RAPPORT TAL-KUMMISSJONI Malta Rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat /* COM/2013/0294 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI Malta Rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat 1. Il-kuntest legali L-Artikolu 126 TFUE jistabbilixxi proċedura għad-defiċit eċċessiv (EDP). Din il-proċedura hija speċifikata aktar fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 “dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv”[1], li hija parti mill-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont l-Artikolu 126(2) tat-Trattat, il-Kummissjoni trid tieħu ħsieb li jkun hemm konformità mad-dixxiplina baġitarja fuq il-bażi ta' żewġ kriterji, jiġifieri: (a) jekk il-proporzjon tad-defiċit ippjanat tal-gvern, jew dak attwali, mal-prodott domestiku gross (PDG) jaqbiżx il-valur ta' referenza ta' 3% tal-PDG (sakemm il-proporzjon ma jkunx naqas sostanzjalment u kontinwament, u jkun laħaq livell qrib il-valur ta' referenza; jew, alternattivament, l-eċċess fuq il-valur ta' referenza jkun biss eċċezzjonali u temporanju u l-proporzjon jibqa' qrib il-valur ta' referenza); u (b) jekk il-proporzjon tad-dejn tal-gvern fir-rigward tal-PDG jaqbiżx il-valur ta’ referenza ta’ 60% (sakemm il-proporzjon ma jkunx qiegħed jonqos b’mod suffiċjenti u jersaq lejn il-valur ta’ referenza b’pass sodisfaċenti). L-Artikolu 126(3) jistipula li, jekk Stat Membru ma jissodisfax ir-rekwiżiti ta’ kriterju wieħed jew tat-tnejn ta' hawn fuq, il-Kummissjoni trid tħejji rapport. Dan ir-rapport irid ukoll “iqis jekk id-defiċit tal-gvern jaqbiżx l-infiq tal-gvern għall-investiment u jqis il-fatturi l-oħra kollha rilevanti, inkluża l-qagħda ekonomika u baġitarja tal-Istat Membru għal perjodu ta’ żmien medju”. Dan ir-rapport, li jirrappreżenta l-ewwel pass lejn “proċedura ta’ defiċit eċċessiv” (EDP), janalizza r-raġunijiet għal ksur tal-kriterju tad-defiċit u d-dejn tat-Trattat b’rispett lejn il-kuntest ekonomiku u l-elementi relevanti l-oħra. L-emendi lill-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2011 indirizzaw xi dgħjufijiet fil-qafas tas-sorveljanza. B’mod partikolari, il-fergħa korrettiva ġiet imsaħħa billi r-rekwiżit tad-dejn tpoġġa fuq livell ugwali mar-rekwiżit tad-defiċit sabiex ikun żgurat li, għal pajjiżi bi proporzjon ta’ dejn mal-PDG ’il fuq minn 60% tal-valur ta’ referenza, il-proporzjon jinġieb taħt (jew qed jonqos suffiċjentement lejn) dak il-valur. Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir[2] jistipula li l-Istati Membri li kienu suġġetti għal proċedura ta’ defiċit eċċessiv fit-8 ta’ Novembru 2011 jibbenefikaw minn perjodu tranżitorju ta’ tliet snin, li jibda fis-sena wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv, li matulu huma mistennija li jiżguraw titjib biżżejjed tal-bilanċ strutturali tagħhom, kif imkejjel mill-bilanċ aġġustat ċiklikament nett mill-miżuri ta’ darba u mill-miżuri temporanji, sabiex ikun konformi mal-valur referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn sa tmiem il-perjodu ta’ tliet snin. “L-ispeċifikazzjonijiet dwar l-implimentazzjoni tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir u linji gwida dwar il-format u l-kontenut ta’ programmi ta’ stabbiltà u konverġenza” tat-3 ta’ Settembru 2012 jispjegaw ċar kif ir-rekwiżit għal bilanċ strutturali huwa definit u evalwat. Sa mill-adeżjoni mal-UE, Malta kienet suġġetta għal żewġ EPD[3]. L-ewwel waħda kienet imnedija permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2004 u ġiet abrogata mill-Kunsill fil-5 ta’ Ġunju 2007. It-tieni tnediet fis-7 ta’ Lulju 2009 u abrogata fl-4 ta’ Diċembru 2012, wara estensjoni ta’ sena, sal-2011, tal-iskadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv minħabba avvenimenti ekonomiċi negattivi mhux mistennija b’konsegwenzi sfavorevoli kbar għall-finanzi tal-gvern li seħħew fl-2010. Skont dejta nnotifikata mill-awtoritajiet f'April 2013[4] id-defiċit ġenerali tal-gvern f'Malta laħaq 3,3 % tal-PDG fl-2012 (ara t-Tabella 1) biex b'hekk qabeż il-valur ta’ referenza ta' 3% tal-PDG. Barra minn hekk, id-dejn gross ġenerali tal-gvern kien xorta ogħla mis-60% tal-valur ta’ referenza tal-PDG u Malta ma għamlitx biżżejjed progress lejn il-konformità mal-valur ta’ referenza għat-tnaqqis tad-dejn matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni (ara t-Tabella 3). Tabella 1: Defiċit u dejn ġenerali tal-gvern (% tal-PDG) Sors: It-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tal-Eurostat u tas-servizzi tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni għaldaqstant iddeċidiet li tagħti bidu għall-proċedura ta’ defiċit eċċessiv għal Malta bl-adozzjoni ta’ dan ir-rapport. It-taqsima 3 tar-rapport teżamina l-kriterju tad-defiċit. It-taqsima 4 teżamina l-kriterju tad-dejn. It-Taqsima 5 tittratta l-investiment pubbliku u fatturi rilevanti oħra. Ir-rapport iqis it-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tas-servizzi tal-Kummissjoni, ippubblikat fit-3 ta’ Mejju. 2. Kriterju tad-defiċit Fl-2012, id-defiċit ġenerali tal-gvern laħaq it-3,3% tal-PDG, minn 2,8% tal-PDG fl-2011. Minkejja jaqbeż it-3% tal-valur ta' referenza tal-PDG, id-defiċit huwa qrib il-valur ta’ referenza tat-Trattat. Madankollu, l-eċċess mhuwiex eċċezzjonali. B’mod partikolari, dan jirriżulta minn tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku skont it-tifsira tat-Trattat u tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fl-2010 u l-2011, it-tkabbir reali tal-PDG kien, bħala medja, ogħla minn 2% fis-sena, li jaqbeż it-tkabbir potenzjali. Skont dejta preliminari tal-PDG ipubblikata mill-uffiċċju nazzjonali tal-istatistika fl-1 ta’ Marzu 2013, it-tkabbir ekonomiku naqas fl-2012, iżda baqa’ pożittiv b’0,8%. Jekk wieħed iħares ’il quddiem, skont it-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-Rebbiegħa tal-2013, it-tkabbir tal-PDG huwa mistenni jerġa’ jaqbad ir-ritmu, u jilħaq 1,8% fl-2014. Huwa stmat li d-differenza pożittiva fil-prestazzjoni fl-2011 iddeterjorat ftit fl-2012 u se tikber marġinalment fl-2013-14. Tabella 2: Żviluppi makroekonomiċi u baġitarji a Noti: a F’perċentwali tal-PDG sakemm mhux speċifikat mod ieħor. b Bilanċ aġġustat ċiklikament u jeskludi miżuri ta' darba