Min-naħa tal-politika, il-Kummissjoni rawmet skambji fil-fond dwar l-implimentazzjoni tad-dimensjonijiet differenti tar-Rakkomandazzjoni, li jlaqqgħu flimkien lir-rappreżentanti tal-Istati Membri, lis-sħab soċjali u lill-partijiet ikkonċernati. Il-Kummissjoni Ewropea timmonitorja wkoll kwistjonijiet ta’ protezzjoni soċjali bħala parti mis-Semestru Ewropew. Fl-2020, bl-għan li jittaffa l-impatt soċjali tal-pandemija tal-COVID-19, il-Kummissjoni rrakkomandat li disa’ Stati Membri jtejbu l-kopertura tal-protezzjoni soċjali għal ħaddiema mhux standard u għal ħaddiema għal rashom (EE, ES, IT, CY, LT, NL, PL, PT, SI) u, fl-2022, erba’ Stati Membri rċevew rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż f’oqsma koperti mir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-2019 (EE, HU, NL u PL). Barra minn hekk, il-Monitor tal-KPS kull sena jindika Stati Membri bi sfida soċjali ewlenija dwar l-aċċess għall-protezzjoni soċjali.

Il-ħarsa ġenerali lejn is-26 NIP turi li kważi l-NIPs kollha jirreferu, b’mod impliċitu jew espliċitu, għad-diskrepanzi eżistenti/li jifdal fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali fil-livell nazzjonali. Madankollu, huma koperti l-gruppi u t-tipi kollha ta’ diskrepanzi f’nofs l-Istati Membri biss. Barra minn hekk, l-NIPs iffukaw ħafna fuq is-sitwazzjoni f’termini ta’ kopertura formali, filwaqt li dimensjonijiet oħra ta’ aċċess għall-protezzjoni soċjali huma inqas koperti sew, minkejja l-indikaturi eżistenti miftiehma fil-livell tal-UE biex jimmonitorjaw aċċess jew adegwatezza effettivi. B’mod importanti, xi Stati Membri jqisu li diġà implimentaw id-dispożizzjonijiet kollha tar-Rakkomandazzjoni (BG, SE), jew kważi kollha (CZ, FR, HU, AT, PL), ara wkoll it-tabella fl-anness.

Filwaqt li s-sehem totali ta’ ħaddiema għal rashom fil-forza tax-xogħol baqa’ stabbli matul l-aħħar 25 sena (madwar 14 % tal-forza tax-xogħol), il-proporzjon ta’ dawk mingħajr impjegati kien qed jiżdied (madwar 68,3 % tas-27 miljun ħaddiem għal rashom fl-UE). Evidenza disponibbli għal seba’ Stati Membri (BE, DE, IT, LU, NL, PL u SE) tindika rati għoljin ta’ faqar fost il-ħaddiema għal rashom waħedhom. Din ix-xejra żżid il-ħtieġa li jiġi żgurat l-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema għal rashom.

AT, BG, CZ, DK, DE, HR, LV, HU, SI, SK, FI u SE

BE, EE, IE, CY, LU, RO

EL, FR, IT, LT, MT, NL

L-aċċess tal-ħaddiema fuq il-pjattaformi għall-protezzjoni soċjali huwa diskuss fi 11-il NIP (BE, DE, EE, FR, HR, IT, CY, LT, PT, RO u SI) filwaqt li l-biċċa l-kbira tagħhom iqisuh bħala sfida. Ħames Stati Membri (BE, IT, CY, RO u SI) inkludew miżuri konkreti fl-NIPs tagħhom filwaqt li erba’ Stati Membri ġeneralment jirreferu għall-ħtieġa li fil-futur tittieħed azzjoni f’dan il-qasam (DE, EE, LT u PT). Pereżempju, Ċipru għandu għadd ta’ ħaddiema fuq il-pjattaformi fost il-grupp ta’ persuni b’kuntratti mhux standard li għalihom l-aċċess għall-benefiċċji (il-qgħad, l-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol) għandu jiġi estiż permezz ta’ riforma tal-assigurazzjoni soċjali; Il-Belġju u r-Rumanija jħabbru bidliet leġiżlattivi biex jiżguraw protezzjoni soċjali adegwata għall-ħaddiema fuq il-pjattaformi, inklużi ħaddiema għal rashom (ara wkoll hawn fuq).

