ANNESS

ABBOZZ TA’ KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Avviż tal-Kummissjoni: Linji gwida dwar restrizzjonijiet vertikali

WERREJ

1. Introduzzjoni 15

1.1. L-iskop u l-istruttura ta’ dawn il-Linji Gwida 15

1.2. L-applikabbiltà tal-Artikolu 101 għall-akkordji vertikali 16

2. L-effetti ta’ akkordji vertikali 17

2.1. Effetti pożittivi 17

2.2. Effetti negattivi 19

3. Akkordji vertikali li ġeneralment jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) 20

3.1. Nuqqas ta’ effett fuq il-kummerċ, akkordji ta’ importanza minuri u SMEs 20

3.2. Akkordji ta’ aġenzija 21

3.2.1. Definizzjoni ta’ akkordji ta’ aġenzija 21

3.2.2. L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) għal akkordji ta’ aġenzija 25

3.2.3. L-Aġenzija u l-ekonomija tal-pjattaformi online 26

3.3. Akkordji ta’ subkuntrattar 26

4. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER 27

4.1. Sfera ta’ sikurezza stabbilita mill-VBER 27

4.2. Definizzjoni ta’ akkordju vertikali 27

4.2.1. Il-kondotta unilaterali taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER 28

4.2.2. L-impriżi joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni 28

4.2.3. L-akkordji huma relatati max-xiri, mal-bejgħ jew mal-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi 29

4.3. Akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online 29

4.4. Limiti għall-applikazzjoni tal-VBER 30

4.4.1. Assoċjazzjonijiet ta’ bejjiegħa bl-imnut 30

4.4.2. Akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI) 31

4.4.3. Akkordji vertikali bejn il-kompetituri 33

4.5. Ir-relazzjoni ma’ regolamenti oħrajn ta’ eżenzjoni ta’ kategorija 35

4.6. Tipi ewlenin ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni 36

4.6.1. Sistemi ta’ distribuzzjoni esklużiva 37

4.6.2. Sistemi ta’ distribuzzjoni selettiva 42

4.6.3. Franchising 46

5. Definizzjoni tas-suq u kalkolu tas-sehem mis-suq 48

5.1. Avviż dwar id-Definizzjoni tas-Suq 48

5.2. Il-kalkolu tal-ishma mis-suq skont il-VBER 48

5.3. Kalkolu tal-ishma mis-suq skont il-VBER 49

6. Applikazzjoni tal-VBER 49

6.1. Restrizzjonijiet fundamentali skont il-VBER 49

6.1.1. Żamma tal-prezz għall-bejgħ mill-ġdid 51

6.1.2. Restrizzjonijiet fundamentali skont l-Artikolu 4(b) sa (d) tal-VBER 55

6.1.3. Restrizzjonijiet tal-bejgħ ta’ spare parts 63

6.2. Restrizzjonijiet li huma esklużi mill-VBER 63

6.2.1. Obbligi li ma ssirx kompetizzjoni li jaqbżu durata ta’ ħames snin 63

6.2.2. Obbligi li ma ssirx kompetizzjoni wara l-iskadenza tal-akkordju 64

6.2.3. Obbligi li ma ssirx kompetizzjoni imposti fuq membri ta’ sistema ta’ distribuzzjoni selettiva 64

6.2.4. Obbligi ta’ parità 64

7. Irtirar u nuqqas ta’ applikazzjoni 64

7.1. Irtirar tal-benefiċċju tal-VBER (l-Artikolu 29 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003) 64

7.2. Regolament li jiddikjara li l-VBER ma japplikax (l-Artikolu 6 tal-VBER) 67

8. Politika ta’ infurzar f’każijiet individwali 67

8.1. Il-qafas tal-analiżi 67

8.1.1. Fatturi rilevanti għall-valutazzjoni skont l-Artikolu 101(1) 68

8.1.2. Fatturi rilevanti għall-valutazzjoni skont l-Artikolu 101(3) 70

8.2. Analiżi ta’ restrizzjonijiet vertikali speċifiċi 71

8.2.1. Marka unika 71

8.2.2. Provvista esklużiva 75

8.2.3. Restrizzjonijiet fuq l-użu ta’ swieq online 77

8.2.4. Restrizzjonijiet fuq l-użu ta’ għodod għat-tqabbil tal-prezzijiet 79

8.2.5. Obbligi ta’ parità 81

8.2.6. Ħlasijiet bil-quddiem għall-aċċess 84

8.2.7. Akkordji ta’ Ġestjoni ta’ Kategorija 85

8.2.8. Irbit 86

1. INTRODUZZJONI

1.1. L-iskop u l-istruttura ta’ dawn il-Linji Gwida

(1) Dawn il-Linji Gwida jistabbilixxu l-prinċipji għall-valutazzjoni ta’ akkordji vertikali u prattiċi miftiehma skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “l-Artikolu 101”) ( 1 ) , u r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) [Nru [X]/2022 ta’ [X] 2022] dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal kategoriji ta’ akkordji vertikali u prattiċi miftiehma (minn hawn ’il quddiem “VBER”) ( 2 ) . Għall-faċilità ta’ referenza, sakemm ma jkunx iddikjarat mod ieħor, f’dawn il-Linji Gwida, it-terminu “akkordju” jkopri wkoll prattiċi miftiehma.

(2) Permezz tal-ħruġ ta’ dawn il-Linji Gwida, il-Kummissjoni għandha l-għan li tgħin lill-kumpaniji jwettqu l-valutazzjoni tagħhom stess tal-akkordji vertikali skont ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE. Madankollu, kull akkordju irid jiġi evalwat fid-dawl tal-fatti tiegħu stess ( 3 ) . Għalhekk, dawn il-Linji Gwida ma jistgħux jiġu applikati b’mod mekkaniku. Huma wkoll mingħajr preġudizzju għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “QĠUE”).

(3) Jistgħu jiġu konklużi akkordji vertikali għal oġġetti u servizzi intermedji u finali. Sakemm ma jiġix iddikjarat mod ieħor, dawn il-Linji Gwida japplikaw għat-tipi kollha ta’ oġġetti u servizzi u għal-livelli kollha tan-negozju.

(4) Dawn il-Linji Gwida huma strutturati kif ġej: — Din l-ewwel taqsima hija introduzzjoni, li tinkludi spjegazzjonijiet dwar ir-raġunijiet għaliex u sa liema punt il-Kummissjoni tipprovdi gwida dwar l-akkordji vertikali. Il-bqija ta’ din l-introduzzjoni tistabbilixxi l-kuntest li fih l-Artikolu 101 japplika għal akkordji vertikali. — It-tieni taqsima tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-effetti pożittivi u negattivi maħluqa minn akkordji vertikali. Il-VBER fl-intier tiegħu, dawn il-Linji Gwida, u l-politika ta’ infurzar tal-Kummissjoni f’każijiet individwali huma bbażati fuq il-kunsiderazzjoni ta’ dawn l-effetti. — It-tielet taqsima tittratta akkordji vertikali li ġeneralment jaqgħu barra mill-Artikolu 101(1). Filwaqt li l-VBER ma japplikax għal dawn l-akkordji, huwa meħtieġ li tiġi pprovduta gwida dwar il-kundizzjonijiet li taħthom l-akkordji vertikali jaqgħu barra mill-Artikolu 101(1). — Ir-raba’ taqsima tipprovdi gwida ulterjuri dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER. Hija tinkludi spjegazzjonijiet dwar l-isfera ta’ sikurezza stabbilita mill-VBER u d-definizzjoni ta’ akkordju vertikali. Din it-taqsima tittratta wkoll b’mod aktar speċifiku l-akkordji vertikali b’rabta mal-ekonomija tal-pjattaforma online, li għandha rwol dejjem aktar importanti fid-distribuzzjoni tal-oġġetti u tas-servizzi u fejn jista’ ma jkunx faċli li l-akkordji vertikali bejn l-impriżi jiġu kkategorizzati skont il-kunċetti tradizzjonalment assoċjati ma’ akkordji vertikali. Dik it-taqsima tispjega wkoll il-limiti tal-applikazzjoni tal-VBER, kif stipulat fl-Artikolu 2(2) sa (4) tal-VBER, u tispjega r-relazzjoni ma’ regolamenti oħrajn ta’ eżenzjoni ta’ kategorija skont l-Artikolu 2(8) tal-VBER. Hija fiha wkoll deskrizzjoni tat-tipi ewlenin ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni. Din id-deskrizzjoni hija rilevanti għal għadd ta’ dispożizzjonijiet tal-VBER, b’mod partikolari l-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali pprovduti fl-Artikolu 4(b) tal-VBER. — Il-ħames taqsima tindirizza d-definizzjoni tas-swieq rilevanti u l-kalkolu tal-ishma mis-suq tal-impriżi li huma parti għal akkordju vertikali. Hija sservi biex jiġi vvalutat jekk il-limiti tas-sehem mis-suq ipprovduti fl-Artikolu 3 tal-VBER li jiddetermina l-applikabbiltà tal-VBER jinqabżux. — Is-sitt taqsima tittratta r-restrizzjonijiet fundamentali stabbiliti fl-Artikolu 4 tal-VBER u r-restrizzjonijiet esklużi stabbiliti fl-Artikolu 5 tal-VBER, inklużi spjegazzjonijiet dwar għaliex il-kwalifika bħala restrizzjoni fundamentali jew eskluża hija rilevanti. — Is-seba’ taqsima fiha gwida dwar l-irtirar tal-benefiċċju tal-VBER skont l-Artikolu 29 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tat-16 ta’ Diċembru 2002 dwar l-implimentazzjoni tar-regoli dwar il-kompetizzjoni stabbiliti fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (minn hawn ’il quddiem “ir-Regolament (KE) Nru 1/2003”) (4) u r-regolamenti li jiddikjaraw li l-VBER ma japplikax skont l-Artikolu 6 tal-VBER. — It-tmien taqsima tiddeskrivi l-politika ta’ infurzar tal-Kummissjoni f’każijiet individwali. Għal dan l-għan, hija tispjega kif l-akkordji vertikali jiġu vvalutati skont l-Artikolu 101(1) u 101(3) barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER, u tipprovdi gwida dwar lista mhux eżawrjenti ta’ akkordji vertikali speċifiċi.

1.2. L-applikabbiltà tal-Artikolu 101 għall-akkordji vertikali

(5) L-objettiv tal-Artikolu 101 huwa li jiżgura li l-impriżi ma jużawx akkordji, orizzontali jew vertikali ( 5 ) , biex jipprevjenu, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq għad-detriment aħħari tal-konsumaturi. L-Artikolu 101 isegwi wkoll l-objettiv usa’ li jinkiseb suq intern integrat ( 6 ) , li jsaħħaħ il-kompetizzjoni fl-Unjoni Ewropea. L-impriżi ma jistgħux jużaw akkordji vertikali biex jistabbilixxu mill-ġdid ostakoli privati bejn l-Istati Membri fejn l-ostakoli tal-Istat ġew aboliti b’suċċess.

(6) L-Artikolu 101 japplika għall-akkordji u r-restrizzjonijiet vertikali fl-akkordji vertikali li jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jipprevjenu, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjon tal-kompetizzjoni ( 7 ) . Huwa jipprovdi qafas legali għall-valutazzjoni tar-restrizzjonijiet vertikali ( 8 ) , li jqis id-distinzjoni bejn l-effetti anti-kompetittivi u pro-kompetittivi. L-Artikolu 101(1) jipprojbixxi dawk l-akkordji li jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni b’mod sinifikanti, filwaqt li l-Artikolu 101(3) jeżenta dawk l-akkordji li jaqgħu fi ħdan l-Artikolu 101(1) li jipprovdu biżżejjed benefiċċji biex jegħlbu l-effetti anti-kompetittivi tagħhom ( 9 )

(7) Filwaqt li ma hemm l-ebda sekwenza obbligatorja għall-valutazzjoni tal-akkordji vertikali, din ġeneralment tinvolvi l-passi li ġejjin: (a) L-ewwel nett, jeħtieġ li l-impriżi involuti jistabbilixxu l-ishma mis-suq tal-fornitur u tax-xerrej fis-suq fejn huma jbigħu u jixtru, rispettivament, l-oġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt. (b) Jekk kemm is-sehem mis-suq rilevanti tal-fornitur kif ukoll dak tax-xerrej ma jaqbżux il-limitu tas-sehem mis-suq ta’ 30 %, l-akkordju vertikali jkun kopert mill-isfera ta’ sikurezza maħluqa mill-VBER, diment li ma jkunx fih la restrizzjonijiet fundamentali u lanqas restrizzjonijiet esklużi li ma jistgħux jiġu sseparati mill-bqija tal-akkordju vertikali. (c) Jekk is-sehem mis-suq rilevanti jkun ogħla mil-limitu ta’ 30 % għall-fornitur u/jew għax-xerrej, jeħtieġ li jiġi vvalutat jekk l-akkordju vertikali jaqax fi ħdan l-Artikolu 101(1). (d) Jekk l-akkordju vertikali jaqa’ fi ħdan l-Artikolu 101(1), jeħtieġ li jiġi eżaminat jekk jissodisfax il-kundizzjonijiet għal eżenzjoni individwali skont l-Artikolu 101(3).

2. L-EFFETTI TA’ AKKORDJI VERTIKALI

(8) Il-valutazzjoni tar-restrizzjonijiet vertikali skont l-Artikolu 101 u l-applikazzjoni tal-VBER iridu jqisu l-parametri rilevanti kollha tal-kompetizzjoni, bħall-prezzijiet, l-output f’termini ta’ kwantitajiet tal-prodott, il-kwalità u l-varjetà tal-prodott, u l-innovazzjoni. Huma jridu jqisu wkoll li l-akkordji vertikali bejn l-impriżi li joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni huma ġeneralment inqas ta’ ħsara mill-akkordji orizzontali bejn il-kompetituri li jfornu oġġetti jew servizzi sostitwibbli. Fil-prinċipju, dan huwa dovut għan-natura komplementari tal-attivitajiet tal-partijiet għal akkordju vertikali, li normalment jimplika li l-azzjonijiet favur il-kompetizzjoni minn waħda mill-impriżi jkunu ta’ benefiċċju għall-parti l-oħra għall-akkordju u, fl-aħħar mill-aħħar, għall-konsumaturi. B’kuntrast mal-akkordji orizzontali, għalhekk, il-partijiet għal akkordju vertikali għandhom it-tendenza li jkollhom inċentiv biex jaqblu fuq prezzijiet aktar baxxi u livelli ogħla ta’ servizz, li huwa wkoll ta’ benefiċċju għall-konsumaturi. In-natura komplementari tal-attivitajiet tal-partijiet għal akkordju vertikali fit-tqegħid ta’ oġġetti jew servizzi fis-suq timplika wkoll li r-restrizzjonijiet vertikali jistgħu jipprovdu kamp ta’ applikazzjoni sostanzjali għal effiċjenzi, pereżempju, billi jottimizzaw il-proċessi u s-servizzi tal-manifattura jew tad-distribuzzjoni.

