Green Paper dwar il-liġi applikabbli u l-kompetenza f’kwistjonijiet tad-divorzju (ippreżentata mill-kummissjoni) {SEC(2005) 331} /* KUMM/2005/0082 finali */





Brussel 14.3.2005 KUMM(2005) 82 finali GREEN PAPER dwar il-liġi applikabbli u l-kompetenza f’kwistjonijiet tad-divorzju (ippreżentata mill-kummissjoni){SEC(2005) 331} GREEN PAPER dwar il-liġi applikabbli u l-kompetenza f’kwistjonijiet tad-divorzju L-għan ta’ din il- Green Paper hi li tniedi konsultazzjoni wiesgħa ta’ partijiet interessati fuq il-kwistjoni tal-liġi applikabbli u l-kompetenza f’kwistjonijiet tad-divorzju. Il- Green Paper tiddiskrivi problemi li jistgħu jinqalgħu fis-sitwazzjoni preżenti u tipproponi numru ta’ soluzzjonijiet possibbli. Id-dokument ta’ ħiddma tal-Kummissjoni mehmuż jipprovdi informazzjoni dwar ir-regoli sostantivi, proċedurali u ta’ kunflitt tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri f’kwistjonijiet tad-divorzju. Il-Kummissjoni tistieden lill-partijiet interessati sabiex jibgħatu l-kummenti qabel it- 30 ta’ Settembru 2005 fl-indirizz li ġej: European CommissionDirectorate-General for Justice, Freedom and SecurityUnit C1 – Civil JusticeB - 1049 BrusselsFax: +32-2/299 64 57E-mail: jls-coop-jud-civil@cec.eu.int Il-Partijiet interessati huma mitluba li jsemmu espliċitament jekk ma jixtiqux li l-kummenti tagħhom jiġu ppubblikati fuq il-websajt tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tippjana li torganizza smigħ pubbliku dwar dan is-suġġett. Dawk kollha li jwieġbu se jiġu mistiedna sabiex jattendu. 1. SFOND Bħalissa m’hemm l-ebda dispożizzjoni Komunitarja dwar il-liġi applikabbli għad-divorzju. Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 1347/2000[1] (”ir-Regolament Brussell II”) jinkludi regoli dwar il-kompetenza u r-rikonoxximent f’kwistjonijiet matrimonjali, iżda ma jikkomprendix regoli dwar il-liġi applikabbli. Id-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003[2] (ir-Regolament Brussell II il-ġdid), li jieħu post ir-Regolament Brussell II mill-1 ta’ Marzu 2005, mhux se jinvolvi l-ebda bidla f’dan ir-rigward, peress illi dan jieħu l-kontroll tar-regoli dwar il-kwistjonijiet matrimonjali mir-Regolament Brussell II prattikament mingħajr tibdil. Il-Kunsill Ewropew fi Vjenna enfasizza fl-1998 li l-għan ta’ żona ġudizzjarja komuni hi li tagħmel il-ħajja aktar sempliċi għaċ-ċittadini, b’mod partikulari f’każijiet li jaffettwaw il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini, bħad-divorzju.[3] F’Novembru 2004, il-Kunsill Ewropew stieden lill-Kummssjoni sabiex tippreżenta Green Paper dwar ir-regoli tal-kunflitt tal-liġi f'kwistjonijiet li għandhom x'jaqsmu mad-divorzju ("Ruma III") fl-2005[4]. Il-mobilità li qegħda dejjem tikber taċ-ċittadini fl-Unjoni Ewropea irriżultat f’numru dejjem jikber ta’ żwiġijiet “internazzjonali” fejn il-miżżewġin huma ta’ nazzjonalitajiet differenti, jew jgħixu fi Stati Membri differenti jew jgħixu fi Stat Membru li mhumiex ċittadini tiegħu. Fl-eventwalità li koppja “internazzjonali” tiddeċiedi li tiddivorzja, bosta liġijiet jistgħu jiġu nvokati. L-għan tar-regoli dwar il-liġi applikabbli, bosta drabi msejjħa "regoli ta' kunflitt tal-liġi", hu li jiddetermina liema mil-liġijiet differenti għandha tiġi applikata. Fid-dawl tan-numru kbir ta' divorzji fl-Unjoni Ewropea, il-liġi applikabbli u l-kompetenza internazzjonali f'kwistjonijiet tad-divorzju jaffettwaw numru konsiderevoli ta' ċittadini. Bħala eżempju, madwar 15 fil-mija tad-divorzji ppronunċjati fil-Ġermanja kull sena (madwar 30,000 koppja) jikkonċernaw koppji ta’ nazzjonalitajiet differenti.