MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 227/27

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (TSD) fi Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles tal-UE (FTA)”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2018/C 227/04)

Relatur: Tanja BUZEK

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 19.10.2017 Bażi legali L-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti REX Adottata fis-sezzjoni 26.1.2018 Adottata fil-plenarja 14.2.2018 Sessjoni plenarja Nru 532 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 133/1/9

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ bi pjaċir l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea biex twettaq valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-kapitoli dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli (TSD) fi ftehimiet kummerċjali tal-UE fid-dokument informali ( 1 ) u biex tikkonsulta mas-soċjetà ċivili dwar il-kwistjoni.

1.2. Il-KESE kellu rwol importanti fis-sensibilizzazzjoni dwar il-politika kummerċjali tal-UE fost is-soċjetà ċivili kemm fl-UE kif ukoll fil-pajjiżi terzi. Il-membri tal-KESE kienu, għadhom u se jibqgħu impenjati biex isaħħu l-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili tal-pajjiżi terzi fil-monitoraġġ tan-negozjati u fl-implimentazzjoni tal-ftehimiet kummerċjali tal-UE.

1.3. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni ssaħħaħ id-djalogu tagħha mas-soċjetà ċivili sabiex tiżviluppa l-funzjonament tal-kapitoli tat-TSD fi ftehimiet kummerċjali attwali u futuri u, b’mod partikolari, biex tirrifletti dan fir-reviżjoni tal-kapitolu tat-TSD fil-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv bejn l-UE u l-Kanada (CETA).

1.4. Madankollu, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tkun aktar ambizzjuża fl-approċċ tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tat-tisħiħ tal-eżegwibilità tal-impenji fil-kapitoli tat-TSD, li huwa ta’ importanza kruċjali għall-KESE. Il-kapitoli tat-TSD għandhom jingħataw l-istess importanza bħal dawk li jkopru kwistjonijiet kummerċjali, tekniċi jew tariffarji.

1.4.1. Il-KESE jirrakkomanda li d-DAGs jingħataw il-mandat biex jissorveljaw l-impatt tal-partijiet kollha tal-ftehimiet kummerċjali fuq id-drittijiet tal-bniedem, tax-xogħol u tal-ambjent, u l-kamp ta’ applikazzjoni jeħtieġ ikopri l-interessi tal-konsumatur.

1.4.2. Il-KESE jiddispjaċih ukoll li l-approċċ tal-kapitoli tat-TSD fir-rigward tal-interessi tal-konsumatur huwa ristrettiv u, għalhekk, jilqa’ bi pjaċir kapitolu speċifiku għall-konsumatur fil-qafas tat-TSD li jkun jinkorpora standards internazzjonali rilevanti dwar il-konsumatur u jsaħħaħ il-kooperazzjoni dwar l-infurzar tad-drittijiet tal-konsumatur.

1.5. Il-KESE jemmen li l-kapitoli tat-TSD għandhom rwol kruċjali biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Kummissjoni stabbiliti fl-istrateġiji dwar “Kummerċ għal Kulħadd” ( 2 ) u “L-isfruttar tal-globalizzazzjoni” ( 3 ) u jqis l-istabbiliment tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi (DAGs) bħala kisba ewlenija tal-kapitoli tat-TSD sabiex is-soċjetà ċivili fil-pajjiżi terzi tingħata s-setgħa, sabiex jitħeġġu jsegwu valuri simili għal dawk li aħna nirrikonoxxu bħala “il-valuri tal-UE”, inklużi standards soċjali, ambjentali u tal-konsumatur u d-diversità kulturali, u sabiex l-immaġni pubblika tal-UE tkun viżibbli f’dawk il-pajjiżi, kif ukoll sabiex tingħata pjattaforma importanti li tissorvelja l-impenji lejn id-drittijiet tal-bniedem, tax-xogħol u ambjentali fil-ftehimiet kummerċjali.

1.6. Il-KESE japprezza l-mandat mogħti biex jipprovdi parti mis-sħubija kif ukoll is-segretarjat tad-DAGs. Madankollu, huwa jenfasizza li l-finanzjament u r-riżorsi għadhom kwistjoni kruċjali fit-tħaddim tad-DAGs attwali u futuri, u jistieden lill-Kummissjoni kif ukoll lill-Kunsill u lill-Parlament jaħdmu flimkien mal-KESE sabiex b’mod urġenti jimplimentaw soluzzjonijiet sistemiċi f’dan il-qasam.

1.7. Il-KESE jemmen li hija meħtieġa azzjoni mill-Kummissjoni sabiex tittejjeb l-effettività tal-kapitoli tat-TSD, u b’mod partikolari tad-DAGs bħala l-korpi inkarigati bil-monitoraġġ ta’ dawn l-impenji. Bosta rakkomandazzjonijiet ta’ natura prattika jistgħu jiġu implimentati mingħajr ma jinbidel it-test tal-kapitoli tat-TSD attwali u, għalhekk, dan għandu jsir mingħajr dewmien.

1.7.1. Fost in-nuqqasijiet identifikati hemm sħubija żbilanċjata u dewmien fl-istabbiliment tad-DAGs, il-ħtieġa għal laqgħat konġunti bejn id-DAGs tal-UE u d-DAGs tal-pajjiżi msieħba u għal parteċipazzjoni tal-presidenti tagħhom fil-laqgħat tal-kumitati tat-TSD bid-dritt li jippreżentaw il-fehmiet tal-gruppi tagħhom, u n-nuqqas ta’ finanzjament adegwat għad-DAGs kemm mill-UE kif ukoll mill-pajjiżi msieħba.

