[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 15.11.2005 KUMM(2005) 568 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U L-PARLAMENT EWROPEW Rapport dwar il-progress fil-ħolqien tas-suq intern tal-gass u l-elettriku { SEC(2005) 1448} A. IL-KUNTEST U L-KONKLUŻJONIJIET EWLENIN L-Ewropa bħalissa qiegħda tfittex il-mezzi sabiex tagħti spinta ġdida lill-prestazzjoni ekonomika tagħha sabiex tilħaq livell ogħla ta’ tkabbir u kompetittività. Dan jista’ jinkiseb permezz ta’ servizz affidabbli ta’ l-elettriku u l-gass bi prezzijiet raġonevoli u li n-negozji u l-unitajiet domiċiljari għandhom ikunu jistgħu jgawdu minn provvista effiċjenti ta’ l-enerġija. Dan huwa element ewlieni ta’ l-istrateġija ta’ Liżbona ta’ l-Ewropa. Sabiex jintlaħaq dan il-għan, l-UE ddeċidiet li ġġib is-settur ta' l-enerġija f'konformità mal-partijiet kompetittivi ta' l-ekonomija tagħha billi ddaħħal il-kompetizzjoni gradwalment. Fuq il-bażi tat-tieni sett ta’ Direttivi ta' l-Elettriku u l-Gass[1], l-UE issa għandha l-opportunità unika li toħloq l-ikbar suq integrat kompetittiv ta' l-elettriku u tal-gass fid-dinja. L-UE ma tistax taffordja li titlef l-opportunità li tagħmel suċċess minn dan is-suq. Dan l-aħħar, dan ġie enfasizzat mill-Kunsill Ewropew fis-Samit ta' Hampton Court. Għaddiet sena mindu d-direttivi l-ġodda kellhom jkunu implimentati mill-Istati Membri u għad baqa' sena u nofs oħra sakemm is-swieq jinfetħu għal kollox għall-kompetizzjoni. Dan ir-rapport iqis is-sitwazzjoni attwali u jidentifika l-oqsma li jeħtieġu jittejbu iktar. Il-konklużjoni ewlenija ta’ dan ir-rapport hija li, filwaqt li perjodu inizjali tal-ftuħ tas-swieq ta’ l-enerġija s’issa kien fil-biċċa l-kbira suċċess, jekk per eżempju nieħdu l-prezzijiet ta’ l-elettriku li, f’termini reali, issa huma inqas milli kienu fl-1997 minkejja ż-żidiet riċenti fil-prezz taż-żejt, il-gass u l-faħam, jeħtieġ li jsir iktar sabiex ikun assigurat li l-industrija u ċ-ċittadin jirċievu l-benefiċċji kollha li joħorġu mill-ftuħ tas-suq. Din l-evalwazzjoni tinqasam bejn ir-regolaturi ta’ l-enerġija u l-partijiet l-iktar interessati kkonsultati matul it-tħejjija ta' dan ir-rapport. L-iktar nuqqas persistenti importanti huwa n-nuqqas ta’ integrazzjoni bejn is-swieq nazzjonali. L-indikaturi ewlenin f’dan ir-rigward huma n-nuqqas ta' konverġenza fil-prezzijiet madwar l-UE u l-livell baxx ta' kummerċ minn pajjiż għall-ieħor. Ġeneralment, dan jirriżulta minħabba l-eżistenza ta' xkiel għad-dħul, l-użu mhux adegwat ta' l-infrastruttura eżistenti u - fil-każ ta' l-elettriku – mhux biżżejjed interkonnessjonijiet bejn ħafna mill-Istati Membri, li jwassal għall-konġestjoni. Madankollu, ħafna swieq nazzjonali juru grad għoli ta’ konċentrazzjoni ta’ l-industrija, li jtellef l-iżvilupp ta’ kompetizzjoni effettiva. Is-suq tal-gass għadu jbati minn nuqqas ta’ likwidità kemm tal-kapaċità ta’ trasport kif ukoll tal-gass. F’dan il-kuntest, l-effetti tal-kuntratti fit-tul tal-gass jeħtieġ li jitqiesu, kemm f’termini ta’ kompetizzjoni kif ukoll tal-fatt li kuntratti bħal dawn jistgħu jinħtieġu biex jappoġġaw il-finanzjament ta’ infrastruttura ewlenija tal-gass[2]. Indikatur ieħor tan-nuqqas ta’ kompetizzjoni reali huwa l-fatt li l-qlib tal-klijenti minn fornitur għall-ieħor għadu limitat fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri u li l-għażla ta' fornitur minn Stat Membru ieħor għada eċċezzjoni. Għalhekk, dan ir-Rapport juri li f’termini ekonomiċi, bi ftit ħafna eċċezzjonijiet, is-swieq ta’ l-elettriku u tal-gass fl-UE għad għandhom firxa ekonomika nazzjonali. Il-kompetizzjoni minn pajjiż għall-ieħor għadha ma żviluppatx biżżejjed biex tipprovdi influwenza restrittiva fuq is-setgħa ekonomika tal-kumpaniji f'kull suq nazzjonali. Jeħtieġ li din il-kwistjoni tiġi indirizzata b’determinazzjoni, mill-Kummissjoni, l-Istati Membri, ir-Regolaturi u l-Industrija. L-azzjoni ewlenija li jeħtieġ tittieħed minnufih hija l-implimentazzjoni sħiħa, kompluta u effettiva tat-tieni sett ta’ Direttivi tal-Gass u l-Elettriku. Il-fatt li ħafna mill-Stati Membri ttardjaw fit-trasponiment tad-Direttivi l-ġodda u xi wħud għadhom lanqas biss ittrasponewhom, huwa partikolarment ta’ ħsara. Il-Kummissjoni se tkompli tinsisti fuq il-konformità, fejn meħtieġ bi proċeduri ta’ ksur. Partikolarment, l-Istati Membri jeħtieġu li joqogħdu attenti li jassiguraw li fl-implimentazzjoni tagħhom tad-Direttivi fil-prattika, isegwu wkoll l-ispirtu tad-Direttivi u mhux biss il-kliem. Id-Direttivi jipprovdu ġabra minima komuni ta’ priniċipji u miżuri li japplikaw għall-Istati Membri kollha. Madankollu, jistgħu jkunu meħtieġa miżuri addizzjonali f'ċerti oqsma, sabiex jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi li jeżistu f'ċerti pajjiżi sabiex jiġi assigurat li s-swieq individwali tassew jintegraw mal-ġirien tagħhom. L-iżvilupp taż-żona Nordpool hija eżempju f’dan ir-rigward. Xi wħud mill-Istati Membri diġà ħadu passi attivi u addizzjonali bħal dawn; per eżempju it-tisħiħ tal-miżuri minimi ta’ separazzjoni previsti fid-Direttivi, it-tisħiħ tas-setgħa u l-indipendenza tar-Regolaturi, il-ħelsien tal-kapaċità ta’ interkonnessjoni eżistenti u t-tiswir ta’ kapaċità ġdida, u t-teħid ta’ miżuri għall-promozzjoni tal-likwidità fis-swieq tal-gass. Għalhekk, l-Istati Membri kollha jeħtieġu li jqisu sewwa kif se jimplimentaw id-Direttivi b’mod li jwassal malajr għal swieq usa’, iktar miftuħa u iktar kompetittivi. Partikolarment, dan ifisser li minbarra li jassiguraw li r-rekwiżiti tad-Direttivi dwar l-aċċess effettiv mhux diskriminatorju għan-netwerks, is-separazzjoni u l-ħidma ta’ Regolazzjoni effettiva fil-prattika, jeħtieġ li jieħdu approċċ attiv biex jassiguraw l-eżistenza ta' kapaċità ta’ interkonnessjoni adegwata u disponibbli. Jeħtieġ ukoll li jagħtu attenzjoni sabiex jassiguraw li kwalunkwe regolazzjoni tal-prezzijiet ma ssirx b’mod li teskludi l-kompetizzjoni. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni u r-Regolaturi nazzjonali se jaċċelleraw l-isforzi tagħhom fil-kuntest tar-Regolamenti tal-gass u l-elettriku sabiex jindirizzaw għadd ta' kwistjonijiet tekniċi bħalma huma l-mekkaniżmi ta' kummerċ minn pajjiż għall-ieħor, l-ibbilanċjar, eċċ. Għalhekk, huwa kmieni wisq biex wieħed jiddeċiedi jekk humiex meħtieġa miżuri leġiżlattivi addizzjonali fil-livell Komunitarju, bħal dawk issuġġeriti minn xi wħud minn dawk li wieġbu għall-mistoqsijiet tal-Kummissjoni fit-tħejjija ta’ dan ir-rapport; per eżempju separazzjoni addizzjonali jew iktar setgħat lir-Regolaturi. Jeħtieġ li l-ewwel naraw ir-riżultati ta’ l-implimentazzjoni tat-Tieni sett ta’ Direttivi fil-prattika. Il-Kummissjoni għalhekk, barra milli ssegwi mill-qrib il-konformità legali mad-Direttiva, se twettaq reviżjonijiet dettaljati pajjiż pajjiż ta' l-effettività fil-prattika tal-miżuri leġiżlattivi u regolatorji, inklużi l-miżuri nazzjonali speċifiċi addizzjonali. Dan għandu jwassal għal Rapport ieħor sa tmiem l-2006 u, jekk ikun meħtieġ, għal proposti biex jitranġa kull nuqqas li jkun fadal fl-2007. Barra minn dawn il-miżuri, jinħtieġu għadd ta’ azzjonijiet oħra ta’ appoġġ. L-introduzzjoni tal-kompetizzjoni se jkollha t-tendenza li tapplika pressjoni ‘l isfel fuq il-prezzijiet. Waħidhom, prezzijiet li qed jonqsu ta’ l-enerġija ma jħeġġux la l-konsum bil-galbu u lanqas l-investiment fl-effiċjenza ta’ l-enerġija, qasam ieħor fejn l-UE teħtieġ li tagħmel iżjed progress, kif enfasizzat il-Kummissjoni dan l-aħħar fil-Green Paper tagħha dwar l-Effiċjenza ta’ l-Enerġija[3]. Bi tweġiba għal din id-dilemma, f'Diċembru 2003, il-Kummissjoni pproponiet Direttiva dwar l-effiċjenza ta’ l-użu aħħari ta' l-enerġija u s-servizzi, bil-għan li tipprovdi qafas għall-iżvilupp ta' suq reali għall-effiċjenza ta' l-enerġija. Barra minn hekk, is-sehem dejjem jikber ta’ l-elettriku rinnovabbli jeħtieġ li jiġi integrat fis-suq intern ta’ l-elettriku, kemm teknikament, permezz tal-provvista ta’ biżżejjed kapaċità ta’ netwerk, kif ukoll kummerċjalment. L-Unjoni Ewropea waqqfet mira ta’ 21% elettriku rinnovabbli fl-2010[4]. L-Istati Membri qegħdin jappoġġaw l-iżvilupp ta’ l-elettriku rinovvabbli permezz ta’ skemi speċifiċi. Rapport tal-Kummissjoni separat se janalizza l-impatt ta’ dawn l-iskemi fuq il-ħidma tas-suq intern. Jinħtieġ li s-sitwazzjoni tibqa’ tiġi ssorveljata u li tiġi mħeġġa l-aħjar prassi, għaliex is-sehem ta' l-elettriku rinnovabbli għandu jiżdied iktar sabiex tintlaħaq il-mira ta’ 21%. Fl-aħħarnett, fir-rigward tal-politika dwar il-bidla fil-klima, beda japplika strument ġdid – l-iskema ta’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet – minn Jannar 2005. Minn dak iż-żmien ‘l hawn kien hemm żieda ċara fil-prezzijiet tal-kwoti, għal diversi raġunijiet kumplessi. Fir-rapport li mistenni joħroġ f’nofs l-2006 dwar l-iskema ta’ skambju tal-kwoti ta’ l-emissjonijiet, il-Kummissjoni se tkompli ssegwi mill-qrib l-iżviluppi fis-suq tal-kwoti l-ġdid u li għadu mhux stabbilizzat għal kollox, se teżamina kif qed jaħdem, inkluż l-effett possibbli fuq il-prezzijiet ta' l-enerġija, u, jekk ikun meħtieġ, se tipproponi tibdil sabiex tassigura li s-suq jaħdem sewwa. Dan ir-Rapport u r-rapport ta’ segwitu tiegħu jiffurmaw parti minn strateġija koerenti tal-Kummissjoni biex tassigura l-ħidma effettiva tas-Suq Intern ta’ l-Enerġija. Partikolarment, huwa konness mill-qrib ma’ l-inkjesta dwar il-politika tal-kompetizzjoni fis-settur, li r-riżultati finali tagħha huma mistennija li joħorġu fl-2006. B. IL-QAGĦDA ATTWALI TAS-SUQ INTERN - ŻVILUPPI F’OQSMA EWLENIN U N-NUQQASIJIET LI BAQA’ 1. L-implimentazzjoni tad-direttivi l-ġodda Ħafna Stati Membri ma laħqux l-iskadenza ta’ l-1 ta’ Lulju 2004 għat-traspożizzjoni tad-Direttivi l-ġodda ta’ l-Elettriku u l-Gass. Fil-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri, il-leġiżlazzjoni li timplimenta d-direttivi kienet ilha fis-seħħ għal inqas minn sena u xi Stati Membri għadhom ma implimentawx id-direttivi għal kollox[5]. Dan id-dewmien imur kontra l-impenn meħud mill-Kunsill Ewropew biex jitlesta s-suq intern ta' l-enerġija malajr kemm jista' jkun. B’riżultat ta’ dan, għadd ta’ miżuri strutturali se jidħlu fis-seħħ iktar tard milli kien previst fid-direttivi. F’dan ir-rigward, ir-regoli dwar il-kontroll regolatorju u d-dispożizzjonijiet ta’ separazzjoni huma ta’ importanza partikolari. 