F’ħafna Stati Membri, it-trasferimenti soċjali għandhom rwol ewlieni fil-limitazzjoni tal-faqar u, kif jista’ jkun mistenni, għandhom impatt akbar fost il-ħaddiema f’forom ta’ impjieg mhux standard u ħaddiema għal rashom, minn dawk f’impjieg standard. Pereżempju, fl-2021, ir-rata ta’ riskju ta’ faqar fost dawk b’kuntratti temporanji kienet 30,0 % inqas wara milli qabel it-trasferimenti soċjali. L-impatt huwa għoli wkoll għal ħaddiema part-time (27,4 %) u għall-ħaddiema għal rashom (29,2 %).

L-aktar indikaturi riċenti tal-adegwatezza jindikaw livellar tar-rati ta’ deprivazzjoni soċjali u materjali għall-kategoriji kollha, wara tnaqqis kostanti bejn l-2014 u l-2020, speċjalment fost il-persuni qiegħda u l-ħaddiema għal rashom. Barra minn hekk, ir-rata tal-AROP (wara t-trasferimenti soċjali) għadha aktar minn erba’ darbiet ogħla għall-ħaddiema għal rashom milli għall-ħaddiema standard, u aktar minn 3,5 darba ogħla għall-impjegati b’kuntratt temporanju milli għall-ħaddiema standard.

L-aktar ċifri riċenti huma mill-2021, li ġeneralment jirreferu għas-sitwazzjoni tal-introjtu fl-2020. Huwa rikonoxxut li s-sistemi ta’ protezzjoni soċjali għenu lin-nies jegħlbu l-kriżi tal-COVID-19 mingħajr żidiet aktar sostanzjali fir-riskji tal-faqar jew fl-inugwaljanzi fl-introjtu, bis-saħħa ta’ reazzjonijiet ta’ politika b’saħħithom ħafna (inklużi kopertura akbar, miżuri ta’ appoġġ eċċezzjonali u nefqa). Madankollu, kriżi oħra, ikkawżata mis-sitwazzjoni fl-Ukrajna, qed ikollha impatti ekonomiċi u soċjali kbar, b’mod partikolari permezz tal-inflazzjoni u ż-żieda fil-faqar enerġetiku. Minħabba d-dewmien fid-disponibbiltà tad-data, għadu kmieni wisq biex jitkejjel il-kobor tal-impatt ta’ dawn il-kriżijiet.

2.4.2.Miżuri ta’ politika

Il-qasam tal-adegwatezza huwa indirizzat sa ċertu punt fl-NIPs (16-il Stat Membru jippreżentaw miżuri mmirati biex itejbu l-adegwatezza). Ftit Stati Membri jiffokaw fuq il-livell ta’ adegwatezza tal-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema f’impjiegi mhux standard. Madankollu, ħafna adottaw, jew qed jippjanaw li jadottaw, miżuri biex itejbu l-adegwatezza, filwaqt li jiffokaw fuq il-pensjonijiet għall-ħaddiema għal rashom jew kategoriji speċjali ta’ impjegati. Qed jiġu implimentati wkoll xi miżuri biex tittejjeb l-adegwatezza tal-benefiċċji tal-qgħad.

Il-punt sa fejn kategoriji differenti ta’ ħaddiema għal rashom u ta’ ħaddiema f’forom mhux standard ta’ impjieg jikkontribwixxu għall-pensjonijiet, se jiddetermina l-benefiċċji futuri tagħhom. Għall-ħaddiema għal rashom, il-varjazzjonijiet fix-xogħol u fil-qligħ jirrappreżentaw sfida fil-kontribuzzjoni regolari. Spanja u l-Latvja ddeċidew li jaġġustaw il-metodu tal-kalkolu tal-kontribuzzjonijiet għall-ħaddiema għal rashom, sabiex jappoġġaw l-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri, filwaqt li l-Belġju qed jippjana li jallinja s-sistemi tal-pensjonijiet tal-ħaddiema għal rashom u tal-impjegati, u li jaġġusta l-kontribuzzjonijiet mill-ħaddiema għal rashom biex jirriflettu aħjar il-kapaċità ta’ kontribuzzjoni tagħhom. Għall-istess raġuni, u biex jinċentiva l-parteċipazzjoni fis-sistema, il-Portugall naqqas ukoll ir-rati tal-kontribuzzjonijiet u issa jikkalkula l-bażi tal-kontribuzzjoni kull trimestru, abbażi tal-introjtu miksub fit-trimestru preċedenti. L-Awstrija u l-Estonja ħadu miżuri biex iżidu l-adegwatezza tal-pensjonijiet, b’mod partikolari għal dawk b’intitolamenti baxxi, kif għamlet il-Ġermanja, fejn in-nisa se jkunu l-benefiċjarji ewlenin. Iċ-Ċekja ressqet riforma fil-pensjonijiet biex ittejjeb il-ġustizzja tas-sistema tal-pensjonijiet (eż. billi tindirizza d-diskrepanza bejn il-ġeneri). Fl-2021, Franza adottat miżuri leġiżlattivi li għandhom l-għan li jżidu l-livell tal-pensjonijiet għal persuni li jgħinu lill-bdiewa, u fl-2022 il-Finlandja emendat l-assigurazzjoni tal-pensjoni għall-ħaddiema għal rashom.