[5] 2. NUQQASIJIET TAS-SITWAZZJONI PREżENTI Koppja “internazzjonali” li trid tiddivorzja hi suġġetta għar-regoli ta’ kompetenza tar-Regolament Brussell II il-ġdid, li jħallu lill-miżżewġin li jgħażlu bejn bosta kampi ta’ kompetenzi alternattivi (ara l-punt 3.6 tad-dokument ta’ ħiddma mehmuż). Malli proċeduri ta' divorzju jinġiebu quddiem il-qrati ta' Stat Membru, il-liġi applikabbli hi ddeterminata skond ir-regoli ta' kunflitt al-liġi ta' dak l-Istat. Hemm differenzi sinifikanti bejn ir-regoli ta’ kunflitt tal-liġi nazzjonali (ara l-punt 3.4 tad-dokument ta’ ħiddma mehmuż). Ir-rabta ta’ regoli ta’ kunflitt tal-liġi differenti u r-regoli preżenti ta’ kompetenza jistgħu jagħtu lok għal numru ta' problemi fil-kuntest ta' divorzji "internazzjonali". Barra min-nuqqas ta’ ċertezza legali u ta’ flessibbiltà, is-sitwazzjoni preżenti tista’ wkoll twassal għal riżultati li ma jikkorrispondux ma’ l-aspettazzjonijiet leġittimi taċ-ċittadini. Barra minn hekk, iċ-ċittadini tal-Komunità residenti fi Stat terz jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet biex isibu qorti għad-divorzju kompetenti u li jkollhom sentenza ta' divorzju mogħtija minn qorti f’pajjiż terz rikonoxxut fl-Istati Membri ta’ l-oriġni rispettivi tagħhom. Finalment, taħt is-sitwazzjoni preżenti, hemm riskju ta’ “għaġġla lejn il-qorti”. 2.1. In-nuqqas ta’ ċertezza legali u prevedibbiltà għall-miżżewġin Meta nikkunsidraw id-differenza bejn, u l-komplessità tar-regoli ta’ kunflitt tal-liġi f’kwistjonijiet tad-divorzju, ħafna drabi hu diffiċli li nipprevedu liema liġi nazzjonali għandha tapplika f’każ speċifiku. Dan hu il-każ b’mod partikulari f’sitwazzjonijiet familjari fejn il-miżżewwġin m’għandhom l-ebda residenza abbitwali jew nazzjonalità in komuni, iżda l-problema tista’ tinħoloq ukoll fejn koppji ta’ l-istess nazzjonalità jinfirdu u jmorru jgħixu fi Stati Membri differenti. Eżempju 1: il-koppja Portugiża-Taljana li qed tgħix fi Stati Membri differenti Raġel Portugiż u mara Taljana jiżżewġu fl-Italja. Ir-raġel imur lura immedjatament lejn il-Portugal wara t-tieġ għal raġunijiet professjonali waqt li l-mara tibqa’ l-Italja. Wara sentejn, il-koppja tiddeċiedi li tiddivorzja. Il-koppja tista’ tapplika għad-divorzju fl-Italja jew fil-Portugal skond ir-Regolament Brussell II il-ġdid. Il-qrati f’dawn l-Istati japplikaw, fl-ewwel post, il-liġi tan-nazzjonalità komuni tal-miżżewġin. F’dan il-każ fejn il-miżżewġin huma ta’ nazzjonalità differenti, il-qrati Taljani japplikaw il-liġi ta’ l-Istat “fejn iż-żwieġ kien prinċipalment ibbażat”. Il-qrati Portugiżi kienu minflok japplikaw il-liġi tar-residenza abbitwali tal-miżżewġin, jew, fin-nuqqas ta’ dan, il-liġi li biha il-miżżewġin għandhom il-“konnessjoni l-aktar mill-qrib". Il-miżżewġin isibuha diffiċli li jipprevedu x’se tkun il-liġi applikabbli fil-każ tagħhom. | 2.2. Awtonomija tal-partijiet insuffiċjenti Ir-regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet tbassar fil-prinċipju soluzzjoni waħda biss f’sitwazzjoni partikulari, e.ż., l-applikazzjoni tal-liġi tan-nazzjonalità tal-miżżewġin jew il-liġi tal-forum (“lex fori”). F’ċerti sitwazzjonijiet din tista’ ma tkunx flessibbli biżżejjed. Din tonqos per eżempju milli tieħu in konsiderazzjoni l-fatt li ċittadini jistgħu iħossuhom marbuta mill-qrib ma' Stat Membru għalkemm huma m'humiex ċittadini ta' dak l-Istat. LL-introduzzjoni ta’ ċerta grad ta’ awtonomija tal-parti li tħalli lill-partijiet li jagħzlu l-liġi applikabbli tista’ trendi r-regoli aktar flessibbli u żżid iċ-ċertezza legali u l-previdibbiltà għall-miżżewġin. Eżempju 2: il-koppja Taljana li qed tgħix il-Ġermanja Koppja ta’ ċittadinanza Taljana ilhom jgħixu Munich għal għoxrin sena u jħossuhom integrati perfettament fis-soċjetà Ġermaniża. Meta t-tfal tagħhom jitilqu mid-dar, il-koppja tiddeċiedi li tiddivorzja bil-kunsens. Huma jixtiequ jiddivorzjaw taħt il-liġi Ġermaniża, il-liġi li magħha jħossuhom l-aktar assoċjati, u li teħtieġ biss sena ta’ separazzjoni f’każijiet ta’ divorzju bil-kunsens, meta mqabbla mat-tliet snin ta’ separazzjoni meħtieġa taħt il-liġi Taljana. Ir-Regolament ta’ Brussell II il-ġdid jħalli lill-miżżewġin li japplikaw