MT   MT 
 
 
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA  IR-RAPPREŻENTANT GĦOLI TAL - 
UNJONI GĦALL - 
AFFARIJIET BARRANIN U L - 
POLITIKA TA' SIGURTÀ  
Strasburgu, 15.2.2022  
JOIN(2022) 4 final  
 
KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL -PARLAMENT EWROPEW U LILL -
KUNSILL  
Approċċ tal -UE għall -Immaniġġjar tat -Traffiku fl -Ispazju    
Kontribuzzjoni tal -UE li tindirizza sfida globali   
 
1 
 
 1 INTRODUZZJONI  
Minħabba l -volum dejjem jikber ta’ skart spazjali u ż -żieda esponenzjali fit -traffiku fl -ispazju, 
l-ispazju qed isir dejjem aktar konġestjonat, u dan qed jhedded il -vijabbiltà u s -sigurtà tal -
infrastruttura u tal -operazzjonijiet spazjali. Din il -popolazzjoni bla preċedent ta’ oġġetti hija 
riskju reali u konkret li jħalli impatt fuq l -operazzjonijiet ta’ rutina fl -orbita kuljum,  u toħ loq  
theddida diretta għas -sikurezza u s -sigurtà għat -traffiku orbitali u għas -sostenibbiltà tal -
ispazju.  Issa ninsabu f’salib it -toroq: jekk ma nsibux modi kif nimmaniġġjaw it -traffiku fl -
ispazju, l -attivitajiet spazjali tal -passat u tal -preżent tagħna se  jipperikolaw is -sikurezza, is -
sigurtà u s -sostenibbiltà tal -ispazju ekstratmosferiku u, b’riżultat ta’ dan, il -kapaċità futura 
tagħna li niddependu fuq l -ispazju bħala faċilitatur ta’ servizzi ewlenin għall -benefiċċju tal -
umanità.  
L-approċċi mill -qrib qe d isiru aktar komuni f’Orbita Dinjija Baxxa (LEO) hekk kif in -numru 
ta’ satelliti jiżdied minħabba l -proliferazzjoni ta’ kostellazzjonijiet kbar. Dan l -aħħar, seħħew 
għadd dejjem akbar ta’ inċidenti li seta’ kellhom riżultati katastrofiċi. L -għadd kbir ta’  oġġetti 
fl-ispazju li huma traċċabbli u mhux traċċabbli u l -pass rapidu tal -operazzjonijiet spazjali jżidu 
b’mod esponenzjali r -riskju ta’ inċidenti futuri potenzjali. Ir-riperkussjonijiet potenzjali 
jistgħu jwasslu sabiex ċerti orbiti ma jkunux jistgħu j intużaw għal deċennji sħaħ; u 
b’konsegwenza diretta ta’ dan, jikkompromettu serjament jew iwasslu għal falliment ta’ 
operazzjonijiet spazjali . Dan tal -aħħar, meta titqies id -dipendenza dejjem akbar fuq id -data u 
s-servizzi spazjali, jinvolvi livell għoli t a’ riskju strateġiku u jista’ tfixkel servizzi ewlenin bħall -
komunikazzjonijiet, il -protezzjoni ċivili u r -rispons f’każ ta’ emerġenza. Jekk pereżempju l -
forniment tal -Pożizzjonament, Navigazzjoni, Twaqqit (PNT) globali tal -UE u d -data u s-
servizzi ta’ Oss ervazzjoni tad -Dinja jiġu interrotti jew kompromessi b’mod sever, dan ikollu 
impatt dirett fuq is -sigurtà, is -sikurezza, l -ekonomija, u l -benessri taċ -ċittadini Ewropej, u 
b’hekk jillimita l -libertà ta’ azzjoni tagħna.  
F’kuntest ta’ ambjent spazjali dejjem  aktar ikkontestat, l -Immaniġġjar tat -Traffiku fl -Ispazju 
(STM) se jikkontribwixxi għad -dimensjonijiet tas -sigurtà u tad -difiża  tal-UE fl -ispazju. Is -
servizzi spazjali huma abilitanti ewlenin għall -kapaċitajiet tad -difiża u ċivili. Minħabba n -
natura strate ġika tagħhom, l -assi spazjali, għalhekk, qegħdin isiru miri ta’ diversi tipi ta’ 
theddid. It -tfixkil tagħhom jaffettwa serjament il -kapaċità tal -UE u tal -Istati Membri tagħha li 
jiddefendu lilhom infushom. Barra minn hekk, it -tnaqqis tar -riskju ta’ kolliżj oni fl -orbita jtejjeb 
ir-reżiljenza tal -infrastruttura spazjali, inklużi dawk is -satelliti li jappoġġaw l -applikazzjonijiet 
tad-difiża u tas -sigurtà. Għalhekk, il -bini ta’ kapaċitajiet awtonomi – iżda interoperabbli mas -
sħab ewlenin tagħna – il-kapaċitajie t tas-Sorveljanza u ta’ Insegwiment fl -Ispazju tal -UE biex 
jiġi appoġġat l -STM huwa ta’ importanza kbira. Sforz globali tal -STM jikkontribwixxi wkoll 
għat-trasparenza u għall -bini tal -fiduċja b’mod ġenerali, u jgħin biex jiġi evitat in -nuqqas ta’ 
fehim u b iex jitnaqqsu t -tensjonijiet f’każ ta’ inċidenti.  
Minħabba li l -ambjent orbitali huwa riżorsa komuni globali, l -operaturi spazjali fid -dinja huma 
kollha, sa ċertu punt, interdipendenti. Konsegwentement, l -istabbiliment tal -STM jirrikjedi 
proċedura ta’ adoz zjoni sfurzata mill -atturi kollha li għandhom kapaċità spazjali.  
L-UE hija attur internazzjonali maġġuri li għandha kapaċità spazjali b’Politika Ewropea dwar 
l-Ispazju u bi Programm Ewropew dwar l -Ispazju proprju inklużi l -komponenti tal -Pożizzjoni, 
tan-Navigazzjoni u tat -Twaqqit (PNT) u tal -Osservazzjoni tad -Dinja. Għalhekk, l -UE għandha 
interess u obbligu leġittimu li tikkontribwixxi b’mod attiv għad -dibattitu globali u li tieħu 
 
2 
 
 pożizzjoni distinta fit -tfassil tal -azzjonijiet meħtieġa għall -immaniġġjar ta t-traffiku fl -ispazju. 
L-UE diġà tippromwovi approċċ multilaterali biex tiżgura l -preservazzjoni tas -sikurezza 
u tas -sostenibbiltà fit -tul tal -attivitajiet fl -ispazju ekstratmosferiku, bil -għan li jitnaqqas 
kemm it -theddid kif ukoll ir -riskji għas -sistemi spazjali kollha.  L-UE ilha impenjata fil -
preservazzjoni ta’ spazju ekstratmosferiku sikur, sostenibbli, stabbli u sigur għal deċennji u 
tibqa’ impenjata għall -użu paċifiku tal -ispazju ekstratmosferiku.  
Il-Kunsill, il -Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli rri konoxxew il -ħtieġa għal approċċ tal -UE 
għall -STM biex jiġu indirizzati dawn l -isfidi globali b’diversi aspetti għas -sikurezza, is -sigurtà 
u s-sostenibbiltà tal -operazzjonijiet spazjali, f’serje ta’ dokumenti ta’ politika ta’ livell għoli li 
jħeġġu azzjoni1. 
Fin-nuqqas ta’ qafas regolatorju internazzjonali, diversi inizjattivi pubbliċi u privati jfittxu li 
jindirizzaw is -sikurezza tal -operazzjonijiet spazjali. Fit -tellieqa biex jiġi stabbilit ambjent sigur 
fl-ispazju biex tiġi ggarantita s -sigurtà fuq il-post, l -UE trid taġixxi issa, malajr, b’mod 
kollettiv u b’determinazzjoni .  
L-objettiv ta’ din il -Komunikazzjoni Konġunta huwa li tistabbilixxi approċċ konkret tal -
UE għall -STM  għal użu sikur, sostenibbli u sigur tal -ispazju, filwaqt li jiġu ppreservati  l-
interessi tal -UE f’konformità sħiħa mal -kompetenzi rispettivi tal -UE u tal -Istati Membri 
tagħha . 
 
