Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni Ewropea, ta’ Ftehim dwar Spazju Komuni tal-Avjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina u l-applikazzjoni provviżorja tiegħu /* COM/2014/018 final - 2014/0008 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. Kuntest tal-proposta || · Ir-raġunijiet għall-proposta u l-għanijiet tagħha Il-Ftehim dwar Spazju Komuni tal-Avjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina kien innegozjat mill-Kummissjoni skont l-awtorizzazzjoni mogħtija mill-Kunsill f’Ġunju tal-2006. Is-suq tas-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Ukraina huwa sinifikanti. It-traffiku bl-ajru jinvolvi aktar minn erba' miljun passiġġier (sors: l-Eurostat, fl-2012), u dan kiber b’rata medja annwali ta’ 17 % matul l-aħħar 10 snin. Is-servizzi tal-avjazzjoni għall-merkanzija qegħdin jiżdiedu wkoll, u rreġistraw tkabbir doppju matul l-istess perjodu. Ta’ min jinnota wkoll li t-traffiku bejn l-UE u l-Ukraina laħaq medja ta’ kważi 43 % tat-traffiku internazzjonali totali tal-Ukraina matul l-aħħar erba' snin. Is-servizzi tal-ajru bejn l-UE u l-Ukraina fil-preżent joperaw fuq il-bażi ta’ ftehimiet bilaterali bejn l-Istati Membri individwali u l-Ukraina. Hija parti mill-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni li tinnegozja ftehimiet komprensivi dwar is-servizzi tal-ajru mal-pajjiżi ġirien, f’każijiet fejn ikunu ntwerew il-valur miżjud u l-benefiċċji ekonomiċi tat-tali ftehimiet. Il-Ftehim għandu l-għan, b’mod partikulari: - li jiftaħ is-suq b’mod gradwali f’termini tal-aċċess għar-rotot u tal-kapaċità, fuq bażi reċiproka; - li jiżgura l-konverġenza regolatorja u l-konformità effettiva min-naħa tal-Ukraina mal-leġiżlazzjoni tal-UE relatata mal-avjazzjoni; kif ukoll - li joħloq kundizzjonijiet indaqs għall-operaturi ekonomiċi li jiżguraw li ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni. || · Kuntest ġenerali Id-direttivi tan-negozjar stabbilixxew l-għan ġenerali li jiġi nnegozjat ftehim komprensiv dwar it-trasport bl-ajru bil-għan li jinfetaħ, b’mod gradwali u reċiproku, l-aċċess għas-suq u li jiġu żgurati l-konverġenza regolatorja u l-implimentazzjoni effettiva tal-istandards u r-rekwiżiti tal-UE. Skont id-direttivi tan-negozjar, l-abbozz tal-Ftehim mal-Ukraina ġie inizjalat miż-żewġ naħat fit-28 ta’ Novembru 2013. || · Dispożizzjonijiet eżistenti fil-qasam tal-proposta Id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim għandhom jiddominaw fuq id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-ftehimiet bilaterali eżistenti tas-servizzi tal-ajru bejn l-Istati Membri u l-Ukraina. Madankollu, id-drittijiet tat-traffiku eżistenti li joriġinaw minn dawn il-ftehimiet bilaterali u li mhumiex koperti minn dan il-Ftehim jistgħu jkomplu jiġu eżerċitati, bil-kundizzjoni li ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni bejn l-Istati Membri u ċ-ċittadini tagħhom. || · Il-konsistenza mal-politiki u mal-għanijiet l-oħra tal-Unjoni Il-konklużjoni ta’ ftehim komprensiv dwar it-trasport bl-ajru mal-Ukraina hija element importanti fl-iżvilupp tal-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni u komponent kruċjali tal-politika tal-UE tal-viċinat u fil-ħolqien ta’ Spazju Komuni Ewropew tal-Avjazzjoni usa’, kif deskritt fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2012) 556 finali dwar “Il-Politika Esterna tal-UE dwar l-Avjazzjoni – Nindirizzaw l-Isfidi tal-Futur”. 2. Konsultazzjoni mal-partijiet interessati u valutazzjoni tal-impatt F'konformità mal-Artikolu 218(4) tat-TFUE, il-Kummissjoni wettqet in-negozjati b'konsultazzjoni ma' kumitat speċjali. Barra minn hekk, ikkonsultat il-partijiet interessati matul il-proċess kollu. || · Konsultazzjoni mal-partijiet interessati || Il-metodi ta’ konsultazzjoni, is-setturi ewlenin fil-mira u l-profil ġenerali ta’ dawk li wieġbu Il-Kummissjoni kkonsultat il-partijiet interessati, b'mod partikolari permezz tal-Forum Konsultattiv magħmul minn rappreżentanti tat-trasportaturi tal-ajru, tal-ajruporti u tat-trejdjunjins. || Sommarju tat-tweġibiet u ta’ kif tqiesu Il-kummenti kollha mill-partijiet interessati, marbuta l-aktar mal-bilanċ bejn il-ftuħ tas-suq u l-implimentazzjoni mill-Ukraina tar-rekwiżiti u l-istandards tal-avjazzjoni tal-UE, ġew ikkunsidrati kif xieraq fit-tħejjija tal-pożizzjoni tan-negozjar tal-Unjoni. Wara li ġew iffinalizzati n-negozjati, il-partijiet interessati qalu li huma jinsabu ħerqana biex jaraw il-ftehim iffirmat u implimentat. || · Il-ġbir u l-użu tal-għarfien espert || Ma kienx hemm bżonn ta’ għarfien espert estern. · Valutazzjoni tal-impatt Bħal fil-każ ta’ ftehimiet oħra bejn l-UE u pajjiżi terzi, huwa mistenni li minħabba l-liberalizzazzjoni tas-suq bejn l-UE u l-Ukraina, se jinfetħu rotot ġodda bejn l-ajruporti tal-Partijiet. Huwa mistenni wkoll li jidħlu fis-suq linji tal-ajru ġodda. Dan l-iżvilupp se jwassal għal aktar kompetizzjoni u se jippermetti li l-konsumaturi jkollhom aktar għażla u prezzijiet aħjar. Barra minn hekk, din hija l-ewwel darba li ftehim bħal dan jagħti (unilateralment) lit-trasportaturi tal-UE l-possibbiltà li jwettqu operazzjonijiet indipendenti u konsekuttivi ta’ kabotaġġ fis-suq domestiku Ukrain. Barra minn hekk, l-implimentazzjoni mill-Ukraina tar-rekwiżiti u l-istandards tal-avjazzjoni tal-UE fl-aspetti kollha li jikkonċernaw l-operat tal-linji tal-ajru (pereżempju rigward is-sikurezza, il-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, is-sigurtà, l-istandards soċjali u l-ambjent) se tippermetti l-istabbiliment ta’ kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni ġusti għal-linji tal-ajru kollha. Barra minn hekk, il-Ftehim jiftaħ opportunitajiet tal-investiment għat-trasportaturi tal-ajru tal-Partijiet billi jippermetti s-sjieda reċiproka b’maġġoranza ta’ ishma, li se tiffaċilita l-iżvilupp tal-linji tal-ajru u tippromwovi l-konsolidazzjoni tas-settur. Barra minn hekk, il-Ftehim se jtaffi diversi kwistjonijiet li jinqalgħu waqt in-negozju, peress li jipprovdi għal serje ta’ prospetti relatati man-negozju mmirati biex jiffaċilitaw l-operat tal-linji tal-ajru, bħall-ftehimiet ta’ qsim tal-kodiċi, il-groundhandling, il-kiri ("leasing"), it-trasport intermodali, kif ukoll id-dritt għal waqfiet billejl fl-ajruporti taż-żewġ Partijiet. B’mod aktar ġenerali, l-biċċa l-kbira tas-swieq tal-avjazzjoni tal-UE u tal-Ukraina se jiġu interkonnessi u mkabbra b'mod progressiv. 3. Elementi legali tal-proposta || · Sommarju tal-azzjoni proposta Il-Ftehim joħloq kundizzjonijiet uniformi u ugwali ta’ aċċess għas-suq għal-linji tal-ajru kollha tal-Unjoni, u jistabbilixxi arranġamenti ġodda għall-kooperazzjoni regolatorja u l-konverġenza bejn l-Unjoni Ewropea u l-Ukraina f’oqsma essenzjali għat-tħaddim mingħajr periklu, sigur u effiċjenti tas-servizzi tal-ajru. Notevolment, il-Ftehim jippermetti estensjoni tat-termini tiegħu għat-28 Stat Membru, billi japplika l-istess regoli mingħajr diskriminazzjoni u jkun ta’ benefiċċju għat-trasportaturi tal-ajru kollha tal-UE, tkun xi tkun in-nazzjonalità tagħhom. Dawn it-trasportaturi se jkunu jistgħu joperaw b’mod liberu minn kwalunkwe punt fl-Unjoni Ewropea lejn kwalunkwe punt fl-Ukraina, li bħalissa mhuwiex il-każ. Il-Ftehim jikkonsisti mit-test ewlieni, li jinkludi l-prinċipji ewlenin, u minn seba' Annessi, li huma: l-Anness I dwar ir-rekwiżiti u l-istandards tal-UE applikabbli; l-Anness II dwar is-servizzi li ntlaħaq qbil dwarhom u r-rotot speċifikati; l-Anness III dwar id-dispożizzjonijiet tranżitorji; l-Anness IV dwar il-lista ta’ ċertifikati li għandhom jiġu rrikonoxxuti; l-Anness V dwar il-lista ta’ Stati msemmijin fl-Artikoli 17, 19 u 22 tal-Ftehim u fl-Annessi II u III tiegħu; l-Anness VI dwar ir-regoli proċedurali; u l-Anness VII dwar il-kriterji msemmija fil-paragrafu 4 tal-Artikolu 26 tal-Ftehim. · Bażi legali || L-Artikolu 100(2), flimkien mal-Artikolu 218(5), tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. || · Għażla tal-istrumenti Strument propost: ftehim internazzjonali. Mezzi oħra ma jkunux xierqa għar-raġuni li ġejja: Ir-relazzjonijiet esterni fil-qasam tal-avjazzjoni jista’ jkollhom effett biss permezz ta’ ftehimiet internazzjonali. 4. Implikazzjoni baġitarja || Il-proposta ma għandha l-ebda implikazzjoni għall-baġit tal-Unjoni. 2014/0008 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni Ewropea, ta’ Ftehim dwar Spazju Komuni tal-Avjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina u l-applikazzjoni provviżorja tiegħu IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 100(2) tiegħu, flimkien mal-Artikolu 218(5) tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, Billi: (1) Fit-12 ta' Diċembru 2006, il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni tibda n-negozjati. In-negozjati ġew konklużi b'suċċess u l-Ftehim ġie inizjalat fit-28 ta' Novembru 2013; (2) Il-Ftehim joħloq kundizzjonijiet uniformi u ugwali ta’ aċċess għas-suq għal-linji tal-ajru kollha tal-Unjoni, u jistabbilixxi arranġamenti ġodda għall-kooperazzjoni regolatorja u l-konverġenza bejn l-Unjoni Ewropea u l-Ukraina f’oqsma essenzjali għat-tħaddim mingħajr periklu, sigur u effiċjenti tas-servizzi tal-ajru; (3) Għalhekk, il-Ftehim għandu jiġi ffirmat f'isem l-Unjoni Ewropea, suġġett għall-konklużjoni tiegħu f'data aktar tard; (4) Sabiex il-benefiċċji tal-Ftehim ikunu jistgħu jibdew japplikaw malajr kemm jista’ jkun, dan għandu jiġi applikat provviżorjament, ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 1. L-iffirmar tal-Ftehim dwar Spazju Komuni tal-Avjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina b'dan qed jiġi awtorizzat f’isem l-Unjoni, suġġett għall-konklużjoni tal-Ftehim imsemmi. It-test tal-Ftehim li għandu jiġi ffirmat huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni. Artikolu 2 Is-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill għandu jistabbilixxi l-istrument ta' setgħat sħaħ għall-iffirmar tal-Ftehim, suġġett għall-konklużjoni tiegħu, għall-persuna (jew il-persuni) indikata/indikati min-negozjatur tal-Ftehim. Artikolu 3 Sa ma jidħol fis-seħħ, il-Ftehim għandu jiġi applikat provviżorjament, skont l-Artikolu 38 tal-Ftehim, mid-data meta jiġi ffirmat. Artikolu 4 L-Unjoni Ewropea għandha tkun irrappreżentata mill-Kummissjoni fil-Kumitat Konġunt li twaqqaf skont l-Artikolu 29 tal-Ftehim. Artikolu 5 1. Il-Kummissjoni għandha tirrappreżenta lill-Unjoni fil-proċeduri ta’ soluzzjoni tat-tilwim skont l-Artikolu 30 tal-Ftehim. 2. Il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi dwar kwalunkwe azzjoni adattata oħra li għandha tittieħed skont l-Artikolu 30 tal-Ftehim dwar kwistjonijiet li jaqgħu fi ħdan il-kompetenza tal-Unjoni, b’konsultazzjoni ma’ Kumitat Speċjali magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri maħtura mill-Kunsill. Artikolu 6 Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha. Magħmul fi Strasburgu, Għall-Kunsill Il-President […] ANNESS Abbozz ta’ FTEHIM DWAR SPAZJU KOMUNI TAL-AVJAZZJONI BEJN L-UNJONI EWROPEA U L-ISTATI MEMBRI TAGĦHA U L-UKRAINA IR-RENJU TAL-BELĠJU, IR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA, IR-REPUBBLIKA TAL-KROAZJA, IR-REPUBBLIKA ĊEKA, IR-RENJU TAD-DANIMARKA, IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IR-REPUBBLIKA TAL-ESTONJA, L-IRLANDA, IR-REPUBBLIKA ELLENIKA, IR-RENJU TA’ SPANJA, IR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA, IR-REPUBBLIKA TALJANA, IR-REPUBBLIKA TA’ ĊIPRU, IR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, IR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, IL-GRAN DUKAT TAL-LUSSEMBURGU, L-UNGERIJA, MALTA, IR-RENJU TAL-PAJJIŻI L-BAXXI, IR-REPUBBLIKA TAL-AWSTRIJA, IR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, IR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, IR-RUMANIJA, IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IR-REPUBBLIKA SLOVAKKA, IR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, IR-RENJU TAL-IŻVEZJA, IR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA’ FUQ, Partijiet għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem imsejħin “it-Trattati tal-UE”) u bħala Stati Membri tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem imsejħin l-“Istati Membri”), u L-UNJONI EWROPEA, minn hawn ’il quddiem imsejħa “l-Unjoni” jew “l-Unjoni Ewropea” jew “l-UE”, minn naħa waħda, u l-UKRAINA, min-naħa l-oħra, dawk kollha msemmijin hawn fuq minn hawn ’il quddiem flimkien imsejħin “il-Partijiet”. XEWQANA li joħolqu Spazju Komuni tal-Avjazzjoni (CAA) ibbażat fuq aċċess reċiproku għas-suq għas-swieq tat-trasport bl-ajru tal-Partijiet, b’kundizzjonijiet