[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 18.12.2009 KUMM(2009)694 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI L-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel — 2010 {SEG(2009)1706} WERREJ 1. Daħla 3 2. Żviluppi ewlenin 3 2.1. Lakuni bejn is-sessi 3 2.2. Żviluppi politiki u leġiżlattivi 6 3. Sfidi u orjentazzjonijiet strateġiċi 7 3.1. Tisħiħ tas-sinerġija bejn l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-impjieg għall-istimolu tal-irkupru u t-tkabbir sostenibbli 8 3.2. Appoġġ tar-rikonċiljazzjoni bejn ix-xogħol ul-ħajja privata u tal-familja kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel 9 3.3. Promozzjoni tal-inklużjoni soċjali u l-ugwaljanza bejn is-sessi 9 3.4. Prevenzjoni u oppożizzjoni tal-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna 10 3.5. Trasformazzjoni tal-impenn għall-ugwaljanza bejn is-sessi f'azzjoni u f'riżultati 10 4. Konklużjonijiet 11 DAħLA Kull sena l-Kummissjoni Ewropea tirrapporta lill-Kunsill tal-Ewropa tar-Rebbiegħa dwar l-iżviluppi li saru fir-rigward tal-ugwaljanza bejn is-sessi fl-Istati Membri tal-UE u tippreżenta l-isfidi u l-prijoritajiet tal-ġejjieni. L-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel huwa dritt fundamentali u prinċipju komuni tal-Unjoni Ewropea. L-UE għamlet kontribut kbir għall-avvanz tan-nisa u t-titjib tal-ħajjiet tan-nisa u l-irġirl permezz ta' corpus sostanzjali ta' leġiżlazzjoni tat-trattament ugwali u l-integrazzjoni espliċita tad-dimensjoni tas-sessi fil-politiki u l-istrumenti tal-UE. Teżisti xejra pożittiva fid-direzzjoni ta' soċjetà u ta' suq tax-xogħol aktar ugwali mil-lat tas-sessi, iżda l-inugwaljanzi bejn is-sessi għadhom hemm, fil-biċċa l-kbira bi żvantaġġ għan-nisa. Il-kriżi ekonomika attwali qajmet tħassib li l-kisbiet fl-ugwaljanza bejn is-sessi qegħdin mhedda u li l-effetti tar-riċessjoni se jitfgħu pressjoni ikbar fuq in-nisa. It-tnaqqis fir-rittmu ekonomiku jista' jintuża bħala raġuni biex jiġu llimitati jew jinqatgħu l-miżuri dwar l-ugwaljanza, u l-analiżi tar-reazzjonijiet nazzjonali għall-kriżi tikkonferma dan ir-riskju. Minkejja dan, dawn iż-żminijiet ta' kriżi joffru opportunità unika għall-bidla, fid-dawl li l-ugwaljanza bejn is-sessi hija obbligatorja għat-tkabbir sostenibbli, l-impjieg, il-kompetittività u l-koeżjoni soċjali. Dawk li jfasslu l-politika għandhom l-opportunità li jimplimentaw il-politiki li jagħmlu s-suq tax-xogħol u s-soċjetà aktar ugwali mil-lat tas-sessi fil-ġejjieni. Minkejja li l-kuntest ekonomiku u soċjali nbidel, il-kriżi ma biddletx l-isfidi fundamentali, bħalma huma t-tħaddim aħjar tas-swieq tax-xogħol, is-sostenibilità u l-adegwatezza tal-protezzjoni soċjali, it-tixjiħ tal-popolazzjoni. Il-politiki tal-ugwaljanza bejn is-sessi huma parti mir-reazzjoni għal dawn l-isfidi iżda l-kriżi ssaħħaħ mill-ġdid il-ħtieġa għal dawn il-politiki li juru l-effettività tagħhom mil-lat ta' spejjeż. Fl-2010, il-Kummissjoni Ewropea għandha ġġedded l-impenn tagħha għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi billi tadotta strateġija tal-ugwaljanza bejn is-sessi biex issegwi l-Pjan ta' rotta għall-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel. L-Istrateġija ta' Liżbona għat-Tkabbir u l-Impjiegi għandha tiġi aġġornata wkoll u huwa importanti li l-ugwaljanza bejn is-sessi tiġi kkonsolidata fl-istrateġija tal-UE tal-2020. Is-sena 2010 hija wkoll is-Sena Ewropea ddedikata biex tiġġieled il-faqar u l-esklużjoni soċjali, li għandha tenfasizza l-ħtieġa għal miżuri effettivi biex jiġu inklużi gruppi vulnerabbli. Hija taħbat ukoll il-15-il anniversarju tal-Pjattaforma ta' Azzjoni ta' Bejġing meta għandu jiġi vvalutat il-progress fi ħdan l-oqsma differenti għal azzjoni. Dan jiżvela l-possibilità li tinħoloq sinerġija aktar b'saħħitha bejn l-istrateġiji differenti li għandha tiġi riveduta fl-2010. ŻVILUPPI EWLENIN Lakuni bejn is-sessi Il-ġlieda kontra l-inugwaljanzi persistenti bejn is-sessi fl-isferi