RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart id-Direttiva 2006/12/KE dwar l-iskart, id-Direttiva 91/689/KEE fuq skart perikoluż, id-Direttiva 75/439/KEE dwar iż-żejt użat, id-Direttiva 86/278/KEE dwar il-ħama tad-drenaġġ, id-Direttiva 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, id-Direttiva 1999/31/KE dwar ir-rimi ta' skart f’terraferma, u id-Direttiva 2002/96/KE dwar skart ta' tagħmir elettriku u elettroniku għall-perjodu 2007 - 2009 /* COM/2013/06 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart id-Direttiva 2006/12/KE dwar l-iskart, id-Direttiva 91/689/KEE fuq skart perikoluż, id-Direttiva 75/439/KEE dwar iż-żejt użat, id-Direttiva 86/278/KEE dwar il-ħama tad-drenaġġ, id-Direttiva 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, id-Direttiva 1999/31/KE dwar ir-rimi ta' skart f’terraferma, u id-Direttiva 2002/96/KE dwar skart ta' tagħmir elettriku u elettroniku għall-perjodu 2007 - 2009 1. Introduzzjoni Dan ir-rapport għandu l-għan li jagħti informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart matul il-perjodu 2007-2009. Ir-rapport ikopri d-Direttivi 2006/12/KE dwar l-iskart, 91/689/KE fuq skart perikoluż, 75/439/KEE dwar iż-żejt użat, 86/278/KEE dwar il-ħama tad-drenaġġ, 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ, 1991/31/KE dwar ir-rimi ta' skart f'terraferma u 2002/96/KE dwar skart ta' tagħmir elettriku u elettroniku. Rapporti separati se jkopru l-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) 1013/2006 dwar vjaġġi ta' skart, tad-Direttiva 2006/21/KE dwar l-immaniġġar ta' skart mill-industriji ta' estrazzjoni u tad-Direttiva 2000/53/KE dwar vetturi li ma għadhomx jintużaw. Ir-rapport huwa bbażat fuq informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri. Rapporti dettaljati dwar kull Direttiva huma disponibbli fuq is-sit: http://ec.europa.eu/environment/waste/reporting/index.htm. Id-Direttivi 2006/12/KE dwar l-iskart, 91/689/KE fuq skart perikoluż u 75/439/KEE dwar iż-żejt użat ġew imħassra b'effett mit-12 ta' Diċembru 2010 bir-reviżjoni tad-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart li tinkorpora d-dispożizzjonijiet prinċipali tagħhom. Għalhekk, dan huwa l-aħħar rapport li jikkonċerna l-implimentazzjoni ta' dawn id-Direttivi. Ġie stabbilit Kwestjonarju Ġdid dwar l-Implimentazzjoni għad-Direttiva 2008/98/KE[1]. Ħarsa ġenerali lejn il-bidliet fl-acquis tal-iskart tingħata fil-Figura 1 fl-Anness ta' dan ir-Rapport. 2. Il-puntwalità u l-kwalità tar-rapportar Għall-perjodu ta' rapportar 2007-2009, kważi l-Istati Membri kollha kkonformaw mal-obbligi ta' rapportar tagħhom[2]. Madankollu, id-dixxiplina tar-rapportar tal-Istati Membri xorta tħalli lok għat-titjib: ir-rapporti minn erba' Stati Membri ma ġewx ipprovduti fil-ħin, xi kultant ir-rapporti ppreżentati ma kellhomx it-tweġibiet għall-mistoqsijiet kollha, u l-informazzjoni mhux dejjem kienet sħiħa. Fir-rigward tad-dejta annwali dwar ir-riċiklaġġ u l-irkupru tal-iskart ta' tagħmir elettriku u elettroniku (STEE) u l-imballaġġ, ħafna mill-Istati Membri rriferew għar-rapporti annwali li ppreżentaw lill-EUROSTAT. Għall-maġġoranza tal-Istati Membri, l-ebda dejta ma kienet disponibbli għas-sena 2009 (li fir-rigward tal-STEE hija konformi mar-rekwiżiti tar-rapportar). Għas-snin 2007 u 2008, kien disponibbli sett komplut ta' dejta għall-STEE u l-imballaġġ dwar ir-rati ġenerali tar-riċiklaġġ u tal-irkupru kif ukoll dwar ir-rati ta' riċiklaġġ u ta' ġbir għall-materjal u għall-fluss ta' skart speċifiku. Il-kwalità tar-rapportar u tal-informazzjoni pprovduta varjat b'mod konsiderevoli. L-Istati Membri ta' spiss ipprovdew tweġibiet li ma kinux ċari. Għalkemm f'xi każijiet, dan jista' jiġi attribwit għan-nuqqas ta' ċarezza fil-formulazzjoni ta' diversi mistoqsijiet fil-kwestjonarji ta' implimentazzjoni. It-tweġibiet tal-Istati Membri kienu ripetutament pjuttost vagi, pereżempju b'referenzi frekwenti għal-leġiżlazzjoni nazzjonali iżda mingħajr ma jitniżżlu aktar dettalji, anke meta l-ispjegazzjonijiet jew id-dettalji dwar l-esperjenzi kienu mitluba b'mod espliċitu. 