MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

•Raġunijiet u objettivi tal-proposta

Ir-Riżoluzzjoni 5/14 “Daqshekk tniġġis mill-plastik: Lejn strument internazzjonali legalment vinkolanti”, adottata mill-Assemblea tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent (UNEA) f’Marzu 2022, tistabbilixxi mandat għal negozjati minn Kumitat Intergovernattiv tan-Negozjar (INC) ta’ strument internazzjonali legalment vinkolanti dwar it-tniġġis mill-plastik, inkluż fl-ambjent tal-baħar. L-INC huwa mistenni li jikkonkludi l-ħidma tiegħu sal-aħħar tal-2024, bl-ewwel laqgħa ssir fl-2022. L-UNEA tista’ testendi ż-żmien għal dan il-mandat, jekk ikun meħtieġ.

Ir-Riżoluzzjoni 5/14 ġiet adottata wara serje ta’ riżoluzzjonijiet tal-UNEA mill-2014, bl-UNEA3 tirrappreżenta pass importanti ewlieni fejn Stati Membri tan-NU appoġġaw għadd ta’ azzjonijiet biex jeliminaw ir-rilaxx tal-iskart tal-plastik u l-mikroplastiks fl-oċean u l-istabbiliment ta’ grupp ta’ esperti ad hoc miftuħ dwar l-iskart tal-baħar u l-mikroplastiks (AHEG) biex jesplora l-ostakli għall-ġlieda kontra l-iskart tal-baħar u l-mikroplastiks. L-AHEG ikkonkluda l-ħidma tiegħu fl-2020. Identifika għadd ta’ għażliet ta’ reazzjoni għall-kriżi globali tat-tniġġis mill-plastik, inkluż ftehim globali dwar il-plastik, appoġġat mill-maġġoranza tal-parteċipanti tal-grupp ta’ esperti, li jirrappreżenta kważi lir-reġjuni kollha. F’Ottubru 2021, ġie ppubblikat ir-rapport tan-NU “From Pollution to Solution: a Global Assessment of Marine Litter and Plastic Pollution” sabiex jinforma lill-UNEA 5.2 dwar il-firxa u l-aspetti tal-iskart fil-baħar u t-tniġġis mill-plastik fil-livell globali.

Wara laqgħa ospitata mill-Kummissjoni Ewropea fl-2020 fejn ġew espressi fehmiet simili, il-Peru u r-Rwanda ħejjew riżoluzzjoni bl-objettiv li jniedu negozjati għal ftehim internazzjonali ġdid dwar it-tniġġis mill-plastik fl-UNEA5. Diversi avvenimenti internazzjonali, fosthom Konferenza Ministerjali dwar l-Iskart fil-Baħar u t-Tniġġis mill-Plastik ospitata mill-Ġermanja, l-Ekwador, il-Vjetnam u l-Ghana fl-2021, ikkontribwew għall-bini tal-momentum għar-riżoluzzjoni u fl-aħħar mill-aħħar irriżultaw fl-adozzjoni finali tar-riżoluzzjoni b’kunsens.

L-objettiv ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huwa li tiżgura pożizzjoni ta’ negozjar konsistenti u effiċjenti tal-Unjoni Ewropea (UE) fis-sessjonijiet tal-INC, bil-għan li jiġi nnegozjat u konkluż strument internazzjonali legalment vinkolanti dwar it-tniġġis mill-plastik.

