Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-identità diġitali, is-sovranità tad-data u t-triq lejn tranżizzjoni diġitali ġusta għaċ-ċittadini li jgħixu fis-soċjetà tal-informazzjoni”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2022/C 443/03)

Relatur: Dumitru FORNEA

Bażi legali Artikolu 52(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 20.1.2022 Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni Adottata fis-sezzjoni 21.6.2022 Adottata fil-plenarja 14.7.2022 Sessjoni plenarja Nru 571 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 179/1/3

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-progress teknoloġiku u l-evoluzzjoni tat-teknoloġiji diġitali, il-bijoteknoloġiji u s-sistemi tal-komunikazzjonijiet elettroniċi ħolqu opportunitajiet importanti biex jiġu kkonsolidati soċjetajiet ekonomikament prosperużi, aktar inklużivi u ġusti. Fl-istess ħin, nibtu diversi theddidiet perikolużi għall-umanità.

1.2. Sabiex inżommu s-sigurtà tal-umanità u n-nisġa soċjali meħtieġa għal kull individwu biex jgħixu ħajja sodisfaċenti fuq din il-pjaneta, irridu niżguraw li l-għodod ġodda ta’ governanza li huma imposti bir-rivoluzzjoni diġitali u industrijali ma jkunux oppressivi u ma jagħmlux il-ħajja ta’ kuljum tal-individwi kondizzjonali fuq l-inkorporazzjoni obbligatorja f’sistemi teknoloġiċi diġitali kkontrollati b’mod mhux demokratiku.

1.3. L-istituzzjonijiet pubbliċi huma esposti għal atturi mhux statali b’aċċess dirett għall-għarfien, il-privattivi, it-teknoloġiji u l-fondi ta’ investiment. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropea (il-KESE) jemmen li s-sovranità teknoloġika Ewropea trid tiġi inkluża fl-iżviluppi futuri kollha tal-politika u l-leġiżlazzjoni trid tiġi supplimentata b’regolamenti espliċiti u applikabbli b’mod sħiħ u bi standards komuni fl-Istati Membri kollha.

1.4. L-iżviluppi teknoloġiċi jaffettwaw ħafna drittijiet u libertajiet taċ-ċittadini. Il-Kumitat jirrikjedi li s-setturi kollha li jużaw id-data personali u l-bijodata għandhom ikunu regolati b’mod ċar u f’konformità sħiħa mad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, u jappella biex il-GDPR jiġi aġġornat kif imiss.

1.5. Il-KESE huwa konvint li l-identità diġitali, il-mezzi diġitali ta’ ħlas u l-inkorporazzjoni fi pjattaformi ta’ realtà virtwali u awmentata għandhom jibqgħu għodod li jikkomplementaw biss l-eżistenza fiżika li konna nafu qabel l-adozzjoni ta’ dawn it-teknoloġiji u m’għandhomx jissostitwixxu kompletament u b’mod abbużiv xejriet eżistenzjali oħra li jkunu ġew żviluppati u pperfezzjonati mill-bnedmin fuq eluf ta’ snin ta’ eżistenza.

1.6. Il-KESE jitlob dispożizzjonijiet ċari kontra d-diskriminazzjoni fil-proposti leġiżlattivi futuri kollha dwar l-identità diġitali u huwa totalment kontra l-introduzzjoni ta’ sistema li tosserva mill-qrib liċ-ċittadini Ewropej, issegwihom u/jew timmonitorja l-attivitajiet u l-imġiba tagħhom. Barra minn hekk, il-Kumitat iqis li huwa meħtieġ li s-soċjetà ċivili organizzata tkun involuta bis-sħiħ fil-proċess ta’ implimentazzjoni.

1.7. Il-KESE wasal għall-konklużjoni li kwalunkwe inizjattiva biex iċ-ċittadini jiġu integrati fis-sistema Ewropea tal-identità diġitali għandha tkun ibbażata fuq studji tal-impatt u stħarriġ soċjoloġiku komprensiv. Id-deċiżjoni finali għandha tittieħed biss bil-kunsens infurmat u espress liberament taċ-ċittadin.

