MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 75/28

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-applikazzjoni tal-kunċett ‘nudge’ fil-politiki Ewropej”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 075/05)

Relatur: is-Sur Thierry LIBAERT

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 21.1.2016 Bażi legali Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 24.11.2016 Adottata fil-plenarja 15.12.2016 Sessjoni plenarja Nru 521 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 162/3/3

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. In-nudges jidhru li huma għodda ta’ politika pubblika komplementari għal dawk li diġà jintużaw mill-awtoritajiet pubbliċi Ewropej (l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni, l-inċentiv finanzjarju, il-leġislazzjoni u l-azzjoni eżemplari). Madankollu jidhru li huma għodda partikolarment interessanti biex jiġu indirizzati ċerti sfidi soċjali, ambjentali u ekonomiċi.

1.2. Promozzjoni tal-użu tan-nudges fil-politiki pubbliċi bħala komplement għall-għodod tradizzjonali, u b’mod partikolari bħala bidla fl-approċċ li dawn jipproponu għall-imġiba individwali. Għaldaqstant in-nudges jistgħu jiġu integrati fil-qafas ta’ politiki pubbliċi globali u jaċċelleraw l-implimentazzjoni bl-inqas spiża. Il-flessibbiltà u s-sempliċità tagħhom ifissru li jistgħu jintużaw f’kuntesti differenti u minn kategoriji differenti ta’ atturi fl-istess ħin: minn korp intergovernattiv; fil-kuntest ta’ unitajiet interni f’kull ministeru; mill-awtoritajiet reġjonali; minn NGOs; minn atturi privati, eċċ.

1.3. Preferenza b’mod partikolari għan-nudges li jissodisfaw l-objettivi ambjentali, soċjali, eċċ. (it-tranżizzjoni tal-enerġija/ambjentali, il-ġlieda kontra l-ħela ta’ riżorsi, il-benessri soċjali, it-titjib fl-istat tas-saħħa tal-popolazzjoni, eċċ.). Dawn għalhekk jistgħu jitqiesu bħala parti mill-qafas ta’ miżuri li jindirizzaw għanijiet kollettivi predefiniti, iżda li għalihom l-għodod tradizzjonali tal-politiki pubbliċi jirriżultaw li mhumiex effettivi u/jew jiswew ħafna.

1.4. Preferenza għall-iskambju ta’ informazzjoni u ta’ prattiki tajbin dwar in-nudges bejn it-tipi kollha ta’ atturi potenzjalment ikkonċernati (l-awtoritajiet pubbliċi, l-awtoritajiet lokali, l-intrapriżi, l-assoċjazzjonijiet, l-NGOs…) fil-livell Ewropew. Jistgħu jiġu previsti pjattaforma li tidentifika l-inizjattivi u/jew osservatorju iddedikat.

1.5. Analiżi approfondita tal-impatti divrenzjati tan-nudges skont il-kulturi, il-profili soċjoekonomiċi, it-territorji… Dan jgħin sabiex jiġu mifhuma aħjar il-benefiċċji u l-limiti tat-tqassim u t-traspożizzjoni tan-nudges fost il-pajjiżi, is-setturi, eċċ. B’mod partikolari, il-kwistjoni tat-tul tal-impatt tan-nudges fuq l-imġiba jistħoqqilha tiġi studjata aktar bir-reqqa.

1.6. Identifikazzjoni tal-kondizzjonijiet ġenerali għall-użu tan-nudges biex jitnaqqsu l-impatti negattivi tagħhom u tiġi żgurata l-aċċettabbiltà tagħhom mil-lat etiku. Dawn jistgħu jiġu raggruppati fi ħdan karta tal-aħjar prattiki mfassla flimkien mad-diversi partijiet interessati, li tiġi adottata fil-livell Ewropew u wara applikata mill-pajjiżi membri. Tista’ tiġi ppubblikata wkoll gwida li titqassam fost il-partijiet interessati.

