MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 12/39

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Ir-rwol tas-soċjetà ċivili fil-ftehim ta' kummerċ ħieles bejn l-UE u l-Ġappun”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 012/06)

Relatur: is-Sinjura Batut Korelatur: is-Sinjura Päärendson

Nhar id-19 ta' Settembru 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Ir-rwol tas-soċjetà ċivili fil-ftehim ta' kummerċ ħieles bejn l-UE u l-Ġappun

(opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar l-18 ta’ Settembru 2014.

Matul l-502 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fil-15 u l-11 ta’ Settembru 2014 (seduta tal-11 ta’ April), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’133 vot favur, vot kontra u 3 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Konklużjonijiet

1.1.1 L-Unjoni u l-Ġappun flimkien jirrappreżentaw aktar minn terz tal-kummerċ dinji. Sħubija bi ftehim ta' kummerċ ħieles (FTA)/ftehim ta' sħubija ekonomika (FSE) ambizzjuż, komprensiv u ta' benefiċċju reċiproku bejn l-UE u l-Ġappun tista' tagħti spinta lill-kummerċ u l-investiment reċiproku u tista' ttejjeb l-ekonomiji tagħhom, toffri aktar opportunitajiet ta' impjieg u tikkontribwixxi għat-tisħiħ ta' regoli u standards internazzjonali. Iċ-ċittadini tagħhom huma lesti li jilqgħu tqassim ġust tal-benefiċċji mistennija iżda huma attenti u ma jridux li l-istandards rispettivi tagħhom jitnaqqsu.

1.1.2 Il-KESE jilqa' dawn in-negozjati għal ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika mal-Ġappun u speċjalment id-deċiżjoni li jissoktaw wara l-analiżi tal-ewwel sena. Madankollu, il-Kumitat jiddispjaċih għan-nuqqas ta' informazzjoni u ta' trasparenza fir-rigward tan-negozjati li għaddejjin bħalissa. Peress li l-promozzjoni u l-protezzjoni tal-interessi tal-konsumatur huma mezzi essenzjali biex jiġi żgurat appoġġ pubbliku mifrux għall-Ftehim, jitlob li jitwaqqfu mekkaniżmi ta' konsultazzjoni simili għal dawk li ntużaw fin-negozjati tas-Sħubija Trans-Atlantika ta’ Kummerċ u ta’ Investiment (TTIP) sabiex jiġi żgurat li s-soċjetà ċivili tkun informata aħjar dwar il-vantaġġi komparattivi li jġib miegħu l-ftuħ tas-suq bejn l-UE u l-Ġappun għall-partijiet interessati. F'dan il-kuntest, il-KESE jħeġġeġ liż-żewġ partijiet itejbu t-trasparenza u l-provvista ta' informazzjoni relatata man-negozjati billi joħolqu mekkaniżmu uffiċjali ta' informazzjoni tas-soċjetà ċivili, imbagħad li joħolqu struttura ta' konsultazzjoni fi ħdan il-ftehim. Barra minn hekk, il-Kumitat jinnota li l-kummerċ fuq iż-żewġ naħat diġà jista' jibbenefika mir-Round Table dwar in-Negozju bejn l-UE u l-Ġappun bħala pjattaforma għall-parteċipazzjoni u l-konsultazzjoni.

1.2 Rakkomandazzjonijiet

1.2.1 Il-KESE jinsisti li jibqa' informat għalkollox dwar ir-reviżjoni tal-istudju tal-impatt tal-2012. Huwa jitlob li jiġi notifikat mill-aktar fis dwar l-iskeda ta' implimentazzjoni, b'mod partikolari fir-rigward tal-armonizzazzjoni tal-istandards tekniċi u jemmen li qabel ma tittieħed kwalunkwe deċiżjoni għandu jiġi ppubblikat fil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE dokument aktar dettaljat mill-analiżi tal-impatt.

1.2.2 Il-KESE jħeġġeġ lill-UE biex tagħmel l-almu tagħha biex: — il-valuri li tiddefendi madwar id-dinja jiġu riflessi f'dan il-ftehim, u jiġu ppreservati l-istandards ambjentali, soċjali, sanitarji u kulturali, u li l-benefiċċji tal-ftehim jinqasmu bl-aktar mod ugwali possibbli bejn iċ-ċittadini, il-konsumaturi, il-ħaddiema u l-intrapriżi; — iż-żewġ partijiet ikunu ambizzjużi mhux biss fir-rigward tat-tnaqqis tariffarju iżda wkoll fir-rigward tal-ostakli non-tariffarji, filwaqt li jimpenjaw lilhom innifishom għal livell għoli ta' koerenza regolatorja, mingħajr ma jdgħajfu l-istandards u r-regoli jew il-livell ta' impjieg tagħhom b'mod għalkollox reċiproku, mingħajr ma jiddgħajjef l-impenn tal-UE favur il-multilateraliżmu tad-WTO; — iż-żewġ partijiet jirrikonoxxu li l-promozzjoni tal-interessi u tas-saħħa tal-konsumaturi hija essenzjali; — il-prinċipju ta' prekawzjoni jiġi integrat fil-ftehim u tiġi żgurata ċ-ċertezza legali għall-kummerċ tal-prodotti agroalimentari fir-rigward tal-indikazzjonijiet ġeografiċi taż-żewġ partijiet; — jiġi dedikat kapitolu għall-SMEs peress li jirrappreżentaw aktar minn 99 % tal-kumpaniji kollha kemm fl-UE kif ukoll fil-Ġappun u huma dawk li prinċipalment joħolqu l-impjiegi l-ġodda; minn dan il-ftehim l-SMEs qed jistennew li jsiru aktar kompetittivi u jantiċipaw inqas restrizzjonijiet. L-għan hu li jittejjeb l-aċċess reċiproku għas-suq u li l-SMEs jibqgħu informati bis-sħiħ dwar l-opportunitajiet ġodda ta' negozju li jistgħu jfeġġu permezz ta' dan il-ftehim; — jiġi inkluż kapitolu ambizzjuż u pożittiv dwar is-servizzi, b'garanziji suffċjenti, li jkun ibbażat fuq ftehimiet eżistenti tal-UE, billi jirrappreżenta opportunità ewlenija f'dawn in-negozjati; — jiġi preservat il-karattru speċifiku tas-servizzi pubbliċi fl-UE, b'konformità mal-obbligi tat-Trattat; — fejn adatt, jiġi żgurat aċċess indaqs għas-swieq tal-akkwist pubbliku miż-żewġ naħat b'ċertezza legali; — jiġi affermat mill-ġdid id-dritt tal-partijiet biex jirregolaw u jistabbilixxu l-prijoritajiet u l-politiki tagħhom fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli, l-impjieg u l-ambjent; — għal dan il-għan, jiġi inkluż kapitolu ambizzjuż dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehim u tingħata pożizzjoni prominenti lis-soċjetà ċivili u li tal-anqas jinkludi: — ir-rispett tal-obbligi minħabba l-appartenenza taż-żewġ partijiet fl-ILO u t-tmien konvenzjonijiet fundamentali tal-ILO bħala kundizzjonijiet minimi; — l-impenn li jiġu promossi u implimentati liġijiet u inizjattivi fir-rigward tal-ambjent; — l-impenn biex ir-riżorsi naturali jiġu ġestiti u użati b'mod sostenibbli b'rispett għall-ftehimiet internazzjonali; Fid-dawl tan-natura sensittiva ħafna tas-soluzzjoni ta' tilwim bejn investitur u l-Istat (Investor-State Dispute Settlement (ISDS)) u l-fehmiet diverġenti tad-diversi partijiet interessati, il-KESE jilqa' l-eżerċizzju ta' konsultazzjoni pubblika mniedi mill-Kummissjoni Ewropea b'rabta man-negozjati kummerċjali Trans-Atlantiċi u jistenna r-riżultat b'interess kbir (1). Il-KESE jqis li, minħabba s-saħħa tad-demokrazija Ġappuniża, jekk jinġabru l-fehmiet tan-naħa Ġappuniża dwar dan is-suġġett, dawn ikunu jistgħu jinformaw u jikkontribwixxu biex jiġu faċilitati n-negozjati.