1.7.2. Għal dan il-għan, il-KESE jissuġġerixxi li laqgħat konġunti tad-DAGs tal-UE u tal-pajjiżi msieħba jiġu inklużi fit-test tal-ftehim sabiex dawn jitħallew jiskambjaw esperjenzi dwar proġetti konġunti u jħejju rakkomandazzjonijiet konġunti.

1.7.3. Aħna nappoġġjaw bil-qawwa li qabel id-dħul fis-seħħ tal-ftehim, jingħata appoġġ lis-soċjetà ċivili fl-UE u speċjalment dik fil-pajjiżi msieħba għall-bini tal-kapaċità, u li jitħeġġeġ l-istabbiliment minnufih tad-DAGs, bl-appoġġ politiku, finanzjarju u loġistiku meħtieġ, filwaqt li tiġi żgurata sħubija bbilanċjata.

1.7.4. Niġbdu wkoll l-attenzjoni tal-Kummissjoni għal kwistjonijiet pendenti ta’ konfużjoni għas-soċjetà ċivili lokali, minħabba n-natura trasversali bejn il-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni tal-UE u ftehimiet ta’ kummerċ ħieles profondi u komprensivi (DCFTAs) mal-Ġeorgia, il-Moldova u l-Ukrajna, u r-rwol usa’ mogħti lill-fora tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari fl-Amerika Latina, li jdgħajjef il-messaġġi ewlenin tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi ta’ kull parti.

1.7.5. Barra minn hekk, il-KESE jikkritika n-nuqqas ta’ rispons mill-Kummissjoni għall-ilmenti li tqajmu mid-DAG. Għalhekk, il-mekkaniżmi ta’ monitoraġġ għandhom ikunu kapaċi jwasslu għat-tnedija b’mod indipendenti ta’ investigazzjonijiet fir-rigward tal-ksur ta’ impenji ċari tat-TSD.

1.8. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ lmenti aktar trasparenti u semplifikat, u jirrakkomanda wkoll li l-presidenti tad-DAGs għandhom jipparteċipaw fil-laqgħat tal-Kumitat tat-TSD u li l-Kumitat tat-TSD għandu jintalab jirrispondi għall-kwistjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li jitqajmu mid-DAGs, f’perjodu ta’ żmien raġonevoli. Huwa jirrakkomanda djalogu regolari bejn id-DAGs tal-UE, il-Kummissjoni, is-SEAE, il-Parlament Ewropew u l-Istati Membri tal-UE.

1.9. Fir-rigward tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), il-KESE jirrakkomanda li tiġi inkluża klawsola speċifika biex jiġu promossi l-SDGs fil-mandati futuri kollha tal-kapitoli tat-TSD.

1.10. Fir-rigward ta’ impenn qawwi li l-Kummissjoni tal-UE tagħti għat-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet tax-xogħol, il-pajjiżi msieħba għandhom juru rispett sħiħ għat-tmien Standards Fundamentali tax-Xogħol tal-ILO qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kummerċjali. Jekk pajjiż sieħeb ma jkunx irratifika jew implimenta kif suppost dawn il-konvenzjonijiet jew ma jkunx wera livell ta’ protezzjoni ekwivalenti, il-KESE jirrakkomanda li fil-kapitolu tat-TSD jiddaħħal pjan direzzjonali dwar impenji konkreti sabiex jiġi żgurat li dan jintlaħaq fil-ħin dovut;

1.11. Il-KESE jinnota li d-dokument informali jqajjem il-kwistjoni tas-sanzjonijiet. Ninkoraġġixxu lill-Kummissjoni tinvestiga mekkaniżmi ta’ sanzjonijiet oħrajn eżistenti fil-ftehimiet kummerċjali u l-użu tagħhom sal-lum, filwaqt li tislet tagħlim mil-limitazzjonijiet potenzjali tagħhom, sabiex tivvaluta u ttejjeb l-effettività ta’ mekkaniżmu ta’ konformità eżegwibbli li jkun jista’ jiġi żviluppat fil-kapitoli TSD. F’dan il-proċess, il-Kummissjoni għandha tqis li l-gruppi tas-soċjetà ċivili esprimew kemm appoġġ kif ukoll tħassib serju dwar l-użu tagħhom.

1.12. Il-KESE huwa lest li jgħin fl-iżvilupp ta’ ideat ġodda sabiex jassisti lill-Kummissjoni żżid l-effettività ta’ mekkaniżmi ta’ infurzar indipendenti fil-kapitoli tat-TSD, mhux l-inqas permezz tad-dritt li jirrispondi meta t-tħassib tiegħu ma jiġix indirizzat. Fejn meħtieġ, kwalunkwe rikors għal sanzjonijiet irid, madankollu, ikun modulat jekk l-imsieħba kummerċjali potenzjali jkunu miftuħa għal tali approċċ: bil-kontra tal-GSP+ (sistema ġeneralizzata ta’ preferenzi) ma jistax ikun hemm irtirar unilaterali minn kwalunkwe dispożizzjoni fil-każ ta’ tilwim.

