It-tnaqqis ta’ self improduttiv mis-settur bankarju – prinċipalment permezz tal-iskema Hercules – kompla iżda għad hemm vulnerabbiltajiet hekk kif l-influssi netti() ta’ self improduttiv ikomplu, għalkemm s’issa b’rata limitata. Il-proporzjon tas-self improduttiv kien ta’ 15 % fuq bażi individwali f’Settembru 2021, wara li naqas b’mod qawwi minn 30.1 % fi tmiem l-2020 u 40.6 % fi tmiem l-2019(), iżda jibqa’ l-ogħla fiż-żona tal-euro. L-influssi netti ta’ self improduttiv komplew iżda għadhom taħt l-aspettattivi inizjali. It-titolizzazzjoni taħt l-iskema Hercules se tippermetti lill-banek inaqqsu l-ispiża tar-riskju tagħhom u jilliberaw l-ispazju fil-karti bilanċjali tagħhom għal self ġdid. Filwaqt li tranżazzjonijiet ta’ titolizzazzjoni reċenti taħt l-iskema Hercules jirriżultaw f’żieda fil-ħtiġijiet ta’ proviżjonament, l-impatt tagħhom fuq il-pożizzjonijiet kapitali tal-banek kien parzjalment ikkumpensat minn azzjonijiet li rnexxew li jsaħħu l-kapital. Madankollu, il-pożizzjoni kapitali tal-banek għadha waħda mill-aktar baxxi fiż-żona tal-euro u tinvolvi sehem għoli ta’ krediti ta’ taxxa differita.

Ħruġ ġdid ta’ bonds jikkontribwixxi għal riżervi għoljin ta’ flus kontanti. F’konformità mal-aspettattivi bbażati fuq l-istaġjonalità tad-dħul u n-nefqa baġitarja u l-iskeda tal-amortizzazzjoni tad-dejn, ir-riżervi ta’ flus kontanti naqsu fl-aħħar kwart tal-2021 u kienu ta’ EUR 31.6 biljun f’Diċembru ( ). Dan huwa ħarira ogħla mil-livell osservat sena qabel. L-aġenzija għall-Ġestjoni tad-Dejn Pubbliku ppubblikat l-istrateġija ta’ finanzjament tagħha għall-2022. Abbażi tal-pjan, il-Greċja tistenna li tiġbor EUR 12-il biljun fis-suq miftuħ fl-2022, li huwa ħarira inqas mill-ammont miġbur fl-2021. F’Jannar 2022 l-implimentazzjoni ta’ dan il-pjan bdiet bil-ħruġ b’suċċess ta’ bond ta’ 10‑snin bl-ammont ta’ EUR 3 biljun, li laħaq rendiment ta’ 1.8 %.

ANALIŻI TAS-SOSTENIBBILTÀ TAD-DEJN

L-aġġornament tal-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn jindika li r-riskji baqgħu l-istess meta mqabbla mal-12-il rapport iżda l-inċertezza għadha għolja. L-analiżi attwali hija aġġornament parzjali ta’ dak ippubblikat fit-12-il rapport. L-aġġornament jinkludi d-data dwar l-eżerċizzju reċenti tal-ġestjoni tal-likwidità u l-aħħar ħruġ ta’ bonds filwaqt li l-varjabbli makroekonomiċi, finanzjarji u fiskali jkomplu jkunu bbażati fuq it-tbassir tal-ħarifa 2021 tal-Kummissjoni. Ir-riskji fuq terminu qasir għas-sostenibbiltà tad-dejn għadhom kontenuti, filwaqt li r-riskji huma aktar sinifikanti fuq medda twila ta’ żmien fix-xenarji alternattivi. Fix-xenarju bażi, id-dejn jonqos minn 203 % tal-PDG fl-2021 għal madwar 55 % tal-PDG fl-2060, filwaqt li l-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross jibqgħu ferm taħt 15 % tal-PDG fit-tul. Fix-xenarju tal-primjum tar-riskju ogħla, id-dejn jonqos għal 90 % tal-PDG sal-2060, u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament grossi jammontaw għal madwar 18 % tal-PDG mis-snin 2030. Fix-xenarju ta’ tkabbir baxx, il-livell tad-dejn ma jistabbilizzax ruħu, u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament grossi jaqbżu b’mod permanenti 20 % tal-PDG mill-2050. Ix-xenarji alternattivi juru li żidiet potenzjali fir-rati tal-imgħax fuq terminu medju u tkabbir ekonomiku aktar dgħajjef jistgħu jaffettwaw b’mod negattiv is-sostenibbiltà tad-dejn. Aġġornament sħiħ, inklużi suppożizzjonijiet makroekonomiċi, finanzjarji u fiskali se jiġi ppreżentat fir-rapport ta’ sorveljanza msaħħa li jmiss.