indaqs ta' kompetizzjoni, u rispett tal-istess regoli - inklużi fl-oqsma tas-sikurezza, is-sigurtà, il-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, l-armonizzazzjoni soċjali u l-ambjent; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU l-karattru integrat tal-avjazzjoni ċivili internazzjonali u d-drittijiet u l-obbligi tal-Ukraina u l-Istati Membri tal-UE li joħorġu mis-sħubija tagħhom fl-organizzazzjonijiet internazzjonali tal-avjazzjoni, b’mod partikolari l-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali u l-Organizzazzjoni Ewropea għas-Sigurtà tan-Navigazzjoni bl-Ajru, kif ukoll taħt ftehimiet internazzjonali ma’ partijiet terzi u organizzazzjonijiet internazzjonali; XEWQANA li jsaħħu r-relazzjonijiet bejn il-Partijiet fil-qasam tat-trasport bl-ajru, inkluż fil-qasam tal-koperazzjoni industrijali, u li jibnu fuq il-qafas tas-sistema eżistenti ta’ ftehimiet dwar is-servizzi bl-ajru biex jippromwovu r-rabtiet ekonomiċi, kulturali u tat-trasport bejn il-Partijiet; XEWQANA li jiffaċilitaw l-espansjoni tal-opportunitajiet tat-trasport bl-ajru, inkluż bl-iżvilupp ta’ netwerks tat-trasport bl-ajru, biex jaqdu l-ħtiġijiet tal-passiġġieri u tat-trasportaturi tal-merkanzija għal servizzi konvenjenti tat-trasport bl-ajru; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza tat-trasport bl-ajru fil-promozzjoni tal-kummerċ, tat-turiżmu u tal-investiment; FILWAQT LI JINNUTAW il-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, li nfetħet għall-firem f’Chicago fis-7 ta’ Diċembru 1944; FILWAQT LI JŻOMMU F’MOĦĦHOM li l-Ftehim ta’ Sħubija u ta’ Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom u l-Ukraina jipprevedi li, bil-għan li jiġi żgurat l-iżvilupp koordinat tat-trasport bejn il-Partijiet, li jkun adattat għall-ħtiġijiet kummerċjali tagħhom, il-kundizzjonijiet tal-aċċess reċiproku għas-suq u l-forniment ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru jistgħu jiġu indirizzati bi ftehimiet speċifiċi; XEWQANA li joħolqu l-possibbiltà għat-trasportaturi tal-ajru li joffru prezzijiet u servizzi kompetittivi fi swieq miftuħa lill-passiġġieri u lit-trasportaturi tal-merkanzija; XEWQANA li s-setturi kollha tal-industrija tat-trasport bl-ajru, inklużi l-ħaddiema tat-trasportaturi tal-ajru, ikunu jistgħu jgawdu minn ftehim liberalizzat; BIL-ĦSIEB li jkomplu jiżviluppaw il-qafas tal-ftehimiet eżistenti tat-trasport bl-ajru bil-għan li jiftħu bil-mod il-mod l-aċċess għas-swieq u li jkabbru kemm jista’ jkun il-benefiċċji għall-konsumaturi, it-trasportaturi tal-ajru, il-ħaddiema u l-komunitajiet taż-żewġ Partijiet; FILWAQT LI JAQBLU li huwa xieraq li r-regoli tas-CAA jkunu bbażati fuq il-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni Ewropea, kif stabbilit fl-Anness I ta’ dan il-Ftehim, mingħajr preġudizzju għal dawk id-dispożizzjonijiet li jinsabu fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (it-Trattati tal-UE) u fil-Kostituzzjoni tal-Ukraina; FILWAQT LI JINNUTAW l-intenzjoni tal-Ukraina li tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tal-avjazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards korrispondenti tal-Unjoni Ewropea, inkluż fir-rigward ta’ żviluppi leġiżlattivi futuri fl-UE; XEWQANA li jiżguraw l-ogħla grad ta’ sikurezza u sigurtà fit-trasport internazzjonali bl-ajru u li jaffermaw mill-ġdid it-tħassib serju tagħhom dwar atti jew theddid kontra s-sigurtà tal-inġenji tal-ajru li jipperikolaw is-sikurezza tal-persuni jew tal-proprjetà, li jolqtu ħażin l-operat tal-inġenji tal-ajru u li jnaqqsu l-kunfidenza tal-passiġġieri fis-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU li l-konformità sħiħa mar-regoli tas-CAA tintitola lill-Partijiet igawdu mill-vantaġġi kollha tiegħu, inkluż l-aċċess miftuħ għas-swieq u l-massimu tal-benefiċċji għall-konsumaturi, u l-industriji taż-żewġ Partijiet; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU li l-ħolqien tas-CAA u l-implimentazzjoni tar-regoli tiegħu ma jistgħux jinkisbu mingħajr arranġamenti tranżizzjonali; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza ta’ għajnuna adegwata f’dan ir-rigward; FILWAQT LI JENFASIZZAW li t-trasportaturi tal-ajru għandhom ikunu ttrattati b'mod trasparenti u mhux diskriminatorju fir-rigward tal-aċċess tagħhom għall-infrastruttura tat-trasport bl-ajru, speċjalment meta dawn l-infrastrutturi jkunu limitati, inkluż l-aċċess għall-ajruporti, iżda mhux limitat għalih biss; XEWQANA li jiżguraw kundizzjonijiet ugwali għat-trasportaturi tal-ajru kollha, li jippermettu opportunitajiet indaqs u ġusti għat-trasportaturi tal-ajru tagħhom biex jipprovdu s-servizzi miftehma; FILWAQT LI JIRRIKONOXXU li s-sussidji tal-gvern jistgħu jolqtu ħażin il-kompetizzjoni bejn it-trasportaturi tal-ajru u jistgħu jipperikolaw l-għanijiet bażiċi ta’ dan il-Ftehim; FILWAQT LI JAFFERMAW l-importanza li jħarsu l-ambjent fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta’ politika internazzjonali dwar l-avjazzjoni, u filwaqt li jagħrfu d-drittijiet tal-Istati sovrani li jieħdu miżuri xierqa għal dan il-għan; FILWAQT LI JINNUTAW l-importanza li jitħarsu l-konsumaturi, inklużi l-protezzjonijiet mogħtija permezz tal-Konvenzjoni għall-Unifikazzjoni ta’ Ċerti Regoli tat-Trasport Internazzjonali bl-Ajru, magħmula f’Montreal fit-28 ta’ Mejju 1999; FILWAQT LI JILQGĦU B’FERĦ id-djalogu kontinwu bejn il-Partijiet biex isaħħu r-relazzjonijiet tagħhom f’oqsma oħra, b’mod partikolari biex jiiffaċilitaw il-moviment tal-persuni, FTEHMU KIF ĠEJ: TITOLU I DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI ARTIKOLU 1 GĦANIJIET U KAMP TA' APPLIKAZZJONI L-għan ta’ dan il-Ftehim huwa li jinħoloq, b’mod gradwali, Spazju Komuni tal-Avjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina, li jkun ibbażat b’mod partikolari fuq regoli identiċi fl-oqsma tas-sikurezza, is-sigurtà, il-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, l-ambjent, il-protezzjoni tal-konsumaturi u s-sistemi kompjuterizzati ta’ prenotazzjoni, kif ukoll rigward l-aspetti soċjali. Għal dan il-għan, dan il-Ftehim jistabbilixxi r-regoli, ir-rekwiżiti tekniċi, il-proċeduri amministrattivi, l-istandards operattivi bażiċi u r-regoli implimentattivi applikabbli bejn il-Partijiet bil-kundizzjonijiet stabbiliti wkoll minn hawn ’il quddiem. Dan l-Ispazju Komuni tal-Avjazzjoni għandu jkun ibbażat fuq l-aċċess ħieles għas-suq tat-trasport bl-ajru u fuq kundizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni. ARTIKOLU 2 DEFINIZZJONIJIET Għall-finijiet ta’ dan il-Ftehim, sakemm ma jingħadx mod ieħor, it-termini li ġejjin ifissru hekk: 1. “Servizzi miftehma” u “Rotot speċifikati” jfissru trasport internazzjonali bl-ajru skont l-Artikolu 16 (Għoti ta’ Drittijiet) u l-Anness II ta’ dan il-Ftehim; 2. “Ftehim” ifisser dan il-Ftehim u l-Annessi tiegħu u kwalunkwe emenda għalihom; 3. “Trasport bl-ajru” tfisser il-ġarr pubbliku, b’inġenji tal-ajru, ta’ passiġġieri, bagalji, merkanzija u posta, b’mod separat jew flimkien, bi ħlas jew b’kiri, u li, biex ikun evitat kull dubju, għandu jinkludi s-servizzi skedati jew mhux skedati (charter), kif ukoll is-servizzi sħaħ tal-merkanzija; 4. "Trasportatur tal-ajru" tfisser kumpanija jew impriża li għandha liċenzja valida tal-operat jew ekwivalenti; 5. "L-awtoritajiet kompetenti" jfissru l-aġenziji jew l-entitajiet tal-gvern li huma responsabbli għall-funzjonijiet amministrattivi skont dan il-Ftehim; 6. “Kumpaniji jew impriżi” jfissru entitajiet stabbiliti skont il-liġijiet ċivili jew kummerċjali, inklużi s-soċjetajiet koperattivi u persuni ġuridiċi oħra rregolati bil-liġijiet pubbliċi jew privati, ħlief għal dawk bla skop ta' qligħ; 7. “Konvenzjoni” tfisser il-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, li nfetħet għall-firem f’Chicago fis-7 ta’ Diċembru 1944, u tinkludi: (a) kull emenda li daħlet fis-seħħ taħt l-Artikolu 94(a) tal-Konvenzjoni u li ġiet ratifikata kemm mill-Ukraina u kemm minn Stat Membru tal-UE jew mill-Istati Membri tal-UE; kif ukoll (b) kull Anness jew emenda tiegħu li tkun ġiet adottata skont l-Artikolu 90 tal-Konvenzjoni, sakemm dak l-Anness jew dik l-emenda tkun effettiva fi kwalunkwe mument kemm għall-Ukraina u kemm għal Stat Membru tal-UE jew għall-Istati Membri tal-UE skont kif ikun rilevanti għall-kwistjoni kkonċernata; 8. "Ftehim tal-ECAA" tfisser il-Ftehim multilaterali bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, ir-Repubblika tal-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, ir-Repubblika tal-Kroazja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, ir-Repubblika tal-Islanda, ir-Repubblika tal-Montenegro, ir-Renju tan-Norveġja, ir-Repubblika tas-Serbja u l-Missjoni ta’ Amministrazzjoni Temporanja tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo[1] dwar l-istabbiliment ta’ Spazju Komuni Ewropew tal-Avjazzjoni; 9. "EASA" tfisser l-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni stabbilita skont ir-Regolament (KE) Nru 216/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Frar 2008 dwar regoli komuni fil-kamp tal-avjazzjoni ċivili u li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni, u li jħassar id-Direttiva tal-Kunsill 91/670/KEE, ir-Regolament (KE) Nru 1592/2002 u d-Direttiva 2004/36/KE; 10. "Kontroll effettiv" tfisser relazzjoni kostitwita permezz ta’ jeddijiet, kuntratti jew kull mezz ieħor li jagħtu l-possibbiltà li, jew separatament jew konġuntament u meta jitqiesu l-fatti jew il-liġijiet involuti, tiġi eżerċitata, direttament jew indirettament, influwenza deċiżiva fuq xi impriża, b'mod partikolari permezz ta': (a) id-dritt li jintuża kull ass tal-impriża jew parti minnhom; (b) jeddijiet jew kuntratti li jagħtu influwenza deċiżiva fuq il-kompożizzjoni, il-votazzjoni jew id-deċiżjonijiet tal-korpi tal-impriża jew li jinfluwenzaw b’mod ieħor b'mod deċiżiv it-tħaddim tal-operat kummerċjali tal-impriża; 11. “Kontroll regolatorju effettiv” tfisser li l-awtorità tal-liċenzji kompetenti ta’ Parti li tkun ħarġet liċenzja tal-operat jew permess lil trasportatur tal-ajru, tivverifika kontinwament li l-kriterji applikabbli għat-tħaddim ta’ servizzi internazzjonali bl-ajru, li abbażi tagħhom tinħareġ liċenzja operattiva jew jinħareġ permess, ikunu qed jiġu ssodisfati min-naħa ta' dan it-trasportatur tal-ajru, skont il-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali rilevanti, filwaqt li, fir-rigward tas-sikurezza u s-sigurtà, l-awtorità kompetenti tissorvelja kif xieraq il-konformità tal-inqas mal-istandards tal-ICAO; 12. “It-Trattati tal-UE” jfissru t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea; 13. “Stat Membru tal-UE” jfisser Stat Membru tal-Unjoni Ewropea; 14. “Adegwatezza" tfisser jekk trasportatur tal-ajru jiflaħx iħaddem servizzi internazzjonali tal-ajru, jiġifieri jekk għandux il-kapaċità finanzjarja u l-għarfien adattat tat-tmexxija u jekk hux lest ikun konformi mal-liġijiet, mar-regolamenti u mar-rekwiżiti li jirregolaw it-tħaddim tat-tali servizzi; 15. “Id-dritt tal-ħames libertà” tfisser id-dritt jew il-privileġġ mogħti minn Stat partikulari (“l-Istat li jagħti”) lit-trasportaturi tal-ajru ta’ Stat ieħor (“l-Istat li jirċievi”), sabiex dawn jipprovdu servizzi internazzjonali tat-trasport bl-ajru bejn it-territorju tal-Istat li jagħti u dak ta’ pajjiż terz, dejjem jekk it-tali servizzi jkunu jibdew jew jispiċċaw fit-territorju tal-Istat li jirċievi; 16. “Il-kost totali” tfisser in-nefqa biex jingħata s-servizz bl-ajru flimkien ma' ħlas raġonevoli għall-ispejjeż amministrattivi u, fejn ikun jgħodd, kwalunkwe imposta applikabbli li jkollha l-għan li tirrifletti l-kosti ambjentali u li tkun applikata mingħajr distinzjoni marbuta man-nazzjonalità; 17. “ICAO” tfisser l-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali stabbilita skont il-Konvenzjoni; 18. “Trasport internazzjonali bl-ajru” tfisser it-trasport bl-ajru bejn punti f’mill-inqas żewġ Stati; 19. “Trasport intermodali” tfisser it-trasport pubbliku ta’ passiġġieri, bagalji, merkanzija u posta, separatament jew flimkien, permezz ta' inġenji tal-ajru u ta’ mezz tat-trasport wieħed jew aktar għal ħlas jew kiri; 20. “Miżura” tfisser kull miżura minn Parti, kemm jekk tkun fil-forma ta' liġi, regolament, regola, proċedura, deċiżjoni jew azzjoni amministrattiva, u kemm jekk tkun f’xi forma oħra; 21. “Ċittadin” tfisser: (a) kwalunkwe persuna li għandha n-nazzjonalità Ukraina fil-każ tal-Ukraina, jew in-nazzjonalità ta’ Stat Membru tal-UE fil-każ tal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha; jew (b) kwalunkwe entità legali (i) li tkun il-proprjetà, direttament jew b’maġġoranza ta’ ishma, ta' persuni