kollha tas-soċjetà hija sfida li tifrex fuq medda itwal ta' żmien, minħabba li tinvolvi bidliet strutturali u bidliet tal-imġiba u definizzjoni mill-ġdid tar-rwoli tan-nisa u l-irġiel. Il-progress huwa kajman, u l-lakuni bejn is-sessi jippersistu fir-rigward tar-rati tal-impjieg, il-pagi, is-sigħat ta' ħidma, il-karigi ta' responsabilità, is-sehem li jingħata fil-kustodja u l-faċendi tal-unitajiet domestiċi, u r-riskju tal-faqar. Il- parteċipazzjoni dejjem tikber tan-nisa fis-suq tax-xogħol huwa żvilupp pożittiv, li jirrapreżenta kontribut importanti għat-tkabbir ekonomiku fl-UE, li tgħodd għal kwart tat-tkabbir ekonomiku annwali mill-1995 'l hawn[1]. Ir-rata tal-qgħad tan-nisa żdiedet b'7,1 punti perċentwali matul dawn l-aħħar għaxar snin u laħqet id-59,1 % fl-2008, li huwa qrib il-mira ta' Liżbona (60 % fl-2010), għalkemm din ir-rata tvarja bejn Stat Membru u ieħor, minn taħt l-40 % sa 'l fuq minn 70 %. Il-lakuna medja tar-rati tal-impjieg bejn in-nisa u l-irġiel naqset għal 13,7 punti perċentwali fl-2008 minn 18,2 punti fl-1998. Minkejja dan, il- kriżi eknomika interrompiet din ix-xejra pożittiva, u kellha riperkussjonijiet serji fuq is-suq tax-xogħol u ċ-ċifri tal-qgħad. Bejn Mejju 2008 u Settembru 2009, ir-rata tal-qgħad fil-livell tal-UE telgħet b'mod aktar rapidu għall-irġiel (minn 6,4 % għal 9,3 %) milli għan-nisa (7,4 % għal 9 %). L-industriji dominati mill-irġiel tal-industrija u l-kostruzzjoni ntlaqtgħu bil-kbir. Minkejja dan, f'dawn l-aħħar xhur ir-rati tal-qgħad tan-nisa u l-irġiel qed jiżdiedu bl-istess pass, li probabbli jirrifletti estensjoni tal-kriżi lejn setturi oħra, li huma aktar imħallta mil-lat ta' sessi milli dawk li ntlaqtu fil-bidu. Barra dan, fi tnax-il Stat Membru, il-qgħad għadu ogħla fost in-nisa. Fl-aħħar nett, minħabba li l-impjiegi tan-nisa huma kkonċentrati fis-settur pubbliku, jista' jkun li jintlaqtu b'mod sproporzjonat mit-telf tal-impjiegi minħabba t-tnaqqis fil-baġit. L-esperjenza mill-kriżijiet ta' qabel turi li l-impjieg għall-irġiel ġeneralment jirkupra aktar malajr milli għan-nisa[2]. Għal persuni li jsiru qiegħda, ir-riskju li ma jerġgħux jiġu impjegati huwa ogħla għan-nisa. Il-konċentrazzjoni fuq l-evoluzzjoni tar-rati tal-qgħad matul ir-reċessjoni hija importanti iżda tista' taħbi xejriet oħra inqas viżibbli, inkluża s-sovrarappreżentanza tan-nisa fost persuni inattivi (in-nisa jirrappreżentaw aktar minn żewġ terzi tat-63 miljun persuna bejn 25-64 sena li huma inattivi fl-UE) jew fost persuni qiegħda li jaħdmu part-time (persuni li jaħdu part-time li jixtiequ jaħdmu aktar sigħat) li mhumiex neċessarjament reġistrati bħala qiegħda. In-nisa huma aktar probabbli li jkollhom pożizzjoni żvantaġġata fis-suq tax-xogħol pereżempju minħabba inċidenza ogħla ta' kuntratti prekarji, xogħol part-time mhux għax iridu u qabża persistenti ta' żvantaġġ fil-pagi (17,6 % bħala medja fl-UE fl-2007), b'riperkussjonijiet fuq il-qligħ tagħhom ta' għomorhom, il-protezzjoni tas-sigurtà soċjali u l-pensjonijiet, li jirriżultaw f'rati ogħla ta' riskju ta' faqar, speċjalment meta jirtiraw. Fl-2007, ir-rata ta' riskju ta' faqar kienet ogħla għan-nisa (17 %) milli għall-irġiel (15 %) u din il-lakuna kienet partikolarment għolja għall-persuni aktar avvanzati fl-età (22 % għan-nisa meta mqabbel ma' 17 % għall-irġiel) u l-familji b'ġenitur wieħed (34 %). Il-qagħda ta' dawk li jiffaċċjaw żvantaġġi numerużi hija partikolarment diffiċli. Fl-aħħar nett, l-unitajiet domestiċi se jkunu affettwati b'mod aktar gravi minn nuqqas fl-introjtu (minħabba telf tal-impjiegi) f'dawk il-pajjiżi fejn għadu prevalenti l-mudell tar-raġel bħala s-sors ewlieni tal-introjtu, li jenfasizza l-ħtieġa ta' appoġġ ulterjuri għall-mudell ta' introjtu tal-koppja. Lil hinn mill-kriżi ekonomika attwali u l-effetti tagħha fuq in-nisa u l-irġiel, jeħtieġ li jitqiesu l-isfidi li jifirxu fuq medda itwal ta' żmien li jaffettwaw l-ugwaljanza bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol. Minkejja