Opinjoni Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Istrateġija Annwali għall-Iżvilupp Sostenibbli 2020”

(opinjoni addizzjonali)

(COM(2019) 650 final)

(2021/C 10/16)

Relatur: Philip VON BROCKDORFF

Deċiżjoni tal-Bureau 28.5.2020 Bażi legali Artikolu 32(1) tar-Regoli ta’ Proċedura u Artikolu 29(a) tad-Dispożizzjonijiet ta’ Implimentazzjoni tar-Regoli ta’ Proċedura Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 8.9.2020 Adottata fil-plenarja 29.10.2020 Sessjoni plenarja Nru 555 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 250/0/6

Preambolu

Din l-Opinjoni hija parti minn pakkett ta’ żewġ Opinjonijiet ta’ segwitu, waħda dwar l-Istrateġija Annwali għall-Iżvilupp Sostenibbli 2020 (COM(2019) 650 final) u oħra dwar ir-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (COM(2019) 652 final). L-għan huwa li jiġu aġġornati u żviluppati l-proposti preċedenti tal-KESE (1) , b’kont meħud tal-iżviluppi reċenti, l-impatt tal-COVID-19 u l-irkupru minnha, kif ukoll id-diversi rapporti u rakkomandazzjonijiet ippubblikati fis-Semestru Ewropew attwali. Dan il-pakkett jipprovdi input komprensiv tal-politika ekonomika, soċjali u ambjentali tas-soċjetà ċivili tal-UE għaċ-ċiklu li jmiss tas-Semestru Ewropew, li se jitnieda f’Novembru 2020. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Kunsill biex jagħmlu użu minn dan l-input fil-Pakkett tas-Semestru tal-Ħarifa li ġej u fil-proċess deċiżjonali interistituzzjonali li se jirriżulta minnu.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jqis li huwa pożittiv li l-Istrateġija Annwali għall-Iżvilupp Sostenibbli 2020 qed tieħu pass importanti ’l quddiem lejn it-tħaddin ta’ mudell ekonomiku aktar soċjali, inklużiv u sostenibbli, tal-SDGs, u b’mod partikolari, tal-impenn li l-mudell tat-tkabbir attwali jiġi ttrasformat fi tkabbir “ekoloġiku”. Dan l-impenn jibqa’ partikolarment rilevanti minħabba l-effetti ekonomiċi u soċjali tal-COVID-19, u jeħtieġ li jintwera fil-Pakkett tas-Semestru tal-Ħarifa li jmiss, li fih il-Kummissjoni Ewropea se tistabbilixxi l-prijoritajiet ekonomiċi u soċjali għall-UE.

1.2. Sabiex nirrispondu b’mod effettiv għall-effetti tal-COVID-19, il-KESE jemmen li kemm il-valutazzjonijiet tal-impatt ekonomiċi u soċjali huma meħtieġa. Dawn il-valutazzjonijiet se jippermettu lill-Istati Membri jifhmu bis-sħiħ l-impatt tal-effetti tal-COVID-19 fuq l-ekonomiji u l-moviment ta’ persuni, oġġetti u servizzi madwar l-UE. Barra minn hekk, il-gvernijiet jeħtieġ li jaġixxu malajr u b’mod qawwi sabiex tingħeleb il-kriżi tal-COVID-19 u l-impatt tagħha, u dan jista’ jsir biss jekk ikollhom fehim ċar ta’ dan l-impatt.

1.3. Jeħtieġ li l-gvernijiet jirrispondu billi jadottaw politiki makroekonomiċi ta’ appoġġ sabiex jgħinu biex terġa’ tinkiseb il-fiduċja u jiġi appoġġjat l-irkupru tad-domanda. Madankollu, biex dan iseħħ, il-KESE jirrakkomanda li ssir reviżjoni tar-regoli tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir biex jiġi appoġġjat l-irkupru ekonomiku u l-gvernijiet jingħataw biżżejjed spazju biex jimmanuvraw kif ukoll il-kapaċità li jwettqu investiment infrastrutturali tant meħtieġ, b’mod partikolari fir-rigward tat-tibdil fil-klima. Il-flessibbiltà fir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat hija wkoll meqjusa neċessarja sabiex jingħata appoġġ lin-negozji ta’ kull daqs fit-trasformazzjoni lejn ekonomija diġitali u ekoloġika. L-aċċess għall-finanzi, speċjalment għall-SMEs, huwa wkoll vitali, kif ukoll ir-reviżjoni tal-Istrateġija għall-SMEs.

1.4. L-istess loġika tapplika għall-qasam soċjali, fejn il-gvernijiet jeħtieġu miżuri tas-saħħa pubbliċi effettivi u b’riżorsi tajbin sabiex jipprevjenu kontaġju ulterjuri, u, daqstant importanti, jimplimentaw politiki mmirati sew biex jappoġġjaw sistemi tas-sigurtà soċjali, u biex jipproteġu d-dħul ta’ gruppi soċjali vulnerabbli li sofrew l-aktar minħabba dħul imnaqqas ikkawżat mit-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku. Is-sħubija fi trade union għandha tiġi mħeġġa wkoll bil-għan li tgħin biex jintlaħqu l-objettivi tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li huwa tant meħtieġ f’dan iż-żmien ta’ kriżi.

1.5. Minħabba l-COVID-19, it-tassazzjoni ġusta assumiet aktar rilevanza hekk kif il-gvernijiet qed jiffaċċjaw pressjonijiet finanzjarji kbar sabiex jappoġġjaw il-miżuri ta’ emerġenza. Madankollu, il-KESE jemmen ukoll li t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku kkawżat mill-COVID-19 espona l-fraġilitajiet inerenti u l-inkompletezza tal-unjoni monetarja tal-Ewropa. L-UE ilha tiddiskuti l-unjoni fiskali, u l-pakkett ta’ rkupru u ta’ reżiljenza ta’ EUR 750 biljun, minkejja d-difetti tiegħu, jipprovdi evidenza li l-UE qed tieħu passi kbar lejn l-integrazzjoni. Jekk dan hux se jġib lill-Istati Membri eqreb lejn unjoni fiskali għad irid jiġi osservat, iżda huwa żgur li hemm bżonn ta’ konsiderazzjoni mill-ġdid dwar il-politika fiskali fi ħdan l-UE, anke bil-għan li jiġi appoġġjat l-investiment pubbliku fl-infrastruttura, fl-edukazzjoni, fil-kura tas-saħħa u fil-protezzjoni soċjali.

