-appoġġat studju bħala parti mill-proġett fuq skala kbira Europe Beyond Access, li esplora (in-nuqqas ta’) l-għarfien fost l-amministraturi kulturali ta’ integrazzjoni ta’ a) ix-xogħol ta’ artisti b’diżabilità, b) kif jagħmlu l-programmi tagħhom aċċessibbli għalihom, u c) kif jagħmlu l-programmi tagħhom aċċessibbli għall-persuni b’diżabilità;

K. Ir-riċerka u l-innovazzjoni

Qafas ta’ politika u prijoritajiet ewlenin

Il-programm qafas Orizzont 2020 tal-UE (2014-2020) għamel disponibbli EUR 77 biljun f’finanzjament għal azzjonijiet ta’ riċerka u innovazzjoni madwar it-tliet prijoritajiet tiegħu: Xjenza eċċellenti, Tmexxija industrijali u Sfidi tas-soċjetà; il-kultura ġiet primarjament taħt il-kappa tal-“Isfidi tas-soċjetà”. Il-programm qafas Orizzont Ewropa tal-2021-2027 jinkludi grupp ta’ riċerka ddedikat dwar il-Kultura, il-Kreattività u s-Soċjetà Inklużiva. Ir-Raggruppament 2 għandu baġit totali ta’ EUR 2,28 biljun, b’EUR 400 miljun disponibbli mill-2021 sal-2022, u huwa ffukat fuq 3 oqsma ta’ intervent, kollha rilevanti għall-SDGs: id-demokrazija u l-governanza, il-wirt kulturali u l-industriji kulturali u kreattivi, u t-trasformazzjonijiet soċjali u ekonomiċi. Dan jagħti attenzjoni speċjali lill-“appoġġ tal-ħolqien ta’ forom ġodda ta’ espressjoni kulturali”.

Azzjonijiet strateġiċi u eżempji ewlenin

Id-Destinazzjoni 2 dwar il-Wirt kulturali u l-industriji kulturali u kreattivi investiet aktar minn EUR 100 miljun fis-sejħiet tal-2021-2022 permezz ta’ tliet pilastri ewlenin: azzjonijiet ekoloġiċi, diġitali u ta’ innovazzjoni, fejn il-kultura hija xprunatur tal-SDGs b’modi differenti: l-indirizzar tal-kompetittività ekonomika u l-innovazzjoni, il-koeżjoni u l-inklużjoni soċjali, is-sostenibbiltà ambjentali u l-azzjoni klimatika. L-attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni taħt din id-destinazzjoni għandhom l-għan li jipproteġu, jippreżervaw u jirrestawraw aħjar il-wirt kulturali Ewropew, jippromwovu l-arti u jżidu l-kompetittività tal-industriji kulturali u kreattivi Ewropej billi jużaw teknoloġiji aktar ekoloġiċi u diġitalizzati/avvanzati.

L-ewwel programm ta’ ħidma tal-2021-2022 kien jinkludi azzjonijiet ta’ riċerka fejn l-industriji kulturali u kreattivi huma xprunaturi tal-innovazzjoni u fejn huwa meħtieġ l-impenn u l-involviment attiv magħhom f’kollaborazzjonijiet ta’ riċerka multidixxiplinari u transsettorjali. Is-suġġetti ewlenin kienu jinkludu:

·teknoloġiji u materjali ekoloġiċi għall-wirt kulturali;

·il-ġestjoni parteċipattiva u l-finanzjament sostenibbli tal-mużewijiet u tal-istituzzjonijiet kulturali;

·l-industriji kulturali u kreattivi bħala xprunaturi tal-innovazzjoni u l-kompetittività;

·il-preżervazzjoni u t-tisħiħ tal-wirt kulturali b’teknoloġiji diġitali avvanzati;

·snajja’ tradizzjonali għall-futur;

·ekosistema tal-mużika Ewropea kompetittiva, ġusta u sostenibbli;

·kompetittività internazzjonali tal-industrija Ewropea tal-films;

·l-effetti tat-tibdil fil-klima u tal-perikli naturali fuq il-wirt kulturali;

·il-logħob u l-kultura li jsawru s-soċjetà tagħna;

·il-Bauhaus Ewropea l-Ġdida – issawwar stil ta’ ħajja aktar ekoloġiku u aktar ġust f’soċjetajiet kreattivi u inklużivi permezz tal-arkitettura, id-disinn u l-arti.

