RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Dwar il-progress tal-Albanija fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-Kriminalità Organizzata u r-Riforma tas-Sistema Ġudizzjarja /* COM/2014/0331 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Dwar il-progress tal-Albanija fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-Kriminalità Organizzata u r-Riforma tas-Sistema Ġudizzjarja 1. Introduzzjoni Dan ir-Rapport huwa reazzjoni għall-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-17 ta’ Diċembru 2013, fejn ġie ddikjarat li: “Il-Kunsill se jeżamina, abbażi ta’ rapport li għandu jiġi ppreżentat mill-Kummissjoni, implimentazzjoni kontinwa ta' strateġiji kontra l-korruzzjoni u tar-riforma ġudizzjarja u ta' legġiżlazzjoni li ġiet adottata reċentement kif ukoll ix-xejra kontinwa ta’ investigazzjonijiet proattivi u prosekuzzjonijiet, inkluż fil-qasam tal-kriminalità organizzata. Fid-dawl ta’ dan ir-rapport, u bil-fehim li l-Albanija tibni fuq il-progress inkoraġġanti li għamlet s’issa, il-Kunsill jistenna b’ħerqa deċiżjoni rigward l-għoti ta’ status ta’ pajjiż kandidat lill-Albanija f’Ġunju 2014, suġġett l-approvazzjoni mill-Kunsill Ewropew.” F’konformità mat-talba tal-Kunsill dan ir-rapport jiffoka primarjament fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata u r-riforma ġudizzjarja u jenfasizza xi żviluppi prinċipali, li huma importanti għall-integrazzjoni tal-Albanija fl-UE. Dan ikopri ż-żmien minn meta ġie ppublikat l-aħħar Rapport ta’ Progress[1], u huwa msejjes fuq informazzjoni miġbura u analizzata mill-Kummissjoni, inkluż il-kontribut min-naħa tal-pajjiż, evalwazzjonijiet mill-pari u kuntatti regolari mal-Istati Membri u l-organizzazzjonijiet internazzjonali. Matul il-perjodu ta’ rappurtar, il-Gvern Albaniż wera azzjoni konkreta u rieda politika kontinwa fil-qasam ta’ riforma relatata mal-UE, li jkopri firxa wiesgħa ta’ kwistjonijiet. F’Novembru, il-gvern u l-oppożizzjoni għaqqdu l-forzi tagħhom biex jadottaw riżoluzzjoni dwar l-Integrazzjoni fl-UE. Minn dak iż-żmien lil hawn, it-tnejn komplew appoġġ għall-integrazzjoni fl-UE, għalkemm il-bini ulterjuri ta’ kunsens kien affettwat minn klima li kulma jmur bdiet issir aktar konfrontazzjonali bejn il-gvern u l-oppożizzjoni, li fost l-oħrajn irtiraw minn voti ewlenin f’ċerti kumitati parlamentari. F’Novembru tnieda djalogu ta’ livell għoli (HLD) fuq il-prijoritajiet ewlenin li jipprovdi appoġġ għall-proċess tal-integrazzjoni tal-Albanija fl-UE billi jiffoka fuq prijoritajiet ewlenin tar-riforma. Fit-tieni laqgħa tal-HLD kmieni f’Marzu l-Albanija ppreżentat pjan direzzjonali, li jiddeskrivi l-Albanija għal tul medju ta’ żmien li għamel sforzi biex jilħaq il-prijoritajiet ewlenin biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni. F’din il-laqgħa, kemm il-Gvern u l-oppożizzjoni wrew l-impenn kostruttiv ta’ riforma relatati mal-UE. 2. Żviluppi reċenti Il-liġi l-ġdida tas-servizz ċivili (CSL) daħlet fis-seħħ fis-26 ta’ Frar 2014 u ġiet adottata leġiżlazzjoni sekondarja tagħha fil-ħin biex tidħol fis-seħħ fl-1 ta’ April. Dan huwa pass kbir ’il quddiem biex ittejjeb il-professjonaliżmu u l-meritokrazija u l-ġlieda kontra l-politiċizzazzjoni, l-ineffiċjenza u l-korruzzjoni madwar firxa wiesgħa ta’ korbi tas-settur pubbliku. Monitoraġġ tal-implimentazzjoni huwa essenzjali. Minn Ottubru, il-kwistjonijiet ta’ sensji u tnaqqis fil-grad ta’ persunal prinċipalment minħabba miżuri dixxiplinarji u r-ristrutturar fl-istituzzjonijiet pubbliċi ħolqot tensjoni politika. F'dan l-isfond il-Gvern iffriża reklutaġġi ġodda minn Marzu sa Lulju biex jippermetti lis-CSL il-ġdida ssir kompletament operattiva, biex b’hekk jipprova jiżgura proċess ta’ reklutaġġ trasparenti u b’saħħtu. Rispett sħiħ tal-leġiżlazzjoni applikabbli u sentenzi tal-Qorti huwa kruċjali. Il-Parlament ħa miżuri biex issaħħaħ ir-rwol ta’ sorveljanza tiegħu fuq istituzzjonijiet indipendenti. Madankollu, kien hemm kontroversji rigward l-istruttura, il-proċeduri ta’ ħatra u tal-prestazzjoni ta’ għadd ta’ istituzzjonijiet u awtoritajiet indipendenti, li huma responsabbli lejn il-Parlament. Huwa essenzjali li l-leġiżlazzjoni applikabbli tiġi implimentata bis-sħiħ u l-professjonalità ta’ dawn l-istituzzjonijiet msaħħa. Il-proċedura tal-elezzjoni tal-Kapijiet u l-bordijiet ta’ dawn l-istituzzjonijiet b’maġġoranza sempliċi fil-Parlament