AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI —

Gwida dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(2021/C 526/01)

WERREJ

INTRODUCTION 5

1. SCOPE OF THE UCPD 5

1.1. Material scope of application 5

1.1.1. National legislation concerning commercial practices but protecting interests other than consumers’ economic interests 6

1.1.2. Commercial practices which relate to a business-to-business transaction or which harm only competitors’ economic interests 7

1.2. Interplay between the Directive and other EU law 8

1.2.1. Relationship with other EU legislation 8

1.2.2. Information established by other EU law as ‘material’ information 10

1.2.3. Interplay with the Consumer Rights Directive 12

1.2.4. Interplay with the Unfair Contract Terms Directive 13

1.2.5. Interplay with the Price Indication Directive 15

1.2.6. Interplay with the Misleading and Comparative Advertising Directive 16

1.2.7. Interplay with the Services Directive 17

1.2.8. Interplay with the e-Commerce Directive 17

1.2.9. Interplay with the Audiovisual Media Services Directive 17

1.2.10. Interplay with the General Data Protection Regulation and the e-Privacy Directive 18

1.2.11. Interplay with Articles 101-102 TFEU (EU competition rules) 19

1.2.12. Interplay with the EU Charter of fundamental rights 20

1.2.13. Interplay with Articles 34-36 TFEU 20

1.2.14. Interplay with the Platform-to-Business Regulation 21

1.3. The relationship between the UCPD and self-regulation 21

1.4. Enforcement and redress 22

1.4.1. Public and private enforcement 22

1.4.2. Penalties 22

1.4.3. Consumer redress 25

1.4.4. Application of the UCPD to traders established in third countries 25

2. MAIN CONCEPTS OF THE UCPD 25

2.1. The functioning of the UCPD — Directive flowchart 25

2.2. The concept of trader 26

2.3. The concept of commercial practice 28

2.3.1. After-sales practices, including debt collection activities 29

2.3.2. Traders buying products from consumers 30

2.4. Transactional decision test 30

2.5. Average consumer 33

2.6. Vulnerable consumers 35

2.7. Article 5 — professional diligence 36

2.8. Article 6 — misleading actions 38

2.8.1. General misleading information 39

2.8.2. Price advantages 41

2.8.3. Confusing marketing 42

2.8.4. Non-compliance with codes of conduct 43

2.8.5. ‘Dual quality’ marketing 44

2.9. Article 7 — misleading omissions 49

2.9.1. Material information 50

2.9.2. Hidden marketing/failure to identify commercial intent 50

2.9.3. Material information provided in an unclear manner 51

2.9.4. The factual context and limits of the communication medium used 52

2.9.5. Material information in invitations to purchase — Article 7(4) 53

2.9.6. Free trials and subscription traps 58

2.10. Articles 8 and 9 — aggressive commercial practices 59

3. BLACK LIST OF COMMERCIAL PRACTICES (ANNEX I) 60

3.1. Products which cannot legally be sold — No 9 61

3.2. Pyramid schemes — No 14 62

3.3. Products which cure illnesses, dysfunctions and malformations — No 17 63

3.4. Use of the claim ‘free’ — No 20 66

3.5. Reselling events tickets acquired by automated means — No 23a 69

3.6. Persistent marketing by a remote tool — No 26 69

3.7. Direct exhortations to children — No 28 70

3.8. Prizes — No 31 71

4. APPLICATION OF THE UCPD TO SPECIFIC FIELDS 72

4.1. Sustainability 72

4.1.1. Environmental claims 72

4.1.1.1. Interplay with other EU legislation on environmental claims 73

4.1.1.2. Main principles 75

4.1.1.3. Application of Article 6 of the UCPD to environmental claims 76

4.1.1.4. Application of Article 7 of the UCPD to environmental claims 79

4.1.1.5. Application of Article 12 of the UCPD to environmental claims 81

4.1.1.6. Application of Annex I to environmental claims 82

4.1.1.7. Comparative environmental claims 83

4.1.2. Planned obsolescence 84

4.2. Digital sector 86

4.2.1. Online platforms and their commercial practices 87

4.2.2. Intermediation of consumer contracts with third parties 89

4.2.3. Transparency of search results 90

4.2.4. User reviews 93

4.2.5. Social media 96

4.2.6. Influencer marketing 97

4.2.7. Data-driven practices and dark patterns 99

4.2.8. Pricing practices 102

4.2.9. Gaming 103

4.2.10. Use of geo-localisation techniques 105

4.2.11. Consumer lock-in 106

4.3. Travel and transport sector 107

4.3.1. Cross-cutting issues 107

4.3.2. Package travel 109

4.3.3. Timeshare contracts 109

4.3.4. Issues relevant in particular to air transport 110

4.3.5. Issues relevant in particular to car rental 114

4.3.6. Issues relevant in particular to travel booking websites 115

4.4. Financial services and immovable property 116

4.4.1. Cross-cutting issues 116

4.4.2. Issues specific to immovable property 117

4.4.3. Issues specific to financial services 118

ANNEX 121

INTRODUZZJONI

Id-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern (“il-UCPD”) tikkostitwixxi l-leġiżlazzjoni prevalenti tal-UE li tirregola prattiki kummerċjali żleali fi tranżazzjonijiet fin-negozju mal-konsumatur. Tapplika għall-prattiki kummerċjali kollha li jseħħu qabel, matul u wara li tkun seħħet tranżazzjoni fin-negozju mal-konsumatur.

L-għan ta’ dan l-Avviż ta’ Gwida (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “Avviż”) huwa li jiffaċilita l-applikazzjoni xierqa tad-Direttiva. Ikompli jibni fuq u jieħu post il-verżjoni tal-2016 tal-Gwida (2). L-Avviż għandu wkoll l-għan li jżid l-għarfien tad-Direttiva fost il-partijiet interessati kollha, bħall-konsumaturi, in-negozji, l-awtoritajiet tal-Istati Membri, inklużi l-qrati nazzjonali u l-prattikanti legali, madwar l-UE. Ikopri l-emendi introdotti mid-Direttiva (UE) 2019/2161 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) fir-rigward tal-infurzar u tal-modernizzazzjoni aħjar tar-regoli tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur li se jidħlu fis-seħħ fit-28 ta’ Mejju 2022. Għaldaqstant, parti minn din il-gwida tirrifletti u tiddiskuti r-regoli li għadhom ma daħlux fis-seħħ fid-data tal-ħruġ ta’ dan l-Avviż. It-taqsimiet u l-punti rilevanti huma indikati b’mod ċar. Meta l-kwotazzjonijiet mit-test tad-Direttiva jew mid-deċiżjonijiet tal-Qorti jkun fihom highlighting viżiv, tali enfasi tkun ġiet miżjuda mill-Kummissjoni.

Dan l-Avviż huwa indirizzat lill-Istati Membri tal-UE u lill-Iżlanda, lil-Liechtenstein u lin-Norveġja bħala firmatarji tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE). Għalhekk, ir-referenzi għall-UE, għall-Unjoni jew għas-Suq Uniku għandhom jinftiehmu bħala referenzi għaż-ŻEE, jew għas-suq taż-ŻEE.

Dan l-Avviż huwa maħsub bħala dokument ta’ gwida biss — it-test tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni nnifisha biss għandu forza legali. Kwalunkwe qari awtorevoli tal-liġi jrid jinkiseb mit-test tad-Direttiva u direttament mid-deċiżjonijiet tal-Qorti. Dan l-Avviż iqis is-sentenzi tal-Qorti ppubblikati sa Ottubru 2021 u ma jistax jippreġudika żviluppi ulterjuri tal-ġurisprudenza tal-Qorti.

L-opinjonijiet espressi f’dan id-dokument ma jistgħux jippreġudikaw il-pożizzjoni li l-Kummissjoni Ewropea tista’ tieħu quddiem il-Qorti. L-informazzjoni li tinsab hawnhekk hija ta’ natura ġenerali biss u ma tindirizzax speċifikament lil xi individwu jew entità partikolari. La l-Kummissjoni Ewropea u lanqas xi persuna li taġixxi f’isem il-Kummissjoni Ewropea ma hija responsabbli għal kwalunkwe użu li jista’ jsir mill-informazzjoni li ġejja.

Peress li dan l-Avviż jirrifletti l-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku fiż-żmien tal-abbozzar, il-gwida offruta tista’ tiġi modifikata f’data aktar tard.

1. KAMP TA’ APPLIKAZZJONI TAL-UCPD

Artikolu 3(1) Din id-Direttiva għandha tapplika għal prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur, kif stabbilit fl-Artikolu 5, qabel, matul jew wara tranżazzjoni kummerċjali fir-rigward ta’ xi prodott.

Id-Direttiva hija ta’ natura orizzontali u tħares l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi. Id-dispożizzjonijiet tagħha, imsejsin fuq il-prinċipji, jindirizzaw firxa wiesgħa ta’ prattiki u huma ġenerali biżżejjed sabiex ikopru wkoll il-prodotti u l-metodi ta’ bejgħ li qegħdin jiżviluppaw malajr.

1.1. Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae

Il-UCPD hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ armonizzazzjoni sħiħa. Tistabbilixxi qafas regolatorju uniformi li jarmonizza r-regoli nazzjonali sabiex jitneħħew l-ostakoli għas-suq intern u tiżdied iċ-ċertezza legali kemm għall-konsumaturi kif ukoll għan-negozji. Konsegwentement, il-UCPD tistabbilixxi li l-Istati Membri ma jistgħux jadottaw regoli aktar stretti minn dawk previsti fid-Direttiva, anki sabiex jinkiseb livell ogħla ta’ protezzjoni tal-konsumatur sakemm ma jkunx permess hekk mid-Direttiva nnifisha (4).

Il-Qorti kkonfermat dan il-prinċipju f’diversi deċiżjonijiet. Pereżempju, fil-Kawża Total Belgium, il-Qorti kkonstatat li d-Direttiva tipprekludi projbizzjoni ġenerali nazzjonali fuq offerti kombinati (5). Fil-Kawża Europamur Alimentación, il-Qorti ddeċidiet li l-UCPD tipprekludi projbizzjoni ġenerali nazzjonali fuq l-offerta għall-bejgħ jew il-bejgħ ta’ oġġetti b’telf (6). Fl-istess kawża, il-Qorti ċċarat ukoll li miżuri nazzjonali restrittivi jistgħu jinkludu l-inverżjoni tal-oneru tal-provi (7).

F’dak ir-rigward, l-Artikolu 3(9) iqiegħed limitazzjoni fuq il-karattru ta’ armonizzazzjoni sħiħa tal-UCPD billi jiddikjara li “[f]ir-rigward ta’ “servizzi finanzjarji” […] u proprjetà immobbli, l-Istati Membri jistgħu jimponu kondizzjonijiet li huma iktar restrittivi jew preskrittivi minn din id-Direttiva f’dak il-qasam li hija tapprossima”. Konsegwentement, f’dawn is-setturi, l-Istati Membri jistgħu jimponu regoli li jmorru lil hinn mid-dispożizzjonijiet tal-UCPD, dment li dawn ikunu konformi ma’ liġi oħra tal-UE. It-Taqsima 4.4 tindirizza b’mod speċifiku kif il-UCPD tapplika għas-servizzi finanzjarji u għall-proprjetà immobbli.

Barra minn hekk, skont l-Artikolu 3(5), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2019/2161, id-Direttiva ma żżommx lill-Istati Membri milli jadottaw dispożizzjonijiet sabiex jipproteġu l-interessi leġittimi tal-konsumaturi fir-rigward ta’ kummerċjalizzazzjoni jew prattiki ta’ bejgħ aggressivi jew qarrieqa fil-kuntest ta’ żjarat mhux mitlubin minn kummerċjant fid-dar ta’ konsumatur jew vjaġġi promozzjonali organizzati minn kummerċjant bl-għan jew bl-effett li jippromwovi jew ibigħ prodotti lill-konsumaturi. Madankollu, tali dispożizzjonijiet għandhom ikunu proporzjonati, mhux diskriminatorji u ġustifikati għal raġunijiet ta’ protezzjoni tal-konsumatur. Il-Premessa 55 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tispjega li tali dispożizzjonijiet ma għandhomx jipprojbixxu dawk il-kanali tal-bejgħ bħala tali u tagħti xi eżempji mhux eżawrjenti tal-miżuri nazzjonali possibbli.

L-Artikolu 3(6) jirrikjedi li l-Istati Membri jinnotifikaw lill-Kummissjoni bid-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati u bi kwalunkwe tibdil sussegwenti, sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tagħmel dan it-tagħrif faċilment aċċessibbli għall-konsumaturi u għall-kummerċjanti fuq sit web dedikat (8).

Il-Premessa 14 tal-UCPD tiċċara li l-armonizzazzjoni sħiħa ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jispeċifikaw fil-liġi nazzjonali l-karatteristiċi ewlenin ta’ prodotti partikolari, li l-ommissjoni tagħhom tkun importanti meta ssir stedina għax-xiri. Tiċċara wkoll li l-UCPD hija mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-UE li jagħtu espressament lill-Istati Membri l-għażla bejn bosta alternattivi regolatorji għall-protezzjoni tal-konsumaturi fil-qasam tal-prattiki kummerċjali.

Fir-rigward tal-informazzjoni għall-konsumatur, il-Premessa 15 tal-UCPD tispjega li l-Istati Membri jistgħu, meta jkunu permessi bil-klawżoli minimi fid-dritt tal-UE, iżommu jew jintroduċu rekwiżiti ta’ tagħrif aktar stretti f’konformità mad-dritt tal-UE sabiex jiżguraw livell ogħla ta’ protezzjoni tad-drittijiet kuntrattwali individwali tal-konsumaturi. Ara wkoll it-taqsima 1.2.3, li tispjega l-interazzjoni mar-rekwiżiti ta’ tagħrif prekuntrattwali fid-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur.

1.1.1. Leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-prattiki kummerċjali iżda li tipproteġi interessi li mhumiex interessi ekonomiċi tal-konsumaturi

Artikolu 1 L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li tikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern u li tikseb livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur billi tapprossima l-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar prattiċi kummerċjali żleali li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi .

Il-UCPD ma tkoprix regoli nazzjonali maħsubin sabiex jipproteġu interessi li mhumiex ta’ natura ekonomika. Għaldaqstant, il-UCPD ma taffettwax il-possibbiltà li l-Istati Membri jistabbilixxu regoli li jirregolaw il-prattiki kummerċjali għal raġunijiet ta’ protezzjoni tas-saħħa, tas-sikurezza jew tal-ambjent.

Lanqas regoli nazzjonali eżistenti dwar il-kummerċjalizzazzjoni u r-reklamar, ibbażati fuq “gosti u deċenza”, mhuma koperti mill-UCPD. Skont il-Premessa 7, “Din id-Direttiva […] [ma] tindirizzax rekwiżiti legali konnessi ma’ gosti u deċenza li jvarjaw ħafna bejn Stati Membri. […] L-Istati Membri jkunu jistgħu għalhekk ikomplu jipprojbixxu prattiċi kummerċjali fit-territorju tagħhom, b’konformità mal-liġi Komunitarja, għal raġunijiet ta’ gosti u deċenza anke meta dawn il-prattiċi ma jillimitawx il-libertà tal-għażla tal-konsumatur. […].”

Għaldaqstant, fil-kuntest tal-prattiki kummerċjali, il-UCPD ma tkoprix regoli nazzjonali dwar il-protezzjoni tad-dinjità tal-bniedem, il-prevenzjoni ta’ diskriminazzjoni sesswali, razzjali u reliġjuża jew fuq il-wiri ta’ nudità, vjolenza u imġiba antisoċjali.

