Rapport Speċjali Il-kosteffettività tal-  
appoġġ taħt l-Iżvilupp 
Rurali tal-UE għal 
investimenti mhux 
produttivi fl-agrikolturaMT 2015  Nru  20
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa (http://europa.eu).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2015
Print ISBN 978 ‑92‑872‑3241 ‑0 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/599357 QJ‑AB‑15‑017‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑3245 ‑8 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/429369 QJ‑AB‑15‑017‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑3279 ‑3 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/830029 QJ‑AB‑15‑017‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
Il-kosteffettività tal-
appoġġ taħt l-Iżvilupp 
Rurali tal-UE għal 
investimenti mhux 
produttivi fl-agrikoltura
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 20
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji 
jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu 
billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu 
għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla I tal-Awditjar - immexxija mill-Membru tal-QEA Augustyn Ku -
bik — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ preservazzjoni u ġestjoni tar-riżorsi naturali. L-awditu tmexxa mill-Membru 
tal-QEA Jan Kinšt, b’appoġġ minn Alejandro Ballester Gallardo, kap tal-kabinett; Bernard Moya, attaché tal-kabinett; 
Davide Lingua, kap tal-unità; Paulo Oliveira, kap tat-tim. It-tim tal-awditjar kien magħmul minn Franco Radicati; 
Anne Poulsen; Paul Toulet-Morlane u Zoltan Papp. Murielle Siffert ipprovdiet assistenza segretarjali.
03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju
I‑IX Sommarju eżekuttiv
1‑9 Introduzzjoni
1‑9 Appoġġ mill-UE għal Investimenti mhux produttivi fl-agrikoltura
10‑14 Ambitu u approċċ tal-awditjar
15‑71 Osservazzjonijiet
15‑34 Il-Qorti sabet indikazzjonijiet ta’ appoġġ effettiv għal NPIs, minkejja dgħufijiet fil-proċeduri tal-
għażla u fl-għodod ta’ monitoraġġ
17‑18 Minkejja d-definizzjoni wiesgħa ta’ ħtiġijiet agroambjentali, l-Istati Membri mmiraw l-għajnuna billi 
rrestrinġew it-tipi ta’ NPIs eliġibbli għal finanzjament
19‑23 L-erba’ Stati Membri kollha awditjati rreferew għall-komplementarjetà tal-appoġġ għal NPIs, iżda tnejn biss 
applikawha fil-livell operazzjonali biex irawmu sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ appoġġ
24 Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri awditjati wasslu għall-appoġġ għal NPIs ineliġibbli, jew 
għall-appoġġ għal NPIs li l-għażla tagħhom ma kinitx iġġustifikata biżżejjed
25‑31 Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti biex jintwera dak li nkiseb bl-appoġġ mill-UE għal NPIs fil-
livell tal-UE u f’dak tal-Istati Membri …
32‑34 … minkejja dan, il-Qorti sabet indikazzjonijiet li 71 % tal-NPIs awditjati kkontribwew għal objettivi marbuta 
mal-użu sostenibbli tal-art agrikola
35‑50 Fl-Istati Membri awditjati, l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati kienu ta’ sikwit għoljin wisq jew mhux 
iġġustifikati biżżejjed
39‑41 L-NPIs jirċievu rati għoljin ta’ finanzjament pubbliku għalkemm kultant jinkludu komponenti rimunerattivi
42‑48 L-Istati Membri awditjati ffinanzjaw investimenti bi spejjeż eċċessivament għoljin jew bi spejjeż li ma kinux 
iġġustifikati biżżejjed
49‑50 Kien hemm problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż fil-biċċa l-kbira mill-NPIs awditjati mill-Qorti
04 Werrej
51‑71 Dgħufijiet li jaffettwaw il-kosteffettività tal-appoġġ għal NPIs fil-perjodu 2007-2013 kienu 
għadhom ma ġewx ikkoreġuti sal-bidu tal-perjodu 2014-2020
60‑61 Il-komplementarjetà mhux dejjem inkisbet fil-livell operazzjonali biex jitrawmu sinerġiji
62‑64 Nuqqas ta’ indikaturi xierqa u ta’ data  tal-prestazzjoni lil hinn minn inputs u output
65‑66 Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla
67‑68 Rati ta’ għajnuna mhux aġġustati abbażi tal-karatteristiċi rimunerattivi tal-investimenti
69‑70 Spejjeż mhux raġonevoli jew mhux iġġustifikati biżżejjed
71 Kwistjoni oħra ta’ eliġibbiltà
72‑81 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I  —  Karatteristiċi prinċipali tal-appoġġ taħt il-miżura tal-FAEŻR għal investimenti 
mhux produttivi fl-agrikoltura
 Anness II —  Sommarju ta’ NPIs miżjura fuq il-post
 Anness III —  Sommarju tal-ħtiġijiet, l-objettivi u t-tipi ta’ NPIs għal kull Stat Membru
 Ir-risposti tal-Kummissjoni
05
 Glossarju
Analiżi tal-kosteffettività : Tqabbel l-ispejjeż u l-effetti ta’ intervent biex jiġi vvalutat il-punt sa fejn dan jista’ jitqies 
li jipprovdi valur għall-flus. Għall-iskop ta’ dan l-awditu, investimenti mhux produttivi jitqiesu li huma kosteffettivi 
meta: (i) ikunu effettivi (ara d-definizzjoni ta’ effettività hawn taħt) u; (ii) ma jkun hemm l-ebda evidenza li l-istess 
investimenti setgħu jiġu implimentati bi spejjeż aktar baxxi. Meta l-istess investimenti setgħu jiġu implimentati bi 
spejjeż aktar baxxi, il-valur għall-flus ta’ investimenti bħal dawn jiġi mminat, peress li l-istess objettivi u/jew riżultati 
kienu jinkisbu bi spejjeż aktar baxxi.
Awtorità Maniġerjali : Korp nazzjonali jew reġjonali deżinjat minn Stat Membru biex jimmaniġġja programm tal-
iżvilupp rurali.
CMEF : Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni. Qafas uniku għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni ta’ interventi 
tal-iżvilupp rurali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 bħala mezz biex tittejjeb il-prestazzjoni tal-
programmi, biex jiġi żgurat l-obbligu ta’ rendikont u biex tkun tista’ ssir valutazzjoni tal-punt sa fejn intlaħqu 
l-objettivi.
Effettività : Ilħuq tal-objettivi ssettjati. Għall-iskop ta’ dan l-awditu, jitqiesu bħala effettivi dawk l-investimenti 
eliġibbli li ma jkunux produttivi u li jindirizzaw ħtieġa agroambjentali u/jew li jikkontribwixxu għall-ilħuq ta’ objettiv 
agroambjentali identifikat mill-Istati Membri fil-PŻR tagħhom.
Effiċjenza : Kisba tal-aħjar relazzjoni bejn l-effettività u l-ispejjeż.
Evalwazzjoni ex ante : Parti mit-tfassil ta’ kull programm tal-iżvilupp rurali bil-għan li jsir l-aħjar użu mill-
allokazzjoni ta’ riżorsi baġitarji u li tittejjeb il-kwalità tal-programmazzjoni.
Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu (MTE) : Tip ta’ rapport ta’ evalwazzjoni kontinwu. Rapporti ta’ evalwazzjoni ta’ 
nofs it-terminu jipproponu miżuri biex jittejbu l-kwalità tal-programmi tal-iżvilupp rurali u l-implimentazzjoni tal-
istess programmi.
Evalwazzjoni : Ġbir u analiżi perjodiċi ta’ evidenza biex jiġu ffurmati konklużjonijiet dwar l-effettività u l-effiċjenza 
ta’ interventi.
FAEŻR : Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.
Ġestjoni Kondiviża : Metodu ta’ implimentazzjoni tal-baġit tal-UE fejn il-Kummissjoni tiddelega kompiti ta’ 
implimentazzjoni lill-Istati Membri, filwaqt li żżomm ir-responsabbiltà finali.
Miżura : Skema ta’ għajnuna għall-implimentazzjoni ta’ politika. Kull miżura tistipula regoli speċifiċi li l-proġetti 
jew l-azzjonijiet li jistgħu jiġu ffinanzjati għandhom jikkonformaw magħhom. Hemm żewġ tipi prinċipali ta’ miżuri: 
miżuri ta’ investiment u għajnuna relatata mal-erja.
Monitoraġġ : Eżaminar regolari tar-riżorsi, l-outputs u r-riżultati ta’ interventi.
NPI : Investimenti mhux produttivi li huma appoġġati mill-Miżura 216 tal-FAEŻR.
06 Glossarju
Perjodu ta’ programmazzjoni : Qafas pluriennali għall-ippjanar u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-UE bħall-
politika ta’ żvilupp rurali.
Programm tal-iżvilupp rurali (PŻR) : Dokument imħejji minn Stat Membru jew minn reġjun, u approvat mill-
Kummissjoni, għall-ippjanar u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika ta’ żvilupp rurali.
Regolament tal-FAEŻR : Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-
iżvilupp rurali mill-FAEŻR.
Riżultati : L-effetti jew il-bidliet diretti li jirriżultaw minħabba l-intervent.
07
 Sommarju  
eżekuttiv
I
Bħala parti mill-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE, l-Istati 
Membri jistgħu jużaw il-baġit tal-UE biex jagħtu 
għotjiet favur l-ispejjeż ta’ investimenti mhux produt -
tivi (NPIs). NPIs huma investimenti li ma jiġġenerawx 
redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, jew ma jżidux 
b’mod sinifikanti l-valur tal-azjenda tal-benefiċjarju, 
iżda jkollhom impatt ambjentali pożittiv. B’mod par -
tikolari, l-NPIs għandhom jaqdu rwol komplementari 
biex jgħinu fl-ilħuq tal-objettivi jew l-impenji agroam -
bjentali, li jistgħu jitwettqu taħt skemi ambjentali oħra, 
jew biex isaħħu l-valur ambjentali ta’ żoni protetti.
II
L-appoġġ pubbliku għal NPIs huwa pprovdut mill-
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
u mill-kofinanzjament nazzjonali. Ir-rati tal’ għajnuna 
pubblika applikati għal NPIs huma ħafna ogħla minn 
dawk mogħtija għal investimenti produttivi oħrajn, 
u ta’ sikwit jilħqu l-100 % tal-ispejjeż totali ta’ investi -
ment. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13, 
intnefqu bejn wieħed u ieħor EUR 860 miljun ta’ flus 
pubbliċi fuq NPIs. Dan l-awditu eżamina l-kosteffet -
tività tal-NPIs fil-kontribut għall-ilħuq tal-objettivi 
ambjentali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13.
III
Il-konklużjonijiet ta’ dan l-awditu huma bbażati fuq 
l-eżaminar tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll ta’ erba’ 
Stati Membri li nefqu 80 % tal-fondi totali mill-FAEŻR 
għal NPIs u fuq żjarat lil 28 proġett ta’ NPIs li ġew 
komunement iffinanzjati. B’mod kumplessiv, il-Qorti 
tikkonkludi li l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa 
għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali marbuta mal-użu 
sostenibbli tal-art agrikola, iżda b’mod li ma kienx 
kosteffettiv.IV
Filwaqt li l-Istati Membri mhux dejjem żguraw ir-
rwol komplementari tal-NPIs f’sinerġiji ma’ skemi 
oħra ta’ appoġġ, huma mmiraw il-fondi tal-NPIs 
lejn it-tipi ta’ investimenti li kellhom il-potenzjal 
jindirizzaw b’mod effettiv il-ħtiġijiet agroambjen -
tali tagħhom. Madankollu, l-awditu żvela li l-Istati 
Membri rrimborżaw spejjeż ta’ investiment li kienu 
għoljin wisq jew mhux iġġustifikati biżżejjed, u b’hekk 
l-appoġġ għal NPIs ma kienx kosteffettiv. Barra minn 
hekk, dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla wasslu lill-
Istati Membri biex dawn jiffinanzjaw proġetti ta’ NPIs 
li kienu ineliġibbli għal finanzjament mill-UE, jew biex 
jagħżlu applikazzjonijiet għal proġetti mingħajr veri -
fikazzjoni xierqa li dawn irrispettaw il-kriterji kruċjali 
tal-għażla.
V
L-awditu sab li 71 % tal-proġetti miżjura kkontribwew 
għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali bħall-ħarsien 
tal-pajsaġġi u tal-bijodiversità. Biex dan il-kontribut 
ikun kosteffettiv, huwa essenzjali li l-ispejjeż tal-NPIs 
appoġġati jkunu raġonevoli u ġġustifikati. Il-Qorti 
sabet indikazzjonijiet ċari ta’ spejjeż mhux raġonevoli 
f’75 % ta’ dawn il-proġetti. B’riżultat ta’ dan, 5 biss 
mit-28 (18 %) tal-proġetti awditjati wrew li kienu 
kosteffettivi.
VI
Il-problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż ta’ NPIs 
jistgħu ma jkunux limitati għall-kampjun ta’ proġetti, 
peress li l-każijiet konkreti identifikati jirriżultaw 
minn dgħufijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-
Istati Membri. B’mod partikolari, huma rrimborżaw 
l-ispejjeż ta’ investiment abbażi ta’ spejjeż unitarji li 
kienu ħafna ogħla mill-ispejjeż reali tas-suq, jew ma 
vverifikawx b’mod xieraq l-ispejjeż ikklejmjati li fil-fatt 
saru, jew inkella aċċettaw l-aktar offerta għalja għat-
twettiq tal-investiment mingħajr ma kienu jirrikjedu 
ġustifikazzjoni mill-benefiċjarji jew mingħajr ma qab -
blu l-ispejjeż proposti ma’ punti ta’ riferiment. Barra 
minn hekk, il-Qorti sabet bosta każijiet fl-Istati Membri 
kollha awditjati fejn NPIs b’karatteristiċi rimunerat -
tivi ovvji bbenefikaw mir-rati massimi ta’ għajnuna 
stipulati għal dan it-tip ta’ investimenti, li kien ifisser 
li, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, huma kienu kompleta -
ment ffinanzjati bi flus pubbliċi.
Sommarju eżekuttiv 08
VII
Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-prestazz -
joni biex turi dak li nkiseb bl-appoġġ għal NPIs fil-livell 
tal-UE u f’dak tal-Istati Membri. L-indikaturi disponibbli 
tal-monitoraġġ kejlu biss data  dwar l-input u l-output, 
bħall-ammont ta’ nefqa pubblika, l-għadd ta’ azjendi li 
jirċievu appoġġ, u l-volum totali tal-investiment. Il-fatt 
li ma kienx hemm indikaturi speċifiċi tar-riżultati was -
sal biex xi Stati Membri jiġbru l-valutazzjoni tal-pre -
stazzjoni tal-NPIs fl-istess grupp ma’ skemi ambjentali 
oħra, bis-suppożizzjoni fiergħa li dawn kollha kellhom 
l-istess mod ta’ prestazzjoni.
VIII
L-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR jissokta fil-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014-20, iżda l-Kummissjoni 
u l-Istati Membri għadhom ma kkoreġewx il-biċċa 
l-kbira mid-dgħufijiet identifikati mill-Qorti. Ir-raġuni 
prinċipali hija li ma għamlux biżżejjed biex jiden -
tifikaw id-dgħufijiet fil-ħin, sabiex ikunu jistgħu 
jittieħdu l-azzjonijiet korrettivi neċessarji qabel il-bidu 
tal-perjodu l-ġdid. Min-naħa waħda, l-Istati Membri 
ma analizzawx il-kawżi tal-irregolaritajiet maqbuda 
permezz tal-kontrolli proprji tagħhom biex tittejjeb 
il-ġestjoni tal-iskema. Min-naħa l-oħra, l-awditi proprji 
tal-Kummissjoni seħħew tard wisq biex jgħinu lill-
Istati Membri jidentifikaw u jikkoreġu nuqqasijiet fil-
ġestjoni matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni 2007-13.
IX
Abbażi ta’ dawn is-sejbiet, il-Qorti tagħmel ir-rak -
komandazzjonijiet li ġejjin li għandhom l-għan li jtejbu 
l-kosteffettività tal-NPIs li se jiġu ffinanzjati matul il-
perjodu tal-programm tal-Iżvilupp Rurali 2014-20:
- Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-impli -
mentazzjoni tal-NPIs mill-Istati Membri rilevanti 
permezz tar-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni 
tagħhom, mill-2017, li għandhom jinkludu wkoll 
l-għadd u l-proporzjon ta’ proġetti ta’ NPIs li ġew 
implimentati f’sinerġija ma’ miżuri ta’ żvilupp rurali 
jew ma’ skemi ambjentali oħra, inklużi proġetti 
integrati.- Fil-pjanijiet ta’ evalwazzjoni tagħhom, l-Istati 
Membri għandhom jinkludu valutazzjoni tal-punt 
sa fejn l-NPIs jiġu implimentati f’sinerġija ma’ 
miżuri ta’ żvilupp rurali jew ma’ skemi ambjentali 
oħra.
- L-Istati Membri għandhom jippubblikaw il-kriterji 
kollha użati fl-għażla u l-prijoritizzazzjoni ta’ NPIs 
u jivverifikaw sistematikament id-dokumentazz -
joni ta’ sostenn li tagħti prova tal-konformità ma’ 
dawn il-kriterji. L-Istati Membri għandhom ukoll 
jiżguraw segregazzjoni xierqa ta’ dmirijiet bejn or -
ganizzazzjonijiet u persuni involuti fit-trażmissjoni 
u l-għażla ta’ applikazzjonijiet.
- Għall-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid, il-Kum -
missjoni għandha tipprovdi gwida lill-Istati Mem -
bri dwar il-kriterji tal-għażla, b’kunsiderazzjoni 
dovuta għat-trasparenza tagħhom, u tiċċekkja li 
l-Istati Membri japplikaw proċeduri xierqa għall-
għażla ta’ proġetti.
- Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-kontribuzzjoni 
tal-NPIs għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali 
tal-UE jiġi mmonitorjat, jew mill-inqas ivvalutat 
b’mod speċifiku waqt l-evalwazzjonijiet tal-per -
jodu ta’ programmazzjoni 2014-20.
- L-Istati Membri fejn l-appoġġ għal NPIs huwa sin -
ifikanti għandhom jiddefinixxu indikaturi speċifiċi 
tar-riżultati u jirrappurtaw dwar dawn l-indikaturi 
fir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom 
u fl-evalwazzjonijiet tagħhom.
- L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, mill-aktar 
fis possibbli, kriterji xierqa biex jiġu ddeterminati 
l-karatteristiċi rimunerattivi ta’ NPIs li jibbenefikaw 
mill-ogħla rati ta’ għajnuna. Abbażi ta’ din il-val -
utazzjoni, l-Istati Membri għandhom jimmodulaw 
l-intensità tal-appoġġ.
- Il-Kummissjoni għandha tipprovdi wkoll gwida 
ulterjuri dwar l-istabbiliment ta’ kriterji bħal dawn.
- L-Istati Membri għandhom jimplimentaw, mingħajr 
dewmien, proċeduri biex jiġi żgurat li l-ispejjeż tal-
NPIs appoġġati ma jaqbżux l-ispejjeż ta’ tipi simili 
ta’ oġġetti, servizzi jew xogħlijiet li joffri s-suq.
Sommarju eżekuttiv 09
- Fil-kuntest tal-pjan pluriennali tagħha tal-awditjar, 
il-Kummissjoni għandha tivverifika l-applikazzjoni 
effettiva mill-Istati Membri fir-rigward tal-kontrolli 
previsti biex tiżgura r-raġonevolezza tal-ispejjeż.
- L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, qabel 
it-twettiq tal-ewwel kontrolli fuq il-post għall-
perjodu 2014-20, metodu għall-konsolidazzjoni 
u l-analiżi fil-ħin tal-kawża tal-iżbalji misjuba matul 
dawn il-kontrolli.
- Fl-ippjanar ta’ awditi futuri, il-Kummissjoni 
għandha tieħu kont dovut tal-iskala tad-dgħufijiet 
identifikati mill-Qorti fil-qasam ta’ nfiq, irrispet -
tivament mill-importanza finanzjarja limitata 
tiegħu.
10
 Introduzzjoni
Appoġġ mill-UE għal 
Investimenti mhux 
produttivi fl-agrikoltura
01 
Investimenti mhux produttivi (NPIs) 
huma investimenti li ma jiġġenerawx 
redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, 
jew ma jżidux b’mod sinifikanti l-valur 
tal-azjenda tal-benefiċjarju, iżda 
jkollhom impatt ambjentali pożittiv. 
L-appoġġ pubbliku għal NPIs jipprovdi 
inċentiv finanzjarju biex is-sidien ta’ 
azjendi agrikoli jwettqu dan it-tip 
ta’ investimenti ekoloġiċi. L-NPIs 
għandhom kontenut varjat, li jvarja 
mir-restawr ta’ karatteristiċi ta’ pajsaġġ 
bħalma huma limiti tradizzjonali, arti -
jiet mistagħdra, sisien tal-ħaxix u ħitan 
tal-ġebel niexef, għall-ħolqien u/jew 
ir-restawr ta’ ħabitat jew ta’ element 
ta’ pajsaġġ, bħalma huwa r-restawr 
ta’ art xagħrija, ta’ bwar b’rikkezza ta’ 
speċijiet, jew ta’ bur mimli flora (ara 
l-Kaxxa 1 ).02 
Matul il-perjodu 2007-13, il-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp 
Rurali (FAEŻR) ta appoġġ għal NPIs 
taħt il-Miżura 216. Kif muri fil- Figura 1 , 
din il-miżura hija parti mill-Assi 2 tal-
politika ta’ żvilupp rurali tal-UE relatata 
mal-objettiv globali ta’ użu sostenibbli 
tal-art agrikola.
Eżempji ta’ NPIs appoġġatiKaxxa 1
Ħajt tal-ġebel niexef fil-Puglia (IT) Passaġġ tal-injam fuq art mistagħdra fil-Lvant ta’ Devon (UK)
Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
11 Introduzzjoni
03 
Ir-regolament tal-FAEŻR1 jiddikjara li 
“l-appoġġ għandu jingħata għal inves -
timenti mingħajr rimunerazzjoni fejn 
dawn ikunu meħtieġa biex jintlaħqu l-
impenji meħuda taħt l-iskemi agroam -
bjentali u objettivi agroambjentali 
oħra, jew fejn, fl-azjenda (agrikola), 
dawn isaħħu l-(valur) tal-utilità pubb -
lika taż-żoni Natura 2000 u żoni oħra 
ta’ valur naturali kbir”.
04 
B’mod partikolari, l-NPIs għandhom 
jaqdu rwol komplementari biex 
jgħinu fil-kisba tal-użu sostenibbli 
tal-art agrikola, jew billi jsaħħu l-valur 
ambjentali ta’ żoni protetti jew billi 
jikkontribwixxu għall-kisba ta’ impenji 
agroambjentali, bħal dawk appoġġati 
mill-Miżura ta’ żvilupp rurali 2142, 
“ħlasijiet agroambjentali”. Alternattiva -
ment, l-NPIs jistgħu jiġu implimentati 
b’mod indipendenti biex jintlaħqu 
objettivi agroambjentali oħrajn, ta’ sik -
wit kondiviżi minn skemi u/jew miżuri 
ambjentali oħrajn.05 
Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 
2014-20, l-appoġġ għal NPIs jibqa’ 
taħt is-Submiżura 4.4 3 “appoġġ għal 
investimenti mhux produttivi marbutin 
mal-ilħuq tal-objettivi agroambjentali 
klimatiċi” l-ġdida. Il-miżura hija es -
senzjalment l-istess bħal fl-2007-2013 
fir-rigward tal-prinċipji ġustifikattivi, l-
ambitu, il-benefiċjarji, it-tip u l-livell ta’ 
appoġġ tagħha. Hija żżomm ukoll ir-
rwol komplementari tagħha fir-rigward 
ta’ miżuri oħra4 u/jew objettivi amb -
jentali oħra. L- Anness I  jipprovdi, għal 
tqabbil, il-prinċipji ġustifikattivi u ċerti 
karatteristiċi tal-miżura fil-perjodi ta’ 
programmazzjoni 2007-13 u 2014-20.Figura 1Struttura tal-Assi 2 tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE fir-rigward tal-użu sostenibbli 
tal-art agrikola
Sors:  In-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (ENRD).
