ANNESS I

Ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt

Eżempji indikattivi ta’ ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt (l-Artikolu 3 tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità)

(a) it-tqegħid f’periklu tal-indipendenza tal-ġudikatura. Dwar din il-kwistjoni, il-Premessa 10 tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità tiddikjara li “l-indipendenza tal-ġudikatura tippresupponi, b’mod partikolari, li l-korp ġudizzjarju ikkonċernat ikun jista’ jeżerċita, kemm skont ir-regoli rilevanti kif ukoll fil-prattika, il-funzjonijiet ġudizzjarji tiegħu kompletament b’mod awtonomu, mingħajr ma jkun soġġett għal ebda restrizzjoni ġerarkika jew ikun subordinat għal ebda korp ieħor, u mingħajr ma jirċievi ordnijiet jew struzzjonijiet minn ebda sors, u li għalhekk huwa protett minn interventi jew minn pressjonijiet esterni li jistgħu jippreġudikaw l-indipendenza ta’ ġudizzju tal-membri tiegħu u jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tagħhom. Il-garanziji tal-indipendenza u tal-imparzjalità jeżiġu regoli, b’mod partikolari fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-korp u tal-ħatra, tat-tul ta’ servizz u tar-raġunijiet għar-rifjut u t-tkeċċija ta’ membri tiegħu, sabiex jitneħħa kwalunkwe dubju raġonevoli li jista’ jkollhom xi wħud dwar l-impermeabbiltà ta’ dak il-korp għal fatturi esterni u dwar in-newtralità tiegħu fir-rigward tal-interessi ppreżentati quddiemu.” Skont il-ġurisprudenza tal-QĠEU, “il-kunċett ta’ indipendenza jippreżumi li l-istanza kkonċernata teżerċita l-funzjonijiet ġudizzjarji tagħha b’awtonomija sħiħa, mingħajr ma tkun suġġetta għal ebda rabta ġerarkika jew issuġġettar għal kwalunkwe korp ieħor u mingħajr ma tirċievi ordnijiet jew istruzzjonijiet minn xi ħadd ikun min ikun, u li hija tkun għalhekk protetta minn interventi jew minn pressjonijiet esterni li jistgħu jippreġudikaw l-indipendenza ta’ ġudizzju tal-membri tagħha u li tinfluwenza d-deċiżjonijiet tagħhom” (1). (b) in-nuqqas milli jiġu impediti, ikkoreġuti jew issanzjonati deċiżjonijiet arbitrarji jew illegali mill-awtoritajiet pubbliċi, inkluż — mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi , — iż-żamma ta’ riżorsi finanzjarji u umani li jaffettwaw il-funzjonament tajjeb tagħhom, — in-nuqqas milli jiġi żgurat li ma jeżistux kunflitti ta’ interess. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, dawn is-“sitwazzjonijiet jistgħu jwasslu għal nuqqas ta’ osservazzjoni tal-prinċipju li jipprojbixxi l-eżerċizzju arbitrarju tal-poter mill-eżekuttiv jew mill-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva” (2). (c) il-limitazzjoni tad-disponibbiltà u tal-effettività tar-rimedji legali, inkluż permezz ta’ — regoli proċedurali restrittivi, — in-nuqqas ta’ implimentazzjoni ta’ sentenzi, — il-limitazzjoni ta’ investigazzjonijiet, ta’ prosekuzzjoni u ta’ sanzjonar effettivi ta’ ksur tal-liġi. Fir-rigward ta’ dan ta’ hawn fuq, il-premessi 8 u 9 tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità jiddikjaraw li: “(8) Ġestjoni finanzjarja tajba tista’ tiġi żgurata biss mill-Istati Membri jekk l-awtoritajiet pubbliċi jaġixxu f’konformità mal-liġi, jekk każijiet ta’ frodi, inkluż frodi tat-taxxa, evażjoni tat-taxxa, korruzzjoni, kunflitt ta’ interess jew ksur ieħor tal-liġi, jiġu segwiti b’mod effettiv mis-servizzi investigattivi u ta’ prosekuzzjoni, u jekk deċiżjonijiet arbitrarji jew illegali tal-awtoritajiet pubbliċi, inkluż l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, jistgħu jkunu soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju effettiv minn qrati indipendenti u mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.” (9) L-indipendenza u l-imparzjalità tal-ġudikatura jenħtieġ li jiġu garantiti dejjem, u s-servizzi ta’ investigazzjoni u ta’ prosekuzzjoni jenħtieġ li jkunu jistgħu jwettqu l-funzjoni tagħhom b’mod xieraq. (…) Il-ġudikatura, u s-servizzi ta’ investigazzjoni u ta’ prosekuzzjoni jenħtieġ li jkollhom biżżejjed riżorsi finanzjarji u umani u proċeduri biex jaġixxu b’mod effettiv u b’mod li jirrispetta bis-sħiħ id-dritt ta’ proċess ġust, inkluż ir-rispett għad-drittijiet tad-difiża. Is-sentenzi finali jenħtieġ li jiġu implimentati b’mod effettiv. Dawk il-kondizzjonijiet huma meħtieġa bħala garanzija minima kontra deċiżjonijiet illegali u arbitrarji ta’ awtoritajiet pubbliċi li jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni.”

