Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Miżuri ta’ emerġenza biex jiġu appoġġjati l-impjieg u l-introjtu matul il-kriżi pandemika”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2021/C 517/03)

Relatur: Cinzia DEL RIO

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 26.4.2021 Bażi legali Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 7.9.2021 Adottata fil-plenarja 22.9.2021 Sessjoni plenarja Nru 563 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 211/1/4

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE japprova l-istrateġija tal-UE għall-indirizzar tal-kriżi pandemika, li tagħti ħajja ġdida u ssaħħaħ is-sistemi ekonomiċi, soċjali u tas-saħħa tal-Istati Membri u li tissalvagwardja s-sistema tal-produzzjoni, tal-impjiegi u l-appoġġ għall-introjtu tal-persuni.

1.2. Il-KESE jappoġġja l-istabbiliment ta’ SURE bħala strument finanzjarju innovattiv għas-solidarjetà Ewropea biex jinżammu l-impjiegi, jingħata appoġġ għall-introjtu lill-ħaddiema u jiġu appoġġjati l-impriżi, kif ukoll bħala għodda għall-integrazzjoni u r-reżiljenza soċjoekonomika fl-UE.

1.3. Il-KESE jenfasizza l-valur soċjali ta’ SURE li, permezz tal-ħruġ ta’ bonds għall-finanzjament ta’ inizjattivi għal skopijiet soċjali, jantiċipa l-mekkaniżmu tal-programm tan-Next Generation EU.

1.4. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-azzjoni SURE, li, permezz tal-finanzjament ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, il-forom ta’ appoġġ għall-introjtu u s-sostenn għall-impriżi, ipproteġiet kwart tal-popolazzjoni totali, filwaqt li żammet l-impjiegi u l-kapaċità produttiva tal-impriżi, u għandha impatt pożittiv fuq l-ekonomija u s-suq tax-xogħol. Madankollu, ta’ min jinnota li dawn iċ-ċifri ma jenfasizzawx biżżejjed il-miżuri individwali ffinanzjati mid-diversi pajjiżi, l-ammonti tagħhom u l-kategoriji ta’ ħaddiema koperti mill-għajnuna.

1.5. Il-KESE jipproponi li jitwaqqaf osservatorju SURE sakemm jibqa’ jopera SURE, bl-involviment tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili. L-osservatorju se jkollu l-kompitu li jimmonitorja u jivvaluta l-impatt f’pajjiżi individwali tal-miżuri li jirċievu finanzjament, sabiex, fost l-oħrajn, jidentifika mudelli għal sistemi fil-ġejjieni li jistgħu jintużaw biex jitnaqqas il-ħin tax-xogħol u jingħata appoġġ għall-introjtu f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi simili.

1.6. Matul żminijiet ta’ kriżi ekonomika, il-ħeffa tad-deċiżjonijiet u tal-għażliet hija fattur determinanti. Għal din ir-raġuni, il-KESE japprezza l-ħeffa li biha l-Kummissjoni Ewropea waqqfet SURE u r-rapidità li biha kkonkludiet in-negozjati mal-Istati Membri fi żmien qasir, li juri l-kapaċità ta’ reazzjoni għas-severità tal-kriżi.

1.7. Il-KESE jirrakkomanda li l-użu ta’ SURE jiġi kkombinat ma’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol u perkorsi ta’ taħriġ u taħriġ mill-ġdid vokazzjonali li għandhom l-għan li joħolqu impjiegi stabbli u ta’ kwalità, filwaqt li jiġu miġġielda forom ta’ impjiegi medjokri, frammentati u mhux stabbli, li ma jipprovdu l-ebda garanzija ta’ kopertura ta’ sigurtà soċjali adegwata u li jaffettwaw ukoll is-sistemi tas-sigurtà soċjali pubbliċi.

1.8. Il-KESE jemmen li SURE huwa wieħed mill-istrumenti adatti biex tipprovdi inċentivi għal min iħaddem biex iżomm il-ħaddiema minkejja t-tnaqqis fl-attività produttiva. Permezz ta’ ftehimiet kollettivi jistgħu jiġu mħeġġa miżuri għall-allokazzjoni ta’ parti mill-ħin tax-xogħol għat-taħriġ. Dan jippermetti lill-impriżi jadattaw il-ħiliet tal-ħaddiema, billi jallokaw parti mis-sigħat tagħhom għat-taħriġ, bil-paga tal-persunal li jkun qed jitħarreġ titħallas minn SURE.

1.9. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li d-dimensjoni soċjali tal-Ewropa tissawwar u tiġi kkompletata b’mod aktar konsistenti, filwaqt li tiġi żgurata l-kompetittività tal-Ewropa fil-kuntest globali u inkluż fid-dawl tal-isfidi l-ġodda tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, bl-użu tal-miżuri stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, inklużi miżuri u investimenti biex jiġu appoġġjati l-impjiegi, l-edukazzjoni u l-politiki attivi tas-suq tax-xogħol.

1.10. Il-KESE jappoġġja l-komunikazzjoni tal-KE li tissospendi l-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u jappella għal “bidla” lejn qafas ta’ governanza ekonomika rivedut u bbilanċjat mill-ġdid, immirat lejn il-promozzjoni tal-investimenti produttivi. Se jkun essenzjali li l-Istati Membri jiġu megħjuna jpoġġu l-finanzi pubbliċi tagħhom fuq bażi sostenibbli, u b’hekk tissaħħaħ il-fiduċja fl-investiment.