li l-livell tal-edukazzjoni fost in-nisa żdied b'mod konsiderevoli f'dawn l-aħħar snin, u n-nisa llum jaqbżu lill-irġiel bħala ggradwati mill-università (59 % ta' dawk li ggradwaw fis-suġġetti kollha fl-2006 fl-UE), in-nisa għadhom jinsabu f'konċentrazzjoni f'setturi tradizzjonalment perċepiti bħala feminili u spiss inqas imħallsin (servizzi tas-saħħa u l-kustodja, l-edukazzjoni, eċċ.) u jokkupaw inqas karigi ta' responsabilità fl-isferi kollha tas-soċjetà. In-nuqqas ta' aċċess għas-servizzi tal-kustodja għal persuni dipendenti (it-tfal, il-persuni b'diżabilità, l-anzjani), ta' skemi adegwati ta' leave u ta' arranġamenti flessibbli ta' ħidma għaż-żewġ ġenituri spiss ixekklu n-nisa milli jipparteċipaw fis-suq tax-xogħol jew milli jaħdmu full-time. Fl-2008, 31,1 % tan-nisa kienu jaħdmu part-time meta mqabbel ma 7,9 % tal-irġiel. Jekk tittieħed inkunsiderazzjoni r-rata ta' impjieg fl-ekwivalenti ta' full-time, il-qabża bejn is-sessi tidher li tnaqqset biss bi ftit mill-2003 'l hawn u saħansitra kibret f'disa' Stati Membri. Nisa bit-tfal jaħdmu inqas (-11,5 punti perċentwali fir-rata tal-impjieg) min-nisa bla tfal, filwaqt li l-irġiel bit-tfal jaħdmu iktar minn irġiel bla tfal (+6,8 punti). L-influwenza qawwija tal-istat ta' ġenitur fuq il-parteċipazzjoni fl-impjieg marbuta mar-rwoli tradizzjonali tas-sessi u n-nuqqas ta' faċilitajiet tal-kustodja tat-tfal f'bosta Stati Membri. Minkejja żieda fil-forniment tal-kustodja tat-tfal matul dawn l-aħħar snin, f'konformità mal-miri Ewropej[3], ir-rati tal-kopertura jibqgħu aktar baxxi minn dawn il-miri f'bosta pajjiżi, speċjalment għal tfal taħt it-3 snin. Il-kustodja ta' dipendenti oħra wkoll għandha influwenza qawwija fuq il-possibilità tan-nisa u l-irġiel li jibqgħu fis-suq tax-xogħol, sfida li qed issir agħar minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni. Fl-2005, 'il fuq minn 20 miljun Ewropew ta' età bejn il-15 u l-64 sena (12,8 miljun mara u 7,6 miljun raġel) kellhom responsabilitajiet ta' kustodja għal persuni adulti dipendenti. Din ir-responsabilità ta' kustodja għandha rwol fir-rata baxxa ta' impjieg tan-nisa ta' età bejn il-55 u l-64 sena (36,8 % fl-2008, 18,2 punti inqas mir-rata tal-irġiel). In-nuqqas tal-miżuri adegwati ta' bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja jista' wkoll jinfluwenza d-deċiżjoni tan-nisa u l-irġiel biex ma jkollhomx tfal jew biex ikollhom inqas tfal, li huwa problematiku fir-rigward tat-tixjiħ tal-popolazzjoni u l-provvista futura tas-suq tax-xogħol, u konsegwentament it-tkabbir ekonomiku. F'pajjiżi b'kundizzjonijiet favorevoli għall-kustodja tat-tfal, il-leave għall-ġenituri u l-arranġamenti flessibbli ta' ħidma, kemm ir-rati tal-impjieg tan-nisa kif ukoll ir-rati ta' twelid huma ogħla. Filwaqt li kien hemm żieda fl-għadd ta' nisa involuti fit- teħid tad-deċiżjonijiet jew li nħatru f'karigi ta' teħid ta' deċiżjonijiet fl-UE matul dawn l-aħħar snin, is-setgħa għadha deċiżivament f'idejn l-irġiel fl-isferi politiċi u ekonomiċi. Fl-UE, bħala medja, membru wieħed biss minn kull erbgħa ta' parlamenti nazzjonali u ta' ministri superjuri fil-gvernijiet nazzjonali huwa mara, minkejja li l-qagħda tvarja minn Stat Membru għall-ieħor. Sar ftit progress wara l-elezzjonijiet tal-2009 għall-Parlament Ewropew, fejn il-proporzjon tan-nisa telgħet minn 31 % għal 35 %. Fis-settur ekonomiku, iċ-ċifri huma inqas pożittivi u, pereżempju, in-nisa jirrappreżentaw biss membru wieħed minn kull 10 fil-kumpaniji attendibbli Ewropej u 3 % fost il-kapijiet tal-bords. Żviluppi politiki u leġiżlattivi Is-sena 2009 kienet immarkata mill-impatt tal-kriżi globali ekonomika u finanzjarja fuq l-ekonomija reali u s-swieq tax-xogħol. Fl-aħħar tal-2008, l-UE adottat pjan Ewropew ta' rilanċ[4] inklużi miżuri biex iżommu n-nisa u l-irġiel fl-impjieg. F'Mejju 2009, Samit tal-Impjiegi ddiskuta l-impatt tal-kriżi u r-reazzjonijiet adattati ta' politika. Il-Kummissjoni pproponiet 