[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 5.3.2008 KUMM(2008) 125 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar il-progress tat-taħditiet esploratorji rigward il-kooperazzjoni fil-qasam tat-trasport mal-pajjiżi ġirien KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar il-progress tat-taħditiet esploratorji rigward il-kooperazzjoni fil-qasam tat-trasport mal-pajjiżi ġirien (Test b'rilevanza għaż-ŻEE) WERREJ 1. Daħla 3 2. L-organizzazzjoni tat-taħditiet esploratorji 4 3. Il-konklużjonijiet preliminari ta' l-ewwel sensiela ta' laqgħat 5 3.1. Appoġġ qawwi għall-istrateġija tal-Kummissjoni 5 3.2. L-aġġustamenti għall-istrateġija 6 4. Il-qagħda attwali, il-kisbiet u l-passi li jmiss 7 4.1. Il-Kurituri u Żoni Pan-Ewropej 7 4.2. Ir-Rotot tal-Baħar 7 4.3. L-Assi tat-Tramuntana 8 4.4. L-Assi Ċentrali 9 4.5. L-Assi tax-Xlokk 9 4.5.1. In-netwerk ewlieni reġjonali tat-trasport tal-Balkani tal-Punent 9 4.5.2. Il-fergħat lejn il-Lvant Nofsani, il-Kawkażu u l-Ażja Ċentrali 10 4.6. Il-kuritur tat-Traceca 10 4.7. L-Assi Mediterranji u l-pjan ta' azzjoni reġjonali għat-trasport 11 5. Konklużjoni 11 1. DAħLA Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar it-tisħiħ tal-Politika Ewropea tal-Viċinat[1] (PEV) uriet l-aspetti ewlenin tad-dimensjoni tematika/settorjali tal-PEV u l-ħtieġa li jitjieb id-djalogu multilaterali mal-pajjiżi msieħba dwar temi bħall-enerġija, it-trasport, l-ambjent, jew il-ġestjoni tal-fruntieri. Hija ressqet ukoll l-idea ta' ftehimiet multilaterali fl-oqsma ta' l-enerġija u t-trasport u l-ħtieġa li l-inizjattivi differenti li qed jitwettqu jinġiebu f'konformità ma' xulxin. B'mod partikulari, enfasizzat l-importanza li jitqarrbu d-djalogu dwar il-politika u l-iżvilupp tal-kuritur tat-trasport innifsu. Dan il-messaġġ ġie żviluppat aktar fil-Komunikazzjoni ta' dan l-aħħar dwar Politika Ewropea tal-Viċinat b'Saħħitha[2], li fiha l-Kummissjoni ħeġġet lill-Istati Membri u lill-imsieħba fil-PEV biex jaħdmu mill-qrib flimkien sabiex titlesta l-estensjoni ta’ l-assi tat-trasport trans-Ewropej ewlenin għall-pajjiżi ġirien. Kif muri fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Balkani tal-Punent[3], il-perspettiva Ewropea hija element li jwassal għar-riforma fir-reġjun u b'hekk huwa fattur ewlieni li jikkontribwixxi għall-istabbilità u l-progress. Wara t-tlestija tat-tkabbir l-aktar reċenti ta' l-UE, il-Balkani tal-Punent imissu għal kollox mat-territorju ta' l-Istati Membri ta' l-UE, hekk li l-iżvilupp ikkoordinat tal-qasam tat-trasport sar wieħed mill-kwistjonijiet ewlenin. Barra minn hekk, l-isħubija strateġika bejn l-UE u r-Russja permezz tal-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni u l-pjanijiet direzzjonali għall-erba' spazji komuni adottati fis-Samit li sar f'Moska f'Mejju 2005 li ħasbu għall-promozzjoni tal-kumplementarjetà ta' l-oqsma tat-trasport u l-integrazzjoni gradwali tan-netwerks tat-trasport, it-tneħħija tax-xkiel tekniku u amministrattiv u l-iżgurar ta' infrastrutturi tat-trasport u ta' l-interoperabilità tagħhom permezz tat-tqarrib tal-leġiżlazzjoni rispettiva. Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar Linji ta' gwida għat-trasport fl-Ewropa u fir-reġjuni ġirien[4] [ titlu mhux uffiċjali ], fasslet l-ewwel passi ta' politika komprensiva sabiex is-sistema tat-trasport fl-UE tiġi integrata iktar mill-qrib ma' dik tal-pajjiżi ġirien tagħha. Il-politika tiffoka fuq ħames assi tat-trasport ewlenin użati għall-kummerċ internazzjonali u fuq l-istandards u l-leġiżlazzjoni rilevanti (imsejħin "miżuri orizzontali") li jaffettwaw l-użu ta' dawn ir-rotot minn kull mezz ta' trasport[5]. Biż-żmien din l-istrateġija tista' twassal għat-tqarrib tar-regoli u r-regolamenti tal-qasam tat-trasport kollu kemm hu, u b'hekk toħloq suq effettiv tat-trasport li jkun jinvolvi kemm lill-UE kif ukoll lill-ġirien tagħha. L-impatt