KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI L-Implimentazzjoni tal-Politika Ewropea tal-Viċinat fl-2014 /* JOIN/2015/0009 final */





1. Introduzzjoni Sa mit-tnedija tagħha fl-2004, il-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) kienet aspett kruċjali tal-politika barranija tal-UE. Hija tindirizza kwistjonijiet ta’ importanza strateġika, bħalma huma s-sigurtà, l-istabilità, il-ġustizzja, il-libertà u l-prosperità fil-Viċinat tagħna, billi timmira li trawwem ekonomiji sostenibbli u reżiljenti u soċjetajiet liberi u inklużivi. Din hija politika ta’ impenn fuq perjodu twil, ibbażata fuq integrazzjoni u kooperazzjoni ta’ benefiċċju reċiproku. Madankollu, fid-dawl tad-diversi kriżijiet u sfidi dejjem akbar fil-viċinat, kuxjenza fir-rigward tal-ħtieġa li l-PEV tiġi adattata għall-approċċ tagħha żdiedet. Kien hemm sejħiet għal riforma kbira tal-pakkett tal-għodod tal-PEV, sabiex l-UE tkun tista’ tirreaġixxi aħjar għall-aspirazzjonijiet tas-sħab, u aktar malajr għal viċinat li qed jinbidel malajr u xejriet globali usa’. Is-sena 2014 kienet waħda ta’ sfidi kbar fil-viċinat tal-UE. L-avvenimenti fl-Ukrajna, kif ukoll iżjed pressjoni mir-Russja fuq sħab oħra tal-Lvant, poġġew ir-realtajiet politiċi tal-Ewropa fiċ-ċentru tal-attenzjoni. Fis-Sirja u barra minnha, miljuni ta’ nies ħarbu minħabba l-azzjonijiet tar-reġim ta’ Assad u d-Da’esh, u għadhom fi bżonn urġenti ta’ għajnuna. Twettqu atroċitajiet u ksur u abbużi tad-drittijiet tal-bniedem kemm minn Da’esh, Jabhat al-Nusra, kif ukoll minn gruppi terroristiċi oħra fir-reġjun. L-ostilitajiet li reġgħu bdew f’Gaża rrovinaw l-għajxien u qerdu infrastrutturi li kienu diġà fraġli. Sovranità tal-Libja baqgħet f’riskju, u n-nuqqas ta’ funzjonament tal-awtoritajiet pubbliċi, iż-żieda fil-vjolenza u n-nuqqas ta’ kontroll tal-flussi migratorji lejn u mill-pajjiż ħoloq kundizzjonijiet favorevoli għal netwerks kriminali involuti fil-migrazzjoni irregolari u t-traffikar tal-bnedmin lejn l-Ewropa. Il-faqar fil-viċinat beda jiżdied, u dan kellu impatt b’mod partikolari fuq it-tfal u fuq gruppi vulnerabbli oħra fis-soċjetà. Fl-istess waqt l-2014 rat xi żviluppi pożittivi, bl-iffirmar ta’ tliet Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni mal-Georgia, mar-Repubblika tal-Moldova u mal-Ukrajna. Din il-ġenerazzjoni ġdida ta’ ftehimiet tinkludi dispożizzjonijiet dwar Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva (AA/DCFTA), l-istabbiliment tal-aktar relazzjonijiet kuntrattwali ambizzjużi li qatt ġew stabbiliti sa issa mas-sħab fil-viċinat. Barra minn hekk, ir-relazzjonijiet mal-Marokk u mat-Tuneżija ġew imsaħħa u qed ikomplu jirriflettu kemm huma profondi u estensivi l-isforzi ta’ riforma f’dawn il-pajjiżi. It-tranżizzjoni demokratika fit-Tuneżija kienet partikolarment pożittiva. Dwar il-migrazzjoni u l-mobbiltà, ir-Repubblika tal-Moldova rnexxielha timplimenta l-parametri ta’ riferiment kollha tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Liberalizzazzjoni tal-Viżi (VLAP), li sa mir-rebbiegħa tal-2014 ippermetta liċ-ċittadini tal-Moldova jgawdu vjaġġar mingħajr viża lejn il-pajjiżi ta' Schengen. It-Tuneżija u l-Ġordan ukoll iffirmaw Sħubija għall-Mobbiltà mal-UE fl-2014. Matul l-2014 l-UE żammet livell għoli ta’ impenn mas-sħab, fejn l-istrumenti li toffri l-PEV kellhom rwol ċentrali. L-Istrument Ewropew tal-Viċinit (European Neighbourhood Instrument - ENI) il-ġdid, adottat fl-2014, jipprovdi EUR 15,4 biljun għall-perjodu 2014-20. L-assistenza finanzjarja hija aktar iffokata minn qabel; l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ) u l-awtoritajiet lokali huma involuti aħjar u aktar mill-qrib fit-tħejjija, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-appoġġ tal-UE. Din il-Komunikazzjoni Konġunta u r-rapporti ta’ progress li jakkumpanjawha jeżaminaw kif l-UE u l-pajjiżi sħab implimentaw objettivi ta’ riforma maqbula b’mod konġunt, u kif indirizzaw sfidi partikolari fl-2014. B’rikonoxximent tas-sitwazzjoni dejjem tinbidel fil-Viċinat, l-aspirazzjonijiet diverġenti tas-sħab rigward ir-relazzjonijiet tagħhom mal-UE skont il-PEV, u d-diffilkultà għall-PEV biex twieġeb għal uħud minn dawn il-kambjamenti, fl-4 ta’ Marzu 2015 ġie adottat Dokument ta’ Konsultazzjoni Konġunta mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà / Viċi President tal-Kummissjoni (RGħ/VP) u l-Kummissjoni Ewropea li nieda proċess ta’ konsultazzjoni formali għar-rieżami tal-PEV. Il-karattru tal-moduli tar-rappurtar annwali tal-UE se jiġi analizzat bħala parti mir-rieżami. 2. L-implimentazzjoni tal-PEV fl-2014 Id-demokratizzazzjoni u, f’sens usa’, it-tranżizzjoni jridu l-ewwel u qabel kollox ikunu proċessi domestiċi. Is-suċċess tat-tranżizzjoni jiddependi fuq għadd kbir ta’ fatturi, minn rieda politika għat-titjib tal-istat tad-dritt, minn ċirkustanzi ekonomiċi għall-edukazzjoni, minn titjib fl-ugwaljanza soċjali u l-awtonomizzazzjoni tal-bniedem għal soċjetà ċivili attiva. Hemm bżonn ta' kunsens nazzjonali wiesa’ dwar il-prattiki politiċi bażiċi. Huwa f’dan ir-rigward li l-UE appoġġat lil dawk li xprunaw il-bidla politika pożittiva fil-viċinat. Filwaqt li l-PEV tifforma parti mill-isforzi tal-UE biex tgħin it-tranżizzjonijiet jirnexxu, dawn il-proċessi jvarjaw ħafna minħabba ċirkostanzi storiċi u soċjali speċifiċi għal kull pajjiż. Bħala tali, is-sħab tal-Lvant u n-Nofsinhar qed jiffaċċjaw sfidi u opportunitajiet speċifiċi għalihom f’termini tal-perkors tagħhom lejn ir-riforma. Irriżulta li dawk it-tranżizzjonijiet li huma nieqsa mill-inklużività u li huma kkaratterizzati minn approċċ ta' “ir-rebbieħ jieħu kollox” mhumiex sostenibbli f’dak li jirrigwarda l-istabbiltà u l-prosperità globali tal-pajjiż. Is-suċċess ta’ tranżizzjoni jitlob li l-gvern, is-soċjetà ċivili, u l-atturi ekonomiċi jikkooperaw b’mod attiv fl-isforzi ta’ demokratizzazzjoni li jkunu għaddejjin. Din il-karatteristika ta’ bidla politika pożittiva hija komuni kemm għas-sħab tal-Lvant u kif ukoll għal dawk tan-Nofsinhar li jkunu għaddejjin minn tranżizzjoni. Il-PEV kompliet tappoġġa żviluppi rilevanti fl-2014. 