1.8. Il-KESE jemmen li sabiex nimxu demokratikament lejn soċjetà diġitali ġusta li tkun aċċettata miċ-ċittadini tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea trid twettaq valutazzjonijiet tal-impatt dwar: — Il-ħtieġa enormi ta’ 24 siegħa kuljum għal enerġija biex tinżamm l-infrastruttura teknoloġika globali biex tappoġġja aċċess bla interruzzjoni u sigur għal sistema diġitali mmirata lejn it-trasferiment tal-funzjonalitajiet kritiċi u strateġiċi tas-soċjetà umana; — L-impatt tad-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni tal-interazzjoni umana fuq il-kwalità tal-ħajja u l-kundizzjonijiet tax-xogħol, speċjalment f’termini ta’ relazzjonijiet umani, iż-żieda fil-prevalenza tas-solitudni, il-kwistjonijiet tas-saħħa mentali, it-tnaqqis fl-intelliġenza konjittiva u emozzjonali u r-riskju akbar tal-aljenazzjoni soċjali; — Il-miżuri politiċi, ekonomiċi u soċjali meħtieġa biex is-soċjetà tiġi adattata għall-bidliet kwantitattivi drammatiċi fis-suq tax-xogħol; — Iċ-ċibersigurtà, li fil-kuntest tagħha żdiedu d-diversità u l-kumplessità tal-attivitajiet tal-hackers, u rigward il-kundizzjonijiet tal-iżvilupp aċċellerat tal-Internet tal-Oġġetti li jagħmlu l-protokolli tal-aċċess vulnerabbli u permeabbli.

1.9. Il-KESE jikkonkludi li s-sigurtà tad-data m’għandhiex tkun negozjabbli u jinsab diżappuntat li s-sigurtà tal-kartiera diġitali futura Ewropea mhijiex l-ogħla prijorità fil-proposta leġiżlattiva tal-Kummissjoni.

1.10. Il-KESE jqis li r-responsabbiltà sħiħa għall-ħsarat possibbli trid tkun prevista b’mod ċar fil-proposti leġiżlattivi kollha tal-UE dwar l-intelliġenza artifiċjali. Irid jintlaħaq il-bilanċ it-tajjeb bejn li ma jiġux żvelati sigrieti kummerċjali u li jiġu żgurati żviluppi trasparenti u traċċabbli.

1.11. Il-Kumitat kien l-ewwel istituzzjoni Ewropea li talbet għal approċċ ta’ “human-in-command” u jtenni l-ħtieġa għal diversi saffi ta’ kontroll biex jiġi żgurat dan.

1.12. Il-KESE huwa totalment kontra bażijiet tad-data privati ta’ rikonoxximent tal-wiċċ ħlief għal skopijiet ta’ kriminalità u kwalunkwe tip ta’ sistema ta’ punteġġ soċjali, peress li dawn jiksru l-valuri u d-drittijiet fundamentali tal-UE.

1.13. Il-Kumitat jemmen li d-data prodotta fl-UE għandha tinħażen fit-territorju tal-UE u għandha tkun protetta minn kwalunkwe aċċess ekstraterritorjali. Barra minn hekk, il-KESE jemmen li l-kunsens infurmat dwar l-użu tad-data jrid jiġi implimentat kemm għad-data personali kif ukoll għal dik mhux personali u jitlob għal darb’oħra biex il-GDPR jiġi aġġornat f’dan ir-rigward.

1.14. Il-KESE jinsab imħasseb dwar id-disparitajiet li qed jikbru bejn l-Istati Membri u n-nuqqas ta’ protezzjoni tal-gruppi vulnerabbli u jerġa’ jitlob għal UE li tħaddan l-inklużjoni diġitali fejn ħadd ma jitħalla barra. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-ġenerazzjoni aktar anzjana.

1.15. Il-Kumitat jitlob sistema edukattiva diġitali Ewropea b’saħħitha li tista’ tipprepara lill-forza tax-xogħol għall-isfidi teknoloġiċi u tgħinha tikseb impjiegi ta’ kwalità għolja. Il-programmi tal-kompetenza diġitali jridu jiġu implimentati fl-Istati Membri kollha, flimkien ma’ programmi ta’ tagħlim diġitali tul il-ħajja, tutorials tal-vokabularju u taħriġ prattiku.

