RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri li għandhom x’jaqsmu mas-settur tal-apikultura tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 /* COM/2013/0593 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri li għandhom x’jaqsmu mas-settur tal-apikultura tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 1. INTRODUZZJONI L-Artikolu 184 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni ta’ swieq agrikoli u dwar dispożizzjonijiet speċifiċi għal ċerti prodotti agrikoli (Ir-Regolament Waħdieni dwar l-OKS)[1] jistipula li jrid jiġi ppreżentat rapport kull tliet snin lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri li għandhom x'jaqsmu mas-settur tal-apikultura, kif stipulat fl-Artikolu 105 u f'dawk ta' warajh tal-istess Regolament. Dan ir-rapport jissodisfa dak l-obbligu, u jkopri s-snin 2009/2010, 2010/2011 u 2011/2012. Dawn jikkorrispondu għall-aħħar sena tal-programm triennali tal-apikultura preċedenti (2008-2010) u l-ewwel sentejn tal-programm attwali (2011-2013). Dan huwa l-ħames rapport tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ programmi tal-apikultura nazzjonali fl-Istati Membri. Ir-raba' rapport COM(2010)267 finali[2] ġie adottat f’Mejju 2010 u kopra t-tliet snin preċedenti tal-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007. L-Istati Membri kollha nnotifikaw programm tal-apikultura nazzjonali għall-perjodi 2008-2010 u 2011-2013. Dan juri l-interess qawwi tal-Istati Membri kif ukoll il-ħtiġijiet tal-apikultura Ewropea, settur żgħir iddominat min-nies li jrabbu n-naħal mhux professjonalment li qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi serji partikolarment minħabba t-telf ta' kolonji tan-naħal, iż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni u l-importazzjonijiet irħas. Fl-2012, il-Kummissjoni talbet għal evalwazzjoni esterna tal-miżuri għas-settur tal-apikultura. Dan ir-rapport jinkludi r-riżultati ewlenin ta’ din l-evalwazzjoni. 2. METODOLOĠIJA Dan ir-rapport huwa bbażat fuq dawn is-sorsi ta’ tagħrif: – Il-programmi nazzjonali tal-apikultura nnotifikati mis-27 Stat Membru lill-Kummissjoni għall-perjodi 2008-2010 u 2011-2013 kif stipluat fl-Artikolu 105 tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS u l-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 917/2004[3] dwar ir-regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 797/2004 rigward il-miżuri għat-titjib tal-kundizzjonijiet ġenerali għall-produzzjoni u l-marketing ta’ prodotti tal-apikultura. Il-programmi nazzjonali jinkludu studju dwar l-istruttura tas-settur tal-apikultura kif stabbilit fl-Artikoli 1 u 9 tar-Regolament (KE) Nru 917/2004. – In-nefqiet tal-Istati Membri relatati mal-miżuri meħuda skont il-programmi tal-apikultura kif stipulat fl-Artikolu 108 tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS. – Id-dejta dwar il-produzzjoni tal-għasel u l-kummerċ internazzjonali estratta mill-bażijiet tad-dejta tal-EUROSTAT, tal-COMTEXT u tal-FAO. – Il-kontribuzzjonijiet tal-Istati Membri u tas-settur tal-apikultura Ewropea. – L-istudju li sar minn konsulent estern dwar l-evalwazzjoni tal-miżuri għas-settur tal-apikultura[4]. Iċ-ċifri ddettaljati u t-tabelli fil-qosor dwar is-suq tal-għasel u dwar il-programmi tal-apikultura huma disponibbli fuq il-websajt tal-Kummissjoni[5]. 3. IS-SITWAZZJONI TAS-SUQ TAS-SETTUR TAL-APIKULTURA 3.1. Is-suq dinji 3.1.1. Il-produzzjoni Fl-2011, il-produzzjoni dinjija tal-għasel laħqet il-1 636 000 tunnellata skont l-FAO. Il-produzzjoni żdiedet bil-mod iżda b’mod regolari f’dawn l-aħħar għaxar snin b’żewġ eċċezzjonijiet fl-2007 u l-2009. Iċ-Ċina hija l-ewwel produttur tal-għasel b'446 000 tunnellata li jammontaw għal 27,3 % tat-total dinji, segwita mill-UE b'217 000 tunnellata (13,3 %). Produtturi ewlenin oħrajn tal-għasel huma t-Turkija b’żieda stabbli fil-produzzjoni, l-Ukraina u l-Istati Uniti tal-Amerika. Is-sehem tal-Amerika t’Isfel u tal-Amerika Ċentrali naqas b’mod partikolari minħabba t-tnaqqis sinifikanti tal-produzzjoni fl-Arġentina mill-2005. 3.1.2. Il-Kummerċ Madwar għoxrin fil-mija tal-produzzjoni dinjija tal-għasel tiġi nnegozjata fis-suq internazzjonali skont id-dejta tal-FAO u l-COMEXT. L-esportazzjonijiet dinjija ilhom ivarjaw bejn it-300 000 u t-360 000 tunnellata għal bosta snin; fl-2011, dawn kienu madwar 335 000 tunnellata. Iċ-Ċina żiedet l-esportazzjonijiet tagħha u kienet l-akbar esportatur fid-dinja f'dawn l-aħħar erba’ snin b’madwar 100 000 tunnellata fl-2011. L-Arġentina hija t-tieni esportatur imma l-kwantitajiet li tesporta ilhom jonqsu u fl-2011 kienu madwar 72 000 tunnellata. L-UE u l-Istati Uniti huma ż-żewġ importaturi ewlenin tal-għasel. 