2.1. Demokrazija u governanza tajba L-UE hija impenjata li tippromwovi d-demokrazija u l-governanza tajba fil-Viċinat. Filwaqt li l-UE tibqa’ konvinta li l-ħidma f’dan il-qasam importanti hija ċentrali għall-politika barranija tagħha, ir-realtajiet fil-Viċinat ipinġu stampa diversa ħafna tal-iżviluppi fil-proċess tad-demokratizzazzjoni u l-governanza tajba. Fuq nota pożittiva, it-Tuneżija wriet li fil-viċinat tan-Nofsinhar it-tranżizzjoni demokratika inklużiva u xprunata domestikament tista' taħdem, l-aktar permezz tal-passi ta’ min ifaħħarhom li ttieħdu billi ġew organizzati elezzjonijiet leġiżlattivi u presidenzjali u l-adozzjoni ta’ Kostituzzjoni ġdida. Dawn immarkaw pass importanti billi stabbilew id-drittijiet fundamentali u ppermettew li jseħħu aktar riformi demokratiċi. Il-Marokk ukoll kompla bil-proċess tiegħu ta’ demokratizzazzjoni u mmodernizzar, kif wera l-progress li għamel fir-riformi li jinsabu għaddejjin fl-oqsma tal-ġustizzja, ir-reġjonalizzazzjoni u l-midja. Il-proċessi ta’ demokratizzazzjoni fir-Repubblika tal-Moldova u fil-Georgia wkoll komplew b’mod kostanti. Ir-Repubblika tal-Moldova għamlet elezzjonijiet parlamentari, li kienu ġeneralment ikkunsidrati ħielsa u ġusti mill-missjoni ta’ osservazzjoni tal-elezzjonijiet fl-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem (ODIHR), fl-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa, għalkemm l-esklużjoni ta’ wieħed mill-kontestanti elettorali ftit jiem qabel il-ġurnata tal-elezzjonijiet qajjmet tħassib. Ir-Repubblika tal-Moldova kompliet tagħmel progress fl-aġenda Ewropea tagħha, inkluż permezz tal-iffirmar tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni/DCFTA. Il-Georgia kompliet ukoll fil-proċess ta’ demokratizzazzjoni tagħha, mhux l-inqas permezz tal-iffirmar tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni/DCFTA. L-elezzjonijiet lokali f’Ġunju u Lulju 2014 kienu kkunsidrati b’mod ġenerali konformi ma' standards internazzjonali. L-UE għenet lill-Ukrajna billi mmobilizzat pakkett finanzjarju mingħajr preċedent ta’ aktar minn EUR 11-il biljun għall-perjodu 2014-20. Ġew mobilizzati miżuri restrittivi kontra individwi u entitajiet responsabbli għall-kriżi, għal miżapproprjazzjonijiet u għall-ksur tad-drittijiet fundamentali, kif ukoll għodod tal-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK). Madanakollu s-sitwazzjoni politika baqgħet iddominata minn kriżi militari kontinwa fil-parti tal-Lvant tal-pajjiż u l-annessjoni illegali tal-Krimea u Sevastopol mill-Federazzjoni Russa, fejn l-awtoritajiet Russi u dawk de facto lokali ilhom sa minn Frar 2014 inaqqsu b’mod sinifikanti l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem. Iċ-ċittadini Ukreni li jgħixu fil-Krimea u f'Sevastopol kienu mġiegħla jsiru ċittadini Russi jew, jekk jirrifjutaw, jitqiesu bħala barranin. L-intimidazzjoni u l-vessazzjoni ta’ ċittadini tal-Krimea li kienu jopponu l-azzjonijiet tal-Federazzjoni Russa fuq il-peniżola żdied, immirat b’mod partikolari lejn il-ġurnalisti u t-Tatari tal-Krimea. Il-midja ma setgħux joperaw b’mod ħieles. Xejriet simili ġew reġistrati wkoll fil-Lvant tal-Ukrajna, apparti l-impatt umanitarju serju tal-kunflitt u l-għadd dejjem jiżdied ta’ persuni milquta. Dawn l-iżviluppi kellhom impatt negattiv fuq il-proċess ta’ riforma fl-Ukrajna. Ir-riforma kostituzzjonali ġiet posposta u l-Kummissjoni ta’ Venezja tal-Kunsill tal-Ewropa vvalutat abbozzi ta’ proposti dwar ir-riforma bħala mhux kompletament konformi mal-istandards internazzjonali. Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni bdiet bil-mod. It-tħejjijiet għal programm ta’ riforma nazzjonali uniku kienu bil-mod u fframmentati, anki jekk il-gvern il-ġdid għandu orjentament ċar rigward ir-riformi. Se tkun meħtieġa azzjoni urġenti u kontinwa biex jinkisbu riżultati fi żmien qasir u biex jinżamm l-impetu ta’ riforma fis-snin li ġejjin, u li tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni/DCFTA. L-UE waqqfet Grupp ta’ Appoġġ għall-Ukrajna biex jgħin lill-pajjiż fl-implimentazzjoni tal-programm ta’ riformi tiegħu. Partijiet oħra tal-viċinat kienu kkaratterizzati minn staġnar f’termini ta’ demokratizzazzjoni. Fl-Eġittu, l-ispazju għal dibattitu inġenerali — u attivitajiet mill-OSĊ b’mod partikolari — ġie llimitat minħabba tisħiħ fil-kontrolli. Id-demokratizzazzjoni u l-ambjent tad-drittijiet tal-bniedem fl-Ażerbajġan komplew imorru għall-agħar matul is-sena li għaddiet, b’restrizzjonijiet sistematiċi fuq l-ispazju għad-dibattitu pubbliku u s-soċjetà ċivili. Fil-Belarussja, in-nuqqas ta’ progress fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem, l-istat tad-dritt u l-prinċipji demokratiċi baqa' jippersisti. L-iżviluppi politiċi fl-Iżrael u l-Palestina[1] kienu influwenzati b’mod sinifikanti mis-sitwazzjoni reġjonali, minn atmosfera politika aktar kunflittwali u mill-ostilitajiet f’Gaża. L-Istat ta' Iżrael huwa bbażat fuq il-valuri tad-demokrazija, ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt u l-libertajiet bażiċi. Madankollu, kien hemm tħassib fl-2014 rigward il-protezzjoni tad-drittijiet tal-minoranzi, inklużi l-Bedwini. Fil-Palestina, leġiżlazzjoni imporanti dwar l-istrutturi demokratiċi, bħal leġiżlazzjoni li tiddeskrivi r-responsabbiltajiet tal-istituzzjonijiet ġudizzjarji, għad trid tiġi adottata. It-tħassib dwar ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem għad irid jiġi indirizzat, b'mod partikolari rigward il-piena tal-mewt: din kompliet tiġi eżegwita f'Gaża mill-awtoritajiet de facto u fl-Eġittu u l-Ġordan reġgħu bdew l-eżekuzzjonijiet wara moratoria fiż-żewġ pajjiżi fis-snin ta' qabel. Kunflitti armati li għaddejjin bħalissa, il-polarizzazzjoni settarja jew etnika u fatturi