MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 54/14

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Il-futur tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa — Trasport

(2018/C 054/04)

Relatur: Ximo PUIG I FERRER (ES/PSE), President tal-Gvern Reġjonali ta’ Valenzja

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa b’perspettiva reġjonali

1. ifakkar li, sa mill-bidu, il-proċess ta’ integrazzjoni tal-Unjoni Ewropea kien ikkaratterizzat minn żieda kostanti tar-relazzjonijiet u s-sħubijiet ekonomiċi, politiċi u soċjali bejn ir-reġjuni li jagħmlu parti minnha. It-trasport huwa kontributur ewlieni għall-prosperità ekonomika u soċjali fl-UE billi jiġġenera l-kummerċ, irawwem it-tkabbir ekonomiku u jipprovdi miljuni ta’ impjiegi. Politika Ewropea moderna għall-infrastruttura tat-trasport tappoġġja l-ksib tal-għanijiet ewlenin tal-Unjoni Ewropea kif definiti fl-Istrateġija Ewropa 2020, “il-White Paper tal-2011 dwar it-Trasport”, u l-10 prijoritajiet tal-Kummissjoni Juncker, bħal ngħidu aħna l-funzjoni tajba tas-suq intern u t-tisħiħtal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali;

2. jirrikonoxxi li l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, li ġiet adottata fl-2013, bħala qafas legali komuni u strument ta’ finanzjament għas-settur tat-trasport, tirrappreżenta element fundamentali għall-iżvilupp tan-Netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew (TEN-T) u, għaldaqstant, għall-progress integrali lejn viżjoni aktar deċiżivament Komunitarja. L-adozzjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa kienet maħsuba bħala strument ta’ kofinanzjament essenzjali għat-tnedija u l-ikkompletar tal-infrastrutturi u s-servizzi tat-TEN-T. Għal din ir-raġuni, għandha tiġi assoċjata mal-benesseri soċjali, il-koeżjoni, il-ħolqien tal-impjiegi (1), it-tkabbir ekonomiku u s-sostenibbiltà ambjentali (2); għaldaqstant, għal Ewropa mingħajr TEN-T u mingħajr Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa l-ispiża mġarrba tkun akbar mill-finanzjament attwalment allokat għalihom (3);

3. jilqa’ b’sodisfazzjon l-isforzi li saru matul din l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu mil-lat tat-trasparenza u l-parteċipazzjoni, il-ġbir ta’ proposti mill-partijiet interessati u l-konsultazzjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni (KtR) (4);

4. jemmen li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, ser ikun neċessarju li nippromovu ż-żamma u t-titjib tas-sisien tagħha u l-importanza tagħha mil-lat tal-kompetittività. Għandhom jitjiebu wkoll il-kapital soċjali tal-Ewropa u l-koeżjoni territorjali Ewropea, kif ukoll l-idea ta’ ċittadinanza Ewropea kondiviża bil-moviment liberu tal-persuni u l-merkanzija, li jirrappreżenta l-essenza tal-proġett Ewropew. Dan it-titjib ifisser li huwa neċessarju li l-Faċilità tiġi riveduta mil-lat tal-allokazzjoni baġitarja, il-proċeduri, il-kriterji u l-proċeduri tal-għażla tal-proġetti, il-ġestjoni, il-monitoraġġ u l-valutazzjoni tagħhom;

5. barra minn hekk, iwissi li xi wħud mill-kunsiderazzjonijiet magħmula mill-KtR għadhom validi, sa mill-adozzjoni tagħhom fl-2013 (5). Uħud mill-aspetti li jistgħu jittejbu jirrigwardaw allokazzjoni baġitarja insuffiċjenti, id-dubji dwar il-koordinazzjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u fondi oħra, il-kumplessità proċedurali tal-istrument, ir-rwol insuffiċjenti tal-gvernijiet lokali u reġjonali u n-nuqqas tas-sussidjarjetà fil-fażijiet distinti tal-ippjanar u tat-twettiq tal-proġetti kofinanzjati (6);

6. josserva li l-Unjoni Ewropea, fil-linji gwida tagħha għall-iżvilupp tan-netwerk trans-Ewropew tat-trasport, tfakkar fl-importanza tal-politiki integrati, u tosserva l-ħtieġa li jiġu żgurati “l-aċċessibbiltà u l-konnettività tar-reġjuni kollha fl-Unjoni, inklużi r-reġjuni mbegħdin, insulari u ultraperiferiċi”; għaldaqstant, il-KtR jitlob li dawn ir-reġjuni li, sfortunatament, huma esklużi min-netwerk prinċipali, ikunu eliġibbli għal azzjonijiet fil-qafas tal-awtostradi tal-baħar;

7. jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni Ewropea li d-dinja qed tesperjenza bidliet radikali fir-relazzjoni bejn l-iżvilupp ekonomiku u territorjali, kif ukoll rigward il-ħolqien ta’ tip ġdid ta’ sistema urbana u makroreġjonali li topera fil-livell globali u lokali fl-istess ħin (7). Għal din ir-raġuni, kwalunkwe riforma tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandha tikkunsidra d-dibattiti dwar kif l-infrastrutturi strateġiċi Ewropej tat-trasport jistgħu jikkontribwixxu għar-rilokazzjoni tal-attività industrijali fl-Ewropa (8); kif ir-riskju ġeopolitiku globali jolqot it-tqassir tal-ktajjen ta’ valur; l-importanza tal-kwalità tal-istrutturi ta’ ġestjoni tal-gvernijiet reġjonali; il-proċessi ta’ integrazzjoni teknoloġika u ż-żieda fl-inugwaljanzi reġjonali intrastatali (reċentement ir-reġjuni qed jissemmew fil-proċessi ta’ diverġenza tal-PDG per capita u tal-koeżjoni intrastatali marbuta ma’ proċessi ta’ konverġenza bejn l-Istati (9)). Fl-istess ħin, rigward id-dinamika negattiva, għandu jiġi nnotat li l-proċessi ta’ aġġustament baġitarju obbligaw lir-reġjuni jnaqqsu l-investimenti tagħhom speċjalment f’setturi relatati mal-infrastrutturi tat-trasport (10). Barra minn hekk, filwaqt li fl-2014 l-investiment pubbliku kien qiegħed jirkupra bil-mod fil-gvernijiet ċentrali bl-użu wkoll tad-defiċit pubbliku (11), it-tnaqqis ippersista fl-oqsma sottonazzjonali, li wassal biex żdiedu d-disparitajiet reġjonali u ssaħħet iċ-ċentralizzazzjoni. Fir-reviżjoni futura tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandu jiġi kkunsidrat dan il-kuntest il-ġdid u jiġu kkunisdrati wkoll miżuri biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-infrastruttura strateġika tat-trasport Ewropew sabiex jitnaqqsu r-riskji identifikati fl-oqsma industrijali u ġeopolitiċi, tiġi kkumpensata ż-żieda tad-disparitajiet reġjonali u jitreġġgħu lura x-xejriet negattivi fl-investiment pubbliku;

Il-finanzjament

8. jirrikonoxxi x-xewqa tal-Kummissjoni li t-TEN-T jiġi ffinanzjat permezz tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa. Il-baġit inizjali allokat ta’ EUR 33,2 miljun irrikjeda impenn finanzjarju sinifikanti; barra minn hekk, l-intenzjonijiet tal-mekkaniżmu li jkollu l-appoġġ tal-kapital u tal-inizjattivi privati jirrikjedi impenn konsiderevoli mil-lat tal-kofinanzjament (12);

9. jiddispjaċih, madankollu, dwar il-limiti baġitarji mġarrba bħala riżultat tal-politiki ta’ aġġustament implimentati matul dawn l-aħħar għaxar snin. It-tnaqqis esperjenzat matul l-ewwel snin ta’ applikazzjoni tagħhom jista’ jfisser li ma jkunux jistgħu jintlaħqu l-miri stabbiliti għall-perjodu 2020, 2030 (netwerk ewlieni) jew 2050 (netwerk komprensiv);

10. ifakkar, f’dan ir-rigward u fil-kuntest tar-reviżjoni tal-programm pluriennali, li l-miri stabbiliti fir-Regolamenti (UE) Nru 1345/2013 u (UE) Nru 1216/2013 huma impenji Komunitarji vinkolanti;

