Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew - Rapport ta’ segwitu għall-Komunikazzjoni dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa fl-Unjoni Ewropea COM(2007) 414 finali [SEC(2008) 3069] /* KUMM/2008/0875 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 19.12.2008 KUMM(2008) 875 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U L-PARLAMENT EWROPEW Rapport ta’ segwitu għall-Komunikazzjoni dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa fl-Unjoni Ewropea COM(2007) 414 finali [SEC(2008) 3069] RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILLU L-PARLAMENT EWROPEW Rapport ta’ segwitu għall-Komunikazzjoni dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa fl-Unjoni Ewropea COM(2007) 414 finali 1. DAĦLA L-impatti dejjem akbar tal-iskarsezza tal-ilma u tal-perjodi ta’ nixfa fl-Unjoni Ewropea, u l-iggravar mistenni tal-problema minħabba t-tibdil fil-klima, kif muri mill-emerġenza riċenti tal-ilma f’Ċipru, jesiġu l-identifikazzjoni ta’ għażliet xierqa sabiex l-isfida tiġi indirizzata b’mod effiċjenti. Fl-2007, il-Kummissjoni Ewropea adottat Komunikazzjoni dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa[1], fejn wegħdet din l-analiżi tal-progress u l-preżentazzjoni tagħha fil-kuntest ta' Forum tal-Partijiet Interessati, li seħħ fil-5 ta' Settembru 2008 f'Zaragoza. Dan ir-rapport jispeċifika l-progress meħtieġ fuq l-għażliet kollha ta’ politika, u jippreżenta programmi ta’ xogħol xierqa għall-medda ta’ żmien medja għal dik twila. Dan ir-rapport huwa l-ewwel rapport ta’ segwitu bbażat fuq il-progress li sar fit-twettiq tal-alternattivi ppreżentati fil-Komunikazzjoni. Tidentifika ċerti inizjattivi inkoraġġanti ta’ politika, kemm fuq il-livell tal-UE kif ukoll dak nazzjonali[2], li kkontribwew għal dawn ir-riżultat, minkejja li għad hemm ħafna xi jsir. Tispeċifika l-progress meħtieġ fuq is-seba’ sfidi ewlenin li jridu jiġu indirizzati jekk l-Ewropa għandha timxi lejn ekonomija fejn l-ilma jintuża b'mod effiċjenti u fejn l-ilma jiġi ffrankat. Dawn l-isfidi jinkludu l-ħtieġa kurrenti li teżisti biex id-Direttiva ta' Qafas dwar l-Ilma (il-WFD) tiġi implimentata kompletament[3]; ċaqliqa lejn ippjanar għall-użu sostenibbli tal-art, l-għoti ta' prijorità lil miżuri għall-iffrankar tal-ilma u l-effiċjenza tal-enerġija fuq kwalunkwe alternattivi oħra u l-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ta' alternattivi bħal dawn bħala l-aħħar għażla; l-integrazzjoni aktar fil-fond tal-kwistjonijiet tal-ilma fil-politiki settorjali kollha. L-adattament għat-tibdil fil-klima se jżid sfida ġdida għall-kwistjonijiet eżistenti. Ir-rapport ta’ segwitu jippreżenta programm ta’ ħidma għall-medda ta' żmien medja u dik twila, li jista’ jiġi implimentat biss f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri. F’Ottubru 2007[4] il-Kunsill appoġġa l-għażliet identifikati fuq il-livell Ewropew u dak nazzjonali fil-Komunikazzjoni u stieden lill-Kumissjoni biex tirrevedi u tkompli tiżviluppa l-istrateġija li qiegħda tevolvi għall-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa sal-2012. L-adattament għat-tibdil fil-klima bl-istess mod sar prijorità mill-għoljin nett fuq l-aġenda tal-UE, u l-isfida tal-iskarsezza tal-ilma għandha titqies f'dan il-kuntest usa'. L-inizjattiva mistennija dalwaqt min-naħa tal-Kummissjoni, li tirrigwarda l-adattament għat-tibdil fil-klima, għandha tgħin biex tissaħħaħ il-konsistenza tal-azzjonijiet meħuda kemm fuq il-livell tal-UE kif ukoll dak nazzjonali, u għandha twitti t-triq għal aktar azzjoni fuq il-livell tal-UE. 2. VALUTAZZJONI TAL-PROGRESS LI SAR FL-IMPLIMENTAZZJONI TAL-GĦAŻLIET TAL-POLITIKA Waħda mill-aktar affarijiet importanti biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet tal-iskarsezza tal-ilma u n-nixfa b'mod effiċjenti fil-medda l-qasira hija l-implimentazzjoni sħiħa tad-Direttiva ta' Qafas dwar l-Ilma mill-Istati Mmebri kollha. L-adozzjoni tal-pjanijiet ta’ ġestjoni tal-WFD għall-baċiri tax-xmajjar, u l-programmi ta’ miżuri sa tmiem l-2009 (l-Artikoli 11 u 13) se jippermettu analiżi aktar fil-fond tal-miżuri ppjanati fuq il-livell tal-Istati Membri sabiex jiġu indirizzati kwistjonijiet marbuta mal-kwantità tal-ilma, fost affarijiet oħra bl-użu ta’ strumenti ekonomiċi. L-iżgurar tal-koerenza fil-firxa ta' oqsma ta' politika huwa sfida fil-livelli kollha ta' governanza. Fuq il-livell tal-UE, l-isfida tinvolvi l-iżgurar li l-politiki settorjali u orizzontali kollha jimxu lejn l-istess finijiet u li jiġu evitati effetti negattivi fuq ir-riżorsi