(16)Għal azzjonijiet relatati mal-assi strateġiċi, mal-interessi, mal-awtonomija jew mas-sigurtà tal-Unjoni, jenħtieġ li l-miżuri stabbiliti fl-[Artikolu 16] tar-Regolament dwar Orizzont Ewropa jkunu applikabbli għal programmi ta’ ħidma ta’ impriżi konġunti.

(17)[L-Anness III] tar-Regolament dwar Orizzont Ewropa jeħtieġ li l-kontribuzzjonijiet finanzjarji u/jew in natura minn sħab għajr l-Unjoni jilħqu tal-anqas il-50 % u jistgħu jaslu sa 75 % tal-impenji baġitarji aggregati tas-Sħubija Ewropea. Għaldaqstant, jenħtieġ li dan ir-Regolament jistabbilixxi l-kontribuzzjoni meħtieġa mill-membri tal-impriżi konġunti fl-istess livell jew f’livell ogħla mill-kontribuzzjoni tal-Unjoni. Jenħtieġ li l-Unjoni tkun f’pożizzjoni li tnaqqas il-kontribuzzjoni tagħha jekk il-membri għajr l-Unjoni jonqsu milli jissodisfaw l-impenji tagħhom.

(18)F’konformità mal-ambizzjonijiet stabbiliti fir-Regolament dwar Orizzont Ewropa, waħda mill-prekundizzjonijiet għall-istabbiliment ta’ sħubijiet istituzzjonalizzati hija li jiġu żgurati l-kontribuzzjonijiet tas-sħab tul il-ħajja tal-inizjattivi. F’dan il-kuntest, jenħtieġ li s-sħab privati jagħtu parti sinifikanti mill-kontribuzzjonijiet tagħhom fil-forma ta’ kontribuzzjonijiet in natura għall-kostijiet operazzjonali tal-impriża konġunta. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jkunu jistgħu jfittxu miżuri sabiex jiffaċilitaw dawn il-kontribuzzjonijiet permezz tal-programmi ta’ ħidma tagħhom, b’mod partikolari billi jnaqqsu r-rati ta’ finanzjament. Jenħtieġ li dawn il-miżuri jkunu bbażati fuq il-ħtiġijiet speċifiċi ta’ impriża konġunta u fuq l-attivitajiet sottostanti. F’każijiet iġġustifikati, jenħtieġ li jkun possibbli li jiġu introdotti kundizzjonijiet addizzjonali li jirrikjedu l-parteċipazzjoni ta’ membru tal-impriża konġunta jew tal-entitajiet kostitwenti jew affiljati tiegħu, immirati lejn attivitajiet li fihom is-sħab industrijali tal-impriża konġunta jista’ jaqdu rwol ewlieni, bħal dimostrazzjonijiet fuq skala kbira u proġetti ewlenin, u jikkontribwixxu aktar permezz ta’ rati ta’ finanzjament aktar baxxi. Jenħtieġ li l-livell ta’ parteċipazzjoni tal-membri jiġi mmonitorjat mid-direttur eżekuttiv sabiex il-bord ta’ tmexxija jingħata s-setgħa li jieħu azzjonijiet xierqa, filwaqt li jiġi żgurat bilanċ bejn l-impenn mis-sħab u l-aċċess miftuħ. F’każijiet debitament iġġustifikati, in-nefqa kapitali għal, pereżempju, dimostraturi fuq skala kbira jew għal proġetti ewlenin, tista’ titqies bħala kost eliġibbli f’konformità mal-qafas legali applikabbli.

