RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-iżvilupp tas-sitwazzjoni tas-suq tal-prodotti magħmula mill-ħalib u l-operat tad-dispożizzjonijiet tal-“Pakkett tal-Ħalib” /* COM/2014/0354 final */





RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-iżvilupp tas-sitwazzjoni tas-suq tal-prodotti magħmula mill-ħalib u l-operat tad-dispożizzjonijiet tal-“Pakkett tal-Ħalib” 1. Kamp ta’ applikazzjoni L-Artikolu 225(b) tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013[1] jistipula li l-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill sat-30 ta’ Ġunju 2014 dwar l-iżvilupp tas-sitwazzjoni tas-suq fis-settur tal-ħalib u l-prodotti magħmula mill-ħalib u, b’mod partikolari, dwar l-operat tal-Artikoli minn 148 sa 151, l-Artikolu 152(3) u l-Artikolu 157(3), billi jiġu vvalutati, b’mod partikolari, l-effetti fuq il-produtturi tal-ħalib u l-produzzjoni tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati b’konnessjoni mal-objettiv ġenerali tal-manutenzjoni tal-produzzjoni f’tali reġjuni u billi jiġu koperti l-inċentivi potenzjali li jħeġġu lill-bdiewa sabiex jidħlu fi ftehimiet ta’ produzzjoni konġunti, flimkien ma’ kwalunkwe proposti xierqa. Il-konferenza "Is-settur tal-ħalib fl-UE: l-iżvilupp wara l-2015", li saret fi Brussell nhar l-24 ta’ Settembru 2013, esplorat sfidi ġodda li sejjer jiffaċċja s-settur tal-ħalib, u matulha ġie diskuss jekk kinux meħtieġa u fattibbli strumenti addizzjonali, b’kunsiderazzjoni tat-tmiem tas-sistema tal-kwoti fl-2015. Fil-fatt, id-deliberazzjonijiet fl-istituzzjonijiet tal-UE dwar ir-riżultati tal-konferenza għadhom għaddejjin. Dan ir-rapport iqajjem elementi addizzjonali għad-diskussjoni u l-Kummissjoni hija ħerqana sabiex tkompli d-dibattitu mal-Parlament, mal-Istati Membri u mal-partijiet interessati dwar kif l-aħjar jiġu ġestiti s-swieq ladarba l-kwoti ma jibqgħux jeżistu bil-għan li jkunu jistgħu jsiru proposti oħrajn, fejn xieraq. 2. l-evoluzzjoni tas-sitwazzjoni tas-suq għall-ħalib u l-prodotti magħmula mill-ħalib Is-suq tal-ħalib fl-UE bħalissa[2] jinsab f’sitwazzjoni pjuttost favorevoli. Il-prezz medju tal-ħalib fl-UE f’Jannar 2014 kien ta’ 40.03 c/kg, jiġifieri 17% ogħla milli kien f’Jannar 2013, kif ukoll l-ogħla prezz medju tal-ħalib li qatt ġie rreġistrat għal Jannar (skont statistika mill-1977 lil hawn). Din ix-xejra ta’ żieda ġiet osservata wkoll fil-prezz tal-prodotti magħmula mill-ħalib, għalkemm il-prezzijiet tal-butir sabu ruħhom taħt ċerta pressjoni sa mill-bidu tal-2014. Sa issa, id-domanda globali qawwija appoġġjat prezzijiet riġidi. Madankollu, ma għandhiex tiġi eskluża korrezzjoni fil-prezzijiet, meta wieħed iqis iż-żieda fil-produzzjoni tal-ħalib li ġiet osservata fost l-esportaturi ewlenin. Il-prospetti fuq żmien medju għall-ħalib u għall-prodotti magħmula mill-ħalib huma favorevoli kemm fis-suq dinji kif ukoll fis-swieq domestiċi. Id-domanda dinjija tibqa’ waħda dinamika, speċjalment fl-ekonomiji emerġenti. Minkejja t-tnaqqis fit-tkabbir ekonomiku, il-prodotti magħmula mill-ħalib qegħdin jidhru b’mod aktar prominenti fid-dieti tan-nies minħabba proporzjon ogħla ta’ familji tal-klassi tan-nofs. Jistgħu jkunu mistennija żidiet fil-produzzjoni li jirriżultaw mit-tneħħija tal-kwoti, speċjalment f’dawk l-Istati Membri attwalment ristretti mill-kwota, bħall-Irlanda, il-Ġermanja, il-Pajjiżi l-Baxxi, id-Danimarka, l-Awstrija u l-Polonja, kif ukoll fi Franza. Il-produzzjoni ser tkun qiegħda tiddependi fuq il-pass taż-żieda fil-konsum fl-UE u madwar id-dinja, kif ukoll fuq fatturi oħrajn bħal-limitazzjonijiet ambjentali. Fid-dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja dan ir-rapport ingħatat informazzjoni aktar estensiva dwar l-evoluzzjoni tas-sitwazzjoni tas-suq. 3. l-operat tad-dispożizzjonijiet tal-“pakkett tal-ħalib” L-hekk imsejjaħ “Pakkett tal-Ħalib”[3] ġie ppubblikat f’Marzu 2012, ilu fis-seħħ b’mod sħiħ mit-3 ta’ Ottubru 2012 u se jibqa japplika sat-30 ta’ Ġunju 2020. Ir-regolamenti ta’ implimentazzjoni u dawk delegati[4] ġew ippubblikati f’Ġunju u f’Settembru 2012. Id-dispożizzjonijiet tal-Pakkett tal-Ħalib (kif integrati fir-Regolament (UE) Nru 1308/2013) u l-operat tagħhom huma deskritti hawn taħt. Ir-rapport huwa bbażat fuq it-tweġibiet mill-Istati Membri għal kwestjonarju speċifiku[5], kif ukoll fuq in-notifiki previsti fir-regoli ta’ implimentazzjoni. 