għadha kwistjoni ta’ tħassib, peress li dan jirriskja li jaffettwa l-indipendenza tagħhom. B’kuntrast mal-każ tal-leġiżlazzjoni tal-Ispettorat Għoli għad-Dikjarazzjoni ta’ Assi u Kunflitt ta’ Interess (HIDAACI), abbozz ta' leġiżlazzjoni tibbenefika minn rieżami ta' esperti internazzjonali. Il-Gvern Albaniż talab rieżami tal-pari biex jivvaluta l-prestazzjoni, l-istruttura u l-kapaċitajiet ta’ istituzzjonijiet indipendenti bil-għan li jissaħħu l-funzjonament u l-indipendenza tagħhom. Il-gvern jibqa’ jippressa għal riforma ekonomika u governanza ekonomika mtejba, sabiex jibda mill-ġdid it-tkabbir u tiżdied il-kompetittività. Kunsill Ekonomiku Nazzjonali, ippresedut mill-Prim Ministru bil-parteċipazzjoni tal-komunità tan-negozju ġie stabbilit biex jipprovdi gwida u koerenza f’riformi ekonomiċi. L-istabbiltà makroekonomika tkompli tissaħħaħ permezz ta’ politika monetarja sana u l-inflazzjoni tibqa’ f’livelli baxxi. Il-wisq meħtieġa konsolidazzjoni fiskali se tkun iffaċilitata minn ftehim ta’ self konkluż mal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI). Għandha tippermetti l-approvazzjoni ta’ arrettrati tal-pagamenti kbar akkumulati fuq tliet snin u trawwem riformi sostanzjali marbuta mal-immaniġġjar tal-finanzi pubbliċi, it-tassazzjoni, is-sistema tal-pensjonijiet u l-enerġija. Ir-riformi diġà rriżultaw f’żieda tal-ġbir tad-dħul minn tassazzjoni u dazji doganali u investigazzjonijiet dwar skemi ta’ frodi u evażjoni tat-Taxxa tal-Valur Miżjud (VAT) ġew intensifikati. Il-Programm Ekonomiku u Fiskali 2014-2016 jistabbilixxi l-qafas biex jappoġġja t-tkabbir u l-istabbiltà makroekonomika u jidentifika riformi strutturali b'xi oqsma ewlenin, inkluż it-tisħiħ tal-istat tad-dritt, itejjeb l-ambjent tan-negozju u l-investiment u jittratta l-problemi tas-suq tax-xogħol. Fir-rigward tal-kriżi fl-Ukraina u l-allinjament tal-PESK l-Albanija allinjat ruħha ma’ dikjarazzjonijiet u pożizzjonijiet kollha tal-UE. 3. Politiki kontra l-korruzzjoni Minn Ottubru, l-awtoritajiet Albaniżi saħħew aktar il-qafas legali u istituzzjonali ta’ kontra l-korruzzjoni. F’Novembru, inħatar Koordinatur Nazzjonali ta’ Kontra l-Korruzzjoni (NCAC) li jikkoordina l-attivitajiet ta’ entitajiet tal-Istat u istituzzjonijiet indipendenti, kemm fil-livell ċentrali u lokali. Sabiex jiffaċilita dan il-proċess, ġie stabbilit netwerk ta’ punti fokali kollha kontra l-korruzzjoni f’ministeri u istituzzjonijiet indipendenti. Il-mandat tal-punti fokali jkopri rappurtar lill-NCAC, jagħti gwida lill-uffiċjali relevanti u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-istrateġija kontra l-korruzzjoni fl-istituzzjonijiet rispettivi u l-ministeri. F’April, l-NCAC ffinalizza l-istrateġija nazzjonali ta’ kontra l-korruzzjoni, li kienet ikkonsultata b’mod wiesa’ mas-soċjetà ċivili u s-settur privat; u li għadha tiġi adottata. Jeħtieġ li tiġi segwita minn pjanijiet ta’ azzjoni komprensivi. Permezz ta' emendi fil-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali (CPC) li ġew adottati f’Marzu, kompetenzi ta' reati ta’ korruzzjoni minn uffiċjali tal-Istat ta’ livell għoli ġew trasferiti bl-eċċezzjoni ta' abbuż ta' reati ta' uffiċċju, għall-Uffiċċju tal-Prosekuzzjoni ta' Reati Serji (SCPO) u l-Qorti tar-Reati Serji (SCC). Korruzzjoni attiva u passiva ta’ imħallfin, prosekuturi, uffiċjali tal-ġustizzja , uffiċjali tal-Istat ta’ livell għoli, u rappreżentanti eletti lokalment issa jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-SCC, li jpoġġu aktar attenzjoni għall-korruzzjoni ta’ livell għoli. Definizzjoni ta’ ‘uffiċjali ta’ livell għoli' u 'uffiċjali eletti lokalment' għad trid tiġi introdotta fil-leġiżlazzjoni. F’Marzu, is-sekwestru u l-konfiska ta’ assi illeċiti li jirriżultaw minn reati ta’ korruzzjoni saru legalment possibbli. Liġi ġdida dwar l-aċċess għall-informazzjoni ġiet abbozzata, u tintroduċi sanzjonijiet amministrattivi kif ukoll proċeduri għall-eżami ta’ lmenti lill-Kummissjoni għad-Dritt għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Dejta Personali. Il-liġijiet dwar id-dikjarazzjoni tal-assi u l-konflitti ta’ interess li ġew emendati f’April 2014, bħalissa qegħdin fil-proċedura ta' adozzjoni formali. Il-liġi riveduta dwar il-kunflitt ta’ interess testendi l-projbizzjoni li wieħed jidħol f’relazzjonijiet kuntrattwali ma’ korpi pubbliċi biex jiġi koperti l-imħallfin u livell tal-ewwel istanza