Iż-żieda fir-rata ta’ kopertura jew id-durata tal-benefiċċji tal-qgħad tgħin biex titjieb l-adegwatezza tagħhom, u l-Estonja u l-Litwanja ħadu miżuri f’din id-direzzjoni. Il-Belġju żied ukoll il-livell minimu ta’ benefiċċji tal-qgħad, flimkien ma’ benefiċċji minimi oħra tas-sigurtà soċjali u ta’ assistenza. B’mod partikolari f’dan il-qasam, ittieħdu ħafna miżuri bħala rispons ta’ politika għall-COVID-19. Bħala eżempju, id-durata tal-benefiċċji tal-qgħad, fl-2020-21 (u fl-2022 f’xi każijiet), ġiet temporanjament estiża fil-Bulgarija, fid-Danimarka, fil-Ġermanja, fil-Greċja, fi Spanja, fil-Portugall, fir-Rumanija, fis-Slovakkja u fl-Iżvezja. Il-Belġju, Franza u l-Italja ssospendew it-tnaqqis gradwali tal-benefiċċji maż-żmien (id-digressività), filwaqt li l-livell tagħhom żdied temporanjament fl-Irlanda, fil-Lussemburgu (għal dawk f’qgħad parzjali), f’Malta (b’suppliment) u b’mod permanenti f’xi pajjiżi (il-Belġju, il-Bulgarija, l-Estonja, parzjalment fil-Portugall). Filwaqt li l-biċċa l-kbira minn dawn il-miżuri twaqqfu, jew se jitwaqqfu, xi Stati Membri għażlu li jagħmluhom strutturali. B’mod partikolari għas-settur kulturali, ittieħdu miżuri ġodda f’bosta Stati Membri. Għadd limitat ta’ miżuri ffukaw fuq l-adegwatezza f’fergħat għajr il-pensjonijiet jew il-qgħad. Xi eżempji jinsabu fl-NIP Belġjan (mard, invalidità) u fl-NIP Malti (fil-kura tas-saħħa, it-trattamenti għal kundizzjonijiet kroniċi ġodda se jkunu mingħajr ħlas mill-2023).

