MT    MT 
 
 
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA   
Brussell, 17.6.2015  
COM(2015) 299 final  
  
KOMUNIKAZZJONI TAL -KUMMISSJONI LILL -PARLAMENT EWROPEW, 
LILL -KUNSILL, LILL -KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL -
KUMITAT TAR -REĠJUNI  
Rapport dwar l -implimentazzjoni ta' Qafas tal -UE għal Strateġiji Nazzjonali għall -
Integrazzjoni tar -Rom tal -2015  
  
 
 KOMUNIKAZZJONI TAL -KUMMISSJONI LILL -PARLAMENT EWROPEW, LILL -
KUNSILL, LILL -KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL -
KUMITAT TAR -REĠJUNI  
Rapport dwar l -implimentazzjoni ta' Qafas tal -UE għal Strateġiji Nazzjonali għall -
Integrazzjoni tar -Rom tal -2015  
 
 
IL-PROGRESS U L -OSTAKLI  
1. Introduzzjoni: Naħdmu flimkien — L-appoġġ tal -Kummissjoni lill -Istati M embri  
 
L-esklużjoni li ħafna Rom għadhom jiffaċċjaw tmur bil -kif kontra l -valuri fundamentali tal -
Unjoni Ewropea (UE). L -anti-Żingariżmu u n -nuqqas ta’ fiduċja bejn il -komunitajiet Rom u s -
soċjetà inġenerali għandhom għeruq profondi li jmorru lura fl -istorja, filwaqt li l -isforzi fil -livell 
ta' UE sabiex tiġi rrimedjata s -sitwazzjoni bdew biss f’dawn l -aħħar għaxar snin. Il -Qafas tal -UE 
għal Strateġiji Nazzjonali għall -Integrazzjoni tar -Rom sal -20201 stabbilixxa approċċ komprensiv, 
fejn il -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni tar -Rom u l -promozzjoni tal -inklużjoni soċjali u 
ekonomika huma interkonnessi mill -qrib. F’konformità mal -Qafas tal -UE, l -Istati Membri 
adottaw Strateġiji Nazzjonali għall -Integrazzjoni tar -Rom (NRIS)2 mfassla skont id -daqs u s -
sitwazzjoni tal-popolazzjonijiet Rom tagħhom. Ir -Rakkomandazzjoni tal -Kunsill tal -2013, dwar 
miżuri ta’ integrazzjoni effettivi għar -Rom, tipprovdi gwida speċifika sabiex jiġu msaħħa u 
implimentati l -miżuri ta’ integrazzjoni3. 
 
Għalkemm l -integrazzjoni tar -Rom hija pr imarjament ir -responsabbiltà tal -Istati Membri, il -
Kummissjoni Ewropea żiedet l -appoġġ politiku tagħha kemm fil -qafas tal -UE kif ukoll fis -
Semestru Ewropew tal -Istrateġija Ewropa 2020, u rabtet il -fondi tal -UE mal -prijoritajiet tal -
politika. Sabiex jiġi pr omoss it -tagħlim reċiproku u l -kooperazzjoni l -Kummissjoni tiffaċilita n -
Netwerk tal -Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali għar -Rom. Laqgħat bilaterali bejn il -Kummissjoni u l -
Istati Membri jippermettu diskussjonijiet iddettaljati bl -involviment tal -awtoritajiet ri levanti 
kollha u tas -soċjetà ċivili fl -Istati Membri speċifiċi4. Is-Summit Ewropew dwar ir -Rom fl -2014, 
ġabar flimkien lill -partijiet ikkonċernati kollha biex jieħdu kont tal -iżviluppi sa minn meta tnieda 
l-qafas tal -UE, u tefa' l -attenzjoni fuq l -implimen tazzjoni fil -livell lokali.  
 
                                                 
1 COM(2011) 173 finali ĠU. L 76/68, 22.3.2011.  
2 F’konformità mal -konklużjonijiet tal -Kunsill EPSCO tal -29.05. 2011, l -Istati Membri kienu mistiedna "biex iħejju, 
jaġġornaw jew jiżviluppaw l -istrateġiji nazzjonali tagħhom għall -inklużjoni tar -Rom, jew is -settijiet integrati tal -
miżuri ta’ politika fi ħdan il -politiki usa’ tagħhom dwar l -inklużjoni soċjali", 10658/1 1. 
3 Ir-Rakkomandazzjoni tal -Kunsill dwar miżuri effettivi għall -integrazzjoni tar -Rom fl -Istati Membri, ĠU C 378, 
14.12.2013.  
4 Laqgħat bilaterali seħħew fil -Bulgarija, ir -Repubblika Ċeka, il -Greċja u Franza. Aktar laqgħat bilaterali dwar l -
implimentazzjo ni tal -NRIS seħħew ukoll fil -Ungerija, is -Slovakkja u r -Rumanija bħala parti minn missjoni ta' ġbir 
ta' informazzjoni u missjonijiet oħra ta' Ewropa 2002 dwar l -użu tal -fondi tal -UE għar -Rom.  
  
3 
 Il-Kummissjoni analizzat il -progress li sar fl -Istati Membri, fit -tisħiħ tal -prekundizzjonijiet 
strutturali meħtieġa għall -implimentazzjoni effettiva tal -istrateġiji tagħhom,5 jiġifieri l -
mekkaniżmi ta' kooperazzjoni u ta’ monitoraġġ kif ukoll il -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni. 
Għall -ewwel darba, eżaminat wkoll kif l -Istati Membri qed jippjanaw li jużaw il -possibiltajiet il -
ġodda offruti mill -Fondi tal -UE għall -perjodu 2014 -20. Dan ir -rapport huwa msejjes fuq 
kontributi mill -Istati Membri6 (ħlief il -Belġju, li ma tax kontribut), is -soċjetà ċivili,7 u abbozzi ta’ 
rapporti min -netwerk ta’ esperti tal -Aġenzija għad -Drittijiet Fundamentali (FRA). Minbarra 
valutazzjoni ġenerali tas -sitwazzjoni attwali rigward il -prekundizzjonijiet strutturali, ir -rapport 
juri l -prattiki tal -Istati Membri f’dawn l -oqsma.  
2. Il-progress fl -Istati Membri — il-valutazzjoni tal -Kummissjoni  
 
Il-qafas tal -UE jistabbilixxi aspettativi ġodda kemm għall -Istati Membri, responsabbli mill -
implimentazzjoni, u kemm għall -Kummissjoni Ewropea, fir -rwol tagħha ta’ monitoraġġ u 
koordinazzjo ni. Minkejja l -perspettiva tal -Qafas ta’ 10 snin, bosta partijiet ikkonċernati kienu 
qed jittamaw li jkun hemm titjib f’perijodu qasir fuq skala kbira fil -kundizzjonijiet tal -għajxien 
tar-Rom, filwaqt li l -kriżi ekonomika kkontribwixxiet biex is -sitwazzjon i tkompli tmur għall -
agħar, speċjalment f’pajjiżi bl -akbar komunitajiet Rom. Għalkemm l -integrazzjoni soċjali u 
ekonomika tieħu ż -żmien, sar xi progress sabiex tinqaleb din ix -xejra peress li twaqqfu l -
istrutturi meħtieġa sabiex isseħħ bidla tanġibbli u so stenibbli.  
 
2.1. Is -Semestru Ewropew jiġġwida l -approċċi sabiex tiġi ffinanzjata l -integrazzjoni tar -
Rom  
 
Il-Kummissjoni tmexxi u timmonitorja l -azzjonijiet tal -Istati Membri dwar l -inklużjoni tar -Rom 
fil-qafas tas -Semestru Ewropew sabiex jiġi żgurat li l -istrateġiji għall -integrazzjoni tar -Rom 
huma allinjati mal -politiki ġenerali. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall -pajjiżi  (CSRs) 
adottati mill -Kunsill dwar l -inklużjoni tar -Rom fl -2012, 2013 u 2014 (li jindirizzaw l -
edukazzjoni inklużiva, it -tnaqqis ta l-faqar u miżuri ta’ attivazzjoni għas -suq tax -xogħol, u l -
implimentazzjoni tal -NRIS) servew bħala bażi sabiex jiġu identifikati prijoritajiet ta’ 
finanzjament  fin-negozjati tal -Kummissjoni mal -Istati Membri dwar l -użu tal -fondi tal -UE8. Fl-
                                                 
5 Il-Komunikazzjoni tal -2013 kienet l -aħħar waħda li fliet dawn il-prekundizzjonijiet, filwaqt li l -Komunikazzjoni 
tal-2014 iffukat fuq erba’ oqsma ta' politika fil -qafas tal -UE kif ukoll fuq il -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni.  
6 Se jkun hemm referenza għall -Istati Membri bl -abbrevjazzjonijiet li ġejjin: AT -l-Awstrij a, BE -il-Belġju, BG -il-
Bulgarija, CY -Ċipru, CZ -ir-Repubblika Ċeka, DE -il-Ġermanja, DK -id-Danimarka, EE -l-Estonja, EL -il-Greċja, ES -
Spanja, FI -il-Finlandja, FR -Franza, HU -l-Ungerija, HR -il-Kroazja, IE -l-Irlanda, IT -l-Italja, LT -il-Litwanja, LU -il-
Lussemburg u, LV -il-Latvja, MT -Malta, NL -in-Netherlands, PL -il-Polonja, PT -il-Portugall, RO -ir-Rumanija, SE -l-
Iżvezja, SI -is-Slovenja, SK -is-Slovakkja, UK -ir-Renju Unit. MT ma għandhiex popolazzjoni Rom fit -territorju 
tagħha.  
7 Għall -valutazzjoni ta’ din is -sena, was lu kontribuzzjonijiet ċivili mill -Fondazzjoni tas -Segretarjat tad -Deċennju tal -
Inklużjoni tar -Rom permezz ta’ koalizzjonijiet ċivili f’erba’ Stati Membri (CZ: Open Society Fund; HU: Chance for 
Children Foundation, Habitat for Humanity Hungary, Hungarian Wo men’s Lobby, Metropolitan Research Institute, 
Partners Hungary Foundation, Romaversitas Foundation; RO: Resource Centre for Roma Communities, Soros 
Foundation, Civil Society Development Foundation, Iulius Albert Rostas; SK: Centre for the Research of Ethni city 
and Culture), kif ukoll Amalipe, ERIO, ERRC, ERTF, Eurocities, Eurodiaconia, Pavee Point Ireland, Romano 
Centro Austria, Asociación de Enseñantes con Gitanos, Fundación Secretariado Gitano, RSG UK u l -Consejo 
Estatal del Pueblo Gitano. Il -ħidma tal -Kummissjoni kontra r -Razziżmu u l -Intolleranza tal -Kunsill tal -Ewropa 
tqieset ukoll.  
8 L-Artiklou 4(1), IR-REGOLAMENT (EU) Nru 1303/2013 (CPR) . 
  
