C 300/24

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021–2030

(2021/C 300/06)

Relatur Ġenerali: Daniela BALLICO (IT/KRE), Sindku ta’ Ciampino (RM) Dokument ta’ referenza: Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021-2030 COM(2021) 101 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

1. jissottolinja li d-drittijiet tal-persuni b’diżabilità, kif minquxa fl-Artikoli 2, 9, 10, 19, 168 u 216(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u fl-Artikoli 2 u 21 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), fl-Artikoli 3, 15, 21, 23 u 26 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fl-Artikoli 3 u 17 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ukoll il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità ratifikata fis-26 ta’ Novembru 2009, għandhom jiġu garantiti u promossi fl-oqsma kollha u f’kull livell tal-Unjoni Ewropea u tal-Istati Membri;

2. jilqa’ b’sodisfazzjon il-Komunikazzjoni “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021-2030”, bħala azzjoni strateġika li għandha l-għan li tippromovi l-awtonomija u l-inklużjoni tagħhom, tiggarantixxi li d-drittijiet tagħhom jiġu eżerċitati b’mod ugwali u tipproteġi liċ-ċittadini li huma l-aktar f’riskju ta’ diskriminazzjoni u marġinalizzazzjoni soċjali;

3. jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jiġu rikonoxxuti bħala msieħba strateġiċi fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-istrateġija, minħabba r-responsabbiltajiet tagħhom u l-ħidma li saret biex dawn jitwettqu;

4. jitlob rikonoxximent akbar tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, peress li ħafna mill-politiki ta’ inklużjoni tal-persuni b’diżabilità għandhom jitwettqu u jiġu implimentati fil-prattika, b’mod li jkun qrib il-persuni b’diżabilità. Biex ikun hemm sjieda sħiħa, neħtieġu politiki u riżorsi nazzjonali, reġjonali u lokali adattati, kif ukoll riżorsi addizzjonali suffiċjenti mill-fondi Ewropej biex tiġi implimentata t-tranżizzjoni ġusta għal għajxien indipendenti u l-parteċipazzjoni fil-komunità tal-persuni b’diżabilità;

5. jissottolinja l-importanza tal-qafas tal-politika tal-istrateġija bl-azzjonijiet tagħha, peress li din tirrappreżenta opportunità mġedda biex jinkisbu objettivi konkreti fil-qasam tal-inklużjoni u l-indipendenza tal-persuni b’diżabilità fl-UE, bl-Istati Membri bħala punt ta’ tluq. L-istrateġija ġiet ippreżentata f’mument diffiċli, peress li l-pandemija tal-COVID-19 poġġiet f’riskju serju s-sopravivenza, is-saħħa u d-dinjità tal-persuni b’diżabilità. Hija wriet id-dgħufijiet kollha fis-sistemi tal-protezzjoni soċjali u l-inklużjoni soċjali;

6. jilqa’ b’sodisfazzjon l-istabbiliment ta’ qafas ta’ miżuri mfassla biex jiggarantixxu d-drittijiet u l-opportunitajiet li jolqtu għoxrin fil-mija tal-popolazzjoni Ewropea li għandhom diżabilità, kemm jekk fiżika, u/jew li ma tidhirx, sensorjali, intellettwali, problemi tas-saħħa mentali jew diversi diżabilitajiet. L-istatus ta’ diżabilità huwa indikatur ta’ riskju akbar ta’ faqar, esklużjoni u dipressjoni, speċjalment meta l-ambjent ma jkunx imfassal għall-bnedmin fid-diversità kollha tagħhom;

7. jilqa’ b’sodisfazzjon l-istrateġija dwar il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità, li hija l-ewwel pjan ta’ azzjoni universali biex jiġu żgurati d-drittijiet u l-opportunitajiet għall-persuni b’diżabilità;

