ABBREVJAZZJONIJIET

CONOPS : Kunċett tal-Operazzjonijiet

CPCC : Kapaċità Ċivili tal-Ippjanar u t-Tmexxija

EULEX : Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Istat tad-Dritt fil-Kosovo

EUO : Uffiċċju tal-Unjoni Ewropea fil-Kosovo

ICO : Uffiċċju Ċivili Internazzjonali

IfS : Strument għall-Istabbiltà

IPA : Strument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni

JRCB : Bord Konġunt ta’ Koordinazzjoni dwar l-Istat tad-Dritt

KFOR : Forza tal-Kosovo

KPS : Kumitat Politiku u ta’ Sigurtà tal-Kunsill

MIK : Monitoraġġ, Iggwidar u Konsulenza

MIPD : Dokument Indikattiv ta’ Ppjanar Multiannwali

NATO : L-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana

OECD : L-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi

OPDAT : Uffiċċju għall-Iżvilupp, l-Assistenza u t-Taħriġ tal-Prosekuzzjoni extra-Ewropej

OPLAN : Pjan Operattiv

PPO : Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku

PSDK : Il-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni

RSUE : Rappreżentant Speċjali tal-Unjoni Ewropea

SEAE : Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna

UNMIK : Missjoni Temporanja ta' Amministrazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo

SOMMARJU EŻEKUTTIV

I. L-Unjoni Ewropea (UE) qed tipprovdi assistenza kbira għall-istat tad-dritt fil-Kosovo [1]. B’mod partikolari mill-2008 hija skjerat dik li s’issa hi l-akbar missjoni tagħha ta’ Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK) fil-forma tal-Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Istat tad-Dritt ("EULEX"). L-EULEX kellha madwar 2500 impjegat jaħdmu fuq il-bini tal-kapaċità u jwettqu xi funzjonijiet eżekuttivi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni Ewropea kienet qed tamministra proġetti relatati mal-istat tad-dritt, ukoll iffukati prinċipalment fuq il-bini tal-kapaċità, iffinanzjati mill-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA). Mill-2007 sal-2011, il-perjodu kopert mill-verifika, il-baġit tal-UE ffinanzja EUR 680 miljun b’appoġġ għall-istat tad-dritt.

II. Il-verifika indirizzat il-kwistjoni dwar jekk l-assistenza tal-UE lill-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt hijiex effettiva. Biex twettaq dan, il-Qorti vvalutat jekk l-assistenza hijiex qed tikseb ir-riżultati intenzjonati tagħha u x’kien l-impatt tagħha fuq il-progress kumplessiv fl-oqsma differenti tal-istat tad-dritt (il-pulizija, il-ġustizzja, id-dwana, il-ħidma kontra l-korruzzjoni). Eżaminat ukoll il-ġestjoni tal-assistenza, partikolarment fir-rigward tal-koordinazzjoni u l-ġestjoni tal-EULEX. Il-verifika inkludiet kampjun ta’ 17-il intervent tal-UE fil-Kosovo.

III. Il-verifika sabet li l-assistenza tal-UE lill-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt ma kinitx effettiva biżżejjed. Uħud mill-objettivi tal-interventi individwali ntlaħqu, għalkemm spiss kien hemm dewmien u dubji dwar is-sostenibbiltà tar-riżultati. Madankollu, il-progress kumplessiv fit-titjib tal-istat tad-dritt għaddej bil-mod, b’mod partikolari fir-rigward tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni, l-aktar fit-Tramuntana tal-Kosovo.

IV. L-ewwel nett, l-effettività limitata tal-assistenza tal-UE tista’ tiġi spjegata miċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-Kosovo. Madankollu, il-verifika sabet li kien hemm oqsma sinifikanti fejn ġestjoni aħjar min-naħa tas-SEAE u l-Kummissjoni setgħet wasslet sabiex l-assistenza tal-UE ssir aktar effettiva.

V. L-effettività tal-assistenza tal-UE ġiet imfixkla minħabba objettivi li mhumiex definiti b’mod ċar biżżejjed kif ukoll minħabba sfidi kbar ta’ koordinazzjoni għall-operazzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-EULEX. Barra minn hekk, l-EULEX ġarrbet restrizzjonijiet ta’ persunal. Filwaqt li l-proġetti tal-Kummissjoni kienu ġeneralment ġestiti b’mod adegwat, is-SEAE u l-Kummissjoni setgħu għamlu aktar użu mid-djalogu dwar il-politiki u l-kundizzjonalità sabiex isaħħu l-istat tad-dritt.

VI. Il-Qorti tirrakkomanda li:

- Il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-objettivi tal-istat tad-dritt għall-Kosovo jkunu marbuta ma’ punti ta’ riferiment konkreti li abbażi tagħhom jista’ jiġi vvalutat il-progress u jiġu kkunsidrati l-objettivi tas-sigurtà interna tal-UE.

- Sabiex itejbu l-koordinazzjoni tagħhom, is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom janalizzaw il-proċeduri ta’ pprogrammar u ta’ akkwist tal-Kummissjoni biex jiżguraw li dawn jirrispondu għall-ħtiġijiet operazzjonali tal-EULEX, u jippreparaw strateġija ta’ ħruġ għall-EULEX li tkun tinvolvi li l-Kummissjoni tieħu f’idejha l-funzjonijiet tal-bini ta’ kapaċità tal-EULEX.

- Is-SEAE għandu jaħdem mal-Istati Membri biex jiżgura li l-missjonijiet futuri tal-PSDK joperaw bl-għadd sħiħ awtorizzat ta’ persunal u li jiġu skjerati għall-perjodu ta’ żmien meħtieġ u li jkollhom il-ħiliet xierqa biex ikunu effettivi.

- Il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-missjonijiet futuri tal-PSDK ikollhom personalità ġuridika.

- Is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-allokazzjoni tal-persunal fl-Uffiċċju tal-UE ġewwa Pristina għall-ġestjoni tal-appoġġ tal-istat tad-dritt tkun tirrifletti l-prijorità għolja mogħtija mill-UE lil dan il-qasam.

- Il-Kunsill, is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li d-djalogi dwar il-politiki tagħhom mal-Kosovo jkunu jiffukaw partikolarment fuq it-tisħiħ tal-istat tad-dritt u jkunu marbuta ma’ inċentivi u kundizzjonijiet ta’ prijorità.

INTRODUZZJONI

SFOND

1. F’dik li kienet il-Jugoslavja, il-Kosovo kienet provinċja awtonoma fir-Repubblika tas-Serbja, waħda mis-sitt repubbliki li oriġinarjament kienu jiffurmaw il-pajjiż [2]. Kellha maġġoranza etnika Albaniża iżda b’minoranza Serba sinifikanti. Wara riforma kostituzzjonali fl-1974, il-Kosovo ngħatat aktar awtonomija, li wasslet biex ikollha l-amministrazzjoni, l-assemblea, u l-ġudikatura tagħha stess. Matul is-snin tmenin it-tensjonijiet etniċi żdiedu u fl-1989 l-awtonomija tal-Kosovo ġiet revokata mill-Gvern Serb nazzjonalista mmexxi minn Slobodan Milošević.

2. Is-snin disgħin raw id-diżintegrazzjoni tal-Jugoslavja u, fil-Kosovo, ir-ripressjoni dejjem tikber mill-Gvern Serb wasslet biex faqqgħet gwerrilja mmexxija mill-Armata tal-Liberazzjoni tal-Kosovo u tkissir sħiħ fl-istat tad-dritt. Huwa stmat li bejn l-1997 u Ġunju 1999 inqatlu 10000 Albaniż tal-Kosovo. Bħala reazzjoni għas-sitwazzjoni li kienet qed tiddeterjora b’rata mgħaġġla, l-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana (NATO) ibbumbardjat is-Serbja u l-forzi armati tas-Serbja fil-Kosovo sabiex tkeċċi lil dawn tal-aħħar mill-Kosovo.

3. F'Ġunju 1999, il-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (NU) adotta r-Riżoluzzjoni 1244/99 li stabbilixxiet Missjoni Temporanja ta' Amministrazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo (UNMIK) biex tissostitwixxi l-Gvern tas-Serbja. Il-Kunsill ta mandat lill-UNMIK biex twettaq l-aspetti kollha tal-amministrazzjoni ċivili, tistabbilixxi istituzzjonijiet demokratiċi u toħloq il-bażi biex eventwalment jiġi riżolt l-istatus tal-Kosovo [3]. Il-kompitu immedjat tal-UNMIK flimkien mal-Forza tal-Kosovo (KFOR) immexxija min-NATO kien li jiġu stabbiliti l-liġi u l-ordni billi jintemmu l-vjolenza u r-ripressjoni u billi jiġi permess ir-ritorn sikur tar-refuġjati kollha.

4. Mill-2003, taħt qafas kostituzzjonali stabbilit mill-UNMIK, l-istrutturi tal-hekk imsejħa "Istituzzjonijiet Provviżorji tal-Gvern Awtonomu" bdew jevolvu bil-mod. Filwaqt li l-UNMIK żammet l-awtorità finali, sar trasferiment gradwali ta’ setgħa mill-UNMIK għall-istituzzjonijiet tal-Kosovo.

5. Wara negozjati matul il-perjodu 2005-07, il-Mibgħut Speċjali tan-NU, Martti Ahtisaari, ippropona "indipendenza sorveljata" għall-Kosovo. Filwaqt li din il-proposta ma ġietx approvata mill-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU, żewġ partijiet ewlenin tal-proposta ta’ Ahtisaari kienu madankollu implementati sussegwentement:

(a) Il-Kunsill tal-Ministri tal-UE stabbilixxa missjoni ta’ Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK), il-"Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Istat tad-Dritt fil-Kosovo" (EULEX), sabiex ikun hemm monitoraġġ, iggwidar u konsulenza dwar l-oqsma kollha relatati mal-istat tad-dritt u sabiex jitwettqu ċerti funzjonijiet eżekuttivi.

(b) Grupp ta’ stati favur l-indipendenza tal-Kosovo, il-Grupp ta’ Tmexxija Internazzjonali, stabbilixxa Uffiċċju Ċivili Internazzjonali (ICO) sabiex jimmonitorja l-implimentazzjoni tal-proposta. Il-Kap tal-ICO għandu l-awtorità li jannulla deċiżjonijiet jew liġijiet adottati mill-awtoritajiet tal-Kosovo u li jissanzjona jew ineħħi uffiċjali pubbliċi.

6. Il-Kosovo ddikjara b’mod unilaterali l-indipendenza mis-Serbja fi Frar 2008, iżda dan il-pass ma ġiex segwit minn rikonoxximent universali tal-Kosovo [4]. Ħames Stati Membri tal-UE ma rrikonoxxewx l-indipendenza tal-Kosovo [5] u dan wassal sabiex l-UE tadotta dik li hi msejħa pożizzjoni ta’ "status newtrali" [6]. Madankollu, l-Istati Membri kollha qablu li l-Unjoni Ewropea għandha tipprovdi finanzjament sostanzjali lill-Kosovo bil-għan li tiġi żgurata l-istabbiltà tal-Kosovo, tar-reġjun aktar wiesgħa tal-Balkani tal-Punent u tal-Ewropa kollha kemm hi [7].

7. Il-Kosovo jibbenefika minn assistenza finanzjarja mill-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) u huwa kkunsidrat mill-Kummissjoni bħala kandidat potenzjali bl-iskop li jirċievi din l-assistenza [8]. Sa mill-2010 huwa ħa sehem fl-istess mekkaniżmu ta’ djalogu l-"Proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u ta’ Assoċjazzjoni" (PSA) mal-Kummissjoni bħall-pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali oħra fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent.

8. Is-Serbja ċaħdet l-indipendenza tal-Kosovo u ħafna Serbi etniċi fit-Tramuntana tal-Kosovo jixtiequ jibqgħu parti mis-Serbja [9]. L-UE qed tiffaċilita djalogu dirett bejn il-Kosovo u s-Serbja sabiex ittejjeb ir-relazzjonijiet ta’ bejniethom (l-hekk imsejjaħ "Djalogu Pristina-Belgrad"). F’Marzu 2012 il-Kunsill Ewropew ta lis-Serbja l-istatus ta’ pajjiż kandidat biex tingħaqad mal-UE u l-Kummissjoni sussegwentement ipproponiet emenda fir-Regolament tal-IPA sabiex is-Serbja tiġi trasferita mil-lista tal-pajjiżi kandidati potenzjali għal-lista tal-pajjiżi kandidati.

9. Ix-xewqa għall-indipendenza u r-rikonoxximent internazzjonali sussegwenti ddominaw l-aġenda kumplessiva tal-awtoritajiet tal-Kosovo. Iżda l-Kosovo għandu quddiemu sfidi ewlenin oħra, l-aktar il-faqar u l-kriminalità. Il-PDG tiegħu per capita ta’ EUR 2383 biss huwa l-aktar wieħed baxx fl-Ewropa [10]. Il-kollass tal-istat tad-dritt fis-snin disgħin ħoloq vakwu li ġie sfruttat mill-kriminalità organizzata kemm minn ġewwa kif ukoll minn barra l-Kosovo. Fl-istess ħin, il-klijenteliżmu prevalenti fis-soċjetà kollha tal-Kosovo u r-rikors tradizzjonali għal liġi konswetudinarja bbażata fuq il-klann ifixklu l-bini tal-istat tad-dritt.

10. It-tisħiħ tal-istat tad-dritt fil-Kosovo huwa ġeneralment meqjus bħala prerekwiżit għall-iżvilupp ekonomiku. Minħabba n-natura internazzjonali tal-kriminalità organizzata, it-tisħiħ tal-istat tad-dritt fil-Kosovo huwa importanti wkoll għas-sigurtà interna tal-UE.

11. F’Jannar 2012 l-awtoritajiet tal-Kosovo ħabbru x-xewqa tagħhom li jtemmu l-indipendenza sorveljata sal-aħħar tas-sena. Fl-10 ta’ Settembru l-Assemblea tal-Kosovo adottat emendi kostituzzjonali f’dan is-sens, li temmew ir-rwol ta’ sorveljanza eżerċitat mill-ICO. Fl-istess waqt, l-awtoritajiet tal-Kosovo ġeddew l-istedina tagħhom lill-EULEX biex din twettaq il-funzjonjiet eżekuttivi tagħha sa tmiem il-mandat attwali tagħha f’Ġunju 2014.

ASSISTENZA FINANZJARJA TAL-UE

12. Matul l-aħħar għaxar snin, il-komunità internazzjonali investiet riżorsi kbar fl-assistenza għaż-żamma tal-paċi, ir-rikostruzzjoni, il-bini ta’ istituzzjonijiet, l-iżvilupp ekonomiku u l-istat tad-dritt għall-Kosovo. Matul il-perjodu 1999-2007, il-Kosovo rċieva EUR 3,5 biljun f’assistenza minn donaturi, li żewġ terzi minnha ġew mill-Kummissjoni Ewropea u mill-Istati Membri tal-UE. Konferenza tad-Donaturi fl-2008 rahnet EUR 1,2 biljun addizzjonali għall-perjodu 2009-11, inklużi EUR 508 miljun mill-Kummissjoni. B’mod kumplessiv, il-Kosovo huwa "l-akbar benefiċjarju per capita tal-assistenza tal-UE fid-dinja kollha" [11].

13. Fil-perjodu 2007-11, aktar minn nofs l-assistenza tal-UE ġiet allokata għall-istat tad-dritt fil-Kosovo, l-aktar permezz tal-missjoni PSDK [12] iżda wkoll permezz tal-IPA (ara t-Tabella 1).

14. L-EULEX hija l-akbar operazzjoni ta’ maniġġar ta’ kriżi li qatt tvarat mill-UE. L-għan ċentrali tagħha huwa li tgħin lill-awtoritajiet tal-Kosovo biex isaħħu l-istat tad-dritt, speċifikament fl-oqsma tal-pulizija, tal-ġudikatura u tad-dwana (ara wkoll il-paragrafu 68). Hija ffinanzjata mill-baġit tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni (PESK) tal-UE, bil-finanzjament implimentat permezz ta’ kuntratt bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kap tal-Missjoni tal-EULEX, li huwa personalment responsabbli għall-baġit tal-EULEX. Sa Ġunju 2012, l-UE kienet impenjat EUR 614-il miljun mill-Baġit Ġenerali tal-UE biex tappoġġja lill-EULEX [13]. Fl-aħħar tal-2011, l-EULEX kellha 2539 membru tal-persunal inklużi 1087 membru tal-persunal li kienu ġew issekondati, l-aktar mill-Istati Membri. F’analiżi strateġika tal-EULEX, is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) ippropona li jinżammu xi funzjonijiet eżekuttivi u li jiġi estiż il-mandat tagħha sa Ġunju 2014, u dan qabel miegħu l-Kunsill [14].