għad-divorzju jew fil-Ġermanja jew fl-Italja. Madankollu, peress illi r-regoli ta’ kunflitt tal-liġi Ġermaniżi kif ukoll dawk Taljani huma bbażati, fl-ewwel lok, fuq in-nazzjonalità komuni tal-miżżewġin, il-qrati taż-żewġ pajjiżi japplikaw il-liġi tad-divorzju Taljana. | 2.3. Ir-riskju ta’ riżultati li ma jikkorrispondux ma’ l-aspettazzjonijiet leġittimi taċ-ċittadini Iċ-ċittadini qegħdin dejjem aktar jieħdu vantaġġ mill-benefiċċji tas-suq intern billi jiċċaqilqu għal Stat Membru ieħor għal raġunijiet professjonali. Hemm ċans kbir li dawn ma jintebħux li l-kondizzjonijiet għad-divorzju jistgħu jinbidlu drastikament bħala riżultat taċ-ċaqliq tagħhom. Dan jista’ jseħħ per eżempju fil-każ fejn il-miżżewwġin ta’ nazzjonalitajiet differenti jiċċaqilqu għal Stat Membru li għalih l-ebda minnhom mhu ċittadin. Peress illi r-Regolament Brussell II il-ġdid ma jħallix lill-miżżewġin li japplikaw għal divorzju fi Stat Membru li għalih wieħed minnhom biss hu ċittadin fl-assenza ta’ fattur ieħor ta’ konnessjoni, il-miżżewġin jistgħu jsibu ruħhom f’sitwazzjoni fejn l-unika possibbiltà hi li jagħtu l-pussess lill-qrati ta’ l-Istat Membru tar-residenza abbitwali tagħhom. F’ċerti każijiet dan jista’ jwassal għal riżultati li ma jikkorrispondux ma’ l-aspettazzjonijiet leġittimi tagħhom. Eżempju 3: Il-koppja Finlandiża/Svediża li qed tiċċaqlaq lejn l-Irlanda Koppja Finlandiża/Svediża, minn Stokkolma tmur toqgħod Dublin fejn din ġiet offruta impjiegi interessanti. Iż-żwieġ tagħhom jiddeterjora u fl-aħħar dawn jiddeċiedu li jiddivorzjaw. Il-koppja tistenna li l-proċeduri tad-divorzju għandhom ikunu kemmxejn sempliċi u mħaffa, kif kien ikun il-każ taħt il-liġi Finlandiża jew Svediża, peress illi t-tnejn li huma jridu jiddivorzjaw u m’għandhomx tfal. Però, il-qrati Irlandiżi biss għandhom il-kompetenza skond ir-Regolament Brussell II il-ġdid u l-qrati Irlandiżi jappikaw il-liġi Irlandiża (“lex fori”) għall-proċeduri tad-divorzju, irrispettivament min-nazzjonalità tal-miżżewġin. L-uniku mezz li tiġi assigurata l-applikazzjoni tal-liġi tad-divorzju Svediża jew Finlandiża tkun jekk wieħed mill-miżżewġin kellu jirritorna lura lejn l-Istat Membru ta’ l-oriġini tiegħu/tagħha għal mill-anqas sitt xhur u mbagħad japplika(tapplika) għad-divorzju f’dak il-pajjiż. L-ebda mill-miżżewġin ma jrid jew jista' jitlaq xogħolu (xogħolha) u jitlaq (titlaq) mill-Irlanda għal sitt xhur għal dan l-għan. Min-naħa l-oħra, dawn jixtiequ jevitaw l-applikazzjoni tal-liġi tad-divorzju Irlandiża, li teħtieġ perjodu ta’ separazzjoni ta’ erba’ snin sabiex jiġi stabbilit li ż-żwieġ tfarrak. Huma sorpriżi li l-kondizzjonijiet għad-divorzju nbidlu b’mod daqshekk drammatiku, minħabba fid-deċiżjoni tagħhom li jiċċaqilqu għal Stat Membru ieħor. | 2.4. Ir-riskju ta’ diffikultajiet għaċ-ċittadini tal-Komunità li jgħixu fi Stat terz Waqt li r-regoli ta’ rikonoxximent tar-Regolament Brussell II il-ġdid japplikaw għas-sentenzi tad-divorzju kollha mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru, ir-regoli tal-kompetenza ma jkoprux is-sitwazzjonijiet kollha. Dan jista’ joħloq diffikultajiet għaċ-ċittadini tal-Komunità li jgħixu fi Stat terz. Jistgħu jinħolqu sitwazzjonijiet fejn l-ebda mir-raġunijiet tal-kompetenza tar-Regolament m’huma applikabbli. Il-qrati ta’ l-Istati Membri jistgħu f’tali ċirkostanzi jagħmlu użu mir-regoli nazzjonali dwar il-kompetenza internazzjonali. Però, il-fatt li dawn ir-regoli m’humiex armonizzati jista’ jwassal għal sitwazzjonijiet fejn l-ebda qorti fl-Unjoni Ewropea jew band’oħra mhi kompetenti li tiddivorzja koppja ta’ ċittadini Ewropej ta’ nazzjonalità differenti li jgħixu f’pajjiż terz. Barra minn hekk, jekk divorzju jkun pronunċjat fi Stat terz, il-koppja tista’ tiffaċċja diffikultajiet serji biex ikollha d-divorzju rikonoxxut fl-Istati Membri ta’ l-oriġini rispettivi tagħhom. Eżempju 4: Il-koppja Ġermaniża/Olandiża li