MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 129/44

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni inizjattiva ta’ appoġġ għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u l-persuni li jindukraw li jaħdmu”

[COM(2017) 252 final]

“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u għall-persuni li jindukraw u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2010/18/UE”

[COM(2017) 253 final – 2017/0085 (COD)]

(2018/C 129/07)

Relatur: Erika KOLLER Korelatur: Vladimíra DRBALOVÁ

Konsultazzjoni Konsultazzjoni mitluba mill-Kummissjoni: 17.11.2017 Konsultazzjoni mitluba mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea: 10.5.2017 Konsultazzjoni mitluba mill-Parlament Ewropew: 15.5.2017 Bażi legali Artikoli 153(1)(i) u 153(2)(b) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 8.12.2015 Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 8.11.2017 Adottata fil-plenarja 6.12.2017 Sessjoni plenarja Nru 530 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 182/11/4

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea li żżid il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol tal-ġenituri bit-tfal, b’mod partikolari tan-nisa, billi tgħinhom jiksbu bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, u b’hekk jiġi sfruttat il-potenzjal kollu tal-ħiliet tagħhom.

1.2. Barra minn hekk, il-KESE jqis li l-proposti tal-pakkett għandhom jiġu analizzati aktar fil-fond, billi tiġi kkunsidrata s-sitwazzjoni attwali f’kull Stat Membru u kif ukoll l-ispejjeż u l-isforzi organizzattivi għall-intrapriżi u, b’mod partikolari, l-SMEs. Apparti dan, għandhom jittieħdu wkoll il-miżuri li ġejjin: l-indirizzar tal-istereotipi, it-tixrid tal-prattiki tajba u l-ħolqien ta’ pjani ta’ azzjoni nazzjonali dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata.

1.3. Il-politiki moderni dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għandhom jagħtu lill-familji għażliet xierqa filwaqt li jiġu kkunsidrati l-ħtiġijiet tan-negozji. Il-KESE jħeġġeġ lill-imsieħba soċjali madwar l-Ewropa sabiex janalizzaw soluzzjonijiet prattiċi oħrajn li jippromovu bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata adatt għall-ispeċifiċitajiet tal-post tax-xogħol partikolari tagħhom (1).

1.4. Filwaqt li l-KESE jirrikonoxxi li l-implimentazzjoni tal-proposti ser tinvolvi spejjeż għall-Istati Membri u għan-negozji, huwa kunfidenti li l-benefiċċji fit-tul se josbqu ż-żieda fl-ispejjeż fuq perjodu ta’ żmien qasir. Il-KESE jemmen li jenħtieġ li jiġu analizzati aktar il-miżuri ta’ appoġġ lill-intrapriżi żgħar u medji.

1.5. Il-KESE jemmen li huwa importanti li kemm in-nisa kif ukoll l-irġiel ikunu intitolati għal liv individwali. Madankollu, jirrikonoxxi li n-negozji, speċjalment l-SMEs, jista’ jkollhom diffikultajiet ta’ organizzazzjoni jekk jiżdied il-kamp ta’ applikazzjoni tal-intitolament. Kull problema li tinqala’minħabba l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għandha tkun trattata skont il-liġi, il-ftehim kollettiv u/jew il-prattiki nazzjonali;

1.6. Il-KESE huwa tal-fehma li l-pakkett dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata huwa pass fid-direzzjoni t-tajba, iżda jqis ukoll li dan għandu jittejjeb fil-futur, abbażi ta’ valutazzjonijiet tal-impatt adatti.

1.7. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa ta’ aktar investiment f’servizzi u faċilitajiet ta’ kura ta’ kwalità għolja, affordabbli u disponibbli għal kull familja, u jistieden lill-Kummissjoni tuża r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż (CSRs) fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, kif ukoll il-fondi għall-iżvilupp reġjonali, sabiex tħeġġeġ lill-Istati Membri jżidu l-isforzi tagħhom.

1.8. Għalkemm il-proposta għal direttiva tindirizza s-sistemi fiskali sa ċertu punt, il-KESE jiddispjaċih li ma tagħmilx biżżejjed. Il-mod kif inhuma mfassla s-sistemi fiskali jista’ jinfluwenza d-deċiżjonijiet tan-nies dwar jekk jidħlux fis-suq tax-xogħol jew le. Għandu jiġi kkunsidrat it-tnaqqis tat-taxxa li jgħin lill-ġenituri li jaħdmu jkomplu jaħdmu.