Assi/uni00A02 - Titjib ﬂ-ambjent u l-pajżaġġ
Użu sostenibbli 
tal-art agrikolaĦlasijiet għal intoppi naturali lill-bdiewa f’żoni muntanjużi
Ħlasijiet lill-bdiewa f’żoni b’intoppi, barra minn żoni 
muntanjużi
Ħlasijiet tan-Natura 2000 u ħlasijiet marbutin mad-Direttiva/uni00A0
2000/60/KE
Ħlasijiet agroambjentaliĦlasijiet għall-benesseri tal-annimaliInvestimenti mhux produttivi 216215214213212211
1 Il-Premessa 37 tal-preambolu 
għar-Regolament tal-Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005 tal-
20 ta’ Settembru 2005 dwar 
appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1).
2 Il-Miżura ta’ żvilupp rurali 214 
“ħlasijiet agroambjentali” 
tappoġġa l-iżvilupp 
sostenibbli taż-żoni rurali. 
Il-pagamenti mogħtija taħt din 
il-miżura jirrappreżentaw 57 % 
tal-finanzjament pubbliku 
għall-użu sostenibbli tal-art 
agrikola. Hija tħeġġeġ 
lill-bdiewa u lil amministraturi 
oħra tal-art biex jimpenjaw 
lilhom infushom, fuq bażi 
volontarja, biex jintroduċu jew 
ikomplu japplikaw metodi ta’ 
produzzjoni agrikola 
kompatibbli mal-ħarsien 
u t-titjib tal-ambjent, 
il-pajsaġġ u l-karatteristiċi 
tiegħu, ir-riżorsi naturali, 
il-ħamrija u d-diversità 
ġenetika.
3 Kif definit fir-Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) 
Nru 808/2014 tas-
17 ta’ Lulju 2014 li jistabbilixxi 
r-regoli għall-applikazzjoni 
tar-Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill dwar 
appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 227, 31.7.2014, p. 18).
12 Introduzzjoni
06 
Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jikkon -
dividu r-responsabbiltà għall-ġestjoni 
tal-appoġġ mill-UE għal NPIs. L-Istati 
Membri jridu jiddefinixxu objet -
tivi speċifiċi u jimplimentaw sistemi 
ta’ ġestjoni u kontroll effettivi biex 
jiżguraw li l-investimenti appoġġati 
jirrispettaw ir-regoli applikabbli u li 
jkunu kosteffettivi.
07 
Il-Kummissjoni tistabbilixxi regoli 
ta’ implimentazzjoni u linji gwida, 
u tapprova Programmi nazzjonali jew 
reġjonali tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) fejn 
l-Istati Membri jidentifikaw l-objettivi 
tagħhom għall-miżuri ta’ appoġġ 
magħżula. Il-Kummissjoni timmoni -
torja u tissorvelja l-implimentazzjoni 
tal-programmi u tiċċekkja li l-amminis -
trazzjonijiet nazzjonali tal-Istati Mem -
bri jkunu implimentaw sistemi effettivi 
ta’ ġestjoni u kontroll.08 
Għall-perjodu 2007-13, ir-rati ta’ 
appoġġ pubbliku stipulati għall-NPIs 
jistgħu jilħqu l-100 % tal-ispejjeż 
eliġibbli totali. Dan jista’ jitqabbel ma’ 
rata ta’ appoġġ ta’ 40 % ġeneralment 
applikata għal investimenti produttivi 
oħrajn, bħal dawk marbuta mal-mod -
ernizzar ta’ azjendi agrikoli jew maż-
żieda fil-valur tal-prodotti agrikoli. 
Għall-perjodu 2014-20, dawn ir-rati ta’ 
appoġġ pubbliku jinżammu.
09 
Għall-perjodu ta’ programmazz -
joni 2007-13, bejn wieħed u ieħor 
EUR 1 014-il miljun, jiġifieri 1,5 % 
tal-finanzjament pubbliku (il-FAEŻR 
u l-kofinanzjament nazzjonali) għall-
użu sostenibbli tal-art agrikola kienu 
pprogrammati għal investimenti mhux 
produttivi (ara t- Tabella 1 ). Fil-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014-20, per -
ess li l-biċċa l-kbira mill-PŻR ma kinux 
ġew approvati saż-żmien meta nkiteb 
ir-rapport (lejn l-aħħar ta’ Mejju 20155), 
mhuwiex possibbli li jiġu ppreżentati 
l-ammonti ta’ nfiq ipprogrammat taħt 
il-FAEŻR.Tabella 1Total tal-infiq taħt il-FAEŻR u dak pubbliku (il-FAEŻR u l-kofinanzjament nazzjonali) 
għall-NPI għall-2007-2013 (f’EUR)
Miżura DeskrizzjoniAmmont imħallas Ammont ipprogrammat
Infiq taħt il-FAEŻR Infiq pubbliku Infiq taħt il-FAEŻR Infiq pubbliku
216 Investimenti mhux produttivi 549 900 632 859 331 286 610 843 250 1 013 996 313
Sors:  Is-sistema SFC2007 (Mejju 2015) tal-Kummissjoni Ewropea.4 “Agroambjent-klima” tirreferi 
għall-Miżura ta’ żvilupp 
rurali 10 l-ġdida għall-perjodu 
2014-2020. Il-pagamenti taħt 
din il-miżura għandhom 
l-għan li jippreżervaw 
u jippromwovu l-bidliet 
meħtieġa għall-prattiki 
agrikoli bl-intenzjoni li jsir 
kontribut pożittiv għall-
ambjent u l-klima.
5 Skont is-sistema SFC2014 
tal-Kummissjoni, sad-29.5.2015 
kien hemm 51 dokument ta’ 
programmazzjoni approvati 
mill-Kummissjoni u 67 
dokument ta’ 
programmazzjoni li kienu 
għadhom għaddejjin minn 
proċeduri ta’ approvazzjoni.
13
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
10 
Il-Qorti wettqet awditu tal-kosteffet -
tività tal-NPIs fir-rigward tal-kontribut 
tagħhom għall-objettiv tal-FAEŻR ta’ 
użu sostenibbli tal-art agrikola fil-
perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13, 
bil-ħsieb li tipprovdi rakkomandazz -
jonijiet rigward il-perjodu ta’ pro -
grammazzjoni l-ġdid. Dan biex l-Istati 
Membri jkunu jistgħu jieħdu dawn 
ir-rakkomandazzjonijiet inkunsider -
azzjoni meta jkunu qed jiżviluppaw 
regoli u proċeduri ta’ implimentazzjoni 
li se jirregolaw il-programmi tagħhom, 
u biex il-Kummissjoni tkun tista’ 
tużahom ukoll, b’mod partikolari biex 
ittejjeb il-monitoraġġ tagħha fir-rig -
ward tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll 
tal-Istati Membri.
11 
L-awditu ffoka fuq it-tweġib tal-misto -
qsija li ġejja:
L-NPIs ipprovdew kontribut kostef -
fettiv għall-użu sostenibbli tal-art 
agrikola?
12 
Fir-rigward ta’ dan, ir-rapport tal-
Qorti jipprovdi tweġibiet għas-
sottomistoqsijiet li ġejjin:
- L-NPIs ikkontribwew b’mod effettiv 
għall-ilħuq tal-objettivi agroamb -
jentali marbuta mal-użu sostenibb -
li tal-art agrikola?- L-ispejjeż tal-NPIs appoġġati kienu 
ġġustifikati u raġonevoli?
- Il-Kummissjoni u l-Istati Mem -
bri identifikaw u kkoreġew id-
dgħufijiet li affettwaw il-kosteffet -
tività tal-NPIs fil-perjodu 2007-13 
sabiex isir titjib għall-perjodu 
2014-20?
13 
L-awditu twettaq bejn Lulju 2014 
u April 2015. L-awditu ffoka fuq il-
perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 
u kopra s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll 
tal-Istati Membri relatati mal-appoġġ 
għal NPIs u kampjun ta’ 28 proġett 
li kienu jirriflettu l-NPIs l-aktar rile -
vanti f’4 Stati Membri6: il-Portugall 
(Kontinentali), id-Danimarka, ir-Renju 
Unit (l-Ingilterra) u l-Italja (il-Puglia) li 
kienu jirrappreżentaw 80 % tal-infiq 
taħt il-FAEŻR u 60 % tal-benefiċjarji 
tal-Miżura 216 fil-bidu tal-awditu (ara 
l-Figura 2 ).6 Għall-iskop ta’ dan ir-rapport, 
Stat Membru jista’ jitqies li 
jfisser il-pajjiż jew reġjun f’dak 
il-pajjiż.
14 Ambitu u approċċ tal-awditjar
14 
Inġabret evidenza għall-awditjar 
permezz ta’ analiżijiet dokumentarji 
u żjarat tal-awditjar lill-Awtoritajiet 
Maniġerjali u lill-benefiċjarji fl-Istati 
Membri awditjati. Għat-28 proġett 
ta’ NPIs awditjati, il-Qorti vvalutat 
l-eliġibbiltà u l-komplementarjetà 
tagħhom ma’ miżuri jew ma’ objettivi 
agroambjentali oħra, u jekk dawn vera -
ment ikkontribwewx għall-indirizzar, bi 
spiża raġonevoli, tal-ħtiġijiet agroam -
bjentali identifikati. Ir-riżultati ta’ 
din il-valutazzjoni huma ppreżentati 
fl-anness ii .Figura 2Perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 – Infiq implimentat għal NPIs, taħt il-FAEŻR
Sors:  Is-sistema SFC2007 (Marzu 2015) tal-Kummissjoni Ewropea.020406080100120140160180200
UK IT PT DK SE NL ES DE FR HU EE LT GR FI BEŻvilupp Rurali 2007-2013 - Appoġġ għal NPIs
Finanzjament taħt il-FAEŻR li ġie implimentat (f'miljun EUR)
15
 Osservazzjonijiet
Il-Qorti sabet 
indikazzjonijiet ta’ 
appoġġ effettiv għal NPIs, 
minkejja dgħufijiet fil-
proċeduri tal-għażla 
u fl-għodod ta’ 
monitoraġġ
15 
Il-Qorti analizzat is-sistemi ta’ ġestjoni 
u kontroll tal-Istati Membri awditjati 
u applikat il-kriterji li ġejjin sabiex tiv -
valuta jekk l-appoġġ għal NPIs ikkon -
tribwixxiex b’mod effettiv għall-użu 
sostenibbli tal-art agrikola:
- L-Istati Membri għandhom ji -
dentifikaw b’mod ċar il-ħtiġijiet 
agroambjentali speċifiċi tagħhom 
fir-rigward tal-użu sostenibbli tal-
art agrikola u t-tipi ta’ NPIs li jkunu 
jikkontribwixxu għall-indirizzar 
ta’ dawk il-ħtiġijiet. Peress li l-NPIs 
għandhom jikkomplementaw 
miżuri u/jew objettivi agroambjen -
tali rilevanti oħra, l-Istati Membri 
għandhom jiżguraw din il-kom -
plementarjetà billi jorbtu b’mod 
espliċitu l-appoġġ għal NPIs ma’ 
dawk il-miżuri u/jew l-objettivi.- L-Istati Membri għandhom japp -
likaw kriterji tal-għażla ta’ proġetti 
b’mod effettiv biex jimmiraw 
il-finanzjament disponibbli lejn 
it-tipi ta’ NPIs identifikati, filwaqt li 
jiżguraw trasparenza u konformità 
mal-leġiżlazzjoni applikabbli.
- L-Istati Membri għandhom jim -
monitorjaw l-implimentazzjoni ta’ 
proġetti u jivvalutaw jekk l-NPIs 
appoġġati kkontribwewx għall-
ilħuq tal-objettivi ambjentali 
definiti.
Loġika ta’ intervent li turi dawn il-kriterji 
hija ppreżentata fil- Figura 3 .
16 
Minbarra din il-valutazzjoni tas-sistemi 
ta’ ġestjoni, il-Qorti analizzat kampjun 
ta’ 28 proġett ta’ NPIs (ara l-paragrafu 
13), il-PŻR tal-Istati Membri u  data  ta’ 
monitoraġġ u rapporti ta’ evalwazzjoni 
rilevanti.Figura 3Loġika ta’ intervent ta’ NPIs fi ħdan l-ambitu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 
2007-13
Identiﬁkazzjoni tal-ħtiġijiet 
u deﬁnizzjoni tal-objettiviIdentiﬁkazzjoni tat-tipi ta’ 
investimenti li huma 
koerenti u marbuta 
mal-ħtiġijiet u l-objettiviValutazzjoni tal-kontribut
u tar-rwol sinerġistiku tal-NPIS 
ﬂ-ikkomplementar ta’ miżuri
u objettivi oħra
16 Osservazzjonijiet
Minkejja d-definizzjoni 
wiesgħa ta’ ħtiġijiet 
agroambjentali, l-Istati 
Membri mmiraw l-għajnuna 
billi rrestrinġew it-tipi 
ta’ NPIs eliġibbli għal 
finanzjament
17 
Sabiex ikun effettiv, l-appoġġ għal 
NPIs għandu jkun immirat lejn l-indiriz -
zar ta’ ħtiġijiet agroambjentali speċifiċi 
relatati mal-użu sostenibbli tal-art 
agrikola. Il-Qorti sabet li, għalkemm 
l-Istati Membri kollha ddefinixxew 
il-ħtiġijiet agroambjentali tagħhom 
f’termini wiesgħa, huma mmitigaw 
ir-riskju ta’ appoġġ mhux immirat billi 
rrestrinġew it-tipi ta’ NPIs eliġibbli għal 
finanzjament. Sommarju tal-ħtiġijiet 
u l-objettivi agroambjentali, u t-tipi 
ta’ NPIs osservati f’kull Stat Membru 
awditjat, huwa ppreżentat fl- Anness 
III. Huwa juri li hemm tabilħaqq 
konsistenza kumplessiva bejn it-tip 
ta’ NPIs magħżula mill-Istati Membri 
u l-ħtiġijiet agroambjentali deskritti 
fil-PŻR tagħhom.
18 
Meta kienu qed iqisu l-allokazzjoni 
finanzjarja ta’ appoġġ pubbliku, żewġ 
Stati Membri mmiraw l-għajnuna 
b’mod ulterjuri, prinċipalment lejn 
proġetti relatati mal-manutenzjoni 
u l-ħarsien tal-pajsaġġi. Fil-każ tal-
Portugall, 89 % tal-appoġġ għal NPIs 
kien jirrigwarda r-restawr ta’ ħitan 
tradizzjonali tal-ġebel niexef li jsostnu 
vinji mtarrġa fil-wied ta’ Douro. Fil-każ 
tal-Italja (il-Puglia), 97 % tal-appoġġ 
pubbliku għal NPIs kien jikkonċerna 
r-restawr ta’ ħitan tradizzjonali tal-
ġebel niexef li jikkostitwixxu karat -
teristika tas-sistemi reġjonali tal-biedja 
u tal-pajsaġġ. Dawn huma eżempji ta’ 
għażla ċara biex l-appoġġ għal NPIs 
jiġi kkonċentrat fuq l-indirizzar ta’ 
ħtieġa agroambjentali.L-erba’ Stati Membri kollha 
awditjati rreferew għall-
komplementarjetà tal-
appoġġ għal NPIs, iżda tnejn 
biss applikawha fil-livell 
operazzjonali biex irawmu 
sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ 
appoġġ.
19 
Ir-Regolament tal-FAEŻR ipprovda 
lill-NPIs bi rwol komplementari (ara 
l-paragrafi 3 u 4), iżda ta lill-Istati 
Membri d-diskrezzjoni li jagħżlu l-livell 
li fih din il-komplementarjetà għandha 
sseħħ. L-awditu sab referenzi għall-
komplementarjetà fl-Istati Membri 
kollha awditjati, iżda fi tnejn biss - il-
Portugall (Kontinentali) u r-Renju Unit 
(l-Ingilterra) – din il-komplementarjetà 
kienet definita fil-livell operazzjon -
ali biex verament trawwem sinerġiji 
bejn l-iskemi differenti ta’ appoġġ 
ambjentali. B’mod partikolari, dawn l-
Istati Membri tal-aħħar kienu integraw 
l-appoġġ għal NPIs mal-Miżura 214 
tal-FAEŻR “Ħlasijiet agroambjentali”, 
sal-punt fejn l-aċċess għall-appoġġ 
għal NPIs kien jirrikjedi l-eżistenza ta’ 
impenn agroambjentali marbut mal-
Miżura ta’ żvilupp rurali 214.
20 
Min-naħa l-oħra, id-Danimarka u l-
Italja (il-Puglia) iddefinixxew il-
komplementarjetà f’termini anqas 
prattiċi u aktar vagi, peress li l-appoġġ 
għal NPIs kien marbut ma’ objettivi 
agroambjentali ġenerali definiti fil-PŻR 
tagħhom (eż. il-preservazzjoni tal-
pajsaġġi u l-ħarsien tar-riżorsi naturali) 
li kienu kondiviżi minn miżuri oħra 
tal-FAEŻR tal-Assi 2 (ara l- Figura 1 ). 
Madankollu, ma ġietx żviluppata l-
komplementarjetà bejn miżura u oħra. 
Il-Kaxxa 2  turi eżempji tas-sinerġiji 
u tal-komplementarjetà vaga tal-
appoġġ għal NPIs.
17 Osservazzjonijiet
21 
Il-Qorti tqis li l-għażla tal-integrazzjoni 
tal-appoġġ għal NPIs ma’ miżuri oħra 
ta’ żvilupp rurali, bħall-Miżura 214, 
kienet tipprevedi rabta potenzjalment 
isħaħ ma’ impenji agroambjentali diġà 
eżistenti u għalhekk tħeġġeġ effett ta’ 
sinerġija isħaħ għall-ilħuq tal-objettivi 
agroambjentali.
22 
Madankollu, din l-integrazzjoni ta’ 
miżuri tikkawża wkoll riskju ta’ trik -
kib ta’ appoġġ jekk l-attivitajiet li 
għandhom jiġu ffinanzjati taħt kull 
miżura ma jkunux iddemarkati b’mod 
ċar. Dan kien il-każ fil-Portugall (Kon -
tinentali), fejn l-appoġġ taħt il-Miżura 214, Ħlasijiet agroambjentali, kien 
jinkludi ammonti għall-manutenzjoni/
għar-restawr ta’ porzjonijiet ta’ ħitan 
tal-ġebel niexef li kienu jeħtieġu 
r-restawr (kundizzjoni ħażina). 
B’konsegwenza ta’ dan, il-ħlasijiet 
taħt il-Miżura 214 relatati mal-impenn 
għall-manutenzjoni jistgħu jinkludu 
t-tnejn li huma, ħitan li kienu jeħtieġu 
l-manutenzjoni, kif ukoll dawk li 
kienu jeħtieġu r-restawr. Fl-istess ħin, 
l-ispejjeż tax-xogħol ta’ restawr jistgħu 
jiġu kklejmjati wkoll taħt l-appoġġ 
għal NPIs f’livell ta’ 100 %. Dan ifisser 
li l-intensità tal-għajnuna tal-appoġġ 
għar-rikostruzzjoni ta’ xi ħitan tal-
ġebel niexef tista’ oġġettivament 
taqbeż il-100 %. Il-Qorti sabet erba’ 
każijiet bħal dawn fis-sitt proġetti 
miżjura fil-Portugall.Eżempji ta’ komplementarjetà ma’ miżuri/objettivi oħra
Fil-Portugall (Kontinentali), l-iskemi ta’ NPIs li jappoġġaw ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef fil-wied ta’ Douro 
jirrikjedu li l-applikanti jkunu benefiċjarji tal-ħlasijiet agroambjentali tal-Miżura 214. Taħt il-Miżura 214, il-
benefiċjarji jirċievu appoġġ finanzjarju biex iwettqu għadd ta’ impenji agroambjentali. Wieħed minn dawn 
l-impenji huwa li jżommu l-ħitan eżistenti tal-ġebel niexef tal-azjenda agrikola tagħhom f’kundizzjoni tajba 
għal perjodu minimu ta’ ħames snin. F’każijiet bħal dawn, l-appoġġ għal NPIs għar-restawr ta’ ħitan tal-ġebel 
niexef jikkomplementa l-impenn li jirrikjedi l-manutenzjoni tiegħu, u ż-żewġ miżuri flimkien jikkontribwixxu 
għall-objettiv taż-żamma f’kundizzjoni tajba ta’ karatteristika importanti tal-pajsaġġ f’dak ir-reġjun.
Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), Environmental Stewardship (Ġestjoni Ambjentali) hija skema volontarja 
li toffri pagamenti (iffinanzjati taħt il-Miżura ta’ żvilupp rurali 214) lill-amministraturi tal-artijiet li jidħlu 
għall-impenn li jimmaniġġjaw arthom għall-benefiċċju tal-objettivi agroambjentali. Din l-iskema hija kom -
posta minn safef differenti b’rekwiżiti li dejjem jiżdiedu; wieħed minn dawk is-safef, High-Level Stewardship 
(Ġestjoni Ambjentali ta’ Livell Għoli) (HLS) jinkludi l-possibbiltà li jiġu ffinanzjati ċerti tipi ta’ xogħlijiet ka -
pitali (eż. ir-restawr ta’ pajsaġġi u ta’ karatteristiċi jew ta’ fruntieri tradizzjonali) li għandhom jitwettqu mill-
benefiċjarji. L-appoġġ għal NPIs jipprovdi l-finanzjament ta’ dawn ix-xogħlijiet kapitali.
Fil-każ tal-Italja (il-Puglia) u d-Danimarka, l-appoġġ għal NPIs kien marbut mal-ilħuq tal-objettivi agroamb -
jentali ġenerali li ġew definiti għall-Assi 2 kollha kemm hi, bħall-ħarsien tal-pajsaġġi rurali u ż-żamma tal-
bijodiversità u ma kienx limitat għal oqsma speċifiċi li ġew identifikati bħala li għandhom valur ambjentali 
partikolari. Fil-każ tal-Italja (il-Puglia), il-benefiċjarji għall-appoġġ huma meħtieġa biss jiżviluppaw attività 
agrikola, filwaqt li fil-każ tad-Danimarka kwalunkwe persuna legali privata jew pubblika, inklużi sidien jew 
gabillotti ta’ art agrikola, tista’ tkun benefiċjarju ħlief għas-submiżura għall-akkwist ta’ art għall-ħolqien ta’ 
artijiet mistagħdra, li għaliha l-Istat Daniż kien il-benefiċjarju.Kaxxa 2
18 Osservazzjonijiet
23 
B’mod kumplessiv, l-għażla li għamlu 
l-Istati Membri biex jimplimentaw 
l-appoġġ għal NPIs kienet riflessa 
fil-kampjun ta’ proġetti miżjura mill-
Qorti, fejn 16 mit-28 proġett miżjura 
ġew implimentati f’sinerġija ma’ 
miżuri oħra ta’ żvilupp rurali, u fil-fatt 
li l-biċċa l-kbira mill-proġetti (21 minn 
28) tqiesu bħala komplementari għal 
objettivi agroambjentali oħra. Ara l-
Anness II  għad-dettalji.Dgħufijiet fil-proċeduri 
tal-għażla tal-Istati Membri 
awditjati wasslu għall-
appoġġ għal NPIs ineliġibbli, 
jew għall-appoġġ għal NPIs li 
l-għażla tagħhom ma kinitx 
iġġustifikata biżżejjed
24 
L-Istati Membri jridu jimmiraw flus 
pubbliċi skarsi lejn dawk il-proposti 
ta’ proġetti li jissodisfaw bl-aħjar mod 
il-ħtiġijiet nazzjonali jew reġjonali, 
filwaqt li jirrispettaw ir-regolamenti 
applikabbli u l-prinċipji ta’ aċċess 
ugwali u t-trasparenza. Il-Qorti analiz -
zat il-proċeduri tal-għażla stabbiliti fl-
Istati Membri awditjati u sabet, f’kollha 
kemm huma għajr waħda, dgħufijiet li 
jikkonċernaw dawn l-aspetti. Eżempji 
huma pprovduti fil- Kaxxa 3 .
