MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 51/1

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Parteċipazzjoni Finanzjarja tal-Impjegati fl-Ewropa” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2011/C 51/01

Relatur: is-Sur Graf von SCHWERIN

Korelatur: is-Sinjura SHARMA

Nhar is-17 ta' Frar 2010, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

il-Parteċipazzjoni Finanzjarja tal-Impjegati fl-Ewropa.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-2 ta' Settembru 2010.

Minħabba t-tiġdid tal-Kumitat, l-Assemblea Plenarja ddeċidiet li l-votazzjoni fuq din l-opinjoni ssir fis-sessjoni plenarja ta' Ottubru u ħatret lil Alexander Graf von SCHWERIN bħala relatur ġenerali b’konformità mal-Artikolu 20 tar-Regoli ta' Proċedura.

Matul l-466 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 ta' Ottubru 2010, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’170 vot favur, 9 voti kontra u 22 astensjoni.

1. Sommarju u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-parteċipazzjoni finanzjarja tal-impjegati (PFI) hija opportunità biex l-intrapriżi, l-impjegati kif ukoll is-soċjetà b’mod ġenerali jkunu jistgħu jipparteċipaw aktar u aħjar fis-suċċess tal-Ewropizzazzjoni dejjem tikber tal-attivitajiet ekonomiċi. Għaldaqstant, b’din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jixtieq jagħmel lill-pubbliku aktar konxju dwar dan is-suġġett. L-għan huwa li l-Ewropa tiġi mħeġġa tfassal kunċett qafas li jippromovi l-koeżjoni soċjali u ekonomika tagħha stess billi jiffaċilita l-użu tal-PFI f’livelli differenti (pereżempju parteċipazzjoni fil-profitt, skemi ta' sjieda tal-ishma, skemi ta' tfaddil għall-impjegati).

1.2 Bħalma l-Ewropa kibret, hekk ukoll l-intrapriżi, fosthom l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju (SMEs), estendew l-attivitajiet tagħhom lil hinn mill-fruntieri. Waħda mill-prijoritajiet tal-Istrateġija UE 2020 hija li l-implimentazzjoni tas-Small Business Act titpoġġa fuq quddiem nett, speċjalment bil-għan li tittejjeb is-sitwazzjoni finanzjarja tal-SMEs. Il-PFI tista’ tkun wieħed mill-mekkaniżmi li jappoġġjaw dan l-objettiv u b’hekk issaħħaħ il-kompetittività tal-SMEs Ewropej. Irrispettivament mid-daqs tal-intrapriża, il-mudelli tal-PFI għandhom jirrispettaw is-soluzzjonijiet fil-livell tal-intrapriża u jipproteġu d-drittijiet tal-ħaddiema, filwaqt li titqies id-diversità tal-intrapriżi u l-pajjiżi.

1.3 Għalhekk, l-għan ta' din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja huwa:

— li terġa’ tiftaħ id-dibattitu dwar il-PFI fil-livell Ewropew u li tagħti impulsi ġodda lid-diskussjoni madwar l-UE kollha;

— li tagħmel lill-pubbliku aktar konxju dwar is-suġġett u tħeġġeġ lill-imsieħba soċjali kemm fil-livell Ewropew kif ukoll fl-Istati Membri jindirizzaw dan is-suġġett fil-fond;

— li tidentifika l-ostakli għall-PFI f’livell transkonfinali u tissuġġerixxi xi soluzzjonijiet possibbli;

— li titlob, fejn ikun adatt, lill-istituzzjonijiet Ewropej korrispondenti biex ifasslu s-soluzzjonijiet;

— li tiddiskuti kwistjonijiet oħra li għadhom miftuħa u għandhom bżonn jiġu analizzati iktar fil-fond.

1.4 L-introduzzjoni tal-PFI għandha tkun volontarja. M’għandhiex tieħu post il-pagi eżistenti, iżda għandha tikkomplementa s-sistemi ta' rimunerazzjoni u m’għandhiex ixxekkel in-negozjati dwar il-pagi nnifishom. L-impjegati jridu jkunu jistgħu jifhmuha u f’dan is-sens għandha tikkomplementa forom oħra ta' parteċipazzjoni tal-impjegati. Il-PFI m’għandhiex tkun parti mis-sistema tal-pensjoni. Però tista’ tkun, fuq bażi individwali, element addizzjonali fit-tfaddil għal meta l-impjegati jirtiraw.

1.5 Il-PFI tista’:

— ittejjeb il-kapaċità tal-akkwist lokali u b’hekk jiżdiedu l-possibbiltajiet li intrapriża tirnexxi f’reġjun partikolari;

— bħala fattur ta' kwalità tajba tal-ġestjoni ta' intrapriża, tikkontribwixxi biex jittejjeb id-dħul permezz tal-parteċipazzjoni fis-suċċess tal-intrapriża;

— bħala parti mill-proċess tal-iżvilupp tal-kapital, ikollha effett motivanti għall-impjegati u permezz tagħha l-impjegati jħossuhom aktar parti mill-intrapriża għax jidentifikaw ruħhom aktar magħha.

1.6 Għaldaqstant, il-KESE jitlob li tiġi adottata rakkomandazzjoni ġdida tal-Kunsill (bħal pereżempju 92/443/KEE tas-27 ta' Lulju 1992) dwar il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tal-impjegati fil-profitt u r-riżultati tal-intrapriża kif ukoll li jiġu ppreżentati l-proposti dwar kif għandhom jiġu indirizzati l-ostakli għall-pjani transkonfinali.

