MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 9.11.2005 
KUMM(2005) 558 finali 
  
Proposta g ħal 
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL 
Dwar il-Prin ċipji, il-Prijoritajiet, u l-Kundizzjonijiet fis-S ħubija Ewropea mas-Serbja u 
l-Montegro inklu ż il-Kosovo kif definit mir-Ri żoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-
Nazzjonijiet Uniti 1244 ta’ l-10 ta’ Ġunju 1999 
 
(ippreżentata mill-Kummissjoni) 
 
{SEC(2005)1423} {SEC(2005)1428} 
 
MT 2   MT MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI  
F’Tessaloniki, il-Kunsill Ewropew tad-19 u l-20 ta’ Ġunju 2003 tenna d-determinazzjoni tieg ħu li 
jappoġġa bis-sħiħ u b’mod effettiv il-perspettiva Ewropea tal-pajji żi Balkani tal-Punent. Huwa 
approva l-Konklu żjonijiet tal-Kunsill tas-16 ta’ Ġunju 2003 dwar il-pajji żi Balkani tal-Punent inklu ż l-
anness “L-A ġenda ta’ Tessaloniki g ħall-Balkani tal-Punent: nimxu lejn l-integrazzjoni Ewropea”, li 
introduċa s-Sħubiji Ewropej b ħala mezz biex il-perspettiva Ewropea tal-pajji żi Balkani tal-Punent tkun 
tista’ tiġi fis-seħħ.  
Fil-bidu ta’ l-2004, il-Kummissjoni ppre żentat l-ewwel S ħubija tagħha mas-Serbja u l-Montenegro 
inkluż il-Kosovo kif definit mir-Ri żoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1244 ta’ l-
10 ta’ Ġunju 1999. L-abbozz ġie adottat mill-Kunsill fl-14 ta' Ġunju 2004 Il-Kummissjoni tqis li huwa 
xieraq li ta ġġorna l-ewwel S ħubija tagħha fuq il-ba żi tar-riżultati fir-Rapport ta’ Progress 2005 dwar 
is-Serbja u l-Montenegro.  
Din is-Sħubija Ewropea m ġedda hija bba żata fuq id-dispo żizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 533/2004 tat-22 ta’ Marzu 2004 . Hija telenka l-prijoritajiet fuq medda qasira u medja ta’ żmien 
għal preparamenti tal-pajji ż għal aktar integrazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea. Sabiex jirrea ġixxu għas-
Sħubija Ewropea, huwa mistenni li l-awtoritajie t kompetenti fis-Serbja u l-Montenegro ji żviluppaw 
pjan bi skeda u mi żuri speċifikati li s-Serbja u l-Montenegro bi ħsiebhom jie ħdu min-na ħa tagħhom. 
Peress li l-Kosovo b ħalissa jinsab ta ħt amministrazzjoni provi żjorja internazzjonali skond ir-
Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà ta n-Nazzjonijiet Uniti 1244, irid ikun żviluppat pjan separat li 
jindirizza l-prijoritajiet g ħal Kosovo ta ħt l-awtorità ta' l-Amministrazzjoni Provi żorja tan-Nazzjonijiet 
Uniti fil-Kosovo. Il-progress fit-twettiq tal-pr ijoritajiet se jkun sorveljat regolarment mill-
Kummissjoni, permezz tar-Rapporti ta’ Progress u permezz ta’ l-istrutturi li twaqqfu ta ħt il-Proċess ta’ 
Stabbilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni.  
Il-prijoritajiet tas-S ħubija Ewropea g ħandhom jiffurmaw il-ba żi għall-ipprogrammar ta’ l-g ħajnuna 
finanzjarja tal-Komunità, li se tkompli tkun provduta ta ħt l-istrumenti finanzjarji rilevanti, b'mod 
partikolari r-Regolament tal-Kuns ill (KE) Nru 2666/2000 tal-5 ta’ Di ċembru 2000 (CARDS).  
Id-Deċiżjoni proposta mill-Kunsill m’g ħandha l-ebda implikazzjoni finanzjarja. Fid-dawl ta’ dan, il-
Kummissjoni tistieden lill-Kunsill jadotta l-abbozz tad-de ċiżjoni li hemm mehmu ż.  
 
MT 3   MT Proposta g ħal 
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL 
Dwar il-Prin ċipji, il-Prijoritajiet, u l-Kundizzjoni jiet fis-Ss ħubija Ewropea mas-Serbja u 
l-Montegro inklu ż il-Kosovo kif definit mir-Ri żoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-
Nazzjonijiet Uniti 1244 ta’ l-10 ta’ Ġunju 1999 
IL-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA, 
Wara li kkunsidra t-Trattat li jista bbilixxi l-Komunità Ewropea, 
Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 533/2004 dwar it-twaqqif ta’ S ħubiji Ewropej 
fil-qafas tal-Pro ċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni u b’mod partikolari l-Artikolu 2 tieg ħu1, 
Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni, Billi: 
(1) Il-Kunsill Ewropew ħaddan l-introduzzjoni tas-S ħubiji Ewropej b ħala mezz biex 
titwettaq il-perspettiva Ewropea tal-pajji żi Balkani tal-Punent fi ħdan il-qafas tal-
Proċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni. 
(2) Ir-Regolament tal-Kunsill (K E) Nru 533/2004 fl-Artikolu 2 tieg ħu jistabilixxi li l-
Kunsill g ħandu jidde ċiedi, b’ma ġġoranza kkwalifikata u wara proposta mill-
Kummissjoni, fuq il-prin ċipji, il-prijoritajiet u l-kundizzjonijet li g ħandhom jidda ħħlu 
fis-Sħubiji Ewropej, kif ukoll xi a ġġustamenti sussegwenti. 
(3) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 533/ 2004 jistabbilixxi wkoll li s-segwitu ta’ l-
implementazzjoni tas-S ħubiji Ewropej se jkun żgurat permezz tal-mekkani żmi 
stabbiliti ta ħt il-Proċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni, u r-Rapporti ta’ Progress 
tal-Kummissjoni. 
(4) Huwa adegwat li l-ewwel S ħubija Ewropea tkun a ġġornata sabiex ikunu identifikati l-
prijoritajiet im ġedda għal aktar xog ħol fuq il-ba żi tar-riżultati tar-Rapporti ta’ Progress 
2005 dwar il-preparamenti tas-Serbja u l-Mo ntenegro u tal-Kosovo kif definit mir-
Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà ta n-Nazzjonijiet Un iti 1244 ta’ l-10 ta’ Ġunju 
1999 (imsemmija l-Kosovo (UNSCR 1244)) g ħal aktar integrazzjoni ma’ l-Unjoni 
Ewropea.  
(5) Sabiex i ħejju għall-integrazzjoni akbar ma’ l-Un joni Ewropea, l-awtoritajiet 
kompetenti fis-Serbja u l-Montenegro g ħandhom ji żviluppaw pjan bi skeda u bil-
miżuri speċifiċi li jindirizzaw il-prijo ritajiet ta’ din is-S ħubija Ewropea. Peress li l-
Kosovo b ħalissa jinsab ta ħt amministrazzjoni provi żjorja internazz jonali skond il-
UNSCR 1244, g ħandu jkun żviluppat pjan separat li jindirizza l-prijoritajiet g ħall-
                                                 
1 ĠU L 86, ta l-24.03.2004, p.1. 
 
MT 4   MT Kosovo ta ħt l-awtorità ta’ l-Amministrazzjoni Provi żorja tan-Nazzjon ijiet Uniti fil-
Kosovo.  
IDDEĊIEDA KIF ĠEJ: 
Artikolu 1 
Skond l-Artikolu 1 tar-Regolament ta l-Kunsill (KE) Nru 533/2004, il-prin ċipji, il-prijoritajiet u l-
kundizzjonijet tas-S ħubija Ewropea mas-Serbja u l-Montenegro inklu ż il-Kosovo (UNSCR 1244) 
huma stabbiliti fl-anness ta’ dan l-abbozz, li jag ħmel parti integrali minn din id-De ċiżjoni. 
Artikolu 2 
L-implimentazzjoni tas-S ħubija Ewropea g ħandha tiġi eżaminata permezz tal-qafas tal-mekkami żmi 
stabbiliti ta ħt il-Proċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni u permezz tar-Rapporti ta’ Progress tal-
Kummissjoni.  
Artikolu 3 
Din id-De ċiżjoni għandha tid ħol fis-seħħ fit-tielet jum wara li ti ġi pubblikata fil- Ġurnal Uffi ċjali tal-
Komunitajiet Ewropej . 
Magħmula fi Brussell,  
 G ħall-Kunsill 
 Il-President   
 
MT 5   MT ANNESS  
IS-SERBIA U L-MONTENEGRO, INKLU Ż IL-KOSOVO: S ĦUBIJA EWROPEA TA’ L-2005  
1. INTRODUZZJONI 
Il-Kunsill Ewropew a ċċetta l-introduzzjoni tas-S ħubiji Ewropej b ħala mezz biex titwettaq il-
perspettiva Ewropea tal-pajji żi Balkani tal-Punent fi ħdan il-qafas tal-Pro ċess ta’ Stabbilizazzjoni u 
Assoċjazzjoni. L-ewwel S ħubija mas-Serbja u l-Montenegro inklu ż il-Kosovo (UNSCR 1244) kienet 
adottata mill-Kunsill fl-14 ta' Ġunju 2004. Huwa adegwat li l-ewwel s ħubija tkun a ġġornata fuq il-ba żi 
tar-riżultati tar-Rapporti ta’ Progress 2005 dwar is-Ser bja u l-Montenegro u l-Kosovo (UNSCR 1244). 
It-tieni S ħubija Ewropea tidentifika prijoritajiet ġodda ta’ azzjoni. Il-prijoritajiet il- ġodda huma 
adattati skond il- ħtiġijiet speċifiċi u skond l-istadju tal-preparazzjoni u se jkunu a ġġornati kif me ħtieġ. 
Is-Sħubija  Ewropea toffri wkoll gwida g ħall-assistenza finanzjara lis-Serbja u l-Montenegro inklu ż il-
Kosovo (UNSCR 1244).  
Huwa mistenni li l-awtoritajiet kompetenti fis-Serbja u l-Montenegro ji żviluppaw pjan bi skeda u 
miżuri speċifiċi sabiex jindirizzaw il-prijoritajiet tas-S ħubija Ewropea. Peress li l-Kosovo b ħalissa 
jinsab taħt amministrazzjoni provi żjorja internazzjonali skond il-UNSCR 1244, g ħandu jkun żviluppat 
pjan separat li jindirizza l-prijoritajiet g ħall-Kosovo ta ħt l-awtorità ta’ l-Amministrazzjoni Provi żorja 
tan-Nazzjonijiet Uniti f’Kosovo.  
2. IL-PRIN ĊIPJI 
Il-Proċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni jibqa’ l-qafas g ħall-ġirja Ewropea tal-pajji żi Balkani 
tal-Punent, matul it-triq kollha g ħas-sħubija futura tag ħhom. 
Il-prijioritajiet identifikati huma marbuta mal-kapa ċità li jissodisfaw il-kriterji stabbiliti mill-Kunsill 
Ewropej ta’ Kopen ħagen fl-1993 u l-kundizzjonijiet stabbiliti g ħall-proċess ta’ Stabbilizazzjoni u 
Assoċjazzjoni, spe ċjalment il-kundizzjonijiet espressi mill-Kunsill fil-Konklu żjonijiet tad-29 ta’ April 
1997 u l-21 u t-22 ta’ Ġunju 1999, il-kontenut tad-dikjarazzjoni finali tas-Samit ta’ Żagreb ta’ l-24 ta’ 
Novembru 2000 u l-a ġenda ta’ Tessaloniki. 
3. IL-PRIJORITAJIET 
Il-prijoritajiet identifikati f'din is-S ħubija Ewropea ntg ħażlu fuq il-ba żi li huwa realistiku li wie ħed 
jistenna li s-Serbja u l-Montenegro inklu ż il-Kosovo (UNSCR 1244) jistg ħu jwettquhom jew 
javvanzawhom sostanzjalment tul is-snin li ġejjin. Hemm distinzjoni bejn il-prijoritajiet fuq medda 
qasira ta’ żmien, li huma mistennija li jintla ħqu fi żmien sena jew sentejn, u l-prijoritajiet fuq medda 
medja ta' żmien, li huma mistennija li jintla ħqu fi żmien tlieta jew erba’ snin. Il-prijoritajiet 
jikkonċernaw kemm il-le ġiżlazzjoni kif ukoll l-implimentazzjoni.  
Din is-sħubija, ma tinkludix il- ħidmiet importanti kollha jekk tikkunsidra l-ispejje ż sostanzjali involuti 
fit-twettiq tal- ħtiġijiet kollha ta’ l-UE kif ukoll il-kumplessità ta’ dawn il- ħtiġijiet f’ċerti żoni, f’dan l-
istadju. Is-s ħubiji futuri se jkunu jinkludu aktar prijoritajiet skond il-progress li jkun g ħamel il-pajji ż. 
Minn fost il-prijoritajiet fuq medda qasira ta' żmien, kienu identifikati l-prijoritajiet prin ċipali u dawn 
inġabru flimkien fil-bidu tal-listi ta' prijorita jiet. L-ordni ta’ dawn il-prijoritajiet prin ċipali ma tfissirx li 
hemm xi klassifika fl-importanza tag ħhom. 
Il-prijoritajiet li jikkon ċernaw lis-Serbja u l-Montenegro, u l-prijoritajiet li jikkon ċernaw spe ċifikament 
lill-Kosovo huma ppre żentati fil-listi mehmu ża. 
4. L-IPPROGRAMMAR 
 
