[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 18.7.2008 KUMM(2008) 480 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW, LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI U LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW Ir-seba’ rapport dwar it-tħejjijiet prattiċi għat-tkabbir li jmiss taż-żona euro {SEC(2008) 2306} KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW, LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI U LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW Ir-seba’ rapport dwar it-tħejjijiet prattiċi għat-tkabbir li jmiss taż-żona euro DAħLA F’Jannar 2008, iż-żona tal-euro kienet tinkludi 15 mis-27 Stati Membri tal-UE. Fost it-12-il pajjiż li jibqa’, 10 huma l-‘Istati Membri b’deroga’ li huma mistennija jadottaw l-euro ladarba jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti mit-Trattat[1]. Id-Danimarka u r-Renju Unit mhumiex marbuta li jadottaw l-euro. B’żieda mal-ilħiq tal-kriterji ta' konverġenza, il-pajjiżi jeħtieġ li jorganizzaw tħejjijiet prattiċi u estensivi sabiex iħejju s-setturi kollha tal-ekonomiji tagħhom, l-amministrazzjonijiet u ċ-ċittadini għad-dħul tal-euro. Sabiex tiffaċilita t-tħejjijiet tal-pajjiżi għall-bidla, il-Kummissjoni bniet fuq l-esperjenza miksuba matul l-introduzzjoni tal-flus tal-euro fl-2002, 2007 u 2008 biex tħejji 'Rakkomandazzjoni dwar miżuri li jħaffu l-bidla għall-euro fil-ġejjieni'[2]. Il-pajjiżi li qed iħejju għall-bidla huma kollha mistiedna jqisu din ir-Rakkomandazzjoni. Ir-Rapport attwali jevalwa l-qagħda preżenti tat-tħejjijiet prattiċi għall-bidla fis-Slovakkja hekk kif dan il-pajjiż jidħol fiż-żona euro fl-1 ta' Jannar 2009, wara d-deċiżjoni tal-Kunsill li tikkonkludi li dan jilħaq il-kundizzjonijiet meħtieġa għall-adozzjoni tal-euro. Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Kummissjoni mehmuż jistipula dettalji dwar it-tħejjijiet fl-Istati Membri l-oħra kkonċernati. QAGħDA TA’ TħEJJIJIET FIS-SLOVAKKJA Is-Slovakkja se tadotta l-euro fl-1 ta’ Jannar 2008 f'xenarju ta' dħul f'daqqa (‘big bang’). Il-Pjan Nazzjonali għall-Introduzzjoni tal-Euro adottat f’Lulju 2005 stabbilixxa l-qafas ġenerali għal tħejjijiet prattiċi għall-bidla u speċifika l-ħidmiet tas-setturi varji tal-ekonomija u l-amministrazzjoni pubblika. Il-Pjan ġie aġġornat f’Marzu 2007 u f'April 2008. Il-qafas regolatorju tal-bidla ġie stabbilit f’‘liġi umbrella’[3]. Dan it-test ġie diskuss b'mod estensiv mal-Kummissjoni Ewropea, minħabba li l-liġi kienet maħsuba wkoll biex tneħħi kull inkompatibbiltà u imperfezzjoni identifikati fir-rapporti ta’ konverġenza preċedenti. Il-‘liġi umbrella’ tfisser il-prinċipji u r-regoli li għandhom jiġu rispettati matul il-bidla tal-flus u dik ġenerali (pereżempju t-tkomplija ta’ kuntratti, in-newtralità tal-prezz u l-ħarsien tal-interessi ekonomiċi taċ-ċittadini, il-wiri doppju obbligatorju tal-prezzijiet), taħtar il-korpi ta' kontroll, tistabbilixxi s-sanzjonijiet għal ksur potenzjali tar-regoli u tistipula l-emendi meħtieġa ta' testi legali oħrajn. It-tmexxija u l-organizzazzjoni tal-bidla Il-korp tat-tmexxija tat-tħejjijiet huwa il-Kumitat ta’ Koordinazzjoni Nazzjonali (KKN), presedut mill-Ministru tal-Finanzi (il-Koordinatur Nazzjonali) u kopresedut mill-Gvernatur tal-Bank Nazzjonali tas-Slovakkja (BNS). Il-KKN jissorvelja l-ilħiq tal-Pjan Nazzjonali għall-Introduzzjoni tal-Euro. Il-gvern ħoloq ukoll il-kariga ad hoc ta' ‘Gvern Plenipotenzjarju għall-Introduzzjoni tal-Euro’, li għandu jikkoordina t-tħejjijiet jum b’jum u jidentifika problemi eventwali. Id-dettalji tekniċi tat-tħejjijiet huma diskussi fil-livell tal-ħames Kumitati ta’ Ħidma; kull wieħed issorveljat minn Ministeru differenti