Kaxxa 4: Diskrepanzi fil-protezzjoni soċjali li jaffettwaw liż-żgħażagħ Id-diskrepanzi fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-persuni li jaħdmu għal rashom huma partikolarment evidenti fost ċerti kategoriji, pereżempju ż-żgħażagħ. Fl-2021, iż-żgħażagħ (16-29) li kienu qiegħda u f’riskju ta’ faqar (qabel it-trasferimenti soċjali), kienu ferm inqas probabbli (38 %) minn dawk ta’ bejn 30 u 64 sena (57 %) li jirċievu benefiċċji soċjali fl-UE. Rapport riċenti jikkonferma li l-ħaddiema żgħażagħ spiss ma jkollhomx aċċess formali għall-benefiċċji tal-qgħad, tal-mard jew tal-maternità. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, dawn id-diskrepanzi ma humiex xprunati direttament minn regoli speċifiċi għall-età. Pjuttost huma dovuti għal: jew nuqqas ta’ kopertura formali għal kategoriji speċifiċi (trainees, apprendisti, ħaddiema każwali, ħaddiema fuq il-pjattaformi, ħaddiema għal rashom dipendenti) li fihom hemm ħafna żgħażagħ; jew kwistjonijiet ta’ kopertura effettiva (b’mod partikolari meta r-regoli – perjodu minimu ta’ kwalifika jew restrizzjonijiet fuq kontribuzzjonijiet minimi mħallsa jew sigħat maħduma – jeskludu b’mod effettiv liż-żgħażagħ bi storja qasira ta’ impjieg u kuntratti prekarji mill-benefiċċji tal-protezzjoni soċjali). Pereżempju, huwa aktar diffiċli għall-ħaddiema żgħażagħ li jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għall-benefiċċji tal-qgħad meta jitilfu l-impjieg tagħhom. L-istess jgħodd għall-benefiċċji tal-mard. Huwa interessanti li l-Awstrija, il-Belġju u s-Slovenja japplikaw perjodi minimi iqsar ta’ kontribuzzjoni għaż-żgħażagħ. Dan huwa wkoll il-każ fi Spanja għall-benefiċċji tal-maternità. Filwaqt li ftit mill-NIPs jinkludu riformi speċifiċi għaż-żgħażagħ, hemm xi eċċezzjonijiet: l-emenda tal-liġi dwar l-assigurazzjoni soċjali tal-istudenti u tat-trainees fil-Greċja u r-riforma tal-liv tal-maternità għall-istudenti fil-Kroazja. Barra minn hekk, xi miżuri b’reazzjoni għall-kriżi tal-COVID-19 kienu ffokati fuq iż-żgħażagħ, eż. l-istudenti. L-Awstrija introduċiet bonus ta’ taħriġ minbarra l-benefiċċji tal-qgħad u estendiet il-fond tat-tbatija għall-istudenti. Il-Belġju introduċa pagamenti tal-qgħad għal studenti li tilfu l-impjieg tagħhom minħabba l-pandemija; u l-Latvja kienet stabbiliet benefiċċju temporanju tal-qgħad għall-gradwati żgħażagħ irreġistrati bħala qiegħda. Barra minn hekk, xi miżuri ġenerali (mhux speċifiċi għaż-żgħażagħ) madankollu huma partikolarment rilevanti għaż-żgħażagħ minħabba s-sitwazzjoni speċifika tagħhom (pereżempju bħala ħaddiema b’kuntratt temporanju jew fuq il-pjattaformi). Fost l-eżempji nsibu: ir-riformi li jindirizzaw il-kopertura formali (jew aċċess effettiv) għall-ħaddiema mhux standard imsemmija hawn fuq; l-estensjoni tal-assigurazzjoni tal-kura tas-saħħa tal-Estonja għar-residenti kollha inklużi l-istudenti; u appoġġ temporanju fi Spanja (matul il-COVID-19) lill-ħaddiema b’kuntratt temporanju, li jippermettilhom aċċess aktar faċli għall-benefiċċji tal-qgħad kontributorji.

2.5.Trasparenza

It-trasparenza hija r-raba’ dimensjoni indirizzata mir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill. It-trasparenza hija kruċjali biex tiggarantixxi l-aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-ħaddiema għal rashom. Il-persuni jistgħu ma jkunux konxji biżżejjed tad-drittijiet u tal-obbligi tagħhom, u tal-modi differenti ta’ kif jistgħu jeżerċitaw dawk id-drittijiet u jkunu konformi mal-obbligi tagħhom. Ir-regoli jistgħu jkunu kumplessi wisq jew mhux ċari biżżejjed. Dan jista’ jiskoraġġixxi l-parteċipazzjoni fi skemi tal-protezzjoni soċjali u jista’ jikkontribwixxi għal rata baxxa ta’ użu għal xi benefiċċji soċjali. Il-ħaddiema għal rashom u l-persuni f’forom ta’ xogħol mhux standard jistgħu jiġu affettwati aktar, minħabba li, kif qiegħed jiġi diskuss hawn fuq, spiss ikunu soġġetti għal regoli speċifiċi u għal proċeduri aktar kumplessi. Barra minn hekk, dawn il-kategoriji spiss ma jkollhomx organizzazzjonijiet biex jirrappreżentaw l-interessi tagħhom, kif jagħmlu s-sħab soċjali għal kategoriji oħra.

