Dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni dwar il-possibbiltà ta’ leġiżlazzjoni ta' l-UE fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi mal-ġustizzja /* KUMM/2007/0693 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 13.11.2007 KUMM(2007) 693 finali DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-KUMMISSJONI dwar il-possibbiltà ta’ leġiżlazzjoni ta' l-UE fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi mal-ġustizzja DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-KUMMISSJONI dwar il-possibbiltà ta’ leġiżlazzjoni ta' l-UE fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi mal-ġustizzja 1. Introduzzjoni Dan id-dokument hu riżultat ta’ ħidma preparatorja meħtieġa għall-valutazzjoni ta’ l-impatt ta’ kwalunkwe proposta leġiżlattiva Ewropea fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi mal-ġustizzja. Dan id-dokument ta’ ħidma jistabbilixxi l-qagħda preżenti dwar il-leġiżlazzjoni u l-prattika ġenerali fuq livell nazzjonali, Ewropew u internazzjonali. Din hi segwita minn analiżi tal-problema, l-għanijiet u l-għażliet possibbli tal-politika. Din tiddiskrivi wkoll il-kwistjonijiet prinċipali li jridu jiġu diskussi f’aktar dettal qabel ma possibbilment iwasslu għal sistema armonizzata għall-protezzjoni tax-xhieda. Il-Leġiżlazzjoni tal-Kummissjoni u l-Programm ta’ Ħidma għall-2007[1] telenka bħala prijorità l-protezzjoni tax-xhieda u l-individwi li jikkooperaw mal-proċess ġuridiku. Madanakollu, il-proċedura dwar il-valutazzjoni ta’ l-impatt wasslet għall-konklużjoni li fil-preżent mhux rakkomandabbli li tkompli bil-leġiżlazzjoni fuq il-livell ta’ l-UE. 2. Sfond L-għoti tal-protezzjoni xierqa lix-xhieda tista’ tilgħab parti kruċjali biex jitressqu l-qorti dawk li jwettqu r-reati minħabba li l-konklużjoni b’suċċess ta’ kull stadju fil-proċeduri kriminali ħafna drabi tiddependi mill-kooperazzjoni tax-xhieda. Dawk li jwettqu r-reati ħafna drabi jimpedixxu lix-xhieda milli jixhdu, anke permezz ta’ theddid. Kull persuna għandha l-obbligu ċiviku li tagħti x-xhieda tagħha, u l-istati għandhom id-dmir li jipproteġu x-xhieda minn kwalunkwe tfixkil. Il-protezzjoni tax-xhieda hu proċess li fih ix-xhieda li jixhdu f'ġurijiet kriminali jkunu pprovduti b’miżuri speċifiċi ta’ protezzjoni proċedurali u li mhijiex proċedurali li għandhom l-għan li jiżguraw b’mod effettiv is-sikurezza tagħhom – kultant tinkludi s-sikurezza ta’ qrabathom qabel, waqt u wara li jagħtu x-xhieda tagħhom. Il-kollaboraturi mal-ġustizzja jistgħu jiġu pprovduti wkoll b’miżuri ta’ protezzjoni disponibbli għax-xhieda. F’każi ta’ kriminalità organizzata kollaboratur tkun persuna li jkollha informazzjoni importanti minħabba li din tkun imdaħħla f’attività kriminali u għalhekk hi stess tkun soġġetta għall-prosekuzzjoni u piena. Il-ħtieġa li tkun ikkunsidrata leġiżlazzjoni fuq livell ta’ l-UE għall-protezzjoni tax-xhieda ilha għal diversi snin tiġi kkunsidrata. Sa mill-1997, ir-Rakkomandazzjoni 16 tal-programm ta’ Azzjoni dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata[2] sssuġġeriet li jkun eżaminat il-bżonn tal-protezzjoni tax-xhieda u l-persuni li jikkollaboraw fit-twettiq tal-ġustizzja. Id-Dikjarazzjoni tal-Kunsill Ewropew tal-25 ta' Marzu 2004 dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu u l- Pjan ta’ Azzjoni[3] ta’ Aja jirreferu wkoll għal proposta dwar il-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi . 3. Il-ħidma preparatorja Il-ħidma preparatorja biex tkun żviluppata leġiżlazzjoni Ewropea li tkun torbot dwar il-protezzjoni tax-xhieda tmur lura għas-sena 2004. L-għan kien li tiġbor l-informazzjoni dwar il-leġiżlazzjoni, l-istrutturi amministrattivi u l-esperjenza prattika ta’ l-Istati Membri sabiex tidentifika lakuni legali u nuqqasijiet operattivi li jkollhom impatt fuq livell ta’ l-UE u biex tagħti suġġerimenti b’valur miżjud Ewropew. Proġett komparattiv ta’ l-AGIS dwar il-protezzjoni tax-xhieda[4] minbarra li janalizza l-leġiżlazzjoni u l-prattika, ipproduċa proposti għal-leġiżlazzjoni possibbli fl-UE. Il-Kummissjoni ħadet sehem ukoll fil-grupp ta’ ħidma ta’ l-Europol-ISISC-OPCO[5] konġunt bil-għan li tesplora l-possibbiltajiet għall-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-protezzjoni tax-xhieda[6]. Il-Kummissjoni organizzat laqgħat fl-2006 u fl-2007[7] biex tikkonsulta mar-rappreżentanti ta’ l-Istati Membri u ma’ l-esperti dwar il-protezzjoni tax-xhieda li kienu ta’ kontribut importanti għall-Kummissjoni fil-konsiderazzjoni tal-ħtiġijiet għal ħidma leġiżlattiva fuq livell ta’ l-UE. Stħarriġ ta’ l-2006 mill- Eurobarometer [8] dwar il-fehmiet taċ-ċittadini ta’ l-UE wera appoġġ li l-protezzjoni tax-xhieda tkun indirizzata fuq livell ta’ l-UE. 86% taċ-ċittadini jappoġġjaw li tkun imfassla politika fl-UE li tindirizza l-kooperazzjoni transkonfinali u internazzjonali għall-protezzjoni tax-xhieda, waqt li 45% jappoġġjaw b’mod qawwi din l-idea[9]. Saru sforzi biex isiru data u statistiki sodi (eż. Informazzjoni mill-Europol, dokumenti pubbliċi nazzjonali, tweġibiet għall-kwestjonarju ta’ grupp ta’ ħidma speċjali tal-Kunsill ta’ l-Ewropa, laqgħat ta’ l-esperti). Minħabba t-trattament kunfidenzjali ta’ każi individwali, ma hemm disponibbli l-ebda data statistika preċiża dwar il-kwistjonijiet tal-protezzjoni. Sabiex tkun pprovduta l-aqwa sikurezza tal-persuni, il-kunfidenzjalità ta’ kif tiġi ttrattata d- data u d-dettalji tal-programmi tal-protezzjoni hi ta’ importanza kbira. Minkejja dan , il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi esperjenzaw żieda fil-bżonn tal-protezzjoni tax-xhieda matul dawn l-aħħar 5-10 snin, kemm fin-numru ta’ applikazzjonijiet u kemm tax-xhieda li ddaħħlu fil-programmi ta’ protezzjoni. 4. Azzjonijiet leġiżlattivi u operattivi fuq livell Ewropew, Nazzjonali u Internazzjonali L-istrumenti ta’ l-Unjoni Ewropea attwali, ir-Riżoluzzjoni dwar il-protezzjoni tax-xhieda fil-ġlieda kontra l-kriminalita’ internazzjonali organizzata (1995)[10] u r-Riżoluzzjoni dwar individwi li jikkooperaw mal-proċess ġuridiku fil-ġlieda kontra l-kriminalita’ internazzjonali organizzata (1996)[11], għandhom skop limitat billi japplikaw biss għall-każi ta’ ġlied kontra l-kriminalità organizzata u jieħdu sura ta’ liġi flessibbli. Barra minn hekk, il-possibbiltà li jingħataw benefiċċji fi skambju ma’ informazzjoni hi prevista fl-leġiżlazzjoni li torbot bħalma hi d-Deċiżjoni ta’ Qafas dwar it-terroriżmu[12], u l-d-Deċiżjoni ta’ Qafas tal-Kunsill dwar ix-xhieda tal-vittmi fi proċeduri kriminali[13]. Il-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri ta’ l-UE għandhom leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tax-xhieda jew f’att separat jew bħala parti mill-kodiċi ta’ proċeduri kriminali tagħhom. Dawn normalment jipprovdu definizzjonijiet (xhieda protetti, xhieda anonimi, kollaboraturi mal-ġustizzja), miżuri proċedurali (arranġamenti għall-proċeduri tal-ġuri, metodi alternattivi ta’ kif tingħata x-xhieda), miżuri mhux proċedurali (protezzjoni fiżika, rilokazzjoni, tibdil fl-identità), l-istrutturi ta’ implimentazzjoni neċessarji bl-irwol ta’ entitajiet għall-infurzar tal-liġi, qabel, waqt u wara l-ġuri, id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet fis-sistema ta' protezzjoni. Il-kooperazzjoni internazzjonali fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda normalment jissemma, mingħajr wisq dettalji. Uħud mill-pajjiżi għandhom leġiżlazzjoni speċifika li tirregola l- operat tal-programmi tagħhom għall-protezzjoni tax-xhieda , filwaqt li pajjiżi oħra m'għandhomx; uħud iħarsu lejn il-protezzjoni tax-xhieda l-aktar bħala funzjoni tal-pulizija filwaqt li oħrajn jagħtu rwol prinċipali lill-ġudikatura u lill-ministeri governattivi; uħud għandhom programm nazzjonali dwar il-protezzjoni tax-xhieda, filwaqt li oħrajn għandhom diversi programmi reġjonali