AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI

Dokument ta' gwida dwar l-annimali ħajjin imrobbija fil-magħluq skont ir-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ tal-Organiżmi Selvaġġi

(2022/C 306/02)

Werrej

1. Introduzzjoni 3

2. Status tad-dokument 4

3. Il-verifika tal-akkwist legali – kunsiderazzjonijiet ġenerali 4

3.1. L-oriġini legali tal-eżemplari mrobbija fil-magħluq 4

3.2. L-istabbiliment tal-istokk tat-tnissil 5

3.3. Kodiċijiet tas-sors 6

3.3.1. Iż-żieda ta’ eżemplari mis-selvaġġ 6

3.3.2. Il-produzzjoni ta’ wild tat-tieni ġenerazzjoni 7

3.4. Il-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni 8

3.5. Kwistjonijiet tan-nomenklatura 9

4. Introduzzjoni fl-UE 9

4.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali fil-valutazzjoni tal-permessi tal-importazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq 10

4.2. Ir-rwol tal-awtorità xjentifika fil-valutazzjoni tal-permessi tal-importazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq 10

5. Il-kummerċ intern tal-UE 11

5.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali u xjentifika fil-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet għall-kummerċ intern tal-UE fl-eżemplari mrobbija fil-magħluq tal-Anness A 11

5.2. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali u xjentifika fil-kummerċ intern tal-UE f’eżemplari mrobbija fil-magħluq tal-Anness B 13

6. Esportazzjonijiet u riesportazzjonijiet mill-UE 13

6.1. Riesportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq 13

6.2. Esportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq 13

6.2.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali fil-valutazzjoni tal-permessi tal-esportazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq 13

6.2.2. Ir-rwol tal-awtorità xjentifika fil-valutazzjoni tal-permessi tal-esportazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq 14

7. Annimali kkonfiskati 15

Anness 1 Aspetti li għandhom jitqiesu meta jiġu vvalutati r-riskji marbuta mal-kummerċ ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq 17

Anness 2 Informazzjoni mitluba mill-pajjiż esportatur 18

Anness 3 Dijagramma sekwenzjali għall-valutazzjoni tal-kodiċijiet tas-sors 19

1. Introduzzjoni

Din il-gwida hija maħsuba biex tgħin lill-Istati Membri tal-UE u lill-partijiet ikkonċernati jimplimentaw ir-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ tal-Organiżmi Selvaġġi (1) fir-rigward ta’ eżemplari ta’ annimali ħajjin imwielda u mrobbija fil-magħluq, f’każijiet fejn jiddaħħlu fl-UE, jiġu (ri)esportati mill-UE, jew jiġu kkummerċjalizzati internament fi ħdan il-blokk.

B’mod partikolari, l-objettiv tal-gwida huwa li tgħin lill-Istati Membri tal-UE jivvalutaw jekk eżemplari mrobbija fil-magħluq (2) tal-ispeċijiet elenkati fl-Annessi tar-Regolament Bażiku jissodisfawx il-kundizzjonijiet għall-ħruġ tad-dokumenti meħtieġa għall-importazzjoni, għar-(ri)esportazzjoni jew għall-kummerċ intern.

Il-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta’ Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES) telenka speċijiet fil-periklu. Matul is-snin, il-proporzjon tal-kummerċ irrapportat f’eżemplari ta’ dawn l-ispeċijiet meħuda mis-selvaġġ naqas, filwaqt li l-proporzjon ta’ speċijiet imrobbija minn diversi tipi ta’ sistemi ta’ produzzjoni, inkluż it-tnissil fil-magħluq, żdied (3).

Eżemplari li ma jkunux ġejjin mis-selvaġġ spiss jitqiesu li ma għandhom l-ebda impatt negattiv dirett fuq il-popolazzjonijiet selvaġġi, jew li saħansitra jipprovdu benefiċċji ta’ konservazzjoni – billi jnaqqsu d-domanda għall-eżemplari selvaġġi, billi jiġġeneraw informazzjoni dwar l-istorja tal-ħajja li tista’ tintuża fil-konservazzjoni, billi jgħinu fl-iżvilupp ta’ tekniki li jistgħu jintużaw fit-tnissil b’benefiċċji ta’ konservazzjoni, jew billi jistabbilixxu “popolazzjoni ta’ assigurazzjoni” miżmuma fil-magħluq, jiġifieri speċijiet maqbuda bħala prekawzjoni kontra l-estinzjonijiet fis-selvaġġ. Għalhekk, ir-regoli li jirregolaw il-kummerċ f’dawk l-eżemplari huma aktar permissivi minn dawk applikati għall-eżemplari miksuba mis-selvaġġ.

Madankollu, dawn id-derogi ġew abbużati wkoll, u l-eżemplari miksuba mis-selvaġġ ġew ikkummerċjalizzati billi ġie ddikjarat b’mod frodulenti sors imrobbi fil-magħluq. It-tnissil fil-magħluq jista’ jkollu impatt negattiv konsiderevoli fuq il-konservazzjoni tal-popolazzjonijiet naturali f’każijiet fejn ikunu nkisbu stokkijiet ta’ tnissil fundaturi jew ikunu qegħdin jiġu ssupplimentati b’mod mhux sostenibbli.

F’xi każijiet, l-operazzjonijiet ta’ tnissil fil-magħluq użaw eżemplari miksuba illegalment. Kien hemm ukoll każijiet li fihom l-asserzjonijiet dwar it-tnissil ma kinux ġenwini u l-eżemplari selvaġġi ġew iddikjarati “illegalment” bħala mrobbija fil-magħluq. Għalhekk, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat l-impatt potenzjali tal-allegati operazzjonijiet ta’ tnissil fil-magħluq fuq il-popolazzjonijiet selvaġġi, u huwa meħtieġ approċċ uniformi madwar l-Istati Membri tal-UE biex jiġi żgurat li ma jseħħ l-ebda kummerċ meta jkun hemm dubji raġonevoli rigward l-awtentiċità tal-asserzjonijiet ta’ tnissil fil-magħluq, u jiġu protetti operazzjonijiet ġenwini ta’ tnissil fil-magħluq kontra kompetizzjoni inġusta.

Hija meħtieġa gwida biex jiġi żgurat li l-Istati Membri tal-UE jkunu konsistenti fl-approċċ tagħhom għall-implimentazzjoni tar-regoli u li japplikaw standards ekwivalenti fir-rigward ta’ annimali ħajjin imrobbija fil-magħluq. Il-konsistenza madwar l-Istati Membri tal-UE tista’ tinkiseb billi tiġi stabbilita gwida dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli rilevanti fir-Regolament Bażiku fir-rigward tal-annimali mrobbija fil-magħluq, kif ukoll dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli rilevanti fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni.

L-Istati Membri tal-UE huma mistiedna jużaw il-gwida pprovduta hawn taħt fuq bażi ta’ każ b’każ u b’mod li jkun proporzjonat għal kull sitwazzjoni.

2. Status tad-dokument

Dan id-dokument ta’ gwida tħejja mill-Kummissjoni Ewropea u ġie approvat abbozz mill-Kumitat dwar il-Kummerċ tal-Fawna u l-Flora Selvaġġi, stabbilit skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Bażiku, u għalhekk mill-awtoritajiet kompetenti fl-Istati Membri tal-UE.

Id-dokument huwa maħsub biex jgħin lill-awtoritajiet nazzjonali japplikaw ir-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ tal-Organiżmi Selvaġġi.

Ma huwiex legalment vinkolanti; l-uniku skop tiegħu huwa li jipprovdi informazzjoni dwar ċerti aspetti tar-Regolament Bażiku, tar-Regolamenti ta’ Implimentazzjoni u dwar miżuri meqjusa bħala l-aħjar prattika.

Dan la jissostitwixxi, iżid ma’, jew jemenda kwalunkwe waħda mil-liġijiet applikabbli tal-UE dwar din il-kwistjoni, li tibqa’ l-bażi legali li trid tiġi applikata.

Barra minn hekk, id-dokument lanqas ma għandu jitqies b’mod iżolat; irid jintuża flimkien mal-leġiżlazzjoni, u mhux bħala referenza “indipendenti”. Hija biss il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li għandha l-kompetenza tinterpreta d-dritt tal-Unjoni b’mod awtorevoli.

Il-Kummissjoni qiegħda tippubblika din il-gwida online u l-Istati Membri tal-UE jistgħu jippubblikawha wkoll. Din se tiġi rieżaminata mill-Kumitat tal-Unjoni dwar il-Kummerċ tal-Fawna u l-Flora Selvaġġi fi żmien xieraq.

Xi Stati Membri tal-UE u pajjiżi oħra mhux tal-UE jistgħu japplikaw kontrolli nazzjonali aktar stretti fuq il-kummerċ ta’ eżemplari ħajjin imrobbija fil-magħluq. Għalhekk, l-applikanti għad-dokumenti tas-CITES għandhom jivverifikaw ukoll ir-regoli stabbiliti fil-pajjiż tad-destinazzjoni jew tal-oriġini qabel ma jittrasferixxu eżemplari ħajjin imrobbija fil-magħluq.

