F’miżuri li jappoġġaw it-tranżizzjoni diġitali taħt il-pilastru 2, diversi Stati Membri (eż. Ċipru, l-Estonja, il-Finlandja, il-Latvja, il-Portugall, Spanja u l-Iżvezja) inkludew azzjonijiet biex itejbu l-ħiliet diġitali tal-bniet u tan-nisa kif ukoll rappreżentanza ugwali fi STEM u fl-ICT (eż. il-Portugall, l-Italja).

Taħt il-Pilastru 3 dwar it-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, xi Stati Membri integraw il-kunsiderazzjonijiet tal-ugwaljanza bejn is-sessi billi inkludew miżuri biex itejbu l-aċċess għall-finanzi għall-intraprendituri nisa u biex jappoġġaw negozji ġodda li huma proprjetà tan-nisa. Bl-istess mod, hemm miżuri li jgħinu lin-nisa jtejbu l-ħiliet intraprenditorjali tagħhom. Diversi Stati Membri introduċew ukoll obbligi jew miri speċifiċi ta’ rappurtar ibbażati fuq is-sessi (eż. Ċipru, Franza, l-Italja, il-Portugall, is-Slovenja u Spanja).

Il-miżuri taħt il-Pilastru 4 jinkludu riformi biex titnaqqas id-diskrepanza fil-pensjonijiet bejn is-sessi (eż. l-Awstrija), jitjieb il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u l-kundizzjonijiet tax-xogħol (eż. il-Kroazja u s-Slovenja), u biex tissaħħaħ l-integrazzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fil-politiki attivi tas-suq tax-xogħol (eż. Spanja), kif ukoll investimenti biex tiġi inċentivata l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol (eż. l-Italja), u biex jittejjeb il-litteriżmu finanzjarju tan-nisa (eż. Ċipru).

Ħafna miżuri biex jissaħħu s-sistemi tas-saħħa u tal-kura fit-tul taħt il-pilastru 5 għandhom l-għan li jtejbu l-kwalità u l-għoti ta’ kura formali u informali kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak reġjonali jew lokali, filwaqt li jnaqqsu r-responsabbiltajiet tal-kura li spiss jittieħdu min-nisa fl-unitajiet domestiċi (eż. l-Awstrija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Italja, il-Litwanja, is-Slovenja, Spanja, l-Iżvezja). Barra minn hekk, xi miżuri se jikkontribwixxu speċifikament għall-appoġġ tan-nisa tqal soċjalment żvantaġġati u għat-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol għall-professjonijiet okkupati b’mod predominanti min-nisa, bħall-infermerija (eż. l-Awstrija u l-Iżvezja).

Fl-aħħar nett, il-miżuri taħt il-pilastru 6 jinkludu riformi u investimenti biex jiżdied l-aċċess għall-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal (eż. l-Awstrija, il-Belġju, Ċipru, ir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Italja, il-Polonja, is-Slovakkja u Spanja), li jikkostitwixxi għajnuna u kundizzjoni importanti għall-appoġġ tal-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol.

Eżempji ta’ miżuri b’enfasi fuq l-ugwaljanza bejn il-ġeneri bi stadji importanti u miri milħuqa ØL-Italja ħolqot fond biex tappoġġa l-intraprenditorija tan-nisa u pprevediet investiment biex tipprevjeni vulnerabbiltajiet potenzjali fil-familji, inkluż billi tappoġġa lill-ġenituri ta’ tfal ta’ bejn iz-0 u s-17-il sena. ØIl-Greċja stabbiliet qafas ġdid biex ittejjeb il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u tnaqqas id-disparità bejn il-ġeneri fl-impjiegi. ØIl-Portugall ipprovda tagħmir diġitali ġdid fl-iskejjel biex jippromwovi l-iżvilupp ugwali tal-ħiliet diġitali għall-bniet u s-subien u jappoġġa l-parteċipazzjoni ugwali fi STEM. ØSpanja introduċiet obbligi ġodda għall-impjegaturi biex jiżguraw paga ugwali għall-irġiel u n-nisa u trasparenza fil-pagi. Din ir-riforma se tgħin biex jiġu identifikati sitwazzjonijiet diskriminatorji minħabba valutazzjonijiet inkorretti tal-impjiegi (jiġifieri paga aktar baxxa għal xogħol ta’ valur ugwali). Barra minn hekk, irrevediet il-kumpens għall-ġenituri, primarjament l-ommijiet, għall-ispiża tat-twelid u l-kura tat-tfal, sabiex titnaqqas id-differenza fil-pensjonijiet bejn is-sessi fuq medda twila ta’ żmien.

