RAPPORT MILL-KUMMISSJONI dwar l-implimentazzjoni ta' assistenza makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi fl-2012 /* COM/2013/0426 final */





WERREJ 1. Introduzzjoni 3 2. Sfond. 3 2.1. L-iżviluppi matul dawn l-aħħar snin. 3 2.2. Ir-Regolament ta' Qafas dwar l-AMF. 4 2.3 Negħlbu l-istaġnar fl-approvazzjoni ta' operazzjonijiet AMF ġodda. 5 3. L-operazzjonijiet ta' assistenza makrofinanzjarja fl-2012. 6 3.1. Ħarsa Ġenerali 6 3.2. Operazzjonijiet individwali fil-pajjiżi benefiċjarji fl-2012. 6 3.2.1. Il-Bosnja-Ħerzegovina. 6 3.2.2. L-Armenja. 7 3.2.3. Il-Ġeorġja. 8 3.2.4. Ir-Repubblika tal-Moldova. 8 3.2.5. L-Ukraina. 9 3.2.6. Ir-Repubblika Kirgiża. 9 4. L-iżgurar tal-użu xieraq tal-fondi tal-AMF: valutazzjonijiet operattivi u evalwazzjonijiet ex-post 10 4.1. Valutazzjonijiet operattivi 10 4,2. Evalwazzjonijiet ex-post 11 5. Talbiet għal assistenza u proposti futuri tal-Kummissjoni; Is-sitwazzjoni baġitarja. 11 RAPPORT MILL-KUMMISSJONI dwar l-implimentazzjoni ta' assistenza makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi fl-2012 1. Introduzzjoni Ir-rapport jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-implimentazzjoni tal-assistenza makrofinanzjarja (AMF) tal-UE lil pajjiżi terzi fl-2012. L-AMF, bħala parti mill-qafas tal-UE għall-assistenza esterna, hija strument imfassal għall-pajjiżi ġeografikament, ekonomikament u politikament qrib tal-UE, li jindirizza l-ħtiġijiet finanzjarji esterni eċċezzjonali fil-forma ta' appoġġ għall-bilanċ tal-pagamenti. L-għan ta' dan l-istrument huwa li jsaħħaħ l-istabbilità makroekonomika u finanzjarja fil-pajjiżi kandidati u dawk potenzjali u fil-pajjiżi fil-viċinat Ewropew, filwaqt li jinkoraġġixxi l-implimentazzjoni ta' riformi strutturali xierqa. L-AMF tikkomplementa u hija soġġetta għall-eżistenza ta' programm ta' aġġustament u ta' riforma maqbul mal-FMI. L-AMF tieħu l-forma jew ta' self, li għalihom il-Kummissjoni tissellef il-fondi meħtieġa fis-swieq tal-kapital u mbagħad terġa' ssellifhom lill-pajjiż benefiċjarju, u/jew, f'ċirkostanzi speċifiċi, għotjiet, iffinanzjati mill-baġit tal-UE. Is-sena 2012 kienet ikkaratterizzata mill-implimentazzjoni kontinwa tal-operazzjonijiet tal-AMF eżistenti, filwaqt li l-ebda operazzjoni ġdida tal-AMF ma kienet approvata miż-żewġ koleġiżlaturi, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew. Fl-istess ħin, il-koleġiżlaturi komplew diskussjonijiet dwar ir-Regolament ta' Qafas ġdid dwar l-AMF, li kien propost mill-Kummissjoni f'Lulju 2011, mingħajr madankollu ma laħqu ftehim. Eventwalment, f'Mejju 2013, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirtira l-proposta tagħha, peress li l-ftehim li kien qed jirriżulta bejn iż-żewġ koleġiżlaturi kien ifisser li l-għanijiet stabbiliti mill-Kummissjoni fil-proposta tagħha ma kinux se jintlaħqu. Dan ir-rapport huwa mħejji f'konformità mad-diversi deċiżjonijiet tal-Kunsill u deċiżjonijiet konġunti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward l-operazzjonijiet tal-AMF. Huwa jsegwi r-rapporti ppreżentati fis-snin preċedenti. Huwa akkumpanjat minn Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jipprovdi informazzjoni aktar dettaljata u analiżi tal-kuntest makroekonomiku u l-implimentazzjoni tal-operazzjonijiet tal-AMF individwali. 2. Sfond 2.1. L-iżviluppi matul dawn l-aħħar snin Il-kriżi ekonomika u finanzjarja globali tal-2008-2009, li affettwat profondament l-ekonomiji emerġenti tal-viċinat tal-Unjoni Ewropea, irriżultat f'żieda ta' talbiet għal appoġġ finanzjarju mill-UE, inkluż fil-forma ta' AMF. Erba' minn dawn il-programmi, favur il-Bosnja-Ħerzegovina, is-Serbja, l-Armenja u l-Ġeorġja, ġew deċiżi mill-Kunsill tal-Ministri tal-UE fi tmiem l-2009, u l-programm tal-AMF li kien approvat qabel għall-Kosovo[1] ġie estiż b'sena fl-2009. Fl-2010, żewġ programmi oħra favur l-Ukraina u r-Repubblika tal-Moldova, ġew deċiżi mill-koleġiżlaturi tal-UE – din id-darba, wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona, b'mod konġunt mill-Kunsill u mill-Parlament. L-operazzjonijiet għall-Ġeorġja u għall-Kosovo ġew iffinalizzati fl-2010. Fl-2011 u kmieni fl-2012, il-Kummissjoni temmet l-implimentazzjoni tal-programmi tal-AMF għas-Serbja, għall-Armenja u għall-Moldova u kompliet bit-tħejjijiet għall-implimentazzjoni tal-programmi għall-Bosnja-Ħerzegovina u għall-Ukraina. Is-sitwazzjoni ekonomika ġenerali fl-2010 u fil-bidu tal-2011 tjiebet konsiderevolment u naqqset kemmxejn il-pressjoni fuq il-pożizzjoni