Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġlieda kontra l-vjolenza kontra n-nisa u l-vjolenza domestika”

(COM(2022) 105 final)

(2022/C 443/13)

Relatur: José Antonio MORENO DÍAZ Korelatur: Ody NEISINGH

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 2.5.2022 Bażi legali Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 22.6.2022 Adottata fil-plenarja 13.7.2022 Sessjoni plenarja Nru 571 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 200/7/7

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (il-KESE) jilqa’ l-innovazzjoni regolatorja li ġġib magħha Direttiva dwar il-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa minn approċċ intersettorjali, li s-soċjetà tant qiegħda titlob.

1.2. Barra minn hekk, fid-dawl tal-firxa u l-portata tal-forom multipli ta’ vjolenza li jġarrbu n-nisa, hemm bżonn li l-politiki biex dawn jiġu miġġielda ma jkunux politiki newtrali, iżda jiġu żviluppati minn perspettiva ċara u mhux ambigwa tal-ġeneru, imfasslin b’mod li jiffaċilita l-fehim tal-ħtieġa u l-effettività tagħhom.

1.3. Il-KESE ma jridx jonqos milli jsemmi li jqis li huwa essenzjali u urġenti li l-Istati Membri kollha li għadhom ma għamlux dan, kif ukoll l-UE nnifisha, jirratifikaw kemm il-Konvenzjoni 190 tal-ILO dwar il-vjolenza u l-fastidju kif ukoll il-Konvenzjoni ta’ Istanbul.

1.4. Il-KESE jemmen li l-forom kollha ta’ vjolenza kontra n-nisa, bħall-vjolenza istituzzjonali, l-isfruttament sesswali u riproduttiv, il-fastidju fuq il-post tax-xogħol, il-vjolenza domestika abbażi tal-ġeneru, is-sottomissjoni kimika, il-fastidju fit-toroq, il-fastidju sesswali fuq il-bażi ta’ sess u/jew ġeneru, jew l-isterilizzazzjoni furzata tan-nisa b’diżabilità, fost l-oħrajn, għandhom jiġu inklużi f’din id-Direttiva.

1.5. Il-KESE jemmen li l-vjolenza kontra n-nisa għandha tiġi inkluża bħala wieħed mir-reati Ewropej imsemmija fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE.

1.6. Il-KESE jemmen li għandhom jiġu inklużi miżuri speċifiċi fil-qafas tad-djalogu soċjali u tan-negozjar kollettiv sabiex jiġi żgurat li l-vittmi tal-vjolenza kontra n-nisa ma jitilifux xogħolhom u biex jiġi garantit li l-vittmi li m’għandhomx impjieg jiġu integrati fis-suq tax-xogħol.

1.7. Fl-approċċ adottat mill-PE u l-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta’ Kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW), il-KESE jemmen li t-terminu “nisa fil-prostituzzjoni” għandu jintuża bħala sostitut għall-kunċett ta’ “ħaddiema tas-sess”.

1.8. Il-Kumitat iqis li l-fatturi aggravanti għandhom jinkludu aspetti bħall-okkorrenza ta’ theddida preċedenti għall-vittma jew għall-ambjent affettiv jew familjari tagħha u l-profitt.

1.9. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lin-nisa u l-bniet minn minoranzi etniċi u/jew kulturali (bħall-poplu Rom), in-nisa migranti, speċjalment dawk f’kundizzjonijiet amministrattivi irregolari, u l-bniet u n-nisa refuġjati li qed jaħarbu mill-gwerra.

1.10. Il-KESE jitlob ukoll li tingħata attenzjoni speċifika lin-nisa b’diżabilità, li huma aktar esposti għall-vjolenza abbażi tal-ġeneru minħabba d-diżabilità tagħhom.

1.11. Fir-rigward tal-fastidju ċibernetiku, huwa jifhem li n-nuqqas ta’ kunsens u l-esponiment pubbliku fihom infushom għandhom jirrappreżentaw il-fastidju ċibernetiku.

1.12. Il-Kumitat iqis li r-riferiment tal-vittmi għas-servizzi ta’ appoġġ għandu jsir mhux biss b’mod f’waqtu u koordinat, iżda wkoll b’mod prijoritarju u urġenti.

1.13. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tintegra s-servizzi tas-saħħa, inklużi s-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva, fil-lista ta’ servizzi essenzjali ta’ appoġġ għall-vittmi, u jħeġġeġ lill-Istati Membri kollha tal-UE biex b’mod urġenti jneħħu l-ostakoli kollha għall-aċċess għal kontraċezzjoni ta’ emerġenza u servizzi ta’ abort volontarju wara stupru.

1.14. Il-Kumitat jargumenta li l-ordnijiet ta’ trażżin u protezzjoni ta’ emerġenza bħala salvagwardja tal-integrità fiżika u psikoloġika tal-vittmi għandhom neċessarjament jipprovdu għal miżuri biex jipprevjenu lill-aggressur milli jagħti fastidju jew joqrob fiżikament lejn il-vittma.

1.15. Il-KESE jemmen li l-aċċessibbiltà u n-natura mingħajr ħlas għandhom jiġu inklużi b’mod espliċitu fil-mekkaniżmi u l-miżuri kollha li jappoġġjaw lill-vittmi tal-vjolenza sesswali.

