Abbozz Deċiżjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar il-konklużjoni ta' ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunità Ewropea u l-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u r-Repubblika tat-Taġikistan, min-naħa l-oħra /* KUMM/2004/0521 finali - AVC 2004/0176 */





Abbozz DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL U TAL-KUMMISSJONI dwar il-konklużjoni ta' ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunità Ewropea u l-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u r-Repubblika tat-Taġikistan, min-naħa l-oħra (preżentata mill-Kummissjoni) MEMORANDUM TA' SPJEGAZZJONI 1. Ir-relazzjonijiet bejn it-Taġikistan u l-Komunitajiet Ewropew huma bħalissa mmexxija bil-ftehim ta' kummerċ u ta' kooperazzjoni ffirmat ma' l-Unjoni Sovjetika l-antika fit-18 ta' Diċembru 1989 (ftehim li daħal fis-seħħ fl-1 ta' April 1990) kif approvat uffiċjalment mir-Repubblika tal-Taġikistan permezz ta' skambju ta' ittri ta' l-4 ta' Frar 1994. Il-Kunsill waqqaf id-direttivi ta' negozjar tiegħu fil-5 ta' Ottubru 1992, emendati l-10 ta' Ottubru 2003, u l-Kummissjoni bdiet formalment in-negozjati skond il-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni f'Novembru 2003. Wara t-tieni sessjoni ta' negozjati, it-test tal-ftehim ġie ffirmat fi Brussel min-negozjaturi tal-Kummissjoni u tal-gvern tat-Taġikistan fis-16 ta' Diċembru 2003. 2. Il-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni propost għandu jsaħħaħ il-preżenza ta' l-Unjoni fit-Taġikistan u b'mod iktar ġenerali fir-reġjun ta' l-Asja ċentrali, kemm fuq il-pjan politiku u ekonomiku kif ukoll fuq dak kummerċjali. Barra minn hekk, sejjer jinkoraġixxi it-tkabbir ekonomiku u jiffavorixxi l-iżvilupp sostenibbli, il-ġlieda kontra l-faqar, u l-istabbilità fit-Taġikistan u fl-Azja ċentrali. Sejjer jipprovdi qafas ta' kooperazzjoni li l-Unjoni Ewropea sejra tiżviluppa flimkien mat-Taġikistan. 3. Jekk ġie elaborat fuq il-mudell ta' ftehim ieħor ta' sħubija u ta' kooperazzjoni, il-ftehim UE-Taġikistan hu l-ewwel li jdaħħal dawn il-klawsoli dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu u kontra l-armi ta' qerda tal-massa. Dan il-ftehim se jiġi konkluż għal medda ta' żmien ta' għaxar snin u mġedded bi ftehim taċitu minn sena għal sena. Se jiftaħ it-triq għal relazzjonijiet aktar profondi f'numru kbir ta' oqsma, fuq il-bażi tar-reċiproċità u tas-sħubija. Dan il-ftehim iżomm fuq il-prinċipji essenzjali li huma r-rispett tad-demokrazija, tad-drittijiet tal-bniedem u tar-regola tal-liġi, kif ukoll l-inkoraġġiment għall-iżvilupp sostenibbli u r-rabta bejn l-għodda differenti ta' għajnuna (rabta bejn l-għajnuna umanitarja, ir-riabilitazzjoni u l-iżvilupp). 4. Il-ftehim propost jistrieħ fuq tliet kolonni: id-djalogu politiku, il-kooperazzjoni u l-kummerċ, li huma lkoll mwieżna minn dispożizzjonijiet ġenerali u istituzzjonali. (i) Djalogu politiku: l-Unjoni u t-Taġiskistan għandhom jistabbilixxu djalogu politiku regolari. Huma sejrin jikkooperaw b'mod partikolari fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u kontra t-tixrid ta' l-armi ta' qerda ytal-massa, it-traffikar illegali bħal dak tad-droga. (ii) Kooperazzjoni: il-ftehim jinkludi dispożizzjonijiet fl-oqsma li ġejjin: il-kooperazzjoni soċjo-ekonomika, finanzjarja u kummerċjali, ix-xjenza, it-teknoloġija u s-soċjetà informatika, kultura, edukazzjoni u s-settur awdijoviżiv, ir-riforma ta' l-Istat u l-amministrazzjoni politika, il-kooperazzjoni soċjali u l-kooperazzjoni f'termini leġislattivi. Il-Ftehim jipprovdi ukoll impenji u azzjonijiet ta' kooperazzjoni għal dak li għandu x'jaqsam mar-riammissjoni, il-kontroll ta' immigrazzjoni klandestina u mal-ġlieda kontra d-droga u l-kriminalità organizzata. Il-kooperazzjoni f'termini ta' demokrazija u ta' drittijiet tal-bniedem hi inkluża ukoll f'dan il-ftehim. L-assistenza reċiproka fid-dwana hi sostnuta minn protokoll separat. (iii) Il-kummerċ ta' l-oġġetti u tas-servizzi u tad-dispożizzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-kummerċ u l-investiment huma suġġetti għad-dipożizzjonijiet ta' dan il-ftehim. 5. Il-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni hu ftehim imħallat li jkopri l-oqsma kollha fejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membru huma kompetenti. Dan il-ftehim hu konkluż għal-perjodu ta' għaxar snin. Dan il-ftehim jipprovdi klawsola ta' sospensjoni unilaterali jekk jiġi kkunsidrat li parti importanti tal-ftehim ma tiġix applikata (jiġifieri: ir-rispett tad-demokrazija, tad-drittijiet tal-bniedem u tal-prinċipji ta' l-ekonomija tas-suq). Il-ftehim jistabbilixxi proċess istituzzjonali għall-implimentazzjoni tiegħu flimkien ma' Kunsill ta' Kooperazzjoni, Kumitat ta' Kooperazzjoni u Kumitat Parlamentari. Dan il-ftehim m'għandux effet fuq il-baġit. 6. Fl-istennija tad-dħul fis-seħħ tal-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni, hu propost li jiġi konkluż ftehim interim bejn il-Komunitajiet Ewropej u t-Taġiskistan li jikkonċerna prinċipalment il-kummerċ, il-kooperazzjoni u l-qafas istituzzjonali, kif imniżżel fl-Artikolu 101 tal-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni. 7. Peress li l-proċess ta' negozjati tlesta, il-Kummissjoni issa tipproponi lill-Kunsill li japprova r-riżultati tan-negozjati u jinvolvi l-proċeduri li jipprevedu l-firma u l-konklużjoni ta' dan il-ftehim. Għal dan l-effett, il-Kummissjoni tippreżenta l-proposti li jmiss: (i) proposta ta' Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-firma tal-ftehim ; (ii) proposta ta' Deċiżjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar il-konklużjoni tal-ftehim ; (iii) proposta ta' Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tal-ftehim interim f'isem il-Komunità Ewropea ; (iv) proġett ta' Deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-konklużjoni tal-ftehim interim f'isem il-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika. Il-proċeduri għall-firma u għall-konklużjoni tal-ftehim huma differenti għaż-żewġ Komunitajiet Ewropej (il-Komunità Ewropea u l-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika): a) għal dak li għandu x'jaqsam mal-firma, l-ewwel frażi ta' l-ewwel inċiż ta' l-Artikolu 300(2) tat-Trattat KE tistipula li l-firma ta' ftehim f'isem il-Komunità Ewropea għandha tkun soġġetta għalDeċiżjoni distinta mill-Kunsill. It-Trattat KEFA m'għandu l-ebda eżigenza simili; b) għal dak li għandu x'jaqsam mal-ftehim: - il-Kunsill jikkonkludi l-ftehim tal-Komunità Ewropea, bl-opinjoni konformi tal-Parlament Ewropew, skond l-Artikolu 44(2), 47(2), l-aħħar frażi 55, 57(2), 63(3), 71, 80(2), 93, 94, 133 u 181 A tat-Trattat KE, flimkien ma' l-Artikolu 300(2), l-ewwel inċiż, l-aħħar frażi u l-Artikolu 300(3), it-tieni inċiż; - il-Kunsill jaqbel mal-ftehim f'isem il-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomija, skond l-Artikolu 101(2) tat-Trattat KEFA, qabel ma l-ftehim ġie konkluż mill-Kummissjoni. c) għal dak li għandu x'jaqsam mal-konklużjoni tal-ftehim interim : - il-Kunsill jikkonkludi l-ftehim f'isem il-Komunità Ewropea skond l-Artikolu 133 u l-Artikolu 300(2), l-ewwel frażi ; - il-Kunsill jaqbel mal-ftehim f'isem il-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika, skond l-Artikolu 101(2) tat-Trattat KEFA, qabel ma l-ftehim ġie konkluż mill-Kummissjoni. B'konsiderazzjoni għal dak li hu mniżżel hawn fuq, il-Kummissjoni tipproponi:: - li l-Kunsill jiddeċiedi dwar il-firma tal-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u r-Repubblika tat-Taġikistan f'isem il-Komunità Ewropea; - li l-Kunsill jikkonkludi l-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u r-Repubblika tat-Taġikistan f'isem il-Komunità Ewropea u jagħti l-approvazzjoni tiegħu dwar il-konklużjoni mill-KEFA; - li l-Kunsill jikkonkludi l-ftehim interim f'isem il-Komunità Ewropea ; - li l-Kunsill jagħti l-approvazzjoni tiegħu dwar il-konklużjoni mill-KEFA tal-ftehim interim. Ir-ratifika mill-Istati Membri kollha hi kondizzjoni li ssir qabel id-dħul fis-seħħ tal-ftehim. 2004/0176 (AVC) Abbozz DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL U TAL-KUMMISSJONI dwar il-konklużjoni ta' ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunità Ewropea u l-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u r-Repubblika tat-Taġikistan, min-naħa l-oħra IL-KUNSILL TA' L-UNJONI EWROPEA, IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ, Wara li kkunsidra t-Trattat tal-Komunità Ewropea u b'mod partikolari l-Artikoli 44(2), 47(2), l-aħħar frażi, 55, 57(2), 63(3), 71, 80(2), 93, 94, 133 u 181 A tiegħu, flimkien ma' l-Artikolu 300(2), l-ewwel inċiż, l-aħħar frażi; Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni [1] [1] ĠU L [...] , [...], p. [...] Billi: (1) Fil-5 ta' Ottubru 1992, il-Kunsill ta awtorizzazzjoni lill-Kunsill biex jibda n-negozjati li għandhom x'jaqsmu mal-konklużjoni ta' ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tat-Taġikistan, min-naħa l-oħra. Dawn id-direttivi ta' negozjati ġew emendati mill-Kunsill fl-10 ta' Ottubru 2003. (2) Dawn in-negozjatiġew konklużi u l-ftehim ġie ffirmat fis-16 ta' Diċembru 2003. (3) Fil-każ ta' konklużjoni eventwali f'data iktar 'il quddiem, jeħtieġ li jiġi ffirmat dan il-ftehim. IDDEĊIDA KIF ĠEJ: Artikolu 1 1. Il-president tal-Kunsill hu awtorizzat jaħtar il-persuna(i) awtorizzata(i) li tiffirma (jiffirmaw), f'isem il-Komunità, il-ftehim ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minnnaħa, u r-Repubblika tat-Taġikistan, min-naħa l-oħra, kif ukoll l-Annessi u l-Protokolli li huma mehmuża magħhom u d-dikjarazzjonijiet stabbiliti unilateralment mill-Komunità u flimkien mal-parti l-oħra, li huma annessi ma' l-att finali, f'każ ta' konklużjoni eventwali f'data iktar 'l quddiem. 2. It-test tal-ftehim, l-Annessi, il-Protokolli u l-Att finali huma mehmuża ma' din id-Deċiżjoni. Magħmula fi Brussel, [...] Għall-Kummissjoni Għall-Kunsill Il-President Il-President ANNESS ABBOZZ TA' FTEHIM TA' SĦUBIJA U KOOPERAZJONI LI JISTABBILIXXI SĦUBIJA BEJN IL-KOMUNITÀJIET EWROPEJ U L-ISTATI MEMBRI TAGĦHOM, FUQ NAĦA WAĦDA U R-REPUBBLIKA TAT-TAĠIKISTAN FUQ IN-NAĦA L-OĦRA IR-RENJU TAL-BELĠJU, IR-REPUBBLIKA ĊEKA, IR-RENJU TAD-DANIMARKA, IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IR-REPUBBLIKA TA' L-ESTONJA, IR-REPUBBLIKA TAL-ĠREĊJA, IR-RENJU TA' SPANJA, IR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA, L-IRLANDA, IR-REPUBBLIKA TALJANA, IR-REPUBBLIKA TA' ĊIPRU, IR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, IR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, IL-GRAN DUKAT TAL-LUSSEMBURGU, IR-REPUBBLIKA TA' L-UNGERIJA, IR-REPUBBLIKA TA' MALTA, IR-RENJU TA' L-OLANDA, IR-REPUBBLIKA TA' L-AWSTRIJA, IR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, IR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVAKKJA, IR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, IR-RENJU TA' L-ISVEZJA, IR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA' FUQ, Partijiet fit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika, minn issa 'l quddiem imsejħa l-"Istati Membri", u IL-KOMUNITÀ EWROPEA U L-KOMUNITÀ EWROPEA DWAR L-ENERĠIJA ATOMIKA, minn issa 'l quddiem imsejħa "il-Komunità", fuq naħa waħda U R-REPUBBLIKA TAT-TAĠIKISTAN, fuq in-naħa l-oħra WARA LI KKUNSIDRAW ir-rabtiet bejn il-Komunità, l-Istati Membri tagħha u r-Repubblika tat-Taġikistan u l-valuri komuni ta' bejniethom, JIRRIKONOXXU, li l-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan jixtiequ jsaħħu r-rabtiet imsemmija u jibdew attivitajiet ta' sħubija u ta' kooperazzjoni sabiex japprofondixxu u jwessgħu r-relazzjonijiet li nbdew fil-passat, b'mod partikolari l-Ftehim dwar l-Kummerċ u dwar il-Kooperazzjoni Kummerċjali u Ekonomika ffirmat fit-18 ta' Diċembru 1989 bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u l-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika, fuq naħa waħda, u l-Unjoni tar-Repubbliċi Soċjalisti Sovjetiċi, fuq in-naħa l-oħra, WARA LI KKUNSIDRAW l-impenn tal-Komunità u ta' l-Istati Membri u tar-Repubblika tat-Taġikistan li jsaħħu l-libertajiet politiċi u ekonomiċi li jiffurmaw il-bażi tas-sħubija, JIRRIKONOXXU li f'dak il-kuntest dik l-għajuna għall-indipendenza, is-sovranità u l-integrità territorjali tar-Repubblika tat-Taġikistan ser tkompli tikkontribwixxi sabiex jitħarsu l-paċi u l-istabbiltà fl-Asja Ċentrali, IKKUNSIDRAW l-impenn tal-Partijiet sabiex jippromwovu l-paċi u s-sigurtà internazzjonali u r-risoluzzjoni paċifika tat-tilwim, u l-kooperazzjoni għal dan il-għan fil-qafas tan-Nazzjonijiet Uniti u ta' l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSCE), IKKUNSIDRAW l-impenn b'saħħtu tal-Komunità u ta' l-Istati Membri tagħha u tar-Repubblika tat-Taġikistan sabiex jimplementaw bis-sħiħ il-prinċipji u d-disposizzjonijiet kollha kontenuti fl-Att Finali tal-Konferenza dwar is-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (CSCE), id-Dokumenti