2. Kuntest

2.1. Wara l-ewwel inklużjoni ta’ dispożizzjonijiet dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika UE-Cariforum (EPA) u wara l-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles (FTA) bejn l-UE u l-Korea, li daħal fis-seħħ fl-2011, il-ftehimiet kummerċjali kollha konklużi mill-UE jinkludu kapitolu dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli (TSD). Attwalment, l-UE għandha wkoll ftehimiet b’kapitoli tat-TSD mal-Amerika Ċentrali, mal-Kolombja u l-Perù, mal-Georgia, mal-Moldova u mal-Ukrajna u fi ftehimiet ġodda futuri li għad iridu jsiru.

2.2. Fis-snin reċenti, żdied l-interess fid-dispożizzjonijiet dwar ix-xogħol, l-ambjent u l-konsumatur fil-ftehimiet kummerċjali. Qed isiru diskussjonijiet fi ħdan il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, fl-Istati Membri u fost il-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili, inkluż il-KESE.

2.4. Hemm għadd ta’ evalwazzjonijiet dwar l-impatt u l-effiċjenza tal-kapitoli tat-TSD. Minkejja l-fatt li hemm appoġġ b’saħħtu ġenerali fl-UE għall-inklużjoni ta’ impenji ambizzjużi dwar id-drittijiet tax-xogħol, l-ambjent u l-protezzjoni tal-konsumatur, kif ukoll rwol attiv għas-soċjetà ċivili fl-FTAs attwali u futuri, hemm ukoll bżonn li jiġi ppruvat li l-kapitoli tat-TSD jistgħu jissodisfaw l-ambizzjonijiet stabbiliti fil-komunikazzjoni “Kummerċ għal Kulħadd” ( 8 ) u fid-dokument ta’ riflessjoni riċenti tal-Kummissjoni dwar l-isfruttar tal-globalizzazzjoni ( 9 )

2.6. Id-dokument informali tal-Kummissjoni, ippubblikat fil-11 ta’ Lulju 2017 ( 13 ) , kien maħsub biex jiftaħ diskussjoni mal-Parlament Ewropew, mal-Kunsill u mal-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili fix-xhur sussegwenti. Dan jinkludi deskrizzjoni u valutazzjoni tal-prattika attwali, u jippreżenta żewġ alternattivi għat-titjib tal-implimentazzjoni tal-kapitoli tat-TSD u jressaq diversi mistoqsijiet għall-partijiet interessati. Din l-opinjoni tal-KESE hija mfassla biex tikkontribwixxi għal dan il-proċess u biex tirrifletti dwar dawk il-mistoqsijiet.

2.7. L-Istati Membri rċevew id-dokument informali u qed jippreżentaw il-kummenti u l-proposti tagħhom. Il-Parlament Ewropew organizza dibattitu fis-sessjoni plenarja tiegħu f’Jannar 2018.

3. Kummenti ġenerali

3.1. Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea biex twettaq valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-kapitoli dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli (TSD) fi ftehimiet kummerċjali tal-UE ( 14 ) , u jilqa’ wkoll id-dokument informali tad-DĠ Kummerċ li jiftaħ dibattitu u konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili dwar kif din tista’ tittejjeb.

3.2. Il-KESE jemmen li l-kapitoli tat-TSD għandhom rwol kruċjali biex jintlaħaq l-għan tal-Kummissjoni li jirrigwarda l-promozzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU fid-dokument ta’ riflessjoni tagħha dwar l-istrateġiji “Kummerċ għal Kulħadd” u l-“L-isfruttar tal-Globalizzazzjoni”. Dawn huma importanti daqs l-ilħuq tal-impenji internazzjonali, bħal dawk li saru fil-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-tibdil fil-klima u dawk dwar il-kummerċ fil-karburanti fossili.

3.3. Fil-kuntest tal-SDGs, il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet fl-Opinjoni tiegħu ( 15 ) , b’mod partikolari sabiex fil-mandati kollha futuri għall-kapitoli tat-TSD tiġi inkluża “klawsola speċifika li tirrikjedi li ż-żewġ partijiet ta’ kull mekkaniżmu ta’ monitoraġġ tas-soċjetà ċivili jaħdmu flimkien biex jippromovu l-SDGs” u li l-kapitoli tat-TSD “għandhom jingħataw l-istess importanza daqs dawk li jkopru kwistjonijiet kummerċjali, tekniċi jew tariffarji”.

3.3.1. Il-Kumitat diġà nnota ( 16 ) li l-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli 17 jirreferi b’mod speċifiku għar-rwol tas-soċjetà ċivili, u jgħid li “l-aġenda ta’ żvilupp sostenibbli ta’ suċċess teħtieġ sħubiji bejn il-gvernijiet, is-settur privat u s-soċjetà ċivili”. Għall-ewwel darba wkoll fl-istorja tan-NU, l-SDGs jispeċifikaw li l-gvernijiet għandhom responsabbiltà lejn il-persuni.

3.4. Madankollu, il-KESE jiddispjaċih għall-fatt li matul id-dibattitu attwali dwar il-kapitoli tat-TSD u l-kamp ta’ applikazzjoni ġenerali tagħhom fir-rigward tal-interessi tal-konsumaturi ttieħed approċċ ristrettiv. Filwaqt li l-istrateġija Kummerċ għal Kulħadd tagħmel enfasi partikolari fuq il-fiduċja tal-konsumaturi fi prodotti sikuri, il-Linji Gwida tan-NU dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur ( 17 ) jipprovdu fehim ferm usa’ li jinkludi l-protezzjoni tal-privatezza tal-konsumaturi, id-drittijiet tagħhom fil-kummerċ elettroniku u d-dritt għal infurzar effettiv tad-drittijiet tal-konsumatur. Minħabba l-impatt tal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ fuq il-konsumaturi, il-KESE jilqa’ kapitolu speċifiku għall-konsumaturi dwar “kummerċ u konsumaturi” fi ħdan il-qafas tat-TSD, li jinkorpora standards internazzjonali rilevanti dwar il-konsumatur u jsaħħaħ il-kooperazzjoni dwar l-infurzar tad-drittijiet tal-konsumatur.

