Il-proġettazzjonijiet makroekonomiċi li jinsabu fil-bażi tal-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji u t-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni huma qrib għall-2022 iżda jvarjaw b’mod sinifikanti għall-2023. Il-proġettazzjonijiet għat-tkabbir tal-PDG reali taż-Żona tal-Euro ta’ 3,4 % fl-2022 li jinsabu fl-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji huma biss kemxejn aktar favorevoli mit-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni (il-Graff 2.1 u t-Tabella IV.1 tal-Anness).Għall-2023, filwaqt li t-tbassir tal-Kummissjoni jistenna li l-ekonomija taż-Żona tal-Euro tistaġna b’mod ġenerali, bi tkabbir ta’ 0,3 % biss, l-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji xorta qed jipproġettaw li l-attività ekonomika tkompli turi tkabbir sod, għalkemm b’pass ħafna aktar baxx (1,6 %) milli fl-2022. Il-Programmi ta’ Stabbiltà tal-2022 kienu saħansitra aktar ottimisti, bi tkabbir ekonomiku pproġettat li jkun 2,6 % għall-2023.

Ir-riskji għat-tkabbir ekonomiku fl-2023 huma negattivi, minħabba pressjonijiet inflazzjonarji għoljin, restrizzjonijiet fil-provvista tal-enerġija u kundizzjonijiet ta’ finanzjament aktar stretti. It-tensjonijiet ġeopolitiċi, u speċjalment il-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, jimplikaw inċertezza kbira għall-ekonomija taż-Żona tal-Euro. Il-provvista tal-gass għandha tkun biżżejjed għax-xitwa li ġejja, iżda s-sigurtà tal-enerġija dejjiema u l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika se jitolbu aktar investiment. L-inflazzjoni tista’ trabbi aktar l-għeruq u tkun ta’ piż fuq l-irkupru, filwaqt li ż-żieda fl-ispejjeż tas-self tista’ tamplifika l-vulnerabbiltajiet finanzjarji preeżistenti fis-settur korporattiv, li jista’ impatt fuq it-tkabbir. Barra minn hekk, il-potenzjal ta’ inkonsistenza bejn l-objettivi tal-politika fiskali u dawk tal-politika monetarja jista’ jkollha konsegwenzi negattivi. Fl-aħħar nett, ir-riskji li jirriżultaw mill-ekonomija dinjija għadhom kbar.

Perspettiva fiskali

Graff 2.2Żona tal-Euro: defiċit nominali, 2019-2023 (% tal-PDG) Nota: Iċ-ċifri aggregati tal-PS2022 taż-Żona tal-Euro ma jinkludux id-data ta’ Franza, billi fl-2022 Franza ma ppreżentatx Programm ta’ Stabbiltà. Sorsi: L-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji (APB) tal-2023, it-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni Ewropea, u l-Programmi ta’ Stabbiltà (PS) tal-2022.