qed tgħix fi Stat terz Koppja Ġermaniża/Olandiża tgħix fi Stat terz għal bosta snin. Ir-relazzjoni tagħhom tiddeterjora u l-mara Ġermaniża tixtieq tiddivorzja, preferibbilment quddiem qorti Ġermaniża. Però, hi ma tistax tapplika għad-divorzju fil-Ġermanja jew fi kwalunkwe Stat Membru ieħor. L-ebda mill-kompetenzi tar-Regolament Brussell II il-ġdid m’huma applikabbli peress illi l-koppja m’hijiex residenti abbitwali fi Stat Membru u huma m’humiex ta’ l-istess nazzjonalità. F’tali ċirkostanzi, il-qrati ta’ l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu mir-regoli nazzjonali ta’ kompetenza tagħhom. Però, il-mara Ġermaniża ma tistax tapplika għad-divorzju taħt ir-regoli ta’ kompetenza Ġermaniżi, peress illi r-raġel Olandiż jista’ biss jiġi mħarrek fil-Ġermanja skond ir-regoli ta’ kompetenza tar-Regolament skond l-Artikolu 6, li joffri ċerta protezzjoni lill-konvenuti. Lanqas ma tista’ tapplika għad-divorzju fl-Olanda, peress illi l-liġi Olandiża ma tipprovdix għal regoli interni ta’ kompetenza f’dawn iċ-ċirkostanzi. Konsegwentement, il-mara Ġermaniża ma tistax tapplika għad-divorzju fl-ebda Stat Membru. L-unika tama tagħha hi li l-qrati ta’ l-Istat terz ikollhom il-kompetenza sabiex jitrattaw il-każ. Anki jekk dan ikun il-każ, ikun diffiċli li d-divorzju ppronunċjat fi Stat terz jiġi rikonoxxut fil-Ġermanja. | 2.5. Riskju ta’ “għaġġla lejn il-qorti” Ir-regola ta’ “lis pendens” (ara l-punt 3.6.3 tad-dokument ta’ ħidma mehmuż) jista’ jwassal miżżewweġ sabiex japplika għad-divorzju qabel il-miżżewweġ l-ieħor/l-oħra sabiex jipprevjeni lill-qrati ta' Stat Membru ieħor milli jiksbu l-kompetenza ("għaġġla lejn il-qorti"). Dan jista’ jwassal għal sitwazzjonijiet fejn applikant japplika għad-divorzju fi Stat Membru partikulari sabiex jikseb ċertu riżultat, e.ż. sabiex jaħrab l-applikazzjoni ta’ liġi tad-divorzju partikulari. L-"għaġġla lejn il-qorti" tista’ jkollha konsegwenzi negattivi għall-konvenut jekk din twassal għall-applikazzjoni ta’ liġi li magħha hu/hi ma jħossux/tħossiex marbut(a) mill-qrib u li ma tieħux in konsiderazzjoni l-interessi tiegħu/tagħha. Dan ir-riskju jista’ jiġi mfisser b'dan l-eżempju: Eżempju 5: Ir-raġel Pollakk li sejjer jaħdem il-Finlandja Koppja Pollakka, miżżewġa għal għoxrin sena, tgħix il-Polonja mat-tfal tagħha. Ir-raġel jirċievi offerta ta' xogħol interessanti fil-Finlandja għal sentejn. Il-koppja taqbel li r-raġel għandu jaċċetta l-offerta u li l-mara għandha tibqa’ l-Polonja. Wara sena, ir-raġel jgħid lill-martu li jrid jiddivorzja. Hu konxju mill-fatt li l-proċeduri ta' divorzju taħt il-liġi Pollakka huma twal u li l-qorti għandha tistabbilixxi li ż-żwieġ tfarrak kompletament u irreparabbilment. Però, il-qrati Finlandiżi kien ikollhom il-kompetenza taħt ir-Regolament Brussell II il-ġdid, peress illi r-raġel għex il-Finlandja għal aktar minn sena. Il-qrati Finlandiżi japplikaw il-liġi Finlandiża għall-proċeduri ta’ divorzju skond il-prinċipju tal-“lex fori”. Bħala riżultat, ir-raġel Pollakk jista’ jikseb divorzju wara perijodu ta’ konsiderazzjoni ta’ sitt xhur, minkejja l-oġġezzjonijiet tal-mara tiegħu. La r-raġel irid jikseb divorzju kemm jista’ jkun malajr, hu jagħti immedjatament il-pussess lil qorti Finlandiża, li tippronunċja d-divorzju wara sitt xhur, minkejja l-oġġezzjonijiet kbar tal-mara. | Mistoqsija 1: Taf b’xi problemi oħra minbarra dawk identifikati hawn fuq li jistgħu jinqalgħu fil-kuntest ta’ divorzji “internazzjonali”? | 3. PASSI ‘L QUDDIEM POSSIBBLI 3.1. Status quo Possibbiltà waħda tista’ tkun li s-sitwazzjoni titħalla kif inhi bla ebda introduzzjoni ta' bidla leġislattiva. Jista’ jiġi argumentat li l-problemi identifikati m’humiex serji biżżejjed jew inkella li ma jseħħux b’mod frekwenti biżżejjed li jeħtieġu azzjoni Komunitarja. 