KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI DWAR L-APPOĠĠ TAL-UE GĦALL-GOVERNANZA DEMOKRATIKA, B’FOKUS FUQ L-INIZJATTIVA TA’ GOVERNANZA /* COM/2013/0403 final */





KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI DWAR L-APPOĠĠ TAL-UE GĦALL-GOVERNANZA DEMOKRATIKA, B’FOKUS FUQ L-INIZJATTIVA TA’ GOVERNANZA 1. Introduzzjoni Il-konklużjonijiet tal-Kunsill tat-18 ta’ Mejju 2009 Appoġġ għall-Governanza Demokratika: lejn qafas imsaħħaħ tal-UE talbu lill-Kummissjoni Ewropea biex tipprovdi "rapport komprensiv dwar l-implimentazzjoni tal-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Ottubru 2006, li jiffokaw fuq l-appoġġ tal-UE għall-governanza demokratika, ġestita mill-Kummissjoni fir-reġjuni kollha, inkluż l-Inizjattiva ta’ Governanza u l-Faċilità ta’ Governanza". Dan ir-Rapport jippreżenta xi dokumenti ewlenin tal-politika rilevanti għall-governanza, u jagħti rendikont tal-Inizjattiva ta’ Governanza (IG) għall-Pajjiżi Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP) u l-Faċilità ta’ Governanza għall-pajjiżi koperti mill-Politika Ewropea tal-Viċinat. Imbagħad isemmi l-lezzjonijiet miksuba mill-implimentazzjoni ta’ strumenti ġeografiċi u tematiċi li permezz tagħhom l-UE tappoġġja l-governanza demokratika. Dan ir-rapport ma jkoprix assistenza lill-pajjiżi fiż-żona tat-tkabbir, fejn se tingħata enfasi akbar fuq governanza tajba bħala parti mill-kriterji politiċi tal-adeżjoni. 2. L-iżviluppi reċenti fil-politika Kien hemm bidla strateġika fil-politika tal-iżvilupp tal-UE lejn kundizzjonalità aktar b’saħħitha f’termini ta’ drittijiet tal-bniedem, demokrazija u l-istat tad-dritt, ir-rwol tas-soċjetà ċivili u elementi oħra ta’ governanza tajba. Żewġ Komunikazzjonijiet Konġunti[1] mill-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli tal-UE għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà ġew maħruġa b’reazzjoni għall-ambjent ta' bidla fil-Viċinat tal-UE. L-approċċ il-ġdid huwa bażat fuq ir-responsabbiltà reċiproka u fuq impenn komuni lejn ir-rispett tal-valuri universali, tad-drittijiet tal-bniedem, tad-demokrazija u tal-istat tad-dritt. Essenzjalment, il-prinċipju "iktar għal iktar" jipprovdi għal differenzjazzjoni bbażata fuq il-prestazzjoni ta’ riforma. Dan jirrappreżenta bidla sostanzjali fir-relazzjoni tal-UE ma’ dawk il-pajjiżi li jimpenjaw ruħhom għal riformi li jistgħu jitkejlu. Fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Inżidu l-impatt tal-Politika tal-UE għall-Iżvilupp: Aġenda għall-Bidla[2], tirrikonoxxi li l-governanza tajba, flimkien mad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-ugwaljanza bejn is-sessi, hija waħda miż-żewġ[3] oqsma prijoritarji tal-politika tal-UE għall-iżvilupp. L-appoġġ għall-governanza tal-UE għandu għalhekk jidher b'mod aktar prominenti fis-sħubijiet kollha tal-UE. L-Aġenda għall-Bidla tenfasizza l-ħtieġa li jipprovdu inċentivi għal riformi dwar governanza orjentata lejn ir-riżultati u biex tagħti sostenn lill-interventi li jsaħħu lill-atturi u l-proċessi fil-livell lokali, settorjali u fil-livell nazzjonali. L-appoġġ baġitarju ġenerali tal-UE huwa wkoll marbut mas-sitwazzjoni ta’ governanza u d-djalogu politiku mal-pajjiżi sħab.[4] Fil-Komunikazzjoni dwar L-Approċċ Futur għall-Appoġġ Baġitarju tal-UE għal Pajjiżi Terzi, il-Kummissjoni enfasizzat li se tiżgura li “l-appoġġ baġitarju tal-UE jkun konsistenti mal-prinċipji u l-għanijiet ġenerali tal-azzjoni esterna tal-UE (l-Artikolu 21 TUE) u l-politika għall-iżvilupp (l-Artikolu 208 TFUE)”.