/* KUMM/2011/0528 finali */ RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar garanziji koperti mill-baġit ġenerali Sitwazzjoni fil-31 ta' Diċembru 2010





WERREJ 1. Daħla 3 2. Tipi ta' operazzjonijiet koperti mill-baġit tal-UE 3 3. X'ġara minn mindu sar l-aħħar rapport fit-30 ta’ Ġunju 2010 4 3.1. Appoġġ għall-bilanċ tal-pagamenti mogħti lil Stati Membri li mhumiex parti miż-żona tal-euro 4 3.2. Assistenza makrofinanzjarja 4 3.3. Euratom 5 3.4. Il-garanzija tal-baġit tal-UE għall-finanzjament estern tal-BEI 5 3.5. Il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja 5 4. Dejta dwar ir-riskji koperti mill-baġit 6 4.1. Definizzjoni tar-riskju 6 4.2. L-ammont totali tal-kapital u tal-imgħax pendenti kopert mill-baġit 7 4.3. Riskju annwali kopert mill-baġit 8 4.3.1. Riskju marbut mal-Istati Membri 8 4.3.2. Riskju marbut ma’ pajjiżi terzi 9 4.4. L-iżvilupp tar-riskju 10 5. Inadempjenzi, attivazzjoni tal-garanziji baġitarji u arretrati 12 5.1. Pagamenti mir-riżorsi ta’ flus kontanti 12 5.2. Pagamenti mill-baġit 13 5.3. Attivazzjoni tal-Fond ta’ Garanzija għall-azzjonijiet esterni 13 6. Fond ta’ Garanzija għall-azzjonijiet esterni 13 6.1. Irkupri 13 6.2. Assi 13 6.3. Ammont fil-mira 13 7. Evalwazzjoni tar-riskji: Qagħda ekonomika u finanzjarja tal-pajjiżi terzi li huma esposti għall-ikbar riskju 14 7.1. Għanijiet 14 7.2. Metodi għall-valutazzjoni tar-riskju 14 DAħLA L-għan ta' dan ir-rapport huwa li jiġu ssorveljati r-riskji tal-kreditu merfugħin mill-baġit tal-Unjoni Ewropea li jirriżultaw mill-garanziji mogħtija u mill-operazzjonijiet ta' għoti b'self implimentati direttament mill-Unjoni Ewropea jew indirettament permezz tal-mandati esterni tal-BEI. Dan ir-rapport huwa ppreżentat skont l-Artikolu 130 tar-Regolament Finanzjarju li jirrikjedi li l-Kummissjoni tirrapporta darbtejn fis-sena lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-garanziji tal-baġit u r-riskji relatati magħhom [1]. Dan huwa kkompletat minn Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jinkludi sett ta' tabelli ddettaljati u noti ta' spjegazzjoni. TIPI TA' OPERAZZJONIJIET KOPERTI MILL-BAġIT TAL-UE Ir-riskji koperti mill-baġit tal-Unjoni Ewropea ("il-Baġit") ġejjin minn firxa ta’ operazzjonijiet ta' għoti b'self u ta’ operazzjonijiet ta’ garanziji li jistgħu jinqasmu f’żewġ kategoriji: - self mogħti mill-Unjoni Ewropea b'għanijiet makroekonomiċi, jiġifieri self ta' assistenza makrofinanzjarja[2] (self tat-tip “MFA”) lil pajjiżi terzi mogħti flimkien mal-istituzzjonijiet ta' Bretton Woods, self ta' bilanċ tal-pagamenti[3] (self tat-tip “BoP”) li jagħti appoġġ lill-Istati Membri li mhumiex parti miż-żona tal-euro li qed jiffaċċjaw diffikultajiet fil-bilanċ tal-pagamenti, self mogħti b'appoġġ għall-Istati Membri li jkunu qed jiffaċċjaw diffikulatjiet li jmorru lil hinn mill-kontroll tagħhom taħt il-mekkaniżmu Ewropew ta' stabbilizzazzjoni finanzjarja (l-MESF)[4]; kif ukoll - self b'għanijiet mikroekonomiċi, jiġifieri self tal-Euratom u, l-aktar importanti, il-finanzjament mill-Bank Ewropew tal-Investiment ("il-BEI") ta' operazzjonijiet fi stati li mhumiex Stati Membri tal-UE ("il-finanzjament estern tal-BEI")[5] li huwa kopert mill-garanziji tal-UE[6]. Mill-1994 ’l hawn, il-finanzjament estern garantit tal-BEI, is-self tal-Euratom u s-self tal-MFA huma koperti mill-Fond ta' Garanzija għall-azzjonijiet esterni ("il-Fond")[7], filwaqt li s-self tal-BoP u tal-MESF huma koperti direttament mill-baġit. Il-Fond ikopri inadempjenzi fuq is-self u l-garanziji fuq is-self mogħtija lil stati li mhumiex Stati Membri tal-UE jew għall-proġetti fi stati li mhumiex Stati Membri tal-UE. Ġie stabbilit: - biex jipprovdi “riżerva ta' likwidità” sabiex ikun evitat li wieħed jirrikorri għall-Baġit kull darba li jkun hemm inadempjenza jew pagament tard fuq self garantit; kif ukoll - biex joħloq strument ta' dixxiplina baġitarja billi jistabbilixxi qafas finanzjarju għall-iżvilupp tal-politika tal-UE dwar il-garanziji