2. Integrazzjoni tas-suq Wieħed għandu jiftakar li l-għan tal-ftuħ tas-suq huwa li jinħoloq suq waħdieni ta’ l-elettriku u tal-gass, u mhux it-tgħaqqid ta' 25 suq nazzjonali. Din hija sfida diffiċli u l-integrazzjoni tas-swieq nazzjonali mhux se sseħħ mil-lum għall-għada. Bħalissa, il-livell ta’ integrazzjoni tas-suq għadu mhuwiex biżżejjed. Żewġ indikaturi ewlenin jindikaw din il-konklużjoni: - id-differenzi sinifikanti fil-prezzijiet li attwalment hemm fis-suq intern - il-livell baxx ta’ kummerċ minn pajjiż għall-ieħor. Meta l-kummerċ ikun faċli f'suq integrat, il-kompetizzjoni mifruxa ma’ l-UE kollha li tirriżulta żżomm il-prezzijiet qrib ta’ xulxin madwar l-UE kollha, jew, għallinqas, fost Stati Membri jew reġjuni li jmissu ma' xulxin. Dan għadu mhux il-każ għall-elettriku u l-gass[6]. Per eżempju, id-differenzi fil-prezzijiet għall-elettriku għall-konsumaturi industrijali fl-UE, f’xi każijiet, huma iktar minn 100%. Min-naħa l-oħra, il-livelli tal-prezzijiet tal-bejgħ bl-ingrossa bdew jersqu qrib ta’ xulxin f’xi pajjiżi ġirien. Filwaqt li dawn huma passi inizjali promettenti, l-iżvilupp ta’ swieq reġjonali, bħala pass intermedju qabel l-integrazzjoni eventwali fuq livell ta’ l-UE, għadu fil-bidu tiegħu, bl-eċċezzjoni tas-suq Nordiku ta’ l-elettriku tal-bejgħ bl-ingrossa li huwa relattivament iktar żviluppat. Il-kummerċ minn pajjiż għall-ieħor iżid il-pressjoni kompetittiva fuq il-prezzijiet. Fis-suq intern ta’ l-enerġija l-kummerċ bħalissa għadu sottożviluppat. Per eżempju, flussi ta’ elettriku minn pajjiż għall-ieħor fl-2004 kienu madwar 10.7% tal-konsum totali[7], li hija żieda ta’ madwar 2 punti perċentwali biss meta mqabbel ma’ l-2000 (9-9%). Minkejja li l-attivitajiet kummerċjali mhux neċessarjament ikunu riflessi bi sħiħ fil-flussi, il-flussi jkunu mistennija jiżdiedu jekk il-kummerċ jiżdied b’mod sinifikanti. Bl-istess mod, fi proċeduri ta’ tgħaqqid, skond il-liġi tal-kompetizzjoni ta’ l-UE, ġeneralment ma kienx possibbli li “s-suq rilevanti” jiġi ddefinit bħala wieħed usa’ minn dak nazzjonali. Fil-każ ta’ l-elettriku, in-nuqqas ta’ integrazzjoni tas-suq huwa prinċipalment ir-riżultat tal-fatt li l-kapaċità ta’ interkonnessjoni disponibbli għas-suq bejn ħafna Stati Membri, fil-biċċa l-kbira, għadha mhux biżżejjed biex tippermetti integrazzjoni tajba tas-swieq nazzjonali u pressjoni kompetittiva mill-importazzjonijiet. Il-konġestjoni f’ħafna fruntieri ta’ l-UE għadha sseħħ ta' spiss. Wieħed għandu jiftakar li fl-2002, il-Kunsill Ewropew ta' Barċellona adotta l-għan li l-Istati Membri kollha għandhom ikollhom kapaċità ta' interkonessjoni ekwivalwenti għallinqas għal 10% tal-konsum nazzjonali tagħhom - għan li għadu ma ntlaħaqx. Il-graff ta’ hawn taħt turi l-korrellazzjoni bejn il-links ta’ l-elettriku neqsin u d-differenzi fil-prezz fis-suq intern[8]. [pic] Jeħtieġ li x-xkiel persistenti fl-infrastruttura ta’ l-elettriku jitneħħa. Għandu jkun hemm qafas regolatorju stabbli li jkun favorevoli għall-investiment. Ir-regolaturi għandhom rwol ewlieni f’dan ir-rigward. L-operaturi tas-sistemi ta’ trażmissjoni li għandhom ikunu separati effettivament, għandhom jagħtu prova ta’ l-indipendenza tagħhom u jwettqu r-rwol tagħhom ta' faċilitaturi tas-suq billi jinvestu fil-ħoloq neqsin, anki jekk dan iżid il-kompetizzjoni għall-fergħa ta' provvista relatata. Kwistjoni daqstant importanti oħra hija l-proċeduri ta' ppjanar. F’dan ir-rigward, l-Istati Membri għandhom jilħqu bilanċ raġonevoli fl-interess ġenerali ta’ l-assigurazzjoni ta’ provvista kompetittiva u sikura ta’ l-enerġija għaċ-ċittadini Ewropej. Jeħtieġ ukoll ta' l-innovazzjoni u li jiġu żviluppati soluzzjonijiet li għandhom inqas ċans li jaffettwaw l-interess tal-popolazzjoni lokali, bħall-integrazzjoni tal-linji ta' l-elettriku f'mini tal-ferrovija ġodda. Il-bini ta’ infrastuttura ta’ l-elettriku u l-gass ta’ prijorità ġie appoġġat mill-programm TEN-Enerġija (TEN-E). Meta wieħed iqis in-nuqqas persistenti ta’ infrastruttura, huwa importanti li l-programm TEN-E jissaħħaħ iktar. Il-Kummissjoni pproponiet żieda sinifikanti fil-baġit tal-programm taħt il-perspettiva finanzjarja l-ġdida (2007-2013). Il-benefiċċji kollha ta’ l-eżistenza ta' biżżejjed infrastruttura fiżika mhux se jinħassu sakemm il-kapaċità ma tkunx disponibbli għall-partċipanti tas-suq fuq bażi mhux diskriminatorja. Madankollu, ħafna drabi dan mhuwiex il-każ u jinħtieġ titjib drastiku f’dan ir-rigward[9]. Kwistjoni importanti hija r-riservazzjoni tal-kapaċità bi preferenza lil kuntratti storiċi fit-tul. F’sentenza riċenti[10] f’każ li jikkonċerna r-riservazzjoni tal-kapaċità fis-settur ta' l-elettriku, il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, mingħajr ma kkuntestat il-kuntratti fit-tul infushom, iddikkjarat l-eżistenza ta’ sistema li taħtha l-kuntratti storiċi per se jingħataw prijorità fil-konfront ta’ talbiet oħrajn għal kapaċitajiet ta’ interkonnessjoni li hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni. Fid-dawl ta’ din is-sentenza il-legalità tal-prassi attwali ta’ reservazzjoni tal-kapaċitajiet għall-ħtiġijiet kemm ta’ l-elettriku kif ukoll tal-gass, jinħtieġ li tiġi kkunsidrata mill-ġdid mir-regolaturi u l-operaturi tas-sistemi ta' trażmissjoni, b'konsultazzjoni mal-kumpaniji li jgawdu mir-riservazzjonijiet. Il-Kummissjoni se tinsisti fuq il-konformità ta’ l-allokazzjoni tal-kapaċitajiet mal-liġi ta’ l-UE u se tippubblika l-fehma tagħha dwar il-konsegwenzi tas-sentenza tal-Qorti. 