2. Introduzzjoni

2.1. L-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel hija valur u prinċipju fundamentali tal-Unjoni Ewropea (2). Matul dawn l-aħħar sittin sena, l-UE għamlet progress kbir billi adottat sensiela ta’ direttivi dwar l-ugwaljanza u kontra d-diskriminazzjoni, programmi ta’ politika u strumenti finanzjarji li jippromovu l-ugwaljanza bejn is-sessi fl-Unjoni Ewropea (3). Il-qafas legali tal-UE għall-forom tal-liv relatati mal-familja u għall-arranġamenti tax-xogħol flessibbli kien stabbilit fis-snin disgħin u ġie aġġornat kontinwament, bl-aktar direttiva reċenti tkun dik dwar il-Liv tal-Ġenituri li ġiet adottata fl-2010 (4). Minbarra l-qafas leġislattiv, ir-rakkomandazzjonijiet li ħarġu fil-kuntest tas-Semestru Ewropew (5), il-finanzjament mill-UE u l-gwida politika (6) wkoll għandhom rwol x’jaqdu.

2.2. Madankollu, il-progress li sar tul id-deċennji preċedenti waqaf (7), kif tixhed id-differenza persistenti ta’ 16,3 % bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa u r-rwol u l-parteċipazzjoni inugwali tan-nisa fis-suq tax-xogħol, fejn 31 % tan-nisa jaħdmu part-time meta mqabbla ma’ 8,2 % tal-irġiel, filwaqt li l-parteċipazzjoni ġenerali tan-nisa fis-suq tax-xogħol għadha lura b’aktar minn 12-il punt perċentwali minn dik tal-irġiel (8). Fl-istess ħin, l-istudji juru li d-diskrepanza fil-pensjonijiet bejn is-sessi hija ta’ 40 %. Dan kollu jindika l-ħtieġa li nkunu aktar proattivi sabiex niżguraw ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel f’kull qasam tal-ħajja, inkluża attenzjoni fuq il-femminizzazzjoni tal-faqar.

2.3. Il-parteċipazzjoni inugwali tan-nisa fis-suq tax-xogħol hija relatata mill-qrib mad-distribuzzjoni inugwali tar-responsabbiltajiet tal-kura. In-nuqqas ta’ servizzi ta’ kura adegwati, aċċessibbli, affordabbli u ta’ kwalità għolja kemm għat-tfal kif ukoll dik ibbażata fil-komunità għall-membri aktar anzjani tal-familja u għall-persuni b’diżabilità jikkontribwixxi wkoll għad-differenza fil-kura (9).

2.4. L-ostakli għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata mhux biss ġew identifikati bħala fatturi li jimpedixxu lin-nisa milli jipparteċipaw b’mod sħiħ fis-suq tax-xogħol, iżda għandhom ukoll impatt fuq it-tendenzi demografiċi, l-ekonomija u r-rwol tal-irġiel bħala dawk li jindukraw b’mod ugwali. Rigward l-impatt ekonomiku, studju reċenti mill-Eurofound (10) jistma t-telf ekonomiku minħabba d-disparità fl-impjiegi bejn is-sessi għal EUR 370 biljun fis-sena. F’ċerti Stati Membri, aktar minn 25 % tan-nisa mhumiex ekonomikament attivi minħabba responsabbiltajiet ta’ kura. Għalkemm dan iż-żmien li wieħed joqgħod id-dar rarament huwa għażla għal raġunijiet ekonomiċi, xorta waħda għad hemm aspettattivi mis-soċjetà bbażati fuq l-opinjoni stereotipika li n-nisa huma dawk li primarjament jindukraw u l-irġiel huma dawk li jaqilgħu l-għajxien tal-familja. L-evidenza turi li l-ommijiet li jibqgħu d-dar għal parti tal-ħajja attiva tagħhom, jew għall-ħajja attiva kollha tagħhom, ikunu inqas ekonomikament indipendenti, ikollhom inqas possibbiltajiet li jiksbu karriera u aktarx li jesperjenzaw il-faqar meta jixjieħu. Il-politiki dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata huma għodod li jippermettu lin-nisa u lill-irġiel jagħmlu l-għażliet tagħhom filwaqt li jibdew b’kundizzjonijiet indaqs. Il-KESE jenfasizza li d-dispożizzjonijiet dwar il-ħin ta’ mistrieħ tal-ħaddiema u l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għandhom iqisu, fejn applikabbli, ġurnata mistrieħ fil-ġimgħa rikonoxxuta mit-tradizzjoni jew l-użanzi tal-pajjiż jew tar-reġjun, filwaqt li jiġu rispettati wkoll il-ftehimiet kollettivi (settorjali) rilevanti u l-prattiki stabbiliti fil-livell lokali u tal-intrapriżi.