1.11. Il-KESE jemmen li l-kondiviżjoni u l-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali huma valur miżjud tal-politiki Ewropej u nazzjonali. L-involviment tagħhom f’azzjonijiet kofinanzjati minn SURE huwa għalhekk kruċjali, u jiffoka wkoll fuq in-negozjar kollettiv fis-setturi speċifiċi l-aktar milquta mill-kriżi. Madankollu, huwa kruċjali li l-involviment tal-imsieħba soċjali jkun sostanzjali, leġittimu u mhux formali.

1.12. Il-KESE jirrikonoxxi bis-sħiħ ir-riżultati pożittivi ta’ SURE enfasizzati fir-rapport tal-Kummissjoni ta’ Marzu 2021 u japprova l-proposta għall-istabbilizzazzjoni tiegħu b’appoġġ għall-ħaddiema u n-negozji bħala għodda għall-integrazzjoni u r-reżiljenza soċjoekonomika tal-UE fi żminijiet ta’ kriżi bħal dik attwali. Dan għandu jsir wara l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni mill-osservatorju SURE, li l-KESE jipproponi li jitwaqqaf.

1.13. Il-KESE jilqa’ r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/402 ( 1 ) (EASE), li tieħu l-approċċ strateġiku li gradwalment ikun hemm bidla mill-miżuri ta’ emerġenza użati matul il-pandemija għal dawk ġodda meħtieġa biex jiġi żgurat irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi, b’mod partikolari politiki attivi tas-suq tax-xogħol, bħal inċentivi temporanji ta’ reklutaġġ għal gruppi vulnerabbli, titjib tal-ħiliet u opportunitajiet ta’ taħriġ mill-ġdid u appoġġ intraprenditorjali, inkluż għall-ekonomija soċjali.

2. Introduzzjoni

2.1. L-ekonomija Ewropea ġarrbet dannu kbir minħabba l-pandemija li għaddejja bħalissa. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-miżuri ekonomiċi u soċjali li l-UE implimentat b’għodod straordinarji biex tindirizza l-effetti tal-kriżi pandemika, peress li dawn jirrappreżentaw opportunità kbira għat-tfassil mill-ġdid ta’ Ewropa aktar ġusta u bbażata fuq is-solidarjetà, ekonomija tas-suq soċjali kompetittiva kif ukoll biex jiġu indirizzati l-isfidi l-ġodda b’rabta mat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali. Dawn l-istrumenti jinkludu, minbarra l-pjan tan-Next Generation EU: — miżuri nazzjonali meħuda bħala parti mill-flessibbiltà tar-regoli fiskali tal-UE; — miżuri nazzjonali ta’ appoġġ għal-likwidità, approvati skont regoli temporanji u flessibbli dwar l-għajnuna mill-Istat; — it-tisħiħ tal-linji ta’ kreditu garantiti mill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) għall-impriżi, permezz tal-ħolqien ta’ fond ta’ garanzija ġdid; — il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES), introdott permezz ta’ emendi għat-Trattat ta’ Lisbona biex joffri self fil-qasam tas-saħħa mingħajr kundizzjonijiet; — l-istrument Ewropew għal appoġġ temporanju biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad f’emerġenza (SURE).

2.2. L-għan ta’ din l-Opinjoni huwa li tanalizza l-impatt tal-miżuri ta’ emerġenza biex jitrażżan il-qgħad, jiġi appoġġjat l-introjtu u jiġu appoġġjati l-impriżi, b’enfasi partikolari fuq l-istrument SURE.

2.3. Sa April 2020, aktar minn 50 miljun ħaddiem f’diversi pajjiżi Ewropej kienu ġew inklużi fi programmi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar ( 2 ) , jew miżuri simili ġew stabbiliti ad hoc biex ilaħħqu mat-telf parzjali jew totali ta’ sigħat tax-xogħol. Il-Eurofound irreġistrat 500 miżura, li l-biċċa l-kbira tagħhom huma mmirati lejn l-għajnuna għall-impriżi (35 %), l-appoġġ għall-introjtu (flimkien mal-miżuri dwar ix-xogħol b’ħinijiet iqsar, 20 %) u l-protezzjoni tal-impjiegi (13 %) ( 3 ) . Il-kumpaniji tal-manifattura, il-kummerċ, is-servizzi, it-turiżmu u l-kultura ntlaqtu l-aktar mill-kriżi ( 4 )

2.4. Id-diversi forom ta’ fondi għall-għoti ta’ sensji biex jiġu appoġġjati s-sigħat mhux maħduma, li jeżistu fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Ewropej, huma l-aktar għodda użata għall-protezzjoni tal-impjiegi matul perjodi ta’ kriżi ekonomika, peress li għandhom effetti pożittivi fuq il-ħaddiema u l-impriżi. Fir-rapport tal-2020 dwar il-preżentazzjoni tal-programm SURE, il-Kummissjoni Ewropea tenfasizza li “billi jevitaw sensji żejda, l-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar jistgħu jipprevjenu li xokk temporanju jkollu konsegwenzi negattivi aktar severi u dejjiema fuq l-ekonomija u s-suq tax-xogħol fl-Istati Membri. Dan jgħin biex isostni d-dħul tal-familji u jippreserva l-kapaċità produttiva u l-kapital uman tal-intrapriżi u l-ekonomija kollha” ( 5 )