1.16. Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għal-limitazzjoni li jġib miegħu il-fatt li s-servizzi ta’ konsulenza u kura b’rabta mal-fastidju sesswali fuq il-post tax-xogħol huma biss ta’ natura esterna u li ma jiġux ikkunsidrati l-importanza tad-djalogu soċjali, in-negozjar kollettiv u l-parteċipazzjoni u n-negozjati meħtieġa mal-imsieħba soċjali.

1.17. Fid-dawl tar-rwol li għandha l-edukazzjoni fl-iffurmar tar-rwoli u l-isterjotipi tal-ġeneru, għandu jiġi estiż ir-rwol preventiv tagħha — b’mod partikolari permezz ta’ edukazzjoni komprensiva dwar is-sesswalità — fl-istadji edukattivi kollha, u l-parteċipazzjoni tal-komunità edukattiva, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (speċjalment l-assoċjazzjonijiet femministi), l-imsieħba soċjali u l-komunitajiet milquta għandha tiġi inkluża b’mod espliċitu fil-kooperazzjoni istituzzjonali.

1.18. Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-aħjar interessi tal-minorenni għandhom jipprevalu fuq id-dritt għall-aċċess fejn hemm dubji raġonevoli dwar il-possibbiltà li jiġi żgurat kuntatt sikur kemm f’termini fiżiċi kif ukoll emozzjonali.

1.19. Il-Kumitat jilqa’ l-inklużjoni fid-Direttiva tal-mutilazzjoni ġenitali femminili bħala reat speċifiku.

1.20. Il-KESE jemmen li l-ksur usa’ tas-saħħa u d-drittijiet sesswali u riproduttivi għandu jiġi miġġieled ukoll bħala vjolenza kontra n-nisa, bħal fil-każ tal-vjolenza ġinekoloġika u ostetrika, it-tqala furzata u ċ-ċaħda tal-kura f’każ ta’ abort. Il-KESE jinnota wkoll bi tħassib li d-definizzjoni tal-vjolenza kontra n-nisa ma tinkludix ir-restrizzjonijiet eżistenti relatati mal-abort prokurat b’mod liberu u sikur u mal-fastidju li jesperjenzaw in-nisa li jagħżlu liberament din l-alternattiva, speċjalment fiż-żoni qrib il-kliniki.

1.21. Il-Kumitat jinnota bi tħassib li ma ssir l-ebda referenza għad-dritt tal-orfni tal-vittmi tal-vjolenza kontra n-nisa biex jgħixu ħajja sodisfaċenti, f’kundizzjonijiet ta’ libertà u ugwaljanza.

1.22. Il-KESE jesprimi t-tħassib serju tiegħu għall-fatt li l-attività tal-lemin estrem għandha l-għan li tiġġieled il-proposti għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u, b’mod partikolari, li tiċħad sistematikament il-vjolenza strutturali kontra n-nisa, dik li jġarrbu għas-sempliċi fatt li huma nisa. Din iċ-ċaħda mhux biss tikkumplika l-koeżistenza f’kundizzjonijiet ta’ ugwaljanza, iżda wkoll tattakka l-valuri u l-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2 tat-TUE.

1.23. Il-Kumitat jirrakkomanda li d-Direttiva tinkludi dikjarazzjoni finanzjarja biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-miżuri adottati permezz ta’ finanzjament pubbliku adegwat.

2. Kummenti ġenerali

2.1. Il-vjolenza kontra n-nisa hija l-ogħla espressjoni tad-diskriminazzjoni kontra n-nisa. Din tirrappreżenta mekkaniżmu ta’ kontroll li l-oriġini tiegħu hija l-inugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, u li huwa stess ikompli jiggarantixxi u jsostni l-istess inugwaljanza.

2.2. Il-KESE jesprimi t-tħassib serju tiegħu għall-fatt li l-attività tal-lemin estrem għandha l-għan li tiġġieled il-proposti għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u, b’mod partikolari, li tiċħad sistematikament il-vjolenza strutturali kontra n-nisa, dik li jġarrbu għas-sempliċi fatt li huma nisa. Din iċ-ċaħda mhux biss tikkumplika l-koeżistenza f’kundizzjonijiet ta’ ugwaljanza, iżda wkoll tattakka l-valuri u l-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2 tat-TUE.

2.3. L-Istrateġija Ewropea dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri 2020-2025 għandha fost l-għanijiet fundamentali tagħha t-tmiem tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru. Għandha wkoll l-għan, fost affarijiet oħra, li tiġġieled kontra l-isterjotipi marbuta mal-ġeneru, li telimina d-differenza fil-pagi għall-impjegati u l-inugwaljanza fir-responsabbiltà tal-kura, li tinkiseb parteċipazzjoni ugwali fis-setturi differenti tal-ekonomija u li jinkiseb bilanċ bejn in-nisa u l-irġiel fit-teħid tad-deċiżjonijiet u fl-attività politika.

2.4. Il-vjolenza kontra n-nisa u l-bniet hija waħda mill-forom l-aktar persistenti ta’ diskriminazzjoni bejn il-ġeneri u hija ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Fl-UE, nofs in-nisa (53 %) jevitaw ċerti postijiet jew sitwazzjonijiet minħabba l-biża’ li jkunu vittmi ta’ attakk fiżiku jew sesswali ( 1 ) u terz jgħidu li kienu vittmi ta’ vjolenza fiżika jew sesswali (33 %).