3.5. Il-KESE jkun jilqa’ bi pjaċir ukoll impenn sabiex tiġi inkluża dimensjoni tal-ġeneri fil-politika kummerċjali tiegħu u b’mod aktar speċifiku fil-kapitoli tat-TSD tiegħu. F’ħafna pajjiżi kummerċjali tal-UE, in-nisa jiffurmaw il-maġġoranza tal-forza tax-xogħol f’setturi speċifiċi bħall-industrija tat-tessuti. Għalhekk, il-ftehimiet kummerċjali tal-UE m’għandhomx iżidu l-inugwaljanzi bejn is-sessi. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tiżgura r-rispett sħiħ tal-istandards internazzjonali tax-xogħol fir-rigward tal-ugwaljanza bejn is-sessi u d-drittijiet tal-ħaddiema nisa fuq il-post tax-xogħol. B’mod partikolari, il-KESE jitlob ir-rispett tal-Konvenzjoni tal-ILO Nru 100 dwar ir-Remunerazzjoni Indaqs, tal-Konvenzjoni Nru 111 li tikkonċerna d-Diskriminazzjoni fir-Rigward tal-Impjieg u x-Xogħol, li tippromovi n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol, u tal-Konvenzjoni Nru 183 dwar il-Protezzjoni tal-Maternità.

3.6. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni issaħħaħ id-djalogu tagħha mas-soċjetà ċivili sabiex jiġi żviluppat il-funzjonament tal-kapitoli tat-TSD fi ftehimiet kummerċjali attwali u futuri. B’mod partikolari, dan għandu jiġi rifless fir-rieżami tal-kapitolu tat-TSD fis-CETA ( 18 ) . Kif imwiegħed mill-Kummissarju Malmström, il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon rieżami annwali tad-dispożizzjonijiet dwar il-Kummerċ u x-Xogħol u dwar il-Kummerċ u l-Ambjent fil-Ftehim u jixtieq jiġi involut f’dan ir-rieżami.

3.7. Il-KESE kellu rwol importanti fis-sensibilizzazzjoni dwar il-politika kummerċjali tal-UE fost is-soċjetà ċivili kemm fl-UE kif ukoll fil-pajjiżi terzi. Il-membri tal-KESE kienu, għadhom u se jibqgħu impenjati biex isaħħu l-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili tal-pajjiżi terzi fil-monitoraġġ tan-negozjati u fl-implimentazzjoni tal-ftehimiet kummerċjali konklużi mill-UE. Din l-azzjoni proattiva tal-KESE kienet kruċjali fl-għoti tas-setgħa lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili barra mill-pajjiż u fid-demokratizzazzjoni ulterjuri tal-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet kummerċjali.

3.8. Minkejja ż-żmien relattivament qasir għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-TSD (sitt snin wara l-ewwel ftehim ta’ kummerċ ħieles tal-ewwel ġenerazzjoni, il-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea, daħal fis-seħħ), il-KESE identifika għadd ta’ kisbiet u nuqqasijiet li għandhom jiġu analizzati u użati sabiex tiġi infurmata r-reviżjoni li jmiss tal-kapitolu tat-TSD tas-CETA, kif ukoll ftehimiet kummerċjali oħrajn.

3.9. Kisba ewlenija tal-kapitoli tat-TSD hija t-twaqqif tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi (DAGs) li jipprovdu pjattaforma importanti għas-soċjetà ċivili sabiex jiġu ssorveljati l-impenji għad-drittijiet tal-bniedem, tax-xogħol u tal-ambjent fil-ftehimiet kummerċjali. Madankollu, il-KESE jqis li huwa importanti li l-kamp ta’ applikazzjoni jitwessa’ biex ikopri wkoll l-interessi tal-konsumatur.

3.9.1. Sa fejn jippermettu l-kompetenzi tagħha l-UE għandha tħares ukoll biex tiżviluppa sinerġiji akbar bejn il-formulazzjoni tat-test tal-kapitoli tat-TSD u s-27 Konvenzjoni ambjentali u tal-ILO obbligatorji rilevanti għall-programm GSP+ tagħha (kif ukoll ir-rekwiżiti għall-pajjiżi inqas żviluppati, l-arranġament “Kollox ħlief Armi” (EBA)).

3.10. Il-KESE japprezza l-mandat mogħti biex jipprovdi parti mis-sħubija u s-segretarjat tas-sitt DAGs li s’issa ġew stabbiliti mill-ftehimiet li ġejjin: il-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea, il-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Kolombja/Peru, il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Amerika Ċentrali, id-DCFTA bejn l-UE u l-Georgia, id-DCFTA bejn l-UE u l-Moldova, id-DCFTA bejn l-UE u l-Ukrajna, kif ukoll tal-Kumitat Konsultattiv għall-Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika bejn l-UE u l-CARIFORUM. Barra minn hekk, il-KESE qed jistenna bil-ħerqa li jkompli l-ħidma tiegħu f’DAGs futuri, bħal dak għas-CETA u għall-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Ġappun.