3.2. L-armonizzazzjoni tar-regoli ta’ kunflitt tal-liġi Metodu ieħor li jindirizza l-problema hu l-introduzzjoni ta' regoli ta' kunflitt tal-liġi armonizzati bbażati fuq sett ta' fatturi uniformi ta' konnessjoni. Din is-soluzzjoni jkollha l-vantaġġ li tassigura ċertezza legali (eżempju 1). Skond il-kontenut tar-regoli armonizzati, din tista’ wkoll iżżid l-awtonomija tal-parti (eżempju 2) u tikkontribwixxi għas-sejba ta’ soluzzjonijiet sodisfaċenti għaċ-ċittadini (eżempju 3). Din tista’ almenu tnaqqas parzjalment il-bżonn għall-“għaġġla lejn il-qorti” (eżempju 5), peress illi kwalunkwe qorti tkun tista’ tapplika l-liġi tad-divorzju magħżula fuq il-bażi ta’ regoli komuni. Il-fatturi ta’ konnessjoni għandhom jitqiesu b’attenzjoni sabiex tiġi assugurata ċertezza legali u prevedibbiltà u fl-istess ħin titħalla ċerta flessibbiltà. L-għan ikun li jassigura li divorzju jkun irregolat skond l-ordni legali li magħha għandu l-eqreb konnessjoni. Numru ta' fatturi ta' konnessjoni, li huma komunement użati fi strumenti internazzjoni u liġijiet ta’ kunflitt nazzjonali, jistgħu jiġu kkunsidrati, bħalma huma l-aħħar residenza abbitwali komuni tal-miżżewġin, in-nazzjonalità komuni tal-miżżewġin, l-aħħar nazzjonalità komuni jekk wieħed mill-miżżewġin iżżommha jew il-“lex fori”. Mistoqsija 2: Taqbel ma’ l-armonizzazzjoni tar-regoli ta’ kunflitt tal-liġi? X’inhuma l-argumenti favur u kontra tali soluzzjoni? Mistoqsija 3: Liema għandhom jkunu l-fatturi ta' konnessjoni l-aktar xierqa? Mistoqsija 4: Ir-regoli ta’ armonizzazzjoni għandhom ikunu limitati għad-divorzju jew għandhom japplikaw ukoll fil-każ ta’ separazzjoni legali jew l-annullament taż-żwieġ? Mistoqsija 5: Ir-regoli ta’ armonizzazzjoni għandhom jinkludu klawsola ta’ politika pubblika li tħalli lill-qrati l-possibbiltà li jirrifjutaw milli japplikaw liġi barranija f’ċerti ċirkostanzi? | 3.3. Il-provvediment ta’ possibbiltà lill-miżżewġin li jagħżlu l-liġi applikabbli Possibbiltà oħra tista’ tkun l-introduzzjoni ta’ possibbiltà limitata għall-miżżewġin li jagħżlu l-liġi applikabbli f’proċeduri tad-divorzju. Il-possibbiltà li tingħażel il-liġi applikabbli tista’ żżid iċ-ċertezza legali u l-prevedibbiltà għall-miżżewġin b’mod partikulari f’divorzji bil-kunsens reċiproku. Ċerta awtonomija tal-partijiet trendi wkoll ir-regoli aktar flessibbli mir-regoli preżenti li fil-prinċipju jipprevedu biss possibbiltà ta’ soluzzjoni waħda. Finalment din tista’ tiffaċilita l-aċċess għall-qrati f’ċerti każijiet. Din is-soluzzjoni tista' tkun partikolarment utli meta l-miżżewġin jiftiehmu li jiddivorzjaw, bħal fil-każ tal-koppja Portugiża-Taljana (l-eżempju 1) u l-koppja Taljana li qed tgħix il-Ġermanja (l-eżempju 2). Il-prinċipju tal-libertà ta’ l-għażla qed jintuża dejjem aktar f’konvenzjonijiet internazzjonali dwar l-għażla tal-liġi fil-kamp tal-liġi tal-kuntratti, iżda anqas fil-liġi tal-familja. Pero jeżistu eċċezzjonijiet, bħalma hi l-liġi Belġjana riċenti dwar il-liġi internazzjonali privata li tħalli l-miżżewġin jagħżlu bejn il-liġi tan-nazzjonalità ta' wieħed mill-miżżewġin jew il-liġi Belġjana (i.e. “lex fori”).[6] Jekk il-partijiet jingħataw għażla illimitata din tista’ tirriżulta fl-applikazzjoni ta’ liġijiet “eżotiċi” li magħhom il-partijiet għandhom ftit jew l-ebda konnessjoni. B’hekk jidher li hu preferibbli li l-għażla tkun ristretta għal ċerti liġijiet li għalihom il-miżżewġin għandhom konnessjoni mill-qrib (e.