3. Il-verifika tal-akkwist legali – kunsiderazzjonijiet ġenerali

Din it-taqsima l-ewwel tipprovdi gwida dwar l-aspetti li għandhom jitqiesu meta tiġi vvalutata asserzjoni ta’ tnissil fil-magħluq għal eżemplar partikolari (it-taqsima 3.1) kif ukoll għall-istokk fundatur (it-taqsima 3.2), filwaqt li t-taqsimiet sussegwenti jħarsu lejn il-kodiċijiet tas-sors (it-taqsima 3.3) u l-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni (it-taqsima 3.4) u r-relazzjoni tagħhom ma’ tnissil fil-magħluq u taqsima finali (3.5) tipprovdi gwida dwar kif għandhom jiġu ttrattati l-bidliet fin-nomenklatura.

3.1. L-oriġini legali tal-eżemplari mrobbija fil-magħluq

Meta jiġi vvalutat jekk eżemplari mrobbi fil-magħluq ta’ speċi elenkata fl-Anness A jew B ikunx inkiseb legalment, wieħed għandu jqis il-punti ġenerali li ġejjin:

— Valutazzjoni tar-riskju – l-awtoritajiet maniġerjali għandhom jagħtu attenzjoni partikolari lil każijiet li fihom jistgħu jiġu identifikati riskji akbar f’konformità mal-Anness 1 ta’ dan id-dokument. Il-fatturi elenkati fl-Anness huma indikattivi u għandhom jiġu adattati għall-valutazzjoni ta’ kull każ.

— Katina ta’ kustodja – sa fejn ikun prattikabbli, it-tranżazzjonijiet li jappartjenu għall-istokk ġenitur tal-eżemplar imrobbi fil-magħluq, l-eżemplar imrobbi fil-magħluq innifsu, u s-sjieda sussegwenti ta’ dak l-eżemplar ilkoll għandhom jiġu ddokumentati kronoloġikament.

— Diliġenza dovuta – l-awtoritajiet maniġerjali huma mħeġġa jikkonsultaw lill-korpi governattivi u intergovernattivi rilevanti biex jivverifikaw jekk l-eżemplari ġewx akkwistati legalment, fir-rigward tal-obbligi skont is-CITES u l-issodisfar tar-rekwiżiti ta’ diliġenza dovuta. Dawn il-gruppi jinkludu inter alia l-awtoritajiet maniġerjali ta’ Partijiet oħra tas-CITES, il-Kumitat dwar l-Annimali tas-CITES, is-Segretarjat tas-CITES u l-gruppi Speċjalizzati tal-Kummissjoni dwar is-Sopravivenza tal-Ispeċijiet tal-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN). Għandha tingħata attenzjoni speċjali lil każijiet li jinvolvu speċijiet mhedda ħafna (4) li fihom, sakemm ma jkunx hemm evidenza dokumentarja sodisfaċenti pprovduta, l-Istat(i) tal-firxa għandu/għandhom jiġi/jiġu kkuntattjat(i) biex jiġi vverifikat jekk l-ispeċi qatt kinitx esportata legalment. Jekk il-kuntatti mal-awtoritajiet tal-Istat tal-firxa ma jirnexxux, l-awtoritajiet maniġerjali jistgħu jagħżlu wkoll li jikkuntattjaw lill-applikant direttament.

— L-oneru tal-prova – għall-kummerċ intern tal-UE u r-(ri)esportazzjoni, l-awtoritajiet maniġerjali għandhom jesiġu lill-applikant jipproduċi evidenza dokumentarja tal-akkwist legali. F’ħafna każijiet, il-prova tal-akkwist legali se tkun fil-forma ta’ ċertifikat tal-UE (Anness A) jew dokument li jikkonforma mal-Gwida dwar il-prova tal-akkwist legali għal annimali ħajjin tal-ispeċijiet tal-Anness B. (5) Fin-nuqqas ta’ dawn id-dokumenti, jistgħu jitqiesu tipi oħra ta’ dokumenti jew evidenza: F’każijiet li fihom l-evidenza dokumentarja tal-akkwist legali ma tibqax fil-pussess tal-operaturi u lanqas ma tkun tista’ tinkiseb mill-awtoritajiet maniġerjali, l-akkwist legali jista’ jiġi aċċertat abbażi ta’ fatturi oħra. Dan japplika għal operazzjonijiet ta’ tnissil fit-tul li jew ġew stabbiliti qabel ma l-ispeċi ġiet elenkata fis-CITES jew ġew stabbiliti diversi deċennji ilu (skont iċ-ċiklu riproduttiv ta’ speċi). F’każijiet bħal dawn, l-awtorità maniġerjali tista’ tikkunsidra li tikkonferma l-akkwist legali ta’ eżemplar li fih jista’ jiġi ppruvat li: — Qabel ma ġie stabbilit l-istokk tat-tnissil għall-operazzjoni tat-tnissil, seħħew għadd ta’ importazzjonijiet legali fl-UE (jiġifieri l-ispeċi kienet qiegħda tiġi kkummerċjalizzata legalment), u — It-tnissil tal-ispeċi huwa ġeneralment possibbli, b’rendiment li jikkorrispondi għall-asserzjoni tal-operatur, u kien diġà possibbli wkoll fiż-żmien meta ġiet stabbilita l-operazzjoni tat-tnissil, u — In-nissiel ikun ilu jnissel b’suċċess eżemplari minn meta ġie stabbilit l-istokk tat-tnissil, jew jista’ juri li mill-inqas żewġ (2) ġenerazzjonijiet ikunu trabbew fl-istabbiliment tiegħu.

Eżemplar ta’ speċi elenkata fl-Anness A jew B jista’ jiġi introdott legalment fl-UE permezz ta’ permess tal-importazzjoni maħruġ mill-Istat Membru tad-destinazzjoni. Dan l-eżemplar, jew il-wild ta’ dawn l-eżemplari, jistgħu sussegwentement jiġu ttrasferiti lejn Stat Membru ieħor.

Għall-eżemplari ta’ speċi elenkata fl-Anness A, dan il-kummerċ intern irid ikun kopert minn ċertifikat intra-UE.

Għall-eżemplari ta’ speċi elenkata fl-Anness B, il-permess tal-importazzjoni se jibqa’ parti importanti mill-katina tal-kustodja, flimkien ma’ tipi oħra ta’ dokumentazzjoni bħal fattura jew prova tal-akkwist legali. Jekk eżemplar bħal dan, jew il-wild tiegħu, ikun jinsab fi Stat Membru ieħor u dak l-Istat Membru jikseb informazzjoni li tpoġġi l-oriġini legali f’dubju serju, l-Istati Membri involuti fit-tranżazzjoni għandhom jikkonsultaw lil xulxin (6).

Jekk ikun hemm evidenza kredibbli li dokument inħareġ bil-premessa falza li l-kundizzjonijiet għall-ħruġ tiegħu ġew issodisfati, l-awtorità maniġerjali fl-Istat Membru emittenti hija mħeġġa bil-qawwa li tiddikjara dak id-dokument formalment invalidu.

Jekk l-Istati Membri inkwistjoni ma jilħqux ftehim u jkun għad hemm dubju dwar il-validità ta’ dokument maħruġ minn Stat Membru ieħor, l-Istat Membru li jkun qiegħed jiffaċċja applikazzjoni bbażata fuq id-dokument li jkun ġie kkontestat jista’ jiddeċiedi li ma joħroġx dokument ġdid (ċertifikat intra-UE jew ċertifikat ta’ riesportazzjoni).

Jista’ jiġi deċiż ukoll li jinħareġ ċertifikat tal-UE, li jillimita l-kummerċ u li jawtorizzah biss fl-UE. Jistgħu jiġu applikati restrizzjonijiet speċifiċi fuq iċ-ċertifikat rilevanti tal-UE biex ikun ċar li dan ma jawtorizzax ir-(ri)esportazzjoni tal-eżemplar. L-Istati Membri kollha huma mħeġġa jirrispettaw il-kundizzjonijiet inklużi f’ċertifikat tal-UE jew f’permess tal-importazzjoni minn Stat Membru ieħor u li jikkupjaw dawn ir-restrizzjonijiet fi kwalunkwe dokument ġdid maħruġ abbażi taċ-ċertifikat jew tal-permess.

3.2. L-istabbiliment tal-istokk tat-tnissil

Skont l-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, eżemplar jista’ jitqies biss bħala “imrobbi fil-magħluq” jekk l-istokk tat-tnissil ikun stabbilit f’konformità mad-dispożizzjonijiet legali applikabbli għalih fiż-żmien tal-akkwist u b’mod li ma jkunx ta’ detriment għas-sopravivenza ta’ dik l-ispeċi fis-selvaġġ.

Għal stokk tat-tnissil stabbilit reċentement, dan jista’ jintwera permezz ta’ evidenza dokumentarja fil-forma ta’ permessi tal-importazzjoni, ċertifikati intra-UE jew dokumentazzjoni konformi mal-Gwida dwar il-prova tal-akkwist legali ta’ annimali ħajjin tal-ispeċijiet tal-Anness B (hawn fuq, nota 5 f’qiegħ il-paġna).