u tal-appell. Barra minn hekk, il-preżentazzjoni ta’ informazzjoni falza saret reat kriminali, li turi l-impenn lejn l-indirizzar ta’ kunflitt ta’ interess. Il-liġi dwar id-dikjarazzjoni tal-assi issa tirrikjedi li l-uffiċjali pubbliċi jiddepożitaw assi ta' aktar minn ALL 1.5 miljun (madwar EUR 10,700) f’bank. Rigward il-kooperazzjoni fost l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi kemm kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, ġie ffirmat Memorandum ta’ Ftehim bejn il-Prosekutur Ġenerali, Ministeru tal-Intern u s-Servizz ta’ Informazzjoni tal-Istat f’Diċembru bl-għan li tiġi stabbilita pjattaforma komuni għat-tisħiħ ta’ investigazzjonijiet proattivi. Kollox ma’ kollox, il-kooperazzjoni bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi jeħtieġ li tkun imsaħħa, inkluża sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni sigura bil-ħsieb li tissaħħaħ l-effiċjenza ta’ investigazzjonijiet. F’April, l-għadd ta’ prosekuturi kontra l-korruzzjoni fl-uffiċċji tal-Prosekutur reġjonali żdied minn 22 għal 33. Rigward it-track record, l-għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni msemmija lill-prosekuzzjoni mill-pulizija tal-Istat żdied b’16 % fil-perjodu minn Ottubru 2013 sa Marzu 2014 meta mqabbel mal-istess perjodu tas-sena ta’ qabel. Kundanni fil-Qrati Distrettwali naqsu bi 8 % fl-istess perjodu, filwqt li li kundanni fil-Qrati tal-Appell żdiedu b’ 81 %. Ħames investigazzjonijiet dwar korruzzjoni fi ħdan is-sistema ġudizzjarja għadhom għaddejjin, u kien hemm kundanna waħda fis-sistema ġudizzjarja fil-livell tal-qorti tal-appell. Rigward uffiċjali għolja tal-Istat u dawk eletti lokalment, ħames każijiet li jinvolvu 25 akkużat huma pendenti quddiem il-Qorti u żewġ każijiet huma taħt investigazzjoni għal abbuż mill-kariga, u allegazzjonijiet oħra relatati. B’mod ġenerali, l-għadd ta’ investigazzjonijiet u kundanni għadu baxx, speċjalment fir-rigward ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli. Għadd kbir ta’ investigazzjonijiet dwar reati ta’ korruzzjoni ma jirriżultawx f’kundanni finali, filwaqt li jenfasizzaw il-ħtieġa li tissaħħaħ l-indipendenza, l-effiċjenza u r-responsabbiltà tal-ġudikatura. Biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fl-effiċjenza tal-investigazzjonijiet u l-koperazzjoni bejn l-aġenziji, f’Mejju ġew stabbiliti laqgħat kull xahar ippreseduti mill-Prosekutur Ġenerali u d-Direttur Ġenerali tal-Pulizija. Numru ta’ ostakli jibqgħu, bħal dispożizzjonijiet dwar interċettazzjonijiet u sorveljanza, limiti ta’ żmien għal investigazzjonijiet, ammissibilità ta' evidenza quddiem qorti, u b’mod ġenerali, l-investigazzjonijiet jkomplu jkollhom natura reattiva. Il-kapaċitajiet ta' investigazzjoni tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi jeħtieġ li jkunu imsaħħa, inkluż l-indirizzar ta’ reati finanzjarji u ekonomiċi. Il-qafas legali kurrenti jeħtieġ li jinkludi dispożizzjonijiet legali li jippermettu li tinkiseb informazzjoni tal-pulizija statali għal skopijiet investigattivi minn istituzzjonijiet pubbliċi u l-entitajiet privati li jwasslu servizzi pubbliċi. u jippermetti sanzjonijiet ta' deterrent fil-każ ta' nonkonformità. L-Albanija hija mħeġġa wkoll biex tinkludi r-reat ta’ arrikkiment illeċitu, bħala sinjal pożittiv. Huma meħtieġa aktar sforzi rigward mekkaniżmi ta’ sanzjonament fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza ta’ Memoranda ta' Ftehim (MoU) interistituzzjonali. L-Ispettorat Għoli għad-Dikjarazzjoni ta’ Assi u Kunflitt ta’ Interess (HIDAACI) ħa passi biex itejjeb il-prestazzjoni tiegħu fl-ewwel kwart tal-2014. Fost il-każijiet tal-assi moħbija hu rrappurta lill-prosekuzzjoni il-każijiet ta’ tliet imħallfin, prosekutur, ambaxxatur, u żewġ spetturi. B’mod ġenerali, kemm il-HIDAACI u kif ukoll korpi interni ta’ spezzjoni għandhom iwettqu l-mandat tagħhom b’mod aktar proattiv, li jiffoka fuq ġid li mhux spjegabbli permezz ta’ valutazzjoni aħjar tar-riskji u kontroverifika tad-dejta proprja disponibbli b'dikjarazzjonijiet ta’ assi u dikjarazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess. Hu essenzjali f’dan ir-rigward li d-dikjarazzjonijiet tal-assi isiru disponibbli għall-korpi tal-infurzar tal-liġi u tal-investigazzjoni. Il-pubblikazzjoni tad-dikjarazzjonijiet tal-assi kif previst fil-Pjan Direzzjonali fuq il-prijoritajiet ewlenin se ssaħħaħ il-kontabbiltà