Pereżempju, il-Qorti ċċarat li l-UCPD ma kinitx tapplika għal dispożizzjoni nazzjonali li żżomm kummerċjant milli jiftaħ il-ħanut tiegħu sebat ijiem fil-ġimgħa billi teħtieġ li l-kummerċjanti jagħżlu ġurnata fil-ġimgħa li fiha jridu jagħlqu, peress li din id-dispożizzjoni speċifika ma kellhiex objettivi marbutin mal-protezzjoni tal-konsumatur (9).

Il-Qorti ċċarat ukoll li l-UCPD ma tipprekludix dispożizzjoni nazzjonali, li tipproteġi s-saħħa pubblika u d-dinjità tal-professjoni tad-dentisti, l-ewwel, billi timponi projbizzjoni ġenerali u assoluta fuq kwalunkwe reklamar relatat mal-forniment ta’ servizzi ta’ kura orali u dentali u, it-tieni, billi tistabbilixxi ċerti rekwiżiti ta’ diskrezzjoni fir-rigward ta’ sinjali ta’ prattiki dentali (10).

Għall-kuntrarju, ir-regoli nazzjonali li għandhom l-għan li jipproteġu l-interess ekonomiku tal-konsumaturi, anki jekk flimkien ma’ interessi oħrajn, jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha.

Rigward regoli nazzjonali li jipprojbixxu l-bejgħ b’bonusijiet, il-Qorti ċċarat li l-UCPD tipprekludi projbizzjoni nazzjonali ġenerali fuq il-bejgħ b’bonusijiet li tkun imfassla sabiex tikseb il-protezzjoni tal-konsumatur u objettivi oħrajn (bħall-pluraliżmu tal-istampa) (11).

Fir-rigward tar-regoli nazzjonali li jippermettu li l-iskontijiet għall-ikklirjar jitħabbru biss jekk ikunu awtorizzati mill-awtorità amministrattiva distrettwali kompetenti, il-Qorti nnotat li l-qorti tar-rinviju kienet aċċettat b’mod impliċitu li tali dispożizzjoni, li kienet is-suġġett tal-kawża, kienet immirata lejn il-protezzjoni tal-konsumaturi u mhux biss lejn il-protezzjoni tal-kompetituri u ta’ operaturi oħrajn fis-suq. Għaldaqstant, il-UCPD kienet applikabbli (12).

1.1.2. Il-prattiki kummerċjali li huma marbutin ma’ tranżazzjoni fin-negozju mal-konsumatur jew li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi tal-kompetituri biss

Premessa 6 Din id-Direttiva […] la tkopri u lanqas tolqot il-liġijiet nazzjonali dwar prattiċi kummerċjali żleali li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi ta’ kompetituri jew li huma konnessi ma’ xi tranżazzjoni bejn kummerċjanti; b’kont sħiħ meħud tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà, l-Istati Membri għandhom jibqgħu jkunu jistgħu jirregolaw prattiċi bħal dawn, b’konformità mal-liġi Komunitarja, jekk jagħżlu li jagħmlu dan […].

Il-prattiki kummerċjali minn negozju għal negozju (“B2B”) ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD. Parti minnhom huma rregolati bid-Direttiva 2006/114/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Reklamar Qarrieqi u Komparattiv (13). Barra minn hekk, id-Direttiva (UE) 2019/633 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (14) dwar prattiki kummerċjali inġusti tirregola r-relazzjonijiet B2B fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari. Madankollu, skont il-liġijiet nazzjonali tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jestendu l-protezzjoni mogħtija mill-UCPD għall-prattiki kummerċjali B2B.

Dispożizzjoni nazzjonali ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD “jekk ikollha biss l-għan, kif argumentat mill-qorti ta’ riferiment, li tirregola r-relazzjonijiet bejn il-kompetituri u ma jkollhiex l-għan li tipproteġi lill-konsumaturi (15)”.

Miżuri nazzjonali li jipproteġu l-interessi tal-kompetituri b’mod esklussiv biss jaqgħu barra l-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD. Meta l-miżuri nazzjonali jirregolaw prattika bl-għan doppju li jipproteġu l-konsumaturi u l-kompetituri, dawn ikunu koperti mill-UCPD.

Rigward id-distinzjoni bejn l-interessi tal-konsumaturi u tal-kompetituri, il-Qorti qieset li:

“39 […] Huma biss esklużi mill-imsemmi kamp ta’ applikazzjoni, kif jirriżulta mill-premessa 6 [tal-UCPD], il-liġijiet nazzjonali dwar prattiċi kummerċjali żleali li jagħmlu ħsara “unikament” lill-interessi ekonomiċi ta’ kompetituri jew li huma konnessi ma’ xi tranżazzjoni bejn kummerċjanti.

40 […] dan mhuwiex il-każ fir-rigward tad-dispożizzjonijiet nazzjonali [li] huma intiżi speċifikament għall-protezzjoni tal-konsumaturi u mhux biss tal-kompetituri u ta’ atturi oħra fis-suq.” (16)

Huwa f’idejn l-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali li jiddeċiedu dwar jekk dispożizzjoni nazzjonali hijiex maħsuba sabiex tipproteġi l-interessi ekonomiċi tal-konsumatur.

Il-Qorti osservat li:

“29 Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tistabbilixxi jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali […] għandhomx effettivament l-għanijiet marbuta mal-protezzjoni tal-konsumaturi sabiex jiġi vverifikat jekk tali dispożizzjonijiet jistgħux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-prattiki kummerċjali żleali […]. (17)”

Il-Qorti kkonstatat ukoll li l-UCPD tipprekludi dispożizzjoni nazzjonali li tipprojbixxi l-bejgħ bit-telf biss sa fejn ikollha l-għan li tipproteġi lill-konsumaturi (18).

Rigward ir-regoli nazzjonali li jipprojbixxu t-tnaqqis fil-prezz matul il-perjodi ta’ qabel il-bejgħ, il-Qorti ċċarat li projbizzjoni bħal din mhijiex kompatibbli mal-UCPD jekk ikollha l-għan li tipproteġi l-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi (19).

1.2. Relazzjoni bejn id-Direttiva u liġijiet oħrajn tal-UE

Artikolu 3(4) Fil-każ ta’ konflitt bejn id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva u regoli Komunitarji oħra li jirregolaw aspetti speċifiċi ta’ prattiċi kummerċjali żleali, dawn tal-aħħar għandhom jipprevalixxu u japplikaw għal dawk l-aspetti speċifiċi.

Premessa 10 Hu meħtieġ li tiġi żgurata l-koerenza tar-relazzjoni bejn din id-Direttiva u l-liġi Komunitarja eżistenti, b’mod partikolari fejn dispożizzjonijiet dettaljati dwar prattiċi kummerċjali żleali japplikaw għal setturi speċifiċi. […] Għaldaqstant din id-Direttiva tapplika biss fejn m’hemmx dispożizzjonijiet speċifiċi ta’ liġi Komunitarja li jirregolaw aspetti speċifiċi ta’ prattiċi kummerċjali żleali , bħal rekwiżiti dwar tagħrif u regoli dwar kif it-tagħrif ikun preżentat lill-konsumatur. Tipprovdi wkoll ħarsien għall-konsumaturi fejn m’hemmx leġiżlazzjoni speċifika settorjali fil-livell Komunitarju u tipprojbixxi lill-kummerċjanti milli joħolqu impressjoni falza tal-prodotti. Dan huwa importanti b’mod partikolari għal prodotti kumplessi b’livelli għolja ta’ riskju għal konsumaturi, bħal ċerti prodotti ta’ servizzi finanzjarji. Din id-Direttiva konsegwentement tikkomplementa l-acquis tal-Komunità, li huwa applikabbli għal prattiċi ta’ kummerċ li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi.

Minħabba l-ambitu ġenerali tagħha, id-Direttiva tapplika għal ħafna prattiki kummerċjali li huma rregolati wkoll b’leġiżlazzjoni ġenerali oħra jew speċifika għas-setturi tal-UE.

1.2.1. Relazzjoni ma’ leġiżlazzjoni oħra tal-UE

L-Artikolu 3(4) u l-Premessa 10 huma karatteristiċi ewlenin tal-UCPD. Jiċċaraw li l-UCPD tikkumplimenta leġiżlazzjoni oħra tal-UE (“Regoli Komunitarji”) li jirregolaw aspetti speċifiċi ta’ prattiki kummerċjali żleali. Konsegwentement, il-UCPD taħdem bħala “xibka ta’ sikurezza” li tiżgura li jkun jista’ jinżamm livell komuni għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur kontra prattiki kummerċjali żleali fis-setturi kollha, inkluż billi tikkumplimenta u tneħħi l-lakuni f’liġijiet oħrajn tal-UE.

Meta liġi tal-UE, speċifika għas-settur jew oħra, tkun fis-seħħ u d-dispożizzjonijiet tagħha jidħlu f’sovrappożizzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-UCPD, id-dispożizzjonijiet korrispondenti tal-lex specialis isiru prevalenti. L-Artikolu 3(4) tad-Direttiva jiċċara li “[f]il-każ ta’ konflitt bejn id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva u regoli Komunitarji oħra li jirregolaw aspetti speċifiċi ta’ prattiċi kummerċjali żleali, dawn tal-aħħar għandhom jipprevalixxu u japplikaw għal dawk l-aspetti speċifiċi”.

L-Artikolu 3(4) moqri flimkien mal-Premessa 10 jimplika li dispożizzjoni tal-liġi tal-UE tipprevali fuq il-UCPD jekk ikunu ssodisfati dawn it-tliet kundizzjonijiet kollha kemm huma:

— għandha status tal-liġi tal-UE,

— tirregola aspett speċifiku tal-prattiki kummerċjali, u

— hemm konflitt bejn iż-żewġ dispożizzjonijiet jew il-kontenut tad-dispożizzjoni l-oħra tal-liġi tal-UE jidħol f’sovrappożizzjoni mal-kontenut tad-dispożizzjoni rilevanti tal-UCPD, pereżempju billi jirregola l-kondotta inkwistjoni f’aktar dettall u/jew billi jkun applikabbli għal settur speċifiku (20).

Pereżempju: L-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju (21) jipprojbixxi, fil-prinċipju, prattiki ta’ rbit li bihom ftehim ta’ kreditu għal ipoteka jinbiegħ ma’ prodott finanzjarju ieħor u ma jkunx disponibbli b’mod separat. Din il-projbizzjoni minnha nnifisha tidħol f’kunflitt mal-UCPD għaliex prattiki ta’ rbit ikunu żleali u, b’hekk, ikunu pprojbiti mill-UCPD biss wara li ssir valutazzjoni ta’ każ b’każ. L-Artikolu 12 tagħha jipprevali fuq ir-regoli ġenerali tal-UCPD. B’hekk, il-prattiki ta’ rbit skont it-tifsira tal-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju huma pprojbiti bħala tali.

Meta jkunu ssodisfati t-tliet kundizzjonijiet kollha li huma stabbiliti hawn fuq, il-UCPD ma tapplikax għall-aspett speċifiku tal-prattika kummerċjali regolata, pereżempju, b’regola speċifika għas-settur. Il-UCPD xorta waħda tibqa’ rilevanti sabiex jiġu vvalutati aspetti possibbli oħrajn tal-prattika kummerċjali li ma jkunux koperti bid-dispożizzjonijiet speċifiċi għas-settur, bħal, pereżempju, imġiba aggressiva minn kummerċjant.

Pereżempju: Sabiex jaqleb għal fornitur ieħor tat-telekomunikazzjonijiet, konsumatur jintalab jimla formola mill-fornitur attwali tiegħu. Madankollu, il-formola mhijiex aċċessibbli online u l-fornitur mhuwiex qiegħed iwieġeb għall-ittri elettroniċi/għat-telefonati tal-konsumatur. L-Artikolu 106 tal-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (EECC) (22) jipprevedi li, meta jaqilbu, l-abbonati jistgħu jżommu n-numru tat-telefon tagħhom, li l-portaġġ tan-numri għandu jsir fl-iqsar żmien possibbli u li ma tiġi applikata l-ebda imposta diretta fuq l-utenti finali. Fl-Artikolu 106(6), l-EECC jipprevedi wkoll li l-fornituri jridu jikkooperaw bona fide u ma jridux idewmu jew jabbużaw mill-proċess. L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali huma responsabbli sabiex jiżguraw l-effiċjenza u s-sempliċità tal-proċess tal-qbil għall-utent finali. Barra minn hekk, il-prattiki tal-kummerċjanti rigward il-qlib jistgħu jiġu vvalutati skont l-Artikoli 8 u 9(d) tal-UCPD, li jipprojbixxu ostakli mhux kuntrattwali sproporzjonati għal qlib bħala prattika kummerċjali aggressiva.

Minn dan li ntqal hawn fuq, isegwi li, b’mod ġenerali, l-applikazzjoni tal-UCPD ma tkunx per se eskluża sempliċiment għaliex ikun hemm leġiżlazzjoni oħra tal-UE fis-seħħ li tirregola aspetti speċifiċi ta’ prattiki kummerċjali żleali.

Fil-Kawża Abcur (23), il-Qorti nnotat:

“(…) il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, fejn prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem […] jaqgħu fid-Direttiva 2001/83, prattiki ta’ reklamar relatati ma’ dawn il-prodotti mediċinali […] jistgħux ukoll jaqgħu fid-Direttiva 2005/29.(…) Kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat, id-Direttiva 2005/29 hija kkaratterizzata minn kamp ta’ applikazzjoni materjali partikolarment wiesa’, li jinkludi kull prattika kummerċjali li għandha rabta diretta mal-promozzjoni, il-bejgħ jew il-provvista ta’ prodott lill-konsumaturi. (…) “[ir-]risposta (…) [hija] li wkoll fl-ipoteżi li prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/83, prattiki ta’ reklamar relatati ma’ dawn il-prodotti mediċinali […] jistgħu wkoll jaqgħu fid-Direttiva 2005/29, sakemm ikunu ssodisfati l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.”

Għalhekk, il-UCPD normalment tkun tista’ tiġi applikata flimkien ma’ regoli tal-UE speċifiċi għas-settur b’mod komplementari minħabba li r-rekwiżiti aktar speċifiċi stabbiliti skont regoli oħrajn tal-UE normalment iżidu mar-rekwiżiti ġenerali stabbiliti fil-UCPD. Tipikament, il-UCPD tista’ tintuża sabiex iżżomm lill-kummerċjanti milli jipprovdu t-tagħrif meħtieġ mil-leġiżlazzjoni speċifika għas-settur b’mod qarrieqi jew aggressiv, sakemm dan l-aspett ma jkunx regolat b’mod speċifiku mir-regoli speċifiċi għas-settur.

Ir-relazzjoni mal-obbligi ta’ tagħrif fi strumenti tal-UE speċifiċi għas-settur ġiet enfasizzata fil-Kawża Dyson vs BSH (24). Il-kawża kienet tikkonċerna t-tikkettar ta’ vacuum cleaners u jekk in-nuqqas ta’ tagħrif speċifiku dwar il-kundizzjonijiet tal-ittestjar, li mhuwiex meħtieġ skont ir-regoli speċifiċi għas-settur inkwistjoni (25), setax jikkostitwixxi ommissjoni qarrieqa. Il-Qorti kkonfermat li, f’każ ta’ konflitt bejn il-UCPD u l-leġiżlazzjoni speċifika għas-settur, din tal-aħħar tipprevali, li f’dan il-każ kien ifisser li t-tagħrif li mhuwiex meħtieġ mit-tikketta tal-enerġija tal-UE ma jistax jitqies bħala “tagħrif importanti” u li ma jistax jintwera tagħrif ieħor.