11. jitlob, għalhekk, li jiġu analizzati bir-reqqa l-possibbiltajiet li tiżdied l-allokazzjoni attwali tiegħu, billi tingħata attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet espressi mill-atturi lokali, metropolitani u reġjonali, biex isir titjib tal-koordinazzjoni tad-diversi fondi (il-FEIS, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Fondi ta’ Koeżjoni) jew strumenti oħrajn proposti mill-BEI – filwaqt li jiġi evitat li l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa ma titnaqqasx aspejjeż tal-FEIS għal darb’oħra – u għal kjarifika tal-iskeda ta’ sejħiet speċifiċi – u biex dan isir b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà (approċċ minn isfel għal fuq); Dawn is-sejħiet jistgħu jiġu ppubblikati fil-bidu tal-perjodu tal-perspettivi finanzjarji u jippermettu pjanar aħjar u, għaldaqstant, il-partijiet interessati jkunu jistgħu jantiċipaw il-pubblikazzjoni tagħhom;

12. jenfasizza li l-finanzjament mill-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u mill-faċilitajiet l-oħrajn relatati m’għandux ikun f’kompetizzjoni mal-FEIS jew mal-istrateġija tiegħu bbażata fuq is-suq, li għandha l-għan li tlaqqa’ flimkien fondi ġodda u timmobilizza kapital inattiv. Għalhekk jemmen li l-FEIS u l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandhom għanijiet differenti, u għalhekk m’għandhomx jitqiesu bħala sostituti ta’ xulxin. Madankollu, f’każijiet fejn jista’ jkun hemm sinerġiji bejn iż-żewġ fondi, tkun mixtieqa l-aqwa taħlita possibbli ta’ dawn ir-riżorsi biex jiġi stimulat l-investiment fl-UE;

13. jirrakkomanda, barra minn hekk, li fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 50 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (il-Brexit), il-Kummissjoni tniedi l-għodod politiċi u leġislattivi meħtieġa biex tiżgura allokazzjoni baġitarja suffiċjenti għall-politika tat-trasport TEN-T, b’allokazzjonijiet baġitarji provviżorji u flessibbli li jistgħu jiżdiedu f’każ ta’ bżonn;

14. jinnota li kwalunkwe dewmien fl-implimentazzjoni tal-elementi tan-netwerk TEN-T ser iwassal għal anqas opportunitajiet ta’ tkabbir għar-reġjuni involuti fil-proġett u ser jillimita l-impatt tal-kooperazzjoni tan-netwerk interreġjonali;

15. huwa tal-fehma li, fid-dawl tal-ħtieġa biex tiżdied l-attività tal-pajjiżi ta’ koeżjoni, iżda wkoll biex tinżamm il-komplementarjetà bejn il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u l-fond ta’ koeżjoni, għandha tinżamm l-allokazzjoni baġitarja għall-pajjiżi ta’ koeżjoni;

L-għażla, il-ġestjoni tal-proġetti u l-governanza

16. jistieden lill-Kummissjoni tagħmel sforz deċiżiv għat-titjib f’dak li jirrigwarda l-għażla, il-ġestjoni tal-proġetti, il-governanza u s-sorveljanza tal-attivitajiet relatati mal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa permezz ta’ inizjattivi bħal: — azzjoni biex is-sejħiet għal proġetti jkunu aktar prevedibbli; — emenda tan-natura mhux vinkolanti, b’konformità mal-Artikolu 17(3) tar-Regolament (UE) Nru 1315/2013, tal-implimentazzjoni tal-proġetti prijoritarji f’Parti I tal-Anness I imsemmi; — l-iżvilupp tal-idea ta’ “valur miżjud Ewropew” bħala kriterju għall-għoti tal-proġetti, filwaqt li jitqies il-kuntest partikolari tar-reġjuni ultraperiferiċi; — is-semplifikazzjoni tal-proċeduri ta’ applikazzjoni kif ukoll l-għoti ta’ assistenza teknika speċjalizzata fir-rigward tat-tfassil u l-ġestjoni tal-proġetti; — l-istabbiliment ta’ mekkaniżmi b’żewġ jew tliet fażijiet li jinkoraġġixxu l-preżentazzjoni ta’ proposti semplifikati fl-ewwel fażi, li jitolbu proposti aktar elaborati biss fit-tieni jew it-tielet fażi fejn diġà jkun hemm ċertezza finanzjarja akbar; — l-istabbiliment ta’ metodoloġija ċara u trasparenti permezz ta’ parametri pubbliċi għall-għażla u l-iffirmar tal-proġetti; — l-inklużjoni ta’ kriterji ta’ ġestjoni komuni tal-proġetti kif ukoll il-konsultazzjoni tar-reġjuni fl-istadju tal-valutazzjoni tal-proġetti; — il-kjarifika tal-proċessi u l-kriterji għall-monitoraġġ u l-kontroll tal-proġetti kofinanzjati; — l-iżvilupp ta’ prinċipji dwar il-politika dwar l-informazzjoni fl-istadji kollha tal-għażla, l-approvazzjoni u l-implimentazzjoni tal-proġetti; — it-tisħiħ tar-rwol tal-forums Ewropej tal-kurituri trans-Ewropej b’tali mod li tittejjeb il-kapaċità tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħhom fir-rigward tal-iżvilupp ta’ infrastruttura strateġika, essenzjali għall-funzjonament tajjeb u ċ-ċirkolazzjoni tal-flussi fil-kurituri bħar-rotot transkonfinali, il-konġestjoni tat-traffiku, nodi urbani portwarji (13) u konnessjonijiet neqsin (14) (missing links), fost l-oħrajn; — perjodu itwal li matulu jinżammu miftuħa s-sejħiet għal proposti;

