1.Introduzzjoni

Il-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna ġabet magħha sfidi ġodda u mhux mistennija għall-Unjoni Ewropea u għad-dinja kollha. Filwaqt li s-soċjetajiet tagħna għadhom qed jirkupraw mill-pandemija tal-COVID-19, l-invażjoni Russa ġabet magħha gwerra u qerda, żiedet l-instabbiltà ġeopolitika u fixklet l-ekonomija dinjija.

L-UE tkompli tkun f’solidarjetà mal-Ukrajna u l-poplu tagħha. Mill-2014, l-UE u l-Istati Membri tagħha kkontribwew aktar minn EUR 1 biljun f’għajnuna umanitarja u ta’ rkupru bikri lill-pajjiż. Minn meta bdiet l-aggressjoni Russa, l-UE żiedet l-appoġġ tagħha, billi mmobilizzat madwar EUR 4 biljun għar-reżiljenza ekonomika, soċjali u finanzjarja kumplessiva tal-Ukrajna fil-forma ta’ assistenza makrofinanzjarja ta’ emerġenza, appoġġ baġitarju, assistenza ta’ emerġenza, rispons għall-kriżijiet u għajnuna umanitarja. L-UE mmobilizzat ukoll EUR 2 biljun addizzjonali f’assistenza militari taħt il-Faċilità Ewropea għall-Paċi. Barra minn hekk l-UE rreaġixxiet ukoll malajr u b’mod deċiżiv għall-invażjoni tar-Russja billi adottat sanzjonijiet li se jkollhom konsegwenzi kbar u severi għar-Russja.

Mill-24 ta’ Frar, l-UE rċeviet influss għoli f’daqqa ta’ nies li qed jaħarbu mill-aggressjoni Russa. To date more than 6.2 million Ukrainian nationals arrived in the Union. Għalkemm xi wħud bdew jirritornaw lejn l-Ukrajna u l-flussi tad-dħul qed jistabbilizzaw bil-mod, in-numri għadhom sinifikanti u qed jogħlew. L-impatti tal-fluss ta’ dħul ivarjaw minn Stat Membru għal ieħor. Xi Stati Membri u reġjuni rċevew sehem għoli ħafna ta’ wasliet, b’dawk li diġà ngħataw protezzjoni temporanja jaqbżu l1 % tal-popolazzjoni nazzjonali fi tmien Stati Membri u qabżu l3 % fil-Polonja u ċ-Ċekja.

L-isforzi biex tintlaqa’ u tiġi ffaċilitata malajr l-integrazzjoni ta’ persuni spostati matul is-soġġorn tagħhom fl-UE huma bla preċedent. L-inizjattivi tal-Istati Membri ġew immultiplikati mill-awtoritajiet lokali u s-soċjetà ċivili, li għadhom fuq quddiem nett tal-isforzi biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet umanitarji, inklużi l-kenn, il-ħwejjeġ, l-oġġetti tal-iġjene, kif ukoll l-appoġġ psikoloġiku.

L-UE pprovdiet appoġġ permezz ta’ miżuri u finanzjament mingħajr preċedent li jindirizzaw il-ħtiġijiet ta’ persuni spostati. L-UE attivat id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja għall-ewwel darba, u tat protezzjoni temporanja immedjata u kollettiva lin-nies li qed jaħarbu mill-aggressjoni Russa. L-istatus ta’ protezzjoni temporanja jipprovdi aċċess għall-kura tas-saħħa, għall-edukazzjoni u għas-suq tax-xogħol, u madwar nofs miljun tifel u tifla mill-Ukrajna issa qed jibbenefikaw mill-edukazzjoni fil-pajjiżi li jospitaw ir-rifuġjati.

L-appoġġ tal-Unjoni taħt il-Mekkaniżmu Ewropew għall-Protezzjoni Ċivili (RescEU) ġie mmobilizzat minnufih ukoll, flimkien mal-Fondi għall-Affarijiet Interni li għadhom disponibbli fil-perjodu 2014–2020. Barra minn hekk, wara l-avveniment tad-donaturi “Stand Up for Ukraine”, EUR 400 miljun qed jiġu mobilizzati mill-Fondi għall-Affarijiet Interni bħala Assistenza ta’ Emerġenza lill-Istati Membri l-aktar affettwati. Parti minn dawn il-fondi se jkunu mmirati lejn l-awtoritajiet lokali kif ukoll l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li joperaw fil-komunitajiet lokali biex jirrikonoxxu r-rwol kruċjali li qed jaqdu biex jipprovdu l-ewwel akkoljenza lill-persuni spostati mill-Ukrajna.

Minħabba l-urġenza li tiġi indirizzata s-sitwazzjoni, ġew adottati diversi proposti biex tiżdied il-flessibbiltà fil-finanzjament ta’ koeżjoni biex jiġu appoġġati l-Istati Membri. Il-pakketti suċċessivi tal-Azzjoni ta’ Koeżjoni għar-Refuġjati fl-Ewropa (CARE) qed jgħinu lill-Istati Membri jipprovdu appoġġ ta’ emerġenza u aċċess għal servizzi bħal akkomodazzjoni temporanja, provvisti tal-ikel u tal-ilma jew kura medika.