u miżuri temporanji oħrajn. Sors: It-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tal-Eurostat u tas-servizzi tal-Kummissjoni. Iż-żieda fid-defiċit nominali fl-2012 meta mqabbel mal-2011 kien jirrifletti żieda fl-infiq kurrenti ta' 1,3 pps. tal-PDG, li aktar milli taffa l-impatt ta’ ammont sinifikanti ta’ miżuri ta’ darba għat-tnaqqis tad-defiċit nett (0,9 % tal-PDG), li jikkonsisti l-aktar mid-dħul mill-prezz tal-konċessjoni fuq l-operatur tal-lotterija lokali. Skont it-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tas-servizzi tal-Kummissjoni l-eċċess 'il fuq minn 3% tal-valur ta' referenza tal-PGD mhuwiex temporanju skont it-tifsira tat-Trattat u tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-previżjoni tindika li d-defiċit se jkompli jkun ogħla mill-valur ta’ referenza fl-2013 u l-2014, minkejja ż-żieda mistennija fit-tkabbir tal-PDG reali. Dawn il-projezzjonijiet baġitarji huma bbażati fuq il-politiki attwali, u għalhekk jinkorporaw il-baġit tal-2013 li ġie approvat mill-Parlament f’April 2013, li jinkludi miżuri espansjonarji kemm fuq in-naħa tad-dħul u l-infiq kif ukoll l-injezzjoni ta’ ekwità ppjanata diġà lill-Air Malta (0,6% tal-PDG), b’impatt nett ta’ żieda fuq id-defiċit ta’ 0,3% tal-PDG. Il-miżuri espansjonarji huma biss parzjalment ikkompensati b’żidiet fid-dazji tas-sisa, il-ġbir tal-arretrati tat-taxxa kif ukoll l-iffrankar mill-infiq u kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali ogħla li jirriżultaw mir-riforma tal-pensjonijiet tal-2006. Barra minn hekk, il-kontribuzzjoni ta’ miżuri ta’ darba li jnaqqsu d-defiċit nett, kif identifikati mill-Kummissjoni, għall-isforz ta’ konsolidament taqa’ drastikament wara l-2012 (minn 0,9% tal-PDG għal 0,3% u 0.1% fl-2013 u fl-2014, rispettivament). Għandu jiġi enfasizzat li l-baġit adottat huwa ġeneralment simili għal dak li kien oriġinarjament ippreżentat f’Novembru 2012[5], li kien ibbażat fuq mira ta' defiċit għall-2012 ta' 2,3% tal-PDG, 1 pp. inqas mir-riżultat notifikat. Wara li ppreżentaw il-programm ta' stabbiltà għall-2013, l-awtoritajiet Maltin infurmaw lill-Kummissjoni b'miżuri ulterjuri ppjanati bil-għan li d-defiċit jinġieb taħt it-3% tal-PDG fl-2013 u 2014. Il-Kummissjoni se tevalwahom u jekk xieraq se teżamina mill-ġdid il-valutazzjoni tat-temporanjetà tal-eċċess tad-defiċit 'il fuq mill-valur ta' referenza ta' 3% tal-PDG. Il-programm ta’ stabbiltà ta’ April 2013 jistabbilixxi l-mira tad-defiċit għal 2,7% tal-PDG fl-2013. Id-differenza ma' 3,7% tal-PDG projettata fit-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-Rebbiegħa 2013 tirrifletti tkabbir ogħla għat-taxxi kurrenti, b’mod partikolari minħabba l-elastiċità ogħla ta’ taxxi indiretti għal tkabbir fil-konsum privat. Għas-snin li jifdal, il-programm jimmira li d-defiċit ikompli jonqos, għal 0,8 % tal-PDG sal-2016, iżda jipprovdi dettalji fuq xi miżuri speċifiċi biss. Fi ftit kliem, fl-istima tal-Kummissjoni id-defiċit huwa qrib il-valur ta' referenza fl-2012 ta' 3% tal-PDG iżda l-eċċess fuq il-valur ta' referenza la huwa eċċezzjonali u lanqas temporanju skont it-tifsira tat-Trattat u tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Din l-analiżi għalhekk tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit fit-Trattat mhuwiex issodisfat. 