Il-ħaddiema akbar fl-età għadhom il-motivatur ewlieni tat-tkabbir fl-impjiegi. Bħal fis-snin ta’ qabel, fl-2018 il-ħaddiema akbar fl-età (55-64 sena) irreġistraw l-akbar żieda fl-impjiegi meta mqabbla ma’ klassijiet oħra ta’ età (Illustrazzjoni 3): l-għadd ta’ persuni impjegati f’dan il-grupp żdied b’4,1 % fl-2018 (rata simili ta’ tkabbir bħal fl-2017 meta laħqet l-4,3 %). Ir-rata ta’ impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età konsegwentement żdiedet b’1,6 pps għal 58,7 % fl-2018, l-ogħla livell qatt irreġistrat (aktar minn 13-il pps ogħla mill-2008). L-impjiegi żdiedu wkoll fost gruppi oħra ta’ età, għalkemm b’pass anqas mgħaġġel. B’mod partikolari, in-numru ta’ żgħażagħ (15-24) b’impjieg żdied b’rata komparabbli bħal dik fl-2017 (1,5 % vs. 1,6 %), u wassal għal żieda fir-rata ta’ impjieg taż-żgħażagħ b’0,8 pps għal 35,4 % (din ir-rata xorta waħda għadha 1,9 pps taħt il-livell tal-2008). L-impjiegi għall-adulti tal-età primarja (25-54) kibru b’0,4 %, u wasslu għal rata ta’ impjieg ta’ 80,4 % fl-2018.

Il-qgħad fit-tul u fost iż-żgħażagħ ikompli jonqos ukoll. It-titjib kontinwu fil-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol fisser ammont dejjem iżgħar ta’ persuni qiegħda fit-tul (jiġifieri dawk qiegħda għal aktar minn sena). In-numru ta’ nies f’din is-sitwazzjoni ammonta għal 6,2 miljun fit-tieni trimestru tal-2019, jiġifieri 1,1 miljun (jew 15 %) anqas milli fl-istess trimestru tal-2018. Fil-livell ta’ 2,5 % tal-popolazzjoni attiva, il-qgħad fit-tul laħaq il-minimu tat-tielet trimestru tal-2008, qabel il-kriżi (filwaqt li fiż-żona tal-euro għadu ogħla, fil-livell ta’ 3,3 % vs 2,8 %). Huwa viżibbli titjib ċar fis-sitwazzjoni taż-żgħażagħ li qed ifittxu x-xogħol ukoll. Ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ irreġistrat tnaqqis ta’ punt perċentwali (1) għall-UE, hekk kif niżlet għal 14,4 % fit-tielet trimestru tal-2019, u b’0,9 pps fiż-żona tal-euro, li naqset għal 15,8 % (iżda, rati ogħla minn 30 % għadhom irreġistrati fi Spanja, fl-Italja u fil-Greċja). B’mod ġenerali, 3,2 miljun persuna bejn il-15-il sena u l-24 sena ma għandhomx xogħol fl-UE, u dan in-numru jespandi għal 5,5 miljun persuna meta jitqiesu dawk kollha barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ (NEET). Minkejja dan, ir-rata ta’ NEETs tjiebet matul l-aħħar sena, hekk kif niżlet għal 10,2 % fl-UE u għal 10,3 % fiż-żona tal-euro fl-ewwel trimestru tal-2019 (minn 10,6 % u 10,8 % rispettivament sena qabel). Dawn ir-rati huma l-iżjed baxxi li qatt ġew irreġistrati.

Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali huwa akkumpanjat minn tabella ta’ valutazzjoni soċjali għall-monitoraġġ tal-prestazzjonijiet u għall-ittraċċar tax-xejriet fost l-Istati Membri. It-tabella ta’ valutazzjoni tipprovdi għadd ta’ indikaturi (primarji u sekondarji) biex jiġu analizzati l-prestazzjoni soċjali u tal-impjieg tal-Istati Membri fir-rigward ta’ indikaturi magħżula f’tliet dimensjonijiet wesgħin, identifikati fil-kuntest tal-Pilastru: (i) opportunitajiet indaqs u aċċess għas-suq tax-xogħol, (ii) swieq tax-xogħol dinamiċi u kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, u (iii) appoġġ pubbliku / protezzjoni u inklużjoni soċjali. Sa mill-edizzjoni tal-2018, ir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi beda jinkludi t-tabella ta’ valutazzjoni soċjali, li r-riżultati tagħha huma miġbura f’dan il-Kapitolu f’dak li għandu x’jaqsam mal-indikaturi primarji. Din l-analiżi hi mqiegħda fil-kuntest tar-riformi ppreżentat fil-Kapitolu 3.

L-introjtu aggregat tal-unitajiet domestiċi qed ikompli jikber. L-introjtu disponibbli gross tal-unitajiet domestiċi (GDHI) żdied għall-ħames sena konsekuttiva fl-2018. Iż-żieda annwali kienet allinjata mat-titjib fil-PDG reali ġenerali per capita (li żdied b’madwar 1,8 %), li jissuġġerixxi li t-tkabbir reċenti qed jibbenefika lill-familji.

