Konklużjonijiet tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill dwar is-salvagwardja u l-ħolqien ta’ spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ li jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni sinifikanti taż-żgħażagħ

(2021/C 501 I/04)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA U R-RAPPREŻENTANTI TAL-GVERNIJIET TAL-ISTATI MEMBRI MLAQQGĦIN FI ĦDAN IL-KUNSILL

WAQT LI JAGĦRFU LI:

1. L-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha qablu li l-kooperazzjoni fil-livell tal-UE fil-qasam taż-żgħażagħ ’’jappoġġa l-impenn soċjali u ċiviku u għandha l-għan li tiżgura li ż-żgħażagħ kollha jkollhom ir-riżorsi meħtieġa biex jieħdu sehem fis-soċjetà’’ (1).

2. Iż-żgħażagħ huma wieħed mill-punti b’saħħithom tas-soċjetà tagħna, kif ukoll detenturi tad-drittijiet tal-individwu. Bħala tali, għandhom id-dritt li jipparteċipaw b’mod sinifikanti fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u s-segwitu ta’ politiki li jaffettwaw lilhom u lis-soċjetà inġenerali (2).

3. ’’Demokrazija b’saħħitha tiddependi fuq l-involviment taċ-ċittadini u soċjetà ċivili attiva, mhux biss fiż-żmien tal-elezzjoni, iżda l-ħin kollu. Ċittadini żgħażagħ impenjati, infurmati u bis-setgħa u organizzazzjonijiet li jippromwovu l-interessi tagħhom huma l-aħjar garanzija għar-reżiljenza tad-demokraziji tagħna’’ (3), u għall-ġid komuni.

4. L-Unjoni Ewropea hija bbażata fuq valuri bħad-demokrazija, il-pluraliżmu, l-ugwaljanza u l-istat tad-dritt. Ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, il-libertà, in-nondiskriminazzjoni, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, it-tolleranza, u l-protezzjoni tal-minoranzi huma pedamenti inaljenabbli tal-idea Ewropea (4).

5. ’’Il-pandemija tal-COVID-19 li għaddejja bħalissa u l-konsegwenzi soċjoekonomiċi tagħha qed ikollhom impatt negattiv dejjem akbar fuq id-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt, inkluż fuq l-ispazju ċiviku’’ (5).

6. L-iżvilupp ulterjuri tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fi proċessi demokratiċi skont ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill dwar l-inkoraġġiment tal-parteċipazzjoni politika taż-żgħażagħ fil-ħajja demokratika fl-Ewropa (6), il-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar it-trawwim tal-kuxjenza demokratika u l-involviment demokratiku fost iż-żgħażagħ fl-Ewropa (7) u l-Konklużjonijiet dwar it-tisħiħ tal-governanza f’diversi livelli fil-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet (8) ser jikkontribwixxi għat-tisħiħ ta’ spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ u l-inkoraġġiment taż-żgħażagħ fi ħdanhom.

IQISU LI:

7. L-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ huma spazji li jippermettu l-parteċipazzjoni sinifikanti tagħhom fis-soċjetà u huma parti kruċjali minn kwalunkwe soċjetà demokratika (9). Huma ambjenti politiċi, pubbliċi u soċjali (online u offline) li jissodisfaw sett ta’ kundizzjonijiet legali, ta’ politika, istituzzjonali u prattiċi li jippermettu liż-żgħażagħ jeżerċitaw il-libertajiet ċiviċi tagħhom f’termini ta’ aċċess għall-informazzjoni, jesprimu l-fehmiet tagħhom, u jiffurmaw assoċjazzjonijiet jew organizzazzjonijiet għall-parteċipazzjoni fil-ħajja pubblika, bil-ħsieb li jinfluwenzaw u jsawru s-soċjetajiet.

8. Peress li l-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ huma dinamiċi u qed jinbidlu b’mod kostanti, l-organizzazzjonijiet demokratiċi u indipendenti kollha attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u l-gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ qed juru li huma atturi ewlenin fil-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ u għaldaqstant għandhom jiġu appoġġati u salvagwardjati.

9. Iż-żgħażagħ jeħtieġu spazji ċiviċi bla ħlas, sikuri, miftuħa, aċċessibbli, inklużivi u rappreżentattivi li jippermettulhom jiffurmaw assoċjazzjonijiet, jinvolvu ruħhom f’oqsma relatati mal-ħtiġijiet u l-interessi tagħhom, irrispettivament mis-suġġett, biex jesprimu ruħhom dwar kwistjonijiet pubbliċi u jipparteċipaw fit-teħid ta’ deċiżjonijiet pubbliċi.