fuq is-self mill-Kummissjoni u l-BEI lill-pajjiżi li mhumiex Stati Membri tal-UE[8]. Il-kopertura tal-Fond tiġi rtirata jekk il-pajjiżi terzi jsiru Stati Membri u r-riskju jiġi trasferit mill-Fond biex jintrefa’ direttament mill-baġit. Il-Fond hu allokat mill-baġit u jrid jinżamm f'ċertu perċentwali tal-ammont pendenti tas-self jew tal-garanziji fuq is-self koperti mill-Fond. Dan il-perċentwali, magħruf bħala r-rata fil-mira, bħalissa huwa ta’ 9 %. Jekk ma jkunx hemmx biżżejjed riżorsi fil-Fond, il-baġit ikollu jipprovdi l-fondi neċessarji. X'ġARA MINN MINDU SAR L-AħħAR RAPPORT FIT-30 TA’ ĠUNJU 2010 Appoġġ għall-bilanċ tal-pagamenti mogħti lil Stati Membri li mhumiex parti miż-żona tal-euro Matul it-tieni nofs tal-2010, seħħew żewġ operazzjonijiet li kienu jammontaw għal EUR 1.35 biljun. Ir-raba' pagament ta' EUR 0.2 biljun ta' self mogħti lil-Latvja tħallas fl-20 ta' Ottubru 2010. Is-self kien finanzjat "b'kontinwazzjoni" permezz ta' allokazzjoni privata ma’ bank. Fit-22 ta' Settembru 2010, tħallas it-tielet pagament tas-self mogħti lir-Rumanija, li kien ta’ EUR 1.15 biljun. Dan is-self ukoll ġie ffinanzjat "b'kontinwazzjoni" permezz tal-ħruġ ta' bonds ta' referenza tal-UE. Bħala medja, 83 % tal-operazzjonijiet ta' self tal-BoP li ġew deċiżi diġa' ġew implimentati[9]. Assistenza makrofinanzjarja Matul it-tieni nofs tal-2010, ma tħallas lura ebda self. F’Lulju 2010, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew adottaw deċiżjoni li jipprovdu EUR 500 miljun lill-Ukraina[10] fil-forma ta' self. Meħud flimkien mas-self ta' EUR 110 miljun mogħti skont Deċiżjoni tal-Kunsill tal-2002, dan ifisser li b’kollox għall-Ukraina hemm disponibbli ammont ta' EUR 610 miljun. Euratom Ma sar ebda żborż matul il-perjodu ta’ rrappurtar. Il-garanzija tal-baġit tal-UE għall-finanzjament estern tal-BEI Taħt il-mandat estern għall-2007 sal-2013, l-iffirmar tas-self u r-ritmu tal-ħlas żdiedu matul it-tieni nofs tal-2010 u ammontaw għal EUR 3 476 miljun għas-self iffirmat u għal EUR 1 642 miljun għas-self imħallas. Għalhekk, fil-31 ta' Diċembru 2010 l-ammont kumulattiv tas-self imħallas taħt il-mandat laħaq l-ammont ta' EUR 6 129 miljun, jiġifieri kien 37 % ogħla minn dak tat-30 ta' Ġunju 2010. Il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja - Sfond Bħala reazzjoni għall-kriżi finanzjarja, f'Mejju 2010 l-Kunsill u l-Istati Membri ddeċidew dwar pakkett ta' miżuri biex tinżamm l-istabbiltà finanzjarja taż-żona tal-euro u tal-Ewropa b’mod ġenerali. Il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (l-MESF)[11] twaqqaf fil-11 ta' Mejju 2010 abbażi tal-Artikolu 122(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (it-TFUE)[12] L-assistenza finanzjarja tal-Unjoni taħt il-MESF tieħu l-forma ta' self, jew ta' linja ta' kreditu, mogħtija lill-Istat Membru kkonċernat. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għandha s-setgħa tagħmel kuntratti ta' self fis-swieq kapitali f'isem l-Unjoni Ewropea. Ir-riskju tal-operazzjonijiet taħt l-MESF huwa appoġġat b'mod sħiħ mill-baġit tal-UE li jiggarantixxi l-ħlas lura tas-self fil-każ ta' inadempjenza tal-Istat Membru kkonċernat. L-attivazzjoni tal-assistenza finanzjarja taħt il-MESF hija suġġetta għal kundizzjonalità qawwija fil-kuntest ta' programm ta' appoġġ konġunt bejn l-Unjoni Ewropea u l-Fond Monetarju Internazzjonali (l-FMI). Bħala parti mir-reazzjoni għall-kriżi, kienu stabbiliti żewġ mekkaniżmi oħra li, għall-kuntrarju tal-MESF, ma jimplikaw l-ebda riskju għall-baġit tal-UE. Minflok, dawn il-mekkaniżmi huma ggarantiti mill-Istati Membri li jipparteċipaw fihom, fuq bażi prorata. Il- Faċilità Ewropea ta' Stabbiltà Finanzjarja (l-EFSF) inħolqot mill-Istati Membri taż-żona tal-euro bħala kumpanija rreġistrata fil-Lussemburgu li hija proprjetà tagħhom, wara d-deċiżjonijiet li ttieħdu fid-9 ta' Mejju 2010 fil-qafas tal-Kunsill tal-Ecofin. L-EFSF tista’ toħroġ bonds garantiti mill-Istati Membri taż-żona tal-euro li jiswew sa EUR 440 