1.16. Il-Kumitat iqis li l-involviment tal-impjegati fit-tranżizzjoni diġitali huwa vitali sabiex ikunu jistgħu jifhmu r-riskji u l-opportunitajiet futuri sabiex l-għarfien ikun jista’ jiġi ttrasferit u jkunu jistgħu jinkisbu ħiliet ġodda.

2. Sfond

2.1. Iċ-ċittadini Ewropej huma interessati fl-iżviluppi fl-implimentazzjoni tas-soluzzjonijiet tat-teknoloġija diġitali biex jissemplifikaw il-proċeduri amministrattivi meħtieġa biex jittrattaw mal-awtoritajiet jew fil-ħajja ta’ kuljum fis-soċjetà. Din l-Opinjoni għandha l-għan li tissensibilizza lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell nazzjonali u Ewropew dwar it-tħassib tas-soċjetà ċivili organizzata relatat mal-effetti negattivi potenzjali fuq is-soċjetà assoċjati mal-introduzzjoni aċċelerata tat-teknoloġiji diġitali.

2.2. Il-pandemija tal-COVID-19 ħaffet it-trasformazzjoni diġitali tas-soċjetajiet u ġiegħlet liċ-ċittadini jħaddnu teknoloġiji ġodda għax-xogħol, l-istudju u attivitajiet oħra ta’ kuljum. Ipprovdiet opportunitajiet għan-negozji u ċ-ċittadini biex jaġġornaw b’mod diġitali u jagħmlu progress.

2.3. Il-benefiċċji tal-implimentazzjoni mifruxa tal-identità diġitali huma spjegati b’mod wiesa’ f’diversi dokumenti tal-istituzzjonijiet Ewropej u organizzazzjonijiet internazzjonali globali. F’dan ir-rigward, l-aktar dokument reċenti huwa l-Proposta għal Regolament fir-rigward tal-istabbiliment ta’ qafas għall-Identità Diġitali Ewropea ( 1 ) , ippubblikata fit-3 ta’ Ġunju 2021.

2.4. Il-Kummissjoni Ewropea għandha l-għan li tipprovdi qafas Ewropew ta’ identità diġitali bbażat fuq ir-reviżjoni tal-qafas attwali, sabiex mill-inqas 80 % taċ-ċittadini jkollhom soluzzjoni ta’ identifikazzjoni elettronika biex jaċċessaw is-servizzi pubbliċi essenzjali sal-2030 ( 2 ) . L-awtoritajiet pubbliċi jridu jkunu mgħammra bir-riżorsi umani u finanzjarji meħtieġa biex ikunu jistgħu jinkludu u jikkontrollaw l-iżviluppi teknoloġiċi diġitali.

2.5. Bħala evidenza ta’ dan, ta’ min jinnota li l-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) ( 3 ) ippubblikat mill-Kummissjoni Ewropea fl-2021 juri li, fl-2020, il-perċentwal ta’ nies b’mill-inqas ħiliet diġitali bażiċi kien ta’ 56 %. Madankollu, parti kbira tal-popolazzjoni tal-UE għad m’għandhiex ħiliet diġitali bażiċi, minkejja li ħafna mill-impjiegi jeħtiġuhom. Ħafna ċittadini jsostnu li għandhom il-ħiliet diġitali, iżda wara spezzjoni aktar mill-qrib, dawn mhumiex aktar mill-kapaċità li jagħmlu użu bażiku mill-opportunitajiet offruti mill-internet (browsing u networking soċjali) u l-pakketti tas-software offruti minn Microsoft Office jew Mac OS.

2.6. Rigward l-intelliġenza artifiċjali, studju reċenti maħruġ mill-Bank Ewropew tal-Investiment ( 4 ) juri li l-Ewropa għadha lura fil-konfront ta’ potenzi ekonomiċi dinjija oħra. Isemmi li l-Istati Uniti u ċ-Ċina flimkien jammontaw għal aktar minn 80 % tal-EUR 25 biljun f’investimenti annwali ta’ ekwità fl-IA u t-teknoloġiji tal-blockchain. L-UE tirrappreżenta biss 7 %, u d-differenza totali fl-investiment hija bejn EUR 5 u 10 biljun fis-sena.