ż., permezz tan-nazzjonalità ta' wieħed mill-miżżewġin jew tat-tnejn li huma, l-aħħar residenza abbitwali komuni jew “lex fori”). Possibbiltà waħda tista’ tkun li tiġi ristretta l-għażla għal-liġi ta’ l-Istat tal-forum (“lex fori”) sabiex tiġi assigurata li l-qrati ma jkunux obbligati li japplikaw il-liġi barranija. Il-modalitajiet għall-għażla ovvjament ikollhom jiġu esplorati aktar fil-fond. Jista’ jkun meħtieġ li l-għażla għandha tkun espressa espliċitament u bil-miktub fil-ħin ta’ l-introduzzjoni ta’ l-applikazzjoni tad-divorzju. Wieħed għandu jikkunsidra wkoll jekk hux ser ikunu meħtieġa protezzjonijiet speċjali sabiex miżżewweġ jiġi protett kontra pressjoni żejda mill-parti l-oħra sabiex jagħżel liġi partikulari. Konsiderazzjonijiet speċjali jistgħu jkunu meħtieġa wkoll jekk il-miżżewġin ikollhom it-tfal. L-għażla ta’ liġi mill-partijiet ovvjament timplika l-għażla tar-regoli sostentivi tal-forum tad-divorzju, u mhux ir-regoli tagħha dwar il-liġi internazzjonali privata (l-esklużjoni ta’ l-hekk imsejjaħ “renvoi”). Il-kuntrarju ta’ dan jipperikola l-għan tal-ħolqien ta’ ċertezza legali. Mistoqsija 6: Il-partijiet għandhom jitħallew jagħżlu l-liġi applikabbli? X’inhuma l-argumenti favur u kontra tali soluzzjoni? Mistoqsija 7: L-għażla għandha tkun limitata għal ċerti liġijiet? Jekk iva, x’għandhom ikunu l-fatturi ta’ konnessjoni xierqa? Din għandha tkun limitata għal-liġijiet ta’ l-Istati Membri? L-għażla għandha tkun limitata għal- “lex fori”? Mistoqsija 8: Il-possibbiltà li tagħżel il-liġi applikabbli għandha tkun limitata għad-divorzju jew għandha tapplika wkoll għas-separazzjoni legali u l-annullament taż-żwieġ? Mistoqsija 9: Liema għandhom ikunu r-rekwiżiti formali xierqa għall-ftehim tal-partijiet dwar l-għażla tal-liġi? | 3.4. Reviżjoni tar-raġunijiet ta’ kompetenza elenkati fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru. 2201/2003 Ir-raġunijiet ta’ kompetenza elenkati fl-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill Nru. 2201/2003 kienu oriġinarjament mfassla sabiex jilħqu ħtiġijiet oġġettivi, sabiex ikunu b’mod konformi ma' l-interessi tal-partijiet, jinvolvu regoli flessibbli sabiex jitrattaw il-mobilità u sabiex jilħqu l-bżonnijiet ta’ l-individwi mingħajr ma tiġi sagrifikata ċ-ċertezza legali.[7] Jista’ jiġi argumentat li r-regoli ta’ kompetenza ma jilħqux għal kollox dawn l-għanijiet. Fl-assenza ta’ regoli uniformi ta’ kunflitt tal-liġi, l-eżistenza ta’ bosta raġunijiet ta’ kompetenza alternattivi jistgħu jwasslu għall-applikazzjoni ta’ liġijiet li magħhom il-miżżewġin m’humiex neċessarjament l-aktar marbuta mill-qrib. MMin-naħa l-oħra, ir-raġunijiet ta’ kompetenza jistgħu f’ċerti każijiet ma jkunux flessibbli biżżejjed sabiex jilħqu l-ħtiġijiet ta’ l-individwi (l-eżempju 3). Possibbiltà waħda tista’ tkun li jiġu riveduti r-regoli ta’ kompetenza. Madankollu, il-konsegwenzi ta’ kwalunkwe reviżjoni għandha tiġi kkunsidrata b’attenzjoni. B’hekk, restrizzjoni tar-raġunijiet ta’ kompetenza jista’ jkollha konsegwenzi ħżiena f’termini ta’ flessibbiltà u aċċess għall-qrati, sakemm il-partijiet ma jingħatawx l-opportunità li jagħżlu l-qorti kompetenti (ara hawn taħt il-punt 3.6). Min-naħa l-oħra, iż-żieda ta’ raġunijiet ġodda ta’ kompetenza jista’ jżid aktar in-nuqqas ta’ ċertezza legali. Mistoqsija 10: Mill-esperjenza tiegħek, l-eżistenza ta’ bosta raġunijiet ta’ kompetenza tirriżulta f’"għaġġla lejn il-qorti"? Mistoqsija 11: Temmen li r-raġunijiet ta’ kompetenza għandhom jiġu riveduti? Jekk fl-affermattiv, x’għandha tkun l-aħjar soluzzjoni? | 3.5. Reviżjoni tar-regola ta’ kompetenza residwa fl-Artikolu 7 tar-Regolament Nru. 2201/2003 Mistoqsija oħra hi jekk ir-regola ta’ kompetenza residwa tar-Regolament Brussell II il-ġdid għandhiex tiġi riveduta. Ir-regoli preżenti jistgħu jwasslu għal sitwazzjonijiet fejn l-ebda qorti fl-Unjoni Ewropea jew fil-fatt imkien ieħor ma jkollha l-kompetenza sabiex titratta l-applikazzjoni tad-divorzju (l-eżempju 4). Fil-każ li qorti ta’ Stat terz għandha l-kompetenza, id-deċiżjoni suċċessiva tad-divorzju mhix rikonoxxuta fl-Unjoni Ewropea skond ir-Regolament Brussell II il-ġdid, iżda biss skond il-liġi nazzjonali jew it-trattati internazzjonali applikabbli. Dan probabbli jikkawża diffikultajiet jekk il-koppja sussegwentement tfittex li d-divorzju tagħha jkun rikonoxxut fil-pajjiżi ta’ l-oriġini rispettivi tagħhom. Mistoqsija 12: Inti tikkunsidra li r-regoli ta’ armonizzazzjoni