17. huwa tal-fehma li l-finanzjament tat-TEN-T permezz ta’ strument kondiviż mal-enerġija u t-telekomunikazzjonijiet huwa artifiċjali. Il-politika tat-trasport ġiet stabbilita b’mod ċar, u għalhekk il-KtR jirrakkomanda li jkollha l-istrumenti proprji tagħha;

18. iwissi li l-Istati Membri, speċjalment dawk li huma benefiċjarji tal-Fond ta’ Koeżjoni, għandhom jagħmlu aktar użu mill-għajnuna teknika li hija disponibbli għall-programmi operattivi sabiex jittejbu l-kapaċitajiet tal-korpi lokali u reġjonali u ta’ parteċipanti oħrajn li jassorbu l-fondi tal-UE. Fil-qafas tal-istrument tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, huwa partikolarment importanti li l-Istati Membri l-anqas żviluppati jħejju wkoll proġetti ta’ kwalità bl-għajnuna ta’ riżorsi ta’ assistenza teknika u b’hekk ikunu kandidati ugwali fuq l-istess livell ta’ Stati Membri oħrajn huma u japplikaw għas-sejħiet għall-proposti għal kofinanzjament mill-UE;

19. huwa tal-fehma li l-finanzjament tal-proġetti tat-trasport permezz tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandu jibbaża prinċipalment fuq għotjiet iżda s-self, il-garanziji u l-fondi proprji jistgħu wkoll ikunu adatti;

Ir-rwol tar-reġjuni u l-bliet

20. jinnota l-livell għoli ta’ responsabilità tar-reġjuni u tal-awtoritajiet lokali fil-fażi tal-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-investimenti pubbliċi b’mod ġenerali. Fl-2014, il-gvernijiet sottonazzjonali tal-OECD kienu responsabbli għal 40 % tal-infiq pubbliku, 50 % tal-akkwist pubbliku, 59 % tal-investiment pubbliku u 63 % tal-infiq fuq il-persunal pubbliku (15);

21. għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li l-Unjoni Ewropea tistabbilixxi livelli varjabbli ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet skont il-qasam territorjali tal-gvern (ġeneralment livell ogħla ta’ fiduċja aktar kemm l-istituzzjoni tkun qrib iċ-ċittadin) (16). Illum, il-fiduċja tal-pubbliku fl-amministrazzjoni sottonazzjonali hija akbar milli fl-awtoritajiet pubbliċi f’livell ogħla (17). Barra minn hekk, ir-reġjuni u l-gvernijiet lokali huma l-livell fejn l-aħjar li jispikkaw il-ħtiġijiet u r-riżorsi, tiġi inkorporata b’mod aktar faċli l-kooperazzjoni pubblika-privata u l-ġestjoni hija aktar suxxettibbli li tkun soġġetta għall-obbligu ta’ rendikont u t-trasparenza. Għalhekk, ir-reviżjoni li jmiss tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandha tiġi trattata mill-perspettiva tal-“koproduzzjoni” tat-TEN-T bejn amministrazzjonijiet b’diversi livelli (18);

22. f’dan ir-rigward, il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-pjani infrastrutturali tal-Istati Membri jinkorporaw l-għanijiet tat-TEN-T, filwaqt li jagħtu prijorità lill-proġetti tal-Istati Membri li huma b’konformità mat-TEN-T;