Eżempji ta’ sitwazzjonijiet speċifiċi jew ta’ kondotta ta’ awtoritajiet (3) li jistgħu jkunu kkonċernati minn ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt (l-Artikolu 4(2) tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità)

(a) il-funzjonament xieraq tal-awtoritajiet li qed jimplimentaw il-baġit tal-Unjoni, inkluż self jew strumenti oħrajn iggarantiti mill-baġit tal-Unjoni b’mod partikolari fil-kuntest tal-akkwist pubbliku jew tal-proċeduri għal għotjiet. (b) il-funzjonament xieraq tal-awtoritajiet li jwettqu kontroll finanzjarju, monitoraġġ u awditjar, u l-funzjonament xieraq ta’ sistemi effettivi u trasparenti tal-ġestjoni finanzjarja u tal-obbligu ta’ rendikont – fuq dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat li “l-espressjoni ‘sistemi effettivi u trasparenti tal-ġestjoni finanzjarja u tal-obbligu ta’ rendikont’ […] tirreferi għall-kunċett ta’ ‘ġestjoni finanzjarja’, li jaqa’ fi ħdan il-kunċett ta’ ‘ġestjoni finanzjarja tajba’ li jinsab fit-Trattati nfushom, b’mod partikolari fl-Artikolu 310(5) u fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 317 tat-TFUE, u ddefinit fl-Artikolu 2(59) tar-Regolament Finanzjarju bħala l-implimentazzjoni tal-baġit f’konformità mal-prinċipji tal-ekonomija, l-effiċjenza u l-effettività. L-espressjoni ‘rendikont finanzjarju’, min-naħa tagħha, tirrifletti b’mod partikolari l-obbligi ta’ kontroll finanzjarju, monitoraġġ u awditjar imsemmija […] fl-Artikolu 4(2)(b) [tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità], filwaqt li l-espressjoni ‘sistemi ... effettivi u trasparenti’ timplika l-istabbiliment ta’ sett ordnat ta’ regoli li jiżguraw b’mod effettiv u trasparenti l-ġestjoni finanzjarja u l-obbligu ta’ rendikont imsemmija” (4). Il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat ukoll li l-espressjoni “rendikont finanzjarju” tirrifletti b’mod partikolari l-obbligi ta’ kontroll finanzjarju, monitoraġġ u awditjar imsemmija fl-istess Artikolu 4(2)(b), filwaqt li “sistemi ... effettivi u trasparenti” timplika l-istabbiliment ta’ sett ordnat ta’ regoli li jiżguraw b’mod effettiv u trasparenti l-ġestjoni finanzjarja u l-obbligu ta’ rendikont imsemmija” ( 5 ) (c) il-funzjonament xieraq tas-servizzi ta’ investigazzjoni u ta’ prosekuzzjoni pubblika fir-rigward tal-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni ta’: — frodi, inklużi frodi tat-taxxa, speċjalment fejn tali frodi tista’ tirriżulta f’nuqqas ta’ ġbir ta’ taxxi bħall-VAT u d-dazji doganali li jaffettwaw b’mod dirett ir-riżorsi meħtieġa biex l-Unjoni tilħaq l-objettivi tagħha u twettaq il-politiki tagħha, — korruzzjoni jew ksur ieħor tad-dritt tal-Unjoni b’rabta mal-implimentazzjoni tal-baġit tal-Unjoni jew mal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni; (d) l-istħarriġ ġudizzjarju effettiv minn qrati indipendenti ta’ azzjonijiet jew ommissjonijiet mill-awtoritajiet imsemmija fil-punti (a), (b) u (c); tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità. B’mod partikolari, il-Premessa 9 tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità tiddikjara li “il-ġudikatura, u s-servizzi ta’ investigazzjoni u ta’ prosekuzzjoni jenħtieġ li jkollhom biżżejjed riżorsi finanzjarji u umani u proċeduri biex jaġixxu b’mod effettiv u b’mod li jirrispetta bis-sħiħ id-dritt ta’ proċess ġust, inkluż ir-rispett għad-drittijiet tad-difiża. Is-sentenzi finali jenħtieġ li jiġu implimentati b’mod effettiv. Dawk il-kondizzjonijiet huma meħtieġa bħala garanzija minima kontra deċiżjonijiet illegali u arbitrarji ta’ awtoritajiet pubbliċi li jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni”- (e) il-prevenzjoni u s-sanzjonar ta’ frodi, inkluż frodi tat-taxxa, korruzzjoni jew ksur ieħor tad-dritt tal-Unjoni b’rabta mal-implimentazzjoni tal-baġit tal-Unjoni jew mal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni, u l-impożizzjoni ta’ pieni effettivi u dissważivi fuq ir-riċevituri minn qrati nazzjonali jew minn awtoritajiet amministrattivi; (f) l-irkupru ta’ fondi mħallsa indebitament; (g) il-kooperazzjoni effettiva u f’waqtha mal-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (“OLAF”) u, soġġett għall-parteċipazzjoni tal-Istat Membru kkonċernat, mal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (“UPPE”) fl-investigazzjonijiet jew il-prosekuzzjonijiet tagħhom skont l-atti tal-Unjoni applikabbli f’konformità mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni sinċiera;