3. Id-Direttiva 2006/12/KE dwar l-iskart (id-Direttiva Qafas dwar l-Iskart, WFD). Din id-Direttiva, li llum tħassret u ġiet sostitwita bid-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart, kienet tistabbilixxi rekwiżiti, definizzjonijiet u prinċipji bażiċi fir-rigward tal-ġestjoni tal-iskart fl-UE. Adottata fl-1975 u rriveduta b'mod sostanzjali fl-1991, id-WFD ġiet emendata diversi drabi. Id-Direttiva 2006/12/KE (minn hawn 'il quddiem id-"WFD 2006"), verżjoni kodifikata tad-Direttiva 75/442/KE preċedenti, kienet id-dokument rilevanti għall-perjodu ta' rapportar 2007-2009. Id-WFD 2006 introduċiet definizzjonijiet kruċjali dwar il-ġestjoni tal-iskart (bħad-definizzjoni ta' "skart"), obbligat lill-Istati Membri jistabbilixxu netwerks adegwati ta' impjanti għar-rimi tal-iskart, introduċiet ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart fi tliet stadji li tippromwovi l-prevenzjoni tal-iskart aktar milli l-irkupru tiegħu, bir-rimi bħala l-aħħar rimedju. Id-Direttiva obbligat lill-Istati Membri jiżguraw li l-iskart jiġi rkuprat jew mormi mingħajr perikolu għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent, u pprojbixxiet l-abbandun u kull rimi mhux kontrollat tal-iskart. Esiġiet li l-Istati Membri jfasslu pjanijiet nazzjonali għall-immaniġġjar tal-iskart (PMS) u introduċiet l-obbligu li jinkiseb permess għall-immaniġġjar tal-iskart. L-Istati Membri kollha li qed jipproduċu r-rapporti kkonfermaw li inkorporaw id-Direttiva fil-liġijiet nazzjonali tagħhom, u li jikkonformaw mar-rekwiżiti bażiċi tagħha, inkluż l-istabbiliment ta' PMS wieħed jew aktar u li qed jieħdu passi biex isiru awtonomi fir-rimi tal-iskart. Barra minn hekk, l-Istati Membri kollha li qed jipproduċu r-rapporti kkonfermaw il-konformità tagħhom mad-dispożizzjonijiet tad-WFD 2006 dwar ir-rekwiżiti għall-ħruġ tal-permessi u ż-żamma tar-rekords. Madankollu, jista' jiġi identifikat nuqqas importanti fl-applikazzjoni tal-liġi tal-UE dwar l-iskart f'termini tal-alternattivi magħżula għat-trattament tal-iskart. Statistiki wrew li ħafna mill-Istati Membri kienu għadhom jiddependu ħafna fuq ir-rimi ta' skart domestiku f'miżbliet, li ma kienx konformi mal-kunċett tal-ġerarkija tal-iskart kif enfasizzat fl-Artikolu 3(1) tad-WFD 2006, u se jkun aktar f'kuntrast evidenti mar-rekwiżiti tad-WFD riveduta li tintroduċi ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart f'ħames stadji. Fl-2009, il-metodi ta' trattament għall-iskart muniċipali kienu jvarjaw b'mod sinifikanti bejn l-Istati Membri, minn dipendenza kbira ħafna fuq ir-rimi f'miżbliet (il-Bulgarija, ir-Rumanija, Malta, il-Litwanja u l-Latvja jarmu aktar minn 90 % tal-iskart tagħhom f'miżbliet) sa anqas minn 5 % tar-rimi li jsir f'miżbla (il-Belġju, id-Danimarka, il-Ġermanja, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija u l-Isvezja). L-ogħla rata ta' riċiklaġġ (li tinkludi l-ikkompostjar[3]) inkisbet fl-Awstrija (70 %), segwita mill-Ġermanja (66 %), mill-Belġju u mill-Pajjiżi l-Baxxi (60 %) u mill-Isvezja (55 %). L-Isvezja, id-Danimarka, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Lussemburgu, il-Belġju, il-Ġermanja u Franza kellhom l-ogħla rati ta' inċinerazzjoni (f'dak iż-żmien ma saret l-ebda distinzjoni bejn l-inċinerazzjoni bl-irkupru tal-enerġija u mingħajr). Dawn id-diskrepanzi l-kbar, sa ċertu punt, kienu r-riżultat tad-dewmien fl-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-iskart fl-Istati Membri li ssieħbu mal-UE wara l-2004. Għalhekk, jeħtieg li l-progress f'dawk il-pajjiżi jiġi mmonitorjat bir-reqqa bħala l-indikatur ewlieni tal-effettività tal-politiki tagħhom ta' ġestjoni tal-iskart. Madankollu, xi Stati Membri li ssieħbu qabel urew b'mod konsistenti livelli baxxi ta' prestazzjoni (e.ż. il-Greċja bi 82 % tar-rimi f'miżbliet u l-Portugall b'20 % biss tar-riċiklaġġ). F'dawn il-pajjiżi għandu jitħeġġeġ il-progress permezz ta' konsulenza mmirata u l-użu ta' finanzjament Strutturali u ta' Koeżjoni. Ġie osservat xi progress fil-ġestjoni tal-iskart muniċipali meta mqabbel mal-perjodu ta' rapportar ta' qabel, li probabbilment jiġi spjegat bl-infrastruttura mtejba għall-ġestjoni tal-iskart li ġiet stabbilita matul is-snin li għaddew. L-implimentazzjoni ta' Direttivi tal-UE dwar flussi ta' skart speċifiċi (bħad-Direttiva dwar l-Imballaġġ, id-Direttiva dwar l-STEE jew id-Direttiva dwar il-Batteriji) u ta' miżuri li għandhom l-għan li jissodisfaw il-miri li hemm fihom, kienu wkoll fatturi ewlenin minn meta l-infrastruttura, l-iskemi ta' ġbir, il-kampanji ta' informazzjoni eċċ. li ġew introdotti biex jikkonformaw ma' din il-leġiżlazzjoni setgħu taw kontribut għat-titjib ġenerali tal-ġestjoni tal-iskart. Madankollu, iċ-ċifri ġenerali dwar il-ġestjoni tal-iskart inġenerali, u b'mod partikolari dwar il-ġestjoni tal-iskart muniċipali, jibqgħu mhux sodisfaċenti, meta jitqies l-għan tal-UE li timxi lejn soċjetà Ewropea li tirriċikla, kif qed jiġi enfasizzat bir-reviżjoni tad-WFD 2008/98/KE. Għad baqa' potenzjal kbir ta' riċiklaġġ b'aktar minn nofs ir-riżorsi eżistenti li jirriżultaw mill-iskart mhux qed jiġu użati, u hemm bżonn li jittieħdu sforzi immedjati biex titħaffef l-introduzzjoni ta' sistemi ta' ġestjoni tal-iskart moderni u effiċjenti fir-riżorsi. 