3.1. kuntratti obbligatorji (l-Artikolu 148) Il-kuntratti jistabbilixxu r-responsabbiltajiet tal-operaturi fil-katina tal-prodotti magħmula mill-ħalib, iżidu l-għarfien dwar is-sinjali tas-suq, itejbu t-trażmissjoni tal-prezzijiet, jadattaw il-provvista għad-domanda u jevitaw ċerti prattiki kummerċjali inġusti. Wara l-abolizzjoni tas-sistema tal-kwoti tal-ħalib, dawn jitqiesu bħala għodda siewja għall-produtturi u l-proċessuri sabiex jippjanaw il-volumi tal-produzzjoni tagħhom. Skont l-Artikolu 148, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jagħmlu l-kuntratti bil-miktub bejn il-bdiewa u l-proċessuri obbligatorji u li jobbligaw lix-xerrejja tal-ħalib sabiex joffru kuntratt b’tul ta' żmien minimu lill-bdiewa. Dawn il-kuntratti għandhom isiru minn qabel il-kunsinna u jinkludu elementi speċifiċi bħall-prezz, il-volum, it-tul ta’ żmien, dettalji dwar il-ħlas, il-ġbir u regoli għall-force majeure. Dawn l-elementi kollha għandhom jiġu nnegozjati liberament bejn il-partijiet, filwaqt li l-bdiewa għandu jkollhom id-dritt li jirrifjutaw offerta ta’ tul ta' żmien minimu f’kuntratt. Il-kunsinni minn membru bidwi lill-kooperattiva tiegħu huma eżentati minn dan l-obbligu kuntrattwali jekk l-istatuti jew ir-regoli tal-kooperattiva jinkludu dispożizzjonijiet li għandhom effetti simili bħall-kuntratt preskritt. Sa issa, kien hemm 12-il Stat Membru li pprovdew kuntratti obbligatorji, uħud minnhom saħansitra qabel daħal fis-seħħ il-Pakkett tal-Ħalib. Tabella 1 Kuntratti obbligatorji Stat Membru || Leġiżlazzjoni Nazzjonali || Tul Minimu tal-Kuntratt Il-Latvja || Settembru 2009 || - Franza || April 2011 || 5 snin L-Italja || Marzu 2012 || 6 xhur Spanja || Ottubru 2012 || sena Il-Litwanja || Ottubru 2012 || - L-Ungerija || Diċembru 2012 || 6 xhur Is-Slovakja || Diċembru 2012 || - Il-Kroazja || Ġunju 2013 || 6 xhur Ċipru || Ġunju 2013 || 6 xhur Il-Portugall || Ġunju 2013 || 6 xhur Il-Bulgarija || Novembru 2013 || 6 xhur Ir-Rumanija || L-ewwel kwart tal-2014 || 6 xhur Seba' (7) Stati Membri stipulaw li l-kuntratt propost mix-xerrej lill-bidwi għandu jkollu tul ta' żmien minimu ta’ sitt (6) xhur, filwaqt li Spanja għażlet li tmur għal kuntratti ta’ sena u Franza għażlet kuntratti ta’ ħames (5) snin. B’ispirazzjoni mid-dispożizzjonijiet tal-Pakkett tal-Ħalib, fir-Renju Unit kien hemm ftehim dwar Kodiċi ta’ Prattika Volontarju bejn il-produtturi u l-proċessuri, li jistabbilixxi kuntratti b'kundizzjonijiet simili bħal dawk speċifikati fil-Pakkett tal-Ħalib u li jkopru aktar minn 85% tal-produzzjoni tal-ħalib mhux ipproċessat. Barra minn hekk, fil-Belġju ġie ffirmat kodiċi ta’ prattika tajba minn 98% tal-proċessuri u mill-aktar tliet organizzazzjonijiet tal-bdiewa importanti. Dan jinkludi notevolment ftehimiet ta’ kwalità, ftehimiet dwar il-perjodu ta’ notifika tal-bdiewa u x-xerrejja, ftehimiet dwar is-sostenibbiltà u arranġamenti dwar ir-rwol tal-organizzazzjonijiet ta’ produtturi. Fil-Ġermanja, għall-kunsinni nnegozjati permezz tal-OPs, komunement jintużaw kuntratti mudell li, minbarra l-kwalità, il-parametri tal-prezzijiet u t-tul ta’ żmien, fil-ġejjieni għandhom jinkludu wkoll aktar dettalji dwar il-volum tal-ħalib. Il-kuntratti saru obbligatorji b’mod partikolari fl-Istati Membri fejn l-istruttura kooperattiva tar-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-produtturi u l-proċessuri fis-settur tal-ħalib kienet inqas evidenti. Il-graff 1 tagħti ħarsa ġenerali lejn is-sehem tal-produzzjoni tal-ħalib tal-baqar skont it-tip ta’ arranġamenti kuntrattwali li jagħmlu distinzjoni bejn il-kunsinni minn bdiewa membri lil kooperattivi tal-ipproċessar u kooperattivi tal-ġbir u l-kunsinni minn bdiewa lil proċessuri privati u taħt arranġamenti oħrajn. Dawn tal-aħħar jikkonċernaw b’mod predominanti l-kunsinni lil kolletturi privati jew kumpaniji kummerċjali. Madwar 64% tal-kunsinni kollha ta’ ħalib tal-baqar isiru minn bdiewa membri lill-kooperattiva tal-ipproċessar jew tal-ġbir tagħhom. Fir-rigward ta’ Franza, ma tista’ ssir ebda distinzjoni bejn il-kunsinni lill-kooperattivi tal-ipproċessar u dawk lill-kooperattivi tal-ġbir. Fir-rigward tal-Ġermanja, il-kunsinni lil proċessuri privati primarjament iseħħu permezz tal-organizzazzjonijiet ta’ produtturi jew l-assoċjazzjonijiet tagħhom. B’mod ġenerali, l-ishma tat-tipi rispettivi ta’ arranġamenti kuntrattwali huma rrapportati li kienu pjuttost stabbli matul is-snin riċenti. Madankollu, bosta Stati Membri (EE, IT, LV, AT, SK) irrapportaw żieda fil-kunsinni lil kolletturi privati, għalkemm is-sehem tagħhom f’termini assoluti huwa pjuttost limitat. Graff.1 Ir-relazzjonijiet kuntrattwali 3.2. L-organizzazzjonijiet