(19)F’konformità mal-prinċipju tal-kondiviżjoni ġusta tal-kontribuzzjonijiet fost il-membri tal-impriżi konġunti, jenħtieġ li l-kontribuzzjonijiet finanzjarji għall-kostijiet amministrattivi tal-impriżi konġunti jinqasmu b’mod ugwali bejn l-Unjoni u l-membri għajr l-Unjoni. Jenħtieġ li devjazzjonijiet minn dak il-prinċipju jitqiesu biss f’każijiet eċċezzjonali u debitament iġġustifikati bħal meta d-daqs jew l-istruttura tas-sħubija ta’ membru tal-impriża konġunta għajr l-Unjoni tkun tirriżulta f’kontribuzzjonijiet għal kull entità kostitwenti jew affiljata, b’mod partikolari intrapriżi żgħar u medji (SMEs), ta’ livell li tant ikun għoli li jipperikola serjament l-inċentiv li entità ssir jew tibqa’ entità kostitwenti jew affiljata tal-membru tal-impriża konġunta. F’dawn il-każijiet, jenħtieġ li l-perċentwal minimu tal-kontribuzzjoni finanzjarja annwali għall-kostijiet amministrattivi tal-impriża konġunta minn membri għajr l-Unjoni jkun ta’ 20 % tal-kostijiet amministrattivi annwali totali u jenħtieġ li l-kontribuzzjonijiet mill-SMEs jkunu ferm anqas minn dawk minn entitajiet kostitwenti jew affiljati akbar. Ladarba tintlaħaq massa kritika ta’ sħubija li tippermetti kontribuzzjoni ogħla minn 20 % tal-kostijiet amministrattivi annwali totali, jenħtieġ li l-kontribuzzjonijiet annwali għal kull entità kostitwenti jew affiljata jinżammu jew jiżdiedu bl-għan li gradwalment jiżdied is-sehem tal-membri għajr l-Unjoni fil-kontribuzzjoni ġenerali għall-kostijiet amministrattivi annwali tal-impriża konġunta. Jenħtieġ li l-membri tal-impriża konġunta għajr l-Unjoni jagħmlu ħilithom sabiex iżidu l-għadd ta’ entitajiet kostitwenti jew affiljati bl-għan li jimmassimizzaw il-kontribuzzjoni għal 50 % tal-kostijiet amministrattivi tal-impriża konġunta tul il-ħajja tagħha.

(20)Ir-Regolament dwar Orizzont Ewropa jirrikjedi li s-sħab juru l-impenn fit-tul tagħhom, inkluż sehem minimu ta’ investimenti pubbliċi u/jew privati. Għaldaqstant, huwa meħtieġ li f’dan ir-Regolament l-Unjoni tidentifika membri fundaturi stabbiliti fl-Istati Membri, fil-pajjiżi assoċjati mal-programm Orizzont Ewropa jew fl-organizzazzjonijiet internazzjonali. Madankollu, fejn ikun meħtieġ, jenħtieġ li jkun possibbli li tiġi estiża l-bażi ta’ sħubija ta’ impriżi konġunti wara li jiġu stabbiliti b’membri assoċjati magħżula wara proċeduri miftuħa u trasparenti, filwaqt li jitqiesu b’mod partikolari l-iżviluppi teknoloġiċi ġodda jew l-assoċjazzjoni ta’ pajjiżi addizzjonali mal-programm Orizzont Ewropa. L-entitajiet legali interessati li jappoġġaw l-objettivi tal-impriżi konġunti fl-oqsma speċifiċi tar-riċerka tagħhom, mingħajr ma jsiru membri, jenħtieġ li jiġu offruti wkoll il-possibbiltà li jsiru sħab kontribwenti ta’ dawn l-impriżi konġunti.