3.2. Is-suq tal-UE 3.2.1. Il-produzzjoni Skont l-EUROSTAT, il-produzzjoni tal-għasel fl-UE kienet 217 366 tunnellata fl-2011. Il-produzzjoni tal-UE żdiedet kemm kemm f’dawn l-aħħar għaxar snin (+6 % mill-2010) b'varjazzjonijiet annwali negattivi u pożittivi li jiddependu mill-kundizzjonijiet tat-temp. Il-prezz tal-bejgħ tal-għasel jiddependi mit-tip u l-kwalità tal-għasel u l-kanal kummerċjali; l-għasel tal-mejda (85 % tal-għasel mibjugħ fl-UE) jilħaq prezzijiet ogħla minn dawk tal-għasel industrijali, u l-għoslien monoflorali jġibu prezzijiet ogħla. Bħala kanal kummerċjali, in-nies li jrabbu n-naħal iġibu l-ogħla prezz meta jbigħu direttament lill-konsumatur; it-tieni għażla hija l-bejgħ ta' għasel ikkundizzjonat lill-bejjiegħa bl-imnut u t-tielet hija l-bejgħ lil dawk li jippakkjaw u d-distributuri. Il-biċċa l-kbira tal-għasel tal-UE jinbiegħ direttament lill-konsumaturi mingħand min irabbi n-naħal; dan huwa marbut ukoll man-natura fil-biċċa l-kbira mhux professjonali tat-trobbija tan-naħal fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Madankollu hemm ċertu nuqqas ta' qbil fil-kanali kummerċjali fl-UE; pereżempju, fi Spanja, parti predominanti tal-produzzjoni tinbiegħ lis-settur tal-ipproċessar/ippakkjar minħabba li hemmhekk is-setturi għandhom aktar professjonalizzazzjoni. 3.2.2. Il-Kummerċ L-UE hija importatur nett tal-għasel peress li l-produzzjoni tal-UE tkopri biss 61,6 % tal-konsum tiegħu. Il-livell tal-konsum kien pjuttost stabbli matul is-snin, b’medja ta' madwar 0,70kg għal kull ras. It-tliet produtturi ewlenin tal-għasel fl-Unjoni huma Spanja, il-Ġermanja u r-Rumanija bi produzzjoni ta' 34 000, 25 831 u 24 127 tunnellata rispettivament fl-2011. Produtturi importanti oħra fost l-Istati Membri huma l-Ungerija (19 800 tunnellata), Franza (16 000 tunnellata), il-Greċja (14 300 tunnellata) u l-Polonja (13 369 tunnellata). Mis-sena 2000, l-importazzjonijiet tal-għasel fl-UE kienu jvarjaw bejn 120 000 u 150 000 tunnellata. Fl-2012, l-Unjoni Ewropea importat 149 248 tunnellata ta' għasel, l-aktar miċ-Ċina b'63 961 tunnellata (43 % tat-total) u warajha mill-Arġentina (22 344 tunnellata). Is-sehem tal-importazzjonijiet miċ-Ċina żdied kostantement mill-2008 minħabba prezzijiet baxxi ħafna filwaqt li fl-istess waqt naqas is-sehem tal-importazzjonijiet mill-Arġentina. Il-Messiku huwa t-tielet fornitur b'21 249 tunnellata u l-Ukraina r-raba' wieħed bi 8 949 tunnellata. Il-Ġermanja hija l-Istat Membru importatur ewlieni li importa aktar minn terz tat-total fl-2012. Il-valur medju tal-unità tal-importazzjoni tal-għasel fl-UE żdied mill-2010 u laħaq EUR 2.08/kg fl-2012. L-għasel Ċiniż għandu l-inqas valur tal-unità b'EUR 1.44/kg. Il-valuri medji tal-unità tal-importazzjoni tal-għasel għal fornituri ewlenin oħra tal-UE huma: EUR 1.83/kg għall-Ukraina, EUR2.23/kg għall-Arġentina u EUR 2.44/kg għall-Messiku. L-esportazzjonijiet mill-Unjoni żdiedu mill-2010 u laħqu 14 275 tunnellata fl-2012 (+33 %). Madankollu, dawn għadhom limitati għal anqas minn 7 % tal-produzzjoni. Id-destinazzjonijiet ewlenin tal-esportazzjonijiet tal-UE ma nbidlux mill-2010: l-Isvizzera, il-Ġappun, l-Arabja Sawdija u l-Istati Uniti tal-Amerika. Il-Ġermanja u Spanja huma l-esportaturi ewlenin tal-UE; dawn iż-żewġ Stati Membri flimkien jgħoddu għal aktar minn nofs l-esportazzjonijiet tal-Unjoni. Il-valur medju tal-unità tal-esportazzjoni tal-għasel mill-Unjoni żdied kostantement mill-2010 u laħaq EUR 5.14/kg fl-2012. Bħala konsegwenza, id-differenza bejn il-valuri tal-unità tal-importazzjoni u l-esportazzjoni kibret sostanzjalment u hija bejn wieħed u ieħor EUR 3/kg. Din id-differenza fil-valur jista' jispjegaha l-fatt li l-esportazzjonijiet tal-UE jikkonsistu prinċipalment minn għasel ippakkjat ta’ kwalità għolja filwaqt li l-importazzjonijiet jinkludu volumi kbar ta’ għasel bi prezz irħas f’kontenituri akbar li jintuża għat-taħlit u għall-industrija tal-ikel. 4. L-IMPLIMENTAZZJONI TA’ PROGRAMMI TAL-APIKULTURA NAZZJONALI 4.1. Għanijiet u miżuri eliġibbli L-għan ġenerali tal-programm huwa li jitjiebu l-kundizzjonijiet