15. L-IPA iffinanzja proġetti fl-oqsma tal-pulizija, tal-ġustizzja u tad-dwana, kif ukoll proġetti speċifiċi kontra l-korruzzjoni għal total ta’ EUR 92,47 miljun matul il-perjodu 2007-11.

TABELLA 1

L-ASSISTENZA TAL-UE LILL-ISTAT TAD-DRITT 2007-11 (IMPENJI F’EUR MILJUN [1111])

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea (analizzat mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri).

Strument | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | Total |

EULEX (inkluż il-Grupp tal-Ippjanar) (linja baġitarja attwali: 19.03.01.02) | 76,50 | 120,00 | 121,22 | 120,75 | 144,00 | 582,47 |

Stat tad-dritt usa’ tal-IPA [2222](22.02.02 u 22.02.04.01) | 9,30 | 44,52 | 12,05 | 14,20 | 12,40 | 92,47 |

Strument għall-Istabbiltà (IfS) (19.06.01.01) | 0,00 | 5,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 5,00 |

Assistenza totali tal-UE lill-istat tad-dritt usa’ | 85,80 | 169,52 | 133,27 | 134,95 | 156,40 | 679,94 |

Assistenza totali tal-UE lill-Kosovo | 231,70 | 331,10 | 238,22 | 198,95 | 212,70 | 1212,67 |

Assistenza totali lill-istat tad-dritt bħala % tal-assistenza totali tal-UE | 37 % | 51 % | 56 % | 68 % | 74 % | 56 % |

16. Is-servizz tal-Kummissjoni li għandu r-responsabbiltà ewlenija li jieħu ħsieb il-Kosovo huwa d-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir. Id-Direttorat huwa responsabbli għall-ġestjoni tal-IPA li huwa s-sors ewlieni ta’ finanzjament għal proġetti ta’ assistenza fil-Kosovo. L-EULEX hija mmexxija mill-kmandant Ċivili tal-Operazzjonijiet, li huwa d-Direttur tal-Kapaċità Ċivili tal-Ippjanar u t-Tmexxija (CPCC), li hija bbażata fi Brussell u tifforma parti mis-SEAE. Huwa jaqa’ taħt il-kontroll politiku u d-direzzjoni strateġika tal-Kumitat Politiku u ta’ Sigurtà tal-Kunsill (KPS). L-Uffiċċju tal-Unjoni Ewropea (EUO) jiġġestixxi l-implimentazzjoni tal-assistenza tal-IPA u minn Frar 2012 il-Kap tiegħu jservi wkoll bħala r-Rappreżentant Speċjali tal-Unjoni Ewropea (RSUE) fil-Kosovo (ara l-paragrafu 78).

AMBITU U APPROĊĊ TA’ VERIFIKA

17. Ir-rapport jindirizza l-mistoqsija kumplessiva:

"L-assistenza tal-UE lill-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt hija assistenza effettiva?"

L-ewwel parti tar-rapport jiffoka fuq jekk l-assistenza tal-UE kisbitx ir-riżultati intenzjonati tagħha u x’kien l-impatt tagħha fuq il-progress kumplessiv fl-oqsma differenti tal-istat tad-dritt (il-pulizija, il-ġustizzja, id-dwana, il-ħidma kontra l-korruzzjoni). It-tieni parti tar-rapport tidentifika oqsma fejn titjib fil-ġestjoni tal-assistenza tal-UE jista’ jwassal għal aktar effettività fl-assistenza, b’mod partikolari:

(a) ċarezza ta’ objettivi;

(b) koordinazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tal-UE, u ma’ donaturi oħrajn u l-awtoritajiet tal-Kosovo;

(c) il-ġestjoni tal-EULEX;

(d) il-ġestjoni ta’ proġetti ta’ assistenza;

(e) id-djalogu dwar il-politiki u l-kundizzjonalità.

18. Il-verifika kienet tinvolvi analiżi dokumentarja, intervisti u tliet żjarat tal-verifika fuq il-post fil-Kosovo fl-2011 u l-2012. Il-Qorti eżaminat kampjun ta’ 8 proġetti tal-IPA magħżula mill-20 proġett tal-IPA dwar l-istat tad-dritt li għalihom l-UE impenjat il-finanzjament bejn l-2007-10 u li ġew implimentati matul il-perjodu 2008-11. Eżaminat ukoll proġett wieħed iffinanzjat mill-Istrument għall-Istabbiltà. Il-proġetti verifikati kienu jammontaw għal EUR 21 miljun minn total ta’ EUR 85 miljun li ntefqu fuq proġetti dwar l-istat tad-dritt. Barra minn hekk, il-Qorti eżaminat kampjun ta’ 8 azzjonijiet ta’ Monitoraġġ, Iggwidar u Konsulenza (MIK) imwettqa mill-EULEX mill-45 azzjoni tal-MIK li tvaraw fil-bidu [15]. Dettalji tal-kampjun tal-verifika jinsabu fl-Anness II u l-kriterji tal-verifika ddettaljati huma ppreżentati fl-Anness III.

19. Sabiex jiġi vvalutat l-impatt tal-assistenza tal-UE fil-livell settorjali, il-Qorti użat evidenza tal-verifika oħra inkluża dokumentazzjoni minn proġetti oħra ffinanzjati mill-Kummissjoni dwar l-istat tad-dritt fil-Kosovo u minn azzjonijiet tal-MIK immexxija mill-EULEX. Analizzat ukoll rapporti mill-awtoritajiet tal-Kosovo u minn donaturi u partijiet interessati oħra preżenti fil-Kosovo, u wettqet ukoll analiżi tal-letteratura (ara l-Biblijografija fl-Anness V). Barra minn hekk, il-Qorti intervistat awtoritajiet relevanti tal-Kosovo kif ukoll rappreżentanti tal-komunità internazzjonali u tas-soċjetà ċivili fil-Kosovo.

20. Il-Qorti użat panel konsultattiv ta’ esperti internazzjonali sabiex tikseb informazzjoni ta’ sfond dwar is-sitwazzjoni fil-Kosovo u biex tittestja r-relevanza tal-mistoqsijiet tal-verifika.

OSSERVAZZJONIJIET

MINKEJJA L-ASSISTENZA SINIFIKANTI TAL-UE, IL-PROGRESS FIT-TITJIB TAL-ISTAT TAD-DRITT HUWA LIMITAT U L-LIVELLI TAL-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA U TAL-KORRUZZJONI GĦADHOM GĦOLJIN

21. Din it-taqsima tistabbilixxi r-riżultati tal-kampjun ta’ proġetti tal-IPA u ta’ azzjonijiet tal-MIK tal-EULEX ivverifikati mill-Qorti. Tfittex ukoll li tivvaluta l-impatt tal-assistenza tal-UE fuq il-progress kumplessiv fl-istat tad-dritt b’rabta mal-pulizija, il-ġudikatura, id-dwana u l-ħidma kontra l-korruzzjoni, anke fit-Tramuntana tal-Kosovo. Barra minn hekk, tivvaluta wkoll jekk huwiex probabbli li l-progress jiġi appoġġjat.

IL-PULIZIJA TAL-KOSOVO: L-INTERVENTI TAL-UE VVERIFIKATI MILL-QORTI KELLHOM SUĊĊESS MODERAT IŻDA GĦAD FADAL SFIDI EWLENIN, B’MOD PARTIKOLARI FIL-ĠLIEDA KONTRA L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA

L-ASSISTENZA TAL-UE

22. Il-Kummissjoni u l-EULEX assistew lill-Pulizija tal-Kosovo f’ħafna modi mill-2007 ’l quddiem (16-il proġett tal-IPA li jammontaw għal EUR 33 miljun u 36 azzjoni tal-MIK). Il-Qorti vverifikat żewġ proġetti tal-IPA [16] u erba’ azzjonijiet tal-MIK [17].

23. Iż-żewġ proġetti tal-IPA ivverifikati kellhom l-għan li jiżviluppaw il-kapaċità tal-Pulizija tal-Kosovo biex twettaq il-kompitu l-ġdid ta’ monitoraġġ tal-fruntieri u l-konfini tal-Kosovo [18]. L-appoġġ tal-Kummissjoni għal sistema ta’ intelliġenza separata tal-Pulizija tal-Fruntieri u tal-Konfini kienet tikkontradixxi l-objettiv tal-EULEX li tinħoloq sistema unika ta’ intelliġenza fi ħdan il-Pulizija tal-Kosovo minħabba koordinazzjoni insuffiċjenti matul it-tfassil ta’ dan il-proġett. Kien hemm dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni taż-żewġ proġetti, b’mod partikolari l-provvista tat-tagħmir li kienet aktar minn sena tard.

24. Parti ewlenija mill-proġett kienet li tiġi sostitwita s-sistema eżistenti ta’ ġestjoni tal-fruntieri, iffinanzjata mill-Istati Uniti [19], b’sistema ġdida kompletament konformi mal-istandards tal-UE. Il-fatt li oriġinarjament kienet installata sistema kompatibbli li mhix tal-UE, juri nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Uniti (ara wkoll il-paragrafu 86). L-implimentazzjoni tas-sistema l-ġdida kienet diffiċli minħabba l-preferenza tal-awtoritajiet tal-Kosovo li jkomplu bis-sistema eżistenti.

25. Il-proġett ta’ ġemellaġġ, implimentat minn Mejju 2009 sa Novembru 2010, ukoll ikkontribwixxa għall-iżvilupp tal-attività tal-pulizija fil-fruntiera u fil-konfini ġewwa l-Kosovo permezz ta’ pariri u taħriġ tekniċi. Madankollu, il-perjodu ta’ żmien tal-proġett ta’ 18-il xahar ma kienx twil biżżejjed biex jiġi żgurat li l-prattiki ġodda introdotti mill-proġett kienu ġew adottati bis-sħiħ mill-Pulizija tal-Kosovo.

26. Il-"Border Police – Enhanced Planning" (Pulizija tal-Fruntieri – Ippjanar Imsaħħaħ) tal-MIK kiseb suċċess fiż-żieda tal-kapaċità tal-ippjanar tal-Pulizija tal-Fruntieri u kkomplementa l-proġetti ffinanzjati mill-IPA għal din il-parti tal-Pulizija tal-Kosovo.

27. L-"Intelligence-led Policing" (Attività tal-Pulizija bbażata fuq l-Intelliġenza) tal-MIK kien serjament imxekkel min-nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji u ta’ persunal meħtieġ għall-awtoritajiet tal-Kosovo. Ir-"Rationalise Kosovo Police Structure" (Razzjonalizzazzjoni tal-Istruttura tal-Pulizija tal-Kosovo) tal-MIK fi ħdan l-EULEX ikkontribwixxa għal struttura ġdida tal-pulizija li ċċentralizzat il-funzjonijiet li qabel kienu mxerrda tal-ġbir tal-intelligenza. Minkejja l-kontributi ta’ dawn iż-żewġ azzjonijiet tal-MIK, il-kapaċità kumplessiva tal-Pulizija tal-Kosovo fl-ippjanar strateġiku u fl-attività tal-pulizija bbażata fuq l-intelligenza għadha dgħajfa.

28. L-"Approċċ f’Tim - Investigazzjonijiet Kriminali" tal-MIK iffukat fuq il-kooperazzjoni bejn il-pulizija u l-prosekuturi, iżda kellha tiġi sospiża minħabba li l-prosekuturi ddeċidew li jipprijoritizzaw lill-investigazzjoni ta’ każijiet għaddejjin li llimita r-riżorsi disponibbli għal azzjonijiet ta’ bini tal-kapaċità (ara l-paragrafu 95).

29. Minkejja xi suċċessi moderati, l-aktar fit-trasferiment tar-responsabbiltajiet għall-kontroll tal-fruntieri u tal-konfini mill-KFOR għall-awtoritajiet tal-Kosovo, l-assistenza tal-UE lill-pulizija, ivverifikata mill-Qorti, ma wasslitx għal titjib sinifikanti.

IL-ĠLIEDA KONTRA L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA

30. Minkejja l-assistenza mill-UE u minn donaturi oħrajn, il-Kosovo ftit li xejn għamel progress fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Tabilħaqq, il-Valutazzjoni Strateġika tat-Theddid, "Il-Kriminalità Organizzata fil-Kosovo" tal-2010 mwettqa mill-Uffiċċju tal-UE għall-Intelliġenza Kriminali (EUOCI) ikkonkludiet li s-sitwazzjoni fir-rigward tal-kriminalità organizzata fil-Kosovo ma nbidlitx b’mod konsiderevoli mill-wasla tal-komunità internazzjonali fis-sajf tal-1999 [20]. L-investigazzjoni ta’ reati serji għadha mhix effettiva minħabba l-esperjenza limitata u l-indħil politiku. Barra minn hekk, l-awtoritajiet tal-Kosovo m’għandhomx il-kapaċità biex jindirizzaw il-kriminalità finanzjarja u ekonomika u l-ħasil tal-flus.

31. Nuqqas ewlieni li jaffettwa l-kooperazzjoni bejn il-pulizija u l-prosekuturi huwa n-nuqqas ta’ database konġunta li jagħmilha impossibbli li tiġi traċċata u kkoordinata l-investigazzjoni tagħhom ta’ każijiet kriminali. Dan wassal għal sitwazzjonijiet fejn il-prosekuturi ma jkunux jafu bl-investigazzjonijiet tal-pulizija u viċeversa, sitwazzjonijiet li jxekklu b’mod serju l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Il-fatt li l-pulizija u l-prosekuturi ma implimentawx passi sempliċi, bħal numri ta’ referenza ta’ każijiet komuni, jindika nuqqas ta’ rieda politika biex tiġi żgurata l-kooperazzjoni.

32. Il-Europol hija l-aġenzija Ewropea tal-infurzar tal-liġi li għandha l-għan li ttejjeb l-effettività u l-kooperazzjoni tal-pajjiżi fil-prevenzjoni ta’ u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. In-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-Kosovo minn xi Stati Membri tal-UE jipprevjeni lill-Europol milli jidħol fi ftehimiet operazzjonali u/jew strateġiċi [21] mal-awtoritajiet tal-Kosovo. Għaldaqstant, il-Kosovo ma jidhirx fil-lista ta’ pajjiżi terzi approvata mill-Kunsill li magħhom il-Europol ikun jista’ jidħol fi ftehimiet bħal dawn [22]. Barra minn hekk, il-Europol mhuwiex kapaċi jidħol fi ftehim ta’ kooperazzjoni diretta mal-EULEX peress li, bħall-missjonijiet kollha tal-PSDK, m’għandu l-ebda personalità ġuridika (ara l-paragrafu 93). Biex tingħeleb din id-diffikultà, il-Europol stabbilixxiet mekkaniżmu speċifiku ad hoc biex tiskambja informazzjoni relevanti mal-EULEX. Però dan il-mekkaniżmu jiddependi fuq kemm l-Istati Membri jkunu lesti jikkooperaw. Attwalment, tliet Stati Membri jipparteċipaw f’dan il-mekkaniżmu [23].

33. Il-kapaċità limitata ta’ protezzjoni ta’ xhieda ewlenija f’każijiet ta’ profil għoli mill-awtoritajiet tal-Kosovo u d-diffikultajiet marbuta mar-rilokazzjoni tax-xhieda barra mill-pajjiż huma nuqqasijiet importanti minħabba li każijiet ta’ intimidazzjoni ta’ xhieda għadhom ifixklu l-funzjonament xieraq tas-sistema tal-ġustizzja [24]. Għalkemm l-assistenza tal-UE hija pprovduta permezz ta’ proġett reġjonali tal-IPA għall-Balkani tal-Punent [25], l-impatt tagħha fil-Kosovo x’aktarx li jkun limitat minħabba l-qafas finanzjarju u legali dgħajjef tal-Unità tal-Kosovo għall-Protezzjoni tax-Xhieda.

ĠUDIKATURA TAL-KOSOVO: INTERVENTI TAL-UE VVERIFIKATI GĦENU SABIEX TINBENA L-KAPAĊITÀ IŻDA S-SISTEMA ĠUDIZZJALI QED TKOMPLI TBATI MINN DGĦUFIJIET FUNDAMENTALI

ASSISTENZA TAL-UE

34. Il-Kummissjoni u l-EULEX iffinanzjaw 15-il proġett tal-IPA u proġett wieħed tal-Istrument għall-Istabbiltà (IfS) li b’kollox jammontaw għal EUR 58 miljun kif ukoll 6 azzjonijiet tal-MIK. Il-Qorti vverifikat żewġ proġetti: "Support to the Vetting and Re-appointment Process" (Appoġġ għall-Proċess ta’ Skrutinju u Ħatra mill-ġdid) (EUR 5,9 miljun iffinanzjati mill-IfS u l-IPA) u "Legal Education System Reform" (Riforma tas-Sistema tal-Edukazzjoni Legali) (EUR 3,6 miljun). Ivverifikat ukoll żewġ azzjonijiet tal-MIK (("Judges in the Criminal and Civil Fields" (Imħallfin fl-Oqsma Kriminali u Ċivili) u "Prosecutors" (Prosekuturi)).

