-Fi tmiem l-2021, il-baġit tal-UE kien jinkludi obbligazzjonijiet kontinġenti li jammontaw għal madwar EUR 163 biljun relatati ma’ self mogħti lill-Istati Membri u lil pajjiżi terzi, u aktar minn EUR 60 biljun relatati ma’ garanziji pprovduti fil-kuntest tal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Sostenibbli (EFSD), l-EFSD+ u l-Mandat ta’ Self Estern (ELM). Dan jirrappreżenta żieda ta’ 43 % fl-obbligazzjonijiet kontinġenti meta mqabbel ma’ tmiem l-2020. Il-biċċa l-kbira ta’ dan huwa dovut għal self lill-Istati Membri taħt l-istrument Ewropew għal appoġġ temporanju biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad f’emerġenza (SURE) u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF).

L-obbligazzjonijiet kontinġenti huma obbligazzjonijiet finanzjarji potenzjali, li jirriżultaw minn impenji vinkolanti eżistenti jew minn avvenimenti tal-passat. Jekk dawn l-obbligazzjonijiet kontinġenti jirriżultawx jew le f’telf reali, u d-daqs ta’ kwalunkwe telf bħal dan, jiddependi fuq avvenimenti futuri li huma diffiċli li jitbassru. Hemm tliet sorsi ewlenin ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti għall-UE.

-Il-garanziji baġitarji huma garanziji pprovduti lil sħab differenti inkarigati mill-implimentazzjoni skont il-mandati tal-FEIS, tal-EFSD u tal-ELM. Taħt dawn l-istrumenti kollha, l-UE tipprovdi garanziji lis-sħab inkarigati mill-implimentazzjoni biex ikopru sehem mit-telf potenzjali li jirriżulta mill-operazzjonijiet ta’ finanzjament u ta’ investiment tagħhom (jiġifieri operazzjonijiet ta’ dejn jew ekwità). Taħt il-QFP 2021–2027, il-programm InvestEU jikkombina – f’garanzija unika tal-UE – l-attivitajiet li qabel twettqu taħt il-FEIS u diversi strumenti finanzjarji oħra. Hija pprovdiet lis-sħab inkarigati mill-implimentazzjoni minbarra l-Grupp tal-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) b’aċċess għal parti mill-garanzija tal-UE. B’mod simili, l-EFSD u l-ELM ġew segwiti mill-EFSD+, li kien ġie stabbilit mill-Istrument ta’ Viċinat, ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI) – ir-Regolament dwar l-Ewropa Globali, u li issa jaġixxi bħala l-fergħa ta’ finanzjament tal-Pjan ta’ Investiment Estern imsaħħaħ.

-Self u teħid b’self relatat biex tiġi pprovduta assistenza finanzjarja lil pajjiżi terzi (jiġifieri self mill-programm ta’ assistenza makrofinanzjarja (MFA) u self tal-Euratom lil pajjiżi terzi). Is-self lil pajjiżi terzi huwa ffinanzjat permezz ta’ operazzjonijiet ta’ teħid b’self “spalla ma’ spalla”, jiġifieri kull self jiġi ffinanzjat b’bond korrispondenti tal-UE li jaqbel kompletament mas-self tal-UE f’termini tal-maturità, ir-rata tal-imgħax u l-iskeda ta’ ħlas lura tiegħu. Dan ifisser li l-investituri f’bonds tal-UE huma esposti biss għar-riskju ta’ kreditu tal-UE u mhux għar-riskju ta’ kreditu ta’ kull pajjiż benefiċjarju uniku. L-obbligazzjoni għall-UE hija kontinġenti, minħabba li l-pajjiż benefiċjarju huwa obbligat kuntrattwalment li jipprovdi l-fluss tad-dħul biex iħallas lura l-bonds tal-UE. Għalhekk, fil-prinċipju mhuwa meħtieġ l-ebda ħruġ ta’ riżorsi tal-UE biex jiġi saldat id-dejn tal-UE.

-Self u teħid b’self relatat biex tiġi pprovduta assistenza finanzjarja lill-Istati Membri tal-UE (jiġifieri self għall-Bilanċ tal-Pagamenti (BoP), self tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM), self tal-Euratom, self taħt SURE u self taħt l-RRF). Bħala regola ġenerali, dan is-self – bl-eċċezzjoni tas-self tal-RRF – jingħata lill-Istati Membri tal-UE bl-użu tal-istess teknika back-to-back li tintuża għall-assistenza finanzjarja lil pajjiżi terzi . B’kuntrast ma’ dan, is-self mill-RRF huwa ffinanzjat permezz ta’ strateġija ta’ finanzjament diversifikata, li tiddiżassoċja l-iżborż ta’ self lil Stat Membru mill-ħruġ tal-bonds tal-UE. Irrispettivament mill-metodu ta’ finanzjament, il-ħlasijiet lura mill-Istati Membri benefiċjarji jintużaw biex jitħallas id-dejn tal-UE. Ma jgħoddux bħala riżorsi proprji taħt il-limitu massimu rispettiv tar-riżorsi proprji.

L-obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw minn garanziji baġitarji u minn assistenza finanzjarja lil pajjiżi terzi huma proviżjonati abbażi ta’ valutazzjonijiet konservattivi tat-telf mistenni għal kull strument flimkien ma’ bafer ta’ sikurezza addizzjonali biex ikopri porzjon tat-telf mhux mistenni.