ġenerali tal-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti tal-apikultura fl-Unjoni. Sitt miżuri b’għanijiet speċifiċi huma eliġibbli għall-għajnuna u jistgħu jiġu inklużi fil-programmi tal-apikultura nazzjonali tal-Istati Membri; dawn huma elenkati fl-Artikolu 106 tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS u ma nbidlux mill-aħħar rapport 'l hawn. L-assistenza teknika hija mfassla biex ittejjeb l-effiċjenza tal-produzzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni permezz tal-introduzzjoni ta’ metodi aħjar. Din tinkludi l-organizzazzjoni ta’ korsijiet bażiċi għal parteċipanti ġodda u edukazzjoni kontinwa għal persuni b'esperjenza li jrabbu n-naħal u għal dawk responsabbli għar-raggruppament jew il-kooperattivi; il-korsijiet ta’ taħriġ jittrattaw b’mod partikolari oqsma bħat-tgħammir u l-prevenzjoni mill-mard, il-ġbir u l-ippakkjar, il-ħażna u t-trasport tal-għasel u l-kummerċjalizzazzjoni. It-tagħlim dwar kif għandhom jinżammu l-imġiebaħ u n-netwerk ta' konsulenti/tekniċi li jrabbu n-naħal jippermettu t-tixrid ta’ għarfien tekniku prattiku. Il-miżura tista’ wkoll tintuża biex issostni l-immodernizzar tas-settur permezz tax-xiri ta’ tagħmir għall-estrazzjoni minn dawk li jrabbu n-naħal. L-għan tal-prevenzjoni mill-varroażi hu li tiġi kkontrollata l-infestazzjoni fid-doqqajs ta' dan il-parassita endemiku. Il-varroażi hija kkawżata minn dudu li jdgħajjef is-sistema immunitarja tan-naħal u jżid l-infezzjonijiet sekondarji tan-naħal permezz ta' vajrusis. Il-varroażi qed twassal għal tnaqqis kbir fir-rendiment tal-għasel fl-UE, fattur li jwassal għal telf ta’ kolonji tan-naħal jekk ma jiġix trattat. Billi l-varroażi ma tistax tinqered għalkollox, l-uniku mod biex jiġu evitati l-konsegwenzi tagħha huwa li d-doqqajs jiġi ttrattat bil-metodi u l-prodotti approvati. Jeħtieġ tingħata kontribuzzjoni finanzjarja lill-produtturi biex tgħinhom jifilħu n-nefqa li jġarrbu biex jittrattaw kif xieraq id-doqqajs (prodotti, tagħmir bħal pereżempju xbieki tal-qiegħ). L-għajnuna għar-razzjonalizzazzjoni tat-transumanza hija maħsuba biex tassisiti l-ġestjoni tal-movimenti tad-doqqajs fl-Unjoni u fil-provvediment ta' postijiet għal min irabbi n-naħal fl-istaġun tal-fjur. Il-ġestjoni tat-transumanza tista' tkun iffaċilitata b'miżuri bħall-identifikazzjoni ta’ doqqajs u kaxxi tan-naħal, ir-reġistru tat-transumanza, l-investiment fil-materjal li jiffaċilita t-transumanza u l-immappjar tal-varjetajiet tal-għasel. F’diversi Stati Membri, it-transumanza hija kruċjali biex jintlaħqu l-ħtiġijiet nutrizzjonali tan-naħal u jkun żgurat id-dakkir tal-pjanti. Il-miżuri ta' appoġġ għat-twettiq tal-analiżi tal-għasel huma maħsuba biex itejbu l-kummerċjalizzazzjoni tal-għasel. L-iffinanzjar tal-analiżi tal-għasel jippermetti li min irabbi n-naħal jiżgura li l-għasel imqiegħed fis-suq jissodisfa l-karatteristiċi fiżiko-kimiċi stabbiliti fid-Direttiva tal-Kunsill 2001/110/KE li tirrigwarda l-għasel[6]; l-analiżi tal-oriġini botanika tal-għasel tipprovdi lil min irabbi n-naħal b’għarfien preċiż tal-għasel maħsud, u dan jippermettilhom jiksbu prezz ogħla għall-prodott tagħhom. L-appoġġ finanzjarju għall-analiżi tal-għasel huwa essenzjali biex dan is-servizz ikun aċċessibbli għal għadd kbir ta’ persuni li jrabbu n-naħal. L-istokkjar mill-ġdid tad-doqqajs jagħti l-possibbiltà li jingħata kumpens għat-telf ta' naħal, u b'hekk jiġi evitat it-telf tal-produzzjoni; dan jista’ jinkludi attivitajiet ta’ finanzjament biex jiġu promossi l-produzzjoni tar-reġina tan-naħal u x-xiri ta’ kolonji tan-naħal. L-opportunità pprovduta bir-Regolament biex jiġu inklużi proġetti speċifiċi ta' riċerka applikata għat-titjib fil-kwalità tal-għasel fil-programmi tal-għasel, u għat-tixrid tar-riżultati ta’ dawn il-proġetti, jistgħu jgħinu biex jiżdied l-għarfien tal-produtturi dwar prattiki speċifiċi tat-trobbija tan-naħal. 