23. għalhekk jitlob li l-Kummissjoni tiddeċentralizza kemm il-proċessi tal-għażla tal-proġetti, kif ukoll il-ġestjoni, il-monitoraġġ u l-kontroll tagħhom permezz ta’ parteċipazzjoni akbar mir-reġjuni fil-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, li tinvolvi: — l-eliminazzjoni tal-ħtieġa ta’ approvazzjoni statali meta jiġu ffirmati l-proġetti (favur kriterju bbażat iktar fuq is-sussidjarjetà), u b’hekk ir-reġjuni jkunu jistgħu jiffirmaw il-proġetti; — l-in klużjoni, għaldaqstant, tal-awtoritajiet lokali u r-reġjuni fost il-partijiet li huma intitolati taħt l-Artikolu 9 tar-Regolament (UE) Nru 1316/2013 billi jkunu awtorizzati biex jippreżentaw u jaqblu dwar it-tressiq ta’ proposti; — id-diversità fil-kompetenzi tar-reġjuni skont l-ordni kostituzzjonali ta’ kull Stat Membru għandha tippermetti l-parteċipazzjoni, mingħajr l-ebda restrizzjoni, tar-reġjuni fil-laqgħat tal-Forums Ewropej dwar il-kurituri tat-TEN. F’dawn il-laqgħat għandhom jissaħħu kemm l-istrumenti ta’ koordinazzjoni vertikali bejn il-livelli tal-gvern kif ukoll l-istrumenti ta’ koordinazzjoni orizzontali bejn il-gvernijiet sottonazzjonali; — l-implimentazzjoni ta’ kooperazzjoni bejn il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u t-TEN-T bi strateġiji territorjali ġodda bħall-istrateġiji makroreġjonali tal-UE (għall-Baħar Baltiku, 2009; għad-Danubju, 2010; għar-Reġjun Adrijatiku u Joniku, 2014; u għall-Alpi, 2015) u inizjattivi oħra ta’ bażi ġeografika, li jikkoordinaw azzjonijiet bi strumenti bħar-Raggruppamenti Ewropej ta’ Kooperazzjoni Territorjali (REKT) u forums bħan-Nordregio, VASAB, eċċ. Barra minn hekk, f’żoni fejn qed jiżviluppaw il-makroreġjuni u dawn għandhom strateġiji u dokumenti tekniċi għat-trasport u s-servizzi tal-loġistika, huwa rrakkomandat li dawn jiġu inklużi wkoll; — l-inklużjoni tar-reġjuni fid-definizzjoni u t-tfassil tal-programmi ta’ ħidma, qabel is-sejħiet għall-offerti;

Il-livell lokali-reġjonali b’rabta ma’ dak globali

24. jinsisti fuq il-benefiċċji ġenerali li jirrappreżenta l-ikkompletar tat-TEN-T għall-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini tal-UE. Għaldaqstant, biex tingħata viżibbiltà akbar lill-proġett kollu fil-livell Ewropew u biex jiġu ffaċilitati l-istrateġiji tat-trasport Ewropew, jirrakkomanda li l-awtoritajiet pubbliċi jagħmlu mod li n-netwerk kollu tat-TEN-T jagħtuh viżibbiltà b’mod uniformi madwar l-Unjoni Ewropea, filwaqt li jidentifikaw l-infrastrutturi tan-netwerks, in-nodi u l-kurituri ewlenin u komprensivi, u jirrakkomanda li l-awtoritajiet pubbliċi jittrattaw b’mod speċifiku n-nodi tan-netwerk bħala punti ta’ aċċess b’rabtiet ċari u speċifikati tajjeb ma’ netwerks sekondarji u terzjarji tat-trasport. F’dan ir-rigward, jipproponi li l-Istati Membri u r-reġjuni jqisu t-TEN-T għat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-flussi lokali tat-toroq u l-ferroviji reġjonali, bil-għan li tiġi żgurata perspettiva integrata li twassal għal mobilità akbar u aħjar għaċ-ċittadini kollha, fattur kruċjali għall-inklużjoni soċjali u għall-ħarsien tal-ambjent; bl-istess mod jirrakkomanda li jiġu kkunsidrati b’mod speċifiku r-reġjuni insulari sabiex jiġu stabbiliti b’mod adegwat il-konnessjonijiet neċessarji fl-ajru u fil-baħar, li jiggarantixxu l-aċċess taċ-ċittadini u l-merkanzija għan-netwerk ewlieni taħt l-inqas kundizzjonijiet onerużi possibbli;