4. Id-Direttiva 91/689/KEE fuq skart perikoluż Id-Direttiva dwar l-Iskart Perikoluż – li issa tħassret, bid-dispożizzjonijiet ewlenin tagħha li jagħmlu parti mid-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart – introduċiet definizzjoni uniformi ta' skart perikoluż u żgurat il-ġestjoni ambjentali sostenibbli ta' dan il-fluss ta' skart. Ġew imposti għadd ta' kontrolli, minbarra dawk stabbiliti fid-WFD 2006, fir-rigward tal-ġestjoni ta' skart perikoluż, li jinkludu l-projbizzjoni tat-taħlit ta' skart perikoluż, ir-rekwiżiti tat-traċċabilità, u n-notifika lill-Kummissjoni dwar skart li juri proprjetajiet perikolużi iżda li mhumiex imniżżla bħala tali. L-Istati Membri li qed jipproduċu r-rapporti ttrasponew id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva dwar l-Iskart Perikoluż fil-liġijiet nazzjonali tagħhom. Madankollu, l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri li qed jipproduċu r-rapporti ma kinitx fil-każijiet kollha preċiża u eżawrjenti. B'mod partikolari, għad hemm tħassib serju fir-rigward tal-infurzar tal-projbizzjoni tat-taħlit u l-eżenzjonijiet relatati. Hemm dubji dwar jekk l-ispezzjonijiet ibbażati fuq każijiet u lmenti speċifiċi kif irraportat minn xi Stati Membri kinux biżżejjed biex jikkonformaw mar-rekwiżit għal spezzjonijiet perjodiċi xierqa. Barra minn hekk, mhuwiex dejjem ċar jekk l-ispezzjonijiet kif ukoll ir-rekwiżiti ta' rapportar verament kienux ikopru lill-produtturi ta' skart perikoluż jew lill-impriżi jew lill-istabbilimenti ġenerali involuti fil-ġestjoni tal-iskart. 5. Id-Direttiva 75/439/KEE dwar ir-rimi ta' żejt użat Id-Direttiva dwar iż-Żejt Użat tħassret mit-12 ta' Diċembru 2010 – iż-żejt użat huwa kopert bid-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart. L-Istati Membri kollha ttrasponew id-Direttiva dwar iż-Żejt Użat fil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Il-valutazzjoni tar-rapporti tal-Istati Membri wriet li ġew stabbiliti mekkaniżmi xierqa ta' ħruġ ta' permessi u ta' kontroll sabiex ikun hemm prevenzjoni mill-impatti negattivi ambjentali u tas-saħħa li jiġu mill-ġestjoni taż-żejt użat. Fl-2008 u l-2009, ġiet applikata taħlita ta' metodi ta' trattament mal-UE kollha. Seba' Stati Membri taw prijorità lir-riġenerazzjoni taż-żejt użat fuq il-kombustjoni tagħhom u lir-rimi f'miżbla, erba' Stati Membri ffukaw fuq il-kombustjoni u Stat Membru wieħed għażel ir-rimi f'miżbliet bħala l-alternattiva ta' ġestjoni. Żewġ Stati Membri kienu qed jesportaw sehem sinifikanti taż-żejt użat tagħhom. Tmien Stati Membri ma setgħux jiġu analizzati fid-dettall minħabba d-dejta nieqsa. Il-ħames Stati Membri li jifdal għażlu taħlita tat-tliet alternattivi ta' trattament. Għadd ta' Stati Membri identifikaw xi limitazzjonijiet li qed jipprevjenu r-riġenerazzjoni jew il-kombustjoni taż-żejt użat. Ir-raġuni l-aktar komuni kienet il-kwantità żgħira ta' żejt prodott u miġbur u, b'konsegwenza, in-nuqqas ta' kapaċitajiet ta' pproċessar. Mill-perspettiva ekonomika, l-investimenti fl-infrastruttura tat-trattament taż-żejt użat ma dehrux raġonevoli għal dawk il-pajjiżi. 6. id-Direttiva 86/278/KEE dwar il-ħama tad-drenaġġ Id-Direttiva dwar il-Ħama tad-Drenaġġ għandha l-għan li tħeġġeġ l-użu tal-ħama tad-drenaġġ fl-agrikoltura u biex tipprevjeni l-effetti perikolużi tagħha fuq il-ħamrija, il-veġetazzjoni, l-annimali u s-saħħa tal-bniedem. Id-Direttiva għandha għadd ta' rekwiżiti dwar il-kwalità tal-ħama li tintuża fl-agrikoltura, il-kwalità tal-ħamrija li fuqha l-ħama trid tintuża jew il-limitazzjoni tal-applikazzjoni tal-ħama għal ċerti skopijiet u f'ċerti perjodi ta' żmien. L-objettiv prinċipali ta' dawn ir-rekwiżiti huwa li jillimita l-konċentrazzjonijiet ta' metalli tqal fil-ħamrija. Għal dan l-iskop, ġew definiti valuri ta' limitu għall-metalli tqal fil-ħamrija li fiha tiġi applikata l-ħama, u għall-kwantitajiet massimi annwali ta' dawn il-metalli tqal li jistgħu jiġu introdotti fil-ħamrija permezz tal-użu tal-ħama fl-agrikoltura. It-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni ta' din id-Direttiva għadhom mhux problematiċi, u ma seħħet l-ebda bidla kbira minn l-aħħar perjodu ta' rapportar. Interessanti li wieħed jinnota li hemm varjazzjoni kbira bejn l-Istati Membri fir-rigward tal-valuri ta' limitu nazzjonali għall-metalli tqal: filwaqt li xi Stati Membri adottaw il-limiti tad-Direttiva, oħrajn iddeċidew li jdaħħlu valuri ta' limitu ferm aktar iebsa. L-analiżi tad-dejta rraportata mill-Istati Membri dwar il-ħama prodotta u użata fl-agrikoltura turi li ntlaħaq l-għan li jitħeġġeg l-użu tal-ħama fl-agrikoltura. Għalkemm il-ġenerazzjoni tal-ħama naqqset bi ftit (< 1 %) mill-2007 sal-2009, l-Istati Membri jirraportaw żieda fl-użu tal-ħama fl-agrikoltura ta' madwar 8 % fl-istess perjodu ta' żmien. Fl-ewwel kwart tas-sena 2013, il-Kummissjoni se twettaq evalwazzjoni ex post ta' għadd ta' Direttivi dwar il-fluss ta' skart, inkluża d-Direttiva dwar il-Ħama tad-Drenaġġ. 