biljun biex tiffinanzja self mogħti lill-Istati Membri taż-żona tal-euro li jkunu jinsabu f'diffikultà, skont il-kundizzjonijiet innegozjati mal-Kummissjoni Ewropea flimkien mal-Bank Ċentrali Ewropew u l-Fond Monetarju Internazzjonali u approvati mill-Grupp tal-euro. Wara talba tal-awtoritajiet Griegi, fit-2 ta' Mejju 2010, il-Ministri tal-pajjiżi taż-żona tal-euro qablu unanimament li jattivaw l-għajnuna għall-istabbiltà għall-Greċja permezz ta' self bilaterali mill-Istati Membri l-oħra taż-żona tal-euro, miġbur flimkien mill-Kummissjoni. L-appoġġ kien ipprovdut fil-kuntest ta' programm konġunt ta' tliet snin mal-Fond Monetarju Internazzjonali fil-forma ta' pakkett finanzjarju ta' EUR 110 biljuni f'għajnuna għall-Greċja biex tilħaq il-bżonnijiet finanzjarji tagħha. Il-programm intrabat ma’ kundizzjonijiet politiċi stretti[13], li l-Kummissjoni u l-Fond Monetarju Internazzjonali nnegozjaw, flimkien mal-BĊE, mal-awtoritajiet Griegi. L-Istati Membri taż-żona tal-euro jikkontribwixxu EUR 80 biljun[14] għal dan il-programm, filwaqt li l-FMI jappoġġa dan il-programm permezz ta' arranġament ta' riżerva ta' madwar EUR 30 biljun[15]. Ir-rappreżentanti tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea fil-5 ta' Mejju 2010 ddeċidew li jafdaw lill-Kummissjoni l-kompitu fir-rigward tal-koordinazzjoni u l-immaniġġjar tas-self bilaterali miġbur flimmkien. Dan ir-rwol ma jimplikax żieda fin-nefqa tal-Kummissjoni jew fi kwalunkwe partita tan-nefqa oħra fil-baġit tal-UE. - Operazzjonijiet fit-tieni nofs tal-2010 Fis-7 ta' Diċembru 2010, il-Kunsill iddeċieda li jagħti assistenza finanzjarja tal-Unjoni lill-Irlanda fil-kuntest ta’ programm konġunt ta' tliet snin tal-UE u l-FMI li kienet tammonta għal EUR 85 biljun. Minn dan l-ammont, se jingħata massimu ta' EUR 22.5 biljun taħt il-MESF (għal iktar dettalji dwar din l-operazzjoni ara l-paragrafu 4.4 intitolat “L-iżvilupp tar-riskju”). DEJTA DWAR IR-RISKJI KOPERTI MILL-BAġIT Definizzjoni tar-riskju Ir-riskju merfugħ mill-baġit ġej mill-ammont ta’ kapital u ta’ imgħax pendenti fir-rigward tal-operazzjonijiet garantiti. Il-każijiet ta' inadempjenza se jkunu koperti mill-Fond meta jkunu relatati ma' pajjiżi terzi (55 % tal-ammont totali pendenti garantit fil-31 ta' Diċembru 2010) u direttament mill-Baġit meta jkunu involuti l-Istati Membri (is-self tal-BoP u s-self lill-Istati Membri jew għal proġetti fl-Istati Membri jirrappreżentaw il-kumplament tal-ammont pendenti garantit fil-31 ta' Diċembru 2010, jiġifieri 45 %). Il-biċċa l-kbira tas-self garantit marbut mal-Istati Membri ġej mill-aħħar tkabbir[16] u mill-attivazzjoni tal-faċilità ta' assistenza finanzjarja tal-UE għall-perjodu medju taż-żmien għall-Istati Membri li mhumiex parti miż-żona tal-euro (il-faċilità tal-BoP). Għall-fini ta’ dan ir-rapport, jintużaw żewġ metodi għall-valutazzjoni tar-riskji merfugħa mill-Baġit (direttament jew indirettament permezz tal-Fond): - il-kalkolu tal-ammont totali tal-kapital pendenti għall-operazzjonijiet ikkonċernati f’data speċifika, inkluż l-imgħax akkumulat. Dan il-metodu jippermetti li jiġi stabbilit l-ammont totali ta' riskju merfugħ mill-baġit f'data speċifika għall-obbligi kollha ta' pagamenti fil-futur, indipendentement minn meta dawn il-pagamenti huma dovuti fil-futur u minn jekk humiex koperti mill-Fond jew le; - l-approċċ baġitarju ddefinit bħala "ir-riskju annwali merfugħ mill-baġit" huwa bbażat fuq il-kalkolu tal-ammont massimu ta' pagamenti dovuti kull sena li l-UE jkollha tħallas f'sena finanzjarja jekk wieħed jassumi li l-pagamenti kollha tas-self garantit ma jkunux tħallsu[17]; - ir-riżultati ta' dawn iż-żewġ metodi huma ppreżentati fiż-żewġ taqsimiet li ġejjin. Fl-aħħar nett, hemm taqsima dwar l-iżvilupp tar-riskji. L-ammont totali tal-kapital u tal-imgħax pendenti kopert mill-baġit Ir-riskju totali appoġġat mill-baġit fil-31 ta' Diċembru 2010 qed jiġi ppreżentat fit-Tabella 1 li ġejja. Tabella 1: L-ammonti pendenti kollha koperti mill-baġit