Tabella 2:Suppożizzjonijiet ewlenin tax-xenarju bażi Sors: Is-Servizzi tal-Kummissjoni Tabella 3:Suppożizzjonijiet ewlenin tax-xenarji Sors: Is-Servizzi tal-Kummissjoni Grafika 2:Riżultati tal-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn (% tal-PDG) Sors: Il-Kummissjoni Ewropea

ŻVILUPPI FIS-SETTUR FINANZJARJU

It-tnaqqis ta’ self improduttiv mis-settur bankarju kompla iżda għad hemm vulnerabbiltajiet u ammont kbir ta’ dan id-dejn jibqa’ fl-ekonomija, u dan jgħabbi lis-settur privat. Il-proporzjon tas-self improduttiv kien ta’ 15 % fuq bażi individwali f’Settembru 2021, wara li naqas b’mod qawwi minn 30.1 % fi tmiem l-2020 u 40.6 % fi tmiem l-2019, prinċipalment bis-saħħa ta’ tranżazzjonijiet ta’ titolizzazzjoni taħt l-iskema Hercules. Madankollu, jibqa’ l-ogħla fiż-Żona tal-Euro. Dan jikkorrispondi għal tnaqqis fl-istokk ta’ self improduttiv fuq bażi individwali minn EUR 68.5 biljun fi tmiem l-2019 u EUR 47.2 biljun fi tmiem l-2020 għal EUR 20.9 biljun f’Settembru 2021(). Dan jammonta għal tnaqqis ta’ 80.5 % meta mqabbel mal-livell massimu tiegħu fl-aħħar ta’ Marzu 2016 (EUR 107.2 biljun). L-erba’ banek sistemiċi kollha s’issa jinsabu fit-triq it-tajba biex jilħqu l-mira ta’ proporzjonijiet ta’ self improduttiv b’ċifra waħda sa mhux aktar tard minn tmiem l-2022, bi tliet titolizzazzjonijiet ta’ self improduttiv ta’ madwar EUR 9.3 biljun diġà konklużi fir-raba’ trimestru tal-2021(). Barra minn hekk, tranżazzjonijiet ta’ titolizzazzjoni aktar limitati u bejgħ dirett ta’ self improduttiv huma antiċipati fl-2022 biex jappoġġaw dawn l-isforzi. Bħala riżultat ta’ din l-attività ta’ tranżazzjoni mingħajr preċedent, ammont kbir ta’ dejn improduttiv ħareġ mill-karti tal-bilanċ tal-banek iżda jibqa’ f’idejn istituzzjonijiet finanzjarji speċjalizzati mhux bankarji, li kellhom EUR 72.2 biljun ta’ self prinċipalment improduttiv sa tmiem Settembru 2021. Dawn l-istituzzjonijiet se jippruvaw jimmassimizzaw l-irkupri minn dan is-self permezz ta’ taħlita ta’ ristrutturar u likwidazzjonijiet, bl-użu tal-esperjenza preċedenti tagħhom fil-ġestjoni ta’ self improduttiv.

