Rapport Speċjali Sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ monitoraġġ orjentat 
lejn ir‑riżultati, 
tal‑EuropeAidMT 2014  Nru  18
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2014
ISBN 978 ‑92‑872‑1905‑3
doi: 10.2865/46306
© L‑Unjoni Ewropea, 2014
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
Sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ monitoraġġ 
orjentat lejn ir‑riżultati, 
tal‑EuropeAid
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2014  Nru 18
02
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju u abbrevjazzjonijiet
I–VII Sommarju eżekuttiv
1–10 Introduzzjoni
2–5 Il‑qafas ta’ evalwazzjoni tal‑Kummissjoni
6–10 Sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR, tal‑EuropeAid
11–13 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
14–64 Osservazzjonijiet
14–22 B’mod ġenerali, il‑funzjonijiet ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR huma  organizzati tajjeb iżda l‑EuropeAid 
jista’ jagħti aktar attenzjoni  għall‑użu effiċjenti mir‑riżorsi
15–17 Hemm distribuzzjoni tajba tar‑responsabbiltajiet iżda, ma  hemmx biżżejjed superviżjoni 
tal‑evalwazzjonijiet  tal‑programmi
18–22 Il‑EuropeAid ma jagħtix biżżejjed kunsiderazzjoni lill‑użu  effiċjenti mir‑riżorsi
23–52 Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR, tal‑EuropeAid ma jiżgurawx  biżżejjed li s‑sejbiet ikunu 
rilevanti u robusti
24–31 Hemm xi dgħufijiet fl‑għażla tal‑evalwazzjonijiet  tal‑programmi u fit‑twassil f’waqtu tal‑evalwazzjonijiet
32–38 Il‑proċeduri biex tiġi żgurata l‑kwalità tal‑evalwazzjonijiet  tal‑programmi u tal‑MOR huma implimentati 
b’mod  inkonsistenti
39–52 Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR ma jipprovdux  informazzjoni adegwata dwar ir‑riżultati miksuba
53–64 Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR, tal‑EuropeAid ma jiżgurawx  li jsir użu massimu mis‑sejbiet li 
saru
54–58 Ma hemmx stabbiliti mekkaniżmi ta’ segwitu xierqa
59–64 Is‑sejbiet tal‑evalwazzjonijiet tal‑programmi u tal‑MOR huma  disseminati tajjeb ħlief għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi
65–70 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
03 Werrej
 Anness  I — Sistema ta’ klassifikazzjoni tal‑MOR
 Anness  II — Lista ta’ dokumenti ta’ programmar analizzati
 Anness  III — Lista ta’ ftehimiet ta’ finanzjament analizzati
 Anness  IV — Lista ta’ evalwazzjonijiet analizzati
 Anness  V — Lista ta’ MOR analizzati
 Anness  VI — Lista ta’ Delegazzjonijiet li wieġbu għall‑istħarriġ
 Risposta tal‑Kummissjoni
04
 Glossarju 
u abbrevjazzjonijiet
Appoġġ baġitarju : Dan il‑metodu ta’ twassil ta’ għajnuna jinvolvi t‑trasferiment ta’ fondi minn aġenzija ta’ 
finanzjament esterna għat‑teżor nazzjonali tal‑gvern sieħeb. Il‑fondi trasferiti b’dan il‑mod jiġu mmaniġġjati skont 
il‑proċeduri baġitarji tar‑riċevitur. Normalment, il‑programmi ta’ appoġġ baġitarju jinkludu miżuri ta’ żvilupp 
tal‑kapaċità biex jgħinu lill‑pajjiżi sħab isaħħu t‑tfassil tal‑politika u l‑ġestjoni tagħhom, kif ukoll biex jippromwovu 
djalogu dwar it‑tfassil, l‑implimentazzjoni u r‑riżultati ta’ politiki nazzjonali u settorjali.
Bank Ewropew tal‑Investiment (BEI) : Il‑BEI huwa l‑bank tal‑UE. Huwa proprjetà tal‑Istati Membri tal‑UE 
u jirrappreżenta l‑interessi tagħhom. Huwa jaħdem mill‑qrib ma’ istituzzjonijiet oħra tal‑UE biex jimplimenta 
l‑politika tal‑UE. Huwa l‑akbar sellief u mutwanti multilaterali bil‑volum fid‑dinja. Aktar minn 90 % tal‑attività tiegħu 
hija ffukata fuq l‑Ewropa, iżda huwa jappoġġa wkoll il‑politika esterna u l‑politika għall‑iżvilupp, tal‑UE.
Delegazzjonijiet tal‑UE : L‑UE hija rrappreżentata permezz ta’ 139 delegazzjoni u uffiċċju tal‑UE madwar id‑dinja li 
jippreżentaw, jispjegaw u jimplimentaw il‑politiki tal‑UE (eż. il‑politika ta’ kooperazzjoni għall‑iżvilupp), janalizzaw 
u jirrappurtaw dwar politiki u żviluppi tal‑pajjiżi li jkunu akkreditati għalihom, u jwettqu negozjati skont il‑mandat li 
jingħataw.
EuropeAid : Fi ħdan il‑Kummissjoni Ewropea, id‑Direttorat Ġenerali għall‑Iżvilupp u l‑Kooperazzjoni: il‑EuropeAid 
huwa responsabbli għal:
‑ il‑formulazzjoni tal‑politika tal‑UE għall‑iżvilupp u d‑definizzjoni ta’ politiki settorjali fil‑qasam tal‑għajnuna 
esterna,
‑ it‑tfassil tal‑programmar pluriennali tal‑istrumenti tal‑għajnuna esterna flimkien mas‑Servizz Ewropew 
għall‑Azzjoni Esterna (SEAE),
‑ it‑trawwim tal‑koordinazzjoni bejn l‑UE u l‑Istati Membri dwar il‑kooperazzjoni għall‑iżvilupp 
u r‑rappreżentazzjoni esterna tal‑UE f’dan il‑qasam.
Fondi Ewropej għall‑Iżvilupp (FEŻ) : Il‑FEŻ huma l‑istrument prinċipali għall‑għoti tal‑għajnuna tal‑UE 
għall‑kooperazzjoni għall‑iżvilupp lill‑Istati Afrikani, tal‑Karibew u tal‑Paċifiku (AKP) u lill‑pajjiżi u territorji 
extra‑Ewropej (OCTs). Il‑ftehim ta’ sħubija ffirmat f’Cotonou fit ‑23 ta’ Ġunju 2000 għal perjodu ta’ 20 sena huwa 
l‑qafas attwali għar‑relazzjonijiet tal‑UE mal‑Istati AKP u l‑OCTs. Il‑fokus prinċipali tiegħu huwa fuq it‑tnaqqis 
u eventwalment il‑qerda tal‑faqar. Il‑FEŻ huma ffinanzjati mill‑Istati Membri tal‑UE, irregolati mir‑regolamenti 
finanzjarji proprji tagħhom u mmaniġġjati, mill‑Kummissjoni, ‘il barra mill‑qafas tal‑baġit ġenerali tal‑UE.
Kapaċità tal‑Awditjar Intern : hija unità tad‑direttorat ġenerali tal‑Kummissjoni li tirrapporta direttament 
lid‑direttur ġenerali. Il‑kompitu tagħha huwa li tipprovdi aċċertament indipendenti dwar l‑effikaċja tas‑sistema ta’ 
kontroll intern bil‑ħsieb li ttejjeb l‑operazzjonijiet tad‑direttorat ġenerali.
OECD‑DAC : Kumitat għall‑Għajnuna fl‑Iżvilupp. Kumitat fi ħdan l‑OECD (Organizzazzjoni għall‑Kooperazzjoni 
u l‑Iżvilupp Ekonomiċi) li jitratta speċifikament l‑assistenza fl‑iżvilupp.
Perspettivi finanzjarji : Qafas ta’ ppjanar finanzjarju pluriennali li jistabbilixxi limiti fuq l‑infiq tal‑UE. Huwa 
jippreżenta l‑prijoritajiet stabbiliti għall‑politiki tal‑Unjoni f’termini finanzjarji u huwa, fl‑istess waqt, strument ta’ 
dixxiplina u ppjanar baġitarju. Il‑perspettivi finanzjarji attwali jkopru l‑perjodu mill ‑2014 sal ‑2020; dik preċedenti 
kienet tkopri l‑perjodu mill ‑2007 sal ‑2013.
05 Glossarju u abbrevjazzjonijiet
Rapport Annwali dwar il‑Politiki tal‑Unjoni Ewropea għall‑Iżvilupp u għall‑Assistenza Esterna 
u l‑Implimentazzjoni tagħhom (RA) : Dan ir‑rapport jintalab fir‑regolamenti li jistabbilixxu l‑istrumenti ta’ 
finanzjament għall‑assistenza esterna tal‑UE u jrid jiġi ppreżentat lill‑Parlament Ewropew, lill‑Kunsill, lill‑Kumitat 
Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill‑Kumitat tar‑Reġjuni. Huwa rapport dwar l‑ilħuq tal‑objettivi ta’ kull strument ta’ 
finanzjament, u huwa bbażat fuq indikaturi u kejl tar‑riżultati mwassla u l‑effiċjenza tal‑istrumenti rilevanti. Huwa 
jista’ jinstab fuq: http://ec.europa.eu/europeaid/annual‑report ‑2014 ‑european‑unions‑development‑and‑external‑a
ssistance‑policies‑and‑their_en
Rapport Annwali tal‑Attività (RAA) : Dan ir‑rapport jippreżenta l‑kisbiet li ntlaħqu u r‑riżorsi użati mid‑Direttorat 
Ġenerali. Huwa l ‑”mera” tal‑programm ta’ ħidma annwali. Huwa wkoll rapport ta’ ġestjoni tad‑Direttur Ġenerali 
lill‑Kummissjoni dwar il‑prestazzjoni tad‑dmirijiet tiegħu bħala Uffiċjal Awtorizzanti b’delega, fil‑ġestjoni tal‑baġit 
tal‑UE. Dan ir‑rapport jiġi kkomunikat ukoll lill‑Parlament Ewropew u lill‑Kunsill. Huwa jista’ jinstab fuq: http://
ec.europa.eu/atwork/key‑documents/index_mt.htm
Rapport dwar il‑Ġestjoni tal‑Assistenza Esterna : Id‑dokument prinċipali ta’ rappurtar mid‑delegazzjonijiet tal‑UE 
lill‑EuropeAid. Dan irid isir disponibbli għall‑Parlament Ewropew u l‑Kunsill.
Rapport ta’ evalwazzjoni skont l‑Artikolu 318 : L‑Artikolu 318 tat‑Trattat dwar il‑Funzjonament tal‑Unjoni Ewropea 
jirrikjedi li l‑Kummissjoni “tippreżenta [...] lill‑Parlament Ewropew u lill‑Kunsill rapport ta’ valutazzjoni tal‑finanzi 
tal‑Unjoni bbażat fuq ir‑riżultati miksuba”. Ir‑rapport jista’ jinstab fuq: http://ec.europa.eu/smart‑regulation/
evaluation/documents_mt.htm
Riżultat : Dan it‑terminu jkopri:
‑ outputs: dak li jiġi prodott jew li jitwettaq bir‑riżorsi allokati għal intervent (eż. għotjiet distribwiti lill‑bdiewa, 
korsijiet ta’ taħriġ li jingħataw lil nies qiegħda, bini ta’ toroq);
‑ eżiti: il‑bidliet immedjati li jirriżultaw minn intervent (eż. aċċessibbiltà mtejba għal żona minħabba l‑kostruzzjoni 
ta’ triq, trainees li jkunu sabu impjieg); u
‑ impatti: konsegwenzi soċjoekonomiċi diretti jew indiretti, pożittivi jew negattivi, fuq terminu itwal, li jistgħu 
jiġu osservati wara ċertu perjodu mill‑ikkompletar ta’ intervent.
Sejbiet mill‑evalwazzjoni : Għall‑iskop ta’ dan ir‑rapport, dan it‑terminu jkopri l‑konklużjonijiet, 
ir‑rakkomandazzjonijiet u t‑tagħlimiet meħuda minn evalwazzjoni.
Servizz Ewropew għall‑Azzjoni Esterna (SEAE) : Is‑SEAE tnieda f’Diċembru 2010 taħt it‑Trattat ta’ Lisbona. Fost 
l‑attivitajiet tiegħu, huwa jħejji allokazzjonijiet tal‑pajjiż u reġjonali u strateġiji ta’ kooperazzjoni tal‑UE b’mod 
konġunt mad‑dipartimenti rilevanti tal‑Kummissjoni, bħala parti miċ‑ċiklu ta’ programmar għall‑biċċa l‑kbira 
mill‑istrumenti ta’ azzjoni esterna.
Strumenti ta’ finanzjament : Dawn huma regolamenti, li normalment jinħarġu mill‑Parlament Ewropew 
u mill‑Kunsill. Huma jipprovdu l‑finanzjament meħtieġ għall‑appoġġ ta’ politika tal‑UE. Il‑politika tal‑UE 
għall‑iżvilupp hija appoġġata minn bosta strumenti ta’ finanzjament.
06
 Sommarju eżekuttiv
I
Fi ħdan il‑qafas organizzattiv deċentralizzat 
tal‑Kummissjoni, id‑Direttorat Ġenerali għall‑Iżvilupp 
u l‑Kooperazzjoni – il‑EuropeAid (EuropeAid) stab ‑
bilixxa l‑qafas ta’ responsabbiltà għar‑riżultati pro ‑
prju tiegħu li jinkludi l‑monitoraġġ, l‑evalwazzjoni 
u r‑rappurtar tal‑attivitajiet tiegħu. Dan ir‑rapport 
jeżamina żewġ elementi ewlenin ta’ dan il‑qafas, 
jiġifieri l‑evalwazzjonijiet u l‑monitoraġġ orjentat lejn 
ir‑riżultati (MOR). L‑evalwazzjoni hija l‑valutazzjoni 
sistematika u oġġettiva ta’ programm jew politika li 
jkunu għadhom għaddejjin jew li jkunu kkompletati, 
it‑tfassil, l‑implimentazzjoni u r‑riżultati tagħhom. 
Il‑MOR huwa analiżi esterna standardizzata, speċifika 
għall‑għajnuna esterna, imfassla biex tosserva l‑pre ‑
stazzjoni tal‑programmi. L‑iskopijiet prinċipali ta’ dawn 
il‑partijiet tal‑qafas ta’ responsabbiltà għar‑riżultati 
huma t‑titjib fl‑implimentazzjoni ta’ programmi li 
jkunu għadhom għaddejjin u t‑tfassil ta’ programmi 
u politiki futuri permezz ta’ feedback u tagħlimiet 
meħuda, u l‑għoti ta’ bażi għar‑responsabbiltà.
II
Il‑Qorti sabet li s‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR, 
tal‑EuropeAid mhumiex affidabbli biżżejjed.
III
B’mod ġenerali, il‑funzjonijiet ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR, huma organizzati tajjeb iżda hemm nuqqas ta’ 
superviżjoni kumplessiva tal‑attivitajiet ta’ evalwazz ‑
joni tal‑programmi. Barra minn hekk, ma tingħatax 
biżżejjed attenzjoni għall‑użu effiċjenti mir‑riżorsi ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR.
IV
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR ma jiżgurawx 
biżżejjed li jiġu prodotti sejbiet rilevanti u robusti. 
Il‑pjanijiet ta’ evalwazzjoni tal‑programmi huma 
bbażati fuq kriterji ta’ prijoritizzazzjoni li mhumiex ċari 
biżżejjed. Ma hemm l‑ebda sistema ta’ monitoraġġ 
biex tidentifika u tindirizza d‑devjazzjonijiet frekwenti 
mill‑pjanijiet ta’ evalwazzjoni. Il‑proċeduri ta’ kontroll 
tal‑kwalità mhumiex implimentati b’mod konsistenti 
għall‑MOR u l‑evalwazzjonijiet tal‑programmi.V
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR ma jiżgurawx 
li jsir użu massimu mis‑sejbiet għaliex mhemmx 
mekkaniżmi stabbiliti xierqa biex jimmonitorjaw 
is‑segwitu u d‑disseminazzjoni tagħhom.
VI
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR ma jipprovdux 
informazzjoni adegwata dwar ir‑riżultati miksuba 
minħabba objettivi u indikaturi mhux definiti tajjeb 
biżżejjed, il‑proporzjon limitat ta’ evalwazzjoni ‑
jiet u ta’ MOR ex post  u l‑limitazzjonijiet inerenti 
fil‑metodoloġija ta’ evalwazzjoni għall‑appoġġ 
baġitarju. Dawn il‑fatturi jillimitaw konsiderevolment 
il‑kapaċità tal‑EuropeAid li jagħti kont tar‑riżultati 
miksuba fil‑fatt.
VII
Il‑Qorti tipprovdi rakkomandazzjonijiet dwar l‑użu 
effiċjenti mir‑riżorsi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR, il‑pri ‑
joritizzazzjoni u l‑monitoraġġ tal‑evalwazzjonijiet, 
l‑implimentazzjoni ta’ proċeduri ta’ kontroll tal‑kwal ‑
ità, il‑wiri tar‑riżultati miksuba u s‑segwitu u d‑dissem ‑
inazzjoni tas‑sejbiet tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR.
07
 Introduzzjoni
01 
Fil‑kuntest ekonomiku u politiku 
attwali, hemm ħtieġa akbar li l‑Kum ‑
missjoni tiżgura u turi li l‑fondi tal‑UE 
jintużaw b’mod ekonomiku, effiċjenti 
u effettiv. Il‑Parlament Ewropew 
u l‑Kunsill indikaw il‑ħtieġa ta’ stampa 
aktar ċara tar‑riżultati miksuba1 fir‑rig ‑
ward tal‑objettivi prinċipali tal‑UE. 
Informazzjoni dwar ir‑riżultati miksuba 
tista’ tinkiseb biss permezz ta’ qafas ta’ 
responsabbiltà għar‑riżultati li jinkludi 
tliet elementi: monitoraġġ, evalwazz ‑
joni u rappurtar.
Il‑qafas ta’ evalwazzjoni 
tal‑Kummissjoni
02 
L‑evalwazzjoni hija l‑valutazzjoni sis ‑
tematika u oġġettiva ta’ programm jew 
politika li jkunu għadhom għaddejjin 
jew li jkunu kkompletati, it‑tfassil, 
l‑implimentazzjoni u r‑riżultati 
tagħhom. L‑iskopijiet prinċipali huma 
li jiġi aċċertat jekk l‑objettivi jkunux 
intlaħqu u li jiġu fformulati rak ‑
komandazzjonijiet bil‑ħsieb li jittejbu 
l‑interventi futuri sabiex jiġi appoġġat 
it‑teħid ta’ deċiżjonijiet mill‑Kum ‑
missjoni, mill‑Parlament Ewropew 
u mill‑Kunsill.03 
L‑evalwazzjoni hija essenzjali 
għall‑ippjanar, it‑tfassil u l‑impli ‑
mentazzjoni tal‑politiki u l‑interventi 
tal‑UE, u għat‑tisħiħ tat‑trasparenza 
u tar‑responsabbiltà demokratika. 
Dan huwa enfasizzat mill‑Artikolu 318 
tat‑Trattat dwar il‑Funzjonament 
tal‑Unjoni Ewropea, li jirrikjedi li 
kull sena l‑Kummissjoni tippreżenta 
lill‑Parlament Ewropew u lill‑Kunsill 
rapport ta’ valutazzjoni tal‑finanzi 
tal‑Unjoni bbażat fuq ir‑riżultati 
miksuba (ir‑rapport ta’ valutazzjoni 
(evalwazzjoni) taħt l‑Artikolu 318). 