2.5. Il-Kummissjoni Ewropea ħabbret l-inizjattiva tagħha New start to address the challenge of work-life balance faced by working families (Bidu ġdid biex jiġu indirizzati l-isfidi ta’ bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata ffaċċjati minn familji li jaħdmu) (11) fi Pjan Direzzjonali f’Awwissu 2015. F’Novembru 2015, f’konformità mal-Artikolu 154(2) tat-TFUE, il-Kummissjoni nediet konsultazzjoni f’żewġ stadji (12) mal-imsieħba soċjali Ewropej sabiex tikseb il-fehmiet tagħhom dwar din l-inizjattiva. L-imsieħba soċjali ma fetħux negozjati. Filwaqt li l-impjegaturi Ewropej qiesu l-qafas legali tal-UE bħala suffiċjenti, it-trejdjunjins Ewropej saħqu fuq qafas leġislattiv aktar b’saħħtu. Il-Kummissjoni nediet ukoll konsultazzjoni pubblika, li żvelat li 60 % ta’ dawk li wieġbu xtaqu qafas leġislattiv tal-UE dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Fis-26 ta’ April 2017, il-Kummissjoni adottat Proposta għal Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tinkludi Proposta għal Direttiva li tappoġġja l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri li jaħdmu u għal dawk li jindukraw flimkien ma sett ta’ proposti mhux leġislattivi.

3. Kummenti ġenerali

3.1. Il-KESE jaqbel mal-ħtieġa ta’ politiki proattivi mmirati lejn it-trawwim ta’ responsabbiltà kondiviża għall-kura tat-tfal bejn in-nisa u l-irġiel. L-istudji juru wkoll li l-involviment tal-irġiel fir-responsabbiltajiet ta’ kura huwa ta’ ġid għall-familji kif ukoll għall-ekonomija u l-kompetittività tal-Ewropa. It-tisħiħ tal-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol itejjeb ukoll l-aċċess tan-negozji għal ħiliet u talenti speċjalizzati, li jgħin biex jiftaħ il-potenzjal kollu tan-nisa fi żmien meta l-forza tax-xogħol tal-UE qiegħda tiċkien, il-popolazzjoni qiegħda tixjieħ u l-kurva demografika għadha sfida serja għall-finanzi pubbliċi. Dawn il-politiki għandhom jiffukaw ukoll fuq il-ħolqien ta’ inċentivi għall-impjegaturi sabiex iżidu l-provvista ta’ ħaddiema, l-għoti ta’ appoġġ fil-kura tat-tfal u fuq diversi forom ta’ liv u arranġamenti ta’ xogħol flessibbli.

3.2. Il-KESE jixtieq jindika r-rwol fundamentali li l-Kummissjoni u l-Istati Membri (f’konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u mas-soċjetà ċivili usa’) għandu jkollhom fl-indirizzar tal-isterjotipi (inkluż permezz ta’ kampanji ta’ edukazzjoni u ta’ sensibilizzazzjoni tal-pubbliku), fit-tnaqqis tas-segregazzjoni tas-suq tax-xogħol u fl-għoti lill-individwi ta’ ħiliet aġġornati u mtejba adatti għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol futur.

3.3. Il-KESE jilqa’ l-pakkett tal-Kummissjoni li jindirizza l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, peress li jipproponi kondiviżjoni aktar ugwali tal-kompiti bħala mod kif jistgħu jitneħħew xi wħud mill-ostakli strutturali iżjed sinifikanti biex in-nisa jidħlu fl-impjieg.

4. Kummenti speċifiċi

4.1. Liv tal-paternità

4.1.1. Il-KESE jemmen li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tindirizza n-nuqqas ta’ teħid tal-liv tal-paternità bl-introduzzjoni ta’ dritt individwali għal liv tal-paternità mhux trasferibbli ta’ mill-inqas għaxart ijiem ta’ xogħol, imħallas b’rata ta’ mhux inqas minn dak tal-livell tal-intitolament eżistenti tal-paga tal-liv minħabba l-mard, akkumpanjat minn analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji fil-livell nazzjonali, huwa pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-Kumitat madankollu jirrimarka, li “l-intitolamenti tal-paga għall-mard” ivarjaw b’mod konsiderevoli madwar l-Ewropa u jistgħu jkunu sa minn ammonti f’daqqa sew taħt il-paga li wieħed jaqla’, sa rata ta’ sostituzzjoni ta’ 100 % tal-paga kkonċernata. Huwa jenfasizza li l-kumpens għandu jkun adegwat, b’mod li jinkoraġġixxi lill-missirijiet biex jieħdu r-responsabbiltà tagħhom u l-ġenituri jingħataw aktar għażla kemm qabel u kif ukoll wara t-twelid ta’ uliedhom, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-prattiki nazzjonali f’dak li jirrigwarda l-paga tal-maternità.

4.1.2. Filwaqt li jinnota li diġà jeżistu dispożizzjonijiet għal-liv tal-paternità f’21 Stat Membru, b’tul medju ta’ jumejn u nofs (13), il-KESE jqis li dan huwa qasir wisq u jiddispjaċih li fil-biċċa l-kbira ftit huma dawk li jużawh, fatt li għandu jiġi analizzat aktar. Għaldaqstant il-KESE jemmen li l-proposta tal-Kummissjoni tissodisfa l-ħtieġa li jiġu provduti inċentivi lill-missirijiet sabiex jieħdu l-liv tal-paternità, meta jitqiesu l-prattiki eżistenti li rnexxew f’ċerti Stati Membri (14) u filwaqt li jiġi nnutat ir-rwol ugwali tal-missirijiet fir-responsabbiltajiet tal-familja.