1.2.3 Id-djalogu bejn is-soċjetajiet ċivili tal-Ġappun u tal-UE ser jagħmel kontribut importanti għall-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika. Il-Kumitat jirrakkomanda li jitwaqqaf kumitat konsultattiv konġunt fil-qafas tal-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun, simili għal dawk stabbiliti fi ftehimiet oħra li ġew konklużi reċentement mill-Unjoni Ewropea, u li r-rwol tiegħu għandu jiġi diskuss mir-rappreżentanti taż-żewġ soċjetajiet ċivili rispettivi matul in-negozjati. Dan il-kumitat għandu jkollu l-possibbiltà li janalizza kwalunkwe parti tal-ftehim sabiex ikun jista' jressaq fehmtu. Il-KESE jirrakkomanda bis-sħiħ li tal-anqas nofs il-membri Ewropej ikunu nominati minnu – il-korp konsultattiv tal-UE responsabbli biex jirrappreżenta l-interessi tas-soċjetà ċivili organizzata Ewropea.

1.2.3.1 Il-KESE stabbilixxa kuntatti eċċellenti mal-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema, l-impjegaturi, il-bdiewa, il-kooperattivi, il-konsumaturi, l-NGOs, l-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta' qligħ, u l-universitajiet fil-Ġappun (2). Flimkien mal-kumitat ta' segwitu tal-Ġappun, il-KESE jinsab fuq quddiem nett biex jippromovi d-djalogu u l-konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili fuq iż-żewġ naħat.

2. Preżentazzjoni tal-kuntest

2.1.1 L-UE u l-Ġappun iddeċiedew isaħħu r-rabtiet tagħhom billi jniedu negozjati dwar ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika. B'mod parallel qed jiġi negozjat ftehim ta' sħubija strateġika (3). Il-Kumitat jilqa' r-riżultat pożittiv tar-reviżjoni tal-ewwel sena u d-deċiżjoni li jitkomplew in-negozjati. Jekk is-suppożizzjonijiet li saru jsiru realtà, l-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-Ġappun jistgħu jiżdiedu bi 30 %, ikabbar il-PDG tal-UE jista' jiżdied b'0,8 % u jistgħu jinħolqu 4 00 000 impjieg ġdid fl-UE. Il-PDG tal-Ġappun jista' jiżdied b'0,7 % u l-esportazzjonijiet tiegħu lejn l-UE jistgħu jiżdiedu b'24 % filwaqt li l-ftehim jenfasizza wkoll ir-rwol ewlieni li għandha l-UE fil-qasam tal-kummerċ u tal-investiment fl-Asja tal-Lvant (4).

2.1.2 L-UE u l-Ġappun għandhom bosta valuri u prinċipji komuni bħad-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u l-ekonomija tas-suq b'livell għoli ta' għarfien teknoloġiku. Fl-istess waqt jiffaċċjaw sfidi simili (pereżempju popolazzjonijiet li qed jixjieħu u jonqsu) u jridu jsibu sorsi ġodda ta' tkabbir u impjiegi.

2.1.3 Il-korpi tas-soċjetà ċivili taż-żewġ reġjuni u l-mekkaniżmi ta' konsultazzjoni rispettivi tagħhom mhumiex faċilment interkambjabbli (5). Iżda djalogu dejjem aktar b'saħħtu bejn tali korpi jista' jkun żieda importanti ħafna għal kwalunkwe ftehim. L-UE għamlet id-djalogu soċjali u ċivili l-pedament tal-mudell soċjali tagħha billi provditlu qafas istituzzjonali u l-Ġappun jirrikonoxxi l-importanza tas-soċjetà ċivili fl-aktar sens wiesa' (Kunsill dwar il-politika tax-xogħol, forum pluripartitiku).

2.2 Fil-Ġappun, kif ukoll fl-UE, qed jittieħdu passi biex tissaħħaħ l-ekonomija (6). Id-dejn pubbliku tal-Ġappun bħalissa għadu qrib il-230 % tal-PDG tiegħu. Ir-rata b'saħħitha tal-yen kienet ta' żvantaġġ għall-importazzjonijiet u wara d-diżastru triplu ta' Fukushima, il-kummerċ bl-imnut naqas bi 2,3 % fi żmien sena (Frar 2013).