(9) L-impriżi b’saħħa fis-suq jistgħu jipprovaw jużaw restrizzjonijiet vertikali biex isegwu skopijiet antikompetittivi li, fl-aħħar mill-aħħar, jagħmlu ħsara lill-konsumaturi. Is-saħħa fis-suq hija l-kapaċità li l-prezzijiet jinżammu ’l fuq mil-livelli kompetittivi jew li l-produzzjoni f’termini tal-kwantitajiet tal-prodott, il-kwalità u l-varjetà tal-prodott jew l-innovazzjoni tinżamm taħt il-livelli kompetittivi għal perjodu ta’ żmien mhux insinifikanti. Il-grad ta’ saħħa fis-suq normalment meħtieġ biex jinstab ksur taħt l-Artikolu 101(1) huwa inqas mill-grad ta’ saħħa fis-suq meħtieġ biex tinstab dominanza taħt l-Artikolu 102. Madankollu, fid-dawl tan-natura komplementari tal-attivitajiet tal-partijiet għal akkordju vertikali, l-eżerċitar tas-saħħa fis-suq minn impriża upstream jew downstream normalment ikun ta’ dannu għad-domanda għall-oġġetti jew għas-servizzi tal-kuntratt mill-impriża l-oħra li tkun parti għall-akkordju vertikali. Għalhekk, l-impriżi li jkunu parti għal akkordju vertikali ġeneralment ikollhom inċentiv biex jipprevjenu l-eżerċitar tas-saħħa fis-suq mill-parti għall-kuntratt tagħhom.

2.1. Effetti pożittivi

(10) L-akkordji vertikali jista’ jkollhom effetti pożittivi, pereżempju, prezzijiet aktar baxxi, il-promozzjoni ta’ kompetizzjoni mhux ibbażata fuq il-prezzijiet jew il-kwalità mtejba tas-servizzi. In-negozjati distakkati bejn fornitur u xerrej, li jiddeterminaw biss il-prezz u l-kwantità ta’ tranżazzjoni, spiss jistgħu jwasslu għal livell subottimali ta’ investimenti u bejgħ, minħabba li ma jqisux l-esternalitajiet li jinħolqu min-natura komplementari tal-attivitajiet tal-fornitur u tad-distributuri tiegħu. Dawn l-esternalitajiet jaqgħu f’żewġ kategoriji: esternalitajiet vertikali u esternalitajiet orizzontali.

(11) L-esternalitajiet vertikali jinħolqu minħabba li d-deċiżjonijiet u l-azzjonijiet meħuda f’livelli differenti tal-katina tal-provvista u tad-distribuzzjoni jiddeterminaw aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti jew ta’ servizzi, bħall-prezz, il-kwalità, is-servizzi relatati u l-kummerċjalizzazzjoni, li jaffettwaw mhux biss lill-impriża li tieħu d-deċiżjonijiet, iżda wkoll lil impriżi oħrajn f’livelli oħrajn tal-katina tal-provvista u tad-distribuzzjoni. Pereżempju, distributur jista’ ma jiksibx il-benefiċċji kollha tal-isforzi tiegħu biex iżid il-bejgħ, minħabba li wħud minn dawn il-benefiċċji jistgħu jmorru għand il-fornitur. Dan għaliex għal kull unità żejda li distributur ibigħ billi jbaxxi l-prezz tiegħu għall-bejgħ mill-ġdid jew billi jżid l-isforzi tal-bejgħ tiegħu, il-fornitur jibbenefika jekk il-prezz bl-ingrossa tiegħu jeċċedi l-ispejjeż marġinali tal-produzzjoni tiegħu. B’hekk, jista’ jkun hemm esternalità pożittiva mogħtija lill-fornitur mill-azzjonijiet ta’ tali distributur. Bil-maqlub, jista’ jkun hemm sitwazzjonijiet fejn, mill-perspettiva tal-fornitur, id-distributur jista’ jkun qed iżomm prezzijiet għoljin wisq ( 10 ) , u/jew ma jagħmilx biżżejjed sforzi ta’ bejgħ.

(12) Jistgħu jinħolqu esternalitajiet orizzontali bejn id-distributuri tal-istess oġġetti jew servizzi meta distributur ma jkunx jista’ jadatta bis-sħiħ il-benefiċċji tal-isforzi tal-bejgħ tiegħu. Pereżempju, is-servizzi ta’ qabel il-bejgħ li jsaħħu d-domanda pprovduti minn distributur wieħed, bħal pariri personalizzati b’rabta ma’ oġġetti jew servizzi partikolari, jistgħu jwasslu għal bejgħ ogħla minn distributuri kompetituri li joffru l-istess oġġetti jew servizzi u, b’hekk, joħolqu inċentivi fost id-distributuri biex jieħdu vantaġġ mis-servizzi li jiswew ħafna flus ipprovduti minn oħrajn. F’ambjent ta’ distribuzzjoni omni-channel (online u offline), il-“free-riding” jista’ jseħħ fiż-żewġ direzzjonijiet ( 11 ) . Pereżempju, il-klijenti jistgħu jżuru ħanut fiżiku biex jittestjaw oġġetti jew servizzi jew biex jiksbu informazzjoni utli oħra li fuqha jibbażaw id-deċiżjoni tagħhom li jixtru, iżda mbagħad jordnaw il-prodott online mingħand distributur differenti. Bil-maqlub, il-klijenti jistgħu jiġbru informazzjoni fil-fażi ta’ qabel ix-xiri (inklużi ispirazzjoni, informazzjoni u evalwazzjoni) minn ħanut online, u mbagħad iżuru ħanut fiżiku, jitolbu u jittestjaw oġġetti jew servizzi partikolari bbażati fuq din l-informazzjoni u, fl-aħħar nett, jixtru offline f’ħanut fiżiku. Fejn tali “free-riding” ikun possibbli u fejn id-distributur li jipprovdi servizzi ta’ qabel il-bejgħ ma jkunx jista’ jakkwista bis-sħiħ il-benefiċċji, dan jista’ jwassal għal forniment subottimali ta’ tali servizzi f’termini ta’ kwantità jew kwalità.

(13) Fil-preżenza ta’ tali esternalitajiet, il-fornituri għandhom inċentiv biex jikkontrollaw ċerti aspetti tal-operazzjonijiet tad-distributuri tagħhom. B’mod partikolari, l-akkordji vertikali jistgħu jippermettu lill-fornituri jinternalizzaw l-effetti esterni msemmija hawn fuq, iżidu l-profitt konġunt tal-katina vertikali tal-provvista u tad-distribuzzjoni u, f’ċerti ċirkostanzi, il-benesseri tal-konsumatur.

(14) Filwaqt li jipprovaw jagħtu ħarsa ġenerali komprensiva lejn id-diversi ġustifikazzjonijiet għar-restrizzjonijiet vertikali, dawn il-Linji Gwida ma jippretendux li huma kompleti jew eżawrjenti. Ir-raġunijiet stabbiliti hawn taħt jistgħu jiġġustifikaw l-applikazzjoni ta’ ċerti restrizzjonijiet vertikali. (a) Il-kwistjoni tal-esternalità vertikali jew il-problema tal-marġinalizzazzjoni doppja: L-iffissar ta’ prezz għoli wisq mid-distributur, mingħajr ma jitqies l-effett tad-deċiżjonijiet tiegħu fuq il-fornitur, jista’ jiġi evitat mill-fornitur li jimponi prezz massimu ta’ bejgħ mill-ġdid fuq id-distributur. Sabiex jiżdiedu l-isforzi ta’ bejgħ tad-distributur, il-fornitur jista’, pereżempju, juża distribuzzjoni selettiva jew distribuzzjoni esklużiva. (b) Il-problema ta’ “free-riding”: Jista’ jseħħ “free-riding” bejn ix-xerrejja fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa jew tal-bejgħ bl-imnut, b’mod partikolari, fejn ma jkunx possibbli għall-fornitur li jimponi rekwiżiti effettivi ta’ promozzjoni jew ta’ servizz fuq ix-xerrejja kollha. Il-“free-riding” bejn ix-xerrejja jista’ jseħħ biss fuq is-servizzi ta’ qabel il-bejgħ u fuq attivitajiet promozzjonali oħrajn, iżda mhux fuq is-servizzi ta’ wara l-bejgħ li għalihom id-distributur jista’ jitlob ħlas mingħand il-klijenti tiegħu individwalment. L-isforzi ta’ qabel il-bejgħ li fuqhom jista’ jseħħ il-“free-riding” jistgħu jkunu importanti, pereżempju, meta l-oġġetti jew is-servizzi jkunu relattivament ġodda, teknikament kumplessi jew ta’ valur għoli, jew meta r-reputazzjoni tal-oġġetti jew tas-servizzi tkun fattur determinanti importanti tad-domanda tagħhom. Ir-restrizzjonijiet li ma ssirx kompetizzjoni jistgħu jgħinu biex jingħeleb il-“free-riding” bejn il-fornituri. (c) Sabiex tiftaħ jew tidħol fi swieq ġodda: Meta fornitur ikun jixtieq jidħol f’suq ġeografiku ġdid, pereżempju, billi jesporta lejn pajjiż ieħor, dan jista’ jinvolvi investimenti irrekuperabbli speċjali mid-distributur biex jistabbilixxi l-marka fis-suq. Sabiex distributur lokali jiġi pperswadut jagħmel dawn l-investimenti, jista’ jkun meħtieġ li tiġi pprovduta protezzjoni territorjali sabiex id-distributur ikun jista’ jirkupra dawn l-investimenti. Dan jista’ jiġġustifika r-restrizzjoni ta’ distributuri li jinsabu fi swieq ġeografiċi oħrajn milli jbigħu fis-suq il-ġdid (ara wkoll il-paragrafu (167) ta’ dawn il-Linji Gwida). Dan huwa każ speċjali tal-problema ta’ “free-riding” stabbilita fil-punt b) hawn fuq. (d) Il-kwistjoni ta’ “free-riding” ta’ ċertifikazzjoni: F’xi setturi, ċerti distributuri għandhom reputazzjoni li jaħżnu biss oġġetti ta’ kwalità jew li jipprovdu servizzi ta’ kwalità (l-hekk imsejħa “distributuri primjum”). F’każ bħal dan, il-bejgħ permezz ta’ dawk id-distributuri jista’ jkun kruċjali, b’mod partikolari għat-tnedija b’suċċess ta’ prodott ġdid. Jekk il-fornitur ma jkunx jista’ jillimita l-bejgħ tiegħu għal tali distributuri primjum, huwa jkun qed jirriskja li jitneħħa mil-lista. Għalhekk, jista’ jkun hemm ġustifikazzjonijiet biex tkun permessa distribuzzjoni esklużiva jew distribuzzjoni selettiva. (e) Il-problema ta’ rinunzja għal ċerti investimenti: Xi drabi jkun hemm investimenti speċifiċi għall-klijent li jridu jsiru jew mill-fornitur jew mix-xerrej, bħal investimenti f’tagħmir jew taħriġ speċjali. Pereżempju, manifattur ta’ komponenti jista’ jkollu bżonn jibni magni u għodod ġodda sabiex jissodisfa rekwiżit partikolari ta’ wieħed mill-klijenti tiegħu. Meta tali investimenti speċifiċi għall-klijent ma jkunux jistgħu jiġu kuntrattati direttament, jew meta tali kuntrattar ma jkunx komplut, jista’ jkun li l-impriża kkonċernata ma tkunx tista’ timpenja ruħha li tagħmel l-aħjar livell ta’ investimenti mill-perspettiva tal-fornitur u, ladarba jintgħażel mill-fornitur, ix-xerrej jista’ jinvolvi ruħu biss f’investimenti subottimali. L-akkordji vertikali jistgħu jgħinu biex titneħħa jew tittaffa tali problema ta’ impenn. (f) Il-problema speċifika ta’ rinunzja għal ċerti investimenti li tista’ tinqala’ fil-każ tat-trasferiment ta’ għarfien espert sostanzjali: L-għarfien espert, ladarba jiġi pprovdut, ma jistax jittieħed lura u min jipprovdi l-għarfien espert jista’ ma jkunx iridu jintuża għall-kompetituri tiegħu jew minnhom. Sa fejn l-għarfien espert ma kienx faċilment disponibbli għax-xerrej, u sa fejn ikun sostanzjali u indispensabbli għat-tħaddim tal-akkordju, tali trasferiment jista’ jiġġustifika restrizzjoni ta’ nonkompetizzjoni, li normalment taqa’ barra mill-Artikolu 101(1) f’każijiet bħal dawn. (g) Ekonomiji ta’ skala fid-distribuzzjoni: Sabiex l-ekonomiji ta’ skala jiġu sfruttati u b’hekk ikun hemm prezz tal-bejgħ bl-imnut aktar baxx għall-oġġetti jew għas-servizzi tiegħu, il-manifattur jista’ jkun irid jikkonċentra l-bejgħ mill-ġdid tal-oġġetti jew tas-servizzi tiegħu fuq għadd limitat ta’ distributuri. Sabiex jagħmel dan, huwa jista’ juża distribuzzjoni esklużiva, obbligi ta’ kwantità fil-forma ta’ rekwiżit ta’ xiri minimu, distribuzzjoni selettiva li tinkludi tali rekwiżit jew xiri esklużiv. (h) Uniformità u standardizzazzjoni tal-kwalità: Restrizzjoni vertikali tista’ tgħin sabiex toħloq immaġni ta’ marka billi timponi miżura partikolari ta’ uniformità u standardizzazzjoni tal-kwalità fuq id-distributuri, biex b’hekk iżżid l-attraenza tal-oġġetti jew tas-servizzi kkonċernati għall-klijent finali u, b’hekk, il-bejgħ. Dan japplika, pereżempju, fid-distribuzzjoni selettiva u fil-franchising. (i) Imperfezzjonijiet tas-suq kapitali: Il-fornituri tal-kapital, bħal banek u swieq ta’ ekwità, jistgħu jipprovdu l-kapital b’mod subottimali meta jkollhom informazzjoni imperfetta dwar is-solvenza tal-mutwatarju jew fejn ikun hemm bażi inadegwata biex jiġi żgurat is-self. Ix-xerrej jew il-fornitur jista’ jkollu informazzjoni aħjar u jista’ jkun kapaċi, permezz ta’ relazzjoni esklużiva, jikseb sigurtà akbar għall-investiment tiegħu. Fejn il-fornitur jipprovdi s-self lix-xerrej, dan jista’ jwassal għall-impożizzjoni ta’ obbligu li ma ssirx kompetizzjoni jew obbligu ta’ kwantità fuq ix-xerrej. Fejn ix-xerrej jipprovdi s-self lill-fornitur, din tista’ tkun ir-raġuni għall-impożizzjoni ta’ obbligu ta’ provvista esklużiva jew obbligu ta’ kwantità fuq il-fornitur.

(15) Id-disa’ sitwazzjonijiet elenkati fil-paragrafu preċedenti juru li, ġeneralment, l-akkordji vertikali x’aktarx li jgħinu biex jiġu realizzati l-effiċjenzi u jiġu żviluppati swieq ġodda, u li dan jista’ jikkumpensa għall-effetti negattivi possibbli. Il-każ huwa ġeneralment l-aktar b’saħħtu għal restrizzjonijiet vertikali li jgħinu fl-introduzzjoni ta’ oġġetti jew servizzi ġodda u kumplessi, jew li jipproteġu investimenti speċifiċi għar-relazzjoni. Restrizzjoni vertikali xi drabi tkun meħtieġa sakemm il-fornitur ibigħ l-oġġetti jew is-servizzi tiegħu lix-xerrej (ara, b’mod partikolari, is-sitwazzjonijiet deskritti f’(a), (b), (f), (g) u (h) tal-paragrafu preċedenti).