3. Kriterju tad-dejn Fl-2012, il-defiċit ġenerali tal-gvern żdied għal 72,1% tal-PDG, ogħla mill-valur ta' referenza fit-Trattat ta' 60% tal-PDG. Ix-xejra negattiva rreġistrata bejn l-2004 u l-2007 nqalbet fl-2008, meta l-bilanċ primarju sar negattiv. Skont it-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-Rebbiegħa tal-2013, id-defiċits primarji, li mistennijin jibqgħu fl-2013 u l-2014, huma pprojettati li jirriżultaw f'żieda ulterjuri tad-dejn ġenerali tal-gvern, għal 73,9% tal-PDG fl-2013 u għal 74,9% tal-PDG fl-2014. Wara l-abrogazzjoni tal-EDP f’Diċembru 2012, Malta qed tibbenefika minn perjodu tranżitorju ta’ tliet snin sabiex tkun konformi mal-limitu referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn, li beda fl-2012 (ara t-Taqsima 1). Sabiex jiġi żgurat progress kontinwu u realistiku lejn il-konformità matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, l-Istati Membri għandhom jirrispettaw simultanjament iż-żewġ kundizzjonijiet hawn taħt: (i) L-ewwel, l-aġġustament strutturali annwali, li jiżgura konformità mal-limitu referenzjarju tad-dejn fi tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni, m’għandux jiddevja b’aktar minn ¼% tal-PDG mil-aġġustament strutturali lineari meħtieġ; (ii) It-tieni, fi kwalunkwe żmien matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, il-bqija tal-aġġustament strutturali annwali m’għandhux jeċċedi t-¾% tal-PDG. L-isforz strutturali implimentat minn Malta fl-2012 mhuwiex biżżejjed biex jissodisfa r-rekwiżiti tal-perjodu ta’ transizzjoni referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn. L-ewwel nett, l-Aġġustament Strutturali Lineari Minimu (MLSA) meħtieġ għall-2012 kien ugwali għal 0,4% tal-PDG, filwaqt li fl-2012 id-defiċit strutturali ta' Malta iddeterjora b'½ pp tal-PDG; it-tieni, il-bqija tal-aġġustament strutturali annwali jaqbeż it-¾% tal-PDG. Din l-analiżi għalhekk tissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit fit-Trattat mhuwiex issodisfat. Tabella 3: Il-konformità mal-valur referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn (perjodu ta’ tranżizzjoni) Korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv || Dejn gross (% tal-PDG) fl-iskadenza tal-EDP || Dejn gross (% tal-PDG) fi tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni ta’ 3 snin || MLSA1 meħtieġ fi... || Aġġustament strutturali mbassar fl-.... || || || 2012 || 2013 || 20142 || 2012 || 2013 || 20142 2011 || 70.3 || 74.9 || 0.4 || 0.9 || 1.6 || -0.5 || 0.3 || 0.1 1 Aġġustament strutturali lineari minimu. 2 Il-baġit għall-2014 għad irid jiġi adottat. Sors: It-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tal-Eurostat u tas-servizzi tal-Kummissjoni. 