Barra minn hekk, fit-22 ta’ Ġunju 2022, l-Istitut Ewropew għat-Teknoloġija u l-Innovazzjoni (EIT) innomina Komunità ta’ Konoxxenza u Innovazzjoni (KKI) iddedikata għas-setturi u l-industriji kulturali u kreattivi (il-Kultura u l-kreattività tal-EIT). Din se tlaqqa’ flimkien atturi ewlenin fl-edukazzjoni għolja, fir-riċerka u fin-negozju biex jisfruttaw il-potenzjal tal-innovazzjoni tas-setturi rilevanti. Il-KKI se tiffaċilita wkoll it-tranżizzjoni diġitali, ekoloġika u soċjali.

Minbarra r-raggruppament u l-azzjonijiet imsemmija hawn fuq li jimmiraw lejn is-setturi u l-industriji kulturali u kreattivi taħt Orizzont Ewropa, hemm ukoll interkonnessjonijiet bejn il-kultura u l-għanijiet ta’ riċerka dwar is-sostenibbiltà taħt ir-Raggruppament 5 dwar il-Klima, l-Enerġija u l-Mobbiltà. Hemm suġġetti speċifiċi u azzjonijiet iddedikati biex jiġu applikati strateġiji ta’ rinnovazzjoni tal-effiċjenza enerġetika għal bini storiku b’mod partikolari taħt id-Destinazzjoni 4 ta’ dan ir-raggruppament. Dan jiffoka fuq il-Bini u l-faċilitajiet industrijali fit-tranżizzjoni tal-enerġija u għandu l-għan li jikseb stokk tal-bini aktar effiċjenti u sostenibbli permezz tar-rinnovazzjoni u l-modernizzazzjoni tal-bini. Barra minn hekk, taħt id-Destinazzjoni 4, is-sħubija koprogrammata Built4people hija maħsuba biex tiffinanzja proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni għal “ambjent mibni sostenibbli ċċentrat fuq in-nies”, li jlaqqa’ flimkien lill-partijiet ikkonċernati pubbliċi u privati biex jinħolqu mogħdijiet ta’ riċerka u innovazzjoni lejn is-sostenibbiltà u għajxien aħjar. Dan l-approċċ, flimkien mal-enfasi fuq is-sostenibbiltà, jagħti dimensjoni soċjali u kulturali lill-attivitajiet u s-suġġetti ffinanzjati taħt din is-sħubija, f’konformità xierqa mal-prinċipji tal-NEB fl-ambjent mibni (pereżempju fir-rigward tal-wirt kulturali u l-kwalità tal-esperjenza). Fost l-impatti ewlenin mistennija tad-Destinazzjoni 4, hemm l-intenzjoni li jinkiseb ambjent mibni ta’ kwalità ogħla, li jintlaħaq aktar mill-but ta’ kulħadd u inklużiv, li jtaffi t-tibdil fil-klima u jippreżerva l-ambjent, jissalvagwardja l-wirt kulturali, iqis is-sostenibbiltà, iċ-ċirkolarità u l-estetika, filwaqt li jiżgura kundizzjonijiet ta’ għajxien aħjar. Barra minn hekk, l-inizjattivi rilevanti relatati mal-“Bliet kulturali”, ibbażati fuq proġetti raggruppati ta’ Orizzont 2020, ħolqu l-bażi għal diversi azzjonijiet kollaborattivi u mmexxija mill-komunità. Dawn għandhom rwol ewlieni fit-trasformazzjoni ta’ żoni urbani storiċi u fil-promozzjoni ta’ soluzzjonijiet għar-riġenerazzjoni ta’ żoni urbani wara l-pandemija tal-COVID-19. Pereżempju, il-Kummissjoni kkoordinat il-ħidma ta’ grupp ta’ esperti ta’ Orizzont 2020 fuq “the human-centred city: opportunities for citizens through research and innovation”, magħmulha fl-2020, u mmappjat l-inizjattivi urbani kollha, inklużi dawk li jindirizzaw il-kultura fil-Yearly Mapping Report: EU research & innovation for and with cities (Ġunju 2021).