2 L-IMPERATTIV GĦAL APPROĊĊ TAL -UE GĦALL -STM  
L-imperattiv għall -UE li tipproċedi bit -tfassil tal -politika u b’azzjoni fl -STM, minħabba n -
nuqqas ta’ normi u s tandards internazzjonali, jiddependi fuq xi mistoqsijiet primarji – dwar il -
konfini ta’ dan il -qasam tal -politika pubblika li qed jevolvi malajr, dwar l -ixprunaturi ewlenin 
li jħeġġu azzjoni, u dwar kif l -UE tista’ twieġeb għall -ħtiġijiet ta’ din l -isfida globali.  
2.1 Id-definizzjoni ta’ STM  
L-ewwel kwistjoni li trid tiġi indirizzata hija n -nuqqas ta’ kunsens  dwar definizzjoni ċara u 
maqbula fuq livell internazzjonali  ta’ STM flimkien mal -objettivi primarji2 tagħha. Filwaqt 
li għad trid tinħoloq definizzjoni ku nsenswali tat -terminu fil -livell internazzjonali, il -
protezzjoni tal -infrastruttura spazjali u l -garanzija ta’ użu sikur u sostenibbli tal -ispazju 
ekstratmosferiku fit -tul ma jistgħux jistennew, minħabba l -għadd dejjem jikber ta’ atturi u 
oġġetti fl -ispazj u.  
Abbażi ta’ studju eżawrjenti tad -definizzjonijiet u tal -approċċi3 u sabiex isir progress fil -livell 
tal-UE, din il -Komunikazzjoni tiddefinixxi l-STM bħala  l-mezzi  u r-regoli għall -aċċess, 
għat -twettiq ta’ attivitajiet fl -ispazju ekstratmosferiku u r -ritorn minnu b’mod sikur, 
sostenibbli u sigur.  
                                                 
1 Fit-22 ta’ Frar 2021, il-Kummissjoni adottat Pjan ta’ Azzjoni dwar is -sinerġiji bejn l -industriji ċivili, tad -difiża u tal -ispazju, li ħabbar it -
tnedija ta’ djalogu intensifikat u ħidma ta’ żvilupp lejn proġett ewlieni tal -STM. Il -konklużjonijiet tal -Kunsill Kompetittività ta’ Mejju  2021 
dwar “Spazju Ġdid għan -Nies” saħqu fuq “l -importanza tal -iżvilupp ta’ approċċ għall -Immaniġġjar tat -Traffiku fl -Ispazju (STM) għall -Ewropa 
fil-futur u l -gwida ta’ standards globali”. Il -proċess tal -Kumpass Strateġiku, li bħalissa qed jiġi diskus s fil-Kunsill, jirrikonoxxi l -importanza 
li jiġi żviluppat approċċ tal -UE għall -STM bħala kontribut utli għall -objettivi tal -Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tal -UE. 
2 Ġew proposti diversi definizzjonijiet f’diversi fora politiċi, akkademiċi u internaz zjonali. Fl -istess ħin, il -kumplessità għad -definizzjoni tal -
STM żdiedet hekk kif bdew ifeġġu kunċetti ġodda, bħas -Sikurezza tat -Traffiku fl -Ispazju (STS), il -Koordinazzjoni tat -Traffiku fl -Ispazju 
(STC), u aktar reċentement il -Koordinazzjoni u l -Immaniġġj ar tat -Traffiku fl -Ispazju (STCM).  
3 Proġett Pilota dwar l -Immaniġġjar tat -Traffiku fl -Ispazju – Iż-żieda fl -importanza tal -Immaniġġjar tat -Traffiku fl -Ispazju (STM)  
 
3 
 
 STM tirreferi għall -elementi li ġejjin:  
a) L-attivitajiet ta’ Għarfien tas -Sitwazzjoni fl -Ispazju (SSA), inklużi s -Sorveljanza u l -
Insegwiment fl -Ispazju (SST); u  
b) il-mitigazzjoni u r -rimedju tal -iskart fl -ispazju;  
c) l-immaniġġjar tal -orbiti spazjali u tal -ispettru tar -radju;  
d) iċ-ċiklu tal -ħajja kollu tal -operazzjonijiet spazjali inkluż il -fażi tal -illanċjar, l -
operazzjonijiet fl -orbita ta’ inġenju spazjali, u l -operazzjonijiet ta’ tneħħija mill -orbita 
fi tmiem il -ħajja; 
e) il-fażi ta’ dħul mill -ġdid ta’ inġenju spazjali fl -ispazju tal -ajru (kemm ikkontrollat kif 
ukoll mhux ikkontrollat).  
Din id-definizzjoni fil -prattika tibqa’ dinamika  u tista’ tevolvi ulterjorment matul id -
diskussjonijiet li ġejjin dwar l -STM fil -livell tal-UE u f’dak internazzjonali, u tispjega u 
tikkomplementa d -diversi fażijiet tal -attivitajiet ta’ hawn fuq.  
2.2 Il-ħtieġa qawwija li tittieħed azzjoni  
Wara 50  sena ta’ użu kummerċjali tas -sistemi spazjali, il -ħtieġa għal approċċ tal -UE għall -STM 
hija aktar qawwija minn qatt qabel. Hija kkaratterizzata minn erba’ żviluppi konsekuttivi fis -
settur spazjali. Dawn l -ixprunaturi , inkluż il -konġestjoni u l -firxa usa’ ta’ atturi fl -ambjent 
spazjali, jagħmlu l -STM indispensabbli u jwasslu għal rispons globali għat -tfassil ta’ politika.  
L-ewwel nett, l -aspetti ekonomiċi tal -ispazju qegħdin jinbidlu bl -era ta’ “spazju ġdid”4. L-
ispiża biex is -satelliti jintbagħtu fl -ispazju qiegħda tonqos kontinwament, b’mod partikolari 
minħabba l -użu ta’ lanċjaturi riutilizzabbli u l -iżvilupp ta’ mikrolanċjaturi. Fl -istess ħin, l -
iżvilupp ta’ satelliti żgħar qiegħed inaqqas il -kostijiet biex tagħbijiet utli jintbagħtu fl -ispazju. 
Dan attira kapital ta’ riskju minħabba li r -redditu potenzjali fuq l -investiment qiegħed jikber.  
Il-konsegwe nza tal -ambjent ekonomiku li qed jinbidel tal -attivitajiet spazjali hija żieda 
qawwija fl -għadd ta’ satelliti fl -orbita , b’mod partikolari bl -iżvilupp tal -hekk imsejħa 
kostellazzjonijiet kbar. Sa mill -bidu tat -tellieqa spazjali, madwar 6  000 illanċjar qieg ħdu fl -
orbita 11  800 satellita li minnhom, 4  550 bħalissa huma operazzjonali5. Huwa stmat li fl -għaxar 
snin li ġejjin se jiġu llanċjati aktar minn 20  000 satellita addizzjonali6. Dan l -għadd dejjem 
jikber ta’ satelliti jżid il -kumplessità tal -operazzjoniji et spazjali u jagħmilha impossibbli li 
wieħed jopera inġenju spazjali b’mod sikur mingħajr ma jqis inġenji spazjali oħra.  
It-tieni, iż -żieda fl -għadd ta’ satelliti u fl -attività tat -traffiku fl -ispazju żżid il-volum ta’ skart 
iġġenerat u r -riskju ta’ kolli żjonijiet  (ara t -Tabella  1). Illum diġà hemm madwar 128  miljun 
biċċa ta’ skart iżgħar minn 1  cm torbita d -Dinja, u madwar 900  000 biċċa kbira bejn 1 u 10  cm. 
L-għadd attwali ta’ skart kbir (definit bħala 10  cm jew akbar) huwa ta’ 34  0007. 
                                                 
4 Definizzjoni ta’ Spazju Ġdid: kumpaniji privati, SMEs u negozji ġodda li jiżviluppaw tek noloġiji u applikazzjonijiet spazjali ġodda  
5 Sors: Eurospace. Aktar minn 470 inġenju spazjali ġew illanċjati kull sena fl -2017, fl -2018 u fl -2019, filwaqt li 110 inġenji tal -ajru biss ġew 
illanċjati bħala medja fis -sena bejn l -2000 u l -2013  
6 Lista indika ttiva: Space X Starlink, Amazon Kuiper, is -suċċess ta’ One Web, Boeing V -band, Iceye, Kepler, Telesat LEO, Spire, Theia, eċċ.  
7 Sors: ESA  
 
4 
 
  
Tabella  1: Avvenimenti = riskju jew riskju għoli ta’ kolliżjoni bejn żewġ oġġetti spazjali kif identifikati mill -
SST tal -UE. 
It-tielet, l -ispazju qed jiġi kkontestat dejjem aktar, u dan qed jhedded is -sigurtà u r -reżiljenza  
tal-assi spazjali tal -UE u tal -Istati Membr i u jenfasizza l -ħtieġa urġenti għal diskussjonijiet 
internazzjonali biex jintlaħaq qbil fuq u biex jiġu implimentati normi ta’ mġiba responsabbli fl -
ispazju ekstratmosferiku minn atturi statali u mhux statali. B’mod speċjali, il -LEO, iż -żona tal -
ispazju e kstratmosferiku madwar id -Dinja li tinkludi l -orbiti kollha ta’ anqas minn 2  000 km, u 
li hija post fejn jinsab l -Istazzjon Spazjali Internazzjonali u eluf ta’ satelliti oħra, qiegħda ssir 
żona perikoluża malajr ħafna minħabba l -iskart fl -ispazju u l -inġen ji spazjali inoperabbli 
f’orbita b’veloċitajiet għoljin ħafna. Kaskata fejn kull kolliżjoni żżid il -probabbiltà ta’ aktar 
kolliżjonijiet qiegħda ssir dejjem aktar riskju reali għall -operabbiltà tal -LEO. 8 
Ir-raba’, filwaqt li qegħdin iseħħu dawn it -tliet ż viluppi interkonnessi, bħalissa jeżistu biss 
“regoli tat -triq” globali limitati ħafna dwar l -imġiba fl -ispazju ekstratmosferiku . Minkejja 
kisbiet notevoli fil -livell tan -Nazzjonijiet Uniti (NU)9, l-iżvilupp ta’ approċċ komprensiv fil -
livell internazzjonali  qiegħed jiffaċċja ostakli diplomatiċi u politiċi konsiderevoli, li jżidu mal -
urġenza li tittieħed azzjoni.  
Fid-dawl ta’ dawn l -iżviluppi, il -ħtieġa li l -UE taġixxi u tiżviluppa approċċ tal -UE għall -
STM hija b’saħħitha.  
2.3 Il-ħtieġa li tittieħed azzjoni kollettiva  
Minħabba li l -ispazju huwa globali u  mhux limitat mill -konfini nazzjonali , il-kapaċità ta’ 
pajjiż wieħed li jimponi l -obbligi legali tiegħu fuq ieħor fil -qasam spazjali hija limitata, anke 
                                                 
8 Kaskata li fiha kull kolliżjoni tiġġenera skart spazjali.  
9 Fl-2018, il -COPUOS żviluppa 21  linja gwida għas -sostenibbiltà fit -tul tal -attivitajiet tal -ispazju ekstratmosferiku.  