MT 6   MT L-assistenza Komunitarja skond il-Pro ċess ta' Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni g ħall-pajjiżi Balkani 
tal-Punent se ting ħata skond l-istrumenti finanzjarji e żistenti, spe ċjalment ir-Regolament tal-Kunsill 
(KE) Nru 2666/20002 Għalhekk, din id-De ċiżjoni mhux se jkollha implikazzjonijiet finanzjarji. Is-
Serbja u l-Montenegro inklu ż il-Kosovo (UNSCR 1244) jistg ħu jkollhom a ċċess għall-fondi minn 
programmi orizzontali u programmi li jinvolvu diversi pajji żi. 
5. IL-KUNDIZZJONALITÀ 
L-assistenza Komunitarja skond il-Pro ċess ta' Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni lill-pajji żi Balkani tal-
Punent tiddependi fuq aktar progr ess fit-twettiq tal-kriterji politi ċi ta’ Kopen ħagen kif ukoll fuq il-
progress fl-implimentazzjoni ta' prijoritajiet spe ċifiċi ta’ din is-S ħubija Ewropea. F’ka ż li dawn il-
kundizzjonijiet ma ji ġux rispettati, l-Kunsill jista’ jie ħu l-miżuri xierqa fuq il-ba żi ta’ l-Artikolu 5 tar-
Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2666/20003. L-assistenza Komunitarja g ħandha wkoll ti ġi soġġetta 
għall-kundizzjonijiet definiti mill-Kunsill fil-Konklu żjonijiet tieg ħu tad-29 ta' April 1997, u tal-21-22 
ta' Ġunju 1999 spe ċjalment fejn g ħandhom x'jaqsmu l-impenji tar-ri ċevituri li ntrabtu li jwettqu r-
riformi demokrati ċi, ekonomi ċi u istituzzjonali.  
6. L-IMMONITORJAR 
L-implimentazzjoni tas-S ħubija Ewropea g ħandha tiġi eżaminata permezz tal-qafas tal-mekkami żmi 
stabbiliti ta ħt il-Proċess ta’ Stabbilizazzjoni u Asso ċjazzjoni l-aktar permezz tar-Rapporti annwali 
ppreżentati mill-Kummissjoni.  
IS-SERBJA U L-MONTENEGRO4 
3.1. Il-prijoritajiet fuq medda qasira ta’ żmien  
Il-Prijoritajiet Prin ċipali 
– Il-Karta Kostituzzjonali ti ġi rispettata bis-s ħiħ u l-Unjoni ta’ l-Istati trid tkun qed tit ħaddem b’mod 
effettiv (spe ċjalment rigward il-kompetenzi tal-Qorti ta’ l-Istat, it-t ħaddim tal-Parlament ta’ l-
Unjoni ta' l-Istati u l-adozzjoni tal-le ġiżlazzjoni fuq l-iffinanzjar sosteni bbli ta' l-Unjoni ta' l-Istati); 
għandha tittie ħed strateġija kostruttiva fl-implimentazzjoni tad-distribuzzjoni ta’ poteri bejn l-
Unjoni ta’ l-Istati u r-Repubbliki.  
– Isiru aktar sforzi sostenibbli biex jimplimenta w ir-riforma ta' l-amministrazzjoni pubblika, li 
tinkludi s-sistema ta' ħlas tas-servizz pubbliku, sabiex ikun żgurat li jkun hemm rekluta ġġ 
trasparenti, professjonali żmu u responsabbiltà; isa ħħu b’mod partikulari l-istrutturi Ewropej ta' 
integrazzjoni fil-livelli kollha (il-ministeri u l-parlamenti kon ċernati inklu żi) u jtejbu l-
kooperazzjoni bejniethom.  
                                                 
2 ĠU L 306, tas-7.12.2000, p. 1, kif emendat mir-Regolament (KE) Nru. 2415/2001 ( ĠU) L327, tat-
12.12.2001, p.3 
3 L-Art. 5 tar-regolament tal-Kunsill 2666/2000: 
 1. Ir-rispett g ħall-prinċipji tad-demokrazija u g ħal-liġi tad-Dritt u g ħad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-
minoritarjiet u g ħal-libertajiet fundamentali huwa element essenzjali g ħall-applikazzjoni ta' dan ir-
Regolament u huwa prekundizzjoni ta’ l-eli ġibiltà għall-assistenza Komunitarja. Jekk dawn il-prin ċipji 
ma jkunux irrispettati, il-Kunsill, waqt li ja ġixxi b'ma ġġoranza kkwalifikata fuq proposta tal-
Kummissjoni, jista' jie ħu l-miżuri xierqa. 
 2. L-assistenza Komunitarja g ħandha wkoll tkun so ġġetta għall-kundizzjonijiet definiti mill-Kunsill fil-
Konklużjonijiet tieg ħu tad-29 ta' April 1997, b'mod partikulari fejn g ħandhom x'jaqsmu l-impenji tar-
riċevituri li ntrabtu li jwettqu r-riformi demokrati ċi, ekonomi ċi u istituzzjonali. 
4 Ma jinkludix il-Kosovo kif definit bir-Ri żoluzzjoni 1244 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti. 
 
MT 7   MT – Ir-riforma tal- ġudikatura ti ġi segwita b’determinazzjoni sabie x ikunu garantiti l-indipendenza, l-
professjonali żmu u l-effi ċjenza, trid ti ġi riveduta b’mod partikulari s-sistema ta’ rekluta ġġ u ta’ 
karrieri li g ħandha tkun ibba żata fuq kriterji tekni ċi u professjonali, tevita l-influenza politika, u 
tassigura ż-żamma permanenti tal-postijiet ġudizzjarji.  
– Jiġi żgurat kontroll demokratiku effettiv fuq il-militar billi jissa ħħaħ il-kontroll parlamentari u ti ġi 
stabbilita ġestjoni finanzjarja trasparenti.  
– Tiġi żgurata kooperazzjoni s ħiħa mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali g ħall-ex-Jugoslavja (l-
ICTY).  
– Tkun rispettata bis-s ħiħ il-UNSCR 1244 u ji ġi intensifikat id-djalogu ma' Pristina. Tintwera 
strateġija kostruttiva fir-rigward tal-Kosovo.  
Il-Ħtiġijiet Politi ċi 
ID-DEMOKRAZIJA U L-LI ĠI TAD-DRITT 
Kwistjonijiet kostituzzjonali 
– Il-Kostituzzjonijiet tar-Repubbliki g ħandhom ikunu riveduti skond l-istandards Ewropej.  
L-Elezzjonijiet  
– Fis-Serbja : It-tiġdid tar-riforma fil-li ġi elettorali (inklu ż ir-reġistru elettorali) jitlesta, skond ir-
rakkomandazzjonijiet ta’ l-Uffi ċċju għall-Istituzzjonijiet Demokrati ċi u d-Drittijiet tal-Bniedem; il-
leġiżlazzjoni dwar l-iffinanzjar ta’ partiti politi ċi trid tkun implimentata bis-s ħiħ.  
– Fil-Montenegro : Il-politika fl-amministrazzjoni ta’ l-elezzjoni titne ħħa skond ir-
rakkomandazzjonijiet ta’ l-Uffi ċċju għall-Istituzzjonijiet Demokrati ċi u d-Drittijiet tal-Bniedem u 
għandu jitwaqqaf qafas trasparenti g ħall-iffinanzjar tal-kampanji.  
L-amministrazzjoni pubblika 
– Fis-Serbja : Tiġi implimentata l-le ġiżlazzjoni biex jitwaqqaf Uffi ċċju ta’ l-Ombudsman. Fil-
Montenegro : Il-kapaċità amministrattiva ta’ l-Uffi ċċju ta’ l-Ombudsman tissa ħħaħ; jiġi żgurat li r-
rakkomandazzjonijiet ta’ l-Ombudsma n ikunu segwiti b’mod adegwat.  
Is-sistema ġudizzjarja 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tiġi adottata u implimentata le ġiżlazzjoni dwar it-ta ħriġ mandatorju kemm 
inizjali kif ukoll kontinwu g ħall-imħallfin, prosekuturi u l-impjegati ta’ appo ġġ fil-qorti, u jridu 
jiġu msaħħa ċ-ċentri ta' ta ħriġ; jibdew jirrazjonalizzaw is-sistema tal-qorti u l-pro ċeduri, 
speċjalment fil-qasam tal-li ġi kummer ċjali, jiġu modernizzati. G ħandha tissa ħħaħ l-awtonomija tas-
sistema ta’ prosekuzzjoni, spe ċjalment fl-uffi ċċji tal-prosekuturi g ħall-kriminalità organizzata. Fis-
Serbja : Jissaħħaħ l-uffiċċju tal-prosekutur g ħall-kriminalità tal-gwerra; jitwaqqfu qrati 
amministrattivi u ta’ appell.  
Il-politika kontra l-korruzzjoni 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jitwettqu bis-s ħiħ il-liġijiet dwar il-kunflitt ta’ interessi.  
– Fis-Serbja : Tiġi adottata u implimentata strate ġija komprensiva kontra l-korruzzjoni u 
sussegwentement Pjani ta’ Azzjoni dettaljati, l-akta r permezz tat-twaqqif ta’ istituzzjoni kompetenti 
għall-implimentazzjoni.  
 
MT 8   MT – Fil-Montenegro : Tiġi implimentata l-istrate ġija ta’ kontra l-korruzzjoni, l-aktar permezz tat-twaqqif 
ta’ istituzzjoni kompetenti g ħall-implimentazzjoni.  
ID-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM U L-PROTEZZJONI TAL-MINORANZI 
– Jiġu osservati l-obbligi kollha li jo ħorġu mis-sħubija tal-Kunsill ta’ l-Ewropa. Dawn l-obbligi 
jitwettqu b’mod uniformi u effettiv, fl-Istat ta' l-Un joni kollu, l-aktar fir-ri gward tal-Konvenzjoni 
Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libe rtajiet Fundamentali u l-Konvenzjoni Ewropea 
għall-Prevenzjoni tat-Tortura.  
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tittieħed azzjoni komprensiva u trasparenti fil-ka żijiet allegati kollha ta’ 
trattament ħażin. Jissaħħu s-servizzi interni ta' kontroll li g ħandhom x’jaqsmu mat-trattament ħażin 
minn aġenti ta’ l-infurzar tal-li ġi. 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jitjiebu l-kundizzjonijiet fil- ħabs, speċjalment fir-rigward tal-gruppi 
vulnerabbli b ħal ma huma minorenni ħatja; jiġi żgurat li jkunu monitorjati b’mod adegwat il-
kundizzjonijiet tal- ħabs għall-priġunieri li qeg ħdin hemm g ħal medda twila ta' żmien u g ħall-
priġunieri tal-kriminalità organizzata, u ji ġi żgurat li jkun hemm aktar ta ħriġ għall-istaff tal- ħabs u 
li jitjiebu l-fa ċilitajiet għall-bżonnijiet spe ċjali. Fis- Serbja : Tiġi implimentata le ġiżlazzjoni dwar l-
eżekuzzjoni tas-sentenzi penali.  
– Tiġi adottata le ġiżlazzjoni komprensiva kontra d-diskriminazzjoni.   
– Fis-Serbja : Tkun infurzata le ġiżlazzjoni dwar il-mezzi tax-xandir. Ti ġi żgurata l-indipendenza 
effettiva tal-Kunsill tax-Xandir, kif ukoll l-allokazzjoni ġusta u trasparenti ta ’ frekwenzi tax-xandir 
għall-operaturi tal-mezzi tax-xandir. Ti ġi żgurata l-bidla s ħiħa u f’waqtha tal-mezzi tax-xandir ta’ l-
istat f’xandara tas-servizz pubbliku; titlesta t-trasformazzjoni ta’ Radio Television of Serbia  
f’xandar tas-servizz pubbliku skond l-is tandards Ewropej. Titwettaq bis-s ħiħ il-liġi għall-aċċess 
b'xejn għall-informazzjoni. Fil- Montenegro : Tiġi adottata li ġi li tiżgura aċċess għall-informazzjoni 
pubblika. Titkompla t-trasformazzjoni ta’ Radio Television of Montenegro  f’xandar tas-servizz 
pubbliku.  
– Fis-Serbja : Jitħeġġeġ l-iżvilupp finanzjarju u b’mod ie ħor ta’ organizazzjonijiet tas-so ċjetà ċivili, l-
aktar permezz ta’ l-adozzjoni tal-li ġi dwar l-asso ċjazzjonijiet, u l-le ġiżlazzjoni dwar l-istatus legali 
ta’ l-NGOs barranin. Fil- Montenegro : Tkun adottata strate ġija dwar il-kooperazzjoni bejn l-NGOs 
u l-istituzzjonijiet governattivi.  
– Fis-Serbja : Tiġi adottata le ġiżlazzjoni adegwata dwar ir-restituzzjoni ta’ proprjetà u ji ġi żgurat li 
tkun implimentata bis-s ħiħ, l-aktar billi tkun indirizzata l-kwistjoni ta’ proprjetà urbana (ta’ l-istat). 
Fil-Montenegro : Titwettaq bis-s ħiħ il-leġiżlazzjoni dwar ir-restituzzjoni tal-proprjetà.  
– Tiġi żgurata kooperazzjoni adegwata bejn l-Unjoni ta ’ l-Istat u r-Repubbliki kif ukoll, fejn ikun 
xieraq, il-livell provin ċjali u lokali fir-rigward tal-ba żi leġiżlattiva għal, u protezzjoni prattika tad-
drittijiet tal-minoranzi. Ji ġu implimentati l-Istrate ġiji u l-Pjani ta’ Azzjoni rilevanti g ħall-
integrazzjoni tan-nies ta' Roma, inklu żi dawk li jirritornaw lejn pajji żhom. Fis- Serbja : Jissaħħaħ it-
tħaddim tal-Kunsilli Nazzjonali g ħall-minoranzi. Jit ħeġġu relazzjonijiet tajba bejn il-gruppi etni ċi, 
speċjalment billi jittie ħdu miżuri adegwati fil-qasam ta’ l-edukazzjoni. Tit ħeġġeġ il-parteċipazzjoni 
tal-minoranzi fil-korpi ġudizjarji u ta’ l-infurzar tal-li ġi. Fil- Montenegro : Tiġi adottata l-li ġi dwar 
il-protezzjoni tad-drittijiet tal-minoranzi.  
IL-KWISTJONIJIET RE ĠJONALI U L-OBBLIGI INTERNAZZJONALI 
– Jiġi rispettat bis-s ħiħ il-Ftehim ta’ Dayton. 
 