Konklussivi tal-Laqgħat ta' Aġġornament ta' Madrid u ta' Vjenna, id-Dokument tal-Konferenza tas-CSCE f'Bonn dwar il-Kooperazzjoni Ekonomika, il-Karta ta' Pariġi għal Ewropa Ġdida u d-Dokument ta' Helsinki tas-CSCE ta' l-1992 "L-Isfidi tal-Bidla", u dokumenti fundamentali oħra ta' l-OSCE, KONVINTI mill-importanza assoluta ta' l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet umani, partikolarment dawk ta' persuni li ġejjin minn minoranzi, l-istabbiliment ta' sistema b'aktar minn partit politiku wieħed b'elezzjonijiet liberi u demokratiċi u liberalizzazzjoni ekonomika indirizzata sabiex tistabbilixxi ekonomija tas-suq, JEMMNU li l-implementazzjoni sħiħa ta' dan il-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni ser tiddependi fuq u tikkontribwixxi għat-tkomplija u l-kisba ta' riformi politiċi, ekonomiċi u legali fir-Repubblika tat-Taġikistan u għall-introduzzjoni tal-fatturi neċessarji għall-kooperazzjoni, b'mod partikolari fid-dawl tal-konklużjonijiet tal-Konferenza tas-CSCE li saret f'Bonn. XEWQANA li jinkoraġġixxu l-proċess ta' rikonċiljazzjoni interna li ġie varat fir-Repubblika tat-Taġikistan wara l-ftehim ta' paċi ta' Moska. XEWQANA għall-inkoraġġament tal-proċess ta' kooperazzjoni reġjonali fl-oqsma koperti minn dan il-ftehim ma' pajjiżi ġirien sabiex jippromwovu l-prosperità u l-istabbiltà tar-reġjun. XEWQANA li jistabbilixxu u jiżviluppaw djalogu politiku regolari fuq materji bilaterali u internazzjonali ta' interess reċiproku; JIRRIKONOXXU U JSOSTNU x-xewqa tar-Repubblika tat-Taġikistan li titwaqqaf kooperazzjoni ma' l-istituzzjonijiet Ewropej, JIKKUNSIDRAW l-ħtieġa tal-promozzjoni ta' l-investiment fir-Repubblika tat-Taġikistan, inkluż fis-settur ta' l-immaniġġjar ta' l-enerġija u l-ilma, jikkonfermaw l-importanza mogħtija mill-Komunità, l-Istati Membri tagħha u r-Repubblika tat-Taġikistan lill-Karta Ewropea dwar l-Enerġija, u lill-implementazzjoni sħiħa tat-Trattat tal-Karta dwar l-Enerġija u l-Protokoll tal-Karta dwar l-Enerġija dwar l-effiċjenza ta' l-enerġija u aspetti ambjentali marbuta ma' dan. WARA LI KKUNSIDRAW id-disponibilità tal-Komunità li tforni kooperazzjoni u għajnuna teknika kif xieraq, inkluż fil-ġlieda kontra l-faqar, FILWAQT LI JIFTAKRU fl-utilità tal-Ftehim favur proċess ta' tqarrib gradwali mill-ġdid bejn ir-Repubblika tat-Taġikistan u żona usa' ta' kooperazzjoni fl-Ewropa u fir-reġjuni ġirien tagħha u l-integrazzjoni progressiva fis-sistema internazzjonali miftuħa tal-kummerċ, WARA LI KKUNSIDRAW l-impenn tal-Partijiet sabiex jilliberalizzaw il-kummerċ, skond ir-regoli ta' l-Organizzazzjoni Mondjali tal-Kummerċ (WTO), u li l-Komunità tilqa' l-intenzjoni tar-Repubblika tat-Taġikistan li taderixxi mad-WTO. KONXJI mill-ħtieġa li jittejbu l-kundizzjonijiet li jaffettwaw in-negozju u l-investiment, u l-kundizzjonijiet f'oqsma bħat-twaqqif ta' kumpaniji, ix-xogħol, il-provvista ta' servizzi u l-movimenti fil-kapital, KONVINTI li dan il-Ftehim ser joħloq klima ġdida fir-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-Partijiet u b'mod partikolari għall-iżvilupp tal-kummerċ u l-investiment, li huma essenzjali għar-ristrutturar ekonomiku u l-immodernizzar teknoloġiku, XEWQANA sabiex jistabbilixxu kooperazzjoni mill-qrib fil-qasam tal-ħarsien ta' l-ambjent wara li jikkunsidraw l-interdipendeza li teżisti bejn il-Partijiet f'dan il-qasam, JIRRIKONOXXU li l-kooperazjoni għall-prevenzjoni u l-kontroll ta' l-immigrazzjoni illegali, il-kriminalità organizzata internazzjonali u t-traffikar tad-droga u l-ġlieda kontra t-terroriżmu huma miri ewlenin ta' dan il-Ftehim, XEWQANA sabiex jistabbilixxu kooperazzjoni kulturali, kooperazzjoni fil-qasam ta' l-edukazzjoni u t-titjib tal-flussi ta' informazzjoni, FTIEHMU kif ġej: ARTIKOLU 1 Qiegħda hawnhekk tiġi stabbilita sħubija bejn il-Komunità u l-Istati Membri tagħha fuq naħa waħda u r-Repubblika tat-Taġikistan fuq in-naħa l-oħra. Il-miri ta' din is-sħubija huma: - is-sostenn ta' l-indipendenza u s-sovranità tar-Repubblika tat-Taġikistan, - is-sostenn ta' l-isforzi tar-Repubblika tat-Taġikistan sabiex tikkonsolida d-demokrazija tagħha, tiżviluppa l-ekonomija u l-infrastruttura soċjali tagħha u sabiex tikseb transizzjoni lejn ekonomija tas-suq, - il-ħolqien ta' qafas xieraq għad-djalogu politiku bejn il-Partijiet li jwassal għall-iżvilupp ta' relazzjonijiet politiċi mill-qrib, - il-promozzjoni tal-kummerċ u ta' l-investiment, b'mod partikolari fis-setturi ta' l-enerġija u ta' l-ilma, u r-relazzjonijiet ekonomiċi armonjużi bejn il-Partijiet sabiex ikabbru l-iżvilupp ekonomiku sostenibbli tagħhom, - il-ħolqien ta' bażi għal kooperazzjoni leġislattiva, ekonomika, soċjali, finanzjarja, ċivili, xjentifika, industrijali, teknoloġika u kulturali. TITOLU I PRINĊIPJI ĠENERALI ARTIKOLU 2 Ir-rispett għall-prinċipji demokratiċi u d-drittijiet fundamentali u umani, kif imfissra b'mod partikolari fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, fil-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, fl-Att Finali ta' Helsinki u fil-Karta ta' Pariġi għal Ewropa Ġdida, huma l-bażi tal-politiki interni u esterni tal-Partijiet u huma parti essenzjali minn dan il-Ftehim. ARTIKOLU 3 Il-Partijiet iqisu li huwa essenzjali għall-prosperita u l-istabbiltà futura tagħhom li l-istati indipendenti ġodda li ħarġu mix-xoljiment ta' l-Unjoni ta' Repubbliċi Soċjalisti Sovjetiċi, minn issa 'l quddiem imsejħa "Stati Indipendenti", għandhom imantnu u jiżviluppaw kooperazzjoni bejniethom skond il-prinċipji ta' l-Att Finali ta' Helsinki u skond id-dritt internazzjonali u fi ispirtu ta' relazzjonijiet tajba mal-ġirien, u ser jagħmlu kull sforz possibbli sabiex jinkoraġġixxu dan il-proċess. TITOLU II DJALOGU POLITIKU ARTIKOLU 4 Għandu jiġi stabbilit djalogu politiku kostanti u regolari bejn il-Partijiet, li huma għandhom l-intenzjoni li jiżviluppaw u jintensifikaw. Dan għandu jakkumpanja u jikkonsolida l-proċess ta' tiġdid ta' ħbiberija bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan, isostni l-bidliet politiċi u soċjo-ekonomiċi li għaddejjin bħalissa fir-Repubblika tat-Taġikistan u jikkontribwixxi għall-ħolqien ta' forom ġodda ta' kooperazzjoni. Id-djalogu politiku: - ser isaħħaħ ir-rabtiet tar-Repubblika tat-Taġikistan mal-Komunità u l-Istati Membri tagħha, u għaldaqstant mal-komunità ta' nazzjonijiet demokratiċi in ġenerali. Il-konverġenza ekonomika li tinkiseb permezz ta' dan il-Ftehim ser twassal għal relazzjonijiet politiċi aktar intensi; - ser iġib konverġenza akbar fil-pożizzjonijiet dwar materji internazzjonali ta' interess reċiproku u għaldaqstant iżid is-sigurtà u l-istabbiltà fir-reġjun, - ser jinkoraġġixxi l-Partijiet sabiex jikkooperaw f'materji li għandhom x'jaqsmu ma' l-osservanza tal-prinċipji tad-demokrazija, u r-rispett, il-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet umani, inkluż ta' dawk il-persuni li ġejjin minn minoranzi, u sabiex ikun hemm konsultazzjonijiet, jekk meħtieġa, fuq suġġetti relevanti. Il-Partijiet jikkunsidraw li l-proliferazzjoni ta' l-armi tal-qerda tal-massa (WMD) u l-mezzi li bihom jiġu provduti, kemm lill-istati kif ukoll lil entitajiet oħra, hija waħda mit-theddid l-aktar serju għall-istabbiltà u s-sigurtà internazzjonali. Il-Partijiet għaldaqstant jaqblu li għandhom jikkooperaw u jikkontribwixxu sabiex tiġi miġġielda l-proliferazzjoni ta' l-armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi li bihom jiġu provduti permezz ta' konformità sħiħa ma' u implementazzjoni nazzjonali ta' l-obbliġi internazzjonali skond it-trattati tad-diżarmament u kontra l-proliferazzjoni u l-ftehim u l-obbligi internazzjonali relevant l-oħrajn. Il-partijiet jaqblu li din id-disposizzjoniji hija element essenzjali ta' dan il-ftehim u ser tifforma parti mid-djalogu politiku li ser jakkumpanja u jikkonsolida dawn l-elementi. Il-partijiet aktar minn hekk jaqblu li għandhom jikkooperaw u jikkontribwixxu fil-ġlieda kontra l-proliferazzjoni ta' l-armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi li bihom jiġu pprovduti billi: jieħdu passi sabiex jiffirmaw, jirratifikaw, jew jaderixxu, skond il-każ, u jimplementaw l-istrumenti internazzjonali relevanti l-oħrajn kollha; jistabbilixxu sistema effettiva ta' kontrolli nazzjonali fuq l-esportazzjoni, kontrolli fuq l-esportazzjoni kif ukoll fuq it-transitu ta' oġġetti marbuta ma' WMD, inkluż kontrolli ta' l-użu aħħari ta' WMD f'teknoloġiji li jista' jkollhom użu doppju u li jkollhom sanzjonijiet effettivi għal ksur ta' kontrolli fuq l-esportazzjoni. Tali djalogu jista' jseħħ fuq bażi reġjonali. ARTIKOLU 5 Fil-livell ministerjali, id-djalogu politiku għandu jsir fi ħdan il-Kunsill ta' Kooperazzjoni stabbilit fl-Artikolu 77 u f'okkażjonijiet oħra bil-kunsens reċiproku. ARTIKOLU 6 Għandhom jiġu stabbiliti proċeduri u mekkaniżmi oħrajn għad-djalogu politiku mill-Partijiet, prinċipalment: - permezz ta' laqgħat regolari ta' livell uffiċjali għoli bejn ir-rappreżentanti tal-Komunità u ta' l-Istati Membri tagħha fuq naħa waħda, u tar-Repubblika tat-Taġikistan fuq in-naħa l-oħra; - billi jużaw bis-sħiħ il-kuntatti diplomatiċi bejn il-Partijiet, b'mod partikolari l-kuntatti xierqa fl-oqsma bilaterali u multilaterali, inkluż fin-Nazzjonijiet Uniti, il-laqgħat ta' l-OSCE u postijiet oħrajn; - b'kull mezz ieħor, inkluż il-possibiltà ta' laqgħat ta' l-esperti li jikkontribwixxu għall-konsolidament u l-iżvilupp ta' dan id-djalogu. TITOLU III KUMMERĊ FL-OĠĠETTI ARTIKOLU 7 1. Il-Partijiet għandhom jagħtu lil xulxin trattament ta' pajjiż l-aktar favorit fl-oqsma kollha fir-rigward ta': - dazji u taxxi applikabbli fuq l-importazzjoni u l-esportazzjoni, inkluż il-metodu ta' ġbir ta' tali dazji u taxxi; - disposizzjonijiet dwar ir-rilaxx mid-dwana, it-tranżitu, l-imħażen u t-trasbord; - taxxi u ħlasijiet interni oħra ta' kull għamla applikabbli direttament jew indirettament għall-oġġetti impurtati; - metodi ta' ħlas u t-trasferiment ta' tali ħlasijiet; - ir-regoli marbuta mal-bejgħ, ix-xiri, it-trasport, id-distribuzzjoni u l-użu ta' l-oġġetti fis-suq domestiku. 2. Id-disposizzjonijiet tal-paragrafu 1 m'għandhomx japplikaw għal: (a) vantaġġi mogħtija bl-iskop li tinħoloq unjoni doganali jew żona ta' kummerċ ħieles jew riżultat tal-ħolqien ta' tali unjoni jew żona; (b) vantaġġi mogħtija lil xi pajjiżi partikolari skond ir-regoli tad-WTO u skond arranġamenti internazzjonali oħrajn favur pajjiżi li qed jiżviluppaw; (ċ) vantaġġi mogħtija lil pajjiżi konfinanti sabiex jiffaċilitaw it-traffiku fuq il-fruntieri. 3. Id-disposizzjonijiet tal-paragrafu 1 m'għandhomx japplikaw, għal perijodu transitorju li jiskadi ħames snin wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni, għall-vantaġġi mfissra fl-Anness I mogħtija mir-Repubblika tat-Taġikistan lil stati oħra li ħarġu mix-xoljiment ta' l-Unjoni Sovjetika. ARTIKOLU 8 1. Il-Partijiet jaqblu illi l-prinċipju tat-transitu liberu huwa kundizzjoni essenzjali għall-kisba tal-miri ta' dan il-Ftehim. F'dan ir-rigward kull Parti għandha tiżgura transitu liberu mit-territorju tagħha ta' oġġetti li joriġinaw fit-territorju doganali jew huma destinati għat-territorju doganali tal-Parti l-oħra. 2. Ir-regoli mfissra fil-paragrafi 2, 3, 4 u 5 ta' l-Artikolu V tal-GATT 1994 huma applikabbli bejn il-Partijiet. 3. Ir-regoli li jinsabu f'dan l-Artikolu huma mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe regola speċjali miftiehma bejn il-Partijiet fir-rigward ta' setturi speċifiċi, b'mod partikolari t-trasport, jew il-prodotti. ARTIKOLU 9 Mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi li joħorġu minn konvenzjonijiet internazzjonali dwar l-ammissjoni temporanja ta' oġġetti li jorbtu lill-Partijiet, kull Parti għandha tagħti lill-Parti l-oħra eżenzjoni mit-taxxi fuq l-importazzjoni u d-dazji fuq l-oġġetti ammessi temporanjament, fil-każijiet u skond il-proċeduri stipulati minn kwalunkwe konvenzjoni internazzjonali oħra fuq dan is-suġġett applikabbli għaliha, skond il-liġi tagħha. Għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni l-kundizzjonijiet li taħthom ikunu ġew aċċettati mill-Parti in kwistjoni l-obbligi li joħorġu minn tali konvenzjoni. ARTIKOLU 10 1. Oġġetti li ġejjin mir-Repubblika tat-Taġikistan għandhom jiġu impurtati fil-Komunità mingħajr restrizzjonijiet kwantitattivi jew miżuri ta' l-istess effett, mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta' l-Artikoli 12, 15 u 16 ta' dan il-Ftehim. 2. Oġġetti li ġejjin mill-Komunità għandhom jiġu impurtati fit-Taġikistan mingħajr restrizzjonijiet kwantitattivi jew miżuri ta' l-istess effett, mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta' l-Artikoli 12, 15 u 16 ta' dan il-Ftehim. ARTIKOLU 11 L-oġġetti għandhom jiġu negozjati bejn il-Partijiet bi prezzijiet marbuta mas-suq. ARTIKOLU 12 1. Fejn xi prodott ikun qed jiġi impurtat fit-territorju ta' wieħed mill-Partijiet fi kwantitajiet miżjuda b'tali mod jew taħt tali kundizzjonijiet li jikkawżaw jew jheddu li jikkawżaw dannu għall-produtturi domestiċi ta' prodotti simili jew li jikkompetu magħhom, il-Komunità jew ir-Repubblika tat-Taġikistan, skond il-każ, jistgħu jieħdu l-miżuri xierqa skond il-proċeduri u l-kundizzjonijiet li ġejjin. 