Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Proposta għal Rapport Konġunt dwar il-Protezzjoni Soċjali u l-Inklużjoni Soċjali 2007 /* KUMM/2007/0013 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 19.1.2007 KUMM(2007) 13 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Proposta g ħal Rapport Konġunt dwar il-Protezzjoni Soċjali u l-Inklużjoni Soċjali 2007 IL-MESSAĠĠI EWLENIN Għall-ewwel darba l-Istati Membri ssottomettew Rapporti Nazzjonali integrati dwar strateġiji għall-inklużjoni soċjali, għall-pensjonijiet, għall-kura tas-saħħa u għall-kura fit-tul[1]. Għamlu dan fl-isfond ta’ tixjiħ demografiku u globalizzazzjoni intensifikata. Kollha jiffaċċjaw sfidi kontinwi ta’ esklużjoni u inugwaljanza u ta’ ħtieġa li jiġu modernizzati s-sistemi tal-protezzjoni soċjali. Il-punti tal-bidu huma differenti minn Stat Membru għall-ieħor u joħorġu b’mod ċar dawn il-messaġġi ewlenin mill-analiżi tar-rapporti tagħhom: - L-Istati Membri rrispondew għall-isfida mill-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa ta’ l-2006 biex jitnaqqas il-faqar tat-tfal, b’impenji ċari biex jinkiser iċ-ċiklu tad-deprivazzjoni. Dan jikkontribwixxi għal koeżjoni soċjali aktar b’saħħitha u aktar sostenibbli. Sabiex jiġi żgurat l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ ta’ kwalità għal kulħadd, huwa vitali li jkun hemm fokus speċjalment fuq iż-żmien ta` qabel l-iskola u t-tluq kmieni mill-iskola. Is-sitwazzjoni ta’ l-immigranti u l-minoritajiet etniċi għandha bżonn ta’ attenzjoni speċjali. - L-inklużjoni attiva toħroġ bħala mezz b’saħħtu biex tingħata spinta lill-integrazzjoni soċjali u tas-suq tax-xogħol ta’ dawk li huma l-aktar żvantaġġjati. Il-kondizzjonalità akbar fl-aċċess għall-benefiċċji hija komponent ewlieni, iżda dan m’għandux jimbotta lil dawk li ma jistgħux jaħdmu aktar lejn l-esklużjoni soċjali. Filwaqt li l-parti l-kbira ta’ l-Istati Membri jippromwovu strateġija bilanċjata li tgħaqqad l-appoġġ personalizzat fis-suq tax-xogħol u l-aċċessibbiltà għal servizzi soċjali ta’ kwalità għolja, trid tingħata aktar attenzjoni biex jiġu żgurati livelli xierqa ta’ dħul minimu. - Fl-ewwel pjanijiet Ewropej tagħhom dwar il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul, l-Istati Membri jidentifikaw bħala priorità l-bżonn li: jiġi żgurat l-aċċess indaqs għal kulħadd; jitnaqqsu l-inugwaljanzi tas-saħħa fir-riżultati; tiġi garantita kura sikura u ta’ kwalità għolja; u li tkun ġestita l-introduzzjoni ta’ teknoloġija ġdida għas-saħħa u l-ħajja indipendenti. L-użu aktar razzjonali tar-riżorsi huwa fattur essenzjali biex is-sistemi tal-kura tas-saħħa jsiru sostenibbli u tinżamm il-kwalità għolja. Iżda xi pajjiżi jista’ jkollhom bżonn jespandu r-riżorsi finanzjarji u umani biex jiżguraw kopertura xierqa tal-popolazzjoni kollha. Il-koordinazzjoni mtejba, il-promozzjoni ta’ stili tal-ħajja b’saħħithom u l-prevenzjoni jistgħu jkunu strateġiji vantaġġjużi għal kulħadd, li jikkontribwixxu kemm għal stat ta’ saħħa mtejba kif ukoll għal tnaqqis fit-tkabbir fl-infiq. - Fil-parti l-kbira ta’ l-Istati Membri, il-kura fit-tul għandha bżonn titwessa’ u titqiegħed fuq bażi finanzjarja soda. Il-koordinazzjoni aħjar bejn il-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali, l-appoġġ għal min jagħti l-kura b’mod informali u l-esplojtazzjoni tat-teknoloġija ġdida jistgħu jgħinu lill-persuni jibqgħu kemm jista’ jkun fid-dar tagħhom stess. - Ħafna pajjiżi qed jadattaw is-sistemi tal-pensjonijiet għal żjidiet fl-aspettattivi tal-ħajja u biex joħolqu relazzjoni trasparenti bejn il-kontribuzzjonijiet u l-benefiċċji.. In-nies aktar anzjani spiss jiffaċċjaw riskju akbar ta’ faqar mill-popolazzjoni ġenerali. Ir-riformi għadhom l-għan li jiksbu sistemi xierqa u sostenibbli tal-pensjonijiet. It-tixjiħ ifisser li l-adegwatezza tal-pensjonijiet tiddependi dejjem fuq li jaħdmu aktar nies – u jaħdmu għal aktar żmien. Għalhekk huwa vitali li l-ħaddiema aktar anzjani b’mod partikolari għandhom l-opportunità jagħmlu dan. L-effetti tar-riformi fuq l-adegwatezza għandhom bżonn monitoraġġ bir-reqqa. - Minkejja r-riformi kurrenti, it-tixjiħ se jżid l-infiq fuq il-pensjonijiet, is-saħħa u l-kura fit-tul b’erba’ punti perċentwali tal-PGD sa l-2050. Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi għadha tinsab fir-riskju. Rapport reċenti tal-Kummissjoni[2] wera li sitt Stati Membri jiffaċċjaw riskju għoli, għaxra jiffaċċjaw riskju medju u disa’ jiffaċċjaw riskju baxx. Li Stat ilaħħaq ma’ dan huwa sfida politika ewlenija u jeħtieġ strateġija fuq tliet punti biex jitnaqqas id-dejn pubbliku, jiżdiedu l-impjiegi u jiġu riformati s-sistemi tal-ħarsien soċjali. Ir-rapport dwar is-sostenibbiltà jqis ukoll ir-riskju ta’ pensjonijiet mhux xierqa li jistgħu jirriżultaw fi pressjoni mhux prevista għal żjiediet ad hoc ta’ pensjonijiet jew talba akbar għall-benefiċċji pubbliċi. Għalhekk il-kwistjonijiet ta’ adegwatezza tal-pensjonijiet, is-sostenibbiltà u l-modernizzazzjoni għandhom bżonn jitqiesu flimkien. - L-Istati Membri qed jieħdu aktar kont ta’ rabtiet bejn il-politika soċjali, ekonomika u ta’ l-impjiegi fuq livell nazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ riformi tal-pensjonijiet li jnaqqsu l-aċċess għal skemi ta’ rtirar kmieni u jżidu l-inċentivi u l-opportunitajiet biex wieħed jaħdem għal aktar żmien, li jirriżultaw f’rati akbar ta’ impjiegi ta’ ħaddiema ta’ età akbar. Li jsir xogħol fuq din l-interazzjoni fl-implimentazzjoni tal-Programmi tar-Riforma Nazzjonali għat-tkabbir u l-impjiegi[3] u fuq l-istateġiji tal-ħarsien soċjali u l-inklużjoni soċjali jgħinu biex jinkisbu r-riżultati. - Il-governanza ta’ l-UE u l-politiki nazzjonali soċjali qed jissaħħu. Il-partijiet interessati, inklużi l-persuni affettwati direttament, huma dejjem aktar involuti fil-preparazzjoni tar-riformi soċjali. Iżda l-kwalità ta’ l-involviment tista’ tittejjeb. Ir-rwol tal-partijiet interessati għandu jkun estiż għall-implimentazzjoni u t-tkomplija. L-interazzjoni għandha tkun imsaħħa bejn il-livelli tal-politika nazzjonali u dik ta’ l-UE u l-livelli reġjonali u lokali – fejn l-aktar issir l-implimentazzjoni. Fil-partijiet kollha tal-kooperazzjoni Ewropea hemm bosta skop għat-tagħlim reċiproku. 1. DAĦLA Il-Metodu Miftuħ tal-Koordinazzjoni (OMC - Open Method of Coordination ) integrat introdott fl-2006[4] qed isaħħaħ il-kapaċità ta’ l-UE li tappoġġja lill-Istati Membri fl-isforzi tagħħom għal koeżjoni soċjali akbar fl-Ewropa. Dan qed jibda joħloq aktar impatt tanġibbli, li jagħmel ir-relazzjoni ta’ l-UE mal-valuri soċjali aktar viżibbli għaċ-ċittadini Ewropej. L-OMC qed jgħin biex japprofondixxi t-tagħlim reċiproku u jkabbar l-involviment tal-partijiet interessati fuq il-livell nazzjonali u dak Ewropew. Huwa żied il-konxjetà tan-natura multi-dimensjonali ta’ l-esklużjoni u tal-faqar u fassal strateġija konġunta għar-riformi tal-ħarsien soċjali bbażati fuq il-prinċipji ta’ l-aċċessibilità, l-adegwatezza, il-kwalità, il-modernizzazzjoni u s-sostenibbiltà. Għall-ewwel darba, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul huma indirizzati b’mod li juri li dawn l-oqsma huma tassew xierqa għal skambju politiku. Ir-rapporti nazzjonali jfissru kif il-konsiderazzjoni konġunta ta’ l-għanijiet kollha ttejjeb l-effettività politika u l-kwalità ta’ l-infiq pubbliku. Il-metodi l-ġodda ta' ħidma ta' l-OMC bdew jipproduċu r-riżultati, għalkemm hemm bżonn ta' aktar sforzi fuq livelli ta' UE u nazzjonali sabiex isir użu sħiħ tal-potenzjali tagħhom. 