2.5. Minħabba l-firxa u l-portata tal-forom multipli ta’ vjolenza li jġarrbu n-nisa, il-politiki biex dawn jiġu miġġielda jeħtieġ li ma jkunux politiki newtrali iżda żviluppati minn perspettiva ċara u mhux ambigwa dwar il-ġeneru, imfasslin b’mod li jiffaċilita l-fehim tal-ħtieġa u l-effettività tagħhom.

2.7. Il-vjolenza domestika żdiedet ukoll minħabba l-miżuri ta’ lockdown adottati biex titrażżan il-kriżi tas-saħħa li rriżultat mill-pandemija tal-COVID-19 ( 4 )

2.8. Il-KESE jilqa’ b’mod pożittiv li l-Proposta għal Direttiva għandha l-għan li tipprevjeni u tiġġieled il-vjolenza kontra n-nisa u l-vjolenza domestika sabiex tiżgura livell għoli ta’ sigurtà u t-tgawdija sħiħa tad-drittijiet fundamentali, inkluż id-dritt għal trattament ugwali u n-nondiskriminazzjoni. Filwaqt li nifhmu li hemm bżonn ta’ approċċ kriminali biex tiġi miġġielda l-vjolenza kontra n-nisa, jeħtieġ li jkun akkumpanjat minn approċċ olistiku u komprensiv għall-prevenzjoni, il-ġlieda kontra l-vjolenza kontra n-nisa u l-qerda taghħa.

3. Kummenti speċifiċi

3.1. Il-KESE jilqa’ l-innovazzjoni regolatorja li ġġib magħha Direttiva dwar il-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa minn approċċ intersettorjali. Madankollu, jinnota li jeħtieġ li jiġu stabbiliti protokolli u kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u li jkun hemm kampanji għall-professjonisti biex jiġu evitati kemm il-vjolenza istituzzjonali kif ukoll li t-tort jintefa’ fuq il-vittmi minħabba fatturi esterni, li ma jikkonċernawx l-att vjolenti, bħad-dehra jew l-attitudni tal-vittma, l-istatus tagħha, l-oriġini jew kwalunkwe karatteristika jew sitwazzjoni oħra.

3.2. F’dan ir-rigward, għalkemm il-KESE jilqa’ l-kjarifika kunċettwali u penali li timplika l-inklużjoni fid-Direttiva ta’ definizzjonijiet dwar ċerti forom ta’ vjolenza kontra n-nisa, iqis li huwa imperattiv li l-Proposta tindirizza l-forom kollha ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru kontra n-nisa, u tinkludi definizzjoni ġenerali tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru bħal dik li tinsab fl-Artikoli 1 u 2 tad-Dikjarazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-eliminazzjoni tal-vjolenza kontra n-nisa tal-1993 jew fl-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni ta’ Istanbul.

3.3. Il-KESE jemmen li l-vjolenza kontra n-nisa kellha tiġi inkluża bħala wieħed mir-reati Ewropej imsemmija fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE.

3.4. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-kriminalizzazzjoni tal-istupru abbażi ta’ sempliċi nuqqas ta’ kunsens, mingħajr il-ħtieġa tal-użu tal-forza jew tat-theddida biex tkun tista’ ssir il-prosekuzzjoni tiegħu. Din id-definizzjoni legali tinkorpora dan ir-reat f’konformità mal-Konvenzjoni ta’ Istanbul: dan il-kunċett għandu jiġi applikat għal forom ġodda ta’ stupru bħas-“sottomissjoni kimika”.

3.5. Il-Kumitat jirrikonoxxi l-importanza li jiġu inkorporati miżuri speċifiċi mmirati lejn il-protezzjoni u l-aċċess għall-ġustizzja tal-vittmi tal-vjolenza domestika abbażi tal-ġeneru; madankollu, il-KESE jappella għall-inklużjoni ta’ din il-forma ta’ vjolenza fost ir-reati definiti fid-Direttiva, sabiex jiġi stabbilit qafas komuni għas-sanzjonijiet, iċ-ċirkostanzi aggravanti, il-ġurisdizzjoni u l-perjodi ta’ preskrizzjoni.

3.6. Aktar minn nofs in-nisa Ewropej jgħidu li kienu vittma ta’ fastidju sesswali f’xi mument (55 %) ( 5 ) , u għalhekk il-KESE jqis li d-Direttiva ma tistax tinjora din il-forma ta’ vjolenza kontra n-nisa la fid-definizzjoni proposta tagħha u lanqas fid-dispożizzjonijiet dwar is-sanzjonijiet, iċ-ċirkostanzi aggravanti, il-ġurisdizzjoni u l-perjodi ta’ preskrizzjoni ( 6 )

3.7. Terz tan-nisa li ġarrbu fastidju sesswali esperjenzawh fuq il-post tax-xogħol ( 7 ) . Għalhekk, il-KESE jqis li jeħtieġ li d-Direttiva tindirizza din il-forma ta’ vjolenza, kif ukoll l-implimentazzjoni u l-aġġornament minn min iħaddem ta’ azzjonijiet speċifiċi għall-ġlieda kontra l-fastidju sesswali u abbażi tal-ġeneru fuq il-post tax-xogħol, inkluż il-vjolenza ċibernetika jew il-fastidju ċibernetiku ( 8 ) . Għalhekk, il-KESE jitlob li jiġi inkluż ir-reat tal-fastidju fuq il-post tax-xogħol.