Fir‑rigward tal‑ewwel tliet rap ‑
porti maħruġa mill‑Kummissjoni, fi 
Frar 2014, il‑Parlament Ewropew indi ‑
ka2 li dawn ma pprovdewx lill‑awtorità 
baġitarja bi stampa ċara tal‑livell reali 
sa fejn intlaħqu l‑objettivi prinċipali 
tal‑Unjoni
04 
Il‑qafas ta’ evalwazzjoni tal‑Kum ‑
missjoni huwa stipulat f’għadd ta’ 
dokumenti ta’ politika u dokumenti 
regolatorji:
(a) ir‑Regolamenti Finanzjarji applik ‑
abbli għall‑baġit tal‑UE3;
(b) il‑Komunikazzjoni dwar ir‑rinfurzar 
tal‑użu mill‑evalwazzjoni4
(c) il‑Komunikazzjoni dwar l‑evalwa ‑
zzjoni strateġika5; u
(d) il‑Komunikazzjoni dwar it‑tisħiħ 
tas‑sisien tar‑Regolamen ‑
tazzjoni Intelliġenti – it‑titjib 
tal‑evalwazzjoni6.1 Pereżempju, 
ir‑rakkomandazzjonijiet 
tal‑Kunsill lill‑Kummissjoni 
relatati mal‑kwittanza tal ‑2011 
dwar il ‑”kisba ta’ riżultati” 
(id‑dokument 5752/13 ADD1, 
p. 31). Ir‑rakkomandazzjonijiet 
tal‑Parlament Ewropew 
fil‑kuntest tal‑kwittanza 
tal‑201 1, ara 
r‑rakkomandazzjoni 248 
għas‑SEAE u l‑EuropeAid 
u r‑rakkomandazzjonijiet 308 
u 309 għall‑Kummissjoni 
fl‑intier tagħha 
(id‑dokument P7_
TA‑PROV(2013)0122).
2 Ir‑Riżoluzzjoni tas ‑26 ta’ Frar 
2014 dwar l‑evalwazzjoni 
tal‑finanzi tal‑Unjoni abbażi 
tar‑riżultati miksuba: għodda 
ġdida għall‑proċedura ta’ 
kwittanza mtejba 
tal‑Kummissjoni Ewropea. 
Id‑dokument P7_
TA(2014)0134.
3 L‑Artikolu 30(4) 
tar‑Regolament (UE, Euratom) 
Nru 966/2012 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tal‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar 
ir‑regoli finanzjarji applikabbli 
għall‑baġit ġenerali tal‑Unjoni 
(ĠU L 298,26.10.2012, p.1).
4 SEC(2007) 213 tal ‑
21 ta’ Frar 2007: 
Komunikazzjoni 
lill‑Kummissjoni 
mis‑Sinjura Grybauskaité bi 
ftehim mal‑President: 
“Inwieġbu għall‑Bżonnijiet 
Strateġiċi: Rinfuzar tal‑użu 
mill‑evalwazzjoni”.
5 C(2001) 3661 tat ‑12 
ta’ Novembru 2001: 
Komunikazzjoni tal‑President: 
“L‑evalwazzjoni tiddaħħal 
fil‑prattika fi ħdan 
il‑Kummissjoni”.
6 COM(2013) 686 final 
tat‑2 ta’ Ottubru 2013 “It‑tisħiħ 
tas‑sisien 
tar‑Regolamentazzjoni 
Intelliġenti – it‑titjib 
tal‑evalwazzjoni”.
08 Introduzzjoni
05 
Id‑direttorati ġenerali individwali 
huma responsabbli għall‑evalwazzjoni 
tal‑attivitajiet proprji tagħhom 
u jistgħu jistrutturaw is‑sistemi ta’ eval ‑
wazzjoni tagħhom biex ikunu adatti 
għall‑ħtiġijiet u r‑rekwiżiti tagħhom, 
f’konformità mal‑istandards definiti 
tal‑Kummissjoni li jikkonċernaw l‑or ‑
ganizzazzjoni, l‑għażla, it‑tfassil u l‑użu 
tas‑sejbiet mill‑evalwazzjonijiet.
Sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ MOR, tal‑EuropeAid
06 
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ 
monitoraġġ orjentat lejn ir‑riżultati 
(MOR), tal‑EuropeAid huma parti 
mill‑qafas tiegħu ta’ responsabbiltà 
għar‑riżultati li huwa bbażat fuq id‑do ‑
kumenti ta’ politika u d‑dokumenti 
regolatorji elenkati fil‑paragrafu 4 kif 
ukoll f’dokumenti ta’ politika u doku ‑
menti regolatorji li huma aktar speċifiċi 
għall‑għajnuna tal‑UE għall‑iżvilupp:
(a) ir‑Regolamenti Finanzjarji applik ‑
abbli għall‑FEŻ7 u l‑istrumenti ta’ 
finanzjament l‑oħra li jappoġġaw 
il‑politika tal‑UE għall‑iżvilupp;
(b) id‑Dikjarazzjoni ta’ Pariġi, l‑Aġenda 
ta’ Azzjoni ta’ Akkra8 u l‑Ftehim ta’ 
Sħubija ta’ Busan9;
(c) il‑Kunsens Ewropew 
għall‑Iżvilupp10;
(d) il‑Komunikazzjoni dwar l ‑”Aġenda 
għall‑Bidla”11.07 
Il‑EuropeAid jimmaniġġja żewġ tipi 
ta’ evalwazzjonijiet, li jitwettqu minn 
kuntratturi esterni:
(a) evalwazzjonijiet strateġiċi, li jin ‑
kludu evalwazzjonijiet ġeografiċi 
(li jkopru pajjiż jew reġjun) u eval ‑
wazzjonijiet tematiċi, li jkopru 
settur (eż. l‑edukazzjoni, is‑sigurtà 
alimentari) jew metodu ta’ twas ‑
sil tal‑għajnuna (eż. appoġġ 
baġitarju, kooperazzjoni ma’ banek 
għall‑iżvilupp); u
(b) evalwazzjonijiet tal‑programmi12, 
li jistgħu jitwettqu matul l‑impli ‑
mentazzjoni (evalwazzjoni ta’ nofs 
il‑perjodu), mal‑ikkompletar (eval ‑
wazzjoni finali) jew wara l‑ikkom ‑
pletar (evalwazzjoni  ex‑post ) ta’ 
intervent.
08 
Dawn l‑evalwazzjonijiet jivvalutaw 
il‑prestazzjoni bi tqabbil ma’ ħames 
kriterji żviluppati mill‑Kumitat 
għall‑Għajnuna fl‑Iżvilupp tal‑Or ‑
ganizzazzjoni għall‑Kooperazzjoni 
u l‑Iżvilupp Ekonomiċi (OECD‑DAC), 
flimkien mal‑komunità internazzjonali 
ta’ donaturi13: rilevanza, effettività, 
effiċjenza, sostenibbiltà u impatt. Barra 
minn hekk, l‑evalwazzjonijiet iridu jiv ‑
valutaw il‑vantaġġ kumparattiv tal‑UE 
u l‑koerenza ma’ politiki u programmi 
oħra tal‑UE, ma’ azzjonijiet ta’ donaturi 
oħra u mal‑politiki tal‑pajjiżi sħab.7 L‑10 FEŻ: l‑Artikoli 12 u 27 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 215/2008 tat ‑
18 ta’ Frar 2008 dwar 
ir‑Regolament Finanzjarju 
applikabbli għall ‑10 Fond 
Ewropew għall‑Iżvilupp 
(ĠU L 78, 19.3.2008, p. 1).
 Il‑11‑il FEŻ: id‑Deċiżjoni 
Nru 1/2013 tal‑Kunsill 
tal‑Ministri AKP‑UE tas ‑
7 ta’ Ġunju 2013 li tadotta 
protokoll dwar il‑qafas 
finanzjarju multiannwali 
għall‑perjodu 2014 ‑2020 taħt 
il‑Ftehim ta’ Sħubija bejn 
il‑membri tal‑Grupp ta’ Stati 
Afrikani, tal‑Karibew 
u tal‑Paċifiku min‑naħa, 
u l‑Komunità Ewropea u l‑Istati 
Membri tagħha, min‑naħa 
l‑oħra (ĠU L 173, 26.6.2013, 
p. 67).
8 Id‑Dikjarazzjoni ta’ Pariġi dwar 
l‑Effikaċja tal‑Għajnuna, 2005 
u l‑Aġenda ta’ Azzjoni ta’ 
Akkra, 2008: http://www.oecd.
org/dac/effectiveness/
parisdeclarationandaccraa ‑
gendaforaction.htm
9 Il‑Ftehim ta’ Sħubija ta’ Busan 
għal Kooperazzjoni Effettiva 
għall‑iżvilupp, 2011: http://
www.oecd.org/dac/
effectiveness/fourthhighlevel ‑
forumonaideffectiveness.htm .
10 Dikjarazzjoni konġunta 
mill‑Kunsill 
u mir‑rappreżentanti 
tal‑gvernijiet tal‑Istati Membri 
li ltaqgħu fi ħdan il‑Kunsill, 
il‑Parlament Ewropew 
u l‑Kummissjoni dwar 
il‑Politika tal‑Unjoni Ewropea 
għall‑Iżvilupp: “Il‑Kunsens 
Ewropew” (ĠU C 46, 24.2.2006, 
p. 1).
11 KUMM(2011) 637 finali 
tat‑13 ta’ Ottubru 2011 “Inżidu 
l‑impatt tal‑Politika tal‑UE 
għall‑Iżvilupp: Aġenda 
għall‑Bidla”.
12 It‑terminu programm  użat 
f’dan ir‑rapport jirreferi għal 
proġetti , li huma interventi fuq 
skala żgħra, u  programmi , li 
huma interventi fuq skala 
kbira.
13 http://www.oecd.org/dac/
evaluation/daccriteriaforevalu ‑
atingdevelopmentassistance.
htm
09 Introduzzjoni
09 
Is‑sistema ta’ MOR tintuża mill‑Euro ‑
peAid għall‑monitoraġġ, fuq il‑post, 
tal‑kwalità tal‑programmi tiegħu. Hija 
bbażata fuq żjarat qosra lil programmi, 
fuq il‑post, li jsiru minn esperti esterni 
li jistmaw il‑prestazzjoni tal‑programm 
(ara l‑ Anness I ) fir‑rigward tal‑ħames 
kriterji ta’ evalwazzjoni tal‑OECD‑DAC, 
imsemmija hawn fuq (ara l‑para ‑
grafu 8). Il‑klassifikazzjoni timmira 
li tipprovdi tqabbil bejn programmi 
differenti u għall‑aggregazzjoni ta’ 
data  kumplessiva dwar il‑prestazz ‑
joni tal‑portafoll. Meta mqabbel 
mal‑evalwazzjonijiet, il‑MOR huwa 
għodda aktar ħafifa li tipprovdi ħarsa 
ġenerali ta’ malajr lejn il‑prestazzjoni 
tal‑programmi. Bħall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi, huma jistgħu jitwettqu 
matul jew wara l‑implimentazzjoni 
tal‑programmi.10 
Il‑EuropeAid jipproduċi r‑rapporti 
ewlenin li ġejjin:
(a) ir‑Rapport dwar il‑Ġestjoni tal‑As ‑
sistenza Esterna (RĠAE) li jinħareġ 
kull sitt xhur, id‑dokument 
prinċipali ta’ rappurtar tad‑Dele ‑
gazzjonijiet tal‑UE14;
(b) ir‑rapporti tad‑diretturi tal‑Euro ‑
peAid dwar il‑ġestjoni tal‑fondi 
ddelegati lilhom;
(c) ir‑Rapport Annwali tal‑Attività 
(RAA) ppreżentat mid‑Direttur 
Ġenerali tal‑EuropeAid lill‑Kum ‑
missarju kif ukoll lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill;
(d) ir‑Rapport Annwali (RA) dwar 
il‑politiki tal‑Unjoni Ewropea 
għall‑iżvilupp u għall‑assistenza 
esterna ppreżentat mill‑Kum ‑
missjoni lill‑Parlament Ewropew 
u lill‑Kunsill u;
(e) il‑kontribut għar‑rapport ta’ 
valutazzjoni (evalwazzjoni) 
skont l‑Artikolu 318 ippreżentat 
mill‑Kummissjoni lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill.14 Mill‑2014 ‘il quddiem ir‑RĠAE 
kienu meħtieġa kull sena.
10
 Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
11 
Il‑Qorti eżaminat jekk il‑EuropeAid 
għandux sistemi affidabbli ta’ evalwa ‑
zzjoni evalwazzjoni u ta’ MOR. L‑awdi ‑
tu ffoka fuq tliet mistoqsijiet prinċipali:
(a) Il‑funzjonijiet ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR, tal‑EuropeAid huma organ ‑
izzati b’mpd xieraq u mgħammra 
b’riżorsi xierqa?
(b) Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR, tal‑EuropeAid jiżguraw 
l‑għoti ta’ sejbiet rilevanti 
u robusti?
(c) Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR, tal‑EuropeAid jiżguraw li jsir 
użu massimu mis‑sejbiet li saru?
12 
L‑awditu kopra s‑sistemi ta’ evalwa ‑
zzjoni u ta’ MOR stabbiliti fil‑perjodu 
mill ‑2007 sal ‑2013. Fejn kien hemm 
disponibbli informazzjoni adegwata 
u din setgħet tiġi ċċekkjata mill‑Qorti, 
huwa ħa kont tal‑bidliet adottati jew 
ippjanati mill‑EuropeAid għall‑perjodu 
mill ‑2014 sal ‑2020.13 
L‑awditu twettaq bejn Novembru 2013 
u Marzu 2014 u kien jinkludi:
(a) analiżi tal‑linji gwida tal‑Eu ‑
ropeAid dwar l‑evalwazzjoni 
u l‑MOR u tad‑dokumenti 
u l‑proċessi prinċipali fil‑ġestjoni 
tal‑evalwazzjonijiet;
(b) intervisti ma’ uffiċjali minn tmien 
unitajiet fil‑EuropeAid15;
(c) żjarat lid‑delegazzjonijiet tal‑UE 
fil‑Benin u fl‑Indja, li kienu jinvolvu 
intervisti mal‑persunal tad‑del ‑
egazzjonijiet u analiżi tad‑doku ‑
mentazzjoni rilevanti;
(d) analiżi ta’ dokumenti ta’ program ‑
mar (ara l‑ Anness II ), ftehimiet 
ta’ finanzjament tal‑programmi 
(ara l‑ Anness III ); evalwazzjoni ‑
jiet strateġiċi u tal‑programmi 
(ara l‑ Anness IV ), u rapporti dwar 
il‑MOR (ara l‑ Anness V ); u
(e) stħarriġ mibgħut lil 50 delegazz ‑
joni tal‑UE li għalih ġew riċevuti 
41 risposta (ara l‑ Anness VI ).15 Evalwazzjoni; Kwalità 
u Riżultati; Ippjanar tal‑AKP 
u Koordinazzjoni Orizzontali; 
Koordinazzjoni Ġeografika 
bejn l‑Asja u l‑Paċifiku; 
Edukazzjoni, Saħħa, Riċerka, 
Kultura; Żvilupp Rurali, Sigurtà 
Alimentari, Nutrizzjoni; 
Sħubija bejn l‑Afrika u l‑UE, 
Faċilità għall‑Paċi; Programmi 
Reġjonali għall‑Viċinat 
tan‑Nofsinhar.
11
 Osservazzjonijiet
16 B’kollox, hemm ħames 
koordinaturi tal‑MOR: wieħed 
għall‑programmi ġeografiċi 
f’reġjun (l‑Afrika  – il‑Karibew 
‑ il‑Paċifiku, l‑Asja, l‑Amerika 
Latina, il‑Viċinat) u wieħed 
għal‑programmi tematiċi.B’mod ġenerali, 
il‑funzjonijiet ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR 
huma organizzati tajjeb 
iżda l‑EuropeAid jista’ 
jagħti aktar attenzjoni 
għall‑użu effiċjenti 
mir‑riżorsi
14 
Il‑Qorti eżaminat jekk is‑sistemi ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR jipprevedux 
distribuzzjoni tajba tar‑responsabbil ‑
tajiet u jekk jiżgurawx l‑użu effiċjenti 
mir‑riżorsi finanzjarji u tal‑persunal.
Hemm distribuzzjoni tajba 
tar‑responsabbiltajiet 
iżda, ma hemmx 
biżżejjed superviżjoni 
tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi
15 
L‑organizzazzjoni tal‑EuropeAid tik ‑
kombina b’suċċess ir‑responsabbil ‑
tajiet ċentralizzati u deċentralizzati. 
Fir‑rigward tar‑responsabbiltajiet 
immaniġġjati b’mod ċentrali:
(a) l‑unità tal‑Evalwazzjoni 
timmaniġġja evalwazzjoni ‑
jiet strateġiċi, li jeħtiġilha jkollha 
stampa komprensiva tal‑attivi ‑
tajiet tal‑EuropeAid. Din l‑unità 
hija responsabbli għall‑iżvilupp 
tal‑metodoloġija ta’ evalwa ‑
zzjoni u mill‑koordinazzjoni 
u l‑monitoraġġ tal‑attivitajiet 
ta’ evalwazzjoni tal‑EuropeAid. 
Hija għandha wkoll rwol ċentrali 
fir‑rappurtar ta’ sejbiet mill‑eval ‑
wazzjonijiet strateġiċi fir‑RAA 
u fir‑RA u fil‑kontribut mill‑Europe ‑
Aid għar‑rapport ta’ valutazzjoni 
(evalwazzjoni) skont l‑Artikolu 318 
ippreżentat mill‑Kummissjoni;(b) l‑unità tal‑Kwalità u r‑Riżultati 
tissorvelja s‑sistema ta’ MOR, 
inklużi l‑assigurazzjoni kumples ‑
siva tal‑kwalità li hija komuni 
għall‑organizzazzjoni intiera, 
il‑koerenza bejn il‑MOR u l‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi, u tikkon ‑
tribwixxi għall‑analiżijiet tad‑ data  
tal‑MOR u tal‑evawazzjonijiet 
tal‑programmi. Hija tipprovdi 
il‑klassifikazzjonijiet aggregati 
dwar il‑prestazzjoni tal‑MOR 
għar‑RAA u r‑RA;
(c) il‑koordinaturi tal‑MOR fil‑Euro ‑
peAid16 jissorveljaw is‑sistema 
ta’ MOR għall‑oqsma rispettivi 
tagħhom ta’ intervent. Fl‑unita ‑
jiet operazzjonali tal‑EuropeAid 
u d‑delegazzjonijiet tal‑UE, il‑punti 
fokali tal‑MOR jipprovdu appoġġ 
lill‑esperti fl‑organizzazzjoni 
taż‑żjarat fuq il‑post.
16 
L‑unità tal‑Evalwazzjoni u l‑unità 
tal‑Kwalità u r‑Riżultati jirrappurtaw 
direttament lid‑deputat direttur 
ġenerali. Din hija pożizzjoni għolja 
biżżejjed fl‑organizzazzjoni biex jiġi 
żgurat li huma jirċievu appoġġ mil‑liv ‑
elli għolja tal‑maniġment għar‑rwoli 
tagħhom.
12 Osservazzjonijiet
17 
Il‑ġestjoni tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi tiġi deċentralizzata 
għall‑unitajiet operazzjonali tal‑Euro ‑
peAid u d‑delegazzjonijiet tal‑UE. Dan 
għandu benefiċċji potenzjali f’li jiġi 
żgurat l‑użu mir‑riżultati tal‑evalwazz ‑
joni. Madankollu, il‑maniġers tal‑pro ‑
grammi għandhom livell konsiderevoli 
ta’ awtonomija fil‑ġestjoni tal‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi billi huma re ‑
sponsabbli fl‑istadji kollha tal‑proċess, 
mill‑bidu tal‑evalwazzjonijiet sas‑seg ‑
witu tar‑riżultati. Fin‑nuqqas ta’ koordi ‑
nazzjoni u monitoraġġ kumplessiv ta’ 
din l‑attività l‑EuropeAid ma għandu 
l‑ebda perspettiva ġenerali u ftit li xejn 
issir superviżjoni minn maniġment ta’ 
livell għoli.