[5] Barra minn hekk, l-appoġġ baġitarju bħala strument tal-politika tal-iżvilupp tal-UE se jkun ibbażat fuq valutazzjoni tal-prestazzjoni u responsabbiltà reċiproka. Barra minn hekk, il-Komunikazzjoni Konġunta reċenti dwar l-Appoġġ tal-UE għal bidla sostenibbli f’soċjetajiet fi tranżizzjoni[6], tistabbilixxi għadd ta’ miżuri konkreti biex jitjieb il-mod kif l-UE tappoġġja lil demokraziji li qed jitfaċċaw issa biex jiksbu riformi dejjiema. Hija tieħu lezzjonijiet mill-esperjenza tal-UE fl-appoġġ ta' proċessi ta' trasformazzjoni demokratiċi u tissottolinea l-importanza ta' rispons imfassal apposta bażat fuq il-bżonnijiet tal-pajjiżi sieħba. Il-Komunikazzjoni tipproponi wkoll modi mtejba ta’ qsim tat-tagħrif u l-esperjenza tal-UE u l-Istati Membri tagħha. Barra minn hekk, f’Komunikazzjoni reċenti dwar L-għeruq tad-demokrazija u l-iżvilupp sostenibbli: Il-kooperazzjoni tal-Ewropa mas-Soċjetà Ċivili fir-relazzjonijiet esterni[7]tfittex li tirrevedi s-sħubija mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, bażata fuq ir-riżultati madwar id-dinja Djalogu strutturat dwar l-involviment tal-Organizzazzjonijiet tas-Soċjetà Ċivili (CSOs) u l-Awtoritajiet Lokali fil-kooperazzjoni ta' żvilupp tal-UE[8] (2010 – 2011). Il-Komunikazzjoni tipproponi approċċ imtejjeb u aktar strateġiku fl-impenn tal-UE ma’ CSOs lokali madwar id-dinja, b’konsiderazzjoni tal-ispeċifiċitajiet tal-pajjiż. Dan l-ingaġġ strateġiku mas-CSOs se jiġi integrat fl-istrumenti u l-programmi kollha, b’enfasi fuq it-tisħiħ tar-rwol tas-CSOs fil-qasam tal-governanza demokratika u r-responsabbiltà. 3. L-Inizjattiva dwar il-Governanza għall-pajjiżi tal-AKP 3.1. Ir-raġunijiet u l-implimentazzjoni Fl-2006, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet Inizjattiva dwar il-Governanza għall-pajjiżi tal-AKP[9]. Il-komponent ewlieni tal-Inizjattiva ta’ Governanza (IG) kien mekkaniżmu ta' inċentiv li joffri lill-imsieħba tal-AKP finanzjament addizzjonali, skont l-impenn tagħhom għall-governanza demokratika. Total ta' € 2.7 biljun mill-10 Fond Ewropew ta' Żvilupp (FEŻ) kien riżervat għall-parti "inċentiv ta' governanza". Dawn il-fondi ġew integrati fiċ-ċiklu ta’ programmar tal-FEŻ għall-pajjiżi relevanti kif ukoll fil-Programmi Indikattivi Nazzjonali (NIPs) rispettivi tagħhom. L-inizjattiva kienet ibbażata fuq dawn il-prinċipji bażiċi: · Proprjetà aktar milli kundizzjonalità; · Djalogu aktar milli sanzjonijiet; · Identifikar tal-iktar riformi xierqa u miżuri ta’ appoġġ, aktar milli l-klassifikazzjoni ta' prestazzjoni tajba u ħażina; · Il-parteċipazzjoni ta’ atturi lokali; · Tfassil speċjalizzat ta’ għajnuna għall-governanza għas-sitwazzjoni ta’ kull pajjiż, notevolment fil-każ ta’ stati fraġli. Il-komponent l-ieħor tal-IG kien tkomplija ta' appoġġ politiku u finanzjarju għall-Mekkaniżmu Afrikan ta' Reviżjoni mill-Pari (APRM), mekkaniżmu ta’ awtomonitoraġġ maħluq mill-istati membri tal-Unjoni Afrikana li jippromwovu standards għoljin ta’ governanza. Il-Komunikazzjoni tal-2006 dwar il-Governanza fil-Kunsens Ewropew dwar l-Iżvilupp[10] qieset inizjattivi reġjonali u kontinentali bħala sinjali li l-governanza qed tittieħed bis-serjetà, u indikat li kien wasal iż-żmien biex jiġi appoġġjat il-kontinent Afrikan f’li jmexxi ’l quddiem l-inizjattivi proprji. Kien hemm diversi stadji fil-proċess IG. L-ewwel, ġie prodott u maqsum Profil ta’ Governanza, fejn xieraq, mal-pajjiżi sħab. Il-profil ipprovda ħarsa ġenerali tal-governanza f’disa’ oqsma, fuq il-bażi ta’ kwistjonijiet kwantitattivi u kwalitattivi. Il-gvernijiet fil-pajjiżi sħab imbagħad ġew mitluba jippreżentaw Pjan ta’ Azzjoni ta’ Governanza (GAP) li jiddettalja l-inizjattivi li għaddejjin bħalissa u dawk pjanati biex jindirizzaw il-prijoritajiet identifikati fil-Profil ta’ Governanza. Il-GAP ġie evalwat b'evalwazzjoni kwalitattiva mill-Kummissjoni fuq il-bażi ta’ tliet kriterji: ir-rilevanza, l-ambizzjoni u l-kredibilità. Din il-valutazzjoni