7. id-Direttiva 94/62/KE dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ Id-Direttiva dwar l-Imballaġġ għandha l-għan li tarmonizza l-miżuri nazzjonali sabiex tipprevjeni jew tnaqqas l-impatt tal-imballaġġ u tal-iskart mill-imballaġġ fuq l-ambjent u biex tiżgura l-funzjonament bla xkiel tas-Suq Intern. Id-Direttiva tinkludi dispożizzjonijiet dwar il-prevenzjoni tal-iskart mill-imballaġġ, dwar l-użu mill-ġdid tal-imballaġġ u dwar l-irkupru u r-riċiklaġġ tal-iskart mill-imballaġġ. Id-Direttiva tistabbilixxi l-miri għar-riċiklaġġ u l-irkupru, tobbliga lill-Istati Membri jintroduċu skemi ta' ġbir għall-iskart mill-imballaġġ u tintroduċi r-rekwiżiti minimi li l-imballaġġ kollu jrid jissodisfa sabiex jitqiegħed fis-suq tal-UE. Diversi Stati Membri ngħataw perjodi ta' tranżizzjoni peress li laħqu l-miri ta' rkupru u ta' riċiklagg. B'mod ġenerali, l-Istati Membri kollha li qed jipproduċu r-rapporti ttrasponew kif suppost ir-rekwiżiti tad-Direttiva fil-liġijiet nazzjonali tagħhom. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri u mill-istatistika tal-Eurostat, wieħed jista' jassumi li l-livell ġenerali ta' implimentazzjoni għadu sodisfaċenti. Żewġ Stati Membri biss indikaw li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom ġiet modifikata matul il-perjodu ta' rapportar. Bejn l-2007 u l-2009, l-ammont u l-kompożizzjoni tal-iskart iġġenerat mill-imballaġġ baqgħu pjuttost stabbli, b'żieda żgħira fil-piż fl-2007 u l-2008. Fl-2009, kien hemm tnaqqis sinifikanti fl-ammont tal-iskart iġġenerat mill-imballaġġ li naqas iktar mil-livelli tal-2005, għalkemm mhuwiex possibbli li jiġu indikati b'mod preċiż ir-raġunijiet li wasslu għal dan l-iżvilupp. Il-Greċja, l-Irlanda u l-Portugall ingħataw perjodi ta' tranżizzjoni sal-2011 fir-rigward tal-miri għat-trattament tal-iskart mill-imballaġġ minħabba l-għadd kbir ta' gżejjer żgħar, il-preżenza ta' żoni rurali u muntanjużi u l-livell baxx ta' konsum tal-imballaġġ rispettivament. Barra minn hekk, id-Direttiva 2005/20/KE u t-Trattati ta' Adeżjoni taw data ta' skadenza itwal biex jintlaħqu l-miri mill-pajjiżi li ssieħbu mal-Unjoni Ewropea fl-2004 (ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Ċipru, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, Malta, il-Polonja, is-Slovenja, is-Slovakkja) u fl-2007 (ir-Rumanija u l-Bulgarija). Ir-rati totali ta' rkupru u ta' riċiklaġġ żdiedu b'mod sinifikanti meta mqabbla mal-perjodu ta' rapportar ta' qabel, prinċipalment minħabba l-introduzzjoni tal-ġbir tal-iskart mill-imballaġġ u tas-sistemi tat-trattament fl-Istati Membri l-ġodda. Bejn l-2007 u l-2009, ir-rati ta' rkupru u ta' riċiklaġġ għaddew minn żieda żgħira iżda kostanti fuq livell tal-UE-27. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri kisbu l-miri ġenerali għall-irkupru u r-riċiklaġġ kif ukoll il-miri għar-riċiklaġġ ta' materjali speċifiċi, ħlief għal xi eċċezzjonijiet. Fl-2009, erba' Stati Membri ma laħqux waħda jew aktar mill-miri stabbiliti. Xi Stati Membri ma kisbux waħda mill-miri f'sena iżda kienu kapaċi jilħquha fis-sena ta' qabel jew ta' wara. Dan qed jissuġġerixxi li f'dawk l-Istati Membri, ma jeżisti l-ebda defiċit strutturali sistematiku fl-infrastruttura tal-ġestjoni tal-iskart. Madankollu, Stati Membri oħra naqsu konsistentement milli jiksbu l-miri ġenerali għall-irkupru u r-riċiklaġġ jew il-miri għar-riċiklaġġ ta' materjali speċifiċi matul il-perjodu ta' rapportar, u din il-problema hemm bżonn li tiġi indirizzata b'mod individwali. Il-maġġoranza tal-Istati Membri ħadu miżuri biex jipprevjenu l-formazzjoni tal-iskart mill-imballaġġ; iżda xorta waħda, iħeġġu l-prevenzjoni tal-iskart mill-imballaġġ u jiżviluppaw sistemi għall-użu mill-ġdid tal-imballaġġ peress li jibqa' kompitu kontinwu tal-Istati Membri. L-Istati Membri kollha li qed jipproduċu r-rapporti indikaw l-istabbiliment ta' skemi ta' ġbir separat għall-iskart mill-imballaġġ[4]. Is-sistemi jvarjaw fil-grad tagħhom ta' effiċjenza u disponibbiltà għall-populazzjoni u skont l-ispiża għal kull ċittadin. Dan l-aħħar, xi Stati Membri li ssieħbu fl-2004 bdew iqiegħdu l-infrastruttura rilevanti fil-post permezz ta' proġetti pilota fiż-żoni urbani. L-Istati Membri implimentaw għadd ta' inizjattivi differenti biex iqajmu kuxjenza fost il-konsumaturi u n-negozji dwar ġestjoni ambjentali sostenibbli għall-iskart mill-imballaġġ, inkluż il-ġbir separat. Fejn dawn is-sistemi daħlu fis-seħħ, il-prestazzjoni tal-ġbir separat (u sussegwenti l-kwalità tar-riċiklaġġ) kienet nettament aħjar. L-implimentazzjoni u l-infurzar prattiku tar-rekwiżiti stabbiliti bid-Direttiva jvarjaw b'mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri, u dawn jiġu kkonfermati permezz tal-evalwazzjoni tad-dejta statistika. Id-Direttiva dwar l-Imballaġġ hija suġġetta wkoll għall-evalwazzjoni ex post ppjanata li se tiġi mnedija fl-2013. 