1.7. Introduzzjoni ta’ proċeduri ta’ informazzjoni dwar l-użu ta’ tipi differenti ta’ nudges filwaqt li tiġi żgurata t-trasparenza għall-persuni li għalihom ikunu indirizzati n-nudges. In-nudges għandhom jiġu mifhuma, diskussi u kondiviżi sabiex jiġu aċċettati aħjar. Dan jevita li jkun hemm “konsegwenzi” u riskji ta’ manipulazzjoni fl-użu tan-nudges.

1.8. Adozzjoni ta’ kodiċi ta’ etika għan-nudges sabiex jiġi evitat l-abbuż tagħhom għal skopijiet irresponsabbli. L-implimentazzjoni ta’ approċċ ta’ nudge għandha tosserva erba’ kundizzjonijiet: it-trasparenza tal-proċess, il-flessibbiltà għall-persuni kkonċernati, li għandu dejjem ikollhom l-għażla li jaġixxu flimkien f’direzzjoni waħda jew oħra, l-affidabbiltà tal-informazzjoni li tingħatalhom, u li ma tintefax ħtija fuq l-individwi.

1.9. Tfassil ta’ arranġamenti ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni tan-nudges skont kriterji differenti (soċjali, ambjentali u ekonomiċi). Dan jista’ jitqies bħala l-ewwel fażi ta’ ttestjar sabiex tiġi mifhuma l-influwenza eżatta tan-nudge skont in-natura tiegħu, il-pubbliku rilevanti, il-kuntest… Dan jippermetti aġġustament rapidu jekk ir-riżultati tan-nudge jirriżultaw qarrieqa u saħansitra l-abbandun tan-nudge jekk jitqies mhux effikaċi.

1.10. Promozzjoni tad-dixxiplini tal-ekonomija komportamentali fil-korsijiet ta’ taħriġ (inizjali u kontinwu). Dan għandu jtejjeb l-għarfien dwar din l-għodda u jippromovi l-użu għaqli u l-kritika minn diversi atturi tal-pubbliku (ħaddiema taċ-ċivil, impjegati ta’ intrapriżi, persuni eletti, eċċ.). Jinvolvi wkoll d-dekompartimentalizzazzjoni tad-dixxiplini akkademiċi peress li l-kunċett tan-nudge huwa bbażat fuq approċċ trasversali.

1.11. Żgurar ta’ ċerta flessibbiltà fl-użu tan-nudges sabiex il-potenzjal tagħhom jiġi sfruttat bl-aħjar mod. Fil-fatt, bħall-għodod l-oħra għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet pubbliċi, in-nudge mhuwiex għodda mirakoluża jew ġdida għal kollox, iżda jista’ jkun komplementari u siewi ħafna biex tiġi żviluppata ċerta mġiba. L-għan prinċipali tiegħu huwa li, fit-tfassil tal-politiki pubbliċi, titqies id-dimensjoni psikoloġika tal-imġiba u mhux biss “r-razzjonalità ekonomika”.

1.12. L-organizzazzjoni tal-ewwel konferenza Ewropea dwar il-kunċett tan-nudge fuq inizjattiva tal-KESE, u din għandha sservi ta’ opportunità unika għall-iskambju ta’ esperjenzi bejn l-atturi kkonċernati minn din l-għodda fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

1.13. Il-ħolqien fi ħdan il-KESE, sabiex ilaħħqu mal-bidla radikali lejn mudell ekonomiku ġdid li se jkollu konsegwenzi sistemiċi importanti f’ħafna oqsma, ta’ entità ġdida, permanenti ta’ natura orizzontali, li għandha tanalizza dawn l-iżviluppi, inkluż in-nudge u kwistjonijiet oħrajn relatati bħalma huma l-ekonomija ċirkolari, l-ekonomija kollaborattiva u l-ekonomija ta’ funzjonalità.