kienet il-bażi għall-allokazzjoni ta’ fondi addizzjonali għan-NIP tal-pajjiż in kwistjoni. Fl-aħħar nett, il-GAP kien mehmuż mal-Karta ta' Strateġija tal-Pajjiż. B’kollox, madwar EUR 2.3 biljun kienu mbagħad allokati għal 70 pajjiż tal-AKP matul l-2007-2009. Appoġġ għall-Mekkaniżmu Afrikan ta' Reviżjoni mill-Pari (APRM), it-tieni komponent tal-IG, kien jikkonsisti f’kontribuzzjoni ta' EUR 2 miljuni lill-Fond Fiduċjarju APRM ġestit mill-UNDP. Ġie ffirmat ftehim ta’ kontribuzzjoni għal dak l-għan bejn il-Kummissjoni u l-UNDP f’Diċembru 2008. Ġie rreġistrat xi titjib, jiġifieri l-għadd dejjem akbar ta’ pajjiżi parteċipanti, ir-reviżjoni tal-kwestjonarju u kapaċità akbar ta’ pajjiżi Afrikani biex javvanzaw l-implimentazzjoni tal-APRM. Madankollu, il-kapaċità ta’ assorbiment tal-Fond Fiduċjarju għadha dgħajfa. Il-Ftehim ta' kontribuzzjoni ġie estiż darbtejn, u skada f’Diċembru 2012. 3.2. Segwitu tal-Inizjattiva ta’ Governanza 3.2.1. Ir-reviżjoni tal-Inizjattiva ta’ Governanza tal-2009 Ir-reviżjoni inizjali ġiet iċċirkolata fl-2009 f'Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal Appoġġ għall-governanza demokratika permezz tal-Inizjattiva ta’ Governanza — Reviżjoni u t-triq ’il quddiem.[11] Hija indikat li l-IG kienet stabbiliet il-pedamenti għall-parti l-kbira tal-pajjiżi AKP biex jimpenjaw ruħhom għal riformi ta’ governanza. L-IG kienet meqjusa bħala koerenti mal-appoġġ globali tal-UE għall-governanza demokratika u li għandha l-potenzjal li tippromwovi r-riformi, li huma proprjetà ta' pajjiżi msieħba, u biex tħaffef id-djalogu politiku. Il-Karta indikat ukoll li l-IG kienet ikkontribwixxiet għal “żieda gradwali fil-governanza bħala settur fokali [fis-CSPs tal-10 FEŻ] u fehim aħjar tal-użu ta’ dijanjostika ta' governanza fl-eżerċizzju tal-programmazzjoni mill-istaff tal-UE, kemm fil-post kif ukoll fil-kwartieri ġenerali”.[12] In-nuqqasijiet ewlenin tal-IG, kif valutati fl-2009, kienu li f’ħafna każijiet iż-żmien strett tagħhom ma ppermettiex implimentazzjoni xierqa u sħiħa u ma pprovdiex għall-ogħla livell ta’ sjieda mill-pajjiżi tal-AKP, u lanqas ma ppermetta konsultazzjoni mal-parlamenti nazzjonali u mas-soċjetà ċivili. Barra minn hekk, ma pprovdiex biżżejjed għall-iżvilupp ta’ metodoloġija biex timmonitorja l-progress. Ukoll, l-inċentivi finanzjarji baqgħu “modesti” u l-proċess ta’ allokazzjoni kien ġie kkritikat minn ħafna partijiet interessati “għan-nuqqas ta' trasparenza” u “li jwassal għal proċess purament politiku”. L-analiżi wriet li, minkejja l-aspettattivi, l-għodod tal-IG kienu għadhom “'ma wasslux għal koordinazzjoni mtejba tad-donaturi, azzjoni konġunta, monitoraġġ konġunt jew djalogu konġunt”. L-iffokar fuq in-nuqqasijiet identifikati, id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-2009 ppropona għadd ta’ “passi li jmiss” biex titjieb l-implimentazzjoni tal-IG. Dawn kienu jinkludu l-aġġornament dwar l-għodod tal-implimentazzjoni, monitoraġġ aħjar u djalogu politiku msaħħaħ. 3.2.2. Reviżjoni ta' Nofs it-Terminu tal-10 FEŻ Fir-Reviżjoni ta' Nofs it-Terminu tal-10 FEŻ fl-2010, il-governanza kienet waħda mill-erba' oqsma eżaminati, bażata fuq żewġ mistoqsijiet: · Sa liema punt ġie implimentat il-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Governanza u kif tjiebet is-sitwazzjoni ta' governanza mill-adozzjoni tas-CSP? · Ibbażat fuq il-profil ta’ governanza (aġġornat fejn xieraq), sa liema punt tjiebet is-sitwazzjoni tal-governanza? Il-valutazzjoni tal-implimentazzjoni ta’ Pjanijiet ta’ Azzjoni ta’ Governanza (GAPs) kienet pjuttost pożittiva, minkejja l-introduzzjoni tagħha fi stadju aktar tard, għalhekk il-perjodu l-qasir qed ikun kunsiderat. Bosta delegazzjonijiet tal-UE evalwaw il-GAPs bħala li ġew