Grafika 3:L-evoluzzjoni tal-istokk tas-self improduttiv gross u l-proporzjon tas-self improduttiv tal-banek Griegi Sors: Il-Bank tal-Greċja Nota: Self improduttiv gross bħala sehem mit-total tas-self tal-klijenti, għal self fil-karta bilanċjali f’konformità mad-definizzjonijiet tal-Awtorità Bankarja Ewropea.

L-influssi netti ta’ self improduttiv komplew għalkemm s’issa b’rata limitata iżda r-riskji jippersistu. Il-banek bħalissa qed jirrapportaw żieda limitata fir-rata ta’ inadempjenza mill-ġdid għas-self wara li joħorġu mill-moratorji, inqas mill-aspettattivi inizjali. Madankollu, l-influssi netti () ta’ self improduttiv komplew fit-tielet trimestru tal-2021, f’livelli simili bħal fl-ewwel nofs tas-sena. Hemm parti materjali tal-ktieb tas-self tal-banek li għadha tibbenefika minn xi forma ta’ appoġġ, prinċipalment permezz ta’ żewġ skemi temporanji ta’ sussidju ta’ pagamenti parzjali stabbiliti mill-awtoritajiet għat-twettiq jew ir-ristrutturar tad-debituri affettwati mill-coronavirus (l-iskemi “Gefyra” u “Gefyra II”)() u, sa ċertu punt, permezz ta’ prodotti “intensifikati” tal-banek offruti lil klijenti vijabbli li qed jiffaċċjaw diffikultajiet temporanji u l-bqija tal-moratorji fuq il-pagamenti mogħtija lis-settur tal-ospitalità. B’riżultat ta’ dan, l-impatt sħiħ tal-pandemija fuq il-kwalità tal-assi tal-banek jista’ jimmaterjalizza biss fl-2022.

Għall-ġejjieni, il-ġestjoni tal-banek ta’ self f’inadempjenza jew f’riskju ta’ inadempjenza u l-kapaċità tagħhom li joffru soluzzjonijiet vijabbli fit-tul huma mistennija li jiksbu importanza, peress li l-potenzjal għat-titolizzazzjonijiet u l-bejgħ qed jiġi eżawrit gradwalment. Id-diżingranaġġ rapidu ta’ self iddenunzjat mill-banek Griegi qed ibiddel l-istruttura tal-portafolli tas-self improduttiv tagħhom, b’self mhux probabbli li jitħallas li jirrappreżenta sehem dejjem akbar tal-portafoll (33.7 % minn tmiem Ġunju 2021 meta mqabbel ma’ 29.4 % fl-aħħar ta’ Diċembru 2020). B’riżultat ta’ dan, il-ġestjoni interna tar-riskju tal-kreditu tal-banek u l-kapaċità tagħhom li joffru ristrutturar vijabbli fit-tul, imfassla għall-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dan it-tip ta’ self, huma mistennija li jsiru element kruċjali biex isostnu pass adegwat ta’ kurituri tas-self improduttiv() . Fl-istess ħin, l-irkupru effettiv tal-kollateral se jkun kruċjali meta r-ristrutturar b’suċċess ma jkunx fattibbli. L-isfida għall-banek biex jiddependu aktar fuq soluzzjonijiet vijabbli ta’ ristrutturar hija murija mill-fatt li, mill-ammont totali ta’ EUR 22.8 biljun ta’ self ristrutturat (jiġifieri mrażżan) fil-ktieb tas-self tal-banek fl-aħħar ta’ Ġunju 2021, 17.7 % kienu inadempjenti mill-ġdid u kienu f’arretrati għal aktar minn 90 jum(), filwaqt li l-perċentwal ta’ modifiki inadempjenti fuq terminu twil fi żmien perjodu ta’ 1 snin kien f’livelli relattivament għoljin.