35. Il-proċess ta’ skrutinju u ħatra mill-ġdid kellu l-għan li jidentifika u jirrakkomanda kandidati xierqa għal karigi ġudizzjali [26]. Dan il-proċess kien pass importanti biex tikber il-fiduċja fil-ġudikatura tal-Kosovo. Madankollu, fl-aħħar tal-proġett, 28 % tal-postijiet vakanti baqgħu vojta (127 minn 461). Dan kien parzjalment minħabba li 31 kandidat irrakkomandati mill-kummissarji internazzjonali [27] ma ġewx sussegwentement maħtura mill-awtoritajiet tal-Kosovo [28]. 33 % biss tal-pożizzjonijiet riżervati għal minoranzi mtlew. B’mod kumplessiv, l-għadd ta’ mħallfin u prosekuturi fil-Kosovo għadu baxx ħafna [29].

36. Il-proġett tal-IPA "Riforma tas-Sistema tal-Edukazzjoni Legali" ġarrab dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni tiegħu, parzjalment minħabba problemi fil-kisba ta’ kofinanzjament mill-awtoritajiet tal-Kosovo. Filwaqt li l-biċċa l-kbira mill-objettivi eventwalment intlaħqu, is-sostenibbiltà tar-riżultati hija dubjuża. Il-proġett ma setax jiġi implimentat fit-Tramuntana tal-Kosovo (ara l-paragrafu 56).

37. L-imħallfin u l-prosekuturi tal-EULEX iwettqu l-funzjonijiet eżekuttivi bħala parti integrali tal-ġudikatura tal-Kosovo. Dan illimita l-ħin li jistgħu jiddedikaw għall-bini ta’ kapaċità. Filwaqt li xi azzjonijiet tal-MIK huma kważi kkompletati, oħrajn jirrikjedu aktar sforzi sostanzjali, b’mod partikolari dawk li jinvolvu l-prosekuturi. Iż-żewġ azzjonijiet tal-MIK ivverifikati fid-dettall ikkontribwew għall-iżvilupp tal-kapaċità tal-imħallfin u l-prosekuturi lokali. Madankollu, il-ġudikatura lokali għadha mhix kapaċi tindirizza ċerti tipi ta’ każijiet serji (il-kriminalità organizzata, ir-reati ekonomiċi u l-korruzzjoni, kif ukoll reati tal-gwerra) minħabba kompetenza insuffiċjenti kif ukoll minħabba theddid u intimidazzjoni.

IL-FUNZJONAMENT TAS-SISTEMA ĠUDIZZJALI

38. Għalkemm b’mod kumplessiv il-proġetti tal-UE vverifikati għenu biex tinbena l-kapaċità tal-ġudikatura, għad fadal dgħufijiet fundamentali. L-indħil politiku fuq il-ġudikatura għadu problema ewlenija fil-Kosovo, minkejja l-preżenza tal-imħallfin u l-prosekuturi tal-EULEX. L-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE) irrappurtat, billi kkwotat ġurist, li l-imħallfin mhumiex kompletament lesti li joffru s-sentenzi tagħhom abbażi tal-liġi biss, iżda għandhom it-tendenza li jaġixxu f’ubbidjenza ta’ bil-quddiem lejn influwenzi esterni [30]. F’Awwissu 2011, l-awtoritajiet tal-Kosovo bdew leġiżlazzjoni biex inaqqsu s-setgħat eżekuttivi tal-EULEX permezz tar-riforma tal-Awla Speċjali li ttemm il-maġġoranza tal-imħallfin tal-EULEX fil-livell tal-Prim’Istanza tal-Awla Speċjali tal-Qorti Suprema [31].

39. L-effiċjenza tal-imħallfin u l-prosekuturi għadha kwistjoni ewlenija. L-għadd kbir ta’ każijiet b’lura (211 588 sal- 31 ta’ Lulju 2011) jillimita l-fiduċja fil-ġustizzja u r-rikors għaliha. Strateġija ġdida varata f’Novembru 2010 kienet wasslet għal tnaqqis ta’ 46 % tax-xogħol b’lura ta’ qabel l-2008 [32] iżda l-Kummissjoni u l-EULEX mhumiex f’pożizzjoni li jindikaw jekk kienx dejjem osservat proċess dovut sabiex jinkiseb dan. Il-Kummissjoni u donaturi oħra ffinanzjaw ukoll proġetti komplementari bil-għan li jnaqqsu r-rikors għall-qrati, bħall-proġett Riżoluzzjonijiet Alternattivi tat-Tilwim jew l-introduzzjoni tal-professjoni ta’ nutara fil-Kosovo, iżda għadu kmieni wisq biex jiġi vvalutat l-impatt tagħhom fuq l-ammont ta’ xogħol tal-qrati.

40. M’hemmx biżżejjed trasparenza fl-allokazzjoni tal-każijiet fost l-imħallfin u l-prosekuturi, peress li l-allokazzjonijiet mhux dejjem ikunu bbażati fuq kriterji oġġettivi determinati minn qabel u fuq salvagwardji proċedurali. Dan huwa nuqqas kbir peress li jipprovdi opportunitajiet għal indħil politiku permezz tal-għażla tal-imħallef jew tal-prosekutur responsabbli. Proġett iffinanzjat mill-UE ta’ "Court Management Information System" (Sistema ta' Informazzjoni dwar il-Ġestjoni tal-Qorti) varat fl-2004 biex jindirizza din il-kwistjoni għadu mhuwiex operazzjonali.

41. Filwaqt li kien hemm xi progress fir-riforma legali (ara l-paragrafu 62), l-implimentazzjoni u l-infurzar reali tal-liġijiet għadhom problema kbira. Fl-2011, il-Kummissjoni stmat li 40 % biss tad-deċiżjonijiet tal-Qorti fil-Kosovo ġew infurzati [33].

ID-DWANA TAL-KOSOVO: L-INTERVENTI TAL-UE KIENU FIL-BIĊĊA L-KBIRA TA’ SUĊĊESS FIL-BINI TA’ KAPAĊITÀ TAD-DWANA TAL-KOSOVO

42. Il-Kummissjoni u l-EULEX ipprovdew assistenza lid-Dwana tal-Kosovo permezz ta’ żewġ proġetti tal-IPA għal ammont ta’ EUR 2,7 miljun u permezz ta’ erba’ azzjonijiet tal-MIK. Il-verifika analizzat iż-żewġ proġetti tal-IPA, "Preparation of Fiscal and Customs Blueprint" (Preparazzjoni ta’ Pjan Fiskali u Doganali) u "Support to Customs and Taxation Administrations" (Appoġġ lill-Amministrazzjonijiet tad-Dwana u tat-Tassazzjoni), u żewġ azzjonijiet tal-MIK, "Enhanced internal communication and data sharing" (Komunikazzjoni interna u skambju ta’ data mtejba) u "Implementation of the Integrated Border Management (IBM) Action Plan" (Implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri (IBM)).

43. Għalkemm kien hemm problemi okkażjonali [34], l-assistenza pprovduta mill-Kummissjoni u l-EULEX laħqet fil-biċċa l-kbira l-objettiv tagħha ta’ bini ta’ kapaċità tad-Dwana tal-Kosovo.

44. B’mod aktar ġenerali, sar progress fil-qasam tad-dwana. Id-Dwana tal-Kosovo żiedet il-ġbir tad-dħul minn EUR 527 miljun fl-2007 għal EUR 700 miljun fl-2010. Ħadet ukoll sehem attiv fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus anki jekk il-kontrolli jeħtieġ li jsiru b’mod aktar sistematiku. Ġie introdott regolament ġdid dwar id-dwana, kompatibbli b’mod wiesa’ mal-leġiżlazzjoni tal-UE, għalkemm għad hemm xi lakuni fl-implimentazzjoni tar-regolament eżistenti dwar id-dwana.

45. Minkejja t-titjib kumplessiv, il-koordinazzjoni bejn id-Dwana tal-Kosovo u l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku (PPO) għadha batuta, u dan ifixkel l-effettività tal-investigazzjoni u tal-prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ reati serji. Barra minn hekk, id-Dwana tal-Kosovo nfisha għadha meqjusa miċ-ċittadini tal-Kosovo bħala wieħed mis-servizzi l-aktar korrotti tal-Gvern [35], għalkemm ftit każijiet ta’ korruzzjoni jitressqu quddiem il-qorti.

ĦIDMA KONTRA L-KORRUZZJONI: L-INTERVENTI TAL-UE KELLHOM RIŻULTATI LIMITATI FIL-ĠLIEDA KONTRA L-KORRUZZJONI LI GĦADHA TIKKAWŻA TĦASSIB SERJU

ASSISTENZA TAL-UE

46. Il-Kummissjoni ffinanzjat seba’ proġetti tal-IPA relatati mal-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Dawn il-proġetti jammontaw għal EUR 8,5 miljun. L-EULEX ma implimentat l-ebda azzjoni speċifika tal-MIK peress li pproponiet li tindirizza l-korruzzjoni bħala kwistjoni trasversali relevanti għall-attivitajiet kollha tagħha. Il-Qorti vverifikat żewġ proġetti tal-IPA: "Support to Public Procurement Reform" (Appoġġ għar-Riforma tal-Akkwist Pubbliku) (EUR 2 miljun) u "Support to the Anti-Corruption Agency" (Appoġġ għall-Aġenzija kontra l-Korruzzjoni) (EUR 1 miljun).

47. L-implimentazzjoni tal-proġett "Appoġġ għar-Riforma tal-Akkwist Pubbliku" kienet affettwata minn nuqqas ta’ ftehim bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet tal-Kosovo dwar jekk Liġi dwar l-Akkwist Pubbliku li kienet għaddiet reċentement kinitx konformi mal-liġi u l-proċeduri tal-UE. Konsegwentement, il-Kummissjoni ffukat il-proġett fuq l-assistenza għall-abbozzar ta’ Liġi ġdida tal-Akkwist Pubbliku li kienet kompletament konformi. Din kienet it-tielet Liġi dwar l-Akkwist Pubbliku f’inqas minn tliet snin. Il-prijorità mogħtija lil din l-assistenza fissret li ma setax jitwettaq xogħol ferm meħtieġ dwar il-leġiżlazzjoni sekondarja u t-taħriġ biex tiġi implimentata l-liġi l-ġdida.

48. Il-proġett ta’ assistenza teknika "Support to the Anti-corruption Agency" (Appoġġ għall-Aġenzija kontra l-Korruzzjoni) analizza proposti leġiżlattivi relevanti dwar il-ħidma kontra l-korruzzjoni. Dan irriżulta f’35 rakkomandazzjoni. Madankollu, l-awtoritajiet tal-Kosovo aċċettaw biss 14 minn dawn ir-rakkomandazzjonijiet (40 %) [36]. It-tfassil ta’ dan il-proġett inkluda t-twettiq ta’ analiżi organizzattiva tal-Aġenzija, iżda dan ġie sostitwit minn mekkaniżmu ġdid ta’ skambju ta’ informazzjoni bejn il-korpi tal-infurzar tal-liġi tal-Kosovo, mekkaniżmu li għadu mhux operazzjonali. Il-proġett kellu l-għan li jtejjeb il-kapaċità tal-Aġenzija iżda l-abbozzar tal-istrateġija l-ġdida kontra l-korruzzjoni għall-perjodu 2012-16 sar kompletament minn espert barrani. Kellu l-għan ukoll li jżid l-għadd ta’ każijiet mibgħuta lill-prosekuzzjoni, iżda l-għadd ta’ każijiet mibgħuta naqas minn 68 fl-2009 għal 29 fl-2010 (ara l-paragrafu 55).

49. Filwaqt li l-imħallfin u l-prosekuturi tal-EULEX ipprijoritizzaw każijiet ta’ korruzzjoni, ir-riżultati reali jinsabu taħt l-aspettattivi għoljin tal-popolazzjoni tal-Kosovo [37]. Dan seħħ l-aktar minħabba d-diffikultajiet biex jingħalqu investigazzjonijiet kumplessi.

50. B’mod kumplessiv, l-assistenza tal-Kummissjoni u l-attivitajiet eżekuttivi tal-EULEX ma kisbux ir-riżultati mistennija, għalkemm dawn ikkontribwew għal xi progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni.

IL-ĠLIEDA KONTRA L-KORRUZZJONI

51. Il-korruzzjoni għadha prevalenti f’ħafna oqsma u hija ta’ tħassib kbir għall-popolazzjoni tal-Kosovo [38]. L-indikatur tal-Indiċi tal-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni (CPI) 2011 tal-Kosovo tal-organizzazzjoni Transparency International huwa 2.9, li huwa klassifikat bħala livell ta’ korruzzjoni rampanti. L-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) irrappurtat ukoll li l-Kosovo għadu ferm permissiv għall-korruzzjoni fil-livelli kollha, li jfisser li r-riskju li jsir (jew saħansitra li diġà fil-fatt hu) stat maqbud huwa wieħed għoli [39].

52. Minkejja riżorsi finanzjarji u umani limitati, l-awtoritajiet tal-Kosovo għażlu qafas istituzzjonali kumpless għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Tliet korpi ġew stabbiliti b’setgħat dgħajfa u b’responsabbiltajiet li jikkoinċidu [40]. Barra minn hekk, l-Aġenzija tal-Kosovo Kontra l-Korruzzjoni ma tistax tinvestiga attivitajiet kriminali u m’għandha l-ebda setgħa biex twettaq prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni allegata.

53. Is-sorveljanza tal-akkwist pubbliku wkoll hija kumplessa bi tliet korpi ċentrali direttament involuti [41]. Barra minn hekk, hemm aktar minn 150 awtorità kontraenti fil-Kosovo. Minħabba d-daqs tal-Kosovo (popolazzjoni ta’ 1,7 miljun) din il-kumplessità u l-frammentazzjoni jżidu r-riskju ta’ korruzzjoni [42]. L-assistenza tal-UE għadha ma indirizzatx din il-kwistjoni u lanqas id-djalogu dwar il-politiki tal-UE ma ffoka fuqha f’livell politiku (ara wkoll il-paragrafu 97).

54. L-Assemblea tal-Kosovo reċentement adottat liġijiet ġodda biex trawwem it-trasparenza u l-obbligu ta’ rendikont fl-amministrazzjoni pubblika [43]. Madankollu, il-leġiżlazzjoni hija mħassra minħabba nuqqasijiet (ara l-Anness IV) u implimentazzjoni ħażina [44] filwaqt li n-nonkonformità mhijiex sanzjonata [45].

55. B’mod ġenerali, l-awtoritajiet tal-Kosovo taw prijorità baxxa lill-attivitajiet kontra l-korruzzjoni. L-awtoritajiet tal-Kosovo għadhom ma evalwawx ir-riżultati u l-impatt taż-żewġ strateġiji preċedenti kontra l-korruzzjoni (2004-07 u 2009-11) minkejja li diġà approvaw strateġija ġdida għall-2012-16 (ara l-paragrafu 48). Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Sħubija Ewropea 2012 fih ħames azzjonijiet kontra l-korruzzjoni iżda b’finanzjament totali ta’ EUR 17000 biss. Bħala paragun, il-promozzjoni tas-sewqan ekoloġiku fil-Kosovo tirċievi finanzjament ta’ EUR 25000 mill-baġit tal-Kosovo.

IT-TRAMUNTANA TAL-KOSOVO: L-INTERVENTI TAL-UE KIENU FERM LIMITATI U MA KIEN HEMM KWAŻI L-EBDA PROGRESS FIT-TWAQQIF TAL-ISTAT TAD-DRITT

56. L-assistenza tal-UE, implimentata permezz ta’ proġetti tal-IPA għall-istat tad-dritt u azzjonijiet tal-MIK, ma kinitx immirata speċifikament għat-Tramuntana tal-Kosovo. Il-proġetti tal-IPA u l-azzjonijiet tal-MIK li kienu maħsuba biex ikopru l-Kosovo kollu, b’mod ġenerali kellhom impatt negliġibbli fit-Tramuntana. Pereżempju, il-proġett "Support to Public Procurement Reform" (Appoġġ għar-Riforma tal-Akkwist Pubbliku) ikkontribwixxa għat-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni ta’ uffiċjali tal-akkwist, iżda l-ebda uffiċjal mill-muniċipalitajiet tat-Tramuntana b’maġġoranza Serba ma bbenefika mill-proġett. Bl-istess mod, il-proġett "Legal Education System Reform" (Riforma tas-Sistema tal-Edukazzjoni Legali) ikkontribwixxa għat-titjib tal-kurrikulu tal-liġi fl-Università ta’ Pristina, iżda l-attivitajiet tiegħu ma kinux ikopru l-Università ta’ Pristina-Kosovska Mitrovica kkontrollata mis-Serbi (ara l-paragrafu 36).