jew mill-BNS. Il-Kumitati ta’ Ħidma laqqgħu laqgħat regolari u rrappurtaw dwar l-attivitajiet tagħhom lill-KKN u lill-Plenipotenzjarju tal-anqas kull tliet xhur. Kull kumitat huwa magħmul minn rappreżentanti tal-organizzazzjonijiet governattivi u mhux governattivi rilevanti. Is-Slovakkja rrispettat id-dispożizzjoni tal-Artikolu 1 tar-Rakkomandazzjoni 2008/78/KE: ‘L-Istati Membri għandhom iwaqqfu strutturi xierqa u mfassla sabiex jippjanaw, jikkoordinaw u jħaffu t-tħejjijiet kollha neċessarji għad-dħul tal-euro’. Madankollu għad hemm xi dubji dwar l-effiċjenza tal-istruttura ta’ koordinazzjoni eżistenti. Il-KKN jinsab f’livell politiku għoli ħafna u ma jistax jagħti dettalji tat-teknikalitajiet. L-uffiċju tal-Plenipotenzjarju għandu persunal limitat ħafna u jiffoka l-aktar fuq il-kwistjonijiet ta’ komunikazzjoni. Il-monitoraġġ ċentrali tat-tħejjijiet tas-Slovakkja għall-euro għandhom jissaħħu bil-għan li titjieb il-koordinazzjoni tal-atturi u jissolvew b’mod effiċjenti sitwazzjonijiet ta’ kriżi potenzjali. | Tħejjijiet tal-amministrazzjoni pubblika - It-tħejjijiet tal-korpi ta’ amministrazzjoni tal-Istat, l-amministrazzjonijiet u l-muniċipalitajiet reġjonali huma mmexxija mill-Kumitat ta’ Ħidma għall-Amministrazzjoni Pubblika. Il-Koordinatur Nazzjonali rrakkommanda lill-korpi amministrattivi kollha biex joħolqu gruppi ta’ koordinazzjoni għall-euro. Studju dwar it-tħejjijiet għall-konverżjoni tas-sistemi IT magħmul għall-Kumitat juri li, minn Ġunju 2008, kważi 80 % tal-korpi amministrattivi ċentrali, reġjonali u lokali kellhom lista ta' sistemi IT li jirrikjedu adattament; iżda 18 % biss nedew testijiet tas-sistemi konvertiti ġodda. Din il-verifika bikrija kienet maħsuba biex tħeġġeġ lill-korpi amministrattivi pubbliċi jniedu t-tħejjijiet: ir-riżultati tal-istudji li jmiss huma mistennija jippreżentaw titjib sostanzjali. Il-korpi amministrattivi ċentrali u reġjonali għandhom l-istrateġiji tagħhom għat-taħriġ tal-persunal u qed jaħdmu fuq l-adattament tal-formoli uffiċjali, il-valuri ta' referenza u l-limiti massimi. Il-baġit tal-Istat qed jitħejja fil-koruna Slovakka u se jiġi kkalkulat mill-ġdid f’euro. L-ispejjeż tat-tħejjija għall-bidla ġew inkorporati fil-baġits tal-2008-2009. Skont id-dispożizzjonijiet tal-‘liġi umbrella’ il-ħlasijiet kollha taċ-ċittadini għall-baġits pubbliċi jridu jitnaqqsu sa l-eqreb ċifra deċimali, filwaqt li l-ispejjeż tal-baġits pubbliċi jridu jiżdiedu sa l-eqreb ċifra deċimali. Is-Slovakkja elaborat strateġija komprensiva għall-adozzjoni tal-amministrazzjoni tal-euro. Madankollu, għandha tingħata aktar attenzjoni lit-taħriġ prattiku tal-uffiċjali b'kuntatt dirett mal-flus jew mal-pubbliku. | L-iżgurar tad-dħul malajr tal-flus tal-euro - It-tħejjijiet għad-dħul tal-flus tal-euro u t-tneħħija tal-flus tal-koruna miċ-ċirkulazzjoni huma kompetenza tal-Bank Nazzjonali tas-Slovakkja. - Karti u muniti tal-euro meħtieġa Il-BNS ordna EUR 188 miljun f’karti u EUR 500 miljun f’muniti biex jieħdu post il-flus tal-koruna fiċ-ċirkulazzjoni. Il-karti se jiġu mislufa mill-Bank Nazzjonali Awstrijak filwaqt li l-muniti se jinħarġu miz-Zekka Slovakka ta' Kremnica. Iz-Zekka ta' Kremnica wettqet b’suċċess il-provi tal-produzzjoni tal-muniti tal-euro Slovakki. Il-faċilitajiet ta’ produzzjoni u ħażna dalwaqt se jittieħdu f'bini mibni mill-ġdid li jissodisfa standards ta' sigurtà għolja. Minħabba li z-Zekka għandha esperjenza fil-provvediment ta' ordnijiet ta' volumi għolja għal klijenti barranin, ma għandhiex tiltaqa' ma' problemi fil-produzzjoni tal-muniti tal-euro Slovakki. - Irtirar tal-flus nazzjonali miċ-ċirkulazzjoni Il-BNS jistenna d-dħul lura ta’ madwar 165 miljun karta tal-flus u 425 miljun