2. Qabel ma tittieħed kwalunkwe miżura, jew fil-każijiet li għalihom japplika l-Artikolu 4, kemm jista' jkun malajr wara li tittieħed tali miżura, il-Komunità jew ir-Repubblika tat-Taġikistan, skond il-każ, għandha tgħaddi l-informazzjoni relevanti kollha lill-Kunsill ta' Kooperazzjoni sabiex tiġi mfittxija soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet skond kif stipulat fit-Titolu XI. 3. Jekk, bħala riżultat tal-konsultazzjonijiet, il-Partijiet ma jilħqux ftehim fi żmien 30 ġurnata mir-referenza għall-Kunsill ta' Kooperazzjoni dwar azzjonijiet ta' rimedju għas-sitwazzjoni, il-Parti li tkun talbet il-konsultazzjonijiet għandha tkun libera li tirrestrinġi l-importazzjoni tal-prodotti in kwistjoni fi kwantità u għal tul żmien li jkun meħtieġ sabiex tipprevjeni jew tirrimedja għad-dannu, jew sabiex tadotta miżuri oħra xierqa. 4. F'ċirkustanzi kritiċi fejn id-dewmien jista' jikkawża dannu li jkun diffiċli li jiġi rimedjat, il-Partijiet jistgħu jieħdu l-miżuri qabel il-konsultazzjonijiet, dejjem fuq il-kundizzjoni li l-konsultazzjonijiet jinbdew immedjatament wara li tittieħed tali azzjoni. 5. Fl-għażla tal-miżuri taħt dan l-Artikolu, il-Partijiet għandhom jagħtu prijorità lil dawk li jikkawżaw l-anqas xkiel fil-kisba tal-miri ta' dan il-Ftehim. 6. Xejn f'dan l-Artikolu ma għandu jippreġudika jew bi kwalunkwe mod jaffettwa l-introduzzjoni miż-żewġ Partijiet, ta' miżuri kontra d-dumping jew miżuri korrettivi skond l-Artikolu VI tal-GATT 1994, il-Ftehim dwar l-implementazzjoni ta' l-Artikolu VI tal-GATT 1994, il-Ftehim dwar is-Sussidji u l-Miżuri Korrettivi jew il-leġislazzjoni interna marbuta ma' dan. ARTIKOLU 13 Il-partijiet jobbligaw lilhom infushom li jaġġustaw id-disposizzjonijiet f'dan il-Ftehim dwar il-kummerċ fl-oġġetti bejniethom, fid-dawl taċ-ċirkostanzi, u b'mod partikolari tas-sitwazzjoni li toħroġ mill-adeżjoni tar-Repubblika tat-Taġikistan mad-WTO. Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni jista' jagħmel rakkommandazzjonijiet dwar tali aġġustamenti lill-Partijiet li jistgħu jiddaħħlu fis-seħħ, meta jiġu aċċettati, bis-saħħa ta' ftehim bejn il-Partijiet skond il-proċeduri rispettivi tagħhom. ARTIKOLU 14 Dan il-Ftehim m'għandux jipprekludi projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet dwar l-importazzjoni, l-esportazzjoni jew l-oġġetti fi tranżitu fuq il-bażi ta' moralità pubblika, politika pubblika jew sigurtà pubblika; il-protezzjoni tas-saħħa u l-ħajja umana, ta' l-annimali jew pjanti; il-protezzjoni tar-riżorsi naturali; il-protezzjoni ta' teżori nazzjonali ta' valur artistiku, storiku jew arkeoloġiku jew il-protezzjoni tal-propjetà intellettwali, industrijali jew kummerċjali jew regoli marbuta mad-deheb u l-fidda. Tali projbizzjonijiet u restrizzjonijiet m'għandhomx, madanakollu, ikunu mezz ta' diskriminazzjoni arbitrarju jew restrizzjoni moħbija fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet. ARTIKOLU 15 Il-kummerċ fit-tessuti li jaqa' taħt il-Kapitoli 50 sa 63 tan-Nomenklatura Magħquda huwa regolat bi ftehim bilaterali separat. Wara l-iskadenza tal-ftehim separat, il-prodotti tessili għandhom jiġu inklużi f'dan il-Ftehim. ARTIKOLU 16 Il-kummerċ f'materjali nukleari għandu jsir skond it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika. Jekk ikun meħtieġ, il-kummerċ f'materjali nukleari għandu jkun is-suġġett ta' Ftehim speċifiku li jrid jiġi konkluż bejn il-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika u r-Repubblika tat-Taġikistan. TITOLU IV DISPOSIZZJONIJIET LI JOLQTU N-NEGOZJU U L-INVESTIMENT KAPITOLU I Kundizzjonijiet tax-xogħol ARTIKOLU 17 1. Suġġetti għall-liġijiet, kundizzjonijiet u proċeduri applikabbli f'kull Stat Membru, il-Komunità u l-Istati Membri għandhom jirsistu ħalli jiżguraw li t-trattament li jagħtu liċ-ċittadini tar-Repubblika tat-Taġikistan li jkunu residenti u impjegati legalment fit-territorju ta' Stat Membru għandhom ikunu liberi minn kull forma ta' diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, ħlas jew tkeċċija, meta mqabbla maċ-ċittadini ta' dak l-Istat Membru nnifsu. 2. Suġġetti għal-liġijiet, kundizzjonijiet u proċeduri applikabbli fit-Taġikistan, ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tirsisti ħalli tiżgura li t-trattament li jingħata liċ-ċittadini ta' Stat Membru residenti u impjegat legalment fit-territorju tat-Taġikistan għandu jkun liberu minn kull forma ta' diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, ħlas jew tkeċċija meta imqabbla maċ-ċittadini tagħha stess. ARTIKOLU 18 Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jeżamina x'titjib jista' jsir fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għan-negozjanti skond l-impenji internazzjonali tal-Partijiet, inklużi dawk elenkati fid-dokument tal-Konferenza ta' Bonn tas-CSCE. ARTIKOLU 19 Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jagħmel rakkomandazzjonijiet għall-implementazzjoni ta' l-Artikoli 17 u 18. KAPITOLU II Kundizzjonijiet li jaffettwaw it-twaqqif u l-operat tal-kumpaniji ARTIKOLU 20 1. Il-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandhom jagħtu, għat-twaqqif ta' kumpaniji Taġiki kif imfissra fl-Artikolu 22(d), trattament li ma jkunx anqas vantaġġuż minn dak li jagħtu lil kull kumpanija minn pajjiż terz. 2. Mingħajr preġudizzju għar-riservi elenkati fl-Anness II, il-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandhom jagħtu lis-sussidjarji ta' kumpaniji Taġiki stabbiliti fit-territorji tagħhom trattament li ma jkunx anqas vantaġġuż minn dak li jagħtu lil kull kumpanija tal-Komunità, fir-rigward ta' l-operat tagħhom. 3. Il-Komunità u l-Istati Membri tagħha għandhom jagħtu lill-fergħat ta' kumpaniji Taġiki stabbiliti fit-territorji tagħhom trattament li ma jkunx anqas vantaġġuż minn dak li jagħtu lill-fergħat ta' kumpaniji ta' kwalunkwe pajjiż terz, fir-rigward ta' l-operat tagħhom. 4. Ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tagħti, għat-twaqqif ta' kumpaniji tal-Komunità kif imfissra fl-Artikolu 22(d), trattament li ma jkunx anqas vantaġġuż minn dak li tagħti lil kull kumpanija Taġika jew lil kull kumpanija ta' pajjiż terz, skond liema waħda tkun l-aktar vantaġġuża minnhom. 5. Ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tagħti lis-sussidjarju u lill-fergħat ta' kumpaniji tal-Komunità stabbiliti fit-territorju tagħha trattament li ma jkunx anqas vantaġġuż minn dak li tagħti lill-kumpaniji jew fergħat ta' kumpaniji Taġiki, jew lill-kumpaniji jew fergħat ta' kwalunkwe pajjiż terz, skond liema waħda tkun l-aktar vantaġġuża minnhom, fir-rigward ta' l-operat tagħhom. ARTIKOLU 21 1. Id-disposizzjonijiet ta' l-Artikolu 20 m'għandhomx japplikaw għat-trasport bl-ajru, għat-trasport intern bil-kanali u għat-trasport marittimu. 2. Madanakollu, fir-rigward ta' attivitajiet li jsiru minn aġenziji tat-tbaħħir għall-provvista ta' servizzi ta' trasport marittimu internazzjonali, inklużi attivitajiet b'aktar minn mezz wieħed, li jinvolvu parti bil-baħar, kull Parti għandha tippermetti lill-kumpaniji tal-Parti l-oħra li jkollhom preżenza fit-territorju tagħha permezz ta' sussidjarja jew fergħa, taħt kundizzjonijiet ta' stabbiliment u operat li ma jkunux anqas vantaġġuzi minn dawk li tagħti lill-kumpaniji tagħha stess jew lis-sussidjarji jew il-fergħat ta' kumpaniji ta' kull pajjiż terz, skond liema waħda tkun l-aktar vantaġġuża minnhom. Tali attivitajiet jinkludu iżda mhux limitat għal: (a) kumerċjalizzazzjoni u bejgħ ta' servizzi ta' trasport marittimu u servizzi oħra relatati permezz ta' kuntatt dirett mal-konsumaturi, minn stima sa fattura, irrelevanti minn jekk dawn is-servizzi jitħaddmux jew jiġux offruti mill-fornitur innifsu jew minn fornituri ta' servizzi li magħhom il-bejjiegħ tas-servizz ikollu arranġamenti kummerċjali; (b) ix-xiri u l-użu, f'isimhom propju jew f'isem il-konsumaturi tagħhom (u l-bejgħ mill-ġdid lill-konsumaturi tagħhom), ta' kull servizz ta' trasport u servizzi oħra relatati, inkluż s-servizzi ta' trasport lejn il-pajjiż b'kull mezz, partikolarment bil-kanali interni, bit-triq u bil-ferrovija, li jkunu meħtieġa sabiex jipprovdu servizz integrat; (ċ) il-preparazzjoni ta' dokumenti ta' trasport, dokumenti tad-dwana, jew dokumenti oħrajn marbuta ma' l-oriġini u t-tip ta' l-oġġetti trasportati; (d) il-provvista ta' informazzjoni kummerċjali b'kull mezz, inklużi sistemi ta' informazzjoni bil-kompjuter u skambju ta' data elettronika (electronic data interchange) (suġġett għar-restrizzjonijiet kontra d-diskriminazzjoni li jikkonċernaw il-komunikazzjonijiet elettroniċi); (e) it-twaqqif ta' kull arranġament finanzjarju, inkluż il-parteċipazzjoni fl-ishma tal-kumpanija u l-ħatra ta' persunal ingaġġat lokalment (jew, fil-każ ta' ħaddiema barranin, skond id-disposizzjonijiet relevanti ta' dan il-Ftehim), ma' kwalunkwe aġenzija ta' tbaħħir stabbilita lokalment; (f) rappreżentanza ta' kumpaniji, organizzazzjoni tal-portijiet li ser iżur il-vapur jew l-aċċettazzjoni ta' tagħbija meta dan ikun meħtieġ. ARTIKOLU 22 Għall-iskopijiet ta' dan il-Ftehim: (a) "Kumpanija tal-Komunità" jew "Kumpanija Taġika" jfissru rispettivament kumpanija stabbilita skond il-liġijiet ta' Stat Membru jew tar-Repubblika tat-Taġikistan u li għandha l-uffiċċju reġistrat, l-amministrazzjoni ċentrali jew il-post prinċipali tan-negozju tagħha fit-territorju tal-Komunità jew tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament. Madanakollu, jekk kemm-il darba kumpanija stabbilita skond il-liġijiet ta' Stat Membru jew tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament ikollha biss l-uffiċċju reġistrat fit-territorju tal-Komunità jew tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament, il-kumpanija għandha tiġi meqjusa bħala kumpanija tal-Komunità jew Taġika rispettivament jekk l-operazzjonijiet tagħha jkollhom rabta reali u kontinwa ma' l-ekonomija ta' wieħed mill-Istati Membri jew mar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament. (b) "Sussidjarja" ta' kumpanija tfisser kumpanija li effettivament tkun ikkontrollata mill-ewwel kumpanija. (ċ) "Fergħa" ta' kumpanija tfisser post tan-negozju li ma jkollux personalità ġuridika li jidher bħala permanenti, bħall-estensjoni tal-kumpanija parent, għandha amministrazzjoni tagħha u tista' tinnegozja ma' terzi b'tali mod li dan ta' l-aħħar, minkejja li jkun jaf li jekk ikun meħtieġ ser ikun hemm rabta mal-kumpanija parent li l-uffiċċju ċentrali tagħha jkun barra l-pajjiż, ma jkollux għalfejn jinnegozja direttament mal-parent iżda jista' jinnegozja mill-ewwel fil-post li jservi bħala estensjoni. (d) "Twaqqif" għandu jfisser id-dritt tal-kumpaniji tal-Komunità jew Taġiki kif imsemmi fil-punt (a) li jibdew attivitajiet ekonomiċi permezz ta' l-istabbiliment ta' sussidjarji u fergħat fir-Repubblika tat-Taġikistan jew fil-Komunità rispettivament. (e) "Operazzjoni" għandha tfisser il-fatt li jsiru transazzjonijiet kummerċjali. (f) "Attivitajiet ekonomiċi" għandha tfisser attivitajiet ta' natura industrijali, kummerċjali u professjonali. Fir-rigward tat-trasport marittimu internazzjonali, inklużi operazzjonijiet b'mezzi ta' trasport differenti li jinvolvu parti bil-baħar, iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri jew tar-Repubblika tat-Taġikistan li jkunu bbażati barra l-Komunità jew ir-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament, u l-kumpaniji tat-tbaħħir stabbiliti barra l-Komunità jew ir-Repubblika tat-Taġikistan u kontrollati minn ċittadini ta' Stat Membru jew ċittadini tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament, għandhom ikunu wkoll il-benefiċjarji tad-disposizzjonijiet ta' dan il-Kapitolu u ta' Kapitolu III jekk il-bastimenti tagħhom ikunu reġistrati f'dak l-Istat Membru jew fir-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament skond il-liġijiet rispettivi tagħhom. ARTIKOLU 23 1. Minkejja kwalunkwe disposizzjoni oħra ta' dan il-Ftehim, Parti m'għandhiex titwaqqaf milli tieħu miżuri ta' natura prudenzjali, inkluż għall-protezzjoni ta' l-investituri, id-depożitanti, min għandu polza ta' l-assigurazzjoni jew persuni li huma intitolati għal responsabbiltà fiduċjarja minn għand fornitur ta' servizzi finanzjarji, jew sabiex tiżgura l-integrità u l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja. Fejn dawn il-miżuri ma jkunux jaqblu mad-disposizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, m'għandhomx jintużaw bħala mezzi biex jevadu l-obbligi ta' xi Parti taħt dan il-Ftehim. 2. Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jiftiehem illi jitlob lil xi Parti tikxef informazzjoni marbuta max-xogħol jew il-kontijiet ta' klijenti individwali jew ma' kull informazzjoni kunfidenzjali jew propjetarja li tkun fil-pussess ta' entitajiet pubbliċi. 3. Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim, "servizzi finanzjarji" tfisser dawk l-attivitajiet imfissra fl-Anness III. ARTIKOLU 24 Id-disposizzjonijiet ta' dan il-Ftehim m'għandhomx jippreġudikaw l-applikazzjoni minn kull Parti ta' kwalunkwe miżura meħtieġa sabiex ma jkunux jistgħu jiġu evitati l-miżuri marbuta ma' l-aċċess ta' terzi pajjiżi għas-suq tagħha, permezz tad-disposizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. ARTIKOLU 25 1. Minkejja d-dispożizzjonijiet ta` Kapitolu 1 ta` dan it-Titolu, kumpanija tal-Komunità jew kumpanija Taġika stabbilita fit-territorju tar-Repubblika ta Taġikistan jew fil- Komunità rispettivament hija intitolata li timpjega magħha, jew ma' waħda mis-sussidjarji jew friegħi tagħha, skond il-liġijiet applikabbli fil-pajjiż fejn hi stabbilita, fit-territorju tar-Repubblika tat-Taġikistan u fil-Komunità rispettivament, impjegati li huma ċittadini ta' Stati Membri tal-Komunità u tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament, sakemm dawn l-impjegati huma persunal ta` valur essenzjali skond kif stipulat fil-paragrafu 2, u li huma impjegati esklussivament minn kumpaniji, jew fergħat ta` kumpaniji. Il-permessi tar-residenza u tax-xogħol ta' tali impjegati għandhom ikopru biss iż-żmien ta` dan l-impjieg. 2. L-impjegati essenzjali ta` dawn il-kumpaniji msemmija hawn fuq li minn issa se jiġu msejħa "organizzazzjonijiet" huma "persuni trasferiti intra-korporativament" kif stipulat f'(c) fl-oqsma segwenti, sakemm l-organizzazzjoni tkun persuna legali u l-persuni konċernati jkunu ġew impjegati minnha jew kienu msieħba fiha (ħlief għal azzjonisti maġġoritari) għal żmien ta' mhux inqas minn sena immedjatament qabel it-tali moviment: (a) Persuni li jaħdmu f'pożizzjoni għolja ma' organizzazzjoni, li primarjament imexxu l-azjenda, u li jaqgħu prinċiparjament taħt il-bord tad-diretturi jew l-azzjonisti tan-negozju jew l-ekwivalenti tagħhom, li jinkludu: - it-tmexxija ta' l-istabbiliment jew dipartiment jew xi parti ta' l-istabbiliment, - is-superviżjoni u l-kontroll tax-xogħol ta` impjegati oħra professjonali, maniġerjali jew ta' sorveljanza, - li jkollhom l-awtorità li jimpjegaw jew ikeċċu l-impjegati jew jagħtu pariri dwar l-impjegar, it-tkeċċijja jew azzjonijiet oħra li għandhom x'jaqsmu ma` l-impjegati. (b) Persuni li jaħdmu fi ħdan organizzazzjoni li għandhom kapaċità mhux komuni li hija essenzjali għas-servizz, l-apparat ta' riċerka, it-tekniki jew it-tmexxija ta' l-istabbiliment. Meta din il-kapaċità tiġi kkunsidrata, din tista', apparti milli tkun kapaċità speċifika għall-istabbiliment, tirrifletti livell għoli ta` kwalifiki relatati ma' xi għamla ta`xogħol jew sengħa li jeħtieġu kapaċitajiet tekniċi speċifiċi, inkluż is-sħubija fi ħdan professjoni akkreditata. (c) "Persuna trasfertita intra-korporativament" hija persuna naturali li taħdem fi ħdan organizzazzjoni fit-territorju ta' waħda mill-Partijiet, u li hija temporanjament trasferita għal finijiet ta` attivitajiet ekonomiċi fit-territorju tal-Parti l-oħra; tali organizzazzjoni għandha jkollha l-bażi kummerċjali ewlenija tagħha fit-territorju ta' waħda mill-Partijiet u t-trasferiment ikun lejn fergħa jew kumpanija sussidjarja ta' l-istess organizzazzjoni li effettivament tagħmel l-istess attivitajiet ekonomiċi fit-territorju tal-Parti l-oħra. ARTIKOLU 26 1. Il-Partijiet għandhom jagħmlu mill-aħjar li jistgħu biex jevitaw li jieħdu xi miżuri jew azzjonijiet li jrendu l-kundizzjonijiet għall-istabbiliment u l-operat tal-kumpaniji rispettivi tagħhom fi stat iktar ristrettiv milli kienu sal-ġurnata ta' qabel l-iffirmar tal- Ftehim. 2. Id-dispożizzjonijiet ta` dan l-Artikolu huma bla preġudizzju għal dawk ta' Artikolu 34: is-sitwazzjonijiet li jkopri l-Artikolu 34 għandhom jiġu rregolati esklussivament mid-dispożizzjonijiet tiegħu. 3. Fi spirtu ta' sħubija u kooperazzjoni u fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 40, il-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikistan għandu javża lill-Komunità dwar l-intenzjonijiet tieġħu li jissottometti liġijiet ġodda jew jadotta regolamenti ġodda li jistgħu jrendu l-kundizzjonijiet għall-istabbiliment jew operat fir-Repubblika tat- Taġikistan ta` sussidjarji u fergħat ta' kumpaniji tal-Komunità fi stat iktar ristrett milli kienu sal-ġurnata ta' qabel ma ġie ffirmat il-Ftehim. Il-Komunità tista' titlob lir-Repubblika tat-Taġikistan biex tgħaddilha l-abbozzi ta' tali liġijiet jew regolamenti u tibda konsultazzjonijiet fuq dawn l-abbozzi. 4. Fejn liġijiet jew regolamenti ġodda introdotti mir-Repubblika tat-Taġikistan jistgħu jrendu l-kundizzjonijiet ta` l-operat ta' sussidjarji u fergħat ta` kumpaniji tal Komunità stabbiliti fir-Repubblika tat-Taġikistan fi stat iktar ristrett milli kienu sal-ġurnata ta` qabel ma gie iffirmat il-Ftehim, tali liġijiet jew regolamenti m'għandhomx japplikaw sa tliet snin mill-introduzzjoni ta' l-att li jirreferi għal dawk is-sussidjarji jew fergħat li huma diġà stabbiliti fir-Repubblika tat-Taġikistan fiż-żmien meta l-att in kwistjoni sar applikabbli. KAPITOLU III Provvista transfruntiera ta' servizzi bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan ARTIKOLU 27 1. Il-Partijiet jobbligaw lilhom infushom skond id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kapitolu li jieħdu l-passi meħtieġa biex iħallu progressivament il- forniment ta' servizzi minn kumpaniji tal-Komunità jew Taġiki li huma stabbiliti f'parti li mhix tal-persuna li ser tirċievi dawn is-servizzi, b'konsiderazzjoni ta' l-iżvilupp tas-setturi tas-servizzi fiż-żewġ Partijiet. 2. Il-Kunsill għall-Kooperazzjoni għandu jagħmel rakkomandazzjonijiet għall-implementazzjoni tal-paragrafu 1. ARTIKOLU 28 Il-Partijiet għandhom jikkooperaw bil-għan li jiżviluppaw settur tas-servizzi skond l-eżiġenzi tas-suq fir-Repubblika tat-Taġikistan. ARTIKOLU 29 1. Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li japplikaw b'mod effettiv il-prinċipju ta' aċċess mingħajr ebda restrizzjonijiet għas-suq u t-traffiku marittimu internazzjonali fuq bażi kummerċjali: (a) Din id-dispożizzjoni ma tippreġudikax id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet li joħorġu mill-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar Kodiċi ta' Kondotta għall-Konferenzi tal-Bastimenti tal-Linja, kif japplikaw għal Parti jew oħra f'dan il-Ftehim. Linji mhux ta` konferenza ser ikunu liberi li joperaw f'kompetizzjoni ma' konferenza sakemm jaderixxu mal-prinċipju ta` kompetizzjoni ġusta fuq bażi kummerċjali. (b) Il-Partijiet jaffermaw l-impenn tagħhom għal ambjent ta` kompetizzjoni ħielsa bħala fattur essenzjali għall-kummerċ ta' merkanzija solida u likwida. 2. Fl-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-paragrafu 1, il-Partijiet għandhom: (a) ma japplikawx, mid-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, xi forma ta' dispożizzjonijiet ta' ftehim bilaterali bejn l-Istati Membri tal-Komunità u dawk ta' l-ex Unjoni Sovjetika dwar qsim ta' merkanzija; (b) ma jintroduċux klawsoli ta'qsim ta' merkanzija fi ftehim bilaterali futuri ma' pajjiżi terzi, ħlief f`dawk iċ-ċirkostanzi eċċezzjonali fejn kumpaniji li joperaw il-bastimenti tal-linja minn Parti jew oħra f'dan il-Ftehim ma jkollhom ebda opportunità effettiva li jiksbu kummerċ lejn u mill-pajjiż terz konċernat; (c) jipprojbixxu arranġamenti ta' qsim ta' merkanzija fi ftehim bilaterali futuri rigward il-kummerċ ta' merkanzija solida u likwida; (d) jabolixxu, mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, kull miżura unilateral, ostakoli amministrattivi, tekniċi u oħrajn li jistgħu jkollhom effetti restrittivi jew diskriminatorji fuq il-forniment bla tfixkil ta' servizzi fit-trasport marittimu internazzjonali. 3. Kull Parti m'għandhiex, fost affarijiet oħra, titratta b'mod anqas vantaġġuż lil bastimenti li huma operati minn ċittadini jew kumpaniji tal-Parti l-oħra mill-mod kif titratta il-bastimenti tagħha stess f'dak li għandu x'jaqsam ma' aċċess għall-portijiet miftuħa għall-kummerċ internazzjonali, l-użu ta' infrastruttura u servizzi marittimi awżiljarji tal-portijiet, tariffi u spejjeż involuti, faċilitajiet ta` dwana u allokazzjoni ta' postijiet ta' rmiġġ u faċilitajiet għat-tgħabbija u l-ħatt. ARTIKOLU 30 Sabiex jiġi żgurat l-iżvilupp koordinat tat-trasport bejn il-Partijiet, skond il-ħtiġijiet kummerċjali tagħhom, il-kundizzjonijiet ta` aċċess reċiproku għas-suq u forniment ta` servizzi ta' trasport fuq l-art, bil-ferrovija, u kanali interni u, jekk applikabbli, bl-ajru, jistgħu jaqgħu taħt ftehim speċifiku negozjat bejn il-Partijiet wara d-dħul fis-seħħ ta'dan il-Ftehim. KAPITOLU IV Dispożizzjonijiet Ġenerali ARTIKOLU 31 1. Id-dispożizzjonijiet ta' dan it-Titolu għandhom jiġu applikati taħt ċerti limiti, fuq bażi ta` politika pubblika, sigurtà pubblika, jew sanità pubblika. 2. Dawn m'għandhomx japplikaw għal attivitajiet li fit-territorju tal-partijiet għandhom xi konnessjoni, anke jekk okkażżjonali, ma' l-eżerċizzju ta' awtorità uffiċjali. ARTIKOLU 32 Għar-raġunijiet ta` dan it-Titolu, xejn f'dan il-Ftehim m'għandu jwaqqaf il-Partijiet milli japplikaw il-liġijiet u r-regoli tagħom dwar id-dħul u r-residenza, ix-xogħol, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-istabbiliment ta' persuni naturali u forniment ta` servizzi, sakemm, jekk isir hekk, dawn ma jiġux applikati b'tali mod li jwaqqfu jew iżommu lura lil xi Parti milli tgawdi mill-benefiċċji skond xi dispożizzjoni speċifika ta` dan il-Ftehim. Din id-dispożizzjoni ma tippreġudikax l-implimentazzjoni ta` Artikolu 31. ARTIKOLU 33 Kumpaniji li huma mmexxija jew ipposieduti esklussivament minn kumpaniji Taġiki u tal-Komunità għandhom ikunu benefiċjarji konġunti tad-dispożizzjonijiet ta' Kapitoli II, III u IV. ARTIKOLU 34 It-trattament mogħti lil Parti jew oħra skond dan il-Ftehim għandu, mill-jum li jinzerta xahar qabel id-data ta` dħul fis-seħħ ta` l-obbligazzjonijiet relevanti tal-Ftehim Ġenerali dwar il-Kummerċ fis-Servizzi (GATS), fir-rigward tas-setturi jew miżuri koperti mill-GATS, fl-ebda każ ma għandu jkun iktar vantaġġuż minn dak mogħti minn din l-ewwel Parti, taħt id-dispożizzjonijiet tal- GATS u dan fir-rigward ta' kull settur ta` servizzi, setturi sekondarji u mezzi ta` forniment. ARTIKOLU 35 Għall-finijiet tal-Kapitoli II, III u IV, ebda konsiderazzjoni ma għandha tingħata tat-trattament mogħti mill-Komunità, l-Istati Membri tagħha u r-Repubblika tat-Taġikistan skond l- obligazzjonijiet li daħlu għalihom fir-rigward tal-ftehim ta' integrazzjoni ekonomika skond il-prinċipji ta' l-Artikolu V tal-GATS. ARTIKOLU 36 1. It-trattament ta' l-iktar nazzjon favorit mogħti skond id-dispożizzjoni ta` dan it-Titolu ma għandux japplika għall-vantaġġi ta` taxxi li l-Partijiet qegħdin jipprovdu, jew li ser jipprovdu fil-ġejjieni, fuq il-bażi ta' ftehim biex tiġi evitata t-tassazzjoni doppja jew arranġamenti fiskali oħra. 2. Xejn minn dan it-Titolu m'għandu jittieħed b'mod li jfixkel l-adozzjoni jew l-infurzar mill-Partijiet ta' xi miżura mmirata lejn il-prevenzjoni ta' l-evitar jew l-evażjoni ta` taxxi fit-tfittxija ta' dispożizzjonijiet fiskali ta' ftehim biex tkun evitata t-tassazzjoni doppja, arranġamenti fiskali oħrajn jew leġislazzjoni fiskali domestika. 3. Xejn minn dan it-Titolu ma għandu jfixkel lill-Istati Membri jew ir-Repubblika tat-Taġikistan milli jgħarfu, fl-implimentar tad-dispożizzjonijiet relevanti tal-leġiżlazzjoni fiskali tagħhom, bejn dawk li jħallsu t-taxxi li m'humiex f'ċirkustanzi identiċi, b'mod partikolari fir-rigward tal-post ta` residenza tagħhom. ARTIKOLU 37 Mingħajr preġudizzju lejn l-Artikolu 24, ebda dispożizzjoni tal-Kapitoli II, III u IV ma għandha tiġi interpretata b`tali mod li tagħti d-dritt li: - ċittadini ta' l-Istati Membri jew tar-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament jidħlu, jew joqogħdu, fit-territorju tar-Repubblika tat-Taġikistan jew tal-Komunità` rispettivament fi kwalunkwe kapaċità, u b'mod partikolari bħala azzjonisti jew bi sħab f'kumpanija jew bħala diriġenti jew impjegati tagħha jew fornituri jew riċevituri ta' servizzi; - Sussidjarji tal-Komunità jew fergħat ta` kumpaniji Taġiki jimpjegaw, jew ħaddieħor jimpjega magħhom, ċittadini tar-Repubblika tat-Taġikistan fit-territorju tal-Komunità; - Sussidjarji Taġiki jew fergħat ta` kumpaniji tal-Komunità jimpjegaw, jew ħaddieħor jimpjega magħhom, ċittadini ta' l-Istati Membri tal-Komunità fit-Territorju tar-Repubblika tat-Taġikistan; - Kumpaniji Taġiki jew sussidjarji tal-Komunità jew fergħat ta' Kumpaniji Taġiki jissupplixxu persuni Taġiki biex jidhru f'isem u taħt il-kontroll ta', persuni oħra b`kuntratti ta' impjieg temporanju; - Kumpaniji tal-Komunità jew sussidjarji Taġiki jew fergħat ta' Kumpaniji tal-Komunità jissupplixxu ħaddiema li huma ċittadini ta' l-Istati Membri b`kuntratti ta' impjieg temporanju. Kapitolu V Pagamenti kurrenti u kapitali ARTIKOLU 38 1. Il-Partijiet jobbligaw lilhom infushom li jawtorizzaw f'munita li tissarraf faċilment kull pagament fuq il-kont kurrenti tal-bilanċ tal-pagamenti bejn residenti tal-Komunità u tar-Repubblika tat-Taġikistan konnessi mal-moviment ta' merkanzija, servizzi jew persuni skond id-dispożizzjonijiet ta` dan il-Ftehim. 