tal-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiżi eliġibbli għall-AMF. Għalhekk, żewġ proposti ġodda biss kienu adottati mill-Kummissjoni fl-2011: waħda għall-Ġeorġja f'Jannar 2011 u waħda għar-Repubblika Kirgiża f'Diċembru 2011. Madankollu, l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet dwar dawn il-proposti ġiet ittardjata minħabba nuqqas ta' ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill fuq il-proċeduri li għandhom jintużaw għall-implimentazzjoni tagħhom. B'mod aktar konkret, iż-żewġ koleġiżlaturi ma jaqblux dwar il-proċedura li trid tiġi segwita għall-adozzjoni tal-Memorandum ta' Qbil (MtQ) li, għal kull operazzjoni tal-AMF, jistabbilixxi l-miżuri ta' politika ekonomika li għandhom jittieħdu mill-pajjiż benefiċjarju tal-AMF (ara t-Taqsima 2.3). Mit-tieni nofs tal-2011, il-kundizzjonijiet tal-finanzjament fis-swieq tal-kapital globali esperjenzaw deterjorament sinifikanti, li parzjalment jirrifletti l-effetti tal-kriżi tad-dejn sovran taż-żona tal-euro. Minbarra dan, ir-Rebbiegħa Għarbija u t-taqlib politiku u ekonomiku li rriżulta fil-pajjiżi Għarab Mediterranji msieħba[2] qiegħed jitfa' pressjoni akbar fuq il-baġits u l-pożizzjonijiet esterni ta' dawn l-ekonomiji. Dawn l-iżviluppi wasslu għal żieda fid-domanda għall-AMF fl-2012. L-ewwel każ kien it-talba mill-Gvern Eġizzjan għal AMF ta' EUR 500 miljun; inizjalment trażmessa f'Ġunju 2011 u mġedda fi Frar u Novembru 2012. It-tieni każ kien talba mill-awtoritajiet tal-Ġordan f'Diċembru 2012 għall-appoġġ tal-AMF f'forma ta' self sa EUR 200 miljun. Wara li stmat, flimkien mal-FMI, il-ħtiġijiet tal-finanzjament estern residwi tal-Ġordan, il-Kummissjoni f'April 2013 adottat proposta għal deċiżjoni mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill li tipprovdi AMF għall-Ġordan sa ammont ta' EUR 180 miljun fil-forma ta' self, li titħallas matul l-2013-14. Minbarra dan, l-awtoritajiet Armeni wkoll bagħtu talba għal operazzjoni ġdida tal-AMF fi Frar 2013, li ġiet segwita mill-Kummissjoni bil-possibbiltà li tadotta proposta aktar tard fl-2013. 2.2. Ir-Regolament ta' Qafas dwar l-AMF Sa minn kmieni fl-2003, il-Parlament Ewropew identifika bħala wieħed min-nuqqasijiet ewlenin tal-AMF il-proċess twil tat-teħid tad-deċiżjonijiet – id-deċiżjonijiet dwar l-operazzjonijiet individwali tal-AMF kienu jittieħdu fuq bażi ta' każ b'każ mill-Kunsill, wara konsultazzjoni mal-Parlament. Minbarra dan, il-Parlament enfasizza l-ħtieġa għal bażi legali trasparenti għall-istrument tal-AMF b'mod ġenerali. Mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona fl-1 ta' Diċembru 2009, id-deċiżjonijiet leġiżlattivi dwar l-operazzjonijiet AMF individwali ttieħdu mill-Parlament u mill-Kunsill skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja (il-kodeċiżjoni), li jirriżulta fi proċess saħansitra itwal għat-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan wassal għal żieda fis-sejħiet għas-simplifikazzjoni fil-proċedura għall-adozzjoni tad-deċiżjonijiet tal-AMF. Kif ġie enfasizzat bil-kriżi finanzjarja u tad-dejn sovran, sabiex is-sitwazzjonijiet makroekonomiċi u finanzjarji ta' emerġenza jiġu ttrattati b'mod effettiv jenħtieġ strument ta' reazzjoni għall-kriżijiet li jista' jiġi implimentat malajr u b'mod effiċjenti. F'rispons għal dawn l-iżviluppi, il-Kummissjoni fl-4 ta' Lulju 2011 adottat proposta għal Regolament ta' Qafas li jistabbilixxi dispożizzjonijiet ġenerali għall-Assistenza Makrofinanzjarja għall-pajjiżi terzi[3]. L-għanijiet ewlenin tal-proposta huma: (i) biex l-assistenza makrofinanzjarja ssir aktar effettiva permezz ta' proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet aktar malajr u aktar effiċjenti; (ii) biex il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ikun allinjat ma' dak ta' strumenti oħrajn ta' finanzjament, relatati l-aktar mar-relazzjonijiet esterni; (iii) biex ir-regoli li jirregolaw l-istrument ikunu formalizzati u biex il-Parlament Ewropew ikollu s-sjieda konġunta tagħhom; u (iv) biex uħud mir-regoli jkunu aġġornati u simplifikati. Minn meta ġie ppreżentat mill-Kummissjoni f'Lulju 2011, ir-Regolament ta' Qafas propost ġie diskuss b'mod estensiv kemm fil-Kunsill kif ukoll fil-Parlament. L-adozzjoni tar-Regolament Qafas miż-żewġ koleġiżlaturi, madankollu, ġiet ittardjata l-aktar minħabba nuqqas ta' ftehim fuq kwistjonijiet proċedurali. Il-Parlament u l-Kunsill insistew fuq iż-żamma tal-proċedura leġiżlattiva ordinarja għal deċiżjonijiet dwar l-operazzjonijiet individwali tal-AMF. Fil-perspettiva tal-Kummissjoni dan kien ifisser li l-ebda wieħed mill-għanijiet ewlenin tal-proposta tal-Kummissjoni ma kien se jiġi ssodisfat. B'mod partikolari, it-teħid ta' deċiżjonijiet kien se jsir aktar kajman, aktar diffiċli u imprevedibbli, minflok aktar veloċi, effiċjenti u trasparenti. Minbarra dan, ma kien ikun hemm l-ebda sett ta' regoli globali billi l-koleġiżlaturi setgħu jiddevjaw fi kwalunkwe mument mir-Regolament ta' Qafas f'Deċiżjonijiet ta' AMF sussegwenti. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni kellha tħassib kostituzzjonali importanti. Għalhekk, il-Kummissjoni ddeċidiet fit-8 ta' Mejju 2013 biex tirtira l-proposta tagħha. 2.3 Negħlbu l-istaġnar fl-approvazzjoni ta' operazzjonijiet AMF ġodda Sa mid-dħul fis-seħħ tar-“Regolament tal-Komitoloġija”[4] l-ġdid fl-1 ta' Marzu 2011, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jinsabu f'tilwima dwar il-proposti tal-Kummissjoni għall-għoti ta' AMF lill-Ġeorġja u lir-Repubblika Kirgiża. Filwaqt li hemm qbil ġenerali dwar is-sustanza tal-proposti, iż-żewġ istituzzjonijiet għandhom fehmiet differenti dwar il-proċedura ta' komitoloġija li għandha tiġi segwita għall-adozzjoni tal-Memorandum ta' Qbil (MtQ). Il-MtQ jistipula l-miżuri ta' politika ekonomika li jridu jiġu miftiehma bejn il-Kummissjoni u l-pajjiż benefiċjarju għall-implimentazzjoni tal-AMF. Il-Parlament jinsisti dwar l-użu tal-Proċedura Konsultattiva (opinjoni mhux vinkolanti mill-Istati Membri), filwaqt li l-Kunsill isostni li għandha tintuża l-Proċedura ta' Eżami (opinjoni vinkolanti mill-Istati Membri). Il-Kummissjoni pproponiet diversi għażliet ta' kompromess u ż-żewġ naħat għamlu progress lejn soluzzjoni bbażata fuq għażla tal-limitu. Saru diskussjonijiet kemm fil-kuntest tar-Regolament ta' Qafas dwar l-AMF kif ukoll fil-kuntest tal-proċedura ta' konċiljazzjoni tal-AMF għall-Ġeorġja. Wieħed jista' jistenna li l-Parlament u l-Kunsill se jaslu għal ftehim dwar din il-kwistjoni fit-tieni kwart tal-2013, li jiftaħ il-bieb għad-deċiżjonijiet dwar l-AMF għall-Ġeorġja u r-Repubblika Kirgiża, kif ukoll operazzjonijiet oħrajn futuri tal-AMF. 3. L-operazzjonijiet ta' assistenza makrofinanzjarja fl-2012 3.1. Ħarsa Ġenerali Fl-2012, l-operazzjoni tal-AMF għall-Armenja li kienet adottata fl-2009 tlestiet. Il-komponent tas-self tat-tieni u l-aħħar porzjon li kien jammonta għal EUR 39 miljun tħallas lill-awtoritajiet Armeni fi Frar 2012. L-ewwel porzjon u l-parti tal-għotja tat-tieni porzjon tħallsu fl-2011. Dan għalaq l-operazzjoni tal-AMF ta' EUR 100 miljun, li kienet tikkonsisti f'EUR 65 miljun f'self u EUR 35 miljun f'għotjiet. Fir-rigward tal-AMF lill-Moldova, li jikkonsisti f'għotja ta' EUR 90 miljun, il-Kummissjoni rrilaxxat it-tielet u l-aħħar porzjon (EUR 30 miljun) f'April 2012. L-implimentazzjoni tal-AMF lill-Ukraina, li kienet approvata fl-2010, u li, flimkien mal-fondi disponibbli minn operazzjoni preċedenti approvata fl-2002, tammonta għal EUR 610 miljun f'self, ġiet ittardjata aktar fl-2012 minħabba l-ħtieġa ta' ftehim mal-awtoritajiet Ukraini fuq ċerti kundizzjonijiet tal-Memorandum ta' Qbil (MtQ) u wkoll il-fatt li l-programm tal-FMI kien tilef triqtu u mbagħad skada f'Diċembru 2012. Ftehim dwar il-MtQ intlaħaq f'nofs l-2012 u l-MtQ ġie ffirmat fil-qafas ta' Samit Ukraina-UE fi Frar 2013. Madankollu, l-ewwel ħlas ta' din l-operazzjoni tal-AMF jibqa' suġġett għal qbil bejn l-awtoritajiet Ukraini u l-FMI dwar programm ġdid ta' għajnuna finanzjarja. Fir-rigward tal-AMF għall-Bosnja-Ħerzegovina, li ġiet approvata fl-2009 (li tammonta għal total ta' EUR 100 miljun f'self), il-validità tal-Memorandum ta' Qbil u l-Ftehim ta' Self ġiet estiża b'sena sa Novembru 2013. L-ewwel porzjon ta' din l-operazzjoni, li kien jammonta għal EUR 50 miljun, tħallas fi Frar 2013. Fl-2012, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddiskutew żewġ proposti leġiżlattivi għal operazzjonijiet ġodda ta' AMF adottati mill-Kummissjoni fl-2011: il-proposta li tingħata AMF lill-Ġeorġja ta' EUR 23 miljun f'self u ta' EUR 23 miljun f'għotjiet; u l-proposta biex tingħata AMF eċċezzjonali[5] lir-Repubblika Kirgiża ta' EUR 15-il miljun f'għotjiet u ta' EUR 15-il miljun f'self. L-adozzjoni tad-deċiżjonijiet dwar dawn il-proposti ddewmet minħabba nuqqas ta' qbil dwar kwistjoni proċedurali, kif spjegat fit-Taqsima 2.3. 