ta’ produtturi (l-Artikolu 152(3)) L-Istati Membri huma obbligati li jirrikonoxxu formalment l-Organizzazzjonijiet ta’ Produtturi (OPs) kostitwiti mill-produtturi fis-settur tal-ħalib fuq l-inizjattiva tal-produtturi u li jsegwu għan speċifiku li jista’ jinkludi (i) l-iżgurar li l-produzzjoni tiġi ppjanata u aġġustata għad-domanda, b’mod partikolari f’termini ta’ kwalità u kwantità; (ii) il-konċentrazzjoni tal-provvista u l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti manifatturati mill-membri tagħhom; (iii) l-ottimizzazzjoni tal-ispejjeż tal-produzzjoni u l-istabbilizzazzjoni tal-prezzijiet tal-produtturi. L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu numru minimu ta’ membri u/jew volum minimu ta’ produzzjoni kummerċjabbli li l-OPs għandhom jissodisfaw sabiex ikunu jistgħu jiġu rikonoxxuti (ara t-tabella 3 fl-anness). L-OPs rikonoxxuti kollha jiffokaw fuq il-ħalib tal-baqar, minbarra waħda li tiffoka biss fuq il-ħalib tan-nagħaġ fi Spanja. Numru kbir minn fost il-228 OP totali fis-settur tal-ħalib fl-UE, notevolment fil-Ġermanja u fl-Italja, kienu diġà jeżistu qabel daħal fis-seħħ il-Pakkett tal-Ħalib. Madankollu, l-għarfien tan-numru żdied fl-2013 (BE +1; CZ + 8; DE + 18; ES + 3, FR + 27). Fil-Ġermanja, fl-2013 ġiet rikonoxxuta assoċjazzjoni waħda ta’ OPs li rriżultat f’total ta’ tnejn. F’bosta Stati Membri, kien biss riċentament li daħlet fis-seħħ leġiżlazzjoni nazzjonali għar-rikonoxximent. Il-varjazzjoni pjuttost kbira fir-rekwiżiti minimi turi d-diffikultà biex jinstab bilanċ bejn l-ambizzjoni li jiġu mmirati OPs kbar li għandhom potenzjal li jżidu l-poter tan-negozjar tal-produtturi u l-inkoraġġiment għall-ħolqien tal-OPs permezz tal-iffissar ta’ limiti realistiċi. Madankollu, ta’ min ifakkar li fit-tieni fażi jista’ jkun hemm bosta OPs li jissieħbu f’assoċjazzjoni ta’ OPs li jkollhom l-istess possibbiltajiet għal negozjati kollettivi bħala OP, iżda fuq skala akbar. Huwa ssuġġerit li l-iżviluppi favorevoli relattivi fis-suq matul l-aħħar sena (ara l-punt 2) ma servewx bħala stimolu għall-bdiewa sabiex jissieħbu fl-OPs. Fir-rapport tagħhom "Analysis on the future developments in the dairy sector" (Analiżi dwar l-iżviluppi futuri fis-settur tal-ħalib)[6], l-esperti ssuġġerew, fost l-oħrajn, li għandu jissaħħaħ ir-rwol tal-OPs, b’mod partikolari, billi jiġi żgurat li dawn ikunu ta’ daqs adegwat sabiex ikollhom biżżejjed poter tan-negozjar. Il-possibbiltà għall-estensjoni ta’ ċerti regoli tal-OPs rikonoxxuti u tal-assoċjazzjonijiet tagħhom (u l-organizzazzjonijiet interprofessjonali) għal dawk li mhumiex membri u l-kontribuzzjonijiet obbligatorji minn dawk li mhumiex membri skont il-PAK riformata[7] issa tapplika wkoll għal dawk l-organizzazzjonijiet fis-settur tal-ħalib u mistennija tikkwalifika bħala inċentiv għall-ħolqien ta’ organizzazzjoni rappreżentattiva. L-inċentivi ulterjuri għall-bdiewa sabiex jissieħbu fl-OP huma ttrattati taħt il-punt 3.8. 3.3. negozjati kollettivi (l-Artikolu 149) Sabiex jissaħħaħ il-poter tan-negozjar tal-produtturi tal-ħalib, il-bdiewa jistgħu jingħaqdu flimkien f’organizzazzjonijiet ta’ produtturi (OPs) li jistgħu jinnegozjaw b’mod kollettiv it-termini tal-kuntratti, inkluż il-prezz tal-ħalib mhux ipproċessat. Il-volum tal-ħalib li tista’ tinnegozja OP huwa marbut b'ċerti limiti definiti b’mod ċar (jiġifieri 3.5% tal-produzzjoni tal-UE, 33% tal-produzzjoni nazzjonali tal-Istat Membru). Il-kunsinni li jsiru minn bdiewa membri lill-kooperattivi tal-ipproċessar tagħhom ma jistgħux ikunu soġġetti għal negozjati konġunti taħt il-Pakkett tal-Ħalib, filwaqt li l-kooperattivi tal-ġbir jistgħu jifformaw OPs li jkunu jistgħu jinnegozjaw b’mod kollettiv mal-proċessuri. Erba’ Stati Membri rrapportaw kunsinni ta’ ħalib mhux ipproċessat fl-2013 skont kuntratti li kienu ġew innegozjati b’mod kollettiv fil-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni. Tabella 2. Kunsinni proprji ta’ ħalib tal-baqar fl-2013 skont kuntratti nnegozjati b’mod kollettiv Stat Membru || Volumi ta’ ħalib tal-baqar mhux ipproċessat x 1 000 tunnellata || Sehem approssimattiv ta’ kunsinni Ir-Repubblika Ċeka || 445 || 18% Il-Ġermanja || 11 158 || 33% Spanja || 255 || 4% Franza || 2 689 || 11% Fil-Ġermanja, żewġ (2) assoċjazzjonijiet ta’ OPs flimkien mal-143 OP ikopru kważi l-kunsinni kollha tal-ħalib lil proċessuri mhux kooperattivi. Fi Franza, kważi 90% tal-volum kummerċjabbli annwali tal-OPs rikonoxxuti fil-fatt kien innegozjat b’mod kollettiv, filwaqt li fi Spanja ġew konklużi negozjati kollettivi għal madwar 16% tal-volumi kummerċjabbli ta’ OPs rikonoxxuti. Barra minn hekk, fl-2013, Spanja rrapportat kunsinni ta’ 68 000 tunnellata ta’ ħalib tan-nagħaġ imqabbla ma’ produzzjoni ta’ 571 000 tunnellata. Billi l-kunsinni mill-bdiewa membri lill-kooperattiva tal-ipproċessar tagħhom ma jistgħux jiġu nnegozjati skont il-Pakkett tal-Ħalib, xorta għad hemm xi potenzjal għal negozjati kollettivi, għajr għall-Ġermanja u dawk l-Istati Membri b’sehem għoli ta’ proċessuri kooperattivi. 