u tingħata spinta lill-isforzi biex jinkixef arrikkiment mhux spjegabbli. B’mod ġenerali, kien hemm rieda politika kontinwa li wieħed jaġixxi b’mod deċiżiv fil-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Ir-riformi strutturali li ġew introdotti jixhdu li approċċ komprensiv jinkludi firxa wiesgħa ta’ istituzzjonijiet. Il-proċess wiesa’ ta’ konsultazzjoni għad-deskrizzjoni tal-istrateġija kontra l-korruzzjoni turi li l-gvern għandu l-għan li jinkludi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati. Tnediet ħidma bejn l-aġenziji biex itejbu l-investigazzjonijiet proattivi, l-analiżi sistematika tar-riskju u jegħlbu l-ostakli bil-għan li titjieb l-effiċjenza tal-investigazzjonijiet. Biex tkompli tavvanza b’mod deċiżiv fuq it-triq ta’ integrazzjoni tagħha fl-UE, l-Albanija teħtieġ li tiffoka fuq l-infurzar tal-leġiżlazzjoni dwar id-dikjarazzjonijiet tal-assi u kunflitt ta’ interess, żieda ta’ investigazzjonijiet proattivi u tintroduċi miżuri ulterjuri biex l-investigazzjonijiet isiru aktar effiċjenti, biex tkompli tibni fuq l-isforzi inizjali tagħha, sabiex jiġi żviluppat rekord solidu ta’ investigazzjonijiet, prosekuzzjonijiet u kundanni f’każi ta’ korruzzjoni. Ir-riforma profonda ġudizzjarja li hi prevista se jkun ukoll essenzjali fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. 4. Il-Ġlieda kontra l-Kriminalità Organizzata Minn Ottubru diversi bidliet organizzattivi fl-Uffiċċju tal-Prosekuzzjoni u tal-Pulizija tal-Istat ġew introdotti u leġiżlazzjoni ewlenija hija lesta għall-adozzjoni, li tkopri l-oqsma tal-organizzazzjoni u t-taħriġ tal-pulizija u l-kontroll ta’ armi tan-nar. F’Marzu ġiet imnedija kompetizzjoni miftuħa għar-reklutaġġ ta’ persunal ġdid tal-Pulizija tal-Istat. Minkejja kuntest baġitarju diffiċli, il-fondi allokati għal salarji tal-pulizija żdiedu b’ 10 % fl-2014. 39 uffiċjal tal-pulizija tkeċċew minn Settembru, għal raġunijiet ta’ dixxiplina. Fir-rigward tat-terroriżmu ffinnazjat permeżż tal-kriminalità organizzata, ġiet stabbilita unità ġdida tal-Pulizija tal-Istat kontra t-terroriżmu. Il-pulizija organizzat operazzjonijiet li kellhom suċċess, fl-oqsma tal-ġlieda kontra n-narkotiċi, trakkifar tal-bnedmin, ħasil ta'flus, sekwestri ta' splussivi, fi ħdan il-pajjiż u ħadu sehem f’operazzjonijiet simili barra mill-pajjiż. Fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija u dik ġudizzjarja, ir-Raba’ Protokoll Addizzjonali għall-Konvenzjoni Ewropea dwar l-estradizzjoni ġie ratifikat f’Jannar. Total ta’ 25 kummissjoni rogatorja mill-Istati Membri tal-UE żaru l-Albanija minn Ottubru 2013 sal-aħħar ta’ April 2014. Fl-istess perjodu 34 persuna ġew estraditi lejn l-Albanija minn Stati Membri tal-UE, filwaqt li l-awtoritajiet Albaniżi estradew 49 persuna lejn Stati Membri tal-UE. Protokoll Operattiv ġie ffirmat bejn il-Pulizija tal-Istat u d-Dipartiment tas-Sigurtà Pubblika tal-Ministeru tal-Intern tal-Italja. L-Albanija qed taħdem mal-Italja u l-Greċja għat-twaqqif ta’ Ċentru konġunt ta’ kooperazzjoni tal-pulizija biex jikkontrollaw attivitajiet illegali transkonfinali f'Saranda. Isiru laqgħat regolari ma’ uffiċjali ta’ kollegament ta’ pajjiżi msieħba biex jiskambjaw informazzjoni dwar investigazzjonijiet ta' assi kriminali. Ftehim ta’ kooperazzjoni operattiv mal-Europol, iffirmat f’Diċembru li għadda, ġie irratifikat mill-Albanija fl-20 ta’ Marzu. Skambju ta’ informazzjoni huwa ffaċilitat minn uffiċjal ta’ kollegament Albaniż stazzjonat fil-Europol. Matul il-perjodu rrappurtat l-Albanija ħadet sehem f'operazzjoni internazzjonali tal-Pulizija, appoġġjata mill-Eoropol, għad-detezzjoni ta' vetturi misruqa u ttraffikati. 24 perpetratur ġew mħarrka bħala riżultat ta’ dan. L-awtoritajiet għandhom jużaw b’mod aktar attiv l-għodda kollha disponibbli ta’ kooperazzjoni internazzjonali u jżidu l-użu ta’ timijiet konġunti ta’ investigazzjoni. Il-kapaċitajiet li jintużaw it-tekniki investigattivi speċjali għandhom jissaħħu fir-rigward tal-qafas legali u proċedurali. Dwar il-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin, l-Uffiċċju ta’ Koordinatur Nazzjonali Kontra t-Traffikar (ONATC) reġa’ ta l-ħajja mekkaniżmu ta’ riferiment nazzjonali, ma’ intensifikazzjoni tal-attivitajiet fil-qasam tal-prevenzjoni u l-għarfien, u qed tiffinalizza strateġija nazzjonali ġdida u pjan ta’ azzjoni għall-perjodu 2014-2016. Fl-2014, ONATC ġie mogħni b’baġit