1.6. Il-KESE jenfasizza l-importanza tar-rwol tal-mexxejja politiċi f’dan iż-żmien ta’ kriżi. In-negozjati li wasslu għall-pakkett ta’ rkupru u ta’ reżiljenza żvelaw fratturi fi ħdan l-UE, u tali fratturi mhumiex sinjal tajjeb ħafna fid-dawl tat-tiġdid maġġuri istituzzjonali u kostituzzjonali li huwa meħtieġ biex l-UE tibqa’ għaddejja b’mod aktar sod fuq saqajha jekk tixtieq tibqa’ rilevanti u koerenti daqs qatt qabel fl-Ewropa u globalment.

1.7. Il-KESE jilqa’ l-pjan Next Generation EU u jqis li ġie adottat f’waqtu. Madankollu, il-pjan se jeħtieġ sforz enormi min-naħa tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni sabiex jiġi implimentat fl-istess ħin tal-baġit ġenerali ordinarju tal-UE għall-perjodu 2021-2027. Għad fadal mistoqsijiet dwar id-differenzi fil-kapaċitajiet madwar l-UE u għalhekk jista’ jkun meħtieġ li l-Kummissjoni tkompli tappoġġja l-bini tal-kapaċitajiet kif ukoll il-proċess għall-identifikazzjoni ta’ proġetti. Fir-rigward tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) għall-perjodu 2021-2027, il-Kumitat jiddispjaċih li l-Kunsill naqqas id-daqs tal-proposta inizjali tal-Kummissjoni. Il-proposta tal-Kummissjoni diġà kienet meqjusa mhux sodisfaċenti mill-Parlament Ewropew u mill-KESE fl-Opinjoni tiegħu dwar il-“Qafas Finanzjarju Pluriennali wara l-2020” ( 2 )

1.8. Iż-żmien huwa wkoll essenzjali; kwalunkwe dewmien bla bżonn fl-approvazzjoni u fl-implimentazzjoni ta’ dan il-pjan maqbul jista’ jimmina serjament l-irkupru ekonomiku tal-UE u l-ilħuq tal-miri tal-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli (ASGS), filwaqt li jipperikola l-għajxien u l-benessri ta’ eluf ta’ ħaddiema u sidien ta’ negozji żgħar madwar l-UE.

1.9. Il-KESE jqis li l-ASGS huwa opportunità għall-UE sabiex timxi lejn mudell ekonomiku li jagħti importanza indaqs kemm lill-objettivi ekonomiċi kif ukoll dawk soċjali/inklużivi. L-għanijiet tal-miri tal-ASGS ma għandhomx jiġu mxekkla minħabba sfidi ekonomiċi kkawżati mill-kriżi tal-COVID-19. Jekk xejn, il-kriżi tal-COVID-19 uriet li d-dimensjoni soċjali hija daqstant importanti daqs id-dimensjoni ekonomika ta’ ħajjitna.

1.10. Filwaqt li l-KESE jappoġġja l-isforzi biex tiżdied il-produttività madwar l-UE, dan m’għandux jinkiseb għad-detriment tas-sostenibbiltà ekonomika jew tal-kundizzjonijiet tax-xogħol. Il-prosperità ekonomika hija vitali, u din tista’ tinkiseb jekk it-tkabbir iżid il-valur għall-ekonomija u s-soċjetà u jagħmel differenza reali fil-ħajja tan-nies, filwaqt li jsaħħaħ ir-reżiljenza għal xokkijiet eżoġeni futuri u jgħin biex ikun hemm konverġenza madwar il-pajjiżi u r-reġjuni.

2. L-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli 2020 u l-COVID-19

2.1. Fis-17 ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Pakkett tal-Ħarifa, inkluż l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli (ASGS) 2020 u r-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi (JER). Il-messaġġ ewlieni mgħoddi fl-ASGS hu li t-tkabbir ekonomiku mhuwiex għan fih innifsu u li l-ekonomija trid taħdem għan-nies u għall-pjaneta. Il-bidla għal mudell ġdid ta’ tkabbir hija konsistenti mal-Patt Ekoloġiku Ewropew u għalhekk ekonomija li tirrispetta l-limitazzjonijiet tar-riżorsi naturali tagħna. Il-mudell il-ġdid tat-tkabbir ekonomiku huwa wkoll konsistenti mal-objettivi tal-impjiegi kif stabbiliti fil-JER, fejn il-ħolqien tal-impjiegi primarjament jirriżulta fi prosperità dejjiema fl-UE.

2.2. Il-Patt Ekoloġiku Ewropew jista’ jiġi definit bħala l-“mudell ta’ tkabbir ġdid sostenibbli” tal-UE li jgħin biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), kif tixhed il-bidla parzjalment riflessa fl-erba’ prijoritajiet ġodda tal-ASGS: (a) is-Sostenibbiltà Ambjentali, (b) it-Tkabbir fil-Produttività, (c) Sens ta’ Ġustizzja u (d) l-Istabbiltà Makroekonomika. Dawn issa ħadu post it-“trijangolu virtuż” tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (SAT) ta’ qabel, jiġifieri investiment, sostenibbiltà fiskali u riformi strutturali.

2.3. B’mod ġenerali, l-ASGS tieħu pass importanti ’l quddiem lejn it-tħaddin tar-retorika ta’ mudell ekonomiku aktar soċjali, inklużiv u sostenibbli, li jħaddan l-SDGs u b’mod partikolari l-impenn għat-trasformazzjoni tal-mudell ta’ tkabbir attwali fi tkabbir ekoloġiku. Dan huwa meqjus pożittiv mill-KESE. L-ASGS tiċċara wkoll li tirreferi għas-sostenibbiltà fit-tifsiriet kollha tagħha, mhux biss ambjentali. L-ambjent, il-produttività, l-ekwità u l-istabbiltà huma fil-fatt assenjati l-istess piż mill-Kummissjoni Ewropea (KE).

2.4. Il-KE tqis ukoll li l-aġenda ekonomika l-ġdida se teħtieġ tranżizzjoni li trid tkun “ġusta u inklużiva u li tpoġġi n-nies fl-ewwel post” u li “l-kosti ma għandhomx jinġarru minn dawk l-aktar vulnerabbli”, filwaqt li tirrikonoxxi li “it-tibdil fil-klima nnifsu kif ukoll il-politiki paralleli meħtieġa biex jingħelbu l-isfidi li joħloq għandhom konsegwenzi distribuzzjonali sinifikanti”. Dan il-perjodu ta’ tranżizzjoni inevitabbilment se jirriżulta f’kompromessi ewlenin bħall-ispejjeż dejjem jiżdiedu tat-trasport u t-telf potenzjali ta’ impjiegi. Il-KESE huwa tal-fehma li tali kompromessi se jeħtieġu valutazzjonijiet tal-impatt soċjali u rispons adegwat mill-politiki soċjali u fiskali madwar l-UE. Dawn il-valutazzjonijiet issa ħadu dimensjoni ġdida minħabba l-impatt ekonomiku, soċjali, u sa ċertu punt, klimatiku, tal-COVID-19.