2.5. F’pajjiżi fejn diġà jeżistu programmi bħal dawn, il-gvernijiet ħadu miżuri ad hoc biex jiffaċilitaw l-aċċess, il-kriterji ta’ eliġibbiltà, jestendu l-kopertura u jżidu l-appoġġ ekonomiku, iżda b’differenzi kbar bejn il-pajjiżi ( 6 )

2.6. Dawn il-miżuri ppermettew lill-impriżi jkopru t-tnaqqis fil-ħin tax-xogħol f’konformità mat-tnaqqis fl-attività ekonomika bi spejjeż limitati jew mingħajr ebda spiża, u b’hekk naqqsu b’mod sinifikanti l-għadd ta’ impjiegi f’riskju minħabba nuqqas ta’ likwidità. Xi kategoriji ta’ ħaddiema f’impjiegi atipiċi baqgħu esklużi mill-appoġġ f’diversi pajjiżi tal-UE, b’mod partikolari l-ħaddiema b’kuntratti każwali u, f’xi każijiet anke ħaddiema temporanji permezz ta’ aġenzija, il-ħaddiema b’kuntratti bi żmien stipulat, filwaqt li f’oħrajn l-għajnuna pubblika ġiet estiża għal ċerti forom ta’ impjieg indipendenti ( 7 ) . Hemm ukoll modi u kriterji differenti għall-aċċess ta’ dawn is-sussidji f’termini ta’ kopertura, ta’ benefiċjarji, ta’ tul ta’ żmien, eċċ ( 8 )

2.7. L-iskemi ta’ impjieg b’ħinijiet iqsar għenu biex jiġi evitat it-tkissir tar-relazzjoni ta’ impjieg, li jiswa ħafna flus għall-impriżi u għall-ħaddiema. Dawn il-miżuri għaż-żamma tal-impjiegi fit-tieni kwart tal-2020 naqqsu b’mod sinifikanti t-telf tal-impjiegi minn madwar 12 % għal 4 % fil-pajjiżi tal-OECD. Fl-UE, id-data turi li l-ħaddiema impjegati uffiċjalment, iżda b’sigħat żero, irdoppjaw għal 17 % fit-tieni kwart tal-2020 meta mqabbel mal-istess perjodu fl-2019 ( 9 )

2.8. Għandu jiġi kkunsidrat l-impatt tal-kriżi tal-impjiegi fuq in-nisa u ż-żgħażagħ, ta’ spiss impjegati b’kuntratti atipiċi, b’paga baxxa u aktar vulnerabbli għal impjieg mhux stabbli li ma tipprovdi l-ebda garanzija ta’ kopertura ta’ sigurtà soċjali adegwata. Barra minn hekk, dawn jirrappreżentaw proporzjon għoli ħafna tal-ħaddiema fis-setturi tat-turiżmu, tal-lukandi u tal-catering, li huma partikolarment affettwati, kif ukoll fil-qasam tal-kultura, tad-divertiment u dak mingħajr skop ta’ qligħ involut fis-servizzi soċjali. L-irkupru ekonomiku jeħtieġ ukoll li jinkludi riformi u miżuri speċifiċi bi qbil mal-imsieħba soċjali, biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi bejn il-ġeneri u dawk b’rabta mal-età, anke dawk li kienu jeżistu qabel il-kriżi attwali u biex jiġu implimentati azzjonijiet immirati fuq medda qasira, medja u twila ta’ żmien ( 10 )

2.9. Minbarra l-miżuri li jikkumpensaw għal tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol, diversi pajjiżi adottaw miżuri biex joffru ħarsien kontra s-sensji f’impriżi li jirċievu appoġġ pubbliku taħt skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar. Dan sar kemm biex jiġi evitat l-abbuż matul il-perjodu ta’ kriżi kif ukoll biex jiġu imposti kundizzjonijiet fuq l-użu ta’ fondi nazzjonali u Ewropej, li jridu jintużaw biex jiġu eliminati s-sensji u biex in-negozji jiġu appoġġjati fuq bażi temporanja sakemm l-ekonomija terġa’ lura fit-triq it-tajba. F’xi pajjiżi, il-ftehimiet kollettivi stess jipprevedu projbizzjoni fuq is-sensji fil-każ ta’ għajnuna pubblika ( 11 )

2.10. In-negozjar kollettiv kellu rwol importanti, bi ftehimiet u protokolli speċifiċi biex tiġi indirizzata u ġestita l-kriżi tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol u jiddaħħlu dispożizzjonijiet kuntrattwali ad hoc matul il-pandemija. Dawn biddlu kemm il-mod kif jiġi organizzat ix-xogħol kif ukoll il-kundizzjonijiet tax-xogħol (eż. il-Ġermanja, Franza, l-Italja, l-Iżvezja, Spanja, l-Awstrija u d-Danimarka). F’xi pajjiżi ġew adottati wkoll forom oħra ta’ appoġġ għall-impriżi (moratorju fuq is-self, differiment jew sospensjoni tal-ħlas tat-taxxi, kirjiet jew kontribuzzjonijiet soċjali), li jipposponu l-impenji ta’ pagament u huma mfassla biex jappoġġjaw lill-impriżi, b’mod partikolari l-SMEs, jew lil dawk li jaħdmu għal rashom bil-għan li jinżammu l-impjiegi u tiġi pprovduta likwidità fi żmien qasir.