 
5 
 
 jekk nazzjonijiet maġġuri li għandhom kapaċità spazjali jistgħu jindirizzaw l -isfida tal -STM 
billi jadottaw linji gwida nazzjonali, bħall -Istati Uniti bl -adozzjoni tad -Direttiva dwar il -
Politika Spazjali 3 fl -201810.  
Jekk l -Istati Membri u l -UE jridu jipproteġu l -assi spazjali tagħhom, huwa imperattiv li ssir 
ħidma fuq approċċ kollettiv bl -involviment tal -partijiet ikkonċernati kollha tal -UE. Dan se jżid 
ir-reżiljenza tal -UE billi jevita d -dipendenzi teknoloġiċi, jiżgura l -awtonomija strateġika 
permezz tal -iżvilupp tal -kapaċitajiet tal -UE, u jiggarantixxi l -koop erazzjoni mas -sħab, b’mod 
partikolari permezz tal -kondiviżjoni tal -piżijiet.  
L-UE tinsab f’pożizzjoni tajba biex taġixxi, billi tista’ tidentifika l -ħtiġijiet, ir -rekwiżiti 
aggregati, tissintetizza l -fehmiet tal -partijiet ikkonċernati, tingrana t -teknoloġi ja u 
tikkoordina l -involviment estern.  L-approċċ tal -UE għall -STM se jibni fuq erba’ perkorsi 
żviluppati b’mod parallel 1) il -valutazzjoni tar -rekwiżiti u tal -impatti tal -STM għall -UE, 2) it -
titjib tal -kapaċitajiet operazzjonali tal -UE biex jappoġġaw l -STM , 3) it -trawwim tal -aspetti 
regolatorji tal -STM u 4) il -promozzjoni tal -approċċ tal -UE għall -STM fil -livell internazzjonali.  
 
3 IL-VALUTAZZJONI TAR -REKWIŻITI U TAL -IMPATTI TAL -STM 
GĦALL -UE 
L-UE teħtieġ fehim  ċar tar-rekwiżiti u tal -impatt potenzjali tal-iżviluppi tal -STM  fuq 
diversi partijiet ikkonċernati Ewropej. Lil hinn mill -kapaċità li jiġu aggregati l -ħtiġijiet u li jiġu 
stabbiliti r -rekwiżiti, dan jinvolvi l -mobilizzazzjoni tad -diversi partijiet ikkonċernati fil -
komunitajiet ċivili u militari u l-iżgurar tal -konverġenza fuq livell komuni.  
Il-Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli, fil -kompetenzi rispettivi tagħhom, se jistabbilixxu 
proċess ta’ konsultazzjoni u diskussjoni mal -partijiet ikkonċernati rilevanti kollha tal -UE 
biex jivvalutaw il -ħtiġijie t u l -impatt tal -STM fuq id -diversi oqsma ta’ politika tal -UE. 
Pereżempju, fil -qasam tat -trasport, b’mod partikolari l -Avjazzjoni fejn jeħtieġ li tiġi żgurata l -
konsistenza bejn l -ispazju u l -ġestjoni tat -traffiku tal -ajru, sabiex jiġu żgurati b’mod speċif iku 
s-sikurezza, is -sigurtà u l -prestazzjoni sostenibbli tal -avjazzjoni, minħabba ż -żieda fit -traffiku 
lejn u mill -ispazju, u minn skart mhux ikkontrollat li jerġa’ jidħol fl -ispazju tal -ajru. B’riżultat 
ta’ dan, għandha titrawwem il -kooperazzjoni bejn l -atturi u l -awtoritajiet differenti. Għal dan 
il-għan, se jiġi stabbilit mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni inklużiv u trasparenti  biex jinġabru 
l-pożizzjonijiet tal -partijiet ikkonċernati involuti, inkluż l -industrija spazjali tal -UE. Djalogu 
regolari dwar l -STM  se jindirizza, fost l -oħrajn, il -ħtiġijiet speċifiċi tal -ekosistema spazjali 
Ewropea.  
Filwaqt li jafferma l -prinċipju ta’ STM ċivili taħt kontroll ċivili, l -approċċ tal -UE għall -STM 
għandu jqis ukoll il -ħtiġijiet speċifiċi tad -difiża u tas -sigurtà  bħala element integrali ta’ 
kultura strateġika komuni għad -dominju spazjali . Ir-rekwiżiti u l -limitazzjonijiet tad -difiża 
għall -STM jistgħu jkunu relatati mal -operazzjoni ta’ satelliti militari, ta’ tagħbijiet utli militari 
jew ta’ satelliti u servizzi ċivili, l i għandhom utenti militari, bħas -Servizz Pubbliku Regolat 
(SPR) ta’ Galileo. Il -militar jista’ jkollu wkoll rekwiżiti marbuta ma’ oqsma speċifiċi ta’ 
operazzjonijiet bħall -missjonijiet u l -operazzjonijiet tal -Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża 
Komuni.  
                                                 
10 https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential -actions/space -policy -directive -3-national -space -traffic -management -policy/  
 
6 
 
 Il-ġbir kemm tal -ħtiġijiet ċivili kif ukoll ta’ dawk militari u l -analiżi tal -impatt tal -STM fid -
diversi oqsma ta’ politika tal -Unjoni se jitwettqu mill -Kummissjoni u mir -Rappreżentant Għoli 
bl-appoġġ tal -Aġenzija Ewropea għad -Difiża (EDA) għall -konsolidazzjoni  tal-ħtiġijiet militari 
speċifiċi inkwistjoni u taġixxi bħala l -interfaċċa militari għall -STM.  
Azzjoni  1: 
Sa nofs l -2022, il -Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli se jistabbilixxu mekkaniżmu ta’ 
konsultazzjoni mal -partijiet ikkonċernati rilevanti kollha tal -UE. Sal -bidu tal -2023 dan se 
jaggrega r -rekwiżiti ċivili u militari lejn approċċ tal -UE għall -STM u se jżomm djalogu regolari 
dwar l -iżviluppi relatati mal -STM li jkopri kemm il -ħtiġijiet ċivili kif ukoll dawk militari. Bħala 
parti minn dan il -mekkaniżmu, l-Aġenzija Ewropea għad -Difiża se taħdem mal -Istati Membri 
biex tikkonsolida l -ħtiġijiet militari . 
 
4 IT-TISĦIĦ TAL -KAPAĊI TAJIET OPERAZZJONALI  TAL -UE GĦALL -
APPOĠĠ TAL -STM  
Sabiex jitwettqu attivitajiet tal -STM, huwa meħtieġ li t -traffiku fl -ispazju jkun jista ’ jiġi 
osservat kontinwament. Is -Sorveljanza u l -Insegwiment fl -Ispazju (SST) tal -UE 
jikkostitwixxu l -pilastru operazzjonali  għall -approċċ tal -UE għall -STM. Il -Konsorzju tal -
SST tal -UE11 jipprovdi data, informazzjoni u servizzi relatati mas -sorveljanza u mal-
insegwiment ta’ oġġetti fl -ispazju li jorbitaw madwar id -Dinja. Dan se jiġi sostitwit mis -Sħubija 
tal-SST tal -UE f’konformità mar -Regolament li jistabbilixxi l -Programm Spazjali tal -Unjoni 
(“ir-Regolament dwar l -Ispazju”)12. Din is -Sħubija l -ġdida se ti nkludi aktar Stati Membri li lesti 
li jissieħbu u se tipprovdi servizzi addizzjonali għall -utenti Ewropej u internazzjonali13. 
4.1 Lejn Sorveljanza u Insegwiment awtonomi tal -UE ta’ oġġetti fl -ispazju  
Il-ħidma mwettqa mill -Konsorzju tal -SST tal -UE mill-2014 wit tiet it -triq għall -iżvilupp ta’ 
protezzjoni effettiva u affidabbli tal -assi spazjali tal -UE speċjalment is -satelliti tal -
Programm Spazjali tal -Unjoni Ewropea, l -Istati Membri tagħha u operaturi spazjali oħra 
li rreġistraw mas -servizz.  
Illum, l -SST tal -UE qiegħed jipprovdi servizzi ta’ evitar ta’ kolliżjonijiet14 lil aktar minn 
260 satellita distribwiti f’Orbita Dinjija Baxxa, f’Orbita Dinjija Medja u f’Orbita 
Ġeostazzjonarja bl -użu tal -assi ċivili u militari tal -Istati Membri li jibqgħu taħt il -kontroll tal -
Istati Membri tiegħu u tal -UE kif previst fir -Regolament dwar l -Ispazju. Bħala parti mill -
komponent tal -Għarfien tas -Sitwazzjoni fl -Ispazju tal -Programm Spazjali tal -UE, l -SST tal -UE 
huwa l -kapaċità operazzjonali ewlenija  għall -STM futur tal -UE. Dan jappo ġġa wkoll politiki 
oħrajn tal -UE li jirrikjedu teħid ta’ deċiżjonijiet b’mod awtonomu15.  
                                                 