3.4. regolamentazzjoni tal-provvista għal ġobon DPO/IĠP (l-Artikolu 150) Fid-dawl tal-importanza tal-ġobon b’denominazzjoni protetta ta’ oriġini (DPO) jew indikazzjonijiet ġeografiċi protetti (IĠP), b’mod partikolari għal reġjuni rurali vulnerabbli u sabiex jiġu żgurati l-valur miżjud u l-kwalità, l-Istati Membri huma permessi li japplikaw regoli intiżi biex jirregolaw il-provvista tal-ġobon DPO/IĠP fuq talba ta’ organizzazzjoni tal-produtturi (OP), organizzazzjoni interprofessjonali (IBO) jew grupp ta’ DPO/IĠP. Sa issa, kien hemm żewġ Stati Membri li adottaw regoli għall-ġestjoni tal-provvisti għall-ġobon. Franza adottat miżuri relatati ma "Comté", applikabbli mill-1 ta’ April 2012 u ma’ "Beaufort", applikabbli mis-27 ta’ Frar 2014, filwaqt li l-Italja adottat regoli għal "Asiago", applikabbli mit-12 ta’ Frar 2014. F’dawn iż-żewġ Stati Membri, bħalissa qegħdin jiġu eżaminati jew saħansitra elaborati talbiet ulterjuri. 3.5. organizzazzjonijiet interprofessjonali (l-Artikolu 157(3)) Ir-regoli speċifiċi għall-organizzazzjonijiet interprofessjonali (IBOs) fis-settur tal-ħalib jippermettu lill-partijiet fil-katina tal-provvista ta’ prodotti magħmula mill-ħalib li jiddjalogaw u li jwettqu numru ta’ attivitajiet li, taħt ċerti kundizzjonijiet, jistgħu jiġu eżentati parzjalment mir-regoli tal-kompetizzjoni (l-Artikolu 210). Dawn l-attivitajiet konġunti jikkonċernaw, fost l-oħrajn, it-titjib tal-għarfien u t-trasparenza tal-produzzjoni u s-suq, il-promozzjoni, ir-riċerka, l-innovazzjoni u t-titjib tal-kwalità. L-IBOs għandhom ikunu magħmula minn rappreżentanti tal-produtturi ta’ ħalib mhux ipproċessat u mill-inqas wieħed jew aktar mill-istadji li ġejjin fil-katina tal-provvista: l-ipproċessar jew il-kummerċ (inkluża d-distribuzzjoni). L-IBOs għas-settur tal-ħalib ġew rikonoxxuti fi Spanja (waħda għall-ħalib tal-baqar, tan-nagħaġ u tal-mogħoż), fi Franza (waħda għall-ħalib tal-baqar, waħda għall-ħalib tal-mogħoż u tnejn għall-ħalib tan-nagħaġ), fl-Ungerija (għall-ħalib tal-baqar) u fil-Portugall. Huma ġeneralment joperaw fil-livell nazzjonali, għajr għaż-żewġ IBOs għall-ħalib tan-nagħaġ fi Franza, li għandhom kopertura reġjonali. Huma kollha jinkludu l-produzzjoni u l-ipproċessar, filwaqt li l-bejgħ bl-imnut huwa rrappreżentat biss fl-IBO fl-Ungerija. Prattika waħda ta’ IBO Franċiża, li tikkonċerna b’mod partikolari t-tixrid ta’ ċerta informazzjoni dwar is-suq u indikaturi ekonomiċi, ġiet aċċettata fil-kuntest tal-Artikolu 177a tar-Regolament (UE) Nru 1234/2007[8]. 3.6. dikjarazzjonijiet obbligatorji dwar il-kunsinni tal-ħalib (l-Artikolu 151) Sabiex jiġi segwit mill-qrib l-iżvilupp tas-suq wara li tiskadi s-sistema tal-kwoti tal-ħalib u għall-finijiet tat-trasparenza, din id-dispożizzjoni taħseb għal informazzjoni f’waqtha dwar il-volumi ta’ ħalib ikkunsinjati. Hija se tidħol fis-seħħ fl-1 ta’ April 2015. Barra minn hekk, bħalissa qegħdin jitħejjew regoli ta’ implimentazzjoni. 3.7. l-effetti tal-pakkett tal-ħalib fuq il-produtturi tal-ħalib u l-produzzjoni tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati Billi ma teżisti ebda definizzjoni uniformi ta’ “reġjuni żvantaġġjati” fir-rigward tal-produzzjoni tal-ħalib, l-Istati Membri ntalbu jgħidu xi kriterji użaw f’dan il-kuntest. L-Istati Membri jirreferu l-aktar għal żoni muntanjużi, iżda jirreferu wkoll għal żoni żvantaġġjati li huma affettwati minn nuqqasijiet speċifiċi, żoni li jinsabu f’periklu ta’ abbandun, żoni żvantaġġjati (LFA) f’reġjuni ġenerali u ultraperiferiċi (eż. l-Ażores). Xi Stati Membri japplikaw klassifikazzjonijiet differenti ta’ nuqqas u/jew iżidu kriterji speċifiċi, pereżempju; il-periferiċità, gżira, struttura frammentata, il-ħamrija, il-klima, qligħ baxx mill-ħalib, spejjeż għoljin tal-produzzjoni, eċċ., li jirreferu l-aktar għall-programmi nazzjonali tagħhom għall-iżvilupp rurali. Xi Stati Membri jirrapportaw li huma ma għandhom ebda dejta disponibbli dwar il-kwistjoni (BG, LT, LU, HU, MT, SK). Abbażi ta’ dawn id-definizzjonijiet pjuttost eteroġenji ta’ “żoni żvantaġġjati”, ġew irreġistrati d-dejta u l-iżviluppi li ġejjin: Graff. 