Jekk stokk tat-tnissil ikun ġie stabbilit qabel ma l-ispeċi tkun ġiet elenkata skont is-CITES jew ir-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ ta’ Organiżmi Selvaġġi, u tingħata evidenza kredibbli għal dan il-għan, jista’ jkun permess it-tnissil kummerċjali (kemm għall-esportazzjoni kif ukoll għall-kummerċ intra-UE).

Jekk l-istokk tat-tnissil jiġi importat, l-enfasi għandha tkun fuq prova li l-eżemplari ġew importati legalment skont il-leġiżlazzjoni tas-CITES u tal-UE, inkluża kwalunkwe miżura domestika aktar stretta meħuda mill-Istati Membri.

L-għadd ta’ ġenerazzjonijiet imrobbija b’suċċess fil-magħluq fl-UE jista’ jkun parti mill-prova tat-tnissil legali. Madankollu, jekk l-istokkijiet fundaturi jkunu kbar, dan jista’ jkun indikazzjoni tal-impatt negattiv potenzjali li seta’ kellu t-tluq illegali fuq il-konservazzjoni tal-ispeċi.

3.3. Kodiċijiet tas-sors

L-Anness 3 jipprovdi dijagramma sekwenzjali li tiġbor fil-qosor kif għandhom jintużaw kodiċijiet tas-sors differenti għall-annimali miżmuma f’xi punt fil-magħluq, abbażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ tal-Organiżmi Selvaġġi u filwaqt li jitqiesu r-Riżoluzzjonijiet u d-definizzjonijiet tas-CoP tas-CITES meta jiġu interpretati dawn ir-Regolamenti. Dan jista’ jgħin lill-awtoritajiet jivverifikaw jekk il-kodiċi t-tajjeb jintużax fi kwalunkwe applikazzjoni partikolari, u b’mod partikolari, jekk il-kodiċi tas-sors C jiġix applikat b’mod korrett.

Meta tqis l-applikazzjonijiet għall-eżemplari mwielda fil-magħluq, l-awtorità maniġerjali, f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika, tevalwa jekk il-kodiċijiet tas-sors ġewx applikati b’mod korrett skont l-Artikolu 54(3) u (4) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni.

B’mod partikolari, biex jiġi aċċettat il-kodiċi tas-sors C li jindika eżemplari mrobbija fil-magħluq, jeħtieġ li jitqies jekk l-istokk tat-tnissil huwiex:

a) miżmum mingħajr introduzzjoni regolari ta’ eżemplari mis-selvaġġ, u

b) ġestit b’mod li jkun kapaċi jipproduċi wild tat-tieni ġenerazzjoni.

Din l-evalwazzjoni jeħtieġ li ssir każ b’każ, skont l-ispeċi u n-nissiel involuti. Pereżempju, il-kodiċi tas-sors C jista’ jiġi attribwit b’mod aktar faċli għal speċi li diġà hija magħrufa li trabbiet fil-magħluq għal ħafna ġenerazzjonijiet fl-UE, milli għal speċi li għaliha l-wild tat-tieni ġenerazzjoni għadu ma ġiex prodott jew huwa rari ħafna. F’dak il-każ, il-kodiċi tas-sors F huwa aktar probabbli li jkun applikabbli.

Iż-żewġ subtaqsimiet li ġejjin jipprovdu aktar dettall dwar iż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija hawn fuq.

3.3.1. Iż-żieda ta’ eżemplari mis-selvaġġ

Meta l-faċilitajiet ikunu eżemplari tat-tnissil f’kundizzjonijiet ikkontrollati, l-awtoritajiet tal-Istati Membri jeħtieġ li jqisu jekk l-istokk tat-tnissil ikunx ġie miżjud regolarment b’individwi meħuda mis-selvaġġ.

Jekk l-eżemplari meħuda mis-selvaġġ jiżdiedu biss b’mod okkażjonali ħafna, u f’konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 54(3) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, il-kodiċi tas-sors C jista’ jiġi applikat għall-wild minn din il-faċilità (jekk wieħed jassumi li r-rekwiżiti l-oħra kollha tal-Artikolu 54 ġew issodisfati).

Jekk ikunx meħtieġ jew le li jiżdiedu eżemplari selvaġġi ma’ stokk tat-tnissil jista’ jiġi ddeterminat xjentifikament permezz ta’ tfassil ta’ profil ġenetiku. Il-frekwenza biex żieda xorta waħda tista’ titqies “okkażjonali” tista’ tiddependi mit-tul tal-ġenerazzjoni tal-ispeċi, u fi kwalunkwe każ hija speċifika għall-ispeċi. Maż-żmien, għal darb’oħra skont it-tul tal-ġenerazzjoni, l-eżemplari selvaġġi li jkunu għadhom kif ġew miżjuda ma għandhomx jinkludu proporzjon kbir tal-istokk tat-tnissil, peress li ma jkunx sostenibbli li jinżamm stokk tat-tnissil li jkun ġej mis-selvaġġ.

Meta jiġu importati eżemplari selvaġġi tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness A għal finijiet ta’ tnissil, għandhom jitqiesu l-fatturi li ġejjin:

— Jekk proġett ta’ tnissil fil-magħluq huwiex meħtieġ għal finijiet ta’ konservazzjoni, filwaqt li jitqiesu attivitajiet simili xi mkien ieħor fid-dinja u ta’ sforzi ta’ konservazzjoni in situ jew in-nuqqas tagħhom,

— L-eżistenza ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq xi mkien ieħor fid-dinja li jistgħu jintużaw minflok dawk meħuda mis-selvaġġ,

— Il-fehmiet tal-awtorità xjentifika tal-pajjiżi esportaturi,

— Il-fehmiet tad-detentur internazzjonali, nazzjonali jew reġjonali rilevanti tar-reġistru għaż-żwiemel tar-razza jew tal-koordinatur tal-programm ex situ tal-Assoċjazzjoni Ewropea taż-Żoos u l-Akkwarja (EAZA) (7), fejn jeżistu,

— Il-fehmiet tal-Grupp ta’ Speċjalisti rilevanti dwar is-Sopravivenza tal-Ispeċijiet tal-IUCN jew ta’ esperti oħra, fejn jeżistu,

— Il-preżentazzjoni tal-każ għat-tnissil f’termini ta’ objettivi, ippjanar u riċerka identifikati, qabel l-importazzjoni,

— L-output tal-proġett tat-tnissil f’termini ta’ kooperazzjoni ma’ oħrajn fil-qasam u materjal ippubblikat dwar it-tnissil, it-trobbija, u l-bijoloġija,

— Ir-rekord tal-applikant tat-tnissil fil-magħluq b’mod ġenerali u b’mod partikolari bl-ispeċi inkwistjoni, u l-vijabbiltà fit-tul tal-proġett,

— Appoġġ uffiċjali/istituzzjonali għall-proġett,

— Evidenza fotografika tal-faċilità tat-tnissil, fejn possibbli, biex issostni l-informazzjoni bil-miktub essenzjali, u

— Il-benefiċċji tal-popolazzjoni in situ derivati mit-tneħħija ta’ eżemplari mis-selvaġġ fl-Istat tal-firxa.

Dawn il-fatturi ma humiex ippreżentati f’xi ordni partikolari, u l-grad sa fejn kwalunkwe wieħed minnhom jeħtieġ li jitqies ivarja minn każ għal ieħor.

3.3.2. Il-produzzjoni ta’ wild tat-tieni ġenerazzjoni

Sabiex jiġi ġġudikat jekk it-tnissil huwiex “amministrat[...] b’tali mod li [ntwera] li kien[..] kapaċi [j]irriproduċi b’mod kredibbli wild tat-tieni ġenerazzjoni f’ambjent ikkontrollat” (l-Artikolu 54(4) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni), huwa meħtieġ ammont sostanzjali ta’ informazzjoni dwar il-metodi ta’ tnissil u l-ispeċi individwali kkonċernata.

F’ċerti kundizzjonijiet, eżemplari tal-ewwel ġenerazzjoni jistgħu jiġu kkummerċjalizzati wkoll taħt il-kodiċi tas-sors C, dment li l-operazzjoni tat-tnissil tkun qiegħda tiġi ġestita b’mod li jkun kapaċi jipproduċi wild tat-tieni ġenerazzjoni. Kull każ bħal dan għandu jiġi vvalutat fuq il-merti tiegħu stess, filwaqt li jitqiesu għadd ta’ fatturi, bħal:

— il-kundizzjonijiet ta’ fejn jitpoġġew l-annimali,

— ir-rekwiżiti tal-għalf,

— kundizzjonijiet adegwati tat-tnissil,

— il-kumplessità taċ-ċiklu tat-tnissil,

— l-għadd ta’ individwi fl-istokk tat-tnissil,

— l-aċċess għal eżemplari tal-ewwel ġenerazzjoni mhux relatati,

— il-ġestjoni ġenetika (iż-żamma aġġornata ta’ reġistru għaż-żwiemel tar-razza, filwaqt li jitqiesu wkoll is-sottospeċijiet),

— suċċess tat-tnissil ippruvat preċedenti min-nissiel individwali jew mill-komunità tat-tnissil b’mod ġenerali,

— il-fattibbiltà tal-allegat għadd ta’ individwi rrapportati prodott fuq bażi annwali

— il-proporzjon irġiel-nisa,

— l-età fil-maturità sesswali u s-sopravivenza,

— ir-rarità tal-ispeċi fil-magħluq.