4.1.3. Madankollu, il-KESE jenfasizza li huwa jikkunsidra li d-dritt għal perjodu ta’ 10 ijiem għal dan il-għan, kif ipprovdut fil-Proposta għal Direttiva, huwa l-ewwel pass fid-direzzjoni t-tajba biex tintlaħaq il-mira tal-proposta biex tiżdied sostanzjalment il-parteċipazzjoni tal-missirijiet. Fil-fehma tal-Kumitat, madankollu, perjodu itwal – eż. sa xahar – li għandu jintlaħaq qbil dwaru bejn l-impjegaturi u l-impjegati, ikun aktar adatt biex jintlaħaq l-għan tal-proposta.

4.2. Liv tal-ġenituri

4.2.1. Is-sehem tal-irġiel li jieħdu vantaġġ mil-liv tal-ġenituri jvarja minn 40 % sa 2 % biss f’ċerti Stati Membri. Il-qafas eżistenti tal-liv tal-ġenituri u l-mentalità attwali ma indirizzawx b’mod suffiċjenti r-raġunijiet għala l-irġiel ftit li xejn jużaw dan il-liv.

4.2.2. Il-KESE jirrikonoxxi li n-negozji, speċjalment l-SMEs u l-mikrointrapriżi, jistgħu jiltaqgħu ma’ diffikultajiet fl-organizzazzjoni minħabba l-estensjoni tal-età tat-tfal minn tmien snin għal tnax-il sena għall-finijiet ta’ liv tal-ġenituri.

4.2.3. Il-KESE jilqa’ b’mod partikolari l-proposta tal-Kummissjoni għall-individwalizzazzjoni tal-intitolamenti tal-liv tal-ġenituri u n-nontrasferibbiltà tagħhom. Jinnota l-ħtieġa għal kumpens fil-paga deċenti tal-anqas fil-livell tal-paga għall-mard, li jista’ jkun soġġett għal kwalunkwe limitu stabbilit mil-liġi nazzjonali (15), li jkun akkumpanjat minn analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji fil-livell nazzjonali, kif ukoll dispożizzjonijiet kontra d-diskriminazzjoni, minħabba li dan kollu jista’ jkollu impatt pożittiv fuq it-teħid tal-liv tal-ġenituri mill-missirijiet.

4.2.4. Barra minn hekk, il-KESE jemmen ukoll li n-negozjati dwar il-proposta għandhom iżommu bilanċ bejn il-ħtiġijiet tal-impjegati u dawk tal-impjegaturi. Il-Valutazzjoni tal-Impatt (IA) tal-Kummissjoni wriet li l-impatt tal-proposta huwa mħallat, skont il-perjodu ta’ żmien. L-ispejjeż tal-miżuri proposti (li jirriżultaw l-aktar mit-telf tal-produzzjoni minħabba l-piż amministrattiv tal-ipproċessar tal-applikazzjonijiet u l-bżonn li l-persunal ikun sostitwit temporanjament) se jogħlew fil-perjodu qasir sa medju, filwaqt li fil-perjodu twil, il-pakkett għandu jinvolvi biss spejjeż limitati għan-negozji) (16).

4.3. Liv għall-persuni li jindukraw

4.3.1. Il-KESE jinnota li n-nuqqas ta’ provvediment adegwat għal-liv biex wieħed jindokra lill-qraba bi ħtiġijiet ta’ sostenn jikkontribwixxi wkoll għad-distribuzzjoni inugwali tar-responsabbiltajiet ta’ kura, bin-nisa spiss ikollhom iġorru l-piż tal-kura waħedhom. Dan jaffettwa ħażin lis-saħħa fiżika u mentali tagħhom, l-inklużjoni soċjali u l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol u għalhekk jikkontribwixxi biex l-intitolamenti għall-pensjoni tagħhom ma jkunux adegwati.

4.3.2. Il-leġislazzjoni dwar l-aċċess għal-liv għall-persuni li jindukraw ġiet adottata fi kważi l-Istati Membri kollha tal-UE, iżda t-tul ta’ żmien, l-eliġibbiltà, il-livell tal-benefiċċju u l-intitolament għad-drittijiet tas-sigurtà soċjali jvarjaw ħafna bejn pajjiż u ieħor (17). Għaldaqstant il-KESE jilqa’ l-proposta biex jiġu stabbiliti kundizzjonijiet Ewropej minimi indaqs bl-introduzzjoni ta’ intitolament individwali għal-liv ta’ min jindokra ta’ mill-anqas ħamest ijiem fis-sena, imħallas fil-livell tal-paga għall-mard. Madankollu, dan huwa biss l-ewwel pass u l-Kummissjoni se jkollha tagħmel aktar sabiex tappoġġja u tikkomplementa l-isforzi tal-Istati Membri biex jgħinu lill-familji jlaħħqu aktar ma’ responsabbiltajiet akbar ta’ kura. L-introduzzjoni ta’ dan l-intitolament individwali għandha tkun marbuta mal-iżvilupp ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-persuni li jindukraw.

