45 || 14.3 LT || -2.3 || -55.9 || 9.1 || 13.9 || 0.8 || -8.7 || -5.3 || 81 || 38 || 12.5 LU || 6.4 || 96.5 || 1.9 || 3.2 || 17.3 || 3.0 || -41.8 || 254 || 19 || 4.9 HU || -2.1 || -112.5 || -0.5 || 1.4 || 3.9 || -6.7 || -18.7 || 155 || 81 || 9.7 MT || -5.4 || 9.2 || -0.6 || 6.9 || 7.7 || -1.6 || 6.9 || 212 || 69 || 6.6 NL || 5.0 || 28.0 || -1.0 || -8.1 || 7.4 || -3.0 || -0.7 || 223 || 63 || 3.8 AT || 3.5 || -9.8 || -1.3 || -14.8 || 8.9 || -1.5 || 6.4 || 166 || 72 || 4.3 PL || -5.0 || -64.0 || -0.5 || 20.1 || 12.3 || -6.1 || 3.8 || 74 || 55 || 8.3 PT || -11.2 || -107.5 || -2.4 || -8.6 || 5.1 || 0.1 || 3.3 || 249 || 93 || 10.4 RO || -6.6 || -64.2 || -10.4 || 21.4 || 22.1 || -12.1 || 1.7 || 78 || 31 || 6.6 SI || -3.0 || -35.7 || 2.3 || -5.9 || 15.7 || 0.7 || 1.8 || 129 || 39 || 5.9 SK || -4.1 || -66.2 || 12.1 || 32.6 || 10.1 || -4.9 || 3.3 || 69 || 41 || 12.0 FI || 2.1 || 9.9 || 0.3 || -18.7 || 12.3 || 6.8 || 6.8 || 178 || 48 || 7.7 SE || 7.5 || -6.7 || -2.5 || -11.1 || 6.0 || 6.3 || 2.6 || 237 || 40 || 7.6 UK || -2.1 || -23.8 || -19.7 || -24.3 || 11.3 || 3.4 || 3.3 || 212 || 80 || 7.0 Nota: (1) Data tal-għeluq hija t-30 ta' Jannar 2012; * Pajjiżi tal-programm (IE, EL, PT, RO). LV temmet il-programm ta' assistenza tal-Bilanċ tal-Pagamenti tagħha fid-19 ta' Jannar 2012 iżda għadha taħt sorveljanza ta' wara l-programm. Tabella 3: Indikaturi addizzjonali użati fil-qari ekonomiku tat-tabella valutattiva tal-MIP, 2010 Sena 2010 || % tat-tkabbir tal-PDG reali s-f-s || Formazzjoni grossa tal-kapital fiss bħala % tal-PDG || Nefqa domestika grossa fuq ir-R&Ż bħala % tal-PDG || Bilanċ tal-Kont Kurrenti bħala % tal-PDG, dejta tal-Bilanċ tal-Pagamenti || Teħid ta' self/għoti b’self nett vs il-Bqija tad-Dinja bħala % tal-PDG,dejta tal-Bilanċ tal-Pagamenti || Dejn estern nett bħala % tal-PDG || Influssi ta’ Investiment Dirett Barrani bħala % tal-PDG || Bilanċ tal-Kummerċ Nett ta’ prodotti tal-enerġija bħala % tal-PDG || Bidla f'% (3 snin) fir-REER vs. ŻE (17) || Bidla f'% s-f-s fl-ishma tas-Suq tal-Esportazzjonijiet, volumi || Tkabbir f'% s-f-s fil-Produttività tax-Xogħol || Tkabbir f'% s-f-s fl-Impjiegi ment || Bidla f'% (10 snin) fil-Kost Unitarju Nominali tax-Xogħol || Bidla f'%(10 snin) fil-Kost Unitarju Nominali tax-Xogħol vs. ŻE (17) || Bidla f'% (3 snin) fil-Prezzijiet Nominali tad-djar || Kostruzzjoni Residenzjali bħala % tal-PDG || Dejn tas-Settur Privat bħala % tal-PDG, dejta konsolidata || Passivi finanzjarji tas-settur fin., tkabbir s-f-s mhux konsolidat BE || 2.3 || 20.2 || 2.0 || 1.5 || 1.3 || -121.8 || 5.7 || md || 1.9 || -5.6 || 1.4 || 0.8 || 22.5 || 4.0 || 6.3 || md || 130.6 || -2.1 BG || 0.2 || 23.5 || 0.6 || -1.3 || -0.5 || 43.6 || 4.9 || -5.9 || : || 3.9 || 6.4 || -5.9 || 72.9 || : || -11.8 || 4.3 || 151.2 || -2.2 CZ || 2.7 || 24.4 || 1.6 || -3.1 || -2.2 || 0.5 || 3.4 || -3.5 || : || 3.0 || 4.5 || -0.9 || 27.1 || : || 4.0 || 4.4 || 71.6 || 2.5 DK || 1.3 || 17.2 || 3.1 || 5.5 || 5.6 || 25.4 || -2.4 || 1.1 || : || -10.4 || 3.6 || -2.0 || 34.5 || : || -14.1 || 4.2 || 244.1 || 7.8 DE || 3.7 || 17.5 || 2.8 || 5.7 || 5.7 || -5.8 || 1.4 || -2.9 || -1.4 || -0.7 || 3.2 || 0.5 || 4.3 || -16.7 || 3.6 || 5.3 || 111.8 || 0.0 EE || 2.3 || 18.8 || 1.6 || 3.6 || 7.2 || 24.1 || 8.1 || -1.5 || 8.0 || 7.7 || 7.4 || -4.1 || 73.8 || 42.4 || -44.5 || 3.3 || md || -10.1 IE || -0.4 || 11.5 || 1.8 || 0.5 || 0.1 || -295.9 || 12.7 || md || -5.2 || -12.4 || 4.0 || -4.2 || 28.7 || 9.4 || -33.8 || 3.0 || 292.8 || 5.9 EL || -3.5 || 16.6 || md || -10.1 || -9.2 || 97.4 || 0.1 || -4.2 || 5.1 || -11.7 || -1.7 || -1.9 || 36.6 || 13.7 || 2.8 || 4.8 || 124.1 || 8.5 ES || -0.1 || 22.9 || 1.4 || -4.6 || -4.0 || 91.7 || 1.8 || -3.0 || 1.0 || -6.8 || 2.6 || -2.3 || 29.2 || 8.5 || -9.9 || 7.5 || 213.9 || -1.8 FR || 1.5 || 19.3 || 2.3 || -1.7 || -1.7 || 23.5 || 1.3 || -2.4 || -0.1 || -6.0 || 1.4 || 0.2 || 22.6 || 3.7 || 0.0 || 6.1 || 137.4 || 2.9 IT || 1.5 || 19.7 || 1.3 || -3.5 || -3.5 || 51.3 || 0.4 || -3.4 || 0.8 || -4.7 || 2.3 || -0.7 || 30.5 || 11.5 || 2.3 || 5.3 || 125.4 || 1.4 CY || 1.1 || 18.6 || 0.5 || -9.9 || -9.7 || 18.4 || 3.3 || md || 0.6 || -5.8 || 1.1 || 0.0 || 32.8 || 9.2 || -6.5 || 6.0 || 289.0 || -7.6 LV || -0.3 || 19.5 || 0.6 || 3.0 || 4.9 || 53.5 || 1.6 || -4.8 || : || 2.9 || 4.7 || -3.7 || 86.0 || : || -46.8 || 2.0 || 135.8 || -0.1 LT || 1.4 || 16.3 || 0.8 || 1.5 || 4.2 || 39.4 || 2.1 || -7.2 || : || 2.5 || 6.9 || -5.2 || 28.6 || : || -32.9 || 1.9 || 76.7 || 0.0 LU || 2.7 || 18.4 || 1.6 || 7.7 || 7.1 || -3312.0 || 386.0 || md || 1.8 || -18.8 || 0.8 || 1.7 || 37.5 || 16.6 || 5.0 || 3.4 || 201.6 || 10.0 HU || 1.3 || 18.0 || 1.2 || 1.1 || 2.9 || 60.3 || 1.4 || -5.0 || : || -2.9 || 0.9 || 0.0 || 53.7 || : || 1.4 || 2.5 || 134.8 || 3.2 MT || 2.9 || 17.7 || 0.6 || -3.9 || -2.2 || -176.2 || 12.8 || md || 3.6 || -2.0 || 0.6 || 2.2 || 32.9 || 11.2 || 7.4 || 2.8 || 164.7 || 18.5 NL || 1.7 || 18.2 || 1.8 || 6.6 || 5.8 || 30.7 || -1.7 || -2.9 || -0.9 || -4.6 || 2.2 || -0.3 || 24.2 || 6.8 || -3.8 || 5.0 || 222.0 || 7.0 AT || 2.3 || 20.5 || 2.8 || 3.0 || 3.1 || 30.2 || 1.0 || -3.0 || 0.2 || -1.2 || 1.7 || 0.9 || 13.2 || -2.8 || 5.6 || 4.2 || 149.7 || -1.5 PL || 3.9 || 19.9 || 0.7 || -4.6 || -2.8 || 33.5 || 1.9 || md || : || -3.8 || 3.5 || 0.6 || 12.8 || : || md || 2.6 || 71.1 || 13.5 PT || 1.4 || 19.8 || 1.6 || -10.0 || -8.9 || 84.4 || 0.6 || md || -2.1 || -8.8 || 3.0 || -1.5 || 24.9 || 4.8 || 6.3 || 3.8 || 224.4 || 10.2 RO || -1.6 || 24.0 || 0.5 || -4.0 || -3.7 || 38.3 || 1.8 || -2.2 || : || 2.4 || 0.2 || -1.8 || 225.5 || : || md || md || 76.7 || 4.5 SI || 1.4 || 21.6 || 2.1 || -0.8 || -0.8 || 31.7 || 0.8 || -5.1 || 3.3 || -2.3 || 4.0 || -1.7 || 52.2 || 30.4 || -2.6 || 3.2 || 118.4 || -3.4 SK || 4.2 || 22.2 || 0.6 || -3.5 || -1.9 || 23.9 || 0.6 || md || 12.8 || 2.4 || 5.7 || -2.0 || 33.9 || 15.7 || -1.2 || 2.7 || 69.0 || 1.6 FI || 3.6 || 18.8 || 3.9 || 1.8 || 1.9 || 28.5 || 2.9 || -2.9 || 2.1 || -8.0 || 5.1 || -1.5 || 21.8 || 3.2 || 8.9 || 6.5 || 155.0 || 19.0 SE || 5.6 || 17.8 || 3.4 || 6.7 || 6.5 || 62.3 || -0.3 || -1.7 || : || -0.7 || 4.4 || 1.1 || 15.6 || : || 13.3 || 3.2 || 221.0 || 2.1 UK || 2.1 || 14.9 || 1.8 || -3.3 || -3.1 || 46.3 || 2.2 || md || : || -5.7 || 1.9 || 0.3 || 30.0 || : || -2.1 || 3.1 || md || 8.0 Nota: (1) 'md' tirreferi għal dejta li bħalissa mhijiex disponibbli. (2) Id-data tal-għeluq hija t-30 ta’ Jannar 2012. * Pajjiżi tal-programm (IE, EL, PT, RO). Il-LV temmet il-programm ta' assistenza tal-Bilanċ tal-Pagamenti fid-19 ta' Jannar 2012. 2. Id-disinn tat-tabella valutattiva It-tabella valutattiva ġiet stabbilita mill-Kummissjoni b’konformità mal-Artikolu 4 tar-Regolament[3] u wara li ntlaqgħu l-kummenti[4] mill-Parlament Ewropew[5], mill-Kunsill[6] kif ukoll mill-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku fir-rigward tal-kwistjonijiet relatati mal-istabbiltà tas-swieq finanzjarji[7]. L-indikaturi tat-tabella valutattiva (ara t-Tabella 1) huma pubblikament disponibbli[8]. Meta ġiet biex tagħżel l-indikaturi u l-livelli limitu għal din l-ewwel edizzjoni tat-tabella valutattiva, il-Kummissjoni segwiet il-prinċipji ta’ gwida pprovduti mil-leġiżlazzjoni. It-tabella valutattiva fiha għadd żgħir ta’ indikaturi rilevanti, prattiċi, sempliċi, kalkolabbli u disponibbli. Intużaw is-sorsi tal-EUROSTAT meta dawn kienu disponibbli inkella ntgħażel is-sors tad-dejta alternattiv tal-ogħla kwalità (eż. il-BĊE). L-għażla tal-indikaturi hija maħsuba sabiex tippermetti għall-identifikazzjoni bikrija ta’ żbilanċi li jitfaċċaw matul it-terminu qasir kif ukoll dawk li jirriżultaw minn xejriet strutturali u dawk ta’ terminu twil. Għal dan il-għan, l-għażla tal-indikaturi tiffoka fuq l-aktar dimensjonijiet rilevanti tal-iżbilanċi makroekonomiċi u t-telf tal-kompetittività, b’enfasi partikolari fuq il-funzjonament mingħajr intoppi taż-żona tal-euro.Għandu jiġi enfasizzat li s-sorvejlanza tad-dejn pubbliku hija limitata għall-kontribuzzjoni tiegħu għall-iżbilanċi makroekonomiċi peress li s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi diġà hija koperta mill-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir[9]. Il-limiti indikattivi ġew