8. Id-Direttiva 1999/31/KE dwar ir-rimi ta' skart f'terraferma Id-Direttiva dwar ir-Rimi f'Miżbliet hija maħsuba biex tipprevjeni jew tnaqqas l-effetti negattivi tar-rimi ta' skart f'miżbliet fuq l-ambjent u s-saħħa tal-bniedem. Din id-Direttiva tistabbilixxi rekwiżiti tekniċi stretti għall-miżbliet, rekwiżiti speċifiċi għall-aċċettazzjoni ta' skart fuq is-siti u tintroduċi kategoriji ta' miżbliet skont l-iskart li jkun se jintrema. Id-Direttiva tobbliga lill-Istati Membri biex jiżguraw li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti joħorġu l-permessi biex jitħaddmu s-siti. Id-dispożizzjonijiet ewlenin jinkludu miri għal devjazzjoni gradwali ta' skart muniċipali bijodegradabbli[5] minn miżbliet sabiex jitnaqqas il-metan[6], flimkien mar-rekwiżiti tekniċi għall-qbid u t-trattament ta' gass mill-miżbliet. Ir-rimi f'miżbliet dejjem kienet l-inqas alternattiva mixtieqa bħala ġestjoni tal-iskart. Dan ġie kkonfermat mid-WFD 2008. Ħafna mill-Istati Membri ħadu miżuri biex jeliminaw kompletament din l-alternattiva, u kellhom suċċess kbir f'dan ir-rigward (ir-rati tar-rimi f'miżbliet għall-iskart muniċipali naqqsu taħt il-5 % fil-Belġju, id-Danimarka il-Ġermanja, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija u l-Isvezja). Madankollu, f'ħafna pajjiżi r-rimi f'miżbliet hija l-alternattiva predominanti (sakemm mhijiex l-unika alternattiva disponibbli) għall-ġestjoni tal-iskart. Jeħtieġ li jsiru sforzi sinifikanti minn dawn il-pajjiżi biex ibiddlu s-sitwazzjoni u jitnaqqas b'mod drastiku r-rimi f'miżbliet. L-Istati Membri rrapportaw li ttrasponew ħafna mir-rekwiżiti tad-Direttiva fil-liġijiet nazzjonali tagħhom. L-Istati Membri kollha rraportaw li ħadu miżuri biex inaqqsu r-rimi tal-iskart muniċipali f'miżbliet, inklużi programmi ta' prevenzjoni u adottaw strateġiji u miżuri nazzjonali biex inaqqsu l-ammont ta' skart bijodegredabbli li jintrema f'miżbliet. Id-dejta pprovduta dwar l-ammont ta' skart bijodegradabbli li jintrema f'miżbliet turi li l-ammont ta' dan l-iskart qiegħed dejjem jonqos: mid-19-il Stat Membru li d-dejta tagħhom tista' tiġi mqabbla ma' dik tar-rapport preċedenti, 11 kienu kapaċi jnaqqsu l-ammont ta' skart muniċipali bijodegradabbli li jintrema f'miżbliet. L-Istati Membri kollha ddefinixxew il-kriterji ta' aċċettazzjoni tal-iskart għall-klassijiet differenti ta' miżbliet. Ir-rekwiżiti tekniċi tad-Direttiva (monitoraġġ tal-lissija[7], il-wiċċ tal-art, l-ilma ta' taħt l-art u l-emissjonijiet tal-gass) ġeneralment huma trasposti tajjeb ħafna fil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Madankollu, id-dejta komprensiva dwar l-infurzar prattiku ta' dawn ir-rekwiżiti minn operaturi tal-miżbliet mhijiex dejjem disponibbli. Skont id-dejta disponibbli, fl-aħħar tal-perjodu ta' rapportar 2007 - 2009, kien għad fadal għadd ġmielu ta' miżbliet attivi u li mhumiex konformi, iżda l-ammont naqas meta mqabbel mar-rapport preċedenti (speċjalment fil-każ tal-miżbliet għall-iskart mhux perikoluż). Il-maġġoranza tal-Istati Membri indikaw li l-miżbliet attivi kollha, inklużi l-miżbliet għal skart inert, ikkonformaw mar-rekwiżiti tad-Direttiva. Erba' Stati Membri rrapportaw li kien hemm biss ftit miżbliet konformi, filwaqt li l-bqija jeħtieġu titjib u modernizzazzjoni. Il-Kummissjoni, fl-2014, se tirrevedi l-miri għad-devjazzjoni tal-iskart bijodegradabbli mill-miżbliet u tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, u jekk ikun il-każ jiġi akkumpanjat minn proposta. 