[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 8.1.2009 KUMM(2009) 4 finali Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna reċiproka lil-Latvja kif ukoll Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna finanzjarja tal-UE lil-Latvja għall-medda medja ta żmien Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna reċiproka lil-Latvja kif ukoll Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna finanzjarja tal-UE lil-Latvja għall-medda medja ta żmien MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. INTRODUZZJONI L-ekonomija tal-Latvja akkumulat żbilanċi kbar fis-snin riċenti hekk kif espansjoni rapida kienet megħjuna minn kundizzjonijiet faċli għall-kreditu u qagħda fiskali li tappoġġja espansjoni żejda, minkejja titjib fl-ammont ta' baġits rispettati u kontra s-suġġerimenti mill-Kummissjoni u l-Kunsill, b'mod speċifiku fl-Opinjonijiet dwar programmi suċċessivi ta' konverġenza tal-Latvja. Is-sitwazzjoni kienet aktar aggravata mill-kriżi globali tas-swieq finanzjarji u l-ħarsa aktar negattiva lejn l-ekonomiji tas-swieq emerġenti, li wasslu biex l-aċċess għall-kreditu jkun dejjem aktar diffiċli u jiswa l-flus. Is-swieq kapitali u finanzjarji Latvjani kienu taħt pressjoni sinifikanti minn Ottubru 'l hemm, bħala riżultat ta' dubji akbar dwar is-sostenibbiltà tas-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tal-pajjiż. Tħassib partikolari jikkonċerna s-saħħa tas-settur finanzjarju, speċjalment il-vijabbiltà tal-akbar bank lokali tal-pajjiż (Parex), li huwa dipendenti ħafna fuq finanzjament barrani, liema bank kien konsegwentement meħud taħt is-sjieda u l-kontroll tal-istat. Fi ftit kliem, il-Latvja kienet milquta minn kriżi f'daqqa u qawwija kemm fis-settur bankarju kif ukoll mill-kriżi finanzjarja esterna. F'dan l-isfond, l-awtoritajiet Latvjani resqu lejn l-UE u l-FMI għal appoġġ finanzjarju. Il-Kummissjoni flimkien mal-Presidenza tal-Kunsill fit-22 ta' Novembru ħabbret li l-UE kienet lesta li tipparteċipa flimkien mal-FMI f'pakkett finanzjarju kkoordinat biex isaħħaħ is-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tal-Latvja. Madankollu, kien misħuq li pakkett ta' assistenza finanzjarja jista' jkun biss provdut suġġett għall-impenn qawwi mill-awtoritajiet Latvjani biex jimplimentaw programm rigoruż u kredibbli ta' aġġustamenti ekonomiċi. Skont id-diskussjonijiet mal-Kummissjoni u mal-FMI, fil-12 ta' Diċembru l-Parlament Latvjan adotta l-proposta tal-awtoritajiet għal "Programm ta' Fejqan għall-Istabbiltà u t-Tkabbir Ekonomiku" (minn hawn 'l isfel il-programm). L-għanijiet prinċipali tal-programm huma ż-żamma tal-fiduċja domestika u internazzjonali fis-sistema finanzjarja, il-kontribuzzjoni diretta u indiretta għall-waqfien u t-tidwir tat-tendenza negattiva fil-kompetittività tal-ispejjeż u l-inflazzjoni permezz ta' tnaqqis fl-ispejjeż tal-pagi fis-settur pubbliku bħala ċ-ċentru ta' pożizzjoni fiskali aktar ħarxa, u t-tisħiħ tal-potenzjal ta' tkabbir tal-ekonomija permezz ta' firxa ta' riformi strutturali. 2. L-IżVILUPPI MAKROEKONOMIċI RIċENTI Wara perjodu sostnut ta' tkabbir qawwi mill-aħħar tas-snin 90 'l hawn, ibbażat b'mod predominanti fuq id-domanda domestika, il-PGD tal-Latvja kiber b'aktar minn 10 % fil-perjodu 2005-2007. It-tkabbir kien primarjament megħjun minn espansjoni qawwija tal-kreditu li saħħet il-konsum privat u l-investiment fil-proprjetà, iżda din spiċċat f'nofs l-2007, minħabba li l-prezzijiet esaġerati tal-proprjetà ma setgħux ikunu mantnuti. Matul dawn is-snin, l-istruttura tal-ekonomija nbidlet mis-settur tal-kummerċ ta' oġġetti negozjabbli għall-oġġetti li ma jistgħux ikunu negozjati, bi ħsara għas-sostenibbiltà esterna tal-ekonomija u li rriżultat fi pressjonijiet serji fuq l-ekonomija. It-tkabbir fil-PGD waqa' drastikament matul l-ewwel tliet kwarti tal-2008, tendenza li mistennija tkompli, prinċipalment minħabba tnaqqis fil-konsum privat u fl-investiment privat. Il-konsum privat kien milqut minn inflazzjoni għolja, waqgħa fil-prezzijiet tal-proprjetà, tkabbir fil-pagamenti għas-servizzi tas-self, tnaqqis fid-disponibbiltà tas-self u previżjoni aktar negattiva għall-impjiegi u għad-dħul. L-investiment fiss fil-kostruzzjoni qed jonqos skont il-bixra tat-tmiem tal-prosperità fis-suq tal-proprjetà u fl-investiment fit-tagħmir minħabba l-bixra ta' nuqqas ta' domanda kemm fis-suq domestiku kif ukoll barra mil-Latvja. Is-settur korporattiv huwa taħt pressjoni qawwija ta' spejjeż, minħabba ż-żieda fl-ispejjeż tal-impjiegi, u l-finanzjament li huwa dejjem aktar maħnuq. Il-proġetti ffinanzjati mill-UE u l-proġetti pubbliċi ġenerali se jipprovdu kuxin kontra waqgħa qawwija fl-investiment. Madankollu, il-PGD mistenni jonqos għal perjodu konsiderevoli b'domanda domestika baxxa ħafna li ma hijiex kontrobilanċjata biżżejjed minn espansjoni fl-esportazzjonijiet netti. Huwa biss riċentement li l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol bdew sejrin għall-agħar, madankollu r-reazzjoni fis-suq tax-xogħol għat-tnaqqis fid-domanda domestika se tkun sinifikanti. Il-qgħad diġà żdied minn 6,3 % fit-tieni kwart għal 7,2 % fit-tielet kwart tal-2008 u t-tkabbir fil-paga nominali qed jimmodera, iżda minn rati għolja. Is-suq tax-xogħol Latvjan huwa kkunsidrat flessibbli mhux ħażin, liema fattur għandu jillimita l-ispejjeż tal-produzzjoni u tal-impjiegi assoċjati mar-riallinjament tal-pagi mal-produttività. Wara massimu ta' 17,7 % f'Mejju 2008, l-inflazzjoni HICP waqgħat għal 11.8 % f'Novembru. L-inflazzjoni prinċipali[1] (11,0 % f'Novembru) u l-inflazzjoni tal-prezzijiet tas-servizzi qed jaqgħu b'mod kostanti, hekk kif il-pressjoni tad-domanda tonqos. Il-prospetti għal tnaqqis qawwi ulterjuri fl-inflazzjoni huma tajba, minħabba l-bixra għal tnaqqis qawwi fid-domanda domestika, tnaqqis fil-pagi tas-settur pubbliku (ara Taqsima 6) li se jwasslu għal trażżin fil-pagi tas-settur privat, u tnaqqis fil-prezzijiet globali ta' merkanziji essenzjali. L-iżbilanċi esterni kienu kbar ħafna b'ammont ta' obbligi esterni mhux sostenibbli, iżda fl-2008, permezz ta' tnaqqis fl-assorbiment domestiku, is-self estern naqas b'mod sostanzjali. Il-pożizzjoni tal-bilanċ tal-pagamenti u l-investimenti barranin hija diskussa f'Taqsima 5 aktar 'l isfel. 