Il‑EuropeAid ma jagħtix 
biżżejjed kunsiderazzjoni 
lill‑użu effiċjenti mir‑riżorsi
18 
L‑istandards ta’ evalwazzjonijiet 
tal‑Kummissjoni jirrikjedu li l‑attivita ‑
jiet ta’ evalwazzjoni jkunu mgħammra 
b’riżorsi xierqa biex jintlaħqu l‑iskopi ‑
jiet tagħhom. B’mod partikolari, 
kull direttorat ġenerali jrid jiżgura li 
r‑riżorsi tal‑persunal u dawk finanzjarji 
jiġu identifikati b’mod ċar u li dawn 
jiġu allokati b’mod proporzjonali biex 
ikunu jistgħu jitwettqu l‑attivitajiet ta’ 
evalwazzjoni.19 
Il‑EuropeAid ma għandux biżżejjed 
informazzjoni dwar ir‑riżorsi użati 
mis‑sistemi tiegħu ta’ evalwazzjoni 
u ta’ MOR. Hemm informazzjoni dis ‑
ponibbli fir‑rigward tal‑ispiża annwali 
tal‑evalwazzjonijiet strateġiċi, li tvarja 
bejn EUR 5 miljun u EUR 6 miljun, 
u tal‑MOR, li kienet tammonta għal 
EUR 17 ‑il miljun matul il‑perjodu 2007 ‑
201317. Skont l‑istimi li saru fl ‑2010 u fl ‑
2013 mill‑EuropeAid, l‑ispiża annwali 
tal‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
tvarja bejn EUR 12 ‑il miljun u EUR 15 ‑il 
miljun. Għaldaqstant, it‑total tal‑ispiża 
annwali tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR 
ikun jammonta għal EUR 34 miljun – 
EUR 38 miljun. Madankollu, billi 
l‑EuropeAid ma għandha l‑ebda 
informazzjoni affidabbli dwar l‑għadd 
ta’ evalwazzjonijiet tal‑programmi 
u billi l‑ispiża tagħhom ma tistax tiġi 
identifikata faċilment fis‑sistema 
ta’ informazzjoni għall‑ġestjoni, 
tal‑IT18, il‑Qorti ma tistax tikkonferma 
l‑preċiżjoni ta’ dawn l‑istimi.
20 
Hemm 16 ‑il membru tal‑persunal 
fl‑unità tal‑Evalwazzjoni u madwar 
membru wieħed tal‑persunal ekwival ‑
enti għall‑full time li huwa involut 
fil‑MOR fl‑unità tal‑Kwalità u r‑Riżultati. 
Iżda ma hemm l‑ebda informazz ‑
joni għall‑ġestjoni dwar ir‑riżorsi 
tal‑persunal involuti fl‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u l‑analiżijiet tal‑MOR 
fil‑livell tal‑maniġers tal‑programmi, 
il‑punti fokali tal‑MOR u l‑koordinaturi 
tal‑MOR. Abbażi tal‑istħarriġ tagħha, 
il‑Qorti tistma li hemm madwar 
60 membru tal‑persunal ekwival ‑
enti għall‑full time li jitrattaw il‑MOR 
u l‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
fid‑delegazzjonijiet tal‑UE. L‑għadd 
totali ta’ persunal ekwivalenti għall‑full 
time li jitratta l‑evalwazzjonijiet 
u l‑MOR, għaldaqstant x’aktarx li huwa 
ferm aktar minn 80.17 Il‑EuropeAid jistma li din 
l‑ispiża annwali se tiżdied għal 
madwar EUR 25,5 miljun, 
b’mod partikolari minħabba 
żjarat itwal fuq il‑post (minn 
medja ta’ jumejn sa tmint 
ijiem) u l‑użu minn aktar 
esperti ta’ livell għoli.
18 Sistema Komuni ta’ 
Informazzjoni Relex.
13 Osservazzjonijiet
21 
Minħabba n‑nuqqas ta’ informazzjoni 
affidabbli l‑EuropeAid ma jistax jiżgura 
li r‑riżorsi tal‑persunal u dawk finan ‑
zjarji huma adatti u allokati b’mod 
proporzjonali għad‑diversi attivitajiet 
ta’ evalwazzjoni u tal‑MOR.
22 
Il‑Qorti sabet koordinazzjoni in ‑
adegwata bejn l‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u l‑MOR, li x’aktarx 
twassal għal ineffiċjenzi. L‑evalwazz ‑
jonijiet tal‑programmi u l‑MOR isegwu 
approċċi u kriterji tal‑ippjanar li huma 
kompletament differenti19 (ara l‑para ‑
grafi 26 u 30). Il‑programmi jistgħu jiġu 
vvalutati b’mod eċċessiv jew b’mod 
insuffiċjenti minħabba kombinament 
mhux adatt tal‑MOR u tal‑evalwazz ‑
jonijiet, jew xi drabi ma jiġu vvalutati 
xejn, bħalma huwa ħafna drabi l‑każ 
fl‑istadju ta’ wara l‑ikkompletar (ara 
l‑paragrafi 43 sa 46). Dan huwa kkon ‑
fermat mill‑istħarriġ tal‑Qorti: nofs 
ir‑risposti biss iqisu li l‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u l‑MOR jikkomplemen ‑
taw lil xulxin tajjeb.Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ MOR, tal‑EuropeAid 
ma jiżgurawx biżżejjed li 
s‑sejbiet ikunu rilevanti 
u robusti
23 
Il‑Qorti eżaminat jekk l‑evalwazzjoni ‑
jiet u l‑MOR kinux magħżula abbażi ta’ 
kriterji adatti u jekk jitwettqux fil‑waqt. 
Barra minn hekk, hija eżaminat jekk 
dawn twettqux minn esperti kwali ‑
fikati biżżejjed, jekk il‑proċeduri ta’ 
kontroll tal‑kwalità kienu applikati 
b’mod effettiv u jekk huma pprovdewx 
biżżejjed evidenza dwar ir‑riżultati 
miksuba mill‑interventi tal‑EuropeAid.
Hemm xi dgħufijiet fl‑għażla 
tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u fit‑twassil 
f’waqtu tal‑evalwazzjonijiet
Pjanijiet pluriennali għal 
evalwazzjonijiet strateġiċi 
huma bbażati fuq kriterji adatti
24 
Il‑pjan ta’ evalwazzjoni plurien ‑
nali indikattiv għall‑perjodu 2007 ‑
2013 kellu l‑għan li jikseb kopertura 
ġeografika sħiħa bil‑ħsieb li jinsiltu 
tagħlimiet għall‑proċess ta’ program ‑
mar sussegwenti. L‑evalwazzjonijiet 
tematiċi ntgħażlu abbażi tal‑mater ‑
jalità tal‑fondi allokati u l‑importanza 
tas‑setturi fl‑istrateġiji ta’ kooper ‑
azzjoni tal‑UE fil‑livell tal‑pajjiż u dak 
reġjonali. L‑objettiv kien ukoll li jiżdied 
l‑għadd ta’ evalwazzjonijiet tal‑metodi 
ta’ twassil ta’ għajnuna (eż. appoġġ 
baġitarju, kooperazzjoni mal‑BEI, 
banek għall‑iżvilupp, kooperazzjoni 
ma’ organizzazzjonijiet tan‑NU).19 L‑unika regola hija li ma 
għandux ikun hemm MOR 
fl‑istess sena li titwettaq 
evalwazzjoni tal‑programmi.
14 Osservazzjonijiet
25 
Għall‑programm ta’ ħidma kontinwu 
għall ‑2014 ‑2018, il‑kriterji tal‑għażla 
ġew rfinati aktar. L‑objettiv kien li 
jiġi pprovdut biżżejjed materjal biex, 
fl‑2017, isir rapport lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill dwar ir‑riżultati 
u l‑impatti tal‑istrumenti finanzjarji, kif 
meħtieġ mir‑regoli u l‑proċeduri ko ‑
muni għall‑implimentazzjoni tal‑istru ‑
menti tal‑Unjoni għall‑finanzjament 
tal‑azzjoni esterna20. L‑evalwazzjonijiet 
tematiċi ntgħażlu abbażi ta’ temi 
prijoritarji tal‑Aġenda għall‑Bidla21, 
u l‑għan kien li jiġi żgurat bilanċ 
proporzjonali bejn ir‑reġjuni (l‑Afrika, 
l‑Amerika Latina u l‑Asja) u t‑tipi ta’ 
pajjiżi (pajjiżi b’introjtu medju, stati 
u pajjiżi fraġli bi programmi ta’ appoġġ 
baġitarju sinifikanti).
Il‑kriterji għall‑għażla 
tal‑evalwazzjoni tal‑programmi 
mhumiex ċari
26 
Ir‑raġuni prinċipali għat‑twettiq ta’ 
evalwazzjoni tal‑programmi hija li din 
hija obbligu jew possibbiltà stipulata 
fil‑ftehim ta’ finanzjament iffirmat 
mal‑benefiċjarju jew mas‑sieħeb inka ‑
rigat mill‑implimentazzjoni. Il‑provve ‑
diment għall‑evalwazzjonijiet f’dawn 
il‑ftehimiet hija deċiża fuq bażi ta’ każ 
b’każ fil‑fażi tat‑tfassil tal‑programm 
iżda ma tingħata l‑ebda gwida dwar 
kif din id‑deċiżjoni għandha tittieħed. 
L‑analiżi ta’ 20 programm reċenti (ara 
l‑Anness  III) li saret mill‑Qorti iden ‑
tifikat differenzi sinifikanti u mhux 
spjegati fl‑approċċ:(a) l‑evalwazzjonijiet ta’ nofs il‑per ‑
jodu kienu previsti fil‑programmi 
kollha iżda kienu obbligatorji 
f’nofshom biss;
(b) l‑evalwazzjonijiet ex post  kienu 
previsti f’żewġ terzi biss tal‑pro ‑
grammi u kienu obbligatorji 
f’wieħed minnhom biss.
L‑evalwazzjonijiet spiss ma 
jitwasslux kif ippjanat
27 
Il‑EuropeAid ma stabbilixxiex sistema 
xierqa għall‑monitoraġġ tal‑implimen ‑
tazzjoni ta’ pjanijiet ta’ evalwazzjoniji ‑
et strateġiċi u evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi, għall‑analiżi tar‑raġunijiet 
għal devjazzjonijiet, u għall‑indirizzar 
tal‑kawżi sistemiċi ta’ dewmien.
28 
L‑evalwazzjonijiet strateġiċi spiss ħadu 
ħafna aktar żmien milli ppjanat22. 
Dan ikkontribwixxa għall‑eżekuzzjoni 
inkompleta tal‑programm ta’ eval ‑
wazzjoni pluriennali indikattiv 
għall‑perjodu 2007 ‑2013; 70 % biss 
tal‑evalwazzjonijiet magħżula ġew 
ikkompletati. Skont il‑EuropeAid, 
dan kien dovut partikolarment għal 
limitazzjonijiet ta’ riżorsi tal‑persunal 
fl‑unità tal‑Evalwazzjoni.20 L‑Artikolu 17 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 236/2014 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tal‑11 ta’ Marzu 2014 li 
jistabbilixxi regoli u proċeduri 
komuni 
għall‑implimentazzjoni 
tal‑istrumenti tal‑Unjoni 
għall‑finanzjament tal‑azzjoni 
esterna (ĠU L 77, 15.3.2014, 
p. 95).
21 il‑prijoritajiet ta’ politika 
ewlenin huma:
•  Drittijiet tal‑bniedem, 
demokrazija, governanza 
(inkluż l‑istat tad‑dritt, 
l‑ugwaljanza bejn is‑sessi 
u l‑għoti ta’ setgħa lin‑nisa, 
il‑ġestjoni tas‑settur 
pubbliku, il‑politika 
u l‑amministrazzjoni 
tat‑tassazzjoni, 
il‑korruzzjoni, is‑soċjetà ċivili 
u l‑awtoritajiet lokali, 
ir‑riżorsi naturali, is‑sigurtà 
fir‑rigward tal‑iżvilupp),
•  Tkabbir inklużiv 
u sostenibbli (il‑protezzjoni 
soċjali, is‑saħħa, 
l‑edukazzjoni u l‑impjiegi, 
l‑ambjent tan‑negozju, 
l‑integrazzjoni reġjonali 
u s‑swieq dinjija, 
l‑agrikoltura u l‑enerġija 
sostenibbli).
22 L‑evalwazzjonijiet tal‑pajjiżi 
ħadu medja ta’ 18 ‑il xahar 
minflok it ‑12‑il xahar ippjanat.
15 Osservazzjonijiet
29 
Għalkemm l‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi normalment jitwettqu skont 
l‑iskeda ta’ żmien tagħhom, l‑istħarriġ 
tal‑Qorti sab li, fil‑perjodu 2010 ‑2013, 
kien hemm differenza sinifikanti bejn 
l‑evalwazzjonijiet ippjanati u dawk im ‑
wettqa23. Ild‑dispożizzjonijiet stipulati 
fil‑ftehimiet ta’ finanzjament ma ġewx 
applikati b’mod sistematiku matul 
l‑implimentazzjoni tal‑programmi billi 
l‑evalwazzjonijiet kienu xi drabi ġew 
posposti jew ikkanċellati. L‑istħarriġ 
tal‑Qorti jindika li d‑delegazzjonijiet 
tal‑UE jieħdu tali deċiżjonijiet abbażi 
ta’ fatturi bħal riżorsi limitati tal‑persu ‑
nal24, il‑ħtiġijiet tal‑utenti tal‑evalwazz ‑
jonijiet u implimentazzjoni problemati ‑
ka tal‑programmi. Ir‑raġunijiet għalfejn 
ma twettqux l‑evalwazzjonijiet 
ippjanati ma ġewx dokumentati. Dan 
iżid ir‑riskju li d‑deċiżjonijiet biex ma 
titwettaqx evalwazzjoni ma jittiħdux 
għal raġunijiet sodi, jew fil‑livell adatt.
Il‑metodoloġija tal‑għażla 
tal‑MOR tnaqqas l‑utilità tiegħu
30 
L‑għażla tal‑analiżijiet tal‑MOR hija 
bbażata fuq kriterji standard definiti 
b’mod ċar25 u ssir f’konsultazzjoni bejn 
il‑kuntratturi tal‑MOR u l‑maniġers 
tal‑programmi. L‑analiżijiet tal‑MOR 
normalment jitwettqu skont kif ipp ‑
janat u r‑rapporti normalment jitwas ‑
slu mingħajr dewmien sinifikanti.31 
Madankollu, fir‑Rapport Speċjali 
Nru 1/201126 tagħha, il‑Qorti indikat 
limitazzjonijiet prinċipali li jnaqqsu 
l‑utilità tal‑monitoraġġ orjen ‑
tat lejn ir‑riżultati bħala indikatur 
għall‑portafoll ta’ għajnuna ġenerali, 
notevolment li l‑kampjun tal‑proġetti 
magħżula mhuwiex stabbilit fuq 
bażi ta’ statistika iżda aktar fuq 
bażi suġġettiva. Fl ‑2011, il‑Kapaċità 
tal‑Awditjar Intern tal‑EuropeAid sabet 
ukoll li, billi l‑għażla mhijiex ibbażata 
fuq ir‑riskju, l‑analiżijiet tal‑MOR ma 
jipprovdux il‑feedback lill‑maniġers 
tal‑programmi fejn huwa l‑aktar 
meħtieġ għat‑titjib tal‑implimentazzjo ‑
ni tal‑programmi.
Il‑proċeduri biex tiġi żgurata 
l‑kwalità tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u tal‑MOR 
huma implimentati b’mod 
inkonsistenti
Il‑proċeduri ta’ kkuntrattar 
jiżguraw ir‑reklutaġġ ta’ esperti 
kwalifikati biżżejjed
32 
L‑evalwazzjonijiet jitwettqu minn 
konsulenti esterni kkuntrattati mill‑Eu ‑
ropeAid permezz ta’ proċeduri ta’ ak ‑
kwist pubbliku. Il‑proposti ppreżentati 
minn ditti ta’ konsulenza jingħataw 
punteġġ abbażi ta’ rekwiżiti speċifiċi27, 
b’mod partikolari dawk li jikkonċernaw 
il‑kwalifiki professjonali tal‑esperti. 
Il‑kapijiet tat‑timijiet u l‑esperti ta’ 
livell għoli normalment ikollhom minn 
10 sa 15 ‑il sena ta’ esperjenza profess ‑
jonali fil‑qasam tal‑intervent, flimkien 
ma’ 5 snin esperjenza fl‑evalwazzjoni 
għall‑kapijiet tat‑timijiet.23 Bħala medja, 
3,5 evalwazzjonijiet annwali 
kienu ppjanati 
mid‑delegazzjonijiet tal‑UE, 
u twettqu 2,9 evalwazzjonijiet.
24 Imsemmija bħala r‑raġuni 
prinċipali għalfejn 
evalwazzjoni ppjanata ma 
twettqitx.
25 Ir‑raġunijiet prinċipali 
għat‑tbegħid mill‑kriterji 
standard huma (i) l‑evitar ta’ 
monitoraġġ mhux meħtieġ ta’ 
programmi mmaniġġjati 
tajjeb jew programmi evalwati 
reċentement; (ii) il‑kopertura 
ta’ programmi problematiċi li 
jaqgħu taħt il‑livell limitu 
finanzjarju; u (iii) it‑tisħiħ ta’ 
sforzi ta’ monitoraġġ fuq 
programmi b’monitoraġġ 
intern insuffiċjenti.
26 Ir‑Rapport Speċjali Nru 1/2011 
“Id‑devoluzzjoni tal‑ġestjoni 
tal‑Kummissjoni tal‑għajnuna 
esterna mill‑kwartieri ġenerali 
tagħha [lid‑delegazzjonijiet 
tagħha] rriżultat fi twassil 
tal‑għajnuna mtejjeb?”, 
il‑paragrafu 25 ( http://eca.
europa.eu ).
27 Termini ta’ referenza jew 
speċifikazzjonijiet tekniċi.
16 Osservazzjonijiet
33 
L‑analiżijiet tal‑MOR jitwettqu wkoll 
minn ditti ta’ konsulenza esterni (kun ‑
tratturi tal‑MOR) magħżula permezz ta’ 
proċeduri ta’ akkwist pubbliku28. L‑ es ‑
perjenza meħtieġa ta’ kooperazzjoni 
għall‑iżvilupp fir‑reġjun partikolari hija 
ta’ 10 snin għal esperti ta’ livell għoli, 
minn 5 sa 10 snin għal esperti ta’ livell 
medju u sa 5 snin għal esperti ta’ livell 
inferjuri. Għal kuntratti li għandhom 
jiġu ffirmati fl ‑2014, il‑EuropeAid 
kien jirrikjedi li l‑kuntratturi tal‑MOR 
jimpjegaw esperti speċjalizzati fuq 
assenjazzjonijiet fit‑tul sabiex ikomplu 
jsaħħu l‑livell ta’ kompetenza.
Il‑proċeduri ta’ 
kontroll tal‑kwalità 
għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u l‑MOR 
mhumiex applikati b’mod 
sistematiku
34 
L‑istandards tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑Kummissjoni jistipulaw li, ħlief 
f’każijiet iġġustifikati kif xieraq, irid jiġi 
stabbilit grupp ta’ referenza għal kull 
evalwazzjoni biex jagħti parir dwar 
it‑termini ta’ referenza29, jappoġġa 
x‑xogħol ta’ evalwazzjoni u jieħu sehem 
fil‑valutazzjoni tal‑kwalità tal‑evalwa ‑
zzjoni b’regolarità adatta. Il‑linji gwida 
tal‑EuropeAid dwar l‑evalwazzjoni jen ‑
fasizzaw li l‑assigurazzjoni tal‑kwalità 
f’kull stadju tal‑proċess hija kompitu 
ewlieni tal‑maniġer tal‑evalwazzjoni, 
flimkien mal‑grupp ta’ referenza, li 
għandu jinkludi rappreżentanti tal‑par ‑
tijiet interessati prinċipali kkonċernati30.
35 
Il‑gruppi ta’ referenza jiġu 
stabbiliti b’mod sistematiku 
għall‑evalwazzjonijiet strateġiċi. Huma 
jiltaqgħu fuq bażi regolari u x‑xogħol 
tagħhom, inkluża l‑analiżi tal‑kwalità 
fl‑istadji kollha, tiġi dokumentata 
fil‑minuti tal‑laqgħat.36 
Dan ma kienx il‑każ 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programmi. 
Skont l‑istħarriġ tal‑Qorti, 39 % biss 
tad‑delegazzjonijiet tal‑UE stab ‑
bilixxew grupp ta’ referenza dejjem 
jew fil‑biċċa l‑kbira mill‑każijiet31, 
u dan rarament ġie stabbilit b’mod 
formali mill‑unitajiet operazzjonali 
tal‑EuropeAid u mid‑delegazzjoniiet 
tal‑UE, li saritilhom żjara mill‑Qorti. 
Xi konsultazzjonijiet jistgħu jseħħu 
bejn il‑maniġer tal‑programm 
u partijiet interessati oħra f’diversi 
stadji tal‑proċess ta’ evalwazzjoni (eż. 
għall‑abbozzar tat‑termini ta’ refer ‑
enza jew l‑analizzar tal‑abbozz tar‑rap ‑
port ta’ evalwazzjoni). Madankollu, 
fin‑nuqqas ta’ dokumentazzjoni 
adatta, ma kienx possibbli li l‑Qorti 
tivvaluta jekk din kinitx prattika li ssir 
ta’ spiss.