'Impenn komuni għall-impjiegi'[5] li kien immirat biex jillimita l-impatt soċjali tal-kriżi, u li għaraf il-ħtieġa li jsaħħaħ mill-ġdid l-ugwaljanza bejn is-sessi fir-reazzjonijiet għall-kriżi. Analiżi riċenti ta' reazzjonijiet nazzjonali għall-kriżi tikkonferma r-riskju ta' relegazzjoni tal-istatus tal-politiki tal-ugwaljanza jew ta' tnaqqis tal-baġits allokati għal dawn il-politiki[6]. Uħud mill-miżuri tal-ugwaljanza tħassru jew ġew posposti u tnaqqis futur possibbli fil-baġits pubbliċi jista' jkollu effett negattiv fuq l-impjieg tan-nisa u l-promozzjoni tal-ugwaljanza. Minkejja dan, ġiet reġistrata prassi tajba f'uħud mill-Istati Membri li niedu programmi ta' appoġġ lis-settur tal-kustodja[7]. Il-Kumitat Konsultattiv dwar opportunitajiet ugwali għan-nisa u l-irġiel adotta opinjoni dwar il-perspettiva tas-sessi tar-reazzjoni għall-kriżi ekonomika u finanzjarja[8], inklużi rakkomandazzjonijiet dwar l-integrazzjoni tas-sessi tal-miżuri ta' rilanċ u l-istrateġija tal-UE tal-2020. Taħt il-Presidenza Żvediża, il-Kunsill adotta konklużjonijiet[9] dwar il-kontribut qawwi li jistgħu jġibu l-politiki tal-ugwaljanza bejn is-sessi għat-tkabbir sostenibbli, l-impjieg u l-inklużjoni soċjali u l-ħtieġa li tissaħħaħ id-dimensjoni bejn is-sessi fl-istrateġija tal-UE tal-2020. Il-Kunsill adotta wkoll konklużjonijiet[10] dwar l-implimentazzjoni tal-Pjattaforma ta' Beijing għall-Azzjoni abbażi ta' rapport imħejji mill-Presidenza tal-UE. Il-Kunsill laħaq ftehim politiku dwar il-proposta għal direttiva li timplimenta l-ftehim rivedut ta' qafas dwar leave għall-ġenituri konkluż mill-imsieħba soċjali Ewropej[11]. Din għandha żżid it-tul tal-leave għall-ġenituri, u tagħmel parti minnu mhux trasferibbli biex tħeġġeġ il-missirijiet li japprofittaw mil-leave għall-ġenituri u toffri dritt għal talba għal arranġamenti flessibbli ta' ħidma għal perjodu fiss ta' żmien meta persuna tidħol lura wara l-leave għall-ġenituri. Il-Kunsill laħaq ukoll qbil politiku fid-dawl tal-pożizzjoni komuni, dwar ir-reviżjoni proposta tad-direttiva dwar trattament ugwali ta' persuni li jaħdmu għal rashom u l-miżżewġin tagħhom li jgħinuhom[12], test konġunt għad irid jinqabel mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill, filwaqt li l-proposta għal reviżjoni tad-direttiva dwar il-leave għall-ommijiet[13] qed tiġi diskussa mil-leġiżlaturi tal-UE Il-Kummissjoni adottat rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 2002/73/KE[14] dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali għall-irġiel u n-nisa għal dak li għandu x’jaqsam mal-aċċess għall-impjiegi, taħriġ professjonali u promozzjoni, u kundizzjonijiet tax-xogħol. Qed isir progress fl-implimentazzjoni tad-direttiva iżda għadhom jinħtieġu sforzi f'għadd ta' Stati Membri biex jiksbu t-traspożizzjoni korretta. Il-Kummissjoni Ewropea adottat proposta għal Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi[15]. Is-sena 2009 kienet ukoll l-ewwel sena ta' implimentazzjoni 'Il-Linjigwidi tal-UE dwar il-vjolenza fuq in-nisa u l-bniet u l-ġlieda kontra l-forom kollha ta' diskriminazzjoni kontrihom', li jagħtu gwida dwar strateġiji li l-Istati Membri u l-UE jridu jimplimentaw fl-azzjoni esterna tagħhom biex jipprevjenu l-vjolenza, jipproteġu l-vittmi u jressqu l-qorti lil min iwettaq vjolenza bħal din. SFIDI U ORJENTAZZJONIJIET STRATEġIċI L-ugwaljanza bejn is-sessi mhijiex biss kwistjoni ta' diversità u ta' ġustizzja soċjali, hija wkoll obbligatorja biex jintlaħqu l-għanijiet ta' tkabbir sostenibbli, impjieg, kompetittività u koeżjoni soċjali. L-investiment fil-politiki tal-ugwaljanza bejn is-sessi jirriżulta f'benefiċċju mil-lat ta' rati ogħla ta' impjieg tan-nisa, il-kontribut tan-nisa għall-PGD, l-introjti mit-taxxa u rati ta' fertilità sostenibbli[16]. Huwa importanti li l-ugwaljanza bejn is-sessi tkompli tkun l-element tal-qalba tal-istrateġija tal-UE tal-2020, minħabba li l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel uriet li