fil-31 ta' Diċembru 2010, f’miljuni ta’ Euro | Kapital Pendenti | Imgħax Akkumulat | Total | % | Stati Membri* | Assistenza Makrofinanzjarja (MFA) | 38 | 0 | 38 | <1% | Euratom | 417 | 3 | 420 | 1% | BoP | 12,050 | 197 | 12,247 | 35% | BEI*** | 3,240 | 30 | 3,269 | 9% | Subtotal tal-Istati Membri | 15,744 | 230 | 15,974 | 45% | Pajjiżi Terzi** | Assistenza Makrofinanzjarja (MFA) | 463 | 2 | 465 | 1% | Euratom | 49 | 0 | 49 | <1% | BEI*** | 18,747 | 135 | 18,882 | 53% | Subtotal tal-pajjiżi terzi | 19,256 | 137 | 19,396 | 55% | Total | 35,002 | 367 | 35,370 | 100% | * Dan ir-riskju hu kopert direttament mill-baġit. Dan jinkludi wkoll is-self tal-assistenza makrofinanzjarja, is-self tal-Euratom u s-self mill-BEI li ngħata qabel l-adeżjoni mal-UE. **Dan ir-riskju hu kopert mill-Fond. ***Madwar 83 % tal-operazzjonijiet ta' self tal-BEI (l-operazzjonijiet ta' self sovran u subsovran) huma koperti minn garanzija komprensiva, filwaqt li, għall-bqija tal-operazzjonijiet, il-BEI jibbenefika biss minn kopertura tar-riskju politiku. | It-Tabelli A1, A2, A3 u A4 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni jagħtu tagħrif iktar iddettaljat dwar dawn l-ammonti pendenti, b’mod partikolari f’termini tal-limitu massimu, tal-ammonti mħallsa u tar-rati ta’ garanzija kkonċernati. L-ammont totali pendenti ta' kapital jew ta' imgħax kopert mill-baġit żdied għal EUR 35.4 biljun (żieda ta' EUR 2.6 biljun meta mqabbla mal-qagħda tat-30 ta' Ġunju 2010). It-tkabbir medju ammonta għal 8 %. Din iż-żieda tista' tiġi spjegata l-aktar permezz tal-ammont ta' EUR 1.4 biljun li tħallas taħt il-faċilità tal-BoP u wkoll permezz taż-żieda fil-ħlasijiet tal-BEI fil-pajjiżi terzi (EUR 1.2 biljun matul it-tieni nofs tal-2010). Riskju annwali kopert mill-baġit Fl-2011, il-baġit se jkopri (direttament jew permezz tal-Fond) EUR 4.8 biljun, li jirrappreżentaw l-ammont dovut matul dan il-perjodu mill-ammont totali pendenti fil-31 ta' Diċembru 2010. Minn dan l-ammont, madwar EUR 3 biljun (63 %) huma dovuti mill-Istati Membri, filwaqt li l-kumplament huwa dovut mill-pajjiżi terzi. Riskju marbut mal-Istati Membri Ir-riskju marbut mal-Istati Membri jikkonċerna: (a) is-self tal-BEI, is-self tal-assistenza makrofinanzjarja u s-self tal-Euratom li ngħata qabel l-adeżjoni mal-UE; u (b) is-self mogħti taħt il-faċilità tal-BoP wara l-adeżjoni. Fl-2011, il-baġit se jerfa' riskju massimu dirett marbut mal-Istati Membri ta’ EUR 3 biljun[18] (jiġifieri 63 % tar-riskju annwali totali). It-Tabella 2 turi li r-Rumanija u l-Ungerija huma kklassifikati fl-ewwel u fit-tieni post fost l-Istati Membri f’termini tal-ammonti pendenti tagħhom. Tabella 2: Klassifika tal-Istati Membri skont ir-riskju massimu merfugħ mill-baġit fl-2011 (f’miljuni ta’ Euro) | Klassifika | Pajjiż | Riskju massimu | % tar-riskju massimu totali | 1 | L-Ungerija | 2,209.6 | 73.3% | 2 | Ir-Rumanija | 383.9 | 12.7% | 3 | Il-Latvja | 98.3 | 3.3% | 4 | Il-Polonja | 81.9 | 2.7% | 5 | Il-Bulgarija | 76.9 | 2.6% | 6 | Ir-Repubblika Ċeka | 73.6 | 2.4% | 7 | Ir-Repubblika Slovakka | 58.1 | 1.9% | 8 | Is-Slovenja | 14.3 | 0.5% | 9 | Ċipru | 9.8 | 0.3% | 10 | Il-Litwanja | 5.5 | 0.2% | 11 | L-Estonja | 1.0 | 0% | 12 | Malta | 0.7 | 0% | Total | 3,013.7 | 100.0% | Riskju marbut ma’ pajjiżi terzi Il-Fond ikopri s-self garantit lill-pajjiżi terzi b’dati ta’ maturazzjoni li jaslu sal-2040. B'mod partikolari, fl-2011, il-Fond se jerfa' riskju massimu annwali relatat mal-pajjiżi terzi ta’ EUR 1.8 biljun[19] (jiġifieri 37 % tar-riskju annwali totali). Il-pajjiżi li qegħdin fl-ewwel għaxar postijiet (minn erbgħa u erbgħin pajjiż) huma kklassifikati hawn taħt skont it-total pendenti tagħhom. Huma jammontaw għal EUR 1 387.2 miljun jew 79 % tar-riskju annwali merfugħ mill-Fond. Il-qagħda ekonomika ta’ dawn il-pajjiżi hija analizzata u diskussa fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni. Tabella 3: Klassifika tal-10 pajjiżi terzi l-aktar importanti skont ir-riskju massimu