11 Il-Konsor zju tal -SST tal -UE stabbilit bid -Deċiżjoni  541/2014/UE huwa l -entità li tipprovdi s -servizzi tal -SST tal -UE. Dan huwa magħmul 
minn seba’ Stati Membri, Franza, il -Ġermanja, l -Italja, il -Polonja, il -Portugall, ir -Rumanija u Spanja.  
12 Ir-Regolament (UE) 2021/ 696 tal -Parlament Ewropew u tal -Kunsill tat -28 ta’ April 2021 li jistabbilixxi l -Programm Spazjali tal -Unjoni u l -
Aġenzija tal -Unjoni Ewropea għall -Programm Spazjali u li jħassar ir -Regolamenti (UE) Nru 912/2010, (UE) Nru 1285/2013 u, (UE) Nru 
377/2014 u d -Deċiżjoni Nru 541/2014/UE, ĠU L 170, 12.5.2021, p. 69 –148. 
13 Ir-Regolament dwar l -Ispazju jipprovdi baġit ta’ EUR  200 miljun għall -SST.  
14 L-Artikolu  55 1) a) tar -Regolament dwar l -Ispazju jiddefinixxi s -servizz tal -Evitar ta’ Kolliżjonijiet ipprovdut mil l-EUSST kif ġej: il -
valutazzjoni tar -riskji ta’ kolliżjoni bejn l -inġenji spazjali jew bejn l -inġenji spazjali u l -iskart spazjali u l -ġenerazzjoni potenzjali ta’ twissijiet 
għall -evitar ta’ kolliżjonijiet matul il -fażijiet tal -illanċjar, tal -ewwel tpoġġij a fl-orbita, tal -approfondiment fl -orbita, tal -operazzjonijiet fl -orbita 
u tal-fażijiet ta’ disponiment tal -missjonijiet tal -inġenji spazjali.  
15 Pereżempju, il -protezzjoni ċivili f’każ ta’ dħul mill -ġdid riskjuż ta’ oġġetti spazjali, u l -PESK/PSDK kif imfakkar fil -Kumpass Strateġiku  
 
7 
 
 Sabiex tiffaċċja l -isfidi tal -STM, l -UE trid tiżviluppa ulterjorment il -kapaċitajiet tal -SST tagħha 
għal livell ta’ awtonomija suffiċjenti, filwaqt li tqis il -ħidma ko ntinwata mwettqa mill -Istati 
Membri, inkluż fil -qafas tal -Fond Ewropew għad -Difiża (EDF). Dan jirrikjedi:  
- It-titjib tal -prestazzjoni tas -servizzi tal -SST tal -UE u l -iżvilupp ta’ servizzi addizzjonali 
tal-SST – Il-prestazzjoni tal -kapaċitajiet operazzjonali  trid tiġi rinforzata biex jiġu 
indirizzati l -isfidi operazzjonali futuri tal -STM; iridu jiġu żviluppati servizzi ġodda 
sabiex l -UE titħejja għall -isfidi operazzjonali tal -STM; u  
- L-użu ta’ teknoloġiji ġodda – Teknoloġiji ġodda diġà qegħdin jiġu applikati llum; 
madankollu, l -użu tagħhom jeħtieġ li jiġi rinfurzat b’antiċipazzjoni tal -isfidi l -ġodda 
mqajma mill -STM.  
- L-involviment tal -ekosistema industrijali tal -UE – l-industrija tal -UE diġà 
tikkontribwixxi għall -SST tal -UE; madankollu, il -potenzjal tagħhom ji sta’ jiġi ingranat 
aktar, fir -rigward tal -SMEs u n -negozji ġodda, filwaqt li jibni fuq is -servizzi pubbliċi 
mogħtija mill -SST tal -UE. 
4.2 Titjib u estensjoni tas -servizzi tal -SST tal -UE  
L-SST tal -UE jipprovdi servizzi bbażati l -aktar fuq il -katalogu ta’ oġġet ti spazjali tal -Istati Uniti 
(US), billi jikkomplementa dan il -katalogu dejjem aktar bid -data u bil -katalogi nazzjonali 
tiegħu stess. Il -valur miżjud ewlieni tal -SST tal -UE huwa li jipprovdi kompitu intermedjarju 
f’każ ta’ avvenimenti ta’ interess għoli, p ereżempju l -produzzjoni ta’ data aktar aġġornata u 
preċiża permezz tal -attribuzzjoni tal -assi tal -SST tal -UE u l -ipproċessar tad -data. 
Sa issa, l -Istati Uniti pprovdew data dwar oġġetti spazjali ta’ aktar minn 10  cm u qegħdin 
ikomplu jtejbu l -katalogu tagħ hom. Sabiex tiżdied ir -reżiljenza tagħha permezz tad -diversità 
tas-sorsi, tiġi żgurata l -awtonomija strateġika tagħha u tiġi appoġġata l -kooperazzjoni mas -
sħab, b’mod partikolari permezz tal -kondiviżjoni tal -piżijiet,  l-UE trid iżżid il -prestazzjoni 
tal-kapaċitajiet operazzjonali tal -SST tagħha.  Għal dan il -għan, trid tiżgura li:  
 is-Sħubija tal -SST tal -UE issegwi l -attivitajiet meħtieġa sabiex tkun tista’ tidentifika l -
oġġetti kollha b’kobor ta’ 10  cm u aktar.  
L-attivitajiet għall -iżvilupp ta’ assi ġodda jistgħu jinkludu, pereżempju, l -iżvilupp ta’ 
sensuri bbażati fl -ispazju fil -kuntest tal -Programm ta’ Konnessjoni Sigura, u sistemi 
aktar effiċjenti ta’ radar u teleskopju. L -iżvilupp ta’ teknoloġiji u sensuri ġodda għandu 
jagħmel l -aħjar użu mis -sinerġiji ċi vili u tad -difiża.  
 is-Sħubija tal -SST tal -UE għandha aċċess għal aktar assi tal -SST li jinsabu barra mill -
Ewropa kontinentali.  
Il-kapaċità li l -oġġetti spazjali jiġu osservati b’mod effiċjenti hija relatata direttament 
mal-pożizzjonament ġeografiku tal -assi (radars, teleskopji u lasers). Sal -lum, l -assi tal -
UE jinsabu l -aktar fl -Ewropa kontinentali.  Sa fejn ikun possibbli, il -kopertura tas -
sema għandha tissaħħaħ b’assi kkontrollati mill -UE li jinsabu barra mill -
kontinent Ewropew.  
Barra minn hekk, in -numru  ta’ satelliti llanċjati u r -ritmu tal -illanċjar qegħdin jiżdiedu b’mod 
rapidu, li jżid awtomatikament l -allerti relatati mal -evitar ta’ kolliżjonijiet u d -dħul mill -ġdid. 
Il-Konsorzju tal -SST tal -UE jipprovdi tliet servizzi: L -Evitar ta’ Kolliżjonijiet, l i jappoġġa lill -
operaturi tal -inġenji spazjali fl -immaniġġjar ta’ konġunzjonijiet tas -satelliti tagħhom matul 
operazzjonijiet ta’ rutina u matul operazzjonijiet speċjali, kif ukoll l -Analiżi tad -Dħul mill -Ġdid 
 