hija soluzzjoni sostenibbli għal sfidi antiki u dawk ġodda. Għalhekk il-politiki tal-ugwaljanza bejn is-sessi għandhom jitqiesu bħala investiment li jifrex fuq medda twila ta' żmien u mhux bħala spiża li tifrex fuq medda qasira ta' żmien. Ir-reazzjonijiet politiċi mogħtija għar-riċessjoni jirrappreżentaw opportunità kif ukoll theddida potenzjali għall-impjieg tan-nisa u l-ugwaljanza bejn is-sessi. Hemm riskju li r-riċessjoni attwali se tittardja l-avvanzi, jew saħansitra ddawwar lura l-progress, b'konsegwenzi li jifirxu fuq medda itwal ta' żmien fuq is-sostenibilità tal-ekonomija u s-sistemi tal-protezzjoni soċjali, l-inklużjoni soċjali, u d-demografija. Politiki effiċjenti ta' ugwaljanza bejn is-sessi jridu jitqiesu bħala parti mis-soluzzjoni għall-ħruġ mill-kriżi, l-appoġġ tal-irkupru u l-bini ta' ekonomija aktar b'saħħitha għall-futur. Il-bażi ta' rkupru sostenibbli u għal finanzi pubbliċi sani hija riformi strutturali mmirati li jiżguraw il-parteċipazzjoni miżjuda tal-forza tal-ħaddiema[17]. L-investiment fl-impjieg u l-indipendenza ekonomika tan-nisa u fil-miżuri ta' bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel wera li jirriżulta f'benefiċċju mil-lat ta' żvilupp ekonomiku u soċjali[18]. Tisħiħ tas-sinerġija bejn l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-impjieg għall-istimolu tal-irkupru u t-tkabbir sostenibbli It-tneħħija tal-inugwaljanzi persistenti bejn in-nisa u l-irġiel permezz ta' politiki tal-ugwaljanza bejn is-sessi tista' tidher bħala fattur biex iħeġġeġ it-tkabbir u mhux bħala spiża għas-soċjetà. L-ugwaljanza bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol tista' tippermetti l-Istati Membri biex igawdu mill-potenzjal sħiħ tal-forniment tal-ħaddiema, notevolment fid-dawl tal-iskarsezzi futuri tal-ħiliet. Hija se tikkontribwixxu wkoll għas-suċċess bejn ir-riformi tal-politika fil-politiki ta' impjieg, inklużi l-istrateġiji tal-flessigurtà. - Sforzi biex jiġu eliminati l-inugwaljanzi bejn is-sessi fl-impjieg għandhom jiġu ssuktati u intensifikati bħala parti mill-istrateġija l-ġdida għat-tkabbir u l-impjieg li għandha tiġi adottata fl-2010, biex jitnaqqsu b'mod sinifikanti l-lakuni mil-lat ta' impjieg, paga, u teħid ta' deċiżjonijiet, għall-provvista ta' impjiegi aħjar, kif ukoll it-tnaqqis ta' segregazzjoni tas-suq tal-ħaddiema u r-riskju tal-faqar. - It-tnaqqis tad-differenza fil-paga bejn is-sessi u l-indirizzar tal-kawżi fundamentali tagħha[19] għandhom jibqgħu prijorità. Azzjoni f'dan il-qasam għandha tinvolvi l-partijiet kollha kkonċernati u tgħaqqad flimkien l-istrumenti kollha, inkluża l-implimentazzjoni effettiva tal-leġiżlazzjoni eżistenti, il-valutazzjoni effettiva tas-sistemi tal-paga, it-tqajjim tal-kuxjenza u l-ġlieda kontra l-isterjotipi u r-reviżjoni tal-klassifiki tal-impjiegi. - Sistemi tat-taxxa u l-benefiċċji għandhom jipprovdu inċentivi finanzjarji għan-nisa u l-irġiel biex jibdew jaħdmu, jibqgħu jew jidħlu lura x-xogħol. Fejn jinħtieġu, dawn is-sistemi għandhom jiġu riformati biex ineħħu d-diżinċentivi finanzjarji għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol ta' persuni sekondarji mil-lat ta' introjtu u persuni li huma l-kustodi ewlenin u biex jiżguraw indipendenza ekonomika ugwali għan-nisa u l-irġiel, ukoll fir-rigward tal-introjtu tad-drittijiet tal-pensjoni, filwaqt li jibqgħu jipproteġu lil dawk li għandhom xejriet atipiċi ta' karriera. - Biex jiġu limitati riperkussjonijiet negattivi tal-kriżi ekonomika dwar il-parteċipazzjoni ugwali tan-nisa u l-irġiel fis-suq tax-xogħol, dawk li jfasslu l-politika jridu jibnu r-reazzjonijiet tagħhom ta' politika fuq analiżi li tkun konxja mis-sessi tas-suq tax-xogħol kif ukoll fuq stimi u valutazzjonijiet sistematiċi tal-impatt. L-investimenti fl-infrastruttura soċjali jistgħu jkunu fattur produttiv u jittrasformaw ekonomiji li qed jirkupraw. Appoġġ tar-rikonċiljazzjoni bejn ix-xogħol ul-ħajja privata u tal-familja kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel Bilanċ tajjeb bejn ix-xogħol u l-ħajja kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel jiddependi fuq l-organizzazzjoni moderna tax-xogħol, id-disponibilità ta' servizzi ta' kustodja ta' kwalità bi prezz raġjonevoli, u kondiviżjoni aktar ugwali tar-responsabilitajiet tal-familja u tal-kompiti domestiċi. Il-possibilità li ssir rikonċiljazzjoni bejn ix-xogħol u l-familja għandha impatt dirett fuq l-impjieg u l-karigi tan-nisa fis-suq tax-xogħol, l-introjti u l-indipendenza ekonomika tagħhom tul għomorhom. Sfida ewlenija hija l-konċentrazzjoni fuq politiki u inċentivi biex iħeġġu u jippermettu lill-irġiel li jerfgħu aktar responsabilitajiet ta' kustodja u ta' familja. Il-politiki jeħtieġu wkoll jieħdu inkunsiderazzjoni l-għadd jiżdied ta' unitajiet domestiċi b'ġenitur wieħed, fil-biċċa l-kbira tagħhom nisa. - Għandhom jitkomplew u jiġu intensifikati l-isforzi biex jiġu żviluppati servizzi ta' kustodja ta' kwalità, bi prezz raġjonevoli u aċċessibbli, skont il-miri Ewropej, għat-tfal u dipendenti oħra. Il-potenzjal tal-Fondi Strutturali u l-EAFRD[20] għall-finanzjament tas-servizzi ta' kwalità għandu jintuża bis-sħiħ. - Il-ftehim tal-imsieħba soċjali Ewropej dwar il-leave għall-ġenituri[21] juri progress f'dan il-qasam. L-irġiel għandhom jitħeġġu biex jaqsmu r-rwoli ta' ġenitur b'mod ugwali man-nisa, u fuq il-post tax-xogħol għandha tingħaraf b'mod aqwa l-ħtieġa kemm tan-nisa kif ukoll tal-irġiel li jibbilanċjaw ix-xogħol u l-ħajja tal-familja. - It-tnaqqis fir-rittmu ekonomiku ma għandux jintuża bħala raġuni biex il-progress fir-rigward tal-politiki ta' rikonċiljazzjoni jinżammlu r-riedni u biex jitnaqqsu l-baġits allokati għas-servizzi ta' kustodja u ta' arranġamenti tal-leave, li jaffettwaw b'mod partikolari l-aċċess min-nisa għas-suq tax-xogħol. - Il-proposti li jirrevdu ż-żewġ direttivi[22] dwar leave għall-ommijiet u d-drittijiet tan-nisa li jaħdmu għal rashom jeħtieġ li jiġu adottati malajr mil-leġiżlaturi tal-UE. Promozzjoni tal-inklużjoni soċjali u l-ugwaljanza bejn is-sessi In-nisa jinsabu f'riskju ikbar ta' faqar mill-irġiel, parzjalment minħabba introjti iktar baxxi, prevalenza ogħla f'kundizzjonijiet ta' impjiegi inqas apprezzati u prekarji, u responsabilitajiet mhux imħallsa ta' kustodja. Il-faqar jeffettwa speċjalment lin-nisa f'sitwazzjonijiet vulnerabbli, bħalma huma ommijiet waħidhom, nisa anzjani waħidhom, nisa b'diżabilitajiet kif ukoll nisa immigranti u bi sfond etniku ta' minorità. In-nisa Roma jinsabu f'riskju partikolari ta' emarġinazzjoni u esklużjoni. - L-impjieg ta' kwalità full-time huwa l-aqwa salvagwardja kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali. Biex tiġi żgurata b'mod effettiv rabta stabbli mas-suq tax-xogħol, huwa kritiku li jitfasslu u jiġu implimentati politiki, inkluż aċċess għas-servizzi ta' faċilitazzjoni, li jirreaġixxu għall-ħtiġijiet rispettivi tan-nisa u l-irġiel. - B'mod partikolari fi żminijiet ta' riċessjoni meta l-foqra jkunu f'riskju li jegħrqu iżjed fil-faqar, għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-protezzjoni ta' dawk il-gruppi li jiffaċċjaw żvantaġġi varji, u biex tiġi żgurata l-inklużjoni tagħhom fis-soċjetà. - Fil-kuntest tas-Sena Ewropea 2010, iddedikata għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, importanti li jiġu indirizzati l-isfidi tal-ugwaljanza bejn is-sessi f'attivitajiet ippjanati. Prevenzjoni u oppożizzjoni tal-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna In-nisa huma l-vittmi ewlenin tal-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna. Madwar l-UE kollha, huwa stmat li mill-inqas żewġ nisa minn kull għaxra esperjenzaw vjolenza fiżika mill-inqas darba fil-ħajjiet adulti tagħhom, u madwar waħda minn kull għaxra sofriet vjolenza ta' sess sfurzat[23]. Il-maġġoranza ta' dawn l-atti vjolenti jitwettqu minn irġiel li jkunu fl-ambjent soċjali immedjat tagħhom, spiss mill-imsieħba jew l-ex imsieħba tagħhom. Minbarra