3. Il-konċentrazzjoni u l-konsolidazzjoni ta’ l-industrija Fin-nuqqas ta’ kompetizzjoni żviluppata sewwa minn pajjiżi għall-ieħor, l-istruttura ta' l-industrija fis-swieq nazzjonali teħtieġ attenzjoni speċjali. F’ħafna Stati Membri l-ftuħ tas-suq beda minn stuttura tas-suq monopolistika jew, għallinqas, oligopolistika. L-introduzzjoni tal-kompetizzjoni fuq livell ta’ l-UE kien maħsub biex jibdel din is-sitwazzjoni billi jesponi lill-kumpaniji għall-kompetizzjoni mifruxa ma' l-UE kollha. Dan għadu ma ntlaħaqx fil-biċċa l-kbira tas-swieq. Il-konċentrazzjoni f’ħafna swieq għadha għolja u l-industrija qiegħda tikkonsolida iktar mindu beda jinfetaħ is-suq. Fil-każ tal-gass, għad hemm nuqqas ta’ likwidità fis-suq, fil-biċċa l-kbira minħabba l-aċċess limitat għall-provvisti tal-gass minn min għadu dieħel fis-suq kif ukoll il-kapaċità limitata għaċ-ċaqliq tal-gass madwar in-netwerk Ewropew. Dan l-aħħar, l-għadd ta' parteċipanti ġodda ġenwini fis-suq naqas u, per eżempju, sehem estremament limitat biss ta’ proġetti ġodda ta’ ġenerazzjoni ta’ l-elettriku ġew ikkummissjonati minn persuni li mhumiex diġà involuti Indikatur wieħed għall-grad ta' kompetizzjoni fis-swieq nazzjonali huwa s-sehem totali tas-suq ta' l-ikbar tliet produtturi (elettriku) u l-fornituri bl-ingrossa (gass) (ara l-graff hawn taħt)[11]. Il-graff ta' hawn taħt turi l-fatturat ta’ l-ikbar kumpaniji ta' l-enerġija fl-UE. [pic]Electricity = Elettriku ; More Competitive Markets = Swieq Aktar Kompetittivi ; Share of capacity of largest 3 wholesale market participants = Sehem tal-kapaċità ta' l-akbar 3 parteċipanti tal-bejgħ bl-ingrossa fis-suq. [pic] Barra mil-livelli għoljin ta' konċentrazzjoni fis-swieq nazzjonali, qed jiġi osservat numru li qed jikber ta' akkwisti minn pajjiż għall-ieħor. F’ċerti swieq ta’ l-elettriku jidher li hemm tendenza lejn integrazzjoni vertikali li qed tikber bejn l-attivitajiet ta’ ġenerazzjoni u provvista, li tista’ twassal għal tnaqqis tal-likwidità fuq is-swieq tal-bejgħ bl-ingrossa kkonċernati, u b’hekk jiggrava r-riskji marbuta mal-konċentrazzjoni. Barra minn hekk, kien hemm attentati minn kumpaniji tal-gass u l-elettriku diġà involuti li jingħaqdu. Dawn l-għaqdiet jistgħu inaqqsu l-inċentivi għall-kompetituri li jibnu impjanti ġodda li jaħdmu bil-gass. Il-Kummissjoni qed tissorvelja dawn l-iżviluppi b’attenzjoni u – sal-punt applikabbli- qed tapplika b'mod strett ir-regoli ta’ għaqda tagħha[12]. Fil-kawżiet ta’ kompetizzjoni tagħha il-Kummissjoni tagħti attenzjoni partikolari lil rimedji li jiffaċilitaw il-ftuħ tas-suq u l-integrazzjoni. Il-Kummissjoni qed tinvestiga l-konċentrazzjoni u l-konsolidazzjoni ta’ l-industrija f'iktar dettall bħala parti mill-inkjesta tas-settur li għaddejja bħalissa mnedija fl-2005. Tinħtieġ l-applikazzjoni rigoruża tar-regoli tal-kompetizzjoni, inkluż il-kontroll ta’ l-għaqdiet, fil-livell nazzjonali u dak ta' l-UE. Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw inizjattivi politiċi attivi mmirati lejn l-istimolu tal-kompetizzjoni, bħal programmi mfassla tajjeb ta’ rilaxx tal-kapaċità ta' elettriku u programmi ta' rilaxx tal-gass. Jinħtieġ li l-kontroll tas-swieq kumplessi ta’ l-elettriku li għandhom riskju għoli ta’ manipulazzjoni minħabba l-konċentrazzjoni tas-suq jiġi msaħħaħ mill-Istati Membri. Għandhom ikunu fis-seħħ regoli xierqa dwar it-trasparenza flimkien ma’ obbligi li tinkixef informazzjoni importanti, bħalma hija l-kapaċità ta’ ġenerazzjoni disponibbli. Sitwazzjoni fejn l-operaturi diġà responsabbli biss jkollhom l-informazzjoni meħtieġa sabiex jipparteċipaw fil-kummerċ b’mod effettiv fis-suq mhijiex aċċettabbli. Hemm ħtieġa li l-gass jinġieb minn għejun ġodda lejn l-UE, sabiex tiġi stimulata l-kompetizzjoni u tissaħħaħ is-sigurtà tal-provvista. Id-deċiżjonijiet meħuda dan l-aħħar mill-investituri, appoġġati mir-regolaturi nazzjonali u l-Kummissjoni Ewropea, li jitniedu għadd ta’ proġetti ta' terminali ġodda tal-gass natural f’forma likwida fl-UE huma progress sinifikanti f’dan ir-rigward. 