tal-kompetenza għandhom jiġu infurzati milll-ġdid u li l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru. 2201/2003 għandu jitħassar, jew mill-anqas jiġi limitat għal każijiet fejn m’humiex involuti ċittadini ta’ l-UE? Jekk fil-pożittiv, kif għandhom ikunu dawn ir-regoli? | 3.6. Il-provvediment ta’ possibbiltà lill-miżżewġin li jagħżlu l-qorti kompetenti Pass ieħor 'il quddiem jista’ jkun li l-miżżewġin jitħallew jiftiehmu dwar il-qorti kompetenti f’każijiet ta’ divorzju (“il-proroga tal-kompetenza”). Li l-partijiet jitħallew jiftiehmu li qorti jew il-qrati ta’ Stat Membru partikulari għandha (għandhom) tingħata (jingħataw) l-kompetenza fi proċeduri tad-divorzju bejniethom tista’ ssaħħaħ iċ-ċertezza legali u l-flessibbiltà u tista’ tkun partikolarment utli f’każijiet ta’ divorzju bil-kunsens. Il-proroga tal-kompetenza tista’ tkun utli wkoll f’sitwazzjonijiet fejn il-miżżewġin ma jistgħux jagħtu l-pussess lil qorti ta’ Stat Membru taħt ir-regoli kurrenti ta’ kompetenza, peress illi m’għandhomx nazzjonalità jew domiċilju komuni. Bħala eżempju, din tħalli lill-koppja Svediża/Finlandiża li tgħix l-Irlanda li tiftiehem li qorti Finlandiża jew Svediża għandha jkollha l-kompetenza fil-proċeduri ta' divorzju tagħhom (l-eżempju 3). Bl-istess mod, din tħalli lill-koppja Ġermaniża-Olandiża li tgħix fi Stat terz li tiftiehem fuq qorti kompetenti (l-eżempju 4). Il-qorti magħżula mill-partijiet tapplika l-liġi magħżula taħt ir-regoli ta’ kunflitt tal-liġi nazzjonali tagħha. Il-possibbiltà li tingħażel il-qorti kompetenti teżisti f’bosta strumenti Komunitarji. Il-proroga hi possibbli skond l-Artikolu 23 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 44/2001. Bl-istess mod, l-Artikolu 12 tar-Regolament Brussell II il-ġdid jipprevedi possibbiltà limitata li tingħażel il-qorti kompetenti f’kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri. Il-proroga fid-divorzji tista’ tkun limitata għall-qrati ta’ Stati Membri li magħhom il-miżżewġin għandhom konnessjoni mill-qrib, per eżempju permezz tan-nazzjonalità jew id-domiċilju ta’ wieħed mill-miżżewġin jew l-aħħar residenza abbitwali komuni tal-miżżewġin. Jekk il-miżżewġin ikollhom it-tfal, attenzjoni speċjali għandha tingħata sabiex tiġi assigurata koerenza ta’ tali regoli mar-regola ta’ proroga ta’ l-Artikolu 12 tar-Regolament Brussell II il-ġdid. Il-modalitajiet u l-aħjar żmien għall-għażla ovvjament ikollhom jiġu eżaminati aktar fil-fond. Mistoqsija 13: Liema huma l-argumenti favur u kontra l-introduzzjoni ta’ possibbiltà ta’ proroga f’każijiet ta’ divorzju? Mistoqsija 14: Il-proroga għandha tkun limitata għal ċerti kompetenzi? Mistoqsija 15: X’għandhom ikunu l-ħtiġijiet formali għall-ftehim ta’ proroga tal-partijiet? | 3.7. L-introduzzjoni ta’ possibbiltà ta' trasferiment ta' kawża Kif kien spjegat hawn fuq (il-punt 2.5.), miżżewweġ jista, f’ċerti ċirkostanzi, jkollu inċentiva għal "għaġġla lejn il-qorti" qabel ma l-parti l-oħra tkun għamlet dan. Dan jista’ sa ċertu punt ikun spjegat mir-regola tal-“lis pendens” tar-Regolament Brussell II il-ġdid, li kien ġie kkritikat bħala riġidu wisq u li jagħti inċentiva lill-miżżewġin sabiex "jattakkaw l-ewwel". Rimedju possibbli jista' jkun li tiġi ntrodotta l-possibbiltà ta' trasferiment ta' kawża tad-divorzju, f'każijiet eċċezzjonali, lil qorti ta' Stat Membru ieħor. L-Artikolu 15 tar-Regolament Brussell II il-ġdid jipprovdi għal tali possibbiltà f’każijiet ta' responsabbiltà tal-ġenituri. Trasferiment jista’ jiġi kkunsidrat f’ċirkostanzi eċċezzjonali u taħt kondizzjonijiet stretti jekk miżżewweġ japplika għad-divorzju fi Stat Membru, iżda l-konvenut jitlob li l-kawża tiġi trasferita għal qorti ta’ Stat Membru ieħor fuq il-bażi li ż-żwieġ kien ibbażat prinċipalment f'dak l-Istat. Sabiex tiġi protetta ċ-ċertezza legali, iċ-“ċentru ta’ gravità” ta’ żwieġ jista’ jiġi stabbilit fuq il-bażi ta’ lista