Filwaqt li fir-RRP tagħha Malta titfa’ enfasi qawwija fuq it-tranżizzjoni ekoloġika, għad hemm għadd ta’ sfidi persistenti li mhumiex indirizzati biżżejjed (ara l-Anness 5). Fl-2019 il-ġenerazzjoni tal-iskart muniċipali f’Malta kienet ta’ 697 kg per capita (medja tal-UE, 502 kg per capita), li hija fost l-ogħla fl-UE u xejra li qed tiżdied. Fl-2019 ir-rata ta’ riċiklaġġ tal-iskart muniċipali kienet biss ta’ 9,1 %, ħafna anqas mill-medja tal-UE ta’ 48 % u mill-mira tal-2020 ta’ 50 %. Ir-rati tal-miżbliet huma għoljin, b’xejra li qed tiżdied minn livell ta’ 79,5 % fl-2017 għal 91,5 % fl-2019. Ir-riforma tas-sistema tal-ġbir tal-iskart skont ir-RRP mistennija li tikkontribwixxi biex jiġu indirizzati ċerti dgħufijiet fil-proċess tal-ġbir bħall-frammentazzjoni u n-nuqqas ta’ ekonomiji ta’ skala. It-taxxi u l-imposti relatati mal-iskart prattikament ma jeżistux f’Malta. Dan joħloq inċentivi mhux xierqa għall-prevenzjoni u r-riċiklaġġ tal-iskart. Malta ma għandha fis-seħħ l-ebda taxxa fuq il-miżbliet u t-tariffa tal-ħruġ mill-miżbliet hija relattivament baxxa (madwar EUR 20/t) meta mqabbla mal-ispiża tar-rimi tal-iskart fil-miżbliet (aktar minn EUR 70/t) u l-impatti potenzjali fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent. Fl-2021, Malta adottat il-Pjan għall-Ġestjoni tal-Iskart tagħha għall-2021–2030.

Malta għandha prestazzjoni tajba ħafna fuq l-indikaturi tal-SDGs relatati mal-istabbiltà makroekonomika (SDG 8, 16). Malta kompliet iżżid ir-rata tal-impjiegi minn 71,1 % fl-2016 għal 78,6 % fl-2021, li hija għolja ħafna meta mqabbla mal-medja tal-UE (73,1 % fl-2021). Malta tejbet il-punteġġi fuq l-indikaturi li jkejlu “Paċi, ġustizzja, u istituzzjonijiet b’saħħithom” (SDG 16). Ir-RRP jinkludi riformi biex jiġu indirizzati diversi sfidi istituzzjonali li ilhom jeżistu fl-oqsma tal-ġustizzja kif ukoll il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-ħasil tal-flus.

Anness 2: Il-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza — l-implimentazzjoni

Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (Recovery and Resilience Facility, RRF) hija ċ-ċentru tal-isforzi tal-UE biex tappoġġa l-irkupru tagħha mill-pandemija tal-COVID-19, tgħaġġel it-tranżizzjoni doppja u ssaħħaħ ir-reżiljenza kontra xokkijiet futuri. Malta ppreżentat il-Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza (RRP) tagħha fit-13 ta’ Lulju 2021. Il-Kummissjoni tagħtu valutazzjoni pożittiva fis-16 ta’ Settembru 2021 u l-Kunsill approvah fil-5 ta’ Ottubru 2021, li witta t-triq għall-iżborż ta’ EUR 316-il miljun f’għotjiet mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza matul l-2021–2026. Il-ftehim ta' finanzjament ġie ffirmat fl-10 ta’ Diċembru 2021. L-elementi ewlenin tar-RRP ta’ Malta huma spjegati fit-Tabella A2.1. Il-proporzjon tal-fondi li jikkontribwixxu għal kull wieħed mis-sitt pilastri ta’ politika tar-RRF jinsab spjegat fil-Graff A2.1 ta’ hawn taħt.





