MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C NaN/1

RAPPORT SPEĊJALI Nru 7/2006

dwar Investimenti ta’ l-Iżvilupp Rurali: Dawn jindirizzaw b’mod effettiv il-problemi taż-żoni rurali?

flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni

(skond l-Artikolu 248(4), it-tieni sotto-paragrafu, KE)

WERREJ

Glossarju u abbrevjazzjonijiet

I-VII SOMMARJU EŻEKUTTIV

I-15 INTRODUZZJONI

1-3 Sfond

4-10 Deskrizzjoni ta’ l-investimenti ta’ l-iżvilupp rurali

4-5 Il-bażi legali

6-8 L-objettivi

9-10 L-implimentazzjoni

11-15 L-iskop u l-approċċ tal-verifika

11-13 Il-mistoqsijiet tal-verifika

14-15 L-approċċ tal-verifika

16-63 OSSERVAZZJONIJIET

16-28 Mistoqsija tal-verifika Nru 1: L-UE għandha strateġija ċara u approċċ koerenti għall-politika ta’ l-iżvilupp rurali, u dawn huma definiti adegwatament fil-programmi ta’ l-Istati Membri?

16-18 Kjarezza ta’ l-istrateġija

19-28 Approċċ koerenti għall-iżvilupp rurali

29-39 Mistoqsija tal-verifika Nru 2: Dawk il-proġetti magħżula għall-iffinanzjar ta’ l-UE huma bbażati fuq kriterji li jindirizzaw bl-aħjar mod il-bżonnijiet taż-żoni rurali?

29-34 Kundizzjonijiet u proċeduri ta’ l-għażla

35-39 Deadweight

40-52 Mistoqsija tal-verifika Nru 3: Il-proġetti ġew implimentati fiż-żoni rurali u kellhom impatt?

40-46 Il-lokazzjoni tal-proġetti

47-52 Ir-riżultati u l-impatti tal-proġetti analizzati fuq il-post

53-63 Mistoqsija tal-verifika Nru 4: Il-prodotti finali, ir-riżultati u l-impatti huma mħarsa u evalwati b’mod korrett?

53-63 Il-qafas ġenerali tas-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni

64-69 KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

Anness I — Lista ta’ proġetti vverifikati fl-Istati Membri

Anness II — Definizzjonijiet ta’ żoni rurali — Marki wżati għall-verifika

Anness III — Eżempji ta’ riżultati u impatti tal-proġetti analizzati

Ir-risposti tal-Kummissjoni

GLOSSARJU U ABBREVJAZZJONIJIETTERMINI Benefiċarju Ir-reċipjent finali ta’ pagament mill-UE. Impatt Konsegwenzi soċjo-ekonomiċi b’effett għal żmien itwal illi jistgħu jiġu osservati għal ċertu perijodu wara t-tlestija ta’ intervent, li jistgħu jaffettwaw jew b’mod dirett id-destinatarji ta’ l-intervent jew destinatarji indiretti li jaqgħu barra l-limitu ta’ l-intervent, li jistgħu jkunu rebbieħa jew telliefa. Leader Inizjattiva ffinanzjata mill-fondi strutturali intiżi li jgħinu l-atturi rurali. NUTS Nomenklatura ta’ l-Unitajiet Territorjali ta’ l-Istatistika, il-klassifikazzjoni komuni ta’ l-UE għall-istatistiċi reġjonali, li taqsam kull Stat Membru f’ġerarkija tar-reġjuni (ittikkettjati NUTS I, II, III u LAU I u II) skond l-unitajiet amministrattivi nazzjonali. Produzzjoni Dak li huwa prodott jew li jintlaħaq bir-riżorsi allokati għall-intervent (per eżempju tagħmir għar-razzett mixtri minn bidwi, triq mibnija f’villaġġ). Riżultat Tibdiliet immedjati li jseħħu għad-destinatarji diretti matul jew fl-aħħar tal-parteċipazzjoni tagħhom f’intervent (per eżempju aċċessibilità mtejba għal żona minħabba l-kostruzzjoni ta’ triq, produzzjoni aktar effiċjenti f’razzett). Żona urbana Żona ġeografika li ma għandhiex il-karatteristiċi ta’ żona rurali. Jeżistu tipoloġiji differenti li jikklassifikaw żoni rurali u urbani, per eżempju bbażati fuq id-densità tal-popolazzjoni. ABBREVJAZZJONIJIET DĠ AGRI Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali. EAGGF Il-Fond Ewropew ta’ Gwida Agrikola u ta’ Garanzija. ESPON In-Netwerk Ewropew ta’ l-Osservazzjoni ta’ l-Ippjanar ta’ l-Ispazju LAU Unità Amministrattiva Lokali. LFA Żona Anqas Favorita. OECD Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiku. OP Programm ta’ Ħidma. PAK Politika Agrikola Komuni. PGD Prodott Gross Domestiku. RD Żvilupp Rurali. RDP Programm ta’ l-Iżvilupp Rurali. SWOT Punti tajbin, Nuqqasijiet, Opportunitajiet, Theddid.

SOMMARJU EŻEKUTTIV

I. Iż-żoni rurali jiffaċċjaw sfidi sinifikanti bħat-tnaqqis tal-popolazzjoni u l-iskarsezza ta’ l-opportunitajiet ekonomiċi. Il-kontribut ta’ l-UE għall-iżvilupp rurali għall-perijodu 2000-2006 huwa aktar minn 60 biljun euro. Madwar 40 % ta’ dan il-baġit jintuża għall-investimenti ta’ l-iżvilupp rurali. Dawn ikopru varjetà vasta ta’ proġetti, li għalihom it-tmexxija u l-implimentazzjoni jinqasmu bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri (ara l-paragrafi 1 sa 10).

II. Dan ir-rapport huwa dwar l-osservazzjonijiet dwar il-verifika tal-Qorti dwar l-investimenti ta’ l-Iżvilupp Rurali. Il-verifika ppruvat tirrispondi għall-mistoqsija ġenerali li ġejja: “Sa liema punt ir-riżultati tal-miżuri ta’ l-investiment jindirizzaw b’mod effettiv il-problemi taż-żoni rurali?” (ara l-paragrafu 3, u l-paragrafi 11 sa 15).

III. Il-flessibilità tar-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali (objettivi wesgħin, nuqqas ta’ prijoritajiet) u nuqqas ta’ strateġija ċara fil-programmi ta’ l-Istat Membru wasslu għal sitwazzjoni fejn mhuwiex ċar għal liema objettiv ingħataw il-fondi. Il-programmi ta’ l-Istati Membri jiffokaw fil-biċċa l-kbira tagħhom fuq is-settur agrikolu u ma jieħdux kont biżżejjed tal-karatteristiċi taż-żona ġeografika megħjuna (ara l-paragrafi 16 sa 28).

IV. Hemm nuqqas ta’ proċeduri ta’ kundizzjonijiet u għażla effettvi, sabiex jiġu mmirati fondi għaż-żoni ġeografiċi u l-benefiċjarji l-aktar fil-bżonn (ara l-paragrafi 29 sa 34). Nuqqas ta’ immirar effettiv iwassal ukoll għar-riskju ta’ effetti deadweight miżjuda, li jnaqqsu l-effettività ta’ l-għajnuna (ara l-paragrafi 35 sa 39).

V. Parti sinifikanti ta’ l-ispiża hija implimentata fiż-żoni li mhumiex rurali b’mod predominanti. Meta mqabbel mal-perijodu ta’ l-ipprogrammar ta’ qabel, l-appoġġ ta’ l-investiment għaż-żoni rurali naqas b’mod sinifikanti (ara l-paragrafi 40 sa 46).

VI. Mhuwiex dejjem possibbli li jiġu identifikati l-effetti tal-proġetti, iżda meta dan ikun jista’ jsir, fatturi prinċipali li żiedu l-effettivita’ tagħhom kienu s-sinerġija ma’ proġetti oħra u li jkunu jinsabu f’żoni rurali (ara paragrafi 47-52). Instabu wkoll nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tas-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni (ara l-paragrafi 53 sa 63).

VII. B’mod ġenerali, il-Qorti tikkonkludi li ma tista’ ssir ebda stima dwar jekk l-investimenti ta’ l-iżvilupp rurali humiex effettivi. L-objettivi huma wesgħin wisq u hemm nuqqas ta’ strateġija sabiex tkun implimentatia l-politika. M’hemmx riżultati bilanċjati taż-żewġ objettivi prinċipali tal-politika ta’ l-RD. Sabiex tikseb dan, il-Kummissjoni għandha taħdem ma’ l-Istati Membri lejn titjib fl-effettività tal-politika. Elementi importanti f’dan ir-rigward jinkludu li jiġu kjarifikati l-objettivi u li jkunu żviluppati prinċipji ta’ mmirar effettiv (ara l-paragrafi 64 sa 69).

INTRODUZZJONI

Sfond

1. L-importanza finanzjarja ta’ l-iżvilupp rurali fi ħdan il-baġit ta’ l-UE hija sinifikanti. Il-kontribut ta’ l-UE għall-perijodu ta’ programmar 2000-2006 huwa aktar minn 60 biljun euro. Il-baġit għall-perijodu ta’ programmar 2007-2013 jipproponi li jżidu għal kważi 70 biljun euro. Ma’ dan wieħed għandu jżid diversi biljun ta’ euro li ġejjin mill-“modulazzjoni”, it-trasferiment ta’ ammonti minn sussidji diretti ta’ l-irżiezet għall-iżvilupp rurali (1).

2. Iż-żoni rurali jkopru parti kbira mit-territorju ta’ l-UE u l-popolazzjoni tiegħu. Meta mqabbla maż-żoni urbani, il-medja tal-PGD per capita f’żoni rurali hija madwar terz anqas, id-densità tal-popolazzjoni hija madwar għaxar darbiet anqas u x-xogħol fis-settur agrikolu huwa madwar għaxar darbiet ogħla. Iż-żoni rurali huma b’mod ġenerali aktar il-bogħod u għandhom anqas infrastruttura u servizzi bażiċi u jiffaċċjaw sfidi sinifikanti bħan-nuqqas fil-popolazzjoni u l-iskarsezza ta’ l-opportunitajiet ekonomiċi.

3. Dan ir-Rapport Speċjali jippreżenta osservazzjonijiet dwar il-miżuri li ġejjin tar-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali (2): investiment f’intrapriżi agrikoli, titjib fl-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli u l-promozzjoni ta’ l-adattament u l-iżvilupp taż-żoni rurali. Huma jkopru madwar 40 % tal-baġit disponibbli. Skond dawn il-miżuri jistgħu jkunu ffinanzjati varjetà vasta ta’ prodotti li, għall-iskop ta’ din il-verifika, huma ttikkettjati investimenti ta’ l-iżvilupp rurali. Miżuri oħra importanti ta’ żvilupp rurali bħall-agri-ambjent, LFA, u l-Foresti li jimmiraw ukoll sabiex jindirizzaw problemi ta’ żoni rurali ġew koperti f’rapporti preċedenti (3).

Deskrizzjoni ta’ l-investimenti ta’ l-iżvilupp rurali

Il-bażi legali

4. Qabel is-sena 2000, il-miżuri ta’ l-investiment kienu parti mill-Fondi Strutturali u l-objettivi u l-kundizzjonijiet tagħhom kienu definiti minn regolamenti speċifiċi. L-investiment fl-intrapriżi agrikoli u t-titjib ta’ l-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli kienu sabiex jagħtu appoġġ lis-settur agrikolu madwar l-UE, filwaqt li l-miżuri sabiex javvanzaw l-addattament u l-iżvilupp taż-żoni rurali kienu sabiex jindirizzaw il-problemi speċifiċi ta’ dawk iż-żoni.

5. Jekk wieħed jibda mis-sena 2000, l-Iżvilupp Rurali sar “it-tieni kolonna tal-PAK” (4). Dan sar billi ġew magħquda l-miżuri ta’ l-investiment b’sensiela vasta ta’ miżuri oħra f’regolament wieħed. Filwaqt li żammu l-objettivi tal-Fond Strutturali, l-objettivi tal-PAK kienu integrati fil-politika. Ġew stabbiliti ftit kundizzjonijiet, u minn dak iż-żmien ’l hemm, il-miżuri kollha kienu implimentati madwar l-UE. Dan irriżulta f’politika deċentralizzata li tagħti lill-Istati Membri sensiela vasta ta’ għażliet sabiex jiffinanzjaw prijoritajiet nazzjonali jew reġjonali.

