Rapport Speċjali L‑istrumenti finanzjarji 
huma għodda ta’ suċċess 
u promettenti fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali?MT 2015  Nru  05
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2015
Print ISBN 978 ‑92‑872‑2254 ‑1 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/332719 QJ‑AB‑15‑004 ‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑2291 ‑6 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/166554 QJ‑AB‑15‑004 ‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑2262 ‑6 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/283363 QJ‑AB‑15‑004 ‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Għal kwalunkwe użu minn jew riproduzzjoni tal ‑Figura 1, għandu jintalab il ‑permess direttament lid ‑dententur tad ‑
drittijiet tal ‑awtur.
Printed in Luxembourg
L‑istrumenti finanzjarji 
huma għodda ta’ suċċess 
u promettenti fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali?
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 05
02
 Tim tal‑awditjar
Ir‑rapporti speċjali tal‑QEA jagħtu r‑riżultati tal‑awditi tal‑prestazzjoni u tal‑konformità tagħha ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il‑QEA tagħżel u tfassal dawn il‑kompiti tal‑awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir‑riskji għall‑prestazzjoni jew għall‑konformità, il‑livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l‑iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l‑interess politiku u pubbliku.
Dan l‑awditu tal‑prestazzjoni ġie prodott mill‑Awla I tal‑Awditjar ‑ immexxija mill‑Membru tal‑QEA Rasa Budbergytė ‑ li 
tispeċjalizza fl‑oqsma ta’ nfiq ta’ preservazzjoni u ġestjoni tar‑riżorsi naturali. L‑awditu tmexxa mill‑Membru tal‑QEA Kersti 
Kaljulaid, b’appoġġ minn Peeter Lätti, kap tal‑kabinett; Helder Faria Viegas, kap tal‑unità; Bertrand Tanguy, kap tat‑tim; 
Jan Huth, deputat kap tat‑tim; Christine Kleinsasser, awditur; Ioannis Papadakis, awditur; Roberto Resegotti, awditur 
u Jolanta Zemailaite, awditur.
Mix‑xellug għal‑lemin: J. Zemailaite, I. Papadakis, B. Tanguy, R. Resegotti, K. Kaljulaid, 
H. Faria Viegas, J. Huth, C. Kleinsasser.
03
 Werrej
Paragrafi
 Abbrevjazzjonijiet u termini tekniċi
I–IX  Sommarju Eżekuttiv
1–15  Introduzzjoni
4 Awditi preċedenti tal‑Qorti
5–7 Ir‑raġunament għall‑istrumenti finanzjarji
8 Żviluppi reċenti
9–12  Strumenti finanzjarji fl‑iżvilupp rurali
13–15  Ġestjoni tal‑istrumenti finanzjarji fl‑iżvilupp rurali
16–20  Ambitu u approċċ tal‑awditjar
21–95  Osservazzjonijiet
21–50  L‑istrumenti finanzjarji ġew stabbiliti u kapitalizzati sew fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013?
22–29  Il‑qafas ta’ programmazzjoni ma tħejjiex b’mod sodisfaċenti
30–40  Madankollu r‑regoli ta’ nfiq huma vantaġġużi għall‑Istati Membri
41–50  Kapitalizzazzjoni eċċessiva sinifikanti tal‑istrumenti finanzjarji
51–71  L‑istrumenti finanzjarji kellhom prestazzjoni tajba fil‑perjodu 2007 ‑2013?
53–61  L‑istrumenti finanzjarji kellhom prestazzjoni baxxa fid‑dawrien ta’ flus
62–68  L‑effett ta’ ingranaġġ rarament iseħħ u xi wħud mill‑fondi ġew stabbiliti tard wisq
69–71  Il‑monitoraġġ tal‑istrumenti finanzjarji fl ‑2007 ‑2013 ma pprovdiex biżżejjed informazzjoni rilevanti dwar 
il‑prestazzjoni miksuba
04 Werrej
72–80  Fil‑perjodu 2007 ‑2013 kien hemm stabbiliti kundizzjonijiet adegwati tal‑politika ta’ stralċ u ta’ 
ħruġ?
75–77  L‑għeluq ma kienx għadu tħejja sew u d‑dispożizzjonijiet ġew interpretati b’mod differenti mill‑Istati 
Membri u mill‑Kummissjoni
78–80  Nuqqas ta’ ċarezza fir‑rigward tad‑dispożizzjonijiet tal‑politika ta’ ħruġ
81–95  Il‑qafas 2014 ‑2020 għandu l‑potenzjali li jipprovdi t‑titjib meħtieġ għall‑istrumenti finanzjarji?
82 Hemm xi titjib notevoli fil‑qafas legali l‑ġdid...
83–95  ... iżda ċerti ostakli għadhom hemm
96–103  Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I —  Stima tal‑kapitalizzazzjoni eċċessiva tal‑fondi ta’ garanzija fil ‑31 ta’ Diċembru 2013 
skont il‑proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju
 Anness II  —  Ħarsa ġenerali lejn id‑dgħufijiet prinċipali li jnaqqsu l‑prestazzjoni tal‑istrumenti 
finanzjarji awditjati
 Risposta tal‑Kummissjoni
05
 Abbrevjazzjonijiet  
u termini tekniċi
Abbrevjazzjonijiet
FAEŻR : Fond Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali.
Fondi SIE/FSIE : Fondi strutturali u ta’ investiment Ewropej.
PŻR : programm tal‑iżvilupp rurali.
SIF/SF : Strument ta’ inġinerija finanzjarja. Ismu mibdul għal Strument Finanzjarju għall‑perjodu 2014 ‑2020.
Termini tekniċi
Aġenzija tal‑pagamenti : Korp nazzjonali jew reġjonali responsabbli għall‑valutazzjoni, il‑kalkolu u l‑pagament ta’ 
sussidji agrikoli.
Assi (plural assi) : Grupp koerenti ta’ miżuri b’għanijiet speċifiċi li jirriżultaw direttament mill‑implimentazzjoni 
tagħhom u li jikkontribwixxu għal objettiv wieħed jew aktar tal‑politika ta’ żvilupp rurali. Pereżempju, il‑miżuri 
tal‑assi 1 jikkontribwixxu lejn it‑titjib tal‑kompetittività tas‑settur agrikolu u tal‑forestrija, filwaqt li l‑miżuri tal‑assi 3 
għandhom l‑għan li jikkontribwixxu lejn il‑kwalità tal‑ħajja f’żoni rurali u d‑diversifikazzjoni tal‑ekonomija rurali.
Awtorità maniġerjali : Korp nazzjonali jew reġjonali nnominat minn Stat Membru biex jimmaniġġja programm 
tal‑iżvilupp rurali.
Fond li jdur : Is‑sistema li biha l‑flus miġbura għal strumenti finanzjarji jerġgħu jintużaw, jew “jiddawru”, wara li 
jkunu ntużaw darba.
Fond ta’ garanzija : Fondi ta’ garanzija jipprovdu garanziji finanzjarji għal kreditu mfittex minn negozji jew 
organizzazzjonijiet rurali, u b’hekk jagħmluha aktar faċli għalihom li jiksbu finanzjament minn banek. Jingħad 
li dawn il‑fondi “jduru” minħabba li, filwaqt li proġetti individwali jħallsu lura s‑selfiet tagħhom, il‑garanziji jiġu 
rilaxxati u jkunu jistgħu jinħarġu garanziji ġodda. Il‑fondi ta’ garanzija jduru permezz ta’ multiplikatur tal‑kapital 
tal‑fondi.
Fondi ta’ kapital ta’ riskju : Fondi privati li jagħmlu profitt li jipprovdu kapital, normalment f’negozji ġodda, 
b’potenzjal għoli u b’riskji għolja.
Fondi ta’ self : Fondi li jipprovdu flus għal selfiet għal proġetti ta’ żvilupp ta’ negozji żgħar. Jingħad li dawn “iduru” 
minħabba li l‑flus isiru disponibbli għal selfiet ġodda filwaqt li proġetti individwali jħallsu lura dawk preċedenti.
Ftehim ta’ finanzjament : Ftehim bejn Stat Membru (jew awtorità maniġerjali) u maniġer ta’ fond li jistabbilixxi 
t‑termini u l‑kundizzjonijiet għall‑finanzjament.
Ġestjoni kondiviża : Wieħed mill‑modi li bih jiġi implimentat il‑baġit tal‑UE. Il‑ġestjoni tingħad li hija “kondiviża” 
fejn proġetti ffinanzjati mill‑UE huma mmaniġġjati minn korpi nazzjonali jew reġjonali (hawnhekk, l ‑”awtoritajiet 
maniġerjali”). Il‑Kummissjoni għandha dmirijiet superviżorji.
06 Abbrevjazzjonijiet u termini tekniċi 
Garanzija : Impenn minn parti terza (garanti) għall‑pagament tad‑djun ta’ mutwatarju. Meta l‑mutwatarji ma jkunux 
jistgħu jħallsuhom lura huma stess, il‑garanti huwa responsabbli.
Ingranaġġ : Ikkalkulat hawn f’termini ta’ kemm‑il euro f’finanzjament (pubbliku u/jew privat) ġew garantiti jew 
imħallsa għal attivitajiet rurali għal kull euro ta’ finanzjament pubbliku (mill‑UE u mill‑Istati Membri).
Kapitalizzazzjoni eċċessiva : Din is‑sitwazzjoni sseħħ meta l‑ammont imħallas għal ġol‑kapital ta’ SIF huwa kbir 
wisq meta mqabbel mal‑ammont ipprovdut lir‑riċevituri finali fil‑forma ta’ selfiet jew garanziji maħruġa.
Maniġer ta’ fond : Korp responsabbli għall‑implimentazzjoni ta’ strateġija ta’ investiment u l‑immaniġġjar ta’ 
portafoll ta’ investimenti relatat ma’ strument finanzjarju.
Miżura : Skema ta’ għajnuna għall‑implimentazzjoni ta’ politika. Miżuri ta’ investiment  huma miżuri li jipprovdu 
appoġġ finanzjarju għal investimenti f’makkinarju u tagħmir, bini u/jew xogħlijiet oħra.
Outputs u riżultati : Outputs huma attivitajiet li jiġu realizzati direttament mill‑istrumenti finanzjarji. Pereżempju, 
l‑”għadd ta’ garanziji maħruġa” ikunu output għal fond ta’ garanzija. Riżultati huma l‑effetti diretti jew il‑bidliet li 
jirriżultaw mill‑implimentazzjoni ta’ proġett. Pereżempju, il‑ksib ta’ self minn bank huwa “riżultat” għar‑riċevituri 
finali.
Perjodu ta’ programmazzjoni : il‑perjodu kopert mill‑programmi tal‑iżvilupp rurali.
Proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju : Il‑limitu superjuri ta’ kontumaċja li jitqies aċċettabbli fil‑ġestjoni ta’ fond 
partikolari ta’ garanzija. Pereżempju, il‑proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju jkun 1/5 jekk ikun antiċipat li massimu 
ta’ 20 % tal‑garanziji jistgħu jkunu f’kontumaċja.
Rata ta’ żborż : Għal fondi ta’ self, is‑sehem tal‑kapital investit fil‑fond li jitħallas lir‑riċevituri finali. Għal fondi ta’ 
garanzija, is‑sehem tal‑kapital investit fil‑fond li jintuża biex jiggarantixxi selfiet lir‑riċevituri finali.
Riċevitur finali : Individwu jew korp li jirċievi appoġġ minn strument finanzjarju.
Stralċ : Fil‑kuntest tal‑għeluq tal‑PŻR fi tmiem il‑perjodu ta’ programmazzjoni, il‑proċedura applikata għall‑fond 
sabiex jiġi determinat l‑ammont eliġibbli għal kofinanzjament mill‑FAEŻR.
07
 Sommarju  
Eżekuttiv
I
Strumenti finanzjarji (magħrufa, sal ‑2014, bħala 
“strumenti ta’ inġinerija finanzjarja”) ġew applikati 
għall‑agrikoltura l‑ewwel darba fil‑perjodu ta’ pro ‑
grammazzjoni 2000 ‑2006 u ġew estiżi għall ‑2007 ‑
2013 bil‑ħsieb li bdiewa u negozji rurali żgħar jiġu 
megħjuna jiksbu finanzjament privat għal proġetti 
ta’ investiment rurali. Dawn l‑istrumenti, permezz ta’ 
fondi ta’ self u fondi ta’ garanzija, huma intenzjonati 
li jattiraw kapital pubbliku u/jew privat addizzjonali 
(effett ta’ ingranaġġ) u jippermettu li l‑allokazzjonijiet 
inizjali tal‑fondi jiġu utilizzati mill‑ġdid (fattur rotanti). 
Fi tmiem l ‑2013, l‑UE u l‑Istati Membri kienu kkontrib ‑
wixxew madwar EUR 700 miljun fi strumenti finanzjarji 
fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali.
II
Il‑qafas tal‑istrumenti finanzjarji ġie estiż ukoll 
għall‑perjodu 2014 ‑2020, meta l‑Kummissjoni għandha 
l‑intenzjoni li timmassimizza l‑impatt tal‑fondi tal‑UE. 
Hija tistenna wkoll li l‑użu minnhom jiżdied fis‑snin 
li ġejjin u trid lill‑Istati Membri jimpenjaw lilhom 
infushom biex iżidu l‑użu minnhom, għal mill‑anqas 
darbtejn aktar, f’oqsma ta’ investiment ewlenin.
III
F’dan l‑awditu, il‑Qorti indirizzat il‑mistoqsija ta’ jekk 
l‑istrumenti finanzjarji kellhomx suċċess fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali, u jekk kienx probabbli li jkollhom 
dan is‑suċċess fil‑futur. Sabiex tagħmel dan, hija fittxet 
li tistabbilixxi jekk kinux tfasslu u ġew immaniġġjati 
sew fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 u sa 
liema punt kien probabbli li l‑bidliet introdotti għall ‑
2014 ‑2020 ikollhom impatt sinifikanti fuq in‑nuqqasi ‑
jiet ewlenin identifikati.IV
Kumplessivament, il‑Qorti kkonkludiet li l‑istrumenti 
finanzjarji ma kellhomx suċċess fil‑qasam tal‑iżvilupp 
rurali u għalkemm il‑perjodu 2014 ‑2020 huwa potenz ‑
jalment promettenti, se tkun sfida konsiderevoli biex 
jinkiseb l‑impatt mixtieq. Il‑Qorti sabet li ma kien 
sar ebda każ ċar għall‑istabbiliment tal‑istrumenti 
finanzjarji fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 
u li dawn ġew kapitalizzati b’mod eċċessiv. B’mod 
partikolari, il‑qafas legali ma ħax inkunsiderazzjoni 
l‑karatteristiċi speċifiċi tal‑politika ta’ żvilupp rurali 
u ma kienet saret ebda valutazzjoni tal‑ħtiġijiet reali.
V
Il‑Qorti kkonkludiet ukoll li ma kien hemm ebda 
informazzjoni kwantifikabbli u affidabbli biex jiġi 
ġustifikat it‑tip ta’ strumenti finanzjarji stabbiliti, 
biex tiġi determinata d‑domanda għall‑istrumenti 
finanzjarji fil‑qasam tal‑agrikoltura u biex jintwera li 
l‑ammont ta’ kapital assenjat għall‑fond kien xieraq. 
Il‑Qorti stmat li l‑fondi ta’ garanzija ġew kapitalizzati 
b’mod eċċessiv b’EUR 370 miljun fi tmiem l ‑2013.
VI
Il‑Qorti kkonkludiet ukoll li l‑istrumenti finanzjarji ma 
kinux ħadmu kif mistenni u, konsegwentement, ma 
kinux ipprovdew il‑benefiċċji potenzjali sħaħ tagħhom 
f’termini tal‑effetti rotanti u ta’ ingranaġġ. Dan kien 
parzjalment dovut għal dewmien fl‑implimentazzjoni 
(inkluż il‑fatt li kienu ġew stabbiliti tard jew inkella 
mhux fl‑aktar żmien xieraq). Barra minn hekk, il‑qafas 
legali ma kienx inkluda dispożizzjoni adegwata biex 
jiġi inkoraġġut il‑ksib tal‑benefiċċji mistennija. Final ‑
ment, la l‑Kummissjoni u lanqas l‑Istati Membri ma 
kienu introduċew sistemi ta’ monitoraġġ xierqa biex 
jipprovdu data  affidabbli biex juru jekk l‑istrumenti 
kinux laħqu l‑objettivi tagħhom b’mod effettiv.
08 Sommarju Eżekuttiv 
VII
L‑analiżi tal‑Qorti inkludiet eżami tal‑politiki ta’ 
stralċ u ta’ ħruġ. Il‑Qorti tikkonkludi li fil‑perjodu 
2007 ‑2013 ma kinux stabbiliti kundizzjonijiet preċiżi 
għall‑istabbiliment tal‑bilanċ tal‑istrumenti finanzjarji 
li kellhom jitħallsu fi tmiem il‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni u l‑kundizzjonijiet tal‑politika ta’ ħruġ, 
prinċipalment minħabba nuqqas ta’ regoli u gwida ċari 
mill‑Kummissjoni dwar dawn il‑kwistjonijiet.
VIII
Il‑Qorti sabet li l‑qafas 2014 ‑2020 għandu l‑potenzjal 
li jipprovdi t‑titjib meħtieġ. Madankollu, kien għad 
hemm ċerti ostakli għal użu aktar estensiv mill‑istru ‑
menti finanzjarji u għalkemm il‑qafas legali l‑ġdid kien 
fih dispożizzjonijiet speċifiċi ġodda biex il‑problema 
rikorrenti ta’ kapitalizzazzjoni eċċessiva tiġi limitata, 
ir‑riskju jista’ jippersisti. Barra minn hekk, huwa ma 
ffukax biżżejjed fuq l‑effetti fuq terminu twil, u l‑istru ‑
menti finanzjarji rriskjaw li jibqgħu dipendenti wisq 
fuq għotjiet. Finalment il‑kwistjonijiet ta’ prestazzjoni 
ewlenin, ta’ effetti ta’ ingranaġġ u rotanti, ma ġewx 
indirizzati adegwatament.
IX
Il‑Qorti tirrakkomanda li:
(a) il‑Kummissjoni għandha:
• żżid l‑inċentivi għall‑Istati Membri biex jistab ‑
bilixxu strumenti finanzjarji għall‑iżvilupp 
rurali billi tidentifika l‑isfidi, il‑karatteristiċi 
speċifiċi u l‑ostakli ffaċċjati f’dan il‑qasam 
u tinkoraġġixxi b’mod attiv lill‑Istati Membri 
biex jużaw strumenti bħal dawn fejn xieraq;
• tipprovdi gwida u tippromwovi b’mod attiv 
il‑kwalità tal‑valutazzjonijiet ex ante  obbli ‑
gatorji tal‑Istati Membri, li huma intenzjonati 
li jservu ta’ għodod ewlenin biex tiġi evitata 
l‑kapitalizzazzjoni eċċessiva;• tissettja standards u miri xierqa għall‑effetti ta’ 
ingranaġġ u għall‑effetti rotanti.
• tipprovdi regoli preċiżi ta’ implimentazzjoni 
operazzjonali, fi żmien xieraq, qabel l‑għeluq 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni tal‑iżvilupp 
rurali 2007 ‑2013 (inkluża politika ta’ ħruġ 
xierqa);
(b) il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri għandhom 
jiddeċiedu fuq regoli tranżizzjonali ċari bejn 
il‑perjodi ta’ programmazzjoni;
(c) l‑Istati Membri għandhom:
• iqisu li jżommu apparti ċertu sehem tal‑baġit 
disponibbli tal‑FAEŻR għal strumenti finanzjar ‑
ji u jagħmlu dawn l‑istrumenti aktar attraenti 
minn għotjiet f’ċirkostanzi definiti b’mod ċar;
• jivvalidaw il‑proporzjon ta’ skopertura 
għar‑riskju bl‑għajnuna ta’ kompetenza tekni ‑
ka xierqa, sabiex tiġi evitata kapitalizzazzjoni 
eċċessiva;
• jimplimentaw id‑dispożizzjonijiet legali 
l‑ġodda b’tali mod li jiġi żgurat l‑akbar livell 
ta’ flessibbiltà, pereżempju billi jistabbilixxu 
strument finanzjarju uniku (li jipprovdi kemm 
selfiet kif ukoll garanziji) li jkun kapaċi jittratta 
l‑ħtiġijiet;
• jagħtu attenzjoni partikolari għar‑riskji po ‑
tenzjali tad‑deadweight jew tal‑effetti ta’ 
spostament meta jkunu qed jivvalutaw 
l‑applikazzjonijiet għal finanzjament billi japp ‑
likaw indikaturi xierqa. Fejn japplikaw riskji 
bħal dawn, l‑istrumenti finanzjarji jistgħu jsiru 
l‑għażla preferuta;
• jeżaminaw kif għotjiet u strumenti finanzjarji 
jistgħu jiġu kkombinati biex jipprovdu l‑aħjar 
valur għall‑flus, billi jottimizzaw l‑effetti ta’ 
ingranaġġ/rotanti.
09
 Introduzzjoni
01 
Strumenti finanzjarji (sal ‑2014 
magħrufa bħala “strumenti ta’ 
inġinerija finanzjarja”) huma għodod 
baġitarji użati biex jippermettu 
lill‑benefiċjarji jiksbu finanzjament 
fil‑forma ta’, pereżempju, selfiet, 
garanziji jew investimenti ta’ ekwità. 
Dawn huma differenti minn għotjiet 
prinċipalment minħabba li jistgħu 
jitħallsu lura kif muri fil‑ Figura 1 .
02 
Strumenti finanzjarji ntużaw fl‑oqsma 
maġġuri kważi kollha tal‑baġit tal‑UE 
(għal politiki interni mmaniġġjati 
ċentralment mill‑Kummissjoni jew 
b’mod konġunt ma’ istituzzjonijiet fi ‑
nanzjarji, għal politiki ta’ koeżjoni u ta’ 
żvilupp rurali fejn il‑ġestjoni tal‑fondi 
hija kondiviża bejn il‑Kummissjoni 
u l‑Istati Membri u għall‑politiki 
esterni1).03 
Fi ħdan oqsma ta’ ġestjoni kondiviża, 
strumenti finanzjarji prinċipalment 
intużaw fil‑qasam tal‑politika ta’ 
koeżjoni. Kien hemm aktar minn 941 
strument finanzjarju f’dan il‑qasam ta’ 
politika u l‑appoġġ mill‑baġit tal‑UE 
u minn kontribuzzjonijiet nazzjonali 
ammonta għal EUR 14,3 biljun fi tmiem 
l‑20132.1 Taħt il‑Qafas Finanzjarju 
Pluriennali 2007 ‑2013 ftit aktar 
minn 1 % tal‑baġit tal‑UE 
(EUR 13,6 biljun) ġew allokati 
għal strumenti finanzjarji 
għall‑politiki interni u ta’ 
koeżjoni.
2 Rapport tal‑Kummissjoni dwar 
il‑progress li sar fl‑iffinanzjar 
u l‑implimentazzjoni 
tal‑istrumenti ta’ inġinerija 
finanzjarja rrappurtat 
mill‑awtoritajiet maniġerjali 
skont l‑Artikolu 67(2)(j) 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 tal ‑11 ta’ Lulju 
2006 li jistabbilixxi 
d‑dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew 
u l‑Fond ta’ Koeżjoni u li 
jħassar ir‑Regolament (KE) 
Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 
31.7.2006, p. 25), il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013, 
is‑sitwazzjoni fil ‑31 ta’ 
Diċembru 2013. Dokument 
datat id ‑19 ta’ Settembru 2014 
u għandu r‑referenza 
EGESIF_14 ‑0033 ‑00.
Skemi bbażati fuq għotjiet meta mqabbla ma’ strumenti 
finanzjarji
Flussi b'Lura 
Ritornati
Lill-FondSTRUMENTI FINANZJARJI SKEMI BBAŻATI FUQ GĦOTJIET
ProġettiGħotjiet€€
Finali
FinanzjarjiStrument
Finanzjarju
Il-fondi jibqgħu /f_iċ-ċikluFondi Baġitarji (UE/Stat/Reġjun) Fondi Baġitarji (UE/Stat/Reġjun)
€
Il-fondi jintnefqu darbaFigura 1
Sors: Interact, Financial Instruments in European Territorial Cooperation Programmes  (Strumenti Finan ‑
zjarji fi Programmi ta’ Kooperazzjoni Territorjali Ewropea), 2013.
10 Introduzzjoni
Awditi preċedenti 
tal‑Qorti
04 
Sa issa, il‑Qorti awditjat strumenti 
finanzjarji b’mod predominanti 
fil‑qasam tal‑politika ta’ koeżjoni3. 
Il‑Parlament Ewropew talab lill‑Qorti 
tal‑Awdituri biex tawditjahom fil‑oqs ‑
ma kollha ta’ politika4. Dan ir‑rapport 
jirrispondi għal din it‑talba fir‑rigward 
tal‑iżvilupp rurali. F’dan il‑qasam, 
l‑Istati Membri kienu kkontribwixxew 
madwar EUR 700 miljun fi strumenti 
finanzjarji sa tmiem l ‑2013.Ir‑raġunament 
għall‑istrumenti 
finanzjarji
05 
Fi żmien ta’ restrizzjoni fiskali fuq 
baġits pubbliċi, il‑ksib ta’ aktar inves ‑
timenti b’anqas flus pubbliċi huwa 
ta’ importanza ewlenija. L‑istrumenti 
finanzjarji għandhom il‑potenzjal 
li jtejbu l‑użu minn riżorsi pubbliċi 
skarsi billi jipprovdu finanzjament 
għal aktar investimenti bl‑istess baġit. 
Il‑fondi huma mistennija li jutilizzaw 
mill‑ġdid l‑allokazzjoni inizjali tal‑flus 
użati biex jistabbilixxuhom (fattur 
rotanti) u jistimulaw aktar l‑ilħuq 
tal‑objettivi ta’ politika billi jattiraw ka ‑
pital pubbliku jew privat addizzjonali 
(effett ta’ ingranaġġ). Ir‑raġunament 
għall‑istrumenti finanzjarji jiġi deskritt 
fil‑qosor fil‑ Kaxxa 1 .3 Ara eż. 
ir‑Rapport Speċjali Nru 2/2012 
“L‑istrumenti finanzjarji 
għall‑SMEs kofinanzjati 
mill‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali”. 
Il‑konklużjoni prinċipali hija li 
“l‑effettività u l‑effiċjenza 
tal‑miżuri kienu mxekkla minn 
nuqqasijiet kbar, 
prinċipalment minħabba li 
l‑qafas regolatorju preżenti 
tal‑Fondi Strutturali mhuwiex 
adattat”( http://eca.europa.eu ).
4 Ir‑Riżoluzzjoni tal‑Parlament 
Ewropew tal ‑10 ta’ Mejju 2012 
b’osservazzjonijiet li jiffurmaw 
parti integrali mid‑Deċiżjoni 
tiegħu dwar il‑kwittanza 
fir‑rigward 
tal‑implimentazzjoni tal‑baġit 
ġenerali tal‑Unjoni Ewropea 
għas‑sena finanzjarja 2010, 
it‑Taqsima III — il‑Kummissjoni 
u l‑aġenziji eżekutivi 
(il‑paragrafu 20).
Ir‑raġunament għall‑istrumenti finanzjarji
“Il‑kisba tal‑għanijiet tal‑politika tal‑UE : L‑istrumenti finanzjarji innovattivi jippruvaw jilħqu għanijiet politiċi 
tal‑UE speċifiċi billi jiżguraw il‑finanzjament meħtieġ għall‑oqsma ta’ interess għall‑UE […]. Dawn għandhom 
l‑għan li jikkoreġu l‑fallimenti/imperfezzjonijiet tas‑suq li jwasslu għal finanzjament insuffiċjenti ta’ tali oqsma 
mis‑sorsi tas‑suq, pereżempju għax is‑settur privat iħares lejn il‑qasam bħala wieħed riskjuż wisq.”5
“Multiplikazzjoni tal‑investiment: Permezz ta’ ħidma mas‑settur privat dwar strumenti finanzjarji innovattivi 
huwa possibbli li jitkabbar l‑impatt tal‑baġit tal‑UE, li jippermetti li jkun hemm għadd akbar ta’ investimenti 
strateġiċi, u b’hekk jittejjeb il‑potenzjal tat‑tkabbir tal‑UE.”6
“L‑effett multiplikatur tal‑baġit tal‑UE: Effett multiplikatur addizzjonali jinkiseb matul il‑ħajja tal‑istrument 
finanzjarju innovattiv, jekk il‑ħlas lura tal‑kapital jew tal‑imgħax u r‑rikavat ta’ investiment jistgħu jerġgħu 
jintużaw għall‑istrument. Karattru “ċirkolari” (rotanti) bħal dan jista’ jżid b’mod konsiderevoli l‑effetti 
tal‑istrumenti”7.
5 KUMM(2011) 662 finali tad ‑19 ta’ Ottubru 2011 “Qafas għall‑ġenerazzjoni li jmiss ta’ strumenti finanzjarji innovattivi ‑ il‑pjattaforma tal‑UE 
tal‑ekwità u tad‑dejn”.
6 KUMM(2011) 500 finali tad ‑29 ta’ Ġunju 2011 “Baġit għall‑Ewropa 2020”.
7 KUMM(2011) 662.Kaxxa 1
11 Introduzzjoni
06 
Il‑Kunsill8 u l‑Kummissjoni stennew li 
l‑użu mill‑istrumenti finanzjarji kien se 
jiżdied taħt il‑qafas finanzjarju pluri ‑
ennali għall ‑2014 ‑2020 kif imqabbel 
mal ‑2007 ‑2013.