esterni, bħat-terroriżmu, jimpedixxu l-progress fl-aġenda tal-PEV. Fil-Libja, is-sitwazzjoni ħażina tas-sigurtà saħansitra poġġiet fil-periklu s-sovranità tal-pajjiż. Il-kriżi fis-Sirja saret l-akbar diżastru umanitarju u tas-sigurtà fid-dinja. Il-Libanu u l-Ġordan, min-naħa l-oħra, urew reżiljenza eċċezzjonali meta ffaċċati bi flussi ta’ refuġjati reġjonali u bl-effetti sekondarji politiċi u ta’ sigurtà tal-kriżi Sirjana, li komplew ipoġġu pressjoni addizzjonali fuq ir-riżorsi naturali diġà skarsi. Minkejja dawn l-isfidi, iż-żewġ pajjiżi kkontribwixxew għall-istabbiltà u s-sigurtà fir-reġjun, u ħabirku għal aktar progress fuq l-aġenda tal-PEV. Ġew osservati xi żviluppi pożittivi fl-elezzjonijiet. L-elezzjonijiet presidenzjali u parlamentari fit-Tuneżija u fl-Ukrajna, l-elezzjonijiet presidenzjali fl-Iżrael u l-elezzjonijiet parlamentari fir-Repubblika tal-Moldova kienu ġeneralment amministrati tajjeb. Fir-rigward tal-Ukrajna, ma setgħux isiru elezzjonijiet fil-Krimea u f'Sevastopol; il-biċċa l-kbira tar-reġjuni ta’ Donetsk u Luhansk baqgħu taħt il-kontroll ta’ gruppi armati illegali u ma tħallewx jieħdu sehem fl-elezzjonijiet fl-Ukrajna. L-elezzjonijiet lokali li saru mill-awtoritajiet de facto taż-żewġ reġjuni huma meqjusa illegali u illeġittimi, u għalhekk mhumiex rikonoxxuti mill-UE. L-UE osservat sew il-mod ġenerali paċifiku u ordnat li fih saru l-elezzjonijiet presidenzjali fl-Eġittu, għalkemm kien hemm xi dubji dwar kif imxiet il-kampanja elettorali, fejn l-ispazju għad-dissidenza u dibattitu kompla jidjieq. Fir-rigward tal-libertà tal-espressjoni, il-libertà tal-istampa u l-midja, il-libertà ta’ assoċjazzjoni u l-libertà tar-reliġjon jew twemmin, id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu parti minn minoranza u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni, l-iżviluppi kienu mħallta. It-Tuneżija, il-Libanu, il-Marokk u r-Repubblika tal-Moldova parzjalment daħħlu fis-seħħ leġiżlazzjoni rilevanti, iżda ma ġie rreġistrat l-ebda żvilupp sinifikanti fl-Ażerbajġan, il-Belarussja, l-Eġittu u l-Palestina. Id-drittijiet tan-nisa u t-tfal baqgħu problematiċi f’bosta pajjiżi sħab. It-tħaddim tat-tfal, ir-reklutaġġ ta’ suldati tfal, l-użu ta’ tfal għal attivitajiet terroristiċi jew it-traffikar, iż-żwiġijiet prekoċi u t-trattament ħażin fis-sistema tal-ġustizzja minorili komplew ikunu kwistjonijiet ta’ tħassib serju. It-tfal kienu partikolarment milquta mill-faqar li qed jiżdied mar-reġjun kollu. Il-Kostituzzjoni l-ġdida tat-Tuneżija tat lin-nisa drittijiet soċjoekonomiċi u politiċi ndaqs, apparti r-rekwiżit ta' miżuri kontra d-diskriminazzjoni u l-vjolenza abbażi ta' sess. Kien hemm sinjali inkoraġġanti dwar ir-riforma tas-settur tal-ġustizzja, b’titjib fl-indipendenza u l-effikaċja tas-settur fit-Tuneżija, il-Marokk, il-Libanu u l-Ġordan. Il-Kostituzzjoni l-ġdida fit-Tuneżija stabbilixxiet bażi għal ħafna drittijiet fundamentali u se tippermetti li r-riforma tal-ġustizzja timxi 'l quddiem. F'Mejju ġie adottat dokument strateġiku dwar ir-riforma tal-ġustizzja u ġie diskuss pjan ta’ azzjoni relatat għall-2015-19. Il-Parlament tal-Ukrajna adotta “Liġi dwar ir-Restawr tal-Fiduċja fil-Ġudikatura”. Ir-Repubblika tal-Moldova implimentat liġijiet dwar ir-riforma ġudizzjarja. Fl-Ażerbajġan u l-Eġittu komplew l-isfidi sinifikanti dwar in-nuqqas ta’ indipendenza ġudizzjarja. Ġew innotati żviluppi inkostanti u limitati f’pajjiżi sħab rigward faċilitajiet ta' ħabs u l-kundizzjonijiet relatati. It-tortura u l-moħqrija komplew f’diversi pajjiżi u ħafna drabi baqgħu marbuta mal-problema tal-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni ħżiena u nuqqasijiet fis-sistemi tal-ħabs. Ġie nnotat xi titjib fil-Ġordan u t-Tuneżija, pereżempju l-istabbiliment ta’ mekkaniżmu nazzjonali ta’ prevenzjoni kontra t-tortura fit-Tuneżija. Saru sforzi sostanzjali fir-Repubblika tal-Moldova, li nediet faċilitajiet ta' ħabs ġodda u riformi rigward trasgressuri minorenni. Ir-rwol tas-soċjetà ċivili u tas-sħab soċjali fil-proċessi ta’ tranżizzjoni u riforma huwa kruċjali. L-OSĊ għandhom rwol importanti fil-monitoraġġ tal-parlamenti, il-gvernijiet u l-partiti politiċi u l-konsulenza li jagħtuhom dwar kwistjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem, inkluż li l-awtoritajiet jinżammu responsabbli għall-azzjonijiet tagħhom. Dawn spiss ikollhom kuntatti tajbin fil-livell internazzjonali, biex b'hekk it-tagħlimiet miksuba jiġu faċilment trasferiti u kondiviżi. L-OSĊ iffaċċjaw tendenzi pjuttost negattivi fl-2014 madwar ir-reġjun. Xi pajjiżi ħadu miżuri biex jillimitaw l-attivitajiet tagħhom billi għaddew liġijiet jew introduċew proċeduri amministrattivi għaljin, bħal piżijiet fiskali kbar, li f’xi każijiet wasslu biex l-OSĊ waqqfu l-attivitajiet tagħhom. Fl-Ażerbajġan u l-Eġittu, l-attività tal-OSĊ ġiet partikolarment affettwata minn żviluppi bħal dawn. Is-soċjetà ċivili żviluppat b’mod pożittiv u malajr fl-Ukrajna u t-Tuneżija. Filwaqt li l-OSĊ ġeneralment kienu joperaw liberament fir-Repubblika tal-Moldova, ġew imrażżna sew fir-reġjun Transnistrijan. L-OSĊ setgħu joperaw fix-Xatt tal-Punent b’inqas restrizzjonijiet minn f’Gaża, fejn il-ħdima tagħhom kompliet tiġi mfixkla. Ix-xogħol fuq il-Pjanijiet Direzzjonali tal-Pajjiżi tal-UE għall-interazzjoni mas-soċjetà ċivili kompla matul l-2014. Dawn il-Pjanijiet Direzzjonali stabbilew qafas strateġiku għal involviment mas-soċjetà ċivili abbażi ta’ kull pajjiż individwali. Delegazzjonijiet tal-UE mexxew il-proċess tal-iżvilupp ta’ pjanijiet direzzjonali, billi ħadmu mal-awtoritajiet lokali u l-OSĊ, biex jidentifikaw l-objettivi fuq żmien twil dwar djalogu u appoġġ operazzjonali. Sal-aħħar tal-2014, il-parti l-kbira ta' dawn il-pjanijiet direzzjonali kienu ġew adottati mill-pajjiżi sħab. 2.2. Il-kooperazzjoni rigward il-politika u s-sigurtà: Sabiex it-tranżizzjonijiet jirnexxu jeħtieġ li tkun garantita s-sigurtà sabiex is-soċjetajiet