8. jappoġġja t-tnedija fl-2021 tal-Pjattaforma tad-Diżabilità, u jitlob li jkun parti minn din il-pjattaforma li se tiġi stabbilita mill-Kummissjoni Ewropea, bħala osservatur, sabiex jiżgura l-inklużjoni effettiva tal-persuni b’diżabilità fil-politiki u l-programmi kollha. Jissottolinja l-ħtieġa li jiġu involuti bis-sħiħ l-awtoritajiet lokali u reġjonali, peress li huma atturi ewlenin fil-ġestjoni tal-politiki li huma relatati b’mod dirett mal-persuni b’diżabilità fit-territorju;

9. jappella għal kooperazzjoni msaħħa mal-livelli istituzzjonali Ewropej rappreżentattivi, u jenfasizza għalhekk li l-KtR jista’ jikkontribwixxi għall-ħidma tal-Pjattaforma billi jimmobilizza l-awtoritajiet lokali u reġjonali biex iżidu l-għarfien tagħhom dwar l-isfidi tal-istrateġija l-ġdida. Dawn jinkludu l-ġlieda kontra l-isterjotipi u d-diskriminazzjoni tal-persuni b’diżabilità, u billi jiġi promoss trattament xieraq u ugwali fil-ħajja ta’ kuljum;

10. jissottolinja l-importanza li jkun hemm kollaborazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-assoċjazzjonijiet ta’ persuni b’diżabilità u l-membri tal-familja tagħhom sabiex jiġi implimentat il-prinċipju ta’ “xejn dwarna mingħajrna”, filwaqt li jiġu żgurati mekkaniżmi għall-parteċipazzjoni tal-persuni b’diżabilità u l-familji tagħhom, permezz tal-korpi tas-settur, kif ukoll li jinħolqu spazji speċifiċi għan-nisa u l-bniet b’diżabilità;

11. itenni l-importanza li tiġi adottata perspettiva intersezzjonali olistika; jappella għall-inklużjoni ta’ azzjonijiet speċifiċi relatati ma’ gruppi vulnerabbli ta’ persuni b’diżabilità li jiffaċċjaw ostakli bbażati fuq l-intersezzjoni ta’ raġunijiet multipli, bħas-sess, il-ġeneru, l-orjentazzjoni sesswali, l-oriġini razzjali jew etnika, l-età, ir-reliġjon u t-twemmin, jew sitwazzjoni soċjoekonomika diffiċli jew sitwazzjoni vulnerabbli oħra. Jirrakkomanda, għalhekk, li l-Kummissjoni Ewropea tapprofondixxi dan l-approċċ intersezzjonali u tiżviluppa inizjattivi li l-implimentazzjoni tagħhom se taffettwa l-ippjanar, il-ġestjoni u l-valutazzjoni tal-politiki pubbliċi;

12. jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jiġi adottat il-prinċipju li l-amministrazzjonijiet pubbliċi għandhom jagħtu eżempju ta’ x’sura għandha tingħata l-inklużjoni soċjali u kif għandhom jiġu garantiti d-drittijiet u l-opportunitajiet indaqs għall-persuni b’diżabilità, kemm f’termini ta’ integrazzjoni fix-xogħol fis-suq tax-xogħol miftuħ kif ukoll fil-produzzjoni ta’ servizzi aċċessibbli. Għal dan il-għan, il-KtR, bħala impjegatur u attur istituzzjonali, għandu jsegwi l-prinċipju billi jmexxi bl-eżempju u jistabbilixxi skeda ta’ żmien għal dan;

13. jissottolinja l-ħtieġa, b’mod partikolari fil-qasam tal-integrazzjoni fix-xogħol u l-aċċessibilità tal-prodotti u s-servizzi, li jiġu enfasizzati l-modi li bihom is-settur privat huwa involut, permezz ta’ sħubija pubblika-privata;