2. Wieħed minn kull ħames għodod għall-awtoritajiet pubbliċi

2.1. Għal tibdil fl-imġiba tal-individwi, l-awtoritajiet pubbliċi tradizzjonalment jużaw erba’ tipi ta’ għodod: l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni; l-inċentiv finanzjarju; il-leġislazzjoni (projbizzjoni jew obbligu) u l-eżempju. Iżda dawn l-erba’ għodod urew li għandhom limitazzjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-imġiba u l-konsum responsabbli, jiġifieri anqas konsum ta’ riżorsi naturali. Fil-fatt, ħafna drabi għad hemm qabża bejn is-sensibilizzazzjoni tal-individwi u l-imġiba tagħhom ta’ kuljum.

2.2. Ir-raġunijiet għal din id-diskrepanza bejn l-intenzjonijiet u l-azzjoni ġew analizzati mill-ekonomija u x-xjenzi komportamentali, dixxiplina speċjalizzata fuq il-fehim tal-fatturi li jinfluwenzaw l-imġiba tal-individwi. Skont ir-riċerkaturi ta’ din id-dixxiplina, l-azzjonijiet individwali huma ddeterminati minn bosta fatturi. Aħna esseri kumplessi, b’razzjonalità limitata, emozzjonali ħafna, influwenzati mill-oħrajn u mill-interazzjonijiet soċjali iżda wkoll mill-kuntest u l-ambjent li fih nieħdu d-deċiżjonijiet.

2.3. Finalment, id-deċiżjonijiet u l-imġiba tagħna jirriżultaw prinċipalment minn dak li Daniel Kahneman, li ngħata l-premju Nobel għall-ekonomija, isejjaħ is-“sistema 1” tagħna: mod ta’ riflessjoni fil-biċċa l-kbira inkonxju, awtomatiku u ultraveloċi li jippermettilna nieħdu diversi deċiżjonijiet ta’ kuljum bl-inqas sforzi jew riżorsi ta’ attenzjoni tagħna, iżda li jiffavorixxi l-isterjotipi u l-assoċjazzjonijiet u fl-istess ħin ibiegħedna minn razzjonalità matematika.

3. Kunsiderazzjoni tal-imġiba biex niggwidaw l-għażliet

3.1. L-ekonomija komportamentali għalhekk tikkunsidra li l-mezzi tradizzjonali tal-politiki pubbliċi jistgħu jirriżultaw mhux biżżejjed biex ibiddlu l-imġiba, peress li dawn ma jqisux d-dimensjonijiet differenti li jistgħu jinfluwenzaw it-teħid tad-deċiżjonijiet. Huwa abbażi ta’ din il-konstatazzjoni li żewġ professuri Amerikani, Richard Thaler (professur tal-ekonomija f’Chicago u wieħed mill-mexxejja fl-ekonomija komportamentali) u Cass Sunstein (professur tal-liġi f’Harvard) ħarġu l-ewwel ktieb dwar in-nudges (1) fl-2008, li huwa bbażat fuq l-idea li bidla fl-imġiba għandha tkun ibbażata fuq inċentivi ħfief. L-awturi jiddefinixxu n-nudge bħala kwalunkwe aspett tal-arkitettura tal-għażla li jimmodifika b’mod prevedibbli l-imġiba tal-persuni mingħajr ma jipprojbixxi l-ebda alternattiva jew ibiddel b’mod sinifikanti l-inċentivi finanzjarji. Biex jitqies bħala nudge sempliċi, l-att għandu jkun jista’ jiġi evitat faċilment, peress li n-nudges ma jkollhom l-ebda kwalità obbligatorja.

3.2. In-nudge għandu l-għan li jiżviluppa “arkitetturi ta’ għażliet”, li jenfasizzaw l-għażla li titqies bħala ta’ benefiċċju għall-individwu u/jew tal-kollettività, mingħajr ma jibdlu l-għadd jew in-natura tal-għażliet disponibbli. Dan ifisser pressjoni fuq il-konsumatur jew l-utent biex jagħżel l-alternattiva li titqies l-aħjar waħda. Dan għandu tliet karatteristiċi: il-libertà ta’ għażla totali li titħalla f’idejn l-individwi, is-sempliċità tal-implimentazzjoni, il-prezz baxx tal-intervent.

