Rapport Speċjali Appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni wara 
t‑terremot f’ĦaitiMT 2014  Nru  13
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa (http://europa.eu).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2014
ISBN 978 ‑92‑872‑0826 ‑2
doi:10.2865/59617
© L‑Unjoni Ewropea, 2014
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
MT 2014  Nru 13
Rapport Speċjali Appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni wara 
t‑terremot f’Ħaiti
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE )
02
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju u Akronimi
I – VII  Sommarju eżekuttiv
1 – 11 Introduzzjoni
1 – 3  Ħaiti huwa stat fraġli
4 – 5  It‑terremot tal ‑2010 ħarrax is‑sitwazzjoni b’mod drammatiku
6 – 7  Id‑delegazzjoni tal‑UE kienet affettwata bl‑istess mod serju
8 – 11 Minkejja r‑rispons internazzjonali, ir‑riabilitazzjoni kienet ta’ sfida
12 – 17 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
18 – 63 Osservazzjonijiet
18 – 27 Il‑Kummissjoni indirizzat ħtiġijiet għar‑riabilitazzjoni li kellhom prijorità
19 – 21 Il‑ħtiġijiet għar‑riabilitazzjoni ġew identifikati sew
22 – 24 L‑appoġġ mill‑UE għar‑riabilitazzjoni kien stabbilit fi ħdan strateġija tajba
25 – 27 Id‑diviżjoni tax‑xogħol bejn il‑Kummissjoni u donaturi prinċipali oħra kienet xierqa iżda l‑koordinazzjoni 
matul l‑implimentazzjoni kienet diffiċli
28 – 40 Minkejja xi sforzi mill‑Kummissjoni, l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp ma kinux ikkollegati 
biżżejjed
30 – 32 Il‑Kummissjoni użat strumenti differenti b’mod flessibbli
33 – 35 Il‑koordinazzjoni mal‑Kummissjoni ma kinitx l‑aħjar
36 – 40 L‑LRRD kien maħsub tajjeb fir‑rigward tat‑tfassil ta’ programmi individwali ta’ riabilitazzjoni iżda xi kultant 
kien diffiċli biex jiġi żgurat fil‑prattika
03 Werrej
41 – 63 Il‑Kummissjoni ma żguratx biżżejjed l‑implimentazzjoni effettiva tal‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni
42 – 54 Il‑biċċa l‑kbira tal‑programmi ffaċċaw dewmien u xi wħud kisbu progress limitat
55 – 58 Xi riskji sinifikanti ma kinux immaniġġjati biżżejjed
59 – 63 Il‑monitoraġġ kien ibbażat fuq qafas xieraq iżda ġew allokat riżorsi insuffiċjenti
64 – 68 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I ‑ Lista ta’ programmi eżaminati
 Anness II ‑ Metodoloġija tas‑sistema ta’ evalwazzjoni
 Anness III ‑ Sistema ta’ evalwazzjoni tal‑programmi
 Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE
04
 Glossarju  
u Akronimi
CAED : Cadre de Coordination de l’Aide Externe au Développement d’Haïti (Qafas għall‑Koordinazzjoni 
tal‑Assistenza Esterna b’Appoġġ għall‑Iżvilupp ta’ Ħaiti)
DCI : Strument tal‑Kooperazzjoni għall‑Iżvilupp  
Imniedi f’Jannar 2007, l‑Istrument tal‑Kooperazzjoni għall‑Iżvilupp jipprovdi għajnuna b’mod notevoli permezz 
ta’ (i) programmi ġeografiċi ma’ pajjiżi sħab fl‑Amerika Latina, fl‑Asja, fl‑Asja Ċentrali, fil‑Lvant Nofsani u fl‑Afrika 
t’Isfel biex jiġu appoġġati azzjonijiet f’firxa wiesgħa ta’ oqsma (eż. edukazzjoni, saħħa, koeżjoni soċjali u impjieg, 
governanza, demokrazija, drittijiet tal‑bniedem, assistenza f’sitwazzjonijiet ta’ wara kriżi u stati fraġli); u (ii) ħames 
programmi tematiċi li jikkonċernaw investiment fin‑nies, l‑ambjent u l‑immaniġġjar sostenibbli tar‑riżorsi naturali, 
atturi mhux tal‑istat u awtoritajiet lokali, it‑titjib tas‑sigurtà alimentari, u l‑kooperazzjoni fil‑qasam tal‑migrazzjoni 
u l‑asil.  
Ir‑Regolament (KE) Nru 1905/2006 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tat ‑18 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi 
strument ta’ finanzjament tal‑kooperazzjoni għall‑iżvilupp (ĠU L 378, 27.12.2006, p. 41).
DIPECHO : ECHO għat‑Tħejjija għal Diżastri  
L‑ECHO nieda l‑programm tiegħu għat‑tħejjija għal diżastri, DIPECHO, fl ‑1996. Huwa mmirat lejn komunitajiet 
vulnerabbli li jgħixu fir‑reġjuni prinċipali fid‑dinja li huma suxxettibbli għal diżastri. Tipikament, il‑programmi 
ffinanzjati mid‑DIPECHO jkopru taħriġ, bini ta’ kapaċità, sensibilizzazzjoni, twissija bikrija, u miżuri ta’ ppjanar u ta’ 
previżjoni, bil‑fondi mwassla permezz ta’ aġenziji ta’ għajnuna u ta’ NGOs li jaħdmu fir‑reġjuni kkonċernati.
DRR : Tnaqqis tar‑Riskju ta’ Diżastri  
Id‑DRR huwa approċċ sistematiku għall‑identifikazzjoni, il‑valutazzjoni u t‑tnaqqis tar‑riskji ta’ diżastri. Huwa 
għandu l‑għan li jnaqqas il‑vulnerabbiltajiet soċjoekonomiċi għal diżastri kif ukoll li jittratta perikli ambjentali 
u perikli oħra li jiskattahom.
ECHO : Id‑Direttorat Ġenerali għall‑Għajnuna Umanitarja u l‑Protezzjoni Ċivili  
Il‑mandat tiegħu jinkludi s‑salvazzjoni u l‑preservazzjoni tal‑ħajja, il‑prevenzjoni u l‑allevjazzjoni tat‑tbatija 
tal‑bniedem u s‑salvagwardja tal‑integrità u d‑dinjità tal‑bniedem ta’ popolazzjonijiet affettwati minn diżastri 
naturali jew minn dawk ikkawżati mill‑bniedem. Huwa jipprovdi għajnuna umanitarja, appoġġ għar‑riabilitazzjoni 
fuq termini qosra u appoġġ għall‑prevenzjoni u t‑tħejjija għal diżastri.
EuropeAid : Direttorat Ġenerali għall‑Iżvilupp u l‑Kooperazzjoni – Il‑EuropeAid jimplimenta firxa wiesgħa 
tal‑istrumenti ta’ assistenza esterna tal‑Kummissjoni ffinanzjati mill‑FEŻ u mill‑baġit ġenerali (inkluż id‑DCI). Kważi 
l‑interventi kollha tal‑FEŻ huma mmaniġġjati mill‑EuropeAid.
FEŻ : Fondi Ewropej għall‑Iżvilupp  
Il‑FEŻ huma l‑istrument prinċipali għall‑forniment ta’ għajnuna mill‑Unjoni Ewropea għal kooperazzjoni 
għall‑iżvilupp lill‑Istati Afrikani, tal‑Karibew u tal‑Paċifiku (AKP) u lill‑pajjiżi u territorji extra‑Ewropej (OCTs). Il‑ftehim 
ta’ sħubija ffirmat f’Cotonou fit ‑23 ta’ Ġunju 2000 għal perjodu ta’ 20 sena (“il‑Ftehim ta’ Cotonou”), huwa l‑qafas 
attwali għar‑relazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea mal‑Istati AKP u mal‑OCTs. Il‑fokus prinċipali tiegħu huwa fuq 
it‑tnaqqis u eventwalment il‑qerda tal‑faqar.
05 Glossarju u Akronimi 
FMI : Fond Monetarju Internazzjonali
FPI: Servizz tal‑Istrumenti tal‑Politika Barranija  
L‑FPI huwa dipartiment tal‑Kummissjoni stabbilit fl ‑1 ta’ Jannar 2011, li jirrapporta direttament lir‑Rappreżentant 
Għoli tal‑Unjoni għall‑Affarijiet Barranin u l‑Politika ta’ Sigurtà. L‑infiq immaniġġjat mill‑FPI huwa prinċipalment 
relatat ma’ azzjonijiet implimentati taħt: (a) il‑politika barranija u ta’ sigurtà komuni; (b), l‑Istrument għall‑Istabbiltà 
(IfS); (c) il‑Missjonijiet ta’ Osservazzjoni Elettorali; (d) l‑Istrument għall‑Pajjiżi Industrijalizzati.
ĠFP : Ġestjoni tal‑Finanzi Pubbliċi
G12 : Grupp ta’ 12 ‑il Donatur  
Il‑Grupp ta’ 12 ‑il Donatur (G12) jinkludi l‑Brażil, il‑Kanada, Franza, il‑Ġappun, in‑Norveġja, Spanja, l‑Istati Uniti 
tal‑Amerika, il‑Bank Interamerikan tal‑Iżvilupp (IDB), id‑WB, il‑Fond Monetarju Internazzjonali (FMI), in‑NU 
u l‑Kummissjoni Ewropea. Dan huwa presedut mill‑Viċi Kap tal‑MINUSTAH fil‑kapaċità tiegħu bħala l‑Koordinatur 
Umanitarju. Id‑delegazzjoni tal‑UE assumiet il‑presidenza “ ad interim ” fl‑2013.
GBS : Appoġġ Baġitarju Ġenerali  
Il‑programmi tal‑GBS tipikament jikkonsistu f’pakkett ta’ appoġġ li jinvolvi t‑trasferiment ta’ fondi, miżuri għall‑bini 
ta’ kapaċità, djalogu mal‑pajjiż sieħeb u l‑istabbiliment ta’ kundizzjonijiet għall‑iżborżar.
IAS: Servizz tal‑Awditjar Intern  
L‑IAS huwa Direttorat Ġenerali tal‑Kummissjoni. Huwa mmexxi mill‑Awditur Intern tal‑Kummissjoni u jirrapporta 
lill‑Kumitat dwar il‑Progress tal‑Awditjar tiegħu. Il‑kompitu tiegħu huwa li jipprovdi aċċertament indipendenti 
dwar l‑effettività tas‑sistemi ta’ kontroll intern u li jgħin lill‑Kummissjoni permezz ta’ opinjonijiet, pariri 
u rakkomandazzjonijiet.
IDB : Bank Interamerikan tal‑Iżvilupp
IfS: Strument għall‑Istabbiltà  
Stabbilit fl ‑2007, l‑Istrument għall‑Istabbiltà huwa intenzjonat li jkun mekkaniżmu rapidu u flessibbli biex iservi ta’ 
prevenzjoni għall‑kunflitt, tiġi appoġġata l‑istabbilizzazzjoni politika ta’ wara l‑kunflitti u jiġi żgurat l‑irkupru bikri 
wara diżastru naturali. Ir‑Regolament (KE) Nru 1717/2006 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tal ‑15 ta’ Novembru 
2006 li jistabbilixxi Strument għall‑Istabbiltà (ĠU L 327, 24.11.2006, p. 1).
IHRC : Kummissjoni Interim għall‑Irkupru ta’ Ħaiti
ING : Introjtu Nazzjonali Gross
LRRD : Kollegament tal‑Għajnuna, r‑Riabilitazzjoni u l‑Iżvilupp
06 Glossarju u Akronimi 
MINUSTAH : Missjoni tan‑Nazzjonijiet Uniti għall‑Istabbilizzazzjoni f’Ħaiti
MOR : Monitoraġġ Orjentat lejn ir‑Riżultati  
Is‑sistema MOR ġiet stabbilita mill‑EuropeAid fis‑sena 2000 biex issaħħaħ il‑monitoraġġ, l‑evalwazzjoni 
u t‑trasparenza tal‑għajnuna għall‑iżvilupp. Hija bbażata fuq valutazzjonijiet qosra, ffukati u fuq il‑post minn 
esperti esterni. Hija tuża metodoloġija strutturata u konsistenti bi tqabbil ma’ ħames kriterji: rilevanza, effiċjenza, 
effettività, impatt potenzjali u probabbiltà ta’ sostenibbiltà.
NGO : Organizzazzjoni nongovernattiva
OCHA : Uffiċċju għall‑Koordinazzjoni tal‑Affarijiet Umanitarji
PDG : Prodott Domestiku Gross
PDNA : Valutazzjoni tal‑Ħtiġijiet ta’ wara d‑Diżastri
SEAE : Servizz Ewropew għall‑Azzjoni Esterna  
Is‑SEAE tnieda fl ‑1 ta’ Diċembru 2010. Is‑SEAE jħejji d‑deċiżjonijiet tal‑Kummissjoni għal allokazzjonijiet għal 
pajjiżi, dokumenti ta’ strateġija għal pajjiżi u reġjonali u programmi indikattivi nazzjonali u reġjonali b’mod 
konġunt mad‑dipartimenti rilevanti tal‑Kummissjoni, bħala parti miċ‑ċiklu ta’ programmazzjoni għall‑biċċa l‑kbira 
tal‑istrumenti għall‑azzjoni esterna.
WB: Bank Dinji.
07
Sommarju  
eżekuttiv
I
Ħaiti huwa wieħed mill‑aktar stati fraġli fid‑dinja 
u t‑terremot li laqat il‑pajjiż fit ‑12 ta’ Jannar 2010 
ħarrax is‑sitwazzjoni b’mod drammatiku. Huwa kien 
il‑kaġun ta’ għadd kbir ta’ mwiet, ikkawża qerda 
massiva, kellu impatt gravi fuq l‑ekonomija nazz ‑
jonali u naqqas b’mod serju l‑kapaċità diġà dgħajfa 
tal‑amministrazzjoni li tipprovdi servizzi bażiċi 
lill‑popolazzjoni.
II
Il‑Qorti eżaminat jekk l‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni f’Ħaiti wara t‑terremot kienx imfas ‑
sal u implimentat sew.
III
Il‑Qorti tikkonkludi li l‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni wara t‑terremot f’Ħaiti fl ‑2010 
kien imfassal sew kumplessivament iżda l‑programmi 
ma ġewx implimentati b’mod effettiv biżżejjed. 
Bħal donaturi oħra, il‑Kummissjoni ffaċċat ostakli 
serji fl‑isforzi tagħha biex tappoġġa r‑riabilitazzjoni. 
Hija kienet iffaċċata bl‑isfida diffiċli li timmaniġġja 
l‑għajnuna tagħha fi sħubija ma’ awtoritajiet nazzjon ‑
ali dgħajfa ‑ sabiex tħeġġeġ is‑sjieda u tikkontribwixxi 
għall‑emerġenza ta’ gvern li jiffunzjona ‑ filwaqt li tfit ‑
tex li tiżgura għajnuna rapida. Madankollu, il‑Kummiss ‑
joni setgħet tejbet l‑immaniġġjar tagħha ta’ xi fatturi 
taħt il‑kontroll tagħha.
IV
Il‑Kummissjoni indirizzat ħtiġijiet għar‑riabilitazzjoni li 
kellhom prijorità. Flimkien ma’ donaturi maġġuri oħra, 
il‑Kummissjoni identifikat b’mod korrett il‑ħtiġijiet 
maġġuri għar‑riabilitazzjoni f’Ħaiti wara t‑terremot tal ‑
2010 u adottat strateġija ta’ kooperazzjoni tajba li indi ‑
rizzat l‑isfidi ġodda ffaċċati mill‑pajjiż filwaqt li komp ‑
liet l‑appoġġ tagħha għal żvilupp soċjoekonomiku fuq 
terminu twil. Id‑diviżjoni tax‑xogħol bejn id‑donaturi 
kien xieraq iżda l‑koordinazzjoni matul l‑implimen ‑
tazzjoni kienet diffiċli.V
Minkejja xi sforzi mill‑Kummissjoni, l‑għajnuna, ir‑ri ‑
abilitazzjoni u l‑iżvilupp ma kinux ikkollegati biżżejjed. 
Il‑Kummissjoni użat firxa ta’ strumenti kumplemen ‑
tari b’mod flessibbli u fasslet programmi individwali 
ta’ riabilitazzjoni biex tiżgura l‑kollegament bejn 
l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp. Madankollu, 
l‑ECHO u l‑EuropeAid ma kellhom ebda strateġija 
ċara u komuni għall‑pajjiż biex jagħmlu l‑aħjar użu 
mis‑sinerġiji u biex joħolqu tranżizzjoni bla xkiel bejn 
l‑attivitajiet rispettivi tagħhom. L‑amministrazzjoni 
nazzjonali dgħajfa u l‑impenn insuffiċjenti mill‑gvern 
għar‑riforma kienu sfidi sinifikanti għal riabilitazzjoni 
effettiva u l‑ħolqien ta’ kundizzjonijiet għall‑iżvilupp 
sostenibbli.
VI
Il‑Kummissjoni ma żguratx implimentazzjoni effet ‑
tiva biżżejjed tal‑appoġġ mill‑UE għar‑riabilitazzjoni. 
Mit‑13‑il programm eżaminat mill‑Qorti, 10 wasslu, 
jew x’aktarx li kienu se jwasslu, l‑outputs ippjanati 
tagħhom, għalkemm kważi kollha kemm huma 
b’dewmien. Tliet programmi kisbu progress limitat, 
inkluż il‑programm għall‑appoġġ baġitarju ġenerali 
tal‑10 FEŻ. Filwaqt li l‑Kummissjoni kienet konxja sew 
mill‑kuntest diffiċli, hija ma mmaniġġjatx biżżejjed 
xi riskji sinifikanti għall‑implimentazzjoni u l‑ilħuq 
tal‑objettivi tal‑programmi tagħha. Il‑monitoraġġ 
tal‑programmi kien ibbażat fuq qafas xieraq iżda 
l‑Kummissjoni u s‑SEAE ma ħadux miżuri f’waqthom 
biex isaħħu r‑riżorsi tad‑delegazzjoni tal‑UE li kellha 
kapaċità insuffiċjenti biex twettaq żjarat fuq il‑post. 
Dan kien ikun utli b’mod partikolari f’sitwazzjoni li 
kienet qed tevolvi b’mod rapidu.
Sommarju eżekuttiv 08
VII
Il‑Qorti tirrakkomanda li waqt l‑operazzjonijiet 
fil‑kuntest ta’ sitwazzjoni ta’ wara diżastru jew sitwazz ‑
joni fraġli, il‑Kummissjoni għandha:
 — ittejjeb l‑immaniġġjar tar‑riskju;
 — tadotta strateġija komuni biex tiżgura l‑kollega ‑
ment u s‑sinerġija bejn l‑għajnuna ta’ emerġenza, 
ir‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp;
 — tiffoka, meta tkun qed tipprovdi appoġġ baġitarju, 
fuq funzjonijiet u riformi ewlenin tal‑ĠFP u, fejn 
xieraq, tistabbilixxi miżuri fuq terminu iqsar 
għas‑salvagwardja tal‑fondi tal‑UE kontra l‑ħela, 
it‑tixrid u l‑ineffiċjenza; u
 — tiżviluppa proċeduri għall‑kontinwità tan‑negozju, 
inklużi dispożizzjonijiet għal skjerament mill‑ġdid 
ta’ persunal f’każ ta’ emerġenza.
09
 Introduzzjoni
Ħaiti huwa stat fraġli
01 
Fis‑seklu 18 Ħaiti kien produttur minn 
ta’ quddiem nett tal‑kannamiela 
u wieħed mir‑reġjuni l‑aktar għonja 
fid‑dinja. Madankollu, il‑pajjiż ilu 
mħarbat minn kunflitti etniċi, perjodi 
twal ta’ anarkija, u instabbiltà politika 
mill‑indipendenza tiegħu fl ‑1804 ‘l 
hawn1. Id‑dittatorjati suċċessivi fit‑tieni 
nofs tas‑seklu 202 kienu mċappsa 
b’reati ta’ repressjoni u b’serq ta’ ġid 
il‑pajjiż. Illum il‑ġurnata Ħaiti huwa 
stat fraġli (ara l‑ Kaxxa 1 ).
02 
Is‑sitwazzjoni politika u tas‑si ‑
gur tà instabbli fil‑pajjiż wass‑
let għall‑iskjerament tal‑Miss ‑
joni tan‑Nazz  jonijiet Uniti 
għall‑Istabbilizzazzjoni f’Ħaiti (MINUS ‑
TAH) fi tmiem l ‑20043. Wara l‑irvellijiet 
fuq il‑prezzijiet tal‑ikel fl‑ 2008, il‑pajjiż 
ma kellux gvern stabbli sakemm Lau ‑
rent Lamothe sar Prim Ministru f’Marzu 
2012. Is‑sitwazzjoni tas‑sigurtà tjiebet, 
iżda l‑kriminalità għad għandha impatt 
negattiv fuq l‑iżvilupp.03 
Ħaiti għadu wieħed mill‑ifqar pajjiżi 
fid‑dinja4. Aktar minn nofs il‑popo ‑
lazzjoni5 tgħix f’faqar estrem b’anqas 
minn USD 1,25 kuljum. L‑istennija 
tal‑għomor hija ta’ 62 sena, 12 ‑il 
sena anqas mill‑medja tal‑Amerika 
Latina. Madwar nofs il‑popolazzjoni 
hija illitterata; 20 % tat‑tfal huma 
nieqsa mill‑ikel sustanzjuż, 30 % ma 
għandhomx aċċess għal sorsi ta’ ilma 
nadif6. Ħaiti għandu l‑ogħla prevalenza 
ta’ HIV/AIDS fl‑Amerika Latina7.1 Fl‑1791 il‑popolazzjoni 
tal‑ilsiera tal‑kolonja Franċiża 
nediet insurrezzjoni, li wasslet 
għall‑indipendenza fl ‑1804 
u għall‑fondazzjoni tal‑ewwel 
repubblika indipendenti 
sewda fid‑dinja sentejn wara. 
Fl‑1844 il‑gżira nqasmet 
f’żewġ pajjiżi, Ħaiti 
u r‑Repubblika Dominikana.
2 Mill‑1949 ‘il hawn Ħaiti 
nħakem minn bosta dittaturi: 
il‑Ġeneral Paul Magloire, 
segwit minn Francois Duvalier 
(Papa Doc) u ibnu, 
Jean‑Claude (Baby Doc).
3 Il‑MINUSTAH mhijiex skedata li 
titlaq qabel l ‑2016, meta 
għandha ssir rikonfigurazzjoni 
u konsolidazzjoni tal‑missjoni.
4 Il‑GNI per capita  f’Ħaiti fl‑ 2012 
(il‑metodu Atlas, WB) huwa ta’ 
USD 760 meta mqabbel 
mal‑medja tal‑Amerika Latina 
u tal‑Karibew ta’ USD 8 981.
