Dokument ta’ ħidma għall-istaff tal-Kummissjoni - il-Bulgarija - Rapport ta’ Monitoraġġ, Mejju 2006 {KUMM(2006) 214 finali} /* SEG/2006/0595 */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 16.5.2006 SEG(2006) 595 DOKUMENT TA’ ĦIDMA GĦALL-ISTAFF TAL-KUMMISSJONI IL-BULGARIJA Rapport ta’ Monitoraġġ, Mejju 2006 {KUMM(2006) 214 finali} DOKUMENT TA’ ĦIDMA GĦALL-ISTAFF TAL-KUMMISSJONI IL-BULGARIJA Rapport ta’ Monitoraġġ, Mejju 2006 WERREJ 1. DAĦLA 4 2. KRITERJI POLITIĊI 5 2.1. Valutazzjoni ġenerali 12 3. KRITERJI EKONOMIĊI 13 3.1. Valutazzjoni ġenerali 17 4. IMPENJI U ĦTIĠIJIET LI JQUMU MIN-NEGOZJATI TA’ L-ADEŻJONI 17 4.1. Kapitoli ta’ l- acquis 18 4.1.1. Kapitolu 1: Iċ-ċaqliq ħieles ta’ l-oġġetti 18 4.1.2. Kapitolu 2: Iċ-ċaqliq ħieles tal-persuni 18 4.1.3. Kapitolu 3: Libertà tal-provvista tas-servizzi 19 4.1.4. Kapitolu 4: Iċ-ċaqliq ħieles tal-kapital 21 4.1.5. Kapitolu 5: Il-liġi tal-kumpaniji 21 4.1.6. Kapitolu 7: Agrikoltura 22 4.1.7. Kapitolu 8: Sajd 25 4.1.8. Kapitolu 9: Il-politika dwar it-trasport 26 4.1.9. Kapitolu 10: Tassazzjoni 27 4.1.10. Kapitolu 13: Il-politika soċjali u x-xogħol 28 4.1.11. Kapitolu 14: Enerġija 30 4.1.12. Kapitolu 15: Politika industrijali 31 4.1.13. Kapitolu 19: It-telekommunikazzjonijiet u t-teknoloġiji ta’ l-informatika 31 4.1.14. Kapitolu 21: Politika reġjonali u ko-ordinament ta’ l-istrumenti strutturali 32 4.1.15. Kapitolu 22: Ambjent 33 4.1.16. Kapitolu 23: Protezzjoni tal-konsumatur u s-saħħa 35 4.1.17. Kapitolu 24: Ko-operazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja u l-affarijiet interni 35 4.1.18. Kapitolu 25: Unjoni Doganali 39 4.1.19. Kapitolu 28: Il-kontroll finanzjarju 40 4.2. Traduzzjoni ta’ l- acquis għall-Bulgaru 41 4.3. Valutazzjoni ġenerali 41 1. DAĦLA In-negozjati ta’ l-adeżjoni mal-Bulgarija kienu konklużi b’suċċess f’Diċembru ta’ l-2004. It-Trattat ta’ l-Adeżjoni kien iffirmat f’April ta’ l-2005. Il-Bulgarija u 14-il Stat Membru diġà rratifikawh. It-Trattat jaħseb għal adeżjoni fl-1 ta' Jannar 2007 sakemm il-Kunsill ma jiddeċidix, fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, li jipposponiha sa l-1 ta' Jannar 2008. Wara l-konklużjoni tan-negozjati, l-Unjoni Ewropea ddeċidiet li tkompli ssegwi mill-qrib il-preparazzjonijiet u l-kisbiet tal-Bulgarija u li, għal dan l-iskop, il-Kummissjoni se tkompli tissottometti rapporti annwali dwar il-progress tal-Bulgarija lejn l-adeżjoni, flimkien mar-rakkomandazzjonijiet, jekk hu xieraq. Il-Kummissjoni ppreżentat l-ewwel rapport bħal dan f’Ottubru ta’ l-2005. Dan ir-rapport juri li l-Bulgarija kienet 'il quddiem sew fil-preparazzjoni għall-adeżjoni. Identifika wkoll numru ta’ oqsma fejn hemm bżonn aktar sforzi biex jitlestew il-preparazzjonijiet. Il-Kummissjoni ddeċidiet li żżid l-attivitajiet ta’ monitoraġġ u terġa’ tirraporta fir-Rebbiegħa 2006. Dan ir-rapport jagħti ħarsa ġenerali lejn il-preparazzjonijiet għas-sħubija tal-Bulgarija fil-waqt li jiffoka fuq l-oqsma li għandhom bżonn aktar titjib fid-dawl tat-tliet kriterji ta’ adeżjoni ta’ Kopenħagen. Ġustament ir-rapport fih tliet partijiet ewlenin: - L- ewwel parti teżamina l-kwistjonijiet politiċi li kienu identifikati bħala li għandhom bżonn aktar titjib. - It- tieni parti teżamina l-kwistjonijiet ekonomiċi li kienu identifikati bħala li għandhom bżonn aktar titjib. - It- tielet parti teżamina fejn qiegħda l-Bulgarija fl-implimentazzjoni ta' l-impenji u l-ħtiġijiet li joħorġu min-negozjati ta’ l-adeżjoni. Ir-rapport jidentifika l-progress li sar minn Ottubru ta’ l-2005 u n-nuqqasijiet li baqa’ fil-politika, fil-leġiżlazzjoni u fl-implimentazzjoni li għad għandhom bżonn ikunu indirizzati. Fuq din il-bażi l-Kummissjoni teżamina, f’Komunikazzjoni separata ppreżentata flimkien ma’ dan ir-rapport, għandhiex bżonn jew le li tirrakkomanda posponiment tad-data ta’ l-adeżjoni. Dan ir-rapport jirrifletti s-sitwazzjoni fi tmiem April ta’ l-2006. Hu bbażat fuq firxa wiesa’ ta’ sorsi. Il-Bulgarija kienet mistiedna biex tipprovdi l-informazzjoni fuq l-istat ta’ preparazzjoni tagħha. Ir-rapport jibbaża ruħu fuq informazzjoni provduta fil-qafas tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u fuq analiżi ta' esperti[1] li saret biex teżamina l-kapaċità amministrattiva fl-oqsma speċifiċi. Id-deliberazzjonijiet tal-Kunsill u r-rapporti[2] u r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament kienu kkunsidrati. Meta relevanti, il-Kummmissjoni bbażat ukoll fuq valutazzjonijiet li saru minn organizzazzjonijiet internazzjonali varji, istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, u organizzazzjonijiet mhux governattivi. 2. KRITERJI POLITIĊI Daħla Il-Kummissjoni tqis li l-Bulgarija tissodisfa l-kriterji politiċi għall-adeżjoni fl-UE u għamlet dan kontinwament sa mill-1997. L-għan ta’ dan ir-rapport hu li jipprovdi eżami ta’ ċerti oqsma li kienu kkunsidrati li għandhom bżonn aktar titjib fir-rapport ta’ monitoraġġ ta’ Ottubru ta’ l-2005. Tmienja minn dawn l-oqsma kienu identifikati: ir-riforma fl-amministrazzjoni pubblika; is-sistema tal-ġustizzja; il-ġlieda kontra l-korruzzjoni; il-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin; il-maltrattament waqt arrest u l-kondizzjonijiet fil-ħabs; il-protezzjoni tat-tfal; il-persuni b'diżabilità u s-sistema tal-kura tas-saħħa mentali, u l-protezzjoni u l-integrazzjoni tal-minoranzi. Din it-taqsima teżamina, f’kull wieħed minn dawn l-oqsma pendenti, l-iżviluppi li seħħu mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005 'l hawn u l-preparazzjoni tal-Bulgarija għall-adeżjoni. L-amministrazzjoni pubblika Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Id-Dritt Amministrattiv kien emendat f’Marzu ta’ l-2006. Jintroduċi distinzjoni ċara bejn il-livelli politiċi u amministrattivi fl-amministrazzjoni ta’ l-istat. L-għan ta’ din il-liġi hu li jkunu kkjarifikati l-partijiet u r-reponsabbilitajiet. Il-liġi tirregola wkoll l-involviment ta’ l-uffiċjali pubbliċi fil-ġestjoni tal-kumpaniji privati u ssaħħaħ is-sehem ta’ l-ispettorati. Kienu approvati emendi fil-Liġi dwar iċ-Ċivil f’Marzu ta’ l-2006. Dan l-Att jipprovdi proċedura ta’ impjieg kompetittiv, jintroduċi l-prinċipju ta’ mobilità fl-amministrazzjoni ta’ l-istat u jippromwovi taħriġ għall-impjegati taċ-ċivil. Il-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva kien adottat f’Marzu ta’ l-2006. Wara dan il-kodiċi, sa Diċembru ta’ l-2006 se jkunu stabbiliti l-Qrati amministrattivi u jinħatru l-imħallfin. Strateġija aġġornata għat-taħriġ ta’ l-impjegati taċ-ċivil u pjan ta’ azzjoni relevanti kienu adottati f’Marzu 2006. L-istrateġija tiffoka fuq it-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva Bulgara fl-implimentazzjoni ta’ l- acquis , li tinvolvi l-imsieħba kollha fil-proċess tar-riforma amministrattiva u t-tisdiq tal-kapaċità u l-kwalifika professjonali . Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Ma kinetx adottata l-istrateġija ta’ deċentralizzazzjoni li għandha l-għan li tiddeċentralizza aktar il-poteri u r-riżorsi umani mil-livell ċentrali għal-livell reġjonali u muniċipali. B’mod ġenerali, il-Bulgarija għamlet progress tajjeb fil-qasam ta’ l-ammistrazzjoni pubblika u hi fi triqtha li jkollha amministrazzjoni ta’ l-istat effiċjenti sakemm tibqa’ mixja f’din it-triq tar-riforma. Sistema ġudizzjarja Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: F’Diċembru 2005, il-Ministru tal-Ġustizzja żviluppa pjan ta’ azzjoni għall-implimentazzjoni ta’ l-istrateġija tar-riforma għall-perjodu 2006-2007. F’Marzu ta' l-2006, il-gvern approva rapport dwar l-implimentazzjoni ta' l-istrateġija għar-riforma tal-ġudikatura. Fir-rigward tal-fażi ta’ qabel il-ġuri, f’Jannar ta’ l-2006 kien stabbilit mekkaniżmu biex isegwi l-adegwanza tal-kodiċi ta’ proċedura penali li daħal fis-seħħ f’April ta’ l-2006. Qed ikun implimentat pjan ta’ azzjoni għat-taħriġ tal-maġistrati dwar l-implimentazzjoni tal-Kodiċi ta’ Proċedura Penali l-ġdid. Il-liġi dwar l-għajnuna legali u l-leġiżlazzjoni li timplimentaha, inklużi dwar il-ħlasijiet ta' l-għajnuna legali, daħlet fis-seħħ f'Jannar ta' l-2006. Twaqqaf uffiċċju nazzjonali għall-għajnuna legali b’baġit ta’ 'l fuq minn EUR 3 miljun. Fi Frar ta’ l-2006 kienet adottata l-leġiżlazzjoni li timplimenta l-Liġi dwar l-Aġenti Privati ta’ Infurzar. Il-baġit għall-ġudikatura żdied bi 18% fl-2006 għal aktar minn EUR 136 miljun. Il-baġit tal-Kunsill Suprem Ġudizzjarju kważi ttrippla u issa hu qrib l-4 miljun euro. F’April ta’ l-2006 il-Kunsill Suprem Ġudizzjarju ddeċieda li jżied b’għaxra n-numru ta’ mħallfin fil-Qorti Suprema ta’ Kassazzjoni u bi tmienja n-numru ta’ prosekuturi ta’ l-Uffiċċju Suprem Amministrattiv tal-Prosekuzzjoni. Emendi fil-Liġi dwar il-Ġudikatura, li kienu adottati f’April ta’ l-2006, jipprevedu l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ kompetizzjoni fl-impjieg ta’ maġistrati. Ir-responsabbiltajiet tas-Servizz ta’ l-Investigazzjoni naqsu. Xi 700 investigatur ta’ dan is-servizz qed ikunu ri-impjegati bħala prosekuturi. L-emendi tal-Liġi dwar il-Ġudikatura adottati m’ilux jintroduċu fil-leġiżlazzjoni l-allokazzjoni tal-każijiet mingħajr ordni fil-qorti, fl-uffiċċji tal-prosekuzzjoni u s-servizzi ta' investigazzjoni. Is-sistema ġudizzjarja ta’ l-IT l-ġdida għall-allokazzjoni tal-każijiet mingħajr ordni kienet ittestjata f’Jannar ta’ l-2006 u s-softwer li jopera s-sistema hu disponibbli f’90% tal-qrati. Il-baġit ta’ l-Istitut Nazzjonali għall-Ġustizzja żdied bi kważi 80% fl-2006 għal aktar minn EUR 1.15 miljun biex jippermettilu biex jiffoka aktar fuq l-iżvilupp ta' kapaċità suffiċjenti għat-taħriġ speċjalizzat, inkluż għall-iskrivani. Fl-2005, in-numru ta’ persuni mħarrġin żdied b’xi 50 % fuq dak ta’ l-2000. Fi Frar 2006, il-prosekutur ġenerali elett il-ġdid irtira t-talba lill-Qorti Kostituzzjonali biex jiċċekkja l-legalità tal-Liġi dwar is-Sekwestru mill-Istat ta’ Assi Kriminali, sabiex din ta’ l-aħħar tidħol fis-seħħ. Kienu adottati emendi fil-Kostituzzjoni f’Marzu ta’ l-2006. Huma jistabbilixxu s-Servizz tal-Prosekuzzjoni bħala dak responsabbli li jsegwi l-investigazzjonijiet u jipprovdu referenza fil-Kostituzzjoni għall-Ombudsman. F’Marzu ta’ l-2006 il-Kodiċi Proċedurali Amminsitrattiv kien adottat. Jipprevedi t-twaqqif ta’ 29 qorti amministrattiva ġdida. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. L-emendi kostituzzjonali adottati dan l-aħħar jippermettu lill-Ministru tal-Ġustizzja li jkollu sehem fit-tfassil tal-baġit, it-taħriġ tal-maġistrati, il-promozzjoni u t-tkeċċija u deċiżjonijiet oħra li għandhom x’jaqsmu mar-riżorsi umani, il-ġestjoni ta’ l-infrastruttura tal-qorti u l-proċediment ġudizzjarju tal-każijiet. Filwaqt li l-Kunsill Suprem Ġudizzjarju (SJC) jibqa’ jkollu l-aħħar kelma fuq dawn il-kwistjonijiet kollha importanti, is-sehem tiegħu qed jiddgħajjef bil-fatt li mhux organu permanenti. Il-membri tiegħu huma maġistrati full time , ta’ spiss jippresiedu l-qrati, l-uffiċċji tal-prosekuzzjoni jew ta’ l-investigazzjoni li jinvolvu ammont konsiderevoli ta' responsabbilitajiet. In vista ta’ dan u tal-fatt li l-Kunsill Suprem Ġudizzjarju għandu biss 65 membru, se tibqa’ sfida konsiderevoli għalih li jaġixxi fil-prattika bħala kontrobilanċ għall-Ministru tal-Ġustizzja u jikkontribwixxi sostanzjalment għall-formulazzjoni tal-politika f’aktar riforma tas-sistema tal-ġustizzja. F’dan l-isfond, l-emendi kostituzzjonali jħallu xi ambigwitajiet fir-rigward tal-garanziji ta’ l-indipendenza tal-ġudikatura. Kwalunkwe ambigwità għandha titneħħa. Il-fażi ta’ qabel il-ġuri baqgħet tkun ta' tfixkil għall-każijiet ta' kriminalità organizzata u ekonomika kif ukoll għall-każijiet ta' korruzzjoni biex tinstabilhom soluzzjoni fi spazju ta’ żmien b’dewmien raġonevoli minħabba l-karattru formalistiku tal-Kodiċi ta’ Proċedura Penali li kien fis-seħħ sa tmiem April. L-impatt tal-Kodiċi ta’ Proċedura Penali l-ġdid se jkollu bżonn li jkun segwit bir-reqqa. Jibqa’ l-bżonn li l-kontabilità, it-trasparenza u l-ġestjoni interna tas-servizz tal-prosekuzzjoni jkunu indirizzati aktar. Il-verifika mħabbra għandha tkun l-ewwel pass utli fir-riforma tas-servizz tal-prosekuzzjoni. L-adozzjoni tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili għadha ma seħħitx. L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni adottata fl-2005 miexja bil-mod f’xi każijiet minħabba li hemm dewmien bejn id-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni primarja u l-implimentazzjoni tagħha. L-allokazzjoni tal-każijiet mingħajr ordni u l-installazzjoni tas-sistema ta’ l-IT relevanti għandhom bżonn ikunu effettivi fil-pajjiż kollu. Fir-rigward tat-tħaddim tas-sistema tal-qorti, l-ebda deċiżjonijiet finali ma ttieħdu dwar it-twaqqif tal-qrati speċjalizzati jew dwar it-tnaqqis tan-numru ta’ qrati. Id-dispożizzjonijiet il-ġodda dwar il-proċeduri ta’ impjieg kompetittiv għall-maġistrati issa għandhom bżonn li jkunu implimentati. Mekkaniżmu uniformi bi kriterji definiti tajjeb biex jeżamina l-kwalità tax-xogħol tal-maġistrati għadu ma joperax. Il-Kunsill Suprem Ġudizzjarju m’għandux dipartiment speċjalizzat responsabbli minn dan ix-xogħol. Il-korruzzjoni fil-ġudikatura tibqa’ sfida serja. B’mod ġenerali, sar progress limitat kemm f’termini ta’ kwalità u kontabilità tal-ġustizzja kif ukoll fir-rigward ta’ relazzjonijiet istituzzjonali bejn l-eżekuttiv u s-sistema tal-ġustizzja. Il-Bulgarija għandha bżonn li tlesti r-riforma tal-ġudikatura, tiżgura riżultati tanġibbli, u tieħu l-passi addizzjonali biex tiggarantixxi l-indipendenza tal-ġudikatura. Miżuri kontra l-korruzzjoni Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: F’Diċembru ta’ l-2005, il-Kunsill tal-Ministri adotta Kodiċi ta’ Etika li jirregola x-xogħol tal-membri tal-gvern u uffiċjali oħra b’ħatra politika fl-eżekuttiv. Skond dan il-Kodiċi, l-uffiċjali konċernati għandhom jiddikjaraw u jirreġistraw l-interessi finanzjarji tagħhom, huma projbiti milli jipparteċipaw bħala sħab f’kumpaniji u huma projbiti milli jaħdmu bħala freelancers , għandhom jagħtu kont tal-ġestjoni tar-riżorsi fdati lilhom u għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji biex jipprevenu l-prattiċi korrotti fl-organi li għalihom huma responsabbli. F’Diċembru ta’ l-2005 kien ippubblikat rapport dwar ir-riżultati tal-Pjan ta’ Azzjoni Kontra l-Korruzzjoni għall-2004-2005. Ir-rapport jelenka l-azzjonijiet li ttieħdu biex tkun evitata l-korruzzjoni fl-amministrazzjoni ta' l-istat. F’Jannar ta’ l-2006, wara konsultazzjoni mal-komunità ta’ l-Organizzazzjonijiet mhux Governattivi, kienu adottati l-Istrateġija kontra l-Korruzzjoni li tkopri l-perjodu l-2006-2008 u l-Pjan ta’ Azzjoni li jakkumpanjaha. L-istrateġija u l-pjan ta’ azzjoni jipprovdu qafas komprensiv biex jiġġieled il-korruzzjoni u jiffoka fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni f’livell għoli. Wara l-emendi ta’ April ta’ l-2006, għall-Liġi dwar il-pubbliċità ta’ proprjetà posseduta minn persuni li jokkupaw pożizzjonijiet għolja ta’ l-istat, l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika se jkun obbligat li jippubblika kull sena lista ta’ nies li ma osservawx l-obbligu li jiddikjaraw il-proprjetà tagħhom. Il-multi tan-nuqqas ta’ osservanza żdiedu. F’Jannar ta’ l-2006, kien stabbilit Kunsill biex itejjeb il-ko-ordinazzjoni bejn il-kumitati kontra l-korruzzjoni ta’ l-Assemblea Nazzjonali, il-Kunsill tal-Ministri u l-Kunsill Suprem Ġudizzjarju. Il-Ministeru tas-Saħħa ħa miżuri addizzjonali biex isegwi u jikkontrolla l-istituzzjonijiet tal-kura tas-saħħa fir-rigward ir-riskju ta’ korruzzjoni żgħira. Kien stabbilit kumitat ta’ l-etika fil-Parlament. F’Marzu ta’ l-2006 kienu adottati l-emendi kostituzzjonali li jagħmlu l-membri tal-Parlament responsabbli għat-tipi kollha ta’ offiżi u li jippermettu li titneħħa l-immunità jekk Membru tal-Parlament jagħti l-kunsens tiegħu bil-miktub biex jibda l-każ fil-qorti. Il-Prosekutur Ġenerali baqa’ jżomm l-monopolju tiegħu biex jitlob it-tneħħija ta' l-immunità ta' Membru tal-Parlament. Sa minn Frar ta’ l-2006 għaxar talbiet biex titneħħa l-immunità tal-Membri tal-Parlament kienu ppreżentati. Ħames Membri tal-Parlament astjenew volontarjament mill-immunità tagħhom u l-immunità tas-sitt wieħed tneħħiet b'vot Parlamentari, biex għalhekk ippermetta lill-qorti li tinvestiga formalment l-allegazzjonijiet ta’ korruzzjoni. F’Marzu ta’ l-2006 tressqet talba waħda ta’ tneħħija ta’ l-immunità fuq il-mejda, u f’April ta’ l-2006, tressqu tmienja, mill-Prosekutur Ġenerali. Sadanittant ħames individwi kkonċernati taw il-kunsens tagħhom bil-miktub għat-tneħħija ta’ l-immunità tagħhom. Fi tmiem Marzu ta’ l-2006 twaqqaf dipartiment speċjalizzat fl-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali bix-xogħol ewlieni tiegħu jkun li jmexxi u jissorvelja l-proċedura ta' qabel il-ġuri fil-każijiet relatati mal-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Kienu rreġistrati 35 att ta’ akkuża bejn l-1999 u t-tmien ta’ l-2005 kontra politiċi f’livell għoli. Minn Ottubru ta’ l-2005, ingħataw kundanni soġġetti għal aktar appelli kontra ex-membri tal-gvern, ħames maġistrati u uffiċjal tal-qorti (“ bailiff ”). Fl-istess perjodu, jistgħu jkunu rrappurtati tliet kundanni finali fir-rigward ta’ livell medju ta’ korruzzjoni li jinvolvu impjegati taċ-ċivil. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. B’mod ġenerali, il-kapaċità amministrattiva ġenerali u, aktar speċifika, il-kapaċità tal-ko-ordinazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Prevenzjoni u l-Kontroazzjoni tal-Korruzzjoni, issa mmexxija mill-Ministru ta’ l-Intern u mqiegħda fil-Kunsill tal-Ministri, għandha bżonn li tissaħħaħ. S’issa, l-esperjenza ta’ miżuri li daħlu fis-seħħ biex jiġġieldu l-korruzzjoni f'livell għoli tibqa' fqira u l-implimentazzjoni ta' l-istrateġija u l-pjan ta' azzjoni l-ġodda għalhekk għandhom bżonn ikunu segwiti mill-qrib. L-implimentazzjoni tal-Liġi dwar il-Pubbliċità tal-Proprjetà ta’ Persuni li jokkupaw Pożizzjonijiet Għolja ta’ l-Istat għandha bżonn li l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika jsaħħaħ l-kapaċità tiegħu biex jivverifika d-dikjarazzjonijiet ta’ l-assi. L-emendi reċenti fil-liġi jeħtieġu permess minn qabel għall-pubblikazzjoni ta’ l-assi u d-dikjarazzjonijiet tad-dħul fil-midja. Il-Liġi dwar il-Partiti Politiċi ma tkoprix donazzjonijiet mhux fi flus. Donazzjonijiet minn fondazzjonijiet politiċi lill-partiti mhumiex soġġetti għall-iskrutinju mill-uffiċċju nazzjonali tal-verifika. Il-partiti politiċi mhumiex obbligati li jikxfu fil-pubbliku d-donaturi tagħhom. Akkużi, prosekuzzjonijiet, ġurijiet, kundanni u sentenzi dissważivi dwar korruzzjoni f’livell għoli jibqgħu rari. Il-korruzzjoni żgħira għadha ta’ tħassib f’setturi bħalma huma s-saħħa u l-edukazzjoni. Il-Kummissjoni dwar il-Prevenzjoni u l-Kontroazzjoni tal-Korruzzjoni għandha żżid l-kapaċità jekk trid li twettaq is-sehem tagħha b’mod effettiv. B’mod ġenerali, sar ċertu progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Il-Bulgarija għandha bżonn li tippreżenta evidenza ċara tar-riżultati tal-ġlieda tagħha kontra l-korruzzjoni, partikolarment il-korruzzjoni f'livell għoli. Traffikar ta’ bnedmin Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: M’ilux twaqqfet il-Kummissjoni Nazzjonali kontra t-Traffikar u ppubblikat il-politika tagħha. Il-liġi dwar il-karti ta’ identità Bulgari kienet emendata sabiex ikun evitat is-safar barra ta’ tfal mhux akkumpanjati għal skopijiet kriminali u jkun evitat it-traffikar tat-tfal. Aktar kooperazzjoni ma’ l-Istati Membri fil-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin wasslet għat-tkissir ta’ disa’ ċrieki ta’ traffikar tan-nisa. Kienu ffirmati ftehimiet ta’ kooperazzjoni ma’ diversi Stati Membri. Il-Bulgarija bdiet il-programm ta’ protezzjoni tax-xhud. Erba’ persuni ngħataw din il-protezzjoni. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Il-Bulgarija jibqa’ pajjiż ta’ tranżitu u sa ċertu punt iżgħar pajjiż ta’ oriġini għat-traffikar tal-bnedmin. Problema li qiegħda tikber hi t-traffikar ta’ trabi ġodda tat-twelid li jinvolvi nisa tqal li jkollhom il-ħlas barra mill-pajjiż. L-assenza ta’ mekkaniżmi ta’ reġistrazzjoni ta’ min joqgħod fuqhom twassal għal nuqqas ta’ informazzjoni ċara u n-numru ta’ persuni nieqsa. L-implimentazzjoni tal-Liġi dwar il-karti ta’ l-identità Bulgari għadha mhix kompleta. L-implimentazzjoni tal-programm tal-protezzjoni tax-xhud hi limitata. B’mod ġenerali, sar progress limitat fir-rigward ta’ traffikar ta’ bnedmin. Il-maltrattament waqt arrest u l-kondizzjonijiet fil-ħabs Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: F’xi lokalitajiet in-numru ta’ inċidenti ta’ maltrattament minn uffiċjali ta’ l-infurzar tal-liġi tnaqqas b’suċċess. Kien hemm xi titjib fil-kondizzjonijiet ta’ għajxien tal-priġunieri f’ċerti ċentri ta’ detenzjoni. Hemm kunsilli ta’ probazzjoni f’kull servizz ta’ probazzjoni u kompla t-taħriġ. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Baqa’ jkun hemm każijiet ta’ maltrattament ta’ arrestati minn impjegati ta’ l-infurzar tal-liġi, inkluż użu eċċessiv tal-forza u l-armi. It-tortura skond it-tifsira tal-Konvenzjoni tan-NU kontra t-Tortura u t-Trattament jew il-Punizzjoni Diżumana jew Degradanti mhix definita l-istess. Għad hemm każijiet fejn il-proċeduri xierqa ta’ awtopsja u inkjesta ma kienux rispettati bis-sħiħ. Ir-regoli u l-proċeduri għat-tħaddim tal-kunsilli tal-probazzjoni għadhom ma kienux żviluppati. B’mod ġenerali, sar xi progress li jindirizza l-maltrattament taħt arrest u fir-rigward tal-kondizzjonijet fil-ħabs. Il-protezzjoni tat-tfal Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Fil-bidu ta’ l-2006, il-Bulgarija rratifikat l-Konvenzjoni ta’ l-Aja għall-protezzjoni tat-tfal. Kienu adottati emendi fil-Liġi tal-Benefiċċji għall-Familji bi Tfal u l-Programm Nazzjonali ta’ Protezzjoni tat-Tfal (2006). Il-liġi għandha l-għan li tipprovdi alternattivi lil tfal fl-istituti, li ttejjeb l-kondizzjonijiet fl-istituzzjonijiet tal-kura tat-tfal. Il-programm jindirizza l-kwistjonijiet tat-tfal li jiġru fit-toroq u l-abbuż u l-isfruttament tat-tfal u jiżgura aċċess ugwali għall-edukazzjoni u jistabbilixxi sistema ta’ informazzjoni nazzjonali għall-protezzjoni tat-tfal. F’April ta’ l-2006 kienu adottati emendi fil-liġi dwar il-protezzjoni tat-tfal li jintroduċu bażi legali għall-kura professjonali tal- fostering fil-Bulgarija u bl-għan li tisseddaq id-de-istituzzjonalizzazzjoni kif ukoll l-għoti ta' servizzi soċjali alternattivi. Barra minn hekk, tistabbilixxi bażi legali biex jisseddqu l-mekkaniżmi ta’ kontroll u sanzjoni. Barra minn hekk, il-gvern adotta f’April ta’ l-2006 kunċett għad-de-istituzzjonalizzazzjoni ta’ istituti speċjalizzati għat-tfal u istituzzjonijiet soċjali għall-anzjani b’diżabilitajiet. Il-kunċett jiddefinixxi l-objettivi tal-proċess ta’ de-istituzzjonalizzazzjoni u l-linji ta’ gwida bażiċi għall-implimentazzjoni tiegħu. Il-kondizzjonijiet ta’ ħajja fl-istituti tat-tfal tjiebu f’xi każijiet u apparti mill-istituzzjonijiet li jaqgħu taħt ir-reponsabbiltà tal-Ministeru tas-Saħħa kien hemm tnaqqis żgħir fin-numri ta' persuni fl-istituzzjonijiet fl-2005. L-iżvilupp ta’ kura alternattiva jkompli jkun organizzat prinċipalment mill-organizzazzjonijiet mhux governattivi. Żewġ istituzzjonijiet ingħalqu u għaddej ir-ristrutturar ta’ xi wħud. L-adozzjoni internazzjonali naqset minn 217 fl-2004 għal 101 fl-2005. In-numru ta’ adozzjonjiet nazzjonali żdied. Daħal fis-seħħ reġistru ta’ persuni neqsin skond il-Ftehim ta’ Schengen. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. F’ħafna istituzzjonijiet, il-kondizzjonijiet ta’ ħajja u sanitarji huma ta’ livell baxx ħafna. L-Aġenziji għall-Protezzjoni tat-Tfal u għall-Assistenza Soċjali għadhom mingħajr sistema ta’ monitoraġġ u superviżjoni ta’ min joqgħod fuqha li tivverfika l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tagħha. In-numru ta’ tfal fl-istituti jibqa’ għoli. Ma twaqqfitx database ċentrali għal adozzjonijiet nazzjonali. Għad hemm nuqqas ta’ trasparenza tal-proċeduri, partikularment fir-rigward ta’ l-adozzjonijiet internazzjonali. Sar progress limitat fil-qasam tal-protezzjoni tat-tfal. Il-ħolqien ta’ sistemi alternattivi ta’ kura tat-tfal huwa priorità. Il-kapaċità ta’ monitoraġġ tal-bżonnijiet ta’ l-aġenziji responsabbli għandha bżonn ta’ titjib. Is-sistema tal-kura tal-persuni b'diżabilità u s-saħħa mentali Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: F’Diċembru 2005, il-gvern adotta pjan ta’ azzjoni dwar l-opportunitajiet ugwali għall-persuni b’diżabilità għas-snin 2006-2007. Dan jaħseb biex itejjeb il-kwalità tal-ħajja u jiġġieled l-esklużjoni soċjali tal-persuni b’diżabilità. Kien approvat pjan biex itejjeb is-sitwazzjoni tal-persuni anzjani b’diżabilità mentali fl-istituti għas-snin 2006 sa l-2008. Dawn il-pjanijijet huma f’konformità mal-qafas ta’ politika ġenerali tal-gvern. Fi Frar 2006, kienet emendata l-Liġi dwar l-Integrazzjoni tal-Persuni b’Diżabilità bl-għan li tintitola lill-persuni b’diżabilità għall-benefiċċju mensili għall-integrazzjoni soċjali. In-numru ta’ persuni b’diżabilità li qed jibbenefikaw minn benefiċċji mensili għall-integrazzjoni soċjali żdied b’mod sinifikattiv bejn Awissu 2005 (180 000 persuna) u Diċembru 2005 (430 000 persuna). Barra minn hekk, il-Programm Nazzjonali “Assistenti għal Persuni b'Diżabilità” kien emendat bl-għan li jipprovdi assistenti soċjali lil persuni li reċentement kienu integrati fil-familji. Kien iffirmat qafas ta' ftehim bejn il-Ministeru tas-Saħħa u l-Ministeru tax-Xogħol u l-Politika Soċjali bl-għan li jkunu ikkoordinati l-kwistjonijiet ta' saħħa mentali. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Hemm bżonn li jkunu applikati sistematikament proċeduri xierqa mediċi u legali f’każijiet ta’ istituzzjonalizzazzjoni. Is-servizzi fil-komunità jibqgħu sottożviluppati. L-integrazzjoni fl-iskola ta’ tfal b’diżabilitajiet għadha lura. Ħafna istituti ta’ persuni b’diżabilità mentali huma ffullati u jonqoshom servizzi adegwati. Is-sistema ta’ re-integrazzjoni ta’ persuni b’diżabilità għadha mhix effettiva. De-istituzzjonalizzazzjoni u l-ġlieda kontra l-preġudizzji għandhom ikunu segwiti b'aktar vigorożità. Strutturi ta’ kura bbażati fil-komunità għal persuni b’diżabilità mentali qed ikunu żviluppati bil-mod. Is-sistema ta’ re-integrazzjoni ta’ persuni b’diżabilità għadha mhix effettiva. L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar il-kura tas-saħħa mentali għandha bżonn tkun segwita u mħeġġa. B’mod ġenerali, sar xi progress f’dan il-qasam. Madankollu, għad hemm il-bżonn ta’ titjib ta’ kondizzjonijiet ta' ħajja fl-istituti u s-sitwazzjoni ta' persuni bi bżonnijiet speċjali u mard mentali. Hemm bżonn li jiżdiedu l-isforzi li jappoġġjaw l-iżvilupp ta’ servizzi alternattivi u jtejbu l-monitoraġġ. Protezzjoni u integrazzjoni ta’ minoritajiet Sa mir-rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Tfassal il-Pjan Nazzjonali ta’ Azzjoni għad-Deċennju ta’ Inklużjoni tar-Roma 2005-2015. Sa mit-twaqqif tal-Kummissjoni għall-Protezzjoni kontra d-Diskriminazzjoni f’Novembru ta’ l-2005, il-maġġoranza tal-kazijiet ġestiti mill-Kummissjoni kienu dwar diskriminazzjoni etnika. Kienet akkreditata l-professjoni ta’ ‘assistent għalliem’ mill-Ministeru tax-Xogħol u l-Politika Soċjali f’Jannar ta’ l-2006. F’Marzu ta’ l-2006 il-gvern adotta Programm Nazzjonali għat-tijib tal-Kondizzjonijiet ta’ Ħajja tar-Roma għall-perjodu 2005-2015. Il-baġit allokat għall-perjodu ta' għaxar snin hu ta' madwar 630 Euro, li minnhom 40% ġejjin mill-baġit nazzjonali. L-inizjattivi li għandhom l-għan li jattiraw u jżommu tfal Roma żgħar fi skola b’mod ġenerali jkomplu jkunu ta’ suċċess. Programmi nazzjonali ta’ xogħol bl-għan inter alia li jindirizzaw b'mod partikulari persuni mingħajr xogħol u ħiliet komplew u ħafna minnhom involvew ir-Roma. Emendi fir-regolament dwar l-istruttura u l-attività tal-Kunsill Nazzjonali għall-Kooperazzjoni dwar Kwistjonijiet Etniċi u Demografiċi ppermettew żieda żgħira fil-kapaċità amministrattiva ta’ l-istrutturi ta’ l-Istat li jittrattaw kwistjonijiet ta' minoranzi. Il-maġġoranza vasta tal-Kunsilli Reġjonali għall-‘Kwistjonijiet Etniċi u Demografiċi’ kienu stabbiliti. Hemm numru ta’ każijiet li fihom l-organizzazzjonijiet mhux governattivi qed jindirizzaw b’suċċess l-kwistjoni ta’ l-iskejjel segregati de facto fil-Bulgarija. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Hemm bżonn ta’ miżuri addizzjonali biex titjieb l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Deċennju ta’ Inklużjoni tar-Roma 2005-2015. Il-Kummissjoni għall-Protezzjoni kontra d-Diskriminazzjoni għadha mhix adegwatament mogħnija bir-riżorsi u mhix qed taħdem bis-sħiħ. Għandha bżonn approċċ strateġiku għal-litigazzjoni u ssir aktar pro-attivia f’termini ta’ prevenzjoni, taħriġ u attivitajiet li jqajmu kuxjenza (ara wkoll il-kapitolu 13: Il-Politika Soċjali u x-Xogħol). Il-profili ta’ l-impjieg u l-baġits għall-assistenti għalliema għadhom mhumiex definiti. Miżuri biex jintegraw it-tfal Roma fl-iskejjel ma jikkonċernawx studenti fi gradi għolja. Dawn il-miżuri ta’ spiss jibqgħu limitati minħabba l-finanzjament limitat. Ħafna Roma għad m’għandhomx aċċess adegwat għas-servizzi tas-saħħa. Inċentivi għall-inklużjoni soċjali għar-Roma jibqgħu limitati. Sforzi biex gruppi vulnerabbli jkunu inklużi, partikularment ir-Roma, fis-suq tax-xogħol, għandhom jitjiebu billi jitrawwem l-aċċess għal miżuri ta’ taħriġ vokazzjonali. Il-maltrattament ta’ persuni taħt arrest jidher li għadu jeffettwa b’mod sproporzjonat lir-Roma. Il-kapaċità amministrattiva tal-Kunsill Nazzjonali għall-Kooperazzjoni dwar il-Kwistjonijiet Etniċi u Demografiċi tibqa’ mhux sħiħa. Il-Kunsilli Reġjonali għall-Kwistjonijiet Etniċi u Demografiċi jonqoshom ir-riżorsi umani u l-infrastruttura adegwata speċjalment dawk li jtejbu l-komunikazzjoni tagħhom mas-sottostrutturi ċentrali u lokali. B’mod ġenerali, sar xi progress fil-qasam tal-protezzjoni u l-integrazzjoni tal-minoranza Roma. Madankollu, għad hemm bżonn sforzi sostanzjali biex ikunu promossi l-inklużjoni soċjali u l-integrazzjoni tar-Roma fis-soċjetà Bulgara. Hemm bżonn li jittejbu l-kondizzjonijiet tal-ħajja. Hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jiġġieldu l-forom kollha ta’ intolleranza, partikularment bl-applikazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar ix-xandir u attivitajiet oħra li għandhom l-għan li jiġġieldu kwalunkwe forma ta’ razziżmu, diskriminazzjoni jew ksenofobija. 2.1. Valutazzjoni ġenerali Il-Bulgarija tissodisfa il-kriterji politiċi għall-adeżjoni fl-UE. Sa mir-rapport ta’ Ottubru 2005, kien hemm progress f’numru ta’ oqsma, inklużi r-riforma fil-ġudikatura. Fir-rigward tas-sistema ġudizzjarja, il-kodiċi l-ġdid ta’ proċedura penali u l-qafas legali għall-għajnuna legali daħlu fis-seħħ. Emendi kostituzzjonali intitolaw is-servizz tal-prosekuzzjoni bir-responsabbiltà biex imexxi investigazzjonijiet. Emendi fil-Liġi dwar il-Ġudikatura kienu adottati. Il-Bulgarija ħadet numru ta’ miżuri biex tiġġieled il-korruzzjoni. Kodiċi ta’ etika kien adottat għall-fergħa eżekuttiva. Kienet adottata strateġija kontra l-korruzzjoni għall-2006-2008. L-emendi kostituzzjonali naqqsu l-ambitu ta’ l-immunità tal-Membri tal-Parlament. Il-prosekutur ġenerali ppreżenta talbiet għat-tneħħija ta’ l-immunità ta’ għaxar Membri tal-parlament. Ħamsa astjenew mill-immunità tagħhom u l-immunità tas-sitt wieħed tneħħiet permezz ta’ vot fil-Parlament. il-każijiet l-oħra għadhom qed ikunu eżaminati. Dan ippermetta li jkunu varati investigazzjonijiet f’każijiet ta’ korruzzjoni f’livell għoli. Il-Bulgarija għamlet progress fil-qasam ta’ l-amministrazzjoni pubblika, partikularment fl-adozzjoni ta’ l-emendi għall-liġijiet dwar l-amministrazzjoni u dwar l-impjegati taċ-ċivil, u Kodiċi ġdid ta' Proċedura Amministrattiva. Fir-rigward tal-maltrattament matul l-arrest, kien hemm xi tnaqqis ta’ inċidenti, fil-waqt li l-kondizzjonijiet f’ċerti ċentri ta’ detenzjoni tjiebu. Ittieħdu inizjattivi politiċi favur persuni b’diżabilità u s-sistema tal-kura tas-saħħa mentali. L-ppoġġ soċjali għall-persuni b’diżabilità żdied. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Il-kontabilità, it-trasparenza u l-effiċjenza tas-sistema tal-ġustizzja għandha bżonn ta’ aktar tisħiħ. Jinħtieġu aktar sforzi biex tkun konsolidata l-implimentazzjoni ta' l-allokazzjoni mingħajr ordni tal-każijiet fil-pajjiż kollu. Hemm bżonn ta’ mekkaniżmi aktar oġġettivi u trasparenti biex tkun eżaminata l-kwalità tax-xogħol tal-maġistrati. Hemm bżonn titneħħa kwalunkwe ambigwità fir-rigward ta’ l-indipendenza tal-ġudikatura. Kien hemm tfixkil fil-proċess ta’ qabel il-ġuri minħabba regoli proċedurali u investigaturi insuffiċjenti. Kien hemm ftit riżultati tanġibbli fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. L-istrutturi biex jikkordinaw u jimplimentaw il-politika kontra l-korruzzjoni għandhom bżonn jissaħħu sabiex jaqdu s-sehem tagħhom b’mod effettiv. Akkużi, prosekuzzjonijiet, ġurijiet, kundanni u sentenzi dissważivi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni f’livell għoli jibqgħu rari. Il-Bulgarija għandha bżonn tippreżenta evidenza ċara ta’ riżultati f’dan il-qasam. L-istrateġija biex tkun diċentralizzata l-amministrazzjoni għadha ma ġietx adottata. Il-Bulgarija jibqa’ pajjiż ta’ tranżitu u sa ċertu punt iżgħar pajjiż ta’ oriġini u destinazzjoni għat-traffikar tal-bnedmin. Jibqgħu l-każijiet ta' maltrattament tad-detenuti. Hemm bżonn ta’ titjib fil-kondizzjonijiet ta’ ħajja f’ħafna istituti tal-kura tat-tfal u l-kura tas-saħħa mentali permezz ta’ l-implimentazzjoni ta’ inizattivi politiċi, u l-ħolqien ta’ sistemi ta’ kura alternattivi. L-inklużjoni soċjali tal-minoranza Roma għad għandha bżonn sforzi sostanzjali. Hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jiġġieldu l-forom kollha ta’ intolleranza, partikularment bl-applikazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar ix-xandir u attivitajiet oħra li għandhom l-għan li jiġġieldu kwalunkwe forma ta’ razziżmu, diskriminazzjoni jew ksenofobija. 3. KRITERJI EKONOMIĊI Daħla Fir-Rapport ta' l-2005, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-Bulgarija tkompli tkun ekonomija tas-suq li tiffunzjona. Ikkonkludiet li jekk il-Bulgarija tkompli għaddejja b'dan il-pass fir-riforma tagħha għandha tkun kapaċi tlaħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fl-Unjoni. Il-Bulgarija ġeneralment żammet stabbiltà makroekonomika, avolja l-iżbilanċi esterni komplew jiżdiedu. Kompliet timplimenta l-programm ta’ riforma strutturali, għalkemm mhux fl-oqsma kollha bl-istess vigorożità. Wara espansjoni qawwija ħafna ta’ 6.2% fl-ewwel nofs ta’ l-2005, il-veru tkabbir tal-PGD batta fit-tielet kwart prinċipalment minħabba l-għarar qawwija matul ix-xhur tas-sajf u laħaq 5.5% tas-sena kollha. Il-formazzjoni tal-kapital fiss gross kiber b’saħħtu b’mod partikulari b’rata ta’ 19.0%; il-konsum finali wkoll baqa’ jespandi b’rata ta’ 6.8%. Kemm id-defiċit kummerċjali kif ukoll u d-defiċit tal-kont kurrenti żdiedu aktar minn 15.1% tal-PGD fl-2004 għal 20.4% tal-PGD fl-2005 u minn 5.8% tal-PGD għal 11.8% tal-PGD. L-inflazzjoni tal-prezzijiet tal-konsumatur (interim HICP) aċċellerat lejn tmiem is-sena minħabba żidiet fil-prezzijiet taż-żejt u l-ikel. Filwaqt li l-inflazzjoni medja niżlet minn 6.1% fl-2004 għal 5.0% fl-2005, l-inflazzjoni ta’ tmiem is-sena għalhekk telgħet minn 4.0% għal 6.5%. Din it-taqsima teżamina, f’kull wieħed mill-oqsma pendenti, l-iżviluppi li seħħew mir-Rapport ta’ Ottubru ta’ l-2005 ‘l hawn u l-preparazzjoni tal-Bulgarija għall-adeżjoni. Stabilità makroekonomika u d-defiċit tal-kont kurrenti Ir-Rapport 2005 ikkonkluda li l-kontinwazzjoni tal-politika fiskali prudenti u ż-żidiet moderati fil-pagi baqgħu kritiċi biex tinstab soluzzjoni għar-riskji potenzjali marbutin mal-bilanċ estern. Sa minn dak iż-żmien, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Il-politika fiskali stretta u ż-żidiet relattivament moderati fil-pagi komplew u ttieħdu miżuri addizzjonali biex jitnaqqas it-tkabbir tal-kreditu. Madankollu, id-defiċit fil-kont kurrenti żdied aktar fit-tieni nofs ta’ l-2005 u laħaq il-11.8% tal-PGD għall-2005. Din iż-żieda kienet ikkawżata prinċipalment minn xokkijiet eżoġenji negattivi, filwaqt li l-politika makroekonomika baqgħet b’mod ġenerali prudenti ħafna. Il-bilanċ ġenerali tal-gvern spiċċa b'bilanċ ta' 3.1% tal-PGD (ESA 95) imqabbel mal-1.9% fl-2004. Minkejja żieda ta’ 25% fil-paga minima f’Jannar 2005, iż-żidiet medji fil-pagi baqgħu moderati. Il-paga medja annwali reali kibret b’xi 4.1% u għalhekk b’mod ġenerali skond il-kisbiet tal-produttività. Miżuri addizzjonali biex jinqata’ t-tkabbir tal-kreditu bankarju daħlu fis-seħħ f’April 2005 u kienu relattivament effettivi biex inaqqsu r-rata ta’ tkabbir annwali minn qrib il-50% fl-2004 għal taħt it-30% f’Marzu ta’ l-2006. Minn Jannar ta’ l-2006, il-miżuri kienu ssikkati aktar, bl-għan li titnaqqas ir-rata tat-tkabbir annwali għal taħt l-20% fl-2006. Ittieħdu aktar miżuri biex jimmiraw b’mod aktar speċifiku s-self fuq id-djar u bl-ipoteka. Xi ftit aktar issikkar fiskali hu previst fl-2006 b’mira fiskali reveduta ta’ 3% tal-bilanċ tal-PGD. Il-pagi tas-settur pubbliku huma skedati li jiżdiedu b’6% f’Ġunju 2006 li flimkien ma’ żieda aktar moderata fil-paga minima għandha tgħin biex iżżomm l-iżviluppi fil-pagi orjentati lejn l-istabilità. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. It-twessiegħ tad-defiċit fil-kont kurrenti fl-2005 kien kważi esklussivament minħabba defiċit ogħla fil-kummerċ u bilanċ iżgħar fil-bilanċ tas-servizzi. Prezzijiet ogħla taż-żejt u importazzjoni partikularment qawwija ta’ oġġetti ta’ investiment wasslu għal aċċellerazzjoni ta’ tkabbir fl-importazzjoni ta’ aktar minn 26%. Fl-istess ħin, it-tkabbir fl-esportazzjoni batta matul is-sena għal 18.4% l-aktar minħabba d-diżordni relatata ma’ l-għarar. B’konsegwenza, id-defiċit kummerċjali żdied għal 20.4% tal-PGD fl-2005. Tkabbir għoli fl-importazzjoni implika wkoll żieda fl-infiq fit-trasport, li flimkien ma' rata kajmana fit-tkabbir ta' l-industrija tat-turiżmu naqqsu l-ammont li fadal fil-bilanċ tas-servizzi. Filwaqt li r-restrizzjonijiet fuq it-tkabbir tal-kreditu kienu effettivi biex iċekknu l-espansjoni tal-kreditu, l-impatt tagħhom biex tinstab soluzzjoni għad-defiċit estern kien aktar limitat, għaliex l-intrapriżi qegħdin jistrieħu aktar fuq sorsi oħra ta’ finanzjament, inklużi kiri u self dirett barrani. In vista ta’ defiċit għoli ħafna fil-kummerċ u fil-kont kurrenti, il-kontinwazzjoni tal-politika fiskali stretta u l-miżuri biex isolvu t-tkabbir tal-kreditu u ż-żidiet moderati fil-pagi jibqgħu kritiċi. B’mod ġenerali, ittieħdu passi xierqa biex tinstab soluzzjoni għad-defiċit estern, iżda ma setax ikun evitat aktar tkabbir. Il-kontinwazzjoni tal-politika prudenti makroeknomika flimkien ma’ tisħiħ akbar tar-riformi strutturali se jkunu għalhekk kritiċi biex jinkiseb tnaqqis sostenut tad-defiċit fil-kont kurrenti. Privatizzazzjoni u ristrutturar industrijali Ir-Rapport ta’ l-2005 ikkonkluda li l-momentum biex jitlesta l-programm ta’ privatizzazzjoni għandu jinżamm. Sa minn dak iż-żmien, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Minn total ta’ aktar minn 5,800 intrapriża f'idejn l-istat previsti għall-privatizzazzjoni, l-istat għad għandu f'idejh is-sehem maġġoritarju jew minoritarju ta’ 520 intrapriża. Ishma f’74 intrapriża nbiegħu minn Settembru 2005, ħafna minnhom li jinvolvu sehem minoritarju, iżda s-sehem ta’ l-assi privatizzati żdied biss bi ftit u baqa’ taħt id-90% ta’ l-assi kollha previsti għall-privatizzazzjoni. Min-negozjati tal-privatizzazzjoni l-kbar imsemmija fir-rapport ta’ l-2005, tlieta biss (l-istudjos ċinematografiċi Boyana, l-impjant ta’ l-enerġija termali ta’ Varna u l-kumpanija tat-tbaħħir fix-xmara) kienu viċin it-tmiem f’April 2006. Strateġiji riveduti ta’ privatizzazzjoni għall-Flotta Marittima u l-Ajru tal-Bulgarija kienu adottati mill-Kunsill tal-Ministri f’Ottubru 2005 u fi Frar 2006. L-istrateġija għall-Linja ta’ l-Ajru tal-Bulgarija – Bulgaria Air – kienet approvata mill-Parlament f’Marzu ta’ l-2006. Fi Frar 2006, il-Bulgartabac Holding adottat strateġija għar-ristrutturar u l-bejgħ ta’ unitajiet individwali diversi. Sar xi ftit aktar progress fil-liberalizzazzjoni u r-ristrutturar ta' l-industriji tan-netwerk. Il-ftuħ tas-swieq tal-gass u l-elettriku kompla skond l-iskeda eżistenti. Kienu eleborati l-pjanijiet biex jinħallu l-Kumpanija Nazzjonali ta' l-Elettriku u l-Bulgargas. Il-liberalizzazzjoni tal-ferroviji hi avvanzata sew. Konċessjonijiet għat-tħaddim u t-titjib tal-portijiet u l-ajruporti qed jingħataw lill-operaturi privati, minkejja li l-għoti tal-konċessjoni għall-ajruporti f'Varna u Bourgas kien ittardjat minħabba l-appelli fil-qorti. Fis-settur tat-telekomunikazzjonijiet, il-kondizzjonijiet għall-kompetizzjoni effettiva tjiebu, parzjalment minħabba li t-tielet operatur tal-mobajls beda is-servizzi f'Novembru 2005. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Il-proċess tal-privatizzazzjoni hu avvanzat sew, iżda għad irid jitlesta. Jinħtieġu aktar sforzi biex ikun konkluż b’suċċess il-proċess ta’ privatizzazzjoni fis-setturi ta’ l-enerġija u t-trasport. Fis-settur ta’ l-enerġija, il-bejgħ ta’ l-impjanti ta’ enerġija termali f’Rousse u Bobov Dol ma tlestiex. L-istrateġija tal-privatizzazzjoni tal-Kumpanija tat-Tbaħħir Marittimu għadha ma ġietx adottata mill-Parlament u bħalissa qiegħda tkun riveduta. Is-separazzjoni tal-Kumpanija Nazzjonali ta’ l-Elettriku u l-Bulgargas kif ukoll il-liberalizzazzjoni tas-swieq tal-gass u l-elettriku se jdumu ma jitlestew sa l-adeżjoni. Fir-rigward tat-trasport bil-ferrovija, l-operatur tal-ferrovija u l-kumpanija ta' l-infrastruttura jkomplu jagħmlu telf finanzjarju u jakkumulaw l-arretrati. Aktar progress fir-ristrutturar tas-settur tal-ferrovija, inklużi permezz ta’ miżuri li jnaqqsu l-ispejjeż, se jkunu essenzjali biex titjieb is-sitwazzjoni finanzjarja. It-tisħiħ tal-kapaċità ta’ l-organi regolatorji se jkun importanti biex jitjiebu aktar il-kondizzjonijiet għall-kompetizzjoni fl-industriji tan-netwerk. B’mod ġenerali, filwaqt li hi fi stadju avvanzat, kien hemm progress limitat fil-privatizzazzjoni. Il-liberalizzazzjoni u r-ristrutturar tas-setturi tal-gass u l-elettriku baqgħux ma tlestewx. Hemm ħtieġa ta’ aktar sforzi fir-ristrutturar tas-settur tal-ferroviji. L-ambjent tan-negozju Ir-Rapport ta’ l-2005 ikkonkluda li hemm bżonn ta’ aktar riformi biex jitjieb l-ambjent tan-negozju, partikularment it-tħaddim tas-sistemi amministrattivi u ġudizzjarji. Sa minn dak iż-żmien, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: Kompliet ir-riforma fir-reġistrazzjoni tan-negozju u kienet adottata l-Liġi dwar ir-Reġistru Kummerċjali f’Marzu ta’ l-2006. Il-liġi tipprevedi li r-reġistrazzjoni tan-negozju tinħareġ barra mill-qrati u tinbidel fi proċedura purament amministrattiva. L-Aġenzija Nazzjonali tad-Dħul bdiet taħdem f’Jannar ta’ l-2006 bir-responsabbiltà unika li tiġbor it-taxxi tal-gvern ċentrali u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. F'Novembru ta' l-2005 kienu sottomessi lill-Parlament emendi fil-leġiżlazzjoni ta' l-insolvenza biex jittejbu l-effiċjenza, it-trasparenza u l-ħeffa tal-proċedura ta’ l-insolvenza. Kompliet ir-reviżjoni tar-reġimi regolatorji iżda bi progress limitat. Il-Ministeru ta’ l-Amministrazzjoni ta’ l-Istat u r-Riforma Amministrattiva li twaqqaf m’ilux għandu l-inkarigu li jikoordina r-reviżjoni u l-ottimizzazzjoni tar-reġimi regolatorji eżistenti u biex jagħti gwida fuq it-titjib tal-metodoloġija tal-valutazzjonijiet ta’ l-impatt. Kienu proposti miżuri biex jottimizzaw id-daqs u l-istruttura ta’ l-amministrazzjoni pubblika, biex jittejjeb it-taħriġ u tkun promossa l-provvista tas-servizzi elettroniċi tal-gvern. Il-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva l-ġdid kien adottat f’Marzu ta’ l-2006. Wara l-adozzjoni tal-Liġi dwar l-Arbitraġġ, infetħu tliet ċentri ta’ arbitraġġ. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Jibqa’ sfidi ewlenin biex jitjiebu l-kondizzjonijiet tad-dħul u l-ħruġ mis-suq u għall-infurzar tal-kuntratti, biex tizdied l-effiċjenza tas-sistema amministrattiva u legali, u biex jitnaqqas il-piż regolatorju fuq in-negozju. Ir-Reġistru Kummerċjali l-ġdid għad għandu bżonn li jkun implimentat bis-sħiħ biex jissimplifika u jħaffef ir-reġistrazzjoni tan-negozju. L-emendi proposti fil-leġiżlazzjoni dwar l-insolvenza għadhom ma ġewx adottati mill-Parlament. Hemm bżonn ta’ sforzi ġodda biex jinkiseb aktar progress tanġibbli fit-tħaffif tal-qafas regolatorju, inklużi permezz ta’ valutazzjonijiet sistematiċi ta’ impatt u aktar simplifikazzjoni. Hemm bżonn li titjieb aktar il-funzjoni ta’ l-amministrazzjoni. Il-Kodiċi tal-Proċedura Amministrattiva ma introduċietx il-prinċipju tal-“kunsens sieket” b'mod aktar universali. Għad hemm sfidi importanti biex tizdied l-effiċjenza tal-proċeduri tal-qorti. L-abbozz il-ġdid tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili għadu ma ġiex sottomess lill-Parlament. Il-medjazzjoni bħala proċedura ta’ soluzzjoni barra l-qorti għadha mhix użata wisq. Hemm bżonn li ibdew jaħdmu l- bailiffs privati. B’mod ġenerali, sar progress limitat f’dan il-qasam. Għandhom ikunu intensifikati l-isforzi biex tijieb il-funzjoni tas-sistema amministrattiva u partikularment is-sistema ġudizzjarja u jeħfief aktar il-piż regolatorju fuq in-negozju. Flessibilità tas-suq tax-xogħol Ir-Rapport ta’ l-2005 ikkonkluda li ftit sar progress fit-titjib fil-flessibilità tas-suq tax-xogħol li, flimkien mar-riforma komprensiva tas-sistema edukattiva, se tkun kruċjali fit-trattament tat-tqabbil tal-ħiliet. Sa minn dak iż-żmien, kien hemm progress f’dawn l-oqsma li ġejjin: F’konformità mat-tkabbir ekonomiku qawwi, l-impjiegi żdiedu bi 2% fl-2005 u r-rata tal-qgħad nizlet minn 12% fl-2004 għal 10.1% fl-2005. Ftit passi ttieħdu biex titjieb il-funzjoni tas-suq tax-xogħol. Sa minn Jannar ta’ l-2006, il-kontribuzzjonijiet tal-pensjoni tnaqqsu b’6 punti perċentwali u s-sehem imħallas mill-employer tnaqqas minn 70% għal 65%, biex għalhekk naqsu l-ispejjeż tax-xogħol mhux konnessi mal-paga u ngħataw inċentivi għall-ħolqien tax-xogħol u t-tneħħija ta' l-impjieg mis-settur informali. Il-Liġi dwar il-Promozzjoni ta’ l-Impjiegi kienet emendata fi Frar ta’ l-2006,li tipprovdi ċerti inċentivi finanzjarji lill-mobilità reġjonali u lit-tfittxija attiva għall-impjiegi. Bdew il-preparazzjonijiet għall-valutazzjoni ta' l-effettività tal-programmi tas-suq tax-xogħol. Fi Frar ta’ l-2006 il-Kunsill tal-Ministri adotta programm tar-riforma fl-edukazzjoni sekondarja. Jaħseb għal ri-organizzazzjoni tas-sistema edukattiva sekondarja, l-introduzzjoni tal-moduli ta’ taħriġ vokazzjonali qosra u eżamijiet nazzjonali standardizzati. Madankollu, baqa’ ċerti kwistjonijiet pendenti li jridu jkunu indirizzati. Ftit li xejn sar progress fit-tneħħija tar-riġiditajiet tas-suq tax-xogħol u l-immodernizzar tal-qafas regolatorju, partikularment fir-rigward tal-ħinijiet tax-xogħol jew l-użu tal-kuntratti b’terminu fiss. L-integrazzjoni tas- seniority bonuses fil-paga regolari kienet ittardjata. Għadha ma ġietx adottata Strateija għall-Iżvilupp ta’ Edukazzjoni Ogħla. Għad hemm bżonn li r-riformi ppjanati għas-sistema edukattiva jkunu implimentati bis-sħiħ biex titjieb il-kwalità ta’ l-edukazzjoni u biex ir-riżultati edukattivi ikunu aktar f’konformità mal-bżonnijiet tas-suq. B’mod ġenerali, sar ftit progress fit-tkabbir tal-flessibilità tas-suq tax-xogħol. Se jkunu importanti sforzi akbar fir-riforma tas-sistema edukattiva biex jiċkien in-nuqqas ta' qbil bejn il-ħiliet. 3.1. Valutazzjoni ġenerali Il-Bulgarija hija ekonomija tas-suq li tiffunzjona. Il-kontinwazzjoni tar-riformi kurrenti għandhom jippermettulha li tilqa’ l-pressjoni tal-kompetizzjoni u l-forzi tas-suq fl-Unjoni fil-ġejjieni qrib. B’mod ġenerali l-Bulgarija żammet stabilità makroekonomika u riformi strutturali avvanzati. Kompla l-progress mir-rapport ta’ Ottubru 2005. Ittieħdu passi utli biex ikun solvut id-defiċit estern. Il-proċess ta’ privatizzazzjoni u l-liberalizzazzjoni u r-ristrutturar ta’ l-utilitajiet huma avvanzati sew. Sar xi progress addizzjonali fit-titjib ta’ l-ambjent tan-negozju u fit-tnaqqis ta’ l-ispejjeż tax-xogħol mhux konnessi mal-paga. Madankollu, id-defiċit fil-kont kurrenti kiber u jeħtieġ politika kontinwa prudenti fiskali u tal-pagi. It-tisħiħ tar-riformi strutturali jeħtieġ titjib fil-funzjoni tas-sistema ġudizzjarja u aktar tħaffif tal-piż regolatorju fuq in-negozji. Il-qafas regolatorju għas-suq tax-xogħol għandu bżonn isir aktar flessibbli. 4. IMPENJI U ĦTIĠIJIET LI JQUMU MIN-NEGOZJATI TA’ L-ADEŻJONI Daħla Fir-rapporti ta’ Ottubru 2005 il-Kummissjoni kkonkludiet li l-Bulgarija diġà kisbet grad konsiderevoli ta’ osservanza ta’ l- acquis . F’ħafna kapitoli ta’ l-acquis il-Bulgarija kienet jew lesta jew kienu qed isiru preparazzjonijiet biex ikunu riżolti l-aħħar kwistjonijiet pendenti sa’ l-adeżjoni. Dan kien il-każ bil-kapitoli li ġejjin: ċaqliq tal-kapital, il-politika tal-kompetizzjoni, l-istatistika, l-għaqda ekonomika u monetarja, il-politika industrijali, l-intrapriżi ta' daqs żgħir jew medju, ix-xjenza u r-riċerka, l-edukazzjoni u t-taħriġ, il-politika dwar it-telekomunikazzjoni u l-awdjoviżiv, ir-relazzjonijiet esterni, il-politika barranija u ta’ sigurtà, id-dispożizzjonijiet baġitarji ta’ l-UE u l-kompetizzjoni. Għal dawn il-kapitoli kollha, il-Bulgarija hi kkunsidrata li hi suffiċjentement preparata għal integrazzjoni bla xkiel fl-UE. Din il-konklużjoni tibqa’ valida. Barra minn hekk, sar aktar progress, per eżempju dwar il-kompetizzjoni, fejn il-Kummissjoni għall-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni kompliet tibni esperjenza ta’ deċiżjonijiet dwar l-anti-trust. Dawn il-kapitoli huma għalhekk mhumiex eżaminati hawnhekk. Il-kapitoli li baqa’ fihom kwistjonijiet li għandhom bżonn sforzi akbar mill-Bulgarija u, f’numru limitat ta’ każijiet, azzjoni immedjata u deċiżiva sabiex tkun lesta għall-adeżjoni. Dawn il-kwistjonijiet huma eżaminati fil-kapitoli relevanti hawn taħt. Din it-taqsima għalhekk tagħti ħarsa ġenerali lejn il-kwistjonijiet kollha li baqa’ li l-Bulgarija għandha bżonn tindirizza sabiex tkun preparata għall-implimentazzjoni ta’ l- acquis sa l-adeżjoni. 