proprju għall-ewwel darba. Tliet unitajiet mobbli ġew stabbiliti f’Tirana, Vlora u Elbasan, li rriżultaw f’żieda ta’ identifikazzjonijiet ta’ vittmi u vittmi potenzjali. Laqgħat ta’ tal-pulizija reġjonali mal-Prosekuzzjoni Ta’ Reati Serji huma miżmuma fuq bażi ta’ kull xahar. Biex jindirizza x-xogħol furzat u traffikar intern, l-Ispettorat tax-xogħol beda l-ispezzjonijiet ta’ night clubs bil-kooperazzjoni mal-pulizija ta' Tirana. Helpline speċjali għall-vittmi tat-traffikar saret operattiva f’Marzu u, minn Novembru 2013, dawn ikunu jistgħu jiksbu għajnuna legali bi tnaqqis ta’ 30 % fi ħlasijiet lill-avukati. L-aħħar emendi tal-Kodiċi Kriminali dwar it-traffikar tal-bnedmin għandhom jiġu applikati b’attenzjoni partikolari, l-istrutturi responsabbli għall-implimentazzjoni tagħhom imsaħħa, u l-investigazzjoni ta’ każijiet ta’ traffikar intern intensifikati. L-għadd ta’ kundanni għal reati ta’ traffikar tal-bnedmin baqa’ baxx. Il-kapaċitajiet ta' theddid u ta’ valutazzjoni tar-riskju biex jiġu identifikati l-vittmi tat-traffikar jeħtieġ li jiġu msaħħa bil-ħsieb li dan il-fenomenu jiġi indirizzat b’mod proattiv. Fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus, fil-perjodu minn Ottubru 2013 sa nofs April 2014, meta mqabbla mal-perjodu ekwivalenti tas-sena li għaddiet, kien hemm żieda żgħira reati ta’ ħasil ta’ flus li l-pulizija rreferew lill-prosekuzzjoni bi kważi l-istess numru ta’ perpetraturi. Madankollu, l-għadd ta’ kundanni għal reati ta’ ħasil ta’ flus għadu baxx. Minn Ottubru 2013 sa tmiem Marzu, tal-pulizija tal-Istat irreferew lill-Uffiċċju tal-Prosekuzzjoni ta' Reati Seji 45 każ ta' ftuħ ta’ investigazzjonijiet assi kriminali, żieda żgħira metqa mqabbla mal-istess perjodu tas-sena ta’ qabel. Investigazzjonijiet finanzjarji jeħtieġ li jiġu applikati b’mod sistematiku u jissaħħu b’mod effiċjenti l-kapaċitajiet li jwettquhom u dan għandu jwassal għal konfiska ta' aktar assi kriminali. Fir-rigward tal-kriminalità ekonomika, twettqet operazzjoni kbira tal-pulizija bejn Ottubru u Diċembru 2013, immirata kontra stabbilimenti tal-logħob tal-azzard illegali u wasslet għall-investigazzjoni ta’ 720 reat kriminali fil-qasam tal-kriminalità ekonomika u l-qbid ta’ kwantitajiet importanti ta’ tagħmir ta’ logħob tax-xorti b'valur totali ta’ EUR 8.5 miljun. Qbid u konfiski ta’ assi jeħtieġ li jintużaw b’mod sistematiku. Il-kapaċità taċ-Ċentru Interistituzzjonali ta' Operazzjonijiet Marittimi (IMOC) li jimmonitorja l-aspetti operattivi ta’ ġlied kontra l-kriminalità organizzata żdiedet permezz tat-titjib ta’ 7 radars kostali, li jkopru l-ibħra territorjali nazzjonali kollha. Għadhom qed jaħdmu bis-sħiħ It-Sistema għall-Ġestjoni tal-Informazzjoni Totali, u bażi ta’ dejta onlajn għall-iskambju ta’ informazzjoni tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi. Sar taħriġ konġunt fil-ħiliet operazzjonali tal-persunal ta’ servizz. Hemm bżonn attenzjoni partikolari għall-analiżi tar-riskju fir-rigward tal-iskadenza ta’ moratorju tal-ispeedboats. Fir-rigward tal-ġlieda kontra d-drogi, qed jiġi implimentat il-Pjan Nazzjonali kontra l-kultivazzjoni tad-drogi. Minn Ottubru 2013 sal-aħħar ta’ Marzu 2014, meta mqabbel mal-istess perjodu tas-sena li għaddiet, is-sekwestri tad-droga komplew b'sekwestri tal-marijuwana (18.8 t vs 13.6 t) u kokaina u 1.7 kg (14.5 kg) żdied u l-qbid ta’ eroina naqas (25.6 kg vs 44.8 kg). Il-qerda pubbliku ta’ droga maqbuda saret f’Marzu, April u Mejju. B’kollox, aktar operazzjonijiet wasslu għal żieda fil-prosekuzzjonijiet minħabba traffikar tad-droga fl-istess perjodu. Investigazzjonijiet f’każijiet tad-drogi għandhom ikunu sistematikament akkumpanjati b’investigazzjonijiet finanzjarji paralleli. Hemm bżonn kontrolli sistematiċi intensifikati tal-fruntiera blu sabiex jingħalqu rotot tat-traffikar tad-droga. Il-kooperazzjoni internazzjonali mal-Italja, il-Greċja, il-Ġermanja, il-Belġju, l-Istati Uniti tal-Amerika u l-Kosovo[2] wasslu għall-arrest ta’ 51 suspettat għal traffikar internazzjonali tad-droga matul l-istess perjodu, meta mqabbel ma’ 31 arrestati mill-istess perjodu tas-sena li għaddiet. Hemm bżonn li tiġi intensifikata l-ġlieda kontra netwerks ta’ traffikar tad-droga permezz ta' kooperazzjoni internazzjonali ulterjuri, u l-użu ta’ tekniki ta’ investigazzjoni speċjali, ibbażati fuq analiżi tat-theddid u investigazzjonijiet finanzjarji