s-sofferenza umana li tikkawża, vjolenza bħal din għandha wkoll konsegwenzi soċjali u finanzjarji serji, bi spejjeż għolja għas-settur tas-saħħa, is-servizzi soċjali, il-pulizija u l-ġudikatura u għas-suq tax-xogħol. - Għandhom jiġu intensifikati l-isforzi għall-iżvilupp ta' metodi preventivi għall-ġlieda kontra l-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna, inkluż it-traffikar tal-bnedmin għal esplojtazzjoni sesswali u ta' xogħol[24]. Prevenzjoni tal-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna fil-forom kollha tagħha hija essenzjali u tirrikjedi edukazzjoni, taħriġ u kuxjenza, inkluża kooperazzjoni bejn is-servizzi soċjali, il-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, il-pulizija u l-ġudikatura. - Tinħtieġ azzjoni, inkluż leġiżlazzjoni, biex jitneħħew l-attitudnijiet u l-prassi konvenzjonali jew tradizzjonali ta' ħsara, inklużi l-mutilazzjoni tal-ġenitali tan-nisa, żwieġ bikri jew sfurzat, u reati tal-unur. - Filwaqt li d-dejta hija limitata, is-sejbiet juru li l-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna tiżdied fi zminijiet ta' kriżijiet ekonomiċi, bl-istress u t-telf tal-impjieg bħala l-fatturi prinċipali[25]. L-indirizzar tal-vjolenza u l-investiment fin-nisa jeħtieġ li jingħataw prijorità biex vjolenza miżjuda ma tkunx konsegwenza moħbija tal-kriżi. Trasformazzjoni tal-impenn għall-ugwaljanza bejn is-sessi f'azzjoni u f'riżultati L-ugwaljanza bejn is-sessi tista' tinkiseb biss jekk ikun hemm impenn qawwi u ċar fl-ogħla livell politiku, kemm jekk huma istituzzjonijiet Ewropej, il-gvernijiet inkella l-imsieħba soċjali. Il-progress jirrikjedi li l-impenn jissarraf f'azzjoni permezz ta' mekkaniżmi u strutturi effiċjenti għall-implimentazzjoni. Huwa importanti li l-ugwaljanza bejn is-sessi ssir affari viżibbli u ċentrali fil-politika u l-ippjanar, u li l-integrazzjoni fin-norma tal-ugwaljanza bejn is-sessi ssir għodda aktar effettiva fit-tfassil tal-politika. - Impenn qawwi biex isir progress ulterjuri fid-direzzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi jeħtieġ li jinżamm kemm fil-livelli tal-UE kif ukoll f'dak tal-Istat Membru, permezz ta' strateġija ta' segwitu għall-Pjan ta' Rotta Ewropew għall-ugwaljanza bjen in-nisa u l-irġiel[26], il-Patt Ewropew għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi[27] adottat mill-Kunsill Ewropew, u l-Qafas għall-azzjonijiet dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi miftiehem mill-imsieħba soċjali Ewropej[28]. - Taħriġ u bini tal-kapaċitajiet imtejbin huma meħtieġa biex jikkonvinċu u jippermettu lil dawk involuti fit-tfassil tal-politika biex jinkludu perspettiva tal-ugwaljanza bejn is-sessi fl-oqsma rispettivi tagħhom ta' kompetenza u biex jivvalutaw l-impatt speċifiku tal-politiki fuq in-nisa u l-irġiel. Dan jirrikjedi wkoll l-iżvilupp tal-istatistika tas-sessi, indikaturi, għodda u manwali, inkluż l-iskambju tal-aqwa prassi. - Kemm in-nisa kif ukoll l-irġiel jeħtieġ li jħaddnu u jagħmlu l-kwistjonijiet tal-ugwaljanza bejn is-sessi parti minnhom infushom u jkunu konvinti mill-benefiċċji għas-soċjetà bħala entità sħiħa ta' politiki effiċjenti tal-ugwaljanza bejn is-sessi. Importanti wkoll sinerġija aqwa bejn il-politiki u l-istrumenti għall-progress ulterjuri. KONKLUżJONIJIET Fid-dawl tal-kontribut li tista' tagħmel l-ugwaljanza bejn is-sessi għat-tkabbir sostenibbli, l-impjieg, il-kompetittività u l-koeżjoni soċjali, il-Kummissjoni tqis li d-dimensjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi għandha tissaħħaħ fil-partijiet kollha tal-istrateġija sussegwenti ta' Liżbona. Il-Kummissjoni tistieden lill-Kunsill Ewropew biex jinċita lill-Istati Membri biex jirreaġixxu mingħajr dewmien għall-isfidi deskritti fil-qosor f'dan ir-rapport, partikolarment f'dan li ġej: - tisħiħ tad-dimensjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fil-partijiet kollha tal-istrateġija tal-UE tal-2020, inkluż użu aktar effiċjenti tal-integrazzjoni