implimentati “pjuttost skont l-iskeda”. Madankollu, kien hemm ukoll każijiet fejn l-implimentazzjoni kienet tard skont l-iskeda, b’impatt konsegwenti fuq is-sitwazzjoni ta’ governanza. Korrelazzjoni pożittiva ġiet innutata bejn il-kwalità tal-GAP inizjali u l-implimentazzjoni tiegħu. Għadd ta’ raġunijiet 'l għala l-implimentazzjoni ta’ GAPs ma kinitx sodisfaċenti ġew identifikati, inkluż nuqqas ta’ sjieda, l-eżistenza ta’ strateġiji ta’ governanza li huma propjetà tal-pajjiż, firma tard tas-CSP li dewmet il-proċess ta’ implimentazzjoni, u n-nuqqas ta’ azzjonijiet speċifiċi, indikaturi, skedi ta’ żmien u mezzi ta’ verifika. Dawn ir-restrizzjonijiet kienu konformi mas-sejbiet tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-2009. 3.2.3. Studju dwar l-Inizjattiva ta' Governanza tal-2011 Fi tmiem l-2010, il-Kummissjoni kkummissjonat studju indipendenti[13] biex tivvaluta l-IG u tifformula rakkomandazzjonijiet għall-futur. L-istudju ffoka fuq aspetti bħal: – il-proċess segwit għall-allokazzjoni ta’ porzjonijiet ta' inċentiv ta’ governanza’ lis-sħab tal-AKP taħt l-10 FEŻ, inkluż il-metodoloġija tagħha, il-koordinazzjoni u ħidma konġunta mal-Istati Membri tal-UE; – l-influwenza reali u dik potenzjali tal-porzjon ta’ inċentiv ta’ governanza fuq id-djalogu politiku mal-pajjiżi msieħba u d-dinamika interna tal-pajjiżi sieħba u dibattiti dwar il-governanza; – ir-relevanza ġenerali tal-għodod użati fil-proċess u l-integrazzjoni tal-governanza fi strateġiji ta’ kooperazzjoni. L-evidenza turi li bosta partijiet interessati laqgħu l-IG fil-fażi inizjali tagħha. Hija kienet approċċ ġdid, aktar prominenti u sofistikati għall-appoġġ għall-governanza. Dan irrifletta twemmin li qed isir dejjem aktar komuni li l-governanza hija ċ-ċavetta għall-iżvilupp. L-IG kienet meqjusa bħala xi ħaġa ġdida b’potenzjal għal analiżi ta' governanza tal-UE aktar armonizzata permezz ta’ profil ta’ governanza, u li tista’ ssaħħaħ l-enfasi fuq il-governanza fil-proċess ta’ programmazzjoni u tkabbar id-djalogu politiku mal-imsieħba. Madankollu, matul il-proċess, il-IG kienet iltaqgħet ma' għadd ta’ ostakli li wasslu biex naqqsu l-influwenza tagħha fil-pajjiżi msieħba: · Sjieda limitata tal-proċess tal-IG. F’ħafna każijiet il-perjodu ta’ żmien strett ma ppermettiex implimentazzjoni tajba ta’ kull aspett tal-metodu ta’ allokazzjoni. Dan ma żgurax livell għoli ta’ Sjieda mill-pajjiżi tal-AKP u lanqas ma ppermetta fil-każijiet kollha għal konsultazzjoni ma’ atturi ewlenin. · Nuqqas ta’ allinjament bejn il-IG u proċessi ta’ governanza diġà eżistenti u pjanijiet f’pajjiż partikolari. Bħala riżultat, l-IG f’ħafna każijiet kienet meqjusa bħala strument "waħdu", mhux integrat tajjeb fi programmi oħra ta’ governanza tal-UE jew donaturi oħra. · Inflessibbiltà tal-għodod. Ħafna partijiet interessati li qed jagħtu kontribut għar-reviżjoni osservaw li l-IG provdiet qafas pjuttost statiku biex titratta l-governanza. Ma kinitx kapaċi tirreaġixxu biżżejjed malajr biex tlaħħaq man-natura dinamika tal-proċessi ta’ governanza, b’mod partikulari f’sitwazzjonijiet ta’ fraġilità jew f’każ ta’ deterjorament f’daqqa tal-governanza. Barra minn hekk, l-għodod ma adattawx ruħhom tajjeb mad-dinamika ta’ governanza fi ħdan il-pajjiż jew maż-żmien meħtieġ biex jiġi applikat "approċċ ta' proċess" kwalitattiv. L-aġġornament tal-GAP ġie diskuss biss matul ir-Reviżjoni ta’ Nofs it-Terminu, li ma ppermettietx reazzjoni għal sitwazzjonijiet li qed jinbidlu. · Kien hemm limitazzjonijiet tal-kapaċità istituzzjonali u politiċi fuq iż-żewġ naħat fl-immaniġġjar ta’ għodod politikament sensittivi u innovattivi bħalma huma l-IG b’mod professjonali u koerenti. · Influwenza limitata tal-inċentiv finanzjarju biss. Huwa