4. Fatturi rilevanti L-Artikolu 126(3) tar-Trattat jistipula li r-rapport tal-Kummissjoni “għandu jqis ukoll jekk id-dejn tal-gvern jeċċedix in-nefqa tal-gvern f'investiment u jqis il-fatturi l-oħra kollha rilevanti, inkluża l-pożizzjoni ekonomika u tal-estimi għall-futur medju tal-Istat Membru”. Fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq, l-erba' subtaqsimiet li ġejjin iqisu min-naħa tagħhom (1) il-pożizzjoni ekonomika fit-terminu medju; (2) il-pożizzjoni baġitarja għat-terminu medju (inkluż l-investiment pubbliku); (3) l-iżviluppi fil-pożizzjoni tad-dejn tal-gvern fit-terminu medju, id-dinamiċi tagħha kif ukoll is-sostenibbiltà tagħha; (4) fatturi oħra mressqa mill-Istat Membru; u (5) fatturi oħra meqjusa rilevanti mill-Kummissjoni. 4.1. Il-pożizzjoni ekonomika fit-terminu medju Kundizzjonijiet ċikliċi u tkabbir potenzjali Anke jekk it-tkabbir ta' Malta jisboq lil dik taż-żona tal-euro, il-kriżi affettwat b’mod negattiv it-tkabbir potenzjali tagħha. Wara li laħaq medja ta’ 2,3%, għall-perjodu 2006-08, sal-2011 it-tkabbir potenzjali, kif stmat mis-servizzi tal-Kummissjoni, naqas għal 1,3% minħabba tnaqqis fil-kontribuzzjoni mill-akkumulazzjoni tal-kapital u l-prodottività totali tal-fatturi. Minħabba li l-akkumulazzjoni tal-kapital hija mistennija li tibqa’ f'livell modest, il-previżjoni tat-tkabbir potenzjali hija li jitjieb ftit biss u jilħaq medja ta' 1,6% bejn l-2013 u l-2015. Wara li naqas bi 2,6% fl-2009, it-tkabbir reali tal-PDG qabeż it-tkabbir potenzjali fl-2010-11. Madankollu, billi kemm id-domanda domestika kif ukoll l-esportazzjonijiet netti mmoderaw fl-2012, it-tkabbir ekonomiku reali naqas għal taħt it-tkabbir potenzjali. Minkejja l-projezzjoni ta' qabża 'l quddiem xprunata mid-domanda domestika, it-tkabbir reali tal-PDG huwa mbassar li jibqa’ taħt it-tkabbir potenzjali fl-2013 u li jaqbżu għal darb’oħra biss fl-2014. Bħala riżultat ta’ dawn l-iżviluppi, id-differenza kkalkulata fil-prestazzjoni qalbet għan-negattiv fl-2012 u huwa mistenni li tibqa’ negattiva fl-2013-14. Riformi strutturali riċenti Fil-kuntest tat-tielet semestru tal-UE se jitwettaq rendikont dettaljat u valutazzjoni tal-azzjonijiet ta' riforma li ħadu l-Awtoritajiet Maltin bi tweġiba għar-rakkomandazzjonijiet ippubblikati mill-Kunsill f’Lulju 2012. Fost ir-riformi strutturali li jista’ jkollhom impatt pożittiv fuq ir-riżultati baġitarji, ta’ min jinnota li r-riforma tal-pensjonijiet tal-2006 tikkontribwixxi biex titrawwem il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ ħaddiema ikbar fl-età u għandha impatt pożittiv, fit-terminu qasir fuq il-pożizzjoni baġitarja. Il-gvern wettaq ukoll miżuri rilevanti fis-settur tal-enerġija, l-aktar il-bini ta’ interkonnettur tal-elettriku mal-Italja, li, flimkien ma’ miżuri biex jissaħħaħ il-funzjonament tas-suq intern u biex jitnaqqas il-piż amministrattiv fuq in-negozji, jista’ jkollu impatt favorevoli fuq it-tkabbir potenzjali. 