L-objettivi

6. Fuq livell globali, ir-Regolament jistabilixxi żewġ objettivi. L-ewwel jirrigwarda s-settur agrikolu, u jista’ jitqassar bħala li jtejjeb il-kompettività agrikola u l-ġestjoni sostenibbli ta’ l-art. It-tieni jikkonċerna l-aġġustamenti strutturali ta’ reġjuni li qed jaqgħu lura jew li qed jiffaċċjaw problemi oħra strutturali. Tabella 1 tagħti d-dettalji kollha ta’ dawn l-objettivi.

Tabella 1

Objettivi provduti mir-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali għall-miżuri ta’ l-investiment ta’ l-RD

OBJETTIVI GLOBALI GĦALL-MIŻURI KOLLHA TA’ L-RD (5) Il-miżuri ta’ l-iżvilupp rurali għandhom: — Jakkumpanjaw u jikkumplimentaw strumenti oħra tal-politika agrikola komuni u b’hekk jikkontribwixxu għall-kisba ta’ l-objettivi li ġejjin: a) iżidu l-produttività agrikola billi jippromwovu l-progress tekniku u billi jiżguraw l-iżvilupp razzjonali tal-produzzjoni agrikola u l-aħjar użu tal-fatturi tal-produzzjoni, b’mod partikolari, ix-xogħol; b) b’hekk jiżguraw livell ġust ta’ għajxien għall-komunità agrikola, b’mod partikolari billi jżidu l-qliegħ individwali tal-persuni impenjati fl-agrikoltura; c) jistabilizzaw is-swieq; d) jiżguraw id-disponibilità tal-provvisti; e) jiżguraw illi l-provvisti jilħqu l-konsumaturi bi prezzijiet raġonevoli. — Ikunu integrati fil-miżuri li javvanzaw l-iżvilupp u l-aġġustament strutturali tar-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom qiegħed lura u jakkompanjaw il-miżuri li jagħtu appoġġ il-bidla soċjali taż-żoni li jiffaċċjaw diffikultajiet strutturali fir-reġjuni kkonċernati, filwaqt li jittieħed kont tal-mira speċifika li ġejja: li javvanzaw l-iżvilupp armonjuż ġenerali tagħha, il-Komunità għandha tiżviluppa u ssegwi l-azzjonijiet tagħha li jwasslu għat-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika u soċjali tagħha. B’mod partikolari, il-Komunità għandha taspira li tnaqqas id-differenzi bejn il-livelli ta’ żvilupp tad-diversi reġjuni u kemm qegħdin lura l-anqas reġjuni jew il-gżejjer favoriti, inkluż iż-żoni rurali. OBJETTIVI SPEĊIFIĊI TAL-MIŻURI TA’ L-INVESTIMENT TA’ L-RD (6) investiment f’intrapriżi agrikoli titjib ta’ l-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli Artikolu 33 1. biex inaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni 2. biex itejbu u jerġgħu iqassmu l-produzzjoni 3. biex jgħollu l-kwalità 4. biex jippreżervaw u jtejbu l-ambjent naturali, il-kundizzjonijiet ta’ l-iġene u l-ġid ta’ l-annimali 5. sabiex javvanzaw id-diversifikazzjoni ta’ l-attivitajiet tal-biedja 1. biex jigwidaw il-produzzjoni skond ix-xejriet previsti tas-suq jew iħeġġu l-iżvilupp ta’ postijiet ġodda għall-prodotti agrikoli 2. biex itejbu jew jirrazjonalizzaw il-metodi tal-bejgħ jew il-proċeduri ta’ l-ipproċessar 3. biex itejbu l-preżentazzjoni u l-preparazzjoni tal-prodotti jew itejjbu l-użu aħjar jew l-eliminazzjoni ta’ prodotti li jirriżultaw minn xi ħaġa oħra jew skart 4. biex japplikaw teknoloġiji ġodda 5. biex jagħtu vantaġġ lill-investimenti innovattivi 6. biex itejbu u jħarsu l-kwalità 7. biex itejbu u jħarsu l-kundizzjonijiet tas-saħħa 8. biex jipproteġu l-ambjent Ma huma provduti l-ebda objettivi speċifiċi

7. Ir-Regolament jipprovdi wkoll objettivi speċifiċi għal tnejn mill-miżuri ta’ l-investiment, li huma wkoll imniżżla f’Tabella 1. L-investimenti fl-intrapriżi agrikoli jikkontribwixxu għal titjib fid-dħul agrikolu u għat-titjib fil-kundizzjonijiet ta’ l-għajxien, tax-xogħol u tal-produzzjoni. L-investimenti għat-titjib ta’ l-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli jikkontribwixxu sabiex iżidu l-kompettività u jżidu l-valur tal-prodotti.

8. L-investimenti sabiex javvanzaw l-adattament u l-iżvilupp taż-żoni rurali huma ġeneralment magħrufa bin-numru tagħhom fir-Regolament: “Artikolu 33”. L-Artikolu jispjega illi l-appoġġ għandu jingħata għall-miżuri, li jirrigwardaw l-attivitajiet tal-biedja u l-konverżjoni tagħhom u għall-attivitajiet rurali, li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ miżuri oħra. Imbagħad jagħti lista ta’ inċiżi (li f’dan ir-rapport qed isirilhom riferenza wkoll bħala l-miżuri) li għalihom ma jingħataw l-ebda dettalji u l-ebda objettivi speċifiċi. Konsegwentament, varjetà vasta ta’ proġetti jistgħu jingħataw appoġġ taħt din il-miżura.

L-implimentazzjoni

9. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jaqsmu t-tmexxija u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ l-investiment ta’ l-iżvilupp rurali. Fil-prattika, dan ifisser illi l-Istati Membri jiddefinixxu l-istrateġija u l-kundizzjonijiet ta’ l-eliġibilità fil-programmi tagħhom, japprovaw u jikkontrollaw il-proġetti, iħallsu lill-benefiċjarji u jirrapurtaw lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni hija responsabbli sabiex tiżgura li l-programmi, l-implimentazzjoni tagħhom u rappurtar jikkonformaw mar-rekwiżiti legali.

10. Benefiċjarji potenzjali (bdiewa, kumpaniji ta’ l-ipproċessar u tal-bejgħ, awtoritajiet lokali) jippreżentaw applikazzjoni lill-għaqda ta’ implimentazzjoni fl-Istat Membru kkonċernat. Jekk il-proġett jissodisfa r-rekwiżiti (kundizzjonijiet ta’ eliġibilità, baġit disponibbli u xi kultant kriterji tal-grad u ta’ l-għażla), ikun approvat u l-benefiċjarju jista’ jimplimenta l-proġett. Mal-kompletazzjoni tal-proġett, il-benefiċjarju minn żmien għal żmien jitlob rimborż mill-aġenzija li tħallas ta’ l-Istat Membru, u l-aġenzija li tħallas tistaqsi lill-Kummissjoni sabiex tirrimborża l-ispiża involuta.

L-iskop u l-approċċ tal-verifika

Il-mistoqsijiet tal-verifika

11. Il-Qorti ddeċidiet li twettaq verifika tal-prestazzjoni li tiffoka fuq l-effettività, bl-iskop tagħha l-perijodu ta’ programmar 2000-2006. Il-prinċipju ta’ l-effettività huwa intiż li jikseb l-objettivi stabbiliti u li jikseb ir-riżultati intiżi.

12. L-ippjannar, l-implimentazzjoni, ir-riżultati miksuba u t-tħaris u l-evalwazzjoni kienu identifikati bħala elementi prinċipali. Id-dijagramma 1 jagħti ħarsa ġenerali ta’ dawn l-elementi u r-relazzjonijiet tagħhom:

13. L-objettiv tal-verifika kien li jikkonkludi dwar il-limitu ta’ l-investiment ta’ l-iżvilupp rurali huma effettivi sabiex jindirizzaw problemi taż-żoni rurali. Il-metodu sabiex dan jiġi trattat kien li jiġu indirizzati l-mistoqsijiet li ġejjin, ibbażati fuq l-erba’ elementi prinċipali ta’ hawn fuq: a) L-UE għandha strateġija ċara u approċċ koerenti għall-politika ta’ l-iżvilupp rurali, u dawn huma definiti b’mod adegwat fil-programmi ta’ l-Istat Membru? b) Dawk il-proġetti magħżulin għall-iffinanzjar mill-UE huma bbażati fuq kriterji li jindirizzaw bl-aħjar mod il-bżonnijiet taż-żoni rurali? c) Il-proġetti ġew implimentati fiż-żoni rurali u kellhom impatt? d) Il-prodotti finali, ir-riżultati u l-impatti huma mħarsa u evalwati kif jixraq?

L-approċċ tal-verifika

14. Il-verifika twettqet fil-perijodu minn Jannar sa Diċembru 2005 u kienet tinkludi l-ġbir ta’ evidenza tal-verifika minn: a) analiżi tal-bażi legali, dokumenti politiċi, studji, dokumenti ta’ l-ipprogrammar u ta’ rapporti ta’ tħaris u evalwazzjoni; b) Eżaminazzjoni ta’ kampjun meħud mingħajr regoli ta’ 300 proġett ta’ l-EAGGF għall-perijodu ta’ programmar 2000-2006, bl-iskop prinċipali li jiksbu ħarsa rappreżentattiva tal-lokazzjoni ta’ l-investimenti u l-problemi soċjo-ekonomiċi taż-żona kkonċernata; c) Disa’ żjarat ta’ verifika fl-Istati Membri li kienu fost dawk bl-aktar pagamenti fil-kampjun tat-300. Total ta’ 31 proġett kienu vverifikati, li jikkonċentraw fuq il-miżuri l-aktar importanti b’mod finanzjarju. Lista ta’ dawn il-proġetti u l-miżuri kkonċernati huma f’Anness I. Il-31 proġett intgħażlu fuq bażi li għandu x’jaqsam mal-ġudizzju, sabiex jinkludu proġetti f’żoni b’tipi differenti ta’ ruralità. L-iskop kien ukoll li jidentifikaw eżempji ta’ prattika tajba.

15. L-Istati Membri u r-reġjuni li ġejjin intgħażlu fi żjarat fuq il-post fuq il-bażi tad-daqs tagħhom fil-kampjun meħud mingħajr regoli. Barra r-reġjuni ta’ Objettiv 1 (7): Franza (RDP nazzjonali), il-Ġermanja (Niedersachsen), l-Italja (Emilia Romagna), l-Olanda (RDP nazzjonali) u Spanja (Katalunja). Fir-reġjuni ta’ Objettiv 1: il-Ġermanja (Brandenburg), l-Italja (Campania), il-Portugall (Lisboa Vale do Tejo) u Spanja (OP Nazzjonali). Iż-żjarat seħħew fil-perijodu Ġunju sa Ottubru 2005.

OSSERVAZZJONIJIET

Mistoqsija tal-verifika Nru 1: L-UE għandha strateġija ċara u approċċ koerenti għall-politika ta’ l-iżvilupp rurali, u dawn huma definiti adegwatament fil-programmi ta’ l-Istati Membri?

Kjarezza ta’ l-istrateġija

Osservazzjoni 1Il-flessibilità tar-Regolament (objettivi wesgħin, nuqqas ta’ prijoritajiet) u n-nuqqas ta’ strateġija ċara fil-programmi ta’ l-Istat Membru waslu għas-sitwazzjoni fejn mhuwiex ċar għal liema objettivi l-fondi taw kontribut.

16. Ir-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali jaspira, min-naħa waħda, li jagħmel kontribut għall-kisba ta’ l-objettivi tal-PAK u, min-naħa l-oħra, li jagħmel kontribut għall-koeżjoni ekonomika u soċjali (ara paragrafu 6). Sabiex jintlaħqu dawk l-objettivi, ir-Regolament jispjega sensiela ta’ miżuri. Għal uħud minnhom, hemm stabbiliti objettivi speċifiċi, filwaqt li għal oħrajn ma hemm provdut xejn (ara Tabella 1). Dawn il-miżuri huma taħlita ta’ sostenn għat-titjibiet tal-kompettività agrikola, titjib ambjentali u sostenn għaż-żoni rurali. Ir-Regolament ma jistabilixxix liema miżura għandha tikkontribwixxi għal liema objetiv, lanqas f’liema porzjon l-objettivi għandhom jinkisbu.

17. Ir-Regolament jispjega l-miżuri ta’ l-investiment b’mod flessibbli, peress li ftit kundizzjonijiet huma meħtieġa sabiex jinkiseb is-sostenn. Minbarra dan, il-miżuri jistgħu jikkontribwixxu għal xi objettivi globali.