2.2.1 Il-ftehimiet bilaterali ta' kummerċ ħieles qed jiftħu l-bibien tal-Ġappun għall-kummerċ dinji u wasslu għall-ħolqien ta' żoni ta' integrazzjoni reġjonali. Mill-2002 'il hawn, il-Ġappun ikkonkluda għadd ta' ftehimiet bilaterali mhux biss mal-Asja, iżda wkoll mal-Amerika Latina u l-Isvizzera. Bħalissa qed jinnegozja ftehim trilaterali maċ-Ċina u r-Repubblika tal-Korea. Qed jipparteċipa wkoll fin-negozjati dwar is-Sħubija Trans-Paċifika (TPP).

2.2.2 Il-Ġappun u l-UE diġà ffirmaw xi ftehimiet importanti li jiffaċilitaw il-proċeduri kummerċjali fis-settur tat-telekomunikazzjoni, il-prodotti kimiċi u farmaċewtiċi, fir-rigward tal-prattiki antikompetittivi, ix-xjenza u t-teknoloġija u l-kooperazzjoni u l-assistenza amministrattiva (7).

3. Kummerċ u żvilupp sostenibbli

3.1 It-tiftixa għat-tkabbir ekonomiku permezz ta' riskji kummerċjali globalizzati jista' jkollha impatt fuq l-ambjent (8). Fl-Opinjoni tiegħu dwar in-negozjar ta' ftehimiet kummerċjali ġodda (9), il-Kumitat enfasizza li huwa importanti li fin-negozjati kummerċjali tal-UE jiġi inkluż kapitolu dwar it-tema tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli li jinkludi dispożizzjonijiet ambjentali u soċjali u rwol kruċjali allokat lis-soċjetà ċivili.

3.2 In-negozjati bejn l-UE u l-Ġappun dwar il-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim dwar sħubija ekonomika joffru liż-żewġ partijiet il-possibbiltà li jaffermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom, fil-livell internazzjonali, favur it-tliet pilastri tal-iżvilupp sostenibbli: it-tkabbir ekonomiku, l-iżvilupp soċjali u l-protezzjoni tal-ambjent. Minn meta ġie ffirmat il-ftehim ta' kummerċ ħieles mar-Repubblika tal-Korea, dawn l-elementi jinsabu fil-qalba tan-negozjati kummerċjali kollha tal-UE u ta' kull ftehim ta' kummerċ ħieles (10). Id-diversità bijoloġika, it-tibdil fil-klima, is-sajd, il-forestrija u l-organiżmi slavaġ jikkostitwixxu prijoritajiet għall-UE u għad-dinja. Il-partijiet għandhom jtennu l-impenn tagħhom lejn il-ftehimiet ambjentali multilaterali.

3.3 Kwalunkwe ftehim ġdid għandu jikkonferma d-dritt tal-Istati Membri tal-UE u tal-Ġappun li jirregolaw u jiddefinixxu prijoritajiet fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli u għandu jħeġġiġhom jirrispettaw l-istandards ta' protezzjoni relatati kemm tal-impjieg kif ukoll tal-ambjent, b'konformità mal-impenji tagħhom fir-rigward tal-istandards u l-ftehimiet internazzjonali f'dawn iż-żewġ oqsma.

3.4 Il-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika (11) ser joffri l-possibbiltà biex jiġi affermat mill-ġdid dan l-impenn (billi eventwalment jiġu ratifikati u implimentati konvenzjonijiet oħra tal-ILO) (12) u jissaħħu d-djalogu u l-kooperazzjoni fil-livell bilaterali dwar il-kwistjonijiet li jikkonċernaw ix-xogħol, inklużi dawk li qegħdin fuq l-Aġenda għax-xogħol deċenti.

3.4.1 Il-KESE, li jirrappreżenta lis-soċjetà ċivili Ewropea kollha, jenfasizza l-fatt li huwa possibbli li l-benefiċċji ta' kwalunkwe ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika ma jinħassux b'mod ugwali (13) mid-diversi Stati Membri jew mid-diversi setturi (14).

3.4.2 Filwaqt li hija mistennija żieda fl-għadd ta' impjiegi (f'termini ta' %) fl-UE fis-setturi tal-magni elettriċi, l-agrikoltura, il-forestrija, is-sajd, l-ikel ipproċessat, l-assigurazzjoni, u dak tal-kostruzzjoni, huwa mistenni tnaqqis żgħir fis-setturi tal-kimika, il-vetturi, il-metall u l-prodotti tal-metall u t-trasport bl-ajru (15). Dawn id-diffikultajiet għandhom jiġu identifikati fi stadju bikri sabiex jiġi implimentat appoġġ u miżuri ta' taħriġ mill-ġdid adatti. Huwa importanti li l-benefiċċji jinqasmu b'mod ugwali bejn in-negozji, l-impjegati, il-konsumaturi u s-soċjetà ċivili usa' filwaqt li jkun hemm salvagwardji kontra kwalunkwe każ ewlieni ta' diżordni u tiġi żgurata l-possibbiltà ta' kumpens għal dan (16).

4. Konsultazzjoni tas-soċjetà ċivili

4.1 Informazzjoni u trasparenza

4.1.1 Il-KESE, filwaqt li bi pjaċir jinnota li huwa imsieħeb ewlieni tal-Kummissjoni fi ħdan il-qafas tal-mandat tiegħu, jiddispjaċih għan-nuqqas ta' trasparenza tan-negozjati attwali, punt enfasizzat mill-partijiet interessati taż-żewġ naħat. Il-mandat tal-Kummissjoni ma ġiex ippubblikat, filwaqt li n-negozjati għandhom ikunu kemm jista' jkun miftuħa u trasparenti. Bosta organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropea u dik Ġappuniża jilmentaw li ftit li xejn irċevew informazzjoni dwar in-negozjati. Dan jinfluwenza l-kontenut tan-negozjati u l-opportunitajiet biex is-soċjetà ċivili ssemma leħinha dwar din il-kwistjoni. Kif nafu, l-involviment tas-soċjetà ċivili mhux biss jista' jsaħħaħ il-fehim reċiproku tagħna, iżda jista' jtejjeb ukoll il-kwalità tan-negozjati attwali dwar il-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika f'termini ta' għarfien espert.