5 Ħaiti għandu kważi 10 miljun 
abitant.
6 Sorsi : DataBank tal‑Bank 
Dinji – Indikaturi 2011 u 2012 
dwar l‑iżvilupp fid‑dinja, 
Rapport dwar l‑iżvilupp uman 
mill‑Programm ta’ Żvilupp 
tan‑Nazzjonijiet Uniti (UNDP), 
CIA – The World Factbook.
7 Il‑prevalenza tal‑HIV 
fil‑popolazzjoni ta’ bejn il‑ 15 
u d‑49 sena tinsab f’livell ta’ 
2,2 % (“ Ministère de la Santé 
Publique et de la Population, 
Déclaration d’Engagement sur 
le VIH/SIDA: Rapport de 
Situation Nationale”  (Ministeru 
tas‑Saħħa Pubblika 
u tal‑Popolazzjoni, 
Dikjarazzjoni ta’ Impenn dwar 
l‑HIV/AIDS), Marzu 2012).
Definizzjoni ta’ fraġilità ta’ stat
Il‑Kummissjoni tiddefinixxi “fraġilità” bħala strutturi u sitwazzjonijiet dgħajfa jew li qed ifallu fejn il‑kuntratt 
soċjali jinsab miksur minħabba n‑nuqqas ta’ kapaċità jew rieda min‑naħa tal‑Istat li jittratta l‑funzjoni ‑
jiet bażiċi tiegħu u li jissodisfa l‑obbligi u r‑responsabbiltajiet tiegħu fir‑rigward tat‑twassil ta’ servizzi, 
tal‑immaniġġjar ta’ riżorsi, tal‑istat tad‑dritt, tal‑aċċess ġust għall‑poter, tas‑siġurtà u s‑sikurezza tal‑poplu 
u l‑ħarsien u l‑promozzjoni tad‑drittijiet u l‑libertajiet taċ‑ċittadini.
Sors : KUMM(2007) 643 finali: Lejn reazzjoni tal‑UE għal sitwazzjonijiet ta’ fraġilità – l‑involviment f’ambjenti diffiċli għall‑iżvilupp sostenibbli, 
l‑istabbiltà u l‑paċi.Kaxxa 1
10 Sommarju eżekuttiv 
It‑terremot tal ‑2010 
ħarrax is‑sitwazzjoni 
b’mod drammatiku
04 
Fi żmien meta Ħaiti kien għadu qed 
jirkupra mill‑maltempati tal ‑2008, ter ‑
remot ta’ qawwa 7.0 fuq l‑iskala Rich ‑
ter, li laqat il‑belt kapitali u l‑inħawi ta’ 
madwarha fit ‑12 ta’ Jannar 2010 (ara 
l‑Mappa ), kien il‑kaġun ta’ għadd kbir 
ta’ mwiet u kkawża qerda massiva8. 
Inqatlu madwar 230 000 persuna, fatt 
li għamel dan id‑diżastru fatali daqs 
it‑tsunami tal ‑2004 fl‑Oċean Indjan, 
iżda kkonċentrat fuq pajjiż wieħed9. In‑
darbu 300 000 ruħ, nofshom tfal. Mad ‑
war 1,3 miljun persuna sfaw bla dar 
f’Port‑au‑Prince u aktar minn 500 000 
persuna telqu miż‑żona tad‑diżastru 
biex ifittxu kenn fil‑bqija tal‑pajjiż10. 
Kundizzjonijiet sanitarji fqar, li marru 
għall‑agħar b’mod drammatiku wara 
t‑terremot, iffaċilitaw tifqigħa ta’ epi ‑
demija tal‑kolera.
05 
Ħafna binjiet tal‑amministrazzjoni 
pubblika, inklużi l‑Palazz Nazzjonali, 
sptarijiet, skejjel, u stabbilimenti 
pubbliċi oħra nqerdu u għadd kbir 
tal‑impjegati tagħhom mietu11. 
Għaldaqstant, il‑kapaċità tal‑Gvern ta’ 
Ħaiti f’termini ta’ twassil ta’ servizzi 
kienet affettwata b’mod serju. Billi 
t‑terremot laqat ir‑reġjun bl‑ogħla at ‑
tività ekonomika fil‑pajjiż, huwa kellu 
impatt gravi fuq l‑iżvilupp tal‑Prodott 
Domestiku Gross (PDG)12 u fuq il‑ġbir 
tat‑taxxa. It‑Teżor ma kellux ir‑riżorsi 
baġitarji biex jerġa’ jistabbilixxi 
l‑operazzjonijiet tal‑amministrazzjoni 
nazzjonali kif kienu qabel u biex iħallas 
lill‑impjegati taċ‑Ċivil.Id‑delegazzjoni tal ‑UE kienet 
affettwata bl ‑istess mod 
serju
06 
Id‑delegazzjoni tal‑UE kienet af ‑
fetwata b’mod serju mit‑terremot: 
membru wieħed tal‑persunal miet, 
il‑Kap tad‑Delegazzjoni kien jeħtieġ 
li jintbagħat l‑isptar u l‑maġġoranza 
tal‑persunal sofrew minn trawmi jew 
problemi psikoloġiċi oħra. Fi żmien 
48 siegħa mid‑diżastru, 30 uffiċjal 
ġew evakwati lejn Brussell jew lejn 
ir‑Repubblika Dominikana. Il‑bini 
tad‑delegazzjoni tal‑UE ma setax 
jintuża u l‑komunikazzjoni ma’ Brussell 
bilkemm kienet possibbli. Ħafna fajls 
saritilhom ħsara jew intilfu.
07 
Xi wħud mill‑uffiċjali marru lura f’Ħaiti 
wara ftit ġimgħat iżda minħabba ħafna 
tibdil fil‑postijiet maniġerjali u perjodi 
twal mingħajr Kap tad‑Delegazzjoni, 
il‑kapaċità operazzjonali tad‑delegazz ‑
joni tal‑UE kienet affettwata b’mod 
serju għal perjodu konsiderevoli ta’ 
żmien.8 It‑terremot fit ‑12 ta’ Jannar 
2010 affettwa l‑bliet ta’ 
Port‑au‑Prince, Léogâne 
u Jacmel, u kkawża ħsara 
lill‑port, lill‑ajruport u lit‑toroq 
prinċipali.
9 Evalwazzjoni f’Ħin Reali f’Ħaiti 
tal‑Kumitat Permanenti ta’ 
bejn l‑Aġenziji: tliet xhur wara 
t‑terremot; 31.8.2010.
10 Valutazzjoni tal‑Ħtiġijiet ta’ 
Wara d‑Diżastru (Marzu 2010).
11 Skont l‑istimi tal‑Gvern, 
inqerdu 105 000 dar, 208 000 
dar ġarrbu ħsarat, 60 % 
tal‑isptarijiet f’Port‑au‑Prince 
u madwarha u 5 000 skola 
ġġarrfu. Madwar 3 miljun ruħ 
ġew affettwati mit‑terremot. 
L‑istima tat‑total tal‑ispejjeż 
tal‑impatt hija ta’ 
USD 7,8 biljun, li hija ugwali 
għat‑total tal‑PDG ta’ Ħaiti 
fl‑2009.
12 Wara perjodu ta’ tkabbir 
relattivament kostanti bejn 
l‑2005 u l ‑2009, il‑PDG naqas 
b’5,4 % bħala konsegwenza 
tat‑terremot.
11 Sommarju eżekuttiv 
Sors:  L‑Aġenzija tal‑Istati Uniti għall‑Iżvilupp Internazzjonali (USAID).
INTENSITÀ TAT-TERREMOT
L-Iskala ta’ Intensità Mercalli Modi/f_ikata (MMI)*
INTENSITÀ TAL-MMI
STMATAPOPOLAZZJONI ESPOSTA
GĦAT-TREGĦID
4
   5   6   7   8   9   10^5 887 000
 
7 261 000
 
1 049 000
 
571 000
 
314 000
 
2 246 000
 
332 000ĦAFIFA
MODERATAB’SAĦĦITHAB’SAĦĦITHA ĦAFNAGRAVIVJOLENTIESTREMA
* L-MMI hija miżura ta’ tregħid tal-art u hija diﬀerenti millkobor
 kumplessiv tat-terremot kif imkejjel bl-Iskala Richter.
^ Iż-żona murija fuq il-mappa tista’ taqa’ /f_i ħdan klassi/f_ikazzjoni 9 tal-MMI,
 iżda tikkostitwixxi ż-żoni tal-akbar tregħid fuq il-bażi ta’ data tal-USGS.
Sors: USGS/ Verżjoni tat-Twissija PAGER: 8MappaIż‑żona milquta mit‑terremot fit ‑12 ta’ Jannar 2010
12 Sommarju eżekuttiv 
Minkejja r‑rispons inter ‑
nazzjonali, ir‑riabilitazz ‑
joni kienet ta’ sfida
08 
Immedjatament wara li seħħ 
id‑diżastru, bosta mijiet ta’ or ‑
ganizzazzjonijiet internazzjonali, 
pajjiżi u individwi minn madwar 
id‑dinja rrispondew għall‑ħtiġijiet 
umanitarji urġenti13. L‑Uf f iċċju 
għall‑Koordinazzjoni tal‑Affarijiet Umanitarji (OCHA) tan‑Nazzjonijiet 
Uniti (NU) nieda appell flash li ġabar 
USD 575 miljun fi 72 siegħa. Sa tmiem 
l‑2012, id‑donaturi mis‑settur pubbliku 
kienu żburżaw USD 2,23 biljun bħala 
għajnuna umanitarja u USD 192 miljun 
addizzjonali biex tiġi miġġielda 
t‑tifqigħa tal‑kolera (ara l‑ Figura  
hawn taħt). Barra minn hekk, huwa 
stmat li ġew kontribwiti USD 3 biljun 
lill‑aġenziji tan‑NU u lill‑organizzazz ‑
jonijiet nongovernattivi (NGOs) minn 
donaturi privati14.13 Organizzazzjonijiet 
internazzjonali li ilhom 
stabbiliti f’Ħaiti (il‑moviment 
tas‑Salib l‑Aħmar u NGOs 
maġġuri) kienu kapaċi 
jipprovdu rispons immedjat 
u sa Mejju 2010, aktar minn 
1 000 organizzazzjoni 
internazzjonali kienu 
pprovdew għajnuna 
umanitarja.
14 Uffiċċju tal‑Mibgħut Speċjali 
għal Ħaiti – Fatti Ewlenin 
f’Diċembru 2012.FiguraFondi Miġbura u Żborżati b’Appoġġ ta’ Ħaiti f’Diċembru 2012
USD 3,01 biljun 
ŻBORŻATI
2010-2012USD 8,34 biljun imwiegħda
2010-2020
WEGĦDIET New York
2010-2012: USD 5,37 biljun
2013-2020: USD 2,96 biljunUSD 10,77 biljun ippjanati 
2010-2020
FINANZJAMENT TA’ RKUPRUUSD 2,57 biljun ippjanati
2010-2012
FINANZJAMENT UMANITARJUUSD 13,34 biljun ippjanati
2010-2020
FINANZJAMENT PUBBLIKU 
Finanzjament ta’ Rkupru u Umanitarju (Bl-esklużjoni tal-għajnuna għad-dejn, total ta’ USD 1,0 biljun)
USD 2,43 biljun
ippjanati
2010-2012
FINANZJAMENT IEĦORUSD 2,37 biljun
ippjanati
2010-2012
 
TERREMOTUSD 204 miljun
ippjanati
2010-2012 
KOLERAUSD 3,06 biljun miġbura
(stmati)
2010-2012 
FINANZJAMENT PRIVAT 
(Donaturi:
Fondazzjonijiet,
Kumpaniji u Individwi)
USD 1,01 biljun
ŻBORŻATI
2010-2012USD 2,23 biljun 
ŻBORŻATI
2010-2012USD 191,9 miljun 
ŻBORŻATI
2010-2012
Sors:  Uffiċċju tal‑Mibgħut Speċjali għal Ħaiti, ibbażata fuq rappurtar mid‑donaturi u fuq data  disponibbli pubblikament.
13 Sommarju eżekuttiv 
09 
Sabiex timmobilizza l‑appoġġ in ‑
ternazzjonali għar‑rikostruzzjoni 
u għall‑iżvilupp ulterjuri tal‑pajjiż, 
in‑NU ospitaw il‑Konferenza tad ‑
“Donatur Internazzjonali”, “Lejn Futur 
Ġdid għal Ħaiti” f’New York fil ‑31 ta’ 
Marzu 2010. Id‑donaturi ftiehmu biex 
jappoġġaw il ‑”Plan d’Action pour le 
Relèvement et le Développement Na ‑
tional d’Haïti ”15 (PARDH) u jipprovdu as ‑
sistenza għal irkupru fit‑terminu medju 
u f’dak twil sabiex “jerġgħu jibnu 
aħjar”16. Fil‑konferenza, 55 donatur 
wiegħdu USD 5,37 biljun għall‑perjodu 
2010–2012 u USD 2,96 biljun oħra 
għas‑sena 2013 u lil hinn minnha. Barra 
minn hekk, bosta pajjiżi kkanċellaw to ‑
tal kombinat ta’ USD 1 biljun tad‑dejn 
ta’ Ħaiti17.
10 
L‑Unjoni Ewropea (UE) kienet donatur 
prinċipali. Hija għamlet wegħda unika 
li ammontat għal EUR 1,23 biljun. Din 
inkludiet wegħdiet għar‑riabilitazzjoni 
u l‑iżvilupp tal‑pajjiż mill‑Kummissjoni 
(EUR 460 miljun)18, minn 18 ‑il Stat 
Membru u mill‑Bank Ewropew tal‑In ‑
vestiment19. Il‑Kummissjoni pprovdiet 
ukoll għajnuna umanitarja permezz 
tad‑Direttorat Ġenerali għall‑Għajnuna 
Umanitarja u l‑Protezzjoni Ċivili (ECHO) 
tagħha. Matul il‑perjodu 2010 ‑2013 
l‑ECHO alloka total ta’ EUR 232 miljun20.11 
Minkejja l‑għajnuna finanzjarja immen ‑
sa u l‑isforz internazzjonali immens, 
il‑pajjiż għadu qed jiffaċċa sfidi kbar. 
It‑tneħħija tar‑radam ħa wisq żmien 
li, fost kwistjonijiet oħra, affettwa 
r‑ritmu tar‑rikostruzzjoni21. Huwa stmat 
li 210 000 ruħ kienu għadhom qed 
jgħixu f’kampijiet bit‑tined fi tmiem 
l‑2013 u ebda wieħed mill‑binjiet 
ministerjali meqruda għadu ma ġie 
rikostruwit bis‑sħiħ. L‑irkupru huwa 
mfixkel minn problemi strutturali 
li l‑pajjiż diġà kien miżgħud bihom 
qabel l ‑2010. Bilkemm operazzjonali, 
l‑amministrazzjoni pubblika għadha 
ostaklu maġġuri għat‑twassil ta’ serviz ‑
zi f’setturi bħas‑saħħa, l‑edukazz‑
joni u l‑ilma u s‑sanità. Immaniġġjar 
dgħajjef tal‑finanzi pubbliċi tagħmilha 
diffiċli biex isir l‑aħjar użu mir‑riżorsi 
u għall‑prevenzjoni tal‑frodi 
u l‑korruzz  joni. Nuqqas ta’ reġistru 
tal‑artijiet, li jirriżulta f’tilwim assoċjat 
dwar l‑artijiet, ifixkel il‑proċess ta’ 
rikostruzzjoni. Il‑vulnerabbiltà estrema 
tas‑settur agrikolu għal perikli naturali 
frekwenti u għan‑nuqqas ta’ investi ‑
ment idgħajjef il‑produzzjoni tal‑ikel22.15 Pjan ta’ Azzjoni għall‑Irkupru 
u l‑Iżvilupp Nazzjonali ta’ Ħaiti.
16 Il‑prinċipju ta’ bażi tal‑PARDH 
ma kienx sempliċiment 
l‑istabbiliment mill‑ġdid 
tas‑sitwazzjoni prevalenti ta’ 
qabel it‑terremot iżda li 
tittieħed l‑opportunità 
tar‑rikostruzzjoni biex jiġu 
indirizzati l‑kawżi prinċipali 
tal‑vulnerabbiltà fil‑passat 
u fil‑preżent.
17 Dawn il‑pajjiżi jinkludu, fost 
oħrajn, il‑Belġju, il‑Ġermanja, 
l‑Irlanda, Franza, l‑Italja, 
il‑Pajjiżi l‑Baxxi, il‑Finlandja 
u l‑Isvezja.
18 Din il‑wegħda, li tikkonsisti 
prinċipalment minn fondi 
tal‑FEŻ, aktar tard ġiet miżjuda 
għal EUR 522 miljun.
19 Għar‑ripartizzjoni 
tal‑wegħdiet skont il‑pajjiż/
l‑istituzzjoni ara http://www.
lessonsfromhaiti.org/
download/International_
Assistance/5 ‑ny‑pledge‑total.
pdf
20 Ir‑rispons tal‑Kummissjoni 
Ewropea għall‑għajnuna 
umanitarja u l‑protezzjoni 
ċivili f’Ħaiti ‑ Sentejn wara 
t‑terremot (2012); Skeda 
informattiva tal‑ECHO dwar 
Ħaiti – April 2013.
21 Ara pereżempju “From Relief 
to Recovery: Supporting good 
governance in 
post‑earthquake Haiti” (Minn 
Għajnuna għal Irkupru: 
L‑appoġġ ta’ governanza tajba 
f’Ħaiti ta’ wara t‑terremot), 
Oxfam 2011. Waħda 
mill‑kwistjonijiet kritiċi 
prinċipali kienet il‑proċess 
bil‑mod ta’ tneħħija tar‑radam.
22 Minħabba bosta diżastri li Ħaiti 
ffaċċa bejn l ‑1996 u l ‑2010, 
il‑pajjiż diġà kien fi kriżi 
protratta qabel it‑terremot, 
b’57 % tal‑popolazzjoni nieqsa 
mill‑ikel sustanzjuż.
14
 Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
12 
Il‑Qorti eżaminat jekk l‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni f’Ħaiti kienx imfas ‑
sal u implimentat sew. L‑awditu ffoka 
fuq tliet mistoqsijiet prinċipali:
(a) Il‑Kummissjoni indirizzat ħtiġijiet 
għar‑riabilitazzjoni li kellhom 
prijorità?
(b) Il‑Kummissjoni żgurat kollegament 
bejn l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni 
u l‑iżvilupp?
(c) Il‑Kummissjoni żgurat l‑impli ‑
mentazzjoni effettiva tal‑appoġġ 
mill‑UE għar‑riabilitazzjoni?
13 
L‑awditu kopra l‑għajnuna pprovduta 
lil Ħaiti fl ‑2010–2013 mill‑ECHO, 
id‑Direttorat Ġenerali għall‑Iżvilupp 
u l‑Kooperazzjoni (EuropeAid) 
u s‑Servizz tal‑Istrumenti tal‑Politika 
Barranija (FPI).
14 
L‑awditu twettaq bejn Mejju u Novem ‑
bru 2013 u kien jinkludi:
(a) analiżi tal‑istateġija ta’ kooperazz ‑
joni mal‑pajjiż tal ‑10 FEŻ u ta’ do ‑
kumenti oħra ta’ politika ewlenin;
(b) intervisti ma’ uffiċjali tal‑Kum ‑
missjoni u tas‑Servizz Ewropew 
għall‑Azzjoni Esterna (SEAE) fi 
Brussell;(c) żjara f’Ħaiti mis ‑26 ta’ Awwissu 
sas‑6 ta’ Settembru 2013 li kienet 
tinvolvi intervisti ma’ persunal 
tad‑delegazzjoni tal‑UE, ma’ 
rappreżentanti tal‑awtoritajiet 
Ħaitjani, mal‑isħab internazz ‑
jonali prinċipali għall‑iżvilupp, ma’ 
NGOs u ma’ organizzazzjonijiet 
tas‑soċjetà ċivili, kif ukoll żjarat lil 
proġetti.
15 
L‑awditu kien jinkludi analiżi ta’ 13 ‑il 
proġett iffinanzjat mill‑UE bl‑għan li 
jipprovdu appoġġ għar‑riabilitazzjoni 
u t‑tnaqqis tar‑riskju ta’ diżastri (ara 
l‑Anness I ). F’termini finanzjarji 
l‑kampjun jirrappreżenta madwar 
żewġ terzi tal‑impenji magħmula 
mill‑Kummissjoni għal dawk iż‑żewġ 
oqsma23. Is‑seba’ programmi ffinanzjati 
mill‑ECHO ġew implimentati fl‑oqsma 
tal‑akkomodazzjoni (postijiet ta’ kenn), 
tal‑ilma, tas‑sanità, tat‑tħejjija għal 
diżastri u tal‑ikel f’Port‑au‑Prince, 
Petit‑Goâve, Léogâne u Jacmel. It‑tliet 
programmi ffinanzjati minn EuropeAid 
kienu jikkonċernaw l‑Appoġġ Baġitarju 
Ġenerali (GBS), ir‑rikostruzzjoni ta’ żoni 
residenzjali u t‑titjib tas‑sigurtà ali ‑
mentari fir‑reġjun ta’ Artibonite. It‑tliet 
programmi tal‑FPI kellhom l‑għan li 
jerġgħu jistabbilixxu t‑tħejjija għal 
kriżijiet tal‑amministrazzjoni Ħaitjana.
16 
L‑analiżi ffukat fuq il‑valutazzjoni tar‑ri ‑
levanza, it‑tfassil u l‑outputs ta’ dawn 
il‑programmi, li ġew evalwati bl‑użu 
ta’ kriterji rilevanti mill‑metodoloġija 
ta’ Monitoraġġ Orjentat lejn ir‑Riżultati 
(MOR) tal‑Kummissjoni (ara l‑ Annessi II  
u III)24.23 Fil‑perjodu Frar 2010 – 
Diċembru 2012, fl‑oqsma 
tar‑riabilitazzjoni u d‑DRR 
l‑Kummissjoni impenjat 
EUR 202 miljun. Il‑programmi 
li kienu fil‑kampjun kellhom 
valur totali ta’ EUR 141 miljun. 
Minn dan l‑ammont, tħallsu 
EUR 81,1 miljun fil ‑31 ta’ 
Diċembru 2013 (ara 
l‑Anness III ).
24 Meta l‑programmi jissemmew 
fl‑osservazzjonijiet, issir 
referenza għan‑numerazzjoni 
tagħhom fl‑ Annessi I  u III.