4.2. Ċensiment tad-doqqajs u min irabbi n-naħal Skont l-Artikoli 1 u 9 tar-Regolament (KE) Nru 917/2004, l-Istati Membri pprovdew informazzjoni dwar l-istruttura tas-settur tal-apikultura fil-kuntest tal-programmi 2011-2013. Skont dawn, l-għadd totali ta’ dawk li jrabbu n-naħal fl-Unjoni fl-2010 kien 506 038, li minnhom 5,2 % (26 318) biss tqiesu li jrabbu n-naħal b'mod professjonali (aktar minn 150 doqqajsa). Fl-2010, l-għadd totali ta’ doqqajs fl-UE kien madwar 14-il miljun (13 985 091), li madwar 6 miljuni (5 659551) minnhom huma ta' dawk li jrabbu n-naħal b'mod professjonali, jiġifieri dawn għandhom 40 % tad-doqqajs. Ta’ min jinnota li peress li m’hemm l-ebda obbligu legali fil-livell tal-UE biex jiġi rreġistrat id-doqqajs, il-ġbir ta’ dejta dwar l-għadd totali ta’ doqqajs mhuwiex armonizzat bejn l-Istati Membri u jista' jkollu xi nuqqas ta' preċiżjoni. Għalkemm il-perċentwali ta’ persuni li jrabbu n-naħal b'mod professjonali u l-għadd ta’ doqqajs li jimmaniġġjaw żdied mill-2007 (33 % ta' doqqajs), is-settur għadu fil-biċċa l-kbira magħmul minn persuni li jrabbu n-naħal mhux professjonalment. Ir-rata tal-professjonalizzazzjoni hija ġeneralment baxxa fl-UE iżda tista’ tvarja ħafna bejn l-Istati Membri; pereżempju, fil-Ġermanja, aktar minn 99 % ta’ dawk li jrabbu n-naħal mhumiex professjonali waqt li fi Spanja 23 % ta’ dawk li jrabbu n-naħal huma professjonali. In-numru ta’ doqqajs fl-UE żdied bi 3 % (382 372) fl-2010 meta mqabbel maċ-ċensiment tal-2007. Skont dawk li jrabbu n-naħal, din iż-żieda hija meħtieġa sabiex tikkumpensa għall-mortalità tan-naħal. Madankollu, dan tinvolvi wkoll żieda fil-produzzjoni tal-għasel ekwivalenti għal 6 % fl-istess perjodu. Il-ħames Stati Membri bl-ogħla numru ta’ doqqajs huma: Spanja (19,3 %), il-Greċja (11,8 %), Franza (10,5 %), ir-Rumanija (10 %) u l-Italja (8,8 %). Madankollu, il-pajjiżi bl-ogħla numru ta’ doqqajs mhumiex dejjem pajjiżi bl-ogħla produzzjoni ta' għasel. Dan jiġri minħabba differenzi ambjentali (il-klima, il-kwantitajiet tan-nektar, id-densitajiet tal-kolonji tan-naħal, eċċ.) kif ukoll minħabba n-nuqqas ta’ metodu armonizzat fil-livell tal-UE li jissorvelja l-għadd ta’ doqqajs, u dan iwassal għal differenzi drammatiċi fir-rendiment għal kull doqqajsa fost l-Istati Membri (bejn 9kg u 51kg fl-2010 fl-UE). B’riżultat ta’ dan, il-Ġermanja għandha numru inqas ta’ doqqajs (5,6 %) milli għandhom il-Greċja, l-Italja, Franza u r-Rumanija iżda tipproduċi aktar għasel minn kull wieħed minn dawn il-pajjiżi minħabba rendimenti ogħla (sa 37,2kg għal kull doqqajsa fl-2011). L-Ungerija wkoll għandha medja għolja ta' rendiment għal kull doqqajsa (27.4kg fl-2010) u għalhekk hija r-raba’ produttur tal-UE fl-UE għalkemm din għandha biss 7,1 % tad-doqqajs. 4.3. Allokazzjoni tan-nefqa 4.3.1. Il-baġit għal kull Stat Membru B'konformità mal-Artikolu 108 tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS, l-Unjoni tipprovdi finanzjament parzjali għall-programmi tal-apikultura li jkun ekwivalenti għal 50 % tan-nefqa mġarrba mill-Istati Membri. Ta’ min jinnota li l-fondi annwali tal-Unjoni ddedikati lis-settur tal-apikultura żdiedu mill-2007 biex jiġi kkunsidrat l-għadd li dejjem qed jiżdied ta’ doqqajs u l-ħtiġijiet dejjem akbar tas-settur tal-apikultura. Fl-2011, il-baġit żdied għal EUR 32 miljun fis-sena. L-Istati Membri jinnotifikaw il-programmi tal-apikultura nazzjonali tagħhom lill-Kummissjoni qabel il-15 ta’ April darba kull tliet snin kif stipolat fl-Artikolu 2 tar-Regolament (KE) Nru 917/2004 (is-sottomissjoni tal-2010 tintrabat mal-programmi li jkopru s-snin 2011, 2012 u 2013). Fuq il-bażi tal-previżjonijiet tan-nefqa tal-Istati Membri kif stabbiliti fil-programmi tal-apikultura nazzjonali tagħhom, il-fondi disponibbli tal-Unjoni (EUR 32 miljun fis-sena għall-perjodu 2011-2013) jitqassmu skont is-sehem ta’ kull Stat Membru fl-għadd totali ta’ doqqajs fl-Unjoni iżda l-fondi allokati ma jistgħux ikunu aktar minn 50 % tan-nefqa pprogrammata għal kull Stat Membru. Meta nofs in-nefqa tal-programm nazzjonali tkun inqas mill-ammont li jikkorrispondi għall-għadd ta' doqqajs, il-bqija tal-fondi disponibbli jitqassmu mill-ġdid fost l-Istati Membri li għalihom in-nefqa mistennija taqbeż is-sehem proporzjonali tagħhom mill-baġit (skont l-Artikolu 3 tar-Regolament (KE) Nru 917/2004). L-għadd totali ta’ doqqajs f’kull Stat Membru u fl-Unjoni jiġi aġġornat u ppubblikat kull tliet snin fl-Anness I tar-Regolament (KE) Nru 917/2004. Fl-2011, sitt Stati Membri (il-Bulgarija, id-Danimarka, il-Ġermanja, il-Greċja, il-Finlandja u l-Isvezja) ipprevedew li n-nefqa kellha tkun inqas mill-baġit rispettiv tagħhom skont l-għadd ta' doqqajs. L-ammont korrispondenti ta’ fondi tal-UE kien imqassam fost il-bqija tal-Istati Membri. Fl-2011, il-ħames Stati Membri bl-ikbar numru ta’ doqqajs irċevew allokazzjonijiet li flimkien ammontaw għal 55 % tal-baġit disponibbli tal-UE. L-Istati Membri bl-akbar numru ta’ doqqajs huma għalhekk l-akbar utenti tal-programm. 