4 
 2015 il -Kummiss joni pproponiet CSRs dwar il -promozzjoni tal -parteċipazzjoni tat -tfal Rom fl -
edukazzjoni ta' kwalità inklużiva fit -tfulija bikrija u fl -iskola, għall -ħames pajjiżi bl -akbar 
komunitajiet Rom u l -aktar sfidi gravi (BG, CZ, HU, RO, SK)9.  
 
Il-Kummissjoni ħeġġ et lill -Istati Membri biex jużaw il -fondi tal -UE kemm biex il -miżuri 
espliċiti ikunu mmirati fuq ir -Rom kif ukoll biex jintegraw l -inklużjoni tar -Rom ma' oqsma 
rilevanti oħra, bħalma huma l -edukazzjoni, l -impjiegi u l -inklużjoni soċjali. Riforma inklużiva 
tal-politiki ġenerali  hija kruċjali, ġaladarba l -prijoritajiet enfasizzati minn rakkomandazzjonijiet 
speċifiċi għall -pajjiżi, bħal pereżempju l -edukazzjoni inklużiva, ma jistgħux jintlaħqu 
b’azzjonijiet immirati biss.  
 
Aktar minn EUR  80 biljun (bil -prezzij iet attwali) ġew allokati bħala investiment fil -kapital 
uman fl -oqsma tal -impjiegi, l -edukazzjoni u l -inklużjoni soċjali, inkluż l -aċċess għall -kura 
tas-saħħa u l -promozzjoni tas -saħħa permezz tal -Fond Soċjali Ewropew (FSE).  Dan itemm 
it-tnaqqis gradwali m inn parti mill -FSE għall -finanzjament tal -politika ta’ koeżjoni f’dawn l -
aħħar 25 snin10. Bħala medja, l -Istati Membri allokaw 25  % mill -baġit totali (EUR  20 biljun) tal -
FSE għal miżuri mmirati lejn l -inklużjoni soċjali . Dan huwa ferm aktar mill -20 % meħtie ġ għal 
kull Stat Membru. F’dan il -qasam, prijorità ta’ investiment speċifika għall -integrazzjoni tal -
komunitajiet emarġinati , bħall -komunitajiet tar -Rom emarġinati, ġiet stabbilita sabiex 
jitqiegħdu fil -mira b'mod espliċitu r -riżultati, iżda mhux b'mod esk lussiv11, u jsir monitoraġġ 
aħjar tagħhom.  
 
Barra minn hekk, abbażi tal -Ftehimiet ta' sħubja, l -Istati Membri iddeċidew li jagħtu madwar 
EUR  20 biljun mill -allokazzjonijiet tal -Fond Ewropew għall -Iżvilupp Reġjonali (FEŻR)  għat-
tkabbir inklussiv,  inklużi EUR  10,8 biljun għall -promozzjoni tal -inklużjoni soċjali u għall -
ġlieda kontra l -faqar.  Fi ħdan dan il -qafas, għadd ta’ prijoritajiet ta’ investiment jistgħu 
jintużaw biex jiffinanzjaw l -inklużjoni tar -Rom, bħal investiment f’infrastruttura soċjali, tas -
saħħa  jew tal -edukazzjoni  u l-għoti ta’ appoġġ għar -riġenerazzjoni fiżika, ekonomika u soċjali 
ta’ komunitajiet fil -bżonn . 
 
F’dak li għandu x’jaqsam mal -Fond Agrikolu Ewropew għall -Iżvilupp Rurali (FAEŻR) , 
waħda mis -sitt prijoritajiet għall -iżvilupp rurali tiff oka fuq l-iżvilupp soċjoekonomiku tal -
ekonomija rurali u tal -popolazzjoni  u tikkontribwixxi għall -inklużjoni soċjali f’żoni rurali 
fejn ħafna Rom jgħixu.  L-Istrateġiji ta’ Żvilupp Lokali taħt LEADER urew li huma għodda 
effettiva għall -integrazzjoni tar -Rom  (BG, CZ, HU, RO, SK)12. Għalkemm in -negozjati 
                                                 
9 http://ec.europa.eu/europe2020/making -it-happen/country -specific -recommendations/index_en.htm .  
 
10 Il-fondi tal -Politika ta’ Koeżjoni jinkludu l -FSE, il -FEŻR u l -Fond ta’ Koeżjoni. Mat -18-il Stat Membru ddeċieda 
li jalloka fondi addizzjonali għall -FSE, ak tar mil -limitu minimu meħtieġ ta’ 23,1  %: AT, BG, CZ, DE, EE, EL, IE, 
IT, HR, HU, IT, LV, LT, PL, PT, SE, SI, SK.  
11 F’konformità mal -prinċipji bażiċi komuni dwar l -inklużjoni tar -Rom adottati mill -Kunsill fl -2009, il -miri fuq ir -
Rom għandhom ikunu espliċit i mingħajr ma jkunu esklussivi min -natura tagħhom. Dan ifisser li jsir iffukar fuq ir -
Rom bħala grupp fil -mira, mingħajr ma jiġu esklużi gruppi oħrajn emarġinati li jgħixu f’kundizzjonijiet 
soċjoekonomiċi simili.  
12 LEADER huwa metodu ta' żvilupp lokali imm exxi mill -komunità sabiex il -komunitajiet rurali jiġu mmobilizzati u 
żviluppati permezz ta' sħubijiet pubbliċi -privati lokali (gruppi ta' azzjoni lokali). Dan jgħin lill -persuni, gruppi u 
intrapriżi rurali biex jikkunsidraw il -potenzjal taż -żona tagħhom u biex jinkoraġġixxu l -implimentazzjoni ta' 
strateġiji lokali ta' żvilupp li jkunu integrati u innovattivi.  
  
5 
 għadhom għaddejjin, diġà ġie kkonfermat li l -programmi tal -Istati Membri l -aktar ikkonċernati 
b’mod dirett (BG, CZ, HU, RO, SK) jinkludu miżuri mmirati għall -integrazzjoni ta’ gruppi 
emarġinati, inklużi r -Rom. Ma hemmx riżorsi tal -FAEŻR allokati abbażi tal -etniċità; għalhekk 
mhuwiex possibbli li tingħata dejta kwantifikata.  
 
F’konformità mar -rakkomandazzjonijiet tas -Semestru Ewropew, il -ħames Stati Membri li 
għandhom CSRs dwar ir -Rom (BG, CZ, HU, RO, SK), stipul aw fil -ftehimiet ta’ sħubija tagħhom 
kif huma ser jużaw il -possibilitajiet ta’ kull fond sabiex jindirizzaw l -integrazzjoni tar -Rom. 
Huma, kif ukoll diversi oħrajn (BE, EL, ES, FR, IT), għażlu bħala prijorità ta’ investiment l -FSE 
il-ġdid marbut mal -integr azzjoni soċjoekonomika ta’ komunitajiet emarġinati . Dan se jgħin 
biex il -fondi jkunu taħt monitoraġġ u jiġi żgurat li dawn jaslu għand ir -Rom.  
 
Ġiet stabbilita kundizzjonalità13 ġdida sabiex jiġi żgurat li l -Istati Membri li qed jonfqu l -flus tal -
UE f'dan i l-qasam14 jissodisfaw il -prekundizzjonijiet li jiżguraw li dan l -investiment iwassal għal 
riżultati effikaċi.  Ir-rekwiżiti jinkludu:  
 qafas ta’ politika effettiv b’objettivi li jistgħu jinkisbu fir -rigward ta' aċċess aħjar għall -
edukazzjoni, l -impjiegi, il -kura tas -saħħa u l -akkomodazzjoni tar -Rom;  
 Immirar f'loku fuq il -mikroreġjuni żvantaġġati, iż -żoni residenzjali ssegregati jew l -iktar 
komunitajiet fil -bżonn;  
 monitoraġġ qawwi sabiex jiġi evalwat l -impatt tal -miżuri immirati u ġenerali dwar ir -Rom;  
 l-involviment tas -soċjetà ċivili, l -awtoritajiet reġjonali u lokali;  
 l-appoġġ għat -tisħiħ tal -kapaċitajiet lill -partijiet ikkonċernati.  
L-Istati Membri li ma jissodisfawx dawn il -kriterji jridu jippreżentaw pjan ta’ azzjoni sabiex 
jintlaħqu l -kundizzjoniji et kollha sal -2016.  
 
L-Istati Membri għażlu għadd ta’ għodod ewlenin  disponibbli fil -qafas tal -FSIE il -ġdid sabiex 
itejbu l-effiċjenza tal -fondi tal -UE għall -inklużjoni tar -Rom , kif ġej:  
 approċċi territorjali u integrati  li jindirizzaw il -bżonnijiet speċif iċi taż -żoni ġeografiċi l -
aktar milquta mill -faqar u jimmiraw fuq il -gruppi li qegħdin fl -akbar riskju ta' esklużjoni 
soċjali (li huma aktar faċli meta jittieħed approċċ b'diversi fondi)15; 
 l-appoġġ għar -riġenerazzjoni fiżika, ekonomika u soċjali  tal-komuni tajiet fil -bżonn li 
jinsabu f’żoni urbani u rurali, li jista' jsaħħaħ il -miżuri integrati tal -abitazzjoni;  
 l-orjentazzjoni lejn ir -riżultati  b’indikaturi li jiffukaw fuq ir -riżultati;  
 il-prinċilju ta' sħubija  li jiggwida l -kooperazzjjoni mas -soċjetà ċivili , mal -awtoritajiet lokali 
u mas -sħab soċjali fl -ippjanar, fl -implimentazzjoni u fil -monitoraġġ tal -interventi iffinanzjati 
mill-UE; 
 il-konċentrazzjoni tematika , biex jiġi żgurat li l -investimenti jiffukaw fuq għadd limitat ta’ 
prijoritajiet ; 
 Aktar tisħiħ t al-kapaċitajiet  għall -organizzazzjonijiet tas -soċjetà ċivili;  
 l-użu ta' għotjiet globali sabiex il -fondi jaslu b'mod effikaċi16; 
                                                 
13 L-hekk imsejħa "kundizzjonalitajiet tematiċi ex -ante" huma prekundizzjonijiet għall -użu effettiv u effiċjenti tal -
Fondi Strutturali u ta’ Investimen t Ewropej.  
14 Permezz tal -prijorità ta’ investiment tal -FSE speċifiċi għar -Rom jew il -prijoritajiet ta’ investiment tal -FEŻR użati 
għall -integrazzjoni tar -Rom.  
15 Pereż. l -iżvilupp urban integrat, l -iżvilupp lokali mmexxi mill -Komunità u l -investimenti terri torjali integrati.  
  