munita (b’piż totali ta' 1 900 tunnellata). Biex ikunu żgurati kapaċitajiet ta' ħażna u pproċessar suffiċjenti, il-qerda tal-koruna Slovakka se tibda qabel il-bidu tal-perjodu ta' forniment minn qabel. Il-karti tal-koruna li jinġabru se jinħażnu u jinqerdu fil-bini tal-BNS, filwaqt li l-muniti se jinġabru u jinqerdu prinċipalment fiz-Zekka ta' Kremnica. - Fornimenti minn qabel u sottoforniment minn qabel tal-banek Il- fornimenti minn qabel ta’ banek kummerċjali bl-euro se jibda f'Ottubru 2008. Il-BNS se jiftaħ fergħa remota speċjali responsabbli mill-koordinazzjoni tal-forniment minn qabel ta' muniti tal-euro fil-bini taz-Zekka ta' Kremnica. Il-BNS iffirma l-kuntratti ta’ forniment minn qabel ma’ 16-il bank kummerċjali. Il-kuntratti huma msejsa fuq l-istimi tal-banek ta’ Mejju 2008 dwar il-ħtiġijiet tal-forniment minn qabel tal-euro. L-ammonti ordnati ta’ karti tal-flus huma pjuttost baxxi: 51 miljun karta tal-euro li jirrappreżentaw 27 % tat-total ta’ 188 miljun li l-BNS qed jistma li jiċċirkula (meta mqabbel ma’ 92.5 % f’Malta, 80 % f'Ċipru u medja ta' 67 % għall-pajjiżi tal-ewwel grupp ta' parteċipanti fiż-żona tal-euro). L-ordnijiet ta’ flus tal-euro għolew b’60 % bejn Settembru 2007 u Marzu 2008 għal 320 miljun biċċa (64 % tal-muniti tal-euro ppjanati li jinħarġu). Il-BNS jistenna ordnijiet addizzjonali ta’ karti u muniti tal-flus fix-xhur li ġejjin. Il-biċċa l-kbira tal-karti u tal-flus (81.5 % u 75 % rispettivament) se jiġu fornuti minn qabel lit-tliet l-akbar banek kummerċjali. L-ordnijiet baxxi ta’ forniment minn qabel huma parzjalment konsegwenza indiretta tal-interess limitat li n-negozji wrew għas- sottoforniment minn qabel . F’Marzu 2008, 12 000 intrapriża biss (16 % tal-għadd totali ta’ 73 000 intrapriża li jaħdmu bil-flus) esprimew interess li jiġu sottofornuti minn qabel. Is-Slovakkja ddeċidiet li ma tipproduċix sett speċjali ta’ muniti tal-euro għall-bidu anki jekk dan huwa parti mir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2008/78/KE. Għalhekk, l-SMEs jistgħu jiksbu biss ammonti suffiċjenti ta' flus tal-euro għall-ewwel jiem permezz ta' firma ta' kuntratt speċjali ma' bank. Għandhom għalhekk isiru sforzi addizzjonali bil-għan li jiżdied il-volum ta’ sottoforniment minn qabel. Għandu jitħeġġeġ l-użu tal-linja gwida simplifikata tal-BĊE dwar is-sottoforniment minn qabel adottata riċentement. It- trasport tal-flus tal-euro għas-sottoforniment minn qabel se jsir l-aktar minn kumpaniji ta’ tranżitu ta’ flus privati u esperjenzati (CITs). Il-BNS joffri faċilitajiet ta’ trasport bla ħlas għal ordnijiet kbar ta’ flus. It-trasportazzjoni tal-flus għall-BNS tkun dejjem akkumpanjata mill-pulizija tal-Istat. L-iskorti tal-pulizija mhumiex previsti f’dan l-istadju għat-trasport ta’ flus minn/lejn banek kummerċjali. - Sottoforniment minn qabel taċ-ċittadini Oriġinarjament is-Slovakkja ma ppjanatx li tipprovdi minikitts tal-muniti tal-euro għall-pubbliku ġenerali. Wara dibattitu estensiv mal-Kummissjoni, l-awtoritajiet iddeċidew li jinkludu l-produzzjoni ta’ minikitts fl-aġġornament tal-Plan Nazzjonali ta’ April 2008. Iċ-ċittadini għalhekk se jkollhom il-possibbiltà li jixtru minikitts għall-prezz ta’ 500 SKK (madwar € 16.60). Il-BNS ordna 1.2 miljun minikitt li madankollu jistgħu ma jkunux biżżejjed. L-esperjenza minn bidliet preċedenti turi li nbiegħu madwar minikitt wieħed għal kull dar (is-Slovakkja għandha madwar żewġ miljun dar). Barra minn dan, minħabba li l-produzzjoni ta’ sett speċjali għall-bidu għall-bejjiegħa bl-imnut mhix ippjanata, l-SMEs jista' jkun li jkunu interessati jixtru minikitts ukoll. Għalhekk għandha titqies ordni addizzjonali ta’ minikitts. Kuntrarju għall-prassi użati