37 
Il‑linji gwida tal‑EuropeAid dwar 
l‑evalwazzjoni jipprovdu li l‑kwalità 
tal‑abbozz u tal‑verżjoni finali 
tar‑rapporti ta’ evalwazzjoni jridu 
jiġu vvalutati abbażi ta’ disa’ kriterji 
definiti tajjeb32. Għal dan l‑iskop, trid 
timtela grilja tal‑kwalità minn żewġ 
persuni li jiddiskutu d‑disa’ krit ‑
erji. Għall‑evalwazzjonijiet strateġiċi, 
il‑grilja tal‑kwalità mtliet b’mod 
sistematiku u ġiet ippubblikata 
flimkien mar‑rapport ta’ evalwazz ‑
joni fuq il‑websajt tal‑EuropeAid33. 
Għall‑evalwazzjonijiet tal‑programmi, 
skont l‑istħarriġ tal‑Qorti, 71 % biss 
tad‑delegazzjonijiet tal‑UE jivvalutaw 
il‑kwalità tar‑rapport ta’ evalwazz ‑
joni u 37 % biss jimlew il‑grilja ta’ 
valutazzjoni34.28 B’kollox, hemm ħames 
kuntratturi tal‑MOR: wieħed 
għal kull reġjun 
għall‑programmi ġeografiċi 
(l‑Afrika  – il‑Karibew 
‑ il‑Paċifiku; l‑Asja; l‑Amerika 
Latina; il‑Viċinat) u wieħed 
għall‑programmi tematiċi.
29 Jissejjaħ ukoll “grupp ta’ 
tmexxija” fil‑Kummissjoni.
30 Skont it‑tip u l‑post 
tal‑evalwazzjoni, il‑gruppi ta’ 
referenza jistgħu jinkludu 
rappreżentanti 
mill‑EuropeAid, mis‑SEAE, 
minn dipartimenti oħra 
tal‑Kummissjoni, minn 
awtoritajiet tal‑pajjiż sieħeb, 
minn organizzazzjonijiet 
tas‑soċjetà ċivili, minn aġenziji 
donaturi oħra, jew esperti 
oħra.
31 L‑ebda grupp ta’ referenza 
formali ma nħoloq 
fid‑delegazzjonijiet 
u fl‑unitajiet operazzjonali li 
saritilhom żjara matul l‑awditu 
ħlief fil‑każ tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi li huma simili 
għall‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi.
32 Id‑disa’ kriterji huma: 
(1) Issodisfar tal‑ħtiġijiet; 
(2) Ambitu rilevanti; (3) Tfassil 
validu; (4) Data  affidabbli; 
(5) Analiżi tajba; (6) Sejbiet 
kredibbli; (7) Konklużjonijiet 
validi; (8) Rakkomandazzjonijiet 
utli; (9) Rapport ċar. 
Għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi, il‑kriterji 2 u 3 
huma kkombinati f’wieħed: 
Tfassil adatt. Kull kriterju huwa 
klassifikat skont ħames livelli: 
eċċellenti, tajjeb ħafna, tajjeb, 
ħażin u inaċċettabbli ( http://
ec.europa.eu/europeaid/
evaluation/methodology/
guidelines/
gui_qal_flr_en.htm#03 ).
33 http://ec.europa.eu/
europeaid/
evaluation‑reports_en
34 Din il‑grilja mtliet biss għal 
waħda mill ‑10 evalwazzjonijiet 
tal‑programmi analizzati 
mill‑Qorti, l‑evalwazzjoni 
tal‑Faċilità għall‑Paċi fl‑Afrika.
17 Osservazzjonijiet
38 
Il‑maniġers tal‑programmi huma 
meħtieġa jivvalutaw il‑kwalità tar‑rap ‑
porti tal‑MOR billi jimlew skeda ta’ 
tweġibiet obbligatorja. Dan sar għal 
anqas minn 60 % tar‑rapporti tal‑MOR 
imwassla matul il‑perjodu mill ‑2011 
sal‑2013.
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ MOR ma jipprovdux 
informazzjoni adegwata 
dwar ir‑riżultati miksuba
L‑objettivi u l‑indikaturi 
tal‑programmi mhumiex 
definiti tajjeb
39 
Biex tkun tista’ ssir valutazzjoni, 
ibbażata fuq l‑evidenza, tal‑kis ‑
biet li għandhom jitwettqu, irid 
ikun hemm objettivi speċifiċi, li 
jistgħu jitkejlu u marbuta mal‑ħin 
għall‑programmi b’indikaturi veri ‑
fikabbli b’mod oġġettiv. L‑objettivi 
msemmija f’dokumenti ta’ politika 
u f’testi legali ta’ livell għoli li jistab ‑
bilixxu l‑istrumenti ta’ finanzjament 
jitħejjew f’kuntest politiku u, filwaqt 
li għandhom jipprovdu bażi, spiss ma 
jkunux iffukati biżżejjed biex ikunu utli 
fil‑livell ta’ implimentazzjoni. Jeħtieġ li 
dawn jiġu tradotti f’objettivi operazz ‑
jonali aktar speċifiċi waqt il‑program ‑
mar tal‑għajnuna għal pajjiż, reġjun 
jew settur, u t‑tfassil ta’ interventi 
individwali.40 
Mill ‑15‑il dokument ta’ programmar 
tematiku, reġjonali u fil‑livell tal‑pajjiż 
analizzati mill‑Qorti (ara l‑ Anness II ), 
535 kien fihom objettivi u indikaturi 
deskritti b’mod ċar, iżda ma stabbi ‑
lixxew l‑ebda linja ta’ bażi jew mira li 
fuqhom setgħet tiġi vvalutata l‑pre ‑
stazzjoni. Għall ‑10 l‑oħra, l‑objettivi 
ma kinux ċari u l‑indikaturi spiss kienu 
neqsin (ara l‑ Kaxxa 1 ).
41 
Fir‑rigward ta’ programmi individwali, 
bosta rapporti tal‑Qorti36 enfasizzaw 
li l‑objettivi mhumiex ċari biżżejjed 
u li l‑ebda indikatur li jista’ jitke ‑
jjel ma huwa definit. Mill ‑10 rapporti 
tal‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
analizzati mill‑Qorti, 4 semmew 
objettivi u indikaturi li mhumiex ċari, 
kif ukoll in‑nuqqas ta’ linji ta’ bażi 
u n‑nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ data  
tal‑monitoraġġ, bħala dgħufijiet 
maġġuri37 (ara l‑ Kaxxa 2 ). Żewġ eval ‑
wazzjonijiet biss għamlu kummenti 
pożittivi f’dan ir‑rigward38.
42 
Fin‑nuqqas ta’ objettivi u indikaturi 
definiti b’mod ċar, mhuwiex possibbli 
li evalwazzjoni tistabbilixxi valutazz ‑
jonijiet tal‑prestazzjoni bbażati fuq 
l‑evidenza. Din il‑kwistjoni ssemmiet 
ukoll fi studju tal ‑2011 ikkummissjonat 
mill‑EuropeAid39.35 Sigurtà Alimentari, il‑Benin, 
iċ‑Ċad, l‑Urugwaj u ż‑Żambja.
36 Pereżempju, ir‑Rapport 
Speċjali Nru 1/2012 
“L‑effettività tal‑għajnuna 
għall‑iżvilupp mill‑Unjoni 
Ewropea għas‑sigurtà 
alimentari fl‑Afrika 
sub‑Saħarjana”, il‑paragrafu 51 
u r‑Rapport speċjali 
Nru 13/2013 “Assistenza 
għall‑Iżvilupp mill‑UE lill‑Asja 
Ċentrali”, il‑paragrafu 52. 
(http://eca.europa.eu ).
37 Saru kummenti simili minn 
żewġ kuntratturi tal‑MOR, 
wieħed responsabbli 
għall‑MOR għall‑Istrument 
Ewropew ta’ Viċinat u Sħubija 
u l‑ieħor responsabbli 
għall‑MOR għall‑Programmi 
Tematiċi Mmaniġġjati b’Mod 
Ċentrali, fir‑Rapporti 
Annwali 2011, 2012 u 2013 
tagħhom.
38 Il‑Benin: PACTE – programme 
d’appui aux collectivités 
territoriales (PACTE – 
programm ta’ appoġġ 
għall‑komunitajiet territorjali); 
Programmi tal‑Faċilità 
għall‑Ikel implimentati 
mal‑Unjoni Afrikana ‑  il‑Bureau 
Interafrikan għar‑Riżorsi 
tal‑Annimali (AU‑IBAR): 
Intervent ta’ Emerġenza 
fir‑rigward tal‑Bhejjem 
għall‑mitigazzjoni tal‑Kriżi 
tal‑Ikel fis‑Somalja (LEISOM) 
u Vaċċini għall‑Kontroll ta’ 
Mard tal‑Annimali Traskurat 
fl‑Afrika (VACNADA).
39 Study on Legal Instruments 
and Lessons Learned from the 
Evaluations Managed by the 
Joint Evaluation Unit (Studju 
dwar Strumenti Legali 
u Tagħlimiet Meħuda 
mill‑Evalwazzjonijiet 
Immaniġġjati mill‑Unità 
Konġunta tal‑Evalwazzjoni), 
Lulju 2011, il‑paragrafu 26, p. ix 
(ma jkoprix il‑FEŻ). http://
ec.europa.eu/europeaid/
evaluation‑reports_en , taħt 
it‑taqsima għal kull strument / 
kanal
18 Osservazzjonijiet
Eżempji ta’ objettivi vagi f’dokumenti ta’ programmar pluriennali
Ninvestu fin‑Nies: Analiżi ta’ Nofs il‑Perjodu tad‑Dokument ta’ Strateġija għall‑Programm Tematiku (2007 ‑
2013) u l‑Programmar Indikattiv Pluriennali 2011 ‑2013
Fir‑rigward tat‑tisħiħ tas‑sistemi tas‑saħħa u l‑aċċess universali għal kura tas‑saħħa bażika:
F’termini ta’ twassil, l‑azzjoni tematika għandha tiffoka fuq l‑appoġġ ta’ attivitajiet li:
 οjistimulaw ingranaġġ effettiv ta’r‑riżorsi għat‑tisħiħ ta’ sistema tas‑saħħa inklużiva u l‑kopertura universali 
tat‑twassil tas‑servizzi tas‑saħħa;
 οjippromwovu u jappoġġaw l‑applikazzjoni ta’ modi innovattivi u ta’ prattiki tajba biex jiġu indirizzati 
dgħufijiet fit‑twassil tas‑servizzi tas‑saħħa u biex tittejjeb il‑kwalità tal‑kura;
 οjappoġġaw ir‑rwol tas‑soċjetà ċivili, assoċjazzjonijiet professjonali u partijiet interessati oħra fir‑rwol 
tagħhom ta’ promozzjoni, ta’ monitoraġġ tal‑politika u ta’ konsulenza fil‑qasam tas‑saħħa;
 οjappoġġaw pjattaformi għal djalogu ta’ politika u għal skambju ta’ prattiki tajba fuq aspetti differenti 
tas‑saħħa fil‑livelli reġjonali u globali;
 οjappoġġaw lill‑pajjiżi sħab fil‑proċess tal‑implimentazzjoni ta’ impenji legali internazzjonali fil‑qasam 
tas‑saħħa.
DSP/PIN il‑Bolivja 2007 ‑2013
It‑tisħiħ tas‑settur produttiv li jinkludi mikrointrapriżi u SMEs, u t‑tijib tal‑qafas tal‑istituzzjonijiet sabiex 
tiżdied il‑produttività u l‑kompetittività tagħhom, li twassal għal aċċess aħjar għas‑suq u integrazzjoni 
bl‑iskop li jinħoloq xogħol deċenti u sostenibbli.
Eżempji ta’ objettivi vagi fil‑programmi
EuroMed Migration II 2008 ‑2011 (EuroMed Migrazzjoni II 2008 ‑2011)
Tisħiħ tal‑kooperazzjoni fil‑ġestjoni jew il‑migrazzjoni għall‑bini tal‑kapaċitajiet tas‑sħab tal‑MEDA sabiex 
jipprovdu soluzzjoni effettiva, immirata u komprensiva għad‑diversi forom ta’ migrazzjoni.
Faċilità għall‑Paċi fl‑Afrika 2003 ‑2013
Appoġġ għall‑operazzjonalizzazzjoni tal‑Arkitettura Afrikana għall‑Paċi u  s‑Sigurtà (APSA) u  żieda 
fl‑effikaċja tal‑Unjoni Afrikana u  l‑organizzazzjonijiet reġjonali Afrikani dwar it‑twettiq ta’ operazzjonijiet ta’ 
appoġġ għall‑paċi fl‑Afrika.Kaxxa 1 Kaxxa 2
19 Osservazzjonijiet
L‑evalwazzjonijiet 
u l‑MOR jiffukaw aktar 
fuq l‑implimentazzjoni ta’ 
programmi milli fuq ir‑riżultati 
miksuba
43 
Il‑linji gwida tal‑EuropeAid dwar 
l‑evalwazzjoni jindikaw li:
(a) l‑evalwazzjonijiet ta’ nofs il‑per ‑
jodu u dawk finali huma intenz ‑
jonati li jisiltu tagħlimiet mill‑ew ‑
wel snin tal‑implimentazzjoni 
tal‑intervent, jaġġustaw l‑intervent 
li jkun għadu għaddej fejn meħtieġ 
u jipprovdu analiżi tal‑ewwel 
riżultati u impatti miksuba;
(b) l‑evalwazzjonijiet ex post  huma 
prinċipalment ikkonċernati 
mal‑iċċekkjar tal‑impatti miksuba 
u mal‑valutazzjoni tas‑sostenib ‑
biltà tal‑benefiċċju tal‑intervent, 
jirrappurtaw lill‑istituzzjonijiet li 
jkunu allokaw ir‑riżorsi u jgħinu 
fit‑trasferiment tal‑esperjenza mik ‑
suba għal pajjiżi jew setturi oħra.
44 
Evalwazzjonijiet tal‑programmi ex post  
rari jitwettqu. Għaż ‑2 delegazzjoni ‑
jiet tal‑UE li saritilhom żjara, 3 biss 
mis‑ 17‑il evalwazzjoni mwettqa 
fil‑perjodu 2010 ‑2013 kienu eval ‑
wazzjonijiet ex post . Il‑ftehimiet ta’ 
finanzjament rarament jistabbilixxu 
obbligu ta’ twettiq ta’ tali evalwazz ‑
jonijiet (ara l‑paragrafu 26(b)). Raġuni 
oħra għan‑nuqqas ta’ evalwazzjonijiet 
ex post  hija li l‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi huma ffinanzjati mill‑baġit 
proprju tal‑programm u għalhekk 
huma limitati bid‑data ta’ kkompletar 
tiegħu.45 
Skont il‑EuropeAid, fatturi kontribwen ‑
ti addizzjonali huma n‑nuqqas ta’ 
disponibbiltà ta’ data  tal‑monitoraġġ 
wara l‑ikkompletar tal‑programm 
u l‑evoluzzjonijiet possibbli fil‑kuntest 
tal‑pajjiż sieħeb li jistgħu jaffettwaw 
l‑effettività tal‑programm. Il‑Qorti ma 
tqisx li dawn huma argumenti validi: 
is‑sistema ta’ monitoraġġ tista’ titfassal 
biex id‑ data  meqjusa bħala meħtieġa 
matul ċertu perjodu wara l‑ikkomple ‑
tar tal‑programm tkompli tinġabar 
(ara l‑paragrafu 47) u l‑iskop tal‑eval ‑
wazzjoni huwa wkoll li jiġi identifikat 
u vvalutat l‑impatt ta’ fatturi mhux 
mistennija.
46 
Il‑linji gwida dwar il‑MOR40 jindikaw li 
l‑MOR ex post  jippermettu li tinġabar 
informazzjoni solida dwar it‑tfassil, 
l‑impatt reali u s‑sostenibbiltà ta’ 
proġett li jistgħu jiġu apprezzati 
bis‑sħiħ wara li proġett ikun in ‑
temm biss. Iżda l‑MOR ex post  kienu 
jirrappreżentaw medja ta’ 11 % biss 
tal‑MOR imwettqa fil‑perjodu 2008 ‑
2012. Il‑EuropeAid iddeċieda li ma 
jkomplix bihom mill ‑2014 ‘il qudd ‑
iem. Huwa qies li l‑metodoloġija 
għall‑MOR ex post  ma kinitx adatta 
għall‑valutazzjoni tal‑impatt u li s‑sis ‑
tema riveduta tal‑MOR timmira biss li 
tappoġġa l‑ġestjoni u l‑implimentazz ‑
joni tal‑programmi.40 Ara l‑Manwal tal‑MOR 2012, 
p. 57.
20 Osservazzjonijiet
47 
B’kuntrast mal‑proporzjon limitat 
ta’ evalwazzjonijiet tal‑programmi 
u ta’ MOR ex post , il‑qafas ta’ Kejl 
tar‑Riżultati (ReM) implimentat fil‑Bank 
Ewropew tal‑Investiment (BEI) mill ‑
2012 ‘il hawn jinkludi monitoraġġ 
ex post  sa tliet snin wara l‑ikkompletar 
tal‑proġett u l‑BEI għandu l‑intenzjoni 
li juża d‑data miġbura b’dan il‑mod 
għall‑evalwazzjonijiet ex post.
Il‑metodoloġija 
għall‑evlwazzjoni tal‑appoġġ 
baġitarju għandha 
limitazzjonijiet inerenti
48 
Taħt it‑tmexxija tal‑unità tal‑Eval ‑
wazzjoni tal‑EuropeAid, in‑Netwerk 
tal‑OECD‑DAC dwar l‑Evalwazzjoni 
tal‑Iżvilupp ippproduċa dokument 
imsejjaħ “Evalwazzjoni tal‑Appoġġ 
Baġitarju  – Approċċ Metodoloġiku” 
li ġie ppubblikat fl ‑201241. Dan huwa 
qafas komuni ta’ evalwazzjoni 
għall‑evalwazzjoni ta’ operazzjonijiet 
ta’ appoġġ baġitarju u jipprovdi linji 
gwida dwar kif dawn l‑evalwazzjonijiet 
jiġu organizzati u jitwettqu. Id‑do ‑
kument jirrikonoxxi li fil‑biċċa l‑kbira 
mill‑każijiet, se jkun diffiċli biex jiġi 
kkwantifikat il‑kontribut tal‑appoġġ 
baġitarju, li se jkun jeħtieġ li jiġi vvalu ‑
tat b’mod kwalitattiv.
49 
Filwaqt li, naturalment, il‑valutazzjoni ‑
jiet kwalitattivi jitqiesu fl‑evalwazz ‑
jonijiet kollha, id‑diffikultà biex jiġu 
stabbiliti rabtiet ta’ kawża u effett, li 
huma loġiċi u mhux ambigwi, bejn 
ir‑riżultati osservati u l‑programmi ta’ 
appoġġ baġitarju ddgħajjef l‑affidab ‑
biltà tal‑evidenza pprovduta mill‑eval ‑
wazzjoni. Din il‑limitazzjoni inerenti 
la tissemma fir‑rapporti ta’ evalwazz ‑
joni tal‑appoġġ baġitarju42 u lanqas 
fir‑rapporti tal‑EuropeAid43.Ir‑rappurtar ma jipprovdix 
wisq evidenza dwar ir‑riżultati 
miksuba
50 
Il‑kapaċità tal‑EuropeAid li jiv ‑
valuta u jirrapporta dwar ir‑riżultati 
miksuba titnaqqas b’mod sinifi ‑
kanti minħabba objettivi u indikaturi 
mhux ċari biżżejjed li huma stab ‑
biliti għall‑programmi operazzjonali 
u minħabba l‑fokus li jsir fuq l‑evalwa ‑
zzjonijiet u l‑MOR matul l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑programmi.
51 
Bħalma semmiet il‑Qorti f’bosta rap ‑
porti44, ftit hemm informazzjoni dwar 
ir‑riżultati reali tal‑għajnuna fir‑RĠAE 
tad‑delegazzjonijiet tal‑UE u f’żewġ 
rapporti annwali ewlenin tal‑Europe ‑
Aid li għandhom it‑tendenza li jiffukaw 
aktar fuq l‑attivitajiet implimentati, 
milli fuq il‑kisbiet tal‑politika.