6 
  għażliet ta’ spejjeż simplifikati sabiex jitnaqqas il -piż amministrattiv u titjieb l -aċċessibiltà 
għall -fondi għal proġetti żgħar (lokali).  
L-Istati Membri fasslu l -isfidi wara approċċ territorjali, u espliċitament għandhom fil -mira r -
Rom, iżda mhux esklussivament (pereż. CZ, EL, FR, HU, HR, IT, RO, SK, SE)17. L-approċċi 
integrati li jkunu ppjanati għandhom sistematikament jisso stitwixxu l -interventi frammentati fil -
livell ta’ proġett.  
 
Eżempji ta’ approċċi ta’ finanzjament tal -UE ppjanati għall -2014 -20 
Il-Bulgarija: Il-prinċipju ta’ sħubija wera li kien effettiv meta involva s -soċjetà ċivili tar -Rom fl -
ippjanar ta’ programmi operazzjonali (PO) l -aktar rilevanti għall -inklużjoni tar -Rom.  L-awtoritajiet 
nazzjonali aċċettaw ħafna mill -proposti tagħhom. Il -parteċipazzjoni tas -soċjetà ċivili tar -Rom fi ħdan 
il-kumitati ta’ monitoraġġ se tkompli matul l -implimentazzjoni. L -elementi pożittivi jinkludu: l -
integrazzjoni tal -approċċi ġenerali u dawk mmirati; l -objettivi ċari; l -appoġġ għal interventi lokali 
komprensivi, inkluż l -indirizzar ta’ sterjotipi negattivi. L -isfidi jinkludu: il -ħtieġa li l -koordinazzjoni 
fil-livell nazzjonali u t-tisħiħ tal -kapaċitajiet tal -muniċipalitajiet jissaħħu; li l -kamp ta’ applikazzjoni 
limitat tal -objettivi u tal -allokazzjoni baġitarja għall -prijorità ta’ investiment jkun immirat.  
Is-Slovakkja: Ir-Rom se jkunu fil -mira fil -PO ibbażat fuq diversi fondi g ħall-iżvilupp tar -riżorsi 
umani li jgħaqqad l -investiment fin -nies (FSE) u fl -infrastruttura (FEŻR), li jalloka EUR  450 miljun 
u li jagħti prijorità lil 150 muniċipalità b’komunitajiet Rom marġinalizzati l -aktar fil -bżonn. L -
approċċ komprensiv jinvolvi att ivitajiet ta' komunikazzjoni, l -edukazzjoni bikrija tat -tfal u l -indukrar 
tagħhom, il -litteriżmu finanzjarju u inizjattivi ta’ sensibilizzazzjoni dwar is -saħħa, l -akkomodazzjoni 
soċjali, il -faċilitajiet ta’ qabel l -iskola, iċ -ċentri tal -komunità u l -intrap riżi soċjali. L -
implimentazzjoni ser tkun garantita mill -awtoritajiet nazzjonali permezz ta’ interventi akbar u itwal, 
u kkumplementata minn proġetti ta' skala iżgħar minn muniċipalitajiet jew NGOs. L -integrazzjoni 
tar-Rom hija wkoll inkluża fi prijoritaji et oħrajn ta’ investiment (pereż. fl -inklużività tal -edukazzjoni, 
tal-impjiegi għaż -żgħażagħ u tal -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni). Il -FEŻR u l -FSE ikkombinati taħt 
PO wieħed u ġestiti minn korp intermedju wieħed (il -Ministeru tal -Intern) għandhom jiżgur aw li jkun 
hemm aktar sinerġiji u koordinazzjoni effettivi, u xi wħud minn nuqqasijiet esperjenzati matul il -
perjodu 2007 -13 jiġu evitati.  
Spanja: Ir-Rom se jkunu fil -mira ta' miżuri speċifiċi u ġeneriċi kemm fil -programmi 
operazzjonali reġjonali kif ukoll  dawk nazzjonali. Il -PO tal -inklużjoni soċjali nazzjonali u l -
ekonomija soċjali jinkludi il -prijorità ta’ investiment speċifika għar -Rom u jipprevedi miżuri fl -
oqsma tal -impjiegi, tal -edukazzjoni, tal -akkomodazzjoni, tas -saħħa u tal -inklużjoni soċjali. L -
azzjonijiet ippjanati jvarjaw, minn rotot personalizzati għall -integrazzjoni permezz tax -xogħol, 
għal miżuri li jiġġieldu t -tluq bikri mill -iskola, it -taħriġ vokazzjonali u l -iżvilupp tal -azzjonijiet 
integrati. Xi reġjuni ipprogrammaw il -prijorità ta’ inves timent speċifika għar -Rom taħt l -FSE, 
ikkombinata mal -prijorità tal -investiment dwar l -appoġġ għar -riġenerazzjoni fiżika, ekonomika u 
                                                                                                                                                             
16 Għotjiet globali jagħmluha possibbli għall -Istati Membri sabiex jafdaw il -ġestjoni u l -implimentazzjoni ta’ 
partijiet tal -programmi tagħhom f'idejn korpi intermedjarji, inklużi l -NGOs, li jkollhom esperjenza prattika 
ppruvata. Xi Stati  Membri li għandhom komunitajiet kbar ta' Rom (pereżempju SK u RO), qed jippjanaw li jużaw l -
għotjiet globali.  
17 Ir-CZ identifikat il -muniċipalitajiet esklużi soċjalment, sabiex issegwi approċċ integrat. L -HR qed taħdem fuq 
atlas tal -komunitajiet tar -Rom. FR għandha fil -mira l -insedjamenti illegali. L -Hu identifika il -mikroreġjuni l -iktar 
żvantaġġati li jirċievu appoġġ speċjali, skont approċċ integrat li għandu fil -mira l -oqsma ta’ politika ewlenin kollha 
fl-istess ħin. L -SK iddefiniet il -muniċipalitajiet b l-aktar insedjamenti fil -bżonn u se tipprovdi “pakketti għall -użu fil -
pront” ta’ appoġġ, skont approċċ integrat li jkopri fl -istess ħin oqsma ta’ politika prinċipali. Fl -IT l-assoċjazzjoni tal -
bliet immappjat il -firxa tal -isfidi għall -integrazzjoni tar -Rom . 
  
7 
 soċjali ta’ komunitajiet fil -bżonn li jinsabu f’żoni urbani u rurali taħt il -FEŻR, u dan jippermetti 
approċċi integrati fl -oqsma tal -akkomodazzijoni, tal -impjiegi, tal -edukazzjoni u tas -saħħa.  
 
Il-pass li jmiss huwa li tiġi żgurata l -implimentazzjoni effettiva  tal-miżuri ppjanati.  Huwa 
kruċjali li jkun hemm biżżejjed kapaċità amministrattiva, anke fil -livell lokali, sabiex ji ġu 
assorbiti l -fondi disponibbli. Il-programmi ROMACT u ROMED, li huma inizjattivi konġunti 
tal-Kummissjoni u tal -Kunsill tal -Ewropa, jiżviluppaw mudelli għat -tisħiħ tal -kapaċità 
amministrattiva tal -awtoritajiet lokali kif ukoll tal -komunitajiet tar -Rom.  
 
Bosta titjib  jista' diġà jiġi identifikat meta mqabbel mal -perjodu 2007 -13 f’dan l -istadju tan -
negozjati:  
 Approċi integrati u b'diversi fondi bbażati fuq miri espliċiti iżda mhux esklussivi18 
huma aktar preżenti.  
 Saru sforzi aktar b’saħħithom sabiex jiġi indirizzat in -nuqqas ta’ kapaċità 
amministrattiva , għalkemm l -użu ta’ għodod bħall -għotjiet globali u l -assistenza teknika 
għadu mhux ottimali.  
 Kien hemm ċaqliqa mill -frammentazzjoni tar -riżorsi (l -azzjonijiet fuq terminu qasir) għal 
interventi fuq terminu  itwal  li għandhom potenzjal iħallu impatt soċjali reali.  
 Bil-prijoritajiet tal -politka hemm allinjament aħjar  tal-fondi tal -UE (bħalma huma dawk 
enfasizzati fil -qafas Ewropa 2020), u filwaqt li l -interventi soċjali jpoġġu fil -mira lir -Rom, l -
oqsma tal -impjiegi u tal -edukazzjoni mhux daqshekk19. 
Konklużjoni:  
L-ammont ta’ finanzjament tal -UE disponibbli għall -inkluż joni tar -Rom mhux se jkun ristrett. L -
użu effikaċi tal -fondi sabiex jitjiebu l -edukazzjoni, l -impjiegi, is -saħħa u l -akkomodazzjoni jibqa’ 
sfida. Meta l -fondi huma allokati għall -integrazzjoni tar -Rom, iridu jintużaw b’mod integrat. Irid 
jiġi żgurat l -użu konsistenti kemm ta' miżuri ħfief kif ukoll ta' miżuri ebsin20. Azzjonijiet 
iffinanzjati mill -UE sabiex jitjiebu l -prospetti edukattivi ta’ tfal Rom iridu jimxu id f’id ma’ 
riformi inklużivi fis -sistemi tal -edukazzjoni. Billi s -segregazzjoni fl -edukazzjoni u fl -
akkomodazzjoni hija waħda mill -aktar sfidi sinifikanti f’dan il -qasam, il -Kummissjoni se 
tippubblika gwida metodoloġika ġdida dwar kif il -fondi tal -UE jistgħu jippromwovu d -
desegregazzjoni. Hija se timmonitorja mill -qrib l -implimentazzjoni u l -issodis far tal -
kundizzjonijiet, u se tappoġġa l -Istati Membri l -aktar affettwati billi tinvolvi punti ta’ kuntatt 
nazzjonali għar -Rom sabiex jitjiebu l -użu u l -monitoraġġ tal -fondi tal -UE għall -inklużjoni tar -
Rom meta jiġu implimentati l -programmi operazzjonali t agħhom għall -2014 -20. 
2.2. Kooperazzjoni u koordinazzjoni: ir -rwol tal -NRCPs, tal -awtoritajiet lokali u tas -
soċjetà ċivili  
 