Għalhekk, valutazzjoni skont l-Artikolu 54(4) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni jeħtieġ li tinkludi d-dettalji ta’ kif jiġi ġestit il-grupp tat-tnissil attwali u l-potenzjal ta’ tnissil tal-ispeċi għat-tieni ġenerazzjoni (F2) u lil hinn.

Huwa possibbli li nissiel ma jkunx wera minn qabel li jkun rabba l-ispeċi inkwistjoni għat-tieni ġenerazzjoni, iżda jkun stabbilixxa l-kundizzjonijiet kollha li se jippermettulu jagħmel dan.

Għal speċijiet rari ħafna, jew għal speċijiet diffiċli biex jitnisslu, dan jista’ jintwera, pereżempju, permezz tas-sħubija tan-nissiel fi programm ta’ tnissil koordinat bħal Programm Ex situ EAZA (EEP – magħruf qabel bħala Programm Ewropew ta’ Speċijiet fil-Periklu) li diġà jkun rabba b’suċċess l-eżemplar fil-magħluq.

Is-suċċess tal-programm tat-tnissil kollu kemm hu għandu jitqies flimkien mal-punt sa fejn in-nissiel individwali jkun ħoloq kundizzjonijiet simili għat-tnissil, filwaqt li jitqiesu l-għarfien u l-assistenza ta’ nissiela oħra.

Il-valutazzjoni għal speċi jew nissiel individwali tista’ tinbidel ukoll maż-żmien, skont il-prattiki tal-ġestjoni tal-istokk tat-tnissil.

3.4. Il-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni

L-għanijiet li għalihom tista’ tiġi permessa l-introduzzjoni ta’ eżemplari jiddependu mill-oriġini tal-ispeċi (imrobbija fil-magħluq kontra dawk maqbuda mill-ambjent naturali) u mill-istatus ta’ protezzjoni tal-ispeċi (l-Anness A kontra l-Anness b).

Il-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni jissemmew fuq il-permessi kollha tal-importazzjoni, u jindikaw ir-raġuni maħsuba għall-importazzjoni. Meta l-istokk tat-tnissil ikun magħmul minn eżemplari tal-Anness A jew minn eżemplari tal-Anness B ta’ speċijiet li rari, jew rari ħafna jitrabbew fil-magħluq, jew koperti minn kwota żero għall-kummerċ kummerċjali ta’ eżemplari selvaġġi li jkunu ġew importati għal raġunijiet għajr għal skopijiet kummerċjali, għandha tiġi applikata aktar kawtela meta jitqies jekk il-wild ta’ dawn l-eżemplari għandux ikun permess li jiġi kkummerċjalizzat.

Abbażi tal-kodiċi ta’ identifikazzjoni rilevanti, japplikaw limitazzjonijiet dwar x’jista’ jsir bl-eżemplar inkwistjoni u bil-wild tiegħu. Din it-taqsima tipprovdi gwida dwar kif għandhom jiġu interpretati l-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni differenti applikati għall-eżemplari li ġew importati u li issa huma parti minn stokk tat-tnissil:

— Kodiċi ta’ identifikazzjoni S (xjentifiku) jew M (mediku, inkluża riċerka bijomedika): L-eżemplari huma maħsuba għall-avvanz tax-xjenza jew għal skopijiet bijomediċi essenzjali li għalihom l-ispeċi turi li hija l-unika waħda xierqa.

— Kodiċi ta’ identifikazzjoni B (tnissil fil-magħluq): L-eżemplari huma maħsuba għal programmi ta’ tnissil mhux kummerċjali li se jiġġeneraw benefiċċji ta’ konservazzjoni għall-ispeċi inkwistjoni. Il-kodiċi ta’ identifikazzjoni B ma għandux jiġi aċċettat għal eżemplari li l-wild tagħhom huwa maħsub għall-kummerċ kummerċjali – minflok għandu jiġi rriżervat għat-tnissil ta’ konservazzjoni. In-natura mhux kummerċjali ta’ tranżazzjoni tista’ tiġi vverifikata abbażi tal-informazzjoni li ġejja, filwaqt li jitqies li l-proġetti individwali jvarjaw u hija meħtieġa xi flessibbiltà: — Deskrizzjoni ċara tal-benefiċċju ta’ konservazzjoni għall-popolazzjoni selvaġġa tal-ispeċi (eż. appoġġ għall-popolazzjoni selvaġġa; l-introduzzjoni mill-ġdid fis-selvaġġ eċċ.), — Pjan u skeda ta’ żmien ċari għall-proġett (eż. min qiegħed jerġa’ jintroduċi l-eżemplar, f’liema punt fiż-żmien; jekk ma tkun ippjanata l-ebda introduzzjoni mill-ġdid immedjata, x’jiġri (jekk il-proġett ikun ta’ suċċess akbar milli mistenni) b’eżemplari żejda, eċċ.), — L-eżistenza u l-ġestjoni ta’ reġistru għaż-żwiemel tar-razza, biex tinżamm il-varjabbiltà ġenetika, — Appoġġ veterinarju għall-proġett, għall-prevenzjoni tat-tixrid tal-mard għall-popolazzjonijiet selvaġġi, — L-appoġġ fil-pajjiż tal-oriġini jew l-introduzzjoni mill-ġdid għall-proġett, — L-ebda użu kummerċjali tal-eżemplar u tal-wild tiegħu.

— Kodiċi ta’ identifikazzjoni Z (Żoos): L-eżemplari huma maħsuba għaż-żoos u jistgħu jiġu mċaqalqa biss fost iż-zoos.

— Kodiċi ta’ identifikazzjoni E (Edukattiv): Għal finijiet ta’ edukazzjoni li għandhom l-għan li jikkonservaw l-ispeċi. Dan il-benefiċċju ta’ konservazzjoni għandu jiġi ddokumentat b’kunċett edukattiv.

— Kodiċi ta’ identifikazzjoni P (Personali): L-eżemplari huma maħsuba għall-użu personali, pereżempju bħala annimali domestiċi privati.

Jekk it-tranżazzjoni ma taqax b’mod ċar taħt wieħed mill-kodiċijiet ta’ identifikazzjoni mhux kummerċjali msemmija hawn fuq, irid jintuża l-kodiċi ta’ identifikazzjoni T u l-eżemplar inkwistjoni jrid jissodisfa l-kriterji kollha biex ikun permess il-kummerċ kummerċjali.

L-awtorità maniġerjali, wara l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tista’ tillimita wkoll l-użu kummerċjali tal-eżemplar jew tal-wild tiegħu għas-suq intern tal-UE biss. Dan jista’ jiġi żgurat permezz ta’ kundizzjonijiet stabbiliti fil-permess tal-importazzjoni u sussegwentement fuq iċ-ċertifikat tal-UE.

Meta eżemplar ma jkunx jista’ jintuża aktar għall-intenzjoni li biha jkun ġie importat, u meta jkun hemm talba biex jintuża għal skopijiet kummerċjali, l-awtorità maniġerjali, f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika, għandha tevalwa jekk l-eżemplar setax jiġi importat għal skopijiet kummerċjali.

Pereżempju, annimal importat għal proġett ta’ riċerka jew programm ta’ tnissil jista’ jintuża fi stokk tat-tnissil eżistenti, jew jiġi kkummerċjalizzat huwa stess, dment li jkun ċar li l-iskop tal-importazzjoni oriġinali kien ġenwin, u ma ntużax bħala kopertura għall-importazzjoni ta’ annimali b’intenzjoni kummerċjali. Tista’ tkun meħtieġa konsultazzjoni mal-pajjiż tal-esportazzjoni għal din l-evalwazzjoni.

Meta jkun ċar li ma kienx permess li jiġi importat l-eżemplar għal skopijiet kummerċjali, il-kummerċ tal-eżemplar jew it-tnissil għall-bejgħ tal-wild ġeneralment ma għandux ikun permess. L-użu kummerċjali ta’ kwalunkwe derivattiv lanqas ma għandu jkun permess.

3.5. Kwistjonijiet tan-nomenklatura

Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-ispeċijiet skoperti reċentement, lill-ispeċijiet li għaddew minn bidliet tassonomiċi reċenti kif ukoll lill-ispeċijiet li għalihom ir-referenza tan-nomenklatura tas-CITES aċċettata ma tikkonformax ma’ letteratura xjentifika aktar reċenti u aċċettata b’mod ġenerali.