2.7. Il-Kummissjoni pproponiet li tnaqqas dan id-distakk u tipprovdi EUR 1 biljun investiment fis-sena fl-IA, li għandu jiġi supplimentat minn investiment privat u riżorsi proprji tal-Istati Membri. Il-mira hija li jintlaħqu EUR 20 biljun f’investiment fis-sena matul l-għaxar snin li ġejjin ( 5 )

3. Kummenti ġenerali

3.1. Il-progress teknoloġiku b’mod ġenerali, u l-evoluzzjoni tat-teknoloġiji diġitali, il-bijoteknoloġiji u s-sistemi ta’ komunikazzjoni elettronika matul l-aħħar żewġ deċennji ħolqu opportunitajiet enormi globalment biex jikkonsolidaw soċjetajiet ekonomikament prosperużi, aktar inklużivi u ġusti.

3.2. Fl-istess ħin, mingħajr kuntratt soċjali ġdid u qafas regolatorju adattat għal dawn it-teknoloġiji ġodda b’impatt ta’ tfixkil, żviluppa għadd ta’ theddidiet perikolużi għall-umanità (bħal telf ta’ impjiegi minħabba avvanzi fl-awtomatizzazzjoni u l-implimentazzjoni tagħha, il-ksur tal-privatezza, il-preġudizzju algoritmiku kkawżat minn data ħażina, il-volatilità tas-suq, eċċ.), speċjalment meta wieħed iqis it-tentattivi kostanti tal-ġganti tat-teknoloġija globali biex jimponu l-prodotti u s-servizzi tagħhom, u jevitaw li jsegwu l-korp eżistenti ta’ leġiżlazzjoni fil-livell internazzjonali u nazzjonali li jiggarantixxi d-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

3.3. L-istituzzjonijiet tal-gvern internazzjonali u nazzjonali huma esposti għal atturi mhux statali b’aċċess dirett għall-għarfien, il-privattivi, it-teknoloġiji u l-fondi ta’ investiment, peress li ħafna drabi l-persunal ta’ dawn l-istituzzjonijiet jonqos milli jifhem l-impatt soċjetali sħiħ ta’ teknoloġiji ġodda fuq id-drittijiet taċ-ċittadini u l-konsumaturi. Il-Kumitat mhuwiex konvint li l-kunsiderazzjonijiet tas-sovranità teknoloġika tal-UE jridu jiġu inklużi fl-iżviluppi futuri kollha tal-politika.

3.4. Il-KESE jappella biex il-leġiżlazzjoni tiġi ċċarata u supplimentata b’regolamenti espliċiti u applikabbli bis-sħiħ u standards komuni fl-Istati Membri kollha, inklużi r-responsabbiltajiet relatati, fir-rigward tal-fatt li t-teknoloġiji relatati mal-identità diġitali huma fil-biċċa l-kbira ġestiti minn algoritmi tal-kompjuter u l-intelliġenza artifiċjali, li ma jistgħux jinżammu responsabbli għall-iżbalji li jagħmlu.

3.5. Diġà hemm ħafna sitwazzjonijiet dokumentati, li ġew studjati fid-dettall, li fihom in-nies huma affettwati u kkundannati inġustament għad-deċiżjonijiet żbaljati ta’ algoritmi tal-kompjuter u l-intelliġenza artifiċjali. Pereżempju, dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-forzi tas-sigurtà u tal-pulizija huma mqarrqa mir-riżultati żbaljati ta’ algoritmi tal-kompjuter bħall-“intelliġenza artifiċjali”, ir-“rikonoxximent tal-wiċċ”, it-“tagħlim awtomatiku”, l-“analiżi u tbassir tad-data”, l-“iskedi tal-ħin u l-punteġġi”, eċċ. Bħala riżultat, ħafna drittijiet u libertajiet taċ-ċittadini huma affettwati.