u l-ekonomiji jiżviluppaw. Madankollu, fl-2014 l-isfidi relatati mas-sigurtà fil-viċinat żdiedu b’mod esponenzjali. It-theddid li joriġina minn gruppi terroristiċi bħad-Da’esh, il-kunflitti mtawla, il-kriminalità organizzata, u l-kriżijiet li jinqalgħu mit-tfassil mill-ġdid tal-fruntieri bil-forza jitfa’ dell fuq il-viċinat tal-Ewropa. Il-livell ta’ instabilità ta’ xi pajjiżi sħab ikkontribwixxa għal flussi migratorji irregolari u theddid tas-sigurtà b’impatt dirett fuq l-UE. Minkejja dawn l-iżviluppi negattivi, l-UE ħadmet biex tipprovdi sigurtà u stabbiltà fil-viċinat. L-UE assistiet is-sħab biex jindirizzaw l-isfidi politiċi, ta’ sigurtà u ekonomiċi tagħhom billi għamlet użu minn għadd ta’ strumenti u l-mekkaniżmi tal-UE bħad-djalogi politiċi u dawk dwar id-drittijiet tal-bniedem, il-missjonijiet tal-PSDK, u l-assistenza finanzjarja relatata li għandhom l-għan, fost oħrajn, li jsaħħu l-istat tad-dritt u jappoġġaw ir-riforma ġudizzjarja. Bħalissa l-UE hija preżenti fil-viċinat permezz ta' diversi missjonijiet, jiġifieri l-missjoni ta’ monitoraġġ fil-Georgia (EUMM Georgia), missjoni tal-pulizija fil-Palestina (EUPOL COPPS), missjonijiet ta’ assistenza fuq il-fruntieri (EUBAM) lir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna[2], fil-Libja (EUBAM Libja[3]), fil-Punt tal-Qsim ta' Rafah (Gaża) (EUBAM RAFAH), u l-missjoni konsultattiva tal-UE għar-riforma tas-settur tas-sigurtà ċivili fl-Ukrajna (EUAM Ukrajna). L-iżviluppi fil-Viċinat tal-Lvant kienu affettwati b’mod partikolari mis-sitwazzjoni fl-Ukrajna. L-UE kkundannat bil-qawwa l-annessjoni illegali tal-Krimea u Sevastopol mill-Federazzjoni Russa u l-kriżi distabbilizzanti fir-reġjuni tal-Lvant tal-Ukrajna, li kellhom impatt umanitarju sinifikanti fuq il-popolazzjoni ċivili. L-UE appellat lill-awtoritajiet Russi biex ma jippermettu l-ebda moviment ta’ tagħmir militari, armi jew ġellieda mit-territorju Russu lejn l-Ukraina u biex jużaw l-influwenza tagħhom fuq is-separatisti u l-gruppi armati illegali sabiex tittaffa t-tensjoni mis-sitwazzjoni. Għal dan l-għan, l-UE appoġġat il-ħidma ta’ fora multilaterali, bħall-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE). Minbarra l-isforzi li għamlet fl-2014 biex tikkontribwixxi għas-soluzzjoni tal-kriżi fil-Lvant tal-Ukrajna, l-UE issa appellat lill-partijiet kollha biex jibnu fuq il-momentum pożittiv li kien hemm wara l-ftehimiet ta’ Minsk tat-12 ta’ Frar 2015 u biex jimplimentawhom kompletament. Minbarra l-impenn diplomatiku tagħha, l-UE assistiet lill-Ukrajna fil-perkors lejn riforma tas-settur tas-sigurtà tagħha permezz tat-tnedija ta’ missjoni ċivili ta’ konsulenza (EUAM Ukrajna). Il-missjoni ser tipprovdi pariri strateġiċi lill-Ukrajna dwar l-iżvilupp effettiv, sostenibbli u responsabbli tas-servizzi ta’ sigurtà biex l-istat tad-dritt fl-Ukrajna jkun jista' jissaħħaħ. Partijiet kbar tal-viċinat komplew jiġu affettwati minn kunflitti armati jew kriżijiet. Fil-Viċinat tal-Lvant, l-UE kompliet tippromwovi miżuri għall-bini ta’ fiduċja f’Nagorno-Karabakh. Madankollu, il-politika ta’ involviment tal-Georgia lejn ir-reġjuni separatisti tagħha ġiet sfidata permezz tal-iffirmar mill-Federazzjoni Russa ta' Trattat dwar l-Alleanza u s-Sħubija Strateġika mar-reġjun separatist tal-Abkażja. Ftehim politiku dwar it-Transnistrija kien imfixkel minn Tiraspol li kkonferma mill-ġdid l-ambizzjonijiet tiegħu għal awtonomija akbar, minkejja l-appelli għal reintegrazzjoni territorjali fil-kuntest tal-proċess “5 + 2” tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE) bil-għan li tinstab soluzzjoni għall-kunflitt Transnistrijan[4]. Fil-viċinat tan-Nofsinhar, is-sitwazzjoni fis-Sirja baqgħet sors ewlieni ta’ instabilità, b'impatt qawwi fuq il-pajjiżi ġirien, b'mod partikolari l-Ġordan u l-Libanu. L-UE u l-Istati Membri tagħha mmobilizzaw kważi EUR 3 biljun f’għajnuna għan-nies milquta fis-Sirja u fil-pajjiżi ġirien ospitanti, li huwa l-akbar sforz umanitarju li qatt sar mill-UE. Huwa rispons reġjonali komprensiv li jinkludi għajnuna umanitarja, appoġġ strutturali u assistenza oħra lil pajjiżi li jospitaw rifuġjati u persuni spustati. Is-sitwazzjoni politika u ta' sigurtà li qed tiddeġenera fil-Libja kellha riperkussjonijiet lil hinn mill-ġirien immedjati tagħha, inkluż li għamlet il-migrazzjoni irregolari waħda mill-akbar sfidi internazzjonali ġodda. L-ostilitajiet li reġgħu bdew f’Gaża kissru l-għajxien u qerdu l-infrastruttura diġà fraġli u r-riżorsi naturali skarsi, u żiedu mal-instabbiltà ġenerali tar-reġjun. Ir-reġjun kompla jkun suġġett għal theddid ta’ terroriżmu, inklużi atroċitajiet u ksur tad-drittijiet tal-bniedem li wettqu Da'esh, Jabhat al-Nusra u gruppi terroristiċi oħra. L-UE baqgħet impenjata li tittratta din il-kwistjoni, f’koordinazzjoni mas-sħab reġjonali u internazzjonali.[5]. Fuq nota pożittiva, il-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna komplew jikkontribwixxu għal operazzjonijiet tal-PSDK immexxija mill-UE (operazzjoni EUTM fil-Mali, l-EUNAVFOR Atalanta u EUFOR RCA fir-Repubblika Ċentru-Afrikana). Dan l-impenn jixhed is-sensibilizzazzjoni ta' dawn is-sħab dwar l-importanza li jagħtu kontribut għall-isforzi tas-sigurtà reġjonali. L-UE ser teżamina modi ulterjuri ta’ kif dan l-impenn importanti jiġi rifless fl-operazzjonijiet tal-PSDK fil-kuntest tal-PEV. L-appoġġ tal-UE għar-riforma tas-settur tas-sigurtà (SSR) fil-Viċinat jikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ servizzi ta’ sigurtà responsabbli fil-pajjiżi sħab, u b’rispett għall-kontrolli demokratiċi u l-istat tad-dritt. L-attivitajiet tal-UE jappoġġaw il-bini tal-kapaċità, l-appoġġ istituzzjonali, it-taħriġ, l-attivitajiet ta’ konsulenza u t-titjib tal-ġestjoni tal-fruntieri. Fl-2014, l-UE appoġġat il-kooperazzjoni ċivili fil-qafas tal-SSR fil-Ġordan, il-Palestina u t-Tuneżija. Fl-Ukrajna, l-UE nediet missjoni ċivili ta’ konsulenza (EUAM Ukrajna) biex