4.1.2 Iċ-ċittadini Ewropej qed jappellaw għall-applikazzjoni tat-testi tal-UE li jistabbilixxu l-prinċipju tat-trasparenza. Il-KESE jitlob li t-testi jsiru disponibbli għall-partijiet ikkonċernati fl-aktar stadju bikri possibbli.

4.1.3 B'kunsiderazzjoni tad-domanda leġittima taċ-ċittadini Ewropej biex tiġi garantita trasparenza sħiħa fin-negozjati kummerċjali, il-KESE jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni għall-applikazzjoni stretta u konsistenti tal-Artikolu 218 tat-TFUE, b'mod partikolari l-inċiż 10 tiegħu: “Il-Parlament Ewropew għandu jinżamm informat immedjatament u kompletament fl-istadji kollha tal-proċedura”.

4.1.4 Il-KESE jirrakkomanda li l-KE tistabbilixxi mudell ta' konsultazzjoni tas-soċjetà ċivili għan-negozjati dwar il-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun (sessjoni mal-partijiet interessati wara kull fażi ta' negozjati, ħolqien ta' grupp konsultattiv ta' rappreżentanti tas-soċjetà ċivili li għandu jinkludi membri tal-KESE). Il-Kumitat jifhem ukoll li hemm mekkaniżmu simili għan-negozjati trans-Paċifiċi li jinvolvu lill-Istati Uniti u l-Ġappun.

4.2 Konsultazzjoni

4.2.1 Kif intqal hawn fuq, il-ftehimiet ta' kummerċ ħieles kollha li ġew konklużi reċentement mill-UE jinkludu kapitolu dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (17) bi rwol ta' monitoraġġ ewlieni għas-soċjetà ċivili – organizzazzjonijiet indipendenti u rappreżentattivi, li jiggarantixxu rappreżentanza bbilanċjata tal-intrapriżi, il-ħaddiema u l-partijiet interessati l-oħra. Il-KESE jappoġġja l-isforzi tal-Kummissjoni biex tinkludi wkoll kapitolu bħal dan fil-ftehim mal-Ġappun.

4.2.2 L-awtoritajiet Ġappuniżi jixtiequ jiġġeneraw tkabbir sostenibbli permezz tal-iżvilupp sostenibbli (ara l-“Abenomics” (18)). Il-ftehimiet ta' kummerċ ħieles konklużi mill-Ġappun mal-imsieħba tiegħu fl-Asja jinkludu dispożizzjonijiet li jipprevedu l-ħolqien ta' sottokumitat inkarigat mill-monitoraġġ tal-impatt tal-ftehim fuq l-ambjent tal-intrapriżi. Għalkemm il-kamp ta' applikazzjoni u l-modalitajiet mhumiex l-istess, kemm l-Unjoni Ewropea kif ukoll il-Ġappun huma midħla tal-prinċipju ta' monitoraġġ tal-impatt tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles u għaldaqstant il-KESE jħeġġeġ l-inklużjoni ta' kapitolu dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli.

4.2.3 Il-gvern Ġappuniż waqqfu għadd ta' kumitati interni u multilaterali sabiex jikkonsultaw lill-intrapriżi fir-rigward tal-impatt li għandhom il-ftehimiet ta' kummerċ ħieles fuq l-ambjent tal-intrapriżi, u jeżistu korpi konsultattivi sabiex jitlaqqgħu r-rappreżentanti tal-gvern u tal-kooperattivi u l-gvern u t-trejdjunjins. Barra minn hekk, jeżistu strutturi oħra ta' konsultazzjoni fuq firxa wiesgħa bħall-Forum ta' diversi partijiet interessati dwar ir-responsabbiltà soċjali għal futur sostenibbli (MSF) (19) u l-Kunsill dwar il-politika tax-xogħol.

4.3 Il-mudell ekonomiku u soċjali tal-UE “jenfasizza (...) fuq strutturi istituzzjonali sodi għall-ġestjoni ta' kwisjonijiet ekonomiċi, soċjali, ambjentali u relatati mal-impjieg (...), fuq djalogu soċjali u ċivili b'saħħtu u investiment fil-kapital uman u fuq il-kwalità tal-impjiegi” (20). Il-Kumitat josserva li dan il-mudell jirrifletti l-valuri tal-UE u li l-istituzzjonijiet kollha tagħha għandhom jippromovuh fil-politiki kollha tagħhom.

4.3.1 Il-Kumitat jilqa' l-impenn tal-UE fil-livell internazzjonali (21): — biex tippromovi l-parteċipazzjoni aktar effettiva tal-imsieħba soċjali u ta' rappreżentanti oħra tas-soċjetà ċivili fil-governanza dinjija (WTO), l-iżvilupp tal-politika u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-ftehimiet kummerċjali, — biex tippromovi l-valuri Ewropej fl-era tal-globalizzazzjoni (22).

4.3.2 Fir-rigward tal-ftehim ta' kummerċ ħieles mal-Ġappun, il-Parlament Ewropew irrakkomanda lill-Kummissjoni biex tagħti attenzjoni lill-istandards fundamentali fil-qasam tal-liġi dwar ix-xogħol u tipprevedi kapitolu ambizzjuż dwar l-iżvilupp sostenibbli kif ukoll forum tas-soċjetà ċivili inkarigat mill-“kontroll tal-applikazzjoni u t-tressiq ta' osservazzjonijiet dwar l-implimentazzjoni tiegħu”. Il-KESE jinsisti li jiġi kkonsultat u li dawn ir-rakkomandazzjonijiet jiġu implimentati.