MT 9   MT – Jissaħħu l-kooperazzjoni re ġjonali u r-relazzjonijiet tajbin tal-vi ċinat. Jintemm u ji ġi implimentat 
ftehim mal-pajji żi tal-viċin, l-aktar dwar il-kummer ċ ħieles, il-kooperazzjoni transnazzjonali, l-
ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, t- traffikar u l-kuntrabandu, l-kooperazzjoni ġudizzjarja, l-
ġestjoni tal-fruntieri, l-ambjent, it-trasport u l-ener ġija. 
– Tiġi żgurata kooperazzjoni adegwara bejn l-Unjoni ta' l-Istat u r-Repubbliki fir-rigward tal-ba żi 
leġiżlattiva għal, u protezzjoni prattika tad-drittijiet tar-refu ġjati u persuni spostati internament. 
Jiġu revokati l-provi żjonijiet diskriminatorji kollha, spe ċjalment fil-Montenegro fil-qasam ta’ l-
impjiegi, ta’ l-a ċċess għad-drittijiet tal-proprjetà, ta r-rimedju legali u ta’ l-a ċċess għaċ-ċittadinanza; 
jiġi garantit a ċċess bla xkiel g ħas-servizzi tas-sa ħħa u għad-dokumenti personali. Ji ġi żgurat id-dritt 
għall-għażla vera bejn ir-ritorn sostenibbli u l-integrazzjoni.  
Il-Ħtiġijiet Ekonomi ċi 
Fis-Serbja : 
– Tkun sostnuta l-iStabbilizazzjoni makro-ekonomika. Jitkomplew l-a ġġustament fiskali u l-
konsolidazzjoni ne ċessarji biex jg ħinu fit-tnaqqis ta' żbilanċi esterni u jra żżnu l-pressjonijiet ta’ l-
inflazzjoni. Tin żamm politika monetarja prudenti, garan tita minn politika ta’ rata ta’ kambju 
adegwata. Ti ġi segwita politika ta’ paga moderata u ji ġu evitati żidiet fil-pagi tas-settur pubbliku ‘l 
fuq mill-kisbiet ta’ produttività. Ti ġi sorveljata l-espansjoni ta’ kreditu rapidu u jkunu a ġġustati r-
regoli prudenzjali. Jitkompla l-i żvilupp u l-implimentazzjoni tar-riforma tas-sistema tal-pensjoni u 
titkompla r-riforma tas-sistema ta’ assigurazzjoni fuq is-sa ħħa. 
– Titkompla l-formalizzazzjoni ta’ l-ekonomija oskura u t-twessieg ħ tal-bażi ta’ taxxa permezz ta’ 
implimentazzjoni ta’ Sistema ta’ Ġestjoni għan-Nefqa Pubblika (te żor, kontroll finanzjarju intern 
pubbliku) u r-riformi komprensivi ta’ taxxa, b’inqas e żenzjonijiet u rati aktar baxxi, spe ċjalment 
fuq ix-xog ħol.  
– Jitħaffu r-ristrutturar u l-privatizazzjoni ta’ l-intrapri żi kollettivi l-kbar u dawk ta’ l-istat biex 
tissaħħaħ id-dixxiplina finanzjarja u korporattiva. Jitkomplew il-pro ċeduri ta’ falliment kontra 
kumpaniji kollettivi li huma midjunin ħafna biex ikun hemm tnaqqis fit-telf kwa żi fiskali. Jit ħaffef 
ir-ristrutturar ta' intrapri żi pubbliċi kbar. Ti ġi żgurata l-allokazzjoni ta' ri żorsi tal-ba ġit li tkun 
suffiċjenti għan-nefqiet fit-tke ċċija ta’ l-impjegati u g ħar-ristrutturar.  
– Titlesta r-riforma fis-settur tal-banek, spe ċjalment il-privatizazzjoni tal-banek ta’ l-istat. 
Jitkomplew ir-ristrutturar u l-privatizazzjoni tas-settur ta’ l-assigurazzjoni.  
– Tiġi riformata s-sistema tal-prezzijiet regolati u amministrati. Jitkompla, spe ċjalment, l-
aġġustament ta’ prezzijiet ta’ l-ener ġija lejn livelli ta’ rkupru ta’ l-ispejje ż u gradwalment ukoll 
jieħu post il-prezzijiet tas-sussidji kollha li je żistu għall-konsumaturi l-fqar bi trasferimenti diretti.  
– Jiġi żviluppat suq ta’ art/proprjetà stabbli u li jiffunzjona. Tkun preparata l-le ġiżlazzjoni tal-katast.  
– Titkompla l-promozzjoni ta’ l-impjiegi u l- ġlieda kontra l-qag ħad, speċjalment permezz ta’ riformi 
fit-taħriġ vokazzjonali u fis-suq ta’ l-impjiegi, li jinvolvi l-partijiet kollha; jitjiebu s-servizzi g ħall-
impjiegi pubbli ċi u ikunu allokati bi żżejjed ħaddiema u ri żorsi finanzjarji g ħall-implimentazzjoni 
tal-politika.  
– Jitkomplew l-a ġġustamenti ne ċessarji fil-kundizzjonijiet kummer ċjali Serbi, biex jag ħmluha 
kumpatibbli mal-mi żuri ta’ kummer ċ awtonomu, mar-regoli tad-WTO u tal-futura SAA.  
Fil-Montenegro : 
 
MT 10   MT – Tkun sostnuta l-iStabbilizazzjoni makro-ekonomika. Jin żamm l-a ġġustament fiskali u l-
konsolidazzjoni li huma ne ċessarji biex jg ħinu fit-tnaqqis ta' żbilanċi esterni.  
– Titwettaq is-Sistema ta’ Ġestjoni għan-Nefqa Pubblika. 
– Jiġu żgurati mekkani żmi li jistabilixxu l-prezzijiet fis-suq ta ' l-impjiegi. Tkun implimentata l-li ġi 
ta’ l-impjiegi, jitjiebu s-servizzi g ħall-impjiegi pubbli ċi u ikunu allokati bi żżejjed ħaddiema u 
riżorsi finanzjarji g ħall-implimentazzjoni tal-politika.  
– Titlesta l-liberalizazzjoni tal-prezzijiet li g ħad fadal. Jitkompla l-a ġġustament ta’ prezzijiet ta’ l-
enerġija lejn livelli ta’ rkupru ta’ l-ispejje ż, billi titwettaq s-sistema l- ġdida li tiddetermina t-tariffi 
ta’ l-elettriku. Gradwalment, is -sussidji kollha tal-prezzijiet li je żistu bħalissa għall-konsumaturi l-
fqar, jiġu sostitwiti bi trasferimenti diretti.  
– Jitħaffef ir-ristrutturar ta’ l-intrapri żi ta’ l-istat. Titlesta l-privatizazzjoni ta’ l-intrapri żi kollettivi. 
Tiġi adottata u implimentata l-li ġi dwar s-supervi żjoni fuq l-assigurazzjoni.  
– Ikun żviluppat suq ta’ art/proprjetà  stabbli u li jiffunzjona. Ti ġi adottata l-li ġi dwar il-
pjanifikazzjoni ta’ l-ispazji u l-li ġi dwar l-art g ħall-kostruzzjoni, u tkun żgurata l-implimentazzjoni 
effettiva tag ħhom. 
– Jitkomplew l-a ġġustamenti ne ċessarji fil-kundizzjonijiet kummer ċjali tal-Montenegro, biex 
jagħmluha kumpatibbli mal-mi żuri ta’ kummer ċ awtonomu, mar-regoli tad-WTO u tal-futura SAA.  
L-Istandards Ewropej 
IS-SUQ INTERN  
– Jitneħħew l-ostakli e żistenti u ji ġu evitati ostakli ġodda għas-suq komuni ta' l-Unjoni ta' l-Istat. Ji ġi 
żgurat li jkun hemm a ċċess għas-suq fl-Unjoni ta’ l-Istat g ħall-operaturi domesti ċi u barranin 
rigward prodotti, servizzi, kapital u persuni. Ji ġu żgurati li jkun hemm konsultazzjoni le ġiżlattiva u 
li jitwettaq il-prin ċipju ta’ l-g ħarfien reċiproku mir-Repubbliki dwar l-a ċċess għas-suq.  
Iċ-ċaqliq ħieles tal-prodotti 
– Jitkomplew l-isforzi biex ji ġu allinjati regoli u regolamenti dwar l-istandardizazzjoni, ċ-
ċertifikazzjoni, l-metrolo ġija, l-akkreditazzjoni u l-evalwazzjoni tal-konformità ma’ l-acquis ta’ l-
UE biex jin ħolqu kundizzjonijiet favorevoli g ħall-kummer ċ. Tibda l-adozzjoni ta’ l-istandards 
Ewropej.  
– Jitwaqqfu mekkani żmi għal konsultazzjoni esterna u ta’ notifika g ħar-regolamenti tekni ċi ġodda 
qabel ma ji ġu adottati mi żuri li jkollhom impatt fuq in-negozju.  
– Jitwaqqfu l-qafas legali u l-kapa ċità amministrattiva g ħall-ħarsien attiv tal-konsumatur skond il-
politika ta’ l-UE dwar il-konsumatur. 
Iċ-ċaqliq ħieles tal-kapital 
– Titwettaq sistema ta’ kontijiet korrispondenti fil-banek kummer ċjali sabiex ikun żgurat iċ-ċaqliq 
ħieles tal-kapital bejn ir-Repubbliki. 
Id-Dwana u t-tassazzjoni 
– Il-leġiżlazzjoni u l-pro ċeduri tad-dwana jkomplu jersqu aktar vi ċin ta’ l-acquis ta' l-UE. L-
amministrazzjonijiet tad-dwana jkomplu ji ġu modernizzati sabiex ikun żgurat livell g ħoli ta' 
 
MT 11   MT kapaċità amministrattiva u biex ji ġġieldu kontra l-korruzzjoni, l-kriminalità minn fruntiera g ħal 
oħra, u l-eva żjoni fiskali. Tissa ħħaħ il-kooperazzjoni amministrattiva u tkun żgurata l-osservanza 
kontinwa ta' l-obbligi relatati ma' l-implimentazzjoni ta' mi żuri kummer ċjali preferenzjali (l-
oriġini).  
– Il-leġiżlazzjoni tat-taxxa tkompli titressaq aktar vi ċin ta’ l-acquis ta’ l-UE. Tissa ħħaħ l-
implimentazzjoni tal-li ġijiet tat-taxxa, b'iffukar fuq il- ġbir tad-dħul u l-kontroll, sabiex titnaqqas il-
frodi tat-taxxa.  
– Ikun hemm impenn lejn il-prin ċipji tal-Kodi ċi tal-Kondotta g ħat-Taxxi Kummer ċjali u jiġi żgurat li 
l-miżuri l-ġodda tat-taxxa huma konformi ma’ dawn il-prin ċipji. 
Il-Kompetizzjoni 
– Jitwettqu r-re ġimi kontra l-monopolju, li japplikaw g ħall-effetti anti-kompetittivi kollha. Ji ġi żgurat 
li hemm kapa ċità amministrattiva g ħall-infurzar effi ċjenti u indipendenti ta’ dawn ir-regoli.  
– Bħala l-ewwel pass lejn il-kontroll ta' l-g ħajnuna mill-istat, jissa ħħu l-punti ta’ koordinazzjoni ta’ l-
għajnuna mill-istat u tin ħoloq trasparenza s ħiħa fl-għajnuna mill-istat.  
L-akkwist pubbliku 
– Jiġu implimentati re ġimi għal-akkwist pubbliku li jkunu konsistenti u effettivi fi ż-żewġ Repubbliki. 
Jiġi żgurat, li jkun hemm pro ċeduri trasparenti, minkejja l-valur tal-kuntratt kon ċernat, u ming ħajr 
diskriminazzjoni bejn il-fornituri tas-Serbja, Montenegro u ta’ l-UE.  
Il-liġi dwar il-proprjetà intelletwali 
– Jitkompla jissa ħħaħ il-ħarsien tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intelletwali billi ji ġu adottati il-li ġijiet u l-
by-laws  li jkun fadal. Ji ġi żgurat li jkun hemm provi żjonijiet penali u li tissa ħħaħ il-kapaċità ta' 
implimentazzjoni u infurzar f'dan il-qasam, l-aktar fis-servizzi tal-fruntieri.  
L-Istatistika 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jiġu żviluppati statisti ċi ekonomi ċi li jkunu ta’ min joqg ħod fuqhom. Ji ġi 
rivedut u adottat master plan  dwar l-istatistika bil-g ħan li titjib il-kwalità u jitwessa' l-iskop ta' l-
istatistika. L-implimentazzjoni tieg ħu tiġi koordinata bejn ir-Repubbliki u ma’ l-Unjoni ta’ l-Istat. 
Jissaħħu l-ġbir u l-ippro ċessar ta’ statistika dwar l-agrikoltura skond l-istandards u l-metodolo ġija 
ta’ l-UE; ji ġi finalizzat pro ċess ta’ armonizazzjoni man-nomenklatura HS 2000/2002. Fis- Serbja : 
Tiġi adottata le ġiżlazzjoni dwar l-istatistika.  
IL-POLITIKA SETTORJALI  
L-industrija u l-SME 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jitkompla t-twettiq tal-Karta Ewropea ta’ l-Intrapri żi ż-Żgħar. 
– Fis-Serbja : titkompla l-implimentazzjoni tas-sistema a ċċelerata ġdida għar-reġistrazzjoni tal-
kumpaniji u, l-introduzzjoni ta’ pro ċeduri aktar mg ħaġġla għal liċenzjar. Tissokta l-introduzzjoni 
ta’ evalwazzjonijiet regolatorji ta’ l-impatt. Jissa ħħu l-possibiltajiet g ħall-appoġġ u r-
rappreżentanza tan-negozju. Ikomplu ji ġu żviluppati strutturi lokali/re ġjonali ta’ appo ġġ għan-
negozji (gruppi, inkubaturi, parki tan-negozju/teknolo ġija). 
– Fil-Montenegro : Tissaħħaħ l-aġenzija ta’ promozzjoni ta' l-investiment awtonomu li g ħadha kemm 
twaqqfet.  Titkompla l-implimentazzjoni tal-fond g ħal garanzija nazzjonali. Tissa ħħaħ il-
 