jista' jkun mistenni li jkun sinifikanti l-aktar f'dawk il-pajjiżi fejn, minħabba raġunijiet politiċi, s'issa ma kienx hemm wisq kooperazzjoni fil-qasam tat-trasport. Fil-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni ħabbret strateġija ta' żewġ fażijiet biex timplimenta l-politika. Fl-ewwel fażi, għandu jkun hemm taħditiet esploratorji mal-pajjiżi ġirien bil-għan li jiġi vvalutat l-interess u l-impenn tagħhom biex jissaħħu l-oqfsa ta' koordinazzjoni li diġà jeżistu. It-taħditiet għandhom jimmiraw li jiżguraw li l-forma u l-kontenut ta' l-istruttura ta' kooperazzjoni tilħaq il-ħtiġijiet u l-aspettattivi tal-partijiet ikkonċernati bl-iktar mod effiċjenti. Fit-tieni fażi, u skond ir-riżultati tat-taħditiet esploratorji, il-Kummissjoni għandha tagħmel rakkomandazzjonijiet u/jew proposti konkreti sabiex timplimenta l-politika u l-qafas/l-oqfsa ta' koordinazzjoni. F'Ġunju ta' l-2007, il-Kunsill tal-Ministri tat-Trasport ta' l-UE laqa' bil-ferħ kemm l-estensjoni ta' l-istrateġija msejsa fuq l-assi kif ukoll l-importanza li ngħatat lill-miżuri orizzontali; u talab lill-Kummissjoni li tressaq proposti għall-implimentazzjoni ta' din l-istrateġija fil-prattika u għat-tisħiħ ta' l-istruttura organizzattiva u tal-qafas ta' koordinazzjoni ta' l-assi. It-taħditiet esploratorji nbdew fir-rebbiegħa tas-sena 2007 u diġà saret l-ewwel sensiela ta' diskussjonijiet mal-pajjiżi u mar-reġjuni ġirien kollha. It-taħditiet sejrin tajjeb u din il-Komunikazzjoni tagħti rapport dwar dawn it-taħditiet u tiddeskrivi l-konklużjonijiet preliminari. Fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent it-taħditiet diġà tlestew b'suċċess. B'hekk, il-Kummissjoni qed tipproponi lill-Kunsill, permezz ta' din il-Komunikazzjoni, linji ta' gwida għan-negozjati għal trattat li jistabbilixxi Komunità tat-Trasport fl-Ewropa tax-Xlokk. 2. L-ORGANIZZAZZJONI TAT-TAħDITIET ESPLORATORJI Diġà saru t-taħditiet esploratorji, li tnedew fir-rebbiegħa tas-sena 2007, flimkien ma' l-ewwel sensiela ta' laqgħat mal-pajjiżi ġirien kollha, mal-Kurituri u Żoni Pan-Ewropej, u ma' għadd ta' persuni interessati. Saru wkoll il-laqgħat ewlenin li ġejjin, flimkien ma' għadd ta' laqgħat ta’ ħidma: - Matul is-sena, saret sensiela ta' laqgħat mal- Kurituri u Żoni Pan-Ewropej , inklużi żewġ laqgħat tal-Presidenti u s-Segretarji tal-Kurituri, l-ewwel waħda f'Jannar u t-tieni waħda f'Ottubru tas-sena 2007. - Il-grupp ta' ħidma dwar "L-istrateġiji tat-trasport, l-infrastruttura u s-sħubijiet bejn l-intrapriżi pubbliċi u dawk privati" fi ħdan id-djalogu bejn l-UE u r-Russja dwar it-trasport iltaqa' darbtejn, f'Ottubru f'Moska, u f'Jannar tas-sena 2008 fi Brussell. Il-grupp ta' ħidma dwar il-problemi loġistiċi, imwaqqaf sabiex jistudja s-sitwazzjoni mal-fruntiera ta' l-UE u r-Russja u jressaq rakkomandazzjonijiet dwar kif jista' jiżdied il-volum li jaqsam l-istess fruntiera, lesta xogħlu f'Ġunju tas-sena 2007 taħt il-Presidenza Ġermaniża ta' l-UE u għadda r-rapport tiegħu lill-Kummissjoni u lill-Ministeru Russu għat-Trasport. Issa dawn għandhom jiġu implimentati mill-gruppi ta' ħidma permanenti fi ħdan id-djalogu. F'dan ir-rigward, il-miżuri għat-tiġdid ta' l-infrastruttura u dawk ta' proċedura li ġew irrakkomandati se jżidu ma' l-iżvilupp ta' l-Assi tat-Tramuntana u mal-kwistjonijiet orizzontali. - Minn Marzu 2007 'l hawn ġew organizzati għadd ta' sensiliet ta' negozjati fi Brussell u Kiev dwar ftehim imtejjeb ma' l-Ukraina , li għandu jsegwi l-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni, li taw riżultat tajjeb ħafna. - F'Mejju tas-sena 2007, iltaqa' l-Forum Ewro-Mediterranju dwar it-Trasport u adotta Pjan ta' Azzjoni Reġjonali għat-Trasport għall-perjodu bejn l-2007 u l-2013. B'segwitu ta' dan, il-grupp ta' ħidma dwar l-infrastruttura ltaqa' f'Novembru tas-sena 2007 sabiex jivverifika l-assi u jaġġorna l-lista ta' proġetti