1.6.1 Għal dan il-għan, fil-livell Ewropew għandhom jittieħdu l-miżuri siewja li ġejjin:

1) L-applikazzjoni tal-PFI għandha tiġi ffaċilitata madwar l-UE kollha fuq il-bażi ta' prinċipji komuni.

2) Il-forom differenti ta' PFI, li sadanittant laħqu żdiedu, għandhom jiġu analizzati u ppreżentati b’mod li jinfiehmu fil-prattika, sabiex tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni tagħhom, speċjalment fl-SMEs.

3) L-intrapriżi li joperaw fuq bażi transkonfinali għandhom jiġu megħjuna jegħlbu l-ostakli, l-aktar dawk fiskali, li jiffaċċjaw skont il-pajjiż membru tal-UE u taż-ŻEE, bil-għan li jkunu jistgħu jilħqu aħjar l-objettivi tagħhom marbuta mal-lealtà tal-impjegati u l-identifikazzjoni tagħhom mal-intrapriża permezz tal-parteċipazzjoni finanzjarja tagħhom.

4) Għandhom jiġu żviluppati forom ta' PFI li jtejbu, b’mod partikolari, l-offerta min-naħa tal-intrapriżi, il-parteċipazzjoni tal-impjegati, l-appoġġ individwali għall-iżvilupp tal-kapital, parteċipazzjoni akbar tal-impjegati fir-riżultati tal-intrapriża kif ukoll it-trasferimenti transkonfinali;

5) Il-parteċipazzjoni pożittiva permezz tad-drittijiet tas-sjieda u r-responsabbiltà marbuta magħhom min-naħa tal-impjegati involuti tista’ ssaħħaħ il-governanza tal-intrapriża.

6) L-eżempji tal-aħjar prattiki għandhom ikomplu jiġu ppubblikati biex b’hekk jikkontribwixxu għat-tixrid tal-PFI. Il-baġit tal-UE għandu jipprevedi intestatura dedikata għal dawn l-attivitajiet.

7) Il-PFI bħala mudell tas-suċċessjoni tal-intrapriża (Employee-buy-outs) huwa adatt biex jissaħħu l-kontinwità u b’hekk il-kompetittività tal-intrapriżi Ewropej, u fl-istess ħin biex dawn ikunu marbuta mar-reġjun.

8) Id-dħul u l-kapaċità tal-akkwist tal-impjegati baqgħu jiġu wara ż-żieda tal-produttività u d-dħul tal-azzjonisti (1). Il-konsegwenzi tal-kriżi tas-suq finanzjarju ser ikollhom effetti negattivi fuq l-impjegati wkoll. Skont x’forma tieħu, il-PFI tista’ sservi ta' kumpens – parzjali – għat-telf tal-kapaċità tal-akkwist u tikkoreġi l-fluttwazzjoni rikorrenti, iżda m’għandhiex tieħu post iż-żieda fis-salarji.

9) Għandhom jiġu żviluppati kemm sorsi ta' informazzjoni dwar l-implikazzjonijiet tal-PFI għall-intrapriżi u l-ħaddiema, kif ukoll opportunitajiet ta' taħriġ u konsulenza minn istituzzjonijiet indipendenti, jiġifieri minn organizzazzjonijiet nongovernattivi.

10) Fejn normalment ikun hemm in-negozjati kollettivi, il-kundizzjonijiet tal-PFI għandhom jiġu rregolati wkoll fil-qafas tal-ftehimiet kollettivi.

2. Sfond

2.1 Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea

Fl-1992, ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (li aktar tard sar: tal-Unjoni Ewropea) dwar il-Promozzjoni tal-parteċipazzjoni tal-impjegati fil-profitti u r-riżultati tal-intrapriża (2) kienet diġà stabbilixxiet prinċipji ġenerali li huma appoġġjati mill-KESE:

— applikazzjoni regolari;

— kalkolu skont formula definita minn qabel;

— applikazzjoni b’mod komplementari mas-sistemi ta' rimunerazzjoni tradizzjonali;

— parteċipazzjoni varjabbli skont ir-riżultati tal-intrapriża;

— benefiċċji għall-impjegati kollha;

— applikazzjoni fl-intrapriżi privati kif ukoll f’dawk pubbliċi;

— applikazzjoni f’intrapriżi ta' kull daqs;

— mudelli sempliċi;

— informazzjoni u taħriġ għall-impjegati fuq il-mudelli;

— introduzzjoni u parteċipazzjoni volontarji fil-mudelli ta' parteċipazzjoni.

Fl-2002, il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-Qafas għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni finanzjarja tal-impjegati (3) kkonfermat dawn il-prinċipji.

2.2 Ir-rapporti PEPPER mitluba mill-Kummissjoni Ewropea

2.2.1 Riżultati: dinamika pożittiva tal-PFI

Ir-rapporti PEPPER juru l-importanza kontinwa ta' dan is-suġġett għall-politika Ewropea: ir-rapport PEPPER IV (4) jinnota li l-PFI fl-UE-27 infirxet b’mod kostanti matul dawn l-aħħar għaxar snin. Bejn l-1999 u l-2005, il-proporzjon ta' intrapriżi li joffru mudelli tal-parteċipazzjoni fil-kapital miftuħa għall-impjegati kollha kiber b’ħames punti perċentwali minn medja ta' 13 % għal 18 %, u l-mudelli tal-parteċipazzjoni fil-profitt kibru b’sitt punti perċentwali minn medja ta' 29 % għal 35 % (data tal-CRANET, medja peżata tal-pajjiżi kollha). Kiber ukoll, għalkemm fuq skala iżgħar, il-proporzjon ta' impjegati li jieħdu sehem f’dawn il-mudelli (data mill-Istħarriġ Ewropew dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol – EWCS).