MT 12   MT konsultazzjoni/appo ġġ tan-negozju. Ji żdiedu l-isforzi biex ikun hemm qbil u konsistenza kif ukoll 
biex jitħaffu s-sistemi ta' li ċenzjar. Ti ġi introdotta ‘approvazzjoni siekta’ fil-li ċenzjar u fir-
reġistrazzjoni. Tibda l-introduzzjoni ta’ l-evalwazzjonijiet regolatorji ta’ l-impatt. Jissa ħħaħ l-
aċċess għall-iffinanzjar u ji ġu żviluppati strutturi ta’ appo ġġ għan-negozji (gruppi, inkubaturi, parki 
tan-negozju/teknolo ġija).  
L-agrikoltura u s-sajd 
– Fis-Serbja : Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva g ħall-formolazzjoni u l-implimentazzjoni 
ta’ politika.  Jiġi adottat u jibda jkun implimentat qafas ta’ le ġiżlazzjoni g ħas-sigurtà ta’ l-ikel, 
veterinarji u fitosanitarji. jitjiebu l- laboratorji veterinarji, fitosanita rji u sanitarji, l-ispettorati u l-
kontrolli fil-fruntieri esterni; titwaqqaf sistema ta' identifikazzjoni u ta’ re ġistrazzjoni g ħall-
annimali bovini;  
– Fil-Montenegro : Titkompla tissa ħħaħ il-kapaċità amministrattiva biex ti ġi formolata u 
implimentata l-politika. Titwettaq il-li ġi dwar kwistjonijiet veterinarji (inklu żi l-prodotti tas-sajd) u 
jissaħħu l-laboratorji veterinarji u fitosanitarji; jissa ħħu l-kontrolli. Ji żdiedu l-isforzi biex il-
leġiżlazzjoni tkun allinjata ma’ l- acquis  veterinarja u fitosanitarja ta’ l-UE. Is-sistema ta’ 
identifikazzjoni u re ġistrazzjoni ta’ l-annimali g ħall-bovini ti ġi allinjata mal- ħtiġijiet ta' l-UE.  
L-Ambjent 
– Fis-Serbja : Il-leġiżlazzjoni titkompla titressaq aktar vi ċin lejn il-le ġiżlazzjoni u l-istandards ta' l-UE 
(it-tniġġiż ta' l-arja, l- ġestjoni ta’ l-iskart u l- ħarsien tan-natura); tkun adottata u tinbeda l-
implimentazzjoni ta’ l-Istrate ġija Nazzjonali g ħall-Ħarsien ta’ l-Ambjent. Tissa ħħaħ l-kapaċità 
amministrattiva l-aktar ta’ l-istitu zzjonijiet u tal-korpi responsabbli g ħall-ippjanar, ilpermessi, l-
ispezzjonijiet u l-monitorjar, kif ukoll g ħall-ġestjoni ta’ pro ġetti. Jiġi żviluppat pjan multi-annwali 
għall-iffinanzjar ta’ investiment. Titwettaq il-le ġiżlazzjoni adottata, l-aktar dwar l-evalwazzjoni 
ambjentali u t-tni ġġiż industrijali. Tibda l-kostruzzjoni ta’ fa ċilità għat-trattament u g ħar-rimi sigur 
ta’ skart perikolu ż.  
– Fil-Montenegro : Il-leġiżlazzjoni titkompla ti ġi approssimata lejn il-le ġiżlazzjoni u l-istandards ta' l-
UE, l-aktar fil-qafas le ġiżlattiv għall-protezzjoni ta’ l-ambjent. Titwettaq u tissa ħħaħ il-
leġiżlazzjoni adottata. Ti ġi żviluppata strate ġija globali g ħall-ħarsien ta’ l-ambjent (l-ilma, l-iskart, 
l-arja).  Ikun adottat il-Pjan g ħall-Użu ta’ l-Art; Tkun adottata l-Istrate ġija dwar l-I żvilupp 
Sostenibbli u l-istrate ġiji settorjali (il- ġestjoni integrata ta ż-żona tal-kosta, l-biodiversità, l-bdil fil-
klima). Tissa ħħaħ il-kapaċità amministrattiva.  
Il-politika dwar it-trasport 
– Jitlesta l-programm u l-le ġiżlazzjoni ta’ l-avjazzjoni tkompli ti ġi allinjata ma' l- acquis  ta' l-UE 
skond l-Ispazju Komuni Ewropew ta’ l-Ajru  (ECAA). 
– Jitwettaq il-Memorandum ta’ Ftehim dwar l-I żvilupp ta’ Sistema ta’ Trasport Re ġjonali għall-
Qalba ta’ l-Ewropa tax-Xlokk li jinkl udi l-Osservatorju tat-Trasport. 
– Fis-Serbja : Tiġi adottata u implimentata strate ġija nazzjonali g ħat-trasport (it-toroq, il-ferroviji, l-
avjazzjoni u l-kanali interni ta’ l-ilma), b’atte nzjoni lejn il-vijabilità ekonomika tas-settur. 
Titwettaq il-li ġi dwar il-ferroviji. Jilesta l-pjan ġenerali dwar in-navigazzjoni interna.  
– Fil-Montenegro : Titwettaq il-li ġi dwar it-trasport fuq it-toroq (inklu ż it-twaqqif ta’ strutturi 
rilevanti g ħall-implimentazzjoni). Tibda l-allokazzjoni ta' ri żorsi suffiċjenti għall-manteniment ta’ 
l-infrastrutturi u l-istituzzjonijiet tat-trasport.  
L-Enerġija 
 
MT 13   MT – Jibdew jiġu implimentati l-impenji ta ħt il-qafas tat-Trattat Komunitarju dwar l-Ener ġija. 
– Fis-Serbja : Titwettaq bis-s ħiħ il-Liġi dwar l-Ener ġija waqt li jkun żgurat ukoll li l-A ġenzija 
Regolatorja ta’ l-Ener ġija qed ta ħdem bla problemi ta’ ; jitkompla l-awditjar ambjentali fuq l-
impjanti ta’ ener ġija u jiġu indirizzati dawk li jni ġġżu l-aktar. Ji ġi żgurat li r-ristrutturar ikun 
separat mill-privatizazzjoni. Jissa ħħu l-istrutturi amministrattivi ne ċessarji. Isir aktar progress lejn 
suq għall-enerġija reġjonali (li jinkludi interkonnettività mtejba).  
– Fil-Montenegro : Titlesta u titwettaq l-istrate ġija ta’ żvilupp għall-enerġija, li tinkludi l-istrate ġija 
ta’ effiċjenza għall-enerġija; tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tal-Ministeru ta’ l-Ekonomija fil-
qasam ta’ l-ener ġija; jiġu separati u ristrutturati l-utilitajiet ta’ l-ener ġija elettrika. Jissa ħħaħ ir-
Regolatur ta’ l-Ener ġija. Jitlestew ir-ristrutturar u l-liberalizazzjoni tas-suq intern ta’ l-ener ġija; jiġu 
privatizzati u/jew jkunu permessi s ħubiji pubbli ċi/privati fis-settur.  
Is-soċjetà informatika u l-mezzi tax-xandir 
– Fis-Serbja : Jiġi żgurat li s-settur tal-komunikazzjoni elettronika jkun liberalizzat, li l-korpi 
regolatorji huma indipendenti u li ja ħdmu b’mod effettiv u li l-li ġijiet u l-politika ne ċessarji għas-
setturi jiġu adottati u applikati.  
– Fil-Montenegro : Il-kompetizzjoni fis-suq tit ħeġġeġ permezz tat-tis ħiħ ta’ l-A ġenzija għat-
Telekomunikazzjoni, b’mod partikulari b illi jkunu introdotti s-salvagwardji kompetittivi ne ċessarji 
u jitwaqqfu t-termini u l-kundizzjonijiet g ħall-prezzijiet ta’ l-interkonettività.  
Il-kontroll finanzjarju 
– Tiġi żviluppata strate ġija ta’ kontroll intern g ħall-finanzi pubbli ċi. 
IL-ĠUSTIZZJA, L- LIBERTÀ U S-SIGURTÀ  
Il-viża,i l-kontroll fuq il-fruntieri, il-kenn politiku u l-immigrazzjoni 
– Tiġi żviluppata strate ġija fil-livell ta’ l- Istat ta’ l-Unjoni  dwar il-ġestjoni integrata ta’ fruntieri u 
tkun żgurata l-implimentazzjoni fil-livell ta’ Repubbliki  skond il-Memorandum ta’ Qbil rilevanti. 
Bħala verifika tal-Konferenza re ġjonali ta’ Ohrid, dwar is-sigurtà u l- ġestjoni tal-fruntieri f’Mejju 
2003, għandhom jitwettqu l-mi żuri fuq medda qasira ta’ żmien li kienu adottati mill-Gvern.  
– Fis-Serbja : Jittieħdu passi konkreti biex jitwettqu l-aqwa pr assi dwar il-pulizija tal-fruntiera; 
jipproċedu minnufih bit-tne ħħija tal-militarizzazzjoni fuq il-kontroll tal-fruntieri b'koordinazzjoni 
ma' l-awtoritajiet ta' l-Unjoni ta' l-Istat.  
– Fil-Montenegro : Ikompli jissa ħħaħ il-kontroll ċivili fuq il-fruntieri (dan jinkludi t-ta ħriġ u t-tagħmir 
kumpatibbli ma' l-istandards ta’ l-UE).  
– Tiġi żviluppata strate ġija fil-livell ta’ l- Unjoni ta’ l-Istat  għall-kwistjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu 
mal-viżas, il-kenn politiku u l-immigrazzjoni skond il- Karta Kostituzzjonali, l-aktar permezz ta' l-
armonizazzjoni kompleta ta' re ġimi ta' vi żas li jintu żaw fir-Repubbliki. Jitpo ġġew f’posthom 
mekkaniżmi li jissorveljaw l-implimentazzjoni kons istenti ta’ din il-politika fil-livell tar-
Repubbliki . 
– Jiġu adottati l-Li ġijiet għall-Kenn Politiku fi ż-żewġ Repubbliki u jissoktaw il-konklu żjoni u l-
implimentazzjoni ta' ftehim ta’ d ħul mill-ġdid. Fis- Serbja : tissaħħaħ il-kapaċità u l-infrastruttura 
taċ-ċentri ta' ri ċeviment g ħal dawk li qed ifittxu kenn politiku u g ħar-refuġjati. Fil- Montenegro : 
Jitkompla l-bini ta ċ-ċentri ta' ri ċeviment li hemm ippjanati g ħan-nies li qed ifittxu l-kenn politiku u 
r-refuġjati. 
 
MT 14   MT Il-ħasil ta’ flus 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tkun żgurata l-implimentazzjoni effi ċjenti tal-le ġiżlazzjoni dwar il- ħasil ta’ 
flus u jissa ħħu t-taqsimiet ta’ l-intelli ġenza finanzjarja.  
Id-drogi 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tiżdied il-kapa ċità fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-drogi u ti ġi żviluppata u 
tibda tkun implimentata strate ġija nazzjonali dwar id-drogi skond l-istrate ġija ta' l-UE dwar id-
drogi.  
Il-Pulizija 
– Jiġu implimentati l-oqsfa istituzzjonali li kien hemm qbil dwarhom g ħall-kooperazzjoni ġudizjarja 
u ta' infurzar tal-li ġi bejn ir- Repubbliki , l-aktar permezz ta’ l-implimentazzjoni s ħiħa tal-
Memoranda ta’ Qbil li kienu ffirmati mill-Ministeri tal- Ġustizzja u Intern rispettivi.  
– Fis-Serbja : Tiġi adottata l-li ġi dwar il-Pulizija sabiex ikun hemm professjonali żmu u 
responsabbilità.  
– Fil-Montenegro : Jitwettqu l-Li ġijiet dwar il-Pulizija u l-A ġenzija tas-Sigurtà Nazzjonali u ji ġi 
żgurat professjonali żmu u responsabbilità.  
Il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu 
– Jitwaqqfu mekkani żmi istituzzjonali effi ċjenti għal kooperazzjoni bejn l-a ġenziji fir- Repubbliki  u 
jifformalizzaw il-kooperazzjoni bejniethom.  
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tiġi adottata l-le ġiżlazzjoni u tkun żviluppata l-kapa ċità biex jinqabdu assi. 
Tissaħħaħ l-intelliġenza dwar il-kriminali. Tkun adottata le ġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni ta’ data 
personali u jittie ħdu l-passi ne ċessarji biex jippreparaw g ħall-konklu żjoni ta’ ftehim dwar il-
kooperazzjoni ma’ l-Europol. Tissa ħħaħ il-ġlieda kontra t-traffikar tal-persuni, inklu ż il-proviżjoni 
ta’ għajnuna adegwata u l- ħarsien tal-vittmi.  
– Tiżdied l-effi ċjenza ta’ kooperazzjoni internazzjonali u ta ' l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet 
internazzjonali rilevanti dwar it-terrori żmu; tissa ħħaħ il-kooperazzjoni u l-iskambju ta’ l-
informazzjoni bejn il-ferg ħat kollha tas-servizzi tas-sigurtà u ma’ Stati o ħra; jiġu evitati l-
iffinanzjar u t-t ħejjija ta' atti terroristi ċi.  
3.2. Il-Prijoritajiet fuq Medda Medja ta’ Żmien 
Il-Ħtiġijiet Politi ċi 
ID-DEMOKRAZIJA U L-LIĠI TAD-DRITT  
L-amministrazzjoni pubblika 
– Jitkomplew jissa ħħu t-taqsimiet ta’ integrazzjoni Ewropea skond il-ministeri u l-mekkani żmi ta’ 
kooperazzjoni ma’ l-Uffi ċċji ta’ Integrazzjoni Ewropej.  
– Fis-Serbja : Titkompla l-implimentazzjoni s ħiħa tal-liġijiet dwar is-servizz ċivili u l-
amministrazzjoni pubb lika. Jitwettqu l-mi żuri ta' żvilupp tar-ri żorsi umani fis-servizz ċivili. 
Tissaħħaħ il-kapaċità (il-ħolqien ta' politika u l-koordinazzjoni interministerjali) ta’ l-
amministrazzjoni pubblika fil-livelli lokali u ta' gvern; titwaqqaf sistema ċentralizzata ta’ kont tal-
 