10. L-involviment attiv ta’ gruppi differenti ta’ żgħażagħ, inkluż żgħażagħ vulnerabbli jew li rari jsemmgħu leħinhom, bħal żgħażagħ migranti, f’firxa ta’ spazji ċiviċi, jgħinhom jiżviluppaw il-kompetenzi meħtieġa għall-involviment ċiviku. Fl-istess ħin, jippromwovi l-iżvilupp personali, professjonali u soċjali tagħhom, jikkontribwixxi għall-valuri tal-Unjoni Ewropea (10), il-koeżjoni soċjali, il-kollaborazzjoni interġenerazzjonali - u jiżgura li d-demokrazija u ċ-ċittadinanza jirriflettu l-varjetà ta’ perspettivi u l-pluralità li tinsab fis-soċjetà.

11. L-involviment taż-żgħażagħ fi spazji ċiviċi kien katalist importanti għal diversi innovazzjonijiet soċjali (11) , li juri li dawn l-ispazji jikkontribwixxu għal proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet aktar demokratiċi u infurmati aħjar, u b’hekk tissaħħaħ il-kwalità tad-demokrazija. Min-naħa l-oħra, iż-żgħażagħ huma partikolarment vulnerabbli għad-diskriminazzjoni u għar-restrizzjoni ta’ spazji ċiviċi (12).

12. L-ispazju ċiviku li qed jonqos għaż-żgħażagħ u l-ksur irrapportat tad-drittijiet fundamentali u demokratiċi huma fenomeni globali li jistgħu jkunu ta’ theddida għad-demokraziji madwar l-Ewropa, irrispettivament mill-iżvilupp ekonomiku jew il-post ġeografiku. L-istudji juru li l-opportunitajiet għal organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għaż-żgħażagħ biex jipparteċipaw fil-proċessi ta’ politika ġew irrappurtati wkoll bħala limitati (13).

13. L-organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u l-gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ għandhom ikunu involuti fl-iżvilupp ta’ proġetti ewlenin fis-suġġetti kollha koperti mill-11-il Għan Ewropew dwar iż-Żgħażagħ, fost oħrajn. Barra minn hekk, dawn l-organizzazzjonijiet huma essenzjali biex jipprovdu servizzi u appoġġ liż-żgħażagħ, ħafna drabi komplementari għas-servizzi pprovduti mill-awtoritajiet pubbliċi.

14. B’riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, l-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ f’ħafna pajjiżi qed jonqsu saħansitra aktar, bl-ekwivalenti online tagħhom ħafna drabi jintużaw bħala l-unika alternattiva vijabbli. Xi wħud mit-tagħlimiet meħuda huma pożittivi, pereżempju, fejn instabu funzjonalitajiet ġodda fi spazji diġitali, madankollu, il-migrazzjoni għal spazji ċiviċi online kixfet kwistjonijiet relatati mal-aċċess (l-infrastruttura), il-kapaċità (il-kompetenzi) u s-sikurezza online taż-żgħażagħ.

JENFASIZZAW LI:

15. Approċċ wieħed tajjeb għal kulħadd mhux adatt għall-bini ta’ ambjent abilitanti għall-appoġġ ta’ organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u ma’ gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ. It-tfassil universali, ambjenti kulturali u ġeografiċi differenti, inugwaljanzi strutturali, l-inugwaljanza bejn il-ġeneri u fatturi li jintervjenu oħra kollha jeħtieġ li jitqiesu, fejn dawn qed jipprevjenu liż-żgħażagħ u lil organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għaż-żgħażagħ milli joperaw b’mod liberu u jipparteċipaw b’mod sinifikanti.

16. L-esponiment żejjed għall-iskrins u għall-attivitajiet online għandu impatt negattiv fuq is-saħħa mentali, fiżika u soċjali taż-żgħażagħ (14). Madankollu, l-ispazji ċiviċi online pprovdew rifuġju importanti lil ħafna żgħażagħ fejn jistgħu jieħdu vantaġġ mid-drittijiet ċiviċi tagħhom, partikolarment matul il-pandemija tal-COVID-19. Madankollu, filwaqt li kwistjonijiet relatati mas-saħħa huma aspett wieħed li għandu jitqies, is-sikurezza online u d-distakk diġitali (inkluż l-infrastruttura u l-ostakli konjittivi) jeħtieġ li jiġu indirizzati wkoll. B’hekk, is-sejbien ta’ bilanċ ġust bejn l-involviment online u dak offline għandu jkun prijorità għall-partijiet ikkonċernati kollha fir-rigward tal-appoġġ għal spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ.