importanti li jiġi enfasizzat li skema msejsa fuq l-inċentivi marbuta ma’ finanzjament (limitat) biss, u mhux flimkien ma’ offerti politiċi kumplementari u djalogi politiċi, kienet ineffettiva. Modalitajiet oħra, bħall-appoġġ baġitarju, huma meqjusa bħala iktar attraenti. · Armonizzazzjoni insuffiċjenti fl-UE. Il-IG pprovdiet tieqa ta’ opportunità għal aktar ħidma konġunta tal-UE dwar il-governanza. Madankollu, anki jekk il-Profil ta’ Governanza pprovda ħarsa tajba tas-sitwazzjoni ta’ governanza, ma sarx dokument ta’ referenza kif inkoraġġut mill-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-2009, parzjalment minħabba l-eżistenza ta’ valutazzjonijiet ta’ governanza ta’ donaturi oħra, inklużi dawk magħmula mill-Istati Membri tal-UE. Hemm għadd kbir ta’ approċċi differenti, strumenti u għodod ta’ valutazzjoni fi ħdan l-UE stess. Dan in-nuqqas ta’ armonizzazzjoni ma wassalx għall-effettività tal-IG fuq il-post. 4. Il-Faċilità ta' Governanza Kif imħabbar fil-Komunikazzjoni ta' Diċembru 2006 dwar Tisħiħ tal-Politika Ewropea tal-Viċinat[14], il-Faċilità ta’ Governanza għaż-żona tal-Viċinat Ewropea ġiet stabbilita fl-2007. Il-Kummissjoni kienet ippjanat li tiddedika ammont ta’ EUR 300 miljun tul il-perjodu 2007-2013 minbarra l-allokazzjonijiet nazzjonali diġà programmati għas-sħab tal-viċinat. Bejn l-2007 u l-2009 il-Faċilità ta’ Governanza pprovdiet appoġġ finanzjarju addizzjonali limitat lil ċerti pajjiżi msieħba koperti mill-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV), ibbażat fuq valutazzjoni tal-progress li saret dwar l-implimentazzjoni tal-aspetti tal-governanza ddefiniti b’mod wiesa’ tal-Pjanijiet ta’ Azzjoni tal-PEV, b’enfasi partikolari fuq oqsma bħalma huma d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem, il-libertajiet fundamentali u l-istat tad-dritt. Ir-riżultati tar-reviżjoni tal-PEV imwettqa matul l-2010 u l-2011, flimkien mal-avvenimenti tar-Rebbiegħa Għarbija, wasslu għal approċċ ġdid biex tissaħħaħ is-sħubija bejn l-UE u l-ġirien tagħha. Rispons ġdid għal viċinat fi trasformazzjoni jipprovdi għal approċċ aktar differenzjat, mhux biss f’termini ta’ finanzjament, kif kien il-każ taħt il-Faċilità tal-Governanza, iżda wkoll li jkopri l-ispettru sħiħ ta’ inċentivi proposti mill-UE, inkluż aċċess tas-suq iktar profond u mobbiltà akbar. Kif innutat hawn fuq, l-iskemi ta’ inċentivi marbuta esklussivament mal-finanzjament mingħajr djalogu politiku u ta’ politika msaħħa, bħalma huma l-Faċilità ta’ Governanza, wrew lilhom infushom ineffettivi. Il-programmi umbrella Sostenn għas-sħubija, ir-riforma u t-tkabbir inklużiv (SPRING), għall-Viċinat tan-Nofsinhar, u l-Programm ta' Integrazzjoni u Kooperazzjoni ta’ Sħubija tal-Lvant (EaPIC) għall-Viċinat tal-Lvant, li jirriflettu dan l-approċċ il-ġdid għal politika ibbażata fuq inċentivi, twaqqfu fl-2011 biex jgħaddu parti sostanzjali ta’ fondi addizzjonali tal-UE flimkien ma’ offerti politiċi kumplementari. Skont il-Komunikazzjoni ta' Reviżjoni tal-PEV, serje ta’ parametri jintużaw biex jevalwaw jekk pajjiż huwiex ġenwinament involut fil-proċess tad-demokratizzazzjoni u jekk hux mistenni li jibbenefika minn finanzjament addizzjonali: is-sejħa ta’ elezzjonijiet demokratiċi u kredibbli; il-libertà tal-assoċjazzjoni, l-espressjoni u l-assemblea; l-eżistenza tal-libertà tal-istampa u tal-midja; l-istat tad-dritt; il-ġlieda kontra l-korruzzjoni ir-riforma tas-setturi tas-sigurtà u l-infurzar tal-liġi; ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem; 5. Rendikont ta’ appoġġ għall-governanza demokratika tal-UE fl-imgħoddi Il-governanza demokratika hija appoġġjata permezz ta’ strumenti ġeografiċi bħalma huma l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp, l-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat u Sħubija kif ukoll programmi tematiċi ffinanzjati mill-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem u l-Istrument għall-Istabbiltà. Minbarra l-istrateġija msejsa fuq programm, il-governanza demokratika hija appoġġjata wkoll permezz ta’ interventi speċifiċi f’oqsma ewlenin ta’ governanza u permezz tal-integrazzjoni tal-governanza f’oqsma oħra ta’ kooperazzjoni. Mit-tagħlimiet miksuba, l-esperjenza tal-imgħoddi tal-UE fil-qasam tal-governanza demokratika, tinkludi dan li ġej: · L-appoġġ għall-governanza demokratika għandu jkun integrat f'realtajiet lokali. Ir-riforma fil-governanza hija proċess gradwali li jimplika trasformazzjoni ta’ soċjetà. Għalhekk, għarfien tal-kuntest lokali huwa vitali għat-tfassil tal-intervenzjonijiet f'dawm l-oqsma. Għal sitwazzjonijiet fraġli, l-UE hija impenjata għall-Prinċipji għal involviment internazzjonali tajjeb fi stati u sitwazzjonijiet fraġli tal-OECD li jenfasizzaw it-trawwim ta' relazzjonijiet eqreb ma’ pajjiżi benefiċjarji li jaffaċċjaw problemi ta’ governanza dgħajfa u kunflitt. Kif jissuġġerixxu l-esperjenza tal-Profil Governattiv u l-Pjanijiet ta' Azzjoni ta' Governanza, il-fehim tad-dinamika lokali u l-adattament għas-sitwazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż huma essenzjali għal intervenzjonijiet b'suċċess f'oqsma ta' governanza demokratika. Fir-rigward tal-kuntest tal-pajjiż, il-Programm il-ġdid u l-linji gwida tal-Ġestjoni taċ-Ċiklu tal-Proġett (PPCM) jitolbu l-analiżi sistematika tal-kuntest. L-Analiżi tal-Ekonomija Politika (PEA) hija fost l-għodod li jistgħu jintużaw għal fehim aħjar tal-fehim ta’ kif jinteraġixxu proċessi politiċi u ekonomiċi u kif l-interessi u l-inċentivi jixprunaw l-imġiba ta’ atturi differenti matul iż-żmien. · Ir-rwol ta’ inizjattivi reġjonali jew kontinentali dwar il-governanza Mekkaniżmu Afrikan ta' Reviżjoni mill-Pari (APRM) jista' jiġi esplorat aktar f’termini ta’ rinfurzar tas-sjieda. Proċessi fil-livell reġjonali jippermettu lill-pajjiżi nfushom biex jiffurmaw il-prijoritajiet u jsaħħu r-responsabbiltà domestika. Pereżempju s-Sħubija bejn l-Afrika u l-UE dwar il-Governanza Demokratika u d-Drittijiet tal-Bniedem tipprovdi forum għall-formulazzjoni komuni tal-aġendi u r-rakkomandazzjonijiet ta’ governanza. Filwaqt li tingħata attenzjoni partikulari lill-prinċipju tas-sjieda, l-esperjenza tista' tinqasam ma’ istituzzjonijiet Afrikani msieħba u flimkien tiżviluppa strateġiji ġodda li jiffukaw fuq il-prijoritajiet ewlenin tal-Arkitettura tal-Governanza Afrikana, inkluż il-proċess imtejjeb tal-APRM. · L-impenn mas-soċjetà ċivili huwa essenzjali biex jinbnew proċessi demokratiċi aktar b’saħħithom u sistemi ta’ kontabbiltà u biex jinkisbu riżultati aħjar tal-iżvilupp.[15] Dan jinvolvi li jissaħħu l-isforzi biex jiġi promoss ambjent favorevoli għas-CSOs f’pajjiżi sħab: il-promozzjoni ta' parteċipazzjoni sinifikanti u strutturata tas-CSOs fil-politiki domestiċi tal-pajjiżi sħab, fiċ-ċiklu tal-ipprogrammar tal-UE u fil-proċessi internazzjonali, u li titkabbar il-kapaċità tas-CSOs lokali biex effettivament iwettqu r-rwoli tagħhom bħala atturi indipendenti għall-iżvilupp. · L-iżvilupp u t-titjib tal-kapaċitajiet lokali eżistenti jgħinu fil-promozzjoni ta’ istituzzjonijiet effettivi u jtejbu l-kapaċità tal-gvern biex ifassal u jimplimenta politiki bl-involviment attiv tal-partijiet interessati domestiċi kollha u sabiex jipprovdi servizzi lill-benefiċjarji finali. Modi ġodda ta’ appoġġ għall-governanza demokratika inkluż l-għodod innovattivi tal-ICT, jista’ jkollhom impatt sinifikanti fuq il-parteċipazzjoni u l-flussi tal-informazzjoni meta abbinati ma' kapaċità strateġika għall-aproċċ ta' żvilupp. Il-parteċipażżjoni tal-Kummissjoni fil-Forum ta’ Livell Għoli f’Busan dwar Istituzzjonijiet Effettivi tista' wkoll issaħħaħ l-effettività tal-għajnuna tal-UE fil-qasam tal-governanza demokratika. · Rikunsiderazzjoni tal-inċentivi u l-kundizzjonalità. Oqfsa differenti tal-politika esterna tal-UE bħall-politika tat-tkabbir, il-PEV u l-Ftehim ta’ Cotonou mal-pajjiżi tal-AKP joffru inċentivi differenti u japplikaw il-kundizzjonalità differenti dwar in-natura u l-firxa tar-riformi mittieħda. L-esperjenza f'dawn l-oqsma tissuġġerixxi li l-kundizzjonalità u l-approċċ ibbażat fuq l-inċentivi jaħdmu l-aħjar meta massa kritika ta’ finanzjament hija meħtieġa biex tiġġenera riżultati sinifikanti, l-allokazzjonijiet għandhom ikunu marbuta ma’ għanijiet b’indikaturi u punti ta' riferiment ċari, akkumpanjati minn djalogu politiku u ta’ politika koerenti. Approċċ bħal dan huwa enfasizzat pereżempju fil-Komunikazzjoni Konġunta tal-2012 Is-Sħubija tal-Lvant: Pjan direzzjonali għas-Summit tal-ħarifa 2013[16] u d-dokumenti li jakkumpanjawha. · L-esperjenza tal-IG tindika wkoll li mekkaniżmi ta' inċentiv jaħdmu aħjar jekk ibbażati fuq differenzjazzjoni ċara, kisbiet u monitoraġġ regolari tal-prestazzjoni. Il-Monitoraġġ huwa l-qofol biex jassisti r-riforma, minħabba li jista' jkollu rwol biex iġiegħel lill-pajjiżi sieħba biex jaċċeleraw ir-riformi. L-impatt tal-monitoraġġ jista' jiżdied aktar billi jinvolvi għadd ta' partijiet interessati fil-proċess, speċjalment billi jirrikonoxxi r-rwol importanti tas-soċjetà ċivili, u b'aktar trasparenza fil-prestazzjoni tal-gvern. F’oqsma bħall-governanza, ir-riżultati — f’dak li għandu x’jaqsam mal-bidla tan-normi u l-prattiki tal-ġestjoni ta’ affarijiet pubbliċi — skont id-definizzjoni mhumiex soġġetti għal loġika lineari u lanqas miksuba malajr. Għalhekk sistema bbażata fuq ir-riżultati, u fuq l-indikaturi, għandha rwol imporanti. L-għażla tal-indikaturi l-aktar xierqa u d-definizzjoni ta' min għandu jevalwa r-rendiment huma fost il-lezzjonijiet miksuba mill-IG barra minn hekk, hemm korp dejjem jikber ta’ indikaturi u evalwazzjonijiet tar-riżultati fil-qasam tal-governanza, li għandhom jiġu sfruttati filwaqt li nerġgħu nikkunsidraw approċċi għal sistemi bbażati fuq ir-riżultati ta’ kooperazzjoni. Rigward stati fraġli, qed isir xogħol biex jiġu żviluppati settijiet ta’ indikaturi speċifikament rilevanti għalihom bħala parti mid-Djalogu Internazzjonali dwar il-Bini tal-Paċi u l-Bini tal-Istat. · Flessibbiltà. Iż-żieda fil-prestazzjoni hija marbuta wkoll mal-kwistjoni ta’ inflessibilità tal-għodod. F’pajjiżi affettwati minn kriżijiet, il-Kummissjoni għandha l-possibilità li tadotta l-hekk imsejħa Dikjarazzjoni ta’ Kriżi li tippermetti għal aktar proċeduri flessibbli li jintużaw għall-implimentazzjoni tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. Sal-lum, diversi pajjiżi tal-AKP bbenefikaw minn din il-proċedura. · Tisħiħ tal-armonizzazzjoni fl-UE. Filwaqt li tibni fuq il-Konsensus Ewropew għall-Iżvilupp, l-IG kellha tikkontribwixxi għall-armonizzazzjoni u aktar ħidma konġunta dwar il-governanza fil-livell tal-UE. Il-Profil ta’ Governanza, pereżempju, kien meqjus minn ħafna utenti bħala għodda utli għal analiżi konġunta tas-sitwazzjoni ta’ governanza fuq il-post. It-Trattat ta’ Lisbona jipprovdi aktar possibbiltajiet biex l-UE u l-Istati Membri jaħdmu flimkien, kemm fil-valutazzjoni tas-sitwazzjoni tal-pajjiż kif ukoll fit-tfassil tal-appoġġ. Analiżi konġunta u pprogrammar konġunt kif stipulat fl-Aġenda għall-Bidla, flimkien ma’ rwol ewlieni tad-Delegazzjonijiet tal-UE fit-twettiq tad-djalogu politiku u ta' politika fil-prattika, jistgħu jrawmu din l-armonizzazzjoni fil-livell tal-UE. 6. Konklużjoni L-appoġġ għall-governanza demokratika jibqa’ prijorità ewlenija fil-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE. L-approċċ il-ġdid għall-appoġġ baġitarju jipprovdi sinjal politiku importanti f’dan il-kuntest, peress li jimmira li jsaħħaħ is-sħubija kuntrattwali dwar l-appoġġ tal-baġit tal-UE bejn l-UE u l-pajjiżi msieħba sabiex jibnu u jikkonsolidaw demokraziji, ifittxu tkabbir ekonomiku sostenibbli u jeradikaw il-faqar. L-approċċ huwa bbażat fuq ir-responsabbiltà reċiproka u impenn komuni għall-valuri fundamentali tad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt, u jappella għal koordinazzjoni mill-qrib bejn is-servizzi tal-Kummissjoni, is-SEAE u l-Istati Membri, kif ukoll fir-rigward ta' politika imsaħħa u koerenti u djalogu politiku li għandhom ikunu marbuta mill-qrib ma’ kwalunkwe skema ta’ inċentivi jew finanzjament ta’ riforma ta’ governanza fil-pajjiżi msieħba. L-inkoraġġiment tas-sjieda huwa kruċjali għall-appoġġ tal-governanza demokratika. Is-sjieda tal-pajjiżi titlob l-involviment tal-atturi domestiċi rilevanti kollha fid-definizzjoni tal-mixja tal-iżvilupp u arranġamenti ta’ governanza meħtieġa. L-importanza tas-sjieda ġiet enfasizzata fid-Dikjarazzjoni ta' Busan, li ssejjaħ għall-approċċi ta' implimentazzjoni li huma mfassla skont il-ħtiġijiet speċifiċi għall-pajjiż. Ir-rieda politika tal-awtoritajiet f’pajjiżi sħab fil-livelli kollha u l-impenn ġenwin tagħhom biex jirriformaw jibqa’ prerekwiżit għal riforma b’suċċess, partikolarment f’żoni sensittivi bħalma huma l-governanza demokratika. Barra minn hekk, ħidma aktar strateġika mas-CSOs hija importanti fis-setturi u t-temi kollha. B’konformità mal-approċċ il-ġdid għas-soċjetà ċivili, is-CSOs huma rikonoxxuti bħala atturi sħaħ tal-governanza, fuq livell nazzjonali, reġjunali u globali. Fuq livell ta’ pajjiż, is-CSOs lokali u r-rwol tagħhom fit-tfassil tal-politika u r-responsabbiltà huma fil-qalba tal-approċċ il-ġdid. Id-Delegazzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri għandhom b’mod progressiv jiżviluppaw pjanijiet li jiżguraw relazzjoni konsistenti u strateġika mas-soċjetà ċivili fil-livell tal-pajjiż, b’enfasi fuq it-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fil-qasam tal-governanza demokratika. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni, is-SEAE u l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu tajjeb tal-esperjenza vasta li l-UE akkumulat fil-qasam ta’ tranżizzjoni demokratika. L-implimentazzjoni tal-ideat fil-Komunikazzjoni riċenti dwar Appoġġ tal-UE għal bidla sostenibbli f’soċjetajiet fi tranżizzjoni tkun utli wkoll għal dan l-għan. [1] Sħubija għad-Demokrazija u Prosperità Kondiviża man-Nofsinhar tal-Mediterran, COM (2011) 200 u Risposti ġodda għal Viċinat fi trasformazzjoni, COM (2011) 303 [2] COM (2011) 637, approvata mill-Kunsill fl-14 ta’ Mejju 2012. [3] It-tkabbir inklużiv u sostenibbli huwa l-prijorità l-oħra [4] L-Approċċ Futur Għall-Appoġġ Baġitarju tal-UE Għal Pajjiżi Terzi, COM (2011) 638 finali. [5] Ibid, p. 2. [6] JOIN (2012) 27, maħruġa fit-3 ta’ Ottubru 2012. [7] COM(2012) 492 finali. [8] Djalogu Strutturat: http://ec.europa.eu/europeaid/who/partners/civil-society/structured-dialogue_en.htm. [9] Il-Governanza fil-Kunsens Ewropew dwar l-Iżvilupp — Lejn approċċ armonizzat fl-Unjoni Ewropea, COM (2006) 421 [10] COM(2006) 421 finali. [11] 19.1.2009/SEC(2009) 58 finali [12] Ibid. [13] il-Kummissjoni Ewropea, "Studju ta' appoġġ dwar Inizjattiva ta’ Governanza tal-UE fid-dawl tat-tħejjija ta’ Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill fl-2012 — Annessi mar-Rapport Finali", Diċembru 2011, p. 4. [14] COM (2006) 726, 4 ta’ Diċembru 2006. [15] COM(2012) 492 finali. [16] JOIN(2012) 13 finali.