infrastrutturali. Dawn il-laqgħat wasslu għal konferenza ta' livell għoli, organizzata mill-Kummissjoni bl-appoġġ tal-Presidenza Portugiża ta' l-UE, dwar is-sistema ta' trasport fil-Mediterran , li saret f'Liżbona fit-3 ta' Diċembru 2007. F'din il-konferenza, il-Viċi-President Barrot u l-Ministri tal-pajjiżi ta' l-UE u tal-Mediterran għarfu r-rwol ewlieni tal-Pjan ta' Azzjoni fl-estensjoni sar-reġjun ta' l-assi ewlenin tan-netwerks tat-trasport trans-Ewropej u ta’ l- acquis Komunitarju. - Fi ħdan il-qafas ta' kooperazzjoni reġjonali stabbilit permezz tal- ftehim multilaterali tat-Traceca , ġew organizzati għadd ta' laqgħat, minn laqgħat tal-grupp ta' ħidma għal-laqgħa tal-Kummissjoni Intergovernattiva li saret mit-13 sa l-14 ta' Diċembru 2007 f'Astana. F'din ta' l-aħħar infetħu b'mod uffiċjali l-laqgħat esploratorji, b'mandat li jitressqu proposti lis-samit fis-sena 2008 dwar jekk u kif jista' jinbena qafas legali u istituzzjonali għall-Assi bbażat fuq l-istrutturi tat-Traceca, u b'hekk jidentifikaw bażi aġġornata u fit-tul għall-kooperazzjoni bejnietna. 3. IL-KONKLUżJONIJIET PRELIMINARI TA' L-EWWEL SENSIELA TA' LAQGħAT 3.1. Appoġġ qawwi għall-istrateġija tal-Kummissjoni Għalkemm hemm bżonn isiru aktar diskussjonijiet mal-pajjiżi ġirien kollha qabel ma l-Kummissjoni tkun tista' tressaq proposti konkreti dwar kif jistgħu jissaħħu l-oqfsa ta' koordinazzjoni, diġà ħarġu għadd ta' konklużjonijiet preliminari. It-taħditiet ikkonfermaw, b'mod ġenerali, l-appoġġ għall-istrateġija tal-Kummissjoni, kif ippreżentata fil-Komunikazzjoni, u hemm qbil ġenerali b'mod partikulari dwar: - Kemm hi utli l-istrateġija msejsa fuq l-assi bħala l-bażi għall-kooperazzjoni bejn l-UE u l-pajjiżi ġirien; - Il-ħtieġa li wieħed imur lil hinn mill-miżuri infrastrutturali u li jitqarrbu iktar l-iżvilupp tal-kurituri tat-trasport u d-diskussjoni dwar il-politika ġenerali; - L-importanza ta' qafas ta' koordinazzjoni b'saħħtu u li jorbot, li jista' jieħu l-forma ta' Memorandum ta' Ftehim (MtF) jew trattat li jorbot iktar; - Il-ħtieġa li l-funzjonijiet ta' tmexxija ta' l-assi jiġu konformi mal-proposta tal-Kummissjoni (ara l-kaxxa), u jibnu fuq l-istrutturi reġjonali u s-segretarjati tekniċi li diġà jeżistu. Laqgħat ministerjali mill-Assi jew mir-reġjun sabiex jittieħdu deċiżjonijiet strateġiċi rigward tibdiliet fl-Assi, fil-pajjiżi u l-entitajiet li qed jieħdu sehem u fl-iffinanzjar ta' l-istruttura ta' koordinazzjoni. Grupp Reġjonali ta' Tmexxija sabiex jissorvelja l-implimentazzjoni ta' l-Assi, magħmul minn rappreżentant ta' livell għoli minn kull pajjiż ikkonċernat, u li jkollu l-għan li jiżviluppa l-pjanijiet ewlenin ta' l-assi, inklużi l-identifikazzjoni tax-xkiel, it-tfassil ta' proposti u l-prijoritizzazzjoni tal-miżuri. Il-Gruppi Reġjonali kollha ta' Tmexxija għandhom jiltaqgħu b'mod regolari sabiex jiżguraw implimentazzjoni koerenti tal-miżuri li jkun intlaħaq ftehim dwarhom, kif ukoll sabiex jiftehmu per eżempju fuq metodi komuni għall-ivvalutar u l-monitoraġġ fuq livell strateġiku u tal-proġett. Barra mit-tħejjija tal-laqgħat Ministerjali, il-Grupp Reġjonali ta' Tmexxija għandu jressaq rapport ukoll lis-sottokumitat rispettiv fi ħdan il-Politika Ewropea tal-Viċinat u tas-Sħubija bil-għan li l-proposti rilevanti jiddaħħlu fil-pjanijiet ta' azzjoni bilaterali u reġjonali. Il-Grupp Reġjonali ta' Tmexxija jista' jiddeċiedi li jwaqqaf gruppi ta' ħidma jew gruppi tematiċi li jinvolvu xi wħud mill-membri tiegħu, jew saħansitra l-membri tiegħu kollha, sabiex dawn jistudjaw kwistjonijiet tekniċi f'aktar dettall. Dan se jorganizza wkoll Konferenzi tad-Donaturi u se jinvolvi l-imsieħba soċjali u l-partijiet interessati l-oħrajn. Segretarjat Permanenti sabiex jipprovdi appoġġ amministrattiv u tekniku. Is-Segretarjat se jsegwi l-istudji rilevanti għall-Assi, iħejji l-laqgħat tal-Grupp ta' Tmexxija u l-laqgħat Ministerjali