(16) Hemm grad kbir ta’ sostitwibbiltà bejn ir-restrizzjonijiet vertikali differenti. Dan ifisser li l-istess problema ta’ ineffiċjenza tista’ tissolva permezz ta’ restrizzjonijiet vertikali differenti. Pereżempju, jista’ jkun possibbli li jinkisbu ekonomiji ta’ skala fid-distribuzzjoni bl-użu ta’ distribuzzjoni esklużiva, distribuzzjoni selettiva, obbligu ta’ kwantità jew xiri esklużiv. Madankollu, l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni jistgħu jvarjaw bejn id-diversi restrizzjonijiet vertikali, li għandhom rwol meta l-indispensabbiltà tiġi vvalutata skont l-Artikolu 101(3).

2.2. Effetti negattivi

(17) L-effetti negattivi fuq is-suq li jistgħu jirriżultaw minn restrizzjonijiet vertikali u li l-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE għandha l-għan li tipprevjeni huma, notevolment, dawn li ġejjin: (a) Esklużjoni antikompetittiva ta’ fornituri oħrajn jew xerrejja oħrajn billi jiżdiedu l-ostakoli għad-dħul jew l-espansjoni; (b) It-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn il-fornitur u l-kompetituri tiegħu u/jew il-faċilitazzjoni ta’ kollużjoni (espliċita jew taċita) (12) fost dawn il-fornituri, li ta’ spiss issir referenza għalih bħala t-tnaqqis fil-kompetizzjoni bejn il-marki. (c) It-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn ix-xerrej u l-kompetituri tiegħu jew il-faċilitazzjoni ta’ kollużjoni (espliċita jew taċita) fost dawn ix-xerrejja. Madankollu, tnaqqis fil-kompetizzjoni fi ħdan marka (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-oġġetti jew tas-servizzi tal-istess fornitur) minnu nnifsu mhuwiex probabbli li jwassal għal effetti negattivi għall-konsumaturi, jekk il-kompetizzjoni bejn il-marki (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-oġġetti jew tas-servizzi ta’ fornituri differenti) tkun b’saħħitha. (d) Il-ħolqien ta’ ostakoli għall-integrazzjoni tas-suq, inklużi, b’mod partikolari, limitazzjonijiet fuq l-għażla tal-konsumatur li jixtri oġġetti jew servizzi fi kwalunkwe Stat Membru.

(18) L-esklużjoni, it-tnaqqis tal-kompetizzjoni u l-kollużjoni fil-livell tal-fornitur jistgħu jagħmlu ħsara lill-konsumaturi, b’mod partikolari, billi jżidu l-prezzijiet tal-bejgħ bl-ingrossa tal-oġġetti jew tas-servizzi (li min-naħa tagħhom jistgħu jwasslu għal prezzijiet bl-imnut ogħla), jillimitaw l-għażla tal-oġġetti jew tas-servizzi, ibaxxu l-kwalità tagħhom jew inaqqsu l-livell ta’ innovazzjoni fil-livell tal-fornitur. L-esklużjoni, it-tnaqqis tal-kompetizzjoni u l-kollużjoni fil-livell tad-distributur jistgħu jagħmlu ħsara lill-konsumaturi, b’mod partikolari, billi jżidu l-prezzijiet tal-bejgħ bl-imnut tal-oġġetti jew tas-servizzi, jillimitaw l-għażla ta’ kombinazzjonijiet prezz-servizz u tal-formati tad-distribuzzjoni, inaqqsu d-disponibbiltà u l-kwalità tas-servizzi tal-bejgħ bl-imnut u jnaqqsu l-livell ta’ innovazzjoni fil-livell tad-distribuzzjoni.

(19) F’suq fejn il-bejjiegħa bl-imnut individwali jiddistribwixxu l-marka/i ta’ fornitur wieħed biss, tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-istess marka jwassal għal tnaqqis tal-kompetizzjoni fi ħdan marka bejn dawn id-distributuri, iżda jista’ ma jkollux effett negattiv fuq il-kompetizzjoni bejn id-distributuri inġenerali. F’każ bħal dan, jekk il-kompetizzjoni bejn il-marki tkun qawwija, mhuwiex probabbli li tnaqqis tal-kompetizzjoni fi ħdan marka jkollu effetti negattivi għall-konsumaturi.

(20) L-effetti negattivi possibbli tar-restrizzjonijiet vertikali jissaħħu meta bosta fornituri u x-xerrejja tagħhom jorganizzaw il-kummerċ tagħhom b’mod simili, li jwassal għall-hekk imsejħa effetti kumulattivi ( 13 )

3. AKKORDJI VERTIKALI LI ĠENERALMENT JAQGĦU BARRA MILL-KAMP TA’ APPLIKAZZJONI TAL-ARTIKOLU 101(1)

3.1. Nuqqas ta’ effett fuq il-kummerċ, akkordji ta’ importanza minuri u SMEs

(21) Qabel ma jiġu indirizzati l-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER, l-applikazzjoni tiegħu u, b’mod aktar ġenerali, il-valutazzjoni tal-akkordji vertikali skont l-Artikolu 101(1) u 101(3), huwa importanti li jiġi mfakkar li l-VBER japplika biss għal akkordji li jaqgħu fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1).

(22) L-akkordji li mhumiex kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri (nuqqas ta’ effett fuq il-kummerċ) jew li ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni b’mod sinifikanti (akkordji ta’ importanza minuri) jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) ( 14 ) . Il-Kummissjoni pprovdiet gwida dwar in-nuqqas ta’ effett fuq il-kummerċ fil-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar il-kunċett tal-effett fuq il-kunċett li jinsab fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (minn hawn ’il quddiem “il-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ”) ( 15 ) , u dwar akkordji ta’ importanza minuri fl-Avviż tal-Kummissjoni dwar akkordji ta’ importanza minuri li ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni b’mod sinifikanti skont 101(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “l-Avviż De Minimis”) ( 16 ) . Dawn il-Linji Gwida huma mingħajr preġudizzju għal-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ u l-Avviż De Minimis, kif ukoll kwalunkwe gwida futura tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward.

(23) Il-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ stabbilixxa l-prinċipji żviluppati mill-Qrati tal-Unjoni biex jinterpretaw il-kunċett tal-effett fuq il-kummerċ u jindikaw meta l-ftehimiet x’aktarx ma jkunux kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Huma jinkludu preżunzjoni konfutabbli negattiva li tapplika għall-akkordji kollha skont it-tifsira tal-Artikolu 101(1), irrispettivament min-natura tar-restrizzjonijiet inklużi f’tali akkordji, u b’hekk tapplika wkoll għal akkordji li fihom restrizzjonijiet fundamentali ( 17 ) . Skont din il-preżunzjoni, fil-prinċipju, l-akkordji vertikali ma jistgħux jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri meta (i) is-sehem mis-suq aggregat tal-partijiet fi kwalunkwe suq rilevanti fl-Unjoni affettwat mill-akkordju ma jaqbiżx il-5 %, u (ii) il-fatturat annwali aggregat tal-Unjoni tal-fornitur iġġenerat bil-prodotti koperti mill-akkordju ma jaqbiżx l-EUR 40 miljun ( 18 ) . Il-Kummissjoni tista’ tikkonfuta l-preżunzjoni jekk analiżi tal-karatteristiċi tal-akkordju u tal-kuntest ekonomiku tiegħu turi l-kuntrarju.

(24) Kif stabbilit fl-Avviż De Minimis, l-akkordji vertikali konklużi minn dawk li mhumiex kompetituri ġeneralment jitqiesu li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) jekk is-sehem mis-suq miżmum minn kull waħda mill-partijiet għall-akkordju ma jaqbiżx il-15 % fi kwalunkwe wieħed mis-swieq rilevanti affettwati mill-ftehim ( 19 ) . Din ir-regola ġenerali hija soġġetta għal żewġ eċċezzjonijiet. L-ewwel nett, fir-rigward tar-restrizzjonijiet fundamentali, japplika l-Artikolu 101(1) irrispettivament mill-ishma mis-suq tal-partijiet ( 20 ) . Dan għaliex akkordju li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li għandu għan antikompetittiv jista’, min-natura tiegħu u indipendentement minn kwalunkwe effett konkret, jikkostitwixxi restrizzjoni sinifikattiva fuq il-kompetizzjoni ( 21 ) . It-tieni, il-limiti tas-sehem mis-suq ta’ 15 % jitnaqqsu għal 5 % meta, f’suq rilevanti, il-kompetizzjoni tkun ristretta mill-effett kumulattiv ta’ networks paralleli ta’ akkordji. Il-paragrafi (241) sa (243) ta’ dawn il-Linji Gwida jittrattaw l-effetti kumulattivi fil-kuntest tal-irtirar tal-benefiċċju tal-VBER. L-Avviż De Minimis jiċċara li fornituri jew distributuri individwali b’sehem mis-suq li ma jaqbiżx il-5 % ġeneralment ma jitqisux li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għal effett kumulattiv ta’ esklużjoni ( 22 )

(25) Barra minn hekk, ma hemm l-ebda preżunzjoni li l-akkordji vertikali konklużi minn impriżi, li waħda jew aktar minnhom għandhom sehem mis-suq individwali li jaqbeż il-15 %, jaqgħu awtomatikament taħt l-Artikolu 101(1). Tali akkordji xorta jistgħu ma jkollhomx effett sinifikanti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri jew jista’ jkun li ma jkunux jikkostitwixxu restrizzjoni sinifikattiva tal-kompetizzjoni ( 23 ) . Għalhekk, jeħtieġ li dawn jiġu vvalutati fil-kuntest legali u ekonomiku tagħhom. Dawn il-Linji Gwida jinkludu kriterji għall-individwu ta’ tali akkordji.

(26) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li l-akkordji vertikali bejn l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju (minn hawn ’il quddiem “SMEs”) ( 24 ) rarament ikunu kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Il-Kummissjoni tqis ukoll li tali akkordji rarament jirrestrinġu l-kompetizzjoni b’mod sinifikanti skont it-tifsira tal-Artikolu 101(1), sakemm ma jinkludux restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni skont l-għan u skont it-tifsira tal-Artikolu 101(1). Għalhekk, l-akkordji vertikali bejn l-SMEs ġeneralment jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). Madankollu, f’każijiet fejn tali akkordji jissodisfaw il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1), il-Kummissjoni normalment toqgħod lura milli tiftaħ proċedimenti minħabba nuqqas ta’ interess suffiċjenti għall-Unjoni, sakemm dawk l-impriżi, kollettivament jew individwalment, ma jkollhomx pożizzjoni dominanti f’parti sostanzjali mis-suq intern.

3.2. Akkordji ta’ aġenzija

3.2.1. Definizzjoni ta’ akkordji ta’ aġenzija

(27) Aġent huwa persuna ġuridika jew fiżika fdata bis-setgħa li tinnegozja u/jew tikkonkludi l-kuntratti f’isem persuna oħra (“il-prinċipal”), jew f’isem l-aġent stess jew inkella f’isem il-prinċipal, għax-xiri ta’ oġġetti jew servizzi mill-prinċipal, jew għall-bejgħ ta’ oġġetti jew servizzi fornuti mill-prinċipal.

(28) F’ċerti ċirkostanzi, ir-relazzjoni bejn aġent u l-prinċipal tiegħu tista’ tiġi kkaratterizzata bħala waħda li fiha l-aġent ma jibqax jaġixxi bħala operatur ekonomiku indipendenti. Dan japplika meta l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju finanzjarju jew kummerċjali, jew inkella wieħed insinifikanti biss, assoċjat mal-kuntratti konklużi jew innegozjati f’isem il-prinċipal, kif spjegat aktar hawn taħt ( 25 ) . F’dak il-każ, l-akkordju ta’ aġenzija jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). Il-kwalifika mogħtija għall-akkordju tagħhom mill-partijiet jew mil-leġiżlazzjoni nazzjonali mhijiex materjali għall-valutazzjoni. Billi huma jikkostitwixxu eċċezzjoni għall-applikabbiltà ġenerali tal-Artikolu 101 għal akkordji bejn impriżi, jenħtieġ li l-kundizzjonijiet għall-kategorizzazzjoni ta’ akkordju bħala akkordju ta’ aġenzija għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) jiġu interpretati b’mod ristrett.

(29) Hemm tliet tipi ta’ riskju finanzjarju jew kummerċjali li huma materjali għall-kategorizzazzjoni ta’ akkordju bħala akkordju ta’ aġenzija għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). — L-ewwel nett, hemm ir-riskji speċifiċi għall-kuntratti, li huma direttament relatati mal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati mill-aġent f'isem il-prinċipal, bħalma hu l-finanzjament tal-istokks. — It-tieni, hemm riskji relatati ma’ investimenti speċifiċi għas-suq. Dawn huma investimenti speċifikament meħtieġa għat-tip ta’ attività li għaliha l-aġent kien maħtur mill-prinċipal, jiġifieri li huma meħtieġa sabiex jippermettu lill-aġent jikkonkludi u/jew jinnegozja dan it-tip ta’ kuntratt. Tali investimenti ġeneralment ikunu irrekuperabbli, li tfisser li hekk kif iħalli dak il-qasam partikolari ta’ attività, l-investiment ma jkunx jista’ jintuża għal attivitajiet oħrajn jew jinbiegħ għajr b’telf sinifikanti. — It-tielet, hemm riskji relatati ma’ attivitajiet oħrajn imwettqa fl-istess suq tal-prodott, sal-punt li l-prinċipal jirrikjedi, taħt ir-relazzjoni ta’ aġenzija, li l-aġent iwettaq tali attivitajiet mhux bħala aġent f’isem il-prinċipal, iżda għar-riskju tiegħu stess.

(30) Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-TFUE, akkordju jiġi kkwalifikat bħala akkordju ta’ aġenzija jekk l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju, jew inkella jġarrab riskju insinifikanti biss, tat-tliet tipi msemmija qabel. Is-sinifikat ta’ kwalunkwe riskju bħal dan meħud mill-aġent ġeneralment għandu jiġi vvalutat b’referenza għad-dħul iġġenerat mill-aġent mill-forniment tas-servizzi tal-aġenzija, minflok b’referenza għad-dħul iġġenerat mill-bejgħ tal-oġġetti jew tas-servizzi koperti mill-akkordju ta’ aġenzija. Madankollu, ir-riskji li huma relatati mal-attività tal-forniment ta’ servizzi ta’ aġenzija b’mod ġenerali, bħar-riskju li l-introjtu tal-aġent ikun jiddependi mis-suċċess tiegħu bħala aġent jew mill-investimenti ġenerali, pereżempju, f’postijiet jew persunal li jistgħu jintużaw għal kwalunkwe tip ta’ attività, mhumiex materjali għal din il-valutazzjoni.