4.3.2. L-eżekuzzjoni tal-baġit Skont iċ-ċifri kkomunikati mill-Istati Membri dwar l-implimentazzjoni tal-baġit għal kull tip ta’ miżura, b’mod ġenerali r-rati ta’ użu fis-27 Stat Membru huma għoljin ħafna (93 % fl-2010, 89 % fl-2011 u 89 % fl-2012). It-tnaqqis fir-rata ta’ eżekuzzjoni mill-2010 sal-2011 jista' jispjegah il-fatt li l-baġit allokat għall-programm tal-apikultura żdied minn 26.3 miljun għal 32 miljun f'dawn is-sentejn. B’mod ġenerali, ir-rata għandha tendenza li tkun anqas fl-ewwel sena tal-programm u tiżdied sat-tielet sena. Fl-2010 u fl-2011, l-akbar benefiċjarji (Spanja (93 %, 84 %), il-Greċja (97 %, 92 %), Franza (90 %, 88 %), l-Italja (96 %, 92 %), u r-Rumanija (100 %, 85 %) għamlu użu effettiv ħafna mill-baġits tagħhom. Dan kien il-każ ukoll fl-2012 (il-Greċja (97 %), Franza (92 %), l-Italja (93 %), u r-Rumanija (98 %) bl-eċċezzjoni ta' Spanja li użat biss 69 % tal-baġit. 4.4. Spejjeż imġarrba skont it-tip ta’ azzjoni għal kull Stat Membru L-analiżi tal-ispejjeż imġarrba hija bbażata fuq iċ-ċifri pprovduti mill-Istati Membri kull sena kif meħtieġ mill-Artikolu 6(2) tar-Regolament (KE) Nru 917/2004. Għall-perjodu 2010-2012, l-aktar żewġ miżuri sostnuti kienu l-kontroll tal-varroażi u l-assistenza teknika. L-ispejjeż għal dawn iż-żewġ miżuri kienu sistematikament l-akbar u baqgħu relattivament stabbli matul il-programmi suċċessivi, u kienu jammontaw bejn wieħed u ieħor 27-30 % għall-kontroll tal-varraożi u 24-28 % għal assistenza teknika. B’mod partikolari, il-miżuri għall-kontroll tal-varroażi ntużaw mill-Istati Membri kollha fl-2010; dan jirrifletti l-fatt li l-varroażi hija endemika fl-Unjoni u titqies bħala t-theddida ewlenija għas-sopravivenza tan-naħal skont it-tweġibiet tal-kwestjonarju mniedi mil-Laboratorju ta’ Referenza tal-UE għas-saħħa tan-naħal[7]. Dan jiġri wkoll minħabba l-ispiża relattivament għolja tat-trattamenti kontra l-varroa, li hi stmata li tirrappreżenta 10-20 % tal-ispejjeż tal-produzzjoni skont dawk li jrabbu n-naħal. L-Istati Membri li użaw l-aktar din il-miżura kienu Spanja, l-Ungerija u l-Polonja. Madankollu, ta' min jinnota li l-Greċja ma baqgħetx tuża din il-miżura fl-2011 u fl-2012 minħabba l-inflazzjoni tal-ispejjeż tat-trattament, ir-reżistenza tal-varroa għat-trattamenti, ir-riskju tal-preżenza ta' residwi fil-prodotti tal-apikultura u l-kundizzjonijiet klimatiċi sħan li jiffavorixxu l-iżvilupp tal-larva matul is-sena kollha u l-persistenza tal-varroa. Il-miżuri ta’ assistenza teknika huma użati mill-maġġoranza tal-Istati Membri. Meta jiġi kkunsidrat l-għadd ta’ persuni li jrabbu n-naħal mhux professjonalment u l-kundizzjonijiet li jinbidlu tas-settur, hemm bżonn azzjoni ffukata kontinwa għat-tixrid ta’ informazzjoni. Kemm is-settur tat-trobbija tan-naħal u kemm l-Istati Membri jikkunsidraw li l-miżuri ta’ assistenza teknika jħallu effetti ta’ benefiċċju kbir fuq il-produzzjoni. L-utenti ewlenin ta’ din il-miżura fl-2011 u fl-2012 kienu l-Italja, il-Greċja, Franza, il-Ġermanja, ir-Repubblika Ċeka, il-Polonja u Spanja. Ta’ min jinnota li bejn iż-żewġ programmi tal-apikultura kien hemm tibdil fl-allokazzjoni għal kull Stat Membru tal-ispejjeż għall-assistenza teknika: fl-2010, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Bulgarija u r-Rumanija ma użawx din il-miżura filwaqt li fl-2011 u fl-2012 il-Bulgarija u r-Rumanija bdew jużawha. Il-Polonja żiedet sitt darbiet l-ispejjeż tagħha għall-assistenza teknika bejn l-2010 u l-2011-2012. Spanja kważi rdoppjat l-ispejjeż tagħha bejn l-2010 u l-2011-2012. Il-miżuri mfassla biex jassiguraw ir-razzjonalizzazzjoni tat-transumanza jkomplu jkunu t-tielet l-aktar miżura komuni appoġġjata, li jammontaw għal bejn 16-20 % tan-nefqa. Din il-miżura qed tintuża l-aktar fil-pajjiżi tal-Ewropa tan-Nofsinhar bħall-Greċja, Spanja u r-Rumanija b’veġetazzjoni diversifikata u perjodu twil ta’ fjur. L-Istati Membri l-oħra bħall-Ġermanja jappoġġjaw it-transumanza minħabba l-importanza tagħha għad-dakkir. L-istokkjar mill-ġdid tad-doqqajs kien fir-raba' post. L-użu ta’ din il-miżura rrappreżenta 19 % tan-nefqa fl-2010 u naqas għal 16 % fl-2012. Ir-Rumanija, il-Bulgarija u l-Polonja huma l-utenti ewlenin. L-organizzazzjonijiet tat-trobbija tan-naħal, li huma involuti fil-preparazzjoni tal-programmi, huma