Tabella A2.1: Elementi ewlenin tar-RRP ta’ Malta Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, 2022

Graff A2.1: Il-proporzjon tal-fondi tar-RRF li jikkontribwixxu għal kull pilastru tal-politika Sors: Tabella ta’ Valutazzjoni tar-RRF https://ec.europa.eu/economy_finance/recovery-and-resilience-scoreboard/country_overview.html

Anness 3: Strumenti oħra tal-UE għall-irkupru u t-tkabbir

Il-baġit tal-UE ta’ aktar minn EUR 1,2 triljun għall-2021–2027 jiġġenera l-investiment li jgħin fl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tal-UE. Il-baġit huwa mirfud minn ammont addizzjonali ta’ madwar EUR 800 biljun min-NextGenerationEU u mill-aktar strument tiegħu, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, u jirrappreżenta qawwa sinifikanti li tappoġġa l-irkupru u t-tkabbir sostenibbli.

Graff A3.1: Baġit totali tal-FSIE 2014–2020 fond b’fond (biljuni ta’ EUR, %) Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, Data Miftuħa dwar il-Koeżjoni

Fl-2021-2027 il-fondi tal-politika ta' koeżjoni tal-UE () se jappoġġaw l-objettivi tal-iżvilupp fuq żmien twil f’Malta permezz ta’ investiment ta’ EUR 0,86 biljun() inkluż EUR 23,3 miljun mill-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta () biex jittaffew l-impatti soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni ekoloġika fl-aktar reġjuni vulnerabbli. Il-politika ta’ koeżjoni għall-2021–2027 tiffinanzja l-ftehimiet ta’ sħubija u l-programmi jqisu r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għall-2019–2020 (ara l-Anness 4 wkoll) u l-gwida għall-investiment li ngħatat bħala parti mis-Semestru Ewropew, biex jiġu żgurati sinerġiji u komplementarjetajiet ma’ finanzjament ieħor tal-UE. Barra minn hekk, Malta se tibbenefika minn appoġġ mill-Politika Agrikola Komuni () ta’ EUR 0,1 biljun għall-perjodu 2023–27 biex jappoġġa s-sostenibbiltà u l-innovazzjoni soċjali, ambjentali u ekonomika fl-agrikoltura u fiż-żoni rurali, filwaqt li jikkontribwixxi għall-Patt Ekoloġiku Ewropew (), u jiżgura s-sigurtà tal-ikel fit-tul.

Fl-2014–2020, il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) għal Malta mistennija jinvestu EUR 0,99 biljun() mill-baġit tal-UE. L-investiment totali inkluż il-finanzjament nazzjonali jammonta għal EUR 1,20 biljun (il-Graff A3.1), li jirrappreżenta madwar 1,54 % tal-PDG għall-2014–2020 u 29,97 % tal-investiment pubbliku (). Sal-31 ta’ Diċembru 2021, 95 % tat-total ġie allokat għal proġetti speċifiċi u 54 % ġie rrappurtat li ntefaq, li ħalla EUR 0,55 biljun x’jintefqu sa tmiem l-2023 (). Fost il-11-il objettiv, l-aktar objettivi rilevanti għall-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni f’Malta huma l-ħarsien tal-ambjent u l-effiċjenza fir-riżorsi, l-infrastruttura tan-network u t-trasport, l-inklużjoni soċjali u l-protezzjoni tal-ambjent. Sa tmiem l-2020, l-investimenti tal-politika ta’ koeżjoni appoġġaw it-tnaqqis ta’ aktar minn 20 000 tunnellata ta’ emissjonijiet tas-CO2, il-provvista tal-ilma lil 32 000 persuna oħra, il-produzzjoni ta’ 22 MW ta’ enerġija rinnovabbli u servizzi tas-saħħa mtejba għal 460 000 ċittadin. Barra minn hekk, 39 000 persuna pparteċipaw fi proġett iffinanzjat mill-Fond Soċjali Ewropew, li minnhom aktar minn 8 400 kisbu kwalifika u kważi 5 000 sabu impjieg jew kienu qed ifittxu impjieg.

Il-fondi tal-politika ta’ koeżjoni diġà jikkontribwixxu b’mod sostanzjali għall-objettivi tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs). F’Malta, il-fondi tal-politika ta’ koeżjoni jappoġġaw disgħa mis-17-il SDG b’perċentwal ta’ mhux aktar minn 94 % tan-nefqa li jikkontribwixxi għall-ilħuq tal-għanijiet.