(31) Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1), il-lista li ġejja tipprovdi eżempji ta’ karatteristiċi li ġeneralment jinstabu fl-akkordji ta’ aġenzija. Dan huwa l-każ meta l-aġent: (a) ma jakkwistax il-proprjetà tal-oġġetti mixtrija jew mibjugħa taħt l-akkordju ta’ aġenzija u ma jfornix huwa stess is-servizzi tal-kuntratt. Il-fatt li l-aġent jista’ temporanjament, għal perjodu qasir ħafna ta’ żmien, jakkwista l-proprjetà tal-oġġetti tal-kuntratt waqt li jbigħhom f’isem il-prinċipal ma jipprekludix akkordju ta’ aġenzija, sakemm l-aġent ma jġarrab l-ebda spiża jew riskju relatati ma’ dak it-trasferiment ta’ proprjetà; (b) ma jikkontribwixxix għall-ispejjeż relatati mal-forniment/max-xiri tal-oġġetti jew tas-servizzi tal-kuntratt, inklużi l-ispejjeż tat-trasport tal-oġġetti. Dan ma jipprekludix lill-aġent milli jwettaq is-servizz tat-trasport, diment li l-ispejjeż ikunu koperti mill-prinċipal; (c) ma jżommx, bi spejjeż għalih jew riskju tiegħu, ħażniet tal-oġġetti tal-kuntratt, inklużi l-ispejjeż għall-iffinanzjar tal-ħażniet u l-ispejjeż għat-telf tal-ħażniet u jista’ jirritorna l-oġġetti mhux mibjugħa lill-prinċipal mingħajr ħlas, sakemm l-aġent ma jkunx responsabbli għal nuqqas tiegħu (pereżempju, billi jonqos milli jkun konformi ma’ miżuri ta’ sigurtà raġonevoli sabiex jevita telf ta’ ħażniet); (d) ma jiħux responsabbiltà għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt min-naħa tal-klijenti (pereżempju, għal nuqqas ta’ pagamenti mill-klijent), bl-eċċezzjoni tat-telf tal-kummissjoni tal-aġent, sakemm l-aġent ma jkunx responsabbli għal nuqqas tiegħu (pereżempju, billi jonqos milli jkun konformi ma’ miżuri ta’ sigurtà jew miżuri kontra s-serq raġonevoli jew billi jonqos milli jkun konformi ma’ miżuri raġonevoli biex jirrapporta serq lill-prinċipal jew lill-puliżija jew biex jikkomunika lill-prinċipal l-informazzjoni kollha meħtieġa disponibbli għalih dwar l-affidabilità finanzjarja tal-klijent); (e) ma jassumix ir-responsabbiltà lejn klijenti jew partijiet terzi oħrajn għal telf jew dannu li jirriżulta mill-provvista tal-oġġetti jew tas-servizzi tal-kuntratt, sakemm, bħala aġent, ma jkunx responsabbli għal nuqqas f’dan ir-rigward; (f) mhuwiex obbligat, direttament jew indirettament, li jinvesti fil-promozzjoni tal-bejgħ, inkluż permezz ta’ kontribuzzjonijiet għall-baġit tal-prinċipal għar-reklamar jew għal attivitajiet ta’ reklamar jew ta’ promozzjoni speċifikament relatati mal-oġġetti jew mas-servizzi tal-kuntratt; (g) ma jagħmilx investimenti speċifiċi għas-suq f’tagħmir, bini, taħriġ tal-persunal jew reklamar speċifiku għall-oġġetti jew għas-servizzi tal-kuntratt, bħal, pereżempju, it-tank għall-ħżin tal-petrol fil-każ ta’ bejgħ bl-imnut tal-petrol, software speċifiku għall-bejgħ ta’ poloz tal-assigurazzjoni fil-każ ta’ aġenti tal-assigurazzjoni, jew reklamar relatat ma’ rotot jew destinazzjonijiet fil-każ ta’ aġenti tal-ivvjaġġar li jbigħu titjiriet jew akkomodazzjoni f’lukandi, sakemm dawn l-ispejjeż ma jiġux irrimborżati kompletament mill-prinċipal; (h) ma jwettaqx attivitajiet oħrajn fl-istess suq tal-prodott meħtieġa mill-prinċipal taħt ir-relazzjoni ta’ aġenzija (eż. il-kunsinna tal-oġġetti), sakemm dawn l-attivitajiet ma jiġux irrimborżati kompletament mill-prinċipal.

(32) Meta l-aġent iġarrab wieħed jew aktar mir-riskji jew mill-ispejjeż imsemmija fil-paragrafi (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida, l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ma jikkwalifikax bħala akkordju ta’ aġenzija. Il-kwistjoni tar-riskju trid tiġi vvalutata fuq bażi ta’ każ b’każ, u fir-rigward tar-realtà ekonomika tas-sitwazzjoni aktar milli tal-forma ġuridika. Għal raġunijiet prattiċi, l-analiżi tar-riskju tista’ tibda bil-valutazzjoni tar-riskji speċifiċi għall-kuntratt. Jekk l-aġent iġarrab riskji speċifiċi għall-kuntratt li mhumiex insinifikanti, dan ikun biżżejjed biex jiġi konkluż li l-aġent huwa distributur indipendenti. Jekk l-aġent ma jġarrabx riskji speċifiċi għall-kuntratt, mela mbagħad ikun meħtieġ li titkompla l-analiżi billi jiġu vvalutati r-riskji relatati mal-investimenti speċifiċi għas-suq. Fl-aħħar nett, jekk l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju speċifiku għall-kuntratt jew l-ebda riskju relatat ma’ investimenti speċifiċi għas-suq, jista’ jkun hemm bżonn li jiġu kkunsidrati r-riskji relatati ma’ attivitajiet oħrajn meħtieġa taħt ir-relazzjoni tal-aġenzija fl-istess suq tal-prodott.

(33) Prinċipal jista’ juża diversi metodi biex jirrimborża r-riskji rilevanti, sakemm tali metodi jiżguraw li l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju, jew inkella jġarrab riskju insinifikanti biss, tat-tipi stabbiliti fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida. Pereżempju, prinċipal jista’ jagħżel li jirrimborża l-ispejjeż preċiżi mġarrba, jew jista’ jkopri l-ispejjeż permezz ta’ somma f’daqqa fissa, jew jista’ jħallas lill-aġent persentaġġ fiss tad-dħul mill-oġġetti jew mis-servizzi mibjugħa skont l-akkordju ta’ aġenzija. Sabiex jiġi żgurat li jkunu koperti r-riskji rilevanti kollha, jista’ jkun meħtieġ li jiġi pprovdut metodu sempliċi għall-aġent biex jiddikjara u jitlob ir-rimborż ta’ kwalunkwe spiża li taqbeż is-somma f’daqqa miftiehma jew il-persentaġġ fiss. Jista’ jkun meħtieġ ukoll li l-prinċipal jimmonitorja b’mod sistematiku kwalunkwe bidla fl-ispejjeż rilevanti u li jadatta s-somma f’daqqa jew il-persentaġġ fiss kif xieraq. Meta l-ispejjeż rilevanti jiġu rrimborżati permezz ta’ persentaġġ tal-prezz tal-prodotti mibjugħa skont l-akkordju ta’ aġenzija, jenħtieġ li l-prinċipal iqis ukoll li l-aġent jista’ jġarrab l-ispejjeż rilevanti ta’ investimenti speċifiċi għas-suq, anki meta jagħmel bejgħ limitat, jew inkella ma jagħmel l-ebda bejgħ, għal ċertu perjodu ta’ żmien. Tali spejjeż għandhom jiġu rrimborżati mill-prinċipal.

(34) Distributur indipendenti ta’ xi oġġetti jew servizzi ta’ fornitur jista’ jaġixxi wkoll bħala aġent għal oġġetti jew servizzi oħrajn ta’ dak l-istess fornitur, diment li l-attivitajiet u r-riskji koperti mill-akkordju ta’ aġenzija jkunu jistgħu jiġu delineati b’mod effettiv (pereżempju, minħabba li jikkonċernaw oġġetti jew servizzi li jippreżentaw funzjonalitajiet addizzjonali jew karatteristiċi ġodda). Sabiex l-akkordju jitqies bħala akkordju ta’ aġenzija għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101, id-distributur indipendenti jrid ikun ġenwinament liberu li jidħol fl-akkordju ta’ aġenzija (pereżempju, ir-relazzjoni tal-aġenzija ma tridx tkun de facto imposta mill-prinċipal permezz ta’ theddida li jiġu tterminati jew aggravati t-termini tar-relazzjoni tad-distribuzzjoni) u, kif imsemmi fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida, ir-riskji rilevanti kollha marbuta mal-bejgħ tal-oġġetti jew tas-servizzi koperti mill-akkordju ta’ aġenzija, inklużi l-investimenti speċifiċi għas-suq, iridu jinġarru mill-prinċipal.

(35) Meta aġent iwettaq attivitajiet oħrajn għall-istess fornituri jew għal fornituri oħrajn għar-riskju tiegħu stess, ikun hemm riskju li l-kundizzjonijiet imposti fuq l-aġent għall-attività tal-aġenzija tiegħu jinfluwenzaw l-inċentivi tiegħu u jillimitaw il-libertà tat-teħid tad-deċiżjonijiet tiegħu meta jbigħ prodotti bħala attività indipendenti. B’mod partikolari, hemm riskju li l-politika tal-ipprezzar tal-prinċipal għall-prodotti mibjugħa skont l-akkordju ta’ aġenzija tinfluwenza l-inċentivi tal-aġent/tad-distributur sabiex il-prodotti li huwa jbigħ bħala distributur indipendenti jiġu pprezzati b’mod indipendenti. Barra minn hekk, il-kombinazzjoni ta’ aġenzija u distribuzzjoni indipendenti għall-istess fornitur tqajjem diffikultajiet fid-distinzjoni bejn l-investimenti u l-ispejjeż li jirrigwardjaw il-funzjoni tal-aġenzija, inklużi l-investimenti speċifiċi għas-suq, u dawk relatati biss mal-attività indipendenti. F’każijiet bħal dawn, il-valutazzjoni ta’ jekk relazzjoni ta’ aġenzija tissodisfax il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida tista’ għalhekk tkun partikolarment kumplessa ( 26 )

(36) Ir-riskji deskritti fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida huma ta’ tħassib partikolari jekk l-aġent iwettaq attivitajiet oħrajn bħala distributur indipendenti għall-istess prinċipal fl-istess suq tal-prodott. Bil-maqlub, dawk ir-riskji huma inqas probabbli li jinħolqu jekk l-attivitajiet l-oħrajn li l-aġent iwettaq bħala distributur indipendenti jkunu jikkonċernaw suq ta’ prodott differenti ( 27 ) . B’mod aktar ġenerali, inqas ma l-prodotti jkunu interkambjabbli, inqas ikun probabbli li jseħħu dawk ir-riskji. Fis-swieq tal-prodotti li jinkludu prodotti li ma jippreżentawx karatteristiċi oġġettivament distinti, bħal kwalità ogħla, karatteristiċi ġodda jew funzjonijiet addizzjonali, tali delineazzjoni tidher aktar diffiċli u, għalhekk, jista’ jkun hemm riskju sinifikanti li l-aġent jiġi influwenzat mit-termini tal-akkordju ta’ aġenzija, b’mod partikolari fir-rigward tal-iffissar tal-prezzijiet, għall-prodotti li huwa jqassam b’mod indipendenti.

(37) Sabiex jidentifika l-investimenti speċifiċi għas-suq li għandhom jiġu rrimborżati meta jidħol f’akkordju ta’ aġenzija ma’ wieħed mid-distributuri indipendenti tiegħu li diġà huwa attiv fis-suq rilevanti, jenħtieġ li l-prinċipal jikkunsidra s-sitwazzjoni ipotetika ta’ aġent li għadu mhuwiex attiv fis-suq rilevanti sabiex jivvaluta liema investimenti huma rilevanti għat-tip ta’ attività li għaliha jinħatar l-aġent. L-uniċi investimenti speċifiċi għas-suq li ma jkollux bżonn ikopri l-prinċipal ikunu dawk li jirrigwardjaw esklużivament il-bejgħ ta’ prodotti differenzjati fl-istess suq tal-prodott li ma jinbigħux skont l-akkordju ta’ aġenzija, iżda li jitqassmu b’mod indipendenti, b’kuntrast mal-investimenti speċifiċi għas-suq meħtieġa biex joperaw fis-suq tal-prodott rilevanti, li l-prinċipal ikollu jkopri fil-każijiet kollha. Dan għaliex l-aġent ma jġarrabx l-ispejjeż speċifiċi għas-suq li jikkorrespondu għall-prodotti differenzjati jekk ma jkunx aġixxa wkoll bħala distributur indipendenti għal dawk il-prodotti, minbarra l-prodotti li huwa jqassam bħala aġent, diment li jkun jista’ jopera fis-suq rilevanti mingħajr ma jbigħ dawk tal-ewwel. Sal-punt li l-investimenti rilevanti jkunu diġà ġew deprezzati (eż. investimenti f’għamara speċifika għall-attività), ir-rimborż jista’ jiġi aġġustat b’mod proporzjonali.

(38) Eżempju ta’ kif l-ispejjeż jistgħu jiġu allokati fil-każ ta’ distributur li jaġixxi wkoll bħala aġent għal ċerti prodotti għall-istess fornitur. Distributur indipendenti jbigħ il-prodotti A, B u Ċ. Il-prodotti A u B jappartjenu għall-istess suq tal-prodott, li jinkludi prodotti differenzjati li jippreżentaw karatteristiċi oġġettivament differenti. Il-prodott Ċ jappartjeni għal suq ta’ prodott differenti. Fornitur tal-prodott B ġeneralment iqassam il-prodotti tiegħu bl-użu ta’ distributuri indipendenti. Madankollu, għad-distribuzzjoni ta’ tip partikolari tal-istess prodott, jiġifieri l-prodott A, li għandu funzjonalità ġdida, huwa jixtieq juża akkordju ta’ aġenzija, li huwa joffri lid-distributuri indipendenti eżistenti tiegħu fl-istess suq tal-prodott mingħajr ma jitlobhom de iure jew de facto sabiex jidħlu f’dan l-akkordju. Sabiex l-akkordju ta’ aġenzija ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-TFUE u sabiex jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida, il-prinċipal għandu jkopri l-investimenti rilevanti kollha għall-attività tal-bejgħ ta’ kull wieħed mill-prodotti A u B (u mhux biss il-prodotti A), minħabba li jappartjenu għall-istess suq tal-prodott. Pereżempju, l-ispejjeż kollha mġarrba għall-adattament jew għall-forniment ta’ ħanut sabiex jintwerew u jinbiegħu l-prodotti A u B x’aktarx li jkunu speċifiċi għas-suq. Bl-istess mod, l-ispejjeż tal-persunal tat-taħriġ sabiex jinbiegħu l-prodotti A u B u l-ispejjeż relatati ma’ tagħmir speċifiku tal-ħżin, li jista’ jkun meħtieġ għall-prodotti A u B, x’aktarx li jkunu speċifiċi għas-suq. Dawn l-investimenti rilevanti, li normalment ikunu meħtieġa biex aġent jidħol fis-suq u jibda jbigħ il-prodotti A u B, jenħtieġ li jitħallsu mill-prinċipal, anki jekk l-aġent speċifiku jkun diġà stabbilit f’dak is-suq bħala distributur indipendenti. Madankollu, il-prinċipal ma jkollux bżonn ikopri l-investimenti għall-bejgħ tal-prodott Ċ, li ma jappartjenix għall-istess suq tal-prodott bħall-prodotti A u B. Barra minn hekk, f’każ li l-bejgħ tal-prodott B ikun jeħtieġ investimenti speċifiċi li mhumiex meħtieġa għall-bejgħ tal-prodott A (eż. għamara apposta jew taħriġ tal-persunal), tali investimenti ma jkunux rilevanti u, għalhekk, ma jkollhomx bżonn ikunu koperti mill-prinċipal, diment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti, li jinkludi l-prodotti A u B, billi jbigħ biss il-prodott A. Fir-rigward tar-reklamar, l-investimenti fir-reklamar għall-ħanut tal-aġent bħala tali (minflok ir-reklamar speċifiku għall-prodott A) ikunu ta’ benefiċċju kemm għall-ħanut tal-aġent b’mod ġenerali kif ukoll għall-bejgħ tal-prodotti A, B u Ċ, filwaqt li l-prodott A biss jinbiegħ skont l-akkordju ta’ aġenzija. Għalhekk, dawn l-ispejjeż ikunu parzjalment rilevanti għall-valutazzjoni tal-akkordju ta’ aġenzija, sa fejn ikunu relatati mal-bejgħ tal-prodott A li jinbiegħ skont l-akkordju ta’ aġenzija, filwaqt li jkunu rilevanti wkoll għall-attività ġenerali tal-bejgħ tal-prodotti A u B. Madankollu, l-ispiża ta’ kampanja ta’ reklamar relatata esklużivament mal-prodotti B jew Ċ ma tkunx rilevanti u, għalhekk, ma hemmx bżonn li tkun koperta mill-prinċipal, diment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti billi jbigħ biss il-prodott A. L-istess prinċipji japplikaw għall-investimenti f’sit web jew f’ħanut online, minħabba li parti minn dawn l-investimenti ma tkunx rilevanti, billi dawn ikollhom isiru irrispettivament mill-prodotti mibjugħa skont l-akkordju ta’ aġenzija. Għalhekk, l-investimenti ġenerali fit-tfassil ta’ sit web ma jkollhomx bżonn jiġu rrimborżati, sa fejn l-istruttura tas-sit web innifisha tkun tista’ tintuża għall-bejgħ ta’ prodotti għajr dawk li jappartjenu għas-suq tal-prodott rilevanti (eż. il-prodotti Ċ jew, b’mod aktar ġenerali, il-prodotti għajr A u B). Madankollu, l-investimenti relatati mal-attività tal-bejgħ jew tar-reklamar tal-prodotti fis-suq tal-prodott rilevanti (jiġifieri kemm il-prodotti A kif ukoll B) fuq is-sit web ikunu rilevanti. Għalhekk, skont il-livell ta’ investiment meħtieġ għar-reklamar u l-bejgħ tal-prodotti A u B fuq is-sit web, il-prinċipal ikollu jkopri parti mill-ispejjeż tat-twaqqif tas-sit web jew tal-ħanut online. Kwalunkwe investiment speċifiku għar-reklamar jew għall-bejgħ tal-prodott B biss ma jkollux bżonn jiġi kopert, diment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti li jbigħ biss il-prodott A.