07 
Fir‑riżoluzzjoni ta’ kwittanza tiegħu 
għas‑sena 20109, il‑Parlament Ewropew 
iddikjara li l‑Kummissjoni kienet ip ‑
promwoviet użu akbar ta’ strumenti 
finanzjarji għall‑qafas finanzjarju pluri ‑
ennali li jmiss10.
Żviluppi reċenti
08 
Fil‑komunikazzjoni reċenti tagħha 
“Pjan ta’ Investiment għall‑Ewropa”11 
il‑Kummissjoni tiddikjara li għandha 
l‑intenzjoni li timmassimizza l‑impatt 
mill‑fondi tal‑UE. Għaldaqstant hija 
tistieden lill‑Istati Membri biex iżidu 
b’mod sinifikanti l‑użu tagħhom 
minn strumenti finanzjarji f’oqsma 
ta’ investiment ewlenin taħt il‑Fondi 
SIE12 għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni mill ‑2014 sal ‑2020 sabiex jinkiseb 
mill‑anqas irdoppjar kumplessiv tal‑in ‑
fiq. F’dan ir‑rigward hija tirrakkomanda 
wkoll perċentwali fil‑mira għall‑użu 
minnhom.13Strumenti finanzjarji 
fl‑iżvilupp rurali
09 
Il‑politika ta’ żvilupp rurali tal‑UE tiġi 
implimentata permezz ta’ programmi 
tal‑iżvilupp rurali (PŻR). Kull wieħed 
minn dawn il‑programmi jkopri per ‑
jodu ta’ seba’ snin. L‑istrumenti finanz ‑
jarji ilhom parti mill‑politika ta’ żvilupp 
rurali mis‑sena 2000 ‘il hawn.
10 
Għal dan il‑qasam, il‑leġiżlazzjoni 
prinċipali għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013 hija r‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) Nru 1974/200614, 
li ppreveda tliet tipi ta’ strument 
finanzjarju: fondi ta’ kapital ta’ riskju, 
fondi ta’ garanzija u fondi ta’ self. 
Fil‑verità, l‑Istati Membri stabbilixxew 
11‑il fond ta’ garanzija (fil‑Bulgarija, 
fi Franza (Korsika), fi 8 reġjuni Taljani 
differenti u fir‑Rumanija) u 3 fondi ta’ 
self (fil‑Greċja, fil‑Latvja u fil‑Litwanja) 
bejn l ‑2009 u l ‑2014 iżda ebda fond ta’ 
kapital ta’ riskju (ara l‑ Figura 2 ).8 Ara eż. il‑paragrafu 26 
tal‑konklużjonijiet tal‑Kunsill 
Ewropew (l ‑24 u l ‑25 ta’ 
Ottubru 2013) (EUCO 169/13) li 
jiddikjara: “in‑negozjati dwar 
il‑programmazzjoni tal‑Fondi 
Ewropej Strutturali u ta’ 
Investiment (ESIF) għandhom 
jintużaw biex jiżdied b’mod 
sinifikanti l‑appoġġ globali 
tal‑UE minn dawn il‑fondi 
għall‑istrumenti finanzjarji 
bbażati fuq l‑ingranaġġ 
għall‑SMEs fl ‑2014 ‑2020, filwaqt 
li tal‑inqas jiġi rdoppjat f’pajjiżi 
fejn il‑kondizzjonijiet għadhom 
ristretti. ”
9 Id‑Deċiżjoni tal‑Parlament 
Ewropew tal ‑10 ta’ Mejju 2012 
dwar il‑kwittanza għall‑ 
implimentazzjoni tal‑baġit 
ġenerali tal‑Unjoni Ewropea 
għas‑sena finanzjarja 2010, 
Taqsima III – il‑Kummissjoni 
(KUMM(2011) 473 finali – C7 ‑
0256/2011 – 2011/2201(DEC)) 
P7_TA(2012)0153.
10 KUMM(2011) 662 finali, ibid.
11 COM(2014) 903 final tas ‑26 ta’ 
Novembru 2014.
12 Il‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali, il‑Fond Soċjali 
Ewropew, il‑Fond ta’ Koeżjoni, 
il‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali u l‑Fond 
Ewropew għall‑Affarijiet 
Marittimi u s‑Sajd.
13 Huwa rakkomandat li l‑Istati 
Membri jwasslu, permezz ta’ 
strumenti finanzjarji, 
perċentwal speċifiku 
tal‑allokazzjonijiet li saru 
fil‑ftehimiet ta’ sħubija 
tagħhom lil kull wieħed 
mill‑oqsma ta’ investiment 
ewlenin kif ġej: 50 % fil‑qasam 
tal‑appoġġ għall‑SMEs, 20 % 
fil‑qasam tal‑miżuri tat‑tnaqqis 
tas‑CO2, 10 % fil‑qasam 
tat‑teknoloġija tal‑informazzjo ‑
ni u tal‑komunikazzjoni, 10 % 
fil‑qasam tat‑trasport 
sostenibbli, 5 % fil‑qasam 
tal‑appoġġ għar‑riċerka, 
l‑iżvilupp u l‑innovazzjoni u 5 % 
fil‑qasam tal‑effiċjenza 
ambjentali u tar‑riżorsi.
14 Ir‑Regolament tal‑Kummissjoni 
(KE) Nru 1974/2006 tal ‑15 ta’ 
Diċembru 2006 li jistabbilixxi 
regoli ddettaljati 
għall‑applikazzjoni tar‑Regola ‑
ment tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005 dwar 
l‑appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15).
12 Introduzzjoni
Strumenti finanzjarji fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013Figura 2
Sors: Data  mill‑ftehimiet ta’ finanzjament rilevanti.Stati Membri/Reġjuni li stabbilixxew 
strumenti /f_inanzjarji
Korsika FG (2012)Il-Latvja: FS (2010)
Il-Litwanja: FS (2009)
Ir-Rumanija: FG (2010)
Il-Bulgarija: FG (2011)
Il-Greċja: FS (2013)
Il-Calabria: FG (2010)
Il-Basilicata, Il-Campania, Il-Molise, Il-Puglia, Sqallija: FG (2011) Il-Lazio: FG (2012)L-Umbria: FG (2014)Fg: Fond ta' garanzija
Fs: Fond ta' self(20XX): Data tal-kapitalizzazzjoni tal-fond
13 Introduzzjoni
11 
L‑Istati Membri qed jużaw strumenti 
finanzjarji biex jitfgħu il‑mira fuq 
attivitajiet taħt l‑Assi 1 u l‑Assi 3 
tal‑PŻR għal miżuri bħall‑modernizzar 
tal‑azjendi agrikoli, iż‑żieda fil‑valur 
tal‑prodotti agrikoli u tal‑forestrija, jew 
il‑ħolqien u żvilupp ta’ negozju. Fondi 
ta’ garanzija jipprovdu garanziji finanz ‑
jarji għall‑kreditu mfittex minn ne ‑
gozji jew organizzazzjonijiet, u b’hekk 
għandhom l‑għan li jagħmluha aktar 
faċli għalihom li jiksbu finanzjament 
minn banek. Filwaqt li s‑sidien individ ‑
wali tal‑proġetti jħallsu lura s‑selfiet 
tagħhom, il‑garanziji jiġu rilaxxati 
u jistgħu jinħarġu garanziji ġodda. 
Fondi ta’ self jipprovdu flus għal selfiet 
għal proġetti ta’ żvilupp ta’ negozji. 
Il‑flus isiru disponibbli għal selfiet 
ġodda filwaqt li proġetti individwali 
jħallsu lura dawk preċedenti.12 
Mill‑ammont totali ta’ EUR 700 miljun15 
kontribwit għall‑istrumenti finanz ‑
jarji (ara l‑paragrafu 4), il‑flus pubbliċi 
rrappreżentaw EUR 564 miljun u se ‑
hem l‑UE minn dan ammonta għal 
bejn wieħed u ieħor EUR 440 miljun. 
Il‑Figura 3  turi l‑allokazzjonijiet ripar ‑
titi skont l‑Istat Membru.
Finanzjament ta’ strumenti finanzjarji fi tmiem l ‑2013Figura 3
Sors: Data  mill‑pjanijiet ta’ direzzjoni tan‑negozju, mir‑rapporti ta’ progress annwali 2013 rilevanti 
u mill‑kalkoli tal‑QEA.050100150200250300Miljun EUR
Il-Bulgarija
Franza (Korsika)Il-Greċja
L-Italja (Sqallija) L-Italja (il-Puglia) L-Italja (il-Lazio)
L-Italja (il-Campania)L-Italja (l-Umbria) L-Italja (il-Molise)L-Italja (il-Basilicata)L-Italja (il-Calabria)Il-LatvjaIl-Litwanja Ir-Rumanija15 Dan l‑ammont kien jinkludi 
ammont ta’ EUR 138 miljun ta’ 
flus privati mħallsa għal 
ġol‑fond ta’ self fil‑Greċja 
minbarra l‑EUR 115 ‑il miljun ta’ 
flus pubbliċi.
14 Introduzzjoni
Ġestjoni tal‑istrumenti 
finanzjarji fl‑iżvilupp 
rurali
13 
Il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jikkon ‑
dividu l‑ġestjoni tal‑istrumenti finan ‑
zjarji. Il‑Kummissjoni tevalwa u tap ‑
prova l‑PŻR imħejjija u ppreżentati 
mill‑Istati Membri, li jadottaw 
id‑dispożizzjonijiet leġiżlattivi, statu ‑
torji u amministrattivi kollha meħtieġa 
biex jiżguraw li l‑istrumenti finanz ‑
jarji jaħdmu b’mod korrett. L‑erba’ 
atturi prinċipali fl‑Istati Membri huma 
l‑awtorità maniġerjali (ġeneralment 
il‑Ministeru tal‑Agrikoltura), il‑maniġer 
tal‑fond, l‑istituzzjonijiet finanzjarji 
(eż. banek u istituzzjonijiet ta’ kreditu) 
u r‑riċevituri finali (eż. azjendi agrikoli 
jew kumpaniji tal‑ipproċessar tal‑ikel).
14 
L‑awtoritajiet maniġerjali jfasslu 
u jissorveljaw l‑istrumenti finanzjarji. 
Il‑maniġers tal‑fondi huma meħtieġa jimplimentaw l‑istrateġija ta’ investi ‑
ment u jivverifikaw jekk l‑investimenti 
verament jilħqux l‑objettivi intenz ‑
jonati tagħhom. L‑istituzzjonijiet finan ‑
zjarji jivvalutaw il‑vijabbiltà ekonomika 
tal‑proġetti ppreżentati u janalizzaw 
l‑affidabbiltà kreditizja tar‑riċevituri 
finali. Dawn tal‑aħħar jidħlu f’kuntratti 
(ta’ self jew ta’ garanzija) mal‑maniġers 
tal‑fondi u/jew mal‑istituzzjonijiet 
finanzjarji. Ir‑riċevituri finali huma 
responsabbli wkoll għall‑eżekuzzjoni 
reali tal‑investimenti u għar‑rimborż 
tal‑istituzzjonijiet finanzjarji skont 
id‑dispożizzjonijiet tal‑kuntratti 
tagħhom.
15 
Ir‑responsabbiltajiet u l‑kompiti 
speċifiċi tad‑diversi atturi jiddependu 
wkoll mit‑tip ta’ strument finanzjarju 
applikat, billi l‑fondi ta’ self jiffunz ‑
jonaw b’mod differenti mill‑fondi ta’ 
garanzija. Pereżempju, flussi ta’ flus 
joħorġu minn fondi ta’ self, li mhuwiex 
il‑każ għal fondi ta’ garanzija, dment li 
r‑riċevitur ma jaqax f’kontumaċja.
Strumenti finanzjarji fil‑qosor
 οStrumenti li jistgħu jitħallsu lura: il‑flus jistgħu jerġgħu jintużaw fil‑qasam tal‑programm. L‑effett rotanti huwa 
importanti fi żmien meta l‑baġits pubbliċi huma ristretti.
 οEffett ewlieni ieħor mistenni huwa li jiġi attirat kapital privat addizzjonali għall‑ilħuq tal‑objettivi ta’ politika 
tal‑UE: dan jissejjaħ ingranaġġ.
 οFtit li xejn esperjenza u materjalità baxxa għall‑iżvilupp rurali, billi l‑qasam ewlieni għall‑istrumenti finanzjarji sa 
issa kien il‑koeżjoni.
 οIl‑fondi ta’ garanzija jintużaw b’mod predominanti, iżda ġew stabbiliti wkoll xi fondi ta’ self.
 οIr‑responsabbiltajiet tal‑maniġment huma kondiviżi bejn il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri.
 οIl‑Kummissjoni tippromwovi l‑użu minn strumenti finanzjarji iżda jeżistu diffikultajiet u riskji 
tal‑implimentazzjoni.
15
 Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
16 
L‑iskop ta’ dan l‑awditu kien li jiġi 
determinat jekk l‑istrumenti finanzjarji 
implimentati taħt il‑politika ta’ żvilupp 
rurali kinux tfasslu u ġew immaniġġjati 
sew fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013. Barra minn hekk, ir‑regola ‑
menti prinċipali tal‑UE għall‑perjodu 
ta’ programmazzjoni tal‑iżvilupp rurali 
2014 ‑2020 ġew approvati reċentement. 
Dan ippermetta li Qorti tqis il‑punt 
sa fejn il‑bidliet introdotti mill‑qafas 
legali l‑ġdid x’aktarx li kien se jkollhom 
impatt sinifikanti fuq in‑nuqqasijiet 
ewlenin identifikati matul l‑awditu.
17 
Il‑mistoqsija kumplessiva tal‑awditjar 
kienet:
L‑istrumenti finanzjarji huma għodda 
ta’ suċċess u promettenti fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali?
B’mod aktar speċifiku, l‑awditu kellu 
l‑għan li jirrispondi għall‑mistoqsijiet 
li ġejjin:
 — L‑istrumenti finanzjarji ġew stab ‑
biliti u kapitalizzati sew fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013?
 — L‑istrumenti finanzjarji kellhom 
prestazzjoni tajba fil‑perjodu 
2007 ‑2013?
 — Fil‑perjodu 2007 ‑2013 kien hemm 
stabbiliti kundizzjonijiet adegwati 
tal‑politika ta’ stralċ u ta’ ħruġ?
 — Il‑qafas 2014 ‑2020 għandu l‑po ‑
tenzjali li jipprovdi t‑titjib meħtieġ 
għall‑istrumenti finanzjarji?18 
Il‑Qorti stabbilixxiet kriterji tal‑awditjar 
li jikkonċernaw it‑tfassil, l‑implimen ‑
tazzjoni u l‑monitoraġġ/l‑evalwazzjoni 
ta’ strumenti finanzjarji. Dawn il‑kriterji 
ġew żviluppati minn awditi preċedenti 
tal‑Qorti, leġiżlazzjoni, dokumenti 
tal‑Kummissjoni u pubblikazzjonijiet 
oħra. Il‑Qorti kkonsultat ukoll esperti 
mill‑OECD16 dwar il‑validità u l‑fattib ‑
biltà ta’ dawn il‑kriterji tal‑awditjar 
u wettqet analiżi tad‑dokumentazzjoni 
eżistenti tal‑OECD.
19 
Twettqu żjarat tal‑awditjar fi Franza, 
fil‑Greċja, fil‑Litwanja, fir‑Rumanija 
u fl‑Italja, u ġiet żgurata l‑inklużjoni 
kemm ta’ fondi ta’ garanzija17 kif ukoll 
ta’ fondi ta’ self18. F’kull Stat Membru, 
inġabret evidenza tal‑awditjar u din 
ġiet eżaminata bi tqabbil mal‑kriterji 
tal‑awditjar permezz ta’ intervisti 
u l‑analiżi ta’ dokumenti u ta’ data . 
Permezz ta’ analiżijiet fl‑uffiċċju, 
l‑awdituri ġabru u analizzaw ukoll 
informazzjoni addizzjonali dwar stru ‑
menti finanzjarji implimentati minn 
Stati Membri jew reġjuni li ma nżarux 
(b’mod partikolari l‑Bulgarija u l‑Latv ‑
ja). Huma kellhom intervisti wkoll ma’ 
uffiċjali tal‑Kummissjoni u analizzaw 
dokumenti rilevanti.
20 
Il‑Qorti stħarrġet kampjun ta’ 37 
awtorità maniġerjali, li 32 minnhom 
ma kienu implimentaw ebda strument 
finanzjarju taħt il‑politika ta’ żvilupp 
rurali fil‑perjodu 2007 ‑2013. Fi tmiem 
l‑2013, dawn l‑awtoritajiet maniġerjali 
kienu assorbew madwar 90 % 
tal‑pagamenti tal‑FAEŻR għal miżuri 
ta’ investiment ewlenin li taħthom 
intużaw strumenti finanzjarji19. L‑iskop 
tal‑istħarriġ prinċipalment kien li jiġu 
identifikati r‑raġunijiet li kienu kkon ‑
tribwixxew speċifikament, fil‑fażijiet 
tal‑ippjanar u tat‑tfassil, lejn il‑pre ‑
venzjoni milli jistabbilixxu strument 
finanzjarju wieħed jew aktar.16 Organizzazzjoni 
għall‑Kooperazzjoni 
u l‑Iżvilupp Ekonomiċi.
17 Franza (Korsika), l‑Italja 
(il‑Puglia u Sqallija) 
u r‑Rumanija.
18 Il‑Greċja u l‑Litwanja.
19 Jiġifieri l‑miżura 121 
(Modernizzar tal‑azjendi 
agrikoli) u l‑miżura 123 (Żieda 
fil‑valur tal‑prodotti agrikoli 
u tal‑forestrija).
16
 Osservazzjonijiet
L‑istrumenti finanzjarji 
ġew stabbiliti 
u kapitalizzati sew 
fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 
2007 ‑2013?
21 
Kienet meħtieġa tħejjija b’attenzjoni 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013 sabiex tiġi pprovduta bażi solida 
għall‑istrumenti finanzjarji. B’mod 
partikolari, kien jeħtieġ li l‑qafas legali 
għall‑istrumenti finanzjarji jieħu inkun ‑
siderazzjoni l‑karatteristiċi speċifiċi 
tal‑politika ta’ żvilupp rurali u kellu 
jkun hemm valutazzjoni tal‑ħtiġijiet re ‑
ali, fuq il‑bażi ta’ informazzjoni kwanti ‑
fikabbli affidabbli li kienet tiġġustifika 
t‑tip ta’ SIF meħtieġa, tiddetermina 
d‑domanda tas‑suq għall‑appoġġ 
mis‑SIF u tiddimostra li l‑ammont ta’ 
kapital assenjat għall‑fond kien xieraq. 
Il‑Qorti eżaminat dawn il‑karatteristiċi 
prinċipali tat‑tfassil ta’ strumenti fi ‑
nanzjarji matul il‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013.
Il‑qafas ta’ programmazz ‑
joni ma tħejjiex b’mod 
sodisfaċenti
22 
Din it‑taqsima tivvaluta jekk il‑qafas 
legali għall‑istrumenti finanzjarji 
ħax inkunsiderazzjoni l‑karatteristiċi 
speċifiċi tal‑politika ta’ żvilupp ru ‑
rali u valutazzjoni solida tal‑ħtiġijiet. 
Hija tipprovdi wkoll informazzjoni 
mill‑istħarriġ li ntbagħat lill‑Istati 
Membri dwar l‑utilizzazzjoni baxxa 
mill‑istrumenti finanzjarji fil‑perjodu 
2007 ‑2013.Il‑qafas legali 2007 ‑2013 
għall‑istrumenti finanzjarji ma 
kienx imfassal speċifikament 
għall‑iskopijiet tal‑iżvilupp rurali
23 
Il‑Qorti sabet li l‑qafas legali 2007 ‑
2013 għall‑istrumenti finanzjarji 
fl‑iżvilupp rurali kien influwenzat 
b’mod predominanti mill‑politika 
ta’ koeżjoni. Il‑Kummissjoni ma 
kinitx kapaċi turi li kienet evalwat 
u indirizzat il‑karatteristiċi speċifiċi 
tal‑iżvilupp rurali meta fasslet dan 
il‑qafas. Fl‑iżvilupp rurali, b’differenza 
għall‑koeżjoni, pereżempju, il‑biċċa 
l‑kbira mill‑benefiċjarji potenzjali 
kienu azjendi agrikoli żgħar, li kienu 
mdorrija b’għotjiet mhux rimborżabbli 
u l‑proġetti kienu wkoll żgħar ħafna. 
Barra minn hekk, l‑awtoritajiet 
maniġerjali tal‑Istati Membri ma kienx 
kellhom biżżejjed esperjenza b’tipi ta’ 
fondi li ma kinux għotjiet.
24 
Il‑Kummissjoni ma kellhiex biżżejjed 
esperjenza preċedenti ta’ strumenti 
finanzjarji fl‑iżvilupp rurali li fuqha 
setgħet tibbaża l‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013. Filwaqt li miżura 
separata ta’ inġinerija finanzjarja 
kienet fil‑fatt disponibbli fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2000 ‑2006, fil‑prat ‑
tika, il‑Portugall u erba’ reġjuni Taljan 
biss20 kienu stabbilixxew strumenti fi ‑
nanzjarji. L‑inġinerija finanzjarja kienet 
il‑miżura implimentata l‑anqas.20 Il‑Basilicata, il‑Calabria, 
u l‑Puglia (taħt EAGGF‑Gwida) 
u l‑Marche (taħt it‑Taqsima 
tal‑Garanziji tal‑FAEGG).
17 Osservazzjonijiet
Eżempji ta’ objettivi użati għal strumenti finanzjarji
Fil‑Greċja, l‑objettivi intenzjonati għall‑istabbiliment tal‑fond ta’ self issemmew f’termini ġenerali fil‑PŻR 
rivedut; dawn kienu jinkludu t‑tisħiħ tal‑likwidità għar‑riċevituri finali/għall‑mutwatarji u l‑allokazzjoni ta’ 
selfiet minn banek b’kundizzjonijiet favorevoli sabiex tiġi appoġġata l‑intraprenditorija, u t‑tħaffif tal‑assorbi ‑
ment tal‑fondi tal‑FAEŻR.
Fil‑Litwanja, l‑objettiv għall‑fond ta’ self inkluż fil‑PŻR kien li jiġi pprovdut aċċess għall‑kreditu għal investi ‑
menti li jsegwu l‑objettivi elenkati fil‑miżuri.
Fl‑Italja (l‑Puglia u Sqallija), l‑objettiv assenjat għall‑istrument finanzjarju kien li jiżdied l‑aċċess għall‑kreditu 
għal azjendi agrikoli. Il‑PŻR ma żviluppaw ebda objettiv ulterjuri.
Fil‑PŻR Rumen, l‑objettivi tal‑iskemi ta’ garanzija kienu dawn li ġejjin: aċċess imtejjeb għall‑kreditu 
għall‑iżvilupp rurali, u interess u kunfidenza akbar min‑naħa tal‑istituzzjonijiet finanzjarji fl‑ekonomija rurali.Kaxxa 225 
Tliet tipi ta’ strumenti biss ġew inklużi 
fil‑qafas legali 2007 ‑2013 (ara l‑para ‑
grafu 10), mingħajr ebda spjegazzjoni. 
Barra minn hekk, fid‑dokumentazzjoni 
prodotta mill‑OECD u mill‑FAO21, u per ‑
mezz tal‑iskambji li saru mal‑esperti 
tal‑OECD u mal‑awtoritajiet nazzjonali 
matul iż‑żjarat fl‑Istati Membri, il‑Qorti 
sabet li fil‑fatt intużaw tipi oħra ta’ 
strument fis‑settur tal‑biedja, bħal 
finanzjament ta’ riċevuti tal‑ħżin22.L‑objettivi kienu ġenerali u ma 
kien hemm ebda valutazzjoni ċara 
tal‑ħtiġijiet reali
26 
L‑Istati Membri li użaw l‑istrumenti 
ma stabbilixxewx objettivi speċifiċi 
u li jistgħu jitkejlu. L‑objettivi li 
huma pprovdew kienu pjuttost 
vagi u għaldaqstant ma tqisux utli 
għall‑valutazzjoni ta’ jekk id‑dis ‑
krepanza fil‑kreditu kinitx tnaqqset. 
Eżempji ta’ kif dawn l‑objettivi ġew 
definiti huma inklużi fil‑ Kaxxa 2 .
27 
Il‑valutazzjoni tal‑ħtiġijiet reali ma 
kinitx ibbażata fuq informazzjoni 
kwantifikabbli affidabbli u ma kienx 
hemm disponibbli valutazzjonijiet 
formali tal‑lakuni għal ebda wieħed 
mill‑Istati Membri li implimentaw 
l‑istrumenti finanzjarji. Għalkemm 
il‑leġiżlazzjoni fil‑fatt ma kinitx 
teħtieġ valutazzjoni tal‑lakuni, ma 
kien hemm ukoll ebda tip ieħor ta’ 
analiżi b’valur probatorju simili, bħal informazzjoni kwantifikata dwar 
in‑natura tal‑ħtiġijiet u l‑aktar tip 
xieraq ta’ strument finanzjarju. Il‑pro ‑
grammi kollha sempliċiment irrappur ‑
taw nuqqas ta’ likwidità u diffikultajiet 
ġenerali għas‑settur agrikolu fil‑ksib 
ta’ aċċess għall‑kreditu. Din id‑dgħufija 
fil‑valutazzjoni inizjali tal‑ħtiġijiet 
irriżultat f’għadd kbir ta’ strumenti 
finanzjarji li kienu kapitalizzati b’mod 
eċċessiv (ara l‑paragrafu 43).21 L‑Organizzazzjoni tal‑Ikel 
u tal‑Agrikoltura 
tan‑Nazzjonijiet Uniti.
22 Riċevuti jinħarġu bħala 
evidenza li komoditajiet 
speċifiċi ta’ kwantità u kwalità 
ddikjarati ġew depożitati 
f’postijiet minn depożitanti 
msemmija. Dawn tal‑aħħar 
jistgħu jużawhom bħala 
kollateral biex jiksbu 
finanzjament.
18 Osservazzjonijiet
L‑istrumenti finanzjarji ma tqiesux 
utli mill‑biċċa l‑kbira mill‑Istati 
Membri
28 
L‑istħarriġ tal‑Qorti kkonferma li 
l‑biċċa l‑kbira mill‑Istati Membri 
ma qisux l‑għodda tal‑istrumenti 
finanzjarji bħala utli23. L‑adattezza 
tal‑istrumenti finanzjarji fir‑rigward 
tal‑karatteristiċi tal‑biċċa l‑kbira 
mill‑benefiċjarji tal‑FAEŻR kienet 
problema ewlenija għall‑awtoritajiet 
maniġerjali. Ir‑raġuni prinċipali msem ‑
mija kienet li kien hemm nuqqas ta’ 
domanda għall‑istrumenti finanzjarji 
billi l‑benefiċjarji potenzjali ma kinux 
familjari magħhom u kienu mdorrija 
jiffinanzjaw proġetti b’għotjiet.29 
It‑tabella hawn taħt tikkonferma l‑in ‑
teress limitat fl‑istrumenti finanzjarji 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013 billi madwar 1,5 % tal‑ammonti 
tal‑FAEŻR minfuqa għall‑assi rilevanti 1 
u 3 tal‑iżvilupp rurali tħallsu permezz 
ta’ strumenti finanzjarji (it‑ Tabella 1 ).
Madankollu r‑regoli ta’ nfiq 
huma vantaġġużi għall‑Istati 
Membri
30 
Il‑Qorti sabet li l‑istrumenti finanzjarji 
kienu attraenti għal xi Stati Membri 
minħabba li kienu jippermettu nfiq 
aktar veloċi, u b’hekk jgħinu biex 
jiffaċilitaw l‑applikazzjoni ta’ ċerti 
dispożizzjonijiet fir‑rigward tal‑assorb ‑
iment ta’ flus l‑UE. Huma jistgħu wkoll 
jiġġeneraw dħul (imgħax).23 Ir‑raġunijiet prinċipali kienu kif 
ġej: il‑karatteristiċi speċifiċi 
tal‑iżvilupp rurali mhumiex 
indirizzati (jew mhumiex 
indirizzati kif xieraq) mill‑qafas 
legali regolatorju, 
il‑popolazzjoni ta’ benefiċjarji, 
b’mod notevoli bdiewa, huma 
mdorrija jirċievu għotjiet, ma 
ġewx identifikati biżżejjed 
vantaġġi tal‑użu minn 
strumenti finanzjarji meta 
mqabbla ma’ miżuri oħra ta’ 
appoġġ, l‑appoġġ permezz ta’ 
strumenti finanzjarji ma kienx 
se jkun jaqbel 
mal‑karatteristiċi standard ta’ 
benefiċjarji komuni tal‑FAEŻR, 
u ma ġiet identifikata ebda 
ħtieġa jew domanda għal 
strumenti finanzjarji fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali.
Ammonti tal‑FAEŻR imħallsa għal ġol‑istrumenti finanzjarji fit‑total tal‑infiq 
tal‑FAEŻR
Ammont  
(f’EUR  miljun)Perċentwal imqabbel mal‑pagamenti 
tal‑FAEŻR għall‑assi 1 u 3 sal ‑15 ta’ Ottubru 
2014 (inkużi pagamenti bil‑quddiem)
Nefqa ddikjarata kumulattiva tal‑FAEŻR għall‑assi 1 u 3 
(mir‑raba’ kwart tal ‑2006 sat‑tielet kwart tal ‑2014)1 32 767 100.00  %
Strumenti finanzjarji (sehem massimu disponibbli tal‑FAEŻR 
tal‑kapital tal‑fond sad‑dikjarazzjoni tat‑tielet kwart tal ‑2014)2 530 1.62  %Tabella 1
1 Sors: Id‑DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali– Anness għan‑nota ta’ informazzjoni dwar il‑programmi tal‑iżvilupp rurali ‑  Kumitat għall‑Iżvilupp 
Rurali – id ‑19 ta’ Novembru 2014.