2.2.2 Rakkomandazzjonijiet:

Fir-rapport PEPPER IV huwa rakkomandat li tiġi adottata rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea dwar pjattaforma Ewropea għall-PFI. F’dan ir-rigward, il-mudell tal-moduli transnazzjonali jinkludi, b’konformità mal-prinċipju tal-approċċ volontarju, il-forom prattikati kollha tal-parteċipazzjoni finanzjarja:

1) parteċipazzjoni fil-profitt (fi flus kontanti, differit jew fuq il-bażi ta' ishma),

2) parteċipazzjoni individwali fil-kapital (ishma jew opzjonijiet fuq l-ishma għall-impjegati);

3) il-kunċett tal-ESOP (mudell kollettiv tal-parteċipazzjoni fil-kapital iffinanzjat mill-parteċipazzjoni fil-profitt b’mod komplementari mar-rimunerazzjoni).

Fl-istess ħin, dan jiftaħ it-triq għal forom ġodda ta' PFI. Il-moduli kollha jistgħu jiġu kkombinati sabiex jinstabu soluzzjonijiet speċifiċi.

2.2.3 Il-promozzjoni ta' inċentivi fiskali fakultattivi

Huwa minnu li l-inċentivi fiskali mhumiex indispensabbli għall-PFI, però fil-pajjiżi li joffruhom ħallew il-frott. Minkejja li l-kompetenza esklużiva rigward it-tassazzjoni hija f’idejn l-Istati Membri, il-koordinazzjoni, l-aġġustament u r-rikonoxximent reċiproku jistgħu jgħinu biex jiffaċilitaw il-PFI fl-intrapriżi li joperaw fuq bażi transkonfinali. Bil-kalkolu tar-“rati effettivi tat-taxxa” għal xenarji standardizzati, ikun jista’ jsir tqabbil dirett bejn is-27 Stat Membru tal-UE u b’hekk tiġi ggarantita aktar armonizzazzjoni. Sakemm dawn l-inċentivi jibqgħu fakultattivi, mhux se jinħolqu kunflitti mal-liġi nazzjonali.

2.2.4 Ħarsa lejn is-sitwazzjoni attwali

L-imsieħba soċjali u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi għandhom bżonn informazzjoni ċara u dettaljata dwar il-mudelli applikati fil-livell nazzjonali, il-vantaġġi li joffru u l-istabbiliment tagħhom. S’issa għad m’hemmx data transkonfinali minn stħarriġ immirat dwar il-PFI. Dan in-nuqqas għandu jiġi indirizzat billi, pereżempju, tinġabar id-data b’mod regolari.

2.3 Ħidma preparatorja għall-proġetti appoġġjati mill-Kummissjoni: approċċ tal-UE fuq il-bażi ta' moduli (building block approach)

2.3.1 Sabiex ikun hemm rabta bejn id-diversi mudelli differenti ta' PFI li jeżistu fl-Istati Membri tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea appoġġjat il-ħidma preparatorja għall-hekk imsejjaħ approċċ fuq il-bażi ta' moduli (5). Hawnhekk issir distinzjoni bejn it-tliet forom bażiċi tal-PFI fl-Ewropa (parteċipazzjoni fil-profitt, parteċipazzjoni individwali fil-kapital u l-kunċett tal-ESPO; ara wkoll l-Anness).

2.3.2 Il-“mudell tal-moduli”jissodisfa r-rekwiżiti tal-Kummissjoni Ewropea (trasparenza, mingħajr diskriminazzjoni, eċċ.). L-għoti ta' benefiċċji fiskali la huwa previst u lanqas eskluż. L-elementi kollha huma fakultattivi kemm għall-intrapriżi kif ukoll għall-impjegati, u jistgħu jiġu kkombinati flimkien skont il-ħtiġijiet speċjali tal-intrapriża.

2.3.3 Ir-rapport PEPPER IV jgħid li l-PFI tista’ ssir aktar attraenti għal dawk kollha involuti bis-saħħa ta' mudell tal-PFI li jkun jista’ jintuża fuq bażi transkonfinali u li jiġi promoss b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha tal-UE. B’hekk l-intrapriżi stabbiliti f’diversi pajjiżi, b’mod partikolari, għandhom ikunu jistgħu jibbenefikaw mit-tnaqqis fil-piż amministrattiv li jġib miegħu mudell uniformi, li jtejjeb ukoll it-trasferimenti minn pajjiż għal ieħor. L-SMEs ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-uniformità trasparenti u mill-komparabbiltà tal-mudelli tal-PFI.

2.3.4 Sakemm jitfassal mudell ta' dan it-tip madwar l-UE kollha, għandhom isiru sforzi għar-rikonoxximent reċiproku tal-forom differenti ta' parteċipazzjoni finanzjarja pprattikati fil-livell nazzjonali, inkluż it-trattament fiskali tagħhom.