jew lokali. Kif ukoll, hemm varjazzjonijiet sinifikanti bejn il-pajjiżi fit-tipi ta’ miżuri li introduċew biex jiffaċilitaw il-kooperazzjoni tax-xhieda, li parti tirrifletti d-differenzi fl-iskala u n-natura tar-reat u parti hi marbuta mad-differenzi fit-tradizzjonijiet u l-ambjenti legali (ara l-anness). Għalkemm il-kliem ‘kollaboraturi mal-ġustizzja’ ma jinsabux ta’ spiss fil-kodiċi penali nazzjonali, kważi l-pajjiżi kollha, jipprovdu l-possibbiltà lill-imħallef tal-qorti biex jagħti piena anqas ħarxa lil dawk li jwettqu r-reat u li jgħinu lill-awtoritajiet ġuridiċi/tal-pulizija biex jiċċaraw ir-reati tagħhom jew oħrajn. Minkejja dan, uħud mill-Istati Membri għażlu li jdaħħlu regolament dwar il-kollaboraturi (jew għaliex rari jkunu kkonfrontati ma’dawn it-tipi ta’ reati li għalihom iċ-ċifra hi effettiva jew għaliex ikollhom oġġezzjonijiet morali biex ineħħu/itaffu l-piena. Għall-kuntrarju, Stati Membri oħra jagħmlu użu wiesa’ ħafna taċ-ċifra. Ingħatat attenzjoni speċjali għall-ħidma tal- Kunsill ta’ l-Ewropa . Dan il-korp internazzjonali ilu jkollu x’jaqsam mal-protezzjoni tax-xhieda min-nofs is-snin 90 u wettaq ukoll attivitajiet leġiżlattivi: il-varjetà ta’ sitwazzjonijiet differenti li fihom ix-xhieda jista’ jkollhom il-bżonn ta’ protezzjoni fir-Rakkomandazzjoni (1997)13 dwar l-intimidazzjoni tax-xhieda u d-drittijiet tad-difiża kif ukoll fir-Rakkomandazzjoni (2005)9 dwar il-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaboraturi mal-ġustizzja. F’rabta mal-protezzjoni proċedurali ingħata kontribut sinifikanti permezz ta’ deċiżjonijiet mill-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, speċifikament dwar l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fuq il-garanzija ta’ smigħ xieraq tal-kawża. Għandhom jissemmew ukoll l-istrumenti legali tal-Kunsill ta’ l-Ewropa[14] li għandhom dispożizzjonijiet dwar il-kwistjonijiet tal-protezzjoni. Hemm ukoll arranġamenti prattiċi għall-kooperazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ma’ l-Ewropa. Fis-sena 2000 twaqqaf Liason netwerk Ewropew, ikkoordinat mill-Europol – li m’għandux mandat proprju fuq is-suġġett – u li jikkonsisti mill-kapijiet ta’ l-unitajiet speċjalizzati fil-protezzjoni tax-xhieda fuq bażi volontarja. Matul is-snin in-netwerk kiber f’forum professjonali globali, li qed jilħaq il-5 kontinenti kollha[15]. Il-laqgħat tan-netwerks iservu bħala pjattaforma għall-iskambji ta’ informazzjoni u linji gwida għall-iżvilupp ta’ l-istrumenti, iżda ma jipprovdix għal attivitajiet operattivi. Fuq il-bażi tad-dibattiti fi ħdan in-netwerk ta' l-Europol, ġew imfassla żewġ dokumenti u tqassmu għall-użu bħala 'linji gwida ta' l-UE': Il- 'Prinċipji bażiċi għall-kooperazzjoni tal-pulizija ta’ l-Unjoni Ewropea fil-qasam tal-protezzjoni tax-Xhieda' li jiffokaw fuq ir-rilokazzjoni internazzjonali tax-xhieda filwaqt li l- 'Kriterji Komuni sabiex xhud jittieħed fil-Programm ta’ Protezzjoni' , jittratta l-kriterji għall-inklużjoni ta' xhud fil-programm ta’ protezzjoni. Rigward il- kooperazzjoni internazzjonali dwar il-protezzjoni tax-xhieda – li tinkludi l-kooperazzjoni fl-UE u l-kooperazzjoni ma’ ġudikatura internazzjonali jew ma’ stati terzi – il-pajjiżi ġeneralment jidħlu fi ftehimiet bilaterali fuq il-bażi ad hoc . L-uniku ftehim multilaterali fuq livell Ewropew kien maqbul mit-tliet stati Baltiċi[16] sabiex jikkooperaw fi kwistjonijiet kriminali billi ma jkomplux bil-prosekuzzjoni jew billi jnaqqsu l-piena tal-persuni li jkunu taw l-assistenza lill-awtoritajiet ta' l-infurzar tal-liġi ta' parti oħra għal dan il-ftehim. Minħabba li r-regoli tal- ġuriżdizzjoni internazzjonali u tal- proċedura kriminali internazzjonali bdew ikunu żviluppati biss fis-snin riċenti t-Tribunal Internazzjonali dwar il-kriminalità ta’ l-eks Jugoslavja (ICTY, 1993) kien sors vitali u punt ta’ riferiment primarju għaż-żewġ oqsma. Ir-regoli applikati mill-ICTY huma fil-parti