JISTIEDNU LILL-ISTATI MEMBRI, F’KONFORMITÀ MAL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ U FIL-LIVELLI XIERQA, BIEX:

17. Jissalvagwardjaw u jespandu l-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ kollha, speċjalment dawk l-aktar affettwati mill-pandemija tal-COVID-19 u jistabbilixxu miżuri addizzjonali biex jiżguraw li ż-żgħażagħ minn ambjenti żvantaġġati u b’inqas opportunitajiet, b’mod partikolari dawk minn żoni remoti u rurali u dawk b’diżabbiltà, ikunu jistgħu jaċċessaw u jipparteċipaw f’dawn l-ispazji. Il-viżibbiltà u l-aċċessibbiltà ta’ dawn l-ispazji għaż-żgħażagħ għandhom jitrawmu wkoll.

18. Jindirizzaw it-tħassib b’rabta ma’ proċessi u strumenti li jikkawżaw nuqqas ta’ spazji pubbliċi bla ħlas u aċċessibbli, jew jimponu ostakli sostanzjali fir-rigward taż-żgħażagħ li jippruvaw jaċċessaw u jipparteċipaw fi spazji ċiviċi, jiġifieri għodod kummerċjali li jużaw algoritmi li jwasslu għall-kummerċjalizzazzjoni personalizzata, il-ġentrifikazzjoni, il-migrazzjoni rurali u ż-żieda tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ spazji fiżiċi u online (15).

19. Jindirizzaw it-tħassib b’rabta mal-privatezza taż-żgħażagħ li jeżerċitaw id-drittijiet u l-libertajiet ċiviċi tagħhom, sabiex jiżguraw is-sikurezza personali tagħhom u jiżguraw ir-rispett għad-drittijiet tal-individwu, li għandu jiġi promoss b’lingwaġġ aċċessibbli, u jagħtu l-kontroll fuq id-data tagħhom, fuq kollox permezz ta’ pproċessar sikur u legali tad-data kollha li tappartjeni lilhom jew li tkun dwarhom kif definit fir-Regolament Ġenerali tal-UE dwar il-Protezzjoni tad-Data.

20. Iqisu l-ostakli għall-parteċipazzjoni online li jiffaċċaw iż-żgħażagħ (fost l-oħrajn, l-aċċess għall-internet, il-kompetenzi diġitali, in-nuqqas ta’ infrastrutturi u tagħmir) u jistinkaw biex jiżguraw is-sikurezza ta’ spazji ċiviċi diġitali għaż-żgħażagħ billi jrawmu r-reżiljenza diġitali b’mod partikolari billi jsaħħu l-litteriżmu diġitali u medjatiku, u s-sensibilizzazzjoni taż-żgħażagħ, inkluż permezz ta’ miżuri ta’ sikurezza biex jipproteġu liż-żgħażagħ mill-miżinformazzjoni, id-diżinformazzjoni, il-propaganda, il-polarizzazzjoni soċjetali, id-diskors ta’ mibegħda, il-bullying ċibernetiku, il-grooming ċibernetiku, eċċ.

21. Jirrikonoxxu l-fornituri edukattivi fl-oqsma kollha tat-tagħlim (formali, mhux formali u informali) bħala atturi ewlenin għall-promozzjoni ta’ diversi forom ta’ edukazzjoni dwar iċ-ċittadinanza li jiffokaw fuq il-kompetenzi għaċ-ċittadinanza attiva meħtieġa, li min-naħa tagħha, tikkontribwixxi għal soċjetà aktar demokratika.

22. Jippromwovu proċessi ċiviċi u politiċi u l-kooperazzjoni attiva bejn organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ dwar proġetti komuni, fost l-oħrajn, sabiex itejbu l-kundizzjonijiet għall-ispazji ċiviċi eżistenti jew joħolqu spazji ċiviċi ġodda, biex b’hekk jagħtu wkoll kontribut prattiku għall-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u l-Għanijiet Ewropej taż-Żgħażagħ.

23. Jimpenjaw ruħhom għal u jappoġġaw, fejn applikabbli, interazzjonijiet jew kanali ta’ komunikazzjoni koġestiti u mfassla b’mod konġunt bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ż-żgħażagħ permezz ta’ spazji ċiviċi, inkluż dawk appoġġati u sostnuti minn organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ, sabiex jiffaċilitaw ir-rappreżentazzjoni sinifikanti u varja tal-ilħna taż-żgħażagħ u jsir impatt tanġibbli fuq l-iżvilupp, l-implimentazzjoni u s-segwitu ta’ politiki li huma rilevanti għaż-żgħażagħ.