3. Karatteristiċi, regolamentazzjoni u l-ewwel riżultati ta’ SURE

3.1. L-istrument Ewropew SURE huwa fond temporanju li jipprovdi assistenza finanzjarja fil-forma ta’ self, b’termini preferenzjali, sa EUR 100 biljun lill-Istati Membri biex jiġġieldu l-qgħad, jappoġġjaw xogħol b’ħinijiet iqsar u l-introjtu għall-ħaddiema kollha. Il-fond se jibqa’ operattiv sal-31 ta’ Diċembru 2022.

3.2. Il-bonds maħruġa għall-ewwel darba mill-Kummissjoni Ewropea fl-ambitu tal-istrument SURE huma “bonds soċjali”, li jiggarantixxu lil dawk li jinvestu f’dawn il-bonds li l-fondi mobilizzati huma fil-fatt allokati għal skopijiet soċjali. Id-domanda kienet 10 darbiet akbar mill-provvista u żgurat redditi kompetittivi fis-suq.

3.3. Skont il-proposti tal-Kummissjoni, sa mill-bidu tiegħu, il-Kunsill alloka aktar minn 90 % tal-pakkett totali lil 19-il Stat Membru ( 12 ) . Minn dawn, 15-il pajjiż użawh bħala kontribuzzjoni għall-finanzjament ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar jew miżuri simili u 14-il pajjiż iffinanzjaw ukoll miżuri biex jappoġġjaw lil dawk li jaħdmu għal rashom.

3.4. Xi pajjiżi ma applikawx għall-fondi SURE. Il-gvernijiet taw raġunijiet differenti għal dan: f’xi pajjiżi, il-fondi nazzjonali disponibbli kienu biżżejjed biex ikopru n-nefqa pubblika addizzjonali marbuta maż-żieda fil-qgħad; id-domanda fis-suq għal riżorsi addizzjonali kienet tkun b’rati daqstant vantaġġużi; f’każijiet oħra, l-għażla hija dovuta għall-ispejjeż assoċjati mal-proċeduri amministrattivi biex jiġi aċċessat SURE, pajjiżi oħrajn użaw il-miżuri temporanji stabbiliti mill-KE dwar il-flessibbiltà baġitarja u l-għajnuna mill-Istat ( 13 )

3.5. Abbażi tar-rapporti pprovduti mill-Istati Membri, fir-rapport ( 14 ) tagħha ta’ Marzu 2021, il-Kummissjoni tistma li fl-2020 SURE appoġġja bejn 25 u 30 miljun ħaddiem, li jirrappreżentaw kwart tal-popolazzjoni impjegata totali fl-Istati Membri benefiċjarji. Dawn huma madwar 21,5 miljun impjegat u 5 miljun persuna li taħdem għal rasha. Barra minn hekk, bejn 1,5 miljun u 2,5 miljun impriża bbenefikaw minn din il-faċilità, li jirrappreżentaw 12–16 % tal-impriżi fl-Istati Membri benefiċjarji ( 15 )

3.6. Ir-rapport jenfasizza li l-iskemi ta’ appoġġ pubbliku ffinanzjati minn SURE qed ikollhom l-effett li jnaqqsu l-kostijiet lavorattivi għall-impriżi u li joffru appoġġ alternattiv għall-introjtu tal-unitajiet domestiċi, b’riżultati aħjar mill-benefiċċji tal-qgħad tradizzjonali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tenfasizza li l-iskemi ta’ appoġġ għall-impjiegi huma aktar effettivi f’pajjiżi li diġà kellhom skemi ta’ għajnuna nazzjonali biex jittaffa l-impatt tal-qgħad.

3.7. Sa tmiem l-2020, kienet diġà ntużat 80 % tan-nefqa pubblika totali ppjanata għall-miżuri eliġibbli. Kważi l-Istati Membri kollha diġà nefqu jew jippjanaw li jonfqu l-ammont totali li ngħataw permezz tas-SURE.

3.8. L-Istati Membri ffrankaw madwar EUR 5,8 biljun f’imgħax permezz ta’ SURE, minflok ħarġu dejn sovran huma stess, grazzi għall-klassifikazzjoni tal-kreditu għolja tal-Kummissjoni. L-iżborżi futuri x’aktarx li jiġġeneraw aktar iffrankar.

4. Kummenti ġenerali

4.1. Il-KESE japprova l-istrateġija tal-UE għall-indirizzar tal-kriżi pandemika, li tiżgura l-irkupru u r-reżiljenza tas-sistemi ekonomiċi, soċjali u tas-saħħa tal-Istati Membri u li tissalvagwardja l-impjiegi. Il-KESE jqis li l-istrateġija se tkun tista’ ssawwar u tikkompleta d-dimensjoni soċjali tal-Ewropa, filwaqt li tiżgura l-kompetittività tal-Ewropa fil-kuntest globali. Il-Pjan ta’ Azzjoni għall-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jistabbilixxi l-miżuri li għandhom jittieħdu biex jitħeġġu l-investimenti meħtieġa għal tkabbir sostenibbli u inklużiv.