3.8. Il-vjolenza indiretta li jesperjenzaw in-nisa peress li tkun kontra persuni li jkunu parti mill-ambjent affettiv jew familjari tagħhom, sabiex jiġu attakkati b’mod emozzjonali, timmanifesta ruħha b’mod speċjali kontra wliedhom. Il-KESE jemmen li l-aħjar interessi tal-minorenni għandhom jipprevalu fuq id-dritt għall-aċċess meta jkun hemm dubji raġonevoli dwar il-possibbiltà li jiġi żgurat kuntatt sikur mal-minorenni kemm f’termini fiżiċi kif ukoll emozzjonali.

3.9. Billi l-awtonomija ekonomika hija element essenzjali fl-għoti tas-setgħa u l-irkupru tal-vittmi tal-vjolenza fi ħdan il-familja, il-KESE jinnota bi tħassib li fil-qafas tad-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv mhumiex inklużi miżuri speċifiċi biex jiġi żgurat li dawn il-vittmi ma jitilfux xogħolhom u biex jiġi garantit li l-vittmi li m’għandhomx impjieg jiġu integrati fis-suq tax-xogħol.

3.10. Billi huwa konxju mir-riżultati tar-Rapport tal-Parlament Ewropew dwar l-isfruttament sesswali u l-prostituzzjoni u l-impatt tagħhom fuq l-ugwaljanza bejn is-sessi ( 9 ) , f’konformità mal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta’ Kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW) kif ukoll mar-Rakkomandazzjoni Ġenerali 38 tal-Kumitat għall-Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni Kontra n-Nisa tas-6 ta’ Novembru 2020 dwar it-traffikar ta’ nisa u bniet fil-kuntest tal-migrazzjoni globali, il-KESE jemmen li huwa xieraq li ssir referenza għalihom bħala “nisa fil-prostituzzjoni” u mhux bħala “ħaddiema tas-sess”.

3.11. Id-Direttiva 2011/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 10 ) tqis li l-kunsens tal-vittma ma jkunx validu meta jkun hemm theddida, użu ta’ forza, sfurzar, abbuż ta’ poter jew vulnerabbiltà jew għoti jew riċeviment ta’ pagamenti jew benefiċċji biex jinkiseb il-kunsens. Il-KESE jqis li t-tħaddim sesswali ta’ oħrajn jew il-qligħ li jinkiseb mill-isfruttament sesswali ta’ ħaddieħor għandu jiġi kopert mill-pieni previsti fil-Kapitolu 2 tad-Direttiva li jindirizza r-“reati li jikkonċernaw l-sfruttament sesswali”.

3.12. Il-KESE jaqbel mat-tħassib espress mir-Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem ( 11 ) dwar iż-żieda fl-hekk imsejħa maternità surrogata. Huwa jaqbel mal-fehma espressa mill-Parlament Ewropew ( 12 ) , li jqisha bħala forma ta’ sfruttament riproduttiv li tmur kontra d-dinjità tan-nisa. Għalhekk, huwa tal-fehma li din il-prattika — meta sseħħ f’qafas ta’ tranżazzjoni legali fejn kwalunkwe parti tagħmel profitt jew qligħ, inkluż ir-reklamar — għandha titqies bħala forma ta’ vjolenza kontra n-nisa u għandha titqies fl-istess livell bħall-isfruttament sesswali (inkluż fil-Kapitolu 2 u l-Artikolu 1).

3.13. Il-vjolenza kontra n-nisa tirrappreżenta l-aktar ksur mifrux tad-drittijiet tal-bniedem fl-Unjoni, iżda l-prevalenza tagħha hija l-ogħla fost in-nisa u l-bniet vulnerabbli, u għalhekk għandha tingħata attenzjoni speċjali lin-nisa u l-bniet minn minoranzi etniċi u/jew kulturali bħar-Rom.

3.14. Il-KESE jappoġġja l-miżuri leġiżlattivi adatti kollha għall-protezzjoni tan-nisa b’diżabilità mill-forom kollha ta’ sfruttament, vjolenza u abbuż, inklużi l-aspetti relatati mal-ġeneru, kif ukoll il-miżuri adatti għall-prevenzjoni tagħhom, b’mod partikolari forom adatti ta’ assistenza u appoġġ li jikkunsidraw il-kwistjonijiet ta’ ġeneru għan-nisa b’diżabilità. Għal dan il-għan, il-KESE jappoġġja l-fatt li l-faċilitajiet u l-programmi kollha maħsuba biex jaqdu lin-nisa b’diżabilità jiġu ssorveljati b’mod effettiv mill-awtoritajiet indipendenti.

3.15. Bl-istess mod, il-KESE jappoġġja wkoll il-miżuri xierqa kollha għall-promozzjoni tal-irkupru fiżiku, konjittiv u psikoloġiku, ir-riabilitazzjoni u l-integrazzjoni soċjali mill-ġdid tan-nisa b’diżabilità li huma vittmi ta’ kwalunkwe forma ta’ vjolenza jew abbuż, inkluż permezz tal-għoti ta’ servizzi protettivi, u jitlob ukoll li tingħata attenzjoni speċifika lin-nisa b’diżabilità, li huma aktar esposti għal attakki abbażi tal-ġeneru u minħabba d-diżabbiltà tagħhom (sterilizzazzjoni furzata, inkapaċità legali minn membri tal-familja).