Sal-lum, 13-il miżura b’enfasi fuq l-ugwaljanza bejn il-ġeneri jinkludu stadji importanti u miri milħuqa, ara ftit eżempji hawn taħt.

III. IT-TRIQ ‘IL QUDDIEM: STRUMENT FLESSIBBLI MFASSAL GĦALL-ISFIDI EMERĠENTI

III.a. It-tisħiħ tal-pjanijiet nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza biex jiġu indirizzati sfidi ġodda

Il-finanzjament taħt termini ta’ finanzjament favorevoli ħafna huwa disponibbli għall-Istati Membri taħt l-RRF biex jappoġġaw riformi u investimenti addizzjonali. Huwa importanti li wieħed iżomm f’moħħu li l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jsaħħu l-pjanijiet tagħhom billi jżidu riformi u investimenti ġodda li għandhom jiġu ffinanzjati permezz ta’ self. Ir-Regolament RRF jistabbilixxi l-ammont massimu ta’ self għal EUR 360 biljun fi prezzijiet tal-2018. S’issa, ġew impenjati madwar EUR 165 biljun ta’ appoġġ fil-forma ta’ self, kif muri fl-Illustrazzjoni 13 hawn taħt. Għalhekk, l-ammont ta’ self mill-RRF li jibqa’ disponibbli għal talba mill-Istati Membri huwa ta’ madwar EUR 225 biljun meta kkonvertit fi prezzijiet attwali. Is-self mill-RRF jista’ jiġi kkombinat ma’ finanzjament privat biex jingrana l-impatt tiegħu. Sabiex it-talbiet għal self jiġu pproċessati malajr u biex jiġi żgurat proċess ġust u trasparenti, il-Kummissjoni ssuġġeriet, bħala parti mir-Regolament emendatorju propost dwar ir-REPowerEU, li l-Istati Membri jesprimu l-intenzjoni tagħhom dwar l-użu possibbli ta’ self mill-RRF 30 jum wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament il-ġdid.

Figura 14. Ħarsa ġenerali lejn is-self impenjat (f’biljuni ta’ EUR)

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea

L-RRF bħala għodda li tappoġġa l-kisba tal-objettivi tal-pjan REPowerEU

Fid-dawl tal-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja u l-avvenimenti ġeopolitiċi reċenti, l-Istati Membri qed jiffaċċjaw sfidi bla preċedent. Sar aktar importanti minn qatt qabel li tingħata spinta lir-reżiljenza tal-Istati Membri u li jsir investiment f’oqsma strateġikament importanti b’mod konġunt u koordinat madwar l-Unjoni, b’konformità mal-prinċipji tal-ġustizzja u s-solidarjetà. L-enfasi mxiet saħansitra aktar fuq l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali kif ukoll biex nimxu ‘l quddiem bir-riformi u l-investimenti biex jiżdiedu t-tħejjija għall-kriżijiet u l-kapaċità ta’ rispons għall-kriżijiet. Għadd kbir ta’ Pjanijiet għall-Irkupru u r-Reżiljenza diġà jkopri miżura biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi, u t-tħaffif tal-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri eżistenti huwa ċertament prijorità.