interessati ħafna f'dawn il-miżuri biex jikkumpensaw għat-telf tal-kolonji tan-naħal u għaż-żieda fil-prezzijiet tal-frieħ tan-naħal. Minkejja dan, fis-settur tal-apikultura jinħass li l-appoġġ għall-istokkjar mill-ġdid tad-doqqajs, sa ċertu punt, hu biss soluzzjoni għal perjodu qasir ta’ żmien u li l-kawżi tal-mortalità tan-naħal għandhom jiġu analizzati aktar u għandha tittieħed azzjoni fuqhom. Il-miżuri dwar ir-riċerka applikata kienu fil-ħames post (4-6 % tan-nefqa). Franza tibqa' l Istat Membru li jalloka l-akbar baġit għar-riċerka applikata, b’madwar 1.4 miljuni fl-2012; dan jirrappreżenta aktar minn nofs is-somma totali allokata għal din il-miżura fl-Unjoni. Pereżempju, il-miżuri tar-riċerka applikata ġew użati fi Franza biex jitwettaq studju dwar l-espożizzjoni tan-naħal tal-għasel għal pestiċida sistematiku neonikotinojdu[8]. Fl-aħħar nett, l-ispejjeż għall-analiżi tal-għasel naqsu u huma l-inqas użati mill-Istati Membri. Fl-2010, dawn kienu jirrappreżentaw 6 % tal-ispejjeż imbagħad dawn naqsu għal 4 % fl-2011 u għal 3 % fl-2012. Spanja, li kienet waħda mill-pajjiżi bl-ogħla baġit għall-analiżi tal-għasel bejn l-2007 u l-2009, naqqset l-ispejjeż tagħha fl-2010 u għal darboħra fl-2011 u l-2012. Il-Polonja wkoll naqqset l-ispejjeż tagħha bejn l-2010 u l-2011 filwaqt li l-Bulgarija żiedet l-ispejjeż tagħha fl-2011 u fl-2012 meta mqabbla mal-2010. Dawn il-varjazzjonijiet jistgħu jkunu dovuti għall-fatt li ladarba jkun stabbilit netwerk ta’ laboratorji, l-ispejjeż ikunu inqas importanti. Ta’ min jinnota li l-appoġġ għall-analiżi tal-laboratorji huwa partikolarment apprezzat minn dawk li jippakkjaw l-għasel u d-distributuri billi dan jippermetti l-ispiża tal-persuni li jrabbu n-naħal tiġi internalizzata. 5. EVALWAZZJONI TAl-MIŻURI GĦAS-SETTUR TAL-APIKULTURA Fl-2012, il-Kummissjoni inkarigat lil konsulent estern biex iwettaq evalwazzjoni tal-miżuri għas-settur tal-apikultura. L-istudju evalwa: – Sa liema punt is-sitt miżuri tal-programmi tal-apikultura affettwaw il-produzzjoni, il-kummerċjalizzazzjoni u l-kummerċ tal-għasel kif ukoll iż-żamma u l-kummerċ ta’ naħal ħaj. – Sa liema punt il-miżuri kienu ta' kontribut biex jingħata sostenn lill-attività ekonomika u lid-dħul ta’ dawk li jrabbu n-naħal b'mod professjonali. – Sa liema punt il-miżuri kienu ta' kontribut għall-istabbiltà fil-prezzijiet tal-għasel. L-istudju tlesta f’Lulju 2013. L-istudju kkonkluda li l-programmi tal-apikultura nazzjonali kienu ta' kontribut biex jistabbilizzaw il-livelli tal-produzzjoni tal-għasel fl-UE f’kuntest ta’ żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni, theddidiet għas-sopravivenza tan-naħal tal-għasel u kompetizzjoni internazzjonali ħarxa bl-importazzjonijiet tal-għasel minn pajjiżi terzi. Il-miżuri kienu ta' kontribut biex irażżnu ż-żieda fl-ispejjeż tal-produzzjoni (b’mod partikolari bit-trattamenti kontra l-varroa u bl-istokkjar mill-ġdid tad-doqqajs) u għalhekk illimitaw l-impatt ta’ dawn l-ispejjeż fuq id-dħul ta’ dawk li jrabbu n-naħal. Is-sitt miżuri huma komplementari għal xulxin; il-konklużjonijiet dwar l-effett ta’ kull miżura individwali għandhom ikunu interpretati bir-reqqa u għandhom jiġu kkunsidrati s-sinerġiji eżistenti bejn il-miżuri. L-attività tat-trobbija tan-naħal saret aktar produttiva billi tħeġġeġ it-titjib strutturali fis-settur permezz tal-għajnuna teknika, ir-razzjonalizzazzjoni tat-transumanza, il-kontroll tal-varroażi, il-modernizzazzjoni u l-mekkanizzazzjoni tal-attività tat-trobbija tan-naħal, it-taħriġ u t-tixrid tal-informazzjoni. Bil-miżuri setgħet tkun appoġġjata l-produzzjoni ta’ kwalità għolja tal-għasel tal-UE kif ukoll ikun żgurat li l-produzzjoni fin-naħa t’isfel tibqa’ kompetittiva. Il-kwalità għolja u l-valur miżjud tal-għasel prodott fl-UE tippermetti distakk wiesa’ bejn il-valur medju tal-unità tal-esportazzjoni tal-għasel tal-UE u l-valur medju tal-unità tal-importazzjoni tal-għasel minn pajjiżi terzi. Barra minn hekk il-miżuri kellhom impatt pożittiv indirett kemm fuq l-iżvilupp rurali u kemm fuq l-ambjent. Billi tnaqqsu l-ispejjeż, tħeġġeġ it-titjib strutturali u ġie appoġġjat id-dħul ta’ dawk li jrabbu n-naħal, il-miżuri għenu biex l-attività tat-trobbija tan-naħal tinżamm f’żoni rurali, u din hija essenzjali għad-dakkir u għalhekk għall-agrikoltura. Permezz tal-miżuri kienu mħeġġa wkoll prattiki aktar sostenibbli fit-trobbija tan-naħal