fin-norma tal-ugwaljanza bejn is-sessi, u azzjonijiet u miri speċifiċi għall-ugwaljanza bejn is-sessi fi ħdan l-Istrateġija Ewropea tal-Impjieg; - tnaqqis tal-qabża fil-pagi skont is-sess tal-persuna permezz ta' strateġiji speċifiċi li jgħaqqdu l-istrumenti kollha disponibbli, inklużi miri meta dawn ikunu xierqa; - żgurar li d-diversità fil-bordijiet tal-kumpaniji kkwotati trawwem ambjent ibbilanċjat u orjentat fuq medda twila ta' żmien għat-teħid ta' deċiżjonijiet u li n-nisa jitħeġġu biex jidħlu għall-sifida li jsiru membri minn bord f'kumpaniji kkwotati; - titjib tal-miżuri ta' rikonċiljazzjoni kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa, inkluż tipi tal-leave relatati mal-familja, servizzi ta' kustodja, arranġamenti flessibbli tax-xogħol, u tħeġġiġ tal-kondiviżjoni ugwali tar-responsabilitajiet privati u dawk tal-familja, biex jiġi ffaċilitat l-impjieg full-time kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel; - sforzi intensifikati għall-prevenzjoni u l-oppożizzjoni tal-vjolenza konnessa mas-sess tal-persuna; - żgurar li l-politiki jagħtu attenzjoni partikolari lin-nisa f'pożizzjonijiet partikolarment vulnerabbli — pereżempju, nisa f'impjiegi prekarji, ħaddiema nisa aktar avvanzati fl-età, minoritajiet migranti/etniċi u n-nisa Roma; - żgurar li l-perspettiva tal-ugwaljanza bejn is-sessi tiġi integrata fin-norma fir-reazzjonijiet għar-riċessjoni fil-livell Ewropew u f'dak nazzjonali, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-impatt differenzjat tal-kriżi fuq in-nisa u l-irġiel; - tiġdid tal-impenn li ntrabtu għalih l-Istati Membri fil-Patt Ewropew tal-Ugwaljanza bejn is-Sessi u tisħiħ mill-ġdid tal-kollaborazzjoni bi sħab u tas-sinerġija bejn l-istituzzjonijiet Ewropej, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili. [1] OECD (2008) Is-sessi u l-iżvilupp sostenibbli. Massimazzjoni tar-rwol ekonomiku, soċjali u ambjentali tan-nisa. [2] Smith, M. (2009) ‘Analysis Note: Gender equality and recession’ (Nota tal-Analiżi: L-ugwaljanza bejn is-sessi u r-riċessjoni), EGGE. [3] Fl-2002, il-Kunsill Ewropew stieden lill-Istati Membri biex 'ineħħu d-diżinċentivi għall-parteċipazzjoni tan-nisa fil-forza tax-xogħol u jagħmlu minn kollox, waqt li jieħdu inkunsiderazzjoni t-talba għall-faċilitajiet ta' kustodja tat-tfal u f'konformità max-xejriet nazzjonali tal-forniment ta' kustodja tat-tfal, li jipprovdu kustodja tat-tfal sal-2010 għal tal-anqas 90 % tat-tfal bejn it-3 snin u l-età obbligatorja tal-iskola u tal-anqas għal 33 % tat-tfal taħt it-3 snin'. [4] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/104692.pdf. [5] COM(2009) 257 finali. [6] Smith M. and Villa P. (2009) Gender equality, employment policies and the crisis in EU Member States, EGGE. (L-ugwaljanza bejn is-sessi, il-politiki tal-impjieg u l-kriżi fl-Istati Membri tal-UE) [7] Idem. [8] http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=2878&langId=en. [9] Dokument tal-Kunsill 15488/09. [10] Dokument tal-Kunsill 15992/09. [11] COM (2009) 410. [12] COM (2008) 636. [13] COM(2008) 600/4 [14] COM (2009) 409. [15] COM(2009) 136 finali. [16] Smith, M. and Bettio, F. (2008) ‘Analysis Note: The economic case for gender equality’, EGGE. [17] Dokument tal-Kunsill 16214/09. [18] Löfgren, A. (2009). [19] COM (2007) 424. [20] Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali. [21] COM (2009) 410. [22] COM(2008) 636 u COM(2008) 637. [23] Il-Kunsill tal-Ewropa (2006) Il-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa. [24] Il-Kummissjoni ressqet proposta għal Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi (COM(2009) 136). [25] Lubrani, O. (2009) ‘The world economic and financial crisis: What will it mean for gender equality’, (Il-kriżi ekonomika u finanzjarja dinjija: X'se tfisser għall-ugwaljanza bejn is-sessi) UNIFEM. [26] COM(2006) 92. [27] http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/ec/89013.pdf. [28] http://www.etuc.org/r/704.