2 Il-produzzjoni tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati Ix-xejra ta’ tnaqqis ġenerali fin-numru ta’ produtturi tal-ħalib fl-Istati Membri kollha matul is-snin riċenti tista’ tiġi osservata wkoll f’dawn ir-reġjuni żvantaġġjati, għalkemm fil-Polonja, it-tnaqqis huwa rrapportat li huwa ogħla milli hu f’reġjuni mhux żvantaġġjati. Min-naħa l-oħra, fi Franza, fl-Awstrija u fis-Slovenja, it-tnaqqis f’żoni muntanjużi huwa inqas evidenti milli huwa f’reġjuni oħrajn, filwaqt li Spanja tirrapporta tnaqqis aktar bil-mod fin-numru ta’ produtturi tal-ħalib mill-2006 meta ġew introdotti l-pagamenti diretti fis-settur tal-ħalib. Il-volumi tal-produzzjoni tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati qegħdin jonqsu fl-Estonja, fil-Greċja u fil-Polonja, filwaqt li qegħdin jiżdiedu fil-Ġermanja, fl-Irlanda, fil-Latvja u fl-Awstrija. Spanja rreġistrat żieda sinifikanti fil-produzzjoni, b’mod partikolari f’reġjuni b’popolazzjoni baxxa (li jirrappreżentaw kważi 40% tal-kunsinni nazzjonali). L-arranġamenti kuntrattwali f’reġjuni żvantaġġjati, safejn hija disponibbli d-dejta, huma xi ftit jew wisq simili għal dawk indikati taħt il-punt 3.1, madankollu, b’sehem ogħla ta’ kunsinni lill-kooperattivi tal-ipproċessar fil-Belġju, fl-Irlanda, fl-Italja, fil-Polonja, fl-Isvezja u fi Franza. L-informazzjoni dwar l-attivitajiet tal-OPs f’reġjuni żvantaġġjati hija skarsa; fil-fatt, kienet Franza biss li rrapportat li 14 minn fost is-36 OP joperaw parzjalment ukoll f’tali reġjuni, għalkemm ma waslet ebda notifika għan-negozjati kollettivi skont l-Artikolu 149 f’reġjuni bħal dawn. L-Istati Membri ma rrapportaw ebda effett sinifikanti tal-Pakkett tal-Ħalib fuq is-settur tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati, partikolarment minħabba li d-dispożizzjonijiet ġew implimentati riċentament u l-perjodu tal-applikazzjoni attwali kien qasir wisq. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri ma setgħux jipprovdu dejta ddettaljata dwar il-kwistjoni. L-inventarju juri li s-sitwazzjonijiet u l-iżviluppi fis-settur tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati fl-Istati Membri u bejniethom huma pjuttost eteroġenji u jeħtieġu approċċ immirat. Dikjarazzjonijiet simili jistgħu jinstabu fir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-11 ta’ Diċembru 2013 dwar iż-żamma tal-produzzjoni tal-ħalib f’żoni muntanjużi, żoni żvantaġġjati u reġjuni ultraperiferiċi wara l-iskadenza tal-kwota tal-ħalib[9]. Il-miżuri eżistenti u ġodda taħt il-PAK riformata jilqgħu għal tali mira. Skont il-Programmi tal-Iżvilupp Rurali tagħhom[10], l-Istati Membri jistgħu jindirizzaw il-ħtiġijiet speċifiċi tas-settur tal-ħalib b’approċċ strateġiku billi jfasslu sub-programmi tematiċi mfassla apposta u mmirati, pereżempju, lejn ir-ristrutturar tal-produzzjoni tal-ħalib, jekk is-settur ikollu impatt speċifiku fuq l-iżvilupp taż-żona rurali jew f’żoni muntanjużi. Barra minn hekk, l-appoġġ għal żoni li qegħdin jiffaċċjaw limitazzjonijiet naturali u limitazzjonijiet speċifiċi oħrajn jistipula pagamenti li jikkumpensaw għad-dħul mitluf u għall-ispejjeż addizzjonali f’dawk iż-żoni fejn il-produzzjoni agrikola qiegħda ssofri minn limitazzjonijiet naturali. Ovvjament, dan jista’ jikkonċerna lill-produtturi tal-ħalib f’każ li jkunu jinsabu f’żona taħt restrizzjoni. Dawn il-pagamenti huma partikolarment importanti sabiex jipprevjenu l-abbandun tal-art agrikola. Barra minn hekk, ir-Regolament ġdid dwar l-Iżvilupp Rurali jippreżenta wkoll limitu miżjud għall-pagamenti li jsiru għaż-żoni li jiffaċċjaw limitazzjonijiet naturali jew limitazzjonijiet speċifiċi oħrajn – minn 250 għal 450 EUR/ha f’żoni muntanjużi u minn 150 għal 250 EUR/ha f’żoni oħrajn. Skont il-Pagamenti Diretti[11], pereżempju, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jipprovdu appoġġ akkoppjat volontarju, għall-bdiewa fis-settur tal-ħalib, sa ċertu limitu tal-pakkett nazzjonali tagħhom u sal-punt meħtieġ biex jinħoloq inċentiv bil-għan li jinżammu l-livelli attwali tal-produzzjoni. Dan l-appoġġ sejjer ikun immirat lejn setturi jew reġjuni fejn tipi speċifiċi ta’ biedja jew setturi agrikoli speċifiċi li huma partikolarment importanti għal raġunijiet ekonomiċi, soċjali jew ambjentali qegħdin jiffaċċjaw ċerti diffikultajiet. Barra minn hekk, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jagħtu pagament