2. KWISTJONIJIET LI JAPPLIKAW ĠENERALMENT GĦALL-POLITIKI DWAR IL-ĦARSIEN SOĊJALI U L-INKLUŻJONI SOĊJALI Koeżjoni soċjali akbar L-iżviluppi reċenti huma inkoraġġjanti: ir-riformi saru jew qed isiru fi kważi l-Istati Membri kollha sabiex is-sistemi jkunu aktar sostenibbli fiskalment u soċjalment, u aktar responsivi għall-bżonnijiet li qed jevolvu tan-nies. Hemm konverġenza qawwija lejn l-inklużjoni attiva, filwaqt li huwa rikonoxxut li għandu jiġi appoġjat id-dritt tal-persuni li jkollhom rwol attiv fis-soċjetà. Dwar ir-riforma tal-pensjonijiet, hemm rieda li jsir progress kemm dwar l-adegwatezza kif ukoll dwar is-sostenibbiltà. It-titjib ta’ l-aċċessibilità, tal-kwalità u tas-sostenibbiltà joħroġ bħala l-għan ċentrali tal-kura tas-saħħa u l-istrateġiji tal-kura tas-saħħa u tal-kura fit-tul. Kif huwa rifless fl-għanijiet ta’ l-OMC, il-promozzjoni ta’ l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa hija element essenzjali biex dawn il-kwistjonijiet jiġu indirizzati. B’mod ġenerali, l-Istati Membri qed jinkorporaw it-tħassib dwar is-sessi b’mod aktar effettiv u d-data spiss hija mqassma skond is-sess. Xi wħud huma pijunieri fl-applikazzjoni tat- mainstreaming tas-sessi b’mod sistematiku. Iżda għad hemm spazju konsiderevoli biex jiġi żgurat li l-miżuri ta’ politika huma informati aħjar minn konsiderazzjonijiet dwar is-sessi fit-tliet oqsma ta’ kooperazzjoni. L-interazzjoni ma’ l-impjiegi u t-tkabbir L-Istati Membri jirrikonoxxu b’mod aktar ċar li r-riformi ekonomiċi u dawk fis-suq tax-xogħol għandhom jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u l-politika soċjali għandha tappoġġja t-tkabbir ekonomiku u ta’ l-impjiegi. Il-politika ta’ l-inklużjoni attiva tista’ żżid il-provvediment tax-xogħol u ssaħħaħ il-koeżjoni tas-soċjetà. Iż-żjieda fil-benessri tat-tfal tgħin lil aktar nies jiżviluppaw il-potenzjal sħiħ tagħhom u jikkontribwixxu b’mod aktar sħiħ għas-soċjetà u għall-ekonomija. Ir-riformi kurrenti tal-pensjonijiet u tal-kura tas-saħħa għandhom effett ċar kemm fuq is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi kif ukoll fuq l-imġieba fis-suq tax-xogħol. L-azzjoni dwar il-kura tas-saħħa ttejjeb il-kwalità tal-ħajja u l-produttività u tgħin biex tinżamm is-sostenibbiltà finanzjarja. Madankollu l-Istati Membri jagħrfu li t-tkabbir ekonomiku b’saħħtu u l-ħolqien ta’ l-impjiegi ma jwasslux awtomatikament għal tnaqqis fl-inugwaljanzi fid-dħul, faqar waqt ix-xogħol jew disparitajiet reġjonali. Xi Programmi tar-Riforma Nazzjonali juru wkoll impenn akbar lejn dawk l-aktar żvantaġġjati fis-soċjetà billi, per eżempju, jindirizzaw is-segmentazzjoni u l-prekarjetà tas-suq tax-xogħol, u jgħinu lill-familji foqra jibbenefikaw aktar mit-tkabbir fl-impjiegi. Il-miżuri biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi huma akkumpanjati minn dispożizzjonijiet biex jitħarsu l-gruppi vulnerabbli. Hija meħtieġa interazzjoni msaħħa u aktar viżibbli f'dan il-qasam fuq il-livell Ewropew u dak nazzjonali. Il-governanza Is-soċjetà ċivili u l-isħab soċjali huma dejjem aktar involuti fil-preparazzjoni ta’ l-istrateġiji nazzjonali u l-modernizzazzjoni tal-ħarsien soċjali. Ir-riformi fil-pensjoni jżidu t-trasparenza u l-fehim ta’ l-individwi dwar il-pożizzjoni tagħhom stess. Iżda għad hemm lok biex titjieb aktar il-kwalità ta’ l-involviment, mhux l-inqas fil-fażijiet ta’ l-implimentazzjoni u t-tkomplija. Il-koordinazzjoni bejn il-livell Ewropew, dak nazzjonali, dak reġjonali u dak lokali għandha bżonn tiżdied. L-importanza tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni effettivi issa hija ġeneralment magħrufa, iżda jingħataw ftit dettalji dwar l-arranġamenti preċiżi maħsuba. Hemm xi żjieda fl-użu ta’ l-indikaturi u l-miri, u l-istrateġiji nazzjonali jallokaw dejjem aktar riżorsi u responsabbiltà għall-miżuri mfassla għall-miri u l-għanijiet, iżda dan xorta ma jsirx b’mod sistematiku. Hemm koordinazzjoni aħjar bejn l-implimentazzjoni tal-politika ta’ l-inklużjoni soċjali u tal-kura tas-saħħa u l-użu tal-Fondi Strutturali, b’mod notevoli l-Fond Soċjali Ewropew, iżda l-viżibilità tagħha tista’ titjieb. 