14. jinnota li l-istrateġija tqis it-tifqigħa tal-pandemija biss fil-qasam tal-għajxien indipendenti u b’mod marġinali fir-rigward tal-inklużjoni edukattiva. Jinnota, barra minn hekk, in-nuqqas ta’ rikonoxximent xieraq tal-kura informali, fenomenu speċjalment assoċjat man-nisa, li reġa’ feġġ bħala kwistjoni ewlenija matul il-pandemija, bħala riżultat tal-limitazzjoni tas-servizzi lill-membri tal-familja tagħhom; Dan enfasizza l-importanza tax-xogħol fundamentali tal-assistenza u l-kura, kif ukoll il-bżonn li jissaħħaħ l-aċċess u l-użu tat-teknoloġija fl-isfera personali;

15. iħeġġeġ lill-Istati Membri jinkludu miżuri speċifiċi għall-persuni b’diżabilità fil-programmi nazzjonali ta’ riforma u l-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza tagħhom.

Aċċessibbiltà, awtonomija u ugwaljanza

16. jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea dwar l-azzjoni li fl-2022 għandha l-għan li tniedi AccessibleEU, ċentru ta’ riżorsi li jlaqqa’ flimkien il-partijiet ikkonċernati kollha. Barra minn hekk, jappella sabiex ikun hemm: valutazzjoni tal-funzjonament tas-suq intern tat-teknoloġiji ta’ assistenza sal-2023; appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rekwiżiti ta’ aċċessibilità previsti mid-Direttivi dwar l-Akkwist Pubbliku; valutazzjoni tal-applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-Aċċessibbiltà tal-Web; tnedija tal-inventarju tal-attivitajiet tal-infrastruttura ferrovjarja u l-livell ta’ aċċessibbiltà tagħhom;

17. jilqa’ r-ratifika tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità (UNCRPD) mill-UE u l-Istati Membri tagħha; jistieden lill-Kunsill u lill-Istati Membri kollha jiffirmaw il-Protokoll Fakultattiv tal-UNCRPD;

18. jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea dwar il-ħtieġa li tiġi mmonitorjata l-implimentazzjoni tad-diversi Direttivi dwar l-aċċessibbiltà sabiex l-Unjoni Ewropea u l-istituzzjonijiet kollha jkunu jistgħu jimplimentaw politiki ta’ implimentazzjoni adegwati; ir-regoli dwar l-aċċessibbiltà għandhom jiġu rispettati u mtejba bir-reqqa sabiex jiġu pprovduti ambjenti aċċessibbli, kemm fil-bini residenzjali kif ukoll fl-elementi kollha relatati mal-katina tal-aċċessibbiltà;

19. ifakkar li l-persuni b’diżabilità għandhom jingħataw kull opportunità biex jiksbu għajxien indipendenti u li jiżgura d-dritt għall-awtonomija tul ħajjithom. Huwa essenzjali li tiġi regolata l-assistenza personali għall-persuni b’diżabilità fiżika b’livell ogħla ta’ dipendenza;

20. jissottolinja r-rwol ewlieni li għandhom il-persuni kollha b’diżabilità bħala esperti tagħhom infushom. F’dan ir-rigward, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol ewlieni meta jkun meħtieġ li tiġi rikonoxxuta l-parteċipazzjoni attiva tagħhom fil-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, inkluż fir-rigward tal-aċċessibbiltà. Ifakkar, għal dan il-għan, il-Premju Ewropew għall-Belt Aċċessibbli, li jingħata kull sena mill-Kummissjoni Ewropea lil tliet bliet Ewropej li jiddistingwu ruħhom biex jagħmlu n-nisġa urbana aktar aċċessibbli għaċ-ċittadini kollha tagħhom, b’attenzjoni partikolari għall-problemi relatati mal-età u l-livell ta’ mobilità b’mod ġenerali, u jħeġġeġ li inizjattivi simili jippremjaw l-aċċessibbiltà fl-ambjent rurali u naturali;

21. iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tqis l-aċċessibbiltà bħala kriterju vinkolanti meta twettaq ir-reviżjoni ppjanata fl-2021 tal-qafas leġiżlattiv dwar ir-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija sabiex tagħmlu aktar aċċessibbli għall-persuni b’diżabilità;