4.4 Il-KESE jfakkar lill-Kummissjoni li ppubblikat gwida dwar it-Trasparenza fin-negozjati kummerċjali tal-UE li tipprevedi “li ħidmietha ma jistgħux ikunu ta' suċċess jekk ma jissodisfawx l-istennijiet taċ-ċittadini Ewropej” u li “l-opinjonijiet tas-soċjetà ċivili jaqdu rwol kruċjali fil-fażi preparatorja tan-negozjati” (23). Il-KESE jixtieq ħafna li: — il-Kummissjoni tkun tista' tagħraf ir-rwol tal-KESE u żżommu infurmat fuq l-aspetti kollha tal-proċess tan-negozjati; — ikun hemm djalogu regolari bejn il-Parlament, il-Kummissjoni u l-KESE matul il-proċess kollu tannegozjati; — is-soċjetà ċivili tibqa' taqdi rwol inklużiv matul il-proċess sħiħ tan-negozjati; — fil-ftehim il-Kummissjoni tipprevedi: — mekkaniżmu konġunt ta' monitoraġġ li jinvolvi lis-soċjetà ċivili tal-Ewropa u dik tal-Ġappun, li jinħoloq effettivament matul il-fażi ta' implimentazzjoni; — korpi konsultattivi nazzjonali li jipprovdu opinjonijiet u rakkomandazzjonijiet lil kull waħda mill-partijiet u lill-awtoritajiet politiċi konġunti kif ukoll lill-awtoritajiet konġunti involuti fil-ftehim, u li jkunu awtorizzati biex jirċievu talbiet minn partijiet interessati oħra (b'mod partikolari dwar il-kapitolu dwar l-iżvilupp sostenibbli) kif ukoll li jqassmuhom flimkien mal-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tagħhom; — il-possibbiltà li tintalab konsultazzjoni jew proċedura ta' soluzzjoni tat-tilwim f'każ li ma jintlaħqux l-objettivi tal-kapitolu dwar l-iżvilupp sostenibbli; — korp komuni li jlaqqa' lis-soċjetà ċivili tal-Ewropa u dik tal-Ġappun u li jservi ta' qafas għal djalogu u kooperazzjoni strutturati u regolari bejniethom u kif ukoll għal skambji mar-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-UE u tal-Ġappun.

4.5 Kważi r-rappreżentanti kollha tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-Ewropa u dik tal-Ġappun li ġew ikkonsultati (24) kienu favur il-ħolqien ta' korp ta' monitoraġġ konġunt fil-qafas tal-ftehim ta' kummerċ ħieles futur.

4.5.1 Il-mekkaniżmi ta' monitoraġġ għandhom jiġu żviluppati b'kunsiderazzjoni tal-istrutturi eżistenti u b'rispett għall-esperjenzi li għaddew minnhom s'issa l-UE u l-Ġappun. Il-KESE jixtieq jieħu sehem fid-definizzjoni tar-rwol, tal-kamp ta' applikazzjoni u tal-kompożizzjoni tal-grupp konsultattiv tal-UE u tal-korp ta' monitoraġġ konġunt. Kull parti interessata għandha tiġi kkonsultata u l-KESE għandu jkun fattur fundamentali f'dan il-proċess.

4.5.2 Djalogu strutturat bejn ir-rappreżentanti taż-żewġ soċjetajiet ċivili, tal-UE u tal-Ġappun ser iżid dimensjoni importanti għall-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika, inkluża id-dimensjoni kulturali. Il-KESE jqis li huwa assolutament kruċjali li jinżamm kuntatt mill-qrib mal-kontropartijiet Ġappuniżi, sabiex jiġi żgurat li l-forma, il-kamp ta' applikazzjoni u l-kompożizzjoni ta' mekkaniżmu ta' monitoraġġ komuni futur jissodisfaw l-istennijiet taż-żewġ partijiet.

5. Kummenti ewlenin

5.1 In-negozjati

5.1.1 Il-Kumitat jilqa' l-fatt li f'Ġunju 2014 (25), ir-rapport pożittiv tal-progress wassal biex il-Kunsill tal-UE jkompli bin-negozjati.

5.1.2 L-għan tal-ftehim huwa li jiżdied l-aċċess għas-suq, li tiġi garantita l-konsistenza regolatorja u li jiġi promoss ukoll l-iżvilupp tal-kummerċ u l-investiment reċiproku. Huwa għandu jħaffef l-iżvilupp sostenibbli, il-ħolqien ta' iktar impjiegi u impjiegi aħjar, itejjeb l-għażliet tal-konsumatur u jiżviluppa l-kompetittività u l-produttività taż-żewġ ekonomiji.

5.1.3 Il-prijorità tal-Unjoni Ewropea hi li tneħħi l-ostakli kummerċjali non-tariffarji (NTB). Fil- “valutazzjoni tal-impatt” (26) tagħha, il-Kummissjoni tindika li dawn l-ostakli ħafna drabi jkollhom oriġini kulturali u effetti protezzjonisti. Il-KESE jinnota li dawn huma diffiċli li jinbidlu meta jkunu bbażati fuq regoli li jinbidlu kontinwament anke jekk ikunu stabbiliti fl-ogħla livell. Xi kultant dawn l-ostakli jipproteġu setturi professjonali sħaħ, bħas-settur ferrovjarju tal-Ġappun.

5.2 Il-kummerċ tal-merkanzija

5.2.1 It-tneħħija tal-ostakli tariffarji għandha tikkonċerna l-prodotti kollha, mingħajr l-esklużjoni tal-prodotti agrikoli u dawk ipproċessati, il-karozzi rikonoxxuti bħala merkanzija “sensittiva”, kif ukoll il-prodotti kimiċi u farmaċewtiċi, b'perjodi ta' tranżizzjoni adatti. b'perjodi ta' tranżizzjoni adatti.

5.2.2 Il-kummerċ jista' jiġi promoss permezz tar-rikonoxximent reċiproku tal-prodotti ċertifikati skont l-istandards ta' prodotti simili u ekwivalenti u l-kooperazzjoni dwar l-armonizzazzjoni tar-regolamenti u s-sistemi fejn huwa possibbli. Madankollu, ser ikun essenzjali li jiġi żgurat li kooperazzjoni bħal din, biex jiġu stabbiliti standards dinjija ġodda, ma twassalx għal tnaqqis ġenerali tal-istandards.