52 
Dan huwa wkoll il‑każ fir‑rigward 
tal‑kontribut mill‑EuropeAid 
għar‑rapporti ta’ valutazzjoni (evalwa ‑
zzjoni) skont l‑Artikolu 318 ippreżentat 
mill‑Kummissjoni. Fir‑Rapport Annwali 
2012 tagħha45, il‑Qorti sabet li, minkej ‑
ja xi żviluppi pożittivi, dawn ir‑rapporti 
ma pprovdewx evidenza suffiċjenti, 
rilevanti u affidabbli dwar x’kisbu 
l‑politiki tal‑UE u li għaldaqstant ma 
kinux adattati għall‑użu intenzjonat 
tagħhom fil‑proċedura ta’ kwittanza.41 http://www.oecd.org/dac/
evaluation/dcdndep/
Methodological%20
approach%20BS%20
evaluations%20Sept%20
2012%20_with%20cover%20
Thi.pdf
42 Il‑EuropeAid immaniġġja erba’ 
evalwazzjonijiet tal‑appoġġ 
baġitarju: Mali u t‑Tuneżija 
(2011), it‑Tanzanija u l‑Afrika 
t’Isfel (2013).
43 Ir‑RAA 2011, ir‑RAA 2013 
u r‑RA 2012.
44 Ir‑Rapport Annwali tal‑Qorti 
tal‑Awdituri dwar 
l‑implimentazzjoni tal‑baġit 
għas‑sena finanzjarja 2011, 
il‑paragrafu 10.12 (ĠU C 344, 
12.11.2012); ir‑Rapport Speċjali 
Nru 1/2011, il‑paragrafu 59; 
ir‑Rapport Speċjali 
Nru 13/2013, il‑paragrafi 78 
sa 80 ( http://eca.europa.eu ).
45 Ir‑Rapport Annwali tal‑Qorti 
tal‑Awdituri dwar 
l‑implimentazzjoni tal‑baġit 
għas‑sena finanzjarja 2012, 
il‑paragrafi 10.21 u 10.22 
(ĠU C 331, 14.11.2013).
21 Osservazzjonijiet
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni 
u ta’ MOR, tal‑EuropeAid 
ma jiżgurawx li jsir użu 
massimu mis‑sejbiet li 
saru
53 
Il‑Qorti eżaminat jekk is‑sistemi ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR, tal‑EuropeAid 
żgurawx li s‑sejbiet li saru ġewx segwi ‑
ti u disseminati b’mod xieraq lill‑utenti 
intenzjonati kollha.
Ma hemmx stabbiliti 
mekkaniżmi ta’ segwitu 
xierqa
Hemm dgħufijiet fis‑segwitu 
ta’ sejbiet mill‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi
54 
L‑azzjonijiet li għandhom jittieħdu 
wara evalwazzjoni strateġika huma 
deskritti f’dokument46 ippubblikat flim ‑
kien mar‑rapport ta’ evalwazzjoni fuq 
il‑websajt tal‑EuropeAid. Filwaqt li din 
hija prattika tajba, il‑biċċa l‑kbira minn 
tali dokumenti analizzati mill‑Qorti ma 
pprovdewx informazzjoni dettaljata 
biżżejjed dwar l‑azzjonijiet ippjanati, 
l‑iskeda ta’ żmien tagħhom u l‑alloka ‑
zzjoni tar‑responsabbiltajiet.55 
Is‑segwitu għall‑pjan ta’ azzjoni 
mill‑unità tal‑Evalwazzjoni huwa 
limitat għal sena wara l‑pubblikazzjoni 
tar‑rapport ta’ evalwazzjoni. Dan spiss 
huwa żmien qasir wisq biex jiġu impli ‑
mentati pjanijiet ta’ azzjoni li jinvolvu 
emendi għal politiki settorjali u għal 
strateġiji ta’ kooperazzjoni tal‑UE 
fil‑livell tal‑pajjiż jew f’dak reġjonali47.
56 
Fl‑2012, Evalwazzjoni bejn il‑Pari, 
tal‑OECD‑DAC48, sabet ukoll li l‑unità 
tal‑Evalwazzjoni tal‑EuropeAid ma kell ‑
hiex perspettiva ġenerali ċara tal‑punt 
sa fejn ir‑rakkomandazzjonijiet li saru 
dwar is‑saħħa tal‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi ġew aċċettati u użati biex 
jinfurmaw politiki u programmi 
ġodda. Fl ‑2014, studju kkummiss ‑
jonat mill‑unità tal‑Evalwazzjoni dwar 
l‑użu tar‑riżultati tal‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi sab li dawn ma ntużawx 
b’mod effettiv..46 Imsejjaħ “fiche contradictoire”.
47 Pereżempju, l‑evalwazzjoni 
tematika tal‑appoġġ 
mill‑Kummissjoni Ewropea 
għar‑rispett tad‑Drittijiet 
tal‑Bniedem u l‑Libertajiet 
Fundamentali nħarġet fl ‑2011. 
Ħafna azzjonijiet kellhom jiġi 
kkompletati wara l ‑2012. Dan 
kien il‑każ għall‑biċċa l‑kbira 
mill‑evalwazzjonijiet 
ikkompletati fl ‑2012 u fl ‑2013, li 
għalihom kellhom jiġu 
implimentati 
rakkomandazzjonijiet fil‑biċċa 
l‑kbira matul il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑2020.
48 L‑Unjoni Ewropea (2012), 
Evalwazzjoni bejn il‑Pari 
tad‑DAC: Sejbiet u Rakkoman ‑
dazzjonijiet Prinċipali http://
www.oecd.org/dac/
peer_reviews/europeanunion ‑
2012dacpeerreviewmainfind ‑
ingsandrecommendations.
htm
22 Osservazzjonijiet
Hemm nuqqas ta’ segwitu 
dokumentat għas‑sejbiet 
tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u tal‑MOR
57 
Is‑sejbiet tal‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi u tal‑MOR jiġu normalment 
diskussi fi ħdan unitajiet operazz ‑
jonali jew delegazzjonijiet tal‑UE 
u l‑maniġers tal‑programmi huma 
responsabbli biex jiżguraw li jittieħdu 
azzjonijiet adatti. Għall‑kuntrarju ta’ 
evalwazzjonijiet strateġiċi, u bħalma 
sabet il‑Qorti fiż‑żewġ delegazzjoni ‑
jiet tal‑UE li saritilhom żjara, pjanijiet 
ta’ azzjoni dokumentati mhumiex 
imħejjija u mmonitorjati b’mod sis ‑
tematiku. Skont l‑istħarriġ tal‑Qorti, 
44 % biss tad‑delegazzjonijiet tal‑UE 
normalment ifasslu pjanijiet ta’ 
azzjoni. Fir‑rigward tal‑analiżijiet 
tal‑MOR, l‑iskedi ta’ tweġibiet analiz ‑
zati mill‑Qorti ddeskrivew azzjonijiet 
li kellhom jittieħdu. Iżda l‑iskedi ta’ 
tweġibiet ġew ikkompletati għal 60 % 
biss tal‑analiżijiet tal‑MOR imwettqa 
fil‑perjodu mill‑ 201 1 sal‑ 2013.
58 
F’aktar minn nofs il‑każijiet analiz ‑
zati49, il‑Qorti sabet evidenza tal‑użu 
li qed isir minn xi sejbiet tal‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi u tal‑MOR. 
Fin‑nuqqas ta’ sistema ta’ segwitu 
adatta, il‑EuropeAid ma jistax jiżgura 
li s‑sejbiet u r‑rakkomandazzjonijiet 
mill‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
u mill‑analiżijiet tal‑MOR jintużaw 
b’mod effettiv.Is‑sejbiet tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u tal‑MOR 
huma disseminati tajjeb 
ħlief għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi
Id‑disseminazzjoni titwettaq 
b’mod xieraq għas‑sejbiet 
tal‑evalwazzjonijiet strateġiċi 
u tal‑MOR
59 
Ir‑rapporti tal‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi u tal‑MOR huma aċċessibbli 
faċilment għall‑unitajiet tal‑EuropeAid 
u d‑delegazzjonijiet tal‑UE, kollha. 
Ir‑rapporti ta’ evalwazzjoni strateġika 
huma disponibbli wkoll għall‑partijiet 
interessati esterni. Dawn jiġu ppubb ‑
likati fuq il‑websajts tal‑EuropeAid 
u l‑OECD, u jintbagħtu lill‑Parlament 
Ewropew, lill‑Kunsill u lill‑Istati Mem ‑
bri tal‑UE. Ir‑rapporti u t‑tagħlimiet 
meħuda jiġu wkoll disseminati 
f’varjetà ta’ modi (eż. laqgħat, sess ‑
jonijiet ta’ ħidma u seminars) adattati 
għall‑udjenza fil‑mira (eż. dipartimenti 
tal‑Kummissjoni, is‑SEAE, delegazz ‑
jonijiet tal‑UE, istituzzjonijiet Ewropej, 
sieħba esterni, u netwerks ta’ esperti).
60 
Il‑EuropeAid jippreżenta sinteżi 
tar‑riżultati tal‑evalwazzjonijiet 
strateġiċi u l‑lezzjonijiet ewlenin 
meħuda, kif ukoll id‑ data  aggregata 
dwar il‑prestazzjoni tal‑MOR fir‑RAA50 
u r‑RA51 tiegħu. Huwa jikkontribwixxi 
wkoll għat‑tħejjija tar‑rapport ta’ val ‑
utazzjoni (evalwazzjoni) skont l‑Artiko ‑
lu 318, ippreżentat mill‑Kummissjoni, li 
jipprovdi sommarji tas‑sejbiet tal‑eval ‑
wazzjonijiet strateġiċi52.49 Għal 6 mill ‑10 evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u 6 mit ‑
8 analiżijiet tal‑MOR eżaminati.
50 Ir‑RAA 2013, p. 117 sa 119 u 150 
sa 162, u l‑Anness 9.
51 Ir‑Rapport Annwali dwar 
il‑politiki tal‑Unjoni Ewropea 
għall‑iżvilupp 
u għall‑assistenza esterna 
u l‑implimentazzjoni tagħhom 
fl‑2012, p. 166 sa 173.
52 COM(2013) 461 final 
tas‑26 ta’ Ġunju 2013, Rapport 
tal‑Kummissjoni lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill dwar 
l‑evalwazzjoni tal‑finanzi 
tal‑Unjoni abbażi tar‑riżultati 
miksuba, p. 22 sa 23.
23 Osservazzjonijiet
Id‑disseminazzjoni 
tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi hija inadegwata
61 
Ir‑rapporti tal‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi ġeneralment jiġu kondiiviżi 
u diskussi mill‑maniġers tal‑programmi 
mal‑partijiet li jkunu interessati diretta ‑
ment, jiġifieri prinċipalment l‑unitajiet 
ġeografiċi u tematiċi tal‑EuropeAid 
u s‑sieħeb inkarigat mill‑implimen ‑
tazzjoni. Dawn rarament jiġu kondiviżi 
mal‑benefiċjarji u ma’ donaturi oħra.
62 
Id‑delegazzjonijiet huma meħtieġa 
jirrapurtaw lill‑EuropeAid, dwar 
il‑lezzjonijiet meħuda mill‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi, fir‑RĠAE 
tagħhom ta’ kull sitt xhur. Ir‑RĠAE 
analizzati mill‑Qorti kien fihom ftit jew 
l‑ebda informazzjoni f’dan ir‑rigward. 
Għall‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
mmaniġġjati mill‑unitajiet operazz ‑
jonali tal‑EuropeAid, ma kien hemm 
l‑ebda rekwiżit simili ta’ rappurtar 
sal‑2012. Fir‑RAA 2013 tal‑EuropeAid53 
jingħata sommarju ta’ 15 minn dawn 
l‑evalwazzjonijiet tal‑programmi; 
madankollu, mhuwiex indikat dan 
x’jirrappreżenta f’termini ta’ evalwazz ‑
jonijiet totali kkompletati fl ‑2013.
63 
Bħalma indikat il‑Qorti54, ir‑rapporti 
tal‑evalwazzjonijiet tal‑programmi ma 
jistgħux jintużaw b’mod sistematiku 
għaliex ma hemm l‑ebda database 
ċentrali għaż‑żamma ta’ tali evalwazz ‑
jonijiet. Dan inaqqas b’mod sinifikanti 
l‑kapaċità tal‑EuropeAid għall‑analiżi 
u d‑disseminazzjoni ta’ din l‑in ‑
formazzjoni internament u lill‑partijiet 
interessati esterni u għall‑għoti ta’ bażi 
għar‑responsabbiltà.64 
Il‑EuropeAid iddikjara l‑intenzjoni 
tiegħu li jiżviluppa għodda ġdida 
tal‑IT biex jimmaniġġja, jaħżen 
u janalizza l‑MOR u l‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi, li tkun isservi bħala 
punt ċentrali ta’ ħżin għar‑rapporti 
kollha u tippermetti lill‑utenti jwettqu 
tiftix u analiżi avvanzata. Fiż‑żmien 
tal‑awditu tal‑Qorti, id‑deċiżjoni biex 
tiġi żviluppata l‑parti tal‑applikazz ‑
joni għall‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi kienet għadha ma tteħditx, 
għalkemm l‑aċċessibbiltà għar‑rapport 
kienet kwistjoni aktar kruċjali 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programmi.53 Ir‑RAA 2013, l‑Anness 9: 
Informazzjoni dwar 
il‑prestazzjoni inkluża 
fl‑evalwazzjonijiet.
54 Ir‑Rapport Speċjali Nru 1/2011, 
il‑paragrafu 60.
24
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
65 
Il‑Qorti tikkonkludi li s‑sistemi ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR, tal‑EuropeAid 
mhumiex affidabbli biżżejjed.
66 
B’mod ġenerali, il‑funzjonijiet ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR huma organ ‑
izzati tajjeb, b’kombinament adatt 
ta’ responsabbiltajiet ċentralizzati 
u deċentralizzati li jimmiraw li jip ‑
promwovu kultura ta’ evalwazzjoni u li 
jagħtu rwol prominenti lill‑evalwazzjo ‑
ni fil‑proċess ta’ ġestjoni tal‑għajnuna. 
Madankollu, ma hemmx superviżjoni 
kumplessiva u adegwata tal‑eval ‑
wazzjonijiet tal‑programmi minn 
maniġment ta’ livell għoli. Fin‑nuqqas 
ta’ informazzjoni għall‑ġestjoni xierqa 
dwar ir‑riżorsi tal‑persunal u dawk 
finanzjarji użati għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi, il‑EuropeAid ma jistax 
jiżgura li dawn huma adatti u li jiġu 
allokati b’mod effiċjenti għad‑diversi 
attivitajiet ta’ evalwazzjoni.
67 
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ MOR 
ma jiżgurawx biżżejjed it‑twassil ta’ 
sejbiet tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR 
li jkunu rilevanti u robusti. Il‑pjanijiet 
ta’ evalwazzjoni, imfassla abbażi ta’ 
kriterji mhux ċari biżżejjed, ma jigga ‑
rantixxux li tingħata prijorità lil dawk 
l‑evalwazzjonijiet li huma l‑aktar utli 
għat‑teħid ta’ deċiżjonijiet. Barra minn 
hekk, in‑nuqqas ta’ monitoraġġ jip ‑
previeni lill‑EuropeAid milli jidentifika 
u jindirizza l‑kawżi ta’ devjazzjoni ‑
jiet frekwenti minn dawn il‑pjanijiet. 
Il‑proċeduri ta’ akkwist jippermettu 
li jintgħażlu esperti esterni bil‑ħiliet 
u l‑għarfien meħtieġ. Il‑proċeduri 
ta’ kontroll tal‑kwalità għall‑MOR 
u għall‑evalwazzjonijiet tal‑programmi 
ma jiġux applikati b’mod konsistenti fi 
ħdan il‑EuropeAid.68 
Ma jsirx użu massimu mis‑sejbiet 
tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR. Ma 
hemmx stabbiliti mekkaniżmi ta’ seg ‑
witu xierqa biex jiżguraw li s‑sejbiet 
tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR jintużaw 
b’mod xieraq. Is‑sejbiet tal‑evalwazz ‑
jonijiet strateġiċi u tal‑MOR jiġu dis ‑
seminati b’mod wiesa’ permezz ta’ var ‑
jetà ta’ għodod tal‑komunikazzjoni lil 
firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati in ‑
terni u esterni. Madankollu, in‑nuqqas 
ta’ aċċess għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u n‑nuqqas ta’ għodod 
ta’ tiftix ostakoli għall‑kondiviżjoni 
xierqa ta’ għarfien.
69 
Is‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR ma jipprovdux informazzjoni 
adegwata dwar ir‑riżultati miksuba 
minħabba objettivi u indikaturi mhux 
definiti tajjeb biżżejjed, il‑proporzjon 
limitat ta’ evalwazzjonijiet u ta’ 
MOR ex post  u l‑limitazzjonijiet iner ‑
enti fil‑metodoloġija ta’ evalwazzjoni 
għall‑appoġġ baġitarju. B’riżultat ta’ 
dan, il‑kapaċità tal‑EuropeAid li jagħti 
kont tal‑attivitajiet tiegħu hija limitata 
u r‑rappurtar tiegħu ftit jagħti indika ‑
zzjonijiet tar‑riżultati miksuba fil‑fatt.
70 
Reċentement, il‑Kummissjoni u l‑Eu ‑
ropeAid nedew inizjattivi biex itejbu 
l‑kapaċità tagħhom li jivvalutaw u jir ‑
rappurtaw dwar il‑kisbiet tal‑politika. 
Dawn l‑inizjattivi kienu fi stadju bikri 
wisq biex il‑Qorti tivvaluta jekk kinux 
qed jindirizzaw b’mod effettiv il‑kwist ‑
jonijiet li tqajmu f’dan ir‑rapport.
25 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 1  
Użu effiċjenti mir‑riżorsi 
għas‑sistemi ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR
Il‑EuropeAid għandu jżomm in ‑
formazzjoni adegwata għall‑ġestjoni 
u jwettaq valutazzjonijiet tal‑ħtiġijiet 
fuq bażi regolari sabiex jiżgura alloka ‑
zzjoni infurmata tar‑riżorsi finanzjarji 
u tal‑persunal bejn l‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi u l‑MOR.
Rakkomandazzjoni 2  
Prijoritizzazzjoni adatta 
tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi 
u tal‑monitoraġġ 
tal‑attivitajiet ta’ 
evalwazzjoni
Sabiex jiżgura li l‑evalwazzjonijiet im ‑
wettqa jirriflettu l‑prijoritajiet tal‑or ‑
ganizzazzjoni, il‑EuropeAid għandu:
‑ jiddefinixxi kriterji tal‑għażla ċari 
għall‑prijoritizzazzjoni tal‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi u jiddo ‑
kumenta kif dawn ġew applikati 
fl‑istabbiliment tal‑pjanijiet ta’ 
evalwazzjoni, filwqt li jittieħed 
kont tal‑komplementarjetà 
mal‑MOR;
‑ isaħħaħ b’mod sinifikanti s‑sis ‑
tema tiegħu għall‑monitoraġġ 
u r‑rappurtar dwar l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑pjanijiet ta’ evalwazz ‑
joni, inkluża analiżi tar‑raġunijiet 
għad‑dewmien u d‑deskrizzjoni 
tal‑miżuri adottati biex dan jiġi 
indirizzat;
‑ isaħħaħ is‑superviżjoni kumples ‑
siva tal‑attivitajiet ta’ evalwazzjoni ‑
jiet tal‑programmi mill‑EuropeAid.Rakkomandazzjoni 3  
Kontroll tal‑kwalità
Sabiex jiżgura l‑kwalità tal‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programmi u tal‑MOR, 
il‑EuropeAid għandu:
‑ jinsisti li l‑unitajiet operazzjonali 
u d‑delegazzjonijiet japplikaw 
ir‑rekwiżiti ta’ kontroll tal‑kwalità, 
inkluż, għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programmi, l‑użu minn grupp 
ta’ referenza u mid‑dokumen ‑
tazzjoni tal‑kontrolli tal‑kwalità 
mwettqa;
‑ jiċċekkja, fuq bażi regolari, l‑app ‑
likazzjoni ta’ dawn il‑kontrolli.