MT 15   MT pagi. Jissa ħħaħ il-proċess ta’ ħolqien ta' politika fl-ekonomija. Ti ġi adottata u implimentata r-
riforma ta' de ċentralizzazzjoni waqt li tkun żgurata l-vijabilità tal-gvernijiet lokali.  
– Fil-Montenegro : Tiġi żgurata s-sostenibbiltà ta’ l-Awtorità g ħall-ġestjoni tar-ri żorsi umani. 
Jissaħħaħ il-proċess tal-ħolqien ta’ politika. Titwettaq ir-riforma de ċentralizzata.  
Ir-riforma tad-difi ża 
– Jitkompla l-pro ċess ta' ristrutturar u riforma tal-forzi armati, inklu żi, kif xieraq, it-ti ċkin 
(bil-kunsiderazzjoni ta’ l-impatt so ċjali), il-konver żjoni u l-privatizzazzjoni ta’ l-assi 
militari u l-industrija tad-difi ża, kif ukoll it-tis ħiħ tat-trasparenza u l-kontroll ċivili. 
Is-sistema ġudizzjarja 
– Fis-Serbja : Tiġi adattata strate ġija nazzjonali g ħar-riforma ġudizzjarja u l-pjan ta’ azzjoni 
sussegwenti, spe ċjalment fil-qasam tan-nomin a u tal-perjodu ta’ prova g ħall–imħallfin, u ta’ l-
awtonomija tal-prosekuturi.  Tinħoloq u titwettaq Sistema ta’ l- IT għall-prosekuturi fil-livelli 
kollha; jiġi żgurat l-infurzar ta' de ċiżjonijiet tal-qorti. Jitkompla t-tis ħiħ tal-kapaċità sabiex il-ka żi li 
għandhom x’jaqsmu mal-krimin alità tal-gwerra jinstemg ħu domestikament f’konformità s ħiħa ma’ 
l-obbligi internazzjonali u b’kooperazzjoni ma’ l- ICTY . 
– Fil-Montenegro : Jiġi żgurat it-tħaddim adegwat ta ċ-Ċentru għat-Taħriġ Ġudizzjarju. Titwettaq l-
istrateġija ta’ l- IT għall-ġudikatura.  
Il-politika kontra l-korruzzjoni 
– Tiġi żgurata konformità s ħiħa mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fil- ġlieda kontra l-
korruzzjoni.  
ID-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM U L-PROTEZZJONI TA’ MINORANZI 
– Titwettaq l-le ġiżlazzjoni kontra d-diskriminazzjoni. 
– Jiġi żgurat li t-tfal b’di żabilità jew f’minoranza jkunu integr ati fis-sistema ewlenija ta’ l-
edukazzjoni; ti ġi riformata s-sistema ta’ kura g ħat-tfal.  
– Titkompla l-promozzjoni ta’ l-integrazzjoni tal- minoranzi u tar-relazzjonijiet tajba bejn il-gruppi 
etniċi. 
IL-KWISTJONIJIET RE ĠJONALI U L-OBBLIGI INTERNAZZJONALI 
– Tiġi faċilitata l-integrazzjoni g ħar-refuġjati li jagħżlu li ma jmorrux lura. Fis- Serbja : Tiġi adottata 
leġiżlazzjoni ġdida dwar ir-refu ġjati; titkompla titwettaq l-istrate ġija nazzjonali. Fil- Montenegro : 
Titwettaq l-istrate ġija Nazzjonali dwar ir-refu ġjati bħala parti minn strate ġija komprensiva dwar l-
inklużjoni soċjali u l-integrazzjoni so ċjali.  
Il-Ħtiġijiet Ekonomi ċi 
Fis-Serbja: 
– Titkompla l-politika makro-ekonomika sostenibbli; jitkompla l-a ġġustament fiskali u l-
konsolidazzjoni biex ikomplu jnaqqsu l-i żbilanċi esterni u jra żżnu l-pressjonijiet ta’ l-inflazzjoni 
Jiġi prijorizzat l-infiq pubbliku fl-ibba ġittjar annwali u fuq terminu medju; jitnaqqas, spe ċjalment, 
it-telf kwa żi fiskali ta’ dawk il-kumpaniji li huma ta’ l-istat jew dawk kollettivi. Titkompla l-
 
MT 16   MT implimentazzjoni ta’ politika ta’ paga moderata. T itkompla r-riforma tas-sistema tal-pensjoni u tas-
sistemi ta’ assigurazzjoni fuq is-sa ħħa.  
– Jitjieb il-pro ċess tal-ba ġit u l-ġestjoni finanzjarja; jissa ħħaħ il-bini tal- ħila għall-preparazzjoni tal-
baġit u għall-eżekuzzjoni sabiex tkun permessa l-prijoratizzazzjoni. Titjieb il- ġestjoni finanzjarja 
fil-livell ta’ gvern ċentrali u lokali.  
– Jitwaqqfu pro ċeduri effettivi g ħad-detenzjoni, trattament, u l-verifika ta’ ka żi suspettati ta' frodi u 
irregolaritajiet o ħra li jaffetwaw il-fondi nazzjonali u internazzjonali. 
– Jitkompla l-pro ċess ta’ privatizazzjoni ta’ l-intrapri żi il-kbar kemm ta’ dawk kollettivi kif ukoll 
dawk ta’ l-istat u, fejn ikun approprjat, l-intrapri żi pubbliċi, biex jgħinu fit-tkabbir tas-sehem tas-
settur privat fl-ekonomija. 
– Jissaħħaħ l-ambjent tal-kummer ċ biex jiġu promossi l-i żvilupp tas-settur privat u tax-xog ħol bi 
swieq kompetittivi, fuq l-istess livell u l-a ċċess għall-iffinanzjar permezz ta’ l-i żvilupp tas-settur 
finanzjarju. 
– Jissaħħaħ it-tħaddim tas-suq ta’ l-art/proprjetà. Ji ġu adottati u implimentati l-le ġiżlazzjoni tal-
katastat u l-le ġiżlazzjoni li tippermetti l-pusses privat ta’ l-art urbana. Tibda r-riforma ta' l-art, ir-
ristrutturar u l-privatizazzjoni ta' l-irziezet kbar.  
– Jitkomplew ir-riformi ne ċessarji biex ikun hemm qbil mar-regoli u ma’ l-obbligi tad-WTO sabiex 
jitħaffef il-pro ċess ta’ ade żjoni mad-WTO. 
– Jibda t-tfassil u l-applikazzjoni ta' politika g ħal riċerka integrata. 
Fil-Montenegro: 
– Titkompla l-politika makroekonomika sostenibbli; jitkomplew l-a ġġustament fiskali u l-
konsolidazzjoni biex ikomplu jnaqqsu l-i żbilanċi esterni. Ji ġi prijorizzat l-infiq pubbliku fl-
ibbaġittjar fuq medda qasira u medja ta’ żmien; jonqsu, spe ċjalment, is-sussidji, t-trasferimenti u l-
kont tal-pagi tas-servizz ċivili. Jonqos kontinwament l-infiq pubbliku ġenerali bħala parti mill-
GDP.  
– Jitjiebu l-pro ċess tal-ba ġit u l-ġestjoni finanzjarja; jissa ħħaħ il-bini tal- ħila għall-preparazzjoni tal-
baġit u għall-eżekuzzjoni sabiex tkun permessa l-prijoratizzazzjoni. Titjieb il- ġestjoni finanzjarja 
fil-livell ta’ gvern ċentrali u lokali.  
– Jitwaqqfu pro ċeduri effettivi g ħad-detenzjoni, g ħat-trattament, u g ħall-verifika ta’ ka żi suspettati ta' 
frodi u irregolaritajiet o ħra li jaffetwaw il-fondi nazzjonali u internazzjonali. 
– Jissaħħaħ l-ambjent tal-kummer ċ biex jiġu promossi l-i żvilupp tas-settur privat u tax-xog ħol bi 
swieq kompetittivi, fuq l-istess livelli u l-a ċċess għall-iffinanzjar permezz ta’ l-i żvilupp tas-settur 
finanzjarju. Ji ġi żgurat qbil u konsistenza fil-pro ċeduri kummer ċjali ġudizzjarji.  
– Jitkomplew ir-riformi ne ċessarji biex ikun hemm qbil mar-regoli u ma’ l-obbligi tad-WTO sabiex 
ikun aċċellerat l-pro ċess ta’ ade żjoni mad-WTO. 
– Jibda t-tfassil u l-applikazzjoni ta' politika g ħal riċerka integrata. 
L-Istandards Ewropej 
IS-SUQ INTERN  
 
MT 17   MT Iċ-ċaqliq ħieles tal-kapital 
– Fiż-żewġ Repubbliki , titkompla l-liberalizazzjoni ta ċ-ċaqliq tal-kapital fuq terminu qasir u medju. 
Iċ-ċaqliq ħieles tal-prodotti 
– Jitkompla l-i żvilupp ta’ l-istandardizazzjoni, spe ċjalment permezz ta’ l-a dozzjoni ta’ l-istandards 
Ewropej. Titkompla t-traspo żizzjoni tad-direttivi ta’ l-Istrate ġija l-Ġdida u Globali u l-Istrate ġija l-
Qadima. Titwaqqaf struttura g ħas-sorveljanza tas-suq kif mitlub mill- acquis .  
Id-dwana u t-tassazzjoni 
– Tiġi żgurata l-approssimazzjoni kontinwa ma’ l- acquis  tal-leġiżlazzjoni doganali u tat-tassazzjoni 
fis-Serbja u fil-Montenegro, u tkompli ti żdied il-ħila amministrattiva biex jitwettqu l-le ġiżlazzjoni 
tad-dwana, u l- ġlieda kontra l-korruzzjoni, l-krimina lità li taqsam il-fruntieri, u l-eva żjoni fiskali. 
– Jissaħħu t-trasparenza u l-iskambju ta’ informazzj oni ma’ l-Istati Membri ta’ l-UE sabiex jit ħaffef 
l-infurzar ta’ mi żuri li jipprevjenu li t-taxxi ji ġu evitati jew eva żi.  
– L-istatistika 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jiġu żviluppati statisti ċi ekonomi ċi li huma ta’ min joqg ħod fuqhom. Tinbena 
l-kapaċità istituzzjonali li tipprodu ċi u tippubblika data bażika ta’ statistika armonizzata skond l-
istandards Ewropej fi ż-żona ta' l-istatistika kummer ċjali, l-istatistika fis-suq ta’ l-impjiegi u tal-
kontijiet nazzjonali.  
IL-POLITIKA SETTORJALI 
L-industrija u l-SME 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Titwettaq il-Karta Ewropea g ħall-SMEs.  
L-agrikoltura u s-sajd 
– Fis-Serbja : Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva g ħall-formolazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ 
politika. Titfassal u tibda titwettaq politika g ħall-iżvilupp rurali. Ikomplu jissa ħħu l-leġiżlazzjoni u 
l-kontrolli veterinarji, sanitarji fitosanitarji u tas- sigurtà ta’ l-ikel, li jinkl udu l-laboratorji ta’ l-
inbid. Tissa ħħaħ il-ġestjoni ta’ l-iskart u jitnaqqas it-tni ġġiż ta' l-agrikoltura. Jissa ħħu s-sistemi tas-
swieq ta’ l-agrikoltura u ta’ l-ikel, li jinkludu l-kontrolli ta’ kwalità u HACCP; ikun hemm tnaqqis 
fid-distorzjonijiet tal-politika fis-swieq ta’ l-agrikoltura u fir-riforma tad-Direttorat g ħar-Riservi tal-
Komoditajiet. Ji ġu estiżi l-identifikazzjoni u r-re ġistrazzjoni ta’ l-annimali g ħal speċi oħra. Jitħejja 
programm g ħall-klassifikazzjoni ta’ stabilimenti li jippro ċessaw l-ikel biex jil ħqu l-obbligi ta' l-UE.  
– Fil-Montenegro : Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva g ħall-formolazzjoni u l-implimentazzjoni 
ta’ politika. Titfassal u tibda titwettaq politika g ħall-iżvilupp rurali. Tissa ħħaħ il-kapaċità 
istituzzjonali g ħas-sigurtà ta’ l-ikel. Jit ħejja programm g ħall-klassifikazzjoni ta’ stabilimenti li 
jipproċessaw l-ikel biex jil ħqu l-obbligi ta' l-UE. Tibda tittie ħed azzjoni dwar l-identifikazzjoni tan-
nagħaġ u tal-mog ħoż u r-reġistrazzjoni ta ċ-ċaqliq tagħhom. Tibda tittie ħed azzjoni biex ikun żgurat 
kontroll effi ċjenti tal-produzzjoni tal-pjanti domesti ċi speċjalment g ħal dawk il-prodotti li 
għandhom obbligi spe ċifiċi ta’ l-UE. Jittie ħdu miżuri biex ikun żgurat li l-politika tas-sajd tersaq 
aktar viċin lejn l-istandards ta’ l-UE, spe ċjalment fi ż-żoni ta’ ġestjoni tar-ri żorsi, ta’ spezzjoni u ta’ 
kontroll u fil-politika strutturali u tas-suq.  
L-Ambjent 
 