3. IL-FINANZI PUBBLIċI Il-finanzi pubbliċi huma responsabbiltà prinċipali fil-Latvja minħabba l-ambitu limitat tal-politika monetarja li hija bbażata fuq reġim ta' rati ta' skambju kważi fissi[2]. Madankollu, il-Latvja kompliet bil-politika fiskali pro-ċiklika tagħha matul is-snin ta' tkabbir qawwi fid-domanda domestika tal-2005-2007, minkejja titjib fir-riżultati baġitarji ewlenin u kontra l-pariri ripetuti mogħtija fl-Opinjonijiet tal-Kunsill dwar aġġornamenti suċċessivi tal-programm ta' konverġenza tal-Latvja. Id-dħul ereditat kien tipikament minfuq permezz ta' proċess ta' baġits żejda kull sena u l-ebda riservi ma' kienu stabbiliti għal żminijiet aktar ħorox. It-tkabbir fil-pagi tas-settur pubbliku kien il-mutur tat-tkabbir fil-pagi tas-settur privat, bil-livell tal-pagi fis-settur pubbliku jkun ogħla meta mqabbel. Fil-Latvja aktar minn 30 % ta' dawk impjegati jaħdmu fis-settur pubbliku u, billi s-settur tas-servizzi huwa proporzjonalment kbir, madwar 75 % tal-VMG, it-twaqqif tal-pagi tas-settur pubbliku għandu impatt kbir fuq il-pagi tas-settur privat. Matul l-ewwel 10 xhur tal-2008, it-tkabbir fid-dħul mill-VAT naqas drastikament (tnaqqis ta' 3 % sena-fuq-sena), minħabba tnaqqis kbir fil-konsum privat. Id-dħul minn kategoriji prinċipali oħra ta' taxxa sa issa żamm tajjeb minħabba inflazzjoni għolja, iżda dawn l-effetti favorevoli bdew jonqsu wkoll. It-Teżor tal-Latvja jistma li d-defiċit statali konsolidat totali tal-2008, li jinkludi l-baġit tal-gvern ċentrali u l-fond tas-sigurtà soċjali, jista' jkun ta' madwar 2½ sa 2¾ % tal-PGD[3]. B'kunsiderazzjoni għall-possibbiltà li fiċ-ċirkostanzi kurrenti s-settur tal-gvern lokali jista' jkollu xi defiċit żgħir (minkejja limiti li huma intiżi biex dan is-sotto-settur iżomm il-bilanċ jew ikollu baġit favorevoli), id-defiċit tal-2008 tas-settur tal-gvern ġenerali jidher li huwa qrib it-3 % tal-PGD. Il-baġit għall-2009 kif approvat mill-Parlament fl-14 ta' Novembru jimmira għal defiċit totali tal-gvern ċentrali ta' 1½ % tal-PGD, iżda huwa bbażat fuq previżjoni ta' tnaqqis fil-produzzjoni mhux realistika ta' 1 % biss. Dan jinkludi tnaqqis sostanzjali fit-taxxi diretti u żidiet fl-infieq. Kien diġà ċar li l-produzzjoni se tonqos b'ammont akbar b'mod sinifikanti u li fl-assenza ta' miżuri ta' kontrobilanċ id-defiċit huwa f'riskju li jikber b'mod drastiku. Jekk ikun inkluż defiċit żgħir ħafna tal-gvernijiet lokali, id-defiċit tal-gvern ġenerali kien ikkalkolat li jkun 1,8 % tal-PGD b'defiċit primarju ta' 1,1 % tal-PGD. Meta tkun ikkunsidrata d-dejta dwar il-ġbir ta' taxxa fl-aħħar xhur tal-2008 u l-prospetti ekonomiċi ħżiena għal-2009, il-bixra tal-bilanċ tal-gvern ġenerali saret aktar negattiva mill-previżjoni tal-ħarifa tas-servizzi tal-Kummissjoni ta' defiċit ta' 5,6 % tal-PGD. Il-proporzjon tas-self tal-gvern ġenerali għall-2007 kien ta' 9,5 %, wieħed mill-aktar baxxi fl-UE. 4. IS-SWIEQ FINANZJARJI Is-sistema finanzjarja tal-Latvja hja ddominata b'mod esklussiv mis-settur bankarju, li żviluppa malajr ħafna matul l-aħħar 10 snin. Żewġ taqsimiet huma identifikabbli b'mod ċar. Fuq naħa waħda, il-banek barranin, li huma ffinanzjati direttament minn self mill-kumpaniji prinċipali, għandhom madwar 70 % tas-suq. Fuq in-naħa l-oħra, il-banek domestiċi huma ffinanzjati prinċipalment minn self barrani sindikat u depożiti ta' persuni mhux residenti. L-importanza ta' depożiti ta' persuni mhux residenti, li kienu ta' 43,5 % tad-depożiti totali, minbarra istituzzjonijiet monetarji u finanzjarji (FMI) bil-bidu ta' Novembru 2008, huwa fattur partikolarment importanti. Is-sistema finanzjarja tal-Latvja hija għalhekk dipendenti primarjament fuq finanzjamenti esterni, kemm jekk dawn ġejjin minn kumpaniji prinċipali, depożiti ta' persuni mhux residenti, jew self barrani sindikat. L-obbligi barranin għolja u dejjem akbar li jirriżultaw għandhom effett fuq is-self lir-residenti, speċjalment self f'munita barranija (kważi 90 % tas-self kollu). Il-kreditu domestiku żdied minn 10 % tal-PGD fl-1997 għal 90 % fl-2007. Jidher, għalhekk, li ż-żewġ riskji prinċipali li jaffettwaw is-sistema bankarja Latvjana huma l-likwidità u r-riskji marbuta mal-kreditu. Ir-riskju tal-likwidità huwa diġà realtà permezz ta' pressjoni sostnuta fuq il-likwidità minn Ottubru 2008. Minħabba previżjonijiet ta' diffikultajiet fil-pagamenti, żewġ sindikati barranin diġà wrew il-possibbiltà li jistgħu jitolbu ħlas minn kmieni ta' self lil Parex Bank li jammonta għal EUR 0,8 biljun li jiskadi fi Frar u Ġunju 2009. Dan wassal għall-privatizzazzjoni parzjali tal-bank fl-10 ta' Novembru 2008. Madankollu, il-garanzija tas-self pubbliku li ngħataw kienu kkunsidrati mhux suffiċjenti, bir-riżultat tan-nazzjonalizzazzjoni sħiħa ta' Parex fil-bidu ta' Diċembru u l-impożizzjoni ta' limiti fuq il-ġbid lura ta' depożiti (EUR 50 000/xahar għall-individwi). Minkejja dawn il-miżuri, kemm Parex kif ukoll banek domestiċi oħrajn b'mudell simili ta' operat esperjenzaw ammont konsiderevoli ta' ġbid lura ta' depożiti ta' persuni mhux residenti, li minnhom parti żgħira biss kienet imħaddma mill-ġdid f'banek oħrajn fil-Latvja. Din il-pressjoni sistematika għall-likwidità wasslet lill-Bank tal-Latvja biex fit-13 ta' Novembru jħabbar