Ir-relazzjoni ma’ regoli speċifiċi għas-setturi ġiet indirizzata wkoll fil-Kawża Mezina (26). Il-kawża kienet tikkonċerna indikazzjonijiet dwar is-saħħa li saru fir-rigward ta’ supplimenti naturali tal-ikel. Ir-Regolament (KE) Nru 1924/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (27) dwar indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa mogħtija fuq l-ikel japplika għal indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa magħmulin f’komunikazzjonijiet kummerċjali, kemm jekk fit-tikkettar, fil-preżentazzjoni jew fir-reklamar ta’ ikel li għandu jiġi kkunsinnat bħala tali lill-konsumatur finali. F’każ ta’ konflitt bejn id-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 1924/2006 u l-UCPD, tal-ewwel jieħu preċedenza fir-rigward tal-indikazzjonijiet dwar is-saħħa.

1.2.2. Tagħrif stabbilit minn liġijiet oħrajn tal-UE bħala tagħrif “importanti”

L-UCPD tipprovdi li r-rekwiżiti ta’ tagħrif fir-rigward tal-komunikazzjoni kummerċjali stabbiliti minn liġijiet oħrajn tal-UE huma “importanti”.

Artikolu 7(5) 5. Ir-rekwiżiti ta’ tagħrif stabbiliti mill-liġi Komunitarja fir-rigward ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali inklużi r-reklamar jew il-kummerċjalizzazzjoni li jinsabu f’lista mhux eżawrjenti fl-Anness II, għandhom jitqiesu bħala importanti.

Dawn ir-rekwiżiti ta’ tagħrif jinsabu f’għadd ta’ biċċiet ta’ leġiżlazzjoni tal-UE speċifika għas-settur. Pereżempju:

— l-ambjent (eż. ir-Regolament Qafas dwar it-Tikkettar tal-Enerġija (28) u r-Regolamenti delegati relatati, id-Direttiva dwar l-Ekodisinn (29) u r-Regolamenti delegati relatati, ir-Regolament dwar it-Tikkettar tat-Tajers (30), id-Direttiva dwar l-Ekonomija tal-Karburanti (31));

— is-servizzi finanzjarji (eż. id-Direttiva dwar is-Swieq fl-Istrumenti Finanzjarji (32), id-Direttiva dwar is-Servizzi ta’ Pagament (33), id-Direttiva dwar Kreditu għall-Konsumatur (34), id-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju (35), id-Direttiva dwar il-Kontijiet tal-Ħlas (36), ir-Regolament dwar id-Dokumenti bl-Informazzjoni Ewlenija għal PRIIPs (37));

— is-saħħa (eż. id-Direttiva 2001/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (38));

— is-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika (il-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (39));

— il-qasam tal-ikel (eż. ir-Regolament Ġenerali dwar il-Liġi dwar l-Ikel (42), ir-Regolament dwar l-Għoti ta’ Informazzjoni dwar l-Ikel lill-Konsumaturi (43)).

Dawn ir-rekwiżiti ta’ tagħrif spiss ikunu aktar speċifiċi mir-rekwiżiti ta’ tagħrif tal-UCPD.

L-Artikolu 7(5) tal-UCPD jiċċara li tali rekwiżiti ta’ tagħrif “ għandhom jitqiesu bħala importanti ”.

Pereżempju: L-Artikolu 23 tar-Regolament dwar is-Servizzi tal-Ajru jeħtieġ li l-operaturi tal-ajru, l-aġenti tagħhom u bejjiegħa oħrajn tal-biljetti, meta joffru biljetti tat-titjira, jagħtu tagħrif dwar kif ikun imqassam il-prezz finali skont il-komponenti (eż. noll tal-ajru, taxxi, imposti tal-ajruport, u ħlasijiet u tariffi oħrajn, bħal dawk marbutin mas-sigurtà u mal-fjuwil). Dawn jikkostitwixxu tagħrif importanti skont it-tifsira tal-Artikolu 7(5) tal-UCPD.

Għaldaqstant, in-nuqqas li jiġi pprovdut tali tagħrif jista’ jikkwalifika bħala prattika kummerċjali qarrieqa skont il-UCPD soġġetta għat-test ġenerali tad-deċiżjoni tranżazzjonali, jiġifieri jekk l-ommissjoni twassal jew x’aktarx twassal sabiex il-konsumatur medju jieħu deċiżjoni tranżazzjonali li kieku f’każ ieħor ma kienx jieħu. Il-kunċett ta’ “tagħrif importanti” skont it-tifsira tal-UCPD huwa diskuss fit-Taqsima 2.9.1.

Il-Premessa 15 tistipula li l-Istati Membri jistgħu jżommu jew iżidu tagħrif marbut mal-liġi kuntrattwali fejn dan huwa permess minn klawżoli dwar l-armonizzazzjoni minima li jinsabu fl-istrumenti legali eżistenti tal-UE.

Pereżempju: L-Istati Membri jistgħu jintroduċu rekwiżiti prekuntrattwali addizzjonali għal bejgħ fil-post tan-negozju, li jkunu soġġetti għall-klawżola dwar l-armonizzazzjoni minima fl-Artikolu 5(4) tad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur.

1.2.3. Relazzjoni mad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur

Id-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur (44) (CRD) tapplika għall-kuntratti kollha fin-negozju mal-konsumatur ħlief fl-oqsma li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, bħas-servizzi finanzjarji u tal-kura tas-saħħa. Tarmonizza bis-sħiħ ir-rekwiżiti ta’ tagħrif prekuntrattwali għal kuntratti mill-bogħod (inklużi online) u lil hinn mill-post tan-negozju (jiġifieri kuntratti li ma jiġux konklużi fi ħwienet tradizzjonali, ara l-Artikolu 2(8) tas-CRD għad-definizzjoni sħiħa). Fl-istess ħin, kif stipulat fl-Artikolu 6(8) tas-CRD, id-Direttiva ma żżommx lill-Istati Membri milli jimponu rekwiżiti ta’ tagħrif addizzjonali f’konformità mad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-Servizzi (45) u d-Direttiva 2000/31/KE dwar il-Kummerċ Elettroniku tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (46) (għal aktar tagħrif, ara l-Gwida dwar is-CRD, it-taqsima 4.1.1 (47)). Fir-rigward ta’ kuntratti oħrajn, b’mod partikolari dawk konklużi fi ħwienet tradizzjonali regolari (kuntratti “fil-post tan-negozju ”), id-Direttiva tippermetti lill-Istati Membri jadottaw jew iżommu rekwiżiti addizzjonali ta’ tagħrif prekuntrattwali (l-Artikolu 5(4)). Is-CRD tirregola wkoll ċerti drittijiet kuntrattwali, b’mod partikolari d-dritt ta’ reċess.

Ir-rekwiżiti ta’ tagħrif prekuntrattwali fis-CRD huma aktar dettaljati mir-rekwiżiti ta’ tagħrif fl-Artikolu 7(4) tal-UCPD għall-istediniet għax-xiri. Stedina għax-xiri skont il-UCPD tirreferi kemm għat-tagħrif ipprovdut fl-istadju ta’ kummerċjalizzazzjoni (reklamar) kif ukoll qabel ma jiġi ffirmat il-kuntratt. F’dan l-aħħar każ, jista’ jkun hemm sovrappożizzjoni bejn ir-rekwiżiti ta’ tagħrif skont l-Artikolu 7(4) tal-UCPD u r-rekwiżiti ta’ tagħrif prekuntrattwali skont is-CRD. Id-differenza bejn it-tagħrif prekuntrattwali u stedina għax-xiri hija spjegata aktar fit-taqsima 2.9.5.

Fid-dawl tal-karattru iktar eżawrjenti tar-rekwiżiti ta’ tagħrif fis-CRD, il-konformità mar-rekwiżiti stabbiliti mis-CRD għall-istadju prekuntrattwali normalment għandha tiżgura wkoll konformità mal-Artikolu 7(4) tal-UCPD, f’dak li għandu x’jaqsam mal-kontenut tat-tagħrif. Madankollu, il-UCPD xorta waħda tkun applikabbli meta tiġi vvalutata kwalunkwe prattika kummerċjali qarrieqa jew aggressiva minn kummerċjant, inkluż fir-rigward tal-forma u tal-preżentazzjoni ta’ dan it-tagħrif lill-konsumatur.

Eżempju ieħor ta’ komplementarjetà bejn iż-żewġ strumenti jikkonċerna l-konsegwenzi ta’ prattiki ta’ “bejgħ mhux mitlub”, li huma pprojbiti skont il-punti 21 u 29 tal-Anness I tal-UCPD. L-Artikolu 27 tas-CRD jiċċara li, fil-każ ta’ bejgħ mhux mitlub, il-“konsumatur għandu jkun eżentat mill-obbligu li jipprovdu kwalunkwe kunsiderazzjoni” u f’dawn il-każijiet “in-nuqqas ta’ reazzjoni mill-konsumatur (…) ma għandux jikkostitwixxi kunsens”.

Il-kunċett ta’ bejgħ mhux mitlub ġie interpretat aktar mill-Qorti. Din iċċarat li peress li la s-CRD u lanqas il-UCPD ma jirregolaw il-formazzjoni ta’ kuntratti, huwa f’idejn il-qrati nazzjonali li jivvalutaw, f’konformità mal-leġiżlazzjoni nazzjonali, jekk kuntratt jistax jitqies bħala konkluż, pereżempju, bejn kumpanija li tipprovdi l-ilma u konsumatur fin-nuqqas tal-kunsens espliċitu ta’ dan tal-aħħar (48).

F’dan il-kuntest, il-Qorti ċċarat ukoll li l-punt 29 tal-Anness I ma jkoprix prattika kummerċjali ta’ kumpanija li tipprovdi l-ilma tax-xorb li żżomm il-konnessjoni man-network pubbliku tal-provvista tal-ilma meta konsumatur imur joqgħod f’abitazzjoni li diġà kienet okkupata qabel, f’sitwazzjoni li fiha l-konsumatur ma jkollux l-għażla tal-fornitur ta’ dak is-servizz, il-fornitur jitlob rati li jkopru l-kostijiet, trasparenti u mhux diskriminatorji li jkunu proporzjonati għall-konsum tal-ilma, u l-konsumatur ikun jaf li l-abitazzjoni hija konnessa man-network pubbliku tal-provvista tal-ilma u li l-ilma jkun ipprovdut bi ħlas (49).

Barra minn hekk, il-Qorti ċċarat li l-Artikolu 27 tas-CRD, moqri flimkien mal-Artikolu 5(1) u (5) tal-UCPD, ma jipprekludix liġi nazzjonali li tirrikjedi li s-sidien ta’ appartamenti f’binja bi sjieda konġunta konnessa ma’ network ta’ tisħin distrettwali jikkontribwixxu għall-kostijiet tal-konsum tal-enerġija termali mill-partijiet komuni u għall-installazzjoni interna fil-bini, minkejja li ma jkunux talbu individwalment il-provvista ta’ dik l-enerġija termali u ma jkunux użawha fl-appartamenti tagħhom minn meta ġie konkluż il-kuntratt fuq talba tal-maġġoranza tas-sidien (50).

1.2.4. Relazzjoni mad-Direttiva dwar Klawżoli Inġusti f’Kuntratti

Id-Direttiva dwar Klawżoli Inġusti f’Kuntratti (51) (UCTD) tapplika għall-kuntratti kollha fin-negozju mal-konsumatur u tikkonċerna klawżoli kuntrattwali li ma jiġux innegozjati individwalment minn qabel (eż. klawżoli standard ifformulati bil-lest). It-termini kuntrattwali jistgħu jitqiesu bħala inġusti fuq il-bażi ta’ projbizzjoni ġenerali (52), ta’ lista indikattiva ta’ klawżoli potenzjalment inġusti (53) jew ta’ obbligu li l-klawżoli jiġu abbozzati b’mod trasparenti, jiġifieri b’lingwaġġ sempliċi u li jinftiehem (54). B’kuntrast mal-UCPD, li hija mingħajr preġudizzju għal-liġi kuntrattwali u ma tipprevedix l-invalidità ta’ kuntratti li jirriżultaw minn prattiki kummerċjali żleali, il-ksur tal-UCTD għandu konsegwenzi kuntrattwali: skont l-Artikolu 6(1) ta’ dik id-direttiva, klawżoli inġusti użati f’kuntratt ma’ konsumatur iridu “ma jkunux jorbtu lill-konsumatur” (55).

Relazzjoni bejn klawżoli kuntrattwali inġusti u prattiki kummerċjali żleali

Il-UCTD tapplika għal kuntratti fin-negozju mal-konsumatur fis-setturi kollha tal-attività ekonomika, li jfisser li tista’ tapplika b’mod parallel għal dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-UE, inklużi regoli oħrajn dwar il-protezzjoni tal-konsumatur bħall-UCPD.

Il-Qorti ċċarat li ċerti elementi tar-relazzjoni bejn dawn id-Direttivi fil-Kawża Pereničová u Perenič, li kienet tikkonċerna ftehim ta’ kreditu li fih ir-rata perċentwali annwali tal-imposta indikata kienet anqas mir-rata attwali (56).

Il-Qorti kkonkludiet li tagħrif żbaljat bħal dan dwar il-prezz totali tal-kreditu pprovdut fil-klawżoli kuntrattwali huwa “qarrieqi” skont it-tifsira tal-UCPD jekk iwassal jew x’aktarx li jwassal sabiex il-konsumatur medju jieħu deċiżjoni tranżazzjonali li kieku ma kienx jieħu f’ċirkustanzi oħrajn.

Il-fatt li kummerċjant irrikorra għal prattika kummerċjali żleali bħal din huwa wieħed mill-elementi li għandhom jitqiesu fil-valutazzjoni tan-natura żleali tat-termini kuntrattwali skont il-UCTD (57). B’mod partikolari, dan l-element jista’ jintuża sabiex jiġi stabbilit jekk terminu kuntrattwali li jkun ibbażat fuqu joħloqx “żbilanċ sinifikanti” fid-drittijiet u fl-obbligi li jirriżultaw skont il-kuntratt, għad-detriment tal-konsumatur, skont l-Artikolu 3(1) u l-Artikolu 4(1) tal-UCTD. B’mod simili, dan l-element jista’ jkun rilevanti fil-valutazzjoni ta’ jekk terminu kuntrattwali jkunx trasparenti skont l-Artikoli 4(2) u 5 tal-UCTD (58). Fl-istess ħin, konstatazzjoni li kummerċjant irrikorra għal prattika kummerċjali żleali ma għandha l-ebda effett dirett fuq jekk il-kuntratt huwiex validu skont l-Artikolu 6(1) ta’ dik id-Direttiva, mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe regola nazzjonali li permezz tagħha l-kuntratt konkluż fuq il-bażi ta’ prattiki kummerċjali żleali jkun null fl-intier tiegħu (59).

Il-Qorti ma ddeċidietx direttament dwar jekk, bil-maqlub, l-użu ta’ klawżoli kuntrattwali inġusti skont il-UCTD għandux jitqies bħala prattika kummerċjali żleali skont il-UCPD. Xorta jista’ jiġi argumentat li l-użu ta’ klawżoli kuntrattwali inġusti bħal dawn, li ma jkunux vinkolanti fuq il-konsumatur bħala fatt tal-liġi, f’xi każijiet jista’ jkun rilevanti għall-identifikazzjoni ta’ prattika kummerċjali żleali. B’mod partikolari, jista’ jkun indikatur ta’ azzjoni qarrieqa skont l-Artikolu 6 tal-UCPD, sa fejn jirriżulta f’tagħrif falz jew f’qerq bil-konsumatur medju dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet fil-kuntratt. Barra minn hekk, ir-rikors għal klawżoli kuntrattwali mhux trasparenti, li ma jkunux abbozzati b’lingwaġġ sempliċi u li jinftiehem kif stabbilit fl-Artikoli 4(2) u 5 tal-UCTD, għandu jiġi kkunsidrat meta jiġu vvalutati t-trasparenza tat-tagħrif importanti u l-eżistenza ta’ ommissjoni qarrieqa skont l-Artikolu 7 tal-UCPD (60). Barra minn hekk, l-użu ta’ klawżoli kuntrattwali inġusti jista’ jindika li kummerċjant ikun naqas milli jissodisfa r-rekwiżiti ta’ diliġenza professjonali skont l-Artikolu 5 tal-UCPD.