Tgawdija tad-drittijiet tal-UE

Libertà ta’ moviment u ta’ residenza

22. jaqbel mal-ħtieġa li sa tmiem l-2023 tiġi adottata l-Karta tad-Diżabilità tal-UE sabiex tiġi żgurata t-tgawdija sħiħa tad-drittijiet tal-UE kif ukoll bil-ħsieb li jkun hemm rikonoxximent reċiproku tal-istatus ta’ diżabilità fl-Istati Membri kollha. Jistenna bil-ħerqa l-proposta li jmiss tal-Kummissjoni dwar il-Karta tal-UE u jittama li din tkun tista’ tegħleb id-diffikultajiet li nqalgħu fil-fażi tal-esperimentazzjoni;

23. jappoġġja l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tiżgura kooperazzjoni aktar effettiva mal-Istati Membri, sabiex tiżgura li l-Istati Membri jittrasponu il-Karta malajr kemm jista’ jkun, u fl-istess ħin, jaħdmu għall-armonizzazzjoni tar-rikonoxximent tal-istatus ta’ diżabilità. Din tal-aħħar hija essenzjali sabiex jiġi ggarantit id-dritt għall-mobilità fl-UE, mid-dritt li persuna tkun tista’ tgawdi minn servizzi u appoġġ simili sal-eliminazzjoni tal-ostakli.

Il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni fil-proċess demokratiku

24. jaqbel mal-ħtieġa, kif imsemmi fl-Istrateġija, li tiġi promossa l-parteċipazzjoni fil-ħajja ċivika u politika tal-persuni b’diżabilità, li għadhom s’issa jsofru diskriminazzjoni anke meta jeżerċitaw id-dritt tal-vot tagħhom;

25. jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tikkunsidra ftehim Ewropew dwar id-dritt tal-vot tal-persuni b’diżabilità, sabiex ikun jista’ jitneħħa kull tip ta’ ostaklu u l-persuni b’diżabilità jkunu intitolati bis-sħiħ li jesprimu l-preferenza politika tagħhom bl-istess mod bħal kwalunkwe ċittadin Ewropew ieħor. Jissottolinja li, fl-istat attwali, il-Kummissjoni adottat programm ta’ konsultazzjonijiet dwar elezzjonijiet Ewropej inklużivi, li ma jinkludix il-kwistjoni tad-diżabilità. Jirrakkomanda li dan il-programm jinkludi wkoll mill-aktar fis possibbli l-persuni b’diżabilità u ż-żoni kollha fejn isiru l-elezzjonijiet;

26. jaqbel li hemm il-ħtieġa li jittejjeb l-aċċess għall-kura tas-saħħa għall-persuni b’diżabilità. Jaqbel ukoll mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea rigward l-inadegwatezza tas-servizzi soċjali u tas-servizzi tal-kura u tas-saħħa soċjali, li wrew il-limitazzjonijiet kollha tagħhom matul il-fażi tal-pandemija. Jenfasizza s-sitwazzjoni partikolarment diffiċli f’żoni remoti u rurali. Jinnota li l-kwistjoni tas-segregazzjoni tidher għall-ewwel darba f’dokument Ewropew ta’ importanza bħal din u jilqa’ dan il-pass. Iqis li huwa assolutament ġust li tiġi indirizzata s-segregazzjoni tal-persuni b’diżabilità u d-deistituzzjonalizzazzjoni tagħhom, bil-għan li jiġi eżerċitat id-dritt ta’ għajxien indipendenti sħiħ u effettiv fil-komunità, billi jiġu żviluppati servizzi bbażati fil-komunità li jinkludu l-monitoraġġ tas-saħħa, id-diġitalizzazzjoni tal-appoġġ għall-awtonomija personali u l-għajnuna personali, bil-possibbiltà li jagħżlu fejn, ma’ min u kif jgħixu.