9. Id-Direttiva 2002/96/KE dwar skart ta' tagħmir elettriku u elettroniku (id-direttiva dwar l-STEE) Id-Direttiva dwar l-STEE għandha l-għan li tippromwovi u ttejjeb il-ġbir, l-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ u l-irkupru ta' skart minn tagħmir elettriku u elettroniku (STEE), billi tiżgura livell għoli ta' ħarsien tal-ambjent u tas-saħħa. Din id-Direttiva tipprovdi għall-istabbiliment ta' skemi ta' ġbir fejn jiġi rritornat tagħmir qadim u tiffoka fuq ir-responsabbilità tal-produttur bħala mekkaniżmu ta' politika ewlieni għat-tnaqqis tal-kwantitajiet ta' STEE li jmorru għar-rimi finali. Id-Direttiva għandha l-għan li ttejjeb id-disinn tal-prodott bil-ħsieb li tipprevjeni l-ġenerazzjoni tal-STEE u żżid l-użu mill-ġdid u l-irkupru tiegħu u tipprovdi għall-finanzjament ta' sistemi għall-irkupru u t-trattament tal-STEE mill-produtturi. Din tenfasizza li l-STEE għandhom ikunu ġestiti b'attenzjoni minħabba l-karatteristiċi tagħhom li ta' spiss ikunu perikolużi u l-valur materjali tagħhom bħala riżorsa. Għalhekk, id-Direttiva tiddefinixxi l-miri obbligatorji għall-Istati Membri li jikkonċernaw il-ġbir tal-STEE minn unitajiet domestiċi u tistabbilixxi l-miri għall-użu mill-ġdid/ir-riċiklaġġ u l-irkupru għall-kategoriji differenti tal-STEE biex jikkontribwixxu għall-użu effiċjenti ta' din ir-riżorsa (xi Stati Membri ngħataw perjodi ta' tranżizzjoni talli kisbu l-miri). Fl-2008, il-Kummissjoni nediet it-tfassil mill-ġdid tad-Direttiva dwar l-STEE sabiex tadatta l-miri tal-ġbir għar-realtajiet tal-Istati Membri differenti, biex isaħħaħ id-dispożizzjonijiet kontra t-trasportazzjoni illegali u biex tnaqqas il-piżijiet amministrattivi. Id-Direttiva dwar l-STEE l-ġdida ġiet adottata fl-4 ta' Lulju 2012.[8] L-Istati Membri kollha ttrasponew id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva dwar l-STEE fil-liġijiet nazzjonali tagħhom. Skont ir-rapport nazzjonali ta' implimentazzjoni għall-perjodu 2007 sal-2009 u d-dejta ppreżentata dwar il-ksib tal-mira, jidher li l-livell ta' konformità mad-Direttiva kien ġeneralment sodisfaċenti. Fis-snin ta' rapportar tal-2007 u l-2008, il-pajjiżi tal-UE-15 kellhom ikunu konformi mal-miri stabbiliti fid-Direttiva. Fl-2008, is-Slovenja kellha wkoll tissodisfa dan ir-rekwiżit. L-Istati Membri l-oħra kellhom ikunu konformi mis-sena ta' rapportar tal-2009 'il quddiem. L-Istati Membri kollha rrapportaw id-dejta tagħhom. Mill-pajjiżi li riedu jkunu konformi sal-2008, l-Italja u s-Slovenja biss kienu nettament taħt il-miri attwali ta' ġbir ta' 4kg[9]. Mid-dejta annwali rrapportata s'issa, tidher biċ-ċar it-tendenza pożittiva għall-ġbir u l-irkupru. L-Istati Membri kollha li qed jipproduċu rapporti indikaw l-istabbiliment ta' sistemi ta' ġbir għall-STEE. Il-ġbir muniċipali kien l-alternattiva dominanti li ntgħażlet – sistemi privati individwali jeżistu biss f'ċerti każijiet. Is-sistemi nazzjonali huma differenti fil-kumplessità u l-effiċjenza tagħhom, fil-qrubija u d-disponibbiltà għar-residenti. Barra minn hekk, il-livell ta' żvilupp huwa differenti minn pajjiż għall-ieħor u bejn iż-żoni rurali u dawk urbani. Ammont dejjem jikber tal-STEE ġie miġbur, użat mill-ġdid/riċiklat u rkuprat matul dan il-perjodu ta' rapportar fl-Istati Membri kollha li d-dejta kienet disponibbli għalihom. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri kienu kapaċi jilħqu l-miri tal-ġbir previsti mid-Direttiva[10] u jilħqu l-miri speċifiċi għall-kategoriji tal-użu mill-ġdid/tar-riċiklaġġ u tal-irkupru. Meta l-Istati Membri naqsu milli jikkonformaw mal-miri tad-Direttiva, ġeneralment dawn ma kkonformawx biss ma' miri speċifiċi (u mhux mas-sett sħiħ ta' miri). Fl-2007 u l-2008, il-miri tal-fluss ta' skart speċifiku tal-użu mill-ġdid/tar-riċiklaġġ ma ntlaħqux minn tliet Stati Membri li qed jipproduċu r-rapporti. 10. Konklużjonijiet Mir-rapporti tal-Istati Membri għall-perjodu 2007 sal-2009 joħroġ li l-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart fil-biċċa l-kbira ġiet trasposta kif suppost fil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri u ċ-ċifri statistiċi disponibbli, il-livell ta' implimentazzjoni tal-STEE u tad-Direttivi dwar l-Imballaġġ huwa sodisfaċenti, bi ftit Stati Membri biss li ma laħqux miri individwali. Ma setgħet tiġi identifikata l-ebda problema jew nuqqas fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-Direttivi relatati mal-ġestjoni taż-żejt użat u tal-ħama tad-drenaġġ. Madankollu, għad-Direttivi l-oħra, hemm problemi importanti fir-rigward tal-implimentazzjoni u tal-infurzar prattiku. Wieħed jista' jasal għal din il-konklużjoni mhux biss mir-rapporti ta' implimentazzjoni tal-Istati Membri, iżda wkoll minn sorsi oħra ta' informazzjoni bħad-dejta tal-Eurostat, l-istudji tal-Kummissjoni stess jew l-għadd ta' lmenti u ksur relatati mal-ġestjoni tal-iskart. Il-livell ta' infurzar ivarja b'mod konsiderevoli fir-rigward tad-Direttivi differenti, bid-Direttiva dwar l-Iskart Perikoluż, id-WFD 2006 u d-Direttiva dwar ir-Rimi f'Miżbliet iqajmu l-akbar tħassib. Fir-rigward tad-Direttiva dwar l-Iskart Perikoluż, id-dubji f'termini tal-infurzar prattiku jikkonċernaw il-projbizzjoni