8 
 
 u l-Analiżi tal -Frammentazzjoni. Ir -Regolament  dwar l -Ispazju jintroduċi żewġ servizzi 
addizzjonali: Mitigazzjoni u Rimedju16.  
Dawn is -servizzi addizzjonali ġodda u evoluzzjoni għal aġġornament tal -funzjonalità tas -
servizzi eżistenti se jkunu meħtieġa sabiex jiġu indirizzati sfidi ġodda fl -ispazju, bħal mega 
kostellazzjonijiet. Filwaqt li tibni fuq il -ħidma li diġà saret mill -Kons orzju tal -SST tal -UE, is -
Sħubija futura tal -SST tal -UE għandha tiżviluppa s -servizzi addizzjonali relatati mal -approċċ 
tal-UE għall -STM. Dawn is -servizzi jistgħu jservu biex jappoġġaw l -operazzjonijiet ta’ 
mitigazzjoni, u jikkomplementaw l -operazzjonijiet ta’ rimedju u ta’ servizz ta’ 
manutenzjoni fl -orbita , billi jżidu s -sikurezza tal -operazzjonijiet kritiċi, billi jiżviluppaw 
pjattaformi għall -komunikazzjoni u l -koordinazzjoni tal -operaturi tas -satelliti reġistrati bħala 
utenti tal -SST tal -UE, u billi jip provdu appoġġ ta’ kontinġenza u ta’ anomalija fl -orbita eċċ.  
4.3 Żviluppar ta’ teknoloġiji ġodda biex jiġu indirizzati r -rekwiżiti tal -STM  
L-iżvilupp ta’ servizzi awtomatiċi għall -evitar ta’ kolliżjonijiet u l -użu ta’ intelliġenza 
artifiċjali u teknoloġija kwa ntistika għandhom jiġu aċċellerati  biex ilaħħqu maż -żieda fl -
għadd ta’ oġġetti spazjali u ta’ utenti tal -SST tal -UE. Barra minn hekk, iż -żieda fl -operaturi 
b’mod ġenerali se tirrikjedi li l -UE tiżgura li r -rata ta’ allarm falz (l -għadd ta’ twissijiet ta’ 
kolliżjoni foloz) tonqos sabiex tkun tista’ tiffoka fuq iċ -ċirkostanzi l -aktar problematiċi. L -UE 
se tindirizza dawn l -isfidi teknoloġiċi permezz ta’ attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp li huma 
kruċjali biex titrawwem il -kwalità tas -servizzi tal -SST ipprovdu ti.  
Dan se jkun jeħtieġ il-mobilizzazzjoni ta’ opportunitajiet ta’ finanzjament disponibbli fil -
livell tal -Kummissjoni u fil -livell tal -Istati Membri , inkluż il -finanzjament tas -sinerġija jew 
it-taħlit tal -fondi tal -UE u dawk nazzjonali. Dan, potenzjalmen t jista’ jiġi kkomplementat bil -
fondi tal -Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA) b’appoġġ għall -politika tal -UE, diment li l -interessi 
tas-sikurezza tal -UE u tal -Istati Membri tagħha jkunu protetti.  
Barra minn hekk, jeħtieġ li jiġu żgurati sinerġiji bejn l -attivi tajiet ta’ riċerka appoġġati taħt 
Orizzont Ewropa17 u l-attivitajiet taħt il -Programm Ewropew għall -Iżvilupp fl -Industrija 
tad-Difiża (EDIDP) u l -Fond Ewropew għad -Difiża (EDF) . 
4.4 L-aħjar użu mill -ekosistema industrijali tal -UE  
L-industrija tal -UE hija direttament involuta fl -iżvilupp tal -kapaċitajiet operazzjonali attwali 
tal-SST: Il -kumpaniji tal -UE qegħdin jipparteċipaw f’sejħiet għall -offerti ppubblikati mill -
membri tal -Konsorzju tal -SST tal -UE. B’riżultat ta’ dan, sa 75 % ta l-fondi pprovduti mill -
UE lill -Konsorzju tal -SST tal -UE huma sottokuntrattati lill -industrija tal -UE18. Dan diġà 
ħoloq ekosistema industrijali Ewropea madwar l -SST li għandha tkun f’pożizzjoni li 
tikkontribwixxi għall -approċċ tal -UE għall -STM.   
Huwa meħtieġ li jiġi żgurat li l -potenzjal kollu offrut mill -industrija tal -UE, inkluż l -
Ispazju l -Ġdid, jiġi sfruttat billi wieħed jibni fuq is -servizzi pubbliċi pprovduti mill -SST 
tal-UE. Id-Data  tal-SST tista’ tikkostitwixxi opportunità reali għall -industrija tal -UE. Ir-
                                                 
16 Il-mitigazzjoni tal -iskart spazjali għandha l -għan li tnaqqas il -ġenerazzjoni ta’ skart spazjali fil -futur u r -rimedju tal -iskart spazjali għandu l -
għan li jiżviluppa metodi għall -immaniġġjar tal -iskart spazjali eżistenti.  
17 It-terminu “Orizzont Ewropa” f’dan id -dokument jirreferi għall -programm Speċifiku li jimplimenta Orizzont Ewropa u l -Istitut Ewropew 
tal-Innovazz joni u t -Teknoloġija; l -attivitajiet imwettqa taħthom għandhom fokus esklużiv fuq l -applikazzjonijiet ċivili.  
18 Il-25 % li jifdal jiġu kkunsmati mill -entitajiet nazzjonali parteċipanti tal -Konsorzju tal -SST tal -UE nnifsu.  
 
9 
 
 Regolament dwar l -Ispazju jipprevedi l -iżvilupp ta’ katalogu tal -SST tal -UE19 sal-aħħar 
tal-2024 bl -użu ta’ sensuri tal -SST tal -UE. Dan il -katalogu20 se jkun ibbażat fuq il -ħidma 
mwettqa f’dawn l -aħħar snin bl -istabbiliment ta’ pjattaforma għall -kondiviżjoni tad -data tal-
SST tal -UE (bażi tad -data tal-SST tal -UE21). L-iżvilupp ta’ kapaċitajiet operazzjonali mtejba 
tal-SST u ta’ assi addizzjonali li jinsabu barra mill -Ewropa kontinentali se jkompli jtejjeb il -
kwalità tal -katalogu futur tal -UE. Xi saffi ta’ dan il -katalogu u l -pjattaforma relatata għall -
kondiviżjoni tad -data se jkunu magħmulin disponibbli għall -kumpaniji tal -UE għall -attivitajiet 
ta’ riċerka relatati mal -iżvilupp ta’ servizzi tal -STM derivati ta’ valur miżjud fl -Ewropa u fil -
livell internazzjonali.  
Barra minn hekk, id -djalogu mal -industrija tal -UE relatata mal -SST jeħtieġ li jiġi intensifikat. 
L-għan huwa li jsir l -aħjar użu mill -kapaċitajiet  u mill -innovazzjoni tal -UE  fil-qasam tal -
SST. Dan għandu jieħu l -forma ta’ azzjonijiet mibdija mis -Sħubija tal -SST tal -UE biex jinkisbu 
l-benefiċċji tal -potenzjal tal -innovazzjoni tal -industrija tal -UE. Miżuri speċifiċi jistgħu jinkludu 
pereżempju Jiem tal -Industrija  regolari fejn il -kumpaniji jkollhom l -opportunità li 
jippreżentaw it -teknol oġiji u l -innovazzjonijiet il -ġodda, jew bħal fil -qafas tal -inizjattiva 
CASSINI ,22 hackathons iddedikati għall -SMEs u għan -negozji ġodda, sejħiet, għotjiet, premji, 
eċċ.  
Dawn il -miżuri, filwaqt li jistimulaw l -innovazzjoni, se jikkontribwixxu għas -Sħubija tal-SST 
tal-UE bl -aktar żviluppi teknoloġiċi riċenti.  
                                                 
19 Rekord u storja konsistenti ta’ data traċċabbli (eż. informazzjoni dwar l -oġġetti, data dwar il -kejl, data dwar l -orbita, inċertezza) miżmuma 
minn sistema unika.  
20 Il-Katalogu tal -SST tal -UE għandu jkun disponibbli sa tmiem l -2024.  
21 Il-bażi tad -data tal-SST tal -UE hija l -pjattaforma għ all-kondiviżjoni, għall -ħżin u għat -tixrid tad -data u tal-informazzjoni fi ħdan l -SST tal -
UE (eż. informazzjoni dwar l -oġġetti, data dwar il -kejl, data dwar l -orbita, talbiet għall -attribuzzjoni ta’ kompiti, katalogi nazzjonali u tal -SST 
tal-UE) u tikkonne ttja maċ -Ċentru tal -Operazzjonijiet tal -Istati Membri.  
22 https://ec.europa.eu/defence -industry -space/eu -space-policy/space -research -and-innovation/cassini -space -entrepreneurship -initiative_en   
 
10 
 
 Azzjoni  2: Il-Kummissjoni, bl -appoġġ tas -Sħubija tal -SST tal -UE, se  
a) ittejjeb il -prestazzjoni tas -servizzi eżistenti:  
- sa nofs l -2023 (fażi ta’ tħejjija) telabora analiżi tal -arkitettura tal-ħtiġijiet futuri tal -STM 
inkluż l -identifikazzjoni tar -riżorsi meħtieġa għal sistema tal -SST tal -UE aktar effiċjenti u bi 
prestazzjoni aħjar, li tkun kapaċi tirrileva l -oġġetti kollha akbar minn 10  cm; u  
- sal-2025 (fażi ta’ implimentazzjoni), tagħti b idu għall -użu ta’ assi addizzjonali.  
b) tiżviluppa servizzi ġodda:  
- sa nofs l -2023, tipproponi servizzi ġodda għall -indirizzar tal -isfidi futuri li tqajmu fl -STM;  
- sal-2025, tivvalida s -servizzi l -ġodda li se jsiru operazzjonali.  
c) trawwem it -teknoloġi ja: 
- sa tmiem l -2023, tikkoopera mal -industrija tal -UE biex jiġi stabbilit forum speċifiku dwar l -
arrikkiment reċiproku teknoloġiku u tal -innovazzjoni;  
- sa tmiem l -2023, tħejji pjan ta’ riċerka dettaljat li huwa mmirat lejn teknoloġiji ġodda; u  
- sa tmie m l-2025, tivvaluta l -proċess ta’ implimentazzjoni tagħha.  
Azzjoni  3: Il-Kummissjoni se tibda azzjonijiet speċifiċi fil -qafas ta’ CASSINI biex tisfrutta l -
potenzjal kollu tal -innovazzjoni tan -negozji ġodda.  
Azzjoni  4: Il-Kummissjoni, f’koordinazzjoni mas -Sħubija tal -SST tal -UE, se tagħmel 
aċċessibbli għall -industrija:  
- sal-2023 parti mill -pjattaforma għall -kondiviżjoni tad -data; u 
- sal-2025 partijiet mill -katalogu futur tal -SST tal -UE. 
 