2.5. L-impatt ekonomiku tal-COVID-19 kien essenzjalment triplu: huwa affettwa direttament il-produzzjoni, ikkawża tfixkil fil-katina tal-provvista u fis-suq, u kellu impatt finanzjarju fuq il-kumpaniji u s-swieq finanzjarji. L-impatt sħiħ fuq l-ekonomiji Ewropej, madankollu, ma jistax jiġi stmat f’dan l-istadju u fil-biċċa l-kbira se jiddependi fuq jekk l-Ewropa tesperjenzax it-tieni mewġa aktar tard din is-sena. Madankollu, jidher ċar li l-COVID-19 laqat l-ekonomiji b’mod qawwi. Iż-żmien tal-irkupru sussegwenti għadu inċert u l-kundizzjonijiet volatili flimkien mal-effetti tal-COVID-19 fuq is-swieq wasslu għal kontrazzjoni ekonomika madwar l-UE. Billi l-PDG kollettiv tal-UE-27 kien mistenni li jikber b’1,2 % fl-2020, issa huwa mbassar li jiċkien b’7,4 % minħabba l-COVID-19. B’kuntrast ma’ dan, il-kontrazzjoni esperjenzata matul il-kriżi finanzjarja fl-2009 wasslet għal tnaqqis ta’ 4,5 % għall-UE-28. Il-kriżi attwali issa tefgħet lill-UE lejn l-akbar reċessjoni fl-istorja tagħha, b’rati ta’ qgħad li għandhom jitilgħu għal 9 % minn 6,7 % fl-2019.

2.6. Il-kriżi tal-COVID-19 kellha impatt ukoll fuq is-sistemi tas-sigurtà soċjali, bil-kura tas-saħħa, l-assigurazzjoni kontra l-qgħad u l-pensjonijiet, fost affarijiet oħra, taħt pressjoni mill-effetti tal-pandemija u l-pressjoni finanzjarja kkawżata speċjalment mill-finanzjament ta’ emerġenza u d-differiment tal-ħlas tat-taxxa. Hekk kif l-individwi u l-familji jesperjenzaw tnaqqis fil-livelli ta’ dħul u telf ta’ dħul, l-għadd ta’ persuni li jgħixu fil-faqar relattiv fl-UE huwa mistenni li jiżdied. Għalhekk, il-valutazzjoni tal-impatt soċjali tal-COVID-19 hija importanti daqs il-valutazzjoni tal-effett fuq l-ekonomiji.

2.7. L-impatt soċjali se jeħtieġ ukoll li jerġa’ jiġi kkunsidrat fir-rigward tal-enfasi li l-ASGS tqiegħed fuq id-dimensjoni soċjali tal-UE. Id-drittijiet soċjali huma speċifikament imsemmija taħt l-għan ta’ sens ta’ ġustizzja tal-ASGS, inkluża d-dikjarazzjoni li “l-UE trid l-ewwel nett twettaq il-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali” biex issaħħaħ il-prestazzjoni ekonomika u soċjali. L-esperjenza tal-COVID-19 ipprovdiet evidenza tar-rwol importanti li l-Iskema Ewropea ta’ Riassigurazzjoni tal-Benefiċċju tal-Qgħad jista’ jkollha, kif deskritt fl-ASGS, u li l-ħaddiema ta’ appoġġ jistgħu jirċievu fi żminijiet ta’ skossijiet ekonomiċi esoġeni. Madankollu, x’aktarx il-kriżi tal-COVID-19 se żżid l-inugwaljanzi eżistenti fis-suq tax-xogħol tal-UE u l-impatt negattiv jidher li huwa aktar evidenti għall-ħaddiema li għandhom inqas edukazzjoni u li huma f’impjiegi bi ħlas baxx, kif ukoll għall-ħaddiema żgħażagħ u n-nisa ( 3 ) . Fil-forma attwali tagħha, l-ASGS ma tilħaqx bilanċ ugwali bejn id-dimensjonijiet soċjali u ekonomiċi fi ħdan l-UE. Għalhekk, hija meħtieġa enfasi aktar b’saħħitha fuq l-immirar ta’ adulti bi kwalifiki baxxi, id-diskrepanza fil-ħiliet diġitali u t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, speċjalment minħabba l-effetti tal-COVID-19.

2.8. F’xenarju ta’ rkupru, il-KESE jemmen ukoll li l-Patt Ekoloġiku għandu jkun ukoll Patt Ekonomiku u Soċjali, li jagħti lin-negozji u lill-konsumaturi inċentivi biex jaqilbu għal prodotti sostenibbli fuq naħa waħda, u jtejjeb il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini tal-UE billi jipprevjeni “ħsara” mit-tibdil fil-klima u t-tranżizzjoni, kif propost mill-Mekkaniżmu għal Tranżizzjoni Ġusta tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. F’dan il-kuntest, il-flessibbiltà massima fl-interpretazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat hija meqjusa neċessarja biex tippermetti li jiġu pprovduti inċentivi għall-investiment u l-parteċipazzjoni pubblika diretta f’intrapriża biex tingħata ħajja ġdida lill-attività ekonomika u biex jiġi ottimizzat il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità fir-reġjuni affettwati mir-rekwiżit ta’ tranżizzjoni. Fl-istess ħin, it-tranżizzjoni għandha tfittex b’mod attiv li tnaqqas l-inugwaljanza u tiġġieled il-faqar bħala parti minn strateġija integrata ta’ tkabbir ekonomiku soċjali u sostenibbli.

2.9. Il-produttività u t-tkabbir ekonomiku sostenibbli u soċjalment ta’ benefiċċju, flimkien ma’ bidliet strutturali adattivi, huma wkoll meħtieġa biex jappoġġjaw protezzjoni soċjali adegwata, mhux l-inqas pensjonijiet adegwati, dħul deċenti, impjiegi ta’ kwalità u servizzi pubbliċi — b’mod partikolari s-saħħa u l-akkomodazzjoni.