§Introjtu disponibbli gross tal-unitajiet domestiċi f’termini reali, per capita

·It-tkabbir fil-GDHI per capita huwa meqjus bħala “sitwazzjoni kritika” fil-Greċja, f’Ċipru u fl-Italja, meta mqabbla mal-Bulgarija, mal-Polonja u mar-Rumanija li għandhom “l-aqwa prestazzjoni”;

Fir-rigward tas-swieq tax-xogħol dinamiċi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti fl-UE, bħala medja, is-sitwazzjoni tjiebet matul l-aħħar sena fl-indikaturi kollha, b’mod partikolari r-rati tal-impjieg u tal-qgħad (kemm b’mod kumplessiv kif ukoll fit-tul), l-introjtu disponibbli gross tal-unitajiet domestiċi (GDHI) per capita u l-qligħ nett ta’ ħaddiem waħdu full-time mingħajr tfal li jaqla’ paga medja. Meta wieħed iħares skont l-indikatur:

Bħal fis-snin ta’ qabel, is-sitwazzjoni tal-Istati Membri u s-severità tal-isfidi tagħhom ivarjaw ħafna. Il-Greċja, l-Italja, ir-Rumanija u Spanja jippreżentaw valutazzjonijiet ta’ “sitwazzjoni kritika”, ta’ “sitwazzjoni li għandha tiġi ssorveljata” , jew ta’ “sitwazzjoni dgħajfa iżda li qed titjieb” f’għaxar indikaturi jew aktar (ara t-Tabella 1). Minn dawn il-pajjiżi, l-Italja tirrapporta l-ogħla numru ta’ “sitwazzjonijiet kritiċi” (tmienja), segwita mir-Rumanija (sebgħa), mill-Greċja (erbgħa) u minn Spanja (tnejn). Madankollu, il-Greċja, ir-Rumanija u Spanja jirrapportaw ukoll għadd ta’ valutazzjonijiet pożittivi kull wieħed: il-Greċja hija fost il-pajjiżi “bl-aqwa prestazzjoni” fit-tluq bikri mill-iskola u hija “aħjar mill-medja” fl-inugwaljanza fl-introjtu u fil-parteċipazzjoni fl-indukrar tat-tfal; ir-Rumanija hija fost il-pajjiżi “bl-aqwa prestazzjoni” fit-tkabbir tal-introjtu disponibbli per capita tal-unitajiet domestiċi u hija “aħjar mill-medja” fir-rata tal-qgħad; Spanja hija fost il-pajjiżi “bl-aqwa prestazzjoni” fil-parteċipazzjoni fl-indukrar tat-tfal u hija “aħjar mill-medja” fil-ħtiġijiet mhux issodisfati awtorapportati għall-kura medika. F’termini tal-għadd totali ta’ sfidi, isegwu l-Bulgarija u l-Kroazja (tmien sfidi), u l-Estonja u l-Latvja (sitt sfidi). B’kuntrast ma’ dan, l-Iżvezja għandha “l-aqwa prestazzjoni” jew hija “aħjar mill-medja” fi ħdax-il indikatur primarju, segwita miċ-Ċekja (disa’ indikaturi), mill-Ġermanja, mid-Danimarka, minn Malta u min-Netherlands (tmien indikaturi).

Din it-taqsima tippreżenta ħarsa ġenerali lejn l-indikaturi tal-impjiegi u soċjali ewlenin u lejn il-miżuri meħuda mill-Istati Membri fl-oqsma ta’ prijorità identifikati mil-linji gwida tal-UE dwar l-impjiegi, kif adottati mill-Kunsill fl-2019. Għal kull linja gwida, jingħataw l-iżviluppi reċenti fir-rigward ta’ għażla ta’ indikaturi ewlenin, kif ukoll fir-rigward ta’ miżuri ta’ politika li ttieħdu mill-Istati Membri. Rigward dawn tal-aħħar, it-taqsima hi bbażata fuq il-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tal-Istati Membri u fuq sorsi tal-Kummissjoni Ewropea. Jekk ma jkunx speċifikat mod ieħor, il-miżuri ta’ politika implimentati wara Ġunju 2018 biss huma ppreżentati fir-rapport. Analiżi profonda tal-iżviluppi reċenti fis-suq tax-xogħol tinsab fir-rapport Labour Market and Wage Developments 2019 u fir-Rieżami tal-Impjiegi u tal-Iżviluppi Soċjali fl-Ewropa 2019.

Nota: aġġornament tat-2 ta’ Diċembru 2019. It-tkabbir tal-GDHI per capita mhux disponibbli għall-Kroazja u għal Malta. Il-qligħ nett ta’ ħaddiem waħdu full-time mingħajr tfal li jaqla’ l-paga medja mhuwiex disponibbli għal Ċipru. Il-livell ta’ ħiliet diġitali tal-individwi ma kienx disponibbli għall-Italja. Il-waqfiet fis-serje u indikazzjonijiet statistiċi oħra ġew irrapportati fl-Annessi 1 u 2.