5.2.3 L-ostakli non-tariffarji, li jxekklu l-esportazzjonijiet tal-UE, jintużaw bħala miżuri protezzjonisti mistura. Dawn għandhom jitnaqqsu jew jiġu eliminati, speċjalment fl-oqsma li diġà ġew identifikati matul in-negozjati u l-istandards għandhom jiġu allinjati mill-ġdid mal-istandards internazzjonali.

5.3 L-SMEs

5.3.1 Billi 99 % tan-nisġa ekonomika hija magħmula mill-SMEs kemm fil-Ġappun kif ukoll fl-Ewropa u billi dawn joħolqu 70-80 % tal-impjiegi, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tagħti attenzjoni partikolari lil dawn l-intrapriżi.

5.3.2 Peress li l-SMEs għandhom riżorsi limitati minħabba d-daqs tagħhom, anke fir-rigward ta' regolamenti governattivi u kummerċjali, huma mistennija li jibbenefikaw mill-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun u fuq kollox minn regolamenti armonizzati u tnaqqis fl-ispejjeż amministrattivi. Madankollu jirrikjedu għajnuna sabiex jegħlbu l-ostkli relatati maż-żieda fl-involviment internazzjonali: l-ostakli lingwistiċi, kulturi kummerċjali differenti, spejjeż għoljin tat-trasport, nuqqas ta' persunal b'ħiliet rilevanti, informazzjoni dwar is-swieq barranin u nuqqas ta' biżżejjed riżorsi finanzjarji.

5.3.3 Sabiex jiġu massimizzati l-benefiċċji tal-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun, ser ikun kruċjali li ż-żewġ partijiet jagħmlu sforz biex jissensibilizzaw iktar lill-SMEs dwar is-servizzi u l-programmi ta' appoġġ (27) offruti miċ-Ċentru ta' kooperazzjoni industrijali UE-Ġappun (28) u l-JETRO (29) u b'mod partikolari dwar l-opportunitajiet ġodda ta' kummerċ li għandhom jinħolqu b'dan il-ftehim. Pereżempju, l-SMEs Ewropej jistgħu jkunu interessati fis-setturi Ġappuniżi tal-ICT, tal-kura tas-saħħa (30), tas-servizzi, tal-enerġija rinnovabbli, tal-ikel organiku (31) u gourmet.

5.4 Is-settur agroalimentari

5.4.1 Il-liberalizzazzjoni tas-suq tiżgura opportunitajiet ġodda għall-prodotti agroalimentari taż-żewġ imsieħba (żieda ta' 200 %); madankollu, l-agrikoltura hija waħda mill-iktar oqsma kontroversjali għan-negozjar. Is-settur agrikolu tal-Ġappun jista' jiżgura biss 40 % ta' awtosuffiċjenza alimentari, u huwa partikolarment preokkupat. Il-bdiewa Ġappuniżi qed jitolbu li ħames tipi ta' prodotti jkunu esklużi mir-restrizzjonijiet tariffarji ta' kwalunkwe negozjati ma' pajjiżi barranin: ir-ross; iċ-ċanga u l-majjal; il-ħalib u l-prodotti tal-ħalib; id-dqiq u x-xgħir; iz-zokkor u s-sustanzi li jagħtu l-ħlewwa. L-UE tqis li l-possibbiltà ta' esportazzjoni fi kwantitajiet ikbar ta' prodotti tal-ikel ipproċessati hija opportunità kbira, speċjalment jekk il-Ġappun ineħħi l-maġġoranza tal-ostakli non-tariffarji tiegħu.

5.4.2 Il-KESE jixtieq li l-kwistjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (32) tiġi ttrattata biex jiġu protetti b'mod indaqs l-innovazzjonijiet Ewropej. Il-kwistjoni tal-Indikazzjoni Ġeografika Protetta (IĠP) kienet punt ta' diskussjoni diffiċli. Il-protezzjoni intellettwali tal-produzzjonijiet agrikoli ta' kwalità tista' tikkostitwixxi ostaklu mistur għall-importazzjoni. Fil-qafas tad-WTO, l-UE u l-Ġappun diġà kellhom approċċ differenti: l-Unjoni xtaqet twessa' l-qasam tal-IĠP lejn livell għoli ta' protezzjoni b'effett vinkolanti (ftehimiet ADPIC – proposta tal-UE tal-1998), u l-Ġappun kien ippropona, flimkien mal-Istati Uniti (1999) li l-membri jikkomunikaw l-IĠ tagħhom lid-WTO biex tinbena bażi tad-data bħala sors ta' informazzjoni għall-membri l-oħra, mingħajr effett vinkolanti. Il-KESE jqis li din hija kwistjoni importanti li għandha tiġi ttrattata b'mod prudenti fin-negozjati.

5.5 Is-servizzi

5.5.1 Fil-Ġappun, kemm il-bdiewa kif ukoll il-konsumaturi huma involuti ħafna fil-moviment tal-kooperattivi, li jinkludu impriżi mutwi u servizzi bankarji. Huma jqisu l-liberalizzazzjoni tas-servizzi bħala theddida, filwaqt li għal ħafna individwi oħra din tirrappreżenta opportunità ewlenija, fost l-oħrajn għall-ekonomija tal-fidda. Is-servizzi joffru ftuħ prinċipali għal żieda konsiderevoli fil-kummerċ.

5.5.2 F'ċifri grossi fl-2012, l-UE27 esportat EUR 24,2 biljun ta' servizzi lejn il-Ġappun, filwaqt li l-importazzjonijiet mill-Ġappun kienu ta' EUR 15,6 biljun – bilanċ pożittiv ta' EUR 8,6 biljun għall-UE27 – meta jiġi kkunsidrat li l-popolazzjoni tal-Ġappun hija erba' darbiet inqas minn dik tal-UE. Kważi l-organizzazzjonijiet kollha kkonsultati li semmew il-liberalizzazzjoni tas-servizzi qalu li kienu kontra l-“lista negattiva”, li permezz tagħha s-servizzi kollha li ma jkunux esklużi espliċitament mit-test tal-ftehim ser ikunu soġġetti li jinfetħu għall-kummerċ. Għalkemm il-bdiewa u l-konsumaturi jistgħu jkunu kontra l-lista negattiva, l-intrapriżi huma favur ferm tagħha. Għall-awtoritajiet pubbliċi, din il-lista negattiva tista' tnaqqas b'mod konsiderevoli l-kamp li jistgħu jintervjenu fih. Is-servizzi futuri jistgħu jaqgħu awtomatikament taħt il-qasam liberalizzat. Il-KESE huwa favur id-dritt mhux restrittiv tal-pajjiżi li jirregolaw l-interess pubbliku.