4.2. Il-KESE enfasizza ripetutament il-ħtieġa li tinkiseb konverġenza ekonomika u soċjali akbar fl-UE. Din tagħmel l-ekonomija tas-suq soċjali Ewropea aktar kompetittiva u tiżgura li kulħadd ikun jista’ jgawdi d-drittijiet tiegħu mingħajr xkiel, u tappoġġja l-istabbiliment ta’ suq tax-xogħol li jkun kapaċi jadatta għall-bidliet li jseħħu b’miżuri u strateġiji f’konformità mal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali. Huwa essenzjali li l-Istati Membri jagħmlu użu tajjeb mill-appoġġ li jirċievu mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ( 16 )

4.3. Huwa importanti li jiġu megħjuna t-tkabbir u l-produttività ta’ impriżi sostenibbli, inklużi l-SMEs u l-mikrointrapriżi. SURE huwa waħda mill-għodod xierqa li jistgħu jinkoraġġixxu lil min iħaddem biex iżomm il-ħaddiema minkejja t-tnaqqis fl-attività produttiva. Għandhom jitħeġġu wkoll ftehimiet kollettivi dwar forom ġodda ta’ aġġustament tal-ħin tax-xogħol immirati lejn l-aċċess għal korsijiet ta’ taħriġ, kif ukoll miżuri li jappoġġjaw lill-impriżi biex jippreservaw l-impjiegi, il-ħiliet u l-introjtu.

4.4. SURE huwa kruċjali għall-ħarsien tal-ħaddiema u għall-mitigazzjoni tar-riperkussjonijiet soċjoekonomiċi severi tal-pandemija fuq is-sistema tal-impjiegi fl-intier tagħha. Huwa jipprovdi appoġġ finanzjarju għal skemi nazzjonali ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar u miżuri simili, inkluż f’relazzjonijiet ta’ impjieg kostanti, il-protezzjoni tal-impjiegi u t-trażżin tal-qgħad u t-telf ta’ introjtu tal-ħaddiema, filwaqt li jtaffi wkoll l-ispejjeż tal-benefiċċji tal-qgħad u l-ħlasijiet tas-sigurtà soċjali għan-negozji, peress li huma fil-biċċa l-kbira koperti mir-riżorsi pubbliċi permezz tal-miżuri ta’ emerġenza.

4.5. Il-KESE japprezza l-ħeffa tal-proposta tal-Kummissjoni biex jitwaqqaf SURE u n-negozjati immedjati mal-Istati Membri ġew konklużi fi ftit ġimgħat. SURE jenfasizza l-importanza ta’ programmi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar u ta’ appoġġ għall-introjtu fuq terminu qasir u jħeġġeġ lill-Istati Membri biex jużawhom. Wieħed mill-objettivi tas-Semestru Ewropew, fuq terminu medju u twil, huwa li jippromovi l-investiment immirat lejn impjieg sħiħ u stabbli u l-indirizzar ta’ forom ġodda ta’ faqar, inkluż permezz ta’ riformi strutturali soċjalment sostenibbli.

4.6. Il-KESE jqis li huwa importanti li jingħata appoġġ finanzjarju fil-forma ta’ self preferenzjali mogħti mill-UE lill-Istati Membri u jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li l-bonds maħruġa mill-KE huma “bonds soċjali” għal skopijiet speċifiċi.

4.7. Il-finanzjament ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar u l-forom ta’ appoġġ għall-introjtu għandhom impatt pożittiv fuq l-ekonomija kollha kemm hi. Dawn iżommu r-relazzjoni bejn l-impjegatur u l-impjegat, jgħinu biex jiġu ppreservati l-ħiliet tal-ħaddiema u l-kapaċità produttiva tal-impriżi, u jiżguraw li l-pandemija ma tikkawżax aktar ħsara persistenti lill-ekonomija u lis-suq tax-xogħol.

4.8. Il-KESE jemmen li l-istabbiliment ta’ SURE huwa pass ieħor lejn sistema ta’ solidarjetà fl-UE, li jirrispetta l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità, peress li huwa forma ta’ “assi Ewropew ta’ sikurezza”, li tista’ tissaħħaħ bil-bonds Ewropej li se jintużaw biex jiffinanzjaw il-programm Next Generation EU ( 17 ) . Il-KESE jenfasizza li vantaġġ importanti ta’ SURE huwa li juri li, jekk ikun meħtieġ, l-UE tista’ toħloq kapaċità ta’ self u toħroġ “assi sikur komuni” permezz tal-metodu Komunitarju, aktar milli ftehimiet intergovernattivi bħal fil-każ tal-MES u l-EFSF.

4.9. Il-KESE jappella għar-reviżjoni tal-proċeduri għall-assistenza u l-aċċess għall-finanzjament ta’ SURE bil-għan li jiġu ssemplifikati l-proċeduri amministrattivi u l-mekkaniżmi ta’ rappurtar.