Dgħufijiet misjuba fl-għażla ta’ proġetti ta’ NPIs
(a) Għażla ta’ investimenti ineliġibbli
Id‑Danimarka
L-istudji preliminari (jiġifieri tal-fattibilità) għal proġetti li jinvolvu art mistagħdra huma trattati bħala NPIs indi -
vidwali, isegwu proċeduri individwali ta’ approvazzjoni u huma ekonomikament indipendenti minn kwalunkwe 
investiment li jista’ jseħħ fi stadju aktar tard. Madankollu, l-Artikolu 55 tar-Regolament 1974/20067 jistipula li 
spiża ġenerali ta’ operazzjoni ta’ investiment li tkun eliġibbli għall-kofinanzjament tista’ titqies bħala tali biss sa 
fejn tkun teżisti operazzjoni reali ta’ investiment. Il-Qorti tqis li dan ir-rekwiżit iħares il-prinċipji tal-valur għall-
flus, peress li l-flus tal-UE jkunu pprevenuti milli jintnefqu fuq azzjonijiet li ma jikkontribwixxux għall-objettivi 
tal-iskema ta’ appoġġ. Dan huwa l-każ għal studji tal-fattibilità li ma jirriżultawx f’investimenti konkreti. F’dan 
l-Istat Membru, inqas minn nofs l-istudji preliminari ffinanzjati ġew eventwalment segwiti minn applikazzjoni -
jiet separati għal investimenti reali f’artiijiet mistagħdra. Barra minn hekk, f’bosta każijiet, studji tal-fattibbiltà 
b’konklużjoni pożittiva ma wasslux għall-implimentazzjoni ta’ proġetti konkreti.
L‑Italja (il ‑Puglia)
L-awtoritajiet nazzjonali ddefinixxew li huma biss dawk li għandhom azjenda agrikola u li huma rreġistrati fir-
reġistru tal-azjendi agrikoli tal-Kamra tal-Kummerċ illi jistgħu jkollhom aċċess għall-appoġġ għal NPIs. Il-Qorti 
sabet li tlieta mis-sitt benefiċjarji miżjura fuq il-post ma kinux jikkonformaw ma’ dan ir-rekwiżit u fil-fatt ma 
kienx imisshom ikollhom aċċess għall-appoġġ għal NPIs.
7 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 tal-15 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 368, 
23.12.2006, p. 15).Kaxxa 3
19 Osservazzjonijiet
(b) Għażla tal ‑proġetti mhux trasparenti biżżejjed
Ir‑Renju Unit (l ‑Ingilterra)
L-awtoritajiet nazzjonali jidentifikaw azjendi li potenzjalment jistgħu jiġu appoġġati. Biex jagħmlu dan, huma 
jużaw listi predefiniti ta’ azjendi prijoritizzati skont il-potenzjal tagħhom għat-twassil ta’ eżiti ambjentali 
segwiti minn proċedura ta’ negozjati bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-benefiċjarji potenzjali. Madankollu, ma 
kinitx disponibbli informazzjoni dwar il-bażi għall-prijoritizzazzjoni u l-valutazzjoni tal-merti tal-applikazzjoni. 
Barra minn hekk, id-dokumentazzjoni tal-iskema tissuġġerixxi li l-inklużjoni ta’ proposti addizzjonali ta’ am -
ministrazzjoni tal-art qiegħda għad-diskrezzjoni ta’ uffiċjali nazzjonali.
Id‑Danimarka
L-applikazzjonijiet għall-għajnuna relatati ma’ NPIs fuq pjantaġġuni kollettivi jiġu ppreżentati lill-Awtori -
tajiet Maniġerjali kważi esklużivament minn assoċjazzjoni nazzjonali ta’ proprjetarji tal-art u gabillotti. 
Din l-assoċjazzjoni nazzjonali tiddeċiedi, abbażi tal-kriterji proprji tagħha, liema assoċjazzjoni lokali se 
tipparteċipa fil-proġetti ppreżentati, u fl-aħħar mill-aħħar dwar liema proġetti jiġu appoġġati. Barra minn 
hekk, l-assoċjazzjoni nazzjonali tipparteċipa fil-kumitat konsultattiv li jiddetermina l-prijorità relattiva tal-app -
likazzjonijiet li ġew ippreżentati. F’fehmet il-Qorti, dan jikkostitwixxi kunflitt ta’ interess potenzjali.
(c) Verifikazzjoni mhux xierqa ta’ kriterji kruċjali tal ‑għażla
L‑Italja (il ‑Puglia)
Fis-sejħa għal proposti 2009 dwar appoġġ għal NPIs għar-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef, ġew approvati 602 
minn 3 887 applikazzjoni ippreżentata, li kienu jinvolvu nefqa pubblika totali ta’ EUR 42.7 miljun. Il-kriterji ta’ 
prijoritizzazzjoni taw massimu ta’ seba’ punti. L-applikazzjonijiet kollha b’inqas minn sitt punti ġew esklużi.
Fost il-kriterji deċiżivi ta’ prijoritizzazzjoni kien hemm il-klassifikazzjoni tal-azjenda bħala li għandha valur kbir 
ambjentali u tal-pajsaġġ jekk kellu msaġar taż-żebbuġ. L-applikanti li jissodisfaw dan il-kriterju kienu jirċievu 
żewġ punti, li kienu deċiżivi biex l-applikanti ma jiġux esklużi.
L-awtoritajiet nazzjonali ma vverifikawx il-konformità ma’ dan il-kriterju speċifiku b’mod indipendenti. Dan 
il-kompitu ġie fdat lill-assoċjazzjonijiet tal-produtturi, li kellhom jiċċertifikaw li l-membri affiljati tagħhom is -
sodisfaw il-kriterju. 
20 Osservazzjonijiet
Kien hemm nuqqas ta’ 
informazzjoni rilevanti 
biex jintwera dak li nkiseb 
bl-appoġġ mill-UE għal NPIs 
fil-livell tal-UE u f’dak tal-
Istati Membri...
25 
Għodda ewlenija biex jiġi żgurat li 
l-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR 
jintnefaq tajjeb huwa l-monitoraġġ 
u l-evalwazzjoni. Għall-perjodu 2007-
13 ir-regolament dwar l-iżvilupp 
rurali introduċa “Qafas Komuni ta’ 
Monitoraġġ u Evalwazzjoni” (CMEF). 
Is-CMEF uża indikaturi komuni intenz -
jonati biex jirreġistraw il-progress lejn 
l-objettivi tal-iżvilupp rurali b’mod 
li jippermetti li kull wieħed mill-PŻR 
jitqabbel, u li d- data  tiġi aggregata. Pe -
ress li l-indikaturi komuni ma jistgħux 
jaqbdu bis-sħiħ l-effetti kollha tal-
iskemi ta’ appoġġ individwali, l-Istati 
Membri jistgħu jissettjaw ukoll għadd 
limitat ta’ indikaturi addizzjonali.26 
Il-Qorti sabet bosta dgħufijiet fil-
monitoraġġ u fl-evalwazzjoni li jwasslu 
għal nuqqas kumplessiv ta’ informazz -
joni rilevanti li turi r-riżultati miksuba 
mill-NPIs, notevolment sal-punt fejn 
l-NPIs ikkontribwew lejn l-ilħuq tal-
objettivi agroambjentali marbuta mal-
użu sostenibbli tal-art agrikola.
27 
L-ewwel nett, l-Istati Membri ma 
ddefinixxewx indikaturi ta’ referenza 
addizzjonali relatati mal-appoġġ għal 
NPI matul il-fażi ta’ programmazzjoni. 
L-użu ta’ indikaturi ta’ referenza ad -
dizzjonali jagħmilha possibbli li jiġi 
stabbilit kuntest li fih l-allokazzjoni 
ta’ riżorsi għall-appoġġ għal NPIs issir 
aktar ċara, u jippermetti tqabbil tal-
kontribuzzjoni tal-appoġġ għal NPIs fi 
tmiem il-perjodu. Il- Kaxxa 4  tipprovdi 
eżempju ta’ kif indikaturi ta’ referenza 
jkunu jistgħu jiffaċilitaw il-kejl tar-
riżultati miksuba mill-appoġġ għal 
NPIs.
Eżempji ta’ indikaturi ta’ referenza possibbli
L‑Italja (il ‑Puglia) u l ‑Portugall (Kontinentali)
Ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef kien l-aktar tip importanti ta’ NPIs definiti fil-PŻR (97 % tal-appoġġ pubb -
liku totali fil-Puglia, 89 % fil-Portugall). Madankollu, l-awtoritajiet nazzjonali ma ddefinixxewx sitwazzjoni ta’ 
referenza rigward il-kwantità totali ta’ ħitan tal-ġebel niexef fiż-żoni suġġetti għal dan it-tip ta’ appoġġ għal 
NPIs, il-kwantità ta’ ħitan tal-ġebel niexef li ġew identifikati bħala li kien jeħtieġu manutenzjoni fil-bidu tal-
perjodu ta’ programmazzjoni, jew il-kwantitajiet immirati ta’ ħitan tal-ġebel niexef li għandhom jiġu rkuprati 
fi tmiem il-perjodu ta’ programmazzjoni; dan kieku, kien jipprovdi stampa aktar ċara tas-sinifikat u l-effettività 
tar-riżorsi allokati għal dan it-tip ta’ NPI.Kaxxa 4
21 Osservazzjonijiet
28 
It-tieni nett, l-indikaturi komuni 
tas-CMEF ikejlu d- data  dwar l-input 
u l-output, bħall-ammont ta’ nefqa 
pubblika, l-għadd ta’ azjendi li jirċievu 
appoġġ, u l-volum totali tal-inves -
timent, iżda huma partikolarment 
inadegwati fit-tentattivi tagħhom 
biex jivvalutaw l-impatt ta’ miżuri ta’ 
investiment bħall-appoġġ għal NPIs. 
Bl-istess mod, l-indikatur komuni 
tar-riżultati miksub għall-appoġġ 
għal NPIs jieħu inkunsiderazzjoni 
l-erja tal-art (imkejla f’għadd ta’ et -
tari) taħt skemi ta’ ġestjoni tal-art li 
rnexxew u għalhekk, ma jfisser xejn 
għall-espressjoni tar-rabta jew għall-
kontribut ta’ miżura ta’ investiment.
29 
Minkejja l-inadegwatezza tal-indikaturi 
komuni tar-riżultati, li kienet rikon -
oxxuta b’mod espliċitu fil-PŻR tal-Por -
tugall (Kontinentali) u tar-Renju Unit 
(l-Ingilterra), l-Istati Membri awditjati 
ma identifikawx indikaturi addizzjonali 
biex jiġbru din l-informazzjoni impor -
tanti fir-rigward tal-appoġġ għal NPIs.30 
Sors ieħor li jista’ jipproduċi in -
formazzjoni rilevanti dwar ir-riżultati 
huwa evalwazzjoni. F’kuntrast mal-
eżaminar regolari mwettaq permezz 
tal-monitoraġġ, evalwazzjoni hija 
ġbir u analiżi perjodiċi tal-evidenza, 
inkluża l-informazzjoni prodotta għall-
monitoraġġ. Fiż-żmien tal-awditu, 
kienu disponibbli biss l-evalwazzjoniji -
et ta’ nofs it-terminu mwettqa lejn nofs 
il-perjodu. L-analiżi ta’ dawn ir-rapporti 
ta’ evalwazzjoni wriet li huma ma 
pprovdewx informazzjoni rilevanti 
dwar ir-riżultati miksuba mill-appoġġ 
għal NPIs. Dan kien prinċipalment 
dovut għall-kombinament ta’ im -
plimentazzjoni tardiva u n-nuqqas 
ta’ informazzjoni rilevanti dwar 
il-monitoraġġ. Fil-fatt, l-analiżi mill-
Kummissjoni tar-rapporti individwali 
ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu 
semmiet li d- data  dwar il-monitoraġġ 
ftit li xejn hija disponibbli u hija inkom -
pleta. Il- Kaxxa 5  tipprovdi eżempji 
tal-informazzjoni limitata ħafna dwar 
il-prestazzjoni tal-appoġġ għal NPIs.
Eżempji ta’ referenzi li saru għall-appoġġ għal NPIs fir-rapporti ta’ evalwazzjoni ta’ 
nofs it-terminu
Fil-każ tal-Portugall (Kontinentali), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu ma kien fiha l-ebda referenza għall-NPIs 
minħabba l-implimentazzjoni tardiva tal-miżura.
Fir-rigward tal-Italja (il-Puglia), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu pprovdiet informazzjoni dwar l-eżitu tal-
appoġġ għal NPIs u dwar il-korrelazzjoni tiegħu mal-benefiċċji ambjentali. Madankollu, fiż-żmien tal-evalwa -
zzjoni ta’ nofs it-terminu, ma kien tħallas l-ebda nfiq, u dan jissuġġerixxi li r-rapport tenna l-benefiċċji ambjen -
tali intenzjonati li ġew espressi fil-PŻR u r-rapport ta’ evalwazzjoni ex ante .
Fir-rigward tad-Danimarka, l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu semmiet li l-miżuri nazzjonali li jimplimentaw 
l-appoġġ għal NPIs ma kellhomx definizzjoni tal-objettivi operazzjonali.
Fir-rigward ir-Renju Unit (l-Ingilterra), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu kienet tinkludi rakkomandazzjoni 
speċifika rigward il-ħtieġa li jiġu definiti indikaturi ġodda biex tkun tista’ ssir il-valutazzjoni tal-effettività u r-
rilevanza tal-appoġġ għal NPIs.Kaxxa 5
22 Osservazzjonijiet
31 
Il-kwistjonijiet deskritti hawn fuq ip -
prevenew lill-awtoritajiet nazzjonali 
milli jkunu jistgħu jisiltu konklużjonijiet 
sinifikattivi dwar is-suċċess jew 
l-effettività tal-appoġġ għal NPIs 
fil-kontribut għall-ilħuq ta’ miżuri jew 
objettivi ambjentali oħra. Dan jista’ 
jwassal, pereżempju, lill-Istati Mem -
bri li rrestrinġew l-appoġġ tal-NPIs lil 
benefiċjarji ta’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali, bħal ħlasijiet agroambjentali, 
biex jiġbru l-valutazzjoni taż-żewġ 
miżuri fl-istess grupp, skont prinċipji 
ġustifikattivi fiergħa, li fihom il-
prestazzjoni ta’ dawn tal-aħħar f’ċerta 
direzzjoni tkun timplika li l-NPIs 
kellhom l-istess prestazzjoni, minkejja 
n-nuqqas ta’ data  oġġettiva rigward 
l-eżitu tal-appoġġ għal NPIs (ara 
l-Kaxxa 6 ).
...minkejja dan, il-Qorti sabet 
indikazzjonijiet li 71 % tal-
NPIs awditjati kkontribwew 
għal objettivi marbuta 
mal-użu sostenibbli tal-art 
agrikola
32 
Kif indikat fil-paragrafu 13, il-Qorti 
eżaminat kampjun ta’ 28 proġett ta’ 
NPIs. Sabiex tivvaluta jekk dawn il-
proġetti kinux ikkontribwew b’mod 
effettiv għall-użu sostenibbli tal-art 
agrikola, il-Qorti vvalutat dan li ġej.
- Jekk il-proġetti kinux eliġibbli 
għall-appoġġ taħt il-FAEŻR.
- Jekk indirizzawx ħtieġa ambjentali 
rrikonoxxuta mill-Istati Membri fil-
PŻR tagħhom u jekk tawx segwitu 
għal objettivi marbuta mal-użu 
sostenibbli tal-art agrikola.- Jekk l-investimenti relatati 
twettqux kif ippjanat u jekk 
inżammux fiż-żmien taż-żjarat 
tal-awditjar. Għal kull proġett, 
l-Anness II  jippreżenta r-riżultati 
ta’ din il-valutazzjoni flimkien ma’ 
analiżi tar-raġonevolezza tal-
ispejjeż tagħhom, li tiġi żviluppata 
fit-taqsima li jmiss.Eżempju ta’ valutazzjoni miġbura flimkien fl-istess grupp
Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), l-awtoritajiet nazzjonali ddikjaraw li, meta kienu qed jivvalutaw il-prestazz -
joni tal-appoġġ għal NPIs, huma qiesu l-prestazzjoni ta’ żewġ miżuri (il-Miżura 214 dwar ħlasijiet agroambjen -
tali/il-Miżura 216 dwar NPIs) flimkien. Madankollu, in-nuqqas ta’ objettivi u indikaturi speċifiċi għal NPIs wera 
l-mod li bih l-għajnuna għall-NPIs ikkontribwiet għall-benefiċċju fuq terminu itwal ta’ impenji agroambjentali.Kaxxa 6
23 Osservazzjonijiet
33 
Fir-rigward tal-eliġibbiltà, il-Qorti sa -
bet li erba’ proġetti ma kinux eliġibbli 
anke fiż-żmien tal-applikazzjoni (ara 
l-Kaxxa 3 ). Barra minn hekk, il-Qorti 
sabet tliet proġetti li ma kinux eliġibbli 
minħabba kwistjonijiet li seħħew 
matul l-implimentazzjoni tagħhom 
(ara l-paragrafu 44). Peress li dawn 
is-seba’ proġetti (25 %) ma kellhomx 
jiġu appoġġati b’finanzjament taħt 
il-FAEŻR, il-Qorti tqis li dawn mhum -
iex jikkontribwixxu għall-objettivi 
tal-miżura.
34 
Il-Qorti sabet evidenza li tissuġġerixxi 
li 20 mill-21 proġett li jifdal, indiriz -
zaw ħtiġijiet agroambjentali identifi -
kati. Il-ħtiġijiet li kienu koperti l-aktar 
ta’ spiss kienu l-ħarsien tal-pajsaġġi 
u tal-bijodiversità. Barra minn hekk, 
dawn il-proġetti ġew implimentati 
kif ippjanat u kienu qegħdin joperaw 
b’mod sostenibbli fiż-żmien taż-
żjarat tal-awditjar. B’mod kumples -
siv, il-Qorti sabet indikazzjonijiet li 
20 mit-28 proġett eżaminat (71 %) 
ikkontribwew għall-ilħuq tal-objettivi 
agroambjentali marbuta mal-użu sos -
tenibbli tal-art agrikola.Fl-Istati Membri awditjati, 
l-ispejjeż tal-NPIs 
appoġġati kienu ta’ sikwit 
għoljin wisq jew mhux 
iġġustifikati biżżejjed
35 
Sabiex jipprovdu kontribut kostef -
fettiv għall-użu sostenibbli tal-art 
agrikola, l-NPIs ma għandhomx biss 
jindirizzaw ħtiġijiet ambjentali relatati, 
iżda għandhom jagħmlu dan bi spiża 
raġonevoli. Barra minn hekk, peress 
li l-proporzjon tal-ispejjeż ta’ investi -
ment iffinanzjati bi flus pubbliċi huwa 
ogħla (sa massimu ta’ 100 %) minn 
dak għal miżuri oħra ta’ investiment 
tal-FAEŻR, il-benefiċjarji tal-NPIs jista’ 
jkollhom inqas inċentiv biex jikkon -
trollaw l-ispejjeż tagħhom. Għalhekk, 
l-Istati Membri għandhom jagħtu 
attenzjoni partikolari biex jiżguraw 
li huma jirrimborżaw biss spejjeż 
ta’ investiment li huma raġonevoli 
u ġġustifikati b’mod xieraq.
36 
Kif innutat fil-paragrafu 3, il-prinċipji 
ġustifikattivi għall-għoti ta’ appoġġ 
pubbliku għal NPIs huma li dan 
jipprovdi inċentiv finanzjarju għall-
benefiċjarji biex iwettqu investimenti li 
ma jiġġeneraw l-ebda redditu sinifi -
kanti, iżda jwasslu impatt ambjentali 
pożittiv. B’hekk, ir-rata ta’ appoġġ 
tista’ tkun sa massimu ta’ 100 % tal-
infiq eliġibbli tal-NPIs. Peress li kważi 
kwalunkwe tip ta’ investiment jista’ 
potenzjalment jipprovdi benefiċċju 
ekonomiku dirett jew indirett, ir-
regolamenti applikabbli jiddikjaraw 
li l-NPIs ma għandhomx jipprovdu 
redditu ekonomiku sinifikanti lill-
benefiċjarju. Madankollu, il-Kummiss -
joni ma pprovdietx gwida fir-rigward 
ta’ x’inhu redditu ekonomiku sinifi -
kanti jew kif l-Istati Membri għandhom 
jivvalutawh.
24 Osservazzjonijiet
37 
Il-Qorti tqis li, biex jiġi ssalvag -
wardjat il-prinċipju ta’ ekonomija, 
il-karatteristiċi rimunerattivi jew li 
jiġġeneraw ir-redditu8, ta’ operazzjoni -
jiet li huma suġġetti għall-appoġġ għal 
NPIs għandhom jittieħdu inkunsider -
azzjoni mill-Istati Membri meta jkunu 
qed jiddeterminaw kemm għandhom 
jirċievu appoġġ pubbliku. B’mod par -
tikolari, din ir-rata ta’ appoġġ għandha 
tiġi definita skont is-sinifikat tal-
aspetti rimunerattivi jew tal-benefiċċji 
agronomiċi mistennija mill-NPI, bejn 
ir-rati ta’ finanzjament ipprovduti għal 
investimenti produttivi normali, tipika -
ment 40 %, u r-rata massima ta’ 100 % 
permessa għall-NPIs.