4. Ir-rispons tal-Konsumatur In-numru ta' konsumaturi li jaqilbu minn fornitur għal ieħor huwa indikatur naturali ta' l-effettività tal-kompetizzjoni. Jekk hemm ftit konsumaturi li qed jaqilbu, x’aktarx hemm problema b'kif qed jaħdem is-suq, anki jekk il-benefiċċji mill-possibbiltà li jsiru negozjati mill-ġdid mal-fornitur storiku ma’ għandhomx jiġu injorati. Filwaqt li r-rata tal-konsumaturi ta’ l-elettriku mdaqqsin li qed jaqilbu qed tkompli tiżdied, il-konsumaturi tal-gass u l-konsumaturi li huma negozji żgħar jew unitajiet domiċiljari, fl-Istati Membri, fejn għandhom id-dritt li jagħżlu, għadhom iżommu lura milli jeżerċitaw id-dritt tagħhom li jagħżlu[13]. Hemm ħafna fatturi li jwasslu għal dan. Ħafna drabi, offerti li jikkompetu ma’ xulxin ma jkunux disponibbli jew ikunu simili wisq biex joffru għażla reali. Il-pożizzjonijiet dominanti u s-separazzjoni insuffiċjenti, speċjalment fil-livell ta’ distribuzzjoni, jiskoraġġixxu l-qlib, u ħafna drabi, l-bdil tal-fornitur jiġi pperċepit bħala riskjuż[14]. Il-graffs hawn taħt juru l-prestazzjoni differenti fost l-Istati Membri għal dan l-indikatur. Elettriku [pic] Gass [pic] Il-Konsumaturi għandhom ikollhom għażla reali ta’ fornituri. L-Istati Membri u r-regolaturi nazzjonali għandhom jassiguraw li jeżistu regoli xierqa dwar l-informazzjoni u t-trasparenza u li jeżistu proċeduri sempliċi ta’ qlib, sabiex jagħtu l-kunfidenza meħtieġa lill-konsumatur. 5. Xejriet fil-prezz Għandha tingħata attenzjoni partikolari lit-tendenzi tal-prezzijiet ta’ l-elettriku u l-gass fis-suq intern ta’ l-enerġija[15]. Dan l-aħħar ċerti industriji li jużaw ħafna enerġija wrew tħassib dwar il-prezzijiet li qed jogħlew, tendenza li f’ċerti Stati Membri kienet partikolarment akuta. Din kienet waħda mir-raġunijiet li l-Kummissjoni, f’Ġunju 2005, iddeċidiet li tniedi inkjesta fis-settur ta’ l-elettriku u l-gass, sabiex teżamina jekk il-kompetizzjoni hijiex ristretta jew mgħawġa fi ħdan is-suq komuni. Fil-każ li l-inkjesta tikkonferma n-nuqqas ta’ kompetizzjoni vera, il-Kummissjoni mhux se taħsibha darbtejn biex tieħu rimedji xierqa. Madankollu, wieħed għandu jinnota li minkejja t-tendenza ta’ żidiet fil-prezz, f'termini reali il-prezzijiet ta' l-elettriku naqsu matul dawn l-aħħar 10 snin. Ukoll, il-prezzijiet ta’ fjuwils oħrajn li għandhom l-istess importanza għal ċerti industriji, bħall-gass u ż-żejt, żdiedu b'mod iktar sinifikanti milli żdiedu l-prezzijiet ta' l-elettriku f'dawn l-aħħar tliet snin. Madankollu, jidher ċar li tinħtieġ azzjoni ulterjuri sabiex ikun assigurat li l-benefiċċji kollha possibbli tal-ftuħ tas-suq jaslu għand iċ-ċittadini. 6. L-indipendenza ta’ l-operaturi tan-netwerks Is-separazzjoni effettiva ta’ l-operat tan-netwerk mill-partijiet kompetittivi tan-negozju hija essenzjali biex tassigura l-operat indipendenti tan-netwerk u l-aċċess mhux diskriminatorju għan-netwerks lil-parteċipanti kollha tas-suq. Bħalissa, ir-regoli ta’ separazzjoni iktar stretti fid-direttivi l-ġodda għadhom mhux kompletament effettivi fil-prattika. F’ħafna każijiet il-proċess ta' separazzjoni għadu mhux iffinalizzat mill-operaturi tan-netwerk[16], parzjalment minħabba l-implimentazzjoni fit-tard tad-direttivi mill-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri. Dan japplika partikolarment għat-trażmissjoni tal-gass, kif ukoll, ġeneralment, għall-operaturi tas-sistema ta' distribuzzjoni. Min-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni (TSOs) dejjem iżjed Stati Membri qed imorru lil hinn minn dak li tirrikjedi d-direttiva u mxew lejn is-separazzjoni tal-proprjetà. Bħalissa, f'madwar nofs l-Istati Membri, il-proprjetà tan-netwerk tat-trażmissjoni ta' l-elettriku u/jew il-gass hija separata, kif muri fit-tabella hawn taħt[17]. [pic] Fir-rigward tad-distribuzzjoni, fl-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ separazzjoni tad-direttivi, il-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri għamlu użu sħiħ mid-derogi kollha possibbli, billi eżentaw distributuri żgħar mis-separazzjoni kemm legali kif ukoll funzjonali u pposponew is-separazzjoni legali għad-distributuri l-kbar sa Lulju 2007. Barra minn hekk, ġeneralment, il-leġiżlazzjoni implimentattiva nazzjonali ta’ l-Istati Membri ma tmurx lil hinn mir-rekwiżiti minimi tad-direttivi. Din l-implimentazzjoni nazzjonali pjuttost mhux ambizzjuża tad-dispożizzjonijiet ta’ separazzjoni li jinsabu fid-direttivi ma kellhiex l-effett mixtieq “fil-prattika”[18]. Fir-rigward ta’ l-aċċess għas-suq, il-parteċipanti tas-suq għadhom jilmentaw dwar l-ispejjeż għoljin involuti[19]. Fil-każ tal-gass, ma kienx hemm qafas ċar għall-kundizzjonijiet ta' aċċess għan-netwerk, speċjalment għat-tranżazzjonijiet bejn żoni TSO. L-applikazzjoni tar-regolament il-ġdid dwar l-aċċess għan-netwerks tal-gass minn Lulju 2006 ‘il quddiem għandu jtejjeb billi jipprovdi dan il-qafas. 7. Regolazzjoni effettiva mill-awtoritajiet regolatorji Wara l-ħatra ta’ awtorità regolatorja fil-Ġermanja f’Lulju 2005, l-Istati Membri kollha issa għandhom regolaturi. L-esperjenza fix-xogħol ta' l-awtoritajiet regolatorji ġeneralment hija tajba; biż-żmien ir-regolaturi rabbew l-esperjenza u s-saħħa. Taħt id-Direttivi ta’ l-Elettriku u l-Gass il-ġodda, ir-regolaturi issa għandhom ġabra minima ta’ setgħat f’kull Stat Membru. Madankollu, il-possibilitajiet għall-awtoritajiet regolatorji speċifiċi għas-settur li jieħdu deċiżjonijiet u jinfurzawhom huma differenti fost l-Istati Membri[20]. Barra minn hekk, xi Stati Membri stabbilew bosta regolaturi, f’livelli nazzjonali u reġjonali, u f’ċerti każi s-setgħat jinqasmu bejn ir-regolatur speċifiku għas-settur, l-awtorità kompetenti u l-ministeru. Il-Kummissjoni se tkompli tagħti attenzjoni partikolari mill-qrib lil-livelli ta' setgħat u indipendenza tar-regolaturi kollha fil-kuntest tas-swieq