4.1. Kapitoli ta’ l- acquis 4.1.1. Kapitolu 1: Iċ-ċaqliq ħieles ta’ l-oġġetti Fil-qasam li mhuwiex armonizzat , il-Bulgarija eżaminat il-leġiżlazzjoni tagħha biex identifikat dispożizzzjonijiet li jistgħu jiksru l-Artikoli 28 sa 30 tat-Trattat tal-KE. S’issa zewġ miżuri biss instabu mill-Bulgarija li huma inkonsistenti mal-ħtiġijiet ta’ l-Artikoli 28 sa 30. Il-Ligi l-ġdida dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur kienet adottata f’Diċembru 2005 u l-emendi għal-Liġi tal-Kontabilità li qed ikunu ppreparati għandhom l-għan li jindirizzaw din il-kwistjoni. Emendi fil-Liġi dwar il-Monumenti Kulturali u l-Mużewijiet kienu adottati fi Frar ta’ l-2006. Il-Liġi dwar il-Kontroll tas-Sustanzi Splussivi, l-Armi u l-Munizzjon kienet emendata f'April 2006. Il-proċess ta’ eżaminazzjoni interna irid ikun repetut kontinwament. Baqa’ li jkunu adottati l-miżuri li jippermettu l-importazzjoni tal-karozzi użati. In-nuqqasijiet leġiżlattivi fil-qasam tax- xiri pubbliku qed ikunu solvuti. Il-Liġi l-ġdida dwar il-Konċessjonijiet u l-emendi fil-Liġi dwar ix-Xiri Pubbliku kienu adottati f’April 2006. Iż-żewġ liġijiet jinkludu mekkaniżmu ta' rimedju skond il-ħtiġijiet ta' l-UE. Wieħed jista’ jgħid li sar xi titjib fil-kapaċità amministrattiva u l-iżvilupp tal-ħiliet amministrattivi. Fir-rigward tar-rimedji, il-Kummissjoni għall-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni (CPC) issa hi inkarigata li tipproċessa l-ilmenti pendenti varati minn kull parti tal-pajjiż. Għandhom isiru emendi fil-leġiżlazzjoni ta' implimentazzjoni dwar ix-xiri pubbliku bħala konsegwenza tal-liġijiet il-ġodda, u sett sħiħ ta' leġiżlazzjoni ta' implimentazzjoni dwar il-konċessjonijet qed titfassal biex tidħol fis-seħħ f’Ġunju ta’ l-2006. Id-dispożizzjonijiet nazzjonali varji li huma inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet il-ġodda fil-Liġijiet dwar il-Konċessjonijiet u dwar ix-Xiri Pubbliku kienu identifikati u tneħħew. Fuq in-naħa istituzzjonali, l-Aġenzija dwar ix-Xiri Pubbliku u d-Direttorat Ekonomiku u tal-Politika Soċjali tal-Kunsill tal-Ministri tejbu kontinwament il-kapaċità amministrattiva tagħhom. Huma previsti żidiet fin-numru ta’ l-impjegati biex ikunu jistgħu jilqgħu għall-volum ġdid ta' rimedji. B’mod ġenerali, il-preparazzjonijiet huma fit-triq it-tajba f’dan il-qasam. Konklużjoni B’mod ġenerali l-Bulgarija issa qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li joħorġu min-negozjati ta’ l-adeżjoni fl-oqsma mhux armonizzati u tax- xiri pubbliku , bħala riżultat ta' progress sinifikanti. Madankollu għad hemm bżonn sforzi kontinwi fil-qasam mhux armonizzat. Hemm bżonn ta’ sforzi biex ikun traspost u implimentat l-acquis f’dak li għandu x’jaqsma mal-punti tad-dħul ta' l-oġġetti ta' l-ikel u l-apparat mediku. Hemm bżonn li jitlestew il-preprazzjonijiet fil-qasam tax-xiri pubbliku fir-rigward tar-regoli ta’ implimentazzjoni. 4.1.2. Kapitolu 2: Iċ-ċaqliq ħieles tal-persuni Kienet żviluppata leġiżlazzjoni fil-qasam tar-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki professjonali. Il-Liġi dwar l-Edukazzjoni Ogħla u l-Liġi dwar is-Saħħa kienu emendati u l-Liġi l-ġdida dwar l-Attivitajiet Veterinarji kienet adottata f’Ottubru ta’ l-2005. Sar ħafna xogħol fuq l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni ta’ implimentazzjoni dwar il-professjonijiet mediċi – mediċina, mediċina veterinarja, dentistrija, farmaċija, il-kura ġenerali provduta mill-infermieri u l-qwiebel. Madankollu, din il-leġiżlazzjoni għadha mhix lesta, partikularment dwar ir-rikonoxximent awtomatiku u mingħajr kondizzjonijiet u dwar il-provvista tas-servizzi bejn il-fruntieri. Il-Liġi dwar il-Professjoni Legali kienet emendata f’Jannar ta’ l-2006 biex tkun aggornata ma’ l- acquis. Kompla t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, kemm f'dak li huwa taħriġ kif ukoll f'dak li huwa aktar żvilupp ta' strutturi amministrattivi xierqa iżda dan it-tisħiħ għandu jkun rinforzat. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Konklużjoni Sar xi progress dwar ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki professjonali . Komplew il-preparazzjonijiet iżda hemm tħassib li l-Bulgarija mhix se tkun f’pożizzjoni li timplimenta bis-sħiħ l- acquis minn żmien l-adeżjoni jekk il-pass preżenti tal-progress ma jitħaffifx. Azzjoni ta’ malajr hi meħtieġa f’dan il-qasam. 4.1.3. Kapitolu 3: Libertà tal-provvista tas-servizzi Wasal qrib li jintemm il-proċess biex jitneħħew ir-restrizzjonijiet fuq id- dritt tat-twaqqif u l-libertà biex jingħataw servizzi mhux finanzjarji . Kienet adottata Liġi ġdida dwar l-Attivitajiet Veterinarji f’Ottubru ta’ l-2005. Il-Liġijiet dwar it-Turiżmu u dwar il-Protezzjoni u l-Iżvilupp tal-Kultura kienu emendati f'Novembru 2005. Kienu emendati l-Liġijiet dwar il-Promozzjoni tax-Xogħol u l-Promozzjoni Soċjali fi Frar ta’ l-2006. Il-Liġi dwar il-Protezzjoni tat-tfal kienet emendata f’April ta’ l-2006. Fil-qasam tat-turiżmu, minkejja li kien hemm tibdiliet leġiżlattivi, baqa’ jkun hemm rapporti dwar irregolaritajiet u prezzijiet differenti, prinċipalment f’faċilitajiet turistiċi. Ċittadini mhux ta’ l-UE qed ikunu furzati wkoll li jixtru assikurazzjoni tas-saħħa fuq il-fruntiera. L-awtoritajiet Bulgari għandhom isibu modi kif jinfurzaw id-dispożizzjonijiet mhux diskriminatorji l-ġodda fil-Liġi dwar it-Turiżmu u leġiżlazzjoni oħra. Il-preparazzjonijiet huma avvanzati fir-rigward tad-dritt tat-twaqqif u l-libertà biex jingħataw servizzi mhux finanzjarji, bl-eċċezzjoni fil-qasam tat-turiżmu. Il-Bulgarija għamlet sforxi biex taġġorna il-leġiżlazzjoni bankarja , iżda hemm bżonn li titlesta l-leġiżlazzjoni sekondarja. Hemm ħtieġa ta' sforzi akbar għat-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni tal-ħtiġijiet tad-direttiva dwar il-kapital, li hi ġdida u aktar strinġenti, sabiex ikun hemm żmien suffiċjenti għall-banek u l-ażjendi ta' l-investiment biex jagħmlu l-adattamenti neċessarji. Jibqa’ l-bżonn li tkun żgurata l-konsistenza biex tippermetti s-superviżjoni koerenti tal-banek u l-ażjendi ta’ investiment. Hemm bżonn li l-preparazzjonijiet ikunu aċċellerati. Il-Kodiċi l-ġdid dwar l-assigurazzjoni kien adottat f’Diċembru ta’ l-2005. Il-Bulgarija fasslet pjan ta’ azzjoni biex tiġġieled sewqan mhux assigurat, li fih miżuri sostanzjali (emendi fil-leġiżlazzjoni, kampanja nazzjonali dwar l-importanza ta' l-assigurazzjoni tal-vettura b’responsabbiltà tal-parti terza, aktar iċċekkjar tal-pulizija, eċċ.). Għaddej ix-xogħol biex titnaddaf id- database tar-reġistrazzjoni u jitneħħew minn fuq ir-reġistru vetturi li mhumiex jintużaw li hu stmat li hu mas-26% tal-flotta tal-vetturi. Madankollu, hemm bżonn li jkun kwantifikat l-impatt ta’ dawn il-miżuri kontra vetturi mhux assigurati u għad hemm bżonn li tissaħħaħ il-kapaċità tal-Fond Bulgaru ta’ Garanzija sabiex tippermetti lill-Bulgarija tiffirma ftehim multilaterali u l-Kummissjoni tieħu d-deċiżjoni tagħha dwar it-tneħħija ta’ l-iċċekkjar taċ-ċertifikati ta’ l-assigurazzjoni fuq il-fruntiera. Hemm bżonn li jkunu aċċellerati l-preparazzjonijiet fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni bħala materja urġenti. Fil-każ tas- servizzi ta’ l-investiment u s- suq tas-sigurtajiet , il-Bulgaria għadha għaddejja bil-preparazzjonijiet tagħha għat-traspożizzjoni tad-direttivi pendenti. L-iskeda li timmira li jkun hemm l-adozzjoni finali ta’ l-atti relevanti fil-Ħarifa ta’ l-2006 tidher raġonevoli, iżda hemm bżonn li tkun rispettata kif inhu xieraq. Hemm bżonn li jissaħħu l-preparazzjonijiet dwar is-servizzi ta’ investiment u s-suq tas-sigurtajiet. It-traspożizzjoni ta’ l- acquis dwar is-soċjetà informatika għandha titlesta. Hemm bżonn li jitħaffew il-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. Fir-rigward tal- protezzjoni tad-data personali , il-leġiżlazzjoni tal-Bulgarija għandha mhix konformi ma’ l-acquis, minkejja li kienu introdotti l-emendi f'Diċembru ta' l-2005. Nuqqasijiet għadhom jaffettwaw numru ta’ kwistjonijiet sinifikanti bħalma huma l-ambitu tal-leġiżlazzjoni, l-applikabilità tal-liġi nazzjonali, il-prinċipju tal-kwalità tad- data , il-bażi legali għall-ipproċessar, data dwar kundanni kriminali, informazzjoni lis-soġġett tad- data , l-ambitu tad-derogi, sistema ta' notifika u iċċekkjar minn qabel mill-awtorità, trasferimenti tad- data lill-pajjiżi terzi. Minkejja li ttieħdu passi fid-direzzjoni t-tajba, il-kapaċità amministrattiva tal-Kummissjoni dwar il-Protezzjoni tad- Data għadha dgħajfa. L-indipendenza baġitarja tagħha mhix garantita, inqatgħu fondi fil-baġit ta’ l-2006, u m’għandhiex numru suffiċjenti ta’ impjegati. It-tħaddim tar-reġistrazzjoni u l-iskema tan-notifika għadha mhix sodisfaċenti. Livell tagħha ta’ l-attività hi kemmxejn baxxa, bit-trattament ta’ l-ilmenti jibqa’ insuffiċjenti, kif inhu ir-rekord ta’ infurzar b’mod ġenerali. Hemm bżonn li l-preparazzjonijiet leġiżlattivi jkunu aċċellerati b’mod konsiderevoli f’dan il-qasam. Il-Bulgarija għadha mhix f'pożizzjoni biex tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa ta' l-acquis f'dan il-qasam tal-protezzjoni tad- data pesonali ( ara wkoll il-Kapitolu 24 – Ġustizzja u affarijiet interni). Konklużjoni Sar progress sinifikanti fid-dritt tat-twaqqif u l-libertà biex tipprovdi servizzi mhux finanzjarji. B’mod ġenerali issa l-Bulgarija qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li joħorġu min-negozjati ta' l-adeżjoni. Qed ikomplu l-preparazzjonijiet u l-Bulgarija hi mistennija li tkun f’pożizzjoni li timplimenta l-acquis minn żmien l-adeżjoni jekk jinżamm il-pass preżenti ta' progress. Sar progress fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, l-aktar dwar l- affarijiet bankarji u l- assigurazzjoni , iżda għad hemm bżonn ta' aktar sforzi sabiex jitlestew il-preparazzjonijiet għall-adeżjoni fl-oqsma ta' l- affarijiet bankarji (il-ħtiġijiet tad-Direttiva dwar il-kapital għall-ażjendi ta’ investiment), is-servizzi ta’ l-investiment u s-suq tas-sigurtajiet u l-protezzjoni tad- data personali. Barra minn hekk, hemm bżonn ta’ aktar sforzi favur l- assigurazzjoni tal-vetturi bil-mutur u favur is- soċjetà informatika . Jinħtieġu aktar sforzi f’dawn il-oqsma. 4.1.4. Kapitolu 4: Iċ-ċaqliq ħieles tal-kapital Il-leġizlazzjoni Bulgara dwar il-ħasil tal-flus hi b’mod ġenerali skond l- acquis . Jistgħu jkunu rappurtati żviluppi pożittivi dwar it-tweġibiet għal talbiet internazzjonali għal kooperazzjoni u dwar operazzjonijiet li jimmiraw attivitajiet suspettużi ta’ ħasil ta’ flus minn ċittadini barranin. L-Aġenzija dwar l-Intelliġenza Finanzjarja qed tiffunzjona b’mod adegwat u professjonali bħala l-organu amministrattiv li janalizza rapporti ta’ transazzjonijiet suspettużi (STRs). Jibqgħu nuqqasijiet fil-Liġi dwar il-Miżuri kontra l-Ħasil tal-Flus li għadhom ma jirriflettux bis-sħiħ il-ħtiġijiet tat-tieni Direttiva ta’ l-UE kontra l-Ħasil tal-Flus. Barra minn hekk, il-leġiżlazzjoni għandha bżonn taqbel mar-rakkomandazzjonijiet riveduti tat-Task Force ta' Azzjoni Finanzjarja dwar hasil ta' flus u iffinanzjar ta' flus. Implimentazzjoni effettiva tal-leġiżlazzjoni tibqa’ limitata ħafna. Għandu jittejjeb l-għarfien ta' l-obbligi ta’ irrapurtar fost entitajiet li jirrapurtaw, irrapurtar ta' transazzjonijiet suspettużi (STRs) u superviżjoni ta' entitajiet li jirrapurtaw, partikularment barra is-settur finanzjarju. In-nuqqas ewlieni f’dan il-qasam jibqa’ prinċipalment l-assenza ta’ riżultati tanġibbli f’termini ta’ infurzar u prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ ħasil ta’ flus (ara l-Kapitolu 24 – Ġustizzja u affarijiet interni). Jeħtieg li jiżdiedu l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. Konklużjoni Il-progress f’dan il-qasam tal-ħasil tal-flus baqa’ limitat f’termini ta’ implimentazzjoni effettiva u infurzar. Issa hemm bżonn ta' aktar sforzi u azzjoni ta' malajr fil-qasam tal-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus sabiex jintgħelbu n-nuqqqasijiet sa l-adeżjoni. Dan jikkonċerna b’mod partikulari l-oqsma ta' l-għarfien u r-rappurtar ta' trasazzjonijiet suspettużi billi jkunu rrapurtati l-entitajiet, u s-superviżjoni ta' l-entitajiet li jirrapurtaw. 4.1.5. Kapitolu 5: Il-liġi tal-kumpaniji Fir-rigward tal- protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u industrijali , kien hemm żviluppi pożittivi, partikolarment fil-kooperazzjoni inter-istituzzjonali, f’infurzar koordinat u fil-qafas leġiżlattiv. Dan it-tijib huwa ir-riżultat ta’ pjan t’azzjoni nazzjonali għall-2005-2006 fil-qasam tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u industrijali (IPR). Il-Liġi dwar it-Trasportataturi Ottiċi kienet adottata f’Settembru ta’ l-2005 bħala arma fil-ġlieda kontra l-piraterija. Il-pjan ta’ azzjoni għandu l-għan li jitjiebu l-istrutturi amministrattivi u l-infurzar ta’ l-IPR. Ko-operazzjoni aħjar bejn l-aġenziji ta’ l-IPR u awtoritajiet ta’ l-infurzar tal-liġi, għarfien u taħriġ huma rikonoxxuti bħala fatturi ewlenin u saru sorzi biex titjieb il-komunikazzjoni bejn l-istituzzjonijiet. Leġiżlazzjoni dwar il-brevetti u miżuri oħra pendenti (emendi fil-Liġi dwar it-Trade Marks u l-Indikazzjonijiet Ġeografiċi u l-Liġi dwar it-Tfassil Industrijali) għad iridu jkunu aġġornati ma' l-acquis fil-qasam tal-proprjetà industrijali. Hemm bżonn ta’ aktar titjib fl-infurzar ta’ l-IPR. Il-kriminalità relatata ma’ l-IPR baqgħet theddida u tippreżenta sfida reali. Issa l-Bulgarija għandha tikkonverti l-pjanijiet f’aktar azzjoni u tipproduċi riżultati konkreti u tanġibbli. Huma meħtieġa kooperazzjoni eqreb, għarfien akbar, aktar impjegati fil-postijiet kritiċi fil-pajjiż u aktar taħriġ. Għandha tkun żviluppata aktar il-komunikazzjoni bejn l-istuzzjonijiet u bejn l-istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet tad-detenturi tad-drittijiet. Għandhom jizdiedu l-preparazzjonijiet għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u industrijali. Konklużjoni Sar progress sinifikanti fil-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u industrijali, iżda hemm bżonn ta’ aktar passi sabiex jitlestew il-preparazzjonijiet għall-adeżjoni. Aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr jinħtieġu issa f’dan il-qasam biex jissolvew f’waqthom in-nuqqasijiet, qabel l-adeżjoni. 