merfugħ mill-Fond fl-2011 (f’miljuni ta’ Euro). | Klassifika | Pajjiż | Riskju massimu | % tar-riskju massimu totali | Klassifika tar-riskju tal-kreditu maħruġa mir-rivista “Euromoney”[20] | 03/2010 | 09/2010 | 1 | It-Turkija | 395.9 | 28.5 | 59/185 | 50/185 | 2 | L-Eġittu | 211.4 | 15.2% | 69/185 | 64/185 | 3 | Il-Marokk | 171.3 | 12.3% | 57/185 | 62/185 | 4 | It-Tuneżija | 166.3 | 12% | 71/185 | 69/185 | 5 | L-Afrika t’Isfel | 99.5 | 7.2% | 53/185 | 44/185 | 6 | Is-Serbja | 88.0 | 6.3% | 76/185 | 70/185 | 7 | Is-Sirja | 76.8 | 5.5% | 140/185 | 128/185 | 8 | Il-Libanu | 76.0 | 5.5% | 82/185 | 76/185 | 9 | Il-Brażil | 55.0 | 4.0% | 51/185 | 42/185 | 10 | Il-Ġordan | 47.1 | 3.4% | 72/185 | 67/185 | Total tal-10 pajjiżi | 1,387.2 | 100.0% | L-iżvilupp tar-riskju It-tensjonijiet li ġew osservati f'xi swieq tal-bonds sovrana fl-UE baqgħu għoljin minkejja l-progress inkoraġġanti fil-qagħda ekonomika matul it-tieni nofs tal-2010. - Il-faċilità tal-bilanċ tal-pagamenti L-attivazzjoni tal-faċilità ta’ assistenza finanzjarja tal-UE għall-perjodu medju taż-żmien (il-faċilità tal-BoP) f'Diċembru 2008 għenet lill-Ungerija, lil-Latvja u lir-Rumanija biex jerġgħu jrawmu l-fiduċja fis-suq. L-ewwel ħlas lura tad-dejn se jsir f'Diċembru 2011. Il-faċilità tal-BoP, li għandha limitu massimu kumplessiv ta' EUR 50 biljun, baqgħalha kapaċità ta' EUR 36.4 biljun biex tipprovdi iktar assistenza għall-BoP jekk ikun hemm bżonn[21]. - Il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (l-MESF) Il-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Ecofin jirrestrinġu l-limitu massimu kumplessiv tal-mekkaniżmu għal EUR 60 biljun[22] iżda l-limitu legali huwa pprovdut fl-Artikolu 2.2 tar-Regolament tal-Kunsill, li jillimita l-ammont pendenti għall-marġni disponibbli skont il-limitu massimu tar-riżorsi proprji.[23], B'reazzjoni għat-talba tal-awtoritajiet Irlandiżi tal-21 ta' Novembru 2010, ġie pprovdut appoġġ finanzjarju konġunt mill-UE u l-Fond Monetarju Internazzjonali li se jdum tliet snin. L-ammont totali tal-programm għall-Irlanda se jkun ta’ EUR 85 biljun. EUR 17.5 biljun se jiġu ffinanzjati minn kontribuzzjoni Irlandiża permezz tar-riżervi tal-flus tat-Teżor u ta’ investimenti tal-Fond Nazzjonali ta' Riżerva għall-Pensjonijiet. Il-bqija tal-pakkett kumplessiv se jkun iffinanzjat: - mill-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (l-MESF), sa ammont ta’ EUR 22.5 biljun[24], li huwa kopert mill-baġit tal-UE; - mill-Faċilità Ewropea ta' Stabbiltà Finanzjarja (l-EFSF), għal ammont ta' EUR 17.7 biljun (li mhux kopert mill-garanzija tal-baġit tal-UE); - mill-Fond Monetarju Internazzjonali (l-FMI), għal ammont ta’ EUR 22.5 biljun; - minn self bilaterali mir-Renju Unit (EUR 3.8 biljun), mill-Isvezja (EUR 0.6 biljun) u mid-Danimarka (EUR 0.4 biljun). - Is-self ta' assistenza makrofinanzjarja Is-self ta’ assistenza makrofinanzjarja lill-pajjiżi terzi qabel kien suġġett għad-deċiżjonijiet individwali tal-Kunsill[25] iżda, mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona ’l hawn, dan jiddependi mill-Kunsill u mill-Parlament Ewropew. Id-Deċiżjonijiet tal-Kunsill li jipprovdu assistenza makrofinanzjarja lill-Armenja[26], lis-Serbja[27] u lill-Bosnja-Ħerzegovina[28], fil-31 ta' Diċembru 2010 kienu għadhom ma ġewx implimentati. Matul it-tieni nofs tal-2010, ma saret l-ebda operazzjoni ta' self tal-assistenza makrofinanzjarja. Is-self tal-Euratom Is-self tal-Euratom lill-Istati Membri jew f’ċerti pajjiżi eliġibbli li mhumiex Stati Membri tal-UE (il-Federazzjoni Russa, l-Armenja, l-Ukraina) għandu limitu massimu ta’ EUR 4 biljun, li minnhom diġà ntużaw madwar 85 %. Il-marġni li fadal huwa ta’ madwar EUR 600 miljun u dan jista' jintefaq fuq proġetti ġodda fl-Istati Membri u fl-Ukraina. - Is-self tal-BEI Il-mandat ġenerali tal-BEI li kien ikopri l-perjodu mill-2000 sal-2007 skada fil-31 ta' Lulju 2007. F'dik id-data, kienu ġew iffirmati kuntratti li jikkorrispondu għal total ta’ 98 % tal-limitu