kompetittivi li qed jiżviluppaw. Id-deċiżjonijiet mir-regolaturi nazzjonali għandhom impatt fuq kif jaħdem is-suq Ewropew globalment. Għaldaqstant, ir-regolaturi jeħtieġu li jkollhom mentalità Ewropea u l-kooperazzjoni u l-koordinament bejn ir-regolaturi għandhom jiġu mħeġġa. Il-Kunsill tar-Regolaturi Ewropej ta’ l-Enerġija (CEER) diġà għamel progress sinifikanti f'dan il-qasam, u għadu qed jagħmel dan. Barra minn hekk, f'Diċembru 2003, il-Kummissjoni waqqfet il-Grupp tar-Regolaturi Ewropej għall-Elettriku u l-Gass (ERGEG). Matul l-ewwel sentejn ta’ l-eżistenza tiegħu l-Grupp għamel kontribut sinifikanti, per eżempju fil-kwistjonijiet ta’ l-elettriku minn pajjiż għall-ieħor u l-ħażna tal-gass. Barra minn hekk, il-fora regolatorji Ewropej għall-elettriku u l-gass (magħrufa bħala "il-Forum Florence” u “l-Forum Madrid”), li jipprovdu pjattaforma ta’ taħditiet għall-partijiet interessati kollha, għamlu xogħol eċċellenti fl-iżvilupp ta' soluzzjonijiet innovattivi għal kwistjonijiet ewlenin, bħal, per eżempju, dan l-aħħar, ftehim volontarju dwar il-kundizzjonijiet għall-aċċess għall-ħażna tal-gass. B’dan il-mod, is-CEER, il-Grupp ta’ Regolaturi Ewropej u l-Fora Florence u Madrid taw kontribut sinifikanti lill-iżvilupp tas-suq intern, f’konformità mal-politika tal-Kummissjoni dwar il-promozzjoni tal-ko-regolazzjoni u r-regolazzjoni aħjar. Jeħtieġ li r-regolaturi jingħatawlhom responsabbiltajiet biżżejjed u ċari fil-leġislazzjoni nazzjonali, kif ukoll livell xieraq ta’ indipendenza, sabiex ikunu jistgħu jwettqu l-kompiti tagħhom. Jeħtieġ li l-koordinament u l-kooperazzjoni bejn ir-regolaturi nazzjonali jissaħħu iżjed. 8. Is-servizz mogħti lill-utenti/konsumaturi u l-konsiderazzjonijiet tas-servizz pubbliku L-għan tad-Direttivi ta’ l-Elettriku u l-Gass – li tinżamm u tittejjeb il-pożizzjoni tal-konsumatrui – qiegħed jintlaħaq. Stħarriġ dwar il-perċezzjoni tal-konsumaturi kkonkluda li l-livell ta’ sodisfazzjon bil-kwalità tas-servizzi ta’ elettriku u gass mogħtija huma ġeneralment tajba[21]. Tħassib li l-introduzzjoni tal-kompetizzjoni twassal għal tnaqqis fl-istandards tas-servizzi jew għal problemi fil-provvista tas-servizzi universali sarrfu fix-xejn. Il-Kummissjoni se tindirizza wkoll is-suġġett tal-konsumaturi vulnerabbli. Partikolarment, il-konsumatur vulnerabbli għandu jgawdi minn skemi speċjali, jekk ikunu meħtieġa biex ikun assigurat il-ħarsien tal-konsumatur. Barra minn hekk, il-Kummissjoni se tibqa’ attenta partikolarment fir-rigward tal-konsegwenzi soċjali, u dawk marbutin ma’ l-impjiegi, tar-ristrutturar tal-kumpaniji ta’ l-enerġija, l-effett tal-prezzijiet kompetittivi ta’ l-enerġija fuq l-impjiegi f’industriji li jużaw ħafna enerġija u l-ħarsien tal-konsumatur minn prassi ta’ bejgħ inġusti. Is-sodisfazzjon tal-konsumatur għandha tiġi ssorveljata fuq bażi regolari sabiex jiġu individwati n-nuqqasijiet tas-suq u l-Istati Membri u r-regolaturi jeħtiġilhom jibqgħu jindirizzaw kwistjonijiet ta’ relevanza għall-konsumatur. Il-Kummissjoni bi ħsiebha tipproponi “Karta tad-Drittijiet tal-Konsumatur ta’ l-Elettriku u l-Gass”, li għandha tkun fis-seħħ qabel ma s-suq jinfetaħ kompletament madwar l-UE fl-1 Lulju 2007. C. IS-SIGURTÀ TAL-PROVVISTA Anki jekk il-kumpaniji ta’ l-elettriku naqqsu l-kapaċità żejda disponibbli b'rispons għall-introduzzjoni tal-kompetizzjoni fis-settur, l-adegwatezza ta' l-elettriku fl-Unjoni Ewropea qed tiżviluppa b’mod sodisfaċenti mindu nfetaħ is-suq. Ittieħdu tagħlimiet mid-diffikultajiet ikkawżati mit-temperaturi għoljin fis-sajf ta’ l-2003. U anki minkejja li s-sajf 2005 għal darb’oħra ra domanda rekord f’xi wħud mill-pajjiżi Ewropej tan-nofsinhar, dan ma kkawża l-ebda problema sinifikanti ta’ provvista ta’ l-elettriku[22]. Il-Parlament u l-Kunsill dalwaqt se jadottaw Direttiva dwar is-Sigurtà tal-Provvista u l-Iżvilupp ta’ l-Infrastruttura fl-Elettriku. Taħt din id-Direttiva, li għandha tiġi implimentata sa tmiem l-2007, l-Istati Membri għandhom jipprovdu għal qafas regolatorju affidabbli favorevoli għal investiment ġdid kemm fil-ġenerazzjoni kif ukoll fl-infrastruttura ta’ l-elettriku. Fir-rigward ta’ l-għejun primarji ta’ l-enerġija, l-Unjoni Ewropea sserraħ ħafna fuq l-importazzjonijiet. Il-Green Paper ta' l-2000 tal-Kummissjoni dwar is-Sigurtà tal-Provvista[23] enfasizzat id-dgħufija strutturali tal-provvista ta' l-enerġija ta' l-UE u wissiet kontra żieda ulterjuri f’din id-dipendenza fuq l-importazzjoni. Dan huwa ta’ tħassib partikolari fir-rigward tal-gass. Fil-każ ta’ l-elettriku, l-UE se tkun tista’ tkompli sserraħ parzjalment fuq għejun indiġeni, inklużi dawk rinnovabbli, u fuq fjuwils li għalihom jeżisti suq dinji diversifikat (il-faħam u l-uranju). Għall-gass, il-globalizzazzjoni tas-suq u, konsegwentement, id-diversifikazzjoni ta' l-importazzjonijiet għandhom ikunu iktar diffiċli biex jinkisbu. Bħalissa, kważi l-importazzjonijiet kollha tal-gass fl-UE ġejjin minn tliet pajjiżi biss – ir-Russja, in-Norveġja u l-Alġerija. Minħabba li r-riservi indiġeni tal-gass qed jonqsu u li l-konsum dinji tal-gass huwa mistenni li jiżdied b’mod sinifikanti, jinħtieġ li tingħeleb