4.1.6. Kapitolu 7: Agrikoltura Kwistjonijiet orizzzontali Leġiżlazzjoni biex titwaqqaf Aġenzija tal-Ħlas (PA) għall-amministrazzjoni ta’ l-appoġġ nazzjonali u ta’ l-UE liż-żoni agrikoli u rurali, lill-foresterija u s-sajd u dwar id-deċiżjonijiet strateġiċi kienet adottata mill-Parlament fi Frar ta’ l-2006, fil-forma ta’ emenda fil-Liġi dwar l-Appoġġ lill-Bdiewa. Kwistjonijiet kritiċi kienu fomalizzati, bħalma hija l-għażla biex tkun applikata l-Iskema ta’ Ħlas f’Żona Unika (SAPS), biex ikun deċiż id-daqs minimu ta’ l-ishma agrikoli eliħibbli, il-ħlasijiet diretti nazzjonali komplimentari u l-baġit xieraq. L-iżvilupp tas-sistema ta’ l-IT biex titħaddem il-PA u t-taħriġ u l-impjieg ta’ l-impjegati għadhom ma tlestewx. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Il-pjan ewlieni oriġinali biex titwaqqaf l- Amministrazzjoni Integrata u s-Sistema tal-Kontroll (IACS) kien aġġornat biex jirrifletti d-dewmien fl-implimentazzjoni tiegħu. Biex titwaqqaf is-Sistema ta' Identifikazzjoni tal-Pakketti ta' l-Art (LPIS), il-Bulgarija iddeċidiet li tuża ritratti bis-satellita arkivjati flimkien ma' ritratti ta’ l-arti meħudin mill-ajru; kuntratti għall-provvista tad-data kollha kienu konklużi iżda l-iskeda taż-żmien hi ssikkata. Ritratti ta’ l-arti diġitali u ritratti bis-satellita li jistgħu jintużaw jeżistu għal madwar 25% tat-territorju. Id-diġitizzazzjoni tal-blokki tal-LPIS saret għal madwar 17% taż-żona. Għadu kif beda ix-xogħol biex jitwaqqaf link bejn il-bdiewa u l-blokki tal-LPIS, meħtieġa biex ifornu lill-bdiewa materjal grafiku li jindika l-fruntieri tal-pakketti ta’ referenza, in-numru ta’ identifikazzjoni uniku u ż-żona tagħhom. Sar ħafna mix-xogħol dwar l-adozzjoni u l-installazzjoni tas-softwer il-ġdid iżda ma kienx soġġett għall-ittestjar finali. Xogħol ieħor bażiku, bħalma huma l-pre-reġistrazzjoni tal-bdiewa, kontrolli fuq il-post u taħriġ ta’ l-impjegati kien aċċellerat. Għad hemm bżonn ta’ azzjoni urġenti. Dwar il- mekkaniżmi kummerċjali , koordinazzjoni formali kienet stabbilita bejn l-organi kollha involuti (il-Fond Statali għall-Agrikoltura, is-Servizz tad-dwana, is-Servizz Veterinarju Nazzjonali u s-Servizz Fito-Sanitarju). B’mod ġenerali, il-preparazzjonijiet mexjin tajjeb iżda għad hemm bżonn ta’ sforzi ġaladarba għarfien operattiv u dettaljat dwar mekkaniżmi kummerċjali għadu b'mod ġenerali nieqes. Organizzazzjonijiet tas-suq komuni (CMOs) B’mod ġenerali l-istruttura amministrattiva effettiva qed titwaqqaf għall-infurzar ta’ dawn l-organizzazzjonijiet tas-suq kollha, fil-forma ta’ l-impjieg ta’ aktar impjegati, taħriġ xieraq u definizzjoni ċara tal-proċeduri. Fil-każ ta’ l- inbid , it-twaqqif tar-reġistru tad-dwieli għadu ma tlestiex. Leġiżlazzjoni addizzjonali li timplimenta ma kienetx adottata għal ċerti mekkaniżmi tas-suq, partikularment kontrolli u ċertifikazzjoni. Hemm bżonn li jitħaffu l-preparazzjonijiet f’dan is-settur. Kienet adottata l-leġiżlazzjoni li tinforza s-CMO għall- ħalib u ttieħdu miżuri biex tidħol fis-seħħ il-kwota tal-ħalib kif ukoll ħafna mill-mekkaniżmi għall-organizzazzjoni tas-suq komuni għall-ħalib u l-prodotti tal-ħalib. Id- database li tinkludi r-reġistru tal-kwota bażika kienet finalizzata u tkopri l-produtturi u l-bejjiegħa diretti; qed tkun ippreparata allokazzjoni tal-kwota individwali indikattiva. Il-proċess ta’ l-approvazzjoni tax-xerrejja mixja sew. Regoli dettaljati għall-ġestjoni tal-kwoti tal-ħalib u tar-riżerva nazzjonali għad irid ikunu adottati. Il-bordijiet nazzjonali u reġjonali tal-ħalib mhumiex jaħdmu bis-sħiħ lanqas il-laboratorji indipendenti għall-analiżi tal-kontenut tax-xaħam fil-fabbriki kollha individwali tal-ħalib. Il-laboratorji la huma installati u lanqas akkreditati. Hemm bżonn li l-preparazzjonijiet ikunu aċċellerati. Fil-qasam tal- frott u l-ħaxix , sar progress fl-implimentazzjoni tal-kontroll tal-kwalità tal-prodotti friski u l-istandards tal-marketing. Sar ukoll progress fir-rigward ta’ l-istruttura amministrattiva għall-għarfien tal-produtturi. Fir-rigward tal-klassifikazzjoni tal-karkass taċ- ċanga , il-leġiżlazzjoni Bulgara kienet armonizzata kollha iżda għadha ma daħlitx fis-seħħ fil-preżenti. Sabiex tkun implimentata b’mod xieraq il-klassifikazzjoni sa l-adeżjoni, it-taħriġ tal-klassifikaturi fil-biċċerija hemm bżonn ikun aċċellerat. Kwistjonijiet veterinarji u fitosanitrji, inklużi s-sikurezza ta’ l-ikel Bl-adozzjoni tal-Liġi dwar il-Qafas Veterinarju (VFL) il-Bulgarija stabbiliet il-bażi biex tittrasponi fil-leġiżlazzjoni nazzjonali l- acquis li jikkonċerna s-saħħa ta’ l-annimali, il-kura ta’ l-annimali, is-saħħa pubblika veterinarja u l-istrumenti ta’ kontroll veterinarju orizzontali. Il-VFL daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Mejju 2006. Xi partijiet tal-leġiżlazzjoni sekondarja jew emendi fil-leġiżlazzjoni eżistenti li jiżguraw osservanza sħiħa ta’ l-acquis fis-settur veterinarju wara l-iċċekkjar korrispondenti neċessarju għadhom ma ġewx adottati. Anke l-adozzjoni parlamentari ta’ l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Pjanti għadha pendenti. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Il-leġizlazzjoni dwar enċefalopatija sponġiformi trasmettibli (TSE) u l-prodotti sekondarji ta’ l-annimali kienet trasposta. Il-projbizzjoni ta’ l-għalf ta’ ċerti proteini proċessati ta' l-annimali lill-annimali tar-razzett daħlet fis-seħħ sa minn Jannar ta' l-2006. Dwar is-sorvlejanza tat-TSE, partikolarment dwar il-ġbir, it-trattament u l-ittestjar ta’ l-annimali maqtulin, il-Bulgarija ppreżentat pjan nazzjonali ta’ ġbir. Dan il-pjan għandu bżonn ta’ titjib. L-osservanza tal-ħtiġijiet ta’ l-UE fir-rigward ta’ wieħed miż-żewġ impjanti li jipproduċu, bbażati f’Varna, għandhom ma ntwerewx. Il-qerda skond l- acquis tal-prodott ta’ l-ipproċessar (dħin ta’ laħam u għadam) bl-inċineratur f’impjant tas-siment intweriet. Il-qerda tad-dħin tal-laħam u l-għadam f’stokkijiet partikulari, li hi kontiwa f’dak l-impjant tas-siment, għandha tkun garantita. Hemm bżonn ukoll ta’ azzjoni urġenti fir-rigward tal-bini ta’ parti ta’ l-ipproċessar fin-nofsinhar tal-Bulgarija. It-traspożizzjoni tal-prinċipji tal-leġiżlazzjoni dwar is- sistema tal-kontroll veterinarju fis-suq intern hi koperta bil-VFL. Il-leġiżlazzjoni sekondarja bil-ħsieb li tingħaqad max-xibka TRACES li tgħaqqad flimkien l-awtoritajiet veterinarji ( is-suċċessur ta’ l-ANIMO) għadha ma ġietx adottata u infurzata. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Il-leġiżlazzjoni li tittrasponi l- acquis dwar l-identifikazzjoni u r-reġistrazzjoni ta’ l-annimali hi fis-seħħ għall-ispeċi relevanti kollha kif ukoll għall-kwistjonijiet ta’ sanzjonijiet u kontroll. Twaqqfet database ta’ identifikazzjoni u reġistrazzjoni ta' bovini. Is-sitema qiegħda tkun aġġornata u mtejba biex tinkludi speċi oħrajn. Għad irid jintwera t-tħaddim fuq l-internet tad-databas għall-ispeċi kollha. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. L-acquis dwar il- finanzjament ta’ l-ispezzjonijiet u kontrolli veterinarji kien traspost. Il-preparazzjonijiet mexjin tajjeb. Il-leġiżlazzjoni dwar l-iċċekkjar veterinarju dwar l-importazzjonijiet minn pajjiżi terzi u r-regoli dwar l-importazzjonijiet kienet trasposta. Wieħed mill-postijiet ta’ l-ispezzjoni veterinarja fuq il-fruntiera fit-tul (Kapitan Andreeovo fuq il-fruntieri fuq l-art tat-Turkija) qed jitħaddem, iżda għad hemm bżonn xi adattamenti. Bdew ix-xogħlijiet u t-tagħmir biex jitwaqqfu oħrajn kien kontratt. L-infrastruttura neċessarja għall-postijiet ta’ spezzjoni veterinarja fuq il-fruntiera fit-tul fuq il-fruntieri esterni futuri ta’ l-UE fil-Bulgarija għadhom ma ġewx stabbiliti u lanqas ma kienu infurzati l-proċeduri ta’ spezzjoni u l-kondizzjonijiet ta’ importazzjonijiet għalissa. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet b’mod konsiderevoli. Il-Liġi dwar il-Qafas Veterinarju jipprovdi bażi legali għat-twaqqif ta' fond għas-saħħa ta' l-annimali għall- infiq fil-qasam veterinarju. Il-miżuri ġenerali dwar il-kontroll tal-mard ta’ l-annimali (il-projbizzjoni tat-tilqim u ċerti miżuri ta’ tneħħija) kienet trasposta fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Bulgarija. Dwar il-kontroll tal-mard, għad irid jitwaqqaf fond ta' emerġenza fis-saħħa ta' l-annimali. Fil-każ tal-kontroll tad-deni klassiku tal-ħnieżer, it-trasizzjoni minn pajjiż li jlaqqam għal pajjiż li ma jlaqqamx għadha ma ġietx ġestita kompletament. Il-prattika qiegħda issa tiffoka fuq it-tfittxija ta’ viri potenzjali li jiċċirkolaw fl-għalqa ġaladarba it-tilqim tal-tal-ħnieżer domestiċi waqfet fl-2005. Qabel ma l-Bulgarija tista’ tkun verament meqjusa bħala pajjiż li ma jlaqqamx fir-rigward tal-ħnieżer domestiċi, il-preparazzjonijiet għandhom bżonn jiżdiedu. Il-leġiżlazzjoni dwar kummerċ ta’ annimali ħajjin u prodotti ta’ l-annimali kienet trasposta. Il-preparazzjonijiet huma fit-triq it-tajba f’dan il-qasam. Barra minn hekk, il-Liġi dwar il-Qafas Veterinarju jipprovdi l-bażi legali biex jinforza il-leġiżlazzjoni dwar is- saħħa pubblika veterinarja fl-istabbilimenti. Allineament mal-pakkett il-ġdid ta’ iġjene ta’ l-UE u it-titjib ta’ l-istabbilimenti qed ikomplu. Fir-rigward tal-kwalità tal-ħalib mhux ipproċessat u s-sistemi ta’ kontroll tiegħu, kienet adottata strateġija għall-ġestjoni tal-perjodu ta' transizzjoni. Madankollu, għadu ma ntweriex li l-proċess ta’ titjib li jikkonċerna l-istabbilimenti tlesta. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fir-rigward ta’ l-infurzar ta’ l-acquis li jikkonċerna l- miżuri komuni (inklużi ż- żoonożi ), il-Bulgarija identifikat il-bżonnnijiet tagħha ta’ titjib u qiegħda taħdem fuq l-eliminazzjoni tad-defiċjenzi. Għal dak li għandu x’jaqsam mas-saħħa pubblika veterinarja, l-infurzar tal-kontrolli tar-residwi, il-prodotti mediċinali veterinarji, il-kontaminanti u ż-żoonożi għadha ma ġietx verifikata, partikolarment fir-rigward tal-metodi dijanostiċi u l-istandards applikati fil-laboratorji. Hemm bżonn li l-preparazzjonijiet ikunu aċċellerati. Bdiet l-implimentazzjoni u l-infurzar tar-regoli dwar il- kura ta’ l-annimali fuq il-livell tar-razzett waqt it-trasport u l-qatla, akkumpanjata minn taħriġ dwar l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni l-ġdida. In-normi u l-istandards ta’ l-UE dwar il-kura ta’ l-annimali għadhom ma ġewx infurzati. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Konklużjoni Sar progress fuq xi CMOs. B’mod ġenerali issa l-Bulgarija qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li jqumu min-negozjati ta' l-adeżjoni f’dan il-qasam. Sar progress kbir wkoll fuq l- Aġenzija li Tħallas iżda għad hemm bżonn ta’ aktar passi sabiex jistlestew il-preparazzjonijiet għall-adeżjoni. Dan il-qasam għandu bżonn aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr sabiex jissolvew in-nuqqasijiet fil-ħin qabel l-adeżjoni. Kien notat ukoll xi progress fil-qasam tal-mekkaniżmi kummerċjali u s-CMOs għall- inbid u l-alkoħol , u għall- ħalib u l-laħam taċ-ċanga. Kien reġistrat progress fir-rigward tat-trapożizzjoni sħiħa ta’ l- acquis fis- settur veterinarju , it-tlestija tax-xogħol dwar il-kontroll tal-mard ta’ l-annimali (id-deni klassiku tal-ħnieżer u l-fond ta’ emerġenza tas-saħħa ta’ l-annimali), is-sistemi ta’ kontroll veterinarju fis-suq intern (it-twaqqif tal-postijiet kollha ta’ spezzjoni fuq il-fruntiera fit-tul), kummerċ fl-annimali ħajjin u prodotti ta’ l-annimali , il-mekkaniżmi kummerċjali u l -kura ta’ l-annimali , u t-tlestija tax-xogħol fuq is-saħħa pubblika veterinarja bit-titjib ta’ l-istabbilimenti. Sar progress ukoll bil-kapaċità tal-kampjun u l-ittestjar għall-infurzar tal- miżuri komuni (inklużi ż-żoonożi ) fil-qasam veterinarju. Aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr jinħtieġu issa f’dawn il-oqasma biex jissolvew in-nuqqasijiet fil-ħin, qabel l-adeżjoni. Sar progress limitat dwar il- IACS , speċjalment fir-rigward is-sistema ta' Identifikazzjoni tal-Pakketti fuq l-Art (LPIS), u t-TSEs u l-prodotti sekondarji ta' l-annimali , inkluż fir-rigward tat-titjib ta’ l-impjanti ta’ l-ipproċessar. Dawn l-oqsma għadhom iqajmu tħassib serju. Il-Bulgarija għandha tieħu azzjoni immedjata u deċiżiva issa sabiex tkun lesta sad-data ta’ l-adeżjoni. 