Ix-xenarju divers ferm tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali fost l-Istati Membri jispjega wkoll approċċi differenti għat-trasparenza tal-iskemi u l-benefiċċji tal-protezzjoni soċjali. Pereżempju, xi pajjiżi għandhom skemi ġenerali ħafna ta’ “daqs wieħed (kważi) għal kulħadd”, filwaqt li oħrajn għadhom kif bdew it-tranżizzjoni minn sett ta’ skemi tal-protezzjoni speċifiċi ħafna għal oħrajn aktar ġenerali. Differenza sinifikanti oħra hija li xi wħud bdew it-tranżizzjoni diġitali żmien ilu filwaqt li oħrajn ġew imqanqla mill-pandemija tal-COVID-19. Xi Stati Membri, fl-NIP tagħhom, jiddikjaraw li r-regoli dwar l-aċċess għall-protezzjoni soċjali huma diġà ċari u trasparenti u li l-informazzjoni hija aċċessibbli (eż. BE, EE, FR, HR, MT, SE), b’xi wħud jenfasizzaw ukoll l-importanza li dan jinżamm/jittejjeb (BE, MT, NL, SE). F’xi pajjiżi, l-aċċess għall-informazzjoni (inkluż informazzjoni dwar is-sitt fergħat tal-protezzjoni soċjali) huwa stabbilit fil-leġiżlazzjoni (eż. BE, CZ, EE, LV, RO, SI, SK). Xi wħud inkludew it-trasparenza u s-simplifikazzjoni bħala objettivi fl-RRP tagħhom, bħal fil-każ tar-riforma ppjanata ta’ Ċipru tas-sistema tal-assigurazzjoni soċjali u r-ristrutturar u d-diġitalizzazzjoni tas-servizzi tal-assigurazzjoni soċjali. Madankollu, b’mod ġenerali, it-trasparenza ma hijiex riflessa sew fl-NIPs, iżda seħħew, jew qed jiġu implimentati, serje ta’ riformi u miżuri madwar l-UE biex jappoġġaw l-aċċess għal informazzjoni ċara u aġġornata u l-għarfien dwar id-drittijiet soċjali, u biex jiġu ssimplifikati l-proċeduri, f’ħafna każijiet permezz tal-RRPs ukoll.

2.5.1.L-aċċess għall-informazzjoni

L-aċċess għall-informazzjoni dwar il-protezzjoni soċjali huwa meħtieġ biex in-nies isiru konxji tad-drittijiet u l-obbligi eżistenti tagħhom. L-għoti ta’ informazzjoni jista’ jkun “passiv”, pereżempju fil-forma ta’ fuljetti ta’ informazzjoni jew portali tal-web, jew aktar “attiv”, prinċipalment permezz ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni, ġenerali jew immirati.

Kif tindika l-premessa 22 tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill, “id-diġitalizzazzjoni tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tat-trasparenza għall-individwi”, u l-għoti diġitali tal-informazzjoni huwa tabilħaqq parti ewlenija mill-isforzi tal-Istati Membri biex itejbu l-aċċess. Għalkemm għad hemm diversità kbira ta’ prattiki, issa jeżistu l-hekk imsejħa portali fl-Istati Membri kollha, kemm jekk huma portali ta’ punt uniku ġenerali/governattivi jew integrati tas-sigurtà soċjali, kif ukoll jekk huma portali għal fergħat speċifiċi tal-protezzjoni soċjali.

Meta tiġi pprovduta informazzjoni għall-istatusijiet differenti tax-xogħol, ġeneralment tingħata attenzjoni speċjali (sa punti differenti) għas-sitwazzjoni tal-ħaddiema għal rashom (parzjalment skont jekk il-ħaddiema għal rashom għandhomx aċċess formali għad-diversi fergħat tas-sigurtà soċjali u jekk għandhomx l-istess termini jew termini differenti għal kategoriji oħra). Madankollu, f’bosta Stati Membri hemm diskrepanzi u nuqqasijiet fl-informazzjoni li jaffettwaw speċifikament (sottogruppi ta’) ħaddiema mhux standard u ħaddiema għal rashom, li għalihom tista’ tiġi pprovduta, jew tista’ ma tiġix ipprovduta informazzjoni dettaljata (speċjalment fuq siti tal-gvern ġenerali): l-informazzjoni mfassla għal ħaddiema għal rashom u għal persuni f’forom mhux standard ta’ impjieg għadha ġeneralment limitata (ir-Rumanija), jew il-kategoriji differenti ma humiex differenzjati sew (Ċipru), jew l-informazzjoni dwar ċerti skemi hija nieqsa, pereżempju informazzjoni dwar skemi volontarji (l-Awstrija). B’mod aktar ġenerali, id-diskrepanzi u n-nuqqasijiet fl-informazzjoni magħmula disponibbli mill-amministrazzjonijiet pubbliċi u/jew mill-fornituri (pubbliċi jew privati) involuti fid-diversi fergħat tal-protezzjoni soċjali ġew identifikati b’mod espliċitu bħala kwistjoni fi 17-il Stat Membru (BE, CZ, DE, EE, IE, EL, FR, HR, CY, LT, NL, AT, RO, SI, SK FI, SE). Nuqqas ieħor possibbli huwa relatat ma’ siti web skaduti, maħluqa bħala riżultat ta’ programmi/proġetti speċifiċi, xprunati minn ċerti avvenimenti (bħall-kriżi tal-COVID-19) u ffinanzjati fuq bażi temporanja iżda li ma nżammewx u ma ġewx aġġornati wara.