u jipprovdi l-loġistika għal dawn il-laqgħat. Il-Grupp ta' Tmexxija u s-Segretarjat għandhom jaħdmu id f'id mal-Koordinaturi Ewropej; b'mod partikulari dawk maħtura rigward il-mogħdijiet interni ta’ l-ilma u r-Rotot tal-Baħar jew in-netwerks tat-trasport trans-Ewropej (TEN). | 3.2. L-aġġustamenti għall-istrateġija Mit-taħditiet esploratorji ħareġ il-bżonn li jsiru xi emendi żgħar biss fl-istrateġija proposta inizjalment mill-Kummissjoni. Dawn għandhom x'jaqsmu prinċipalment mal-kopertura ġeografika u settorjali ta' l-eżerċizzju ġenerali: - Għandha titkompla l-kooperazzjoni ma' l-Iżvizzera fi ħdan l-istrutturi eżistenti, minħabba li dawn diġà huma stabbiliti sew fil-qasam tat-trasport. Din il-koperazzjoni hija bbażata fuq relazzjonijiet u ftehimiet bilaterali bejn l-UE u l-Iżvizzera u, b'mod partikulari, il-kurituri li jgħaqqdu lill-Italja mal-Ġermanja, Franza u l-Awstrija u li jgħaddu mill-Iżvizzera huma diġà parti mill-politika dwar in-netwerk trans-Ewropew tat-trasport. - Wara l-konklużjonijiet tal-Kunsill tat-Trasport li sar f'Ġunju tas-sena 2007, il-Kummissjoni taqbel li huwa utli li l-istati ta' l-Ażja Ċentrali jiġu involuti fl-istrateġija msejsa fuq l-assi, permezz tas-sehem tagħhom fil-qafas tat-Traceca, minħabba li r-rabtiet kummerċjali, u b'hekk ukoll dawk tat-trasport, irid ikollhom perspettiva dinjija f'dinja dejjem iktar globalizzata. - L-estensjoni ta' l-inizjattiva għal Ajru Uniku Ewropew għar-reġjuni ġirien qed timxi 'l quddiem b'mod mgħaġġel u l-Kummissjoni qed titlob lill-Kunsill jagħtiha direttivi għan-negozjati sabiex sas-sena 2010 tiġi żviluppata Żona Komuni usa' ta' l-Avjazzjoni permezz ta' ftehimiet komprensivi oħrajn ta' l-avjazzjoni mal-pajjiżi ġirien. Għalhekk, hemm proposta biex ma jiġix inkluż il-qasam ta' l-avjazzjoni f'din l-istrateġija. Madanakollu, jistgħu jitqiesu l-investimenti fl-infrastruttura ta' l-ajruporti bħala parti mix-xkiel potenzjali fl-assi. - Progress simili twettaq fl-iżvilupp tas- sistema tan-navigazzjoni bis-satellita ta' l-UE msejħa Galileo . Għaldaqstant, il-Kummissjoni qed tipproponi li titkompla l-kooperazzjoni fi ħdan il-qafas speċifiku tas-sistema Galileo u biex ma tinkludihiex fl-istrutturi ta' koordinazzjoni maħsubin għall-assi. F'dak li għandu x'jaqsam mat-talba tal-Kunsill li l-estensjoni ta’ l-assi tat-trasport trans-Ewropej ewlenin għall-pajjiżi ġirien tingħaqad man- netwerks Afrikani , il-Kummissjoni tisħaq li hija diġà qed tappoġġja l-iżvilupp ta' netwerks u servizzi integrati tat-trasport trans-Afrikani, li rċieva imbuttatura mill-ġdid fis-sena 2007 meta tnediet is-Sħubija bejn l-UE u l-Afrika dwar l-Infrastruttura. 4. IL-QAGħDA ATTWALI, IL-KISBIET U L-PASSI LI JMISS 4.1. Il-Kurituri u Żoni Pan-Ewropej Il-laqgħat mal-Kurituri u Żoni Pan-Ewropej ħarsu lejn id-differenzi bejn il-Kurituri fit-territorju ta' l-UE u dawk 'il barra minnu, l-aħjar kopertura ġeografika ta' assi, il-funzjonijiet meħtieġa għal grupp effettiv ta' tmexxija u r-rwol tal-miżuri orizzontali. Inkiseb għarfien importanti mill-esperjenza diretta tal-Presidenti u s-Segretarjati tal-Kurituri dwar is-saħħiet u d-dgħjufijiet tat-tħaddim tal-Kurituri. Waqt li huwa ċar li l-kunċett ta' Kuritur Pan-Ewropew għandu l-mertu tiegħu, huwa daqstantieħor ċar li l-kunċett jeħtieġ li jiġi rivedut. B'mod partikulari, il-Kummissjoni tqis li huwa essenzjali li ssir distinzjoni ċara bejn il-Kurituri li wara t-tkabbir huma parti mill-prijoritajiet tan-netwerk trans-Ewropew tat-trasport[6], u bejn dawk li jgħaqqdu lill-UE mal-pajjiżi ġirien. Fl-istess waqt, huwa importanti li l-funzjonijiet u l-esperjenza siewja tal-Kurituri jiġu integrati b'mod xieraq fl-istrutturi reġjonali li diġà jeżistu jew li se jitwaqqfu. 