l-kbira applikabbli ugwalment għall-Qorti Kriminali Internazzjonali (International Criminal Court (ICC, 1998)). Madanakollu, filwaqt li fil-liġi kriminali internazzjonali ma hemm l-ebda definizzjoni ta’ x’ikun ‘xhud’ u tal-livell ta’ miżuri protettivi li xhud għandu jistenna fi proċeduri kriminali, mir-regoli ta’ proċeduri u mill-każistika ta’ dawn il-korpi jista’ jingħad li partijiet li jagħtu x-xhieda huma soġġetti għal xi regoli u linji gwida. Id-diffikultajiet fil-provvediment ta’ l-għajnuna lix-xhieda tal-qorti huma marbuta l-aktar man-nuqqas ta’ territorju speċifiku u għaldaqstant ta’ ġuriżdizzjoni, ma’ baġit limitat għal dawn il-kwistjonijiet u man-nuqqas ta’ kooperazzjoni ma’ pajjiżi oħra. Peress li dawn il-qrati għandhom rwol kruċjali fiż-żamma tal-paċi u l-ġustizzja, il-leġiżlazzjoni fil-futur ta’ l-UE tista’ tkun ta’ benefiċċju għall-funzjonament tagħhom fir-rigward tal-protezzjoni tax-xhieda[17]. Filwaqt li ma hemm l-ebda strument tan-NU f’forma li torbot jew li ma torbotx li għandu x’jaqsam b’mod esklussiv mal-protezzjoni tax-xhieda, kien hemm ix-xejra li tkun inkluża riferenza diretta għax-xhieda f’Konvenzjonijiet rilevanti adottati fi snin riċenti, bħalma hi l-Konvenzjoni tan-NU Kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali (UNTOC, 2001)[18] u l-Konvenzjoni tan-NU Kontra l-Korruzzjoni (UNCAC, 2003)[19]. Il-Konvenzjonijiet isejħu lill-partijiet ta’ l-Istat biex jieħdu miżuri xierqa skond is-sistema ġuridika tagħhom u permezz tal-mezzi tagħhom biex jipprovdu protezzjoni effettiva għall-protezzjoni tax-xhieda li jagħtu x-xhieda dwar reati stabbiliti skond il-Konvenzjoni . Sabiex jassitu lill-Istati Membri tan-NU fl-implimentazzjoni tagħhom, l-uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drogi u l-Kriminalità (UNODC) fl-2005 beda l-iżvilupp tal-linji gwida għall-protezzjoni tax-xhieda. 5. Problemi minħabba l-qagħda preżenti L-analiżi tas-sitwazzjoni tal-leġiżlazzjoni u l-prattika tal-protezzjoni tax-xhieda tikkonferma li minkejja ċerti akkwisti, parikolarment fl-aħħar ftit snin, il-qafas għadu mhux stabbilizzat b’mod suffiċjenti, li jfisser li min-naħa hemm ħafna varjetajiet ta’ strutturi leġiżlattivi u amministrattivi fl-Istati Membri, u min-naħa l-oħra dan hu qasam ta’ żvilupp kontinwu. Hemm diversi elememti li jikkontribwixxu għal din is-sitwazzjoni, bħal: - ħafna azzjonijiet differenti minn korpi internazzjonali li jmissu ma’ kwistjonijiet marbuta mal-protezzjoni tax-xhieda (l-UE, li tinkludi lill-Europol, il-Kunsill ta’ l-Ewropa, l-ICTY/ICC, il-livell G8); - id-diversi gradi ta’ implimentazzjoni l-aktar ta’ l-istrumenti li ma jorbtux; - il-ħtieġa għal koordinazzjoni mtejba fost l-awtoritajiet rilevanti ta’ l-Istati Membri u l-korpi ta’ l-UE meta jkunu qed jelaboraw il-politiki u l-programmi relatati max-xhieda, li tinkludi l-assenza ta’ prattika tajba li jkun hemm qbil komuni dwarha biex tkun żgurata l-protezzjoni effettiva; - id-diffikultajiet fil-kooperazzjoni operattiva transkonfinali u l-ħtieġa ta' użu mtejjeb tan-netwerks eżistenti; - in-nuqqas ta’ viżjoni komprensiva ta’ dak li kien akkwistat s’issa minħabba nuqqas ta’ data u analiżi, l-aktar minħabba n-natura kunfidenzjali ta’ l-informazzjoni. Id-differenzi sostanzjali li jeżistu bejn il-liġijiet penali ta’ l-Istati Membri jagħmlu l-kooperazzjoni ta’ bejniethom anqas effettiva fil-ġlieda kontra gruppi kriminali ferm sofistikati Il-kooperazzjoni transkonfinali fil-protezzjoni tax-xhieda qed tkun kontinwament imfixxkla minn pajjiżi li ma għandhomx leġiżlazzjoni u/jew strutturi amministrattivi dwar ix-xhieda u l-programmi ta’ protezzjoni, anke jekk fi ħdan il-fruntieri tagħhom huma jwettqu dawn l-attivitajiet għaċ-ċittadini tagħhom. Dejjem iżjed pajjiżi li fihom jinbtu diffikultajiet prattiċi minħabba l-karatterisitiċi ġeografiċi (territorju żgħir) jew demografiċi (popolazzjoni densa) tagħhom u pajjiżi li huma effettwati ħafna minn organizzazzjonijiet kriminali jkollhom bżonn li jirrijallokaw lill-persuni protetti f’pajjiżi oħra . 