15 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
17 
Fil‑proċess ta’ tħejjija tal‑awditu, l‑aw ‑
dituri qiesu l‑istandards, il‑linji gwida 
u l‑prattiki tajba li kienu qed jiġu 
żviluppati mill‑Grupp ta’ Ħidma tal‑IN ‑
TOSAI dwar l‑Obbligu ta’ Rendikont 
għal u l‑Awditu ta’ Għajnuna mogħtija 
f’każijiet ta’ Diżastri (AADA)25. Huma 
qiesu b’mod partikolari l‑ISSAI 5510 
‑ L‑awditu tat‑tnaqqis tar‑riskju ta’ 
diżastri u l‑ISSAI 5520 – L‑awditu ta’ 
għajnuna relatata mad‑diżastri, sabiex 
jiksbu għarfien adegwat taċ‑ċiklu ta’ 
mmaniġġjar ta’ diżastri, jidentifikaw 
ir‑riskji fl‑immaniġġjar ta’ għajnuna 
relatata mad‑diżastri u jfasslu l‑prog ‑
ramm tal‑awditjar.25 Is‑sensiela 5500 tal‑ISSAIs li 
tikkonċerna l‑awditu ta’ 
għajnuna mogħtija f’każijiet 
ta’ diżastri ġiet ippubblikata 
f’Ottubru 2013 (ara www.issai.
org).
16
 Osservazzjonijiet
Il‑Kummissjoni indirizzat 
ħtiġijiet 
għar‑riabilitazzjoni li 
kellhom prijorità
18 
Il‑Qorti eżaminat jekk il‑Kummissjoni 
identifikatx b’mod ċar il‑ħtiġijiet 
għar‑riabilitazzjoni, stabbilixxietx 
strateġija tajba ta’ kooperazzjoni, 
u żguratx koordinazzjoni xierqa tal‑is ‑
forzi u tad‑diviżjoni tax‑xogħol ma’ 
atturi prinċipali oħra.
Il‑ħtiġijiet 
għar‑riabilitazzjoni ġew 
identifikati sew
19 
L‑appoġġ mill‑UE għar‑riabilitazzjoni 
wara t‑terremot kien ibbażat fuq valu ‑
tazzjoni xierqa tal‑ħtiġijiet miftiehma 
bejn esperti, id‑donaturi prinċipali 
u l‑Gvern ta’ Ħaiti. Immedjatament 
wara t‑terremot, esperti tal‑ECHO 
wettqu valutazzjoni tal‑ħtiġijiet 
preliminari u multisettorjali. Fi tmiem 
Jannar 2010 tim konġunt ta’ esperti 
mill‑Kummissjoni, mill‑Belġju, minn 
Franza u minn Spanja vvalutataw 
il‑ħtiġijiet fl‑oqsma tal‑infrastruttura, 
il‑ĠFP , il‑governanza, il‑ġustizzja 
u s‑sigurtà u s‑servizzi soċjali (b’mod 
partikolari l‑edukazzjoni).
20 
Il‑Kummissjoni appoġġat ukoll 
il‑Valutazzjoni tal‑Ħtiġijiet ta’ wara 
d‑Diżastri (PDNA)26, li kellha l‑għan 
li tistabbilixxi qafas għall‑iżvilupp 
u għat‑tkabbir27. Hija kienet il‑bażi 
tal‑Pjan ta’ Azzjoni għall‑Irkupru 
u l‑Iżvilupp Nazzjonali ppreżentat 
mill‑gvern Ħaitjan fil‑Konferenza Inter ‑
nazzjonali ta’ New York tal ‑31 ta’ Marzu 
2010.21 
Il‑ħtiġijiet prinċipali għar‑riabilitazzjoni 
kienu jikkonċernaw l‑akkomodazzjoni 
u r‑riabilitazzjoni urbana, l‑ilma, is‑sa ‑
nità u l‑iġjene, is‑saħħa, is‑sigurtà ali ‑
mentari u l‑edukazzjoni. Kien jinħtieġ 
ukoll appoġġ għall‑governanza, il‑ĠFP 
u r‑rinforz tal‑amministrazzjoni biex 
tiżviluppa sistemi u politiki li jiżguraw 
it‑twassil xieraq u sostenibbli ta’ serviz ‑
zi bażiċi. Minħabba riżorsi pubbliċi 
skarsi, l‑appoġġ baġitarju kien meqjus 
kruċjali biex jerġgħu jinbdew u jiġu 
rkuprati funzjonijiet tal‑istat essenzjali 
fil‑kuntest fraġli ħafna prevalenti fl‑era 
ta’ wara d‑diżastru. Id‑dijanjożi ta’ 
dgħufijiet tal‑ĠFP u pjan ta’ azzjoni28 
ta’ miżuri ta’ prijorità kienu miftiehma 
bejn il‑gvern u d‑donaturi involuti 
fl‑appoġġ tal‑governanza ekonomika.
L‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni kien 
stabbilit fi ħdan strateġija 
tajba
22 
Il‑Kummissjoni rrevediet l‑istrateġija 
ta’ kooperazzjoni ma’ Ħaiti tal ‑10 FEŻ 
fuq il‑bażi tal‑valutazzjonijiet im ‑
semmijin hawn fuq u fuq it‑talbiet 
tal‑Gvern29. L‑istrateġija ta’ kooperazz ‑
joni riveduta kellha l‑għan li tkompli 
tappoġġa żvilupp soċjoekonomiku 
fuq terminu twil biex jinqered il‑faqar 
filwaqt li tkun ta’ rispons ukoll 
għall‑ħtiġijiet għar‑riabilitazzjoni ta’ 
wara t‑terremot. Hija żammet is‑setturi 
mmirati inizjalment (infrastruttura, 
governanza u appoġġ baġitarju), iżda 
l‑allokazzjoni finanzjarja ġiet miżjuda 
b’mod sinifikanti. L‑allokazzjoni għal 
għajnuna programmabbli (il‑pakkett 
A) ġiet miżjuda b’EUR 100 miljun biex 
tilħaq EUR 391 miljun u l‑allokazzjoni 
biex jiġu koperti avvenimenti mhux 
previsti bħal assistenza ta’ emerġenza 
(il‑pakkett B) ġie miżjud minn 
EUR 13,6 miljun għal EUR 73,6 miljun. 
L‑allokazzjonijiet għas‑setturi taħt 
l‑għajnuna programmabbli ġew 
riveduti kif indikat fit‑ Tabella .26 Il‑PDNA kienet iffinanzjata 
mill‑Faċilità Globali 
għat‑Tnaqqis tal‑Effetti 
tad‑Diżastri u l‑Irkupru 
(GFDRR) b’appoġġ finanzjarju 
mill‑Kummissjoni 
u mill‑Awstralja, 
mil‑Lussemburgu, 
min‑Norveġja, mill‑Isvezja 
u mill‑Isvizzera. Madwar 250 
espert u rappreżentant 
nazzjonali u internazzjonali ta’ 
NGOs u tas‑soċjetà ċivili 
Ħaitjana pparteċipaw 
fil‑valutazzjoni. Hija kopriet 
tmien oqsma: il‑governanza, 
il‑produzzjoni, is‑setturi 
soċjali, l‑infrastruttura, 
l‑iżvilupp reġjonali, l‑ambjent 
u l‑immaniġġjar tar‑riskju ta’ 
diżastri, kif ukoll temi 
trażversali li jinkludu s‑sessi, 
iż‑żgħażagħ 
u l‑popolazzjonijiet 
vulnerabbli.
27 L‑esperti qiesu li kienu 
meħtieġa USD 11,5 biljun fuq 
tliet snin: 50 % għas‑setturi 
soċjali; 17 % 
għall‑infrastruttura; 15 % 
għall‑ambjent 
u għall‑immaniġġjar tar‑riskji 
u ta’ diżastri; u dak li jifdal 
għas‑setturi tal‑produzzjoni, 
għall‑governanza, 
u għall‑aspetti trażversali 
(is‑sessi, iż‑żgħażagħ, 
il‑popolazzjonijiet 
vulnerabbli).
28 Fi ħdan il‑grupp ta’ 
koordinazzjoni (“ Cadre de 
Partenariat pour l’Appui 
Budgétaire ”, stabbilit 
fis‑27.2.2009), f’Mejju 2010 
d‑donaturi tal‑appoġġ 
baġitarju qablu dwar pjan ta’ 
azzjoni ta’ prijorità biex 
jittejbu l‑kontrolli finanzjarji 
u jiġu introdotti riformi, u dwar 
matriċi komuni ta’ indikaturi 
biex jiġi vvalutat il‑progress 
f’dawk l‑oqsma.
29 Il‑Gvern xtaq iżomm 
id‑direzzjoni kumplessiva 
tal‑istrateġija ta’ kooperazzjoni 
inizjali tal ‑10 FEŻ, li baqgħet 
rilevanti għall‑appoġġ għal 
żvilupp fuq terminu twil. Barra 
minn hekk, filwaqt li l‑biċċa 
l‑kbira tad‑donaturi 
kkonċentraw fuq iż‑żona 
milquta direttament 
mit‑terremot, ġie meqjus 
kruċjali li l‑bqija tal‑pajjiż 
ikompli jiġi appoġġat.
17 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
23 
Fir‑rigward tal‑infrastruttura, it‑to ‑
roq baqgħu l‑qasam prinċipali ta’ 
appoġġ mill‑UE iżda r‑rikostruzzjoni 
urbana (inkluża l‑akkomodazzjo ‑
ni) ġiet miżjuda skont il‑PARDH. 
Fis‑settur tal‑governanza, l‑appoġġ 
għad‑deċentralizzazzjoni u t‑tisħiħ 
tal‑kapaċità tal‑istat inżammu iżda 
l‑iżvilupp ta’ sistema ta’ reġistru 
tal‑artijiet u ta’ DRR kienu oqsma ta’ 
prijorità addizzjonali. L‑allokazzjoni 
miżjuda għall‑GBS kellha l‑għan li 
tgħin biex jerġgħu jiġu stabbiliti 
servizzi pubbliċi, jitnied il‑programm 
ta’ rikostruzzjoni u jiġu appoġġati 
l‑istrateġiji ta’ żvilupp u ta’ tkabbir 
permezz ta’ riformi tal‑governanza 
ekonomika. Finanzjament sinifikanti 
(EUR 43,6 miljun) sar disponibbli wkoll 
taħt il‑baġit ġenerali tal‑UE għall‑ikel 
u l‑agrikoltura u għat‑tnaqqis tar‑riskju 
ta’ diżastri30.24 
Il‑programmi eżaminati mill‑Qorti 
kienu ġeneralment jirriflettu 
l‑istrateġija adottata mill‑Kummissjoni. 
Il‑ħtiġijiet speċifiċi fl‑oqsma appoġġati 
mill‑Kummissjoni kienu vvalutati 
b’mod korrett matul it‑tfassil ta’ pro ‑
grammi individwali (ara l‑ Anness III , 
Rilevanza).30 Fl‑agrikoltura, sar disponibbli 
finanzjament sinifikanti bejn 
l‑2011 u l ‑2012 permezz 
tal‑Programmi Tematiċi 
għas‑Sigurtà Alimentari 
u l‑Faċilità Alimentari 
(EUR 23,6 miljun b’kollox), 
u l‑Inizjattiva Għan ta’ Żvilupp 
tal‑Millennju (EUR 20 miljun 
għat‑titjib tas‑sigurtà 
alimentari). It‑tħejjija għal 
diżastri kienet appoġġata 
minn programmi 
tad‑DIPECHO, mill‑IfS 
u mill‑Istati Membri tal‑UE.TabellaAllokazzjonijiet għas‑setturi riveduti taħt l‑għajnuna pro ‑
grammabbli tal ‑10 FEŻ wara t‑terremot
(EUR miljun)
Settur Allokazzjonijiet inizjali Allokazzjonijiet riveduti
Setturi fokali 259 349
Infrastruttura 175 245
Governanza 36 27
Appoġġ Baġitarju Ġenerali (GBS) 48 77
Oħrajn 32 35
Riżerva 0 7
TOTAL 291 391
Sors:  CSP/NIP 2008 ‑2013 u CSP/NIP 2011 ‑2013 rivedut.
18 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Id‑diviżjoni tax‑xogħol bejn 
il‑Kummissjoni u donaturi 
prinċipali oħra kienet xierqa 
iżda l‑koordinazzjoni matul 
l‑implimentazzjoni kienet 
diffiċli
25 
Ħaiti kien magħżul bħala pajjiż pilota 
għal programmazzjoni konġunta 
tal‑UE (ara l‑ Kaxxa 2 ) taħt l ‑10 FEŻ. 
Kif indikat hawn fuq, ir‑reviżjoni 
tal‑istrateġija ta’ kooperazzjoni 
tal‑10 FEŻ kienet imħejjija wkoll 
mill‑Kummiss  joni f’koordinazzjoni 
mal‑Istati Membri tal‑UE attivi f’Ħaiti 
(il‑Ġermanja, Franza u Spanja) u ma’ 
donaturi oħra. Dan ippermetta 
diviżjoni tax‑xogħol effettiva. Filwaqt li 
Franza u Spanja kienu fil‑biċċa l‑kbira 
attivi fin‑nofsinhar tal‑pajjiż u l‑Istati 
Uniti kienu fit‑tramuntana, l‑appoġġ 
mill‑UE kien iffukat fuq ir‑reġjun 
ċentrali ta’ Artibonite. Barra minn 
hekk, Port‑au‑Prince u bliet oħra af ‑
fettwati mit‑terremot ġew diviżi f’żoni 
li fihom kienu attivi donaturi indi ‑
vidwali u s‑sħab tagħhom inkarigati 
mill‑implimentazzjoni.26 
Madankollu, il‑koordinazzjoni ta’ 
kuljum bejn il‑Kummissjoni u donaturi 
oħra matul l‑implimentazzjoni tal‑pro ‑
grammi kienet diffiċli:
(a) l‑effettività tal‑mekkaniżmu ta’ 
koordinazzjoni għall‑għajnuna 
umanitarja mmexxi mill‑OCHA31, 
li fih l‑ECHO pparteċipa b’mod 
attiv, kienet limitata. Ir‑raġunijiet 
prinċipali kienu l‑kumplessità 
tiegħu, l‑għadd kbir ħafna ta’ atturi 
umanitarji b’metodi operazzjonali 
diverġenti, in‑nuqqas ta’ ħeġġa 
ta’ xi pajjiżi donaturi biex jaħdmu 
flimkien, problemi lingwistiċi32, 
u l‑fatt li l‑laqgħat ġew organiz ‑
zati fil‑bażi militari tan‑NU33. 
Barra minn hekk, il‑koordinazzjoni 
intersettorjali bejn gruppi ta’ 
ħidma baqgħet dgħajfa minħabba 
n‑nuqqas ta’ koordinaturi 
b’ħiliet ta’ ħsieb strateġiku u ta’ 
faċilitazzjoni34;31 Dan il‑mekkaniżmu ta’ 
koordinazzjoni kien ibbażat 
fuq gruppi ta’ ħidma settorjali 
msejħa “raggruppamenti”. 
Raggruppamenti huma 
sħubijiet bejn atturi 
internazzjonali, awtoritajiet 
nazzjonali u lokali, u s‑soċjeta 
ċivili. Dawn inħolqu meta kien 
hemm ħtiġijiet umanitarji ċari 
eżistenti fi ħdan settur, fejn 
kien hemm għadd kbir ta’ 
atturi fi ħdan setturi u fejn 
l‑awtoritajiet nazzjonali kienu 
jeħtieġu appoġġ 
għall‑koordinazzjoni. Sal ‑2012 
kien hemm 11 ‑
il raggruppament funzjonali. 
Minn dak iż‑żmien ‘il hawn, 
sebgħa minnhom ġew 
eliminati gradwalment 
minħabba t‑tranżizzjoni 
għall‑iżvilupp, iżda wkoll 
minħabba tnaqqis qawwi 
fir‑riżorsi finanzjarji għal 
azzjoni umanitarja fil‑pajjiż.
32 Saru ħafna laqgħat, 
u d‑dokumentazzjoni ġiet 
imħejja bl‑Ingliż. Dan illimita 
l‑parteċipazzjoni ta’ NGOs 
lokali.
33 Xi organizzazzjonijiet ma 
daħlux fil‑bini militari 
minħabba raġunijiet 
ideoloġiċi; xi oħrajn, 
prinċipalment NGOs lokali 
iżgħar ma tħallewx jidħlu. 
Il‑kmamar kienu affollati 
eċċessivament u kien diffiċli li 
jinsabu pożizzjonijiet komuni 
dwar ċerti kwistjonijiet.
34 “Evaluation of OCHA Response 
to the Haiti Earthquake” 
(Evalwazzjoni tar‑Rispons 
mill‑OCHA għat‑Terremot 
f’Ħaiti), 2011, p. 10 u p. 11 
(http://hhi.harvard.edu/sites/
default/files/In%20Line%20
Images/programs%20 ‑%20
hum%20effectiveness%20
‑%20earthquake%20 ‑%20
evaluation.pdf ).
Programmazzjoni konġunta tal‑UE
Il‑programmazzjoni konġunta tal‑UE għandha l‑għan li tikkoordina xogħol id‑donaturi fil‑pajjiż taħt qafas 
komuni ta’ appoġġ, b’kull wieħed minnhom jispeċjalizza fil‑ħiliet partikolari tiegħu. Din għandha l‑potenzjal li 
tnaqqas il‑frammentazzjoni tal‑għajnuna u żżid is‑sens ta’ sjieda, ta’ allinjament, u ta’ armonizzazzjoni filwaqt 
li tgħolli wkoll il‑profil ta’ xogħol l‑UE u tippermetti lid‑donaturi Ewropej li jikkomunikaw b’leħen wieħed.
Sors:  Il‑Kummissjoni tal‑UE, Programmazzjoni Pluriennali Konġunta, Rapport Finali (2010).Kaxxa 2
19 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
(b) il‑mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni 
għall‑għajnuna għall‑iżvilupp, li 
kienu stabbiliti qabel it‑terremot, 
huma wkoll kumplessi u jinvolvu 
bosta partijiet interessati (gvernij ‑
iet, donaturi, NGOs internazzjonali, 
aġenziji tan‑NU, eċċ.) b’mandati 
differenti35. Id‑donaturi internaz ‑
zjonali prinċipali huma miġbura 
fil‑Grupp ta’ 12 ‑il Donatur (G12). 
Fil‑livell settorjali, il‑mekkaniżmi 
ta’ koordinazzjoni kienu utli 
għad‑diviżjoni tax‑xogħol 
u l‑iskambju ta’ informazzjoni, iżda 
ma wasslux għal azzjonijiet ikkoor ‑
dinati jew għall‑istabbiliment ta’ 
politiki settorjali36;
(c) minħabba l‑kapaċità istituzzjo ‑
nali mġarrfa tal‑amministrazzjoni 
nazzjonali, teħid ta’ deċiżjonijiet 
bil‑mod mill‑gvern, komunikazz ‑
joni inadegwata, l‑involviment 
limitat tas‑soċjetà ċivili u nuqqas 
ta’ ħiliet ta’ tmexxija, il‑Kummiss ‑
joni Interim għall‑Irkupru ta’ Ħaiti 
(IHRC) (ara l‑ Kaxxa 3 ) ma kinitx 
kapaċi tikkoordina37 b’mod effettiv 
l‑appoġġ sinifikattivament akbar 
tad‑donaturi wara t‑terremot. 
F’Novembru 2012, sistema ġdida ta’ 
koordinazzjoni tnediet mill‑Gvern, min‑NU u mill‑G12 biex it‑tmexxija 
tal‑koordinazzjoni tal‑għajnuna 
tiġi trasferita lill‑awtoritajiet 
Ħaitjani: il ‑”Cadre de Coordination 
de l’Aide Externe au Développement 
d’Haïti ”38 (CAED). Madankollu, 
il‑CAED kien għadu mhux kapaċi 
jipprovdi gwida strateġika dwar 
appoġġ internazzjonali għal sforzi 
ta’ rikostruzzjoni39.
27 
Fir‑rigward tal‑appoġġ baġitarju, 
f’Mejju 2010, fil‑qafas tal‑grupp ta’ 
koordinazzjoni40 stabbilit, id‑donaturi 
qablu dwar pjan ta’ azzjoni ta’ prijor ‑
ità41 biex jittejbu l‑kontrolli finanzjarji 
u jiġu introdotti riformi, u dwar matriċi 
komuni ta’ indikaturi biex jiġi vvalu ‑
tat il‑progress42. Din il‑valutazzjoni 
konġunta għamlitha wkoll possibbli li 
jiġu adattati komponenti tal‑appoġġ 
tekniku għall‑programmi rispettivi 
tagħhom biex tiġi żgurata l‑kumple ‑
mentarjetà. Madankollu, dawn 
il‑prospetti li għamlu kuraġġ għal 
monitoraġġ ikkoordinat u għal djalogu 
politiku ma’ awtoritajiet nazzjonali 
sfaw progressivament fix‑xejn matul 
l‑implimentazzjoni (ara l‑paragrafu 63).35 Evalwazzjoni f’ħin reali f’Ħaiti 
bejn l‑aġenziji: tliet xhur wara 
t‑terremot (2010).
36 Uffiċċju tal‑Mibgħut Speċjali 
għal Ħaiti “Has Aid Changed? 
Channelling assistance to Haiti 
before and after the 
earthquake” (L‑Għajnuna 
Nbidlet? It‑twassil 
tal‑assistenza lil Ħaiti qabel 
u wara t‑terremot), Ġunju 2011, 
p. 8 ( http://reliefweb.int/sites/
reliefweb.int/files/resources/
has_aid_changed_en.pdf ).
37 Ara pereżempju “ L’aide 
française à Haïti après le séisme 
du 12 janvier 2010 ”, Cour des 
comptes  (Jannar 2013) u “From 
Relief to Recovery: Supporting 
good governance in 
post‑earthquake Haiti”, Oxfam 
2011.
38 Qafas għall‑Koordinazzjoni 
tal‑Assistenza Esterna 
b’Appoġġ għall‑Iżvilupp ta’ 
Ħaiti.
39 Il‑laqgħat tal‑CAED ma kinux 
frekwenti u t‑termini ta’ 
referenza tal‑gruppi ta’ ħidma 
settorjali kienu għadhom qed 
jiġu abbozzati fiż‑żmien 
tal‑awditu tal‑Qorti.
40 “Cadre de Partenariat pour 
l’Appui Budgétaire”  (CPAB), 
stabbilit formalment 
fis‑27.2.2009 u presedut 
mill‑Ministru tal‑Finanzi.
41 Notevolment ibbażat fuq 
rakkomandazzjonijiet tal‑FMI 
mir‑reviżjoni 2009 tal‑Analiżi 
tan‑Nefqa Pubblika 
u tal‑Obbligu ta’ Rendikont 
Finanzjarju tad‑WB imħejjija 
fl‑20 07.