3.2.2. L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) għal akkordji ta’ aġenzija

(39) Meta ftehim jissodisfa l-kundizzjonijiet li għandhom jiġu kkategorizzati bħala akkordju ta’ aġenzija għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1), il-funzjoni tal-bejgħ jew tax-xiri tal-aġent tifforma parti mill-attivitajiet tal-prinċipal. Billi l-prinċipal jassumi r-riskji kummerċjali u finanzjarji relatati mal-bejgħ u x-xiri tal-oġġetti jew tas-servizzi tal-kuntratt, l-obbligi kollha imposti fuq l-aġent b’rabta mal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati f’isem il-prinċipal jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). Is-suppożizzjoni mill-aġent tal-obbligi elenkati fl-aħħar ta’ dan il-paragrafu se titqies li tifforma parti inerenti minn akkordju ta’ aġenzija, billi dawn l-obbligi jirrigwardjaw il-kapaċità tal-prinċipal li jiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni tal-attività tal-aġent b’rabta mal-oġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt. Dan huwa essenzjali jekk il-prinċipal irid jassumi r-riskji fir-rigward tal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati mill-aġent f’isem il-prinċipal. B’hekk, il-prinċipal jista’ jiddetermina l-istrateġija kummerċjali b’rabta ma’: (a) limitazzjonijiet fuq it-territorju li fih l-aġent jista’ jbigħ dawn l-oġġetti jew is-servizzi; (b) limitazzjonijiet fuq il-gruppi ta’ klijenti li lilhom l-aġent jista’ jbigħ l-oġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt; jew (c) il-prezzijiet u l-kundizzjonijiet li bihom l-aġent irid ibigħ jew jixtri l-oġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt.

(40) B’kuntrast għal dan, meta l-aġent jassumi wieħed jew aktar mir-riskji rilevanti deskritti fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida, l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ma jikkostitwixxix akkordju ta’ aġenzija għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). F’dik is-sitwazzjoni, l-aġent se jkun ittrattat bħala impriża indipendenti u l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ikun soġġett għall-Artikolu 101(1), bħal kwalunkwe akkordju vertikali ieħor. Għal dik ir-raġuni, l-Artikolu 1(1)(k) tal-VBER jiċċara li impriża li, skont akkordju li jaqa’ taħt l-Artikolu 101(1), tbigħ oġġetti jew servizzi f’isem impriża oħra, hija xerrejja.

(41) Anki jekk l-aġent ma jassumi l-ebda riskju, jew jassumi biss riskju insinifikanti, kif deskritt fil-paragrafi minn (28) sa (31) ta’ dawn il-Linji Gwida, huwa jibqa’ impriża separata mill-prinċipal u, għalhekk, id-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw ir-relazzjoni bejn l-aġent u l-prinċipal jistgħu jiksru l-Artikolu 101(1), irrispettivament minn jekk jifformawx parti mill-akkordju li jirregola l-bejgħ jew ix-xiri tal-prodotti tal-kuntratt jew minn akkordju separat. Tali dispożizzjonijiet jistgħu jibbenefikaw mill-VBER, b’mod partikolari meta l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 5 tal-VBER jiġu ssodisfati, jew, barra mill-VBER, jistgħu jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) f’każijiet individwali, kif deskritt fit-Taqsima 8.1.2 ta’ dawn il-Linji Gwida. Pereżempju, l-akkordji ta’ aġenzija jista’ jkun fihom dispożizzjoni li timpedixxi lill-prinċipal milli jaħtar aġenti oħrajn fir-rigward ta’ tip partikolari ta’ tranżazzjoni, klijent jew territorju (dispożizzjonijiet ta’ aġenzija esklużiva) u/jew dispożizzjoni li timpedixxi lill-aġent milli jaġixxi bħala aġent jew distributur ta’ impriżi li jikkompetu mal-prinċipal (dispożizzjonijiet dwar marka unika). Id-dispożizzjonijiet ta’ aġenzija esklużiva ġeneralment ma jwasslux għal effetti antikompetittivi. Madankollu, id-dispożizzjonijiet dwar marka unika u d-dispożizzjonijiet li jeskludu l-kompetizzjoni wara li jintemm il-kuntratt, li jikkonċernaw il-kompetizzjoni bejn il-marki, jistgħu jiksru l-Artikolu 101(1) jekk jikkontribwixxu għal effett ta’ esklużjoni (kumulattiv) fis-suq rilevanti fejn jinbiegħu jew jinxtraw l-oġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt (ara, b’mod partikolari, it-Taqsimiet 8.2.1 u 6.2.2 ta’ dawn il-Linji Gwida).

(42) Akkordju ta’ aġenzija jista’ jaqa’ wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1), anki jekk il-prinċipal jassumi r-riskji kummerċjali u finanzjarji rilevanti kollha, fejn dan jiffaċilita l-kollużjoni. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, meta għadd ta’ prinċipali jużaw l-istess aġenti, filwaqt li jeskludu b’mod kollettiv lil oħrajn milli jużaw dawn l-aġenti, jew meta huma jużaw l-aġenti sabiex jaqblu fuq strateġija ta’ kummerċjalizzazzjoni jew biex jiskambjaw informazzjoni sensittiva tas-suq bejn il-prinċipali.

(43) Fil-każ ta’ distributur indipendenti li jaġixxi wkoll bħala aġent għal ċerti oġġetti jew servizzi tal-istess fornitur, il-konformità mar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafi minn (34) sa (37) ta’ dawn il-Linji Gwida għandha tiġi vvalutata strettament. Dan huwa meħtieġ biex jiġi evitat użu ħażin tal-kunċett tal-aġenzija f’xenarji fejn il-fornitur ma jsirx effettivament attiv fil-livell tal-bejgħ bl-imnut, filwaqt li jittieħdu d-deċiżjonijiet ta’ distribuzzjoni assoċjati kollha u jiġu assunti r-riskji relatati kollha f’konformità mal-prinċipji stabbiliti fil-paragrafi minn (28) sa (31), iżda minflok jistabbilixxi mod faċli kif jiġu kkontrollati l-prezzijiet tal-bejgħ bl-imnut għal dawk il-prodotti li jippermettu marġini għoljin ta’ bejgħ mill-ġdid. Billi ż-żamma tal-prezzijiet tal-bejgħ mill-ġdid hija restrizzjoni fundamentali skont l-Artikolu 4 tal-VBER, kif stabbilit fit-Taqsima 6.1.1 ta’ dawn il-Linji Gwida, jenħtieġ li l-kunċett tal-aġenzija ma jintużax ħażin mill-fornituri biex jevitaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-TFUE

3.2.3. L-Aġenzija u l-ekonomija tal-pjattaformi online

(44) L-impriżi li jipprovdu servizzi ta’ intermedjazzjoni online huma kkategorizzati bħala fornituri skont il-VBER (ara wkoll il-paragrafi minn (60) sa (64) ta’ dawn il-Linji Gwida) u, għalhekk, fil-prinċipju ma jistgħux jikkwalifikaw bħala aġenti għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). Barra minn hekk, il-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online ġeneralment jaġixxu bħala operaturi ekonomiċi indipendenti u mhux bħala parti mill-impriżi tal-bejjiegħa li lilhom jipprovdu servizzi ta’ intermedjazzjoni online. L-effetti qawwija tan-network u karatteristiċi oħrajn tal-ekonomija tal-pjattaformi online jistgħu jikkontribwixxu għal żbilanċ sinifikanti fid-daqs u fis-setgħa ta’ negozjar tal-partijiet kuntrattwali u jirriżultaw f’sitwazzjoni fejn il-kundizzjonijiet tal-bejgħ tal-oġġetti jew tas-servizzi tal-kuntratt u l-istrateġija kummerċjali jiġu ddeterminati mill-fornitur tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni online minflok mill-bejjiegħa tal-oġġetti jew tas-servizzi li huma intermedjati. Barra minn hekk, il-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online spiss iservu għadd kbir ħafna ta’ bejjiegħa b’mod parallel, li ma jħallihomx jifformaw parti minn kwalunkwe waħda mill-impriżi tal-bejjiegħa b’mod effettiv. Barra minn hekk, il-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online tipikament jagħmlu investimenti sinifikanti speċifiċi għas-suq, pereżempju, fis-software, fir-reklamar u fis-servizzi ta’ wara l-bejgħ, li jindikaw li dawn l-impriżi jassumu riskji finanzjarji jew kummerċjali sinifikanti assoċjati mal-kuntratti nnegozjati f’isem il-bejjiegħa bl-użu tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni online tagħhom.

3.3. Akkordji ta’ subkuntrattar

(45) L-akkordji ta’ subkuntrattar, kif definiti fl-avviż tal-Kummissjoni tat-18 ta’ Diċembru 1978 dwar il-valutazzjoni ta’ ċerti akkordji ta’ subkuntrattar b’rabta mal-Artikolu 85(1) tat-Trattat tal-KEE (minn hawn ’il quddiem “Avviż dwar is-Subkuntrattar”) ( 28 ) , ġeneralment jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). L-Avviż dwar is-Subkuntrattar jibqa’ applikabbli u jinkludi aktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ din ir-regola ġenerali. B’mod partikolari, l-Avviż dwar is-Subkuntrattar jiddikjara li, fejn kuntrattur jimponi limiti fuq l-użu ta’ teknoloġija jew tagħmir li jipprovdi lil subkuntrattur, din it-teknoloġija jew dan it-tagħmir iridu jkunu meħtieġa biex is-subkuntrattur ikun jista’ jipproduċi l-prodotti kkonċernati ( 29 ) . Huwa jiċċara wkoll il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din ir-regola ġenerali, b’mod partikolari li restrizzjonijiet oħrajn imposti fuq is-subkuntrattur ġeneralment jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101, bħall-obbligu li ma jmexxix jew ma jisfruttax ir-riċerka u l-iżvilupp tiegħu stess jew li ma jipproduċix għal partijiet terzi ( 30 )

4. IL-KAMP TA’ APPLIKAZZJONI TAL-VBER

4.1. Sfera ta’ sikurezza stabbilita mill-VBER

(46) L-eżenzjoni ta’ kategorija fl-Artikolu 2(1) tal-VBER tistabbilixxi sfera ta’ sikurezza għal akkordji vertikali skont it-tifsira tal-VBER, diment li l-ishma mis-suq miżmuma mill-fornitur u mix-xerrej fis-suq/swieq rilevanti, rispettivament, ma jaqbżux il-limiti stabbiliti fl-Artikolu 3 tal-VBER (ara t-Taqsima 5.2. ta’ dawn il-Linji Gwida) ( 31 ) , u l-akkordju ma jinkludix restrizzjonijiet fundamentali skont l-Artikolu 4 tal-VBER (ara t-Taqsima 6.1. ta’ dawn il-Linji Gwida) ( 32 ) . Din l-isfera ta’ sikurezza tapplika sakemm il-benefiċċju tal-eżenzjoni ta’ kategorija ma jkunx ġie rtirat f’każ partikolari mill-Kummissjoni jew mill-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ Stat Membru (minn hawn ’il quddiem “NCA”) skont l-Artikolu 29 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 (ara t-Taqsima 7.1. ta’ dawn il-Linji Gwida).

(47) L-Artikolu 2(1) tal-VBER jistabbilixxi wkoll sfera ta’ sikurezza fejn fornitur juża l-istess akkordju/i biex jiddistribwixxi diversi tipi ta’ oġġetti jew servizzi. F’tali każ ta’ distribuzzjoni tal-portafoll, il-VBER japplika għall-akkordju vertikali sal-punt li, u b’rabta ma’ dawk l-oġġetti jew is-servizzi li għalihom, il-kundizzjonijiet tal-applikazzjoni tal-VBER jiġu ssodisfati. Bil-maqlub, l-Artikolu 101 japplika għall-akkordji vertikali b’rabta ma’ dawk l-oġġetti jew is-servizzi li l-VBER ma jkoprix. Dan ifisser li ma hemm l-ebda eżenzjoni ta’ kategorija skont l-Artikolu 2(1) tal-VBER, iżda wkoll l-ebda preżunzjoni ta’ illegalità ta’ tali akkordji.

4.2. Definizzjoni ta’ akkordju vertikali

(48) L-Artikolu 101(1) jirreferi għal akkordji bejn impriżi, deċiżjonijiet minn assoċjazzjonijiet ta’ impriżi u prattiċi miftiehma. Huwa ma jagħmel l-ebda distinzjoni fir-rigward ta’ jekk dawn l-impriżi joperawx fl-istess livell jew f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni. B’hekk, l-Artikolu 101(1) japplika kemm għal akkordji orizzontali u prattiċi miftiehma, kif ukoll għal akkordji vertikali u prattiċi miftiehma ( 33 )

(49) Ir-Regolament Nru 19/65/KEE tat-2 ta’ Marzu 1965 tal-Kunsill dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 85(3) tat-Trattat għal ċerti kategoriji ta’ ftehimiet u prattiċi miftiehma ( 34 ) , kif emendat mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1215/1999 tal-10 ta’ Ġunju 1999 ( 35 ) (minn hawn ’il quddiem “ir-Regolament dwar l-Għoti tas-Setgħa”), jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 101(3), biex tagħmel eżenzjoni ta’ kategorija, permezz ta’ regolament, ta’ akkordji vertikali u prattiċi miftiehma.