magħluqa ta’ fatturi ta’ konnessjoni, inkluż per eżempju l-aħħar residenza abbitwali komuni tal-miżżewġin jekk wieħed minn dawn għadu qed jgħix hemm u n-nazzjonalità komuni tal-miżżewġin. Il-modalitajiet ta’ mekkaniżmu ta’ trasferiment possibbli ovvjament ikollu jkun elaborat aktar sabiex jassigura b’mod partikulari li dan ma jirriżultax f’dewmien bla bżonn. Protezzjonijiet addizzjonali jistgħu jkunu meħtieġa jekk il-proċeduri ta’ divorzju huma kkollegati ma’ proċeduri dwar responsabbiltà tal-ġenituri sabiex tkun assigurata l-koerenza ma’ l-Artikolu 15 tar-Regolament Brussell II il-ġdid. Il-possibbiltà ta' trasferiment ta' kawża jista' jipprovdi rimedju għall-problemi li jistgħu jinqalgħu meta miżżewweġ jkun applika unilateralment għad-divorzju kontra r-rieda tal-parti l-oħra. Bħala eżempju, din tħalli lill-mara Pollakka msemmija fl-eżempju 5 li titlob lill-qorti Finlandiża li titrasferixxi l-każ lil qorti Pollakka fuq il-bażi li la ż-żewġ miżżewġin huma ta’ nazzjonalità Pollakka u la l-Polonja kienet l-aħħar residenza abbitwali komuni tal-miżżewġin, iċ-“ċentru ta’ gravità” taż-żwieġ kien jinsab fil-Polonja. Mistoqsija 16: Għandu jkun possibbili li jintalab trasferiment ta’ kawża lejn qorti ta' Stat Membru ieħor? X’inhuma l-argumenti favur u kontra tali soluzzjoni? Mistoqsija 17: Liema għandhom ikunu l-fatturi ta’ konnessjoni sabiex jiġi stabbilit jekk każ għandux jiġi trasferit lejn Stat Membru ieħor? Mistoqsija 18: Liema protezzjonijiet għandhom ikunu meħtieġa sabiex tiġi assigurata ċ-ċertezza legali u sabiex ikunu evitati dewmien bla bżonn? | 3.8. L-ikkombinar ta’ soluzzjonijiet differenti L-ideat deskritti hawn fuq huma eżempji ta’ passi 'l quddiem differenti. Madankollu, l-ebda mill-ideat ma jista’ waħdu jsolvi b’suċċess il-problemi kollha mfissra fil-kapitolu 2. Wieħed jista’ b’hekk jikkunsidra għaqda ta’ soluzzjonijiet differenti. Bħala eżempju, il-miżżewġin jistgħu jitħallew jagħżlu qorti kompetenti fuq il-bażi tan-nazzjonalità ta' wieħed mill-miżżewġin jew l-aħħar residenza abbitwali tagħhom. Barra dan, il-miżżewġin jistgħu jitħallew jagħżlu l-liġi applikabbli, almenu l-applikazzjoni tal-“lex fori”. Din l-għaqda tista’ ssolvi l-problemi mfissra fl-eżempji 1-4 u tista’ tkun partikolarment utli f’każijiet ta’ divorzju bil-kunsens. Sabiex jiġu solvuti l-problemi meta wieħed mill-miżżewġin biss ikun irid jiddivorzja (l-eżempju 5), tista’ tiġi kkunsidrata l-introduzzjoni ta' possibbiltà ta' trasferiment ta' kawża lil Stat Membru ieħor. Mistoqsija 19: Liema għaqda ta’ soluzzjonijiet temmen li tipprovdi l-aktar riemdju xieraq għall-problemi mfissra? Mistoqsija 20: Tissuġġerixxi xi soluzzjoni oħra sabiex jiġu riżolti l-problemi mfissra fil-kapitolu 2? | [1] Regolament tal-Kunsill (KE) 1347/2000 tad-29 ta’ Mejju 2000 dwar il-kompetenza u l-infurzar tas-sentenzi f’kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri għat-tfal tar-raġel jew ta' martu, ĠU L160, tat-30.06.2000, p.19. [2] Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-kompetenza u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi f’kwistjonijiet matrinomjali u l-kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, li jemenda r-Regolament (KE) Nru. 1347/2000, ĠU L 338 tat-23.12.2003, p.1. [3] ĠU C19, tat-23.01.1999, p. 1. [4] Il-Programm ta’ l-Aja: li jsaħħaħ il-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja fl-Unjoni Ewropea, adottat fil-Kunsill Ewropew fl-4-5 ta’ Novembru 2004. [5] Sors: Statistisches Bundesamt. Deutschland. [6] L-Artikolu 55 (2) ta’ « Loi portant le Code de droit international privé » tas-16 ta’ Lulju 2004, ippubblikat fis-27.07.2004. [7] Il-punt 27 tar-Rapport ta’ Spjegazzjoni dwar il-Konvenzjoni tat-28 ta’ Mejju 1998 dwar il-Kompetenza u r-Rikonoxximent u l-Infurzar tas-Sentenzi f’Kwistjonijiet Matrimonjali (li fuqha hu bbażat ir-Regolament Brussell II), ĠU C 221, tas-16.07.1998, p.27.