Huma biss ftit l-awtoritajiet ta’ protezzjoni tal-konsumatur tal-Istati Membri li għandhom setgħat speċifiċi fil-qasam tal-klawżoli kuntrattwali sabiex jipprojbixxu l-użu ta’ klawżoli kuntrattwali standard mhux innegozjati li jqisu li huma inġusti bla ma jkun meħtieġa li l-kummerċjant jittella’ l-qorti (61).

Valutazzjoni ex officio

Il-Qorti sostniet b’mod konsistenti li l-qrati nazzjonali huma obbligati jivvalutaw klawżoli kuntrattwali inġusti minn jeddhom (ex officio) (62), jiġifieri anki jekk in-natura żleali tat-termini f’kuntratt ma titqajjimx mill-konsumatur. L-obbligu jirriżulta mill-Artikolu 6(1) tal-UCTD, li jipprevedi li klawżoli inġusti ma għandhomx ikunu vinkolanti fuq il-konsumatur, kif ukoll mill-prinċipju tal-effettività li jirrikjedi li l-miżuri ta’ implimentazzjoni nazzjonali ma jagħmluhiex, fil-prattika, impossibbli jew eċċessivament diffiċli li jiġu eżerċitati d-drittijiet mogħtijin lill-konsumaturi mid-dritt tal-UE (63). Ir-rekwiżit ta’ kontroll ex officio ġie ġġustifikat mill-kunsiderazzjoni li s-sistema ta’ protezzjoni stabbilita mill-UCTD hija bbażata fuq l-idea li l-konsumatur jinsab f’pożizzjoni dgħajfa vis-à-vis il-kummerċjant, kemm fir-rigward tas-setgħa ta’ negozjar kif ukoll tal-livell ta’ għarfien, li twassal sabiex il-konsumatur jaqbel mal-klawżoli mfassla minn qabel mill-kummerċjant mingħajr ma jkun jista’ jinfluwenza l-kontenut ta’ dawk il-klawżoli (64). Għalhekk, hemm riskju reali li l-konsumaturi, b’mod partikolari minħabba nuqqas ta’ għarfien, ma jserrħux fuq in-norma ġuridika li hija maħsuba sabiex tipproteġihom.

Fil-kawża Bankia (65), il-Qorti fakkret li qorti nazzjonali li tivvaluta l-ġustizzja tal-klawżoli kuntrattwali fid-dawl tal-UCTD, inkluż ex officio, għandha l-possibbiltà li tivvaluta, fil-kuntest ta’ dak l-istħarriġ, in-natura żleali ta’ prattika kummerċjali li fuqha kien ibbażat dak il-kuntratt (66).

B’kuntrast ma’ dan, il-Qorti ddikjarat li, fil-każijiet l-oħrajn, il-qrati nazzjonali mhumiex obbligati jivvalutaw ex officio jekk kuntratt partikolari jew kwalunkwe waħda mill-klawżoli tiegħu ġietx konkluża taħt l-impatt ta’ prattiki kummerċjali żleali (67). B’mod partikolari, il-Qorti kkonstatat li, matul il-proċedimenti ta’ infurzar tal-ipoteki, mhuwiex neċessarju li l-qrati nazzjonali jkunu jistgħu jistħarrġu jekk l-istrument infurzabbli jiksirx il-UCPD minħabba li din id-Direttiva ma tqegħidx tali obbligu fuq il-qrati nazzjonali.

Din l-interpretazzjoni kienet iġġustifikata mill-fatt li l-UCPD ma tipprevedix konsegwenzi kuntrattwali, għall-kuntrarju tal-Artikolu 6(1) tal-UCTD. Barra minn hekk, il-Qorti spjegat li l-UCPD, b’mod partikolari l-Artikolu 11 tagħha, ma fihiex rekwiżiti simili għall-Artikolu 7(1) tal-UCTD, li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tipprevedix il-possibbiltà ta’ miżuri interim fil-proċeduri ta’ infurzar. In-nuqqas ta’ miżuri interim ikun jillimita r-rimedji disponibbli għall-konsumaturi skont il-UCTD għal protezzjoni sussegwenti sempliċi ta’ natura purament kumpensatorja jekk l-infurzar jitwettaq qabel is-sentenza tal-qorti li tiddikjara inġusta l-klawżola kuntrattwali li fuqha tkun ibbażata l-ipoteka u tannulla proċedimenti ta’ infurzar (68).

Madankollu, id-Direttiva (UE) 2019/2161 dwar l-infurzar aħjar u mmodernizzar tar-regoli tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur tintroduċi rimedji individwali għall-vittmi ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet tal-UCPD f’Artikolu 11a ġdid tal-UCPD, applikabbli mit-28 ta’ Mejju 2022. Skont din id-dispożizzjoni l-ġdida, il-konsumaturi li ġarrbu danni minħabba prattiki kummerċjali żleali għandu jkollhom aċċess għal rimedji proporzjonati u effettivi, inkluż kumpens għad-dannu mġarrab mill-konsumatur u, fejn rilevanti, tnaqqis fil-prezz jew it-terminazzjoni tal-kuntratt (ara t-taqsima 1.4 għal tagħrif addizzjonali). Iż-żieda ta’ dik id-dispożizzjoni ġdida ċara u inekwivokabbli tista’ tinvolvi estensjoni tar-rekwiżit ta’ kontroll ex officio għall-prattiki kummerċjali żleali skont il-UCPD (li għandha tiġi kkonfermata mill-Qorti).

1.2.5. Relazzjoni mad-Direttiva dwar l-Indikazzjoni tal-Prezzijiet

Id-Direttiva dwar l-Indikazzjoni tal-Prezzijiet 98/6/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (69) (PID) tirrikjedi li l-kummerċjanti jindikaw il-prezz tal-bejgħ u l-prezz ta’ unità (il-prezz għal kull unità ta’ kejl) tal-oġġetti sabiex jiffaċilitaw it-tqabbil tal-prezzijiet mill-konsumaturi. Barra minn hekk, id-Direttiva (UE) 2019/2161 żiedet mar-regoli speċifiċi tal-PID dwar it-“tnaqqis fil-prezz”.

Fir-rigward tal-interazzjoni bejn il-UCPD u r-rekwiżiti tal-PID rigward l-indikazzjoni tal-prezz tal-bejgħ, il-Qorti ċċarat f’Citroën (il-punti 44 sa 46) li l-PID tirregola aspetti speċifiċi tal-prattiki kummerċjali żleali f’negozjati bejn in-negozji u l-konsumaturi għall-fini tal-Artikolu 3(4) tal-UCPD, jiġifieri dawk li jkollhom x’jaqsmu mal-indikazzjoni, fl-offerti għall-bejgħ u fir-reklamar, tal-prezz tal-bejgħ tal-oġġetti (70). Għalhekk, il-PID tapplika, aktar milli l-UCPD (l-Artikolu 7(4)(c)) “ meta l-aspett relatat mal-prezz tal-bejgħ imsemmi f’reklamar bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa rregolat mid-Direttiva 98/6”.

F’dan il-każ, l-aspett rilevanti kien in-nuqqas tal-kummerċjant li jindika bħala prezz tal-bejgħ il-prezz finali, jiġifieri l-prezz inklużi kostijiet obbligatorji addizzjonali li ssemmew separatament fir-reklam għall-karozza. Għaldaqstant, l-Artikolu 2 tal-PID, li jiddefinixxi l-prezz tal-bejgħ bħala l-prezz finali għall-oġġett inklużi l-VAT u t-taxxi l-oħra kollha, ma jwaqqafx l-applikazzjoni ta’ rekwiżiti oħrajn tal-Artikolu 7(4)(c) tal-UCPD li mhumiex regolati minnha. B’mod partikolari, il-kummerċjanti jridu jikkonformaw mar-rekwiżit tal-UCPD għal stedina għax-xiri sabiex jinkludu wkoll tagħrif dwar imposti addizzjonali possibbli fejn dawn ma jkunux jistgħu jiġu kkalkolati b’mod raġonevoli minn qabel.

L-emendi introdotti fil-PID bid-Direttiva (UE) 2019/2161 jirrikjedu li l-Istati Membri jadottaw regoli speċifiċi dwar it-tnaqqis fil-prezz (71). Skont l-Artikolu 6a, il-kummerċjant li jħabbar “tnaqqis fil-prezz” irid jindika l-“prezz preċedenti” li huwa ddefinit bħala l-aktar prezz baxx mitlub minn dak il-kummerċjant matul il-perjodu preċedenti ta’ mill-inqas 30 jum.

B’analoġija mal-konstatazzjonijiet tal-Qorti f’Citroën , ir-regoli speċifiċi tal-PID dwar it-tnaqqis fil-prezz għandhom jipprevalu fuq il-UCPD fir-rigward ta’ dawk l-aspetti tat-tnaqqis fil-prezzijiet li huma rregolati minn dawn ir-regoli speċifiċi, jiġifieri, id-definizzjoni u l-indikazzjoni tal-prezz “preċedenti” meta jitħabbar it-tnaqqis fil-prezz. Madankollu, il-UCPD tibqa’ applikabbli għal aspetti oħrajn tat-tnaqqis fil-prezz, b’mod partikolari l-Artikolu 6(1)(d) dwar l-asserzjonijiet qarrieqa dwar l-eżistenza ta’ vantaġġ fil-prezz. Dan jista’ japplika, pereżempju, għal aspetti qarrieqa differenti tal-prattiki ta’ tnaqqis fil-prezz, bħal:

— perjodi twal wisq li matulhom japplikaw tħabbiriet ta’ tnaqqis fil-prezz meta mqabbla mal-perjodu li matulu l-oġġetti jinbiegħu bi prezz “sħiħ”;

— ir-reklamar ta’ promozzjoni, pereżempju, “tnaqqis sa 70 %” meta ftit biss mill-oġġetti jitnaqqsu b’70 % u l-bqija jitnaqqsu b’perċentwal aktar baxx.

Tali prattiki jistgħu jinstabu li jiksru l-UCPD (l-Artikolu 6(1)(d)), soġġetti għal valutazzjoni ta’ każ b’każ, minkejja l-fatt li l-kummerċjant ikun ikkonforma mar-rekwiżiti tal-PID fir-rigward tad-definizzjoni u tal-indikazzjoni tal-prezz “preċedenti”. Min-naħa l-oħra, kummerċjant misjub li jikser ir-regoli tal-PID dwar it-tnaqqis fil-prezz, jiġifieri d-definizzjoni u l-wiri tal-“prezz preċedenti”, jista’ jinstab ukoll li jkun qed jikser il-UCPD.

Barra minn hekk, il-PID tapplika biss għal oġġetti tanġibbli u mhux għal servizzi u għal kontenut diġitali, u għalhekk ir-regoli ġenerali tal-UCPD għadhom applikabbli bis-sħiħ għall-prattiki ta’ tnaqqis fil-prezz fir-rigward ta’ tali prodotti oħrajn.

Fl-aħħar nett, peress li l-PID tapplika biss għal “tnaqqis fil-prezz” kif iddefinit speċifikament fiha, il-UCPD tibqa’ applikabbli bis-sħiħ u tirregola tipi oħrajn ta’ prattiki li jippromwovu vantaġġi fil-prezz, bħal tqabbil ma’ prezzijiet oħrajn, offerti kundizzjonali kkombinati jew marbutin u programmi ta’ lealtà (ara t-taqsima 2.8.2). Il-UCPD tapplika wkoll għal prezzijiet personalizzati (ara t-taqsima 4.2.8.).

1.2.6. Relazzjoni mad-Direttiva dwar ir-Reklamar Qarrieqi u Komparattiv

Id-Direttiva dwar ir-Reklamar Qarrieqi u Komparattiv (72) (MCAD) tkopri r-relazzjonijiet minn negozju għal negozju (B2B). Madankollu, ir-regoli tagħha dwar ir-reklamar komparattiv għadhom jipprovdu test ġenerali, fuq il-bażi ta’ kriterji armonizzati bis-sħiħ, għall-valutazzjoni ta’ jekk ir-reklamar komparattiv huwiex legali anki fi tranżazzjonijiet fin-negozju mal-konsumatur (B2C) (73).

L-Artikolu 6(2)(a) tal-UCPD jikkwalifika bħala prattika qarrieqa li, inkluż permezz ta’ reklamar komparattiv, toħloq konfużjoni ma’ kwalunkwe prodott, trademark, isem kummerċjali jew marka distintiva oħra ta’ kompetitur. Fl-istess ħin, skont l-Artikolu 4(a) tal-MCAD, ir-reklamar komparattiv mhuwiex permess jekk ikun qarrieqi skont l-Artikoli 6 u 7 tal-UCPD.

B’hekk, dawn iż-żewġ Direttivi jagħmlu kontroreferenza għal xulxin. Peress li huma rilevanti għal tranżazzjonijiet kemm B2C kif ukoll B2B, il-kundizzjonijiet għall-valutazzjoni tal-legalità tar-reklamar komparattiv stabbiliti mill-Artikolu 4 tal-MCAD huma kemxejn ġenerali u jinkludu wkoll xi aspetti ta’ kompetizzjoni inġusta (eż. denigrazzjoni tat-trademarks). Għaldaqstant, l-MCAD tipprovdi l-kundizzjonijiet għal tali valutazzjoni skont il-UCPD għal tranżazzjonijiet B2C jew inkella timponi rekwiżiti addizzjonali li huma rilevanti għall-kummerċjanti, primarjament il-kompetituri, fi tranżazzjonijiet B2B.

Għal dawk l-Istati Membri li estendew id-dispożizzjonijiet kollha jew parti mid-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-UCPD għal tranżazzjonijiet B2B, id-dispożizzjonijiet tal-UCPD kif trasposti fil-liġijiet nazzjonali fil-prattika jissostitwixxu d-dispożizzjonijiet rilevanti tal-MCAD fir-relazzjonijiet B2B. Ta’ min jinnota li ċerti pajjiżi adottaw regoli speċifiċi għall-B2B ukoll.

Il-Qorti eżaminat ir-relazzjoni bejn l-MCAD u l-UCPD fil-Kawża Carrefour (74), li kienet tikkonċerna reklamar komparattiv li jista’ jkun qarrieqi skont l-Artikolu 7 tal-UCPD. Il-prattika kienet tinvolvi reklamar li jqabbel il-prezzijiet ta’ prodotti mibjugħin fi ħwienet li għandhom daqsijiet jew formati differenti, fejn dawk il-ħwienet huma parti minn ktajjen tal-bejgħ bl-imnut li kull waħda minnhom tinkludi medda ta’ ħwienet li għandhom daqsijiet jew formati differenti (eż. hypermarkets u supermarkets) u fejn min jirreklama jqabbel il-prezzijiet mitlubin fi ħwienet li għandhom daqsijiet jew formati akbar fil-katina tal-bejgħ bl-imnut tagħhom ma’ dawk murijin fi ħwienet li għandhom daqsijiet jew formati iżgħar fil-ktajjen tal-bejgħ bl-imnut tal-kompetituri. Il-Qorti qieset li dan it-tip ta’ prattika ta’ reklamar jista’ jkun illegali skont it-tifsira tal-Artikolu 4(a) u (c) tal-MCAD, moqri flimkien mal-Artikolu 7(1) sa (3) tal-UCPD, sakemm il-konsumaturi ma jkunux informati b’mod ċar u fir-reklam innifsu li t-tqabbil sar bejn il-prezzijiet mitlubin fil-ħwienet fil-katina tal-bejgħ bl-imnut ta’ min jirreklama li jkollhom daqsijiet jew formati akbar u dawk indikati fil-ħwienet ta’ ktajjen tal-bejgħ bl-imnut kompetituri li jkollhom daqsijiet jew format iżgħar (75).