2.10. L-ASGS tirreferi għal “tassazzjoni ġusta”, u ma jista’ jkun hemm l-ebda dubju li l-evażjoni u l-evitar tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u xi kultant ġirja bla waqfien lejn l-aktar livell baxx, naqqsu l-kapaċità tal-awtoritajiet fiskali li jiġbru t-taxxi meħtieġa biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-ekonomija u tan-nies. L-ASGS tikkonferma wkoll ir-rwol tat-taxxa għall-finanzjament tal-istati soċjali, u tindika li “is-sistemi nazzjonali tat-taxxa u tal-benefiċċji għandhom jiġu ottimizzati biex jissaħħu l-inċentivi għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, biex jiżdiedu s-sens ta’ ġustizzja u t-trasparenza u biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà u l-adekwatezza tas-sistemi tal-benefiċċji soċjali”. Għal darb’oħra fid-dawl tal-COVID-19, it-tassazzjoni ġusta assumiet rilevanza akbar mhux biss biex issostni miżuri ta’ emerġenza iżda wkoll biex tappoġġja l-finanzjament ta’ pjani ta’ rkupru nazzjonali u tal-UE fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil, b’mod partikolari l-investiment pubbliku fl-infrastruttura, fl-edukazzjoni, fil-kura tas-saħħa u fil-protezzjoni soċjali.

2.11. Il-politika makroekonomika tibqa’ fundamentali biex jinkiseb tkabbir ekonomiku sostenibbli iżda l-ASGS irrikonoxxiet prospetti ta’ tkabbir inkwetanti meta tnediet tard is-sena l-oħra. Is-sitwazzjoni issa marret għall-agħar minħabba l-COVID-19 u dan jenfasizza għal darb’oħra r-rwol tad-dħul u l-infiq tal-gvern, kif definit mill-politika fiskali li hija rilevanti daqs il-politika monetarja. Ir-ritorn għall-awsterità mhijiex għażla minħabba l-effetti li ilhom jinħassu mill-kriżi finanzjarja. Baġit ibbilanċjat issa jidher li huwa pjuttost impossibbli għall-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, jekk mhux għal kollha, għallinqas fuq terminu qasir jew medju. Madankollu, l-objettiv ta’ stabbiltà makroekonomika huwa essenzjali għall-irkupru ekonomiku. Madankollu, dan ma jistax jintlaħaq sakemm il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir ma jiġix rivedut lil hinn mill-attivazzjoni temporanja reċenti tal-klawżola liberatorja ġenerali wara l-COVID-19. Barra minn hekk, ir-reviżjoni tar-regolamenti dwar l-għajnuna mill-Istat li jappoġġjaw, inter alia, l-investiment ekoloġiku, hija meqjusa wkoll bħala meħtieġa.

2.12. Il-proċess tas-Semestru, b’sostenibbiltà kompetittiva bħala l-komponent ewlieni tiegħu, se jkompli jikseb aktar importanza bħala kontrollur u indikatur sensittiv ta’ azzjonijiet ta’ politika u passi ta’ riforma meħtieġa. Madankollu, minħabba l-COVID-19 u l-enfasi b’saħħitha fuq l-irkupru ekonomiku, l-objettiv li jiġi żgurat it-tkabbir makroekonomiku ma jistax jintlaħaq mingħajr il-koeżjoni soċjali u s-sostenibbiltà. Għaldaqstant, ir-rilevanza li tiġi pprovduta bażi legali aktar b’saħħitha għall-involviment tas-soċjetà ċivili bħala msieħba ugwali fis-Semestru. Il-KESE jenfasizza wkoll kemm huwa importanti l-perjodu ta’ wara l-COVID-19 għall-UE. Ir-rilevanza sħiħa tagħha għan-nies tiddependi fuq l-effettività tal-pjan ta’ rkupru tagħha u tal-istrateġija ASGS tagħha li fil-prattika tissarraf fil-kapaċità tagħha li tagħmel titjib sinifikanti fil-ħajja tan-nies ordinarji.

3. Ir-rispons tal-UE għall-COVID-19 u r-rilevanza tagħha għall-ASGS

3.1. Il-kriżi tal-COVID-19 laqtet ħażin lill-ekonomija tal-UE u lill-ekonomija globali. Ir-riċessjoni issa qed tikber għal għadd ta’ Stati Membri bil-potenzjal għal konsegwenzi profondi u livelli storiċi ta’ qgħad. Il-miżuri meħtieġa biex jitrażżan it-tixrid tal-marda rriżultaw fi tnaqqis sinifikanti fil-provvista u d-domanda. Attivitajiet ekonomiċi fit-trasport, il-bejgħ bl-imnut, il-manifattura, id-divertiment, l-ospitalità, ir-rikreazzjoni, is-snajja’ u l-kultura ntlaqtu b’mod serju ħafna. U huwa evidenti wkoll li l-fiduċja pubblika fir-rispons tas-saħħa għall-COVID-19 għandha effetti ekonomiċi diretti u immedjati.

3.2. It-tfixkil fil-katina tal-provvista li għandu impatt fuq l-industrija tal-manifattura, u t-tnaqqis fil-prezzijiet tal-komoditajiet, flimkien ma’ żieda qawwija fil-prezzijiet tal-prodotti tal-kura tas-saħħa u tal-ICT, aggravaw aktar l-impatt ekonomiku tal-COVID-19. Barra minn hekk, livelli mingħajr preċedent ta’ self mill-Istati Membri sabiex jiġi ffinanzjat ir-rispons inizjali ta’ emerġenza għall-pandemija xekklu l-kapaċità għal stimolu fiskali fl-iskala meħtieġa biex tiġi stabbilizzata l-ekonomija u biex tiġi indirizzata l-kriżi tas-saħħa u l-kriżi umana, biex ma nsemmux irkupru ekonomiku mgħaġġel wara l-kriżi.

3.3. L-aktar li ntlaqtu kienu l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju ( 4 ) , dawk li jaħdmu għal rashom, u dawk li jaqilgħu il-paga mingħajr kuntratti (żero contracts). Il-kriżi bidlet b’mod drammatiku l-ambjent tan-negozju għall-SMEs, u din il-bidla qed ikollha effett negattiv enormi fuq mijiet ta’ eluf ta’ SMEs madwar l-UE. Il-bidla qed thedded ukoll ir-rwol ewlieni li l-SMEs għandhom fil-ħajja tagħna ta’ kuljum. L-SMEs jipprovdu stabbiltà soċjali fil-livell lokali u reġjonali, fejn jaġixxu bħala s-sinsla tal-attività ekonomika fis-soċjetajiet. Dawn huma fiċ-ċentru tal-mudell tal-protezzjoni soċjali Ewropew, bis-sidien maniġers aktar interessati fl-iżvilupp fuq perjodu ta’ żmien medju u fit-tul tal-kumpanija tagħhom u tal-ekonomija lokal milli fi profitti u fatturat fit-terminu qasir ( 5 ) . Barra minn hekk, is-snajja’ u l-SMEs dejjem kienu minn ta’ quddiem fl-iżviluppi kulturali madwar l-Ewropa u għandhom rwol importanti biex jixprunaw il-bidla sostenibbli u jippreservaw il-wirt, il-valuri u l-għarfien espert. Issa aktar minn qatt qabel, l-SMEs huma kruċjali għall-vitalità taċ-ċentri tal-bliet u għall-attrazzjoni kontinwa ta’ żoni rurali peress li jipprovdu għall-bżonnijiet ta’ kuljum tal-popolazzjoni u jiggarantixxu l-istabbiltà soċjali u l-koeżjoni.