42 Li essenzjalment tikkonċerna 
l‑kundizzjonijiet ġenerali 
tal‑GBS, jiġifieri progress 
sodisfaċenti (i) lejn qafas 
imsaħħaħ ta’ stabbiltà 
makroekonomika; (ii) fir‑riforma 
għat‑titjib tal‑ġestjoni 
tal‑finanzi pubbliċi (ĠFP); (iii) 
fl‑implimentazzjoni ta’ strateġiji 
ta’ rkupru u ta’ żvilupp.
Il‑Kummissjoni Interim għall‑Irkupru ta’ Ħaiti
Il‑ħolqien tal‑IHRC tħabbar fil‑konferenza tad‑donaturi internazzjonali “Lejn Futur Ġdid għal Ħaiti” f’New York 
u ġiet stabbilita formalment f’April 2010 għal perjodu ta’ 18 ‑il xahar. Ir‑rwol tal‑IHRC kien li tissorvelja l‑impli ‑
mentazzjoni tal‑Pjan ta’ Azzjoni għall‑Irkupru u l‑Iżvilupp Nazzjonali (APNRD) u li timmaniġġja l‑fondi ppuljati 
mill‑Gvern u mill‑komunità internazzjonali fil‑Fond għar‑Rikostruzzjoni ta’ Ħaiti. L‑IHRC kienet kopreseduta 
mill‑Prim Ministru ta’ Ħaiti u minn Bill Clinton, l‑ex President tal‑Istati Uniti.Kaxxa 3
20 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Minkejja xi sforzi 
mill‑Kummissjoni, 
l‑għajnuna, ir‑riabilitazz ‑
joni u l‑iżvilupp ma kinux 
ikkollegati biżżejjed
28 
Il‑Qorti eżaminat jekk il‑Kummiss ‑
joni: (i) użatx strumenti differenti 
b’mod flessibbli; (ii) ikkoordinatx 
l‑attivitajiet tal‑ECHO u tal‑EuropeAid 
sew; u (iii) indirizzatx il‑kollegament 
bejn l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni 
u l‑iżvilupp (LRRD) fit‑tfassil u l‑impli ‑
mentazzjoni ta’ programmi ta’ riabili ‑
tazzjoni tal‑UE.
29 
L‑objettivi prinċipali għall‑appoġġ 
mill‑UE f’Ħaiti wara t‑terremot kienu 
jikkonċernaw il‑forniment ta’ as ‑
sistenza għall‑għajnuna, ir‑riabilitazz ‑
joni ta’ infrastruttura li saritilha ħsara 
u tal‑funzjonijiet essenzali tas‑servizzi 
pubbliċi, u l‑ħolqien ta’ kundizz ‑
jonijiet għall‑iżvilupp sostenibbli. 
Għaldaqstant, l‑LRRD kienet kwistjoni 
strateġika għall‑kooperazzjoni tal‑UE 
ma’ Ħaiti fil‑perjodu ta’ wara d‑diżastru 
tal‑2010 (ara l‑ Kaxxa 4 ).Il‑Kummissjoni użat stru ‑
menti differenti b’mod 
flessibbli
30 
Il‑programmazzjoni u t‑tħejjija 
tal‑programmi tal‑EuropeAid jinvolvu 
diskussjoni ma’ awtoritajiet nazz ‑
jonali u koordinazzjoni ma’ donaturi 
oħra. Minħabba x‑xogħol sinifikanti 
ta’ tħejjija li jrid isir mill‑Kummissjoni 
u mis‑SEAE, dan il‑proċess mhuwiex 
imfassal biex jindirizza l‑ħtiġijiet li 
jinbidlu b’mod rapidu quddiem sit ‑
wazzjoni ta’ kriżi. Madankollu, filwaqt 
li l‑adozzjoni formali tal‑istrateġija 
ta’ kooperazzjoni riveduta tal ‑10 
FEŻ wara t‑terremot ħadet sentejn43, 
id‑direzzjoni kumplessiva tagħha ġiet 
stabbilita raġonevolment malajr, li 
għamilha possibbli li jitnaqqas id‑dew ‑
mien għat‑tnedija tal‑programmi ta’ 
riabilitazzjoni.43 Id‑Dokument ta’ Strateġija 
għall‑Pajjiż rivedut ġie ffirmat 
f’Marzu 2012.
Kollegament bejn l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp
Ir‑rwol tal‑assistenza għall‑għajnuna huwa li tiġi pprovduta għajnuna umanitarja urġenti fuq terminu qa ‑
sir biex jiġu salvati u preservati l‑ħajjiet tan‑nies li jkunu qed jiffaċċaw diffikultajiet serji li jirriżultaw minn 
diżastri naturali jew minn kunflitti vjolenti. Operazzjonijiet ta’ riabilitazzjoni huma proċessi mfassla biex jieħdu 
f’idejhom, progressivament, ir‑rwol tal‑assistenza għall‑għajnuna u jistabbilizzaw is‑sitwazzjoni ekonomika 
u soċjali billi jgħinu lil dawk affettwati biex jerġgħu jibnu l‑infrastrutturi, itejbu s‑servizzi u jirrinforzaw 
l‑istituzzjonijiet li se jippermettu tranżizzjoni deċenti lejn kooperazzjoni għall‑iżvilupp. L‑LRRD tkopri l‑miżuri 
u l‑interventi mfasslin biex jimlew il‑vojt u/jew isaħħu s‑sinerġiji bejn l‑assistenza fuq terminu qasir u dik fuq 
terminu twil.
Sors:  COM(96) 153 final tat ‑30 ta’ April 1996 dwar il‑Kollegament tal‑Għajnuna, ir‑Riabilitazzjoni u l‑Iżvilupp; COM(2001) 153 final tat ‑23 ta’ April 
2001 dwar l‑LRRD ‑ Valutazzjoni; COM(2012) 586 final tat ‑30 ta’ Ottubru 2012 dwar L‑Approċċ tal‑UE għar‑Reżiljenza: Nitgħallmu mill‑Kriżijiet 
tas‑Sigurtà tal‑Ikel (Alimentari).Kaxxa 4
21 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
31 
Flimkien mal‑EuropeAid, l‑ECHO kien 
involut ukoll f’attivitajiet ta’ riabili ‑
tazzjoni. Filwaqt li fl ‑2010, l‑għajnuna 
umanitarja pprovduta mill‑ECHO ġiet 
diretta lejn ħtiġijiet ta’ emerġenza 
(inklużi t‑tneħħija tar‑radam, l‑istab ‑
biliment ta’ kampijiet b’folji (sheeting) 
tal‑plastik, il‑ġarr tal‑ilma bit‑trakkijiet, 
is‑sanità, u d‑distribuzzjoni tal‑ikel lil 
persuni spostati internament), l‑as ‑
sistenza tagħha fl ‑2011 u fl ‑2012 kom ‑
pliet lil hinn mill‑fażi ta’ emerġenza. 
Hija inkludiet it‑tnaqqis tar‑riskju ta’ 
diżastri44 u indirizzat l‑ispostament45, 
prinċipalment fil‑forma ta’ kostruzz ‑
joni ta’ postijiet temporanji ta’ kenn, 
bini ta’ tojlets u ta’ sistema tas‑sanità 
u l‑organizzazzjoni ta’ programmi “flus 
kontanti għax‑xogħol”. Dawn l‑attivita ‑
jiet twettqu mill‑ECHO bħala appoġġ 
għar‑riabilitazzjoni fuq terminu qasir 
sakemm tlestew il‑proġetti ta’ ria ‑
bilitazzjoni fuq terminu twil mis‑sħab 
għall‑iżvilupp46.
32 
Il‑Kummissjoni skjerat ukoll l‑Istru ‑
ment għall‑Istabbiltà (IfS) li huwa 
aktar flessibbli, u mmaniġġjat 
mill‑FPI, biex ikompli fuq xogħol 
il‑programm tal‑ECHO għat‑Tħejjija 
għal Diżastri (DIPECHO). Dan kien 
intenzjonat li jiffaċilita t‑tranżizzjoni 
għar‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp billi 
jgħin iżid il‑kapaċità tan‑nies biex 
ikampaw mad‑diżastri permezz ta’ 
kampanji ta’ sensibilizzazzjoni pubbliċi 
u fl‑iskejjel fuq skala kbira, ta’ attivitaji ‑
et ta’ mitigazzjoni fuq skala żgħira u ta’ 
taħriġ ta’ voluntiera fil‑protezzjoni 
ċivili47.Il‑koordinazzjoni mal‑Kum ‑
missjoni ma kinitx l‑aħjar
33 
Il‑Kummissjoni stabbilixxiet pjatta ‑
forma ta’ kriżi, li tikkonsisti f’laqgħat 
regolari ta’ koordinazzjoni bejn il‑Euro ‑
peAid, l‑ECHO, is‑Segretarjat Ġenerali 
tal‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
tal‑UE, biex tikkoordina r‑rispons 
tal‑UE fl‑ewwel ftit ġimgħat ta’ wara 
t‑terremot. L‑ECHO u d‑delegazzjoni 
tal‑UE kkondividew ukoll informazz ‑
joni b’mod regolari (eż. dwar il‑ħtiġijiet 
ta’ nies spostati internament, 
f’kampijiet u f’postijiet temporanji ta’ 
kenn) u kkomunikaw mal‑FPI dwar 
il‑programm DIPECHO bex jiżguraw 
kollegamenti tajbin ma’ attivitajiet 
oħra tad‑DRR. Il‑laqgħat tat‑timijiet 
tal‑pajjiżi ġew organizzati regolarment 
bejn id‑dipartimenti tal‑Kummissjoni48. 
Dawn il‑mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni 
għamluha eħfef biex jiġu vvalutati 
l‑ħtiġijiet u jiġu stabbiliti l‑prijoritajiet 
sew.
34 
Il‑programm tal‑EuropeAid ta’ riko ‑
struzzjoni u żvilupp tal‑viċinat (il‑prog ‑
ramm 9) tkabbar biex jinkludi żoni 
addizzjonali f’Port‑au‑Prince. Sabiex 
tiġi żgurata l‑kontinwità mal‑proġetti 
preċedenti tal‑ECHO, il‑EuropeAid 
segwa l‑kunċett ta’ “l‑istess sieħeb 
fl‑istess żona” li kien jinvolvi l‑ingaġġ 
ta’ sħab tal‑ECHO inkarigati mill‑impli ‑
mentazzjoni li kienu preżenti f’distrett 
partikolari matul il‑fażi ta’ għajnuna 
umanitarja, u b’hekk ħa vantaġġ 
mill‑għarfien ta’ valur tagħhom 
f’kuntest partikolari49.44 EUR 5,5 miljun b’kollox: 
EUR 3 miljun mill‑Pjan ta’ 
Implimentazzjoni Umanitarja 
Ħaiti 2011 u EUR 2,5 miljun 
mill‑programm tad‑DIPECHO 
fir‑reġjun tal‑Karibew li kienu 
indipendenti mir‑rispons 
għat‑terremot.
45 Fl‑2012 l‑assistenza tal‑ECHO 
ffukat fuq l‑indirizzar 
tal‑ispostament 
(EUR 20,25 miljun), fuq 
ir‑rispons għall‑kolera 
(EUR 3 miljun), fuq ir‑reazzjoni 
għal disastri bħall‑maltempata 
tropikali Isaac u l‑Uragan 
Sandy (EUR 9 miljun), u fuq 
it‑tnaqqis tar‑riskji ta’ diżastri 
(EUR 2 miljun).
46 Dan huwa skont 
ir‑rakkomandazzjoni 1 
magħmula mill‑Qorti 
fir‑Rapport Speċjali 
Nru 6/2008 tagħha dwar 
l‑Għajnuna ta’ riabilitazzjoni 
tal‑Kummissjoni Ewropea 
wara t‑tsunami u l‑Uragan 
Mitch fir‑rigward tat‑tfassil 
rapidu tal‑programmi ta’ 
riabilitazzjoni ( http://eca.
europa.eu ).
47 “DIPECHO Study: Lessons 
learned for an improved 
strategy and approach” 
(Studju tad‑DIPECHO: 
Tagħlimiet meħuda għal 
strateġija u approċċ imtejba), 
Konsorzju Inspire, Marzu 2013, 
p. 11 u p. 19 ( http://ec.europa.
eu/echo/files/policies/
dipecho/reports/LL_
improved_strategy_
approach_March2013.pdf ).
48 Waħda mill‑eżiti kienet 
id‑deċiżjoni li jiġu stabbiliti 
programmi ta’ rikostruzzjoni 
fil‑viċinat taż‑żoni affettwati.
49 Eż. L‑NGO Concern Worldwide 
implimentat proġett ta’ 
konsolidazzjoni tal‑paċi 
ffinanzjat mill‑IfS li għandu 
l‑għan li jnaqqas il‑ġlied bejn 
gruppi armati fil‑bassifondi ta’ 
Grand Ravine. Il‑proġett kien 
segwit minn interventi 
umanitarji mal‑ECHO 
u mbagħad riabilitazzjoni 
u tijib tal‑istess viċinat 
mal‑EuropeAid.
22 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
35 
Madankollu, kif ġie enfasizzat fl ‑
2011 mis‑Servizz tal‑Awditjar Intern 
tal‑Kummissjoni (IAS), l‑ECHO u l‑Eu ‑
ropeAid ma kellhom ebda strateġija 
ċara u komuni għall‑pajjiż dwar l‑LRRD 
biex jagħmlu l‑aħjar użu mis‑sinerġija 
u u biex joħolqu tranżizzjoni bla xkiel 
bejn l‑attivitajiet rispettivi tagħhom. 
Waqt iż‑żjara tagħha f’Haiti fi Frar 2012, 
delegazzjoni tal‑Kumitat għall‑Kontroll 
tal‑Baġit tal‑Parlament Ewropew sabet 
livell insuffiċjenti ta’ koordinazzjoni 
bejn l‑ECHO u d‑delegazzjoni tal‑UE50. 
Id‑dgħufijiet misjuba mill‑Qorti kienu 
jikkonċernaw prinċipalment dawn 
l‑aspetti:
(a) Il‑programmi tal‑ECHO huma 
fuq terminu qasir filwaqt li 
l‑programmazzjoni u t‑tħejjija 
għall‑programmi tal‑EuropeAid 
jieħdu ż‑żmien. Għalkemm it‑tnejn 
li huma adottaw approċċ flessibbli 
(ara l‑paragrafi 30 u 31), għaddew 
bosta xhur bejn tmiem l‑appoġġ 
mill‑ECHO u d‑disponibbiltà 
tal‑finanzjament mill‑EuropeAid 
għar‑rikostruzzjoni u l‑iżvilupp 
tal‑viċinat. Il‑kollegament bla xkiel tal‑operazzjonijiet fuq il‑post 
kienet possibbli biss permezz 
ta’ awtofinanzjament u ta’ mo ‑
tivazzjoni tas‑sħab inkarigati 
mill‑implimentazzjoni;
(b) kien hemm opinjonijiet differenti 
bejn is‑sħab umanitarji u dawk 
għall‑iżvilupp, inklużi l‑ECHO 
u d‑delegazzjoni tal‑UE, dwar l‑ak ‑
tar approċċ xieraq għall‑indirizzar 
tal‑ħtiġijiet għall‑akkomodazzjoni. 
Skont id‑delegazzjoni tal‑UE 
u bosta sħab oħra għall‑iżvilupp 
intervistati mill‑Qorti, il‑kostruzz‑
joni ta’ postijiet temporanji ta’ 
kenn minflok ta’ djar permanenti 
tliet snin wara t‑terremot mhi ‑
jiex l‑aktar soluzzjoni effiċjenti, 
meta jittieħed inkunsiderazzjoni 
n‑nuqqas ta’ spazju, u tinvolvi risku 
għoli li ż‑żoni ta’ postijiet ta’ kenn 
isiru bassifondi;
(c) L‑istrateġija ta’ ħruġ u t‑trasferi ‑
ment tal ‑ ECHO lid‑delegazzjoni 
tal‑UE ma ġewx formalizzati u do ‑
kumentati. Dan ma żgurax segwitu 
xieraq.50 Żjara tad‑Delegazzjoni 
tal‑CONT, 22 ‑26 ta’ Frar 2012, 
Ħaiti, Nota ta’ feedback ( http://
www.europarl.europa.eu/
meetdocs/2009_2014/
documents/cont/dv/
draftfeedbackreport_/
draftfeedbackreport_en.pdf ).Ritratt 1In‑nuqqas ta’ spazju huwa limitu maġġuri 
għar‑riabilitazzjoni urbana f’Ħaiti
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.
23 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
L‑LRRD kien maħsub tajjeb 
fir‑rigward tat‑tfassil ta’ 
programmi individwali ta’ 
riabilitazzjoni iżda xi kultant 
kien diffiċli biex jiġi żgurat 
fil‑prattika
36 
Il‑programmi eżaminati mill‑Qorti 
kienu mfassla b’mod xieraq biex jikkol ‑
legaw fażijiet umanitarji u ta’ riabili ‑
tazzjoni jew biex iwasslu għall‑ħolqien 
ta’ kundizzjonijiet għall‑iżvilupp sos ‑
tenibbli. L‑attivitajiet kellhom l‑għan 
li jerġgħu jistabbilixxu l‑funzjonijiet 
essenzjali tas‑servizzi pubbliċi u li 
joħolqu l‑kundizzjonijiet għall‑iżvilupp 
sostenibbli. Madankollu, il‑prospetti 
li dan jinkiseb ma kinux promettenti 
għal 4 mit ‑13‑il programm eżaminati 
mill‑Qorti minħabba nuqqas ta’ riformi 
xierqa, in‑nuqqas mill‑awtoritajiet 
milli jieħdu sjieda u l‑assenza ta’ am ‑
ministrazzjoni li tiffunzjona sew (ara 
l‑Anness III , Tfassil).37 
Kważi l‑programmi kollha ta’ ria ‑
bilitazzjoni tal‑ECHO ffaċilitataw 
tranżizzjoni mingħajr xkiel lejn 
l‑iżvilupp. Dawn ta’ spiss kienu parti 
minn approċċi integrati għal żoni par ‑
tikolari tal‑viċinat. Minbarra l‑kostruzz ‑
joni ta’ postijiet ta’ kenn, tali approċċi 
kienu jinkludu appoġġ għall‑għajxien, 
taħriġ u appoġġ ta’ awtoritajiet lokali 
(ara l‑ Kaxxa 5 ). Madankollu d‑dew ‑
mien fl‑implimentazzjoni tal‑pro ‑
grammi (ara l‑paragrafu 43) naqqas 
il‑pass tal‑ħolqien ta’ kundizzjonijiet 
għall‑iżvilupp sostenibbli fl‑oqsma 
kkonċernati.
Soluzzjonijiet integrati
Il‑programm HELP (il‑programm 2) iffinanzjat mill‑ECHO fiż‑żoni periferali ta’ Petit‑Goâve u ta’ Léogâne kellu 
l‑għan li jsewwi djar u li jikkostruwixxi postijiet ta’ kenn semipermanenti. Huwa kien parti minn approċċ 
integrat intenzjonat li jibni l‑komunità mill‑ġdid. Programmi oħra f’dan il‑qasam kienu jinvolvu l‑kostruzzjoni 
ta’ ċentru ta’ taħriġ vokazzjonali, it‑tħawwil ta’ ġonna komunitarji, l‑istabbiliment ta’ suq, l‑iċċangjar ta’ toroq 
u t‑titjib tat‑trasport pubbliku. B’dan il‑mod, l‑isforzi tar‑riabilitazzjoni għamluha possibbli għan‑nies li mhux 
biss jerġgħu lura lejn djarhom iżda wkoll li jibdew attivitajiet li jiġġeneraw l‑introjtu.Kaxxa 5
24 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
38 
Fil‑qasam tal‑iżvilupp urban, 
l‑elaborazzjoni u t‑tixrid ta’ stan ‑
dards tal‑kostruzzjoni u ta’ prat ‑
tiki tajbin antisismiċi ġew ippjanati 
fi skemi ta’ tnaqqis tar‑riskju ta’ 
diżastri li kienu parti mill‑programmi 
ta’ appoġġ tal‑Gvern u istituzz ‑
jonali, bħall‑programm ta’ riko ‑
struzzjoni u żvilupp tal‑viċinat (ara 
l‑programm 9). Dan kien approċċ 
xieraq bil‑ħsieb li “jerġa’ jinbena 
aħjar”. Madankollu, minkejja kam ‑
panji ta’ sensibilizzazzjoni, kien rari 
li dawn l‑istandards ġew segwiti 
għal djar privati f’żoni vulnerabbli 
minħabba l‑ispiża akbar tal‑kostruzz ‑
joni u l‑assenza ta’ kontrolli effettivi 
mill‑amministrazzjoni. Il‑progress 
tal‑programmi ta’ rikostruzzjoni ġie 
mfixkel ukoll minn kwistjonijiet ta’ 
drittijiet ta’ proprjetà, minħabba l‑istat 
embrijoniku tar‑reġistru tal‑artijiet51. 
Proġetti pilota mmirati lejn l‑iżvilupp 
tar‑reġistru tal‑artijiet kienu għaddejjin 
f’żewġ distretti ta’ Port‑au‑Prince, iżda 
l‑kopertura tal‑pajjiż kollu kemm hu 
x’aktarx li kien se jkun proċess twil.
39 
Il‑Programm tal‑Ikel tad‑DCI eżaminat 
mill‑Qorti (il‑programm 8) segwa 
assistenza umanitarja u kellu l‑għan 
li jifforma punt ta’ kollegament lejn 
it‑tkompli ta’ żvilupp sostenibbli, 
notevolment billi jistabbilixxi provvista 
kontinwa ta’ żrieragħ ta’ kwalità tajba 
għall‑produzzjoni agrikola. Madankol ‑
lu, l‑amministrazzjoni dgħajfa 
stabbilita offriet prospetti limitati 
għas‑sosteniment tar‑riżultati tal‑prog ‑
ramm u għall‑iżvilupp mixtieq.40 
Immedjatament wara t‑terremot, 
il‑programm tal‑GBS (il‑programm 10) 
għen lill‑Gvern biex jegħleb in‑nuqqas 
ta’ riżorsi tat‑Teżor, li seta’ ġġenera 
instabbiltà wiesgħa. L‑appoġġ 
għall‑istrateġiji ta’ rkupru, żvilupp 
u tkabbir tal‑Gvern u għat‑titjib 
tal‑governanza ekonomika kien 
lieva rilevanti lejn sitwazzjoni aħjar. 
Madankollu, li l‑progress bil‑mod li sar 
mill‑Gvern f’dan il‑qasam fixkel l‑im ‑
plimentazzjoni bla xkiel tal‑programm 
ta‑GBS u l‑kontribut potenzjali tiegħu 
għall‑isforzi istituzzjonali u fiżiċi ta’ 
rikostruzzjoni (ara l‑paragrafi 53 u 54).51 Kwistjonijiet ta’ drittijiet 
għall‑art kienu fattur 
importanti li kkontribwixxa 
wkoll għal dewmien fi 
programmi ta’ donaturi oħra. 