18. Għad-disa’ programmi ta’ l-Istati Membri analizzati, il-Qorti sabet li kienet nieqsa strateġija ċara. Xi programmi ma jistabilixxux liema objettivi huma imfittxija u f’liema porzjoni għandha tindirizzahom il-miżura. Programmi oħra jistabilixxu objettivi iżda jimplimentaw li jiksbu objettivi differenti. Dan jagħmel id-deċiżjonijiet tal-politika mhux trasparenti: mhuwiex ċar kemm jintużaw flus għal liema skop. Il-kaxxa 1 tagħti eżempji ta’ din is-sitwazzjoni. Kaxxa 1L-istess miżura għall-objettivi differentiWaħda mill-miżuri fil-programm Spanjol sabiex ittejjeb l-istrutturi agrikoli fiż-żoni fl-Objettiv 1 hija l-investiment fl-intrapriżi agrikoli. L-objettiv imniżżel fil-programm huwa li jżid id-dħul agrikolu, u li jtejjeb il-kundizzjonijiet ta’ l-għajxien, tax-xogħol u tal-produzzjoni. Madankollu, il-verifika sabet li l-objettivi attwali miksuba jiddependu fuq il-post ta’ l-investiment. Fiż-żoni ta’ agrikoltura produttiva, din il-miżura tikkontribwixxi għall-objettiv tat-titjib tal-kompettività agrikola. Madankollu, fiż-żoni tal-muntanji din il-miżura toffri sostenn lill-irziezet żgħar u mhux kompettitivi bl-objettiv li jistabilizzaw il-popolazzjoni rurali. Il-programm ma jallokax riżorsi speċifiċi għal dawn l-objettivi differenti. Ma hemmx objettivi speċifiċi għaż-żewġ objettivi differenti indirizzati minn din il-miżura; u ma hemmx monitoraġġ ta’ kemm jintnefqu flus fuq kull wieħed mill-objettivi differenti jew f’kull waħda mit-tip ta’ żona differenti.Il-kontijiet ta’ l-immaniġjar tar-riżorsi ta’ l-ilma u tat-tqassim mill-ġdid għal 70 % tal-kontribut ta’ l-EAGGF għall-programm Portugiż “Lisboa e Vale do Tejo”. L-objettiv stabbilit fil-programm huwa “li jiżviluppa agrikoltura moderna u kompetittiva bħala element prinċipali għall-iżvilupp taż-żoni rurali”. Madankollu l-verifika sabet illi l-miżuri jagħtu appoġġ għall-modernizzazzjoni tan-netwerks ta’ l-irrigazzjoni f’żoni fertili kif ukoll netwerks ta’ irrigazzjoni ġodda kompluti bi tqassim ġdid u infrastruttura f’żoni ta’ struttura ta’ biedja fqira (taqsimiet żgħar ħafna, sistemi ta’ l-irrigazzjoni tal-passat). Il-miżura għandha żewġ objettivi differenti: li żżid il-kompettitività ta’ żoni produttivi ħafna; u li tqajjem l-attivitajiet tal-biedja f’żoni rurali mhedda bl-abbandun. Il-programm ma jistabilixxix f’liema porzjon il-miżura għandha tindirizza objettiv wieħed jew ieħor. Proġett wieħed li jinsab f’żona b’popolazzjoni kbira assorba 29 % tal-kontribut ta’ l-EAGGF kollu għall-programm.Objettivi mhux ċariIt-tqassim mill-ġdid b’mod ġenerali jitqies bħala l-arranġament mill-ġdid tal-pakketti sabiex tittejjeb l-istruttura tar-razzett u b’hekk il-vijabilità ekonomika ta’ l-intrapriżi. Skond l-RDP Olandiż, dan l-Artikolu 33 huwa l-miżura l-aktar importanti b’mod finanzjarju. In-nuqqas ta’ deskrizzjoni dettaljata fir-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali jgħin l-Olanda tuża dan l-inċiż bħala mezz għall-Istat sabiex jixtri l-art għall-iskop ta’ l-iżvilupp tan-natura. L-RDP approvat tal-Kummissjoni juri li mill-ammont allokat għal dan l-inċiż, 87 miljun euro għandhom jingħataw għall-objettiv ta’ agrikoltura sostenibbli u 16-il miljun euro għall-objettiv ta’ l-agrikoltura sostenibbli u pajsaġġi. Madankollu, il-verifika tal-Qorti turi li fir-realtà 86 % tal-fondi kellha bħala objettiv prinċipali l-iżvilupp tan-natura u 14 % biss għall-agrikoltura sostenibbli. Il-flessibilità tar-Regolament tippermetti din is-sitwazzjoni. Il-konsegwenza hija politika fejn mhuwiex magħruf għal liema objettiv taw kontribut il-fondi.

Approċċ koerenti għall-iżvilupp rurali

Osservazzjoni 2Il-programmi ta’ l-Istati Membri jiffokkaw fil-biċċa l-kbira fuq is-settur ta’ l-agrikoltura u ma jagħtux każ biżżejjed tal-karatteristiċi taż-żona ġeografika li qiegħda tingħata appoġġ.

19. Fuq il-livell ta’ l-Istati Membri, hemm magħrufa żewġ bżonnijiet fl-objettivi ġenerali spjegati f’Artikoli 33, 158 u 160 tat-Trattat. L-ewwel, hemm bżonn li jkunu indirizzati nuqqasijiet strutturali, li jitnaqqsu l-inugwaljanzi tad-dħul bejn iż-żoni rurali u urbani, li jitnaqqas il-qgħad rurali, li tittejjeb il-kompettitività tas-settur primarju u jkunu avvanzati l-opportunitajiet ekonomiċi akbar fiż-żoni rurali. It-tieni, minħabba it-theddid għall-vijabilità u l-enerġija tal-ħafna komunitajiet rurali, ikkawżati minn skarsezza ta’ opportunitajiet ekonomiċi, hemm bżonn li tinżamm il-vijabilità tal-komunitajiet rurali, jingħata appoġġ lill-attivitajiet ġodda u jitħaffef l-għoti tas-servizzi rurali. Barra dan, l-Istati Membri qed jiffaċċjaw firxa aktar wiesgħa ta’ sfidi bħall-żieda fl-attenzjoni għall-kwalità tal-prodott, is-saħħa ta’ l-annimali, tħassib ambjentali.

20. Sabiex jiġu indirizzati dawn il-bżonnijiet vasti, ġew żviluppati varji kunċetti ta’ metodi territorjali għaż-żoni rurali. Dawn jiffokaw fuq żona ġeografika, ibbażati fuq l-analiżi soċjo-ekonomika u strateġija li tesprimi l-aspetti differenti ta’ l-iżvilupp rurali f’relazzjoni espliċita għall-interventi oħrajn fiż-żona. Minbarra dan, huma għandhom approċċ integrat: ta’ ħafna setturi bl-involviment ta’ l-atturi u r-riżorsi kollha fiż-żona kkonċernata. Dan ikabbar is-sinerġiji fi programm wieħed kif ukoll bejn il-programmi differenti applikati fiż-żona.

21. L-evalwazzjonijiet indipendenti fuq l-iżvilupp rurali, li nbdew mill-Kummissjoni, jirakkomandaw metodu territorjali (8). Il-Kummissjoni tikkonkludi fit-tielet rapport tagħha dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali illi diversi problemi taż-żoni rurali huma territorjali fil-karattru tagħhom (9).

22. Iż-żewġ konferenzi Ewropej dwar l-iżvilupp rurali, f’Cork (1996) u f’Salzburg (2003), ikkonfermaw ir-relevanza tal-metodu territorjali. F’Cork ġie enfassizat illi “Il-politika ta’ l-iżvilupp rurali għandi tkun ta’ bosta dixxiplini fil-kunċett tagħha, u multi-settorjali fl-applikazzjoni tagħha, b’dimensjoni territorjali ċara” (10). F’Salzburg kien meqjus illi “l-politika ta’ l-iżvilupp rurali għandha sservi l-bżonnijiet tas-soċjetà aktar wiesgħa fiż-żoni rurali u tikkontribwixxi għall-koeżjoni” (11).

23. Minbarra dan, hemm numru kbir ta’ studji disponibbli dwar il-metodu territorjali għall-iżvilupp rurali, li jirrakmandaw dan il-metodu ukoll. Istituti magħrufa u riċerkaturi sewwa, inkluż l-OECD u l-ESPON, ikkonludew fl-istudji tagħhom illi l-metodu settorjali huwa anqas effettiv minn dak territorjali.

24. L-approċċ l-ieħor huwa dak agrikolu tradizzjonali jew dak “settorjali”, li jiffoka fuq settur wieħed biss u ma jieħux kont tal-karatteristiċi taż-żona ġeografika li tingħata sostenn. Il-Qorti sabet illi l-programmi ta’ l-Istati Membri b’mod predominanti għandhom il-metodu msemmi l-aħħar. L-elementi prinċipali tal-programm, bħall-objettivi speċifiċi, l-analiżi SWOT, l-ispjegazzjoni tas-sitwazzjoni u l-miżuri huma kollha iffokati fuq is-settur agrikolu. Il-programmi ma għamlux possibbli l-objettivi effettivi li għandhom x’jaqsmu ma’ l-ispazju għaliex l-elementi neċessarji jew kienu neqsin jew ma kienux biżżejjed (12).

25. Il-Kummissjoni tagħraf il-bżonn li tavvanza l-innovazzjoni u d-diversità barra n-negozji ta’ l-agri (13). Madankollu, l-analiżi mill-Qorti ta’ l-ispiża ta’ l-iżvilupp rurali għall-perijodu ta’ l-ipprogrammar kurrenti turi illi kważi 90 % ta’ l-ispiża ta’ l-iżvilupp rurali titħallas lis-settur ta’ l-agrikoltura.

26. Din l-attenzjoni qawwija fuq l-agrikoltura tpoġġi f’riskju l-kisba ta’ wieħed mill-objettivi globali tar-Regolament, li jitnaqqsu l-iżbilanċi territorjali. Taħlita xierqa tal-metodi territorjali u settorjali jnaqqsu dan ir-riskju. Każ b’suċċess ta’ l-integrazzjoni tal-metodi settorjali u territorjali jinstab f’Campania (kaxxa 2). Din turi li huwa possibli li jkun applikat il-metodu territorjali mal-politika ta’ l-iżvilupp rurali ta’ l-UE. Kaxxa 2Elementi tal-metodu territorjali parzjali fil-programm ta’ l-Italja għall-CampaniaIl-programm ta’ Campania jinkludi l-elementi li ġejjin tal-metodu territorjali: — Deskrizzjoni u dijanjosi xierqa tat-territorju. Il-programm jiddistingwi żewġ żoni kbar bi problemi differenti: żoni b’agrikoltura intensiva u “żoni rurali”. Dawn ta’ l-aħħar huma spjegati billi jintużaw kriterji differenti, u għandhom medja ta’ densità ta’ popolazzjoni ta’ 127 inh/km2, imqabbla ma’ 1 239 inh/km2 barra dawn iż-żoni, u rata ta’ xogħol agrikolu ta’ 22 %, imqabbel ma’ 6 % fil-bqija tar-reġjun. — Il-miżuri li japplikaw il-metodu permezz tas-settur tal-prodott agrikolu jaspiraw li jagħtu apoġġ lill-azjendii agrikoli vijabbli b’mod ekonomiku u l-ażjendi ta’ l-ipproċessar. Dawn jirrapreżentaw 23 % tal-kontribut ta’ l-EAGGF. Tingħata prijorità lill-investimenti f’żoni li huma adattati b’mod partikolari għall-produzzjoni tal-prodott agrikolu kkonċernat. Tingħata prijorità żejda liż-żoni b’muntanji. — Erba’ miżuri ta’ Artikolu 33 li jindirizzaw in-nuqqas ta’ servizzi bażiċi u li javvanzaw attivitajiet ġodda, li jirrapreżentaw 24 % tal-flus ta’ l-EAGGF, huma biss implimentati f’żoni rurali. — Tingħata prijorità lill-proġetti li jkunu jinsabu f’żoni rurali, b’hekk jindirizzaw il-bżonnijiet ta’ dawk iż -żoni, u jinħolqu sinerġiji ma’ investimenti oħra fiż-żona.