tal-ilma. Din jista’ jinkiseb jekk titiqes l-iskeda u l-programm ta’ xogħol ta’ kull politika. L-investimenti kofinanzjati taħt il-finanzjament Komunitarju għandhom isegwu linja ta’ gwida ċari maħsuba sabiex jiġi żgurat li ma jikkontribwux għall-pressjoni fuq riżorsi skarsi tal-ilma. L-implimentazzjoni effikaċi tad-Direttiva dwar l-Istima tal-Impatt Ambjentali[5] (EIA) u d-Direttiva dwar il-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika[6] (SEA) mill-Istati Membri kollha, wkoll hija ċentrali biex jiġi evitat kwalunkwe impatt avversiv tal-proġetti ta’ ġestjoni tal-ilma fuq ir-riżorsi tal-ilma. 2.1. L-ipprezzar tal-ilma L-Istati Membri huma impenjati biex sal-2010, jadottaw politiki ta’ pprezzar tal-ilma li jipprovdu inċentivi adegwati għall-użu effiċjenti tar-riżorsi tal-ilma (l-Artikolu 9 tal-WFD). Xi wħud minnhom (CY, ES, FR, UK, PT) qegħdin jieħdu azzjonijiet biex jistabbilixxu tariffi li huma konsistenti mal-livell ta’ skarsezza tal-ilma fuq il-livell lokali, l-istaġun u/jew il-livell tal-konsum. Oħrajn (UK) qegħdin iwettqu reviżjonijiet u valutazzjonijiet tal-effikaċja ta’ tipi differenti ta’ tariffi f’żoni ta’ nuqqas gravi fil-provvista tal-ilma. Madankollu, it-tfassil tal-linji politiċi dwar il-prezz tal-ilma b’mod li jkun konsistenti mad-disponibbiltà tal-ilma jibqa’ sfida fuq il-livelli kollha ta’ tmexxija. L-objettiv ewlieni tal-WFD ser ikun li tittejjeb il-possibilità li jiġi evalwat sa liema punt l-istrumenti ekonomiċi u l-linji politiċi dwar il-prezzijiet adottati mill-Istati Membri huma kompatibbli mal-livell ta’ tħassib fir-rigward tal-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa. Trid tingħata wkoll attenzjoni għall-Programm ta’ Ħidma tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni Ekonomika u l-Iżvilupp (OECD)[7] li jindirizza l-bażi ekonomika għal ġestjoni tajba tal-ilma. Qiegħed isir proġress fil-qasam tal-miters tal-ilma. Xi ftit Stati Membri qegħdin jiżviluppaw strateġiji nazzjonali biex jiżguraw li jintużaw miters fl-estrazzjoni tal-ilma għall-agrikoltura u li tingħata prova tal-awtorizzazzjoni pubblika biex titwettaq l-estrazzjoni (ES, FR), li jestendu l-użu tal-miters biex jinkludu l-estrazzjoni u l-konsum tal-ilma (CY, FR, PT) u li jintroduċu obbligi potenzjali fl-użu tal-miters f’żoni ta’ nuqqas gravi fil-provvista ta' ilma (FR, UK) jew għad-djar kollha li huma parti minn bini ġdid b’okkupazzjoni multipla (FR). Min-naħa l-oħra, l-Istati Membri kollha għad iridu jieħdu aktar azzjonijiet. Pereżempju, l-Istati Membri huma mitluba jimplimentaw kontroll sistematiku fuq l-estrazzjoni tal-ilma (Artikolu 11(3)(e) tal-WFD). Il-programmi tal-miżuri ppjanati għall-adozzjoni sal-aħħar tal-2009 ser jagħmluha possibbli li jiġi ċċekkjat li dan qiegħed jiġi indirizzat b’mod sħiħ madwar l-Ewropa. Bħala parti mill-Kontroll tas-Saħħa tal-Politika Agrikola Komuni (PAK)[8], il-Kummissjoni pproponiet li żżid kwistjoni ġdida dwar l-ilma skont il-Kundizzjonijiet Agrikoli u Ambjentali Tajba (GAEC) li huma parti minn konformità trasversali. Skont din il-kwistjoni, l-istandard il-ġdid li jikkonċerna l-konformità mal-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni għall-użu tal-ilma għat-tisqija jista’ jgħin ukoll fl-espansjoni tal-użu tal-miters tal-ilma fl-agrikoltura. Il-proposti tal-Kontroll tas-Saħħa tal-PAK qed ikunu diskussi fil-Kunsill u jistgħu jiġu adottati sal-aħħar tal-2008. 2.2. Allokazzjoni b’mod aktar effiċjenti tal-ilma u ta’ fondi relatati mal-ilma 2.2.1. It-titjib tal-ippjanar tal-użu tal-art Il-ħtieġa li l-attivitajiet ekonomiċi jiġu adattati għal-livell tal-ilma disponibbli lokalment tibqa’ sfida. Il-proposti tal-Kontroll tas-Saħħa tal-PAK dwar it-twessigħ tal-ambitu tal-GAEC għall-ilma u dwar is-separazzjoni ulterjuri tal-appoġġ mill-produzzjoni, jimmiraw lejn it-tnaqqis tal-impatti tal-attivitajiet agrikoli fuq ir-riżorsi tal-ilma. Bħala parti mid-diskussjonijiet dwar il-PAK wara l-2013, il-Kummissjoni se tevalwa liema obbligi relatati mal-kwantità tal-ilma joħorġu mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u għandhom ikunu ttrattati fil-qafas tas-sistema ta’ konformità trasversali. Fir-rigward tal-bijofjuwils, qegħdin jiġu diskussi kriterji speċifiċi dwar is-sostenibbilità mill-Kunsill u l-Parlament Ewropew. Il-proposta tal-Kummissjoni għal direttiva ġdida dwar l-enerġija li tiġġedded[9] tipprovdi inċentiv qawwi għall-iżvilupp ta’ bijofjuwils ibbażati fuq l-iskart, residwi u materja prima oħra mhux agrikola. Dan għandu jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-pressjoni