Ara pereżempju “Haiti 
reconstruction  – USAID 
infrastructure projects have 
had mixed results and face 
sustainability challenges 
(Rikostruzzjoni ta’ Ħaiti – 
il‑proġetti ta’ infrastruttura 
tal‑USAID kellhom riżultati 
mħallta u qed jiffaċċaw sfidi 
għas‑sostenibbiltà), l‑Uffiċċju 
għall‑Obbligu ta’ Rendikont 
tal‑Gvern tal‑Istati Uniti (Ġunju 
2013).
25 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Il‑Kummissjoni ma 
żguratx biżżejjed l‑impli ‑
mentazzjoni effettiva 
tal‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni
41 
Il‑Qorti eżaminat jekk: (i) l‑outputs ipp ‑
janati twasslux f’waqthom; (ii) il‑Kum ‑
missjoni vvalutatx ir‑riskji prinċipali 
fil‑kuntest ta’ wara d‑diżastru u adot ‑
tatx miżuri biex tindirizzahom; u (iii) 
il‑monitoraġġ kienx adegwat.
Il‑biċċa l‑kbira tal‑programmi 
ffaċċaw dewmien u xi wħud 
kisbu progress limitat
42 
Mit‑13‑il programm eżaminati 
mill‑Qorti, 11 ma kinux implimen ‑
tati fi ħdan l‑iskeda ta’ żmien inizjali. 
Id‑dewmien kien ivarja minn sena sa 
12‑il xahar, li huwa kwistjoni ta’ tħassib 
partikolari fir‑rigward tal‑programmi 
li inizjalment kienu maħsuba li jkunu 
fuq terminu qasir. Tliet programmi 
wasslu proporzjon limitat tal‑outputs 
ippjanati tagħhom (ara l‑ Anness III , 
Outputs). Tnejn minn dawn kienu 
prog rammi kbar f’termini finanzjarji52.Proġetti tal‑ECHO
43 
L‑outputs ippjanati tas ‑7 programmi 
eżaminati mill‑Qorti kienu jinkludu 
t‑tneħħija ta’ radam, il‑kostruzzjoni 
ta’ 1 500 post temporanju ta’ kenn, 
ir‑rinnovament ta’ 800 dar li sari ‑
tilha ħsara, il‑kostruzzjoni ta’ sistemi 
tas‑sanità u tal‑provvista ta’ ilma, 
il‑forniment ta’ tagħmir u taħriġ 
tal‑protezzjoni ċivili, il‑ħolqien ta’ 
ċentru ta’ informazzjoni ġeografika, 
il‑forniment ta’ mikrokrediti, u diversi 
attivitajiet li jiġġeneraw l‑introjtu. 
Programm wieħed (il‑programm 6) 
ġie implimentat fi ħdan l‑iskeda ta’ 
żmien ippjanata. L‑oħrajn ġew pos ‑
posti minħabba kuntest diffiċli ta’ 
wara t‑terremot53, iżda wkoll minħabba 
defiċjenzi fit‑tfassil jew fl‑implimen ‑
tazzjoni tagħhom. Is‑sħab inkari ‑
gati mill‑implimentazzjoni ma qisux 
biżżejjed ir‑restrizzjonijiet lokali (eż. 
proċeduri amministrattivi nazzjonali 
ingombranti) jew diffikultajiet tekniċi 
(eż. id‑daqs tal‑postijiet temporanji 
ta’ kenn mhux adatti għall‑ispazju 
disponibbli).
44 
Kważi l‑programmi kollha eventwal ‑
ment wasslu l‑outputs ippjanati. 
Madankollu f’każ wieħed54, ir‑ritorn 
ippjanat ta’ approssimattivament 
2 000 familja lejn djarhom ma nki ‑
sibx matul l‑implimentazzjoni 
tal‑programm minħabba li l‑Ministeru 
għax‑Xogħlijiet Pubbliċi ma wassalx 
data  affidabbli dwar l‑istat tad‑djar55.52 “Programme d’appui 
budgétaire général au Plan 
d’action pour la Reconstruction 
et le Développement d’Haïti et 
à la Stratégie Nationale de 
Croissance et de Réduction de la 
Pauvreté ” (il‑programm 10) 
b’kontribuzzjoni mill‑UE ta’ 
EUR 47 miljun; 
u “Strengthening of the 
Haitian emergency 
preparedness” (Tisħiħ 
tat‑tħejjija Ħaitjana għal 
emerġenzi) b’kontribuzzjoni 
mill‑UE ta’ EUR 14,5 miljun 
(il‑programm 13).
53 Il‑kundizzjonijiet deterjoranti 
għall‑implimentazzjoni 
tal‑programmi minħabba 
tifqigħa tal‑kolera, uragani jew 
kundizzjonijiet ta’ sigurtà 
prekarji.
54 Kostruzzjoni ta’ soluzzjonijiet 
għall‑kenn li huma 
soluzzjonijiet sikuri 
u sostenibbli (il‑programm 1).
55 Il‑Ministeru għax‑Xogħlijiet 
Pubbliċi kellu jivvaluta jekk 
il‑binjiet:
—  ma kinitx saritilhom ħsara 
mit‑terremot u setgħux 
jiġu okkupati 
immedjatament; jew
—  kinxu binjiet perikolużi li 
għalihom id‑dħul għandu 
jiġi limitat u fejn 
l‑okkupanza hija possibbli 
biss wara li jkunu twettqu 
xi tiswijiet; jew
—  kinu binjiet perikolużi li 
għalihom id‑dħul huwa 
pprojbit u fejn 
l‑okkupanza hija prevista 
biss jekk jitwettqu tiswijiet 
sinifikanti, jew jeħtiġux 
jitwaqqgħu.
26 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Strument għall‑Istabbiltà
45 
Il‑programm iffinanzjat mill‑IfS biex 
jgħin lill‑Gvern Ħaitjan jerġa’ jistab ‑
bilixxi l‑kapaċità għat‑tħejjija għal 
kriżijiet kellu tliet komponenti: (i) 
ineħħi r‑radam filwaqt li jipprovdi “flus 
kontanti għax‑xogħol” għal popolazz ‑
jonijiet vulnerabbli; (ii) jorganizza sen ‑
siela ta’ laqgħat politiċi ta’ livell għoli 
dwar kwistjonijiet ta’ rikostruzzjoni, 
strateġiji għat‑twassil ta’ għajnuna, 
riforma kostituzzjonali u stabbiliment 
mill‑ġdid tal‑funzjonament tal‑Gvern; 
u (iii) jżid ir‑reżiljenza tal‑popolazzjoni 
permezz tal‑forniment ta’ tagħmir 
biex jintuża f’każ ta’ emerġenza, 
u l‑installazzjoni ta’ kamra ta’ kriżi 
f’Port‑au‑Prince.46 
L‑ewwel żewġ komponenti (il‑pro ‑
grammi 11 u 12) ġew implimentati kif 
ippjanat. Il‑kawżi prinċipali tad‑dew ‑
mien fl‑implimentazzjoni tat‑tielet 
komponent kienu restrizzjonijiet 
loġistiċi, in‑nuqqas ta’ esperjenza 
adatta tal‑pajjiż u ta’ ħiliet lingwistiċi 
min‑naħa tas‑sħab inkarigati mill‑im ‑
plimentazzjoni, u objettivi tal‑pro ‑
grammi ambizzjużi żżejjed. Barra 
minn hekk, it‑taħriġ ipprovdut kien 
insuffiċjenti u mhux adattat bis‑sħiħ 
għall‑kundizzjonijiet lokali. Il‑pakketti 
ta’ emerġenza kienu ta’ kwalità ina ‑
degwata u mhux dejjem tqiegħdu 
f’postijiet adatti.Ritratti 2 u 3 Postijiet temporanji ta’ kenn mibnija taħt il‑programmi “Kostruzzjoni ta’ postijiet 
ta’ kenn u toilets sikuri u tranżitorji” (Léogâne) u “Kostruzzjoni ta’ soluzzjonijiet 
għall‑kenn li huma soluzzjonijiet sikuri u sostenibbli” (Delmas, Port‑au‑Prince)
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.

27 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Rikostruzzjoni u żvilupp 
tal‑viċinat
47 
Ir‑ritorn ta’ persuni spostati lejn 
il‑viċinat ta’ djarhom kien priorità 
ewlenija għall‑Gvern sabiex jirrimedja 
l‑koeżjoni soċjali dgħajfa kkawżata 
miċ‑ċaqliq tal‑popolazzjoni u minn 
ħafna diżgrazzji. Il ‑”Programme d’appui 
à la reconstruction et à l’aménagement 
de quartiers pour faciliter le retour des 
populations sinistrées ”56 iffinanzjat 
mill‑FEŻ appoġġa r‑rikostruzzjoni ta’ 
sitt viċinati b’popolazzjoni għolja57 ta’ 
Port‑au‑Prince u wieħed fil‑belt żgħira 
ta’ Petit‑Goâve. Barra milli biex jitte ‑
jjeb l‑ippjanar urban u l‑infrastrutturi 
pubbliċi, l‑appoġġ ġie pprovdut lil 
familji biex jerġgħu jibnu djarhom 
stess. Diversi attivitajiet oħra kienu 
promossi permezz ta’ taħriġ u ta’ 
mikrofinanzjament fil‑livell komu ‑
nitarju sabiex iħeġġu l‑awtonomija 
ekonomika.
48 
Parti mill‑programm ġie implimen ‑
tat permezz tal‑amministrazzjoni 
nazzjo  nali58. Għalkemm kien rile ‑
vanti fid‑dawl tal ‑“bini aħjar mill‑ġdid” 
u l‑prinċipji ta’ sjieda, tali approċċ 
ma għamilhiex possibbli li jitwasslu 
outputs fiżiċi b’ritmu li kien kompleta ‑
ment kompatibbli mal‑LRRD. Fi żmien 
iż‑żjara tal‑Qorti, li l‑kunċett ġenerali 
għar‑riabilitazzjoni kien ġie miftie ‑
hem u kienu ġew abbozzati pjanijiet 
diretturi għal toroq ta’ aċċess u għal 
infrastrutturi pubbliċi għall‑proġetti 
kollha eżaminati, iżda x‑xogħol ta’ kos ‑
truzzjoni kien għadu ma bediex.49 
Madankollu, sar progress sinifikanti 
fir‑riabilitazzjoni tal‑kapaċitajiet 
tal‑amministrazzjoni pubblika 
għall‑iżvilupp urban. Kien qed isir ukoll 
progress tajjeb fuq l‑attivitajiet impli ‑
mentati mill‑NGOs sħab. L‑esperjenza 
tagħhom fuq il‑post, il‑preżenza kon ‑
tinwa tagħhom mill‑bidu tal‑azzjoni 
umanitarja u l‑approċċ pragmatiku 
tagħhom ippermetta li x‑xogħol ta’ 
tħejjija jitwettaq malajr59. Barra minn 
hekk, l‑interazzjonijiet tagħhom 
mal‑awtoritajiet ibbenefikaw mit‑titjib 
fil‑kuntest wara l‑istabbiliment ta’ 
komponenti ta’ appoġġ istituzzjonali.
Is‑sigurtà alimentari
50 
Il‑programm iffinanzjat mid‑DCI 
eżaminat mill‑Qorti (il‑programm 8) 
kellu l‑għan li jtejjeb is‑sigurtà alimen ‑
tari għall‑familji u l‑produtturi ag ‑
rikoli l‑aktar vulnerabbli fir‑reġjun ta’ 
Artibonite, permezz tal‑immaniġġjar 
sostenibbli ta’ riżorsi naturali, attivi ‑
tajiet li jiġġeneraw l‑introjtu u rinforz 
tal‑kapaċitajiet tal‑amministrazzjoni 
reġjonali.
51 
Fi żmien iż‑żjara tal‑Qorti, il‑programm 
kien għadu fi stadju bikri ta’ impli ‑
mentazzjoni iżda diġà kellu dewmien 
ta’ erba’ xhur minħabba nuqqasi ‑
jiet fit‑tfassil tal‑programm (analiżi 
insuffiċjenti tal‑ambjent amministrat ‑
tiv u organizzattiv) u speċjalizzazzjoni 
inadegwata min‑naħa ta’ sieħeb inkari ‑
gat mill‑implimentazzjoni60.56 Programm ta’ Appoġġ 
għar‑rikostruzzjoni u l‑żvilupp 
tal‑viċinat biex jiġi ffaċilitat 
ir‑ritorn ta’ popolazzjonijiet 
affettwati (il‑programm 9).
57 Baillargeau, Martissan, Delmas 
9, Christ‑Roi, Grand‑Ravine, 
Carrefour.
58 Parti mill‑programm huwa 
implimentat permezz 
tal‑”Unité de Construction de 
Logements et de Bâtiments 
Publics”  (Unità ta’ Kostruzzjoni 
ta’ Abitazzjonijiet u ta’ Binjiet 
Pubbliċi), li ilha operazzjonali 
minn Awwissu 2012 u hija 
affiljata mal‑Uffiċċju tal‑Prim 
Ministru.
59 L‑istabbiliment ta’ kumitati 
lokali, konsultazzjoni 
parteċipattiva, studji soċjali 
u tekniċi, riċerka dwar is‑sjieda 
tal‑art.
60 NGO waħda ma kellhiex 
l‑ispeċjalizzazzjoni ta’ 
inġinerija finanzjarja meħtieġa 
biex tistabbilixxi skema ta’ self.
28 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
Appoġġ baġitarju
52 
Fi sforz konġunt ma’ donaturi oħra61, 
il‑programm tal‑GBS iffinanzjat 
mill ‑10 FEŻ62 kellu l‑għan li jappoġġa 
l‑implimentazzjoni tal‑pjan ta’ azz ‑
joni tal‑gvern għar‑rikostruzzjoni 
ta’ wara d‑diżastru63 u l‑istrateġija 
tiegħu ta’ tkabbir u ta’ tnaqqis 
tal‑faqar64. Il‑programm kien jinkludi 
EUR 44 miljun bħala appoġġ baġitarju 
u EUR 3 miljun ulterjuri għal azzjoni ‑
jiet kumplementari, bħal assistenza 
teknika jew appoġġ għall‑produzzjoni 
ta’ statistika nazzjonali.
53 
Il‑programm ipprovda r‑riżorsi tat‑Teżor 
ferm meħtieġa biex jgħin jirriabilita 
l‑funzjonijiet tal‑istat essenzjali wara 
t‑terremot. L‑ewwel porzjon fiss ta’ 
EUR 26 miljun ġie żborżat fl ‑2011 skont 
l‑iskeda ppjanata, jiġifieri immedjata ‑
ment wara li kien ġie ffirmat il‑ftehim 
ta’ finanzjament. Prinċipalment 
minħabba progress bil‑mod fil‑gov ‑
ernanza ekonomika, it‑tieni porzjon fiss 
ta’ EUR 7 miljun u parti biss mill‑ew ‑
wel porzjon varjabbli65 ġew żburżati 
f’Diċembru 2012; jiġifieri, wara tmiem 
is‑sena fiskali 2011 ‑2012 li għalihom 
dawn kienu skedati inizjalment. 
Minħabba progress mhux sodisfaċenti 
fir‑riforma tal‑ĠFP , ma sar ebda żborż 
ulterjuri mill‑Kummissjoni u minn dona ‑
turi oħra tal‑appoġġ baġitarju fl ‑2013.
54 
Kien qed isir xi progress fuq il‑ĠFP , 
bħall‑ħolqien ta’ kont uniku tat‑Teżor 
jew l‑istabbiliment ta’ 10 postijiet ta’ 
kontabilist pubbliku. Madankollu, 
aktar minn sentejn wara l‑bidu ta’ dan 
it‑tieni programm tal‑GBS iffinanzjat 
mill ‑10 FEŻ kien għad ma hemmx prog ‑
ramm xieraq u realistiku għar‑riforma 
tal‑ĠFP , b’azzjonijiet ta’ prijorità 
u objettivi intermedjarji definiti tajjeb 
u aċċettati.Xi riskji sinifikanti ma kinux 
immaniġġjati biżżejjed
55 
Il‑Kummissjoni analizzat il‑kuntest ta’ 
wara d‑diżastru b’mod effettiv u iden ‑
tifikat il‑fatturi prinċipali tar‑riskju. 
Dawn kienu jikkonċernaw instabbiltà 
politika, sigurtà, drittijiet għas‑sjieda 
tal‑art, nuqqas ta’ art u kumplessità 
urbana, kapaċità amministrattiva fqira, 
livelli baxxi ta’ parteċipazzjoni fil‑livell 
komunitarju, koordinazzjoni inade ‑
gwata u perikli naturali.
56 
Madankollu, il‑Kummissjoni ma 
mmaniġġjatx sew ir‑riskji li riżultanti 
għall‑implimentazzjoni tal‑programmi 
tal‑UE u l‑ilħuq tal‑objettivi tagħhom. 
Hija ma vvalutatx il‑probabbiltà 
u l‑impatt potenzjali ta’ dawn ir‑riskji, 
u ma ppjanatx miżuri xierqa bħala pre ‑
venzjoni jew mitigazzjoni ta’ xi riskji 
sinifikanti. Pereżempju:
(a) Dewmien doganali twil fil‑portijiet 
u fl‑ajruport ta’ Ħaiti kien prob ‑
lema magħrufa sew diġà, u fixkel 
b’mod sinifikanti l‑implimentazz ‑
joni tal‑programm iffinanzjat 
mill‑ECHO għall‑kostruzzjoni 
ta’ postijiet temporanji ta’ kenn 
(il‑programm 1);
(b) Il‑kapaċità limitata tal‑Ministeru 
tal‑Agrikoltura u n‑nuqqas 
tiegħu ta’ stabbiliment isti ‑
tuzz   jonali għall‑forniment ta’ 
żrieragħ “breeder” ġie identifikat 
matul it‑tħejjija tal‑Programm 
tal‑Ikel tad‑DCI (il‑programm 
8). Madankollu, ma ġiet ippja ‑
nata ebda miżura u l‑prospetti 
għas‑sosteniment tar‑riżultati 
tal‑programm kienu baxxi;
(c) Minħabba t‑tfassil kumpless 
u ambizzjuż iżżejjed tiegħu, 
il‑programm tal‑IfS biex jappoġġa 
l‑istabbiliment mill‑ġdid 
tal‑kapaċita tal‑Gvern Ħaitjan 61 L‑FMI, id‑WB, l‑IDB, Franza 
u Spanja. Il‑Kanada u l‑Istati 
Uniti tal‑Amerika jassistu 
l‑governanza ekonomika iżda 
ma jipprovdux appoġġ 
baġitarju dirett.
62 Il‑programm tal‑GBS eżaminat 
(il‑programm 10) kien it‑tieni 
taħt l ‑10 FEŻ għal Ħaiti. 
L‑ewwel programm iffirmat 
fl‑2009 inizjalment kien 
jammonta għal EUR 27 miljun 
u ġie miżjud għal 
EUR 61 miljun mill‑pakkett B u 
mill‑fondi VFLEX.
63 Il‑PARDH, adottata fl ‑2010.
64 “ Document de Stratégie 
Nationale de Croissance et de 
Réduction de la Pauvreté ” 
(2008 ‑2010); “ Plan Stratégique 
de Développement d’Haïti, 
Cadre de Croissance Triennal ” 
(2012 ‑2015).
65 EUR 375 000 biss (minn 
EUR 3 miljun) ġew żburżati 
minħabba n‑nuqqas ta’ kisba 
ta’ tmien indikaturi (minn 
disgħa) fil‑qasam tal‑ĠFP.
29 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
għat‑tħejjija għal kriżijiet (il‑pro ‑
gramm 13) ma laħaqx l‑objettivi 
ppjanati tiegħu b’mod sodisfaċenti 
(ara l‑ Kaxxa 6 ). L‑esperjenza rela ‑
tata mal‑pajjiż tas‑sieħeb inkarigat 
mill‑implimentazzjoni kienet fattur 
importanti li ma tteħidx inkunsi ‑
derazzjoni biżżejjed.57 
F’sitwazzjoni fejn il‑funzjonament es ‑
senzjali tal‑Istat kien imdgħajjef b’mod 
sinifikanti, il‑forniment ta’ appoġġ 
baġitarju kien jinvolvi riskju fiduċjarju 
għoli66. Il‑Kummissjoni wettqet valu ‑
tazzjoni raġonevoli tal‑livell preva ‑
lenti ta’ riskji fiduċjarji. Madankollu, 
fid‑dawl tal‑livell limitat ta’ appoġġ 
minn donaturi oħra67, il‑pakkett 
ta’ assistenza kumplementari kien 
insuffiċjenti u ma kienx iffukat sew 
fuq funzjonijiet ewlenin biex jipper ‑
metti li jsir titjib sinifikanti u prijor ‑
itizzat għas‑salvagwardja tar‑riżorsi 
pubbliċi (ara l‑ Kaxxa 7 ). Matul iż‑żjara 
tagħha f’Ħaiti fi Frar 2012, delegazzjoni 
tal‑Kumitat għall‑Kontroll tal‑Baġit 
tal‑Parlament Ewropew sabet sistemi 
inadegwati ta’ kontroll u ta’ kontab ‑
biltà nazzjonali50.66 Huwa probabbli li waħda 
mill‑konsegwenzi ta’ sistemi 
dgħajfa tal‑ĠFP hija l‑frodi 
u l‑korruzzjoni mifruxa. L‑Indiċi 
2013 tal‑Perċezzjoni 
tal‑Korruzzjoni ta’ Trasparency 
International jikklassifika lil 
Ħaiti fil ‑163 post mill ‑177 pajjiż 
kopert. Eżempju ta’ frodi 
u korruzzjoni fuq skala kbira 
huwa l‑każ ta’ 41 kuntratt li 
jammontaw għal aktar minn 
USD 500 miljun mogħtija 
b’mod irregolari matul 
il‑perjodu Novembru 2010 
‑ Ottubru 2011.
67 Matul iż‑żjara tal‑Qorti, ebda 
donatur ieħor ma kien qed 
jimplimenta appoġġ 
istituzzjonali sinifikanti 
fil‑qasam tal‑ĠFP . Fl‑ 2010, 
l‑esperti tal‑FMI għenu biex 
jikkontrollaw ir‑riżorsi pubbliċi, 
iżda ma ġie żgurat ebda 
segwitu adegwat 
mill‑komunità tad‑donaturi.