Il-kura ppermettiet b’mod partikolari l-użu flessibbli tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond Soċjali Ewropew (FSE) taħt il-programmi ta’ koeżjoni 2014–2020 għal proġetti li jindirizzaw dawn l-isfidi migratorji, bl-applikazzjoni ta’ eliġibbiltà retroattiva mid-data tal-invażjoni, sabiex l-azzjonijiet kollha li kienu ttieħdu immedjatament biex ikopru l-ħtiġijiet relatati tar-refuġjati jkunu jistgħu jiġu appoġġati mill-UE.

Barra minn hekk, ġiet introdotta spiża unitarja mfassla apposta biex jitnaqqas il-piż amministrattiv għall-benefiċjarji u l-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri fil-kuntest tal-indirizzar ta’ dawn l-isfidi.

Barra minn hekk, il-possibbiltà li jiġi riċevut rimborż sħiħ tan-nefqa ddikjarata lill-Kummissjoni ġiet estiża sal-30 ta’ Ġunju 2022 u l-prefinanzjament mir-riżorsi REACT-EU żdied b’mod sostanzjali, li jammonta għal EUR 3.5 biljun addizzjonali f’pagamenti bil-quddiem biex jittaffa l-piż fuq il-finanzi pubbliċi tal-Istati Membri.

Barra minn hekk, l-Istati Membri jistgħu jużaw dan il-finanzjament biex jiżviluppaw soluzzjonijiet imfassla apposta għall-integrazzjoni fit-tul ta’ nies bi sfond ta’ migrazzjoni permezz ta’ investimenti fl-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni, l-impjiegi, is-saħħa, l-inklużjoni soċjali u l-kura, jew servizzi soċjali oħra. Madankollu huwa kruċjali li jipproċedu malajr bl-aġġustamenti tal-programmi biex jiżguraw il-flussi ta’ finanzjament fejn huwa l-aktar meħtieġ.

Minkejja l-isforzi kollha li saru, il-ħtiġijiet ikomplu jikbru. Bosta partijiet interessati mis-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-Istati Membri indirizzaw lill-Kummissjoni u qajmu diffikultajiet speċifiċi li ltaqgħu magħhom biex jgħinu lill-persuni li qed jaħarbu mill-aggressjoni Russa. It-tħassib tagħhom ġie mtenni mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill Ewropew, li stieden lill-Kummissjoni, fil-laqgħa speċjali tagħha tat-30–31 ta’ Mejju, biex “tippreżenta inizjattivi ġodda biex tappoġġa dan l-isforz fi ħdan il-Qafas Finanzjarju Pluriennali”.

Filwaqt li tibni fuq sforzi preċedenti, il-Kummissjoni llum adottat sett addizzjonali ta’ miżuri biex tkompli żżid il-flessibbiltà tal-politika ta’ koeżjoni biex tindirizza l-konsegwenzi tal-gwerra, u tipprovdi likwidità li tammonta għal EUR 3.5 biljun. Dawn il-miżuri FAST-CARE se jgħinu biex jiġi żgurat li l-Istati Membri jiksbu aċċess aktar faċli u rapidu għall-finanzjament biex jindirizzaw il-ħtiġijiet tan-nies li qed jaħarbu mill-gwerra fl-Ukrajna, filwaqt li jkomplu jappoġġaw l-irkupru tar-reġjuni tal-Ewropa.

2.Assistenza flessibbli addizzjonali fi ħdan il-politika ta’ koeżjoni biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi tal-gwerra

Il-gwerra Russa ta’ aggressjoni kontra l-Ukrajna wasslet għal influss bla preċedent ta’ persuni spostati, aggravat iż-żidiet fil-prezzijiet tal-prodotti bażiċi, inkluż għall-enerġija u l-ikel, u kkawżat ostakli mġedda fil-katina tal-provvista. L-indirizzar ta’ dawn l-isfidi jiżdied mal-appoġġ mingħajr paragun ipprovdut biex tiġi indirizzata l-pandemija u jissaħħaħ l-irkupru u jkompli jkun ta’ piż fuq il-finanzi pubbliċi tal-Istati Membri. B’riżultat ta’ dan, il-livelli tad-defiċit u tad-dejn żdiedu u huma mistennija li jibqgħu ogħla mil-livelli ta’ qabel il-pandemija fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri fis-snin li ġejjin. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni qed tipproponi sett komprensiv ta’ miżuri taħt il-politika ta’ koeżjoni, li jikkomplementaw l-inizjattivi li ttieħdu s’issa. L-assistenza Flessibbli għat-Territorji (FAST — CARE) se tikkomplementa l-miżuri CARE u sserraħ fuq żewġ pilastri: proposti leġiżlattivi, minn naħa, li jipprovdu flessibbiltà addizzjonali taħt il-politika ta’ koeżjoni u prefinanzjament addizzjonali u, min-naħa l-oħra, miżuri komplementari u mhux leġiżlattivi biex jiġi ottimizzat l-użu effettiv tal-fondi u biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet emerġenti. Il-miżuri leġiżlattivi proposti jinkludu:

-Prefinanzjament addizzjonali, li jammonta għal EUR 3.5 biljun, li għandu jitħallas fl-2022 u l-2023 li se jipprovdi likwidità addizzjonali rapida lill-Istati Membri kollha.