25. jiġbed l-attensjoni għall-bżonn li tiġi stabbilita l-infrastruttura meħtieġa fil-livell lokali u reġjonali fir-reġjuni fejn jeżistu problemi fir-rigward tal-ferroviji, sabiex jiġi żgurat li dawn ikunu jistgħu jużaw it-trasport ferrovjaru taħt kundizzjonijiet simili għal dawk li jeżistu fi Stati Membri oħra;

26. f’dan ir-rigward jirrakkomanda li jiġu eżaminati fid-dettall il-kwistjonijiet marbuta mal-komunikazzjoni tal-kisbiet u t-trasparenza tal-għanijiet u r-riżultati. Il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u l-mapep tat-TEN-T għandhom jitqarrbu lejn iċ-ċittadini b’punti ta’ informazzjoni, infografika u dokumenti;

27. jinnota li, attwalment, hemm nuqqas ta’ koordinazzjoni effettiva u rabta tal-investimenti ewlenin fil-qasam tat-trasport identifikati fid-dokumenti ta’ strateġija fil-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali. L-awtoritajiet reġjonali ma ġewx inklużi fil-ġestjoni u l-implimentazzjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, li jillimita l-opportunitajiet għall-valutazzjoni tal-valur miżjud, il-koerenza u l-komplementarjetà tal-investimenti ppjanati li jużaw sorsi differenti ta’ finanzjament. Jista’ jkun hemm funzjoni ta’ koordinazzjoni permezz tal-istrateġiji makroreġjonali tal-UE;

28. josserva li l-finanzjament disponibbli għandu jkun ikkonċentrat primarjament fuq in-netwerk ewlieni primarju prijoritarju, filwaqt li tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jissaħħu l-interkonnessjonijiet modali (portwarji u ferrovjarji). Kwalunkwe fond li jifdal jista’ jintuża għal appoġġ sekondarju iżjed robust għal proġetti fuq skala teknika u baġitarja iżgħar, b’inqas possibbiltajiet ta’ aċċess għal finanzjament privat addizzjonali (minħabba inqas qligħ ekonomiku fuq perjodu qasir ta’ żmien), bil-kundizzjoni li jkollhom “valur miżjud Ewropew” qawwi, pereżempju konnessjonijiet naturali man-netwerk ewlieni jew li jikkomplementawh b’elementi ta’ importanza reġjonali jew interreġjonali, dejjem bil-kundizzjoni li jissodisfaw kriterji ta’ natura strateġika, f’perjodu qasir ta’ żmien. Dan għandu jiġi żviluppat f’qafas futur ta’ reviżjoni bidirezzjonali: proġetti li jikkontribwixxu għal fluwidità akbar tat-tranżitu tal-merkanzija u tal-passiġġieri mill-kurituri prijoritarji u proġetti li jżidu valur ċar ta’ aċċessibbiltà, konnettività u koeżjoni territorjali;

29. huwa tal-fehma li għandha tiġi kkunsidrata d-dimensjoni “esterna” tat-TEN-T, speċjalment fir-rigward ta’ pajjiżi terzi u oqsma ta’ kooperazzjoni strateġika, bħall-Mediterran, ir-reġjun tal-Baħar Baltiku, il-Viċinat tal-Lvant, iż-Żona Ekonomika Ewropea attwali u futura u reġjuni oħra ta’ interess ġeopolitiku u ekonomiku partikolari;

Il-prijoritajiet

30. jikkonferma t-tliet għanijiet u persentaġġi speċifiċi tat-trasport għall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, imsemmija fil-Parti IV tal-Anness I. Madankollu, jitlob li jiġi emendat l-Artikolu 10 tar-Regolament li jindirizza l-ispejjeż eliġibbli, filwaqt li jitlob li dawn jiżdiedu għall-azzjonijiet fin-nodi urbani prijoritarji, il-portijiet, it-trasport marittimu, u l-pjattaformi u l-konnessjonijiet multimodali (bħan-netwerks ta’ trasport ferrovrjarju u bit-triq ikkombinat) u tal-“aħħar mil”;