għal oqsma b’limitazzjonijiet ambjentali, sa 5% tal-pakkett nazzjonali. Barra minn hekk, għar-reġjuni ultraperiferiċi tal-UE, ġew iddisinjati l-arranġamenti POSEI[12] ("Programme d'Options Spécifiques à l'Éloignement et l'Insularité") bil-għan li jikkunsidraw in-nuqqasijiet ekonomiċi u ġeografiċi tagħhom, bħall-periferiċità, l-insularità, id-daqs żgħir, it-topografija diffiċli u l-klima, kif ukoll id-dipendenza ekonomika fuq ftit prodotti. Ta’ min isemmi li bejn l-2010 u l-2013, kien hemm 14-il Stat Membru li implimentaw appoġġ speċifiku fis-settur tal-ħalib skont l-Artikolu 68(1)(b) tar-Regolament (KE) Nru 73/2009 b’ammont totali allokat ta’ madwar EUR 1 biljun. 3.8. inċentivi potenzjali li jħeġġu lill-bdiewa jidħlu fi ftehimiet ta’ produzzjoni konġunti B’reazzjoni għall-kwestjonarju (ara l-punt 3), għadd ta’ Stati Membri qegħdin jissuġġerixxu li jingħata appoġġ finanzjarju notevoli lill-organizzazzjonijiet tal-produtturi (xi wħud minnhom jirreferu għas-settur tal-Frott u l-Ħxejjex, bħala eżempju), li għandu jservi bħala inċentiv xieraq bil-għan li l-bdiewa jiġu mħeġġa jidħlu fi ftehimiet ta’ produzzjoni konġunti. Suġġerimenti oħrajn jindikaw li għandha tiżdied l-abbiltà tal-OPs li jiżviluppaw funzjonijiet oħrajn, ’lil hinn min-negozjati kollettivi tal-kunsinni tal-ħalib mhux ipproċessat, pereżempju aktar implikazzjoni fir-regolazzjoni tas-suq, in-negozjati konġunti mal-fornituri tal-għalf tal-annimali jew prodotti li jintużaw għat-tismin taċ-ċanga. Barra minn hekk, ġew proposti kampanji ta’ informazzjoni li jqajmu kuxjenza dwar il-benefiċċji ta’ sħubija f’OP u li jippreżentaw eżempji ta’ suċċess. Grupp ieħor ta’ Stati Membri ma raw li hemm ebda ħtieġa għal inċentivi bħal dawn meta kienu qegħdin jirreferu għall-istruttura kooperattiva żviluppata sewwa tas-settur tal-ħalib tagħhom. F’dan il-kuntest, il-Politika ta’ Żvilupp Rurali riformata toffri notevolment il-possibbiltajiet li ġejjin: L-appoġġ għat-twaqqif ta’ gruppi ta’ produtturi ġie estiż għall-organizzazzjonijiet tal-produtturi fil-perjodu 2014-2020. · Il-miżura l-ġdida dwar il-kooperazzjoni (li hija potenzjalment miftuħa għall-gruppi ta’ produtturi, għall-kooperattivi u għall-organizzazzjonijiet interprofessjonali) tipprovdi possibbiltajiet ta’ appoġġ, pereżempju, għall-iżvilupp ta’ prodotti u prattiki ġodda, ktajjen ta’ provvista qosra u swieq lokali, kif ukoll għall-kooperazzjoni tal-operaturi żgħar fl-organizzazzjoni ta’ proċessi tax-xogħol konġunti u faċilitajiet ta’ kondiviżjoni. Flimkien mal-appoġġ imsemmi, taħt il-miżura ta’ investiment, l-investimenti kollettivi jistgħu jibbenifikaw minn rati ta’ għajnuna ogħla (żieda possibbli b’20 punt perċentwali). · Barra minn hekk, gruppi ta’ bdiewa jistgħu jibbenifikaw ukoll minn serje ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali, bħall-appoġġ għall-investiment, il-parteċipazzjoni fi skemi ta’ kwalità u attivitajiet ta’ informazzjoni/promozzjoni, miżuri agroambjentaliklimatiċi, eċċ. 4. Rimarki finali Is-sitwazzjoni tas-suq tal-ħalib fl-UE bħalissa hija favorevoli u l-prospetti fuq perjodu ta’ żmien medju huma tajbin, għalkemm probabbilment b’aktar episodji ta’ volatilità estrema tal-prezzijiet. Id-dispożizzjonijiet tal-Pakkett tal-Ħalib ġew trasposti f’leġiżlazzjoni nazzjonali. 12-il Stat Membru pprovdew kuntratti obbligatorji bejn il-bdiewa u l-proċessuri. F’żewġ Stati Membri oħrajn, ġew maqbula kodiċijiet ta’ prattika tajba ispirati mill-Pakkett tal-Ħalib bejn il-bdiewa u l-organizzazzjonijiet tal-proċessuri. Kważi l-Istati Membri kollha adottaw kriterji nazzjonali għar-rikonoxximent tal-Organizzazzjonijiet ta’ Produtturi (OPs), għalkemm uħud minnhom għamlu dan riċentament biss. F’sitt (6) Stati Membri, ġew rikonoxxuti ammont totali ta’ 228 OPs sal-aħħar tal-2013, li għadd minnhom kienu jeżistu qabel daħal fis-seħħ il-Pakkett tal-Ħalib. Il-ħolqien ta’ OPs (ġodda) jeħtieġ iż-żmien u ovvjament dinamika qawwija li tiġi mill-bdiewa nfushom. Jista’ jkun li l-prospetti u l-iżviluppi favorevoli riċenti fis-suq ma stimolawx lill-bdiewa sabiex jissieħbu f'OPs. F’dan il-kuntest, fil-Politika ta’ Żvilupp Rurali riformata ġew ipprovduti inċentivi potenzjali li jħeġġu lill-bdiewa sabiex jidħlu fi ftehimiet ta’ produzzjoni konġunti (appoġġ għat-twaqqif ta’ OP, miżuri ġodda dwar il-kooperazzjoni u l-eliġibbiltà tal-gruppi ta’ bdiewa għal serje ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali). Barra minn hekk, il-possibbiltajiet għall-estensjoni ta’ ċerti regoli ta’ OPs u