Sors: Eurostat. AGRI: Agrikoltura, forestrija u sajd (NACE A). MANUF: Manifattura (NACE C). CONST: Kostruzzjoni (NACE F). TRADE: Kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut; tiswija ta’ vetturi bil-mutur u ta’ muturi (NACE G). TRACC: Trasport u ħżin u attivitajiet ta’ akkomodazzjoni u ta’ servizz tal-ikel (NACE H & I). Setturi mhux tradizzjonali: l-attivitajiet l-oħra kollha tal-NACE, l-aktar servizzi.

Sors: Eurofound, Minimum wages in 2019: Annual review.

L-UE kollha laħqet il-mira primarja tagħha ta’ 40 % rigward il-kisba tal-edukazzjoni terzjarja sentejn qabel iż-żmien skedat. Fl-2018, is-sehem mill-popolazzjoni bejn 30 u 34 sena li temmet b’suċċess l-edukazzjoni terzjarja jew ekwivalenti kien ta’ 40,7 % (l-Illustrazzjoni 24). Filwaqt li l-Istati Membri kollha tjiebu matul l-aħħar deċennju, fl-2018 għaxra minnhom kien għad għandhom rati ta’ kisbiet terzjarji anqas mill-mira tal-Ewropa 2020. Ir-Rumanija u l-Italja, iż-żewġ Stati Membri bl-anqas ishma ta’ gradwati terzjarji (24,6 % u 27,8 % rispettivament), irreġistraw progress ta’ 53 % u ta’ 45 %, rispettivament, mill-2008, imqabbla ma’ rata ta’ progress ġenerali ta’ 31 % fil-livell tal-UE matul l-istess perjodu. Fis-Slovakkja u fiċ-Ċekja, ir-rati ta’ kisba terzjarja żdiedu b’aktar mid-doppju mill-2008. Barra minn hekk, f’pajjiżi bħall-Iżvezja, il-Lussemburgu, l-Irlanda, Ċipru u l-Litwanja, aktar minn 50 % tal-popolazzjoni ta’ bejn 30 u 34 sena għandha lawrja terzjarja. Dan huwa inkoraġġanti, peress li l-gradwati żgħażagħ reċenti b’edukazzjoni terzjarja għandhom it-tendenza li jkollhom rata ta’ impjieg konsiderevolment ogħla minn dawk ta’ pari tagħhom li għandhom livelli aktar baxxi ta’ kwalifiki. Minkejja dan, fl-UE għad hemm disparitajiet konsiderevoli fir-rati tal-kisbiet bejn l-irġiel u n-nisa (35,7 % vs 45,8 % fl-2018), u d-diskrepanza kompliet tiżdied b’mod kontinwu matul l-aħħar għaxar snin. Minkejja t-titjib, fl-2018, il-pajjiż tat-twelid għadu jinfluwenza l-kisba terzjarja, bil-persuni li twieldu barra l-UE li juru rati medji ta’ kisba terzjarja madwar 5 pps aktar baxxi (35,8 %) meta mqabbla ma’ persuni li twieldu fl-UE.

Sors: OECD (2018), Education at a Glance 2018. *Is-sena ta’ referenza 2015 għaċ-Ċekja u għall-Finlandja; 2014 għal Franza, għall-Italja, għal-Litwanja u għan-Netherlands. Id-data għall-Belġju, għall-Bulgarija, għal Ċipru, għall-Irlanda, għal Spanja, għal Malta, għall-Kroazja u għar-Rumanija mhix disponibbli.

Sehem kbir mill-ħaddiema ma jidhirx li huwa lest li jwieġeb għad-domanda li qiegħda tikber għall-ħiliet diġitali. Skont studju reċenti tal-JRC, madwar wieħed minn kull seba’ impjegaturi (15 %) iqisu li xi wħud mill-persunal tagħhom mhumiex profiċjenti bis-sħiħ meta jwettqu kompiti li jużaw teknoloġiji diġitali fuq il-post tax-xogħol u, għalhekk, jirrapportaw diskrepanzi fil-ħiliet diġitali fil-forza tax-xogħol tagħhom. Dan huwa problematiku minħabba li qed tiżdied id-diġitalizzazzjoni tal-oqsma differenti tal-ħajja u tax-xogħol, u l-awtomazzjoni mistennija ta’ numru ta’ kompiti relatati max-xogħol. Tabilħaqq, madwar 90 % tal-okkupazzjonijiet issa jeħtieġu ħiliet diġitali. Il-ħiliet diġitali jistgħu jikkumpensaw għal nuqqas ta’ kwalifiki formali ogħla, filwaqt li bil-kontra ma taħdimx u n-nuqqas ta’ litteriżmu diġitali jista’ jtellef serjament il-prospetti tal-pagi. Kif jidher fl-Illustrazzjoni 32, l-impjegaturi l-kbar għandhom probabbiltà akbar mill-impjegaturi ż-żgħar li jirrapportaw diskrepanzi fil-ħiliet diġitali. Fl-istess ħin, l-impjegaturi l-kbar huma wkoll aktar probabbli li jkollhom riżorsi finanzjarji x’jinvestu f’teknoloġiji diġitali ġodda mill-impjegaturi ż-żgħar, sitwazzjoni li ssarraf direttament f’domanda ogħla għall-impjegati li jkollhom ħiliet diġitali.