4.2. Pożizzjoni baġitarja fit-terminu medju Defiċit strutturali u konsolidament fiskali fi żminijiet tajba Fl-2010 u l-2011 Malta kienet għaddeja b’mod ċar minn żminijiet ekonomiċi tajbin, kif evidenzjat minn tkabbir b’saħħtu tal-PDG. Fl-2011, Malta wettqet konsolidament baġitarju sostanzjali kemm f’termini nominali u strutturali (nett mill-fatturi ċikliċi u l-miżuri ta’ darba), biex b’hekk id-defiċit seta' jinġieb lura għal taħt il-valur ta’ referenza ta’ 3%. Il-konsolidament baġitarja kienet sostnuta wkoll permezz tar-rikors kontinwat għal miżuri ta’ darba. Fl-2012 Malta rrilassat il-qagħda fiskali. F’termini strutturali, jiġifieri aġġustati għaċ-ċiklu u għal miżuri ta’ darba u oħrajn temporanji, huwa stmat li d-defiċit iddeterjora b’½ pp. tal-PDG, għal 4,1% tal-PDG fl-2012, biex b'hekk reġġa lura t-tendenza lejn tnaqqis l-objettiv ta' terminu medju (OTM) ta’ pożizzjoni bbilanċjata f’termini strutturali, li l-programm ta’ stabbiltà ta’ April 2013 għad mhux qed jippjana li se jinkiseb fil-perjodu tal-programm. Skont it-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-Rebbiegħa tal-2013, id-defiċit strutturali huwa mistenni li jitjieb bi ¼ pp. tal-PDG fl-2013 minħabba tnaqqis fil-kontribuzzjoni mill-miżuri ta’ darba għat-tnaqqis tad-defiċit u, abbażi ta’ preżunzjoni tal-ebda tibdil fil-politika, marġinalment biss fl-2014. Skont il-programm ta’ stabbiltà ta’ April 2013, il-bilanċ strutturali, kif ikkalkolat mill-ġdid mis-servizzi tal-Kummissjoni bl-użu tal-metodu komunement aċċettat, huwa mistenni li jitjieb b’ 1½ pp. tal-PDG fl-2013 u b’ ½ pp tal-PDG fl-2014. Investiment pubbliku L-investiment tal-gvern (bħala sehem mill-PDG) kien jammonta għal 3,1% tal-PDG fl-2012, żieda ta' 0,6 pp tal-PDG fuq l-2011. Id-defiċit nominali ġenerali tal-gvern fl-2012 għalhekk kien jeċċedi l-investiment pubbliku totali f’dik is-sena u, skont it-tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni għar-Rebbiegħa, 2013 se jibqa' ogħla minnu fl-2013-14. F’termini strutturali, fl-2012 id-defiċit ta’ 4,1% tal-PDG kien ogħla mill-investiment pubbliku u huwa mistenni li jibqa’ ogħla minnu. Il-kwalità tal-finanzi pubbliċi Il-qafas baġitarju fit-terminu medju huwa ta’ natura mhux vinkolanti, li flimkien man-nuqqas ta’ regoli fiskali numeriċi u ta’ kunsill fiskali indipendenti, jimmina l-kredibbiltà tal-istrateġija ta’ konsolidament tal-gvern. Malta għadha ma ttrasponietx id-Direttiva 2011/85/UE dwar l-oqfsa baġitarji. Barra minn hekk, ir-regola tal-bilanċ tal-baġit strutturali, kif previst fit-Trattat dwar l-Istabbiltà, il-koordinazzjoni u l-governanza, għadha ma ġietx introdotta fil-liġi nazzjonali. Il-programm ta’ stabbiltà jħabbar riforma tal-qafas baġitarju bil-għan li dan isir aktar vinkolanti permezz tal-introduzzjoni ta’ regoli fiskali, filwaqt li tiżdied il-flessibbiltà għal allokazzjoni mill-ġdid tan-nefqa bejn intestaturi differenti u l-funzjonijiet tan-nefqa pubblika. Din tħabbar ukoll it-twaqqif ta’ Kunsill Fiskali. Madankollu, għad trid tittieħed azzjoni konkreta f’dawn l-oqsma. 