aktar tnaqqis fil-proporzjon ta' riserva rikjest minnu minn 7 % għal 5 % għall-obbligi fuq medda qasira ta' żmien u minn 5 % għal 3 % għal obbligi li jimmaturaw wara aktar minn sentejn, u b'hekk illibera aktar likwidità (dawn id-deċiżjonijiet se jkunu implimentati f'żewġ fażijiet ta' punt perċentwali kull waħda fl-24 ta' Novembru u fl-24 ta' Diċembru). Madankollu, in-nixfa fuq ir-riservi kompliet, u l-pożizzjoni netta tal-investiment internazzjonali marret għall-agħar b'EUR 0,9 biljun mill-bidu ta' Ottubru 2008. Id-depożiti tar-residenti u ta' persuni mhux residenti f'banek li għandhom sjieda barranija kibru matul l-istess perjodu, u, l-aktar importanti, l-appoġġ mill-kumpaniji prinċipali jidher assigurat. Fl-istadju preżenti huwa fokali li l-fiduċja tkun assigurata biex id-depożiti jkunu stabblizzati u biex il-pressjoni fuq il-likwidità tonqos. Ir-riskju tal-kreditu għadu ma sarx realtà b'mod sostanzjali, iżda huwa mistenni jikber fix-xhur li ġejjin. Filwaqt li l-ammont ta' self li mhux qed jitħallas regolarment kiber, is-self li mhux qed ikun irkuprat baqa' taħt il-punt perċentwali tas-self totali, anki minħabba r-ristrutturar kontinwu tas-self problematiku. Madankollu, l-impatt negattiv tar-riċessjoni twila prevista fuq id-dħul tar-residenti u għalhekk fuq l-abilità li jħallsu lura d-dejn huwa mistenni jikber. Il-proporzjon ta' likwidità se jonqos, u jista' joqrob lejn il-minimu regolatorju, f'liema każ ikun hemm bżonn il-provvista ta' kapital addizzjonali. Il-pożizzjoni kurrenti u dik futura tas-settur bankarju hija dipendenti fuq fatturi oġġettivi iżda wkoll fuq il-kredibilità u l-aspettattivi relatati mal-fiduċja. Dan huwa element prinċipali fis-sitwazzjoni kurrenti biex tkun żgurata l-fiduċja sabiex il-bażi tad-depożiti tkun stabilizzata u l-pressjoni kurrenti fuq il-likwidità mnaqqsa. Minħabba l-pressjoni fuq il-finanzi pubbliċi, il-bini mill-ġdid tal-fiduċja fis-settur finanzjarju permezz ta' interventi governattivi tkun biss kredibbli jekk akkumpanjata minn appoġġ finanzjarju qawwi internazzjonali. 5. IL-BILANċI TAL-PAGAMENTI U REKWIżITI TA’ FINANZJAMENT ESTERN Il-tkabbir ekonomiku fil-Latvja sal-2007 kien karatterizzat mill-emerġenza ta' żbilanċi esterni kbar u ż-żieda għal livell mhux sostenibbli ta' obbligi esterni. Id-dejn gross estern qabeż il-135 % tal-PGD sal-aħħar tal-2007 (bid-dejn nett estern fil-livell ta' 52 % tal-PGD). Il-pożizzjoni tal-investimenti internazzjonali fl-aħħar tal-2007 kibret għal obbligazzjonijiet netti ta' 79 % tal-PGD, filwaqt li l-istess obbligazzjonijiet netti żdiedu għal 82 % tal-PGD fit-tieni kwart tal-2008. Fl-2008, bi tnaqqis fl-assorbiment domestiku, is-self estern naqas b'mod sostanzjali. Skont l-estimi preliminari tal-Bank tal-Latvja, id-defiċit fil-kont kurrenti naqas għal madwar 12½ % tal-PGD fit-tielet kwart tal-2008 (minn massimu ta' aktar minn 27 % tal-PGD fir-raba' kwart tal-2006). Fl-2009 id-defiċit fin-negozju tal-merkanzija huwa mistenni jibqa' madwar 10 % tal-PGD (kif fl-aħħar xhur tal-2008), iżda, minħabba bilanċ pożittiv fis-servizzi u titjib fil-kont tad-dħul, id-defiċit fil-kont kurrenti mistenni jonqos. Sabiex ikun żgurat li l-bażi tat-tkabbir tal-PGD tinbidel minn nuqqas fid-domanda domestika għal tkabbir fl-esportazzjoni, hemm bżonn riallinjament tal-pagi mal-produttività u mal-progress tar-riformi strutturali li jsaħħu n-naħa tal-provvista tal-ekonomija. Filwaqt li l-korrezzjoni tad-defiċit tal-kont kurrenti mil-livelli mhux sostenibbli tas-snin riċenti hija element kritiku għat-twaqqif mill-ġdid ta' sitwazzjoni b'saħħitha tal-bilanċ tal-pagamenti, meta jkun ikkunsidrat l-ammont kbir ta' dejn tal-pajjiż, li l-biċċa l-kbira huwa fuq medda qasira ta' żmien, huwa ċar li din il-korrezzjoni waħidha mhux se tkun biżżejjed biex tinkiseb sitwazzjoni esterna sostenibbli. Il-finanzjament estern huwa mistenni jibqa' taħt pressjoni sinifikanti għal xi żmien, bi tnaqqis fid-disponibbiltà ta' kreditu barrani, tnaqqis fid-depożiti ta' persuni mhux residenti kif ukoll fid-depożiti tar-residenti, u bixra aktar negattiva tal-investiment barrani fil-pajjiż. Tnaqqis ulterjuri fir-riservi f'munita barranija (li naqsu b'25 % bejn Ottubru u l-bidu ta' Diċembru 2008) jista' jimmina l-vijabbiltà tal-irbit tar-rata ta' skambju tal-Latvja. F'dan l-isfond, se jkun hemm bżonn ta' assistenza finanzjarja esterna, appoġġjata minn programm qawwi ta' politika, biex il-pressjoni fuq il-likwidità tittaffa fil-medda qasira ta' żmien filwaqt li jkun hemm appoġġ għal aġġustament estern aktar ordnat fil-medda medja ta' żmien. Fid-dawl ta' dak li ssemma hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li hemm theddida serja għall-bilanċ tal-pagamenti Latvjan. Il-Kummissjoni għalhekk tirrakkomanda li l-Kunsill jieħu deċiżjoni li jagħti għajnuna reċiproka. 6. "IL-PROGRAMM TA' FEJQAN GħALL-ISTABBILTÀ U T-TKABBIR EKONOMIKU" TAL-LATVJA: IL-MIżURI MAKRO-EKONOMIċI U TAS-SISTEMA FINANZJARJA Id-diskussjonijiet li għaddejjin bejn l-awtoritajiet Latvjani u l-kontributuri potenzjali għal pakkett koordinat ta' assistenza finanzjarja internazzjonali wassal għall-adozzjoni ta' programm ambizzjuż ta' politika mill-awtoritajiet (kif imsemmi aktar 'il fuq, ippreżentat lill-Parlament u approvat fit-12 ta' Diċembru). Dan il-programm huwa bbażat fuq iż-żamma tar-rabta eżistenti tal-lats, li se tibqa' politika importanti filwaqt li jsiru sforzi biex ikun hemm titjib. Il-programm jimmira li jindirzza l-vulnerabbiltajiet tas-settur finanzjarju, jikkoreġi l-iżbilanċi finanzjarji u jtejjeb il-kompetittività filwaqt li tinżamm rata ta' skambju b'limiti stretti. Dan jinkludi titjib fiskali immedjat u sostnut, strateġija bankarja komprensiva, kapaċità msaħħa ta' amministrazzjoni tal-kriżi