fuq il-ħtiġijiet tal-ilma fis-settur agrikolu. L-Istati Membri l-aktar affettwati mill-iskarsezza tal-ilma u n-nixfiet (CY, EL, ES, FR, IT, PT, UK) fil-passat għamlu sforzi biex jidentifikaw il-baċini tax-xmajjar li qegħdin jiffaċċjaw skarsezza permanenti jew kważi permanenti tal-ilma. Xi wħud mill-Istati Membri ħadu passi sabiex inaqqsu l-pressjoni fuq ir-riżorsi tal-ilma, bħal permezz ta’ projbizzjoni fuq żidiet fl-estrazzjoni tal-ilma f’żoni sfruttati żżejjed (ES, FR), evalwazzjoni tal-volumi li jistgħu jkunu estratti b’mod sostenibbli u analiżi tal-awtorizzazzjonijiet għall-estrazzjoni (FR, UK), u obbligu li jiġu stabbiliti organizzazzjonijiet ta’ tisqija kollettiva li jkunu inkarigati mil-limitazzjoni u d-distribuzzjoni tal-volumi tal-estrazzjoni fost il-persuni responsabbli mill-irrigazzjoni (mill-2011 fi FR). B’mod aktar ġenerali, l-Istati Membri għamlu semmew l-intenzjoni tagħhom li jindirizzaw b’mod speċifiku din il-kwistjoni fil-pjanijiet li jmiss rigward il-ġestjoni tal-baċini tax-xmajjar, inklużi dawk l-Istati membri fejn l-iskarsezza tal-ilma u n-nixfiet sa issa ma kinux kwistjoni ewlenija (AU, DK, NL), imma fejn il-bidla fil-klima tista’ tagħmel is-sitwazzjoni agħar milli hi. Minkejja l-eżempji iċċitati hawn fuq, bħalissa ftit li xejn teżisti evidenza li l-isfidi għall-użu tal-art qed ikunu integrati b’mod sħiħ fid-deċiżjonijiet dwar il-ġestjoni tal-ilma li jittieħdu mill-Istati Membri. Jeħtieġ li jittieħdu aktar passi urġenti fuq il-livelli kollha. Il-kwistjonijiet relatati mal-kwantità tal-ilma jkunu indirizzati b’mod effiċjenti biss jekk jiġi kkunsidrat b’mod sħiħ l-iffunzjonar taċ-ċiklu tal-ilma. Il-veġetazzjoni permanenti għandha impatt pożittiv fuq ir-regolazzjoni tal-evaporazzjoni u tgħin b’mod sinifikanti biex tinżamm l-istabbilità termali tal-art. Żvilupp agrikolu, industrijali u urban fuq skala kbira affettwa l-infiltrazzjoni tal-ilma fuq il-livell lokali, żied it-tixrid tal-ilma tax-xita, naqqas it-tiġdid tal-ilma taħt wiċċ l-art u d-disponibbiltà tal-ilma għall-veġetazzjoni u żied l-evaporazzjoni. F’xi reġjuni agrikoli, l-iżvilupp tad-dranaġġ, ikkombinat mal-irrigazzjoni rriżulta fl-għibien tal-veġetazzjoni naturali, il-ħolqien ta’ ħamrija mielħa u tnaqqis fil-produzzjoni. F’żoni urbani jew industrijali, jippredomina l-użu enormi tas-siment u l-asfalt li jwasslu biex l-ilma tax-xita spiss jispiċċa jinġarr man-netwerks pubbliċi tad-dranaġġ, minflok jiskula fil-ħamrija u fl-ekosistemi. L-ippjanar tal-ġestjoni u tal-użu tal-art jeħtieġ li jiġi adattat bil-għan li jsir progress lejn art bl-aqwa saturazzjoni bl-ilma. Il-prijorità għandha tkun li l-ilma tax-xita jinżamm fil-post fejn jaqa’, b’mod partikolari f’żoni b’impatti sinjifikanti minħabba l-attivitajiet tal-bniedem. It-titjib fl-infiltrazzjoni tal-ilma fil-ħamrija u l-progress lejn is-saturazzjoni tal-ħamrija se jgħinu biex jiġġeddu r-riżorsi tal-ilma taħt wiċċ l-art u tal-ilma f’wiċċ l-art. Huwa kruċjali li jinżamm u jiżdied il-materjal organiku fil-ħamrija minħabba li dan jista’ jassorbi sa għoxrin darba l-piż tiegħu f’ilma. Dan huwa wieħed mill-għanijiet tal-proposta għal Direttiva Qafas dwar il-Ħamrija[10] ppreżentata mill-Kummissjoni f’Settembru 2006 u li qiegħda tiġi diskussa mill-Istituzzjonijiet. 2.2.2. Il-finanzjament tal-effiċjenza fl-użu tal-ilma Il-Komunikazzjoni tal-2007 enfasizzat il-ħtieġa li jittejjeb il-finanzjament tal-effiċjenza fl-użu tal-ilma fil-qafas ta’ linji politiċi settorjali eżistenti. Il-proposti magħmula mill-Kummissjoni fil-qafas tal-Kontroll tas-Saħħa tal-PAK, biex tiżdied il-modulazzjoni u l-baġit, li tinkiseb b’dan il-mod, tintuża biex tiffinanzja, fost affarijiet oħra, il-ġestjoni tal-ilma fl-iżvilupp rurali, jistgħu jtejbu s-sitwazzjoni. Dan isir b’żieda mal-azzjonijiet li diġà huma implimentati minn xi Stati Membri (pereżempju ES, PT) permezz tal-programmi ta’ żvilupp rurali, bħall-forniment ta’ appoġġ għall-investimenti biex tiżdied l-effiċjenza fl-użu tal-ilma. Fid-dawl tal-"Pakkett ta’ azzjoni dwar il-klima u l-enerġija li tiġġedded"[11] u l-Green Paper dwar "Adattament għall-bidla tal-klima fl-Ewropa – għażliet għal azzjoni mill-UE"[12], il-Kummissjoni qiegħda tikkunsidra li possibbilment tirrevedi l-linji gwida strateġiċi Komunitarji rigward il-Koeżjoni 2007-2013[13]. Kwalunkwe analiżi ta’ nofs it-terminu għandha tiġi ffinalizzata wara kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri. L-analiżi u r-reviżjoni possibbli tal-linji gwida strateġiċi, kif ukoll l-evalwazzjonijiet[14] imwettqa mill-Kummissjoni