4.3. Il-pożizzjoni tad-dejn tal-gvern fit-terminu medju Is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi Is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi ta’ Malta jidher li hija ta’ sfida fit-terminu medju u twil. Skont “Ir-Rapport dwar it-Tixjiħ 2012”, in-nefqa għall-pensjonijeit f’Malta fil-passat kien taħt il-medja tal-UE (10,4% tal-PDG kontra 11,3% tal-PDG fl-UE27 fl-2010). Madankollu, it-tkabbir previst fin-nefqa marbuta mal-età hija ogħla sew mill-medja tal-UE, biż-żieda fin-nefqa fuq il-pensjonijiet — inkluż l-impatt tar-riforma tal-pensjonijiet tal-2006 — tammonta għal aktar min-nofs in-nefqa. Matul il-perjodu 2010-60, in-nefqa tal-pensjonijiet f'Malta hija pprojettata li tiżdied b’ 5,5 pps. tal-PDG kontra 1,5 pp tal-PDG fl-UE. L-ispiża tal-kura tas-saħħa hija pproġettata li tikkontribwixxi wkoll għat-tkabbir projettat fl-infiq relatat mal-età, minħabba li f'Malta dan għandu jiżdied b'2,9 pps. tal-PDG matul il-perjodu 2010-60, kontra 1,1 pps. tal-PDG fl-UE. L-istokk totali tad-dejn iggarantit mill-gvern. Il-livell għoli ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti jirrappreżenta riskju addizzjonali għal il-finanzi pubbliċi ta’ Malta. Id-dejn iggarantit mill-Gvern f’Malta huwa għoli, wara żieda sostanzjali mill-bidu tal-kriżi. L-obbligazzjonijiet kontinġenti fil-livell ta’ 17,6% tal-PDG fl-2012 (minn 16,3% fl-2011) jimplikaw dejn pubbliku totali ggarantit ta’ madwar 90% tal-PDG fl-2012. Aktar minn nofs dawn l-obbligazzjonijiet, kif ukoll il-parti l-kbira taż-żieda tagħhom mill-2008 huma rrappreżentati mill-korporazzjoni għall-utilità tal-enerġija pubblika (Enemalta). Barra minn hekk, fl-2012 ngħataw garanziji ġodda (għal ammont ta' 3,6% tal-PDG) lill-entità ad hoc stabbilita għar-ristrutturar tad-dejn tal-Enemalta[6]. 4.4. Fatturi oħra mressqa mill-Istat Membru L-awtoritajiet ta’ Malta ma ppreżentawx fatturi rilevanti kif jistgħu jagħmlu skont l-Artikolu 2(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97. 4.5. Fatturi oħra meqjusa rilevanti mill-Kummissjoni Fil-valutazzjoni ta' progress suffiċjenti lejn il-konformità mal-valur referenzjarju tad-dejn permezz tal-MLSA, trid titqies l-assistenza finanzjarja lill-Istati Membri taż-Żona tal-Euro[7] b’impatt ta’ żieda fid-dejn jew fid-defiċit. Għal Malta, l-impatt kumulattiv tal-faċilità ta’ self Griega, l-iżborżamenti EFSF, il-kontribuzzjonijiet kapitali lill-ESM, u l-operazzjonijiet fil-programm Grieg għall-perjodu 2011-2014 se jkunu 3,9% tal-PDG fuq id-dejn, u 0,1% tal-PDG fuq id-defiċit. Meta wieħed iqis l-impatt ta’ dawn l-operazzjonijiet, l-MLSA meħtieġ għall-2012 ikun aktar baxx, 0,3% tal-PDG, iżda jibqa’ sew ogħla mill-isforz strutturali implimentat minn Malta fl-2012. 5. Konklużjonijiet Id-defiċit ġenerali tal-gvern f’Malta laħaq it-3,3% tal-PDG fl-2012, ogħla iżda qrib it-3% tal-valur ta’ referenza tal-PDG. L-eċċess fuq il-valur ta’ referenza ma jistax jiġi kwalifikat bħala eċċezzjonali skont it-tifsira tat-Trattat u tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-Rebbiegħa 2013 tas-servizzi tal-Kummissjoni, lanqas huwa temporanju. Dan jissuġġerixxi li l-kriterju tad-defiċit fit-Trattat mhuwiex issodisfat. Madanakollu, wara li ppreżentaw il-programm ta' stabbiltà għall-2013, l-awtoritajiet Maltin infurmaw lill-Kummissjoni b'miżuri ulterjuri ppjanati bil-għan li d-defiċit jinġieb taħt it-3% tal-PDG fl-2013 u 2014. Il-Kummissjoni se tevalwahom u jekk xieraq se teżamina mill-ġdid il-valutazzjoni tat-temporanjetà tal-eċċess tad-defiċit 'il fuq mill-valur