b’mod partikolari l-kontroll tal-varroażi. Fl-aħħar nett, l-istudju enfasizza li s-settur tal-apikultura, l-industrija tal-għasel u l-Istati Membri lkoll jaqblu fil-kunsiderazzjoni li l-programmi tal-apikultura nazzjonali huma utli ħafna biex jappoġġjaw is-settur. Madankollu l-istudju kkonkluda li jista’ jsir iktar progress billi jiġi ottimizzat l-użu tal-miżuri eżistenti sabiex jiġi promoss l-għasel, titħeġġeġ aktar il-kooperazzjoni bejn dawk li jrabbu n-naħal, jittejjeb it-tixrid ta’ informazzjoni dwar proġetti ta’ riċerka applikata u jiġu ddiversifikati s-sorsi ta’ dħul ta’ min irabbi n-naħal permezz tal-iżvilupp ta’ prodotti tal-apikultura ta' valur għoli bħalma huma l-ħalib tan-naħal, l-għabra tad-dakra u ż-żaftur. Minħabba l-bżonnijiet tas-settur u d-differenzi nazzjonali fost l-Istati Membri, il-kuntrattur irrakkomanda wkoll direzzjoni aktar ċara mill-Unjoni dwar programmi tal-apikultura peress li l-għażla tal-miżuri konkreti bħalissa hija magħmula fuq livell nazzjonali jew saħansitra fuq livell reġjonali. Għandhom jinstabu wkoll sinerġiji bejn il-programmi ta’ riċerka tal-Unjoni u r-riċerka applikata nazzjonali biex tkun żgurata rabta aħjar bejn ir-riċerka fundamentali u dik applikata, u kif ukoll biex jiġi evitat ċertu rduppjar li jista’ jkun hemm. 6. IS-SUĠĠERIMENTI TAL-ISTATI MEMBRI U TAS-SETTUR F’Ottubru tal-2012, il-Kummissjoni ħtieġet li l-Istati Membri u r-rappreżentanti tas-settur jagħtu l-opinjonijiet tagħhom dwar il-programmi tal-apikultura bl-għan li jitħejja dan ir-rapport. B’mod ġenerali, kif jidher fl-istudju ta’ evalwazzjoni, l-Istati Membri esprimew is-sodisfazzjon tagħhom għall-mod kif qed jitmexxew il-programmi u talbu li jibqgħu għaddejjin għax iħossu li dawn il-miżuri huma ta’ għajnuna kbira għat-trobbija tan-naħal u l-produzzjoni tal-għasel. Is-suġġerimenti li ġejjin għall-aġġustament tal-miżuri ġew espressi mill-Istati Membri: Il-Ġermanja u l-Lussemburgu ssuġġerew l-allinjament tas-sena tal-apikultura mas-sena kalendarja. Bħalissa, l-eżerċizzji annwali tal-programmi tal-apikultura huma stabbiliti mis-16 ta’ Ottubru ta’ kull sena sal-15 ta’ Ottubru tas-sena ta’ wara (l-Artikolu 2(2) tar-Regolament (KE) Nru 917/2004) filwaqt li miżuri eliġibbli għall-kofinanzjament iridu jkunu ġew implimentati sal-31 ta’ Awwissu tas-sena kkonċernata (l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 917/2004); għalhekk huwa diffiċli li jiġu ffinanzjati l-azzjonijiet implimentati matul Settembru u l-ewwel nofs ta’ Ottubru. Għall-programmi tal-apikultura ta' bejn l-2014-2016, il-Kummissjoni beħsiebha tindirizza din il-kwistjoni billi tipproponi li temenda d-dati tal-implimentazzjoni tal-miżuri fir-Regolament (KE) Nru 917/2004 sabiex ikun żgurat li miżuri tal-apikultura jkunu jistgħu jiġu implimentati matul is-sena kollha. Il-Ġermanja talbet għas-simplifikazzjoni tal-miżuri ta' amministrazzjoni u kontroll peress li l-isforz tal-kontroll meħtieġ jidher li huwa sproporzjonat. L-Istati Membri huma responsabbli mill-monitoraġġ u l-valutazzjoni tal-programmi. Ir-Regolament (KE) Nru 917/2004 jobbliga lill-Istati Membri li jinnotifikaw dawn il-miżuri skont perjodu ta' żmien preċiż iżda jħalli flessibbiltà kbira lill-Istati Membri li jimplimentaw il-kontrolli f’konformità mal-prinċipju ġenerali tas-sussidjarjetà u l-valutazzjoni tar-riskju. Għall-programmi tal-apikultura 2014-2016, in-notifiki lill-Kummissjoni huma ssimplifikati u ddaħħlu b’mod dirett mis-Sistema ta’ Informazzjoni għall-Ġestjoni u l-Monitoraġġ tas-Suq Agrikolu. Il-Ġermanja ssuġġeriet li jiġu appoġġjati l-miżuri addizzjonali dwar it-trobbija tan-naħal, it-titjib tas-saħħa tan-naħal, il-kontroll tal-ħsara li tirriżulta mill-varroażi, il-kummerċjalizzazzjoni tal-għasel, u l-flora tal-għasel. Dawn il-miżuri kollha diġà jistgħu jiġu appoġġjati sa ċertu punt bil-programmi tal-apikultura attwali. Miżuri speċifiċi addizzjonali biex titjieb is-saħħa tan-naħal[9] huma ffinanzjati mill-UE barra l-programmi tal-apikultura. - Rigward l-assistenza teknika, il-Ġermanja talbet deskrizzjoni aktar ċara tal-eliġibbiltà għall-appoġġ tat-tagħmir għal min irabbi n-naħal, eż. fil-forma ta’ lista tal-Kummissjoni ta’ prodotti eliġibbli għal appoġġ. Il-Kummissjoni tqis li lista fissa ta’ prodotti tneħħi xi ftit mill-flessibbiltà meħtieġa sabiex titqies il-varjabbiltà tal-istrutturi tas-settur fost l-Istati Membri. Barra minn