3. SFIDI EWLENIN FIT-TIPI DIFFERENTI TA’ XOGĦOL TA’ L-OMC 3.1 Il-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni Ir-Rapporti ta’ l-Istati Membri huma aktar strateġiċi mis-snin ta’qabel, u jiffokaw fuq ġabra aktar limitata ta’ prioritajiet. Iżda jkomplu jagħrfu n-natura multidimensjonali ta’ l-esklużjoni, filwaqt li jaffrontaw il-kwistjonijiet ta’ priorità minn bosta perspettivi. Inkissru t-trażmizzjoni tal-faqar minn ġenerazzjoni għall-oħra It-tfal għandhom riskju aktar għoli mill-medja ta’ faqar fil-parti l-kbira ta’ l-Istati Membri. F’xi wħud, kważi tifel minn kull tlieta jinsab fir-riskju. Jiżdied ir-riskju jekk dawn jgħixu fi djar b’ġenitur wieħed jew mingħajr impjiegi. Dan jhedded il-koeżjoni soċjali u l-iżvilupp sostenibbli. It-tfal deprivati għandhom probabbiltà inqas minn sħabhom li jmorru tajjeb fl-iskola, li jibqgħu barra mis-sistema tal-ġustizzja kriminali, igawdu saħħa tajba, u jintegraw fis-suq tax-xogħol u fis-soċjetà. Il-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2006 talab lill-Istati Membri “jieħdu l-passi meħtieġa sabiex inaqqsu malajr u b’mod sinjifikanti l-faqar tat-tfal, filwaqt li jagħtu lit-tfal kollha opportunitajiet indaqs, irrispettivament mill-isfond soċjali tagħhom”. Il-maġġoranza l-kbira ta’ l-Istati Membri taw priorità lill-bżonn li tiġi żviluppata strateġija integrata lejn il-prevenzjoni u l-indirizzar tal-faqar u l-esklużjoni fost it-tfal. L-Istati Membri jħarsu lejn il-kwistjoni b’taħlita ta’ politiki li jindirizzaw angoli differenti tal-problemi: li jiżdied id-dħul tal-familja; li jitjieb l-aċċess għas-servizzi, inklużi djar deċenti; jew il-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal. L-Istati Membri għandhom tendenza li jimmiraw lejn it-tfal u l-familji l-aktar żvantaġġjati fl-ambitu ta’ strateġija universali aktar wiesgħa. Żewġ aspetti huma l-aktar evidenti: l-opportunitajiet indaqs fir-rigward ta’ l-edukazzjoni, inkluża dik ta’ qabel l-iskola u l-edukazzjoni ta' l-adulti u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tal-ġenituri fis-suq tax-xogħol. Ir-rikonċiljazzjoni tax-xogħol mal-ħajja tal-familja qed tiġi faċilitata permezz ta’ aċċess aħjar għall-kura tat-tfal ta’ kwalità tajba u arranġamenti flessibbli tax-xogħol. Dan iqajjem ukoll il-kwistjoni tal-promozzjoni ta’ taqsim aktar indaqs tax-xogħol domestiku u tar-responsabbiltajiet tal-kura. Bħala medja, 15% ta’ l-istudenti jitilqu mill-iskola kmieni, iżda f’xi pajjiżi huma affettwati aktar minn terz taż-żgħażagħ. Il-ħidma fuq it-tluq kmieni mill-iskola u t-tisħiħ tal-kwalifiki taż-żgħażagħ tnaqqas ir-riskju ta’ l-eskużjoni soċjali u u ttejjeb il-prospetti fis-suq tax-xogħol. Xi Stati Membri waqqfu miri speċifiċi u qed jintroduċu miżuri preventivi (l-edukazzjoni ta’ qabel il-primarja, il-gwida u l-għoti ta’ pariri, tutelaġġ, sussidji) u azzjonijiet kontemporanji (eż., skejjel li jagħtu opportunità oħra). L-iżvilupp ta’ dawn fi strateġiji komprensivi jgħin biex jinkisbu riżultati sinjifikanti. Fl-Istati Membri kollha, il-qgħad fost iż-żgħażagħ, speċjalment fost il-persuni li għandhom oriġini fost l-immigranti, huwa darbtejn daqs ir-rata ġenerali (18.7% għall-UE-25 fl-2004). Iż-żgħażagħ spiss isibu ruħhom f’ċirku vizzjuż ta’ “paga baxxa – mingħajr paga”. Ħafna Stati Membri qed jespandu l-apprendistati, jipprovdu appoġġ individwalizzat jew alternattivi attivi wara perjodi qosra ta’ qgħad, u jiffokaw fuq żoni soċjalment deprivati jew itejbu l-aċċess għall-miżuri prinċipali. Il-promozzjoni ta’ l-inklużjoni attiva L-impjiegi ta’ kwalità huma soluzzjoni sostenibbli għall-faqar u l-esklużjoni soċjali, isaħħu l-prospetti għall-impjiegi futuri, u għall-kapital uman u dak soċjali. Il-kondizzjonijiet tax-xogħol tajbin għas-saħħa u xierqa jippermettu li aktar persuni jaħdmu u jdumu aktar fl-impjiegi tagħhom. L-Istati Membri qed jiffokaw dejjem aktar fuq “l-inklużjoni attiva”[5] biex isaħħu l-integrazzjoni soċjali. Hemm tendenza ċara lejn li l-benefiċċji jkun aktar strettament kondizzjonati fuq id-disponibbiltà attiva għax-xogħol u fuq it-titjib tal-benefiċċji permezz ta’ riforma tat-taxxi u tal-benefiċċji. Xi Stati Membri juru kif il-kondizzjonalità jista’ jirnexxielha tkun kombinata mat-tnaqqis gradwali