MT 18   MT – Fiż-żewġ Repubbliki : Tissokta l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-le ġiżlazzjoni biex tersaq vi ċin il-
leġiżlazzjoni ta' l-UE. Titkompla titwettaq il-le ġiżlazzjoni dwar l-evalwazzjoni ta’ l-impatt 
ambjentali. Ji ġi ratifikat u jibda jitwettaq il-protokoll ta' Kyoto. Ikun żgurat qafas finanzjarju 
vijabbli g ħat-twettiq ta’ politika g ħall-ħarsien ta’ l-ambjent fuq terminu medju sa twil.  
– Fis-Serbja : Jiġu adottati u jibdew jitwettqu strate ġiji dwar it-tni ġġiż ta’ l-arja, l- ġestjoni ta’ l-iskart 
u l-ħarsien tan-natura. Jikompla t-twettiq ta’ l-Istrate ġija Nazzjonali g ħall-Ħarsien ta’ l-Ambjent u 
ta’ l-istrate ġija għall-ilma. Titkompla tissa ħħaħ il-kapaċità amministrattiva ta’ l-istituzzjonijiet u 
tal-korpi ambjentali. Tibda l-implimentazzjoni tal-pjan multi-annwali biex ikun iffinanzjat l-
investiment. Tkun finalizzata l-kostruzzjoni ta’ fa ċilità għat-trattament u g ħar-rimi sigur ta’ skart 
perikoluż. 
– Fil-Montenegro : Il-leġiżlazzjoni tkompli tersaq aktar vi ċin lejn il-le ġiżlazzjoni u l-istandards ta’ l-
UE, l-aktar il-le ġiżlazzjoni dwar it-tni ġġiż ta’ l-arja, ta’ l-ilma u ta’ l-iskart. Tibda l-
implimentazzjoni tal-Pjan dwar l-U żu ta’ l-Art u l-istrate ġija dwar il- ħarsien ambjentali ġenerali. 
Tiġi żviluppata strate ġija globali g ħall-ħarsien ta’ l-ambjent (l-ilma, l-iskart, l-arja).  Tibda l-
implimentazzjoni ta’ l-Istrate ġija dwar l-I żvilupp Sostenibbli u l-istrate ġiji settorjali (il- ġestjoni 
integrata ta ż-żona tal-kosta, l-biodiversità, l-bdil fil-klima). Tkompli tissa ħħaħ l-kapaċità 
amministrattiva l-aktar ta’ l-istitu zzjonijiet u tal-korpi responsabbli g ħall-ippjanar, l-permessi, l-
ispezzjonijiet u l-monitorjar, kif ukoll g ħall-ġestjoni ta’ pro ġetti. 
Il-politika dwar it-trasport 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Ikompli ji ġi msaħħaħ il-bini tal-kapa ċità, li tinkludi t-t ħejjija għall-
investimenti l-kbar. Titkompla l-allokazzjoni ta' ri żorsi suffi ċjenti għall-manteniment ta’ l-
infrastrutturi u l-istituzzjonijiet tat-trasport.  
– Jitwettqu l-obbligi internazzjonali skond l-k onvenzjonijiet ta’ l-Organizzazzjoni Marittima 
Internazzjonali  u jissaħħu l-kundizzjonijiet tas-sigurtà marittima g ħall-fliegu fid-dawl tal-
Memorandum ta’ Ftehim ta’ Pari ġi. 
L-Enerġija 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tkun adottata u titwettaq strate ġija fuq terminu twil g ħall-politika ta’ l-
enerġija ambjentalment sostenibbli.  
– Jitkomplew jitwettqu l-impenji re ġjonali u internazzjonali f’dan il-qasam sabiex ikun jista’ 
jitwaqqaf suq re ġjonali ta' l-ener ġija kompetittiv. 
Is-soċjetà informatika u l-medja 
– Fiż-żewġ Repubbliki : It-traspo żizzjoni u l-implimentazzjoni tal-qafas il- ġdid ta' l-UE g ħall-
komunikazzjoni elettronika. Jiġu żgurati l-indipendenza, r-ri żorsi suffiċjenti u l-kompetenza ta’ 
l-awtoritajiet regolatorji. Jinbeda l-allinjament ma’ l- acquis  awdjoviżiva ta’ l-UE.  
Il-kontroll finanzjarju 
– Jiġu żviluppati u implimentati l-prin ċipji tar-responsabbiltà ta' ġestjoni de ċentralizzata u ta’ l-
awditjar intern li jiffunzjona inde pendentament skond l-istandards a ċċettati internazzjonalment u l-
aħjar prattika ta’ l-UE. 
– Tissaħħaħ il-kapaċità operazzjonali u ta’ t ħaddim kif ukoll l-indipendenza finanzjarja ta’ l-
Istituzzjonijiet Supremi tal-Verifika, 
 
MT 19   MT – Jiġu żviluppati pro ċeduri u kapa ċitajiet amministrattivi biex ikun żgurat il-ħarsien effettiv ta’ l-
interessi finanzjarji ta’ l-UE. 
IL-ĠUSTIZZJA, L- LIBERTÀ U S-SIGURTÀ  
Il-viża, l-kontroll fuq il-fruntieri, l-kenn politiku u l-migrazzjoni 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tiġi żviluppata l-infrastruttura teknika u l-kapa ċitajiet tar-ri żorsi umani biex 
titwettaq il-politika tal- Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri li tinkludi t-tis ħiħ tal-pulizija tal-fruntiera u 
tas-servizzi doganali. Jissa ħħu l-faċilitajiet bejn fruntiera u o ħra permezz ta’ tabelli ġodda tal-
fruntieri. Tissa ħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-a ġenziji tar-Repubbliki responsabbli mill- ġlieda kontra 
t-traffikar ta’ persuni. 
Il-Pulizija 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Jitkompla r-ristrutturar; ti ġi żgurata r-responsabbiltà; ti ġġedded l-edukazzjoni 
tal-pulizija; ti ġi żgurata l-kooperazzjoni fost l-a ġenziji ta’ l-infurzar tal-li ġi. 
Il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu 
– Fiż-żewġ Repubbliki : Tiġi żviluppata sistema effettiva g ħall-ħarsien tax-xhieda li tkun tinkludi 
wkoll elementi re ġjonali. Tissa ħħaħ il-ġlieda kontra l-kriminalità ekonomika u finanzjarja (li 
tinkludi l- ħasil ta’ flus u l-falsifikazzjoni tal-muniti) , il-frodi u l-korruzzjoni, kif ukoll titjieb l-
leġiżlazzjoni relatata. Jit ħaffef l-inkarigar ta’ l-uffi ċjali ta’ kooperazzjoni, sekondati mill-istati 
membri ta’ l-UE fil-korpi ta’ stat rilevanti involuti fil- ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. 
Titwettaq il-Konvenzjoni ta’ Palermo dwar  il-kriminalità organizzata transnazzjonali.  
– Fis-Serbja : Tissaħħaħ il-kapaċità fil-Ministeru ta’ l-Intern (l-aktar fid-direttorat g ħall-kriminalità 
organizzata). Ikunu żviluppati l-pro ċeduri u l-kapa ċità biex ikun hemm skambju ta’ l-intelli ġenza 
bejn l-aġenziji.  
– Fil-Montenegro : Tiżdied il-kapa ċità amministrattiva u ġudizzjarja biex jitwettaq il-kodi ċi kriminali 
fir-rigward tal-kriminalità organizzata. Tissa ħħaħ it-Taqsima g ħall-ġlieda kontra l-kriminalità 
organizzata fil-Ministeru ta’ l-Intern u ti ġi żgurata l-koordinazzjoni tal-kor pi kollha ta’ l-infurzar.  
 
MT 20   MT IL-KOSOVO kif definit fir-Ri żoluzzjoni 1244 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti ta' l-
10 ta' Ġunju 1999. 
3.1. Il-prijoritajiet fuq medda qasira ta’ żmien  
– Sabiex jiġi żgurat li l-Kosovo jkun sigur, demokratiku u multi-etniku, hemm b żonn li titwettaq l-
implimentazzjoni ta' l-Istandard s ta' Kosovo approvati mill-Kunsill ta' Sigurtà tan-Nazzjonijiet 
Uniti.  
– Il-prijoritajiet li ġejjin għandhom ikunu indirizzati f’dan il-kuntest: 
Il-Prijoritajiet Prin ċipali 
– Jiġi żgurat li jkun hemm rispett s ħiħ lejn il-liġi tad-dritt u li ti ġi segwita politika ta’ tolleranza żero 
kontra l-korruzzjoni, il-kriminalità orga nizzata u l-kriminalità finanzjarja. 
– Tiġi żgurata tmexxija demokratika ta', u l-provvediment ta' servizzi pubbli ċi lin-nies kollha tal-
Kosovo, li tistabilixxi amministrazzjoni pubblika professjonali, responsabbli, a ċċessibbli, 
rappreżentattiva u trasparenti u ħielsa minn interferenza politika.  
– Tinħoloq klima g ħall-multietni ċità sostenibbli u li twassal biex ikun hemm ri żultati. Jiġi żgurat ir-
rispett, is-sigurtà, il-libertà tal-moviment u l-parte ċipazzjoni tal-komunitajiet kollha. Ji ġi 
kkundannat espli ċitament kull manifestazzjoni ta’ sentiment kontra l-komunitajiet f’minoranza. 
Issir prosekuzzjoni vigoru ża ta’ kull kriminalità bejn il-gruppi etni ċi. 
– Jinħolqu l-kundizzjonijiet g ħall-investiment, il-kummer ċ u t-tkabbir ekonomiku. 
– Tiġi żgurata kooperazzjoni s ħiħa bejn it-Tribunal Kriminali Internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti 
għall-ex Jugoslavja (l-ICTY). 
– Tkun rispettata bis-s ħiħ ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1244 
(UNSCR 1244) u jkun intensifikat djalogu prepar at tajjeb ma' Belgrad. Tintwera attitudni 
kostruttiva.  
Il-Ħtiġijiet Politi ċi 
ID-DEMOKRAZIJA U L-LIĠI TAD-DRITT  
L-Istituzzjonijiet provi żjonali ta’ tmexxija awtonoma 
– Jiġi żgurat it-tħaddim effettiv ta’ l-Assemblea u l-kumitati tag ħha, tal-gvern u tal-muni ċipalitajiet, li 
jinkludu r-rispett s ħiħ lejn ir-regoli ta’ pro ċedura rispettivi, u d-drittijiet u l-interessi tal-
komunitajiet kollha . 
– Tiżdied is-supervi żjoni eżekuttiva bil-, u r-responsabbiltà u t-trasparenza, fi ħdan l-Assemblea. 
– Jiżdied is-sehem tal-minoranza fl-istituzzjonijiet kollha u fis-servizz ċivili fil-livell muni ċipali u 
ċentrali. 
– Jitħejja u jitwettaq ċensiment dwar il-popolazzjoni u d-djar b'rispett s ħiħ lejn l-istandards 
internazzjonali. 
L-Elezzjonijiet  
 
MT 21   MT – Isiru elezzjonijiet li jkunu ħielsa, ġusti u trasparenti. Tissa ħħaħ il-Kummissjoni g ħall-Elezzjoni 
Ċentrali li tkun indipendenti u multi-etnika biex  tamministra l-elezzjonijiet ta' l-2006 f’waqthom.  
– Jiġi żgurat li jkunu provdutu siti adegwati g ħall-voti, s-sigurtà u l-mi żuri l-oħra għall-komunitajiet 
kollha biex je żerċitaw id-drittijiet tal-voti tag ħhom. Il-persuni spostati internament u r-refu ġjati 
għandhom jing ħataw l-kapa ċità li jipparte ċipaw fl-elezzjonijiet anke jekk l-abilità tag ħhom li 
jirritornaw lejn il-Kosovo hija mnaqqsa.  
L-amministrazzjoni pubblika 
– Jiġu infurzati pro ċeduri trasparenti dwar ir-rekluta ġġ, it-trasferiment, il-valutazzjoni, il-
promozzjoni, il-kondotta u t-tke ċċija ta’ ħaddiema ta ċ-ċivil li jinkludu l-Korpi tal-Protezzjoni fil-
Kosovo (KPC), il-pulizija, il- ħaddiema mas-sistema ġudizzjarja u l- ġestjoni finanzjarja.  
– Titjieb il-kwalità u d-disponibbiltà tas-servizzi pubbli ċi bażiċi għall-komunitajiet kollha, li b ħala 
kontribut, jinkludu t-tnaqqis fid-domanda g ħas-servizzi provduti minn strutturi paralleli. 
– Jiġu żviluppati u mi żmuma l-istituzzjonijiet ta' ta ħriġ għas-servizz pubbliku li jkunu effettivi u 
ħielsa minn influenza politika. Jissa ħħaħ it-taħriġ fil-livell ta’ tmexxija g ħolja. L-istitut ta’ l-
amministrazzjoni pubblika tal-Kosovo ji ġi żviluppat f’organizazzjoni li tkun kapa ċi twassal ta ħriġ 
professjonali lill- ħaddiema kollha ta ċ-ċivil. 
– Tiġi adottata il-Li ġi dwar il- ġestjoni ta’ emer ġenza u jissa ħħu l-ħidma, il-professjonali żmu u l-
koordinazzjoni ta’ l-istituzzjonijiet rilevanti tal-Ko sovo, li jinkludu l-KPC, dwar kwistjonijiet ta' 
protezzjoni ċivili. 
– Jitwettaq avvanz fir-riforma ta' l- tmexxija awtonoma lokali li jikkuns idra l-veduti u l-interessi tal-
komunitajiet kollha fil-Kosovo, li jinkludi l-allokazzjoni ta' ri żorsi adegwati g ħall-baġit u jżid il-
kapaċità amministrattiva biex jit ħaffef il-pro ċess ta' deċentralizazzjoni.  
Is-sistema ġudizzjarja 
– Jiġu żgurati qrati effettivi u imparzjali ħielsa mill-influenza politika.  
– Jitħarsu x-xhieda. 
– Titwettaq is-sistema ta’ ġestjoni awtomizzata tal-ka żi biex jonqsu l-pro ċeduri tal-qorti li huma 
b'lura spe ċjalment fil-li ġi ċivili. Jiġi żgurat li d-de ċiżjonijiet tal-qorti ċivili jkunu infurzati.  
– Ikomplu ji ġu żviluppati l-edukazzjoni u t-ta ħriġ legali, partikolarment g ħall-imħallfin, il-
prosekuturi u l- ħaddiema amministrattivi. Tkun adottata u implimentata l-li ġi dwar l-Istitut 
Ġudizzjarju tal-Kosovo u jinbidel f'istituzzjoni vijabbli responsabbli g ħat-taħriġ ġudizzjarju.  
– Jissaħħu l-qrati muni ċipali u l-azzjoni tal-pulizija g ħall-prevenzjoni, sanzjoni u ji ġu indirizzati l-
okkupanza, l-u żu u l-bini ta' proprjetà illegali. 
– Jissaħħaħ l-Uffiċċju tal-Prosekutur biex ji ġi żgurat li huwa kapa ċi li jkun konformi mal-prin ċipji ta’ 
l-awtonomija u l-imparzjalità. 
– Tiġi żviluppata kapa ċità li tkun ħielsa mill-influenza politika biex tie ħu kompetenzi fl-oqsma tal-
ġustizzja u l-intern. 
Il-politika kontra l-korruzzjoni 
 