L-iżvilupp ta’ ħiliet ġodda għal impjiegi ġodda

27. jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li, fl-UE kollha, il-kriżi pandemika wasslet għal telf ta’ impjiegi għal persuni b’diżabilità. Itenni li dan il-fatt seħħ ukoll fir-rigward ta’ qraba ta’ persuni b’diżabilità li jipprovdu l-kura, fenomenu li prinċipalment jaffettwa lill-ommijiet, il-partners nisa u l-bniet;

28. huwa tal-fehma li t-tisħiħ tat-tranżizzjoni diġitali u dik ekoloġika joffri opportunitajiet, bl-użu tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-intelliġenza artifiċjali u r-robotika adattati għall-ħtiġijiet tal-persuni b’diżabilità, u l-ħtieġa li jsir investiment fil-ħiliet diġitali tagħhom;

29. ifakkar fil-ħtieġa li tinġabar data komparabbli dwar id-diżabilità sabiex jiġu vvalutati aħjar it-tagħlimiet mill-ħajja ta’ persuni b’diżabilità f’kuntesti differenti, biex jitkejlu l-politiki u l-azzjonijiet, jiġi mmonitorjat il-progress tagħhom, u tittieħed azzjoni adegwata;

30. jistieden lill-Kummissjoni tindirizza b’mod sistematiku l-kwistjoni tan-nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-persuni b’diżabilità, speċjalment fl-ambjent rurali. Kif mitlub mill-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità (UNCRPD) u affermat mill-ġdid mill-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, jeħtieġ li n-nuqqas ta’ informazzjoni jiġi eliminat mhux biss għad-data diżaggregata, iżda wkoll permezz ta’ indikaturi ta’ inklużjoni li jimmonitorjaw il-politiki u s-sodisfazzjon tad-drittijiet tal-persuni b’diżabilità;

31. jaqbel mal-ħtieġa li l-professjonalità tal-persuni b’diżabilità tiġi adattata permezz tar-rwol li jista’ jkollhom l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-Pjan ta’ Azzjoni għall-Edukazzjoni Diġitali 2021-2027 li jmiss. Jappoġġja wkoll l-istrateġija tal-implimentazzjoni ta’ dawn l-azzjonijiet permezz ta’ impenn qawwi mal-Istati Membri biex jiġi żgurat li jkollhom programmi inklużivi u aċċessibbli, kif ukoll ir-riżorsi neċessarji, filwaqt li jisfruttaw u jikkomplementaw dawk eżistenti; Barra minn hekk, jenfasizza l-ħtieġa li jsir iżjed faċli għall-persuni b’diżabilità li jattendu l-università;

32. jenfasizza l-ħtieġa għal dispożizzjonijiet speċifiċi li jippermettu t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid għall-persuni b’diżabilità sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal tat-tranżizzjoni diġitali b’mod partikolari. Fuq din il-bażi, jilqa’ l-użu tal-apprendistati bħala għodda għall-inklużjoni soċjali fil-programm tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ;

33. jappoġġja l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea li tħeġġeġ lill-Istati Membri jistabbilixxu miri ċari biex tiżdied ir-rata ta’ impjieg ta’ persuni b’diżabilità, speċjalment fis-suq tax-xogħol miftuħ, u biex u tissaħħaħ il-kapaċità tas-servizzi tal-impjiegi. Itenni l-ħtieġa li jiġu ffaċilitati l-impjieg indipendenti u l-intraprenditorija indipendenti tal-persuni b’diżabilità. Jistieden lill-Istati Membri jqisu għajnuna fiskali għall-kumpaniji li jimpjegaw ħaddiema b’diżabilità jew tassazzjoni preferenzjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom b’diżabilità, u b’mod partikolari l-intraprenditorija;