3.6. Għalhekk, ir-regoli legali li se jiġu żviluppati biex ikopru l-qasam tal-identità diġitali u t-teknoloġiji relatati tiegħu jridu jkunu bbażati primarjament fuq trasparenza sħiħa, l-informazzjoni korretta u kompleta tal-utenti u l-kunsens infurmat b’xejn, u jridu jiżguraw protezzjoni sħiħa li tipprovdi għall-vulnerabbiltajiet ċibernetiċi kollha tan-networks tal-komunikazzjoni mobbli u l-apparat tagħhom, eċċ. Għal dawn ir-raġunijiet, il-KESE jirrikjedi li s-setturi kollha li jużaw data personali u l-bijodata, bħall-identità diġitali jew in-networks tal-komunikazzjoni mobbli 5G, l-intelliġenza artifiċjali u oħrajn iridu jkunu regolati b’mod distint, ċar u f’konformità sħiħa mad-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

4. Kummenti speċifiċi

L-identità diġitali

4.1. Fejn tidħol l-implimentazzjoni tal-ID diġitali fl-Ewropa, il-ġestjoni tad-data hija vitali biex tiġi żgurata l-protezzjoni taċ-ċittadini u tiġi salvagwardjata l-privatezza tagħhom. Trid tiġi żgurata konformità sħiħa mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR).

4.2. Iċ-ċittadini Ewropej huma fiċ-ċentru ta’ kwalunkwe programm u politika implimentata fl-UE. Il-KESE japprezza u jappoġġja l-ħruġ tal-Proposta tal-Kummissjoni dwar l-Identità Diġitali għall-Ewropej kollha ( 6 ) , li tispeċifika li l-għażla ta’ jekk tintużax l-ID diġitali jew le trid tkun tal-individwu. Madankollu, il-Kumitat iqis li ġie sottovalutat l-impatt tal-esklużjoni ta’ ċerti ċittadini li ma jagħżlux ID diġitali u jinsisti li d-dritt li wieħed jintesa u d-dritt ta’ skonnessjoni jiġu implimentati b’mod ċar fil-leġiżlazzjoni tal-UE.

4.3. Il-KESE jitlob dispożizzjonijiet ċari kontra d-diskriminazzjoni fil-proposti leġiżlattivi futuri kollha dwar is-suġġett. Hi x’inhi r-raġuni għaliex kwalunkwe ċittadin jista’ jiddeċiedi li ma jużax tali karatteristika, kemm jekk għal raġunijiet ta’ protezzjoni tad-data jew ta’anonimità jew oħrajn, ma jridux jitqiegħdu fi żvantaġġ meta mqabbla ma’ utenti attivi jew emarġinati. Id-data individwali għandha dejjem tibqa’ l-proprjetà tal-individwu rispettiv filwaqt li l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem trid tirfed l-implimentazzjoni tal-ID diġitali. Sabiex jiġu ggarantiti l-protezzjoni u s-sigurtà tad-data, kif ukoll ir-rispett għall-ħajja privata, il-Kumitat jipproponi li l-identità diġitali taċ-ċittadini tal-UE tiġi ġestita, f’kull Stat Membru, minn korp ta’ servizz pubbliku, taħt l-awtorità tal-Istat u soġġett għal kontroll demokratiku mill-parlamenti nazzjonali.

4.4. L-introduzzjoni ta’ ID diġitali fl-Ewropa għandu jkollha l-għan li tippermetti konnettività sikura u faċli għall-konsumaturi. Trid tipprovdi, fost affarijiet oħra, data mtejba u twassil tas-servizz pubbliku, programmi mtejba tal-gvern immirati u effiċjenza akbar fis-suq tal-kreditu. Il-KESE huwa favur xenarju bħal dan. Madankollu, il-Kumitat jinnota li l-implimentazzjoni tal-ID diġitali tinvolvi sensiela ta’ riskji f’termini ta’ privatezza u protezzjoni tad-data u huwa totalment kontra l-introduzzjoni ta’ sistema li tosserva mill-qrib liċ-ċittadini Ewropej, issegwihom u/jew timmonitorja l-attivitajiet u l-imġiba tagħhom.

4.5. Iċ-ċibersigurtà hija aspett importanti tal-implimentazzjoni, fejn ir-riskju tal-hacking ta’ data personali u finanzjarja importanti huwa għoli. Il-KESE qed jistenna bil-ħerqa l-verżjoni finali tal-leġiżlazzjoni proposta u l-ftehim bejn l-Istati Membri dwar l-istandards, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u l-aspetti tal-interoperabbiltà, li għandhom ikunu fis-seħħ sa Ottubru 2022. Il-KESE jqis li s-soċjetà ċivili organizzata, inklużi l-imsieħba soċjali, l-NGOs u l-akkademja, trid tkun involuta bis-sħiħ fil-proċess ta’ implimentazzjoni.