27. Ir-Regolament ġdid ta’ l-Iżvilupp Rurali, li sejjer jidħol fis-seħħ mill-2007, jibqa’ jippermetti lill-Istati Membri li jadottaw metodu settorjali b’mod predominanti, b’attenzjoni primarja fuq is-settur agrikolu. M’hemmx objettiv territorjali li jaspira għall-iżvilupp aktar bilanċjat billi jitnaqqsu differenzi u jkunu evitati żbilanċji territorjali fl-UE, fl-Istat Membru jew fil-livell reġjonali.

28. “Leader” biss, li ġie inkluż taħt ir-Regolament il-ġdid, għandu metodu territorjali, filwaqt li ċerti miżuri wkoll għandhom xi elementi ta’ dan il-metodu minħabba n-naturi multi-settorjali tagħhom. Madankollu, il-fondi disponibbli huma limitati (il-persentaġġ minimu tal-Komunità għall-Leader huwa 5 % għall-UE-15 u 2,5 % għall-Istati Membri l-ġodda; ir-rata għall-miżuri multi — settorjali hija 10 %). Il-proposti aktar ambizzjużi tal-Kummissjoni tnaqqsu (għall-miżuri multi settorjali minn 15 % sa' 10 %) jew twarrbu (fil-każ ta’ Leader riżerva ta’ 3 % tal-baġit ta’ l-RD). Dan juri li fil-prattika hemm nuqqas ta’ entużjażmu biex jaqilbu mill-metodu settorjali għal dak territorjali.

Mistoqsija tal-verifika Nru 2: Dawk il-proġetti magħżula għall-iffinanzjar ta’ l-UE huma bbażati fuq kriterji li jindirizzaw bl-aħjar mod il-bżonnijiet taż-żoni rurali?

Kundizzjonijiet u proċeduri ta’ l-għażla

Osservazzjoni 3Hemm nuqqas ta’ kundizzjonijiet ta’ eliġibilità u proċeduri ta’ għażla effettivi biex ikunu mmirati fondi biż-żoni ġeografiċi u l-benefiċjarji l-aktar fil-bżonn.

29. Kemm it-Trattat konsolidat kif ukoll ir-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali jużaw it-terminu “żoni rurali”. Artikolu 33 għandu t-titolu “navvanzaw l-addattament u l-iżvilupp taż-żoni rurali”. Madankollu ir-Regolament ma jfissirx dan, lanqas ma jeħtieġ li l-Istati Membri jistabilixxu kundizzjonijiet li ż-żoni rurali għandhom jissodisfaw (per eżempju, fil-programmi tagħhom ta’ żvilupp rurali). Il-Qorti sabet għall-programmi ta’ l-Istat Membru vverifikati illi tlieta ma kienx fihom tifsira taż-żoni rurali, illi ħamsa kellhom tifsira li ma kinitx applikata, u illi programm wieħed biss (Campania) fil-fatt applika t-tifsira tiegħu ta’ żoni rurali.

30. Ir-Regolament ma jitlobx illi l-Istati Membri għandhom ifasslu l-miżuri għall-bżonnijiet taż-żoni rurali fil-programmi tagħhom. Dan jista’ jsir billi jkunu identifikati ż-żoni bl-aktar bżonnijiet, u imbagaħad li jkunu allokati fondi għaż-żoni rurali skond il-grad tal-bżonnijiet tagħhom (baġits speċifiċi, li ssir differenza fir-rati ta’ l-għajnuna, limitu ta’ miżuri għal ċerti żoni, eċċ.).

31. L-Istati Membri ġeneralment ma għamlux dan fil-programmi tagħhom. Kważi l-miżuri kollha huma applikati fit-territorju kollu tal-programm, mingħajr ma jittieħed kont tal-grad li jvarja tal-bżonnijiet taż-żoni rurali.

32. Ukoll meta proġett jissodisfa l-kundizzjonijiet, xi proġetti huma aħjar sabiex jindirizzaw il-bżonnijiet taż-żoni rurali minn oħrajn. Per eżempju, jekk proġett ta’ l-investiment wieħed joħloq aktar xogħolijiet fiż-żoni rurali minn proġett ieħor, nassumu li l-affarijiet l-oħra kollha jkunu l-istess, l-ewwel proġett huwa preferibbli. Minbarra dan, il-fondi disponibbli huma limitati. Għar-raġunijiet ta’ effettività, il-fondi għandhom jingħataw prijorità skond il-bżonnijiet.

33. Il-verifika tal-Qorti sabet illi l-Istati Membri ġeneralment ma japplikawx proċeduri effettivi sabiex jagħżlu dawk il-proġetti li jindirizzaw bl-aħjar mod il-bżonnijiet taż-żoni rurali. Diversi Stati Membri taw proġetti fuq il-bażi tal-prinċipju “min jiġi l-ewwel jieħu l-ewwel”. F’każijiet oħra, l-Istati Membri stabilixxew proċeduri ta’ gradi, li ma kenux applikati jew ibbażati parzjalment fuq kriterji li mhumiex rilevanti. F’1 biss mid-9 programmi analizzati kienu applikati l-proċeduri effettivi. Il-kaxxa 3 tagħti eżempji. Kaxxa 3Eżempji ta’ applikazzjoni mhux effettiva tal-gradi u l-għażlaDawn li ġejjin huma eżempji ta’ kriterji li mhumiex rilevanti sabiex jindirizzaw il-bżonnijiet taż-żoni rurali: — F’Katalunja, għall-miżura ta’ l-ipproċessar u tal-bejgħ, jingħataw punti lill-proġetti proposti skond it-tul taż-żmien li jkun għadda minn meta l-benefiċjarju jirċievi għotja. Dan il-kriterju jaspira li jferrex l-għajnuna lil numru akbar ta’ benefiċjarji milli jagħżel proġetti li jindirizzaw bl-aħjar mod il-bżonnijiet taż-żoni rurali. Fi Franza, għall-istess miżura l-ebda wieħed mill-kriterji ta’ l-għażla ma jirreferi għall-post ta’ l-investiment. — F’Niedersachsen, wieħed biss mill-ħames kriterji użati sabiex jagħżlu villaġġ fil-programm tar-reġjun għat-“tiġdid tal-villaġġ” jagħti każ tar-ruralità tal-villaġġ. Wieħed minn dawn il-kriterji hija s-sitwazzjoni finanzjarja tal-komun: għandu jkollu setgħa ta’ ffinanzjar biżżejjed sabiex ikun jista’ jwettaq l-azzjonijiet malajr u b’mod effettiv. Dan jimmodifika l-miżura tal-komun f’żoni urbani, minflok dawk rurali għaliex dan ta’ l-aħħar huma ġeneralment iffinanzjati anqas.

34. Il-verifika sabet ukoll li hemm riskju illi aktar ma jkunu infurmati, aktar ma jkunu organizzati u aktar ma jkunu sinjuri l-benefiċjarji għax dawn għandhom aċċess eħfef għall-fondi ta’ l-UE. Għall-miżuri ta’ l-investiment, il-proġetti ffinanzjati huma proposti minn persuni privati u minn muniċipalitajiet li għandhom jikkofinanzjaw parti mill-investiment. Instabu eżempji fejn l-għajnuna hija kkonċentrata mal-benefiċjarji u żoni aktar b’saħħithom b’mod ekonomiku milli maż-żoni rurali. Kaxxi 3 u 4 juru każijiet fejn l-iżbilanċji reġjonali żdiedu minflok ma naqsu. Kaxxa 4Konċentrazzjoni ta’ l-għajnuna ma’ benefiċjarji privati u pubbliċi aktar b’saħħithomF’Emilia Romagna, huma biss l-intrapriżi agrikoli li għandhom dħul minimu permezz ta’ unità tax-xogħol annwali ta’ madwar 10 000 euro għaż-żoni LFA u madwar 15 000 euro għaż-żoni mhux LFA li huma appoġġati. 50 % ta’ l-irziezet għandhom anqas minn 5 000 euro dħul. B’mod ġenerali dawn huma irziezet żgħar. 12 % ta’ l-akbar irziezet tar-reġjun (aktar minn 20 ha) assorbew 41 % ta’ l-għotjiet.L-inċiż ta’ Artikolu 33 “l-immaniġjar ta’ l-ilma agrikolu” hija finanzjarjament l-aktar miżura importanti fil-programm Spanjol sabiex itejjeb l-istrutturi agrikoli fir-reġjun ta’ Objettiv 1. Il-biċċa l-kbira mill-fondi ta’ din il-miżura (76 %) jintużaw sabiex jimmodernizzaw in-netwerks eżistenti ta’ l-irrigazzjoni. Iż-żoni irrigati jkopru madwar 12 % tal-wiċċ totali tar-reġjuni ta’ Objettiv 1, u għandhom aktar popolazzjoni u huma aktar kompettitivi minn żoni li ma jissaqqux. In-nies bdew jgħixu f’dawn iż-żoni għaliex iż-żoni li jissaqqu huma medja ta’ sitt darbiet aktar produttivi miż-żoni li ma jissaqux. Dan wassal għas-sitwazzjoni fejn il-maġġoranza tal-fondi huma kkonċentrati fi 12 % tal-wiċċ fl-aktar pożizzjoni favorevoli. Persentaġġ żgħir biss ta’ l-għajnuna (madwar 20 %) kien implimentat fiż-żoni fejn kienu spjegati bħala mingħajr popolazzjoni (<38.5 ab/km2).

Deadweight

Osservazzjoni 4Nuqqas ta’ objettivi effettivi jwassal ukoll għar-riskju ta’ effetti deadweight miżjuda, li jnaqqsu l-effettività ta’ l-għajnuna.

35. Deadweight isseħħ meta investiment kien isir xorta waħda mingħajr l-għajnuna. F’każijiet bħal dawn l-effetti, bħat-tkabbir tal-kumpanija jew ix-xogħolijiet li jinħolqu kienu jseħħu ukoll mingħajr l-għajnuna. F’każijiet bħal dawn l-effetti, bħat-tkabbir tal-kumpanija jew ix-xogħolijiet maħluqa, kienu jseħħu xorta waħda. L-appoġġ għall-investimenti huwa aktar effettiv meta l-investiment ma kienx isir, u l-effetti mixtieqa ma kenux iseħħu mod ieħor. Madankollu, ċertu livell ta’ deadweight jista’ jitqies bħala li ma jistax jiġi evitat, peress li l-benefiċjarji għandhom ikunu lesti li jagħmlu l-proġetti ta’ l-investiment.

36. Il-Kummissjoni tagħraf illi jeżisti deadweight (14). Dan kien ikkonfermat ukoll mill-verifika tal-Qorti, li tiegħu ftit eżempji jinsabu fil-kaxxa 5. Livelli għolja ta’ deadweight huma rappurtati ukoll minn evalwazzjonijiet indipendenti. Kaxxa 5Eżempji ta’ deadweightŻewġ bdiewa li rċevew għajnuna għall-proġetti taħt il-miżura investiment fl-intrapriżi agrikoli f’Emilia Romagna saritilhom żjara. Iż-żewġ bdiewa qalu illi, kieku ma ngħatax l-appoġġ pubbliku, kienu jagħmlu l-investimenti xorta waħda. Minbarra dan, iż-żewġ bdiewa kellhom riżorsi finanzjarji biżżejjed u għażlu li jwettqu investimenti oħra (mhux koffinanzjati mill-UE) għall-ammonti f’każ wieħed 5 darbiet akbar mill-proġett appoġġjat, f’każ ieħor nofs il-proġett appoġġjat.F’Katalonja, sa' l-2005 l-kriterji ta’ prijorità ma kienux applikati għall-miżura li ttejjeb l-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli, u l-applikazzjonijiet eliġibbli kollha kienu koffinanzjati. Minħabba li l-fondi ma kienux biżżejjed sabiex jagħmlu dan ir-rata tal-koffinanzjar pubblika prevista fl-RDP, ir-rata tnaqqset b’mod sinifikanti għal medja ta’ 15 %. Dan żied il-probabilità tad-deadweight — il-benefiċjarji kellhom jiffinanzjaw 85 % innifishom. Għal tnejn minn tlieta mill-kumpaniji li żorna, il-kontijiet annwali għas-snin wara t-tlestija tal-proġett koffinanzjat ta’ l-UE wrew illi l-kumpaniji għamlu investimenti oħra għall-ammonti li jaqbżu l-investimenti koffinanzjati mill-UE.