6. Ġustifikazzjoni għall-azzjoni mill-Unjoni ewropea Għalkemm ir-responsabbiltà primarja biex ikunu indirizzati ħafna mill-kwistjonijiet tal-protezzjoni tax-xhieda hi fuq livell nazzjonali, din l-analiżi turi l-eżistenza tad-dimensjoni Ewropea. Azzjoni fuq il-livell ta’ l-UE jkollha valur miżjud fil-ġlieda kontra l-kriminalità billi ttejjeb il-kooperazzjoni transkonfinali permezz ta’ l-inkoraġġiment tax-xhieda biex jixhdu bil-korrispettiv li jingħataw protezzjoni Filwaqt li tirrispetta s-sisitemi legali differenti u l-organizzazzjonijiet amministrattivi ta’ kull Stat Membru, approċċ komuni f’rabta mal-protezzjoni tax-xhieda, kollaboraturi, u nies li huma qrib tagħhom tista’ twassal għal kundanni akbar f’każi ta’ kriminalità organizzata Il-protezzjoni tax-xhieda eventwalment għandha tkun disponibbli fl-Istati Membri kollha, peress li hi għodda potenti fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terroriżmu minħabba li n-natura magħluqa ta’ dawn il-gruppi jagħmilha diffiċli li jintużaw metodi investigattivi tradizzjonali. Sabiex ikun evitat xogħol doppju u spejjeż mhux neċessarji, għandu jkun ikkunsidat l-aħjar użu tan-netwerks eżistenti ta’ l-entitajiet nazzjonali, bħalma huwa n-netwerk ta’ l-Europol. 6.1 L-għażliet ta’ Politika li qed ikunu ikkunsidrati Diversi għażliet ta’ politika kienu kkunsidrati u analizzati għall-elementi tajbin u n-nuqqasijiet tagħhom. Fid-dawl tal-proċedura tal-Valutazzjoni fuq l-Impatt, kienu identifikati tliet għażliet ta’ politika: li jiżamm l-istatus quo u żewġ għażliet li jistabbilixxu bażi possibbli għal azzjoni legali mill-UE fil-protezzjoni tax-xhieda (waħda toffri qafas ġenerali fil-qasam u l-oħra tiffoka fuq ir-rilokazzjoni) Fi kwalunkwe każ, għandu jkun evitat li jsiru sforzi doppji: tabilħaqq hemm ħafna dokumenti li huma diġà disponibbli fil-forma ta’ dokumenti li ma jorbtux li joriġinaw minn parteċipanti internazzjonali differenti. 6.1.1. L-għażla ta' politika 1 – status quo bbażat fuq l-iżvilupp ta’ ftehimiet attwali Jekk jinżamm l-istatus quo, l-istrumenti eżistenti u operattivi għandhom jiffurmaw il-qalba tal-qafas ta’ politika Ewropea u jkunu kumplimentati minn koordinazzjoni usa’. Politika komuni ta’ l-UE għandha timmira li ssaħħaħ il-konsistenza, l-effikaċja fl-attivitajiet leġiżlattivi u prattiċi u li ttejjeb l-koordinazzjoni. 6.1.2. L-Għażla ta' politika 2 – Sistema armonizzata għall-protezzjoni tax-xhieda fl-UE permezz ta’ standards minimi f’leġiżlazzjoni li torbot Jekk wieħed jikkunsidra x-xogħol li ġie żviluppat mill-Europol filwaqt li jqis ukoll ir-Rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill ta’ l-Ewropa, tkun tista’ tiġi żviluppata leġiżlazzjoni ta’ l-UE li tkun teħtieġ li l-Istati Membri kollha ta’ l-UE ikollhom lest qafas leġiżlattiv u struttura istituzzjonali fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda. Mill-banda l-oħra, tkun tista’ issir leġiżlazzjoni ta’ l-UE għal sistema armonizzata għall-protezzjoni tax-xhieda b’rispett sħiħ għad-diversi sistemi legali nazzjonali u organizzazzjoni amministrattiva. Dan l-appproċċ għandu jirriżulta f’ kompatibbiltà mtejba ta’ sistemi ta’ ġustizzja kriminali nazzjonali (jiġifieri li jkollhom leġiżlazzjoni bażika u awtorità appuntata responsabbli għall-protezzjoni tax-xhieda). Minkejja dan, għandu jiġi mfakkar li l-aħħar tentattiv fuq din il-kwistjoni kien sar riċentement (2005) mill-Kunsill ta’ l-Ewropa u l-grupp speċjali ta’ esperti tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tax-xhieda kkonkluda favur rakkomandazzjoni ġdida. Għalkemm sar studju biex ikunu identifikati n-nuqqasijiet tas-sistema eżistenti, dan qatt ma wassal għal abbozz ta' konvenzjoni. Jekk jitqiesu l-prattiċi u d-dokumenti eżistenti, ikun possibbli li tkun prevista sistema armonizzata għall-protezzjoni tax-xhieda fuq livell ta’ l-UE billi jkunu introdotti standards minimi għal leġiżlazzjoni li torbot. Iżda jekk ikunu kkunsidrati d-diffikultajiet li jinsabu fl-analiżi t’hawn fuq, hemm il-ħtieġa li l-kwistjoni tkun mistħarrġa f’aktar dettal f’dan il-qasam li qed jagħmel progress mgħaġġel. 