jew entitajiet li għandhom in-nazzjonalità Ukraina fil-każ tal-Ukraina, jew ta’ persuni jew entitajiet li għandhom in-nazzjonalità ta’ Stat Membru tal-UE jew ta’ wieħed mill-istati l-oħra elenkati fl-Anness V fil-każ tal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u li tkun ikkontrollata b’mod effettiv f’kull ħin minnhom, u (ii) li l-post ewlieni tan-negozju tagħha jkun jinsab fl-Ukraina fil-każ tal-Ukraina, jew fi Stat Membru fil-każ tal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha; 22. “Nazzjonalità”, meta tissemma fil-kuntest ta' trasportatur tal-ajru, tfisser jekk trasportatur tal-ajru jissodisfax ir-rekwiżiti dwar ċerti kwistjonijiet bħalma huma s-sjieda tiegħu, il-kontroll effettiv tiegħu u l-post ewlieni tan-negozju tiegħu jew le; 23. “Liċenzja tal-operat” tfisser: (a) fil-każ tal-Unjoni Ewropea u tal-Istati Membri tagħha, awtorizzazzjoni mogħtija mill-awtorità kompetenti tal-liċenzji lil kumpanija jew impriża, li tippermettilha tipprovdi servizzi tal-ajru skont il-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE, u (b) fil-każ tal-Ukraina tfisser liċenzja għat-trasport bl-ajru ta’ passiġġieri u/jew ta’ merkanzija, mogħtija skont il-leġizlazzjoni rilevanti tal-Ukraina; 24. "Prezz" tfisser: (a) "in-nollijiet tal-ajru" li għandhom jitħallsu lit-trasportaturi tal-ajru jew lill-aġenti tagħhom jew lil bejjiegħa oħra tal-biljetti għat-trasport ta' passiġġieri u bagalji permezz tas-servizzi bl-ajru u kwalunkwe kundizzjoni li biha japplikaw dawk il-prezzijiet, inklużi r-remunerazzjoni u l-kundizzjonijiet offruti lill-aġenzija u lil servizzi awżiljarji oħra; kif ukoll (b) "ir-rati tal-ajru" li għandhom jitħallsu għat-trasport tal-posta u tal-merkanzija u l-kundizzjonijiet li bihom japplikaw dawk il-prezzijiet, inklużi r-remunerazzjoni u l-kundizzjonijiet offruti lill-aġenzija u lil servizzi awżiljarji oħra. Din id-definizzjoni tkopri, fejn hu xieraq, it-trasport bis-superfiċje b’rabta mat-trasport internazzjonali bl-ajru, u l-kundizzjonijiet li għalihom hija soġġetta l-applikazzjoni tagħhom. 25. “Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni” tfisser il-Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom u l-Ukraina, magħmul fil-Lussemburgu fl-14 ta’ Ġunju 1994, u kwalunkwe strument suċċessiv tiegħu; 26. “Post ewlieni tan-negozju” tfisser l-uffiċċju ewlieni jew l-uffiċċju reġistrat ta’ trasportatur tal-ajru li fih jitwettqu l-funzjonijiet finanzjarji ewlenin u l-kontroll tal-operat, inkluża l-ġestjoni tal-ajrunavigabbilità kontinwa ta’ dan it-trasportatur tal-ajru; 27. “Obbligu ta’ servizz pubbliku” tfisser kwalunkwe obbligu impost fuq it-trasportaturi tal-ajru sabiex, fuq rotta speċifikata, jkun żgurat il-forniment minimu ta’ servizzi tal-ajru skedati li jkunu jissodisfaw l-istandards stabbiliti tal-kontinwità, tar-regolarità, tal-prezz u tal-kapaċità minima, li t-trasportaturi tal-ajru ma jassumux li kieku kellhom iqisu biss l-interessi kummerċjali tagħhom. It-trasportaturi tal-ajru jistgħu jingħataw kumpens mill-Parti kkonċernata talli jkunu wettqu l-obbligi tas-servizz pubbliku; 28. “SESAR” tfisser il-Programm ta' Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew li huwa l-element teknoloġiku tal-Ajru Uniku Ewropew li l-għan tiegħu huwa li, sal-2020, l-UE tingħata infrastruttura ta’ kontroll tat-traffiku bl-ajru li tkun effikaċi ħafna biex it-trasport bl-ajru jkun jista’ jiżviluppa b’mod sikur u ekoloġiku; 29. "Sussidju" tfisser kwalunkwe kontribuzzjoni finanzjarja mogħtija minn entità pubblika jew minn organizzazzjoni pubblika reġjonali jew minn xi organizzazzjoni pubblika oħra, jiġifieri meta: (a) prattika ta’ gvern jew ta’ entità pubblika reġjonali jew ta’ organizzazzjoni pubblika oħra tinvolvi t-trasferiment dirett ta’ fondi bħalma huma l-għotjiet, is-self jew l-infużjonijiet tal-ekwità, it-trasferiment dirett potenzjali ta’ fondi lill-kumpanija, it-teħid ta’ obbligazzjonijiet tal-kumpanija bħalma huma l-garanziji fuq is-self, l-injezzjonijiet tal-kapital, is-sjieda, il-protezzjoni kontra l-falliment jew l-assigurazzjoni; (b) dħul ta’ gvern jew ta’ entità reġjonali jew organizzazzjoni pubblika oħra li jkun dovut b’xi mod jinħafer jew ma jinġabarx jew jitnaqqas b’mod mhux xieraq; (c) gvern jew entità reġjonali jew organizzazzjoni pubblika oħra tipprovdi prodotti jew servizzi minbarra l-infrastruttura ġenerali, jew tixtri prodotti jew servizzi; jew (d) gvern jew entità reġjonali jew organizzazzjoni pubblika oħra tħallas lil mekkaniżmu ta’ finanzjament jew tqabbad jew tordna lil entità privata sabiex twettaq funzjoni waħda jew iktar tat-tip spjegati fil-punti (a), (b) u (c), li normalment ikunu f’idejn il-gvern u li, fil-prattika, ma jkunux ivarjaw minn dawk il-prattiki li normalment isegwu l-gvernijiet; u meta benefiċċju jingħata b’dan il-mod; 30. “Il-Partijiet” għandha tfisser, minn naħa waħda, l-Unjoni Ewropea jew l-Istati Membri tagħha, jew l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, skont is-setgħat rispettivi tagħhom, u min-naħa l-oħra, l-Ukraina; 31. “Territorju” tfisser, għall-Ukraina, l-artijiet u l-ilmijiet territorjali li jmissu magħha li għandha taħt is-sovranità tagħha, u, għall-Unjoni Ewropea, l-artijiet (iż-żoni kontinentali u l-gżejjer), l-ilmijiet interni u l-ibħra territorjali fejn japplikaw it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti f’dawk it-Trattati u fi kwalunkwe strument suċċessiv ieħor. L-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għall-ajruport ta' Ġibiltà hija mifhuma li hi mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet legali rispettivi tar-Renju ta' Spanja u tar-Renju Unit fir-rigward tat-tilwima tagħhom dwar is-sovranità tat-territorju fejn jinstab l-ajruport. Jekk trasportatur tal-ajru jkun irid jibda jħaddem servizzi tal-ajru bejn l-Ukraina u l-ajruport ta’ Ġibiltà, l-Ukraina għandha tkun infurmata fi żmien xieraq bl-arranġamenti li għandhom jiġu miftiehma dwar l-applikazzjoni ta' dan il-ftehim għall-ajruport ta’ Ġibiltà; 32. “Ftehim dwar it-Tranżitu” tfisser il-Ftehim Internazzjonali tat-Tranżitu tas-Servizzi bl-Ajru magħmul f’Chicago fis-7 ta’ Diċembru 1944; kif ukoll 33. “Ħlas mill-utent” tfisser ħlas impost fuq it-trasportaturi tal-ajru mill-awtorità kompetenti jew permess minn dik l-awtorità għall-użu, minn inġenji tal-ajru, l-ekwipaġġi tagħhom, il-passiġġieri, il-merkanzija u l-posta, ta’ faċilitajiet u servizzi relatati man-navigazzjoni bl-ajru (inkluż fil-każ ta’ titjiriet li jgħaddu minn fuq iż-żona), mal-kontroll tat-traffiku tal-ajru u mas-sigurtà tal-ajruport u tal-avjazzjoni. ARTIKOLU 3 IMPLIMENTAZZJONI TAL-FTEHIM 1. Il-Partijiet għandhom jieħdu l-miżuri x-xierqa kollha, kemm jekk ikunu ġenerali u kemm jekk ikunu partikolari, sabiex jiżguraw li jintlaħqu l-obbligi li joriġinaw minn dan il-Ftehim. L-istess Partijiet għandhom jevitaw kwalunkwe miżura li tista’ tipperikola b’xi mod il-kisba tal-għanijiet ta’ dan il-Ftehim. 2. L-implimentazzjoni tal-miżuri msemmija hawn fuq għandha tkun mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi ta’ kwalunkwe Parti li joħorġu mill-parteċipazzjoni tagħha f’organizzazzjonijiet internazzjonali u/jew fi ftehimiet internazzjonali, b’mod partikolari l-Konvenzjoni u l-Ftehim dwar it-Tranżitu. 3. Huma u japplikaw il-prinċipji tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, il-Partijiet għandhom: (a) fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, jabolixxu l-miżuri unilaterali kollha amministrattivi, tekniċi jew oħrajn li jistgħu jikkostitwixxu restrizzjoni indiretta u li jista’ jkollhom effetti diskriminatorji fuq il-forniment tas-servizzi bl-ajru skont dan il-Ftehim; kif ukoll (b) fil-kamp ta' applikazzjoni ta' dan il-Ftehim, jevitaw li jimplimentaw miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew tekniċi li jistgħu jwasslu għal diskriminazzjoni kontra ċittadini jew kumpaniji jew impriżi tal-Parti l-oħra fil-forniment ta’ servizzi skont dan il-Ftehim. ARTIKOLU 4 NUQQAS TA’ DISKRIMINAZZJONI Fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, u mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe dispożizzjoni speċjali fih, kull diskriminazzjoni fuq il-bażi tan-nazzjonalità għandha tkun ipprojbita. TITOLU II KOOPERAZZJONI REGOLATORJA ARTIKOLU 5 PRINĊIPJI ĠENERALI TAL-KOOPERAZZJONI REGOLATORJA 1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw bil-mezzi kollha possibbli biex jiżguraw l-inkorporazzjoni progressiva fil-leġiżlazzjoni tal-Ukraina tar-rewiżiti u l-istandards tal-atti tal-Unjoni Ewropea msemmija fl-Anness I ta’ dan il-Ftehim, kif ukoll l-implimentazzjoni, min-naħa tal-Ukraina, ta' dawn id-dispożizzjonijiet permezz: (a) ta’ konsultazzjonijiet perjodiċi, fil-qafas tal-Kumitat Konġunt imsemmi fl-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt), dwar l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu relatata mas-sikurezza u s-sigurtà tal-avjazzjoni, mal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, mal-protezzjoni ambjentali, mal-aċċess għas-suq u kwistjonijiet anċillari, ma’ kwistjonijiet soċjali, mal-protezzjoni tal-konsumaturi u ma’ oqsma oħra koperti mill-Ftehim; (b) tal-forniment ta' assistenza adegwata f'oqsma speċifiċi identifikati mill-Partijiet; (c) ta’ konsultazzjonijiet u l-iskambju ta’ informazzjoni dwar leġiżlazzjoni ġdida skont l-Artikolu 15 ta’ dan il-Ftehim (Leġiżlazzjoni ġdida). 2. L-Ukraina għandha tadotta l-miżuri meħtieġa biex tintegra r-rekwiżiti u l-istandards tal-atti tal-Unjoni Ewropea elenkati fl-Anness I ta' dan il-Ftehim fis-sistema legali tal-Ukraina u timplimentahom skont l-arranġamenti tranżizzjonali speċifikati fl-Artikolu 33 (Arranġamenti Tranżizzjonali) u fl-Anness relatat miegħu, jiġifieri l-Anness III ta' dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jinfurmaw lil xulxin dwar l-awtoritajiet rispettivi tagħhom li huma responsabbli għall-qasam tas-sorveljanza tas-sikurezza, tal-ajrunavigabbiltà, tal-liċenzjar tat-trasportaturi tal-ajru, tal-kwistjonijiet marbutin mal-ajruporti, tas-sigurtà tal-avjazzjoni, tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, tal-investigazzjoni tal-aċċidenti u l-inċidenti, tal-istabbiliment tan-navigazzjoni bl-ajru u tal-imposti tal-ajruporti mingħajr dewmien permezz tal-Kumitat Konġunt imsemmi fl-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt). ARTIKOLU 6 KONFORMITÀ MAL-LIĠIJIET U R-REGOLAMENTI 1. Meta inġenju tal-ajru jidħoljew iħalli t-territorju ta’ Parti waħda jew ikun fih, it-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra għandhom josservaw kemm il-liġijiet u r-regolamenti li huma applikabbli f’dak it-territorju u li jikkonċernaw id-dħul fit-territorju tagħha jew it-tluq minnu ta’ inġenju tal-ajru li jkun qed iwettaq it-trasport bl-ajru u kemm dawk dwar l-operat u n-navigazzjoni tal-inġenji tal-ajru. 2. Waqt id-dħul fit-territorju ta’ waħda mill-Partijiet, ġewwa fih, jew waqt it-tluq minnu, il-liġijiet u r-regolamenti applikabbli f’dak it-territorju li jkunu relatati mad-dħul fit-territorju tagħha jew mat-tluq minnu ta’ passiġġieri, membri tal-ekwipaġġ jew merkanzija fuq l-inġenji tal-ajru (inklużi r-regolamenti relatati mad-dħul, il-permessi, l-immigrazzjoni, il-passaporti, id-dwana u l-kwarantina jew, fil-każ tal-posta, ir-regolamenti postali) għandhom jiġu osservati minn, jew f’isem, it-tali passiġġieri, membri tal-ekwipaġġ jew merkanzija tat-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra. ARTIKOLU 7 SIKUREZZA TAL-AVJAZZJONI 1. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards marbutin mas-sikurezza tal-avjazzjoni speċifikata fil-Parti C tal-Anness I ta' dan il-Ftehim, skont il-kundizzjonijiet stipulati minn hawn 'il quddiem. 2. Filwaqt li timpenja ruħha li twettaq il-funzjonijiet u l-kompiti tal-Istat tad-disinn, tal-manifattura, tar-reġistrazzjoni u tal-operatur, kif previst mill-Konvenzjoni, l-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. Għal dan il-għan, l-Ukraina għandha tkun involuta fil-ħidma tal-EASA bħala osservatur mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kif previst fl-Anness VI ta’ dan il-Ftehim. 4. Biex jiżguraw it-tħaddim ta’ servizzi miftehma taħt il-paragrafi 1(a), (b), (c) u (d) tal-Artikolu 16 ta’ dan il-Ftehim (Għoti ta’ Drittijiet), kull Parti għandha tirrikonoxxi bħala validi ċ-ċertifikati tal-ajrunavigabbiltà, iċ-ċertifikati ta’ kompetenza u l-liċenzji maħruġa jew ivvalidati mill-Parti l-oħra u li jkun għadhom fis-seħħ, sakemm ir-rekwiżiti għal dawn iċ-ċertifikati jew il-liċenzji jkunu tal-inqas ugwali għall-istandards minimi li jistgħu jiġu stabbiliti skont il-Konvenzjoni. 5. Ir-rikonoxximent, min-naħa tal-Istati Membri tal-UE, ta’ ċertifikati maħruġin mill-Ukraina u msemmijin fit-Taqsima I tal-Anness IV ta’ dan il-Ftehim għandu jiġi deċiż skont id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 6. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jaslu għall-konverġenza tas-sistemi ta’ ċertifikazzjoni fl-oqsma tal-ajrunavigabbiltà inizjali u kontinwa. 7. Il-Partijiet għandhom jiżguraw li meta inġenju tal-ajru reġistrat f’Parti waħda li dwaru jkun hemm suspett li dan ma jkunx konformi mal-istandards internazzjonali dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni stabbiliti skont il-Konvenzjoni, jinżel f’ajruporti miftuħa għat-traffiku internazzjonali tal-ajru fit-territorju tal-Parti l-oħra, dan għandhom isirulu spezzjonijiet fir-rampa abbord jew madwaru mill-awtoritajiet kompetenti ta’ dik il-Parti l-oħra. Dawn l-ispezzjonijiet isiru biex ikunu vverifikati kemm il-validità tad-dokumenti tal-inġenju tal-ajru u tal-ekwipaġġ tiegħu, u kemm il-kundizzjonijiet viżibbli tal-inġenju tal-ajru u tat-tagħmir tiegħu. 8. Il-Partijiet għandhom jiskambjaw l-informazzjoni identifikata matul l-ispezzjonijiet fir-rampa mwettqin skont il-paragrafu 7 ta’ dan l-Artikolu, inkluż dik dwar kwalunkwe sejba, permezz tal-mezzi rilevanti. 9. L-awtoritajiet kompetenti ta’ Parti jistgħu jitolbu konsultazzjonijiet mal-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra fi kwalunkwe ħin dwar l-istandards tas-sikurezza tal-Parti l-oħra, inklużi f’oqsma minbarra dawk koperti mill-atti msemmija fl-Anness I ta’ dan il-Ftehim, jew fuq is-sejbiet identifikati matul l-ispezzjonijiet fir-rampa. It-tali konsultazzjonijiet għandhom jitwettqu fi żmien tletin (30) jum minn meta ssir it-talba. 10. Xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jinftiehem li jillimita l-awtorità ta’ Parti sabiex tieħu l-miżuri kollha xierqa u immedjati kull meta taċċerta ruħha li inġenju tal-ajru, prodott jew servizz jista’: (a) jonqos milli jilħaq l-istandards minimi stabbiliti skont il-Konvenzjoni jew ir-rekwiżiti u l-istandards speċifikati fil-Parti C tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim, skont liema minn dawn ikunu applikabbli; (b) iwassal għal tħassib serju – stabbilit bl-ispezzjoni msemmija fil-paragrafu 7 ta’ dan l-Artikolu – li l-inġenju tal-ajru jew it-tħaddim tiegħu ma jkunx konformi mal-istandards minimi stabbiliti skont il-Konvenzjoni jew ir-rekwiżiti u l-istandards speċifikati fil-Parti C tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim, skont liema minn dawn ikunu applikabbli; jew (c) iwassal għal tħassib serju li jkun hemm nuqqas ta’ manutenzjoni u ta’ amministrazzjoni effettiva tal-istandards minimi stabbiliti skont il-Konvenzjoni jew ir-rekwiżiti u l-istandards speċifikati fil-Parti C tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim, skont liema minn dawn ikunu applikabbli. 11. Meta Parti waħda tieħu azzjoni skont il-paragrafu 10 ta’ dan l-Artikolu, din għandha tinforma minnufih lill-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra dwar it-teħid tat-tali azzjoni u għandha tagħti r-raġunijiet għal dan. 12. Meta l-miżuri meħudin biex jiġi applikat il-paragrafu 10 ta’ dan l-Artikolu ma jitwaqqfux minkejja li l-bażi biex dawn jittieħdu ma tkunx għadha teżisti, kwalunkwe Parti tista’ tirreferi din il-kwistjoni lill-Kumitat Konġunt. 13. Kwalunkwe emenda fil-liġi nazzjonali fir-rigward tal-istatus tal-awtoritajiet kompetenti tal-Ukraina jew ta’ kwalunkwe awtorità kompetenti tal-Istati Membri tal-UE għandha tiġi nnotifikata mingħajr dewmien mill-Parti kkonċernata lill-Partijiet l-oħra. ARTIKOLU 8 SIGURTÀ TAL-AVJAZZJONI 1. L-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha d-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-Parti II tad-Dokument 30 tal-ECAC (il-Konferenza Ewropea tal-Avjazzjoni Ċivili) u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. Fil-kuntest tal-valutazzjonijiet previsti fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 33 ta’ dan il-Ftehim (Arranġamenti Tranżizzjonali), l-ispetturi tal-Kummissjoni Ewropea jistgħu jipparteċipaw bħala osservaturi fl-ispezzjonijiet imwettqin mill-awtoritajiet kompetenti tal-Ukraina f’ajruporti li jinsabu fit-territorju tal-Ukraina, skont mekkaniżmu miftiehem miż-żewġ Partijiet. Dan il-Ftehim għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Ukraina u tal-Istati Membri tal-UE skont id-dispożizzjonijiet tal-Anness 17 tal-Konvenzjoni. 2. Minħabba li l-garanzija tas-sikurezza għall-inġenji tal-ajru ċivili, għall-passiġġieri u għall-ekwipaġġ tagħhom hija prerekwiżit fundamentali għall-operat tas-servizzi internazzjonali bl-ajru, il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-obbligi reċiproki tagħhom li jipprovdu għas-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza illegali, u partikolarment l-obbligi tagħhom taħt il-Konvenzjoni, il-Konvenzjoni dwar ir-Reati u Ċerti Atti Oħra li Jsiru Abbord l-Inġenju tal-Ajru, iffirmata f’Tokjo fl-14 ta’ Settembru 1963, il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Ħtif Illegali ta’ Inġenji tal-Ajru, iffirmata f’The Hague fis-16 ta’ Diċembru 1970, il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali kontra s-Sikurezza tal-Avjazzjoni Ċivili, iffirmata f’Montreal fit-23 ta’ Settembru 1971, il-Protokoll għat-Trażżin ta’ Atti Illegali ta’ Vjolenza fl-Ajruporti li Jservu l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, iffirmat f’Montreal fl-24 ta’ Frar 1988 u l-Konvenzjoni dwar l-Immarkar ta’ Bombi tal-Plastik għal Għanijiet ta’ Skoperta, iffirmata f’Montreal fl-1 ta’ Marzu 1991, bil-kundizzjoni li ż-żewġ Partijiet ikunu firmatarji ta’ dawn il-konvenzjonijiet, kif ukoll taħt il-konvenzjonijiet u l-protokolli l-oħra kollha li jikkonċernaw is-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili li tagħhom iż-żewġ Partijiet ikunu firmatarji. 3. Fuq talba, il-Partijiet għandhom jipprovdu l-għajnuna kollha meħtieġa lil xulxin biex ikunu evitati atti ta’ ħtif illegali ta’ inġenji tal-ajru ċivili u atti illegali oħrajn kontra s-sikurezza ta’ dawn l-inġenji tal-ajru, il-passiġġieri u l-ekwipaġġ tagħhom, l-ajruporti u l-faċilitajiet tan-navigazzjoni bl-ajru, u kwalunkwe theddida oħra li jista’ jkun hemm għas-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili. 4. Fir-relazzjonijiet reċiproki tagħhom, il-Partijiet għandhom jaġixxu b’mod li jkun konformi mal-Istandards tas-sigurtà tal-avjazzjoni u, safejn ikunu japplikawhom, mal-Prattiki Rrakkomandati stabbiliti mill-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (l-ICAO) u li jidhru bħala Annessi tal-Konvenzjoni, safejn dawn id-dispożizzjonijiet dwar is-sigurtà jkunu japplikaw għall-Partijiet. Iż-żewġ Partijiet għandhom jitolbu lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru tar-reġistru tagħhom, lill-operaturi li jkollhom il-post prinċipali tan-negozju tagħhom jew ir-residenza permanenti tagħhom fit-territorju tagħhom u lill-operaturi tal-ajruporti fit-territorju tagħhom, biex jaġixxu f’konformità mat-tali dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni. 5. Kull Parti għandha tiżgura li fit-territorju tagħha jittieħdu miżuri effettivi biex l-avjazzjoni ċivili titħares minn atti ta’ interferenza illegali, inkluż, iżda mhux esklussivament, il-verifiki fuq il-passiġġieri u l-bagalji li dawn iġorru magħhom fil-kabina, il-verifiki fuq il-bagalji li jkun hemm fl-istiva u l-kontrolli tas-sigurtà fuq il-merkanzija u l-posta qabel ma dawn jitilgħu abbord jew jitgħabbew fuq l-inġenju tal-ajru, kif ukoll il-kontrolli tas-sigurtà fuq il-provvisti għal matul it-titjira u l-provvisti tal-ajruport u l-kontroll tal-aċċess u l-verifiki ta' persuni minbarra l-passiġġieri mad-dħul tagħhom f’żoni ristretti tas-sigurtà. Dawk il-miżuri għandhom jiġu aġġustati kif meħtieġ, sabiex jindirizzaw il-vulnerabbiltajiet u t-theddid fl-avjazzjoni ċivili. Kull Parti taqbel li t-trasportaturi tal-ajru tagħha jistgħu jintalbu josservaw id-dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni msemmija fil-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu li jkunu meħtieġa mill-Parti l-oħra għad-dħul fit-territorju ta’ dik il-Parti l-oħra jew għat-tluq minnu jew waqt li inġenju tal-ajru jkun fih. 6. Kull Parti għandha wkoll tqis b’mod pożittiv kwalunkwe talba mill-Parti l-oħra għal miżuri tas-sigurtà speċjali li jkunu raġonevoli sabiex jilqgħu għal xi theddida partikolari. Ħlief fejn dan ma jkunx possibbli b’mod raġonevoli fil-każ ta’ emerġenza, kull Parti se tinforma lill-Parti l-oħra bil-quddiem bi kwalunkwe miżura tas-sigurtà speċjali li beħsiebha tintroduċi li jista’ jkollha impatt finanzjarju jew operattiv sinifikanti fuq is-servizzi tat-trasport bl-ajru pprovduti skont dan il-Ftehim. Kull Parti tista’ titlob laqgħa tal-Kumitat Konġunt biex ikunu diskussi miżuri tas-sigurtà bħal dawn, kif previst fl-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt). 7. Meta jseħħ inċident jew meta jkun hemm theddida ta’ inċident ta’ ħtif illegali ta’ inġenji tal-ajru ċivili jew atti illegali oħrajn kontra s-sikurezza tat-tali inġenji tal-ajru, tal-passiġġieri u tal-ekwipaġġi tagħhom, tal-ajruporti jew tal-faċilitajiet tan-navigazzjoni bl-ajru, il-Partijiet għandhom jgħinu lil xulxin billi jiffaċilitaw il-komunikazzjonijiet u l-miżuri x-xierqa l-oħra maħsubin biex itemmu malajr u bla periklu t-tali inċident jew it-tali theddida. 8. Kull Parti għandha tieħu l-miżuri kollha possibbli li hija tqis bħala prattiċi biex tiżgura li inġejnu tal-ajru li jkun soġġett għal att ta’ ħtif illegali jew atti oħra ta’ interferenza illegali u li jkun fuq l-art fit-territorju tagħha jinżamm fuq l-art sakemm ikun meħtieġ it-tluq tiegħu minħabba l-obbligu imperattiv li tiġi protetta l-ħajja umana. Kull meta jkun prattiku, dawn il-miżuri għandhom jittieħdu abbażi ta’ konsultazzjonijiet reċiproki. 9. Meta Parti jkollha raġunijiet biżżejjed biex temmen li l-Parti l-oħra ma tkunx segwiet id-dispożizzjonijiet tas-sigurtà tal-avjazzjoni ta’ dan l-Artikolu, dik il-Parti għandha titlob li jsiru konsultazzjonijiet immedjati mal-Parti l-oħra. 10. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 19 ta’ dan il-Ftehim (Rifjut, Revoka, Sospensjoni u Limitazzjoni tal-Awtorizzazzjoni jew tal-Permess Tekniku), in-nuqqas li jintlaħaq ftehim sodisfaċenti fi żmien ħmistax-il ġurnata (15) mid-data ta’ din it-talba għandu jwassal biex jiġu miżmuma, revokati jew limitati l-awtorizzazzjonijiet tal-operat ta’ trasportatur tal-ajru wieħed jew aktar tat-tali Parti l-oħra, jew biex jiġu imposti ċerti kundizzjonijiet fuq it-tali awtorizzazzjonijiet. 11. F’każ ta’ theddida immedjata u straordinarja, Parti tista’ tieħu azzjoni temporanja qabel ma jiskadi l-perjodu ta’ ħmistax-il ġurnata (15). 12. Kwalunkwe azzjoni li tittieħed skont il-paragrafi 10 u 11 ta’ dan l-Artikolu għandha titwaqqaf hekk kif il-Parti l-oħra tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu. ARTIKOLU 9 ĠESTJONI TAT-TRAFFIKU TAL-AJRU 1. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards marbutin mal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru speċifikata fil-Parti B tal-Anness I ta' dan il-Ftehim, skont il-kundizzjonijiet stipulati minn hawn 'il quddiem. 2. L-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fil-qasam tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, sabiex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, kif ukoll bil-għan li jiġi estiż l-Ajru Uniku Ewropew għall-Ukraina sabiex jissaħħu l-istandards attwali tas-sikurezza u l-effiċjenza ġenerali tat-tħaddim ġenerali tat-traffiku tal-ajru fl-Ewropa u sabiex jiġu ottimizzati l-kapaċitajiet tal-kontroll tat-traffiku tal-ajru, jiġi mminimizzat id-dewmien u tiżdied l-effiċjenza ambjentali. 4. Għal dan il-għan, l-Ukraina għandha tkun involuta bħala osservatur fil-Kumitat dwar Ajru Uniku mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim u l-entitajiet kompetenti u/jew l-awtoritajiet Ukraini għandhom ikunu assoċjati fuq bażi mhux diskriminatorja, permezz tal-koordinazzjoni x-xierqa rigward is-SESAR, skont il-leġiżlazzjoni rilevanti. 5. Il-Kumitat Konġunt għandu jkun responsabbli għall-monitoraġġ u l-iffaċilitar tal-kooperazzjoni fil-qasam tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru. 6. Sabiex jiffaċilitaw l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar l-Ajru Uniku Ewropew: (a) l-Ukraina għandha tieħu l-miżuri meħtieġa biex taġġusta l-istrutturi istituzzjonali tagħha tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru għall-Ajru Uniku Ewropew; u (b) l-Unjoni Ewropea għandha tiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-Ukraina f’attivitajiet operattivi fl-oqsma tas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru, tal-użu tal-ispazju tal-ajru u tal-interoperabbiltà li joriġinaw mill-Ajru Uniku Ewropew. 7. Dan il-Ftehim għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Ukraina skont il-Konvenzjoni, kif ukoll għall-ftehimiet reġjonali tan-navigazzjoni bl-ajru fis-seħħ u approvati mill-Kunsill tal-ICAO. Wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kwalunkwe ftehim reġjonali sussegwenti għandu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tiegħu. 8. Bil-għan li jinżamm livell għoli ta’ sikurezza li jimmassimizza l-kapaċità tal-ispazju tal-ajru u l-effiċjenza tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru u suġġetta għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, l-Ukraina għandha torganizza l-ispazju tal-ajru li jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tagħha f’konformità mar-rekwiżiti tal-UE dwar l-istabbiliment ta’ blokok ta’ spazju tal-ajru funzjonali (FABs), kif imsemmi fil-Parti B tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jikkunsidraw il-possibbiltà li l-ispazju tal-ajru li jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Ukraina jiġi integrat fi blokk ta’ spazju tal-ajru funzjonali, f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-UE u filwaqt li jitqiesu l-benefiċċji operattivi ta’ integrazzjoni bħal din. 9. Ir-rikonoxximent, min-naħa tal-Istati Membri tal-UE, taċ-ċertifikati rilevanti maħruġin mill-Ukraina u msemmijin fit-Taqsima 2 tal-Anness IV ta' dan il-Ftehim għandu jiġi deċiż skont id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Anness III ta' dan il-Ftehim. ARTIKOLU 10 AMBJENT 1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza li jħarsu l-ambjent waqt li jkunu qed jiżviluppaw u jimplimentaw il-politika tal-avjazzjoni. Il-Partijiet jirrikonoxxu li hija meħtieġa azzjoni globali, reġjonali, nazzjonali u/jew lokali effettiva biex l-impatt tal-avjazzjoni ċivili fuq l-ambjent jiġi minimizzat. 2. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards dwar l-ambjent speċifikata fil-Parti D tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim, skont il-kundizzjonijiet stipulati minn hawn 'il quddiem. 3. L-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 4. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, filwaqt li jirrikonoxxu l-importanza li jaħdmu flimkien, u sabiex iqisu, fil-qafas ta’ diskussjonijiet multilaterali, l-effetti tal-avjazzjoni fuq l-ambjent, u biex jiżguraw li kwalunkwe miżura ta’ mitigazzjoni tkun konsistenti b’mod sħiħ mal-għanijiet ta’ dan il-Ftehim. 5. Xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jinftiehem li jillimita l-awtorità tal-awtoritajiet kompetenti ta’ Parti milli jieħdu l-miżuri x-xierqa kollha biex jevitaw jew inkella jindirizzaw l-impatti ambjentali tat-trasport bl-ajru, sakemm dawn il-miżuri jiġu applikati mingħajr distinzjoni ta’ nazzjonalità u ma jikkontradixxux id-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet skont il-liġijiet internazzjonali. ARTIKOLU 11 PROTEZZJONI TAL-KONSUMATURI 1. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness II ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards relatati mal-protezzjoni tal-konsumaturi speċifikata fil-Parti F tal-Anness I ta' dan il-Ftehim. 2. L-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. 4. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw ukoll biex jiżguraw il-ħarsien tad-drittijiet tal-konsumaturi li jirriżultaw minn dan il-Ftehim. ARTIKOLU 12 KOOPERAZZJONI INDUSTRIJALI 1. Il-Partijiet għandhom jimmiraw li jsaħħu l-kooperazzjoni industrijali, b’mod partikolari permezz: (i) tal-iżvilupp ta' rabtiet kummerċjali bejn il-manifatturi fil-qasam tal-avjazzjoni taż-żewġ naħat; (ii) tal-promozzjoni u l-iżvilupp ta’ proġetti konġunti li jimmiraw li jiżviluppaw b’mod sostenibbli s-settur tat-trasport bl-ajru, inkluża l-infrastruttura tiegħu; (iii) tal-kooperazzjoni teknika għall-implimentazzjoni tal-istandards tal-UE; (iv) tal-promozzjoni ta' opportunitajiet għall-manifatturi u d-disinjaturi fil-qasam tal-avjazzjoni; kif ukoll (v) tal-promozzjoni tal-investment fil-kamp ta' applikazzjoni ta' dan il-Ftehim. 2. Dan il-Ftehim għandu jkun mingħajr preġudizzju għall-istandards tekniċi u industrijali eżistenti fl-Ukraina għall-manifattura tal-inġenji tal-ajru u tal-komponenti tagħhom li mhumiex koperti mill-Anness I ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Kumitat Konġunt għandu jimmonitorja u jiffaċilita l-proċess ta’ kooperazzjoni industrijali. ARTIKOLU 13 SISTEMI KOMPJUTERIZZATI TA' PRENOTAZZJONI 1. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards relatati mas-sistemi kompjuterizzati ta' prenotazzjoni speċifikata fil-Parti G tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim. Il-Partijiet għandhom jiggarantixxu aċċess ħieles mis-sistemi ta’ riservazzjoni kompjuterizzati ta' Parti waħda għas-suq tal-Parti l-oħra. 2. L-Ukraina għandha tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta' dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. ARTIKOLU 14 ASPETTI SOĊJALI 1. Suġġetti għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaġixxu f’konformità mal-leġiżlazzjoni rispettiva tagħhom dwar ir-rekwiżiti u l-istandards relatati mal-aspetti soċjali speċifikata fil-Parti E tal-Anness I ta’ dan il-Ftehim. 2. L-Ukraina għandha tadotta l-miżuri meħtieġa biex tinkorpora fil-leġiżlazzjoni tagħha r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u timplimentahom b’mod effettiv, skont id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva min-naħa tal-Ukraina tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li jiġu inkorporati r-rekwiżiti u l-istandards imsemmijin fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. ARTIKOLU 15 LEĠIŻLAZZJONI ĠDIDA 1. Dan il-Ftehim għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ kull Parti, suġġett għall-konformità mal-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni u mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu u tal-Artikolu 4 ta' dan il-Ftehim (Nondiskriminazzjoni), li tadotta b’mod unilaterali leġiżlazzjoni ġdida jew li temenda l-leġiżlazzjoni eżistenti tagħha fil-qasam tat-trasport bl-ajru jew f’qasam assoċjat imsemmija fl-Anness I ta' dan il-Ftehim. 2. Meta waħda mill-Partijiet tkun qed tqis l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni ġdida li taqa’ fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim jew emenda għal-leġiżlazzjoni tagħha, din għandha tinforma lill-Parti l-oħra. Fuq talba ta’ kwalunkwe Parti, il-Kumitat Konġunt għandu, fi żmien xahrejn minn meta ssir it-talba, iwettaq skambju tal-ideat fuq l-implikazzjonijiet li din il-leġiżlazzjoni jew l-emenda l-ġdida jista’ jkollha fuq it-tħaddim tajjeb ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Kumitat Konġunt għandu: (a) jadotta deċiżjoni li tirrevedi l-Anness I ta’ dan il-Ftehim biex jintegra fih, jekk ikun meħtieġ fuq il-bażi tar-reċiproċità, il-leġiżlazzjoni jew l-emenda l-ġdida kkonċernata; jew (b) jadotta deċiżjoni fis-sens li l-leġiżlazzjoni jew l-emenda l-ġdida kkonċernata għandha titqies bħala konformi ma’ dan il-Ftehim; jew (c) jirrakkomanda kwalunkwe miżura oħra li għandha tiġi adottata f’perjodu taż-żmien raġonevoli, biex ikun żgurat it-tħaddim tajjeb ta’ dan il-Ftehim. TITOLU III DISPOŻIZZJONIJIET EKONOMIĊI ARTIKOLU 16 GĦOTI TA’ DRITTIJIET 1. Kull Parti għandha tagħti lill-Parti l-oħra, f’konformità mal-Anness I u l-Anness III ta’ dan il-Ftehim, id-drittijiet li ġejjin għat-twettiq tat-trasport internazzjonali bl-ajru mit-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra: (a) id-dritt li jtiru fuq it-territorju tagħha mingħajr inżul; (b) id-dritt li jieqfu fit-territorju tagħha għal kwalunkwe għan għajr dak li jgħabbu fuq l-ajruplani jew li jniżżlu minnhom passiġġieri, bagalji, merkanzija u/jew posta waqt it-trasport bl-ajru (għanijiet mhux tat-traffiku); (c) id-dritt li, waqt li jkun qed isir servizz miftiehem fuq rotta speċifikata, isiru waqfiet fit-territorju tagħha biex ikun jista’ jibda jew jintemm it-traffiku internazzjonali tal-passiġġieri, tal-merkanzija u/jew tal-posta, b’mod separat jew b’mod ikkombinat; kif ukoll (d) id-drittijiet li huma speċifikati b’mod ieħor f’dan il-Ftehim. 2. Xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jitqies li qed jagħti lit-trasportaturi tal-ajru tal-Ukraina d-dritt li jtellgħu abbord, fit-territorju ta’ xi Stat Membru tal-UE, passiġġieri, bagalji, merkanzija u/jew posta li jinġarru bi ħlas lejn punt ta’ destinazzjoni ieħor fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru. ARTIKOLU 17 AWTORIZZAZZJONI U PERMESS TEKNIKU Hekk kif jirċievu l-applikazzjonijiet għall-awtorizzazzjoni tal-operat jew għall-permess tekniku minn trasportatur tal-ajru ta' Parti minnhom, li għandhom jiġu sottomessi fil-forma u l-manjiera preskritti għall-awtorizzazzjonijiet tal-operat jew għall-permessi tekniċi, l-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra għandhom jagħtu l-awtorizzazzjonijiet ix-xierqa bl-inqas dewmien possibbli, sakemm: (a) għal trasportatur tal-ajru tal-Ukraina: – it-trasportatur tal-ajru jkollu l-post ewlieni tan-negozju tiegħu fl-Ukraina u jkollu liċenzja valida tal-operat f’konformità mal-liġijiet applikabbli tal-Ukraina; kif ukoll – l-Ukraina tkun teżerċita u żżomm kontroll regolatorju effettiv fuqu u l-awtorità kompetenti rilevanti tkun identifikata b’mod ċar; kif ukoll – sakemm ma jkunx stabbilit mod ieħor skont l-Artikolu 20 ta’ dan il-Ftehim (Investiment fit-Trasportaturi tal-Ajru), it-trasportatur tal-ajru jkun, direttament jew b’maġġoranza ta’ ishma, il-proprjetà tal-Ukraina u/jew taċ-ċittadini tagħha u jkun ikkontrollat effettivament minnhom; (b) għal trasportatur tal-ajru tal-Unjoni Ewropea: – it-trasportatur tal-ajru jkollu l-post ewlieni tan-negozju tiegħu fit-territorju ta' Stat Membru tal-UE skont it-Trattati tal-UE u huwa jkollu liċenzja valida tal-operat f’konformità mal-liġijiet applikabbli tal-Unjoni Ewropea; kif ukoll – l-Istat Membru li jkun responsabbli għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Operaturi tal-Ajru tiegħu jkun jeżerċita u jżomm kontroll regolatorju effettiv fuqu u l-awtorità kompetenti rilevanti tkun identifikata b’mod ċar; kif ukoll – sakemm ma jkunx stabbilit mod ieħor skont l-Artikolu 20 ta’ dan il-Ftehim (Investiment fit-Trasportaturi tal-Ajru), it-trasportatur tal-ajru jkun, direttament jew b’maġġoranza ta’ ishma, il-proprjetà ta’ Stati Membri tal-UE u/jew taċ-ċittadini tagħhom jew ta’ Stati oħra msemmija fl-Anness V u/jew taċ-ċittadini tagħhom u jkun ikkontrollat effettivament minnhom; (c) it-trasportatur tal-ajru jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet preskritti fil-liġijiet u r-regolamenti msemmijin fl-Artikolu 6 ta’ dan il-Ftehim (Konformità mal-Liġijiet u r-Regolamenti); kif ukoll (d) jkunu qed jitħarsu u jiġu amministrati d-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 7 u fl-Artikolu 8 ta’ dan il-Ftehim (Sikurezza tal-Avjazzjoni u Sigurtà tal-Avjazzjoni rispettivament). ARTIKOLU 18 RIKONOXXIMENT REĊIPROKU TAD-DEĊIŻJONIJIET REGOLATORJI DWAR L-ADEGWATEZZA FINANZJARJA TAT-TRASPORTATURI TAL-AJRU U N-NAZZJONALITÀ TAGĦHOM 1. Hekk kif jirċievu applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni tal-operat jew għall-permess tekniku minn trasportatur tal-ajru ta’ Parti minnhom, l-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra għandhom jirrikonoxxu kwalunkwe deċiżjoni dwar l-adegwatezza finanzjarja u/jew in-nazzjonalità li tkun ittieħdet mill-awtoritajiet kompetenti tal-ewwel Parti fir-rigward ta’ dak it-trasportatur tal-ajru daqs li kieku din id-deċiżjoni tkun ittieħdet mill-awtoritajiet kompetenti tagħha stess, mingħajr ma toqgħod tinvestiga aktar dwar kwistjonijiet bħal dawn, ħlief hekk kif previst hawn taħt. 2. Jekk, wara li jirċievu applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni tal-operat jew għall-permess tekniku minn trasportatur tal-ajru, jew wara li tingħata t-tali awtorizzazzjoni tal-operat jew jingħata t-tali permess tekniku, l-awtoritajiet kompetenti tal-Parti li tirċievi l-applikazzjoni jkollhom raġuni speċifika biex jitħassbu li, minkejja d-deċiżjoni tal-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra, il-kundizzjonijiet preskritti fl-Artikolu 17 ta’ dan il-Ftehim (Awtorizzazzjoni u Permess Tekniku) għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet tal-operat jew tal-permessi t-tekniċi x-xierqa ma jkunux ġew issodisfati, huma għandhom javżaw minnufih lil dawk l-awtoritajiet b’dan, u jagħtuhom raġunijiet sostantivi għat-tħassib tagħhom. F’dak il-każ, kull Parti tista’ titlob li jsiru konsultazzjonijiet, li jistgħu jinkludu r-rappreżentanti tal-awtoritajiet kompetenti rilevanti, u/jew tikseb informazzjoni addizzjonali li tkun rilevanti għal dan it-tħassib, u dawn it-talbiet għandhom jintlaqgħu kemm jista’ jkun malajr. Jekk il-kwistjoni tibqa’ ma tissolviex, kull Parti tista’ tressaq il-kwistjoni quddiem il-Kumitat Konġunt stabbilit skont l-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt). ARTIKOLU 19 RIFJUT, REVOKA, SOSPENSJONI U LIMITAZZJONI TAL-AWTORIZZAZZJONI JEW TAL-PERMESS TEKNIKU 1. L-awtoritajiet kompetenti ta’ kull Parti jistgħu jirrifjutaw, jirrevokaw, jissospendu jew jillimitaw l-awtorizzazzjonijiet tal-operat jew il-permessi tekniċi jew inkella jissospendu jew jillimitaw l-operat ta’ trasportatur tal-ajru tal-Parti l-oħra meta: (a) għal trasportatur tal-ajru tal-Ukraina: – it-trasportatur tal-ajru ma jkollux il-post ewlieni tan-negozju tiegħu fl-Ukraina jew ma jkollux liċenzja valida tal-operat f’konformità mal-liġijiet applikabbli tal-Ukraina; jew – l-Ukraina ma tkunx teżerċita jew iżżomm kontroll regolatorju effettiv fuqu jew l-awtorità kompetenti rilevanti ma tkunx ġiet identifikata b’mod ċar; jew – sakemm ma jkunx stabbilit mod ieħor skont l-Artikolu 20 ta’ dan il-Ftehim (Investiment fit-Trasportaturi tal-Ajru), it-trasportatur tal-ajru ma jkunx, direttament jew b’maġġoranza ta’ ishma, il-proprjetà tal-Ukraina u/jew taċ-ċittadini tagħha jew ma jkunx ikkontrollat effettivament minnhom; (b) għal trasportatur tal-ajru tal-Unjoni Ewropea: – it-trasportatur tal-ajru ma jkollux il-post ewlieni tan-negozju tiegħu fit-territorju ta' Stat Membru skont it-Trattati tal-UE, jew ma jkollux liċenzja valida tal-operat f’konformità mal-liġijiet applikabbli tal-Unjoni Ewropea; jew – l-Istat Membru tal-UE li jkun responsabbli għall-ħruġ taċ-Ċertifikat tal-Operaturi tal-Ajru tiegħu ma jkunx jeżerċita jew iżomm kontroll regolatorju effettiv fuqu jew l-awtorità kompetenti ma tkunx ġiet identifikata b’mod ċar; jew – sakemm ma jkunx stabbilit mod ieħor skont l-Artikolu 20 ta’ dan il-Ftehim (Investiment fit-Trasportaturi tal-Ajru), it-trasportatur tal-ajru ma jkunx, direttament jew b’maġġoranza ta’ ishma, il-proprjetà ta’ Stati Membri tal-UE u/jew taċ-ċittadini tagħhom jew ta’ Stati oħra msemmija fl-Anness V u/jew taċ-ċittadini tagħhom jew ma jkunx ikkontrollat effettivament minnhom; (c) it-trasportatur tal-ajru jkun naqas milli jikkonforma mal-liġijiet u r-regolamenti msemmijin fl-Artikolu 6 ta’ dan il-Ftehim (Konformità mal-Liġijiet u r-Regolamenti); jew (d) id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 7 u fl-Artikolu 8 ta’ dan il-Ftehim (Sikurezza tal-Avjazzjoni u Sigurtà tal-Avjazzjoni rispettivament) ma jkunux qed jitħarsu jew jiġu amministrati; jew (e) xi Parti tkun ħadet id-deċiżjoni, f’konformità mal-Artikolu 26(5) ta’ dan il-Ftehim (Ambjent Kompetittiv), li l-kundizzjonijiet għal ambjent kompetittiv mhux qed jiġu ssodisfati. 2. Sakemm ma jkunx essenzjali li tittieħed azzjoni immedjata biex jiġi evitat aktar nuqqas ta’ konformità mal-punti (c) jew (d) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, id-drittijiet stabbiliti b’dan l-Artikolu għandhom jiġu eżerċitati biss wara li ssir konsultazzjoni mal-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra. 3. L-ebda Parti ma għandha tuża d-drittijiet tagħha stabbiliti b’dan l-Artikolu biex tirrifjuta, tirrevoka, tissospendi jew tillimita l-awtorizzazzjonijiet jew il-permessi tekniċi ta' kwalunkwe trasportatur tal-ajru ta' xi Parti fuq il-bażi li s-sjieda b’maġġoranza ta’ ishma u/jew il-kontroll effettiv ta' dak it-trasportatur tal-ajru hija f’idejn Parti waħda jew aktar tal-Ftehim tal-ECAA jew taċ-ċittadini tagħhom, sakemm din il-Parti jew dawn il-Partijiet għall-Ftehim tal-ECAA joffru trattament reċiproku u japplikaw it-termini u l-kundizzjonijiet tal-Ftehim tal-ECAA. ARTIKOLU 20 INVESTIMENT FIT-TRASPORTATURI TAL-AJRU 1. Minkejja l-Artikoli 17 u 19 ta’ dan il-Ftehim (Awtorizzazzjoni u Permess Tekniku u Rifjut, Revoka, Sospensjoni u Limitazzjoni tal-Awtorizzazzjoni jew tal-Permess Tekniku rispettivament), is-sjieda b’maġġoranza ta’ ishma jew il-kontroll effettiv ta' trasportatur tal-ajru tal-Ukraina minn Stati Membri tal-UE u/jew miċ-ċittadini tagħhom, jew ta' trasportatur tal-ajru tal-Unjoni Ewropea mill-Ukraina u/jew miċ-ċittadini tagħha, għandhom ikunu permessi permezz ta’ deċiżjoni minn qabel tal-Kumitat Konġunt stabbilit b’dan il-Ftehim skont l-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt). 2. Din id-deċiżjoni għandha tispeċifika l-kundizzjonijiet assoċjati mal-operat tas-servizzi miftehma skont dan il-Ftehim u mas-servizzi ta’ bejn il-pajjiżi terzi u l-Partijiet. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 29(8) ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt) ma għandhomx jgħoddu għal din it-tip ta’ deċiżjoni. ARTIKOLU 21 ABOLIZZJONI TAR-RESTRIZZJONIJIET KWANTITATTIVI 1. Mingħajr preġudizzju għal dispożizzjonijiet aktar favorevoli fi ftehimiet eżistenti u fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom ineħħu r-restrizzjonijiet kwantitattivi u l-miżuri li jkollhom effett ekwivalenti fuq it-trasferiment ta’ tagħmir, provvisti, spare parts, u apparat ieħor meta dawn ikunu meħtieġa għal trasportatur tal-ajru biex ikompli jipprovdi s-servizzi tat-trasport bl-ajru bil-kundizzjonijiet previsti f’dan il-Ftehim. 2. L-obbligu msemmi fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu m’għandux jipprekludi lill-Partijiet milli jipprojbixxu jew jimponu restrizzjonijiet fuq it-tali trasferimenti minħabba raġunijiet ta’ politika pubblika jew sigurtà pubblika, tal-ħarsien tas-saħħa u l-ħajja tal-bnedmin, tal-annimali jew tal-pjanti, jew tal-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali. Madanakollu, dawn il-projbizzjonijiet jew ir-restrizzjonijiet m'għandhomx jikkostitwixxu diskriminazzjoni arbitrarja jew restrizzjoni moħbija fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet. ARTIKOLU 22 OPPORTUNITAJIET KUMMERĊJALI Twettiq ta’ negozju 1. Il-Partijiet jaqblu li l-ostakli għat-twettiq tan-negozju tal-operaturi kummerċjali jfixklu l-benefiċċji li jridu jinkisbu b’dan il-Ftehim. Għaldaqstant, il-Partijiet jaqblu li jimpenjaw ruħhom fi proċess effettiv u reċiproku għat-tneħħija tal-ostakli għat-twettiq tan-negozju tal-operaturi kummerċjali taż-żewġ Partijiet, fejn it-tali ostakli jistgħu jfixklu l-operazzjonijiet kummerċjali, jgħawġu l-kompetizzjoni jew ifixklu l-iżvilupp ta’ kundizzjonijiet ugwali. 2. Il-Kumitat Konġunt stabbilit skont l-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt) għandu jiżviluppa proċess ta’ kooperazzjoni fir-rigward tat-twettiq tan-negozju u tal-opportunitajiet kummerċjali; għandu jimmonitorja l-progress billi jindirizza b’mod effettiv l-ostakli li jaffettwaw lill-operaturi kummerċjali fit-twettiq tan-negozju tagħhom u għandu jirrevedi b’mod regolari l-iżviluppi, inkluż, jekk ikun meħtieġ, fir-rigward ta’ bidliet leġiżlattivi u regolatorji. Skont l-Artikolu 29 ta’ dan il-Ftehim (Kumitat Konġunt), Parti tista’ titlob li tiġi organizzata laqgħa tal-Kumitat Konġunt sabiex tiġi diskussa kwalunkwe kwistjoni relatata mal-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu. Rappreżentanti tat-Trasportaturi tal-Ajru 3. It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandu jkollhom id-dritt li jwaqqfu uffiċċji fit-territorju tal-Parti l-oħra għall-promozzjoni u l-bejgħ tal-attivitajiet tat-trasport bl-ajru u għal attivitajiet relatati oħra, inkluż id-dritt li jbigħu u joħorġu kwalunkwe biljett u/jew polza tat-tagħbija bl-ajru, kemm tagħhom stess u/jew kemm ta’ kwalunkwe trasportatur tal-ajru ieħor. 4. It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandhom ikunu intitolati, skont il-liġijiet u r-regolamenti tal-Parti l-oħra dwar id-dħul, ir-residenza u l-impjieg, li jġibu u jżommu fit-territorju tal-Parti l-oħra impjegati maniġerjali, tal-bejgħ, tekniċi, tal-operat, u impjegati speċjalizzati oħra li jkunu meħtieġa biex jagħtu appoġġ sabiex jiġi pprovdut it-trasport bl-ajru. Jekk ikunu jridu t-trasportaturi tal-ajru, dawn il-ħtiġijiet għall-persunal jistgħu jkunu ssodisfati mill-persunal tagħhom stess jew billi jintużaw is-servizzi ta’ kwalunkwe organizzazzjoni, kumpanija jew trasportatur tal-ajru ieħor li jopera fit-territorju tal-Parti l-oħra u li jkun awtorizzat iwettaq it-tali servizzi fit-territorju ta’ dik il-Parti. Iż-żewġ Partijiet għandhom jiffaċilitaw u jħaffu l-għoti ta’ permessi tal-impjieg, meta jkunu meħtieġa, lil dawk il-persuni li jkunu impjegati fl-uffiċċji skont dan il-paragrafu, inklużi dawk li jwettqu ċerti kompiti temporanji li ma jkunux jaqbżu d-disgħin (90) jum, suġġett għal-liġijiet u r-regolamenti rilevanti li jkunu fis-seħħ. Groundhandling 5. Suġġett għad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali stipulati fl-Anness III ta’ dan il-Ftehim: (a) mingħajr preġudizzju għall-punt (b) ta’ hawn taħt, b’rabta mal-groundhandling fit-territorju tal-Parti l-oħra, kull trasportatur tal-ajru għandu jkollu: (i) id-dritt li jwettaq huwa stess il-groundhandling tiegħu stess (“self-handling”) jew jekk jagħżel dan; (ii) id-dritt li jagħżel minn fost il-fornituri kompetituri li jipprovdu servizzi ta’ groundhandling kompluti jew parzjali, f’każ li dawn il-fornituri jingħataw aċċess għas-suq skont il-liġijiet u r-regolamenti ta’ kull Parti u f’każ li dawn ikunu preżenti fis-suq; (b) għall-kategoriji ta’ servizzi ta’ groundhandling li ġejjin, jiġifieri l-ġestjoni tal-bagalji, il-ġestjoni fuq ir-rampa, il-ġestjoni tal-fjuwil u ż-żejt, il-ġestjoni tal-merkanzija u tal-posta, partikolarment f’dak li għandu x’jaqsam mal-ġestjoni fiżika tal-merkanzija u l-posta bejn it-terminal tal-ajru u l-inġenju tal-ajru, id-drittjiet skont il-punt (a)(i) u (ii) jistgħu jiġu suġġetti għal-limiti skont il-liġijijiet u r-regolamenti applikabbli fit-territorju tal-Parti l-oħra. Fejn dawn il-limiti ma jippermettux lit-trasportatur tal-ajru jwettaq huwa stess il-groundhandling tiegħu stess (is-“self-handling”) u fejn ma jkun hemm l-ebda kompetizzjoni effettiva bejn il-fornituri li jipprovdu s-servizzi tal-groundhandling, dawn is-servizzi kollha għandhom ikunu disponibbli għat-trasportaturi tal-ajru kollha b’mod ugwali u mingħajr diskriminazzjoni; (c) kull fornitur tal-groundhandling ta' kull Parti, kemm jekk dan ikun trasportatur tal-ajru u kemm jekk le, għandu jkollu d-dritt, fir-rigward tal-groundhandling fit-territorju tal-Parti l-oħra, li jipprovdi s-servizzi tal-groundhandling lit-trasportaturi tal-ajru tal-Partijiet li joperaw fl-istess ajruport, meta dan ikun awtorizzat mil-liġijiet u r-regolamenti applikabbli u jkun konsistenti magħhom. Allokazzjoni ta’ slotts fl-ajruporti 6. L-allokazzjoni tal-ispazji disponibbli fl-ajruporti fit-territorji tal-Partijiet għandha titwettaq b’mod indipendenti, trasparenti, mhux diskriminatorju u f’waqtu. Bejgħ, Spejjeż Lokali, u Trasferiment ta’ Fondi 7. Kwalunkwe trasportatur tal-ajru ta’ kull Parti jista’ jwettaq bejgħ ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru u servizzi relatati fit-territorju tal-Parti l-oħra b’mod dirett u/jew, jekk it-trasportatur tal-ajru jkun irid, permezz tal-aġenti tal-bejgħ tiegħu, permezz ta’ intermedjarji oħra li jkunu maħtura minnu, permezz ta’ trasportatur tal-ajru ieħor jew permezz tal-internet. Kull trasportatur tal-ajru għandu jkollu d-dritt li jbigħ dawn is-servizzi tat-trasport u servizzi relatati, u kull persuna għandha tkun libera li tixtri t-tali trasport u servizzi fil-munita ta’ dak it-territorju jew f’muniti li jistgħu jiġu skambjati b’mod ħieles skont il-leġiżlazzjoni monetarja lokali. 8. Kull trasportatur tal-ajru għandu jkollu d-dritt li jsarraf f’muniti li jistgħu jiġu skambjati b’mod ħieles u li jibgħat dħul lokali mit-territorju tal-Parti l-oħra lejn it-territorju tiegħu stess jew lejn il-pajjiż jew il-pajjiżi li jagħżel huwa stess, skont il-leġiżlazzjoni applikabbli. It-tali tisrif u rimessi għandhom ikunu awtorizzati mingħajr restrizzjoni jew dewmien jew tassazzjoni fir-rigward tagħhom bir-rata uffiċjali tal-kambju tas-suq applikabbli għal transazzjonijiet u rimessi attwali fid-data li fiha t-trasportatur tal-ajru jkun għamel l-applikazzjoni inizjali għar-rimessa. 