37. Sabiex jitnaqqas ir-riskju tad-deadweight, hemm bżonn ta’ objettivi aħjar. Minbarra dan, ftit jew xejn ma ingħatat attenzjoni mill-Kummissjoni sabiex ikunu identifikati fatturi li jistgħu jipprevedu d-deadweight. Per eżempju, deadweight ġeneralment instabet li hija ogħla jekk l-investimenti saru minn kumpaniji akbar iżda anqas fil-każ ta’ investimenti li huma tajbin għall-ambjent. Dawn il-fatturi jistgħu konsegwentament jittieħed kont tagħhom meta tkun immirata l-għajnuna.

38. Hemm relazzjoni bejn il-viabbiltà tal-kumpanija u s-sostennibilità ta’ l-investiment min-naħa waħda, u d-deadweight minn naħa l-oħra. Madankollu, il-Qorti tqis li l-Kummissjoni iffokat iżejjed fuq is-sostenibbilità filwaqt li aċċettat malajr wisq ir-riskju għoli tad-deadweight.

39. Illustrazzjoni ta’ din hija s-sitwazzjoni għall-investiment fl-intrapriżi agrikoli fir-reġjun Belġjan ta’ Flanders, fejn kważi nofs taż-żammiet agrikoli huma esklużi minħabba l-kundizzjoni tal-viabbilità ekonomika. Din il-kundizzjoni kienet implimentata billi kienet teħtieġ dħul għall-ħaddiem full time ta’ l-inqas ta' 21 577 euro. Dawk li għamlu stima tal-programm ikkonkludew illi din teskludi żammiet li għandhom bżonn ta’ appoġġ u li għalihom l-effetti deadweight kienu anqas.

Mistoqsija tal-verifika Nru 3: Il-proġetti ġew implimentati fiż-żoni rurali u kellhom impatt?

Il-lokazzjoni tal-proġetti

Osservazzjoni 5Parti sinjifikanti ta’ l-ispiża hija implimentata fiż-żoni li mhumiex rurali b’mod predominanti, għad-detriment ta’ l-ammonti disponibbli għal dawn iż-żoni.

40. Il-Kummissjoni għandha ftit informazzjoni dwar il-lok tar-riżultati u l-impatti ta’ l-Investimenti ta’ l-RD (ara l-paragrafu 61). Il-Qorti ħadet kampjun rappreżentattiv ta’ 300 proġetti ta’ l-EAGGF, u kklassifikat il-post tagħhom f’kategoriji ta’ ruralità. Dan sar billi intużaw erba’ mill-aqwa limiti indipendenti disponibbli li għaliha teżisti dejta sabiex ikunu kklassifikati ż-żoni kollha tat-territorju ta’ l-UE fl-urban u r-rural. Il-marki li ġejjin intużaw (aktar dettalji huma pprovduti Fl-Anness II): a) Jekk iż-żona kienet ikklassifikata bħala rurali fil-perijodu ta’ l-ipprogrammar ta’ qabel jew le (1994-1999). F’dan il-perijodu l-miżuri ta’ l-Artikolu 33 barra ż-żoni ta’ Objettiv 1 kienu implimentati biss f’ċerti żoni, imsejjħa “Objettiv 5b”, li kellu jissodisfa ċerti kriterji ta’ ruralità u kellhom ikunu approvati mill-Kummissjoni; b) Il-klassifika taż-żona ta’ NUTS III fit-tipoloġija ESPON, żviluppata bħala parti mill-programm ESPON li huwa immaniġjat b’mod konġunt mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri; c) ruralità relattiva taż-żona ta’ NUTS III skond it-tifsiriet nazzjonali disponibbli għall-iskopijiet ta’ l-istatistika; d) il-klassifika taż-żona ta’ NUTS III fit-tipoloġija OECD, li hija bbażata fuq id-densità tal-popolazzjoni u li kienet ġeneralment applikata għall-analiżi internazzjonali mill-1994.

41. Tabella 2 jagħti r-riżultati ta’ l-analiżi ta’ kif it-300 investiment huma kklassifikati għal kull marki. Juri li għar-reġjuni barra Objettiv 1, skond it-tipoloġija wżata, bejn 29 % (OECD) u 55 % (klassifikazzjoni ex-Objettiv 5b) ta’ l-ispiża hija f’żoni mhux rurali. Għar-reġjuni ta’ Objettiv 1 bejn 9 % (OECD) U 22 % (definizzjoni nazzjonali) tas-sostenn ta’ l-iżvilupp rurali qiegħed f’żoni mhux rurali.

Tabella 2

Lok ta’ l-Investimenti RD f’kampjun rappreżentanti tat-300 proġett ta’ l-EAGGF

Kampjun tal-popolazzjoni Ex-objettiv 5b Tipoloġija ta’ l-ESPON Tifsira nazzjonali Tipoloġija OECD le iva urban medji rurali urban medji rurali urban medji rurali Reġjuni barra Objettiv 1 55 % 45 % 47 % 29 % 25 % 44 % 7 % 49 % 29 % 38 % 33 % Reġjuni ta’ Objettivi 1 n/a n/a 21 % 53 % 26 % 22 % 2 % 76 % 9 % 43 % 48 %

42. Meta mqabbla mal-perijodu ta’ l-ipprogrammar ta’ qabel (1994-1999), l-appoġġ ta’ l-investiment ta’ l-iżvilupp rurali (ex-Objettiv 5b) waqa’ b’50 % f’termini assoluti (madwar 1 500 miljuni ta’ euro), u b’70 % f’termini relattivi (15). Dan, minkejja żjieda sinjifikanti fil-baġit ta’ l-RD. Dan juri illi n-nuqqas ta’ prijoritizzazzjoni, permess mir-Regolament, kien għad-detriment tal-fondi disponibbli għal dawn iż-żoni.

43. Id-densità tal-popolazzjoni kienet ukoll analizzata għat-300 proġett. Għal kull wieħed mill-popolazzjonijiet tal-kampjun, id-densità tal-popolazzjoni medja taż-żona ta’ l-investiment hija murija fl-Tabella ta’ hawn taħt (LAU II huwa l-livell amministrattiv “l-aktar baxx”, bħall-komuni, NUTS III hija l-akbar żona amministrattiva bħall-provinċji). Għat-tipi kollha tal-miżuri ta’ l-investiment ivverifikat, kemm iż-żoni tal-LAU II u n-NUTS III għandhom medja ta’ densità ta’ popolazzjoni ogħla mill-medja Ewropea ta’ 120 persuna kull km kwadru. Il-figuri għar-reġjuni ta’ Objettiv 1 għandhom jitqabblu mad-densità tal-popolazzjoni medja għaż-żoni ta’ Objettiv 1, li huwa 81 ab/km2.

Tabella 3

Densità tal-popolazzjoni medja fil-lokazzjoni ta’ l-investimenti ta’ l-RD f’kampun rappreżentattiv ta’ 300 proġett ta’ l-EAGGF

Kampjun tal-popolazzjoni Densità tal-popolazzjoni tal-lok ta’ l-investiment (inh/km2) LAU II NUTS III Reġjuni barra Objettiv 1 259 242 Reġjuni ta’ Objettiv 1 237 246

44. Ir-rilevanza ta’ din l-analiżi toħroġ mill-korelazzjoni bejn id-densità tal-popolazzjoni u tħaddim ekonomika. Iktar ma tkun għolja d-densità tal-popolazzjoni, aktar ma jkun għoli l-PGD ir-ras. Ir-riżultati ta’ Tabella 3 ifissru illi l-investimenti RD huma bħala medja LAU II u NUTS III fiż-żoni li għandhom PGD ogħla ir-ras mill-medja ta’ l-UE.

45. Karatteristika tal-klassifika ta’ ESPON hija illi ż-żoni imfissra bħala urbani fit-tipoloġija tagħha għandhom l-ogħla PGD, i.e. huma ż-żoni aktar sinjuri. Ir-riżultati tal-kampjun b’hekk juru illi parti sinifikanti ta’ l-ispiża għall-miżuri analizzati (47 % għar-reġjuni barra l-Objettiv 1, 21 % għar-reġjuni ta’ Objettiv 1) hija implimentata fiż-żoni bl-ogħla PGD, kuntrarju għall-objettiv li jitnaqqsu l-iżbilanċji territorjali (ara paragrafu 6).

46. Ir-riżultati huma b’mod partikolari rimarkabbli għar-reġjuni ta’ Objettiv 1, li huma b’mod ġenerali ż-żoni ifqar ta’ l-UE. Id-densità medja tal-popolazzjoni tal-lokazzjoni ta’ l-investimenti hija simili ħafna għall-reġjuni ġo u barra minn Objettiv 1 (ara Tabella 3). Dan juri li l-investimenti huma kkonċentrati fil-partijiet l-aktar sinjuri tar-reġjuni ta’ Objettiv 1.

Ir-riżultati u l-impatti tal-proġetti analizzati fuq il-post

Osservazzjoni 6Mhuwiex dejjem possibli li jkunu identifikati l-effetti tal-proġetti, iżda meta dan setgħu saru fatturi prinċipali li żiedu l-effettività tagħhom kienu sinerġija ma’ proġetti oħra u li jkunu jinsabu f’żoni rurali.

47. Bħala parti mill-analiżi tal-31 proġett analizzati matul iż-żjarat ta’ l-Istati Membri, il-verifika tindirizza l-mistoqsija “x’kienu r-riżultati tal-proġett u x’kienu il-fatturi prinċipali li jvarjaw li ddeterminawhom?”. Ir-ritratti fuq il-paġna li ġejja joffru idea ta’ l-erba mill-proġetti verifikati. L-Anness III joffri deskrizzjoni aktar dettaljata ta’ dawn il-proġetti, li juru l-punti li ġejjin. Ir-riżultati ppreżentati hawn taħt ma jistgħux ikunu estrapolati għaliex il-kampjun sar fuq bażi li tiġġudika u taspira ukoll li tinkludi l-eżempji ta’ prattika tajba.

Punt 1: L-Effetti (ir-riżultati u l-impatti) ma jistgħux ikunu identifikati dejjem

48. Għall-10 proġetti analizzati, instabu riżultati u impatti ċari. Għal 15-il proġett ieħor (16), instabet prova ta’ ftit effetti, għalkemm mhux għall-effetti intiżi kollha. Għas-6 proġetti li jibqgħu (17) instabu ftit jew ma nstabu l-ebda effetti. Din l-informazzjoni kienet b’mod ġenerali mhux miġbura mill-Istati Membri, li xi kultant qalu li din hija r-responsabbilità ta’ dawk li għamlu l-istima.

Punt 2: Il-proġetti huma aktar effettivi meta jkun hemm sinerġija

49. Għal 20 proġett analizzati instabu effetti ta’ sinerġija. Dan ifisser illi l-proġetti ma kienux implimentati f’iżolament iżda kienu marbuta ma’ oħrajn. Dan kien normalment għaliex il-proġetti kienu parti ta’ kunċett aktar wiesgħa bħall-istrateġija ta’ l-iżvilupp lokali (e.ż. għall-iżvilupp ta’ villaġġ jew l-iżvilupp tat-turiżmu). Għal 11-il proġett li jibqgħu (18), ma setgħux jiġu stabbiliti l-effetti tas-sinerġija. Il-Qorti sabet illi l-proġetti iżolati, li ma kellhomx rabta ma’ proġetti oħra, kellhom anqas impatt u kienu anqas effettivi.

50. L-Istati Membri mhux dejjem jitolbu li l-proġetti huma parti minn kunċett aktar wiesgħa jew pjan ta’ żvilupp lokali. F’dawk il-każijiet, b’mod partikolari l-miżuri ta’ Artikolu 33, objettiv effettiv iżid l-effettività ta’ l-għajnuna.

Punt 3: Lok u impatt fiż-żoni rurali

51. Għall-proġetti analizzati, l-effetti prinċipali intlaħqu viċin l-investiment. 7 proġetti biss (19) kellhom impatt f’żona akbar ukoll.

52. Għal 19-il proġett analizzati, ir-riżultati u l-impatti taw kontribut b’mod pożittiv għall-iżvilupp taż-żoni rurali. Madankollu, għat-12–il proġett li jibqgħu, il-Qorti ma sabitx kontribut daqstant pożittiv: għal 6 każijiet instabu ftit jew l-ebda effett (ara paragrafu 48) u 6 każijiet oħra (20) kienu f’belt jew f’żona mhux rurali. Dan għandu impatt inqas b’mod sinifikanti fuq l-iżvilupp rurali u b’hekk mhuwiex effettiv meta jindirizza l-problemi taż-żoni rurali.