5 TRAWWIM TAL -ASPETTI REGOLATORJI TAL -STM  
L-approċċ tal -UE għall -STM jindirizza wkoll l -aspetti regolatorji tal -STM. Dan se jinkludi 
miżuri mhux vinkolanti (standards u linji gwida), kif ukoll obbligi vinkolanti (leġiżlazzjoni) fil -
livell tal -UE. 
5.1 Il-monitoraġġ tal -iżvilupp tal -istandards u l -linji gwida tal -STM  
Il-benefiċċji tal -istandards  għall -industrija Ewropea huma wesgħin23. L-istandards tal -STM 
żviluppati mill -partijiet ikkonċernati tal -ispazju għandhom l -għan li jiżguraw l -interoperabbiltà 
u s-sikurezza, inaqqsu l -kostij iet u jiffaċilitaw il -manuvri spazjali. L -istandards jgħinu lill -
manifatturi jnaqqsu l -kostijiet, jantiċipaw ir -rekwiżiti tekniċi, u jżidu l -produttività, l -
innovazzjoni u l -effiċjenza.  
Is-settur spazjali huwa tekniku ħafna u jirrikjedi l -użu ta’ standard s f’kull stadju tal -katina tal -
valur. Il -korpi nazzjonali, Ewropej u internazzjonali tal -istandardizzazzjoni jadottaw standards 
                                                 
23 Fit-2 ta’ Frar 2022, il -Kummissjoni adottat Strateġija tal -UE dwar l -Istandardizzazzjoni: L -istabbiliment ta’ standards globali b’appoġġ għal 
suq uniku tal -UE reżilje nti, ekoloġiku u diġitali, COM(2022) 31 final, li jissottolinja r -rabta tal -istandardizzazzjoni mal -projezzjoni tal -valuri, 
it-tmexxija industrijali, ix -xenarju ġeopolitiku li qed jinbidel, u r -rwol tal -UE bħala attur fdat għall -iżvilupp ta’ standards glob ali. 
 
11 
 
 spazjali. Aġenziji tekniċi oħrajn tan -NU għandhom rwol importanti fl -istabbiliment ta’ 
standards settorjali dinjin. Lil hinn mil l-korpi tradizzjonali tal -istandardizzazzjoni24, jeżistu 
diversi atturi speċifiċi fis-settur spazjali25. Fi ħdan il -qafas tan -NU jiġu żviluppati wkoll linji 
gwida relatati mal -ispazju, bl -eżempju l -aktar riċenti jkun il -“Long Term Sustainability 
guidelines” tan-NU.26 L-istandards u l -linji gwida tal -STM għandhom impatt dirett fuq l -użu 
sikur u sostenibbli tal -ispazju ekstratmosferiku.  
L-UE għandha trawwem approċċ komuni tal -UE lejn l -istandards minħabba li għandhom effett 
tanġibbli fuq it -tfassil tas -sistema globali futura tal -STM. Se jiġi stabbilit forum speċifiku  li 
għandu l -għan li jiżgura approċċ olistiku tal -UE għall -STM fil -fora internazzjonali ta’ 
standardizzazzjoni li jittrattaw l -STM f’kooperazzjoni mill -qrib mal -Istati Membri. L -atturi l -
oħrajn kollh a tal-UE se jkollhom l -opportunità li jipparteċipaw, bħas -Sħubija tal -SST tal -UE, 
l-industrija tal -UE, eċċ.  
5.2 L-iżvilupp u l -promozzjoni ta’ standards u ta’ linji gwida tal -STM  
L-UE għandha tiffaċilita l -iżvilupp ta’ standards u linji gwida tal -STM bl -għan l i jiġi żgurat l -
użu sikur u sostenibbli tal -ispazju.  
Għal din ir -raġuni, l -UE għandha tkun fuq quddiem nett fl -iżvilupp ta’ linji gwida u ta’ 
standards tal -STM . L-UE għandha tkun proattiva  biex tiżgura l -iżvilupp ta’ standards 
internazzjonali fejn ikun fa ttibbli u meħtieġ, u biex tiżviluppa l -istandards tal -UE tagħha stess 
kull meta jkun xieraq. Barra minn hekk, l -UE għandha tipprijoritizza l -istandards u l -linji gwida 
li għandhom l -akbar impatt, u għandha tippromwovi l -implimentazzjoni tagħhom  permezz 
ta’ sett ta’ għodod u rakkomandazzjonijiet.  
Il-Kummissjoni beħsiebha tiżviluppa sett ta’ għodod  ibbażat fuq standards u linji gwida tal -
STM identifikati, li jistgħu jgħinu lill -Istati Membri meta jagħtu liċenzji għall -forniment ta’ 
servizzi mitluba minn opera turi tas -satelliti fit -territorju tagħhom. L -għan huwa li jiġi żgurat li 
r-riskji relatati mat -traffiku fl -ispazju (b’mod partikolari l -interferenza u l -evitar ta’ 
kolliżjonijiet) jiġu identifikati u mitigati. L -approċċ ikun simili għas -sett ta’ għodod tal -UE 
għas-sigurtà tal -5G27. 
Filwaqt li taħdem mill -qrib mal -Istati Membri fil -qasam tal -istandardizzazzjoni, il -
Kummissjoni tista’ tappoġġa l -għażla tal -istandards u l -linji gwida tal -STM, li għandhom jiġu 
promossi fil -livell tal -UE.  Pereżempju, dawn l -istandards jistgħu jikkonċernaw l -użu ta’ 
apparati attivi biex jiffaċilitaw l -insegwiment tas -satelliti, it -twissija ta’ kwalunkwe inċident 
kbir jew dħul mill -ġdid, kif ukoll l -iżvilupp ta’ linji gwida għal każijiet speċjali ta’ STM, bħal 
satelliti mhux manuvr abbli jew kostellazzjonijiet.  
5.3 Inċentivar tal -istandards u l -linji gwida tal -STM  
Sabiex jitrawwem l -użu mill -operaturi tal -UE tal -linji gwida u tal -istandards rakkomandati fil -
livell tal -UE, se jiġu stabbiliti miżuri ta’ inċentiv . Pereżempju, l -UE se tikk unsidra:  
                                                 
24 Il-Korpi Nazzjonali tal -Istandardizzazzjoni, is -CEN/CENELEC u l -Organizzazzjoni Internazzjonali tal -Istandardizzazzjoni  
25 Bħall -Kooperazzjoni Ewropea għall -Istandards Spazjali (ECSS), il -Kumitat Konsultattiv għad -Data  u s-Sistemi Spazjali (CCSS), u l -
Kumitat għall -Koordinazzjoni tal -Iskart Spazjali Interaġenzjali (IADC).  
26 Guidelines for the Long -term Sustainability of Outer Space Activities, A/AC.105/2018/CRP.20, is -27 ta’ Ġunju  2018.  
27 Sett ta’ għodod tal -UE għas -sigurtà tal -5G | Insawru l -futur diġitali tal -Ewropa (europa.eu)  
 
12 
 
  tuża tikketta ta’ “spazju sikur”  simili għall -kunċett tal -ekotikketta. Dawk il -kumpaniji 
u l-operaturi li jużaw it -tikketta jistgħu jżidu s -sehem tagħhom fis -suq billi jaċċedu għal 
klijenti sensittivi għal operazzjonijiet spazjali sikuri u sostenibbli;  
 tadatta l -kriterji għall -għoti biex tippromwovi l -użu ta’ linji gwida u standards 
rakkomandati fi ħdan l -istrumenti rilevanti tal -UE (Orizzont Ewropa, ir -Regolament 
dwar il -Programm Spazjali, InvestEU, il -Fond Ewropew għad -Difiża, u inizjattivi 
spazjali oħrajn, eċċ.),  
 tistabbilixxi lista ta’ kumpaniji u operaturi  li jimplimentaw linji gwida jew standards 
tal-STM.  
Kwalunkwe għodda ta’ inċentiv tkun tirrikjedi l -istabbiliment ta’ mekkaniżmu għas -
superviżjoni tal -implimentazzjoni tal -linji gwida u tal -istandards rakkomandati . L-UE, 
f’koopera zzjoni mill -qrib mal -Istati Membri, se tikkunsidra l -iżvilupp ta’ mekkaniżmu ta’ 
ċertifikazzjoni għall -STM  sabiex tkun tista’ tivverifika l -implimentazzjoni mill -kumpaniji tal -
linji gwida u tal -istandards rakkomandati.  
5.4 Lejn l -obbligi tal -STM  
Fuq medda qas ira ta’ żmien, għandhom jiġu previsti ċerti obbligi limitati li jinvolvu 
kostijiet limitati għall -industrija. Iż-żieda qawwija fit -traffiku lejn u mill -ispazju u tan -numru 
ta’ satelliti fl -orbiti differenti tal -ispazju u l -ħtieġa li tiġi evitata l -ġenerazz joni ta’ skart permezz 
ta’ aktar kolliżjonijiet, iħeġġu l -imposta ta’ ċerti obbligi għal kull operatur tas -satelliti. 
Għalhekk, proposta ġuridika għandha timponi li l -operaturi kollha tas -satelliti li jipprovdu 
servizzi fl -UE għandhom jirreġistraw ma’ serv izz ta’ evitar ta’ kolliżjonijiet  li joffri mill -
anqas livell simili ta’ prestazzjonijiet bħas -servizzi attwali offruti mill -SST tal -UE.  
Barra minn hekk, l -entitajiet responsabbli għas -servizzi ta’ evitar ta’ kolliżjonijiet għandu 
jkollhom mekkaniżmi ta’ komunikazzjoni u kuntatti (jiġifieri direttorju tal -operaturi) għad -
dispożizzjoni tagħhom għall -immaniġġjar ta’ avvenimenti konġunti ma’ fornituri ta’ servizzi 
oħrajn biex jiġu żgurati reazzjonijiet f’waqthom u manuvri kkoordinati ta’ evitar ta’ 
kolliżjoni jiet. 
F’terminu medju , għandu jiġi żviluppat approċċ regolatorju aktar komprensiv dwar l -STM, 
f’konsultazzjoni mal -Istati Membri, biex jiġu identifikati oqsma rilevanti għal -leġiżlazzjoni 
filwaqt li tiġi ppreservata l -kompetittività tal -industrija tal -UE, f’konformità mal -kompetenzi 
rispettivi tal -UE u tal -Istati Membri tagħha.  
Xi Stati Membri adottaw leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l -STM. Oħrajn qed jikkunsidraw il -
possibbiltà li jadottaw miżuri nazzjonali. Approċċ frammentat għall -ispazju fil -livell tal -UE 
mhux biss jipprevjeni l -feġġa ta’ suq intern li jiffunzjona tajjeb u li huwa importanti għall -
iżvilupp ta’ prodotti u servizzi tal -UE assoċjati mal -użu tal -Ispazju, iżda jista’ jkollu wkoll 
riperkussjonijiet negattivi fuq politiki oħrajn tal -Unjoni bħall -klima, l -ambjent u t -trasport, u 
b’mod partikolari fl -avjazzjoni, fejn għadhom għaddejjin sforzi biex titnaqqas il -
frammentazzjoni tal -ispazju tal -ajru Ewropew. Jidher li huwa meħtieġ approċċ koerenti fil -
livell tal -UE. Għal dak il -għan u abbażi tal -ħtiġij iet tal -partijiet ikkonċernati tal -UE u r-regoli 
u l-istandards identifikati, u wara li tkun assoċjat kif xieraq l -Istati Membri mal -proċess ta’ 
konsultazzjoni, l -UE għandha tagħmel proposta leġiżlattiva li tkopri r -regoli tal -STM .  
Din il -proposta leġiżla ttiva għandu jkollha l -għan li tiżviluppa kundizzjonijiet ekwi komuni fil -
livell tal -UE, li jiżguraw li l -aktar operaturi virtużi ma jiġux ippenalizzati. Hija għandha 
 