parallela. Miżuri konkreti biex jinqerdu pjantaġġuni narkotiċi l-ħtieġa li jiġu intensifikati. Indikaturi ta’ prestazzjoni li jistgħu jitkejlu u riżultati mistennija hemm bżonn li jiżdiedu mal-Pjan Nazzjonali kontra l-kultivazzjoni tad-drogi. B’mod ġenerali, ġew introdotti bidliet organizzattivi u leġiżlazzjoni ewlenija fl-oqsma l-organizzazzjoni u t-taħriġ tal-pulizija u l-kontroll ta’ armi tan-nar hija lesta għall-adozzjoni. Il-kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija u dik ġudizzjarja intensifikat permezz tal-implimentazzjoni ta’ ftehimiet ta’ estradizzjoni. Il-mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni nazzjonali kontra t-traffikar tal-bnedmin ġie rinovat permezz ta’ żieda fil-kooperazzjoni tal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi. L-investigazzjonijiet taw xi riżultati pożittivi fil-ġlieda kontra d-drogi, it-traffikar tal-bnedmin u l-ħasil tal-flus. Il-ġlieda kontra l-kultivazzjoni tad-drogi jeħtieġ li tkun intensifikata. Biex tkompli tavvanza b’mod deċiżiv fit-triq ta’ integrazzjoni tagħha fl-UE, l-Albanija teħtieġ li tkompli tiżviluppa rekord tajjeb fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata permezz ta’ aktar kooperazzjoni bejn l-aġenziji, it-titjib tal-effiċjenza ta’ investigazzjonijiet proattivi u użu sistematiku tal-investigazzjonijiet finanzjarji, it-tisħiħ tal-kooperazzjoni internazzjonali u reġjonali, anki mal-Europol, u tintensifika l-isforzi tagħha fl-indirizzar tal-forom kollha ta’ kriminalità organizzata. 5. Riforma tas-Sistema Ġudizzjarja Biex issaħħaħ l-effettività tas-sistema ġudizzjarja, il-miżuri ta’ riforma ġudizzjarja kienu mħabbra f’Jannar. L-Albanija talbet il-kooperazzjoni tal-Kummissjoni ta’ Venezja u ġie żviluppat pjan ta’ direzzjoni għal ħames prijoritajiet ewlenin fosthom ir-riforma tas-sistema ġudizzjarja. Il-proċess tat-tħejjija ta’ strateġija għall-perjodu 2014-2020 kien beda. Fi Frar, grupp ta’ ħidma konsultattiv dwar ir-riforma tas-sistema ġudizzjarja ġie stabbilit fi ħdan il-Ministeru tal-Ġustizzja. F’Marzu, l-Albanija talbet lill-Kummissjoni ta’ Venezja tivvaluta żewġ settijiet ta’ emendi għall-kodiċi ta’ proċedura ċivili u kriminali. Sett wieħed ta’ emendi jagħti s-setgħa lill-imħallfin biex jimponu multi fuq l-avukati li huma ripetutament assenti f’seduti ġudizzjarji ċivili u kriminali, filwaqt li t-tieni jillimita tipi ta’ appelli li jistgħu jitressqu quddiem il-Qorti Suprema. Dawn l-emendi għandhom l-għan li jnaqqsu l-ammont ta’ xogħol tal-qrati u li tiżdied l-effiċjenza tagħhom. Huwa maħsub li l-assistenza tal-Kummissjoni ta’ Venezja gradwalment ser testendi għal firxa wiesgħa ta’ suġġetti. F'konformità mad-dispożizzjonijiet emendati tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili il-biċċa l-kbira tal-każijiet ċivili fil-Qorti Għolja qed jiġu riveduti minn bord ta’ tliet imħallfin. Aktar miżuri huma meħtieġa biex il-funzjonament tal-Qorti Għolja jsir aktar effiċjenti. Dawn jinkludu l-armonizzazzjoni u l-pubblikazzjoni tal-każistika, l-emendi tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali jinbidlu l-proċeduri applikati fil-Qorti Suprema fir-rigward il-kompożizzjoni tal-bordijiet rieżami tal-każijiet kriminali, l-adozzjoni ta' dispożizzjonijiet immirati biex inaqqsu n-numru tal-appelli, it-tlestija ta’ riorganizzazzjoni interna kontinwa tal-Qorti kif ukoll biex jimtlew it-tliet (3) postijiet vakanti li għad fadal fil-Qorti. Il-pubblikazzjoni riċenti, għall-ewwel darba, ta’ lista komprensiva ta’ mħallfin b’indikazzjoni tal-grad tagħhom huwa pass lejn żieda fit-trasparenza tas-sistema tal-ħatra, il-promozzjoni u t-trasferiment tal-imħallfin. L-evalwazzjoni tal-imħallfin teħtieġ li tiġi segwita fir-rigward tal-perjodu 2007-2009 u s-snin sussegwenti. Miżuri addizzjonali huma meħtieġa biex jiżguraw li l-proċeduri fi ħdan tal-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja għall-ħatra, il-promozzjoni u t-trasferiment tal-imħallfin jkunu bbażati esklussivament fuq il-merti tal-kandidati u kriterji oġġettivi oħra. Is-sistema elettronika unifikata tal-ġestjoni tal-każijiet ICMIS, li tiżgura allokazzjoni aleatorja u trasparenti quddiem l-imħallfin u strumentali biex tissorvelja każijiet pendenti, għadha mhijiex applikata fil-qrati kollha. Dan huwa partikolarment relevanti għal Qorti Distrettwali ta’ Tirana, il-Qorti tar-Reati Serji, il-Qorti tal-Appell