L-isforzi kontinwi biex jitnaddfu l-karti tal-bilanċ tal-banek għandhom impatt negattiv fuq il-profittabbiltà tagħhom fi żmien qasir iżda jwittu t-triq għal self ġdid profittabbli. Ħtiġijiet ogħla ta’ proviżjonament minħabba titolizzazzjonijiet ta’ self improduttiv affettwaw b’mod negattiv żewġ banek sinifikanti. B’riżultat ta’ dan, is-settur bankarju kompla juri telf aggregat fl-ewwel disa’ xhur tal-2021 bi tnejn biss mill-erba’ banek sistemiċi jiksbu riżultati pożittivi. Madankollu, skont il-kalkoli proprji tal-banek, l-operazzjonijiet rikorrenti kollha kienu profittabbli, li jindika ritorn gradwali għall-profittabbiltà, meta jiġu esklużi l-effetti ta’ darba tal-isforzi biex is-self improduttiv jitneħħa mill-karti tal-bilanċ tal-banek. Id-dħul mill-imgħax se jiġi affettwat mit-tlestija ta’ aktar titolizzazzjonijiet ta’ self improduttiv () flimkien mal-ambjent b’rata tal-imgħax baxxa. Min-naħa tal-kostijiet, il-ħtieġa għal aktar ħruġ ta’ dejn sabiex jiġi ssodisfat ir-rekwiżit minimu għal fondi proprji u obbligazzjonijiet eliġibbli (MREL) () skont il-leġiżlazzjoni tal-UE se tagħmel aktar pressjoni fuq il-kost tal-finanzjament tal-banek. Il-banek qed jippjanaw li jikkontrobilanċjaw dawn il-kostijiet bl-implimentazzjoni ta’ pjanijiet ta’ direzzjoni tan-negozju, li jqisu l-ħtiġijiet ta’ finanzjament akbar mistennija tal-ekonomija u l-prospetti għal self ġdid, l-indebolimenti mnaqqsa wara sforzi reċenti biex jitnaqqas is-self improduttiv, u l-iżvilupp ta’ sorsi alternattivi ta’ dħul billi jaċċelleraw it-trasformazzjoni diġitali tal-banek.

L-impatt tat-tindif tal-karti tal-bilanċ tal-banek fuq il-pożizzjoni kapitali tagħhom kien parzjalment ikkumpensat minn ċerti azzjonijiet li rnexxew li jsaħħu l-kapital. Il-proporzjonijiet medji ta’ Ekwità Komuni tal-Grad 1 u tal-Kapital Totali tal-banek kienu fi tmiem it-tielet trimestru tal-2021 ta’ 12.5 % u 15 % tal-assi ponderati għar-riskju fuq bażi konsolidata, rispettivament(), virtwalment mhux mibdula meta mqabbla mat-trimestru preċedenti (12.5 % u 15 % rispettivament). Madankollu, il-pożizzjoni kapitali tagħhom kienet għadha aktar baxxa minn sena ilu (14.6 % u 16.3 % rispettivament f’Settembru 2020), li jirrifletti l-kost tat-tnaqqis fl-ingranaġġ tas-self improduttiv u t-tneħħija gradwali tal-aġġustamenti prudenzjali tranżizzjonali( ). Il-kwalità tal-kapital regolatorju għadha ta’ tħassib, peress li l-krediti ta’ taxxa differita jammontaw għal EUR 14.4 biljun jew 62 % tal-fondi proprji regolatorji totali f’Settembru 2021, li hija żieda minn 53 % f’Diċembru 2020. Il-pożizzjoni kapitali tal-banek issaħħet biż-żidiet tal-kapital azzjonarju b’suċċess ta’ żewġ banek, li ġew konklużi fl-2021(). Fl-aħħar tliet xhur tal-2021 seħħew aktar azzjonijiet li jsaħħu l-kapital u huma mistennija li jimmaterjalizzaw fl-2022, sabiex jipprovdu appoġġ għall-pożizzjoni kapitali tal-erba’ banek sistemiċi, li jippermettulhom ikomplu bil-pjanijiet ambizzjużi tagħhom għat-tnaqqis tas-self improduttiv. Filwaqt li l-prospettiva ta’ żieda fir-riżervi kapitali u t-tindif tal-karti tal-bilanċ tidher pożittiva, il-pożizzjoni kapitali tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-UE.