4.10. Il-KESE jirrakkomanda li l-użu ta’ SURE jiġi kkombinat ma’ politiki pubbliċi attivi u perkorsi ta’ taħriġ u taħriġ mill-ġdid vokazzjonali kemm għall-ħaddiema kif ukoll għall-impriżi ( 18 ) . F’dan il-kuntest, qed jiġi diskuss kif is-servizzi tal-impjiegi jistgħu jsiru aktar effiċjenti anke fi żminijiet ta’ kriżi. Matul perjodi ta’ tnaqqis mhux intenzjonat fil-ħinijiet tax-xogħol, għandhom jiġu mħeġġa perkorsi ta’ taħriġ biex jiġi offrut taħriġ mill-ġdid jew biex it-tranżizzjoni toffri opportunitajiet ġodda ta’ impjieg b’ħiliet u stabbli. Sfortunatament, l-eżempji ta’ politiki attivi f’dan il-kuntest huma pjuttost limitati ( 19 )

4.11. Il-KESE jemmen li l-interventi ta’ SURE fl-Istati Membri individwali għandhom jiżguraw li jkunu koperti l-impjegati kollha u kull tip ta’ impjieg indipendenti u impjiegi atipiku, li jaffettwaw b’mod partikolari liż-żgħażagħ.

4.12. Id-data limitata disponibbli turi li l-imsieħba soċjali ma ġewx involuti b’mod attiv la mill-istituzzjonijiet Ewropej u lanqas mill-istituzzjonijiet nazzjonali dwar l-aħjar użu ta’ SURE; il-KESE jirrakkomanda li jkun hemm mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni stabbli għal dan il-għan.

4.13. Il-KESE ħa nota tal-istimi dwar il-persuni u l-kumpaniji li jibbenefikaw mill-appoġġ ta’ SURE ( 20 ) , iżda jinnota li din id-data ma tenfasizzax biżżejjed il-miżuri individwali ffinanzjati mid-diversi pajjiżi u l-ammonti tagħhom, u lanqas x’impatt kellhom fuq ir-reżiljenza biex jittaffew ir-riskji tal-qgħad u l-protezzjoni tal-introjtu.

5. Kummenti speċifiċi — X’inhu l-impatt?

5.1. Il-kriżi pandemika għamlet pressjoni kbira fuq is-sistemi ekonomiċi, soċjali u tas-saħħa tal-UE u affettwat ħajjet in-nies u l-attivitajiet tal-impriżi, u żiedet l-inugwaljanzi f’kull pajjiż u, f’xi każijiet, bejn il-pajjiżi. Għal din ir-raġuni, il-KESE jirrimarka li huwa neċessarju li d-dimensjoni soċjali Ewropea tiġi definita u kkompletata b’mod aktar komprensiv u koerenti, abbażi tal-miżuri stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, filwaqt li tiġi żgurata l-kompetittività tal-Ewropa fil-kuntest globali.

5.2. Il-KESE diġà enfasizza ( 21 ) l-ħtieġa li jerġa’ jinbeda l-proċess ta’ reviżjoni tal-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE, li ġie sospiż mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ Marzu 2020 sal-2022 ( 22 ) . Il-KESE jappoġġja din il-Komunikazzjoni, li tesprimi l-intenzjoni li tiddeċiedi dwar diżattivazzjoni futura tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir abbażi ta’ valutazzjoni ġenerali tal-prestazzjoni ekonomika bbażata fuq kriterji kwantitattivi. Għal din ir-raġuni, il-KESE jappella għal “bidla” lejn qafas ta’ governanza ekonomika rivedut u bbilanċjat mill-ġdid immirat lejn il-prosperità, preferibbilment b’regoli semplifikati u tnaqqis fil-proċikliċità li tirrifletti l-kuntest ta’ wara l-pandemija. Se jkun essenzjali li l-Istati Membri jiġu megħjuna jpoġġu l-finanzi pubbliċi tagħhom fuq bażi sostenibbli u b’hekk isaħħu l-fiduċja fl-investiment.

5.3. Il-KESE jappoġġja l-adozzjoni ta’ SURE, waħda mill-miżuri inkluża fil-pakkett ekonomiku u soċjali li għandha l-għan li tiġġieled l-impatt tal-pandemija. Il-KESE jqis li SURE huwa strument finanzjarju innovattiv li jwettaq is-solidarjetà Ewropea u li antiċipa l-programm “Next Generation EU billi ħareġ l-ewwel bonds soċjali.

5.4. SURE wera li huwa xibka ta’ sikurezza u sigurtà għall-impjiegi eżistenti u ta’ salvagwardja għall-impriżi, f’diversi forom u skont il-prerogattivi nazzjonali ta’ protezzjoni. Madankollu, il-miżuri ta’ protezzjoni soċjali adottati fl-ambitu ta’ SURE jeħtieġ li jkunu akkumpanjati minn politiki attivi tas-suq tax-xogħol għall-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u stabbli u sistemi ta’ tqabbil tal-ħiliet, filwaqt li jiġu miġġielda forom ta’ impjiegi medjokri, frammentati u mhux stabbli lili ma jipprovdu l-ebda garanzija ta’ kopertura ta’ sigurtà soċjali adegwata u li jaffettwaw ukoll is-sistemi tal-protezzjoni soċjali pubblika.

5.5. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea “EASE”, adottata bħala parti mill-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u mmirata lejn appoġġ attiv għall-impjiegi wara l-kriżi tal-COVID-19. Huwa jenfasizza l-approċċ strateġiku tiegħu ta’ bidla gradwali minn miżuri ta’ emerġenza meħuda matul il-pandemija għal miżuri ġodda meħtieġa biex jiġi żgurat irkupru li jwassal għall-ħolqien ta’ ħafna impjiegi, b’mod partikolari fis-setturi ekoloġiċi u diġitali. Politiki effettivi li jrawmu l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u t-tranżizzjonijiet tal-impjiegi għandhom ikunu akkumpanjati minn servizzi tal-impjiegi bi prestazzjoni tajba li jipprovdu appoġġ imfassal apposta għal dawk li qed ifittxu impjieg, b’mod partikolari ż-żgħażagħ, in-nisa u l-intraprendituri soċjali.