l-kontribuzzjonijiet obbligatorji għal dawk li mhumiex membri jistgħu jistimolaw il-ħolqien ta’ OPs kbar. In-negozjati kollettivi taħt il-Pakkett tal-Ħalib twettqu minn OPs rikonoxxuti f’erba’ Stati Membri. Tali negozjati wasslu għal kunsinni proprji fl-2013, li kienu jvarjaw bejn 4% sa 33% tal-kunsinni totali fl-Istati Membri rispettivi. Ir-regolazzjoni tal-provvista għall-ġobon DPO/IĠP sa issa ġiet ipprovduta minn żewġ (2) Stati Membri għal tliet (3) tipi ta’ ġobon. Madankollu, tħabbru inizjattivi oħrajn. Il-possibbiltajiet għall-estensjoni tar-regoli u l-kontribuzzjonijiet finanzjarji li hemm referenza għalihom fuq japplikaw ukoll għall-organizzazzjonijiet interprofessjonali (IBOs) u jistgħu jservu bħala inċentiv għall-ħolqien tagħhom. Sa issa, l-IBOs ġew rikonoxxuti f’erba’ Stati Membri. Għadu kmieni wisq biex naraw effetti sinifikanti tal-Pakkett tal-Ħalib fuq is-settur tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati. Safejn id-dejta tkun disponibbli u bbażata fuq il-varjetà tal-kriterji użati mill-Istati Membri sabiex jidentifikaw ir-"reġjuni żvantaġġjati", ix-xejriet tal-produzzjoni tal-ħalib f’dawk ir-reġjuni jvarjaw b’mod sinifikanti bejn l-Istati Membri u bejn ir-reġjuni fi ħdan l-istess Stat Membru. Madankollu, f’diversi Stati Membri, is-sehem tal-kunsinni lill-proċessuri tal-kooperattivi f’reġjuni żvantaġġjati huwa rrapportat li huwa ogħla milli huwa f’reġjuni oħrajn. Sadanittant, ma kienx possibbli li tinkiseb dejta konkreta dwar l-attivitajiet tal-OPs f’reġjuni żvantaġġjati. Matul il-konferenza " The EU dairy sector: developing beyond 2015" (Is-settur tal-ħalib fl-UE: l-iżvilupp wara l-2015), li saret fi Brussell fl-24 ta’ Settembru 2013, ġiet imnedija l-idea ta’ Osservatorju Ewropew tas-Suq tal-Ħalib, liema idea bħalissa qiegħda tiġi implimentata mis-servizzi tal-Kummissjoni. L-Osservatorju huwa għodda fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea responsabbli mit-tixrid ta’ dejta dwar is-suq u analiżi mwettqa fuq perjodu ta’ żmien qasir għas-suq tal-ħalib, bl-involviment ta’ produtturi, proċessuri, kummerċjanti u bejjiegħa bl-imnut, kif ukoll esperti indipendenti, filwaqt li għandu l-ambizzjoni li jindirizza l-ħtieġa dejjem tikber għat-trasparenza permezz ta’ informazzjoni f’waqtha u aktar iddettaljata. Il-partijiet interessati jikkontribwixxu bl-għarfien espert tagħhom u bl-għarfien dwar is-suq, li jżidu aspett kwalitattiv mal-approċċ kwantitattiv tal-ġbir tad-dejta u l-analiżi tas-suq. L-għan aħħari huwa li jiġu pprovduti għodod kwalitattivi u kwantitattivi għall-operaturi ekonomiċi sabiex ikunu jistgħu jżidu l-għarfien tagħhom dwar is-suq, filwaqt li jgħinuhom fit-teħid tad-deċiżjonijiet kummerċjali tagħhom. L-Osservatorju ser ikun ukoll f’pożizzjoni li jibgħat twissijiet bikrija lis-servizzi tal-Kummissjoni, meta dan ikun meħtieġ mis-sitwazzjoni fis-suq. Skont il-PAK il-ġdida (2014-2020), is-settur tal-ħalib huwa mgħammar b’xibka ta’ sikurezza (xiri sfurzat b’intervent għall-butir u t-trab tal-ħalib xkumat, għajnuna għall-ħażna privata ta’ butir, trab tal-ħalib xkumat u ġobon DPO/IĠP), akkumpanjata minn qafas regolatorju għall-Kummissjoni sabiex tirreaġixxi għal ċirkostanzi eċċezzjonali (pereżempju l-estensjoni tal-perjodu għax-xiri sfurzat b’intervent, l-għajnuna għall-ħażna privata ta' prodotti oħrajn magħmula mill-ħalib, ir-rifużjonijiet tal-esportazzjoni, l-awtorizzazzjoni ta’ deroga temporanja mir-regoli tal-kompetizzjoni fir-rigward tal-ftehimiet u d-deċiżjonijiet ta’ organizzazzjonijiet rikonoxxuti sabiex jieħdu ċerti miżuri, pagamenti kontroċikliċi eċċezzjonali, eċċ.). Barra minn hekk, il-produtturi tal-ħalib jibbenifikaw minn pagamenti diretti u programmi ta’ żvilupp rurali, li permezz tagħhom l-Istati Membri jgawdu minn libertà konsiderevoli sabiex jimmiraw il-miżuri speċifikament għas-settur tal-ħalib. Il-prospetti attwali għas-swieq tal-ħalib globali għadhom pożittivi ħafna. Madankollu għad hemm dubji dwar il-kapaċità tal-qafas regolatorju tal-UE fit-trattament ta' episodji ta’ volatilità estrema tas-suq jew sitwazzjoni ta’ kriżi wara li tiskadi s-sistema tal-kwoti, speċjalment fid-dawl tal-iżgurar ta’ żvilupp bilanċjat tal-produzzjoni tal-ħalib madwar l-Unjoni Ewropea u l-evitar ta’ konċentrazzjoni estrema fl-aktar żoni produttivi. Il-ħolqien tal-Osservatorju tas-Suq tal-Ħalib għandu jgħin lill-Kummissjoni timmonitorja l-iżviluppi fis-suq u tuża d-"dispożizzjonijiet dwar ix-xibka ta’ sikurezza” b’mod proattiv. Sadanittant, ġew ippreżentati