3.2. Operazzjonijiet individwali fil-pajjiżi benefiċjarji fl-2012 3.2.1. Il-Bosnja-Ħerzegovina L-assistenza makrofinanzjarja lill-Bosnja-Ħerzegovina sa massimu ta' EUR 100 miljun fil-forma ta' self kienet ġiet approvata mill-Kunsill fl-2009[6]. Il-Memorandum ta' Qbil (MtQ) u l-Ftehim tas-Self relevanti ġew iffirmati f'Novembru 2010, filwaqt li - parzjalment minħabba l-formazzjoni tal-gvern li damet fit-tul wara l-elezzjonijiet ġenerali ta' Ottubru 2010 - il-Ftehim ta' Self ġie rratifikat mill-Presidenza Bosnjaka biss f'Awwissu 2011. Ma ngħataw l-ebda fondi tal-AMF matul l-2012 billi l-awtoritajiet naqsu li jissodisfaw il-kundizzjonijiet miftiehma fil-MtQ. Wara l-ftehim ta' Arranġament ta' Riżerva ġdid mal-FMI u l-passi li ħadu l-awtoritajiet lejn it-titjib tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, il-Kummissjoni Ewropea tawlet il-perjodu ta' disponibbiltà tal-AMF għall-Bosnja-Ħerzegovina b'sena addizzjonali, sas-7 ta' Novembru 2013. Il-ħlas tal-ewwel pagament taħt l-AMF, fl-ammont ta' EUR 50 miljun, sar fi Frar 2013. Il-ħlas tat-tieni pagament huwa previst li jseħħ fit-tieni nofs tal-2013, jekk il-programm tal-FMI jibqa' fit-triq it-tajba u l-kundizzjonijiet kollha tal-politika kif stabbilit fl-MtQ jiġu ssodisfati. Wara rkupru modest mill-effetti inizjali tal-kriżi ekonomika globali (it-tkabbir tal-PDG laħaq il-1% fl-2010 u l-2011), l-ekonomija reġgħet daħlet f'territorju negattiv fl-2012 u l-PDG reali ċkien b'0,7%, affettwat b'mod negattiv mid-deterjorazzjoni fl-ambjent estern. L-iżbilanċi esterni qed jerġgħu jiżdiedu, u d-defiċit tal-kont kurrenti laħaq id-9,4% tal-PDG. Fl-isfond taż-żieda fl-iżbilanċi makroekonomiċi u t-tħassib dejjem akbar dwar l-istabbiltà makroekonomika, l-awtoritajiet qablu f'Settembru 2012 dwar Arranġament ta' Riżerva ġdid mal-FMI ta' madwar EUR 400 miljun. 3.2.2. L-Armenja Fil-bidu tal-2012, il-Kummissjoni lestiet l-implimentazzjoni tal-programm tal-AMF għall-Armenja, deċiż tard fl-2009[7]. Taħt dan il-programm, l-UE appoġġjat lill-Armenja għal total ta' EUR 100 miljun (EUR 35 miljun f'għotjiet u EUR 65 miljun f'self), li tħallsu f'żewġ porzjonijiet. L-assistenza ġiet estiża fil-kuntest ta' programm ta' riforma ekonomika appoġġjat minn arranġament ta' finanzjament ta' tliet snin mal-FMI taħt il-Faċilità ta' Fond Estiż (FFE) u l-Faċilità ta' Kreditu Estiż (FKE), approvat mill-Bord Eżekuttiv tal-FMI f'Ġunju 2010. L-ewwel pagament tal-AMF, li jammonta għal EUR 40 miljun, ġie rilaxxat f'Ġunju 2011, filwaqt li r-rilaxx tat-tieni pagament, li jammonta għal EUR 60 miljun sar f'Diċembru 2011 għall-parti tal-għotja u fi Frar 2012 għall-parti tas-self[8]. Fl-2012, l-ekonomija Armena kompliet tissaħħaħ. Ir-rata ta' tkabbir tal-PDG laħqet is-7,2 % fl-2012, wara li kienet ta' 4,7 % fl-2011. It-tisħiħ tat-tkabbir fl-2012 kien prinċipalment xprunat minn żieda fil-konsum privat (żieda ta' 10,2 % fl-2012, meta mqabbla ma' 2,4 % fl-2011) u l-esportazzjonijiet netti. Minbarra dan, kundizzjonijiet klimatiċi favorevoli rriżultaw f'żieda fil-produzzjoni agrikola. Mil-lat negattiv, l-investimenti, kemm domestiċi u kif ukoll barranin, komplew jiddgħajfu, u dan jindika tnaqqis fil-prospetti tat-tkabbir għall-Armenja. Minħabba l-prospetti aktar negattivi tal-ekonomija, l-awtoritajiet Armeni ressqu talba lill-Kummissjoni għal programm ġdid tal-AMF fi Frar 2013. L-għajnuna hija maħsuba biex tikkumplimenta l-fondi pprovduti taħt arranġament ta' finanzjament ġdid mal-FMI, li qiegħed jitħejja. It-talba qed tiġi kkunsidrata mill-Kummissjoni. 3.2.3. Il-Ġeorġja Wara l-kunflitt militari mar-Russja ta' Awwissu 2008, l-UE impenjat ruħha f'konferenza tad-donaturi dwar pakkett komprensiv ta' sa EUR 500 miljun biex tappoġġa l-irkupru ekonomiku tal-Ġeorġja. Dan kien jinkludi żewġ programmi potenzjali ta' assistenza makrofinanzjarja, li kull wieħed minnhom jammonta għal EUR 46 miljun. L-ewwel wieħed tlesta b'suċċess matul l-2009-2010. Għat-tieni parti, il-Kummissjoni adottat proposta f'Jannar 2011. Madankollu, l-adozzjoni tad-deċiżjoni leġiżlattiva dwar dan il-programm ġiet ittardjata minħabba nuqqas ta' qbil bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-proċedura li għandha tintuża għall-adozzjoni tal-Memorandum ta' Qbil (ara t-Taqsima 2.3). L-għanijiet ewlenin tal-proposta ta' AMF ta' EUR 46 miljun (li għandha tiġi pprovduta f'partijiet ugwali ta' self u għotjiet) huma biex tkopri l-ħtiġijiet finanzjarji esterni tal-Ġeorġja u biex ittaffi l-ħtiġijiet finanzjarji baġitarji tagħha, filwaqt li tappoġġa l-konsolidazzjoni fiskali tal-pajjiż u l-isforzi tal-istabilizzazzjoni esterna u tinkoraġġixxi