2 Il‑kalkolu tal‑QEA bbażat fuq id‑dikjarazzjonijiet tal‑infiq ta’ kull kwart tas‑sena.
19 Osservazzjonijiet
Kontribuzzjonijiet għal strumenti 
finanzjarji huma ttrattati bħala 
nfiq imġarrab
31 
Ir‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1290/2005 jiddikjara li l‑Kum ‑
missjoni għandha tagħmel ħlasijiet 
intermedji sabiex tirrimborża l‑infiq 
imwettaq fl‑implimentazzjoni tal‑pro ‑
grammi24. Ir‑Regolament tal‑Kummis ‑
sjoni (KE) Nru 1974/2006 jiddikjara li 
l‑infiq iddikjarat lill‑Kummissjoni (bħala 
mġarrab) għandu jinkludi l‑infiq totali 
mħallas biex jiġu stabbiliti l‑istrumenti 
finanzjarji jew bħala kontribuzzjoni 
lejhom25. Din id‑dispożizzjoni pper ‑
mettiet li l‑Istati Membri jiddikjaraw 
livelli ta’ nfiq ogħla minn dak li seħħ 
fir‑realtà.
L‑imgħax li jinġabar jiġi dovut 
lill‑Istati Membri
32 
Il‑leġiżlazzjoni tippermetti wkoll li 
l‑ammont sħiħ tal‑kapital tal‑fond 
jiġi kklejmjat u mħallas mill‑bidu 
nett lill‑istrumenti finanzjarji. Kien 
hemm inċentiv għall‑Istati Membri li 
jagħmlu dan billi b’hekk imbagħad 
setgħu jaqilgħu l‑imgħax billi jinvestu 
l‑kapital tal‑fond. Il‑każ li juri dan 
bl‑aħjar mod instab fir‑Rumanija fejn 
l‑ammont sħiħ tal‑kapital tal‑fond 
tħallas f’kontribuzzjoni unika u nżamm 
f’kontijiet nazzjonali. It‑tip ta’ strument 
finanzjarju stabbilit (fond ta’ garan ‑
zija) u r‑rata baxxa ta’ kontumaċja26 
(taħt il ‑1 %) fissru li l‑Istat Membru 
fil‑verità ma kellux għalfejn jonfoq 
il‑biċċa l‑kbira mill‑kapital, u b’hekk 
seta’ jiġġenera ammont sinifikanti ta’ 
mgħax. Sa tmiem l ‑2013, ir‑Rumanija 
qalgħet total ta’ madwar EUR 50 miljun 
b’dan il‑mod.Garanziji rilaxxati fi tmiem 
il‑perjodu ta’ programmazzjoni 
kienu eliġibbli għal 
kofinanzjament mill‑UE
33 
Kwalunkwe self maħruġ lir‑riċevituri 
finali mbagħad imħallas lura fil‑fond, 
jew garanziji li kienu nħarġu biex 
ikopru selfiet u mbagħad ġew 
rilaxxati, tqiesu bħala eliġibbli fi 
tmiem il‑perjodu ta’ programmazzjoni 
għall‑kofinanzjament mill‑FAEŻR. Dan 
wassal għal sitwazzjoni fejn il‑flus 
setgħu jinżammu mill‑Istat Mem ‑
bru kkonċernat, ukoll jekk, fl‑aħħar 
mill‑aħħar, ma kinux għadhom f’riskju 
(self imħallas lura) jew qatt ma kienu 
seħħew ebda spiża reali jew fluss ta’ 
flus (garanziji rilaxxati). Għalkemm dan 
għandu l‑appoġġ ta’ regolament ta’ 
implimentazzjoni27, il‑Qorti tenfasizza 
li l‑prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja ta ‑
jba mhumiex rispettati meta l‑garanziji 
rilaxxati jitqiesu bħala nfiq eliġibbli 
billi dawn, fil‑fatt, qatt ma ntnefqu 
f’termini monetarji (ara wkoll il‑para ‑
grafi 75 sa 77).24 L‑Artikolu 26 tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1290/2005 
tal‑21 ta’ Ġunju 2005 dwar 
il‑finanzjament tal‑Politika 
Agrikola Komuni (ĠU L 209, 
11.8.2005, p. 1).
25 L‑Artikolu 52(1) 
tar‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/2006.
26 Din tiġi definita bħala 
l‑ammonti ta’ garanzija 
f’kontumaċja meta mqabbla 
mal‑ammonti ta’ garanziji 
maħruġa.
27 Ir‑Regolament 
tal‑Kummissjoni 
(KE) Nru 1974/2006.
20 Osservazzjonijiet
Strumenti finanzjarji stabbiliti 
sabiex il‑flus pubbliċi (selfiet/
garanziji) jgħinu l‑infiq tal‑flus 
pubbliċi (għotjiet)
34 
L‑istrumenti finanzjarji ntużaw 
prinċipalment biex jgħinu li jiġi 
rilaxxat l‑infiq taħt il‑FAEŻR fil‑perjodu 
2007 ‑2013 iżda l‑impatt tagħhom fuq 
il‑konsum tal‑għotjiet mhux dejjem 
ġie kkorroborat mid‑ data  disponib ‑
bli. Fatturi strutturali wkoll xekklu dan 
l‑impatt (ara l‑ Kaxxa 3 ).35 
L‑istrumenti finanzjarji ġew stabbiliti 
sabiex il‑flus pubbliċi (selfiet/garanziji) 
jkunu jistgħu jgħinu flus pubbliċi oħra 
(għotjiet), aktar milli jipprovdu altern ‑
attiva għall‑għotjiet. Għall‑istrumenti 
finanzjarji implimentati fl ‑2007 ‑2013 
mill‑Istati Membri miżjura, il‑Qorti 
sabet li applikanti għal għotjiet biss 
setgħu jaċċessawhom (aċċess indirett).
Diffikultajiet strutturali fil‑ksib ta’ aċċess għal kreditu fir‑Rumanija
L‑aġenzija tal‑pagamenti stmat li, fl‑aħħar mill‑aħħar, proġetti approvati li jammontaw għal total ta’ 
EUR 700 miljun, taħt il‑miżuri ta’ investiment kollha, ma setgħux jiġu esegwiti billi l‑benefiċjarji potenzjali ma 
kinux setgħu jiksbu kreditu jew ma kellhomx kollateral. Bejn wieħed u ieħor 69 % tal‑kanċellazzjonijiet ta’ 
proġetti sa Ġunju 2014 kienu dovuti għan‑nuqqas ta’ sehem ta’ kofinanzjament. Minħabba fatturi strutturali 
(ftit li xejn interess fl‑agrikoltura minn naħa tal‑banek, ebda storja kreditizja, ebda sigurtà adegwata oħra, 
proġetti li l‑banek qiesu bħala mhux vijabbli ekonomikament), anke bi strument finanzjarju, il‑lakuna fil‑kredi ‑
tu fir‑Rumanija baqgħet hemm u l‑assorbiment tal‑għotjiet relatati ma’ garanziji kien għadu baxx. Id‑ data  
disponibbli sal ‑31 ta’ Marzu 2014 turi li madwar 15 % tal‑infiq tal‑għotjiet kellu l‑appoġġ ta’ garanzija mill‑fond 
ta’ garanzija kofinanzjat mill‑UE fuq selfiet meħtieġa għall‑finanzjament tal‑proġetti.Kaxxa 3
36 
Il‑Qorti sabet każijiet speċifiċi fl‑Italja 
(il‑Puglia u Sqallija), fil‑Litwanja 
u fir‑Rumanija fejn l‑ammont totali 
tal‑għotja u tal‑istrument finanzjarju 
flimkien kien jew viċin l‑ammont 
tal‑ispiża eliġibbli tal‑proġett, jew 
daqsu jew inkella saħansitra ogħla. 
Għaldaqstant, fi tmiem il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013, kien 
hemm riskju li l‑proġetti fil‑fatt jiġu 
ffinanzjati sa 100 % bi flus pubbliċi.37 
Fil‑qasam ta’ politika tal‑koeżjoni, 
din is‑sitwazzjoni tiġi evitata 
espliċitament, billi l‑istrumenti finanz ‑
jarji u l‑għotjiet joperaw separatament. 
L‑istrumenti finanzjarji ma għandhomx 
il‑permess li jkopru l‑ispejjeż ta’ 
proġett li huma diġà appoġġati minn 
għotja.
21 Osservazzjonijiet
F’ċerti każijiet, l‑istrumenti 
finanzjarji kkontribwixxew biex 
jgħinu jtaffu l‑applikazzjoni 
tar‑regola ta’ diżimpenn
38 
Ir‑Regolament tal‑Kun ‑
sill (KE) Nru 1290/2005 jinkludi 
mekkaniżmu għall‑istimulazzjoni 
tal‑eżekuzzjoni finanzjarja tal‑pro ‑
grammi. Fih regola li tirrikjedi li l‑Kum ‑
missjoni “tiddiżimpenja” (tikkanċella) 
kwalunkwe porzjon ta’ baġit annwali 
li ma jkunx intuża fi ħdan perjodu 
ta’ sentejn (magħrufa bħala r‑regola 
“N+2”28). L‑iskop ta’ din ir‑regola huwa 
li “tgħin sabiex it‑twettiq tal‑pro ‑
grammi jsir b’mod aktar mgħaġġel, 
u tikkontribwixxi għal ġestjoni finan ‑
zjarja soda29”. Il‑Qorti diġà ġibdet 
l‑attenzjoni, f’bosta okkażjonijiet, li 
hemm riskju li l‑istrumenti finanzjarji 
għandhom mnejn jikkontribwixxu lejn 
iċ‑ċirkomvenzjoni ta’ din ir‑regola30.39 
Il‑Kummissjoni tirrikonoxxi wkoll 
dan ir‑riskju fir‑rigward ta’ xi wħud 
mill‑Istati Membri31. Il‑Qorti sabet li 
riskju bħal dan kien jeżisti fil‑Bulgarija, 
fil‑Greċja (il‑ Kaxxa 4 ) u fl‑Italja (Sqalli ‑
ja) fiż‑żmien meta ġew stabbiliti l‑fondi 
tagħhom.28 L‑Artikolu 29 tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1290/2005.
29 Ir‑Rapport Annwali tal‑Attività 
2013 tad‑DĠ Agrikoltura 
u Żvilupp Rurali, l‑Anness 10, 
p. 158.
30 Ir‑rapporti annwali tal‑Qorti li 
jikkonċernaw is‑snin finanzjarji 
2010 (il‑paragrafu 4.33) 
(ĠU C 326, 10.11.2011) u 2012 
(il‑paragrafu 4.7) (ĠU C 331, 
14.11.2013); l‑Opinjoni 
tal‑Qorti Nru 7/2011 dwar 
il‑proposta għal Regolament 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill li jistabbilixxi 
dispożizzjonijiet komuni dwar 
il‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali, il‑Fond Soċjali 
Ewropew, il‑Fond ta’ Koeżjoni, 
il‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali u l‑Fond 
Ewropew Marittimu u tas‑Sajd 
koperti mill‑Qafas Strateġiku 
Komuni u li jistabbilixxi 
d‑dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew 
u l‑Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar 
ir‑Regolament (KE) 
Nru 1083/2006 (il‑paragrafu 49) 
(ĠU C 47, 17.2.2012), ir‑Rapport 
Speċjali Nru 2/2012 (il‑paragra ‑
fu 54);id‑dokument tal‑Qorti 
(2014), “Agrikoltura u koeżjoni: 
ħarsa ġenerali lejn l‑infiq tal‑UE 
għall ‑2007 ‑2013” (il‑paragrafu 
21) (http://eca.europa.eu ).
Is‑sitwazzjoni fir‑rigward tar‑regola “N+2” fil‑Greċja
Fil‑Greċja, sar pagamenti ta’ EUR 115 ‑il miljun fi flus pubbliċi għal fond ta’ self f’Diċembru 2013. Il‑Qorti sabet li 
kien hemm riskju għoli li l‑istabbiliment tal‑fond serva wkoll l‑iskop tal‑limitazzjoni tal‑applikazzjoni tar‑rego ‑
la “N+2”. Dan għaliex:
 οl‑ammont allokat irrappreżenta sehem sinifikanti tal‑fondi disponibbli32;
 οġew żborżati ammonti insinifikanti lil riċevituri finali (ara l‑ Kaxxa 5 );
 οir‑riskju ta’ diżimpenn kien sinifikanti fl ‑2013.
32 Bejn 10 % u 30 % tal‑baġit disponibbli għall‑miżuri kkonċernati.Kaxxa 4
22 Osservazzjonijiet
40 
Għalhekk, fi tlieta mis‑seba’ Stati Mem ‑
bri li stabbilixxew strumenti finanzjarji 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013, l‑istrumenti finanzjarji ġew stab ‑
biliti u ntużaw ukoll biex jinżammu 
l‑pagamenti tal‑UE aktar milli biex 
jiġu indirizzati l‑ħtiġijiet u l‑objettivi 
kkomunikati uffiċjalment. Billi aċċettat 
dawn il‑prattiki l‑Kummissjoni ma 
żguratx li kien hemm aderenza 
mal‑prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja 
tajba33.Kapitalizzazzjoni eċċessiva 
sinifikanti tal‑istrumenti 
finanzjarji
41 
Sitwazzjoni ta’ kapitalizzazzjoni 
eċċessiva sseħħ meta l‑ammont 
imħallas għal ġol‑kapital tal‑istrumenti 
finanzjarji jkun kbir wisq fir‑rigward 
tal‑ammont ipprovdut lir‑riċevituri fi ‑
nali fil‑forma ta’ selfiet jew ta’ garanziji 
maħruġa.
42 
Il‑Figura 4  turi li l‑proċess jibda 
bid‑determinazzjoni tas‑suq poten ‑
zjali għall‑istrumenti finanzjarju. Din 
l‑informazzjoni sservi biex jiġi stmat 
il‑kapital tal‑fond. Stima żbaljata 
tista’ twassal għal kapitalizzazzjoni 
eċċessiva tal‑istrument finanzjarju:31 Fir‑risposta tagħha 
għar‑rapport annwali tal‑Qorti 
li jikkonċerna s‑sena 
finanzjarja 2012, 
il‑Kummissjoni tirrikonoxxi li 
hija nfisha osservat li xi wħud 
mill‑Istati Membri jagħmlu użu 
estensiv minn strumenti ta’ 
inġinerija finanzjarja li jista’ 
jkollu l‑effett li jnaqqas jew li 
jevita t‑telf ta’ fondi taħt 
ir‑regoli N+2.
33 L‑Artikolu 9(2) tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1290/2005 
u l‑Artikolu 73 tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
tal‑20 ta’ Settembru 2005 
dwar appoġġ għall‑iżvilupp 
rurali mill‑Fond Agrikolu 
Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali 
(FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, 
p. 1).
Fatturi li jikkontribwixxu għal kapitalizzazzjoni eċċessivaFigura 4
Attività 
tal-istrument 
ﬁnanzjarju(Proporzjon ta' skopertura 
għar-riskju għall-FG)
(Dawrien tal-FG)(Rata ta' żborż tal-FS)
Kapitalizzazzjoni 
eċċessiva 
tal-istrument 
ﬁnanzjarjuStimar eċċessiv 
tal-kapital 
tal-fondDomanda 
għall-istrument 
ﬁnanzjarjuGaranziji 
pprovduti lil 
riċevituri ﬁnaliSelﬁet ipprovduti 
lil riċevituri ﬁnali
Ammont 
realment mħallas 
għal ġol-kapital 
tal-fondAmmont 
tal-kapital 
tal-fondSuq potenzjali 
għall-istrument 
ﬁnanzjarju
23 Osservazzjonijiet
Ammont ta’ kapital tal‑fond 
ġeneralment kapitalizzat b’mod 
eċċessiv
43 
Il‑Kummissjoni ssorveljat il‑proċess 
tad‑determinazzjoni tal‑ammont 
ta’ kapital tal‑fond ipprovdut 
għall‑istrumenti finanzjarji. Minkejja 
din is‑superviżjoni, il‑Qorti osservat 
kapitalizzazzjoni eċċessiva sinifikanti 
fil‑Bulgarija, fil‑Greċja, fl‑Italja (il‑Ba ‑
silicata u Sqallija), fil‑Litwanja u fir‑Ru ‑
manija. Il‑Kummissjoni ħadet azzjoni 
konkreta biss fil‑każ tal‑Bulgarija, azz ‑
joni li wasslet għal tnaqqis fil‑kapital 
tal‑fond. Eżempji ta’ kapitalizzazzjoni 
eċċessiva jingħataw fil‑ Kaxxa 5 .Raġuni waħda 
għall‑kapitalizzazzjoni eċċessiva 
hija n‑nuqqas ta’ analiżi tajba 
tad‑domanda għal strumenti 
finanzjarji fl‑Istati Membri
44 
Il‑Qorti sabet li kienu saru tentattivi 
mill‑Istati Membri, f’dokumenti oper ‑
azzjonali bħal pjanijiet ta’ direzzjoni 
tan‑negozju, biex jistmaw id‑domanda 
għal strumenti finanzjarji stabbiliti, 
iżda dawn it‑tentattivi kienu bbażati 
fuq stimi approssimattivi tal‑konsum 
tal‑għotjiet. Instabu dgħufijiet simili 
għall‑istrumenti finanzjarji kollha awd ‑
itjati fl‑Istati Membri (ara l‑paragrafu 
19), bl‑eċċezzjoni ta’ Franza (Korsika). 
Informazzjoni li nġabret għal analiżi 
turi li kienu jeżistu wkoll dgħufijiet 
simili fil‑Bulgarija. Xi eżempji huma 
deskritti fil‑ Kaxxa 6 .
Eżempji tal‑kapitalizzazzjoni eċċessiva ta’ strumenti finanzjarji
Fil‑Greċja, il‑fond ta’ self ibbenefika minn finanzjament pubbliku li jammonta għal EUR 115 ‑il miljun, li 
għandhom jintnefqu fil‑perjodu 2014 ‑2015. Fil‑verità, EUR 0,5 miljun biss tħallsu lir‑riċevituri finali sa Novem ‑
bru 2014.
Fil‑Litwanja, inizjalment ġie ppjanat daqs ta’ aktar minn EUR 130 miljun għal fond, iżda fil‑prattika l‑al ‑
lokazzjoni massima tal‑fond kienet ta’ EUR 52 miljun biss. Fi tmiem l ‑2013, il‑kapital tal‑fond tnaqqas għal 
EUR 13,8 miljun.
Fl‑Italja (Sqallija), l‑ammont imħallas għal ġol‑fond ta’ garanzija kien madwar EUR 38 miljun. Dan l‑ammont 
ġiet stmat b’mod eċċesiv ħafna meta jitqies li l‑użu minnu kien ta’ madwar EUR 5 miljun (ara l‑paragrafu 55).Kaxxa 5
24 Osservazzjonijiet
45 
Il‑Qorti sabet li l‑attraenza tal‑is ‑
trumenti finanzjarji għal riċevituri 
finali potenzjali kienet tiddependi 
prinċipalment mill‑ispiża tal‑kreditu, 
li, min‑naħa tagħha, kienet tiddependi 
mir‑rati tal‑imgħax tas‑suq. Dan jista’ 
jintwera mill‑każ tal‑Litwanja. Il‑perjo ‑
di meta l‑kuntratti mar‑riċevituri finali 
fil‑fatt ġew konklużi, fil‑biċċa l‑kbira 
kienu jikkoinċidu mal‑perjodi meta 
l‑fond ta’ self kien attraenti f’termini 
ta’ rati tal‑imgħax35. Dan juri l‑fatt li 
d‑domanda għal strumenti finanzjarji 
teħtieġ li tiġi vvalutata bir‑reqqa, u fuq 
it‑terminu twil, billi tiddependi minn 
kombinament ta’ ċirkustanzi u sitwazz ‑
jonijiet intrinsiċi, kif ukoll minn xejriet 
esterni.Raġuni oħra 
għall‑kapitalizzazzjoni 
eċċessiva tal‑fondi ta’ garanzija: 
Proporzjonijiet ta’ skopertura 
għar‑riskju determinati b’mod fqir
46 
Għall‑fondi ta’ garanzija, il‑propor ‑
zjon ta’ skopertura għar‑riskju jagħti 
l‑limitu superjuri ta’ kontumaċja li 
jitqies aċċettabbli fil‑ġestjoni tal‑fond. 
Jekk l‑ammont ta’ kapital immultip ‑
likat bil‑proporzjon ta’ skopertura 
għar‑riskju jkun għoli wisq fir‑rigward 
tal‑garanziji maħruġa lir‑riċevituri 
finali, isseħħ sitwazzjoni ta’ kapitaliz ‑
zazzjoni eċċessiva.35 Ir‑rati tal‑imgħax offruti 
mill‑fond ta’ self meta 
mqabbla mar‑rati tal‑imgħax 
proposti mis‑suq.Eżempji tan‑nuqqas ta’ analiżi tad‑domanda għall‑istrumenti finanzjarji
Fl‑Italja (il‑Puglia u Sqallija), il‑prinċipju applikat kien l‑istimar tad‑domanda potenzjali għall‑fondi ta’ ga ‑
ranzija. Din kienet tikkorrispondi għal madwar 75 % (il‑Puglia) u 50 % (Sqallija), rispettivament, tas‑selfiet 
mistennija li kellhom jiġu pprovduti mis‑settur bankarju għall‑finanzjament tal‑parti privata ta’ proġetti 
marbuta mal‑miżuri ta’ investiment ikkonċernati. Dan irriżulta f’domanda stmata (EUR 312 ‑il miljun fil‑Puglia 
u EUR 120 miljun fi Sqallija) li qabżet id‑domanda reali b’mod sinifikanti. Id‑domanda stmata għall‑fondi ta’ ga ‑
ranzija għal żewġ reġjuni biss (il‑Puglia u Sqallija) kienet 8 % ogħla mill‑garanziji totali pprovduti mill‑maniġer 
tal‑fond għall‑pajjiż kollu34 f’Lulju 2014.
Fil‑Bulgarija, l‑awtoritajiet qiesu li l‑fond ta’ garanzija kien se jkopri 75 % tal‑investimenti potenzjali totali. 
Imbagħad, id‑domanda potenzjali għall‑fond ta’ garanzija ġiet stabbilita f’ammont ta’ madwar EUR 600 miljun 
għall‑perjodu 2012 ‑2015. Dan kien 12 ‑il darba ogħla mis‑suq reali fi tmiem April 2014. Il‑Kummissjoni analizzat 
il‑proċess mingħajr ma sfidat il‑fatt li l‑ipoteżi tal ‑75 %, li fuqha ġew ibbażati l‑kalkoli, ma kinitx sostanzjata.
Fir‑Rumanija, ma ġiet ipprovduta ebda evidenza ta’ analiżi ex ante  bħala appoġġ għall‑istimi. Ġie ddikjarat li 
dawn ġew ibbażati fuq esperjenza preċedenti u fuq il‑programm SAPARD, mingħajr ma ġew kwantifikati minn 
qabel il‑volumi ta’ garanziji fil‑perjodu.
34 Il‑maniġer tal‑fond (ISMEA) huwa korp pubbliku li jipprovdi informazzjoni u servizzi finanzjarji lis‑settur tal‑biedja fl‑Italja. Huwa jimmaniġġja 
fond ta’ garanzija nazzjonali u huwa wkoll il‑maniġer tal‑fond għal sitt fondi ta’ garanzija reġjonali appoġġati mill‑FAEŻR.Kaxxa 6
25 Osservazzjonijiet
47 
Il‑valur tal‑proporzjon ta’ skop ‑
ertura għar‑riskju jinfluwenza ħafna 
l‑ammont ta’ kapital li jitħallas għal 
ġol‑fondi ta’ garanzija. Hemm ħtieġa li 
l‑valur użat għall‑proporzjon ta’ skop ‑
ertura għar‑riskju jiġi adattat skont 
il‑valur tar‑rata ta’ kontumaċja fil‑fatt 
osservata. Pereżempju, fir‑Rumanija, 
il‑livell ta’ kontumaċja (taħt il ‑1 %, 
ara l‑paragrafu 32) osservat fi tmiem 
l‑2013 kien ħafna aktar baxx mil‑limitu 
superjuri ta’ 20 % li kien il‑bażi użat 
għall‑kapitalizzazzjoni tal‑fond ta’ 
garanzija.
Stima tal‑kapitalizzazzjoni 
eċċessiva tal‑fondi ta’ garanzija
48 
Il‑Qorti stmat l‑ammont ta’ kapitaliz ‑
zazzjoni eċċessiva tal‑fondi ta’ garan ‑
zija fil ‑31 ta’ Diċembru 2013 abbażi 
tal‑proporzjonijiet ta’ skopertura 
użati mill‑awtoritajiet nazzjonali. 
Il‑kalkoli fl‑ Anness I  juru li l‑ammont 
totali għall‑garanziji maħruġa fi tmiem 
l‑2013 għall‑istrumenti finanzjarji koll ‑
ha implimentati fl ‑2007 ‑2013 seta’ ġie 
pprovdut b’kapital totali ta’ madwar 
EUR 50 miljun imħallas għal ġol‑fondi. 
Fil‑verità, kienu ġew investiti madwar 
EUR 420 miljun. Dan juri kapitaliz ‑
zazzjoni eċċessiva massiva fi tmiem 
is‑sena 2013, billi l‑ammonti investiti 
kienu tmien darbiet ogħla minn dawk 
meħtieġa realistikament.Ġew osservati wkoll approċċi 
kawti fil‑kapitalizzazzjoni tal‑fondi
49 
Minkejja l‑istimar eċċessiv ta’ domanda 
potenzjali, ir‑reġjun Taljan tal‑Puglia 
applika approċċ prudenti ta’ pass pass 
u limita l‑pagamenti għal ġol‑fond 
għal 20 % tal‑kapital tal‑fond st ‑
mat biex jevita l‑kapitalizzazzjoni 
eċċessiva. Din id‑deċiżjoni wriet ruħha 
relattivament konformi mal‑garanziji 
maħruġa (ara l‑paragrafu 55). Approċċ 
bħal dan kien jeżisti wkoll f’reġjuni 
Taljani oħra (il‑Campania u l‑Molise).
50 
Ġie osservat ukoll approċċ simili fi 
Franza (Korsika). Nofs biss mill‑kapital 
tal‑fond ippjanat inizjalment fil‑fatt 
tħallas għal ġol‑fond, skont il‑garanziji 
maħruġa. Minkejja dan, meta jittieħed 
inkunsiderazzjoni l‑proporzjon ta’ 
skopertura għar‑riskju, l‑istrumenti 
finanzjarji fl‑Italja (il‑Puglia) u fi Franza 
(Korsika) kienu jkunu operazzjonali 
bis‑sħiħ b’allokazzjoni ta’ kapital ħafna 
aktar baxxa.
26 Osservazzjonijiet
36 Ara l‑paragrafi 5.33 sa 5.36: 
Skont iċ‑ċifri l‑aktar reċenti 
tal‑Kummissjoni, 37 % biss 
mill‑EUR 8,4 biljun li kienu 
tħallsu għal ġol‑istrumenti 
finanzjarji mill ‑2007 sa tmiem 
l‑2012 kienu fil‑fatt tħallsu jew 
ġew garantiti lir‑riċevituri 
finali.L‑istrumenti finanzjarji 
kellhom prestazzjoni 
tajba fil‑perjodu 
2007 ‑2013?
51 
Biex l‑istrumenti finanzjarji jkoll ‑
hom prestazzjoni tajba, għandhom 
jinżammu ċerti kundizzjonijiet. 
L‑istrumenti jaħdmu kif mistenni biss 
meta biżżejjed riżorsi tal‑istrumenti 
finanzjarji jaslu għand ir‑riċevituri 
finali fi żmien debitu, u konsegwente ‑
ment, jipprovdu l‑benefiċċji poten ‑
zjali sħaħ tagħhom (effetti rotanti 
u ta’ ingranaġġ). Il‑qafas legali tal‑UE 
ikun mistenni li jinkludi dispożizzjoni 
adegwata biex jiġi stimulat il‑ksib ta’ 
dawn il‑benefiċċji. L‑istabbiliment 
tal‑istrumenti finanzjarji fi żmien tajjeb 
matul il‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni għandu jgħin ukoll biex jinkisbu 
dawn il‑vantaġġi mistennija. Għandu 
jkun hemm sistemi ta’ monitoraġġ li 
jipproduċu data  affidabbli biex ikun 
possibbli li jiġi ġġudikat jekk l‑istru ‑
menti jiksbux ir‑riżultati tagħhom.
52 
Il‑Qorti vvalutat jekk dawn il‑kundiz ‑
zjonijiet ewlenin għall‑prestazzjoni 
kinux stabbiliti meta l‑istrumenti finan ‑
zjarji ġew implimentati fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013. Kumples ‑
sivament, hija sabet li dan ma kienx 
il‑każ.L‑istrumenti finanzjarji kell ‑
hom prestazzjoni baxxa 
fid‑dawrien ta’ flus
53 
Ir‑rapport annwali tal‑Qorti li 
jikkonċerna s‑sena finanzjarja 2013 
jenfasizza l‑livell baxx ta’ assistenza 
lir‑riċevituri finali, ipprovduta mill‑is ‑
trumenti finanzjarji fil‑qasam ta’ politi ‑
ka tal‑koeżjoni36. Huwa ddikjara li r‑rati 
ta’ żborż kienu “għad wisq baxx[i] biex 
jiġi mistenni li l‑fondi kollha disponib ‑
bli jintużaw mill‑anqas darba”. Dan 
l‑awditu kkonferma li din is‑sitwazzjoni 
kienet teżisti wkoll għall‑iżvilupp ru ‑
rali. Fil ‑31 ta’ Diċembru 2013, 45 % biss 
mill‑kapital ta’ EUR 700 miljun tal‑fond 
tal‑istrumenti finanzjarji (kemm 
tal‑fondi ta’ self kif ukoll tal‑fondi ta’ 
garanzija) kien fil‑fatt ġie garantit 
jew tħallas lir‑riċevituri finali kemm 
tal‑fondi ta’ self kif ukoll tal‑fondi ta’ 
garanzija.