4.6. Il-frodi jibqa’ wieħed mill-akbar riskji konnessi mal-implimentazzjoni tal-ID diġitali. Il-messaġġi tal-phishing li lkoll nirċievu llum se jiġu mmultiplikati u mmirati lejn l-aktar gruppi vulnerabbli fl-Ewropa. Il-KESE jikkunsidra li l-kwistjonijiet ta’ sigurtà dwar din il-kwistjoni ma ġewx kwantifikati bir-reqqa u huwa diżappuntat li s-sigurtà tal-kartiera diġitali futura mhijiex l-aktar kwistjoni importanti fil-proposta tal-KE li tistabbilixxi qafas għal Identità Diġitali Ewropea. Il-frodi tal-identità sintetika seħħet f’partijiet oħra tad-dinja fejn huma implimentati sistemi simili u l-UE għandha tiffamiljarizza ruħha mal-kwistjonijiet u tittrattahom qabel l-implimentazzjoni. Għalhekk, il-Kumitat iqis li s-sigurtà tad-data m’għandhiex tkun negozjabbli.

IA – Intelliġenza artifiċjali

4.7. Is-suq uniku diġitali jeħtieġ l-IA biex jevolvi u javvanza. L-intelliġenza artifiċjali hija bbażata fuq algoritmi li jeħtieġu ammonti kbar ta’ data u metadata privati. Is-soċjetà trid tibbenefika minn żviluppi teknoloġiċi u xjenza applikata bbażata fuq algoritmi. Madankollu, meta jiġu implimentati teknoloġiji tal-IA jrid jiġi żgurat li l-komunitajiet storikament emarġinati jkunu kapaċi jlaħħqu mal-programmi u li d-disparitajiet soċjali eżistenti ma jiġux aggravati.

4.8. Il-KESE kien l-ewwel istituzzjoni Ewropea li talbet għal approċċ ta’ human-in-command meta jiġu ttrattati sistemi tal-IA ( 7 ) . Il-KESE jafferma mill-ġdid li huwa importanti ħafna li l-bnedmin ikollhom l-aħħar kelma u jkunu f’kontroll sħiħ tal-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet fejn jidħlu l-iżviluppi tal-magni.

4.9. Il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali tista’ tintuża bħala argument għal żviluppi ta’ IA mhux trasparenti. Il-KESE jqis li jrid jintlaħaq il-bilanċ it-tajjeb bejn li ma jiġux żvelati sigrieti kummerċjali u li jiġu żgurati żviluppi trasparenti u traċċabbli. Barra minn hekk, ir-responsabbiltà għal ħsarat possibbli trid tkun prevista b’mod ċar fil-proposti leġiżlattivi kollha tal-UE dwar l-intelliġenza artifiċjali, u r-responsabbiltà għandha titpoġġa fuq l-iżviluppaturi, il-kodifikaturi, id-disinjaturi tal-IA u s-sidien leġittimi.

4.10. Il-Kumitat iħoss li t-teknoloġiji tal-IA jridu jiġu implimentati b’mod soċjalment sostenibbli, b’mod li jitqiesu d-drittijiet tal-bniedem, il-valuri Ewropej, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, id-diversità kulturali, l-interessi tal-gruppi żvantaġġati u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

4.11. Huwa meħtieġ aktar progress fir-regolament tal-GDPR sabiex jiġi żgurat li l-algoritmi jkunu f’konformità sħiħa mal-liġi Ewropea u jirrispettawha u l-Kumitat jitlob l-iżvilupp ta’ regoli etiċi komuni li jiżguraw aċċess liberu għall-kodiċijiet tas-sors tal-algoritmi.

4.12. L-IA għandha l-potenzjal li tikkontribwixxi biex jintlaħqu l-għanijiet klimatiċi u ambjentali, iżda wieħed irid iqis l-ammont enormi ta’ enerġija li tintuża għat-tħaddim ta’ dawn is-sistemi diġitali, kif ukoll sfidi oħra relatati mal-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni. Il-KESE jipproponi monitoraġġ imsaħħaħ ta’ dan l-aspett u jitlob li l-kumpaniji diġitali jagħmlu progress fit-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-karbonju.