1.2.7. Relazzjoni mad-Direttiva dwar is-Servizzi

Għall-kuntrarju tal-leġiżlazzjoni speċifika għas-setturi, id-Direttiva dwar is-Servizzi (76) għandha kamp ta’ applikazzjoni wiesgħa. Tapplika għal servizzi b’mod ġenerali kif iddefiniti fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, b’ċerti eċċezzjonijiet. Għaldaqstant, ma tistax titqies bħala lex specialis għall-UCPD skont it-tifsira tal-Artikolu 3(4).

Għaldaqstant, ir-rekwiżiti ta’ tagħrif fl-Artikolu 22 tad-Direttiva dwar is-Servizzi japplikaw minbarra t-tagħrif meħtieġ għall-istediniet għax-xiri skont l-Artikolu 7(4) tal-UCPD.

1.2.8. Relazzjoni mad-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku

Id-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku (77) tapplika għal servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni, li normalment jinkludu s-servizzi pprovduti mill-operaturi ta’ siti web u ta’ pjattaformi online fejn il-konsumaturi jistgħu jixtru oġġetti jew servizz.

L-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku jistabbilixxi rekwiżiti ta’ tagħrif ġenerali għall-fornituri ta’ servizzi, filwaqt li l-Artikolu 6 jistabbilixxi t-tagħrif li għandu jiġi pprovdut fil-komunikazzjonijiet kummerċjali. Ir-rekwiżiti ta’ tagħrif stabbiliti f’dawn iż-żewġ Artikoli huma ta’ natura minima.

B’mod partikolari, l-Artikolu 6 jeħtieġ li l-Istati Membri jiżguraw li l-kummerċjanti jidentifikaw biċ-ċar l-offerti promozzjonali, bħal skontijiet, primjums u rigali, fejn dan ikun permess fl-Istati Membri fejn ikun stabbilit il-fornitur ta’ servizz, u l-kundizzjonijiet sabiex wieħed jikkwalifika għal tali offerti promozzjonali.

Fil-15 ta’ Diċembru 2020, il-Kummissjoni ppubblikat proposti għal Att dwar is-Servizzi Diġitali (78) (DSA) u għal Att dwar is-Swieq Diġitali (79) (DMA). Id-DSA għandu l-għan li jaġġorna u jestendi r-regoli dwar il-kummerċ elettroniku u l-pjattaformi fl-UE, u d-DMA għandu l-għan li jimponi obbligi addizzjonali fuq ċerti servizzi operati mill-hekk imsejħin gwardjani (80).

1.2.9. Relazzjoni mad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva

Id-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (81) (AVMSD) tapplika għal servizzi tal-media awdjoviżiva lineari u mhux lineari (jiġifieri xandir tat-TV u servizzi tal-media fuq talba), li jistgħu jinkludu komunikazzjonijiet kummerċjali awdjoviżivi li b’mod dirett jew indirett jippromwovu prodotti jew servizzi (eż. reklamar fuq it-televiżjoni, sponsorjar, telebejgħ jew inklużjoni ta’ prodotti kummerċjali).

L-Artikolu 5 tal-AVMSD jistabbilixxi rekwiżiti ta’ tagħrif ġenerali għall-fornituri ta’ servizzi, filwaqt li l-Artikolu 9 jistabbilixxi r-rekwiżiti li jridu jiġu rrispettati mill-komunikazzjonijiet kummerċjali awdjoviżivi kollha. L-Artikoli 10 u 11, rispettivament, jistabbilixxu l-kundizzjonijiet li jridu jiġu rrispettati mill-isponsorjar u mill-inklużjoni ta’ prodotti kummerċjali f’servizzi tal-media awdjoviżiva. L-AVMSD tipprovdi wkoll għal kriterji oħrajn aktar stretti li japplikaw biss għar-reklamar fuq it-televiżjoni u għat-telebejgħ (il-Kapitolu VII dwar ir-reklamar fuq it-televiżjoni u t-telebejgħ).

Ir-reviżjoni tal-2018 tad-Direttiva (82) estendiet xi wħud minn dawn ir-regoli għall-pjattaformi ta’ video-sharing (l-Artikolu 28b). Issa jridu jikkonformaw mar-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 9(1) fir-rigward tal-komunikazzjonijiet kummerċjali awdjoviżivi li jiġu kkummerċjalizzati, jinbiegħu jew jiġu organizzati minnhom stess u jieħdu miżuri xierqa sabiex jiżguraw il-konformità fir-rigward tal-komunikazzjonijiet kummerċjali awdjoviżivi li mhumiex kummerċjalizzati, ma jinbigħux jew ma jiġux ordnati minnhom stess. Id-Direttiva riveduta tinkludi wkoll rekwiżiti ta’ żvelar għall-komunikazzjonijiet kummerċjali awdjoviżivi fi pjattaformi ta’ video-sharing. Il-Kummissjoni adottat Linji Gwida (83) dwar l-applikazzjoni prattika tad-definizzjoni ta’ servizz ta’ pjattaforma ta’ video-sharing.

Il-UCPD tapplika għal prattiki kummerċjali żleali li jseħħu fis-servizzi tal-media awdjoviżiva, bħal prattiki qarrieqa u aggressivi, sal-punt li ma jkunux koperti mid-dispożizzjonijiet imsemmijin hawn fuq.

1.2.10. Relazzjoni mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data u mad-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika

Ir-rispett tal-ħajja privata u tal-familja u l-protezzjoni tad-data personali huma drittijiet fundamentali skont l-Artikoli 7 u 8 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Skont l-Artikolu 7, kull persuna għandha d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, ta’ darha u tal-komunikazzjonijiet tagħha. Fir-rigward tad-data personali, l-Artikolu 8(2) tal-Karta fih prinċipji importanti dwar il-protezzjoni tad-data (il-proċessar ġust, il-kunsens jew l-iskop leġittimu stipulat mil-liġi, id-dritt ta’ aċċess u ta’ rettifika). L-Artikolu 8(3) tal-Karta jeħtieġ li l-konformità mar-regoli dwar il-protezzjoni tad-data tkun soġġetta għall-kontroll minn awtorità indipendenti (84).

Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (85) (GDPR) jirregola l-protezzjoni ta’ data personali u l-moviment liberu tat-tali data. Ir-regoli dwar il-protezzjoni tad-data jiġu infurzati mill-awtoritajiet superviżorji nazzjonali u mill-qrati nazzjonali. Il-GDPR japplika għall-ipproċessar ta’ “data personali”. Data personali tfisser kwalunkwe informazzjoni relatata ma’ persuna fiżika identifikata jew identifikabbli (“suġġett tad-data”). Persuna identifikabbli hija persuna li tista’ tiġi identifikata, direttament jew indirettament, b’mod partikolari b’referenza għal numru ta' identifikazzjoni jew għal fattur wieħed jew aktar speċifiċi għall-identità fiżika, fiżjoloġika, ġenetika, mentali, ekonomika, kulturali jew soċjali tagħha.

Il-proċessar ta’ data personali, li jinkludi l-ġbir u l-ħżin ta’ data personali, irid ikun ġust u legali. Aspett wieħed tal-proċessar ġust huwa li s-suġġett tad-data jingħata tagħrif rilevanti, inkluż dwar il-finijiet ta’ dak il-proċessar, filwaqt li jitqiesu ċ-ċirkustanzi speċifiċi li fihom tinġabar id-data. Il-proċessar ġust u legali ta’ data personali jeħtieġ li l-prinċipji dwar il-protezzjoni tad-data jiġu rrispettati u li tal-anqas waħda mis-sitt raġunijiet għall-ipproċessar leġittimu tkun tapplika għal kwalunkwe attività ta’ proċessar (ara l-Artikolu 6(1) tal-GDPR). Il-kunsens mill-individwu huwa waħda minn dawn ir-raġunijiet. Raġuni oħra hija fejn kontrollur ikun taħt obbligu legali impost mid-dritt tal-Unjoni jew tal-Istati Membri sabiex jipproċessa d-data (eż. obbligu ta’ kun af lill-klijent tiegħek).

Id-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika (86) tippartikolarizza u taħdem id f’id mal-GDPR rigward il-proċessar ta’ data personali fis-settur tal-komunikazzjoni elettronika, peress li tiffaċilita l-moviment liberu ta’ din id-data u tat-tagħmir u tas-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika. B’mod partikolari, l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika jirrikjedi l-kunsens tal-utent meta jintużaw “cookies” jew forom oħrajn ta’ aċċess u ta’ ħżin ta’ tagħrif fuq l-apparat ta’ individwu (eż. tablet jew smartphone), ħlief meta tali ħżin jew aċċess ikun meħtieġ għat-twettiq tat-trażmissjoni ta’ komunikazzjoni jew għall-forniment ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni mitlub espliċitament minn utent.

Strutturi kummerċjali mmexxijin mid-data qegħdin isiru dejjem iktar predominanti fid-dinja online. B’mod partikolari, il-pjattaformi online janalizzaw, jipproċessaw u jbigħu data marbuta mal-preferenzi tal-konsumatur u kontenut ieħor iġġenerat mill-utenti. Dan, flimkien mar-reklamar, spiss jikkostitwixxi s-sors ewlieni tad-dħul tagħhom. Il-ġbir u l-ipproċessar ta’ data personali f’dawn it-tipi ta’ sitwazzjonijiet iridu jirrispettaw ir-rekwiżiti legali skont id-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika u l-GDPR imsemmijin hawn fuq.

Ksur mill-kummerċjant tal-GDPR jew tad-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika mhux bilfors ifisser, minnu nnifsu, ksur tal-UCPD ukoll. Madankollu, tali ksur tal-privatezza u tal-protezzjoni tad-data għandu jiġi kkunsidrat meta tiġi analizzata l-aspett żleali ġenerali tal-prattiki kummerċjali skont il-UCPD, speċjalment fis-sitwazzjoni li fiha l-kummerċjant jipproċessa data tal-konsumatur bi ksur tar-rekwiżiti dwar il-privatezza u l-protezzjoni tad-data, jiġifieri għal skopijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni diretta jew għal kwalunkwe skop kummerċjali ieħor bħat-tfassil ta’ profili, l-ipprezzar personali jew applikazzjonijiet tal-big data.

Minn perspettiva tal-UCPD, l-ewwel kwistjoni li trid tiġi kkunsidrata tikkonċerna t-trasparenza tal-prattika kummerċjali. Skont l-Artikoli 6 u 7 tal-UCPD, il-kummerċjanti ma għandhomx iqarrqu bil-konsumaturi fuq aspetti li aktarx li jkollhom impatt fuq id-deċiżjonijiet tranżazzjonali tagħhom. B’mod iktar speċifiku, l-Artikolu 7(2) u Nru 22 tal-Anness I jipprevjenu lill-kummerċjanti milli jaħbu l-intenzjoni kummerċjali wara l-prattika kummerċjali tagħhom. Ara wkoll it-taqsima 3.4 dwar l-użu tal-asserzjoni “bla ħlas” biex jiġu deskritti l-prodotti diġitali, li jista’ jkun kontra n-Nru 20 tal-Anness I.

Barra minn hekk, ir-rekwiżiti ta’ tagħrif mill-GDPR u mid-Direttiva dwar il-Privatezza Elettronika jistgħu jitqiesu bħala tagħrif importanti skont l-Artikolu 7(5) tal-UCPD. Id-data personali, il-preferenzi tal-konsumatur u kontenut ieħor iġġenerat mill-utenti għandhom valur ekonomiku u spiss jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ terzi. Konsegwentement, skont l-Artikolu 7(2) u Nru 22 tal-Anness I tal-UCPD, jekk il-kummerċjant ma jinformax lil konsumatur li d-data pprovduta tkun se tintuża għal skopijiet kummerċjali, dan jista’ jitqies bħala ommissjoni qarrieqa ta’ tagħrif importanti, kif ukoll ksur tar-rekwiżit ta’ trasparenza u ta’ rekwiżiti oħrajn skont l-Artikoli 12 sa 14 tal-GDPR.

1.2.11. Relazzjoni mal-Artikoli 101-102 tat-TFUE (regoli tal-UE dwar il-kompetizzjoni)

Ir-Regolament (KE) Nru 1/2003 tal-Kunsill (87) jipprovdi l-qafas legali għall-implimentazzjoni tar-regoli dwar il-kompetizzjoni stabbiliti fl-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE. Iż-żewġ Artikoli huma mingħajr preġudizzju għall-UCPD.

L-Artikolu 101(1) tat-TFUE jipprojbixxi f’ċerti ċirkustanzi ftehimiet bejn impriżi, deċiżjonijiet meħudin minn assoċjazzjonijiet ta’ impriżi u prattiki miftiehma, bħall-iffissar ta’ prezzijiet tax-xiri jew tal-bejgħ jew kundizzjonijiet ta’ negozjar oħrajn, li l-għan jew l-effett tagħhom huwa li jostakolaw, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fl-UE.

L-Artikolu 102 tat-TFUE jipprojbixxi, f’ċerti ċirkustanzi, l-abbuż minn pożizzjoni dominanti minn impriża waħda jew aktar. Abbuż bħal dan jista’, pereżempju, jikkonsisti fl-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet differenti għal tranżazzjonijiet ekwivalenti ma’ partijiet oħrajn fin-negozju, li b’hekk iqegħedhom fi żvantaġġ kompetittiv, jew l-impożizzjoni b’mod dirett jew indirett ta’ prezzijiet tax-xiri jew tal-bejgħ żleali.

Il-fatt li mġiba partikolari tikser l-Artikoli 101 jew 102 tat-TFUE ma jfissirx awtomatikament li tkun ukoll żleali skont il-UCPD (jew viċi versa). Madankollu, il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni għandu jitqies meta jiġi vvalutat l-aspett żleali tal-prattiki kummerċjali skont il-UCPD sa fejn dawn jistgħu jitqiesu li jmorru kontra l-klawżola ġenerali tal-Artikolu 5(2) tal-UCPD dwar id-“diliġenza professjonali”.

1.2.12. Relazzjoni mal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-UE

Skont l-Artikolu 51(1) tagħha, il-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-UE tapplika għall-Istati Membri meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni, u b’hekk anki meta jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tal-UCPD. Il-Karta fiha dispożizzjonijiet, fost l-oħrajn, dwar il-protezzjoni ta’ data personali (Artikolu 8), id-drittijiet tat-tfal (Artikolu 24), il-protezzjoni tal-konsumatur (Artikolu 38) u d-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali (Artikolu 47).

Il-Qorti saħqet fuq l-importanza tal-Artikolu 47 tal-Karta dwar l-aċċess għall-ġustizzja b’rabta mar-rimedji disponibbli għall-konsumaturi b’rabta mad-drittijiet tal-konsumatur mogħtijin mid-direttivi tal-UE. Il-prinċipju ta’ effettività, kif issejjaħlu l-Qorti, ifisser li r-regoli nazzjonali tal-proċedura ma jistgħux jagħmluha diffiċli wisq jew impossibbli fil-prattika li l-konsumaturi jeżerċitaw id-drittijiet mogħtijin mid-dritt tal-UE (88).

1.2.13. Relazzjoni mal-Artikoli 34-36 tat-TFUE

Miżura nazzjonali f’qasam li kienet is-suġġett ta’ armonizzazzjoni eżawrjenti fil-livell tal-UE trid tiġi vvalutata fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta’ dik il-miżura armonizzanti u mhux dawk tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) (89). B’hekk, meta miżura nazzjonali taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD (diskuss fit-taqsimiet 1.1 u 1.2 aktar ’il fuq), din għandha tiġi vvalutata fl-isfond tal-UCPD u mhux fl-isfond tat-TFUE.