ta' referenza ta' 3% tal-PDG. Fl-2012 id-dejn gross ġenerali tal-gvern laħaq it-72,1% tal-PDG, ogħla mis-60% tal-valur ta’ referenza tal-PDG, u Malta ma għamlitx biżżejjed progress lejn il-konformità mal-valur ta’ referenza għat-tnaqqis tad-dejn matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni. Dan jissuġġerixxi li l-kriterju tad-dejn fit-Trattat mhuwiex issodisfat, anke meta jitqies l-impatt ta’ assistenza finanzjarja lill-Istati Membri taż-Żona tal-Euro. B’konformità mat-Trattat, dan ir-rapport eżamina wkoll il-“fatturi rilevanti”. Kif speċifikat fil-Patt ta’ Stabilità u Tkabbir, dawn il-fatturi jistgħu jitqiesu biss fl-istadji li jwasslu għad-deċizjoni dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv jekk id-defiċit ġenerali tal-gvern jibqa’ qrib il-valur ta’ referenza u l-eċċess tiegħu fuq il-valur ta’ referenza jkun temporanju, li mhuwiex il-każ. Meqjusa fuq il-mertu proprju tagħhom, jidher li l-fatturi rilevanti dwar il-bilanċ ma jixħtux dubju fuq id-deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv. [1] ĠU L 209, 2.8.1997, p. 6. Ir-rapport iqis ukoll “L-ispeċifikazzjonijiet dwar l-implimentazzjoni tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir u l-linji gwida dwar il-forma u l-kontenut ta' programmi ta' stabbiltà u konverġenza”, approvati mill-Kunsill ECOFIN tat-3 ta’ Settembru 2012, disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/legal_texts/index_en.htm. [2] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 l-Artikolu 2(1a), disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/legal_texts/index_en.htm. [3] Id-dokumenti kollha relatati mal-EDP jinsabu fis-sit li ġej: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/malta_en.htm. [4] Skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 479/2009, l-Istati Membri jridu jirrappurtaw lill-Kummissjoni, darbtejn fis-sena, il-livelli ppjanati u attwali tad-dejn u tad-defiċit tal-gvern tagħhom. L-aktar notifika riċenti ta' Malta tinsab fis-sit: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/government_finance_statistics/excessive_deficit/edp_notification_tables. [5] L-abbozz tal-baġit tal-2013 ġie ppreżentat mill-gvern preċedenti, fi tmiem Novembru, iżda naqas milli jirċievi l-approvazzjoni parlamentari. [6] Pjan għar-ristrutturar tad-dejn għall-Enemalta, adottat mill-awtoritajiet f’Diċembru 2012, jikkonċerna madwar nofs id-dejn attwali tal-kumpanija (li, fi tmiem l-2010 u li jinkludi biss self mill-bank u self ieħor, kien jammonta għal EUR 687 miljun, jew EUR 836 miljun meta jiżdiedu wkoll miżuri relatati mal-kummerċ u ammonti pagabbli oħrajn). [7] L-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97: "[…] għandha tingħata konsiderazzjoni partikolari għal: kontribuzzjonijiet finanzjarji għat-trawwim ta’ solidarjetà internazzjonali u għall-kisba tal-miri tal-politika tal-Unjoni; id-dejn li jsir fil-forma ta’ appoġġ bilaterali u multilaterali bejn l-Istati Membri fil-kuntest tas-salvagwardja tal-istabbiltà finanzjarja u d-dejn relatat mal-operazzjonijiet ta’ stabilizzazzjoni finanzjarja waqt tfixkil finanzjarju ewlieni".