54 
Wieħed mill‑effetti prinċipali li jista’ 
jiġi mistenni mill‑istrumenti finanzjarji 
jikkonsisti fil‑ksib ta’ effett rotanti. 
Madankollu, ma hemm ebda rekwiżit 
legali għal ebda grad ta’ dawrien, u rati 
ta’ żborż insuffiċjenti jistgħu jdewmu 
l‑iżvilupp ta’ effetti rotanti. L‑awditu 
jikkonferma wkoll din is‑sitwazzjoni 
għall‑iżvilupp rurali.
27 Osservazzjonijiet
Għall‑fondi ta’ garanzija, l‑effetti 
rotanti kienu insuffiċjenti sa issa
55 
Il‑potenzjal ta’ fond ta’ garanzija huwa 
li jmur ħafna aktar lil hinn mill‑kapital 
disponibbli permezz ta’ effett multip ‑
likatur. Imbagħad ikun possibbli li jiġu 
pprovduti aktar garanziji mill‑kapital 
disponibbli. Madankollu, l‑effett 
multiplikatur jew rotanti miksub 
fl‑Istati Membri kien insuffiċjenti. 
Skont id‑ data  tal‑Qorti, l‑effett rotanti 
għall ‑11‑il fond ta’ garanzija eżistenti 
kienu ta’ 0,53 fi tmiem l ‑2013, kif muri 
fit‑Tabella 2 :56 
L‑effett rotanti għal xi wħud mill‑fondi 
ta’ garanzija Taljani (il‑Basilicata, 
il‑Calabria, Sqallija, u l‑Umbria) kien 
partikolarment baxx. Fi tlieta biss 
mill‑fondi ta’ garanzija murija fit‑ Ta-
bella 2  (fl‑Italja (il‑Campania, il‑Molise 
u l‑Puglia)) ġew ipprovduti aktar 
garanziji milli kapital tal‑fond, fatt li 
ġġenera biss effett rotanti minimu.Tabella 2Effett rotanti tal‑fondi ta’ garanzija
Stati Membri / Reġjun(i)Ammont massimu 
mħallas għal ġol‑fond 
sal‑31.12.2013 
(f’EUR  miljun)
ATotal tal‑ammonti garan ‑
titi lir‑riċevituri finali fil ‑
31.12.2013 (f’EUR  miljun)
BEffett rotanti (multip ‑
likatur ‑ 31.12.2013)
B/AMultiplikatur massimu 
mmirat
Il‑Bulgarija 171.29 50.00 10.29 5
Franza (Korsika) 0.60 0.40 0.67 3
L‑Italja (Sqallija) 37.63 5.48 0.15 3 2
L‑Italja (il‑Puglia) 5.00 6.58 1.32 12.5 2
L‑Italja (il‑Lazio) 2.50 0.92 0.37 12.5
L‑Italja (il‑Campania) 2.25 3.26 1.45 12.5
L‑Italja (l‑Umbria) 4.80 0.00 0 3
L‑Italja (il‑Molise) 2.45 2.45 1.00 3
L‑Italja (il‑Basilicata) 14.86 1.70 0.11 3
L‑Italja (il‑Calabria) 10.00 1.68 0.17 2
Ir‑Rumanija 220.00 177.17 0.81 5
TOTAL 473.80 249.64 0.53 ‑
1 Garanziji maħruġa sat ‑30 ta’ April 2014.
2 Il‑valur massimali għall‑multiplikatur ġie ssettjat f’livell ta’ 12,5 kemm fil‑Puglia kif ukoll fi Sqallija. Madankollu, fil‑Puglia, l‑ammont tal‑kapital 
tal‑fond ġie determinat abbażi ta’ dan il‑valur filwaqt li fi Sqallija ntuża l‑valur ta’ 3.
Sors:  Data  mill‑pjanijiet ta’ direzzjoni tan‑negozju, mir‑rapporti ta’ progress annwali 2013 rilevanti u mill‑kalkolu tal‑QEA.
28 Osservazzjonijiet
57 
Il‑Bulgarija naqqset il‑kapital tal‑fond, 
rispettivament b’aktar minn kwart 
fl‑2013 (minn EUR 171,29 miljun għal 
EUR 121 miljun) u r‑Rumanija naqqsitu 
bi kważi nofs (minn EUR 220 miljun 
għal EUR 115 ‑il miljun) fl ‑2014. Il‑flus 
korrispondenti tal‑FAEŻR ġew trasferiti 
lura mill‑fond ta’ garanzija għall‑parti 
tal‑għotjiet tal‑miżuri ta’ investiment 
applikabbli. Dan it‑tnaqqis fil‑kapital 
tal‑fond kellu l‑effett li jżid l‑effett 
multiplikatur/rotanti.
58 
Meta jittieħed inkunsiderazzjoni dan 
it‑tnaqqis u jiġu stmati l‑garanziji 
pprovduti fl‑ewwel tliet kwarti tal ‑
2014, ma kien inkiseb ebda effett 
multiplikatur fit ‑30 ta’ Settembru 2014 
għall ‑11‑il fond ta’ garanzija eżistenti. 
Dan kien għadu ferm taħt il‑multip ‑
likatur immirat mill‑Istati Membri 
nfushom (ara t‑ Tabella 2 , l‑aħħar 
kolonna) u s‑sitwazzjoni ppreżentata 
fl‑Anness I . Dan ifisser li l‑kapital 
imħallas għal ġol‑fondi ta’ garanzija 
xorta qabeż l‑ammont għall‑garanziji 
maħruġa lir‑riċevituri finali, fatt li 
dgħajjef il‑potenzjal tal‑istrument.Għall‑fondi ta’ self, l‑effett rotanti 
huwa ugwalment baxx
59 
Skont id‑ data  tal‑Qorti, ir‑rata medja 
ta’ żborż għaż‑żewġ fondi ta’ self oper ‑
azzjonali fi tmiem l ‑2013 kienet ta’ 0,75, 
kif muri fit‑ Tabella 3 :
60 
Fil‑Greċja, ma ġie fil‑fatt ipprovdut 
ebda self sa nofs l ‑2014. Għal‑Latvja 
u l‑Litwanja, iċ‑ċifri jgħattu sitwa ‑
zzjoni fejn il‑fondi ħadmu b’mod 
mhux kontinwu. Fil‑Litwanja, ma kien 
ġie ffirmat lanqas kuntratt wieħed 
mill‑ewwel kwart tal ‑2012 ‘il hawn (ara 
l‑paragrafu 45). Ma sar ebda sforz biex 
il‑kundizzjonijiet tal‑fond jiġu adat ‑
tati għall‑ħtiġijiet tas‑suq. Fil‑Latvja, 
is‑sitwazzjoni kienet simili: ma kienet 
ġiet ipprovduta ebda selfa minn Ġunju 
2012 ‘il hawn. Is‑soluzzjoni li nstabet 
fil‑Litwanja u fil‑Latvja kienet li l‑fond 
tal‑kapital jitnaqqas gradwalment, 
b’madwar tliet kwarti u żewġ terzi 
rispettivament sa tmiem l ‑2013. Din 
il‑prattika ta’ tnaqqis kompliet fl ‑2014.Tabella 3Rata ta’ żborż tal‑fondi ta’ self
Stati Membri / Reġjun(i)Ammont massimu mħallas 
għal ġol‑fond sal ‑31.12.2013 
(f’EUR  miljun)Total tal‑ammonti mħallsa 
lir‑riċevituri finali fil ‑31.12.2013 
(f’EUR  miljun)Rata ta’ żborż bl‑ammont 
massimu mħallas għal ġol‑fond 
sal‑31.12.2013
Il‑Latvja137.6 0228.25 0.75
Il‑Litwanja 52.45 39.05 0.74
TOTAL 90.05 67.30 0.75
1 Skont ir‑rata tal‑kambju tal‑Bank tal‑Latvja EUR 1 = LVL 0,702804.
2 L‑istima tal‑QEA wara d‑dikjarazzjonijiet Latvjani ta’ kull kwart tas‑sena, inkluż ir‑raba’ kwart tal ‑2013.
Sors:  Data  mir‑rapporti ta’ progress annwali 2013 rilevanti u mill‑kalkolu tal‑QEA.
29 Osservazzjonijiet
61 
Għall‑fondi ta’ self, l‑effett rotanti jista’ 
jibda jinħass biss ladarba selfa tkun 
tħallset lura mir‑riċevitur finali. Għal 
dawk il‑fondi, il‑Qorti sabet li fil‑fatt 
ma kien qed iseħħ ebda effett rotanti fi 
tmiem is‑sena 2013.
L‑effett ta’ ingranaġġ 
rarament iseħħ u xi wħud 
mill‑fondi ġew stabbiliti tard 
wisq
62 
Fir‑risposta tagħha għar‑rapport an ‑
nwali tal‑Qorti li jikkonċerna s‑sena 
finanzjarja 2013 (il‑paragrafu 5.36), 
il‑Kummissjoni enfasizzat il‑limiti ta’ 
indikatur uniku bħar‑rata ta’ żborż 
bħala għodda biex tiġi vvalutata 
l‑prestazzjoni tal‑istrumenti finanzjarji, 
u qieset li “l‑valutazzjoni tal‑prestazz ‑
joni għandha tiffoka wkoll fuq il‑kisba 
tar‑riżultati mill‑istrumenti finanzjarji 
kofinanzjati, inklużi l‑effetti rotanti 
u ta’ ingranaġġ”.
L‑effett ta’ ingranaġġ rarament 
iseħħ
63 
L‑istrumenti finanzjarji huma intenz ‑
jonati li jingranaw l‑għajnuna pubblika 
billi jinċentivaw l‑involviment tas‑set ‑
tur privat. Jekk, pereżempju, ikun 
hemm euro mill‑finanzjament privat 
għal kull euro pprovduta minn sorsi 
pubbliċi, jirdoppja l‑ammont totali li 
minnu jibbenefikaw ir‑riċevituri finali. 
Madankollu, ma hemm ebda rekwiżit 
legali biex jinkiseb grad partikolari ta’ 
parteċipazzjoni privata (ingranaġġ).64 
L‑Artikolu 223 tar‑regolament ta’ 
implimentazzjoni għar‑Regolament 
Finanzjarju37 jiddikjara li l‑istrumenti 
finanzjarji għandu “(...) jkollhom l‑għan 
li jiksbu effett ta’ ingranaġġ tal‑kon ‑
tribuzzjoni tal‑Unjoni billi jimmobi ‑
lizzaw investiment globali li jaqbeż 
id‑daqs tal‑kontribuzzjoni tal ‑ Unjoni” 
u li l ‑”effett ta’ ingranaġġ tal‑fondi 
tal‑Unjoni jkun daqs l‑ammont ta’ 
finanzjament lill‑benefiċjarji finali 
eliġibbli maqsum bl‑ammont tal‑kon ‑
tribuzzjoni tal‑Unjoni.”38 Madankollu, 
fil‑kuntest tal‑FAEŻR, dan il‑kunċett 
iqis il‑kofinanzjament pubbliku nor ‑
mali pprovdut mill‑Istati Membri bħala 
parti mill‑ingranaġġ anke meta ma 
jkun inġabar assolutament ebda finan ‑
zjament privat.
65 
Ir‑Regolament dwar Dispożizzjonijiet 
Komuni39 jiddefinixxi l ‑”effett ta’ 
ingranaġġ mistenni” bħala “stima 
tar‑riżorsi pubbliċi u privati addiz ‑
zjonali li għandhom potenzjalment 
jinġabru mill‑istrument finanz ‑
jarju sal‑livell tar‑riċevitur finali (...).”  
F’konformità ma’ dan il‑kunċett, 
fil‑kuntest ta’ dan l‑awditu tal‑pre ‑
stazzjoni, il‑Qorti tqis l‑ingranaġġ 
f’termini ta’ kemm‑il euro ta’ finanzja ‑
ment (pubbliku u privat) ġew garan ‑
titi jew imħallsa għall‑finanzjament 
ta’ proġetti ta’ żvilupp rurali għal 
kull euro ta’ finanzjament pubb ‑
liku (mill‑UE u mill‑Istati Membri). 
Għaldaqstant, il‑Qorti kkalkulat l‑effett 
ta’ ingranaġġ40 kif ġej:
Finanzjament lir‑riċevituri finali
Kontribuzzjonijiet pubbliċi37 Ir‑Regolament (UE, 
Euratom) Nru 966/2012 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill tal ‑25 ta’ 
Ottubru 2012 dwar ir‑regoli 
finanzjarji applikabbli 
għall‑baġit ġenerali tal‑Unjoni 
u li jħassar ir‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE, Euratom) Nru 
1605/2002 
(ĠU L 298, 26.10.2012, p. 1).
38 Ara r‑Regolament ta’ Delega 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 1268/2012 tad ‑29 ta’ 
Ottubru 2012 dwar ir‑regoli 
tal‑applikazzjoni 
tar‑Regolament (UE, Euratom) 
Nru 966/2012 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill dwar 
ir‑regoli finanzjarji applikabbli 
għall‑baġit ġenerali tal‑Unjoni 
(ĠU L 362, 31.12.2012, p. 1).
39 Ara l‑Artikolu 37(2) tar‑Regola ‑
ment (UE) Nru 1303/2013 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill tas ‑17 ta’ 
Diċembru 2013 li jistabbilixxi 
dispożizzjonijiet komuni dwar 
il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni, il‑Fond 
Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali u l‑Fond 
Marittimu u tas‑Sajd Ewropew 
u li jistabbilixxi 
d‑dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni u l‑Fond 
Ewropew għall‑Affarijiet 
Marittimi u s‑Sajd u li jħassar 
ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 
(ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).
40 Ara r‑Rapport Speċjali 
Nru 2/2012, il‑paragrafu 102.
30 Osservazzjonijiet
66 
L‑Istati Membri għamlu ftit li xejn biex 
jiksbu effett ta’ ingranaġġ. Iż‑żjarat 
tal‑awditjar tal‑Qorti wrew li ma nkiseb 
ebda ingranaġġ, pereżempju, fil‑Latv ‑
ja, fil‑Litwanja u fl‑Italja (Sqallija), billi 
l‑implimentazzjoni tal‑istrumenti fi ‑
nanzjarji ma attirat ebda kapital privat 
addizzjonali għall‑proġetti ta’ żvilupp 
rurali. Ġie osservat ċertu grad ta’ 
ingranaġġ fi Franza (Korsika), fl‑Italja 
(il‑Puglia) u fir‑Rumanija, għall‑parti 
mhux garantita tas‑selfiet41 ipprovduta 
lir‑riċevituri finali.67 
Il‑Greċja u l‑Italja (l‑Umbria)42 kienu 
l‑uniċi Stati Membri fejn il‑fondi kienu 
tfasslu espliċitament biex jinkiseb 
ingranaġġ. Fil‑Greċja, kien mistenni li 
jinkiseb ċertu livell ta’ ingranaġġ billi, 
minbarra l‑kontribuzzjoni pubblika, 
kien hemm bank privat li aġixxa bħala 
sieħeb għal finanzjament parzjali43. 
Madankollu, f’nofs l ‑2014 ma kien 
fil‑fatt inkiseb ebda ingranaġġ billi ma 
kienet inħarġet ebda selfa.41 Eżempju: il‑garanzija fi Franza 
(Korsika) tkopri 65 % tas‑selfa, 
filwaqt li fir‑Rumanija din tista’ 
titla’ sa 80 %.
42 Fl‑Italja (l‑Umbria), għal fond 
ta’ garanzija li ma ġiex awditjat 
fuq il‑post, il‑pjan ta’ direzzjoni 
tan‑negozju jiddikjara li 
mill‑anqas 20 % tar‑riżorsi 
tal‑fond iridu jiġu mis‑settur 
privat.
43 Il‑kapital sħiħ investit fil‑fond 
ta’ self kien ta’ 
EUR 253,025 miljun, li minnu 
EUR 115 ‑il miljun kienu l‑parti 
pubblika u EUR 138,025 miljun 
kienu l‑parti privata investita 
mill‑Piraeus Bank.Kaxxa 7Ingranaġġ miksub mis‑sitt strumenti finanzjarji awditjati fuq il‑post
Mill‑kampjun tal‑Istati Membri / tar‑reġjuni li nżaru fuq il‑post matul l‑awditu, l‑ingranaġġ kien kif ġej:
Korsika
(FG)Il‑Greċja
(FS)Il‑Litwanja
(FS)Il‑Puglia
(FG)Ir‑Rumanija
(FG)Sqallija
(FG)
Ingranaġġ
(Ammont tal‑kreditu distribwit / Kapital imħallas 
għal ġos‑SIF)1.47Għadu mhux 
imħallasm/a 2.24 1.4110.28
1 Il‑kalkolu f’din it‑tabella juża l‑kapital massimu tal‑fond ta’ EUR 220 miljun
Xi wħud mill‑istrumenti finanzjarji 
ġew stabbiliti tard wisq
68 
Bosta strumenti finanzjarji ġew stab ‑
biliti tard, u b’hekk il‑prestazzjoni 
tagħhom naqset fi ħdan il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013. Dan kien 
il‑każ fi Franza (Korsika) (Ġunju 2012) 
u fil‑Bulgarija (Frar 2012), iżda b’mod 
aktar partikolari fil‑Greċja u fl‑Italja 
(il‑Calabria) (ara l‑ Kaxxa 8 ).
31 Osservazzjonijiet
44 Dawn iż‑żewġ indikaturi 
tal‑prestazzjoni (effett ta’ 
ingranaġġ u effett rotanti) 
jitqiesu wkoll bħala rilevanti 
mill‑Kummissjoni (ara 
l‑paragrafu 62).
45 Dawn il‑listi semmew ukoll 
il‑miżuri kkonċernati, 
l‑ammont tas‑selfiet, 
l‑ammont tal‑garanziji (jekk 
applikabbli), il‑muniti, 
is‑sitwazzjoni attwali 
tas‑selfiet (l‑istadju tal‑ħlas 
lura) eċċ.Il‑monitoraġġ tal‑istrumenti 
finanzjarji fl ‑2007 ‑2013 
ma pprovdiex biżżejjed 
informazzjoni rilevanti dwar 
il‑prestazzjoni miksuba
69 
Il‑fehma tal‑Qorti hija li l‑indikaturi 
prinċipali li ġejjin ikejlu l‑prestazzjoni 
tal‑istrumenti finanzjarji:
 — effett ta’ ingranaġġ,
 — effett rotanti44,
 — rati ta’ kontumaċja.
70 
Dan is‑sett ta’ indikaturi jipprovdi 
informazzjoni dwar il‑prestazzjoni. 
Il‑Qorti nnutat li l‑qafas ta’ żvilupp ru ‑
rali ma inkluda ebda mira jew indikatur 
speċifiċi biex jippermetti l‑kejl tal‑ef ‑
fettività u tal‑impatt tal‑istrumenti 
finanzjarji, u osservat li l‑Istati Membri 
b’mod predominanti mmonitorjaw ir‑rati ta’ żborż. L‑Istati Membri kell ‑
hom listi eżawrjenti tar‑riċevituri 
finali kkonċernati45, iżda ma stabbi ‑
lixxew ebda indikatur tal‑prestazzjoni 
jew tar‑riżultati biex jimmonitorjaw 
il‑prestazzjoni meta mqabbla mat‑tliet 
kriterji (l‑effetti rotanti u ta’ ingranaġġ 
u r‑rata ta’ kontumaċja).
71 
Il‑Qorti sabet ukoll każijiet fejn iċ‑ċifri 
inklużi fir‑rapporti ta’ progress annwali 
lill‑Kummissjoni ma kinux dejjem kom ‑
pleti jew affidabbli (ara l‑ Kaxxa 9 ).Fil‑Greċja u fl‑Italja (il‑Calabria), it‑twaqqit naqqas il‑prestazzjoni tal‑fondi
L‑awtorità maniġerjali Griega pproponiet l‑istabbiliment ta’ fond ta’ self f’Jannar 2011 u l‑Kummissjoni Ewro ‑
pea approvatu f’Mejju 2011 Dan kien mistenni li jsaħħaħ il‑likwidità għal investituri u imprendituri fis‑settur 
rurali. Fil‑verità, il‑fond ta’ self beda biss f’Jannar 2014. Fil‑kuntest speċifiku ta’ kriżi ekonomika qawwija, li, 
skont l‑awtoritajiet nazzjonali, spjegat id‑dewmien, il‑fond ta’ self ġie implimentat biss sentejn wara tmiem 
il‑perjodu ta’ programmazzjoni fi tmiem l ‑2015. Dan naqqas il‑prestazzjoni tiegħu matul il‑perjodu 2007 ‑2013 
kollu.
Il‑Qorti sabet li kienet teżisti lakuna importanti bejn iż‑żmien meta fl‑Italja (il‑Calabria), fuq in‑naħa waħda, 
ġie stabbilit fond amministrattivament u tħallas il‑kapital tal‑fond, u fuq in‑naħa l‑oħra, iż‑żmien meta nħarġu 
l‑ewwel garanziji. Il‑fond ta’ garanzija ġie stabbilit fl ‑2010, iżda l‑ewwel garanziji ġew ipprovduti biss fl ‑2013.Kaxxa 8
32 Osservazzjonijiet
Fil‑perjodu 2007 ‑2013 
kien hemm stabbiliti 
kundizzjonijiet adegwati 
tal‑politika ta’ stralċ u ta’ 
ħruġ?
72 
Il‑ġestjoni ta’ strumenti finanz ‑
jarji ma ssegwix is‑sistema tas‑soltu 
għall‑immaniġġjar ta’ għotjiet, la fil‑liv ‑
ell tal‑amministrazzjonijiet tal‑Istati 
Membri u lanqas f’dak tar‑riċevituri 
finali. L‑istrumenti finanzjarji kienu 
jeħtieġu arkitettura kompletament 
ġdida fl‑Istati Membri, speċjalment 
biex jikkonformaw mal‑Artikoli 50 sa 
52 tar‑Regolament (KE) Nru 1974/2006. 
Il‑karatteristiċi ewlenin ta’ din 
l‑arkitettura speċifika tal‑istrumenti 
finanzjarji huma l‑politiki ta’ stralċ u ta’ 
ħruġ.
73 
Barra minn hekk, il‑leġiżlazzjoni dwar 
l‑iżvilupp rurali tirrikjedi l‑inklużjoni ta’ 
kwistjonijiet ta’ politika ta’ stralċ u ta’ 
ħruġ f’dokumenti ewlenin (pjanijiet 
ta’ direzzjoni tan‑negozju u ftehi ‑
miet ta’ finanzjament). Għaldaqstant, għandhom jeżistu regoli ċari 
għall‑istralċ tal‑istrumenti finanz ‑
jarji fi tmiem il‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni (il ‑31 ta’ Diċembru 2015), 
u għandhom jiġu ssettjati kundizz ‑
jonijiet għall‑prevenzjoni ta’ użu minn 
fondi li jifdal għal kwalunkwe skop 
ieħor apparti mill‑objettiv oriġinali 
tal‑iżvilupp rurali tal‑miżura tal‑PŻR. 
Dawn għandhom ukoll jintużaw biss 
għall‑benefiċċju ta’ impriżi individwali. 
Finalment, il‑Kummissjoni għandha 
tipprovdi lill‑Istati Membri bi gwida 
biex jitnaqqas il‑piż amministrattiv 
tagħhom, u għandha tiġi introdotta 
sistema xierqa ta’ ġestjoni tar‑riskju 
biex jiġu ttrattati riskji speċifiċi 
relatati mal‑istrumenti finanzjarji 
(bħall‑ħarsien ta’ flus pubbliċi).
74 
Il‑Qorti vvalutat l‑approċċi seg ‑
witi mill‑Istati Membri u mill‑Kum ‑
missjoni biex jippareġġjaw dawn 
ir‑rekwiżiti u sabet li kien hemm 
neqsin kemm regoli ċari kif ukoll gwida 
mill‑Kummissjoni.Rappurtar mhux komplet u mhux affidabbli
Ir‑Rumanija inkludiet l‑ammonti għal garanziji ineliġibbli (ara wkoll il‑Kaxxa 10), u rrappurtat garanziji li kienu 
ġew ikkanċellati mingħajr ma ġie pprovdut ebda self. Ir‑Rumanija rrappurtat ukoll garanziji li ma kinux attivi 
minħabba li l‑kummissjoni tal‑garanzija ma kinitx tħallset mir‑riċevituri finali.
Il‑Litwanja inkludiet selfiet li qatt ma kienu saru attivi minħabba li l‑kuntratti kienu ġew ikkanċellati u Franza 
(Korsika) irrappurtat dwar data  li ma kinitx taqbel mal‑informazzjoni ċċertifikata fid‑database tal‑maniġer 
tal‑fond.Kaxxa 9
33 Osservazzjonijiet
L‑għeluq ma kienx 
għadu tħejja sew 
u d‑dispożizzjonijiet ġew 
interpretati b’mod dif ‑
ferenti mill‑Istati Membri 
u mill‑Kummissjoni
75 
Il‑programmi se jingħalqu fi tmiem 
il‑perjodu ta’ programmazzjoni 
tal‑iżvilupp rurali 2007 ‑2013. B’rabta 
ma’ dan, se jiġi ddeterminat liema nfiq 
tas‑SIF huwa eliġibbli u l‑ammonti 
korrispondenti li jistgħu jinżammu 
mill‑Istati Membri (il‑pagament 
tal‑bilanċ tal‑istrumenti finanzjarji) (ara 
l‑paragrafu 33). Se jiġi deċiż ukoll liema 
dispożizzjonijiet ta’ stralċ u ta’ ħruġ 
se jidħlu fis‑seħħ. Il‑Qorti sabet li dan 
l‑avveniment kruċjali ma kienx tħejja 
sew la mill‑Istati Membri u lanqas 
mill‑Kummissjoni.
76 
Matul il‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2007 ‑2013, il‑Kummissjoni 
u l‑Istati Membri interpretaw ir‑regoli 
applikabbli tas‑SIF b’mod differ ‑
enti, speċjalment fil‑każ tal‑fondi ta’ 
garanzija. Il‑leġiżlazzjoni tqis żewġ 
kategoriji ta’ garanzija bħala eliġibbli: 
garanziji rilaxxati u garanziji li jkunu 
għadhom għaddejjin. Il‑Kummissjoni 
ddikjarat li l‑garanziji kollha rilaxxati 
huma eliġibbli fl‑għeluq. Skont 
il‑Kummissjoni, garanziji li jkunu 
għadhom għaddejjin mhumiex 
eliġibbli fit‑total tagħhom iżda jrid jiġi 
applikat “proporzjon ta’ skopertura 
għar‑riskju” għalihom fl‑għeluq, u dan 
inaqqas l‑ammonti li jistgħu jinżammu 
mill‑Istati Membri.77 
Il‑Qorti osservat li l‑approċċ tad‑DĠ 
Agrikoltura u Żvilupp Rurali hawnhekk 
kien f’konformità mal‑interpretazzjoni 
pprovduta mid‑DĠ Politika Reġjonali 
u Urbana fin‑nota ta’ gwida tiegħu, 
iżda din mhijiex appoġġata mit‑test 
tal‑leġiżlazzjoni. L‑Istati Membri 
miżjura matul l‑awditu kellhom inter ‑
pretazzjonijiet diverġenti ta’ dawn 
ir‑regoli. L‑Italja fehmet li kellha tapp ‑
lika dan il‑proporzjon għall‑garanzija 
kollha (rilaxxati u għadhom 
għaddejjin), filwaqt li Franza (Korsika) 
u r‑Rumanija assolutament ma ridux 
japplikaw proporzjon.
Nuqqas ta’ ċarezza fir‑rig ‑
ward tad‑dispożizzjonijiet 
tal‑politika ta’ ħruġ
78 
Attwalment, ma hemm ebda 
dispożizzjoni preċiża ta’ ħruġ u ta’ 
stralċ għall‑Istati Membri. Ir‑regoli 
tal‑iżvilupp rurali tal‑UE jirrikjedu 
biss li r‑riżorsi rritornati lill‑operazz ‑
joni wara d‑data finali ta’ eliġibbiltà 
tal‑programm tal‑iżvilupp rurali 
għandhom jintużaw mill‑Istati Mem ‑
bri kkonċernati, għall‑benefiċċju ta’ 
impriżi individwali. L‑Istati Membri 
miżjura matul l‑awditu kollha qiesu 
li l‑futur tal‑fondi awditjati kollha 
kien għadu miftuħ: ma kienx ċar jekk 
il‑fondi kinux se jkomplu, għal kemm 
żmien u għal‑liema skop.
34 Osservazzjonijiet
79 
Skont l‑interpretazzjoni tal‑Kummis ‑
sjoni46, individwi barra mill‑iżvilupp 
rurali u s‑settur tal‑biedja jistgħu 
jirċievu appoġġ, iżda ma kienet 
disponibbli ebda definizzjoni ċara ta’ 
dawn l‑impriżi individwali. Il‑Qorti 
tqis li hemm riskju li riżorsi inizjal ‑
ment dedikati għall‑iżvilupp rurali, 
għal benefiċjarji potenzjali tal‑politika 
agrikola, jiġu trasferiti lejn setturi 
oħra apparti minn dawk ikkonċernati 
bl‑iżvilupp rurali.