diversi suġġerimenti intiżi biex jestendu u jsaħħu l-istrumenti disponibbli. B’mod partikolari, tressqu xi ideat dwar kif l-UE jista' jkollha l-mezzi sabiex tippreserva l-produzzjoni tal-prodotti magħmula mill-ħalib b’mod vijabbli f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi, sabiex timmaniġġja aħjar il-konsegwenzi dannużi fuq il-produzzjoni tal-ħalib f’reġjuni żvantaġġjati u sabiex tipprovdi l-għodod intiżi biex jilqgħu għal żieda fil-produzzjoni, li tista' taffettwa serjament l-istabbiltà tas-suq fit-tul. Tqajmu mistoqsijiet ukoll dwar kif l-atturi tas-suq għandhom jinżammu responsabbli għad-deċiżjonijiet tagħhom sabiex jisfruttaw l-opportunitajiet ta’ żvilupp u jikkontribwixxu għal riżoluzzjoni tal-kriżijiet. Il-Kummissjoni sejra tissokta bid-dibattitu bil-għan li tindirizza dawn il-preokkupazzjonijiet. B’mod partikolari se tesplora l-ħtieġa u l-ambitu għal għodod addizzjonali sabiex tkun tista' tantiċipa aħjar sitwazzjonijiet ta’ kriżi u sabiex tiffaċċja aħjar sitwazzjonijiet ta' kriżi u ta' volatilità tas-suq. Barra minn hekk, hemm il-ħtieġa ta' aktar analiżi sabiex jinstabu modi aktar effikaċi għall-appoġġ tas-settur tal-ħalib sabiex ikun jista’ jikkontribwixxi għal aktar kompetittività u sostenibbiltà tal-provvista tal-ħalib fl-UE wara tletin sena ta’ kwoti tal-ħalib. Id-dibattitu dwar l-istrumenti diġà fis-seħħ u l-ħtieġa għal oħrajn addizzjonali għandu jsir mingħajr dewmien, qabel ir-rapport tal-Kummissjoni li jmiss dwar l-operat tal-Pakkett tal-Ħalib u dwar l-iżviluppi fis-suq skedati għall-2018. [1] IR-REGOLAMENT (UE) Nru 1308/2013 TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 922/72, (KEE) Nru 234/79, (KE) Nru 1037/2001 u (KE) Nru 1234/2007 (Ġ.U. L 347, 20.12.2013, p. 671) [2] abbażi tad-dejta disponibbli sa nofs Marzu 2014 [3] Ir-Regolament (UE) Nru 261/2012; ĠU L 94, 30.3.2012, p. 38. [4] Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 511/2012; ĠU L 156, 16.6.2012, p. 39 u r-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 880/2012; ĠU L 263, 28.9.2012, p. 8 [5] http://ec.europa.eu/agriculture/milk/milk-package/questionnaire-implementation-2013_en.pdf [6] Studju estern imħejji minn Ernst & Young għad-Direttorat Ġenerali tal-KE għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali. Ara: http://ec.europa.eu/agriculture/events/dairy-conference-2013_en.htm [7] L-Artikoli 164 u 165 tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013 [8] Issa l-Artikolu 210 tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013 [9] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2013-0577+0+DOC+XML+V0//EN&language=MT [10] Ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013; ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487. [11] Ir-Regolament (UE) Nru 1307/2013; ĠU L 347, 20.12.2013, p. 608. [12] Ir-Regolament (UE) Nru 228/2013; ĠU L 78, 20.03.2013, p. 23 ANNESS Organizzazzjonijiet Produtturi: Kriterji minimi stabbiliti mill-Istati Membri / Rikonoxximenti Stat Membru || Leġiżlazzjoni Nazzjonali || Numru Minimu ta’ Bdiewa || Produzzjoni Kummerċjabbli Minima x 1 000T * || Numru ta’ POs rikonoxxuti sal-aħħar tal-2013 Franza || qabel l-2012 || 200 || jew 60 || 36 Il-Portugall || qabel l-2012 || 12 || 20 || Spanja || Novembru 2011 || || 200 || 7 Il-Finlandja || Mejju 2012 || 15 || 3 || Il-Pajjiżi l-Baxxi || Ġunju 2012 || 150 || 90 || L-Estonja || Settembru 2012 || || 5% || L-Awstrija || Ottubru 2012 || 20 || jew 3 || Ir-Repubblika Ċeka || Ottubru 2012 || 10 || || 8 Il-Litwanja || Ottubru 2012 || 20 || 1 || Il-Belġju || Diċembru 2012 / Awwissu 2013 || 40/20 || || 2 L-Italja || Diċembru 2012 || 5 || 3 || 32 Is-Slovakja || Diċembru 2012 || 5 || || L-Ungerija || Diċembru 2012 || || 30 || Id-Danimarka || fil-bidu tal-2013 || 5 || 3 || Il-Latvja || Jannar 2013 || 10 || 0.125 || Ir-Renju Unit || April 2013 || 10 || 6 || L-Isvezja || Mejju 2013 || 10 || 6 || Il-Kroazja || Ġunju 2013 || 5 || 3 || Ċipru || Ġunju 2013 || 35 || 20 || Il-Greċja || Settembru 2013 || 5/20 || 0,5/5 || Il-Ġermanja || Novembru 2013 || 5 || || 143 Il-Polonja || Novembru 2013 || 20 || 2 || Ir-Rumanija || L-ewwel kwart tal-2014 || 5 || 0.035 || Is-Slovenja || Marzu 2014 || 20 || 2.000 || Il-Lussemburgu || Marzu 2014 || 10 || || * Kumulattiva għar-rekwiżit li jirrigwardja n-numru ta’ bdiewa, sakemm dan ma jiġix indikat Bosta Stati Membri għandhom rekwiżiti differenzjati għal, pereżempju, bdiewa organiċi, produtturi tal-ħalib tan-nagħaġ jew tal-mogħoż u POs f’żona ġeografika speċifika.