3.3. In-nudges qed iqajmu interess dejjem akbar fost l-awtoritajiet pubbliċi f’ċerti pajjiżi, peress li jippreżentaw żewġ vantaġġi kbar: ma jirrestrinġux il-libertajiet individwali u għandhom spejjeż limitati, filwaqt li l-impatt tagħhom jista’ jkun sinifikanti. Dawn għalhekk jistgħu jirrappreżentaw għodda komplementari, li tidħol fil-kuntest tal-politiki pubbliċi li għandhom l-għan li l-imġiba individwali ssir aktar “responsabbli” għas-saħħa, l-ambjent, eċċ. Għall-individwu, in-nudge jippermettilu għażla semplifikata li tiffaċilita t-teħid ta’ deċiżjoni.

4. In-nudge: kunċett, diversi effetti ta’ lieva

4.1. L-għażla prestabbilita. Dan jinvolvi l-proposta ta’ soluzzjoni awtomatika prestabbilita, li tkun titqies bħala l-aktar mixtieqa mill-awtorità li tintroduċiha, iżda tkun ukoll l-aktar sempliċi biex tiġi applikata. Hija bbażata fuq il-forza tal-inerzja tal-individwi. Dan huwa l-każ, pereżempju, fid-dikjarazzjonijiet tat-taxxa fuq id-dħul fi Franza fejn, sa mill-2005, jitqies b’mod awtomatiku li kull unità domestika għandha sett tat-televiżjoni. Dan ippermetta li r-rata ta’ frodi stmata tinżel minn 6 % għal 1 %. L-għażla prestabbilita qed tintuża wkoll dejjem aktar mill-banek, il-fornituri tal-enerġija u minn intrapriżi oħra li joffru kontijiet elettroniċi minflok f’format stampat, l-istampar fuq iż-żewġ naħat tal-karta, eċċ.

4.2. Dan jirrappreżenta l-forza tal-istandard soċjali, li jitqies bħala fattur determinanti tal-imġiba minn dawk li jappoġġjaw in-nudge. Din il-forza tista’ għalhekk tintuża biex tħeġġeġ lill-individwi jaġixxu f’direzzjoni partikolari. B’mod partikolari dan jinvolvi l-promozzjoni ta’ mġiba diġà mwettaq mill-maġġoranza tal-individwi u dawk ta’ madwarhom (ġirien, kollegi…). Dan il-messaġġ huwa maħsub biex iħeġġeġ lill-individwi biex jaġixxu bl-istess mod biex b’hekk jikkonformaw mal-istandard soċjali. Fl-2011, sar esperiment mill-fornitur tal-enerġija OPOWER fl-Istati Uniti. Fuq il-bażi tal-informazzjoni dwar il-konsum tal-elettriku ta’ 600 000 unità domestika, dawn intbagħtetilhom ittra li tindika pereżempju: “ix-xahar li għadda, użajt 15 % iżjed elettriku mill-ġirien tiegħek li jiffrankaw l-enerġija”. Tabelli grafiċi kienu jippermettu li l-konsum tal-enerġija jitqabbel ma’ dak tal-ġirien u ta’ konsumaturi oħra, flimkien ma’ “smiley” kuntent f’każ ta’ tnaqqis fil-konsum. Wara dawn l-ittri, ġie rreġistrat tnaqqis medju tal-konsum tal-elettriku ta’ 2 % fost l-unitajiet domestiċi parteċipanti, li ġġenera ffrankar totali ta’ USD 250 miljun skont OPOWER (2). Għadd kbir ta’ esperjenzi simili wasslu għal riżultati li jvarjaw bejn 1 u 20 % ta’ tnaqqis fil-konsum tal-enerġija.

4.3. Ir-riskju tat-telf, li għandu l-għan li jenfasizza t-telf (partikolarment dak finanzjarju) li l-individwu jkun qed jirriskja jekk ma jibdilx l-imġiba tiegħu, pereżempju f’termini ta’ konsum tal-enerġija. Dan jinkludi pereżempju li lill-konsumatur jintwerielu l-ammont indikattiv li jitlef jekk ma jbiddilx il-prattiki tiegħu jew, għall-kuntrarju, is-somma li jista’ jiffranka. Din il-viżwalizzazzjoni tat-telf tista’ tintwera wkoll b’indikaturi mhux finanzjarji (kaloriji, emissjonijiet tas-CO2…).

4.4. Il-pressjoni fuq il-pari, li tikkonsisti pereżempju fl-organizzazzjoni ta’ kompetizzjonijiet li jinkoraġġixxu ċerti prattiki, bħall-ġlieda kontra l-ħela. Permezz ta’ dan, l-NGO Franċiża Prioriterre hija favur sensibilizzazzjoni dwar l-iffrankar tal-enerġija. Għal dan l-għan, torganizza kull sena l-isfida “Familja b’enerġija pożittiva”, li fl-2014 ġabret madwar 7 500 familja, li kellhom inaqqsu l-konsum tal-enerġija b’8 % biex jirbħu premijiet differenti (3).

4.5. L-użu ta’ logħob u ta’ preżentazzjonijiet ta’ logħob. Wieħed min-nudges l-aktar magħrufa ġie stabbilit mill-ajruport ta’ Amsterdam: dubbien ta’ fittizju ġie miżbugħ fuq ġewwa tal-awrinari, sabiex jinkoraġġixxu lill-irġiel jimmiraw aħjar. Fl-2009 fi Stokkolma, Volkswagen ittrasformat taraġ li jwassal lejn il-ħruġ tal-istazzjoni Odenplan f’tastiera kbira tal-pjanu. Kull għafsa fuq tarġa kienet toħloq nota mużikali (4). L-għan kien li jservi ta’ inċentiv biex it-taraġ jintuża minflok it-taraġ mobbli. Fil-Korea t’Isfel, marki fl-art jindikaw ir-riskju ta’ piż żejjed tal-persuni li jużaw taraġ mobbli.

4.6. In-nudge jista’ jkun orjentat ukoll biex ibiddel il-preżentazzjoni tal-għażla jew id-dehra ta’ ċerti prodotti, bl-għan li jiġu enfasizzati dawk li jitqiesu l-aktar tajbin għas-saħħa, l-aktar ekoloġiċi, eċċ. Dan it-tip ta’ nudge jista’ xi kultant iqarreb lejn il-prinċipju tat-tikketta. Saru wkoll diversi esperimenti f’kantins bl-għan li l-klijenti jitħeġġu jikkonsmaw ikel tajjeb għas-saħħa. Għal dan l-għan, l-ikel tajjeb għas-saħħa kien ippreżentat fil-bidu tal-imwejjed, li f’xi każijiet wassal biex il-konsum tiegħu żdied b’darbtejn meta mqabbel ma’ sitwazzjoni fejn kien ippreżentat fin-nofs jew fit-tarf l-ieħor tal-imwejjed. Kantins oħrajn għamlu sforzi biex inaqqsu l-ħela billi naqqsu d-daqs tal-platti użati: dawn tal-aħħar ikunu mimlija xorta, iżda l-ammont li jitqassam huwa iżgħar (peress li l-klijenti dejjem jistgħu jieħdu aktar jekk ikunu jixtiequ) (5).

5. Għodda li qiegħda tintuża dejjem aktar mill-awtoritajiet pubbliċi

5.1. Mill-2008, aktar u aktar pajjiżi qed juru interess fil-potenzjal tal-għodod ta’ politiki pubbliċi li jaqgħu fil-kategorija tan-nudges, li joffru wegħda tripla, jiġifieri li għall-opinjoni pubblika huma aktar aċċettabbli mill-istandards jew it-taxxi, jiswew ftit, u huma effikaċi. Il-paragrafi li ġejjin jagħtu eżempji mhux eżawrjenti.

5.2. Fl-2010, il-gvern Britanniku taħt David Cameron waqqaf “Behavioural Insights Team”, immexxi minn David Halpern u nkarigat biex japplika x-xjenzi komportamentali fil-politiki pubbliċi tar-Renju Unit. Dan it-tim, pereżempju, immodifika l-paġna tas-sit tal-Internet tal-gvern biex titħeġġeġ id-donazzjoni ta’ organi. Fiha kien hemm indikat: “Kuljum, eluf ta’ persuni li jaraw din il-paġna jiddeċiedu li jirreġistraw” u tqiegħed il-logo tal-NHS (National Health Service), is-sigurtà soċjali tar-Renju Unit. F’sena, ir-rata ta’ adeżjoni fil-programm żdiedet minn 2,3 % għal 3,2 % (+96 000 sħubija). Mill-2014, in-“Nudge Unit” tiffunzjona b’mod indipendenti u tagħti pariri lil gvernijiet barranin, awtoritajiet lokali, u intrapriżi, eċċ. (6)

5.3. L-amministrazzjoni Obama nediet ukoll in-“Nudge Squad” fl-2014 taħt id-direzzjoni ta’ Maya Shankar. F’digriet ippubblikat f’Settembru 2015, il-President Obama “ħeġġeġ” lid-dipartimenti u ‘l-aġenziji tal-gvern biex jagħmlu użu mill-kontribut tax-xjenza komportamentali (7). Il-gvernijiet ta’ Singapor, tal-Awstralja u tal-Ġermanja waqqfu wkoll timijiet ta’ esperti fl-ekonomija komportamentali.

5.4. Fi Franza, mill-2013, is-Segretarjat Ġenerali għall-modernizzazzjoni tal-azzjoni pubblika (SGMAP) u d-Direttorat Ġenerali għall-finanzi pubbliċi (DGFIP) (8) qed iżidu l-esperimentazzjoni b’rabta man-nudges.

5.5. Il-Kummissjoni Ewropea ħolqot, fi ħdan iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka, Unità tal-Prospettiva Xjentifika dwar ix-xjenzi komportamentali, taħt ir-responsabbiltà ta’ Xavier TROUSSARD. Din ħarġet rapport fl-2016, li jenfasizza li l-politiki pubbliċi fl-Unjoni Ewropea jintegraw dejjem aktar l-benefiċċji tal-ekonomija komportamentali (9). Tqis li huwa mixtieq li jiġu żviluppati l-iskambji dwar dan is-suġġett bejn il-qasam politiku u dak tal-akkademja. B’mod partikolari, hija tirrakkomanda li jiżdied l-użu tal-għodod tal-ekonomija komportamentali fl-istadji kollha tal-politiki pubbliċi, filwaqt li jittejbu l-komunikazzjoni dwar l-użu tagħhom u l-għarfien dwar l-impatti tagħhom.

6. Ir-riskji u l-limitazzjonijiet mhumiex ta’ min iwarrabhom

6.1. In-nudge għandu l-limiti tiegħu. Jirrikjedi livell għoli ta’ rigorożità fit-tfassil u l-implimentazzjoni, u jqajjem kwistjonijiet kemm tekniċi kif ukoll etiċi. Ma jieħux post l-obbligu li ċ-ċittadin tingħatalu l-informazzjoni u l-approċċi pedagoġiċi maħsuba biex jispjegaw l-għażliet, u lanqas ma jissostitwixxi l-liġi u l-lievi ta’ inċentivi ekonomiċi bħala l-mezzi ta’ azzjoni tradizzjonali tal-awtoritajiet pubbliċi. Barra minn hekk, ir-riskji u l-limiti marbutin mal-użu tan-nudges m’għandhomx jiġu sottovalutati.

6.2. Bħalissa ftit hemm studji disponibbli dwar l-effikaċja tan-nudges, b’mod partikolari fuq perjodu ta’ żmien medju u fit-tul. Xi wħud jenfasizzaw l-eteroġeneità tar-reazzjonijiet individwali fir-rigward ta’ din l-għodda. Għalhekk, fl-esperjenza mmexxija minn OPOWER, l-unitajiet domestiċi li l-konsum tal-elettriku tagħhom kien diġà inferjuri mill-medja kellhom it-tendenza li jżiduh meta ġew mgħarrfa dwar il-pożizzjoni tagħhom. Min-naħa l-oħra, għall-abitanti li għarfu li jikkonsmaw ħafna iktar enerġija mill-ġirien tagħhom, in-nudge jista’ joħloq sens ta’ ħtija jew ta’ inferjorità. Skont ċerti studji, l-aċċettazzjoni tan-nudges tista’ tvarja wkoll skont il-valuri u l-opinjonijiet tal-individwi (10), iżda wkoll skont il-kuntest politiku u kulturali. B’mod aktar ġenerali, l-istudji li saru enfasizzaw l-impatti divrenzjati tan-nudges skont il-pubbliku, il-kulturi u l-kuntesti. Għalhekk huwa meħtieġ li l-effetti tan-nudges jiġu evalwati direttament jew b’mod aleatorju.

6.3. Tqum ukoll il-kwistjoni dwar it-tul tal-impatt tan-nudges. Fil-qasam tal-konsum tal-ilma u tal-elettriku, l-istudji wrew li l-effett ripetut tal-istandards soċjali għandu t-tendenza li jonqos maż-żmien, anki jekk jista’ jinżamm wara diversi snin, b’mod aktar ħafif (11). L-effett tan-nudges fuq perjodu ta’ żmien twil jiddependi mill-kapaċità tagħhom li jibdlu d-drawwiet b’mod radikali. Ladarba tkun inbidlet għażla prestabbilita, jekk tinżamm, ma hemm l-ebda raġuni biex wieħed jassumi li l-imġiba mhix ser tippersisti. Il-problema hawnhekk hija pjuttost dwar il-possibbiltà ta’ aktar bidla, jew ta’ varjazzjoni. Fil-fatt jidher li huwa aktar faċli li taxxa jew standard jiġu aġġustati b’mod gradat milli permezz ta’ għażla prestabbilita.

6.4. In-nudges jistgħu jkollhom effetti negattivi li jirriżultaw mill-fatt li persuna jista’ jkollha tendenza li taġixxi b’mod iktar onest wara li tkun aġixxiet ħażin, u bil-maqlub. Pereżempju, ċerti esperjenzi wrew li x-xiri ta’ oġġetti ta’ konsum “ekoloġiċi” jista’ jkun segwit, f’ċerti ċirkostanzi, minn żieda fil-frekwenza ta’ mġiba negattiva bħal qerq jew serq (12). L-isforzi biex jinkoraġġixxu attitudnijiet virtwużi f’ċerti oqsma jista’ għalhekk ikollhom konsegwenzi negattivi f’oqsma oħra. Dawn l-impatti negattivi, jekk jimmaterjalizzaw, jagħmluha ferm diffiċli li jiġi evalwat l-impatt kumplessiv tan-nudges. Huma probabbilment rari ħafna u ma jippreġudikawx l-interess fit-tnedija ta’ inizjattivi ta’ nudges. Madankollu, ma għandhiex tiġi eskluża l-possibbiltà ta’ dawn it-tipi ta’ effetti.