stabbiliti għal livelli prudenti bil-għan li jiġi evitat għadd eċċessiv ta’ ‘allarmi foloz’ iżda dawn il-livelli mhumiex imfassla b’mod riġidu żżejjed b’tali mod li l-problemi jiġu identifikati biss ladarba dawn ikunu stabbilixxew ruħhom. It-Tabella 2 turi l-valuri tal-indikaturi tal-klassifika. Huma bbażati fuq dejta sal-2010 li hija l-aħħar sena sħiħa b’dejta attwalment disponibbli. Il-kaxxi kkuluriti jimmarkaw fejn il-valur tal-indikatur jaqbeż il-livelli limitu indikattivi identifikati. Dawn il-livelli limitu huma l-istess għall-pajjiżi kollha (għajr għall-indikaturi dwar Rati tal-Kambju Effettivi Reali u l-Kostijiet Unitarji tax-Xogħol fejn saret distinzjoni bejn pajjiżi taż-żona tal-euro u dawk mhux taż-żona tal-euro). Barra minn hekk, il-valutazzjoni tqis wkoll l-aktar dejta riċenti kif ukoll il-prospettiva ekonomika fil-Previżjoni tal-Ħarifa tal-Kummissjoni ppubblikata fl-10 ta’ Novembru 2011. Il-valuri tal-indikaturi għas-snin preċedenti u l-aktar perjodu riċenti huma rrappurtati fl-Anness Statistiku mehmuż[10]. Il-valutazzjoni tal-iżbilanċi mhijiex konsegwenza ta’ applikazzjoni mekkanika tal-indikaturi tat-tabella valutattiva u l-livelli limitu relatati. Hija l-eżitu ta’ qari ekonomiku tat-tabella valutattiva flimkien ma’ tagħrif u indikaturi addizzjonali li jqisu b'mod xieraq iċ-ċirkostanzi u l-istituzzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż. Fir-Riżoluzzjoni tiegħu[11], il-Parlament Ewropew xeħet dawl fuq il-ħtieġa li jiġi adottat approċċ komprensiv li jirrifletti l-katalizzaturi tal-produttività u x-xejriet tal-qgħad. Il-Parlament Ewropew irrakkomanda wkoll li jitqiesu b'mod sħiħ l-effetti ta' konsegwenza fl-analiżi tat-tabella valutattiva. Għal dan il-għan, u b’konformità mar-regolament, qiegħdin jitqiesu indikaturi addizzjonali li huma ppreżentati fit-Tabella 3. Dan jinkludi, fost l-oħrajn, aspetti addizzjonali marbuta mas-sitwazzjoni makroekonomika ġenerali (inklużi l-kundizzjonijiet ta’ tkabbir u l-investimenti), il-konverġenza nominali u reali ġewwa u barra ż-żona tal-euro inklużi aspetti addizzjonali tal-prestazzjoni kummerċjali u l-ispeċifiċitajiet tal-ekonomiji f'fażi ta' konverġenza (inklużi l-indikaturi tal-Investiment Dirett Barrani – FDI [Foreign Direct Investiment] u tad-dejn estern nett). Jirreflettu wkoll il-potenzjal għall-iżvilupp ta’ żbilanċi kif ukoll il-kapaċità ta’ aġġustament ta’ ekonomija bħall-produttività. Kif rakkomandat mill-Kunsill, il-Parlament u l-BERS fil-kummenti tagħhom dwar il-proposta tal-Kummissjoni għat-tabella valutattiva, din tinkludi wkoll il-qagħda tas-swieq finanzjarji, li kellhom rwol importanti fil-kriżi attwali[12]. Dan is-sett ta’ indikaturi addizzjonali huwa parti integrali mill-qari ekonomiku u l-għażla relatata ta’ Stati Membri li għalihom investigazzjoni ulterjuri permezz ta’ analiżijiet dettaljati tidher li hija ġustifikata. 3. Qari tematiku tat-tabella valutattiva Mal-kriżi, id-diverġenzi fil-kontijiet kurrenti naqsu, iżda ma għebux… Il-kontrazzjoni qawwija fl-attività ekonomika matul il-kriżi wasslet għal tnaqqis sinifikanti fl-iżbilanċi esterni. B’mod partikolari, l-Istati Membri li daħlu fir-riċessjoni b’defiċits kbar fil-kontijiet kurrenti esperjenzaw korrezzjonijiet akbar wara tnaqqis akbar fid-domanda tas-settur privat u kontrazzjoni korrispondenti fl-importazzjonijiet. Fl-istess waqt, bosta Stati Membri b'surplusijiet kbar tal-kont kurrenti riċentament esperjenzaw domanda tas-settur privat aktar reżiljenti, iżda mhux wisq dinamika, u/jew l-esportazzjonijiet tagħhom baqgħu f’livelli baxxi minħabba t-tnaqqis qawwi fid-domanda globali, li wassal għat-tnaqqis fis-surplusijiet tal-kontijiet kurrenti. Minkejja dan, defiċits u surplusijiet għolja tal-kontijiet kurrenti ma għebux għalkollox. L-indikatur tat-tabella valutattiva dwar il-bilanċ tal-kont kurrenti (medja ta’ 3 snin tal-bilanċi tal-kontijiet kurrenti bħala % tal-PDG) xorta waħda għadu jindika defiċits li jaqbżu l-4 % tal-PDG fil-Bulgarija, Spanja, Ċipru, Malta, il-Polonja u s-Slovakkja, anke jekk, f'uħud minn dawn l-Istati Membri, id-defiċit fil-kont kurrenti kompla jonqos fl-aktar perjodu riċenti. Il-vulnerabbiltà potenzjali minn defiċits esterni tista' titnaqqas jekk dawn jiġu ffinanzjati permezz ta’ mezzi relattivament sikuri bħall-FDI jew trasferimenti kapitali. L-influssi tal-FDI kienu għoljin qabel il-kriżi f’diversi Stati Membri f'fażi ta' konverġenza: pereżempju, matul l-aħħar ħames snin, l-influssi tal-FDI koprew aktar minn nofs id-defiċits tal-kontijiet kurrenti fil-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Malta u s-Slovakkja. Bl-istess mod, is-surplus pożittiv fil-kont kapitali, fejn huma normalment irreġistrati t-trasferimenti kapitali minn barra l-pajjiż, kien mhux negliġibbli fil-parti l-kbira tal-Istati Membri f'fażi ta' konverġenza[13]. Min-naħa l-oħra, uħud mill-Istati Membri għadhom jirreġistraw surplusijiet persistenti fil-kont kurrenti: il-Lussemburgu u l-Isvezja jaqbżu l-livell limitu indikattiv ta’ 6 %, filwaqt li l-Ġermanja u l-Pajjiżi l-Baxxi jinsabu ftit taħtu. Il-Previżjoni tal-Ħarifa tal-2011 tal-Kummissjoni tindika tnaqqis ulterjuri tal-pożizzjonijiet tal-kontijiet kurrenti għas-sentejn li ġejjin, minkejja li x'aktarx it-tnaqqis fid-defiċits ikun wieħed moderat fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, filwaqt li fil-Pajjiżi l-Baxxi, pereżempju, huwa mistenni li jiżdiedu s-surplusijiet (ara l-grafika 1). Fit-triq 'il quddiem, kwistjoni ewlenija hija jekk l-iżbilanċi fil-kontijiet kurrenti se jibqgħu moderati jew se jiżdiedu ladarba jitjiebu l-kundizzjonijiet fis-swieq. Uħud mill-iżbilanċi tal-passat kienu xprunati minn tkabbir eċċessiv fid-domanda mħeġġeġ minn aspettattivi ottimisti żżejjed dwar it-tkabbir futur tad-dħul f'xi Stati Membri. Il-korrezzjonijiet riċenti jistgħu jirriżultaw bħala sostenibbli, fil-livell li dawn jirreflettu l-valutazzjoni mill-ġdid ta' tali aspettattivi minflok it-tnaqqis ċikliku tal-produzzjoni. Min-naħa l-oħra, f’ħafna mill-każijiet, l-aġġustamenti fil-prezzijiet relattivi kienu limitati, sitwazzjoni li ma tindirizzax il-kwistjoni dwar in-natura strutturali ta’ dawn l-allinjamenti mill-ġdid u, għaldaqstant, dik dwar is-sostenibbiltà tagħhom. Grafika 1: Bilanċi tal-kont kurrenti bħala % tal-PDG Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. …u f’diversi każijiet l-istokkijiet ta’ passivi esterni netti jibqgħu sostanzjali. Il-pożizzjonijiet ta' investiment internazzjonali netti (net international investment positions - NIIP)[14] bħala sehem tal-PDG baqgħu f'livelli negattivi f'bosta pajjiżi b'defiċit fil-kont kurrenti. Dan minħabba d-defiċits persistenti, iżda aktar baxxi, tal-kontijiet kurrenti, u anki dinamka tat-tkabbir dgħajfa. Bħalissa, il-pożizzjonijiet NIIP jissuperaw l-livell limitu indikattiv ta’ -35 % f’għadd ta’ Stati Membri: il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Spanja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, is-Slovakkja, il-Polonja u b’marġni żgħir, is-Slovenja. Il-livell ta’ vulnerabbiltà huwa aktar baxx jekk ikun baxx is s-sehem ta’ passivi li jesiġu ħlas lura tas-somma kapitali jew tal-imgħax, bħal self jew dejn tal-portafoll. Indikatur tad-dejn estern nett[15] (NED, ara t-tabella 3) juri li tali passivi huma relattivament baxxi f'ħafna Stati Membri fil-fażi ta' konvergenza, l-aktar minħabba livelli għolja ta' stokkijiet ta' FDI. Min-naħa l-oħra, huma pjuttost għoljin fi Spanja, l-Ungerija, il-Litwanja u l-Latvja. L-iżviluppi ta’ qabel il-kriżi f’pożizzjonijiet esterni ikkoinċidew mad-diverġenzi fil-kompetittività tal-prezzijiet … L-Istati Membri b’defiċits għolja u persistenti fil-kont kurrenti akkumulaw telf f’miżuri ta’ kompetittività tal-prezz u l-ispiża fis-snin ta’ qabel il-kriżi. F’ħafna pajjiżi tal-UE iż-żieda fil-pagi kellha x-xejra li taqbeż it-titjib fil-produttività, u din wasslet għal żidiet fil-Kost Unitarju tax-Xogħol (ULC - Unit Labour Cost). Bl-istess mod, l-iżviluppi fir-rati tal-kambju effettivi reali (REER - Real Effective Exchange Rates), li juru l-kompetittività tal-prezzijiet relattiva għas-sħab kummerċjali ewlenin, urew xenarju ta’ diverġenza