(1) Is-sentenza tas-27 ta’ Frar 2018, Associação Sindacal dos Juízes Portugueses vs Tribunal de Contas, C-64/16, ECLI:EU:C:2018:117, il-paragrafu 44. Ara wkoll, fost l-oħrajn, is-sentenzi tal-24 ta’ Ġunju 2019, Il-Kummissjoni vs Ir-Repubblika tal-Polonja, C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531 u tal-20 ta’ April 2021 Repubblika vs Il-Prim Ministru, C-896/19, ECLI:EU:C:2021:311.

(2) Ara s-sentenza tas-16 ta’ Frar 2022, L-Ungerija vs Il-Parlament u Il-Kunsill, C-156/21 ECLI:EU:C:2022:97, il-paragrafu 245 u l-ġurisprudenza ċċitata fih.

(3) Dawn l-eżempji huma sempliċiment indikattivi, peress li sitwazzjonijiet jew kondotta oħra tal-awtoritajiet li huma rilevanti għall-ġestjoni finanzjarja tajba tal-baġit tal-Unjoni jew għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni jistgħu jaqgħu wkoll fl-ambitu tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità (ara l-punt (h) tal-Artikolu 4(2)).

(4) Ara s-sentenza tas-16 ta’ Frar 2022, Il-Polonja vs Il-Parlament Ewropew u Il-Kunsill, C-157/21, ECLI:EU:C:2022:98, il-paragrafu 333.

(5) Ara s-sentenza tas-16 ta’ Frar 2022, Il-Polonja vs Il-Parlament Ewropew u Il-Kunsill, C-157/21 ECLI:EU:C:2022:98, il-paragrafu 333.