31. jipproponi li nimxu lejn definizzjoni ta’ standard tekniku komuni tal-proġetti eliġibbli taħt il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa sabiex tinkiseb armonizzazzjoni, fi ħdan l-Unjoni, tal-veloċità, il-prestazzjoni, l-affidabbiltà, u l-gejġ tal-linji ferrovjarji tal-Unjoni Internazzjonali Ferrovjarja (UIC) tal-kurituri tat-TEN-T, kif ukoll tal-istandards li jirregolaw l-istazzjonijiet tal-iċċarġjar tagħhom għal karburanti alternattivi;

32. iqis li t-trasport transkonfinali għandu jkun prijorità: dawn il-partijiet tan-netwerk huma l-inqas interessanti għall-Istati Membri u mingħajr dubju jipprovdu valur miżjud Ewropew;

33. jipproponi li l-Aġenda Urbana tal-Unjoni Ewropea tniedi sħubija ġdida dwar in-nodi tat-trasport li tikkomplementa s-sħubija diġà fis-seħħ dwar il-mobbiltà urbana. Ikollha l-għan li tanalizza netwerks tat-TEN-T li jgħaddu min-nodi urbani u metropolitani u l-integrazzjoni tagħhom fil-kuntesti urbani, il-loġistika urbana u b’mod speċjali l-proġetti tal-“ewwel u l-aħħar mil”, kif tafferma mill-ġdid ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-19 ta’ Jannar 2017 dwar il-loġistika u t-trasport multimodali fil-kurituri tat-TEN-T (19). Kif tindika din ir-Riżoluzzjoni, huwa fin-nodi urbani li hemm il-parti l-kbira tal-modi tat-trasport u fejn iseħħu t-trażbordi u d-distribuzzjonijiet tal-aħħar mil, fatturi ewlenin fil-katina loġistika, u huwa minħabba dawn iż-żoni li jeħtieġ li jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet neċessarji għall-interkonnessjoni tan-netwerks;

34. Barra minn hekk, għandu jitqies it-tisħiħ tal-koeżjoni territorjali permezz tal-implimentazzjoni sħiħa tal-gejġ tal-UIC fin-netwerk ferrovjarju tal-UE, filwaqt li tiġi enfasizzata l-importanza tar-rotot ranskonfinali – biex b’hekk pereżempju s-suq intern tal-vetturi ferrovjarji jsir aktar kompetittiv – u billi jissaħħu l-bilanċi territorjali bl-inklużjoni ta’ kriterji għall-“aċċessibbiltà” u l-“konnettività” għar-reġjuni kollha tal-Unjoni għal wara l-2020;

Sostenibbiltà fit-trasport

35. ifakkar fl-importanza kruċjali tas-sostenibbiltà ambjentali għall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u konsegwentement jirrakkomanda żieda fil-fondi għal dan is-suġġett fl-allokazzjoni, filwaqt li jitqiesu l-effetti tat-tibdil fil-klima. F’dan ir-rigward jitlob li jkun hemm appoġġ akbar permezz ta’ mekkaniżmi ewlenin għall-allokazzjoni tal-proġetti, għall-istrumenti, bħall-“Awtostradi tal-Baħar”, relatati mal-multimodalità fit-trasport – b’effetti importanti f’dak li jirrigwarda d-dekarbonizzazzjoni – kif ukoll proġetti oħra fl-istess vena li jippromovu s-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima: l-estensjoni tan-netwerks ferrovjarji elettriċi u stradali tal-iċċarġjar għal karburanti alternattivi u l-isfruttar tal-potenzjal tat-teknoloġiji diġitali fis-settur tat-trasport u miżuri għall-adattament tal-faċilitajiet portwarji. Huwa jirreferi wkoll għall-Opinjoni tiegħu dwar “Strateġija Ewropea għal mobbiltà b’emissjonijiet baxxi” (20);

36. ir-reviżjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għandha tikkunsidra t-tendenzi l-ġodda tal-konsum marbutin mal-ekonomija ċirkolari fil-mudelli tal-mobilità u l-produzzjoni.

37. jipproponi li jiġu aċċellerati l-miżuri ta’ appoġġ għat-trasport sostenibbli, filwaqt li jiġu analizzati l-possibbiltajiet li joffru miżuri bħalma huma l-ekobonus Ewropew, it-tariffi possibbli tal-infrastrutturi u r-reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Eurovignette; il-fondi li jinġabru mill-imposti differenti jistgħu jikkontribwixxu għall-baġit tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa;

38. jinnota li, meta jkunu qed jiġu analizzati d-diversi soluzzjonijiet tan-netwerk tat-TEN-T, għandha titqies il-kwistjoni tal-iżvilupp sostenibbli kemm fil-livell soċjali, kif ukoll dak ekonomika u ambjentali. Għal dan il-għan, m’għandhomx jiġu traskurati l-konnessjonijiet tar-reġjuni bi problemi differenti, bħal-lokazzjoni remota jew insulari tgħhom, jew l-iżbilanċi ekonomiċi, demografiċi u migratorji.