Rakkomandazzjoni 4  
Wiri tar‑riżultati miksuba
Sabiex isaħħaħ il‑kapaċità tas‑sistema 
ta’ evalwazzjoni li tipprovdi informazz ‑
joni adegwata dwar ir‑riżultati mik ‑
suba, il‑EuropeAid għandu:
‑ japplika b’mod aktar rigoruż 
id‑dispożizzjonijiet regola ‑
torji li jeħtieġu l‑użu minn ob ‑
jettivi SMART u minn indikaturi 
verifikabbli;
‑ jimmodifika s‑sistema ta’ 
monitoraġġ sabiex din tkompli 
tipprovdi data  dwar programmi sa 
mill‑anqas tliet snin wara l‑ikkom ‑
pletar tagħhom; u
‑ iżid b’mod sinifikanti l‑proporzjon 
ta’ evalwazzjonijiet tal‑programmi 
ex post .
26 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 5  
Segwitu u  disseminazzjoni 
tas‑sejbiet 
tal‑evalwazzjonijiet 
u tal‑MOR
Sabiex jiżgura l‑użu massimu mis‑se ‑
jbiet tal‑evalwazzjonijiet u tal‑MOR, 
il‑EuropeAid għandu:
‑ jestendi l‑perjodu ta’ segwitu 
għall‑evalwazzjonijiet strateġiċi;
‑ jiżviluppa database ċentrali 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
grammi biex jaħżen ir‑rapporti 
ta’ evalwazzjonijiet, il‑pjanijiet 
ta’ azzjoni u s‑segwitu għalihom, 
b’funzjonalitajiet ta’ tiftix li jipper ‑
mettu l‑analiżi.
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla III, immexxija mis‑Sur Karel PINXTEN, 
Membru tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha 
tal‑21 ta’ Ottubru 2014.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President

27
 Annessi
Sistema ta’ klassifikazzjoni tal‑mor
Il‑MOR jevalwa l‑prestazzjoni ta’ programm fir‑rigward tal‑ħames kriterji ta’ evalwazzjoni (rilevanza, effiċjenza, 
effettività, prospetti tal‑impatt u sostenibbiltà potenzjali) skont is‑sistema ta’ klassifikazzjoni li ġejja:
Klassifikazzjoni Numerika Kwalitattiva Spjegazzjoni għall‑klassifika
A 4 Tajba ħafnaIs‑sitwazzjoni titqies sodisfaċenti ħafna, fil‑biċċa l‑kbira ‘l fuq mill‑medja u potenzjal ‑
ment referenza għal prattika tajba. Ir‑rakkomandazzjonijiet jiffukaw fuq il‑ħtieġa li dawn 
il‑prattiki tajba jiġu adottati f’operazzjonijiet oħra.
B 3 TajbaIs‑sitwazzjoni titqies sodisfaċenti, iżda hemm lok għal titjib. Ir‑rakkomandazzjonijiet huma 
utli, iżda mhux vitali għall‑operazzjoni.
C 2 ProblemiHemm kwistjonijiet li jeħtieġ li jiġu indirizzati; inkella l‑prestazzjoni globali tal‑operazzjoni 
tista’ tiġi affettwata b’mod negattiv. Madankollu, it‑titjib meħtieġ ma jirrikjedix reviżjonijiet 
maġġuri tal‑istrateġija tal‑operazzjonijiet.
D 1 Defiċjenzi serjiHemm defiċjenzi li huma tant serji li, jekk ma jiġux indirizzati, jistgħu jwasslu għal falliment 
tal‑operazzjoni. Aġġustamenti maġġuri u  reviżjoni tal‑istrateġija huma meħtieġa.
Kull programm jiġi mbagħad kategorizzat, skont l‑għadd ta’ A, B, C u D li jkun irċieva. Hemm erba’ kategoriji 
li fihom programm jista’ jiġi klassifikat. “I” tindika prestazzjoni tajba ħafna; “II” tindika prestazzjoni tajba; “III” 
tindika li programm qed jopera bi problemi; u “IV” tindika li programm mhux qed jopera, jew li qed jesperjenza 
diffikultajiet maġġuri.
Imbagħad, il‑EuropeAid jiddetermina l‑perċentwal ta’ programmi fil‑portafoll tal‑MOR li jaqgħu taħt kull katego ‑
rija. Dan isir għall‑portafoll kollu, għal kull reġjun u għal kull settur fi ħdan reġjun. Din hija l‑bażi għar‑rappurtar 
tiegħu dwar il‑prestazzjoni tal‑portafoll.Anness I
28 Annessi Anness IILista ta’ dokumenti ta’ programmar analizzati
Tematiċi
 ο Environment and Natural Resources Thematic Programme (Programm Tematiku għall‑Ambjent u r‑Riżorżi Naturali) 
(ENRTP): dokument ta’ strateġija u programm indikattiv pluriennali (MIP) 2011‑2013.
 ο Food security thematic programme (Programm tematiku għas‑sigurtà alimentari), dokument ta’ strateġija 
u MIP 2011‑2013.
 ο Investing in people: Mid‑term Review of strategy paper for Thematic Programme 2007‑2013 and MIP 2011‑2013 
(Ninvestu fin‑nies: Analiżi ta’ nofs il‑perjodu tad‑dokument ta’ strateġija għall‑Programm Tematiku 2007‑2013 
u MIP 2011‑2013).
Reġjonali
 ο Dokument ta’ Strateġija Reġjonali għall‑Asja Ċentrali 2007‑2013,
 ο Programm Indikattiv Reġjonali għall‑Amerika Latina 2007‑2013,
 ο MIP għall‑Asja 2007‑2010,
 ο Kooperazzjoni intra‑AKP taħt l‑10 FEŻ, MIP 2008‑2013.
Pajjiż
 ο Dokument ta’ Strateġija għall‑Pajjiż (CSP) il‑Laos 2007‑2013
 ο CSP il‑Bangladexx 2007‑2013
 ο CSP l‑Indja 2007‑2013
 ο CSP/Programm Indikattiv Nazzjonali (PIN) il‑Benin 2008‑2013
 ο CSP/PIN iċ‑Ċad 2008‑2013
 ο CSP/PIN iż‑Żambja 2008‑2013
 ο CSP/PIN l‑Urugwaj 2007‑2013
 ο DSP/PIN il‑Bolivja 2007‑2013
29 Annessi Anness IIILista ta’ ftehimiet ta’ finanzjament analizzati
(EUR)
Pajjiż Numru tad‑ deċiżjoni TitoluKontribuzz ‑
joni mill‑ UE
L‑Afrika
Il‑Madagaskar FED/2012/023 ‑503 (EC)Amélioration de la Sécurité Alimentaire et Augmentation des Revenus Agricoles (ASARA) (Titjib tas ‑
Sigurtà Alimentari u Żieda fid ‑Dħul Agrikolu) (ASARA) 40 000  000
L‑Uganda FED/2013/023 ‑513 (EG)Small and Medium Agribusiness Development Fund – A Public Private Partnership (Fond għall ‑
Iżvilupp tan ‑Negozji Agrikoli Żgħar u Medji – Sħubija Pubblika ‑Privata).15 000  000
L‑Etjopja FED/2011/023 ‑531 (CA) Capacity development and governance support for scaling up renewable energy services in rural and 
peri ‑urban areas of Ethiopia (Żvilupp tal ‑kapaċità u appoġġ mill ‑governanza għaż ‑żieda fis ‑servizzi 
tal‑enerġija rinnovabbli f’żoni rurali u periurbani tal ‑Etjopja) ‑ CfP 129364 Prop 3531 176 000
Is‑Somalja FED/2012/023 ‑536 (EC) Support to Democratisation (Appoġġ għad ‑Demokratizzazzjoni) 14 000  000
Il‑Papwa Ginea 
ĠdidaFED/2012/023 ‑538 (EG)Non State Actors (NSAs) Support Programme in Papua New Guinea (Programm ta’ Appoġġ għal Atturi 
Mhux Statali (NSAs) fil ‑Papwa Ginea Ġdida)4 538 000
In‑Niġerja FED/2013/023 ‑551 (EG)Energising Access to Sustainable Energy in Nigeria (EASE) (Għoti ta’ enerġija lill ‑Aċċess għal Enerġija 
Sostenibbli fin ‑Niġerja) (EASE)27 000  000
Il‑Kenja FED/2012/023 ‑566 (EC)Standards for Market Access Programme (SMAP) (Standards għall ‑Programm ta’ Aċċess għas ‑Suq) 
(SMAP)12 100  000
Il‑Liberja FED/2012/023 ‑568 (EC)Support to trade facilitation in the customs sector (Appoġġ għall ‑faċilitazzjoni tal ‑kummerċ fis ‑settur 
doganali)3 000  000
8 Ftehimiet ta’ Finanzjament TOTAL 116 814 000
L‑Amerika Latina
Il‑Ħonduras DCI‑ALA/2013/023‑ 720 (EC)Promoting fair and accessible justice in Honduras (EuroJusticia) (Promozzjoni ta’ ġustizzja imparzjali 
u aċċessibbli fil ‑Ħonduras) (EuroJusticia)27 500  000
Il‑Kosta Rica DCI‑ALA/2010/021 ‑501 (EC)Comprehensive Strategy to reduce school drop ‑out rates in public secondary education (Strateġija 
Komprensiva għat ‑tnaqqis tar ‑rati ta’ tluq bikri mill ‑iskola fl ‑edukazzjoni sekondarja pubblika)8 500  000
Ir‑Repubblika 
DominikanaBAN/2012/024 ‑100 (EC)Banana accompanying measure (BAM) Dominican Republic (Miżura ta’ akkumpanjament għall ‑
banana (BAM) ir ‑Repubblika Dominikana)16 340 000
L‑Urugwaj DCI‑ALA/2011/022 ‑498 (EC)Support for the reform of the Uruguayan penal justice and penitentiary systems for the improvement 
of the quality of life and social and labour reintegration of prison inmates (Appoġġ għar ‑riforma tas ‑
sistemi ta’ ġustizzja penali u penitenzjarji fl ‑Urugwaj għat ‑titijib tal ‑kwalità tal ‑ħajja u r ‑riintegrazz ‑
joni soċjali u fil ‑ħajja tax ‑xogħol tal ‑priġunieri)5 000  000
4 Ftehimiet ta’ Finanzjament TOTAL 57 340 000
Il‑Viċinat
L‑Eġittu ENPI/2012/024 ‑080 (EC) Emergency Employment Investment Project (Proġett ta’ Investiment għall ‑Impjiegi ta’ Emerġenza) 70 000  000
Il‑Marokk ENPI/2012/024 ‑196 (EC)Programme d’appui à l’Initiative Nationale de Développement Humain (INDH) ‑ phase II (Programm 
ta’ appoġġ għall ‑Inizjattiva Nazzjonali tal ‑Iżvilupp tal ‑Bniedem (INDH) ‑ Fażi II)25 000  000
It‑Tuneżija ENPI/2011/022 ‑772 (EC) Programme de Modernisation des services (Programm ta’ Modernizzazzjoni tas ‑servizzi) 20 000  000
Ix‑Xatt tal ‑Punent 
u l‑Istrixxa ta’ 
GażaENPI/2010/022 ‑476 (EC) PEGASE : Private Sector Development (PEGASE : Żvilupp tas ‑Settur Privat) 11 000  000
4 Ftehimiet ta’ Finanzjament TOTAL 126 000  000
L‑Asja u l ‑Paċifiku
L‑Afganistan DCI‑ASIE/2013/024 ‑844 (EG) Support to credible and transparent elections (Appoġġ għal elezzjonijiet kredibbli u trasparenti) 15 000  000
Tonga FED/2013/024 ‑766 (EG)Technical Cooperation Facility, Good Governance and NSA programme II (Faċilità għall ‑Kooperazzjoni 
Teknika, Governanza Tajba u programm II tal ‑NSA)472 000
Il‑Vjetnam DCI‑ASIE/2013/024 ‑370 (EG)EU‑HSPSP 2 ‑ EU Health Sector Policy Support Programme phase 2: Towards Equity and Quality of 
Health Services in Vietnam (EU ‑HSPSP 2 ‑ Programm ta’ Appoġġ għall ‑Politika tas ‑Settur tas ‑Saħħa 
tal‑UE, fażi 2: Lejn l ‑Ekwità u l ‑Kwalità tas ‑Servizzi tas ‑Saħħa fil ‑Vjetnam)114 000  000
Il‑Bangladexx DCI‑ASIE/2012/022 ‑446 (EC)Poverty Reduction Through Inclusive and Sustainable Markets (PRISM) (Tnaqqis tal ‑Faqar Permezz ta’ 
Swieq Inklużivi u Sostenibbli) (PRISM)30 000  000
4 Ftehimiet ta’ Finanzjament TOTAL 159 472 000
20 Ftehim ta’ Finanzjament TOTAL 459 626 000
30 Annessi
Lista ta’ evalwazzjonijiet analizzati
(EUR)
Sena1Evalwazzjoni 
Strateġika 
jew tal‑
ProgrammiTip ta’ 
evalwa ‑
zzjoniProgramm / tema / pajjiż evalwatStrument ta’ 
finanzjamentKontribuzz ‑
joni mill‑ UESpiża tal ‑
evalwazz ‑
joni
2012 Strateġika PajjiżEuropean Union’s co ‑operation with Nepal ‑ Country 
Level Evaluation (Kooperazzjoni tal ‑Unjoni Ewropea 
man ‑Nepal ‑ Evalwazzjoni fil ‑Livell tal ‑Pajjiż) (perjodu 
kopert 2002 ‑ 2010)prinċipalment DCI 
ġeografiku u tematiku u 
l‑EIDHR58 000  000 201 711
2011 Strateġika tematikaEuropean Commission support in the education sector 
(covered period 2000 ‑ 2007) (Appoġġ mill ‑Kummis ‑
sjoni Ewropea fis ‑settur tal ‑edukazzjoni (perjodu 
kopert 2000 ‑ 2007)DCI ġeografiku u tema ‑
tiku, il‑ FEŻ, l‑ ENPI1 900  000  000 457 265
2012 Programm  finaliFood Facility ‑ AU ‑IBAR projects (LEISOM and VACNADA) 
(Faċilità għall ‑Ikel ‑ proġetti AU ‑IBAR (LEISOM u 
VACNADA))Faċilità għall ‑ikel 2 507 860 131 870
2013Programm 
iżda simili għal 
Strateġika finaliFinal evaluation of the whole Food Facility (2009 ‑ 
2012) (Evalwazzjoni finali tal ‑Faċilità għall ‑Ikel kollha 
(2009  ‑ 2012)Faċilità għall ‑ikel 1 000  000  000 399 720
2013Programm 
iżda simili għal 
Strateġika finaliThree Year Action Programme for the African Peace Fa ‑
cility (Programm ta’ Azzjoni fuq tliet Snin għall ‑Faċilità 
għall ‑Paċi fl ‑Afrika), għall ‑perjodu 2011 ‑2013.prinċipalment il ‑FEŻ 549 345 726 478 022
2012 Programm ta’ nofs 
il‑perjodu“Invest in MED” (Ninvestu fil ‑MED) ENPI tan ‑Nofsinhar 9 000  000 119 778
2013 Programm  ex post “Euromed Migration II’’ (EuroMed Migrazzjoni II) ENPI tan ‑Nofsinhar 4 994 000 148 580
2011 Programm  finaliAppui à l’Entretien Périodique du Réseau Routier Classé 
(Appoġġ għall ‑Manutenzjoni Perjodika tan ‑Netwerk 
tat‑Toroq Klassifikat)  FEŻ 36 709 425 72 848
2012 Programm  finaliProgramme d’appui à la décentralisation au Bénin (Pro ‑
gramm ta’ appoġġ għad ‑deċentralizzazzjoni fil ‑Benin)FEŻ 13 785  026 47 120
2010 Programm finaliErasmus Mundus, External Cooperation Window for 
India (Erasmus Mundus, Tieqa ta’ Kooperazzjoni Esterna 
għall ‑Indja)DCI ġeografiku 28 600  000 147 745
2014 Programm finaliEC assisted State Partnership Programme to the states 
of Chhattisgarh and Rajasthan (budget support) 
(Programm ta’ Sħubija bejn l ‑Istati assistit mill ‑KE għall ‑
istati ta’ Chhattisgarh u Rajasthan (appoġġ baġitarju))2DCI ġeografiku 158 590 819 1 934 700
2011 Programm finali20 proġett magħżul fost 100 dwar Proġetti tal ‑Ambjent 
Iffinanzjati mill ‑UE fl ‑Indja DCI ġeografiku 340 000  000 118 008
1 Is‑sena meta ħarġet l ‑evalwazzjoni.
2 Il‑kuntratt jinvolvi aktar minn sempliċiment evalwazzjoni.Anness IV
31 Annessi
Lista ta’ mor analizzati
(EUR)
Titolu tal ‑Programm Pajjiż / reġjun / setturKontribuzzjoni 
mill‑ UETip ta’ rapport Data tar ‑rapport
Food Facility ‑ AU ‑IBAR projects (LEISOM and VACNADA) 
(Faċilità għall ‑Ikel ‑ proġetti AU ‑IBAR (LEISOM u VACNADA))Il‑ġlieda kontra l ‑ġuħ 2 507 860 Għadu għaddej Ġunju  2011
FOOD FACILITY (FAĊILITÀ GĦALL ‑IKEL) Il‑ġlieda kontra l ‑ġuħ 1 000 000 000 Għadu għaddej Mejju 2011
Public Administration Capacity Building Facility Libya (Faċilità 
tal‑Amministrazzjoni Pubblika għall ‑Bini tal ‑Kapaċità), 
il‑LibjaIl‑Libja 4 500 000 Għadu għaddej Ottubru 2013
PROJECT “Euromed Migration  II” (PROĠETT “EuroMed 
Migrazzjoni II”)Il‑Viċinat tan ‑Nofsinhar 4 994 000 Għadu għaddej Ottubru 2010
Appui à l’Entretien Périodique du Réseau Routier Classé 
(Appoġġ għall ‑Manutenzjoni Perjodika tan ‑Netwerk tat ‑
Toroq Klassifikat)  Il‑Benin 36 709 425 Għadu għaddej Novembru  2008
Programme d’appui à la décentralisation au Bénin (Pro ‑
gramm ta’ appoġġ għad ‑deċentralizzazzjoni fil ‑Benin)Il‑Benin 13 785 026 Għadu għaddej Frar 2012
Programme Société Civile et Culture (Programm Soċjetà Ċivili 
u Kultura)Il‑Benin 14 400 000 Għadu għaddej Mejju 2013
Sustainable Textiles for Sustainable Development (Tessuti 
Sostenibbli għall‑ Iżvilupp Sostenibbli)L‑Indja 1 672 945 Għadu għaddej Lulju 2012
European Business and Technology Centre in India (Ċentru 
Ewropew għan ‑Negozju u t ‑Teknoloġija fl ‑Indja) (EBTC)L‑Indja 6 586 578 Għadu għaddej Lulju 2012Anness V
32 Annessi Anness VILista ta’ delegazzjonijiet li wieġbu għall‑istħarriġ
Pajjiż / Delegazzjoni
L‑Afrika Il ‑Karibew Il ‑Paċifiku L‑Amerika Latina
L‑Angola Il‑Bolivja
Il‑Botswana Iċ‑Ċilì
Il‑Burkina Faso El Salvador 
Il‑Burundi Il‑Ħonduras 
Il‑Kap Verde In‑Nikaragwa 
Il‑Kongo (Brazzaville) Il‑Paragwaj 
Ġibuti L‑Urugwaj
L‑Etjopja Il‑viċinat
Il‑Madagaskar L‑Alġerija 
In‑Niġerja L‑Armenja 
Ir‑Rwanda L‑Azerbajġan 
It‑Togo Il‑Bjelorussja
Ir‑Repubblika Dominikana Il‑Ġeorġja 
Il‑Gujana L‑Iżrael 
Il‑Gżejjer Solomon (Delegazzjoni tal ‑Papwa Ginea Ġdida) Il‑Ġordan 
L‑Asja Il‑Libanu
Il‑Bangladexx Il‑Marokk 
Il‑Kambodja It‑Tuneżija 
L‑Indja L‑Ukraina 
Il‑Laos, it ‑Tajlandja
In‑Nepal 
Il‑Pakistan 
Il‑Filippini 
Il‑Vjetnam 
33
Diġà teżisti sistema għall‑monitoraġġ tal‑implimen ‑
tazzjoni ta’ pjanijiet ta’ evalwazzjoni tal‑Programm 
fir‑RĠAE, u l‑progress fl‑evalwazzjonijiet strateġiċi 
huwa rrappurtat lill‑Kummissarji.