tipprovdi konsulenza strateġika għall-iżvilupp ta’ servizzi tas-sigurtà effettivi, sostenibbli u responsabbli li jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-istat tad-dritt fl-Ukrajna. Fil-Libanu u fir-Repubblika tal-Moldova, l-UE ffokat fuq it-tisħiħ tal-kapaċitajiet ta’ ġestjoni tal-fruntieri u tad-dwana biex jiġu indirizzati l-isfidi transfruntieri ta’ dawn il-pajjiżi sħab. Tali kompitu rriżulta aktar diffiċli fejn kien jirrigwarda l-Libja. Fl-isfond ta’ xejriet globali u t-theddid dejjem jiżdied ta’ sigurtà u l-istabbiltà fil-viċinat, l-azzjonijiet tal-UE fir-reġjun jeħtieġu aktar attenzjoni. Bħala mod possibbli ta’ kif jiġu indirizzati l-isfidi fuq terminu twil u b'mod sostenibbli, u b'żieda mal-isforzi komplementari mmexxija skont il-PSDK stess u fora oħrajn, komponenti tal-PEV relatati mas-sigurtà jistgħu jissaħħu aktar. L-UE għandha interess li tgħin lill-pajjiżi ġirien sabiex isiru stati aktar b'saħħithom u aktar reżiljenti, iżżid is-sigurtà fir-reġjun u tħares in-nies u d-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tagħhom. 2.3. L-integrazzjoni ekonomika mal-UE L-UE hija s-sieħeb kummerċjali u ekonomiku prinċipali għall-maġġoranza tal-pajjiżi tal-PEV. Il-mudell ekonomiku u soċjali għadu attraenti għal xi sħab, hekk kif xehdu l-isforzi kontinwi tagħhom lejn assoċjazzjoni politika u ekonomika. Il-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni, inkluż iż-Żoni ta’ Kummerċ Ħieles Approfonditi u Komprensivi (AA/DCFTA) mal-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna ġew iffirmati fl-2014. L-AAs/DCFTAs huma l-kisbiet ewlenin tal-PEV u jirrappreżentaw punt importanti fir-relazzjonijiet tal-UE ma’ wħud mill-aktar sħab qrib tagħha, u tellgħu dawn ir-rabtiet għal livell ferm ogħla. L-AAs/DCFTAs huma mistennija li jkollhom effett pożittiv fuq it-tkabbir u l-impjiegi fil-pajjiżi sħab, biex b'hekk joħolqu l-prosperità u jagħmlu l-ekonomiji tagħhom aktar sostenibbli u reżiljenti. L-applikazzjoni proviżorja ta’ partijiet importanti tal-AA/DCFTA bdiet fil-Georgia u fir-Repubblika tal-Moldova fl-1 ta’ Settembru 2014. Dawn il-pajjiżi bdew jimplimentaw il-ftehimiet: dazji fuq l-importazzjonijiet ġew imnaqqsa jew aboliti, u gradwalment bdew japplikaw l-impenji biex japprossimaw lejn l-acquis tal-UE. Għal dak li jikkonċerna l-Ukrajna, l-2014 wriet xi titjib fir-relazzjonijiet kummerċjali bilaterali, hekk kif ostakoli kummerċjali preċedenti tneħħew jew kienu qed jiġu eliminati gradwalment. Madankollu, l-awtoritajiet Ukrajni rreaġixxew għas-sitwazzjoni makroekonomika kritika billi adottaw restrizzjonijiet ġodda għall-kummerċ u miżuri oħra li jirriskjaw li jħassru t-titjib fir-relazzjonijiet kummerċjali u jaggravaw il-klima tan-negozju. Il-Miżuri Kummerċjali Awtonomi (MKA), adottati f’April 2014, eliminaw 94,7 % mit-tariffi kurrenti tal-UE fuq l-importazzjonijiet ta’ prodotti industrijali mill-Ukrajna u t-tariffi kollha tal-UE fuq l-esportazzjonijiet agrikoli tal-Ukrajna lejn l-UE, filwaqt li naqqsu t-tariffi fuq ċerti sustanzi kimiċi u prodotti oħra li joriġinaw fl-Ukrajna. Wara d-deċiżjoni li tiġi posposta l-applikazzjoni proviżorja tal-parti tad-DCFTA tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Ukrajna sal-1 ta’ Jannar 2016, il-miżuri kummerċjali awtonomi ġew estiżi sa dik id-data. L-awtoritajiet Ukreni qed iħejju l-implimentazzjoni tad-DCFTA f’kooperazzjoni mill-qrib mal-UE. Filwaqt li fl-2014 l-UE kompliet tkun is-sieħba kummerċjali ewlenija tal-Armenja, fl-10 ta’ Ottubru 2014 l-Armenja, ir-Russja, il-Każakistan u l-Belarussja ffirmaw trattat bil-ħsieb li jinkludu lill-Armenja fl-Unjoni Ekonomika Ewro-Asjatika b'seħħ mill-2015. L-UE tirrispetta l-għażliet li jagħmlu Stati sovrani. L-Armenja kompliet tibbenefika mill-preferenzi tariffarji GSP+ tal-UE u f’Novembru 2014 bdew taħdidiet esploratorji dwar relazzjoni kuntrattwali possibbli ġdida bejn l-UE u l-Armenja. Ir-relazzjonijiet kummerċjali kienu wkoll taħt diskussjonijiet intensifikati mas-sħab tan-Nofsinhar. Ir-riformi regolatorji komplew jindirizzaw l-iżvilupp ekonomiku f’termini ta’ ħolqien ta’ impjiegi, appoġġ għat-tkabbir sostenibbli, u l-prosperità. Barra minn hekk, l-opportunitajiet ta’ kooperazzjoni reġjonali msaħħa kibru sew. L-UE baqgħet lesta biex tappoġġa sforzi bħal dawn, jekk u meta s-sħab ikunu lesti li jagħmlu dan. Mal-Marokk komplew in-negozjati ta’ DCFTA. Ftehim dwar l-indikazzjonijiet ġeografiċi kien qed jiġi nnegozjat. L-ewwel attivitajiet tas-sajd skont il-Ftehim dwar Protokoll għall-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd għas-snin 2014-18 inbdew, apparti l-appoġġ finanzjarju tal-UE għas-settur fil-Marokk li jipprovdi benefiċċji diretti u tanġibbli lill-atturi ekonomiċi. Il-proċess ta’ tħejjija għan-negozjati dwar DFCTA mat-Tuneżija avvanzaw, inklużi l-konsultazzjonijiet mas-soċjetà ċivili u bejn l-esperti u l-konklużjoni hi li ma hemm l-ebda ostakli tekniċi biex jinbdew in-negozjati. It-taħdidiet ta’ tħejjija dwar DCFTA mal-Ġordan ukoll imxew 'il quddiem u saru l-valutazzjonijiet tal-impatt dwar is-sostenibbiltà fuq il-possibbiltà ta’ DCFTA mal-Eġittu u l-Ġordan. Madankollu, l-integrazzjoni ekonomika mal-UE hija usa’ mir-relazzjonijiet kummerċjali per se. Il-PEV jgħaqqad l-UE mal-ġirien tagħha permezz tal-ħolqien ta’ netwerks tat-trasport u l-enerġija, u dawn il-miżuri jmorru id f’id maż-żieda fil-flussi kummerċjali. Approssimazzjoni regolatorja u l-forniment ta’ infrastruttura rilevanti huma kruċjali għat-twaqqif u l-manutenzjoni ta’ konnessjonijiet effiċjenti bejn l-UE u l-pajjiżi sħab, u bejniethom. Madankollu l-istampa ġenerali għall-2014 hija mħallta fiż-żewġ oqsma. Xi pajjiżi wettqu l-approssimazzjoni regolatorja mar-regoli u l-istandards tal-UE fil-qasam tat-trasport, bħall-Marokk, it-Tuneżija u l-Ukrajna. Minkejja l-kunflitti, xi pajjiżi (eż. fil-Ġordan, il-Libanu u l-Palestina) segwew l-isforzi ta’ riforma tagħhom fil-qasam