6.1.3 L-għażla ta’ politika 3 – Aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri fil-qasam tar-riallokazzjoni permezz ta’ leġiżlazzjonii li torbot. Ma hemmx ftehim multilaterali dwar ir-regoli applikabbli dwar ir- riallokazzjoni tax-xhieda u l-kooperazzjoni internazzjonali għall-kooperazzjoni tax-xhieda b’mod ġenerali. L-Istati jidħlu fi ftehimiet bilaterali ma’ xulxin u/jew mal-korpi ġuridiċi internazzjonali każ b'każ sabiex jiffaċilitaw il-kooperazzjoni. Waħda mill-forzi ewlenin li hemm biex ikunu fformulati l-prattiċi eżistenti hi li r-riallokazzjoni tal-persuni protetti hi bla dubju l-qasam li għandu jgawdi l-akbar prijorità għal azzjoni minħabba l-ħtieġa dejjem tiżdied (tħassib ġeografiku, kriminalità mifruxa mad-dinja kollha eċċ.) biex persuni jiġu allokati f’pajjiż ieħor b’mod permanenti jew temporanju sabiex tkun assigurata s-sikurezza tagħhom. Sabiex ikun hemm sistema li tiffunzjona għal riallokazzjoni fi ħdan l-UE, ċerti dispożizzjonijiet leġiżlattivi u amministrattivi obbligatorji għandhom jiġu implimentati mill-Istati Membri. Iċ-ċittadini Ewropej għandhom ukoll igawdu direttament minn ri-assigurazzjoni li jkunu pprovduti bil-miżuri neċessarji ta’ sikurezza, jekk hemm bżonn anke barra mill-pajjiż, u għal din ir-raġuni aktarx li jkunu aktar lesti li jixhdu. Għalkemm ma jistgħux jiġu injorati l-vantaġġi prattiċi ta’ approċċ armonizzat għal riallokazzjoni, il-laqgħat ta’ l-esperti tal-Kummissjoni wasslu għall-konklużjoni li l- Istati Membri ma jistgħux jaċċettaw sistema ċentralizzata ta’ l-UE biex tiffaċilita l-kooperazzjoni. Kif ukoll, l-esperti qablu li l-Europol/Eurojust ma għandux ikollhom mandat operattiv. Hemm bżonn li jkun eżaminat aktar x’għandu jkun ir-rwol ta’ dawn il-korpi Ewropej f’reġim ta’ kooperazzjoni ma’ l-UE kollha għall-protezzjoni tax-xhieda. Il-proposta tal-grupp ta’ ħidma ta’ l-Europol-ISISC-OPCO dwar il-ħtiġijiet minimi għal-leġiżlazzjoni potenzjali fuq il-livell ta’ l-Unjoni Ewropea jipprovdi ftehim mudell bilaterali għar-riallokazzjoni tax-xhieda. Dan l-approċċ hu bbażat fuq il-prattika preżenti tal-kooperazzjoni mill-istat. Minġabba kunsiderazzjonijiet ta’ sigurtà u konfidenzjalità, dawn il-ftehimiet mhux qed ikunu ppubblikati fil-ġurnali uffiċjali nazzjonali. Għalkemm hu legalment possibbli li jiddaħħal ftehim mudell fl-istrument legali ta’ l-UE u l-Istati Membri jiġu nkorraġġiti li jużawh[20], fil-prattika dan ma jipprovdix it-titjib mixtieq ta’ politika fuq livell ta’ l-UE. Għandhom isiru aktar studji sabiex jiġi identifikat l-aktar mod aċċettabbli għall-ħolqien ta’ kooperazzjoni għall-protezzjoni tax-xhieda ma’ l-Ewropa kollha għax dan hu qasam kumpless li jolqot aktar suġġetti sensittivi u komplikati (eż bdil fl-identità). Barra minn hekk, żviluppi ġodda, bħalma huwa l-użu tal-bijometrija, li jaffettwa l-protezzjoni tax-xhieda għandhom jiġu studjati b’aktar għaqal. 7. Konklużjonijiet Fid-dawl ta; l-eżerċizzju tal-Valutazzjoni ta' l-Impatt, ma jidhirx li wasal iż-żmien għal azzjoni immedjata leġiżlattiva fuq il-livell ta’ l-UE għall-protezzjoni tax-xhieda. L-isfozi li saru qabel fuq livell internazzjonali juru d-diffikultajiet li jkun adottat strument li jorbot. Għalkemm hemm leġiżlazzjoni, oqsma ta’ prijorità ta’ politika u ta’ deċiżjonijiet ġuridiċi fuq il-livell tal-Kunsill ta’ l-Ewropa li jisħqu fuq il-bżonn ta’ azzjoni li torbot fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda, l-isforzi naqsu milli jwasslu għal leġiżlazzjoni li torbot. L-aktar xogħol riċenti li sar mill-Kunsill ta’ l-Ewropa li jikkonsisti f’aktar minn 40 Stat Membru inklużi l-Istati Membri kollha ta’ l-UE ma wassalx għal