•Konsistenza mad-dispożizzjonijiet eżistenti fil-qasam ta’ politika

It-tnedija ta’ negozjati għal ftehim internazzjonali dwar il-plastik hija kisba ewlenija tal-Patt Ekoloġiku u tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari tal-Unjoni Ewropea u hija marbuta ma’ għadd sinifikanti ta’ politiki u leġiżlazzjoni tal-UE inkluż dwar il-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u l-kosta, b’mod partikolari d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD). L-iżgurar ta’ ftehim internazzjonali dwar il-plastik li jindirizza t-tniġġis mill-plastik fis-sors tiegħu minflok ma jinvolvi soluzzjonijiet għaljin u mhux kompletament effettivi fi tmiem il-katina kien għalhekk prijorità ambjentali ewlenija tal-Unjoni għal azzjoni globali matul dawn l-aħħar ftit snin. Din irriżultat minn inizjattivi ta’ politika u leġiżlazzjoni tal-Unjoni ddedikati u progressivi dwar il-plastik f’dawn l-aħħar snin. Fl-2018, Strateġija dwar il-Plastik, li tifforma parti mill-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari, stabbiliet pjan direzzjonali għall-protezzjoni tal-ambjent tagħna u t-tnaqqis tal-iskart fil-baħar, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra u d-dipendenza tagħna fuq il-fjuwils fossili importati. Azzjoni konkreta dwar il-plastik tinkludi l-impatt ta’ ċerti prodotti tal-plastik fuq l-ambjent, il-plastik li jintuża darba, ir-rwol tal-plastik fl-ekonomija ċirkolari, ir-rekwiżiti tal-ekodisinn u t-tikkettar, il-plastik u l-iskart mill-imballaġġ u l-inizjattivi futuri dwar il-mikroplastiks miżjudin intenzjonalment u rilaxxati mhux intenzjonalment. L-Istrateġija analizzat ukoll il-potenzjal għall-isfruttament tal-azzjoni globali, filwaqt li identifikat il-ħtieġa (inter alia) li jiġu żviluppati standards internazzjonali biex tingħata spinta lill-fiduċja tal-industrija fil-kwalità tal-plastik riċiklabbli jew riċiklat. Fir-rigward tal-vjeġġi tal-iskart, hija nnotat l-importanza li jiġi żgurat li kwalunkwe plastik mibgħut f’pajjiżi oħra għar-riċiklaġġ jiġi ttrattat u pproċessat f’kundizzjonijiet simili għal dawk applikabbli fl-UE, b’appoġġ għall-azzjoni dwar il-ġestjoni tal-iskart skont il-Konvenzjoni ta’ Basel, u pproponiet l-iżvilupp ta’ skema ta’ ċertifikazzjoni tal-UE għall-impjanti tar-riċiklaġġ. Talbet sforz globali mill-industrija biex jiġi promoss l-użu mifrux tal-plastik riċiklabbli u riċiklat. Fil-qafas tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari, il-Kummissjoni se tipproponi wkoll rekwiżiti obbligatorji għall-kontenut riċiklat u miżuri għat-tnaqqis tal-iskart għal prodotti ewlenin bħall-imballaġġ, il-materjali tal-kostruzzjoni u l-vetturi. Skont l-MSFD imsemmija hawn fuq, f’Settembru 2020 l-UE u l-Istati Membri tagħha qablu li ma għandux ikun hemm aktar minn 20 oġġett ta’ skart għal kull 100 metru ta’ kosta, u dan iqiegħed lill-UE f’pożizzjoni ewlenija biex tissodisfa l-SDG 14.1, li jeħtieġ li “Sal-2025, jiġi evitat u jitnaqqas b’mod sinifikanti t-tniġġis tal-baħar (…) inkluż il-materjal skartat fil-baħar (…)”. L-attivitajiet ta’ appoġġ li jirfdu l-implimentazzjoni tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD) tal-UE, imwettqa f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Konvenzjonijiet dwar il-Baħar Reġjonali, urew li l-armonizzazzjoni tal-monitoraġġ, l-akkwist u l-immaniġġjar tad-data fil-matriċijiet ambjentali differenti hija kruċjali biex tkun tista’ ssir il-prijoritizzazzjoni tal-isforzi u l-verifika tal-effettività tal-miżuri kontra l-iskart tal-plastik. Skont l-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni tal-MSFD, il-Grupp Tekniku dwar l-Iskart fil-Baħar, f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Konvenzjonijiet dwar il-Baħar Reġjonali, qiegħed jipprovdi armonizzazzjoni teknika u qiegħed jikkollabora mal-EMODnet, billi jipprovdi pjattaforma ta’ data għad-data dwar l-iskart fil-baħar. Il-ftehim internazzjonali l-ġdid se jindirizza t-tniġġis mill-plastik, inkluż fl-ambjent tal-baħar. It-tniġġis u l-indirizzar tas-sorsi tiegħu huma wkoll prijorità ewlenija tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, l-aktar reċenti fl-istrateġija tal-Kummissjoni dwar Tniġġis Żero għall-arja, għall-ilma u għall-ħamrija u l-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà. Il-Pjan ta’ Azzjoni għal Tniġġis Żero adottat reċentement stabbilixxa miri ta’ tnaqqis għall-2030 (jiġifieri biex jitnaqqas l-iskart tal-plastik fil-baħar b’50 % u l-mikroplastiks rilaxxati fl-ambjent bi 30 %), biex ta spinta ulterjuri lill-effettività tal-politiki tal-UE kontra l-iskart fil-baħar u l-impatti tiegħu. Għalhekk, l-indirizzar tat-tniġġis mill-plastik fil-livell globali huwa marbut ħafna ma’ bosta politiki u leġiżlazzjoni eżistenti tal-Unjoni relatati mal-protezzjoni tal-ambjent mit-tniġġis. Dan jista’ jinkludi skart, vjeġġi ta’ skart, sustanzi kimiċi, ilma għall-għawm, u oħrajn (bħad-Direttivi Qafas dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi u tal-Ilma). L-UE tikkontribwixxi sostanzjalment għal inizjattivi internazzjonali relatati direttament mat-tnaqqis tat-tniġġis mill-plastik, bħall-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Basel dwar il-vjeġġi transfruntiera tal-iskart, kif emendata reċentement b’kontrolli msaħħa fuq l-iskart tal-plastik, u l-Pjan ta’ Azzjoni tal-IMO (Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali) kontra l-iskart tal-plastik u l-mikroplastiks. Barra minn hekk, l-UE tipparteċipa b’mod attiv fl-azzjonijiet kollha kontra t-tniġġis mill-plastik fir-reġjuni tal-baħar madwar l-Ewropa (permezz ta’ appoġġ tekniku u finanzjarju għall-pjanijiet ta’ Azzjoni Reġjonali fil-Mediterran, fil-Baħar l-Iswed, fil-Baltiku u fil-Grigal tal-Atlantiku) u mas-sħab tagħha tal-G7 u tal-G20. L-UE kosponsorjat ukoll inizjattiva fid-WTO li tindirizza t-tniġġis mill-plastik u l-kummerċ sostenibbli tal-plastik. Il-plastik u t-tniġġis tiegħu jidħlu f’ferm iktar mill-kunsiderazzjonijiet tal-politika ambjentali. It-taqsima ta’ hawn taħt tistabbilixxi r-rilevanza trasversali tiegħu għal politiki diversi fil-kompetenza tal-Unjoni.

•Konsistenza ma’ politiki oħra tal-Unjoni

Ir-Rakkomandazzjoni proposta hija konsistenti wkoll ma’ politiki u leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni, bħal dwar:

·is-saħħa, b’mod speċifiku dawk il-politiki u l-azzjonijiet rigward materjali u oġġetti maħsuba biex jiġu f’kuntatt mal-ikel, il-politiki tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u kostali,

·il-faċilitajiet tal-akkoljenza tal-portijiet,