3.16. In-nisa migranti, speċjalment jekk ikunu f’sitwazzjoni amministrattiva irregolari, għandhom jiġu protetti bl-għoti immedjat ta’ permess ta’ residenza awtonomu u proviżorju meta jirrapportaw vjolenza ( 13 ) . Barra minn hekk, jekk matul il-proċedimenti jiġi żvelat li hemm sitwazzjoni ta’ nuqqas ta’ dokumentazzjoni legali, l-awtoritajiet tal-migrazzjoni kompetenti ma għandhomx jiġu infurmati.

3.17. Il-KESE jilqa’ l-inklużjoni tal-fastidju ċibernetiku u l-iskambju mhux konsenswali ta’ materjal intimu jew manipulat bħala forom ta’ vjolenza kontra n-nisa u l-bniet, madankollu, jesprimi t-tħassib tiegħu dwar ir-rekwiżit li biex jitqies bħala reat kriminali jirrikjedi li jkun disponibbli għal “multitudni ta’ utenti”. Dan huwa rekwiżit impreċiż, indefinit u miftuħ ħafna għall-interpretazzjoni li, min-naħa tiegħu, ma jindirizzax il-ħsara reali fir-reputazzjoni, li xi drabi hija akbar jekk il-materjal jinqasam biss ma’ persuni fl-eqreb ambjent soċjali, familjari jew tax-xogħol tal-vittmi. Il-Kumitat jifhem li n-nuqqas ta’ kunsens u l-esponiment pubbliku għandhom fihom infushom jirrappreżentaw fastidju ċibernetiku, mingħajr ma jiġi vvalutat jekk il-materjal ġiex kondiviż ma’ għadd kbir ta’ utenti jew jekk, bil-kontra, ġiex kondiviż ma’ ħafna utenti jew bosta utenti (Artikolu 7 (a) u (b), Artikolu 8(c) u Artikolu 9(a)).

3.18. It-tixrid tal-użu tal-internet u n-networks soċjali qed jagħmel l-iskambju mhux konsenswali ta’ materjal b’kontenut sesswali dejjem aktar komuni, b’impatt akbar u għalhekk aktar ta’ ħsara għall-vittmi. Il-Kumitat huwa mħasseb dwar il-firxa ta’ din il-prattika u jifhem li s-sanzjonijiet u l-preskrizzjoni tar-reat previsti f’dan ir-rigward (Artikolu 7) għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk imsemmija fl-Artikoli 12 u 15 għas-cyberstalking (Artikolu 8).

3.19. Il-KESE jilqa’ r-rekwiżit ta’ għoti ta’ taħriġ speċifiku għall-awtoritajiet kompetenti fl-ilqugħ u l-indirizzar tal-akkużi ta’ reati koperti mid-Direttiva, iżda jqis li, barra minn hekk, għandhom jiġu inklużi miżuri speċifiċi mmirati lejn il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-effettività tas-sistema, kif ukoll għadhom ikunu previsti sanzjonijiet speċifiċi fil-każ li l-awtoritajiet kompetenti jonqsu milli jikkonformaw mal-prinċipju tad-diliġenza dovuta (Artikolu 37(6)).

3.20. Il-Kumitat jilqa’ l-ħtieġa ta’ esperjenza “suffiċjenti” għall-individwi, l-unitajiet u s-servizzi li jinvestigaw u jieħdu passi kontra l-vjolenza kontra n-nisa u l-bniet, inklużi l-aġenti legali, l-awtoritajiet u l-persunal tal-qorti, l-imħallfin, il-prosekuturi, l-avukati, l-assistenti ta’ appoġġ għall-vittmi u s-servizzi ta’ ġustizzja restorattiva, il-professjonisti tal-kura, is-servizzi soċjali u edukattivi, u persunal rilevanti ieħor li jista’ jiġi f’kuntatt ma’ gruppi jew vittmi vulnerabbli. Madankollu, il-KESE jwissi dwar is-suġġettività li tista’ takkumpanja l-perċezzjoni tas-suffiċjenza jew l-insuffiċjenza tal-esperjenza. Billi wieħed mill-iżbalji ewlenin fl-intervent fil-qasam huwa preċiżament in-nuqqas ta’ taħriġ u ta’ sensibilizzazzjoni tal-aġenti involuti, jirrakkomanda li jkun meħtieġ ir-rekwiżit għal taħriġ speċifiku, mhux biss għall-professjonisti li jgħaddu l-akkużi jew li jiġu f’kuntatt mal-vittmi, iżda wkoll għal dawk li jipparteċipaw fil-proċess ta’ investigazzjoni jew prosekuzzjoni previst fil-Kapitolu 3 (Artikolu 17(1)).

3.21. Il-ħeffa li biha tingħata l-kura lill-vittmi hija ċentrali għar-rimedju, ir-riabilitazzjoni u l-irkupru adegwati tagħhom. Għalhekk, il-KESE jqis li r-riferiment tal-vittmi għas-servizzi ta’ appoġġ għandu jsir mhux biss b’mod f’waqtu u koordinat, iżda wkoll bħala prijorità u kwistjoni urġenti (Artikolu 20(2)).