id-dipendenza kbira attwali fuq numru żgħir ta’ pajjiżi fornituri, partikolarment billi jiġi mmassimizzat l-użu tar-riżorsi indiġeni kollha ta’ l-enerġija ta’ l-Ewropa, per eżempju, permezz ta’ rkupru mtejjeb taż-żejt fil-Baħar tat-Tramuntana, l-iktar permezz ta’ l-iżolament tal-karbonju. Filwaqt li l-Ewropa hija, f’ħafna rigwardi, f’pożizzjoni favorevoli b’madwar 80% tar-riservi naturali tal-gass fid-dinja aċċessibbli għall-UE f’termini ta’ trasport ekonomku, l-aċċess għal għejun ġodda tal-gass normalment ikun jeħtieġ il-bini ta’ infrastruttura ta' trasport, pajpijiet jew faċilitajiet ta' gass naturali f'forma likwida (LNG) ġodda. F’dan ir-rigward, l-UE teħtieġ li tagħti dejjem iktar importanza lid-dimensjoni strateġika tar-relazzjonijiet tagħha ma' pajjiżi terzi fil-kuntest ta’ l-enerġija, partikolarment dawk fornituri, u kif it-tisħiħ ta’ dawn ir-relazzjonijiet jista' jikkontribwixxi lejn il-funzjonament tas-swieq ta’ l-enerġija ta’ l-UE. Id-deċiżjonijiet riċenti meħuda mill-investituri li jitniedu għadd ta’ proġetti ta’ terminali ta’ LNG fl-UE jikkostitwixxu progress f'dan ir-rigward. Jeħtieġ li wara dawn isegwu proġetti oħra ta’ pajpijiet u LNG u d-djalogu ma’ pajjiżi li jipproduċu l-gass għandu jiġi intensifikat. L-importazzjonijiet ta’ LNG minn reġjuni ġodda ta’ produzzjoni diġà qed isiru alternattiva kompetittiva f’ċerti każijiet. Meta wieħed iqis id-domanda qawwija għall-gass prevista u l-kompetizzjoni miżjuda li tirriżulta għar-riżorsi tal-gass fid-dinja, partikolarment fis-suq dinji li qed jevolvi ta’ LNG, is-suq ta’ l-UE tal-gass għandu jibqa' attraenti. Għandu jaħdem sewwa, ikollu qafas regolatorju affidabbli u stabbli u jippermetti li l-gass jgħaddi mingħajr xkiel fl-UE kollha, sabiex il-fornituri u l-investituri jgawdu mill-opportunitajiet ta’ negozju li joffri suq miftuħ. Id-Direttiva dwar is-Sigurtà tal-Provvista tal-Gass[24] tistabbilixxi grupp ta' koordinament għall-gass li jirrappreżenta l-Istati Membri kollha u joffri sigurtà li torbot għall-istandards tal-provvista, bil-ħsieb li s-sigurtà tal-provvista tiġi mħarsa f’suq kompetittiv.L-enerġija nuklear tgħodd għal iktar minn terz tal-produzzjoni ta’ l-elettriku fl-UE. L-ammont totali ta’ l-enerġija elettrika ġġenerata qatt ma kienet ogħla mill-2004. Għadd ta' Stati Membri (eż. Franza u l-Finlandja) ddeċidew li jinvestu iktar fl-enerġija nukleari li, barra minn hekk, ma għandhiex emissjonijiet ta’ CO2 u għandha rwol importanti fis-sigurtà tal-provvista ta’ l-UE. Il-Kummissjoni pproponiet qafas għall-UE-25 dwar il-kwistjoni tas-sikurezza nukleari u l-ġestjoni ta’ l-iskart nukleari. Huwa importanti li l-Istati Membri jadottaw dan il-qafas, kemm jekk bi ħsiebhom jużaw l-enerġija nukleari u kemm jekk le. D. KONKLUŻJONIJIET Bl-adozzjoni tat-tieni sett ta’ Direttivi ta’ l-Elettriku u l-Gass il-qafas bażiku għall-iżvilupp ta’ suq intern reali issa huwa stabbilit. Issa, huwa f’idejn l-Istati Membri li jimplimentaw id-direttivi b’mod effettiv u li jagħmlu s-suq jaħdem fil-prattika. Dan jeħtieġ li jsir fl-ispirtu ta’ l-għan tad-direttivi, jiġifieri, li jinħoloq suq intern ta’ l-enerġija li jaħdem fl-interess taċ-ċittadini ta’ l-UE. Dan ir-rapport jagħti r-raġunijiet ta’ għalfejn dan l-għan għad baqagħlu biex jintlaħaq. Xi Stati Membri ħadu miżuri addizzjonali fid-dawl taċ-ċirkostanzi nazzjonali jew reġjonali sabiex itejbu t-tħaddim tas-suq, bħas-separazzjoni tal-proprjetà tan-netwerks tat-trasport[25], il-programmi tar-rilaxx tal-gass[26], it-tneħħija ta’ kumpaniji dominanti[27] jew l-istabbiliment ta’ suq reġjonali ta’ bejgħ bl-ingrossa[28]. Madankollu, ġeneralment, l-Istati Membri għandhom tendenza li jadottaw approċċ minimalista lejn l-implimentazzjoni tad-direttivi[29]. Din l-eżitazzjoni tagħmel il-ħsara. L-Istati Membri jeħtiġilhom jieħdu l-inizjattiva huma stess li jidentifikaw u jsolvu l-problemi tas-swieq ta’ l-elettriku u l-gass fi ħdan il-kuntest tad-direttivi. Filwaqt li tqis li f’ħafna Stati Membri l-leġiżlazzjoni li tittrasponi d-direttivi ġiet adottata dan l-aħħar u li r-riżultati mill-inkjesta fis-settur għadhom mhux disponibbli, f’dan ir-rapport il-Kummissjoni għadha ma waslitx għal konklużjonijiet fuq il-ħtieġa ta’ miżuri addizzjonali f'livell Ewropew. L-Istati Membri u r-regolaturi nazzjonali issa għandhom rwol kruċjali fit-tħaddim tas-suq fil-prattika. Fid-dawl ta' dan, il-Kummissjoni se: - ssegwi mill-qrib l-implimentazzjoni tar-regoli l-ġodda fl-Istati Membri, tinsisti fuq il-konformità u, fix-xhur li ġejjin, tiftaħ il-proċeduri ta' ksur rilevanti f'kull każ ta' nuqqas ta' konformità. - twettaq reviżjonijiet dettaljati pajjiż b’pajjiż ta’ l-effettività fil-prattika tal-miżuri leġiżlattivi u regolatorji, inklużi l-miżuri nazzjonali addizzjonali, fix-xhur li ġejjin. Il-Kummissjoni se tassigura l-mezzi meħtieġa biex dan il-kompitu jitwettaq b’mod komprensiv u effiċjenti. Din ir-reviżjoni se tippermetti lill-Kummissjoni li tasal għal konklużjonijiet dwar jekk jinħtiġux miżuri addizzjonali, u liema, fil-livelli kemm ta' l-Istati Membri kif ukoll tal-Komunità. Rapport finali dwar ir-riżultati ta’ dan l-eżerċizzju se jiġi ppreżentat