JISTIEDNU LILL-ISTATI MEMBRI U LILL-KUMMISSJONI EWROPEA, FL-OQSMA TA’ KOMPETENZA RISPETTIVI TAGĦHOM U FIL-LIVELLI XIERQA, B’RISPETT DOVUT GĦALL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ, BIEX:

24. Jistinkaw biex jissalvagwardjaw u jespandu varjetà ta’ spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ fil-livelli kollha permezz ta’ finanzjament strutturali sostenibbli u, fejn adatt, iqisu finanzjament ibbażat fuq il-proġetti għal organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ. Iqajmu kuxjenza fost iż-żgħażagħ dwar il-libertajiet ċiviċi u politiċi tagħhom u l-opportunitajiet li jgawduhom permezz tal-involviment tagħhom fi spazji ċiviċi.

25. Jappoġġaw organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ fil-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda u theddid ieħor għall-attivitajiet tagħhom, speċjalment fir-rigward tal-eżerċizzju tal-libertà ta’ espressjoni, ta’ assoċjazzjoni u ta’ għaqda tagħhom.

26. Jimmonitorjaw, jivvalutaw u jappoġġaw kontinwament l-ambjent abilitanti għall-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ, filwaqt li jidentifikaw u jindirizzaw it-theddid għal dawn l-ispazji.

27. Jipprovdu aċċess faċli għall-informazzjoni f’formati aċċessibbli u, fejn adatt, f’lingwa adatta għaż-żgħażagħ u f’konformità mal-’’Karta Ewropea ta’ Informazzjoni għaż-Żgħażagħ’’ (16) , sabiex irawmu t-trasparenza u jżidu l-fiduċja taż-żgħażagħ fl-istituzzjonijiet politiċi filwaqt li jistabbilixxu wkoll miżuri adegwati b’mod partikolari billi jippromwovu l-litteriżmu medjatiku biex jindirizzaw il-miżinformazzjoni, id-diżinformazzjoni, il-propaganda, il-polarizzazzjoni soċjetali, id-diskors ta’ mibegħda, it-teoriji ta’ konfoffa, il-bullying ċibernetiku, il-grooming ċibernetiku, eċċ.

28. Iżidu s-sensibilizzazzjoni istituzzjonali għaż-żgħażagħ (direttament jew permezz ta’ organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ) bl-użu ta’ għodod effettivi ta’ involviment offline u online. Barra minn hekk, jużaw mekkaniżmi mfassla b’mod konġunt maż-żgħażagħ infushom, rikonoxxuti minn dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet u appoġġati minn riċerka indipendenti sabiex jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fi spazji ċiviċi u fil-politika.

29. Jeżaminaw, fejn rilevanti, l-effetti li l-għodod kummerċjali li jużaw l-algoritmi biex iwasslu l-kummerċjalizzazzjoni personalizzata għandhom fuq l-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ u jidħlu fi djalogu mal-fornituri ta’ dawn l-għodod biex jindirizzaw l-effetti li dawn jista’ jkollhom fuq l-ispazji ċiviċi. Iqisu l-adozzjoni ta’ miżuri meħtieġa, adatti u proporzjonati biex jindirizzaw kwalunkwe effett negattiv tal-għodod kummerċjali li ma jistgħux jittaffew permezz tad-djalogu.

30. Jappoġġaw ir-riċerka u jimmonitorjaw l-istat tal-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ madwar l-Unjoni Ewropea, u fil-livell nazzjonali, reġjonali u dak lokali, inkluż l-isfidi u t-theddid li qed jiffaċċaw u jevalwaw il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fi spazji ċiviċi.

31. Iqisu li jagħtu attenzjoni speċifika lill-ispazji ċiviċi għaż-żgħażagħ u l-libertajiet bażiċi taż-żgħażagħ fis-Sena Ewropea taż-Żgħażagħ 2022.

JISTIEDNU LILL-KUMMISSJONI EWROPEA BIEX:

32. Tappoġġa spazji ċiviċi mhux kummerċjalizzati, miftuħa, inklużivi u sikuri għaż-żgħażagħ, permezz ta’ programmi Ewropej differenti, inkluż il-programmi ewlenin fil-qasam taż-żgħażagħ bħall-Erasmus + u l-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà, u fis-setturi kollha.