3.10.1. Niġbdu wkoll l-attenzjoni tal-Kummissjoni għal kwistjonijiet pendenti ta’ konfużjoni, l-ewwel nett minħabba n-natura trasversali bejn il-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni tal-UE u ftehimiet ta’ kummerċ ħieles profondi u komprensivi (DCFTAs) mal-Georgia, il-Moldova u l-Ukrajna li huwa diffiċli għas-soċjetà ċivili lokali biex tagħmel distinzjoni bejniethom, u t-tieni dwar ir-rwol usa’ mogħti lill-fora tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari fl-Amerika Latina, li wassal biex tonqos l-enfasi u jiddgħajfu l-messaġġi ewlenin tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi ta’ kull parti.

3.11. Madankollu, il-finanzjament u r-riżorsi jibqgħu kwistjoni kruċjali. B’seba’ mekkaniżmi ta’ monitoraġġ fis-seħħ (sitt FTAs u l-Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika UE-CARIFOUM) u aktar antiċipati, inklużi fil-ftehimiet ewlenin mal-Kanada u mal-Ġappun, il-KESE se jaffaċċja sfida biex jopera b’mod effettiv id-DAGs attwali u futuri addizzjonali mingħajr riżorsi addizzjonali. B’mod urġenti, il-Kummissjoni għandha tfassal soluzzjonijiet sistemiċi b’mod konġunt mal-KESE, u flimkien mal-Parlament u mal-Kunsill, sabiex jiġi żgurat li jkun hemm riżorsi adatti disponibbli biex dawn il-mekkaniżmi ta’ monitoraġġ jiffunzjonaw u jinvolvu l-parteċipazzjoni sħiħa ta’ gruppi rappreżentattivi fis-soċjetà ċivili.

3.12. Mekkaniżmi ta’ infurzar effettivi għall-kapitoli tat-TSD huma ta’ importanza kruċjali għall-KESE, kif indikat f’xi wħud mill-Opinjonijiet tiegħu ( 19 ) . Id-DAGs, fil-kapaċità tagħhom bħala korpi ta’ monitoraġġ, għandhom rwol importanti x’jaqdu sabiex jiżguraw li l-ksur ta’ impenji tat-TSD jiġi identifikat u indirizzat kif suppost. Il-KESE, bħala membru attiv tad-DAGs tal-UE, ikkontribwixxa bil-kbir għall-ħidma tagħhom u għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni tkun aktar ambizzjuża fir-rigward ta’ mekkaniżmu ta’ infurzar effettiv. Fil-każ tal-Korea t’Isfel, il-KESE jinnota li d-DAG tal-UE talab lill-Kummissjoni ( 20 ) tniedi proċedimenti tat-tilwim iżda s’issa l-Kummissjoni għadha ma għamlitx dan minkejja l-isforzi tagħha biex tindirizza l-kwistjoni. F’dan il-kuntest, il-KESE tenna li l-implimentazzjoni tal-aspetti tal-FTA marbutin mal-iżvilupp sostenibbli, partikolarment il-kwistjonijiet relatati max-xogħol, għadha mhix sodisfaċenti ( 21 )

3.13. Il-KESE jemmen li n-negozji jistgħu jaqdu rwol importanti fl-iżgurar tal-konformità mad-drittijiet tax-xogħol u mad-drittijiet soċjali permezz tal-appoġġ u l-implimentazzjoni tal-liġijiet li jipproteġu d-drittijiet tal-ħaddiema u permezz ta’ djalogu soċjali mat-trade unions sabiex ikun hemm qbil dwar standards deċenti, kemm fl-operazzjonijiet diretti tagħhom kif ukoll tul il-ktajjen tal-provvista tagħhom. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-ftehimiet kummerċjali jappoġġjaw imġiba tan-negozju tajba u jipprevjenu d-dumping soċjali u t-tbaxxija fl-istandards soċjali billi tiżviluppa klawsoli vinkolanti dwar ir-Responsabbiltà Soċjali Korporattiva, f’konformità mal-linji gwida tal-OECD dwar id-drittijiet kummerċjali u d-drittijiet tal-bniedem u anke mal-Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali (NCPs) ( 22 ) , li għandhom ikunu indipendenti u strutturati sabiex jinvolvu lill-imsieħba soċjali bħala membri tal-NCPs, jew tal-kumitat tas-sorveljanza tal-NCP. Dawn għandhom ikunu mħarrġin kif xieraq, ikollhom biżżejjed persunal u jiġu ffinanzjati kif xieraq.

3.14. Il-KESE huwa lest li jgħin fl-iżvilupp ta’ ideat ġodda sabiex jassisti lill-Kummissjoni żżid l-effettività ta’ mekkaniżmi ta’ infurzar indipendenti fil-kapitoli tat-TSD, mhux l-inqas permezz tad-dritt li jirrispondi meta t-tħassib tiegħu ma jiġix indirizzat. Kull possibbiltà ta’ użu ta’ sanzjonijiet fejn ikun hemm bżonn għandu jkun ibbażat fuq approċċ flessibbli.

4. Kummenti speċifiċi

4.1. Il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ azzjoni mill-Kummissjoni biex ittejjeb l-effettività tal-kapitoli tat-TSD sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet soċjali, ambjentali, tal-konsumatur u d-drittijiet tax-xogħol jiġu rispettati. Parti fundamentali hija marbuta mat-titjib tal-effettività tad-DAGs bħala l-korpi inkarigati mill-monitoraġġ ta’ dawn l-impenji.