4.3.3. Il-KESE jilqa’ l-approċċ tal-Kummissjoni li tipproponi miżuri ta’ bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata li jkopru lill-ħaddiema tul ħajjithom kollha, inklużi lin-nisa li jappartjenu għall-“ġenerazzjoni sandwich”, jiġifieri dawk li jsibu ruħhom b’responsabbiltajiet ta’ kura lejn qraba ta’ aktar minn ġenerazzjoni waħda. In-nuqqas ta’ provvediment ta’ kura spiss iġiegħel lil dawn il-ħaddiema, speċjalment lin-nisa, iħallu l-impjieg bi ħlas tagħhom ftit snin qabel jirtiraw, bl-ostakoli konkomitanti biex jidħlu lura fis-suq tax-xogħol wara li jagħlqu l-50 sena.

4.3.4. Il-KESE jenfasizza wkoll li l-liv għall-individwi li jindukraw ma għandux iservi bħala sostitut għal servizzi ta’ kura professjonali, aċċessibbli, affordabbli, ta’ kwalità u bbażati fil-komunità, li ser jikkontribwixxu ħafna wkoll għall-iżvilupp ekonomiku futur.

4.3.5. Barra minn hekk, il-KESE jinnota li t-tipi differenti ta’ liv għall-kura ma jistgħux jitqabblu għalkollox u b’mod eżatt, peress li tieħu ħsieb persuna anzjana mhux biss huwa differenti mill-kura tat-tfal, iżda jista’ jinvolvi wkoll lill-familja estiża, inkluż fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

4.3.6. Aspett importanti tal-kura ta’ persuni b’diżabilità huwa s-separazzjoni tal-kura professjonali mill-kura tal-familja biex wieħed jipprova joħloq sitwazzjoni fejn il-piż fuq il-familji jista’ jitħaffef kemm jista’ jkun. Madankollu, irrispettivament mill-forma ta’ kura inkwistjoni, dawk li jipprovdu l-kura għandu jkollhom aċċess għas-sistema tas-sigurtà soċjali.

4.4. Arranġamenti tax-xogħol flessibbli

4.4.1. Il-flessibbiltà fl-arranġamenti tax-xogħol hija essenzjali biex in-negozji jkunu jistgħu jadattaw il-forza tax-xogħol tagħhom għal kuntest ekonomiku li jinbidel. Hija wkoll għodda utli għat-titjib tal-prestazzjoni u tal-produttività (18), kif ukoll sabiex tippermetti lill-ħaddiema jimmaniġġjaw il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata tagħhom. Għaldaqstant huwa importanti li d-djalogu soċjali fil-livell lokali u settorjali jindirizza dawn l-aspetti sabiex jiġu stabbiliti forom ta’ xogħol li jippermettu bilanċ bejn il-ħajja privata u dik tax-xogħol.

4.4.2. Arranġamenti tax-xogħol flessibbli jistgħu jgħinu f’ħafna responsabbiltajiet ta’ kura, iżda ma għandhomx jaffettwaw ħażin lis-sitwazzjoni tax-xogħol ta’ dawk li jindukraw u jaħdmu. Il-proposta għal direttiva tipprovdi għal dritt ta’ ġenitur li jaħdem jew ta’ min jindokra qraba li jeħtieġu kura jew għajnuna li jitlob arranġamenti ta’ xogħol flessibbli.

4.4.3. Din il-proposta tintroduċi l-possibbiltà għall-ħaddiema li jużaw (i) tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol, (ii) skedi tax-xogħol flessibbli u (iii) possibbiltajiet ta’ telexogħol. Il-KESE jinnota li tali arranġamenti ta’ xogħol flessibbli għandhom jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-parti l-kbira tal-ħaddiema u jinkludu approċċ taċ-ċiklu tal-ħajja. Dawn il-kwistjonijiet għandhom ikunu indirizzati permezz tad-djalogu soċjali u negozjar kollettiv fil-livell li jkun l-eqreb għas-sitwazzjoni inkwistjoni. Barra minn hekk, jeħtieġ li jiġi garantit id-dritt li wieħed jirritorna għall-mudell ta’ xogħol oriġinali. Fl-istess waqt, id-dritt tal-impjegaturi li jikkunsidraw it-talba għal arranġamenti ta’ xogħol flessibbli li jqisu l-ħtiġijiet kemm ta’ min iħaddem kif ukoll tal-ħaddiema għandu jiġi rispettat. Kull problema li tinqala’minħabba l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għandha tkun trattata skont il-liġi, il-ftehim kollettiv u/jew il-prattiki nazzjonali.