80 
Finalment, il‑Qorti sabet li l‑Kummiss ‑
joni ma kellhiex l‑intenzjoni li timmoni ‑
torja din id‑dispożizzjoni fil‑perjodu ta’ 
wara l‑għeluq, sabiex tiżgura li l‑kap ‑
ital tal‑finanzjament u r‑riżorsi ritor ‑
nati ma jintużawx, fit‑terminu medju 
u twil, mill‑Istati Membri għal skopijiet 
oħra apparti milli għall‑benefiċċju ta’ 
impriżi individwali.
Il‑qafas 2014 ‑2020 
għandu l‑potenzjali li 
jipprovdi t‑titjib meħtieġ 
għall‑istrumenti 
finanzjarji?
81 
Fi tmiem l ‑2013 ġie adottat qa ‑
fas leġiżlattiv ġdid għall‑politiki 
2014 ‑2020 fl‑oqsma ta’ affarijiet 
soċjali, sajd, koeżjoni u żvilupp ru ‑
rali fi tmiem l ‑2013. F’konformità 
mar‑Regolament Finanzjarju47, 
għal każijiet ta’ ġestjoni kondiviża, 
ir‑regolament dwar dispożizzjonijiet 
komuni għall‑perjodu 2014 ‑2020 
jistipula l‑prinċipji li għandhom jiġu 
rispettati għall‑istrumenti finanzjarji 
għall‑oqsma kollha. Il‑Qorti vvalutat 
sa liema punt dawn il‑bidliet legali 
jistgħu jżidu l‑prestazzjoni tal‑istru ‑
menti finanzjarji fl‑iżvilupp rurali.Hemm xi titjib notevoli 
fil‑qafas legali l‑ġdid...
82 
Il‑Qorti nnutat li l‑qafas legali dwar 
l‑istrumenti finanzjarji jipprovdi ċertu 
titjib, b’mod partikolari:
 — valutazzjonijiet ex ante  obbli ‑
gatorji għall‑istrumenti kollha li 
għandhom jirriżultaw, fost affari ‑
jiet oħra, fi stima aħjar tal‑kapital 
tal‑fond meħtieġ;
 — pagamenti f’fażijiet, marb ‑
uta mal‑livell ta’ żborżi reali 
lir‑riċevituri finali għall‑fondi ta’ 
self, jew użu reali minn fondi ta’ ga ‑
ranzija li għandu jnaqqas ir‑riskju 
ta’ kapitalizzazzjoni eċċessiva;
 — l‑għażla tal‑istabbiliment ta’ tipi 
differenti ta’ strument finanz ‑
jarju f’livelli differenti (nazzjonali, 
reġjonali, transnazzjonali jew 
transkonfinali) eż. permezz ta’ 
fond tal‑fondi (fondi holding48), 
strumenti speċifiċi mfassla apposta 
jew strumenti standard (li t‑tnejn 
li huma għandhom jiġu stabbiliti 
mill‑Istati Membri) jew permezz ta’ 
kontribuzzjonijiet għal strumenti 
fil‑livell tal‑UE; u
 — rappurtar obbligatorju mill‑bidu 
nett, inkluż dwar firxa ta’ indi ‑
katuri marbuta mar‑Regolament 
Finanzjarju49.46 L‑opinjoni tas‑servizz legali 
tad‑DĠ Agrikoltura u Żvilupp 
Rurali f’nota lill‑awdituri datata 
t‑8 ta’ Ottubru 2014.
47 L‑Artikolu 139(5) 
tar‑Regolament (UE, Euratom) 
Nru 966/2012.
48 Fondi stabbiliti biex jiġu 
investiti riżorsi finanzjarji 
f’fondi ta’ kapital ta’ riskju, 
fondi ta’ garanzija, fondi ta’ 
self, jew fondi jew skemi oħra 
ta’ inċentiv li jipprovdu selfiet, 
garanziji għal investimenti li 
jistgħu jitħallsu lura jew għal 
strumenti ekwivalenti.
49 Eż. awtoritajiet maniġerjali se 
jinħtieġu jipprovdu rappurtar 
speċifiku dwar operazzjonijiet 
li jinkludu strumenti finanzjarji 
bħala anness għar‑rapport ta’ 
progress annwali. Dan se 
jinkludi għadd ta’ elementi 
(ingranaġġ, prestazzjoni) biex 
ir‑rappurtar jinġieb 
f’konformità mar‑Regolament 
Finanzjarju. Għall‑FAEŻR dan 
ir‑rappurtar huwa xi ħaġa 
ġdida.
35 Osservazzjonijiet
... iżda ċerti ostakli għadhom 
hemm
83 
Il‑Qorti identifikat li r‑riskju ta’ kapi ‑
talizzazzjoni eċċessiva tal‑istrumenti 
finanzjarji kien għadu hemm u li kienu 
għadhom mhux stabbiliti l‑kundiz ‑
zjonijiet meħtieġa biex l‑effetti 
tagħhom fuq terminu twil jiġu garan ‑
titi. Il‑Qorti sabet ukoll li xi kwistjoni ‑
jiet ta’ prestazzjoni kienu għadhom 
ma ġewx indirizzati b’mod adegwat 
fil‑qafas legali tal‑UE għall ‑2014 ‑2020 
u li l‑istrumenti finanzjarji kienu 
fir‑riskju li jibqgħu dipendenti wisq 
minn skemi ta’ għotja.
L‑istimar eċċessiv tal‑kapital 
meħtieġ u mbagħad 
il‑kapitalizzazzjoni eċċessiva 
huma riskji li għadhom hemm
84 
Id‑dispożizzjoni l‑ġdida dwar paga ‑
menti f’fażijiet (l‑Artikolu 41 tar‑regola ‑
ment dwar dispożizzjonijiet komuni) 
tipprevedi li l‑pagamenti mill‑baġit 
tal‑FAEŻR għall‑kapital tal‑fond jid ‑
dependu mill‑attività ta’ nfiq tal‑istru ‑
menti finanzjarji. Din id‑dispożizzjoni tista’ tillimita l‑kapitalizzazzjoni 
eċċessiva, iżda għad hemm riskju li 
mhux se tkun biżżejjed biex tirrimedja 
l‑problema ta’ “fondi parking50” 
bil‑ħsieb li ssir ċirkumvenzjoni tal‑app ‑
likazzjoni tar‑regola ta’ diżimpenn.
85 
Wieħed mill‑iskopijiet tal‑valutazzjoni 
ex ante  obbligatorja ġdida huwa li jiġi 
kkwantifikat kemm għandu jiġi impen ‑
jat għall‑finanzjament tal‑istrumenti 
finanzjarji. Għaldaqstant, il‑kwalità ta’ 
din il‑valutazzjoni hija ta’ importanza 
ewlenija billi għandha effetti finanz ‑
jarji diretti. Il‑leġiżlazzjoni fis‑seħħ ma 
tirrikjedix li l‑Kummissjoni tiċċekkja 
kwalità bħal din.
86 
Ibbażat fuq l‑esperjenza 2007 ‑2013, 
hemm riskju li d‑dispożizzjoni ġdida 
dwar pagamenti f’fażijiet tista’ ma 
tkunx biżżejjed biex jiġi żgurat li l‑fon ‑
di ma jkunux kbar wisq, b’mod par ‑
tikolari jekk il‑valutazzjonijiet ex ante  
jkunu inadegwati. L‑ammont tal‑ewwel 
ħlas parzjali ta’ 25 %51 jiddependi 
mill‑ammont impenjat għall‑istrument 
finanzjarju taħt il‑ftehim ta’ finanzja ‑
ment rilevanti (ara t‑ Tabella 4 ).Tabella 4Impatt potenzjali ta’ pagamenti f’fażijiet (f’EUR miljun)
Ammont ippjanat li jkun 
impenjat għall‑istrument 
finanzjarju taħt il‑ftehim 
ta’ finanzjament rilevantiPagament 
interim suġġett 
għal limitu mas ‑
simu ta’ 25 %MultiplikaturAmmont mas ‑
simu li għandu 
jiġi pprovdut 
f’garanzijiL‑ammonti 
l‑aktar reċenti 
maħruġa bħala 
garanzijiF’% tal‑ammont 
massimu 
Il‑Bulgarija 121.00 30.25 5 151.25 50 33.0  %
L‑Italja 
(il‑Puglia)25.00 6.25 12.5 78.125 6.6 8.5 %
L‑Italja 
(Sqallija)39.50 9.875 12.5 123.44 5.5 4.4 %50 Fl‑Italja (Sqallija), pereżempju, 
ġew ipprovduti garanziji 
b’mod kontinwu, iżda 
kumplessivament, fil‑verità 
ntuża biss sehem żgħir 
mill‑kapital. Għaldaqstant, 
il‑fond ta’ garanzija aġixxa 
bħala “fond parking”.
51 Ir‑regolament dwar 
dispożizzjonijiet komuni 
jiddikjara li kull ammont 
imħallas mill‑programm 
lill‑istrument finanzjarju ma 
għandux jaqbeż 25 % 
tal‑ammont totali 
tal‑kontribuzzjonijiet 
tal‑programm impenjati 
għall‑istrument finanzjarju.
36 Osservazzjonijiet
Għad hemm riskju li l‑istrumenti 
finanzjarji jistgħu jiġu stabbiliti 
tard wisq
87 
L‑implimentazzjoni ta’ strument 
finanzjarju fi żmien tajjeb u fi stadju 
bikri tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 
hija kundizzjoni ewlenija għat‑tisħiħ 
tal‑prestazzjoni tiegħu matul il‑per ‑
jodu ta’ programmazzjoni. Il‑Qorti 
tqis li l‑mod kif l‑istrumenti finanzjarji 
jiġu kklerjati f’Diċembru 2015 se jkollu 
impatt fuq id‑deċiżjoni u l‑proċess 
għall‑istabbiliment ta’ strumenti 
finanzjarji taħt il‑qafas il‑ġdid. Kump ‑
lessivament, billi ebda PŻR ma kien ġie 
approvat sal ‑1 ta’ Diċembru 2014 u ma 
kienet ġiet iffinalizzata ebda valutazz ‑
joni ex ante  għall‑istrumenti finanzjarji 
l‑ġodda, kien hemm riskju kbir li l‑im ‑
plimentazzjoni tibda biss mill ‑2016 ‘il 
quddiem, u b’hekk jitnaqqas iż‑żmien li 
matulu jistgħu jkunu operazzjonali.
Riskju ta’ fokus insuffiċjenti fuq 
l‑effetti fuq terminu twil
88 
Il‑Qorti sabet li xi wħud mill‑Istati 
Membri, bħal‑Litwanja u l‑Latvja, 
implimentaw strumenti finanzjarji biex 
jirrispondu għal diffikultajiet individ ‑
wali kkawżati mill‑kriżi ekonomika 
u finanzjarja. Madankollu, il‑fondi 
kienu waqfu joperaw meta s‑sitwa ‑
zzjoni fis‑swieq finanzjarji ta’ dawn 
il‑pajjiżi kienet tjiebet (ara l‑paragrafi 
45 u 60). Madankollu, biex strumenti 
ta’ dan it‑tip li jistgħu jitħallsu lura 
jkunu jistgħu jwasslu effetti sinifikanti, 
jeħtieġ li jaħdmu fuq terminu twil. 
F’Korsika, ukoll jekk il‑kreditu dam 
għal perjodu itwal, il‑garanziji kienu 
limitati għal 60 xahar. Fil‑komunika ‑
zzjoni reċenti tagħha (ara l‑paragrafu 
8) il‑Kummissjoni enfasizzat ukoll 
il‑ħtieġa li t‑tkabbir fuq terminu twil 
jitqies adegwatament u li proġetti 
ta’ investiment fuq terminu twil jiġu 
appoġġati.89 
Il‑Qorti tqis li kundizzjoni waħda 
għall‑iżgurar li l‑istrumenti finanzjarji 
jaħdmu fit‑terminu twil hija li jkun 
hemm regoli tranżizzjonali ċari bejn 
perjodi ta’ programmazzjoni biex 
jiġu evitati diskontinwitajiet marbuta 
mal‑ġestjoni ta’ ċikli ta’ programmazz ‑
joni. Ma hemm ebda dispożizzjoni bħal 
din fil‑qafas legali l‑ġdid.
Effetti ta’ ingranaġġ u effetti 
rotanti: il‑kwistjonijiet ta’ 
prestazzjoni mhumiex indirizzati 
adegwatament
90 
Il‑Qorti sabet li l‑prestazzjoni ma ġietx 
immonitorjata fl ‑2007 ‑2013 (ara l‑par ‑
agrafi 69 u 70). Għaldaqstant, ma kien 
hemm ebda informazzjoni utli biex 
jiġi alimentat proċess ta’ “tagħlimiet 
meħuda” għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni li jmiss.
91 
Għadha mhijiex meħtieġa 
parteċipazzjoni privata obbligatorja 
(ingranaġġ) fil‑qafas legali l‑ġdid 
u l‑leġiżlazzjoni l‑ġdida ma tissettja 
ebda mira xierqa jew tipprovdi xi 
data  għall‑kalkolu ta’ indikaturi 
tal‑ingranaġġ. Il‑Qorti tqis li l‑kunċett 
ta’ ingranaġġ, kif propost fil‑paragrafu 
64, mhuwiex adatt għall‑istrumenti 
finanzjarji fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑202052.52 L‑Artikolu 59(2) 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill tas ‑17 
ta’ Diċembru 2013 dwar 
appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
u li jħassar ir‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
(ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487) 
jiddikjara li “Il‑kontribuzzjoni 
mill‑FAEŻR għandha tiġi 
kkalkulata fuq il‑bażi 
tal‑ammont tan‑nefqa 
pubblika eliġibbli.”
37 Osservazzjonijiet
92 
Barra minn hekk, il‑qafas il‑ġdid ma 
jinkludi ebda perjodu minimu rotanti 
li huwa kuntrattwalment vinkolanti. 
Skont l‑Artikolu 45 tar‑regolament 
dwar dispożizzjonijiet komuni, 
ir‑riżorsi mħallsa lura lill‑istrumenti 
finanzjarji matul perjodu minimu ta’ 
tmien snin iridu jintużaw f’konformità 
mal‑għanijiet tal‑programm(i). Filwaqt 
li tintlaqa’ d‑definizzjoni ta’ perjodu 
minimu bħal dan, id‑dispożizzjoni tip ‑
permetti t‑tnaqqis tal‑kapital tal‑fond 
u l‑użu mill‑ġdid minn strumenti 
finanzjarji bħal dawn bħala għotjiet, li 
b’hekk jiġi limitat il‑vantaġġ ipprovdut 
mis‑sistema rotanti.
Hemm riskju li d‑dipendenza 
tal‑istrumenti finanzjarji minn 
għotjiet tkun għadha hemm 
fil‑perjodu 2014 ‑2020
93 
Awditi preċedenti mill‑Qorti dwar 
l‑iżvilupp rurali53 sabu problemi 
fil‑mod kif l‑għotjiet kienu ġew 
immaniġġjati għall‑miżuri ta’ investi ‑
ment. Spiss kien hemm deadweight, 
effetti ta’ spostament u dgħufijiet 
fl‑għażla. Il‑miżura li tappoġġa 
l‑investiment fl‑ipproċessar ta’ pro ‑
dotti agrikoli instabet li kienet l‑aktar 
waħda suxxettibbli għal żball54. Billi 
l‑istrumenti finanzjarji jibbenefikaw 
minn kompetenzi addizzjonali fil‑val ‑
utazzjoni tal‑vijabbiltà ta’ proġetti (ara 
l‑paragrafu 14) huma għandhom il‑po ‑
tenzjal li jimmitigaw ir‑riskji identifikati 
fir‑rigward tal‑użu minn għotjiet.94 
Kwalunkwe riċevitur finali li jissodisfa 
l‑kriterji ta’ eliġibbiltà u tal‑għażla 
biex jaċċessa strument finanzjarju 
jista’ japplika direttament mingħajr 
il‑ħtieġa li jippreżenta applikazz ‑
joni għall‑iskemi ta’ għotja. Dan 
jirrappreżenta aċċess dirett għal 
strument finanzjarju. Għall‑kuntrarju 
tas‑sitwazzjoni li nstabet fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 (ara 
l‑paragrafi 34 u 35) l‑aċċess dirett iżid 
l‑ambitu tal‑intervent mill‑istrumenti 
finanzjarji, u għaldaqstant l‑impatt 
potenzjali tagħhom.
95 
Dokument ta’ gwida55 tal‑Kummissjoni 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑2020 identifika l‑possibbiltà ta’ 
aċċess dirett għall‑istrumenti finanz ‑
jarji bħala waħda mill‑bidliet prinċipali 
bejn iż‑żewġ perjodi ta’ programmazz ‑
joni. Madankollu, l‑Qorti tqis li ċ‑ċaqliq 
minn aċċess indirett għal aċċess dirett 
ma jistax jiġi attribwit għall‑qafas 
legali l‑ġdid, billi l‑aċċess indirett 
ma kienx meħtieġ mil‑leġiżlazzjoni 
applikabbli għall‑perjodu 2007 ‑201356. 
L‑approċċ użat għall‑koeżjoni jinvolvi 
aċċess dirett, u ġew determinati regoli 
mid‑DĠ Politika Reġjonali u Urbana 
dwar kif għandhom jiġu kkombinati 
l‑istrumenti finanzjarji u l‑għotjiet. Ma 
sar xejn simili mid‑DĠ AGRI fl ‑2007 ‑
2013 (ara l‑paragrafu 37).53 Ara eż. ir‑Rapport 
Speċjali Nru 8/2012 
“Identifikazzjoni ta’ għajnuna 
għall‑modernizzazzjoni 
tal‑azjendi agrikoli”; ir‑Rapport 
Speċjali Nru 1/2013 “L‑appoġġ 
tal‑UE lill‑industrija 
tal‑ipproċessar tal‑ikel kien 
effettiv u effiċjenti fiż‑żieda 
tal‑valur lill‑prodotti agrikoli?” 
u r‑Rapport 
Speċjali Nru 6/2013 “L‑Istati 
Membri u l‑Kummissjoni kisbu 
l‑aħjar kwalità meta mqabbla 
mal‑prezz bil‑miżuri 
għad‑diversifikazzjoni 
tal‑ekonomija rurali?” ( http://
eca.europa.eu )
54 Ir‑Rapport Speċjali 
Nru 23/2014 “Żbalji fin‑nefqa 
għall‑iżvilupp rurali: 
x’jikkawżahom, u kif qed jiġu 
indirizzati?” ( http://eca.europa.
eu)
55 Il‑Kummissjoni Ewropea; 
Financial instruments in ESIF 
programmes 2014 ‑2020, 
a short reference guide for 
Managing Authorities 
(Strumenti finanzjarji fi 
programmi FSIE 2014 ‑2020, 
gwida ta’ referenza qasira 
għall‑Awtoritajiet Maniġerjali), 
2.7. 2014.
56 Ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 
u r‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/2006.
38
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
96 
Kumplessivament, il‑Qorti kkonkludiet 
li l‑istrumenti finanzjarji ma kellhomx 
suċċess fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali57 
u għalkemm il‑perjodu 2014 ‑2020 
huwa potenzjalment promettenti, se 
tkun sfida konsiderevoli biex jinkiseb 
l‑impatt mixtieq. Ma kien sar ebda 
każ ċar għat‑teħid inkunsiderazzjoni 
tal‑karatteristiċi speċifiċi tal‑poli ‑
tika ta’ żvilupp rurali u ma kienet 
saret ebda valutazzjoni tal‑ħtiġijiet 
reali. Għaldaqstant il‑Qorti sabet li 
l‑benefiċċji potenzjali tat‑tbegħid 
mill‑kultura ta’ dipendenza58 ma kinux 
ġew dimostrati mill‑implimentazz ‑
joni reali tal‑istrumenti finanzjarji 
fl‑2007 ‑2013.
97 
Il‑Qorti sabet li l‑qafas 2014 ‑2020 
għandu l‑potenzjal li jipprovdi t‑titjib 
meħtieġ. Madankollu, għad hemm 
ċerti ostakli għal użu aktar estensiv 
mill‑istrumenti finanzjarji. Għalkemm 
ġew introdotti dispożizzjonijiet 
speċifiċi ġodda biex il‑problema rikor ‑
renti ta’ kapitalizzazzjoni eċċessiva 
tiġi limitata, ir‑riskju għadu jippersisti. 
Finalment il‑kwistjonijiet ta’ prestazz ‑
joni ewlenin, ta’ effetti ta’ ingranaġġ 
u rotanti, għadhom ma ġewx indiriz ‑
zati adegwatament (il‑paragrafi 81 sa 
95).
98 
Il‑Qorti sabet li ma ma kien tqa ‑
jjem ebda argument ċar favur 
l‑istabbiliment tal‑istrumenti finanz ‑
jarji fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013 u li dawn ġew kapitalizzati 
b’mod eċċessiv (il‑paragrafi 21 sa 50). 
Id‑domanda għal strumenti finanzjarji 
kienet partikolarment baxxa fl ‑2007 ‑
2013 u għaldaqstant se jkun hemm 
ħtieġa li jiġu pprovduti inċentivi speċifiċi għall‑użu minnhom fis‑snin 
li ġejjin. Fl ‑2007 ‑2013, ma kienx għad 
hemm miżura separata ta’ “inġinerija 
finanzjarja”, bħal dik fil‑perjodu 2000 ‑
2006, u l‑istrumenti finanzjarji setgħu 
jiġu inkorporati biss f’għażla ta’ miżuri 
ta’ investiment. Il‑fatt li jkun hemm 
il‑possibbiltà li jiġu stabbiliti l‑istru ‑
menti finanzjarji, jew inkella bħala 
parti minn miżura ta’ investiment jew 
bħala miżura separata, iwassal għal ak ‑
tar flessibbiltà fl‑immaniġġjar tal‑flus 
investiti, filwaqt li tiddgħajjef ir‑rabta 
ma’ għotjiet. Il‑qafas 2014 ‑2020 ma jip ‑
prevedix din il‑possibbiltà, lanqas.
Rakkomandazzjoni 1
Sabiex iżżid l‑inċentivi għall‑Istati 
Membri biex jistabbilixxu strumenti 
finanzjarji għall‑iżvilupp rurali, il‑Kum ‑
missjoni għandha tidentifika l‑isfidi, 
il‑karatteristiċi speċifiċi u l‑ostakli 
ffaċċjati f’dan il‑qasam u tinkoraġġixxi 
b’mod attiv lill‑Istati Membri biex 
jużaw strumenti bħal dawn fejn xieraq. 
Sabiex tiġi stimulata d‑domanda, 
waħda mill‑għażliet għall‑Istati Mem ‑
bri tista’ tkun li jżommu apparti ċertu 
sehem tal‑baġit disponibbli tal‑FAEŻR 
għal strumenti finanzjarji u jagħmlu 
dawk l‑istrumenti aktar attraenti minn 
għotjiet f’ċirkostanzi definiti b’mod ċar.
99 
Il‑problema tal‑kapitalizzazzjoni 
eċċessiva ta’ strumenti finanzjarji 
kienet rikorrenti fil‑perjodu 2007 ‑
2013, u wasslet għal ammont eċċessiv 
ta’ EUR 370 miljun (ara l‑paragrafu 
48). Għalkemm ġew introdotti 
dispożizzjonijiet speċifiċi (valutazz ‑
jonijiet ex ante  obbligatorji, pagamenti 
f’fażijiet) fil‑qafas legali 2014 ‑2020 biex 
din il‑problema tiġi limitata, ir‑riskju 
jista’ jippersisti.57 Ara wkoll l‑ Anness II  ta’ dan 
ir‑rapport.
58 Il‑Kummissjoni Ewropea; 
Financial instruments in ESIF 
programmes 2014 ‑2020, 
a short reference guide for 
Managing Authorities 
(Strumenti finanzjarji fi 
programmi FSIE 2014 ‑2020, 
gwida ta’ referenza qasira 
għall‑Awtoritajiet Maniġerjali), 
2.7. 2014.
39 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 2
Fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali, il‑Kum ‑
missjoni għandha tipprovdi gwida 
u tippromwovi b’mod attiv il‑kwalità 
tal‑valutazzjonijiet ex ante  obbligatorji 
għal strumenti finanzjarji, li huma 
intenzjonati li jservu bħala għodod 
ewlenin biex tiġi evitata l‑kapitaliz ‑
zazzjoni eċċessiva. Barra minn hekk, 
il‑proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju 
għandu jiġi vvalidat mill‑Istati Membri 
permezz ta’ kompetenzi tekniċi xierqa.
100  
L‑istrumenti finanzjarji kellhom 
prestazzjoni insuffiċjenti fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 
(il‑paragrafi 70 u 71). Huma kellhom 
prestazzjoni baxxa fid‑dawrien ta’ flus 
u fl‑ingranaġġ ta’ riżorsi privati addiz ‑
zjonali għall‑benefiċċju tal‑politika ta’ 
żvilupp rurali. Il‑proċedura ta’ rappur ‑
tar ma kinitx imfassla biex turi l‑attiv ‑
itajiet tal‑istrumenti finanzjarji b’mod 
komprensiv u tipprovdi informazzjoni 
rilevanti dwar il‑prestazzjoni mik ‑
suba. Għaldaqstant, il‑Kummissjoni 
ma wettqitx adegwatament id‑dmiri ‑
jiet superviżorji tagħha ta’ ġestjoni 
kondiviża. Minkejja dan, it‑titjib 
introdott fil‑qafas legali 2014 ‑2020 
tassew għandu l‑potenzjal li jirrimedja 
d‑dgħufijiet prinċipali tar‑rappurtar li 
nstabu (ara l‑paragrafu 82).
Rakkomandazzjoni 3
Fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali u sabiex 
iżżid l‑effettività tal‑istrumenti finanz ‑
jarji għall‑perjodu ta’ programmazzjo ‑
ni 2014 ‑2020, il‑Kummissjoni għandha 
tissettja standards u miri xierqa 
għall‑effetti ta’ ingranaġġ u rotanti.101  
L‑istrumenti finanzjarji jridu jaħdmu 
fuq terminu twil biex jipprovdu 
l‑effetti sħaħ tagħhom. Il‑Qorti sabet 
li kien sar fokus insuffiċjenti fuq dan 
l‑aspett. Pereżempju, il‑fondi ta’ self 
kienu wieġbu għal problema, fuq 
terminu qasir, ta’ nuqqas ta’ likwidità 
fil‑kuntest tal‑kriżi ekonomika reċenti. 
Għaldaqstant dawn operaw matul per ‑
jodu limitat ta’ żmien minkejja l‑isforz 
amministrattiv sinifikanti li kien ġie 
investit biex ġew stabbiliti.
Rakkomandazzjoni 4
Sabiex jippromwovu l‑effetti fuq 
terminu twil tal‑istrumenti finanz ‑
jarji, il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
għandhom jiddeċiedu fuq regoli 
tranżizzjonali ċari bejn il‑perjodi 
ta’ programmazzjoni. L‑Istati Mem ‑
bri għandhom jimplimentaw 
id‑dispożizzjonijiet legali l‑ġodda b’tali 
mod li jiżguraw l‑akbar livell ta’ flessib ‑
biltà. F’dan il‑kuntest, il‑Kummissjoni 
tista’ tħeġġeġ lill‑Istati Membri biex 
jistabbilixxu strument finanzjarju uni ‑
ku li jkun kapaċi jipprovdi kemm selfiet 
kif ukoll garanziji, u b’hekk iżidulu 
l‑attività u l‑massa kritika tiegħu.
102  
Awditi preċedenti mill‑Qorti dwar 
l‑iżvilupp rurali sabu problemi 
(deadweight, effetti ta’ spostament 
u dgħufijiet fl‑għażla) fil‑ġestjoni 
tal‑għotjiet għall‑miżuri ta’ investi ‑
ment (ara l‑paragrafu 93). L‑istrumenti 
finanzjarji għandhom il‑potenzjal li 
jimmitigaw ir‑riskji identifikati li huma 
relatati mal‑użu minn għotjiet.
40 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 5
L‑Istati Membri għandhom jagħtu at ‑
tenzjoni partikolari għal deadweight 
jew effetti ta’ spostament potenzjali 
meta jkunu qed jivvalutaw l‑applika ‑
zzjonijiet għal finanzjament. Sabiex 
jagħmlu dan, għandhom japplikaw 
indikaturi xierqa, bħal dikjarazzjoni ‑
jiet ta’ redditu fuq l‑investimenti 
u dikjarazzjonijiet ta’ flussi ta’ flus 
ipproġettati. Għal attivitajiet eliġibbli, 
fejn ir‑riskju ta’ deadweight/effetti ta’ 
spostament huwa għoli b’mod par ‑
tikolari, l‑istrumenti finanzjarji jistgħu 
jsiru l‑għażla preferuta. L‑Istati Mem ‑
bri għandhom jeżaminaw kif għotjiet 
u strumenti finanzjarji jistgħu jiġu 
kkombinati biex jipprovdu l‑aħjar valur 
għall‑flus, billi jottimizzaw l‑effetti ta’ 
ingranaġġ/rotanti.103  
Finalment, il‑Qorti tikkonkludi li 
fil‑perjodu 2007 ‑2013 ma kinux 
stabbiliti kundizzjonijiet preċiżi 
għall‑istabbiliment tal‑bilanċ tal‑istru ‑
menti finanzjarji li kellhom jitħallsu fi 
tmiem il‑perjodu ta’ programmazzjoni 
u l‑kundizzjonijiet tal‑politika ta’ ħruġ, 
prinċipalment minħabba nuqqas ta’ 
regoli ċari mill‑Kummissjoni dwar dawn 
il‑kwistjonijiet (il‑paragrafi 72 sa 80).