Sors: Stħarriġ dwar il-Ħiliet Diġitali Ewropej (valuri ponderati), estratt minn Curtarelli et al (2017).

In-negozjati bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għall-Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE+) 2021-2027 għadhom għaddejjin. Abbażi tal-proposta, il-FSE+ jippermetti fi ħdan il-qafas usa’ tal-Fondi Strutturali Ewropej li s-sostenn jiġi ffokat aktar fuq l-isfidi identifikati fis-Semestru Ewropew. Għal dak l-għan, ir-Rapporti tal-Pajjiżi tal-2019 (b’mod partikolari l-Annessi D il-ġodda tagħhom) identifikaw oqsma ta’ prijorità għall-investiment pubbliku u privat fl-Istati Membri sabiex iservu bħala bażi għall-programmazzjoni tal-Fondi Strutturali futuri.

L-Istati Membri, li jirrikonoxxu l-isfidi li jaffaċċjaw is-sistemi tagħhom tal-apprendiment għall-adulti, wettqu wkoll numru ta’ inizjattivi matul it-tieni nofs tal-2018 u tal-2019. Il-bidliet dejjem aktar mgħaġġla fis-suq tax-xogħol, id-domanda għal ħiliet aħjar u l-penetrazzjoni tat-teknoloġiji diġitali fl-aspetti kollha tal-ħajja ta’ kuljum, jagħtu urġenza akbar lill-ħtieġa li n-nies itejbu l-ħiliet sabiex tiġi żgurata l-impjegabilità tagħhom. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jirrikonoxxi d-dritt tagħhom għall-apprendiment tul il-ħajja, bħala mod sabiex jinkisbu l-ħiliet meħtieġa bl-għan li jipparteċipaw b’mod sħiħ fis-soċjetà u sabiex jiġu mmaniġġjati b’suċċess it-tranżizzjonijiet fix-xogħol. F’dan il-kuntest, il-Fjandri (il-Belġju) tejbu l-inċentivi għall-impjegati sabiex jieħdu sehem fl-apprendiment tul il-ħajja: minn Settembru 2019, kull impjegat fis-settur privat sar għandu d-dritt li jieħu 125 siegħa liv imħallas fis-sena għal dan l-iskop. Fil-Wallonia (il-Belġju), inċentiv finanzjarju ġdid ta’ EUR 350 għat-taħriġ fil-professjonijiet b’nuqqas ta’ ħaddiema (Incentive+) jiġi offrut lil kwalunkwe persuna li qiegħda tfittex xogħol li tlesti b’suċċess it-taħriġ fi professjoni b’nuqqas ta’ ħaddiema. Fil-Kroazja, minn Settembru 2019 l-Att dwar l-Edukazzjoni għall-Adulti li għadu kif ġie adottat jenħtieġ li jindirizza l-iżvantaġġi tas-sistema edukattiva eżistenti għall-adulti u jallinjaha mal-Qafas tal-Kwalifiki tal-Kroazja (CROQF). Il-Latvja żiedet l-appoġġ għall-apprendiment għal persuni impjegati fl-intrapriżi u ddedikat EUR 18-il miljun f’finanzjament mill-FEŻR għal dak l-għan. Fi Frar 2019 il-Portugall adotta miżura sabiex jindirizza ħtiġijiet speċifiċi rigward ir-riżorsi umani fl-Amministrazzjoni Pubblika, bl-għan li jinħoloq mudell ta’ apprendiment tul il-ħajja li jippermetti lill-uffiċjali pubbliċi jkollhom aċċess għaċ-ċertifikazzjoni edukattiva u professjonali. Il-programm il-ġdid “Skills to Advance” approvat fl-Irlanda għandu l-għan li jappoġġa lil gruppi vulnerabbli, inklużi dawk b’livell baxx ta’ ħiliet. Din il-miżura l-ġdida se tippermetti appoġġ immirat għal gruppi vulnerabbli fil-forza tax-xogħol Irlandiża, b’mod partikolari dawk li għandhom livelli ta’ ħiliet aktar baxxi u li għandhom bżonn aktar opportunitajiet sabiex javvanzaw il-karriera, bl-għan li tappoġġa lin-nies jibqgħu jaħdmu u sabiex jevitaw iċ-ċaqliq, jew sabiex jaħtfu opportunitajiet ġodda tax-xogħol.