(21)L-istabbiliment ta’ impriża konġunta jiżgura sħubija pubblika-privata ta’ benefiċċju reċiproku għall-membri involuti, inkluż billi tiġi promossa ċ-ċertezza dwar allokazzjonijiet baġitarji kbar għall-industriji rilevanti matul perjodu ta’ seba’ snin. Meta wieħed isir membru fundatur jew membru assoċjat, jew waħda mill-entitajiet kostitwenti jew affiljati tagħhom, ikun jista’ jikseb influwenza, jew direttament jew permezz tar-rappreżentanti tal-industrija, fil-bord ta’ tmexxija tal-impriża konġunta. Il-bord ta’ tmexxija huwa l-korp deċiżjonali tal-impriża konġunta li jiddeċiedi dwar l-orjentazzjoni strateġika fit-tul tas-sħubija, kif ukoll dwar il-prijoritajiet annwali tagħha. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-membri fundaturi u l-membri assoċjati u, jekk applikabbli li jirrappreżentaw l-entitajiet kostitwenti tagħhom, ikunu jistgħu jikkontribwixxu għall-aġenda u għall-iffissar tal-prijoritajiet tal-impriża konġunta permezz tal-adozzjoni u permezz tal-emendar possibbli tal-Aġenda Strateġika ta’ Riċerka u ta’ Innovazzjoni, kif ukoll l-adozzjoni tal-programm ta’ ħidma annwali, inkluż il-kontenut tas-sejħiet għal proposti, ir-rata ta’ finanzjament applikabbli għal kull suġġett ta’ sejħa, u r-regoli relatati tal-proċeduri ta’ sottomissjoni, ta’ evalwazzjoni, tal-għażla, ta’ għoti u ta’ rieżami.

(22)Huwa xieraq li l-membri għajr l-Unjoni jimpenjaw ruħhom għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament permezz ta’ ittra ta’ impenn. Jenħtieġ li dawk l-ittri ta’ impenn jkunu legalment validi matul il-ħajja tal-inizjattiva u mmonitorjati mill-qrib mill-impriża konġunta u mill-Kummissjoni. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti joħolqu ambjent legali u organizzazzjonali li jippermetti lill-membri jwettqu l-impenji tagħhom filwaqt li jiżguraw l-aċċess miftuħ kontinwu tal-inizjattiva u trasparenza matul l-implimentazzjoni tagħhom, b’mod partikolari għall-iffissar tal-prijoritajiet u għall-parteċipazzjoni f’sejħiet għal proposti.

(23)Simplifikazzjoni ulterjuri hija l-pedament tal-Programm Qafas Orizzont Ewropa. F’dak il-kuntest, jenħtieġ li jkun hemm mekkaniżmu ta’ rapportar simplifikat għas-sħab, li ma għadhomx meħtieġa jirrapportaw dwar il-kostijiet mhux eliġibbli. Jenħtieġ li l-kontribuzzjonijiet in natura għall-attivitajiet operazzjonali jitqiesu biss fuq il-bażi tal-kostijiet eliġibbli. Dan jippermetti l-kalkolu awtomatizzat ta’ kontribuzzjonijiet in natura għall-attivitajiet operazzjonali permezz tal-għodod tal-IT ta’ Orizzont Ewropa, inaqqas il-piż amministrattiv għas-sħab u jagħmel il-mekkaniżmu ta’ rapportar għall-kontribuzzjonijiet aktar effettiv. Jenħtieġ li l-kontribuzzjonijiet in natura għall-attivitajiet operazzjonali jiġu mmonitorjati mill-qrib mill-impriżi konġunti u jenħtieġ li jitħejjew rapporti regolari mid-direttur eżekuttiv tal-bord ta’ tmexxija sabiex jiġi stabbilit jekk il-progress fl-ilħuq tal-miri tal-kontribuzzjonijiet in natura huwiex sodisfaċenti biżżejjed. Jenħtieġ li l-bord ta’ tmexxija jivvaluta kemm l-isforzi magħmula kif ukoll ir-riżultati miksuba mill-membri li jikkontribwixxu għal attivitajiet operazzjonali, kif ukoll fatturi oħra, bħal-livell ta’ parteċipazzjoni tal-SMEs u l-attraenza tal-inizjattiva għall-ġodda. Meta jkun meħtieġ, jenħtieġ li jieħu miżuri rimedjali u korrettivi xierqa filwaqt li jqis il-prinċipji tal-aċċess miftuħ u tat-trasparenza.