4.2. Ir-Rotot tal-Baħar Il-Grupp ta' Livell Għoli identifika r-Rotot tal-Baħar (l-MoS) bħala wieħed mill-assi fuq l-istess livell ta' l-erba' kurituri ta' l-art. Għalkemm hemm affarijiet komuni fl-MoS kollha, hemm ukoll differenzi ċari bejniethom li jitolbu strateġija differenzjata. Dawn ivarjaw mit-tip ta' xkiel, il-frekwenza u l-kwalità tas-servizzi sal-liġi internazzjonali applikabbli u l-livell ta' infurzar tagħha. B'hekk, il-Kummissjoni qed tipproponi li l-MoS ikunu koperti fi ħdan l-istrutturi reġjonali rilevanti li se jitwaqqfu għall-assi ta' l-art li jikkorrispondu magħhom. Fil-każijiet kollha, għandha tkun żgurata ħidma mill-qrib mal-Koordinatur Ewropew għar-Rotot tal-Baħar. 4.3. L-Assi tat-Tramuntana L-Assi tat-Tramuntana jaqa' fil-parti l-kbira tiegħu fi ħdan il-politika tad-Dimensjoni tat-Tramuntana (ND) ta' l-UE, li tkopri l-Istati Membri tat-Tramuntana ta' l-UE, ir-Russja, kif ukoll in-Norveġja u l-Iżlanda. L-ND għandha l-għan li tindirizza l-isfidi speċjali ta' l-iżvilupp reġjonali tat-tramuntana ta' l-Ewropa, li jinkludu, fost l-oħrajn, il-faċilitajiet insuffiċjenti għat-trasport u għall-qsim tal-fruntieri. L-għaqdiet ewlenin reġjonali attivi f'dan il-qasam huma l-Kunsill ta' l-Istati tal-Baħar Baltiku (is-CBSS), il-Kunsill Ewro-Artiku ta' Barents (il-BEAC), il-Kunsill ta' l-Artiku (l-AC), u l-Kunsill Nordiku tal-Ministri. Fid-Dikjarazzjoni Politika adottata mis-Samit tad-Dimensjoni tat-Tramuntana f'Novembru tas-sena 2006, kien hemm it-talba biex tiġi eżaminata x-xewqa għal Sħubija ta' l-ND dwar it-Trasport u l-Loġistika, li tkun tinvolvi l-pajjiżi kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l-Assi tat-Tramuntana. Ir-rwol issuġġerit għas-Sħubija huwa li tikkoordina r-riżorsi finanzjarji ta' l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, tal-gvernijiet u tas-settur privat fi proġetti kbar ta' l-infrastruttura tat-trasport b'importanza reġjonali pjuttost milli lokali. Wara l-laqgħa ta' l-Uffiċjali Għolja ta' l-ND f'San Pietruburgu fil-21 ta' Novembru 2007, twaqqaf grupp ta' ħidma sabiex jeżamina l-possibilitajiet li titwaqqaf is-Sħubija l-ġdida u sabiex jiddiskuti l-ambitu u r-rwol ta' din is-Sħubija, filwaqt li jqis ukoll il-monitoraġġ u l-implimentazzjoni effettivi ta' l-Assi tat-Tramuntana u tar-Rotot tal-Baħar fir-reġjun. Il-Grupp għandu jressaq ir-rapport tiegħu f'Ġunju tas-sena 2008 sabiex dan jiġi diskuss fil-laqgħa Ministerjali ta' l-ND fil-ħarifa tas-sena 2008. Filwaqt li t-taħditiet esploratorji laqgħu bil-ferħ it-twaqqif tal-grupp ta' ħidma, huma saħqu fuq l-importanza tal-fatt li s-Sħubija għandha tkun parti integrali mill-istrutturi ta' koordinazzjoni li għandhom jitwaqqfu għar-reġjun ta' l-Assi tat-Tramuntana u li tiġi żgurata strateġija kompletament koerenti bla ma jkun hemm xogħol doppju. It-tieni fażi tat-taħditiet għandhom jagħtu ħarsa mill-qrib b'mod partikulari lejn l-aspetti li ġejjin: - L-ambitu ġeografiku tas-Sħubija f'konformità ma' l-għanijiet tal-politika tad-Dimensjoni tat-Tramuntana u ma' l-allinjament ta' l-Assi tat-Tramuntana. Kien hemm suġġeriment biex il-Belarus jiġi mistieden jieħu sehem fil-grupp ta' ħidma bħala osservatur sabiex tiġi żgurata l-kontinwità fil-fergħat kollha ta' l-Assi. - Il-mandat tas-Sħubija f'dak li għandu x'jaqsam mat-tip ta' proġetti li se jitqiesu, filwaqt li jitqiesu b'mod xieraq l-iżvilupp u l-progress f'fora oħrajn li fihom ikunu qed jiġu indirizzati l-istandards u l-leġiżlazzjoni rilevanti, inkluża d-dwana (il-miżuri orizzontali), li jaffettwaw il-proċessi loġistiċi tul l-Assi. - Jekk is-Sħubija tistax taqdi l-funzjoni tal-grupp reġjonali ta' tmexxija u/jew tas-segretarjat għar-reġjun ta' l-Assi tat-Tramuntana, u kif is-sħubija tidħol l-aħjar fl-istrutturi ta' koordinazzjoni u monitoraġġ li għandhom jitwaqqfu għar-reġjun ta' l-Assi tat-Tramuntana (ara l-kaxxa fil-Kapitolu 3.1) 4.4. L-Assi Ċentrali Il-ftehim imtejjeb li qed jiġi nnegozjat f'dan il-waqt ma' l-Ukraina għandu l-għan li jsaħħaħ il-kooperazzjoni politika dwar