(50) F’konformità mal-Artikoli 1 u 3 tar-Regolament dwar l-Għoti tas-Setgħa, l-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER jiddefinixxi akkordju vertikali bħala “akkordju jew prattika miftiehma konklużi bejn żewġ impriżi jew aktar, li kull waħda minnhom topera, għall-iskopijiet tal-akkordju jew tal-prattika miftiehma, f’livell differenti tal-katina ta’ produzzjoni jew ta’ distribuzzjoni, u li jirrigwardja l-kundizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi” ( 36 ) . Din id-definizzjoni tirrifletti mill-inqas tliet rekwiżiti ewlenin, li huma indirizzati suċċessivament hawn taħt.

4.2.1. Il-kondotta unilaterali taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER

(51) Il-VBER japplika għal akkordji vertikali u prattiċi miftiehma. Huwa ma japplikax għal kondotta unilaterali mill-impriżi. Tali kondotta unilaterali tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “l-Artikolu 102”) li jipprojbixxi l-abbuż ta’ pożizzjoni dominanti ( 37 ) . Sabiex ikun hemm akkordju skont it-tifsira tal-Artikolu 101, huwa biżżejjed li l-partijiet ikunu esprimew l-intenzjoni konġunta tagħhom li jġibu ruħhom b’mod speċifiku fis-suq (l-hekk imsejħa rieda komuni). Il-forma li biha tiġi espressa dik l-intenzjoni hija irrilevanti, sakemm din tikkostitwixxi espressjoni fidila tal-intenzjoni tal-partijiet.

(52) Jekk ma jkun hemm l-ebda akkordju espliċitu li jesprimi r-rieda komuni tal-partijiet, il-Kummissjoni għandha turi bil-provi, għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101, li l-politika unilaterali ta’ parti waħda għandha l-kunsens tal-parti l-oħra. Għal akkordji vertikali, hemm żewġ modi li bihom jista’ jiġi stabbilit kunsens għal politika unilaterali speċifika. (a) L-ewwel nett, jista’ jiġi dedott kunsens espliċitu mill-poteri mogħtija lill-partijiet f’akkordju ġenerali mfassal minn qabel. Jekk il-klawżoli ta’ tali akkordju ġenerali jipprevedu jew jawtorizzaw parti biex tadotta sussegwentement politika unilaterali speċifika li torbot lill-parti l-oħra, il-kunsens min-naħa tal-parti l-oħra għal dik il-politika jista’ jiġi stabbilit fuq dik il-bażi (38). (b) It-tieni , għal kunsens taċitu, huwa meħtieġ li l-ewwel nett jintwera li parti tirrikjedi, b’mod espliċitu jew impliċitu, il-kooperazzjoni tal-parti l-oħra għall-implimentazzjoni tal-politika unilaterali tagħha u, it-tieni , li l-parti l-oħra tkun ikkonformat ma’ dak ir-rekwiżit billi tkun implimentat dik il-politika unilaterali fil-prattika (39). Pereżempju, jekk wara tħabbira mill-fornitur ta’ tnaqqis unilaterali fil-provvisti sabiex jiġi evitat kummerċ parallel, id-distributuri jnaqqsu immedjatament l-ordnijiet tagħhom u ma jibqgħux jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel, allura dawk id-distributuri jagħtu l-kunsens taċitu tagħhom għall-politika unilaterali tal-fornitur. Madankollu, dan ma jistax jiġi konkluż jekk id-distributuri jkomplu jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel jew jipprovaw isibu modi ġodda biex jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel.

(53) Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, it-termini u l-kundizzjonijiet ġenerali tal-bejgħ, anki jekk imposti minn parti waħda u aċċettati b’mod taċitu mill-parti l-oħra, jammontaw għal akkordju għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat ( 40 )

4.2.2. L-impriżi joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni

(54) Il-VBER japplika għal akkordji jew għal prattiċi miftiehma bejn żewġ impriżi jew aktar, irrispettivament mill-mudell kummerċjali tagħhom. Billi l-konsumaturi finali ma joperawx bħala impriżi, il-VBER ma jkoprix l-akkordji vertikali jew il-prattiċi miftiehma mal-konsumaturi.

(55) Barra minn hekk, sabiex jaqgħu taħt id-definizzjoni tal-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER, irid jiġi konkluż akkordju bejn l-impriżi li joperaw, għall-finijiet tal-akkordju, f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni. Pereżempju, ikun jeżisti akkordju vertikali meta waħda mill-impriżi tipproduċi materja prima jew tipprovdi servizz, u tbigħhom lil impriża oħra li tużahom bħala input. Bl-istess mod, ikun jeżisti akkordju vertikali, pereżempju, meta manifattur ibigħ prodott lil bejjiegħ bl-ingrossa, li min-naħa tiegħu jerġa’ jbigħu lil bejjiegħ bl-imnut.

(56) Billi d-definizzjoni fl-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER tirreferi għall-fini tal-akkordju speċifiku, il-fatt li impriża waħda li tkun parti għall-ftehim tkun attiva f’aktar minn livell wieħed tal-katina tal-provvista jew tad-distribuzzjoni ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-VBER. Madankollu, fil-każ ta’ akkordji bejn impriżi kompetituri, irid jitqies l-Artikolu 2(4) tal-VBER. Għal gwida dwar l-Artikolu 2(4) tal-VBER, ara t-Taqsima 4.4.3. ta’ dawn il-Linji Gwida.

4.2.3. L-akkordji huma relatati max-xiri, mal-bejgħ jew mal-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi

(57) L-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER jistabbilixxi li, biex jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER, l-akkordji vertikali jridu jkunu relatati mal-kundizzjonijiet li taħthom il-fornitur u x-xerrej “jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi” . F’konformità mal-iskop ġenerali ta’ regolament ta’ eżenzjoni ta’ kategorija, li huwa li jipprovdi ċertezza legali, l-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER irid jiġi interpretat b’mod wiesa’ bħala li japplika għall-akkordji vertikali kollha, irrispettivament minn jekk dawn humiex relatati ma’ oġġetti jew servizzi intermedji jew finali. Kemm l-oġġetti jew is-servizzi fornuti, kif ukoll, fil-każ ta’ oġġetti jew servizzi intermedji, l-oġġetti jew is-servizzi finali li jirriżultaw, huma meqjusa bħala oġġetti jew servizzi tal-kuntratt għall-fini tal-applikazzjoni tal-VBER għall-akkordji rispettivi.

(58) L-akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online, inklużi dawk konklużi mal-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online msemmija fl-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER, huma koperti mill-Artikolu 1(1)(a) tal-VBER. Kemm il-forniment ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online, kif ukoll l-oġġetti jew is-servizzi soġġetti għat-tranżazzjonijiet li jiffaċilita, huma meqjusa bħala oġġetti jew servizzi tal-kuntratt għall-fini tal-applikazzjoni tal-VBER għall-akkordju li abbażi tiegħu jiġu pprovduti servizzi ta’ intermedjazzjoni online u għall-akkordju li abbażi tiegħu jiġu fornuti l-oġġetti jew is-servizzi intermedjati.

(59) Il-VBER ma jkoprix ir-restrizzjonijiet vertikali li ma jirrigwardjawx il-kundizzjonijiet tax-xiri, tal-bejgħ u tal-bejgħ mill-ġdid ta’ ċerti oġġetti jew servizzi tal-kuntratt. Dawn l-akkordji għandhom jiġu vvalutati individwalment, jiġifieri jekk huma, fil-każ individwali, jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) u, jekk iva, jekk il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) humiex issodisfati. Pereżempju, il-VBER ma japplikax għal obbligu li jipprevjeni lill-partijiet milli jwettqu riċerka u żvilupp indipendenti, li l-partijiet setgħu inkludew fl-akkordju vertikali tagħhom. Eżempju ieħor jikkonċerna l-kuntratti ta’ kiri u ta’ lokazzjoni. Filwaqt li l-VBER japplika għal oġġetti mibjugħa u mixtrija għall-kiri lil partijiet terzi, il-kuntratti ta’ kiri u ta’ lokazzjoni, bħala tali, mhumiex koperti, minħabba li l-ebda oġġett jew servizz ma qed jinbiegħ mill-fornitur lix-xerrej.

4.3. Akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online

(60) L-ekonomija tal-pjattaformi online għandha rwol dejjem aktar importanti għad-distribuzzjoni tal-oġġetti u tas-servizzi. L-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online jippermettu modi ġodda ta’ kif isir in-negozju, li wħud minnhom mhumiex faċli li jiġu kkategorizzati skont il-kunċetti tradizzjonalment assoċjati mar-relazzjonijiet vertikali bejn il-fornituri u d-distributuri fl-ambjent fiżiku.

(61) Il-VBER jikkategorizza l-impriżi attivi fil-katina tal-provvista u tad-distribuzzjoni bħala fornituri jew xerrejja. Skont jekk impriża taqax fi ħdan kategorija waħda jew l-oħra, il-VBER jista’ japplika b’mod differenti, b’mod partikolari fl-oqsma li ġejjin: (a) L-eżenzjoni ta’ akkordji vertikali mhux reċiproċi bejn il-kompetituri skont l-Artikolu 2(4) tal-VBER (ara t-Taqsima 4.4 ta’ dawn il-Linji Gwida); (b) Il-kalkolu tal-ishma mis-suq għall-applikazzjoni tal-limiti stipulati fl-Artikolu 3(1) tal-VBER (ara t-Taqsima 5 ta’ dawn il-Linji Gwida); (c) It-tneħħija tal-benefiċċju tal-VBER skont l-Artikolu 4 tal-VBER (ara t-Taqsima 6.1 ta’ dawn il-Linji Gwida); u (d) L-esklużjoni ta’ ċerti restrizzjonijiet mill-isfera ta’ sikurezza pprovduta mill-VBER skont l-Artikolu 5 tal-VBER (ara t-Taqsima 6.2 ta’ dawn il-Linji Gwida).

(62) Il-VBER jinkludi definizzjonijiet tal-kunċetti ta’ fornitur, jiġifieri l-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER, u xerrej, jiġifieri l-Artikolu 1(1)(j) tal-VBER. Sabiex id-diffikultà li dawn il-kunċetti jiġu definiti b’mod eżawrjenti tiġi rrikonċiljata mal-objettiv tal-VBER li jipprovdi kemm jista’ jkun ċertezza legali, dawn id-dispożizzjonijiet huma limitati biex jiċċaraw li ċerti tipi ta’ impriżi jaqgħu taħt kategorija waħda jew l-oħra.

(63) L-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER jistipula li impriża li tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni online tikkwalifika bħala fornitur skont il-VBER. Dan ifisser li, f’konformità mad-distinzjoni bejn fornituri u xerrejja pprovduta mill-VBER, l-impriża ma tistax tikkwalifika simultanjament bħala xerrej skont it-tifsira tal-Artikolu 1(1)(j) tal-VBER b’rabta mat-tranżazzjoni li tiffaċilita. Barra minn hekk, huwa ċċarat fl-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER li fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online huwa fornitur skont il-VBER, inkluż fejn huwa jkun parti għal tranżazzjoni li jiffaċilita. Dan ifisser li, meta impriża tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni online u, għalhekk, taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-definizzjoni pprovduta fl-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER, din l-impriża ma tistax tevita l-kwalifika tagħha bħala fornitur b’rabta mas-servizzi ta’ intermedjazzjoni online pprovduti, pereżempju, billi ssir parti għat-tranżazzjoni li tiffaċilita jew billi tistipula kuntrattwalment li hija xerrejja tal-oġġetti jew tas-servizzi pprovduti abbażi ta’ tali tranżazzjoni.

(64) Id-definizzjoni ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online fl-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER hija bbażata fuq id-definizzjonijiet fir-Regolament (UE) 2019/1150 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar il-promozzjoni tal-korrettezza u tat-trasparenza għall-utenti kummerċjali tas-servizzi tal-intermedjazzjoni online (minn hawn ’il quddiem “ir-Regolament P2B”) ( 41 ) . Hija tibni fuq il-kunċett li impriża li tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni online tipprovdi tali servizzi bil-ħsieb li tiffaċilita tranżazzjonijiet diretti bejn il-bejjiegħa u x-xerrejja, jew bejn il-bejjiegħa u l-konsumaturi li jużaw is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online tagħha. L-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER huwa bbażat fuq il-kunsiderazzjoni li fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online ġeneralment jipprovdi infrastruttura li tippermetti lill-impriżi jiltaqgħu u jagħmlu tranżazzjonijiet ma’ impriżi jew konsumaturi oħrajn online, mingħajr ma jkunu legalment jew fattwalment responsabbli għat-tranżazzjonijiet tagħhom.

4.4. Limiti għall-applikazzjoni tal-VBER

4.4.1. Assoċjazzjonijiet ta’ bejjiegħa bl-imnut

(65) L-Artikolu 2(2) tal-VBER jinkludi fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER akkordji vertikali konklużi minn assoċjazzjoni ta’ impriżi li tissodisfa ċerti kundizzjonijiet, u b’hekk jeskludi mill-isfera ta’ sikurezza akkordji vertikali konklużi mill-assoċjazzjonijiet l-oħrajn kollha. Dan ifisser li l-akkordji vertikali konklużi bejn assoċjazzjoni u membri individwali, jew bejn assoċjazzjoni u fornituri individwali, huma koperti mill-VBER biss jekk il-membri kollha jkunu bejjiegħa bl-imnut, ibigħu oġġetti (u mhux servizzi) lil konsumaturi finali, u jekk kull membru individwali tal-assoċjazzjoni jkollu fatturat annwali li ma jaqbiżx il-EUR 50 miljun ( 42 ) . Madankollu, meta għadd limitat biss tal-membri tal-assoċjazzjoni jkollhom fatturat annwali li jaqbeż il-limitu ta’ EUR 50 miljun u meta dawn il-membri flimkien jirrappreżentaw inqas minn 15 % tal-fatturat kollettiv tal-membri kollha flimkien, dan normalment ma jbiddilx il-valutazzjoni skont l-Artikolu 101.

(66) Assoċjazzjoni ta’ impriżi tista’ tinvolvi kemm akkordji orizzontali kif ukoll vertikali. L-akkordji orizzontali jridu jiġu vvalutati skont il-prinċipji stabbiliti fil-Linji Gwida dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 101 tat-Trattat għall-akkordji ta’ kooperazzjoni orizzontali (minn hawn ’il quddiem “Linji Gwida Orizzontali”) ( 43 ) . Jekk dik il-valutazzjoni twassal għall-konklużjoni li kooperazzjoni bejn l-impriżi fil-qasam tax-xiri jew tal-bejgħ hija aċċettabbli, minħabba li tissodisfa l-kundizzjonijiet speċifiċi stabbiliti f’dawk il-Linji Gwida relatati ma’ akkordji ta’ xiri u/jew ta’ kummerċjalizzazzjoni, se tkun meħtieġa valutazzjoni ulterjuri biex jiġu eżaminati l-akkordji vertikali konklużi mill-assoċjazzjoni ma’ fornituri individwali jew membri individwali skont ir-regoli tal-VBER, b’mod partikolari l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli minn 3 sa 5, u dawn il-Linji Gwida. Pereżempju, l-akkordji orizzontali konklużi bejn il-membri tal-assoċjazzjoni jew id-deċiżjonijiet adottati mill-assoċjazzjoni, bħad-deċiżjoni li l-membri jkunu meħtieġa jixtru mill-assoċjazzjoni jew id-deċiżjoni li jiġu allokati territorji esklużivi għall-membri, iridu l-ewwel jiġu vvalutati bħala akkordju orizzontali. Huwa biss jekk dik il-valutazzjoni twassal għall-konklużjoni li l-akkordju orizzontali mhuwiex antikompetittiv li jkun meħtieġ li jiġu vvalutati l-akkordji vertikali bejn l-assoċjazzjoni u membri individwali jew bejn l-assoċjazzjoni u fornituri individwali.