tar-Reati Serji, il-Qrati Amministrattivi li għadhom kif ġew stabbiliti, fejn is-sistema mhijiex operattiva. Deċiżjonijiet ġudizzjarji għandhom ikunu disponibbli għall-professjonisti kollha u l-pubbliku ġenerali. Id-deċiżjonijiet għandhom jiġu ppubblikati wkoll f’database ta’ tfittxija, b’raġunament rispettivi tagħhom u fi żmien raġonevoli, kif ukoll f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissarju għall-Protezzjoni tad-Dejta. L-emendi għall-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali rigward reati ta’ korruzzjoni minn uffiċjali tal-Istat ta’ livell għoli (ara taqsima 3. politiki kontra l-korruzzjoni) jintroduċu proċeduri li jirregolaw it-tneħħija tal-immunità tagħhom. Fil-każ ta’ mħallfin ordinarji, l-awtorizzazzjoni tal-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja fuq talba minn prosekutur huwa meħtieġ għal tiftix personali u fid-dar, kif ukoll kwalunkwe forma ta’ ċaħda tal-libertà. Għal imħallfin tal-Qorti Għolja u Kostituzzjonali, huwa f’idejn il-Prosekutur Ġenerali li jitlob il-Qorti Għolja biex tawtorizza t-tneħħija tal-immunità. Kuntrarjament għall-imħallfin u l-prosekuturi ordinarji għolja, membri tal-Qrati Kostituzzjonali jibqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti Għolja għal offiżi relatati mal-korruzzjoni. Informazzjoni dwar sitt każijiet ta’ suspett ta’ korruzzjoni fi ħdan il-ġudikatura kienet mibgħuta mill-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja lill-Prosekutur Ġenerali. Minn Ottubru 2013, il-Ministru tal-Ġustizzja beda proċeduri ta' dixxiplina kontra 19-il imħallef, li ġew trażmessi lill-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja għal eżaminazzjoni. Sal-lum, il-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja ttratta ħamsa (5) minn dawn il-każijiet, it-tkeċċija imħallef wieħed, it-trasferiment ta' mħallef ieħor lejn qorti ta’ livell aktar baxx għal sentejn (2), u ħareġ twissija għal tkeċċija kontra tliet (3) imħallfin. F’każ separat, il-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja issospenda f'Diċembru 2013 imħallef milli jeżerċita d-dmirijiet tiegħu sakemm tittieħed deċiżjoni finali. Il-proċeduri jkunu nbdew mill-Ministru tal-Ġustizzja kontra żewġ prosekuturi. Is-sistema dixxiplinarja għandha tissaħħaħ, għandu jiġi rivedut ir-rwol tal-Ministru tal-Ġustizzja fil-proċedura dixxiplinari kif ukollfi ħdan il-Kunsill Għoli tal-Ġustizzja, jiġu implimentati b'mod effettiv regoli ġdida fuq l-immunità tal-maġistrati, u jiġi stabbilit rekord tajjeb ta’ sanzjonijiet. F’dak li għandu x’jaqsam mal-effiċjenza, is-sitt Qrati Amministrattivi kollha, il-Qorti Amministrattiva ta’ l-Appell u l-Kulleġġ Amministrattiv tal-Qorti Għolja twaqqfu minn Novembru 2013. Il-ħatra tal-imħallfin f'dawn il-qrati, li qegħdin fost l-oħrajn, jittrattaw każijiet trasferiti minn qrati oħra, saret wara eżami. Il-proċess tal-mili ta’ disa' postijiet vakanti li għad fadal fil-ħames qrati amministrattivi barra Tirana u l-iffinalizzar tal-forniment ta' skrivani legali u tal-bini tal-qrati hemm bżonn li jitlesta. Wara d-deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali ta’ Marzu 2014 li tiddikjara antikostituzzjonali l-Liġi ta’ April 2013 dwar l-amministrazzjoni ġudizzjarja, huwa meħtieġ li timtela din il-lakuna legali u jiġu adottati dispożizzjonijiet li jirregolaw ix-xogħol tal-qrati u l-persunal tagħhom. Skont is-sentenza, maġġoranza kwalifikata, minflok maġġoranza sempliċi, kienu jkunu meħtieġa għall-Parlament biex japprova l-Liġi fl-2013. Fir-rigward tal-aċċess għall-ġustizzja, dispożizzjonijiet li jemendaw il-liġi tal-2008 dwar l-Għajnuna Legali, fir-rigward ta’ eżenzjoni minn miżati ġudizzjarji għal ċerti kategoriji taċ-ċittadini u l-istabbiliment ta’ uffiċċji lokali għall-għajnuna legali (il-kliniċi legali), għandhom jiġu implimentati. Kollox ma’ kollox, l-Albanija wriet l-impenn tagħha favur ir-riforma ġudizzjarja, notevolment permezz tal-interazzjoni mal-Kummissjoni ta’ Venezja ħalli ttejjeb l-indipendenza, ir-responsabbiltà u l-professjonaliżmu tas-sistema. Saru xi sforzi biex tnaqqas ix-xogħol b’lura u l-ammont ta’ xogħol tal-qrati b’mod ġenerali, u jtejbu t-trasparenza fi ħdan il-ġudikatura. Ittieħdu miżuri biex jippromwovu r-responsabbiltà tal-imħallfin u l-prosekuturi permezz tal-adozzjoni ta’ proċeduri li jirregolaw it-tneħħija tal-immunità tagħhom. Għadd ta’ sanzjonijiet ġew adottati wara proċeduri dixxiplinari. Għal progress deċiżiv fit-triq tal-integrazzjoni fl-UE l-Albanija għandha bonn li ssegwi b'mod rigoruż ir-riforma ġudizzjarja permezz ta’ involviment kontinwu tal-Kummissjoni ta’ Venezja, l-adozzjoni ta’ dispożizzjonijiet addizzjonali sinifikanti biex issaħħaħ partikolarment l-indipendenza u r-responsabbiltà - f’konformità mal-pjan direzzjonali għar-riforma tas-sistema ġudizzjarja - kif ukoll l-implimentazzjoni xierqa tal-miżuri adottati. 