MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 44/90

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-dimensjoni soċjali tas-suq intern” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2011/C 44/15

Relatur: is-Sur JANSON

Nhar is-16 ta’ Lulju 2009, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Id-dimensjoni soċjali tas-suq intern

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, li kienet responsabbli mit-tħejjija tal-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha fil-5 ta’ Mejju 2010.

Matul l-464 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-14 u l-15 ta’ Lulju 2010 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2010), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’143 vot favur, 15-il vot kontra u 19-il astensjoni.

1. Sommarju

1.1 Id-dimensjoni soċjali hija element essenzjali tas-suq intern u għandha diversi aspetti Fost affarijiet oħra, din l-opinjoni tittratta l-aspetti ekonomiċi u legali. Żviluppi reċenti qajmu mistoqsijiet dwar il-kapaċità tad-dimensjoni soċjali li tipproteġi l-ħaddiema. Is-suq intern ma jistax jaħdem tajjeb mingħajr dimensjoni soċjali b’saħħitha u mingħajr l-appoġġ taċ-ċittadini.

1.2 Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE għandha rwol importanti x’taqdi fil-kamp soċjali minħabba li l-problemi soċjali ma jistgħux jiġu solvuti mill-Istati Membri waħidhom. Sabiex jinħolqu l-aċċettazzjoni politika, is-solidarjetà u l-koerenza, l-UE għandha titfa’ aktar enfasi fuq l-aspetti soċjali tal-politiki tagħha.

1.3 Numru ta’ żviluppi negattivi, fost fatturi oħra, poġġew id-dimensjoni soċjali fil-periklu. L-ekonomija Ewropea qed tiffaċċja l-aktar sfida serja tagħha f’għexieren ta’ snin. Tħallew jikbru l-hekk imsejħa bżieżaq finanzjarji filwaqt li l-mekkaniżmi ta’ kontroll u l-valutazzjonijiet tradizzjonali tar-riskju tħallew fil-ġenb. B’riżultat ta’ dan żdied il-qgħad, u s-swieq tax-xogħol u s-sitwazzjoni soċjali ser ikomplu jmorru lura. Għalhekk, il-qgħad għandu jibqa’ fil-quċċata tal-aġenda tal-UE. L-Ewropa teħtieġ tkabbir sostenibbli u rata għolja ta’ okkupazzjoni flimkien ma’ suq tax-xogħol ta’ kwalità għolja sabiex tiffinanzja s-sistemi tas-sigurtà soċjali.

1.4 Matul l-aħħar għaxar snin, is-sistemi tas-sigurtà soċjali kienu l-mira ta’ riformi bil-ħsieb li jippromovu aktar inċentivi effettivi tax-xogħol fis-sistemi tal-protezzjoni soċjali, sabiex jissaħħaħ il-valur tax-xogħol u n-nies jerġgħu jiġu integrati fis-suq tax-xogħol. Madankollu, wieħed mir-riżultati kien li żdiedet l-inugwaljanza u minħabba f’hekk kibru l-problemi soċjali. Is-sistemi tal-impjieg u s-sigurtà soċjali huma kruċjali sabiex jittaffu l-faqar u mingħajr il-benefiċċji soċjali ż-żieda fl-inugwaljanza u l-impatt soċjali tal-kriżi jkunu aktar mgħaġġla u serji. Id-deterjorament tal-finanzi nazzjonali f’ħafna Stati Membri, li wassal għal kriżi tad-dejn sovran attwali jew potenzjali, qed jagħmel pressjoni konsiderevoli fuq is-sistemi tas-sigurtà soċjali. Attività ekonomika msaħħa u sostenibbli, ir-regolazzjoni tas-swieq finanzjarji u l-investimenti fir-riċerka u l-edukazzjoni huma xi wħud mis-soluzzjonijiet potenzjali għal din il-problema.

1.5 Is-suq intern huwa qasam fejn kemm id-dimensjoni soċjali kif ukoll dimensjonijiet oħra jistgħu jesprimu ruħhom. Biex jiffjorixxu, iridu jinħolqu tkabbir ekonomiku u impjiegi sostenibbli li min-naħa tagħhom jiġġeneraw dħul fiskali li jkun il-bażi għall-benefiċċji soċjali. Il-livelli tal-qgħad u l-iżbilanċji fiskali juru li hemm ħafna li jista’ jsir biex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni attwali.

1.6 Inxteħet id-dubju fuq l-aspetti legali tad-dimensjoni soċjali għax id-deċiżjonijiet tal-QĠE f’erba’ każijiet (Viking, Laval, Rüffert u Luxemburg) wasslu għal dibattitu mqanqal b’mod partikolari fiċ-ċrieki politiċi u akkademiċi dwar biżgħat potenzjali ta’ riskju dejjem jiżdied ta’ dumping soċjali. Il-Parlament Ewropew, id-dinja akkademika u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-impjegati (1) esprimew it-tħassib tagħhom dwar id-deċiżjonijiet. Xi wħud oħrajn huma konvinti li d-deċiżjonijiet tal-QĠE f’dawn il-każijiet ser jikkontribwixxu għal tħaddim aħjar tas-suq intern.

1.7 Għalhekk il-KESE jitlob li:

Fil-perijodu l-qasir, il-KESE jappella sabiex id-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema tiġi implimentata b’mod iktar effettiv. Il-KESE jipproponi li l-idea tal-ħolqien ta’ “Interpol Soċjali Ewropew” tiġi esplorata, b’appoġġ għall-attivitajiet tal-Ispettorati tax-Xogħol tad-diversi Stati Membri.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tanalizza s-sitwazzjoni fl-UE fid-dawl tad-deċiżjonijiet reċenti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (QEDB).

Il-KESE jappoġġja l-miżuri kollha mill-Kummissjoni li jsaħħu d-djalogu soċjali, fosthom: — il-promozzjoni ta’ djalogu soċjali ta’ kwalità ogħla u mekkaniżmu Ewropew għar-riżoluzzjoni ta’ tilwim u l-konċiljazzjoni; — l-iżvilupp ta’ djalogu makroekonomiku bil-ħsieb li tiġi evitata kriżi finanzjarja oħra; — il-promozzjoni tal-mudell soċjali Ewropew fir-relazzjonijiet internazzjonali.

Fil-perijodu l-medju, il-KESE jappoġġja inizjattiva tal-Kummissjoni li tiċċara l-obbligi legali għall-awtoritajiet nazzjonali, l-intrapriżi u l-ħaddiema hija u timplimenta d-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema u li tiżgura li dawn ir-regoli jkunu applikabbli b’mod universali. Il-KESE jqis il-proposta fir-rapport ta’ Monti, fejn id-dritt għall-istrajk huwa eżentat mis-suq intern, bħala waħda interessanti u jemmen li dan jista’ jsolvi xi wħud mill-problemi. Madankollu, dan m’għandux jeskludi reviżjoni parzjali tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema sabiex il-prinċipju tal-post tax-xogħol jiġi applikat b’mod konsistentili jagħmilha possibbli li l-liġi tistabbilixxi li l-istess kondizzjonijiet ta’ xogħol u ħlas għandhom japplikaw għall-istess xogħol fl-istess post.