(24)Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jipprovdu opportunità u inċentiv sistematiċi għall-membri għajr l-Unjoni sabiex jikkombinaw l-attivitajiet ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni tagħhom ma’ dawk tal-impriża konġunta. Jenħtieġ li attivitajiet addizzjonali ma jirċevux appoġġ finanzjarju mill-impriża konġunta. Madankollu, dawn jistgħu jitqiesu bħala kontribuzzjonijiet in natura tal-membri meta jikkontribwixxu għall-objettivi tal-impriża konġunta u marbuta direttament mal-attivitajiet tagħha. Dik ir-rabta tista’ tiġi stabbilita permezz tal-adozzjoni tar-riżultati minn azzjonijiet indiretti ffinanzjati mill-impriża konġunta jew mill-inizjattivi preċedenti tagħha, jew billi jintwera valur miżjud sinifikanti tal-Unjoni. Jenħtieġ li dan ir-Regolament jistabbilixxi dispożizzjonijiet aktar speċifiċi dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tal-attivitajiet addizzjonali għal kull impriża konġunta, sakemm dan ikun meħtieġ biex jinkisbu d-direzzjonalità u l-impatt mixtieqa. Jenħtieġ li jiġi deċiż ukoll mill-bordijiet ta’ tmexxija tal-impriżi konġunti jekk, għall-valutazzjoni tal-kontribuzzjonijiet, l-użu ta’ metodi ta’ simplifikazzjoni bħal somom f’daqqa jew kostijiet ta’ unità huwiex meħtieġ sabiex jinkisbu simplifikazzjoni, kosteffettività u livell xieraq ta’ protezzjoni ta’ data kummerċjali kunfidenzjali.

(25)Jenħtieġ li l-governanza tal-impriżi konġunti tiżgura li l-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħhom ikunu idonei sabiex iżommu l-pass mal-ambjent soċjoekonomiku u teknoloġiku li qed jinbidel b’rata mgħaġġla u mal-isfidi globali. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jibbenefikaw mill-għarfien espert, mill-pariri u mill-appoġġ mill-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha, sabiex jimplimentaw b’mod effettiv il-kompiti tagħhom u jiżguraw sinerġiji fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali. Għalhekk, jenħtieġ li l-impriżi konġunti jingħataw is-setgħa li jistabbilixxu korpi konsultattivi bl-għan li jipprovdulhom pariri esperti u jwettqu kwalunkwe kompitu ieħor ta’ natura konsultattiva li jkun meħtieġ għall-kisba tal-objettivi tal-impriżi konġunti. Fl-istabbiliment tal-korpi konsultattivi, jenħtieġ li l-impriżi konġunti jiżguraw rappreżentanza bbilanċjata ta’ esperti fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-attivitajiet tal-impriża konġunta, inkluż fir-rigward tal-bilanċ bejn il-ġeneri. Jenħtieġ li l-parir ipprovdut minn dawn il-korpi kif ukoll minn dawk tal-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali u ta’ partijiet ikkonċernati oħra ta’ impriżi konġunti jġib miegħu perspettivi xjentifiċi.

(26)Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jkunu jistgħu jistabbilixxu korp konsultattiv b’funzjoni konsultattiva xjentifika. Jenħtieġ li dak il-korp jew il-membri tiegħu jkunu f’pożizzjoni li jipprovdu pariri xjentifiċi indipendenti u appoġġ lill-impriża konġunta rispettiva. Jenħtieġ li l-pariri xjentifiċi jikkonċernaw, b’mod partikolari, pjanijiet ta’ ħidma annwali, attivitajiet addizzjonali kif ukoll kwalunkwe aspett ieħor tal-kompiti tal-impriżi konġunti, kif meħtieġ.

(27)Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jiżguraw li l-Istati Membri jkunu informati biżżejjed dwar l-attivitajiet tal-impriżi konġunti, ikunu jistgħu jipprovdu informazzjoni f’waqtha dwar l-attivitajiet imwettqa fl-Istati Membri u jkollhom l-opportunità li jikkontribwixxu għall-proċessi preparatorji u tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Tali djalogu mal-Istati Membri huwa partikolarment importanti fil-kuntest tas-sinerġiji u tal-ħtieġa li jiġi żgurat l-allinjament tal-isforzi u tal-attivitajiet fil-livell nazzjonali, reġjonali, tal-Unjoni u Ewropew sabiex jinħoloq impatt akbar. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti mingħajr il-parteċipazzjoni diretta jew indiretta tal-Istati Membri bħala sħab, jistabbilixxu Grupp tar-Rappreżentanti tal-Istat bl-għan li l-attivitajiet tal-impriżi konġunti jiġu allinjati mal-politiki u mal-azzjonijiet meħuda fil-livell nazzjonali u reġjonali.

(28)Bil-ħsieb li jiġi żgurat li l-impriżi konġunti jkunu konxji tal-pożizzjonijiet u tal-fehmiet tal-partijiet ikkonċernati mill-katina tal-valur kollha fl-oqsma rispettivi tagħhom, l-impriżi konġunti jenħtieġ li jkunu jistgħu jistabbilixxu l-gruppi ta’ partijiet ikkonċernati konsultattivi rispettivi tagħhom, li għandhom jiġu kkonsultati dwar kwistjonijiet orizzontali jew fuq kwistjonijiet speċifiċi, skont il-ħtiġijiet ta’ kull impriża konġunta. Jenħtieġ li tali gruppi jkunu miftuħa għall-partijiet ikkonċernati pubbliċi u privati kollha, inklużi gruppi ta’ interess organizzati, u gruppi ta’ interess internazzjonali mill-Istati Membri, minn pajjiżi assoċjati kif ukoll minn pajjiżi oħrajn, attivi fil-qasam tal-impriżi konġunti.

(29)Jenħtieġ li l-impriżi konġunti joperaw b’mod miftuħ u trasparenti, billi jipprovdu l-informazzjoni rilevanti kollha fil-ħin lill-korpi xierqa tagħhom kif ukoll billi jippromwovu l-attivitajiet tagħhom, inklużi attivitajiet ta’ informazzjoni u ta’ disseminazzjoni, lill-pubbliku usa’.

(30)Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jiġu implimentati bl-użu ta’ struttura u ta’ regoli li jtejbu l-effiċjenza u jiżguraw is-simplifikazzjoni. Għal dak l-għan, jenħtieġ li l-impriżi konġunti jadottaw regoli finanzjarji speċifiċi għall-ħtiġijiet tagħhom f’konformità mal-Artikolu 71 tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

(31)Jenħtieġ li l-implimentazzjoni tal-impriżi konġunti tkun ibbażata fuq il-kriterji stabbiliti għas-sħubijiet istituzzjonalizzati fir-Regolament dwar Orizzont Ewropa. Jenħtieġ li dan jiġi appoġġat bl-użu ta’ mezzi elettroniċi ġestiti mill-Kummissjoni. Informazzjoni relatata ma’ azzjonijiet indiretti ffinanzjati mill-impriżi konġunti, inklużi r-riżultati, hija essenzjali għall-finijiet tal-iżvilupp, tal-implimentazzjoni, tal-monitoraġġ u tal-evalwazzjoni ta’ politiki jew tal-programmi tal-Unjoni. Għalhekk, jenħtieġ li l-impriżi konġunti jiżguraw li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u l-korpi, l-uffiċċji jew l-aġenziji tal-Unjoni jkollhom aċċess għall-informazzjoni kollha relatata mal-azzjonijiet indiretti li jiffinanzjaw, inklużi r-riżultati tal-benefiċjarji li jipparteċipaw f’azzjonijiet indiretti. Tali drittijiet ta’ aċċess jenħtieġ li jkunu limitati għal użu mhux kummerċjali u mhux kompetittiv u jenħtieġ li jikkonformaw mar-regoli ta’ kunfidenzjalità applikabbli. Il-persunal tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni u tal-korpi, tal-uffiċċji jew tal-aġenziji tal-Unjoni jenħtieġ li jingħata aċċess għal din l-informazzjoni soġġett għal standards adegwati dwar is-sigurtà tal-IT u s-sigurtà tal-informazzjoni u f’konformità mal-prinċipji tan-neċessità u tal-proporzjonalità.