id-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, li jwaqqaf żona b'saħħitha u komprensiva ta' kummerċ ħieles, li jżid l-effiċjenza u s-sigurtà ta' l-enerġija, li jitħares l-ambjent u li jsaħħaħ il-kooperazzjoni f'oqsma ewlenin bħat-trasport. It-twaqqif ta' żona ta' kummerċ ħieles, li se jkun parti integrali mill-ftehim, se jiġi nnegozjat ladarba l-Ukraina tiffinalizza l-proċess ta' sħubija tagħha fid-WTO. Fil-qasam tat-trasport, in-negozjati qed jiffukaw fuq l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp ta' Livell Għoli, kif approvati fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Assi Ċentrali, mal-Kuritur tat-Traceca u mat-tqarrib aktar b'saħħtu tal-leġiżlazzjoni ta' l-UE. Il-Kummissjoni bi pjaċir tinnota li t-taħditiet sejrin tajjeb u li mistennija jagħtu riżultati konkreti matul is-sena 2008. Fit-tieni fażi tan-negozjati għandhom jitqiesu d-dettalji ta' l-istruttura istituzzjonali, b'mod partikulari f'dak li għandu x'jaqsam ma' grupp u segretarjat ta' tmexxija multilaterali. It-taħditiet għandhom iqisu wkoll ir-rabtiet li diġà jeżistu bejn l-Assi Ċentrali u l-Assi tat-Tramuntana u bejn l-Assi Ċentrali u dak tax-Xlokk, kif ukoll dwar l-aħjar mod kif ir-Repubblika tal-Moldova tista' tiġi integrata f'din l-istrateġija. 4.5. L-Assi tax-Xlokk 4.5.1. In-netwerk ewlieni reġjonali tat-trasport tal-Balkani tal-Punent Fil-Balkani tal-Punent, il-Kroazja u dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugożlava tal-Maċedonja huma pajjiżi kandidati[7], waqt li l-Albanija, il-Bożnja u Ħerzegovina, il-Montenegro u s-Serbja, kif ukoll il-Kosovo[8], huma pajjiżi kandidati potenzjali għas-sħubija fl-UE. Għaldaqstant, il-kooperazzjoni fil-qasam tat-trasport u l-estensjoni ta' l- acquis Komunitarju huma iktar avvanzati milli fir-reġjuni l-oħrajn. Fis-sena 2004, il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u l-Kummissjoni Ewropea ffirmaw Memorandum ta' Ftehim (MtF) għall-iżvilupp ta' netwerk ewlieni reġjonali tat-trasport, li se jsir parti min-netwerks trans-Ewropej ladarba jissieħbu fl-UE. Fit-tielet laqgħa annwali tal-Ministri fl-4 ta' Diċembru 2007, ġie ffirmat addendum għal dan il-MtF dwar l-aċċess u l-ftuħ tas-suq ferrovjarju, li qarrab lis-settur b'pass ieħor lejn l-implimentazzjoni ta' l- acquis Komunitarju dwar il-ferroviji, inkluż id-dimensjoni soċjali. Sabiex jibbenefikaw bis-sħiħ mill-qafas tas-sħubija, il-Kummissjoni għaldaqstant hija tal-fehma li l-kooperazzjoni fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent għandha tiffoka fuq in-netwerk ewlieni reġjonali u tinkuraġġixxi lill-pajjiżi li jħaffu l-allinjament tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom ma' l- acquis Komunitarju dwar it-trasport u oqsma oħrajn rilevanti. Wara t-tmiem b'suċċess tat-taħditiet esploratorji, il-Kummissjoni għaldaqstant qed tipproponi, permezz ta' din il-Komunikazzjoni, linji ta' gwida għan-negozjati għal trattat li jistabbilixxi Komunità tat-Trasport fl-Ewropa tax-Xlokk. L-għan tat-trattat huwa li jistabbilixxi suq integrat għall-infrastruttura u għat-trasport bl-art, bil-mogħdijiet interni ta' l-ilma u bil-baħar[9], u li l-leġiżlazzjoni rilevanti fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent tinġieb f'konformità ma' l- acquis Komunitarju. 4.5.2. Il-fergħat lejn il-Lvant Nofsani, il-Kawkażu u l-Ażja Ċentrali It-Turkija wkoll hija pajjiż kandidat u n-negozjati dwar is-sħubija nbdew fis-sena 2005. Bħala l-ewwel pass sabiex jiġi ddefinit in-netwerk tat-trasport trans-Ewropew għat-Turkija fil-ġejjieni, qed titlesta valutazzjoni tal-ħtiġijiet ta' l-infrastruttura tat-trasport ("TINA"). Naturalment, dawn in-negozjati għandhom jitkomplew skond l-iskeda mfassla għan-negozjati dwar is-sħubija. Madanakollu, minħabba l-qagħda ġeostratreġika tat-Turkija bħala salib it-toroq bejn l-UE, il-Kawkażu u l-Ażja Ċentrali fuq naħa, u l-Lvant Nofsani fuq in-naħa l-oħra, il-Kummissjoni qed tistieden lit-Turkija biex hija wkoll tieħu sehem attiv fl-istrateġija msejsa fuq l-assi. B'hekk, mingħajr ma tbiddel it-tifsira ta' l-Assi, hija pproponiet li taqsam l-Assi tax-Xlokk f'żewġ fergħat, li t-tnejn jinvolvu lit-Turkija: ir-rabta bejn it-Turkija u l-Kawkażu se tkun koperta fi ħdan il-qafas tat-Traceca waqt li l-fergħa li tagħti lejn l-Eġittu se tkun koperta fi ħdan l-istrutturi Ewro-Meditteranji, u marbuta ma' l-Assi tal-Lbiċ bħala parti mill-Assi Mediterranji (ara l-Kapitoli 4.6 u 4.7 t'hawn taħt rispettivament). 