3. Vantaġġi li jippromovu t-tixrid kontinwu tal-PFI

3.1 Il-vantaġġi tal-parteċipazzjoni finanzjarja għall-intrapriżi

I Fir-rigward tal-Istrateġija UE 2020, l-introduzzjoni tal-PFI tista’ tgħin lill-intrapriżi Ewropej, b’mod partikolari lill-SMEs, biex itejbu l-kompetittività tagħhom, billi żżid il-lealtà tal-impjegati kkwalifikati u l-identifikazzjoni tagħhom mal-intrapriża permezz tal-parteċipazzjoni finanzjarja tagħhom, kemm fi żminijiet tajbin kif ukoll f’dawk ħżiena. B’hekk il-PFI tikkontribwixxi għall-iżgurar ta' futur sostenibbli.

II Parti mill-profitt tal-intrapriża tingħata lill-impjegati lokali, u dan jgħin sabiex tiżdied il-kapaċità tal-akkwist reġjonali.

III Il-PFI tista’ tgħin biex jiġi indirizzat it-tibdil demografiku, għaliex il-persuni bi kwalifiki għoljin, li jkunu jriduhom ħafna intrapriżi, jiġu offruti post attraenti fejn jaħdmu u jgħixu. Dan jippromovi r-reklutaġġ ta' ħaddiema speċjalizzati.

IV It-titjib tal-motivazzjoni permezz tal-PFI jikkontribwixxi biex tiżdied il-produttività tal-intrapriża u biex tittejjeb il-kwalità tal-ġestjoni tal-intrapriża.

V Il-PFI tista’, skont jekk tkunx imfassla bħala ekwità (equity) jew kapital estern, iżżid ir-rendiment tal-ekwità jew il-proporzjon tal-ekwità tal-intrapriża. B’hekk jista’ jkun aktar faċli li jinkiseb il-kapital estern. Barra minn hekk, tittejjeb ukoll il-klassifikazzjoni tal-intrapriża.

VI L-użu tal-PFI għas-suċċessjoni tal-intrapriża, billi tinbiegħ kollha jew parti minnha lill-impjegati tagħha, jista’ jkun strument adegwat biex tiġi ggarantita l-kontinwità tal-SMEs u l-intrapriżi tal-familja (6).

3.2 Il-vantaġġi tal-parteċipazzjoni finanzjarja għall-impjegati

I Permezz tal-PFI, l-impjegati jistgħu jibbenefikaw fuq bażi volontarja minn dħul komplementari minbarra dak previst fil-ftehimiet kollettivi u/jew tax-xogħol.

II B’hekk tinfetaħ il-possibbiltà li l-impjegati jiżviluppaw b’mod aktar faċli u fit-tul il-kapital tagħhom, u dan jista’ jikkontribwixxi biex jibbenefikaw minn riżorsi addizzjonali għal ħajjithom wara li jispiċċaw mix-xogħol.

III L-impjegati li jkunu jistgħu jieħdu sehem fl-intrapriża jħossuhom li qed jittieħdu aktar bis-serjetà minħabba l-kontribut tagħhom għas-suċċess tal-intrapriża. Iħossuhom aktar stmati.

IV Il-PFI toffrilhom il-possibbiltà li jżidu l-awtonomija tagħhom fuq il-post tax-xogħol u li jieħdu sehem fl-istrateġija tal-intrapriża għall-futur. B’dan il-mod, l-impjegati jistgħu jikkontribwixxu biex jiżguraw l-impjieg tagħhom fit-tul.

V Bħala element addizzjonali flimkien mar-rimunerazzjoni fissa, il-PFI ttejjeb is-sitwazzjoni finanzjarja tal-ħaddiema u tgħin biex jingħelbu ż-żminijiet ta' kriżi jew meta jinbidel l-impjieg.

VI Fil-kuntest ta' suq tax-xogħol li qed isir dejjem aktar Ewropew, ikun tajjeb li l-forom tal-PFI ta' pajjiż ikunu rikonoxxuti f’pajjiżi oħra u wieħed ikun jista’ jittrasferixxihom meta jmur jaħdem f’pajjiż ieħor.

VII Sabiex iżommu l-impjieg tagħhom, l-impjegati li jintmessulhomx l-impjieg u r-rimunerazzjoni tagħhom jistgħu jappoġġjaw b’mod temporanju l-intrapriża tagħhom f’każ ta' ristrutturazzjoni jew kriżi, li jkunu qed jiġu indirizzati mill-imsieħba soċjali.

3.3 Is-suċċessjoni tal-intrapriża u l-parteċipazzjoni fil-kapital

3.3.1 Il-Kummissjoni Ewropea (7) tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li, minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni Ewropea, terz tal-intraprendituri tal-UE, primarjament dawk li jmexxu intrapriża tal-familja, ser jirtiraw matul l-għaxar snin li ġejjin. Dan ifisser żieda enormi fit-trasferimenti tal-intrapriżi li ser jolqtu sa 690 000 intrapriża li mhumiex ikkwotati fil-borża u 2,8 miljun impjieg fis-sena. L-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju, bħala s-settur li jimpjega l-aktar nies, huma fattur essenzjali fil-politika tas-suq tax-xogħol. B’rabta ma' dan hemm ukoll il-kwistjoni ta' jekk hux ser ikunu jistgħu jinżammu l-intrapriżi milquta mit-tibdil tal-ġenerazzjonijiet u l-impjiegi li jipprovdu. Huwa fil-kuntest ta' din il-ħtieġa dejjem tikber li jkun hemm suċċessjoni għall-intrapriżi li jista’ jgħin mudell tal-PFI mfassal b’mod speċifiku bħala kunċett għas-suċċessjoni tal-intrapriża.