3.22. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-miżuri proposti biex jiġi żgurat aċċess għall-vittmi għal servizzi ta’ appoġġ komprensivi, adattati, ġenerali u speċjalizzati li jirrispondu għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom. Jiddispjaċih, madankollu, li l-lista ta’ appoġġ speċjalizzat li l-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-vittmi (Artikolu 27(1)) tirreferi biss għall-appoġġ fl-istadju legali jew fl-investigazzjoni u l-proċess ġudizzjarju, u ma ssemmix l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa, inklużi s-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva, bħala essenzjali għall-vittmi. Barra minn hekk, il-KESE jinnota bi tħassib kbir li s-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva, inklużi l-kontraċezzjoni ta’ emerġenza u l-abort, mhumiex imsemmija b’mod speċifiku bħala mhux biss servizzi essenzjali iżda wkoll servizzi urġenti ta’ appoġġ li l-vittmi tal-vjolenza sesswali għandu jkollhom aċċess għalihom (Artikolu 28). Skont in-NU u l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, jekk persuna tkun sfurzata li tkompli bi tqala li tirriżulta minn stupru, dan jista’ jikkostitwixxi forma ta’ vjolenza krudili, inumana u degradanti, li hija gravi. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tintegra s-servizzi tas-saħħa, inklużi s-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva, fil-lista ta’ servizzi essenzjali ta’ appoġġ għall-vittmi, u jħeġġeġ lill-Istati Membri kollha tal-UE biex b’mod urġenti jneħħu l-ostakoli kollha għall-aċċess għal kontraċezzjoni ta’ emerġenza u servizzi ta’ abort volontarju wara stupru.

3.23. In-nisa spostati u n-nisa li qed jaħarbu mill-kunflitt huma f’riskju akbar ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru. Il-vjolenza sesswali spiss tintuża bħala arma tal-gwerra, u n-nisa u l-bniet jinsabu f’riskju akbar li jisfaw vittmi tat-traffikar tal-bnedmin u tal-isfruttament sesswali. Il-KESE jenfasizza li l-appoġġ, il-protezzjoni u l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa essenzjali, bħall-kura għat-trawma psikoloġika u l-aċċess għas-servizzi sesswali u riproduttivi, inklużi l-kontraċezzjoni ta’ emerġenza u l-kura f’każ ta’ abort, huma ta’ importanza kbira u għandhom jingħataw fil-pajjiżi Ewropej kollha.

3.24. Il-Kumitat jargumenta li l-ordnijiet ta’ trażżin u protezzjoni ta’ emerġenza bħala salvagwardja tal-integrità fiżika u psikoloġika tal-vittmi għandhom neċessarjament jipprovdu għal miżuri biex jipprevjenu lill-aggressur milli jagħti fastidju jew joqrob fiżikament lejn il-vittma. Dan japplika mhux biss fir-rigward tar-restrizzjoni jew il-projbizzjoni tal-aċċess għar-residenza jew għall-post tax-xogħol tal-vittma (Artikolu 21(1)), iżda wkoll fir-rigward tal-ispazju pubbliku b’mod ġenerali, meta jitqiesu sitwazzjonijiet li fihom it-tqarrib bejn il-vittma u l-aggressur jista’ jitqies bħala mġiba perikoluża tal-aggressur jew tal-persuna suspettata (Artikolu 21(2)).

3.25. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li l-helplines għall-vittmi u l-kura speċjalizzata f’ċentri li għalihom jiġu riferuti l-vittmi ta’ vjolenza sesswali huma aċċessibbli kuljum u mingħajr ħlas, iżda jqis li l-mekkaniżmi u l-miżuri kollha ta’ appoġġ lill-vittmi tal-vjolenza sesswali għandhom ikunu espliċitament aċċessibbli u mingħajr ħlas, l-istess kif għandha tkun l-informazzjoni dwar il-miżuri preventivi, id-drittijiet li għandhom il-vittmi, kif ukoll il-proċeduri għar-rimedju u l-kumpens.

3.26. Il-Kumitat jilqa’ l-inklużjoni ta’ appoġġ speċjalizzat fil-każ ta’ fastidju sesswali fuq il-post tax-xogħol u t-talba biex jiġu previsti miżuri preventivi tal-Istat, madankollu, jiġbed l-attenzjoni għal-limitazzjoni li s-servizzi ta’ konsulenza u kura previsti għandhom ikunu ta’ natura esterna biss (Artikolu 30) u għall-fatt li ma ssirx referenza għall-importanza tad-djalogu soċjali, in-negozjar kollettiv u l-parteċipazzjoni u n-negozjati neċessarji mal-imsieħba soċjali, speċjalment mat-trade unions bħala rappreżentanti leġittimi tal-interessi u d-drittijiet tal-ħaddiema. Jinnota wkoll bi tħassib u sorpriża li l-“konċiljazzjoni” hija kkontemplata f’dan it-tip ta’ vjolenza kontra n-nisa.

3.27. F’dan ir-rigward, il-KESE jqis li huwa essenzjali u urġenti li l-Istati Membri kollha li għadhom ma għamlux dan, kif ukoll l-UE nnifisha, jirratifikaw kemm il-Konvenzjoni 190 tal-ILO dwar il-vjolenza u l-fastidju kif ukoll il-Konvenzjoni ta’ Istanbul.