3.4. Il-kriżi attwali qed taffettwa lil kulħadd bl-istess mod, iżda qed thedded li titfa’ lura l-avvanzi li saru fl-ugwaljanza bejn il-ġeneri u żżid il-feminizzazzjoni tal-faqar, il-vulnerabbiltà għall-vjolenza, u tikkomprometti l-parteċipazzjoni ugwali tan-nisa fil-forza tax-xogħol ( 6 ) . Għalkemm l-impatt sħiħ tal-COVID-19 huwa kumpless wisq biex jiġi stmat, wieħed jista’ jsostni li hemm il-periklu li l-effetti tal-kriżi jreġġgħu lura għexieren ta’ snin ta’ progress fil-ġlieda kontra l-faqar u jaggravaw il-livelli ta’ inugwaljanza fl-UE u madwarha. Fl-istess ħin, jista’ jkun li l-Istati Membri jkollhom jiddedikaw aktar riżorsi finanzjarji u umani milli ppjanat jekk iridu jintlaħqu l-iskadenzi marbuta mal-kisba tal-għanijiet tal-SDGs.

3.5. L-għeluq tal-iskejjel u tal-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni ogħla kellu firxa wiesgħa ta’ impatti negattivi fuq it-tfal u ż-żgħażagħ, inkluż it-tagħlim interrott. Dan kollu jista’ jkollu konsegwenzi fuq l-iżvilupp tal-ħiliet, il-prospetti tal-karriera u l-qligħ potenzjali tul ħajjithom. Għalhekk, l-isforzi ta’ rkupru għandhom jappoġġjaw ukoll l-aċċess għall-broadband għal familji bi dħul baxx u l-forniment ta’ hardware tal-kompjuter għal skopijiet edukattivi għat-tfal tal-iskola.

3.6. Fuq nota pożittiva, it-teknoloġiji diġitali saru faċilitatur pożittiv matul din il-kriżi, u ffaċilitaw il-kontinwità tan-negozju, it-tagħlim online u qarrbu lin-nies lejn xulxin aktar minn qatt qabel, filwaqt li għenuhom iżommu saħħa mentali tajba. Madankollu, l-inugwaljanza fl-aċċess għall-konnettività tal-broadband u l-inaċċessibbiltà tal-ICTs ifixklu l-parteċipazzjoni effettiva mill-bogħod u l-aċċess għall-arranġamenti ta’ tagħlim mill-bogħod.

3.7. Aktar rilevanti għall-ASGS 2020 huwa li l-kriżi tal-COVID-19 jista’ jkollha effett profond u negattiv fuq l-isforzi tat-tkabbir sostenibbli. Tnaqqis fit-tul fir-ritmu ekonomiku jista’ jkollu impatt negattiv fuq l-implimentazzjoni tal-ASGS, u l-iskadenza tal-impenji dwar il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima u l-SDGs. Ta’ min nammettu bla tlaqliq li stajna nkunu ppreparati aħjar għal din il-kriżi li kieku l-Istati Membri adottaw strateġiji aktar sostenibbli u ekonomikament reżiljenti qabel il-kriżi. Fil-fatt, il-COVID-19 kixfet dgħufija inerenti fl-ekonomiji tal-UE, b’mod partikolari d-dipendenza żejda tagħhom fuq politiki ekonomiċi li fil-biċċa l-kbira huma proċikliċi u fuq setturi ekonomiċi li huma vulnerabbli ħafna għal skossi ekonomiċi esoġeni.

3.8. Fil-livell politiku, din il-kriżi kixfet il-ħtieġa ċara għal mexxejja politiċi b’kapaċitajiet ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li jemmnu f’solidarjetà, trasparenza u kooperazzjoni. Dan mhuwiex iż-żmien għal interessi personali, ir-rekriminazzjoni jew il-politiċizzazzjoni. Fuq kollox, l-istat tad-dritt ma jistax jingħata importanza sekondarja fi żmien ta’ kriżi. Huwa ġeneralment preżunt li l-istat tad-dritt huwa essenzjali għat-tkabbir ekonomiku ( 7 ) iżda l-istat tad-dritt huwa b’mod ċar kunċett multidimensjonali, li jinkludi varjetà ta’ komponenti diskreti, mis-sigurtà tal-persuni u d-drittijiet tal-proprjetà, għal kontrolli fuq il-gvern u t-trażżin tal-korruzzjoni. Dan, fil-fehma tal-KESE, huwa kompatibbli mas-sostenibbiltà ekonomika u għalhekk mal-ASGS.

3.9. Ir-rispons tal-UE għall-COVID-19 kien mifrux u mmirat biex itaffi l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19. Sommarju ta’ dawn l-inizjattivi huwa pprovdut fil- Figura 1 t’hawn taħt. Figura 1 Ir-rispons tal-UE għall-pandemija tal-COVID-19

3.10. Dan kollu ta’ hawn fuq se jagħti spinta kbira lill-irkupru ekonomiku tal-UE. Il-Faċilità proposta għall-Irkupru u għar-Reżiljenza (il-“Faċilità”) se toffri appoġġ finanzjarju fuq skala kbira għal investimenti pubbliċi u riformi tant meħtieġa li jagħmlu lill-ekonomiji tal-Istati Membri aktar reżiljenti u mħejjija aħjar għall-futur. Se tgħin lill-Istati Membri jindirizzaw sfidi ekonomiċi u soċjali li qed iħabbtu wiċċhom magħhom fid-dawl tal-konsegwenzi tal-kriżi, f’bosta oqsma bħal dawk soċjali, tal-impjiegi, tal-ħiliet, tal-edukazzjoni, tar-riċerka u tal-innovazzjoni u tas-saħħa, iżda wkoll f’oqsma relatati mal-ambjent tan-negozju, inklużi l-amministrazzjoni pubblika u s-settur finanzjarju. Madankollu, waħda mill-mistoqsijiet li hemm bżonn tiġi indirizzata hija l-kapaċità tal-Istati Membri individwali li jimplimentaw ir-riformi u jrawmu l-investimenti fl-infrastruttura. Il-kapaċità tvarja minn Stat għall-ieħor u rispons koordinat fil-livell tal-UE jista’ jkun meħtieġ biex jiġu żgurati l-effiċjenza u l-effikaċja tal-investimenti.