34. jilqa’ l-pubblikazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Soċjali li jipprevedi t-titjib tal-ambjent abilitanti għall-ekonomija soċjali, inklużi opportunitajiet relatati ma’ persuni b’diżabilità. Jappella għal aktar investiment fl-intrapriżi soċjali b’enfasi partikolari fuq l-integrazzjoni. Isostni li l-intrapriżi soċjali jistgħu jippromovu mudell orjentat lejn is-suq għal attivitajiet li, jekk ġestiti b’suċċess, jistgħu jiġu estiżi u jkunu finanzjarjament sostenibbli fis-suq tax-xogħol miftuħ ( 1 )

Aċċess ugwali u nondiskriminazzjoni

35. jirrikonoxxi li l-kwistjoni tal-aċċess għall-ġustizzja hija importanti wkoll u tirrigwarda b’mod partikolari d-diskriminazzjoni istituzzjonali fil-konfront ta’ persuni b’diżabilitajiet intellettwali, psikosoċjali u tas-saħħa mentali. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jagħmlu viżibbli l-aħjar prattiki żviluppati bħala forma ta’ trasferiment u effett multiplikatur;

36. ifakkar li għadd kbir ta’ ċittadini tal-UE li jsofru minn diżabilitajiet ta’ żvilupp u/jew mard mentali jistgħu għalhekk ikunu soġġetti għal tutela (plenary guardianship) jew kurazija (partial guardianship). Madankollu, jesprimi t-tħassib tiegħu li t-tutela tista’ tinvolvi t-telf tad-drittijiet legali kollha u li d-deċiżjonijiet li jirrigwardaw l-aktar ħajjet l-individwu jiġu ttrasferiti lil rappreżentant legali. Hemm bosta adulti li kontra l-volontà tagħhom jitqiegħdu f’istituzzjoni minn rappreżentant maħtur legalment. Il-KtR jistieden lill-Istati Membri jadottaw leġiżlazzjoni li tippermetti l-implimentazzjoni tal-Artikolu 12 tal-UNCRPD ( 2 ) u jinvolvu lill-partijiet interessati, lill-familji tagħhom, lill-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-utenti u lill-ispeċjalisti fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

37. iqis li huwa essenzjali li tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-ġlieda kontra l-vjolenza fuq il-persuni b’diżabilità, b’mod partikolari n-nisa, it-tfal u ż-żgħażagħ b’diżabilità, u l-kwistjoni tal-persuni b’diżabilità intellettwali u interpersonali. Jiddikjara li hemm bżonn li tissaħħaħ l-azzjoni f’dan ir-rigward fl-istrateġija l-ġdida; Pereżempju, il-faċilitajiet residenzjali protetti għandhom ikunu soġġetti għal monitoraġġ aktar effettiv, u ċ-ċentri kollha ta’ konsulenza u ta’ kenn għan-nisa għandhom ikunu kompletament aċċessibbli;

38. jaqbel li waħda mill-isfidi ewlenin li qed tħabbat wiċċha magħha l-Unjoni Ewropea fil-qasam tad-diżabilità hija l-ħtieġa li tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni fl-oqsma kollha tal-ħajja tal-persuni b’diżabilità;

39. jirrikonoxxi li l-edukazzjoni hija l-mezz ewlieni biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi, inkluż fir-rigward ta’ persuni b’diżabilità. Jaqbel li l-garanzija ta’ edukazzjoni inklużiva tkopri t-tfulija, l-adolexxenza kif ukoll l-adulti b’diżabilità. Jirrikonoxxi li l-programmi Ewropej f’dan il-qasam jappoġġjaw u jippromovu attivitajiet bħal dawn. Jitlob li l-awtoritajiet lokali u reġjonali, kif ukoll l-assoċjazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità u l-familji tagħhom, jipparteċipaw fil-programm ta’ apprendiment għall-persuni b’diżabilità sabiex jiġi promoss l-iskambju ta’ prattiki tajba, u jitlob il-parteċipazzjoni attiva tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-integrazzjoni tal-politiki tal-inklużjoni soċjali mal-politiki tal-edukazzjoni;

It-titjib tal-aċċess għall-arti u l-kultura, ir-rikreazzjoni, id-divertiment, l-isport u t-turiżmu