3.28. Il-Kumitat jilqa’ l-inklużjoni ta’ miżuri preventivi kontra l-vjolenza abbażi tal-ġeneru fil-qasam edukattiv, inkluż it-tisħiħ tal-edukazzjoni komprensiva dwar is-sesswalità. Madankollu, minħabba r-rwol li l-edukazzjoni għandha fl-iffurmar tar-rwoli u l-isterjotipi tal-ġeneru, dan il-mandat għandu jiġi pprojettat fl-istadji kollha tal-edukazzjoni, ikunu liema jkunu, kif ukoll jinkludi b’mod espliċitu fil-kooperazzjoni istituzzjonali l-parteċipazzjoni tal-komunità edukattiva, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (speċjalment l-assoċjazzjonijiet femministi), l-imsieħba soċjali u l-komunitajiet milquta (Artikolu 36(2)).

3.29. Barra minn hekk, il-KESE jilqa’ b’mod pożittiv ħafna l-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni tal-Istati Membri fil-ġbir tad-data u fl-investigazzjoni tal-kawżi, il-prevalenza u l-effetti tal-vjolenza fuq in-nisa. Madankollu, jistaqsi dwar l-impenn reali li jista’ jirriżulta mis-sempliċi stedina għal azzjoni magħmula bil-frażi “għandhom jappoġġaw” fl-Artikolu 44(7), u huwa tal-fehma li jkun ħafna aktar effettiv u ambizzjuż li jiġi adottat impenn li jobbliga l-adozzjoni ta’ miżuri speċifiċi u konkreti billi jiġi stabbilit perjodu ta’ żmien speċifiku (Artikolu 44(7)).

3.30. normi kulturali tal-komunitajiet tal-oriġini. Għalhekk, il-Kumitat jilqa’ l-inklużjoni fid-Direttiva tal-mutilazzjoni ġenitali femminili bħala reat speċifiku. Madankollu, iwissi dwar il-ħtieġa li tiġi eżerċitata kawtela kbira sabiex il-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u prevenzjoni jevitaw l-istigmatizzazzjoni ta’ nisa li jappartjenu għal dawn il-komunitajiet u li s-sensittività kulturali prevista fl-Artikolu 37(2) fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-konsegwenzi tal-mutilazzjoni ġenitali femminili tapplika wkoll f’kampanji ta’ prevenzjoni. Il-Kumitat huwa tal-fehma li, f’dan ir-rigward, aspett essenzjali huwa li ssir ħidma ma’ u mill-komunitajiet ta’ referenza nfushom sabiex jiġu evitati u diżattivati t-tifsiriet kulturali tal-prattika (Artikolu 36(6)) Id-dijaspori migratorji ospitati mill-pajjiżi differenti tal-UE jobbligaw li jiġu kkunsidrati forom ta’ vjolenza kontra n-nisa u l-bniet li jiffurmaw parti min-kulturali tal-komunitajiet tal-oriġini. Għalhekk, il-Kumitat jilqa’ l-inklużjoni fid-Direttiva tal-mutilazzjoni ġenitali femminili bħala reat speċifiku. Madankollu, iwissi dwar il-ħtieġa li tiġi eżerċitata kawtela kbira sabiex il-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u prevenzjoni jevitaw l-istigmatizzazzjoni ta’ nisa li jappartjenu għal dawn il-komunitajiet u li s-sensittività kulturali prevista fl-Artikolu 37(2) fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-konsegwenzi tal-mutilazzjoni ġenitali femminili tapplika wkoll f’kampanji ta’ prevenzjoni. Il-Kumitat huwa tal-fehma li, f’dan ir-rigward, aspett essenzjali huwa li ssir ħidma ma’ u mill-komunitajiet ta’ referenza nfushom sabiex jiġu evitati u diżattivati t-tifsiriet kulturali tal-prattika (Artikolu 36(6)) ( 14 )

3.31. Il-KESE jilqa’ r-rikonoxximent tal-abort furzat u l-isterilizzazzjoni furzata bħala forom speċifiċi ta’ vjolenza. Madankollu, ksur usa’ tad-drittijiet tas-saħħa, sesswali u riproduttivi, bħall-vjolenza ġinekoloġika u ostetrika, it-tqala furzata u ċ-ċaħda tal-kura f’każ ta’ abort, għandu jiġi miġġieled ukoll bħala vjolenza kontra n-nisa. Il-KESE jinnota bi tħassib li d-definizzjoni tal-vjolenza kontra n-nisa ma tinkludix ir-restrizzjonijiet eżistenti relatati mal-abort porkurat b’mod liberu u sikur u mal-fastidju li jesperjenzaw in-nisa li jagħżlu liberament din l-alternattiva, speċjalment fiż-żoni qrib il-kliniki.

3.32. Il-Kumitat jinnota bi tħassib li mhi prevista l-ebda dispożizzjoni fir-rigward tad-dritt tal-orfni tal-vittmi tal-vjolenza kontra n-nisa biex jgħixu ħajja sodisfaċenti, f’kundizzjonijiet ta’ libertà u ugwaljanza, li neċessarjament ifisser li dawn ikunu jistgħu jegħlbu s-sitwazzjoni tagħhom ta’ vulnerabbiltà partikolari, minħabba l-vjolenza li jkunu sofrew, li tiġi aggravata fil-każ tal-qtil ta’ ommijiethom, u jiksbu kumpens għaliha. F’dan l-aħħar każ, huwa essenzjali li jiġi ffaċilitat l-aċċess għal kumpens ċivili għar-reati li jkunu sofrew, kif ukoll li jitħaffef il-proċess tas-suċċessjoni wara d-delitt sabiex ikunu jistgħu jkollhom aċċess urġenti għad-drittijiet tagħhom ta’ proprjetà u wirt ( 15 )

3.33. Il-Kumitat jiddispjaċih li d-Direttiva mhijiex akkumpnajata minn dikjarazzjoni finanzjarja u li, għalhekk, il-finanzjament pubbliku tad-Direttiva u tas-servizzi u l-azzjonijiet li tipproponi mhuwiex garantit.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) FRA (2014), Violence against women: an EU-wide survey (Il-vjolenza kontra n-nisa: stħarriġ mal-UE kollha) (mhux disponibbli bil-Malti).