Dan jista’ jikkomplika b’mod sinifikanti l-katina tal-kustodja; hija rrakkomandata konsultazzjoni bejn l-awtorità maniġerjali u l-awtorità xjentifika meta tiġi vverifikata l-oriġini legali f’każijiet bħal dawn.

4. Introduzzjoni fl-UE

Eżemplar ta’ speċi ta’ annimal jista’ jitqies biss bħala mrobbi fil-magħluq meta awtorità maniġerjali kompetenti f’konsultazzjoni ma’ awtorità xjentifika kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat tkun sodisfatta li l-kriterji fl-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni ġew issodisfati. Il-kundizzjonijiet tal-importazzjoni msemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Bażiku japplikaw ukoll għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq imsemmija fl-Artikolu 7(1) tal-istess Regolament. Għalhekk, l-awtoritajiet xjentifiċi għandhom ikunu involuti fil-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet għall-importazzjoni ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq. B’mod partikolari jeħtieġ li jiżguraw li kwalunkwe eżemplar ta’ oriġini selvaġġa użat għat-tnissil fil-magħluq (stokk ġenitur, u kwalunkwe eżemplar miżjud b’mod eċċezzjonali mal-istokk tat-tnissil) jikkonforma mar-rekwiżiti tal-Artikoli 4(2)(a) u 4(1)(e) marbuta ma’ 4(2)(c).

Dan ifisser prinċipalment li l-awtorità maniġerjali, wara konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika, tiddetermina li l-introduzzjoni fl-UE ma għandhiex effett ta’ ħsara fuq l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi, li l-eżemplar inkiseb legalment, u li ma hemm l-ebda fattur ieħor li jmur kontra l-ħruġ tal-permess tal-importazzjoni.

L-awtoritajiet xjentifiċi jeħtieġ ukoll li jiżguraw li l-metodu ta’ produzzjoni għall-eżemplari importati ma jkollux effett ta’ ħsara fuq l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi jew fuq il-firxa tat-territorju okkupat mill-popolazzjoni selvaġġa rilevanti tal-ispeċi.

Asserzjonijiet mhux realistiċi (8) għal tnissil fil-magħluq jistgħu jwasslu għar-rifjut ta’ permess tal-importazzjoni skont l-Artikolu 4(1)(e) tar-Regolament Bażiku u l-Artikolu 7(6) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni. Id-diskrepanzi fid-dettalji tal-allegat tnissil fil-magħluq għandhom iwasslu għal analiżi ulterjuri tal-applikazzjoni u għal kuntatt mal-pajjiż esportatur, li wara dan trid tittieħed deċiżjoni finali każ b’każ.

L-importazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq minn Stati mhux tal-firxa ġeneralment ma għandhomx ikunu permessi meta l-eżemplari tal-ispeċijiet qatt ma jkunu ġew esportati mill-Istat tal-firxa b’permess jew ċertifikat validu tas-CITES. Għalkemm irid jitqies li l-eżemplari setgħu ġew ittrasportati lejn l-Istat mhux tal-firxa qabel ma jkunu ġew elenkati fis-CITES.

4.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali fil-valutazzjoni tal-permessi tal-importazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq

L-awtorità maniġerjali teżamina jekk l-eżemplar inkisibx f’konformità mal-leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tal-ispeċi kkonċernata. F’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika kompetenti tal-Istat Membru u wara li tikkunsidra kwalunkwe opinjoni mill-Grupp ta’ Rieżami Xjentifiku, l-awtorità maniġerjali teżamina jekk l-eżemplari li għandhom jiġu importati jistgħux jitqiesu bħala mrobbija fil-magħluq, f’konformità mal-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni.

L-awtorità maniġerjali tagħti attenzjoni speċifika għall-applikazzjonijiet għall-importazzjoni fejn ġew identifikati riskji akbar f’konformità mal-Anness 1 tal-Gwida. Il-fatturi elenkati fl-Anness huma indikattivi u ma huma l-ebda sostitut għall-valutazzjoni ta’ kull każ f’dettall xieraq. Il-valutazzjoni tista’ tiżvela li l-asserzjoni ta’ tnissil fil-magħluq hija valida u robusta minkejja l-preżenza ta’ riskju wieħed jew aktar.

Sabiex jiġi stabbilit jekk l-eżemplari jissodisfawx il-kriterji fil-paragrafi (1) sa (4) tal-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, jista’ jkun meħtieġ li tinkiseb informazzjoni mill-pajjiż mhux tal-UE involut, f’konformità mal-Artikolu 7(6) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni.

Il-permessi tal-importazzjoni ma għandhomx jinħarġu mill-Istati Membri f’każijiet li fihom, minkejja talba biex isir dan, ma jkunux kisbu informazzjoni sodisfaċenti mill-esportatur jew mill-pajjiż esportatur jew riesportatur li l-eżemplari li għandhom jiġu importati fl-UE jikkwalifikaw bħala mrobbija fil-magħluq.

4.2. Ir-rwol tal-awtorità xjentifika fil-valutazzjoni tal-permessi tal-importazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq

L-awtorità xjentifika fl-Istat Membru tal-importazzjoni tipprovdi opinjoni dwar jekk il-kriterji fl-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni u l-kundizzjonijiet tal-importazzjoni fl-Artikolu 4(1) u (2) tar-Regolament bażiku humiex issodisfati.

Din l-opinjoni hija bbażata fuq valutazzjoni xjentifika tal-informazzjoni disponibbli, filwaqt li tqis kwalunkwe riskju identifikat f’konformità mal-Anness 1 ta’ din il-Gwida.

Fejn ikunu ġew identifikati dubji relatati mal-oriġini mrobbija fil-magħluq tal-eżemplari kkummerċjalizzati, l-awtorità xjentifika (jew l-awtorità maniġerjali, wara konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika) fl-Istat Membru tal-importazzjoni tikkonsulta mal-awtorità xjentifika (u possibbilment mal-awtorità maniġerjali) fil-pajjiż tal-esportazzjoni/oriġini. Dan sabiex tinkiseb informazzjoni li tikkonferma li l-eżemplari li għandhom jiġu importati jikkonformaw mal-kriterji għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq.

Jekk l-informazzjoni meħtieġa ma tkunx disponibbli mingħand l-awtorità maniġerjali jew xjentifika fil-pajjiż tal-esportazzjoni/oriġini, l-awtorità xjentifika fl-Istat Membru importatur tista’ tikkonsulta lill-applikant direttament. Meta tagħmel dan, l-awtorità hija mistiedna tuża l-lista ta’ kontroll tal-mistoqsijiet stabbilita fl-Anness 2. Il-lista ta’ kontroll hija indikattiva, għandha tiġi adattata għal kull każ, u mhux kull kwistjoni tista’ tkun applikabbli fil-każijiet kollha.

L-opinjonijiet tal-awtorità xjentifika għandhom jiġu pprovduti każ b’każ, u jistgħu jiġu fformulati għal mudell partikolari, għal faċilità speċifika tat-tnissil, għal speċi (bħal jekk speċi hijiex faċli jew diffiċli biex titnissel), jew għal importazzjonijiet minn pajjiż speċifiku.

L-awtorità xjentifika fl-Istat Membru tal-importazzjoni tinforma lill-awtorità maniġerjali dwar is-sejbiet tagħha. L-awtoritajiet xjentifiċi huma mistiedna jikkondividu l-valutazzjonijiet tagħhom mal-Awtoritajiet CITES ta’ Stati Membri oħra tal-UE permezz tal-Bażi tad-Data dwar it-Tnissil fil-Magħluq (9).

Fejn ikun hemm tħassib relatat mat-tnissil fil-magħluq tal-ispeċi (parir negattiv jew dubju kontinwu), l-awtorità xjentifika fl-Istat Membru għandha ġġib il-kwistjoni għall-attenzjoni tal-Grupp ta’ Rieżami Xjentifiku (SRG) biex dan iqis il-kwistjoni u jieħu azzjoni xierqa. F’każijiet bħal dawn, il-Kummissjoni Ewropea tista’ tikkonsulta lill-awtorità maniġerjali jew xjentifika fil-pajjiż tal-esportazzjoni jew fl-Istati tal-firxa.

L-eżitu tal-kunsiderazzjoni mill-SRG isir disponibbli permezz ta’ Species+ (10) jew il-Bażi tad-Data dwar it-Tnissil fil-Magħluq, kif xieraq, bħala referenza għall-awtoritajiet xjentifiċi u maniġerjali.

5. Il-kummerċ intern tal-UE

5.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali u xjentifika fil-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet għall-kummerċ intern tal-UE fl-eżemplari mrobbija fil-magħluq tal-Anness A

Qabel ma tagħti ċertifikat li jawtorizza attivitajiet kummerċjali għall-eżemplari ddikjarati li jkunu twieldu u trabbew fil-magħluq, l-awtorità maniġerjali rilevanti, f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika kompetenti, għandha tkun sodisfatta li l-kriterji fl-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni ġew issodisfati.