Miżuri nazzjonali li la jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD u lanqas f’xi strument armonizzanti ieħor tad-dritt sekondarju tal-UE jridu jiġu vvalutati skont l-Artikoli 34-36 tat-TFUE. Il-projbizzjoni ta’ miżuri li jkollhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi kif stipulat fl-Artikolu 34 TFUE tkopri r-regoli tan-negozjar kollha mdaħħlin fis-seħħ mill-Istati Membri li huma kapaċi jxekklu, b’mod dirett jew indirett, b’mod attwali jew potenzjali, il-kummerċ intra-UE (90). Ara wkoll l-Avviż tal-Kummissjoni fuq Gwida dwar l-Artikoli 34-36 tat-TFUE għal aktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (91).

Il-kwistjoni ta’ meta regola nazzjonali tkun kapaċi xxekkel il-kummerċ intra-UE ġiet indirizzata b’mod estensiv mill-Qorti. B’mod partikolari, f’Keck (92) il-Qorti ddikjarat li d-dispożizzjonijiet nazzjonali li jirrestrinġu jew jipprojbixxu ċerti arranġamenti ta’ bejgħ ma jkunux tali li jxekklu b’mod dirett jew indirett, b’mod attwali jew potenzjali, il-kummerċ bejn l-Istati Membri, dment li, l-ewwel nett, dawk id-dispożizzjonijiet ikunu japplikaw għall-kummerċjanti rilevanti kollha fi ħdan it-territorju nazzjonali u, it-tieni, ikunu jaffettwaw bl-istess mod, bil-liġi u bil-fatti, il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti domestiċi u dawk minn Stati Membri oħrajn (93). Il-Qorti tinkludi fil-lista ta’ arranġamenti ta’ bejgħ, miżuri marbutin mal-kundizzjonijiet u mal-metodi ta’ kummerċjalizzazzjoni (94), miżuri li huma relatati mal-ħin tal-bejgħ tal-prodotti (95), miżuri li huma relatati mal-post tal-bejgħ tal-prodotti jew ma’ restrizzjonijiet rigward min jista’ jbigħ il-prodotti (96) u miżuri li jistgħu jkunu marbutin ma’ kontrolli fuq il-prezzijiet (97).

Uħud mill-eżempji ta’ arranġamenti ta’ bejgħ imsemmijin fil-ġurisprudenza tal-Qorti, b’mod partikolari dispożizzjonijiet nazzjonali li jirregolaw il-kundizzjonijiet u l-metodi ta’ kummerċjalizzazzjoni, ikunu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD jekk jikkonċernaw prattiki kummerċjali fin-negozju mal-konsumatur u jkunu intiżi sabiex jipproteġu l-interess ekonomiku tal-konsumaturi.

Ħafna prattiki kummerċjali li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD jew dritt sekondarju ieħor tal-UE jidhru li jikkwalifikaw bħala arranġamenti ta’ bejgħ skont il-kawża Keck. Arranġamenti ta’ bejgħ bħal dawn jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 34 tat-TFUE jekk, bil-liġi jew bil-fatt, jintroduċu d-diskriminazzjoni fuq il-bażi tal-oriġini tal-prodotti. Id-diskriminazzjoni bil-liġi sseħħ meta l-miżuri jkunu diskriminatorji b’mod ovvju, filwaqt li d-diskriminazzjoni bil-fatt hija aktar kumplessa. Tali miżuri jkollhom jiġu vvalutati fuq bażi ta’ każ b’każ.

Jekk miżura jew prattika nazzjonali tikser l-Artikolu 34 tat-TFUE, fil-prinċipju tista’ tkun iġġustifikata skont l-Artikolu 36 tat-TFUE jew fuq il-bażi ta’ wieħed mir-rekwiżiti prevalenti fl-interess pubbliku rrikonoxxuti mill-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali li juru li r-restrizzjoni fuq il-moviment liberu tal-oġġetti tkun iġġustifikata abbażi ta’ waħda minn dawn ir-raġunijiet (98) Barra minn hekk, l-Istat Membru jrid juri li l-leġiżlazzjoni tiegħu tkun neċessarja sabiex jiġu protetti b’mod effettiv l-interessi pubbliċi invokati (99).

Sabiex ikunu permissibbli, tali dispożizzjonijiet iridu jkunu proporzjonati għall-objettiv segwit u l-objettiv ma jistax ikun jista’ jinkiseb b’miżuri li jkunu anqas restrittivi fuq il-kummerċ intra-UE (100). Aktar riċentement, il-Qorti ddikjarat li “għall-finijiet tal-eżami tal-proporzjonalità tar-restrizzjoni inkwistjoni, huwa importanti li jiġi vverifikat jekk il-mezzi implementati f’dan il-kuntest imorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan leġittimu intiż. Fi kliem ieħor, għandu jiġi evalwat jekk jeżistux miżuri alternattivi li jistgħu jilħqu wkoll dan il-għan, imma li għandhom effett inqas restrittiv fuq il-kummerċ intra-Komunitarju” (101). Barra minn hekk, il-Qorti ddikjarat li “huwa importanti li jitfakkar f’dan il-kuntest li miżura restrittiva tista’ tiġi kkunsidrata bħala konformi mal-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni biss jekk tirrispondi verament għall-ħsieb li tintlaħaq l-implementazzjoni tal-għan intiż b’mod koerenti u sistematiku” (102).

1.2.14. Relazzjoni mar-Regolament dwar il-Pjattaformi u n-Negozji

Ir-Regolament dwar il-Pjattaformi u n-Negozji (P2B) (103) jistabbilixxi regoli li jiżguraw li l-utenti kummerċjali tas-servizzi tal-intermedjazzjoni online u l-utenti ta’ siti web korporattivi fir-rigward ta’ magni tat-tiftix online jingħataw trasparenza xierqa, ġustizzja u possibbiltajiet ta’ rimedju effettiv. Ir-rekwiżiti ta’ trasparenza tar-Regolament P2B ikopru l-klassifikazzjoni tar-riżultati tat-tiftix (l-Artikolu 5).

Il-Kummissjoni ppubblikat linji gwida dwar it-trasparenza tal-klassifikazzjoni li għandhom l-għan li jiffaċilitaw il-konformità tal-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online u tal-fornituri ta’ magni tat-tiftix online mar-rekwiżiti (104).

Rekwiżit simili dwar it-trasparenza tal-klassifikazzjoni fil-qasam tal-B2C ġie introdott bid-Direttiva (UE) 2019/2161, li żiedet mal-UCPD punt 4a ġdid fl-Artikolu 7. Tirrikjedi li l-kummerċjanti jipprovdu lill-konsumaturi b’tagħrif dwar il-parametri ewlenin li jiddeterminaw il-klassifikazzjoni tal-prodotti ppreżentati lill-konsumatur bħala riżultat tat-tiftixa u l-importanza relattiva ta’ dawk il-parametri. Ir-relazzjoni bejn il-UCPD u r-Regolament P2B fil-qasam tat-trasparenza tal-ikklassifikar hija indirizzata fit-taqsima 4.2.3.

1.3. Relazzjoni bejn il-UCPD u l-awtoregolamentazzjoni

Artikolu 2(f) “kodiċi ta’ kondotta”tfisser kwalunkwe ftehim jew sett ta’ regoli mhux imposti b’liġi, regolament jew dispożizzjoni amministrattiva ta’ Stat Membru li jiddefinixxu l-imġiba ta’ kummerċjanti li jassumu l-obbligu li josservaw il-kodiċi fejn għandhom x’jaqsmu waħda jew iktar prattiċi kummerċjali partikolari jew setturi ta’ negozju;

Artikolu 10 Il-kodiċijiet ta’ kondotta Din id-Direttiva ma teskludix il-kontroll, li l-Istati Membri jistgħu jinkoraġġixxu, ta’ prattiċi kummerċjali żleali minn sidien ta’ kodiċijiet u l-persuni jew l-organizzazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 11 milli jirrikorru għal tali korpi jekk il-proċedimenti quddiem dawn il-korpi huma addizzjonali għall-proċeduri ġudizzjarji jew amministrattivi msemmija f’dak l-Artikolu. Ir-rikors għal dawn il-korpi ta’ kontroll ma għandu qatt jitqies bħala ekwivalenti għal rinunzja ta’ xi mezz ta’ rikors ġudizzjarju jew amministrattiv kif previst fl-Artikolu 11.

Il-UCPD tagħraf l-importanza tal-mekkaniżmi ta’ awtoregolamentazzjoni u tiċċara r-rwol li jista’ jkollhom is-sidien tal-kodiċijiet u l-korpi awtoregolatorji fl-infurzar. L-Istati Membri jistgħu jħeġġu lis-sidien tal-kodiċijiet sabiex jivverifikaw hemmx prattiki kummerċjali żleali, minbarra li jinfurzaw il-UCPD.

Meta r-regoli fil-kodiċijiet awtoregolatorji jkunu stretti u applikati b’mod rigoruż mis-sidien tal-kodiċijiet u/jew infurzati ferm minn korpi awtoregolatorji indipendenti, dawn jistgħu tabilħaqq inaqqsu l-ħtieġa ta’ azzjoni amministrattiva jew ta’ infurzar ġuridiku. Barra minn hekk, meta l-istandards ikunu għoljin u l-operaturi tal-industrija jikkonformaw magħhom fil-parti l-kbira, tali regoli jistgħu jkunu punt ta’ referenza siewi għall-awtoritajiet u għall-qrati nazzjonali meta jivvalutaw jekk prattika kummerċjali tkunx żleali.

Il-UCPD fiha diversi dispożizzjonijiet li jipprevjenu lill-kummerċjanti milli jisfruttaw b’mod negattiv il-fiduċja li jkollhom il-konsumaturi fil-kodiċijiet awtoregolatorji. Dan huwa diskuss fit-Taqsima 2.8.4 dwar in-nuqqas ta’ konformità mal-kodiċijiet ta’ kondotta.

1.4. Infurzar u rimedju

1.4.1. Infurzar pubbliku u privat

Skont l-Artikolu 11 tal-UCPD, l-Istati Membri huma meħtieġa jiżguraw li jkunu jeżistu mezzi adegwati u effettivi li jikkumbattu l-prattiki kummerċjali żleali sabiex tiġi infurzata l-konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fl-interess tal-konsumaturi.

Tali mezzi jinkludu dispożizzjonijiet legali li permezz tagħhom persuni jew organizzazzjonijiet meqjusin skont id-dritt nazzjonali bħala li għandhom interess leġittimu li jikkumbattu l-prattiki kummerċjali żleali, inklużi kompetituri, jistgħu jieħdu azzjoni legali fil-qrati nazzjonali u/jew quddiem awtorità amministrattiva kompetenti jew sabiex jiddeċiedu dwar l-ilmenti jew sabiex jibdew proċedimenti legali xierqa.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw koordinazzjoni bona fide bejn l-awtoritajiet kompetenti pubbliċi differenti tal-infurzar. F’dawk l-Istati Membri fejn hemm awtoritajiet differenti responsabbli għall-infurzar tal-UCPD u leġiżlazzjoni speċifika għas-settur, l-awtoritajiet għandhom jikkooperaw mill-qrib sabiex jiżguraw li s-sejbiet tal-investigazzjonijiet rispettivi tagħhom fuq l-istess kummerċjant tas-suq u/jew prattika kummerċjali jkunu konsistenti.

Fir-rigward tal-infurzar tal-UCPD permezz ta’ azzjoni legali fil-qrati nazzjonali, fil-Kawża Movic, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li “taqa’ taħt il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, li jinsab f’din id-dispożizzjoni, azzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ Stat Membru u professjonisti stabbiliti fi Stat Membru ieħor li fil-kuntest tagħha dawn l-awtoritajiet jitolbu, prinċipalment, li tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ ksur li jikkostitwixxi prattiki kummerċjali żleali allegatament illegali u li jiġi ordnat il-waqfien tagħhom, kif ukoll, sussidjarjament, li jiġu ordnati miżuri ta’ reklamar u li jiġi impost pagament ta’ penalità” fl-Artikolu 1(1) tar-Riformulazzjoni tar-Regolament Brussell I (105).

Fil-qasam tal-infurzar privat, id-Direttiva (UE) 2020/1828 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (106) dwar azzjonijiet rappreżentattivi għall-protezzjoni tal-interessi kollettivi tal-konsumaturi introduċiet fl-Istati Membri kollha l-possibbiltà li l-UCPD tiġi infurzata permezz ta’ azzjonijiet rappreżentattivi. Tali azzjonijiet jistgħu jitressqu minn entitajiet kwalifikati, li jfittxu miżuri ta’ inibizzjoni u ta’ rimedju f’isem il-konsumaturi affettwati.

Fl-aħħar nett, il-persuni li jirrapportaw ksur tal-UCPD (u tas-CRD) huma koperti mir-reġim protettiv tad-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (107) (id-Direttiva dwar il-Protezzjoni l-Informaturi) skont l-Artikolu 2(1)a)(ix). Billi jħossuhom sikuri sabiex jitkellmu, l-għadd ta’ rapporti tal-informaturi x’aktarx li se jiżdied, u b’hekk jissaħħaħ l-infurzar tal-UCPD.

1.4.2. Penali

L-Artikolu 13 tas-UCPD jittratta penali għall-ksur tar-regoli nazzjonali li jittrasponu d-Direttiva. Il-paragrafu 1 jirrikjedi li l-Istati Membri jistabbilixxu r-regoli dwar il-penali applikabbli għall-ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati skont id-Direttiva. Iħalli lill-Istati Membri jiddeċiedu dwar it-tip ta’ penali disponibbli u jiddeterminaw il-proċeduri għall-impożizzjoni ta’ penali, dment li jkunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.

Id-Direttiva (UE) 2019/2161 emendat l-Artikolu 13 u żiedet rekwiżiti addizzjonali. L-ewwel nett, tipprovdi lista indikattiva mhux eżawrjenti ta’ kriterji għall-applikazzjoni tal-penali (il-paragrafu 2). It-tieni, tistabbilixxi regoli aktar speċifiċi (il-paragrafi 3 u 4) dwar multi għal każijiet ta’ ksur mifruxa u għal każijiet ta’ ksur mifruxa b’dimensjoni tal-Unjoni li huma soġġetti għal azzjonijiet ta’ infurzar ikkoordinati skont ir-Regolament (UE) 2017/2394 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (108) dwar il-kooperazzjoni fil-protezzjoni tal-konsumatur (“ir-Regolament CPC”).

Il-Premessa 15 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tħeġġeġ lill-Istati Membri “jikkunsidraw li jtejbu l-protezzjoni tal-interess ġenerali tal-konsumaturi kif ukoll interessi pubbliċi protetti oħrajn” fl-allokazzjoni tad-dħul mill-multi.

L-Artikolu 13(5) jirrikjedi li l-Istati Membri jinnotifikaw lill-Kummissjoni bir-regoli nazzjonali dwar il-penali u kwalunkwe emenda sussegwenti, jiġifieri permezz ta’ notifika speċifika li tispjega d-dispożizzjonijiet nazzjonali eżatti kkonċernati u mhux biss bħala parti min-notifika ġenerali tal-miżuri ta’ traspożizzjoni.