Is‑sistema ta’ monitoraġġ għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm se titjieb u se jkun hemm iktar 
enfasi fuq kwistjonijiet ta’ kontroll tal‑kwalità 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm. Il‑maniġers 
tal‑proġett se jingħataw ukoll gwida u assistenza 
mtejbin permezz tas‑sistema ta’ ġestjoni ta’ 
informazzjoni għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm 
li għadu qed jiġi żviluppat.
Rigward il‑MOR, il‑Kummissjoni bdiet riformi li 
għandhom itejbu sostanzjalment il‑kwalità tas‑sis ‑
tema, inkluż b’mod partikolari l‑garanzija tal‑kwalità 
esterna.
V
Diġà hemm mekkaniżmi fis‑seħħ għal segwitu 
u tixrid. Għall‑MOR, qed jittejjeb il‑mekkaniżmu 
eżistenti. Is‑segwitu għal evalwazzjonijiet strateġiċi 
huwa formalizzat u ppubblikat.
Għal evalwazzjonijiet tal‑programm, il‑Kummissjoni 
tirrikonoxxi li hemm lok għal titjib fir‑rigward ta’ 
segwitu, sorveljanza u monitoraġġ, funzjonalitajiet 
li se jkunu koperti mis‑sistema ta’ mmaniġġjar ta’ 
informazzjoni li qed tiġi żviluppata, li barra minn 
hekk jipprovdu aċċess xieraq għal evalwazzjonijiet 
tal‑programm, u jiżguraw tixrid aħjar.
VI
L‑objettivi intelliġenti u l‑indikaturi verifikabbli 
huma definiti fil‑livell tal‑ipprogrammar pluriennali 
u d‑dokumenti tal‑proġett.
L‑għażla dwar jekk għandhiex titwettaq evalwazz ‑
joni ex post  hija marbuta ma’ kriterji ta’ effiċjenza 
u rilevanza. L‑għadd ta’ evalwazzjonijiet ex post  
individwali bħala tali ma għandu l‑ebda rilevanza.Sommarju Eżekuttiv
II
Il‑Kummissjoni tqis li s‑sistemi għal evalwazzjoni ‑
jiet strateġiċi huma ġeneralment affidabbli, anke 
jekk dawn jistgħu jittejbu. Għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm u l‑MOR, jeżistu sistemi iżda f’xi 
oqsma mhux qed jaħdmu kif suppost.
III
Is‑sistemi jeżistu għas‑superviżjoni ta’ evalwazzjoni ‑
jiet tal‑programm, u qed jittieħdu passi biex dawn 
isiru aktar effettivi.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑allokazzjonijiet finan ‑
zjarji huma mmaniġġjati b’mod tajjeb 
għall‑evalwazzjonijiet strateġiċi u l‑MOR u li huwa 
possibbli li jittejbu l‑evalwazzjonijiet tal‑programm.
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għall‑evalwazzjoni 
u l‑MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata mill‑EuropeAid.
IV
Is‑sejbiet tal‑evalwazzjoni tal‑Kummissjoni huma 
bbażati fuq il‑metodoloġija miftehma internaz ‑
zjonalment maqbula fl‑OECD. Il‑pjanijiet ta’ 
evalwazzjoni tal‑EuropeAid huma mfassla sabiex 
jirrispondu għall‑għanijiet tat‑tagħlim u r‑respon ‑
sabbiltà, huma implimentati b’mod konformi 
mal‑prinċipji komuni ta’ evalwazzjoni u huma 
mmonitorjati permezz ta’ rapporti interni regolari.
Il‑persunal se jiġi ggwidat għat‑tfassil ta’ pjanijiet 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm u attivitajiet ta’ 
monitoraġġ, sabiex tiġi żgurata l‑komplementarjetà 
bejniethom. Waqt l‑għażla tal‑proġetti li jkunu 
suġġetti ta’ MOR, minn Jannar 2015, se jittieħed 
kont aħjar ta’ jekk hijiex prevista evalwazzjoni 
jew le.Risposta  
tal‑Kummissjoni
Risposta tal ‑Kummissjoni 34
ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni u għas‑segwitu 
li għandu jingħata għall‑konklużjonijiet u r‑rak ‑
komandazzjonijiet tal‑evalwazzjonijiet. Barra minn 
hekk, qed tiġi żviluppata sistema ta’ mmaniġġjar 
ta’ informazzjoni li se tiffaċilita l‑immaniġġjar 
u l‑monitoraġġ tal‑evalwazzjonijiet tal‑programm. 
In‑netwerk tal‑Korrispondenti ta’ Evalwazzjoni 
f’delegazzjonijiet u unitajiet operazzjonali, stabbilit 
fl‑2013, se jipprovdi aktar rispons.
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għall‑evalwazzjoni 
u l‑MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata mill‑EuropeAid.
19
Is‑sistema ta’ mmaniġġjar tal‑informazzjoni li qed 
tiġi żviluppata se tipprovdi informazzjoni aktar 
preċiża dwar l‑għadd ta’ evalwazzjonijiet tal‑pro ‑
gramm u l‑ispiża tagħhom.
20
Il‑monitoraġġ, ir‑rappurtar, l‑evalwazzjoni ta’ nofs 
it‑terminu u, b’mod aktar ġenerali, l‑attivitajiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑proġett huma tant interkonnessi 
mill‑qrib li kull diviżjoni tal‑allokazzjoni tar‑riżorsi 
bejniethom tista’ tkun biss stima. Dan huwa minnu 
iktar u iktar fir‑rigward tal‑MOR il‑ġdid li għandu 
jkun għodda għal appoġġ tal‑monitoraġġ ġenerali 
tal‑programm.
21
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għall‑evalwazzjoni 
u l‑MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata mill‑EuropeAid.
22
L‑evitar tal‑MOR meta għandha ssir evalwazzjoni 
diġà kien prinċipju qabel ir‑riforma li għaddejja ta’ 
sistemi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (kif qalet ukoll 
il‑Qorti). Din ir‑riforma tinkludi wkoll l‑introduzzjoni 
ta’ kriterji għall‑għażla u l‑ippjanar tal‑evalwazzjoni ‑
jiet tal‑programm. Barra minn hekk, se jiġi introdott 
rekwiżit ġdid għad‑delegazzjonijiet u l‑unitajiet 
operazzjonali għat‑tfassil ta’ pjan annwali ta’ 
monitoraġġ u evalwazzjoni, li jiżgura l‑komplimen ‑
tarjetà bejn l‑eżamijiet tal‑MOR u l‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm ta’ nofs it‑terminu.Il‑Kummissjoni ma komplietx il‑MOR ex post  skont 
is‑sistema riveduta tal‑MOR billi mhuwiex għodda 
ta’ monitoraġġ u billi barra minn hekk mhuwiex 
meqjus bħala għodda xierqa biex tivvaluta l‑impatt.
Il‑Kummissjoni tqis li ma hemm l‑ebda limitazz ‑
jonijiet inerenti fil‑metodoloġija tal‑evalwazzjoni 
għall‑appoġġ tal‑baġit.
Introduzzjoni
03
L‑aħħar (ir‑raba’) Rapport tal‑Artikolu 318 ġie adot ‑
tat fis ‑26 ta’ Ġunju 2014. Huwa jibni fuq l‑esperjenza 
li nġabret mill‑edizzjonijiet preċedenti tar‑rapport 
u jieħu kont xieraq tar‑rakkomandazzjonijiet li saru 
mill‑Qorti tal‑Awdituri u l‑Parlament Ewropew, inklużi 
dawk li saru fir‑riżoluzzjoni tal‑PE tas ‑26 ta’ Frar 2014.
09
Is‑sistema prinċipali użata mill‑Europe‑Aid sabiex 
tivverifika l‑implimentazzjoni fuq il‑post tal‑pro ‑
gramm hija l‑monitoraġġ intern mis‑servizzi proprji 
tal‑Kummissjoni stess u mid‑Delegazzjonijiet 
tal‑UE f’konformità mal‑linji gwida tal ‑2007 dwar 
il‑monitoraġġ intern u l‑linji gwida dwar l‑appoġġ 
baġitarju tal ‑2012. Għaldaqstant il‑MOR kien sis ‑
tema addizzjonali ta’ monitoraġġ tal‑prestazzjoni 
tal‑programm implimentata minn konsulenti esterni 
fir‑rigward ta’ programmi implimentati permezz 
tal‑modalità tal‑proġett.
Osservazzjonijiet
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għall‑evalwazzjoni 
u l‑MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata mill‑EuropeAid.
17
Id‑delegazzjonijiet u l‑unitajiet operazzjonali diġà 
jirrappurtaw lill‑EuropeAid permezz tal‑pjan ta’ 
evalwazzjoni annwali fil‑Pjan ta’ Ġestjoni Annwali, 
u jirrappurtaw sistematikament lill‑kwartieri 
ġenerali dwar l‑implimentazzjoni tal‑pjan ta’ eval ‑
wazzjoni fir‑RĠAE tagħhom. Qed jitħejjew l‑istru ‑
zzjonijiet u l‑gwida għall‑persunal dwar it‑tħejjija 
u l‑implimentazzjoni tal‑pjanijiet futuri tagħhom 
Risposta tal ‑Kummissjoni 35
29
Il‑Kummissjoni tfakkar li r‑rata ta’ implimentazzjoni 
hija ogħla minn 80 %, li hija l‑parametru referenz ‑
jarju tal‑EuropeAid (KPI 19 RĠAE).
Ir‑RĠAE ikollu jipprovdi dokumentazzjoni mtejba 
tan‑nuqqas ta’ konformità tal‑ippjanar tal‑evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programm li se jiġu stabbiliti mid‑Del ‑
egazzjonijiet u s‑servizzi tal‑Kwartieri Ġenerali 
operazzjonali fil‑pjanijiet li jmiss ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni.
31
Is‑sistema ġdida u riveduta tal‑MOR kif adot ‑
tata f’Mejju 2014 bħala parti minn riforma usa’ ta’ 
monitoraġġ u rappurtar għandha l‑objettiv prima ‑
rju li ttejjeb il‑monitoraġġ intern u r‑rappurtar dwar 
il‑prestazzjoni u r‑riżultati minn Delegazzjonijiet 
u unitajiet operazzjonali u li tnaqqas id‑dipendenza 
żejda fuq il‑MOR estern, skont ir‑rapport speċjali 
tal‑Qorti Nru 1/2011 dwar id‑devoluzzjoni. L‑objettiv 
ewlieni tas‑sistema l‑ġdida tal‑MOR huwa li jip ‑
provdi appoġġ għall‑monitoraġġ intern u r‑rap ‑
purtar. Il‑metodoloġija tal‑għażla tirrifletti dawn 
il‑prijoritajiet:
‑ Għall‑finijiet tal‑monitoraġġ intern, 
il‑metodoloġija tal‑għażla għall‑eżami tal‑MOR 
tiffoka fuq il‑proġetti u l‑programmi mmarkati 
mid‑Delegazzjonijiet u l‑unitajiet operazz ‑
jonali bħala (1) li qed jiffaċċjaw problemi, (2) 
li għalihom hemm nuqqas ta’ għarfien espert 
fis‑settur u (3) li ma tistax issirilhom żjara.
‑ Għall‑finijiet ta’ rappurtar u riżultati, is‑sistema 
għandha tappoġġja r‑rappurtar tar‑riżultati ta’ 
tmiem il‑proġetti, tkopri l‑proġetti u l‑program ‑
mi kollha ta’ aktar minn EUR 750 000 li jintemmu 
f’sena partikolari u tassisti d‑Delegazzjonijiet 
u l‑unitajiet operazzjonali sabiex jirrapportaw 
dwar ir‑riżultati, inklużi għar‑riżultati aggregati 
fuq il‑bażi tal‑qafas futur tal‑Kummissjoni dwar 
ir‑Riżultati tal‑Iżvilupp u l‑Kooperazzjoni tal‑UE.
Għaldaqstant, il‑Kummissjoni tqis li bl‑inklużjoni 
tal‑għażla bbażata fuq ir‑riskji għall‑programmi 
li għaddejjin, filwaqt li ttemm l‑użu tal‑MOR 
bħala indikatur għall‑kejl tal‑prestazzjoni globali 
tal‑portafoll tagħha, is‑sistema l‑ġdida se ttejjeb 
l‑utilità tal‑MOR, b’mod konformi mal‑objettiv 
ewlieni tagħha. Filwaqt li l‑MOR mhuwiex imfas ‑
sal għall‑fini tal‑kejl tal‑prestazzjoni globali Il‑Kummissjoni tqis li l‑evalwazzjoni u  s‑sistemi 
tal‑MOR tal‑EuropeAid jipprovdu sejbiet relevanti 
u b’saħħithom, għalkemm jeħtieġ li jkun hemm 
titjib.
26
L‑istruzzjonijiet u l‑gwida lill‑persunal dwar il‑krit ‑
erji tal‑għażla għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm 
u l‑ippjanar tal‑evalwazzjonijiet fil‑qafas tat‑tħejjija 
tal‑pjanijiet ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni se jkunu 
parti mill‑istruzzjonijiet u l‑gwida ġenerali dwar 
ir‑riformi ta’ monitoraġġ, rappurtar u evalwazz ‑
joni. Din il‑gwida se tiġi ppubblikata qabel l‑aħħar 
tal‑2014. Il‑kriterji tal‑għażla għandhom jiġu riflessi 
fil‑ftehimiet ta’ finanzjament.
26 (a) 
L‑evalwazzjonijiet ta’ nofs it‑terminu jsiru obbli ‑
gatorji fuq bażi ta’ każ b’każ waqt il‑fażi ta’ for ‑
mulazzjoni meta jittieħed kont tal‑ispeċifiċità 
tal‑programm.
26 (b) 
L‑evalwazzjonijiet ex post  isiru obbligatorji fuq bażi 
ta’ każ b’każ waqt il‑fażi ta’ formulazzjoni meta 
jittieħed kont tal‑ispeċifiċità tal‑programm.
L‑evalwazzjonijiet jitwasslu kif ippjanat 
fil‑maġġoranza tal‑każijiet.
27
Is‑sistemi huma fis‑seħħ iżda l‑Kummissjoni tirrikon ‑
oxxi l‑ħtieġa li jittejbu.
28
Minbarra l‑limiti tal‑persunal, tlestew inqas eval ‑
wazzjonijiet strateġiċi milli kien ippjanat minħabba 
s‑sitwazzjoni politika f’diversi pajjiżi, il‑kumplessità 
dejjem tiżdied tal‑evalwazzjonijiet (b’mod partiko ‑
lari l‑evalwazzjonijiet li twettqu b’mod konġunt ma’ 
sħab u donaturi oħrajn), u anke minħabba bidliet 
fil‑qafas kuntrattwali għal dawn l‑evalwazzjonijiet.
Risposta tal ‑Kummissjoni 36
38
Diversi miżuri li għandhom jittieħdu taħt is‑sistema 
riveduta tal‑MOR għandhom isolvu n‑nuqqasijiet 
li jikkaratterizzaw is‑sitwazzjoni preżenti: it‑tisħiħ 
tal‑kwalità tal‑eżamijiet tal‑MOR, il‑kundizz ‑
jonijiet imtejba għal kontroll tal‑kwalità intern 
xieraq mill‑kuntratturi tal‑MOR, l‑istabbiliment 
tal‑garanzija tal‑kwalità esterna, l‑importanza li 
għandha tingħata għad‑definizzjoni tas‑segwitu, 
u l‑monitoraġġ ġenerali mtejjeb tal‑implimentazz ‑
joni tas‑sistema riveduta tal‑MOR. Il‑kodifikazzjoni 
tas‑segwitu ppjanat li jseħħ fil‑modulu l‑ġdid 
tal‑immaniġġjar tal‑informazzjoni għall‑MOR hija 
miżura oħra li għandha tikkontribwixxi għall‑istess 
għan.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑evalwazzjoni u s‑sistemi 
tal‑MOR jipprovdu informazzjoni xierqa dwar 
ir‑riżultati miksuba, għalkemm jeħtieġ li jkun 
hemm titjib.
Għall‑perjodu l‑ġdid ta’ programmazzjoni 2014 ‑
2020, il‑Kummissjoni saħħet l‑isforzi tagħha biex 
ikollha objettivi intelliġenti u  indikaturi verifikab ‑
bli. Id‑dokumenti ta’ programmazzjoni ġodda ġew 
riveduti f’dak is‑sens u inbdiet l‑operazzjonalizzazz ‑
joni ta’ dawk l‑isforzi fuq livell ta’ proġett.
40
L‑objettivi u l‑indikaturi għal programmi reġjonali 
u tematiċi globali jridu jkunu ġenerali sabiex jolqtu 
diversi sitwazzjonijiet. (ara t‑tweġiba għall‑Kaxxa 1).
Kaxxa 1
L‑investiment fin‑nies huwa programm tematiku 
globali li jkopri l‑pajjiżi kollha li qed jiżviluppaw. 
Dan jimplika li l‑objettivi huma f’ħafna każijiet pjut ‑
tost ta’ livell għoli preċiżament sabiex ikopru ħafna 
sitwazzjonijiet differenti.
L‑objettiv ikkwotat għad‑dokument ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013 għall‑Bolivja jirrappreżenta 
pjuttost objettiv globali (jew ġenerali) aktar milli 
sett ta’ objettivi speċifiċi.tal‑portafoll tal‑għajnuna tal‑Kummissjoni, it‑tisħiħ 
tal‑monitoraġġ intern u r‑rappurtar dwar il‑pre ‑
stazzjoni u r‑riżultati u r‑rappurtar ippjanati dwar 
ir‑riżultati aggregati fuq il‑bażi tal‑qafas futur 
tal‑Kummissjoni dwar ir‑Riżultati tal‑Iżvilupp u l‑Koo ‑
perazzjoni tal‑UE għandhom ikunu parti mill‑għodda 
li għandha tippermetti li l‑Kummissjoni tkejjel aħjar 
il‑prestazzjoni ġenerali tal‑portafoll tagħha.
33
Skont il‑kuntratti l‑ġodda tal‑MOR li għandhom 
jiġu ffirmati fl ‑2014, l‑eżamijiet u l‑missjonijiet 
ta’ appoġġ l‑oħrajn kollha għandhom jiġu impli ‑
mentati minn esperti superjuri li barra minn hekk 
għandhom ikunu esperti fis‑settur. Barra minn hekk, 
għadd sinifikanti ta’ eżamijiet għandhom fil‑fatt jit ‑
wettqu minn esperti ewlenin b’impenn sħiħ filwaqt 
li għall‑eżamijiet l‑oħrajn l‑esperti jiġu impjegati 
fuq bażi ad hoc .
36
Fil‑Politika ta’ Evalwazzjoni reċenti tagħha, 
il‑EuropeAid enfasizzat l‑importanza tar‑rispett 
għall‑gwida eżistenti dwar l‑istabbiliment ta’ gruppi 
ta’ referenza. (Għal linji gwida eżistenti ara: http://
ec.europa.eu/europeaid/evaluation/methodol ‑
ogy/guidelines/gba_det_en.htm#01_03  u http://
ec.europa.eu/europeaid/evaluation/methodology/
examples/131011 ‑tor‑project‑evaluations‑guidance_
en.pdf ),
37
L‑introduzzjoni fl ‑2013 tan‑netwerk tal‑Korrispond ‑
enti tal‑Evalwazzjoni għandha l‑għan li ssaħħaħ 
il‑funzjoni ta’ evalwazzjoni b’mod sinifikanti fis‑sis ‑
tema kollha, inkluż fid‑Delegazzjonijiet.
Se jkun hemm iktar enfasi fuq kwistjonijiet 
ta’ kontroll tal‑kwalità għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm.
Risposta tal ‑Kummissjoni 37
47
L‑approċċ tal‑BEI imsemmi mill‑Qorti huwa 
speċifiku u għandu jitqies b’rabta man‑natura 
tal‑operazzjonijiet ibbażati fuq is‑self u mmaniġġjati 
mill‑BEI. Dan ma jistax jitqabbel mal‑każ ta’ donatur 
ta’ għotja bħall‑UE għall‑finanzjament ta’ pro ‑
grammi bbażat fuq l‑għoti.