Tali konsultazzjoni tista’ ssir każ b’każ għal kull applikazzjoni, jew tista’ tkun speċifika għall-ispeċi. Fil-każ ta’ applikazzjonijiet rikorrenti għal ċerta speċi, u meta l-istokk ġenitur ikun diġà kopert minn ċertifikati intra-UE validi bil-kodiċi tas-sors C, jaf ma jkunx meħtieġ li tiġi kkonsultata l-awtorità xjentifika.

L-awtorità maniġerjali jew xjentifika għandha titlob mill-inqas l-elementi li ġejjin kull darba li nissiel magħruf ikun qiegħed jitlob ċertifikat intra-UE (ara aktar ’l isfel għal aspetti addizzjonali applikabbli għal nissiela ġodda):

1. L-isem u l-indirizz tan-nissiel;

2. Permessi jew ċertifikati intra-UE għall-istokk ġenitur (li jistgħu jikkonsistu minn żewġ annimali, jew aktar fil-każ ta’ alloġġ fi grupp. F’dan il-każ, l-iżgħar grupp ta’ ġenituri potenzjali għandu jiġi elenkat flimkien mal-prova rispettiva tiegħu ta’ akkwist legali, età u sess);

3. L-għadd ta’ wlied għal kull avveniment riproduttiv;

4. L-identifikazzjoni ta’ kull wild;

5. Id-data tat-twelid (bejn wieħed u ieħor);

6. Is-sess tal-wild (jekk disponibbli);

7. Deskrizzjoni tal-metodi tat-tnissil – meta l-għadd ta’ wlied jidher għoli wisq meta mqabbel ma’ ċifri li jistgħu jinstabu fil-letteratura, jew għal speċijiet li rari ħafna jitrabbew fil-magħluq. Jeħtieġ li jitqiesu l-avvanzi xjentifiċi li jappoġġaw ir-riproduzzjoni, bħall-fertilizzazzjoni in vitro, peress li dawn jistgħu jirriżultaw f’rati riproduttivi ogħla milli jkun mistenni f’kundizzjonijiet naturali. Barra minn hekk, ta’ spiss fil-magħluq tista’ tinkiseb aktar minn tqegħida ta’ bajd waħda, filwaqt li dan jista’ jkun rari fis-selvaġġ.

Meta tivvaluta applikazzjoni għal ċertifikat għal eżemplar imrobbi fil-magħluq, l-awtorità maniġerjali għandha tqis l-indikaturi li ġejjin ta’ riskju ogħla jew aktar baxx:

— In-nissiel huwa magħruf għat-tnissil legali ta’ din l-ispeċi?

— L-istokk ġenitur laħaq maturità sesswali (hawnhekk għal darb’oħra għandhom jitqiesu d-differenzi possibbli bejn l-annimali miżmuma f’kundizzjonijiet fil-magħluq meta mqabbla ma’ informazzjoni dwar eżemplari fis-selvaġġ), u għadu kapaċi jirriproduċi?

— L-allegat għadd ta’ wlied huwa plawżibbli?

— L-allegat għadd ta’ tqegħid ta’ bajd huwa plawżibbli?

— Dan l-istokk ġenitur ipproduċa wild fil-passat?

— L-istokk ġenitur twieled fil-magħluq? Jekk le, ġiet prodotta ġenerazzjoni F2 f’ċirkostanzi simili?

— L-applikazzjoni tikkonċerna speċi endemika tal-UE jew speċi indiġena għall-UE, jew speċi magħrufa li tkun inkisbet illegalment fis-selvaġġ?

Fil-każ ta’ nissiel ġdid jew inċertezzi dwar kwalunkwe informazzjoni ta’ hawn fuq, l-awtorità maniġerjali tista’, minbarra l-mistoqsijiet 1-7 hawn fuq, titlob informazzjoni addizzjonali. Dan jista’ jinkludi, kif rilevanti:

— Id-daqs u l-oriġini (selvaġġ jew imrobbi fil-magħluq) tal-istokk fundatur tat-tnissil;

— Id-daqs tal-istokk tat-tnissil attwali fl-għadd totali ta’ individwi, inkluż il-proporzjon raġel/mara;

— Dettalji tal-ġenituri tal-eżemplari, inkluża d-data tat-twelid/tat-tifqis (numri taċ-ċrieki/mikroċipep u ritratti għall-ispeċijiet fejn eżemplari individwali jistgħu jiġu rikonoxxuti b’mod affidabbli abbażi ta’ xejriet speċifiċi tal-ġisem, jekk disponibbli);

— Is-sena tal-ewwel tnissil b’suċċess;

— Jekk in-nissiel ikunx trabba għat-tieni ġenerazzjoni (F2);

— Jekk l-istokk tat-tnissil ikunx ġie miżjud ma’ individwi meħuda mis-selvaġġ, u jekk iva, dettalji ta’ kemm, meta u l-oriġini tagħhom;

— Dettalji sħaħ tal-produzzjoni annwali.

L-awtorità maniġerjali għandha tikkonsulta wkoll mal-awtorità xjentifika kompetenti fil-każ ta’:

— Applikazzjonijiet għal speċi magħrufa li hija diffiċli li tinżamm u/jew titrabba fil-magħluq;

— Applikazzjonijiet għal eżemplari li, mill-età ddikjarata tagħhom, jagħmlu l-asserzjonijiet ta’ tnissil fil-magħluq improbabbli, minħabba l-kostijiet għoljin assoċjati maż-żamma ta’ dik l-ispeċi maqbuda matul il-perjodu partikolari;

— Applikazzjonijiet għal speċijiet li jimmaturaw bil-mod u li għandhom potenzjal riproduttiv baxx;

— Dubji dwar l-għadd plawżibbli ta’ wlied u tqegħid ta’ bajd, età riproduttiva, jew aspetti oħra ta’ tnissil fil-magħluq.

L-awtoritajiet maniġerjali jistgħu jqisu spezzjoni fiżika mill-awtoritajiet rilevanti u/jew jitolbu analiżi tad-DNA biex jivverifikaw li l-wild iddikjarat huwa tabilħaqq imwieled u mrobbi fil-magħluq mill-allegati ġenituri/stokk ġenitur.

Spezzjoni fiżika hija ġeneralment iġġustifikata meta jkun hemm dubji u meta analiżi ġenetika ma tkunx possibbli. It-teħid ta’ eżemplar għal analiżi ġenetika jista’ jsir mill-applikant (preferibbilment ma’ rappreżentant superviżorju tal-awtoritajiet rilevanti) jew minn uffiċjal maħtur, skont l-analiżi tar-riskju magħmula mill-awtorità maniġerjali f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika.

Il-konsultazzjoni bejn l-awtoritajiet maniġerjali hija ġġustifikata meta jkun hemm tħassib dwar il-validità taċ-ċertifikati maħruġa minn Stat Membru ieħor għal eżemplari involuti f’asserzjonijiet dubjużi ta’ tnissil fil-magħluq.

L-azzjonijiet imsemmija hawn fuq ma hemmx bżonn li jittieħdu għall-eżemplari tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness X tar-Regolament 865/2006. Dawn l-eżemplari jitqiesu li jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 54 (eżemplar li jkun twieled u li jkun trabba fil-magħluq, kodiċi tas-sors C), sakemm ma jkunx hemm evidenza qawwija għall-kuntrarju. Ma hemmx bżonn li jkunu koperti minn ċertifikat intra-UE jew minn kwalunkwe tip ieħor ta’ dokumentazzjoni, u lanqas ma hemm bżonn li jiġu mmarkati.

5.2. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali u xjentifika fil-kummerċ intern tal-UE f’eżemplari mrobbija fil-magħluq tal-Anness B

Il-kummerċ tal-eżemplari elenkati fl-Anness B huwa awtorizzat sakemm ikun jista’ jiġi ppruvat li l-eżemplari jinkisbu f’konformità mal-leġiżlazzjoni fis-seħħ għall-konservazzjoni tal-fawna u l-flora.

Ġie żviluppat dokument ta’ gwida (11) li jagħti dettalji dwar ir-rekwiżiti għal evidenza dokumentarja għall-kummerċ intern tal-UE tal-annimali tal-Anness B biex jgħin lill-Istati Membri jimplimentaw din ir-regola, li tapplika wkoll għall-kummerċ tal-eżemplari mrobbija fil-magħluq.

L-istess valutazzjoni kif deskritta hawn fuq għall-Anness A għandha ssir meta jiġi kkontrollat il-kummerċ tal-eżemplari mrobbija fil-magħluq tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness B. Meta jkun hemm dubju, l-awtorità maniġerjali għandha tikkonsulta lill-awtorità xjentifika u għandha tikkunsidra spezzjoni fiżika u/jew eżemplar meħud għall-analiżi ġenetika kif deskritt hawn fuq.

Il-konsultazzjoni bejn l-awtoritajiet maniġerjali hija rrakkomandata meta jkun hemm tħassib dwar eżemplari ddikjarati li jkunu trabbew fil-magħluq fi Stat Membru ieħor, speċjalment fejn ikun hemm riskju għoli (eż. l-ebda evidenza ta’ importazzjoni legali fil-pajjiżi tal-UE, l-ispeċi tkun diffiċli biex titnissel għat-tieni ġenerazzjoni, eċċ.).