(2) ETF (2019). Time's Up for Violence Against Women! (Għadda ż-Żmien għall-Vjolenza Kontra n-Nisa!) (mhux disponbbli bil-Malti).

(3) Eurofound (2017). 6th European Working Conditions Survey (Is-Sitt Stħarriġ Ewropew dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol) (mhux disponbbli bil-Malti).

(4) Unjoni Ewropea (2021). 2021 report on gender equality in the EU (Rapport tal-2021 dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fl-UE) (mhux disponibbli bil-Malti).

(5) Studju fuq kampjun ta’ 42 000 mara. Sors: Violence against women: an EU-wide survey (Il-vjolenza kontra n-nisa: stħarriġ mal-UE kollha) , l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, 2014, (mhux disponibbli bil-Malti).

(6) B’kunsiderazzjoni tal-impenji li saru fl-attivitajiet tal-Me Too tal-Parlament Ewropew fi Frar 2019, meta l-kandidati għall-elezzjonijiet ta’ Mejju ntalbu jieħdu impenn qawwi b’mod speċifiku biex jiġġieldu l-fastidju sesswali.

(7) Studju fuq kampjun ta’ 42 000 mara. Sors: Violence against women: an EU-wide survey (Il-vjolenza kontra n-nisa: stħarriġ mal-UE kollha) , l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, 2014, (mhux disponibbli bil-Malti).

(8) F’dan ir-rigward, il-KESE jindika l-Artikolu 48 tal-Liġi Organika 3/2007, tat-22 ta’ Marzu, bħala prattika tajba fi Spanja f’termini ta’ ugwaljanza sostanzjali tan-nisa u l-irġiel.

(9) Rapport tal-Parlament Ewropew dwar l-isfruttament sesswali u l-prostituzzjoni u l-impatt tagħha fuq l-ugwaljanza bejn is-sessi (2013/2103(INI)). Kumitat għad-Drittijiet tan-Nisa u l-Ugwaljanza bejn is-Sessi. Rapporteur: Mary Honeyball. A7-0071/2014. 3.2.2014. Ara wkoll ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-10 ta’ Frar 2021 dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 2011/36/UE dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu (2020/2029(INI)).

(10) Id-Direttiva 2011/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ April 2011 dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/629/ĠAI (ĠU L 101, 15.4.2011, p. 1).

(11) Nazzjonijiet Uniti. Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem. Report of the Special Rapporteur on the Sale and Sexual Exploitation of Children, including Child Prostitution, Child Pornography and Other Child Sexual Abuse Material. (Rapport tar-Rapporteur Speċjali dwar il-bejgħ u l-isfruttament sesswali tat-tfal, inklużi l-prostituzzjoni tat-tfal, l-użu tat-tfal fil-pornografija u materjal ieħor li juri abbuż sesswali tat-tfal., mhux disponibbli bil-Malti). A/HRC/37/60 Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem. Is-37 sessjoni. 26 ta’ Frar sat-23 ta’ Marzu 2018.

(12) Kif irrakkomandat fir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-17 ta’ Diċembru 2015 dwar ir-Rapport annwali dwar id-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija fid-dinja […] u l-politika tal-Unjoni Ewropea dwar il-kwistjoni 2015/2229(INI), li tikkundanna l-prattika ta’ maternità surrogata għaliex “timmina d-dinjità tal-bniedem tal-mara hekk kif ġisimha u l-funzjonijiet riproduttivi tagħha jintużaw bħala prodott bażiku”, jeħtieġ li tiġi kkunsidrata b’mod urġenti l-legalità ta’ din il-prattika, fid-dawl tal-istrumenti differenti tad-drittijiet tal-bniedem, u jistieden li tiġi pprojbita prattika “li tinvolvi l-isfruttament riproduttiv u l-użu tal-ġisem tal-bniedem għal gwadann finanzjarju jew ta’ tip ieħor, b’mod partikolari fil-każ ta’ nisa vulnerabbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw”.

(13) F’dan il-qasam, il-liġi Spanjola dwar l-immigrazzjoni tikkostitwixxi prattika tajba (Artikolu 31(a) tal-Liġi Organika 4/2000).

(14) The Multisectorial Academic Program to prevent and combat female Genital Mutilation (Il-Programm Akkademiku Multisettorali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-mutilazzjoni ġenitali femminili)(MĠF/C), (mhux disponibbli bil-Malti), Kummissjoni Ewropea 2016-2018.

(15) F’dan ir-rigward, huwa jqis bħala prattika tajba fi Spanja l-Liġi Organika 2/2022, tal-21 ta’ Marzu, dwar it-titjib tal-protezzjoni ta’ persuni orfni li huma vittmi ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru.