MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 44/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Xejriet u konsegwenzi fil-qasam tal-industriji tas-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni fl-Unjoni Ewropea” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 44/03

Relatur: is-Sur PEZZINI

Korelatur: is-Sur JARRÉ

Nhar id-19 ta’ Jannar 2012, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Xejriet u konsegwenzi fil-qasam tal-industriji tas-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni fl-Unjoni Ewropea

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-8 ta’ Novembru 2012.

Matul l-485 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-12 u t-13 ta’ Diċembru 2012 (seduta tat-13 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’159 vot favur, 3 voti kontra u 11-il astensjoni.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jemmen li fl-Ewropa s-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni huma pedament importanti tal-mudell soċjali Ewropew. Dawn is-servizzi li jiddependu minn xulxin u li jsaħħu lil xulxin b’mod reċiproku, fl-effikaċja tagħhom jiffurmaw “triangolu tad-deheb” essenzjali għat-tħaddim tajjeb tagħhom u għall-kwalità tas-soċjetà.

1.2 Fil-fehma tal-KESE, dawn is-servizzi l-ewwel nett jaqdu rwol ewlieni kemm fl-integrazzjoni tan-nies fis-soċjetà kif ukoll fiż-żamma tal-koeżjoni soċjali, biex b’hekk jiżguraw parteċipazzjoni demokratika effettiva kif ukoll ġustizzja soċjali. It-tieni, huma importanti ħafna bħala parti mill-isforz biex jintlaħqu l-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020 fir-rigward tas-sostenibilità, il-ħolqien ta’ impjiegi intelliġenti u l-koeżjoni ekonomika u soċjali msaħħa madwar l-UE.

1.3 Il-KESE jemmen li jeħtieġ aktar sensibilizzazzjoni dwar il-fatt li hekk kif il-popolazzjoni qed tixjiħ u d-domanda għall-kura qed tiżdied minħabba n-nuqqas ta’ persuni tal-familja li jistgħu jagħtu kura lill-familjari anzjani tagħhom (minħabba, inter alia, l-parteċipazzjoni dejjem tiżdied tan-nisa fis-suq tax-xogħol), sar essenzjali li jkun hemm ippjanar u programmazzjoni aħjar, fir-rigward tal-esiġenzi u t-taħriġ għall-ħaddiema tal-kura tas-saħħa minn naħa, u l-ambitu tal-prijoritajiet tal-allokazzjonijiet baġitarji min-naħa l-oħra.

1.4 Il-KESE huwa konxju tal-kompetenza tal-Istati Membri f’dan il-qasam u d-diskrezzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali fil-forniment ta’ dawn is-servizzi. Madankollu, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-Istati Membri tal-UE għandhom ukoll responsabbiltà kondiviża ewlenija f’dan il-qasam, u jirrimarka li t-Trattat ta’ Lisbona ġab miegħu innovazzjoni importanti hawnhekk, bil-protokoll dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali mehmuż mat-Trattat, u jaħseb li għandu jsir sforz lejn l-armonizzazzjoni bejn l-Istati Membri sabiex jingħelbu l-inugwaljanzi li jeżistu u tiġi ggarantita l-libertà fundamentali sabiex jiġu stabbiliti (waqt li tal-inqas jiġu rispettati l-istandards soċjali regolamentari u konvenzjonali tal-pajjiż ospitanti) u pprovduti servizzi.

1.5 Fid-dawl tal-importanza tas-settur fir-rigward tal-kontribut tiegħu lejn il-Prodott Domestiku Gross tal-UE, il-prospetti ta’ impjieg sinifikanti li joffri fir-rigward tal-ħolqien tal-impjiegi u ta’ negozju ġdid, kif ukoll il-kapaċità tiegħu biex iwassal għal tweġibiet innovattivi u ta’ kwalità għall-bidliet strutturali u l-ħtiġijiet fis-soċjetà Ewropea, kif ukoll għall-objettivi tat-Trattat ta’ Lisbona f’dan il-qasam, il-KESE jappella lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew biex: — iniedu strateġija Ewropea komprensiva dwar is-servizzi soċjali u tas-saħħa innovattivi u “intelliġenti” fl-Ewropa, li tinvolvi l-ottimizzar tar-riżorsi umani, it-taħriġ tul il-ħajja, id-definizzjoni ta’ prinċipji ta’ kwalità, l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji adegwati għall-appoġġ tar-riċevituri u l-fornituri tas-servizzi, l-iżvilupp ta’ żona Ewropea ta’ servizzi integrati, u politiki ta’ appoġġ; — jippromovu aktar effiċjenza fl-użu ta’ riżorsi finanzjarji u umani; ġestjoni effikaċi, immexxija minn negozjar kollettiv; parteċipazzjoni adegwata tas-settur privat u s-settur tal-volontarjat; u valutazzjonijiet kawti tal-effiċjenza u l-kosteffiċjenza tas-servizzi; u — jappella b’mod speċifiku lill-Kummissjoni biex tistabbilixxi qafas bażiku komuni dwar is-servizzi personali, b’qafas regolatorju u prinċipji ta’ kwalità, kif ukoll rekwiżiti kurrikulari definiti b’mod ċar, sabiex il-mobilità professjonali effettiva ssir realtà madwar l-UE.

1.6 Fil-livell tal-UE l-KESE jaħseb li proporzjon tad-diversi Fondi Strutturali għandu jiġi allokat b’mod ikkoordinat għall-iżvilupp tal-infrastruttura soċjali u s-servizzi tas-saħħa fejn jeżistu nuqqasijiet, u għal inizjattivi ta’ impjieg lokali fis-settur. B’mod partikolari, għandu jkun hemm linja ta’ finanzjament għaż-żoni rurali. L-istess japplika għall-programmi Orizzont 2020 u Kultura u l-miżuri għat-tagħlim tul il-ħajja li jirrelataw ma’ teknoloġiji ġodda applikati għall-kura tas-saħħa u dik soċjali. Barra minn hekk, għandha titħeġġeġ ir-riċerka dwar l-ottimizzar tar-riżultati ta’ servizzi, kif ukoll id-dokumentazzjoni u l-iskambju ta’ stejjer ta’ suċċess.

1.7 Il-KESE huwa tal-fehma li huwa importanti li jinbeda djalogu soċjali kostruttiv u ddettaljat bejn il-livell kollha (lokali, nazzjonali u Ewropew) għas-settur tas-servizzi personali. Dan id-djalogu soċjali għandu jaqdi rwol kruċjali billi: — jikkontribwixxi għall-analiżi tal-isfidi ekonomiċi u soċjali tas-settur, — jistudja liema huma t-toroq li għandhom jittieħdu għall-iżvilupp tas-settur, — jipprepara proġetti bil-għan jiġu armonizzati ’l fuq ir-regolamenti li japplikaw fis-settur, — jiġġieled kontra l-impjieg mhux iddikjarat, — itejjeb il-professjonalizzazzjoni tas-settur kif ukoll il-possibilitajiet ta’ karriera għall-ħaddiema, — itejjeb il-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-pagi tal-ħaddiema fis-settur, — itejjeb l-attrazzjoni u l-immaġni tas-settur, — jissorvelja l-applikazzjoni tal-ftehimiet kollettivi u tar-regoli. Il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri jridu jappoġġjaw b’mod konkret u attiv it-twettiq u l-iżvilupp ta’ djalogu soċjali bħal dan kif ukoll l-organizzazzjoni tal-ħidma relatata. Fl-ewwel stadju, dan l-appoġġ jista’ jieħu l-għamla ta’ studji dwar dawn is-setturi kif ukoll konferenzi fil-livell Ewropew immirati lejn l-imsieħba soċjali tas-settur.

2. Daħla

2.1 L-għan ta’ din l-Opinjoni huwa li jiġu identifikati bidliet fix-xejriet attwali u żviluppi futuri fl-oqsma tas-servizzi personali soċjali u tas-saħħa, servizzi fl-edukazzjoni u t-taħriġ relatati, u b’mod partikolari l-prospetti għall-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità fis-settur.

2.2 Is-servizzi soċjali u tas-saħħa jikkonċernaw il-ħtiġijiet bażiċi tal-individwu. F’dan is-settur l-industrija topera f’oqsma varji, minn istituzzjonijiet li jipprovdu trattament mediku u psikosoċjali lil dawk li jagħtu servizzi tas-saħħa u tal-kura soċjali, appoġġ għal akkomodazzjoni, barra minn residenzi tal-anzjani, il-kura tas-saħħa mentali u l-kura tat-tfal, tal-anzjani u tal-persuni b’diżabilitajiet.

2.3 Barra minn hekk, is-settur huwa karatterizzat minn flussi migratorji sinifikanti minn barra l-UE, kif ukoll tendenza qawwija li jintużaw ħaddiema mis-suq l-iswed, bil-konsegwenzi dannużi kollha li dan iġib miegħu għall-individwu u għas-soċjetà inġenerali.

2.4 Il-KESE għandu l-intenzjoni juża din l-Opinjoni biex jgħin fl-identifikar tal-valur miżjud li s-settur tas-servizzi personali jista’ joffri lill-istrateġija Ewropa 2020, sabiex jiġu identifikati l-ħtiġijiet f’termini ta’ riżorsi umani kwalifikati u profili ġodda ta’ ħaddiema, bil-għan li jinkisbu prospetti soċjali innovattivi, aktar impjiegi u impjiegi aħjar u aktar benesseri għall-pubbliku, bħala riżultat tal-integrazzjoni msaħħa li tirriżulta minn soċjetà iktar koeżiva.

2.5 Fl-Ewropa s-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni huma pedament importanti tal-mudell soċjali Ewropew. Dawn is-servizzi li jiddependu minn xulxin u li jsaħħu lil xulxin b’mod reċiproku, fl-effikaċja tagħhom jiffurmaw “triangolu tad-deheb” essenzjali għat-tħaddim tajjeb tagħhom u għall-kwalità tas-soċjetà.

2.6 Il-KESE japprova dan il-kunċett tat-“triangolu tad-deheb” ta’ servizzi integrati, immirat lejn l-edukazzjoni ta’ kwalità, kura tas-saħħa effiċjenti u integrazzjoni soċjali sħiħa, u lejn it-tilħiq tal-ogħla livell ta’ effikaċja possibbli f’kull wieħed mit-tliet tipi ta’ servizz f’termini tal-kriterji li ġejjin: disponibilità, aċċess universali, ċentralità tal-persuna, universalità, kontinwità, livell għoli ta’ kwalità b’enfasi ċara fuq ir-riżultati, ir-rispett tad-drittijiet fundamentali, il-parteċipazzjoni u s-sħubija, il-governanza integrata, l-investiment fil-kapital uman u l-infrastruttura soċjali, il-prestazzjoni ta’ livell għoli, u impjiegi kwalifikati u kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin, bi prospetti għal karriera, solidarjetà u koeżjoni soċjali.

2.7 Fil-fehma tal-KESE, preċiżament minħabba dawn il-karatteristiċi, it-“triangolu tad-deheb” tas-servizzi personali professjonalizzati għandu jingħata attenzjoni prijoritarja fl-isforz biex jintlaħqu l-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020 fir-rigward tas-sostenibilità, l-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien ta’ impjiegi u l-koeżjoni ekonomika u soċjali madwar l-UE.

2.8 L-Opinjoni hija msejsa fuq sorsi diversi ta’ informazzjoni, minn studji ġenerali għal każi ta’ negozju reali. Għandu jitqies li x-xejriet demografiċi u t-tixjiħ attiv, u l-konsegwenzi fuq il-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-għajnuna soċjali ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ huma kwistjonijiet li ġew indirizzati f’opinjonijiet preċedenti tal-KESE (1). Barra minn hekk, il-KESE stess huwa impenjat fit-tfassil ta’ inizzjattivi ta’ pjan direzzjonali dwar problemi assoċjati mat-tixjiħ tas-soċjetà Ewropea, fil-kuntest tal-programm qafas RTDT li jmiss u dwar il-parteċipazzjoni tal-anzjani fis-soċjetà (2).

2.9 Barra minn hekk, is-servizzi personali edukazzjonali jissemmew f’din l-Opinjoni biss safejn huma rilevanti għall-forniment ta’ servizzi soċjali u ta’ kura tas-saħħa ta’ kwalità u aġġornati. Bosta opinjonijiet dettaljati tal-KESE dwar dan is-suġġett jistgħu jiġu kkonsultati għal aktar informazzjoni dettaljata dwar servizzi tal-edukazzjoni u tat-taħriġ tul il-ħajja (3).

3. Il-karatteristiċi u l-prospetti tas-settur

3.1 ’Il fuq minn 21,5 miljun persuna fl-Unjoni Ewropea huma impjegati fis-setturi tal-kura tas-saħħa u dak soċjali, kif ukoll fis-servizzi tal-edukazzjoni relatati, kif jidher fl-istatistika tal-Eurostat għall-UE-27 fl-2009 (4). Madankollu, dawn huma kkonċentrati iktar fl-Istati Membri l-antiki milli fil-ġodda, u hemm predominanza ta’ nisa, li jirrappreżentaw 78 % tal-ħaddiema f’dan is-settur, u taż-żgħar nett, peress li iktar minn 43 % huma iżgħar minn 40 sena. ’Il fuq minn erba’ miljun impjieg ġdid inħolqu mis-settur fis-servizzi soċjali u tas-saħħa personali u residenzjali bejn l-2000 u l-2010. Dan jikkuntrasta ħafna mat-tnaqqis kontinwu fl-impjieg globali madwar l-UE minħabba l-kriżi ekonomika, bi tkabbir sostanzjali fl-impjieg f’dan is-settur tul il-perjodu 2008-2010 li jilħaq madwar 770 000 impjieg ġdid (5).

3.2 Fl-UE l-kura tas-saħħa tirrappreżenta madwar 10 % tal-PDG u timpjega wieħed minn kull għaxar ħaddiema, b’perċentwal ogħla mill-medja ta’ ħaddiema fis-settur tas-servizzi li għandhom edukazzjoni ta’ livell terzjarju (6). L-impjieg fis-settur qed jiżdied hekk kif il-popolazzjoni tixjieħ (7), iktar u iktar nisa qed jidħlu fis-suq tax-xogħol, u d-domanda għall-kura tas-saħħa tikber, u dan qed joħloq ħtieġa dejjem tiżdied għal definizzjonijiet armonizzati u standards ta’ taħriġ fil-livell tal-UE sabiex jiġu żgurati l-mobilità ġeografika u l-profili ta’ impjieg li qed jevolvu għal servizzi effettivi u sostenibbli ta’ kwalità għolja madwar l-Ewropa.

3.3 Il-profili ta’ impjieg identifikati jinkludu, fost oħrajn, assistenti tal-kura, infermiera, dawk li jaħdmu maż-żgħażagħ, ħaddiema soċjali u tobba fl-oqsma kollha tal-mediċina: skont studji reċenti (8), minkejja l-livelli baxxi tal-pagi u n-nuqqas ta’ għarfien ta’ xogħolhom, il-ħaddiema fis-settur tal-kura għandhom moral għoli fir-rigward ta' xogħolhom u sens ta’ responsabbiltà. Xi studju juru wkoll li hemm nuqqasijiet gravi fl-ammont ta’ persunal u qed jikbru l-problemi biex jiġu reklutati nies ġodda u biex jinżamm persunal maniġerjali operattiv adegwat u kkwalifikat.

3.4 Hija meħtieġa strateġija Ewropa fi ħdan l-istrateġija Ewropa 2020 (9), sabiex jiġu żgurati livelli ogħla ta’ innovazzjoni teknika u strutturali, jitnaqqsu l-ispejjeż u jiġu promossi l-impjiegi ta’ kwalità, filwaqt li jitjieb l-aċċess għall-kura tas-saħħa, b’mod speċjali f’żoni żvantaġġati u f’oqsma mediċi speċifiċi li qed jiffaċċjaw nuqqas ta’ persunal fil-livell nazzjonali, billi jiġu stabbiliti netwerks ta’ ċentri mediċi Ewropej ta’ kwalità għolja b’persunal kwalifikat immotivat ħafna li jkun disponibbli għaċ-ċittadini kollha tal-UE.

3.5 Fir-rigward tal-livelli tal-pagi f’dan is-settur, ġeneralment dawn huma iktar baxxi mil-livell medju għal impjiegi simili, u l-ħaddiema nisa – li huma l-maġġoranza kbira u ta’ sikwit huma immigranti – ġeneralment huma mħallsa ftit (10), ma jingħatax kashom, u għandhom kuntratti prekarji anke jekk ikunu kkwalifikati, skont studji reċenti fis-sottosettur li ġejjin (11): kura tas-saħħa, kura tat-tfal, kura tal-anzjani u kura oħra għal min huwa dipendenti.

3.6 Barra minn hekk, is-settur għandu karatteristiċi speċifiċi oħrajn li jiddistingwuh minn settur oħra (12): — l-ammont medju ta’ sigħat ta’ xogħol f’ġimgħa huwa iqsar minn f’setturi oħra tal-ekonomija, filwaqt li x-xifts, ix-xogħol bil-lejl, ix-xogħol part-time u kuntratti temporanji huma iżjed komuni meta mqabbla mal-ekonomija kollha kemm hi; — hemm domanda li qed tiżdied għal servizz unifikat li jikkombina l-aspetti u l-ħiliet kollha tal-kura tas-saħħa mal-ispeċifiċitajiet tal-kura soċjali; — it-taħriġ vokazzjonali u lingwistiku rikorrenti huwa importanti sabiex jiżdied l-użu ta’ kura tal-ewwel linja bl-għajnuna tal-IT, it-telemediċina u t-teledijanjożi; u — il-ħtieġa għal infrastruttura aqwa u iktar ikkoordinata għat-tliet tipi ta’ servizzi inkwistjoni, aċċessibbli permezz tal-mezzi adegwati kollha (u strutturi ta’ referenza fuq il-post?).

3.7 Barra minn hekk, kif ġie nnutat rigward is-servizzi personali, għandu jittieħed kont tal-“karatteristiċi speċifiċi ta’ operaturi żgħar li jipprovdu SGEI, servizzi soċjali u servizzi mingħajr skop ta’ qligħ, li l-aspetti partikulari u l-kontribut tagħhom għall-interess ġenerali jkun aħjar li jiġu adottati” (13), fil-kuntest tad-djalogu soċjali mal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili inġenerali.

3.8 Is-sitwazzjoni hija inkwetanti b’mod partikolari fiż-żoni rurali u f’żoni oħra żvantaġġati, fejn in-nuqqas ta’ infrastruttura soċjali, medika u edukazzjonali ta’ sikwit iwassal għal esodu ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati, b’riperkussjonijiet fuq il-ħolqien ta’ negozji u l-post fejn jiġu stabbiliti kif ukoll l-iżvilupp ta’ dawn iż-żoni: għaldaqstant jeħtieġ li jiġi żgurat żvilupp reġjonali iktar bilanċjat u tiġi promossa iktar koeżjoni territorjali, speċjalment fir-rigward tal-kura tas-saħħa personali soċjali u s-servizzi ta’ edukazzjoni għat-tfal u ż-żgħar nett (14).

3.9 Sabiex tiġi promossa aktar l-integrazzjoni tal-ħaddiema migranti, huwa neċessarju li jiġu pprovduti miżuri finanzjarji u organizzattivi ta’ appoġġ li jinkludu korsijiet tal-lingwa, it-titjib tar-reputazzjoni ta’ xogħolhom, ir-riċeviment u l-għoti ta’ akkomodazzjoni u taħriġ vokazzjonali fil-prattika tal-kura, filwaqt li titqies l-integrazzjoni mill-ġdid sussegwenti fil-pajjiżi ta’ oriġini tagħhom, sabiex jiġi evitat brain drain fil-qasam tas-saħħa (15).

3.10 L-ispejjeż ta’ investiment fis-settur għalhekk huma pjuttost għoljin u ta’ sikwit kontroversjali fir-rigward tas-sostenibbilità peress li bil-kriżi finanzjarja ħareġ fid-dieher li hemm bżonn li jitjieb il-proporzjon ta’ effiċjenza fl-infiq bejn is-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali u l-Istati Membri huma taħt pressjoni biex isibu l-bilanċ adatt bejn l-għoti ta’ servizzi tal-kura tas-saħħa għal kulħadd u r-rispett tal-limiti baġitarji. Madankollu, meta wieħed iħares lejn ir-riżultati miksuba, jidher ċar li l-investiment f’dan is-settur tas-servizzi huwa produttiv u jrendi ħafna: il-forza tax-xogħol tgawdi minn saħħa aħjar u hija iktar integrata, għandha iktar ħiliet u hija iktar immotivata u stabbli.

3.11 It-Trattat ta’ Lisbona ġab miegħu innovazzjoni importanti f’dan il-qasam, permezz tal-protokoll dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali (SIĠ) li huwa mehmuż mat-Trattat, “minħabba li jkopri s-SIĠ kollha u jintroduċi għall-ewwel darba fi Trattat il-kunċett ta’ ‘servizzi non-ekonomiċi ta’ interess ġeneral’ meta mqabbla mas-‘servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ)“” (16). M’hemmx dubju li s-servizzi personali għandhom aspett “ekonomiku” kif ukoll wieħed “mhux ekonomiku”. L-aspett ekonomiku ta’ interess ġenerali huwa marbut mal-importanza tagħhom għat-tħaddim bla xkiel tal-industriji kollha, kemm tal-manifattura kif ukoll tas-servizzi, fil-waqt li l-aspett mhux ekonomiku jirriferi għall-importanza tagħhom għall-integrazzjoni tal-individwi kollha u l-koeżjoni tas-soċjetà.

3.12 Fil-fehma tal-KESE, “il-protokoll mhuwiex sempliċiment dikjarazzjoni interpretattiva tat-Trattati u tal-valuri komuni tal-Unjoni dwar is-SIĠ, iżda huwa sett ta’ struzzjonijiet indirizzati lill-Unjoni u lill-Istati Membri. B’mod konsistenti huwa jpoġġi lill-utent u lis-sodisfazzjon tal-bżonnijiet, tal-preferenzi u tad-drittijiet tiegħu fil-qalb tad-dispożizzjonijiet, u jistabbilixxi l-prinċipji komuni għal livell għoli f’termini ta’ kwalità, ta’ sigurtà u ta’ aċċessibbiltà, tat-trattament indaqs u tal-promozzjoni tal-aċċess universali” (17).