jew mill-Istati Membri jistgħu jwasslu għal emendi volontarji tal-programmi operattivi mill-Istati Membri, speċjalment dawk li jkopru l-ambjent u l-enerġija. L-analiżi tal-baġit u d-diskussjoni dwar il-perspettivi finanzjarji tal-ġejjieni ser jipprovdu opportunitajiet addizzjonali biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet relatati mal-kwantità tal-ilma. Fl-ambitu tal-politika ta’ Koeżjoni, bħalissa l-Kummissjoni qiegħda tħejji Dokument ta’ Ħidma dwar "Ir-Reġjuni 2020 – L-isfida tal-bidla tal-klima għar-Reġjuni Ewropej" li jindirizza l-kwistjoni tal-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa. F’Lulju 2008, il-Bank Ewropew għall-Investimenti (BEI) adotta politika ta’ self ġdida għas-settur tal-ilma[15] f’konformità mal-isfidi ewlenin tal-Komunikazzjoni. Xi Stati Membri qegħdin jieħdu firxa ta’ azzjonijiet biex jiżviluppaw inċentivi fiskali għall-promozzjoni ta’ apparat u prattiki effiċjenti fl-użu tal-ilma. Uħud daħħlu fis-seħħ skemi biex jappoġġjaw ix-xiri tal-ilma tax-xita miġbur u apparat għall-użu mill-ġdid tal-ilma użat f’bini pubbliku u privat jew it-tiġdid tal-akwifer (CY, FR, NL). Uħud qegħdin jiżviluppaw skemi li jagħtu s-setgħa lin-negozji li jitolbu benefiċċji għal investimenti f’teknoloġiji u apparat li huma effiċjenti fl-użu tal-ilma (UK). L-awtoritajiet reġjonali u lokali (ES) u s-settur privat kultant stabbilixxew pjanijiet ta’ azzjoni speċifiċi sabiex jagħtu appoġġ lill-apparat li jiffranka l-ilma u jtejbu n-netwerks tal-provvista tal-ilma. 2.3. Ġestjoni tan-nixfiet Fl-2007, netwerk Ewropew ta’ esperti dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa pproduċew rapport dwar pjanijiet ta’ ġestjoni tan-nixfiet[16] bħala parti mill-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Dan ir-rapport kien approvat uffiċjalment mid-Diretturi tal-Ilma tal-Istati Membri f’Novembru 2007. Ir-rapport jistabbilixxi rakkomandazzjonijiet rigward l-iżvilupp ta’ pjanijiet operattivi għall-ġestjoni tan-nixfiet biex ikunu evitati u mnaqqsa b’mod effiċjenti l-impatti tan-nixfiet fuq l-ambjent, is-soċjetà u l-ekonomija. Ir-rapport jinkludi wkoll eżempji ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni tan-nixfiet li diġà huma stabbiliti f’xi Stati Membri (ES, UK, PT). Xi Stati Membri qegħdin jimplimentaw miżuri addizzjonali, bħall-pjanijiet għall-kumpaniji tal-ilma f’perjodi ta’ nixfa (UK) jew pjanijiet nazzjonali għall-perjodi ta’ nixfa (CY, FR). Hemm ippjanati miżuri oħrajn, bħat-twaqqif ta’ sistema għat-tbassir u l-ġestjoni tan-nixfiet (PT). Madankollu, kienu ftit Stati Membri biss li ħadu azzjoni u dawn l-inizjattivi għad iridu jiġu evalwati. Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni qiegħed jiżviluppa osservatorju u sistema ta’ twissija bikrija rigward il-perjodi ta’ nixfa. Dawn ser iservu bħala pjattaforma għat-tbassir, l-identifikazzjoni u l-monitoraġġ u għall-iskambju tat-tagħrif. Iċ-Ċentru jadotta approċċ fuq bosta skali, huwa konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà u ser jipprovdi tagħrif konsistenti fuq il-livell Ewropew. Bħalissa l-ewwel prototip għaddej minn ittestjar estensiv. F’kooperazzjoni mal-Istati Membri, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) tikkontribwixxi għall-identifikazzjoni ta’ indikaturi rilevanti tal-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa. Bħalissa qiegħed jiġi żviluppat sett inizjali ta’ parametri. Mill-2009-2010, il-ġbir tad-dejta fuq livell nazzjonali fuq il-bażi ta’ dawn il-parametri ser iwassal għall-possibilità li tinħareġ evalwazzjoni Ewropea annwali dwar kif il-firxa u l-impatt tal-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa qegħdin jevolvu madwar l-Ewropa. Dawn l-iżviluppi ser jagħmluha possibbli li tinżamm l-iskadenza tal-2012 stabbilita fil-Komunikazzjoni, għall-iżvilupp ta’ prototipi u tar-regoli implimentattivi għal osservatorju operattiv ta’ perjodi ta’ nixfa u sistema ta’ twissijiet bikrija. Fir-rigward tal-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE[17], ir-Regolament kurrenti jippermetti li n-nixfiet ikunu kkunsidrati għall-għajnuna biss jekk jiġu rispettati l-kundizzjonijiet speċifiċi għall-mobilizzazzjoni tagħha, inkluż il-limitu ta’ żmien ta’ 10 ġimgħat mill-bidu tad-diżastru sal-preżentazzjoni ta’ applikazzjonijiet lill-Kummissjoni. L-isfida ta’ adattament għall-bidla tal-klima tista’ tirrikjedi li jiġi eżaminat jekk, fil-qafas tal-analiżi tal-baġit li jmiss, jistax isir aktar progress fid-definizzjoni tal-kriterji u l-operazzjonijiet eliġibbli bħala rispons aħjar