4.4.4. L-impatt tad-diġitalizzazzjoni tal-post tax-xogħol u r-relazzjonijiet tax-xogħol jista’ jasal biex isawwar mill-ġdid ix-xejriet tradizzjonali ta’ xogħol. F’dak ir-rigward, tenħtieġ aktar riflessjoni dwar il-mod kif il-liv għall-finijiet ta’ kura jitqies tradizzjonalment bħala l-għażla ċentrali għall-familji sabiex jibbilanċjaw ix-xogħol u l-ħajja privata. Spiss, huma n-nisa li jagħmlu arranġamenti ta’ xogħol flessibbli sabiex ilaħħqu mar-responsabbiltajiet ta’ kura waqt li jkomplu jaħdmu. Dan ifixkel il-progress tagħhom fil-post tax-xogħol tagħhom, kemm f’dak li jirrigwarda r-remunerazzjoni kif ukoll l-iżvilupp professjonali tagħhom. Barra minn hekk, il-KESE jrid jenfasizza li l-arranġamenti ta’ xogħol flessibbli ma għandhomx ikunu ttrattati bħala “kwistjoni tan-nisa” billi jiffukaw fuq ommijiet jew nisa li jridu jieħdu ħsieb il-qraba dipendenti tagħhom. In-negozji għandhom jinkoraġġixxu forom flessibbli ta’ xogħol kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel u jikkontribwixxu għal evoluzzjoni kulturali konformi mal-aspirazzjonijiet tan-nisa u tal-irġiel u li tippromovi wkoll ugwaljanza professjonali akbar. L-arranġamenti tax-xogħol flessibbli għandhom ikunu wkoll kompletament riversibbli, faċli għall-impjegat u disponibbli fil-forom kollha ta’ kuntratti. L-infurzar effettiv tad-dritt li wieħed jirritorna għall-mudell ta’ xogħol oriġinali huwa partikolarment importanti f’dan il-kuntest.

4.4.5. Barra minn hekk, għalkemm id-diġitalizzazzjoni tista’ tiffaċilita arranġamenti tax-xogħol flessibbli billi tippermetti lill-impjegati jaħdmu mill-bogħod, tista’ tippreżenta wkoll xi sfidi u riskji.

4.5. Inizjattivi mhux leġislattivi

Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u għall-persuni li jindukraw li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2010/18/UE hija akkumpanjata minn firxa ta’ inizjattivi mhux leġislattivi li jikkompletaw il-pakkett kollu tal-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Il-KESE jilqa’ l-proposti l-oħrajn mhux leġislattivi li jikkompletaw il-pakkett dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, bħal pereżempju:

4.5.1. Il-kura tat-tfal u l-kura fit-tul

4.5.1.1. In-nuqqas ta’ kura tat-tfal disponibbli u l-ispiża għolja tal-kura tat-tfal huma fost l-akbar diżinċentivi biex wieħed jirritorna fid-dinja tax-xogħol għal paga oħra f’koppja bi dħul doppju. Fl-UE, huma biss 28 % tat-tfal fl-età ta’ bejn 0-3 snin li ġew indukrati f’servizzi ta’ kura formali fl-2014, meta mqabbla mat-83 % tat-tfal fl-età ta’ bejn 3 snin u l-età tal-iskola obbligatorja. Dawn iċ-ċifri huma aktar baxxi mill-miri ta’ Barċellona stabbiliti fl-2001, li kellhom jintlaħqu sal-2010. Għal dawn ir-raġunijiet, il-KESE jiddispjaċih li l-miri ta’ Barċellona dwar il-kura tat-tfal, li kellhom l-għan li jipprovdu kura tat-tfal suffiċjenti u aċċessibbli, affordabbli u ta’ kwalità għolja fil-livell tal-Istati Membri, ma ntlaħqux.

4.5.1.2. L-ispejjeż għoljin għall-ġenituri u s-sigħat ta’ ftuħ tal-faċilitajiet, li ma jaqblux max-xogħol full-time, għadhom sfida. Ir-rapport tal-Kummissjoni juri li l-investiment f’servizzi ta’ kwalità għolja jrid ikompli. Il-Parlament Ewropew jinnota wkoll li għal 27 % tal-Ewropej in-nuqqas ta’ infrastruttura u l-kwalità tas-servizzi disponibbli jagħmluhom diffiċilment aċċessibbli (19).