57. Din is-sitwazzjoni ġejja prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ kontroll fuq it-Tramuntana mill-awtoritajiet tal-Kosovo bbażati fi Pristina. Hija għandha r-reputazzjoni bħala rifuġju sikur għall-kriminalità organizzata [46] minħabba n-nuqqas kemm ta’ forza tal-pulizija qawwija kif ukoll minħabba nuqqas ta’ sistema ġudizzjali li taħdem.

58. Il-pulizija tal-EULEX għamlet sforzi sinifikanti biex tkompli l-attivitajiet tagħha fit-Tramuntana. L-EULEX appoġġjat it-twaqqif ta’ unità multietnika għall-kontroll tal-folol u l-irvellijiet hemmhekk, iżda sal-lum din għadha ma rnexxietx. L-għases tal-pulizija fit-Tramuntana, bi predominanza ta’ persunal Serb tal-Kosovo, huma fil-prinċipju integrati mal-linja tal-kmand tal-Pulizija tal-Kosovo, iżda fir-realtà l-komunikazzjoni tagħhom mal-Kwartieri Ġenerali fi Pristina hija limitata. L-unitajiet speċjalizzati tal-pulizija għall-kontroll tal-folol u l-irvellijiet fil-Kosovo għandhom persunal fil-biċċa l-kbira Albaniż tal-Kosovo, u dan huwa sors ta’ tensjoni meta dawn jiġu skjerati fit-Tramuntana.

59. Id-Dwana tal-Kosovo, servizz fejn il-minoranzi huma sottorappreżentati, ukoll issib diffikultajiet biex taħdem fit-Tramuntana. Pereżempju, il-persunal tagħha ma jkunx jista’ jilħaq żewġ postijiet ta’ qsim li jinsabu fuq il-konfini bejn is-Serbja u l-Kosovo [47], u jkollu jiġi ttrasportat hemm bl-ajru. F’dawn il-postijiet ta’ qsim, uffiċjali tad-Dwana tal-EULEX u tad-Dwana tal-Kosovo jiġbru informazzjoni dwar transitu kummerċjali iżda ma jiġbrux dazji doganali.

60. Mill-2008 l-ebda mħallef jew prosekutur lokali ma jista’ jaħdem fit-Tramuntana. Bl-istess mod, barrikati stradali rrestrinġew il-mobilità ta’ mħallfin u ta’ prosekuturi tal-EULEX li ma setgħux jamministraw il-liġi fil-Qorti ta’ Mitrovicë/Mitrovica minn Lulju 2011 sa Frar 2012. Qrati paralleli japplikaw il-liġi Serba, iżda l-legalità tad-deċiżjonijiet tagħhom hija kkontestata mill-awtoritajiet tal-Kosovo.

61. L-EULEX ilha mill-2011 timmira li tistabbilixxi "impronta" akbar fit-Tramuntana u żiedet il-persunal tagħha li jgħix hemmhekk għal 40. Hija waqqfet ukoll "Task Force Mitrovica" speċjali biex jiġu żviluppati investigazzjonijiet kriminali b’kooperazzjoni mal-Uffiċċju tal-UE għall-Intelliġenza Kriminali, unità li tieħu mir-riżorsi tal-Pulizija tal-Kosovo, tad-Dwana tal-Kosovo, tal-Pulizija tal-EULEX u tad-Dwana tal-EULEX. Madankollu, diffikultajiet fit-Tramuntana wasslu biex l-uffiċjali tat-task force li jgħixu fit-Tramuntana jiġu rilokati lejn in-Nofsinhar tax-Xmara Ibar.

RIEDA POLITIKA LOKALI DUBJUŻA, KAPAĊITÀ FINANZJARJA DGĦAJFA U L-INFLUWENZA LIMITATA TAS-SOĊJETÀ ĊIVILI JFIXKLU L-PROSPETTI GĦAS-SOSTENIBBILTÀ TAL-INTERVENTI TAL-UE

62. Appoġġ politiku mingħand l-awtoritajiet tal-Kosovo għat-tisħiħ tas-settur tal-istat tad-dritt huwa kundizzjoni ewlenija għas-sostenibbiltà tar-riżultati tal-assistenza tal-UE. Madankollu, l-impenn tal-awtoritajiet nazzjonali għal liġijiet ġodda huwa wieħed diskutibbli. Pereżempju, erba’ liġijiet fundamentali [48] ġew abbozzati b’parteċipazzjoni minima lokali.

63. Il-kapaċità finanzjarja tal-awtoritajiet tal-Kosovo biex ikomplu l-attivitajiet tal-proġetti wara t-tmiem tal-finanzjament tal-UE, u b’mod aktar ġenerali biex jiffinanzjaw is-settur tal-istat tad-dritt, hija dubjuża. Mill-2008, żieda fl-infiq tal-Gvern wasslet għal defiċits li qed jiżdiedu. Arranġament ta’ riżerva mal-Fond Monetarju Internazzjonali miftiehem f’Lulju 2010 mar lil hinn minn dak stabbilit ftit xhur wara l-firma minħabba żidiet kbar fil-pagi fis-settur pubbliku.

64. L-impatt ta’ din il-kapaċità finanzjarja dgħajfa huwa partikolarment sinifikanti fis-settur ġudizzjali minħabba li l-implimentazzjoni tal-liġijiet il-ġodda se teħtieġ fondi addizzjonali. Pereżempju, il-Bord Konġunt ta’ Koordinazzjoni dwar l-Istat tad-Dritt (JRCB) (ara l-paragrafu 76) esprima tħassib dwar l-ispejjeż baġitarji għoljin tal-Liġi l-ġdida dwar il-protezzjoni tax-Xhieda. L-analiżi tal-Qorti ta’ proġetti individwali tal-IPA indikat ukoll li l-baġits tal-Gvern tal-Kosovo ma kinux se jkunu biżżejjed għall-operazzjoni tar-riforma tal-ħabs ta’ sigurtà għolja u tal-ġustizzja taż-żgħażagħ.

65. Hemm riskju li l-bidliet frekwenti fil-maniġment superjuri tal-Pulizija tal-Kosovo, parzjalment marbuta ma’ ndħil politiku, ixekkel l-isforzi biex tinbena kapaċità ta’ ġestjoni fuq bażi sostenibbli [49]. Dan idgħajjef ukoll il-fiduċja fl-istat tad-dritt. L-indħil politiku fil-ġudikatura bl-istess mod jimmina l-istat tad-dritt u l-fiduċja f’istituzzjonijiet demokratiċi (ara l-paragrafi 35, 37, 38 u 40). Il-Kummissjoni Ewropea esprimiet tħassib dwar l-użu estensiv ta’ maħfriet presidenzjali mingħajr ġustifikazzjoni xierqa [50].

66. Is-soċjetà ċivili, inkluża l-midja, ukoll għandha rwol importanti biex tiżgura li titjib fl-istat tad-dritt jiġi sostnut permezz tal-monitoraġġ u l-illobjar tagħha mal-awtoritajiet tal-Kosovo. Madankollu, is-soċjetà ċivili għadha fraġli u tħabbat wiċċha wkoll ma’ pressjoni politika.

MINKEJJA T-TITJIB KONTINWU, GĦAD BAQA’ AMBITU SINIFIKANTI GĦAL TISĦIĦ TAL-EFFIĊJENZA U L-EFFETTIVITÀ TAL-ASSISTENZA TAL-UE

67. Kif enfasizzat fit-taqsima "Introduzzjoni", il-Kosovo kellu storja reċenti diffiċli ħafna b’esperjenza limitata ta’ awtoamministrazzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa ċar li t-tisħiħ tal-istat tad-dritt skont l-istandards tal-UE huwa proċess ta’ terminu bejn medju u fit-tul. Madankollu, il-verifika identifikat oqsma fejn l-effiċjenza u l-effettività fil-ġestjoni tal-appoġġ tal-UE lill-istat tad-dritt jistgħu jiġu mtejba. Din it-taqsima tenfasizza dawn l-oqsma.

L-OBJETTIVI MA ĠEWX DEFINITI U KKOORDINATI B’MOD ĊAR BIŻŻEJJED

L-OBJETTIVI U R-RWOLI TAL-BINI TA’ KAPAĊITÀ MHUMIEX DEFINITI B’MOD ĊAR

68. Il-missjoni kumplessiva tal-EULEX hija definita kif ġej:

"għandha tassisti lill-istituzzjonijiet tal-Kosovo, lil awtoritajiet ġudizzjarji u lil aġenziji tal-infurzar tal-liġi fil-progress tagħhom lejn is-sostenibbiltà u r-responsabbiltà u fl-iżvilupp u t-tisħiħ ulterjuri ta’ sistema ġudizzjarja multietnika indipendenti u servizz tal-pulizija u tad-dwana multietniku, filwaqt li jiġi żgurat li dawn l-istituzzjonijiet huma ħielsa minn interferenzi politiċi u jaderixxu mal-istandards rikonoxxuti fl-ambitu internazzjonali u l-aħjar prattika Ewropea" [51].

Madankollu, il-Kunċett tal-Operazzjonijiet (CONOPS) u l-Pjan Operattiv (OPLAN) [52] tal-EULEX, id-dokumenti tal-ippjanar bażiċi għall-implimentazzjoni tal-missjoni, ma fihomx punti ta’ riferiment ċari u indikaturi verifikabbli b’mod oġġettiv sabiex jiġi vvalutat il-progress li sar biex jintlaħqu dawn l-objettivi.

69. L-EULEX twettaq il-missjoni tagħha kemm permezz tal-eżerċizzju ta’ ċerti setgħat eżekuttivi, li preċedentement kienet responsabbli għalihom l-UNMIK, kif ukoll permezz ta’ attivitajiet ta’ bini ta’ kapaċità bbażati fuq azzjonijiet tal-MIK. Il-prijorità relattiva li għandha tingħata lil dawn iż-żewġ oqsma mhix definita b’mod ċar.

70. Il-Kummissjoni Ewropea ilha tipprovdi appoġġ għall-bini ta’ kapaċità għall-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt mis-sena 2000. Meta l-Kunsill ta kompiti lill-EULEX fl-istess qasam, la l-vantaġġi komparattivi tagħha u lanqas l-opportunitajiet għal sinerġiji ma’ proġetti tal-Kummissjoni ma ġew identifikati (ara l-paragrafu 91).

L-OBJETTIVI TAS-SIGURTÀ INTERNA TAL-UE MHUMIEX INTEGRATI B’MOD ADEGWAT MAL-OBJETTIVI ESTERNI TAL-UE GĦALL-KOSOVO U L-BALKANI TAL-PUNENT

71. Il-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni fil-Balkani tal-Punent hija kwistjoni ta’ tħassib serju għall-UE. Għaldaqstant, il-Kunsill b’mod ripetut appella għal approċċ koerenti u kkoordinat li jagħmel is-sigurtà interna prijorità ċentrali fl-objettivi u l-azzjonijiet esterni tal-UE. Minkejja dan, l-ipprogrammar tal-assistenza tal-UE lill-Kosovo ma kkunsidrax b’mod adegwat il-prijoritajiet tas-sigurtà interna tal-UE.

72. Pereżempju, iż-żieda fin-numru ta’ vittmi tat-traffikar tal-bnedmin mill-Balkani tal-Punent [53] ma qanqlitx bidliet fil-politika mill-Kummissjoni jew mill-EULEX. La l-Azzjoni Konġunta tal-Kunsill li tistabbilixxi l-EULEX, u lanqas id-diversi Dokumenti Indikattivi ta’ Ppjanar Multiannwali (MIPD) għall-Kosovo fi ħdan l-IPA tal-Kummissjoni, ma jirreferu b’mod espliċitu għall-prijoritajiet inklużi fid-diversi strateġiji tal-UE għad-dimensjoni esterna tal-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni.

73. L-objettivi tas-sigurtà interna tal-UE għandhom it-tendenza li jkollhom firxa wiesgħa u l-pjanijiet ta’ azzjoni ġeneralment iffukaw fuq attivitajiet u prodotti aktar milli fuq riżultati kwantifikati u l-impatt. Dan in-nuqqas ta’ objettivi speċifiċi u ċari jagħmilha aktar diffiċli għall-EULEX u l-EUO li jfasslu interventi sabiex jindirizzaw prijoritajiet identifikati mill-Kunsill (ara l-paragrafu 96). Pereżempju, il-Valutazzjonijiet ta’ Theddid mill-Kriminalità Organizzata li saru mill-Europol b’mod ripetut iddikjaraw it-theddida għall-UE li ġejja minn punti ċentrali ta’ kriminalità fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent, inklużi gruppi tal-kriminalità organizzata li jitkellmu bl-Albaniż, u t-traffikar tal-eroina u tal-bnedmin.

74. Il-Kunsill u l-Kummissjoni għarfu l-ħtieġa li jintegraw aħjar l-objettivi esterni u interni. Żewġ inizjattivi reċenti u relevanti li jistgħu jindirizzaw il-kwistjoni huma l-istabbiliment ta’ "Ċiklu tal-Politika tal-UE" [54] u l-iżvilupp ta’ pjan direzzjonali għat-tisħiħ tar-rabtiet bejn il-PSDK u l-Libertà, is-Sigurtà u l-Ġustizzja (FSJ) [55]. Madankollu, għadu kmieni wisq biex jiġi vvalutat l-impatt tagħhom.

IL-KOORDINAZZJONI BEJN L-ISTITUZZJONIJIET TAL-UE U L-KOORDINAZZJONI TAGĦHOM MAL-AWTORITAJIET TAL-KOSOVO U L-KOMUNITÀ INTERNAZZJONALI GĦADHOM MHUMIEX BIŻŻEJJED F’ĊERTI OQSMA

IL-KOORDINAZZJONI BEJN L-ISTITUZZJONIJIET TAL-UE TJIEBET B’MOD KONSISTENTI, IŻDA GĦAD FADAL XI KWISTJONIJIET, B’MOD PARTIKOLARI SABIEX IL-PROĊEDURI TAL-KUMMISSJONI JKUNU JWIEĠBU AKTAR GĦALL-ĦTIĠIJIET TAL-MISSJONI TAL-PSDK

MEKKANIŻMI TA’ KOORDINAZZJONI

75. L-eżistenza kemm ta’ programm kbir ta’ assistenza finanzjarja ġestit mill-Kummissjoni fil-Kosovo kif ukoll dik li s’issa hi l-akbar missjoni tal-PSDK, jeħtieġu mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni effettivi. Id-Deċiżjoni tal-Kunsill li tistabbilixxi l-EULEX stipulat li "għandhom jiġu stabbiliti l-arranġamenti meħtieġa ta’ koordinazzjoni fiż-żona ta’ EULEX KOSOVO, kif meħtieġ, kif ukoll fi Brussell" [56].

76. Fl-2008, l-EULEX stabbilixxiet Bord Konġunt ta’ Koordinazzjoni dwar l-Istat tad-Dritt (JRCB) mal-awtoritajiet tal-Kosovo, kopresedut mill-Kap tal-Missjoni tal-EULEX u d-Deputat Prim Ministru tal-Kosovo [57]. L-EUO kien ukoll rappreżentat iżda minn persunal tekniku u l-prodotti tiegħu kienu relattivament limitati. Madankollu, l-EUO kien kapaċi jkollu rwol aktar influwenti peress li l-Kap tal-EUO sar it-tielet kopresident mill-bidu tal-2011. Dan wassal biex il-JRCB ikun aktar iffukat fuq il-kisba ta’ progress fil-Proċess usa’ ta’ Stabbilizzazzjoni u ta’ Assoċjazzjoni.

77. Il-Kunsill stabbilixxa l-pożizzjoni tal-RSUE fil-Kosovo biex jipprova jiżgura koordinazzjoni u gwida politiċi intra-UE [58]. Madankollu, sa ftit ilu, l-RSUE m’għamilx kontribut sostanzjali biex isaħħaħ il-koordinazzjoni bejn l-EUO u l-EULEX u ma ħax sehem fil-laqgħat tal-JRCB għalkemm saru f’livell politiku għoli u kellu mandat li jipprovdi parir politiku lill-EULEX. Bl-istess mod, huwa ma kienx rappreżentat fil-laqgħat ta’ kull xahar organizzati mill-EUO mal-Istati Membri u donaturi oħra (magħrufa bħala "laqgħat tal-Istati Membri Plus") minkejja l-ħtieġa li jiġu żgurati rabtiet bejn il-prijoritajiet politiċi u l-assistenza finanzjarja.