6. Konklużjoni L-Albanija kompliet timplimenta u tikkonsolida miżuri ta’ riforma relatati mal-UE, b’mod partikolari dawk li għandhom x’jaqsmu ma’ status ta’ kandidat. Kien hemm rieda politika kontinwa biex taġixxi b’mod deċiżiv fil-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u r-riformi strutturali jixhdu li approċċ komprensiv li jinkludi firxa wiesgħa ta’ istituzzjonijiet. Ġew introdotti riformi leġiżlattivi importanti fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-investigazzjonijiet taw riżultati pożittivi fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga u oqsma oħra ta’ kriminalità serja u organizzata. L-Albanija wriet l-impenn tagħha favur ir-riforma ġudizzjarja, speċjalment billi taħdem mal-Kummissjoni ta’ Venezja ħalli ttejjeb l-indipendenza, ir-responsabbilità u l-professjonaliżmu tas-sistema. Fuq il-bażi tas-sejbiet ta' dan ir-Rapport, il-Kummissjoni tikkonferma r-rakkomandazzjoni tagħha li l-Kunsill għandu jagħti lill-Albanija l-istatus ta’ pajjiż kandidat. Huwa importanti li approċċ ta' riforma sistematika tal-Albanija jitkompla peress li r-riżultati sostenibbli se jkunu kruċjali għal aktar integrazzjoni mal-UE. Dan ir-rapport diġà jidentifika numru ta’ sfidi ewlenin essenzjali biex l-Albanija tkompli timxi 'l quddiem b’mod deċiżiv fit-triq tal-integrazzjoni tagħha fl-UE. Fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, biex tkompli tavvanza b’mod deċiżiv fuq it-triq ta’ integrazzjoni tagħha fl-UE, l-Albanija teħtieġ li tiffoka fuq l-infurzar tal-leġiżlazzjoni dwar id-dikjarazzjonijiet tal-assi u kunflitt ta’ interess, żieda ta’ investigazzjonijiet proattivi u tintroduċi miżuri ulterjuri biex l-investigazzjonijiet tal-każijiet ta' korruzzjoni jsiru aktar effiċjenti, biex tkompli tibni fuq l-isforzi inizjali tagħha, sabiex jiġi żviluppat rekord solidu ta’ investigazzjonijiet, prosekuzzjonijiet u kundanni f’każi ta’ korruzzjoni. Ir-riforma profonda ġudizzjarja li hi prevista se jkun ukoll deċiżiva fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, biex tkompli tavvanza b’mod deċiżiv fit-triq ta’ integrazzjoni tagħha fl-UE, l-Albanija teħtieġ li tkompli tiżviluppa rekord tajjeb permezz ta’ aktar kooperazzjoni bejn l-aġenziji, it-titjib tal-effiċjenza ta’ investigazzjonijiet proattivi u użu sistematiku tal-investigazzjonijiet finanzjarji, it-tisħiħ tal-kooperazzjoni internazzjonali u reġjonali, anki mal-Europol, u tintensifika l-isforzi tagħha fl-indirizzar tal-forom kollha ta’ kriminalità organizzata. Fir-riforma tas-sistema ġudizzjarja, għal progress deċiżiv fit-triq tal-integrazzjoni fl-UE l-Albanija għandha bonn li ssegwi b'mod rigoruż ir-riforma ġudizzjarja permezz ta’ involviment kontinwu tal-Kummissjoni ta’ Venezja, l-adozzjoni ta’ dispożizzjonijiet addizzjonali sinifikanti biex issaħħaħ partikolarment l-indipendenza u r-responsabbiltà - f’konformità mal-pjan direzzjonali għar-riforma tas-sistema ġudizzjarja - kif ukoll l-implimentazzjoni xierqa tal-miżuri adottati. Barra minn hekk, huwa kruċjali li l-proċess ta’ riforma jkun akkumpanjat minn djalogu politiku dinamikmu ġdid u kkonsolidat bejn il-gvern u l-oppożizzjoni. Ħidma bbaata fuq il-kompromess u kostruttiva fil-Parlament hija essenzjali għas-sostenibbiltà tar-riformi, u t-twaqqif ta’ Kunsill Nazzjonali għall-Integrazzjoni fl-UE, li jgħaqqad lill-partijiet interessati kollha, huwa fundamentali għal kunsens fost fis-soċjetà Albaniża. L-isfidi ewlenin identifikati f’dan ir-rapport se jiġu elaborat aktar fir-rapport ta’ progress tal-Kummissjoni ta’ Ottubru 2014. [1]L-aħħar Pakkett ta' Tkabbir tal-Kummissjoni, inkluż ir-Rapport ta' progress dwar l-Albanija, ġie ppubblikat fis-16 ta' Ottubru tal-2013. [2] L-użu ta' dan l-isem hu mingħajr preġudizzju għal pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mal-UNSCR 1244/99 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni ta' indipendenza tal-Kosovo.