f'Ċipru u f'Malta, il-banek kummerċjali fis-Slovakkja ma għandhomx il-ħsieb li jipprovdu għal kambji bir-rata ta’ konverżjoni uffiċjali mingħajr ħlas qabel jum l-€. Il- kampanja biex tinħareġ il-ħażna ta’ flus għandha tibda f’Lulju 2008. Jistgħu jinqalgħu xi problemi fost l-anzjani (madwar miljun persuna) li ssoltu jaħbu l-flus u rari jużaw l-mezzi elettroniċi għall-ħlasijiet. Il-mezzi elettroniċi ta' ħlas diġà qed jiġu promossi ; għalhekk ma hija ppjanata l-ebda kampanja speċjali biex jiżdied l-użu tagħhom matul il-perjodu tal-bidla. - Il-kambju u l-ħruġ ta’ flus wara jum l-€. Sabiex il-bidla tal-flus titħaffef, il-BNS u l-banek kummerċjali qed jippjanaw żieda fil-ħin ta' ftuħ fl-ewwel jiem ta’ Jannar 2009. Il-banek se jiftħu għall-kambji tal-flus fl-1 ta’ Jannar (li normalment hija festa pubblika) kif ukoll fi tmiem il-ġimgħa nhar it-3 u l-4 ta’ Jannar. Xi fergħat se jorganizzaw bankijiet speċjali għan-negozji u jżidu l-għadd ta’ impjegati b’kuntatt dirett mal-klijenti. L-ammonti skambjati/maħruġa matul il-perjodu ta’ ċirkolazzjoni doppja se jkunu bla ħlas u mingħajr restrizzjoni fuq il-volum. Il-BNS u l-banek kummerċjali huma konxji mir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni li tul l-ewwel jiem qabel u wara jum l-€ dawn iqassmu biss karti tal-flus f’denominazzjonijiet żgħar permezz tal-ATMs kif ukoll direttament mill-bank. Il-banek qed iħarġu b'mod regolari lill-persunal tagħhom għall-introduzzjoni tal-euro u uħud fosthom qed jipprovdu faċilitajiet ta' taħriġ għall-akbar klijenti tagħhom. Għadd kbir ta' banek ħolqu websajts speċjali relatati mal-euro. Virtwalment l-2 172 ATM kollha fis-Slovakkja għandhom jagħtu biss karti tal-euro (l-aktar € 10 u € 20) mis-2 a.m. nhar l-1 ta’ Jannar. Se tingħata attenzjoni speċjali għall-ATMs li jinsabu fiċ-ċentri biex dawk ikollhom biżżejjed karti tal-koruna Slovakka qabel nofs il-lejl u karti tal-euro ftit wara. L-ATMs li, għal raġunijiet tekniċi, mhumiex se jiġu adattati fil-ħin se jingħalqu. Is-26 800-POS terminal kollha għandhom ikunu kapaċi jaħdmu bl-euro minn jum l-€. Skont il-‘liġi umbrella’, il- bqija fil-ħwienet għandha tingħata f'euro minn jum l-€ biss. Il-liġi tħares ukoll bejjiegħa bl-imnut milli jintużaw bħala uffiċċji tal-kambju: ħlas bil-koruna Slovakka jista' jiġi rifjutat jekk il-valur nominali totali tal-karti u l-muniti huwa aktar minn erba' darbiet ogħla mill-prezz li jrid jitħallas (fil-bidliet preċedenti, il-konsumaturi xi drabi ppruvaw iħallsu b'karti ta’ denominazzjoni akbar għal xirjiet żgħar biex jeħilsu mill-flus nazzjonali qodma tagħhom). Id-dispożizzjonijiet tar-Rakkomandazzjoni 2008/78/KE dwar il-konverżjoni tal-ATMs, POS terminals, l-għoti tal-bqija u s-siegħat ta' ftuħ speċjali tal-banek huma rispettati. Is-Slovakkja nnominat l-awtoritajiet kompetenti għall- ħarsien tal-euro mill-falsifikazzjoni . B'mod partikolari, is-Slovakkja stabbiliet Uffiċċju Ċentrali Nazzjonali fil-Ministeru tal-Intern, kif ukoll ċentru nazzjonali għall-analiżi (karti tal-flus) u ċentru ta' analiżi nazzjonali tal-muniti, it-tnejn fi ħdan il-BNS. Is-Slovakkja tiegħu sehem ukoll f’azzjonijiet ta’ taħriġ regolari taħt il-programm Pericles. Il-BNS u l-banek kummerċjali ordnaw it-tagħmir meħtieġ biex jikkontrollow l-awtentiċità tal-karti tal-euro. It-tħejjijiet tas-setturi finanzjarji u bankarji għall-bidla huma avvanzati ferm. Bil-għan li jiġu evitati problemi loġistiċi fl-ewwel jiem wara l-bidla, għandu jsir sforz addizzjonali sinifikanti biex jiżdiedu l-volumi ta’ forniment minn qabel u sottoforniment minn qabel. Il-bejjiegħa bl-imnut għandhom b'mod partikolari jiġu mistiedna jużaw il-kuntratt simplifikat previst mil-linja gwida ġdida tal-BĊE dwar