38 
Il-Qorti eżaminat ir-rati ta’ appoġġ 
pubbliku applikati għall-NPIs mill-
erba’ Stati Membri miżjura u vvalutat 
jekk dawn ir-rati kinux modulati biex 
tittieħed inkunsiderazzjoni kwalunkwe 
karatteristika produttiva f’kampjun ta’ 
28 proġett ta’ NPIs. Barra minn hekk, 
għal dawn l-NPIs, il-Qorti vvalutat 
ukoll ir-raġonevolezza tal-ispejjeż 
tagħhom. B’mod kumplessiv, il-Qorti 
sabet li l-biċċa l-kbira mill-NPIs, fil-
fatt, kellhom xi karatteristiċi produt -
tivi, iżda li l-Istati Membri ma ħadux 
dawn il-fatturi inkunsiderazzjoni biex 
inaqqsu r-rati għoljin ta’ fondi pubbliċi 
użati. Il-Qorti sabet ukoll problemi 
sistematiċi fir-rigward tal-iżgurar 
tar-raġonevolezza tal-ispejjeż fl-Istati 
Membri kollha.L-NPIs jirċievu rati għoljin 
ta’ finanzjament pubbliku 
għalkemm kultant jinkludu 
komponenti rimunerattivi
39 
L-Istati Membri kollha awditjati 
ssettjaw rati speċifiċi għall-appoġġ 
għal NPIs. Filwaqt li l-Portugall (Kon -
tinentali) u l-Italja (il-Puglia) ssettjaw 
l-appoġġ f’livell ta’ 100 % tal-infiq 
eliġibbli, id-Danimarka u r-Renju Unit 
(l-Ingilterra) ssettjaw rati speċifiċi 
skont it-tip ta’ NPI, minn 50 % fil-każ 
ta’ NPIs b’xi karatteristiċi rimunerat -
tivi għal 100 % jekk ma jkunx hemm 
karatteristiċi rimunerattivi. Eżempji 
ta’ modulazzjoni jinkludu proġetti 
għall-bini ta’ ċnut, kofinanzjati b’rata 
ta’ 50 % fir-Renju Unit (l-Ingilterra); 
proġetti għar-restawr ta’ ringieli ta’ 
sġajriet, iffinanzjati b’rata ta’ 60 %, 
kemm fid-Danimarka kif ukoll fir-
Renju Unit; u proġetti ffinanzjati b’rata 
ta’ 100 %, bħal proġetti li jinvolvu 
r-riverżjoni tal-art għal art xagħrija 
(ir-Renju Unit) u l-akkwist ta’ art mill-
Istat għall-istabbiliment ta’ artijiet 
mistgħadra (id-Danimarka).
40 
Il-Qorti tqis li l-PŻR tar-Renju Unit 
(l-Ingilterra) kien l-uniku PŻR li qies 
aspetti bħall-benefiċċji ambjentali 
u agronomiċi mistennija, jew il-
falliment tas-suq, biex tiġi determi -
nata r-rata ta’ appoġġ għal kull NPI 
individwalment.8 Karatteristiċi produttivi jew 
rimunerattivi ta’ investiment 
huma dawk li jirriżultaw fi, jew 
li jikkontribwixxu għal żieda 
fil-valur jew fil-profittabbiltà 
tal-azjenda agrikola. Huma 
jistgħu jieħdu l-forma ta’ 
benefiċċji ekonomiċi jew 
agronomiċi bħar-rwol 
strutturali tal-investiment fuq 
is-sistemi tal-biedja tal-
azjenda, it-tnaqqis tal-ispejjeż 
ta’ operazzjonijiet assoċjati 
mal-investiment jew iż-żieda 
tal-output tal-azjenda.
25 Osservazzjonijiet
41 
Madankollu, fl-Istati Membri koll -
ha miżjura, il-Qorti sabet NPIs li 
l-karatteristiċi rimunerattivi tagħhom 
ma kinux ittieħdu inkunsiderazzjoni 
biex jiġu determinati r-rati ta’ appoġġ 
mogħtija, li fil-fatt kienu l-ogħla 
possibbli. Il-Qorti tqis li dan jimmina 
l-prinċipju ta’ ekonomija għaliex 
jinvolvi pagament eċċessiv għal ċerti 
tipi ta’ prodotti meta dawk il-prodotti 
setgħu nkisbu bi spiża aktar baxxa fid-
dawl tas-sehem ta’ benefiċċji li jmorru 
għand il-benefiċjarju u/jew għand 
entitajiet assoċjati:
- Fil-Portugall (Kontinentali), ir-
restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef li 
jappoġġaw il-biedja fit-terrazzini 
fil-wied ta’ Douro, kellu l-akbar 
sehem tal-NPIs appoġġati (89 % 
tal-infiq totali għall-miżura). Ir-
rata ta’ appoġġ kienet ta’ 100 % 
tal-infiq eliġibbli, li kienet limitata 
f’livell ta’ EUR 70 000 għal kull 
azjenda. Il-Qorti tqis li dan it-tip ta’ 
NPI jinkludi komponent produttiv, 
peress li l-ħitan għandhom rwol 
strutturali fis-sistema tal-biedja fit-
terrazzini użata fiż-żona fejn saru 
l-investimenti u għalhekk, l-ele -
ment tal-pajsaġġ mhuwiex l-uniku 
motivatur għas-sistemi tal-biedja 
inkwistjoni. Ir-rata għolja ħafna ta’ 
appoġġ fil-Portugall (Kontinentali) 
tista’ titqies f’kuntrast mar-Renju 
Unit (l-Ingilterra), fejn il-proġetti 
ta’ ħitan tal-ġebel niexef kellhom 
rata ta’ appoġġ ta’ 60 %.
 Barra minn hekk, il-Qorti sabet 
li f’wieħed mis-sitt NPIs miżjura, 
l-appoġġ intenzjonat għaż-żamma 
ta’ strutturi tradizzjonali ta’ 
azjendi agrikoli rriżulta fl-appoġġ 
ta’ struttura mhux tradizzjonali 
li ntużat għal operazzjonijiet 
tal-biedja.- Fl-Italja (il-Puglia), ir-restawr ta’ 
ħitan tal-ġebel niexef li jiddelimitaw 
il-ħbula ta’ art agrikoli kellu l-akbar 
sehem (97 % tal-infiq totali għall-
miżura) ta’ NPIs appoġġati fl-Italja 
(il-Puglia). Ir-rata ta’ appoġġ kienet 
ta’ 100 % tal-infiq eliġibbli; din ma 
kinitx limitata fl-ewwel perjodu ta’ 
applikazzjoni. Il-perjodi susseg -
wenti kellhom limitu massimu ta’ 
nfiq ta’ EUR 100 000. Il-Qorti tqis li 
dan it-tip ta’ NPI jinkludi komponent 
produttiv, għaliex il-ħitan tal-ġebel 
jintużaw bħala konfini għaż-żamma 
ta’ bhejjem f’ċerti żoni tar-rigħi jew 
għall-ħarsien ta’ pjantaġġuni milli 
ssirilhom ħsara minn bhejjem jew 
annimali selvaġġi fil-viċinanzi. Ir-
rata għolja ħafna ta’ appoġġ fl-Italja 
(il-Puglia) tikkuntrasta mas-sitwa -
zzjoni fir-Renju Unit (l-Ingilterra), 
fejn proġetti tal-ħitan tal-ġebel ġew 
kofinanzjati b’rata ta’ 60 %.
- Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), minke -
jja l-eżistenza ta’ metodoloġija 
li tippermetti li l-livell ta’ impatt 
ekonomiku tal-NPIs appoġġati 
jittieħed inkunsiderazzjoni biex 
tiġi ddeterminata r-rata tal-
għajnuna, il-Qorti sabet li 4 mill-
10 proġetti miżjura fuq il-post, li 
kollha kemm huma ġew iffinanzjati 
b’rata ta’ 100 %, kienu jinvolvu 
benefiċċji ekonomiċi sinifikanti 
għall-benefiċjarji u/jew l-entitajiet 
assoċjati. F’żewġ każijiet li kienu 
jinvolvu r-restawr ta’ torbieri9 
degradati, il-benefiċjarji kienu 
mmaniġġjaw proġetti fi sħubija 
li kienet tinkludi żewġ kumpaniji 
tal-ilma. Iż-żewġ proġetti jinsabu 
fl-imqagħad tal-ilma ta’ żewġ 
ġibjuni mmaniġġjati minn dawk 
il-kumpaniji. L-interess ekonomiku 
ta’ dawk il-kumpaniji kien fit-tnaq -
qis tal-ispejjeż għat-trattament 
tal-ilma li kien jirriżulta mill-
implimentazzjoni ta’ dawn l-NPIs. 
Filwaqt li dawn il-proġetti jaqgħu 
taħt l-ambitu tal-appoġġ għal NPIs, 
l-interess ekonomiku tal-kumpaniji 
tal-ilma għandu jittieħed inkun -
siderazzjoni għad-definizzjoni 
tar-rata ta’ appoġġ.9 Torbieri huma artijiet 
mistagħdra b’saff oħxon ta’ 
ħamrija organika mifqugħa 
bl-ilma (pit), magħmul minn 
materjal tal-pjanti mejjet jew li 
qed jidbiel. Torbieri jinkludu 
art moxa, għadajjar imtajna, 
pantani, foresti bl-għadajjar 
tal-pit u tundra bil-permafrost.
26 Osservazzjonijiet
 F’każ ieħor, il-benefiċjarju uża 
l-appoġġ biex jixtri tagħmir użat 
primarjament għall-attività ekono -
mika tiegħu bħala sid ta’ foresta. 
Ir-raba’ każ jirrigwarda l-irkupru 
ta’ binjiet storiċi fi proprjetà li fiha 
l-benefiċjarju jopera stabbilimenti 
fuq bażi Bed & Breakfast. Dawn 
iż-żewġ proġetti bbenefikaw minn 
rata ta’ appoġġ li kienet sinifikat -
tivament ogħla mir-rata li kienu 
jirċievu bħala investimenti produt -
tivi f’miżuri oħra tal-Iżvilupp Rurali 
previsti għal tipi ta’ proġetti simili.
- Fid-Danimarka, minkejja l-sitip -
ulazzjoni li saret mill-awtoritajiet 
nazzjonali li l-NPIs marbuta ma’ 
operazzjoni kummerċjali għandu 
jkollhom rati ta’ appoġġ taħt 
il-75 %, il-Qorti sabet li tne -
jn mis-sitt proġett miżjura kienu 
proġetti li jikkonċernaw ir-rigħi, 
li kienu marbuta ma’ operazz -
jonijiet kummerċjali iżda rċevew 
rata standard ta’ appoġġ ta’ 75 %. 
Dawn il-proġetti kienu jinkludu, 
fost oħrajn, ċnut u l-ħolqien/esten -
sjoni ta’ żoni tar-rigħi għall-ifrat 
tagħhom li kienu preċedentement 
miżmuma fi stalel li konsegwen -
tement irriżultaw fiż-żieda fl-
għadd ta’ frat imrobbija jew il-kiri 
ta’ wħud miż-żoni addizzjonali 
tar-rigħi.L-Istati Membri awditjati 
ffinanzjaw investimenti 
bi spejjeż eċċessivament 
għoljin jew bi spejjeż li ma 
kinux iġġustifikati biżżejjed
42 
Il-Qorti analizzat il-proċeduri stabbiliti 
fl-Istati Membri awditjati biex tiżgura 
r-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-
NPIs appoġġati. L-awdituri osservaw 
dgħufijiet fl-Istati Membri kollha 
miżjura.
43 
Rigward il-Portugall, fil-każ ta’ ħitan 
tal-ġebel niexef li jappoġġaw il-biedja 
fit-terrazzini fil-wied ta’ Douro (89 % 
tal-appoġġ totali għal NPIs), l-awtorita -
jiet nazzjonali kienu ddefinixxew spiża 
unitarja massima eliġibbli li kienet 
eċċessiva meta mqabbla ma’ punti ta’ 
referiment indipendenti10 jew ma’ tipi 
simili ta’ NPIs fi Stati Membri oħra (ara 
l-Kaxxa 7 ).
44 
Barra minn hekk, il-Qorti sabet, fil-
Portugall, li kundizzjoni ta’ eliġibbiltà 
għal NPIs li jeħtieġu xogħlijiet pubbliċi, 
u skontha l-kuntrattur li jkun qed 
iwettaq ix-xogħlijiet irid ikollu permess 
biex iwettaq l-attività, ma ġietx ir -
rispettata fi tlieta mis-sitt proġetti 
miżjura fuq il-post. Eżaminar ulterjuri 
wera li total ta’ 12 minn 20 fajl ad -
dizzjonali tal-benefiċjarji eżaminati 
kienu affettwati mill-istess kwistjoni 
ta’ eliġibbiltà. Segwitu limitat imwet -
taq mill-awtoritajiet nazzjonali wera li 
l-kuntratturi użati minn ħamsa minn 
dawk il-benefiċjarji kienu involuti 
f’total ta’ 79 każ simili.10 Il-punti ta’ riferiment miksuba 
mid-database pubblika 
tal-Assoċjazzjoni nazzjonali ta’ 
kumpaniji tal-kostruzzjoni 
(AICCOPN).
27 Osservazzjonijiet
45 
Fid-Danimarka, il-proċeduri stabbiliti 
biex jiġu ċċekkjati l-ispejjeż li tħallsu 
ma kinux jirrikjedu li d-dokumenti 
kollha ta’ sostenn jiġu vverifikati. 
Fil-fatt, dikjarazzjoni mill-awditur 
tal-benefiċjarju dwar il-konformità 
mar-regoli ambjentali u legali, inkluża 
l-preżentazzjoni tal-offerti, tqieset 
bħala suffiċenti. Bl-istess mod, sa 
tmiem l-2013, l-awtoritajiet Daniżi ma 
vverifikawx jekk il-fatturi ppreżentati 
kinux fil-fatt tħallsu mill-benefiċjarju 
qabel it-talba għall-pagament. Il-Qorti 
sabet ukoll li l-awtoritajiet nazzjonali 
ma ċċekkjawx jekk il-VAT deduċibbli, 
li mhijiex eliġibbli, kinitx ġiet inkluża 
fit-talbiet għall-pagament mill-
benefiċjarji. B’riżultat ta’ dan, f’wieħed 
mis-sitt NPIs eżaminati mill-Qorti 
fid-Danimarka, il-VAT deduċibbli li 
kienet tammonta għal 20 % tal-ispejjeż 
totali ta’ investiment iddikjarati ġiet 
sussegwentement rimborżata. Minn 
tmiem l-2013 ’il hawn, ġiet stabbilita 
proċedura ġdida biex jiġu ċċekkjati 
l-ispejjeż, iżda l-Qorti ma sabet l-ebda 
evidenza, bħal ordni tas-servizz jew 
komunikazzjoni uffiċjali lill-persunal, li 
kienet tiddokumenta l-implimentazz -
joni tal-proċedura l-ġdida.46 
Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), il-Qorti 
analizzat, fejn applikabbli, id-do -
kumentazzjoni relatata mal-offerti 
u l-ftehimiet dwar is-servizz bejn 
il-benefiċjarji u l-partijiet terzi għall-
ġestjoni ta’ 10 proġetti ta’ investiment. 
Il-Qorti sabet każijiet fejn l-ispejjeż 
reali mġarrba kienu ogħla mill-ispiża 
tal-għażliet alternattivi li kienu ġew 
proposti. F’każijiet oħra, l-analiżi tal-
offerti ma użatx tqabbil ma’ punti ta’ 
riferiment biex jiġi mmitigat ir-riskju 
li l-offerta tingħata bi prezz eċċessiv 
(ara l- Kaxxa 8 ). Barra minn hekk, il-fatt 
li ma kienx hemm żjarat fuq il-post 
mill-awtoritajiet nazzjonali jikkos -
titwixxi nuqqas fl-iżgurar tar-realtà 
u l-valur għall-flus tal-NPIs appoġġati, 
speċjalment meta wieħed iqis ir-rati 
għoljin ta’ appoġġ u n-nuqqas ta’ fat -
tur ta’ deterrent, bħall-parteċipazzjoni 
finanzjarja sinifikanti mill-benefiċjarji.Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - il-Portugall (Kontinentali)
L-awtoritajiet nazzjonali identifikaw spiża unitarja massima eliġibbli f’livell ta’ EUR 250 għal kull metru kubu 
fil-każ tal-kostruzzjoni ta’ ħitan tal-ġebel niexef li jappoġġaw il-biedja fit-terrazzini. Skont data  pprovduta mill-
awtoritajiet nazzjonali l-ispiża medja mħallsa lill-benefiċjarji kienet ta’ EUR 198 għal kull metru kubu. Punti ta’ 
riferiment professjonali indipendenti, bħal spejjeż ta’ referenza mill-Assoċjazzjoni Nazzjonali ta’ Kumpaniji tal-
Kostruzzjoni, jissuġġerixxu li l-ispiża unitarja għal tipi ta’ attività ta’ xogħlijiet simili għandha tkun ta’ EUR 75 
għal kull metru kubu.
Fil-każ ta’ ħitan tal-ġebel niexef użati unikament bħala konfini, li huma tip ieħor ta’ NPI, l-ispiża unitarja 
massima eliġibbli definita f’livell ta’ EUR 150 għal kull metru kubu tista’ titqabbel ma’ NPIs simili fl-Italja 
(il-Puglia) fejn l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet f’livell ta’ EUR 74 għal kull metru kubu fl-ewwel 
sejħa għall-applikazzjonijiet; aktar tard din tnaqqset għal EUR 61 għal kull metru kubu fit-tieni sejħa għall-
applikazzjonijiet. Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet ta’ EUR 75 għal kull 
metru lineari.Kaxxa 7
28 Osservazzjonijiet
47 
Fil-każ tal-Italja (il-Puglia), l-
awditu wera li l-ispejjeż tal-NPIs li 
jikkonċernaw il-ħitan tal-ġebel niexef 
kienu sistematikament daqs l-ispiża 
unitarja massima eliġibbli. Għalkemm 
il-Qorti sabet biss indikazzjonijiet li 
l-ispejjeż unitarji massimi eliġibbli 
ġew issettjati f’livell għoli, huwa ov -
vju li l-implimentazzjoni ta’ proġetti 
ta’ NPIs f’kundizzjonijiet differenti, 
skont il-lok tagħhom (art muntanjuża 
jew art ċatta), l-aċċessibbiltà jew 
il-kundizzjonijiet tal-art, teħtieġ dif -
ferenzi f’mill-inqas uħud mill-ispejjeż 
tal-investimenti (ara l- Kaxxa 9 ).48 
Barra minn hekk, il-fatturi ppreżentati 
mill-benefiċjarji ta’ erbgħa mis-sitt 
NPIs miżjura fl-Italja (il-Puglia) ma 
pprovdewx biżżejjed informazzjoni 
biex jaċċertaw il-kwantitajiet ta’ ħitan 
tal-ġebel niexef restawrati u l-lok tax-
xogħlijiet. Dan kien ifisser li l-awtori -
tajiet nazzjonali la setgħu jiżguraw 
ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u lanqas 
li l-operazzjonijiet appoġġati fil-fatt 
saru.Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - ir-Renju Unit (l-Ingilterra)
Fi 3 mill-10 proġetti miżjura fuq il-post, id-dokumentazzjoni relatata mal-offerti wriet li l-ispiża għall-NPIs 
kienet ogħla milli meħtieġ peress li kienu disponibbli alternattivi oħra orħos. Eżempji ta’ dan jinkludu l-użu ta’ 
servizzi ta’ trasport bl-ajru, it-tneħħija ta’ injam u x-xogħlijiet preparatorji ta’ ċaqliq tat-terrapien jew ħamrija, 
kif ukoll ir-restawr ta’ struttura storika li għaliha l-offerti magħżula kienu jaqbżu l-ispiża tal-kompetituri 
tagħhom b’65 %, 139 % u 31 % rispettivament.
Fi tliet proġetti oħra miżjura fuq il-post, l-offerti rebbieħa kienu jirrappreżentaw l-orħos spiża. Madankollu, 
minħabba l-fatt li ma hemmx sistema ta’ punt ta’ riferiment biex tiġi vvalutata r-raġonevolezza tal-ispejjeż 
tal-offerti, ir-riskju li jikkonċerna r-raġonevolezza tal-ispejjeż ma jiġix immitigat, pereżempju, f’każijiet fejn 
l-offerti kollha għal NPI jkollhom prezz eċċessiv.
Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - l-Italja (il-Puglia)
Il-kundizzjonijiet ta’ appoġġ għal ħitan tal-ġebel niexef kienu jippermettu li l-benefiċjarji jużaw il-ħaddiema 
proprji tagħhom tal-azjendi agrikoli biex jiġġustifikaw parti mill-ispejjeż tax-xogħlijiet. L-ispejjeż li kien jifdal 
tax-xogħlijiet kellhom jitwettqu minn kuntratturi esterni, u l-infiq kellu jiġi ssostanzjat permezz ta’ fatturi. 
Flimkien mal-allinjament sistematiku tal-ispejjeż tal-NPIs mal-ispiża massima eliġibbli, ma kien hemm l-ebda 
rekwiżit għall-użu ta’ preżentazzjoni tal-offerti biex jintgħażlu kuntratturi esterni.
Waħda mill-indikazzjonijiet li l-ispiża unitarja massima eliġibbli għall-ħitan tal-ġebel niexef ġiet stabbilita 
f’livell għoli, hija li fis-sejħa 2011 għall-applikazzjonijiet, l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet 23 % inqas 
minn dik fis-sejħa 2009 għall-applikazzjonijiet. Minkejja dan it-tnaqqis, id-domanda għall-appoġġ għal NPIs 
qabżet l-ammont tal-finanzjament li kien disponibbli.
In-nuqqas ta’ offerti kompetittivi, flimkien mal-allinjament sistematiku tal-ispejjeż mal-ispejjeż unitarji mas -
simi eliġibbli ssettjati f’livelli għoljin, jinvolvi riskju għall-kosteffettività tal-appoġġ.Kaxxa 8 Kaxxa 9
29 Osservazzjonijiet
Kien hemm problemi bir-
raġonevolezza tal-ispejjeż 
fil-biċċa l-kbira mill-NPIs 
awditjati mill-Qorti
49 
L-Anness II  jipprovdi informazzjoni 
dettaljata dwar it-28 proġett miżjur 
fuq il-post, kif ukoll valutazzjonijiet 
individwali dwar jekk il-proġetti kinux 
jinkludu komponenti produttivi u dwar 
jekk l-ispejjeż kinux raġonevoli. Dan 
jinkludi wkoll il-valutazzjoni kumples -
siva tal-Qorti fir-rigward tal-kosteffet -
tività tagħhom.
50 
Kif iddikjarat fil-paragrafu 34, 71 % 
tal-proġetti awditjati kienu effettivi 
fis-sens li kkontribwew għall-ilħuq tal-
objettivi marbuta mal-użu sostenibbli 
tal-art agrikola. Madankollu, il-Qorti 
sabet indikazzjonijiet ta’ spejjeż mhux 
raġonevoli f’75 % ta’ dawn il-proġetti. 
L-analiżi kkombinata tal-effettività 
u r-raġonevolezza tal-ispejjeż turi li 
kumplessivament 5 biss mit-28 NPI 
awditjat (jiġifieri 18 %) ipprovdew 
kontribut kosteffettiv għall-ilħuq tal-
objettivi agroambjentali. Il-problemi 
bir-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-
investimenti jistgħu ma jkunux limitati 
għall-kampjun ta’ proġetti, peress li 
l-każijiet identifikati jirriżultaw mid-
dgħufijiet fis-sistemi ta’ kontroll tal-
Istati Membri deskritti fil-paragrafi 41 
sa 48.Dgħufijiet li jaffettwaw 
il-kosteffettività tal-
appoġġ għal NPIs fil-
perjodu 2007-2013 kienu 
għadhom ma ġewx 
ikkoreġuti sal-bidu 
tal-perjodu 2014-2020
51 
Mid-dħul fis-seħħ tal-qafas finanzjarju 
pluriennali l-ġdid għall-2014-2020 ’il 
hawn, l-Istati Membri jew ir-reġjuni 
li jixtiequ jirċievu fondi milll-FAEŻR 
kellhom jippreżentaw il-PŻR il-ġodda 
tagħhom lill-Kummissjoni għal ap -
provazzjoni. Dan jirrappreżenta op -
portunità unika għall-Kummissjoni u l-
Istati Membri biex isolvu d-dgħufijiet 
fil-programmazzjoni, fil-ġestjoni, 
fil-monitoraġġ u fl-evalwazzjoni 
tal-appoġġ għal NPIs mill-perjodu 
preċedenti. Dan isir aktar importanti 
f’kuntest fejn l-Istati Membri awditjati 
se jżommu jew jestendu l-firxa ta’ in -
vestimenti eliġibbli11 għall-appoġġ.