Skemi ta’ apprendiment u ta’ apprendistat ibbażati fuq ix-xogħol jiżguraw l-aktar rabtiet mill-qrib bejn l-edukazzjoni u d-dinja tax-xogħol: fil-livell tal-Istati Membri, sa minn nofs l-2018 ġew adottati diversi riformi mmirati lejn l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (ETV). Il-Kummissjoni flimkien mal-Istati Membri tkompli tikkoopera fil-modernizzazzjoni tal-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali skont il-prijoritajiet ta’ politika definiti fil-Konklużjonijiet ta’ Riga tal-2015. Barra minn hekk, permezz tal-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ u l-Alleanza Ewropea għall-Apprendistati , il-Kummissjoni kienet qed tħeġġeġ u tappoġġa lill-Istati Membri fl-isforzi tagħhom sabiex iżidu l-kwalità, il-provvista u l-attraenza tal-apprendiment ibbażat fuq ix-xogħol, u b’hekk ittejjeb ir-rilevanza tal-ETV għas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri. Pereżempju, il-Bulgarija, permezz ta’ proġett pilota mibdi f’Mejju 2019, għandha l-għan li tespandi l-ambitu tat-taħriġ doppju, sabiex ittejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni vokazzjonali fil-Bulgarija u ssaħħaħ ir-rabta tagħha mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. F’Diċembru 2018 l-Estonja adottat modifika tal-att dwar l-ETV, bl-għan li twettaq studju aktar flessibbli, filwaqt li tittestja wkoll formati ta’ studji innovattivi f’kollaborazzjoni mal-gvern lokali kif ukoll tintroduċi finanzjament ibbażat fuq ir-riżultati. Fi Franza, matul l-2019 u b’mod parallel mar-riforma tal-apprendistat ibbażat fuq ix-xogħol, qed isseħħ riforma gradwali tal-ETV ibbażati fuq l-iskola, bil-ftuħ ta’ Campus des Metiers et Qualifications settorjali ġodda, u perkorsi gradwali ta’ speċjalizzazzjoni tal-istudenti rreġistrati, flimkien ma’ gwida vokazzjonali. Fil-Kroazja, fl-2018, twaqqaf Netwerk nazzjonali ta’ Ċentri Reġjonali ta’ Kompetenzi fl-ETV bl-objettiv li jintgħażlu postijiet ta’ eċċellenza li se joffru programmi regolari tal-ETV u forom oħra ta’ edukazzjoni formali u mhux formali. Malta qed tippjana li tniedi qafas ta’ garanzija tal-kwalità għall-apprendiment ibbażat fuq ix-xogħol, li jkun ibbażat fuq l-20 prinċipju ta’ gwida għal apprendistati ta’ kwalità għolja. Fil-Polonja, il-bidliet fil-liġi tal-edukazzjoni għandhom l-għan li jtejbu l-kooperazzjoni bejn is-sistema tal-ETV u l-impjegaturi, ibiddlu s-sistema tal-eżamijiet professjonali, u joħolqu għodda analitika għat-tbassir tal-ħtiġijiet nazzjonali kif ukoll reġjonali tas-suq tax-xogħol.

Minbarra l-miżuri li jindirizzaw direttament liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, l-Istati Membri ħadu wkoll miżuri li jipprovdu riżorsi u għodod lis-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, lill-awtoritajiet lokali jew lill-impjegaturi biex jappoġġaw l-integrazzjoni. Franza nediet kollaborazzjoni strutturata bejn l-awtoritajiet tal-migrazzjoni, tat-taħriġ u tal-impjiegi. Fir-Renju Unit, ġie pprovdut finanzjament addizzjonali għall-Jobcentre Plus sabiex jgħin lil aktar nies minn komunitajiet segregati jidħlu fid-dinja tax-xogħol. Fil-Latvja, ġie żviluppat manwal dwar l-integrazzjoni fuq il-post tax-xogħol, li jiġbor prattiki tajbin dwar l-integrazzjoni fuq il-post tax-xogħol ta’ nies ġodda u l-ġestjoni tad-diversità. L-Estonja pprovdiet appoġġ lil persuni b’livell għoli ta’ ħiliet mill-Kamra Internazzjonali tal-Estonja li toffri servizzi lil impjegaturi lokali dwar kif jaħtru esperti barranin u lil persuni barranin li jaslu ġodda kif ukoll lill-konjuġi tagħhom (il-ħajja fl-Estonja, programmi tal-lingwa u pariri dwar il-karriera)

Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija u ta’ kwalità għolja tat-tfal hija pedament għal apprendiment ta’ suċċess tul il-ħajja, għall-iżvilupp personali u għall-impjegabbiltà mtejba aktar tard fil-ħajja. Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2019 dwar Sistemi ta’ Edukazzjoni u Kura Bikrija tat-Tfal ta’ Kwalità Għolja ssejjaħ għal servizzi ta’ edukazzjoni u ta’ kura bikrija tat-tfal aċċessibbli, bi prezzijiet raġonevoli u inklużivi u għat-titjib tal-iżvilupp tal-kurrikuli tas-snin bikrija sabiex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet dwar il-benessri u l-edukazzjoni tat-tfal. Fl-aħħar sena, Franza ddeċidiet li b’mod progressiv tiggarantixxi aċċess universali għall-indukrar tat-tfal, mit-twelid sal-età ta’ tliet snin, u tipprovdi benefiċċji soċjali in natura u garanzija ta’ ħlasijiet tal-ispejjeż ta’ manteniment lil ġenituri waħedhom. Fl-Iżvezja, il-klassi preprimarja hija parti obbligatorja miċ-ċiklu tal-iskola mill-ħarifa tal-2018, u l-awtoritajiet Żvediżi adottaw kurrikulu ġdid li jinkorpora enfasi msaħħa fuq l-apprendiment, b’mod partikolari l-qari u l-ħiliet diġitali. Il-Gvern Slovakk espanda l-kindergarten b’xejn għat-tfal kollha minn familji soċjoekonomikament deprivati (irrispettivament mill-età) minn Settembru 2018, u naqqas l-età obbligatorja tal-iskola għal ħames snin (operattiva minn Settembru 2020).