is-sottoforniment minn qabel. Għandhom jittieħdu miżuri xierqa biex ikun żgurat livell għoli ta’ sigurtà għat-trasportazzjonijiet kollha tal-flus matul il-ġimgħat ta’ qabel u wara l-bidla. Għandha tingħata attenzjoni speċjali għat-tħejjija ta' bejjiegħa bl-imnut żgħar u gruppi vulnerabbli (pereżempju d-distribuzzjoni ta' tagħrif xieraq lill-anzjani) għall-bidla tal-flus. | L-evitar ta' prassi abbużivi u ta' ideat żbaljati tal-evoluzzjoni tal-prezzijiet miċ-ċittadini - Skont l-aħħar stħarriġ tal-Ewrobarometru, 72 % taċ-ċittadini Slovakki huma nkwetati dwar żidiet fil-prezzijiet u abbużi fl-okkażjoni tal-bidla[4]. Is-serħien tar-ras jibqa’ wieħed mill-akbar sfidi għall-awtoritajiet Slovakki fit-tħejjija għall-bidla. L-Istrateġija għall-Ħarsien tal-Konsumaturi adottata mill-KKN stabbiliet qafas ġenerali għall-ħarsien tal-konsumaturi matul il-bidla. L-Istrateġija hija msejsa fuq żewġ prinċipji: tagħrif għaċ-ċittadini u s-sorveljanza u l-kontroll tal-prezzijiet. Il-wiri doppju tal-prezzijiet huwa strument importanti li għandu jgħin lill-konsumaturi biex jidraw il-valuta ġdida u l-iskala ġdida tal-valuri. Il-Gvern stabbilixxa r-regoli għal wiri doppju fir-Regolament tas-27 ta’ Marzu 2008, filwaqt li l-Bank Nazzjonali tas-Slovakkja adotta r-regoli applikabbli għas-settur finanzjarju. Il-wiri doppju obbligatorju se jibda xaħar wara li tiġi adottat ir-rata ta’ konverżjoni irrevokabbli u għandu jdum sa tmiem l-2009. Il-bejjiegħa bl-imnut jistgħu jużaw il-wiri doppju fuq bażi volontarja għal perjodu addizzjonali ta’ sitt xhur. - Inizjattiva ta’ ipprezzar ġust Il-Gvern Plenipotenzjarju flimkien mal-Assoċjazzjoni tal-Intraprendituri Slovakki nedew proġett ta’ ‘Kodiċi ta’ Etika’ . Il-Kodiċi jorbot l-aderenti tiegħu li jirrispettaw ir-regoli tal-bidla u mhux jabbużawha għall-fini ta' profitt għalihom. Dan ġie ffirmat minn madwar 1 000 parteċipant fis-suq, irħula, muniċipalitajiet u amministrazzjonijiet reġjonali. Huwa ppjanat avveniment pubbliku kbir għall-preżentazzjoni tal-lowgo li jidentifika dawk parteċipanti fil-Kodiċi. - Sorveljanza u kontroll tal-prezzijiet L- Ispezzjoni tal-Kummerċ Slovakk (IKS) se jkun il-korp ewlieni responsabbli mis-sorveljanza tal-prezzijiet. Dan għandu d-dritt li jagħti twissijiet, jimponi pieni u jinforza d-deċiżjonijiet tiegħu[5]. L-IKS jikkontrolla: il-wiri doppju korrett tal-prezzijiet, ir-rispett tar-regoli għall-aġġustament tal-prezzijiet għall-eqreb numri sħiħ u l-applikazzjoni korretta tar-rata tal-konverżjoni. Se jissorvelja wkoll in-newtralità tal-prezzijiet tal-bidla u l-projbizzjoni ta’ kull inklużjoni tal-ispejjeż tal-bidla fil-prezzijiet, kif preskritt mill-'liġi umbrella'. Il-kontrolli relatati mal-euro se jsiru matul il-perjodu kollu tal-wiri doppju tal-prezzijiet kif ukoll għal xi xhur wara. Il-kontrolli se jiġu żviluppati permezz ta’ ‘xiri misterjuż’ (b’attenzjoni speċjali għall-ħwienet żgħar u ħwienet f’oqsma remoti) jew permezz ta' kontroll b’mira, wara ilment minn ċittadin. L-ilmenti se jinġabru permezz ta’ linja tat-telefown speċjali ‘euro’, e-mail, faks jew personalment fl-uffiċċji reġjonali tal-IKS. Kull ġimgħatejn tiġi ppubblikata stqarrija għall-istampa bir-riżultati tal-kontrolli. L-IKS bħalissa għandu 262 ħaddiem, li minnhom 150 jaħdmu fuq proġetti barra. Il-ħaddiema attwali jistgħu ma jkunux biżżejjed biex ikopru l-pajjiż kollu. Jekk jinstab ksur ta’ xi liġi applikabbli, l-IKS jitkellem mal-bejjiegħ bl-imnut biex jara x'inhi r-raġuni. Kwalunkwe bidla dubjuża fil-prezz se titqabbel max-xejriet fit-tul, mal-prezzijiet tal-istess prodott fi ħwienet oħrajn u titqies fil-kuntest usa' (pereżempju prezzijiet applikabbli għad-dħul). Jekk iż-żieda fil-prezz ma tkunx