2. Rigward transazzjonijiet fuq il-kont kapitali tal-bilanċ tal-pagamenti, minn meta jidħol fis-seħħ dan il-Ftehim, il-moviment ħieles ta` kapital għandu jkun żgurat għal raġunijiet ta' investiment dirett f'kumpaniji mwaqqfa skond il-liġiijiet tal-pajjiżi ospitant, investimenti magħmula skond id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II, u l- likwidazzjoni jew ripatrijazzjoni ta` dawn l-investimenti jew ta' kull qliegħ li jsir minnhom. 3. Bla ebda preġudizzju għall-paragrafu 2 jew paragrafu 5, minn meta jidħol fis-seħħ dan il-Ftehim, ebda restrizzjoni ta` rata tal-kambju ma għandha tiġi introdotta fuq il-moviment ta` kapital u ta' pagamenti kurrenti jew kapitali marbuta magħhom bejn residenti tar-Repubblika tat-Taġikistan u tal-Komunità u lanqas ma għandhom jiġu aktar ristretti l-arranġamenti eżistenti. 4. Il-Partijiet, ser jikkonsultaw lil xulxin sabiex jiffaċilitaw il-moviment ta` forom ta` kapital apparti dawk imsemmija fil-paragrafu 2 bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan biex jippromwovu l-għanijiet ta' dan il-Ftehim. 5. Rigward id-dispożizzjonijiet ta` dan l-Artikolu, sa meta l-munita Taġika tkun tista' tissarraf fil-kuntest ta' l-Artikolu VIII ta' l-Artikoli ta` Ftehim tal-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF), ir-Repubblika tat-Taġikistan tista' f'każi eċċezzjonali tapplika restrizzjonijiet ta' kambju marbuta ma' l-għotja jew akkwist ta` krediti finanzjarji għal perijodi ta' żmien qasir jew medju, sal-punt li tali restrizzjonijiet ikunu imposti fuq it-Taġikistan għall-għotja ta` tali krediti u huma permessi skond l-istatus tar-Repubblika tat-Taġikistan fl-IMF. Ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tapplika dawn ir- restrizzjonijiet b'mod mhux diskriminatorju. Dawn għandhom jiġu applikati b'tali mod li jfixklu mill-inqas lil dan il-Ftehim. Ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tgħarraf lill-Kunsill tal- Kooperazzjoni minnufih dwar l-introduzzjoni ta` dawn il-miżuri jew kull tibdiliet fihom. 6. Mingħajr ebda preġudizzju lejn il-paragrafi 1 u 2, fejn, f'ċirkostanzi eċċezzjonali, movimenti ta' kapital bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan, jikkaġunaw, jew jheddu li jikkaġunaw, tfixkil serju għall-operat tal-politika monetarja jew tal-politika tar-rati ta` kambju fil-Komunità jew fit-Taġikistan, il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan rispettivament jistgħu jieħdu miżuri ta' protezzjoni dwar il-movimenti ta` kapital bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan għal-żmien ta` mhux iktar minn sitt xhur, jekk dawn il-miżuri huma verament meħtieġa. KAPITOLU VI Protezzjoni tal-propjetà intelletwali, industrijali u kummerċjali ARTIKOLU 39 1. Skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu u ta' l-Anness IV, ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tkompli ttejjeb il-protezzjoni tad-drittijiet intelletwali, industrijali u kummerċjali sabiex tipprovdi, sa l-aħħar tal-ħames sena wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, livell ta' protezzjoni simili għal dak li hemm fil-Komunità, inklużi mezzi effettivi ta' infurzar ta' tali drittijiet. 2. Sa l-aħħar tal-ħames sena wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha taderixxi mal-konvenzjonijiet multilaterali dwar il-propjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali msemmija fil-paragrafu 1 ta' l-Anness IV li tagħhom huma partijiet l-Istati Membri jew li huma de facto applikati mill-Istati Membri, skond id-dispożizzjonijiet relevanti ta' dawn il-konvenzjonijiet. Għall-implementazzjoni ta' din id-dispożizzjoni, il-Komunità ser tipprovdi għajnuna kull fejn tkun possibbli. TITOLU V KOOPERAZZJONI LEĠISLATTIVA ARTIKOLU 40 1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li kundizzjoni importanti għat-tisħiħ tal-kollegamenti ekonomiċi bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan hija l-approssimazzjoni tal-leġislazzjoni eżistenti u futura tat-Taġikistan lejn dik tal-Komunità. Ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tagħmel ħilitha sabiex tiżgura li l-liġijiet tagħha gradwalment isiru kompatibbli ma` dawk tal-Komunità. 2. L-approssimazzjoni tal-liġijiet għandha tiġi estiża b'mod partikolari għal dawn l-oqsma: il-liġijiet tad-dwana, tal-kumpaniji, tal-banking u servizzi finanzjarji oħra, tal-kontijiet u t-taxxi tal-kumpaniji, tal-propjetà intellettwali, tal-protezzjoni tal- ħaddiema fuq il-post tax-xogħol, tar-regoli dwar il-kompetizzjoni, inklużi materji relatati u prattiki li jaffettwaw il- kummerċ, tal-prokura pubblika, tal-ħarsien tas- saħħa u tal-ħajja umana, annimali u pjanti, ta' l-ambjent, tal-protezzjoni tal-konsumatur, tat-tassazzjoni indiretta, tar-regoli u standards tekniċi, liġijiet u regolamenti nukleari u regolamenti, tat-transport u tal-komunikazzjoni elettronika. 3. Il-Komunità għandha tipprovdi lir-Repubblika tat-Taġikistan b'assistenza teknika sabiex jitwettqu dawn il-miżuri, li jistgħu jinkludu: - skambju ta' esperti; - proviżjoni ta` informazzjoni minn kmieni, l-iktar dwar leġiżlazzjoni relevanti; - organizzazzjoni ta` seminars; - taħriġ ta` persunal involut fl-abbozzar u l-implimentazzjoni ta` liġijiet; - għajnuna għat-traduzzjoni ta` liġijiet tal-Komunità fl-oqsma relevanti. 4. Il-Partijiet jiftiehmu li jeżaminaw mezzi sabiex jiġu applikati flimkien il-liġijiet rispettivi tagħom dwar il-kompetizzjoni f'dawk il-każi fejn jintlaqat il-kummerċ ta' bejniethom. TITOLU VI KOOPERAZZJONI EKONOMIKA ARTIKOLU 41 1. Il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan għandhom jistabbilixxu kooperazzjoni ekonomika bil-għan li jgħinu fil-proċess ta' riforma u rkuprar ekonomiku u ta' żvilupp sostenibbli tar-Repubblika tat-Taġikistan. Tali kooperazzjoni għandha ssaħħaħ il-kollegamenti ekonomiċi eżistenti għall-benefiċċju tal-Partijiet. 2. Politiki u miżuri oħra ser jiġu ser jiġu mfassla sabiex iwasslu għal riformi ekonomiċi u soċjali u r-ristrutturar ta' sistemi ekonomiċi fir-Repubblika tat-Taġikistan u ser jiġu mmexxija mill-ħtiġijiet tas-sostenibilità u żvilupp soċjali armonjuż; dawn ser jinkludu wkoll bis-sħiħ konsiderazzjonijiet ambjentali u l-ġlieda kontra l-faqar. 3. Għall-finijiet ta` dan il-kooperazzjoni ser tikkonċentra, b'mod partikolari, fuq l-iżvilupp ekonomiku u soċjali, l-iżvilupp tar-riżorsi umani, l-appoġġ għall-intrapriżi (inkluż il-privatizzazzjoni, l-investiment u l-iżvilupp tas-servizzi finanzjarji), l-agrikoltura u l-ikel (inkluż is-sigurtà ta' l-ikel), l-enerġija (inkluża dik idro-elettrika), l-immaniġġjar ta' ilma u sigurtà ċivili nukleari, is-saħħa u l-ġlieda kontra l-faqar, it-trasport, is-servizzi postali, il-komunikazzjoni elettronika, it-turiżmu, il-protezzjoni ambjentali, l-attività transkonfinanti u l-kooperazzjoni reġjonali. 4. Attenzjoni speċjali għandha tingħata lil miżuri li jistgħu jtejbu it-trawwim tal-potenzjal ekonomiku tar-Repubblika tat-Taġikistan u l-kooperazzjoni reġjonali. 5. Fejn xieraq, il-kooperazzjoni ekonomika u forom oħra ta` kooperazzjoni stipulati f'dan il-Ftehim jistgħu jiġu sostnuti b'għajnuna teknika mill-Komunità, skond ir- Regoli tal-Kunsill tal-Komunità li japplikaw għall-assistenza teknika fl-Istati Indipendenti, il-prijoritajiet miftiehma fil-programm indikattiv għall-assistenza teknika tal-Komunità lill-Asja Ċentrali u l-applikazzjoni tiegħu għar-Repubblika tat-Taġikistan u l-koordinazzjoni u proċeduri ta' implementazzjoni stabbiliti tiegħu. Ir-Repubblika tat-Taġikistan tista' tibbenefika wkoll minn programmi oħra tal-Komunità skond ir-regolamenti appożiti adottati mill-Kunsill. ARTIKOLU 42 Kooperazzjoni fil-qasam tal-kummerċ fl-oġġetti u s-servizzi Il-Partijiet ser jikkooperaw sabiex jiżguraw li l-kummerċ internazzjonali tar-Repubblika tat-Taġikistan isir skond ir-regoli tad-WTO. Il-Komunità għandha tagħti għajnuna teknika lir-Repubblika tat-Taġikistan f'dan ir-rigward. Tali kooperazzjoni għandha tinkludi punti speċifiċi direttament relevanti għall-iffaċilitar tal-kummerċ, b'mod partikolari sabiex tingħata għajnuna lir-Repubblika tat-Taġikistan sabiex tarmonizza l-liġi u r-regolamenti tagħha mar-regoli tad-WTO u b'hekk tissodisfa malajr kemm jista' jkun il-kundizzjonijiet ta' l-adeżjoni ma' dik l-organizzazzjoni. Dawn jinkludu: - it-tfassil ta' politika dwar il-kummerċ u materji marbuta mal-kummerċ, inkluż il-pagamenti u l-mekkaniżmi ta' clearing, - it-tfassil ta' leġislazzjoni relevanti. ARTIKOLU 43 Kooperazzjoni industrijali 1. Il-kooperazzjoni għandha timmira li tippromwovi b'mod partikolari dawn li ġejjin: - l-iżvilupp ta` kollegamenti kummerċjali bejn operaturi ekonomiċi taż-żewġ Partijiet, inkluż bejn l-intrapriżi ż-zgħar u ta' daqs medju; - il-parteċipazzjoni tal-Komunità fl-isforzi tar-Repubblika tat-Taġikistan għar-ristrutturara ta' l-industrija tagħha; - it-titjib fit-tmexxija; - it-titjib tal-kwalità tal-prodotti industrijali u l-adattament tagħhom ma` livelli internazzjonali; - l-iżvilupp ta` produzzjoni effiċjenti u kapaċità ta' l-ipproċessar fis-settur tal- materja prima; - l-iżvilupp ta' regoli kummerċjali u prattiki xierqa, inkluż il-marketing tal-prodotti; - il-ħarsien ta' l-ambjent; - il-konverżjoni tad-difiża; - it-taħriġ ta' l-impjegati. 2. Id-dispożizzjonijiet ta` dan l-Artikolu ma għandhom l-ebda effett fuq l-infuzar tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Komunità li huma applikabbli għan-negozji. ARTIKOLU 44 Promozzjoni u protezzjoni ta' l-investiment 1. Filwaqt li jiftakru l-poteri u l-kompetenzi rispettivi tal-Komunità u ta' l-Istati Membri, il-kooperazzjoni għandha timmira lejn il-ħolqien ta' ambjent favorevoli għall-investiment privat, kemm domestiku u barrani, l-iktar billi jkun hemm titjib fil- kondizzjonijiiet għall-ħarsien ta' l-investiment, it-trasferiment ta' kapital u l-iskambju ta` informazzjoni dwar opportunitajiet ta` investiment. 2. Il-għanijiet tal-kooperazzjoni għandhom ikunu b'mod partikolari: - li jiġu konklużi, fejn xieraq, ftehim bejn l-Istati Membri u r-Repubblika tat-Taġikistan sabiex tiġi evitata t-tassazzjoni doppja; - li jinħolqu kondizzjonijiet vantaġġużi sabiex jattiraw investiment barrani fl-ekonomija Taġika; - li jinħolqu liġi u kondizzjonijiet tal-kummerċ stabbli u adegwati, u li tiġi skambjata informazzjoni dwar liġijiet, regolamenti u prattiki amministrattivi fil-qasam ta' l-investiment; - li tiġi skambjata infomazzjoni dwar opportunitajiet ta' investiment taħt forma, fost affarijiet oħra, ta' fieri kummerċjali, wirjiet, ġimgħat apposta għall-kummerċ u avvenimenti oħra. ARTIKOLU 45 Appalti pubbliċi Il-Partijiet għandhom jikkooperaw sabiex jiżviluppaw kondizzjonijiet għal għoti ta' kuntratti għall-oġġetti u s-servizzi, b'mod trasparenti u kompetittiv, b'mod partikolari billi jinħarġu sejħiet għall-offerti. ARTIKOLU 46 Kooperazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u eżami ta' konformità 1. Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet għandha tippromwovi allinjament ma' kriterji, prinċipji u linji ta' gwida maqbula fuq livell internazzjonali fl-oqsma tal-metroloġija, l-istandards u l-eżami ta' konformità, sabiex tiffaċilita l-progress lejn rikonoxximent reċiproku fil-qasam ta' l-eżami ta' konformità, u sabiex ittejjeb il-kwalità tal-prodotti Taġiki. 2. Għal dan il-għan il-Partijiet għandhom jippruvaw jikkooperaw fi proġetti ta' għajnuna teknika li sejrin: - jippromwovu kooperazzjoni kif suppost ma' organizzazzjonijiet u istituzzjonijiet speċalizzati f'dawn l-oqsma; - jippromwovu l-użu tar-regolamenti tekniċi tal-Komunità u l-applikazzjoni ta' l-istandards u l-proċeduri ta' eżami tal-konformità Ewropej; - jippermettu l-qsim ta' esperjenza u informazzjoni teknika fil-qasam ta' l-immaniġġjar tal-kwalità. ARTIKOLU 47 Minjieri u materja prima 1. Il-Partijiet għandhom jimmiraw sabiex iżidu l-investiment u l-kummerċ fil-minjieri u l-materja prima, inkluzi metalli li ma għandhomx x'jaqsmu mal-ħadid. 2. Il-kooperazjoni għandha tiffoka partikolarment fuq dawn l-oqsma li ġejjin: - l-iskambju ta' informazzjoni dwar il-prospetti ta' tħaffir ta' minjieri u s-setturi tal-metalli li għandhom x'jaqsmu mall-ħadid; - it-twaqqif ta' qafas legali għall-kooperazzjoni; - aspetti dwar il-kummerċ; - l-adozzjoni u l-implementazzjoni ta leġiżlazzjoni ambjentali; - taħriġ; - is-sigurtà fl-industrija tal-minjieri; ARTIKOLU 48 Kooperazzjoni fix-xjenza u teknoloġija 1. Il-Partijiet għandhom jippromwovu l-kooperzzjoni fir-riċerċa xjentifika ċivili u l-iżvilupp teknoloġiku (RTD) fuq il-bażi ta' benefiċċju reċiproku, b'konsiderazzjoni tad-disponibilità ta' riżorsi, aċċess adegwat għall-programmi rispettivi tagħhom, suġġett għal livelli xierqa ta' ħarsien ta' drittijiet dwar propjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali (IPR). 