3.11. B’mod kruċjali, il-Faċilità se tiżgura wkoll li l-investimenti jiffukaw fuq l-isfidi u l-ħtiġijiet ta’ investiment relatati mat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u b’hekk jiġi żgurat irkupru sostenibbli f’konformità mal-ASGS. L-investiment fit-teknoloġiji ekoloġiċi u diġitali se jgħin biex tingħata spinta lill-effiċjenza fl-enerġija f’diversi setturi ewlenin tal-ekonomija u jgħin biex jinħolqu impjiegi u tkabbir sostenibbli. Dan jista’ potenzjalment jagħti vantaġġ lill-UE bħala l-ewwel pass fil-ġirja globali għall-irkupru, u jista’ wkoll jgħin biex l-Unjoni ssir aktar reżiljenti u inqas dipendenti minn diversifikazzjoni tal-ktajjen tal-provvista ewlenin.

3.12. Is-suċċess ta’ din il-Faċilità se jiddependi fil-biċċa l-kbira fuq l-identifikazzjoni u t-tħejjija meħtieġa biex jiġu kanalizzati l-proġetti rilevanti, f’konformità mal-prijoritajiet ippreżentati fis-Semestru Ewropew. Huwa kruċjali wkoll li l-politika ekonomika u soċjali tiġi allinjata mill-qrib mar-rakkomandazzjonijiet ipprovduti fil-proċess tas-Semestru. Il-KESE jappoġġja l-fehma li l-pjani ta’ rkupru u reżiljenza, li għandhom jiġu ffinanzjati mill-Faċilità, jiffurmaw parti integrali mill-proċess immirat lejn l-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż kif deskritt fis-Semestru Ewropew. L-istrumenti għalhekk se jtejbu l-effettività tal-proċess u jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-ASGS 2020.

3.13. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li l-istrumenti se jsaħħu l-potenzjal tat-tkabbir u r-reżiljenza ekonomika u soċjali tal-Istati Membri kkonċernati, u b’hekk jikkontribwixxu għall-koeżjoni soċjali. Huma jappoġġjaw ukoll it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali meħtieġa għas-sostenibbiltà u r-reżiljenza ekonomika. Għal darb’ oħra, il-KESE jtenni r-rwol importanti tal-gvern fl-iżvilupp ta’ proġetti li huma ta’ benefiċċju għall-komunitajiet u għall-ekonomija b’mod ġenerali. Il-KESE jilqa’ wkoll l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tissorvelja l-proċess kollu, jiġifieri l-identifikazzjoni, l-iżvilupp u t-twettiq ta’ proġetti eliġibbli, sabiex jiġi żgurat li dan isir b’mod trasparenti. Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha tiżgura li t-trasparenza timplika wkoll li l-partijiet interessati rilevanti kollha jkunu involuti fil-proċess.

3.14. F’konformità ma’ dan, huwa kruċjali li, il-finanzjament propost disponibbli skont il-pjan ta’ rkupru Next Generation EU jkun ġust, aċċessibbli u disponibbli għal dawk li jeħtiġuh l-aktar, b’mod partikolari l-SMEs, f’konformità mal-objettivi stabbiliti fl-ASGS. Dan ifisser li jiġi żgurat li l-finanzjament u l-appoġġ maħsuba għal dawn l-għanijiet jinħarġu permezz ta’ mezzi xierqa, bħall-aġenziji nazzjonali tal-iżvilupp, minħabba li l-SMEs tipikament jiffinanzjaw lilhom infushom permezz tas-settur bankarju ( 8 ) . L-aċċess għall-finanzjament huwa ferm importanti għall-SMEs peress li jipprovdi l-likwidità meħtieġa kemm fil-fażi ta’ emerġenza tal-kriżi kif ukoll fil-fażi ta’ ħruġ u ta’ rkupru, u b’hekk jippermettilhom li jinvestu fi żvilupp ulterjuri fit-trasformazzjoni tal-ekonomija diġitali u ekoloġika. Tali investiment jgħin lill-SMEs jindirizzaw il-kwistjoni ta’ pagamenti tard b’mod effettiv u b’hekk jiżgura likwidità suffiċjenti għall-SMEs.

3.15. Minħabba l-isfidi bla preċedent li qed jiffaċċjaw l-SMEs, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taġġorna l-Istrateġija għall-SMEs biex tirrifletti ċ-ċirkostanzi l-ġodda li żviluppaw minn wara l-COVID-19. Il-KESE jappella wkoll għal governanza f’diversi livelli u b’diversi atturi tal-implimentazzjoni tal-politika dwar l-SMEs. L-allinjament tal-azzjonijiet u l-baġits bejn il-livelli differenti ta’ governanza – Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali – u l-involviment effettiv tal-organizzazzjonijiet ta’ appoġġ għan-negozji fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet huma kruċjali.

3.16. L-SMEs se jkollhom bżonn ukoll l-appoġġ ta’ spettorati Nazzjonali tas-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali (OSH) u ta’ servizzi esterni speċjalizzati tal-OSH sabiex jivvalutaw ir-riskju ġdid assoċjat mal-COVID-19, u biex jimplimentaw b’mod korrett il-miżuri meħtieġa u jnaqqsu l-piżijiet u l-ispejjeż relatati. Barra minn hekk, l-SMEs se jeħtieġu appoġġ biex jipprovdu t-tagħmir protettiv personali meħtieġ għall-impjegati fil-post tax-xogħol. It-trasparenza u l-komunikazzjoni effettiva huma essenzjali kemm għall-fornituri kif ukoll għas-sottokuntratturi u għall-klijenti.