MT 22   MT – Titwettaq il-li ġi dwar it-tra żżin tal-korruzzjoni. Titwaqqaf l-a ġenzija kontra l-korruzzjoni. Ji ġi 
adottat u implimentat il-pjan kontra il-korruzzjoni.  
ID-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM U L-PROTEZZJONI TA’ MINORANZI  
– Jiġi żgurat il-funzjonament kontinwu u indipenden ti u l-vijabbiltà finanzjarja ta’ istituzzjoni 
imparzjali g ħal ombudsperson , u li jingħata l-konsiderazzjoni dovuta g ħar-rakkomandazzjonijiet ta’ 
l-Ombudsperson .  
– Jiġi faċilitat u m ħeġġeġ ir-ritorn tar-refu ġjati u tal-persuni spostati mill-komunitajiet kollha u ti ġi 
finalizzata r-riabilitazzjoni ta’ proprjetajiet, inklu żi s-siti stori ċi u reliġjużi, li ġarrbu ħsara jew 
inqerdu waqt l-avveni menti ta’ Marzu 2004.  
– Jissaħħu l-istrutturi amministrattivi u l-mekkani żmi ta’ responsabbiltà fil- ministeru tal-komunitajiet 
u tal-persuni li jirritornaw. Ikompli ji ġi żviluppat u implimen tat il-qafas strate ġiku konġunt dwar il-
komunitajiet u l-persuni li jirritornaw u ji ġu żviluppati mekkani żmi fil-livell muni ċipali biex ti ġi 
faċilitata l-integrazzjoni sostenibbli tal-persuni li jirritornaw u tal-komunitajiet tal-minoranzi 
eżistenti.  
– Tiġi adottata u infurzata li ġi effettiva dwar il-lingwi uffi ċjali u jitwaqqaf mekkani żmu effettiv biex 
tkun sorvelljata l-implimentazzjoni tag ħha. 
– Jiġu regolarizzati l-kolonji informali. Jinstabu so luzzjonijiet sostenibbli ta’ ripatrijazzjoni g ħall-
integrazzjoni tal-komunitajiet ta' minoranza ta' Roma li qed jg ħixu f'kundizzjonijiet perikolu żi 
f'kampijiet u g ħall-gruppi ta' l-IDP li jg ħixu f'ċentri informali.  
– Tiġi adottata l-li ġi dwar il-preservazzjoni tal-wirt kulturali u jitwaqqfu l-mekkani żmi 
amministrattivi li ji żguraw li titwettaq. 
– Jiġu adottati l-li ġijiet dwar ix-xandir pubbliku u kontra d-defamazzjoni ċivili. Tkun ikkonsolidata s-
sistema awto-regolatorja g ħall-medja bit-twaqqif ta’ Kummissjoni Indipendenti g ħall-Mezzi tax-
xandir, bit-t ħaddim effettiv tal-Kunsill ta’ l-Istampa u bl-implimentazzjoni ta' Kodi ċi ta' l-Istampa.  
– Jitwaqqaf qafas legali adegwat g ħall-organizzazzjonijiet mhux governattivi u jkun żgurat li jistg ħu 
joperaw b'mod ħieles fi ħdanu. 
– Jitlestew l-le ġiżlazzjoni u l-azzjonijiet biex jit ħarsu d-drittijiet ta’ proprjetà l-aktar dwar min 
jingħata l-pussess; l-okkupanza u d-drittijiet g ħall-proprjetà residenzjali u mhux residenzjali, inklu ż 
il-qafas le ġiżlattiv li jirregola l-kostruzzjoni. Ji ġu armonizzati r-regolamenti muni ċipali u jitwaqqaf 
mekkaniżmu għar-riżoluzzjoni effettiva tat-tilwim dwar il-proprjetà kummer ċjali u agrikola. 
Jiżdied l-għarfien pubbliku dwar il-konsegwenzi tal-kostruzzjoni illegali.  
– Tiġi żviluppata u implimentata strate ġija li tinkludi arran ġamenti su ċċessivi sostenibbli g ħad-
Direttorat tad-Djar u tal-Proprjetà sabiex jitwettqu l-klejms kollha dwar il-proprjetà residenzjali li 
hemm pendenti. 
– Jissaħħu l-kwalità ta’ l-edukazzjoni prim arja u sekondarja, l-edukazzjoni og ħla u t-ta ħriġ 
vokazzjonali u edukattiv. 
– Tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-li ġi kontra d-diskriminazzjoni.  
– Jittieħdu miżuri konkreti biex jkun hemm il-prevenzjoni u s-sanzjoni ta’ kull forma ta’ vjolenza 
kontra n-nisa. 
IL-KWISTJONIJIET RE ĠJONALI U L-OBBLIGI INTERNAZZJONALI 
 
MT 23   MT – Jissaħħu l-kooperazzjoni re ġjonali u r-relazzjonijiet tajbin tal-vi ċinat. 
– Jiġi konklu ż u implimentat ftehim ta’ kummer ċ ħieles fi ħdan ir-re ġjun u jkun hemm 
parteċipazzjoni fl-inizjattivi kollha re ġjonali rilevanti l-aktar ta ħt l-awspiċi tal-Patt ta' Stabbilità. 
Il-Ħtiġijiet Ekonomi ċi 
– Jintemm il-pro ċess ta’ privatizazzjoni skond l-iskeda tal- Kosovo Trust Agency .  
– Titlesta l-inkorporazzjoni ta’ l-intrapri żi pubbliċi, l-aktar ta’ l-utilitajiet ta ’ l-elettriku, tal-ferroviji, 
ta’ tisħin tad-distretti u tas-servizzi ta’ l- ilma u l-iskart. Jitwettqu aktar mi żuri ta’ ristrutturar sabiex 
jissaħħu t-tmexxija, l-effi ċjenza u s-sostenibbiltà finanzjarja tag ħhom. Ikompli jissa ħħaħ il-qafas 
regolatorju g ħall-intrapri żi pubbliċi u tissa ħħaħ il-kapaċità amministrattiva tar-regolaturi 
indipendenti.  
– Tissaħħaħ it-trasparenza u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbli ċi. Tiġi żgurata konsistenza fil-ba ġit ta’ 
l-2006 mal-Qafas ta’ Nefqa fuq Medda Medja ta’ Żmien li kien konsolidat.  
– Jiġu definiti u applikati l-prijoritajiet makroekonomi ċi u tal-baġit f'kooperazzjoni stretta ma' l-IMF. 
– Tissaħħaħ id-dixxiplina fiskali u l-kontroll a ħjar tan-nefqa pubblika. Jitwaqqfu pro ċeduri effettivi 
għad-detenzjoni, it-trattament, u l-verifika ta’ ka żi suspettati ta' frodi u irregolaritajiet o ħra li 
jaffetwaw il-fondi nazzjonali u internazzjonali.  
– Jitkompla l-i żvilupp ta’ qafas le ġiżlattiv u ta’ politika g ħall-kummer ċ u politika relatata mal-
kummerċ, waqt li tkun żgurata konformità ma’ l-UE u d- WTO. Titnieda u titwettaq il-Li ġi dwar l-
Attività tal-Kummer ċ Estern . 
L-Istandards Ewropej 
– Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva ta’ l-istituzzjonijiet kollha g ħall-verifika effettiva dwar il-
konsistenza tal-politika u tal-le ġiżlazzjoni mal- ħtiġijiet ta’ l-UE, l-aktar perm ezz ta’ l-infurzar mill-
ġdid ta’ l-istrutturi li g ħandhom x’jaqsmu ma’ l-approssimazzjoni Ewropea.  
IS-SUQ INTERN  
Iċ-ċaqliq ħieles tal-prodotti 
– Titħejja l-leġiżlazzjoni ne ċessarja u titwaqqaf l-infrastruttura dwar i ċ-ċertifikazzjoni ta’ l-
istardizzazzjoni, l-metrolo ġija, l-akkreditazzjoni, u l-evalwazzjoni ta’ konformità, waqt li tkun 
meqjusa l-komplimentarjetà mar-re ġjun. 
– Titwettaq il-li ġi dwar il-Kummer ċ Domestiku. 
Iċ-ċaqliq ħieles tal-kapital 
– Jiġu adottati l- ħtiġijiet adegwati ta’ prudenza u jissa ħħaħ il-proċess supervi żorju fis-settur 
finanzjarju. 
Id-Dwana u t-tassazzjoni 
– Tissaħħaħ il-kapaċità ta’ l-amministrazzjoni tad-dwana biex ji ġu miġġielda l-korruzzjoni u l-
kriminalità minn fruntiera g ħal oħra. Tissa ħħaħ il-kapaċità tat-taqsima g ħall-investigazzjoni 
kriminali.  
 
MT 24   MT – Jiġi żgurat li l-obbligi li g ħandhom x’jaqsmu ma’ l- implimentazzjoni ta’ mi żuri preferenzjali ta’ 
negozju (l-ori ġini) jiġu osservati. 
– Ikun hemm impenn lejn il-prin ċipji tal-Kodi ċi tal-Kondotta g ħat-Taxxi Kummer ċjali u jiġi 
assigurat li l-mi żuri l-ġodda tat-taxxa huma konformi ma’ dawn il-prin ċipji. 
L-akkwist pubbliku 
– Tiġi adottata u implimentata b’mod effettiv il-li ġi riveduta g ħax-xiri pubbliku, inklu ża l-
implimentazzjoni tal-le ġiżlazzjoni relatata. Jitwaqqfu l-pro ċeduri effettivi ta’ revi żjoni. 
Il-liġi dwar il-proprjetà intelletwali 
– Titfassal u ti ġi implimentata le ġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tad-dr ittijiet ta’ proprjetà intelletwali, 
industrijali u kummer ċjali. Tiġi definita strate ġija fuq terminu medju biex jissa ħħaħ l-infurzar ta' 
dawn id-drittijiet.  
L-istatistika 
– Jitwaqqaf l-ewwel sett ta’ statistika tal-kontijie t (tat-tip nazzjonali) li jkun ta’ min joqg ħod fuqu. 
IL-POLITIKA SETTORJALI 
L-industrija u l-SME 
– Tiġi adottata strate ġija fuq terminu medju g ħal politika ta’ l-SME, li tinkludi t-twaqqif ta’ a ġenzija 
ta’ appoġġ għall-SME u l-a ġenzija għall-promozzjoni ta’ l-investim ent. Tkompli titwettaq il-Karta 
Ewropea ta’ l-Intrapri żi ż-Żgħar. 
– Jiġi adottat qafas g ħal rappurta ġġ finanzjarju b'g ħan ġenerali g ħaċ-ċirkostanzi tal-Kosovo, li 
jillimita l-u żu ta’ IFRS/IAS g ħal entitajiet b’interess pubbliku u jsir u żu sħiħ ta' l-eżenzjonijiet 
prevvisti fir-raba' u fis-seba' direttiva tal-li ġijiet tal-kumpaniji. 
L-agrikoltura u s-sajd 
– Titfassal u tibda titwettaq politika g ħall-iżvilupp rurali.  
– Jitkompla l-allinjament tal-le ġiżlazzjoni dwar l-acquis veterinarja u fitosanitarja ta' l-UE.  
– Is-sistema ta’ identifikazzjoni u re ġistrazzjoni ta’ l-annimali g ħall-bovini ti ġi allinjata mal- ħtiġijiet 
ta' l-UE. 
L-ambjent 
– Titħejja l-adozzjoni u t-twettiq tal-le ġiżlazzjoni dwar l-evalwazzjoni ta’ l-impatt ambjentali skond 
l-acquis  ta’ l-UE. 
– Jitħejja pjan g ħall-azzjoni ambjentali komprensiv, spe ċjalment li g ħandu x’jaqsam ma’ 
kwistjonijiet ta’ sa ħħa pubblika bil-g ħan li jersaq lejn l-acquis ta’ l-UE. 
– Jitħejjew attivitajiet biex ji żdied l-għarfien pubbliku u l-parte ċipazzjoni tas-so ċjetà ċivili fi 
kwistjonijiet ambjentali. 
Il-politika dwar it-trasport 
 
MT 25   MT – Jitwettaq il-Memorandum ta’ Ftehim dwar l-i żvilupp ta’ Sistema tat-Trasport Re ġjonali għall-
Qalba ta’ l-Ewropa tax-Xlokk li jinkl udi l-Osservatorju tat-Trasport. 
– Titwettaq il-Li ġi dwar it-trasport bit-triq. Ti ġi adottata Li ġi dwar is-Sigurtà tat-Toroq u jibdew 
ikunu implimentati mi żuri f'dan il-qasam.  
– Tissaħħaħ il-kapaċità ta’ l-ippjanar g ħat-trasport biex tadotta u tibda twettaq qafas ta’ politika g ħat-
trasport, inklu ż l-iżvilupp ta’ strate ġija ta’ trasport b’diversi modi dwar il-livell ċentrali u lokali. 
– Titkompla tissa ħħaħ il-ġestjoni ta’ l-assi mmexxija mid- data għall-manteniment u r-riabilitazzjoni. 
– Il-leġiżlazzjoni ta’ l-avjazzjoni tkompli ti ġi allinjata ma’ l- acquis  ta’ l-UE skond i ż-Żona ta’ l-
Avjazzjoni Komuni Ewropea. 
– Jiġi żviluppat l-operatur ċivili ta’ l-ajruport ta’ Pristina, l- ħaddiema u l-fa ċilitajiet tieg ħu, biex ikun 
żgurat livell ta’ sigurtà u ġestjoni sigura u responsabbli. 
L-Enerġija 
– Jibdew jitwettqu l-impenji li ntrabtu g ħalihom ta ħt il-qafas tat-Trattat Komunitarju dwar l-Ener ġija. 
Jiġu żgurati l-vijabilità u s-sostenibbiltà tal-ku mpanija ta’ l-elettriku, l-aktar billi ji żdied 
sostanzjalment il- ġbir tad-dħul u jsir titjib fl-istrutturi ta’ tmexxija.  
Is-soċjetà informatika u l-mezzi tax-xandir 
– Tiġi adottata u tibda titwettaq politika dwar is-siste mi tal-komunikazzjoni elettronika u s-servizzi li 
għandhom l-g ħan li joħolqu ambjent stabbli kompetittiv sabiex ji ġi attirat investiment barrani. 
Il-kontroll finanzjarju 
– Tiġi żviluppata l-istrate ġija għall-Kontroll Pubbliku Intern tal-Finanzi b ħala l-bażi biex 
jitwettqu r-rakkomandazzjonijiet f’dan il-qasam.  
IL-ĠUSTIZZJA, IL- LIBERTÀ U S-SIGURTÀ  
Il-viża, il-kontroll fuq il-fruntieri, il-kenn politiku u l-immigrazzjoni 
– Tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-a ġenziji għall-ġestjoni ta’ fruntieri/konfini.  
Il-ħasil ta’ flus 
– Jiġi żgurat li ċ-Ċentru ta’ Informazzjoni Finanzjarja jwettaq ir-rwol tieg ħu fil-ġbir u fl-
evalwazzjoni tad- data dwar il-ħasil tal-flus b’mod effettiv. 
Id-drogi 
– Tkompli tissa ħħaħ il-kapaċità lokali fit-taqsima ta' l-investigazzjoni dwar id-droga. 
Il-Pulizija 
– Tissaħħaħ l-effettività ta' l-investigaz zjonijiet dwar il-kriminalità. Ti ġi adottata u titwettaq il-
leġiżlazzjoni li tistabilixxi s-Servizz tal-Pulizija g ħall-Kosovo (KPS) u jissa ħħu l-kapaċitajiet 
investigattivi u ta’ kontroll intern. Tissa ħħaħ it-tmexxija tieg ħu. 
 