40. huwa favur il-promozzjoni tal-iżvilupp tal-personalità tal-persuni b’diżabilità, u b’mod sinifikanti tat-tfal u ż-żgħażagħ, bħal kull persuna oħra, permezz tal-aċċess għall-arti, il-kultura, ir-rikreazzjoni, id-divertiment, l-isport u t-turiżmu;

41. jissottolinja, b’mod partikolari, ir-rwol li għandu l-isport fit-trawwim tal-inklużjoni tal-persuni b’diżabilità u jħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex jippromovu programmi li jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni tat-tfal, taż-żgħażagħ u tal-persuni b’diżabilità b’limitazzjonijiet kbar.

Nagħtu l-eżempju

42. jirrikonoxxi l-importanza li tiġi adottata sistema strutturata għall-implimentazzjoni effiċjenti tal-istrateġija. L-ewwel pass huwa l-inklużjoni sistematika tal-persuni b’diżabilità fil-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet;

43. jenfasizza l-ħtieġa li jiġu miġġielda b’mod effettiv l-isterjotipi tad-diżabilità fiżika u mentali fid-diskors pubbliku, ir-rappreżentazzjoni fil-midja u l-edukazzjoni fil-prattika, filwaqt li jintgħażel approċċ ta’ tolleranza żero għall-preġudizzji u l-istigmatizzazzjoni abbażi ta’ diżabilità fiżika/mentali, inkluż l-użu diskriminatorju tal-lingwa. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jinsabu f’pożizzjoni tajba ħafna biex imexxu bl-eżempju kemm bħala impjegaturi kif ukoll bħala fornituri ta’ servizzi, u minħabba l-prossimità tagħhom maċ-ċittadini;

44. jikkondividi l-impenn tal-Kummissjoni li ssaħħaħ l-istrateġija tar-riżorsi umani għall-inklużjoni tal-persuni b’diżabilità fuq il-post tax-xogħol u l-għajnuna tagħhom permezz ta’ arranġamenti raġonevoli sabiex ikunu produttivi daqs il-kollegi tagħhom: dan jinkludi l-aċċessibbiltà tal-bini u l-għodod ta’ ħidma kollha, b’enfasi partikolari fuq it-tfassil, l-iżvilupp u l-użu tat-teknoloġiji għas-servizz tal-persuni;

45. jappoġġja l-ħtieġa li jissaħħaħ il-qafas ta’ monitoraġġ għall-implimentazzjoni tal-istrateġija billi jiġu introdotti indikaturi effikaċi ibbażati fuq data eżistenti biex jitkejjel u jiġi vvalutat l-impatt tal-inklużjoni soċjali tal-persuni b’diżabilità kif ukoll billi jiġu proposti u inklużi miżuri f'din l-evalwazzjoni; ifakkar l-importanza li jitfasslu rapporti annwali li jiġbru fil-qosor il-progress tal-Istati Membri fir-rigward tal-inklużjoni tal-persuni b’diżabilità, li jkunu jinkludu wkoll prattiki tajba mill-awtoritajiet lokali u reġjonali u mill-assoċjazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità u l-familji tagħhom;

46. jistieden lill-Unjoni Ewropea, lill-Istati Membri u lill-awtoritajiet reġjonali u lokali tagħhom biex isaħħu d-dimensjoni tad-diżabilità fis-sistemi nazzjonali u reġjonali tal-istatistika sabiex ikun hemm data affidabbli u regolari f’konsultazzjoni mal-Eurostat.

Brussell, is-7 ta’ Mejju 2021. Apostolos TZITZIKOSTAS Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

(1) Eurofound (2021), Disability and labour market integration: Policy trends and support in EU Member States [Diżabilità u integrazzjoni fis-suq tax-xogħol: xejriet ta’ politika u appoġġ fl-Istati Membri tal-UE], https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef20013en.pdf

(2) https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convention_accessible_pdf.pdf