Kriterji għall-applikazzjoni tal-penali

L-Artikolu 13(2) jistabbilixxi lista ta’ sitt kriterji mhux eżawrjenti u indikattivi li l-awtoritajiet kompetenti u l-qrati tal-Istati Membri għandhom iqisu meta jimponu l-penali. Japplikaw fuq bażi “fejn xieraq” għall-ksur, kemm f’sitwazzjonijiet domestiċi kif ukoll f’dawk transfruntiera:

Artikolu 13 2. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kriterji mhux eżawrjenti u indikattivi li ġejjin jitqiesu għall-impożizzjoni ta’ penali, fejn xieraq: (a) in-natura, il-gravità, l-iskala u t-tul ta’ żmien tal-ksur; (b) kwalunkwe azzjoni meħuda mill-kummerċjant biex itaffi jew jirrimedja d-dannu mġarrab mill-konsumaturi; (c) kwalunkwe ksur preċedenti mill-kummerċjant; (d) il-benefiċċji finanzjarji miksuba jew telf evitat mill-kummerċjant minħabba l-ksur, jekk id-data rilevanti tkun disponibbli; (e) penali imposti fuq il-kummerċjant għall-istess ksur fi Stati Membri oħra f’każijiet transkonfinali fejn informazzjoni dwar tali penali tkun disponibbli permezz tal-mekkaniżmu stabbilit mir-Regolament (UE) 2017/2394 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill; (f) kwalunkwe fattur aggravanti jew mitiganti applikabbli għaċ-ċirkostanzi tal-każ.

Il-Premessa 7 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tispjega xi wħud mill-kriterji. Il-Premessa 8 tiċċara li “jistgħu ma jkunux rilevanti fid-deċiżjoni dwar penali fir-rigward ta’ kull każ ta’ ksur, b’mod partikolari fir-rigward ta’ ksur mhux serju.” Barra minn hekk, “[j]enħtieġ li l-Istati Membri jikkunsidraw ukoll prinċipji ġenerali oħrajn tal-liġi applikabbli għall-impożizzjoni ta’ penali, bħal pereżempju l-prinċipju ta’ non bis in idem.”

In-natura intenzjonata tal-ksur hija rilevanti għall-applikazzjoni tal-kriterji stabbiliti fil-punti (a) u (f). Madankollu, l-intenzjoni mhijiex kundizzjoni meħtieġa għall-impożizzjoni ta’ penali f’każ ta’ ksur.

Il-kriterju stabbilit fil-punt (c) ikopri l-istess ksur preċedenti jew ksur differenti tal-kummerċjant rilevanti tas-UCPD.

Il-kriterju stabbilit fil-punt (e) jikkonċerna każijiet li fihom iseħħ l-istess ksur f’diversi Stati Membri. Japplika biss meta, permezz tal-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni stabbilit skont ir-Regolament CPC, ikun disponibbli tagħrif dwar il-penali imposti minn Stati Membri oħrajn fir-rigward tal-istess ksur.

Skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, kwalunkwe penali imposta fuq l-istess kummerċjant fi Stat Membru ieħor jew fi Stati Membri oħrajn għall-istess ksur tista’ tindika kemm skala akbar kif ukoll gravità akbar skont il-punt (a) u/jew tikkwalifika bħala “ksur preċedenti” skont il-punt (c). Għalhekk, il-penali imposti għall-istess ksur fi Stati Membri oħrajn jistgħu jkunu fattur aggravanti. L-impożizzjoni ta’ penali fi Stati Membri oħrajn għall-istess ksur tista’ titqies ukoll flimkien ma’ ċirkustanzi “aggravanti” oħrajn koperti mill-kriterji l-oħrajn imsemmijin fil-punt (f) li ġeneralment jirreferi għal “kwalunkwe” ċirkustanza aggravanti jew mitiganti. Madankollu, penali imposta minn Stat Membru ieħor fuq l-istess kummerċjant għall-istess ksur tista’ tkun rilevanti wkoll għall-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non bis in idem f’konformità mad-dritt nazzjonali u mal-Artikolu 10(2) tar-Regolament CPC (109).

Penali fil-kuntest ta’ azzjonijiet ta’ infurzar koordinati tas-CPC

L-Artikolu 13(3) u (4) jipprovdi regoli addizzjonali u aktar preskrittivi (meta mqabblin mar-regola ġenerali fil-paragrafu 1) rigward penali li jridu jkunu disponibbli skont id-dritt nazzjonali għal ksur li huwa soġġett għal azzjonijiet koordinati skont ir-Regolament CPC.

L-Artikolu 21 tar-Regolament CPC jirrikjedi li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri kkonċernati mill-azzjoni koordinata jieħdu miżuri ta’ infurzar, inkluża l-impożizzjoni ta’ penali, b’mod effettiv, effiċjenti u kkoordinat kontra l-kummerċjant responsabbli għal każ ta’ ksur mifrux jew għal każ ta’ ksur mifrux b’dimensjoni tal-Unjoni. “Każ ta’ ksur mifrux” u “każ ta’ ksur mifrux b’dimensjoni tal-Unjoni” huma ksur transfruntier iddefinit fl-Artikolu 3(3) u (4) tar-Regolament CPC (110).

Għal din il-kategorija ta’ ksur, l-Artikolu 13(3) tal-UCPD jirrikjedi li l-Istati Membri jipprevedu l-possibbiltà li jimponu multi u l-ammont massimu ta’ multa jrid ikun tal-anqas 4 % tal-fatturat annwali tal-kummerċjant. Għaldaqstant, l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu l-limitu tal-multa massima wkoll ogħla minn 4 % tal-fatturat annwali tal-kummerċjant. Huma jistgħu jagħżlu wkoll li japplikaw il-multa bbażata fuq fatturat ta’ referenza akbar, bħall-fatturat dinji tal-kummerċjant. Bl-istess mod, jistgħu jestendu l-penali disponibbli fil-każ ta’ azzjonijiet koordinati tas-CPC għal tipi oħrajn ta’ ksur, bħal dawk domestiċi.

Meta t-tagħrif dwar il-fatturat annwali tal-kummerċjant ma jkunx disponibbli, pereżempju, fil-każ ta’ kumpaniji stabbiliti reċentement, l-Artikolu 13(4) jirrikjedi li l-Istati Membri jipprevedu l-possibbiltà li tiġi imposta multa massima ta’ mill-inqas EUR 2 miljun. Għal darba oħra, l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu l-limitu tal-multa massima f’livell ogħla minn EUR 2 miljun ukoll.

Din l-armonizzazzjoni tar-regoli nazzjonali dwar il-multi għandha l-għan li tiżgura li l-miżuri ta’ infurzar ikunu possibbli u koerenti fl-Istati Membri kollha li jipparteċipaw f’azzjoni ta’ infurzar koordinata tas-CPC.

L-impożizzjoni ta’ multi f’konformità mal-Artikolu 13(3) u (4) tal-UCPD hija soġġetta għall-kriterji komuni stabbiliti fl-Artikolu 13(2), inklużi b’mod partikolari “[n-]natura, il-gravità u t-tul jew l-effetti temporali tal-ksur”. Il-multa attwali imposta mill-awtorità kompetenti jew mill-qorti f’każ speċifiku tista’ tkun anqas mill-ammonti massimi deskritti hawn fuq, skont in-natura, il-gravità u karatteristiċi rilevanti oħrajn tal-ksur.

Soġġetta għall-obbligi ta’ koordinazzjoni skont ir-Regolament CPC, l-awtorità kompetenti jew il-qorti tista’ tiddeċiedi li timponi multi perjodiċi (bħal multi ta’ kuljum) sakemm il-kummerċjant iwaqqaf il-ksur. Tista’ tiddeċiedi wkoll li timponi l-multa b’mod kondizzjonali jekk il-kummerċjant jonqos milli jwaqqaf il-ksur sat-terminu stipulat minkejja r-rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni għal dak l-għan.

Il-fatturat rilevanti li għandu jitqies għall-kalkolu tal-multa huwa l-fatturat miksub fl-Istat Membru li jimponi l-multa. Madankollu, l-Artikolu 13(3) jagħmilha wkoll possibbli li tiġi stabbilita l-multa bbażata fuq il-fatturat tal-kummerċjant miksub fl-Istati Membri kollha kkonċernati mill-azzjoni koordinata jekk il-koordinazzjoni tas-CPC tirriżulta fi Stat Membru wieħed li jimponi l-multa f’isem l-Istati Membri parteċipanti.

Il-Premessa 10 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tiċċara li “[f’]ċerti każijiet, il-kummerċjant jista’ jkun ukoll grupp ta’ kumpaniji”. Għaldaqstant, meta l-kummerċjant responsabbli għall-ksur ikun grupp ta’ kumpaniji, il-fatturat kombinat tal-grupp tiegħu fl-Istati Membri rilevanti jitqies għall-kalkolu tal-multa.

Id-Direttiva ma tiddefinixxix is-sena ta’ referenza għad-definizzjoni tal-fatturat annwali. Għalhekk, sabiex tiġi stabbilita l-multa, l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jużaw, pereżempju, l-aħħar data disponibbli dwar il-fatturat annwali fiż-żmien tad-deċiżjoni dwar il-penali (jiġifieri s-sena kontabilistika preċedenti).

Skont l-Artikolu 13(3), l-Istati Membri jistgħu, għal raġunijiet kostituzzjonali nazzjonali, jirrestrinġu l-impożizzjoni ta’ multi għal: (a) ksur tal-Artikoli 6, 7, 8, u 9 u tal-Anness I ta’ din id-Direttiva; u (b) l-użu kontinwu min-naħa ta’ kummerċjant ta’ prattika kummerċjali li tkun konstata bħala li hija żleali mill-awtorità nazzjonali kompetenti jew qorti, meta dik il-prattika kummerċjali ma tkunx ksur imsemmi fil-punt (a). Għaldaqstant, din ir-restrizzjoni hija maħsuba sabiex tindirizza ċirkustanzi ta’ natura eċċezzjonali u tippermetti lill-Istat Membru ma japplikax id-dispożizzjonijiet dwar il-multi għal dak il-ksur ta’ darba soġġett għall-infurzar koordinat tas-CPC li għalih l-unika bażi ġuridika hija l-Artikolu 5 tal-UCPD dwar id-diliġenza professjonali.

1.4.3. Rimedju għall-konsumatur

Id-Direttiva (UE) 2019/2161 żiedet mal-UCPD Artikolu 11a ġdid li jirrikjedi lill-Istati Membri jiżguraw li l-konsumaturi li ġarrbu dannu mill-ksur tal-UCPD ikollhom aċċess għal rimedji proporzjonati u effettivi, b’mod partikolari kumpens għad-dannu u, fejn rilevanti, għat-tnaqqis tal-prezzijiet u għat-terminazzjoni tal-kuntratti, soġġetti għall-kundizzjonijiet stabbiliti fil-livell nazzjonali. Għaldaqstant, ir-rimedju għall-konsumatur fil-UCPD jinkludi rimedji kemm kuntrattwali kif ukoll mhux kuntrattwali.

Il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tar-rimedji jiġu ddeterminati mill-Istati Membri u jistgħu jinkludu fatturi bħall-gravità u n-natura tal-prattika kummerċjali żleali, id-dannu mġarrab u ċirkustanzi rilevanti oħrajn, fejn xieraq. L-effetti dettaljati tar-rimedji għandhom jiġu ddeterminati wkoll mill-Istati Membri, bħal jekk ir-rimedju għat-terminazzjoni tal-kuntratt jirriżultax fin-nullità tal-kuntratt mill-konklużjoni tiegħu (bl-obbligu għaż-żewġ partijiet li jirritornaw għall-istat ta’ qabel il-kuntratt) jew biss fit-tneħħija tal-effetti futuri tagħha, dment li l-prinċipji tal-adegwatezza u tal-effettività jiġu rrispettati u l-effett tad-direttiva jiġi ssalvagwardjat.

Dawn ir-rimedji huma mingħajr preġudizzju għar-rimedji disponibbli fi strumenti oħrajn tad-dritt tal-UE, bħal dawk fid-Direttiva (UE) 2019/770 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Kontenut Diġitali (111) u d-Direttiva (UE) 2019/771 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Bejgħ ta’ Oġġetti (112). Dawn ir-rimedji jistgħu jintalbu wkoll b’mod kollettiv permezz ta’ azzjonijiet rappreżentattivi skont id-Direttiva (UE) 2020/1828.

1.4.4. Applikazzjoni tal-UCPD għal kummerċjanti stabbiliti f’pajjiżi terzi

L-applikabilità tal-UCPD għal kummerċjanti mhux tal-UE hija rregolata bir-Regolament (KE) Nru 864/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (113) dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali (“Ruma II”). Dan ir-Regolament japplika “f’sitwazzjonijiet li jinvolvu konflitt ta’ liġijiet, għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali f’materji ċivili u kummerċjali”. Ruma II huwa applikabbli f’tilwim ċivili jew kummerċjali.

Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma II: Il-liġi applikabbli għal obbligazzjoni mhux kuntrattwali li tirriżulta minn att ta’ kompetizzjoni żleali għandha tkun il-liġi tal-pajjiż fejn ir-relazzjonijiet ta’ kompetittività jew l-interessi kollettivi tal-konsumaturi ikunu, jew probabbilment jiġu, milquta.

Artikolu 6(4) tar-Regolament Ruma II: Il-liġi applikabbli taħt dan l-Artikolu ma tistax tiġi derogata b’xi ftehim skont l-Artikolu 14.

Meta jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma II, eż. jekk reklamar qarrieqi jkun immirat lejn il-konsumaturi tal-UE u dan jagħmel ħsara lill-interessi kollettivi tal-konsumaturi tal-UE, tkun applikabbli l-UCPD. Skont l-Artikolu 6(4) tar-Regolament Ruma II, il-liġi li hija applikabbli ma tistax tiġi dderogata minn ftehim dwar l-għażla tal-liġi.

2. KUNĊETTI EWLENIN TAL-UCPD

2.1. Il-funzjonament tal-UCPD — Dijagramma sekwenzjali tad-Direttiva

Din id-dijagramma sekwenzjali turi r-relazzjoni bejn il-“lista sewda” ta’ prattiki kummerċjali fl-Anness u l-klawżoli ġenerali tal-UCPD, jiġifieri l-Artikoli 6 sa 9 u l-Artikolu 5 rispettivament. Sabiex titqies bħala żleali u, għalhekk, ipprojbita skunk il-UCPD, huwa biżżejjed li prattika kummerċjali tissodisfa wieħed minn dawn it-testijiet biss.

Il-prattika kummerċjali:

2.2. Il-kunċett ta’ kummerċjant

Artikolu 2(b) “kummerċjant” tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn din id-Direttiva, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni tagħha u kull min jaġixxi f’isem jew fl-interessi ta’ kummerċjant.

Din id-definizzjoni ma tkoprix biss lill-kummerċjanti li jaġixxu f’isimhom biss iżda anki lil persuni, inklużi konsumaturi, li jaġixxu “f’isem” jew “fl-interessi ta’” kummerċjant ieħor.

Pereżempju: — Qorti nazzjonali ddikjarat li kumpanija li għamlet riklami fil-media f’isem u fl-interessi ta’ kumpanija oħra, li kienet il-fornitur ta’ servizz, tqieset li hija kummerċjant skont it-tifsira tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu l-UCPD (114). — L-awtoritajiet nazzjonali għall-protezzjoni tal-konsumatur li jaġixxu permezz tan-Network ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur (CPC) wettqu azzjoni konġunta ta’ infurzar fuq il-logħob online li joffru xirjiet mill-apps stess. Iċċaraw li, għalkemm li r-responsabbiltà għall-kontenut ta’ app tibqa’ primarjament f’idejn l-iżviluppatur tal-app, ħanut tal-apps jista’ jinżamm responsabbli wkoll sabiex jiżgura li l-logħob fuq il-pjattaforma tiegħu ma jkunx fih appelli diretti lit-tfal (115).