4. Ir-rikostruzzjoni tal-UE u l-ASGS

4.1. Il-KESE jilqa’ l-pjan Next Generation EU u jqis li ġie adottat f’waqtu. Madankollu, huwa evidenti ħafna li se jkun meħtieġ sforz kbir kemm mill-Istati Membri kif ukoll mill-Kummissjoni biex jimplimentaw dan il-pjan flimkien mal-baġit ġenerali ordinarju tal-UE għall-perjodu 2021-2027. Madankollu, iż-żmien huwa essenzjali; kwalunkwe dewmien bla bżonn fl-approvazzjoni u fl-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri maqbula jista’ jimmina l-irkupru ekonomiku tal-UE u l-ilħuq tal-miri tal-ASGS, filwaqt li jipperikola l-għajxien u l-benessri ta’ eluf ta’ ħaddiema u sidien ta’ negozji żgħar madwar l-Ewropa. Huwa daqstant ieħor importanti li l-objettiv li jitwettqu l-miri tal-ASGS ma jiġix limitat minħabba sfidi ekonomiċi jew konvenjenza politika fuq medda qasira ta’ żmien. Fir-rigward tal-QFP għall-perjodu 2021-2027, il-Kumitat jiddispjaċih li l-Kunsill naqqas id-daqs tal-proposta inizjali tal-Kummissjoni. Il-proposta tal-Kummissjoni diġà kienet meqjusa mhux sodisfaċenti mill-Parlament Ewropew u mill-KESE fl-Opinjoni tiegħu dwar il-“Qafas Finanzjarju Pluriennali wara l-2020” ( 9 )

4.2. Dan ifisser li nimxu b’mod stabbli lejn mudell ta’ tkabbir li jqis li l-objettivi mhux ekonomiċi u dawk inklużivi huma importanti daqs l-objettivi ekonomiċi. Wasal iż-żmien li l-UE tkun aktar ambizzjuża u tistinka lejn mira aktar inklużiva: li jintlaħqu l-ħtiġijiet tal-akbar numru possibbli ta’ ċittadini tal-UE mill-akkomodazzjoni sal-kura tas-saħħa, filwaqt li nissalvagwardjaw l-ekosistemi tagħna, minn klima stabbli u ħamrija fertili għal oċeani f’saħħithom u saff protettiv tal-ożonu. Fi kliem ieħor, il-kejl tal-progress ekonomiku huwa mezz biex nimxu lil hinn minn tkabbir mhux sostenibbli u mhux inklużiv għal mudell ta’ tkabbir aktar sostenibbli u inklużiv.

4.3. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li t-taqlib ekonomiku li nħoloq mill-kriżi qed iwassal għal rikonsiderazzjoni tal-użu tar-riżorsi u l-fraġilità tal-linji ta’ provvista. Fl-istess ħin, jeħtieġ li l-UE ssaħħaħ l-approċċi li jtejbu kemm ir-reżiljenza kif ukoll l-effiċjenza, bħall-ekonomija ċirkolari, l-azzjoni klimatika u possibbilment li tiżdied l-ambizzjoni tal-Kontributi Stabbiliti fil-Livell Nazzjonali – it-tnaqqis maħsub fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra.

4.4. F’unjoni monetarja bħaż-żona tal-euro, il-koordinazzjoni u l-mekkaniżmi effettivi ta’ kondiviżjoni tar-riskji huma neċessità u għandhom jagħmlu possibbli spinta fiskali kbira li hija kredibbli, filwaqt li jnaqqsu d-diverġenzi fl-unjoni monetarja. Dan, fil-fehma tal-KESE, huwa kruċjali għar-rikostruzzjoni u għall-irkupru ekonomiku, kif ukoll għall-appoġġ ta’ dawk l-aktar vulnerabbli fis-soċjetà. Filwaqt li r-rikostruzzjoni u l-irkupru huma meħtieġa biex jinħolqu l-impjiegi u l-ġid fl-UE, hemm bżonn ukoll ta’ stimolu fiskali fuq skala kbira b’miżuri mmirati li għandhom l-għan li jipprovdu għajnuna lill-individwi li l-aktar li ntlaqtu ħażin mill-COVID-19. Il-miżuri jistgħu jinkludu varjetà ta’ mezzi biex jiġi ppreservat l-aċċess għas-saħħa u l-kundizzjonijiet bażiċi tal-għajxien.

4.5. L-istimolu fiskali msemmi hawn fuq jiġi ffaċilitat minn Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir rivedut. Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir rivedut għandu jagħmel inqas enfasi fuq l-istima tad-defiċits baġitarji tal-Istati Membri aġġustati ċiklikament. Minflok, l-enfasi għandha tkun fuq il-monitoraġġ tat-tkabbir fin-nefqa pubblika. B’mod konkret, kull gvern jimpenja ruħu għal nefqa konsistenti mal-prospetti tat-tkabbir ekonomiku u mad-dħul mistenni mit-taxxa, u f’konformità ma’ mira ta’ dejn fuq perjodu medju. Dan jagħti lill-Istati Membri aktar spazju fiskali u aktar spazju għat-teħid ta’ deċiżjonijiet nazzjonali (fi sħubija mal-partijiet interessati) biex jimplimentaw pjani ta’ rkupru għal wara l-COVID-19 b’enfasi akbar fuq ir-rwol tal-gvern fit-tisħiħ tal-irkupru ekonomiku. Naturalment, iż-żamma tal-istabbiltà makroekonomika hija prerekwiżit għal tkabbir ekonomiku sostnut u inklużiv. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li l-objettiv tal-politika makroekonomika huwa sostenibbiltà fit-tkabbir ekonomiku, fil-preservazzjoni ambjentali u fil-benesseri soċjali b’mod ekwu u bilanċjat. B’mod aktar speċifiku, peress li l-qgħad u n-nuqqas ta’ impjieg huma l-kawżi ewlenin tal-faqar, kompitu kritiku huwa li l-ekonomija tinżamm kemm jista’ jkun qrib l-impjieg sħiħ.

4.6. Il-fażi ta’ rikostruzzjoni u rkupru għandha tpoġġi l-aspett soċjali fuq l-istess livell tad-dimensjoni ekonomika. L-attività ekonomika sostenibbli tirrigwarda r-rabta mill-qrib bejn dawn iż-żewġ dimensjonijiet. Is-sostenibbiltà ekonomika, inkluż l-investiment kapitali, hija marbuta mill-qrib ħafna mad-dimensjoni ekoloġika, bħall-użu ekonomiku tar-riżorsi u l-enerġija, iżda hija marbuta wkoll mad-dimensjoni soċjali, fejn il-ħolqien u s-salvagwardja tal-impjiegi b’paga ġusta u kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin jitqiesu daqstant ieħor importanti. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li l-Linji Gwida tal-UE dwar l-Impjiegi għandhom jiġu aġġornati fid-dawl tal-COVID-19, u valutazzjoni tal-effetti fuq is-suq tax-xogħol tista’ tkun punt ta’ tluq.