Fil-perijodu iktar fit-tul, l-Unjoni Ewropea għandha tistinka sabiex issaħħaħ id-dimensjoni soċjali u jinkiseb il-potenzjal sħiħ tas-suq intern. It-Trattat ta’ Lisbona u l-Karta mehmuża tad-Drittijiet Fundamentali għadhom ma kellhomx l-impatt sħiħ fuq il-bilanċ bejn id-drittijiet fundamentali u d-drittijiet ekonomiċi. It-tisħiħ tad-dimensjoni soċjali jirrikjedi li jissaħħu d-drittijiet soċjali fundamentali u li kwalunkwe limitazzjoni tad-drittijiet fundamentali li jinkludu d-drittijiet soċjali jkunu ferm restrittivi. Jista’ jkun hemm tibdil fit-trattat biex jinkiseb dan l-objettiv.

2. Is-suq intern u d-dimensjoni soċjali

2.1 Fl-1987, il-KESE adotta opinjoni (2) dwar l-aspetti soċjali tas-suq intern. Il-KESE ppropona li l-Komunità Ewropea tiżgura numru ta’ drittijiet soċjali bażiċi marbuta mas-suq tax-xogħol. Huwa ried jiżgura li s-suq intern li kien tnieda reċentement ma jwassalx għal distorsjonijiet tas-suq, kif ukoll sabiex ikun enfasizzat li l-Komunità kellha wkoll miri soċjali. Id-dimensjoni soċjali tinkludi leġislazzjoni u ftehimiet li jkunu saru fil-livell Ewropew sabiex jiġi żgurat li l-impjegati jgawdu ċerti drittijiet fundamentali fuq il-post tax-xogħol. Madankollu, dan jeħtieġ ukoll kooperazzjoni għall-finijiet tal-impjieg fl-UE.

2.2 Wara dik l-opinjoni, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat numru ta’ dokumenti li kienu l-bidu tal-iżvilupp ta’ interpretazzjoni aktar wiesgħa u profonda tad-dimensjoni soċjali tas-suq intern (3). Skont il-Kummissjoni, id-dimensjoni soċjali tas-suq intern hija parti fundamentali ta’ dan il-proġett, minħabba li hija mhux biss mod kif jissaħħaħ it-tkabbir ekonomiku u tikber il-kompetittività tal-intrapriżi Ewropej, iżda wkoll tal-użu aktar effiċjenti tar-riżorsi kollha disponibbli u mod kif jintlaħaq tqassim ġust tal-vantaġġi li joħorġu mis-suq uniku (4).

2.3 Fl-1989, il-KESE kien il-fulkru li wassal għat-tħejjija tal-kontenut tal-Kapitlu Soċjali li ta lill-ħaddiema d-drittijiet fundamentali soċjali li ma setgħux jiġu mhedda minħabba l-pressjoni tal-kompetizzjoni jew l-għan ta’ iżjed kompetittività. Fil-fehma tal-KESE, l-eżerċizzju ta’ drittijiet daqshekk fundamentali jassumi li m’hemm l-ebda restrizzjoni mingħajr ġustifikazzjoni.

2.4 Din l-opinjoni tipprova tiġbor xi wħud mill-iktar żviluppi reċenti importanti li jolqtu l-possibbiltajiet li titħaddem id-dimensjoni soċjali. Tul dawn l-aħħar snin, il-KESE adotta opinjonijiet oħra li jittrattaw id-dimensjoni soċjali u parti minn din l-opinjoni tkompli tibni fuqhom (5). Dak li hu ċar sa mill-bidu nett huwa li f’ekonomija soċjali tas-suq, is-suq intern ma jistax jaħdem tajjeb mingħajr dimensjoni soċjali qawwija jew l-aċċettazzjoni taċ-ċittadini Ewropej. Il-vantaġġi ta’ suq uniku li jaħdem sew huma ħafna u huma importanti għall-kumpaniji, għall-ħaddiema, għaċ-ċittadini u l-ekonomija b’mod ġenerali. Madankollu, mill-preambolu għat-trattati, jidher li s-suq uniku tfassal bħala strument biex iservi l-benesseri taċ-ċittadini, u mhux bħala għan fih innifsu.

2.5 B’hekk, hemm erba’ raġunijiet fundamentali għad-dimensjoni soċjali:

— il-moviment ħieles tal-persuni;

— hemm drittijiet soċjali indiviżibbli u li kull soċjetà għandha tirrispetta, u li għandha tikkonforma magħhom f’kull ħin u kull mument; dawn jinkludu d-dritt għall-azzjoni kollettiva, il-libertajiet tat-trejdjunjins u tan-negozjar kollettiv u d-drittijiet l-oħra stabbiliti fil-konvenzjonijiet fundamentali tal-ILO u l-konvenzjonijiet internazzjonali u Ewropej dwar id-drittijiet soċjali u personali;

— sabiex jissaħħaħ il-funzjonament tas-suq intern u jittaffew il-konsegwenzi negattivi tiegħu, fosthom tar-ristrutturar, sabiex tinħoloq l-aċċettazzjoni tal-proġetti politiċi u ekonomiċi kif ukoll sabiex titħeġġeġ il-koeżjoni soċjali;

— il-politika soċjali hija wkoll fattur importanti tal-kompetittività mtejba.

2.6 Il-“politika soċjali” hija kompetenza konġunta bejn il-livell nazzjonali u Ewropew. Il-biċċa l-kbira tad-dispożizzjonijiet f’dan il-qasam iffokaw fuq it-twaqqif tal-moviment ħieles għall-ħaddiema kif ukoll il-libertà ta’ stabbiliment għall-finijiet tas-suq intern. Madankollu, id-dimensjoni soċjali bdiet issir iktar prominenti. Sussegwentement, it-trattati estendew il-votazzjoni b’maġġoranza f’oqsma bħal-leġislazzjoni għall-opportunitajiet indaqs, l-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-ħaddiema kif ukoll għall-politiki li jgħinu lill-persuni qiegħda. Iżda l-leġislazzjoni ma kellhiex (u m’għandhiex) bażi legali sabiex tkopri oqsma bħall-pagi, id-dritt ta’ assoċjazzjoni, id-dritt tal-istrajk jew li jiġu imposti lock-outs anke jekk id-deċiżjonijiet tal-QĠE u l-leġislazzjoni tal-UE jkopru dawn il-kwistjonijiet. It-Trattat ta’ Nizza fformalizza l-istatus tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. It-Trattat ta’ Lisbona ser ikompli jestendi d-drittijiet billi jagħmel il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali vinkolanti.

2.7 Il-politiki soċjali huma primarjament ir-responsabbiltà tal-Istati Membri. Madankollu, l-isfidi soċjali li jirriżultaw mill-iżviluppi globali jew Ewropej jaffettwaw lill-popli li joqogħdu fl-Istati Membri, u għalhekk jinħtieġ approċċ Ewropew ikkoordinat. L-UE indirizzat il-problema ta’ kompetenzi doppji billi użat metodi differenti. Hija ppruvat iżżomm in-normi soċjali billi ddeċidiet dwar numru ta’ standards minimi. Metodu ieħor huwa l-Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni (MMK). L-MMK jista’ jintuża aħjar u b’mod iktar effettiv billi juża l-approċċ li għadu dieħel ta’ “prinċipji komuni” u billi s-soċjetà ċivili organizzata titħalla tipparteċipa kemm fit-tfassil kif ukoll fin-negozjar tal-objettivi tal-Istrateġija ta’ Lisbona fil-livell Ewropew (6).

2.8 L-“acquis” soċjali tal-Ewropa hija ħaġa eċċezzjonali: madwar 70 direttiva u regolament ġew adottati f’dan il-qasam minn mindu nħolqot l-Unjoni Ewropea. Il-biċċa l-kbira ġew adottati mill-1985 ’l hawn. Il-KESE jemmen bil-qawwa li l-UE għandha rwol soċjali importanti ħafna x’taqdi. Il-problemi soċjali ma jistgħux jiġu solvuti mill-Istati Membri waħidhom. Sabiex tinħoloq aċċettazzjoni politika, solidarjetà u koerenza, l-UE għandha titfa’ aktar enfasi fuq l-aspetti soċjali tal-politiki tagħha, filwaqt li tirrispetta l-prinċipju tas-sussidjarjetà.