għall-awtoritajiet regolatorji, kif ukoll miżuri importanti oħra. Huwa jassumi sfond makro-ekonomiku ta' tnaqqis fil-PGD ta' 5 % fl-2009 u ta' 3 % oħra fl-2010, li wara għandhom iwasslu għal irkupru debboli ta' 2 % fl-2011. Il-miri tal-istrateġija fiskali huma defiċit tal-gvern ġenerali ta' mhux aktar minn 3 % tal-PGD fl-2011 bil-għan li jintlaħqu l-kriterji ta' Maastricht dik is-sena. In-negozjati dwar assistenza finanzjarja mal-UE, mal-FMI u ma' partijiet oħrajn, li enfasizzaw id-defiċits serji fil-baġits futuri, wasslu lill-gvern biex jadotta baġit emendat approssimattiv għall-2009; dan kien approvat mill-Parlament fit-12 ta' Diċembru b'mod konsistenti flimkien mal-programm ta' emerġenza għall-istabbiltà ekonomika. Il-baġit emendat, ibbażat fuq ir-reviżjoni tal-previżjoni tal-PGD ta' tnaqqis ta' 5 % fl-2009, jikkunsidra d-deterjorizzazzjoni riċenti fil-bixra ekonomika u jimmira lejn defiċit fiskali ġenerali tal-gvern ta' anqas minn 5 % tal-PGP[4], li jimplika aġġustament strutturali minimu meta mqabbel mal-istima tal-bixra fl-2008 (iżda aġġustament ħafna aktar kbir meta mqabbel mal-baġit approvat f'Novembru). Barra minn dan, għandha tkun adottata liġi sal-aħħar ta' Marzu 2009 dwar baġit addizzjonali integrat għal-2009 konsistenti mal-baġit ta' Diċembru. Fuq in-naħa tal-infieq, il-konsolidazzjoni hija bbażata fuq tnaqqis qawwi tal-pagi tas-settur pubbliku (bi 15 % fuq il-kumpens medju meta' mqabbel ma' dak oriġinali tal-baġit tal-14 ta' Novembru2008 - iżda li parzjalment biss tirrevedi ż-żieda qawwija reali reġistrata fl-aħħar snin) u aktar tnaqqis fl-istaff; barra minn dan hemm tnaqqis qawwi ppjanat fl-ispejjeż mhux relatati mal-istaff. It-tnaqqis fis-sussidji (inkluż appoġġ soċjali) u fl-infieq fi prodotti u servizzi u t-tisħiħ tal-infieq tal-gvernijiet lokali, huma fost il-miżuri sinifikanti l-oħrajn ippjanati. F'dan ir-rigward, il-kofinanzjament nazzjonali għall-proġetti ffinanzjati mill-UE se jinżamm fil-livell ippjanat biex jgħin l-ekonomija lejn is-settur tal-kummerċ. Fuq in-naħa tad-dħul, dan jinkludi żieda ta' tliet punti perċentwali fir-rata tal-VAT għal 21 %, żieda minn 5 % għal 10 % fir-rata tal-VAT imnaqqsa applikabbli għal firxa iżgħar ta' prodotti (l-aktar mediċini), żieda fid-dazju fuq il-fjuwil (biex jinkiseb l- acquis tal-UE), u tpattija parzjali għal dawn permezz ta' tnaqqis fir-rata tat-taxxa tad-dħul personali b'żewġ punti perċentwali. Aktar konsolidazzjoni finanzjarja hija ppjanata għall-2010, filwaqt li l-qafas fiskali fuq medda medja ta' żmien huwa fiss fl-ambizzjoni li l-2011 ikollha defiċit ġenerali tal-gvern ta' mhux aktar minn 3 % tal-PGD, konsistenti mal-kriterju ta' konverġenza fiskali ta' Maastricht. L-impożizzjoni ta' aktar restrizzjonijiet fuq l-infieq fl-2010, l-introduzzjoni ta' taxxa kapitali fuq id-dħul (10 %); żieda fit-taxxa fuq il-bini u proprjetà bit-tneħħija ta' eżenzjonijiet sabiex titwessa' l-bażi taxxabbli se jipproduċi aktar konsolidazzjoni dik is-sena. Barra minn dan, se jittieħdu miżuri biex jissaħħaħ it-tfassil u l-implimentazzjoni ta' proċeduri baġitarji permezz tal-adozzjoni ta' qafas fiskali ġdid u liġi dwar ir-riforma baġitarja. Apparti l-pakkett fiskali deskritt aktar 'il fuq, bħala kundizzjoni qabel kull appoġġ finanzjarju estern, qed tkun imfittxa riżoluzzjoni għal Parex Bank biex is-sidien eżistenti tal-ishma ma jkollhomx aktar interess ta' sjieda. Wara valutazzjoni inizjali, il-gvern diġà ħa kontroll ta' aktar minn 85 % tal-ekwità tal-bank. L-amministrazzjoni kienet mibdula. L-amministrazzjon l-ġdida qed tiżviluppa pjan ta' riżoluzzjoni, konsistenti mal-għan li jkun minimizzat it-telf għall-istat. Se tfittex impenn qawwi minn partijiet esterni fil-futur qrib biex ikun imġedded il-finanzjament sindikat ta' Parex. Miżuri oħra jimmiraw li jiggarantixxu stabbiltà akbar fis-settur bankarju fuq il-medda medja għal dik twila ta' żmien. Bħala l-ewwel pass, l-awtoritajiet se jimmiraw li jerġgħu jibnu l-fiduċja fis-sistema bankarja. Se jsiru wkoll studji fis-sistema bankarja intiżi biex jiżguraw li l-banek kollha jkollhom il-likwidità u l-kapital neċessarju. Il-banek vijabbli li jkollhom bżonn żieda fil-kapital se jkollhom ifittxu assistenza għar-ristrutturar mill-privat, permezz ta' investituri barranin jew l-amalgamar, jew appoġġ kapitali minn bank prinċipali li minnu huma jiffurmaw parti. Kważi kull dejn estern eżistenti huwa tas-settur privat. Sabiex il-livelli ta' dejn jitnaqqsu fil-livelli ta' tkabbir sostenibbli fil-futur, u minbarra miżuri ta' prudenza, ta' superviżjoni u monetarji, ir-ristrutturar tad-dejn huwa parti importanti mill-programm. Il-bażi legali xierqa għar-ristrutturar tal-maturità u tal-munita tad-dejn eżistenti se jkun imsaħħaħ. Il-faċilitazzjoni tal-proċeduri ta' likwidazzjoni u l-implimentazzjoni rapida tal-pjanijiet ta' rijabilitazzjoni se jkunu prijoritajiet ukoll. Il-programm tal-politika ekonomika jinkludi ukoll miżuri ta' riforma strutturali appoġġjati fil-kuntest tal-istrateġija ta' Liżbona, bħall-politka attiva tas-suq tax-xogħol u tat-tagħlim matul il-ħajja, l-involviment akbar tal-atturi mis-settur privat fir-R&Ż u fl-attivitajiet ta' innovazzjoni, miżuri għall-promozzjoni tal-esportazzjoni u t-tneħħija ta' piżijiet amministrattivi żejda għan-negozji. 