52 
Il-Qorti vvalutat il-punt sa fejn il-
Kummissjoni u l-Istati Membri miżjura 
kienu identifikaw u kkoreġew id-
dgħufijiet enfasizzati fiż-żewġ taqsi -
miet preċedenti ta’ dan ir-rapport, 
bil-ħsieb li tittejjeb il-kosteffettività 
tal-NPIs fil-perjodu ta’ programmazz -
joni l-ġdid. Din il-valutazzjoni kienet 
ibbażata fuq l-informazzjoni li tinsab 
fl-erba’ PŻR awditjati12, ir-regoli ta’ 
implimentazzjoni, il-linji ta’ gwida 
u l-proċeduri ta’ ġestjoni u kontroll 
il-ġodda disponibbli fiż-żmien tal-awd -
itu. Barra minn hekk, il-Qorti analizzat 
il-komunikazzjonijiet bejn il-Kummis -
sjoni u l-erba’ Stati Membri li rriżultaw 
mill-analiżi tal-Kummissjoni tal-abboz -
zi ta’ PŻR. B’mod kumplessiv, l-eviden -
za miksuba mill-Qorti turi li għadha ma 
tteħdietx azzjoni korrettiva għall-biċċa 
l-kbira mid-dgħufijiet identifikati mill-
Qorti (ara l-paragrafi 60 sa 71).11 Fir-Renju Unit (l-Ingilterra) 
l-appoġġ għal NPIs se jżomm 
l-integrazzjoni tiegħu 
mal-Miżura 10 “Agroambjent-
klima” l-ġdida li tissostitwixxi 
l-Miżura 214 preċedenti 
“Ħlasijiet agroambjentali”, 
bħalma hu l-każ fil-Portugall 
(Kontinentali). Fil-każ 
tad-Danimarka, l-appoġġ għal 
NPIs jinżamm fuq 
kundizzjonijiet simili bħal 
fil-perjodu ta’ 
programmazzjoni preċedenti 
u fl-Italja (il-Puglia), l-ambitu 
tal-appoġġ jitwessa’ biex 
jinkludi korpi pubbliċi bħala 
benefiċjarji potenzjali u tipi 
ġodda ta’ NPIs bħal stutturi 
tal-ġebel mhux residenzjali 
jew mogħdijiet tradizzjonali 
(Tratturi).
12 Għad-Danimarka, il-Portugall 
(Kontinentali) u r-Renju Unit 
(l-Ingilterra) il-PŻR approvat, 
għall-Italja (il-Puglia) l-abbozz 
l-aktar reċenti disponibbli.
30 Osservazzjonijiet
53 
Raġuni li tispjega t-titjib limitat os -
servat sa issa hija li l-Kummissjoni 
u l-Istati Membri ma għamlux biżżejjed 
biex jidentifikaw id-dgħjufijiet possib -
bli fil-ħin. B’mod partikolari, l-awtorita -
jiet nazzjonali ma analizzawx biżżejjed 
il-kawżi tal-irregolaritajiet misjuba 
matul il-kontrolli tagħhom biex itejbu 
l-ġestjoni tal-iskema.
54 
Il-kontrolli fuq il-post imwettqa mill-
awtoritajiet nazzjonali13 wrew frekwen -
za sinifikanti ta’ irregolaritajiet. Fil-Por -
tugall (Kontinentali), 50 % tal-proġetti 
eżaminati mill-Awtoritajiet nazzjonali 
kienu affettwati minn irregolaritajiet 
jew l-użu finali tal-NPI kien produttiv 
b’mod eminenti (eż. kien jiġġenera 
redditi). Fl-Italja (il-Puglia) 27 % tal-
NPIs eżaminati mill-awtoritajiet naz -
zjonali kienu affettwati minn irrego -
laritajiet u fir-Renju Unit (l-Ingilterra), 
ksur tar-regoli dwar l-appoġġ għal 
NPIs seħħ f’madwar 10 % tal-każijiet. 
Il-Qorti ma kisbitx data  għall-kontrolli 
mwettqa mill-awtoritajiet Daniżi14.
55 
Madankollu, bl-eċċezzjoni tad-Dani -
marka, l-awtoritajiet nazzjonali għamlu 
użu limitat tal-irregolaritajiet misjuba. 
Bażikament, huma użawhom biex in -
aqqsu l-ammonti li għandhom jitħallsu 
lill-benefiċjarji affettwati, iżda ma 
analizzawx il-kawżi tal-irregolaritajiet 
sabiex jidentifikaw aspetti tal-ġestjoni 
tal-iskema li għandhom jittejbu.56 
Il-Kummissjoni hija responsabbli għas-
superviżjoni tal-implimentazzjoni kor -
retta tal-iskemi ta’ NPIs fl-Istati Mem -
bri. F’dan ir-rigward, żjarat tal-awditjar 
huma kruċjali biex jiġu identifikati 
dgħufijiet li jaffettwaw l-eżekuzzjoni 
ta’ proċeduri ta’ ġestjoni (eż. l-għażla 
ta’ proġetti, il-kontrolli fuq ir-
raġonevolezza tal-ispejjeż, il-produzz -
joni ta’ data  affidabbli ta’ monitoraġġ, 
eċċ...), li ma jistgħux jinqabdu permezz 
ta’ analiżijiet dokumentarji. Madankol -
lu, il-Qorti sabet li l-awditi tal-
Kummissjoni twettqu tard wisq biex 
jgħinu lill-Istati Membri jidentifikaw 
u jikkoreġu n-nuqqasijiet maqbuda 
matul il-perjodu ta’ implimentazzjo -
ni 2007-13. Barra minn hekk, ir-riżultati 
ta’ dawn l-awditi ma kinux disponib -
bli matul l-analiżi u l-approvazzjoni 
mill-Kummissjoni tal-PŻR 2014-2020 
fl-ebda wieħed mill-Istati Membri 
awditjati ħlief l-Italja (il-Puglia)15. Dan 
ifisser li l-Kummissjoni ma setgħetx 
tuża r-riżultati finali ta’ dawn l-awditi 
biex titlob lill-Istati Membri jirriflettu, 
fil-PŻR il-ġodda, l-azzjonijiet korrettivi 
neċessarji qabel ma dawn ġew appro -
vati. Ladarba l-Kummissjoni tapprova 
PŻR u l-fondi tal-UE jsiru disponibbli 
għall-Istat Membru, ikun aktar diffiċli 
għall-Kummissjoni biex tiżgura li 
l-Istati Membri jieħdu l-azzjonijiet kor -
rettivi neċessarji fil-ħin16.
57 
It-Tabella 2  turi li għal tlieta mill-erba’ 
Stati Membri awditjati, ir-riżultati tal-
awditjar ma kinux disponibbli qabel 
l-approvazzjoni tal-PŻR il-ġodda 
għall-2014-2020.13 L-Artikolu 25 tar-Regolament 
tal-Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011 tas-
27 ta’ Jannar 2011, li 
jistabbilixxi regoli dettaljati 
għall-implimentazzjoni 
tar-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005, dwar 
l-implimentazzjoni ta’ 
proċeduri ta’ kontroll kif ukoll 
kundizzjonalità fir-rigward ta’ 
miżuri ta’ appoġġ għall-
iżvilupp rurali (ĠU L 25, 
28.1.2011, p. 8).
14 Data  addizzjonali rigward 
it-tipi ta’ żball u l-importanza 
finanzjarja tal-irregolaritajiet 
ma kinitx saret disponibbli, 
bl-eċċezzjoni tal-Italja 
(il-Puglia), fejn ir-raġuni l-aktar 
frekwenti għall-irregolarità 
kienet il-kalkolu tal-metri kubi 
ta’ ħajt restawrat.
15 Fil-każ tal-Italja, is-servizzi 
tal-Kummissjoni ma awditjawx 
l-implimentazzjoni tal-NPIs 
fil-Puglia. Minflok, l-awditu 
tal-Kummissjoni kopra 
l-appoġġ għal NPIs fi Sqallija. 
F’Ġunju 2015, il-PŻR tal-Puglia 
kien għadu ma ġiex approvat 
mill-Kummissjoni.
16 F’Mejju 2015, ir-riżultati 
tal-awditi tal-Kummissjoni 
rigward ir-Renju Unit 
(l-Ingilterra), il-Portugall 
(Kontinentali) u l-Italja (Sqallija) 
li jikkonċernaw il-
perjodu 2007-2013, kienu 
għadhom qed jitqiesu 
mill-Kummissjoni bħala parti 
mill-proċess ta’ deċiżjonijiet li 
jista’ jwassal għall-
applikazzjoni ta’ 
korrezzjonijiet finanzjarji 
għall-Istati Membri 
inkwistjoni.
31 Osservazzjonijiet
58 
Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni 
għandhom jippermettu wkoll li l-
Kummissjoni u l-Istati Membri jiden -
tifikaw il-problemi, jisiltu tagħlimiet, 
u japplikaw dan meta jkunu qed 
iħejju u janalizzaw l-abbozz ta’ PŻR. 
Madankollu, kif irrappurtat fil-par -
agrafi 25 sa 31, il-monitoraġġ ip -
provda biss informazzjoni dwar l-infiq 
imġarrab, l-għadd ta’ benefiċjarji u l-
investiment totali. L-evalwazzjonijiet 
ta’ nofs it-terminu ma pprovdewx 
informazzjoni rilevanti dwar l-impli -
mentazzjoni u l-prestazzjoni. Dan 
irrappreżenta piż addizzjonali għall-
identifikazzjoni u l-korrezzjoni fil-ħin 
ta’ dgħufijiet li jaffettwaw il-kosteffet -
tività tal-appoġġ għal NPIs.
59 
Il-paragrafi li ġejjin jippreżentaw 
l-analiżi tal-Qorti dwar il-punt sa 
fejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri 
miżjura kkoreġew id-dgħufijiet irra -
ppurtati fiż-żewġ taqsimiet preċedenti 
ta’ dan ir-rapport.Il-komplementarjetà mhux 
dejjem inkisbet fil-livell 
operazzjonali biex jitrawmu 
sinerġiji
60 
Il-Qorti sabet li tnejn mill-erba’ 
Stati Membri awditjati (id-Dani -
marka u l-Italja - il-Puglia) ma im -
plimentawx l-appoġġ għal NPIs 
f’komplementarjetà ma’ skemi oħra ta’ 
appoġġ (ara l-paragrafu 20). Għall-
perjodu 2014-20, id-Danimarka, bħar-
Renju Unit u l-Portugall, biħsiebha 
timplimenta l-NPIs f’sinerġija ma’ 
miżuri oħra ta’ żvilupp rurali jew/u 
skemi ambjentali. Ir-regolament il-ġdid 
tal-FAEŻR jipprevedi l-possibbiltà li 
jiġu implimentati proġetti integrati li 
jikkonċernaw investimenti f’assi fiżiċi, li 
permezz tagħhom l-istess benefiċjarju 
japplika darba għall-implimentazzjoni 
ta’ azzjonijiet taħt mill-inqas żewġ 
miżuri jew submiżuri differenti. Il-PŻR 
għad-Danimarka biss jagħmel refer -
enza espliċita għall-possibbiltà li jiġi 
riċevut appoġġ għal proġetti integrati 
li jikkombinaw tliet tipi ta’ NPIs (L-
istabbiliment ta’ artijiet mistagħdra, 
l-estensifikazzjoni fil-pjanuri r-restawr 
ta’ kundizzjonijiet naturali tal-livell 
tal-ilma fiż-żoni ta’ Natura 2000) bil-
Miżura 10 l-ġdida “Agroambjent-kli -
ma”. L-aħħar abbozz ta’ PŻR għall-Italja 
(il-Puglia) ma jipprevedix l-implimen -
tazzjoni tal-NPIs f’sinerġija ma’ miżuri 
oħra tal-FAEŻR jew skemi ambjentali 
oħra.Tabella 2Twaqqit tal-awditi tal-Kummissjoni fir-rigward tal-NPIs imqabbel mad-dati ta’ 
approvazzjoni tal-PŻR 2014-2020
Stat Membru Data tal-awditu tal-Kummissjoni Status tal-awditu Data tal-approvazzjoni tal-PŻR 2014-2020
Il-Portugall (Kontinentali) Frar  2014 Għadu għaddej Diċembru  2014
Ir-Renju Unit (l-Ingilterra) Ġunju  2014 Għadu għaddej Frar  2015
Id-Danimarka Ottubru  2014 Għadu għaddej Diċembru  2014
32 Osservazzjonijiet
61 
Il-Qorti tinnota li, fil -Portugall (Konti -
nentali), l-appoġġ għall-manutenzjoni 
ta’ ħitan tal-ġebel niexef previst fil-
Miżura 10 l-ġdida “Agroambjent-klima” 
huwa essenzjalment l-istess bħalma 
kienprevist fil-perjodu ta’ program -
mazzjoni preċedenti għall-Miżura 214 
“Ħlasijiet agroambjentali”. Il-Qorti ma 
sabet l-ebda evidenza li l-awtoritajiet 
nazzjonali indirizzaw il-problema 
ta’ trikkib ta’ appoġġ bejn l-appoġġ 
ipprovdut għall-manutenzjoni u r-
restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef (ara 
l-paragrafu 22).
Nuqqas ta’ indikaturi xierqa 
u ta’ data  tal-prestazzjoni lil 
hinn minn inputs u output
62 
Il-Qorti sabet li kien hemm nuqqas 
ta’ indikaturi ta’ monitoraġġ għall-
kejl tar-riżultati tal-appoġġ għal NPIs 
fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-
13. Dan illimita l-informazzjoni dwar 
il-prestazzjoni għall-għadd ta’ azjendi 
appoġġati u l-ammonti minfuqa 
għaliex l-indikaturi tar-riżultati kienu 
inadegwati għal miżura ta’ investiment 
(ara l-paragrafi 26 sa 29). Barra minn 
hekk, il-Qorti nnutat li l-ebda wieħed 
mill-Istati Membri miżjura ma kien ik -
kompleta is-sett ta’ indikaturi komuni 
b’indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-
NPIs tagħhom. Il-Kummissjoni analiz -
zat il-qafas ta’ prestazzjoni propost 
mill-Istati Membri awditjati fl-abbozzi 
ta’ PŻR tagħhom. Din l-analiżi kopriet 
il-konformità tal-Istati Membri mar-
rekwiżiti tas-sistema ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni 2014-202017. B’mod par -
tikolari, l-analiżi eżaminat jekk il-PŻR 
kinux jinkludu l-kuntest komuni, l-indi -
katuri tar-riżultati u tal-output u kinux 
jippreżentaw miri u stadji importanti 
plawżibbli relatati mal-allokazzjonijiet 
baġitarji proposti.63 
Madankollu, is-sett il-ġdid ta’ indika -
turi komuni jinkludi indikaturi tar-
riżultati fil-livell tal-oqsma ta’ prijorità 
biss, li għalihom jikkontribwixxu bosta 
miżuri. Dan ifisser li, bħal fil-perjodu 
preċedenti, ma hemm l-ebda indikatur 
komuni li jkejjel ir-riżultati miksuba 
permezz ta’ miżuri jew submiżuri 
individwali. Peress li l-allokazzjoni -
jiet baġitarji jsiru fil-livell tal-miżuri/
submiżuri, il-Qorti tqis li l-kejl tal-
prestazzjoni ta’ miżuri/submiżuri 
individwali huwa importanti biex tiġi 
identifikata l-kawża ta’ problemi u biex 
l-azzjonijiet korrettivi jiġu mmirati 
b’mod effettiv. Dan ikun diffiċli meta 
r-riżultati jiġu vvalutati biss fil-livell 
ta’ oqsma ta’ prijorità. Pereżempju, 
jekk il-miri għal qasam partikolari ta’ 
prijorità ma jintlaħqux, se jkun diffiċli 
li jiġi identifikat liema miżura/i jew 
submiżura/i għadhom lura jew liema 
huma dawk li qed jikkontribwixxu 
l-aktar lejn l-ilħuq tal-miri definiti. 
Il-Kaxxa 10  turi l-qafas ta’ monitoraġġ 
applikabbli għas-Submiżura 4.4; “inves -
timenti mhux produttivi”. Hija turi li 
l-ebda informazzjoni dwar il-prestazz -
joni li tikkonċerna r-riżultati mhi se tiġi 
prodotta għall-NPIs.
64 
Il-PŻR il-ġodda għall-2014-2020 
imħejjija mill-Istati Membri awditjati 
ma jagħmlu l-ebda dispożizzjoni għall-
ebda indikatur addizzjonali relatat 
mal-appoġġ għal NPIs.17 Is-sistema komuni ta’ 
monitoraġġ u evalwazzjoni 
tissemma fl-Artikolu 67 
tar-Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
u li jħassar ir-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
(ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487) 
u hija żviluppata aktar 
bir-Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) 
Nru 808/2014.
33 Osservazzjonijiet
Qafas ta’ monitoraġġ applikabbli għall-Miżura 4.4 “investimenti mhux produttivi”
L-NPIs jistgħu potenzjalment jikkontribwixxu għal mill-inqas tliet oqsma ta’ prijorità marbuta mal-prijorità ta’ 
żvilupp rurali tar-Restawr, il-preservazzjoni u t-tisħiħ tal-ekosistemi:
 ο4(a) il-bijodiversità, inklużi ż-żoni tan-Natura 2000, u ż-żoni li qed iħabbtu wiċċhom ma’ restrizzjonijiet 
naturali jew oħrajn speċifiċi, u l-biedja li għandha valur naturali kbir, kif ukoll l-istat tal-pajsaġġi Ewropej;
 ο4(b) il-ġestjoni tal-ilma, inkluża l-ġestjoni tal-fertilizzanti u l-pestiċidi u;
 ο4(c) il-prevenzjoni tal-erożjoni tal-ħamrija u l-ġestjoni tal-ħamrija.
Barra mill-NPIs, il-miżuri li ġejjin ukoll jistgħu jikkontribwixxu għal dawn l-oqsma ta’ prijorità: il-Miżura 1 - 
trasferiment tal-għarfien u l-informazzjoni, il-Miżura 2 servizzi konsultattivi , il-Miżura 10 agroambjent-klima, 
il-Miżura 11 biedja organika, il-Miżura 12 - Pagamenti skont Natura 2000 u d-direttiva qafas dwar l-ilma 
u l-Miżura 13 - pagamenti għal żoni li jiffaċċjaw restrizzjonijiet naturali jew restrizzjonijiet speċifiċi oħra.
Madankollu, l-indikaturi komuni tar-riżultati japplikaw biss fil-livell ta’ oqsma ta’ prijorità:
 οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(a): R6 - % tta’ foresti jew żoni oħrajn bl-imsaġar li jaqgħu 
taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u R7 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt kuntratti ta’ 
ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u/jew il-pajsaġġi.
 οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(b): R8 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt il-kuntratti ta’ 
ġestjoni tal-art biex tittejjeb il-ġestjoni tal-ilma u R9 - % ta’ art tal-foresti li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni 
sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ilma.
 οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(c): R10 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni 
sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ħamrija u/jew tiġi evitata l-erożjoni tal-ħamrija u R 11- % ta’ art tal-foresti 
li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ħamrija u/jew tiġi evitata l-erożjoni 
tal-ħamrija.
L-indikaturi komuni speċifiċi għall-NPI huma indikaturi tal-output li jkejlu l-għadd ta’ proġetti appoġġati, per -
ess li n-nefqa totali u n-nefqa pubblika totali jiġu applikati fil-livell tal-miżuri (inklużi s-Submiżuri 4.1 sa 4.4).
Għalhekk, l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni għall-NPIs se tkun limitata ħafna.Kaxxa 10
34 Osservazzjonijiet
Dgħufijiet fil-proċeduri 
tal-għażla
65 
Il-Qorti identifikat dgħufijiet li jaf -
fettwaw it-trasparenza fl-għażla 
tal-applikazzjonijiet għal proġetti ta’ 
NPIs u l-verifikazzjoni tal-konformità 
tal-applikanti ma’ kriterji ewlenin tal-
għażla (ara l-paragrafu 24). Il-Kummis -
sjoni ftit li xejn għandha ambitu biex 
tikkoreġi dawn il-kwistjonijiet matul 
il-proċess ta’ approvazzjoni tal-PŻR, 
għaliex il-proċeduri tal-għażla det -
taljati huma definiti fir-regoli nazz -
jonali li jirregolaw l-implimentazzjoni 
tal-iskema, ġeneralment ladarba l-PŻR 
jiġu approvati. Madankollu, il-Kum -
missjoni ħtieġet li l-Istati Membri 
jirriflettu, fil-PŻR tagħhom, l-impenn 
għall-użu tal-kriterji rilevanti tal-
għażla u l-applikazzjoni ta’ solli minimi 
għall-għażla tal-applikazzjonijiet 
għal proġetti. Il-Qorti rrakkomandat 
dawn il-prattiki bosta drabi f’rapporti 
speċjali preċedenti. Fi kwalunkwe każ, 
il-Kummissjoni tista’ tissorvelja l-im -
plimentazzjoni korretta tal-proċeduri 
tal-għażla tal-Istati Membri permezz 
tal-awditi tagħha.
66 
Fir-rigward tal-Istati Membri awd -
itjati, ir-Renju Unit (l-Ingilterra) biss 
għamel referenza espliċita fil-PŻR 
tiegħu għall-prinċipji li jirregolaw 
l-għażla tal-proġetti. L-informazzjoni 
pprovduta tissuġġerixxi li l-kwistjoni -
jiet imsemmija fil- Kaxxa 3  x’aktarx li 
jiġu indirizzati, bħad-definizzjoni ċara 
ta’ kriterji ta’ inklużjoni u esklużjoni, is-
segregazzjoni tad-dmirijiet u l-użu ta’ 
sistema ta’ għoti ta’ punteġġi, u dawn 
ikunu jinvolvu soll minimu, fejn l-
applikazzjonijiet jiġu prijoritizzati meta 
dan jinqabeż. L-Istati Membri awditjati 
l-oħra jsemmu kriterji tal-għażla li 
se jiġu definiti fi stadju sussegwenti. 
Madankollu, dawn il-kriterji ma ġewx 
żviluppati fiż-żmien tal-awditu.Rati ta’ għajnuna mhux 
aġġustati abbażi tal-
karatteristiċi rimunerattivi 
tal-investimenti
67 
Fl-Istati Membri kollha miżjura, il-Qorti 
sabet NPIs li l-karatteristiċi rimunerat -
tivi tagħhom ma ttiħdux inkunsider -
azzjoni biex jitnaqqsu r-rati għoljin ta’ 
għajnuna mogħtija (ara l-paragrafi 35 
sa 41). Ir-Regolament il-ġdid tal-FAEŻR 
jipprevedi rata massima tal-għajnuna 
ta’ 100 % għall-NPIs. Fl-analiżi tagħha 
tal-abbozzi ta’ PŻR, il-Kummissjoni 
vverifikat li r-rati ta’ għajnuna proposti 
mill-Istati Membri kienu jikkonformaw 
mar-rati massimi ta’ għajnuna fir-
regolament. Madankollu, il-Qorti ma 
sabet ebda l-evidenza li l-Kummissjoni 
ħtieġet li l-Istati Membri jnaqqsu r-
rati ta’ għajuna għal NPIs abbażi ta’ 
elementi rimunerattivi tal-proġetti.