4.13. F’oqsma ewlenin bħad-difiża jew iċ-ċibersigurtà, il-kontroll tal-bnedmin fuq ir-robots għandu jiġi ggarantit u l-KESE jappella għal qafas speċifiku ħafna fil-livell tal-UE li jiżgura dan, u li l-intervent tal-bniedem għandu dejjem ikun possibbli biex jissewwew l-iżbalji ta’ kwalunkwe sistema deċiżjonali awtomatizzata.

4.14. Il-KESE huwa kompletament kontra bażijiet tad-data privati ta’ rikonoxximent tal-wiċċ ħlief għal skopijiet ta’ kriminalità u kwalunkwe tip ta’ sistema ta’ punteġġ soċjali, peress li dawn jiksru l-valuri u d-drittijiet fundamentali tal-UE.

4.15. Fir-rigward tal-aspetti soċjali, il-KESE jinsab imħasseb li l-iżviluppi tal-IA se jħallu impatt kbir fuq is-swieq tax-xogħol, li potenzjalment jikkawżaw kriżi tal-qgħad. Barra minn hekk, jistgħu jħallu impatt fuq l-imġiba tal-bniedem u jwasslu għall-għażż u s-superfiċjalità.

Big data

4.16. Il-KESE jilqa’ l-Att dwar id-Data ( 8 ) maħruġ mill-Kummissjoni Ewropea fi Frar 2022 u jqisu bħala qafas etiku għall-ipproċessar trasparenti tad-data personali, li fih iċ-ċittadini u n-negozji li jiġġeneraw tali data jkollhom kontroll sħiħ. Dan jagħmilha possibbli wkoll li d-data tintuża minn numru akbar ta’ partijiet ikkonċernati u ċittadini, b’benefiċċji estiżi għall-konsumaturi, in-negozji u l-awtoritajiet pubbliċi, li jwassal għalhekk għal ekonomija ġusta mmexxija mid-data.

4.17. Ammonti kbar ta’ data issa huma disponibbli għall-awtoritajiet pubbliċi u għal numru żgħir ta’ kumpaniji tat-teknoloġija kbar bħal Google, Facebook (Meta), TikTok jew Amazon. Sfortunatament, għadd limitat biss ta’ partijiet ikkonċernati llum jibbenefikaw minn din id-data u l-KESE huwa mħasseb li d-data prodotta fl-UE qed tinħażen, tiġi pproċessata u tipproduċi valur barra mill-Ewropa ( 9 ) . Il-Kumitat iqis li s-sovranità diġitali tal-UE ser tkun diffiċli biex tinkiseb mingħajr ma l-UE jkollha ġganti tat-teknoloġija diġitali tagħha stess, mingħajr ma tinħażen data Ewropea fit-territorju tal-UE u mingħajr il-protezzjoni ta’ din id-data minn kwalunkwe aċċess ekstraterritorjali.

4.18. Politika ta’ kompetizzjoni lesta għal sfidi ġodda Il-ġestjoni tal-big data trid dejjem tirrispetta d-drittijiet tal-bniedem kif minquxin fl-Artikolu 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea ( 10 ) , speċjalment meta l-algoritmi jintużaw fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Il-fornituri tal-cloud ibbażati fl-UE għandhom biss parti żgħira mis-suq internazzjonali, li fil-biċċa l-kbira huwa ddominat minn kumpaniji tal-Istati Uniti. Dan ipoġġi lill-UE fi żvantaġġ u qed jillimita l-possibilitajiet ta’ investiment fis-suq tal-ipproċessar tad-data. Qed ixekkel ukoll il-kompetittività tal-kumpaniji l-kbar u l-possibbiltà tagħhom li jikbru u jiksbu s-swieq, u jipprevjeni lill-SMEs milli jespandu. Il-Kumitat jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-KE dwar ( 11 ) u l-importanza mogħtija lit-trasformazzjoni diġitali meta jitfassal mill-ġdid il-qafas futur tal-kompetizzjoni tal-UE.