Il-Ġermanja ħadet passi sabiex tattiva persuni qiegħda fit-tul permezz ta’ sussidju fuq ix-xogħol għal ħames snin li jnaqqas il-kostijiet tax-xogħol. Il-kundizzjoni hija li l-persuni qiegħda fit-tul ikunu rċevew il-benefiċċju tal-qgħad “Hartz IV” għal tal-anqas sitta mill-aħħar seba’ snin. Bħala parti mill-Programm ta’ Azzjoni sabiex jiġu ttrattati l-prekarjetà u t-trawwim ta’ negozjar kollettiv, inkluż fir-Resolução do Conselho de Ministros n.º 72/2018, de 6 de Junho, il-Portugall adotta miżuri li jipprovdu appoġġ għar-reklutaġġ lil kumpaniji li jimpjegaw fl-istess ħin persuna żagħżugħa qiegħda (jew persuna żagħżugħa li qed tfittex l-ewwel impjieg) u persuna qiegħda fit-tul (ta’ aktar minn 45 sena). Bħala regola ġenerali, l-appoġġ jingħata biss għal kuntratti permanenti. Dan jinkludi wkoll eżenzjonijiet parzjali jew totali mill-pagamenti għas-sigurtà soċjali mill-impjegatur. Madankollu, il-politiki rigward tmiem il-karriera li għandhom l-għan li jħeġġu ħajjiet itwal tax-xogħol jenħtieġ li jkunu akkumpanjati minn miżuri li jiżguraw pensjonijiet adegwati għal dawk li ma jkunux jistgħu jaħdmu aktar. Għalhekk, l-Awstrija rriformat l-iskema part-time eżistenti tagħha għal ħaddiema akbar fl-età (Altersteilzeit). Sabiex l-impjegati jinżammu fid-dinja tax-xogħol għal aktar żmien, l-Awstrija żiedet l-età tad-dħul għal din l-iskema f’żewġ stadji. Għall-irġiel, l-età tad-dħul żdiedet minn 58 sena għal 59 sena (fl-2019) u għal 60 sena (2020). Għan-nisa żdiedet minn 53 għal 54 (2019) u għal 55 (2020). Il-gvern Taljan baxxa l-età tal-irtirar għal ċerti kategoriji ta’ ħaddiema akbar fl-età li jagħlqu 100 sena f’età u fi snin ta’ kontribuzzjoni magħquda flimkien (rekwiżit minimu: li wieħed ikollu tal-anqas 62 sena u jkollu tal-anqas 38 sena kontribuzzjonijiet). Finalment, fi Spanja, l-assistenza għall-qgħad fit-tul għall-ħaddiema akbar fl-età ġiet adattata. Meta mqabbla mal-iskema preċedenti fis-seħħ, i) il-qiegħda fit-tul huma eliġibbli mill-età ta’ 52 sena minflok 55 sena; ii) id-durata massima tal-benefiċċju ġiet estiża sakemm il-ħaddiem jilħaq l-età legali tal-irtirar (65); iii) il-bażi għall-kalkolu tal-kontribuzzjoni għall-iskema tal-pensjonijiet imħallsa mill-Istat tiżdied bi 53 % (minn EUR 859 fix-xahar fl-2018 għal EUR 1 313 fix-xahar fl-2019) u iv) it-test tal-mezzi se jiġi kkalkolat fil-livell individwali minflok fil-livell tal-unitajiet domestiċi.

Nota: Ħames elementi qed jiddefinixxu t-tipoloġija tax-xogħol tal-pjattaformi: 1) il-livell ta’ ħiliet meħtieġ sabiex jitwettaq il-kompitu (baxx, medju jew għoli); 2) il-format tal-provvista ta’ servizz (fuq il-post (imwassal personalment) jew online); 3) l-iskala tal-kompiti (mikrokompiti vs proġetti akbar); 4) is-selettur (kompiti assenjati abbażi ta’ deċiżjoni mill-pjattaforma, mill-klijent jew mill-ħaddiem); 5) il-forma ta’ tlaqqigħ tal-ħaddiem u tal-klijent (offerta ta’ kompitu jew konkors).

Be My Eyes (servizzi professjonali)