4.1.1. Il-KESE jinnota li tressqu proposti minn diversi partijiet interessati sabiex tittejjeb l-indipendenza kif ukoll l-effettività tal-kapitoli tat-TSD fil-ftehimiet kummerċjali u jikkondividi l-fehma li huwa meħtieġ inkoraġġiment sod favur il-konformità mal-impenji tat-TSD. Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet dwar ix-xogħol, dawn jinkludu l-proposta għal segretarjat tax-xogħol indipendenti ( 23 ) u mekkaniżmu għall-ilmenti kollettivi propost fil-mudell tal-kapitolu dwar ix-xogħol ( 24 )

4.2. Il-KESE evalwa l-esperjenza tiegħu fil-kapitoli tat-TSD. Ġew innutati n-nuqqasijiet li ġejjin, u l-KESE jistieden lill-Kummissjoni tindirizzahom: — in-nuqqas ta’ sħubija bilanċjata fid-DAGs tal-UE u tal-pajjiżi msieħba; — in-nuqqas ta’ rieda politika f’xi pajjiżi msieħba biex jiżviluppaw id-DAGs tagħhom fil-ħin; — in-nuqqas ta’ finanzjament adegwat għad-DAGs kemm fl-UE kif ukoll fil-pajjiżi msieħba; — il-ħtieġa li l-laqgħat konġunti tad-DAGs tal-UE u tal-pajjiżi msieħba jiġu inklużi fit-test tal-ftehim sabiex dawn jitħallew jiskambjaw esperjenzi dwar proġetti konġunti u jħejju rakkomandazzjonijiet konġunti; — il-ħtieġa għal parteċipazzjoni tal-presidenti tad-DAGs fil-laqgħat tal-kumitati tat-TSD, bid-dritt li jippreżentaw il-fehmiet tal-gruppi tagħhom, biex b’hekk iwasslu l-messaġġi tas-soċjetà ċivili lill-gvernijiet; — in-nuqqas ta’ rispons mill-Kummissjoni Ewropea għall-ilmenti mressqin mid-DAG fir-rigward ta’ ksur tal-impenji tat-TSD.

4.3. Il-membri tal-KESE tad-DAGs kif ukoll organizzazzjonijiet oħra li jirrappreżentaw is-settur tan-negozju, tax-xogħol u tal-volontarjat għamlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet għal azzjoni mill-Kummissjoni biex tindirizza n-nuqqasijiet tal-ftehimiet kummerċjali u l-effettività tad-DAGs sabiex jiġi żgurat li jiġu rrispettati l-impenji għall-ħarsien tad-dispożizzjonijiet soċjali u tad-dispożizzjonijiet dwar id-drittijiet tax-xogħol u dawk ambjentali. Il-Kummissjoni għandha tanalizza bir-reqqa dawn ir-rakkomandazzjonijiet. Dawn jinkludu: — l-appoġġ għall-bini tal-kapaċità u għal promozzjoni u preżentazzjoni aħjar tal-kontenut tal-kapitoli tat-TSD lis-soċjetà ċivili fl-UE u fil-pajjiżi msieħba qabel id-dħul fis-seħħ tal-ftehim; — jiġu stabbiliti segretarjat tax-xogħol indipendenti u mekkaniżmu għall-ilmenti kollettiv; — l-iżgurar ta’ finanzjament u riżorsi adegwati kemm għad-DAGs tal-UE kif ukoll tal-pajjiżi msieħba, sabiex ir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jieħdu sehem bis-sħiħ u jipprovdu finanzjament għal attivitajiet ġustifikati, inkluż xogħol analitiku jew sessjonijiet ta’ ħidma li jakkumpanjaw il-laqgħat konġunti annwali; — l-inkoraġġiment lill-gvernijiet tal-pajjiżi msieħba biex jistabbilixxu malajr DAGs u jagħtu l-appoġġ politiku u loġistiku meħtieġ lid-DAGs tagħhom filwaqt li jiżgurawlhom sħubija bilanċjata; — l-istabbiliment ta’ mekkaniżmu għall-ilmenti aktar trasparenti u simplifikat; — l-istabbiliment ta’ djalogu regolari bejn id-DAGs tal-UE, il-Kummissjoni, is-SEAE, il-Parlament Ewropew u l-Istati Membri tal-UE; — il-Kumitat tat-TSD jintalab jirrispondi għall-kwistjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet imressqin mid-DAGs, f’perjodu ta’ żmien raġonevoli; — id-DAGs jingħataw mandat biex jissorveljaw l-impatt tal-partijiet kollha tal-ftehimiet kummerċjali fuq id-drittijiet tal-bniedem, tax-xogħol, tal-ambjent u d-drittijiet tal-konsumatur, mhux biss il-kapitolu tat-TSD (il-KESE jinnota b’sodisfazzjon li din il-proposta tqieset fir-rapport tal-Kummissjoni dwar l-Implimentazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar Kummerċ għal Kulħadd); — il-pajjiżi msieħba għandhom juru li jirrispettaw bis-sħiħ it-tmien Konvenzjonijiet Ewlenin tax-Xogħol tal-ILO qabel il-konklużjoni ta’ ftehim kummerċjali. Jekk pajjiż sieħeb ma jkunx irratifika jew implimenta kif suppost dawn il-konvenzjonijiet jew ma jkunx wera livell ta’ protezzjoni ekwivalenti, fil-kapitolu tat-TSD għandu jiddaħħal pjan direzzjonali dwar impenji konkreti sabiex jiġi żgurat li dan jintlaħaq fil-ħin dovut; — ir-rekwiżit li kemm il-gvernijiet kif ukoll il-kumpaniji li joperaw fit-territorji tagħhom jintalbu juru konformità mal-istandards fl-aġenda tax-Xogħol Deċenti (25) tal-ILO li tmur lil hinn mill-istandards fundamentali tax-xogħol, u jintalbu impenji fir-rigward ta’ drittijiet oħra, bħal dawk li jirrigwardaw l-ugwaljanza bejn is-sessi u s-saħħa u s-sikurezza.

