L-evalwazzjonijiet interim tal-AMIF fil-perjodu ta’ programmar 2014-2020, kif ukoll l-evalwazzjonijiet ex post tal-fondi fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 (l-istrumenti li jirfdu l-programm “Solidarjetà u Ġestjoni tal-Flussi ta' Migrazzjoni” (Solidarity and Management of Migration Flows, SOLID) ipproduċew il-kostatazzjonijiet li ġejjin:

Rilevanza, kamp ta’ applikazzjoni u daqs

Bis-saħħa ta’ kamp ta’ applikazzjoni wiesa, l-AMIF attwali jista’ jappoġġa l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet meħtieġa fil-livell tal-UE fil-qasam tal-migrazzjoni. Kienu meħtieġa rinforzi baġitarji sinifikanti minħabba l-kriżi migratorja. Il-possibbiltà li tingħata assistenza ta’emerġenza, permezz tal-ġestjoni diretta, ikkontribwixxiet biex tiġi ggarantita r-rilevanza tal-Fond billi tikber il-flessibbiltà tiegħu, iżda ntużat fuq skala ħafna akbar minn dak li kien oriġinarjament maħsub, biex ikun rispons adegwat għall-isfidi migratorji kbar ħafna mingħajr preċedent. Barra minn hekk, l-allokazzjonijiet li kienu ġew iffissati fil-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni, fuq il-bażi ta’ data statistika, ma jirriflettux it-tibdil fil-ħtiġijiet tal-Istati Membri matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni. Għal dak li jirrigwarda l-forniment ta’ appoġġ finanzjarju addizzjonali matul il-perjodu ta' programmazzjoni, il-gwida għat-tqassim stabbilita fil-bidu tal-perjodu ta' programmazzjoni ma tippermettix li jkun hemm flessibbiltà, u jista’ jkollha impatt fuq l-effikaċja u l-effiċjenza tal-Fond.

Effikaċja

L-AMIF attwali huwa kkunsidrat effikaċi, u jikkontribwixxi għall-għanijiet tiegħu. Il-kriżi tal-migrazzjoni kellha impatt fuq l-effikaċja tiegħu, billi l-isfidi li ried jittratta l-Fond żdiedu. Il-possibbiltà li tintuża assistenza ta' emerġenza kienet ġeneralment enfasizzata bħala kruċjali biex tiġi żgurata l-kapaċità ta’ rispons tal-fondi f’ċirkostanzi li qed jinbidlu. L-evalwazzjonijiet juru li bis-saħħa ta’ taħlita ta’ mudelli ta’ implimentazzjoni fl-oqsma tal-migrazzjoni, il-ġestjoni tal-fruntieri u s-sigurtà seta’ jkun hemm mezz effikaċi biex jinkisbu l-għanijiet tal-fondi. Id-disinn ħolistiku tal-mekkaniżmi eżekuttivi jenħtieġ li jinżammu.

Min-naħa l-oħra, l-evalwazzjonijiet jindikaw li għad hemm nuqqas ta’ flessibbiltà, li trid tiġi bbilanċjata fil-prevedibbiltà, billi l-awtoritajiet u l-benefiċjarji responsabbli għandhom bżonn ta’ ċertezza finanzjarja u tad-dritt biex jippjanaw l-implimentazzjoni tal-Fond matul il-perjodu ta’ programmazzjoni, bħala limitazzjoni għall-effikaċja tagħhom. L-AMIF attwali ma jinkludix pakkett finanzjarju biex jitqassam madwar il-programmi nazzjonali fil-qafas tar-rieżami ta’ nofs it-terminu, li mbagħad iqiegħed limitu fuq il-possibbiltà li jkun hemm finanzjament addizzjonali għall-programmi nazzjonali. Limitu ieħor jirrigwarda l-fatt li r-rieżami ta’ nofs it-terminu jista’ jintuża’ biss fi żmien predefinit biss matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni. Il-kriżi tal-migrazzjoni u s-sigurtà wriet li kien hemm bżonn ta’ flessibbiltà sa mill-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni ’l quddiem sabiex ikun hemm rispons fil-post għat-tibdil.

L-evalwazzjonijiet interim indikaw ukoll il-bżonn ta’ loġika ċara għall-intervent, u li programmi nazzjonali aktar iffukati jżidu l-effikaċja billi jippermettu li ssir prijoritizzazzjoni ta’ xi għanijiet, kif ukoll l-importanza ta’ sistema kompleta ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni, għall-ġestjoni kemm diretta kif ukoll kondiviża. Jekk titfassal fi stadju bikri, din tiżgura li jkun hemm monitoraġġ konsistenti u uniformi sa mill-bidu nett.