68 
Il-PŻR il-ġodda tal-Istati Membri awd -
itjati, ħlief tad-Danimarka, juru varjetà 
akbar ta’ rati ta’ għajnuna għall-
NPIs, li żżid il-possibbilitajiet għall-
awtoritajiet nazzjonali biex jimmod -
ulaw l-għajnuna skont il-karatteristiċi 
rimunerattivi tal-investimenti. B’mod 
kumplessiv, dan huwa titjib limitat, 
peress li r-Renju Unit (l-Ingilterra) se 
japplika l-prattika tajba li jiddefinixxi 
rata speċifika tal-għajnuna għal kull 
tip ta’ NPI, abbażi tal-karatteristiċi 
rimunerattivi tiegħu. Ir-Renju Unit (l-
Ingilterra) jżomm lista komprensiva ta’ 
għażliet ta’ xogħol kapitali, li tindika 
r-rata ta’ appoġġ li tvarja bejn 10 % 
u 100 %, skont il-karatteristiċi mhux ri -
munerattivi tal-għażla ta’ xogħol kapi -
tali. Madankollu, għandu jiġi nnutat li 
l-Qorti sabet problemi fl-applikazzjoni 
korretta ta’ din il-proċedura ta’ mod -
ulazzjoni fil-perjodu 2007-13.
35 Osservazzjonijiet
Spejjeż mhux raġonevoli jew 
mhux iġġustifikati biżżejjed
69 
Lil hinn mid-dikjarazzjonijiet ġenerali 
li jinnutaw l-intenzjonijiet tal-Istati 
Membri li jużaw spejjeż ta’ refer -
enza u li jqabblu offerti differenti, 
il-Qorti sabet eżempji ta’ titjib konkret 
fil-proċeduri għall-iċċekkjar tar-
raġonevolezza tal-ispejjeż f’żewġ Stati 
Membri (ir-Renju Unit - l-Ingilterra 
u l-Portugall - Kontinentali).
70 
Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), 
il-benefiċjarji se jkollhom jipprovdu 
speċifikazzjoni ċara tal-attività li 
għandha tiġi akkwistata, sejħa għall-
offerti, minimu ta’ tliet kwotazzjonijiet 
bil-miktub, evalwazzjoni tal-offerti 
kollha, u ġustifikazzjoni għall-għażla 
ta’ fornitur ippreferut li tagħmel 
referenza għal kriterji ta’ valur għall-
flus stabbiliti minn qabel u irreġistrati. 
Fil-każ tal-Portugall (Kontinentali), 
l-ispejjeż ta’ referenza se jiġu vvalidati 
bl-użu ta’ punti ta’ riferiment profess -
jonali indipendenti. Id-Danimarka 
nnutat ukoll l-intenzjoni tagħha 
li tuża spejjeż ta’ referenza għall-
fażijiet differenti kollha ta’ proġetti 
li jikkonċernaw il-ħolqien ta’ artijiet 
mistagħdra. Madankollu, peress li 
dawn l-ispejjeż ma kinux ġew definiti 
fiż-żmien tal-awditu, il-Qorti ma 
setgħetx tivvaluta x-xerqien tal-punti 
ta’ riferiment li fuqhom se jiġu definiti 
dawn l-ispejjeż ta’ referenza.Kwistjoni oħra ta’ eliġibbiltà
71 
Il-Qorti sabet li, fid-Danimarka, huma 
ppjanati studji ta’ fattibbiltà (ara l-
Kaxxa 3 ) għal NPIs eliġibbli għat-tipi 
kollha ta’ intervent fil-livell nazzjonali. 
Ir-regolament il-ġdid tal-FAEŻR jistipu -
la b’mod espliċitu li studji ta’ fattibbiltà 
huma infiq eliġibbli anke fejn, ibbażat 
fuq ir-riżultati tagħhom, ma ssir l-ebda 
nefqa tal-investiment18. Minkejja dan, 
il-Qorti tqis li l-għoti b’mod awtoma -
tiku ta’ appoġġ għal NPIs għal studji 
ta’ fattibilità jimmina l-prinċipju ta’ 
ekonomija, notevolment fid-dawl 
tal-esperjenza fil-perjodu preċedenti, 
li fih għadd konsiderevoli ta’ studji 
pożittivi ta’ fattibbiltà ma wasslu għall-
ebda investiment. Barra minn hekk, 
il-Qorti tqis li l-użu mifrux ta’ studji 
ta’ fattibbiltà jista’ jinvolvi r-riskju li 
spejjeż ġenerali oħra, bħal tariffi tal-
konsultazzjoni jew konsulenza pro -
fessjonali, jistgħu jiġu ddikjarati bħala 
studji ta’ fattibbiltà, u b’hekk jiġi evitat 
ir-rekwiżit tal-eliġibbiltà li spejjeż 
ġenerali bħal dawn iridu jkunu marbu -
ta man-nefqa reali tal-investiment.18 L-Artikolu 45 tar-Regolament 
Nru 1305/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill.
36
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
72 
Bħala parti mill-politika ta’ żvilupp 
rurali tal-UE, l-Istati Membri jistgħu 
jużaw il-baġit tal-UE biex jagħtu 
għotjiet favur l-ispejjeż ta’ investi -
menti mhux produttivi (NPIs). NPIs 
huma investimenti li ma għandhomx 
jiġġeneraw redditu ekonomiku għall-
kummissjonanti, iżda jikkontribwixxu 
lejn l-użu sostenibbli tal-art agrikola. 
B’mod partikolari, l-NPIs jaqdu rwol 
komplementari biex jgħinu fl-ilħuq tal-
objettivi jew l-impenji agroambjentali, 
li jistgħu jitwettqu taħt skemi oħra, jew 
biex isaħħu l-valur ambjentali ta’ żoni 
protetti. Minħabba l-karattru mhux 
produttivi tagħhom, l-Istati Membri 
japplikaw rati ta’ għajnuna pubblika 
għal NPIs li huma ogħla minn dawk 
mogħtija għal investimenti produttivi, 
u ta’ sikwit jilħqu l-100 % tal-ispejjeż 
totali ta’ investiment.
73 
L-awditu ssettja l-mistoqsija “L-NPIs 
ipprovdew kontribut kosteffettiv 
għall-użu sostenibbli tal-art agrikola?” 
B’mod kumplessiv, il-Qorti tikkonkludi 
li l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa 
għall-ilħuq tal-objettivi marbuta mal-
użu sostenibbli tal-art agrikola, iżda 
b’mod li ma kienx kosteffettiv.
74 
Il-Qorti sabet li l-Istati Membri kienu 
mmiraw l-appoġġ għal NPIs lejn tipi ta’ 
investiment li għandhom il-potenzjal 
li jindirizzaw b’mod effettiv il-ħtiġijiet 
agroambjentali tagħhom. Dan ġie 
kkorroborat mill-kampjun ta’ proġetti 
miżjura mill-Qorti, fejn 71 % indiriz -
zaw ħtiġijiet u objettivi agroamb -
jentali identifikati mill-Istati Membri, 
notevolment il-ħarsien tal-pajsaġġi 
u tal-bijodiversità. Madankollu, ir-rwol komplementari tal-NPIs biex jgħinu 
fl-ilħuq tal-objettivi speċifiċi ta’ skemi 
agroambjentali oħra mhux dejjem ġie 
realizzat. Ta’ sikwit, l-NPIs ma ġewx 
implimentati f’sinerġija ma’ skemi oħra 
u l-għajnuna ngħatat lil benefiċjarji 
li ma kienu wettqu l-ebda impenn 
agroambjentali addizzjonali jew li 
bbenefikaw minn programmi oħra ta’ 
appoġġ ambjentali. F’fehmet il-Qorti, 
dan naqqas l-impatt ambjentali po -
tenzjali tal-NPIs (il-paragrafi 19 sa 23 
u 32 sa 34).
Rakkomandazzjoni 1 –  
Komplementarjetà 
u sinerġiji ma’ skemi oħra 
ta’ appoġġ
(a) Sabiex jitrawwem effett isħaħ ta’ 
sinerġija għall-ilħuq tal-objettivi 
agroambjentali, ir-rwol kom -
plementari tal-NPIs għandu jiġi 
massimizzat. Għal dan l-għan, 
il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ 
lill-Istati Membri biex jimplimen -
taw l-NPIs aktar f’sinerġija ma’ 
miżuri ta’ żvilupp rurali u/jew 
skemi ambjentali oħra. B’mod aktar 
konkret, il-Kummissjoni għandha 
timmonitorja l-implimentazzjoni 
minn Stati Membri rilevanti per -
mezz tar-rapporti annwali ta’ impli -
mentazzjoni tagħhom, mill-2017, li 
għandhom jinkludu wkoll l-għadd 
u l-proporzjon ta’ proġetti ta’ NPIs 
li ġew implimentati f’sinerġija ma’ 
miżuri ta’ żvilupp rurali jew ma’ 
skemi ambjentali oħra ta’ appoġġ, 
inklużi proġetti integrati.
(b) l-Istati Membri għandhom jin -
kludu pjanijiet ta’ evalwazzjoni, 
valutazzjoni ta’ kemm NPIs huma 
implimentati f’sinerġija ma’ miżuri 
oħra ta’ żvilupp rurali jew skemi 
ambjentali.
37 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
75 
L-effettività kumplessiva tal-appoġġ 
kienet imminata minn dgħufijiet fil-
proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri. 
Dawn id-dgħufijiet wasslu lill-Istati 
Membri biex jiffinanzjaw investimenti 
li kienu ineliġibbli għall-finanzjament 
mill-UE u b’hekk, ma kkontribwewx 
għall-objettivi tal-iskema ta’ appoġġ, 
jew biex jagħżlu applikazzjonijiet għal 
proġetti mingħajr ma jivverifikaw 
b’mod xieraq li dawn kienu jirrispettaw 
il-kriterji kruċjali tal-għażla. Barra minn 
hekk, xi Stati Membri użaw proċeduri 
tal-għażla li ma kinux kompletament 
trasparenti (il-paragrafu 24).
Rakkomandazzjoni 2 –  
Għażla ta’ applikazzjonijiet 
għal proġetti ta’ NPIs
(a) L-Istati Membri għandhom 
jiżguraw li l-proċeduri tal-għażla 
jkunu trasparenti u jiġu implimen -
tati b’mod effettiv. B’mod partiko -
lari, l-Istati Membri għandhom 
jippubblikaw il-kriterji kollha użati 
fl-għażla u l-prijoritizzazzjoni ta’ 
NPIs u jivverifikaw b’mod effettiv 
il-konformità ma’ dawn il-kriterji. 
Barra minn hekk, l-Istati Membri 
għandhom jiżguraw segregazzjoni 
xierqa ta’ dmirijiet bejn organ -
izzazzjonijiet u persuni invo -
luti fit-trażmissjoni u l-għażla ta’ 
applikazzjonijiet.
(b) Għall-perjodu ta’ program -
mazzjoni l-ġdid, il-Kummissjoni 
għandha tipprovdi gwida lill-Istati 
Membri dwar il-kriterji tal-għażla, 
b’kunsiderazzjoni dovuta għat-
trasparenza u r-rilevanza tagħhom, 
u tiċċekkja li l-Istati Membri japp -
likaw proċeduri xierqa għall-għażla 
ta’ proġetti.76 
L-awditu żvela li la l-Kummissjoni 
u lanqas l-Istati Membri ma kellhom 
informazzjoni rilevanti dwar ir-riżultati 
diretti tal-appoġġ għal NPIs. Data  
bażika dwar il-prestazzjoni bħaż-
żieda fl-għadd ta’ strutturi tradiz -
zjonali jew karatteristiċi ta’ pajsaġġ 
li ġew restawrati, jew il-punt sa fejn 
l-NPIs ikkontribwew għall-ħarsien 
tal-bijodiversità, kienet nieqsa. Hemm 
bosta raġunijiet li jistgħu jispjegaw 
dan. L-ewwel nett, l-Istati Membri ma 
ddefinixxewx indikaturi ta’ referenza 
matul il-fażi ta’ programmazzjoni li 
abbażi tagħhom tkun tista’ ssir al -
lokazzjoni tajba tar-riżorsi u tqabbil 
sussegwenti tal-progress miksub. 
It-tieni nett, l-indikaturi komuni ta’ 
monitoraġġ użati għall-aggregazzjoni 
tad- data  dwar il-prestazzjoni fil-livelli 
tal-Istati Membri u f’dak tal-UE kejlu 
biss id- data  dwar l-input u l-output, 
bħall-ammont minfuq, l-għadd ta’ 
azjendi li jirċievu appoġġ, u l-volum 
totali tal-investiment.
77 
Il-fatt li ma kienx hemm indikaturi 
speċifiċi tar-riżultati wassal biex xi Stati 
Membri jiġbru l-valutazzjoni tal-NPIs 
fl-istess grupp ma’ skemi ambjen -
tali oħra, skont prinċipji ġustifikattivi 
fiergħa li fihom il-prestazzjoni ta’ 
dawn tal-aħħar f’ċerta direzzjoni tkun 
timplika li l-NPIs kellhom l-istess pre -
stazzjoni, minkejja n-nuqqas ta’ data  
oġġettiva rigward l-eżitu tal-appoġġ 
għal NPIs (ara l-paragrafi 25 sa 31).
38 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 3 –  
Monitoraġġ u Evalwazzjoni
(a) Il-Kummissjoni għandha tiżgura 
li l-kontribuzzjoni tal-NPIs għall-
ilħuq tal-objettivi agroambjentali 
tal-UE jiġi mmonitorjat, jew mill-
inqas ivvalutat b’mod speċifiku 
waqt l-evalwazzjonijiet tal-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014-20. 
Għal dan l-għan, il-Kummissjoni 
għandha tagħti parir lill-Istati 
Membri fejn l-appoġġ għal NPIs 
huwa sinifikanti, li jiddefinixxu 
indikaturi speċifiċi tar-riżultat 
speċifiċi għat-tip ta’ NPIs iffinanz -
jati l-aktar ta’ spiss.
(b) L-Istati Membri għandhom jirra -
ppurtaw dwar dawn l-indikaturi 
fir-rapporti annwali ta’ implimen -
tazzjoni tagħhom minn Ġunju 2016 
’il quddiem. Dawn l-Istati Membri 
għandhom jinkludu l-valutazzjoni 
tar-riżultati tal-NPIs fil-pjanijiet ta’ 
evalwazzjoni tagħhom.
78 
Għalkemm il-biċċa l-kbira mill-proġetti 
miżjura mill-Qorti wasslu kontribut 
pożittiv għall-indirizzar tal-ħtiġijiet 
u l-objettivi agroambjentali tal-Istati 
Membri, biex dan il-kontribut ikun 
kosteffettiv, huwa essenzjali li l-ispejjeż 
tal-NPIs appoġġati jkunu raġonevoli 
u ġġustifikati. Dan isir aktar importanti 
fil-każ ta’ rati għoljin ta’ finanzjament 
pubbliku (sa massimu ta’ 100 %) fejn 
il-benefiċjarji jista’ jkollhom inqas 
inċentiv biex jikkontrollaw l-ispejjeż 
tagħhom. Madankollu, il-Qorti sabet 
indikazzjonijiet ċari ta’ spejjeż mhux 
raġonevoli f’75 % ta’ dawn il-proġetti. 
B’riżultat ta’ dan, 5 biss mit-28 (18 %) 
tal-proġetti awditjati wrew li kienu 
kosteffettivi.79 
Id-dgħufijiet osservati rigward ir-
raġonevolezza tal-ispejjeż tal-NPIs 
mhumiex limitati għall-kampjun ta’ 
proġetti, peress li l-każijiet konkreti 
identifikati jirriżultaw minn dgħufijiet 
fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-
Istati Membri. B’mod partikolari, huma 
rrimborżaw l-ispejjeż ta’ investiment 
abbażi ta’ spejjeż unitarji li kienu ħafna 
ogħla mill-ispejjeż reali tas-suq, jew 
ma vverifikawx b’mod xieraq l-ispejjeż 
ikklejmjati li fil-fatt saru, jew inkella 
aċċettaw l-aktar offerta għalja għat-
twettiq tal-investiment mingħajr ma 
kienu jirrikjedu ġustifikazzjoni mill-
benefiċjarji jew mingħajr ma qab -
blu l-ispejjeż proposti ma’ punti ta’ 
riferiment.
80 
Barra minn hekk, l-awditu żvela għadd 
ta’ każijiet fl-Istati Membri kollha 
awditjati fejn NPIs b’karatteristiċi 
rimunerattivi ovvji bbenefikaw minn 
rati massimi ta’ għajnuna stipulati għal 
dan it-tip ta’ investimenti, li kien ifisser 
li, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, huma 
ġew kompletament iffinanzjati bi flus 
pubbliċi. F’fehmet il-Qorti, il-fatt li l-
Istati Membri ma naqqsux dawn ir-rati 
għolja ta’ għajnuna biex jieħdu kont 
tal-aspetti rimunerattivi kien jinvolvi 
l-pagament eċċessiv tal-ispejjeż ta’ 
investiment relatati. Fil-fatt, ladarba 
jitnaqqsu l-benefiċċji li l-investimenti 
pprovdew lill-benefiċjarji, dawn 
l-ispejjeż jistgħu fil-fatt ikunu inqas 
mill-għajnuna mogħtija (ara l-para -
grafi 35 sa 50).
39 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 4 –  
L-intensità tar-rati ta’ 
appoġġ u r-raġonevolezza 
tal-ispejjeż
(a) L-Istati Membri għandhom jid -
definixxu, mill-aktar fis possibbli, 
kriterji xierqa biex jiġu ddetermi -
nati l-karatteristiċi rimunerattivi 
ta’ NPIs li jibbenefikaw mill-ogħla 
rati ta’ għajnuna. Dawn il-kriterji 
għandhom iqisu, pereżempju, 
il-benefiċċju ekonomiku, il-
benefiċċju agronomiku, il-livell ta’ 
assistenza finanzjarja neċessarja 
biex jitħeġġeġ it-twettiq tal-NPIs 
u rata bażika ta’ appoġġ applikab -
bli għal investimenti produttivi fl-
istess żona ġeografika. Abbażi ta’ 
din il-valutazzjoni, l-Istati Membri 
għandhom jimmodulaw l-intensità 
tal-appoġġ.
(b) Il-Kummissjoni għandha tipprovdi 
wkoll gwida ulterjuri dwar l-istab -
biliment ta’ kriterji bħal dawn 
u tippromwovi l-implimentazzjoni 
tagħhom permezz tal-Kumitat ta’ 
Monitoraġġ.
(c) L-Istati Membri għandhom jim -
plimentaw, mingħajr dewmien, 
proċeduri biex jiġi żgurat li 
l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati ma 
jaqbżux l-ispejjeż ta’ tipi simili ta’ 
oġġetti, servizzi jew xogħlijiet li 
joffri s-suq. B’mod aktar konkret, 
l-Istati Membri għandhom jiddefi -
nixxu punti ta’ riferiment u/jew 
spejjeż ta’ referenza xierqa, biex 
l-ispejjeż tal-NPIs jiġu sistematika -
ment ivverifikati magħhom bħala 
parti mill-kontrolli amministrattivi 
tagħhom. Dawn il-kontrolli jridu 
jinkludu l-verifikazzjoni tal-prova 
li l-ispejjeż ikklejmjati, fil-fatt, 
iġġarrbu mill-benefiċjarji.(d) Il-Kummissjoni għandha tibni fuq l-
informazzjoni pprovduta mill-Istati 
Membri rigward il-kontrollabbiltà 
u l-verifikabbiltà tal-miżuri għall-
approvazzjoni tal-PŻR tagħhom 
għall-2014-2020, biex tiżgura li 
l-Istati Membri jiddefinixxu u jim -
plimentaw proċeduri adegwati rig -
ward ir-raġonevolezza tal-ispejjeż.
(e) Fil-kuntest tal-pjan pluriennali 
tagħha tal-awditjar, il-Kummissjoni 
għandha tivverifika l-applikazz -
joni effettiva mill-Istati Membri 
fir-rigward tal-kontrolli pre -
visti biex tiżgura r-raġonevolezza 
tal-ispejjeż.
81 
L-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR 
jissokta fil-perjodu ta’ programmazz -
joni 2014-20, iżda l-Kummissjoni u l-
Istati Membri għadhom ma kkoreġewx 
il-biċċa l-kbira mid-dgħufijiet iden -
tifikati mill-Qorti. Ir-raġuni prinċipali 
hija li ma għamlux biżżejjed biex 
jidentifikaw id-dgħufijiet fil-ħin, sabiex 
ikunu jistgħu jittieħdu l-azzjonijiet 
korrettivi neċessarji qabel il-bidu 
tal-perjodu l-ġdid. Min-naħa waħda, 
l-Istati Membri ma analizzawx il-kawżi 
tal-irregolaritajiet maqbuda permezz 
tal-kontrolli proprji tagħhom biex tit -
tejjeb il-ġestjoni tal-iskema. Min-naħa 
l-oħra, l-awditi proprji tal-Kummissjoni 
seħħew tard wisq biex jgħinu lill-
Istati Membri jidentifikaw u jikkoreġu 
nuqqasijiet fil-ġestjoni matul il-per -
jodu ta’ implimentazzjoni 2007-13 (ara 
l-paragrafi 51 sa 71).
40 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 5 –  
Identifikazzjoni ta’ 
dgħufijiet fil-ġestjoni
(a) L-Istati Membri għandhom jid -
definixxu, qabel it-twettiq 
tal-ewwel kontrolli fuq il-post 
għall-perjodu 2014-20, metodu 
għall-konsolidazzjoni u l-analiżi 
fil-ħin tal-kawża tal-iżbalji misjuba 
matul dawn il-kontrolli. Ir-riżultati 
ta’ din l-analiżi għandhom jiskat -
taw, fejn applikabbli, titjib fis-siste -
mi ta’ ġestjoni u kontroll tal-iskema 
ta’ NPIs. L-Istati Membri għandhom 
jirrappurtaw dwar dan it-titjib fir-
rapporti annwali ta’ implimentazz -
joni tagħhom minn Ġunju 2016 ’il 
quddiem.(b) Fl-ippjanar ta’ awditi futuri, il-Kum -
missjoni għandha tieħu kont dovut 
tal-iskala tad-dgħufijiet identifikati 
mill-Qorti f’dan il-qasam ta’ nfiq, 
irrispettivament mill-importanza 
finanzjarja limitata tiegħu.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Augustyn KUBIK, Membru 
tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-11 ta’ Novembru 2015.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

41
 Annessi
Karatteristiċi prinċipali tal-appoġġ taħt il-miżura tal-FAEŻR għal investimenti mhux 
produttivi fl-agrikoltura
Perjodu ta’ programmazzjoni  2007-13 Perjodu ta’ programmazzjoni  2014-20
Titolu/  
azzjonijietMiżura 216 - Appoġġ għal NPIs
Investimenti li ma jwasslu għall-ebda żieda sinifikanti fil-valur 
jew fil-profittabbiltà tal-azjenda agrikola.Miżura 4.4 – Appoġġ għal NPIs marbutin mal-ilħuq tal-objettivi 
agroambjentali klimatiċi
Investimenti li ma jwasslu għall-ebda żieda sinifikanti fil-valur 
jew fil-profittabbiltà tal-azjenda agrikola .
Prinċipji 
ġustifikattiviL-appoġġ huwa meħtieġ għal NPIs fejn dawn ikunu neċessarji 
biex jintlaħqu:
-  impenji meħuda taħt skemi agroambjentali;
-  objettivi agroambjentali oħra;
-  tisħiħ fl-azjenda (agrikola) tal-valur tal-utilità pubblika ta’ 
żona Natura 2000 u żoni oħra ta’ valur naturali kbir.Jinħtieġ appoġġ għal NPIs marbuta mal-ilħuq tal-objettivi 
agroambjentali u  klimatiċi, inklużi:
-  l-istatus ta’ konservazzjoni tal-bijodiversità ta’ speċi 
u ħabitats;
-  it-titjib tal-valur, f’termini ta’ benefiċċju għall-pubbliku, ta’ 
żona tan-Natura 2000 jew sistema oħra ta’ valur naturali 
fl-Istati Membri.