3.13 Għalhekk huwa neċessarju, fuq kollox, li dan is-settur jingħata dimensjoni Ewropea b’saħħitha permezz ta’ qafas tal-UE armonizzat appoġġjat minn strateġija tal-UE ta’ miżuri strutturali; fl-istess waqt, il-Kumitat jixtieq jerġa’ jenfasizza “ir-rwol essenzjali u d-diskrezzjoni wiesgħa tal-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali li jipprovdu, jikkummissjonaw u jorganizzaw is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali li jkunu qrib kemm jista’ jkun tal-ħtiġijiet tal-utenti” (18).

4. Lejn strateġija Ewropea dwar servizzi tas-saħħa u soċjali innovattivi u “intelliġenti”

4.1 Il-Kumitat iqis li huwa ta’ importanza kbira li titnieda strateġija Ewropea sabiex jiġu antiċipati u ġġestjonati l-bidliet attwali fis-soċjetà Ewropea u l-mudell soċjoekonomiku tagħha li jeħtieġ li jiġu stabbiliti prijoritajiet strateġiċi għall-industriji tas-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni Ewropej, fir-rigward ta’: — riżorsi umani u taħriġ u miżuri ta’ informazzjoni; — teknoloġiji adegwati; — żona Ewropea ta’ servizzi integrati; — kundizzjonijiet aħjar għal mobilità u skambji; — l-aċċettazzjoni ta’ prinċipji ta’ kwalità Ewropej; — l-għarfien sħiħ tad-diplomi; — riċerka mmirata lejn l-ottimizzar tar-riżultati tas-servizzi; — id-dokumentazzjoni u l-iskambju ta’ stejjer ta’ suċċess; u — politiki, strutturi u infrastruttura ta’ appoġġ.

4.2 Ir-riżorsi umani jikkostitwixxu l-ewwel pilastru fundamentali tal-industrija tas-servizzi personali, kif jintwera mill-fondi allokati taħt l-istrateġija Ewropa 2020 lejn l-objettiv li l-Ewropej jibqgħu attivi, integrati mil-lat soċjali u f’saħħithom għal iżjed żmien, u li għandha tħalli impatt pożittiv fuq il-produttività u l-kompetittività. Dan is-settur huwa elenkat minn tal-ewwel fl-Inizjattiva ta’ swieq pilota għall-Ewropa u huwa parti integrati mill-inizjattiva ewlenija Aġenda għal ħiliet u impjiegi ġodda.

4.2.1 Meta wieħed iqis l-importanza tas-servizzi inkwistjoni, l-azzjoni strateġika tal-UE fir-rigward tar-riżorsi umani għandha tkun immirata lejn: — sistemi ta’ informazzjoni dwar il-profili ta’ impjieg meħtieġa u opportunitajiet ta’ xogħol; — miżuri sabiex tissaħħaħ u tiġi integrata l-kisba tal-kompetenzi; — għarfien internazzjonali tal-kwalifiki/diplomi sabiex tiġi faċilitata l-mobilità; — sistemi effiċjenti għal gwida u komunikazzjoni dwar karriera, li jinkludu b’mod partikolari l-aspett tat-tagħlim tal-lingwi; — taħriġ u litteriżmu elettroniku fil-qasam tal-IT; — korsijiet ta’ taħriġ u ta’ aġġornament dwar teknoloġiji ġodda u metodi terapewtiċi ġodda; — mekkaniżmi ta’ stabbilizzazzjoni fis-settur u kundizzjonijiet tax-xogħol u prospetti għal karriera attraenti, kif ukoll bilanċ aħjar bejn is-sessi; — titjib tar-reputazzjoni tal-professjonisti fis-settur tas-servizzi; — ftehim regolatorju dwar prinċipji ta’ kwalità u l-applikazzjoni tagħhom, u rekwiżiti kurrikulari definiti b’mod tajjeb; — l-introduzzjoni ta’ servizzi ta’ appoġġ, bħal sostituti temporanji, taħriġ u pariri sabiex tiġi żgurata l-kwalità tal-ekonomija soċjali u l-kura, u titjieb il-benesseri ta’ dawk li jagħtu l-kura; u — l-użu tar-riżorsi prezzjużi tal-volontarjat, li jistgħu jagħtu kontribut importanti f’termini ta’ kwalità, effikaċja u relazzjonijiet interpersonali imparzjali, indispensabbli għall-benesseri fiżika u psikoloġika tal-persuna li qed tieħu l-kura. Dawn l-azzjonijiet fil-livell tal-UE għandhom jiġu akkumpanjati minn monitoraġġ kontinwu msejjes fuq valutazzjoni xjentifika stretta.

4.3 L-introduzzjoni ta’ teknoloġiji adegwati fis-settur sabiex jiġu appoġġati kemm ir-riċevituri tas-servizzi kif ukoll il-provvedituri, tikkostitwixxi t-tieni pilastru ta’ din l-istrateġija: l-innovazzjoni – kemm dik strutturali, kif ukoll metodoloġika u teknika – fis-servizzi personali tas-saħħa u soċjali tista’ tikkontribwixxi għall-indirizzar tal-isfida tas-sostenibbilità fil-kuntest ta’ bidliet demografiċi kontinwi u t-tilħiq tal-mira ta’ tkabbir inklussiv.

4.3.1 It-teknoloġiji tal-komunikazzjoni u tal-informazzjoni jridu jintużaw sabiex jiġu ffaċilitati l-awtonomija u iktar responsabilizzazzjoni, u kultura tas-saħħa personali, kif ukoll il-koordinazzjoni bejn is-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali sabiex jiġu żviluppati servizzi dejjem iktar integrati li jqiegħdu lin-nies fil-qalba tal-katina kontinwa u kkoordinata ta’ servizzi ta’ kwalità.

4.3.2 Is-saħħa elettronika, il-litteriżmu elettroniku fit-teknoloġija tal-informatika u t-telemediċina jikkostitwixxu pilastru fundamentali tal-isforz lejn l-innovazzjoni fil-kura tas-saħħa u r-rijabilitazzjoni peress li tippermetti lill-pazjenti jieħdu magħhom l-istorja medika tagħhom kull fejn imorru u b’hekk jibbenedikaw minn kura medika mill-iktar speċifika (19).

4.3.3 Sabiex ikunu effiċjenti, is-sistemi tas-servizzi personali jeħtieġu pjattaforma teknoloġika avvanzata għall-iskambju tal-prattiki li kellhom l-ikbar suċċess fost l-utenti u l-provvedituri tal-kura tul perjodu ta’ żmien twil (LTC – Long Term Care), jaqsmu l-linji gwida sabiex imexxu l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u tal-valutazzjoni tal-kwalità fil-livell lokali u jippreċiżaw l-użu tal-proċessi tal-ippjanar tal-kura sabiex jitjiebu s-sistemi ta’ tqassim tal-ispejjeż tas-servizzi soċjali, tas-saħħa u paramediċi għas-servizzi li jipprovdu (20).

4.3.4 Hija ta’ importanza vitali li l-ħiliet fl-IT jiġu applikati għas-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni, permezz ta’ riċerka u żvilupp nazzjonali u fil-livell Ewropew sabiex jiġu ottimizzati l-profili ta’ impjieg ġodda, imfassla skont il-ħtiġijiet differenti tat-tfal, il-persuni b’diżabilitajiet, l-anzjani u dawk b’mard fiżiku u mentali.

4.4 It-tielet pilastru: għandu jiġi kkunsidrat bir-reqqa l-ħolqien ta’ żona Ewropea ta’ servizzi integrati, bil-għan li jingħelbu l-inugwaljanzi li jeżistu bħalissa u tiġi żgurata b’mod adatt il-libertà fundamentali ta’ stabbiliment (waqt li tal-inqas jiġu rispettati l-istandards soċjali regolamentari u konvenzjonali tal-pajjiż ospitanti) u l-għoti ta’ servizzi (b’mod partikolari f’dan is-settur, peress li huwa ta’ importanza kbira sabiex jiġi żgurat il-moviment ħieles ta’ servizzi) permezz ta’ għarfien reċiproku, kooperazzjoni amministrattivi u, fejn huwa meħtieġ, armonizzazzjoni, sabiex jiġi żgurat il-forniment ta’ sensiela ta’ servizzi responsabbli mmirati lejn l-individwu madwar l-UE. Sabiex jintlaħaq dan il-għan, l-Istati Membri u l-UE jridu jeżerċitaw ir-responsabbilitajiet tagħhom b’mod konġunt.

4.4.1 L-isfida tat-trasformazzjoni tal-ekonomija Ewropea f’ekonomija innovattiva u moderna msejsa fuq l-implimentazzjoni sħiħa tar-raba’ libertà (il-moviment ħieles ta’ servizzi) kif ukoll l-iżvilupp tal-“ħames libertà”, jiġifieri l-moviment sħiħ u ħieles tal-għarfien, għandha tippermetti lill-Ewropa tisfrutta bis-sħiħ il-potenzjal kreattiv tagħha. F’dan il-kuntest, għandha tiġi monitorjata l-prestazzjoni tal-innovazzjoni fis-servizzi tas-saħħa u soċjali abbażi ta’ sistema ta’ valutazzjoni Ewropea mwaqqfa għal dak il-għan.

4.4.2 Hija meħtieġa żona tas-servizzi Ewropea msejsa fuq is-solidarjetà li tiggarantixxi l-aċċess għal servizzi bażiċi ta’ kwalità għolja fil-qasam tas-servizzi personali soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni madwar l-UE kollha, inkluż permezz tal-implimentazzjoni “tal-Qafas ta’ Kwalità Ewropew volontarju fi Stati Membri differenti u f’varjetà ta’ setturi” (21), li jinvolvi ’l-utenti fid-definizzjoni u l-valutazzjoni ta’ kwalità.

4.4.3 Sistema ta’ servizzi integrati tesiġi – barra minn prinċipji ta’ kwalità armonizzati – l-għarfien reċiproku tal-kwalifiki, il-monitoraġġ tal-kwalità tas-servizz, u t-tnedija ta’ djalogu soċjali f’diversi livelli qrib taċ-ċittadin, li jinvolvi l-partijiet interessati kollha sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni.

4.5 Il-politiki, l-istrutturi u l-infrastruttura ta’ appoġġ jikkostitwixxu r-raba’ pilastru li fuqu għandha tinbena l-istrateġija Ewropea għall-industrija tas-servizzi personali.

4.5.1 Element ewlieni ta’ dan il-pilastru huwa l-attivazzjoni mmirata – flimkien mal-azzjonijiet previsti mill-istrateġija Ewropa 2020 – ta’ programmi u miżuri strutturali tal-UE, b’attenzjoni partikolari għall-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, kif ukoll il-programmi Kultura u Orizzont tal-UE għall-2014/2020.