L‑istabbiliment attwali tal‑Qafas tar‑Riżultati 
tal‑Iżvilupp u l‑Kooperazzjoni tal‑UE li permezz 
tiegħu l‑Kummissjoni għandha l‑għan li timpli ‑
menta l‑ewwel rappurtar fl ‑2015 ma jimxix fuq dan 
l‑approċċ.
Il‑metodoloġija għall‑evalwazzjoni tal‑appoġġ 
baġitarju kellha riżultati b’saħħithom u  ġiet rikon ‑
oxxuta fuq livell internazzjonali
48
Id‑dokument li jistabbilixxi l‑approċċ metodoloġiku 
għall‑evalwazzjoni tal‑appoġġ baġitarju żviluppa 
taħt l‑awspiċi tal‑OECD‑DAC, jipprovdi approċċ 
robust li jindirizza l‑kumplessità tal‑evalwazzjoni 
tal‑appoġġ baġitarju.
49
Ir‑robustezza tal‑approċċ huwa rikonoxxut 
mill‑komunità tal‑evalwazzjoni internazzjonali, 
u dan ġie ppubblikat fuq il‑websajt tal‑OECD.
Konsegwentement, il‑Kummissjoni ma tara 
l‑ebda raġuni sabiex issemmi xi limitazzjonijiet 
fil‑metodoloġija tagħha. S’issa, ġew finalizzati seba’ 
evalwazzjonijiet tal‑appoġġ baġitarju li kienu kapaċi 
jivvalutaw ir‑riżultati tal‑appoġġ baġitarju u għamlu 
rakkomandazzjonijiet għal titjib.
L‑evalwazzjonijiet huma għodda għall‑valutazzjoni 
tal‑katina kollha ta’ riżultati, iżda, fir‑rigward ta’ 
prestazzjonijiet u  riżultati diretti, il‑monitoraġġ 
intern jipprovdi informazzjoni primarja u jintuża 
sabiex jiġi żgurat ir‑rappurtar dwar ir‑riżultati 
fil‑portafoll.
50
Il‑Kummissjoni tqis li l‑MOR mhuwiex l‑għodda 
xierqa sabiex tipprovdi informazzjoni dwar is‑sos ‑
tenibbiltà u l‑impatt u li l‑evalwazzjonijiet ex‑post  
għandhom jiġu deċiżi biss fuq bażi ta’ każ b’każ.41
Fi programmi li jkopru diversi pajjiżi u reġjuni, 
l‑objettivi tal‑programm jagħtu l‑prijoritajiet 
ewlenin; l‑objettivi speċifiċi għal kull sottopro ‑
gramm huma aktar preċiżi u l‑indikaturi għandhom 
ikunu jistgħu jitkejlu.
Kaxxa 2
Il‑Kummissjoni trid tenfasizza li dawn l‑eżempji jir ‑
referu għal objettivi ġenerali.
Rigward il‑programm ta’ migrazzjoni tal‑Euromed, 
l‑objettivi huma biss parzjalment ikkwotati 
mill‑Qorti. L‑objettivi sħaħ jistgħu jinstabu f’dan 
l‑indirizz: http://www.enpi‑info.eu/mainmed.
php?id_type=10&id=9
42
Il‑fini tal‑istudju li tirreferi għalih il‑Qorti kien li 
jeżamina l‑evalwazzjonijiet relatati mal‑istrumenti 
legali għall‑aħħar perjodu ta’ programmazzjoni 
(2007 ‑2013). Ittieħed kont tas‑sejbiet tal‑istudju 
sabiex iħejji l‑istrumenti li jkopru l‑QFP 2014 ‑2020.
L‑evalwazzjonijiet strateġiċi jiffukaw fuq il‑katina 
ta’ riżultati miksuba u  mhux fuq l‑implimentazzjoni 
tal‑programmi.
It‑tweġiba komuni tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 43 sa 45
Id‑deċiżjoni li titwettaq evalwazzjoni ex‑post  ta’ 
programm hija kwistjoni ta’ effiċjenza u rilevanza. 
Din id‑Deċiżjoni ma għandhiex titqies f’iżolament 
iżda b’referenza għall‑piż finanzjarju u l‑importanza 
strateġika tal‑programm li għandu jiġi evalwat.
46
Taħt is‑sistema riveduta tal‑MOR, il‑Kummissjoni 
ma komplietx il‑MOR ex post  billi mhuwiex għodda 
ta’ monitoraġġ u mhuwiex meqjus bħala għodda 
xierqa biex tivvaluta l‑impatt.
Risposta tal ‑Kummissjoni 38
Il‑Kummissjoni se tieħu miżuri addizzjonali 
sabiex ittejjeb id‑dokumentazzjoni ta’ segwitu 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm u  l‑MOR.
57
Is‑segwitu għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm 
huwa parti mit‑taqsima tat‑tagħlimiet meħuda 
tal‑proposti għal proġetti ġodda (stadji ta’ identifi ‑
kazzjoni u formulazzjoni ta’ proġetti ġodda) meta 
jitqies rilevanti.
In‑nota ta’ gwida li takkumpanja l‑mudell aġġornat 
tat‑termini ta’ referenza għal evalwazzjonijiet 
tal‑programm maħruġa fl ‑2013 enfasizzat il‑bżonn 
li r‑reazzjoni għall‑immaniġġjar tkun dokumentata. 
Għall‑MOR, is‑sistema riveduta għandha tinkludi 
miżuri xierqa sabiex tiżgura d‑definizzjoni ta’ pjan 
ta’ segwitu xieraq għal eżami tal‑MOR u monitoraġġ 
relatat ta’ dan is‑segwitu.
Għal evalwazzjonijiet tal‑programm, se jittieħed 
kont ta’ dan il‑punt fil‑gwida ta’ istruzzjonijiet li ġej 
kif ukoll fis‑sistema ta’ mmaniġġjar ta’ informazzjoni 
li qed tiġi żviluppata.
58
Għall‑MOR, kif mistqarr fit‑tweġiba 
għall‑paragrafu 59, is‑sistema riveduta għandha 
tinkludi miżuri xierqa sabiex tiżgura d‑definizzjoni 
ta’ pjan ta’ segwitu xieraq għal eżami tal‑MOR 
u monitoraġġ relatat ta’ dan is‑segwitu.
Il‑Kummissjoni tinsab fil‑proċess li tiżviluppa sis ‑
tema ta’ mmaniġġjar ta’ informazzjoni meħtieġa 
sabiex ittejjeb it‑tixrid tal‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm.
60
L‑aggregazzjoni tad‑dejta tal‑prestazzjoni tal‑MOR 
fil‑forma preċedenti tagħha fl‑AAR u l‑AR se 
titwaqqaf.52
Hi u tħejji l‑aħħar (ir‑raba’) edizzjoni tar‑Rapport 
ta’ Evalwazzjoni tal‑Artikolu 318, adottat fis ‑
26 ta’ Ġunju 2014, il‑Kummissjoni qieset kif xieraq 
l‑osservazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Awdituri fir‑rapport 
annwali tagħha tal ‑2012.
Il‑Kummissjoni tirreferi wkoll għat‑tweġibiet tagħha 
għall‑osservazzjonijiet tal‑Qorti skont il‑Kapitolu 10 
tar‑Rapport Annwali tal ‑2012 tal‑QEA fejn tip ‑
provdi l‑pożizzjoni tagħha rigward l‑informazzjoni 
tal‑prestazzjoni fit‑tielet rapport ta’ valutazzjoni 
tal‑Art. 318 u l‑edizzjonijiet futuri.
Hemm fis‑seħħ mekkaniżmi ta’ segwitu, 
għalkemm dawn jistgħu jitjiebu.
54
Minħabba l‑kumplessità tal‑valutazzjonijiet 
strateġiċi, huwa diffiċli li jkun hemm impenji ċari 
marbutin ma’ rakkomandazzjonijiet ta’ livell għoli. 
Fl‑2013, l‑Unità ta’ Evalwazzjoni wettqet studju dwar 
l‑użu ta’ riżultati ta’ evalwazzjonijiet strateġiċi. Fuq 
dik il‑bażi, qed tiġi eżaminata s‑sistema ta’ reazzjoni 
għall‑immaniġġjar. F’kull każ, huwa ċar li r‑respon ‑
sabbiltà hija tas‑servizzi ġeografiċi jew tematiċi 
responsabbli għall‑implimentazzjoni tal‑programmi 
jew il‑politiki.
55
L‑eżami tas‑sistema ta’ reazzjoni għall‑immaniġġjar 
se jieħu kont mhux biss ta’ din il‑kwistjoni 
tad‑durata tal‑perjodu tas‑segwitu iżda anke ta’ 
kwistjonijiet oħrajn bħas‑senserija tar‑riżultati 
tal‑evalwazzjoni u l‑involviment tal‑maniġment.
56
L‑unità ta’ evalwazzjoni taf liema rakkomandazzjoni 
ġiet aċċettata. Il ‑“fiches contradictoires” mimlija 
jindikaw b’mod ċar jekk rakkomandazzjoni par ‑
tikolari tkunx ġiet aċċettata, parzjalment aċċettata 
jew mhux aċċettata. Fuq il‑bażi tal‑istudju msemmi 
mill‑Qorti, il‑Kummissjoni adottat pjan ta’ azzjoni 
sabiex ittejjeb l‑użu tar‑riżultati ta’ evalwazzjoni 
strateġika.
Risposta tal ‑Kummissjoni 39
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
65
Il‑Kummissjoni tqis li s‑sistemi għal evalwazzjoni ‑
jiet strateġiċi huma ġeneralment affidabbli, anke 
jekk dawn jistgħu jittejbu. Għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm u l‑MOR, jeżistu sistemi iżda f’xi 
oqsma mhux qed jaħdmu kif suppost.
66
Is‑sistemi jeżistu għas‑superviżjoni u l‑użu ta’ eval ‑
wazzjonijiet tal‑programm, u qed jittieħdu passi 
biex dawn isiru aktar effettivi.
Il‑Kummissjoni tqis li l‑allokazzjonijiet finan ‑
zjarji huma mmaniġġjati b’mod tajjeb 
għall‑evalwazzjonijiet strateġiċi u l‑MOR u li t‑titjib 
huwa possibbli għal evalwazzjonijiet tal‑programm.
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għal evalwazzjoni 
u MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata mill‑EuropeAid.
67
Is‑sejbiet tal‑evalwazzjoni tal‑Kummissjoni 
huma bbażati fuq il‑metodoloġija miftehma 
internazzjonalment maqbula fl‑OECD. Il‑per ‑
sunal se jiġi ggwidat għat‑tfassil ta’ pjanijiet 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm u attivitajiet ta’ 
monitoraġġ, sabiex tiġi żgurata l‑komplementarjetà 
bejniethom.
Diġà teżisti sistema għall‑monitoraġġ tal‑implimen ‑
tazzjoni ta’ pjanijiet ta’ evalwazzjoni tal‑Programm 
fir‑RĠAE, u l‑progress fl‑evalwazzjonijiet strateġiċi 
huwa rrappurtat lill‑Kummissarji.
Rigward il‑MOR, il‑Kummissjoni bdiet riformi li 
għandhom itejbu sostanzjalment il‑kwalità tas‑sis ‑
tema, inkluż b’mod partikolari l‑garanzija tal‑kwalità 
esterna.Il‑Kummissjoni tinsab fil‑proċess li tiżviluppa 
s‑sistema ta’ mmaniġġjar ta’ informazzjoni relatata 
meħtieġa għat‑titjib ta’ dan it‑tixrid.
61
It‑tixrid tal‑evalwazzjonijiet tal‑programm se 
jittejjeb:
‑ L‑ewwel nett, b’aċċess imtejjeb għal dawn 
l‑evalwazzjonijiet permezz tat‑twaqqif ta’ sis ‑
tema ta’ mmaniġġjar tal‑informazzjoni;
‑ It‑tieni nett, fuq dik il‑bażi b’analiżi mtejba ta’ 
dawn l‑evalwazzjonijiet b’unitajiet tematiċi; kif 
ukoll
‑ Fl‑aħħar nett, b’kuntatti aħjar bejn id‑Delegazz ‑
jonijiet u l‑partijiet interessati fil‑pajjiż.
In‑Netwerk tal‑Korrispondenti dwar l‑Evalwazzjoni 
jista’ jkollu rwol importanti f’dan.
62
Is‑sistema ta’ mmaniġġjar tal‑informazzjoni li 
għandu jkun fiha l‑bażi tad‑dejta għal evalwa ‑
zzjonijiet tal‑programm għandu jkun fiha wkoll 
it‑tagħlimiet meħuda.
63
Il‑Kummissjoni tinsab fil‑proċess li tiżviluppa 
din is‑sistema ta’ mmaniġġjar ta’ informazzjoni 
meħtieġa għat‑titjib ta’ dan it‑tixrid.
64
L‑għodda tal‑IT li tkopri kemm il‑MOR kif ukoll 
l‑evalwazzjonijiet tal‑programm kienet diġà qed tiġi 
żviluppata meta sar l‑awditu.
Fl‑2014, dan l‑iżvilupp għadda minn dewmien 
b’riżultat tal‑eżami ġenerali tad‑direzzjoni 
li għandha tittieħed fir‑rigward tas‑sistema 
ta’ mmaniġġjar ta’ informazzjoni operazz ‑
jonali tal‑EuropeAid li għandha tiġi żviluppata. 
Madankollu dan ma jpoġġix f’dubju l‑bżonn li tiġi 
żviluppata din is‑sistema.
Risposta tal ‑Kummissjoni 40
Rakkomandazzjoni 1
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni.
L‑immaniġġjar tar‑riżorsi umani għall‑evalwazzjoni 
u l‑MOR għandu jitqies fil‑qafas tal‑immaniġġjar 
tar‑riżorsi umani ġenerali għall‑assistenza esterna 
mmaniġġjata minn EuropeAid.
Rakkomandazzjoni 2
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjo ‑
ni. Il‑persunal għandu jiġi ggwidat għat‑tfassil 
ta’ pjanijiet għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm 
u attivitajiet ta’ monitoraġġ, sabiex tiġi żgurata 
l‑komplementarjetà bejniethom. Waqt l‑għażla 
ta’ proġetti li jkunu suġġetti ta’ MOR, minn Jan ‑
nar 2015, se jittieħed kont aħjar ta’ jekk hijiex 
prevista evalwazzjoni jew le.
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazz ‑
joni. Għall‑pjanijiet ta’ evalwazzjoni tal‑pro ‑
gramm, dan se jsir fuq il‑bażi tar‑RĠAE.
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni 3
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjo ‑
ni. Se jkun hemm iktar enfasi fuq kwistjonijiet 
ta’ kontroll tal‑kwalità għall‑evalwazzjonijiet 
tal‑programm. Il‑maniġers tal‑proġett se 
jingħataw ukoll gwida u assistenza mtejbin per ‑
mezz tas‑sistema ta’ ġestjoni ta’ informazzjoni 
għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm li għadu 
qed jiġi żviluppat.
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjo ‑
ni. Is‑sistema ta’ monitoraġġ għal evalwazzjoni ‑
jiet tal‑programm se titjieb.68
Diġà hemm mekkanimi fis‑seħħ għal segwitu 
u tixrid. Għall‑MOR, qed jittejjeb il‑mekkaniżmu 
eżistenti. Is‑segwitu għal evalwazzjonijiet strateġiċi 
huwa formalizzat u ppubblikat.
Għall‑evalwazzjonijiet tal‑programm, il‑Kummiss ‑
joni tirrikonoxxi li hemm lok għal titjib fir‑rigward 
ta’ segwitu, sorveljanza u monitoraġġ, funzjonalita ‑
jiet li se jkunu koperti mis‑sistema ta’ mmaniġġjar 
ta’ informazzjoni li qed jiġu żviluppati, li barra minn 
hekk jipprovdu aċċess xieraq għal evalwazzjonijiet 
tal‑programm, u jiżguraw tixrid aħjar.
69
L‑objettivi intelliġenti u l‑indikaturi verifikabbli 
huma definiti fil‑livell tal‑ipprogrammar pluriennali 
u d‑dokumenti tal‑proġett.
L‑għażla dwar jekk għandhiex titwettaq evalwazz ‑
joni ex post  hija marbuta ma’ kriterji ta’ effiċjenza 
u rilevanza. L‑għadd ta’ evalwazzjonijiet ex post  
individwali bħala tali ma għandu l‑ebda rilevanza.
Il‑Kummissjoni ma komplietx il‑MOR ex post  skont 
is‑sistema riveduta tal‑MOR billi mhuwiex għodda 
ta’ monitoraġġ u billi barra minn hekk mhuwiex 
meqjus bħala għodda xierqa biex tivvaluta l‑impatt.
Il‑Kummissjoni tqis li ma hemm l‑ebda limitazz ‑
jonijiet inerenti fil‑metodoloġija tal‑evalwazzjoni 
għall‑appoġġ tal‑baġit.
70
Ir‑riforma tal‑MOR riveduta adottata mill‑EuropeAid 
f’Mejju 2014 għandha l‑għan mhux biss li tiċċara 
d‑distinzjonijiet bejn il‑MOR u l‑evalwazzjoni iżda 
anke li tagħmel is‑sistema aktar effiċjenti; dan 
se jsir operazzjonali fl‑istruzzjonijiet dettaljati li 
għandhom jintbagħtu lill‑persunal sal‑aħħar tal ‑
2014. Wara l‑pubblikazzjoni tad‑dokument tal‑poli ‑
tika ta’ evalwazzjoni “Kwistjonijiet ta’ evalwazzjoni”, 
li jirrifletti proċess ewlieni ta’ konsultazzjoni u dis ‑
kussjoni minn Ottubru 2013 sa Marzu 2014, il‑gwida 
għall‑persunal dwar il‑prinċipji, ir‑responsabbiltajiet 
u l‑proċeduri għal evalwazzjonijiet se tiġi aġġornata 
u msaħħa.
Risposta tal ‑Kummissjoni 41
Rakkomandazzjoni 4
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u tippromwovi l‑użu ta’ objettivi intelliġenti 
u indikaturi verifikabbli.
‑ Il‑Kummissjoni ma taċċettax din ir‑rakkoman ‑
dazzjoni billi l‑benefiċċju għall‑ispejjeż ma ġiex 
ippruvat.
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjo ‑
ni, jekk analiżi ulterjuri turi li żieda fl‑evalwazz ‑
jonijiet ex‑post  tkun effiċjenti u utli.
Rakkomandazzjoni 5
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta parzjalment din ir‑rak ‑
komandazzjoni. L‑estensjoni tal‑perjodu ta’ 
segwitu hija waħda mill‑opzjonijiet li qed tiġi 
kkunsidrata f’eżami tas‑sistema ta’segwitu.
‑ Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjo ‑
ni. Din il‑bażi tad‑dejta diġà qed tiġi żviluppata.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL‑PUBBLIKAZZJONIJIET TAL‑UE
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
•  kopja waħda: 
permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
•  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir‑rappreżentanzi tal‑Unjoni Ewropea ( http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid‑delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl‑UE ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s‑servizz Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat‑telefown bla ħlas minn kullimkien fl‑UE) (*).
(*)  L‑informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it‑telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat‑telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).
Pubblikazzjonijiet bi ħlas:
• permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Abbonamenti bi ħlas:
•  mingħand l‑aġenti tal‑bejgħ tal‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_mt.htm).
QJ‑AB‑14‑018‑MT‑N ISSN 1977 ‑5741
L‑evalwazzjoni u  l‑monitoraġġ orjentat lejn 
ir‑riżultati (MOR) huma parti mill‑qafas ta’ 
responsabbiltà għar‑riżultati, tal‑EuropeAid. 
Il‑Qorti sabet li s‑sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ 
MOR, tal‑EuropeAid, mhumiex affidabbli 
biżżejjed. B’mod ġenerali, il‑funzjonijiet ta’ 
evalwazzjoni u ta’ MOR, huma organizzati tajjeb. 
Madankollu, xi dgħufijiet fit‑tfassil 
u fl‑implimentazzjoni tas‑sistemi jnaqqsu 
l‑kapaċità tal‑EuropeAid li jivvaluta u  jirrapporta 
dwar il‑kisbiet tal‑politika tal‑UE.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I