tat-trasport. Fir-rigward tal-enerġija, l-integrazzjoni tal-pajjiżi ġirien fis-suq intern tal-enerġija tal-UE, kompliet. Ittieħdu wkoll xi deċiżjonijiet ta’ politika għall-promozzjoni tal-enerġija li tiġġedded, inkluż l-enerġija solari fil-Marokk. L-Ukrajna u l-Ġordan kellhom akkumulazzjoni ta’ dejn li jħasseb bħala riżultat tal-importazzjoni tal-enerġija minn pajjiżi terzi, b’mod partikolari tal-gass u ta’ prodotti petroliferi. F’dan ir-rigward, ftehim ta’ gass trilaterali tat-30 ta’ Ottubru 2014, bil-medjazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, mal-Ukrajna u l-Federazzjoni Russa kien kisba kbira. B’mod parallel, kompliet l-integrazzjoni progressiva tas-suq tal-enerġija Ukrajna mas-suq tal-UE. Kien hemm żviluppi pożittivi oħrajn rigward miżuri u proġetti tal-infrastruttura tal-enerġija. Fl-20 ta’ Settembru 2014, tnieda l-Kuritur tal-Gass tan-Nofsinhar mill-Ażerbajġan lejn ix-Xlokk tal-Ewropa, biex jissupplixxi gass mill-Ażerbajġan lill-UE b'seħħ mill-2020. Fis-27 ta’ Awwissu 2014, saret l-inawgurazzjoni tal-interkonnettur tal-gass Iași-Ungheni bejn ir-Rumanija u r-Repubblika tal-Moldova. Il-ħidma fuq dan il-proġett jeħtieġ li tkompli, abbażi tal-appoġġ u l-kooperazzjoni mal-UE, l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFI) u r-Rumanija. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi ġirien fil-qasam tas-sikurezza nukleari kompliet tipproduċi riżultati tanġibbli. L-Ukrajna aġġornat il-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali tagħha għas-segwitu ta’ testijiet tal-istress imwettqa f’kooperazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea. Il-Kummissjoni rċeviet ukoll ir-rapport tat-test tal-istress tal-Armenja dwar l-impjant tal-enerġija nukleari ta’ Medzamor, bil-ħsieb li dan issirlu evalwazzjoni bejn il-pari. Dan huwa konformi mal-objettivi tal-UE f’dan il-qasam ta’ politika, li huma l-promozzjoni tal-ogħla standards ta’ sikurezza nukleari u l-kultura tas-sikurezza madwar id-dinja. Proġetti reġjonali bħal dawk biex tissaħħaħ l-interkonnessjoni tal-elettriku fil-Kawkasu tan-Nofsinhar huma utli sabiex tinħoloq aktar interkonnettività, inizjalment fil-viċinat u mbagħad bejn il-pajjiżi sħab u l-UE. Ir-rabta bejn il-Georgia u t-Turkija ġiet ikkompletata, filwaqt li t-tisħiħ tal-interkonnessjoni bejn il-Georgia u l-Armenja hija fil-fażi ta’ ppjanar. L-evalwazzjoni u t-taħriġ imwettaq fl-2014 abbażi tal-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar għall-Ewropa mmobilizzaw mijiet ta’ partijiet ikkonċernati minn Intrapriżi Żgħar u ta’ Daqs Medju (SMEs) fil-Viċinat tan-Nofsinhar. Dan għen lill-pajjiżi msieħba jallinjaw il-politiki tal-SME tagħhom mal-politiki tal-UE u biex tissaħħaħ l-integrazzjoni ekonomika. Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-ambjent ikkontribwiet biex titjieb il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini fil-pajjiżi sħab billi pprovdiet aċċess għal servizzi ambjentali bażiċi bħall-provvista tal-ilma, it-trattament tal-ilma tar-rimi u l-ġestjoni tal-iskart solidu. Il-kooperazzjoni ambjentali baqgħet għodda għall-awtonomizzazzjoni tas-soċjetà ċivili. L-iżvilupp ta’ Spazju Komuni għall-Għarfien u l-Innovazzjoni (Common Knowledge and Innovation Space - CKIS) kompla javvanza fl-2014, billi għaqqad flimkien lill-UE u lill-pajjiżi sħab permezz ta’ djalogu ta’ politika u kooperazzjoni dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni. Sa tmiem l-2014, l-Iżrael u r-Repubblika tal-Moldova kienu ffirmaw ftehimiet ta’ assoċjazzjoni mal-UE rigward “Orizzont 2020”, il-programm qafas tal-UE għar-Riċerka u l-Innovazzjoni. 2.4. Kuntatti bejn il-persuni, il-migrazzjoni u l-mobilità It-tisħiħ tal-mobilità f’ambjent sigur u mmaniġġjat sewwa u t-tisħiħ tad-dimensjoni umana permezz ta’ aktar kuntatti bejn il-persuni saru prinċipji gwida tal-PEV. Il-mobilità trawwem ir-rabtiet kummerċjali u t-tkabbir ekonomiku, tinkoraġġixxi l-iżviluppi kulturali u soċjali u tippromwovi d-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt. Il-flussi tal-passiġġieri u dawk migratorji bejn ir-reġjun tal-PEV u l-UE żdiedu b’mod konsistenti. Fl-2014, il-flussi dejjem jikbru tal-migrazzjoni legali lejn l-UE kienu joriġinaw l-aktar mill-Marokk u l-Ukrajna. Sabiex jistabbilixxu bażi solida ħalli t-tranżizzjoni u l-ekonomija jirnexxu, jeħtieġ li l-pajjiżi jinvestu fil-ġenerazzjonijiet futuri. L-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ edukazzjoni effiċjenti u bi prestazzjoni tajba hija għalhekk rilevanti ħafna għall-iżvilupp fuq terminu medju sa twil. B’mod ġenerali, il-kooperazzjoni tal-pajjiżi tal-viċinat mal-UE dwar l-edukazzjoni żdiedet u saħansitra kompliet mal-pajjiżi milquta minn kunflitti armati. Diversi proġetti Tempus, Erasmus Mundus u eTwinning ġew imnedija u implimentati. Bosta pajjiżi tal-PEV (l-Ażerbajġan, ir-Repubblika tal-Moldova, l-Ukrajna, l-Eġittu, il-Ġordan u t-Tuneżija) fl-2014 adottaw riformi biex tittejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni fil-livelli kollha. Xi pajjiżi stabbilixxew oqfsa ta’ politika jew strateġiji ffukati speċifikament fuq iż-żgħażagħ, eż. "Il-Programm tal-Istat għaż-Żgħażagħ 2016-20” tal-Ukrajna. Settur kulturali b'saħħtu jikkontribwixxi wkoll għal riformi politiċi u għall-iżvilupp soċjoekonomiku. Ċerti pajjiżi adottaw strateġija nazzjonali għall-kultura, bħalma hi l-Istrateġija tar-Repubblika tal-Moldova "Kultura 2020”. L-influss ta’ refuġjati mis-Sirja kompla jkun ta’ sfida għas-sistemi edukattivi fil-Ġordan u fil-Libanu. Kien hemm madwar 390 000 tifel u tifla Sirjani tal-età tal-iskola (5-17-il sena) fil-Libanu fost ir-rifuġjati Sirjani rreġistrati mill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (UNHCR) sal-aħħar tal-2014 kif ukoll madwar 10 000 rifuġjat Palestinjani mis-Sirja tal-età tal-iskola, li minnhom madwar 7 000 kienu rreġistrati fi skejjel tal-Aġenzija ta' Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti għar-refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qrib (UNRWA). Il-kooperazzjoni dwar il-migrazzjoni u l-mobilità kienet element ewlieni fir-relazzjonijiet tal-UE mal-pajjiżi sħab fl-2014. Is-Sħubijiet ta’ Mobilità kienu elementi ewlenin ta’ dawn id-diskussjonijiet. F’konformità mal-Approċċ Globali tal-UE dwar il-Migrazzjoni u l-Mobilità, dawn is-sħubijiet kellhom l-għan li jsaħħu l-kooperazzjoni f’dan il-qasam ta’ politika importanti. Fi tmiem l-2014, l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Georgia, il-Ġordan, ir-Repubblika tal-Moldova, il-Marokk u t-Tuneżija kienu ffirmaw sħubijiet ta’ mobilità mal-UE. Komplew in-negozjati mal-Belarussja dwar Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viżi u Ftehim ta’ Riammissjoni. F’Diċembru 2014 ġie varat id-Djalogu bejn l-UE u l-Libanu dwar il-Migrazzjoni, il-Mobilità u s-Sigurtà. Ma’ xi sħab tal-Lvant il-ħidma kkonċentrat fuq l-perspettiva tal-ħolqien ta’ reġimi mingħajr viża. Dawk iċ-ċittadini tal-Moldova li għandhom passaporti bijometriċi – wara li d-djalogu dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża ntemm b'suċċess – mit-28 ta’ April 2014 setgħu jivvjaġġaw mingħajr viża lejn iż-żona Schengen. Pajjiżi sħab oħra żiedu l-isforzi tagħhom biex jilħqu l-istess għan, b’mod partikolari l-Georgia, kif ukoll l-Ukrajna. Fil-viċinat tan-Nofsinhar, il-Marokk żgura l-integrazzjoni aħjar tal-migranti regolari. Il-gvernijiet tal-Marokk u tat-Tuneżija jinsabu wkoll fil-proċess li jadottaw qafas legali u istituzzjonali għal ażil u biex jiġġieldu kontra t-traffikar tal-bnedmin. F’Jannar 2015, l-UE u l-Marokk bdew in-negozjati dwar Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viżi u Ftehim ta’ Riammissjoni. L-UE hija lesta li tibda tali negozjati mat-Tuneżija fl-2015 wara l-adozzjoni tad-direttivi ta’ negozjar tagħha għaż-żewġ ftehimiet f’Diċembru 2014. Madankollu, il-flussi dejjem jikbru tal-migrazzjoni irregolari komplew isegwu xejra ġenerali primarjament relatata mal-iżviluppi politiċi fil-Viċinat tan-Nofsinhar mill-2011. Fl-2014, iktar minn 277 000 migrant irregolari daħlu fl-UE. It-traffikar tal-bnedmin żdied ukoll. It-telf terribbli tal-ħajjiet fil-baħar Mediterran matul l-2014 wera li l-formulazzjoni ta’ politika kkoordinata tal-UE mal-pajjiżi sħab tagħha fin-Nofsinhar u lil hinn minnu hija indispensabbli. Minħabba li l-pajjiżi sħab PEV huma l-aktar pajjiżi ta’ tranżitu għall-migrazzjoni irregolari, l-UE tinkludi "l-ġirien tal-ġirien” f’diskussjonijiet rilevanti, eż. l-awtoritajiet mill-Punent u l-Afrika Ċentrali fil-qafas tal-“Proċess ta’ Rabat”. Bl-istess mod, f’Novembru ġie varat proċess ta’ djalogu reġjonali ma’ pajjiżi tul ir-rotta migratorja tal-Afrika tal-Lvant (“il-Proċess ta’ Kartum”). Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar tal-UE ma għandhomx sistema legali u amministrattiva li hija komprensiva u sostenibbli biex jittrattaw din il-kwistjoni. Il-Libja, b’mod partikolari, kienet vulnerabbli ħafna għall-flussi tal-persuni li jfittxu l-ażil, tal-migrazzjoni irregolari u tat-traffikar tal-bnedmin b'riżultat tad-deterjorazzjoni tas-sitwazzjoni tas-sigurtà u l-kunflitt fil-pajjiż. L-għajnuna tal-UE lir-reġjun iffokat fuq it-tisħiħ tas-sistemi tal-ġustizzja kriminali tas-sħab fil-ġlieda tagħhom kontra l-kuntrabandu u t-traffikar permezz tal-bini tal-kapaċità għal kontrolli fil-fruntieri. Din l-assistenza kellha xi effetti pożittivi fil-Marokk, l-Alġerija, it-Tuneżija u l-Eġittu. Ingħatat assistenza tal-UE lill-Ġordan biex iwettaq stħarriġ dwar il-migrazzjoni, li kien ikopri wkoll il-kundizzjonijiet għar-refuġjati. Hemm pjanijiet fis-seħħ biex isir stħarriġ simili f’pajjiżi oħra fir-reġjun. 2.5. Kooperazzjoni finanzjarja L-Istrument Ewropew ta’ Viċinat (SEV) huwa l-mezz ewlieni għall-appoġġ tal-prijoritajiet politiċi tal-UE fil-viċinat. L-SEV għandu baġit ta’ EUR 15,4-il biljun għall-2014-20. L-SEV jipprovdi pakkett previdibbli fuq terminu twil biex jappoġġa l-prijoritajiet ta’ riforma miftiehma f’kull pajjiż. Dawk il-pajjiżi fejn qed jiġu introdotti riformi demokratiċi sostanzjali jistgħu jirċievu wkoll fondi addizzjonali taħt programm ġenerali sa 10 % tal-valur tal-SEV. Jingħata wkoll appoġġ sostanzjali għal inizjattivi reġjonali u transfruntiera permezz tal-SEV. It-taħlit ta’ finanzjament tal-UE mal-IFI għandu rwol dejjem akbar, permezz tal-Faċilità ta’ Investiment tal-Viċinat (FIV). L-FIV jappoġġa proġetti fl-oqsma tal-enerġija u l-interkonnessjonijiet tat-trasport, il-bidla fil-klima u l-ambjent u għall-SMEs. Tħejjiet Faċilità DCFTA biex jappoġġaw l-adattament u r-riorjentazzjoni ta’ negozji, sabiex jiżdied l-aċċess għall-benefiċċji previsti mill-ftehimiet. Permezz ta' din il-faċilità, l-UE għandha l-għan li timmobilizza EUR 150 miljun ta’ għotjiet mill-2015 sal-2017 permezz tal-FIV biex tiġġenera sa EUR 1,5 biljun f'investiment minn IFIs fit-tliet pajjiżi, jiġifieri l-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna. Il-finanzjament għas-soċjetà ċivili wkoll żdied sostanzjalment. L-UE kompliet tappoġġa lis-soċjetà ċivili permezz tal-Faċilità għas-Soċjetà Ċivili (FSĊ) li tkopri l-livell reġjonali u nazzjonali bil-għan li jissaħħaħ u jiġi promoss ir-rwol tas-soċjetà ċivili fil-proċessi relatati mar-riforma u l-bidla demokratika. Is-sitwazzjoni dinamika kurrenti fil-viċinat teħtieġ approċċ flessibbli għall-ippjanar u l-implimentazzjoni u l-UE użat il-flessibbiltà kollha disponibbli għaliha. L-UE mxiet b’veloċità u proċessi ta’ approvazzjoni rapidi bħal qatt qabel biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-kriżi fl-Ukrajna, billi għaqqdet appoġġ maġġuri tal-SEV, Assistenza Makrofinanzjarja u appoġġ tekniku mill-Grupp ta’ Appoġġ għall-Ukrajna. F'Diċembru 2014 inħoloq Fond Fiduċjarju Reġjonali tal-UE sabiex jipprovdi rispons koerenti u msaħħaħ ta' għajnuna għall-kriżi Sirjana fuq skala reġjonali. Il-Fond Fiduċjarju se jiffoka fuq