4.5.2 Meħtieġa wkoll fil-livell tal-UE huma miżuri sabiex jiġi żviluppat qafas tal-UE li jiffaċilita u jħeġġeġ prestazzjoni tajba fir-rigward tal-kwalifiki professjonali u l-kwalità tas-servizz, id-dokumentazzjoni u l-iskambju ta’ stejjer ta’ suċċess, u sistemi standardizzati għall-monitoraġġ tal-kwalità, is-sodisfazzjon tal-klijenti u valur għall-flus fis-settur, fir-rigward tal-professjonalizzazzjoni u l-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-prospetti ta’ karriera tal-provvedituri tas-servizz, l-intrapriżi pubbliċi, privati u tal-ekonomija soċjali li joperaw f’dan is-settur, u fl-aħħar nett, ir-riċevituri tas-servizz u l-familji tagħhom, kif ukoll l-ekonomija soċjali.

4.5.2.1 F’dan ir-rigward, il-volontarjat jirrappreżenta parti konsistenti li għandha tiġi appoġġjata u mħeġġa, qabel kollox minħabba l-kontribut ta’ kwalità li jagħti fil-livell “uman”, soċjali u emozzjonali: għandha tingħata iżjed partikolari lill-miżuri Ewropej li jappoġġjaw l-iskambju ta’ esperjenzi tal-aħjar prattiki fil-volontarjat f’dak li jirrigwarda s-servizzi personali.

4.5.3 Għandha titqies l-importanza tal-impenn li jittieħed sabiex isir investiment, u b’mod partikolari tal-ħtieġa li tiġi diversifikata l-kopertura finanzjarja (taxxa, forom kontributorji ta’ sigurtà soċjali (protezzjoni), assigurazzjoni, solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet, sħubijiet bejn il-pubbliku u l-privat) filwaqt li jitqies il-fatt li l-ispiża ta’ kura tas-saħħa u appoġġ fit-tul mhijiex sostenibbli għall-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni.

4.5.4 Fil-livell tal-UE l-proporzjon tal-Fondi Strutturali għandu jiġi allokat għall-iżvilupp tal-infrastruttura soċjali u s-servizzi tas-saħħa u tal-kura fejn jeżistu nuqqasijiet, u għal inizjattivi ta’ impjieg lokali fis-settur. B’mod partikolari, għandu jkun hemm linja ta’ finanzjament għaż-żoni rurali u żoni oħra żvantaġġati, billi jintuża l-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-inizjattiva Leader.

4.5.5 Ukoll fil-livell tal-UE, iridu jiġu riveduti l-miżuri ta’ appoġġ għall- politiki tal-familja u sabiex jiġi żgurata arranġament iktar flessibbli fil-post tax-xogħol għal dawk li jipprovdu kura fil-familja tagħhom.

5. Kummenti tal-aħħar

5.1 Il-KESE huwa konvint li “f’oqsma bħall-kura tas-saħħa, il-kura tat-tfal jew il-kura għall-anzjani, l-assistenza lill-persuni b’diżabbiltà jew l-akkomodazzjoni soċjali, dawn is-servizzi jipprovdu xibka ta’ sigurtà essenzjali għaċ-ċittadini u jgħinu fil-promozzjoni tal-koeżjoni soċjali” (22).

5.2 Il-Kumitat jenfasizza li s-servizzi soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni huma kwistjoni ta’ interess ġenerali – kemm dawk ekonomiċi kif ukoll mhux ekonomiċi – u jaqdu rwol importanti fil-kwalità u t-tħaddim tas-soċjetà Ewropea, jikkontribwixxu għall-ħarsien soċjali, l-inklużjoni soċjali u b’mod sinifikanti għall-prestazzjoni u l-kompetittività tal-ekonomija. Fl-istess waqt, id-domanda għal dawn is-servizzi qed tikber, filwaqt li l-kapaċità li jiġu ffinanzjati kulma jmur qiegħda ssir iktar limitata minħabba l-kriżi ekonomika, u fuq perjodu iktar fit-tul, minħabba t-tendenzi demografiċi.

5.3 Il-Kumitat jafferma bil-qawwa l-objettivi fit-Trattat ta’ Lisbona fir-rigward tal-edukazzjoni, il-ħarsien soċjali u s-saħħa, li jirriflettu l-kuxjenza soċjali kollettiva u x-xewqa li n-nies jingħataw livell ta’ għajxien mill-aħjar possibbli, kif inhu kompatibbli mal-potenzjal ekonomiku tal-Istati Membri kollha.

5.4 Għalhekk il-KESE jemmen li fil-klima attwali, aktar żvilupp f’dawn is-setturi jeħtieġu: — it-tnedija ta’ strateġija Ewropea komprensiva dwar servizzi soċjali u tas-saħħa innovattivi u “intelliġenti” u s-servizzi edukazzjonali assoċjati, li tinvolvi l-ottimizzazzjoni tar-riżorsi umani, l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji adegwati għall-appoġġ tar-riċevituri u l-provvedituri tas-servizz, l-iżvilupp ta’ żona Ewropea ta’ servizzi integrati, u politiki ta’ appoġġ strutturali u infrastrutturali, appoġġati mid-djalogu soċjali u d-djalogu mas-soċjetà ċivili f’diversi livelli; kif ukoll — aktar effiċjenza fl-użu tar-riżorsi finanzjarji u umani, kif ukoll tal-infrastruttura li diġà teżisti, l-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ kwalità u valutazzjoni tal-prestazzjoni, miżuri sabiex tissaħħaħ u tiġi integrata l-kisba tal-kompetenzi; żieda fil-kompetittività permezz ta’ negozjar kollettiv; aktar parteċipazzjoni tas-settur privat, l-ekonomija soċjali u s-settur tal-volontarjat; forom ġodda ta’ sħubija bejn is-setturi u analiżijiet kawti tal-infiq u valutazzjonijiet konġunti tal-effiċjenza u l-kosteffiċċjenza tas-servizzi.