għan-nixfiet. Il-programm ta’ ħidma annwali 2009 tal-Mekkaniżimu għall-Protezzjoni Ċivili ser jindirizza l-kwistjoni tan-nirien fil-foresti. Din għandha tkun opportunità biex tiġi indirizzata r-rabta ma’ nixfiet severi u l-identifikazzjoni ta’ possibilitajiet xierqa ta’ għajnuna f’tali sitwazzjonijiet. Il-prototip tal-Osservatorju Ewropew tal-Perjodi ta’ Nixfa ser jiġi ppreżentat lill-Grupp ta’ Esperti dwar Sistemi ta’ Twissija Bikrija tal-Programm ta’ Azzjoni għall-Protezzjoni Ċivili[18] malli jkun disponibbli. Dan jista’ jwassal għall-iżvilupp ta’ rakkomandazzjonijiet dwar kif tintuża u tkun applikata s-sistema ta’ għajnuna mill-Protezzjoni Ċivili fuq il-livell Ewropew u fuq dak nazzjonali. Fil-5 ta’ Marzu 2008, il-Kummissjoni Ewropea adottat Komunikazzjoni dwar ir-rinfurzar tal-kapaċità ta’ Rispons għad-Diżastri tal-Unjoni[19]. Din il-Komunikazzjoni titlob għal rinfurzar tal-Mekkaniżmu Komunitarju tal-Protezzjoni Ċivili. Għal dan il-għan, sa nofs l-2009 il-Kummissjoni għandha tissottometti proposti għal Netwerk Ewropew ta’ Taħriġ fir-Rispons għad-Diżastri. L-esperjenza tal-passat turi li r-rispons għad-diżastri mhuwiex biżżejjed minnu nnifsu u li jeħtieġ li jissaħħu l-prevenzjoni u l-istat ta’ tħejjija. Għaldaqstant, bħalissa l-Kummissjoni qiegħda tiżviluppa l-istrateġiji tal-UE għall-istat ta’ tħejjija u l-prevenzjoni ta’ diżastri naturali u dawk magħmula mill-bniedem, inklużi l-perjodi ta’ nixfa. 2.4. Valutazzjoni tal-infrastrutturi tal-provvisti tal-ilma Infrastrutturi addizzjonali tal-provvisti tal-ilma (bħall-ħażna tal-ilma, it-trasferiment tal-ilma jew l-użu ta’ sorsi alternattivi) għandhom jitqiesu bħala għażla wara li jkunu ġew eżawriti l-għażliet l-oħrajn, inkluż politika effettiva dwar il-prezzijiet tal-ilma u alternattivi kost-effettivi. Il-ħtieġa li t-tfassil tal-politika jkun ibbażat fuq din il-ġerarkija ċara tal-ilma hija kkonfermata mix-xogħol li qiegħed jitwettaq. Dan japplika għas-setturi u l-utenti kollha, speċjalment fir-reġjuni tal-Ewropa fejn l-ilma huwa skars u f’reġjuni fejn il-bidla tal-klima mistennija tnaqqas id-disponibbiltà tal-ilma. Fil-każ ta’ ħtieġa għal provvista tal-ilma addizzjonali, l-għażla tal-aktar għażla addattata għandha tkun ibbażata fuq valutazzjoni sħiħa tal-impatt li tieħu f’kunsiderazzjoni wkoll l-enerġija meħtieġa biex tinbena l-infrastruttura ġdida, u biex jiġi ttrattat u ttrasportat l-ilma. Xi għażliet rigward il-provvisti jistgħu jwasslu, b’mod simili, għal livelli għoljin ta’ konsum tal-enerġija. L-indirizzar tal-ħtiġijiet tal-ilma previsti f’reġjuni fejn hemm skarsezza tal-ilma għandu jżid il-konsum tal-enerġija f’xi pajjiżi Mediterranji b’bejn 15% u 45%. It-tnaqqis mistenni fid-disponibbiltà tal-ilma minħabba l-bidla tal-klima jrid jitqies b’mod sħiħ fl-ambitu tad-definizzjoni tal-infrastrutturi tal-provvisti tal-ilma. Dan huwa fundamentali biex tiġi assigurata d-disponibbiltà sostenibbli tal-ilma fil-baċini li jikkontribwixxu u sabiex ikun evitat apparat kbir wisq li għandu jkompli jżid id-domanda għall-enerġija u jikkomplika d-diffikultajiet kurrenti. Jeħtieġ li jiġu kkunsidrati kwistjonijiet ewlenin addizzjonali fl-evalwazzjoni tal-miżuri pproġettati, b’mod partikolari: l-impatti ħżiena potenzjali fuq l-ekonomija, is-soċjetà u l-ambjent, inkluż l-impatt fuq is-saħħa (b’mod partikolari fir-rigward tal-użu mill-ġdid tal-ilma użat, l-ilma tax-xita miġbur), impatti fuq il-kwalità u l-kwantità tar-riżorsi tal-ilma[20] (l-għażliet kollha) u strateġija għall-iffinanzjar li ser tiżgura l-irkupru tal-ispejjeż kollha inklużi l-ispejjeż ambjentali u tar-riżorsi, kif ukoll kontribuzzjonijiet rilevanti minn utenti differenti. L-għażla tal-miżuri ser tiddetermina t-tipi ta’ użu tal-ilma li jistgħu jiġu ssodisfati. Għaldaqstant, ma hemm l-ebda għażla unika li hija l-aħjar waħda, u hija biss valutazzjoni sħiħa tal-impatt rigward l-għażliet kollha, inklużi l-bidliet fl-użu tal-art, li tista’ twassal għall-identifikazzjoni, fuq il-bażi ta’ każ b’każ, tal-aktar soluzzjoni xierqa skont il-kundizzjonijiet lokali. 