4.5.1.3. Il-KESE jinnota li l-Kummissjoni tipproponi li tirrevedi l-miri ta’ Edukazzjoni u Taħriġ iżda ma ssemmix il-kisbiet tal-miri ta’ Barċellona. Madankollu, il-mira ta’ Edukazzjoni u Taħriġ għall-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal (ECEC) għandha kamp ta’ applikazzjoni iżgħar peress li tiffoka biss fuq tfal minn erba’ snin sal-età tal-iskola. Il-KESE għaldaqstant jitlob li tittieħed azzjoni urġenti biex tiġi riveduta l-mira tal-Edukazzjoni u t-Taħriġ għall-ECEC sabiex tiġi allinjata mal-miri ta’ Barċellona billi jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha (jiġifieri jiġu inklużi miri għal tfal ta’ inqas minn erba’ snin). Il-miri l-ġodda li jirriżultaw minn din ir-reviżjoni għandhom ikunu aktar ambizzjużi mill-miri attwali ta’ Barċellona. Barra minn hekk, il-KESE jitlob li jiġu żviluppati punti ta’ riferiment fil-livell tal-UE għall-kura barra mill-iskola u s-servizzi tal-kura fit-tul.

4.5.1.4. Il-KESE jilqa’ l-pjani tal-Kummissjoni li żżid il-gwida u l-monitoraġġ tal-provvediment ta’ servizzi ta’ kura fl-Istati Membri fil-kuntest tas-Semestru Ewropew u li tippromovi l-iskambju tal-aħjar prattiki. Huwa jħeġġeġ ukoll it-titjib tal-ġbir tad-data fil-livell tal-UE u jappoġġja l-pjan ta’ reviżjoni tal-miri ta’ Edukazzjoni u Taħriġ għall-edukazzjoni bikrija tat-tfal stabbililti għall-2020. Barra minn hekk, il-KESE huwa partikolarment ħerqan li jara l-użu ta’ diversi strumenti ta’ finanzjament Ewropej imfassla għall-ħtiġijiet speċifiċi tal-Istati Membri. F’dan il-kuntest, il-KESE f’diversi okkażjonijiet sejjaħ għal promozzjoni ferm aktar ambizzjuża tal-investiment soċjali, fid-dawl, b’mod partikolari, tad-“dividendi multipli” tal-investimenti fil-faċilitajiet tal-kura tat-tfal (20).

4.5.1.5. Il-Kumitat jemmen li l-bini tal-kapaċitajiet/is-seminars ta’ informazzjoni, bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-partijiet ikkonċernati kollha, huma importanti ħafna bħala miżuri ta’ akkumpanjament iżda jinnota li huma meħtieġa fuq skala ħafna akbar minn kemm propost bħalissa. Hemm ħtieġa partikolari għal seminars ta’ informazzjoni dwar il-protezzjoni mit-tkeċċija wara r-ritorn mil-liv tal-maternità.

4.5.2. Il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u l-politika fiskali

4.5.2.1. Għalkemm il-proposta għal direttiva tindirizza s-sistemi fiskali sa ċertu punt, il-KESE jiddispjaċih li ma tagħmilx biżżejjed. Is-sistemi tat-taxxa jista’ jkollhom impatt dirett fuq il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari għat-“tieni sors ta’ dħul”, li l-parti l-kbira tagħhom huma nisa. Il-mod kif inhuma mfassla s-sistemi fiskali jista’ jinfluwenza d-deċiżjonijiet tan-nies dwar jekk jidħlux fis-suq tax-xogħol jew le. Għandu jiġi kkunsidrat it-tnaqqis tat-taxxa li jgħin lill-ġenituri li jaħdmu jkomplu jaħdmu.

4.5.2.2. Il-KESE jqis li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea li tindirizza diżinċentivi fiskali se tikkomplementa u tappoġġja lill-miżuri l-oħrajn fil-pakkett. B’mod partikolari, jappoġġja l-identifikazzjoni ta’ ostakoli speċifiċi għall-pajjiż li jirriżultaw minn sistemi tal-benefiċċji fiskali ppreġudikati għas-sessi u jipproponi li dawn jiġu indirizzati permezz ta’ rakkomandazzjonijiet maħruġa fil-kuntest tas-Semestru Ewropew.

4.5.3. Ir-rwol tal-atturi tas-soċjetà ċivili

4.5.3.1. Minbarra l-ħtieġa għal servizzi pubbliċi ta’ kwalità għolja, aċċessibbli u affordabbli, inklużi s-servizzi ta’ kura tat-tfal, ta’ qraba anzjani u ta’ persuni dipendenti oħrajn, l-ekonomija soċjali u s-settur mhux governattiv jistgħu jagħtu kontribut utli fil-provvediment ta’ servizzi li jgħinu l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. F’bosta każijiet, mingħajr l-isforzi tagħhom l-għoti tas-servizzi ma jkunx assigurat.