5.6. L-appoġġ u l-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali huma prijorità għall-KESE. Għalhekk huwa fundamentali li dawn jingħataw rwol fil-livelli Ewropej u nazzjonali fid-diskussjoni, l-involviment u n-negozjar tal-miżuri kofinanzjati minn SURE, b’enfasi wkoll fuq in-negozjar kollettiv f’dawk is-setturi speċifiċi l-aktar milquta mill-kriżi. Madankollu, huwa kruċjali li l-involviment tal-imsieħba soċjali jkun sostanzjali, leġittimu u mhux formali.

5.7. Il-KESE jqis li huwa importanti li jiġi indikat li r-riżorsi SURE għandhom jintużaw ukoll biex jiffinanzjaw inizjattivi li jrażżnu t-tixrid tal-virus fuq il-post tax-xogħol. Dawn l-inizjattivi għandhom jinkludu miżuri ta’ saħħa u sikurezza mmirati lejn il-prevenzjoni u l-protezzjoni, bil-ħsieb li jittaffew l-ispejjeż imġarrba mill-impriżi hekk kif jadattaw il-produzzjoni għall-protokolli tas-sikurezza.

5.8. Il-KESE jipproponi li jitwaqqaf osservatorju SURE sakemm jibqa’ jopera SURE, li l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili jistgħu jingħaqdu miegħu. L-osservatorju jkollu l-kompitu li jimmonitorja u jivvaluta l-impatt f’pajjiżi individwali tal-miżuri li jirċievu finanzjament, u janalizza l-aħjar prattiki u l-iskemi ta’ protezzjoni implimentati f’kull pajjiż sabiex jidentifika mudelli għal sistemi li jistgħu jintużaw ukoll fil-futur biex jitnaqqas il-ħin tax-xogħol u jingħata appoġġ għall-introjtu f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi simili.

5.9. Il-KESE jirrikonoxxi bis-sħiħ ir-riżultati pożittivi ta’ SURE enfasizzati fir-rapport tal-Kummissjoni ta’ Marzu 2021. Il-programm SURE jissodisfa kriterji temporanji biex jappoġġja lill-Istati Membri biex jgħinu lill-ħaddiema u lin-negozji jegħlbu l-kriżi, isalvaw l-impjiegi u jwittu t-triq għall-irkupru ekonomiku u soċjali. Il-KESE jappoġġja l-proposta għal stabbilizzazzjoni ta’ SURE b’appoġġ għall-ħaddiema u l-impriżi bħala strument għall-integrazzjoni u l-kapaċità tar-reżiljenza soċjoekonomika tal-UE fi żminijiet ta’ kriżi bħal dak attwali. Dan għandu jseħħ wara l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni mill-osservatorju SURE. Din il-proposta toħroġ mid-dibattitu li jinvolvi l-gvernijiet, l-imsieħba soċjali u dawk ekonomiċi, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-akkademiċi u l-akkademiċi minn pajjiżi Ewropej differenti, kif ukoll fi ħdan il-Kummissjoni nnifisha ( 23 )

5.10. Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet Ewropej jiżvolġu rwol effettiv u ta’ appoġġ fil-qasam soċjali u b’mod partikolari billi jirregolaw u jiffinanzjaw miżuri li jappoġġjaw lill-ħaddiema u n-negozji f’każ ta’ kriżi ekonomika. L-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jippromovu dibattitu pubbliku għall-istabbiliment ta’ skema Ewropea permanenti ta’ riassigurazzjoni tal-qgħad b’bażi legali differenti, filwaqt li jitqiesu l-Opinjonijiet preċedenti tal-KESE ( 24 )

Brussell, it-22 ta’ Settembru 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/402 tal-4 ta’ Marzu 2021 dwar appoġġ attiv effettiv għall-impjiegi wara l-kriżi tal-COVID-19 (EASE) (ĠU L 80, 8.3.2021, p. 1).

(2) COVID-19: Implications for Employment and working life, Eurofound, March 2021 (COVID-19: Implikazzjonijiet għall-impjiegi u l-ħajja tax-xogħol), Marzu 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(3) COVID-19: Policy responses across Europe, Eurofound, June 2020 (COVID-19: Ir-reazzjonijiet politiċi madwar l-Ewropa) Ġunju 2020 (mhux disponibbli bil-Malti).

(4) OECD Employment Outlook 2021, chap. 2 (OECD — Prospettiva tal-Impjiegi fl-2021), Kapitolu 2 (mhux disponibbli bil-Malti).

(5) COM(2021) 148 final. SURE: Rendikont tas-Sitwazzjoni Wara Sitt Xhur, 22 ta’ Marzu 2021; Ara wkoll European Parliament Briefing SURE Implementation, (Briefing tal-Parlament Ewropew — l-Implimentazzjoni ta’ SURE) April 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(6) OECD Employment Outlook 2021 (OECD, Prospettiva tal-Impjieg fl-2021), Kapitolu 2, tabella 2.1 Job retention schemes in OECD countries (Skemi għaż-żamma tal-impjiegi fil-pajjiżi tal-OECD) — ibid Eurofound (mhux disponibbli bil-Malti).