Rakkomandazzjoni 6
Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi fi 
żmien xieraq fl ‑2015, regoli preċiżi ta’ 
implimentazzjoni operazzjonali qabel 
għeluq il‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013, inkluża l‑politika ta’ ħruġ.
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla I, immexxija mis‑Sinjura Rasa 
BUDBERGYTĖ, Membru tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha 
tal‑25 ta’ Marzu 2015.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President

41
Stima tal‑kapitalizzazzjoni eċċessiva tal‑fondi ta’ garanzija fil ‑31 ta’ Diċembru 2013 
skont il‑proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju
Ammont imħallas 
għal ġol‑Fond fil‑
31.12.2013  
(f’EUR)Ammont ta’ 
garanziji maħruġa 
lir‑riċevitur finali 
fil‑31.12.2013  
(f’EUR)Livell mas ‑
simu ta’ 
kontumaċja 
mistenniProporzjon ta’ skop ‑
ertura għar‑riskju użat 
biex jiġi determinat 
l‑ammont imħallas 
għal ġol‑fond
(1 sa X)Stima tal‑kapitaliz ‑
zazzjoni eċċessiva 
tal‑Fond  
(f’EUR)
Il‑Bulgarija 121 000 000.00 50 006 000.00 20.0 % 5.0 110 998 800.00
Franza (Korsika) 600 000.00 403 795.00 33.3 % 3.0 465 401.67
L‑Italja (Sqallija) 37 628 950.00 5 485 210.23 33.3 % 3.0 35 800 546.59
L‑Italja (il‑Puglia) 5 000 000.00 6 585 275.50 8.0 % 12.5 4 473 177.96
L‑Italja (il‑Lazio) 2 500 000.00 920 105.60 8.0 % 12.5 2 426 391.55
L‑Italja (il‑Campania) 2 250 000.00 3 262 536.52 8.0 % 12.5 1 988 997.08
L‑Italja (l‑Umbria) 4 800 000.00 0.00 33.3 % 3.0 4 800 000.00
L‑Italja (il‑Molise) 2 450 000.00 2 451 400.00 33.3 % 3.0 1 632 866.67
L‑Italja (il‑Basilicata) 14 860 000.00 1 699 990.00 33.3 % 3.0 14 293 336.67
L‑Italja (il‑Calabria) 10 000 000.00 1 678 400.00 50.0 % 2.0 9 160 800.00
Ir‑Rumanija 220 000 000.00 177 173 471.00 20.0 % 5.0 184 565 305.80
Total 421 088 950.00 249 666 183.85   370 605 623.98
Kapital meħtieġ  
(f’EUR)50 483 326.02
Kapitalizzazzjoni eċċessiva (espressa bħala fattur) 8.34
Sors: Sejbiet tal‑awditjar tal‑QEA.Anness IAnnessi
42 Annessi
Ħarsa ġenerali lejn id‑dgħufijiet prinċipali li jnaqqsu l‑prestazzjoni tal‑istrumenti 
finanzjarji awditjati
Franza 
(Korsika)L‑Italja 
Ir‑Rumanija Il‑Greċja Il‑Litwanja 
Il‑Puglia Sqallija
Tip FG FG FG FG FS FS
Stabbiliment tardiv W W
Stimar eċċessiv tad‑domanda W W W W W W
Proporzjon ta’ skopertura għar‑riskju baxx wisq 
(għall‑FG)W W MA MA
Allokazzjonijiet eċċessivi ta’ kapital W W W W
Rata baxxa ta’ żborż W W W
Livell insuffiċjenti ta’ dawrien W W W W W W
Livell insuffiċjenti ta’ ingranaġġ W W W W W W
Ebda rappurtar dwar il‑prestazzjoni W W W W W W
FG: fond ta’ garanzija; FS: fond ta’ self; 
MA: Mhux applikabbli
Sors: Sejbiet tal‑awditjar tal‑QEA.Anness II
43
Ir‑rekwiżit tat‑twettiq ta’ valutazzjoni xierqa ex ante 
tat‑telf mistenni ġie introdott fl ‑2011 fir‑rigward 
tal‑kofinanzjament mill‑FAEŻR ta’ operazzjonijiet li 
jinkludu fondi ta’ garanzija3. Rigward il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑2020, l‑impriża ta’ valutazz ‑
joni ex ante hija obbligatorja għal kwalunkwe oper ‑
azzjoni li tinvolvi l‑istrumenti finanzjarji kofinanzjati 
mill‑FAEŻR4. Il‑leġiżlazzjoni tipprovdi inċentivi lill‑Istati 
Membri biex jużaw strumenti finanzjarji u tagħtihom 
il‑possibbiltà li jniduhom immedjatament fuq il‑bażi 
ta’ mudelli lesti għall‑implimentazzjoni bħall‑mudelli 
kummerċjalment disponibbli. Barra minn hekk, 
il‑Kummissjoni tipprovdi l‑gwida meħtieġa lill‑Istati 
Membri u l‑partijiet ikkonċernati u se tkompli tagħmel 
dan matul il‑bqija tal‑perjodu 2014 ‑2020.
V
Fondi ta’ garanzija jeħtieġu li jkollhom ċerta lik ‑
widità biex jiżguraw investimenti mingħajr intoppi 
f’intrapriżi.
Wara valutazzjoni aġġornata tal‑ħtiġijiet mill‑Istati 
Membri u preparazzjoni għall‑għeluq ta’ fondi ta’ 
garanzija, il‑figura tnaqqset għal EUR 362,69 miljun 
sal‑aħħar tal ‑2014.
VI
L‑istrumenti finanzjarji sostnuti mill‑FAEŻR kienu 
stabbiliti fi ħdan il‑perjodu ġuridikament permess, 
f’konformità mal‑leġiżlazzjoni tal‑UE.
Il‑Kummissjoni tixtieq tfakkar li l‑iżvilupp rurali huwa 
implimentat taħt ġestjoni kondiviża, fejn l‑Istati 
Membri jkunu kompletament responsabbli għal 
monitoraġġ ta’ operazzjonijiet.
Il‑Kummissjoni tinnota li f’dak li għandu x’jaqsam 
mal‑perjodu 2007 ‑2013, hija ġabret informazz ‑
joni importanti għar‑rappurtar ta’ informazzjoni 
dwar strumenti finanzjarji eżistenti. Barra minn 
hekk, analiżi komprensiva ta’ rappurtar dwar stru ‑
menti finanzjarji hi maħsuba għall‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑20205.
3 Ir‑Regolament tal‑Kummissjoni (UE) Nru 679/2011 
tal‑14 ta’ Lulju 2011
4 L‑Artikolu 37(2) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013
5 L‑Artikolu 46 tar‑Regolament (KE) Nru 1303/2013Taqsira Eżekuttiva
I
Filwaqt li l‑attrazzjoni ta’ kapital privat huwa wieħed 
mill‑elementi ta’ valur miżjud assoċjati ma’ strumenti 
finanzjarji, il‑leġiżlazzjoni tal‑UE1 fil‑qasam tal‑iżvilupp 
rurali fl ‑2007 ‑2013 ma torbotx b’mod espliċitu stru ‑
menti ta’ inġinerija finanzjarja għal finanzjament 
privat.
III
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 għadu kemm beda u l‑biċċa l‑kbira 
tal‑programmi FSIE, inklużi fil‑PŻR, għadhom ma ġewx 
adottati. Barra minn hekk, strumenti finanzjarji jistgħu 
jiġu stabbiliti mill‑Istati Membri fi kwalunkwe żmien 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni.
IV
Il‑Kummissjoni tinnota li strumenti finanzjarji kienu 
implimentati f’seba’ Stati Membri fl ‑2007/2013 li huwa 
titjib sinifikanti meta mqabbel mal‑perjodu 2000/2006 
fejn żewġ Stati Membri biss użawhom.
Il‑qafas legali tal‑UE għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2007 ‑2013 jipprovdi għal flessibbiltà kbira fl‑impli ‑
mentazzjoni tal‑miżuri tal‑iżvilupp rurali. Il‑Kummis ‑
sjoni hija tal‑opinjoni li l‑qafas legali għall ‑2007 ‑2013 
iqis l‑ispeċifiċitajiet tal‑iżvilupp rurali u li dan huwa 
rifless fl‑istrumenti finanzjarji sostnuti mill‑FAEŻR. 
Ir‑Regolament tal‑Kunsill Nru 1698/2005 u r‑Regola ‑
ment tal‑Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 jiddefi ‑
nixxu l‑ambitu u l‑qasam ta’ intervent tal‑FAEŻR, 
inklużi miżuri speċifiċi ta’ appoġġ2. Kull miżura ta’ 
żvilupp rurali fiha diversi regoli u dispożizzjonijiet ta’ 
eliġibbiltà, li għandhom jiġu rispettati minn strumenti 
finanzjarji maħluqa skont il‑miżura u għandhom jif ‑
furmaw parti mill‑ftehim ta’ finanzjament.
1 Ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 u r‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006
2 Pereżempju sostenn għal investimenti fil‑modernizzazzjoni 
tal‑azjendi agrikoli, żieda fil‑valur tal‑prodotti agrikoli 
u tal‑forestrija, il‑ħolqien u l‑iżvilupp ta’ mikrointrapriżi fiż‑żoni 
rurali, id‑diversifikazzjoni f’attivitajiet mhux agrikoli, tiġdid 
tal‑irħula, eċċ.Risposta  
tal‑Kummissjoni
Risposta tal ‑Kummissjoni 44
Il‑kwistjoni ta’ kapitalizzazzjoni żejda hija indirizzata 
mid‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 41 tar‑Regolament 
(UE) Nru 1303/2013 fejn pagamenti gradwali, ibbażati 
fuq il‑kisba ta’ riżultati konkreti ta’ żborż, ġew introdotti 
bħala regola ġenerali għall‑istrumenti finanzjarji kollha 
fl‑2014 ‑2020.
Il‑kwistjonijiet ta’ prestazzjoni ewlenin huma indirizzati 
tajjeb fil‑monitoraġġ ta’ strumenti finanzjarji appoġġjati 
mill‑FSIE, kif definit fl‑Artikolu 46 tar‑Regolament 
(UE) Nru 1303/2013. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni 
tirrimarka l‑erba’ indikaturi tal‑prestazzjoni stabbiliti 
fl‑Artikolu 12 tar‑Regolament (UE) Nru 480/2014.
Barra minn hekk, sabiex jiġi mħeġġeġ l‑użu ta’ stru ‑
menti finanzjarji, il‑Kummissjoni saħħet il‑kooperazzjoni 
tagħha fil‑qasam tal‑agrikoltura u l‑iżvilupp rurali 
mal‑Bank Ewropew tal‑Investiment (BEI) u ffirmat 
Memorandum ta’ Ftehim fl ‑14 ta’ Lulju 20147. Din il‑koo ‑
perazzjoni tinkludi l‑possibbiltà li jintużaw l‑esperjenza 
u l‑għarfien tal‑Grupp tal‑BEI dwar strumenti finanzjarji 
u l‑applikazzjoni tagħhom fl‑iżvilupp rurali.
Il‑Kummissjoni nediet ukoll “ fi‑compass ”, pjattaforma ta’ 
assistenza teknika komprensiva, li se tipprovdi gwida 
metodoloġika u appoġġ għat‑tqajjim ta’ sensibiliz ‑
zazzjoni lill‑Kummissjoni, lill‑Istati Membri u lill‑partijiet 
ikkonċernati fil‑qasam ta’ strumenti finanzjarji sostnuti 
minn Fondi ESI fil‑perjodu 2014 ‑20208. Bħala parti 
mill‑programm ta’ ħidma tagħha, “fi‑compass”  se 
tipproduċi wkoll prodotti speċifiċi FAEŻR.
IX (a) L‑ewwel punt
Il‑Kummissjoni taċċetta li tidentifika l‑isfidi, 
il‑karatteristiċi speċifiċi u l‑ostakoli biex jitwaqqfu 
strumenti finanzjarji fil‑FAEŻR.
Analiżi bħal din se titwettaq fil‑qafas tal‑attivitajiet 
“fi‑compass” , analiżi komprensiva ta’ pjattaforma ta’ 
assistenza teknika, li tipprovdi gwida metodoloġika 
u s‑sensibilizzazzjoni għall‑appoġġ lill‑Kummissjoni, 
lill‑Istati Membri u lill‑partijiet ikkonċernati fil‑qasam 
ta’ strumenti finanzjarji sostnuti minn Fondi ESI 
fil‑perjodu 2014 ‑20209.
7 Ara d‑Dikjarazzjoni 14/225 tal ‑14.07.2014
8 Ara aktar f’ http://www.fi‑compass.eu
9 Ara aktar f’ http://www.fi‑compass.euIl‑Kummissjoni hija tal‑opinjoni li l‑valutazzjoni 
tal‑benefiċċji tal‑istrumenti finanzjarji għandha ssir 
ukoll fil‑kuntest tal‑kriżi finanzjarja li qed taffettwa 
l‑aċċess għall‑finanzjament f’xi Stati Membri.
VII
Il‑Kummissjoni tinnota li hija r‑responsabbiltà 
tal‑awtoritajiet nazzjonali li jiżguraw li operazzjonijiet 
individwali jiġu implimentati skont id‑dispożizzjonijiet 
legali applikabbli. Il‑Kummissjoni tevalwa l‑kwistjoni ‑
jiet relatati ma’ strumenti finanzjarji matul il‑missjoni ‑
jiet ta’ awditjar tagħha.
Skont il‑leġiżlazzjoni applikabbli tal‑UE għall ‑2007 ‑
2013, l‑arranġamenti tal‑istralċ u ta’ ħruġ għandhom 
jiġu definiti mill‑awtorità maniġerjali f’dan il‑ftehim 
ta’ finanzjament mal‑maniġer tal‑fond, li jiżguraw li 
d‑dispożizzjonijiet rilevanti jittieħdu b’mod adegwat.
Taħt ġestjoni kondiviża u f’konformità mal‑prinċipju 
tas‑sussidjarjetà, il‑Kummissjoni trid tissodisfa ruħha li 
l‑Istati Membri jistabbilixxu sistemi ta’ ġestjoni u kon ‑
troll xierqa.
Għall‑perjodu 2007 ‑2013, il‑Kummissjoni tat gwida 
lil kull Stat Membru li talabha. Il‑linji gwida dwar 
l‑għeluq tal‑programmi tal‑iżvilupp rurali 2007 ‑2013 
kienu adottati fl ‑20156. Ir‑rispett tar‑regoli legali 
u gwida ser jiġi verifikat matul l‑approvazzjoni 
tal‑kontijiet.
Il‑Kummissjoni se tipprovdi gwida mtejba u aktar 
konsolidata għall‑perjodu 2014 ‑2020.
VIII
Il‑Kummissjoni tqis li l‑qafas legali l‑ġdid għall‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 jindirizza biżżejjed 
it‑tħassib li tqajjem mill‑Qorti.
6 C(2015) 1399 finali tal ‑5.3.2015.
Risposta tal ‑Kummissjoni 45
IX (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata.
Ġew adottati r‑regoli tranżitorji 
għall‑perjodu 2007 ‑2013.
Fir‑rigward l ‑2014 ‑2020, ser isiru diskussjonijiet 
mal‑Istati Membru meta l‑għeluq tal‑perjodu 2014 ‑
2020 ikun qed joqrob u r‑regoli tranżitorji għandhom 
jiġu definiti.
IX (c) 
Din ir‑rakkomandazzjoni hija għall‑Istati Membri
Introduzzjoni
05
Il‑leġiżlazzjoni tal‑UE għall ‑2007 ‑2013 ma timponi 
l‑ebda regola dwar l‑użu mill‑ġdid tal‑allokazzjoni 
inizjali użata għall‑istabbiliment ta’ strumenti finan ‑
zjarji. Riżorsi mhux użati jistgħu jiġu riprogrammati 
għal forom oħra ta’ assistenza.
06
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 għadu kemm beda u l‑biċċa l‑kbira 
tal‑programmi FSIE, inklużi fil‑PŻR, għadhom ma ġewx 
adottati. Barra minn hekk, strumenti finanzjarji jistgħu 
jiġu stabbiliti mill‑Istati Membri fi kwalunkwe żmien 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni.
12
Wara valutazzjoni aġġornata tal‑ħtiġijiet mill‑Istati 
Membri u preparazzjoni għall‑għeluq ta’ fondi ta’ 
garanzija, iċ‑ċifra tal ‑2013 tnaqqset għal EUR 362,69 
miljun sa tmiem l ‑2014.IX (a) It‑tieni punt
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata b’mod parzjali.
Fil‑kuntest tal‑pjattaforma ta’ assistenza teknika 
mill‑FSIE “fi‑compass”,  hija pprovduta gwida ġenerali 
u speċifika għal fondi dwar valutazzjonijiet ex ante. 
Dan ikopri wkoll il‑FAEŻR kollu, kif ukoll setturi 
speċifiċi, bħalma huma l‑agrikultura u l‑forestrija.
IX (a) It‑tielet punt
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata b’mod parzjali.
Il‑Kummissjoni pprovdiet mudelli standard għal fondi 
ta’ self u fondi ta’ garanzija fl‑iżvilupp rurali. Skont 
il‑pjattaforma ta’ assistenza teknika FSIE “fi‑compass”  
hija bħalissa qed tinvestiga l‑opportunità għal mudell 
ieħor għall‑effiċjenza fl‑enerġija u l‑enerġija rinovab ‑
bli, liema kunsinna hija ppjanata għal tmiem l ‑2015.
Rigward il‑kooperazzjoni mal‑Grupp tal‑BEI, il‑Kum ‑
missjoni ffirmat Memorandum ta’ Qbil (MtQ) speċifiku 
fir‑rigward ta’ kooperazzjoni fl‑agrikoltura u l‑iżvilupp 
rurali, li taħthom huwa mistenni li l‑BEI joffri skema 
speċifika FI għal SM li għandhom jiġu implimentati 
skont il‑FAEŻR. Avveniment speċifiku dwar dan il‑MtQ 
hu diġà ppjanat għat ‑23 ta’ Marzu 2015.
IX (a) Ir‑raba’ punt
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni, sa 
fejn ir‑regoli għall‑għeluq ta’ programmi ta’ żvilupp 
rurali 2007 ‑201310 huma taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni 
tagħha.
Il‑Kummissjoni tinnota li skont il‑leġiżlazzjoni applik ‑
abbli tal‑UE għall ‑2007 ‑2013, l‑iżvilupp ta’ regoli ta’ 
implimentazzjoni operazzjonali preċiżi, inkluża l‑poli ‑
tika ta’ ħruġ xierqa għal kull strument ta’ inġinerija 
finanzjarja, huwa r‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
10 C(2015) 1399 finali tal ‑5.3.2015.
Risposta tal ‑Kummissjoni 46
23
Il‑Kummissjoni tqis li evalwat u indirizzat b’mod ade ‑
gwat il‑karatteristiċi speċifiċi ta’ żvilupp rurali fit‑tfassal 
tal‑qafas legali 2007 ‑2013. B’mod partikolari, ir‑Regola ‑
ment (KE) Nru 1698/2005 jiddeskrivi fil‑qosor aktar 
minn 30 miżura differenti mmirati lejn grupp definit 
sew ta’ benefiċjarji u jinkorpora l‑kriterji ta’ eliġibbiltà 
kif ukoll rekwiżiti speċifiċi li magħhom l‑istrumenti 
finanzjarji sostnuti mill‑FAEŻR għandhom jikkonfor ‑
maw. Dan huwa elaborat aktar fid‑dispożizzjonijiet 
tar‑Regolament ta’ implementazzjoni Nru 1974/2006.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 21.
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑benefiċjarji fl‑iżvilupp rurali 
huma rziezet ta’ kull daqs. Il‑biedja fuq skala żgħira 
fl‑UE għandha dimensjonijiet differenti u hi speċifika 
għall‑pajjiż, reġjun u/jew għal sottosettur. Fl‑istess ħin, 
il‑bdiewa mhumiex l‑uniċi benefiċjarji fl‑iżvilupp rurali.
Il‑politika ta’ koeżjoni, fil‑prinċipju, ma tappoġġjax 
l‑agrikoltura, iżda b’mod simili għall‑politika dwar 
l‑iżvilupp rurali tkopri ħafna intrapriżi mikro u żgħar 
mhux agrikoli.
26
Il‑qafas legali tal‑UE għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013 jipprovdi għal flessibbiltà kbira 
fl‑implimentazzjoni jew fil‑miżuri ta’ żvilupp rurali. 
F’dan il‑kuntest, il‑Kummissjoni hija tal‑fehma li 
l‑ħtiġijiet u l‑opportunitajiet huma deskritti b’ċarezza 
suffiċjenti biex jagħmlu l‑ipprogrammar tal‑istrumenti 
finanzjarji xieraq u possibbli. Meta tapprova l‑PŻR jew 
il‑modifiki tagħhom, il‑Kummissjoni twettaq analiżi 
biex tivvaluta li l‑programmi u l‑miżuri huma kon ‑
sistenti mal‑linji gwida strateġiċi tal‑UE, mal‑pjanijiet 
ta’ strateġija nazzjonali rilevanti u li jikkonformaw 
mad‑dispożizzjonijiet legali rilevanti.13
Skont il‑prinċipji ta’ sussidjarjetà u ġestjoni kondiviża, 
it‑twaqqif ta’ strumenti finanzjarji, l‑implimentazzjoni 
tagħhom u l‑evalwazzjoni tad‑domanda jaqgħu 
taħt ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri. Dan ikopri 
l‑adozzjoni ta’ kull dispożizzjoni leġiżlattiva, statutorja 
u amministrattiva fil‑livell nazzjonali jew reġjonali, 
inklużi ftehimiet ta’ finanzjament.
Il‑Kummissjoni timmonitorja kif l‑Istati Membri jimpli ‑
mentaw il‑PŻR tagħhom u f’dan il‑kuntest tivverifika 
kif l‑Istati Membri jimplimentaw l‑istrumenti finanzjarji 
sostnuti mill‑FAEŻR.
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑Aġenziji tal‑Pagamenti 
għandhom irwol importanti fil‑kuntest tal‑politika ta’ 
żvilupp rurali u l‑implimentazzjoni tagħha.
L‑ambitu u l‑approċċ tal‑verifika
20
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑istrumenti finanzjarji 
fl‑iżvilupp rurali jistgħu jappoġġaw ukoll miżuri oħra 
ta’ investiment bħal 311 (diversifikazzjoni ta’ attivita ‑
jiet agrikoli), 312 (ħolqien u żvilupp ta’ mikrointrapriżi 
f’żoni rurali), 313 (it‑turiżmu rurali), 321 (servizzi bażiċi 
u l‑infrastruttura), eċċ... Għandu jitqies ukoll l‑appoġġ 
ipprovdut skont LEADER.
Osservazzjonijiet
21
Ir‑regoli għal strumenti finanzjarji għall‑iżvilupp rurali 
fl‑2007 ‑2013 ġew imtejba b’mod sinifikanti meta 
mqabbla mal‑perjodu 2000 ‑2006.
22
Il‑Kummissjoni hija tal‑opinjoni li stħarriġ elettroniku 
mwettaq mal‑għeluq ma jurix għal kollox ir‑raġunijiet 
għaliex ma jkunux qed jiġu stabbiliti strumenti finanz ‑
jarji fil‑bidu ta’ perjodu ta’ programmazzjoni.
Risposta tal ‑Kummissjoni 47
27
Ir‑rekwiżit tat‑twettiq ta’ valutazzjoni ex ante tat‑telf 
mistenni ġie introdott fl ‑2011 fir‑rigward tal‑kofinanz ‑
jament mill‑FAEŻR ta’ operazzjonijiet li jinkludu fondi 
ta’ garanzija11. Tali valutazzjonijiet ex ante għandhom 
iqisu wkoll prattiki attwali tas‑suq għal operazzjonijiet 
simili għat‑tip ta’ investimenti u s‑suq ikkonċernat 
li għalihom għandhom jiġu stabbiliti l‑fondi ta’ 
garanzija.
Rigward il‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
li ssir valutazzjoni ex ante , li l‑kontenut tagħha huwa 
legalment definit, hija obbligatorja għal kwalunkwe 
operazzjoni li tinvolvi l‑istrumenti finanzjarji kofinanz ‑
jati mill‑FAEŻR12.
Fl‑2007 ‑2013, il‑leġiżlazzjoni kienet tirrikjedi lill‑kan ‑
didati għall‑maniġers ta’ fondi li jissottomettu pjan 
tan‑negozju b’kontenut konkret, li kellu jiġu evalwat 
mill‑awtorità ta’ ġestjoni.
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑istrumenti finanzjarji kollha 
appoġġjati mill‑FAEŻR fl ‑2007 ‑2013 ġew stabbiliti 
fil‑kuntest tal‑kriżi finanzjarja u ekonomika waqt li 
l‑aċċess għall‑kreditu kien diffiċli u problemi ta’ likwid ‑
ità kienu evidenti madwar l‑Ewropa.
Fil‑Bulgarija, pereżempju, saret valutazzjoni ex 
ante tat‑telf mistenni/analiżi tad‑differenza qabel 
l‑iffissar tar‑rata ta’ esponiment u d‑determi ‑
nazzjoni tal‑ammont finali tal‑kapital tal‑fond. 
Fir‑Rumanija, saret valutazzjoni kontinwa wara l‑bidla 
fil‑leġiżlazzjoni tal ‑2007 ‑2013 li talbet it‑twettiq ta’ 
valutazzjoni ex ante tat‑telf mistenni għal fondi ta’ 
garanzija mill ‑2011. Fil‑kuntest tad‑diskussjonijiet 
fir‑RDK dwar l‑għeluq ta’ strumenti finanzjarji, 
l‑Italja uffiċjalment ikkonfermat l‑approċċ tagħha 
fir‑rigward tat‑twettiq ta’ valutazzjonijiet ex ante 
fil‑perjodu 2007 ‑2013.
In‑nuqqas ta’ likwidità u/jew diffikultajiet għall‑bdiewa 
fl‑aċċess għal krediti huma wkoll raġunijiet serji li 
jiġġustifikaw l‑użu ta’ għodod finanzjarji speċifiċi 
mill‑Istati Membri.
11 Ir‑Regolament tal‑Kummissjoni (UE) Nru 679/2011 
tal‑14 ta’ Lulju 2011
12 Artikolu 37(2) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013Kull miżura ta’ żvilupp rurali skont liema l‑istrumenti 
finanzjarji kienu appoġġati kellha objettivi ċari 
u stabbiliti sew, f’konformità mal‑leġiżlazzjoni tal‑UE 
u l‑Pjanijiet Strateġiċi Nazzjonali. Il‑leġiżlazzjoni tal‑UE 
ma tirrikjedix it‑twaqqif ta’ objettivi li jistgħu jitkejlu 
biss.
Rigward il‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
miri kwantifikati ex ante huma stabbiliti għal kull 
wieħed mill‑oqsma ta’ prijorità tal‑UE fir‑rigward 
tal‑FAEŻR. Il‑kontenut tal‑programm jinkludi deskrizz ‑
joni tal‑istrateġija u juri li l‑miżuri magħżula b’rabta 
mal‑prijoritajiet tal‑UE jkunu bbażati fuq loġika 
tal‑intervent b’saħħitha appoġġata minn evalwazzjoni 
ex ante.
Kaxxa 2
L‑objettivi indikati kienu konsistenti mas‑sitwazzjoni 
ġenerali ta’ nuqqas ta’ faċilitajiet ta’ kreditu. Il‑PŻR 
jiżviluppa objettivi ulterjuri fil‑kuntest tal‑miżuri taħt 
liema strumenti finanzjarji huma appoġġjati. Ftehimiet 
ta’ finanzjament bejn l‑Istati Membri u l‑maniġers ta’ 
fondi jista’ jkun fihom ukoll ġustifikazzjonijiet u objet ‑
tivi relatati mal‑istrument finanzjarju rispettiv.
Dawn ir‑raġunijiet ġenerali jispjegaw il‑ħtieġa li 
tinħoloq fond ta’ self. Id‑dettalji dwar il‑ġustifikazzjoni 
sħiħa għall‑użu, l‑objettivi speċifiċi li jridu jintlaħqu 
u l‑istrateġija ta’ ħruġ huma kollha punti li huma 
inklużi fil ‑“Ftehim ta’ Finanzjament” iffirmat bejn 
ETEAN (maniġer ta’ fond) u l‑Ministeru (awtorità ta’ 
ġestjoni).
Dan jikkonferma l‑konsistenza tal‑approċċ tal‑pro ‑
grammazzjoni u l‑konformità tiegħu mal‑leġiżlazzjoni 
tal‑UE. Il‑Litwanja u r‑Rumanija kienu qed ibatu 
minn kriżi tal‑kreditu serja ħafna li għamlitha impos ‑
sibbli għall‑benefiċjarji biex jiksbu self mill‑bank 
għall‑proġetti tagħhom.
Objettivi ulterjuri huma definiti taħt il‑miżuri.
Ara hawn fuq għar‑Rumanija.
Risposta tal ‑Kummissjoni 48
32
Il‑pagament ta’ ammont sħiħ f’kontribuzzjoni unika 
mill‑PŻR lill‑Fond kien konformi mal‑leġiżlazzjoni 
tal‑UE. L‑ammont ta’ interessi ġġenerat baqa’ 
għad‑dispożizzjoni tal‑Fond ta’ Garanzija biex jip ‑
provdi garanziji ġodda. Dan l‑ammont se jkun ikklerjat 
fl‑għeluq tal‑istrumenti finanzjarji.