MT 26   MT – Jiġi żgurat li l-akkademija futura g ħall-edukazzjoni u t-ta ħriġ dwar is-sigurtà pubblika tkun korp 
indipendenti u professjonali ta’ ta ħriġ. 
Il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu 
– Tkompli tissa ħħaħ il-kapaċità lokali fid-direttorat g ħall-kriminalità organizzata fi ħdan il-KPS. 
Jitwettaq il-pjan ta’ azzjoni kont ra t-traffikar tal-persuni.  
3.2. Il-Prijoritajiet fuq Medda Medja ta’ Żmien 
Il-Ħtiġijiet Politi ċi 
ID-DEMOKRAZIJA U L-LI ĠI TAD-DRITT 
L-amministrazzjoni pubblika 
– Titkompla r-riforma sostenibbli g ħall-amministrazzjoni pubblika waqt li ji ġu rispettati l-limiti tal-
baġit. Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva lokali biex tipprovdi servizzi lill-kostitwenti b'mod 
ġust u effettiv.  
Is-sistema ġudizzjarja 
– Jiġi definit u konsolidat korp komplet ta’ li ġijiet li jirrispetta d-drittijiet u l-interessi tal-
komunitajiet kollha, li jitfassal mis-sorsi legali kollha li japplikaw fil-Kosovo. 
– Tiġi disinjata u titwettaq strate ġija komprensiva li ttejjeb l-indipendenza tal- ġudikatura, kif ukoll l-
awtonomija tas-sistema ta’ prosekuzzjoni. 
– Tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva u l-effettività ta’ l-a ġenziji ġudizzjarji u dawk g ħall-infurzar 
tal-liġi. Tiġi żgurata l-vijabilità ta’ sistema komprensiva ta’ g ħajnuna legali. Ji ġi żviluppat 
mekkaniżmu għal riżoluzzjoni alternattiva tal-kunflitti.  
– Tissaħħaħ is-sistema penitenzjarja b’attenzjoni partikolari g ħas-sigurtà, il-kontroll, il- ġestjoni, it-
taħriġ vokazzjonali u l-iskemi ta’ integrazzjoni mill- ġdid , kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-fa ċilitajiet.  
ID-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM U L-PROTEZZJONI TA’ MINORANZI  
– Tiġi adottata le ġiżlazzjoni u jitwaqqfu u ji ġu rispettati mekkani żmi għall-protezzjoni tad-drittijet 
umani u tal-minoranzi skond ir-rakkoma ndazzjonijiet tal-Kunsill ta’ l-Ewropa. 
– Tiġi żgurata l-e żistenza vijabbli tal-komunitajiet f'minoranza u l-parte ċipazzjoni mhux 
diskriminatorja tag ħhom fis-so ċjetà, waqt li jittie ħdu miżuri konkreti li ji żguraw is-sigurtà, il-
libertà tal-moviment kif ukoll il-provi żjoni ġusta ta', u l-a ċċess għas-servizzi pubbli ċi u universali. 
– Titwettaq il-li ġi dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi. Ti ġi assigurata l-integrazzjoni ta’ l-ugwaljanza 
bejn is-sessi tad-drittijiiet tan-nisa fil-politika u fil-le ġiżlazzjoni kollha e żistenti.  
– Tiġi żviluppata politika integrata ta’ konservazzjoni g ħall-wirt kulturali. Ji ġi żgurat li l-g ħarfien 
ġenerali u r-rispett g ħall-wirt kulturali, ji żdied.  
– Jiġi assigurat li x-xandar pubbliku jwettaq ir-rwol tieg ħu bħala servizz pubbliku g ħall-komunitajiet 
kollha u fil-lingwi tag ħhom. Jiġi promoss ix-xandir g ħall-minoranzi u tit ħaffef is-sostenibbiltà tal-
mezzi tax-xandir tal-minoranzi. Ji ġi żgurat li jkun hemm l-istess kundizzjonijiet kemm g ħall-mezzi 
privati tax-xandir u anke g ħal dawk pubbli ċi. 
 
MT 27   MT – Jiġi żgurat li l-A ġenzija Katastali tal-Kosovo u l-uffi ċċji muniċipali katastali joffru a ċċess 
trasparenti u non-diskriminatorju g ħad-dokumenti kollha tal-proprjetà u jkollhom mekkani żmi 
responsabbli li jkunu jiffunzjonaw. 
IL-KWISTJONIJIET RE ĠJONALI U L-OBBLIGI INTERNAZZJONALI 
– Ikomplu jissa ħħu l-mekkani żmi tal-kooperazzjoni re ġjonali u internazzjonali fil-qasam ta’ l-
infurzar tal-li ġi, li tinkludi t-trasferiment tal-persuni suspettati u tal-persuni sentenzjati u l-
assistenza legali re ċiproka għal ġurisdizzjonijiet. 
Il-Ħtiġijiet Ekonomi ċi 
– Titħejja l-bażi għall-iżvilupp tal-kapa ċità għat-tmexxija tas-self u d-dejn. 
– Jiġu eżaminati l-mekkani żmi ta’ garanzija possibbli li jattiraw investiment barrani, spe ċjalment 
f’kooperazzjoni ma’ l-A ġenzija ta’ Garanzija ta’ Investiment Multilaterali. 
– Titjieb is-sistema ta’ tassazzjoni u tissa ħħaħ il-kapaċità ta’ l-amministrazzjoni tat-taxxa biex ji żdied 
il-ġbir tat-taxxi.  
– Tiġi żviluppata politika so ċjali flessibbli li tippromwovi x-xog ħol u l-koe żjoni soċjali u jiġu 
indirizzati l-faqar u l-esklu żjoni soċjali. 
– Tiġi żviluppata l-kapa ċità tas-settur bankarju biex jipprovdi servizzi bankarji kompetittivi u 
finanzjar kompetittiv fuq medda twila ta' żmien. Tiġi żgurata supervi żjoni li tkun ta’ min jorbot 
fuqha u effettiva ta’ l-istituzzjonijiet banka rji, ta’ l-assikurazzjoni u tal-pensjoni.  
– Isir avvanz fil-formolazzjoni ta’ l-istrate ġija għall-iżvilupp fuq medda medja ta’ żmien u tal-pjan li 
huwa marbut ma’ l-istrate ġiji tas-settur, li jikkunsidra t-tnaqqis tal-faqar u li jkun allinjat mal-qafas 
ta’ nefqa fuq medda medja ta’ żmien u mal-programm ta’ investiment pubbliku. 
L-Istandards Ewropej 
IS-SUQ INTERN  
Iċ-ċaqliq ħieles tal-prodotti 
– Tibda t-traspo żizzjoni tad-direttivi ta’ l-Istrate ġija l-Ġdida u Globali u l-Istrate ġija Qadima. 
– Titkompla t-traspo żizzjoni ta’ l-istandards Ewropej (ENs). 
– Titwaqqaf struttura ta’ sorvelljanza fuq is-suq. 
Id-Dwana u t-tassazzjoni 
– Titkompla l-approssimazzjoni tal-le ġiżlazzjoni tat-taxxa u tad-dwana ma' l- acquis  ta' l-UE u 
tkompli ti żdied il-kapa ċità amministrattiva biex ti ġi infurzata l-le ġiżlazzjoni u l- ġlieda kontra l-
korruzzjoni, il-kriminalità li taqsam il-fruntieri u l-eva żjoni fiskali. 
L-akkwist pubbliku 
– Jiġi żgurat li r-regoli ta’ l-g ħoti ta’ kuntratti pubbli ċi jitwettqu effettivament fil-livelli kollha minn 
awtorijatjiet u entitajiet kontraenti, dawn jinkludu permezz ta’ l-i żvilupp ta' l-g ħodda ta’ t ħaddim, l-
proviżjoni ta' taħriġ u t-tisħiħ tal-kapaċità amminitrattiva. 
 
MT 28   MT Il-liġi dwar il-proprjetà intelletwali 
– Jitkompla t-tis ħiħ ta’ l-infurzar tad-drittijiet tal-proprje tà intelletwali, industrijali u kummer ċjali, 
skond l-istrate ġija fuq medda medja ta’ żmien. 
L-istatistika 
– Jiżdiedu l-isforzi biex tkun stabbilita sistema ta ’ statistika li tkun ta’ min jorbot fuqha. 
IL-POLITIKA SETTORJALI 
L-industrija u SME 
– Jitkompla t-twettiq tal-Karta Ewropea g ħall-SMEs u ta’ l-istrate ġija għall-SME fuq medda medja 
ta’ żmien.  
– Jitkompla l-allinjament gradwali tal-li ġi għall-kumpaniji, li tinkludi l-istandards ta’ rappurta ġġ 
finanzjarju. 
L-agrikoltura u s-sajd 
– Jiġi żviluppat qafas ta’ politika u regolatorju li jappo ġġja r-riforma vijabbli ta’ l-art. Ji ġi appoġġjat 
il-ħarsien ta’ l-art agrikola kontra l-i żvilupp urban li ma jkunx ippjanat.  
– Tibda tittie ħed azzjoni dwar l-identifikazzjoni tan-nag ħaġ u tal-mog ħoż u dwar ir-re ġistrazzjoni 
taċ-ċaqliq tagħhom. 
– Jiġi preparat programm biex itejjeb il-livell ta’ l-istabbilimenti li jippro ċessaw l-ikel.  
– Tibda tittie ħed azzjoni g ħall-kontroll effi ċjenti tal-produzzjoni tal-pjanti domesti ċi speċjalment 
għal dawk il-prodotti li g ħandhom obbligi spe ċifiċi ta’ l-UE.  
L-Ambjent 
– Jiġi adottat u mwettaq il-pjan g ħall-azzjoni ambjentali sabiex issir approssimazzjoni lejn l- acquis  
ta' l-UE. 
– Jitwettqu u ji ġu appoġġjati attivitajiet biex ji żdied l-għarfien pubbliku u l-parte ċipazzjoni tas-
soċjetà ċivili fi kwistjonijiet ambjentali. 
Il-politika dwar it-trasport 
– Jitkompla jitwettaq il-Memora ndum ta’ Ftehim dwar l-i żvilupp ta’ Sistema g ħat-Trasport Re ġjonali 
għall-Qalba ta’ l-Ewropa tax-Xlokk. 
L-Enerġija 
– Jiġu żviluppati l-oqsfa le ġiżlattivi regolatorji li jinkura ġixxu s-sħubiji pubbli ċi-privati u l-
investimenti m ħallta fis-settur ta’ l-ener ġija skond il-konklu żjonijiet ta’ l-istudju dwar il-
ġenerazzjoni ta’ l-investiment. 
Is-soċjetà informatika u l-mezzi tax-xandir 
– Titwettaq il-le ġiżlazzjoni dwar is-sistemi u s-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika u tissa ħħaħ il-
pożizzjoni tar-regolatur indipendenti. 
 
MT 29   MT Il-kontroll finanzjarju 
– Taħt il-koordinazzjoni tal-Ministeru tal-Finanzi, ji ġu żviluppati u jitwettqu l-prin ċipji tar-
responsabbiltà ta' ġestjoni de ċentralizzata u ta’ awditjar intern  li jiffunzjona independentament 
skond l-istandards a ċċettati internazzjonalment u l-a ħjar prassi ta’ l-UE permezz ta’ le ġiżlazzjoni 
koerenti u l-kapa ċità amministrattiva adegwata.  
– Tissaħħaħ il-kapaċità operazzjonali u funzjonali kif uko ll l-indipendenza finanzjarja ta’ l-
Istituzzjonijiet Supremi ta’ l-Awditjar. 
IL-ĠUSTIZZJA, IL- LIBERTÀ U S-SIGURTÀ  
Id-drogi 
– Jitfasslu u jitwettqu le ġiżlazzjoni u strate ġiji kontra t-traffikar tad-drogi u l-abbu ż mid-drogi.  
Il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu 
– Titfassal u titwettaq strate ġija komprensiva g ħall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, l-
kriminalità finanzjarja u t-terrori żmu. Jissa ħħu l-kapaċitajiet lokali biex jinvestigaw l-attivitajiet 
kriminali organizzati. Jissa ħħu l-kapaċitajiet ġudizzjarji biex issir prosekuzzjoni u jinstemg ħu l-
każi ta’ kriminalità organizzata u finanzjarja.  
– Tiġi żviluppata l-istrate ġija għal ġbir ta’ armi, titlesta u ti ġi infurzata l-le ġiżlazzjoni relatata 
ma’ l-armi ż-żgħar.