Ritratt 1 Proġett Nru 15, kostruzzjoni ta’ torri ta’ veduta f’Brandenburg Ritratt 2 Proġett Nru 11, xiri ta’ art agrik ola mill-Istat fl-Olanda





Ritratt 3 Proġett Nru 19, it-tiġdid taċ-ċentru tal-villaġġ ta’ Kirchwahlingen f’Niedersachsen Ritratt 4 Proġett Nru 22, modernizzazzjoni ta’ akwadotti qodma tal-konkritb’sistema ta’ pajpijiet u pompi taħt l-art fi Spanja

Mistoqsija tal-verifika Nru 4: Il-prodotti finali, ir-riżultati u l-impatti huma mħarsa u evalwati b’mod korrett?

Il-qafas ġenerali tas-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni

Osservazzjoni 7L-implimentazzjoni mill-Kummissjoni u l-Istati Membri tas-sistema tal-monitoraġġ u tal-evalwazzjoni ma tipprovdix informazzjoni adegwata u affidabbli dwar il-produzzjoni, ir-riżultati u l-impatti ta’ l-investimenti ta’ l-RD.

53. Id-disinn tas-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni hija mniżżla fil-bażi legali, inkluż per eżempju l-inklużjoni fl-RDPs ta’ l-objettivi tal-ħidma u l-impatti mistennija, ikkwantifikati fejn possibbli fit-termini ta’ l-estmi tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni.

54. Għall-monitoraġġ, il-bażi legali titlob lill-Istati Membri li jagħtu r-rapporti tal-progress annwali lill-Kummissjoni, li jinkludu l-progress tal-miżuri fir-rigward ta’ l-objettivi tagħhom. Għal dan, sakemm ikun possibbli, għandhom jintużaw l-indikaturi komuni spjegati fil-linji gwida li saru mill-Kummissjoni. Fuq il-bażi ta’ l-indikaturi komuni rrapurtati mill-Istati Membri, il-Kummissjoni tipprepara rapport tas-sintesi perjodikament.

55. Jitwettqu tliet tipi ta’ evalwazzjonijiet: ex-ante (fl-istadju ta’ l-ippjanar tal-programm), nofs term (mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2003 u fejn ikun neċessarju aġġornat sentejn wara) u ex-post (sal-31 ta’ Diċembru 2008). Il-Kummissjoni qabbdet ukoll nies li jagħmlu l-istima sabiex jippreparaw rapporti sommarji dwar l-informazzjoni mdaħħla fil-evalwazzjonijiet ex-post ta’ l-Istati Membri għall-perijodu ta’ l-ipprogrammar ta’ qabel (li kienu disponibbli fl-2003) u l-evalwazzjonijiet ta’ nofs terminu tal-perijodu preżenti.

56. Meta jittieħed kont illi l-Kummissjoni indirizzat ftit minn nuqqasijiet preżenti bit-tibdiliet proposti għall-perijodu ta’ programmar il-ġdid il-Qorti sabet illi l-qafas ġenerali tas-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni hija ġeneralment adegwata.

57. Il-Qorti analizzat kif is-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni kienet implimentata mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. Il-Qorti sabet li la l-Kummissjoni u lanqas l-Istati Membri ma għamlu monitoraġġ u evalwaw b’mod adegwat il-produzzjoni, ir-riżultati u l-impatti ta’ l-investimenti ta’ l-RD. Dan ifisser illi huma ma għandhomx informazzjoni biżżejjed sabiex imexxu b’mod effettiv il-miżuri ta’ l-investiment.

58. Instabu n-nuqqasijiet li ġejjin: a) L-objettivi fuq il-livell tal-proġett u l-miżura, indikaturi u l-objettivi ġeneralment instabu li mhumiex imfissra b’mod adegwat fil-programmi ta’ l-Istat Membru; b) Ukoll meta l-indikaturi kienu mfissra b’mod adegwat, diversi Stati Membri ma ġabrux u ma rrapurtawx dejta dwar ir-riżultati tal-proġett, ukoll avolja dan seta’ kien possibbli; c) Meta kienet irrapurtata dejta, f’diversi każijiet l-produzzjoni, ir-riżultat u l-indikaturi ta’ l-impatt ma kienux li wieħed seta’ joqgħod fuqhom. Il-kisbiet ta’ l-UE ingħataw importanza żejda minħabba l-inklużjoni tar-rappurtar tal-koffinanzjar nazzjonali u rappurtar doppju tar-riżultati. Minbarra dan, id-dejta kienet ibbażata fuq il-figuri u l-estmi ppjanati u b’mod ġenerali mhux iċċekkjati fir-realtà mill-amministrazzjonijiet nazzjonali; d) Il-Kummissjoni talbet li d-dejta tkun ibbażata fuq l-impenni u mhux fuq ħlas, ma hemm għaldaqstant l-ebda rabta diretta bejn l-ammonti mħallsa u konsegwentament ir-rappurtar finanzjarju. Dan ifisser ukoll illi l-figuri mhumiex dawk li ntlaħqu attwalment u illi l-produzzjoni u r-riżultati huma rraportati kmieni wisq jew huma esaġerati (per eżempju meta l-proġetti huma kkanċellati); e) dwar Artikolu 33, minħabba l-varjetà wiesgħa ta’ tipi differenti tal-proġetti, il-Kummissjoni ma pprovdietx għall-indikaturi tal-produzzjoni komuni rilevanti. Mhuwiex irraportat x’inhu attwalment iffinanzjat.

59. Dawn in-nuqqasijiet konsegwentament affettwaw ir-rapporti tal-progress annwali ta’ l-Istat Membru, fejn id-dejta hija rrapurtata. L-indikaturi komuni ta’ dawn ir-rapporti jiffurmaw il-bażi “id-dejta tal-monitoraġġ ta’ l-iżvilupp rurali ta’ l-UE — rapporti ta’ sintesi” tal-Kummissjoni, rapport mitlub mill-Kunsill ta’ l-Agrikoltura. L-aħħar rapport, li jirrigwarda s-snin 2001-2003, kien ippreparat f’Mejju 2005, jiffoka fuq l-implimentazzjoni finanzjarja, u jagħti ftit dejta ta’ monitoraġġ dwar l-produzzjoni u r-riżultati. Ir-rapport mhux komplut, peress li d-dejta għar-reġjuni ta’ Objettiv 1 ma kienx disponibbli. Ma jistax jitqabbel mas-sena 2000 għaliex il-Kummissjoni biddlet l-indikaturi fl-2001, u figuri aġġornati għas-sena 2000 huma biss disponibbli parzjalment.

60. In-nuqqasijiet (ara l-paragrafu 58) jaffettwaw ukoll ir-rapporti ta’ l-evalwazzjoni. Problema oħra tirrigwarda l-evalwazzjonijiet hija r-relevanza limitata tal-“mistoqsijiet komuni ta’ l-evalwazzjoni”. Dawn huma serje ta’ mistoqsijiet ta’ evalwazzjoni, kriterji u indikaturi żviluppati mill-Kummisjoni u mitluba mill-bażi legali. Il-verifika tal-Qorti sabet illi l-maġġoranza tal-mistoqsijiet mhumiex imwieġba min-nies li jagħmlu stima għaliex il-biċċa l-kbira tal-mistoqsijiet, il-kriterji u l-indikaturi mhumiex pertinenti, u meta huma, dik id-dejta mhijiex rapurtata jew ma tistax tiġi kkwantifikata.

61. Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tipprovdi biss informazzjoni limitata dwar fejn il-produzzjoni, ir-riżultati u l-impatti jintlaħqu. Tali informazzjoni hija neċessarja sabiex ikunu analizzati l-problemi f’dawk iż-żoni rurali fejn il-bżonnijiet huma l-ogħla. Fil-fatt hija t-tlestija loġika ta’ l-objettivi u tgħin sabiex titkejjel l-effettività tas-sostenn.

62. Għal numru ta’ snin il-metodu tal-Kummissjoni lejn l-immaniġġjar finanzjarju affidabbli kien permezz tal-proċeduri ta’ l-Immaniġġjar Ibbażat fuq l-Attività. Din toffri, fuq livell globali, indikaturi dwar l-produzzjoni u l-impatt ta’ l-iżvilupp rurali. Dawn l-indikaturi, madankollu, ma joffrux kwalunkwe ħarsa lejn dak li kien iffinanzjat u x’intlaħaq. L-indikaturi tal-produzzjoni jispjegaw l-attivitajiet mistennija tal-Kummissjoni u l-uniku indikatur ta’ l-impatt rilevanti għall-miżuri ta’ l-investiment huwa l-ispiża ta’ l-iżvilupp rurali bħala sehem ta’ l-Ispiża totali ta’ l-EAGGF.

63. Il-mod kif is-sistema ta’ monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni hija implimentata wasslet għas-sitwazzjoni li r-rappurtar ma joffrix stampa affidabbli tal-produzzjoni, ir-riżultati u l-impatti ta’ l-investimenti ta’ l-RD. Mhuwiex ċar x’kien iffinanzjat (produzzjoni), x’inkiseb (riżultati, impatti) u kif dan ikkontribwixxa sabiex ikunu indirizzati l-problemi taż-żoni rurali.

KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

64. Il-Qorti sabet li l-informazzjoni prinċipali sabiex titwieġeb il-mistoqsija jekk il-miżuri ta’ l-Investiment ta’ l-Iżvilupp Rurali jindirizzaw b’mod effettiv il-problemi taż-żoni rurali kienu neqsin. Għaldaqstant ma setax jiġi stmat x’fondi taw kontribut sabiex jintlaħaq liema objettiv. In-nuqqas ta’ disponibbilità ta’ din l-informazzjoni hija parzjalment minħabba r-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali li joffri varjetà vasta ta’ miżuri intiżi lejn objettivi wesgħin. Minbarra dawn il-programmi ta’ l-Istati Membri ma niżżlux strateġiji ċari sabiex jindirizzaw problemi taż-żoni rurali (ara paragrafi 16 sa 18). — Il-Kummissjoni għandha għall-perijodu ta’ pprogrammar li jmiss tiżgura illi meta tadotta il-programmi ta’ l-iżvilupp rurali l-Istati Membri ikunu identifikaw strateġiji ċari li jirrigwardaw objettivi speċifiċi u li jippermettu l-istima ta’ relazzjoni ta’ l-effettività tal-prezz ta’ l-investimenti.

65. Il-programmi ta’ l-Istati Membri li jimplimentaw il-miżuri ta’ l-iżvilupp rurali jiffokkaw sostenn fil-biċċa l-kbira fuq is-settur agrikolu u b’hekk jibqgħu qrib wieħed mill-objettivi globali tar-Regolament: li jikkontribwixxi għall-kisba ta’ l-objettivi tal-PAK. Din l-attenzjoni qawwija fuq l-agrikoltura tpoġġi f’riskju l-kisba ta’ l-objettiv globali l-ieħor tar-Regolament: li jikkontribwixxi għall-koeżjoni ekonomika u soċjali taż-żoni rurali li jkunu servuti aħjar bil-metodu territorjali kif applikat fil-Fondi Struttrali l-oħra (ara l-paragrafi 19 sa 26). — Meta tfassal l-arranġamenti għall-perijodu ta’ l-ipprogrammar 2007-2013, għandha tingħata attenzjoni xierqa lill-bilanċ bejn iż-żewġ objettivi tal-qalba tar-Regolament: dik li tirrigwardja l-PAK u dik li taspira li tnaqqas l-iżbilanċji territorjali.

66. Ir-Regolament ma jagħtix tifsira taż-żoni rurali, lanqas ma jistipola kundizzjonijiet li dawn għandhom jissodisfaw. L-Istati Membri mhumiex mitluba li jistabilixxu ż-żoni rurali fil-programmi ta’ l-iżvilupp rurali tagħhom. Hemm nuqqas ta’ kundizzjonijiet effettivi u proċeduri ta’ l-għażla sabiex jimmiraw fondi fuq iż-żoni ġeografiċi u l-benefiċjarji l-aktar fil-bżonn (ara l-paragrafi 29 sa 34). — Il-Kummissjoni għandha tiżgura illi għar-raġunijiet ta’ l-effettività, il-programmi ta’ l-Istati Membri jipprijoritizzaw l-allokazzjoni tal-fondi skond il-bżonnijiet tagħhom. Din il-prijoritizzazzjoni tgawdi minn identifikazzjoni aktar ċara taż-żoni u l-benefiċjarji l-aktar fil-bżonn.

67. Il-Kummissjoni għandha ftit informazzjoni dwar il-lokazzjoni tar-riżultati u l-impatti ta’ l-investimenti. Il-Qorti identifikat illi parti sinifikanti ta’ l-ispiża hija implimentata f’żoni li mhumiex rurali b’mod predominanti u illi, meta mqabbla mal-perijodu ta’ l-ipprogrammar ta’ qabel, l-appoġġ ta’ l-investiment għaż-żoni rurali naqas b’mod sinifikanti (ara l-paragrafi 40 sa 46). — Meta tapprova l-programmi ta’ l-iżvilupp rurali l-Kummissjoni għandha tiżgura illi l-Istati Membri ġġustifikaw b’mod ċar f’liema żoni l-investiment huwa l-aktar bżonnjuż.

68. Rigward ir-riżultati u l-impatti tal-proġetti analizzati fuq il-post instab illi li jiġi stabbilit l-effett huwa diffiċli iżda illi l-fatturi li influwenzaw b’mod pożittiv l-effettività kienu s-sinerġija ma’ proġetti oħra u li jkunu jinsabu f’żoni rurali (ara l-paragrafi 47 sa 53). — Il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex janalizzaw fatturi prinċipali li jinfluwenzaw suċċess tal-proġetti ta’ l-investiment u jferxu każijiet ta’ prattika tajba.

69. Is-sistema tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni ma tagħtix lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri informazzjoni biżżejjed u affidabbli dwar il-produzzjoni, ir-riżultati u l-impatti (ara l-paragrafi 53 sa 63). — Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-ġbir tad-dejta u r-rappurtar sabiex tkun infurmata aħjar dwar l-effettività ta’ l-investimenti.

Dan ir-rapport ġie adottat fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat-28 ta’ Ġunju 2006. Għall-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri Hubert WEBER President

(1) Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003 tad-29 ta’ Settembru 2003 li jwaqqaf regoli komuni għall-iskemi ta’ l-appoġġ dirett taħt il-politika agrikola komuni u li jwaqqaf ċerti skemi ta’ appoġġ għall-bdiewa (ĠU L 270, 21.10.2003, p. 1). Artikolu 10.

(2) Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999 tas-17 Mejju 1999 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Ewropew dwar il-Gwida Agrikola u Garanzija (EAGGF) u li jemenda u jħassar ċerti Regolamenti (ĠU L 160, 26.6.1999, p. 80).

(3) Rapport Speċjali Nru 3/2005 (ĠU C 279, 11.11.2005), Rapport Speċjali Nru 4/2003 (ĠU C 151, 27.6.2003), Rapport Speċjali Nru 9/2004 (ĠU C 67, 18.3.2005).

(4) L-ewwel kolonna tal-PAK tikkonsisti f’appoġġ li għandu jingħata lill-bdiewa f’forma ta’ ħlas dirett.

(5) Artikolu 1 tar-Regolament (KE) Nru 1257/1999.

(6) Artikoli 4, 25 u 33 tar-Regolament (KE) Nru 1257/1999.

(7) Ir-reġjuni ta’ NUTS II li l-iżvilupp tagħhom qiegħed fuq wara, li huma spjegati bħala PGD per capita ta’ anqas minn 75 % tal-medja tal-Komunità.

(8) Evalwazzjoni ta’ wara tal-programmi ta’ l-Objettiv 5b 1994-1999, Awwissu 2003; Rapport tas-Sinteżi tal-Evalwazzjonijiet ta’ Nofs it-Term 2000-2006, Frar 2006.

(9) Sħubija ġdida għall-koeżjoni, It-tielet rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, Frar 2004, p. 29.

(10) Konklużjonijiet tal-Konferenza Ewropea dwar l-Iżvilupp Rurali f’Cork, 7-9 ta’ Novembru 1996.

(11) Konklużjonijiet dwar it-tieni Konferenza Ewropea dwar l-iżvilupp rurali f’Salzburg, 12-14 ta’ Novembru 2003.

(12) Per eżempju, jekk dijanjosi tal-problemi ta’ partijiet differenti tat-territorju huma inklużi, dan huwa fuq livell ġenerali, mingħajr ma jkun identifikat liema żona rurali konkreta għandha liema problema. Minbarra dan, id-deskrizzjoni tal-problemi/bżonnijiet ma tintużax sabiex ikunu adattati l-miżuri ta’ l-RD għall-bżonnijiet għaż-żoni differenti.

(13) In-Newsletter tal-Kummissjoni: Inpoġġu l-iżvilupp rurali sabiex jaħdem għax-xogħlijiet u t-tkabbir, 2005.

(14) DĠ AGRI — factsheet — perspettivi ġodda għall-Iżvilupp Rurali ta’ l-UE, p. 7.

(15) Sors: Analiżi mill-Qorti tad-dejta tal-kontabilità tal-Kummissjoni.

(16) Proġetti 1 u 5, 7 u 9, 16, 18, 19, 22, 23, 30, 31 (ara Anness I).

(17) Proġetti 12, 15, 17, 20, 26 u 27 (ara Anness I).

(18) Proġetti 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 12, 17, 20 u 31 (ara Anness I).

(19) Proġetti 5, 6, 7, 8, 9, 10 u 11 (ara Anness I).

(20) Proġetti 7, 8, 11, 18, 24 u 25 (ara Anness I).

ANNESS I LISTA TA’ PROĠETTI VVERIFIKATI FL-ISTATI MEMBRI Ref. Stat Membru u Programm Miżura — Regolament (KE) Nru 1257/1999 Deskrizzjoni Qasira tal-Proġett Investiment fl-intrapriżi agrikoli Intejbu l-ipproċessar u l-bejgħ tal-prodotti agrikoli Miżuri Artikolu 33 Tqassim mill-ġdid Rinnovazzjoni u l-iżvilupp tal-villaġġi u l-protezzjoni u l-konservazzjoni tal-wirt rurali Immaniġjar ta’ l-Ilma agrikolu L-iżviupp u t-titjib ta’ l-infrastruttura marbuta ma’ l-iżvilupp ta’ l-agrikoltura 1 Italja — Emilia Romagna × Ix-xiri ta’ magni tar-razzett, li jaspiraw li jnaqqsu l-prezz 2 Italja — Emilia Romagna × Kostruzzjoni ta’ bini ta’ razzett sabiex jaħżnu magni, li jaspiraw li jnaqqsu l-prezz 3 Spanja — OP Nazzjonali × Appoġġ lill-investiment (għotjiet, rata ta’ interess u sussidju tas-self) f’razzett żgħir f’razzett ta’ familja żgħira b’madwar 15-il baqra 4 Spanja — OP Nazzjonali × Appoġġ lill-investiment (għotjiet u sussidju tar-rata ta’ interessi) f’koperattiva tal-ħalib ta’ relativament daqs kbir (186 baqra, kwota tal-ħalib 1,2 miljun kg) 5 Franza — RDP Nazzjonali × Investimenti sabiex itejbu l-kontroll tal-kwalità f’koperattiva tal-produzzjoni ta’ l-inbid 6 Franza — RDP Nazzjonali × Investimenti sabiex itejbu u jikkontrollaw il-kundizzjonijiet iġeniċi fil-biċċeriji 7 Spanja — Catalonia × Ittejbu l-kundizzjonijiet sanitarji u jsalvaw l-enerġija billi jaġġustaw il-proċess tal-produzzjoni f’kumpanija privata 8 Spanja — Catalonia × Il-bini ta’ impjant ġdid u jtejbu l-kundizzjonijiet sanitarji billi jaġġustaw il-proċess tal-produzzjoni f’kumpanija privata 9 Spanja — Catalonia × Il-bini ta’ impjant ġdid u jtejbu l-kundizzjonijiet sanitarji billi jaġġustaw il-proċess tal-produzzjoni f’assoċjazzjoni mal-produtturi 10 Olanda — RDP Nazzjonali × Ix-xiri ta’ 28,6 ettaru ta’ art agrikola fiż-żona tar-riżerva naturali minn bidwi 11 Olanda — RDP Nazzjonali × Ix-xiri ta’ 125,6 ettaru ta’ art f’żona ta’ riżerva tan-natura, il-biċċa l-kbira użata bħala art agrikola, mill-muniċipalità ta’ Zaanstad 12 Italja — Campania × Ir-rinnovazzjoni ta’ bini eżistenti ta’ razzett iżolat bl-impenn li jintuża bħala faċilità bed and breakfast 13 Italja — Campania × Rinnovar ta’ spazju miftuħ (triq u pjazza) ta’ komun sabiex tintuża bħala żona soċjali 14 Ġermanja — Brandenburg × Rinnovar ta’ kastell għal skopijiet ta’ mużew 15 Ġermanja — Brandenburg × Il-bini ta’ torri ta’ l-azzar għoli 31,5 metru li jagħti veduta panoramika fuq lag u ż-żona ta’ madwar 16 Ġermanja — Brandenburg × Il-bini mill-ġdid ta’ żewġ pontijiet u titjib ta’ triq rurali twila 1,1 km 17 Ġermanja — Niedersachsen × Il-qalba ta’ bini tradizzjonali qadim f’post soċjali u fejn jiltaqgħu n-nies 18 Ġermanja — Niedersachsen × Ir-restawr tas-sengħa ta’ l-iżgirma u kejbils ta’ dar ta’ razzett qadima 19 Ġermanja — Niedersachsen × Il-bini ta’ parkeġġ, l-għoti tal-wiċċ ta’ triq mill-ġdid, il-ħolqien ta’ post fejn iduru t-trakkijiet agrikoli li jfornu li jsewwu ċ-ċnut tipiċi u li l-bankijiet għad-divertiment 20 Spanja — Catalonia × It-tiġdid tal-kamra tal-laqgħat fil-komun rurali 21 Ġermanja — Brandenburg × It-titjib ta’ dika matul ix-xmara Oder u l-għoti ta’ ilma mix-xmara għall-irrigazzjoni 22 Spanja — RDP Nazzjonali × It-titjib u l-modernizzar tan-netwerk ta’ l-irrigazzjoni għas-soċjetà ta’ l-irrigazzjoni 23 Spanja — RDP Nazzjonali × It-titjib taż-żona tas-soċjetà ta’ l-irrigazzjoni fi proġett integrat (irrigazzjoni, drenaġġ, toroq, eċċ.) 24 Spanja — RDP Nazzjonali × Irrigazzjoni f’żona agrikola immedjatament qrib il-belt ta’ Castellón de la Plana 25 Spanja — RDP Nazzjonali × Irrigazzjoni ta’ l-art agrikola viċin il-belt ta’ Sagunto 26 Portugall — Lisboa e Vale do Tojo × Il-kostruzzjoni ta’ sistema ta’ irrigazzjoni ġdida fiż-żona ta’ żewġ villaġġi f’komunità rurali ta’ Tomar 27 Portugall — Lisboa e Vale do Tojo × Il-kostruzzjoni ta’ sistema ta’ irrigazzjoni ġdida f’żona ta’ 25 km distanza minn Lissabon 28 Italja — Campania × Ir-rinovazzjoni tat-toroq rurali eżistenti, it-titjib ta’ l-aċċessibilità għall-irziezet ta’ madwar, it-titjib tal-komunikazzjoni bejn il-partijiet differenti tal-komun u l-aċċess għat-toroq prinċipali 29 Italja — Campania × Ir-rinovazzjoni tat-toroq rurali eżistenti, it-titjib ta’ l-aċċessibilità ma’ l-irziezet ta’ madwar, it-titjib tal-komunikazzjoni bejn il-partijiet differenti tal-komun u l-aċċess għat-toroq prinċipali 30 Ġermanja — Niedersachsen × Il-ħolqien ta’ triq rurali ġdida ta’ 410 metru 31 Ġermanja — Niedersachsen × It-tiġdid ta’1,4 km ta’ triq rurali