13 
 
 tiggarantixxi wkoll li l -operaturi tal -UE ma jbatux minn distorsjoni tal -kompetizzjoni mi nn 
operaturi stabbiliti barra mill -UE li jibbenefikaw minn standards anqas stretti, pereżempju billi 
jimponu trattament ugwali għall -operaturi tal -UE u għal kwalunkwe operatur tas -satelliti li 
jkollu l -ħsieb li jipprovdi servizzi fl -UE. 
Essenzjalment, il -proposta potenzjali tista’ tkun limitata għall -istabbiliment ta’ rekwiżiti 
essenzjali tal -STM filwaqt li jitqiesu r -rekwiżiti eżistenti fil -livell tal -UE għall -immaniġġjar 
tat-traffiku tal -ajru. Sussegwentement, l -organizzazzjonijiet Ewropej tal -istandardiz zazzjoni 
jistgħu jiżviluppaw ir -rekwiżiti tekniċi rilevanti għall -STM fil -forma ta’ standards jew linji 
gwida armonizzati, li min -naħa tagħhom jippermettu lill -manifatturi u lill -operaturi jagħtu 
prova tal -konformità ma’ dawn ir -rekwiżiti essenzjali.  
Azzj oni 5: Il-Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli skont il -kompetenza tal -UE involuta u 
f’kollaborazzjoni mill -qrib mal -Istati Membri:  
- sa tmiem l -2023 jistabbilixxu l -forum meħtieġ biex jiġi żgurat li fl -UE jkun hemm fis -seħħ 
informazzjoni u koordinazzjoni e ffettiva dwar l -istandards u l -linji gwida żviluppati fil -livell 
internazzjonali.  
Dak il -forum, bl -appoġġ tas -Sħubija tal -SST tal -UE, l -industrija tal -UE u l -ESA se:  
 a) jiżviluppa standards Ewropej u internazzjonali ġodda;  
 b) jippromwovi standards u linji gwida magħżula fil -livell tal -UE; u  
 c) joħloq sett ta’ għodod biex jgħinu lill -Istati Membri fit -talbiet għal liċenzji mill -operaturi 
tas-satelliti.  
Azzjoni  6: F’kollaborazzjoni mill -qrib mal -Istati Membri, il -Kummissjoni se:  
- sa tmiem l -2023 tiden tifika miżuri ta’ inċentiv possibbli u mekkaniżmu ta’ ċertifikazzjoni lejn 
l-implimentazzjoni tal -istandards u tal -linji gwida tal -STM u  
- sa tmiem l -2024 tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ ċertifikazzjoni u timplimenta miżuri ta’ 
inċentiv.  
Azzjoni  7: F’kollaborazzjoni mill -qrib mal -Istati Membri, il -Kummissjoni se  
- sa tmiem l -2023 tipproponi sett inizjali u limitat ta’ obbligi;  
- sa nofs l -2024 tidentifika oqsma possibbli għal leġiżlazzjoni tal -UE għall -STM u  
- sa tmiem l -2024 tagħmel proposta għal l eġiżlazzjoni tal -UE għall -STM.  
 
6 PROMOZZJONI TAL -APPROĊĊ TAL -UE GĦALL -STM GLOBALMENT  
L-approċċ tal -UE għall -STM għandu l -għan li jikkontribwixxi għal sforz globali , filwaqt 
li jlaqqa’ l -kapaċitajiet u l -għodod reġjonali eżistenti ma’ ambizzjoni ġenerali għall -
kooperazzjoni globali. Dan jikkostitwixxi l -“perkors estern” tal -approċċ tal -UE għall -STM, li 
se jippromwovi b’mod attiv soluzzjonijiet prammatiċi u konkreti l ejn STM aktar globali. Dan 
jissodisfa l -prinċipji u l -valuri ewlenin tal -UE fir -rigward tal -ispazju ekstratmosferiku filwaqt 
 
14 
 
 li jippreserva l -interessi diplomatiċi, ekonomiċi u politiċi tagħha kif ukoll dawk tal -Istati 
Membri tagħha.  
6.1 Promozzjoni ta’ STM m ultilaterali  
L-approċċ tal -UE għall -STM għandu l -għan li jikkontribwixxi għal STM globali li jrid jiġi 
mmaniġġjat fil -livell internazzjonali. L -UE diġà:  
 tippromwovi l -preservazzjoni ta’ ambjent spazjali sikur, sigur u sostenibbli  u l-użu 
paċifiku tal -ispaz ju ekstratmosferiku fuq bażi aċċettabbli ekwa u reċiproka;  
 tenfasizza l -importanza ta’ miżuri ta’ trasparenza u għat -tisħiħ tal -fiduċja;  u  
 hija favur imġiba responsabbli fl -ispazju ekstratmosferiku  fil-qafas tan -Nazzjonijiet 
Uniti.  
Filwaqt li jibni fuq d awn il -prinċipji, l -approċċ tal -UE għall -STM se jiffavorixxi approċċ 
multilaterali tal -STM fil -qafas tan -NU. Bħala parti mill -approċċ tal -UE għall -STM, l -Unjoni 
se tfittex li trawwem id -diskussjoni dwar l -STM fil -fora rilevanti tan -NU b’mod partikolari l -
Kumitat dwar l -Użu Paċifiku tal -Ispazju ekstratmosferiku (COPUOS), iżda wkoll fil -
Konferenza dwar id -Diżarm bl -objettiv li tiġi ppreżentata diskussjoni fl -Assemblea Ġenerali 
tan-NU. L -UE se tidentifika u se timpenja ruħha mal -korpi rilevanti tan -NU, li jist għu 
jappoġġaw jew jikkontribwixxu għal tali attivitajiet. L -Unjoni Internazzjonali tat -
Telekomunikazzjoni, pereżempju, diġà hija involuta fl -immaniġġjar tal -orbiti u fil -
preżentazzjoni tal -frekwenzi, u tittratta b’mod regolari attivitajiet ta’ standardizza zzjoni 
f’diversi oqsma. L -Organizzazzjoni tal -Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali hija involuta wkoll fl -
iżvilupp ta’ standards fl -oqsma fejn l -operazzjonijiet spazjali jinteraġixxu mal -avjazzjoni ċivili.  
L-aċċettazzjoni mill -UE tat -Trattati u tal -Konvenzjon ijiet rilevanti tan -Nazzjonijiet Uniti dwar 
l-ispazju ekstratmosferiku, li l -Istati Membri ripetutament talbu, tgħin biex tissaħħaħ il -
kredibbiltà tal -UE fir -rigward tal -promozzjoni tal -użu sostenibbli tal -imġiba responsabbli u tal -
imġibiet responsabbli fl -ispazju, kif ukoll biex tissaħħaħ il -pożizzjoni tagħha u l -leġittimità fil -
livell internazzjonali. Ir -regoli internazzjonali applikabbli għall -attivitajiet spazjali huma 
inklużi f’ħames konvenzjonijiet internazzjonali, li b’mod komuni jissejħu l -“ħames tr attati tan -
Nazzjonijiet Uniti dwar l -ispazju ekstratmosferiku”, u li bħalissa ma jirrikonoxxux il -
parteċipazzjoni ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali. Il -Ftehim dwar is -Salvataġġ, il -
Konvenzjoni dwar ir -Responsabbiltà u l -Konvenzjoni dwar ir -Reġistrazz joni jippermettu dik 
il-parteċipazzjoni, għalkemm mhux fuq l -istess livell tal -partijiet tal -Istati. Meta titqies il -
kompetenza parallela li l -Unjoni tgawdi fil -qasam tal -ispazju flimkien mal -Istati Membri 
tagħha, għandhom jittieħdu azzjonijiet biex tiġi e splorata l -parteċipazzjoni tal -UE fil -Ftehim 
ta’ Salvataġġ, fil -Konvenzjoni dwar ir -Responsabbiltà u fil -Konvenzjoni dwar ir -Reġistrazzjoni 
filwaqt li jiġu salvagwardjati l -interessi speċifiċi tal -Unjoni relatati mal -implimentazzjoni tal -
Programm Spazjali.  
6.2 Lejn kontribuzzjonijiet reġjonali tal -STM għal sforz globali  
Idealment, jiġi organizzat reġim futur tal -STM fuq livell globali. Illum ftit pajjiżi fid -dinja 
jistgħu jużaw b’mod indipendenti sistema tal -SST bi prestazzjoni globali li kapaċi tipproċessa 
s-servizzi meħtieġa għat -twettiq tal -STM, kif deskritt fil -Kapitolu  4, jew li tiddefinixxi u 
tissorvelja l -aspetti regolatorji tal -STM deskritti fil -Kapitolu  5. Għalhekk, il -formazzjoni ta’ 
 