It‑tqegħid tal‑ammonti FAEŻR mhux użati f’kontijiet li 
jagħtu l‑imgħax, li jiġġenera dħul addizzjonali li jista’ 
jiġi użat mill‑istrumenti finanzjarji, hu kkunsidrat bħala 
prattika tajba. Fondi tal‑FAEŻR li għandhom jintużaw 
għal għotjiet skont il‑programmi jistgħu wkoll 
jitqiegħdu f’kontijiet li jħallu l‑imgħaxijiet.
Fil‑każ tar‑Rumanija, ġiet imwettqa evalwazzjoni 
kontinwa ta’ telf mistenni u l‑baġit ġenerali tal‑istru ‑
menti finanzjarji li joperaw hemmhekk u appoġġati 
mill‑FAEŻR ġew aġġustati biex jirriflettu r‑riżultati 
minn din il‑valutazzjoni.
33
L‑Artikolu 52(3) tar‑Regolament (KE) Nru 1974/2006 
jiddefinixxi strettament x’jiġri b’riżorsi li jingħataw 
lura lill‑operazzjoni matul il‑perjodu ta’ pprogrammar 
minn investimenti mwettqa minn fondi jew li jifdlu 
wara li tkun ġiet onorata garanzija, (jiġifieri dawn iridu 
jintużaw skont il‑ftehim ta’ finanzjament, jew likwidati 
fil‑kuntest tal‑kontijiet annwali).
Garanzija pprovduta tappoġġja self li riċevent finali 
qed jieħu minn intermedjarji finanzjarji. Billi jirritorna 
dan is‑self lura (u kull interess potenzjali assoċjat 
miegħu) ir‑riċevitur finali jikkonferma l‑implimen ‑
tazzjoni ta’ operazzjoni appoġġata mill‑FAEŻR 
u b’riżultat ta’ dan jirrilaxxa l‑garanzija, li ma tistax 
tkun iktar marbuta mal‑baġit tal‑FAEŻR billi hija diġà 
“kkunsmata”, jiġifieri ntużat mill‑inqas darba. Il‑Kum ‑
missjoni ma tqisx li dan imur kontra l‑prinċipji ta’ 
ġestjoni finanzjarja soda.28
Strumenti finanzjarji fl‑iżvilupp rurali huma adatti għal 
investituri potenzjali kollha f’intrapriżi li jistgħu jiġu 
appoġġati mill‑FAEŻR.
Fl‑2007 ‑2013 il‑Kummissjoni tejbet il‑leġiżlazzjoni 
bl‑introduzzjoni ta’ rekwiżit għal valutazzjoni ex ante 
tat‑telf mistenni għal fondi ta’ garanzija.
Fir‑rigward tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
valutazzjoni tal‑bżonnijiet ser tkun meħtieġa fil‑każijiet 
kollha fejn Stat Membru jiddeċiedi li jikkontribwixxi 
finanzjament mill‑FAEŻR għal strument finanzjarju13. 
Barra minn hekk, id‑dispożizzjonijiet dwar pagamenti 
gradwali jipprovdu salvagwardja addizzjonali.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 21 u 22.
30
Il‑Kummissjoni tinnota li kontribuzzjoni għal fondi 
mhijiex suffiċjenti l‑ammonti kkontribwiti jitqiesu 
bħala eliġibbli fl‑għeluq.
31
Il‑Kummissjoni tixtieq tenfasizza li n‑nefqa ddikjarata 
kienet kontabilizzata b’mod korrett. Madankollu, 
il‑Kummissjoni osservat ukoll matul il‑verifiki tagħha 
stess li f’xi Stati Membri t‑trasferimenti għall‑fondi 
ta’ strumenti finanzjarji kienu relattivament eċċessivi 
b’rabta mas‑segwitu tal‑adozzjoni tal‑istrumenti 
mir‑riċevituri finali.
Il‑Kummissjoni tinnota li n‑natura tal‑istrumenti finan ‑
zjarji ma tippermettix l‑infiq immedjat tal‑ammonti 
kollha ttrasferiti lilha. L‑istrumenti finanzjarji jeħtieġu 
ż‑żmien biex jiżviluppaw f’mekkaniżmi li jaħdmu 
tajjeb u għandhom bżonn ta’ likwidità inizjali biex 
tiżgura investimenti mingħajr intoppi f’intrapriżi.
Il‑kwistjoni ta’ kapitalizzazzjoni żejda14 hija indirizzata 
mill‑provvedimenti tal‑Artikolu 41 tar‑Regolament 
(UE) Nru 1303/2013 fejn pagamenti gradwali, ibbażati 
fuq il‑kisba ta’ riżultati konkreti ta’ żborż, ġew intro ‑
dotti bħala regola ġenerali għall‑istrumenti finanzjarji 
kollha fl ‑2014 ‑2020.
13 L‑Artikolu 37(2) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013
14 Il‑Qorti, fl‑awditu tagħha SR 2/2012 tirreferi għal daqs esaġerat 
ta’ strumenti finanzjarji, u mhux għal kapitalizzazzjoni żejda.
Risposta tal ‑Kummissjoni 49
F’konformità mal‑Artikolu 15, 71(5) u 71(2) tar‑Regola ‑
ment (KE) Nru 1698/2005, l‑applikanti li jixtiequ 
jirċievu l‑appoġġ ipprovdut minn strument finanz ‑
jarju ġew evalwati skont il‑kriterji tal‑għażla stipulati 
għall‑miżura rispettiva mill‑korp kompetenti, billi 
n‑nefqa kienet eliġibbli għal kontribuzzjoni mill‑FAEŻR 
biss meta mġarrba għal operazzjonijiet deċiżi 
mill‑awtorità ta’ ġestjoni tal‑programm inkwistjoni 
jew taħt ir‑responsabbiltà tagħha, skont l‑istess kriterji 
ta’ għażla.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑ipprogrammar tal‑istrumenti 
finanzjarji sar f’konformità mal‑leġiżlazzjoni tal‑UE 
u mar‑regoli applikabbli dwar l‑għajnuna mill‑Istat.
36
M’hemm l‑ebda rekwiżit legali tal‑UE fl‑iżvilupp 
rurali għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 
li jobbliga t‑total tal‑forom kollha ta’ sostenn flimk ‑
ien biex ma jaqbżux l‑ammont totali tal‑element ta’ 
nefqa kkonċernat. F’dan ir‑rigward, għandu wkoll jiġi 
osservat li l‑garanziji, fil‑prinċipju, jappoġġaw sa 80 % 
tal‑parti (privata) tal‑investiment.
Ara wkoll it‑tweġibiet għal paragrafi 34 u 35.
37
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 34.
38
Verifiki tal‑Kummissjoni indikaw ukoll dan ir‑riskju. 
Madankollu, huwa diffiċli li jiġi konkluż li l‑livell ta’ 
trasferiment tal‑kapital huwa awtomatikament 
marbut mal‑iskop li tiġi evitata r‑regola N+2 pjut ‑
tost minn ritmu anqas mgħaġġel milli kien previst 
għall‑eżekuzzjoni tal‑programm. F’bosta każijiet, l‑SM 
trasferixxa l‑kapital ibbaġittjat sħiħ, anki jekk ma kell ‑
homx “kwistjoni N+2”.
Kontribuzzjonijiet mill‑PŻR għall‑istrumenti finanz ‑
jarji jistgħu jsiru fi kwalunkwe żmien tal‑perjodu ta’ 
programmazzjoni.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 26.Fl‑għeluq, in‑nefqa eliġibbli ta’ fondi ta’ garanzija tko ‑
pri l‑garanziji kollha li jkunu ġew rilaxxati wara ritorn 
b’suċċess ta’ self fi ħdan il‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni kif ukoll ammont li jkopri biss ir‑riskju assoċjat ma’ 
garanziji attivi (iżda mhux l‑ammont totali ta’ garanziji 
li jinħarġu). Il‑parti tal‑garanziji attivi li ma tkunx ikkun ‑
sidrata eliġibbli għandha tiġi rritornata lill‑programm.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 31.
34
Strumenti finanzjarji sostnuti mill‑FAEŻR żguraw 
l‑aċċess għall‑fondi lill‑benefiċjarji li għalihom is‑swieq 
finanzjarji ma kinux joffru għażla li jkopru l‑proġett 
jew il‑parti ta’ kofinanzjament privat tiegħu. F’dak 
li għandu x’jaqsam mal‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 strumenti finanzjarji ma jistgħux 
jintużaw biex jiġu prefinanzjati l‑għotjiet, għotjiet 
ma jistgħux jintużaw biex jiġi rimborżat sostenn taħt 
strumenti finanzjarji u t‑tqabbil ta’ sostenn ipprovdut 
permezz ta’ għotjiet u strumenti finanzjarji jista’ jkopri 
l‑istess element ta’ nefqa sakemm it‑total tal‑forom 
kollha ta’ sostenn imqabbla ma jaqbiżx l‑ammont 
totali tal‑element ta’ nefqa kkonċernat15.
Kaxxa 3
Strumenti finanzjarji kellhom rwol importanti 
fil‑kuntest tal‑kriżi finanzjarja u ekonomika, 
speċjalment għall‑Istati Membri fejn il‑kundizzjonijiet 
finanzjarji kienu stretti u/jew fejn il‑kofinanzjament 
kien diffiċli biex jiġi pprovdut mill‑benefiċjarji.
35
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑FAEŻR jikkontribwixxi 
għal strumenti finanzjarji b’ammonti pubbliċi (FAEŻR 
u l‑kofinanzjament nazzjonali).
L‑istrumenti finanzjarji mhumiex neċessarjament 
alternattiva għall‑għotjiet, billi għotjiet u strumenti 
finanzjarji jistgħu jintużaw flimkien fil‑kuntest ta’ oper ‑
azzjoni waħda u f’konformità mar‑regoli applikabbli 
dwar l‑għajnuna mill‑Istat.
15 L‑Artikoli 37(7) (8)(9) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013.
Risposta tal ‑Kummissjoni 50
Id‑determinazzjoni tas‑suq potenzjali, li huwa kunċett 
wiesa’ ħafna, mhuwiex l‑uniku fattur użat biex jid ‑
definixxi u jagħmel stima tal‑kapital tal‑fond. Fatturi 
bħall‑baġit totali disponibbli skont il‑miżuri, ħtiġijiet 
ta’ investiment, valutazzjoni tal‑valur miżjud tal‑istru ‑
menti finanzjarji, il‑kontribuzzjoni tal‑istrumenti 
finanzjarji għall‑objettivi tal‑miżuri, eċċ. għandhom 
jiġu kkunsidrati wkoll.
43
Fil‑każ tal‑Bulgarija, il‑proposta kopriet miżuri li bihom 
l‑istrumenti finanzjarji ma jistgħux jiġu stabbiliti.
Fir‑rigward tal‑Italja, fil‑mument tal‑ħlas lill‑fond ta’ 
garanzija, l‑ammonti ddikjarati mir‑reġjuni ma dehrux 
li huma sproporzjonati.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 39 li tikkonċerna 
Sqallija.
Fil‑każ tal‑Litwanja, il‑kapitalizzazzjoni żejda seħħet 
biss meta l‑kriżi tal‑kreditu ħfiefet u l‑banek bdew 
jagħtu self. Il‑Litwanja ddeċidiet li tnaqqas id‑daqs 
tal‑istrument finanzjarju.
Fir‑Rumanija, il‑kapitalizzazzjoni żejda riflettiet 
l‑inkapaċità tal‑istrumenti finanzjarji biex jimmobiliz ‑
zaw krediti kummerċjali f’kuntest ta’ kriżi finanzjarja 
profonda u t‑tnaqqis tad‑domanda, fejn il‑profittab ‑
biltà ta’ kwalunkwe investiment kienet serjament 
fid‑dubju.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 32.
Kaxxa 5
L‑użu limitat tal‑Fond fl ‑2014 jista’ jkun attribwit 
għall‑istabbiliment tardiv (Diċembru 2013), ir‑rilutanza 
kontinwa tal‑investituri minħabba l‑kriżi ekonomika 
serja fil‑pajjiż, in‑nuqqas ta’ biżżejjed esperjenza 
fir‑rigward ta’ dan it‑tip ta’ strumenti u żviluppi oħrajn 
fil‑pajjiż li ma kinux favorevoli għal investimenti.
Il‑Kummissjoni tqis bħala prattika tajba li turi kif Stat 
Membru jopera b’baġits f’konformità mas‑sitwazzjoni 
finanzjarja li qed tevolvi fil‑qasam tal‑programm 
u d‑domanda eżistenti għal finanzjament.Kaxxa 4
L‑intenzjoni kienet li tiġi aċċellerata l‑attivazzjoni 
tal‑Fond ta’ Self minħabba li d‑diskussjonijiet 
u n‑negozjati kienu ħadu iktar żmien milli ġie 
antiċipat. Il‑partijiet kollha involuti riedu jniedu l‑istru ‑
menti finanzjarji mingħajr aktar dewmien. It‑tħejjijiet 
amministrattivi spiċċaw f’Diċembru 2013 meta l‑Fond 
tas‑Self ġie stabbilit b’mod formali.
Il‑Kummissjoni tinnota li anke fi ħdan il‑firxa massima 
ta’ dawn l‑istimi, il‑fondi li jibqgħu għal għotjiet (bejn 
70 % u 90 %) huma pjuttost sinifikanti.
Riżorsi mhux użati permezz tal‑istrumenti finanz ‑
jarji jistgħu jiġu riprogrammati għal forom oħra ta’ 
assistenza.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 31, 38 u 39.
40
Il‑Kummissjoni aġixxiet f’konformità mar‑regoli.
Il‑Kummissjoni tinnota li f’każ ta’ tnaqqis fl‑infiq, l‑Istati 
Membri għandhom jirritornaw fondi għall‑programmi 
li se jżidu r‑riskju ta’ diżimpenn għas‑sena li fiha jseħħ 
l‑ipprogrammar mill‑ġdid.
Ara wkoll it‑tweġibiet tal‑Kummissjoni għall‑paragrafi 
31 u l‑Kaxxa 4.
41
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 31.
42
Il‑Kummissjoni tinnota li d‑determinazzjoni tas‑suq 
potenzjali issir ex ante , filwaqt li l‑istrumenti jistgħu 
joperaw mill‑għeluq tal‑PŻR u fil‑kuntest ta’ swieq 
finanzjarji u l‑kundizzjonijiet ekonomiċi li qed jinbidlu. 
Is‑sitwazzjoni tal‑istrumenti finanzjarji li joperaw 
f’livell ta’ UE hija simili.
Risposta tal ‑Kummissjoni 51
46
Il‑Kummissjoni tinnota li m’hemmx definizzjoni 
tal‑UE tal‑proprozjon tal‑esponiment għar‑riskju 
fil‑leġiżlazzjoni tal‑UE għall‑perjodu 2007 ‑2013.
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, il‑val ‑
utazzjoni tal‑proporzjon tal‑esponiment għar‑riskju 
msemmija fl‑Artikolu 42(1)(b) tar‑Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 bħala valutazzjoni tar‑riskju ex ante , 
tirrifletti l‑ħtieġa għal kontribuzzjoni tal‑programm 
xierqa biex tkopri t‑telf mistenni u dak mhux mistenni 
mis‑self il‑ġdid.
47
Il‑Kummissjoni tqis li fond ta’ garanzija li jiggarantixxi 
20 % tal‑portafoll tas‑self u li fl‑aħħar ikollu 1 % biss 
ta’ garanziji msejħa huwa, fil‑fatt, eżempju ta’ self bi 
prestazzjoni tajba.
Il‑proporzjon multiplikatur għandu jiġi kkalkulat fuq 
bażi ta’ każ b’każ, iżda 20 % f’dan il‑każ huwa pjuttost 
baxx u ma għandux iqajjem kwistjonijiet ta’ kapitaliz ‑
zazzjoni żejda possibbli (anke taħt qafas tal‑għajnuna 
mill‑Istat ġenerali l‑limitu tal‑garanziji ta’ 25 % jista’ jiġi 
eżentat b’mod awtomatiku mil‑livell limitu ta’ notifika 
cf. l‑Artikolu 21 tal‑GBER).
Din hija wkoll l‑opinjoni tal‑Kummissjoni li l‑livell baxx 
ta’ inadempjenza jirrifletti wkoll in‑nuqqas ta’ rieda 
min‑naħa tas‑settur bankarju biex jappoġġa operazz ‑
jonijiet aktar riskjużi.
48
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑ammont totali ta’ garanziji 
maħruġa lil destinatarji finali sa tmiem l ‑2013 huwa ta’ 
EUR 249,6 miljun, li huwa madwar 60 % tal‑kontribuzz ‑
joni tal‑fondi.
Il‑Kummissjoni tinnota li l‑istrumenti finanzjarji awdit ‑
jati mill‑Qorti għadhom attivi u ser ikomplu l‑attivita ‑
jiet tagħhom fl ‑2014 ‑2015.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 12 u 39.Paragun ex post  ma jfissirx li fiż‑żmien tal‑istabbiliment 
tal‑istrumenti finanzjarji, l‑ammont previst kien 
stmat iżżejjed. Kien hemm ukoll raġunijiet oħra li 
jiġġustifikaw il‑kontribuzzjoni mill‑PŻR lill‑Fond bħal 
dawk kif deskritti fil‑punt 42.
44
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 28.
Kaxxa 6
Riżorsi mhux użati permezz tal‑istrumenti finanz ‑
jarji jistgħu jiġu riprogrammati għal forom oħra ta’ 
assistenza.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 31.
Fir‑rigward tal‑Bulgarija, il‑potenzjal inizjali tal‑investi ‑
ment propost mill‑SM tnaqqas wara l‑eżami tal‑Kum ‑
missjoni. Ir‑responsabbiltà għat‑twaqqif u l‑impli ‑
mentazzjoni tal‑istrumenti finanzjarji, inkluż l‑impenn 
u l‑eżami tal‑valutazzjoni ex ante , taqa’ fuq l‑Istati 
Membri. Mhuwiex għall‑Kummissjoni li tipprovdi tip 
ta’ kompetenza speċifiku nazzjonali jew reġjonali 
għall‑kalkolu ta’ elementi tekniċi speċifiċi marbuta ma’ 
strumenti finanzjarji.
Fir‑rigward tar‑Rumanija, ara t‑tweġiba tal‑Kummiss ‑
joni għall‑paragrafu 43.
45
Is‑swieq finanzjarji huma dinamiċi u jistgħu jinbidlu 
kif muri mill‑kriżi finanzjarja u ekonomika riċenti. 
Għalhekk previżjonijiet fuq perjodu ta’ żmien 
twil jistgħu jkunu inaffidabbli. Għal din ir‑raġuni, 
il‑leġiżlazzjoni tal‑UE għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020 tippermetti lil kull valutazzjoni 
ex‑ante li jkun fiha dispożizzjonijiet dwar il‑possibbiltà 
ta’ eżamijiet u aġġornamenti fuq terminu ta’ żmien 
medju sa twil biex jirriflettu b’mod preċiż tibdil poten ‑
zjali fil‑kundizzjonijiet tas‑suq.
Risposta tal ‑Kummissjoni 52
58
Għad baqa’ żmien għal żborż ta’ fondi skont dawn 
l‑istrumenti. Il‑Kummissjoni tista’ biss tikkonferma 
l‑ħlas lil destinatarji finali fi tmiem il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni.
Ara wkoll it‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 55.
59
Ara t‑tweġibiet tal‑Kummissjoni għal paragrafi 52 u 58.
60
Il‑Kummissjoni tqis li l‑użu ta’ fondi pubbliċi fi swieq 
li jiffunzjonaw tajjeb (jew dawk li qegħdin b’mod sin ‑
ifikanti jirrestawraw il‑funzjonament tajjeb tagħhom) 
jeħtieġ li jiġi evalwat b’attenzjoni biex jiġi evitat 
it‑tfixkil tal‑kompetizzjoni.
Fil‑każ tal‑Greċja, il‑fond twaqqaf biss tard fl ‑2013 
u għalhekk l‑iżburżar attwali lill‑benefiċjarji finali 
beda biss f’nofs l ‑2014. Fil‑każ tal‑Litwanja, is‑sistema 
bankarja rnexxielha terġa’ tibda l‑fluss normali ta’ 
kreditu fi tmiem l ‑2012, u b’hekk riżorsi tal‑FAEŻR 
saru parzjalment mhux neċessarji. L‑istess kien il‑każ 
mal‑Latvja fejn il‑fond kellu wkoll fokus speċifiku.
61
Il‑leġiżlazzjoni tal‑UE ma tirrikjedix li l‑Istati Mem ‑
bri jużaw minnufih ir‑riżorsi mħallsa lura lill‑fond. 
L‑arranġamenti għal rotazzjoni huma miftiehma fil‑fte ‑
him ta’ finanzjament u jiddependu fuq is‑sitwazzjoni 
partikolari u l‑kuntest li fih l‑istrument finanzjarju 
jopera. L‑Istati Membri, pereżempju, jistgħu jkunu 
jridu “jiġbru” riżorsi mħallsa lura u jniedu strument 
finanzjarju għal prodott finanzjarju ġdid jew mira 
ġdida. Il‑leġiżlazzjoni tal ‑2007 ‑2013 tippermetti l‑użu 
mill‑ġdid ta’ riżorsi għal strumenti finanzjarji għal 
perjodu indefinit.
62
Għall‑perjodu 2014 ‑2020 ġiet stabbilita sistema 
mtejba ta’ monitoraġġ u rappurtar, imnaqqxa 
fid‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 46 tar‑Regolament 
(UE) Nru 1303/2013, li tippermetti l‑valutazzjoni 
ta’ prestazzjoni f’termini ta’ rotazzjoni u effetti ta’ 
ingranaġġ.49
Tali approċċi ta’ pass pass huma wkoll meħuda fil‑Lit ‑
wanja u l‑Latvja fejn ġew stabbiliti fondi ta’ self.
52
Il‑Kummissjoni tinnota li xi strumenti finanzjarji saru 
operazzjonali fi tmiem l‑awditu u għad għandhom 
sentejn oħra ta’ implimentazzjoni.
53
Ir‑rata ta’ żborż medju kkalkulat għall‑popolazzjoni 
kollha ta’ strumenti finanzjarji ma tirriflettix il‑veloċità 
tal‑implimentazzjoni ta’ fondi partikolari. Fil‑qasam 
tal‑politika ta’ koeżjoni, għadd sinifikanti ta’ fondi 
kienu stabbiliti biss fl ‑2012. Għal dawn il‑fondi r‑rata 
baxxa ta’ assorbiment fi tmiem l ‑2012 ma għandhiex 
tkun inkwetanti.
L‑istrumenti finanzjarji jistgħu jiġu vvalutati biss 
f’termini ta’ impatt rotanti fi tmiem iċ‑ċiklu tal‑ħajja 
tagħhom, speċjalment fir‑rigward ta’ dawk stabbiliti fi 
tmiem il‑perjodu ta’ programmazzjoni.
55
Fir‑realtà, is‑sitwazzjoni fis‑suq finanzjarju tjiebet 
u hemm inqas fallimenti milli fil‑passat (ara l‑ewwel 
eżempju fil‑paragrafu 47 b’garanzija ta’ 20 % li rriżulta 
f’1 % ta’ telf f’self biss).
56
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 55.
57
Dawn il‑modifiki jirriflettu l‑ħtiġijiet attwali tal‑istru ‑
menti finanzjarji. Riżorsi mhux użati permezz tal‑istru ‑
menti finanzjarji jistgħu ġew riprogrammati u użati 
għal forom oħra ta’ assistenza.
Risposta tal ‑Kummissjoni 53
66
Ara wkoll it‑tweġiba għal paragrafi 63 ‑65.
67
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 60.
Il‑Kaxxa 7
Il‑Kummissjoni tqis li l‑estimi għandhom jikkunsidraw 
l‑ammonti attwali disponibbli għall‑fondi wara l‑aħħar 
modifiki tal‑PŻR peress li jħallu impatt fuq il‑kalkolu 
tal‑ingranaġġ.
68
It‑twaqqif ta’ strumenti finanzjarji skont il‑FAEŻR 
kien jimplika kunċett kompletament ġdid għal xi 
Stati Membri, li kien jeħtieġ proċess ta’ tagħlim. 
Id‑dewmien kien fil‑biċċa l‑kbira tal‑każijiet spjegat 
min‑novità tal‑istrumenti tal‑politika ta’ żvilupp 
rurali, l‑akkwist pubbliku u kwistjonijiet relatati 
mal‑għajnuna mill‑Istat.
Il‑Kummissjoni skjerat attivitajiet ta’ promozzjoni u ta’ 
informazzjoni intensivi dwar l‑użu ta’ strumenti finan ‑
zjarji matul kumitati, netwerks, taħriġ ta’ żvilupp rurali 
u attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni, laqgħat bilaterali 
mal‑Istati Membri u linji gwida komprensivi.
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid, il‑Kum ‑
missjoni pprovdiet ukoll gwida meħtieġa f’dak li 
għandu x’jaqsam mal‑implimentazzjoni tal‑istrumenti 
finanzjarji. B’mod partikolari, il‑Kummissjoni infurmat 
lill‑Istati Membri dwar l‑opzjonijiet disponibbli biex 
l‑awtoritajiet ta’ ġestjoni jitqiegħdu f’pożizzjoni li 
jużaw l‑istrumenti finanzjarji kif xieraq.
Fl‑2014 ‑2020, se jkomplu l‑fondi diġà stabbiliti jew 
fondi ġodda bbażati fuq mudelli proposti mill‑Kum ‑
missjoni (bħal strumenti “kummerċjalment disponib ‑
bli”)16 jistgħu jiġu stabbiliti. Huwa mistenni li b’dan 
il‑mod id‑dewmien se jitnaqqas b’mod sinifikanti.
16 Ir‑Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 964/2014 tal ‑11 ta’ Settembru 2014 li jistabbilixxi r‑regoli 
għall‑applikazzjoni tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 
tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill fir‑rigward ta’ termini 
u kundizzjonijiet standard għal strumenti finanzjarji63
Il‑kisba ta’ livell għoli ta’ ingranaġġ mhuwiex l‑objet ‑
tiv ewlieni tal‑istrumenti finanzjarji. L‑istrumenti 
finanzjarji huma l‑metodu ta’ twassil tal‑appoġġ 
tal‑programm lir‑riċeventi finali. L‑effetti prodotti 
mill‑istrumenti finanzjarji (eż. rotanti jew permezz 
ta’ ingranaġġ) huma l‑vantaġġi iżda mhux l‑objettivi 
nfushom.
L‑effett ta’ ingranaġġ li jista’ jvarja bejn is‑setturi, 
ir‑reġjuni, prodotti finanzjarji għandu jiġi miftiehem 
f’dan il‑ftehim ta’ finanzjament b’rabta mal‑istrument 
finanzjarju speċifiku.
Fir‑rigward tal‑parteċipazzjoni ta’ investituri privati, 
il‑Kummissjoni tixtieq tirreferi għall‑leġiżlazzjoni dwar 
l‑għajnuna mill‑Istat fuq il‑finanzjament bil‑kapital 
ta’ riskju (GBER) li teħtieġ ċerta parteċipazzjoni ta’ 
investitur privat. Id‑definizzjoni tal‑Kummissjoni ta’ 
mekkaniżmu ta’ ingranaġġ tinkludi l‑kontribuzzjonijiet 
kollha (privati u pubbliċi) miżjuda mal‑fondi tal‑UE.
64
Id‑definizzjoni ta’ ingranaġġ inkorporata fir‑Regola ‑
ment Finanzjarju tiddikjara li kwalunkwe kontribuzz ‑
joni pubblika flimkien ma’ kontribuzzjoni tal‑UE 
tgħodd bħala ingranaġġ.
Il‑FAEŻR ma jirrappreżenta l‑ebda eċċezzjoni 
għall‑bqija tal‑fondi ta’ ġestjoni kondiviża.
65
L‑Artikolu 37(2) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 
ma jipprovdix definizzjoni ta’ ingranaġġ u bl‑ebda 
mod ma għandu jiġi trattat bħala deroga 
għad‑dispożizzjonijiet skont ir‑Regolament Finanz ‑
jarju. Jeħtieġ biss li l‑valutazzjoni ex ante  tikkunsidra 
l‑effett ta’ ingranaġġ finanzjarju mistenni mit‑twaqqif 
ta’ strumenti finanzjarji. Madankollu, l‑Artikolu 39(5) 
tas‑CPR, pereżempju, jipprovdi mod għall‑kalkolu 
tal‑ingranaġġ.
Skont ir‑regolamenti applikabbli, obbligu ta’ kofinan ‑
zjament tal‑politika ta’ żvilupp rurali huwa stabbilit 
fil‑livell tal‑programm. Operazzjonijiet individwali (eż. 
fondi) jistgħu jkollhom jew ma jkollhomx kofinanzja ‑
ment nazzjonali.
Risposta tal ‑Kummissjoni 54
Rigward il‑qafas 2014 ‑2020, l‑indikaturi ta’ prestazz ‑
joni huma stabbiliti fl‑Artikolu 12 tar‑Regolament (UE) 
Nru 480/2014. Barra minn hekk, l‑Istati Membri huma 
obbligati jirrappurtaw dwar strumenti finanzjarji fuq 
bażi regolari kif meħtieġ mill‑Artikolu 46 tar‑Regola ‑
ment (UE) Nru 1303/2013.
It‑tweġiba komuni tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 72 sa 75
L‑arranġamenti tal‑istralċ u ta’ ħruġ għandhom jiġu 
definiti mill‑awtorità maniġerjali f’dan il‑ftehim ta’ 
finanzjament mal‑maniġer ta’ fond, li jiżgura li l‑prov ‑
vedimenti rilevanti jittieħdu b’mod adegwat.
Taħt ġestjoni kondiviża u f’konformità mal‑prinċipju 
tas‑sussidjarjetà, il‑Kummissjoni trid tissodisfa ruħha li 
l‑Istati Membri jistabbilixxu sistemi ta’ ġestjoni u kon ‑
troll xierqa.