3.3.2 Għas-suċċessjoni tal-intrapriża jistgħu jkunu ta' siewi, b’mod speċjali, il-mudelli tal-ESOP (ara l-Anness). Aspett prinċipali tal-mudell tal-ESOP huwa t-tfassil tiegħu speċifikament għall-intrapriżi li mhumiex ikkwotati fil-borża. Dan il-mudell iħeġġeġ lis-sidien jittrasferixxu l-intrapriża lill-impjegati tagħhom minflok ibigħuha lil partijiet terzi u jipprevedi li bil-mod il-mod is-sjieda tal-intrapriża tkun 100 % tal-impjegati. B’hekk jippermetti lis-sidien li jkunu jixtiequ jbigħu l-parti tagħhom jagħmlu dan mingħajr ma jġiegħlu lis-sidien l-oħra jagħmlu bħalhom. F’dan il-każ l-impjegati m’għandhomx għalfejn joħorġu l-kapital minn buthom għaliex il-finanzjament biex huma jiksbu l-intrapriża jkun ġej mill-parteċipazzjoni tagħhom fil-profitt, li ssir b’mod komplementari mar-rimunerazzjoni. Għalhekk, b’mod ġenerali dan il-kunċett ma jimplika l-ebda riskju addizzjonali għall-impjegati. Jekk l-għan ikun li f’qasir żmien jinkiseb pakkett akbar ta' ishma, għandu jintuża finanzjament bi kreditu li jitħallas fuq seba’ snin mill-profitt tal-intrapriża.

3.3.3 Fir-rigward tas-suċċessjoni tal-intrapriża, meta jkun qed jitfassal qafas Ewropew għall-ġejjieni għandha ssir referenza espliċita wkoll għal mudell li ħalla l-frott, dak tal-kooperattivi. Jeżistu eżempji tal-aħjar prattika (ara l-Anness) għat-trasferiment permezz tal-impjegati fil-forma ta' kooperattiva. Dan jevita li l-kumpanija jkollha tagħlaq għaliex ma jkunx jista’ jinsab suċċessur. Il-KESE jqis li kwistjoni tant partikolari bħal dik tar-rabta bejn il-PFI u s-suċċessjoni tal-intrapriża għandha tiġi ttrattata f’dokument separat.

3.4 Il-kriżi tal-intrapriżi u l-parteċipazzjoni fil-kapital

3.4.1 L-intrapriżi wkoll jistgħu jgħaddu minn żminijiet diffiċli mil-lat finanzjarju. F’din is-sitwazzjoni, il-prijorità tkun li jiġi żgurat il-futur tal-intrapriża. Jekk ristrutturazzjoni jew kriżi tiġi indirizzata mill-imsieħba soċjali, f’dawn is-sitwazzjonijiet eċċezzjonali għandu jkun possibbli li ssir parteċipazzjoni finanzjarja. Madankollu, għandhom jiġu kkunsidrati l-iżvantaġġi potenzjali ta' din il-parteċipazzjoni. Hawnhekk tinħtieġ soluzzjoni sostenibbli li tippermetti lill-impjegati li żammew l-impjieg u r-rimunerazzjoni tagħhom (fid-dawl tal-flessigurtà u l-perijodi ta' qgħad u/jew ta' taħriġ mill-ġdid) jieħdu sehem fit-tul fl-irkupru tal-intrapriża u tal-ekonomija. Għalhekk, l-interess ġustifikat tal-impjegati fil-vijabbiltà ekonomika u b’hekk fis-suċċess fit-tul tal-intrapriża jkollu effett pożittiv.

3.4.2 Ħafna drabi, il-parteċipazzjoni finanzjarja fl-intrapriża li tagħti l-impjieg titqies bħala riskju doppju. B’hekk, dawk li jikkritikaw il-PFI dejjem jisħqu li f’każ ta' insolvenza, minbarra l-impjieg l-impjegati jkunu qed jirriskjaw ukoll il-kapital investit. Għandha ssir distinzjoni ċara bejn il-parteċipazzjoni fil-kapital li ma tmissx ir-rimunerazzjoni għax tkun komplementari mal-pagi (“on top”) u l-parteċipazzjoni li fiha t-tfaddil tal-impjegati jiġi investit fl-intrapriża li tagħti l-impjieg. Fl-aħħar każ, il-krediti tal-impjegati għandhom jingħataw prijorità, jiġifieri jiġu kkunsidrati qabel dawk ta' kredituri oħra f’każ ta' likwidazzjoni u/jew falliment. Barra minn hekk, għandhom ikomplu jiġu żviluppati soluzzjonijiet bħall-pooling tar-riskji u r-riassigurazzjoni.

3.5 Il-governanza tal-intrapriża u l-parteċipazzjoni fil-kapital

3.5.1 Irrispettivament mill-forom l-oħra ta' koġestjoni u l-involviment tal-impjegati fid-deċiżjonijiet tal-intrapriża, il-parteċipazzjoni fil-kapital – skont l-għamla tagħha – tista’ twassal għall-parteċipazzjoni fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet, pereżempju permezz tad-dritt tal-vot tal-azzjonisti. F’każ li l-ishma jintużaw bħala parteċipazzjoni, id-dritt tal-vot tal-azzjonisti jista’ jintuża jew b’mod individwali jew b’mod kollettiv, pereżempju permezz ta' entità intermedjarja.

3.5.2 Il-kumpaniji li joħorġu ħafna ishma għall-impjegati għandhom grupp ta' azzjonisti esiġenti iżda paċenzjużi u leali, jiġifieri l-impjegati tagħhom stess. B’hekk l-intrapriżi jkunu jistgħu jirreżistu aħjar għat-tendenzi predominanti ta' perijodi qosra ta' żmien imposti mis-swieq finanzjarji. L-effett sekondarju pożittiv minn din il-forma ta' PFI huwa li jittieħdu deċiżjonijiet sostenibbli mill-intrapriżi u li tiġi kkunsidrata r-responsabbiltà soċjali fit-tul tal-intrapriżi (CSR) minflok li l-maniġers ikunu lesti jieħdu riskji żejda.

3.5.3 Il-parteċipazzjoni tal-impjegati bħala azzjonisti tippromovi interess fl-intrapriża għat-tul. Probabbilment ir-riżultat ta' dan huwa governanza tajba tal-intrapriża, li tikkontribwixxi biex l-intrapriża tibqa’ tinżamm fuq saqajha fit-tul.

3.5.4 Min jipparteċipa fl-intrapriża permezz tal-impjieg tiegħu stess naturalment ikun irid ukoll trasparenza sħiħa dwar iċ-ċifri tan-negozju u jkun jixtieq jieħu sehem fid-deċiżjonijiet tal-intrapriża. B’hekk, il-parteċipazzjoni bbażata fuq id-drittijiet tas-sjieda tal-ishma tikkomplementa l-parteċipazzjoni msejsa fuq id-drittijiet tal-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni.

3.6 Il-parteċipazzjoni fil-kapital u l-parteċipazzjoni fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet

3.6.1 Għall-kuntrarju tal-beżgħat frekwenti, speċjalment fl-intrapriżi li s’issa għad m’għandhomx parteċipazzjoni finanzjarja, il-PFI ma tillimitax l-awtonomija tal-intraprenditur, iżda pjuttost tappoġġjah fil-proċess tat-teħid d-deċiżjonijiet.

3.6.2 Għall-azzjonisti ta' intrapriża huwa ta' vantaġġ li jkunu jafu li flimkien magħhom m’hemmx biss azzjonisti oħra iżda wkoll impjegati tal-intrapriża, li għandhom l-istess għanijiet bħalhom. Il-parteċipazzjoni pożittiva permezz tad-drittijiet tas-sjieda u r-responsabbiltà marbuta magħhom ta' kull impjegat involut tista’ ssaħħaħ il-governanza tal-intrapriża (8), u l-possibbiltà li jsir skambju tal-proposti għall-istrateġija tal-intrapriża żżid l-alternattivi fir-rigward tad-deċiżjonijiet tal-intrapriża, fil-limiti mniżżlin hawn fuq. L-azzjonisti impjegati għandu jkollhom l-istess drittijiet bħall-azzjonisti l-oħra.

3.6.3 Fl-aħħar nett, għandu jiġi ċċarat li la d-drittijiet tal-kodeċiżjoni fl-Istati Membri kkonċernati u lanqas ir-relazzjoni kuntrattwali bejn l-impjegati u min iħaddem m’għandhom u ma jistgħu jinbidlu minħabba d-drittijiet tas-sjieda marbuta mal-PFI. Huma ma jintmessux mill-PFI.

4. Approċċ Ewropew: moduli għall-problemi u s-soluzzjonijiet prattiċi

L-iżvilupp u l-promozzjoni ta' mudell li jinfiehem u jiġi mmaniġġjat faċilment għall-PFI fl-Ewropa huma ta' importanza politika kbira għall-istrutturar taż-Żona Ekonomika u Soċjali Ewropea. Fil-prinċipju, il-parteċipazzjoni f’mudelli bħal dawn għandha tibqa’ volontarja kemm għal min iħaddem kif ukoll għall-impjegati. Il-finanzjament tagħhom għandu jsir jew b’mod komplementari ma' dak previst fil-ftehimiet kollettivi u/jew tax-xogħol jew inkella permezz tal-parteċiptazzjoni fil-profitt.

4.1 It-tendenza futura tal-PFI: nikkombinaw il-parteċipazzjoni fil-kapital mal-parteċipazzjoni fil-profitt

4.1.1 Fil-każ ta' parteċipazzjoni fil-profitt ibbażata fuq l-ishma b’perijodu ta' diferiment, għandha ssir distinzjoni bejn tliet stadji filwaqt li titqies it-tassazzjoni diferita:

— il-fażi inizjali tal-parteċipazzjoni tal-impjegati fil-profitt tal-intrapriża;

— it-tieni fażi, li fiha r-riżorsi akkumulati jiġu investiti fl-istokkijiet tal-kumpanija;

— l-aħħar fażi, li fiha l-ishma miksuba jsiru disponibbli għall-impjegati.