Fl-2023 l-abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji jipproġettaw tnaqqis ulterjuri fid-defiċit taż-Żona tal-Euro, filwaqt li t-tbassir tal-Kummissjoni jipprevedi żieda ħafifa (il-Graff 2.2 u t-Tabella IV.2 tal-Anness). Wara li naqas minn 7 % tal-PDG fl-2020 għal 5,1 % fl-2021, fl-2022 id-defiċit taż-Żona tal-Euro huwa pproġettat li jerġa’ jonqos kemm bl-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji kif ukoll fit-tbassir tal-Kummissjoni (għal 3,9 % u 3,5 % tal-PDG rispettivament). Madankollu, fiż-Żona tal-Euro d-defiċit tal-2022 jibqa’ ferm ogħla mil-livell ta’ qabel il-pandemija tal-2019 (0,6 % tal-PDG), anki minħabba nefqa kurrenti mhux temporanja li ġiet implimentata wara l-pandemija. Għall-2023, l-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji jindikaw tnaqqis ulterjuri ta’ 0,7 pp tad-defiċit tal-PDG fiż-Żona tal-Euro, għal 3,2 %. Madankollu, din il-proġettazzjoni tad-defiċit hija aktar favorevoli mit-tbassir tal-Kummissjoni, li għas-sena d-dieħla jipproġetta żieda ta’ 0,2 pp tad-defiċit tal-PDG, għal 3,7 %. Din iż-żieda moderata hija mbuttata minn stabbilizzaturi fiskali awtomatiċi fid-dawl tat-tnaqqis mistenni fir-ritmu ekonomiku, nefqa ogħla fuq l-imgħax u tnaqqis fid-dħul minħabba kompożizzjoni ta’ tkabbir b’anqas rendiment mit-taxxi.. Dawn il-fatturi li jżidu d-defiċit huma mistennija li jibbilanċjaw aktar l-ispejjeż baġitarji netti aktar baxxi tal-miżuri relatati mal-enerġija - bil-kundizzjoni tal-konferma li matul l-2023 se titwaqqaf parti mill-miżuri relatati mal-enerġija (minn 1,3 % tal-PDG fl-2022 għal 0,9 % fl-2023) - u t-tneħħija gradwali totali tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza tal-COVID-19 (li huma stmati għal 0,9 % tal-PDG fl-2022 - It-Tabella IV.4 tal-Anness). Il-maġġoranza tal-Istati Membri taż-Żona tal-Euro qed jippjanaw defiċit aktar baxx fl-2023 meta mqabbel mal-2022. Il-Greċja (bi 2,1 pp, għal 2,1 %), il-Ġermanja (b’1,6 pp, għal 2 %), u Spanja (b’1,1 pp, għal 3,9 %) qed jipjanaw tnaqqis ogħla minn 1 pp tal-PDG. Il-proġettazzjonijiet ogħla fit-tbassir tal-Kummissjoni jirriflettu wkoll kwistjoni ta’ żmien, billi xi Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji tħejjew ferm qabel it-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni. Fl-2023 10 Stati Membri taż-Żona tal-Euro jipproġettaw defiċit ogħla minn 3 % tal-PDG, inklużi erba’ Stati Membri b’dejn għoli (il-Belġju, Spanja, Franza u l-Italja).

Graff 2.3Żona tal-Euro: dejn pubbliku, 2019-2023 (% tal-PDG) Nota: Franza ma ppreżentatx il-Programmi ta’ Stabbiltà tal-2022, u għalhekk mhijiex inkluża fiċ-ċifri aggregati tal-SP2022 taż-Żona tal-Euro. Sorsi: L-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji (APB) tal-2023, it-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni Ewropea, u l-Programmi ta’ Stabbiltà (PS) tal-2022.

Fl-2022 u fl-2023 kemm l-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji kif ukoll it-tbassir tal-Kummissjoni t-tnejn jindikaw tnaqqis fil-proporzjon tad-dejn għall-PDG (il-Graff 2.3 u t-Tabella IV.3 tal-Anness). Fl-2022 l-Abbozzi tal-Pjanijiet Baġitarji jipproġettaw proporzjon tad-dejn li jilħaq l-94 % tal-PDG (tnaqqis minn 97 % fl-2021), li jerġa’ jonqos għal madwar 92 % fl-2023. Din il-proġettazzjoni hija essenzjalment l-istess bħal fit-tbassir tal-ħarifa 2022 tal-Kummissjoni. Fl-2023 id-defiċit primarju se jkompli jkun ta’ piż fuq id-dinamika tad-dejn fiż-Żona tal-Euro (il-Graff 2.4).

Minħabba l-inflazzjoni għolja, fl-2023 id-differenzjal tat-tkabbir fir-rata tal-imgħax mistenni li jibqa’ favorevoli, u jikkontribwixxi għat-tnaqqis tad-dejn. L-inflazzjoni tfaċċat għal għarrieda (imkejla bid-deflatur tal-PDG) u qed iżżid id-denominatur tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG, filwaqt li rati tal-imgħax ogħla qed jaffettwaw in-numeratur permezz ta’ nefqa tal-imgħax ogħla biss gradwalment, minħabba l-maturità pjuttost twila tad-djun pubbliċi fiż-Żona tal-Euro. Dan l-effett “valanga” li jnaqqas id-dejn huwa partikolarment qawwi fi Stati Membri b’dejn għoli. Fl-2023 qed jitbassar tnaqqis sinifikanti fil-proporzjon tad-dejn mal-PDG fil-Greċja, il-Portugall, Ċipru u l-Irlanda, pajjiżi li mistennija wkoll li juru surplus primarju. Fl-2023 sitt Stati Membri huma pproġettati li jibqgħu bi proporzjon tad-dejn ogħla minn 100 % tal-PDG (il-Belġju, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja u l-Portugall), b’żieda ulterjuri pproġettata għall-Belġju biss.

It-tbassir tad-dejn għas-snin li ġejjin huma inċerti ħafna. Is-simulazzjonijiet stokastiċi, li japplikaw firxa kbira ta’ xokkijiet makroekonomiċi madwar ix-xenarju ċentrali, jissuġġerixxu li l-proporzjon tad-dejn għall-PDG taż-Żona tal-Euro x’aktarx li jkun bejn is-87% u t-98 % tal-PDG fl-2023 u bejn it-80% u l-102 % tal-PDG fl-2027 (l-Anness III). Minn naħa, diversi fatturi huma ta’ piż fuq is-sostenibbiltà fiskali. B’mod partikolari, l-ambjent inflazzjonarju għoli huwa mistenni li jaffettwa b’mod negattiv id-dinamiċi fit-tul tad-dejn pubbliku. Fuq żmien qasir il-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG huma pproġettati li jonqsu minħabba t-tkabbir nominali ogħla tal-PDG. Fuq medda itwal ta’ żmien, iż-żieda fir-rati tal-imgħax eventwalment se tikkontribwixxi għad-dinamika tad-dejn. Fl-isfond ta’ prospetti ta’ tkabbir inċerti, dan jirriskja li jkun ta’ detriment għall-iżviluppi tad-dejn fit-tul, li jindika l-importanza li jiġu implimentati riformi u investiment biex jitnieda mill-ġdid il-potenzjal tat-tkabbir u jiġu implimentati politiki fiskali responsabbli. Barra minn hekk, l-obbligazzjonijiet kontinġenti li jirriżultaw mill-għoti ta’ garanziji pubbliċi, inklużi dawk li ngħataw fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19, jistgħu jaffettwaw b’mod negattiv id-dejn u d-defiċits pubbliċi jekk dawn jintalbu. B’mod ġenerali, l-użu ta’ self garantit kien eteroġenu madwar l-Istati Membri - xi pajjiżi diġà kellhom ammonti importanti ta’ self garantit mill-Istat qabel ma faqqgħet il-pandemija (il-Kaxxa 1). Min-naħa l-oħra, diversi fatturi jimmitigaw ir-riskji għas-sostenibbiltà fiskali. Dawn il-fatturi jinkludu t-titwil tal-maturitajiet tad-dejn f’dawn l-aħħar snin (ara n-nota f’qiegħ il-paġna6), sorsi stabbli ta’ finanzjament u inizjattivi tal-UE bħall-istrument Ewropew għal Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency, SURE) u, aktar importanti minn hekk, NextGenerationEU u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (Recovery and Resilience Facility, RRF), permezz tal-finanzjament tal-investiment u ta’ riformi li jtejbu t-tkabbir. Barra minn hekk, ishma kbar ta’ dejn tal-gvern, fil-medda ta’ bejn l-10 % u l-35 % għall-biċċa l-kbira tal-pajjiżi taż-Żona tal-Euro , huma miżmuma mis-Sistema Ewropea tal-Banek Ċentrali.