L-ekonomija tal-pjattaformi tinvolvi firxa wiesgħa ta’ attivitajiet u konfigurazzjonijiet differenti ta’ relazzjoni tax-xogħol, u toħloq sfidi għal prestazzjoni tajba tas-suq tax-xogħol. Rapport reċenti minn Eurofound jikkomplementa l-analiżi mwettqa mill-istħarriġ COLLEEM II taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka u jippreżenta tassonomija tax-xogħol tal-pjattaformi. It-tassonomija hija bbażata fuq ħames elementi: il-livell ta’ ħiliet meħtieġa sabiex jitwettaq il-kompitu, it-tip ta’ provvista ta’ servizz (online vs. fuq il-post), l-iskala tal-kompiti, is-selettur (min jiddeċiedi fuq l-assenjazzjoni tal-kompitu, il-pjattaforma, il-klijent jew il-ħaddiem) u l-forma ta’ tlaqqigħ (offerta tal-kompitu vs kompetizzjoni). It-Tabella 3 turi l-aktar tipi komuni ta’ xogħol tal-pjattaformi (bħala sehem tal-pjattaformi u tal-ħaddiema mit-total) operazzjonali fl-Ewropa mill-2017 u mbagħad ikklassifikati skont il-kriterji ta’ hawn fuq. L-analiżi mwettqa minn Eurofound turi sejbiet interessanti f’termini ta’ ħiliet meħtieġa. Pereżempju, “xogħol ta’ rutina ddeterminat mill-pjattaformi fuq il-post” huwa mifrux (sehem ta’ 31,5 % mill-pjattaformi u sehem ta’ 31,2 % mill-ħaddiema), iżda prinċipalment jirrikjedi livelli baxxi ta’ ħiliet (għalkemm b’tendenza li l-ħaddiema jkollhom livell għoli ta’ edukazzjoni). Tipi oħra ta’ pjattaformi jeħtieġu livelli ta’ ħiliet medji sa għoljin, ix-“xogħol ta’ speċjalista ddeterminat mill-klijent jew minn konkors online” huwa bbażat l-aktar fuq sistema ta’ xogħol freelance.

Sors: L-istħarriġ COLLEEM II taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka. Brancati et al. (għadu ġej).

3.4.Il-Linja Gwida 8: Nippromwovu l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd, inrawmu l-inklużjoni soċjali u niġġieldu l-faqar

Din it-taqsima tagħti ħarsa lejn l-implimentazzjoni tal-Linja Gwida Nru 8 dwar l-impjiegi, li tirrakkomanda lill-Istati Membri biex jimmodernizzaw is-sistemi tal-protezzjoni soċjali tagħhom, sabiex jippromwovu l-opportunitajiet indaqs, u jiġġieldu l-faqar u l-esklużjoni soċjali. L-ewwel tippreżenta ħarsa ġenerali lejn is-sitwazzjoni soċjali fl-Istati Membri skont l-indikaturi primarji, inkluż l-introjtu disponibbli, l-inugwaljanza, il-faqar ta’ introjtu u l-esklużjoni soċjali, l-adegwatezza tal-pensjonijiet, l-aċċess għal abitazzjoni kif ukoll l-aċċess għall-kura tas-saħħa u għall-kura fit-tul. It-Taqsima 3.4.2 tirrapporta dwar il-miżuri ta’ politika mill-Istati Membri fl-oqsma tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali, inkluż l-iskemi tal-introjtu minimu, il-benefiċċji tal-familja, il-politiki dwar l-abitazzjoni, il-pensjonijiet, il-kura fit-tul, il-kura tas-saħħa u l-inklużjoni ta’ persuni b’diżabilitajiet.

3.4.1 Indikaturi ewlenin

L-introjti aggregati tal-familji żdiedu fl-Istati Membri kollha fl-2017. Bħala medja fl-UE, iż-żieda fl-introjtu reali disponibbli gross kienet ftit ogħla miż-żieda fil-PDG per capita. Is-sitwazzjoni tvarja ħafna, bil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Ewropej Ċentrali u tal-Lvant li għadhom għaddejjin bil-proċess ta’ konverġenza u li għad għandhom żidiet fil-GDHI ogħla mill-PDG per capita. Pajjiżi oħra rreġistraw titjib aktar modest. B’mod partikolari, il-Greċja, Ċipru, l-Italja, Spanja u l-Awstrija għandhom introjtu disponibbli gross per capita li għadu taħt il-livell ta’ qabel il-kriżi. Id-data għall-2018 (li għadha mhijiex disponibbli għall-Istati Membri kollha) tindika li dawn ix-xejriet se jkomplu.

Illustrazzjoni 66: L-introjti reali tal-unitajiet domestiċi fl-UE qed ikomplu jikkonverġu ’l fuq.

Il-GDHI reali per capita, l-indiċi tal-2008 = 100 u l-bidla annwali (indikatur primarju tat-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali)

Sors: Eurostat, il-Kontijiet Nazzjonali [nasq_10_nf_tr u namq_10_gdp], il-kalkoli proprji. Perjodu: Il-livelli tal-2017 u l-bidliet annwali fir-rigward tal-2016. Nota: L-assi huma ċċentrati fuq il-medja mhux ponderata tal-UE. Id-didaskalija hija ppreżentata fl-Anness. Id-data għall-Kroazja u għal Malta ma kinitx disponibbli fit-2 ta’ Diċembru 2019.