9. It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandhom jitħallew iħallsu għall-ispejjeż lokali, inkluż ix-xiri ta’ fjuwil, fit-territorju tal-Parti l-oħra fil-munita nazzjonali. Jekk ikunu jridu, it-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti jistgħu jħallsu dawn l-ispejjeż fit-territorju tal-Parti l-oħra f’muniti li jistgħu jiġu skambjati b’mod ħieles skont il-leġiżlazzjoni monetarja lokali. Arranġamenti Kooperattivi 10. Waqt l-operat jew il-forniment ta’ servizzi skont dan il-Ftehim, kwalunkwe trasportatur tal-ajru ta’ Parti jista’ jidħol f’arranġamenti ta’ kummerċjalizzazzjoni kooperattiva, bħalma huma ftehimiet ta’ spazju magħluq jew arranġamenti ta’ qsim ta’ kodiċi, ma’: (a) kwalunkwe trasportatur jew trasportaturi tal-ajru tal-Partijiet; kif ukoll (b) kwalunkwe trasportatur jew trasportaturi tal-ajru ta’ pajjiż terz; kif ukoll (c) kwalunkwe fornitur tat-trasport bis-superfiċje (bil-baħar jew fuq l-art), sakemm: (i) it-trasportatur li jopera s-servizz ikollu l-awtorità x-xierqa u (ii) it-trasportaturi involuti fil-kummerċjalizzazzjoni jkollhom l-awtorità x-xierqa għar-rotta bażika fi ħdan id-dispożizzjonijiet bilaterali rilevanti u (iii) l-arranġamenti jkunu jissodisfaw ir-rekwiżiti tas-sikurezza u tal-kompetizzjoni li s-soltu jkunu japplikaw għalihom. F’dak li għandu x’jaqsam mal-bejgħ ta’ trasport tal-passiġġieri li jinvolvi l-kondiviżjoni tal-kodiċi, ix-xerrej għandu jkun infurmat waqt il-bejgħ dwar liema fornitur tat-trasport se jkun qed jopera kull parti tas-servizz, jew fi kwalunkwe każ għandu jkun infurmat b’dan waqt ir-reġistrazzjoni, jew x’ħin jitla’ abbord l-ajruplan f’każ li ma tkun meħtieġa l-ebda reġistrazzjoni għal titjira ta’ konnessjoni. Trasport intermodali 11. Fir-rigward tat-trasport tal-passiġġieri, il-fornituri tat-trasport bis-superfiċje ma għandhomx ikunu suġġetti għal-liġijiet u r-regolamenti li jirregolaw it-trasport bl-ajru biss minħabba li dan it-trasport bis-superfiċje jkun qed isir minn trasportatur tal-ajru f’ismu stess. Il-fornituri tat-trasport bis-superfiċje għandhom id-dritt jiddeċiedu jekk jidħlux f’arranġamenti kooperattivi jew le. Meta jiddeċiedu dwar kwalunkwe arranġament partikolari, il-fornituri tat-trasport bis-superfiċje jistgħu jikkunsidraw, fost affarijiet oħra, l-interessi tal-konsumaturi kif ukoll ir-restrizzjonijiet tekniċi, ekonomiċi, ta’ spazju u ta’ kapaċità. 12. a) Mingħajr preġudizzju għar-rekwiżiti tal-liġijiet u r-regolamenti applikabbli u minkejja kwalunkwe dipożizzjoni oħra ta’ dan il-Ftehim, it-trasportaturi tal-ajru u l-fornituri indiretti tat-trasport tal-merkanzija tal-Partijiet għandhom ikunu awtorizzati jużaw, mingħajr restrizzjoni, fejn jidħol it-trasport internazzjonali bl-ajru bl-istess polza tat-tagħbija bl-ajru, kwalunkwe trasport bis-superfiċje tal-merkanzija lejn jew minn kwalunkwe punt fit-territorji tal-Ukraina u tal-Unjoni Ewropea, jew f’pajjiżi terzi. Dan jinkludi t-trasport lejn u mill-ajruporti kollha li jkollhom il-faċilitajiet ta’ dwana kif ukoll, fejn jgħodd, id-dritt li jġorru l-merkanzija fid-dwana. It-tali merkanzija, kemm jekk tkun qed tinġarr bis-superfiċje u kemm jekk tkun qed tinġarr bl-ajru, għandu jkollha aċċess għall-ipproċessar u għall-faċilitajiet doganali tal-ajruporti. It-trasportaturi tal-ajru jistgħu jagħżlu li jwettqu t-trasport bis-superfiċje tagħhom stess jew li jipprovduh permezz ta’ arranġamenti ma’ trasportaturi oħra bis-superfiċje, inkluż it-trasport bis-superfiċje li jitħaddem minn trasportaturi oħra tal-ajru kif ukoll minn fornituri indiretti tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru. Dawn is-servizzi li fihom jintużaw diversi mezzi tat-trasport għall-ġarr tal-merkanzija jistgħu jiġu offruti bi prezz wieħed, li jinkludi t-trasport bl-ajru u bis-superfiċje flimkien, sakemm it-trasportaturi tal-merkanzija ma jkunux żgwidati dwar il-fatti marbutin mat-tali trasport. b) Għall-għanijiet tas-subparagrafu (a) ta’ dan il-paragrafu, it-trasport bis-superfiċje għandu jinkludi kemm it-trasport fuq l-art u kemm dak marittimu. Kiri 13. (a) It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandu jkollhom id-dritt jipprovdu s-servizzi miftehma billi jużaw inġenji tal-ajru mikrija bl-ekwipaġġ jew mingħajru mingħand kwalunkwe trasportatur tal-ajru, inkluż minn pajjiżi terzi, sakemm il-parteċipanti kollha fit-tali arranġamenti jkunu jissodisfaw il-kundizzjonijiet preskritti fil-liġijiet u fir-regolamenti li l-Partijiet is-soltu japplikaw għat-tali arranġamenti. (b) L-ebda Parti ma għandha teħtieġ li t-trasportaturi tal-ajru li jkunu qed jagħtu t-tagħmir tagħhom b’kera jkollhom drittijiet tat-traffiku skont dan il-Ftehim. (c) Il-kiri bl-ekwipaġġ ("wet-leasing") minn trasportatur tal-ajru tal-Ukraina ta’ inġenju tal-ajru ta’ trasportatur tal-ajru ta’ pajjiż terz jew minn trasportatur tal-ajru tal-Unjoni Ewropea ta’ inġenju tal-ajru ta’ trasportatur tal-ajru ta’ pajjiż terz għajr dawk imsemmija fl-Anness V ta’ dan il-Ftehim, biex jiġu sfruttati d-drittijiet stabbiliti f'dan il-Ftehim, għandu jibqa’ wieħed eċċezzjonali jew li jissodisfa ħtiġijiet temporanji. Dan għandu jiġi ppreżentat għall-approvazzjoni minn qabel lill-awtorità tal-għoti tal-liċenzja tat-trasportatur bl-ajru li jkun qed jikri l-inġenju tal-ajru bl-ekwipaġġ b'kollox, kif ukoll lill-awtorità kompetenti tal-Parti l-oħra. Konċessjoni Kummerċjali/Franchising/Markar korporattiv 14. It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandhom ikunu intitolati li jidħlu f’arranġamenti ta’ franchising jew ta’ markar korporattiv jew ta' konċessjoni kummerċjali ma’ kumpaniji, inklużi trasportaturi tal-ajru, ta’ kull Parti jew pajjiżi terzi, sakemm it-trasportaturi tal-ajru għandhom l-awtorità xierqa u jissodisfaw il-kundizzjonijiet preskritti skont il-liġijiet u r-regolamenti normalment applikati mill-Partijiet għal arranġamenti bħal dawn, b’mod partikolari dawk li jeħtieġu li tiġi żvelata l-identità tat-trasportatur tal-ajru li qed jopera s-servizz. Waqfiet tul il-lejl (Night-stops) 15. It-trasportaturi tal-ajru ta’ kull Parti għandu jkollhom id-dritt li jagħmlu night-stops fl-ajruporti tal-Parti l-oħra li huma miftuħa għat-traffiku internazzjonali. ARTIKOLU 23 TASSAZZJONI U DAZJI DOGANALI 1. Meta jasal fit-territorju ta’ waħda mill-Partijiet, l-inġenju tal-ajru li jitħaddem mit-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra għat-trasport internazzjonali bl-ajru, it-tagħmir regolari tiegħu, il-fjuwil, il-lubrikanti, il-provvisti tekniċi konsumabbli, it-tagħmir ta’ fuq l-art, l-ispare parts (inklużi magni), il-provvisti ta’ fuq l-inġenju tal-ajru (inklużi iżda mhux limitati għal oġġetti bħal ikel, xorb u likuri, tabakk u prodotti oħrajn li jkunu maħsuba biex jinbiegħu jew jintużaw mill-passiġġieri fi kwantitajiet limitati waqt it-titjira), u oġġetti oħra maħsuba jew użati biss b’rabta mal-operat jew it-tiswija tal-inġenju tal-ajru li jkun f’ħidma ta’ trasport internazzjonali bl-ajru, għandhom ikunu eżentati, fuq bażi reċiproka, skont il-leġiżlazzjoni rilevanti applikabbli, mir-restrizzjonijiet kollha tal-importazzjoni, mit-taxxi fuq il-proprjetà u mill-imposti kapitali, mid-dazji doganali, mit-taxxi tas-sisa, u minn tariffi u imposti simili li (a) huma imposti mill-awtoritajiet nazzjonali jew lokali jew mill-Unjoni Ewropea, u li (b) mhumiex ibbażati fuq l-ispiża tas-servizzi pprovduti, sakemm dak it-tagħmir u dawk il-provvisti jibqgħu abbord l-inġenju tal-ajru. 2. Dawn li ġejjin għandhom ikunu eżentati wkoll, fuq bażi reċiproka, skont il-leġiżlazzjoni rilevanti applikabbli, mit-taxxi, mis-sisa, mid-dazji, mit-tariffi u mill-imposti msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, ħlief għal imposti ibbażati fuq l-ispiża tas-servizz provdut: (a) il-provvisti tal-inġenju tal-ajru mdaħħla jew fornuti fit-territorju ta’ Parti u mtellgħin abbord f’limiti raġonevoli, għall-użu fuq l-inġenju tal-ajru li jkun se jitlaq ta’ trasportatur tal-ajru tal-Parti l-oħra involuta fit-trasport internazzjonali bl-ajru, anke meta dawn il-provvisti jkunu se jintużaw waqt parti mill-vjaġġ imwettaq fuq it-territorju msemmi; (b) it-tagħmir ta’ fuq l-art u l-ispare parts (inklużi magni) li jidħlu fit-territorju ta’ Parti għat-tiswija, għall-manutenzjoni jew għaż-żamma ta’ inġenju tal-ajru ta’ trasportatur tal-ajru tal-Parti l-oħra li jintuża għal trasport internazzjonali bl-ajru; (c) il-fjuwil, il-lubrikanti u l-provvisti tekniċi konsumabbli mdaħħla jew fornuti fit-territorju ta’ Parti biex jintużaw f’inġenju tal-ajru ta’ trasportatur tal-ajru tal-Parti l-oħra involuta fit-trasport internazzjonali bl-ajru, anke meta dawn il-provvisti jkunu se jintużaw waqt parti mill-vjaġġ imwettaq fuq it-territorju msemmi; (d) materjal stampat, kif previst bil-leġiżlazzjoni tad-dwana ta’ kull Parti, li jiddaħħal jew li jkun fornut fit-territorju ta’ Parti waħda u li jintuża abbord l-inġenju tal-ajru li jkun sejjer, ta' trasportatur tal-ajru tal-Parti l-oħra li jkun impenjat fi trasport internazzjonali bl-ajru, anke meta dawn il-provvisti jkunu se jintużaw f’parti mill-vjaġġ li jkun se jsir fit-territorju msemmi; kif ukoll (e) it-tagħmir tas-sikurezza u tas-sigurtà biex jintuża fl-ajruporti jew fit-terminali tal-merkanzija. 3. Minkejja kwalunkwe dispożizzjoni oħra kontra dan, xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jimpedixxi lil Parti milli timponi taxxi, imposti, dazji, tariffi jew ħlasijiet fuq il-fjuwil fornut fit-territorju tagħha fuq bażi mhux diskriminatorja għall-użu fl-inġenju tal-ajru ta’ trasportatur tal-ajru li jopera bejn żewġ punti fit-territorju tagħha. 4. Jista’ jkun meħtieġ li t-tagħmir u l-provvisti msemmija fil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu jibqgħu taħt is-superviżjoni jew il-kontroll tal-awtoritajiet xierqa u ma jkunux trasferiti mingħajr il-pagamenti tad-dazji doganali u t-taxxi rilevanti. 5. L-eżenzjonijiet previsti f’dan l-Artikolu għandhom ikunu disponibbli wkoll meta t-trasportaturi tal-ajru ta’ Parti waħda jkunu daħlu f'kuntratt ma’ trasportatur tal-ajru ieħor, li jkun igawdi bl-istess mod minn tali eżenzjonijiet mill-Parti l-oħra, għas-self jew it-trasferiment fit-territorju tal-Parti l-oħra tal-oġġetti speċifikati fil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu. 6. Xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jimpedixxi kwalunkwe Parti milli timponi taxxi, imposti, dazji, miżati jew ħlasijiet fuq oġġetti mibjugħa abbord lill-passiġġieri għajr il-konsum abbord matul parti minn servizz bl-ajru bejn żewġ punti fit-territorju tagħha li fiha l-imbark jew l-iżbark ikunu ġew awtorizzati. 7. Il-bagalji u l-merkanzija fi tranżitu dirett minn parti għall-oħra tat-territorju ta’ Parti għandhom jiġu eżentati mit-taxxi, dazji doganali, imposti u tariffi simili oħra li ma jkunux ibbażati fuq l-ispiża tas-servizz fornut. 8. It-tagħmir regolari li jinġarr abbord, kif ukoll il-materjal u l-provvisti normalment miżmuma abbord inġenju tal-ajru użat minn trasportatur tal-ajru ta’ Parti, jista’ jinħatt fit-territorju tal-Parti l-oħra biss bl-approvazzjoni tal-awtoritajiet doganali ta’ dak it-territorju. F’każ bħal dan, jista’ jkun meħtieġ li jitqiegħdu taħt is-sorveljanza tal-awtoritajiet imsemmija sa meta jiġu esportati mill-ġdid jew imneħħija b’mod ieħor skont ir-regolamenti doganali. 9. L-istipulazzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ma għandhomx jaffettwaw il-qasam tal-VAT, bl-eċċezzjoni tat-taxxa fuq il-fatturat fuq l-importazzjonijiet. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ma għandhomx jaffettwaw id-dispożizzjonijiet ta’ ebda konvenzjoni li fiż-żmien rilevanti tkun fis-seħħ bejn xi Stat Membru u l-Ukraina biex tkun evitata t-tassazzjoni doppja fuq id-dħul u fuq il-kapital. ARTIKOLU 24 IMPOSTI FUQ L-UTENTI GĦALL-AJRUPORTI U GĦALL-FAĊILITAJIET U S-SERVIZZI TAL-AVJAZZJONI 1. Kull Parti għandha tiżgura li l-imposti fuq l-utenti li jistgħu jkunu imposti mill-awtoritajiet jew korpi kompetenti tagħha fuq it-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra għall-użu tal-kontroll tan-navigazzjoni bl-ajru u tat-traffiku tal-ajru, tal-ajruport, tas-sigurtà tal-avjazzjoni u tal-faċilitajiet u s-servizzi relatati għandhom ikunu ġusti, raġonevoli, mhux diskriminatorji b’mod inġust, u mqassma ġustament fost il-kategoriji tal-utenti. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 9 (Ġestjoni tat-traffiku tal-ajru), dawn l-imposti jistgħu jirriflettu, imma m’għandhomx jaqbżu, l-ispiża sħiħa magħmula mill-awtoritajiet jew mill-korpi kompetenti li jagħmlu l-imposta biex jipprovdu l-faċilitajiet u s-servizzi x-xierqa tal-ajruport u tas-sigurtà tal-avjazzjoni f’dak l-ajruport jew fis-sistema ta’ dak l-ajruport. Dawn l-imposti jistgħu jinkludu qligħ raġonevoli fuq l-assi, wara d-deprezzament. Il-faċilitajiet u s-servizzi li fuqhom ikun hemm imposta fuq l-utenti għandhom ikunu pprovduti fuq bażi effiċjenti u ekonomika. F’kull każ, dawn l-imposti għandhom jiġu applikati għat-trasportaturi tal-ajru tal-Parti l-oħra skont termini li ma jkunux inqas favorevoli mit-termini l-aktar favorevoli disponibbli għal kwalunkwe trasportatur tal-ajru ieħor fiż-żmien meta dawn l-imposti jiġu stabbiliti. Il-ħlasijiet mill-utent għandhom jiġu stabbiliti mill-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu l-ħlasijiet tal-partijiet f’munita nazzjonali jew barranija. 