tat-taħlit[11] u l-eżenzjonijiet reletati ddefiniti mid-Direttiva[12] u, f'perspettiva usa', l-interpretazzjoni li jagħtu tal-ispezzjonijiet "perjodiċi" u l-istabbilimenti relatati affetwati mill-ispezzjonijiet f'xi Stati Membri. Fir-rigward tad-Direttiva dwar ir-Rimi f'Miżbliet, billi r-rekwiżiti iebsa tagħha ta' spiss jiġu trasposti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali u jittieħdu miżuri biex jitnaqqas l-iskart bijodegradabbli li jintrema f'miżbliet, l-għadd ta' miżbliet li mhumiex konformi u li għadhom attivi tibqa' kwistjoni ta' tħassib. Problema serja oħra hija r-rata ġenerali ta' rimi f'miżbliet. Filwaqt li xi Stati Membri wrew li huwa possibbli li r-rata ta' tnaqqis tkun qrib iż-żero, diversi oħrajn jiddependu ħafna fuq din l-alternattiva ta' ġestjoni tal-iskart li hija l-inqas waħda favorevoli. Din teħtieġ attenzjoni partikolari rigward il-politika ta' prijorità tal-Pjan Direzzjonali għal Ewropa li tuża r-Riżorsi b'Effiċjenza biex telimina virtwalment ir-rimi f'miżbliet. Fir-rigward tad-WFD 2006, l-istatistika disponibbli, l-għadd ta' każijiet ta' ksur, ir-rapporti preċedenti ta' implimentazzjoni u l-istudji tal-Kummissjoni stess juru defiċit kontinwu fl-implimentazzjoni u l-infurzar. Jibqa' t-tħassib dwar l-implimentazzjoni xierqa tal-ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart, anke fil-verżjoni tagħha ta' tliet stadji, b'livell għoli ta' dipendenza fuq ir-rimi f'miżbliet li jwassal għal potenzjal ta' riċiklaġġ u ta' rkupru li mhux qed jiġi użat, għalkemm jista' jiġi osservat xi ftit progress matul dan il-perjodu ta' rapportar. L-ostakoli l-aktar importanti għal implimentazzjoni aħjar fuq livell ta' Stat Membru jinkludu n-nuqqas ta' impenn u ta' riżorsi għall-kontroll tal-implimentazzjoni u għall-infurzar flimkien ma' limitazzjonijiet strutturali, istituzzjonali u kostituzzjonali[13]. It-trattament ta' dawn l-ostakoli, kif ukoll iż-żieda tal-ispezzjonijiet nazzjonali aktar stretti u l-għarfien aħjar tal-ġestjoni tal-iskart għandhom iwasslu għal titjib kbir. Il-ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart ġiet modifikata fid-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart b'enfasi akbar fuq il-prevenzjoni, l-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ. L-introduzzjoni ta' miri ġodda ta' riċiklaġġ u ta' rkupru f'din id-Direttiva se jkun fattur importanti għall-ħidma biex isir użu aħjar mill-materjali li jinsabu fl-iskart minflok dawn jintremew. Fl-istess ħin, id-Direttiva rriveduta tippermetti lill-Istati Membri ma jżommux mal-ġerarkija fejn dan ikun iġġustifikat mill-kunċett taċ-ċiklu tal-ħajja meta jitqiesu l-impatti ġenerali tal-ġenerazzjoni u tal-ġestjoni tal-iskart. Dan se jippermetti lill-Istati Membri jieħdu approċċ usa' għall-identifikazzjoni u għall-implimentazzjoni tal-alternattivi tal-ġestjoni tal-iskart biex jinkisbu l-aħjar riżultati għall-ambjent[14]. Studju riċenti[15] ppubblikat mill-Kummissjoni juri li bl-implimentazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart jiġu ffrankati EUR 72 biljun fis-sena, jiżdied il-fatturat annwali tal-ġestjoni tal-iskart u tas-settur tar-riċiklaġġ tal-UE bi EUR 42 biljun u jinħolqu aktar minn 400,000 impjieg sal-2020. Operazzjonijiet illegali ta' skart jew infrastruttura nieqsa fl-Istati Membri qed jikkawżaw telfien ta' opportunitajiet għat-tkabbir ekonomiku u theddid ambjentali li ma nistgħux naffordjaw u li qed iwasslu għal theddid ambjentali. Għalhekk, huwa importanti ħafna li jittieħdu passi deċiżivi biex titnaqqas id-differenza tal-implimentazzjoni fil-ġestjoni tal-iskart u li jimxu lejn soċjetà effiċjenti fl-użu tar-riżorsi. Anness Figura 1. Ħarsa ġenerali tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart – is-sitwazzjoni attwali minn Lulju 2012 Figura 2. Skart muniċipali ġġenerat minn kull pajjiż fl-1995, l-2002 u l-2009, imqassam skont il-livell tal-2009 (kg per capita) Figura 3. Skart muniċipali mormi f'miżbla, maħruq, riċiklat u mibdul f'kompost fl-UE-27, mill-1995 sal-2009 Figura 4. Trattament tal-iskart muniċipali fl-2009 (sors: DĠ Ambjent, skont id-dejta tal-EUROSTAT) Figura 5. Ġenerazzjoni tal-iskart għal skart minerali u għal skart li mhuwiex minerali fl-2008 (kg per capita) Figura 6. Ġenerazzjoni ta' skart perikoluż mill-2004 sal-2008 (kg per capita) Figura 7. Żvilupp ta' trattament tal-iskart fl-UE-27 skont il-kategorija tal-iskart mill-2004 sal-2008 (eluf ta' tunnellati) Figura 8. Ħarsa ġenerali lejn il-miri fir-rigward tal-STEE mibgħuta għat-trattament skont l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva dwar l-STEE 2002/96/KE It-trattament għandu