7. APPOġġ MILL-UE MILL-FAċILITÀ TAL-BILANċ TAL-PAGAMENTI LI TAGħMEL PARTI MILL-ISFORZ INTERNAZZJONALI Fid-dawl tad-diffikultajiet serji tal-bilanċ tal-pagamenti li qed taffaċċja l-Latvja, u skont l-impenn qawwi tal-awtoritajiet Latvjani biex jimplimentaw programm qawwi ta' aġġustament ekonomiku, il-Kummissjoni, wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju fit-12 ta' Jannar 2009, tirrakkomanda lill-Kunsill jagħti assistenza reċiproka skont l-Artikolu 119 tat-Trattat. Barra minn dan, wara l-konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju, il-Kummissjoni qed tipproponi wkoll li, wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Kunsill imsemmija hawn fuq biex tingħata għajnuna reċiproka lil-Latvja fuq rakkomandazzzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill jadotta deċiżjoni li, mill-faċilità tal-UE għall-Istati Membri (kif stipulata fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 tat-18 ta' Frar 2002) tagħti għajnuna finanzjarja għall-medda medja ta' żmien lil-Latvja ta’ massimu ta’ EUR 3,1 biljun biex jirfed is-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti. L-assistenza finanzjarja fuq medda medja ta' żmien se tintervjeni f'mument meta l-Latvja hija serjament mhedda minn telf tal-fiduċja domestika u internazzjonali fis-sistema finanzjarja tagħha, għandha sitwazzjoni fiskali li sejra għall-agħar, u qed taffaċċja pressjoni finanzjarja fil-futur qrib. B'mod ġenerali, l-assistenza għandha tiffaċilita l-aġġustamenti esterni u interni neċessarji. It-total tal-bżonnijiet finanzjarji fil-perjodu sal-ewwel kwart tal-2011 huwa stmat li jlaħħaq EUR 7,5 biljun. Din is-somma tinkludi approprjazzjoni għad-defiċit fil-kont estern (kurrenti u kapitali), il-ġbid ta' depożiti, it-tiġdid mhux komplut ta' dejn li jkun se jagħlaq, żbalji u ommissjonijiet fil-bilanċ tal-pagamenti u akkumulazzjoni ta' riservi internazzjonali biex jintlaħaq livell ta' prudenza. L-appoġġ se jkun provdut flimkien mal-FMI u appoġġ ieħor multilaterali u bilaterali. Dan l-ammont jitħallas f’sitt ħlasijiet u se jkun marbut ma’ kundizzjonijiet ta' politika ekonomika. Id-deċiżjoni proposta tiskadi tliet snin wara d-dħul fis-seħħ. Il-politika ekonomika li hija marbuta bħala kundizzjoni mal-pagamenti tas-self tal-EU se tkun stipulata fil-Memorandum ta' Ftehim li se jkun konkluż mal-awtoritajiet Latvjani; l-elementi prinċipali ta' dawn il-kundizzjonijiet huma dawn li ġejjin: Konsolidazzjoni fiskali qawwija matul il-perjodu sal-2011. Meta mqabbel mal-baġit oriġinali tal-14 ta' Novembru 2008, konsolidazzjoni fiskali qawwija hija ppjanata għall-2009, li għandha l-għan li tikseb defiċit baġitarju ta' mhux aktar minn 5 % tal-PGD, b'aktar konsolidazzjoni fl-2010. Il-miżuri baġitarji li se jkunu implimentati biex dan jinkiseb jinkludu: l-aktar, (i) l-adozzjoni ta' programm fiskali ppjanat sewwa fuq medda medja ta' żmien iddisinjat bien inaqqas id-defiċit baġitarju ġenerali tal-gvern għal wieħed anqas mil-livell ta' referenza tat-Trattat ta' 3 % tal-PGD sal-2011; (ii) fil-limiti baġitarji fuq medda medja ta' żmien, it-tnaqqis fil-ħlas medju tas-settur pubbliku f'termini nominali bejn wieħed u ieħor bi 15 % fl-2009; dan għandu japplika ukoll għall-gvern lokali; l-aġenziji tal-gvern u kumpaniji tal-istat; (iii) it-tneħħija ta' bonusis u pagamenti simili; (iv) tnaqqis ta' mill-anqas 5 % fl-impjiegi mas-settur pubbliku u mal-gvern lokali; (v) tnaqqis sostanzjali fis-sussidji (minbarra appoġġ soċjali) u fl-infieq fuq prodotti u servizzi; (v) l-implimentazzjoni ta' proġetti ffinanzjati mill-UE fil-livelli ppjanati qabel. Miżuri finanzjarji bħala kundizzjoni għas-self li għandhom l-għan li jiggarantixxu stabbiltà akbar fis-settur bankarju fuq il-medda medja għal dik twila ta' żmien. Bħala l-ewwel pass, l-awtoritajiet se jimmiraw li jerġgħu jibnu l-fiduċja fis-sistema bankarja. Se jsiru wkoll studji fis-sistema bankarja intiżi biex jiżguraw li l-banek kollha għandhom il-likwidità u l-kapital neċessarju. Il-banek vijabbli li jkollhom bżonn żieda fil-kapital se jkollhom ifittxu assistenza għar-ristrutturar mill-privat, permezz ta' investituri barranin jew l-amalgamar, jew appoġġ kapitali mill-bank prinċipali li minnu huma jiffurmaw parti. Stadju important f'dan il-proċess kien it-tħabbir separat fit-18 ta' Diċembru 2008 minn tliet gruppi barranin ewlenin tal-impenn tagħhom li jibqgħu fil-Latvja u jappoġġjaw l-operat tagħhom hemmhekk. Ir-ristrutturar tad-dejn fis-settur privat sabiex jitnaqqsu l-vulnerabbiltajiet minn livelli għolja ta' dejn (kważi d-dejn estern kollu huwa tas-settur privat), apparti miżuri ta' politika ta' prudenza, ta' superviżjoni u monetarja. Il-bażi legali xierqa għar-ristrutturar tal-maturità u tal-munita tad-dejn eżistenti għandha tkun imsaħħa. Il-faċilitazzjoni tal-proċeduri ta' likwidazzjoni u l-implimentazzjoni rapida tal-pjanijiet ta' rijabilitazzjoni għandhom ukoll isiru prijorità. Dan jinkludi wkoll emendi fil-liġi tal-likwidazzjoni biex ikun faċilitat xogħol bejn intrapriżi vijabbli u l-kredituri tagħhom u jitjieb il-qafas tal-falliment personali. Miżuri strutturali fis-settur tal-politika tad-dħul, dixxiplina fiskali u proċess baġitarju u amministrazzjoni. Il-liġi tal-Amministrazzjoni Baġitarja u Finanzjarja se tkun emendata biex jissaħħu d-dispożizzjonijiet dwar responsabbiltà finanzjarja, trasparenza, u kontabilità u l-qafas baġitarju fuq medda medja ta' żmien se jsir operattiv. Kumitat speċjali se jkun imwaqqaf biex jimmonitorja t-tnaqqis fil-pagi u jagħti rakkomandazzjonijiet biex ikun żgurat li l-pagi jevolvu b'tali mod li terġa' tinbet il-kompetittività. Miżuri ta' riforma strutturali appoġġjati fost oħrajn fil-kuntest tal-Istrateġija ta' Liżbona , bħall-politika attiva tas-suq tax-xogħol u tat-tagħlim matul il-ħajja, l-involviment akbar tas-settur privat fir-R&Ż u fl-attivitajiet ta' innovazzjoni, miżuri għall-promozzjoni tal-esportazzjoni u t-tnaqqis ta' piżijiet amministrattivi żejda għan-negozji. Biex tkun żgurata l-flessibbiltà neċessarja fil-kuntest tas-suq attwali, huwa propost li tkun permessa l-għażla li jintużaw skambji ta’ rati tal-interessi għall-operazzjoni tas-self li tiffinanzja l-ammont misluf. Il-kontropartijiet ta' skambju potenzjali jkun irid ikollhom l-ogħla kwalità ta’ kreditu sabiex il-baġit tal-UE jiġi salvagwardjat. Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna reċiproka lil-Latvja IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 119, Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju, Billi: (1) Fl-isfond tar-riskji finanzjari esterni għolja, is-swieq kapitali u finanzjarji Latvjani kienu riċentement taħt pressjoni, bħala riżultat ta' deterjorament ġenerali fl-atmosfera tas-suq, u tħassib dejjem akbar dwar is-saħħa tal-ekonomija Latvjana minħabba l-iżbilanċi kbar f'termini ta' defiċit estern wiesa' u dejn estern kbir ħafna, finanzi pubbliċi dgħajfa u rati għolja ta' spejjeż u inflazzjoni tal-prezzijiet. Is-settur bankarju Latvjan esperjenza problemi serji ta' likwidità u fiduċja. Il-livell tar-riservi f'munita barranija naqas hekk kif il-bank ċentrali intervjena biex iżomm ir-rabta tal-munita Latvjana. (2) Il-Kunsill b'mod regolari jirrevedi l-politika ekonomika implimentata mil-Latvja, b'mod partikolari fil-kuntesti tal-programm ta' konverġenza tal-Latvja u tal-Programm ta' Riforma Nazzjonali, kif ukoll fil-kuntest tar-Rapporti ta' Konverġenza. (3) Il-finanzjamenti esterni totali li l-Latvja għandha bżonn sal-ewwel kwart tal-2011 huma stmati li jlaħħqu madwar EUR 7,5 biljun. (4) L-awtoritajiet Latvjani talbu assistenza finanzjarja sostanzjali mill-UE u minn istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali u pajjiżi oħrajn biex jappoġġjaw is-sotenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti. (5) Hemm theddida serja lill-bilanċ tal-pagamenti Latvjan li tiġġustifika l-għoti urġenti ta’ għajnuna reċiproka mill-Komunità flimkien mal-FMI u ma' kontributuri oħra.. (6) Il-pakkett ta' assistenza finanzjarja jista' jkun provdut suġġett għal impenn qawwi mill-awtoritajiet Latvjani biex jimplimentaw programm ta' riforma fiskali, tas-sistema fananzjarja u strutturali ambizzjuż biex ikunu faċilitati l-aġġustamenti interni u esterni neċessarji, biex l-ekonomija tkun stabilizzata u biex terġa' tinbena l-kredibbiltà fil-politika ekonomika. Il-Kummissjoni għandha tivverifika b'mod regolari u mill-qrib, f'kollaborazzjoni mal-EFC, li l-kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika marbutin mal-għajnuna huma implimentati bis-sħiħ. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu Uniku Il-Komunità għandha tagħti għajnuna reċiproka lil-Latvja. Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, […] Għall-Kunsill Il-President Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL li tagħti għajnuna finanzjarja tal-Komunità lil-Latvja għall-medda medja ta żmien IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002[5] tat-18 ta' Frar 2002, li jistabbilixxi faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja għall-medda medja ta' żmien għall-bilanċi ta' pagament tal-Istati Membri, u b'mod partikolari l-Artikolu 3(2), Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni, wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju (EFC), Billi: (1) Fil- [….] il-Kunsill iddecieda li għandha tingħata għajnuna reċiproka lil-Latvja. (2) Fl-isfond tar-riskji finanzjari esterni għolja, is-swieq kapitali u finanzjarji Latvjani kienu riċentement taħt pressjoni, bħala riżultat ta' deterjorament ġenerali fl-atmosfera tas-suq, u tħassib dejjem akbar dwar is-saħħa tal-ekonomija Latvjana minħabba l-iżbilanċi kbar f'termini ta' defiċit estern wiesa', finanzi pubbliċi dgħajfa u rati għolja ta' spejjeż u inflazzjoni tal-prezzijiet . Is-settur bankarju Latvjan esperjenza problemi serji ta' likwidità u fiduċja. Il-livell tar-riservi f'munita barranija naqas hekk kif il-bank ċentrali intervjena biex iżomm ir-rabta tal-munita Latvjana. (3) Il-finanzjamenti esterni totali li l-Latvja għandha bżonn sal-ewwel kwart tal-2011 huma stmati li jlaħħqu madwar EUR 7,5 biljun. (4) Jixraq li tingħata għajnuna Komunitarja lil-Latvja ta’ massimu ta’ EUR 3,1 biljun mill-Faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja għall-medda medja ta' żmien għall-bilanċ tal-pagamenti tal-Istati Membri stabbilita bir-Regolament (KE) Nru 332/2002. L-għajnuna Komunitarja għandha tingħata flimkien ma' self mill-Fond Monetarju Internazzjonali ta’ SDR 1,5 biljun (1 200 % tal-kwota tal-Latvja tal-FMI, madwar EUR 1,7 biljun) skont l-arranġament stand-by tal-FMI approvat fit-23 ta' Diċembru 2008. Il-pajjiżi Nordiċi (l-Iżvezja, id-Danimarka, il-Finlandja u n-Norveġja) għandhom jikkontribwixxu EUR 1,8 biljun flimkien, il-Bank Dinji - EUR 0,4 biljun, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, ir-Repubblika Ċeka, il-Polonja u l-Estonja - total ta' EUR 0,5 biljun, għal total ta' EUR 7,5 biljun matul il-perjodu sal-ewwel kwart tal-2011. (5) L-għajnuna Komunitarja għandha tiġi amministrata mill-Kummissjoni. Il-kundizzjonijiet speċifiċi tal-politika ekonomika miftiehma mal-awtoritajiet tal-Latvja wara konsultazzjoni mal-EFC għadhom ikunu stipulati f'Memorandum ta' Ftehim. Dawn għandhom fost oħrajn jinkludu miżuri biex tittaffa l-pressjoni għal-likwidità immedjata, biex terġa tiddaħħal stabbiltà fuq medda twila ta' żmien permezz tat-tisħiħ tas-settur bankarju, biex jikkoreġu l-iżbilanċi fiskali u biex jadottaw politika domestika li tinvoli l-kompetittività. Il-miżuri għandhom jinkludu konsolidazzjoni immedjata u sostnuta, strateġija għal riżoluzzjoni bankarja komprensiva, it-tisħiħ tal-kapaċità tal-awtoritajiet regolatorji fl-amministrazzjoni tal-kriżi, riformi strutturali komprensivi, kif ukoll miżuri importanti oħra. It-termini finanzjarji dettaljati għandhom jiġu stabbiliti mill-Kummissjoni fil-Ftehim dwar is-Self. (6) L-għajnuna għandha tkun provduta bil-għan li jitwaqqfu l-pressjonijijet għal-likwidità immedjata u għandha tkun marbuta ma' politika biex tkun riġenerata stabbiltà fuq medda twila ta' żmien bit-tisħiħ tas-settur bankarju, il-korrezzjoni ta' żbilanċi fiskali u l-adozzjoni ta' politika domestika li ssaħħaħ il-kompetittività filwaqt li żżomm il-limiti stretti tar-rata ta' skambju fir-rata ċentrali eżistenti. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 1. Il-Komunità għandha tagħmel disponibbli self għall-medda medja ta' żmien lil-Latvja li jammonta għal massimu ta' EUR 3,1 biljun, b'maturità medja massima ta' ħames snin. 2. L-għajnuna finanzjarja tal-Komunità għandha tkun disponibbli għal tliet snin, li jibdew mill-ewwel jum wara d-daħla fis-seħħ ta' din id-Deċiżjoni. Artikolu 2 1. L-assistenza għandha tkun amministrata mill-Kummissjoni b'mod konsistenti mar-responsabbiltajiet tal-Latvja u mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill. Dawk il-kundizzjonijiet għandhom jiġu stipulati f’Memorandum ta’ Ftehim. It-termini finanzjarji dettaljati għandhom jiġu stabbiliti mill-Kummissjoni fil-Ftehim dwar is-Self. 2. Il-Kummissjoni għandha tivverifika f’intervalli regolari, f'kollaborazzjoni mal-KEF, li l-kundizzjonijijet ta’ politika ekonomika marbutin mal-għajnuna, jiġu sodisfatti. Il-Kummissjoni għandha żżomm lill-KEF infurmat dwar il-possibbiltà ta’ rifinanzjament tas-self jew ir-ristrutturar tal-kundizzjonijiet finanzjarji. 3. Il-Latvja għandha tkun lesta tadotta u timplimenta miżuri addizzjonali ta' konsolidazzjoni biex l-ekonomija tkun aktar stabbli, jekk ikun il-każ li dawn il-miżuri jkunu neċessarji matul il-programm ta' assistenza. L-awtoritajiet Latvjani għandhom jikkonsultaw lill-Kummissjoni minn qabel jadottaw xi miżura addizzjonali bħal dawn. Artikolu 3 1. L-għajnuna finanzjarja Komunitarja għandha ssir disponibbli mill-Kummissjoni lil-Latvja f'mhux iktar minn sitt ħlasijiet, li d-daqs tagħhom għandu jiġi stipulat fil-Memorandum ta’ Ftehim. 2. L-ewwel ħlas għandu jiġi rilaxxat suġġett għad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar is-Self u l-Memorandum ta’ Ftehim. 3. Jekk ikun meħtieġ sabiex jiġi ffinanzjat is-self, l-użu prudenti ta’ skambji tar-rata tal-interessi ma’ kontropartijiet tal-ogħla kwalità ta' kreditu għandu jkun permess. 4. Il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi dwar ir-rilaxx ta’ iktar ħlasijiet wara li tkun kisbet l-opinjoni tal-KEF. 5. Ir-rilaxx ta’ kull ħlas sussegwenti għandu jsir fuq il-bażi tal-implimentazzjoni sodisfaċenti tal-programm ekonomiku l-ġdid (Programm ta' Fejqan għall-Istabbiltà u t-Tkabbir Ekonomiku) tal-Gvern Latvjan, inkluż fil-programm ta’ konverġenza, u, b'mod partikolari, il-kundizzjonijiet speċifiċi ta’ politika ekonomika stipulati fil-Memorandum ta’ Ftehim. Dawn għandhom jinkludu, fost affarijiet oħra: 1. L-adozzjoni ta' programm fiskali ppjanat sewwa fuq medda medja ta' żmien iddisinjat bien inaqqas id-defiċit ġenerali tal-gvern għal wieħed li jirrispetta l-livell ta' referenza tat-Trattat ta' 3 % tal-PGD sal-2011; 2. L-eżekuzzjoni tal-baġit għall-2009 kif emendata mill-baġit supplimentari adottat fit-12 ta' Diċembru 2008 (u li għandu jkun emendat fid-dettall fl-ewwel kwart tal-2009), li għandu l-għan li jilħaq defiċit ġenerali tal-gvern ta mhux aktar minn 5 % tal-PGD. 3. It-tnaqqis fir-remunerazzjoni medja tas-settur pubbliku f'termini nominali fl-2009 tal-anqas bi 15 % meta mqabbel mal-baġit oriġinali tal-14 ta' Novembru 2008 u bi 2 % oħra fl-2010-2011. 4. Tnaqqis ta' mill-anqas 5 % fl-impjiegi mas-settur pubbliku u mal-gvern lokali fl-2009. 5. It-tisħiħ tat-tfassil u tal-implimentazzjoni tal-proċeduri baġitarji permezz tal-adozzjoni ta' liġi dwar il-qafas fiskali u r-riforma baġitarja. 6. L-introduzzjoni ta' sistema tal-pagi ċara u trasparenti għall-impjegati diretti tal-amministrazzjoni pubblika u t-twaqqif ta' sistema unika għall-ippjanar u l-amministrazzjoni tar-riżorsi umani għall-istituzzjonijiet tal-amministrazzjoni pubblika. 7. Mekkaniżmi li jiżguraw stabbiltà aktar wiesgħa fis-settur bankarju fil-medda medja sa twila ta' żmien, inkluż firxa wiesa' ta miżuri ta' politika ta' superviżjoni, prudenti u monetarja. Dawn għandhom jillimitaw it-tkabbir tal-kreditu għal-livelli sotenibbli u jħaffu d-dipendenza fuq finanzjament barrani. Se jsiru wkoll studji fis-sistema bankarja intiżi biex jiżguraw li l-banek kollha għandhom il-likwidità u l-kapital neċessarju. 8. Miżuri xierqa dwar ir-ristrutturar tad-dejn tas-settur privat. Il-bażi legali xierqa għar-ristrutturar tal-maturità u tal-munita tad-dejn eżistenti għandha tkun imsaħħa. Il-faċilitazzjoni tal-proċeduri ta' likwidazzjoni u l-implimentazzjoni rapida tal-pjanijiet ta' rijabilitazzjoni għandhom isiru prijoritajiet ukoll. 9. L-iżgurar li s-sidien minoritarji ta' Pares Bank ma jibbenefikawx mir-riżoluzzjoni tal-bank u minn miżuri biex titjieb l-istabbiltà finanzjarja tal-bank, permezz ta' nazzjonalizzazzjoni sħiħa ta' Parex Bank. 10. Miżuri ta' riforma strutturali appoġġjati fil-kuntest tal-Istrateġija ta' Liżbona u implimentati fil-Programm ta' Riforma Nazzjonali tal-Latvja, inkluż politika attiva tas-suq tax-xogħol u tat-tagħlim matul il-ħajja, l-involviment akbar tal-atturi tas-settur privat fir-R&Ż u fl-attivitajiet ta' innovazzjoni, miżuri għall-promozzjoni tal-esportazzjoni u t-tnaqqis ta' piżijiet amministrattivi żejda għan-negozji. 11. L-implimentazzjoni ta' proġetti ffinanzjati mill-UE fil-livell ippjanat sabiex jgħinu fit-titjib tal-kontribuzzjoni tas-setturi kummerċjali għat-tkabbir ekonomiku. 12. Miżuri li jsaħħu l-aċċess għall-finanzi għall-kumpaniji u intraprendituri, li l-applikazzjonijiet tagħhom għal Fondi Strutturali kienu approvati, jew li qed jippjanaw biex japplikaw għal Fondi Strutturali. Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Repubblika tal-Latvja. Id-Deċiżjoni għandha tkun ippubblikata f' Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea . Magħmula fi Brussel, […] Għall-Kunsill Il-President DIKJARAZZJONI TAL-IMPATT TAL-BAĠIT (cf. l-Artikolu 16 tar-Regoli Interni) QASAM POLITIKU: TITOLU 01 – L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI ATTVITÀ: OPERAZZJONIJIET U STRUMENTI FINANZJARJI TITOLU TAL-AZZJONI: GĦAJNUNA FINANZJARJA TAL-UE GĦALL-MEDDA MEDJA TA' ŻMIEN LIL-LATVJA 1. L-ISEM TAL-PROPOSTA: INTESTATURI TAL-BAĠIT IKKONĊERNATI U TITOLU 01 04 01 01 Garanzija tal-KE għas-self Komunitarju bħala appoġġ għall-bilanċ tal-pagamenti 2. BAŻI LEGALI: L-Artikoli 119; ir-Regolament tal-Kunsill Nru 332/2002 tat-18 ta’ Frar 2002 3. ĊIFRI GLOBALI GĦAS-SENA FINANZJARJA (F'EURO) Din il-partita tikkostitwixxi l-istruttura għall-garanzija mogħtija mill-Unjoni Ewropea. Din għandha tippermetti lill-Kummissjoni l-manutenzjoni tad-djun (prinċipali, interessi u spejjeż oħra) f’każ lid-debitur (il-Latvja) jonqos milli jħallas. L-annotazzjoni baġitarja (“p.m.”) tirrifletti l-garanzija baġitarja li tiġi attivata biss fil-każ li l-garanzija effettivament tintuża. Normalment, ma jkunx mistenni li tintuża l-garanzija baġitarja. 3a – Sena kurrenti Mhux applikabbli CA | Approprjazzjoni inizjali għas-sena finanzjarja (baġit) | Trasferimenti | Approprjazzjonijiet addizzjonali | Approprjazzjoni totali | Approprjazzjonijiet imwarrba diġà minn programm ta' ħidma ieħor | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | 3b - Trasferimenti Mhux applikabbli CA | Trasferimenti 'l quddiem | Approprjazzjonijiet imwarrba diġà minn programm ta' ħidma ieħor | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | 3c – Is-sena finanzjarja li jmiss Mhux applikabbli CA | Approprjazzjoni inizjali għas-sena finanzjarja (baġit) | p.m. | Trasferimenti | Approprjazzjonijiet addizzjonali | Approprjazzjoni totali | Approprjazzjonijiet imwarrba diġà minn programm ta' ħidma ieħor | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | p.m. | 4. DESKRIZZJONI TAL-AZZJONI L-għajnuna finanzjarja għall-medda medja ta' żmien proposta biex tingħata lil-Latvja (li għandha tiġi ffinanzjata mis-self Komunitarju fis-swieq kapitali internazzjonali) tikkonsisti f'self Komunitarju li jammonta għal EUR 3,1 biljun. Dan se jingħata fil-kuntest ta’ pakkett ta’ finanzjament internazzjonali, u b'mod partikolari minn self mill-FMI ta’ SDR 1,5 biljun (madwar EUR 1,7 biljun) appoġġjat mill-faċilità stand-by. Il-pajjiżi Nordiċi qed jikkontribwixxu EUR 1,8 biljun u l-Estonja, ir-Repubblika Ċeka u l-BERŻ ukoll ikkommettew ruħhom għal total ta' EUR 0,5 biljun. L-assistenza tirrifletti r-rieda li l-Latvja tkun appoġġjata, is-swieq kapitali u finanzjarji ta' liema ġew taħt pressjoni minħabba deterjorament ġenerali fl-atmosfera tas-suq lejn swieq emerġenti. L-assistenza finanzjarja tal-Komunità fuq medda medja ta' żmien lil-Latvja hija intiża li tbatti l-pressjoni għal-likwidtà immedjata, biex tibni mill-ġdid l-istabbiltà fuq medda twila ta' żmien billi ssaħħaħ is-settur bankarju, tikkoreġi l-iżbilanċi fiskali u tadotta politika domestika li ttejjeb il-kompetittività, filwaqt li żżomm il-limiti stretti tar-rata ta' skambju. Il-pakkett tal-politika ekonomika appoġġjat jinkludi titjib fiskali immedjat u sostnut, strateġija bankarja komprensiva, kapaċità msaħħa ta' amministrazzjoni tal-kriżi għall-awtoritajiet regolatorji, riformi strutturali komprensivi, kif ukoll miżuri importanti oħra. L-għajnuna amministrata mill-Kummissjoni f’konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju hija mod kif jiġi żgurat li l-UE tibqa’ involuta mill-qrib fit-tfassil tal-politika ekonomika fil-Latvja u li dik il-politika tkun konsistenti mal-impenji meħuda mil-Latvja fl-UE u r-rakkomandazzjonijiet mill-Kunsill, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam mal-implimentazzjoni tal-Programm Nazzjonali ta' Riforma, kif ukoll il-programm ta’ konverġenza. Is-self tal-Komunità miġbur mis-swieq kapitali jew minn istituzzjonijiet finanzjarji bl-iskop li jingħata s-self lil-Latvja huwa kopert mill-garanzija Komunitarja. L-ammont misluf inġabar mis-swieq kapitali jew minn istituzzjonijiet finanzjarji. Fil-prinċipju, l-ammont li għandu jissellef lil-Latvja jammonta għal EUR 3,1 biljun. L-istruttura għall-garanzija mogħtija mill-Unjoni Ewropea se tippermetti lill-Kummissjoni twettaq manutenzjoni tad-dejn f’każ li l-Latvja ma tkunx tista’ tħallsu. Sabiex tonora l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni tista’ tuża r-riżorsi ta’ likwidità tagħha stess biex tmantni d-dejn provviżorjament. F’dan il-każ, japplika l-Artikolu 12 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000 tat-22 ta' Mejju 2000 li jimplimenta d-Deċiżjoni 2000/597/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunità (ĠU L 130, 31.5.2000, p. 1). 5. IL-METODU TA' KALKOLU ADDOTTAT Mhux applikabbli. 6. SKEDA TAL-ĦLAS (F’EURO) Mhux applikabbli. Intestatura | Approprjazzjonijiet | Pagamenti | Sena n | Sena n+1 | Sena n+2 | Sena n+3 | Snin finanzjarji sussegwenti | Sena n | Sena n+1 | Sena n | Sena n+1 | Totali | [1] Definita bħala l-indiċi ġenerali minbarra l-enerġija u l-ikel mhux ipproċessat. [2] Il-Latvja għandha tradizzjoni qawwija ta' rbit tar-rata ta' skambju tal-munita tagħha, il-lats, mas-SDR sa mill-1994 u mal-euro mill-2005 Minn Mejju 2005, il-Latvja tifforma parti mill-ERM II, u adottat unilateralment limitu għall-varjazzjoni madwar il-parità ċentrali ta' +/- 1 %. [3] Ċifri fil-metodoloġija pubblika, eskluż gvernijiet lokali. [4] Il-programm ta' assistenza jammetti li l-Latvja se tkun fl-EDP (proċedura ta' defiċit eċċessiv) fl-2009. [5] ĠU L 53, 23.2.2002, p. 1.