RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Evalwazzjoni ex post tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura tal-2015 (Mons u Pilsen)

1.Introduzzjoni

Dan ir-rapport qed jiġi ppreżentat skont l-Artikolu 12 tad-Deċiżjoni Nru 1622/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta' Ottubru 2006 li tistabbilixxi azzjoni Komunitarja għall-avveniment tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura mill-2007 sal-2019 , li jirrikjedi li kull sena l-Kummissjoni tiżgura evalwazzjoni esterna u indipendenti tar-riżultati tal-avveniment tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura tas-sena ta’ qabel u tirrapporta dwar dik l-evalwazzjoni lill-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE.

Dan ir-rapport huwa intiż biex jikkomunika s-sejbiet tal-evalwazzjoni esterna tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura tal-2015 u l-azzjonijiet li l-Kummissjoni se tressaq b’segwitu għas-sejbiet. Il-metodoloġija tal-evalwazzjoni u s-sejbiet huma ppreżentati fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar l-evalwazzjoni tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura tal-2015, li jissejjes fuq ir-Rapport Finali tal-evalwatur estern.

2.Sfond għall-azzjoni

2.1.L-azzjoni tal-UE għall-avveniment tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura (ECoC)

L-iskema inizjali tal-“Kapitali Ewropea tal-Kultura” tnediet fil-livell intergovernattiv fl-1985 . Id-Deċiżjoni 1419/1999/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Mejju 1999 li tistabbilixxi azzjoni tal-Komunità għall-avveniment tal-Kapitali Ewropea tal-Kultura għas-snin 2005 sa 2019. L-Istati Membri huma elenkati f’ordni kronoloġika li tindika liema pajjiż jew pajjiżi huma intitolati biex jospitaw l-avveniment, sena b'sena. Id-Deċiżjoni 1419/1999/KE ġiet sostitwita bid-Deċiżjoni 1622/2006/KE li żammet il-prinċipju tal-ordni kronoloġika tal-Istati Membri iżda rfinat aktar l-għanijiet tal-azzjoni u introduċiet arranġamenti ġodda għall-għażla u l-monitoraġġ.

Skont id-Deċiżjoni 1622/2006/KE, l-għanijiet ġenerali tal-ECoC huma li jiġu enfasizzati r-rikkezza u d-diversità tal-kulturi Ewropej u l-karatteristiċi li jikkondividu – b'mod li jiġi promoss fehim reċiproku akbar fost iċ-ċittadini Ewropej – u li titrawwem il-kontribuzzjoni tal-kultura għall-iżvilupp fit-tul tal-bliet. L-ECoC għandha tistinka biex trawwem il-kooperazzjoni bejn l-operaturi kulturali, l-artisti u l-bliet fl-Ewropa, biex trawwem il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini li jgħixu fil-belt u fl-inħawi filwaqt li tqajjem l-interess taċ-ċittadini minn barra l-pajjiż, u biex tkun sostenibbli u parti integrali mill-iżvilupp kulturali u soċjali fit-tul tal-belt.

Id-Deċiżjoni 1622/2006/KE, imħassra permezz tad-Deċiżjoni 445/2014/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 li tistabbilixxi azzjoni tal-Unjoni għall-Kapitali Ewropej tal-Kultura għas-snin 2020 sal-2033, tkompli tapplika fil-każ tal-bliet li ġew nominati jew li huma fil-proċess li jiġu nominati bħala Kapitali Ewropej tal-Kultura għas-snin mill-2013 sal-2019.

2.2.L-għażla u l-monitoraġġ tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura tal-2015

Skont id-Deċiżjoni Nru 1622/2006/KE, il-Belġju u r-Repubblika Ċeka kienu intitolati jospitaw l-ECoC fl-2015.

Ġew organizzati kompetizzjonijiet paralleli mill-awtoritajiet rilevanti taż-żewġ Stati Membri. L-għażla twettqet f'żewġ fażijiet: il-fażi ta’ qabel l-għażla (il-bliet kandidati jitnaqqsu għal lista qasira) segwita mill-fażi tal-għażla (il-lista qasira titnaqqas għal kandidat wieħed). Bord ta’ tlettax-il membru – li sitta minnhom jinħatru mill-Istat Membru kkonċernat u s-sebgħa l-oħra mill-istituzzjonijiet Ewropej – eżamina l-offerti mill-bliet kandidati fuq il-bażi tal-għanijiet u l-kriterji stipulati fid-Deċiżjoni.

Fil-Belġju, kien hemm belt waħda li kienet kandidata. Fir-Repubblika Ċeka, applikaw tlett ibliet, li minnhom intagħżlu tnejn . Fl-2010, il-bord irrakkomanda li Mons fil-Belġju u Pilsen fir-Repubblika Ċeka jingħataw it-titolu ta’ ECoC.

Il-Kunsill tal-Ministri tal-Unjoni Ewropea formalment innomina lil Mons u lil Pilsen bħala ECoC tal-2015 rispettivament f’Novembru 2010 u f’Mejju 2011.

Wara n-nomina tagħhom, iż-żewġt ibliet kienu soġġetti għall-arranġamenti ta’ monitoraġġ: il-progress li sar fit-tħejjijiet tal-bliet ġie mmonitorjat u ggwidat minn bord magħmul minn seba’ esperti indipendenti maħtura mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, li ċċekkja wkoll il-konformità mal-programm u l-impenji li fuq il-bażi tagħhom kienu ntagħżlu l-bliet. Fil-ħarifa tal-2012 u fir-rebbiegħa tal-2014, ir-rappreżentanti ta’ Mons u ta' Pilsen attendew żewġ laqgħat formali ta’ monitoraġġ organizzati mill-Kummissjoni. Fi tmiem il-proċess ta’ monitoraġġ, il-bord għamel rakkomandazzjoni pożittiva lill-Kummissjoni dwar l-għoti tal-premju ta’ EUR 1,5 miljun f’ġieħ Melina Mercouri kemm lil Mons kif ukoll lil Pilsen.

2.3.It-temi u l-fokus tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura tal-2015

It-tema ġenerali ta’ Mons 2015 kien “fejn it-teknoloġija tiltaqa’ mal-kultura” u l-ambizzjoni kienet li l-belt titpoġġa fuq il-mappa tal-Ewropa bħala simbolu ta’ ristrutturar ekonomiku msejjes fuq alleanza ta’ suċċess bejn il-kultura, it-turiżmu u t-teknoloġiji l-ġodda. Il-programm kulturali tagħha tqassam f’erba’ staġuni: “Dazzle” (il-ġejbien tad-dawl u tas-sħana fix-xhur tax-xitwa); “Metamorphosis” (l-enfasi fuq il-miġja tar-rebbiegħa u l-bidliet li qed iseħħu f’Mons bl-iżviluppi l-ġodda tal-infrastruttura u l-possibbiltajiet offruti mit-teknoloġiji l-ġodda); “Escale” (in-nies jitħeġġew biex iżuru jew joqogħdu f’Mons matul il-perjodu tal-vaganzi); u “Renaissance” (l-enfażi fuq it-twelid mill-ġdid ta’ Mons wara d-dgħajfien tal-industriji ewlenin b’enfasi kemm fuq il-karattri storiċi tal-“epoka tad-deheb” tal-belt kif ukoll fuq l-iżviluppi futuri).

Il-motto ta’ Pilsen 2015 kien “Open up!” u esprima l-ambizzjoni tal-belt biex tuża s-sena tal-ECoC tagħha biex tinfetaħ għall-influwenzi Ewropej u oħrajn esterni. Matul l-2015, f’Pilsen twettqu avvenimenti kulturali u esperjenzi f’erba’ oqsma ewlenin: “Arts and Technologies” (biex tiġi ċċelebrata u tissaħħaħ ir-rabta bejn l-isfond industrijali, l-artiġjanat, il-ħiliet u n-negozju f’Pilsen); “Relationships and Emotions” (biex jinfetaħ l-ispazju pubbliku tal-belt u biex in-nies jiġu involuti f’diskussjoni dwar l-identità personali u nazzjonali tagħhom); “Transit and Minorities” (biex issir enfasi fuq id-diversità tal-belt u l-popolazzjoni tagħha); u “Stories and Sources” (biex tingħata promozzjoni lit-turiżmu permezz ta’ wħud mill-personalitajiet ta’ Pilsen u biex jitfakkru l-avvenimenti u l-esperjenzi tal-imgħoddi).