Diffikultajiet fl‑implimentazzjoni tal ‑”Programme to support the restoration of 
the Haitian government’s crisis preparedness capacity” (Programm biex jappoġġa 
l‑istabbiliment mill‑ġdid tal‑kapaċita tal‑gvern Ħaitjan għat‑tħejjija għal kriżijiet) 
(il‑programm 13) iffinanzjat mill‑IfS
Il‑programm kellu l‑għan li jgħin biex terġa’ tiġi stabbilita l‑kapaċità tal‑gvern Ħaitjan għat‑tħejjija għal 
kriżijiet. L‑objettiv li jitwasslu 300 kontejner ta’ tagħmir ta’ emerġenza f’140 post madwar il‑pajjiż kollu spiċċa 
kien ambizzjuż wisq biex jintlaħaq fi ħdan l‑iskadenza ppjanata. Is‑sieħeb inkarigat mill‑implimentazzjoni 
kellu diffikultajiet biex jidenfitika postijiet adatti, biex jiżgura l‑kwalità suffiċjenti tal‑materjal u l‑aċċessibbiltà 
tiegħu. Toroq li wieħed ma jistax jgħaddi minnhom, kapaċità limitata fil‑port u fl‑ajruport, nuqqas ta’ dis ‑
ponibbiltà ta’ fjuwil u dewmien doganali spiċċaw kienu sfidi stmati b’mod insuffiċjenti għal sieħeb b’ebda 
esperjenza lokali preċedenti.Kaxxa 6
30 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
58 
Matul it‑tħejjija tal‑programm, riskji 
politiċi ġew identifikati mill‑Kummiss ‑
joni68 u mmonitorjati matul l‑impli ‑
mentazzjoni iżda ma ġiet ippjanata 
ebda miżura ċara biex jiġu indirizzati, 
f’każ li jseħħu. L‑instabbiltà u l‑volati ‑
lità politika interferixxew b’mod rego ‑
lari fl‑iżvilupp u fil‑konsolidazzjoni 
ta’ djalogu politiku u ta’ politika bejn 
il‑Gvern u d‑donaturi tal‑GBS. Susseg ‑
wentement, rieda politika insuffiċjenti, 
proċessi leġiżlattivi bil‑mod u kapaċità 
amministrattiva limitata spiċċaw kienu 
restrizzjonijiet maġġuri fl‑adozzjoni 
u fl‑implimentazzjoni ta’ riformi 
kruċjali b’mod effettiv u fl‑implimen ‑
tazzjoni tal‑programm kif ippjanat (ara 
l‑paragrafi 52 sa 54).Il‑monitoraġġ kien ibbażat 
fuq qafas xieraq iżda ġew 
allokat riżorsi insuffiċjenti
59 
Kif imsemmi hawn fuq fil‑paragrafi 6 
u 7, id‑delegazzjoni tal‑UE stess kienet 
affettwata b’mod serju mit‑terremot. 
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE ma ħadux 
miżuri f’waqthom biex jibagħtu 
biżżejjed persunal bil‑ħiliet u l‑esper ‑
jenza rilevanti fi ħdan il‑fażi kritika. 
Ir‑riżorsi tal‑persunal tad‑delegazzjoni 
tal‑UE ġew miżjuda biss reċentement69. 
Minħabba dawn iċ‑ċirkostanzi, id‑dele ‑
gazzjoni tal‑UE għamlet sforzi ta’ 
monitoraġġ notevoli iżda kellha ftit 
li xejn kapaċità biex twettaq żjarat 
fuq il‑post70, li kieku kienu jkunu utli 
f’sitwazzjoni li kienet qed tevolvi 
b’mod rapidu.68 Eż. bidla fil‑gvern, rieda 
politika insuffiċjenti għal 
riforma, instabbiltà soċjali.
69 Id‑delegazzjoni tal‑UE ġiet 
rinforzata bi 11 ‑il post 
addizzjonali fi tmiem l ‑2013.
70 Id‑delegazzjoni tal‑UE 
f’Port‑au‑Prince għandu t‑tieni 
l‑ogħla volum ta’ xogħol fost 
ir‑rappreżentazzjonijiet kollha 
tal‑UE skont il‑valutazzjoni 
tal‑volum ta’ xogħol 
tal‑EuropeAid.Miżuri biex jipproteġu l‑fondi tal‑UE
Fir‑Rapport Speċjali Nru 11/2010 tagħha dwar l‑immaniġġjar mill‑Kummissjoni tas‑sostenn (appoġġ) 
baġitarju ġenerali fil‑pajjiżi AKP , tal‑Amerika Latina u tal‑Asja, il‑Qorti rrakkomandat li l‑Kummissjoni ssaħħaħ 
l‑immaniġġjar tagħha tar‑riskji. Dan għandu jinkludi miżuri fuq terminu iqsar fejn is‑sistemi tal‑ĠFP jkunu 
dgħajfa b’mod partikolari, li huwa l‑każ f’Ħaiti, kif ikkonfermat mill‑valutazzjoni 2011 tan‑Nefqa Pubblika 
u Responsabbiltà Finanzjarja (PEFA). Miżuri fuq terminu iqsar għall‑protezzjoni aħjar tal‑fondi tal‑UE kontra 
l‑ħela, it‑tixrid u l‑ineffiċjenza jistgħu jinkludu l‑awditu tal‑paga tal‑impjegati taċ‑Ċivil (madwar 50 % tal‑baġit 
attwali), ir‑rinforz ta’ dipartimenti tad‑dħul (dwana, taxxa), appoġġ speċifiku lil funzjonijiet kontabilistiċi 
u appoġġ istituzzjonali lill ‑”Cour supérieure des comptes et du contentieux administratif ” inoperattiva.Kaxxa 7
31 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
60 
Is‑sistema ta’ monitoraġġ użata 
mill‑ECHO kienet ibbażata fuq qafas 
ta’ rappurtar standardizzat u obbliga ‑
torju li jipprovdi informazzjoni xierqa 
u jqabbilha ma’ sett ta’ indikaturi 
miftiehma. Fejn kien hemm dewmien 
jew diffikultajiet mhux mistennija, 
l‑ECHO ħa azzjoni korrettiva f’waqtha. 
Fil‑każ tal‑programm “Kostruzzjoni 
ta’ soluzzjonijiet għall‑kenn li huma 
soluzzjonijiet sikuri u sostenibbli” li 
ma kienx qed jiġi implimentat b’mod 
sodisfaċenti (ara l‑paragrafu 44), 
l‑ECHO waqfet milli tikkoopera 
mas‑sieħeb inkarigat mill‑implimen ‑
tazzjoni wara li l‑programm kien 
intemm.
61 
Għall‑programmi tal‑IfS, il‑monitoraġġ 
mid‑delegazzjoni tal‑UE kien ibbażat 
fuq rapporti dwar il‑programmi u fuq 
żjarat fuq il‑post, kif ukoll fuq eval ‑
wazzjonijiet interim u finali minn 
esperti esterni. Diversi dgħufijiet 
misjuba matul l‑evalwazzjoni interim 
ġew indirizzati malajr bis‑sostituzz ‑
joni tal‑maniġer tal‑proġetti lokali, 
bl‑istabbiliment ta’ monitoraġġ aktar 
mill‑qrib u bit‑titjib tal‑koordinazzjoni 
bejn is‑sħab.62 
Il‑programm ta’ rikostruzzjoni urbana 
tal‑EuropeAid (il‑programm 9) għandu 
stabbiliment orjentat lejn ir‑riżultati. 
Il‑monitoraġġ tal‑progress bi tqab ‑
bil ma’ indikaturi definiti b’mod ċar 
kien żgurat permezz ta’ rappurtar 
finanzjarju u narrattiv mis‑sħab, żjarat 
lill‑proġetti minn maniġers tal‑prog ‑
rammi u minn żjarat ta’ Monitoraġġ Or ‑
jentat lejn ir‑Riżultati (MOR). Madankol ‑
lu, minkejja l‑għadd limitat ta’ żjarat 
fuq il‑post mid‑delegazzjoni tal‑UE 
minħabba l‑volum kbir ta’ xogħol 
tagħhom (ara l‑paragrafu 59), ebda 
superviżjoni teknika indipendenti ma 
kienet ippjanata biex tiġi ċċekkjata 
l‑kwalità tax‑xogħol ta’ kostruzzjoni, 
li kienet importanti b’mod partikolari 
għal dan il‑programm.
63 
Matul l‑implimentazzjoni tal‑prog ‑
ramm tal‑GBS eżaminat (il‑programm 
10), il‑grupp ta’ donaturi kkonċernati, 
immexxija mill‑Bank Dinji (WB), 
ma wettqux b’mod konsistenti 
l‑monitoraġġ konġunt intenzjonat 
tal‑progress fil‑governanza ekono ‑
mika71, li kellu jkun il‑bażi għal 
deċiżjonijiet koordinati ta’ żborżament. 
Din is‑sitwazzjoni naqqset ukoll 
l‑opportunitajiet għal djalogu politiku 
u ta’ politika mal‑Gvern. Bl‑istess mod 
bħal donaturi oħra, id‑delegazzjoni 
tal‑UE kellha tagħmel il‑valutazzjoni ‑
jiet tagħha stess. Madankollu, id‑dele ‑
gazzjoni tal‑UE ma kellhiex biżżejjed 
kompetenza speċifika fil‑qasam 
tal‑ĠFP u r‑rinforz tar‑riżorsi umani 
tad‑delegazzjoni tal‑UE kien ferm wisq 
bil‑mod.71 Fuq il‑bażi tal‑indikaturi 
miftiehma.
32
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
64 
Il‑Qorti tikkonkludi li l‑appoġġ mill‑UE 
għar‑riabilitazzjoni wara t‑terremot 
f’Ħaiti fl ‑2010 kien imfassal sew 
kumplessivament iżda l‑programmi 
ma ġewx implimentati b’mod effettiv 
biżżejjed. Bħal donaturi oħra, il‑Kum ‑
missjoni ffaċċat ostakli serji fl‑isforzi 
tagħha biex tappoġġa r‑riabilitazzjoni. 
Hija kienet iffaċċata bl‑isfida diffiċli 
li timmaniġġja l‑għajnuna tagħha fi 
sħubija ma’ awtoritajiet nazzjonali 
dgħajfa ‑ sabiex tħeġġeġ is‑sjieda 
u tikkontribwixxi għall‑emerġenza ta’ 
gvern li jiffunzjona ‑ filwaqt li tfittex 
li tiżgura għajnuna rapida. Madankol ‑
lu, il‑Kummissjoni setgħet tejbet 
l‑immaniġġjar tagħha ta’ xi fatturi taħt 
il‑kontroll tagħha.
65 
Il‑Kummissjoni indirizzat ħtiġijiet 
għar‑riabilitazzjoni li kellhom prijo ‑
rità. Flimkien ma’ donaturi maġġuri 
oħra, il‑Kummissjoni identifikat 
b’mod korrett il‑ħtiġijiet maġġuri 
għar‑riabilitazzjoni f’Ħaiti wara t‑ter ‑
remot tal ‑2010 u adottat strateġija ta’ 
kooperazzjoni tajba li indirizzat l‑isfidi 
ġodda ffaċċati mill‑pajjiż filwaqt li 
kompliet l‑appoġġ tagħha għal żvilupp 
soċjoekonomiku fuq terminu twil. 
Id‑diviżjoni tax‑xogħol bejn id‑dona ‑
turi kien xieraq iżda l‑koordinazzjoni 
matul l‑implimentazzjoni kienet diffiċli 
(ara l‑paragrafi 18 sa 27).66 
Minkejja xi sforzi mill‑Kummiss ‑
joni, l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni 
u l‑iżvilupp ma kinux ikkollegati 
biżżejjed. Il‑Kummissjoni użat firxa 
ta’ strumenti kumplementari b’mod 
flessibbli u fasslet programmi indi ‑
vidwali ta’ riabilitazzjoni biex tiżgura 
l‑kollegament bejn l‑għajnuna, ir‑ria ‑
bilitazzjoni u l‑iżvilupp. Madankollu, 
l‑ECHO u l‑EuropeAid ma kellhom ebda 
strateġija ċara u komuni għall‑pajjiż 
biex jagħmlu l‑aħjar użu mis‑sinerġiji 
u biex joħolqu tranżizzjoni bla xkiel 
bejn l‑attivitajiet rispettivi tagħhom. 
L‑amministrazzjoni nazzjonali dgħajfa 
u l‑impenn insuffiċjenti għar‑riforma 
mill‑gvern kienu sfidi sinifikanti għal 
riabilitazzjoni effettiva u l‑ħolqien ta’ 
kundizzjonijiet għall‑iżvilupp sostenib ‑
bli (ara l‑paragrafi 28 sa 40).
67 
Il‑Kummissjoni ma żguratx implimen ‑
tazzjoni effettiva biżżejjed tal‑appoġġ 
mill‑UE għar‑riabilitazzjoni. Mit ‑13‑il 
programm eżaminati mill‑Qorti, 10 
wasslu, jew x’aktarx li kienu se jwass ‑
lu, l‑outputs ippjanati tagħhom, 
għalkemm kważi kollha kemm huma 
b’dewmien. Tliet programmi kisbu 
progress limitat, inkluż il‑programm 
għall‑appoġġ baġitarju ġenerali tal ‑10 
FEŻ. Filwaqt li l‑Kummissjoni kienet 
konxja sew mill‑kuntest diffiċli, hija 
ma mmaniġġjatx biżżejjed xi riskji 
sinifikanti għall‑implimentazzjoni 
u l‑ilħuq tal‑objettivi tal‑programmi 
tagħha. Il‑monitoraġġ tal‑programmi 
kien ibbażat fuq qafas xieraq iżda 
l‑Kummissjoni u s‑SEAE ma ħadux 
miżuri f’waqthom biex isaħħu r‑riżorsi 
tad‑delegazzjoni tal‑UE, u din kellha 
kapaċità insuffiċjenti biex twettaq 
żjarat fuq il‑post, li kieku kienu jkunu 
utli b’mod partikolari f’sitwazzjoni li 
kienet qed tevolvi b’mod rapidu (ara 
l‑paragrafi 41 sa 63).
33 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
68 
Fuq il‑bażi ta’ dan l‑awditu l‑Qorti 
tagħmel ir‑rakkomandazzjonijiet li 
ġejjin biex titjieb l‑effettività tal‑ope ‑
razzjonijiet tal‑Kummissjoni fil‑kuntest 
ta’ sitwazzjoni ta’ wara diżastru jew 
sitwazzjoni fraġli:
Rakkomandazzjoni 1  
Immaniġġjar tar‑riskju
Il‑Kummissjoni għandha, mill‑bidu nett 
tal‑programmi u, fejn xieraq, matul 
l‑implimentazzjoni, tivvaluta l‑probab ‑
biltà u l‑impatt potenzjali tar‑riskji 
prinċipali għall‑ilħuq tal‑objettivi 
tal‑programmi u tieħu miżuri biex 
għall‑prevenzjoni u l‑mitigazzjoni ta’ 
dawn ir‑riskji.
Rakkomandazzjoni 2  
Kollegament 
bejn l‑Għajnuna, 
ir‑Riabilitazzjoni 
u l‑Iżvilupp
Il‑EuropeAid u l‑ECHO għandhom ja ‑
dottaw strateġija komuni dwar l‑LRRD 
biex jiżguraw kollegament effettiv 
u sinerġija bejn l‑attivitajiet rispet ‑
tivi tagħhom. L‑istrateġija għandha 
tistabbilixxi:
— l‑objettivi u l‑mandati tad‑diparti ‑
menti rispettivi;
— il‑proċeduri biex jitħejjew pjanijiet 
ta’ azzjoni kkoordinati għall‑pajjiż;
— strateġiji ta’ ħruġ u proċeduri ta’ 
trasferiment.Rakkomandazzjoni 3  
Appoġġ baġitarju
Meta tkun qed tipprovdi appoġġ 
baġitarju, il‑Kummissjoni għandha, 
b’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra:
— tipprovdi appoġġ adegwat 
għall‑bini ta’ kapaċità u tiffoka 
fuq funzjonijiet ewlenin tal‑PFM, 
inklużi mekkaniżmi ta’ rendikont 
u kontra l‑korruzzjoni;
— tappoġġa t‑tħejjija f’waqtha ta’ 
programm xieraq ta’ riforma 
tal‑ĠFP u;
— fejn xieraq, tistabbilixxi miżuri fuq 
terminu iqsar għas‑salvagwardja 
tal‑fondi tal‑UE kontra l‑ħela, 
it‑tixrid u l‑ineffiċjenza.
Rakkomandazzjoni 4  
Dispożizzjonijiet 
ta’ emerġenza 
għad‑delegazzjonijiet 
tal‑UE
F’każijiet li jinvolvu diżastri naturali 
jew avvenimenti oħra simili, u b’mod 
partikolari dawk li jaffettwaw il‑fun ‑
zjonament tad‑delegazzjoni tal‑UE, 
il‑Kummissjoni u s‑SEAE għandhom 
jiżviluppaw proċeduri għall‑kontinwità 
tan‑negozju, inklużi dispożizzjonijiet 
għal skjerament mill‑ġdid ta’ persunal 
f’każ ta’ emerġenza.
34 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla III, immexxija mis‑Sur Karel PINXTEN, 
Membru tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha 
tas‑17 ta’ Ġunju 2014.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

35
 Annessi
Lista ta’ programmi eżaminati
Sieħeb u  Titolu tal‑Proġett Spejjeż Totali (Kontribuzzjoni 
mill‑UE)Perjodu ta’ Implimentazzjoni
ECHO
1UNOPS Kenn (Riabilitazzjoni) - Kostruzzjoni ta’ soluzzjonijiet 
għall -kenn li huma sikuri u sostenibbliEUR 4,2 miljun; UE:  
EUR 4,1 miljun; sehem ta’ 96,5 %l-1 ta’ Ottubru 2010 sal-14 ta’ Awwissu 
2011 (estensjoni ta’ 2,5 xhur)
2HELP (Hilfe zur Selbsthilfe e.V.) Ilma u sanità (Postijiet ta’ kenn) – 
Kostruzzjoni ta’ postijiet ta’ kenn u tojlits sikuriEUR 2,7 miljun (UE:
EUR 2,2 miljun; sehem ta’ 82,51 %l-1 ta’ Lulju 2012 – il-31 ta’ Diċembru 
2013 (estensjoni ta’ 8 xhur)
3WHH (Deutsche Welthungerhilfe eV); Agroazzjoni Ġermaniża) 
Tħejjija għal diżastri – It -tisħiħ tal -kapaċitajiet ta’ tħejjija għal 
diżastri u  għal sensibilizzazzjoni dwarhomEUR 887 479; UE: EUR 650 000;  
sehem ta’ 73,24 %l-1 ta’ Lulju 2011 – il-31 ta’ Ottubru 
2012 (estensjoni ta’ xahar) – proġett 
tad-DIPECHO
4COOPI (Cooperazione Internazionale Fondazione Italy) Tħejjija għal 
diżastri (Koordinazzjoni)  
- Tisħiħ tal -kapaċitajiet ta’ Mmaniġġjar ta’ Disastri u ta’ Riskji 
(DRM)EUR 648 235; UE: EUR 550 000 
(84,85  %)it-13 ta’ Awwissu 2012 – il-31 ta’ 
Diċembru 2013 (estensjoni ta’ 4,5 xhur)
5Concern Worldwide Postijiet ta’ kenn (Sanità tal -ilma) – Kostru -
zzjoni ta’ post ta’ kenn T (terminu twil).EUR 5,8 miljun; UE: EUR 5,2 miljun, 
90 % tat -total tal -ispejjeż eliġibbli)l-1 ta’ April 2010 – it-30 ta’ Ġunju 2011  
(estensjoni ta’ 3 xhur)
6SI (Solidarités internationales; Franza) Koordinazzjoni (Postijiet ta’ 
kenn) – Attivitajiet “flus kontanti għax -xogħol”, installazzjoni ta’ 
kumitati komunitarji u tħejjija għal diżastri EUR 2,9 miljun; UE: kontribuzzjoni 
ta’ 99 %l-1 ta’ Ottubru 2010 – il-31 ta’ Awwissu 
2011
7SI (Solidarités internationales; Franza) – FOOD – Titjib ta’ kundiz -
zjonijiet tal -ħajja, għoti ta’ aċċess lil servizzi ta’ impjieg u komu -
nitarji (eż. attivitajiet li jiġġeneraw introjtu huma installati b’mod 
permanenti), għajnuna biex tissaħħaħ is -sigurtà alimentariEUR 1 miljun; UE: 100 %l-1 ta’ Settembru 2011 – il-31 ta’ 
Diċembru 2012 (estensjoni ta’ 4 xhur)
Il‑EuropeAid
8FAO (Organisation des Nations Unies pour l‘Alimentation et 
l’Agriculture); Améliorer la situation de sécurité alimentaire et 
nutritionnelle des ménages vulnérables dans le département de 
l’ArtiboniteEUR 1,5 miljun; UE: 80 %1.11.2012  – 31.10.2014  
(24 xahar)
9Ordonnateur National d’Haïti, AFD, UN‑Habitat, Croix‑Rouge 
France, Solidarités International, Concern Worldwide, Care 
France, Deutsche Welthungerhilfe EV. Programme d’appui à la 
reconstruction et à l’aménagement de quartiers pour faciliter le 
retour des populations sinistrées; Programme d’’appui à la recon -
struction et à l’aménagement de quartiers pour faciliter le retour 
des populations sinistréesEUR 74,5 miljun (UE:  
EUR 55,8 miljun; Franza:  
EUR 10,5 miljun; NGOs:  
EUR 8 miljun; UN -Habitat: 
EUR 200 000)is-7 ta’ Diċembru 2011 sas-7 ta’ 
Diċembru 2016 (60 xahar, bl -inklużjoni 
ta’ estensjoni waħda)
10Ordonnateur National d’Haïti, u entitajiet oħra ta’ kkuntrat ‑
tar pubbliċi u privati. Programme d’appui budgétaire général au 
Plan d’action pour la Reconstruction et le Développement d‘Haïti 
(PARDH) et à la Stratégie Nationale de Croissance et de Réduction 
de la Pauvreté (SNCRP) EUR 47 miljun (UE: 100 %)it-2 ta’ Mejju 2011 – it-2 ta’ Mejju 2015 
(48 xhar)Anness I
36 Annessi
Sieħeb u  Titolu tal‑Proġett Spejjeż Totali (Kontribuzzjoni 
mill‑UE)Perjodu ta’ Implimentazzjoni
Strument għall‑Istabbiltà (IfS)
Programm biex jappoġġa l -istabbiliment mill -ġdid tal -kapaċitajiet tal -Gvern Ħaitjan għat -Tħejjija għal Kriżijiet; id -Deċiżjoni 2010/022-598 – EUR 20 miljun
11UNDP  – “Flus kontanti għax -xogħol” għal irkupru bikri 
u stabbilizzazzjoniAzzjoni minn bosta donaturi li tam -
monta għal total ta’ USD 40,9 miljun 
(UE: EUR 5 miljun (16 % tal -ispejjeż 
totali tal- proġett)it-13 ta’ Jannar 2010 sal-31 ta’ 
Diċembru 2012 (kontribuzzjoni tal -IfS 
bejn l-1 ta’ Settembru 2010 u l-31 ta’ 
Awwissu 2012)
12Club de Madrid - It-tisħiħ tal -bażi istituzzjonali ta’ Ħaiti u ż -żieda 
tas-sjieda tat -tmexxija Ħaitjana tal -proċess ta’ rkupruEUR 500 000; UE: kontribuzzjoni ta’ 
100 %l-1 ta’ Lulju 2010 u d-29 ta’ Frar 2012
13International Management Group (Grupp ta’ Ġestjoni Inter ‑
nazzjonali) (IMG), Belgrad  u Ċentru Konġunt tar‑Riċerka (JRC) 
- It-tisħiħ tat -tħejjija Ħaitjana għal emerġenziEUR 13,25 miljun għall -grupp 
IMG (koordinatur prinċipali) 
u EUR 1,25 million (Ċentru Konġunt 
tar-Riċerka); UE: kontribuzzjoni ta’ 
100 %l-14 ta’ Ottubru 2010 sal-31 ta’ Mejju 
2012 (IMG),
l-20 ta’ Diċembru 2010 sad-19 ta’ 
Diċembru 2012 (JRC)
Somma addizzjonali ta’ EUR 7 miljun hija koperta fit -tieni deċiżjoni biex tissaħħaħ il -kapaċità istituzzjonali u l -finanzjament huwa ppjanat minn tmiem l-2013 
‘il quddiem1.