massimu kumplessiv skont dan il-mandat (EUR 20,060 miljun – ara t-Tabella A5 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni). Fil-31 Diċembru 2010, l-ammont totali ta’ EUR 3,022 miljun kien għad irid jitħallas taħt dan il-mandat iżda xorta jista' jitħallas skont il-garanzija tal-UE fi żmien 10 snin minn tmiem dan il-mandat, f'liema żmien il-garanzija tal-UE għal kwalunkwe ammonti mhux imħallsa tiskadi. Wara l-proposta tal-Kummissjoni li tiġi emendata l-bażi legali tal-mandat estern tal-BEI għall-bqija tal-perspettiva finanzjarja attwali tal-2007 sal-2013[29], il-Parlament u l-Kunsill huma mistennija jadottaw id-deċiżjoni rilevanti qabel il-31 ta' Ottubru 2011. Il-garanzija tal-UE hija ristretta għal 65 % tal-ammont aggregat ta' krediti mħallsa u tal-garanziji pprovduti skont l-operazzjonijiet ta’ finanzjament tal-BEI, mingħajr l-ammonti mħallsa lura u s-somom relatati kollha, b’limitu massimu ta’ EUR 27,800 miljun[30]. Fil-31 ta' Diċembru 2010 kien ġie ffirmat ammont totali ta' EUR 16,600 miljun taħt dan il-mandat, li minnhom EUR 10,603 miljun baqgħu ma tħallsux sa dik id-data (ara t-Tabella A6 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni). INADEMPJENZI, ATTIVAZZJONI TAL-GARANZIJI BAġITARJI U ARRETRATI Pagamenti mir-riżorsi ta’ flus kontanti Il-Kummissjoni tagħmel użu mir-riżorsi ta’ flus kontanti tagħha biex tevita d-dewmien u l-kosti li jirriżultaw hija u twettaq l-operazzjonijiet ta' self tagħha meta debitur jittardja fil-pagamenti tiegħu lill-UE[31]. Pagamenti mill-baġit Minħabba li ma kienet irreġistrata l-ebda inadempjenza fit-tieni nofs tal-2010, ma ntalbet l-ebda approprjazzjoni taħt il-partita tal-baġit bin-numru 01 04 01 (il-linja “p.m.”) intitolata " Garanziji tal-Unjoni Ewropea għall-operazzjonijiet ta' self tal-Unjoni u tal-Euratom u għall-operazzjonijiet ta' self tal-BEI ". Attivazzjoni tal-Fond ta’ Garanzija għall-azzjonijiet esterni[32] Fil-każ ta’ pagament tard mill-benefiċjarju ta’ self lil pajjiżi terzi mogħti jew iggarantit mill-UE, il-Fond jissejjaħ biex ikopri l-inadempjenza fi żmien tliet xhur mid-data li fiha jkun dovut il-pagament[33]. Fit-tieni nofs tal-2010, ma sar l-ebda użu mill-Fond. FOND TA’ GARANZIJA GħALL-AZZJONIJIET ESTERNI Irkupri [34] Mill-31 ta' Diċembru 2010, il-Fond ma kellu ebda arretrati x'jirkupra. Assi Fil-31 ta’ Diċembru 2010, l-assi netti[35] tal-Fond kienu jammontaw għal EUR 1,485,464,411. Ammont fil-mira Il-Fond għandu jilħaq livell xieraq (ammont fil-mira) iffissat għal 9 % tal-obbligi kapitali pendenti totali li ġejjin minn kull operazzjoni, flimkien mal-imgħax dovut. Il-proporzjon bejn ir-riżorsi tal-Fond (EUR 1,485,464,411) u l-obbligazzjonijiet kapitali pendenti[36] (EUR 19,395,882,340), fit-tifsira tar-Regolament tal-Fond, naqas minn 8.21 % fit-30 ta' Ġunju 2010 għal 7.7 % fil-31 ta' Diċembru 2010. Fi tmiem is-sena 2010, ir-riżorsi tal-Fond kienu inqas mill-ammont immirat. Skont ir-regoli ta' provvediment tar-Regolament tal-Fond ta' Garanzija, iddaħħal provvediment ta' EUR 260,170,000 fl-abbozz tal-baġit għall-2012. Dan l-ammont se jiġi ttrasferit mill-baġit għall-Fond fi Frar 2012. EVALWAZZJONI TAR-RISKJI: QAGħDA EKONOMIKA U FINANZJARJA TAL-PAJJIżI TERZI LI HUMA ESPOSTI GħALL-IKBAR RISKJU Għanijiet It-taqsimiet preċedenti ta' dan ir-rapport jipprovdu informazzjoni dwar l-aspetti kwantitattivi tar-riskju merfugħ mill-baġit relatat mal-pajjiżi terzi. Minkejja dan, għandha tiġi eżaminata wkoll il-kwalità tar-riskji, li tiddependi mit-tip ta' operazzjoni u mill-qagħda ta' min qed jissellef (ara t-Taqsima 4.3 hawn fuq). Metodi għall-valutazzjoni tar-riskju Il-valutazzjoni tar-riskju ppreżentata fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni hija bbażata fuq l-informazzjoni dwar il-qagħda ekonomika u finanzjarja, il-klassifika u fatti oħra magħrufa tal-pajjiżi li rċevew is-self garantit. Din il-valutazzjoni ma tinkludix l-istimi tat-telf u tal-irkupri mistennija, li inevitabbilment huma ta' inċertezza