Benefiċjarji -  Bdiewa u/jew amministraturi tal-artijiet -  Bdiewa u/jew amministraturi tal-artijiet
Tipi ta’ 
operazzjonijiet-  Bidla fl-użu tal-artijiet;
-  Restawr ta’ artijiet mistagħdra;
-  Konverżjoni ta’ art agrikola għal għadira;
-  Kostruzzjoni/ġestjoni of bijotpi/ħabitats;
-  Ġestjoni ta’ perenni ta’ valur kbir.-  Xogħlijiet kapitali fil-qafas ta’ impenn agroambjentali 
klimatiku;
-  Ċnut u xogħlijiet oħra meħtieġa għall-iffaċilitar tal-ġestjoni 
tal-konservazzjoni;
-  Restawr ta’ artijiet mistagħdra u ta’ art moxa;
-  Restawr ta’ pajsaġġi u karatteristiċi;
-  Ħitan tal-ġebel niexef.Anness I
42 Annessi
Stat 
MembruDeskrizzjoniApprovat 
mill-FAEŻR  
(EUR)Komplementa -
rjetà 1NPI2Rata ta’ 
appoġġ  
(%)Objettiv ambjentali3
Eliġibbiltà4Raġonevolezza 
tal-ispejjeż5Kostef -
fettività 
kumplessiva6Sinerġija Ġenerali Propost Indirizzat
DK7Pjantaġġjuni 107 786 Iva Parzjalment 60Titjib tal-pajsaġġ 
u l-bijotopuIva Iva Le Le
DK Rigħi 29 132 Iva Parzjalment 75Titjib tal-pajsaġġ 
u l-bijotopuIva Parzjalment Le Le
DK Art mistagħdra 2 089 870 Iva Iva 100Ħarsien/titjib tal-
Ambjent akkwatikuLe Parzjalment Le Le
DKStudju preliminari ta’ 
art mistagħdra48 523 Iva Le 100Ħarsien/titjib tal-
Ambjent akkwatikuLe Le Le Le
DK Sisien tal-ħaxix 6 926 Iva Parzjalment 60Titjib tal-pajsaġġ 
u l-bijotopuIva Iva Le Le
DK Rigħi 43 529 Iva Parzjalment 75Titjib tal-pajsaġġ 
u l-bijotopuIva Iva Le Le
IT Ħitan tal-ġebel niexef 251 245 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Le Le Le Le
IT Ħitan tal-ġebel niexef 975 328 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Iva Le Le
IT Ħitan tal-ġebel niexef 208 760 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Iva Le Le
IT Ħitan tal-ġebel niexef 200 397 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
IT Artijiet mistgħadra 35 759 Iva Le 100 Bijodiversità, pajsaġġ Le Le Le Le
IT Artijiet mistgħadra 492 196 Iva Iva 100 Bijodiversità, pajsaġġ Le Le Iva Le
UK8Pont sospiż 407 4089Iva Iva 99 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
UKKaratteristiċi ta’ 
aċċess – artijiet 
mistagħdra264 576 Iva Iva 99Aċċess pubbliku 
u konservazzjoni ta’ 
organiżmi selvaġġi 
naturaliIva Iva Iva Iva
UKBwar tat-trab 
tal-faħam294 845 Iva Parzjalment 95Bijodiversità, 
konservazzjoni ta’ 
organiżmi selvaġġi 
naturaliLe Le Le Le
UKĦajt tal-ġebel, tħawwil 
ta’ siġar166 883 Iva Parzjalment 65 Bijodiversità, pajsaġġ Iva Iva Iva Iva
UKGħadajjar imtajna fuq 
pjanuri1 027 307 Iva Iva 100Bijodiversità, 
konservazzjoni ta’ 
organiżmi selvaġġi 
naturaliIva Parzjalment Le LeAnness IISommarju ta’ NPIs miżjura fuq il-post
43 AnnessiStat 
MembruDeskrizzjoniApprovat 
mill-FAEŻR  
(EUR)Komplementa -
rjetà 1NPI2Rata ta’ 
appoġġ  
(%)Objettiv ambjentali3
Eliġibbiltà4Raġonevolezza 
tal-ispejjeż5Kostef -
fettività 
kumplessiva6Sinerġija Ġenerali Propost Indirizzat
UK Torbiera 1 710 408 Iva Parzjalment 100Ħarsien tal-bijodiver -
sità u tar-riżorsiIva Iva Le Le
UK Torbiera 1 153 002 Iva Iva 100Ħarsien tal-bijodiver -
sità u tar-riżorsiIva Iva Iva Iva
UK Ħajt tal-ġebel 159 183 Iva Parzjalment 68 Pajsaġġ Iva Iva Iva Iva
UK Torbiera 622 402 Iva Parzjalment 89Ħarsien tal-bijodiver -
sità u tar-riżorsiIva Iva Iva Iva
UK Binjiet storiċi 284 775 Iva Le 93 Pajsaġġ Le Le Le Le
PT Strutturi tradizzjonali 21 721 Iva Le 100 Pajsaġġ Le Le Le Le
PT Ħitan tal-ġebel niexef 59 500 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Iva Le Le
PT Ħitan tal-ġebel niexef 59 500 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
PT Ħitan tal-ġebel niexef 59 500 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
PT Ħitan tal-ġebel niexef 59 479 Iva Parzjalment 100 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
PT Strutturi tradizzjonali 25 876 Iva Iva 100 Pajsaġġ Iva Parzjalment Le Le
1 Komplementarjetà: L-NPIs tqiesu li ġew implimentati f’sinerġija meta l-fondi għall-NPIs kienu jikkumplementaw pagamenti minn miżuri oħra tal-FAEŻR u/jew skemi amb -
jentali oħra. Komplementarjetà ġenerali tirreferi għal dawk il-proġetti li ma ġewx implimentati f’sinerġija ma’ skemi oħra, iżda li kienu jikkondividu l-istess objettivi ġenerali.
2 Valutazzjoni tas-sinifikat tal-komponenti rimunerattivi tal-proġetti ta’ NPIs: meta ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li l-investiment wassal u/jew kien fih komponenti 
rimunerattivi sinifikanti, l-investiment tqies bħala mhux produttiv . Meta l-elementi rimunerattivi osservati tqiesu bħala mhux sinifikanti, iżda fid-dawl tar-rati għoljin ħafna 
ta’ għajnuna mogħtija, il-Qorti qieset li dawn l-elementi kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jitnaqqsu dawn ir-rati ta’ għajnuna, l-investiment tqies bħala parzjal -
ment produttiv . Investimenti li influwenzaw b’mod ċar l-attività kummerċjali jew produttiva prinċipali tal-benefiċjarju tqiesu bħala li jipprovdu komponent rimunerattiv 
“sinifikanti”.
3 Valutazzjoni ta’ jekk il-proġett ta’ NPIs ikkontribwixxiex jew le għall-ilħuq tal-objettiv(i) ambjentali propost(i) (Iva/Le). Fil-każ ta’ NPIs li ġew ivvalutati bħala mhux eliġibbli, 
il-Qorti tqis li l-proġett ta’ NPIs inkwistjoni mhuwiex qed jikkontribwixxi għall-objettivi tal-miżura.
4 Valutazzjoni tal-eliġibbiltà tal-proġetti ta’ NPIs fir-rigward tan-natura u l-ispejjeż tagħhom (Iva/Le/Parzjalment). “Parzjalment” jiddenota l-eżistenza ta’ spejjeż ineliġibbli li 
mhumiex qed jaffettwaw il-proġett ta’ NPIs kollu hemm hu.
5 Valutazzjoni tar-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-proġetti ta’ NPIs (Iva/Le). Hija tieħu inkunsiderazzjoni l-eżistenza ta’ proċeduri adegwati ta’ preżentazzjoni tal-offerti u/jew 
l-użu ta’ spejjeż ta’ referenza raġonevoli, u jekk l-intensità għolja tal-għajnuna ħaditx inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi rimunerattivi tal-proġett.
6 Kosteffettività (Iva/Le): investimenti mhux produttivi jitqiesu li huma kosteffettivi meta jissodisfaw iż-żewġ kriterji li ġejjin: i) huma effettivi, jiġifieri huma eliġibbli, jindiriz -
zaw ħtieġa agroambjentali u/jew jikkontribwixxu għall-iħuq ta’ objettiv agroambjentali identifikat mill-Istati Membri fil-PŻR tagħhom u; ii) ma hemm l-ebda evidenza li 
l-istess investiment seta’ ġie implimentat bi spiżża aktar baxxa (jiġifieri l-ispejjeż ta’ investiment huma raġonevoli). Meta investimenti effettivi setgħu ġew implimentati bi 
spejjeż aktar baxxi, il-valur għall-flus ta’ investimenti bħal dawn jiġi mminat, peress li l-istess objettivi u/jew riżultati kienu jinkisbu bi spejjeż aktar baxxi.
7 L-ammonti f’DKK rigward il-proġetti tad-Danimarka ssarrfu f’EUR b’rata tal-kambju ta’ EUR 0.13/DKK.
8 L-ammonti f’GBP rigward proġetti tar-Renju Unit issarrfu f’EUR b’rata tal-kambju ta’ EUR 1.18/GBP.
9 Il-kontribuzzjoni individwali taħt il-FAEŻR għal kull proġett iffinanzjat fir-Renju Unit ma kinitx evidenti mid-dokumenti relatati mal-għotjiet, li ġew analizzati. Għalhekk, il-
Qorti użat ir-rata medja ta’ kofinanzjament taħt il-FAEŻR għall-proġetti relatati mal-Miżura 216 matul il-perjodu mill-2007 sa Mejju 2015 fir-Renju Unit, li kienet ta’ 74 %. Din 
ir-rata ġiet applikata għall-kalkolu tal-ammonti mogħtija taħt il-FAEŻR għal dawn il-proġetti.
44 Annessi
Sommarju tal-ħtiġijiet, l-objettivi u t-tipi ta’ NPIs għal kull Stat Membru
Stat Membru Ħtiġijiet u  objettivi identifikati Deskrizzjoni tat-tipi ta’ NPIs
Ir-Renju Unit 
(l-Ingilterra)-  Konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali;
-  Ħarsien tar-riżorsi naturali;
-  Adattament ta’ metodi ta’ biedja;
-  Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;
-  Promozzjoni tal-aċċess u l-fehim pubbliku.-  Fruntieri tradizzjonali;
-  Ċnut f’assoċjazzjoni ma’ xogħlijiet ta’ konservazzjoni;
-  Oġġetti assoċjati mat-tħawwil u l-ġestjoni ta’ siġar;
-  Restawr ta’ art moxa u ta’ artijiet mistagħdra;
-  Kontroll ta’ siġar mhux żviluppati u felċi;
-  Riverżjoni tal-art għal art xagħrija u għal bur mimli flora;
-  Restawr ta’ pajsaġġi u karatteristiċi;
-  Strutturi għal speċijiet speċifiċi;
-  Bidliet għal mogħdijiet u passarelli ta’ aċċess għall-azjendi 
agrikoli.
Il-Portugall 
(Kontinentali)-  Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;
-  Manutenzjoni tal-istruttura ekoloġika tas-sistemi tal-biedja 
sabiex jiġu ppreservati żoni ta’ valur naturali kbir;
-  Manutenzjoni ta’ ħabitats speċifiċi.-  Ħitan tal-ġebel niexef;
-  Strutturi tradizzjonali;
-  Ħarsien ta’ żoni riparji;
-  Ċnut (għall-ħarsien mill-attività ta’ organiżmi selvaġġi);
-  Fruntieri tradizzjonali;
-  Strutturi ta’ ġestjoni tal-ilma.
Id-Danimarka-  Konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali;
-  Ħarsien tar-riżorsi naturali;
-  Adattament ta’ metodi ta’ biedja;
-  Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;
-  Promozzjoni tal-aċċess u l-fehim pubbliku.-  Żamma tal-pajsaġġi u ta’ elementi kulturali;
-  Stabbiliment ta’ veġetazzjoni li ttejjeb il-pajsaġġ 
u l-bijotopu;
-  Restawr ta’ digi;
-  Operazzjonijiet li jħeġġu l-użu sostenibbli ta’ u l-aċċess għal 
wirt naturali pubbliku;
-  Stabbiliment ta’ artijiet mistagħdra permanenti;
-  Għargħar perjodiku u rikorrenti ta’ artijiet agrikoli;
-  Tindif ta’ siġar mhux żviluppati u ta’ ċnut;
-  Restawr ta’ kundizzjonjiet idroloġiċi;
-  Konverżjoni ta’ artijiet agrikoli għal bur permanenti.
L-Italja (il-Puglia)-  Konservazzjoni tal-bijodiversità;
-  Ħarsien u diffużjoni ta’ sistemi agroforestali ta’ valur 
naturali kbir;
-  Ħarsien tal-pajsaġġ.-  Ħitan tal-ġebel niexef;
-  Artijiet mistagħdra żgħar mibnija;
-  Interventi fuq artijiet mistgħadra bħal torrijiet għall-
osservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi, mogħdijiet għall-mixi;
-  Interventi għat-tħawwil ta’ sisien tal-ħaxix.Anness III
45
L-Istati Membri jridu wkoll jiżguraw l-eleġibilità 
tal-proġetti, jivvalutawhom abbażi tal-kriterji tal-
għażla stabbiliti b’konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ 
Monitoraġġ u jikklassifikawhom skont il-kwalità 
tagħhom. Il-Kummissjoni ħarġet ġwida dwar 
l-eleġibilità u l-għażla biex tassisti l-Istati Membri 
u reġjuni għall-ipprogrammar u l-implimentazzjoni 
tal-PŻR tal-2014-2020.
V
Fejn il-livell ta’ appoġġ huwa bbażat fuq kostijiet 
u suppożizzjonijiet standard ta’ dħul mitluf, l-Istati 
Membri jridu jiżguraw li l-kalkoli jkun fihom biss 
elementi verifikabbli, ikunu bbażati fuq ċifri stab -
biliti minn għarfien espert xieraq u li jkunu differen -
zjati reġjonalment jew lokalment jekk ikun meħtieġ.
Fejn il-livell ta’ appoġġ ikun ibbażat fuq għażliet ta’ 
spejjeż simplifikati, hija meħtieġa valutazzjoni ex-
ante  bir-reqqa tal-metodu tal-kalkolu, li tkun applik -
abbli għal kwalunkwe kost li jaqa’ taħt il-kategorija 
magħżula.
Dawn il-metodi għandhom jiggarantixxu li 
l-kostijiet imġarrba u ddikjarati jkunu raġonevoli 
u għandhom jgħinu l-ġustifikazzjoni tal-pagamenti 
proposti mill-Istati Membri.
VI
Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità fl-
Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa mħallsa 
tkun f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn 
l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-
raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet 
finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd 
ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità 
li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet 
finanzjarji.Sommarju eżekuttiv
I
L-NPIs m’għandhomx jiġġeneraw redditu ekono -
miku sinifikanti lil dawk li jwettquhom. Dan ma 
jfissirx li m’għandux jiġi mistenni u aċċettat l-ebda 
redditu ekonomiku. Fil-maġġoranza tal-inves -
timenti dejjem hemm element ta’ redditu anke 
jekk l-investiment ikun ta’ natura purament mhux 
produttiva, pereżempju fil-każ tat-twaħħil ta’ sisien 
tal-ħaxix magħmula mis-siġar jew arbuxelli li, meta 
jinżabru jew jinqatgħu jistgħu jipprovdu l-bijomassa 
li sservi bħala sors ta’ elettriku. Għalhekk, huwa 
diffiċli li jinħoloq investiment kompletament mhux 
produttiv.
L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-inten -
sità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu 
għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan 
fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi 
żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.
II
Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn stru -
menti produttivi u mhux produttivi hija minħabba 
l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni 
m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifi -
kanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, 
l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux 
jistgħu jintlaħqu.
IV
L-Artikolu 24(2) (d) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 
Nru 65/2011 jitlob li l-Istati Membri jivvalutaw 
ir-raġonevolezza tal-kostijiet matul il-kontrolli 
amministrattivi bl-użu ta’ sistema xierqa ta’ evalwa -
zzjoni, bħall-kostijiet ta’ referenza, tqabbil tal-offerti 
jew kumitat ta’ evalwazzjoni. Din id-dispożizzjoni 
nżammet fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazz -
joni 2014-2020.Risposta  
tal-Kummissjoni
Risposta tal-Kummissjoni 46
IX It-tieni inċiż
Din il-parti tar-rakkomandazzjoni hi għall-Istati 
Membri
IX It-tielet inċiż
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
IX Ir-raba’ inċiż
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-kriterji tal-għażla huma ddefiniti mill-Istati Mem -
bri wara konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ Monitoraġġ 
fejn il-Kummissjoni hija preżenti f’funzjoni 
konsultattiva.
Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar l-eleġibilità 
u l-kriterji tal-għażla biex tassisti lill-Istati Membri 
u r-reġjuni fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni 
tal-PŻR tal-2014-2020.
Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-
konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu 
biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi 
mar-regoli, inkluż proċedura xierqa għas-selezzjoni 
u l-eżaminazzjoni tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji 
tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati 
għandhom jiġu ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi 
tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell 
tan-nefqa.
IX Il-ħames inċiż
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Is-CMES 2014-2020 ser tieħu ħsieb il-monitoraġġ 
tal-implimentazzjoni tal-miżuri filwaqt li l-eval -
wazzjoni ser tqis il-prestazzjoni tagħha fil-kuntest 
tal-għanijiet rilevanti ta’ riċerka u żvilupp.
IX Is-sitt inċiż
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.VII
Is-Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazz -
joni (CMES) tipprovdi informazzjoni dwar x’inhu 
appoġġat. Waqt l-evalwazzjoni ex post , ser titwettaq 
valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri 
kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi. Madana -
kollu, jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn dak li jista’ jsir 
permezz tal-monitoraġġ u l-evalvazzjoni filwaqt li 
jitqiesu r-riskju ta’ piż amministrattiv żejjed u l-lim -
itazzjonijiet finanzjarji. Il-ġbir ta’ indikaturi tar-
riżultat speċifiċi għall-NPIs jista’ jkun ta’ piż.
VIII
Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-
2020, il-Kummissjoni saħħet id-dispożizzjonijiet 
u l-gwida fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet.
Il-programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa ddeter -
minat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element 
l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li 
l-livell ta’ finanzjar għall-NPIs huwa relattivament 
baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji 
fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll 
jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit 
tal-UE.
IX L-ewwel inċiż
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni tqis li l-perjodu ta’ programmazz -
joni l-ġdid 2014-2020 jipprovdi l-opportunità għal 
żieda ta’ sinerġiji bejn miżuri ta’ żvilupp rurali lejn 
l-għanijiet ta’ politika. Filwaqt li mhux l-NPIs kollha 
jridu jkunu direttament kumplimentari għal miżuri 
u skemi oħra ta’ riċerka u żvilupp, f’każijiet fejn ikun 
hemm kumplimentarjetà bħal din, il-Kummissjoni 
ser tħeġġeġ lill-Istati Membri rilevanti jirrappurtaw 
fir-Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom 
in-numru u l-proporzjon tal-proġetti NPIs marbuta 
mal-kisba ta’ impenji klimatiċi agroambjentali.
Risposta tal-Kummissjoni 47
Madanakollu, il-pjan ta’ awditu multiannwali huwa 
ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn 
l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. 
Minħabba li l-ammont ta’ finanzjar għal investiment 
mhux produttiv huwa relattivament baxx, tingħata 
prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet 
fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom 
impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.
Introduzzjoni
08
Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn stru -
menti produttivi u mhux produttivi hija minħabba 
l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni 
m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifi -
kanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, 
l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux 
jistgħu jintlaħqu.
Osservazzjonijiet
19
L-għan tal-NPIs huwa li jikkontribwixxu għall-
għanijiet u l-prijoritajiet globali tal-iżvilupp rurali. 
F’dan is-sens, l-NPIs huma kumplimentari għal 
miżuri oħra tal-iżvilupp rurali fl-ilħuq tal-għanijiet 
agroambjentali (u fl-2014-2020 anke dawk klimatiċi). 
Filwaqt li s-sinerġija bejn l-NPIs u miżuri oħra tal-
iżvilupp rurali jistgħu jintlaħqu bit-twaqqif ta’ rabta 
fl-implimentazzjoni tagħhom (jiġifieri billi jintrabtu 
proġetti tal-NPIs mal-kisba ta’ impenji speċifiċi 
klimatiċi agroambjentali), l-NPIs jistgħu wkoll jik -
kontribwixxu għal għanijiet klimatiċi agroambjen -
tali, Natura 2000 u sistemi ta’ valuri naturali għoljin 
bħala miżura awtonoma.IX Is-seba’ inċiż
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
IX It-tmien inċiż
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Madanakollu, l-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu 
jnaqqsu l-intensità tal-għajnuna tal-miżuri, 
għalkemm jekk iridu jintlaħqu għanijiet ambjen -
tali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan fuq l-użu ta’ din 
il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi żgurat li jintlaħqu 
l-għanijiet ambjentali.
IX Id-disa’ inċiż
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
IX L-għaxar inċiż
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-
konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-
awditu multiannwali tagħha biex tivverifika li 
n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż 
ir-raġonevolezza tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji 
tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati jiġu dde -
terminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju.
IX Il-ħdax-il inċiż
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
IX It-tnax-il inċiż
Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta din 
ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni tieħu kont tas-sejbiet tal-Qorti biex 
jiġi stabbilit l-ippjanar tal-awditjar tagħha.
Risposta tal-Kummissjoni 48
27
Il-Kummissjoni rrakkomandat lill-Istati Membri biex 
jiddefinixxu indikaturi addizzjonali skont l-analiżijiet 
sodi bejn il-kostijiet u l-benefiċċji. Madanakollu, 
id-definizzjoni ta’ referenzi addizzjonali għas-
submiżuri kollha mhijiex dejjem possibbli u kieku 
twassal għal aktar piż amministrattiv.
Kaxxa 4
Statistiċi eżawrjenti għal karatteristiċi ambjentali 
speċifiċi bħal ħitan tal-ġebel huma rarament dis -
ponibbli u jiswa ħafna flus biex jiġu kostitwiti.
28
Is-CMEF hija waħda mill-għodod li permezz tagħha 
jista’ jiġi vvalutat l-impatt tal-investimenti.
L-indikaturi tar-riżultati bħan-numru ta’ ettari 
taħt ġestjoni tal-artijiet b’suċċess huma rilevanti 
ladarba dawn jintużaw bħala kontribut għall-
evalwazzjonijiet li għandhom l-għan li jevalwaw 
il-kontribuzzjonijiet tal-grupp rilevanti ta’ miżuri.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 27.
30
L-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu għall-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet kmieni wisq 
biex ir-riżultati jkunu jistgħu jitkejlu. Fir-rigward 
tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, fl-2017 
u l-2019 rapporti ta’ implimentazzjoni se jissos -
titwixxu l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu.
31
Il-ġbir ta’ indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-NPIs 
jista’ jkun ta’ piż. Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser 
titwettaq valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività 
tal-miżuri kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi.21
Ara r-risposta komuni għall-paragrafu 19.
22
Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li t-trikkib tal-
impenji li jwasslu għal finanzjament doppju irid jiġi 
eskluż bħala kwistjoni ta’ prinċipju.