L-għoti ta’ kreditu lis-settur korporattiv mhux finanzjarju rreġistra rkupru ħafif f’dawn l-aħħar xhur. F’termini netti, dan laħaq 3.8 % f’Diċembru 2021 meta mqabbel ma’ sena ilu. Dan huwa bidla pożittiva wara tnaqqis kontinwu fit-tkabbir nett tal-kreditu li naqas għal 2.8 % sena wara sena f’Settembru 2021 minn 6.7 % f’April u 10.0 % f’Diċembru 2020. Ix-xejra ta’ tnaqqis preċedenti kienet prinċipalment xprunata minn inqas kreditu nett lil korporattivi kbar prinċipalment minħabba domanda baxxa għall-kreditu, hekk kif il-kumpaniji jagħmlu użu minn bafers ta’ likwidità prekawzjonarji akkumulati matul it-trimestri preċedenti. Barra minn hekk, l-akbar korporazzjonijiet mhux finanzjarji qed jissostitwixxu parzjalment is-self mill-banek b’finanzjament orħos permezz ta’ ħruġ ta’ bonds korporattivi. Fl-istess ħin, it-tkabbir tal-kreditu għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju qed ikompli jonqos. It-tkabbir tal-kreditu lill-unitajiet domestiċi baqa’ negattiv iżda t-tnaqqis kien marġinalment iżgħar f’Diċembru 2021 (-2.4 %) minħabba tnaqqis inqas qawwi fis-self lill-konsumaturi. Il-kost ponderat tal-kreditu għal korporazzjonijiet mhux finanzjarji naqas għal 2.9 % f’Diċembru 2021 minn 3.3 % fis-sena qabel u jibqa’ f’livelli storikament baxxi, sostanzjalment inqas mill-kost tal-kreditu għal negozji jew unitajiet domestiċi mhux inkorporati (4.6 % u 4.7 % rispettivament). Il-Bank Elleniku tal-Iżvilupp nieda ħames skemi ta’ finanzjament ġodda fl-2021, prinċipalment immirati biex jappoġġaw intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju iżda huma iżgħar b’mod sinifikanti fid-daqs meta mqabbla mal-fond ta’ garanzija għall-intrapriżi tal-COVID-19 u l-iskemi TEPIX II, li huma kważi eżawriti. Fl-2022 u lil hinn, appoġġ kbir għall-espansjoni tal-kreditu għal korporazzjonijiet mhux finanzjarji huwa mistenni li jiġi minn proġetti ffinanzjati mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Greċja.

Id-diskussjonijiet dwar il-futur tal-Fond Elleniku għall-Istabbiltà Finanzjarja imxew ’il quddiem sew. Ir-riforma tal-qafas legali tal-Fond mistennija tiffoka fuq it-tul ta’ żmien, il-governanza, l-istrateġija ta’ żvestiment u d-drittijiet speċjali tal-Fond. L-adozzjoni tal-emenda legali issa hija mistennija li sseħħ fix-xhur li ġejjin u se tiġi rrappurtata fl-14-il rapport. Il-Fond Elleniku għall-Istabbiltà Finanzjarja pparteċipa wkoll fiż-żieda tal-kapital azzjonarju ta’ istituzzjoni inqas sinifikanti fejn diġà kellha sehem maġġoritarju, li kien riżultat tal-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni Griega għall-assi ta’ taxxa differita. Il-Bank wettaq b’suċċess żieda fil-kapital azzjonarju, li għandha l-għan li tkun l-ewwel pass fit-trasformazzjoni u l-iżvilupp tal-bank. Il-Fond naqqas il-parteċipazzjoni azzjonarja preċedenti tiegħu biex jippermetti l-parteċipazzjoni ta’ investituri privati u daħal, għall-ewwel darba, fi ftehim tal-azzjonisti ma’ investituri privati skont it-termini li jikkonċernaw l-operazzjonijiet u l-pjan tan-negozju tal-bank kif ukoll l-implimentazzjoni tiegħu.