1  Id‑Deċiżjoni C(2012) 7698 final; (id‑Deċiżjoni CRIS 2012/024530); Ma ġie ffirmat ebda ftehim ta’ kontribuzzjoni. Il‑proġett għadu fi stadju ta’ 
abbozz u ma ġiex eżaminat.Anness I
37 Annessi
Metodoloġija tas‑sistema ta’ evalwazzjoni
Għall‑iskop tal‑awditu, is‑sistema ta’ evalwazzjoni tar‑rilevanza, tat‑tfassil u tal‑outputs kienet iddeterminata 
abbażi tal‑metodoloġija ta’ Monitoraġġ Orjentat lejn ir‑Riżultati (MOR) tal‑Kummissjoni. Il‑kriterji użati huma 
elenkati hawn taħt:
Rilevanza
AIl-proġett huwa inkorporat b’mod ċar fil -politiki nazzjonali u fl -istrateġija tal -KE, huwa rilevanti ħafna għall -ħtiġijiet prijoritarji indentifikati 
u huma mmirat lejn il -gruppi vulnerabbli.
BJidħol sew fil -politiki nazzjonali u fl -istrateġija tal -KE (mingħajr ma jkun dejjem espliċitu), huwa rilevanti għall -ħtiġijiet identifikati u għal gruppi 
vulnerabbli.
C Hemm xi kwistjonijiet/problemi fir -rigward tal -konsistenza ma’ politiki nazzjonali u ma’ dawk tal -KE, jew mar -rilevanza għall -immirar.
D Kuntradizzjonijiet ma’ politiki nazzjonali jew mal -istrateġija tal -KE; ir -rilevanza tal -ħtiġijiet hija dubjuża. Jinħtieġu aġġustamenti maġġuri.
Tfassil
AQafas loġiku ċar u strutturat sew; loġika vertikali tal -objettivi li hija fattibbli u konsistenti; OVIs (Indikaturi Oġġettivament Verifikabbli) li huma 
SMART u adegwati; riskji u restrizzjonijiet lokali li huma identifikati u mmaniġġjati b’mod ċar; l -objettivi tal -proġett jiffurmaw punt ta’ kollega -
ment bejn il -fażi umanitarja u l -iżvilupp; il -proġett huwa intenzjonat li jwassal għat -tkomplija ta’ żvilupp sostenibbli, il -bini ta’ kapaċità huwa 
inkluż biex jiżgura li s -sieħeb ikollu responsabbiltà sħiħa wara tmiem il -proġett u, strateġija ta’ ħrug stabbilita.
BLoġika adegwata ta’ intervent, għalkemm tista’ teħtieġ xi titjib fir -rigward tal -ġerarkija tal -objettivi, l -OVIs, ir -riskji u r -restrizzjonijiet, l -LRRD 
aċċertata fil -biċċa l -kbira, saru d -dispożizzjonijiet għat -trasferiment bis -sħiħ tar -responsabbiltà, madankollu jingħata l -parir li jsir xi titjib 
fir-rigward tas -sjieda.
CXi problemi bil -loġika ta’ intervent jistgħu jaffettwaw il -prestazzjoni tal -proġett u l -kapaċità għall -monitoraġġ u l -evalwazzjoni tal -progress; 
jinħtieġ titjib biex jiġu żgurati s -sjieda u  s-sostenibbiltà.
D Il-loġika ta’ intervent hija difettuża u teħtieġ reviżjoni maġġuri biex il -proġett ikollu ċans ta’ suċċess.
Outputs 
AL-outputs kollha twasslu, jew x’aktarx li se jitwasslu bi kwalità tajba li tikkontibwixxi għall -eżiti skont kif ippjanat, l -attivitajiet huma implimen -
tati skont l -iskeda u mmonitorjati b’mod regolari.
BIt-twassil tal -output huwa, u x’aktarx li se jkun skont il -pjan, iżda hemm lok għal titjib f’termini ta’ kwalità, ta’ kopertura u ta’ twaqqit. 
Id-dewmien ma jagħmilx ħsara lit -twassil ta’ outputs.
CXi outputs ma twasslux/mhux se jitwasslu fil -ħin jew bi kwalità tajba. Xi aġġustamenti huma meħtieġa. Hemm dewmien fuq l -attivitajiet u dan 
huwa kemxejn skonness mil -loġika u mill -pjanijiet ta’ intervent.
DIl-kwalità u t -twassil tal -outputs għandhom, u x’aktarx li se jkollhom, nuqqasijiet serji. Aġġustamenti maġġuri huma meħtieġa biex jiġi żgurat li 
mill -anqas jitwasslu l -outputs ewlenin. Dewmien serju u skonnessjoni fundamentali tal -attivitajiet mil -loġika u mill -pjanijiet ta’ intervent.Anness  II
38 Annessi
Sistema ta’ evalwazzjoni tal‑programmi1
(EUR miljun)
Programmi u  sħabStru ‑
mentKontribuzz ‑
joni mill‑ KEImħallsa fil‑
31/12/2013Rilevanza Tfassil OutputsPerjodu ta’ Im ‑
plimentazzjoni
1 UNOPS ‑ ECHO/ ‑CR/BUD/2010/02028 
Postijiet ta’ kenn (Riabilitazzjoni) ‑  
Kostruzzjoni ta’ soluzzjonijiet għall ‑kenn 
li huma sikuri u  sostenibbli
ECHO4,1 3,6 B C C 10/2010-08/2011
2 HELP (Hilfe zur Selbsthilfe e.V.) - ECHO/HTI/
BUD/2012/91008 Sanità tal-ilma (Postijiet 
ta' kenn) – Kostruzzjoni ta’ postijiet ta' kenn 
u tojlits sikuri  2,2 1,8 A A A 07/2010-12/2013
3 WHH (Deutsche Welthungerhilfe eV); 
Agroazzjoni Ġermaniża) - ECHO/DIP/
BUD/2011/92002 Tħejjija għal diżastri – 
Tisħiħ tal-kapaċitajiet ta’ tħejjija għal 
diżastri u  għal sensibilizzazzjoni dwarhom0,7 0,6 A A B 07/2010-10/2012
4 COOPI (Cooperazione Internazionale Fon -
dazione Italy) - ECHO/HTI/BUD/2012/91016 
Tħejjija għal diżastri (Koordinazzjoni) – 
ECHO/HTI/BUD/2012/91016 - Tisħiħ 
tal-kapaċitajiet tal-Ġestjoni ta' Disastri u ta' 
Riskji (DRM)0,6 0,4 A A A 08/2012-1/2013
5 Concern Worldwide - ECHO/-CR/
BUD/2010/02010 Postijiet ta' kenn (Sanità 
tal-ilma) – Kostruzzjoni ta’ post ta' kenn 
T (fuq terminu twil)5,2 5,2 A B B 04/2010-06/11
6 SI (Solidarités internationales; France) 
- ECHO/-CR/BUD/2010/02045 Koordinaz -
zjoni (Postijiet ta' kenn) – Attivitajiet "flus 
kontanti għax-xogħol", installazzjoni ta' 
kumitati komunitarji u tħejjija għal diżastri 2,9 2,9 A A A 10/10-08/11
7 SI (Solidarités internationales; Franza) – 
FOOD  – Titjib tal-kundizzjonijiet tal-ħajja, 
għoti ta' aċċess lil servizzi ta' impjieg 
u komunitarji (eż. attivitajiet li jiġġeneraw 
l-introjtu huma installati b'mod perma -
nenti), għajnuna biex tissaħħaħ is-sigurtà 
alimentari1,0 1,0 A B A 09/11-12/12
8 FAO (Organisation des Nations Unies pour 
l‘Alimentation et l'Agriculture) (FAO)- DCI-
FOOD.2012/299-441; Améliorer la situation 
de sécurité alimentaire et nutritionnelle des 
ménages vulnérables dans le département 
de l'Artibonite
DCI-Ikel1,5 1,1 A Cgħadu 
kmieni 
wisq 
biex jiġu 
vvalutati11/2012 - 10/2014
1 Ara l ‑Anness II  għall ‑metodoloġija.Anness  III
39 Annessi Anness  III
(EUR miljun)
Programmi u  sħabStru ‑
mentKontribuzz ‑
joni mill‑ KEImħallsa fil‑
31/12/2013Rilevanza Tfassil OutputsPerjodu ta’ Im ‑
plimentazzjoni
9 Programme d’appui à la reconstruction et 
à l’aménagement de quartiers pour faciliter 
le retour des populations sinistrées (CRIS 
Nr 2011/023-144); Ordonnateur National 
d’Haïti, AFD, UN-Habitat, Croix-Rouge 
France, Solidarités International, Concern 
Worldwide, Care France, Deutsche Welthun -
gerhilfe EV.
FEŻ55,8 11,0 A A B 12/2011 - 12/2016
10 Programme d’appui budgétaire générale 
pour la Reconstruction et le Développement 
d‘Haïti (PARDH) et à la Stratégie Nationale 
de Croissance et de Réduction de la 
Pauvreté (SNCRP) (CRIS Nr2010/022-435); 
Ordonnateur National d’Haïti, u entitajiet 
oħra ta' kkuntrattar pubbliċi u privati47, 0 34,9 A C C 05/2011 - 05/2015
11 UNDP - "Flus kontanti għax-xogħol" għal 
irkupru bikri u  stabbilizzazzjoni
IFS5,0 5,0 A A A 09/2010-08/2012
12 Club de Madrid - Tisħiħ tal-bażi istituzzjo ‑
nali ta' Ħaiti u ż-żieda tas-sjieda tat-tmexxi -
ja Ħaitjana tal-proċess ta' rkupru0,5 0,5 A A A 07/2010 - 02/2012
13 International Management Group (Grupp 
ta' Ġestjoni Internazzjonali) (IMG), Belgrad 
u Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) - It-
tisħiħ tat-tħejjija Ħaitjana għal emerġenzi14,5 13,1 A C C10/2010 - 05/2012 
(IMG), 12/2010 
-12/2012 (JRC) 
TOTAL 141,0 81,1
40
VII L‑ewwel inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni
i) Sa mill‑adozzjoni, f’Jannar 2013, ta’ linji gwida ġodda 
dwar l‑appoġġ baġitarju, ir‑rakkomandazzjoni 
għall‑programmi ta’ appoġġ baġitarju diġà qiegħda 
fis‑seħħ.
ii) Il‑ġestjoni adegwata tar‑riskju hija importanti 
għall‑programmi kollha. Proċeduri ddettaljati jin ‑
sabu fis‑seħħ sabiex tiġi żgurata l‑valutazzjoni 
tal‑probabbiltà, l‑impatt potenzjali u l‑miżuri ta’ 
mitigazzjoni fit‑tfassil tal‑programm. Matul l‑impli ‑
mentazzjoni, il‑ġestjoni tar‑riskju ser tiġi kkunsidrata 
fil‑qafas ta’ proċeduri li jeżistu diġà.
VII It‑tieni inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazz ‑
joni. Il‑Kummissjoni diġà qiegħda timplimenta 
l‑istrateġija tal‑LRRD u se tkompli tagħmel hekk 
fil‑qafas tal‑aġenda dwar ir‑reżiljenza.
 — Il‑Kummissjoni taċċetta din il‑parti tar‑rak ‑
komandazzjoni, l‑għanijiet tal‑istrateġija 
komuni huma definiti (speċifiċi għall‑kuntest) 
bħala parti mit‑tħejjija tal‑pjanijiet tal‑pajjiż. 
Il‑mandati tad‑dipartimenti huma definiti 
fl‑istqarrijiet tal‑missjoni.
 — Il‑Kummissjoni taċċetta din il‑parti tar‑Rakkoman ‑
dazzjoni (ara l‑gwida dwar l‑LRRD u l‑workshops).
 — Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
bħala parti mill‑pjanijiet ta’ azzjoni tal‑pajjiżi.
VII It‑tielet inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjonijiet 
tal‑Qorti.
Il‑Kummissjoni tenfasizza li għal pajjiżi 
f’sitwazzjonijiet fraġli u ta’ kriżi jew ta’ wara l‑kriżi, 
l‑assistenza għandha tiġi adattata skont is‑sitwazz ‑
joni sabiex ikollha grad ta’ suċċess. Għal dan l‑għan, 
il‑Kummissjoni żviluppat strument speċifiku ta’ inter ‑
vent magħrufa bħala “l‑Kuntratt għall‑Bini tal‑Istat”, li 
fih dispożizzjonijiet għal sitwazzjonijiet bħal dawn.
Il‑Kummissjoni tixtieq tenfasizza li r‑Rakkomandazz ‑
joni 3 tal‑Qorti hija inkluża fil‑linji gwida ta’ appoġġ 
baġitarju.Sommarju eżekuttiv
III
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jixtiequ jenfasizzaw 
li l‑biċċa l‑kbira tal‑proġetti laħqu l‑objettivi 
tagħhom, minkejja l‑kuntest diffiċili li ġew impli ‑
mentati fih.
Il‑Kummissjoni rnexxielha ttaffi l‑impatt ta’ xi fatturi 
esterni li wasslu għal dewmien.
V
Filwaqt li strateġija konġunta formali għall‑pajjiż 
ma kenitx meħtieġa għall‑LRRD f’Ħaiti, is‑servizzi 
tal‑Kummissjoni kkoordinaw l‑approċċi tagħhom 
u żguraw kollegament bejn l‑għajnuna u l‑iżvilupp 
fuq bażi settorjali. L‑integrazzjoni sħiħa u sistema ‑
tika tal‑approċċ għall‑LRRD ġiet inkluża fiċ‑ċiklu ta’ 
finanzjament li jkopri l ‑2014 ‑2020.
VI
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jenfasizzaw li ħafna 
proġetti ġabu r‑riżultati li kellhom fil‑mira.
Rigward ir‑riskji, il‑Kummissjoni u s‑SEAE jixtiequ 
jfakkru li l‑ħidma f’pajjiż fraġli inevitabbilment 
għandha r‑riskji tagħha. Filwaqt li dawn ir‑riskji 
ġew identifikati, u l‑miżuri ta’ mitigazzjoni pos ‑
sibbli ġew stabbiliti, il‑Kummissjoni u s‑SEAE 
ddeċidew, f’xi każijiet, li jimplimentaw il‑programmi 
minkej  ja r‑riskji involuti, sabiex ikunu ta’ benefiċċju 
għall‑popolazzjoni.
Il‑kapaċità tad‑delegazzjoni ssaħħet sal‑punt li 
r‑restrizzjonijiet fir‑riżorsi umani u ta’ baġit kif ukoll 
proċeduri amministrattivi standard ġew permessi.
Billi l‑Kummissjoni u s‑SEAE tgħallmu mill‑esper ‑
jenza tat‑terremot f’Ħaiti u minn avvenimenti ta’ 
kriżi f’pajjiżi oħra, introduċew għadd ta’ miżuri ta’ 
rispons rapidu.Risposti tal‑Kummissjoni 
u tas‑SEAE
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 41
Ukoll, fil‑livell ta’ kwartieri ġenerali, il‑koordinaz ‑
zjoni ġiet mtejba sew minn għadd ta’ attivitajiet 
u proċeduri:
 — Pjan ta’ Azzjoni dwar ir‑Reżiljenza,
 — ittra b’istruzzjonijiet konġunti mill‑UE u l‑Istati 
Membri dwar l‑implimentazzjoni tal‑approċċ 
tal‑UE għar‑reżiljenza, sabiex tiġi inkoraġġita 
azzjoni kollaborattiva effettiva tal‑Istati Membri 
tal‑UE, li tgħaqqad f’daqqa l‑għajnuna umani ‑
tarja, il‑koperazzjoni għall‑iżvilupp fuq terminu 
twil u l‑impenn politiku kontinwu kemm fil‑livell 
tal‑UE kif ukoll fil‑livell Nazzjonali;
 — grupp ta’ interservizz dwar it‑tranżizzjoni;
 — linji gwida dwar l‑operazzjonijiet tal‑LRRD;
 — proċessi ta’ konsultazzjoni formali u informali 
dwar il‑programmi;
35 (b)
Fil‑fehma tal‑Kummissjoni, hemm mandati 
u proċeduri differenti bejn is‑servizzi, iżda ma 
hemmx differenza fl‑opinjonijiet. ECHO ma 
għandux il‑mandat biex jimplimenta investimenti 
ta’ żvilupp fuq terminu twil, u għalhekk ma jistax 
jiffinanzja djar permanenti.
Ta’ min jinnota li mill ‑2013, il‑Kummissjoni 
waqqfet il‑finanzjament għall‑kenn temporanju 
f’Port‑au‑Prince, fejn ġiet żviluppata sinerġija 
effikaċi bejn l‑esperjenza miksuba minn sħab 
l‑ECHO u l‑programm għar‑rikostruzzjoni 
u l‑iżvilupp tal‑viċinat iffinanzjat minn DEVCO. 
L‑ECHO ffinanzja xi rifuġji temporanji, fil‑forma 
ta’ djar Kreoli tradizzjonali, fir‑reġjun ta’ Palmes, 
l‑epiċentru tat‑terremot, fejn kienet disponibbli 
art mhux ikkuntestata u fejn ma kien hemm l‑ebda 
riskju li dawn jikkontribwixxu għall‑multiplikazzjoni 
ta’ kwartieri fqar. F’ħafna, jekk mhux fil‑biċċa l‑kbira 
tal‑każijiet, għall‑benefiċjarju, l‑akkwist ta’ rifuġju 
temporanju kien jirrappreżenta titjib meta mqabbel 
ma’ dak li kien jgħix fih qabel it‑terremot.VII Ir‑raba’ inċiż
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jaċċettaw din ir‑rakkoman ‑
dazzjoni, iżda jixtiequ jenfasizzaw li sadanittant, 
il‑proċeduri għall‑kontinwità tal‑operat stabbiliti 
taħt ir‑responsabbiltà tas‑SEAE, u d‑dispożizzjonijiet 
għar‑riallokazzjoni tal‑persunal ta’ emerġenza 
ġew stabbiliti għad‑Delegazzjonijiet kollha. Barra 
minn hekk, jixtiequ jfakkru li s‑sikurezza u s‑sig ‑
urtà tal‑persunal tal‑UE huma l‑ewwel prijorità 
f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi jew ta’ diżastri f’pajjiż li fih 
hemm preżenti l‑persunal tal‑UE.
Osservazzjonijiet
Il‑Kummissjoni tqis li kien hemm biżżejjed 
rabta bejn l‑għajnuna, ir‑riabilitazz ‑
joni u l‑iżvilupp, meta jiġu kkunsidrati 
ċ‑ċirkostanzi diffiċli.
35
Għalkemm ma ġietx stabbilita strateġija komuni 
b’mod formali, fil‑prattika saru għadd ta’ laqgħat 
bejn is‑sħab, u l‑informazzjoni ġiet maqsuma bejn 
l‑ECHO u EuropeAid. Dan żgura kumplimentarità 
u kollegament bejn l‑attivitajiet umanitarji u ta’ 
żvilupp iffinanzjati.
Sa miż‑żjara tal‑Kumitat tal‑Parlament Ewropew 
għall‑Kontroll tal‑Baġit f’Ħaiti, il‑Kummissjoni 
għamlet sforzi sinifikanti biex tindirizza din 
is‑sitwazzjoni.
F’livell lokali, tiġi żgurata koordinazzjoni bejn 
l‑uffiċjali fuq il‑post tal‑ECHO u d‑Delegazzjoni 
tal‑UE permezz ta’ laqgħat regolari fejn jinfur ‑
maw u jikkonsultaw ma’ xulxin dwar it‑tfassil 
tal‑programmi u l‑progress miksub. Iż‑żewġ uffiċċji 
bħalissa qegħdin jabbozzaw Qafas Umanitarju 
u tal‑Iżvilupp konġunt. Barra minn hekk, il‑Kap 
tad‑Delegazzjoni huwa dak li jirrappreżenta f’isem 
l‑UE, t‑tħassib umanitarju.
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 42
43
Interventi ta’ salvataġġ xprunati minn kriżi għal 
għarrieda normalment jinvolvu livell ta’ riskju, li 
jistgħu jikkawżaw dewmien jew inkella f’xi każijiet, 
ikunu jeħtieġu miżuri ta’ mitigazzjoni sabiex jiġi 
żgurat l‑eżitu pożittiv tal‑proġetti.
Minħabba dan, kienu primarjament fatturi esterni 
f’ambjent umanitarja kumpless li għamlu l‑kol ‑
laborazzjoni aktar u aktar diffiċli, li wasslu għal 
bidla fil‑qasam tal‑intervent. Minkejja l‑ostakli, 
is‑sħab kienu kapaċi jilħqu l‑għanijiet stabbiliti 
fl‑azzjonijiet. Il‑bidliet li seħħew fl‑implimentazzjoni 
tal‑proġetti ġew diskussi adegwatament bejn 
l‑ECHO u s‑sħab qabel ma ttieħdu d‑deċiżjonijiet.
Huwa diffiċli li jiġu antiċipati dawn it‑tipi ta’ komp ‑
likazzjonijiet meta jkunu qed jiġu ppjanati negozjati 
ma’ muniċipalitajiet jew awtoritajiet nazzjonali.
44
L‑implimentazzjoni tal‑proġett ta’ riabilitazzjoni, 
kienet affettwata minn żewġ kwistjonijiet:
1) L‑inkwiet soċjali fiż‑żona Bristou‑Bobin fejn proġett 
iffinanzjat mill‑ECHO kien ġie implementat. 