4.5.3.2. L-imsieħba soċjali għandhom rwol partikolari x’jaqdu fl-implimentazzjoni ta’ politiki dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata fil-post tax-xogħol, b’mod partikolari permezz ta’ negozjati u ftehimiet kollettivi. Il-KESE jilqa’ l-attenzjoni li l-imsieħba soċjali Ewropej taw lill-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fil-programmi tax-xogħol tagħhom matul is-snin, bl-għan li jipproduċu riżultati tanġibbli.

Brussell, is-6 ta’ Diċembru 2017. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) Ara Eurofound, Work-life balance and flexible working arrangements in the EU (Bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u arranġamenti ta’ xogħol flessibbli fl-UE), laqgħa tal-EPSCO, Tallinn, 19-20 ta’ Lulju 2017.

(2) L-Artikolu 19 u l-Artikolu 153 tat-TFUE; il-Karta dwar id-Drittijiet Fundamentali (l-Artikolu 23 u l-Artikolu 33).

(3) Id-Direttivi 2006/54/KE; 2014/124/UE; 79/7/KEE; 2004/113/KEE; 92/85/KEE; 2010/18/UE.

(4) Ara d-Direttiva 2010/18/UE (ĠU L 68, 18.3.2010); id-Direttiva 2006/54/KE (ĠU L 204, 26.7.2006), id-Direttiva 92/85/KEE (ĠU L 348, 28.11.1992) u d-Direttiva 97/81/KE (ĠU L 14, 20.1.1998). Id-Direttiva dwar il-Liv tal-Maternità (Diretiva 92/85/KEE) ġiet adottata fl-1992 u ma nbidlitx minn dakinhar ’l hawn. Id-Direttiva dwar il-Liv tal-Ġenituri, li ġiet adottata għall-ewwel darba fl-1996, kienet riveduta u mtejba fl-2010.

(5) Għal aktar informazzjoni ara https://ec.europa.eu/info/strategy/european-semester_mt.

(6) Fl-1992, il-Kunsill kien diġà ħareġ Rakkomandazzjoni dwar il-kura tat-tfal (92/241/KEE, ĠU L 123, 8.5.1992).

(7) Eurostat, Gender pay gap:

http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tsdsc340&plugin=1.

(8) Eurostat, Stħarriġ dwar il-Forza tax-Xogħol, 2016.

(9) Ara l-opinjonijiet tal-KESE li ġejjin: ĠU C 21, 21.1.2011, p. 39; ĠU C 218, 23.7.2011, p. 7; ĠU C 12, 15.1.2015, p. 16; ĠU C 332, 8.10.2015, p. 1; ĠU C 487, 28.12.2016, p. 7.

(10) Eurofound (2016), The gender employment gap: Challenges and solutions (Id-disparità bejn is-sessi fl-impjiegi: Sfidi u soluzzjonijiet), Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

(11) http://ec.europa.eu/smart-regulation/roadmaps/docs/2015_just_012_new_initiative_replacing_maternity_leave_directive_en.pdf

(12) Referenza tal-Ittra Ares(2015)5003207 – 11/11/2015 mingħand Michel Servoz indirizzata lill-imsieħba soċjali Ewropej.

(13) http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2016/593543/EPRS_ATA(2016)593543_EN.pdf.

(14) RAND Ewropa, Sommarju ta’ politika minn Janna van Belle, Paternity and parental leave policies across the European Union (Il-politiki dwar il-paternità u l-liv tal-ġenituri fl-Unjoni Ewropea).

(15) L-Artikolu 11(3) tad-Direttiva 92/85/KE.

(16) Il-valutazzjoni tal-impatt tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li takkumpanja l-Komunikazzjoni dwar Inizjattiva ta’ appoġġ għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u l-persuni li jindukraw li jaħdmu.

(17) Ara: Bouget, D., Spasova, S. u Vanhercke, B. (2016), Work-life balance measures for persons of working age with dependent relatives in Europe. A study of national policies (Miżuri għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-persuni fl-età tax-xogħol bi qraba dipendenti fl-Ewropa. Studju ta’ politiki nazzjonali), Netwerk Ewropew tal-Politika Soċjali (ESPN), Brussell: il-Kummissjoni Ewropea https://webgate.ec.europa.eu/emplcms/social/BlobServlet?docId=16325&langId=en.

(18) Chung, H., (2017) Work Autonomy, Flexibility and Work Life Balance (Awtonomija fix-Xogħol, Flessibbiltà u Bilanċ Bejn ix-Xogħol u l-Ħajja): rapport finali aċċessibbli fuq: http://wafproject.org/research-outputs/final-report/.

(19) Ara r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-13 ta’ Settembru 2016 dwar Il-ħolqien ta’ Kundizzjonijiet fis-Suq tax-Xogħol Favorevoli għal Bilanċ bejn il-Ħajja tal-Familja u dik tax-Xogħol 2016/2017(INI).

(20) Ara, fost l-oħrajn, l-Opinjonijiet tal-KESE ĠU C 271, 19.9.2013, p. 91, ĠU C 226, 16.7.2014, p. 21, ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.