4.4.2. Akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI)

(67) L-Artikolu 2(3) tal-VBER jistabbilixxi li l-akkordji vertikali li jkun fihom ċerti dispożizzjonijiet li jirrigwardjaw iċ-ċessjoni jew l-użu tad-DPI jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER. Bil-maqlub, l-Artikolu 2(3) tal-VBER jeskludi l-akkordji vertikali l-oħrajn kollha li fihom id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER.

(68) Il-VBER japplika għal akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar id-DPI meta jiġu ssodisfati ħames kundizzjonijiet: (a) Id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jridu jkunu parti minn akkordju vertikali, jiġifieri akkordju b’kundizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi; (b) Id-DPI jridu jiġu ċeduti lix-xerrej jew jiġu liċenzjati għall-użu minnu; (c) Id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI ma jridux jikkostitwixxu l-għan primarju tal-akkordju; (d) Id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jridu jkunu direttament relatati mal-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti tiegħu. Fil-każ ta’ franchising fejn il-kummerċjalizzazzjoni tifforma l-għan tal-isfruttament tad-DPI, l-oġġetti jew is-servizzi jiġu distribwiti mill-franchisee ewlieni jew mill-franchisees; u (e) Id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI, b’rabta mal-oġġetti jew mas-servizzi tal-kuntratt, ma jridx ikun fihom restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni li jkollhom l-istess għan bħar-restrizzjonijiet vertikali li mhumiex eżentati taħt il-VBER.

(69) Tali kundizzjonijiet jiżguraw li l-VBER japplika għal akkordji vertikali fejn l-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi jista’ jsir b’mod aktar effettiv minħabba li d-DPI jiġu ċeduti lix-xerrej jew liċenzjati għall-użu minnu. Dan ifisser li r-restrizzjonijiet dwar iċ-ċessjoni jew l-użu tad-DPI jistgħu jkunu koperti mill-VBER meta l-għan prinċipali tal-akkordju jkun ix-xiri jew id-distribuzzjoni ta’ oġġetti jew servizzi.

(70) L-ewwel kundizzjoni tagħmilha ċara li l-kuntest li fih jiġu pprovduti d-DPI huwa akkordju għax-xiri jew għad-distribuzzjoni ta’ oġġetti, jew akkordju għax-xiri jew għall-forniment ta’ servizzi, u mhux akkordju dwar iċ-ċessjoni jew il-liċenzjar tad-DPI għall-manifattura ta’ oġġetti, lanqas akkordju purament għal-liċenzjar. Il-VBER ma jkoprix pereżempju: (a) akkordji fejn parti tipprovdi lil parti oħra b’riċetta u tagħtiha liċenzja sabiex tipproduċi xarba b’din ir-riċetta; (b) akkordji li taħthom parti tipprovdi lil parti oħra b’forma jew kopja oriġinali u tagħti liċenzja lill-parti l-oħra sabiex tipproduċi u tiddistribwixxi kopji; (c) il-liċenzja pura ta’ trademark jew sinjal għall-finijiet ta’ merchandising; (d) kuntratti ta’ sponsorjar dwar id-dritt għar-reklamar tiegħek stess bħala l-isponsor uffiċjali ta’ avveniment; (e) liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur bħal kuntratti tax-xandir li jikkonċernaw id-dritt li tirrekordja u/jew ixxandar avveniment.

(71) It-tieni kundizzjoni tagħmilha ċara li l-VBER ma japplikax meta x-xerrej jipprovdi l-IPRs lill-fornitur, irrispettivament minn jekk l-IPRs ikunux jikkonċernaw il-mod tal-manifattura jew tad-distribuzzjoni. Akkordju li jirrigwarda t-trasferiment ta’ IPRs lill-fornitur u li fih restrizzjonijiet possibbli fuq il-bejgħ magħmul mill-fornitur mhuwiex kopert mill-VBER. Dan ifisser, b’mod partikolari, li s-subkuntrattar li jinvolvi t-trasferiment ta’ għarfien espert lil subkuntrattur ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER (ara wkoll it-Taqsima 3.3 ta’ dawn il-Linji Gwida). Madankollu, l-akkordji vertikali li taħthom ix-xerrej jipprovdi biss speċifikazzjonijiet lill-fornitur li jiddeskrivu l-oġġetti jew is-servizzi li għandhom jiġu fornuti jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER.

(72) It-tielet kundizzjoni tagħmilha ċara li sabiex ikun kopert mill-VBER, l-għan primarju tal-akkordju ma jridx ikun iċ-ċessjoni jew il-liċenzjar tal-IPRs. L-għan primarju jrid ikun ix-xiri, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi u d-dispożizzjonijiet dwar l-IPR iridu jservu l-implimentazzjoni tal-akkordju vertikali.

(73) Ir-raba’ kundizzjoni tirrikjedi li d-dispożizzjonijiet dwar l-IPR jiffaċilitaw l-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti jew servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti tiegħu. L-oġġetti jew is-servizzi għall-użu jew għall-bejgħ mill-ġdid ġeneralment jiġu fornuti mil-liċenzjatur, iżda jistgħu wkoll jinxtraw mil-liċenzjatarju mingħand fornitur terz. Id-dispożizzjonijiet tal-IPR normalment ikunu jikkonċernaw il-kummerċjalizzazzjoni ta’ oġġetti jew servizzi. Eżempju ta’ dan ikun akkordju dwar franchising fejn il-franchisor ibigħ oġġetti għall-bejgħ mill-ġdid lill-franchisee u jagħti liċenzja lill-franchisee biex juża t-trademark u l-għarfien espert tiegħu sabiex jikkummerċjalizza l-oġġetti, jew fejn il-fornitur ta’ estratt ikkonċentrat jagħti liċenzja lix-xerrej sabiex iħallat u jqiegħed l-estratt fi fliexken qabel ma jbigħu bħala xarba.

(74) Il-ħames kundizzjoni tenfasizza l-fatt li jenħtieġ li d-dispożizzjonijiet dwar l-IPR ma jkollhomx l-istess għan bħal kwalunkwe waħda mir-restrizzjonijiet fundamentali elenkati fl-Artikolu 4 tal-VBER jew kwalunkwe waħda mir-restrizzjonijiet esklużi mill-kopertura tal-VBER skont l-Artikolu 5 tal-VBER (ara t-Taqsima 6 ta’ dawn il-Linji Gwida).

(75) L-IPRs rilevanti għall-implimentazzjoni ta’ akkordji vertikali skont it-tifsira tal-Artikolu 2(3) tal-VBER ġeneralment ikunu jikkonċernaw tliet oqsma ewlenin: it-trademarks, id-drittijiet tal-awtur u l-għarfien espert.

4.4.2.1. It-trademarks

(76) Liċenzja ta’ trademark lil distributur tista’ tkun relatata mad-distribuzzjoni tal-prodotti tal-liċenzjatur f’territorju partikolari. Jekk tkun liċenzja esklużiva, l-akkordju jammonta għal distribuzzjoni esklużiva.

4.4.2.2. Id-drittijiet tal-awtur

(77) Ir-rivendituri ta’ oġġetti jew servizzi koperti mid-drittijiet tal-awtur (eż. kotba u software) jistgħu jkunu obbligati mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur sabiex ibigħu mill-ġdid biss taħt il-kundizzjoni li x-xerrej, irrispettivament minn jekk ikunx rivenditur ieħor jew l-utent finali, ma għandux jikser id-drittijiet tal-awtur. Tali obbligi fuq ir-rivenditur, sal-punt li jkunu jaqgħu taħt l-Artikolu 101(1), huma koperti mill-VBER.

(78) L-akkordji li taħthom jiġu fornuti għall-bejgħ mill-ġdid kopji fiżiċi ta’ software u fejn ir-rivenditur ma jiksibx liċenzja għal xi drittijiet fuq is-software, iżda jkollu biss id-dritt li jerġa’ jbigħ il-kopji fiżiċi, għandhom jitqiesu bħala akkordji għall-provvista ta’ oġġetti għall-bejgħ mill-ġdid għall-fini tal-VBER. Taħt dik il-forma ta’ distribuzzjoni, il-liċenzjar tas-software jseħħ biss bejn is-sid tad-drittijiet tal-awtur u l-utent tas-software. Dan jista’ jieħu l-forma ta’ liċenzja “shrink wrap”, jiġifieri sett ta’ kundizzjonijiet inklużi fil-pakkett tal-kopja fiżika li l-utent finali jitqies li jaċċetta billi jiftaħ il-pakkett.

(79) Ix-xerrejja ta’ hardware li jinkorpora software protett mid-drittijiet tal-awtur jistgħu jkunu obbligati mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur li ma jiksrux id-drittijiet tal-awtur u, għalhekk, ma jridux jagħmlu kopji u jerġgħu jbigħu s-software jew jagħmlu kopji u jużaw is-software flimkien ma’ hardware ieħor. Tali restrizzjonijiet fuq l-użu, sal-punt li jkunu jaqgħu taħt l-Artikolu 101(1), huma koperti mill-VBER.

4.4.2.3. Għarfien espert

(80) L-akkordji dwar franchising, bl-eċċezzjoni ta’ akkordji dwar franchising industrijali, huma l-aktar eżempju ovvju fejn l-għarfien espert għall-finijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni jiġi kkomunikat lix-xerrej ( 44 ) . L-akkordji dwar franchising fihom liċenzji ta’ DPI relatati ma’ trademarks jew sinjali, u għarfien espert għall-użu u d-distribuzzjoni ta’ oġġetti jew il-forniment ta’ servizzi. Minbarra l-liċenzja tad-DPI, il-franchisor ġeneralment jipprovdi lill-franchisee matul id-durata tal-akkordju b’assistenza kummerċjali jew teknika, bħal servizzi ta’ akkwist, taħriġ, pariri dwar il-proprjetà immobbli u ppjanar finanzjarju. Il-liċenzja u l-assistenza pprovduta huma komponenti integrali tal-metodu tan-negozju li jkun soġġett għal franchising.

(81) Il-liċenzjar li jinsab fl-akkordji dwar franchising huwa kopert mill-VBER, fejn il-ħames kundizzjonijiet kollha elenkati fil-paragrafu (70) tal-Linji Gwida huma ssodisfati. Dawk il-kundizzjonijiet ġeneralment jiġu ssodisfati bħal fil-biċċa l-kbira tal-akkordji dwar franchising, inklużi l-akkordji dwar franchising prinċipali, il-franchisor jipprovdi oġġetti jew servizzi, b’mod partikolari servizzi ta’ assistenza kummerċjali jew teknika, lill-franchisee. Id-DPI jgħinu lill-franchisee biex ibigħ mill-ġdid il-prodotti fornuti mill-franchisor jew minn fornitur maħtur mill-franchisor, jew biex juża dawk il-prodotti u jbigħ l-oġġetti jew servizzi li jirriżultaw. Fejn l-akkordju dwar franchising ikun jikkonċerna biss jew primarjament il-liċenzjar tad-DPI, huwa ma jkunx kopert mill-VBER, iżda l-Kummissjoni, bħala regola ġenerali, tapplika l-prinċipji stabbiliti fil-VBER u dawn il-Linji Gwida għal tali akkordju.

(82) L-obbligi relatati mad-DPI li ġejjin huma ġeneralment meqjusa bħala meħtieġa biex jipproteġu d-DPI tal-franchisor u, fejn dawn l-obbligi jaqgħu taħt l-Artikolu 101(1), huma koperti wkoll mill-VBER: (a) obbligu fuq il-franchisee li ma jinvolvix ruħu, direttament jew indirettament, f’xi negozju simili; (b) obbligu fuq il-franchisee li ma jakkwistax interessi finanzjarji fil-kapital ta’ impriża kompetitriċi sabiex il-franchisee jingħata s-setgħa li jinfluwenza l-kondotta ekonomika ta’ tali impriża; (c) obbligu fuq il-franchisee li ma jiddivulgax lil partijiet terzi l-għarfien espert ipprovdut mill-franchisor, sakemm dan l-għarfien espert ma jkunx fid-dominju pubbliku; (d) obbligu fuq il-franchisee li jikkomunika lill-franchisor kull esperjenza miksuba fl-isfruttar tal-franchise u li jagħti lill-franchisor u lil franchisees oħrajn liċenzja mhux esklużiva għall-għarfien espert li jirriżulta minn dik l-esperjenza; (e) obbligu fuq il-franchisee li jgħarraf lill-franchisor bi kwalunkwe ksur tad-DPI liċenzjati, li jieħu azzjoni legali kontra dawk li jikkommettu dan il-ksur jew li jassisti lill-franchisor fi kwalunkwe azzjoni legali kontra dawk li jikkommettu l-ksur; (f) obbligu fuq il-franchisee li ma jużax l-għarfien espert liċenzjat mill-franchisor għal finijiet oħrajn għajr l-isfruttament tal-franchise; (g) obbligu fuq il-franchisee li ma jċedix id-drittijiet u l-obbligi skont l-akkordju dwar franchising mingħajr il-kunsens tal-franchisor.

4.4.3. Akkordji vertikali bejn il-kompetituri

(83) Billi skont l-Artikolu 2(8) tal-VBER, li fuqu hija pprovduta gwida fit-Taqsima 4.5 ta’ dawn il-Linji Gwida, il-VBER ma japplikax għal akkordji vertikali jekk is-suġġett tagħhom jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kwalunkwe regolament ieħor ta’ eżenzjoni ta’ kategorija, sakemm ma jkunx previst mod ieħor f’regolament bħal dan, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 2(4) tal-VBER teskludi wkoll b’mod espliċitu l-akkordji vertikali konklużi bejn impriżi kompetituri mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER, sakemm l-akkordji vertikali ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet fl-Artikolu 2(4)(a) u 2(4)(b) tal-VBER. B’hekk, l-akkordji vertikali bejn il-kompetituri li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER għandhom jiġu vvalutati b’referenza għal-Linji Gwida Orizzontali, inkluża l-gwida dwar l-iskambju ta’ informazzjoni fil-kuntest tal-akkordji vertikali bejn impriżi kompetituri. Fejn akkordju vertikali jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ eċċezzjoni fl-Artikolu 2(4)(a) jew (b) tal-VBER u ma jkunx jinkludi restrizzjoni orizzontali tal-kompetizzjoni skont l-għan, dan il-ftehim għandu jiġi vvalutat biss b’referenza għal dawn il-Linji Gwida.