kbira. L-indikaturi tar-riskju tal-pajjiżi inklużi fit-tabelli fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni juru l-iżvilupp tar-riskju ta' inadempjenzi. Din l-analiżi hija pprovduta fit-Taqsima 3 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni għall-pajjiżi li jirrappreżentaw l-ogħla riskju ta' kreditu u l-ogħla skopertura għall-baġit fl-2011(inkluż għas-self tal-MFA u tal-Euratom). [1] COM(2011) 150 u SEC(2011) 371 jiffurmaw ir-rapport ta' qabel dwar il-garanziji koperti mill-Baġit fit-30 ta’ Ġunju 2010. [2] L-assistenza makrofinanzjarja tista’ tieħu wkoll il-forma ta’ għotjiet lil pajjiżi terzi. Għal aktar tagħrif dwar l-Assistenza Makrofinanzjarja (MFA), ara r-rapport tal-Kummissjoni COM(2010) 513 u d-dokument SEC(2010) 1117. [3] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 tat-18 ta' Frar 2002 li jistabbilixxi faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja għal żmien medju għall-bilanċi ta' pagament tal-Istati Membri (ĠU L 53, 23.2.2002, p. 1). [4] Il-MESF twaqqaf fil-11 ta' Mejju 2010 abbażi tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 tal-11 ta' Mejju 2010 (ĠU L 118, 12.5.2010, p. 1). Huwa jaħdem b'mod simili ħafna għall-faċilità tal-Bilanċ tal-Pagamenti iżda huwa disponibbli għall-Istati Membri kollha, inklużi dawk taż-żona tal-Euro. [5] Iċ-ċifri li jikkonċernaw il-mandati tal-BEI jidhru fit-Tabella A1 u r-referenzi għall-bażijiet legali huma elenkati fit-Tabella A4 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni. [6] Stabbilita reċentement għall-perjodu tal-1 ta' Frar 2007-31 ta' Ottubru 2011 bid-Deċiżjoni Nru 633/2009/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta' Lulju 2009 ( ĠU L 190, 22.7.2009, p. 1 ) ( id-"Deċiżjoni Esterna tal-Mandat" ), li tissostitwixxi d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2006/1016/KE tad-19 ta' Diċembru 2006. [7] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 480/2009 tal-25 ta' Mejju 2009 li jistabbilixxi Fond ta' Garanzija għall-azzjonijiet esterni (verżjoni kodifikata), imsejjaħ “ir-Regolament tal-Fond ta' Garanzija" (ĠU L 145, 10.6.2009, p. 10). [8] Għalkemm fl-aħħar mill-aħħar ir-riskji esterni huma koperti bil-garanzija tal-baġit tal-UE, il-Fond ta' Garanzija jaġixxi bħala strument li jipproteġi l-baġit tal-UE mir-riskju ta' nuqqas ta' ħlas. Għal rapport komprensiv dwar il-funzjonament tal-Fond, ara d-dokument COM(2010) 418 u d-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanjah (SEC(2010) 968). [9] Ara t-tabella A3a fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni. [10] Id-Deċiżjoni Nru 388/2010/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2010 li tipprovdi l-assistenza makrofinanzjarja lill-Ukraina [traduzzjoni mhux uffiċjali] (ĠU L 179, 14.7.2010, p. 1). [11] Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 tal-11 ta' Mejju 2010 li jistabbilixxi mekkaniżmu Ewropew ta' stabbilizzazzjoni finanzjarja (ĠU L 118, 12.5.2010, p. 1). [12] L-Artikolu 122(2) tat-TFUE jipprevedi appoġġ finanzjarju għall-Istati Membri li jinsabu f'diffikultajiet ikkawżati minn ċirkustanzi eċċezzjonali li jmorru lil hinn mill-kontroll tal-Istati Membri. [13] L-elementi ewlenin tal-kundizzjonalità tal-politika kienu inklużi fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/320/UE tal-10 ta' Mejju 2010 indirizzata lill-Greċja bil-għan li ssaħħaħ u tapprofondixxi s-sorveljanza fiskali u li tavża lill-Greċja biex tieħu miżuri għat-tnaqqis tad-defiċit, liema miżuri huma meqjusa neċessarji sabiex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L 145, 11.6.2010, p. 6). Il-kundizzjonalità kienet spjegata f’iktar dettall f'Memorandum ta' Ftehim konkluż bejn l-awtoritajiet Griegi u l-Kummissjoni f'isem l-Istati Membri taż-żona tal-euro. [14] Li minnhom EUR 38 biljun kienu tqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Greċja sa Marzu 2011. [15] Li minnhom EUR 14.6 biljun kienu tqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Greċja sa Marzu 