4.7. Kif imsemmi fil-punt 4.6, l-attività ekonomika sostenibbli tappoġġja d-dimensjoni ekoloġika, u l-Patt Ekoloġiku Ewropew jista’ jitqies bħala opportunità biex jinkisbu kemm benefiċċji ekonomiċi (definiti bħala privati u soċjali) kif ukoll il-ħolqien tal-impjiegi. Il-KESE jappoġġja l-fehma tal-Kummissjoni li l-Patt Ekoloġiku Ewropew għandu jkun komponent ewlieni għar-rikostruzzjoni u l-irkupru filwaqt li jiġi indirizzat kwalunkwe impatt soċjali negattiv li jirriżulta mill-bidla lejn attività ekonomika sostenibbli.

4.8. L-istess argument japplika speċifikament fil-każ tad-diġitalizzazzjoni, b’enfasi fuq l-effiċjenza, filwaqt li jiġi minimizzat kwalunkwe effett negattiv ikkawżat mit-tranżizzjoni lejn id-diġitalizzazzjoni tas-servizzi. Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat l-importanza tat-trasformazzjoni diġitali sabiex jinżammu l-operazzjonijiet tan-negozju. Il-promozzjoni tad-diġitalizzazzjoni fost l-SMEs fis-setturi kollha trid tiġi aċċellerata u estiża, u jeħtieġ li l-inizjattivi jiffukaw fuq il-promozzjoni orjentata lejn il-prattika u l-espansjoni ta’ proċessi ta’ negozju diġitali fl-SMEs, fis-sigurtà tal-IT u fl-iżvilupp tal-ħiliet diġitali. Barra minn hekk, il-hubs ta’ innovazzjoni diġitali (DIH) iridu jkunu miftuħa għat-teknoloġija u jkollhom l-għan li jiddiġitalizzaw l-SMEs lokali. Il-gvern elettroniku għandu wkoll rwol ewlieni x’jaqdi, biex jippermetti proċeduri amministrattivi online sabiex jitneħħew l-ostakoli u jitħaffu l-proċessi. Billi jkunu diġitali, permezz ta’ inizjattivi “gvern elettroniku” u billi jnaqqsu l-burokrazija u l-piżijiet regolatorji għall-SMEs, l-awtoritajiet pubbliċi joħolqu ambjent diġitali aktar aċċessibbli għall-intraprendituri.

4.9. L-istat tad-dritt u, speċjalment, il-governanza ekonomika għandhom rwol ewlieni fil-kisba ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli. Il-governanza ekonomika hija mezz essenzjali għall-iżgurar tal-ekwità soċjali u ekonomika iżda għal skopijiet ta’ sostenibbiltà tirrikjedi fehim u rispett tal-opinjonijiet u l-pożizzjonijiet ta’ gruppi ta’ interess differenti fis-soċjetà, kif ukoll tipprova tirrikonċilja dawn id-differenzi. F’dan ir-rigward, huma meħtieġa passi urġenti biex tiġi appoġġjata l-estensjoni tas-sħubija u l-parteċipazzjoni fi trade unions fost il-livelli dejjem jiżdiedu tal-forza tax-xogħol li bħalissa mhumiex rappreżentati.

4.10. Il-produttività ogħla hija kruċjali biex tikkumpensa għax-xejriet demografiċi, u biex tappoġġja l-konverġenza ’l fuq fil-pajjiżi u r-reġjuni kollha, b’mod speċifiku dawk il-pajjiżi u r-reġjuni madwar l-UE li jeħtieġu rati ta’ żvilupp u produttività ogħla mill-medja biex jintlaħqu livelli li jgħinu biex jinkiseb tkabbir ekonomiku sostenibbli. Biex ekonomija tikber b’mod sostenibbli fil-futur, din jeħtieġ li żżid il-kapaċità tagħha li tikber, iżda sal-punt fejn dan it-tkabbir iżid valur lill-ekonomija, lis-soċjetà u lin-nies. Għaldaqstant, produttività ogħla hija mezz biex jintlaħaq għan: jiġifieri l-għan li jintlaħqu kundizzjonijiet aħjar tal-għajxien, ambjentali u tax-xogħol li jkunu proporzjonati mal-ħiliet u l-kwalifiki speċifiċi għall-impjieg. F’dan il-kuntest huwa meħtieġ li jiġu segwiti strateġiji biex tittejjeb il-kompetittività tal-intrapriżi fis-swieq domestiċi u globali bil-parteċipazzjoni attiva tal-ħaddiema nfushom, biex tiġi appoġġjata klima favorevoli fir-relazzjonijiet industrijali.

4.11. COVID-19 kien mument kruċjali għall-UE u l-istorja se tiġġudika l-effikaċja tar-rispons tagħna mhux permezz ta’ miżuri immedjati mmirati lejn l-appoġġ ta’ individwi u familji affettwati mill-effetti ekonomiċi u soċjali tal-lockdown, iżda b’kemm ir-rispons fuq medda medja u twila ta’ żmien se jirriżulta f’rikostruzzjoni u f’irkupru li jagħmel differenza reali għal miljuni ta’ ċittadini tal-UE.

Brussell, id-29 ta’ Ottubru 2020. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU C 120, 14.4.2020, p. 1 u ĠU C 120, 14.4.2020, p. 7.

(2) ĠU C 440, 6.12.2018, p. 106.

(3) Fana, M., Tolan, S., Torrejón, S., Urzi Brancati, C., & Fernández-Macías, E, The COVID-19 confinement measures and EU labour markets, Nru JRC120578, Ċentru Konġunt tar-Riċerka, 2020.

(4) Pjattaforma Ewropea għall-Kollaborazzjoni bejn ir-Raggruppamenti, European SMEs and the Impact of COVID-19, Forum Ewropew għall-Kollaborazzjoni bejn il-Clusters, 2020.

(5) SMEunited, Exit & Recovery Strategy – COVID-19 crisis: Proposals from SMEunited, Dokument ta’ Politka, 2020.

(6) 5. Pouliakas, K., & Branka, J, EU Jobs at Highest Risk of COVID-19 Social Distancing: Will the Pandemic Exacerbate Labour Market Divide? Dokument ta’ diskussjoni tal-IZA Nru 13281, (2020).

(7) Dam, K. W, The law-growth nexus: The rule of law and economic development. Brookings Institution Press, 2007.

(8) Bénassy-Quéré, A., Marimon, R., Pisani-Ferry, J., Reichlin, L., Schoenmaker, D., & di Mauro, B. W, 16 COVID-19: Europe needs a catastrophe relief plan. Europe in the Time of Covid-19, 2020, p. 103.

(9) ĠU C 440, 6.12.2018, p. 106.