4.6. Il-kuritur tat-Traceca Mill-ħames Assi, il-Kuritur tat-Traceca huwa l-uniku wieħed li fih il-kooperazzjoni hija organizzata permezz ta' ftehim multilaterali ffirmat mill-pajjiżi kkonċernati[10]. L-istituzzjonijiet imwaqqfa permezz ta' dan il-ftehim jinkludu Kummissjoni Intergovernattiva, li hija magħmula mill-ogħla awtoritajiet governattivi jew ir-rappreżentanti awtorizzati tagħhom, li s-soltu jkunu Deputati Prim Ministri responsabbli għat-Trasport, Ministri għat-Trasport u/jew għall-Affarijiet Barranin, u Segretarjat permanenti. Twaqqfu għadd ta' gruppi ta' ħidma. Fis-sena 2006, il-Kummissjoni Intergovernattiva approvat strateġija fit-tul sa l-2015 u fis-sena 2007 adottat Pjan ta' Azzjoni għat-terminu qasir li għandu jiġi implimentat sas-sena 2010. Bil-bażi legali soda tiegħu, is-sett ta' istituzzjonijiet tiegħu u l-attenzjoni ta' l-istrateġija fuq l-implimentazzjoni tal-Kuritur, il-qafas tat-Traceca jidher li joffri bażi xierqa li wieħed jista' jibni fuqha. Madanakollu, il-Kummissjoni Ewropea hija tal-fehma li d-dimensjoni istituzzjonali u dik tal-politika tat-Traceca għandhom bżonn jissaħħu u jkunu mmodernizzati, b'mod partikulari sabiex jiġu indirizzati b'mod effettiv kemm l-iżvilupp tal-kuritur kif ukoll id-diskussjoni dwar il-politika ġenerali, li attwalment hija koperta mill-proċess ta' Baku. Kif approvata mill-Kummissjoni Intergovernattiva f'Diċembru 2007, il-ħidma speċifika għat-tieni fażi tat-taħditiet esploratorji hija li jaraw jekk u kif jista' jinbena qafas legali u istituzzjonali għall-Assi bbażat fuq l-istrutturi tat-Traceca fil-ġejjieni, u b'hekk jidentifikaw bażi aġġornata u fit-tul għall-kooperazzjoni bejnietna. Hemm bżonn jinstab ukoll l-aħjar mod kif nittrattaw il-proċess ta' Baku, minħabba li s-sett aġġornat ta' dokumenti u strutturi għandhom ikunu jistgħu jaqdu b'mod effettiv kemm il-miżuri tal-kuritur (il-miżuri ta' l-infrastruttura) kif ukoll il-miżuri ta' tqarrib reġjonali (il-miżuri orizzontali). 4.7. L-Assi Mediterranji u l-pjan ta' azzjoni reġjonali għat-trasport Minn mindu tnieda l-proċess ta' Barċellona fl-1995, il-Kummissjoni appoġġat b'mod attiv l-iżvilupp ta' sistema integrata tat-trasport fir-reġjun tal-Mediterran. B'hekk, probabbilment dan ir-reġjun huwa l-iktar wieħed avvanzat fit-twettiq tar-realtà ta' l-estensjoni tan-netwerks tat-trasport trans-Ewropej. Diġà jezistu l-istituzzjonijiet rilevanti, inklużi Konferenzi Ministerjali biex jittieħdu deċiżjonijiet strateġiċi, il-Forum Ewro-Mediterranju dwar it-Trasport biex jikkoordina l-istrateġiji komuni u biex jiżviluppa sistema reġjonali integrata tat-trasport, kif ukoll għadd ta' gruppi ta' ħidma li jkopru l-infrastruttura u l-miżuri orizzontali. Il-Pjan ta' Azzjoni Reġjonali għat-Trasport, adottat mill-Forum f'Mejju 2007, jagħti kontribut qawwi għall-implimentazzjoni ta' l-Assi ewlenin fir-reġjun permezz ta' riformi regolatorji u firxa sħiħa ta' miżuri orizzontali. Barra minn hekk, twaqqaf segretarjat tekniku, imsejjaħ is-CETMO, li jkopri l-pajjiżi tal-Punent tal-Mediterran; madanakollu, ma teżisti l-ebda struttura simili fir-reġjun tal-Lvant tal-Mediterran. Fil-Konferenza ta' Liżbona fit-3 ta' Diċembru 2007, il-Viċi-President Barrot feraħ lill-Ministri għall-involviment attiv tagħhom fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' l-Assi Mediterranji. Il-Forum u l-gruppi ta' ħidma ġew mistiedna jkomplu x-xogħol b'suċċess u jindirizzaw il-ftit aspetti li fadal fit-tieni fażi tat-taħditiet esploratorji. Dawn jinkludu l-monitoraġġ effettiv ta' l-implimentazzjoni ta' l-Assi fir-reġjun, il-ħolqien ta' segretarjat tekniku għar-reġjun tal-Lvant tal-Mediterran u t-tisħiħ tal-koordinazzjoni permezz ta' MtF jew permezz ta' ftehim internazzjonali. 