5.6 L-akkwist pubbliku

5.6.1 Għall-intrapriżi Ewropej, huwa essenzjali li jinkiseb aċċess għall-akkwist pubbliku Ġappuniż bis-saħħa tat-tneħħija ta' ostakli ta' standards, u t-twaqqif ta' proċeduri trasparenti u ta' informazzjoni identika għall-atturi kollha, bil-għan li jkun hemm restrizzjonijiet sensittivi ħafna fis-suq ferrovjarju, u l-ħolqien ta' sistema ta' aċċess għall-informazzjoni onlajn. Minbarra l-impenn politiku imħabbar, in-negozjati konkreti jeħtieġu stabbiltà legali għall-istandards.

5.6.2 Ir-reċiproċità fir-rigward tal-kompetizzjoni ġusta ser tkun indispensabbli. Il-Kumitat iqis li l-ftehim għandu jiċċara għal kollox it-tipi ta' awtorizzazzjoni użati minn parti għall-oħra għall-għajnuna u s-sussidji mill-Istat.

5.6.3 L-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-Ġappun għandhom ikunu jistgħu jżommu l-possibbiltà li jkomplu jiffinanzjaw l-għanijiet ta' interess ġenerali definiti skont il-proċeduri demokratiċi tagħhom li, fost oħrajn, jinkludu s-settur soċjali, l-ambjent u s-saħħa pubblika. L-UE għandha obbligi li jinbtu mit-Trattati fir-rigward tas-servizzi pubbliċi.

5.7 L-investiment (33)

5.7.1 Fl-2012, l-investiment dirett barrani (IDB) tal-UE27 fil-Ġappun kien ta' EUR 434 miljun, filwaqt li l-IBD tal-Ġappun fl-UE27 kien ta' EUR 3 374 miljun (34). Peress li l-prinċipju ewlieni tal-ftehim ta' kummerċ ħieles/ftehim ta' sħubija ekonomika huwa r-reċiproċità, j ekk il-ftehim iwassal għal telf ta' impjiegi, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex toqgħod attenta għal dan il-fatt u tikkunsidra tuża l-Fond Ewropew ta' Aġġustament għall-Globalizzazzjoni biex tikkumpensa għalih. Il-KESE jqis li jista' jkun hemm bżonn li l-intrapriżi, ir-riżorsi umani u t-teknoloġiji li qabel kienu jibbenefikaw mill-fondi pubbliċi jiġu kkumpensati għat-telf li jġarrbu b'mod adegwat.

5.7.2 L-UE u l-Ġappun għandhom jeżaminaw mill-ġdid ir-regoli rispettivi tagħhom li jikkonċernaw ir-restrizzjonijiet fir-rigward tal-proprjetà, l-awtorizzazjonijiet u l-kontrolli, u l-iffaċilitar tal-investimenti.

5.7.3 Il-KESE jinnota li kemm fil-Ġappun kif ukoll fl-UE, il-liġi u anke l-qrati jippermettu s-soluzzjoni ta' tilwim b'mod ekwitabbli fil-qafas ta' proċeduri normali; l-Istati Membri tal-UE u l-Ġappun joffru lill-investituri firxa wiesgħa ta' garanziji istituzzjonali u legali. Fid-dawl tan-natura sensittiva ħafna tas-soluzzjoni ta' tilwim bejn investitur u l-Istat (Investor-State Dispute Settlement (ISDS)) u l-fehmiet diverġenti tad-diversi partijiet interessati, Għaldaqstant, il-KESE jilqa' l-eżerċizzju ta' konsultazzjoni pubblika mniedi mill-Kummissjoni Ewropea b'rabta man-negozjati kummerċjali Trans-Atlantiċi, u jkun sodisfatt ukoll jekk inizjattiva simili tittieħed fil-Ġappun sabiex jitqiesu l-fehmiet tal-partijiet interessati Ġappuniżi.

5.7.4 Il-KESE jissuġġerixxi l-promozzjoni ta' djalogu mifrux dwar is-soluzzjoni ta' tilwim ladarba jiġu stabbiliti t-termini u jiġu evalwati r-riżultati mill-Kummissjoni. Fil-fatt il-Kumitat diġà qed jabbozza l-opinjoni tiegħu f'dan ir-rigward.

5.7.4.1 Fi kwalunkwe każ huwa kruċjali li l-ebda dispożizzjoni li tikkonċerna s-soluzzjoni ta' tilwim fir-rigward tal-investimenti ma tkun tkun tista' timpedixxi l-kapaċità tal-Istati Membri tal-UE li jilleġislaw fl-interess tal-pubbliku jew li jsegwu l-għanijiet tal-politika pubblika. Jeħtieġ li jiġu ċċarati d-definizzjonijiet ta' “investiment” u “trattament ġust u indaqs”. Dan għandu jkun punt fuq l-aġenda tan-negozjati.

Brussell, 15 ta' Ottubru 2014. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) Opinjoni tal-KESE, REX/390-EESC-2013-05469, relatur: J. Krawczyk, korelatur: S. Boyle (4.6.2014).

(2) Fil-Ġappun ġew stabbiliti erba' istituti tal-UE (konsorzji tal-universitajiet) bl-appoġġ finanzjarju tal-KE; fil-Ġappun, l-għalliema tal-università huma kkunsidrati bħala partijiet interessati tas-soċjetà ċivili (http://www.eeas.europa.eu/eu-centres/eu-centres_en.pdf ).

(3) Il-ftehim ta' sħubija strateġika jkopri l-kooperazzjoni politika, globali u settorjali (bħar-riċerka, l-innovazzjoni, l-ispazju, l-edukazzjoni, il-kultura, l-enerġija, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp, il-ġestjoni tad-diżastri, eċċ.).

