Id-Deċiżjoni dwar l-Assoċjazzjoni Extra-Ewropea (Overseas Association Decision – OAD) tistabbilixxi l-qafas legali għar-relazzjonijiet bejn il-Pajjiżi u Territorji Extra-Ewropej (Overseas Countries and Territories – OCTs), l-Istati Membri li għandhom rabtiet magħhom, u l-Unjoni Ewropea. Skont it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), l-iskop tad-Deċiżjoni dwar l-Assoċjazzjoni Extra-Ewropea huwa li ssostni l-iżvilupp sostenibbli tal-OCTs u tippromwovi l-valuri tal-Unjoni fil-bqija tad-dinja.

Il-Kummissjoni Ewropea ilha mill-bidu tal-eżerċizzju ta’ programmar f’Diċembru 2013 tappoġġja b’mod attiv lill-OCTs tul il-proċess kollu ta’ programmar permezz tal-finanzjament u/jew l-iffaċilitar tal-organizzazzjoni ta’ workshops, konferenzi u seminars speċifiċi sabiex tagħti lok għal riflessjoni dwar il-prijoritajiet u l-objettivi speċifiċi. Dawn l-iskambji kienu numerużi u partikolarment utli matul is-sena 2017 kollha kemm hi.

Dwar il-mobilizzazzjoni possibbli tar-riżerva mhux allokata B (EUR 21.5 miljun) taħt il-11-il FEŻ, id-Direttorat Ġenerali għall-Kooperazzjoni Internazzjonali u l-Iżvilupp qed jivvaluta t-talbiet li ġew imressqa mill-OCTs l-aktar milquta. F’dan ir-rigward, pakkett indikattiv ta’ EUR 5 miljun ġie riżervat bħala parti mill-pakkett ta’ EUR 60.5 miljun imwiegħed mill-Kummissarju tal-UE għall-Kooperazzjoni Internazzjonali u l-Iżvilupp, f’isem l-Unjoni Ewropea, biex tappoġġa l-isforzi ta’ rikostruzzjoni f’territorji u pajjiżi affettwati matul il-konferenza ta’ livell għoli tad-donaturi li saret fi New York fil-21 ta’ Novembru 2017.

Barra minn hekk, il-Mekkaniżmu Ewropew tal-Protezzjoni Ċivili ġie attivat għal Sint Maarten min-Netherlands, għall-evakwazzjoni mill-ajru minn Sint Maarten kif ukoll biex jitħallsu l-ispejjeż tat-trasport ta’ bastiment Netherlandiż li jipprovdi assistenza Netherlandiża in natura għal Sint Maarten, inklużi karozzi, trakkijiet u makkinarju tqil.

Fil-qafas tal-Faċilità ta’ Investiment tal-OCTs, żewġ operazzjonijiet ġodda ġew iffirmati matul l-2017: linja ta’ kreditu mal-Banque Caledonienne d’Investissement għal ammont ta’ EUR 20 miljun sabiex tikkofinanzja proġetti li qed jitwettqu minn intrapriżi privati u entitajiet tas-settur pubbliku fi New Caledonia. Skont is-self qafas mal-Bank għall-iŻvilupp tal-Karibew li jimmira lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, l-adattament u s-self reżiljenti għall-klima, ammont ta’ EUR 3.8 miljun ġie allokat għall-OTCs.

Minbarra l-pagamenti tal-ewwel porzjonijiet tal-programmi ta’ appoġġ baġitarju tal-11-il FEŻ għall-Gżejjer Turks u Kajkos (EUR 4 miljun) u Anguilla (EUR 3.6 miljun) bħala parti minn sforz immedjat biex jiġi pprovdut rispons rapidu wara l-uragani Irma u Maria imsemmija fit-taqsima ta’ hawn fuq; l-ewwel porzjon ta’ EUR 5.76 miljun taħt il-11-il FEŻ ġie żborżat f’Diċembru 2017 għal New Caledonia, b’appoġġ għall-impjieg u s-settur tat-tranżizzjoni. Għal dawn tal-aħħar, id-djalogu politiku mal-Gvern ta’ New Caledonia, li twettaq fuq bażi regolari matul l-2017, wassal biex jiġu indirizzati prijoritajiet importanti, speċjalment fir-rigward tal-politika fis-settur tal-impjieg u l-implimentazzjoni tagħha.