2011. [16] Skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Fond ta' Garanzija, ladarba pajjiż isir Stat Membru, ir-riskju fuq is-self jiġi ttrasferit mill-Fond għall-baġit. [17] Għall-finijiet ta’ dan il-kalkolu, wieħed jassumi li s-self li ma jkunx tħallas ma jkunx ġie aċċellerat, jiġifieri wieħed iqis biss il-pagamenti dovuti (ara wkoll it-Taqsima 2 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni). [18] Ammont li jirrappreżenta l-ammonti dovuti fl-2011 (mill-ammont totali pendenti fil-31 ta' Diċembru 2010) u li jassumi li s-self li ma jkunx tħallas ma jkunx ġie aċċellerat. Għad-dettalji ara t-Tabella A2 mogħtija fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni. [19] Ammont li jirrappreżenta l-ammonti dovuti fl-2011 (mill-ammont totali pendenti fil-31 ta' Diċembru 2010) u li jassumi li self li ma jkunx tħallas ma jkunx ġie aċċellerat. Għad-dettalji ara t-Tabella A2 mogħtija fid-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummisjoni. [20] Iktar ma jkun għoli n-numru tal-klassifika, iktar ikun baxx il-valur tal-kreditu tal-pajjiż. Il-pajjiżi huma kklassifikati fuq skala minn żero sa 185; 185 jirrappreżenta l-ogħla riskju ta' inadempjenza. Pajjiż speċifiku jista' jtejjeb il-klassifikazzjoni tiegħu u xorta jaqa' lura fil-klassifika jekk il-klassifika medja globali titjieb għall-pajjiżi kklassifikati kollha. [21] Jekk jogħġbok innota li matul l-ewwel nofs tal-2011, il-limitu massimu li kien għad baqa' tnaqqas għal EUR 35 biljun minħabba l-programm il-ġdid ta' assistenza ta’ prekawzjoni għar-Rumanija ta' EUR 1.4 biljun li dwaru ttieħdet deċiżjoni fis-27 ta' Mejju 2011. [22] Ara l-istqarrija għall-istampa dwar il-laqgħa straordinarja tal-Kunsill tal-Ecofin tad-9 u l-10 ta' Mejju 2010 (http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/MT/ecofin/121118.pdf). [23] Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 tal-11 ta' Mejju 2010 li jistabbilixxi mekkaniżmu Ewropew ta' stabbilizzazzjoni finanzjarja (ĠU L 118, 12.5.2010, p. 1). [24] Sar l-ewwel pagament ta' EUR 5 biljun fil-12 ta' Jannar 2011. Sa Ġunju 2011, kienu tħallsu EUR 11.4 biljun. [25] Wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona, il-proċedura ta' kodeċiżjoni se ssir il-proċedura leġiżlattiva ordinarja. [26] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/890/KE tat-30 ta' Novembru 2009 li tipprovdi l-għajnuna makrofinanzjarja lill-Armenja (b’massimu ta' EUR 65 miljun bħala self u ta’ EUR 35 miljun bħala għotja). [27] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/892/KE tat-30 ta' Novembru 2009 li tipprovdi għajnuna makrofinanzjarja lis-Serbja (faċilità ta' self b'ammont massimu ta' EUR 200 miljun). [28] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/891/KE tat-30 ta' Novembru 2009 li tipprovdi għajnuna makrofinanzjarja lill-Bożnija u Ħerżegovina [Bosnja-Ħerzegovina] (faċilità ta' self b'ammont massimu ta' EUR 100 miljun). [29] COM(2010)174 tal-21 ta' April 2010. [30] Maqsum f'limitu bażiku ta' ammont massimu fiss ta' EUR 25 800 miljun u f'mandat fakultattiv ta' EUR 2 000 miljun. [31] Ara l-Artikolu 12 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000 tat-22 ta’ Mejju 2000 li jimplimenta d-Deċiżjoni 2007/436/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet [is-sistema ta' riżorsi proprji tal-Komunitajiet Ewropej] (ĠU L 130, 31.5.2000, p. 1-12). [32] Mill-bidu tiegħu fl-1994 ’il quddiem, il-Fond intalab ammont kumulattiv ta' EUR 478 miljun. [33] Għal aktar dettalji ara t-Taqsima 1.4.3 tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni. [34] Mill-bidu tiegħu fl-1994 ’il quddiem, il-Fond irkupra ammont totali ta’ EUR 576 miljun (li jinkludi l-ammont ta’ kapital u ta’ imgħax imħallsin lura, flimkien mal-imgħax tal-penali għall-ħlasijiet tard u l-qligħ u t-telf li sar mir-rati tal-kambju). [35] L-assi totali tal-Fond minbarra l-ammonti akkumulati li jridu jitħallsu (it-tariffi tal-BEI u l-miżati għall-verifika). [36] Inklużi l-interessi akkumulati.