Graff A3.2: Il-kontribuzzjoni tal-politika ta’ koeżjoni għall-SDGs (f’biljuni ta’ EUR) Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, DĠ REGIO

L-istrument REACT-EU (Assistenza fl-Irkupru għall-Koeżjoni u għat-Territorji tal-Ewropa) tan-NextGenerationEU pprovda EUR 111,2-il miljun f’finanzjament addizzjonali għall-allokazzjonijiet tal-politika ta’ koeżjoni 2014–2020 għal Malta () biex jiġi żgurat irkupru bbilanċjat, tingħata spinta lill-konverġenza u jingħata appoġġ vitali lir-reġjuni wara t-tifqigħa tal-coronavirus. Is-segment REACT-EU 2021 ta kontribuzzjoni għall-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet aqsar f’Malta. Is-segment tal-2022 se jappoġġa l-akkwist ta’ tagħmir mediku ta’ teknoloġija avvanzata.

L-inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus() tat l-ewwel appoġġ ta’ emerġenza tal-UE lil Malta biex tindirizza l-pandemija tal-COVID-19. Introduċiet flessibbiltà straordinarja li tippermetti lil Malta tirrialloka r-riżorsi għall-ħtiġijiet immedjati fis-saħħa pubblika (EUR 15-il miljun għax-xiri ta’ vaċċini u tagħmir tal-kura tas-saħħa) u għan-negozji (EUR 35 miljun f’kapital operatorju għall-SMEs u miżuri ta’ appoġġ għall-impjiegi).

Malta rċeviet appoġġ mill-istrument Ewropew għall-appoġġ temporanju biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad f’emerġenza (SURE) biex tiffinanzja miżuri simili dwar skemi ta’ xogħol b’ħinijiet aqsar u, bħala miżuri anċillari, miżuri relatati mas-saħħa. Il-Kunsill ta assistenza finanzjarja mill-istrument SURE lil Malta f’Settembru 2020 u filwaqt li f’April 2021 ta appoġġ supplimentari ta’ mhux aktar minn EUR 420 miljun (), li ġie żborżat sal-25 ta’ Mejju 2021. SURE huwa stmat li appoġġa madwar 35 % mill-ħaddiema u 30 % mid-ditti għal mill-anqas xahar wieħed fl-2020 u 35 % mill-ħaddiema u 25 % mid-ditti fl-2021, primarjament fl-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel, fil-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, u fis-servizzi amministrattivi. Huwa stmat li Malta ffrankat total ta’ EUR 0,04 biljun fuq pagamenti tal-imgħax minħabba r-rati tal-imgħax aktar baxxi ta’ SURE ().

Mill-2017 Malta ngħatat assistenza permezz ta’ 46 proġett ta’ appoġġ tekniku. Il-proġetti mwettqa fl-2021 kellhom l-għan, pereżempju, li jfasslu strateġija ta’ żvilupp sostenibbli u pjan ta’ azzjoni u jtejbu l-inklużjoni tal-istudenti migranti fl-edukazzjoni. Il-Kummissjoni għenet ukoll lil Malta fl-implimentazzjoni ta’ riformi u investimenti speċifiċi fir-RRP, pereżempju dwar il-protezzjoni kostali u d-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni marittima ta’ Malta. Fl-2022 se jibdew joperaw proġetti ġodda li se jappoġġaw, fost l-oħrajn, il-mewġa ta’ rinnovazzjoni tal-bini pubbliku permezz tal-iżvilupp ta’ titjib fir-rendiment fl-użu tal-enerġija, linji gwida, metodoloġiji u bini tal-kapaċitajiet.

Malta tibbenefika wkoll minn programmi oħra tal-UE. Dawn jinkludu l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (), li allokat finanzjament mill-UE ta’ EUR 71,1 miljun lil proġetti speċifiċi dwar in-networks strateġiċi tat-trasport u l-Orizzont 2020 (), li alloka finanzjament mill-UE ta’ EUR 37,2 miljun.