6. Esportazzjonijiet u riesportazzjonijiet mill-UE

Eżemplar ta’ speċi ta’ annimal għandu jitqies biss bħala mrobbi fil-magħluq meta l-awtorità maniġerjali kompetenti, f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika fl-Istat Membru kkonċernat, tkun sodisfatta li l-kriterji fl-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni ġew issodisfati.

Innota li hemm differenza bejn (i) ir-riesportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq li qabel kienu importati fl-UE u (ii) l-esportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq fl-UE.

6.1. Riesportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq

Meta eżemplari mrobbija fil-magħluq jiġu riesportati minn Stat Membru tal-UE li ma huwiex dak li importa l-eżemplari fl-UE, iż-żewġ Stati Membri jridu jiskambjaw l-informazzjoni (ara l-Artikolu 5(5) tar-Regolament Bażiku).

Meta l-eżemplari jkunu mmarkati u jistgħu jiġu assenjati b’mod ċar għal dokument, tista’ ma tkunx meħtieġa konsultazzjoni speċifika mal-awtorità xjentifika. Il-linja bażi hija l-gwida dwar il-prova tal-akkwist legali għal eżemplari ħajjin tal-ispeċijiet tal-Anness-B (ara n-nota 11 f’qiegħ il-paġna), filwaqt li l-lista ta’ kontroll fl-Anness tagħha għandha titqies bħala d-dokumentazzjoni jew l-informazzjoni minima li jeħtieġ li tiġi pprovduta.

6.2. Esportazzjonijiet ta’ eżemplari mrobbija fil-magħluq

6.2.1. Ir-rwol tal-awtorità maniġerjali fil-valutazzjoni tal-permessi tal-esportazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq

F’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika kompetenti tal-Istat Membru, l-awtorità maniġerjali teżamina jekk l-eżemplari jissodisfawx il-kriterji għall-eżemplari meqjusa li huma mrobbija fil-magħluq, f’konformità mal-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni u mal-Artikolu 7(1) tar-Regolament Bażiku.

L-awtorità maniġerjali tivvaluta l-informazzjoni pprovduta fl-applikazzjoni, biex tiżgura li l-mudell inkiseb f’konformità mal-liġijiet u r-regolamenti tal-UE (sejba ta’ akkwist legali). Jekk l-applikazzjoni tinvolvi eżemplari diġà koperti miċ-ċertifikat, l-awtorità maniġerjali għandha twettaq eżami ulterjuri, abbażi ta’ valutazzjoni tar-riskju, u, fejn rilevanti, tikkonsulta mal-awtorità xjentifika jew ma’ Stati Membri oħra f’każ ta’ dubju.

L-awtoritajiet maniġerjali għandhom jagħtu attenzjoni speċifika lill-applikazzjonijiet għall-esportazzjoni meta jkunu ġew identifikati riskji akbar f’konformità mal-Anness 1 ta’ dan id-dokument. Il-fatturi elenkati fl-Anness huma indikattivi u ma huma bl-ebda mod sostitut għal valutazzjoni xierqa ta’ kull każ. Il-valutazzjoni tista’ tiżvela li l-asserzjoni ta’ tnissil fil-magħluq hija valida u robusta minkejja l-preżenza ta’ riskju wieħed jew aktar.

Għall-esportazzjonijiet ta’ eżemplari ħajjin ta’ speċijiet ta’ annimali mrobbija fil-magħluq elenkati fl-Anness B, l-Istati Membri għandhom jirreferu għad-dokument ta’ gwida dwar il-prova tal-akkwist legali għall-annimali ħajjin tal-ispeċijiet tal-Anness B (ara n-nota f’qiegħ il-paġna11) kif ukoll għall-evidenza dokumentarja meħtieġa.

L-awtoritajiet maniġerjali jistgħu jagħżlu li jivverifikaw l-akkwist legali bl-użu ta’ approċċ ta’ valutazzjoni tar-riskju, abbażi tal-fatturi li ġejjin, fejn ikunu rilevanti għal applikazzjoni partikolari għall-esportazzjoni:

i) L-Anness li fih hija elenkata l-ispeċi;

ii) Is-sors tal-eżemplar;

iii) L-okkorrenza tal-ispeċi f’ambjent ikkontrollat fl-Istat Membru li jittratta l-applikazzjoni;

iv) Kummerċ illegali dokumentat;

v) L-iskop tan-negozju (kummerċjali jew mhux kummerċjali);

vi) L-istorja tal-applikazzjonijiet mill-applikant, inkluża kwalunkwe storja ta’ nuqqas ta’ konformità;

vii) Il-valur monetarju tal-eżemplari; u

viii) L-eżistenza ta’ speċijiet simili bħala kif jidhru.

Meta, wara li tqis u tibbilanċja l-fatturi ta’ hawn fuq, awtorità maniġerjali tikkonkludi li hemm riskju għoli li l-eżemplar li għandu jiġi esportat ma jkunx inkiseb legalment, hija tista’ tagħżel li tirrikjedi informazzjoni addizzjonali u tinvolvi ruħha fi skrutinju ulterjuri tal-katina ta’ kustodja. Meta awtorità maniġerjali tikkonkludi li r-riskju ta’ akkwist illegali huwa baxx, hija tista’ tagħżel li tinvolvi ruħha f’inqas skrutinju.

Skont l-Artikolu 65(4) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, l-awtorità maniġerjali jeħtieġ li tivverifika jekk l-eżemplari tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness A humiex immarkati skont l-Artikolu 66 ta’ dak ir-Regolament.

Għal kwalunkwe esportazzjoni (jew riesportazzjoni) ta’ eżemplari elenkati fl-Anness A jew B, meta jiġu mmarkati l-eżemplari, huwa rrakkomandat li jiġu speċifikati n-numri ta’ identifikazzjoni fuq il-permess tal-esportazzjoni (jew iċ-ċertifikat ta’ riesportazzjoni) fil-kaxxa ta’ deskrizzjoni 8, biex jiġu deskritti l-eżemplari bl-aktar mod preċiż possibbli.

Ma hemmx bżonn li l-eżemplari tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness X tar-Regolament 865/2006 jiġu mmarkati għall-esportazzjoni u jista’ jitqies li l-kundizzjonijiet għall-ħruġ ta’ permess tal-esportazzjoni huma ssodisfati.

6.2.2. Ir-rwol tal-awtorità xjentifika fil-valutazzjoni tal-permessi tal-esportazzjoni għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq

Meta tiġi kkonsultata mill-awtorità maniġerjali, l-awtorità xjentifika tipprovdi parir dwar jekk l-eżemplari koperti minn permess jew ċertifikat jissodisfawx il-kriterji għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq (f’konformità mal-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni u mal-Artikolu 5(2)(d) (imsemmija fl-Artikolu 5(4) tar-Regolament bażiku), biex jiġi vvalutat jekk l-esportazzjoni hijiex ta’ ħsara għall-konservazzjoni tal-ispeċi.

L-opinjonijiet tal-awtorità xjentifika għandhom jiġu pprovduti każ b’każ, u jistgħu jiġu fformulati għal kull eżemplar individwali, għal faċilità speċifika tat-tnissil, jew għal speċi (bħal jekk speċi hijiex faċli jew diffiċli biex titnissel).

Fejn ikun hemm dubji relatati mal-oriġini mrobbija fil-magħluq ta’ eżemplari mrobbija fi Stat Membru ieħor tal-UE, l-awtorità maniġerjali jew xjentifika fl-Istat Membru tal-esportazzjoni titlob lill-awtorità maniġerjali jew xjentifika fl-Istat Membru l-ieħor tikkonferma jekk l-eżemplari jikkonformawx mal-kriterji għall-eżemplari mrobbija fil-magħluq.

L-awtoritajiet maniġerjali u xjentifiċi huma mistiedna jaqsmu l-valutazzjonijiet tagħhom mal-Awtoritajiet CITES ta’ Stati Membri oħra tal-UE permezz tal-Bażi tad-Data dwar it-Tnissil fil-Magħluq (12), fejn xieraq.

Barra minn hekk, fejn ikun hemm tħassib persistenti relatat mat-tnissil fil-magħluq, l-awtoritajiet xjentifiċi fl-Istati Membri huma mħeġġa jressqu l-kwistjoni għall-attenzjoni tal-Grupp ta’ Rieżami Xjentifiku (SRG) jew – permezz tal-awtorità maniġerjali – lill-Grupp ta’ Esperti tal-awtoritajiet maniġerjali tas-CITES.

7. Annimali kkonfiskati

Din it-taqsima tipprovdi gwida dwar l-immaniġġjar ta’ eżemplari kkonfiskati u dwar jekk tali eżemplari jistgħux jintużaw f’faċilità ta’ tnissil fil-magħluq jew le.