sa tmiem l-2006 u, possibbilment, jekk ikun meħtieġ, jitressqu proposti fl-2007; - tuża l-istrumenti previsti fir-Regolament ta’ l-Elettriku u l-Gass sabiex tadotta miżuri ta’ implimentazzjoni f’oqsma ewlenin, bil-ħsieb li tħeġġeġ iktar integrazzjoni tas-suq. Il-Kummissjoni, per eżempju, se tadotta dalwaqt linji ta’ gwida ġodda dwar il-ġestjoni tal-konġestjoni fl-elettriku li għandhom jiffaċilitaw il-kummerċ minn pajjiż għall-ieħor permezz ta’ metodi ta’ ġestjoni tal-konġestjoni iktar effiċjenti. F'oqsma fejn l-istrumenti eżistenti ma jippermettux l-adozzjoni ta’ regoli armonizzati li jorbtu fuq livell ta’ l-UE, il-Kummissjoni se titlob lir-regolaturi nazzjonali li jiżviluppaw, fil-Grupp tar-Regolaturi Ewropej għall-Elettriku u l-Gass, strateġiji armonizzati għal kwistjonijiet regolatorji ewlenin, bħalma hi l-ibbilanċjar; - tkompli tagħmel pressjoni fuq l-Istati Membri u r-regolaturi sabiex l-investimenti fl-infrastruttura tat-trasport tittejjeb ħalli tittaffa l-konġestjoni minn pajjiż għall-ieħor fin-netwerks ta' l-elettriku; - tlesti l-inkjesta dwar il-kompetizzjoni fis-settur u toħroġ konklużjonijiet operazzjonali minnha. [1] Id-Direttivi 2003/54/KE u 2003/55/KE dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam ta’ l-elettriku u tal-gass, rispettivament [2] Għad-dettalji ara d-Dokument ta' Ħidma ta' l-Istaff tal-Kummissjoni, Annessi Tekniċi (AT) għal din il-komunikazzjoni, taqsima 5. [3] “Nagħmlu iktar b’inqas” – Green Paper dwar l-Effiċjenza ta’ l-Enerġija, COM(2005) 265. [4] Ara l-mira li tinsab fid-Direttiva 2001/77/KE dwar il-promozzjoni ta’ elettriku prodott minn sorsi ta' enerġija rinovabbli fis-suq intern ta' l-elettriku u l-atti ta’ adeżjoni ta’ l-Istati Membri l-ġodda. [5] AT, taqsima 1. [6] AT, taqsima 4. [7] Il-flussi bejn il-pajjiżi membri ta’ l-Unjoni għall-Koordinament tat-Trażmissjoni ta’ l-Elettriku (UCTE). [8] AT, taqsima 5. [9] AT, taqsima 6. [10] Il-każ C-17/03 [11] AT, taqsimiet 4 u 5. [12] Cf. Kawżiet ta’ għaqda 3440 EDP/ENI/GDP. Id-deċiżjoni ta’ projbizzjoni ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-kawża T-87/05 tal-21 ta’ Settembru 2005 [13] AT, taqsima 3. [14] AT, taqsimiet 3 u 7. [15] AT, taqsimiet 4 u 5. [16] AT, taqsima 7. [17] Ir-rekwiżiti tad-Direttiva huma li t-TSOs jiġu sseparati legalment u funzjonalment. Dawk l-Istati Membri fejn l-operaturi tas-sistema ta' trażmissjoni huma separati fir-rigward tal-proprjetà, iddeċidew li jmorru lil hinn mir-rekwiżit tad-Direttiva sabiex jassiguraw l-aċċess mhux diskriminatorju ta’ partijiet terzi. Dawk l-Istati Membri li għandhom sezzjonijiet ingassati bl-iswed għall-gass għandhom deroga għad-dispożizzjonijiet ta’ separazzjoni. [18] AT, taqsima 7. [19] AT, taqsima 7. [20] AT, taqsima 8. [21] EUROBAROMETER, Prezzijiet u kwalità tas-servizz ta’ interess ġenerali, Settembru 2005. [22] AT, taqsima 10. [23] Green Paper “Lejn Strateġija ta’ Sigurtà tal-Provvista”, COM (2000) 769 [24]Id-Direttiva 2004/67/KE li għandha x'taqsam mal-miżuri biex tissalvagwardja s-sigurtà tal-provvista ta' gas naturali [25] Ara t-tabella fuq il-paġna 11 [26] Eż. fil-Ġermanju, l-Italja, Franza, l-Awstrija u Spanja. [27] Eż. fl-Italja. [28] Eż. Nordpool. [29] AT, Sommarju Eżekuttiv. ‘il fuq minn €60 € 50 - €60 € 40 - €50 € 30 - €40 Inqas minn €30 Kollegamenti infrastrutturali neqsin għadhom qed jinbnew/ lesti qed jiġu kkunsidrati ebda progress fuq konnessjoni ġdida l-ebda indiċi tal-prezz Il-prezz kurrenti fis-suq (jew ekwivalenti) Lul 2004 – Ġun 2005 Scottish Power Centrica Electrabel Endesa EDF GDF EON Vattenfall 10.07 49.13 42.14 46.93 18.06 18.47 36.49 12.15 12.59 26.90 RWE Enel Elettriku Gass oħrajn Fatturat €bn 12.59 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% FI SE UK IT IE DK DE NL HU AT ES LU BE PO PT FR LT LV SI CZ GR EE CY MA SK % qlib Konsumaturi ndustrijali kbar u kbar ħafna Industrijali u negozji zgħar-medji Negozji żgħar ħafna u unitajiet domiċiljari 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% IE UK ES DK BE IT NL FR HU AT LU SE SK SI PO LV LT EE DE CZ % bdil Konsumaturi industrijali kbar u kbar ħafna inklużi l-powerstations Industrijali u negozji żgħar-medji Negozji żgħar ħafna u unitajiet domiċiljari Trażmissjoni ta’ l-Elettriku Trażmissjoni tal-gass l-Awstrija legali legali Il-Belġju legali legali Id-Danimarka proprjetà proprjetà Il-Finlandja proprjetà Franza legali legali Il-Ġermanja legali Parzjalment legali Il-Greċja legali l-Irlanda legali Separazzjoni mhux implementata l-Italja proprjetà legali Il-Lussemburgu legali Separazzjoni mhux implementata l-Olanda proprjetà proprjetà Il-Portugall legali Spanja proprjetà legali l-Iżvezja proprjetà proprjetà Ir-Renju Unit proprjetà proprjetà In-Norveġja proprjetà l-Estonja legali Separazzjoni mhux implimentata Il-Latvja legali Separazzjoni mhux implementata Il-Lithwanja proprjetà Separazzjoni mhux implementata Il-Polonja legali Separazzjoni mhux implementata Ir-Rep. Ċeka proprjetà Separazzjoni mhux implementata Is-Slovakkja legali Separazzjoni mhux implementata l-Ungerija proprjetà legali Is-Slovenja proprjetà Separazzjoni mhux implementata Ċipru Malta