78. Fl-2012, it-taħlita flimkien tar-rwoli tal-RSUE u l-Kap tal-EUO aktarx li ttejjeb il-koordinazzjoni b’mod sinifikanti. Madankollu baqa’ lok għal integrazzjoni aħjar tar-rwol tal-RSUE mal-EULEX [59].

KOORDINAZZJONI TAL-IPPROGRAMMAR U TAL-IMPLIMENTAZZJONI TA’ PROĠETTI

79. Il-proġetti tal-IPA jistgħu jintużaw biex jappoġġjaw l-attivitajiet tal-MIK tal-EULEX permezz ta’ finanzjament ta’ tagħmir u infrastruttura. Madankollu, il-ħin meħtieġ ta’ eżekuzzjoni biex proġett tal-IPA jiġi approvat u mbagħad biex l-akkwist ikun ikkompletat spiss huwa twil wisq biex jintlaħqu l-ħtiġijiet operazzjonali tal-EULEX. Dan minħabba li proposti ta’ proġetti tal-IPA ġeneralment iridu jiġu finalizzati ferm qabel is-sena li fiha se jkunu ffinanzjati.

80. Għalkemm l-EULEX tista’ takkwista tagħmir hija stess għall-operazzjonijiet tagħha, hija għandha ssegwi l-proċeduri ta’ akkwist stabbiliti fir-Regolament Finanzjarju. Dawn mhumiex imfassla għal missjonijiet tal-PSDK bħal ma hi l-EULEX fejn reazzjonijiet ta’ malajr u flessibbli huma xi kultant meħtieġa.

81. Il-CONOPS u l-OPLAN tal-EULEX ma jinkludux strateġija ta’ ħruġ għalkemm il-mandati tal-EULEX huma limitati biss għal sentejn kull darba, minkejja li għandhom il-possibbiltà li jingħataw estensjonijiet. Għall-kuntrarju, l-involviment tal-Kummissjoni huwa wieħed miftuħ. Għalkemm il-Kunsill fil-prinċipju rrikonoxxa li wara t-tmiem ta’ missjoni tal-PSDK l-objettivi tiegħu jistgħu jkomplu jiġu segwiti permezz ta’ proġetti mmexxija mill-Kummissjoni [60], il-Kummissjoni u s-SEAE għadhom ma qablux dwar meta u kif jagħmlu dan fil-każ speċifiku tal-Kosovo.

L-AWTORITAJIET TAL-KOSOVO GĦANDHOM KAPAĊITÀ LIMITATA BIEX JIŻGURAW IL-KOORDINAZZJONI U GĦAD FADAL SFIDI FIL-PROĊESS TA’ KOORDINAZZJONI MA’ DONATURI INTERNAZZJONALI OĦRAJN

82. Sa tmiem l-2011 l-awtoritajiet tal-Kosovo kienu għadhom ma stabbilixxewx mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni effettivi fil-qasam tal-istat tad-dritt minkejja li l-Kummissjoni u donaturi oħra jenfasizzaw l-importanza ta’ dan [61]. Sadanittant, kienet saret laqgħa waħda biss tal-Grupp ta’ Ħidma tas-settur tal-Istat tad-Dritt u t-tliet gruppi ta’ ħidma ppjanati tas-sottosetturi (Ġudikatura; Ħidma Kontra l-Korruzzjoni u l-Kriminalità Organizzata; Viża, Ażil, Ġestjoni tal-Fruntieri, Dwana u Pulizija) kienu għadhom ma sarux operazzjonali.

83. L-EULEX u l-awtoritajiet tal-Kosovo rrestrinġew il-parteċipazzjoni fil-laqgħat tal-JRCB (ara l-paragrafu 76) għal ftit partijiet interessati ewlenin li jimpedixxi l-użu potenzjali ta’ dan il-forum għall-koordinazzjoni tal-assistenza tal-istat tad-dritt [62]. Barra minn hekk, il-JRCB jiffoka fuq kwistjonijiet ta’ politika ta’ livell għoli aktar milli fuq kwistjonijiet tekniċi. Filwaqt li l-Bord iddiskuta t-twaqqif ta’ gruppi ta’ ħidma biex tittejjeb il-koordinazzjoni fuq livell tekniku, dawn għadhom ma ġewx stabbiliti.

84. L-EOU għamel użu minn laqgħat regolari ta’ kull xahar tal-"Istati Membri Plus" (ara l-paragrafu 77) biex jaqsam l-informazzjoni dwar l-ipprogrammar tal-assistenza tal-IPA tiegħu. B’kuntrast ma’ dan, l-Istati Membri qasmu informazzjoni relattivament limitata dwar il-programmi tagħhom għalkemm l-iskambju ta’ informazzjoni dettaljata jista’ jkun l-ewwel pass lejn ipprogrammar konġunt tal-assistenza.

85. Sieħeb ewlieni għall-EULEX huwa l-KFOR immexxija min-NATO [63]. L-EULEX u l-KFOR ġeneralment jaħdmu flimkien mill-qrib f’livell operazzjonali u tattiku, minkejja n-nuqqas ta’ ftehim formali bejn l-UE u n-NATO. Madankollu, l-EULEX tiffaċċja diffikultajiet fil-qadi tal-obbligi tagħha fil-konfront tal-KFOR wara tnaqqis unilaterali ta’ 50 % fil-pulizija għall-kontroll tal-folol assenjata lill-EULEX mill-Istati Membri (ara l-paragrafu 90). Bħala riżultat ta’ dan, l-EULEX ma setgħetx taqdi r-rwol tagħha b’mod effettiv matul it-taqlib kbir fit-Tramuntana tal-Kosovo fis-sajf tal-2011 u minflok kellha tiddependi fuq il-KFOR. Din is-sitwazzjoni u avvenimenti fuq l-art ma ppermettewx lill-KFOR milli tipproċedi bil-fażi segwenti ta’ tnaqqis ta’ truppi u minħabba fihom kellha tiskjera l-Forza ta’ Riżerva Operazzjonali tagħha matul is-sena li għaddiet.

86. L-Istituzzjonijiet tal-UE għamlu sforzi sinifikanti biex jikkoordinaw mal-Istati Uniti, li hija l-akbar donatur bilaterali fil-Kosovo. Madankollu l-kisba ta’ koordinazzjoni sħiħa għadha diffiċli minħabba l-firxa wiesgħa ta’ parteċipanti tal-Istati Uniti involuti fil-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt [64]. Il-koordinazzjoni hija partikolarment ta’ sfida fl-abbozzar ta’ leġiżlazzjoni, fejn l-Istati Uniti hija attiva ħafna minkejja l-interess tal-Kosovo li tadotta l-acquis communautaire tal-UE u l-fatt li l-qafas legali tal-Kosovo huwa bbażat fuq il-liġi Kontinentali Ewropea. Pereżempju, il-liġi l-ġdida dwar il-qrati kienet tirrikjedi madwar 50 abbozz li jibdew mill-2004 u ġiet adottata biss mill-Assemblea f’Awwissu 2010, bil-Gvern jisħaq li n-nuqqas ta’ qbil bejn l-EUO u l-USAID kien tort tad-dewmien sinifikanti.

L-EFFIĊJENZA U L-EFFETTIVITÀ TAL-EULEX ĠARRBU RESTRIZZJONIJIET FUQ IR-RIŻORSI

87. Waqt iż-żmien tal-verifika l-EULEX setgħet topera biss b’madwar 75 % tal-qawwa awtorizzata tagħha minħabba diffikultajiet fir-reklutaġġ ta’ persunal, b’mod partikolari persunal issekondat mill-Istati Membri [65] li huwa l-mod ippreferut kif il-Kunsill jagħmel ir-reklutaġġ. L-Istati Membri rahnew anqas persunal milli kien awtorizzat u sussegwentement issekondaw anqas milli kienu rahnew [66] (ara t-Tabella 2). F’sitt Sejħiet għal Kontribuzzjonijiet li saru fl-2010 u l-2011, l-Istati Membri ppreżentaw anqas applikanti għall-pożizzjonijiet issekondati milli kien hemm postijiet vakanti. Bħala riżultat ta’ dan, 47 % biss tal-postijiet vakanti mtlew b’persunal ġdid issekondat [67]. Kien partikolarment diffiċli r-reklutaġġ għal pożizzjonijiet speċjalizzati, bħal maġistrati.

88. Żvantaġġ ieħor għal operazzjonijiet tal-EULEX huwa t-tul ta’ żmien qasir ta’ ssekondar. Il-perjodu ta’ żmien tipiku ta’ sena mhuwiex biżżejjed għal pożizzjonijiet ewlenin bħalma huma konsulenti għoljin, maġistrati jew investigaturi tal-kriminalità organizzata. F’xi każijiet il-persunal jista’ jkun biss kompletament operazzjonali wara 12-il xahar. Din il-bidla frekwenti ta’ konsulenti ewlenin ma twassalx għat-trasferiment effettiv ta’ għarfien lill-awtoritajiet tal-Kosovo u ddgħajjef l-effettività tal-azzjonijiet tal-MIK.

TABELLA 2

PERSUNAL INTERNAZZJONALI TAL-EULEX IMQABBEL MA’ RAHNIET INDIKATTIVI

Sors: Pjan Operazzjonali (OPLAN) tas-CPCC u tal-EULEX.

Oriġini tal-persunal | Postijiet Internazzjonali skont l-OPLAN [3333] | Rahniet inizjali | Medja ta’ persunal (2010) | Rahniet modifikati (2011) | Medja ta’ persunal (2011) | 31.12.2011 |

Issekondat minn Stati Membri | Total 2042 | 1405 | 1203 | 1145 | 1137 | 939 |

Issekondat minn kontributuri oħrajn | 142 | 166 | 183 | 184 | 148 |

Subtotal issekondat | 1547 | 1369 | 1328 | 1321 | 1087 |

Persunal Internazzjonali b’kuntratt | 310 | 330 | 360 | 327 | 302 |

Total ta’ persunal Internazzjonali | 1857 | 1699 | 1688 | 1648 | 1389 |

89. Il-kwalità tal-persunal skjerat mal-EULEX ukoll hija ta’ tħassib. Il-Qorti sabet li 11-il Stat Membru ssottomettew kandidati mhux kwalifikati għal mill-inqas 1 mill-10 proċeduri tal-għażliet li hija analizzat. Barra minn hekk, filwaqt li l-persunal tal-EULEX jeħtieġ kompetenza fil-ġestjoni ta’ proġetti u kompetenzi trasversali [68] biex iwettaq ir-responsabbiltajiet tiegħu fi ħdan il-MIK, l-Istati Membri ġeneralment la jivvalutaw il-kandidati f’dawn l-oqsma matul l-eżamini analitiku u lanqas jipprovdu taħriġ biżżejjed fir-rigward tagħhom qabel l-iskjerament.

90. Il-Kap tal-Missjoni tal-EULEX ma jistax jalloka il-persunal mill-ġdid skont il-ħtiġijiet li jinbidlu. Minflok ikun hemm bżonn approvazzjoni minn qabel mill-KPS jew saħansitra mill-Istati Membri [69]. Konsegwentement, kien hemm żbilanċi sinifikanti fir-riżorsi tal-persunal kemm bejn kif ukoll fi ħdan il-komponenti. Filwaqt li l-EULEX għandha nuqqas ta’ persunal fil-komponent tal-Ġustizzja, attwalment għandha aktar milli meħtieġ fil-komponent tad-Dwana u, b’mod ġenerali, fil-komponent tal-Pulizija. Min-naħa l-oħra, partijiet mill-komponent tal-Pulizija ġarrbu nuqqas sinifikanti ta’ persunal, l-aktar fl-unitajiet tal-pulizija għall-kontroll tal-folol u tal-irvellijiet wara rtirar unilaterali minn xi Stati Membri (ara l-paragrafu 85).

91. L-EULEX m’għandhiex sistema adegwata biex timmonitorja u tanalizza l-ammont ta’ ħin li l-persunal iqatta’ fuq azzjonijiet individwali tal-MIK u fuq funzjonijiet eżekuttivi. Barra minn hekk, is-SEAE ma jiġborx informazzjoni dwar il-pagamenti magħmula mill-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri lill-persunal issekondat tal-EULEX u għalhekk ma jistax jistabbilixxi l-ispiża totali tal-EULEX għall-UE inklużi l-Istati Membri. Għalhekk mhux possibbli li jiġi vvalutat kemm hija kosteffettiva l-EULEX meta mqabbla ma’ forom oħra ta’ assistenza tal-UE għall-bini ta’ kapaċità.

92. L-EULEX, bħall-missjonijiet kollha tal-PSDK, m’għandhiex personalità ġuridika. Dan kien ta’ żvantaġġ sinifikanti minħabba li jfisser li l-operat tal-organizzazzjoni kollha, li tikkonsisti f’2 500 persunal, għalhekk jiddependi fuq il-mandat irċevut minn persuna waħda. Dan ifisser li l-Kap tal-Missjoni nnifsu huwa espost għal azzjonijiet ġudizzjali minħabba li l-EULEX m’għandha l-ebda pożizzjoni quddiem il-ġurisdizzjonijiet.

93. Barra minn hekk, l-EULEX ma tistax tiffirma ftehimiet li jikkommettu l-missjoni għax kwalunkwe ftehim iffirmat mill-Kap tal-Missjoni jikkommetti biss lilu nnifsu u mhux lill-EULEX bħala entità. Din ir-restrizzjoni, pereżempju, fixklet l-implimentazzjoni ta’ ftehim dwar skambju permanenti ta’ data mal-Europol [70] (ara l-paragrafu 32).

94. F’Ġunju 2012 il-Kummissjoni ħarġet komunikazzjoni dwar l-amministrazzjoni finanzjarja tal-missjonijiet tal-PSDK. Din kienet tinkludi talba lill-Kunsill biex jagħtihom personalità ġuridika, biex jistabbilixxi b’mod ċar l-istatus tagħhom bħala entitajiet maħluqa minn att tal-Kunsill, u biex dawn ikunu responsabbli quddiem il-Kummissjoni għall-fondi fdati lilhom [71].

MINKEJJA L-PERSUNAL LIMITAT FL-EUO ĠEWWA L-KOSOVO, IL-PROĠETTI TAL-IPA KIENU ĠENERALMENT ĠESTITI B’MOD ADEGWAT

95. L-importanza strateġika għall-UE tal-istat tad-dritt fil-Kosovo mhijiex riflessa fil-persunal allokat għall-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja għal dan il-qasam fl-EUO. Għaldaqstant, it-tim tal-operazzjonijiet jikkonsisti biss f’ħames membri tal-persunal. Dan jimpedixxi l-ispeċjalizzazzjoni tal-maniġers tal-kompiti f’oqsma differenti bħalma huma l-kwistjonijiet tal-pulizija jew tal-ġustizzja. Dan ifisser ukoll li hemm kapaċità limitata f’oqsma ewlenin bħalma huma l-applikazzjonijiet tat-teknoloġija tal-informatika relatati mal-qasam tal-istat tad-dritt. Il-limitazzjonijiet ta’ persunal wasslu wkoll biex l-EUO jagħmel użu konsiderevoli minn konsulenti esterni għall-monitoraġġ ta’ proġetti.

96. Minkejja l-limitazzjonijiet ta’ persunal iffaċċjati, il-proġetti tal-IPA dwar l-istat tad-dritt kienu ġeneralment ġestiti b’mod adegwat mill-Kummissjoni bl-użu ta’ proċeduri ferm stabbiliti. In-nuqqasijiet prinċipali osservati waqt il-verifika kienu:

(a) Il-proġetti vverifikati kienu jiffukaw fuq riformi ulterjuri u leġiżlazzjoni primarja ġdida aktar milli fuq l-iżgurar tal-istabbiliment u l-infurzar ta’ leġiżlazzjoni sekondarja u li ġew imħaddma sistemi ġodda (ara l-paragrafu 47).

(b) Il-proġetti ma kinux immirati b’mod effettiv biex jindirizzaw l-objettivi tal-UE dwar is-sigurtà interna (ara l-paragrafu 73).

(c) Il-biċċa l-kbira mill-proġetti ma kinux jinkludu l-objettivi SMART [72], data ta’ referenza u indikaturi oġġettivament verifikabbli biex jiġi vvalutat il-progress li sar.

(d) Id-dokumenti ta’ tħejjija għall-proġetti tal-IPA ma kinux jinkludu valutazzjoni adegwata tar-riskju, inkluża l-formulazzjoni ta’ strateġiji ta’ mitigazzjoni tar-riskju [73]. B’mod partikolari r-riskji ta’ korruzzjoni u ndħil politiku fl-oqsma tal-pulizija, il-ġudikatura u d-dwana ma kinux indirizzati biżżejjed.