15 
 
 sħubijiet u l -kondiviżjoni tal -piż tal -STM permezz ta’ kapaċitajie t u normi komplementari hija 
soluzzjoni prattika fl -interess ta’ kulħadd.  
Barra minn hekk, l -STM jiddependi fuq ċertu livell ta’ fiduċja fost in -nazzjonijiet li għandhom 
kapaċitajiet spazjali u jirrikjedi sistemi addizzjonali. Approċċ magħmul mill -
kontribu zzjonijiet reġjonali huwa mod prammatiku u minn isfel għal fuq  biex tinbena din 
il-fiduċja u tiġi żgurata r -ridondanza meħtieġa. Ladarba d -diversi elementi reġjonali tal -STM 
ikunu maturi u konverġenti biżżejjed, u jkun hemm kunsens suffiċjenti dwar id -diversi regoli u 
standards deskritti fil -Kapitolu  4, il-komponenti reġjonali tal -STM imbagħad jistgħu jiffurmaw 
parti minn STM globali, b’governanza xierqa li għad trid tiġi determinata.  
L-iżvilupp tal -approċċ tal -UE għall -STM fi ħdan l -Unjoni huwa biss l -eww el pass ta’ proċess 
aktar ġenerali. L -għan ikun li l -approċċ tal -UE għall -STM jiġi estiż mill -Unjoni u mill -Istati 
Membri tagħha għal approċċ madwar l -Ewropa kollha, u fuq dik il -bażi jinbeda proċess fil -
livell internazzjonali kemm fi ħdan in -NU kif ukoll b’mod bilaterali. Għaldaqstant huwa 
importanti li l -kunċett ta’ approċċ multilaterali b’kontribuzzjonijiet reġjonali jiġi promoss lil 
sħab esterni.  
6.3 Diskussjoni privileġġata mal -Istati Uniti  
L-Istati Uniti huma l -aktar attur avvanzat fl -STM, minħabba li i nvestew biljuni ta’ USD fl -
aħħar 20  sena fil -kapaċitajiet tal -SST. B’riżultat ta’ dan, għandhom l -aktar kapaċità tal -SST 
effiċjenti fid -dinja, u jikkondividu d -data tagħhom mad -dinja kollha. Permezz tad -Direttiva 
dwar il -Politika Spazjali  3, bdew jiżvilupp aw approċċ iddedikat fil -qasam tal -STM.  
Filwaqt li l -UE l -ewwel trid tiżviluppa l -approċċ tal -STM tagħha stess, hija trid tagħmel dan 
f’kooperazzjoni mill -qrib mal -Istati Uniti. Fis -Summit bejn l -UE u l -Istati Uniti f’Ġunju  2021, 
iż-żewġ naħat qablu li jiskambjaw l -approċċi rispettivi għall -STM . F’dan ir -rigward u fl -
isfond tal -attivitajiet dejjem jiżdiedu tal -Istati Uniti dwar l -STM, il -Kummissjoni u r -
Rappreżentant Għoli se jesploraw modi kif jiżguraw kooperazzjoni aktar mill -qrib u 
interoperabbiltà u kom plementarjetà reċiproċi dwar l -STM mal -Istati Uniti.  
6.4 Djalogi ma’ pajjiżi terzi oħra  
L-UE se ssegwi diplomazija attiva relatata mal -STM . Id-diskussjonijiet mas -sħab 
internazzjonali għandhom jiffukaw fuq kwistjonijiet ċivili (eż. operazzjonijiet, 
standardizz azzjoni, eċċ.) iżda jenfasizzaw ukoll aspetti relatati tas -sigurtà u tad -difiża tal -STM. 
B’mod partikolari, dan għandu jinvolvi l -promozzjoni tal -approċċ tal -UE għall -STM dwar 
perspettivi rilevanti bħas -sikurezza operazzjonali u s -sostenibbiltà fit -tul tal-ambjent 
orbitali, inkluż billi jħeġġeġ l -interess fis -servizzi tal -UE disponibbli għal komunità globali 
usa’ (eż. l -SST tal -UE).  
Azzjoni  8: Il-Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli, skont il -kompetenza tal -UE involuta, 
f’kollaborazzjoni mal -Istati Membri se jinvolvu ruħhom man -NU biex jidentifikaw jew jgħinu 
fil-ħolqien ta’ korpi speċifiċi għall -STM bil -għan li jiġu implimentati soluzzjonijiet konkreti 
tal-STM fil -livell globali.  
Azzjoni  9: Sa nofs l -2022, il -Kummissjoni se tesplora modi possibbli li bihom l -UE tista’ 
tipparteċipa fil -Ftehim dwar is -Salvataġġ tan -NU, fil -Konvenzjoni dwar ir -Responsabbiltà u 
fil-Konvenzjoni dwar ir -Reġistrazzjoni  filwaqt li tissalvagwardja l -interessi tal -Unjoni. Għal 
 
16 
 
 dan il -għan, il -Kummissjoni se tanalizza u se taħdem fuq miżuri possibbli meħtieġa sabiex 
timplimenta l -obbligi mnaqqxa f’dawn il -Konvenzjonijiet.  
Azzjoni 10 : Il-Kummissjoni u r -Rappreżentant Għoli, skont il -kompetenza tal -UE involuta, 
f’kooperazzjoni mill -qrib mal -Istati Membri se:  
- jippromwovu approċċ reġjonali dwar l -STM ma’ pajjiżi terzi u sħab ta’ fora reġjonali rilevanti 
sabiex iħejju l -istabbiliment fut ur ta’ sistema globali tal -STM ibbażata fuq kontribuzzjonijiet 
reġjonali,  
- jinvolvu ruħhom aktar mal -Istati Uniti bil -għan li jiżguraw kooperazzjoni aktar mill -qrib u 
interoperabbiltà reċiproka dwar kwistjonijiet relatati mal -STM,  
- jindirizzaw b’mod si stematiku l -STM fid -djalogi spazjali ma’ pajjiżi terzi.  
  
 
17 
 
 7 KONKLUŻJONI  
Bħala kontribuzzjoni tal -UE għal sfida tal -politika pubblika globali, din il -Komunikazzjoni 
Konġunta għandha l -għan li tagħti bidu għal approċċ artikolat, koerenti u kkoordinat tal -UE 
għall -STM għall -UE u għall -Istati Membri tagħha, u li tippromwovi pożizz joni tal -UE għall -
STM f’fora internazzjonali u multilaterali.  
L-UE trid taġixxi issa – malajr, b’mod kollettiv u b’mod determinat biex tiżgura użu sikur, sigur 
u sostenibbli tal -ispazju. Il -Komunikazzjoni Konġunta tipproponi approċċ tal -UE dinamiku u 
li qed jevolvi b’diversi azzjonijiet konkreti dwar l -STM, bil -għan li jiġu ppreservati l -interessi 
tal-UE u tal -Istati Membri f’konformità sħiħa mal -kompetenzi tal -UE u tal -Istati Membri 
tagħha.  
Dawn l -azzjonijiet jinkludu l -valutazzjoni tar -rekwiżiti ċivili u  ta’ difiża tal -STM għall -UE, it -
tisħiħ tal -kapaċitajiet operazzjonali tal -UE biex tappoġġa l -STM f’termini ta’ servizzi u 
teknoloġiji, it -trawwim ta’ aspetti regolatorji tal -STM li jilħqu l -milja tagħhom fil -leġiżlazzjoni 
rilevanti, u l -promozzjoni tal -approċċ tal -UE għall -STM fuq livell globali.   
Dawn l -isforzi se jtejbu r -reżiljenza tal -infrastruttura spazjali tal -UE u tal -Istati Membri li s -
soċjetajiet u l -ekonomiji tagħna jiddependu fuqha, jipprovdu ċertezza akbar lill -operaturi, 
jappoġġaw il -kompetitt ività tal -industrija Ewropea, u, flimkien mas -sħab tagħna, jagħtu 
kontribut konkret għall -isforz globali fis -sostenn tas -servizzi u tal -applikazzjonijiet spazjali fid -
deċennji li ġejjin.