Għall‑perjodu 2007 ‑2013, il‑Kummissjoni tat gwida 
lil kull Stat Membru li talabha. Il‑Kummissjoni 
attwalment qed tħejji linji gwida dwar l‑għeluq 
tal‑programmi 2007 ‑2013.
Il‑Kummissjoni se tipprovdi gwida mtejba u aktar kon ‑
solidata għall‑perjodu 2014 ‑2020. Ir‑rispett tar‑regoli 
legali u gwida ser jiġi verifikat matul l‑approvazzjoni 
tal‑kontijiet.
77
Dawn il‑provvedimenti mhumiex inklużi 
fil‑leġiżlazzjoni. Il‑Kummissjoni tirrakkomanda lill‑Istati 
Membri biex jikkonformaw mal‑provvedimenti inklużi 
fil‑linji gwida.
L‑interpretazzjonijiet diverġenti ġew iċċarati 
fil‑kuntest tad‑diskussjonijiet RDC fl ‑2014.
78
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 61 u 72 ‑75.Kaxxa 8
F’xi Stati Membri, il‑kollass finanzjarju u l‑kriżi ekono ‑
mika ħolqu sitwazzjoni ta’ domanda insolventi (kump ‑
aniji li ma rnexxewx jew falluti). Dan, fost fatturi oħra 
esterni, jispjega d‑dewmien u l‑użu baxx tal‑Fondi.
69
Il‑Kummissjoni tqis li l‑valutazzjoni tal‑prestazzjoni 
għandha tiffoka wkoll fuq il‑kisba tar‑riżultati 
mill‑istrumenti finanzjarji kofinanzjati, inklużi l‑effetti 
rotanti u ta’ ingranaġġ. Barra minn hekk, il‑valutazz ‑
joni għandha tieħu kont tas‑sitwazzjonijiet differenti li 
jistgħu jseħħu. L‑evoluzzjoni tal‑valuri għal kull indika ‑
tur jeħtieġ li tkun meqjusa b’attenzjoni għall‑kuntest. 
Il‑valuri tal‑indikatur meħuda b’mod iżolat ma jistgħux 
jivvalutaw il‑prestazzjoni.
Strument finanzjarju huwa l‑mezz biex jitwassal 
l‑appoġġ tal‑programm lir‑riċeventi finali. Indika ‑
tur ta’ prestazzjoni ewlieni huwa għalhekk il‑kon ‑
tribuzzjoni tal‑programm f’konformità mal‑objettivi 
tal‑programm.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑effett ta’ ingranaġġ u l‑użu 
mill‑ġdid huma negattivament ikkorrelati (iktar ma 
jkun ogħla l‑ingranaġġ, inqas ikun hemm rotazzjoni).
Barra minn hekk, il‑Kummissjoni tirrimarka l‑erba’ 
indikaturi tal‑prestazzjoni stabbiliti fl‑Artikolu 12 
tar‑Regolament (UE) Nru 480/2014.
70
Il‑Kummissjoni tinnota li ma kien hemm l‑ebda 
indikaturi komuni għall‑istrumenti finanzjarji 
għas‑CMEF 2007 ‑2013. Madankollu, CMEF jipprevedi 
l‑użu ta’ indikaturi addizzjonali17 li għandhom 
jiġu ddefiniti mill‑Istati Membri biex jippermettu 
l‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni tal‑ispeċifiċitajiet 
tal‑PŻR. Irid jinstab bilanċ bejn ammont raġonevoli 
ta’ indikaturi komuni biex jiġu mmonitorjati mill‑PŻR 
kollha u indikaturi addizzjonali li għandhom jiġu 
mmonitorjati għal ċerti PŻR fejn meħtieġ. Kwalunkwe 
indikaturi tal‑prestazzjoni għandhom ikunu miftiehma 
bejn l‑awtorità maniġerjali u l‑istrument finanzjarju.
17 L‑Artikolu 81.2 tar‑Regolament 1698/2005
Risposta tal ‑Kummissjoni 55
85
Il‑leġiżlatur qiegħed l‑eżami ta’ valutazzjoni ex ante  
fil‑kompetenza tal‑awtoritajiet ta’ ġestjoni.
86
Minbarra l‑valutazzjonijiet ex ante  mandatorji u l‑intro ‑
duzzjoni progressiva ta’ pagamenti, il‑leġiżlazzjoni 
l‑ġdida tinkludi salvagwardji adegwati oħrajn 
biex jittaffa dan ir‑riskju potenzjali, bħalma huma 
l‑monitoraġġ u r‑rappurtar komprensiv.
Il‑Kummissjoni tinnota wkoll li f’75 % tal‑każijiet (9 
minn 12), il‑proporzjon tal‑esponiment tar‑riskju użat 
hu fil‑firxa ta’ 2 sa 5.
Bħala regola ġenerali, fl ‑2014 ‑2020, il‑ħlas tal‑paga ‑
menti sussegwenti huwa kondizzjonali fuq l‑assorbi ‑
ment kapitali preċedenti.
87
Skont il‑leġiżlazzjoni tal‑UE, l‑istrumenti finanz ‑
jarji jistgħu jkunu stabbiliti fi kwalunkwe ħin matul 
il‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020. L‑impli ‑
mentazzjoni fil‑perjodu 2014 ‑2020 tista’ tibda min ‑
nufih wara l‑adozzjoni tal‑programmi l‑ġodda u diġà 
fl‑2015. Pereżempju, f’Jannar 2015, ġie adottat il‑PŻR 
Olandiż 2014 ‑2020, li jipprevedi wkoll l‑istabbiliment 
ta’ strument finanzjarju appoġġat mill‑FAEŻR18.
Ara wkoll it‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 68.
88
L‑istrumenti finanzjarji għandhom jipprovdu appoġġ 
għall‑programmi fis‑sitwazzjoni ta’ fallimenti tas‑suq 
u/jew ta’ investiment subottimali jew ħtiġijiet speċifiċi 
ta’ investiment. Tkomplija tas‑sostenn tal‑programm 
fis‑suq fejn l‑intervent pubbliku ma jkunx meħtieġ 
aktar mhijiex konformi mar‑regoli dwar l‑għajnuna 
mill‑Istat u kontra l‑prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja 
tajba.
18 Ara l‑preżentazzjoni rispettiva fuq http://www.fi‑compass.eu79
Il‑Kummissjoni tinnota li r‑riżorsi FAEŻR li jingħataw 
lura lill‑fondi wara li jkunu ġew użati tal‑anqas 
darba ma jibqgħux riżorsi tal‑UE. Wara l‑għeluq 
hija r‑responsabbiltà tal‑Istati Membri li jużawhom 
għall‑benefiċċju ta’ impriżi individwali kif stabbilit 
mil‑leġiżlazzjoni tal‑UE, filwaqt li jirrispettaw ir‑regoli 
applikabbli dwar l‑għajnuna mill‑Istat. Dawn ir‑riżorsi 
jistgħu jintużaw ukoll għal strumenti finanzjarji oħrajn.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 5, 33, 61 u 72 ‑75.
80
Il‑Kummissjoni qed twettaq ir‑responsabbiltajiet 
tagħha b’rabta mal‑għeluq tal‑Programmi ta’ Żvilupp 
Rurali 2007 ‑2013.
Kwalunkwe attività li tmur lil hinn mill‑għeluq tal‑pro ‑
grammi u li mhix dwar il‑baġit tal‑UE hija r‑responsab ‑
biltà tal‑Istati Membri.
82
Hija l‑opinjoni tal‑Kummissjoni li hemm ħafna prov ‑
vedimenti legali oħra fil‑leġiżlazzjoni l‑ġdida app ‑
likabbli għall‑istrumenti finanzjarji fl‑iżvilupp rurali 
(eż. dispożizzjonijiet dwar il‑kontroll, l‑eliġibbiltà 
tan‑nefqa, l‑użu mill‑ġdid ta’ fondi, tqabbil ta’ stru ‑
menti finanzjarji ma’ għotjiet, il‑possibbiltajiet li taħtar 
il‑korpi differenti bħala maniġers ta’ fondi, inklużi 
l‑opzjonijiet ipprovduti għall‑awtoritajiet ta’ ġestjoni, 
l‑għażla ta’ riċeventi intermedji u finali, l‑ispejjeż 
u t‑tariffi tal‑ġestjoni, eċċ.).
83
Il‑Kummissjoni tqis li l‑leġiżlazzjoni l‑ġdida tindirizza 
b’mod suffiċjenti l‑kwistjoni u ttaffi r‑riskji.
Ara wkoll it‑tweġibiet tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 31 u 41.
84
Ara t‑tweġibiet tal‑Kummissjoni fil‑Kaxxa 4 u l‑para ‑
grafu 31.
Risposta tal ‑Kummissjoni 56
Fil‑perjodu ta’ bejn l ‑2014 u l ‑2020 tiġi pprovduta 
gwida komuni għall‑politiki taħt ġestjoni kondiviża 
dwar kwistjonijiet relatati ma’ strumenti finanz ‑
jarji u l‑istess approċċ huwa stabbilit lejn l‑aċċess 
għall‑fondi madwar dawn il‑politiki kollha.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
96
Il‑Kummissjoni tinnota li strumenti finanzjarji kienu 
implimentati f’seba’ Stati Membri fl ‑2007/2013 li huwa 
titjib sinifikanti meta mqabbel mal‑perjodu 2000/2006 
fejn żewġ Stati Membri biss użawhom.
Il‑qafas legali tal‑UE għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2007 ‑2013 jipprovdi għal flessibbiltà kbira fl‑impli ‑
mentazzjoni jew il‑miżuri ta’ żvilupp rurali. Il‑Kummis ‑
sjoni hija tal‑opinjoni li l‑qafas legali għall ‑2007 ‑2013 
jqis l‑ispeċifiċitajiet tal‑iżvilupp rurali u dan huwa 
rifless fl‑istrumenti finanzjarji sostnuti mill‑FAEŻR. 
Ir‑Regolament tal‑Kunsill Nru 1698/2005 u r‑Regola ‑
ment tal‑Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 jiddefi ‑
nixxu l‑ambitu u l‑qasam ta’ intervent tal‑FAEŻR, 
inklużi miżuri speċifiċi ta’ appoġġ19. Kull miżura ta’ 
żvilupp rurali fiha diversi regoli u dispożizzjonijiet ta’ 
eliġibbiltà, li għandhom jiġu rispettati minn strumenti 
finanzjarji maħluqa skont il‑miżura u għandhom jif ‑
furmaw parti mill‑ftehim ta’ finanzjament.
Ir‑rekwiżit tat‑twettiq ta’ valutazzjoni xierqa ex ante  
tat‑telf mistenni ġie introdott fl ‑2011 fir‑rigward 
tal‑kofinanzjament tal‑FAEŻR ta’ operazzjonijiet li 
jinkludu fondi ta’ garanzija20.
19 Pereżempju sostenn għal investimenti fil‑modernizzazzjoni 
tal‑azjendi agrikoli, żieda fil‑valur tal‑prodotti agrikoli 
u tal‑forestrija, il‑ħolqien u l‑iżvilupp ta’ mikrointrapriżi fiż‑żoni 
rurali, id‑diversifikazzjoni f’attivitajiet mhux agrikoli, tiġdid 
tal‑irħula, eċċ.
20 Ir‑Regolament tal‑Kummissjoni (UE) Nru 679/2011 
tal‑14 ta’ Lulju 2011It‑terminu tal‑prodott finanzjarju se jiddependi 
l‑ewwel nett fuq it‑tip ta’ investiment li għandu 
jiġi appoġġat. L‑investiment fit‑tul fi proġetti ta’ 
infrastruttura se jkollu ċiklu tal‑ħajja differenti minn 
investimenti għal żmien qasir ta’ mikrokreditu.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 43, 60 u l‑Kaxxa 5.
89
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 5.
90
Fir‑rigward tal‑FAEŻR, il‑prestazzjoni hija vvalu ‑
tata prinċipalment permezz ta’ evalwazzjonijiet. 
L‑evalwazzjonijiet ta’ nofs it‑terminu għall‑perjodu ta’ 
implimentazzjoni 2007 ‑2013 waslu kmieni wisq sabiex 
jiġu evalwati r‑riżultati u l‑prestazzjoni ta’ strumenti 
finanzjarji. Il‑valutazzjoni tal‑impatt ta’ żvilupp rurali 
tista’ ssir biss wara li jkun għadda biżżejjed żmien, 
għalhekk aktar riżultati huma mistennija fil‑kuntest 
tal‑evalwazzjonijiet ex post  imwettqa mill‑Istati Mem ‑
bri, li se jkunu sintetizzati mill‑Kummissjoni fl ‑2017.
Ara wkoll it‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 70.  91
Parteċipazzjoni privata mhijiex meqjusa bħala 
ingranaġġ fir‑Regolament Finanzjarju.
Il‑proporzjon ta’ ingranaġġ jiddependi fuq it‑tip ta’ 
strument finanzjarju, ir‑reġjun u t‑tip ta’ proġetti. 
Għalhekk il‑mira tal‑ingranaġġ ma tistax tkun parti 
minn qafas regolatorju. Bħalissa l‑Kummissjoni 
qiegħda tiżviluppa gwida dwar l‑ingranaġġ.
95
Sostenn mill‑FAEŻR f’2007 ‑2013 hu pprovdut skont 
ir‑regoli agrikoli ta’ għajnuna tal‑Istat u b’konformità 
mar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
u r‑Regolament tal‑Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006.
Ara wkoll it‑tweġibiet tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 35 u 37.
Risposta tal ‑Kummissjoni 57
Il‑Kummissjoni nediet ukoll “ fi‑compass ”, pjattaforma 
ta’ assistenza teknika komprensiva, li se tipprovdi 
gwida metodoloġika u sensibilizzazzjoni għat‑tqajjim 
ta’ appoġġ lill‑Kummissjoni, lill‑Istati Membri u lill‑par ‑
tijiet interessati fil‑qasam ta’ strumenti finanzjarji sost ‑
nuti minn Fondi ESI għall‑perjodu 2014 ‑202023. Bħala 
parti mill‑programm ta’ ħidma tagħha, “fi‑compass”  se 
tipproduċi wkoll prodotti speċifiċi FAEŻR.
98
Skont il‑prinċipji ta’ sussidjarjetà u ġestjoni kondiviża, 
it‑twaqqif ta’ strumenti finanzjarji, l‑implimentazzjoni 
tagħhom u l‑evalwazzjoni tad‑domanda jaqgħu taħt 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
It‑twaqqif ta’ strumenti finanzjarji skont il‑FAEŻR kien 
jimplika kunċett kompletament ġdid għal xi Stati 
Membri, li kien jeħtieġ proċess ta’ tagħlim. Il‑Kummiss ‑
joni skjerat attivitajiet ta’ promozzjoni u ta’ informazz ‑
joni intensivi dwar l‑użu ta’ strumenti finanzjarji matul 
kumitati, netwerks, taħriġ ta’ żvilupp rurali u attivita ‑
jiet ta’ sensibilizzazzjoni, laqgħat bilaterali mal‑Istati 
Membri u linji gwida komprensivi.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑leġiżlazzjoni l‑ġdida tipprovdi 
inċentivi suffiċjenti (eż. rata ogħla ta’ kofinanzjament24, 
il‑kofinanzjament nazzjonali pprovdut aktar tard 
matul il‑perjodu ta’ implimentazzjoni, il‑prefinanz ‑
jament ta’ investiment meta mqabbel ma’ rimborż 
ta’ nefqa li seħħ fil‑każ ta’ għotjiet) u dawk relatati 
ta’ investiment differenti (eż. l‑eliġibbiltà tal‑VAT25, 
l‑eliġibbiltà ta’ kapital tax‑xogħol26) joffru biżżejjed 
vantaġġi meta mqabbel ma’ għotjiet.
23 Ara aktar f’ http://www.fi‑compass.eu
24 Skont l‑Artikolu 59(4)(d) tar‑Regolament (UE) Nru 1305/2013, 
ir‑rata ta’ kontribuzzjoni applikabbli għall‑miżura kkonċernata 
għandha tiżdied b’10 punti perċentwali addizzjonali għal 
kontribuzzjonijiet għal Strumenti Finanzjarji msemmija fil‑punt 
(b) tal‑Artikolu 38(1) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013, 
u għandha tkun ta’ 100 % għal Strumenti Finanzjarji 
fil‑livell tal‑Unjoni msemmija fil‑punt (a) tal‑Artikolu 38(1) 
tar‑Regolament Nru 1303/2013. Approċċ simili huwa mwettaq 
għall‑kontribuzzjonijiet għall‑istrumenti finanzjarji mill‑FEŻR u l‑FK
25 L‑Artikolu 37(11) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013.
26 L‑Artikolu 45(5) tar‑Regolament (UE) Nru 1305/2013.Rigward il‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑
2020, l‑impriża ta’ valutazzjoni ex ante  hija obbli ‑
gatorja għal kwalunkwe operazzjoni li tinvolvi 
l‑istrumenti finanzjarji kofinanzjati mill‑FAEŻR21. 
Il‑leġiżlazzjoni tipprovdi inċentivi lill‑Istati Membri 
biex jużaw strumenti finanzjarji u tagħtihom il‑pos ‑
sibbiltà li jniedu minnufih tali strumenti bbażati fuq 
mudelli lesti għall‑implimentazzjoni bħall‑mudelli 
kummerċjalment disponibbli. Il‑Kummissjoni qed 
tipprovdi wkoll il‑gwida meħtieġa lill‑Istati Membri 
u lill‑partijiet interessati, u se tkompli tagħmel dan 
matul il‑bqija tal‑perjodu 2014 ‑2020.
97
Il‑Kummissjoni hija tal‑opinjoni li l‑qafas legali 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 jindi ‑
rizza t‑tħassib li tqajjem mill‑Qorti tajjeb biżżejjed.
Il‑kwistjoni ta’ kapitalizzazzjoni żejda hija indirizzata 
mid‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 41 tar‑Regolament 
(UE) Nru 1303/2013 fejn pagamenti gradwali, ibbażati 
fuq il‑kisba ta’ riżultati konkreti ta’ żborż, ġew intro ‑
dotti bħala regola ġenerali għall‑istrumenti finanzjarji 
kollha fl ‑2014 ‑2020.
Il‑kwistjonijiet ta’ prestazzjoni ewlenin huma indi ‑
rizzati tajjeb fil‑monitoraġġ ta’ strumenti finanz ‑
jarji appoġġjati mill‑FSIE, kif definit fl‑Artikolu 46 
tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013. Barra minn hekk, 
il‑Kummissjoni tirrimarka l‑erba’ indikaturi tal‑pre ‑
stazzjoni stabbiliti fl‑Artikolu 12 tar‑Regolament (UE) 
Nru 480/2014.
Barra minn hekk, sabiex jiġi mħeġġeġ l‑użu ta’ 
strumenti finanzjarji, il‑Kummissjoni saħħet il‑koop ‑
erazzjoni tagħha fil‑qasam tal‑agrikoltura u l‑iżvilupp 
rurali mal‑Bank Ewropew tal‑Investiment (BEI) u ffir ‑
mat Memorandum ta’ Ftehim fl ‑14 ta’ Lulju 201422. 
Din il‑kooperazzjoni tinkludi l‑possibbiltà li jintużaw 
l‑esperjenza u l‑għarfien tal‑Grupp tal‑BEI dwar stru ‑
menti finanzjarji u l‑applikazzjoni tagħhom fl‑iżvilupp 
rurali.
21 L‑Artikolu 37(2) tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013
22 Ara d‑Dikjarazzjoni 14/225 tal ‑14.07.2014
Risposta tal ‑Kummissjoni 58
Rakkomandazzjoni 2
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata b’mod parzjali.
Fil‑kuntest tal‑pjattaforma ta’ assistenza teknika 
mill‑FSIE “fi‑compass”,  hija pprovduta gwida ġenerali 
u speċifika għal fondi dwar valutazzjonijiet ex ante . 
Dan ikopri wkoll il‑FAEŻR kollu, kif ukoll setturi 
speċifiċi, bħalma huma l‑agrikoltura u l‑forestrija.
100
Il‑Kummissjoni tqis li l‑prestazzjoni hija vvalutata 
prinċipalment permezz ta’ evalwazzjonijiet. Il‑val ‑
utazzjoni tal‑impatt tal‑iżvilupp rurali tista’ ssir biss 
wara li jkun għadda biżżejjed żmien, għalhekk aktar 
riżultati huma mistennija fil‑kuntest tal‑evalwazzjoni ‑
jiet ex post  imwettqa mill‑Istati Membri, li se jkunu 
sintetizzati mill‑Kummissjoni fl ‑2017.
L‑awtoritajiet ta’ ġestjoni rrappurtaw informazzjoni 
speċifika dwar l‑operazzjonijiet li jinkludu l‑istrumenti 
finanzjarji bħala anness għar‑rapporti ta’ progress 
annwali, bħal ingranaġġ u l‑prestazzjoni.
Il‑Kummissjoni tqis li hi wettqet id‑dmirijiet 
superviżorji tagħha b’mod adegwat.
Rakkomandazzjoni 3
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata b’mod parzjali.
Il‑Kummissjoni pprovdiet mudelli standard għal fondi 
ta’ self u fondi ta’ garanzija fl‑iżvilupp rurali. Skont 
il‑pjattaforma ta’ assistenza teknika FSIE “fi‑compass”  
li bħalissa qed tinvestiga l‑opportunità għal mudell 
ieħor għall‑effiċjenza fl‑enerġija u l‑enerġija rinovab ‑
bli, liema kunsinna hija ppjanata għal tmiem l ‑2015.
Rigward il‑kooperazzjoni mal‑Grupp tal‑BEI, il‑Kum ‑
missjoni ffirmat Memorandum ta’ Qbil speċifiku fir‑rig ‑
ward kooperazzjoni fl‑agrikoltura u l‑iżvilupp rurali, 
li taħthom huwa mistenni li l‑BEI joffri programmi 
speċifiċi fi skema għal SM li għandha tiġi implimentata 
taħt il‑FAEŻR. Avveniment speċifiku dwar dan il‑MtQ 
hu diġà ppjanat għat ‑23 ta’ Marzu 2015.Fl‑2014 ‑2020, se jkomplu l‑fondi diġà stabbiliti jew 
fondi ġodda bbażati fuq mudelli proposti mill‑Kum ‑
missjoni (bħal strumenti “kummerċjalment disponib ‑
bli”)27 jistgħu jiġu stabbiliti.
Il‑leġiżlatur iddefinixxa strumenti finanzjarji bħala tip 
ta’ appoġġ fl ‑2007 ‑2013 u għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020 għall‑implimentazzjoni ta’ miżuri 
speċifiċi tal‑iżvilupp rurali.
Rakkomandazzjoni 1
Il‑Kummissjoni taċċetta li tidentifika l‑isfidi, 
il‑karatteristiċi speċifiċi u l‑ostakoli biex jitwaqqfu 
strumenti finanzjarji fil‑FAEŻR.
Analiżi bħal din se titwettaq fil‑qafas tal‑attivitajiet 
“fi‑compass” , pjattaforma komprensiva ta’ assistenza 
teknika, li tipprovdi gwida metodoloġika u appoġġ 
għas‑sensibilizzazzjoni lill‑Kummissjoni, lill‑Istati 
Membri u lill‑partijiet ikkonċernati fil‑qasam ta’ 
strumenti finanzjarji sostnuti minn Fondi ESI 
fil‑perjodu 2014 ‑202028.
L‑elementi li fadal tar‑rakkomandazzjoni huma indiriz ‑
zati lill‑Istati Membri.
99
Skont il‑prinċipji ta’ sussidjarjetà u ġestjoni kondiviża, 
it‑twaqqif ta’ strumenti finanzjarji, l‑implimentazzjoni 
tagħhom u l‑evalwazzjoni tad‑domanda jaqgħu taħt 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
L‑istrumenti finanzjarji jeħtieġ li jkollhom ċerta 
likwidità biex jiżguraw investimenti mingħajr intoppi 
f’intrapriżi.
27 Ir‑Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 964/2014 tal ‑11 ta’ Settembru 2014 li jistabbilixxi r‑regoli 
għall‑applikazzjoni tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 
tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill fir‑rigward ta’ termini 
u kundizzjonijiet standard għal strumenti finanzjarji
28 Ara aktar f’ http://www.fi‑compass.eu
Risposta tal ‑Kummissjoni 59
Għall‑perjodu 2007 ‑2013, il‑Kummissjoni tat gwida 
għal kwalunkwe Stat Membru li talabha. Il‑linji gwida 
dwar l‑għeluq tal‑programmi tal‑iżvilupp rurali 2007 ‑
2013 ġew adottati fl ‑201529. Ir‑rispett tar‑regoli legali 
u tal‑gwida ser jiġi verifikat matul l‑approvazzjoni 
tal‑kontijiet.
Il‑Kummissjoni se tipprovdi gwida mtejba u aktar 
konsolidata għall‑perjodu 2014 ‑2020.
Rakkomandazzjoni 6
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni, sa 
fejn ir‑regoli għall‑għeluq ta’ programmi ta’ żvilupp 
rurali 2007 ‑201330 huma taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni 
tagħha.
Il‑Kummissjoni tinnota li skont il‑leġiżlazzjoni applik ‑
abbli tal‑UE għall ‑2007 ‑2013, l‑iżvilupp ta’ regoli ta’ 
implimentazzjoni operazzjonali preċiżi, inkluża l‑poli ‑
tika ta’ ħruġ xierqa għal kull strument ta’ inġinerija 
finanzjarja, hiuwa r‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
29 C(2015) 1399 finali tal ‑5.3.2015.
30 C(2015) 1399 finali tal ‑5.3.2015.101
Is‑swieq finanzjarji huma dinamiċi u jistgħu jinbidlu 
kif muri mill‑kriżi finanzjarja u ekonomika riċenti. 
Għalhekk previżjonijiet fuq perjodu ta’ żmien 
twil jistgħu jkunu inaffidabbli. Għal din ir‑raġuni, 
il‑leġiżlazzjoni tal‑UE għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 tippermetti lil kull valutazzjoni ex‑ante 
li jkun fiha dispożizzjonijiet dwar il‑possibbiltà ta’ 
eżamijiet u aġġornamenti fi żmien medju sa twil biex 
tirrifletti b’mod preċiż tibdil potenzjali fil‑kundizzjoni ‑
jiet tas‑suq.
Rakkomandazzjoni 4
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni li 
diġà qed tiġi implimentata.
Ġew adottati r‑regoli transitorji 
għall‑perjodu 2007 ‑2013.
Fir‑rigward tal‑perjodu 2014 ‑2020, diskussjonijiet 
mal‑Istati Membri dwar l‑għeluq se jsiru meta jkun 
qed joqrob l‑għeluq għall‑perjodu 2014 ‑2020 u jkoll ‑
hom jiġu definiti regoli transitorji.
Il‑Kummissjoni pprovdiet fl ‑2014 il‑gwida tagħha 
lill‑awtoritajiet ta’ ġestjoni dwar l‑istrumenti finanzjarji 
fil‑programmi tal‑ESIF matul il‑perjodu 2014 ‑2020.
Rakkomandazzjoni 5
Din ir‑rakkomandazzjoni hi għall‑Istati Membri
103
Il‑Kummissjoni tinnota li hija r‑responsabbiltà 
tal‑awtoritajiet nazzjonali li jiżguraw li operazzjonijiet 
individwali jiġu implimentati skont id‑dispożizzjonijiet 
legali applikabbli. Il‑Kummissjoni tevalwa l‑kwistjoni ‑
jiet relatati ma’ strumenti finanzjarji matul il‑missjoni ‑
jiet ta’ awditjar tagħha.
Skont il‑leġiżlazzjoni applikabbli tal‑UE għall ‑2007 ‑
2013, l‑arranġamenti tal‑istralċ u ta’ ħruġ għandhom 
jiġu definiti mill‑awtorità maniġerjali f’dan il‑ftehim 
ta’ finanzjament mal‑maniġer tal‑fond, li jiżgura li 
d‑dispożizzjonijiet rilevanti jitqiesu b’mod adegwat. 
Taħt ġestjoni maqsuma u f’konformità mal‑prinċipju 
tas‑sussidjarjetà, il‑Kummissjoni trid tissodisfa ruħha li 
l‑Istati Membri jistabbilixxu sistemi ta’ ġestjoni u kon ‑
troll xierqa.

KIF GĦANDE K TAGĦMEL  BIEX TIKS EB
Pubblik azzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew post ers/mapep: 
mir-rappr eżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec .europa.eu/r epresen t_m t.htm),  
mid- delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumie x /f_l-UE (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_m t.htm),  
billi tikkuntatja s-ser vizz Europe Direct (http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_m t.htm) 
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-t elefown bla ħlas minn kullimk ien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħ tija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġener almen t huma b’xejn (għalkemm xi oper aturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblik azzjonijiet bi ħlas:
 permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu).
Il‑Qorti eżaminat is‑suċċess ta’ strumenti finanzjarji (fondi ta’ 
self u ta’ garanzija) fl‑iżvilupp rurali matul l ‑2007 ‑2013 
u l‑potenzjal tagħhom għall‑perjodu 2014 ‑2020. Hija sabet li 
sa issa dawn ma kellhomx suċċess, prinċipalment minħabba 
li ġew kapitalizzati b’mod eċċessiv u ma kinux issodisfaw 
il‑potenzjal tagħhom f’termini tal‑effett ta’ ingranaġġ 
u effett rotanti mixtieqa. Fir‑rigward tal ‑2014 ‑2020, minkejja 
titjib fil‑leġiżlazzjoni ta’ sfond, il‑Qorti kkonkludiet li xorta 
waħda tkun sfida konsiderevoli biex jinkiseb l‑impatt 
mixtieq.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I