L-effiċjenza (inkluża s-simplifikazzjoni u t-tnaqqis tal-piż amministrattiv)

Il-partijiet ikkonċernati osservaw li sar progress fis-simplifikazzjoni tal-proċeduri. Miżuri innovattivi (għażliet tal-ispejjeż issimplifikati (simplified cost options - SCO), programmar pluriennali) huma kkunsidrati ta’ benefiċċju. It-twaqqif ta’ regoli komuni għall-implimentazzjoni tal-AMIF u tal-Fond għas-Sigurtà Interna (FSI) sostna r-rabtiet ta’ ġestjoni bejn it-tliet strumenti ta’ finanzjament, biex b’hekk wassal li jkun hemm kooperazzjoni mill-qrib bejn — u f’xi każi l-unifikazzjoni ta’ — l-entitajiet responsabbli għall-ġestjoni taż-żewġ fondi.

Madankollu, kemm l-amministrazzjonijiet kif ukoll il-benefiċjarji jqisu li l-piż amministrattiv xorta għadu għoli wisq, u dan idgħajjef l-effikaċja tal-fondi. Pereżempju, minkejja li l-użu tar-regoli nazzjonali ta’ eliġibbiltà għandu l-potenzjal li jnaqqas il-piż amministrattiv, ir-regoli ta’ eliġibbiltà li huma applikati xi drabi jibqgħu tqal wisq. Is-SCO mhumiex applikati sal-limitu sħiħ. Hemm ukoll piż amministrattiv relattivament għoli kemm għall-Istati Membri kif ukoll għall-Kummissjoni fil-forniment ta’ assistenza għall-emerġenza permezz tal-ġestjoni diretta. Dan jimplika li jiġi stabbilit ftehim ta’ għotja dettaljat fi żmien qasir u rekwiżiti ta’ rappurtar aktar dettaljat lejn il-Kummissjoni mingħand il-benefiċjarji (meta mqabbel mal-ġestjoni kondiviża). Hemm bżonn ta’ livell suffiċjenti ta’ assistenza teknika sabiex il-ġestjoni tal-Fond tirnexxi u ta’ aktar sforzi sabiex jiġi ssimplifikat l-aċċess għall-fondi minn benefiċjarji potenzjali billi tingħata aktar informazzjoni rigward azzjonijiet u opportunitajiet għal finanzjament. Barra minn hekk, fl-AMIF attwali ma hemmx mekkaniżmu immirat biex titjieb il-prestazzjoni, bħal pereżempju, sistema ta’ inċentivi li jkomplu jsaħħu l-effikaċja u l-effiċjenza tal-Fond. Fin-nuqqas ta’ tali mekkaniżmu, l-Istati Membri li jkollhom prestazzjoni tajba fl-implimentazzjoni tal-Fond ma jkunux jistgħu jiġu ppremjati. Dan kien jista’ jwassal biex tiżdied l-effikaċja tal-Fond biex jintlaħqu l-għanijiet tiegħu.

Koerenza

L-evalwazzjonijiet ex post jenfasizzaw li uħud mill-Istati Membri rrappurtaw li l-kumplimentarjetajiet jistgħu jittejbu permezz tal-FSE f’dak li jirrigwarda l-miżuri ta’ integrazzjoni, u permezz tal-istrumenti esterni fir-rigward tal-attivitajiet ta’ integrazzjoni. L-implimentazzjoni tal-fondi attwali turi li l-passi li ttieħdu matul it-tfassil, l-ippjanar u l-ipprogrammar iffaċilitaw il-koerenza u l-kumplimentarjetà tagħhom mal-istrumenti ta’ finanzjament l-oħrajn tal-UE. Il-format tal-fondi (programmi nazzjonali li jimmiraw lejn kapaċitajiet ta’ terminu twil, assistenza ta’ emerġenza bil-għan li ttaffi l-pressjoni immedjata u l-azzjonijiet tal-Unjoni mfassla biex jappoġġaw il-kooperazzjoni transnazzjonali) kien ikkunsidrat pożittiv. Madankollu, il-garanzija tal-koerenza u s-sinerġiji għadha tippreżenta sfida fi tliet oqsma prinċipali: l-appoġġ għall-objettivi tal-ażil u tal-integrazzjoni permezz tal-FSIE, l-appoġġ għall-ġestjoni tal-fruntieri, u l-miżuri ta’ ritorn u riintegrazzjoni kif ukoll l-iżvilupp ta’ sistemi ta’ protezzjoni f’pajjiżi terzi u , fl-aħħar nett, il-garanzija ta’ koerenza bejn l-interventi tal-fondi tal-UE fil-qasam tas-sigurtà.