Is-CPF għandu d-dispożizzjonijiet li jipproteġu l-baġit tal-UE kontra telf li jista’ jirriżulta minn garanziji baġitarji u assistenza finanzjarja lil pajjiżi terzi. Fl-31 ta’ Diċembru 2021, is-CPF kien magħmul minn erba’ kompartimenti (il-FEIS, l-EFSD, il-Fond ta’ Garanzija preċedenti għall-Azzjonijiet Esterni (GFEA) u InvestEU). Is-CPF huwa bil-bosta l-akbar portafoll ġestit direttament mill-Kummissjoni. Il-valur tas-suq tal-ishma pendenti fl-31 ta’ Diċembru 2021 kien ta’ EUR 12.31 biljun, li huwa ugwali għall-valur tal-assi netti.

Kif irrapportat f’Mejju 2022, is-CPF esperjenza telf ta’ 1 % fil-valwazzjoni tas-suq fl-2021 hekk kif ir-rati tal-imgħax bdew jiżdiedu, u dan naqqas il-valur tal-bonds diġà miżmuma mill-portafoll. Dan it-telf kontabilistiku jirriżulta mill-applikazzjoni ta’ standards kontabilistiċi “valwazzjoni skont is-suq” għall-portafolli ġestiti mill-UE. Dawn jiġu kristallizzati biss bħala telf reali jekk il-Kummissjoni tbigħ il-bond inkwistjoni qabel id-data tal-maturità tiegħu. It-telf kontabilistiku mġarrab mis-CPF fl-2021 ma affettwax materjalment il-kapaċità tas-CPF li jassorbi t-telf mistenni/mhux mistenni fl-2021, u kien ikkumpensat aktar minn influssi kbar. Il-proviżjonament tal-kompartimenti kollha baqa’ konformi mal-ammonti stipulati fil-leġiżlazzjoni li tistabbilixxi s-sorsi differenti ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti. Is-CPF, flimkien mal-fondi kollha li jinvestu f’bonds, ġarrbu aktar telf matul l-2022 hekk kif ir-rati tal-imgħax żdiedu b’mod qawwi. Il-Kummissjoni timmonitorja s-sitwazzjoni kontinwament u se tirrapporta dwar dawn l-iżviluppi fil-kuntest tar-rappurtar annwali dwar il-prestazzjoni tas-CPF fl-2022.

Obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw minn assistenza finanzjarja lill-Istati Membri tal-UE ma humiex proviżjonati. It-teħid b’self tal-UE jikkostitwixxi obbligi diretti u mhux kundizzjonali tal-UE. Dan ifisser li, jekk Stat Membru benefiċjarju jonqos milli jonora l-obbligi tiegħu lejn l-UE, l-UE tkun intitolata – bħala l-aħħar alternattiva u biss wara li tkun eżawriet il-possibbiltajiet l-oħra kollha biex issib soluzzjonijiet fi ħdan il-qafas baġitarju eżistenti – li titlob lill-Istati Membri l-oħra biex ikopru temporanjament l-ammont inkwistjoni. Dawn is-sejħiet għal dħul isiru lil hinn mil-limiti massimi tal-QFP, filwaqt li jiġi rispettat il-limitu massimu tar-Riżorsi Proprji.

Fi tmiem l-2021, il-baġit tal-UE kien jinkludi obbligazzjonijiet kontinġenti totali ta’ EUR 223 biljun (madwar EUR 163 biljun relatati ma’ self mogħti lill-Istati Membri u lil pajjiżi terzi, u aktar minn EUR 60 biljun relatati ma’ garanziji pprovduti fil-kuntest tal-FEIS, l-EFSD, l-EFSD+ u l-ELM). L-akbar skopertura għall-baġit tal-UE oriġinat minn programmi ta’ assistenza finanzjarja mmirati lejn l-Istati Membri (ara l-Illustrazzjoni 1).

(*) Abbażi tal-ammont totali ta’ “garanzija disponibbli ffirmata mal-kontropartijiet” (ara t-Tabella 1).

L-importanza dejjem tikber tal-garanziji baġitarji u tal-programmi ta’ assistenza finanzjarja għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE hija murija miż-żieda qawwija ta’ 43 % fl-ammont totali ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti bejn tmiem l-2020 u l-2021 sena. Is-self lill-Istati Membri żdied l-aktar (+78 %). Dan kien primarjament dovut għall-iżborżi addizzjonali tas-self taħt SURE u l-ewwel żborżi taħt l-RRF. L-obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw minn assistenza finanzjarja lil pajjiżi terzi żdiedu wkoll b’mod sostanzjali (+ 30 %) filwaqt li l-obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw minn garanziji baġitarji baqgħu pjuttost stabbli (ara l-Figura 2 hawn taħt).

L-ammont ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw mill-użu ta’ garanziji baġitarji huwa mistenni li jiżdied fl-2022, meta l-fażi ta’ investiment ta’ InvestEU u EFSD + (li tinvolvi EUR 26.2 biljun u EUR 39.8 biljun ta’ garanziji rispettivament) fil-fatt se tibda. Dan se jkun parzjalment ikkumpensat minn skoperturi sottostanti li jimmaturaw taħt il-FEIS u l-ELM.

L-obbligazzjonijiet kontinġenti tal-UE huma mistennija wkoll li jiżdiedu b’mod sinifikanti sa tmiem l-2022 fir-rigward tal-iżborż addizzjonali ta’ self mill-RRF lill-Istati Membri.