tal-benefiċċji meta wieħed jerġa’ jidħol fis-suq tax-xogħol u mal-krediti tat-taxxa għall-impjiegi b’paga baxxa sabiex ikun possibbli għall-persuni żvantaġġjati jieħdu sehem fis-suq tax-xogħol. Il-politika attiva rinforzata dwar is-suq tax-xogħol, l-opportunitajiet biex jiżdied l-għarfien, inkluż l-IT, l-isforzi biex jiġi indirizzat l-iżvantaġġ edukattiv u l-għoti xieraq ta’ pariri huma wkoll elementi vitali f’taħlita bilanċjata ta’ politika għall-inklużjoni attiva. B’mod importanti, sabiex jiġi żgurat li l-kondizzjonalità msaħħa ma ddgħajjifx l-appoġġ għal dawk li ma jistgħux jaħdmu, xi Stati Membri bdew itejbu l-kopertura tal-benefiċċji. Iżda f’bosta strateġiji l-bżonn li jkunu żgurati livelli minimi ta’ dħul xierqa ma jingħatax biżżejjed attenzjoni. It-tkabbir ekonomiku u dak ta’ l-impjiegi minnu stess ma jimpjegax lin-nies li huma l-aktar ’il bogħod mis-suq tax-xogħol. Xi Stati Membri implimentaw politika ta’ l-appoġġ fuq ix-xogħol stess għaż-żamma ta’ l-impjiegi u l-avvanzi, taħriġ fuq ix-xogħol stess u żjieda fil-paga minima biex jiġi żgurat li x-xogħol jitħallas. L-ekonomija soċjali hija għajn ewlieni ta’ l-impjiegi, inkluż għal persuni bi kwalifiki baxxi jew li għandhom kapaċitajiet imnaqqas għax-xogħol, u tipprovdi servizzi soċjali mhux milħuqa mill-ekonomija tas-suq. Il-miżuri kontra d-diskriminazzjoni, l-azzjoni biex jingħelbu l-esklużjoni finanzjarja u d-dejn żejjed, il-promozzjoni ta’ l-intrapriża u l-adattabilità, il-liġi dwar ix-xogħol flimkien mad-djalogu soċjali u ż-żjieda fil-konxjetà tal-benefiċċji ta’ l-inklużjoni fis-suq tax-xogħol huma wkoll elementi kruċjali. L-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol spiss jeħtieġ li jiġi abbinat ma’ firxa ta’ servizzi oħrajn. Xi Stati Membri qed jiżviluppaw strateġija aktar strutturali għall- esklużjoni mid-djar u nuqqas ta’ djar, u jħarsu lejn il-prevenzjoni u l-kwalità tad-djar milli l-aktar l-irqad fit-toroq. Ir-rikonċiljazzjoni tal-ħtieġa li jiġi żgurat l-aċċess universali għas-servizzi ta’ kwalità flimkien mal-limitazzjonijiet ta’ l-infiq se tkun sfida ewlenija. Il-Kunsill Ewropew identifika lill-persuni b’diżabilità bħala kategorija ta’ priorità għal parteċipazzjoni akbar fis-suq tax-xogħol. Xi Stati Membri qed jiffaċilitaw l-aċċess tal- persuni b’diżabilità fiżika għas-suq tax-xogħol, filwaqt li oħrajn qed jindirizzaw il-kwistjoni ta’ l-inklużjoni b’mod aktar wiesa’: il- mainstreaming tal-politika, il-ħajja indipendenti, u aċċess aħjar għal servizzi soċjali ta’ kwalità. Iżda tiġi ddedikata inqas attenzjoni għall-mard mentali u d-diżabilità. Bosta Stati Membri qed jadottaw strateġija aktar olistika lejn l-integrazzjoni tal-migranti u ta’ l-inklużjoni soċjali tal- minoritajiet etniċi, identifikati wkoll bħala kategoriji ta’ priorità. Dan jinvolvi li jiġu indirizzati l-iżvantaġġi edukazzjonali u l-iżvilupp ta’ l-għarfien tal-lingwi, iżda wkoll li jkun hemm ġlieda kontra d-diskriminazzjoni u lit kun promossa l-parteċipazzjoni fil-ħajja ċivika b’mod aktar wiesa’. It-tisħiħ ta’ l-inklużjoni soċjali tal-persuni żvantaġġjati bl-għan ta’ l-integrazzjoni sostenibbli tagħhom fl-impjieg issa hija priorità speċifika ta’ l-ESF. L-azzjonijiet jistgħu jiġu sostnuti taħt il-prioritajiet kollha ta’ l-ESF għall-2007-2013 u l-pjanijiet tassew jagħtu viżibilità aħjar lill-Fondi Strutturali. L-ERDF jikkontribwixxi għat-titjib ta’ l-infrastruttura relatata ma’ l-inklużjoni soċjali u l-ġlieda kontra d-deprivazzjoni urbana. 3.2 Il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul F’din l-ewwel sena ta’ koordinazzjoni, ir-rapporti jindikaw differenzi kbar fir-riżultati tas-saħħa fost u ġewwa l-Istati Membri. L-aspettattivi tal-ħajja tvarja bejn il-pajjiżi minn 65.7 sa 77.9 sena għall-irġiel u minn 75.9 sa 82.5 għan-nisa. Jistgħu jinsabu wkoll diverġenzi sinjifikanti skond l-istat soċjo-ekonomiku f’ħafna pajjiżi. Dawn ir-riżultati huma affettwati minn bosta fatturi, inklużi l-kondizzjonijiet ta’ l-għajxien u tax-xogħol. L-Istati Membri qed jipprovaw inaqqsu dawn id-differenzi billi jtejbu l-prevenzjoni u l-edukazzjoni tas-saħħa kif ukoll l-aċċess għall-kura tas-saħħa. L-aċċess (mhux indaqs) għall-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul Il-pajjiżi kollha għandhom impenn qawwi li jiżguraw l-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul xierqa. Iżda, dan mhux dejjem ifisser aċċess universali u għad fadal inekwitajiet sinjifikanti . Il-ħlas mill-but żdied b’mod konsistenti minħabba l-esklużjoni ta’ xi tipi ta’ kura mill-pakkett tal-benefiċċji u minħabba żjidiet fil-ħlas konġunt biex jiżdied id-dħul u jitnaqqas il-konsum eċċessiv. Biex ikunu evitati l-ostakoli għall-aċċess għall-gruppi l-aktar vulnerabbli l-Istati Membri jintroduċu eżenzjonijiet, ħlasijiet minn qabel u limiti ta’ nfiq. Id-distribuzzjoni tal-kura xi kultant ma tkunx indaqs. Id-disparitajiet reġjonali fil-provvista jirriżultaw mhux biss mill-ġeografija iżda wkoll minn karatteristiċi istituzzjonali. Filwaqt li ppermettiet lis-servizzi jadattaw ruħhom għaċ-ċirkostanzi lokali, id-deċentralizzazzjoni wasslet ukoll għal kopertura u prattika differenti tat-trattament. Il-kapaċità tal-fondi tista’ wkoll tkun differenti minn reġjun għall-ieħor. Il-fondi strutturali ta’ l-UE jsostnu titjib fl-infrastruttura tas-saħħa biex jitnaqqsu dawn id-differenzi. Hemm ħtieġa li jiġu żviluppati sistemi ta’ kura fit-tul biex tintlaħaq it-talba dejjem akbar. Il-provvista kurrenti spiss tkun insuffiċjenti, u tirriżulta fi spejjeż personali għoljin u żmien twil ta’ stennija. L-istruttura li qed tinbidel tal-familji, il-mobilità ġeografika akbar u l-parteċipazzjoni akbar tal-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol jeħtieġu kura aktar formalizzata għall-anzjani u għall-persuni b’diżabilità. Hemm kunsens dwar l-għotja ta’ priorità għas-servizzi tal-kura fid-dar u għall-introduzzjoni ta’ teknoloġija ġdida (eż., sistemi ta’ għajxien indipendenti) li jistgħu jgħinu lill-persuni jgħixu fid-dar tagħhom għall-aktar żmien possibbli. L-Istati Membri jenfasizzaw ukoll l-importanza tar-riabilitazzjoni, u jgħinu lid-dipendenti jirritornaw għal ħajja attiva. Hemm għarfien dejjem akbar tal-bżonn li tinħalaq bażi soda għall-finanzjar tal-kura fit-tul u xi Stati Membri qed jersqu f’din id-direzzjoni. Intejbu l-kwalità permezz ta’ standards, mediċina bbażata fuq l-evidenza u l-kura integrata L-Istati Membri jużaw taħlita ta’ għodda biex jiksbu u jżommu kura ta’ kwalità fis-sistema kollha. Dawn jinkludu: standards ta’ kwalità, eż., rekwiżiti minimi strutturali u proċedurali għall-provdituri, l-akkreditazzjoni jew iċ-ċertifikazzjoni tal-provdituri, u sistemi tal-monitoraġġ tal-kwalità bbażati fuq eżerċizzji tar-rapportar, u l-ispezzjonijiet. Il-professjonisti tal-kura tas-saħħa huma inkoraġġjati jużaw linji gwida kliniċi evalwati ċentralment u aċċessibbli bbażati fuq l-aħjar evidenza disponibbli. L-aġenziji nazzjonali li jistmaw it-teknoloġija tas-saħħa stabbilew u qed jikkooperaw fuq il-livell ta’ l-UE (EUnet-HTA). Huma jgħinu biex jiżguraw li l-interventi l-ġodda huma effettivi, sikuri u kost-effettivi. Biex jitjiebu r-responsività tas-sistema u s-sodisfazzjon tal-pazjent, qed tiżviluppa tendenza ta’ kura aktar ċentrata fuq il-pazjent. Din tinkludi servizzi mfassla apposta (notevolment dwar il-kura fit-tul) u li jiġu żgurati d-drittijiet tal-pazjenti, l-għażla, l-involviment fit-teħid tad-deċiżjonijiet u r-reazzjonijiet permezz ta’ stħarriġ tal-pazjenti. L-Istati Membri qed jimmiraw lejn koordinazzjoni aħjar bejn il-kura primarja, tal-pazjenti esterni u interni sekondarji u terzjarji, u bejn il-kura medika, mill-infirmiera, soċjali u palljattiva. Il-kura tas-saħħa elettronika ( eHealth ) tista’ tkun ta’ għajnuna. Dan huwa mistenni li jwassal għal flussi aħjar u aktar effiċjenti tal-pazjenti mis-sistemi, jitnaqqsu l-interventi xierqa, tingħata preferenza għall-għajxien indipendenti u jiżdiedu s-sodisfazzjon u s-sigurtà tal-pazjent. Il-programmi ta’ promozzjoni u ta’ prevenzjoni qed jiġu implimentati biex jingħelbu l-mardiet mhux komunikabbli u l-inugwaljanzi tas-saħħa (eż., kanċer, mard kardjovuskolari, programmi ta’ titqib). Il-kisba tas-sostenibbiltà finanzjarja u fit-tul Is-sostenibbiltà tal-kura tas-saħħa u fit-tul għandha aspetti finanzjarji u ta’ riżorsi umani. Ir-riżorsi huma sinjifikanti għalkemm hemm differenzi kbar ħafna fl-infiq (bejn 5% u 11% tal-GDP fl-2003) u l-impjegati (bejn 3% u 10% tal-popolazzjoni ta’ l-età li jaħdmu). Il-bżonn li jiġu kontrollati l-ispejjeż li qed jikbru b’mod sostanzjalment akbar mill-PGD joħroġ b’mod ċar mir-rapporti. Il-pressjonijiet ewlenin ġejjin mit-teknoloġiji l-ġodda, it-tendenzi fil-prezzijiet, l-aspettazzjonijiet akbar tal-pazjenti u, fil-futur, minn popolazzjoni li qed tixjieħ. Sfida ewlenija hija li kulħadd jitħalla jibbenefika mill-progress mediku malajr u bl-istess mod. L-Istati Membri qed jippromwovu użu aktar razzjonali ta’ riżorsi permezz ta’: eż., limiti totali fuq l-infiq, ħlas konġunt u l-użu ta’ mediċini ġeneriċi, linji gwida ta’ l-impjegati u stimi tat-teknoloġija tas-saħħa. Biex jippromwovu l-effiċjenza, xi Stati Membri qed jisseparaw ir-rwoli tal-proviżjon u tal-fondi, u jħaddnu l-kompetizzjoni bejn il-provdituri tal-kura tas-saħħa. Bħalissa l-infiq privat fis-saħħa jinsab f’medja ta’ 26% ta’ l-infiq totali fil-kura tas-saħħa, minħabba l-implimentazzjoni ta’ politika ta’ limitazzjoni ta’ l-ispejjeż u minħabba talba akbar, immexxija minn dħul per capita akbar. L-Istati Membri jaċċelleraw ir-ristrutturar tal-kura tas-saħħa, u spiss jisfidaw l-interessi li għandhom l-għeruq fit-tradizzjoni, permezz ta’ sistemi ta’ riferiment, isaħħu l-kura primarja u r-rabta tagħha mat-territorju, inaqqsu l-għadd ta’ sodod fl-isptar u jżidu l-kirurġija li titlesta f’jum, u jirrazzjonalizzaw il-kura speċjalizzata billi jikkonċentrawha fi ftit ċentri ta’ eċċellenza. Iż-żjieda mistennija fil-konsum tal-kura tirrappreżenta qasam ewlieni ta’ tkabbir fl-impjiegi. Madankollu hemm ammont żejjed ġenerali ta’ speċjalisti u nuqqas ta’ ġeneralisti u nersijiet. It-talba kbira għall-impjegati f’xi pajjiżi wkoll qed tnaqqas ir-riżorsi mediċi minn oħrajn, u tenfasizza l-bżonn għal strateġija komuni. Hemm bżonn ta’ miżuri biex jiżdiedu ż-żamma u l-provvista ta’ impjegati mediċi fiż-żmien twil. Fil-kura fit-tul, hemm ukoll nuqqasijiet fil-grupp ta’ ħaddiema. Min jagħti l-kura b’mod informali jeħtieġu taħriġ, superviżjoni tal-ħaddiema fuq xulxin, l-għoti ta’ pariri u l-kura tal-mistrieħ u l-possibbiltà li jiġu rikonċiljati l-kura tal-familja u l-impjieg bil-ħlas. B’dawn is-sitwazzjonijiet li jvarjaw, l-isfidi speċifiċi għall-Istati Membri huma differenti ħafna. Xi wħud għandhom bżonn jiddedikaw aktar riżorsi lejn il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul biex jiżguraw kopertura xierqa filwaqt li jtejbu l-effiċjenza, filwaqt li f’oħrajn l-effiċjenza stess tkun is-soluzzjoni biex jinżammu sistemi sostenibbli. It-tiftix għal strateġija ta’ vantaġġ għal kulħadd L-Istati Membri jagħrfu r-rabta inkroċjata bejn l-aċċess, il-kwalità u s-sostenibbiltà finanzjarja: il-politika biex jiżdied l-aċċess trid tiġi rikonċiljata ma’ sostenibbiltà finanzjarja mtejba u s-sostenibbiltà fit-tul għandha tilħaq il-bżonn ta’ kura ta’ kwalità għolja għal kulħadd. Hemm kompromessi kif ukoll sinerġiji bejn il-politika differenti. Li l-kompromessi ikunu trasparenti u li s-sinerġiji jkunu żviluppati jgħin biex tkun żgurata protezzjoni soċjali xierqa kontra r-riskji tal-kura tas-saħħa u tal-kura fit-tul. Il-promozzjoni ta’ stili ta’ ħajja tajbin għas-saħħa u attivi, is-saħħa u s-sigurtà fuq ix-xogħol u kura aktar preventiva u t-teħid kont ta’ tħassib dwar is-saħħa fil-politika kollha huma meqjusa bħala strateġija ta’ vantaġġ għal kulħadd. It-titjib tal-koordinazzjoni fil-politika kollha hija meqjusa bħala strateġija ta’ vantaġġ għal kulħadd. It-titjib tal-koordinazzjoni, kemm bejn it-tipi ta’ kura kif ukoll bejn il-livelli differenti ta’ kompetenza (nazzjonali, reġjonali, lokali), u l-użu akbar ta’ mediċina bbażata fuq l-evidenza u l-istima tat-teknoloġija jistgħu wkoll itejbu l-kwalità tal-kura u s-sigurtà tal-pazjent u jgħinu biex jiġi kkontrollat l-infiq. 