IL-KUMMISSJONI U S-SEAE MA GĦAMLUX BIŻŻEJJED UŻU MID-DJALOGU DWAR IL-POLITIKI U L-KUNDIZZJONALITÀ SABIEX ISAĦĦU L-ISTAT TAD-DRITT

97. Il-qafas formali għal djalogu dwar il-politiki bejn l-UE u l-Kosovo huwa l-Proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u ta’ Assoċjazzjoni (PSA). Madankollu fil-livell tekniku ssir laqgħa waħda biss fis-sena [74]. Il-Kummissjoni reċentement irrikonoxxiet din il-problema bil-varatura tal-hekk imsejjaħ Djalogu Strutturat dwar l-Istat tad-Dritt f’Mejju 2012, li jinsab fil-livell politiku. Dan jinvolvi żewġ laqgħat addizzjonali fis-sena bejn l-UE u l-Kosovo dwar l-istat tad-dritt, b’fokus speċjali fuq il-korruzzjoni, il-kriminalità organizzata u l-ġudikatura.

98. L-inċentivi u l-kundizzjonalità użati mill-Kummissjoni u s-SEAE s’issa nstabu wkoll li huma ta’ użu limitat fil-promozzjoni tal-progress fir-rigward ta’ kwistjonijiet tal-istat tad-dritt fil-Kosovo.

99. B’kuntrast mal-bqija tal-Balkani tal-Punent, fil-każ tal-Kosovo l-inċentiv tal-adeżjoni potenzjali mal-UE huwa pperikolat minħabba n-nuqqas ta’ pożizzjoni komuni tal-UE dwar l-indipendenza tiegħu (ara l-paragrafu 6). Fuq terminu ta’ żmien iqsar, il-possibbiltà tal-liberalizzazzjoni tal-viża tista’ tkun ta’ inċentiv minħabba li l-pjan direzzjonali għal-liberalizzazzjoni tal-viża jinkludi kundizzjonijiet marbuta mal-istat tad-dritt. Madankollu, hemm 95 rekwiżit li għandhom jiġu ssodisfati għal-liberalizzazzjoni tal-viża, u b’hekk ikun hemm riskju li jiġi mminat l-effett tal-inċentiv [75].

100. L-assistenza tal-UE lill-Kosovo fil-prinċipju hija kundizzjonali fuq il-progress fil-kisba tal-prijoritajiet stipulati fis-Sħubija Ewropea [76]. Madankollu, is-Sħubija fiha daqs 79 prijorità dwar l-istat tad-dritt biss. Barra minn hekk, is-Sħubija ma ġietx aġġornata mill-2008. Filwaqt li kundizzjonijiet speċifiċi huma inklużi fil-programmi annwali tal-IPA, dawn ġeneralment huma ta’ natura teknika u mhumiex marbuta ma’ tħassib ta’ politika aktar wiesa’.

101. L-unika kundizzjoni formalment stabbilita mill-EULEX fl-OPLAN tagħha hija li l-preżenza tagħha fil-Kosovo se tkun ibbażata fuq il-kooperazzjoni u l-appoġġ kontinwu mill-awtoritajiet tal-Kosovo. Madankollu, l-awtoritajiet tal-Kosovo qegħdin ifittxu dejjem aktar li jtemmu "l-indipendenza sorveljata" (ara l-paragrafi 5 u 11). L-EULEX ma tużax il-kundizzjonalità għal MIK individwali.

KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

KONKLUŻJONIJIET

102. Il-verifika sabet li l-assistenza tal-UE lill-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt ma kinitx effettiva biżżejjed. L-assistenza għamlet biss kontribut żgħir għall-bini ta’ kapaċità tal-pulizija tal-Kosovo u ftit li xejn sar progress fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Fis-settur ġudizzjali, l-assistenza kienet utli iżda l-ġudikatura għadha tbati minn indħil politiku, nuqqas ta’ effiċjenza u ta’ trasparenza u infurzar. L-interventi tal-UE kellhom biss riżultati limitati meta indirizzaw il-korruzzjoni li għadha tipprevali f’ħafna oqsma. L-akbar progress sar fil-qasam tad-dwana. Ma kien hemm kważi l-ebda progress fl-istabbiliment tal-istat tad-dritt fit-Tramuntana tal-Kosovo. B’mod kumplessiv, is-sostenibbiltà tar-riżultati li nkisbu mill-assistenza hija mhedda minn nuqqas ta’ rieda politika, kapaċità finanzjarja dgħajfa u l-influwenza limitata tas-soċjetà ċivili.

103. L-ewwel nett, l-effettività limitata tal-assistenza tal-UE tista’ tiġi spjegata biċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-Kosovo: il-punt tat-tluq baxx waqt l-indipendenza għall-bini tal-istat tad-dritt u l-prijorità insuffiċjenti mogħtija mill-awtoritajiet ġodda tal-Kosovo lill-aġenda tal-istat tad-dritt. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ pożizzjoni komuni tal-UE dwar ir-rikonoxximent tal-Kosovo pperikola l-inċentiv ta’ adeżjoni fl-UE.

104. Madankollu, il-verifika sabet li kien hemm oqsma sinifikanti fejn ġestjoni aħjar min-naħa tas-SEAE u l-Kummissjoni setgħet wasslet sabiex l-assistenza tal-UE ssir aktar effettiva. Dan minkejja t-titjib li introduċew matul il-perjodu vverifikat.

105. L-objettivi u r-rwoli rispettivi tal-attivitajiet għall-bini ta’ kapaċità tal-Kummissjoni u tal-EULEX ma kinux ivvalutati u mqabbla ma’ punti ta’ riferiment b’mod adegwat matul l-istadju tal-ippjanar tal-missjoni tal-EULEX. L-objettivi tal-UE dwar is-sigurtà interna li huma relatati mal-Kosovo ma ġewx ikkoordinati biżżejjed mal-objettivi tal-politika esterna tal-UE għall-Kosovo.

106. Il-koordinazzjoni bejn l-operazzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-PSDK kienet sfida kbira. Proċeduri ta’ pprogrammar u akkwist għadhom ostaklu għall-kooperazzjoni effettiva. L-UE għadha ma stabbilietx strateġija ta’ ħruġ li tkun tinvolvi li l-Kummissjoni tieħu f’idejha l-funzjonijiet tal-bini ta’ kapaċità tal-EULEX. Mill-2012, l-RSUE għandu rwol akbar sabiex tiġi żgurata l-koordinazzjoni, iżda xorta jista’ jiġi integrat aħjar fil-ġestjoni tal-operazzjonijiet tal-PSDK. B’mod ġenerali l-koordinazzjoni tad-donaturi fil-Kosovo ġiet imfixkla mill-kapaċità limitata tal-awtoritajiet tal-Kosovo li jieħdu t-tmexxija f’idejhom. Il-korpi tal-UE u tal-Istati Uniti fil-Kosovo għandhom isaħħu l-koordinazzjoni tagħhom fejn huwa possibbli.

107. Għalkemm l-EULEX hija bil-bosta l-akbar missjoni tal-PSDK sal-lum, l-effettività tagħha fit-tisħiħ tal-istat tad-dritt ġiet imnaqqsa minħabba limitazzjonijiet ta’ riżorsi umani. L-Istati Membri ma ssekondawx persunal biżżejjed lill-EULEX. Barra minn hekk, il-persunal huwa spiss issekondat għal perjodi qosra wisq u mingħajr il-ħiliet meħtieġa għall-bini ta’ kapaċità. L-EULEX ġiet ukoll żvantaġġata minħabba li m’għandhiex personalità ġuridika.

108. L-għadd ta’ persunal tal-EUO allokat għas-sorveljanza tal-appoġġ tal-Kummissjoni lill-istat tad-dritt ma jirriflettix l-importanza ta’ dan il-qasam. Minkejja dan, il-proġetti tal-IPA kienu ġeneralment ġestiti b’mod adegwat.

109. Is-SEAE u l-Kummissjoni m’għamlux biżżejjed użu tad-djalogu dwar il-politiki u tal-kundizzjonijiet, flimkien mal-assistenza pprovduta, sabiex jgħinu fl-ilħuq tal-objettivi tal-UE dwar l-istat tad-dritt fil-Kosovo. L-introduzzjoni reċenti ta’ Djalogu Strutturat dwar l-Istat tad-Dritt fuq livell politiku u ta’ pjan direzzjonali dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża jistgħu jkunu passi sinifikanti ’l quddiem f’dan ir-rigward.

RAKKOMANDAZZJONIJIET

RAKKOMANDAZZJONI 1

Il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-objettivi tal-istat tad-dritt għall-Kosovo jkunu marbuta ma’ punti ta’ riferiment konkreti li abbażi tagħhom ikun jista’ jiġi vvalutat il-progress u jikkunsidraw l-objettivi tas-sigurtà interna tal-UE.

RAKKOMANDAZZJONI 2

Sabiex itejbu l-koordinazzjoni tagħhom, is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom janalizzaw il-proċeduri ta’ pprogrammar u akkwist tal-Kummissjoni biex jiżguraw li dawn iwieġbu għall-ħtiġijiet operattivi tal-EULEX, u jħejju strateġija ta’ ħruġ għall-EULEX li tkun tinvolvi li l-Kummissjoni tieħu f’idejha l-funzjonijiet tal-bini ta’ kapaċità tal-EULEX.

RAKKOMANDAZZJONI 3

Is-SEAE għandu jaħdem flimkien mal-Istati Membri biex jiżgura li l-missjonijiet futuri tal-PSDK joperaw bl-għadd sħiħ awtorizzat ta’ persunal u li dawn jiġu skjerati għall-perjodu ta’ żmien meħtieġ u jkollhom il-ħiliet adegwati biex ikunu effettivi.

RAKKOMANDAZZJONI 4

Il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-missjonijiet futuri tal-PSDK ikollhom personalità ġuridika.

RAKKOMANDAZZJONI 5

Is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li l-allokazzjoni tal-persunal fl-Uffiċċju tal-UE ġewwa Pristina għall-ġestjoni tal-appoġġ tal-istat tad-dritt tkun tirrifletti l-prijorità għolja mogħtija mill-UE f’dan il-qasam.

RAKKOMANDAZZJONI 6

Il-Kunsill, is-SEAE u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li d-djalogi dwar il-politiki tagħhom mal-Kosovo jiffukaw b’mod partikolari fuq it-tisħiħ tal-istat tad-dritt u jkunu relatati ma’ inċentivi u ma’ kundizzjonijiet ta’ prijorità.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas- 16 ta’ Ottubru 2012.

Għall-Qorti tal-Awdituri

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mar-Riżoluzzjoni 1244 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU u l-opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo.

[2] Ir-repubbliki kostitwenti l-oħra ta’ dik li kienet il-Jugoslavja kienu Bosnia-Ħerżegovina, il-Kroazja, il-Maċedonja, il-Montenegro, u s-Slovenja. Kien hemm provinċja oħra awtonoma, Vojvodina, ukoll fir-Repubblika tas-Serbja.

[3] Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mar-Riżoluzzjoni 1244 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU u l-opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo.

[4] Mit- 8 ta’ Ġunju 2008, 91 pajjiż irrikonoxxew il-Kosovo.

[5] Ċipru, il-Greċja, ir-Rumanija, is-Slovakkja u Spanja.

[6] "Status newtrali" tfisser li l-Unjoni Ewropea la tappoġġja u lanqas topponi l-indipendenza tal-Kosovo.

[7] Il-Kunsill iddikjara r-rieda tal-UE "li tgħin fl-iżvilupp ekonomiku u politiku tal-Kosovo permezz ta’ perspettiva Ewropea ċara, konformi mal-perspettiva Ewropea tar-reġjun" (Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-2011 dwar it-tkabbir u l-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni, 18195/11, 5.12.2011)).

[8] L-Annessi I u II tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1085/2006 tas- 17 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi Strument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 82).

[9] Skont ċensiment tal-2011, madwar 5 % tal-popolazzjoni tal-Kosovo ta’ 1,7 miljun huma Serbi. Huma jgħixu l-aktar fit-Tramuntana tal-Kosovo.

[10] L-Aġenzija tal-Istatistika tal-Kosovo, PDG 2010.

[11] Dikjarazzjoni mill-President Barroso wara l-laqgħa tiegħu ma’ Hashim Thaçi, Prim Ministru tal-Kosovo, Pristina, l- 20 ta’ Mejju 2011. Skont id-data tal-Kummissjoni, il-Kosovo rċieva aktar assistenza mill-UE per capita minn kull benefiċjarju ieħor mill-1999 s’issa. Ara l-Anness I għall-ammonti tal-2011 fir-rigward tal-assistenza tal-UE per capita mogħtija lil pajjiżi relevanti fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent.

[12] Il-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni - PSDK (li qabel kienet magħrufa bħala l-Politika Ewropea ta’ Sigurtà u Difiża - PESD) tvarat fil-Kunsill Ewropew ta’ Kolonja f’Ġunju 1999 bħala parti integrali mill-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tal-Unjoni (PESK).

[13] Ara d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/291/PESK tal- 5 ta’ Ġunju 2012 li temenda u testendi l-Azzjoni Konġunta 2008/124/PESK dwar il-Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Istat tad-Dritt fil-Kosovo, EULEX KOSOVO (ĠU L 146, 6.6.2012, p. 46).

[14] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/291/PESK.

[1111] Il-baġit ġenerali tal-UE jagħti dettall taċ-ċifri tal-EULEX sa mill-2011 biss. F’din it-tabella l-Qorti użat iċ-ċifri mogħtija fil-baġit 2011 tal-UE għas-snin 2009, 2010 and 2011 u ċifri miksuba mis-sistema kontabilistika interna tal-Kummissjoni (ABAC) għas-snin ta’ qabel.

[2222] Proġetti tal-IPA dwar "stat tad-dritt usa"’ jinkludu, minbarra proġetti dwar il-pulizija u l-ġudikatura, proġetti relatati mal-ħidma kontra l-korruzzjoni, mad-dwana u mar-riforma tal-ġestjoni finanzjarja pubblika.

[15] Oriġinarjament, l-EULEX implimentat 36 azzjoni tal-MIK fil-Komponent tal-Pulizija, 5 fil-Komponent tal-Ġustizzja u 4 fil-Komponent tad-Dwana.

[16] "Border and Boundary Police Equipment" (Tagħmir tal-Pulizija tal-Fruntieri u tal-Konfini) (diversi kuntratti ta’ provvista li jiswew EUR 3 miljun) u "Border and Boundary Police" (Pulizija tal-Fruntieri u tal-Konfini) (proġett ta’ ġemellaġġ ma’ esperti mill-Istati Membri għal EUR 2,6 miljun).

[17] "Border Police – Enhanced Planning"; "Intelligence-led Policing"; "Rationalize Kosovo Police Structure"; "Team Approach – Criminal Investigations" (Pulizija tal-Fruntieri – Ippjanar Imsaħħaħ; Attività ta’ Pulizija bbażata fuq l-Intelliġenza; Razzjonalizzazzjoni tal-Istruttura tal-Pulizija tal-Kosovo; Approċċ f’Tim – Investigazzjonijiet Kriminali).

[18] It-terminu "konfini" jirreferi għal fejn il-Kosovo jmiss mas-Serbja waqt li t-terminu "fruntiera" jirreferi għal fejn il-Kosovo jmiss mal-Albanija, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, u l-Montenegro. Ir-referenzi għal "fruntiera" f’dan ir-rapport huma mingħajr preġudizzju għall-pożizzjoni tal-Istati Membri dwar l-istatus.

[19] Il-“Personal Identification, Secure Comparison, and Evaluation System”(Sistema ta’ Identifikazzjoni Personali, Paragun Sikur, u Evalwazzjoni) jew "PISCES", iffinanzjata mid-Dipartiment tal-Istat Amerikan.

[20] Strategic Threat Assessment- Organised Crime in Kosovo (Valutazzjoni Strateġika tat-Theddid – Il-Kriminalità Organizzata fil-Kosovo) Novembru 2010 mill-Uffiċċju tal-UE għall-Intelliġenza Kriminali (EUOCI).

[21] Ftehimiet li jippermettu l-iskambju ta’ informazzjoni (strateġiku), inkluża data personali (operazzjonali).

[22] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/934/ĠAI tat- 30 ta’ Novembru 2009 li tadotta r-regoli implimentattivi li jirregolaw ir-relazzjonijiet tal-Europol mal-imsieħba, inkluż l-iskambju ta’ data personali u informazzjoni kklassifikata (ĠU L 325, 11.12.2009, p. 6).