4.4. Il-KESE jqis li r-rakkomandazzjonijiet ta’ natura prattika u li jissemmew aktar kmieni jistgħu jiġu implimentati mingħajr ma jinbidel it-test tal-kapitoli tat-TSD attwali u li għalhekk dan għandu jsir mingħajr dewmien.

4.5. Sabiex ikunu effettivi, il-KESE jqis li huwa kruċjali li l-mekkaniżmi ta’ monitoraġġ ikunu kapaċi jagħtu bidu għal investigazzjonijiet b’mod indipendenti fir-rigward ta’ abbużi kontra l-impenji tat-TSD. Għandhom jiġu individwati abbużi, proċedura ta’ soluzzjoni tat-tilwim għandha tibda mingħajr dewmien, b’mandat biex tiġi infurzata l-konformità b’mod sostanzjali. Il-KESE jinnota li hemm għadd ta’ mudelli differenti fil-ftehimiet kummerċjali konklużi minn pajjiżi differenti, inklużi l-Istati Uniti u l-Kanada, li jipprevedu l-possibbiltà li jiġu imposti penali materjali f’każ ta’ ksur ta’ impenji.

4.6. Il-KESE għandu dispjaċir li d-dokument informali jissuġġerixxi li l-valur tal-penali jew tas-sanzjonijiet fi ftehimiet kummerċjali jista’ jiġi vvalutat biss abbażi tal-każ ġudizzjarju uniku li jirrigwarda l-Gwatemala, li tressaq mill-Istati Uniti permezz tal-Ftehim CAFTA ( 26 ) . Madankollu, ir-raġuni għala f’dan il-każ l-Istati Uniti ma kinitx prevalenti m’għandhiex x’taqsam ma’ jekk kienx hemm sanzjonijiet disponibbli, iżda għandha x’taqsam mat-tfassil tal-obbligi fil-kapitolu dwar ix-xogħol fil-Ftehim CAFTA. Il-kapitolu jimponi rekwiżit legali li l-ksur tad-drittijiet tax-xogħol għandu jsir “b’mod li jaffettwa l-kummerċ” sabiex l-impożizzjoni tas-sanzjonijiet tkun ġustifikata. F’dan il-każ, il-panel qies li għalkemm kien hemm ksur evidenti tad-drittijiet tax-xogħol tal-ILO, ma kienx hemm biżżejjed evidenza li tindika li dan sar “b’mod li jaffettwa l-kummerċ”. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tinvestiga l-mekkaniżmi ta’ sanzjonijiet oħrajn eżistenti fi ftehimiet kummerċjali, l-użu tagħhom flimkien mal-limitazzjonijiet potenzjali tagħhom, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni li gruppi tas-soċjetà ċivili esprimew kemm appoġġ kif ukoll tħassib serju dwar l-użu tagħhom.

4.7. Hemm limitazzjonijiet oħra għall-approċċ tal-Istati Uniti fil-konfront tas-sanzjonijiet li jirrigwardaw l-ammissibbiltà, il-kamp ta’ applikazzjoni u t-tul tal-proċedura, li wasslu biex għadd żgħir ħafna ta’ każijiet biss ġew solvuti bl-approċċ tas-sanzjonijiet. Il-Kummissjoni għandha titgħallem mil-limitazzjonijiet tal-mekkaniżmi tas-sanzjonijiet fil-ftehimiet kummerċjali konklużi mill-Istati Uniti kif ukoll minn pajjiżi oħrajn bħall-Kanada, sabiex tivvaluta u ttejjeb l-effettività ta’ mekkaniżmu ta’ konformità li jkun eżegwibbli u li possibbilment jista’ jiġi żviluppat fil-kapitoli tat-TSD. Limitazzjoni potenzjali hija r-riskju li l-UE tiskoraġġixxi lill-imsieħba kummerċjali milli jimpenjaw ruħhom f’negozjati jew li jitnaqqas l-effett ta’ lieva tagħha f’dawn in-negozjati.

4.8. Il-KESE jinsab lest jassisti lill-Kummissjoni fl-iżvilupp ta’ mekkaniżmu effettiv li jtejjeb l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-kapitoli tat-TSD fl-FTAs tal-UE u li jinforza konformità sħiħa, b’kunsiderazzjoni tal-esperjenzi ta’ pajjiżi oħra kif ukoll il-proposti żviluppati minn gruppi kummerċjali, ambjentali, tax-xogħol u gruppi oħra tas-soċjetà ċivili.

Brussell, l-14 ta’ Frar 2018. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/july/tradoc_155686.pdf

(2) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/october/tradoc_153846.pdf

(3) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/reflection-paper-globalisation_en.pdf

(4) Opinjoni tal-KESE dwar Kummerċ għal Kulħadd – Lejn politika aktar responsabbli għall-kummerċ u l-investiment, relatur: is-Sur Peel (UK-I)(ĠU C 264, 20.7.2016, p. 123).