2. Kull Parti għandha tinkoraġġixxi jew teħtieġ konsultazzjonijiet skont il-lieġiżlazzjoni applikabbli eżistenti, bejn l-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu l-ħlas fit-territorju tagħha u t-trasportaturi tal-ajru u/jew il-korpi rappreżentanti tagħhom li jużaw is-servizzi u l-faċilitajiet, u għandha tiżgura li l-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jitolbu l-ħlas u li t-trasportatur tal-ajru jew il-korpi rappreżentanti tagħhom jiskambjaw tali tagħrif li jista’ jkun meħtieġ biex tkun tista’ ssir analiżi preċiża dwar kemm ikunu raġonevoli l-imposti skont il-prinċipji tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. Kull Parti għandha tiżgura li l-awtoritajiet jew korpi kompetenti li jagħmlu imposta jagħtu lill-utenti avviż raġonevoli rigward kwalunkwe proposta ta’ bidliet fl-imposti fuq l-utenti sabiex dawk l-awtoritajiet ikunu jistgħu jqisu l-fehmiet espressi mill-utenti qabel isiru l-bidliet. ARTIKOLU 25 PPREZZAR 1. Il-Partijiet għandhom jippermettu li l-prezzijiet ikunu stabbiliti liberament mit-trasportaturi tal-ajru abbażi ta’ kompetizzjoni ħielsa u ġusta. 2. Il-Partijiet ma għandhomx jirrekjedu li l-prezzijiet ikunu rreġistrati jew notifikati. 3. Jekk l-awtoritajiet kompetenti ta’ kwalunkwe Parti jemmnu li kwalunkwe prezz huwa inkonsistenti mal-konsiderazzjonijiet stipulati f’dan l-Artikolu, huma għandhom jibagħtu avviż xieraq lill-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra kkonċernati u tista’ titlob konsultazzjonijiet ma’ dawn l-awtoritajiet. Jistgħu jsiru konsultazzjonijiet bejn l-awtoritajiet kompetenti fuq kwistjonijiet bħal, imma mhux limitati għal, prezzijiet li jistgħu jkunu inġusti, mhux raġonevoli, diskriminatorji jew sussidjati. Dawn il-konsultazzjonijiet għandhom isiru mhux iktar tard minn tletin (30) jum wara d-data tal-wasla tat-talba. ARTIKOLU 26 KUNTEST KOMPETITTIV 1. Fi ħdan l-kamp ta applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, id-dispożizzjonijiet tat-Titolu VI (“Kompetizzjoni, protezzjoni tal-proprjetà intellettwali industrijali u kummerċjali u kooperazzjoni leġiżlattiva”) tal-Ftehim ta’ Sħubija u Kooperazzjoni jew kull Ftehim segwenti bejn l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri tagħha u l-Ukraina għandhom japplikaw ħlief meta regoli aktar speċifiċi dwar il-kompetizzjoni u l-għajnuna mill-Istat għas-settur tal-avjazzjoni huma inklużi f’dan il-Ftehim. 2 Il-partijiet jagħrfu li huwa għan konġunt tagħhom li jkun hemm ambjent ġust u kompetittiv għat-tħaddim tas-servizzi bl-ajru. Il-Partijiet jirrikonoxxu li prattiki kompetittivi ġusti mit-trasportaturi tal-ajru għandhom aktar probabbiltà li jseħħu meta dawn it-trasportaturi tal-ajru jaħdmu fuq bażi kummerċjali b’mod sħiħ u ma jkunux issussidjati. 3. Għajnuna tal-istat li tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti kumpaniji jew impriżi jew ċerti prodotti jew servizzi tal-avjazzjoni hija inkompatibbli mal-funzjonament korrett ta’ dan il-Ftehim, peress li tista’ taffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet fis-settur tal-avjazzjoni. 4. Rigward għajnuna mill-Istat, kull prattika kontra dan l-Artikolu għandha tiġi vvalutata abbażi ta’ kriterji li jkunu ġejjin mill-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli fl-Unjoni Ewropea u b’mod partikolari dawk speċifikati fl-Anness VII ma’ dan il-Ftehim. 5. Jekk Parti waħda ssib li jeżistu kundizzjonijiet fit-territorju tal-Parti l-oħra, b’mod partikolari minħabba sussidju, li jistgħu jaffettwaw b’mod negattiv l-opportunitjiet ġusti u ugwali tat-trasportaturi tal-ajru tagħha biex jikkompetu, tista’ tissottometti osservazzjonijiet lill-Parti l-oħra. Barra minn hekk, hija tista’ titlob laqgħa tal-Kumitat Konġunt, kif previst fl-Artikolu 29 (Kumitat Konġunt) ta’ dan il-Ftehim. Mal-wasla ta’ talba bħal din, il-konsultazzjonijiet għandhom jibdew fi żmien tletin (30) jum. Jekk ma jintlaħaqx qbil sodisfaċenti fi żmien tletin (30) jum mill-bidu tal-konsultazzjonijiet, dan għandu jikkostitwixxi l-bażi għall-Parti li talbet il-konsultazzjonijiet biex tieħu azzjoni ta’ rifjut, revoka, sospensjoni jew limitazzjoni tal-awtorizzazzjonijiet tat-trasportatur(i) bl-ajru kkonċernat(i), b’konsistenza mal-Artikolu 19 (Rifjut, Revoka, Sospensjoni jew Limitazzjoni tal-Awtorizzazzjoni) ta’ dan il-Ftehim. 6. L-azzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 5 ta’ dan l-Artikolu, għandhom ikunu adattati, proporzjonati u ristretti fir-rigward tal-kamp ta' applikazzjoni u t-tul ta’ żmien għal dak li huwa strettament meħtieġ. Għandhom ikunu esklussivament diretti lejn it-trasportatur tal-ajru jew it-trasportaturi tal-ajru li qed jibbenefikaw minn sussidju jew il-kundizzjonijiet imsemmija f’dan l-Artikolu, u għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għad-dritt ta' Parti jew oħra li tieħu azzjoni skont l-Artikolu 31 (Miżuri ta’ Salvagwardja) ta’ dan il-Ftehim. 7. Kull Parti, meta tkun innotifikata mill-Parti oħra, tista’ tavviċina lill-entitajiet governattivi responsabbli fit-territorju tal-Parti l-oħra, inklużi entitajiet fil-livell statali, provinċjali jew lokali, biex tiddiskuti kwistjonijiet relatati ma’ dan l-Artikolu. 8. L-ebda dispożizzjoni f’dan il-Ftehim ma tillimita jew tipperikola s-setgħa tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Partijiet fis-sens li l-kwistjonijiet kollha relatati mal-infurzar tal-liġi dwar il-kompetizzjoni jaqgħu taħt il-kompetenza esklussiva tagħhom. Kwalunkwe azzjoni meħuda skont dan l-Artikolu għandha tkun mingħajr preġudizzju għal azzjonijiet meħuda minn dawn l-awtoritajiet, li għandhom ikunu kompletament indipendenti minn azzjonijiet meħuda skont dan l-Artikolu. 9. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu għandhom japplikaw mingħajr preġudizzju għal-liġijiet u r-regolamenti tal-Partijiet fir-rigward tal-obbligi tas-servizzi pubbliċi fit-territorji tal-Partijiet. 10. Il-Partijiet għandhom jiskambjaw din l-informazzjoni, waqt li jikkunsidraw il-limitazzjonijiet imposti mir-rekwiżiti tas-segretezza professjonali u kummerċjali. ARTIKOLU 27 STATISTIKA 1. Kull Parti għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra statistika li tkun meħtieġa mil-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali, u, meta jintalab, tagħrif statistiku ieħor disponibbli kif ikun meħtieġ b’mod raġonevoli għall-fini ta’ analiżi tal-operat tas-servizzi tal-ajru. 2. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fil-qafas tal-Kumitat Konġunt taħt l-Artikolu 29 (Kumitat Konġunt) biex jiffaċilitaw l-iskambju bejniethom tal-informazzjoni statistika għall-fini tal-monitoraġġ tal-iżvilupp tas-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim. TITOLU IV DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI ARTIKOLU 28 INTERPRETAZZJONI U INFURZAR 1. Il-Partijiet għandhom jieħdu l-miżuri xierqa kollha, kemm jekk ikunu ġenerali kif ukoll speċifiċi, sabiex jiżguraw li jintlaħqu l-obbligi li joriġinaw minn dan il-Ftehim u għandhom jevitaw kwalunkwe miżura li tipperikola b’xi mod il-kisba tal-għanijiet ta’ dan il-Ftehim. 2. Kull Parti għandha tkun responsabbli, fit-territorju tagħha stess, biex tinforza b’mod xieraq dan il-Ftehim. L-Ukraina għandha tkun responsabbli ukoll għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tagħha adottata bil-għan li tinkorpora fis-sistema legali tagħha r-rekwiżiti u l-istandards ta’ atti tal-Unjoni Ewropea li jirrelataw għall-avjazzjoni ċivili, imsemmija fl-Anness I ta’ dan il-Ftehim. 3. Kull Parti għandha tagħti lill-Parti l-oħra t-tagħrif u l-għajnuna kollha meħtieġa fil-każ ta’ investigazzjonijiet dwar ksur possibbli ta’ dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, li dik il-Parti l-oħra tkun qed twettaq taħt il-kompetenzi rispettivi tagħha, kif previst f’dan il-Ftehim. 4. Kull meta l-Partijiet jaġixxu skont is-setgħat mogħtija lilhom b’dan il-Ftehim fuq kwistjonijiet li jkunu ta’ interess sostanzjali għall-Parti l-oħra u li jkunu jikkonċernaw lill-awtoritajiet jew lill-kumpanniji jew lill-intrapriżi tal-Parti l-oħra, l-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra għandhom ikunu informati b’mod sħiħ u mogħtija l-opportunità biex jikkummentaw qabel ma tittieħed deċiżjoni finali. 5. Safejn id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim u d-dispożizzjonijiet tal-atti speċifikati fl-Anness I għal dan il-Ftehim huma identiċi fis-sustanza għar-regoli korrispondenti tat-Trattati tal-UE u għall-atti adottati skont it-Trattati tal-UE, dawk id-dispożizzjonijiet għandhom, fl-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom, jiġu interpretati f'konformità mas-sentenzi u d-deċiżjonijiet rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, minn hawn 'l quddiem imsejħa "il-Qorti tal-Ġustizzja" u tal-Kummissjoni Ewropea rispettivament. ARTIKOLU 29 KUMITAT KONĠUNT 1. Hawnhekk qed jiġi stabbilit Kumitat Konġunt li huwa magħmul mir-rappreżentanti tal-Partijiet (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ il-Kumitat Konġunt) u se jkun responsabbli mill-amministrazzjoni ta’ dan il-Ftehim u għandu jiżgura l-implimentazzjoni xierqa tiegħu. Għal dan il-għan, għandu jagħmel rakkomandazzjonijiet u jieħu deċiżjonijiet fejn dan ikun previst b’mod espliċitu minn dan il-Ftehim. 2. Id-deċiżjonijiet tal-Kumitat Konġunt għandhom jiġu adottati b’kunsens u jkunu jorbtu lill-Partijiet. Il-Partijiet għandhom iqegħduhom fis-seħħ skont il-proċeduri interni tagħhom. Il-Partijiet għandhom jinfurmaw lil xulxin dwar il-finalizzazzjoni ta’ tali proċeduri u d-data tad-dħul fis-seħħ tad-deċiżjonijiet. Kull meta deċiżjoni meħuda mill-Kumitat Konġunt tkun tinkudi rekwiżit biex tittieħed azzjoni minn Parti, din il-Parti għandha tieħu l-miżuri meħtieġa u tinforma lill-Kumitat Konġunt dwar dan. 3. Il-Kumitat Konġunt għandu jadotta, b’deċiżjoni, ir-regoli tal-proċedura tiegħu. 4. Il-Kumitat Konġunt għandu jiltaqa’ kif u meta jħoss il-ħtieġa meta jintalab minn Parti. 5. Parti tista’ wkoll tagħmel talba li ssir laqgħa tal-Kumitat Konġunt biex tinstab soluzzjoni għal kwalunkwe kwistjoni li tkun tikkonċerna l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim. Laqgħa bħal din għandha isseħħ fl-eqreb data possibbli, iżda mhux iktar tard minn xahrejn mid-data tal-wasla tat-talba, sakemm ma jkunx maqbul mod ieħor bejn il-Partijiet. 6. Għall-finijiet tal-implimentazzjoni xierqa ta’ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jiskambjaw it-tagħrif u, fuq talba li ssir minn kwalunkwe waħda mill-Partijiet, iwettqu l-konsultazzjonijiet fi ħdan il-Kumitat Konġunt. 7. Jekk, skont waħda mill-Partijiet, id-deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt ma tkunx implimentata kif xieraq mill-Parti l-oħra, l-ewwel Parti tista’ titlob li l-kwistjoni tiġi diskussa mill-Kumitat Konġunt. Jekk il-Kumitat Konġunt ma jkunx jista’ jsolvi l-kwistjoni fi żmien xahrejn minn mindu tkun saret it-talba, il-Parti li tkun għamlet it-talba tista’, skont l-Artikolu 31 (Miżuri ta’ Salvagwardja), tieħu l-miżuri ta’ salvagwardja li jkunu xierqa. 8. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, jekk il-Kumitat Konġunt ma jiħux deċiżjoni dwar kwistjoni li tkun ġiet riferuta lilu fi żmien sitt xhur mid-data tat-talba, il-Partijiet jistgħu jieħdu l-miżuri temporanji ta’ salvagwardja li jkunu xierqa skont l-Artikolu 31 (Miżuri ta’ Salvagwardja) ta' dan il-Ftehim. 9. B’konformità mal-Artikolu 20 (Investiment fit-Trasportaturi tal-Ajru) ta’ dan il-Ftehim, il-Kumitat Konġunt għandu janalizza kwistjonijiet relatati ma’ investimenti bilaterali ta' sjieda maġġoritarja, jew ma’ bidliet fil-kontroll effettiv tat-trasportaturi tal-ajru tal-Partijiet. 10. Il-Kumitat Konġunt għandu jiżviluppa wkoll il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet billi: (a) iwettaq analiżi tal-kundizzjonijiet tas-suq li jaffettwaw is-servizzi tal-ajru skont dan il-Ftehim; (b) jindirizza u jsib l-aktar soluzzjoni effettiva għall-kwistjonijiet ta’ “twettiq ta’ negozju” li jistgħu, fost oħrajn, ifixklu l-aċċess għas-suq kif ukoll l-operat bla xkiel tas-servizzi miftehma koperti minn dan il-ftehim bħala mezz biex ikunu żgurati ku