33. Tinvolvi aktar liż-żgħażagħ u l-organizzazzjonijiet attivi fil-qasam taż-żgħażagħ u l-gruppi mhux formali ta’ żgħażagħ fl-ippjanar, l-implimentazzjoni u s-segwitu ta’ inizjattivi Ewropej li għandhom impatt fuq ħajjithom bħall-Bauhaus Ewropea l-Ġdida, il-Patt Klimatiku tal-UE u l-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, filwaqt li tqis ir-rwol ta’ dawn l-inizjattivi fl-għoti ta’ spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ.

(1) Riżoluzzjoni tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fil-Kunsill dwar qafas għall-kooperazzjoni Ewropea fil-qasam taż-żgħażagħ: L-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għaż-Żgħażagħ 2019-2027 (ĠU C 456, 18.12.2018, p. 1)

(2) Riżoluzzjoni tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fil-Kunsill dwar qafas għall-kooperazzjoni Ewropea fil-qasam taż-żgħażagħ: L-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għaż-Żgħażagħ 2019-2027 (ĠU C 456, 18.12.2018, p. 1).

(3) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew għad-Demokrazija (COM (2020) 790, 3 ta’ Diċembru 2020, p. 3).

(4) Dan il-paragrafu huwa bbażat fuq l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.

(5) Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar irkupru wara l-COVID-19 ibbażat fuq id-drittijiet tal-bniedem (6324/21, 22 ta’ Frar 2021).

(6) Riżoluzzjoni tal-Kunsill dwar l-inkoraġġiment tal-parteċipazzjoni politika taż-żgħażagħ fil-ħajja demokratika fl-Ewropa (ĠU C 417, tal-15.12.2015, p.10).

(7) Konklużjonijiet tal-Kunsill u tar-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill dwar it-trawwim tal-kuxjenza demokratika u l-involviment demokratiku fost iż-żgħażagħ fl-Ewropa (ĠU C 415 tal-1.12.2020, p.16).

(8) Konklużjonijiet tal-Kunsill u tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fil-Kunsill dwar tisħiħ tal-governanza f’diversi livelli fil-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet (ĠU C 241 tal-21.6.2021, p.3).

(9) Il-kunċett ta’ ’’spazji ċiviċi għaż-żgħażagħ’’ użat f’dawn il-konklużjonijiet huwa bbażat fuq id-definizzjoni tal-OECD ta’ spazji ċiviċi għal atturi mhux governattivi.

(10) Verżjonijiet konsolidati tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU C 202, 7.6.2016, p. 1).

(11) Safeguarding Civic Space for Young People in Europe (Is-Salvagwardja ta’ Spazju Ċiviku għaż-Żgħażagħ fl-Ewropa), Forum Ewropew taż-Żgħażagħ (p. 8)

(12) Sħubija għaż-Żgħażagħ: Tomaž Deželan and Laden Yurttagüler, Pool of European Youth Researchers, Shrinking democratic space for youth, 2021 (Tomaž Deželan u Laden Yurttagüler, Grupp ta’ Riċerkaturi Żgħażagħ Ewropej, Spazju demokratiku li qed jonqos għaż-żgħażagħ, 2021).

(13) Sħubija għaż-Żgħażagħ: Tomaž Deželan and Laden Yurttagüler, Pool of European Youth Researchers, Shrinking democratic space for youth, 2021. (Tomaž Deželan u Laden Yurttagüler, Grupp ta’ Riċerkaturi Żgħażagħ Ewropej, Spazju demokratiku li qed jonqos għaż-żgħażagħ, 2021).

(14) UNICEF statement, Growing concern for well-being of children and young people amid soaring screen time (Dikjarazzjoni tal-UNICEF, It-tħassib dejjem jikber għall-benesseri tat-tfal u ż-żgħażagħ minħabba ħin dejjem jiżdied fuq l-iskrin), 8 ta’ Frar 2021.

(15) Smith, Neil (1996) The new urban frontier: Gentrification and the revanchist city. London, Routledge. Day, Kristen (1999) Introducing gender to the critique of privatized public space. Journal of Urban Design, Vol.4, No. 2. Kohn, M., (2004) Brave new neighborhoods: The privatization of public space. New York, Routledge.

(16) Il-Karta Ewropea ta’ Informazzjoni għaż-Żgħażagħ hija sett ta’ prinċipji u linji gwida professjonali għall-ħidma ta’ informazzjoni u konsulenza għaż-żgħażagħ.