(84) a fortiori , li se tkun kapaċi, minn hemm ’il quddiem, iżżomm postha hemmhekk L-Artikolu 1(1)(c) tal-VBER jiddefinixxi impriża kompetitriċi bħala kompetitriċi attwali jew potenzjali. Żewġ kumpaniji jiġu ttrattati bħala kompetituri attwali jekk ikunu attivi fl-istess suq (tal-prodott u ġeografiku) rilevanti. Kumpanija tiġi ttrattata bħala kompetitur potenzjali ta’ kumpanija oħra jekk, fin-nuqqas ta’ akkordju, fil-każ li jkun hemm żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, x’aktarx li din l-ewwel kumpanija tagħmel, fi ħdan perjodu ta’ żmien qasir li normalment ma jaqbiżx sena, l-investimenti addizzjonali meħtieġa jew iġġarrab spejjeż oħrajn meħtieġa għal konverżjoni biex tidħol fis-suq rilevanti li fih il-kumpanija l-oħra tkun attiva. Din il-valutazzjoni trid tkun ibbażata fuq raġunijiet realistiċi, wara li jitqiesu l-istruttura tas-suq u l-kuntest ekonomiku u legali li fih topera. Dan ifisser li s-sempliċi possibbiltà teoretika li tidħol f’suq mhijiex biżżejjed. Irid ikun hemm possibbiltajiet reali u konkreti sabiex dik l-impriża tkun tista’ tidħol fis-suq mingħajr l-ebda ostakolu insuperabbli għad-dħul. Bil-maqlub, ma hemmx bżonn li jintwera b’ċertezza li dik l-impriża fil-fatt se tidħol fis-suq ikkonċernat u,, li se tkun kapaċi, minn hemm ’il quddiem, iżżomm postha hemmhekk ( 45 )

(85) Distributur li jipprovdi speċifikazzjonijiet lil manifattur biex jipproduċi oġġetti partikolari taħt l-isem tal-marka tad-distributur ma għandux jitqies bħala manifattur ta’ tali oġġetti bil-marka proprja u, b’hekk, bħala kompetitur tal-manifattur. Konsegwentement, l-eżenzjoni fl-Artikolu 2(1) tal-VBER tapplika għal akkordji bejn distributur li jbigħ tali oġġetti bil-marka proprja manifatturati minn parti terza u fornitur ta’ oġġetti bil-marka fl-istess suq rilevanti. B’kuntrast għal dan, id-distributuri li jipproduċu l-oġġetti internament taħt l-isem kummerċjali tagħhom jitqiesu bħala manifatturi. Dan ifisser li l-eżenzjoni fl-Artikolu 2(1) tal-VBER ma tapplikax għal akkordji bejn dawk id-distributuri u l-fornituri ta’ oġġetti bil-marka fl-istess suq rilevanti. Għalhekk, tali akkordji jridu jiġu vvalutati skont il-Linji Gwida Orizzontali.

(86) It-tieni sentenza fl-Artikolu 2(4) tal-VBER fiha żewġ eċċezzjonijiet għar-regola ġenerali li l-akkordji vertikali bejn il-kompetituri huma esklużi mill-isfera ta’ sikurezza pprovduta mill-VBER. Iż-żewġ eċċezzjonijiet, jiġifieri l-Artikolu 2(4)(a) u (b) tal-VBER, jikkonċernaw l-akkordji ta’ distribuzzjoni doppja bejn fornitur ta’ oġġetti jew servizzi attiv ukoll fis-suq tal-bejgħ bl-imnut u d-distributuri tiegħu. Dawn huma tipikament xenarji fejn il-fornitur ikun prinċipalment attiv fis-suq upstream u jkollu attivitajiet anċillari limitati fis-suq tal-bejgħ bl-imnut. F’każijiet fejn is-sehem mis-suq aggregat tal-fornitur u tax-xerrej fis-suq rilevanti fil-livell tal-bejgħ bl-imnut ma jaqbiżx l-[10] %, mhuwiex probabbli li jinħoloq tħassib orizzontali u kwalunkwe impatt potenzjali fuq il-kompetizzjoni orizzontali bejn il-partijiet fil-livell tal-bejgħ bl-imnut jitqies li għandu inqas importanza mill-impatt potenzjali tal-akkordju vertikali tal-partijiet fuq il-kompetizzjoni ġenerali fil-livell tal-provvista jew tad-distribuzzjoni.

(87) Għalhekk, akkordju vertikali bejn il-kompetituri li jaqgħu taħt l-Artikolu 2(4)(a) u (b) tal-VBER huwa eżentat għal kategorija skont l-Artikolu 2(1) tal-VBER jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) is-suġġett tal-akkordju ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament ieħor dwar eżenzjoni ta’ kategorija, kif stabbilit fl-Artikolu 2(8) tal-VBER; (b) is-sehem mis-suq aggregat tal-fornitur u tax-xerrej fis-suq rilevanti fil-livell tal-bejgħ bl-imnut ma jaqbiżx l-[10] %, biex b’hekk ma jirrestrinġix b’mod sinifikanti l-kompetizzjoni skont it-tifsira tal-Artikolu 101(1) (46), u l-akkordju ma fihx restrizzjonijiet fundamentali skont l-Artikolu 4 tal-VBER; (c) il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 2(4)(a) jew (b) tal-VBER jiġu ssodisfati; u (d) l-akkordju ma jinkludix restrizzjonijiet orizzontali tal-kompetizzjoni skont l-għan, kif stabbilit fl-Artikolu 2(6) tal-VBER. Din l-eżenzjoni tirrigwardja l-aspetti kollha tal-akkordju vertikali mhux reċiproku u kwalunkwe restrizzjoni orizzontali b’effett, inklużi dawk li jirriżultaw mill-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-impriżi kompetituri. Ir-restrizzjonijiet orizzontali tal-kompetizzjoni skont l-għan mhumiex koperti mill-eċċezzjonijiet tal-Artikolu 2(4)(a) jew (b) (47). Jekk akkordju jistax jitqies bħala akkordju ta’ distribuzzjoni doppja għall-fini tal-applikazzjoni tal-Artikolu 2(4)(a) jew (b) tal-VBER jenħtieġ li jiġi interpretat b’mod ristrett minħabba n-natura eċċezzjonali ta’ din id-dispożizzjoni.

(88) L-eċċezzjoni pprovduta mill-Artikolu 2(4)(a) tal-VBER tikkonċerna sitwazzjonijiet fejn il-fornitur ikun manifattur, bejjiegħ bl-ingrossa jew importatur u jkun ukoll distributur ta’ oġġetti, filwaqt li x-xerrej ikun biss distributur li ma jikkompetix mal-manifattur fil-livell upstream.

(89) L-eċċezzjoni pprovduta mill-Artikolu 2(4)(b) tal-VBER tikkonċerna sitwazzjonijiet fejn il-fornitur ikun fornitur ta’ servizzi li jopera f’diversi livelli ta’ kummerċ, filwaqt li x-xerrej jopera biss fil-livell tal-bejgħ bl-imnut u ma jikkompetix mal-fornitur fil-livell tal-kummerċ fejn jixtri s-servizzi tal-kuntratt.

(90) L-Artikolu 2(5) tal-VBER jistabbilixxi li akkordju vertikali bejn impriżi kompetituri li s-sehem mis-suq aggregat tagħhom fil-livell tal-bejgħ bl-imnut jaqbeż l-[10] % għadu eżentat għal kategorija skont l-Artikolu 2(1) tal-VBER jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) is-suġġett tal-akkordju ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament ieħor dwar eżenzjoni ta’ kategorija, kif stabbilit fl-Artikolu 2(8) tal-VBER; (b) il-limitu tas-sehem mis-suq tal-Artikolu 3 tal-VBER jiġi osservat u l-akkordju ma jkunx fih restrizzjonijiet fundamentali skont l-Artikolu 4 tal-VBER; (c) il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 2(4)(a) jew (b) tal-VBER jiġu ssodisfati; (d) kwalunkwe skambju ta’ informazzjoni bejn il-partijiet ikun kompatibbli mal-kapitolu rilevanti tal-Linji Gwida Orizzontali li jittratta l-valutazzjoni kompetittiva tal-iskambju ta’ informazzjoni; u (e) l-akkordju ma jinkludix restrizzjonijiet orizzontali tal-kompetizzjoni skont l-għan, kif stabbilit fl-Artikolu 2(6) tal-VBER.

(91) L-Artikolu 2(7) tal-VBER jistabbilixxi li l-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online skont it-tifsira tal-Artikolu 1(1)(d) tal-VBER li għandhom funzjoni ibrida, jiġifieri fejn jipprovdu servizzi ta’ intermedjazzjoni online u jbigħu oġġetti jew servizzi f’kompetizzjoni ma’ impriżi li lilhom jipprovdu tali servizzi, ma jistgħux jibbenefikaw mill-eċċezzjonijiet għad-distribuzzjoni doppja. Billi l-attivitajiet bl-imnut tal-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online li għandhom tali funzjoni ibrida tipikament iqajmu tħassib orizzontali mhux negliġibbli, dawn ma jissodisfawx il-bażi loġika tal-eċċezzjoni tad-distribuzzjoni doppja, li fi kwalunkwe każ trid tiġi interpretata b’mod ristrett. Għall-istess raġuni, kwalunkwe restrizzjoni li tirrigwardja l-punt sa fejn jew il-kundizzjonijiet li taħthom is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online jistgħu jiġu pprovduti lil partijiet terzi ma għandhiex tkun koperta mill-VBER. Dan ma japplikax biss għal restrizzjonijiet li huma stipulati f’akkordju ma’ xerrej ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online, iżda wkoll għal akkordji li jirrigwardjaw ix-xiri tal-oġġetti jew tas-servizzi mibjugħa mill-fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online li għandu funzjoni ibrida.

(92) L-akkordji vertikali mal-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online ibridi jridu jiġu vvalutati fuq bażi ta’ każ b’każ, b’mod partikolari b’referenza għal dawn iż-żewġ Linji Gwida (ara t-Taqsima 8 ta’ dawn il-Linji Gwida) u l-Linji Gwida Orizzontali. Din il-valutazzjoni trid tkopri l-aspetti kollha tar-relazzjonijiet bejn il-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online li għandhom funzjoni ibrida u l-impriżi li lilhom jipprovdu servizzi ta’ intermedjazzjoni online, inkluż, pereżempju, kwalunkwe skambju ta’ informazzjoni bejniethom.

4.5. Ir-relazzjoni ma’ regolamenti oħrajn ta’ eżenzjoni ta’ kategorija

(93) Kif spjegat fit-Taqsimiet 4.1 u 4.2 ta’ dawn il-Linji Gwida, il-VBER japplika għal akkordji bejn impriżi li joperaw f’livell differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni u li jirrigwardjaw il-kundizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi. Tali akkordji vertikali jiġu vvalutati esklużivament skont il-VBER u dawn il-Linji Gwida, irrispettivament mill-eżitu ta’ tali valutazzjoni. Dawn se jibbenefikaw mill-isfera ta’ sikurezza stabbilita mill-VBER jekk il-limiti tal-ishma mis-suq ma jinqabżux u l-akkordji ma jkun fihom l-ebda restrizzjoni fundamentali.

(94) Madankollu, l-Artikolu 2(8) tal-VBER jiddikjara li l-VBER “ma għandux japplika għal akkordji vertikali li s-suġġett tagħhom ikun jaqa’ fl-ambitu ta’ xi regolament ta’ eżenzjoni ta’ kategorija ieħor, sakemm ma jkunx previst mod ieħor f’tali regolament”. Għalhekk, huwa importanti li jiġi vverifikat mill-bidu jekk akkordju vertikali jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ xi regolament ta’ eżenzjoni ta’ kategorija ieħor. Pereżempju, kif stabbilit fl-Artikolu 2(4) tal-VBER, l-akkordji vertikali konklużi bejn impriżi kompetituri huma fil-prinċipju esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-VBER u għandhom jiġu vvalutati skont ir-regoli applikabbli għal akkordji orizzontali. L-Artikolu 2(4)(a) u (b) tal-VBER jipprovdi eċċezzjonijiet għal dan il-prinċipju, li jridu jinqraw flimkien mal-Artikolu 2(5) tal-VBER f’każ li l-limitu tas-sehem mis-suq tal-Artikolu 2(4)(a) u (b) tal-VBER jinqabeż, iżda l-limitu tas-sehem mis-suq tal-Artikolu 3 tal-VBER ma jinqabiżx. Dawn id-dispożizzjonijiet iqisu li l-effetti li għandhom l-akkordji ta’ distribuzzjoni doppja fis-suq u t-tħassib possibbli dwar il-kompetizzjoni jistgħu jkunu simili għal dawk ta’ akkordji orizzontali.

(95) Għalhekk, il-VBER ma japplikax għal akkordji vertikali koperti mir-regolamenti ta’ eżenzjoni ta’ kategorija li ġejjin jew minn kwalunkwe regolament ta’ eżenzjoni ta’ kategorija futur relatat mat-tipi ta’ akkordji msemmija fis-subparagrafi li ġejjin, sakemm ma jkunx previst mod ieħor fir-regolament rispettiv: — Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 316/2014 tal-21 ta’ Marzu 2014 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal kategoriji ta’ ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija (48); — Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1217/2010 tal-14 ta’ Diċembru 2010 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal ċerti kategoriji ta’ akkordji ta’ riċerka u żvilupp (49); — Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1218/2010 tal-14 ta’ Diċembru 2010 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal ċerti kategoriji ta’ akkordji ta’ speċjalizzazzjoni (50).

(96) Il-VBER lanqas ma japplika għat-tipi ta’ akkordji bejn il-kompetituri msemmija fil-Linji Gwida Orizzontali, sakemm ma jkunx previst mod ieħor fil-kapitolu rilevanti tal-Linji Gwida Orizzontali.

(97) Il-VBER japplika għal akkordji vertikali relatati max-xiri, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ spare parts għal vetturi bil-mutur u għall-forniment ta’ servizzi ta’ tiswija u manutenzjoni għal vetturi bil-mutur. Tali ftehimiet jibbenefikaw biss mill-VBER jekk, minbarra l-kundizzjonijiet għall-eżenzjoni stabbiliti fil-VBER, huma jikkonformaw mar-rekwiżiti addizzjonali tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 461/2010 tas-27 ta’ Mejju 2010 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal kategoriji ta’ akkordji vertikali u prattiċi miftiehma fis-settur tal-vetturi bil-mutur ( 51 ) , u l-linji gwida li jakkumpanjawh.

4.6. Tipi ewlenin ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni

(98) Fornitur huwa liberu li jistabbilixxi s-sistema ta’ distribuzzjoni tiegħu kif jidhirlu li huwa xieraq. Il-fornitur jista’, pereżempju, jagħżel integrazzjoni vertikali, li timplika li huwa jbigħ l-oġġetti u s-servizzi tiegħu direttament lill-utenti finali jew li jqassamhom permezz tad-distributuri integrati vertikalment tiegħu, li huma impriżi konnessi skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2) tal-VBER. Tali sistema ta’ distribuzzjoni tikkonċerna biss l-organizzazzjoni f’impriża speċifika waħda u, b’hekk, taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1).

(99) Il-fornitur jista’ jiddeċiedi wkoll li jaħtar distributuri indipendenti. Għal dak l-għan, il-fornitur jista’ jistabbilixxi sistema ta’ distribuzzjoni waħda jew kombinazzjoni ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni oħrajn. L-aktar komuni huma d-distribuzzjoni esklużiva, id-distribuzzjoni selettiva u l-franchising. Billi l-akkordji vertikali meħtieġa biex jiġu stabbiliti tali sistemi ta’ distribuzzjoni jiġu konklużi