(5) REX/486 – Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rwol ewlieni tal-kummerċ u l-investiment għat-tilħiq u l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs)”, relatur: is-Sur Peel (UK-I), korelatur: is-Sur Quarez (FR-II) (għadha mhix ippubblikata fil-ĠU).

(6) Opinjoni tal-KESE dwar “Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea – il-Kapitolu dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli”, relatur: is-Sur Fornea (RO-II) (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 201).

(7) Konferenza dwar Il-kapitoli dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli fi Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles tal-UE – Kif jintlaħaq impatt reali? - Sommarju tal-messaġġi ewlenin: http://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/summary_conference_on_tsd_chapters_in_eu_trade_agreements.pdf

(8) Op. cit.

(9) Op. cit.

(10) Ittra mill-Kummissarju Malmström lill-President tal-Kumitat INTA, is-Sur Lange, Jannar 2017, https://ec.europa.eu/carol/index-iframe.cfm?fuseaction=download&documentId=090166e5af9d7b2e&title=letter.pdf

(11) Ittra mill-Kummissarju Malmström lill-Ministru Kanadiż tal-Kummerċ Internazzjonali, is-Sur Champagne, Ottubru 2017, https://ec.europa.eu/carol/index-iframe.cfm?fuseaction=download&documentId=090166e5b568bc60&title=SIGNED_LETTER.pdf

(12) L-Istrument Interpretattiv Konġunt dwar il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 3).

(13) http://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=1689

(14) Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Implimentazzjoni ta’ Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles, ippubblikat fid-9 ta’ Novembru 2017.

(15) REX/486 – Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rwol ewlieni tal-kummerċ u l-investiment għat-tilħiq u l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs)”, relatur: is-Sur Peel (UK-I), korelatur: is-Sur Quarez (FR-II) (għadha mhix ippubblikata fil-ĠU).

(16) REX/486 – Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rwol ewlieni tal-kummerċ u l-investiment għat-tilħiq u l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs)”, relatur: is-Sur Peel (UK-I), korelatur: is-Sur Quarez (FR-II) (għadha mhix ippubblikata fil-ĠU).

(17) http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/ditccplpmisc2016d1_en.pdf

(18) Ittra mill-Kummissarju Malmström, lill-Ministru Kanadiż tal-Kummerċ Internazzjonali, is-Sur Champagne, Ottubru 2017, op. cit.

(19) Opinjoni tal-KESE dwar “Kummerċ għal kulħadd – Lejn politika aktar responsabbli għall-kummerċ u l-investiment”, relatur: is-Sur Peel (UK-I) (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 123); Opinjoni tal-KESE dwar “Il-pożizzjoni tal-KESE dwar kwistjonijiet speċifiċi ewlenin fin-negozjati tas-Sħubija Trans-Atlantika ta’ Kummerċ u ta’ Investiment (TTIP)”, relatur: is-Sur de Buck, korelatur: is-Sinjura Buzek (ĠU C 487, 28.12.2016, p. 30). Opinjoni tal-KESE dwar Ftehim ta’ “Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea – il-Kapitolu dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli”, relatur: is-Sur Fornea (RO-II) (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 201).

(20) Ittra lill-Kummissarju Malmström dwar il-Konsultazzjonijiet Governattivi skont il-FTA bejn l-UE u l-Korea, Diċembru 2016, http://ec.europa.eu/carol/?fuseaction=download&documentId=090166e5af1bf802&title=EU_DAG%20letter%20to%20Commissioner%20Malmstrom_signed%20by%20the%20Chair%20and%20Vice-Chairs.pdf

(21) Opinjoni tal-KESE dwar Ftehim ta’ “Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea – il-Kapitolu dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp Sostenibbli”, relatur: is-Sur Fornea (RO-II) (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 201).

(22) Il-gvernijiet li jikkonformaw mal-Linji Gwida huma meħtieġa jistabbilixxu Punt ta’ Kuntatt Nazzjonali (NCP) li r-rwol ewlieni tiegħu jkun li jtejjeb l-effettività tal-Linji Gwida billi jorganizza attivitajiet promozzjonali, jindirizza d-domandi u jikkontribwixxi għas-soluzzjoni tal-kwistjonijiet li jistgħu joriġinaw mill-allegat nuqqas ta’ konformità mal-linji gwida f’każijiet speċifiċi. L-NCPs jassistu lill-intrapriżi u lill-partijiet interessati tagħhom biex jieħdu miżuri adegwati għal aktar konformità mal-Linji Gwida. Dawn jipprovdu pjattaforma ta’ medjazzjoni u konċiljazzjoni għas-soluzzjoni ta’ kwistjonijiet prattiċi li jistgħu joriġinaw bl-implimentazzjoni tal-Linji Gwida.

(23) Dokument informali bbażat fuq proposta konġunta mill-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trade Unions (KETU) u l-Federazzjoni Amerikana tax-Xogħol u l-Kungress ta’ Organizzazzjonijiet Industrijali (AFL-CIO), Settembru 2016, https://www.etuc.org/en/page/non-paper-introducing-independent-labour-secretariat-ceta

(24) Draft Model Labour Chapter for EU Trade Agreements, developed by the Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) in cooperation with the chair of the INTA Committee, Bernd Lange, Ġunju 2017, http://www.fes-asia.org/news/model-labour-chapter-for-eu-trade-agreements/

(25) http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---integration/documents/publication/wcms_229374.pdf

(26) Ara https://www.ictsd.org/bridges-news/bridges/news/trade-dispute-panel-issues-ruling-in-us-guatemala-labour-law-case