hekk, l-investimenti minn persuni li jrabbu n-naħal diġà jistgħu jiġu ffinanzjati fi ħdan programmi ta’ żvilupp rurali li jinkludu miżuri għall-modernizzazzjoni u l-innovazzjoni ta’ azjendi agrikoli. Fl-aħħar nett, il-Litwanja ssuġġeriet li jiġi pprovvdut appoġġ li jippermetti lil dawk li jrabbu n-naħal fuq skala żgħira biex jaġġornaw it-tagħmir tagħhom għall-estrazzjoni tal-għasel u l-bini tax-xehdiet. Appoġġ bħal dan diġà jista’ jiġi pprovdut skont il-miżura ta' assistenza teknika. Il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda kumment bil-miktub mingħand is-settur wara t-talba tiegħu f’Ottubru tal-2012. Madankollu, l-evalwatur estern ikkonsulta mas-settur b’mod komprensiv permezz ta’ studji ta’ każijiet imwettqa f’erba’ Stati Membri[10], intervisti u stħarriġ fuq l-internet, u kkonkluda li l-appoġġ ipprovdut mill-miżuri kien apprezzat ħafna minn dawk li jrabbu n-naħal u mill-assoċjazzjonijiet tagħhom billi dan ippermetta li jitnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni f’settur taħt pressjoni. Madankollu, dawk li jrabbu n-naħal u l-assoċjazzjonijiet tagħhom enfasizzaw il-ħtieġa li jiġu żviluppati aktar trattamenti effettivi biex jiġġieldu l-varroa u biex jitnaqqsu l-ispejjeż tagħhom. Huma nnutaw ukoll li għalkemm il-miżura għall-istokkjar mill-ġdid tad-doqqajs tippermetti kumpens parzjali għat-telf tal-kolonji tan-naħal, dan huwa biss soluzzjoni għal perjodu ta’ żmien qasir u li l-kawżi tal-mortalità tan-naħal għandhom jiġu studjati u għandha tittieħed azzjoni fuqhom. 7. KONKLUŻJONI Il-programmi tal-apikultura nazzjonali għandhom l-għan li tittejjeb il-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tal-għasel fl-Unjoni Ewropea. Fl-Istati Membri kollha, dawn jipprovdu appoġġ dirett lil apikultura, settur wieħed żgħir f’termini ta’ produzzjoni iżda wieħed essenzjali għall-agrikoltura permezz tad-dakkir. Kemm min-naħa tal-Istati Membri kif ukoll min-naħa tal-operaturi, il-programmi tal-apikultura nazzjonali kienu ta’ benefiċċju għas-settur tat-trobbija tan-naħal. Il-miżuri ppermettew li tinżamm il-produzzjoni ta' għasel ta' kwalità għolja fl-UE minkejja kuntest diffiċli b'aktar spejjeż tal-produzzjoni, theddidiet għas-sopravivenza tan-naħal u kompetizzjoni internazzjonali ħarxa bl-importazzjonijiet tal-għasel minn pajjiżi terzi. Fid-dawl tal-informazzjoni ppreżentata f’dan ir-rapport u r-riżultati tal-evalwazzjoni tal-miżuri tal-apikultura, il-Kummissjoni ma tipprevedix li timmodifika l-lista ta’ miżuri eliġibbli għall-apikultura fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007. Madankollu, il-Kummissjoni se tipproponi li temenda r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (KE) Nru 917/2004 sabiex ikun żgurat li l-miżuri tal-apikultura jkunu jistgħu jiġu applikati u ffinanzjati matul is-sena kollha u biex tittejjeb l-ġestjoni tagħhom. Barra minn hekk, il-Kummissjoni se taħdem għal koordinazzjoni aħjar bejn il-proġetti ta' riċerka applikata nazzjonali u l-proġetti ta’ riċerka tal-Unjoni sabiex jiġi ottimizzat l-użu tar-riżultati tagħhom u biex jittejjeb it-tixrid tagħhom fis-settur tat-trobbija tan-naħal. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni se tara li ttejjeb aktar l-effiċjenza tal-miżuri eżistenti billi tfittex sinerġiji possibbli bejn il-miżuri tal-apikultura u l-programmi ta’ żvilupp rurali. Dan jista’ jinvolvi miżuri ta’ żvilupp rurali bħall-appoġġ għall-installazzjoni u l-modernizzazzjoni ta' azjendi ta' persuni li jrabbu n-naħal u kif ukoll l-użu ta’ miżuri agro-ambjentali sabiex tiżdied id-disponibbiltà ta’ pjanti li jipproduċu l-għasel għan-naħal tal-għasel. [1] ĠU L 299, 16.11.2007, p. 1. [2] http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0267:FIN:MT:PDF. [3] ĠU L 163, 30.4.2004, p. 83. [4] http://ec.europa.eu/agriculture/evaluation/market-and-income-reports/index_en.htm. [5] http://wcmcom-ec-europa-eu-wip.wcm3vue.cec.eu.int:8080/agriculture/honey/index_en.htm [6] ĠU L 10, 12.1.2002, p. 47. [7] http://ec.europa.eu/food/animal/liveanimals/bees/eu_ref_lab_bee_health_en.htm. [8] "A common pesticide decreases foraging success and survival in honey bees" li jinsab f'din il-ħolqa Sciencexpress/http://sciencemag.org/content/early/recent/ 29March 2012/ Page 1/ 10.1126/science.1215039. [9] http://ec.europa.eu/food/animal/liveanimals/bees/bee_health_en.htm. [10] Spanja, il-Ġermanja, l-Ungerija u l-Greċja.