4.19. Il-Kumitat iqis li l-kunsens infurmat dwar l-użu tad-data jrid jiġi implimentat kemm għal data personali kif ukoll għal data mhux personali. Il-KESE jitlob għal darb’oħra biex il-GDPR jiġi aġġornat f’dan ir-rigward.

It-tranżizzjoni diġitali ġusta u l-kompetenza diġitali fl-UE

4.20. Il-Kumitat jinnota suq tax-xogħol li qed jinbidel b’aktar u aktar setturi tal-ekonomija jilmentaw min-nuqqas ta’ forza tax-xogħol b’ħiliet speċjalizzati u kwalifikata. Jinnota wkoll tnaqqis fil-kwalifiki u nuqqas ta’ għarfien u kompetenza speċifiċi.

4.21. Il-KESE talab f’Opinjonijiet preċedenti għal Unjoni li tħaddan l-inklużjoni diġitali fejn ħadd ma jitħalla barra. Snin wara, id-disparitajiet bejn l-Istati Membri qed jikbru u l-gruppi vulnerabbli għadhom mhumiex protetti, speċjalment il-popolazzjoni anzjana, li hija l-aktar esposta.

4.22. Il-Kumitat jinsab imħasseb dwar id-distakk diġitali eżistenti fl-UE u jitlob li b’mod koordinat jiġu implimentati fl-Istati Membri kollha programmi ta’ kompetenza diġitali, u jitlob li t-tagħlim diġitali tul il-ħajja, inklużi soluzzjonijiet b’sors miftuħ bħala alternattivi bla ħlas għal dawk kummerċjali, isir realtà fl-UE. Il-ħolqien ta’ ħiliet diġitali jibda b’tutorials tal-vokabularju u jispiċċa b’taħriġ prattiku.

4.23. L-involviment tal-impjegati fit-tranżizzjoni diġitali huwa vitali sabiex ikunu jistgħu jifhmu r-riskji u l-opportunitajiet futuri fl-istess ħin. L-ambjenti tal-post tax-xogħol li qed jinbidlu jeħtieġu li l-għarfien jiġi ttrasferit u li jinkisbu ħiliet ġodda, iżda wkoll kundizzjonijiet tax-xogħol imtejba għan-nies li jaħdmu permezz ta’ pjattaformi tax-xogħol diġitali.

4.24. Il-KESE jitlob sistema Ewropea ta’ edukazzjoni diġitali b’saħħitha li tista’ tipprepara l-forza tax-xogħol għall-isfidi teknoloġiċi u tgħinhom jiksbu impjiegi ta’ kwalità għolja, u f’dan ir-rigward ifakkar fil-Ftehim Qafas tal-Imsieħba Soċjali Ewropej dwar id-Diġitalizzazzjoni.

4.25. Il-Kumitat diġà talab li jittejbu aktar il-kompetenzi solidi STEM fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika ( 12 )

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 910/2014 fir-rigward l-istabbiliment ta’ qafas għal Identità Diġitali Ewropea (COM(2021) 281 final).

(2) Identità Diġitali għall-Ewropej kollha.

(3) https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi

(4) Studju tal-BEI: Artificial intelligence, blockchain and the future of Europe: How disruptive technologies create opportunities for a green and digital economy

(5) Kummissjoni Ewropea – Approċċ Ewropew għall-intelliġenza artifiċjali (mhux disponibbli bil-Malti).

(6) L-identità Diġitali għall-Ewropej kollha, COM(2021) 281 final.

(7) ĠU C 288, 31.8.2017, p. 1.

(8) Kummissjoni Ewropea – L-Att dwar id-Data.

(9) L-Eurostat jirrapporta li 36 % biss tal-intrapriżi tal-UE użaw is-servizzi tal-cloud fl-2020 u ħafna minnhom għall-posta elettronika u l-memorja, u ntużaw biss 19 % tal-kumpaniji tal-cloud.

(10) ĠU C 326, 26.10.2012, p. 391.

(11) Komunikazzjoni tal-KE – A competition policy fit for new challenges (COM(2021) 713 final) (mhux disponibbli bil-Malti).

(12) ĠU C 14, 15.1.2020, p. 46; ĠU C 10, 11.1.2021, p. 40; ĠU C 228, 5.7.2019, p. 16; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 6; ĠU C 374 16.9.2021, p. 11.