2.5. Teknoloġiji u prattiki effiċjenti fl-użu tal-ilma Studju li twettaq għall-Kummissjoni f’Settembru 2007 jindika li l-potenzjal għall-iffrankar tal-ilma huwa qrib l-40% fl-Ewropa[21]. Dan jirrikjedi bidliet sostanzjali fil-mod kif jitqassam u jintuża l-ilma biex ikun żviluppat l-ogħla ffrankar possibbli tal-ilma. Fuq il-livell Ewropew, il-Kummissjoni qiegħda tniedi studju li jevalwa l-ambitu għall-iżvilupp ta’ standards speċifiċi għall-apparat, inkluż apparat agrikolu, li juża l-ilma. L-istandards żviluppati fuq livell nazzjonali ġeneralment ikunu volontarji. Mill-inqas Stat Membru wieħed (UK) beda l-analiżi tar-regolamenti tiegħu dwar ir-rekwiżiti minimi tal-prestazzjoni u l-livelli massimi tal-użu tal-ilma għal apparat li juża l-ilma. Fis-16 ta’ Lulju 2008 kien adottat pjan ta’ azzjoni dwar il-Konsum u l-Produzzjoni Sostenibbli u l-Politika Industrijali Sostenibbli (SCP/SIP)[22]. Dan jinkludi proposta għat-twessigħ tal-ambitu tad-Direttiva tal-Ekodisinn[23] għal prodotti relatati mal-enerġija. Dan jinkludi l-apparat li juża l-ilma li l-konsum tal-ilma tiegħu jinfluwenza l-enerġija meħtieġa għat-tisħin. B’mod parallel, qiegħed jitwettaq xogħol fl-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Ekodisinn kurrenti bil-għan li jiġu adottati miżuri tal-implimentazzjoni għal gruppi ta’ prodotti ta’ prijorità identifikati fi żmien qasir. Magni tal-ħasil tal-ħwejjeġ u tal-platti huma diġà koperti matul il-perjodu tranżizzjonali 2005-2008. Dawn ser jiġu indirizzati fl-istudu ta’ tħejjija li jmiss. Qiegħda tiġi kkunsidrata wkoll l-inklużjoni ta’ apparat li juża l-ilma, b’mod partikolari l-apparat tat-tisqija, fil-Pjan tax-Xogħol il-ġdid tad-Direttiva tal-Ekodisinn (2009-2011). Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-SCP/SIP jinkludi proposta għal regolament[24] li jirrevedi l-Iskema Ewropea ta’ Ġestjoni u Verifika (EMAS) li tinkludi l-konsum tal-ilma bħala wieħed mill-indikaturi tal-prestazzjoni. Fuq il-bażi tal-esperjenza miksuba bid-Direttiva dwar il-Prestazzjoni tal-Enerġija tal-Bini, il-Kummissjoni[25] se tniedi studju biex tikkunsidra l-ħtieġa għal direttiva simili dwar il-prestazzjoni tal-ilma tal-bini. Huma biss ftit Stati Membri li diġà għandhom rekwiżiti minimi tal-ilma fir-regolament tal-bini tagħhom (ES, NL, UK) jew fl-istandards nazzjonali tal-bini (DK, DE, ES). Oħrajn introduċew rekwiżiti speċifiċi ta’ ġestjoni tal-ilma għall-bini ‘ta’ kwalità ambjentali għolja' tal-ġejjieni (FR), jew inkella qegħdin janalizzaw ir-regolamenti nazzjonali tagħhom biex jiżguraw l-effiċjenza fl-użu tal-ilma tal-bini u jistabbilixxu standard komprensiv tal-prestazzjoni tal-ilma għall-bini (UK) jew qegħdin jintroduċu standards minimi obbligatorji ta’ effiċjenza fl-użu tal-ilma għad-djar ġodda ffinanzjati minn fondi pubbliċi (UK). Jeħtieġ li wieħed jitgħallem minn dawn l-esperjenzi, u li jkun hemm bosta Stati Membri oħrajn li jieħdu azzjoni. Il-passi li ttieħdu biex jitnaqqsu tnixxijiet fin-netwerks tal-ilma jinkludu verifiki esterni sistematiċi u regolari fir-rigward tal-livell tat-tnixxijiet (AT), l-introduzzjoni ta’ inċentivi li jinkoraġġixxu lill-kumpaniji tal-ilma biex inaqqsu t-tnixxijiet fin-netwerks tal-ilma għal taħt il-livell stabbilit (10% fid-DK), l-introduzzjoni ta’ kundizzjonijiet minn qabel ta’ prestazzjoni minima fin-netwerks eżistenti għall-kunsinna ta’ fondi pubbliċi għal netwerks ġodda ta’ provvisti tal-ilma (FR), il-pubblikazzjoni fuq l-Internet tal-prestazzjoni tan-netwerks f’kull muniċipalità (din qiegħda tiġi żviluppata fl-FR), l-introduzzjoni ta’ miri għall-kumpaniji tal-ilma b’multi potenzjali fil-każ ta’ falliment (UK). It-tnixxijiet eċċessivi jibqgħu kwistjoni importanti minkejja r-referenzi ta’ hawn fuq u meta wieħed iqis li jista’ jsir ħafna aktar. L-Istati Membri għandhom responsabbiltà partikolari biex itejbu l-identifikazzjoni tat-tnixxijiet u biex itejbu n-netwerks. Fir-rigward tal-iżvilupp ta’ ftehimiet volontarji mas-setturi ekonomiċi kollha li jeħtieġu l-ilma, mistennija inizjattivi li għandhom jittieħdu fuq livell Ewropew. B’mod partikolari, l-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-SCP/SIP sabiex jiġi stabbilit Forum tal-Bejjiegħa bl-imnut sabiex jitrawwem, inter alia , konsum sostenibbli tal-ilma għall-bejjiegħa bl-imnut ewlenin fl-Ewropew u l-katini ta’ provvista tagħhom. Għadd żgħir ta’ Stati Membri żviluppaw ftehimiet ma’ setturi ekonomiċi speċifiċi, bħall-korsi tal-golf (FR), is-settur tal-bini (FR, NL), u s-settur tal-ikel u x-xorb (UK). F’xi Stati Membri, kienu adottati ftehimiet li jinvolvu l-awtoritajiet lokali, NGOs u aġenziji tal-ilma, fuq livell lokali u fuq dak reġjonali (FR) bil-għan li jkun promoss u miżjud l-iffrankar tal-ilma. B’mod ġenerali, il-ftehimiet volontarji jibqgħu limitati u jeħtieġ li jkunu estiżi aktar, minħabba li kapaċi jagħtu benefiċċji sinjifikanti. 