jinkludi minn tal-inqas it-tneħħija tal-fluwidi kollha. Id-Direttiva tipprovdi fl-Artikolu 7 miri speċifiċi ta' riċiklaġġ u ta' rkupru, li jvarjaw skont il-kategoriji speċifiċi ta' tagħmir. || Rata ta' Użu mill-Ġdid u ta' Riċiklaġġ (b'piż medju għal kull apparat domestiku) || Rata ta' Rkupru (b'piż medju għal kull apparat domestiku) Fluss ta' skart elettroniku: Apparat Domestiku Kbir || 75% || 80% Distributuri Awtomatiċi || 75% || 80% Tagħmir tal-IT u tat-telekomunikazzjoni || 65% || 75% Tagħmir tal-Konsumatur || 65% || 75% Apparat Domestiku Żgħir || 70% || 50% Tagħmir tad-Dawl || 70% || 50% Għodod Elettriċi u Elettroniċi (bl-eċċezzjoni ta' għodod industrijali fissi ta' skala kbira) || 70% || 50% Ġugarelli, tagħmir għad-divertiment || 70% || 50% Strumenti ta' monitoraġġ u kontroll || 70% || 50% Bozoz li jiskargaw bil-gass || 80% || [1] Deċiżjoni ta' Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta' April 2012 li tistabbilixxi kwestjonarju għar-rapporti tal-Istati Membri dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-iskart, http://ec.europa.eu/environment/waste/reporting/pdf/C_2012_2384.pdf [2] Bl-eċċezzjoni ta' Franza, il-Greċja, Malta u r-reġjuni Belġjani ta' Brussell u l-Wallonja, li fiż-żmien meta ġie ffinalizzat dan ir-rapport, ma pprovdux sett sħiħ ta' rapporti ta' implimentazzjoni. [3] L-ikkompostjar huwa proċess li jittrasforma l-bijomassa f'kompost bl-użu tal-ossiġnu u ta' ċerti mikroorganiżmi (għal spjegazzjoni ddettaljata tal-forom differenti ta' trattament tal-iskart bijodegradabbli ara l-Kaxxa 2 tad-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar passi li jistgħu jittieħdu fil-ġejjieni fuq il-ġestjoni tal-bijoskart fl-Unjoni Ewropea, SEC(2010) 577 finali, fuq: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0235:FIN:MT:PDF) [4] L-iskemi ta' ġbir separat għall-iskart mill-imballaġġ huma mifhuma bħala sistemi stabbiliti biex jipprovdu għar-ritorn u/jew għall-ġbir tal-imballaġġ użat u/jew tal-iskart mill-imballaġġ mingħand il-konsumatur, utent finali ieħor, jew mill-fluss tal-iskart sabiex dan jitwassal fl-aktar alternattivi xierqa għall-ġestjoni tal-iskart (Art 7(1)(a) tad-Direttiva dwar l-Imballaġġ). [5] L-iskart bijodegradabbli jfisser kull skart li huwa kapaċi jgħaddi minn dekompożizzjoni anaerobika jew aerobika, bħal skart ta' ikel u ħaxix, u karti u kartun (Art 2(m) tad-Direttiva dwar ir-Rimi f'Miżbliet). [6] L-iskart bijodegradabbli li jiddekomponi f'miżbliet jiġġenera l-metan, gass serra qawwi li huwa madwar 20 darba iktar b'saħħtu mis-CO2 f'termini ta' effett serra. [7] Lissija tfisser kull likwidu li jiġi filtrat minn ġo skart mormi u ħareġ minn jew miżmum fit-terraferma (ara Art 2(i) tad-Direttiva dwar ir-Rimi f'Miżbliet). [8] Id-Direttiva 2012/19/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ĠU L 197/38 tal-24.07.2012, tal-4 ta' Lulju 2012 dwar skart ta' tagħmir elettriku u elettroniku (WEEE) [9] L-Istati Membri għandhom jiżguraw li sal-31 ta' Diċembru 2006 l-aktar tard tinkiseb rata ta' ġbir separat ta' mill-inqas erba' kilogrammi bħala medja għal kull abitant kull sena ta' WEEE minn djar privati (Art 5(5) tad-Direttiva dwar l-STEE). [10] Għall-miri applikabbli għall-kategoriji differenti tal-STEE, ara l-Art 7(2) u l-Anness IA tad-Direttiva dwar l-STEE, kif ukoll il-Figura 8 fl-Anness ta' dan ir-rapport u t-Tabella 3 fir-rapport speċifiku ta' implimentazzjoni fuq: http://ec.europa.eu/environment/waste/reporting/index.htm [11] L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jirrikjedu li stabbiliment u impriża li jarmu, jiġbru lura, jiġbru jew iġorru skart perikoluż ma jħalltux kategoriji differenti ta' skart perikoluż jew iħalltu skart perikoluż ma' skart mhux perikoluż (Art 2(2) tad-Direttiva dwar l-Iskart Perikoluż). [12] Għandu jiġi nnotat li d-dispożizzjonijiet dwar il-projbizzjoni tat-taħlit u l-prekundizzjonijiet għal eżenzjonijiet possibbli huma mmodifikati b'mod konsiderevoli fid-Direttiva 2008/98/KE. [13] Ara l-istudju tal-Kummissjoni "Implementing EU legislation for green growth", rapport finali tad-29 ta' Novembru 2011, disponibbli fuq is-sit: http://ec.europa.eu/environment/waste/studies/pdf/study%2012%20FINAL%20REPORT.pdf. [14] Ara l-linji gwida tal-Kummissjoni dwar kif għandhom jiġu applikati l-approċċi bbażati fuq mentalità li tqis iċ-ċiklu tal-ħajja (e.ż. l-LCA) għall-ġestjoni tal-iskart fuq: http://lct.jrc.ec.europa.eu/assessment/publications. [15] "Implementing EU legislation for green growth", rapport finali tad-29 ta' Novembru 2011, disponibbli fuq is-sit: http://ec.europa.eu/environment/waste/studies/pdf/study%2012%20FINAL%20REPORT.pdf.