(7) COVID-19: Policy responses across Europe, Eurofound, June 2020 (COVID-19: Ir-reazzjonijiet politiċi madwar l-Ewropa) Ġunju 2020 (mhux disponibbli bil-Malti).

(8) Data tal-OECD, tal-ETUI, tal-KE, skeda informattiva tal-PE.

(9) COVID-19: Policy responses across Europe, Eurofound, June 2020 (COVID-19: Ir-reazzjonijiet politiċi madwar l-Ewropa) Ġunju 2020 (mhux disponibbli bil-Malti).

(10) Analiżi tal-KE, Eurofound u ara wkoll ILO-UN Women Joint Programme, Policy tool, Assessing the gendered employment impacts of Covid-19 and supporting a gender-responsive recovery, Marzu 2021.

(11) ETUI — Nota ta’ Politika Nru 7, 2020

(12) Ara COM(2021) 148 final. SURE:Rendikont tas-Sitwazzjoni Wara Sitt Xhur, 22 ta’ Marzu 2021; Ara wkoll European Parliament Briefing SURE Implementation, (Briefing tal-Parlament Ewropew — l-Implimentazzjoni ta’ SURE) April 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(13) Eurofound, ibid., Kapitolu 3, 2021.

(14) COM(2021) 105 final, Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill — Sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali.

(15) COM(2021) 148 final. SURE:Rendikont tas-Sitwazzjoni Wara Sitt Xhur, 22 ta’ Marzu 2021; Ara wkoll European Parliament Briefing SURE Implementation, (Briefing tal-Parlament Ewropew — l-Implimentazzjoni ta’ SURE) April 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(16) Riżoluzzjoni tal-KESE dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022 (Ġunju 2021) (ĠU C 341, 24.8.2021, p. 1).

(17) Christina Katami, Protecting employment in 2021 and beyond: what can the new SURE instrument do?, (Inħarsu l-impjiegi fl-2021 u lil hinn: x’jista’ jagħmel l-istrument SURE l-ġdid?) Dokument ta’ Politika ELIAMEP, 2021 (mhux disponibbli bil-Malti); L. Andor, Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period (Inħarsu l-Impjiegi u d-Dħul fl-Ewropa: Lejn Kapaċità tal-UE għall-Istabbilizzazzjoni tal-Impjiegi fil-Perjodu tal-Pandemija), 2021, f’Caetano J:, Vieira I., Caleiro A., New Challenges for the Eurozone Governance (Sfidi Ġodda għall-Governanza taż-Żona tal-Euro) (mhux disponibbli bil-Malti).

(18) COVID-19: implications for employment and working life, Eurofound, March 2021 (COVID-19: implikazzjonijiet għall-impjiegi u l-ħajja tax-xogħol) Marzu 2021, (mhux disponibbli bil-Malti).

(19) OECD — Employment Outlook, (OECD, Prospettiva tal-Impjieg) Kap. 2.5 Combining job retention policies with job reallocation, (Nikkombinaw il-politiki dwar iż-żamma tal-impjiegi mar-riallokazzjoni tal-impjiegi) 2021 u Eurofound, ibid. eżempji ta’ miżuri meħuda f’xi pajjiżi (mhux disponibbli bil-Malti).

(20) COM(2021) 148 final.

(21) Riżoluzzjoni tal-KESE dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022, adottata fis-sessjoni plenarja ta’ Ġunju 2021 (ĠU C 341, 24.8.2021, p. 1).

(22) COM(2020) 123 final.

(23) Ara Christina Katami, Protecting employment in 2021 and beyond: what can the new SURE instrument do?, (Inħarsu l-impjiegi fl-2021 u lil hinn: x’jista’ jagħmel l-istrument SURE l-ġdid?), Dokument ta’ Politika ELIAMEP, 2021 (mhux disponibbli bil-Malti); L. Andor, Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period (Inħarsu l-Impjiegi u d-Dħul fl-Ewropa: Lejn Kapaċità tal-UE għall-Istabbilizzazzjoni tal-Impjiegi fil-Perjodu tal-Pandemija), 2021, f’Caetano J:, Vieira I., Caleiro A., New Challenges for the Eurozone Governance (Sfidi Ġodda għall-Governanza taż-Żona tal-Euro) (mhux disponibbli bil-Malti), u r-rapport tal-KE u Eurofound + OECD (COVID-19: Implications for Employment and working life, Eurofound, March 2021) (COVID-19: Implikazzjonijiet għall-impjiegi u l-ħajja tax-xogħol), Marzu 2021 (mhux disponibbli bil-Malti). COM(2021) 148 final. SURE:Rendikont tas-Sitwazzjoni Wara Sitt Xhur, 22 ta’ Marzu 2021; Ara wkoll European Parliament Briefing SURE Implementation, (Briefing tal-Parlament Ewropew — l-Implimentazzjoni ta’ SURE) April 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(24) Opinjoni tal-KESE dwar standards minimi komuni (ĠU C 97, 24.3.2020, p. 32); Beblavy Miroslav, Karolien Lenaerts, Feasibility and added value of a European Unemployment Benefits Scheme, (Il-fattibbiltà u l-valur miżjud ta’ Skema Ewropea ta’ Benefiċċji tal-Qgħad) CEPS, 2017 (mhux disponibbli bil-Malti).