4.1.2 Diġà jeżistu forom ta' parteċipazzjoni fil-kapital li fihom l-akkwist tal-ishma permezz ta' fond fiduċjarju jiġi ffinanzjat minn parteċipazzjoni fil-profitt b’mod komplementari mal-pagi. Hawnhekk normalment tinħoloq entità intermedjarja separata (9) li tamministra l-ishma tal-impjegati bħala fond fiduċjarju. L-amministrazzjoni tal-entità intermedjarja għandha tkun l-espressjoni tal-azzjonisti impjegati kollha permezz ta' elezzjoni fuq bażi demokratika, mingħajr ma tiġi influwenzata mill-maniġment. Xi eżempji tal-aħjar prattika ta' entità intermedjarja huma: AUCHAN (10) (Franza); HOMAG AG (11) (il-Ġermanja); Pfalz Flugzeugwerke PFW Aerospace AG (12) (il-Ġermanja); Voestalpin AG (13) (l-Awstrija); il-Fondazzjoni Oktogen (14) (l-Isvezja); Herend-ESOP (15) (l-Ungerija); Tullis Russel ESOP (16) (ir-Renju Unit); Eircom-ESOP (17) u Aerlingus-ESOP (18) (l-Irlanda).

4.1.3 Sabiex l-entitajiet intermedjarji jkunu jistgħu jinfirxu aktar, għandhom jiġu eżaminati l-eżempji tal-aħjar prattika (ara wkoll l-Anness).

4.2 L-inċentivi fiskali u r-rikonoxximent reċiproku tal-kunċetti tal-PFI

4.2.1 Intwera (19) li l-inċentivi fiskali mhumiex indispensabbli għall-parteċipazzjoni tal-impjegati, iżda huma strument effettiv għall-promozzjoni tat-tixrid tagħha fil-pajjiżi li joffruha. Għalkemm l-inċentivi fiskali huma l-aktar strument li jintuża għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tal-impjegati, il-ħolqien ta' mudell Ewropew li jimponi inċentivi fiskali vinkolanti jmur lil hinn mill-kompetenzi tal-UE u jkun f’kunflitt mal-awtoritajiet leġislattivi nazzjonali. Però, billi fir-realtà l-attivitajiet transkonfinali tal-intrapriżi u l-karrieri professjonali transkonfinali qed jiżdiedu, il-PFI ma tistax tinfirex madwar l-Ewropa daqs kemm huwa mixtieq jekk il-forom ta' PFI jibqgħu limitati għal-livell nazzjonali. Għalhekk, l-unika soluzzjoni biex titwettaq il-PFI fil-fergħat barranin sikwit tkun li jintefqu flejjes kbar fl-għarfien espert u b’hekk l-introduzzjoni tagħha tkun tant għalja li ħafna drabi l-idea tiġi abbandunata. Permezz ta' mudell ta' inċentivi uniformi, fakultattiv u sempliċi, li jkollu l-istess arranġamenti fiskali u l-istess livell ta' inċentivi madwar l-UE kollha, in-numru ta' intrapriżi li jkunu lesti jintroduċu l-PFI jista’ jiżdied b’mod konsiderevoli, għaliex b’hekk ikun faċli li jitfasslu skemi għal gruppi sħaħ ta' intrapriżi (20).

4.2.2 It-tassazzjoni diferita tista’ tittieħed bħala l-prinċipju bażi tal-iżgħar denominatur komuni biex jiġi propost mudell.

4.2.3 Qabel ma jinsab mudell Ewropew b’vantaġġi fiskali uniformi, għandhom isiru sforzi biex jinkiseb ir-rikonoxximent reċiproku tal-mudelli tal-Istati Membri individwali tal-UE. B’hekk il-PFI ssir aktar attraenti u fattibbli, mingħajr ma jkun hemm soluzzjoni Ewropea uniformi.

4.2.4 Minbarra l-inċentivi fiskali, l-intrapriżi jistgħu jagħtu wkoll inċentivi fil-forma ta' skontijiet.

4.3 Il-PFI fil-kooperattivi

4.3.1 Il-kooperattivi tal-produtturi huma eżempju tajjeb tal-PFI, speċjalment meta l-maġġoranza tal-ħaddiema jkunu kemm koproprjetarji kif ukoll impjegati. B’konformità mal-valuri u l-prinċipji rikonoxxuti madwar id-dinja kollha tal-kooperattivi, l-impjegati/membri kollha għandhom id-dritt mingħajr limiti li jieħdu sehem fit-teħid tad-deċiżjonijiet (21). Meta l-impjegati jipposedu, jikkontrollaw u jimmaniġġjaw l-intrapriża tagħhom, l-esperjenza turi li l-garanzija ta' dawn id-drittijiet twassal għal riżultati ekonomiċi aħjar u żżid il-kapaċità ta' sopravivenza f’każ ta' kriżi, u b’hekk l-impjegati jkunu jistgħu jżommu l-impjiegi tagħhom fit-tul fl-ambjent reġjonali fejn jgħixu. Ir-rappreżentanza tal-interessi definita fil-liġi ser tinkoraġġixxi l-ħolqien ta' qafas għall-parteċipazzjoni finanzjarja msaħħa.