Brussell, l-10 ta’ Ottubru 2017. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) “TEN- Corridors: Forerunners of a forward-looking European Transport System (2016), P. Balázs, P. Cox, C. Trautmann, P. Wojciechowski, L. Brinkhorst, M. Grosch, u K. Peijs: http://www.europarl.europa.eu/cmsdata/116220/tent-issues-papers.pdf

(2) TEN- Corridors: Forerunners of a forward-looking European Transport System, 2016.

(3) The cost of non-completion of the TEN-T (2016), Fraunhofer Institut für System und Innovationsforschung (ISI): https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/2015-06-fraunhofer-cost-of-non-completion-of-the-ten-t.pdf.

(4) Mid-term evaluation of the Connecting Europe Facility (MCE): https://ec.europa.eu/energy/en/consultations/mid-term-evaluation-connecting-europe-facility-cef.

(5) Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa” (CdR 648/2012 fin) tal-Kumitat tar-Reġjuni, adottata fis-96 sessjoni plenarja tat-18 u d-19 ta’ Lulju 2012.

(6) Results of the OECD-CoR consultation of sub-national governments. Infrastructure planning and investment across levels of government: current challenges and possible solutions (2016):

http://cor.europa.eu/en/documentation/brochures/Documents/Results%20of%20the%20OECD-CoR%20consultation%20of%20sub-national%20governments/2794-brochureLR.pdf.

(7) Macro-regional strategies in changing times (2016) u The State of European Cities 2016: Cities leading the way to a better future (2016).

(8) Eurofound. ERM annual report 2016: Globalisation slowdown? Recent evidence of offshoring and reshoring in Europe (2017), J. Hurley, D. Storrie and E. Perruffo: https://www.eurofound.europa.eu/publications/annual-report/2017/erm-annual-report-2016-globalisation-slowdown-recent-evidence-of-offshoring-and-reshoring-in-europe.

(9) “OECD Regional Outlook 2016. Productive regions for inclusive societies” (2016): http://www.oecd.org/publications/oecd-regional-outlook-2016-9789264260245-en.htm.

(10) “OECD Regions at a Glance 2016” (2016) (http://www.oecd-ilibrary.org/governance/oecd-regions-at-a-glance-2016_reg_glance-2016-en).

(11) Kapitolu 2 “Using the fiscal levers to escape the low-growth traps”: https://www.oecd.org/eco/public-finance/Using-the-fiscal-levers-to-escape-the-low-growth-trap.pdf

(12) Assessment of Connecting Europe Facility: in-depth analysis (2016), J. Papí, M. Sanz and Blomeyer, R. (2016): http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2016/572677/IPOL_IDA(2016)572677_EN.pdf

(13) Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Bliet portwarji u żoni tal-portijiet”, adottata fil-121 sessjoni plenarja, 8 u 9 ta’ Frar 2017.

(14) Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Konnessjonijiet neqsin fit-trasport fir-reġjuni tal-fruntiera” (CdR 4294/2016), adottata fil-121 sessjoni plenarja, 8 u 9 ta’ Frar 2017.

(15) Ara n-nota 10 ta’ qiegħ il-paġna.

(16) “Political trust and multilevel government”, J. Muñoz, f’“Handbook on Political Trust” (2017) editjat minn S. Zmerli & T. W. G. van der Meer: http://doi.org/10.4337/9781782545118

(17) Mistoqsija “QA8a” Ewrobarometru standard 86 (Novembru, 2016): http://ec.europa.eu/COMMFrontOffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/surveyKy/2137

(18) Europe as a multilevel federation (2017), M. Keating, fil-Journal of European Public Policy, 24 (4), El poder de lo próximo: las virtudes del municipalismo (2016) J. Subirats; Las ciudades ante el cambio de era: la nueva gobernanza urbana: actores e instrumentos (2016) J.M. Pascual u J. Subirats.

(19) http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+REPORT+A8-2016-0384+0+DOC+XML+V0//MT

(20) COTER-VI/021.