B’hekk, skont l-Artikolu 2(b) flimkien mal-liġijiet nazzjonali rilevanti dwar ir-responsabbiltà u s-sanzjonijiet, kummerċjant jista’ jinżamm responsabbli b’mod konġunt ma’ kummerċjant ieħor għall-ksur tal-UCPD imwettaq minn dan tal-aħħar f’ismu.

Barra minn hekk, il-Qorti ċċarat li f’sitwazzjoni li fiha l-prattiki kummerċjali ta’ operatur jintużaw minn impriża oħra, li taġixxi f’isem jew fl-interess ta’ dak l-operatur, il-UCPD tista’, f’ċerti sitwazzjonijiet, tiġi invokata kemm kontra dak l-operatur kif ukoll kontra l-impriża, jekk jissodisfaw id-definizzjoni ta’ “kummerċjant” (116). Dan ifisser li d-Direttiva tista’ tintuża sabiex jiġu vvalutati wkoll il-prattiki kummerċjali tal-kummerċjanti meta dawk ikunu direttament marbutin ma’ tranżazzjoni ta’ konsumatur ma’ kummerċjant ieħor li f’ismu jew fl-interess tiegħu jkun qed jaġixxi tali kummerċjant.

Jista’ jkun hemm sitwazzjonijiet li fihom individwi li jidhru li huma konsumaturi li qegħdin ibigħu prodotti lil konsumaturi oħrajn fil-fatt jistgħu jkunu kummerċjanti huma stess jew inkella jkunu qegħdin jaġixxu f’isem kummerċjanti (bejgħ “B2C moħbi”).

Jekk bejjiegħ jikkwalifikax bħala “kummerċjant” jew konsumatur irid jiġi vvalutat fuq bażi ta’ każ b’każ. Fil-Kawża Kamenova, persuna kienet ippubblikat tmien reklami tal-bejgħ b’kollox għal diversi oġġetti ġodda u użati fuq sit web (117). Il-Qorti nnotat li s-sempliċi fatt li l-bejgħ huwa maħsub sabiex jiġġenera profitt jew li persuna fiżika tippubblika, fl-istess ħin, fuq pjattaforma online għadd ta’ reklami li joffru oġġetti ġodda u użati għall-bejgħ ma jistax ikun biżżejjed, fih innifsu, sabiex dik il-persuna tiġi kklassifikata bħala “kummerċjant”. Id-determinazzjoni tal-istatus mill-qorti nazzjonali trid tqis kriterji differenti mhux eżawrjenti u mhux esklużivi.

Il-kriterji jinkludu dawn li ġejjin:

— jekk il-bejjiegħ għandux skop li jagħmel profitt, inkluż il-fatt li jista’ jkun li rċieva remunerazzjoni jew kumpens ieħor talli aġixxa f’isem kummerċjant partikolari;

— l-għadd, l-ammont u l-frekwenza tat-tranżazzjonijiet;

— il-fatturat mill-bejgħ tal-bejjiegħ; jekk il-bejjiegħ jixtrix prodotti sabiex jerġa’ jbigħhom;

— jekk il-bejjiegħ huwiex soġġett għall-VAT;

— jekk il-bejgħ jitwettaqx b’mod organizzat;

— jekk il-bejjiegħ kellux status legali li kien jippermettilu jinvolvi ruħu f’attivitajiet kummerċjali;

— jekk l-oġġetti għall-bejgħ kinux kollha tal-istess tip jew tal-istess valur, u, b’mod partikolari, jekk l-offerta kinitx ikkonċentrata fuq għadd żgħir ta’ oġġetti;

— jekk il-bejjiegħ kellux tagħrif tekniku u għarfien espert relatati mal-prodotti li l-konsumatur mhux bilfors li kellu, li jirriżultaw f’pożizzjoni aktar vantaġġuża tal-bejjiegħ meta mqabbla ma’ dik tal-konsumatur;

— jekk il-bejjiegħ xtarax dawn l-oġġetti sabiex jerġa’ jbigħhom, u b’hekk għamel din l-attività waħda regolari, frekwenti u/jew simultanja meta mqabbla mal-attività kummerċjali jew tan-negozju normali tiegħu (118).

Persuni li l-attività ewlenija tagħhom hija li jbigħu prodotti online fuq bażi frekwenti ħafna, li jixtru prodotti sabiex jerġgħu jbigħhom bi prezz ogħla, jistgħu pereżempju jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ kummerċjant.

Persuni li jinvolvu ruħhom f’attivitajiet ta’ approvazzjoni kummerċjali online, bħall-kummerċjalizzazzjoni ta’ influwenzaturi (ara t-taqsima 4.2.6 għal aktar tagħrif), jistgħu jikkwalifikaw bħala kummerċjanti jekk jinvolvu ruħhom f’tali prattiki fuq bażi frekwenti, irrispettivament mid-daqs tal-udjenza tagħhom. Inkella, f’każ li l-persuni ma jikkwalifikawx bħala kummerċjanti, xorta waħda jistgħu jitqiesu li jaġixxu “f’isem” il-kummerċjant li l-prodotti tiegħu jiġu promossi mill-prattika u, għalhekk, jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. L-obbligi li għandhom ikunu ċari dwar il-komunikazzjoni kummerċjali, b’mod partikolari skont l-Artikolu 7(2) tal-UCPD, japplikaw għall-kummerċjanti irrispettivament minn jekk ikunux il-fornitur tal-prodotti jew le.

Organizzazzjonijiet bi skopijiet ta’ karità jew etiċi jistgħu jikkwalifikaw bħala kummerċjanti skont il-UCPD meta jidħlu f’attivitajiet kummerċjali (eż. il-bejgħ ta’ prodotti li jissodisfaw ċerti standards etiċi) għall-konsumaturi. Kull meta jaġixxu bħala kummerċjanti, għandhom jirrispettaw il-UCPD f’dak li għandu x’jaqsam mal-attivitajiet kummerċjali tagħhom. Pereżempju, tagħrif dwar l-oriġini tal-prodott jew l-aspetti etiċi tiegħu ma jistax ikun qarrieqi.

Il-fatt li organizzazzjoni hija strutturata bħala “mingħajr skop ta’ qligħ” mhuwiex deċiżiv għall-valutazzjoni ta’ jekk tikkwalifikax bħala kummerċjant jew le.

L-istess japplika għall-awtoritajiet pubbliċi, li, skont iċ-ċirkustanzi, jistgħu jikkwalifikaw ukoll bħala kummerċjant meta jwettqu attivitajiet kummerċjali.

Pereżempju: Muniċipalità li tikkumerċjalizza prezzijiet ta’ biljetti mraħħsin għal wirja tal-arti li torganizza tista’ taqa’ taħt id-definizzjoni ta’ kummerċjant fil-UCPD.

Fil-Kawża BKK Mobil Oil, il-Qorti kkonfermat li korp irregolat bil-liġi pubblika inkarigat b’kompitu ta’ interess pubbliku bħall-ġestjoni ta’ fond statutorju tal-assigurazzjoni tas-saħħa, jista’ jikkwalifika bħala “kummerċjant” peress li:

“l-leġiżlatur tal-Unjoni ta sens partikolarment wiesa’ lill-kunċett ta’ “kummerċjant”, li jirreferi għal “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika” ladarba teżerċita attività bi qligħ u ma jeskludix mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu la l-entitajiet li jsegwu missjoni ta’ interess ġenerali u lanqas dawk li huma rregolati mid-dritt pubbliku” (119).

Il-Qorti kkonkludiet ukoll li:

“[…] l-affiljati ta’ BKK, li b’mod ċar għandhom jitqiesu bħala konsumaturi fis-sens tad-Direttiva dwar prattiki kummerċjali żleali għandhom mnejn jiġu mqarrqa permezz ta’ informazzjoni qarrieqa li hija mxandra minn dan l-organu billi tipprekludihom milli jagħmlu għażla informata […] u billi twassalhom jieħdu deċiżjoni li ma kinux jieħdu fl-assenza ta’ tali informazzjoni, kif jipprovdi l-Artikolu 6(1) tal-istess direttiva. F’dan il-kuntest, in-natura pubblika jew privata tal-organu inkwistjoni l-istess bħall-missjoni speċifika segwita minn dan tal-aħħar ma humiex rilevanti” (120).

B’mod partikolari, skont l-Anness I tal-UCPD (il-“lista sewda”) Nru 22, huwa pprojbit li wieħed jiddikjara b’mod falz jew li tinħoloq l-impressjoni li l-kummerċjant ma jkunx qed jaġixxi għal skopijiet relatati mal-kummerċ, man-negozju, mas-sengħa jew mal-professjoni tiegħu, jew li jirrappreżenta lilu nnifsu b’mod falz bħala konsumatur.

Dan jinkludi s-sitwazzjoni li fiha kummerċjant inizjalment jaġixxi bħala kummerċjant iżda mbagħad jagħmel tabirruħu li jkun konsumatur, pereżempju meta l-bejjiegħ jippreżenta lilu nnifsu bħala kummerċjant professjonali li jbigħ il-karozzi għall-finijiet tat-tranżazzjoni iżda aktar tard jiffirma l-kuntratt bħala persuna fiżika.

2.3. Il-kunċett ta’ prattika kummerċjali

Artikolu 2(d) “prattiċi kummerċjali fin-negozju mal-konsumatur” […] tfisser kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inlużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant, konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lil konsumaturi;

Il-Qorti ddikjarat li l-uniku kriterju fl-Artikolu 2(d) tal-UCPD huwa li l-prattika tal-kummerċjant trid tkun direttament marbuta mal-promozzjoni, mal-bejgħ jew mal-provvista ta’ prodott jew ta’ servizz lill-konsumatur (121).

Prattiki kummerċjali jistgħu jkunu “konnessi direttament” mal-promozzjoni ta’ prodott pereżempju billi jipprovdu “informazzjoni dwar id-disponibbiltà ta’ prodott bi prezz vantaġġuż matul ċertu perjodu” (122). Fuq il-bażi tal-ġurisprudenza disponibbli bħalissa, diffiċli jiġi ddefinit limitu għal meta prattiki kummerċjali ma jibqgħux “konnessi direttament” mal-promozzjoni ta’ prodott. Madankollu, bħala eżempju, meta kummerċjant ibigħ mappa tad-direzzjonijiet li ma jkun fiha ebda messaġġ promozzjonali, u mbagħad il-konsumatur juża dik il-mappa tad-direzzjonijiet sabiex isib fejn qiegħed ħanut partikolari, ma jkunx raġonevoli li l-bejgħ ta’ dik il-mappa tad-direzzjonijiet jiġi kkwalifikat bħala fost il-prattiki kummerċjali “konnessi direttament” mal-promozzjoni ta’ prodott f’dak il-ħanut partikolari.

Il-Qorti ddikjarat li l-UCPD tkopri attivitajiet ta’ professjonist li jsegwu wara tranżazzjoni kummerċjali marbuta ma’ xi oġġett jew servizz u wara l-konklużjoni ta’ kuntratt jew matul l-eżekuzzjoni ta’ dak il-kuntratt (123).

Fuq din il-bażi, il-Qorti kkonkludiet li:

“[…] [il-]fatt li l-aġir tal-kummerċjant ikkonċernat seħħ biss darba u effettwa biss konsumatur wieħed huwa nieqes minn kull rilevanza f’dan il-kuntest. Fil-fatt, la d-definizzjonijiet ipprovduti fl-Artikoli 2(ċ) u (d), 3(1) kif ukoll 6(1) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali lanqas din tal-aħħar, ikkunsidrata fit-totalità tagħha, ma jinkludu xi indizju fis-sens li l-azzjoni jew l-ommissjoni tal-kummerċjant għandha tkun ta’ natura ripetittiva jew tikkonċerna iktar minn konsumatur wieħed.” “[…] [il-]komunikazzjoni, minn kummerċjant lil konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens ta’ din id-direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.” (124)

Il-Qorti pprovdiet gwida dwar il-limiti tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD fir-rigward tal-kunċett ta’ prattiki kummerċjali fil-Kawża Kirschstein. Hija affermat li hemm differenza bejn il-“prattiki kummerċjali” tal-kummerċjant li jkunu marbutin mill-qrib mal-promozzjoni u mal-bejgħ jew mal-provvista ta’ prodotti lill-konsumaturi, u għalhekk koperti mid-Direttiva, u r-regoli li għalihom jirreferu dawk il-prattiki, li huma relatati mal-“prodott” innifsu (eż. awtorizzazzjoni ta’ fornituri ta’ servizzi li jistgħu joħorġu lawrji universitarji) u li għalhekk jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-UCPD.

“Minn dak li ġie espost iktar ’il fuq jirriżulta li regola nazzjonali li hija intiża li tiddetermina liema operatur huwa awtorizzat li jipprovdi servizz li huwa s-suġġett ta’ tranżazzjoni kummerċjali, mingħajr ma tirregola direttament il-prattiki li dan l-operatur jista’ sussegwentement jimplimenta sabiex jippromwovi jew imexxi l-bejgħ ta’ dan is-servizz, ma tistax titqies li hija relatata ma’ prattika kummerċjali marbuta direttament mal-provvista tal-imsemmi servizz, fis-sens tad-Direttiva 2005/29.” (125)

Fir-rigward tal-qasam tar-reklamar tal-media stampata, filwaqt li l-Qorti rrikonoxxiet id-definizzjoni partikolarment wiesgħa ta’ “prattiki kummerċjali” u li l-UCPD tista’ tapplika f’sitwazzjoni li fiha l-prattiki kummerċjali ta’ operatur jintużaw minn impriża oħra, hija ddikjarat fil-Kawża RLvS li l-UCPD, u b’mod partikolari l-punt 11 tal-Anness I dwar ir-reklami editorjali, ma jistgħux jiġu invokati kontra pubblikaturi tal-gazzetti (126). Il-Qorti rreferiet għan-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni sekondarja tal-UE għall-media stampata u spjegat li din id-dispożizzjoni ma kinitx maħsuba bħala tali sabiex tirrikjedi li l-pubblikaturi tal-gazzetti jipprevjenu prattiki kummerċjali żleali possibbli minn dawk li jirreklamaw (127).

Il-kummerċjanti jridu ikunu kawti wkoll meta jagħmlu asserzjonijiet etiċi u dwar ir-responsabbiltà soċjali korporattiva, li jistgħu jkopru diversi aspetti tal-metodi operattivi tal-kummerċjanti, pereżempju dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol, it-trattament xieraq tal-annimali, il-kontribuzzjonijiet għall-karità eċċ. Ir-responsabbiltà soċjali korporattiva tirreferi għall-kumpaniji li jieħdu r-responsabbiltà għall-impatt tagħhom fuq is-soċjetà billi jkollhom fis-seħħ proċess sabiex jintegraw it-tħassib soċjali, ambjentali, etiku u tal-konsumatur fl-operazzjonijiet kummerċjali u fl-istrateġija ewlenija tagħhom.

L-asserzjonijiet dwar aspetti bħal dawn saru għodda ta’ kummerċjalizzazzjoni użata sabiex jiġi ssodisfat t-tħassib dejjem akbar tal-konsumaturi li l-kummerċjanti jikkonformaw ma’ standards etiċi u soċjali. Dawn l-asserzjonijiet jista’ jkollhom impatt fuq id-deċiżjoni tranżazzjonali ta’ konsumatur li jkollu jagħżel bejn żewġ prodotti f’kompetizzjoni ta’ kwalità u prezz simili. Għalhekk, jistgħu jitqiesu “konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott” u, għalhekk, jikkwalifikaw bħala prattika kummerċjali skont it-tifsira tal-UCPD. Minħabba s-similaritajiet sinifikanti bejn l-asserzjonijiet etiċi/dwar ir-responsabbiltà soċjali korporattiva u l-asserzjonijiet ambjentali, il-prinċipji ewlenin li japplikaw għall-asserzjonijiet ambjentali jistg