Brussell, 13 ta’ Diċembru 2012. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-konsegwenzi tat-tixjiħ tal-popolazzjoni fuq is-sistemi soċjali u tas-saħħa”ĠU C 44, 11.2.2011, p. 10,; l-Opinjoni tal-KESE dwar il-“Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar is-Solidarjetà fis-saħħa: it-tnaqqis tal-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa fl-UE”ĠU C 18, 19.11.2011, p. 74; l-Opinjoni tal-KESE dwar Inqisu l-ħtiġijiet tal-anzjani ĠU C 77, 31.3.2009, p. 115; l-Opinjoni tal-KESE dwar “Trattament ħażin tal-Anzjani”ĠU C 44, 16.2.2008, p. 109.

(2) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Orizzont 2020: pjani direzzjonali dwar it-tixjiħ”ĠU C 229, 31.7.2012, p. 13; l-opinjoni dwar “L-involviment u l-parteċipazzjoni tal-persuni mdaħħlin fl-età fis-soċjetà”“għandha mhix ippubblikata fil-ĠU”.

(3) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar Inqisu l-ħtiġijiet tal-anzjani C 77, 31.3.2009, p. 115; l-opinjoni tal-KESE dwar “Pjan ta' Azzjoni dwar it-Tagħlim lill-Adulti — It-tagħlim dejjem żmienu”ĠU C 204 , 9.8.2008, p. 89; l-opinjoni tal-KESE dwar “il-migrazzjoni u l-mobilità: l-isfidi għas-sistemi ta’ edukazzjoni tal-UE”, ĠU C 218, 11.9.2009, p. 85.; l-opinjoni tal-KESE dwar it-twaqqif ta’ Qafas Ewropew ta’ Referenza ta’ Assigurazzjoni tal-Kwalità għal Edukazzjoni u Taħriġ Vokazzjonali, ĠU C 100, 30.4.2009, p. 136.

(4) Ara Eurostat, Stħarriġ dwar is-Suq tax-Xogħol – DS-073433, 3/2010.

(5) Joint contribution of EPSU((European Federation of Public Service Unions) and ETUC (European Trade Union Confederation) to the EC consultation on the employment potential of personal and household services; Brussell, 18 ta' Lulju 2012.

(6) COM(2011) 709.

(7) Ara The European Economy Series 2011/4 – The 2012 Ageing Report – Kummissjoni Ewropea, Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji.

(8) Ara r-Rapport tal-Istudju EPSU dwar il-pagi fis-settur tal-kura b’rabta mal-livelli globali tal-pagi u d-differenza fil-pagi bejn l-irġiel u n-nisa f’pajjiżi differenti fl-Unjoni Ewropea, ta’ J. Pillinger, Frar 2010.

(9) COM(2010) 2020 b’inizjattivi ta’ prijorità bħall-Unjoni għall-Innovazzjoni u l-Aġenda Diġitali tal-Ewropa.

(10) Ara l-opinjonijiet tal-KESE dwar “Niġġieldu kontra l-inugwaljanza fil-pagi bejn in-nisa u l-irġiel”ĠU C 211, 19.8.2008, p. 54; l-opinjoni tal-KESE “Ugwaljanza bejn n-nisa u l-Irġiel” (mhix disponibbli bil-Malti), ĠU C 318, 23.12.2006, p. 173; “Il-Karta tal-KETU dwar il-gender mainstreaming fit-trade unions, Kungress tal-KETU f’Sevilja, 23.5.2007 u l-Manwal għal Gender Mainstreaming tal-Politiki tax-Xogħol, 2007, tal-Kummissjoni Ewropea, 2007.

(11) Ara r-Rapport tal-Istudju EPSU dwar il-pagi fis-settur tal-kura b’rabta mal-livelli globali tal-pagi u d-differenza fil-pagi bejn l-irġiel u n-nisa f’pajjiżi differenti fl-Unjoni Ewropea, ta’ J. Pillinger, Frar 2010.

(12) Bazi tad-data tal-AMECO – L-Impjieg fl-Ewropa – EU KLEMS Accounts (Capital (K), Labour (L), Energy (E), Material (M) u Service inputs (S)). Analiżi trimestrali tal-Kummissjoni Ewropea.

(13) Rapport dwar il-preparazzjoni tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi fis-Suq Intern 2010.

(14) COM(2011) 66.

(15) Ara l-opinjonijiet tal-KESE dwar “Ir-rwol tal-politika tal-familja fil-proċess tat-tibdil demografiku: skambju tal-aħjar prattiki bejn l-Istati Membri”, ĠU C 218, 23.7.2011, p. 7, l-opinjoni tal-KESE dwar “Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Insostnu t-tkabbir u l-impjiegi — aġenda għall-immodernizzar tas-sistemi ta’ edukazzjoni għolja fl-Ewropa”ĠU C 181, 21.6.2012, p. 143–149.

(16) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali: kif għandhom jinqasmu l-kompetenzi bejn l-UE u l-Istati Membri?”, ĠU C 128, 18.5.2010, p. 65-68.

(17) Ara n-nota 16 f’qiegħ il-paġna.

(18) Ara n-nota 16 f’qiegħ il-paġna.

(19) Ara l-konferenza dwar is-saħħa elettronika fl-2012, Kopenħagen.

(20) Ara “Help Wanted? Providing and Paying for Long-Term Care”, OECD, 2011.

(21) COM(2011) 900.

(22) COM(2011) 900.