(32)Jenħtieġ li l-parteċipazzjoni f’azzjonijiet indiretti ffinanzjati mill-impriżi konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa tikkonforma mar-regoli stabbiliti fir-Regolament dwar Orizzont Ewropa. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jiżguraw applikazzjoni konsistenti ta’ dawk ir-regoli fuq il-bażi tal-miżuri rilevanti adottati mill-Kummissjoni. Jenħtieġ li l-impriżi konġunti jużaw il-mudell korporattiv tal-ftehim ta’ għotja mħejji mill-Kummissjoni. Fir-rigward tal-perjodu sabiex jiġu kkontestati t-trasferimenti tas-sjieda tar-riżultati msemmija fl-[Artikolu 36(4)] tar-Regolament dwar Orizzont Ewropa, jenħtieġ li titqies id-durata taċ-ċikli ta’ innovazzjoni fl-oqsma koperti mill-impriżi konġunti rispettivi.

(33)Wieħed mill-finijiet ewlenin tal-impriżi konġunti huwa li jrawmu l-kapaċitajiet ekonomiċi tal-Unjoni u b’mod partikolari s-sovranità xjentifika u teknoloġika tagħha. Barra minn hekk, l-irkupru ta’ wara l-pandemija jenfasizza l-ħtieġa li jsir investiment f’teknoloġiji ewlenin bħall-5G, l-IA, il-cloud, iċ-ċibersigurtà u t-teknoloġija ekoloġika u l-valorizzazzjoni ta’ dawn it-teknoloġiji fl-Unjoni. Ir-riżultati ġġenerati mill-parteċipanti kollha se jaqdu rwol importanti f’dan ir-rigward u l-parteċipanti kollha se jibbenefikaw mill-finanzjament tal-Unjoni permezz tar-riżultati ġġenerati fil-proġett u mid-drittijiet ta’ aċċess għalihom, anki dawk il-parteċipanti li ma jkunux irċevew finanzjament mill-Unjoni. Għalhekk, sabiex jiġu protetti l-interessi tal-Unjoni, jenħtieġ li d-dritt għal impriżi konġunti li joġġezzjonaw għal trasferimenti tas-sjieda tar-riżultati jew għal għotjiet ta’ liċenzja esklużiva rigward ir-riżultati japplika wkoll għal parteċipanti li ma jkunux irċevew finanzjament mill-Unjoni. Fl-eżerċitar ta’ dan id-dritt ta’ kontestazzjoni, jenħtieġ li l-impriża konġunta ssib bilanċ ġust bejn l-interessi tal-Unjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali fuq ir-riżultati tal-parteċipanti mingħajr finanzjament f’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità, b’kunsiderazzjoni tal-fatt li dawn il-parteċipanti ma jkunu rċevew l-ebda finanzjament mill-Unjoni għall-azzjoni li minnha ġew iġġenerati r-riżultati.

(34)Jenħtieġ li l-kontribuzzjoni finanzjarja tal-Unjoni tiġi ġestita f’konformità mal-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja tajba u mar-regoli dwar ġestjoni indiretta stabbiliti fir-Regolament (UE, Euratom) Nru 2018/1046.

(35)Għall-fini ta’ simplifikazzjoni, jenħtieġ li l-piż amministrattiv jitnaqqas għall-partijiet kollha. Jenħtieġ li jiġu evitati awditi doppji u ammonti ta’ dokumentazzjoni u rapportar sproporzjonati. Jenħtieġ li l-awditi tal-benefiċjarji tal-fondi tal-Unjoni skont dan ir-Regolament jitwettqu f’konformità mar-Regolament dwar Orizzont Ewropa u ma’ programmi ta’ finanzjament rilevanti oħrajn tal-Unjoni.