li qiegħda dejjem tiżdied. Dan jista’ jkun sinjal ta’ tkabbir mgħaġġel b’riskju ta’ inflazzjoni għolja, riġiditajiet strutturali potenzjali fis-swieq tal-prodotti u tax-xogħol u/jew korrezzjonijiet mhux adatti tal-pagi għal xokkijiet speċifiċi għall-pajjiżi, iżda jista’ jirrefletti wkoll proċess ta’ konvergenza f’xi Stati Membri. F’għadd ta’ Stati Membri b’defiċits esterni għoljin, iż-żidiet fil-kostijiet tax-xogħol kienu kkonċentrati, anke mhux esklussivament, fuq is-setturi mhux kummerċjabbli. Min-naħa tiegħu, dan wassal għar-riallokazzjoni tar-riżorsi lejn dawn is-setturi, u b’hekk inħasset pressjoni akbar fuq il-pożizzjonijiet esterni. Il-kriżi interrompiet dawn l-iżviluppi u tat bidu għall-aġġustament[16]. Madankollu, l-indikatur tat-tabella valutattiva (bidla fuq 3 snin fl-indiċi tal-ULC), juri li għadd ta’ Stati Membri kienu għadhom qed jaqbżu il-livelli limitu indikattivi matul is-snin 2008-2010 (9 % għall-membri taż-żona tal-euro u 12 % għal dawk li mhumiex fiż-żona tal-euro[17]), b'mod partikolari, il-Bulgarija, il-Lussemburgu, is-Slovenja, is-Slovakkja u l-Finlandja. L-indikatur tal-iżviluppi tal-REER (abbażi tad-deflaturi tal-HICP u li juri bidla perċentwali fuq 3 snin), juri wkoll interruzzjonijiet jew inverżjoni tax-xejriet ta’ qabel il-kriżi. Fl-Istati Membri li jaqbżu l-livelli limitu indikattivi, l-iżviluppi kienu xprunati l-aktar mill-bidliet fir-rati tal-kambju nominali. Dan huwa l-każ tas-Slovakkja (qabel id-dħul tagħha fiż-żona tal-euro) u r-Repubblika Ċeka li esperjenzaw apprezzamenti notevoli fil-muniti tagħhom. Ir-Renju Unit esperjenza deprezzament notevoli. Min-naħa l-oħra, l-apprezzament tal-Estonja tal-REER tagħha kien xprunat l-aktar minn inflazzjoni ogħla meta mqabbla mas-sħab kummerċjali tagħha, l-aktar minħabba reattività ogħla tal-inflazzjoni domestika għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-komoditajiet globali kif ukoll għaż-żidiet ogħla fil-prezzijiet amministrati. Minkejja inverżjonijiet ta' spiss imdaqqsa, it-telfiet fit-tul fil-kompetittività tal-prezzijiet ma ġewx kompletament ikkoreġuti fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri. Allinjamenti mill-ġdid ulterjuri fil-prezzijiet relattivi u titjib fil-kompetittività jiffaċilitaw ir-riallokazzjoni settorjali meħtieġa u jikkontribwixxu għas-sostenibbiltà tal-aġġustament estern. …filwaqt li l-UE, kumplessivament, tilfet sehem fis-suq dinji tal-esportazzjonijiet, uħud mill-Istati Membri tilfu aktar minn oħrajn. Il-bidliet fl-ishma tas-suq dinji tal-esportazzjonijiet ta’ oġġetti u servizzi (bidla perċentwali fuq ħames snin) jindikaw telf strutturali potenzjalment importanti fil-kompetittività kumplessiva fl-ekonomija globali f’għadd ta’ Stati Membri: il-Belġju, id-Danimarka, il-Ġermanja, Spanja, Franza, l-Italja, Ċipru, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija, il-Finlandja, l-Isvezja u r-Renju Unit ġarrbu telf fis-sehem tas-suq li jaqbeż il-livell limitu indikattiv ta’ 6 %. F’uħud minn dawn il-pajjiżi, it-telf fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet huwa aktar qawwi jekk jitqies perjodu ta’ żmien itwal (ara l-grafika 2). Minbarra t-telf fil-kompetittività tal-prezzijiet/tal-ispiża, dan jista’ jirrifletti wkoll titjib minimu fil-kompetittività mhux marbuta mal-prezz, ħila baxxa fl-isfruttar ta’ opportunitajiet ġodda ta’ bejgħ jew id-diverżjoni ta’ riżorsi lejn is-settur mhux kummerċjabbli matul l-‘booms’ tal-assorbiment domestiku. F'bosta każijiet dan it-tnaqqis fl-ishma tas-suq dinji tal-esportazzjonijiet huwa fil-biċċa l-kbira tiegħu ikkaġunat mill-fatt li l-esportazzjonijiet ta' dawn l-Istati Membri żdiedu b'pass inqas mgħaġġel mill-kummerċ dinji – is-sehem tal-esportazzjonijiet tal-UE kumplessivament naqas. Madanakollu, il-prestazzjoni tal-esportazzjonijiet tal-Belġju, id-Danimarka, Franza, l-Italja, Ċipru, l-Awstrija, il-Finlandja u r-Renju Unit kienet ukoll inqas dinamika meta mqabbla ma’ pajjiżi oħra tal-UE kif jixhed is-sehem dejjem jonqos tal-esportazzjonijiet tagħhom fl-esportazzjonijiet totali tal-Istati Membri kollha tal-UE (ara l-grafika 2)[18]. Grafika 2: Bidliet perċentwali fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet. Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. Id-dejn huwa piż enormi fuq l-unitajiet domestiċi u l-korporazzjonijiet Il-perjodu mtawwal ta’ espansjoni ta’ kreditu qabel il-kriżi ħalla lill-aġenti ekonomiċi f'bosta Stati Membri b’livelli kbar ta’ dejn akkumulat (ara l-grafika 3). Dan il-proċess jirrefletti parzjalment l-integrazzjoni u tisħiħ tas-suq finanzjarju flimkien mal-konverġenza tar-rati ta' imgħax nominali. Minbarra dan, tkabbir rapidu tal-kreditu kien xprunat ukoll minn fatturi oħra bħad-diżallinjamenti fil-prezzijit tal-assi, li żdiedu permezz ta' tassazzjoni fuq l-assi u standards ta' self favorevoli kif ikkonfermat minn żieda ġeneralizzata fis-sehem tas-self għax-xiri tad-djar fuq is-self totali fil-perjodu ta' qabel il-kriżi. Id-dejn tas-settur privat, kumplessivament, jaqbeż il-livell limitu ta’ 160 % f’aktar minn tnax-il Stat Membru: il-Belġju, il-Bulgarjia, id-Danimarka, l-Estonja, Spanja, Ċipru, il-Lussemburgu, Malta, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija, il-Finlandja, l-Isvezja u r-Renju Unit. Livell għoli ta' dejn tas-settur privat iżid l-iskopertura tas-settur privat għal bidliet fiċ-ċikli tan-negozju, l-inflazzjoni u r-rati tal-imgħax. Barra minn hekk, it-tneħħija ta’ pożizzjonijiet ta' ingranaġġ żejjed hija theddida għat-tkabbir u l-istabbiltà finanzjarja. Fuq livell diżaggregat, il-korporazzjonijiet mhux finanzjarji kienu l-katalizzaturi ewlenin wara l-akkumulazzjoni tad-dejn fil-Belġju, Spanja, Ċipru, is-Slovenja u l-Isvezja. Filwaqt li l-ħila tal-impriżi li jħallsu lura d-dejn tagħhom (dejn fuq PDG jew valur miżjud) tista' sservi bħala punt tat-tluq għall-analiżi tad-dejn korporattiv, ħarsa aktar mill-qrib lejn is-sehem tal-assi li huma ffinanzjati bid-dejn u l-istruttura tal-maturità tagħhom se jikkwalifikaw il-ħtiġijiet attwali għad-diżingranaġġ kif ukoll il-veloċità tiegħu. Minbarra dan, is-settur tal-unitajiet domestiċi kien l-aktar wieħed responsabbli għaż-żieda fl-ingranaġġ fid-Danimarka, il-Pajjiżi l-Baxxi u r-Renju Unit, fejn il-livell ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi qabeż il-livell ta’ PDG tagħhom. Dawn l-iżviluppi seħħew flimkien maż-żidiet akkumulati fil-prezzijiet tad-djar ta' aktar minn 150 % fuq l-aħħar ċiklu (li jista' jitqabbel biss maż-żidiet fil-prezzijiet tad-djar fi Spanja u fl-Irlanda). Iż-żidiet fil-prezzijiet fis-swieq immobiljari laħqu livelli mingħajr preċedent Id-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa marbut mill-viċin mal-iżviluppi tas-suq immobiljari: it-tkabbir tal-kreditu lill-unitajiet domestiċi u ż-żidiet fil-prezzijiet tad-djar imxew id f’id matul id-deċennju ta’ qabel il-kriżi. Iċ-ċiklu ta’ prezzijiet tad-djar inħass l-aktar fl-UE, bi tkabbir medju akkumulat tal-prezzijiet ta' aktar minn 40 %. Pereżempju, il-prezzijiet tad-djar żdiedu b’aktar mid-doppju matul il-perjodu ta’ prosperità f’nofs l-Istati Membri. Minbarra dan, f’madwar żewġ terzi tal-Istati Membri, il-veloċità medja taż-żieda fil-prezz reali tad-djar qabżet is-6 % annwali u f’ċerti każijiet ir-rati medji ta’ tkabbir annwali għolew bejn 20% u 35%. Filwaqt li t-tul ta' żmien u l-veloċità ta’ din l-espansjoni wrew varjazzjonijiet sinifikanti madwar il-pajjiżi, fil-parti l-kbira tal-Istati Membri, il-prezzijiet tad-djar laħqu l-quċċata fl-2007/2008. L-aspettattivi ta’ żidiet kontinwi fil-prezzijiet tad-djar iffaċilitaw ukoll it-tkabbir fid-daqs tas-settur tal-kostruzzjoni. Tabilħaqq, l-investiment residenzjali għoli mar id f’id maż-żieda fil-prezzijiet tad-djar għal diversi Stati Membri, bħad-Danimarka, Spanja, il-Litwanja, Malta, l-Isvezja u r-Renju Unit. … iżda l-aġġustament qiegħed fil-proċess li jitwettaq għalkemm mhuwiex ċar sa fejn se jasal u kemm se jdum. Issa għaddej il-proċess sabiex issir korrezzjoni: fl-2010, iż-żidiet fil-prezz reali tad-djar kienu taħt il-livell limitu indikattiv ta’ 6 % fl-Istati Membri kollha minbarra l-Finlandja u l-Isvezja. L-aġġustamenti