ħtiġijiet ta’ prijorità kurrenti u jista' wkoll jiġi adattat għall-ħtiġijiet ta’ rikostruzzjoni f’xenarju futur ta’ wara l-kunflitt. Madankollu l-SEV mhuwiex xieraq jew suffiċjenti għall-bżonnijiet kollha, speċjalment fejn rispons għal kriżi jkun jeħtieġ finanzjament addizzjonali sostanzjali fi żmien qasir. Il-finanzjament tal-SEV għalhekk huwa kkomplementati b'appoġġ minn strumenti oħra, bħalma huma l-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP), il-finanzjament mill-għajnuna umanitarja l-UE (ECHO) jew l-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR). Jista' jkun hemm bżonn li jiġu mmobilizzati fondi addizzjonali, permezz ta’ dawn jew strumenti oħra, kif meħtieġ minn din is-sitwazzjoni li qed tevolvi fir-reġjun — ir-rispons fis-Sirja u l-Ukrajna huwa eżempju ta’ dan. 2.6. Il-PEV lil hinn mill-kooperazzjoni bilaterali Bosta mill-isfidi ta’ sigurtà, ekonomiċi u soċjali fil-Viċinat huma marbutin direttament mal-livelli baxxi ta’ integrazzjoni reġjonali. Il-kooperazzjoni reġjonali hija essenzjali biex jiġu indirizzati sfidi komuni kumplessi bħalma huma l-migrazzjoni irregolari, it-terroriżmu u t-traffikar tal-armi, jew tniġġis transfruntiera, li jirrikjedu rispons koordinat. Għalhekk it-tisħiħ tal-kooperazzjoni reġjonali fir-reġjun għadu prijorità fuq l-aġenda tal-PEV. Dan japplika kemm għad-dimensjoni tal-Lvant tal-PEV, kif inkorporat mis-Sħubija tal-Lvant (Eastern Partnership - EaP), u d-dimensjoni tan-Nofsinhar kif imwettqa permezz tas-sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità Kondiviża kif ukoll fil-kuntest tal-Unjoni għall-Mediterran (UgħM). Il-klima politika globali fil-Viċinat tan-Nofsinhar baqgħet mimlija tensjoni, u kellha impatt fuq il-possibbiltajiet għal kooperazzjoni reġjonali. Filwaqt li fil-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar komplew jiżviluppaw ir-relazzjonijiet bilaterali tagħhom mal-UE, ir-reġjun bħala tali baqa' wieħed l-inqas integrat fid-dinja. Partijiet minnu komplew jesperjenzaw kriżijiet politiċi, ekonomiċi u umanitarji kbar, flimkien ma’ kunflitti armati u deterjorament sinifikanti fis-sitwazzjoni tas-sigurtà. F’ċirkustanzi bħal dawn kien diffiċli li jiġu implimentati r-riformi u l-integrazzjoni reġjonali. Sabiex tindirizza l-effetti sekondarji potenzjali tal-kunflitt Sirjan u l-fenomenu assoċjat tal-ġellieda barranin, l-UE intensifikat il-kooperazzjoni tagħha mas-sħab tan-Nofsinhar fil-ġlieda kontra t-terroriżmu. F'Marzu 2014 ingħata bidu għal proġett dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu mas-sħab Għarbin iffinanzjat mill-PEV, implimentat mill-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC) u d-Direttorat Eżekuttiv tal-Kumitat tan-NU għal Kontra t-Terroriżmu (l-UNCTED), bil-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri. L-UE u l-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar komplew jindirizzaw il-ħtieġa kritika għal integrazzjoni aktar mill-qrib. Is-sħab kienu ħerqana biex jieħdu sehem f’attivitajiet reġjonali mal-UE, speċjalment permezz tal-Unjoni għall-Mediterran (UgħM) u l-Lega Għarbija. L-isforzi għal aktar kooperazzjoni tal-UE mal-pajjiżi tal-Magreb u mal-Organizzazzjoni tal-Kooperazzjoni Iżlamika (OIC) komplew. Rigward is-Sħubija tal-Lvant, sar progress sinifikanti fl-involviment tal-pajjiżi sħab rilevanti permezz tal-AA/DCFTAs, li jinvolvu aġendi ambizzjużi ta’ riforma f’oqsma politiċi, ekonomiċi u soċjali. L-erba’ pjattaformi tematiċi tas-Sħubija tal-Lvant komplew jiltaqgħu darbtejn fis-sena biex jagħmlu rieżami u jiddiskutu l-passi li jmiss fid-djalogu ta' politika bejn l-UE u l-pajjiżi tal-EaP. Is-Summit tas-Sħubija tal-Lvant hu mistenni li fl-2015 jagħmel rieżami tal-implimentazzjoni tal-impenji miftiehma u l-progress miksub. Fl-2014, fl-isfond tal-kriżi tal-Ukrajna, l-UE tat bidu għal programmi ta’ appoġġ bħal qatt qabel biex tgħin tistabbilizza s-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tal-Ukrajna, tassisti t-tranżizzjoni, tinkoraġġixxi riformi politiċi u ekonomiċi u tappoġġa l-iżvilupp inklużiv. Ingħata sostenn ukoll intensifikat f’għadd ta’ modi għar-Repubblika tal-Moldova u l-Georgia, fid-dawl tal-pressjonijiet li jkunu ġew soġġetti għalih b’riżultat tad-deċiżjoni tagħhom li jiffirmaw il-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni. 3. Konklużjoni Il-President Juncker għamel rieżami tal-PEV prijorità għall-ewwel sena tal-mandat tiegħu. Id-Dokument ta' Diskussjoni Konġunt "Lejn Politika Ewropea tal-Viċinat Ġdida” adottat fl-4 ta’ Marzu 2015 jispjega l-mistoqsijiet u l-kwistjonijiet ewlenin li l-UE u l-pajjiżi sħab tagħha qed jiffaċċjaw bħalissa. Il-partijiet interessati huma mistiedna jirreaġixxu għal dan id-Dokument, li jniedi proċedura ta’ konsultazzjoni dettaljata dwar il-PEV. Ir-riżultati ta’ din il-konsultazzjoni se jitħabbru fil-ħarifa tal-2015, permezz tal-adozzjoni ta’ Komunikazzjoni Konġunta dwar PEV imġedda. [1] Din id-deżinjazzjoni ma tiġix interpretata bħala rikonoxximent ta’ Stat tal-Palestina u hija mingħajr ħsara għall-pożizzjonijiet individwali tal-Istati Membri fuq din il-kwistjoni. [2] Mhux missjoni tal-PSDK. [3] Id-deterjorament tas-sitwazzjoni politika u tas-sigurtà fil-Libja f’Lulju 2014 kien jeħtieġ rilokazzjoni temporanja tal-missjoni lejn Tuneż. Id-direzzjoni futura tal-missjoni hija s-suġġett ta’ rieżami strateġiku li għandu jiġi kkunsidrat fi żmien qasir mill-Istati Membri tal-UE. [4] L-Istqarrija Ministerjali tal-5 ta’ Diċembru 2014 rigward in-Negozjati dwar il-Proċess ta’ Riżoluzzjoni Transnistrijan fil-format “5 + 2”. [5] Fi Frar 2015, ġiet adottata l-Komunikazzjoni Konġunta dwar it-theddida tas-Sirja/l-Iraq u d-Da’esh. Din tipproponi strateġija b’reazzjoni għall-kriżi u tinkludi taħlita ta’ miżuri politiċi u prattiċi inkluż impenn diplomatiku, programmi kontra r-radikalizzazzjoni, il-ġlieda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu u kontrolli aħjar fil-fruntieri.