ANNESS II DEFINIZZJONIJIET TA’ ŻONI RURALI — MARKI UŻATI GĦALL-VERIFIKA 1. Żoni Ex-Objettiv 5b Bid-data ta’ effett tar-Regolament ta’ l-Iżvilupp Rurali, 1 ta’ Jannar 2000, tħassar ir-Regolament (KEE) Nru 2052/88 (1). Dan ta’ l-aħħar jispjega f’Artikolu 1, paragrafu 5, Objettiv 5b illi “javvanza l-iżvilupp taż-żoni rurali”. Aktar ‘l isfel, Artikolu 11 jgħid illi ż-żoni eliġibbli taħt Objettiv 5b) għandhom jintgħażlu (…) filwaqt li jittieħed kont b’mod partikolari tal-grad li fih huma rurali fin-natura tagħhom, in-numru ta’ persuni li jaħdmu fl-agrikoltura, il-livell ta’ żvilupp ekonomiku u agrikolu tagħhom, kemm huma periferali u s-sensittività tagħhom għat-tibdiliet fis-settur agrikolu, b’mod speċjali fil-kuntest tar-riforma tal-politika agrikola komuni. Għall-perijodu ta’ pprogrammar 1994-1999, il-Kummissjoni approvat 83 żona skond dawn il-kriterji. Iż-żona affettwata mill-programmi ta’ Objettiv 5b tkopri 26 % tal-wiċċ ta’ l-UE u 9 % tal-popolazzjoni tagħha. 2. Tippoloġija ESPON L-attenzjoni fuq ir-rapport finali tal-proġett ESPON 1.1.2 “Relazzjonijiet Urban-rurali fl-Ewropa” huwa dwar jekk il-qasma urbani-rural hijiex sensibbli, kif din għandha ssir u x’għandhom ikunu l-kriterji, u jekk tistax tintuża sabiex titfassal il-politika. Ir-rapport jelabora tipoloġija tar-reġjuni fl-Ewropa skond il-karatteristiċi urbani-rural. Tipoloġija ESPON hija bbażata fuq żewġ dimensjonijiet prinċipali, il-grad ta’ l-influwenza urbana u l-grad ta’ l-intervent umana. L-influwenza urbana hija mfissra skond id-densità tal-popolazzjoni u l-istat taċ-ċentru urban mexxej ta’ kull wieħed miż-żona ta’ NUTS III. Il-grad ta’ l-intervent umana ġie stabbilit mis-sehem relattiv ta’ l-art skond il-klassijiet ta’ l-art prinċipali tad-dejta ta’ CORINE stabbilita. Il-klassijiet prinċipali huma uċuħ artifiċjali, żoni agrikoli, u art li fadal. Għall-iskop tal-verifika, l-ewwel klassi (tip 1 “influwenza urbana għolja, intervent umana għolja”) jitqies bħala urban, klassijiet 2-5 bħala medji u klassi 6 bħala rurali. 3. Tifsiriet nazzjonali Peress li l-varjazzjoni tal-kriterji applikati mill-Istati Membri hija kbira ħafna, tipoloġiji differenti mfissra hekk ma jistgħux jitqabblu. Madankollu, bħala parti mill-proġett 1.1.2, ESPON armonizza l-klassifiki nazzjonali billi fisser tliet klassijiet li jiddependu fuq il-medja tal-pajjiż. Ir-riżultat huwa tipoloġija ta’ ruralità relattiva skond it-tifsiriet nazzjonali fi tliet klassijiet: ruralità baxxa (Tabella taħt id-90 tal-medja tal-pajjiż), ruralità medja (Tabella bejn id-90 u 110) u ruralità għolja (Tabella ‘l fuq minn 110). 4. OECD Il-klassifika OECD għandha tliet klassijiet fejn iż-żoni ta’ NUTS III huma ittikkettjati bħala urbani jekk anqas minn 15 % tal-popolazzjoni tagħha jgħixu f’żoni LAU II b’densità tal-popolazzjoni anqas minn 150 ab/km2. Żona ta’ NUTS III hija relattivament rurali jekk 15-50 % tal-popolazzjoni tagħha tgħix f’żoni LAU II b’densità ta’ popolazzjoni anqas minn 150 ab/km2, filwaqt hija rurali jekk hija aktar minn 50 %. (1) Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2052/88 ta’ l-24 ta' Ġunju 1988 dwar ix-xogħlijiet tal-Fondi Strutturali (ĠU L 185, 15.7.1988, p. 9).

ANNESS III EŻEMPJI TA’ RIŻULTATI U IMPATTI TAL-PROĠETTI ANALIZZATI Punt 1 — L-effetti mhux dejjem jistgħu jiġu identifikati Fi Brandenburg, skond il-miżura ta’ Artikolu 33 “rinovazzjoni u l-iżvilupp tal-villaġġi u l-protezzjoni u l-preservazzjoni tal-wirt rurali”, inbena torri ta’ veduta għoli 31,5 metru ta’ l-azzar, li jagħti veduti panoramiċi fuq is-Senftenberger See u l-parti ta’ madwar (ara wkoll Ritratt 1). It-torri huwa attrazzjoni oħra għal din iż-żona, iżda fl-opinjoni ta’ l-awdituri mhuwiex proġett essenzjali. Li kieku ma nbeniex in-numru ta’ viżitaturi probabilment kien ikun essenzjalment l-istess. Ma hemmx prova illi dan il-proġett, li jiswa madwar 380 000 euro, jiżviluppa ż-żona rurali b’mod effettiv. L-awtoritajiet tal-park kienu kapaċi joffru statistiċi li juru n-numru ta’ viżitaturi li jorqdu hemm u dawk li jdumu hemm jum. Il-kostruzzjoni tat-torri ma’ kellha l-ebda impatt li jintlemaħ fuq dawn il-figuri, u fi kwalunkwe każ kwalunkwe xejra setgħet tkun minħabba fatturi oħra. Għaldaqstant ir-riżultati u l-impatt tat-torri huma diffiċli ħafna li jkunu stabbiliti u kkwantifikati u għadu kmieni biex ikunu evalwati l-effetti tal-proġett fiż-żmien medju u twil. Punt 2 — Proġetti huma aktar effettivi meta jkun hemm sinerġija Eżempju 1: Sinerġija ma’ strumenti u objettivi oħra, parti minn strateġija aktar wiesgħa Il-proġett kien jikkonċerna x-xiri ta’ art agrikola mill-Istat skond miżura ta’ Artikolu 33 ta’ tqassim mill-ġdid fl-Olanda (ara wkoll Ritratt 2). Għal dan il-proġett, il-pakketti inxtraw fis-sittinijiet mill-komun għall-iskopijiet ta’ bini, iżda issa (bil-koffinanzjar ta’ l-UE) mixtrija mill-Istat għall-iżvilupp tan-natura minflok għall-urbanizzazzjoni. Proġetti oħra kkoffinanzjati mill-UE kienu implimentati wkoll fiż-żona, li rriżultaw sabiex jinkisbu l-istess żewġ objettivi prinċipali ta’ l-RDP: l-iżvilupp tan-natura u l-iżvilupp sostenibbli ta’ l-agrikoltura. Minbarra dan, iż-żona fejn il-proġett kien jinsab offra possibilitajiet għall-ħolqien ta’ l-ilma u passaġġ għaċ-ċikliżmu koffinanzjat mill-UE beda jinbena bejn il-pakketti mixtrija u l-belt ta’ Zaanstad. Il-proġett daħal ukoll fi strateġija aktar wiesgħa ta’ pjanijiet nazzjonali u provinċjali u pjanijiet ta’ arranġament dettaljat. Dan huwa rilevanti b’mod partikolari għall-objettiv tan-natura, per eżempju, il-protezzjoni ta’ l-ispeċi, li jitolbu intervent akbar milli fuq livell ta’ proġett individwali. Eżempju 2: Sinerġija ma’ proġetti oħra u parti minn strateġija aktar wiesgħa Skond il-miżura ta’ Artikolu 33 “ir-rinovazzjoni u l-iżvilupp ta’ villaġġi u l-protezzjoni u l-konservazzjoni tal-wirt rurali”, iċ-ċentru tal-villaġġ ta’ Kirchwahlingen (il-Ġermanja) ittejjeb (ara wkoll Ritratt 3). Dan kien jinvolvi l-ħolqien ta’ parkeġġ għall-viżitaturi tal-knisja u oħrajn, l-għoti ta’ wiċċ ġdid lit-triq sabiex jgħin l-ilma tax-xita jibqa’ għaddej u jkun evitat l-għargħar, il-ħolqien ta’ post fejn iduru t-trakkijiet agrikoli li jfornu, it-tiswija tas-sengħa ta’ l-iżgirma tipika, u l-ħolqien ta’ bankijiet għad-divertiment. Dan wassal għall-apprezzament fil-valur tal-vilaġġ li nfetaħ għall-ġrajjiet kulturali u t-turiżmu kif ukoll ġibed lin-nies sabiex jirritornaw ħalli jgħixu. L-inklużjoni ta’ dan il-proġett fil-pjan aktar wiesgħa tat-tiġdid tal-villaġġ jiżgura illi varjetà ta’ nies lokali xierqa kellhom sehem fil-proċedura ta’ l-ippjanar, inkluż il-prijoritizzazzjoni, u illi l-proġetti l-aktar fil-bżonn intgħażlu għal dak il-villaġġ. Il-proġett kien komplimentat minn żewġ proġetti pubbliċi relatati mill-qrib oħra u proġett wieħed privat li kien ukoll identifikat fil-pjan ta’ tiġdid tal-villaġġ. Minbarra dan, il-proġett kien parti ta’ kunċett aktar wiesgħa ta’ (b’total) 15-il pjan ta’ tiġdid tal-villaġġ tal-tliet komunitajiet konġunti lokali (Samtgemeinde). Il-villaġġ kkonċernat huwa f’żona rurali, fejn it-tnaqqis tal-popolazzjoni kienet problema u fejn l-infrastruttura hija relattivament fraġli. Il-villaġġ kien qiegħed jitlef l-identità tiegħu. Dawn il-fatti rinfurzaw l-impatt ta’ dan il-proġett. Punt 3 — Post taż-żoni mhux rurali Wieħed mill-proġetti analizzati għall-miżura ta’ irrigazzjoni fi Spanja kellu total ta’ investiment ta’ 9,9 miljun euro, koffinanzjat mill-EAGGF għall-2,4 miljun euro. Il-proġett kien jikkonċerna l-irrigazzjoni f’żona agrikola immedjatament viċin ta’ Castellón de la Plana. Ma hemmx villaġġi żgħar fi jew madwar iż-żona agrikola u l-bdiewa li jgawdu mill-proġett jgħixu f’Castellón. Min-nofs taż-żona agrikola irrigata tgħaddi awtostrada li twassal mill-belt sal-port ta’ Castellón, distanza ta’ madwar 5 km. Bejn iż-żona agrikola u l-Baħar Mediterran hija prinċipalment żona mibnija. Castellón de la Plana għandu popolazzjoni ta’ madwar 147 000 u densità ta’ popolazzjoni ta’ 1 346 ab/km2. Il-belt hija waħda miċ-ċentri tal-produzzjoni tal-frott taċ-ċitru Spanjoli għaliex iż-żona hija fertili. Hija ċentru kummerċjali importanti, b’industrija petrokimika kbira, fabbrikar tal-madum taċ-ċeramika u sajd bħala attivitajiet prinċipali. Castellón de la Plana hija waħda mid-29 belt Spanjoli li gawdew mill-inizjattiva tal-Komunità URBAN I koiffinanzjata mill-UE. L-inizjattivi tal-Komunità URBAN hija strument fil-Politika tal-Koeżjoni ta’ l-UE, dedikat għar-riġenerazzjoni taż-żoni urbani u d-distretti fi kriżi. Il-proġett jinvolvi l-modernizzazzjoni ta’ netwerk ta’ l-irrigazzjoni f’żona ta’ 895 ettari, billi jbiddel l-akkwedoti tal-konkrit eżistenti għal sistema b’pompi u kanali taħt l-art (ara wkoll Ritratt 4). Ir-riżultati prinċipali huma tnaqqis sinifikanti fl-użu ta’ l-ilma, li jagħmel l-agrikoltura fiż-żona aktar effiċjenti, itejjeb il-kwantità u l-kwalità tal-prodotti u b’hekk iżomm l-agrikoltura part time eżistenti (“consolidar la agricultura a tiempo parcial”). Ir-riżultati ta’ dan il-proġett taw kontribut sabiex itejbu l-kompetittività ta’ l-agrikoltura u għall-ambjent (isalvaw l-ilma). Madankollu, dawn ir-riżultati intlaħqu f’żona li f’diversi aspetti huma fl-aktar partijiet kompetittivi u li jinsabu fl-aħjar partijiet taż-żoni ta’ Objettiv 1 ta’ Spanja. Castellón de la Plana, u ż-żoni agrikoli viċin din il-belt, mhumiex ikkaratterizati minn problemi li huma tipiċi għaż-żoni rurali (nuqqas ta’ popolazzjoni, rata ta’ xogħol għolja fl-agrikoltura eċċ.). Ibbażati fuq il-kriterji oġġettivi, iż-żoni ma jistgħux jitqiesu bħala rurali. L-iffinanzjar ta’ dawn il-proġetti ma jikkontribwixxi u ma javvanzax l-adatament u l-iżvilupp ta’ żoni rurali.