L-għanijiet tal-miżuri 214 u 216 huma differenti 
u stabbiliti b’mod ċar fil-PŻR. L-appoġġ skont 214 
għandu l-impenn li jinżammu (fost l-oħrajn) il-ħitan 
tal-ġebel niexef, filwaqt li l-NPIs jistgħu jappoġġaw 
il-bini mill-ġdid/restawr tal-ħitan tal-ġebel niexef. 
Madanakollu, f’xi każijiet jista’ jkun diffiċli li ssir 
demarkazzjoni ċara u dan jista’ jwassal għal żieda 
fil-piż amministrattiv.
23
Ara wkoll it-tweġiba komuni tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 19.
24
Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-
2020, il-kriterji tal-għażla huma obbligatorji għall-
appoġġ tal-NPIs.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 19.
Kaxxa 3 (a)
Minħabba l-kontribut mistenni ta’ investiment 
mhux produttiv ta’ għanijiet ambjentali, l-esklużjoni 
ta’ studji ta’ fattibilità minn spejjeż eliġibbli tista’ 
tikkomprometti serjament l-użu tagħha.
L-istudji ta’ fattibilità għandhom jagħmlu 
d-deċiżjoni ta’ jekk għandux isir investiment jew 
le aktar faċli. Studju ta’ fattibilità jista’ jikkonkludi 
li l-investiment mhux ser jikkontribwixxi għall-
għanijiet tal-iskema ta’ appoġġ. Każijiet li fihom 
l-istudju ta’ fattibilità jkun laħaq konklużjoni 
pożittiva dwar l-investiment, li mbagħad ma jsirx, 
jeħtieġ li jkunu analizzati każ b’każ. Il-limitazzjoni -
jiet baġitarji jistgħu jkunu waħda mir-raġunijiet li 
minħabba fihom ma ġiex implimentat il-proġett li 
kien suġġett għal studju ta’ fattibilità.
Risposta tal-Kummissjoni 49
41
Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward 
tal-paragrafi 37 u 38.
41 It-tielet inċiż
Fejn il-benefiċċju ambjentali tal-operazzjoni jkun 
predominanti b’mod sinifikatti, l-Aġenżiji tal-Ilma 
jistgħu jkunu l-benefiċjarji tal-miżura weħedhom 
jew flimkien mal-bdiewa, minkejja l-vantaġġ ekono -
miku residwu potenzjali.
42
Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità 
fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun 
f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn 
l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-
raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet 
finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd 
ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità 
li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet 
finanzjarji.
50
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 33.
51
Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 
2014-2020 saru l-azzjonijiet li jmiss biex isolvu 
d-dgħufijiet fl-ipprogrammar, il-ġestjoni, 
il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-appoġġ tal-NPIs:
- Ġew ippubblikati l-gwida dwar miżuri speċifiċi 
u l-gwida orizzontali li jipprovdu informazzjoni 
dwar kundizzjonijiet ta’ eleġibilità u kriterji tal-
għażla dwar l-investimenti, inklużi NPIs;
- Valutazzjoni ex-ante  konġunta mill-Awtorità ta’ 
Ġestjoni u l-Aġenzija tal-Pagamenti saret obbli -
gatorja sabiex jiġu stabbiliti l-verifikabilità u l-
kontrollabilità tal-miżuri kollha inklużi fil-PŻR;33
Minkejja li l-proġetti mhux dejjem kienu jirrispettaw 
il-kundizzjonijiet ta’ eleġibilità, setgħu kkontribwew 
għall-għanijiet tal-miżura.
34
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 33.
36
Min-natura tagħhom l-NPIs mhumiex mistennija jip -
provdu redditu ekonomiku sinifikanti, minkejja li ma 
jistgħux jiġu esklużi xi benefiċċji ekonomiċi limitati. 
Fejn il-benefiċċji ekonomiċi jieħdu preċedenza fuq 
dawk ambjentali, l-investiment rispettiv għandu 
jkun iffinanzjat skont il-miżura 121. Id-demarka -
zzjoni bejn iż-żewġ miżuri tiġi evalwata waqt 
l-approvazzjoni tal-programm.
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafi 37 u 38
Minkejja li l-NPIs għandhom ikunu ħielsa minn 
elementi produttivi, kwalunkwe tip ta’ investi -
ment għandu mill-anqas element żgħir ta’ “produ -
ttività” ġo fih. Madanakollu, investimenti bħal 
dawn għandhom jibqgħu l-aktar mhux produttivi 
u l-aspett “produttiv” jew rimunerattiv tagħhom 
għandu jkun limitat.
L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-inten -
sità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu 
għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan 
fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi 
żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.
Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn stru -
menti produttivi u mhux produttivi hija minħabba 
l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni 
m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifi -
kanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, 
l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux 
jistgħu jintlaħqu.
39
Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward 
tal-paragrafi 37 u 38.
Risposta tal-Kummissjoni 50
Il-miżura 216 ma kenitx immirata mill-awditi ta’ 
konformità matul l-ewwel snin tal-awditjar tal-per -
jodu 2007-2013 meta l-prijorità kienet fuq il-miżuri 
agroambjentali li jirrappreżentaw aktar minn 50% 
tan-nefqa ddikjarata skont Assi 2. Miżura 216 kienet 
awditjata fl-2014-2015.
57
Il-fatt li l-awditu għadu għaddej ma jfissirx li l-Istat 
Membru mhuwiex konxju mir-riżultati preliminari. 
Fil-każ tal-Portugall, l-Ittra tas-Sejbiet intbagħtet 
f’April 2014 u l-laqgħa bilaterali bejn l-Istat Mem -
bru u l-Kummissjoni saret f’Settembru 2014. Fil-każ 
tal-Ingilterra, l-Ittra tas-Sejbiet intbagħtet lill-Istat 
Membri f’Lulju 2014 u l-laqgħa bilaterali saret 
f’Diċembru 2014.
58
Il-kumitati ta’ monitoraġġ li jinvolvu maniġers ta’ 
rikerka u żvilupp, partijiet interessati usa’ ta’ riċerka 
u żvilupp u s-servizzi tal-Kummissjoni fil-kapaċità 
ta’ konsulenza tagħhom huma mfassla aħjar biex 
ikollhom x’jaqsmu ma’ problemi u tagħlimiet 
meħuda.
Ir-raġuni ewlenija li ma jkunx hemm biżżejjed 
informazzjoni dwar il-prestazzjoni ta’ nofs it-
terminu hija t-twaqqit. L-ewwel nett, hemm ħin 
minimu meħtieġ biex titnieda u tinbeda l-implimen -
tazzjoni u t-tieni nett, l-operazzjonijiet kollha, iżda 
l-aktar dawk fil-qasam ambjentali, jieħdu l-ħin qabel 
ma r-riżultat ta’ dik l-operazzjoni jkun jista’ jitkejjel.
60
Ara t-tweġiba għall-paragrafu 19.
61
Ara t-tweġiba għall-paragrafu 22.
62
Ara t-tweġiba komuni tal-paragrafi 27 u 28.- L-approċċ orjentat lejn ir-riżultat ġie msaħħaħ 
bit-twaqqif ta’ miri preċiżi għall-programmi 
u r-rappurtar tul il-perjodu ta’ programmazz -
joni, bbażat fuq sistema komuni ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni razzjonalizzata;
- L-analiżi SWOT tal-PŻR għandha l-għan li tistab -
bilixxi r-referenza għall-monitoraġġ u l-evalwa -
zzjoni tal-programm.
52
Jistgħu wkoll jiġu implimentati azzjonijiet korrettivi 
biex jindirizzaw dgħufijiet potenzjali wara l-addozz -
joni tal-programmi permezz tal-emendi tagħhom.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 51.
55
F’xi Stati Membri l-kontrollabilità u l-verifikabilità 
tal-NPIs u l-kuntratti ta’ manutenzjoni relatati 
ġew diskussi b’rabta man-negozjar tal-programm 
2014-2020.
56
Il-Kummissjoni twettaq l-awditi tal-konformità 
fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun 
f’konformità mar-regoli. Jekk matul dawn l-awditi 
jinstabu d-dgħufijiet, jiġu applikati l-korrezzjonijiet 
finanzjarji.
Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu 
awditjati jiġu ddeterminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-
riskju. Il-fatturi tar-riskju bħall-importanza f’termini 
finanzjarji, il-kwalità tas-sistemi ta’ kontroll, 
il-karatteristiċi tal-aġenzija tal-pagamenti, in-natura 
tal-miżuri (il-kumplessità tagħha) u kwalunkwe 
informazzjoni jew sejbiet oħra minn korpi oħra jiġu 
kkunsidrati. L-importanza finanzjarja għandha rwol 
ewlieni fil-kwantifikazzjoni tal-esponiment għar-
riskju. Dan ifisser li huwa aktar probabbli li n-nefqa 
għolja tiġi minn ta’ quddiem nett u tkun awditjata.
Risposta tal-Kummissjoni 51
65
Matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-
Kummissjoni, f’diversi okkazjonijiet fakkret lill-Istati 
Membri bl-obbligu li jwaqqfu kriterji tal-għażla 
ġenwini, li jiżguraw klassifikazzjoni ta’ proġetti 
meta l-allokazzjoni baġitarja ma tippermettix il-
finanzjament tal-applikazzjonijiet eliġibbli kollha 
tal-proġetti. Sabiex tgħin lill-Istati Membri jevitaw 
dgħufijiet fl-applikazzjoni tal-kriterji tal-għażla 
u jieħdu kont ta’ rakkomandazzjonijiet preċedenti 
tal-QEA, il-Kummissjoni ħarġet ġwida dwar 
l-eleġibilità u l-għazla fir-rigward tal-perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014-2020.
Il-Kummissjoni, permezz tal-awditi tagħha, tista’ tiv -
verifika l-użu tal-kriterji tal-għażla. Meta jsiru l-awd -
iti dwar il-miżuri tal-investiment, l-implimentazzjoni 
tal-kriterji tal-għażla fil-fatt tiġi vverifikata b’mod 
sistematiku. Il-Kummissjoni imponiet korrezzjoni -
jiet finanzjarji għal numru ta’ Stati Membri għal 
nuqqasijiet misjuba fl-użu tal-kriterji tal-għażla.
66
Fir-rigward tad-Danimarka, il-proġetti ser jintgħażlu 
fuq il-bażi tal-kosteffiċjenza tagħhom b’rabta 
mal-għanijiet tal-miżura (pereż. daqs tal-bijotopu 
maħluq/kost tal-proġett eċċ.).
67
Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward 
tal-paragrafi 37 u 38.
68
Id-Danimarka ssimplifikat il-PŻR billi naqqset in-
numru ta’ NPIs possibbli li jiġu appoġġati. Dan jista’ 
jispjega parzjalment il-varjabilità dejjem tonqos 
tar-rati tal-għajnuna mill-PŻR preċedenti.
71
Minħabba l-kontribut mistenni ta’ din is-submiżura 
għal għanijiet ambjentali, l-esklużjoni ta’ studji ta’ 
fattibilità minn spejjeż eliġibbli tista’ tikkomprom -
etti serjament l-użu tagħha.63
L-evalwazzjoni tal-effetti tal-miżuri jew submiżuri 
ser ssir abbażi tal-għanijiet tal-programmi li jikkon -
tribwixxu għalihom. L-għanijiet huma definiti fil-
livell ta’ oqsma ta’ prijorità li għalihom jiġu stabbiliti 
miri ex-ante . Il-progress tal-programmi abbażi ta’ 
dawn il-miri huwa mmonitorat b’mod regolari. Dan 
l-approċċ jirrifletti orjentazzjoni lejn ir-riżultat tal-
politika u jippermetti li jiġu indirizzati aħjar l-effetti 
kombinati tal-miżuri abbażi tal-għanijiet rilevanti.
L-Istati Membri jistgħu jiddefinixxu indikaturi 
speċifiċi għall-programm addizzjonali b’rabta 
ma’ sett ta’ miżuri ewlenin. Madanakollu, dan 
m’għandux jintalab b’mod sistematiku għall-miżuri 
u s-submiżuri kollha biex il-kostijiet ta’ monitoraġġ/
evalwazzjoni jibqgħu raġnevoli u biex jiġi evitat piż 
amministrattv żejjed.
Fil-każ ta’ sottoprestazzjoni tal-programmi abbażi 
tal-miri tagħhom, l-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu 
jagħtu ħarsa oħra lejn il-livell ta’ miżuri/submiżuri 
individwali biex jidentifikaw il-kawżi ta’ problemi 
u biex jimmiraw b’mod effettiv lejn azzjonijiet 
korrettivi.
Evalwaturi ex post  ser ikomplu jinvestigaw il-pre -
stazzjoni ta’ kull miżura/submiżura.
Barra minn hekk, l-indikaturi kif inhuma definiti 
fil-leġiżlazzjoni jew mill-Istati Membri huma biss il-
punt ta’ tluq għal evalwazzjoni L-evalwaturi jistgħu 
jiġbru informazzjoni addizzjonali, pereż. permezz 
ta’ studji tal-każijiet.
Kaxxa 10
Il-monitoraġġ 2014-2020 ser ikun fih ukoll in-nefqa 
totali skont is-submiżuri inklużi investimenti mhux 
produttivi (4.4). L-indikaturi huma komponent tas-
sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 63.
Risposta tal-Kummissjoni 52
Rakkomandazzjoni 1 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni tqis li l-perjodu ta’ programmazz -
joni il-ġdid 2014-2020 jipprovdi l-opportunità għal 
żieda ta’ sinerġiji bejn miżuri ta’ żvilupp rurali lejn 
l-għanijiet ta’ politika. Filwaqt li mhux l-NPIs kollha 
jridu jkunu direttament kumplimentari għal miżuri 
u skemi oħra ta’ riċerka u żvilupp, f’każijiet fejn ikun 
hemm kumplimentarjetà bħal din, il-Kummissjoni 
ser tħeġġeġ lill-Istati Membri rilevanti jirrappurtaw 
fir-Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom 
in-numru u l-proporzjon tal-proġetti NPIs marbuta 
mal-kisba ta’ impenji klimatiċi agroambjentali.
Rakkomandazzjoni 1 (b)
Din il-parti tar-rakkomandazzjoni hi għall-Istati 
Membri
75
Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li huma biss 
il-proġetti li jirrispettaw il-kriterji tal-għażla li 
għandhom jirċievu appoġġ u li l-proċeduri tal-
għażla għandhom ikunu ċari u trasparenti.
L-għażla tal-operazzjonijiet hija sottolineata aħjar 
fil-qafas legali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 
2014-2020 u ngħatat gwida estensiva lill-Istati Mem -
bri/lir-reġjuni bl-għan li jiġi żgurat li jintgħażlu biss 
l-aħjar operazzjonijiet u investimenti li jikkontrib -
wixxu għall-għanijiet u l-prijoritajiet tal-programmi.
Rakkomandazzjoni 2 (a)
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati MembriIl-Kummissjoni tqis li l-intenzjoni tad-Danimarka li 
tappoġġa l-istudji ta’ fattibilità skont investimenti 
mhux produttivi hija f’konformità mal-leġiżlazzjoni: 
l-istudji ta’ fattibilità li jirċievu l-għajnuna 
għandhom ikunu kapaċi jilħqu konklużjonijiet ta’ 
investiment negattivi.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
72
L-NPIs m’għandhomx jiġġeneraw redditu ekono -
miku sinifikanti lil dawk li jwettquhom. Dan ma 
jfissirx li m’għandux jiġi mistenni u aċċettat l-ebda 
redditu ekonomiku. Fil-maġġoranza tal-inves -
timenti dejjem hemm element ta’ redditu anke 
jekk l-investiment ikun ta’ natura purament mhux 
produttiva, pereżempju fil-każ tat-twaħħil ta’ sisien 
tal-ħaxix magħmula mis-siġar jew arbuxelli li, meta 
jinżabru jew jinqatgħu jistgħu jipprovdu l-bijomassa 
li sservi bħala sors ta’ elettriku. Għalhekk, huwa 
diffiċli li jinħoloq investiment kompletament mhux 
produttiv.
L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-inten -
sità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu 
għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan 
fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi 
żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.
74
L-għanijiet agroambjentali li l-NPIs jimmiraw lejhom 
mhux dejjem ikunu jeħtieġu l-komplementarjetà 
ma’ miżuri oħra ta’ riċerka u żvilupp. F’ħafna każijiet, 
l-appoġġ tal-NPIs kien marbut ma’ impenji klimatiċi 
agroambjentali. Madanakollu, l-għanijiet tal-NPIs 
jistgħu jintlaħqu mingħajr rabta ma’ kwalunkwe 
miżura oħra ta’ riċerka u żvilupp. Pereżempju, 
l-appoġġ tax-xiri ta’ stekkat biex jiġi evitat li kar -
nivori kbar jagħmlu l-ħsara lill-bhejjem, jilħaq 
l-għan agroambjentali per se, anke mingħajr rabta 
ma’ miżuri oħra ta’ riċerka u żvillupp. L-appoġġ 
għall-NPIs jista’ wkoll jeżisti bħala submiżura 
waħedha li tikkontrobwixxi għall-għanijiet klimatiċi 
agroambjentali.
Risposta tal-Kummissjoni 53
Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Is-CMES 2014-2020 ser tieħu ħsieb il-monitoraġġ 
tal-implimentazzjoni tal-miżuri filwaqt li l-eval -
wazzjoni ser tqis il-prestazzjoni tagħha fil-kuntest 
tal-għanijiet rilevanti ta’ riċerka u żvilupp.
Rakkomandazzjoni 3 (b)
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
78
Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità 
fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun 
f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn 
l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-
raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet 
finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd 
ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità 
li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet 
finanzjarji.
79
Il-konformità ma’ wieħed mill-metodi ta’ għażla ta’ 
uffiċjal (jiġifieri tqabbil ta’ offerti differenti, val -
utazzjoni mill-kumitat ta’ evalwazzjoni jew tqabbil 
ta’ kostijiet ta’ referenza mal-kostijiet ta’ proġetti 
oħra simili) hija biżżejjed biex tiżgura li jintgħażlu 
l-offerti ġustifikati u raġonevoli f’termini ta’ kosti -
jiet. Obbligi li jimmultiplikaw jistgħu jwasslu għal 
piż amministrattiv żejjed.
80
Minkejja li l-NPIs għandhom ikunu ħielsa minn 
elementi produttivi, huwa diffiċli li jkun hemm 
investiment mingħajr element ta’ “produttività” ġo 
fih. Fi kliem ieħor, huwa diffiċli li wieħed jimmaġina 
NPIs purament mingħajr skop ta’ qligħ.
Madanakollu, investimenti bħal dawn għandhom 
jibqgħu l-aktar mhux produttivi u għalhekk l-aspett 
“produttiv” jew rimunerattiv tagħhom għandu 
jkun limitat b’mod suffiċjenti. Il-piż amministrat -
tiv u l-kumplessità marbuta mat-tislit tal-benefiċċji 
ekonomiċi min-nefqa eliġibbli lanqas m’għandhom 
jiġu sottovalutati.Rakkomandazzjoni 2 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-kriterji tal-għażla huma ddefiniti mill-Istati Mem -
bri wara konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ Monitoraġġ 
fejn il-Kummissjoni hija preżenti f’funzjoni 
konsultattiva.
Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar l-eleġibilità 
u l-kriterji tal-għażla biex tassisti lill-Istati Membri 
u r-reġjuni fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni 
tal-PŻR tal-2014-2020.
Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-
konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu 
biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi 
mar-regoli, inkluż proċeduri xierqa għall-għażla 
u l-eżaminazzjoni tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji 
tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati 
għandhom jiġu ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi 
tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell 
tan-nefqa.
76
Is-Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazz -
joni (CMES) tipprovdi informazzjoni dwar x’inhu 
appoġġat. Waqt l-evalwazzjoni ex post , ser titwettaq 
valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri 
kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi. Madana -
kollu, jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn dak li jista’ jsir 
permezz tal-monitoraġġ u l-evalvazzjoni filwaqt li 
jitqiesu r-riskju ta’ piż amministrattiv żejjed u l-lim -
itazzjonijiet finanzjarji. Il-ġbir ta’ indikaturi tar-
riżultat speċifiċi għall-NPIs jista’ jkun ta’ piż.
77
Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser titwettaq valutazz -
joni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri kollha 
abbażi tal-għanijiet tal-programmi.
Risposta tal-Kummissjoni 54
81
Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-
2020, il-Kummissjoni saħħet id-dispożizzjonijiet 
u l-gwida fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet, 
fatt li għandu jindirizza xi dgħufijiet identifikati 
mill-Qorti.
Il-programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa ddeter -
minat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element 
l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li 
l-livell ta’ finanzjar għall-NPIs huwa relattivament 
baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji 
fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll 
jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit 
tal-UE.
Rakkomandazzjoni 5 (a)
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
Rakkomandazzjoni 5 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment din 
ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni tieħu kont tas-sejbiet tal-Qorti biex 
jiġi stabbilit l-ippjanar tal-awditjar tagħha.
Madanakollu, il-pjan ta’ awditu multiannwali huwa 
ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn 
l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. 
Minħabba li l-ammont ta’ finanzjar għal investiment 
mhux produttiv huwa relattivament baxx, tingħata 
prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet 
fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom 
impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.Barra minn dan, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu 
mill-għażliet ta’ spejjeż simplifikati għall-kalkolu 
u l-ħlas tal-għotjiet. F’dan il-każ, għandu jsir kalkolu 
ġust, ekwu u verifikabbli minn qabel.
Rakkomandazzjoni 4 (a)
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
Rakkomandazzjoni 4 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni 4 (c)
Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.
Rakkomandazzjoni 4 (d)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Matul l-analiżi tal-Programmi tal-Iżvilupp Rurali 
għall-perjodu ta’ programmar 2014-2020, il-
Kummissjoni ħadet ħsieb li tivverifika t-taqsima ta’ 
kontrollabilità u verifikabilità tal-miżura. Jekk din 
l-ispjegazzjoni kienet nieqsa jew ma kenitx iddettal -
jata biżżejjed, l-Istati Membri kellhom jagħtu aktar 
informazzjoni.
Rakkomandazzjoni 4 (e)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-
konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-
awditu multiannwali tagħha biex tivverifika li 
n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż 
ir-raġonevolezza tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji 
tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati jiġu dde -
terminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju.
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
Investimenti mhux produttivi (NPIs) huma investimenti li 
ma jiġġenerawx redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, u li 
ma jżidux b’mod sinifikanti l ‑valur tal ‑azjenda 
tal‑benefiċjarju, iżda għandhom impatt ambjentali 
pożittiv. L ‑appoġġ pubbliku għal NPIs huwa pprovdut 
mill ‑Fond Agrikolu Ewropew għall ‑Iżvilupp Rurali u  minn 
kofinanzjament nazzjonali. Dan l ‑appoġġ pubbliku spiss 
jilħaq 100 % tal ‑ispejjeż totali ta’ investiment. Il ‑Qorti 
tikkonkludi li l ‑appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa 
għall ‑ilħuq tal ‑objettivi marbuta mal ‑użu sostenibbli 
tal‑art agrikola, iżda b’mod li ma kienx kosteffettiv. Dan 
minħabba li l ‑ispejjeż ta’ 75 % mill ‑proġetti li nżaru kienu 
għoljin wisq. Barra minn hekk, minkejja li ħafna minn 
dawn il ‑proġetti kellhom karatteristiċi rimunerattivi ovvji, 
huma ġew iffinanzjati kompletament minn flejjes pubbliċi. 
Il‑Qorti tagħmel ħames rakkomandazzjonijiet li għandhom 
l‑għan li jtejbu l ‑kosteffettività tal ‑NPIs li se jiġu ffinanzjati 
matul il ‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020.