[23] Il-Patt Ewropew għall-ġlieda kontra t-traffikar internazzjonali tad-droga jinnota wkoll li l-iskambji ta’ informazzjoni bejn il-Europol u l-EULEX għandhom jitjiebu minħabba li l-Kosovo huwa wieħed mir-rotot prinċipali tat-traffiku għad-drogi lejn l-Ewropa tal-Punent.

[24] Ir-Rapport tas-Segretarju Ġenerali dwar il-Missjoni Temporanja ta’ Amministrazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo, il- 31 ta’ Jannar 2012, p. 7.

[25] Proġett tal-IPA tal-2009 "Cooperation in Criminal Justice: Witness Protection in the Fight against Serious Crime and Terrorism (WINPRO)" (Kooperazzjoni fil-Ġustizzja Kriminali: Protezzjoni tax-Xhieda fil-Ġlieda kontra l-Kriminalità Serja u t-Terroriżmu (WINPRO)), EUR 4 miljun.

[26] Il-proċess ta’ ħatra mill-ġdid iffinanzjat minn donaturi internazzjonali kien analiżi ta’ darba u komprensiva dwar kemm huma adattati l-applikanti kollha għall-ħatriet permanenti bħala mħallfin u prosekuturi pubbliċi fil-Kosovo. Din kienet inkluża fil-proposta ta’ Ahtisaari (l-Artikolu 3, l-Anness IV).

[27] Il-Kunsill Indipendenti Ġudizzjali u tal-Prosekuzzjoni.

[28] Dan huwa f’kuntrast ma’ eżerċizzju simili fil-Bosnja-Ħerżegovina, fejn il-Kunsill Għoli Ġudizzjali u tal-Prosekuzzjoni (HJPC), li wettaq skrutinju tal-imħallfin u tal-prosekuturi għall-integrità u l-kompetenza professjonali, kien ukoll responsabbli mill-ħatra tagħhom sabiex tiġi żgurata l-indipendenza sħiħa tal-proċedura ta’ ħatra mill-ġdid.

[29] Il-Kosovo għandu 14-il imħallef għal kull 100000 ċittadin, filwaqt li l-proporzjon għal pajjiżi oħra huwa: il-Montenegro 51, il-Kroazja 41, l-Ungerija 27. Il-proporzjon għal prosekuturi huwa saħansitra aktar baxx: 3,7 għall-Kosovo, meta mqabbel ma’ 13,4 fil-Montenegro, 7,3 fil-Bosnja-Ħerżegovina u 17,3 fl-Ungerija. Ara r-rapport tal-Programm 2011 tal-EULEX, p. 34.

[30] OSKE: Independence of the Judiciary in Kosovo, Institutional and Functional Dimensions (L-Indipendenza tal-Ġudikatura fil-Kosovo, Dimensjonijiet Istituzzjonali u Funzjonali), Jannar 2012, p. 7.

[31] Is-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti ddikjara t-tħassib serju tiegħu li din il-leġiżlazzjoni mhux biss se tnaqqas l-involviment tal-EULEX fis-sorveljanza ġudizzjali tal-privatizzazzjoni, iżda wkoll severament iddgħajjef is-salvagwardji fuq l-użu tar-rikavat mill-privatizzazzjoni (ara l-Paragrafu 31 tar-Rapport tas-Segretarju Ġenerali dwar l-UNMIK, il- 31 ta’ Ottubru 2011).

[32] Din l-istrateġija tindirizza t-tnaqqis tal-161 273 każ mibdija qabel il- 31 ta’ Diċembru 2008 u li kienu għadhom pendenti sa tmiem is-sena 2010. Sa April 2012, 87914 minn dawn il-każijiet għadhom pendenti. Kunsill Ġudizzjali tal-Kosovo. Progress on the work achieved by Kosovo Judiciary in implementation of the National Backlog Reduction Strategy (Progress dwar il-ħidma miksuba mill-Ġudikatura tal-Kosovo fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali għat-Tnaqqis ta’ Xogħol b’lura), il- 25 ta’ April 2012.

[33] It-tieni seduta Plenarja tad-Djalogu tas-SAP, l- 1 ta’ Lulju 2011.

[34] L-eċċezzjoni kienet il-MIK dwar il-"Pjan ta’ Azzjoni tal-IBM", fejn l-objettiv li jintlaħqu l-livelli tal-UE ma kienx realistiku fil-qafas ta’ żmien limitat. Filwaqt li din il-MIK ikkontribwiet għat-titjib fil-kooperazzjoni bejn id-Dwana tal-Kosovo u l-Pulizija tal-Kosovo, għadu mhux tal-livell meħtieġ biex ikun hemm ġestjoni integrata u effettiva tal-fruntieri.

[35] Public Pulse Poll report tal-Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti (UNDP): Fast Facts III, il- 11 ta’ Diċembru 2011, p. 6.

[36] Il-Kummissjoni u l-EULEX ikkunsidraw ir-rakkomandazzjonijiet kollha bħala pertinenti. L-awtoritajiet tal-Kosovo ma pprovdew l-ebda spjegazzjoni għala ħafna minnhom ma ġewx aċċettati.

[37] Il-popolazzjoni tal-Kosovo stenniet li l-wasla tal-EULEX tkun twassal għal aktar attenzjoni mogħtija lill-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Din l-opinjoni kienet imsaħħa minn xi dikjarazzjonijiet pubbliċi magħmula mill-persunal tal-EULEX.

[38] Stħarriġ imwettaq mill-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC) fl-2010 jiddikjara li l-korruzzjoni għadha tħassib ewlieni taċ-ċittadini fil-Kosovo. L-istħarriġ innota wkoll li 11 % tal-popolazzjoni rrappurtaw li xaħħmu uffiċjal pubbliku fis-sena preċedenti. Ir-Rapport tal-UNODC: "Corruption in the Western Balkans, bribery as experienced by the population" (Korruzzjoni fil-Balkanin tal-Punent, tixħim kif esperjenzat mill-popolazzjoni), 2010.

[39] Ir-Rapport ta’ Valutazzjoni 2011 ta’ SIGMA dwar il-Kosovo, OECD, 2011, p. 15.

[40] L-Aġenzija Kontra l-Korruzzjoni, il-Kunsill Kontra l-Korruzzjoni u l-Uffiċċju għal Governanza Tajba tal-Kosovo.

[41] L-Aġenzija tal-Akkwist Pubbliku, il-Kummissjoni Regolatorja tal-Akkwist Pubbliku u l-Korp ta’ Analiżi tal-Akkwist.

[42] Matul l-2011, 158 awtorità kontraenti fil-Kosovo ġestew suq tal-akkwist pubbliku ta’ anqas minn EUR 800 miljun. Minbarra kuntratt wieħed mhux tas-soltu ta’ 236 miljun, l-ammont medju kkuntrattat kien inqas minn EUR 45 000. Ara r-Rapport Annwali 2011 tal-Kummissjoni Regolatorja tal-Akkwist Pubbliku, p. 31.

[43] Dawn jinkludu l-liġi dwar id-dikjarazzjoni ta’ assi, il-liġi dwar il-prevenzjoni ta’ kunflitti ta’ interessi fl-eżerċizzju ta’ funzjoni pubblika u l-liġi dwar l-aċċess għal dokumenti pubbliċi.

[44] L-OECD irrappurtat ukoll li l-Kosovo qed jadotta sett notevoli ta’ liġijiet immirati lejn il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Fl-istess waqt, qed tiġi stabbilita wkoll struttura istituzzjonali. Madankollu, in-nuqqas ta’ riżultati ċari f’dan il-qasam iqajjem tħassib dwar il-kapaċità ta’ assorbiment tal-leġiżlazzjoni, l-impenn reali fl-implimentazzjoni tagħha, u l-kapaċità tal-istituzzjonijiet u l-persunal. Rapport ta’ Valutazzjoni 2011 ta’ SIGMA dwar il-Kosovo, p. 14.

[45] EU anti-corruption requirements: measuring progress in Albania, Kosovo, FYR Macedonia and Turkey (Ir-rekwiżiti tal-UE kontra l-korruzzjoni: il-kejl tal-progress fl-Albanija, fil-Kosovo, f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u fit-Turkija), Transparency International, p. 6.

[46] Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Rapport reġjonali dwar il-Balkani tal-Punent 11791/11, l- 20 ta’ Ġunju 2011, p. 29.

[47] Iż-żewġ punti ta’ qsim huma fil-Kanċell 1 (Jarinje) u fil-Kanċell 31 (Brnjak).

[48] L-erba’ liġijiet kienu dwar il-qrati, il-prosekuzzjoni u l-Kunsilli Ġudizzjali u tal-Prosekuzzjoni tal-Kosovo. Dawn il-liġijiet ġew ddigretati fl-2010.

[49] Fl-2010 u l-2011 kien hemm erba’ Diretturi Ġenerali differenti.

[50] Il-President fil-Kariga (parzjalment) ta l-maħfra lil 103 priġunieri fl-2011. Ħafna minnhom kienu qed jiskontaw sentenzi għal reati serji. SEC(2011) 1207 finali – Rapport tal-Progress Kosovo 2011, p. 13.

[51] L-Artikolu 2 tal-Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 2008/124/PESK tal- 4 ta’ Frar 2008 dwar il-Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Istat tad-Dritt fil-Kosovo (EULEX KOSOVO) (ĠU L 42, 16.2.2008, p. 92).

[52] Dawn id-dokumenti huma kklassifikati u għaldaqstant mhux disponibbli fil-pront.

[53] Id-Dokument tal-Kunsill 11678/11 tal- 4 ta’ Lulju 2011, Ir-Raba’ Rapport dwar l-Implimentazzjoni tal-Istrateġija għad-Dimensjoni Esterna tal-ĠAI Libertà Globali, Sigurtà u Ġustizzja mis-Segretarjat tal-Kunsill (grupp ta’ ħidma JAIEX) – Perjodu ta’ Referenza: Jannar 2010 - Ġunju 2011.

[54] Iċ-"Ċiklu tal-Politika tal-UE" stabbilit reċentement jista’ jwassal għal koerenza akbar bejn il-politiki interni u esterni tas-sigurtà permezz tas-sistema tiegħu minn fuq għal isfel ta’ valutazzjonijiet tat-theddid (mill-Europol), prijoritajiet, għanijiet strateġiċi, Pjanijiet ta’ Azzjoni Operattivi (PAO) u indikaturi tal-prestazzjoni (it-3043 laqgħa tal-Kunsill Ġustizzja u l-Affarijiet Interni, Brussell, it- 8 u d- 9 ta’ Novembru 2010).

[55] Id-Dokument tal-Kunsill 18173/11 tal- 5 ta’ Diċembru 2011 "It-Tisħiħ tar-Rabtiet bejn il-PSDK u l-FSJ – Abbozz ta’ Pjan Direzzjonali".

[56] Ara l-Artikolu 17 tal-Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 2008/124/PESK.

[57] Barra minn hekk, il-Ministri tal-Ġustizzja, tal-Intern, u tal-Finanzi u l-Ekonomija jattendu għal dawn il-laqgħat.

[58] Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 2008/123/PESK tal- 4 ta’ Frar 2008 li taħtar Rappreżentant Speċjali tal-Unjoni Ewropea fil-Kosovo (ĠU L 42, 16.2.2008, p. 88).

[59] Il-Grupp tal-Ippjanar tal-Unjoni Ewropea (EUPT), stabbilit biex iħejji l-missjoni tal-EULEX, ippropona fir-rapport tal-valutazzjoni tiegħu ta’ Settembru 2006, Struttura bi Prova, li fiha l-kap tal-Missjoni tal-PSDK (EULEX) għandu jirrapporta lill-RSUE. Il-Kunsill approva CONOPS u OPLAN li ma segwewx din il-proposta.

[60] "Concept paper on procedures for the termination, extension and refocusing of an EU civilian crisis management operation" (Dokument ta’ kunċett dwar proċeduri għat-terminazzjoni, estensjoni u ffukkar mill-ġdid ta’ operazzjoni tal-UE għall-ġestjoni ta’ kriżi ċivili) tad- 9 ta’ Jannar 2006 maħruġa mill-Kunsill.

[61] Wara d-dikjarazzjoni ta’ indipendenza tal-Kosovo fi Frar 2008, il-Kummissjoni organizzat konferenza tad-donaturi għall-Kosovo f’Lulju 2008. Is-segwitu għall-konferenza tad-donaturi kkonferma li, f’konformità mal-prinċipji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi 2005 dwar l-Effikaċja tal-Għajnuna, il-Kosovo għandu jieħu r-rwol ewlieni fl-iżvilupp tal-politiki tiegħu u fil-koordinazzjoni tal-assistenza tad-donaturi.

[62] Għal-laqgħat tal-JRCB attendew l-Istati Uniti iżda mhux partijiet interessati oħra bħall-Istati Membri tal-UE jew organizzazzjonijiet internazzjonali involuti fl-appoġġ tal-Istat tad-Dritt.

[63] Il-KFOR għandha l-mandat taħt il-UN SCR li tippermetti libertà ta’ moviment u tipprovdi ambjent sikur u mingħajr periklu fil-Kosovo.

[64] Dawn jinkludu l-Ambaxxata tal-Istati Uniti, l-Aġenzija tal-Istati Uniti għall-Iżvilupp Internazzjonali (USAID), il-Programm Internazzjonali għat-Taħriġ Investigattiv Kriminali (ICITAP) u l-Uffiċċju għall-Iżvilupp, l-Assistenza u t-Taħriġ fil-Prosekuzzjoni Extra-Ewropej (OPDAT). Fora ta’ koordinazzjoni eżistenti mhumiex effettivi biex jikkoordinaw mal-Istati Uniti peress li dawn ġeneralment jaċċettaw biss rappreżentant wieħed għal kull donatur.

[65] Sal-aħħar tal-2011, madwar 78 % tal-persunal internazzjonali tal-EULEX ġew issekondati, l-aktar mill-Istati Membri (94 %). Il-Kanada, il-Kroazja, in-Norveġja, l-Isvizzera, it-Turkija u l-Istati Uniti wkoll issekondaw persunal mal-EULEX.

[66] L-Istati Membri jinnotifikaw lis-CPCC permezz ta’ hekk imsejħa "rahniet" ta’ kemm-il membru tal-persunal se jissekondaw mal-missjoni. Jekk ma jkunx hemm biżżejjed applikanti ssekondati, il-postijiet jistgħu jimtlew b’persunal b’kuntratt, iżda dan iqum aktar flus għax imbagħad l-EULEX tħallas is-salarji tagħhom.

[67] Is-Sejħiet kienu jinkludu 2396 post vakanti għal persunal issekondat. 47 % mtlew minn persunal ġdid issekondat u 5 % b’persunal ġdid b’kuntratt. 13 % mtlew minn persunal eżistenti tal-EULEX li jfisser li l-post preċedenti tagħhom sar vakanti.

[3333] Is-saħħa awtorizzata tal-EULEX kienet ta’ 2042 membru tal-persunal internazzjonali sa Ottubru 2010 meta kienet tnaqqset għal 1950 membru tal-persunal internazzjonali.

[68] Eżempji ta’ kompetenzi trasversali relevanti għall-konsulenti tal-MIK jinkludu komunikazzjoni, negozjar, faċilitazzjoni, influwenza, ħidma f’tim, konsulenza u ħiliet ta’ reżistenza.

[69] Bidliet fid-deskrizzjonijiet tax-xogħol huma approvati mill-KPS. L-Istati Membri jeħtieġ li jaqblu dwar allokazzjoni mill-ġdid ta’ persunal issekondat.

[70] Il-Kunsill ġie infurmat li n-nuqqas ta’ personalità ġuridika tal-missjonijiet tal-PSDK ifixkel l-iskambju ta’ informazzjoni (Id-Dokument tal-Kunsill 5620/11 tal- 25 ta’ Jannar 2011, It-tisħiħ ta’ rabtiet bejn l-aspetti esterni u interni tas-sigurtà tal-UE).

[71] C(2012) 4052 finali tas- 26 ta’ Ġunju 2012.

[72] SMART huwa akronimu ta’: Speċifiku, li Jista’ Jitkejjel u Jinkiseb, Realistiku u Marbut mal-Ħin.

[73] Imsejħa "project fiches" mill-Kummissjoni.

[74] Il-laqgħa hija kopreseduta mill-EUO u għaliha jattendu rappreżentanti tad-DĠ Tkabbir, DĠ Ġustizzja, DĠ Affarijiet Interni, l-EULEX, l-RSUE u l-EUO. Fl-2010 u fl-2011 il-laqgħat kienu kopreseduti minn uffiċjal tal-Kummissjoni.

[75] F’Ġunju 2012, il-Kummissjoni pprovdiet l-awtoritajiet tal-Kosovo bil-"Pjan Direzzjonali" għar-riformi li l-Kosovo kien jeħtieġ jikkompleta biex tinkiseb il-liberalizzazzjoni tal-viża, inklużi riformi dwar l-istat tad-dritt (Referenza: Dokument tal-laqgħa 012-12 Rev 3 Origin CION).