2. Il-kooperazjoni dwar ix-xjenza u t-teknoloġija għandha tkopri: - l-iskambju ta` informazzjoni xjentifika u teknika; - attivitajiet konġunti dwar l-RTD; - attivitajiet ta' taħriġ u programmi ta' mobilità ta' xjenzati, riċerkaturi u tekniċi taż-żewġ Partijiet li jieħdu sehem fl-RTD. Fejn tali kooperazzjoni tieħu l-forma ta' attività li tinvolvi l-edukazzjoni u/jew it-taħriġ, din trid issir skond id-dispożizzjonijiet ta` Artikolu 49. Il-Partijiet, fuq bażi ta' ftehim reċiproku, jistgħu jidħlu għal forom oħra ta` kooperazzjoni fix-xjenza u t-teknoloġija. Fl-implimentazzjoni ta' tali attivitajiet ta' kooperazzjoni, attenzjoni partikolari għandha tingħata lill-għotja ta` xogħol ieħor lil xjenzati, inġiniera, riċekaturi u tekniċi li kienu jew għadhom involuti fir-riċerka, u/jew produzzjoni, ta' armamenti tal-qerda tal-massa. 3. Il-kooperazjoni koperta b'dan l-Artikolu għandha tiġi implimentata skond arranġamenti speċifiċi li jridu jiġu nnegozjati u konklużi skond il-proċeduri adottati minn kull Parti, li għandhom jinkludu dispożizzjonijiet xierqa dwar l-IPR. ARTIKOLU 49 Edukazzjoni u taħriġ 1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw bil-għan li jgħollu l-livell ta` edukazzjoni ġenerali u kwalifiki professjonali fir-Repubblika tat-Taġikistan, kemm fis-settur pubbliku u dak privat. 2. Il-kooperazjoni għandha tikkonċentra b'mod partikolari fuq dawn l-oqsma li ġejjin: - aġġornament tas-sistemi ta` taħriġ u edukazzjoni għolja fir-Repubblika tat-Taġikistan, inkluż is-sistema ta` ċertifikazzjoni ta' istituzzjonijiet ta` edukazzjoni għolja u diplomi ta' edukazzjoni għolja; - taħriġ ta` persuni fi gradi eżekuttivi fis-settur pubbliku u privat u ta' ħaddiema taċ-ċivil f'oqsma ta' prijorità li għad iridu jiġu deċiżi; - kooperazzjoni bejn istituzzjonijiet edukattivi u bejn istituzzjonijiet edukattivi u azjendi; - mobilità ta' għalliema, gradwati, amministraturi, xjenzati u riċerkaturi żgħażagħ, u persuni żgħażagħ; - promozzjoni tat-tagħlim fil-qasam ta' l-istudji Ewropej fi ħdan l-istituzzjonijiet xierqa; - tagħlim ta' lingwi tal-Komunità; - taħriġ f'livell ta' post-lawrea lill-interpreti tal-konferenzi; - taħriġ lill-ġurnalisti; - taħriġ lill-għalliema. 3. Il-partiċipazzjoni possibbli ta` Parti waħda fil-programmi tal-Parti l-oħra fil-qasam ta` l-edukazzjoni u t-taħrig tista' tiġi kkunsidrata skond il-proċeduri rispettivi tagħhom; fejn japplika, strutturi istituzzjonali u pjanijiet ta` kooperazzjoni ser jiġu mbagħad stabbiliti permezz tal-partiċipazzjoni tar-Repubblika tat-Taġikistan fil-programm tal-Komunità TEMPUS. ARTIKOLU 50 Agrikoltura u s-settur agro-industrijali L-iskop tal-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandu jkun it-tiftix ta' riforma agrarja u riforma ta' l-istrutturi agrikoli, il-modernizzazzjoni, il-privatizzazzjoni u r-ristrutturar ta' l-agrikoltura, t-trobbija ta' l-annimali u s-setturi ta' l-agro-industrija u tas-servizzi fir-Repubblika tat-Taġikistan, u l-iżvilupp ta' swieq domestiċi u barranin għall-prodotti Taġiki, f'kundizzjonijiet li jiżguraw il-protezzjoni ta' l-ambjent, wara li tittieħed in kunsiderazzjoni l-ħtieġa li titjieb is-sigurtà fil-provvista ta' l-ikel u li jiġi żviluppat in-negozju ta' l-agrikoltura u l-ipproċessar u d-distribuzzjoni ta' prodotti agrikoli. Il-Partijiet għandhom ukoll ifittxu li jiksbu l-approssimazzjoni gradwali ta' l-istandards Taġiki mar-regolamenti tekniċi tal-Komunità dwar il-prodotti industrijali u dawk agrikoli ta' l-ikel, inkluż l-istandars sanitarji u fitosanitarji. ARTIKOLU 51 Enerġija 1. Il-kooperazzjoni għandha tkun regolata mill-prinċipji ta' l-ekonomija tas-suq u l-Karta Ewropea ta' l-Enerġija, fl-isfond ta' l-integrazzjoni progressive tas-swieq ta' l-enerġija fl-Ewropa. 2. Il-kooperazzjoni għandha tkun iffukata, fost l-affarijiet l-oħra, fuq it-tfassil u l-iżvilupp ta' politika dwar l-enerġija. Din għandha tinkludi l-oqsma li ġejjin: - it-titjib ta' l-immaniġġjar u r-regolamentazzjoni tas-settur ta' l-enerġija skond l-ekonomija tas-suq; - it-titjib tal-forniment ta' l-enerġija, inkluż is-sigurtà tal-forniment, b'mod ekonomikament u ambjentalment għaqli. - il-promozzjoni tal-konsevazzjoni ta' l-enerġija u l-effiċċjenza ta' l-enerġija u l-implimentazzjoni tal-Protokoll tal-Karta ta' l-Enerġija dwar l-Effiċċjenza ta' l-Enerġija u aspetti ambjentali relatati; - l-immodernizzar ta' l-infrastruttura ta' l-enerġija; - it-titjib tal-forniment ta' l-enerġija u l-użu ta' teknoloġiji fil-firxa sħiħa ta' għamliet ta' enerġija; - l-immaniġġjar u t-taħriġ tekniku fis-settur ta' l-enerġija; - it-trasportazzjoni u t-transitu ta' materjali u prodotti ta' l-enerġija ; - l-introduzzjoni tal-firxa ta' kundizzjonijiet istituzzjonali, legali, fiskali u oħrajn neċessarji sabiex jinkoraġġixxu iżjed kummerċ u investiment fl-enerġija; - l-iżvilupp ta' riżorsi ta' enerġija idro-elettrika u oħrajn ta' enerġija li tista' tiġġedded; 3. Il-Partijiet għandhom jiskambjaw l-informazzjoni relevanti ma' proġetti ta' investiment fis-settur ta' l-enerġija, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mal-produzzjoni ta' riżorsi ta' l-enerġija u l-bini u t-tiswija ta' pajplajns taż-żejt u l-gass jew ta' mezzi oħra ta' trasportazzjoni tal-prodotti ta' l-enerġija. Il-Partijiet jagħtu importanza partikolari lill-kooperazzjoni li tirrigwarda l-investimenti fis-settur ta' l-enerġija u l-mod kif dawn huma rregolati. Huma għandhom jikkooperaw sabiex jimplimentaw id-disposizzjonijiet tat-Titolu IV u ta' l-Artikolu 44 b'mod kemm jista' jkun effikaċi fir-rigward ta' investimenti fis-settur ta' l-enerġija. ARTIKOLU 52 L-Ambjent u s-Saħħa 1. Filwaqt li jiftakru l-Karta Ewropea dwar l-Enerġija, id-Dikjarazzjoni tal-Konferenza ta' Luzern ta' April 1993 u tal-Konferenza ta' Sofija ta' Ottubru 1995, u wara li kkunsidraw it-Trattat tal-Karta ta' l-Enerġija, u speċjalment l-Artiklu 19 tiegħu, u l-Protokoll tal-Karta ta' l-Enerġija dwar l-Effiċjenza ta' l-Enerġija u aspetti ambjentali relatati, il-Partijiet għandhom jiżviluppaw u jsaħħu il-kooperazzjoni taħhom dwar l-ambjent u s-saħħa tal-bniedem. 2. Il-kooperazzjoni għandha timmira lejn il-ħarsien ta' l-ambjent, il-ġlieda kontra kull għamla ta' tniġġiż u b'mod partikolari tkopri: - is-sorveljanza effettiva tal-livelli ta' tinġiż u eżami ta' l-ambjent; sistema ta' informazzjoni dwar l-istat ta' l-ambjent; - il-ġlieda kontra t-tniġġiż lokali, reġjonali u minn naħa għal oħra tal-fruntieri ta' l-arja u l-ilma; - ir-rijabilitazzjoni ambjentali; - il-produzzjoni u l-użu ta' enerġija sostenibbli, effiċjenti u amjentalment għaqli; - is-sigurtà ta' l-impjanti industrijali; - il-klassifikazzjoni u s-sigurtà tal-ġarr tal-kimiċi; - il-kwalità ta' l-ilma - it-tnaqqis ta' l-iskart, ir-riċiklaġġ u s-sigurtà tar-rimi, l-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni ta' Basel meta din tiġi ffirmata; - l-impatt ta' l-ambjent fuq l-agrikoltura; it-tkaxkir tal-ħamrija; it-tniġġiż bil-kimiċi; - il-protezzjoni tal-foresti; - il-konservazzjoni tal-bijodiversità, żoni protetti u użu u mmaniġġjar sostenibbli tar-riżorsi bijoloġiċi ; - l-ippjanar ta' l-użu ta' l-art, inkluż il-bini u l-ippjanar urban; - l-użu ta' strumenti ekonomiċi u fiskali; - il-bidla fil-klima globali; - l-edukazzjoni u l-kuxjenza ambjentali; - l-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni ta' Espoo dwar l-Eżami ta' l-Impatt Ambjentali f'kuntest transkonfinanti meta din tiġi ffirmata. 3. Il-forom ta' kooperazzjoni għandhom jinkludu: - l-ippjanar għad-diżastri u sitwazzjonijiet oħra ta' emerġenza; - l-iskambu ta' informazzjoni u esperti, inkluż informazzjoni u esperti li relatati mat-trasferiment tat-teknoloġiji nodfa u l-użu sigur u ambjentalment għaqli tal-bijoteknoloġiji; - attivitajiet ta' riċerka bi sħab; - l-approssimazzjoni tal-liġijiet lejn l-istandards tal-Komunità; - il-kooperazzjoni fuq livell reġjonali, inkluża l-kooperazzjoni fi ħdan il-qafas ta' l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, u fuq livell internazzjonali; - l-iżvilupp ta' strateġiji, partikolarment rigward kwistjonijiet globali u klimatiċi u sabiex jinkiseb żvilupp sostenibbli; - studji dwar l-impatti ambjentali. 4. Il-Partijiet għandhom ifittxu li jiżviluppaw il-kooperazzjoni tagħhom fuq kwistjonijiet tal-ħajja tal-bniedem, partikolarment permezz ta' assistenza teknika dwar il-revenzjoni u l-ġlieda kontra l-mard infettiv u l-protezzjoni ta' l-ommijiet u t-tfal żgħar. ARTIKOLU 53 Trasport Il-Partijiet għandhom jiżviluppaw u jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom fil-qasam tat-trasport. Din il-kooperazzjoni għandha, fost l-affarijiet l-oħra, tkun immirata lejn ir-ristrutturar u l-modernizzazzjoni tas-sistemi u n-netwerks tat-trasport fir-Repubblika tat-Taġikistan; filwaqt li tiżviluppa u tiżgura, fejn xieraq, il-kompatibilità tas-sistemi ta' trasportazzjoni fil-kuntest li tinkiseb sistema ta' trasport aktar glabali; u filwaqt li tidentifika u telabora proġetti ta' prijorità u tfittex li tattira investiment għall-implimentazzjoni tagħhom. Il-kooperazzjoni għandha tinkludi: - il-modernizzazzjoni ta' l-immaniġġjar u l-operat tat-trasport fit-toroq, il-ferroviji u l-ajruporti ; - il-modernizzazzjoni u l-izvilupp tal-ferroviji, il-kanali, it-toroq, l-ajruporti u l-infrastruttura għan-navigazzjoni bl-ajru u l-għajnuna għan-navigazzjoni, inkluż il-modernizzazzjoni tar-rotot ewlenin ta' interess komuni u l-kollegamenti trans-Ewropej għall-mezzi msemmija hawn fuq, b'mod partikolari dawk li għandhom x'jaqsmu mal-proġett TRACECA; - il-promozzjoni u l-iżvilupp ta' trasport b'aktar minn mezz wieħed; - il-promozzjoni ta' programmi ta' riċerka u żvilupp bi sħab; - il-preparazzjoni tal-qafas leġislattiv u istituzzjonali għall-implimentazzjoni u l-iżvilupp tal-politika, inkluż il-privatizzazzjoni tas-settur tat-trasport; - is-simplifikazzjoni tal-proċeduri għall-forom kollha ta' trasport fir-reġjun. ARTIKOLU 54 Il-komunikazzjonijiet elettroniċi u s-servizzi postali Skond il-poteri u l-kompetenzi rispettivi tagħhom, il-Partijiet għandhom jespandu u jsaħħu il-kooperazzjoni mmirata lejn: - it-tnedija ta' politiki u linji ta' gwida għall-iżvilupp tal-komunikazzjonijiet elettroniċi u s-servizzi postali; - l-iżvilupp ta' politika dwar it-tariffi u prinċipji ta' kummerċjalizzazzjoni għall-komunikazzjonijiet elettroniċi u s-servizzi postali; - it-trasferiment ta' teknoloġija u għarfien tas-sengħa, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam ma' standards tekniċi Ewropej u sistemi ta' ċertifikazzjoni; - l-inkoraġġiment ta' l-iżvilupp ta' proġetti għall-komunikazzjonijiet elettroniċi u servizzi postali u l-attirazzjoni ta' investiment; - it-titjib fl-effiċjenza u l-kwalità tal-komunikazzjonijiet elettroniċi u s-servizzi postali, fost affarijiet oħra permezz tal-liberalizzazzjoni ta' attivitajiet f'setturi li jaqgħu taħthom; - il-promozzjoni ta' applikazzjonijiet avvanzati għall-komunikazzjonijiet elettroniċi, speċjalment fil-qasam tat-trasferiment ta' fondi b'mod elettroniku; - it-titjib fl-immaniġġjar, u l-aħjar sfruttament, tan-netwerks ta' komunikazzjonijiet elettroniċi; - l-iżvilupp ta' bażi regulatorja xierqa għall-forniment ta' komunikazzjonijiet elettroniċi u servizzi postali u għall-użu ta' l-ispettru ta' frekwenzi tar-radju; - it-titjib tat-taħriġ fil-qasam tal-komunikazzjonijiet elettroniċi u s-servizzi postali għat-tħaddim f'kundizzjonijiet ta' suq. ARTIKOLU 55 Servizzi finanzjarji u istituzzjonijiet fiskali 1. Il-kooperazzjoni fil-qasam tas-servizzi finanzjarji għandha timmira b'mod partikolari lejn l-iffaċilitar ta' l-involviment tar-Repubblika tat-Taġikistan f'sistemi ta' clearing rikonoxxuti universalment. L-assistenza teknika għandha tikkonċentra fuq: - l-iżvilupp ta' suq ta' l-ishma u suq tat-titoli; - l-iżvilupp ta' servizzi bankarji, l-iżvilupp ta' suq komuni għar-riżorsi ta' kreditu u l-involviment tar-Repubblika tat-Taġikistan f'sistema ta' clearing rikonoxxuta universalment; - l-iżvilupp ta' sevizzi ta' assikurazzjoni, li joħolqu fost affarijiet oħra qafas vantaġġuż għall-parteċipazzjoni ta' kumpaniji tal-Komunità fit-tnedija ta' negozji bi sħab fis-settur ta' l-assikurazzjoni fir-Repubblika tat-Taġikistan, u l-iżvilupp ta' assikurazzjoni għall-kreditu ta' l-esportazzjoni. Din il-kooperazzjoni għandha b'mod partikolari tikkontribwixxi ħalli jitrawmu relazzjonijiet bejn il-Partijiet fis-settur tas-servizzi finanzjarji. 2. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fl-iżvilupp tas-sistema fiskali u l-istituzzjonijiet fiskali fir-Repubblika tat-Taġikistan. Din il-kooperazzjoni għandha tinkludi l-iskambju ta' informazzjoni u esperjenza dwar materji fiskali u t-taħriġ tal-persunal involut fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika fiskali. ARTIKOLU 56 Ir-ristrutturar u l-privatizzazzjoni ta' l-intrapriża Waqt li jirrikonoxxu li l-privatizzazzjoni għandha importanza fundamentali fl-irkupru ta' ekonomija sostenibbli, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fl-iżvilupp tal-qafas istituzzjonali, legali u metodoloġiku neċessarju. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lin-natura ordnata u trasparenti tal-proċess ta' privatizzazzjoni, l-iskambju ta' informazzjoni u esperjenza, u t-taħriġ xieraq fil-politika ta; l-investiment. L-assistenza teknika għandha tikkonċentra fuq, fost affarijiet oħra: - aktar żvilupp ta' bażi istituzzjonali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikistan li tassisti fid-definizzjoni u l-immaniġġjar tal-proċess ta' privatizzazzjoni; - aktar żvilupp ta' l-istrateġija ta' privatizzazzjoni tal-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikistan, inkluż il-qafas leġislattiv, u l-mekkaniżmi ta' implimentazzjoni; - it-tmexxija 'l quddiem ta' metodi tas-suq fl-użu u l-użufrutt ta' l-art; - ir-ristrutturar ta' dawk l-intrapriżi li għadhom mhumiex preparati għall-privatizzazzjoni; - l-iżvilupp ta' l-intrapriża privata, u b'mod partikolari l-intrapriżi żgħar jew ta' daqs medju; - l-iżvilupp ta' fondi ta' investiment. L-għan ta' din il-kooperazzjoni għandu jkun li tikkontribwixxi għall-promozzjoni ta' investiment tal-Komunità fir-Repubblika tat-Taġikistan. ARTIKOLU 57 L-iżvilupp Reġjonali 1. Il-Partijiet għandhom isaħħu l-kooperazzjoni fl-iżvilupp reġjonali u l-ippjanar ta' l-użu ta' l-art. 2. Għal dan il-għan, il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu l-iskambju ta' informazzjoni mill-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali dwar il-politika reġjonali u ta' l-ippjanar fl-użu ta' l-art u dwar metodi ta' tfassil ta' politiki reġjonali b'enfasi speċjali fuq l-iżvilupp ta' żoni żvantaġġati. Huma għandhom jinkoraġġixxu wkoll kuntatti diretti bejn ir-reġjuni u organizzazzjonijiet pubbliċi rispettivi responsabbli għall-ippjanar ta' l-iżvilupp reġjonali bil-għan li, fost affarijiet oħra, jiskambjaw informazzjoni rigward modi ta' trawwim ta' l-iżvilupp reġjonali. ARTIKOLU 58 Il-kooperazzjoni soċjali 1. Fir-rigward tas-saħħa u s-sigurtà, il-Partijiet għandhom jiżviluppaw kooperazzjoni bejniethom bil-għan li jtejbu fost affarijiet oħra il-livell ta' protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema. Din il-kooperazzjoni għandha tinkludi: - Edukazzjoni u taħriġ dwar kwistjonijiet ta' saħħa u sigurtà b'attenzjoni speċifika għal oqsma ta'attivitajiet b'riskju għoli; - żvilupp u promozzjoni ta' miżuri ta' prevenzjoni kontra mard relatat max-xogħol u problemi mediċi oħra marbuta max-xogħol; - prevenzjoni ta' perikli ta' inċidenti serji u l-immaniġġjar ta' kimiċi tossiċi; - riċerka dwar l-iżvilupp ta' informazzjoni u fehim ta' l-ambjent tax-xogħol u dwar is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema. 2. Fir-rigward ta' l-impjegar, il-kooperazzjoni għandha tinkludi b'mod speċjali l-assistenza teknika għal: - l-aħjar sfruttament tas-suq tax-xogħol; - il-modernizzazzjoni tas-servizzi tat-tfittxija tax-xogħol u pariri dwar il-karrieri; - l-ippjanar u mmaniġġjar ta' programmi ta' ristrutturar; - l-inkoraġġiment ta' l-iżvilupp ta' l-impjegar lokali; - l-iskambju ta' informazzjoni dwar il-programmi ta' impjegar flessibbli, inklużi dawk li jħeġġu li wieħed jaħdem għal rasu u li jippromwovu l-intraprenditorija. 3. Il-Partijiet għandhom jagħtu importanza speċjali lill-kooperazzjoni fl-isfera tal-protezzjoni soċjali, inkluża l-kooperazzjoni fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tar-riformi tal-protezzjoni soċjali fir-Repubblika tat-Taġikistan. Dawn ir-riformi għandhom jimmiraw lejn l-iżvilupp fir-Repubblika tat-Taġikistan ta' metodi ta' protezzjoni intrinsiċi għall-ekonomiji tas-suq u għandhom jinkludu l-forom relevanti kollha ta' protezzjoni soċjali. ARTIKOLU 59 It-turiżmu Il-Partijiet għandhom iżidu u jiżviluppaw il-kooperazzjoni tagħhom sabiex, fost affarijiet oħra: - jiffaċilataw il-kummerċ turistiku; - iżidu l-fluss ta' informazzjoni; - jittrasferixxu l-għarfien tas-sengħa; - jistħarrġu l-opportunitajiet għal negozju bi sħab; - ikun hemm kooperazzjoni bejn entitajiet uffiċjali tat-turiżmu, inkluż it-tħejjija ta' materjal promozzjonali; - isir taħriġ għall-iżvilupp turistiku. ARTIKOLU 60 L-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju 1. Il-partijiet għandhom jimmiraw lejn l-iżvilupp u t-tisħiħ ta' l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs) u l-assoċjazzjonijiet tagħhom, u l-kooperazzjoni bejn l-SMEs fil-Komunità u r-Repubbblika tat-Taġikistan. 2. Il-kooperazzjoni għandha tinkludi assistenza teknika, b'mod partikolari fl-oqsma li ġejjin: - l-iżvilupp ta' qafas leġislattiv għall-SMEs; - l-iżvilupp ta' infrastruttura xierqa li ssosstni l-SMEs, tippromwovi l-komunikazzjoni u l-kooperazzjoni kummerċjali bejn l-SMEs kemm fi ħdan ir-Repubblika tat-Taġikistan u lil hinn minnha, u tħarreġ l-SMEs fis-snajja' neċessarji biex ikollhom aċċess għal fondi; - it-taħriġ fl-oqsma tal-marketing, il-kontabilità u l-kontrol tal-kwalità tal-prodotti. ARTIKOLU 61 L-informazzjoni u l-kommunikazzjoni Il-Partijiet għandhom isostnu l-iżvilupp ta' metodi moderni ta' mmaniġjar ta' l-informazzjoni, inkluża l-medja, u jħeġġu skambju ta' informazzjoni reċiproku effettiv. Għandha tingħata prijorità lil programmi mmirati lejn il-proviżjon lill-pubbliku ġenerali ta' informazzjoni bażika dwar il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan, inkluż, fejn possibbli, l-aċċess għal databases, b'rispett sħiħ tad-drittijiet tal-propjetà intellettwali. ARTIKOLU 62 Protezzjoni tal-konsumatur Il-Partijiet għandhom jidħlu għal kooperazzjoni mmirata lejn il-kisba ta' kompatibilità bejn is-sistemi tagħhom ta' protezzjoni tal-konsumatur. Din il-kooperazzjoni tista' tinkludi l-iskambju ta' informazzjoni dwar ħidma leġislattiva u riforma istituzzjonali, it-tnedija ta' sistemi permanenti ta' informazzjoni reċiproka dwar prodotti perikolużi, it-titjib ta' l-informazzjoni pprovduta lill-konsumaturi, speċjalment dwar il-prezzijiet, il-karatteristiċi ta' prodotti u servizzi offruti, l-iżvilupp ta' skambji bejn rappreżentanti ta' l-interessi tal-konsumatur, u ż-żieda tal-kompatibilità tal-politiki dwar il-protezzjoni tal-konsumatur, u l-organizzazzjoni ta' seminars u perjodi ta' taħriġ. ARTIKOLU 63 Dwana 1. L-għan tal-kooperazzjoni għandu jkun sabiex tkun garantita l-osservanza tad-disposizzjonijiet kollha programmati għall-adozzjoni b'konnessjoni mal-kummerċ u l-kummerċ ġust u sabiex tinkiseb l-approssimazzjoni tas-sistema tad-dwana tar-Repubblika tat-Taġikistan u dik tal-Komunità. 2. Il-kooperazzjoni għandha sseħħ b'mod partikolari permezz ta': - l-iskambju ta' informazzjoni; - it-titjib tal-metodi tax-xogħol; - l-introduzzjoni tan-Nomenklatura Magħquda u d-dokument amministrattiv uniku; - is-simplifikazzjoni tal-kontrolli u l-formalitajiet rigward il-ġarr ta' oġġetti; - l-appoġġ għall-introduzzjoni ta' sistemi moderni ta' informazzjoni tad-dwana; - l-organizzazzjoni ta' seminars u perjodi ta' taħriġ. Assistenza teknika għandha tingħata fejn tinħtieġ. 3. Mingħajr preġudizzju għall-kooperazzjoni oħra taħt dan il-Ftehim, u b'mod partikolari Titolu VIII, l-assistenza reċiproka fil-materji tad-dwana bejn l-awtoritajiet amministrattivi tal-Partijiet għandha sseħħ skond id-disposizzjonijiet tal-Protokoll mehmuż ma' dan il-Ftehim. ARTIKOLU 64 Kooperazzjoni fl-istatistika Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tfittex li tiżviluppa sistema ta' l-istatistika effiċjenti li tipprovdi statistika ta' min joqgħod fuqha li hija meħtieġa sabiex ikun sostnut u sorveljat il-proċess ta' riforma soċjoekonomika u li tikkontribwixxi għall-iżvilupp ta' l-intrapriża privata fir-Repubblika tat-Taġikistan. Il-Partijiet għandhom, b'mod partikolari, jikkooperaw fl-oqsma li ġejjin: - l-adattament tas-sistema ta' l-istatistika Taġika għall-metodi, standards u klassifikazzjoni internazzjonali; - l-iskambju ta' informazzjoni statistika; - il-proviżjon ta' l-istatistika makro- u mikro-ekonomika li tinħtieġ sabiex ikunu implimentati u amministrati r-riformi ekonomiċi. Il-Komunità għandha tipprovdi lir-Repubblika tat-Taġikistan b'assistenza teknika għal dan il-għan. ARTIKOLU 65 Xjenza ekonomika Il-Partijijet għandhom jiffaċilitaw il-proċess ta' riforma soċjoekonomika u l-koordinament tal-politiki ekonomiċi billi jikkooperaw sabiex itejbu l-fehim tal-prinċipji fundamentali ta' l-ekonomiji rispettivi tagħhom u l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-politika ekonomika f'ekonomiji tas-suq. Għal dan il-għan, il-Partijiet għandhom jiskambjaw informazzjoni dwar ir-rendiment u l-prospettivi makroekonomiċi. Il-Komunità għandha tipprovdi assistenza teknika sabiex : - tassisti lir-Repubblika tat-Taġikistan fil-proċess ta' riforma ekonomika billi tipprovdi pariri ta' esperti u assistenza teknika, - tinkoraġġixxi l-kooperazzjoni fost l-ekonomisti sabiex tħaffef it-trasferiment ta' l-għarfien tas-sengħa għat-tfassil tal-politiki ekonomiċi, u tipprovdi għal tixrid qawwi ta' riċerka relevanti għall-politika; - ittejjeb il-kapaċità tar-Repubblika tat-Taġikistan li tfassal mudelli ekonomiċi. TITOLU VII KOOPERAZZJONI F'OQSMA MARBUTA MAD-DEMOKRAZIJA U DRITTIJIET TAL-BNIEDEM ARTIKOLU 66 Il-Partijiet għandhom jikkooperaw dwar il-kwistjonijiet kollha relevanti mat-twaqqif jew ir-rinfurzar ta' istituzzjonijiet demokratiċi, inklużi dawk li huma meħtieġa sabiex jissaħħu l-istat ta' dritt, u l-ħarsien tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali skond id-dritt internazzjonali u l-prinċipji ta' l-OSCE. Din il-kooperazzjoni għandha tieħu l-għamla ta' programmi ta' assistenza teknika intenzjonati sabiex jassistu, fost affarijiet oħra, fit-tfassil ta' leġislazzjoni u regolamenti relevanti; l-implimentazzjoni ta' tali leġislazzjoni; it-tħaddim sew tal-ġudikatura; ir-rwol ta' l-Istat f'kwistjonijiet ta' ġustizzja; u l-operat tas-sistema elettorali. Huma għandhom jipprovdu t-taħriġ fejn xieraq. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu l-kuntatti u l-iskambji bejn l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u ġudiċi, id-deputati parlamentari, u l-organizzazzjonijiet mhux governattivi tagħhom. TITOLU VIII KOOPERAZZJONI DWAR IL-PREVENZJONI TA' ATTIVITAJIET ILLEGALI U L-PREVENZJONI U L-KONTROLL TA' L-IMMIGRAZZJONI ILLEGALI ARTIKOLU 67 Il-Partijiet għandhom iniedu kooperazzjoni mmirata lejn il-prevenzjoni ta' attivitajiet illegali bħal: - attivitajiet illegali fl-isfera ta' l-ekonomija, inkluża l-korruzzjoni; - transazzjonijiet illegali f'oġġetti varji, inkluż l-iskart industrijali, u t-traffiku illiċitu ta' l-armamenti; - l-iffalsifikar. Il-kooperazzjoni fl-oqsma hawn fuq imsemmija għandha tkun ibbażata fuq konsultazzjoni reċiproka u interazzjoni mill-qrib. Assistenza teknika u amministrattiva għandha tiġi pprovduta, f'oqsma bħal: - tfassil ta' leġislazzjoni nazzjonali fl-isfera tal-prevenzjoni ta' attivitajiet illegali; - ħolqien ta ċentri ta' informazzjoni; - żieda fl-effiċjenza ta' l-istituzzjonijiet involuti fil-prevenzjoni ta' attivitajiet illegali; - taħriġ tal-persunal u żvilupp ta' l-infrastruttura tar-riċerka; - elaborazzjoni ta' miżuri aċċettabbli reċiprokament kontra attivitajiet illegali. ARTIKOLU 68 Il-ħasil tal-flus 1. Il-Partijiet jaqblu dwar il-ħtieġa li jagħmlu sforzi u jikkooperaw sabiex ma jħallux li s-sistemi finanzjarji tagħhom jintużaw għal ħasil ta' flus ġejjin minn attivitajiet kriminali ġenerali u reati marbuta mad-drogi b'mod partikolari. 2. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tinkludi assistenza amministrattiva u teknika sabiex jiġu stabbiliti standards kontra l-ħasil tal-flus ekwivalenti għal dawk adottati mill-Komunità u fora internazzjonali f'dan il-qasam, inkluża t-Task Force għal Azzjoni Finanzjarja (FATF). ARTIKOLU 69 Ġlieda kontra d-droga Fi ħdan il-qafas tal-poteri u kompetenzi rispettivi tagħhom il-Partijiet għandhom jikkooperaw sabiex iżidu l-effettività u l-effiċjenza tal-politiki u miżuri kontra l-produzzjoni illiċita, il-forniment u t-traffikar ta' drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi, inkluż il-prevenzjoni tad-devjazzjoni ta' kimiċi prekursuri, u sabiex jippromwovu l-prevenzjoni u t-tnaqqis tad-domanda għad-drogi. Fir-rigward tal-kontroll ta' kimiċi prekursuri u sustanzi essenzjali oħra li jintużaw għall-produzzjoni illiċita ta' drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi, din il-kooperazzjoni għandha tkun ibbażata fuq l-istandards adottati mill-Komunità u l-awtoritajiet internazzjonali konċernati, bħal dawk tat-Task Force għal Azzjoni Kimika (CATF). Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tkun ibbażata fuq konsultazzjoni reċiproka u koordinament mill-qrib bejn il-Partijiet dwar l-oġġettivi u l-miżuri li jridu jittieħdu fid-diversi oqsma marbuta mad-drogi. ARTIKOLU 70 Kooperazzjoni dwar il-migrazzjoni 1. Il-Partijijet jerġgħu jisħqu l-importanza, li huma jorbtu ma' l-immaniġġjar konġunt tal-fluss ta' migrazzjoni bejn it-territorji tagħhom. Sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejniethom, huma għandhom jibdew djalogu komprensiv dwar il-materji kollha marbuta mal-migrazzjoni, inklużi l-migrazzjoni illegali, il-kuntrabandu u t-traffikar tal-bnedmin, kif ukoll l-inklużjoni ta' dak li għandu x'jaqsam mal-migrazzjoni fl-istrateġiji nazzjonali għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali taż-żoni li minnhom joriġinaw il-migranti. 2. Il-kooperazzjoni għandha tkun ibbażata fuq eżami tal-ħtiġijiet speċifiċi mmexxi f'konsultazzjoni reċiproka bejn il-Partijiet u tiġi implimentata b'konformità mal-leġislazzjoni applikabbli relevanti tal-Komunità u dik nazzjonali. Hi se tikkonċentra, b'mod partikolari, fuq: (a) il-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni; (b) l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni u l-prattiki fir-rigward tal-protezzjoni internazzjonali, sabiex jiġu ssodisfati d-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Ġinevra ta' l-1951 dwar l-istatus tar-refuġjati u tal-Protokoll ta' l-1967 u strumenti internazzjonali relevanti oħra, u sabiex jiġi żgurat ir-rispett għall-prinċipju li immigrant ma jintbagħatx lura qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni dwar l-istatus tiegħu. (c) ir-regoli u d-drittijiet tad-dħul u l-istatus ta' persuni li jitħallew jidħlu, it-trattament u l-integrazzjoni ġusti ta' residenti barranin li jgħixu skond il-liġi, l-edukazzjoni u t-taħriġ u miżuri kontra r-razziżmu u ż-żenofobja; (d) it-tnedija ta' politika effettiva u preventiva kontra l-immigrazzjoni illegali, il-kuntrabandu tal-migranti u t-traffikar tal-bnedmin inkluża l-kwistjoni ta' kif jiġu miġġielda n-netwerks ta' kuntrabandisti u traffikanti u kif jiġu protetti l-vittmi ta' dan it-tip ta' traffikar; (e) ir-ritorn, f'kundizzjonijiet umani u dinjitużi, ta' persuni li jgħixu illegalment inkluż il-promozzjoni tar-ritorn volontarju tagħhom, u l-aċċettazzjoni mill-ġdid ta' tali persuni, skond il-paragrafu 3; (f) il-qasam tal-viżi, dwar materji identifikati bħala ta' interess reċiproku; (g) il-qasam tal-kontroll tal-fruntieri, dwar materji marbuta ma' l-organizzazzjoni, it-taħriġ, l-aħjar prattiki u miżuri oħra prattiċi ta' l-operat u fejn huwa applikabbli, l-apparat, filwaqt li wieħed ikun konxju ta' l-użu potenzjalment dupliċi ta' tali apparat. 3. Fil-qafas tal-kooperazzjoni biex ma titħalliex jew tiġi kkontrollata l-immigrazzjoni illegali, il-Partijiet jaqblu wkoll li jaċċettaw lura l-immigranti illegali tagħhom. Għal dan il-għan: - ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha taċċetta lura kull ċittadin tagħha li jinsab jew tinsab illegalment fit-territorju ta' xi Stat Membru ta' l-Unjoni Ewropea, fuq talba ta' dan ta' l-aħħar u mingħajr aktar formalitajiet; - u kull Stat Membru ta' l-Unjoni Ewropea għandu jaċċetta lura kull ċittadin tiegħu li jinsab jew tinsab illegalment fit-territorju tar-Repubblika tat-Taġikistan, fuq talba ta' din ta' l-aħħar u mingħajr aktar formalitajiet. L-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tat-Taġikistan se jfornu liċ-ċittadini tagħhom b'dokumenti ta' identità xierqa għal dawn l-għanijiet. Il-Partijiet jaqblu li jikkonkludu, fuq talba u kemm jista' jkun malajr, ftehim li jirregola l-obligazzjonijiet speċifiċi ta' l-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea u tar-Repubblika tat-Taġikistan dwar l-aċċettazzjoni mill-ġdid, inkluż l-obbligazzjoni għall-aċċettazzjoni mill-ġdid ta' ċittadini ta' pajjiżi oħra u persuni mingħajr stat. Għal dan il-għan, it-terminu "Partijiet" għandu jfisser il-Komunità Ewropea, kull Stat Membru tagħha u r-Repubblika tat-Taġikistan. ARTIKOLU 71 Il-ġlieda kontra t-terroriżmu Il-partijiet jerġgħu jisħqu l-importanza tal-ġlieda kontra t-terroriżmu u, skond ftehim internazzjonali u l-liġijiet u r-regolamenti rispettivi tagħhom, jaqblu li jikkooperaw fil-prevenzjoni u l-eliminazzjoni ta' atti terroristiċi. B'mod partikolari huma se jikkooperaw: - fil-qafas ta' l-implimentazzjoni sħiħa tar-Riżoluzzjoni 1373 tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU u reżoluzzjonijijet oħra tan-NU, ftehim u strumenti internazzjonali oħra relatati ma' din il-materja; - permezz ta' skambji ta' informazzjoni, skond il-liġijiet internazzjonali u nazzjonali dwar gruppi terroristiċi u netwerks li jappoġġawhom; - u permezz ta' skambju ta' opinjonijiet fuq il-mezzi u l-metodu wżati kontra t-terroriżmu, inkluż l-oqsma tekniċi u ta' taħriġ, u permezz ta' skambju ta' esperjenza dwar il-prevenzjoni tat-terroriżmu. TITOLU IX KOOPERAZZJONI KULTURALI ARTIKOLU 72 Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom sabiex jippromwovu, jinkoraġġixxu u jiffaċiltaw il-kooperazzjoni kulturali. Fejn ikun xieraq, il-programmi ta' kooperazzjoni kulturali tal-Komunità jew dawk ta' wieħed jew aktar Stati Membri jista' jkun is-suġġett ta' kooperazzjoni u jistgħu jiġu żviluppati attivitajiet ulterjuri ta' interess reċiproku. TITOLU X KOOPERAZZJONI FINANZJARJA ARTIKOLU 73 Sabiex jinkisbu l-miri ta' dan il-Ftehim u skond l-Artikoli 74, 75 u 76, ir-Repubblika tat-Taġikistan għandha tkun eliġibbli għal assistenzxa finanzjarja temporanja mill-Komunità permezz ta' għotjiet ta' għajnuna teknika. ARTIKOLU 74 L-għajnuna finanzjarja għandha tkun koperta mill-programm Tacis u r-Regolament tal-relevanti tal-Kunsill tal-Komunità. Ir-Repubblika ta-Taġikistan tista' tibbenefika wkoll minn tipi oħrajn ta' għajuna tal-Komunità skond il-ħtiġijiet tagħha. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-konċentrazzjoni ta' l-għajnuna, il-koordinazzjoni ta' l-istrumenti ta' għajnuna u lir-rabta bejn id-diversi tipi ta' għajnuna umanitarja, ta' riabilitazzjoni u ta' żvilupp tal-Komunità. Il-ġlieda kontra l-faqar għandha tiġi inkorporata fil-programmi tal-Komunità. ARTIKOLU 75 Il-miri u l-oqsma ta' l-assistenza finanzjarja tal-Komunità għandhom jiġu stipulati fi programm indikattiv li jirrefletti l-prijoritajiet bejn il-Komunità u r-Repubblika tat-Taġikistan, wara li jieħu in konsiderazzjoni l-ħtiġijiet tar-Repubblika tat-Taġikistan, il-kapaċitajiet ta' assorbiment settorali u l-progress fir-riforma. Il-Partijiet għandhom jinfurmaw b'dan lill-Kunsill ta' Kooperazzjoni. ARTIKOLU 76 Sabiex ikun hemm użu ottimali tar-riżorsi disponibbli, il-Partijiet għandhom jiżguraw illi l-assistenza tal-Komunità tkun ikkoordinata mill-qrib mal-kontribuzzjonijiet minn sorsi oħrajn bħall-Istati Membri, pajjiżi oħrajn u organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-Bank Dinji għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp u l-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp. TITOLU XI DISPOSIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI, ĠENERALI U FINALI ARTIKOLU 77 Qieħed preżentement jiġi stabbilit Kunsill ta' Kooperazzjoni sabiex jissorvelja l-implementazzjoni ta' dan il-Ftehim. Dan għandu jiltaqa' regolarment fuq il-livell ministerjali. Għandu jiltaqa' kull perijodu ta' żmien li jistabbilixxi hu stess u għandu jiltaqa' mill-anqas darba kull sentejn. Għandu jeżamina kwalunkwe materja ewlenija fil-kuntest tal-qafas ta' dan il-Ftehim u kull materja bilaterali jew internazzjonali li tkun ta' interess reċiproku għall-iskopijiet tal-kisba tal-miri ta' dan il-Ftehim. Bil-ftehim tal-Partijiet, il-Kunsill ta' Kooperazzjoni jista' wkoll jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet xierqa. ARTIKOLU 78 1. Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni jrid ikun magħmul mill-membri tal-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u l-membri tal-Kummissjoni tal-Komunitàjiet Ewropej, fuq naħa waħda, u mill-membri tal-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikista fuq in-naħa l-oħra. 2. Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jistabblixxi r-regoli ta' proċedura tiegħu stess. 3. Il-kariga ta' President tal-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandha tinżamm b'mod alternat minn rappreżentant tal-Komunità u minn membru tal-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikistan. ARTIKOLU 79 1. Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jkun mgħejjun fil-qadi ta' dmirijietu minn Kumitat ta' Kooperazzjoni magħmul mir-rappreżentanti tal-membri tal-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u mill-membri tal-Kummissjoni tal-Komunitàjiet Ewropej fuq in-naħa l-waħda u mir-rappreżentanti tal-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikista fuq in-naħa l-oħra, normalment fil-livell ta' impjegati ta' grad għoli fiċ-ċivil. Il-kariga ta' President tal-Kumitat ta' Kooperazzjoni għandha tinżamm b'mod alternat mill-Komunità u mir-Repubblika tat-Taġikistan. Fir-regoli ta' proċedura tiegħu il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jistipula d-dmirijiet tal-Kumitat ta' Kooperazzjoni, li jridu jinkludu l-preparazzjoni tal-laqgħat tal-Kunsill ta' Kooperazzjoni, u kif għandu jaħdem il-Kumitat. 2. Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni jista' jiddelega il-poteri tiegħu lill-Kumitat ta' Kooperazzjoni, li jiżgura l-kontinwità bejn il-laqgħat tal-Kunsill ta' Kooperazzjoni. ARTIKOLU 80 Il-Kunsill ta' Kooperazzjoni jista' jiddeċiedi li jistabbilixxi xi kumitat speċjali ieħor jew korp li jista' jgħinu fil-qadi ta' dmirijietu u għandu jiddetermina l-komposizzjoni u d-dmirijiet ta' tali kumitati jew korpi u kif għandhom jaħdmu. ARTIKOLU 81 Meta jeżamina kwalunkwe suġġett fi ħdan il-qafas ta' dan il-Ftehim fir-rigward ta' disposizzjoni li tirreferi għal Artikolu ta' wieħed mill-Ftehim li jwaqqfu d-WTO, il-Kunsill ta' Kooperazzjoni għandu jieħu in kunsiderazzjoni sakemm ikun possibbli l-interpretazzjoni li ġeneralment tingħata lill-Artikolu in kwistjoni mill-Membri tad-WTO. ARTIKOLU 82 Qiegħed preżentement jiġi stabbilit Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari. Dan għandu jkun il-post fejn il-Membri tal-Parlament Taġik u tal-Parlament Ewropew jiltaqgħu sabiex jiskambjaw l-opinjonijiet, inklużi dawk dwar materji li jikkonċernaw id-djalogu politiku fil-livell parlamentari. Għandu jiltaqa' kull perijodu ta' żmien li jistabbilixxi hu stess. ARTIKOLU 83 1. Il-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari għandu jkun magħmul mill-membri tal-Parlament Ewropew, fuq in-naħa l-waħda, u mill-membri tal-Parlament Taġik fuq in-naħa l-oħra. 2. Il-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari għandu jistabblixxi r-regoli ta' proċedura tiegħu stess. 3. Il-presidenza tal-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari għandha tgħaddi b'mod alternat lill-Parlament Ewropew u lill-Parlament Taġik rispettivament, skond id-disposizzjonijiet li jridu jiġu stipulati fir-regoli ta' proċeduri tiegħu. ARTIKOLU 84 Il-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari jista' jitlob l-informazzjoni relevanti dwar l-implementazzjoni ta' dan il-Ftehim mill-Kunsill ta' Kooperazzjoni, li jrid imbagħad jgħaddi lill-Kumitat l-informazzjoni mitluba. Il-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari jrid jiġi infurmat bir-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill ta' Kooperazzjoni. Il-Kumitat ta' Kooperazzjoni Parlamentari jista' jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Kunsill ta' Kooperazzjoni. ARTIKOLU 85 1. Fl-ambitu ta' dan il-Ftehim, kull Parti timpenja ruħha li tiżgura li l-persuni naturali u legali tal-Parti l-oħra jkollha aċċess liberu minn kull forma ta' diskriminazzjoni fir-rigward taċ-ċittadini tagħha stess lejn il-qrati kompetenti u l-organi amministrattivi tal-Partijiet sabiex jiddefendu d-drittijiet individwali u ta' propjetà, inklużi dawk li jikkonċernaw il-propjetà intelletwali, industrijali u kummerċjali. 2. Fil-limiti tal-poteri u l-kompetenzi rispettivi tagħhom, il-Partijiet: - għandhom jinkoraġġixxu l-adozzjoni ta' l-arbitraġġ għas-soluzzjoni ta' tilwim li joħroġ mit-transazzjonijiet kummerċjali u ta' kooperazzjoni konklużi mill-operaturi ekonomiċi tal-Komunità u dawk tar-Repubblika tat-Taġikistan; - jaqblu li fejn tilwima tiġi sottomessa għall-arbitraġġ, kull parti għat-tilwima tista', ħlief fejn ir-regoli taċ-ċentru ta' l-arbitraġġ jistipulaw mod ieħor, jagħżlu l-arbitru tagħhom, irrispettivament min-nazzjonalità tiegħu, u li t-tielet arbitru li jippresjedi jew l-arbitru uniku jistà jkun ċittadinta' pajjiż terz; - għandhom jirrakkomandaw l-operaturi ekonomiċi tagħhom sabiex jagħżlu b'kunsens reċiproku il-liġi applikabbli għall-kuntratti tagħhom; - għandhom jinkoraġġixxu l-użu tar-regoli ta' l-arbitraġġ elaborati mill-Kummissjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Liġi Kummerċjali Internazzjonali (UNCITRAL) u ta' l-arbitraġġ minn kwalunkwe ċentru ta' Stat firmatarju tal-Konvenzjoni dwar ir-Rikonoxximent u l-Infurzar ta' Deċiżjonijiet Arbitrali magħmula fi New York, fl-10 ta' Ġunju 1958. ART