4.4 Il-PFI fis-Servizz Ċivili

4.4.1 Il-biċċa l-kbira tal-iskemi ta' parteċipazzjoni tal-impjegati fil-kapital huma offruti f’kumpaniji bl-ishma jew f’kumpaniji b’responsabbiltà limitata, billi f’dawn il-każi l-implimentazzjoni tagħhom hija relattivament sempliċi. Xi forom ta' intrapriżi, speċjalment fil-qasam nonkummerċjali, u b’hekk anke l-impjegati tagħhom, huma esklużi minn din il-possibbiltà (is-Servizz Ċivili, intrapriżi mingħajr skop ta' qligħ) jew huwa diffiċli ħafna għalihom li joffru skema ta' PFI (assoċjazzjonijiet, fondazzjonijiet, eċċ.). F’dawn l-oqsma hemm għadd kbir ta' intrapriżi, u b’hekk ta' impjegati, li bħalissa m’għandhomx aċċess għall-PFI.

4.4.2 Għaldaqstant, mingħajr ħsara għall-prinċipju tas-sussidjarjetà, l-għan għandu jkun li jinħoloq mudell li joffri l-possibbiltà tal-parteċipazzjoni finanzjarja tal-impjegati lil kull grupp vokazzjonali u lil kull forma ta' intrapriża, filwaqt li titqies is-sitwazzjoni speċjali tas-settur pubbliku.

Brussell, 21 ta’ Ottubru 2010. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Għal aktar tagħrif ara: D. Vaughan-Whitehead, The Minimum Wage Revisited in the Enlarged EU, 2010, Edward Elgar-ILO.

(2) 92/443/KEE.

(3) COM(2002) 364 finali.

(4) The PEPPER IV Report – Assessing and Benchmarking Financial Participation of Employees in the EU-27, Berlin, 2009; http://www.eurofound.europa.eu/areas/participationatwork/pepperreports.htm. Is-sommarju bil-Ġermaniż, bil-Franċiż u bl-Ingliż huwa disponibbli hawnhekk: http://www.intercentar.de/en/research/focus-financial-participation-of-employees/.

(5) Ir-riżultati jinsabu f’J. Lowitzsch et al., Financial participation for a new Social Europe (Il-Parteċipazzjoni Finanzjarja għal Ewropa Soċjali Ġdida), Berlin/Pariġi/Brussell 2008; Ruma 2009, Krakau 2010; dawn ir-riżultati huma disponibbli bil-Ġermaniż, bil-Franċiż u bl-Ingliż minn hawnhekk: http://www.intercentar.de/en/research/focus-financial-participation-of-employees/.

(6) Dan l-aspett kienet diġà enfasizzatu l-Kummissjoni fir-Rakkomandazzjoni tagħha dwar it-trasferiment tal-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju, 94/1069/KE; u mbagħad ikkonfermatu wkoll fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar it-trasferiment tal-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju (ĠU C 93, 28.3.1998, p. 2). (Dawn id-dokumenti mhumiex disponibbli bil-Malti.).

(7) Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-Implimentazzjoni tal-Programm Komunitarju ta' Lisbona għat-Tkabbir u l-Impjiegi (COM(2006) 117 finali).

(8) B’hekk, l-Awstrija pereżempju, teżisti l-possibbiltà li l-PFI tieħu s-sura ta' entità intermedjarja.

(9) Fl-Ewropa kontinentali normalment din tkun kumpanija b’responsabbiltà limitata, fondazzjoni jew assoċjazzjoni, u fil-pajjiżi Anglo-Amerikani normalment tkun trust.

(10) Għan: il-promozzjoni tal-lealtà u l-motivazzjoni tal-impjegati; ara http://www.groupe-auchan.com/emploi.html.

(11) Għan: il-finanzjament tat-tkabbir; ara http://www.homag.com/de-de/career/Seiten/mitarbeiterkapitalbeteiligung.aspx.

(12) Għan: effett ġenerattiv tal-EADS; ara: http://www.netz-bund.de/pages/mitarbges.pdf, minn paġna 32 ’il quddiem.

(13) Għan: il-privatizzazzjoni u l-parteċipazzjoni strateġika; ara: http://www.voestalpine.com/annualreport0809/en/management_report/employees.html.

(14) Għan: il-promozzjoni tal-lealtà u l-motivazzjoni tal-impjegati; ara: Handelsbanken, Rapport Annwali 2009, http://www.handelsbanken.se/shb/inet/icentsv.nsf/vlookuppics/investor_relations_en_hb_09_eng_ar_rev/$file/hb09eng_medfoto.pdf, p. 53, 56.

(15) Għan: il-privatizzazzjoni kif ukoll il-promozzjoni tal-lealtà u l-motivazzjoni tal-impjegati; ara: http://www.herend.com/en/manufactory/story/, mingħajr dettalji dwar l-ESOP, ara s-sena 1992.

(16) Għan: is-suċċessjoni tal-intrapriża; ara: http://www.tullis-russell.co.uk/group/about/.

(17) Għan: il-privatizzazzjoni u l-parteċipazzjoni strateġika; ara: http://www.esop.eircom.ie/.

(18) Għan: il-privatizzazzjoni u l-parteċipazzjoni strateġika; ara: http://www.aerlingus.com/aboutus/investorrelations/shareregister/.

(19) Ara r-Rapport PEPPER IV, l-Ewwel Parti, Kapitolu IV, p. 56-58.

(20) Ara Thyssen Krupp: http://www.thyssenkrupp.com/de/investor/belegschaftsaktie.html.

(21) Ara, pereżempju, ir-Rakkomandazzjoni 193 tal-ILO dwar il-promozzjoni tal-kooperattivi.