L-aktar informazzjoni personalizzata żviluppata disponibbli hija dwar il-benefiċċji tax-xjuħija, spiss permezz ta’ kalkolaturi online. Fil-fatt, 21 Stat Membru jirrapportaw li jipprovdu kalkolaturi (jew simulaturi) tal-pensjoni direttament aċċessibbli miċ-ċittadini, li jistgħu jużawhom biex jiksbu stimi tad-drittijiet tal-pensjoni futuri bbażati fuq kontribuzzjonijiet u perjodi reali (BE, CZ, DK, DE, EE, ES, FR, IT, CY, LV, LT, HU, MT, AT, NL, PL, PT, SI, SK, FI, SE). Madankollu, l-informazzjoni relatata mal-iskemi tal-pensjoni okkupazzjonali u l-iskemi volontarji tidher li tvarja ħafna bejn l-Istati Membri u, anke fil-qasam aktar avvanzat tal-benefiċċji tax-xjuħija, ma huwiex ċar jekk hemmx biżżejjed informazzjoni mfassla għal dawk f’forom ta’ xogħol mhux standard.

Iż-żieda fid-diġitalizzazzjoni u l-bidla minn servizzi fiżiċi għal servizzi online u diġitali jistgħu joħolqu diffikultajiet fl-aċċess għall-informazzjoni, b’mod partikolari għal gruppi vulnerabbli (eż. persuni b’ħiliet diġitali baxxi, persuni b’insuffiċjenzi viżwali/fis-smigħ, persuni anzjani jew persuni mingħajr dar). Fl-istess ħin, ħafna siti web li jipprovdu informazzjoni dwar il-protezzjoni soċjali huma aċċessibbli għal persuni b’insuffiċjenzi viżwali (eż. BE, DK, EE, IE, EL, LT, LU, SI) jew b’insuffiċjenzi fis-smigħ (eż. CZ, DK, EE, IE, EL, HR, LT, LU, RO, SI). F’xi każijiet, jinsabu għaddejjin riformi biex tiġi żgurata l-aċċessibbiltà tal-informazzjoni dwar il-benefiċċji tal-protezzjoni soċjali, filwaqt li fl-Iżvezja, pereżempju, l-informazzjoni fuq is-siti web diġà hija disponibbli f’forma xierqa għal persuni b’diżabilitajiet differenti, permezz ta’ lingwa Żvediża faċli jew bil-lingwa tas-sinjali. L-awtoritajiet Żvediżi jridu jipprovdu wkoll interpreti mingħajr ħlas. Fil-Finlandja, mill-2019 ’il hawn, l-Istituzzjoni tal-Assigurazzjoni Soċjali kienet qiegħda tespandi s-servizzi online tagħha bil-lingwa tas-sinjali u toffri servizz ta’ interpretu għall-persuni b’diżabilitajiet.

L-uffiċċji fiżiċi jista’ jkollhom rwol importanti fit-tisħiħ tal-aċċessibbiltà għall-persuni b’diżabilitajiet u l-litteriżmu diġitali baxx. Madankollu, f’ħafna pajjiżi, kien hemm tnaqqis sinifikanti fl-opportunitajiet għall-aċċess fiżiku għall-informazzjoni, spiss aċċellerat mill-kriżi tal-COVID-19. F’xi Stati Membri ġew irrapportati programmi biex itejbu l-litteriżmu diġitali u jindirizzaw id-distakk diġitali (bħall-BE, EE u IT). Ta’ min jinnota wkoll li xi pajjiżi fost l-aktar avvanzati diġitalment diġà qed jiżviluppaw (mill-ġdid) l-aċċess fiżiku jew joħolqu ċentri ta’ servizz ta’ punt uniku (EE, LV). Fl-2020, fl-Estonja, sar disponibbli servizz ta’ konsenja domestika għall-benefiċċji tal-pensjoni, bi prezz imnaqqas mill-bidu tal-2022.