(4) Kummissjoni Ewropea, Impact Assessment Report on EU-Japan Trade relations [Rapport ta' valutazzjoni tal-impatt tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-UE u l-Ġappun], punt 5.1.3 (Lulju 2013).

(5) ĠU C 97/34 28.4.2007, p. 34.

(6) It-“tliet vleġeġ” tal-Prim Ministru Shinzō Abe jikkostitwixxu l-“Abenomics”: kombinazzjoni ta' miżuri minn 3 oqsma ewlenin: il-politika monetarja, l-istimolu fiskali u r-riformi strutturali sabiex jiġi żgurat tkabbir sostenibbli fit-tul tal-ekonomija tal-Ġappun u jiġi stimolat l-investiment kapitali tas-settur privat.

(7) Dawn il-ftehimiet li ġejjin: ftehim ta' rikonoxximent reċiproku UE-Ġappun; ftehim dwar il-kooperazzjoni fir-rigward tal-prattiki antikompetittivi; ftehim dwar ix-xjenza u t-teknoloġija u ftehim dwar il-kooperazzjoni u l-assistenza amministrattiva reċiproka.

(8) COM 2006-567 final, http://europa.eu/legislation_summaries/external_trade/r11022_fr.htm

(9) ĠU C 211, 19.8.2008, p. 82-89.

(10) Ftehim ta' Kummerċ Ħieles UE-Korea (Kapitolu 13), ĠU L 127, 14.5.2011, p.62-65.

(11) Ara l-Artikolu 13.4.3 tal-ftehim ta' kummerċ ħieles bejn l-UE u l-Korea ĠU L 127 14.5.2011 , pp. 62-65.

(12) Il-konvenzjonijiet numri 87 u 98 dwar il-libertà ta' assoċjazzjoni u d-dritt għal negozjar kollettiv, 29 u 105 dwar it-tneħħija tax-xogħol furzat jew obbligatorju, 138 u 182 dwar l-abolizzjoni tat-tħaddim tat-tfal, u 100 u 111 dwar l-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni fil-qasam tal-impjiegi u tal-professjonijiet.

(13) Komunikazzjoni COM(2010) 343 final.

(14) Kummissjoni Ewropea, ibid., punti 5.2.2, 5.3 u 5.6.2.

(15) EC's Impact Assessment Report on EU-Japan Trade relations [Rapport tal-KE ta' valutazzjoni tal-impatt tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-UE u l-Ġappun], (2012), p. 49.

(16) Pereżempju l-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni.

(17) Artikoli 11 u 21(2)(f) tat-TFUE.

(18) It-tliet vleġeġ tal-“Abenomics” bil-għan li jagħtu spinta ġdida lit-tkabbir; ara http://www.eu.emb-japan.go.jp; http://en.wikipedia.org/wiki/Abenomics , kif ukoll l-artikolu ta' Wolff u Yoshii bit-titolu “Japan and the EU in the global economy” [Il-Ġappun u l-UE fl-ekonomija dinjija], April 2014, fis-sit http://bit.ly/1mLgY2r

(19) MSF: http://sustainability.go.jp/forum/english/index.html

(20) COM(2004) 383 final, 18 ta' Mejju 2004, “The Social Dimension of Globalisation” [Id-dimensjoni soċjali tal-globalizzazzjoni] (mhux disponibbli bil-Malti).

(21) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar xogħol deċenti, Mejju 2006, COM(2006) 249 final, punti 2.3 u 3.5.

(22) Konklużjonijiet tal-Presidenza tal-Kunsill, 16 u 17 ta' Diċembru 2004, punt 53 u tas-16 u s-17 ta' Ġunju 2005, punt 31.

(23) Kummissjoni Ewropea, “Transparency in EU Trade negotiations” [It-trasparenza fin-negozjati kummerċjali tal-UE], 2012; kif ukoll: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/june/tradoc_149616.pdf

(24) Matul seduta organizzata mill-KESE nhar il-15 ta' Jannar 2014, u matul il-missjoni li ġiet organizzata wara fil-Ġappun fl-aħħar ta' Jannar 2014, b'kollox ġew ikkonsultati 40 organizzazzjoni, imsieħba soċjali u atturi oħra kkonċernati u dawn qasmu l-fehmiet, l-istennijiet u l-preokkupazzjonijiet tagħhom fir-rigward tal-ftehim ta' kummerċ ħieles futur bejn l-UE u l-Ġappun.

(25) Il-Kunsill Ewropew tat-18 u d-19 ta' Ottubru 2012, punt 2(k); il-Kunsill tal-Affarijiet Esterni (Kummerċ) tal-UE, 29 ta' Novembru 2012, l-għoti ta' mandat ta' negozjar lill-Kummissjoni għall-ftehim ta' kummerċ ħieles mal-Ġappun; il-Kunsill tad-29 ta' Ġunju 2014.

(26) Kummissjoni Ewropea 2012, “Impact Assessment Report on EU-Japan trade relations” [Rapport dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-UE u l-Ġappun], http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/july/tradoc_149809.pdf

(27) http://www.eu-japan.eu/smes-support ; http://www.jetro.go.jp/en/database

(28) http://www.eu-japan.eu/smes-support

(29) https://www.jetro.go.jp/en/database/

(30) 38 % tal-popolazzjoni tal-Ġappun hija mistennija jkollha 65 sena jew aktar fl-2050.

(31) L-ikel organiku jirrappreżenta biss madwar 0,4 % tal-ikel kollu mibjugħ fil-Ġappun (data tal-EBC).

(32) ĠU C 68, 6.3.2012, p. 28.

(33) Mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona, il-Kummissjoni Ewropea għandha l-kompetenza fil-qasam tal-investiment. Hija ppubblikat Komunikazzjoni intitolata “Lejn politika komprensiva ta’ investiment internazzjonali Ewropew”, li l-Kumitat wieġeb għaliha billi ħejja Opinjoni (ĠU C 318, 29.10.2011, p. 150-154).

(34) Sors: Eurostat 170/2013 – 18 ta' Novembru 2013.