[76] L-Artikolu 5 tal-Anness 1 tas-Sħubija Ewropea jiddikjara li: "L-assistenza lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent hija kundizzjonali għall-progress fl-issodisfar tal-kriterji ta’ Kopenħagen u l-konformità mal-prijoritajiet speċifiċi ta’ din is-Sħubija Ewropea. Nuqqas ta’ rispett għal dawn il-kondizzjonijiet jista’ jwassal sabiex il-Kunsill jieħu miżuri xierqa".

--------------------------------------------------

ANNESS I

L-ASSISTENZA FINANZJARJA TAL-UE PER CAPITA (IL-BALKANI TAL-PUNENT)

Sors: Analiżi mill-Qorti tad-data tal-Kummissjoni.

Benefiċjarju | Assistenza IPA mogħtija fl-2011 (EUR) | Assistenza tal-PSKD mogħtija fl-2011 [1111] (EUR) | Popolazzjoni [2222] | Assistenza tal-UE per capita (EUR) |

L-Albanija | 94428286 | | 3069275 | 31 |

Il-Bosnja-Ħerżegovina | 107428286 | 17600000 | 3843998 | 33 |

Il-Kroazja | 156528286 | | 4290612 | 36 |

Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | 98028286 | | 2048619 | 48 |

Il-Kosovo | 68700000 | 132566667 | 1733872 | 116 |

Il-Montenegro | 34153943 | | 625266 | 55 |

Is-Serbja | 201879600 | | 7120666 | 28 |

[1111] In-nefqa tal-PSDK għall-Kosovo (EULEX) u l-Bosnja-Ħerżegovina (EUPM) ġiet ikkalkolata abbażi tan-nefqa approvata mill-Azzjonijiet Konġunti tal-Kunsill imqassma fuq bażi prorata (għall-EULEX EUR 165 miljun sabiex tkun koperta n-nefqa mill- 15 ta’ Ottubru 2010 sal- 14 ta’ Diċembru 2011, u EUR 72,8 miljun mill- 15 ta’ Diċembru 2011 sal- 14 ta’ Ġunju 2012).

[2222] Id-data tal-popolazzjoni nkisbet mir-riżultati taċ-Ċensiment 2011, ħlief għall-Bosnja-Ħerżegovina u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja li għalihom stimi tal-2009 huma pprovduti mid-DĠ Tkabbir.

--------------------------------------------------

ANNESS II

KAMPJUN TAL-VERIFIKA

Proġetti tal-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) |

Kuntratt (Ref CRIS). | Titlu tal-Proġett | Baġit (EUR) |

2009/209-712 | Border and Boundary Police, Twinning (Pulizija tal-Fruntieri u tal-Konfini, Ġemellaġġ) | 2000000 |

2008/172-158 | Border and Boundary Police Equipment (Tagħmir tal-Pulizija tal-Fruntieri u tal-Konfini) | 412506 |

2008/172-282 | 635210 |

2010/250-987 | 480238 |

2010/248-943 | 1967353 |

2010/253-575 | 372948 |

2009/215-030 | Legal Education System Reform (Riforma tas-Sistema tal-Edukazzjoni Legali) | 3600000 |

2010/241-467 | Completion of re-appointment of Judges and Prosecutors (IPA/IfS) (Ikkompletar ta’ ħatriet mill-ġdid ta’ Mħallfin u Prosekuturi (IPA/IfS)) | 876460 |

2008/169-890 | Support to Public Procurement Reform (Appoġġ għar-Riforma tal-Akkwist Pubbliku) | 1912373 |

2008/169-230 | Support to Anti-Corruption Institutions in Kosovo (Appoġġ għall-Istituzzjonijiet kontra l-Korruzzjoni fil-Kosovo) | 997260 |

2009/202-640 | Preparation of Fiscal and Customs Blueprint exercise in Tax and Customs Administrations of Kosovo (UNSCR 1244) (Tħejjija ta’ eżerċizzju ta’ Pjan Fiskali u tad-Dwana f’Amministrazzjonijiet tat-Taxxa u tad-Dwana tal-Kosovo (UNSCR 1244)) | 102876 |

2009/211-402 | Support to Customs and Taxation Administrations (Appoġġ għall-Amministrazzjonijiet tad-Dwana u tat-Tassazzjoni) | 2639500 |

Proġetti tal-Istrument għall-Istabbiltà |

Kuntratt (Ref CRIS) | Titlu tal-proġett | Valur (EUR) |

2008/154-134 | Ħatra mill-ġdid ta’ Mħallfin u Prosekuturi fil-Kosovo | 5000000 |

Azzjonijiet ta’ Monitoraġġ, Iggwidar u Konsulenza (MIK) |

Komponent | EULEX Ref | Titlu tal-MIK |

Pulizija | PSD05/2009 | Team Approach – Criminal Investigations (Approċċ f’Tim – Investigazzjonijiet Kriminali) |

Pulizija | PSD10/2009 | Intelligence-led Policing (Attività ta’ pulizija bbażata fuq l-Intelliġenza) |

Pulizija | PSD19/2009 | Border Police – Enhanced Planning (Pulizija tal-Fruntieri: Ippjanar Imsaħħaħ) |

Pulizija | PSD24/2009 | Rationalize Kosovo Police Structure (Razzjonalizzazzjoni tal-Istruttura tal-Pulizija tal-Kosovo) |

Ġustizzja | - | Judges in the Criminal and Civil Fields (Imħallfin fl-Oqsma Kriminali u Ċivili) |

Ġustizzja | - | Prosecutors (Prosekuturi) |

Dwana | CC/06/2009 | Enhanced internal communication and data sharing (Komunikazzjoni interna u skambju ta’ data mtejba), speċifikament il-komunikazzjoni u t-tixrid ta’ intelliġenza |

Dwana | CC/09/2009 | Implementation of the Integrated Border Management (IBM) Action Plan (Implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri (IBM)), li speċifikament tinkludi t-tiġdid tal-infrastruttura u tat-tagħmir fl-istazzjonijiet tad-Dwana |

--------------------------------------------------

ANNESS III

MISTOQSIJIET DETTALJATI TAL-VERIFIKA U KRITERJI TAL-VERIFIKA

Il-Qorti wieġbet għall-mistoqsija tal-verifika billi qasmitha f’mistoqsijiet iżgħar li jindirizzaw l-effettività u l-impatt tal-interventi kif ukoll kwistjonijiet ta’ amministrazzjoni. Kull suġġett ġie analizzat billi ngħatat tweġiba għall-mistoqsija dettaljata li hija ppreżentata f’dan l-anness flimkien mal-kriterji tal-verifika relatati użati mill-Qorti.

L-Assistenza tal-UE kienet effettiva? L-assistenza kumplessiva tal-UE fir-rigward tas-settur tal-istat tad-dritt kisbet ir-riżultati maħsuba?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Ir-Rapporti ta’ Progress tal-UE rrappurtaw progress sodisfaċenti.

(b) Il-prijoritajiet stabbiliti fis-Sħubija Ewropea ntlaħqu.

(c) L-objettivi stabbiliti fid-Dokumenti Indikattivi ta’ Pprogrammar Multiannwali u l-Azzjoni Konġunta għall-EULEX intlaħqu.

(d) L-attivitajiet tal-proġett huma implimentati fil-ħin skont il-pjanijiet u l-benefiċjarji jieħdu s-sjieda u huma involuti fi proġetti/azzjonijiet ta’ implimentazzjoni.

(e) L-objettivi stabbiliti fi ħdan l-iskedi tal-proġett/tal-Azzjoni tal-MIK intlaħqu.

L-awtoritajiet tal-Kosovo huma kapaċi jmexxu s-settur tal-istat tad-dritt b’mod sostenibbli mingħajr intervent tad-donaturi?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Il-Kummissjoni u s-SEAE/l-EULEX jivvalutaw il-prospetti għall-awtoritajiet tal-Kosovo biex ikunu jistgħu jmexxu s-settur tal-istat tad-dritt mingħajr intervent tad-donaturi.

(b) L-awtoritajiet tal-Kosovo għandhom sjieda tal-proċess ta’ riforma fis-settur tal-istat tad-dritt u għandhom il-kapaċità teknika u finanzjarja biex imexxu s-settur tal-istat tad-dritt b’mod sostenibbli.

Hemm strateġija kumplessiva tal-UE definita b’mod tajjeb dwar l-istat tad-dritt fil-Kosovo u l-objettivi speċifiċi tal-korpi differenti huma stabbiliti b’mod ċar?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) L-istrateġija tal-UE għall-istat tad-dritt fil-Kosovo hija stabbilita fi ħdan strateġija ġlobali ċara għall-Kosovo.

(c) Il-korpi tal-UE responsabbli għall-implimentazzjoni tal-istrateġija għandhom mandati ċari u l-objettivi tagħhom ma jikkoinċidux.

(d) L-objettivi huma raġonevolment limitati fin-numru, prijoritizzati u SMART ("Speċifiċi, li jistgħu Jitkejlu u Jinkisbu, Realistiċi u Marbuta mal-Ħin").

L-Assistenza tal-UE lill-Kosovo relatata mal-istat tad-dritt hija kkoordinata tajjeb bejn il-korpi tal-UE?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Il-koordinazzjoni ġenerali permezz ta’ komunikazzjoni u rappurtar bejn il-korpi tal-UE hija f’waqtha u koerenti.

(b) L-Ipprogrammar u l-Implimentazzjoni minn korpi tal-UE differenti huma kkoordinati.

(c) Il-komunikazzjoni u r-rappurtar speċifiċi bejn il-korpi tal-UE huma f’waqthom u koerenti.

L-Assistenza tal-UE kienet ikkoordinata tajjeb ma’ partijiet interessati oħrajn?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Hemm valutazzjoni komprensiva tal-ħtiġijiet tal-Kosovo fil-qasam tal-istat tad-dritt u analiżi tar-riżorsi meħtieġa.

(b) Hemm diviżjoni tax-xogħol fil-pajjiż b’arranġamenti ta’ donaturi ewlenin fil-qasam tal-istat tad-dritt.

(c) L-Assistenza tal-UE ġiet ipprogrammata f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħrajn u jeżistu mekkaniżmi li jiżguraw l-implimentazzjoni kkoordinata tal-assistenza.

L-UE vvalutat b’mod xieraq u taffiet ir-riskji li jkun espost għalihom il-finanzjament?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Ir-riskji għall-infiq tal-fondi tal-UE ġew identifikati u vvalutati.

(b) Huma żviluppati strateġiji adegwati ta’ mitigazzjoni tar-riskju u ta’ ġestjoni tar-riskju.

Ir-riżorsi finanzjarji u umani tal-UE impenjati lill-istat tad-dritt fil-Kosovo ġew allokati skont il-prijoritajiet għall-assistenza tal-UE fil-qasam u f’perjodu ta’ żmien ċar għall-implimentazzjoni?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Hemm stadji importanti ċari għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE (mill-bidu sal-ħruġ) u hemm valutazzjoni tar-riżorsi meħtieġa f’kull stadju.

(b) Ir-riżorsi finanzjarji impenjati għall-interventi huma allokati skont il-prijoritajiet tal-UE.

(c) Il-persunal li jaħdem fuq l-interventi għandu l-kompetenza meħtieġa u huwa disponibbli fil-ħin.

Sar użu effettiv ta’ kontributi oħra (djalogu, kundizzjonalità u monitoraġġ) sabiex jiġi megħjun l-ilħuq tal-objettivi tal-assistenza tagħha?

Fil-valutazzjoni ta’ din il-mistoqsija, ġew ikkunsidrati l-kriterji li ġejjin:

(a) Id-djalogu dwar il-politiki tal-UE jindirizza d-dgħufijiet/il-ħtiġijiet ta’ riforma prinċipali tas-settur tal-istat tad-dritt u jagħmel proposti xierqa.

(b) L-UE appoġġjat l-ilħuq tal-objettivi tagħha tas-settur tal-istat tad-dritt bl-użu ta’ kundizzjonalità xierqa.

(c) L-UE għandha sistema adegwata għall-monitoraġġ tal-assistenza tagħha għall-istat tad-dritt.

--------------------------------------------------

ANNESS IV

ANALIŻI TAL-LAKUNI FL-IMPLIMENTAZZJONI TA’ LIĠIJIET RELEVANTI FIL-ĠLIEDA KONTRA L-KORRUZZJONI

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Test legali | Valutazzjoni u nuqqas | Impatt |

Il-Liġi kontra l-korruzzjoni u d-dispożizzjonijiet eżistenti tal-Kodiċi Kriminali (CCK) dwar il-korruzzjoni. | Il-mandat tal-Aġenzija tal-Kosovo Kontra l-Korruzzjoni huwa limitat li jinvestiga attivitajiet mhux kriminali u ma jistax jibda l-prosekuzzjoni. Il-liġi kontra l-korruzzjoni u l-kodiċi penali proviżorju jiddefinixxu l-korruzzjoni b’mod differenti. | Il-mandat tal-Aġenzija jeskludi l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni ta’ kwalunkwe tip ta’ korruzzjoni kriminali. |

Dispożizzjonijiet eżistenti tal-Kodiċi Kriminali (CCK) u l-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali (CPCK) dwar il-konfiska ta’ benefiċċji materjali miksuba permezz ta’ attivitajiet kriminali. | Ftit li xejn assi ġew ikkonfiskati, u jidher li hemm nuqqas ta’ rieda biex jintużaw id-dispożizzjonijiet tal-liġi applikabbli f’każijiet li jinvolvu mġiba kumplessa ħafna ta’ korruzzjoni li jinvolvu uffiċjali għoljin. | Kriminali kkundannati jżommu l-proprjetà tal-benefiċċji tal-attivitajiet illegali tagħhom. |

Il-Liġi dwar id-dikjarazzjoni tal-oriġini tal-proprjetà u r-rigali ta’ uffiċjali pubbliċi għoljin (Liġi dwar id-dikjarazzjoni ta’ assi). | Qafas dgħajjef ta’ sanzjonar li jinkludi l-fatt li dikjarazzjonijiet foloz ma jiġux meqjusa bħala reati kriminali. | Id-dikjarazzjonijiet ta’ assi jkomplu juru diskrepanzi bejn l-assi ddikjarati u d-dħul reali. |

Il-Liġi dwar il-prevenzjoni ta’ Kunflitti ta’ interessi fl-Eżerċitazzjoni ta’ Funzjoni Pubblika. | Il-Liġi dwar il-kunflitti ta’ interessi hija nieqsa minn obbligi ta’ rappurtar relevanti u tipprevedi biss li l-KAA għandha tħeġġeġ lill-uffiċjal biex jevita l-konflitt. | Il-kunflitti ta’ interessi jippersistu. |

Il-Liġi dwar l-aċċess għal dokumenti pubbliċi. | Din il-liġi tipprevedi pieni f’każ ta’ ksur, iżda għadu mhux ċar jekk dawn għandhomx jitħallsu mill-istituzzjoni jew l-uffiċjal tas-servizz pubbliku responsabbli. | It-trasparenza insuffiċjenti twassal għal anqas sorveljanza ta’ attivitajiet pubbliċi u aktar opportunitajiet għall-korruzzjoni. |

Il-liġi dwar il-finanzjament ta’ partiti politiċi. | Il-liġi la tipprojbixxi u lanqas tirregola b’mod strett donazzjonijiet minn entitajiet legali li jipprovdu oġġetti jew servizzi lill- amministrazzjoni pubblika. | Il-prattiki ta’ finanzjament ta’ partiti politiċi mhumiex trasparenti. |

--------------------------------------------------

ANNESS V

BIBLIJOGRAFIJA

"Adapting the EU’s approach to today’s security challenges – the Review of the 2003 European Security Strategy", Kumitat tal-Unjoni Ewropea/House of Lords, Londra, 2008.

"Assessment Kosovo (under UNSCR 1244/99)", SIGMA Support for Improvement in Governance and Management (Appoġġ għat-Titjib fil-Governanza u l-Ġestjoni), OECD, 2010, 2011.

Ball, N., Promoting security sector reform in fragile states, USAID, 2005.

Blockmans, S., Wouters, J., Ruys, T., The European Union and Peacebuilding, Policy and Legal Aspects, ISBN: 9789067043298, 2010.

Briscoe, I., Price, M., Kosovo’s new map of power: governance and crime in the wake of independence, l-Istitut Olandiż tar-Relazzjonijiet Internazzjonali "Clingendael", 2011.

Chivvis, Ch-S., EU Civilian Crisis Management: the record so far, RAND Corporation, 2010.

"Communicate, Coordinate and Cooperate. A series of papers