leġiżlazzjoni li torbot fil-forma ta’ konvenzjoni għax l-Istati ma kinux lesti li jikkommettu lilhom infushom, u għalhekk seta' jintlaħaq biss ftehim għal strument ta' liġi flessibbli. Fuq il-bażi tal-laqgħat ta’ l-esperti li saru mill-Kummissjoni u mill-kummenti bil-miktub li ġew mill-esperti, il-valutazzjoni hi li fil-preżent l-Istati Membri mhux lesti li jaċċettaw leġiżlazzjoni li torbot ħalli jirregolaw il-kooperazzjoni informali kontinwa. Minkejja dan, hemm xejriet viżibbli li jindikaw il-bżonn għal aktar kooperazzjoni fost il-pajjiżi li eventwalment jistgħu jwasslu biex ikunu aċċettati regoli u strutturi formalizzati fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda fil-mument opportun. L-aktar prattika u leġiżjoni antika fl-Ewropa tmur lura biss 16-il sena (l-Italja, 1991, dwar il-pentiti/kollaboraturi mal-ġustizzja). Sadanittant, bosta Stati Membri ta’ l-UE ħarġu jew liġijiet speċifiċi jew għall-anqas inkludew fil-liġi kriminali tagħhom referenza għall-protezzzjoni ta’ xhieda mhedda. Madanakollu dan m’għamluhx b’mod uniformi. Mill-banda l-oħra, fi snin riċenti, il-pajjiżi skambjaw b’mod informali 'tagħlimiet meħuda' meta fasslu sistema għall-protezzjoni tax-xhieda u anke qiesu l-prinċipji li żviluppaw il-Europol u l-Kunsill ta’ l-Ewropa. Għal din ir-raġuni, hemm ċerti similaritajiet fir-reġimi tal-protezzjoni tax-xhieda stabbiliti matul dawn l-aħħar sentejn-tliet snin , f’konformità ma’ sistemi legali differenti u mal-prinċipji fundamentali ta’ organizzazzjonijiet amministrattivi ta’ kull Stat Membru. Xejriet fattwali ta’ kriminalità , jiġifieri iż-żieda ta’ attività fin-numru u fl-iskala ta’ kriminalità organizzata transkonfinali u gruppi ta’ terroristi, wasslu biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni. Peresss li mhux il-kriminali biss iżda anke ċ-ċittadini komuni jġawdu wkoll mill-moviment ħieles fi ħdan l-UE, aktarx li ser jiżdied in-numru ta’ ċittadini Ewropej li jintalbu biex jixhdu f’kawżi kriminali li huma ferm sinifikanti Meta tkun qed tiġi elaborata politika ta’ l-UE dwar il-protezzjoni tax-xhieda hemm bżonn li jkun mistħarreġ l-użu ta’ l-aħħar żviluppi teknoloġiċi u tas-soċjetà ta’ l-informatika (bħalma huma l- video links ) sabiex tkun iffaċilitata l-kooperazzjoni transkonfinali. Dawn għandhom ikunu wżati b’mod aktar wiesa’ mill-aġenziji ta’ l-infurzar tal-liġi, inkluż il-protezzjoni tax-xhieda. L-għarfien ta' aktar ħtieġa ta’ kooperazzjoni fil-ġlieda kontra l-kriminali organizzati transkonfinali permezz ta' xhieda li għandhom bżonn tal-protezzjoni u l-isforzi għall-implimentazzjoni ta’ żvilupp ta’ sistemi ta’ protezzjoni meħtieġa mill-Konvenzjonijiet tan-NU jistgħu jwasslu għal bidliet fl-attitudni fuq livell politiki u operattiv. Fuq il-bażi ta’ dan t’hawn fuq, il-Kummissjoni Ewropea tissuġġerixxi li għalissa twaqqaf l-attività leġiżlattiva fil-qasam tal-protezzjoni tax-xhieda filwaqt li tara l-possibbiltà ta’ azzjoni fuq il-bażi ta’ l-UE, f’nofs it-terminu taż-żmien (4-5 snin), permezz ta’ elaborazzjoni ta’ dokument. Għal dak il-għan, il-programm finanzjarju speċifiku dwar 'il-Prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità' għall-2007-2013[21] jista’ jkompli jintuża għal aktar studji, ġbir ta’ informazzjoni; il-protezzjoni u s-sostenn għax-xhieda hi elenkata bħala tema u bħala għan speċifiku, li jirrifletti l-importanza tal-kwistjoni fuq livell ta’ l-UE. Anness Liġijiet dwar il-protezzjoni tax-xhieda fl-Istati Membri u fin-Norveġja Leġiżlazzjoni għall-protezzjoni tax-xhieda leġiżlazzjoni | Unita’ għall-protezzjoni tax-xhiedarotezzjoni tax-xhieda | Bdil possibbli ta’ l-identità | Bdil possibbli ta’ l-identità permezz ta’ liġi | Liġi dwar il-kollaboraturi mal-ġustizzja | L-AWSTRIJAL-AWSTRIJA | LE | IVA | IVA | IVA | LE | IL-BELġJU | IVA | IVA | LE | LE | IVA | IL-BULGARIJA–BULGARIJA | IVA | IVA | IVA | LE | LE | IR-REPUBBLIKA ĊEKA | IVA | IVAIVA | IVAIVA | IVAIVA | IVA | ĊIPRU | IVA | IVA | IVA | IVA | IVA | ID-DANIMARKA | LE | IVA | IVA | IVA | LE | L-ESTONJA | IVA | IVA | IVA | IVA | L-EBDA LIġI SPEċJALI, ARTIKOLI SME, FL-ATT DWAR IS-SORVELJANZA | IL-FINLANDJA | LE | IVA | LE | LE | LE | FRANZA | LE | LE | LE | LE | IL-ĠERMANJA | IVA | IVA | IVA | IVA | IL-GREċJA | LE | LE | LE | LE | L-UNGERIJA | IVA | IVA | IVA | IVA | L-IRLANDA. | LE | IVA | IVA | LE | L-ITALJA | IVA | IVA | IVA | IVA | IVA | IL-LATVJA | IVA | IVA | IVA | IVA/LE[22]/ | IVA[23]/ | IL-LITWANJA | IVA | IVA | IVA | IVA | IL-LUSSEMBURGU: | LE | LE | IVA | LE | MALTA | IVA | LE | LE | LE | L-OLANDA | LE | IVA | IVA | LE | LE | IN-NORVEġJA | LE | IVA | LE | LE | LE | IL-POLONJA | IVA | IVA | IVA | IVA | IVA | IL-PORTUGAL | IVA | IVA | IVA | IVA | IR-RUMANIJA | IVA | IVA | LE | IVA | IS-SLOVAKKJA | IVA | IVA | IVA | IVA | IVA | IS-SLOVENJA | IVA | IVA | IVA | IVA | LE | SPANJA | LE | LE | IVA | LE | L-IżVEZJA | IVA | IVA | LE | LE | IR-RENJU UNIT[24] | IVA | IVA | IVA | IVA | IVA | [1] Il-Komunikazzjoni COM(2006) 629 finali (24.10.2006), p.22 [2] ĠU C 251, 15.08.1997, p. 1. [3] Il-Komunikazzjoni COM(2005) 184 finali (10.05.2005), p.23. [4] ed. Gert Vermeulen, 'l-istandards ta’ l-UE għall-protezzjoni tax-xhieda u l-kollaborazzjoni ml-ġustizzja', Principali: Il-Kummissjoni Ewropea ( JAI/2004/AGIS/077 ), IRCP- l-Università ta’ Ghent [5] Istitut Internazzjonali ta’ Studji ogħla fix-xjenza tal-kriminalità (ISISC) u ċ-Ċentru għall-monitoraġġ tal-kriminalità organizzata (OPCO), it-tnejn li huma jinsabu f’Sirakuża/l-Italja [6] Laqgħat li saru f’Sirakuża fit-8-10 ta’ Marzu 2005 u fis-26-29 ta’ Ottubru 2005 li rriżultaw fid-dokument 'Proposti Finali dwar il-ħtiġijiet minimi għal-leġiżlazzjoni potenzjali fuq livell ta’ l-Unjoni Ewropea. [7] Saru laqgħat fi Bussell fil-21 ta’ Frar 2006 – Werkxop dwar il-Protezzjoni tax-Xhieda u l-Kollaboraturi mal-Ġustizzja u fil-5 ta’ Marzu 2007 – Laqgħa ta’ l-Esperti Ewropej dwar il-Protezzjoni tax-Xhieda [8] Stħarriġ speċjali Nru 264, mill-Eurobarometer – Ir-rwol ta’ l-Unjoni Ewropea fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_264_en.pdf [9] 7% biss kienu kontra t-tnedija ta’ politika ta’ l-UE u 7% wieġbu 'ma jafux'. [10],ĠU C 327, 07.12.1995, p.5. [11] ĠU C 010, 11.01.1997, p. 1. [12] ĠU L 164, 22.06.2002, p.3., Artikolu 6 [13] ĠU L 82, 22.03.2001, p.1., Artikolu 8 [14] Rec (2001)11 prinċipji ta’ gwida dwar il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata; Rec (1997)1325 L-ittraffikar tan-nisa u tal-prostituzzjoni bil-forza fl-Istati membri tal-Kunsill ta’ l-Ewropa; Rec (2000) 11 azzjoni kontra l-ittraffikar tal-bnedmin bl-iskop li jkunu esplojtati sesswalment; Konvenzjoni tal-Liġi Kriminali dwar il-Korruzzjoni (Nru 173, 27.01.1999.) [15] Fil-preżent, in-netwerk jikkonsisti mill-Kapijiet ta’ l-Unitajiet Speċjalizzati dwar il-protezzjoni tax-xhieda/punti ta' kuntatt nazzjonali mis-27 pajjiż ta’ l-UE, 10 pajjiżi oħra fl-Ewropa mhux fl-UE, 7 osservaturi minn barrra u 12-il organizzazzjoni internazzjonali attivi f’dan il-qasam. [16] Ftehim bejn il-gvern tar-Repubblika tal-Litwanja, iż-żewċ gvernijiet tar-Repubblika ta’ l-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja dwar il-kooperazzjoni fil-protezzjoni tax-xhieda u l-vittmi (2000) [17] Ftehim bejn il-Qorti Kriminali Internazzjonali u l-Unjoni Ewropea dwar il-kooperazzjoni u l-Assitenza (April 2006) [18] Art. 24 Protezzjoni tax-xhieda [19] Art. 32 Protezzjoni tax-xhieda, esperti u vittmi [20] L-istess bħall-prattika ta’ gruppi ta’ investigazzjoni konġunta [21] Deċiżjoni tal-Kunsill 2007/125/JHA (12.02.2007), ĠU L 58, 24.02.2007, p. 7. [22] Il-liġi tippermetti li tinħoloq identità ġdida iżda m’għandiex titħassar il-liġi l-qadima [23] Proġett dwar il-liġi tqiegħed fuq il-mejda tal-parlament u aktarx li jidħol fis-seħħ fl-2008 [24] Inklużi l-ġuriżdizzjonijiet separati ta' l-Ingilterra/Wales, l-Iskozja u l-Irlanda ta' Fuq