2.6. L-iżvilupp ta’ kultura ta’ ffrankar tal-ilma fl-Ewropa L-irwol tas-soċjetà ċivili huwa kruċjali biex tkun żviluppata kultura ta’ ffrankar tal-ilma u ta’ effiċjenza fl-użu tal-ilma. Ġew imnedija għadd ta’ inizjattivi fuq il-livell Ewropew, bħall-iżvilupp ta’ għarfien Ewropew dwar l-ilma u programmi ta’ amministrazzjoni tal-ilma mis-Sħubija Ewropea tal-Ilma (EWP). Dan il-programm għandu l-għan li jinvolvi diversi partijiet interessati inklużi l-NGOs, kumpaniji privati, ir-reġjuni, muniċipalitajiet, eċċ. L-azzjonijiet ser ikunu jinkludu l-organizzazzjoni ta’ kampanji reġjonali u lokali ta’ tagħrif, il-ħolqien ta’ premju Ewropew tal-ilma u għodda ta’ għarfien u żvilupp ta’ prinċipji tal-amministrazzjoni tal-ilma. Il-Kummissjoni Ewropea adottat Green Paper rigward il-politika dwar il-kwalità tal-prodotti agrikoli f’Ottubru 2008[26]. Il-Green Paper tipprovdi opportunità għall-partijiet interessati biex jagħtu l-fehmiet tagħhom dwar jekk u kemm it-tħassib ambjentali, bħal ma hija l-ġestjoni tal-ilma, jista’ jkun aktar integrat fi skemi ta’ ċertifikazzjoni tal-ġejjieni u biex tkun evalwata d-domanda għall-promozzjoni ta’ prodotti li jħarsu l-ilma. Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-SCP/SIP jirreferi għal proposta prevista għar-reviżjoni tad-Direttiva tal-Ittikkettjar tal-Enerġija[27] biex tkopri firxa usa’ ta’ prodotti u firxa ta’ parametri ambjentali, inkluż l-użu tal-ilma. Il-maġġoranza tal-Istati Membri żviluppaw b’mod attiv azzjonijiet għall-komunikazzjoni u l-edukazzjoni biex ikabbru l-għarfien tal-pubbliku rigward il-kwistjonijiet tal-kwantità tal-ilma: kampanji ta’ informazzjoni fuq livell nazzjonali, reġjonali jew lokali (BE-Fl, CY, DK, ES, FR, NL, UK), kompetizzjonijiet fl-iskejjel rigward l-effiċjenza fl-użu tal-ilma (CY, PT), pariri bla ħlas lis-settur tan-negozju (UK), websajt li tiġi aġġornata kuljum (CY), l-inklużjoni ta’ kwistjonijiet dwar l-ilma fi programmi edukattivi u l-iżvilupp ta’ azzjonijiet fl-iskejjel li jippromwovu apparat li jiffranka l-ilma (CY, EL, FR), l-iżvilupp ta’ strateġija nazzjonali li teduka lill-konsumaturi dwar l-effiċjenza fl-użu tal-ilma (UK), l-iskambju ta’ prattiki tajbin dwar it-tisqija (FR). Jeħtieġ li dawn il-miżuri kollha jitkomplew u jkunu estiżi madwar l-Ewropa kollha. L-evalwazzjoni tagħhom ser tippermetti l-identifikazzjoni tal-miżuri huma l-aktar effettivi. 2.7. Titjib fl-għarfien u l-ġbir tad-dejta Inizjattiva konkreta madwar l-UE hija l-Monitoraġġ Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES). Fi ħdan is-Servizz tal-Art tal-GMES ġie stabbilit inventarju dwar il-kopertura tal-art li juri ż-żoni taħt pressjoni minħabba l-iskarsezza tal-ilma, kif ukoll it-tibdil li ġarrbu maż-żmien. Diġà ġew ittestjati applikazzjonijiet konkreti għal titjib fil-ġestjoni tal-irrigazzjoni mal-awtoritajiet reġjonali Spanjoli u Franċiżi, flimkien ma’ appoġġ għar-rappurtaġġ tal-WFD fir-rigward tal-baċini tax-xmajjar transkonfinali. Għadd ta’ proġetti kurrenti relatati għas-Sitt Programm ta’ Qafas għar-Riċerka u l-Implimentazzjoni Teknoloġika, bħal ma huma AQUASTRESS, RECLAIM WATER, GABARDINE, MEDINA, MEDESOL, PLEIADeS jew FLOW AID, qegħdin iwasslu progress xjentifiku u teknoloġiku fil-qasam tal-iskarsezza tal-ilma u n-nixfiet. Ir-riżultati ta’ dawn il-proġetti mistennija jkunu ta’ użu bħala għażliet ta’ mitigazzjoni tan-nuqqas gravi fil-provvista tal-ilma. Barra minn hekk, ġew imnedija sett ta’ inizjattivi ġodda fil-kuntest tal-implimentazzjoni tas-Seba’ FP li huma maħsuba biex jevalwaw l-impatt tal-bidla tal-klima fuq il-linji politiċi dwar l-ilma, il-kwantità tal-ilma u l-kwalità tal-ilma. Azzjoni ffokata fuq l-investigazzjoni tar-riskju tal-Ewropa min-nixfiet ġiet imnedija fuq il-livell tal-UE. Din għandha l-għan li tidentifika n-nuqqasijiet ewlenin fir-riċerka u l-passi ewlenin ‘il quddiem biex jitjieb l-għarfien attwali rigward il-firxa u l-impatti tal-perjodi ta’ nixfa. Dan se jwassal għall-iżvilupp ta’ pjattaforma ta’ skambju rigward il-kwistjonijiet tal-perjodi ta’ nixfa bejn il-komunitajiet tar-riċerka u tal-politika. Għarfien aħjar f’dan il-qasam jista’ jkun ta’ benefiċċju wkoll għall-użu sostenibbli ta’ kanali tal-ilma interni għat-trasport. L-Istati Membri wieġbu għall-isfida tal-iskarsezza tal-ilma u tal-perjodi ta’ nixfa billi nedew riċerka u attivitajiet teknoloġiċi relatati mal-impatti u l-evoluzzjoni tan-nixfiet f’kuntest tal-bidla tal-klima (ES, NL, LU, UK, PT), l-imġiba tal-konsumatur fir-rigward ta’ apparat li juża l-ilma (UK), il-korrelazzjoni bejn l-effiċjenza fl-użu tal-ilma u l-enerġija tal-magni li jaħslu l-platti u l-ħwejjeġ (UK), titjib fl-effiċjenza ta’ apparat li juża l-ilma (UK), titjib tal-prattiki agrikoli inkluża t-tisqija (CY, ES, FR), evalwazzjoni ta’ għażliet alternattivi fir-rigward tal-provvisti tal-ilma (CY, FR), l-iżvilupp ta’ sistema ta’ ġbir tad-dejta għall-evalwazzjoni tal-impatti tal-perjodi ta’ nixfa (PT). Il-maġġoranza ta’ dawn l-attivitajiet għadhom għaddejjin. L-iskambju tat-tagħrif fuq il-livell tal-UE għandu jippermetti li dawn ir-riżultati jkunu kondiviżi fost l-Istati Membri kollha. 