iġġustifikata, l-IKS l-ewwel jistaqsi lill-bejjiegħ bl-imnut biex imur lura għall-prezz preċedenti. Il-pass li jkun imis huwa li tingħata twissija u, eventwalment, tingħata bidu proċedura ta’ ksur. Il-limitu ta’ żmien għad-deċiżjoni finali fil-proċeduri ta’ ksur ġie stabbilit għal 30 jum (u 30 jum oħra għal deċiżjoni ta’ appell). Il-‘liġi umbrella’ tistipula multi sa € 60 000 għal bejjiegħ bl-imnut jew għal persunal legali. Individwu li huwa direttament responsabbli minn ksur jista’ jiġi mmultat sa € 3 000. Il-kontrolli tal-prezzijiet tal-IKS huma kkomplimentati bi skema ta’ sorveljanza tal-prezzijiet minn organizzazzjonijiet tal-konsumaturi. Spetturi volontarji għandhom jissorveljaw il-prezzijiet ta’ prodotti magħżula f’madwar 350 ħanut tal-bejgħ bl-imnut. L-ispettur iżur il-ħanut magħżul darbtejn fix-xahar u jissorvelja l-prezzijiet tal-istess sett ta’ prodotti. Ir-riżultati tas-sorveljanza flimkien mal-ismijiet tal-ħwienet fejn il-prezzijiet żdiedu għandhom jiġu ppubblikati fuq websajt speċjali. Il-bidu tal-iskema jeħtieġ li jitjieb. Is-sorveljanza tal-istess sett ta’ prodotti b’intervalli regolari fl-istess ħwienet ma jagħtux stampa korretta tal-qagħda ġenerali (kif ġie osservat f'Ċipru din is-sena)[6] minħabba li wieħed jista' jassumi li l-atteġġjament tal-ħwienet ikkonċernati ikun distort mill-eżistenza nnifisha tas-sorveljanza. In-nuqqas ta’ kontroll għall-għarrieda jista’ jġib miegħu l-ħabi ta’ żidiet fil-prezzijiet fi ħwienet oħrajn. Li jiġu sorveljati biss għadd żgħir ta’ ħwienet li l-identità tagħhom tkun magħrufa huwa inġust u ta’ ftit għajnuna. Sa fejn hija kkonċernata s-sorveljanza statistika uffiċjali tal-prezzijiet, l-Uffiċċju tal-Istatistika tas-Slovakkja se jissorveljaw il-prezzijiet ta' oġġetti mixtrija ta' spiss matul il-perjodu kollu ta' wiri doppju. Sa minn Ġunju 2008, dan se jippubblika rapport kull għaxart-ijiem. L-Uffiċċju tal-Istatistika se jissorvelja wkoll l-ideat pubbliċi dwar l-inflazzjoni u l-impatt tal-kampanja ta' tagħrif. Il-‘Kodiċi ta’ Etika’ għandu jiġi promoss b’mod estensiv u attiv minħabba li l-ammont eżistenti ta’ parteċipanti huwa baxx ħafna. Reazzjonijiet ta' malajr u komunikazzjoni attiva mal-mezzi tax-xandir huwa assolutament kruċjali għas-serħan tal-moħħ ta' ċittadini li qed jinkwetaw dwar iż-żidiet fil-prezzijiet. Il-korpi responsabbli mis-sorveljanza u l-kontroll tal-prezzijiet għandhom ikunu kapaċi jirreaġixxu fil-pront hekk kif jirċievu ilment. Jekk id-data ta’ skadenza għat-twettieq ta' deċiżjoni finali fi proċeduri ta' ksur ma tistax titqassar, il-passi preliminarji meħuda mill-korpi ta' kontroll għandhom jiġu ppubblikati minnufih. L-attivitajiet ta’ sorveljanza tal-prezzijiet tal-IKS tħejjew sew: huwa importanti li jiġi żgurat li jkun hemm riżorsi biżżejjed għall-implimentazzjoni madwar il-pajjiż kollu. L-iskema ta’ sorveljanza prevista mill-assoċjazzjonijiet tal-konsumatur teħtieġ xi adattamenti sinifikanti. Kull iffriżar amministrattiv ta’ prezzijiet jew miżuri ta’ tfixkil fis-suq ekwivalenti – l-aktar għal prodotti tal-ikel – għandhom jiġu evitati: prassi bħal dawn idewmu ż-żidiet normali tal-prezzijiet kawża tal-evoluzzjoni tas-swieq dinjin u jagħtu idea ħażina tal-inflazzjoni, minħabba li dawn iseħħu f'daqqa fi tmiem il-perjodu ta' ffriżar minflok ma jidħlu b'mod naturali matul għadd ta' xhur. L-użu mbassar ta’ sanzjonijiet penali għal abbużi fil-prezzijiet relatati mal-euro wkoll jeħtieġ li jiġi ċċarat, minħabba li ma jidhirx li huwa loġiku li jiġi limitat għal prezzijiet regolati, li l-amministrazzjoni diġà għandha, b’definizzjoni, influwenza kbira fuqhom. | Tħejjijiet tal-intrapriżi għall-bidla - It-tħejjijiet tal-intrapriżi għall-bidla huma mmexxija