riċenti kienu pjuttost sinifikanti u l-pajjiżi li esperjenzaw l-ogħla u l-aktar żidiet veloċi fil-prezzijiet qabel il-kriżi kellhom it-tendenza li juru l-akbar korrezzjonijiet, anke jekk mhux fil-każijiet kollha, u dan juri l-eżistenza ta’ valutazzjoni żejda qabel il-kriżi. Pereżempju, il-Bulgarija, id-Danimarka, l-Estonja, Spanja, il-Litwanja, il-Latvja u s-Slovakkja esperjenzaw aġġusatment sinifikanti wara żidiet akkumulati u kbar fil-prezzijiet reali tad-djar. Minkejja dawn il-korrezzjonijiet, xorta jista’ jkun għad baqa’ skop għal tnaqqis ulterjuri f’diversi pajjiżi li anki huma esperjenzaw żidiet kbar u f’daqqa fil-prezzijiet tad-djar, bħall-Belġju, Franza, il-Lussemburgu, Malta, is-Slovenja, l-Isvezja u r-Renju Unit, peress li normalment ikun hemm rabta diretta bejn is-saħħa tal-fażi ta’ korrezzjoni u l-amplitudni tal-fażi ta’ espansjoni taċ-ċiklu tal-prezzijiet tad-djar. Barra minn hekk, aktarx li fil-futur qarib il-kundizzjonijiet ta’ kreditu li sejrin għall-agħar u t-tkabbir dgħajjef tal-PDG iħallu impatt fuq l-iżviluppi tal-prezzijiet tad-djar. Il-kundizzjonijiet tal-provvista se jkunu fattur importanti wkoll. Id-diżingranaġġ beda … B’mod aktar ġenerali, il-forniment ta’ kreditu lis-settur naqas b’mod drastiku f’uħud mill-Istati Membri u beda l-proċess ta’ diżingranaġġ. Id-dejta dwar il-flussi ta’ kreditu privat juru li l-aġġustament beda fl-2009, wara espansjoni tal-kreditu li kienet għadha qed tikber fl-2008. Fl-2010, it-tkabbir tal-kreditu qabeż il-livell limitu indikattiv ta’ 15 % f’Ċipru biss. Tkabbir kajman tal-kreditu flimkien ma’ tfaddil nett akbar jista’ jkollhom effett ta’ reazzjoni negattiva fuq it-tkabbir tal-PDG permezz ta’ domanda interna limitata. L-evidenza empirika turi li l-aġġustamenti, ikkaġunati mill-kriżi, fil-karti tal-bilanċ tas-settur privat idumu, bħala medja, aktar minn ħames snin, u saħansitra aktar fis-settur korporattiva mhux finanzjarju. F’dan il-kuntest, l-iżviluppi fl-esportazzjonijiet netti u fil-produttività huma importanti bħala katalizzaturi essenzjali għat-tkabbir ekonomiku. … u l-ekonomiji tal-UE qed isiru aktar vulnerabbli. Matul il-kriżi finanzjarja, deher biċ-ċar li d-dejn kumplessiv ta’ Stat Membru huwa ferm importanti u li hemm rabtiet b'saħħithom bejn id-dejn tas-settur privat u dak tal-amministrazzjoni pubblika[19]. Għaldaqstant, id-dejn tas-settur privat irid jitqies flimkien mad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika peress li l-impatt tad-diżingranaġġ fis-settur privat jista' jkun amplifikat mill-kriżi li għaddejja fid-dejn sovran li joħloq pressjoni fuq setturi pubbliċi b'dejn għoli B’mod partikolari, dan jista’ jkun il-każ għal Stati Membri li huma kkaratterizzati minn setturi pubbliċi u privati ferm midjuna, eż. il-Belġju[20] jew ir-Renju Unit (ara l-grafika 3). Filwaqt li d-dejn tas-settur privat mhuwiex eċċessiv fl-Italja, il-livell għoli ta’ dejn pubbliku u l-ħtieġa ta’ konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi jista’ jitfa’ pressjoni fuq il-karti tal-bilanċ tas-settur privat. Ammonti elevati ta' dejn f'idejn dawk li mhumiex residenti jista' jżid element ta' tħassib ieħor f'kuntest ta' inċertezza kbira fis-swieq finanzjarji internazzjonali hekk kif iżidu l-vulnerabbiltà ta' pajjiż fir-rigward tal-iskarezza tal-kapitali jew waqfien f'daqqa fl-influssi tal-kapital. Fir-rigward tad-dejn estern, Spanja u l-Ungerija, b’mod partikolari, għandhom taħlita ta’ dejn privat u dak estern nett għoli. Barra minn hekk, meta denominat f’munita barranija, id-dejn jista' jżid it-tħassib dwar il-vulnerabbiltà addizzjonali li ġej minn ċaqliq fir-rati tal-kambju. Grafika 3: Livelli ta’ dejn akkumulat skont is-settur bħala % tal-PDG (2010) Nota: Id-dejn privat huwa bbażat fuq dejta mhux konsolidata. Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. L-aġġustament fl-ekonomija reali għaddej bħalissa L-aġġustament tal-iżbilanċi esterni u l-korrezzjoni tal-karti tal-bilanċ tal-unitajiet domestiċi u dawk tal-korporazzjonijiet kienu pjuttost iebsa, b’mod partikolari fl-Istati Membri li esperjenzaw żbilanċi kbar qabel il-kriżi. L-aġġustament kien xprunat l-aktar mill-iżviluppi fid-domanda domestika u, ta' spiss, kien assoċjat maż-żieda sinfikanti fil-livelli tal-qgħad. Dan jista’ jirrifletti aġġustament limitat tal-prezzijiet/pagi iżda jista’ jirrifletti wkoll il-proċess attwali ta’ riallokazzjoni settorjali. L-aġġustament għall-iżbilanċi makroekonomiċi spiss jeħtieġ allokazzjonijiet ġodda tax-xogħol u kapital fost setturi differenti tal-ekonomija, b’mod partikolari, minn setturi immobiljari artifiċjalment minfuħa għas-setturi kummerċjabbli. Dan il-proċess normalment ikun wieħed gradwali (minħabba rekwiżiti ta’ ħiliet differenti tas-setturi konċernati) u għad għandu triq twila quddiemu. Il-livelli ta’ qgħad kienu għoljin matul l-aħħar snin u l-indikatur tat-tabella valutattiva (medja fuq 3 snin tar-rata ta’ qgħad) huwa ogħla mil-livell limitu ta’ 10 % fl-Estonja, Spanja, il-Latvja, il-Litwanja u s-Slovakkja. Barra minn hekk, f’diversi Stati Membri oħra, dan l-indikatur indika livelli kemxejn għolja ta’ qgħad li, barra minn hekk, ġeneralment segwew xejra 'l fuq. Ir-rata ta’ qgħad strutturali kienet affettwata b’mod konsiderevoli mir-riċessjoni riċenti. Ir-riallokazzjoni tax-xogħol fost is-setturi tal-ekonomija kienet waħda kajmana fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membru u l-livelli għolja ta' qgħad li jirriżultaw jinvolvu telf potenzjalment kbir fil-kapital uman u l-effiċjenza ġenerali. Barra minn hekk, il-prospettivi ta’ qgħad x'aktarx ikunu affettwati mill-inċertezza attwali u momentum ta’ tkabbir li qed jisparixxi, il-livell ta' riallokazzjoni settorjali fl-ekonomija u l-proċess attwali ta’ diżingranaġġ f’diversi Stati Membri. L-aġġustament se jkun ta’ sfida akbar f’ambjent bi tkabbir tal-produttività baxx. Ix-xejra ta’ tnaqqis fil-produttività kkontribwixxiet għall-akkumulazzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi u t-telf tal-kompetittività fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi f’għadd ta’ Stati Membri. Fl-istess waqt, il-kisba tal-aġġustament meħtieġ fil-kostijiet tax-xogħol u l-prezzijiet relattivi huwa aktar faċli meta l-produttività tkun qed tikber b’veloċità sostnuta hekk kif dan inaqqas il-pressjoni fuq bidliet fil-pagi u l-prezzijiet nominali. 4. Kummentarji speċifiċi għall-pajjiżi dwar il-qari tat-tabella valutattiva Il-kummentarji ta’ hawn taħt ma jkoprux l-Istati Membri li huma soġġetti għal sorveljanza fil-programmi. Dan jikkonċerna l-Greċja, l-Irlanda u l-Portugall fiż-żona tal-euro u r-Rumanija barra ż-żona tal-euro. Il-Belġju: il-valur tal-indikaturi tat-tabella valutattiva għall-bidla fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet, id-dejn gross tas-settur privat u d-dejn tas-settur pubbliku huma ogħla mil-livelli limitu indikattivi. Fir-rigward tal-kompetittività esterna, kien hemm telf fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet, flimkien ma' deterjorament fil-bilanċ tal-kont kurrenti anki jekk il-livell jibqa’ taħt il-livell limitu indikattiv u l-bilanċ tal-prodotti li qed jiddeterjora qed jiġi kkumpensat parzjalment mill-bilanċ tas-servizzi li sejjer tajjeb. Dawn ix-xejriet jistgħu jiġu spjegati mill-kompetittività dejjem tonqos tal-ispiża minħabba, fost oħrajn, iż-żidiet fil-ULC li huma ogħla minn dawk taż-żona tal-euro iżda wkoll minħabba kompetittività mhux marbuta mal-ispiża. Min-naħa interna, l-indikatur tad-dejn tas-settur privat huwa ferm ogħla mil-livell limitu rilevanti. Iridu jitqiesu ċerti elementi, inkluż l-impatt tas-self bejn il-kumpaniji fuq id-dejn korporattiv mhux finanzjarju u li d-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa, fil-biċċa l-kbira tiegħu, relatat mal-ipoteki fuq id-djar filwaqt li r-rata ta' tfaddil tal-unitajiet domestiċi tibqa' waħda għolja. Minkejja dan, il-livell għoli ta’ dejn gross tas-settur privat għandu jitqies flimkien mal-livelli għoljin ta’ dejn pubbliku. Il-Bulgarija: qabel il-kriżi, il-Bulgarija rreġistrat defiċits kbar fil-kont kurrenti, li wassal għal NIIP ferm negattiva, xprunata minn influssi kapitali (l-aktar fl-għamla ta’ FDI) u tkabbir fil-kreditu privat. Il-kriżi rriżultat f’korrezzjoni qawwija tad-defiċit fil-kont kurrenti li issa huwa pproġettat li jinqaleb f’surplus żgħir fl-2011 u fis-snin sussegwenti. It-titjib ma ġiex biss mit-tnaqqis fl-importazzjonijiet iżda anki minn prestazzjoni tal-esportazzjoni soda fil-kuntest ta’ konvergenza. Il-Bulgarija turi waħda mill-ogħla żidiet fil-ULC fl-UE għalkemm iż-żidiet fil-pagi, minn livell ta' bażi baxx ħafna, huma parti mill-proċess attwali ta' konverġenza iżda li jistgħu jnaqqsu l-pass tal-proċess ta' konverġenza stess fuq perjodu ta' żmien medju u dak fit-tul. Id-dejn tas-settur privat żdied b'mod mgħaġġel għal livelli 'l fuq mil-livell limitu indikattiv li jista' jiġi spjegat l-aktar miż-żidiet fid-dejn korporattiv filwaqt li d-dejn tal-unitajiet domestiċi u dak tas-settur pubbliku jibqa' wieħed limitat. Ir-Repubblika Ċeka: defiċits konsistenti fil-kont kurrenti, anke jekk taħt il-livell limitu, ġew irreġistrati matul l-aħħar deċennju minkejja li jista’ jiġi osservat tnaqqis fis-snin riċenti, l-aktar minħabba titjib fil-bilanċ tal-kummerċ. Bħala riżultat, l-NIIP taqbeż il-livell limitu indikattiv, għalkemm għandhom jiġu rikonoxxuti l-effetti ta' evalwazzjoni mhux favoreli riċenti fuq l-istokkijiet ta' assi u passivi. Minħabba finanzjament predominanti minn FDI u dejn tas-settur privat u dak pubbliku relattivament limitat, id-dejn estern nett baqa’ qrib iż-żero. Minkejja t-telf fil-kompetittività tal-prezz permezz ta' apprezzament b'saħħtu tal-REER u żieda fil-ULCs, kien hemm xi kisbiet fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet. Danimarka: il-kont kurrenti qed jirreġistra surplusijiet kontinwi l-aktar bis-saħħa ta’ esportazzjonijiet tas-servizzi b’saħħithom, dħul mill-esportazzjonijiet taż-żejt u l-gass, u qligħ fuq l-investiment barrani. Madanakollu, matul l-aħħar snin kien hemm xi telf fil-prestazzjoni tal-esportazzjonijiet kif jixhed il-fatt li l-indikatur tal-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet huwa ogħla mil-livell limitu. Barra minn hekk, il-kompetittività tal-prezzijiet tad-Danimarka ddeterjorat minħabba ftehimiet dwar pagi nominali għoljin f’perjodu ta’ tkabbir mgħaġġel b’riskju ta’ inflazzjoni għolja u ta' żieda dgħajfa fil-produttività. Il-‘boom’ fis-settur immobiljari tad-Danimarka, li beda jiġi kkoreġut fl-2007, kien assoċjat ma’ żieda rapida tal-kreditu u żieda mgħaġġla fid-dejn tas-settur privat, b’mod partikolari fis-settur immobiljari. Hekk kif il-kreditu u l-prezzijiet tad-djar ġew parzjalment aġġustati f'dawn l-aħħar snin, l-istokk tad-dejn tas-settur privat jibqa' wieħed għoli u ogħla mil-livell limitu indikatti għalkemm għall-unitajiet domestiċi dan jirrefletti parzjalment il-kontribuzzjonijiet elevati lil skemi privati ta' tfaddil għall-pensjoni u xibka tas-sikurezza ġeneruża. Il-Ġermanja: matul l-aħħar deċennju, il-Ġermanja rreġistrat surplusijiet konsistenti fil-kont kurrenti. Dan parzjalment jirrifletti prestazzjoni tal-esportazzjoni li tikkoinċidi mal-kompetittività tal-prezz miksuba mill-ġdid, iżda anki parzjalment minħabba investiment domestiku mrażżan u rati ta’ tfaddil relattivament għoljin mill-unitajiet domestiċi. Madankollu, fl-aħħar snin, id-domanda domestika bdiet bil-mod issaħħaħ u tappoġġa t-tnaqqis gradwali tas-surplus tal-kont kurrenti, u tista' titqies bħala parti minn bilanċjar mill-ġdid. Minbarra dan, filwaqt li ġie rreġistrat telf fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet, dan l-iżvilupp huwa inqas b'saħħtu milli għall-medja taż-żona tal-euro. Min-naħa interna, id-dejn tas-settur privat huwa relattivament limitat filwaqt li l-indikatur għad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jaqbeż il-livell limitu indikattiv iżda huwa pproġettat li jonqos fl-2011 u l-introduzzjoni progressiva tat-trażżin kostituzzjonali tad-dejn għandha tkun il-bażi ta’ tnaqqis fix-xejra. L-Estonja: fl-aħħar deċennju, l-Estonja rreġistrat b’mod konsistenti defiċits kbar fil-kont kurrenti, sakemm seħħet korrezzjoni sostanzjali matul il-kriżi; fl-istess perjodu, kisbet gwadanji kbar fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet, minkejja telf fil-kompetittività tal-prezzijiet (minn livell tal-prezz inizjali baxx ). Fl-aħħar snin, kien hemm aġġustament tal-pagi u tal-ispejjeż. B’mod ġenerali, kien hemm akkumulazzjoni gradwali ta’ NIIP negattiva u din tibqa’ ogħla mil-livell limitu indikattiv: madanakollu, fil-parti l-kbira din tirrifletti FDI u dan jimplika li d-dejn estern nett huwa sostanzjalment inqas. Id-dejn tas-settur privat huwa ogħla mil-livell limitu indikattiv, iżda l-proċess ta’ diżingranaġġ huwa b’saħħtu. Flimkien ma’ tkabbir għoli tal-PDG nominali, il-proporzjon tad-dejn tas-settur privat huwa mistenni li jonqos. Il-qgħad huwa għoli iżda nieżel malajr u dan jirrifletti flessibilità għolja tas-suq tax-xogħol. Spanja: bħalissa, l-ekonomija Spanjola għaddejja minn perjodu ta’ aġġustament, wara l-akkumulazzjoni ta’ żbilanċi interni u esterni kbar matul il-‘boom’ estiż fis-settur immobiljari u l-kreditu fis-snin ta’ qabel il-kriżi. Il-kont kurrenti wera defiċits sinifikanti, li dan l-aħħar bdew jonqsu fil-kuntest tal-kriżi ekonomika severa u wara titjib fil-prestazzjoni tal-esportazzjonijiet, iżda jibqgħu ogħla mil-livell limitu indikattiv. Mill-2008, inqalbet parzjalment il-kompetittività tal-prezz u l-ispiża. Filwaqt li għaddej bħalissa l-aġġustament ta’ żbilanċi, l-assorbiment tal-istokkijiet il-kbar ta’ dejn intern u estern u r-riallokazzjoni tar-riżorsi meħlusa mis-settur tal-kostruzzjoni se jieħdu ż-żmien sabiex iġibu lura kundizzjonijiet aktar ibbilanċjati. It-tnaqqis fl-impjiegi marbut mat-tiċkin tas-settur tal-kostruzzjoni u r-riċessjoni ekonomika mar għall-agħar minħabba aġġustament dgħajjef fil-pagi, li kompla jikkaġuna żieda qawwija fil-qgħad. Franza: il-qari ekonomiku tat-tabella valutattiva jindika tħassib kemm fuq in-naħa esterna kif ukoll dik interna. Il-kontrazzjoni tas-sehem ta’ Franza fis-suq dinji tal-esportazzjonijiet hija ogħla mil-livell limitu indikattiv, u dan it-tnaqqis huwa fost l-akbar ġewwa l-UE. Hemm deterjorament gradwali tal-bilanċ kummerċjali, u dan huwa rifless fid-deterjorament tal-bilanċ tal-kont kurrenti anke jekk għadu taħt il-livell limitu indikattiv. It-tħassib dwar il-pożizzjoni esterna tal-ekonomija Franċiża jkompli jiżdied ukoll minħabba ċertu telf kemm fil-kompetittività tal-prezz kif ukoll f’dik mhux tal-prezz. F’dan il-kuntest, it-tnaqqis fil-profitabbiltà tal-kumpaniji Franċiżi u l-implikazzjonijiet għall-investimenti huma fatturi relevanti li jistħoqqilhom analiżi ulterjuri. Il-livell ta’ dejn tas-settur privat żdied b’mod gradwali sabiex jilħaq il-livell limitu indikattiv, u dan seħħ flimkien ma’ livelli ogħla ta’ dejn tas-settur pubbliku. L-Italja: il-valuri tat-tabella valutattiva jaqbżu l-livelli limitu indikattivi fl-oqsma tal-kompetittività u d-dejn pubbliku. L-Italja kellha deterjorament sinfikanti fil-kompetittività sa minn nofs is-snin 90 li jidher ukoll fit-telf persistenti ta' ishma tas-suq. Dan it-telf huwa biss parzjalment rifless fil-qagħda, li progressivament qed tiddeterjora, tal-pożizzjoni esterna tal-Italja, minħabba t-tkabbir relattivament imrażżan tad-domanda domestika. Żviluppi ta' produttività dgħajfa huma l-fattur ewlieni ta' spjegazzjoni. Filwaqt li d-dejn tas-settur privat huwa relattivament limitat fl-Italja, l-aktar permezz tal-pożizzjoni finanzjarja tal-unitajiet domestiċi, il-livell ta' dejn pubbliku huwa element ta' tħassib, speċjalment fid-dawl ta' prestazzjoni dgħajfa ta' tkabbir u dgħufijiet strutturali. Min-naħa tiegħu, dan potenzjalment jitfa’ pressjoni fuq il-karti ta' bilanċ tas-settur privat. Ċipru: b'valuri ta’ diversi indikaturi li jaqbżu l-livelli limitu indikattivi, il-qari ekonomiku tat-tabella valutattiva jindika firxa wiesgħa ta’ sfidi kemm mil-lat estern kif ukoll dak intern. L-ekonomija Ċiprijotta kienet karatterizzata minn defiċits persistenti fil-kont kurrenti matul l-aħħar deċennju, xprunati l-aktar minn domanda domestika b'saħħitha. L-evoluzzjoni tal-kont kurrenti ta’ Ċipru turi diskrepanzi