Il-Qafas tal -UE talab lill -Istati Membri sabiex jistabbilixxu, jimplimentaw u jimmonitorjaw l -
NRIS tagħhom f’kooperazzjoni mill -qrib mas-soċjetà ċivili u mal -awtoritajiet lokali u sabiex 
jaħtru Punt ta’ Kuntatt Nazzjonali għar -Rom (NRCP) sabiex jikkoordina u jimmonitorja l -
                                                 
18 Fil-pajjiżi bl -akbar komunitajiet tar -Rom, dawn il -PO jsegwu approċċ ta’ fondi multipli: Fis -SK u fl -HU il -PO 
dwar l -Iżvilupp tar -Riżorsi Umani, fl -HU il -PO territorjali, fir -CZ u BG il -PO tal -edukazzjoni.  
19 Dawn is -sejbiet ġew ikkonfermati wkoll perme zz tal -analiżi mwettqa fin -Netwerk tat -Tagħlim tar -Rom fl -UE taħt 
il-FSE: "Reinforcing Policy Learning for Roma Inclusion" http://www.euromanet.eu/about/index.html . 
20 Il-miżuri li jinvestu fin -nies għandhom jimxu id f’id ma’ investiment fl -infrastruttura.  
  
8 
 implimentazzjoni. Ir -Rakkomandazzjoni tal -Kunsill fakkret li l -NRCP jeħtieġ li jkollhom l -
mandat u r -riżorsi xierq a sabiex iwettqu dan ir -rwol ta’ koordinazzjoni.  
 
Diversi Stati Membri (CZ, EE, ES, HU, LT, PL, RO, SK) rrevedew jew qed jirrevedu l -istrateġiji 
nazzjonali tagħhom jew il -pjanijiet ta’ azzjoni, jew żviluppaw strateġiji ta’ inklużjoni ġodda u 
usa’ sabiex ji ġu indirizzati n -nuqqasijiet identifikati u sabiex jintlaħqu l -ħtiġijiet relatati mal -
perjodu ta’ programmar finanzjarju 2014 -20. L -involviment tas -soċjetà ċivili u l -konsultazzjoni 
magħha u mal -awtoritajiet lokali dwar dawn l -istrateġiji u l -pjanijiet ta’  azzjoni f’xi Stati Membri 
seħħew, iżda kellhom ikunu aktar sostanzjali.  
 
Il-Kummissjoni tqis li l -involviment tal -awtoritajiet lokali fl -implimentazzjoni tvarja ferm21. Il-
kompetenzi ewlenin tal -atturi fil -livell lokali sabiex jiġu indirizzati sfidi bħalma  huma tal -
akkomodazzjoni u tal -edukazzjoni huma dejjem aktar rikonoxxuti, u l -involviment aħjar 
tagħhom jidher f'kif jissarrfu l -istrateġiji nazzjonali fi pjanijiet ta’ azzjoni lokali . Filwaqt li tali 
pjanijiet ta’ azzjoni ġew imfassla jew qed jiġu rivedut i/ppjanati f’diversi Stati Membri (BG, CZ, 
EL, ES, HU, IE, IT, PL, RO, SE, SI, SK), il -finanzi u t -tisħiħ tal -kapaċitajiet meħtieġa sabiex 
jiġu appoġġati l -implimentazzjoni u l -monitoraġġ tagħhom għad iridu jiġu żgurati, bħalma kien 
il-każ tal -pjan ta’ żvi lupp Spanjol għar -Rom (ikkofinanzjat mill -gvern, mill -komunitajiet 
awtonomi u mill -awtoritajiet lokali għall -proġetti ta' inklużjoni soċjali komprensiva li għandhom 
fil-mira r -Rom). Approċċ bħal dan jgħin l -allinjament progressiv tal -politiki nazzjonali, r eġjonali 
u lokali. Stati Membri oħra mingħajr dawn il -pjanijiet ta’ azzjoni lokali wkoll stabilixxew 
strutturi ta’ koordinazzjoni sabiex iservu bħala forums konsultattivi dwar l -
implimentazzjoni u l -monitoraġġ  (AT, EE, FI, FR, DE, HR, LV, LT, NL, PT, SE, U K). Fi Stati 
Membri oħra (LU) ma hemmx strutturi ta’ koordinazzjoni speċifiċi għar -Rom, madankollu 
hemm fis -seħħ strutturi li għandhom fil -mira l -integrazzjoni ta’ gruppi usa’ jew parzjalment 
komuni. Id -dgħufija tal -istrutturi ta' koordinazzjoni kemm orizz ontali (fil -ministeri settorjali) kif 
ukoll vertikali (fil -livell reġjonali u lokali) u tal -involviment tar -Rom huma l -aktar akuti fir -
Rumanija, għalkemm inbeda djalogu dwar ir -reviżjoni tal -Istrateġija.  
 
Dwar l -involviment tas -soċjetà ċivili, il -Kummissjo ni tqis li sar progress f'mill -inqas aspett 
wieħed: jidher ċar li hemm aktar organizzazzjonijiet ċivili tar -Rom li huma konxji mill -istrateġiji 
nazzjonali u mill -pjanijiet ta’ azzjoni lokali. Huma għamlu sforzi kbar sabiex il -parteċipazzjoni 
tagħhom fl -implimentazzjoni u fil -monitoraġġ tissaħħaħ. Għad hemm ostakoli sinifikanti sabiex 
is-soċjetà ċivili tar -Rom tkun tista' tinvolvi ruħha, minkejja li hemm eżempji fuq skala żgħira tat -
tisħiħ tal -kapaċitajiet tas -soċjetà ċivili (pereż. ES, HR, PT). Ir -rappreżen tazzjoni leġittima tar -
Rom u l -involviment wiesa’ u trasparenti tas -soċjetà ċivili  għadhom mhumiex żgurati f’bosta 
Stati Membri. Kien biss reċentement li xi organizzazzjonijiet tar -Rom dehru fid -dinja tas -soċjetà 
ċivili, u huma meqjusa bla esperjenza u fra mmentati. Hemm bżonn urġenti li tissaħħaħ il -
kapaċità tagħhom u li jiġi żgurat l -involviment trasparenti tagħhom fl -implimentazzjoni u l -
monitoraġġ fil -livell lokali.  
 
                                                 
21 Dan huwa kkonfermat ukoll mir -rapport imħejji minn “Eurocities” tat -Task Force tar -Rom.  
  
9 
 Eżempji ta’ kooperazzjoni u koordinazzjoni mal -awtoritajiet lokali u s -soċjetà ċivili  
Awstrija : L-involviment tal -awtoritajiet lokali u tas -soċjetà ċivili huwa żgurat permezz ta’ djalogu 
strutturat fuq ħafna livelli: Il -pjattaforma għad -djalogu dwar ir -Rom organizzata mill -NRCP tinvolvi 
rappreżentanti mil -livell nazzjonali, reġjonali u loka li, mis -soċjetà ċivili u mill -membri tal -qasam 
akkademiku. Il -Bord tal -koordinaturi għad -drittijiet tal -bniedem tal -uffiċċji u l -ministeri tal -gvern 
provinċjali jagħmel skambju tal -esperjenzi dwar il -miżuri għall -integrazzjoni tar -Rom b'mod regolari 
fuq l -aġenda. Il -Kumitat Tekniku għall -Integrazzjoni ta’ Bliet u Rħula Awstrijaċi jittratta wkoll l -
integrazzjoni tar -Rom bis -saħħa tal -kooperazzjoni bejn l -NRCP u l -Assoċjazzjonijiet Awstrijaċi tal -
Bliet u l -Muniċipalitajiet Awstrijaċi.  
Il-Ġermanja: Diversi sta ti federali jipprovdu appoġġ lill -awtoritajiet lokali u lill -komunitajiet Rom u 
Sinti. Il -Land ta' Baden -Württemberg iffirma kuntratt tal -Istat mal -assoċjazzjoni nazzjonali tas -Sinti 
u tar -Rom Ġermaniżi f’Novembru 2013, u jistabbilixxi Kunsill għas -Sinti Ġ ermaniżi u għall -
affarijiet Rom li jinvolvi l -partijiet ikkonċernati rilevanti u li jipprovdi l -appoġġ finanzjarju statali ta’ 
EUR  500 000 fis -sena. Eżempji minn stati federali oħrajn jinkludu l -Istrateġija ta' Berlin għall -
integrazzjoni ta’ Rom Barranin, il-pakkett ta' miżuri tar -Rhine -Westphalia tat -Tramuntana sabiex jiġu 
appoġġati l -muniċipalitajiet affettwati mill -immigrazzjoni u mill -miżuri ta’ integrazzjoni ta’ Munich. 
Reċentement twaqqaf Kumitat Konsultattiv dwar is -Sinti u Rom Ġermaniżi sabiex jiġi żgurat djalogu 
mar-rappreżentanti tal -Istati federali, mal -ministeri federali u mal -assoċjazzjonijiet tas -Sinti u tar -
Rom fil -livell ta' gvern ċentrali Ġermaniż.  
 
Kruċjali għas -suċċess huma l -mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni effettivi  sabiex jiġu appoġġati l -
implimentazzjoni u l -monitoraġġ. L -Istati Membri kollha ħatru NRCPs sabiex iwettqu dan ir -
rwol ta’ koordinazzjoni, u l -mandat, il -kompetenzi, ir -riżorsi umani u finanzjarji tagħhom 
qegħdin jiżviluppaw. Diversi NRCPs kienu involuti fl -ippjanar tal -użu tal -fondi tal -UE għall -
inklużjoni tar -Rom fil -perjodu 2014 -20 (pereż. BG, HU, SK, ES, RO),22 għalkemm il -
koordinazzjoni operattiva għat -tfassil u l -implimentazzjoni għad trid tiġi żgurata. L -NRCPs 
għamlu passi lejn l -istabbiliment ta’ strutturi ta’ koordinazzjon i formali li jinvolvu mill -inqas xi 
partijiet ikkonċernati rilevanti (bħal pereżempju l -grupp ta’ ħidma mal -awtoritajiet reġjonali u 
lokali fi ES  il-Grupp ta’ Konsulenza dwar l -Integrazzjoni tal -Komunitajiet Rom fil -PT, is -
sħubija tal -vjaġġaturi nazzjonal i jew il -gruppi ta’ ħidma li jinvolvu l -muniċipalitajiet stabbiliti 
mid-DIHAL fi FR). Strutturi simili jeżistu formalment fil -biċċa l -kbira tal -Istati Membri l -oħra, 
iżda l -involviment wiesa’ ta’ atturi lokali u ċivili mhuwiex żgurat, u l -attivitajiet ta’ dawn il -
korpi ta’ spiss għandhom nuqqas ta’ trasparenza jew ta’ regolarità.  
 
Konklużjoni:  
L-NRCPss huma integrati aħjar fi ħdan l -istrutturi governattivi u huma dejjem aktar involuti fl -
ippjanar dwar l -użu tal -fondi tal -UE. Madankollu, huma meħtieġa aktar riżorsi finanzjarji u 
umani kif ukoll mandat ta’ koordinazzjoni msaħħaħ sabiex titjieb l -effiċjenza tagħhom. L -
Istrutturi ta’ koordinazzjoni eżistenti jeħtieġ li jiġu ttrasformati f’mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni 
nazzjonali effettivi. Dawn il -mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni huma meħtieġa sabiex jiġi żgurat l -
involviment wiesgħa u trasparenti tal -partijiet ikkonċernati rilevanti kollha, l -iskambju 
sistematiku ta’ prattiki tajbin, kif ukoll sabiex jiġu appoġġati l -implimentazzjoni u l -monitoraġġ 
lokali. Il -Kummiss joni se tipprovdi l -appoġġ finanzjarju għall -iżvilupp ta’ pjattaformi nazzjonali 
                                                 
22 F’xi każijiet (pereż. PL) l -involviment tal -NRCP fl -ippjanar tal -finanzjament tal -UE għall -perjodu 2014 -20 naqas 
minħabba li kibret id -deċentralizzazzjoni.  
  
10 
 għall -inklużjoni tar -Rom u ser tkompli tappoġġa l -kooperazzjoni bejn l -NRCPs permezz tan -
netwerk tal -NRCP. Hija se taħdem ma’ organizzazzjonijiet tas -soċjetà ċivili f’oqsma te matiċi 
ewlenin tal -qafas tal -UE, u se tibni fuq il -ħidma tal -Pjattaforma Ewropea għall -inklużjoni tar -
Rom bħala għodda ewlenija fiċ -ċiklu tal -politika Ewropea. Se tagħmel dan billi l -pjattaforma se 
torbotha mill -qrib ma’ pjattaformi nazzjonali tar -Rom u bi lli tagħtiha rwol bħala forum li 
jesponi dibattitu tematiku dwar ir -rapporti ta' Stati Membri u tas -soċjetà ċivili u billi tagħti 
kontribut għall -valutazzjoni annwali dwar l -implimentazzjoni tal -NRIS.  
2.3. Żieda fl -isforzi fil -ġlieda kontra d -diskriminazzj oni 
 
Minkejja l -isforzi tal -Kummissjoni sabiex tiġġieled id -diskriminazzjoni, ir -razziżmu u l -
ksenofobija f’ħafna Stati Membri, speċjalment dawk bl -akbar komunitajiet tar -Rom u li ġew 
affettwati ħafna mill -kriżi ekonomika, l -anti-Żingariżmu, id -dimostrazzj onijiet tal -lemin estrem, 
id-diskors ta’ mibegħda u r -reati ta’ mibegħda qegħdin jiżdiedu. Il -politiċi u l -awtoritajiet 
pubbliċi ta’ spiss ma kkundanawx pubblikament dawn it -tendenzi negattivi23. Fi Stati Membri 
oħra, dibattiti intensivi dwar il -moviment ħi eles u d -drittijiet soċjali kkontribwixxew l -
isterjotipar negattiv tar -Rom. B’riżultat ta’ dan, f’diversi Stati Membri il -maġġoranza ma 
għandhiex opinjoni pożittiva dwar ir -Rom (IT: 85  %, FR: 66  %, EL: 53  %, UK: 50  %)24. F’xi 
każijiet, azzjonijiet immirati biex jingħata appoġġ lir -Rom kompla jżid in -nuqqas ta' fiduċja bejn 
ir-Rom u s -soċjetà inġenerali, li juri nuqqas ta’ sensibilizzazzjoni effikaċi dwar il -benefiċċji 
reċiproċi tal -integrazzjoni tar -Rom25. 
 
Azzjonijiet immirati, flimkien mar -rieda politika, i ridu jimxu id f’id ma’ strumenti legali 
biex jiġu miġġielda b’mod effettiv il -preġudizzju, id -diskriminazzjoni, id -diskors ta’ 
mibegħda u r -reati ta’ mibegħda . Il-Kummissjoni hija impenjata li taqdi r -rwol tagħha bħala 
gwardjana tat -Trattati. Bħala tali, h ija tiggarantixxi li l -leġiżlazzjoni tal -UE kontra d -
diskriminazzjoni tiġi trasposta u infurzata kif jixraq. Dan huwa l -punt tat -tluq meħtieġa fil -ġlieda 
kontra d -diskriminazzjoni. F’Jannar 2014, hija adottat il -valutazzjoni tagħha dwar l -
applikazzjoni ta’  direttivi tal -UE kontra d -diskriminazzjoni,26 u kkonkludiet li l -problemi 
speċifiċi tar -Rom ta’ spiss jiġu minn kif il -leġiżlazzjoni tiġi applikata fil -livell reġjonali jew 
lokali. Barra minn hekk, dawn il -problemi meta applikati huma xi kultant ikkumbinat i ma’ regoli 
problematiċi fil -leġiżlazzjoni.  
 
Għalhekk il -Kummissjoni żiedet l -isforzi tagħha sabiex tiżgura l-implimentazzjoni u l -
applikazzjoni korretta tal -leġiżlazzjoni kontra d -diskriminazzjoni  fir-rigward tar -Rom fl -
Istati Membri, inkluż fil -livell lokali. Hija tevalwa b’mod proattiv kull problema li tinġieb għall -
                                                 
23Rapport mill -Kummissarju għad -Drittijiet tal -Bniedem tal -Kunsill tal -Ewropa , wara ż -żjara tiegħu fl -Ungerija, 
Strasburgu, is -16 ta' Diċembru  2014,  
https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH(2014)21&Language=lanEnglish&Ver=original&BackColorInternet=C3C3C3&
BackColorIntranet=EDB021&B ackColorLogged=F5D383 . 
24 2014 Global Attitude Survey, Pew Research Center (Stħarriġ dwar l -Attitudnijiet Globali, taċ -Ċentru ta' Riċerka 
PEW), http://www.pewglobal.org/2014/05/12/chapter -4-views -of-roma -muslims -jews/ . 
25 Proġetti ta’ akkomodazzjoni soċjali mmirati għar -Rom saritilhom oppożizzjoni mill -maġġoranza tal -popolazzjoni 
fil-BG. 
26 Rapport Konġunt dwar l -applikazzjoni tad -Direttiva tal -Kuns ill 2000/43/KE tad -29 ta’ Ġunju 2000 li timplimenta 
l-prinċipju tat -trattament ugwali bejn il -persuni irrespettivament mill -oriġini tar -razza jew etniċità ("id -Direttiva 
dwar l -Ugwaljanza Razzjali") u tad -Direttiva tal -Kunsill 2000/78/KE tas -27 ta’ Novembr u 2000 li tistabbilixxi qafas 
ġenerali għall -ugwaljanza fit -trattament fl -impjieg u fix -xogħol ("id -Direttiva dwar l -Ugwaljanza fl -Impjieg").  
  
11 
 attenzjoni tagħha li tista' turi ksur tad -Direttiva. F’dan il -kuntest, għadd ta’ investigazzjonijiet 
dwar id -diskriminazzjoni kontra r -Rom, li jirrigwardaw l -aċċess għall -edukazzjoni27 jew g ħall-
akkomodazzjoni għadhom għaddejjin.  
 
Id-diskriminazzjoni tibda minn età bikrija ħafna. Is-segregazzjoni tat -tfal Rom fl -edukazzjoni  
tkompli għaddejja: ħafna tfal Rom emarġinati jattendu skejjel jew klassijiet segregati (SK: 58  %, 
HU: 45  %, EL: 35  %, C Z: 33  %, BG: 29  %, RO: 26  %)28. Fir-CZ u fis -SK, iktar minn 20  % tat -
tfal Rom sal -età ta’ 15 -il sena jattendu skejjel u klassijiet speċjali għat -tfal b’diżabbiltà mentali. 
Dan juri li, jekk ma ssirx riforma inklussiva tal -politiki tal -edukazzjoni pubblika, il-miżuri 
mmirati ma jistgħux iġibu l -bidla meħtieġa fl -attitudni tas -soċjetà lejn ir -Rom. Il -ġlieda kontra l -
opportunitajiet mhux ugwali għar -Rom trid tibda billi jiġi żgurat aċċess ugwali għat -tfal Rom 
għall -edukazzjoni inklużiva ta’ kwalità u billi jiġu  indirizzati b’mod effettiv l -ostakli kemm fuq 
in-naħa tad -domanda kif ukoll dawk offruti, bħal ġenituri li mhumiex konxji dwar l -importanza 
tal-edukazzjoni, u n -nuqqas ta’ taħriġ tal -għalliema biex jiġġestixxu d -diversità fil -klassi. Id -
Dikjarazzjoni ta’ Pariġi29 tappella wkoll għall -mobilizzazzjoni fis -settur tal -edukazzjoni li 
timpedixxi u tindirizza l -emarġinazzjoni, l -intolleranza, ir -razziżmu u r -radikalizzazzjoni, u 
sabiex jitħares qafas ta’ opportunitajiet indaqs għal kulħadd, anke billi tiġi żgurata  edukazzjoni 
inklużiva għat -tfal kollha.  
 
Id-diskriminazzjoni mifruxa kontra r -Rom  fi stadji aktar tard fil -ħajja trid tiġi indirizzata 
wkoll. Il -maġġoranza tar -Rom emarġinati (54  %) jħossu li qed issir diskriminazzjoni kontrihom 
meta jkunu qed ifittxu xogħol imħallas (CZ: 74  %, EL, IT, FR, PL: 64 -68 %)30. Id-
diskriminazzjoni kontra r -Rom fl-edukazzjoni, fl -akkomodazzjoni u fl -impjiegi tikkostitwixxi l -
ostakli strutturali li timpedihom milli jipparteċipaw b'mod sħiħ fis -soċjetà. Għalhekk, miżuri 
kontra d -diskriminazzjoni, mmirati lejn min iħaddem, l -għalliema, il -midja, il -pulizija, il -
fornituri tas -servizzi soċjali, ħaddiema taċ -ċivil oħra, it -trejdjunjins u s -soċjetà inġenerali huma 
ta’ importanza primarja. Għadd limitat ta’ pajjiżi poġġew fis -seħħ miżuri f’dan il -qasam, billi 
segwew approċċi li jistgħu jkunu rilevanti għal Stati Membri oħra biex jesploraw31.  
 
                                                 
27 F’Settembru  2014, il -Kummissjoni nediet l -ewwel proċediment ta’ ksur minħabba diskriminazzjoni kontra t -tfal 
Rom  fl-edukazzjoni (CZ). F’April 2015 tnediet it -tieni proċedura (SK).  
28 Roma survey – Data in focus (L -istħarriġ dwar ir -Rom — Id-dejta taħt il -lenti): Education: the situation of Roma 
in 11 EU Member States, FRA, 2014 (Edukazzjoni: is -sitwazzjoni tar -Rom f i 11-il Stat Membru tal -UE, FRA, 
2014). Il -mistoqsija tal -istħarriġ tirreferi għal kull ħabib/ħafna mill -ħbieb tal -klassi li jkun(u) Rom. Peress li l -
metodoloġija tat -teħid tal -kampjuni tkopri oqsma fejn id -densità tal -popolazzjoni fejn jgħixu r -Rom hija o għla mill -
medja tal -pajjiż, it -tweġibiet jistgħu jirriflettu proporzjon ogħla ta’ tfal Rom fl -iskola jew fil -kindergarten. 
Madankollu, id -dejta hija indikattiva f’termini ta’ tqabbil bejn il -pajjiżi.  
29 Dikjarazzjoni dwar il -promozzjoni taċ -ċittadinanza u l -valuri komuni tal -libertà, tat -tolleranza u tan -
nondiskriminazzjoni permezz tal -edukazzjoni adottata mill -Kummissarju Navracsics u mill -Ministri tal -Edukazzjoni 
fis-17 ta’ Marzu 2015, ara 
https://ec.europa.eu/commission/sites/cwt/files/dp_mobilisation_eur opeenne_20150317.pdf  
30 Roma survey — Data in focus (L -istħarriġ dwar ir -Rom — Id-dejta taħt il -lenti): Poverty and Employment: the 
situation of Roma in 11 EU Member States, FRA, 2014 (Il -faqar u l -impjiegi: is -sitwazzjoni tar -Rom fi 11 -il Stat 
Membru tal -UE, FRA, 2014).  
31 Pereż. FI: Netwerk ta’ impjegaturi li ffirmaw Karta dwar id -Diversità, fejn qed jiġi tttestjat mudell li jżomm taħt 
monitoraġġ id -diskriminazzjoni fuq il -post tax -xogħol, it -tixrid ta’ materjal ta’ informazzjoni (manwal bit -titlu 
“Kieku ni mpjega Rom?” ). PT: Miżuri kontra d -diskriminazzjoni stabbiliti mill -Kummissjoni Għolja dwar il -
Migrazzjoni, li tinkludi 30 persuna li jħarrġu tim li jwettaq azzjonijiet ta' sensibilizzazzjoni, is -sit web “ir -Razziżmu 
fuq l-Internet” li jippermetti liċ -ċittadini jressqu lmenti dwar diskriminazzjoni razzjali kif ukoll taħriġ u 
rakkomandazzjonijiet għall -midja sabiex jiġu indirizzati l -etniċità, il -migrazzjoni u r -reliġjon.  
  
12 
 Eżempji tal -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni  
Il-Kroazja: Bħala parti mill -mudell tal -Kroazja dwar il -kooperazzjoni interistituzzjonali għall -ġlieda 
kontra r -reati ta’ mibegħda, twaqqfet sistema għall -ġbir tad -dejta dwar id-diskriminazzjoni u l -
ugwaljanza. Iċ -ċifri juru tajjeb ir -riżultati tal -pulizija fl -identifikazzjoni tal -awturi ta’ reati ta’ 
mibegħda kontra r -Rom. Il -maġġoranza tal -każijiet irrappurtati ġew solvuti fi żmien sena minn meta 
ġew irrappurtati. Liġi dwar l -għajnuna legali mingħajr ħlas, fis -seħħ mill -1 ta’ Jannar 2014, 
tissimplifika l -proċess għall -għoti ta’ għajnuna legali primarja.   
L-Irlanda: F’Settembru 2014, iċ -Ċentru ta' Appoġġ għall -Immigranti Irlandiż (NASC) ta taħriġ 
pilota kontra r -razziżmu lil 20  uffiċjal tal -pulizija f’Cork, l -Irlanda. It -taħriġ iffoka li jqajjem 
kuxjenza u li jippromwovi diskussjoni dwar l -impatt li r -razziżmu għandu fuq il -komunitajiet ta' 
migranti u ta' minoranzi etniċi, u kif għandhom jiġu impeduti l -profili etniċi diskrimina torji. 
Kelliema mill -komunitajiet ta' migranti Rom, Musulmani u Afrikani qasmu l -esperjenzi tagħhom u 
ipparteċipaw f’diskussjoni. It -tagħlimiet miksuba ser jintużaw biex jiġu żviluppati għodod ta’ taħriġ 
li se jiġu varati fuq livell nazzjonali.   
L-Italja, il -Portugall, Spanja, ir -Rumanija: Il-proġett transnazzjonali NET -KARD twettaq fl -
2013 -14. Dan kien iffinanzjat mill -Programm tad -Drittijiet Fundamentali u ċ -Ċittadinanza tal -UE u 
ġie kkoordinat mill -Foundación Secretariado Gitano. L -għan kumples siv tiegħu kien li jimpedixxi d -
diskriminazzjoni kontra r -Rom u li jtejjeb l -assistenza lill -vittmi billi jippromwovi l -kooperazzjoni 
fost l -atturi ewlenin, u billi jtejjeb u jittrasferixxi l -esperjenza metodologika eżistenti. Ir -riżultat 
ewlieni tal -proġe tt huwa serje ta’ gwidi prattiċi dwar il -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni kontra r -
Rom, għall -avukati u l -ġuristi, għas -servizzi tal -pulizija, għall -assoċjazzjonijiet tar -Rom u l -
professjonisti tal -midja.  
 
Id-Deċiżjoni Qafas tal -Kunsill32 dwar il -ġlieda kon tra r-razziżmu u l -ksenofobija hija għodda 
leġiżlattiva għall -ġlieda kontra d -diskors ta’ mibegħda u r -reati ta' mibgħeda  li jkollhom 
ukoll fil -mira r -Rom, peress li tobbliga lill -Istati Membri sabiex jinkriminaw id -diskors ta’ 
mibegħda u r -reati ta’ mibeg ħda bbażati fuq il -motivazzjonijiet razzisti jew ksenofobiċi. F’Jannar 
tal-2014, il -Kummissjoni adottat rapport dwar l -implimentazzjoni tad -Deċiżjoni Qafas u 
kkonkludiet li għadd ta’ Stati Membri għadhom ma ttrasponewx b’mod sħiħ u/jew korrett id -
dispożizz jonijiet kollha tagħha, u li kien hemm xi lakuni marbutin mal -motivazzjoni razzista u 
ksenofobika tar -reati33. Il-Kummissjoni għalhekk ikkunsidrat li t -traspożizzjoni legali korretta u 
sħiħa tad -Deċiżjoni Qafas eżistenti tikkostitwixxi l -ewwel pass sabiex j iġu miġġielda b'mod 
effettiv ir -razziżmu u l -ksenofobija b’mod koerenti madwar l -UE34. 
 
Minkejja li l-miżuri kontra d -diskriminazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni  huma prekundizzjoni 
sabiex l -inklużjoni tar -Rom tkun suċċess, dawn il -miżuri mhux jingħataw biżże jjed prijorità fil -
biċċa l -kbira tal -NRIS. Azzjonijiet kontra d -diskriminazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni mmirati lejn 
il-pubbliku ġenerali (SI, LV, LT), l -impjegaturi (IT, FI, PL), l -impjegati taċ -ċivil (HR, IE, IT) 
jew il -midja (PT) u l -użu ta’ uffiċċji lokali għall -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni li jqajmu 
kuxjenza fost ir -Rom u jappoġġaw il -vittmi ta’ diskriminazzjoni (BG, NL) jistgħu jkunu aktar 
mifruxin. Il -White Paper dwar l -abbużi u r -reati kontra r -Rom u l -Kummissjoni kontra l -anti-
Żingariżmu li t ipproduċi materjal edukattiv għall -iskejjel (SE) huwa sforz notevoli f’dan il -
                                                 
32 2008/913/ĠAI.  
33 http://ec.europa.eu/justice/fundamental -rights/files/com_2014_27_en.pdf . 
34 Mill-1 ta’ Diċembru 2014, il -Kummissjoni kisbet s -setgħat kollha ta’ infurzar f’dak li għandu x’jaqsam mad -
Deċiżjionijiet Qafas, inkluża d -Deċiżjoni Qafas 200 8/913/ĠAI.  
  
13 
 qasam. Il -ġlieda kontra l -anti-Żingariżmu bħala forma speċifika ta’ razziżmu mmirata lejn ir -
Rom hija wkoll marbuta mill -qrib mal -aċċettazzjoni ta' waħda mill -partijiet l -aktar k oroh fl -
istorja Ewropea, l -Olokawst tar -Rom.  
 
Konklużjoni:  
Ir-rieda politika, il -viżjoni fuq perjodu ta' żmien twil, l -azzjoni determinata u l -finanzjament 
suffiċjenti iridu jiġu żgurati sabiex jiġu miġġielda d -diskriminazzjoni u s -segregazzjoni. L -
integra zzjoni tal -politiki pubbliċi fl -oqsma tal -edukazzjoni, l -impjiegi, il -kura tas -saħħa u l -
akkomodazzjoni għandhom bżonn ta’ riforma inklużiva. Il -Fondi Strutturali u ta’ Investiment 
Ewropej jistgħu jiġu mmobilizzati sabiex jiffinanzjaw il -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni u l -
azzjonijiet ta’ desegregazzjoni. Il -Kummissjoni tkompli tenfasizza r -rwol tal -korpi nazzjonali tal -
ugwaljanza bħala għassiesa kontra d -diskriminazzjoni fil -livell nazzjonali, li jgħinu lill -vittmi ta' 
diskriminazzjoni tar -Rom35. Il-Kummis sjoni se tuża l -mezzi kollha fil -kompetenza tagħha sabiex 
tiġġieled kontra d -diskriminazzjoni, inklużi l -proċeduri ta’ ksur. Hija tappoġġa wkoll attivitajiet 
ta' sensibilizzazzjoni transnazzjonali sabiex tiġġieled kontra d -diskriminazzjoni u l -anti-
Żingari żmu fil -livell lokali.  
2.4. L -iżvilupp ta’ monitoraġġ aħjar u t -twettiq ta' aġġustament fil -politika  
 
Il-Qafas tal -UE talab lill -Istati Membri sabiex jinkludu metodi stretti ta’ monitoraġġ sabiex 
jevalwaw l -impatt tal -azzjonijiet għall -integrazzjoni tar -Rom, inkluż il -monitoraġġ tas -soċjetà 
ċivili. Fl -2014 -2020 l -użu tal -fondi tal -UE jirrikjedi l -eżitu u l -indikaturi tar -riżultati għall -
inklużjoni tar -Rom.  L-Istati Membri li jkunu għażlu l -prijorità ta’ investiment marbuta mal -
inklużjoni soċjoekonomika tal -komunitajiet emarġinati bħar -Rom iridu juru li għandhom 
mekkaniżmu qawwi ta’ monitoraġġ fis -seħħ biex jevalwaw l -impatt ta’ azzjonijiet iffinanzjati 
mill-UE fuq ir -Rom. Dawn l -iżviluppi żiedu b’mod ċar il -pressjoni biex isir progress fl -
identifikazzjoni ta’ indikaturi u fil -bini ta' mekkaniżmi ta’ monitoraġġ li jistgħu jintużaw fil -
kuntest kemm ta' implimentazzjoni tal -NRIS u ta' fondi tal -UE.  
 
Ittieħdu pa ssi sinifikanti sabiex jiġu kkonsolidati il -mekkaniżmi ta’ monitoraġġ u ta' rappurtar 
kemm nazzjonali kif ukoll Ewropej. Fl -2012 twaqqaf il -Grupp ta’ Ħidma għal Indikaturi dwar l -
Integrazzjoni tar -Rom. Huwa kkoordinat mill -Aġenzija tal -Unjoni Ewropea għad -Drittijiet 
Fundamentali (FRA) bl -involviment tal -Istati Membri u tal -Kummissjoni . Bħalissa, 17 -il Stat 
Membru jipparteċipa fil -Grupp ta’ Ħidma36.   
 
Il-Grupp ta’ Ħidma żviluppa qafas ta’ rappurtar u indikaturi sabiex jitkejjel il -progress 
dwar l -implimentaz zjoni ta’ miżuri skont ir -Rakkomandazzjoni tal -Kunsill37. Dan il -qafas 
għandu l -għan li jipprovdi lill -Istati Membri b’għodda għall -awtovalutazzjoni u  għall -
                                                 
35 Pereż.: BG, CZ, EL, FR, PL, RO, SE, UK.  
36 AT, BE, BG, CZ, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, NL, PT, RO, SK, UK.  
37 Filwaqt li l -impenji tal -Istati Membri skont ir -Rakkomandazzjoni jservu bħala struttura għall -qafas, standards u 
impenji oħra wkoll iservu bħala kuntest għal rappurtar tal -Istati Membri sabiex jiġi żgurat li, minbarra l -interventi 
maħsuba għar -Rom, miżuri  prinċipali li jkollhom impatt sinifikanti fuq l -inklużjoni tar -Rom jiġu riflessi fir -riżultati. 
Dawn jinkludu l -impenji fit -Trattati fundaturi — għall -ugwaljanza, għall -ġlieda kontra l -esklużjoni u d -
diskriminazzjoni soċjali, għall -Karta tad -Drittijiet Fu ndamentali tal -Unjoni Ewropea u għal -leġiżlazzjoni Ewropea 
kontra d -diskriminazzjoni, kif ukoll impenji fl -oqsma tal -edukazzjoni, tal -impjiegi u tal -ġlieda kontra l -faqar u l -
esklużjoni soċjali li saru fis -Semestru Ewropew ta’ Ewropa 2020.  
  
14 
 komunikazzjoni tal -progress, għar -rapporti annwali futuri tagħhom, f’konformità mar -
Rakkomandazzjoni  tal-Kunsill. L -użu ta' mudell se jgħin biex jiżgura konsistenza u trasparenza 
akbar fil -monitoraġġ nazzjonali u Ewropew tal -NRIS. Barra minn hekk, il -Grupp ta’ Ħidma 
barra milli jiżviluppa u jittestja l -qafas, jservi wkoll bħala forum għall -iskambju tal -għarfien u 
tal-esperjenzi dwar il -ġbir tad -dejta.   
 
Eżempji ta’ monitoraġġ u ta' ġbir tad -dejta  
L-Ungerija: L-Uffiċċju Ċentrali tal -Istatistika Ungeriż daħħal mistoqsijiet dwar l -etniċità fi stħarriġ 
kampjunarju kbir. Il -metodu ġie ttestjat matul iċ-ċensiment tal -2011. L -Istħarriġ dwar il -Forza tax -
Xogħol li kopra 68  000 ruħ uża żewġ mistoqsijiet dwar l -etniċità sabiex ikejjel l -identità etnika 
doppja. L -Istħarriġ Ewropew dwar is -Saħħa permezz ta’ intervisti li saru fl -2014 uża l -istess metodu. 
Fl-2014, l -etniċità kienet ukoll inkluża fl -SILC tal -UE38, li kopriet 20  000 ruħ. L -informazzjoni se 
tagħmilha possibbli biex jiġu kkalkulati indikaturi dwar l -eżitu essenzjali għall -monitoraġġ tal -
implimentazzjoni tal -NRIS.  
Ir-Rumanija: F’Novembru 2014, l -Istitut Rumen għar -Riċerka dwar il -Minoranzi Nazzjonali beda l -
implimentazzjoni ta’ proġett ta’ sentejn dwar l -immappjar ta' komunitajiet tar -Rom għall -monitoraġġ 
f'livell Komunitarju. Il -proġett ta' EUR  1 miljun iffinanzjat miż -ŻEE u mill -Mekkaniżmu Finanzja rju 
Norveġiż 2009 -14 qed ipoġġi fil -mira lill -komunitajiet tar -Rom lokali, lill -amministrazzjoni fil -livell 
lokali u lis -soċjetà ċivili. Il -parteċpazzjoni tal -komunitajiet hija element importanti. Abbażi tad -dejta 
miġbura, sett ta’ indikaturi għall -monitor aġġ tal -progress fl -inklużjoni tar -Rom fil -livell lokali se jiġu 
żviluppati u applikati għall -monitoraġġ ibbażat fuq ir -riżultati.  
Is-Slovakkja: Proġett nazzjonali dwar il -monitoraġġ u l -evalwazzjoni tal -politiki għall -inklużjoni 
tar-Rom se jiġi ffinanzjat  mill-programm operattiv għall -iżvilupp tar -riżorsi umani, u jkun ikopri 
attivitajiet ta’ konsultazzjoni għall -monitoraġġ u għall -ġbir tad -dejta, xogħol analitiku u portal ta’ 
informazzjoni dwar l -NRIS. Monitoraġġ dwar l -impatt ibbażat fuq il -ġbir ta’ dejt a se jiġi 
ssuplimentat b'rappurtar amministrattiv u b'evalwazzjoni esterna, inkluż mis -soċjetà ċivili.  
 
Diversi Stati Membri (BG, SK, RO) qed jippjanaw li jużaw il -FSE sabiex jiżviluppaw is -sistemi 
ta’ monitoraġġ tagħhom. Il -parteċipazzjoni dejjem tikber t a’ Uffiċċji Nazzjonali tal -Istatistika li 
jaħdmu sabiex jitwaqqfu mekkaniżmi ta’ monitoraġġ nazzjonali huwa pass pożittiv. Ir -rapporti 
ta’ koalizzjonijiet tas -soċjetà ċivili39 juru l -kontribut siewi li s -soċjetà ċivili tista’ tagħmel sabiex 
ikun hemm monito raġġ tal -NRIS. Aktar tisħiħ tal -kapaċitajiet sabiex jiġi zgurat il -monitoraġġ 
tas-soċjetà ċivili fuq l -implimentazzjoni tal -NRIS se jiġi pprovdut taħt il -proġett pilota tal -
Parlament Ewropew li jmiss. L -impatt fuq ir -Rom bir -rifomi tal -politiki ġenerali għ andhom jiġu 
mmonitorjati wkoll f’pajjiżi bl -akbar komunitajiet Rom u bl -isfidi l -aktar serji.  
 
Konklużjoni:  
L-iżvilupp ta’ mekkaniżmi ta’ monitoraġġ meħtieġa jinsab għaddej. Ir -Rakkomandazzjoni tal -
Kunsill sa mill -2016 se sservi bħala qafas għall -monitoraġġ tal -implimentazzjoni mill -Istati 
Membri, mis -soċjetà ċivili u mill -Kummissjoni, u se tlaqqa' flimkien sistema trasparenti li 
tagħmel monitoraġġ fuq l -isforzi tar -Rom għall -integrazzjoni . Il-Kummissjoni, flimkien mal -
Aġenzija tad -Drittijiet  Fundamentali, se tagħti appoġġ lill -Istati Membri biex jiffinalizzaw il -
                                                 
38 Statistika tal -UE dwar l -Introjtu u l -Kundizzjonijiet tal -Għajxien.  
39 Ikkoordinati mis -segretarjat tad -Deċennju għall -Inklużjoni tar -Rom u jkopru 11 -il Stat Membru (BG, CZ, ES, 
HU, CR, FR, DE, IT, RO, SK, UK) fejn, skont l -istimi tal -Kunsill tal -Ewropa, viċin 90  % tar -Rom fl -UE jgħixu.  
  
15 
 qafas ta' rappurtar u ta' indikaturi komuni u biex jużawhom fir -rapporti annwali tagħhom dwar 
l-implimentazzjoni tar -Rakkomandazzjoni tal -Kunsill. Il -ġbir tad -dejta (data indiretta 
diżaggregata soċjoekonomika jew skont l -etniċità) huwa prijorità. Il -fażi li jmiss tal -istħarriġ 
f'diversi pajjiżi dwar ir -Rom li se jitwettaq mill -FRA40 se jappoġġja dan.  
3. Is-sitwazzjoni fil -pajjiżi tat -tkabbir  
 
Il-Qafas tal -UE jenfasizza li l -għanijiet g ħall-integrazzjoni tar -Rom huma ugwalment relevanti 
għall -pajjiżi tat -kabbir. Il -Pakkett tat -Tkabbir  201341 identifika l -inklużjoni tar -Rom fost “l -
elementi fundamentali” li għandhom jiggwidaw il -politika ta' tkabbir futura. Il -Kummissjoni 
indikat ukoll li l-ħidma dwar l -integrazzjoni tar -Rom se tiġi intensifikata u li se jkun hemm aktar 
finanzjament li jkun mmirat aħjar taħt l -Istrument għall -Assistenza ta’ Qabel l -Adeżjoni (IPA II). 
Il-monitoraġġ imsaħħaħ tal -implimentazzjoni tal -istrateġiji għall -integraz zjoni tar -Rom u l -
pjanijiet ta’ azzjoni kkonċentraw fuq l -oqsma ta’ politika tal -qafas tal -UE u tad -dokumentazzjoni 
ċivili. Seminars dwar l -integrazzjoni tar -Rom komplew fil -Balkani tal -Punent u fis -Serbja42. 
Għall -Montenegro, l -integrazzjoni tar -Rom ġiet i nkluża wkoll fin -negozjati tal -adeżjoni mal -
UE43. 
 
Dan l -aħħar il -Kummissjoni nediet evalwazzjoni tal -IPA I sabiex tappoġġja l -impenn biex 
jintużaw aktar fondi b’effiċjenza għall -integrazzjoni tar -Rom taħt l -IPA II (2014 -20). Hija 
tivvaluta l -ipprogrammar, l-implimentazzjoni u l -monitoraġġ kif ukoll l -impatt ġenerali fuq is -
sitwazzjoni tar -Rom, u tagħti rakkomandazzjonijiet għall -futur. F’Diċembru 2014, il -
Kummissjoni approvat l -IPA “l -Integrazzjoni tar -Rom 2020” ta' diversi pajjiżi44. Il-programm se 
jipprovd i għodod u għarfien sabiex jiġu appoġati l -impenji f'livell politiku u ta’ politika, u 
jiżgura l -involviment tas -soċjetà ċivili strutturata. F’Ottubru 2014, il -Kummissjoni ppreżentat 
“il-Premju għall -Integrazzjoni tar -Rom fil -Balkani tal -Punent u t -Turkija ” sabiex titqajjem 
sensibilizzazzjoni dwar l -isfidi li jħabbtu wiċċhom magħhom ir -Rom u l -kontribut li taw l -
NGOs. Il -Premju rrikonoxxa proġetti innovattivi u ta’ suċċess għall -inklużjoni tar -Rom45. 
 
4. It-triq ’il quddiem  
 
Għaddew erba’ snin mit -tnedija ta l-Qafas tal -UE u tliet snin minn meta ġew ippreżentati u saret 
l-ewwel valutzzjoni tal -Istrateġiji tal -Istati membri. Ir -rieżami tal -Kummissjoni jindika titjib ċar 
fl-allinjament tal -Istrateġiji Nazzjonali għall -Integrazzjoni tar -Rom (riveduti) mal -istrume nti ta’ 
finanzjament tal -UE għall -perjodu 2014 -20. Il -progress huwa wkoll viżibbli f’diversi Stati 
Membri permezz tal -għoti tas -setgħa lill -Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali tar -Rom. Dan sar billi 
                                                 
40 L-istħarriġ tal -FRA bil -ħidma fuq il -post tintemm fl -2015.  
41 "Il-pakkett tat -tkabbir" annwali jieħu kont tal -progress li sar minn kull pajjiż kandidat jew potenzjalment kandidat.  
42 Fl-2014, seminars bl -involviment tal -partijiet ikkonċern ati rilevanti kollha ġew organizzati fl -Albanija, fil -
Montenegro u fl -Eks Repubblika Jugoslava tal -Maċedonja; is -segwitu għall -konklużjoinijiet tas -seminars ġew 
immonitorjati mis -Sottokumitati ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni.  
43 Taħt il -Kapitolu  23 dw ar "Il -Ġudikatura u d -Drittijiet Fundamentali" il -Kummissjoni mmonitorjat aktar minn 50 
miżura ta’ integrazzjoni tar -Rom li huma inklużi fil -Kapitolu 23 tal -pjan ta’ azzjoni. Ir -Rom huma koperti fir -
rapport ta’ progress annwali bbażat fuq l -informazzjoni m ibgħuta mill -amministrazzjoni u mis -soċjetà ċivili.  
44 Dan se jiġi implimentat permezz tal -Kunsill għall -Kooperazzjoni Reġjonali.  
45 Ir-rebbieħa kienu seba’ proġetti, l -aktar minn NGOs lokali mill -pajjiżi tat -tkabbir.  http://europa.eu/rapid/press -
release_IP -14-1064_en.htm . 
  
16 
 dawn ġew involuti aktar fl -ippjanar tal -finanzjament u fit -teħid  tad-deċiżjonijiet sabiex jiġu 
allinjati l -inklużjoni tar -Rom u l -politiki ġenerali. Għadu meħtieġ it -tisħiħ tar -riżorsi finanzjarji u 
umani u tal -mandat ta’ koordinazzjoni tagħhom. It-tisrif tal -istrateġiji nazzjonali f’azzjoni fil -
livell lokali għadu f’f ażi bikrija ,u jeħtieġ li jkun appoġġat b’finanzjament sostenibbli, bit -tisħiħ 
tal-kapaċitajiet u l -involviment sħiħ tal -awtoritajiet lokali u s -soċjetà ċivili, u b'monitoraġġ 
robust sabiex ikun hemm impatt tanġibbli fil -livell lokali, fejn l -isfidi jinqal għu. Aktar 
prijoritajiet ewlenin li għandhom jiġu indirizzati b’mod urġenti jinkludu t -tisħiħ tal -kapaċitajiet 
tas-soċjetà ċivili, il -ħtieġa li l -istrutturi ta’ koordinazzjoni formali jinbidlu f'koordinazzjoni u 
f'mekkaniżmi ta' kooperazzjoni effettivi bl -involviment sħiħ tal -partijiet ikkonċernati kollha, u l -
intensifikar tal -ġlieda kontra d -diskriminazzjoni, is -segregazzjoni u l -anti-Żingariżmu sabiex ir -
Rom jiġu żgurati aċċess ugwali għall -edukazzjoni, għall -impjiegi, għas -saħħa u għall -
akkomodazzjoni. Dan ġie kkonfermat ukoll bid -diskussjonijiet u l -konklużjonijiet tal -laqgħa ta’ 
Marzu 2015 tal -Pjattaforma Ewropea għall -inklużjoni tar -Rom46. 
 
Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill -Istati Membri  biex jieħdu l -azzjonijiet li ġejjin sabiex jiksbu 
riżultati tanġibbli u sostenibbli għall -integrazzjoni tar -Rom madwar l -UE: 
 Jitwaqqfu pjattaformi nazzjonali tar -Rom , jew l -istrutturi eżistenti ta’ koordinazzjoni jiġu 
mibdula sabiex jiġi promoss it -tagħlim reċiproku fil -livell lokali u sabiex jiġi żgurat l -
involviment wiesa’ t al-partijiet ikkonċernati kollha u tal -komunitajiet Rom fl -
implimentazzjoni u l -monitoraġġ.  
 Isir użu sħiħ mill-għodod u mill -fondi ġodda disponibbli fil -Fondi Strutturali u ta’ 
Investiment Ewropej . 
 Tiġi infurzata l-leġislazzjoni kontra d -diskriminazzjoni . 
 Il-ġlieda kontra s -segregazzjoni  bħala urġenza, anke fil -kuntest ta' sforzi usa' sabiex tiġi 
indirizzata d -diversità u tiġi promossa t -tolleranza f'konformità mad -Dikjarazzjoni ta' Pariġi.  
 Ikunu taħt monitoraġġ d-diskors ta’ mibegħda u l -anti-Żingariżmu . 
 Isir użu sħiħ mill -qafas ta’ rappurtar u tal -indikaturi  sabiex huma stess iwettqu il -
monitoraġġ nazzjonali kemm fuq l -implimentazzjoni tal -NRIS kif ukoll fuq l -użu tal -ESIF, 
kif ukoll għar -rappurtar lill -Kummissjoni skont ir -Rakkomandazzjoni tal -Kunsill.  
 Jiġi eżaminat jekk il -prattiki ta’ suċċess u dawk ppruvati  fit-territorju tagħhom jistgħux 
jiżdiedu sabiex jiġi mmultiplikat l -impatt tagħhom u jkunu jistgħu jaslu għand għadd 
sinifikanti ta’ Rom.  
 Tiġi appoġġata l -kisba tal -għanijiet ta' integrazzjoni tar -Rom permezz ta’ riforma inklużiva 
tal-politiki ġenerali u ta' finanzjament nazzjonali sostenibbli . 
                                                 
46 http://ec.europa.eu/justice/events/roma -platform -2015/platformconclusions_en.htm .