3.3 Pensjonijiet xierqa u sostenibbli Ir-rapportar dwar il-pensjonijiet diġà seħħ fl-2006. Ir-rapport ta’ sinteżi komprensiv dwar il-pensjonijiet xierqa u sostenibbli [6] jagħmilha ċara li l-istrateġiji ta’ riforma għandhom bżonn iqisu s-sinerġiji u kompromessi bejn l-għanijiet wesgħin ta’ adegwatezza, sostenibbiltà u modernizzazzjoni. Ir-riformi ġenerali strutturali saru fil-parti l-kbira tal-pajjiżi f’dawn l-aħħar għaxar snin u tkomplew f’xi Stati Membri fl-2006. Jibnu fuq strateġija taċ-ċiklu tal-ħajja billi jsaħħu l-konnessjoni bejn il-kontribuzzjonijiet u l-benefiċċji u jimmaniġġjaw it-tul aktar ta’ ħajja u dwar strateġiji attivi dwar it-tixjiħ billi jnaqqsu l-aċċess għall-iskemi ta’ l-irtirar kmieni u jsaħħu l-inċentivi biex wieħed idum jaħdem aktar. Għandhom ikunu mqabbla ma’ progress fil-ftuħ tas-swieq tax-xogħol għal ħaddiema aktar anzjani. Biex ikunu garantiti l-adegwatezza u s-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet, aktar persuni jridu jaħdmu għal aktar żmien. Iż-żjidiet kontinwati fir-rati ta’ l-impjieg ta’ ħaddiema aktar anzjani huma inkoraġġjanti iżda ma huma ebda raġuni għall-kompjaċenza. Hemm rikonoxximent ċar li l-mistoqsijiet dwar is-sostenibbiltà u l-adegwatezza jmorru flimkien. Is-sistemi tal-pensjonijiet li mhumiex sostenibbli jqiegħdu l-pensjonijiet fir-riskju u bil-kontra is-sistemi tal-pensjonijiet mhux adegwati jiġġeneraw talbiet mhux previsti biex jiġi evitat il-faqar tal-pensjonanti. Ir-rati teoretiċi ta’ sostituzzjoni, li juru kif pensjoni ta’ ħaddiem tista’ tvarja sa l-2050, jindikaw tnaqqis fil-parti l-kbira tal-pajjiżi f’età definita ta’ l-irtirar, b’mod notevoli f’dawk li ppromulgaw riformi komprensivi (u tejbu s-sostenibbiltà). L-Istati Membri qed jipproġettaw biex jingħata kumpens għal dan it-tnaqqis billi jiżdiedu l-ħajjiet ta’ xogħol jew jiżdied l-iffrankar supplimentari fil-pensjonijiet. Għal dawk il-pajjiżi li jiddependu fuq provvista supplimentari tal-pensjonijiet, jibqa’ essenzjali li jiġu żgurati l-pensjonijiet privati u li l-kopertura tiġi estiża. Il-ħidma fl-2006 iffokat fuq kwistjonijiet speċifiċi, bħar-riskju ogħla tal-faqar tan-nisa anzjani, pensjonijiet minimi jew dħul minimu fi ħdan id-dispożizzjonijiet ta’ l-għajnuna soċjali. Jeżistu differenzi kbar bejn id-dispożizzjonijiet, u xi pajjiżi tejbu l-kopertura b’mod konsiderevoli f’dawn l-aħħar snin, filwaqt li oħrajn qed jiddependu inqas fuq il-pensjonijiet minimi b’riżultat ta’ l-immaturar ta’ pensjonijiet relatati mad-dħul u rati ogħla ta’ impjiegi. L-Istati Membri jeħtieġu li jikkunsidraw l-aġġustamenti fil-futur, inkluż l-indiċjar ta’ dawn il-benefiċċji, b’mod partikolari biex jiġi żgurat li r-reċipjenti ma jkunux wisq lura mill-livell ġenerali ta’ pagi, filwaqt li jinżammu inċentivi qawwija biex wieħed jaħdem għal aktar żmien u jġemma’. Punt ieħor ta’ fokus kien l-arranġamenti flessibbli lejn it-tmiem tal-ħajja tax-xogħol. L-inċentivi finanzjarji xierqa biex wieħed jaħdem għal aktar żmien huma kruċjali. L-effetti ta’ dawn l-inċentivi jistgħu jvarjaw f’ħinijiet differenti fir-rigward ta’ l-età standard ta’ l-irtirar u għal livelli differenti ta’ dħul. Sistemi bħal dawn jeħtieġu li jkunu kumplikati u huwa importanti li jiġu promossi t-trasparenza u fehim aħjar għall-individwi. [1] http://ec.europa.eu/employment_social/social_inclusion/naps_en.htm [2] COM (2006) 574 finali. [3] L-aħħar Rapport Annwali dwar il-Progress: COM(2006) 816 [4] Għanijiet komuni: http://ec.europa.eu/employment_social/social_inclusion/objectives_en.htm [5] Għal esplorazzjoni dettaljata tal-kunċett: COM(2006) 44 finali [6] SEC(2006)304 tas-27/02/2006