kbar fil-kummerċ ta’ oġġetti u servizzi u dawn jirreflettu ċaqliq tal-ekonomija ta’ Ċipru lejn is-settur terzjarju. Il-bilanċ negattiv tal-kummerċ tal-oġġetti huwa kkumpensat f’parti minnu biss mis-surplus irreġistrat fil-kummerċ tas-servizzi. Ċipru rreġistra telf fil-kompetittività tal-prezzijiet fis-snin qabel il-kriżi iżda din ix-xejra kienet aktar limitata fl-aħħar snin. Is-settur privat b'ingranaġġ għoli kompla jnaqqas il-livell għoli ta’ dejn sovran, li xorta waħda jikkoeżisti flimkien ma’ assi sostanzjali. Id-deterjorament tal-prospettiva ekonomika u s-sitwazzjoni fiskali kif ukoll l-implikazzjonijiet mill-iskopertura tas-settur bankarju għall-Greċja jżidu mat-tħassib dwar l-isfidi involuti fl-aġġustament għal żbilanċi f’setturi oħra tal-ekonomija. Il-Latvja: sal-2008, il-Latvja rreġistrat defiċits kbar u sinifikanti fil-kont kurrenti flimkien ma’ tkabbir mgħaġġel ta’ NIIP negattiva anki jekk id-dejn estern nett huwa aktar baxx meta jitqies l-FDI. Il-kriżi ġabet magħha trażżin sostanzjali b’korrezzjoni immedjata u f’daqqa tad-defiċit fil-kont kurrenti li jesiġi programm ta’ aġġustament b’saħħtu appoġġjat minn għajnuna għall-bilanċ tal-pagament li se tintemm lejn tmiem Jannar 2012. Ix-xejra preċedenti ta' telf kontinwu tal-kompetittività tal-prezz ġiet ikkumpensata minn aġġustament intern inkluż tnaqqis fil-pagi u l-impjiegi. Is-snin ta’ ‘boom’ kienu karatterizzati wkoll minn żieda soda fil-kreditu, kif ukoll prezzijiet tad-djar u kostruzzjoni li żdiedu bil-kbir. Dan implika akkumulazzjoni mgħaġġla ta’ dejn tas-settur privat li wassal għal proċess ta’ diżingranaġġ u aġġustament sostanzjali tal-prezzijiet tad-djar fil-perjodu ta’ kollass. Filwaqt li l-qgħad jibqa' wieħed għoli, dan niżel sew minn meta laħaq l-ogħla livell tiegħu fl-aħħar tal-2009. Il-Litwanja: sal-2008, il-Litwanja rreġistrat defiċits kbar fil-kont kurrenti kif ukoll telf fil-kompetittività tal-prezz, li jirreflettu ‘boom’ domestiku. Bħala konsegwenza ta’ proċess ta’ aġġustament sostanzjali u sinifikanti matul is-snin tal-kriżi, il-kont kurrenti issa jinsab f’livelli aktar viċini tal-bilanċ. L-REER ġiet deprezzata, l-aktar minħabba tnaqqis fil-pagi nominali. Anke qabel l-2008, il-Litwanja kienet kapaċi tikseb ishma mis-suq tal-esportazzjonijiet minn livell baxx. Filwaqt li l-NIIP għadha negattiva u f’livelli ogħla mil-livell limitu indikattiv, id-dejn estern nett huwa ferm inqas meta jitqies il-finanzjament permezz ta’ FDI. Il-kriżi finanzjarja temmet l-espansjoni tas-settur bankarju u d-dinamiki robusti tal-pagi, is-settur privat beda jiddiżingrana, il-flussi ta’ kreditu bħala perċentwal tal-PDG saru negattivi u l-prezzijiet tad-djar ġew ikkoreġuti b’mod sinifikanti. Filwaqt li l-qgħad jibqa' wieħed għoli, dan niżel sew minn meta laħaq l-ogħla livell tiegħu fl-2010. Il-Lussemburgu: il-valur tal-indikatur tat-tabella valutattiva għall-bilanċ tal-kont kurrenti huwa ogħla mil-livell limitu, u dan huwa kkaġunat minn surplusijiet kummerċjali li jirreflettu l-ispeċjalizzazzjoni b’saħħitha tal-pajjiż fis-servizzi finanzjarji. Dan, madankollu, mhuwiex relatat mad-domanda domestika mrażżna, iżda ma' konċentrazzjoni ta' attivitajiet ekonomiċi u impjiegi fil-pajjiżi. Il-Lussemburgu tilef il-kompetittività tal-prezzijiet minħabba żidiet għolja fil-pagi u tkabbir baxx fil-produttività, iżda għandu jiġi osservat li fl-istess waqt, il-Lussemburgu qed jikseb ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet fis-servizzi. Id-dejn tas-settur privat huwa ogħla mil-livell limitu indikattiv, dan flimkien ma’ flussi ta’ kreditu kbar u volatili. Dan huwa spjegat l-aktar minn operazzjonijiet kbar ta’ teħid ta' self u għoti b’self f’korporazzjonijiet internazzjonali mhux finanzjarji, aktar milli minħabba dejn eċċessiv tas-settur privat. Il-livell ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi huwa relattivament limitat. Il-prezzijiet reali tad-djar raw żieda akkumulata kbira matul l-aħħar deċennju u l-korrezzjoni s'issa kienet limitata. L-Ungerija: il-valuri tal-indikaturi tat-tabella valutattiva għall-proporzjon tad-dejn pubbliku u l-NIIP huma ferm ogħla mil-livelli limitu indikattivi. Dan huwa r-riżultat tad-defiċits kbar fil-kont kurrenti kontinwament irreġistrati fis-snin ta’ qabel il-kriżi. Mal-kriżi, seħħ aġġustament qawwi hekk kif id-domanda domestika waqgħet iżda d-defiċit tal-NIIP għadu kbir anke jekk parti sostanzjali minnu hija ffinanzjata mill-FDI. Il-perjodu ta’ qabel il-kriżi ra anki żieda ferm b’saħħitha fil-kreditu, li partikolarment fir-rigward tal-unitajiet domestiċi, ġiet iffinanzjata fil-biċċa l-kbira tagħha f'muniti barranin. L-akkumulazzjoni ta’ skopertura finanzjarja esterna fis-settur privat seħħet f’kuntest ta’ livelli għoljin u li qed jiżdiedu ta’ dejn pubbliku, iffinanzjata ukoll f’muniti barranin. F'Novembru 2011, il-gvern talab formalment assistenza finanzjarja ta' prekawzzjoni mill-UE u l-FMI[21]. Malta: l-ekonomija esperjenzat defiċits persistenti tal-kont kurrenti matul l-aħħar deċennju, iżda dawn naqsu fis-snin riċenti u Malta għandha NIIP pożittiva. Wieħed għad irid jara jekk it-tnaqqis fid-defiċit estern huwiex ta' natura strutturali jew le. Telfiet passati fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet jirrefletti tnaqqis fl-attivitajiet tradizzjonali tal-manifattura iżda qed jinqalbu permezz tas-settur tas-servizzi. Min-naħa domestika, il-prezzijiet tad-djar żdiedu b’mod sinifikanti iżda issa jidher li qed qabdu xejra 'l isfel. Il-Pajjiżi l-Baxxi: fis-snin ta’ qabel il-kriżi, il-Pajjiżi l-Baxxi rreġistraw surplusijiet kbar u persistenti tal-kont kurrenti, l-aktar minħabba l-bilanċ tal-kummerċ, inkluż l-impatt minn esportazzjonijiet pożittivi netti tal-gass. Madanakollu, il-livelli bħalissa huma taħt il-livell limitu anki jekk, skont il-previżjoni tal-Kummissjoni, dawn se jiżdiedu fis-snin li ġejjin. Minkejja xi żieda fil-kostijiet unitarji nominali tax-xogħol, it-telf fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet kien wieħed limitat. Il-surplusijiet jirriflettu wkoll tfaddil kbir fis-settur korporattiv flimkien ma’ investiment imrażżan. Ir-riskji interni għall-ekonomija fil-Pajjiżi l-Baxxi huma relatati l-aktar mad-dejn relattivament għoli tas-settur privat u s-swieq immobiljari. Fis-snin ta’ qabel il-kriżi, żdied id-dejn tal-unitajiet domestiċi relatat mad-dħul disponibbli u l-prezzijiet tad-djar, u dan huwa parzjalment relatat mal-inċentivi fiskali għall-unitajiet domestiċi sabiex dawn jidħlu għal ipoteki fuq id-djar kbar. Fl-istess waqt, il-pożizzjoni netta tal-assi finanzjarji tal-unitajiet domestiċi hija pożittiva. L-Awstrija: fir-rigward tal-prestazzjoni esterna, l-Awstrija rreġistrat surplusijiet sinifikanti fil-kont kurrenti. Fl-istess waqt, l-indikatur għall-ishma tas-suq tal-esportazzjoni jindika telf għalkemm iż-żieda fil-ULC ġiet mrażżna. Il-livelli ta' dejn tas-settur privat kienu gradwalment qiegħdin jitilgħu u attwalment huma xi ftit jew wisq ogħla mil-livell limitu indikattiv kif inhu l-każ ukoll għad-dejn għad-dejn tas-settur pubbliku. Madanakollu, f'termini relattivi, l-Awstrija ma esperjenzatx ‘boom’ domestiku fis-suq immobiljari, fl-assi jew fil-kreditu fl-aħħar snin tal-ewwel deċennju wara s-sena 2000 u ż-żieda tad-dejn kienet primarjament xprunata mill-korporazzjonijiet. L-iżviluppi riċenti għall-2011 jissuġġerixxu li waqaf it-tkabbir fid-dejn privat u li s-settur privat, inklużi l-korporazzjonijiet mhux finanzjarji, se jkunu f’pożizzjoni ta’ għoti ta’ self netta. Il-Polonja: minkejja li l-valuri tal-indikaturi tat-tabella valutattiva għall-bilanċ tal-kont kurrenti u l-NIIP huma ogħla mil-livelli limitu indikattivi, dawn iridu jitqiesu fil-kuntest ta’ proċess ta’ konverġenza u li fil-biċċa l-kbira tagħhom ġew iffinanzjati permezz ta’ influssi ta’ FDI u fondi mill-UE relattivament stabbli. Fl-2006-2008 kien hemm xi telf limitat fil-kompetittività tal-prezzijiet xprunat minn apprezzament tar-rata tal-kambju nominali, iżda mill-2009 din ix-xejra inqalbet. Minkejja dan it-telf, il-Polonja esperjenzat gwadannji kbar fis-sehem tas-suq tal-esportazzjonijiet u żidiet limitati fil-ULC nominali. Kien hemm tkabbir relattivament b'saħħtu fil-kreditu u akkumulazzjoni tad-dejn tas-settur privat, anke jekk minn livell baxx, iżda parzjalment iffinanzjat f'munita barranija. Is-Slovenja: żewġ indikaturi fit-tabella valutattiva jaqbżu l-livell limitu fl-2010. Fis-snin ta’ qabel il-kriżi, is-Slovenja gawdiet minn kundizzjonijiet ta’ tkabbir u tad-domanda domestika b’saħħithom, flimkien ma’ xi telf fil-kompetittività tal-prezzijiet u twessigħ gradwali tad-defiċit fil-kont kurrenti. Hemm sinjali li juru li seħħ tkabbir mgħaġġel b’riskju ta’ inflazzjoni għolja, b’mod partikolari fir-rigward tat-tkabbir tal-kreditu tas-settur privat, il-valur miżjud tal-kostruzzjoni u l-prezzijiet tal-propjetà. L-ekonomija tas-Slovenja ntlaqtet sew mill-kriżi globali. Dan wasal għal aġġustament, forsi temporanju, fil-bilanċ estern iżda dan għadu jinsab fi stadju bikri. Id-dejn għoli tal-korporazzjonijiet mhux finanzjarji, inkluż is-settur tal-kostruzzjoni, huwa rifless f'fallimenti korporattivi, proporzjonijiet ta' self għall-ekwità u arretrati ta' self. Is-Slovakkja: il-kont kurrenti għas-Slovakkja rreġistra defiċits kbar u sinifikanti matul l-aħħar deċennju, parzjalment iffinanzjati minn trasferimenti kapitali minn barra l-pajjiż. Madankollu, l-indikatur tal-kont kurrenti jibqa' ogħla mil-livell limitu indikattiv anke jekk b'mod marġinali. L-investimenti dirett barrani, li fil-parti l-kbira tiegħu kien allokat għal industriji produttivi orjentati lejn l-esportazzjoni, ammonta għal sehem dominanti tal-pożizzjoni ta’ investiment internazzjonali netta li gradwalment qed tiddeterjora. It-telf fil-kompetittività tal-prezzijiet rifless f’valur tal-indikatur tal-REER li huwa ogħla mil-livell limitu indikat huwa dovut l-aktar għal apprezzament nominali b’saħħtu, u dan seħħ flimkien ma’ żieda għolja fil-produttività, l-esportazzjonijiet u l-ishma dinjija tal-kummerċ. Kumplessivament, il-livelli ta’ dejn tas-settur pubbliku kif ukoll ta’ dak privat baqgħu baxxi. Il-Finlandja: bosta indikaturi tat-tabella valutattiva relatati mal-pożizzjonijiet esterni, bħat-telf fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet, huma ogħla mil-livelli limitu indikattivi. Il-kont kurrenti kien f'surplus fl-aħħar deċennju, anke jekk qed jonqos, u dan jirrefletti tnaqqis fl-attività ekonomika globali iżda wkoll bidliet strutturali fis-setturi tal-esportazzjoni. Barra minn hekk, filwaqt li t-telf fil-kompetittività tal-prezzijiet kien relattivament limitat matul il-biċċa l-kbira tad-deċennju li għadda, fis-snin riċenti kien hemm xi telfiet aktar qawwijin minħabba l-aġġustament bil-mod tal-pagi f’kuntest ta’ produttività li qed tonqos. It-tabella valutattiva tindika żieda b’saħħitha fil-livell ta’ dejn tas-settur privat matul l-aħħar deċennju li issa huwa f'livell ogħla mil-livell limitu indikattiv, li fil-biċċa l-kbira tiegħu huwa xprunat miż-żieda fl-ipoteki fuq id-djar. Il-prezzijiet tad-djar żdiedu matul l-aħħar deċennju minkejja xi korrezzjoni moderata matul il-perjodu 2008-2009. Fl-2010, il-prezzijiet bdew jerġgħu jitilgħu, u dan b'pass ogħla minn dak fil-livell limitu indikattiv, minkejja li l-prezzijiet reġgħu bdew jimmoderaw fit-tieni nofs tal-2011. L-Isvezja: ġew irreġistrati b’mod konsistenti surplusijiet kbar tal-kont kurrenti, li kienu ogħla mil-livell limitu indikat. Fuq naħa, dan jirrifletti pożizzjonijiet ta’ tfaddil pożittivi tas-settur privat u pubbliku, iżda anki sa ċertu punt investiment domestiku mrażżan, b’mod partikolari fis-settur tal-kostruzzjoni. L-indikaturi tal-iżviluppi tal-ispiża bħall-kostijiet unitarji tax-xogħol u r-rati tal-kambju effettivi reali ma jindikawx telf fil-kompetittività tal-prezzijiet. Min-naħa interna, l-Isvezja turi livell ferm għoli ta’ dejn tas-settur privat li huwa ferm ogħla mil-livell limitu indikat. Kien hemm dejn dejjem jiżdied fost l-unitajiet domestiċi, li issa jinsab f’livelli għoljin minkejja tkabbir tal-kreditu riċenti aktar imrażżan. Dan jirrifletti żieda ferm b’saħħitha fil-prezzijiet tad-djar matul l-aħħar ħmistax -il sena li bdew jistabilizzaw biss dan l-aħħar . Ir-Renju Unit: ir-Renju Unit tilef mill-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet matul l-aħħar deċennju, b'indikatur ogħla mil-livell limitu, anke jekk fis-snin riċenti tista' tiġi nnotata ċerta stabbilizzazzjoni. Dan it-telf tal-ishma tas-suq seħħ minkejja deprezzament sostanzjali tal-REER fl-aħħar snin. Fl-istess waqt, ir-Renju Unit irreġistra defiċits fil-kont kurrenti, anke jekk dawn jinsabu taħt il-livell limitu indikattiv. Il-livell għoli ta’ dejn privat huwa ta’ tħassib anke f’kuntest ta’ sitwazzjoni ta’ finanzi pubbliċi dgħajfa b’dejn pubbliku għoli u li qed jiżdied. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi jirrifletti, l-aktar, ipoteki fuq id-djar f’kuntest ta’ żidiet għoljin akkumulati fil-prezzijiet tad-djar. Filwaqt li naqsu kemm il-livell ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi kif ukoll dak tal-prezzijiet reali tad-djar, dawn xorta waħda jibqgħu għoljin u dan jissuġġerixxi li t-tnaqqis ta’ dawn l-iżbilanċi għadu fil-fażi bikrija tiegħu f’sitwazzjoni fejn il-veloċità tal-aġġustament hija aspett importanti. 5. Sejbiet Ewlenin u konklużjonijiet L-ewwel implimentazzjoni tal-proċedura tal-iżbilanċi makroekonomiċi qed titwettaq fi sfond ta' ambjent ekonomiku problematiku ddominat minn tħassib dwar id-dejn sovran. L-Istati Membri kollha qed jaġġustaw għall-impatt tal-kriżi, anke jekk l-isfidi tagħhom ivarjaw f’termini ta’ ambitu u severità. Kif spjegat fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir[22] maħruġ dan l-aħħar mill-Kummissjoni, minbarra l-korrezzjoni tal-iżbilanċi sinifikanti li akkumulaw matul is-snin preċedenti, l-Unjoni u l-Istati Membri qed jittrattaw ukoll l-isfidi relatati bejniethom tal-indirizzar tat-tkabbir baxx u qgħad għoli, filwaqt li jiżguraw finanzi pubbliċi sostenibbli u jreġġgħu lura l-istabbiltà fis-sistema finanzjarja. Il-għan li jitnaqqsu l-iżbilanċi huwa rikonoxxut ukoll fil-kuntest tal-G20 fejn twaqqaf proċess ta' sorveljanza biex jippromwovu bilanċjar mill-ġdid ordnat tal-kundizzjonijiet tat-tkabbir globali. Aġġustament tal-iżbilanċi makroekonomiċi qiegħed fil-proċess li jitwettaq f'bosta Stati Membri, speċjalment dawk li għandhom/kellhom defiċits esterni u żbilanċi kbar fil-karti tal-bilanċ tal-unitajiet domestiċi u/jew dawk korporattivi u fis-setturi pubbliċi tagħhom. Dan il-proċess għad fadallu triq twila quddiemu, u wassal sabiex f'għadd ta' Stat Membri jkun hemm żieda sinifikant fil-livelli tal-qgħad u tnaqqis fil-livell tal-attività ekonomiku fuq perjodu qasir ta' żmien. Kif ġie enfasizzat fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, ir-riformi li jippromwovu t-tkabbir tal-produttività se jkollhom rilevanza partikolari għall-Istati Membri li jġarrbu żbilanċi makroekonomiċi minħabba l-impatt pożittiv tagħhom fuq produzzjoni potenzjali u kapaċità ta' aġġustament[23]. Fl-ambjent attwali, ir-riskji li jitfaċċaw żbilanċi ġodda xprunati mid-domanda huma ġeneralment baxxi, għalkemm il-pressjonijiet fuq is-swieq tal-assi jistgħu jitfaċċaw mill-ġdid ladarba jerġa’ jibda t-tkabbir. Peress li l-pajjiżi tal-programm huma diġà taħt sorveljanza ekonomika msaħħa tas-sitwazzjoni ekonomika u l-politiki ekonomiki tagħhom, dawn mhumiex eżaminati taħt il-proċedura tal-iżbilanċi makroekonomiċi[24]. Dan jikkonċerna l-Greċja, l-Irlanda, il-Portugall u r-Rumanija. Il-Latvja tinsab taħt sorveljanza ta' wara l-programm hekk kif il-programm ta' assistenza għall-bilanċ tal-pagament skada fid-19 ta' Jannar u għaldaqstant qed jiġi eżaminat f'dan ir-rapport. Abbażi tal-qari ekonomiku tat-tabella valutattiva, il-Kummissjoni tqis li analiżi aktar dettaljata hija meħtieġa sabiex jiġu eżaminati aktar mill-qrib kwistjonijiet li jinvolvu bosta Stati Membri. L-approċċ wiesa' jirrefletti l-fatt li din hija l-ewwel applikazzjoni tas-sorveljanza taħt din il-proċedura u għaldaqstant trid tkopri l-aġġustament għal żbilanċi preċedentement akkumulati. L-Istati Membri kkonċernati huma: il-Belġju, il-Bulgarija, id-Danimarka, Spanja, Franza, l-Italja, Ċipru, l-Ungerija, is-Slovenja, il-Finlandja, l-Isvezja u r-Renju Unit. L-Istati Membri identifikati għandhom sfidi u riskji potenzjali differenti inklużi effetti sussegwenti bħala konsegwenza . Xi Stati Membri jridu jikkoreġu l-iżbilanċi akkumulati kemm fuq in-naħa interna kif ukoll dik esterna. Dawn ikollhom inaqqsu l-livelli għoljin ta' dejn ġenerali u jiksbu mill-ġdid il-kompetittività sabiex itejbu l-prospettivi ta' tkabbir u l-prestazzjoni tal-esportazzjoni. Analiżi dettaljata se tgħin biex jiġi vvalutati l-katalizzaturi tal-produttività, żviluppi fil-kompetittività u kummerċ kif ukoll ukoll l-implikazzjonijiet tal-livell akkumulat ta' dejn u l-livell ta' żbilanċi relatati f'bosta Stati Membri. Xi pajjiżi qed jesperjenzaw aġġustament rapidu parzjalment minħabba l-effetti ta' konverġenza u dawn l-iżviluppi jistgħu jesiġu eżaminazzjoni aktar mill-qrib. Minkejja prestazzjoni makroekonomika ġenerali tajba, xi pajjiżi juru żviluppi fis-swieq tal-assi, inkluż, b'mod partikolari, dak immobiljari, u akkumulu kontinwu tad-dejn fis-sttur privat, li wkoll se jesiġi analiżi ulterjuri. Fl-aħħar nett, il-qari ekonomiku tal-indikaturi tat-tabella valutattiva jindika l-ħtieġa ta’ analiżi orizzontali ulterjuri dwar il-katalizzaturi u l-implikazzjonijiet ta’ politika tas-surplusijiet kbar u sinifikanti fil-kont kurrenti, b’mod partikolari f’uħud mill-Istati Membri fiż-żona tal-euro. Fix-xhur li ġejjin, il-Kummissjoni se twettaq valutazzjoni ulterjuri tad-diverġenza fil-prestazzjoni ekonomika fost l-Istati Membri, inkluż l-esplorazzjoni ta' rabtiet kummerċjali u finanzjarji bejn il-pajjiżi b'defiċit u dawk b'surplus u biex teżamina modi għal bilanċjar mill-ġdid ulterjuri f'livell ta' żona tal-euro u fi ħdan il-kuntest globali. Se tivvaluta wkoll ir-rwol tal-fatturi strutturali, inkluż il-funzjonament tas-swieq tas-servizzi, permezz tal-impatt tagħhom fuq il-konsum u investiment domestiku, bħala katalizzatur tas-surplusijiet sinifikanti biex b'hekk tindika l-gwida ta' politika meħtieġa. F'dan il-kunest il-Kummissjoni se tistudja ulterjurment ukoll ir-rwol tal-effetti ta' konverġenza. Fil-kuntest ta’ sorveljanza multilaterali u b’konformità mal-Artikolu 3.4 tar-Regolament, il-Kummissjoni tistieden lill-Kunsill u lill-Grupp tal-Euro sabiex jiddiskutu dan ir-rapport. Il-Kummissjoni tilqa’ wkoll kummenti mill-Parlament Ewropew u minn partijiet interessati oħrajn. Hekk kif tqis dawn id-diskussjonijiet, il-Kummissjoni se tibda tipprepara analiżi dettaljati għall-Istati Membri rilevanti. [1] Id-definizzjoni ta' żbilanċi tinsab fl-Artikolu 2 tar-regolament dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi. [2] Il-Kunsill approva t-tabella valutattiva fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-ECOFIN tas-7 ta’ Novembru 2011. Il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni fil-15 ta' Diċembru 2011. Il-BERS wieġeb f'ittra bid-data tad-9 ta' Diċembru 2011. [3] Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi. [4] Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jinkludi l-proposta għat-tabella valutattiva prevista li dwarha saret il-konsultazzjoni tinsab fuq: WEBLINK. Barra minn hekk, il-Kummissjoni se tippubblika dokument ta’ sfond bi provi addizzjonali dwar il-ġustifikazzjoni u l-karatteristiċi tal-indikaturi magħżula. [5] Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew adottata fil-15 ta’ Diċembru 2011: http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/index_en.htm [6] Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-ECOFIN tat-8 ta’ Novembru 2011; http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/125976.pdf [7] L-opinjonijiet tal-BERS dwar l-indikaturi tat-tabella valutattiva previsti li huma relevanti għall-istabbiltà tas-suq finanzjarju: http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/index_en.htm [8] http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/index_en.htm [9] Barra minn hekk, l-indikatur dwar l-evoluzzjoni tal-qgħad jinqara flimkien ma’ indikaturi tat-tabella valutattiva oħrajn li jħarsu aktar 'il quddiem u jintuża sabiex tinftiehem aħjar is-severità potenzjali tal-iżbilanċi makroekonomiċi f’termini tal-probabilità ta’ persistenza tagħhom u l-kapaċità tal-ekonomija sabiex taġġusta. [10] http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/index_en.htm [11] Ara n-nota ta’ qiegħ 7. [12] Għandu jiġi osservat li wħud mill-indikaturi tat-tabella valutattiva, l-aktar dwar l-iżviluppi ta’ kreditu u l-prezzijiet tad-djar, jirriflettu dan l-aspett ukoll. Huwa previst li jiġi żviluppat indikatur dwar is-settur bankarju/finanzjarju sa tmiem l-2012 sabiex jiġi inkluż fit-tabella valutattiva tas-semestru Ewropew sussegwenti u dan għandu jiġi inkluż fil-ħin. [13] Dawn it-trasferimenti jinkludu anki influssi kapitali minn fondi strutturali tal-UE. Fil-każijiet tas-Slovakkja u l-Polonja, l-inklużjoni tal-bilanċ tal-kont kapitali attwalment ikun jista' jġib il-valur tal-indikatur ġewwa l-limiti tal-livelli limiti indikattivi. Anki l-Greċja, Spanja u l-Portugall ibbenefikaw minn influssi qawwija minn fondi strutturali tal-UE. [14] Statistika tal-Pożizzjoni tal-Investiment Internazzjonali Netta tirreġistra l-pożizzjoni finanzjarja netta (obbligazzjonijiet bl-assi mnaqqsa) ta' pajjiż fil-konfront tal-bqija tad-dinja. Id-dejta tkopri l-istokkijiet ta' investimenti diretti u ta' portafoll, derivati finanzjarji u assi oħra ta' investiment u ta riżerva. [15] Id-Dejn Estern Nett juri l-pożizzjoni netta ta' pajjiż fil-konfront tal-bqija tad-dinja fir-rigward tal-passivi li jesiġu pagamamenti ta' kapital u/jew imgħax minn debitur f'mument partikolari fil-futur. Id-Dejn Estern nett jista' jiġi derivat mill-NIIP billi jiġu esklużi l-passivi esterni mhux ta' dejn (eż. l-ewkità). [16] Fl-2009, iż-żieda fil-ULC aċċellerat minħabba l-fatt li t-tnaqqis kbir fil-produttività, kkaġunat mit-telf fil-produzzjoni u ż-żamma ta’ aktar impjegati milli hemm bżonn, qabeż il-korrezzjonijiet, ta' spiss sinifikanti, fil-pagi. Madanakollu, it-tkabbir medju tal-ULCs naqas b’mod sinifikanti fl-2010 u kien moderat fl-2011. [17] Fit-tabella valutattiva, il-livelli limitu indikattivi jistgħu jinqasmu bejn l-Istati Membri taż-żona tal-euro u dawk li mhumiex fiż-żona tal-euro f'każijiet ġustifikati ekonomikament. Fir-rigward tal-ULC, ir-raġuni għal din id-distinzjoni hija li l-maġġoranza tal-Istati Membri mhux fiż-żona tal-euro, jiġifieri dawk li ma daħlux fl-2004 u wara, esperjenzat liberalizzazzjonijiet kummerċjali sa mis-snin bikrin tas-snin 1990 li wasslet għal proċess naturali ta’ konverġenza tal-prezz ta’ produzzjoni li jimplika żieda relattivament aktar b’saħħitha fil-kost tax-xogħol. [18] Dawn il-konklużjonijiet jidhru li jibqgħu validi wkoll anki meta tingħata ħarsa lejn il-bidla fl-ishma tas-suq tal-esportazzjonijiet abbażi tal-volumi ta’ prodotti kummerċjabbli. [19] Il-gvernijiet assumew passivi kontinġenti kbar mis-settur privat li, anki jekk ma jħallux impatt immedjat fuq il-livelli ta’ dejn, jistgħu jaffettwaw il-perċezzjoni tal-affidabbiltà kreditizja tagħhom. Hemm ukoll effetti ta’ reazzjoni mis-settur privat għas-settur pubbliku, hekk kif l-atturi tas-settur privat (mhux biss istituzzjonijiet finanzjarji) jistgħu jsiru kredituri kbar għas-sovrani, u dan irendihom vulnerabbli għal stress fiskali. [20] Għalkemm id-dejn tas-settur privat ibbażat fuq figuri konsolidati huwa aktar baxx fil-Belġju minħabba sehem għoli tas-selfi bejn il-kumpaniji. [21] In-negozjati formali għadhom ma bdewx. [22] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/president/news/documents/pdf/ags_en.pdf [23] Ara wkoll l-Anness Makroekonomiku għall-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir: http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/president/news/documents/pdf/annex_2_en.pdf [24] Dan huwa wkoll b'konformità mal-approċċ meħud fil-proposta tal-Kummissjoni mressqa fit-23 ta' Novembru 2011 għal regolament dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ekonomika u baġitarja tal-Istati Membri li qed jesperjenzaw jew ikunu mhedda b'diffikultajiet gravi fir-rigward tal-istabbiltà finanzjarja tagħhom fiż-żona tal-euro– COM(2011) 819 finali