F’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika u, fejn xieraq, ma’ korpi rilevanti oħra, l-awtorità maniġerjali għandha tiddeċiedi dwar l-aktar trattament xieraq tal-eżemplari kkonfiskati, u jekk iżżommhomx fil-magħluq, tirritornahom lejn il-pajjiż tal-oriġini għar-ritorn possibbli fis-selvaġġ (13), jew inkella tewtanizzahom.

Ir-Riżoluzzjoni tas-CITES. Konferenza 17.08 dwar ir-Rimi ta’ eżemplari nnegozjati u kkonfiskati illegalment tal-ispeċijiet elenkati fis-CITES (14) tista’ tipprovdi gwida dwar din il-kwistjoni, b’mod partikolari l-analiżi tal-ġerarkija tad-deċiżjonijiet fl-Anness 1 tar-Riżoluzzjoni.

Jeħtieġ li titqies ir-raġuni inizjali għall-konfiska, peress li xi drabi l-eżemplari ma jkunux ġew maqbuda minħabba kwistjonijiet dwar il-legalità tagħhom iżda pjuttost minħabba ksur ieħor (eż. marbuta mal-kundizzjonijiet tat-trasport). L-awtoritajiet maniġerjali għandhom ikunu konxji wkoll ta’ prattiki ġodda ta’ kuntrabandu, fejn it-traffikanti jiddependu minn eżemplari li jkunu qegħdin jiġu kkonfiskati u legalizzati aktar tard permezz ta’ ċentru ta’ salvataġġ. L-awtoritajiet maniġerjali għandhom jieħdu kull prekawzjoni biex jevitaw li l-eżemplari kkonfiskati jerġgħu jispiċċaw f’idejn il-persuni involuti fil-ksur.

Eżemplari kkonfiskati jistgħu jiżdiedu ma’ stokkijiet għal speċijiet li jkunu diġà stabbilew stokkijiet ta’ tnissil fl-UE jew biex jistabbilixxu stokkijiet ta’ tnissil ġodda. Jekk tikkonċerna speċi li għaliha jeżisti Programm Ex situ EAZA (EEP) jew Reġistru Ewropew għaż-żwiemel tar-razza (ESB), pereżempju, il-mod preferut huwa li l-eżemplar jitqiegħed taħt il-ġestjoni ta’ programm ta’ tnissil koordinat bħal dan. Dan huwa ċertament il-każ għal speċi li qabel ma ġietx importata b’permessi jew ċertifikati validi tas-CITES.

L-Istati Membri jistgħu jikkooperaw ma’ Partijiet CITES oħra fir-rimi kif xieraq ta’ annimali kkonfiskati billi jippermettu l-importazzjoni, l-esportazzjoni jew ir-riesportazzjoni ta’ tali eżemplari. Fil-każ tal-importazzjoni, sejba ta’ nuqqas ta’ detriment tibqa’ rekwiżit. Madankollu, in-negozju kummerċjali ta’ eżemplari kkonfiskati tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness A ma huwiex permess.

Trid issir distinzjoni bejn eżemplari ta’ speċijiet elenkati fl-Anness A u dawk elenkati fl-Anness B, C jew D. Hija meħtieġa attenzjoni addizzjonali għal speċijiet rari, jew għal speċijiet li għalihom (kważi) ma jkun sar l-ebda tnissil fl-UE.

L-Artikolu 8(6) tar-Regolament Bażiku jawtorizza lill-awtoritajiet kompetenti fl-Istati Membri jbigħu kwalunkwe eżemplar ikkonfiskat tal-ispeċijiet elenkati fl-Annessi B sa D, dment li ma jiġix irritornat direttament lill-persuna jew lill-korp li minnu ġie kkonfiskat jew li kien parti għar-reat. Eżemplari bħal dawn jistgħu mbagħad jintużaw għall-għanijiet kollha daqslikieku kienu nkisbu legalment.

Ma jistgħux jinbiegħu eżemplari kkonfiskati tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness A. L-eżemplari elenkati fl-Anness A għandhom jitqiesu li jkunu nkisbu legalment wara li jiġu kkonfiskati u mgħoddija lill-kustodju li jżomm dawn l-eżemplari kkonfiskati għal użu mhux kummerċjali. Għandu jiġi spjegat fid-dettall kif jistgħu jintużaw l-eżemplari, u l-wild potenzjali tagħhom.

Hija meħtieġa kunsiderazzjoni aktar bir-reqqa biex jiġi vvalutat jekk l-eżemplari kkonfiskati tal-ispeċijiet tal-Anness A jistgħux jiżdiedu fi stokk tat-tnissil. Meta jiġi evalwat jekk eżemplar tal-Anness A kkonfiskat jistax jiġi fdat f’faċilità ta’ tnissil fil-magħluq, għandhom jitqiesu l-aspetti li ġejjin (f’konsultazzjoni mal-awtorità xjentifika rilevanti):

— Il-faċilità tat-tnissil fil-magħluq hija assoċjata ma’ programm formali ta’ konservazzjoni tat-tnissil fil-magħluq? Jew hija pjuttost operazzjoni kummerċjali li tbigħ il-biċċa l-kbira tal-ulied tagħha?

— L-ispeċi hija magħrufa li tiġi mrobbija fil-magħluq u tipproduċi l-wild F2?

— L-oriġini tal-eżemplar hija magħrufa?

L-għoti ta’ sjieda sħiħa ta’ eżemplar ikkonfiskat lil faċilità kummerċjali ta’ tnissil fil-magħluq jidher inkompatibbli mar-Regolamenti tal-UE dwar il-Kummerċ ta’ Organiżmi Selvaġġi. L-eżemplari elenkati fl-Anness A jistgħu jiġu “adottati”, dment li (i) il-faċilità jkollha l-għarfien u l-infrastruttura meħtieġa u (ii) l-annimali ma jintużawx għall-bejgħ jew għat-tnissil kummerċjali.

Meta eżemplar ikkonfiskat ikun jeħtieġ li jitqiegħed fi Stat Membru ieħor, qabel ma jinħareġ ċertifikat li jawtorizza dan it-trasferiment, l-awtorità maniġerjali responsabbli tal-ħruġ għandha tikkomunika mal-awtorità xjentifika fl-Istat Membru riċeventi (skont l-Artikolu 9 tar-Regolament Bażiku) u (idealment) tinforma lill-awtorità maniġerjali fl-Istat Membru riċeventi. Kwalunkwe restrizzjoni fuq l-użu tal-eżemplar għandha tissemma’ fiċ-ċertifikat, kif miftiehem miż-żewġ Stati Membri.

(1) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 338/97 tad-9 ta’ Diċembru 1996 dwar il-protezzjoni ta’ speċi ta’ fawna u flora selvaġġi billi jkun regolat il-kummerċ fihom (ĠU L 61, 3.3.1997, p. 1) (“ir-Regolament Bażiku”) u r-regolamenti tal-Kummissjoni relatati, b’mod partikolari: Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 865/2006 tal-4 ta’ Mejju 2006 li jistabbilixxi regoli dettaljati dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 338/97 dwar il-protezzjoni ta’ speċi ta’ fawna u flora selvaġġi billi jkun regolat il-kummerċ fihom (ĠU L 166, 19.6.2006, p. 1) (“ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni”), u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 792/2012 tat-23 ta’ Awwissu 2012 li jistipula regoli għat-tfassil ta’ permessi, ċertifikati u dokumenti oħrajn ipprovduti fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 338/97 dwar il-protezzjoni ta’ speċi ta’ fawna u flora selvaġġi billi jkun regolat il-kummerċ fihom u li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 865/2006 (ĠU L 242, 7.9.2012, p. 13) (“ir-Regolament tal-Permessi”).

(2) “Eżemplari mrobbija fil-magħluq” f’dan id-dokument huma dawk li jissodisfaw il-kriterji fl-Artikolu 54 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni.

(3) Harfoot, M. et al, 2018. Unveiling the patterns and trends in 40 years of global trade in CITES-listed wildlife. Biological Conservation 223, 47-57.

(4) Dan jirreferi għall-istatus tal-ispeċijiet fil-Lista l-Ħamra tal-IUCN u mhux għall-Appendiċijiet tas-CITES li fihom jiġu elenkati l-ispeċijiet.

(5) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:52019XC0321(01)&from=MT

(6) L-Artikolu 11.2(a) tar-Regolament Bażiku

(7) Ara https://www.eaza.net/assets/Uploads/CCC/August-2020.pdf

(8) Eż. dikjarazzjonijiet tal-produzzjoni tal-wild fuq skala jew b’veloċità li titqies li x’aktarx ma tkunx fattibbli filwaqt li titqies il-bijoloġija tat-tnissil tal-ispeċi.

(9) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(10) https://speciesplus.net/species

(11) Prova tal-akkwist legali għall-annimali ħajjin tal-ispeċijiet tal-Anness B u evidenza dokumentarja meħtieġa, (ĠU C 107, 21.3.2019, p. 2).

(12) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(13) F’ħafna każijiet, ir-ritorn fis-selvaġġ ma jkunx possibbli.

(14) https://cites.org/sites/default/files/document/E-Res-17-08.pdf