u appoġġjati mill-Ministeru tal-Ekonomija u l-Aġenzija Nazzjonali tiegħu għall-Iżvilupp ta' Intrapriżi ta' Daqs Żgħir u Medju (NADSME). L-attivitajiet ewlenin tan-NADSME huma l-bini ta’ kapaċità avviżorja f'livell reġjonali (f'kooperazzjoni man-netwerk ta' Ċentri ta' Tagħrif għal Negozji Reġjonali (RPICs)), l-organizzazzjoni ta’ seminars ta’ tagħrif għal SMEs u t-tħejjija ta’ materjal ta’ tagħrif (bħal fuljetti, manwali, eċċ). Skont l-istħarriġ tal-Kummissjoni dwar it-tħejjijiet tal-SMEs għall-bidla li sar f'Ġunju 2008, 80 % tal-kumpaniji diġà bdew bit-tħejjijiet tagħhom. Madwar żewġ terzi tal-kumpaniji fissru l-adattament tal-kompjuter meħtieġ (67 %); għadd simili għarrfu lill-ħaddiema tagħhom (65 %) u kważi nofshom identifikaw l-impatt fl-oqsma differenti tal-intrapriża (49 %). Madwar 70 % tal-kumpaniji se jqabbdu kumpanija speċjalizzata biex tagħmel l-adattamenti tal-kompjuter meħtieġa; bosta kumpaniji mhux qed jistennew problemi relatati mat-tibdil meħtieġ għas-sistemi tal-IT (82 %). Kważi 90 % tal-kumpaniji jħossu li huma mgħarfa sew dwar il-bidla. Il-biċċa l-kbira tal-kumpaniji stqarrew li se jaqilbu l-prezzijiet tagħhom mill-koruna Slovakka għall-euro billi jużaw ir-regoli ta’ konverżjoni eżatti (45 %). 22 % qed jippjanaw li jużaw strateġija ġeneralment newtrali (l-aġġustament ta’ xi prezzijiet għall-ogħla eqreb numru u oħrajn għall-orħos eqreb numru). Sehem sinifikanti tal-kumpaniji għandhom il-ħsieb li jaġġustaw il-prezzijiet tagħhom għall-ogħla eqreb numru (14 %), għalkemm strateġija ta' din ix-xorta tikkontradixxi l-liġi. Dan is-sehem huwa sinifikament ogħla minn dak osservat f’Ċipru (3 %) u fis-Slovenja (6 %) Dan l-istħarriġ twettaq apposta fi stadju kmieni biex iqajjem kuxjenza dwar il-ħtieġa li n-negozji jibdew jew iħaffu t-tħejjijiet. In-negozji għandhom il-possibbiltà li jieħdu sehem f’għadd ta’ seminars tematiċi organizzati min-NADSME u/jew li jfittxu l-għajnuna minn RPIC. L-awtoritajiet għandhom jiżuguraw li l-SMEs kollha huma mgħarrfa biżżejjed dwar il-bidla u li jirċievu l-appoġġ xieraq. Il-progress tat-tħejjijiet tal-SMEs għandu jiġi ssorveljat b’mod regolari bil-għan li jiġu identifikati u trattati kemm jista' jkun malajr problemi potenzjali. | Attivitajiet ta’ komunikazzjoni u opinjoni pubblika - L-Istrateġija ta’ Komunikazzjoni nazzjonali aġġornata u msaħħa dwar l-Adozzjoni tal-Euro fis-Slovakkja ġiet adottata fis-17 ta' Ottubru 2007. Din tħejjiet mill-Kumitat ta’ Ħidma dwar il-Komunikazzjoni. Wara proċedura kumplessa ta’ sejħiet għal offerti, intgħażlet aġenzija ta’ komunikazzjoni esterna f’Novembru 2007 biex timplimenta l-parti l-kbira tal-Istrateġija nazzjonali, filwaqt li l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni komplimentarji jitwettqu mill-Bank Nazzjonali tas-Slovakkja, mill-Ministeru tal-Finanzi, mill-Gvern u minn korpi ta' amministrazzjoni pubblika oħrajn. F’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba tagħhom, inkluża l-Kummissjoni Ewropea, l-awtoritajiet Slovakki żviluppaw kampanja ta’ komunikazzjoni komprensiva li tuża għadd ta’ mezzi u tilħaq firxa usa’ ta’ gruppi fil-mira. It-temi ewlenin tal-istrateġija għandhom x'jaqsmu mal-passi konsekuttivi tal-bidla, il-benefiċċji tal-euro u l-ħarsien tal-konsumatur kontra l-abbużi tal-prezzijiet. L-awtoritajiet Slovakki ddeċidew li jipposponu t-tnedija ta' kampanja ta' tagħrif intensiva sa ma jkun hemm aktar ċertezza dwar il-konformità tas-Slovakkja mal-kriterji ta’ konverġenza. Madankollu ġew implimentati xi azzjonijiet ta’ tħejjija. Intgħażel ukoll lowgo għall-kampanja kif ukoll l-istil bażiku tal-kampanja nazzjonali Ġew impjegati aktar ħaddiema għall-komunikazzjoni kemm fil-Bank Nazzjonali tas-Slovakkja kif ukoll fil-Ministeru tal-Finanzi filwaqt li ngħatat attenzjoni speċjali għall-ħatra ta’ esperti li jkunu responsabbli minn gruppi fil-mira speċifiċi: tfal u żgħażagħ, l-anzjani, dawk bi bżonnijiet speċjali u minoritajiet etniċi. Fl-aħħar xhur, l-awtoritajiet Slovakki organizzaw laqgħat regolari mal-ġurnalisti li jidher li kienu ta' suċċess minħabba li l-ġurnalisti huma aktar mgħarrfa u anqas kritiċi dwar il-bidla. Biex il-popolazzjoni Slovakka titħejja għall-kampanja tal-massa fit-tieni nofs tal-2008, f'Marzu tnieda l-ewwel reklam relatat mal-euro fuq it-televixin. Il-Kummissjoni ffirmat il-Ftehim ta’ Sħubija mal-awtoritajiet Slovakki fis-7 ta’ Diċembru 2007. Taħt dan il-‘ftehim umbrella’ il-Kummissjoni qed tappoġġja l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni billi tipprovdi materjal ta’ promozzjoni, issellef l-Esibizzjoni dwar l-Euro tagħha (imtella' fi Bratislava u Košice f'Jannar-Frar 2008) u torganizza seminar għall-ġurnalisti Slovakki fi Brussell (Marzu 2008). Iż-żewġ partijiet iffirmaw ukoll ftehim dwar l-għajnuna finanzjarja fl-20 ta’ Diċembru 2007. B’din l-għajnuna finanzjarja, il-Kummissjoni se tikkofinanza għadd ta’ attivitajiet sa tmiem Lulju 2008 inkluż l-impjieg ta’ uffiċjali ta’ komunikazzjoni, bosta kampanji fil-mezzi tax-xandir (pereżempju għall-minorità Roma), linja tat-telefown nazzjonali għal għajnuna dwar l-euro, websajt nazzjonali dwar l-euro, proġett dwar l-"euro għall-iskejjel” u programm ta’ taħrif għall-multiplikaturi. L-istħarriġ tal-Ewrobarometru Flash fl-Istati Membri ġodda essenzjalment jikkonfermaw ir-riżultati tal-aħħar snin[7]. Il-livell ta’ appoġġ għall-euro fis-Slovakkja jibqa' ogħla mill-medja tal-Istati Membri li ssieħbu dan l-aħħar iżda mir-rebbiegħa 2007 ix-xejra kienet daqsxejn negattiva (ir-rata ta’ appoġġ hija ta’ 52 % imqabbla mal-55 % f'Settembru 2007 u 57 % f’April 2007). It-tnedija tal-attivitajiet ta’ komunikazzjoni fis-Slovakkja kellha bosta impatti. Il-livell ta’ tagħrif pperċepit mill-persuna żdied bi 17-il punt perċentwali għall-ogħla livell fil-pajjiżi kollha koperti (64 % tas-Slovakki jħossu li huma pjuttost mgħarrfa sew meta mqabbla mal-medja ta' 40 %). Ir-riżultati juru wkoll talba li qed dejjem tikber għat-tagħrif. Il-familjarità ma’ uħud mill-fatturi ewlenin tal-euro u l-UEM tjiebu mill-ġdid. Filwaqt li huma relattivament pożittivi dwar id-dħul tal-euro f'termini ġenerali meta mqabbla ma' pajjiżi oħrajn, l-aħħar riżultati Slovakki jirriflettu wkoll xettiċiżmu li qed jikber ftit f’termini ta’ konsegwenzi u benefiċċji mistennija. Il-fażi intensiva ppjanata tal-kampanja ta’ tagħrif għalhekk se jkollha tagħti attenzjoni kbira lit-tħassib taċ-ċittadini, b’mod partikolari lil dawk li għandhom x'jaqsmu mal-evoluzzjoni tal-prezzijiet fit-tħejjija għall-bidla. | - [1] L-ilħiq tal-kriterji ta’ konverġenza ta’ ‘Maastricht’ huma evalwati regolarment mill-Kummissjoni u mill-BĊE fir-rapporti ta’ konverġenza. L-aħħar rapport ta’ konverġenza (COM(2008) 248) ġie adottat fis-7 ta’ Mejju 2008. [2] Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta’ Jannar 2008 dwar miżuri li jħaffu l-bidla għall-euro fil-ġejjieni (2008/78/KE). [3] L-Att Nru 659/2007 Coll. tat-28 ta' Novembru 2007 dwar l-introduzzjoni tal-euro fis-Slovakkja u l-emendi ta' ċerti atti. [4] Ara Ewrobarometru Flash 237, Mejju 2008 [5] Fl-UE tmien awtoritajiet nazzjonali oħra biss għandhom kompetenzi kbar simili għal dawn. [6] Skont tagħrif disponibbli, il-bejjiegħa bl-imnut kienu jafu minn qabel liema kienu l-prezzijiet issorveljati f’waħda mill-iskemi ta’ sorveljanza tal-prezzijiet, u adattaw l-istrateġija tal-ipprezzar tagħhom skont dan. [7] Ara Ewrobarometru Flash 237, Mejju 2008