6.5. L-effikaċja ta’ nudge hija stabbilita fil-konfront ta’ mġiba mixtieqa, u dan iqajjem il-kwistjoni tad-definizzjoni u l-kejl ta’ dak li jkun mixtieq. Fil-fatt jista’ jkun diffiċli ħafna li wieħed ikun jaf l-opinjoni taċ-ċittadini dwar il-kuntentizza tagħhom stess. In-nudge iqajjem ukoll il-kwistjoni dwar min jiddeċiedi dwar l-għan li jrid jintlaħaq, jiġifieri dak li hu mixtieq għall-individwu u/jew għas-soċjetà. Jekk ikun deċiżur pubbliku, dan jista’ jadatta l-għan u, għaldaqstant, in-nudge b’mod opportunistiku, iżda wkoll b’mod inqas intenzjonali, pereżempju minħabba nuqqas ta’ informazzjoni.

6.6. Fl-aħħar nett, kultant ikun diffiċli ssir distinzjoni bejn informazzjoni, komunikazzjoni u manipulazzjoni. Għalhekk, fost il-ħafna lukandi li jħajru lill-klijenti tagħhom jerġgħu jużaw ix-xugamani, hemm minnhom li volontarjament jikkwotaw rati esaġerati ta’ utenti li diġà jagħmlu hekk (13). L-għan ta’ dawn il-messaġġi ma huwiex li jqarrqu bid-destinatarji, iżda li jagħmlu mezz biex b’xi mod profezija ssir realtà. Iżda, fil-fatt, il-klijenti jkunu qed jiġu ggwidatati biex jibbażaw l-imġiba tagħhom fuq gidba. Dan l-użu ta’ gideb, anki jekk iwassal għal bidliet għall-aħjar fl-imġiba, ma jidhirx aċċettabbli moralment, u ħafna aktar inqas min-naħa ta’ min jieħu deċiżjonijiet pubbliċi. Jista’ wkoll jolqot ħażin ir-reputazzjoni ta’ min jieħu d-deċiżjonijiet, u jnaqqas l-effikaċja tan-nudges peress li jittratta lill-konsumaturi bħala tfal żgħar.

Brussell, il-15 ta’ Diċembru 2016. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) Thaler Richard & Sunstein Cass, “Nudge: Improving Decisions about Health, Wealth, and Happiness!, Yale University Press, 2008.

(2) Opower.com.

(3) http://www.prioriterre.org/ong/particuliers/a2210/une-nouvelle-edition-familles-a-energie-positive.html.

(4) https://www.youtube.com/watch?v=2lXh2n0aPyw.

(5) Liebig Georg, “Nudging to Reduce Food Waste”, URL: http://www.wiwi-experimente.tu-berlin.de/fileadmin/fg210/nudging_to_reduce_food_waste_Georg_Liebig.pdf.

(6) Sit tal-Internet tal-unità: http://www.behaviouralinsights.co.uk/.

(7) “Executive Order – Using Behavorial Science Insights to Better Serve the American People”, Ordni Eżekuttiva, 15 ta’ Settembru 2015. URL: https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2015/09/15/executive-order-using-behavioral-science-insights-better-serve-american.

(8) Ara l-eżempju “Le nudge: un nouvel outil au service de l’action publique” (In-nudge: għodda ġdida ta’ għajnuna għall-azzjoni pubblika), 13 ta’ Marzu 2014. URL: http://www.modernisation.gouv.fr/les-services-publics-se-simplifient-et-innovent/par-des-services-numeriques-aux-usagers/le-nudge-au-service-de-laction-publique.

(9) http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC100146/kjna27726enn_new.pdf

(10) Costa Dora L. u Kahn Matthey E., “Energy conservation ‘nudges’ and environmentalist ideology: Evidence from a randomized residential electricity field experiment”, Journal of European Economic Association, 2013.

(11) Ferraro Paul J., Miranda Juan Jose u Price Michael K., “The persistence of treatment effects with norm-based policy”, American Economic Review, vol. 101, nru 3, Mejju 2011.

(12) Mazar Nina u Zhong Chen-Bo, “Do green products make us better people?”, Psychological Science, 2010.

(13) Simon Stephanie, “The Secret to Turning Consumers Green”, The Wall Street Journal, 18 ta’ Ottubru 2010. URL: http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704575304575296243891721972.