r-riformi strutturali. Minkejja li l-Ġeorġja rreġistrat sena oħra ta' tkabbir ekonomiku qawwi fl-2012 (rata preliminari ta' 6,1%)[9], il-vulnerabbiltajiet esterni tagħha jibqgħu għoljin, kif evidenzjat minn proporzjon b'żewġ figuri tad-defiċit tal-kont kurrenti mal-PDG, dejn gross estern għoli u tnaqqis fl-IBD. Dawn in-nuqqasijiet, flimkien ma taqlib fl-ambjent globali, wasslu lill-awtoritajiet sabiex jippruvaw jiksbu programm ieħor tal-FMI. Arranġament ta' sentejn mal-Fond - taħlita ta' Arranġament ta' Riżerva (SBA) u ta' Faċilità ta' Kreditu ta' Riżerva (SCF) - għalhekk ġie approvat f'April 2012. In-natura prekawzjonarja tal-ftehim timplika li l-programm tal-AFM jista' jiġi attivat biss jekk il-Ġeorġja fil-fatt tuża l-programm tal-FMI. 3.2.4. Ir-Repubblika tal-Moldova Fl-2012, il-Kummissjoni lestiet l-implimentazzjoni tal-programm tal-AMF għar-Repubblika tal-Moldova deċiż mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill f'Ottubru 2010[10]. Taħt dan il-programm, l-UE pprovdiet lill-Moldova b'AMF li tammonta għal EUR 90 miljun, f'għotjiet, li jitqassmu fi tliet porzjonijiet. L-assistenza ġiet estiża fil-kuntest ta' programm ekonomiku appoġġat minn arranġament ta' finanzjament ta' tliet snin tal-EFF-ECF approvat mill-Bord Eżekuttiv tal-FMI f'Jannar 2010. L-ewwel żewġ porzjonijiet, li jammontaw għal EUR 40 u 20 miljun rispettivament, inħarġu f'Diċembru 2010 u Settembru 2011. Il-ħlas tat-tielet porzjon tal-AFM (EUR 30 miljun) sar f'April 2012[11]. It-tkabbir ekonomiku naqas b'mod sinifikanti fl-2012 bħala riżultat ta' xokkijiet esterni negattivi inkluża domanda tal-esportazzjoni aktar dgħajfa mill-UE u kundizzjonijiet ħżiena tat-temp - xitwa ħarxa u nixfa fis-sajf - li laqtu s-settur agrikolu kbir. Tkabbir negattiv tal-PDG ta' -0,8%[12] kien irreġistrat għall-2012, li juri tnaqqis sinifikanti meta mqabbel ma' 6,8 % fl-2011. Fuq il-front estern, id-defiċit tal-kont kurrenti naqas ftit li parzjalment jirrifletti t-tnaqqis fl-importazzjonijiet minħabba domanda domestika dgħajfa, iżda wkoll il-bilanċ pożittiv li qed jikber fid-dħul nett u trasferimenti unilaterali netti, riflessjoni ta' rimessi reżiljenti. Minkejja dawn l-iżviluppi pożittivi, id-defiċit tal-kont kurrenti għadu kbir u ser jibqa' s-sors ewlieni ta' vulnerabbiltà fl-2013. Sors ieħor ta' vulnerabbiltà huwa l-livell għoli, u li qed jikber, tad-dejn estern li żdied għal 84,5% tal-PDG fl-2012 minn 77,6 % fi tmiem l-2011. Dawn ir-riskji esterni ttaffew xi ftit mill-interventi tal-bank ċentrali fis-swieq fit-tieni u t-tielet trimestri sabiex iġedded ir-riżervi uffiċjali. L-aħħar rieżami tal-programm ta' arranġament ta' finanzjament tal-EFF-ECF mal-FMI, oriġinarjament ippjanat għal Jannar 2013 u wara pospost għal April 2013, ma setax jitlesta minħabba l-kriżi politika li bdiet bil-waqgħa tal-gvern ta' koalizzjoni fi Frar 2013 u ġie pospost sa Lulju 2013. Il-prospetti għal arranġament suċċessur ma kinux ċari fiż-żmien tal-pubblikazzjoni. 3.2.5. L-Ukraina Fl-isfond ta' nuqqas persistenti fil-finanzjament estern u sabiex tappoġġa l-proċess ta' riforma ekonomika fil-pajjiż, l-UE adottat f'Lulju 2010 deċiżjoni li tipprovdi sa EUR 500 miljun ta' AMF lill-Ukraina[13]. Flimkien mal-EUR 110 miljun li għadhom disponibbli mid-Deċiżjoni tal-AMF adottata fl-2002[14], dan kien jimplika pakkett potenzjali ta' AMF sa EUR 610 miljun. Il-Memorandum ta' Qbil (MtQ) li jistipula l-kundizzjonijiet ta' politika għall-ħlas tal-assistenza u l-Ftehim ta' Self (FS) ġew iffirmati f'Marzu 2013. Il-MtQ fih miżuri ta' politika fl-oqsma ewlenin tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, il-kummerċ u t-tassazzjoni, ir-riforma tas-settur tal-enerġija u l-armonizzazzjoni tar-regolamentazzjoni finanzjarja. Il-ħlasijiet tal-AMF fl-2013 huma kundizzjonali fuq li jerġa' jibda t-teħid ta' fondi mill-Ukraina taħt arranġament ta' appoġġ ġdid tal-IMF, li l-awtoritajiet Ukraini huma fil-proċess li jinnegozjaw mal-FMI wara l-iskadenza f'Diċembru 2012 tal-SBA ta' qabel ta' USD 15,4 biljun. Għat-tieni u t-tielet porzjonijiet, il-ħlas se tkun jiddependi wkoll fuq progress sodisfaċenti fl-implimentazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-politika strutturali stipulati fil-MtQ. Fl-2012, it-tkabbir reali tal-PDG fl-Ukraina niżel għal 0,2 % meta mqabbel ma' 5,2 % fl-2011, b'mod partikolari bħala riżultat ta' deterjorazzjoni fl-ambjent estern, domanda aktar baxxa għall-esportazzjonijiet Ukraini tal-metall kif ukoll livell ta' investiment baxx. Minkejja t-tnaqqis fit-tkabbir u tendenzi deflazzjonarji, il-Bank Nazzjonali tal-Ukraina żamm il-politika monetarja ssikkata f'tentattiv biex jirreżisti l-pressjonijiet għall-iżvalutazzjoni tal-valuta lokali. Id-defiċit fiskali żdied għal madwar 6 % tal-PGD fl-2012, wara 4,2 % fl-2011, prinċipalment minħabba l-illaxkar fiskali qabel l-elezzjonijiet parlamentari u l-livell li qed jogħla tas-sussidji tal-enerġija. Il-vulnerabbiltajiet esterni qed jikbru hekk kif id-defiċit tal-kont kurrenti żdied għal 8,4 % tal-PGD u r-riżervi tal-kambju naqsu bi kważi kwart fl-2012. Il-progress fir-riformi strutturali kien imħallat, b'xi progress fil-qasam tal-politika tal-enerġija, filwaqt li r-riforma tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi waqfet u s-sistema tal-akkwisti pubbliċi għadha nieqsa mit-trasparenza. 3.2.6. Ir-Repubblika Kirgiża Wara l-vjolenza etnika u politika li rriżultat fi tnaqqis qawwi fl-attività ekonomika u nuqqas sostanzjali fil-finanzjament estern, l-UE impenjat ruħha li tappoġġa l-irkupru tar-Repubblika Kirgiża f'konferenza internazzjonali tad-donaturi f'Bixkek f'Lulju 2010. Dan wassal għall-adozzjoni mill-Kummissjoni ta' proposta għal deċiżjoni biex tipprovdi lir-Repubblika Kirgiża b'AMF sa EUR 30 miljun (EUR 15-il miljun f'self u EUR 15-il miljun f'għotjiet) fl-20 ta' Diċembru 2011. Din l-operazzjoni tal-AMF eċċezzjonali, jiġifieri barra l-ambitu ġeografiku normali tal-AMF, kienet iġġustifikata mis-saħħa tal-momentum prodemokratiku tar-riforma politika u ekonomika tal-pajjiż u minħabba l-pożizzjoni tiegħu f'reġjun ta' importanza ekonomika u politika għall-UE. B'mod parallel, il-FMI laħaq ftehim mal-awtoritajiet Kirgiżi f'Ġunju 2011 dwar programm ta' tliet snin, appoġġat minn arranġament ta' Faċilità ta' Kreditu Estiż (FKE). Madankollu, l-adozzjoni tad-deċiżjoni dwar operazzjoni tal-AMF għar-Repubblika Kirgiża ġiet ittardjata minħabba nuqqas ta' ftehim bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-proċedura li għandha tintuża għall-adozzjoni tal-Memorandum ta' Qbil (ara t-Taqsima 2.3). Fl-2012, it-tkabbir ekonomiku tar-Repubblika Kirgiża kien limitat għal 0,9 %, b'mod sinifikanti taħt it-tbassir preċedenti, billi l-produzzjoni fis-settu tal-minjieri tad-deheb naqset ħafna minħabba kwistjonijiet ġeoloġiċi. Minbarra x-xogħol fis-settur tal-minjieri tad-deheb, it-tkabbir ekonomiku laħaq madwar 4,8 % fl-2012, misjuq mill-manifattura, il-kostruzzjoni u s-servizzi, filwaqt li rkupra bil-mod mit-tnaqqis f'salt fl-2009 u l-2010 ikkawżat minn reċessjoni globali u minn konflitti politiċi u etniċi interni. Id-defiċit tal-kont kurrenti kiber għal madwar 9 % tal-PDG fl-2012, li jirrifletti tnaqqis fl-esportazzjonijiet tad-deheb u prezzijiet ogħla taż-żejt. Minkejja l-politika monetarja ristretta, l-inflazzjoni laħqet is-7,5 % sa tmiem l-2012 akkont taż-żieda kontinwa fil-prezzijiet tal-ikel u tal-fjuwil internazzjonali. Id-defiċit fiskali globali naqas għal madwar 5,3% tal-PDG (bl-esklużjoni tal-proġetti tal-infrastruttura tal-enerġija), l-aktar minħabba ġbir aktar b'saħħtu tad-dħul. Il-progress taħt il-programm tal-faċilità ta' kreditu estiż kien sostnut s'issa, u l-Kirgistan laħaq il-miri tal-programm kwantitattivi kollha ta' tmiem Ġunju 2012 u l-punti referenzjali strutturali kollha minbarra wieħed. 4. L-iżgurar tal-użu xieraq tal-fondi tal-AMF: valutazzjonijiet operattivi u evalwazzjonijiet ex-post 4.1. Valutazzjonijiet operattivi F'konformità mar-rekwiżiti tar-Regolament Finanzjarju tal-UE, il-Kummissjoni, bl-għajnuna ta' konsulenti esterni, twettaq valutazzjonijiet operattivi bil-għan li tikseb assigurazzjoni raġonevoli dwar il-funzjonament tal-proċeduri amministrattivi u taċ-ċirkwiti finanzjarji tal-pajjiżi benefiċjarji. Il-valutazzjonijiet operattivi jiffokaw fuq is-sistemi tal-Immaniġġjar tal-Finanzi Pubbliċi, b'mod partikolari fuq il-proċeduri u l-organizzazzjoni tal-ministeru tal-finanzi u l-bank ċentrali u, b'mod aktar speċifiku, fuq l-immaniġġjar tal-kontijiet li jirċievu l-fondi tal-UE. Minbarra dan, tingħata attenzjoni għall-mod kif jiffunzjonaw l-istituzzjonijiet tal-awditjar estern, l-indipendenza tagħhom, il-programmi ta' ħidma tagħhom u l-effettività tal-kontrolli tagħhom. Fil-valutazzjonijiet operattivi (OAs) l-aktar riċenti, saret ukoll analiżi tal-proċeduri eżistenti fl-aġenziji tal-akkwist. Fl-2012, il-Kummissjoni kkonkludiet il-valutazzjoni operattiva fir-Repubblika Kirgiża. Fid-dawl tal-possibbiltà ta' operazzjonijiet ta' AMF ġodda fl-Eġittu u l-Ġordan, twettqet valutazzjoni operattiva f'dawn iż-żewġ pajjiżi fi Frar u April 2013, rispettivament. 4.2. Evalwazzjonijiet ex-post Skont ir-regolament finanzjarju tal-UE, il-Kummissjoni twettaq evalwazzjonijiet ex-post tal-programmi tal-AMF sabiex tevalwa l-impatt tal-AMF. L-għanijiet ewlenin tal-evalwazzjonijiet ex-post huma: (i) sabiex tanalizza l-impatt ekonomiku tal-AMF fuq l-ekonomija tal-pajjiż riċevitur u, b'mod partikolari fuq is-sostenibilità tal-pożizzjoni esterna tiegħu, u (ii) sabiex tivvaluta l-valur miżjud tal-intervent tal-UE. Il-konklużjonijiet ta' dawn l-evalwazzjonijiet huma użati sabiex jissaħħu l-prassi tal-immaniġġjar tal-AMF. Iż-żewġ evalwazzjonijiet ex-post imnedija fl-2011 sabiex jevalwaw l-operazzjonijiet tal-AMF mal-Libanu u l-Ġeorġja tlestew fl-2012. Evalwazzjoni ġdida ex-post tal-appoġġ tal-AMF għall-Kosovo nbdiet u tlestiet fl-2012[15]. L-evalwazzjoni ex-post dwar il-programm tal-AFM tal-Libanu kkonkludiet li, waqt li l-għan ta' stabilizzazzjoni makroekonomika tal-pajjiż kien fil-biċċa l-kbira ntlaħaq, l-impatt fuq ir-riformi strutturali kien limitat, bħala konsegwenza ta' kuntest politiku partikolarment kumpless u instabbli. F'termini tal-impatt tal-programm tal-AMF fuq ir-riformi strutturali tal-Ġeorġja, l-evalwazzjoni ex-post ikkonkludiet li, filwaqt li sar progress sinifikanti fl-oqsma tat-tħejjija u l-esekuzzjoni tal-baġit, kellu jsir aktar xogħol fl-oqsma tal-kontroll intern, l-awditjar, u b'mod ġenerali t-trasparenza u r-responsabbiltà. Il-konklużjoni tal-evalwazzjoni ex-post dwar il-programm tal-AFM tal-Kosovo kienet li l-effett l-aktar importanti tiegħu kien doppju: (i) huwa pprovda lill-awtoritajiet tal-Kosovo b'għodda addizzjonali biex jagħtu spinta għal riformi ta' importanza kritika f'pajjiżhom; u (ii) ta kredibbiltà internazzjonali lill-Gvern tal-Kosovo fil-bidu tiegħu. Evalwazzjonijiet ex-post għat-tliet operazzjonijiet tal-AMF għas-Serbja, il-Moldova u l-Armenja li tlestew riċentament se ssir fl-2013. 5. Talbiet għal assistenza u proposti futuri tal-Kummissjoni; Is-sitwazzjoni baġitarja Il-lista ta' operazzjonijiet ippjanati tal-AMF għall-2013 tinkludi: (i) żewġ programmi li jinsabu għaddejjin (il-Bosnja-Ħerzegovina u l-Ukraina); (ii) żewġ programmi proposti mill-Kummissjoni fl-2011, li l-implimentazzjoni tagħhom tibda wara l-adozzjoni mistennija tad-deċiżjonijiet mill-koleġiżlaturi (il-Ġeorġja u r-Repubblika Kirgiża); u (iii) sa tliet programmi ġodda, abbażi tat-talbiet riċevuti mill-pajjiżi tal-PEV sa issa (l-Eġittu, il-Ġordan, l-Armenja). Fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-operazzjonijiet AMF eżistenti, ir-rilaxx tal-aħħar pagament taħt il-programm għall-Bosnja-Ħerzegovina, jekk jiġi kkonfermat, se jsir mhux aktar tard minn Novembru. Taħt il-programm għall-Ukraina, il-ħlasijiet attwali, inkluż ir-rilaxx tal-ewwel pagament, huma suġġetti għal ftehim mal-FMI dwar arranġament ta' finanzjament ġdid, kif ukoll il-konformità mal-kundizzjonijiet ta' politika tal-MtQ. Il-Kummissjoni qed tippjana wkoll li tibda fl-2013 il-ħlasijiet taħt il-programmi tal-AMF għall-Ġeorġja u r-Repubblika Kirgiża, wara l-adozzjoni mistennija tad-deċiżjonijiet leġiżlattivi korrispondenti mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Il-pjan attwali huwa li jiġu rilaxxati l-ewwel pagamenti taħt il-programmi fl-2013, u t-tieni pagamenti fl-2014. Fil-każ tal-Ġeorġja, kif indikat, ir-rilaxx tal-AMF se jkun possibbli biss jekk il-Ġeorġja attwalment tiddeċiedi li tuża l-arranġament SBA-SCF mal-FMI, arranġament li bħalissa qed jiġi ttrattat bħala prekawzjonali. Kif imsemmi hawn fuq, l-Eġittu ġedded it-talba tiegħu għal AMF ta' EUR 500 miljun f'Novembru 2012. Il-Kummissjoni qed tikkunsidra l-adozzjoni ta' proposta ta' AMF, li tkun tiddependi fuq ftehim bejn l-FMI u l-awtoritajiet Eġizzjani dwar programm tal-FMI. Huwa probabbli li l-AMF jikkonsisti f'self ta' EUR 450 miljun flimkien ma' għotja ta' EUR 50 miljun. L-AMF ikun ta' għajnuna biex jappoġġja l-bilanċ tal-pagamenti tal-Eġittu u biex isaħħaħ l-isforzi ta' riforma matul perjodu impenjattiv ta' tranżizzjoni politika. Skont iż-żmien tal-proposta u d-deċiżjoni, l-ewwel porzjon ikun jista' jitħallas sal-2013 u l-bqija tal-AMF fl-2014. F'Diċembru 2012, l-awtoritajiet Ġordaniżi talbu appoġġ tal-AMF f'forma ta' self sa EUR 200 miljun. Flimkien mal-FMI, il-Kummissjoni stmat il-ħtiġijiet residwi ta' finanzjament estern residwu tal-Ġordan u qiegħda tikkunsidra li tippreżenta