3. KONKLUŻJONIJIET Il-Komunikazzjoni ta’ Lulju 2007 dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa u l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Ottubru 2007 wittew it-triq għal żvilupp ulterjuri tal-miżuri ta’ ġestjoni tad-domanda tal-ilma u l-ħidma biex ikun eżawrit b’mod sħiħ il-potenzjal għall-iffrankar tal-ilma qabel kull alternattiva oħra. Dan ir-rapport ta’ segwitu juri li, waqt li sar progress, għad baqa’ ħafna xi jsir biex titjieb il-ġestjoni tad-domanda tal-ilma b’mod aktar mifrux fl-Ewropa u biex tkun evitata ġestjoni ħażina tar-riżorsi tal-ilma, speċjalment f’żoni fejn l-ilma huwa skars. Il-prijoritajiet stabbiliti fil-Komunikazzjoni jibqgħu validi. Kif jixhdu l-bosta eżempji inklużi f’dan ir-rapport, trid tingħata attenzjoni kontinwa lill-implimentazzjoni fiż-żoni kollha ta’ prijorità. Kif tħabbar fil-Komunikazzjoni tal-2007, mill-2009 ‘l quddiem il-Kummissjoni ser tipprovdi evalwazzjoni Ewropea annwali rigward l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa li ser twassal għall-possibbiltà li tiġi mmonitorjata l-evoluzzjoni tal-kwistjoni madwar l-Ewropa fuq bażi regolari. L-implimentazzjoni tal-programmm ta’ ħidma ser tkun immonitorjata u ser tkun parti mill-analiżi tal-istrateġija dwar l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta' nixfa msemmija fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill tat-30 ta’ Ottubru 2007 u ppjanata għall-2012. [1] COM(2007) 414 finali, 18.7.2007 [2] Kmieni fl-2008, intbagħat kwestjonarju lis-27 Direttur tal-Ilma tal-Istati Mmebri. Waslu r-risposti mill-AT, BE-Fl, CY, DE, DK, EL, ES, FI, FR, HU, IE, IT, LU, LV, NL, PL, PT, RO, SK u UK. [3] Id-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika dwar l-ilma, ĠU L 327, 22.12.2000. [4] 13888/07, 15 ta’ Ottubru 2007, ENV 515, DEVGEN 182, AGRI 325 [5] Id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta' Ġunju 1985 dwar l-istima ta' l-effetti ta' ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent, ĠU L, 5.7.1985, pġ. 40-48. [6] Id-Direttiva 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' Ġunju 2001 dwar l-istima ta' l-effetti ta' ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent, ĠU L 197, 21.7.2001, p. 30-37. [7] Grupp ta’ Ħidma dwar l-Ilma tad-DAC/EPOC tal-OECD – "Finanzjament sostenibbli biex ikun żgurat l-aċċess bi prezzijiet raġjonevoli għal provvista tal-ilma u d-dranaġġ" [8] COM (2007) 722 finali, 20.11.2007. [9] COM(2008) 19 finali adottata mill-Kummissjoni fit-23 ta’ Jannar 2008 [10] COM(2006) 232, tat-22.09.2006 [11] COM(2008) 30 finali tat-23.1.2008 [12] COM(2007) 354 finali tad-29.6.2007 [13] ĠU 291, tal-21.10.2006, pġ. 11 [14] Regolament ta’ Dispożizzjonijiet Ġenerali 1083/2006/KE, Artikoli 48 u 49, ĠU L 210, tal-31.07.2006, pġ. 25 [15] 'Tisħiħ tal-appoġġ tal-EIB għall-objettivi tal-politika tal-UE fis-settur' – Lulju 2008 [16] Rapport disponibbli fis-sit http://ec.europa.eu/environment/water/quantity/scarcity_en.htm [17] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2012/2002 li jistabilixxi l-Fond ta’ Solidarjetà ta’ l-Unjoni Ewropea, ĠU L 311, tal-14.11.2002. [18] Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/847/KE tad-9 ta’ Diċembru 1999 li tistabilixxi programm ta’ azzjoni Komunitarju fil-qasam tal-protezzjoni ċivili, ĠU L 327/53 [19] COM(2008) 130 finali, tal-5.3.2008 [20] Skont l-Artikolu 4.7 tal-WFD meta jkun applikabbli [21] Studju disponibbli fuq http://ec.europa.eu/environment/water/quantity/scarcity_en.htm [22] COM(2008) 397/3, tas-16.07.2008 [23] Id-Direttiva 2005/32/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-twaqqif ta' qafas għall-iffissar tar-rekwiżiti għall-eko-disinn ta' prodotti li jużaw l-enerġija, ĠU L 101, tat-22.7.2005. [24] COM(2008) 402/2 [25] Id-Direttiva 2002/91/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2002 dwar il-prestazzjoni ta’ l-enerġija tal-bini, ĠU L 1, tal-4.1.2003. [26] COM(2008) 641, tal-15.10.2008. [27] Id-Direttiva tal-Kunsill 92/75/KEE tat-22 ta’ Settembru 1992 dwar l-indikazzjoni permezz ta’ ittikkettjar u l-informazzjoni standard tal-prodott dwar il-konsum ta’ l-enerġija u riżorsi oħra skond l-apparat tad-dar, ĠU L 297, tat-13.10.1992.