5. KONKLUżJONI L-ewwel sensiela ta' taħditiet esploratorji wriet l-interess qawwi tal-pajjiżi ġirien u tal-partijiet interessati l-oħrajn biex jitqarrbu flimkien l-istrateġija msejsa fuq l-assi u d-djalogu usa' dwar il-politika. It-taħditiet wasslu għal emendi żgħar fir-rakkomandazzjonijiet proposti fil-Komunikazzjoni msejħa "Linji ta' gwida għat-trasport fl-Ewropa u fir-reġjuni ġirien" [ titlu mhux uffiċjali ] sabiex jitqies b'mod iktar xieraq il-progress li sar dan l-aħħar, b'mod partikulari f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-inizjattiva għal Ajru Uniku Ewropew u l-inizjattiva Galileo, kif ukoll l-iżvilupp ta' netwerks tat-trasport trans-Ewropej fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent u fit-Turkija fil-ġejjieni. L-istruttura istituzzjonali proposta mill-Kummissjoni ġiet appoġġata wkoll mill-pajjiżi ġirien u mill-partijiet interessati l-oħrajn. Il-pajjiżi ġirien u l-partijiet interessati l-oħrajn kollha saħqu fuq l-importanza tal-kooperazzjoni reġjonali tul l-Assi u fuq l-importanza li nibnu fuq l-oqfsa li diġà jeżistu. Fit-tieni fażi tat-taħditiet esploratorji, minbarra l-punti speċifiċi għall-Assi msemmija fil-kapitoli t'hawn fuq, għandhom jiġu indirizzati l-kwistjonijiet li ġejjin: - Għandu jitfittex l-impenn sħiħ min-naħa tal-pajjiżi ġirien lejn il-forma li għandha tieħu l-kooperazzjoni msaħħa bejniethom. - Għandu jintlaħaq ftehim ma' l-istrutturi reġjonali li diġà jeżistu dwar ħidmiet ġodda li jiżguraw li jkun hemm monitoraġġ effettiv ta' l-Assi. - Għandu jintlaħaq ftehim dwar il-ħolqien jew it-tlestija ta' l-istrutturi reġjonali għall-Assi, f'każ li dawn għadhom ma jeżistux. Il-Kummissjoni diġà ppjanat sensiela ta' laqgħat għar-rebbiegħa tas-sena 2008. It-tieni rapport dwar il-progress tat-taħditiet esploratorji se jitressaq f'Settembru 2008, u se jinkludi, fejn ikun rilevanti, rakkomandazzjoni lill-Kunsill biex jiftaħ in-negozjati u valutazzjoni tal-ħtiġijiet finanzjarji mingħajr preġudizzju għall-qafas multijannwali finanzjarju għall-oqsma tal-politika kkonċernati. [1] KUMM(2006) 726, 4.12.2006. [2] KUMM(2007) 774, 5.12.2007. [3] Adottata fil-5 ta’ Marzu 2008. [4] KUMM(2007) 32, 31.1.2007. [5] Il-bażi għall-iżvilupp tal-politika kien imħejji mill-Grupp ta' Livell Għoli ppresedut minn Loyola de Palacio, li qabel kienet Viċi-President tal-Kummissjoni, ara r-rapport "Networks for peace and development" (Netwerks għall-paċi u l-iżvilupp), fuq is-sit ta' l-internet http://ec.europa.eu/ten/transport/external_dimension/index_en.htm. [6] Il-Kurituri Pan-Ewropej Nri I, IV, V, VI u VII illum jinsabu, fil-biċċa l-kbira tagħhom, fit-territorju ta' l-UE. [7] In-negozjati dwar is-sħubija mal-Kroazja nbdew fis-sena 2005. F'Diċembru 2005, il-Kunsill Ewropew ta l-istat ta' pajjiż kandidat lil dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugożlava tal-Maċedonja, iżda n-negozjati dwar is-sħubija għadhom ma nbdewx. [8] Taħt ir-Riżoluzzjoni Nru 1244 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti ta' l-10 ta' Ġunju 1999. [9] Il-qasam ta' l-avjazzjoni diġà huwa kopert fil-Ftehim Komuni Ewropew dwar l-Avjazzjoni. [10] Il-pajjiżi firmatarji huma: l-Afganistan, l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Ġeorġja, il-Każakstan, ir-Repubblika Kirgiża, ir-Repubblika tal-Moldova, it-Taġikistan, it-Turkija, l-Ukraina u l-Użbekistan, kif ukoll ir-Rumanija u l-Bulgarija li huma Stati Membri ta' l-UE. Il-Pakistan u l-Iran ressqu talba għas-sħubija fih.