proposta għal appoġġ tal-AMF ta' EUR 180 miljun f'self fl-2013. F'dan il-każ ukoll, il-ħlas tal-ewwel porzjon jista' jsir fl-2013. Minbarra dan, operazzjoni ġdida tista' tiġi antiċipata għall-Armenja, billi waslet għand il-Kummissjoni talba għal appoġġ tal-AMF mingħand l-awtoritajiet Armeni fi Frar 2013. Din tkun issegwi l-programm tal-AMF li tlesta fl-2012 u tkun immirata biex tgħin lill-pajjiż ikopri d-diskrepanza fil-finanzjament estern residwa prevista għall-2013-2014, billi tikkumplementa r-riżorsi disponibbli mill-FMI taħt arranġament finanzjarju ġdid li qed jitħejja bħalissa. Fl-aħħar nett, il-lista attwali tal-operazzjonijiet tal-AMF għall-2014 tinkludi programm possibbli għall-Kosovo jekk ikun stabbilit b'mod ċar nuqqas fil-finanzjament. Wara l-iskadenza tal-programm preċedenti fl-2010, operazzjoni ġdida tirrispondi għall-impenn kundizzjonali magħmul mill-UE waqt il-konferenza tad-donaturi ta' Ġunju 2008 dwar il-Kosovo, għal ammont sa EUR 100 miljun. It-Tabella 1 hawn taħt tagħti deskrizzjoni ġenerali tal-impenji u l-pagamenti tal-għotjiet tal-AMF għall-2011, l-2012 u l-2013 (indikattiva). Il-previżjoni għall-2013 hija ta' natura preliminari ħafna u se tiddependi fuq bosta fatturi li huma lil hinn mill-kontroll tal-Kummissjoni. Il-lista attwali tal-operazzjonijiet ta' għotja ppjanati għall-2013 hija b'mod ġenerali konsistenti mal-limiti baġitarji għas-sena 2013. Fir-rigward tas-self, l-ammont totali pendenti għal operazzjonijiet ta' self tal-AMF kien ugwali għal EUR 545 miljun fi tmiem l-2012. Din is-somma hija koperta mill-Fond ta' Garanzija għal azzjonijiet esterni[16], li jinżamm għal 9 % tal-ammont pendenti. Il-Fond ikopri mhux biss is-self tal-AMF, iżda wkoll is-self tal-Euratom u s-self mill-BEI lil pajjiżi terzi u huwa fornut mill-baġit tal-UE. Għal operazzjonijiet ta' self tal-AMF previsti fl-2013, dan kien jikkorrispondi għal forniment tal-Fond ta' Garanzija ta' madwar EUR 72,3 miljun. [1] Din in-nominazzjoni hija mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u hija konformi ma' UNSCR 1244 u l-Opinjoni tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja dwar id-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Kosovo. [2] Għal tagħrif ta' sfond dwar l-iżviluppi ekonomiċi mal-ġirien tan-Nofsinhar, ara wkoll "L-ekonomiji tal-viċinat tal-UE: naffaċċjaw sfidi ġodda", Karti Okkażjonali nru 86 / Novembru 2011, DĠ ECFIN, il-Kummissjoni Ewropea. Karta Okkażjonali ġdida bit-titlu "L-ekonomiji tal-viċinat tal-UE: Ġestjoni tal-politiki ekonomiċi fost żieda fl-inċertezza globali" hija skedata għall-pubblikazzjoni f'nofs l-2013. (http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/occasional_paper/2011/index_en.htm). [3] Il-proposta tal-Kummissjoni għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi dispożizzjonijiet ġenerali għall-Assistenza Makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi - COM(2011) 396 finali, 4.7.2011. [4] Ir-Regolament (KE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Frar 2011. [5] “Eċċezzjonali” fis-sens li hija mogħtija lil pajjiż li jinsab 'il barra mill-ambitu ġeografiku normali tal-AMF, jiġifieri kandidati/kandidati potenzjali u pajjiżi ġirien. [6] Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/891/KE tat-30 ta' Novembru 2009. [7] Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/890/KE tat-30 ta' Novembru 2009. [8] Għal rendikont dettaljat tal-implimentazzjoni tal-programm jekk jogħġbok ara r-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-AMF fl-2011 - COM(2012) 339 final, 28.6.2012. [9] It-territorji tal-Abkażja u l-Ossezja tan-Nofsinhar huma esklużi mill-analiżi minħabba n-nuqqas ta' dejta ta' min jorbot fuqha. [10] Id-Deċiżjoni Nru 938/2010/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Ottubru 2010. [11] Ara n-nota f'qiegħ il-paġna 5. [12] Id-dejta teskludi t-territorju ta' Tranżnistrija, li nqata' mill-bqija tal-pajjiż, u li għalih mhumiex disponibbli ċifri affidabbli. [13] Id-Deċiżjoni Nru 646/2010/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta' Lulju 2010. [14] Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/639/KE tat-12 ta' Lulju 2012. [15] L-evalwazzjonijiet ex-post kollha huma disponibbli fuq il-websajt tad-DĠ ECFIN: http://ec.europa.eu/economy_finance/evaluation/completed/index_en.htm [16] Għal aktar informazzjoni, jekk jogħġbok ara r-Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-garanziji koperti mill-baġit ġenerali (li joħroġ kull sitt xhur).