L-implimentazzjoni tal-programmi ta’ riforma tar-rendiment tas-settur tal-11-il FEŻ għal Saint Pierre u Miquelon, New Caledonia, Anguilla, Saba, Sint Eustatius u l-Gżejjer Turks u Kajkos għadha għaddejja u għaddejja sew, filwaqt li l-Ftehim ta' Finanzjament għall-Gżejjer Falkland ġie ffirmat fl-4 ta’ Diċembru 2017. F'dan il-kuntest, l-aċċent partikolari tqiegħed fuq id-djalogu mal-OCT imsieħba.

Minbarra d-Dokumenti ta’ Programmazzjoni ta’ Saint Pierre u Miquelon, li kienu ġew iffirmati fil-Ħarifa tal-2016, il-ħames Dokumenti ta’ Programmar għal New Caledonia, il-Gżejjer Turks u Kajkos, Saba, Sint Eustasius u Anguilla ġew iffirmati mal-Kummissarju Neven Mimica matul il-15-il Forum tal-OCT-UE li sar f’Aruba f’Frar 2017.

Matul is-snin 2016 u 2017 kien hemm mobilizzazzjoni sħiħa tal-Assistenza Teknika (AT) biex tappoġġja lill-Uffiċjali Awtorizzanti Territorjali u Reġjonali fil-proċess ta’ programmar, f’konformità mal-Artikolu 81 tal-OAD. Fi tmiem l-2017, ġew stabbiliti kuntratti jew studji ta’ AT biex tingħata definizzjoni tal-istrateġiji settorjali tal-OCTs jew biex tkun stabbilita l-eliġibbiltà tal-OCTs għall-appoġġ baġitarju ġew kuntrattati b’kollox għal ammont ta’ EUR 3,64 miljun taħt il-Faċilitajiet ta’ Kooperazzjoni Teknika I u II tal-11-il FEŻ.

Skont il-Pakkett tar-Riżorsi Proprji tal-OCTs, fl-2015, il-BEI kkonkluda ftehim wieħed ta’ self ma’ New Caledonia, li jipprovdi self għal investiment ta’ EUR 20 miljun għall-bini ta’ sptar ġdid biex ikun l-isptar prinċipali għat-territorju kollu, u jieħu post erba’ sptarijiet eżistenti. Il-proġett huwa mwettaq f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Aġenzija Franċiża għall-Iżvilupp (Agence Française de Développement). Wara t-tlestija tal-proċess ta’ ratifika għall-Ftehim ta’ Garanzija mill-Istati Membri kollha, kien hemm żborż komplut tas-self fl-1 ta’ Settembru 2016.

Ħarsa ’l quddiem

L-2018 se tkun sena partikolarment importanti sabiex l-OCTs jikkonkludu b’mod effiċjenti l-eżerċizzju ta’ programmazzjoni għall-programmi reġjonali tagħhom, b’attenzjoni partikolari għall-ħolqien ta’ sinerġiji permezz ta’ skambji miżjuda u mtejba kemm bejn l-OCTs, u bejn l-OCTs, il-pajjiżi AKP u r-Reġjuni Ultraperiferiċi.

Fl-istess ħin, il-Kummissjoni Ewropea se tkompli tappoġġa lill-OTCs affettwati mill-uragani Irma u Maria fl-isforzi ta’ rikostruzzjoni tagħhom u qed taħdem mill-qrib magħhom biex tindirizza l-ħtiġijiet tagħhom bl-aħjar mod possibbli.

Fuq livell aktar globali, is-sena d-dieħla wkoll se tkun kritika biex jitmexxew aktar’ il quddiem ir-riflessjonijiet dwar il-kooperazzjoni finanzjarja tal-UE mal-OCTs fid-dawl tal-eżiti tad-diskussjonijiet tas-16-il Forum ta’ OCT-UE u tal-valutazzjoni tal-impatt li jmiss għall-Istrumenti ta’ Finanzjament Esterni post-2020 u l-proposti leġiżlattivi korrispondenti.