3. Żviluppi attwali

3.1 L-iżvilupp tal-ekonomija

3.1.1 L-ekonomija Ewropea qed tiffaċċja l-aktar sfida serja tagħha f’għexieren ta’ snin. Sa mill-aħħar sitt xhur tal-2008 (7), l-ekonomija dinjija ilha għaddejja minn tnaqqis drastiku fl-attività ekonomika li qed jirriżulta ferm agħar minn dak li kien mistenni f’diversi pajjiżi. Hekk kif l-ekonomiji kienu qed juru sinjali ta’ rkupru mill-kriżi bankarja, issa jinsabu mhedda mill-kriżi tad-dejn sovran u s-severità tal-miżuri korrettivi li qed jiġu awtorizzati.

3.1.2 Il-qgħad qed jiżdied u jaggrava s-sitwazzjoni. Ir-riperkussjonijiet tal-kriżi finanzjarja u l-ħtiġiet ta’ dawk li jsellfu wasslu għal tnaqqis fis-sistemi tas-sigurtà soċjali, il-pensjonijiet u t-trasferimenti soċjali. Dan ser ikompli jaggrava l-faqar u jpoġġi l-aktar gruppi vulnerabbli fi żvantaġġ, filwaqt li jagħti bidu għal ċirku vizzjuż. Madankollu, ħafna kumpaniji Ewropej li ntlaqtu mill-kriżi ħadu miżuri, flimkien mas-servizzi tal-impjieg fis-settur pubbliku, biex iżommu l-forza tax-xogħol tagħhom u b’hekk iżommu n-nies impjegati.

3.1.3 Is-sitwazzjoni splodiet f’daqqa u l-konsegwenzi nfirxu b’mod mgħaġġel – fenomenu ġdid fl-ekonomija globalizzata. Ir-raġunijiet kienu ħafna. Il-politiki monetarji u tar-rati tal-iskambju li wasslu għal likwidità eċċessiva, regolamentazzjoni insuffiċjenti jew non-eżistenti ta’ ċerti oqsma jew atturi, tfittxija għal rendiment għoli b’mod xejn realistiku flimkien ma’ fehim jew analiżi insuffiċjenti tar-riskji involuti min-naħa tal-atturi fis-suq u l-korpi superviżorji u regolatorji, dejn eċċessiv, politiki makroekonomiċi mhux koordinati biżżejjed u riformi strutturali inadegwati (8).

3.1.4 Inevitabbilment, titqajjem il-mistoqsija dwar jekk il-qafas ekonomiku attwali tal-UE, inkluż djalogu makroekonomiku insuffiċjenti, fil-fatt aggravax il-kriżi. Fost ir-riżultati kien hemm stabilizzaturi awtomatiċi mdgħajfa, splużjoni ta’ kreditu minflok pagi reali, rati ta’ tkabbir dejjem jonqsu kif ukoll anqas ċans li jkunu individwati l-bżieżaq finanzjarji. Il-KESE huwa tal-fehma li t-trasferiment tad-dejn privat (il-banek) għad-dejn pubbliku (l-Istat u ċ-ċittadini) iqiegħed piż eċċessiv fuq iċ-ċittadini, b’mod partikolari billi d-deterjorament tal-finanzi pubbliċi u l-limitazzjonijiet tal-patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir iqajmu l-mistoqsijiet dwar kif ser jiġu ffinanzjati fil-futur l-investimenti vitali fis-sistemi tas-sigurtà soċjali.

3.1.5 L-aħħar fażi tal-kriżi żvelat li ħafna Stati Membri kien qed ikollhom żbilanċji baġitarji mhux sostenibbli. L-azzjoni korrettiva meħtieġa biex jiġu restawrati l-finanzi pubbliċi ser tagħmel pressjoni enormi fuq is-sistemi fiskali, u l-politiki u l-programmi soċjali.

3.1.6 Minkejja n-nuqqasijiet tagħhom, ta’ min jinnota li l-Kummissjoni qed tikkunsidra s-sussidji nazzjonali tal-Istat, anke fid-dawl tal-protezzjoni tax-xogħol, fil-qafas ta’ kuntest Ewropew usa’. Il-politika tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari rigward l-SMEs u s-sussidji tal-Istat lill-banek, bir-raġun tikkunsidra l-għan soċjoekonomiku li tinżamm sitwazzjoni b’kondizzjonijiet indaqs fl-Ewropa.

3.1.7 Il-KESE diġà ġibed l-attenzjoni għall-fatt (9) li l-persuni inkarigati mill-politika ekonomika Ewropea għarfu l-bżonn ta’ politika makroekonomika kontroċiklika biex tikkumplementa d-dipendenza tal-passat fuq il-politika ekonomika tal-miżuri min-naħa tal-provvista. Il-KESE laqa’ wkoll l-impenn ta’ ħarsien aħjar għall-iktar membri dgħajfa tas-soċjetà u għal koordinazzjoni iktar effettiva tal-politika ekonomika. Madankollu, huwa enfasizza li l-pjan ta’ rkupru ekonomiku tal-UE huwa relattivament żgħir fl-iskala meta mqabbel mal-pakketti adottati f’reġjuni oħra tad-dinja.

3.2 L-iżvilupp tas-suq intern

3.2.1 Il-KESE faħħar il-ħolqien u l-iżvilupp tas-suq intern permezz ta’ diversi opinjonijiet (10). Is-suq intern li jkopri l-Istati Membri kollha u l-pajjizi taż-żona ekonomika Ewropea (ŻEE) huwa ta’ benefiċċju għall-konsumatur u l-ħaddiema minħabba li jagħti spazju regolatorju waħdieni għall-mobbiltà tal-merkanzija, il-kapital, il-persuni u s-servizzi.

3.2.2 Il-Kummissjoni stabbilixxiet il-viżjoni tagħha tas-suq intern għall-futur (11). Hija tiġbed l-attenzjoni li s-suq uniku huwa ta’ benefiċċju għall-konsumaturi u n-negozji, li huwa sostna l-ħolqien tal-impjiegi u stimula t-tkabbir, il-kompetittività u l-innovazzjoni. Skont il-Kummissjoni, l-oqsma prinċipali għall-futur huma:

— il-konsumaturi u n-negozji, fejn is-suq uniku għandu jwassal għal riżultati u benefiċċji aħjar sabiex jirrispondu għall-istennijiet u t-tħassib tal-konsumaturi u n-negozji;

— li jlaħħqu mal-globalizzazzjoni;

— li l-għarfien u l-innovazzjoni jsiru l-“ħames libertà”;

— dimensjoni soċjali u ambjentali fejn il-Kummissjoni twiegħed li ttejjeb l-evalwazzjonijiet tal-impatt tagħha u tantiċipa t-tibdiliet fis-suq b’mod aktar effettiv.

L-iktar nuqqas serju tas-suq intern kien li ma kienx kapaċi jistimola l-impjiegi u l-attività ekonomika bis-saħħa tal-investiment minn barra. B’mod partikolari, kien hemm nuqqas ta’ trawwim u żvilupp ta’ teknoloġija u riċerka bil-għan li titħejja l-bażi għal transizzjoni tal-ekonomija. Sakemm ma jiġix indirizzat dan in-nuqqas, l-Ewropa ser tibqa’ lura fl-ekonomija dinjija.

3.2.3 Il-KESE jappella għal bilanċ aħjar bejn l-iżvilupp soċjali, ambjent ekonomiku favorevoli u l-protezzjoni ambjentali bħala l-element kruċjali għal suq intern li jiffunzjona u l-promozzjoni ta’ żvilupp sostenibbli fit-tul. Aktar ma tkun profonda l-integrazzjoni tas-suq intern, aktar isir essenzjali li jintlaħaq l-għan tat-trattat li tiġi żgurata l-benesseri taċ-ċittadini, u b’hekk aktar trid tkun tajba l-protezzjoni soċjali li tingħata. B’27 suq tax-xogħol bi tradizzjonijiet leġislattivi differenti, l-UE trid tiżgura li r-regoli għall-mobbiltà interna ma jdgħajfux sistemi li diġà jaħdmu. Jeħtieġ li jittieħdu prekawzjonijiet li jiżguraw li l-kompetizzjoni bejn l-Istati Membri fis-suq komuni tkun indirizzata lejn l-innovazzjoni u ma tkunx kontroproduttiva jew saħansitra distruttiva (12).

3.2.4 Barra minn hekk, wara l-kriżi, l-Ewropa ser tiffaċċja mewġa ta’ ristrutturar tal-kumpaniji. Il-KESE jinnota li bħalissa l-UE m’għandhiex viżjoni strateġika komuni biex jew tindirizza l-konsegwenzi negattivi ta’ dan it-tip ta’ ristrutturar jew taħtaf l-opportunità biex tagħmel l-ekonomija tal-UE iktar kompetittiva fl-ekonomija dinjija. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex tadotta pożizzjoni Ewropea flimkien mal-imsieħba soċjali biex jitħarsu l-impjegati kollha kkonċernati. F’dan ir-rigward, il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-imsieħba soċjali Ewropej biex iwettqu studju dwar ir-ristrutturar fl-UE u jwaqqfu Pjan Direzzjonali għall-kumpaniji dwar kif jistgħu jkunu involuti b’mod effettiv fil-proċess ta’ ristrutturar.

3.2.5 Il-KESE (13) kien qal li jekk l-Ewropa trid tibqa’ kompetittiva fuq perijodu fit-tul, is-suq intern għandu jiżgura tkabbir sostenibbli u fit-tul, u dan ifisser li għandu wkoll iqis id-dimensjoni ambjentali. L-għan aħħari huwa li jittejjeb b’mod konsiderevoli t-tħaddim tas-suq intern fi ħdan ekonomija soċjali tas-suq, u li jkun żgurat li jiġu rispettati d-drittijiet soċjali fundamentali. Il-KESE saħaq ukoll li, jekk ikun hemm bżonn u jkun adatt, għandhom jiġu adottati miżuri speċifiċi adatti mill-iktar fis possibbli għall-ħarsien tal-ħaddiema filwaqt li jistqarr li la l-libertajiet ekonomiċi u lanqas ir-regoli tal-kompetizzjoni m’għandhom jieħdu preċedenza fuq id-drittijiet soċjali fundamentali (14). Fl-istess ħin, il-KESE jżomm quddiemu l-bżonn li jiġi xprunat il-ħolqien tal-impjiegi u l-promozzjoni tal-intraprenditorija kif ukoll il-ħolqien ta’ ekonomiji f’saħħithom u sostenibbli fl-Istati Membri.

3.2.6 Wieħed min-nuqqasijiet li għandhom jiġu indirizzati sabiex is-suq intern iwettaq ir-rwol tiegħu huwa li tingħata iktar prominenza u ċertezza legali lis-servizzi ta’ interess ġenerali li kellhom rwol importanti bħala stabilizzaturi ekonomiċi matul il-kriżi ekonomika attwali u li tiġi żviluppata d-dimensjoni internazzjonali. Għandna bżonn nippromovu l-mudell soċjali tagħna fil-livell internazzjonali bħala fattur għall-iżvilupp u naffermaw l-identità tagħna bħala korp attiv b’appoġġ reċiproku fil-forums internazzjonali bil-għan li jiġi pprovdut qafas għall-globalizzazzjoni. Sabiex il-globalizzazzjoni tkun ġusta, l-Ewropa għandha tagħmel pressjoni għal kummerċ u globalizzazzjoni iktar ekwi fil-ftehimiet relatati mal-kummerċ u ftehimiet internazzjonali oħra.

3.2.7 Il-KESE huwa konvint bis-sħiħ li l-mobbiltà fl-Ewropa għandha tibqa’ waħda mill-prijoritajiet politiċi tal-UE. F’dan ir-rigward, il-KESE ġibed l-attenzjoni ta’ dawk l-Istati Membri li għadhom japplikaw l-arranġamenti transitorji fir-rigward tal-moviment ħieles tal-persuni sabiex isegwu l-proċeduri li joħorġu mit-Trattati u jwarrbu dawn l-arranġamenti (15).

3.3 L-iżvilupp tas-sistemi tas-sigurtà soċjali

3.3.1 Minkejja xejra parzjalment pożittiva, is-sitwazzjoni soċjali u tal-impjiegi ser tkompli tmur lura, b’mod speċjali fil-kuntest tal-miżuri attwali mfassla biex isolvu l-kriżi tad-dejn sovran. Il-Kummissjoni tirrapporta li fis-sentejn li ġejjin, ir-rata ta’ nies qiegħda hija prevista li ser tiżdied għal livelli li ilna ma naraw għal bosta għexieren ta’ snin (16).

3.3.2 Fl-Istati Membri ttieħdu passi li kellhom effetti pożittivi fuq iż-żamma tal-impjiegi u ż-żamma ta’ rata tal-qgħad baxxa. Dawn jinkludu l-istimolu tal-investimenti, l-iffaċilitar tal-ftehimiet kollettivi u miżuri speċifiċi tas-suq tax-xogħol iffinanzjati minn skemi pubbliċi tal-qgħad. Xi wħud straħu fuq il-“flessibbiltà interna”, bħal diversi skemi sabiex inaqqsu n-numru ta’ sigħat maħduma abbinati mat-taħriġ. F’pajjizi oħra, parzjalment minħabba n-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet, kien hemm sensji fuq skala kbira (17).

3.3.3 Għaldaqstant, l-impjieg għandu jkun fil-quċċata tal-aġenda tal-UE. L-Ewropa teħtieġ rata għolja ta’ impjieg flimkien ma’ suq tax-xogħol ta’ kwalità għolja. Xogħol ta’ kwalità jeħtieġ intraprenditorija ta’ kwalità għolja kif ukoll investimenti fis-setturi pubbliċi u privati sabiex ikunu kompetittivi fuq livell internazzjonali. Il-finanzjament tas-sistemi tas-sigurtà soċjali jistrieħ fuq kemm is-suq tax-xogħol Ewropew kapaċi jinkorpora ħaddiema. L-Ewropa għadha qed tiffaċċja l-ostakli biex tilħaq sitwazzjoni tal-livell massimu ta’ impjieg. Sabiex jinżammu livelli għoljin ta’ okkupazzjoni fl-Ewropa fil-ġejjieni, l-enfasi nbidlet għall-flessigurtà, il-kapaċità għall-impjieg, produttività ogħla, u edukazzjoni u taħriġ li jistgħu jikkontribwixxu biex jiġu stabbiliti swieq tax-xogħol iktar effettivi. Barra minn hekk, l-ogħla prijorità għandha tingħata lill-miżuri li jixprunaw l-impjiegi u l-ħolqien ta’ kumpaniji u lill-miżuri li jħeġġu l-investiment minn barra li jkun sostenibbli.

3.3.4 Matul l-aħħar għaxar snin, is-sistemi tas-sigurtà soċjali kienu l-mira ta’ riformi bil-ħsieb li jippromovu aktar inċentivi effettivi tax-xogħol fis-sistemi tal-protezzjoni soċjali, b’konformità ma’ filosofija orjentata lejn in-naħa tal-provvista bi tnaqqis fil-benefiċċji soċjali u kriterji ta’ eliġibbiltà. Huwa maħsub li miżuri bħal dawn inaqqsu l-qgħad. Is-sistemi tas-sigurtà soċjali għandhom isibu bilanċ bejn li jipprovdu appoġġ biex in-nies jerġgħu jibdew jaħdmu u l-appoġġ finanzjarju fil-każ tal-qgħad.

3.3.5 Hemm ħafna dubji dwar l-effettività ta’ politiki bħal dawn. Matul l-aħħar għoxrin sena l-inugwaljanza żdiedet. Is-sistemi tas-sigurtà soċjali huma kruċjali sabiex itaffu l-faqar u mingħajr il-benefiċċji soċjali ż-żieda fl-inugwaljanza u l-impatt soċjali tal-kriżi jkunu aktar mgħaġġla u serji. Hemm il-periklu li l-kriżi attwali ser tistaġna x-xejra ta’ tkabbir fl-impjiegi u t-titjib tal-koeżjoni soċjali madwar il-pajjiżi, filwaqt li fl-Ewropa taggrava xejra fuq medda twila ta’ żmien fejn l-inugwaljanza fid-dħul fl-istess pajjiż sejra għall-agħar (18).

3.3.6 Il-miżuri kontra l-kriżi f’bosta Stati Membri taw riżultati pożittivi. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni (19) tirrapporta li f’ħafna pajjiżi, il-persuni qiegħda ma jirċevux appoġġ finanzjarju. F’xi każijiet dawn il-benefiċċji mhumiex immirati sew, u jissuġġerixxu li s-sistemi tal-benefiċċji mhux biss ma jipprovdux xibka ta’ sigurtà, iżda li mhumiex immirati sew lejn dawk li huma l-aktar fil-bżonn. Kemm il-kwalità kif ukoll is-sostenibbiltà ta’ dawn is-sistemi jinsabu fil-periklu (20). Fid-dawl tal-effetti tal-kriżi ekonomika u l-iżviluppi demografiċi, jeżisti r-riskju li s-sistemi tas-sigurtà soċjali minflok ma jkomplu jħarsu l-istandards tal-għajxien, ir-rwol tagħhom isir sempliċement dak li jistabbilixxu standards minimi. Dan huwa l-każ b’mod partikolari meta l-benefiċċji jkunu diġà qabżu d-dħul fiskali ta’ xi Stati Membri. Filwaqt li l-produttività qed tkompli tiżdied fil-pajjiżi tal-UE, magħha qed jiżdied il-faqar. Għandhom jitqajmu mistoqsijiet għaliex jidher li huwa impossibbli li jiġu sodisfati l-iktar ħtiġijiet bażiċi tan-nies u li jiġi pprovdut impjieg deċenti. Waħda mis-soluzzjonijiet fit-tul tinsab fit-tkabbir tal-ekonomija fis-settur pubbliku u privat, xprunat mill-iżvilupp ta’ kumpaniji kompetittivi.

3.3.7 Madankollu, il-kapaċità tal-UE li tipprovdi protezzjoni adegwata kontra r-riskji u tgħaqqad it-tkabbir ekonomiku mal-progress soċjali ser tkun sostnuta biss bl-intensifikar tal-isforzi għar-riforma. Il-progress konġunt għandu jinkiseb b’livelli ogħla tal-impjieg, bit-tkabbir fil-produttività, b’sistemi fiskali adatti u s-sostenibbiltà u l-possibbiltajiet għas-sistemi soċjali Ewropej li jagħtu protezzjoni adegwata.

3.4 Żviluppi ġudizzjarji

3.4.1 Id-deċizjonijiet tal-QĠE f’erba’ każijiet (Viking, Laval, Rüffert u Luxemburg (21)) wasslu għal diskussjonijiet imqanqla fiċ-ċrieki politiċi u akkademiċi u żiedu l-biża’, kemm bi provi u mingħajrhom, ta’ riskju dejjem jiżdied ta’ dumping soċjali. Id-deċiżjonijiet iġġeneraw ukoll attivitajiet fl-istituzzjonijiet Ewropej u fost l-imsieħba soċjali.

3.4.2 F’Ottubru 2008, il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni (22) bħala reazzjoni għad-deċiżjonijiet tal-QĠE. Il-Parlament stqarr li l-libertà li jingħataw is-servizzi mhijiex superjuri għad-drittijiet fundamentali stabbiliti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u b’mod partikolari d-dritt tat-trejdjunjins li jinnegozjaw, jikkonkludu u jinfurzaw il-ftehimiet kollettivi u jieħdu azzjoni kollettiva. Barra minn hekk, il-Parlament stqarr li hemm lakuni fil-leġislazzjoni Komunitarja attwali, li hija inkonsistenti. Din ma kenitx l-intenzjoni tal-leġislatur tal-Komunità, li kien qed ifittex bilanċ ġust bejn il-libertà li jingħataw is-servizzi u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema.

3.4.3 Id-dibattitu akkademiku (23) kien kruċjali. F’Ġunju 2009, madwar 100 avukat Ewropew, li jispeċjalizzaw fil-liġi tax-xogħol, kif ukoll akkademiċi bagħtu ittra miftuħa lill-kapijiet tal-Istat u l-gvernijiet fejn urew tħassib kbir dwar id-deterjorazzjoni tad-drittijiet soċjali fundamentali u l-impatt tad-deċizjonijiet reċenti tal-QĠE dwar id-drittijiet tal-ħaddiema u l-organizzazzjonijiet tagħhom. Huma wrew ukoll it-tħassib tagħhom li d-deċizjonijiet ħolqu problemi serji għall-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-ħaddiema. Huma insistew li d-drittijiet soċjali fundamentali m’għandhomx ikunu sekondarji għal-libertajiet tas-suq intern u l-liġi tal-kompetizzjoni, iżda għandhom ikunu rikonoxxuti b’mod sħiħ bħala prekondizzjonijiet meħtieġa għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli fl-Unjoni Ewropea.

3.4.4 Fl-aħħar ta’ Marzu 2009, l-imsieħba soċjali Ewropej nedew analiżi konġunta tad-deċiżjonijiet tal-QĠE, fuq talba mill-Kummissjoni Ewropea u l-Presidenza Franċiża. Sabiex titwettaq din il-ħidma, twaqqaf grupp ad hoc li ffoka ħidmietu fuq għadd limitat ta’ kwistjonijiet prinċipali bħar-relazzjoni bejn il-libertajiet ekonomiċi u d-drittijiet soċjali, l-ostakli li għandhom jitneħħew u l-kondizzjonijiet li għandhom jinħolqu biex jittejjeb il-moviment ħieles u l-għoti tas-servizzi; il-kwistjoni tat-trasparenza u ċ-ċertezza legali u l-isfida tar-rispett għad-diversità ta’ sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali (24).

3.4.5 Il-KESE, filwaqt li jirrispetta l-prerogattiva tal-QĠE li tinterpreta r-regoli eżistenti, jemmen li d-deċiżjonijiet jippreżentaw ħafna inkwiet minbarra l-bżonn ta’ analiżi u spjegazzjoni tal-konsegwenzi tagħhom.

3.4.5.1 Il-ġerarkija bejn il-libertajiet ekonomiċi u d-drittijiet soċjali fundamentali

Bil-każijiet ta’ Viking u Laval, il-QĠE rrikonoxxiet li d-dritt ta’ azzjoni kollettiva huwa dritt fundamentali u – b’hekk – parti mil-liġi tal-UE, filwaqt li jisħaq li mhuwiex superjuri għal kwalunkwe liġi oħra tal-UE, bħal-libertà tal-għoti tas-servizzi jew il-libertà tal-istabbiliment. Barra minn hekk, il-QĠE tat il-libertà tal-għoti tas-servizzi u l-libertà tal-istabbiliment effett dirett trasversali. Il-QĠE nnotat li l-azzjoni industrijali m’għandux biss ikollha “għan leġittimu kompatibbli mat-Trattat jew sakemm ma tkunx ġustifikabbli permezz ta’ raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali. […] f’każ bħal dan, ikun meħtieġ li din ir-restrizzjoni tkun adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan persegwit u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan” (25). B’hekk, il-fatt li rrikonoxxiet l-azzjoni kollettiva bħala dritt fundamentali huwa iktar rikonoxximent fil-prinċipju milli realtà. Sussegwentement, il-QĠE ddeċidiet li l-azzjoni kollettiva hija restrizzjoni fuq l-eżerċizzju ta’ dawk il-libertajiet wara li staqsiet jekk din ir-restrizzjoni tistax tkun ġustifikata. Dan ifisser li l-azzjoni kollettiva dejjem ser titkejjel skont ir-restrizzjoni li tista’ toħloq fuq il-libertajiet ekonomiċi. Xi akkademiċi osservaw il-fatt li l-QEDB (26) f’każijiet reċenti eżaminat il-kwistjoni mill-perspettiva opposta, jiġifieri analizzat liema huma l-limitazzjonijiet aċċettabbli fil-qasam tad-drittijiet fundamentali. Id-deċiżjonijiet tal-QĠE jqajmu t-tħassib dwar id-diskrepanza fil-ġurisprudenza tal-QEDB.

3.4.5.2 Il-limitazzjoni tad-drittijiet fundamentali

Il-qorti għall-ewwel darba ddeċidiet dwar il-limiti għall-azzjoni kollettiva fuq livell nazzjonali f’kuntest transnazzjonali. Il-KESE jsibha preokkupanti ħafna li l-QĠE introduċiet test ta’ proporzjonalità f’dan l-istadju. Dan it-test mhux biss ineħħi l-kwalità tad-dritt fundamentali li tittieħed azzjoni kollettiva, iżda jixref ukoll fuq id-dritt tal-istrajk. Fid-dawl tad-deċiżjonijiet u r-reazzjonijiet tal-QEDB, il-KESE jisħaq li l-proċess tad-definizzjoni tal-limiti tal-libertajiet ekonomiċi u d-drittijiet fundamentali soċjali jiddependi wkoll mid-deċiżjonijiet futuri u l-mistoqsijiet li jqajmu.

3.4.5.3 Id-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema

Id-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema hija intiża biex tiżgura l-armonizzazzjoni neċessarja filwaqt li tirrispetta d-diversità nazzjonali meta jiġu kkoordinati l-politiki nazzjonali għall-istazzjonar transkonfinali temporanju tal-ħaddiema. Il-QĠE kkonkludiet li l-problemi li nħolqu kienu minħabba nuqqas ta’ traspożizzjoni nazzjonali ta’ xi dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema (Laval), in-nuqqas ta’ kompattibbiltà mal-leġislazzjoni nazzjonali (Rüffert (27)) jew interpretazzjoni miftuħa wisq tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema u miżuri ta’ kontroll mhux ċari u mingħajr ġustifikazzjoni (Luxemburg).

Skont il-QĠE, id-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema ma timponix it-trattament ugwali iżda tiżgura li jiġu rispettati l-ħtiġiet minimi tal-ħaddiema stazzjonati. B’hekk, fil-fatt hija direttiva massima minflok waħda minima. Madankollu, id-deċiżjonijiet tal-QĠE ma jimpedixxux l-applikazzjoni ta’ termini u kondizzjonijiet iktar favorevoli tal-impjieg min-naħa ta’ min iħaddem. L-għan tal-Artikolu 3.7 tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema kien li jiżgura li l-applikazzjoni tar-regoli minimi fis-seħħ fl-Istat Membru ospitant ma twassalx għal kondizzjonijiet ta’ xogħol agħar minn dawk li l-ħaddiem stazzjonat kien intitolat għalihom fil-pajjiż tal-oriġini. Tressaq l-argument li d-deċiżjonijiet ineħħu l-possibbiltà li fil-livell nazzjonali jiġu imposti standards ogħla li jmorru lil hinn mir-regoli mandatorji għall-protezzjoni minima fid-direttiva jew permezz ta’ regoli mandatorji jew ftehimiet kollettivi favur il-ħaddiema.

Din imbagħad toħloq distorsjonijiet fil-kompetizzjoni domestika u fis-suq intern fejn il-kumpaniji domestiċi jridu jsegwu r-regoli nazzjonali jew il-ftehimiet kollettivi filwaqt li l-kompetituri mill-Istati Membri l-oħra japplikaw ir-regoli minimi.

3.4.5.4 Kunflitt bejn sistemi legali differenti

Riżultat ieħor tad-deċizjonijiet huwa l-kunflitt bejn il-liġi tal-Komunità u l-istandards internazzjonali (28). Barra minn hekk, jista’ jiġi argumentat li jeżisti kunflitt legali mal-Konvenzjonijiet 87 u 98 tal-ILO, kif ukoll mal-Artikolu 6(4) tal-Karta Soċjali Ewropea u l-każistika tal-istituzzjonijiet rispettivi, kif stabbilixxew il-korpi superviżorji tal-ILO (il-każ ta’ BAPA UK).

4. Konklużjonijiet

4.1 Dawn l-aħħar snin, kif ukoll il-kriżi attwali, ġabu magħhom riskji ġodda ta’ aktar inugwaljanzi soċjali. Barra minn hekk, l-UE kabbret ir-riskji ta’ distorsjonijiet kompetittivi u soċjali permezz ta’ deċiżjonijiet li ħadet. Hemm ir-riskju li l-iżviluppi ekonomiċi, soċjali u ġudizzjali jwasslu għal sitwazzjoni fejn id-dimensjoni soċjali tas-suq intern tiġi mhedda u fejn id-drittijiet fundamentali u d-drittijiet fundamentali soċjali previsti fl-opinjoni tal-KESE tal-1987 jixxekklu. Għaldaqstant, id-dimensjoni soċjali tas-suq intern għandha tkun punt prinċipali fis-snin li ġejjin, iżda sabiex jittejbu l-aspetti ekonomiċi – l-impjieg, il-benefiċċji, id-dħul mit-taxxa – l-UE ser ikollha tikkorreġi l-falliment ċar tas-suq intern biex jippromovi t-tkabbir bis-saħħa ta’ impjiegi ta’ kwalità u intrapriżi u entitajiet oħra li jħaddmu ta’ kwalità ogħla.

4.2 Wieħed mill-iktar aspetti importanti tad-dimensjoni soċjali huwa l-impjieg. Fid-dawl tal-pressjoni fuq il-finanzi pubbliċi, is-settur pubbliku ma jistax joħloq għadd infinit ta’ impjiegi u b’hekk il-piż prinċipali tal-ħolqien tal-impjiegi għandu jaqa’ fuq is-settur privat. L-Istati Membri għandhom joħolqu kondizzjonijiet għal ċirku virtuż ibbażat fuq l-ekonomija reali, li bis-saħħa tiegħu l-klijenti joħolqu l-impjiegi, il-kumpaniji joħolqu l-klijenti u l-investituri, u l-intraprendituri joħolqu l-kumpaniji. Huwa importanti wkoll li l-investiment soċjali jitqies bħala appoġġ għall-intrapriżi u bħala opportunità biex jinħoloq ambjent tajjeb għall-kummerċ. F’dan il-qafas, l-ekonomija soċjali tagħti kontribut ta’ valur kbir.

4.3 Il-KESE ta kontribut fid-diskussjonijiet dwar l-isfidi li qed jiffaċċjaw il-mudelli soċjali Ewropej u n-natura tal-mudell soċjali Ewropew (29). Il-KESE stqarr li s-saħħa tal-mudell soċjali Ewropew ġejja mill-mod ta’ kif il-kompetittività, is-solidarjetà u l-fiduċja reċiproka jiffunzjonaw flimkien.

4.4 Mezz ta’ kif jista’ jiġi riżolt il-kunflitt bejn is-suq intern u d-drittijiet soċjali huwa billi nduru lura għal politika ta’ “Aktar stat nazzjon, anqas Ewropa”. Il-KESE huwa tal-opinjoni li neħtieġu proprju l-kuntrarju; neħtieġu aktar Ewropa, iżda Ewropa differenti. Madankollu, biex dan ikun jista’ jseħħ hemm bżonn ta’ sistema regolatorja ġdida għall-politika ekonomika u soċjali Ewropea. Ewropa demokratikament u soċjalment sħiħa biss tista’ tevita l-periklu tal-aljenazzjoni dejjem tikber tal-Ewropej mill-proġett Ewropew. Fl-istess ħin l-UE għandha tirrispetta wkoll is-sistemi soċjali differenti stabbiliti fl-Istati Membri. Jekk il-ġurisprudenza u l-liġi tal-UE ma jqisux id-diversità tal-UE, l-istandards minimi jistgħu jkunu baxxi wisq biex ikun jista’ jiġi evitat id-dumping soċjali f’ħafna pajjiżi.

4.5 Element importanti ħafna tad-dimensjoni soċjali Ewropea huwa politika fiskali armonizzata u iktar ġusta fil-livell tal-UE. Sabiex tiġi evitata l-kompetizzjoni fiskali ta’ ħsara li għaddejja bħalissa, il-KESE jappoġġja sforzi li jiżguraw Bażi Fiskali Korporattiva Komuni u Konsolidata. Din hija meħtieġa fil-perijodu fit-tul jekk is-suq intern irid jaħdem sew (30). Il-KESE appella wkoll għal koordinazzjoni akbar tal-politiki fiskali tal-Istati Membri tal-UE, primarjament fl-oqsma fejn il-bażi tat-taxxa hija mobbli u r-riskju tal-evażjoni tat-taxxa u l-kompetizzjoni tat-taxxa bejn l-Istati Membri huwa l-akbar (31). L-evażjoni u l-frodi fiskali kif ukoll ir-rifuġji fiskali lkoll għandhom jiġu miġġielda.

4.6 Ma rridux ninsew li bit-tneħħija tal-possibbiltà ta’ kondizzjonijiet regolatorji fis-suq tax-xogħol permezz tal-ftehimiet kollettivi, is-swieq tax-xogħol isiru inqas flessibbli. Il-ftehimiet kollettivi u d-djalogu soċjali huma strumenti essenzjali għall-kunċett tal-flessigurtà (32).

5. Kif niżguraw li d-dimensjoni soċjali titħaddem b’mod iktar effettiv

5.1 Fil-perijodu l-qasir, il-KESE jappella sabiex id-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema tiġi implimentata b’mod iktar effettiv. Il-kontrolli effettivi tal-applikazzjoni adatta tad-dispożizzjonijiet relatati mal-istazzjonar tal-ħaddiema huma prerekwiżit sabiex jinkiseb l-għan tad-direttiva, jiġifieri l-evitar tad-dumping soċjali. Il-kooperazzjoni transnazzjonali effettiva bejn l-awtoritajiet trid tkun żgurata għall-kontroll effettiv tar-remunerazzjoni u l-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema stazzjonati. Il-KESE huwa favur il-ħolqien ta’ “Interpol Soċjali Ewropew” li jkun responsabbli għall-koordinazzjoni tal-attivitajiet tal-Ispettorati tal-Kondizzjonijiet Soċjali tad-diversi Stati Membri.

5.2 Fid-dawl tal-ġurisprudenża tal-QEDB rigward id-drittijiet fundamentali, il-QEDB targumenta li l-Konvenzjoni hija strument ħaj li jirrifletti l-istandard dejjem ogħla meħtieġ fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, u li b’hekk jirrikjedi li jkun iktar strett fl-analiżi tal-ksur tal-valuri fundamentali tas-soċjetajiet demokratiċi u li l-limitazzjonijiet tad-drittijiet għandhom jinbnew b’mod restrittiv (33). Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tanalizza s-sitwazzjoni fl-UE fid-dawl tad-deċiżjonijiet reċenti tal-QEDB.

5.3 L-inklużjoni u l-involviment tal-ħaddiema, ir-rappreżentanti tagħhom u t-trejdjunjins huma kruċjali sabiex il-bidla tiġi ġestita b’mod soċjalment aċċettabbli fil-livell tal-kumpaniji (34). F’diversi okkażjonijiet il-KESE saħaq fuq l-importanza tad-djalogu soċjali u tat-tisħiħ tas-sistemi tar-relazzjonijiet industrijali fil-livell Ewropew u nazzjonali, filwaqt li tiġi rispettata d-diversità ta’ sistemi bħal dawn madwar l-UE (35). Il-KESE jappoġġja l-miżuri kollha tal-Kummissjoni li jimmiraw li jsaħħu d-djalogu soċjali, fosthom:

— il-promozzjoni ta’ djalogu soċjali ta’ kwalità ogħla u mekkaniżmu Ewropew għar-riżoluzzjoni tat-tilwim u l-konċiljazzjoni;

— l-iżvilupp ta’ djalogu makroekonomiku bil-għan li tiġi evitata kriżi finanzjarja oħra.

5.4 Fil-perijodu l-medju, il-KESE jappoġġja inizjattiva mill-Kummissjoni li tiċċara l-obbligi legali għall-awtoritajiet nazzjonali, il-kumpaniji u l-ħaddiema skont l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema u li tiżgura li dawn ir-regoli jkunu applikabbli universalment. F’dan ir-rigward, il-KESE jilqa’ l-impenn li l-President tal-Kummissjoni Barroso ħa quddiem il-Parlament Ewropew. Il-KESE huwa tal-fehma li l-proposta fir-rapport ta’ Monti, fejn id-dritt tal-istrajk huwa eżentat mis-suq intern, hija waħda interessanti u jemmen li din tista’ ssolvi xi wħud mill-problemi. Madankollu, dan m’għandux jeskludi reviżjoni parzjali tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema sabiex il-prinċipju tal-post tax-xogħol jiġi applikat b’mod konsistenti, u jagħmilha possibbli li jiġi stabbilit bil-liġi li l-istess kondizzjonijiet ta’ xogħol u ta’ ħlas għandhom japplikaw dejjem għall-istess xogħol fl-istess post.

5.5 Fil-perijodu iktar fit-tul, l-Unjoni Ewropea għandha tistinka għat-tisħiħ tad-dirittijiet fundamentali soċjali.

F’diversi okkażjonijiet, il-KESE appella għal politiki soċjali Ewropej aktar b’saħħithom, b’mod partikolari fid-dawl tal-kriżi li għaddejja bħalissa. L-UE trid tkun impenjata lejn politika ta’ livell massimu ta’ impjiegi, it-tnaqqis tal-inugwaljanzi fid-dħul, it-titjib fil-kondizzjonijiet soċjali, it-tisħiħ tas-sigurtà soċjali, il-qerda tal-kondizzjonijiet ta’ impjieg mingħajr protezzjoni soċjali u t-tiġdid tad-drittijiet tal-ħaddiema u d-demokrazija industrijali. It-Trattat ta’ Lisbona u l-Karta mehmuża tad-Drittijiet Fundamentali għad ma kellhomx l-impatt sħiħ tagħhom fuq il-bilanċ bejn id-drittijiet fundamentali u d-drittijiet ekonomiċi. Dan għad irid jiġi determinat.

Madankollu, it-tisħiħ tad-drittijiet fundamentali, li jinkludu d-drittijiet soċjali, jeħtieġ li kull restrizzjoni tkun limitata. Il-punt tat-tluq għandu jkun li l-ewwel tingħata ħarsa lejn id-drittijiet fundamentali mhux lejn il-libertajiet ekonomiċi, b’konformità mal-ġurisprudenza tal-QEDB. It-tibdiliet li japplikaw direttament fil-liġi tal-UE (il-liġi primarja) għandhom isiru sabiex tissaħħaħ id-dimensjoni soċjali.

Brussell, 14 ta’ Lulju 2010. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI

(1) Il-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdjunjins (ETUC) tirrappreżenta 80 miljun ħaddiema.

(2) Ara l-opinjoni tal-KESE tad-19.11.1987 dwar L-aspetti soċjali tas-suq intern, relatur: is-Sur Beretta (ĠU 356, 31.12.87, pġ. 31-33).

(3) Pereżempju, id-Dimensjoni Soċjali tas-Suq Intern Dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni. SEC (88) 1148 finali, 14.9.1988 u l-komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar il-programmi ta’ azzjoni tagħha marbuta mal-implimentazzjoni tal-karta tal-Komunità dwar id-drittijiet soċjali bażiċi tal-ħaddiema. COM(89) 568 finali, 29.11.1989.

(4) Id-Dimensjoni Soċjali tas-Suq Intern. Dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni. SEC(88) 1148 finali, 14.09.1988.

(5) Ara l-opinjonijiet tal-KESE

tad-9.7.2008 dwar Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid, relatur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 99-107) u

tal-4.11.2009 dwar L-Istrateġija ta’ Lisbona wara l-2010, relatur ġenerali: is-Sur Greif (ĠU C 128, 18.5.2010. p. 3-9).

(6) Opinjoni tal-KESE tal-4.12.2008 dwar Il-Governanza effettiva tal-Istrateġija ta’ Lisbona mġedda, relatur ġenerali: is-Sinjura Florio (ĠU C 175, 28.7.2009, p. 13-19).

(7) Previżjoni tal-Kummissjoni Ewropea għar-rebbiegħa 2009.

(8) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-15.1.2009 dwar Il-Pjan Ewropew għall-Irkupru Ekonomiku, relatur: is-Sur Delapina (ĠU C 182, 4.8.2009, p. 71-74).

(9) Ibid.

(10) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-14.05.2009 dwar L-impatt tal-ostakli leġislattivi fl-Istati Membri għall-kompetittività tal-UE, relatur: is-Sur van Iersel. (ĠU C 277, 17.11.2009, p. 6-14).

(11) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21 {COM(2007) 724 finali}.

(12) Rapport integrat dwar l-implimentazzjoni u l-futur tal-Istrateġija ta’ Lisbona fil-perijodu ta’ wara l-2010.

(13) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-14.01.2009 dwar Id-dimensjoni soċjali u ambjentali tas-suq intern, relatur: is-Sur Adamczyk. (ĠU C 182, 04.08.2009, p. 1-7).

(14) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-14.05.2009 dwar L-impatt tal-ostakli leġislattivi fl-Istati Membri għall-kompetittività tal-UE, relatur: is-Sur van Iersel. (ĠU C 277, 17.11.2009, p. 6-14).

(15) Ara l-opinjoni tal-25.03.2009dwar L-identifikazzjoni tal-ostakoli li għad hemm għall-mobbiltà fis-suq intern tax-xogħol, relatur: is-Sinjura Drabalová (ĠU C 228, 22.9.2009, p.14-23).

(16) Previżjoni tal-Kummissjoni Ewropea għar-rebbiegħa 2009.

(17) Plant-level responses to the economic crisis in Europe,Vera Glassner and Béla Galgóczi WP 2009.01 ETUI.

(18) Din ix-xejra ta’ żieda fl-inugwaljanzi hija evidenti wkoll fiż-żona tal-OECD.

(19) The Social Situation in the European Union 2008.

(20) IRES 115.

(21) Viking C-438/05, Laval C-341/05, Rüffert C-346/06, COM v LUX C-319/06.

(22) Riżoluzzjoni tal-PE tat-22 ta’ Ottubru 2008 dwar l-isfidi għall-ftehimiet kollettivi fl-UE (2008/2085(INI)).

(23) http://www.etui.org/en/Headline-issues/Viking-Laval-Rueffert-Luxembourg/2-Articles-in-academic-literature-on-the-judgements.

(24) Rapport dwar il-ħidma konġunta tal-imsieħba soċjali Ewropej fuq id-deċiżjonijeit tal-QĠE fil-każijiet ta’ Viking Laval, Rüffert u Luxemburg.

(25) Viking C-438/05 (75).

(26) ECHR Demir and Baykara v. Turkey (applikazzjoni nru 34503/97).

(27) Fil-każ Rüffert, il-Qorti ddeċidiet li l-vantaġġ kompetittiv li jirriżulta mill-ħlas ta’ pagi aktar baxxi huwa parti mil-libertà li tipprovdi servizzi u għaldaqstant huwa protett.

(28) Id-deċizjoni Rüffert tal-QĠE ma kkunsidratx il-Konvenzjoni 94 tal-ILO u għaldaqstant l-interpretazzjoni toħloq kunflitt bejn id-diversi sistemi legali.

(29) Ara l-opinjoni KESE tas-06.07.2006 dwar Il-koeżjoni soċjali: insaħħu l-mudell soċjali Ewropew, relatur: is-Sur Ehnmark (ĠU C 309, 16.12.2006, p. 119-125).

(30) Ara l-opinjoni tal-KESE tas-26.09.2007 dwar Il-koordinazzjoni tas-sistemi fiskali diretti, relatur: is-Sur Nyberg, (ĠU C 10, 15.01.2008, p. 113-117).

(31) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-4.11.2009 dwar L-Istrateġija ta’ Lisbona fil-perijodu ta’ wara l-2010, relatur: is-Sur Greif, (ĠU C 128, 18.5.2010, p. 3-9).

(32) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-11.07.2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali), relatur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007, p. 108-113).

(33) ECHR Demir and Baykara v. Turkey (applikazzjoni nru 34503/97).

(34) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-29.09.2005 dwar Id-djalogu soċjali u l-bidliet industrijali, relatur: is-Sur Zöhrer (ĠU C 24, 30.01.2006, p. 90-94).

(35) Ara l-opinjoni tal-KESE tal-11.07.2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali) relatur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007, p. 108-113).