Inċidenti ta’ vjolenza ripetuta fil‑kuntest elettorali 
u f’attivitajiet imblukkati minħabba kwistjonijiet 
komunitarji għal raġunijiet ta’ sigurtà.
2) Is‑sieħeb matul il‑proġett sab ukoll li 30 % tal‑binjiet 
ta’ Bristou‑Bobin ma ġewx ivvalutati mill‑Ministeru 
tax‑Xogħlijiet Pubbliċi (MTPTC). Kellha ssir valutazz ‑
joni tal‑bini għal għarrieda, li kompliet tipperikola 
t‑twassil tar‑riżultati ppjanati.35 (c)
L‑azzjonijiet umanitarji ffinanzjati mill‑UE huma 
bbażati fuq il‑ħtiġijiet. Strateġija ta’ ħruġ tal‑ECHO 
għal Ħaiti għadha ma ġiex ifformalizzata bħala 
tali. Madankollu, il‑kundizzjonijiet għat‑tneħħija 
progressiva tal‑istrument umanitarju ġew indikati 
sistematikament fid‑deċiżjonijiet rilevanti kollha ta’ 
finanzjament mill‑ECHO.
37
Id‑dewmien kien fil‑biċċa l‑kbira kkawżat minn 
fatturi esterni ddeterminati mill‑kuntest li dejjem 
kien qed jevolvi bil‑ħeffa, li ma kellhomx kontroll 
fuqhom is‑sħab tal‑ECHO.
40
Il‑filosofija ta’ appoġġ baġitarju tippreskrivi li 
l‑ħlas isir fuq ir‑riżultati miksuba. Dan jirrikjedi 
li jiġi żgurat bilanċ delikat bejn l‑prevedibbiltà 
u l‑kundizzjonalità.
Iż‑żamma ta’ pagamenti mill‑UE u minn dona ‑
turi oħra fis‑sajf tal ‑2012 kienet dovuta għal rap ‑
porti tal‑awditjar nazzjonali li indikaw nuqqasijiet 
fil‑proċeduri tal‑akkwist pubbliku waqt l‑istat 
ta’ emerġenza fl ‑2011. Il‑pressjoni mill‑komunità 
tad‑donaturi xprunat il‑ħolqien ta’ kummissjoni 
tal‑awditjar speċjali sabiex tivvaluta 41 kuntratt li 
għaddew tal‑proċeduri tal‑liġi ta’ emerġenza. Wara 
r‑rakkomandazzjonijiet tal‑Kummissjoni tal‑Awdit ‑
jar u kanċellazzjoni sussegwenti ta’ sitta minn 
dawn il‑kuntratti mill‑Gvern, id‑donaturi komplew 
bil‑pagamenti. Dan huwa eżempju tal‑kapaċità ta’ 
ingranaġġ li l‑operazzjonijiet ta’ appoġġ baġitarju 
jista’ jkollhom għal governanza ekonomika mtejba 
u ta’ x’kontribut kiseb il‑programm għar‑riforma.
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jikkunsidraw 
li l‑implimentazzjoni tal‑appoġġ tal‑UE 
għar‑riabilitazzjoni kienet konsiderevol ‑
ment effettiva.
42
Minkejja ċirkostanzi diffiċli li kienu r‑raġuni ewlenija 
għad‑dewmien, il‑parti l‑kbira tal‑programmi kisbu 
r‑riżultati intenzjonati.
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 43
għandu approċċ li jħares ‘il quddiem, l‑adozzjoni ta’ 
strateġija komprensiva u realistika tal‑PFM kienet 
inkluża bħala kundizzjoni minn qabel għall‑ewwel 
pagament fil‑programm ta’ appoġġ baġitarju 
l‑ġdid għal Ħaiti, adottat f’Novembru 2013. Din 
il‑prekundizzjoni issa ntlaħqet permezz tal‑adozz ‑
joni reċenti ta’ din l‑istrateġija
56
Il‑Kummissjoni tqis li hija ġġestiet b’mod xieraq 
ir‑riskji għall‑implimentazzjoni tal‑programmi 
tal‑UE. Il‑ħidma f’pajjiż fraġli inevitabbilment 
għandha r‑riskji tagħha.
56 (a)
Il‑problemi tad‑dwana kienu amplifikati minħabba 
l‑kaos ta’ wara t‑terremot. Analiżi tar‑riskju twettqet 
b’mod sistematiku mis‑sħab tal‑implimentazzjoni 
kollha, u d‑dewmien potenzjali minħabba fost 
affarijiet oħra d‑dewmien doganali, ittieħed 
inkonsiderazzjoni u tniżżel fl‑oqfsa tal‑proposti. 
Kien evidentement impossibbli li jiġi antiċipat 
eżattament it‑tul ta’ żmien ta’ dan id‑dewmien. 
Meta jitqies il‑fatt li ma kien hemm l‑ebda altern ‑
attiva sabiex jiġu ssodisfati l‑ħtiġijiet tal‑akkomo ‑
dazzjoni tal‑popolazzjoni ħlief bl‑importazzjoni 
tar‑rifuġji, il‑benefiċċji ta’ din l‑operazzjoni kienu 
ogħla mir‑riskji identifikati marbutin mad‑dewmien 
doganali.
56 (b)
Komplementari għall‑appoġġ istituzzjonali 
ta’ donaturi oħra lill‑Ministeru tal‑Agrikoltura 
għat‑tisħiħ mill‑ġdid tal‑industrija tal‑produzzjoni 
taż‑żerriegħa u t‑tisħiħ tal‑kapaċitajiet ta’ kontroll 
tal‑kwalità tagħha, il‑programm tal‑UE appoġġja 
gruppi lokali ta’ bdiewa involuti fil‑produzzjoni ta’ 
żerriegħa artiġjanali.46
Minbarra r‑rapport ta’ evalwazzjoni finali, il‑Kum ‑
missjoni ddeċidiet li tindirizza l‑kwistjonijiet imsem ‑
mija tdwar it‑taħriġ insuffiċjenti u mhux kompleta ‑
ment adattat, il‑materjal ta’ kwalità mhux adegwata 
fit‑tagħmir ta’ emerġenza u sfidi oħra permezz ta’ 
programm interim ta’ rispons li jsegwi fuq tliet snin 
ma’ sieħeb tal‑implimentazzjoni differenti b’aktar 
esperjenza lokali.
48
Il‑Kummissjoni għandha l‑għan li tikseb bilanċ bejn, 
minn naħa waħda, il‑programmi li huma komple ‑
tament proprjetà tal‑benefiċjarju u implimentati 
minnu sabiex tinbena l‑kapaċità ta’ dan tal‑aħħar 
u min‑naħa l‑oħra, t‑twassil malajr tar‑riżultati 
tal‑programm. Il‑Kummissjoni riedet issib dan 
il‑bilanċ billi taħdem ma’ sħab differenti.
51
Il‑miżuri biex jirrettifikaw in‑nuqqasijiet tad‑disinn 
diġà ġew implimentati.
53
Il‑Kummissjoni taqbel li l‑ħlasijiet ma segwewx 
l‑iskeda indikattiva ta’ żmien b’mod strett, iżda 
taqbel li kien neċessarju li jinżammu l‑ħlasijiet 
sabiex jiġu rrispettati t‑termini tal‑ftehim ta’ finan ‑
zjament u biex ikun hemm il‑pressjoni meħtieġa li 
tinkuraġġixxi l‑avvanz fir‑riforma.
54
Il‑linji gwida dwar l‑appoġġ baġitarju ma jitolbux li 
jkun hemm strateġija xierqa tal‑PFM bħala kundiz ‑
zjoni għall‑eliġibbiltà għall‑appoġġ baġitarju, iżda 
jeħtieġu l‑eżistenza ta’ sforzi ta’ riforma li jkunu jis ‑
sarfu fl‑eżistenza ta’ strateġiji tal‑PFM “sottosettor ‑
jali”. F’Ħaiti, filwaqt li l‑gvern kien biss riċentement li 
adotta strateġija komprensiva tal‑PFM f’Mejju 2014, 
kien għal żmien twil qed jimplimenta għadd ta’ 
strateġiji li jolqtu l‑aspetti differenti tal‑PFM. Barra 
minn hekk, fl‑appoġġ baġitarju tal‑Kummissjoni, li 
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 44
Fil‑programm ta’ appoġġ baġitarju l‑ġdid (il‑Kun ‑
tratt għall‑Bini tal‑Istat) adottat fl ‑2013, il‑pakkett 
ta’ assistenza teknika żdied għal 12 ‑il miljun euro 
sabiex ikopri l‑bżonnijiet tal‑gvern għall‑bini 
tal‑kapaċitajiet.
Kaxxa 7
Il‑programm ta’ appoġġ baġitarju l‑ġdid għal 
Ħaiti, adottat f’Novembru 2013, huwa bbażat fuq 
il‑modalità speċifika għall‑pajjiżi fraġli. Fost miżuri 
oħra, l‑awditjar tal‑pagi tal‑impjegati taċ‑ċivil, 
it‑tisħiħ tal‑introjtu tad‑dipartimenti u l‑appoġġ 
speċifiku lill‑Istituzzjoni tal‑Awditjar Suprema ( Cour 
supérieure des comptes et du contentieux adminis ‑
tratif)  huma inklużi f’din l‑operazzjoni.
58
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE kkunsidraw sew ir‑riskji 
politiċi f’Ħaiti, iżda xorta waħda ddeċidew li 
jintervjenu, billi l‑benefiċċji potenzjali, inkluża 
l‑possibbiltà li tiġi eżerċitata influwenza politika 
għall‑appoġġ tar‑riformi, għelbu r‑riskji.
Miżuri ta’ mitigazzjoni ġew konsegwentement 
adottati sa fejn kien possibbli, filwaqt li tqieset 
il‑kapaċità limitata tal‑istituzzjonijiet ta’ Ħaiti 
u l‑ħtieġa li s‑sovranità ta’ Ħaiti tiġi rrispettata. 
L‑UE żiedet l‑importanza u l‑intensità tad‑djalogu 
politiku tagħha ma’ Ħaiti, kif deher f’diversi kuntatti 
ta’ livell għoli f’dawn l‑aħħar sentejn u bit‑tnedija 
ta’ djalogu politiku strutturat u regolari f’Diċembru 
2013. Miżuri ta’ appoġġ speċifiċi, li għandhom 
l‑għan jikkontribwixxu għall‑istabbiltà politika 
qed jiġu implimentati. Il‑Kummissjoni u s‑SEAE 
jixtiequ wkoll jenfasizzaw li l‑konsolidazzjoni 
tad‑demokrazija u l‑istabbilizzazzjoni tal‑kuntest 
politiku f’Ħaiti tista’ tinkiseb biss fuq medda twila 
ta’ żmien u permezz ta’ proċess endoġenu, kif juru 
l‑avvanzi riċenti tad ‑”Djalogu ta’ bejn iż‑żoni ta’ 
Haiti”.56 (c)
Dan il‑proġett bħala għanijiet ippjanati ried jikseb 
impatt immedjat f’livell operattiv billi jistabbilixxi 
300 kontejner b’tagħmir tal‑ewwel għajnuna u billi 
jħarreġ voluntiera f’livell lokali sabiex jimmaniġġjaw 
dan it‑tagħmir f’każ ta’ diżastri naturali. Filwaqt li 
l‑proġett fil‑fatt rnexxielu jpoġġi 302 kontejner 
fil‑pajjiż u biex jagħti taħriġ bażiku lit ‑3041 voluntier 
lokali b’estensjoni ta’ xahrejn biss fuq il‑perjodu ta’ 
implimentazzjoni, kien imfassal ukoll bħala proġett 
pilota li jista’ jitressaq taħt l‑oqfsa ta’ kooperazzjoni 
(Fond Ewropew għall‑Iżvilupp) għal Ħaiti.
Fir‑rigward tal‑għażla tas‑sieħeb tal‑implimentazz ‑
joni, il‑Kummissjoni tixtieq issemmi li l‑ebda wieħed 
mis‑sħab b’esperjenza relevanti fit‑tul f’Ħaiti ma 
kien disponibbli biex iwettaq din l‑azzjoni.
Kaxxa 6
Il‑post għall‑kontejners ġie assenjat mill‑awtoritajiet 
ta’ Ħaiti (DPC –Direction de la Protection Civile) 
u s‑sindki tal‑irħula kkonċernati. Id‑DPC rrappurtat 
10 każijiet biss (minn 302) fejn kien hemm bżonn ta’ 
rilokazzjoni.
Il‑programm interim ta’ rispons ta’ segwitu se 
jindirizza n‑nuqqas ta’ taħriġ tal‑voluntiera. 
Barra minn hekk, se jkompli jżid is‑sostenibbiltà 
tan‑network tal‑voluntiera permezz tal‑integrazz ‑
joni tal‑istruttura ma’ dik tal‑awtoritajiet lokali 
u reġjonali (collectivités territoriales), u l‑ħolqien 
mill‑ġdid fejn meħtieġ tat‑tagħmir ta’ emerġenza.
57
Il‑programm ta’ appoġġ baġitarju tfassal wara 
t‑terremot f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra 
tal‑appoġġ baġitarju. Il‑prijorità kienet li jingħataw 
r‑riżorsi tat‑teżor lill‑Gvern li kien tant jenħtieġ kif 
ukoll il‑miżuri ta’ magħhom sabiex jittieħed kont 
tal‑assistenza teknika ppjanata minn donaturi oħra.
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 45
67
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jenfasizzaw li ħafna 
proġetti ġabu r‑riżultati li kellhom fil‑mira.
Rigward ir‑riskji, il‑Kummissjoni u s‑SEAE jixtiequ 
jfakkru li l‑ħidma f’pajjiż fraġli inevitabbilment 
għandha r‑riskji tagħha. Filwaqt li dawn ir‑riskji ġew 
identifikati, u l‑miżuri ta’ mitigazzjoni possibbli ġew 
stabbiliti, il‑Kummissjoni ddeċidiet, f’xi każijiet, li 
timplimenta l‑programmi minkejja r‑riskji involuti, 
sabiex ikunu ta’ benefiċċju għall‑popolazzjoni.
Il‑kapaċità tad‑delegazzjoni ssaħħet sal‑punt li 
r‑restrizzjonijiet fir‑riżorsi umani u ta’ baġit kif 
ukoll il‑proċeduri amministrattivi standard kienu 
permessi.
Billi l‑Kummissjoni u s‑SEAE tgħallmu mill‑esper ‑
jenza tat‑terremot f’Ħaiti u minn avvenimenti ta’ 
kriżi f’pajjiżi oħra, introduċew għadd ta’ miżuri ta’ 
rispons rapidu.
Rakkomandazzjoni 1
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni
i) Sa mill‑adozzjoni, f’Jannar 2013, ta’ linji gwida ġodda 
dwar l‑appoġġ baġitarju, ir‑rakkomandazzjoni 
għall‑programmi ta’ appoġġ baġitarju diġà qiegħda 
fis‑seħħ.
ii) Il‑ġestjoni adegwata tar‑riskju hija importanti 
għall‑programmi kollha. Proċeduri ddettaljati jin ‑
sabu fis‑seħħ sabiex tiġi żgurata l‑valutazzjoni 
tal‑probabbiltà, l‑impatt potenzjali u l‑miżuri ta’ 
mitigazzjoni fit‑tfassil tal‑programm. Matul l‑impli ‑
mentazzjoni, il‑ġestjoni tar‑riskju ser tiġi kkunsidrata 
fil‑qafas ta’ proċeduri li jeżistu diġà.
Rakkomandazzjoni 2
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazz ‑
joni. Il‑Kummissjoni diġà qiegħda timplimenta 
l‑istrateġija tal‑LRRD u se tkompli tagħmel hekk 
fil‑qafas tal‑aġenda dwar ir‑reżiljenza.59
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jixtiequ jenfasizzaw li huma 
saħħew il‑kapaċità safejn ir‑restrizzjonijiet ta’ riżorsi 
umani u baġitarji kif ukoll il‑proċeduri amministrat ‑
tivi permanenti kienu jippermettu. Id‑Delegazzjoni, 
bħas‑sħab l‑oħra kollha nazzjonali u internazzjonali, 
kellha taħdem f’kundizzjonijiet diffiċli ħafna: il‑bini 
tad‑delegazzjoni kien meqjus perikoluż u ġie stab ‑
bilit spazju għall‑uffiċċji temporanji f’residenza 
tad‑Delegazzjoni li kienet sikura. Immedjatamnet 
wara t‑terremot, il‑persunal tad‑Delegazjoni ġie 
evakwat lejn ir‑Repubblika Dominikana, filwaqt li 
l‑Kap tad‑Delegazzjoni baqa’ fejn kien mal‑persunal 
essenzjali tas‑sigurtà u tal‑amministrazzjoni.
Ġie pprovdut appoġġ bażiku mid‑Delegazzjoni 
fir‑Repubblika Dominikana u mill‑Kwartieri Ġenerali.
63
Matul l ‑2010 u l ‑2011, ir‑riżorsi limitati fid‑dele ‑
gazzjoni kienu kkomplimentati b’iktar appoġġ 
mill‑Kwartieri Ġenerali. Pereżempju, għall‑appoġġ 
baġitarju, esperti mill‑Kwartieri Ġenerali regolar ‑
ment wettqu missjonijiet lejn Ħaiti u rrappreżentaw 
lill‑UE f’laqgħat ta’ koordinazzjoni għad‑donaturi 
mal‑Gvern.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
64
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jilqgħu l‑elementi pożittivi 
fil‑konklużjoni tal‑Qorti li l‑maġġoranza tal‑proġetti 
laħqu l‑objettivi tagħhom, minkejja l‑kuntest 
diffiċili li ġew implimentati fih.
66
Filwaqt li strateġija konġunta formali għall‑pajjiż 
ma kenitx meħtieġa għall‑LRRD f’Ħaiti, is‑servizzi 
tal‑Kummissjoni kkoordinaw l‑approċċi tagħhom 
u żguraw kollegament bejn l‑għajnuna u l‑iżvilupp 
fuq bażi settorjali. L‑integrazzjoni sħiħa u sistema ‑
tika tal‑approċċ għall‑LRRD ġiet inkluża fiċ‑ċiklu ta’ 
finanzjament li jkopri l ‑2014 ‑2020.
Risposti tal‑Kummissjoni u tas‑SEAE 46
Rakkomandazzjoni 2 ‑ L‑ewwel inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din il‑parti tar‑rakkoman ‑
dazzjoni, l‑għanijiet tal‑istrateġija komuni huma 
definiti (speċifiċi għall‑kuntest) bħala parti 
mit‑tħejjija tal‑pjanijiet tal‑pajjiż. Il‑mandati 
tad‑dipartimenti huma definiti fl‑istqarrijiet 
tal‑missjoni.
Rakkomandazzjoni 2 ‑  It‑tieni inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din il‑parti tar‑Rakkoman ‑
dazzjoni (ara l‑gwida dwar l‑LRRD u l‑workshops).
Rakkomandazzjoni 2 ‑  It‑tielet inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
bħala parti mill‑pjanijiet ta’ azzjoni tal‑pajjiżi.
Rakkomandazzjoni 3
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjonijiet 
tal‑Qorti.
Il‑Kummissjoni tenfasizza li għal pajjiżi 
f’sitwazzjonijiet fraġli u ta’ kriżi jew ta’ wara l‑kriżi, 
l‑assistenza għandha tiġi adattata skont is‑sitwa ‑
zzjoni sabiex ikollha grad ta’ suċċess. Għal dan 
l‑għan, il‑Kummissjoni żviluppat strument speċifiku 
ta’ intervent magħrufa bħala “l‑Kuntratt għall‑Bini 
tal‑Istat”, li fih dispożizzjonijiet għal sitwazzjonijiet 
bħal dawn.
Il‑Kummissjoni tixtieq tenfasizza li r‑Rakkomandazz ‑
joni 3 tal‑Qorti hija inkluża fil‑linji gwida ta’ appoġġ 
baġitarju.
Rakkomandazzjoni 4
Il‑Kummissjoni u s‑SEAE jaċċettaw din ir‑rakkoman ‑
dazzjoni, iżda jixtiequ jenfasizzaw li sadanittant, 
il‑proċeduri għall‑kontinwità tal‑operat stabbiliti 
taħt ir‑responsabbiltà tas‑SEAE, u d‑dispożizzjonijiet 
għar‑riallokazzjoni tal‑persunal ta’ emerġenza 
ġew stabbiliti għad‑Delegazzjonijiet kollha. Barra 
minn hekk, jixtiequ jfakkru li s‑sikurezza u s‑sig ‑
urtà tal‑persunal tal‑UE huma l‑ewwel prijorità 
f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi jew ta’ diżastri f’pajjiż li fih 
hemm preżenti l‑persunal tal‑UE.
KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL‑PUBBLIKAZZJONIJIET TAL‑UE
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
•  kopja waħda: 
permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
•  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir‑rappreżentanzi tal‑Unjoni Ewropea ( http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid‑delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl‑UE ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s‑servizz Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat‑telefown bla ħlas minn kullimkien fl‑UE) (*).
(*)  L‑informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it‑telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat‑telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).
Pubblikazzjonijiet bi ħlas:
• permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Abbonamenti bi ħlas:
•  mingħand l‑aġenti tal‑bejgħ tal‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_mt.htm).
QJ‑AB‑14‑013‑MT‑C ISSN 1831 ‑0907
It‑terremot li laqat lil Ħaiti fit ‑12 ta’ Jannar 2010 
kien il‑kaġun ta’ għadd kbir ta’ mwiet u kkawża 
qerda massiva fil‑belt kapitali u  fil‑madwar. F’dan 
ir‑rapport il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri teżamina 
jekk l‑appoġġ mill‑UE għar‑riabilitazzjoni 
tal‑pajjiż kienx imfassal u  implimentat sew 
u jekk il‑Kummissjoni kkollegatx sew il‑forni ‑
ment ta’ għajnuna mal‑isforzi ta’ riabilitazzjoni 
u l‑għajnuna għall‑iżvilupp. Il‑Qorti tikkonkludi 
li l‑appoġġ għar‑riabilitazzjoni kien imfassal 
sew kumplessivament, u  indirizza l‑ħtiġijiet 
maġġuri tal‑pajjiż. Madankollu, il‑programmi 
ma ġewx implimentati b’mod effettiv biżżejjed 
u l‑għajnuna, ir‑riabilitazzjoni u l‑iżvilupp ma 
kinux ikkollegati biżżejjed. Dan kien parzjal ‑
ment dovut għall‑kuntest diffiċli u d‑dgħufijiet 
tal‑awtoritajiet nazzjonali, iżda dovut ukoll għal 
nuqqasijiet fl‑immaniġġjar ta’ xi fatturi taħt 
il‑kontroll tal‑Kummissjoni.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I