Il-Kummissjoni pproponiet pjan REPowerEU, li juża l-RRF bħala waħda mill-għodod ewlenin ta’ twassil. Il-pjan REPowerEU għandu l-għan li jwieġeb għall-urġenza doppja biex jittrasforma s-sistema tal-enerġija tal-Ewropa: l-eliminazzjoni gradwali tad-dipendenza tal-UE fuq il-fjuwils fossili Russi, li jintużaw bħala arma ekonomika u politika u jiswew lill-kontribwenti Ewropej kważi EUR 100 biljun fis-sena, li jżidu r-reżiljenza tagħna u jgħaddu malajr it-tranżizzjoni nadifa. Filwaqt li jibni fuq il-pakkett “Lesti għall-Mira ta’ 55 %” u jlesti l-azzjonijiet dwar is-sigurtà tal-provvista u l-ħżin tal-enerġija, il-Pjan REPowerEU jippreżenta sett addizzjonali ta’ azzjonijiet biex: 1) jiffrankaw l-enerġija u jagħtu spinta lill-effiċjenza enerġetika, 2) jiddiversifikaw il-provvisti tal-enerġija, 3) jaċċelleraw it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, u 4) jikkombinaw b’mod intelliġenti l-investimenti u r-riformi. Il-proposta tal-Kummissjoni għandha l-għan li tiżgura li l-Istati Membri jipproponu kapitolu REPowerEU fi kwalunkwe Pjan ta’ Rkupru u Reżiljenza modifikat. Tali kapitlu jenħtieġ li jkun iffukat fuq miżuri li jikkontribwixxu għall-objettivi tar-REPowerEU li jappoġġjaw l-iffrankar tal-enerġija, jiddiversifikaw il-provvisti tal-enerġija u jaċċelleraw l-introduzzjoni tal-enerġija rinnovabbli biex jissostitwixxu l-fjuwils fossili fid-djar, l-industrija, it-trasport u l-ġenerazzjoni tal-enerġija. Tali kapitolu jenħtieġ li jappoġġa dawn l-objettivi permezz ta’ rikwalifikazzjoni aċċellerata tal-forza tax-xogħol lejn ħiliet ekoloġiċi, kif ukoll appoġġ għall-ktajjen tal-valur f’materjali u teknoloġiji ewlenin marbuta mat-tranżizzjoni ekoloġika.

Ġew proposti riżorsi addizzjonali biex l-RRF twieġeb għal dawn l-isfidi ġeopolitiċi bla preċedent. Iż-żieda fid-diversifikazzjoni u s-sigurtà tal-provvista tal-enerġija tal-Unjoni u t-tnaqqis tad-dipendenza tal-UE fuq il-fjuwils fossili huma vitali għal irkupru b’suċċess u sostenibbli. L-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jagħmlu użu mill-pakkett ta’ self li jifdal taħt l-RRF u jużaw self biex jappoġġaw miżuri f’konformità mal-objettivi ta’ REPowerEU. Il-Kummissjoni pproponiet ukoll li żżid il-fondi disponibbli tal-RRF b’EUR 20 biljun mill-bejgħ ta’ kwoti tas-Sistema tal-UE għan-Negozjar ta’ Emissjonijiet li bħalissa huma miżmuma fir-Riżerva tal-Istabbiltà tas-Suq biex tgħin lill-Istati Membri jindirizzaw dawn l-isfidi. Fl-aħħar nett, il-proposta tipprovdi lill-Istati Membri bil-possibbiltà, fuq talba tagħhom, li jittrasferixxu lejn l-RRF parti mill-allokazzjoni tagħhom taħt programmi ta’ ġestjoni kondiviża. B’mod partikolari, sehem akbar tal-allokazzjoni tagħhom għall-2021–2027 taħt il-fondi tar-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni (żieda minn 5 % għal massimu ta’ 12.5 %) u sa 12.5 % tal-allokazzjoni nazzjonali tagħhom taħt il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali jistgħu jiġu allokati lill-RRPs, fid-dawl tal-allinjament għoli bejn l-RRF u l-objettivi ta’ dawk il-programmi.

Il-pjanijiet għall-Irkupru u r-Reżiljenza jinsabu f’pożizzjoni tajba biex jimplimentaw dawn il-prijoritajiet urġenti. Il-pjanijiet għall-Irkupru u r-Reżiljenza tal-Istati Membri se jservu bħala qafas strateġiku għar-riformi u l-investimenti biex tiġi żgurata azzjoni Ewropea konġunta għal sistemi tal-enerġija aktar reżiljenti, siguri u sostenibbli f’konformità mal-objettivi tal-pjan REPowerEU. Il-pjanijiet modifikati se jkollhom jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2022, u b’mod partikolari dawk fil-qasam tal-enerġija.

III.b. Nimxu ‘l quddiem: gwida għall-Istati Membri dwar l-aġġornament tal-pjanijiet