4.1.7. Kapitolu 8: Sajd Fil-qasam tal-ġestjoni tar-riżorsi u l-flotta, l-ispezzjoni u l-kontroll, l-Att Bulgaru dwar is-Sajd u l-Akwakultura ta' l-2001 kien emendat f'Novembru 2005 biex jipprovdi bażi legali biex jiggarantixxi liċenzji tas-sajd, azzjoni strutturali u organizzazzjoni tas-suq ukoll, inklużi sistema ta’ monitoraġġ tal-bċejjeċ tal-baħar u l-għarfien tal-gruppi tal-produtturi. L-Aġenzija Nazzjonali dwar is-Sajd u l-Akwakultura (NAFA) hi inkarigata li żżomm u tirraporta dwar ir-Registru tal-Flotta tas-Sajd. Id-data tat-test għadha ma ġietx trażmessa lir-reġistru tal-Flotta tas-Sajd ta' l-UE fil-format xieraq. L-installazzjoni tas-Sistema ta’ Monitoraġġ tal-Bċejjeċ tal-Baħar tas-Sajd għadha mhix lesta, speċifikament minħabba t-titjib ta’ sistema bbażata fuq is-satellita. Bl-istess mod, id- data tar-rappurtar tar-reġistrazzjoni tal-qbid mil-logbooks, dikjarazzjonijiet tal-ħatt u notamenti tal-bejgħ ta' dik id- data għadhom ma tjiebux biżżejjed. Hemm bżonn li l-preparazzjonijiet ikunu aċċellerati. Fil-qasam ta’ l-azzjoni strutturali , ir-regoli u l-proċeduri għall-użu u l-implimentazzjoni tal-miżuri strutturali qed jitfasslu, flimkien mat-twaqqif ta’ l-Aġenzija li Tħallas għall-agrikoltura ( Kapitolu 7: Agrikoltura ). Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fir-rigward tal-politika tas-suq, twaqqfet unità ta’ organizzazzjoni tas-suq fin-NAFA fi tmiem l-2005. Ma kienet adottata l-ebda leġiżlazzjoni oħra ta’ implimentazzjoni biex tistabbilixxi l-infrastruttura tas-suq bl-imnut (l-organizzazzjonijiet tal-produtturi, aġenzija ta’ intervent u sistema ta’ informazzjoni). Ma kienet stabbilita l-ebda sistema ta’ reġistrazzjoni ta' ġbir ta' data dwar il-qbid u konsegwentement kontro-iċċekkjar għadhom mhumiex possibbli. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Konklużjoni Sar progress fuq il-ġestjoni tar-riżorsi u l-flotta, l-ispezzjoni u l-kontroll, l-azzjoni strutturali u l-politika tas-suq. Madankollu, ir-riżultati baqgħu limitati. Il-Bulgarija għandha bżonn tagħmel aktar sforzi u tieħu azzjoni malajr bil-ħsieb li tipprepara għall-ġestjoni tal-fond strutturali għas-settur tas-sajd, tlesti s-Sistema tal-Monitoraġġ tal-Bċejjeċ tas-Sajd, tadotta ul-leġiżlazzjoni u tistabbilixxi sistema għad-data tar-reġistrazzjoni tal-ġbir tad- data dwar il-qbid. 4.1.8. Kapitolu 9: Il-politika dwar it-trasport Fil-qasam tat- trasport bl-ajru , saru sforzi sinifikanti u ħafna mil-leġiżlazzjoni relevanti kienet trasposta u ġeneralment taqbel ma’ l-acquis. Il-Bulgarija tat bidu għall-ftehim ġenerali tat-trasport bl-ajru u l-Ftehim dwar iż-Żona Komuni Ewropea ta’ l-Avjazzjoni, u l-applikazzjoni proviżorju taż-żewġ ftehimiet hi maħsuba li sseħħ fil-jum tal-firma. Il-politika relevanti, l-aktar dwar is-sikurezza u s-sigurtà, għad irid ikunu implimentati kompletament sa l-adeżjoni. B’mod ġenerali l-preparazzjonijiet huma fit-triq it-tajba f’dan il-qasam. Il-qafas tal-leġiżlazzjoni dwar it- trasport marittimu kien traspost skond l-acquis. Is-sitwazzjoni li tirrigwarda l-funzjonijiet tal-kontroll tal-port statali qiegħda titjieb, notevolment fit-tnaqqis tar-rata ta' detenzjoni. L-indipendenza ta’ l-Amministrazzjoni Marittima Bulgara għall-kontroll statali tal-bandiera għadha mhix żgurata kompletament ġaladarba Navybulgar, bħala entità kkontrollata, tibqa’ kumpanija f’idejn l-istat. Hemm bżonn li jitħaffu il-preparazzjonijiet f’dan is-settur. Konklużjoni Sar progress sinifikanti fil-qasam tal-leġiżlazzjoni dwar it-trasport bl-ajru fejn issa l-Bulgarija b’mod ġenerali qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li jqumu min-negozjati ta’ l-adeżjoni f'dawn l-oqsma. Il-leġiżlazzjoni qiegħda tkun implimentata u l-ħtiġijiet għandhom ikunu sodisfatti sal-adeżjoni jekk il-pass preżenti tal-preparazzjonijiet jinżamm. Sar progress fil-qasam tat- trasport marittimu. Madankollu, l-istandards għadhom lura mill-medja fl-Unjoni Ewropea. Issa hemm bżonn ta’ aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr sabiex jissolvew in-nuqqasijiet fil-ħin, qabel l-adeżjoni, partikularment billi tkun żgurata l-indipendenza ta’ l-Amministrazzjoni Marittima Bulgara bħala organu ta’ spezzjoni. 4.1.9. Kapitolu 10: Tassazzjoni Il-Liġi dwar id- Dazju tas-Sisa u t-Taxxa ta’ l-Imħażen kienet adottata f’Novembru 2005. Partikolarment, il-liġi tipprovdi għat-trasferiment tar-responsabbiltà ta’ l-amministrazzjoni tad-dazji tas-sisa mill-amministrazzjoni tat-taxxa għall-amministrazzjoni tad-dwana. L-istess liġi fiha wkoll dispożizzjonijiet dwar is-sistema ta’ l-imħażen ta’ merkanzija li ma tħallas taxxa, u dwar iż-żamma, iċ-ċaqliq u l-monitoraġġ ta’ prodotti li jħallsu dazju tas-sisa skond l-arranġamenti tas-sospensjoni tad-dmir. Il-Liġi dwar id-Dazji tas-Sisa kienet emendata f’Diċembru ta’ l-2005 bil-ħsieb li jiżdiedu ir-rati tad-dazju tas-sisa skond il-kalendarju maqbul ta’ approssimazzjoni. Il-preparazzjonijiet sejrin tajjeb ħafna fil-qasam tad-dazji tas-sisa. Fil-qasam tal- VAT , leġiżlazzjoni li kienet ippjanata għal tmiem l-2005 għadha ma ġietx adottata. Fil-qasam tat- tassazzjoni diretta , l-abbozz ta' l-Att dwar it-Taxxa Ażjendali u tad-Dħul għadu ma kienx adottat. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fil-qasam tal-kooperazzjoni amministrattiva u l-assistenza reċiproka, sar ħafna progress. L-Aġenzija Nazjonali dwar id-Dħul (NRA) bdiet taħdem f’Jannar ta’ l-2006 hekk kif daħal fis-seħħ l-Kodiċi l-ġdid ta' proċeduri dwar it-taxxa u s-sigurtà soċjali. In-NRA ġabet flimkien il-ġbir u s-servizz kemm tat-taxxi tal-gvern ċentrali (bħalma huma l-VAT u t-taxxi ażjendali) u kif ukoll l-kontribuzzjonijiet obbligatorji tas-sigurtà soċjali (bħalma hi l-assigurazzjoni fuq is-saħħa). Ir-riforma li għaddejja bħalissa tas-settur, partikularment it-trasformazzjoni b’suċċess ta’ l-amministrazzjoni tat-taxxa fin-NRA, tejbet il-kapaċità tal-ġbir u l-kontroll, kif jidher miż-żieda fil-ġbir totali tat-taxxa. Il-ġbir tat-taxxa jeħtieġ sforzi kontinwi fil-livell ta’ maniġment biex ikun żgurat li l-istituzzjoni stabbilita m’ilux tiffunzjona mingħajr skossi. L-implimentazzjoni tal-liġijiet il-ġodda teħtieġ koordinazzjoni bejn l-imsieħba. Il-kapaċità ammistrattiva għandha tittejjeb aktar bl-iżvilupp tal-ħiliet professjonali ta’ l-impjegati u t-taħriġ kontinwu. Preparazzjonijiet għall-interkonnessjoni ta’ l-IT komplew b’pass mgħaġġel u, jekk ma jkunx hemm l-ebda dewmien, il-Bulgarija għandha tissodisfa l-obbligi tagħha ma’ l-adeżjoni. B’mod ġenerali, il-preparazzjonijiet sejrin tajjeb. Konklużjoni Sar progress sinifikanti dwar id-dazji tas-sisa u dwar l-ko-operazzjoni amministrattiva u l-assistenza reċiproka. B’mod ġenerali issa l-Bulgarija qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li jqumu min-negozjati ta' l-adeżjoni f’dawn l-oqsma. Il-Bulgarija hi mistennija li tkun f’pożizzjoni li timplimenta l- acquis minn żmien l-adeżjoni jekk jinżamm il-pass preżenti ta' progress. Fl-oqsma tal- VAT u t- tassazzjoni diretta , ftit sar progress. Iż-żewġ oqsma għandhom bżonn ta’ aktar sforzi f’termini ta’ leġiżlazzjoni u l-implimentazzjoni tal-liġijiet il-ġodda. 4.1.10. Kapitolu 13: Il-politika soċjali u x-xogħol Fir-rigward tal-liġi tax-xogħol, il-Kodiċi Bulgaru tax-Xogħol kien emendat f’Ottubru 2005. L-Ispettorat tax-Xogħol żied in-numru ta’ impjegati tiegħu. It-trapożizzjoni ta’ l-acquis għadha mhix lesta, partikularment fejn jirrigwarda id-direttivi li jissupplimentaw l-Istatuti Ewropej tal-Kumpanija u tas-Soċjetà Kooperattiva, id-direttiva dwar l-informazzjoni u l-konsultazzjoni u d-direttiva dwar il-Kunsilli Ewropej dwar ix-Xogħol. Barra minn hekk, hemm bżonn li jkunu indirizzati numru ta’ kwistjonijiet biex jiżguraw it-traspożizzjoni korretta u sħiħa, partikularment dak li jirrigwarda d-direttivi dwar l-impjieg tal-ħaddiema, l-insolvenza ta’ min iħaddem, saħħa u sigurtà tal-ħaddiema, tkeċċijiet kollettivi, xogħol part time, xogħol ta' terminu fiss, ħinijiet tax-xogħol, u l-protezzjoni taż-żgħażagħ fuq ix-xogħol. Barra minn hekk, il-kapaċità amministrattiva u l-mekkaniżmi ta’ kontroll intern ta’ l-Ispettorat tax-Xogħol mhumiex suffiċjenti biex jiggarantixxu applikazzjoni effettiva u ugwali ta' l- acquis f'dan il-qasam. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fir-rigward ta d-djalogu soċjali, id-djalogu bipartitiku għandu bżonn li jissaħħaħ aktar sabiex jipprepara lill-imsieħba soċjali għas-sehem futur tagħhom fil-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-politika soċjali ta’ l-UE. Il-kriterji ta’ rappreżentanza għandhom ikunu applikati b’mod imparzjali għall-organizzazzjonijiet kollha ta’ l-imsieħba soċjali. Il-parteċipazzjoni tad-djalogu tripartitiku għandu bżonn li jkun ristrett għall-organizzazzjonijiet ta’ l-imsieħba soċjali b’mandat soċjali. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Jista’ jkun rapurtat xi progress dwar l-implimentazzjoni operattiv tad-dispożizzjonijiet regolatorji fil-qasam tas-saħħa pubblika. B’mod partikulari, sar progress biex is-sistema leġiżlattiva għal mard li jittieħed tinġieb f’konformità ma’ l- acquis . Sar progress sinifikanti biex l-acquis ikun traspost għall-manufattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ ta’ prodotti tat-tabakk. Il-Qafas tal-Konvenzjoni għall-Kontroll tat-Tabakk kien ratifikat f’Novembru 2005. Id-Direttiva dwar il-Pubbliċità tat-Tabakk kienet trasposta kompletament. Saru tibdiliet fil-finanzjament tas-settur ta’ l-isptar u ngħatat aktar attenzjoni lill-miżuri preventivi ta’ saħħa. L-acquis dwar id-demm u l-komponenti tad-demm u ċ-ċelloli għad irid ikunu traspost kompletament partikularment dak li jikkonċerna l-kwalità u l-istandards ta’ sigurtà għad-demm uman u l-komponenti tad-demm, il-ħtiġijiet ta’ traċċabilità u n-notifika ta’ reazzjonijiet u eventwalitajiet serji u l-istandards tal-Komunità u l-ispeċifikazzjonijiet relatati mas-sistema ta' kwalità għall-istabbilimenti tad-demm. Qed ikun mistenni aktar aġġornament tal-liġi dwar it-trapjant ta’ l-organi, it-tessuti u ċ-ċelloli. Is-sistema ta’ sorveljanza għall-mard li jittieħed għandha bżonn ta’ titjib u investiment kontinwu fil-kapaċità tal-laboratorju u t-tagħmir ta’ l-IT. Jibqa’ l-bżonn ta’ aktar sforzi biex jitjieb l-istatus tas-saħħa tal-populazzjoni u jissaħħaħ l-aċċess għas-saħħa u l-kura tas-saħħa, speċjalment fuq il-livell reġjonali u fost gruppi soċjo-ekonomiċi u minoranzi fqar. Fir-rigward tal-kura tas-saħħa, il-kondizzjonijiet applikabbli għall-populazzjoni b’mod inġenerali ma tjiebux. Il-kondizzjonijiet bażiċi fl-istituzzjonijiet tal-kura ta’ l-anzjani, il-persuni b'diżabilità fiżika u mentali u tat-tfal huma tal-waħx. Il-bażi legali ta’ l-istituzzjonalizzazzjoni tagħhom, flimkien mal-proċess kajman u xi kultant ippjanat ħażin lejn id-de-istituzzjonalizzazzjoni reali mhumiex sodisfaċenti u għadhom iqajmu tħassib konsiderevoli. Hemm bżonn ta’ aktar sforzi. Sar progress dwar il-preparazzjoni għall-ġestjoni tal- Fond Soċjali Ewropew (ESF) partikularment f’termini ta’ impjieg ta’ aktar impjegati, taħriġ kontinwu ta’ l-uffiċjali pubbliċi u l-ħatra ta’ l-awtorità li tiġġestixxi l-Programm Operattiv ta’ l-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani u l-Programm Operattiv għall-Kapaċità Amministrattiva. Il-bini tal-kapaċità amministrattiva, partikolarment dak li jirrigwarda l-Programm Operattiv għall-Kapaċità Amministrattiva u l-impjieg ta' l-impjegati u t-taħriġ fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u x-Xjenza u l-Aġenzija ta' l-Assistenza Sojali għadu mhux lest ( Kapitolu 21: Politika reġjonali u ko-ordinament ta’ l-istrumenti strutturali ). Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fil-qasam ta’ l-inklużjoni soċjali, fi Frar ta’ l-2006 kienu adottati emendi fil-Liġi dwar l-Assistenza Soċjali li, b’mod partikolari, jiftħu s-suq għall-forniment tas-servizzi soċjali. F’April ta’ l-2006, il-gvern approva pjan nazzjonali aġġornat għall-ħlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali 2005-2006 li jipprevedi appoġġ lil attivitajiet fl-edukazzjoni, ri-kwalifikazzjoni, xogħol u assistenza lill-gruppi vulnerabbli. Xogħol analitiku u żvilupp ta’ statistika soċjali dwar il-faqar u l-esklużjoni soċjali komplew skond l-indikaturi ta’ l-UE dwar l-inklużjoni soċjali. Hemm bżonn l-isforzi jkomplu biex titjieb is-sitwazzjoni ta’ gruppi vulnerabbli, inklużi r-Roma, u biex tkun promossa l-integrazzjoni sħiħa tagħhom fis-soċjetà. F’xi muniċipalitajiet id-desegregazzjoni u l-integrazzjoni fis-sistema standard ta’ l-iskola tat-tfal Roma tat-tfal bi bżonnijiet speċjali wasslu għal riżultati pożittivi. Ma kibirx l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità tas-saħħa, ġaladarba numru sinifikanti tal-popolazzjoni, partikolarment fost il-komunità tar-Roma, għadhom bla aċċess għal servizzi ta’ kura. Il-proċessi ta’ desegregazzjoni u l-integrazzjoni fis-sistema standard ta’ l-iskola tat-tfal Roma u t-tfal bi bżonnijiet speċjali għandhom bżonn ikunu aċċellerati. Lanqas ma kien innotat kwalunkwe tisħiħ kontinwu tal-koordinament tal-politika tal-kura tat-tfal u tal-kapaċità amministrattiva ta’ l-Aġenzija dwar il-protezzjoni tat-Tfal, inklużi fuq il-livell muniċipali. Il-proċess ta’ de-istituzzjonalizzazzjoni u l-iżvilupp tas-servizzi bbażati fil-komunità ma ssaħħaħx. Għad hemm il-bżonn li jkunu implimentati servizzi speċifiċi soċjali, edukattivi u mediċi li jindirizzaw il-kwistjonijiet ta’ l-esklużjoni soċjali. Għandhom isiru aktar sforzi biex jinkludu gruppi vulnerabbli, partikularment mill-Komunità tar-Roma, fis-suq tax-xogħol billi ikunu promossi aktar edukazzjoni ta’ kwalità u taħriġ vokazzjonali. Aċċess ta’ persuni b’diżabilitajiet għal żoni pubbliċi, binjiet, trasport, edukazzjoni u s-suq tax-xogħol għad irid ikun imtejjeb. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Fir-rigward ta' l- anti-diskriminazzjoni , il-Kummissjoni għall-Protezzjoni kontra d-Diskriminazzjoni fl-aħħar kienet stabbilita f'Novembru 2005 u bdiet tittratta l-ewwel każijiet. Minħabba limitazzjonijiet amministrattivi u ta’ staff, din il-Kummissjoni qed taħdem anqas milli suppost u l-ebda sforzi urġenti ma saru li jġibuha taħdem b’mod sħiħ. Is-sitwazzjoni tal-minoranza tar-Roma għad għandha bżonn titjib fundamentali. Sforzi biex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Programm ta’ qafas għall-Integrazzjoni Ugwali tar-Roma fis-Soċjetà Bulgara ma kienux suffiċjenti. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet. Konklużjoni Sar progress fil-preparazzjonijiet għall- Fond Soċjali Ewropew (ESF) iżda dan il-qasam għad għandu bżonn aktar sforzi biex jindirizza l-isfidi li baqa’. Sar biss progress limitat fil-ħames oqsma l-oħra ta' dan il-kapitolu li kienu identifikati f'Ottubru ta' l-2005 li kellhom bżonn aktar sforzi. Dan il-qasam għandu bżonn aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr sabiex jissolvew in-nuqqasijiet fil-ħin qabel l-adeżjoni. Hemm bżonn li l-aġġornament legali biex jitlesta u jkun infurzat fl-oqsma tal- liġi tax-xogħol u s- saħħa pubblika . Hemm bżonn li d- djalogu soċjali bipartitiku jissaħħaħ aktar u l-parteċipazzjoni korretta ta’ l-imsieħba soċjali fl-istrutturi tripartitiċi għandha tkun żgurata. Dwar l- inklużjoni soċjali , aċċess għal servizzi ta’ kwalità tal-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni, de-istituzzjonalizzazzjoni, il-kura tat-tfal u l-integrazzjoni tal-gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol għandhom jittejbu b'mod sinifikattiv. Is-sitwazzjoni tal-minoranza Roma tkompli titlob titjib strutturali. Fir-rigward ta’ l- anti-diskriminazzjoni , il-kapaċità amministrattiva tal-Kummissjoni għall-Protezzjoni kontra d-Diskriminazzjoni għandha tizdied. B’mod ġenerali, hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex tissaħħaħ l-kapaċità amministrattiva biex tkun żgurata l-implimentazzjoni xierqa ta’ l-acquis tal-politika soċjali. 4.1.11. Kapitolu 14: Enerġija Il-leġiżlazzjoni tal-qafas u li timplimenta kienet adottata fil-qasam tal- kompetitività u s-suq intern ta’ l-enerġija. Is-suq ta’ l-elettriku u l-gass għad irid jinfetaħ kollu skond l- acquis . L-implimentazzjoni tal-pjanijiet elaborati għandhom iwasslu għas-separazzjoni tal-Bulgargas qabel l-adeżjoni. Barra minn hekk, fis-settur tal-fjuwil solidu il-Bulgarija trid tiżgura li l-intervent ta’ l-istat hu konformi ma’ l- acquis . Jeħtieg li jiżdiedu l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. Fil-qasam ta’ l-enerġija nukleari u s-sigurtà nuklerari , il-qafas legali hu f'postu u l-leġiżlazzjoni li timplimenta kienet adottata. Rigward l-impenji tal-Bulgarija għal għeluq kmieni tas-sezzjonijiet 1 sa 4 ta' l-impjant ta' l-enerġija nukleari tal-Kozloduy, kif miktub fl-Att ta' l-Adeżjoni, il-Bulgarija għadha ma ħaditx il-passi neċessarji biex tiżgura l-iżmantellar irriversibbli tas-sezzjonijiet 1 u 2 li kien magħluqa fl-2002. Għadha ma ħaditx azzjoni tanġibbli operattiva u amministrattiva biex tiżgura l-għeluq definittiv tas-sezzjonijiet 3 u 4 fl-2006 u biex tiggarantixxi d-dekumissjonar sussegwenti tagħhom u b'hekk tkun tista’ tuża l-użu xieraq tal-fondi ta’ l-UE disponibbli. M’hemmx osservanza sħiħa tal-ħtiġijiet u l-proċeduri tat-Trattat Eurotom. Jeħtieg li l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam jittejbu b’mod sinifikattiv. Konklużjoni Sar progress limitat dwar il-kompetitività u is-suq intern ta’ l-enerġija . Issa hemm bżonn ta’ aktar sforzi u azzjoni malajr sabiex jitlesta l-ftuħ tas-swieq ta' l-elettriku u tal-gass qabel l-adeżjoni. Fil-qasam ta’ l- enerġija nukleari u s-sigurtà nuklerari , is-sitwazzjoni marret lura fir-rigward tal-proċess ta’ dekumissarjar. Issa hemm bżonn ta’ aktar sforzi u azzjoni malajr sabiex ikun garantit l-għeluq irreversibbli tas-sezzjonijiet 1 sa 4 ta’ l-impjant ta’ l-enerġija nukleari f’Kozloduy. 4.1.12. Kapitolu 15: Politika industrijali Il-proċess ta’ privatizzazzjoni u r-ristrutturar kompla fil-Bulgarija minkejja b’pass aktar kajman milli kien ippjanat. Il-privatizzazjoni hi kważi lesta iżda l-proċess batta b’mod sinifikanti reċentement bi ftit miżuri ta’ privatizzazzjoni li attwalment kienu terminati. Ir-ristrutturar ta’ l-industriji tan-netwerk kompla. Il-proċess tal-privatizzazzjoni għadu mhux suffiċjentement trasparenti u problemi fil-kontroll ta’ wara l-privatizzazzjoni jippersistu. Ir-ristrutturar ta’ l-industrija ta’l-azzar waqa' serjament lura u mhux se jkun possibbli li tingħata mill-ġdid lill-produttur ewlieni ta’ l-azzar, li hu soġġett għall-pjan individwali ta’ vijabilità, sal-vijabilità sa tmiem il-perjodu maqbul ta' ristrutturar. Il-Bulgarija formalment innotifikat lill-Kummisjsoni bit-tibdiliet ippjanati fil-Pjan Nazzjonali ta’ Ristrutturar għall-industrija ta’ l-azzar u fil- business plan relevanti. Il-Kummissjoni se tanalizza dawn it-tibdiliet bir-reqqa, partikolarment mill-lat tal-kompatibilità tagħhom mar-regoli ta’ l-għajnuna statali. Hemm bżonn li jiżdiedu l-preparazzjonijiet fil-qasam tal-privatizzazzjoni u r-ristrutturar. Konklużjoni Sar xi progress fil- privatizzazzjoni u r-ristrutturar . Madankollu, ir-riżultati huma limitati, notevolement f’termini tar-ristrutturar ta’ l-industrija ta’ l-azzar. Aktar sforzi u azzjoni ta’ malajr jinħtieġu issa f’dan il-qasam biex jissolvew in-nuqqasijiet qabel l-adeżjoni. 4.1.13. Kapitolu 19: It-telekommunikazzjonijiet u t-teknoloġiji ta’ l-informatika Ma jistgħux ikunu rrappurtati żviluppi sinfikanti fil-qasam tal- komunikazzjoni elettronika u t-teknoloġiji ta’ l-informatika . Ftit sar progess li jindirizza kwistjonijiet pendenti li jirrigwardaw it-traspożizzjoni ta’ l- acquis ta’ l-1998. Għad iridu jkunu implimentati numru ta’ salvagwardji kompetittivi bażiċi imposti fuq l-operatur responsabbli tas-suq tat-telefonija fissa. Fis-suq tal-mobajl, l-Att preżenti dwar it-Telekomunikazzjoni ma jiddefinixxix suq għall-interkonnessjoni u konsegwentement ma jimponi l-ebda orjentazzjoni ta’ prezz ta’ “wholesale call termination rates” fuq l-operatur b’poter sinifikanti fis-suq (SMP). Il-preparazzjonijiet għall-portabilità tan-numru tal-mobajl huma limitati. Il-preparazzjoni għall-acquis ta’ l-2002 hi fil-fażi bikrija tagħha. L-awtoritajiet nazzjonali regolatorji m’għandhomx ir-riżorsi xierqa biex iwettqu x-xogħol tagħhom relatat ma’ l-implimentazzjoni tal-Liġi dwar il-Komunikazzjoni Elettronika, partikolarment dwar l-analiżi tas-suq, l-eżami tas-SMPs u l-impożizzjoni tar-rimedji. Għad hemm lok ta’ titjib fil-koordinament bejn l-awtoritajiet regolatorji. Jeħtieg li jiżdiedu l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. Fil-qasam tas- servizzi postali , kienu adottati emendi fil-Liġi dwar is-Servizzi Postali f’April ta’ l-2006. L-għan tagħhom li titlesta t-traspożizzjoni tat-tieni Direttiva dwar is-Servizzi Postali. It-tisħiħ tal-kapaċità ammministrattiva biex titkejjel il-kwalità, il-kalkolu ta' l-ispiża u l-mekkaniżmi tal-kontabilità tar-regolatur f'dan il-qasam, il-Kummissjoni dwar ir-regolamentazzjoni tal-komunikazzjoni, għadu mhux lest. B’mod ġenerali l-preparazzjonijiet huma fit-triq it-tajba f’dan il-qasam. Konklużjoni Sar progess sinifkanti fis- servizzi postali . Hemm bżonn li jitlesta t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tar-regolatur. B’mod ġenerali issa l-Bulgarija qiegħda tissodisfa l-impenji u l-ħtiġijiet li jqumu min-negozjati ta' l-adeżjoni f’dan il-qasam jekk il-pass preżenti ta’ progress jinżamm. Ftit sar progress fil- komunkazzjoni elettronika u t-teknoloġiji ta’ l-informatika inkluż li jkunu indirizzati l-kwistjonijiet pendenti relatati ma’ l- acquis ta’ l-1998. Għad irid isir l-aġġornament ma’ l- acquis ta’ l-2002. L-iskeda leġiżlattiva għandha bżonn ta’ reviżjoni u pjanijiet ġodda attivati sabiex ikunu osservati l-iskadenzi ta’ l-adeżjoni. Issa hemm bżonn ta’ aktar sforzi u azzjoni malajr f’dan il-qasam. 4.1.14. Kapitolu 21: Politika reġjonali u ko-ordinament ta’ l-istrumenti strutturali Il- qafas leġiżlattiv neċessarju biex tkun żgurata l-kompatibilità sħiħa ta' l-operazjzonijiet finanzjati mill-Fondi Strutturali mal-politika u l-leġiżlazzjoni ta' l-UE issa hi stabbilita. Il-Bulgarija adottat l-emendi neċessarji fil-Liġi tax-Xiri Pubbliku u approvat Liġi ġdida dwar il-Konċessjonijiet f'konformità ma' l- acquis . Il-Bulgarija adottat il-Liġi Organika dwar il-Baġit li tintroduċi l-ipprogrammar tal-baġit multi-annwali u diġà bdiet l-ibaġitjar tal-programm f’diversi Ministeri. L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni l-ġdida dwar ix-xiri pubbliku għandha bżonn l-attenzjoni. B’mod ġenerali, il-preparazzjonijiet huma fi stadju avvanzat f'dan il-qasam. L-istrutturi istituzzjonali prinċipali għall-preparazzjoni u l-implimentazjzoni tal-Fondi Strutturali kienu stabbiliti. Ittieħdu deċiżjonijiet dwar id-distribuzzjoni tax-xogħlijiet bejn l-organi differenti f’kull Programm Operattiv u qed ikunu stabbiliti l-istrutturi tat-tqassim. Ittejbet il-koordinazzjoni inter-ministerjali. Sfida ewlenija għal numru ta’ organi se tkun it-twettiq tal-pjanijiet ambizzjużi ta’ impjieg, bit-tfitxija għaddejja ta’ numru għoli ta’ impjegati bl-esperjenza u b’ħafna organi potenzjalment jikkompetu għal numru limitat ta’ persuni adegwatament kwalifikati. Ħafna organi intermedjarji u benefiċjarji finali kif ukoll awtoritajiet li jiġġestixxu għad għadhom bżonn jibnu l-kapaċità tagħhom b’mod konsiderevoli partikolarment dwar ix-xiri pubbliku. Hemm bżonn li jitlestew il-preparazjonijiet għall-koordinazzjoni inter-ministerjali u bejn is-setturi dwar l-ippjanar u wara l-implimentazzjoni ta’ l-operazzjonijiet fuq livell reġjonali kif ukoll gwida għall-proċeduri ta’ implimentazzjoni. Jeħtieg li jiżdiedu l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. Il-Bulgarija miexja tajjeb bil- programmar . Ippreparat l-abbozzi tad-dokumenti kollha ta’ l-ipprogrammar meħtieġa. Xi dokumenti ta’ l-ipprogrammar, inkluż il-Qafas ta’ Referenza Strateġiku Nazzjonali, jonqsu l-fokus u l-viżjoni strateġika li tagħmlu aktar diffiċli biex jikkoordina l-implimentazzjoni. Il-valutazzjonijiet ex-ante bdew wara dewmien konsiderevoli. Jibqa’ t-tħassib dwar it-twaqqif ta’ sensiela ta' proġetti lesti biex ikunu implimentati skond il-Fondi Strutturali u l-Fond ta' Koeżjoni. Jeħtieg li jiżdiedu l-preparazzjonijiet f’dan il-qasam. F’dan li għandu x’jaqsam mal- monitoraġġ u l-valutazzjoni , is-sistemi ta’ monitoraġġ kienu stabbiliti f’numru ta’ awtoritajiet ta’ ġestjoni u organi intermedjari. Il-Bulgarija ordnat sistema tal-maniġment ta’ l-informazzjoni unika li tkopri l-programmi operattivi u qiegħda fil-proċess li tibniha. L-interkonnessjoni ta’ ċerti sottosistemi tas-sistema tal-maniġment ta’ l-informazzjoni u l-prontezza u l-preparazzjoni ta’ l-utenti finali fuq livell nazzjonali, reġjonali u lokali biex joperaw is-sistemi għandha bżonn tkun żgurata. L-impjieg u t-taħriġ ta’ l-impjegati f’dan il-kuntest hemm bżonn li jitlestew. Għad iridu jitwaqqfu l-unitajiet ta’ valutazzjoni u jimtlew bl-impjegati f’numru ta’ awtoritajiet li jiġġestixxu. Il-preparazzjonijiet għall-monitoraġġ u l-valutazj