Fl-2018, is-sehem ta’ nies f’riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali (AROPE) kompla jonqos. Fl-2018, maġġoranza tal-pajjiżi esperjenzat titjib ulterjuri fis-sehem tal-persuni fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali (AROPE) u s-sehem naqas b’0,5 punti perċentwali oħra, madwar żewġ pps taħt il-livelli ta’ qabel il-kriżi. L-aktar tnaqqis sinifikanti seħħ f’pajjiżi bħall-Bulgarija (6,1 pps), l-Ungerija (6 pps), ir-Rumanija (3,2 pps) u l-Greċja (3 pps) kif ukoll il-Portugall (1,7 pps), il-Kroazja, l-Irlanda u l-Italja (1,6 pps), imsemmijin hawnhekk mil-livelli għoljin ħafna ’l isfel. Xi Stati Membri oħra esperjenzaw żidiet, jew billi reġġgħu lura l-iżviluppi pożittivi preċedenti (ir-Renju Unit +1,6 pps, il-Finlandja +0,8 pps, l-Estonja +1 pps) jew inkella billi kkonfermaw deterjoramenti ħfief li diġà kienu seħħew is-sena ta’ qabel (il-Lussemburgu +0,4). Is-sitwazzjoni tal-Latvja u tal-Litwanja għadha “kritika” minħabba l-livelli għoljin tagħhom u kien hemm progress limitat jew ma kien hemm l-ebda progress meta mqabbel mas-sena ta’ qabel. Evidenza mill-Illustrazzjoni 67 turi fir-rigward ta’ dan l-indikatur qed isseħħ konverġenza fl-UE kollha, kif indikat mill-pendil ’l isfel tal-linja tar-regressjoni.

Illustrazzjoni 67: Is-sehem ta’ nies f’riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali naqas f’ħafna mill-Istati Membri.

Il-perċentwal tal-popolazzjoni f’riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali, 2018 u l-bidla mis-sena ta’ qabel (indikatur primarju tat-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali)

Sors: Eurostat, SILC. Perjodu: Il-livelli tal-2018 u l-bidliet annwali fir-rigward tal-2017. Nota: l-assi huma ċċentrati fuq il-medja mhux ponderata tal-UE. Id-didaskalija hija ppreżentata fl-Anness.

It-tfal (bejn 0 snin u 17-il sena) u ż-żgħażagħ (bejn 18-il sena u 24 sena) għadhom l-aktar esposti għar-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali meta mqabbla ma’ gruppi ta’ etajiet oħra. Fl-2018, ir-rata medja tal-AROPE għat-tfal (bejn 0 snin u 17-il sena) naqset bi ftit għal 24,3 % minn 24,9 %. Madankollu, minkejja t-tnaqqis notevoli, xi Stati Membri għadhom jirreġistraw rati għolja ta’ faqar fost it-tfal, b’mod partikolari r-Rumanija (38,1 %), il-Bulgarija (33,7 %) u l-Greċja (33,3 %). Il-ftit Stati Membri fejn ir-rata tal-AROPE għat-tfal marret għall-agħar kienu r-Renju Unit (+2,5 pps), il-Belġju u l-Iżvezja (+1,2 pps), il-Finlandja (+0,9 pps), Franza (+0,8 pps) u d-Danimarka (+0,7 pps). Il-grupp tal-età li jaffaċċja aktar sfidi huwa l-grupp tal-età bejn 18-il sena u 24 sena, b’medja tal-UE li naqset b’0,5 pps għal 28,5 % fl-2018, xorta waħda ogħla mil-livell ta’ qabel il-kriżi iżda bi tnaqqisiet fil-maġġoranza tal-pajjiżi. Għadhom jistgħu jiġu osservati livelli partikolarment għoljin għall-Greċja, għar-Rumanija, għal Spanja, għall-Bulgarija, għall-Italja, fejn il-qgħad fost iż-żgħażagħ għadu għoli ħafna. Madankollu, fir-Renju Unit, fid-Danimarka, fi Spanja fl-Iżvezja u fil-Finlandja huma osservati rati għoljin u li qed ikomplu jiżdiedu. L-AROPE għall-grupp tal-età bejn 25-54 sena naqset b’0,8 pps għal 20,7 %, taħt il-livell ta’ qabel il-kriżi. Il-persuni ta’ 55 sena jew aktar għadhom il-grupp li l-anqas huwa probabbli li jkun affettwat mill-faqar jew mill-esklużjoni b’rata ta’ 20,3 %.

Nies li twieldu barra l-UE jaffaċċjaw riskji akbar tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali. Fl-2018, ir-rata tal-AROPE għal persuni li twieldu barra l-UE kienet ta’ 37,3 % imqabbla ma’ medja tal-UE ta’ 20,1 % għal persuni nattivi. Din id-diskrepanza hija globalment stabbli (17,2-il pps vs 17,6-il pps fl-2017) fil-livell tal-UE, iżda qed tonqos f’xi wħud mill-pajjiżi l-aktar affettwati (il-Belġju -5,1 pps, il-Greċja -4,2 pps, id-Danimarka -3,1 pps, l-Awstrija -3,2 pps, il-Lussemburgu -2,3 pps u l-Iżvezja -1,4 pps). Madankollu, għadha għolja u qed tiżdied fir-Renju Unit (29,2, +1,2 mill-2017), fi Spanja (28,4, +1,8 pps), fi Franza (24,8, +5,2 pps) u fin-Netherlands (22,1, +1,5 pps).

Illustrazzjoni 68: Is-sitwazzjoni qed tkompli titjieb b’mod partikolari fir-rigward tad-deprivazzjoni materjali estrema, u tal-persuni li qed jgħixu f’unitajiet domestiċi kważi qiegħda.

Is-subindikaturi tar-rata tar-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali