Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-ġestjoni tad-diversità fl-Istati Membri tal-UE”

(opinjoni esploratorja)

(2021/C 10/02)

Relaturi: Adam ROGALEWSKI Carlos Manuel TRINDADE

Talba mill-Presidenza Ġermaniża tal-Kunsill Ittra, 18.2.2020 Bażi legali L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 9.9.2020 Adottata fil-plenarja 29.10.2020 Sessjoni tal-plenarja Nru 555 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 237/4/10

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Din l-Opinjoni ntalbet mill-Presidenza Ġermaniża u tiffoka fuq il-ġestjoni tad-diversità fir-rigward tal-migranti u l-minoranzi etniċi fis-soċjetà u fuq il-post tax-xogħol. L-istudji tal-każijiet ta’ erba’ pajjiżi tal-UE li jirrappreżentaw erba’ reġjuni ġeografiċi huma eżaminati f’din l-Opinjoni: L-Ewropa tat-Tramuntana (il-Finlandja), l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (KEE) (il-Polonja), l-Ewropa tal-Punent (Franza) u n-Nofsinhar tal-Ewropa (l-Italja).

1.2. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jitlob li jintuża approċċ olistiku fil-politiki tal-ġestjoni tad-diversità. Politiki bħal dawn jeħtieġ li jiffokaw fuq l-aspetti kollha tax-xogħol u l-ħajja ta’ kuljum tal-gruppi inkwistjoni, inkluż f’termini ta’ postijiet tax-xogħol, edukazzjoni, servizzi pubbliċi, komunitajiet lokali u drittijiet soċjali.

1.3. Il-ġestjoni tad-diversità għandha tqis l-eteroġeneità u l-identitajiet multipli. Il-migranti u l-minoranzi etniċi mhumiex grupp omoġenju, u r-rikonoxximent tal-intersezzjonalità huwa kruċjali għall-iżvilupp ta’ politiki ta’ diversità li jirnexxu.

1.4. L-indirizzar tar-razziżmu strutturali fl-istituzzjonijiet kollha jirrikjedi ġustizzja soċjali għall-minoranzi etniċi u l-migranti. Għal dan il-għan, il-KESE jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jżidu l-isforzi legali u politiċi tagħhom biex jindirizzaw ir-razziżmu u l-ksenofobija. L-avvenimenti globali reċenti juru l-urġenza. Il-COVID-19 qed taggrava r-razziżmu strutturali fl-Ewropa. Il-minoranzi etniċi u l-migranti mhux biss jiffaċċjaw espożizzjoni akbar għall-marda, iżda huma f’riskju akbar ta’ inugwaljanzi assoċjati, u x’aktarx li jkunu inqas appoġġjati. Madwar l-Ewropa, il-protesti ta’ Black Lives Matter wara l-qtil ta’ George Floyd fl-Istati Uniti jiżvelaw li r-razziżmu u l-ksenofobija istituzzjonali għadhom inkorporati fis-soċjetajiet Ewropej tagħna.

1.5. Il-migranti u l-minoranzi etniċi huma, f’ħafna każi, fuq quddiem nett fl-indirizzar tal-pandemija u l-konsegwenzi tagħha, filwaqt li jiffaċċjaw ir-riskji b’mod sproporzjonat. Il-kontribut tagħhom għandu jiġi rikonoxxut, u l-istrateġija tad-diversità għandu jkollha rwol importanti f’dan ir-rigward. Ir-rikonoxximent tal-kontribut tagħhom għandu jinkludi l-provvista ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ kwalità, pagi ġusti u protezzjoni soċjali. Il-migranti għandu jkollhom aċċess għall-istess standards ta’ akkomodazzjoni ta’ kwalità, edukazzjoni u saħħa bħal dawk disponibbli għaċ-ċittadini Ewropej. Barra minn hekk, għandhom jiġu implimentati politiki għall-protezzjoni tal-migranti mingħajr dokumenti, bil-parteċipazzjoni u l-approvazzjoni tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

1.6. L-UE u l-Istati Membri jeħtieġ li jiżguraw b’mod proattiv aktar fondi għall-ġestjoni tad-diversità għall-benefiċċju taċ-ċittadini kollha, il-ġustizzja soċjali, id-drittijiet fundamentali u l-ekonomija. Il-pandemija u l-kriżi ekonomika tal-COVID-19 m’għandhomx jitħallew inaqqsu l-infiq jew il-kapaċità tal-Istati Membri f’dak il-qasam. B’mod partikolari, l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jingħataw fondi adegwati u fit-tul għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politiki ta’ diversità. Wieħed minnhom għandu jkun il-fond il-ġdid FSE+.

1.7. Il-politiki tad-diversità għandhom jindirizzaw in-nuqqas ta’ użu tal-ħiliet. Il-KESE jtenni r-rakkomandazzjonijiet tiegħu għal rikonoxximent aħjar tal-kwalifiki, u speċjalment fis-setturi tas-saħħa u tal-kura fit-tul ( 1 ) . It-titjib fil-kwalifiki u l-proċessi ta’ rikonoxximent ta’ tagħlim preċedenti għandhom isegwu r-rakkomandazzjonijiet tal-Unesco, li tħeġġeġ oqfsa koerenti, trasparenti u flessibbli mmirati lejn il-migranti u r-refuġjati ( 2 )

1.8. Il-KESE jenfasizza r-rwol importanti tas-servizzi pubbliċi u l-finanzjament adegwat tagħhom għall-protezzjoni tad-diversità.

1.9. Il-Kumitat jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jipprovdu taħriġ dwar l-edukazzjoni bla ħlas u universali inklużi korsijiet tal-lingwa biex il-migranti jkunu jistgħu jipparteċipaw bis-sħiħ fis-suq tax-xogħol.

1.10. Il-KESE jitlob li l-ġestjoni tad-diversità tiġi integrata f’oqsma ta’ politika differenti tal-UE u tiġi inkorporata fir-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku, billi jitqies jekk il-kumpaniji għandhomx politiki ta’ diversità bħala kriterju għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi.

1.11. Il-KESE jissottolinja r-rwol kruċjali tal-imsieħba soċjali fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni tal-ġestjoni tad-diversità. Ir-riċerka u l-istudji tal-każijiet ippreżentati juru li n-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali huma essenzjali u li postijiet tax-xogħol bi preżenza ta’ trade union għandhom tendenza akbar li jkollhom fis-seħħ politiki tal-inklużjoni u prattiki aħjar kontra d-diskriminazzjoni. Barra minn hekk, it-trade unions u l-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi għandhom rwol importanti fl-għoti tas-setgħa lill-ħaddiema migranti u lill-intraprendituri fi ħdan l-istrutturi tagħhom permezz ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ speċjali.

1.12. Il-KESE jissottolinja r-rwol importanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-gruppi ta’ appoġġ li jiffokaw fuq id-drittijiet tal-migranti u l-minoranzi etniċi. L-organizzazzjonijiet immexxija mill-migranti jappellaw b’mod espliċitu għal djalogu strutturat u parteċipazzjoni sinifikanti fl-istadji kollha tal-migrazzjoni tal-ħaddiema u l-politika tal-impjiegi li jolqtu lill-ħaddiema migranti u dawk ta’ minoranzi etniċi. Sabiex il-ġestjoni tad-diversità tkun relevanti, il-partijiet interessati kollha għandhom jiġu inklużi fid-djalogu soċjali u ċivili.

1.13. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-impjegaturi biex jiżviluppaw strateġiji ta’ ġestjoni tad-diversità b’saħħithom b’kollaborazzjoni mat-trade unions li jmorru lil hinn mid-dikjarazzjonijiet tar-Responsabbiltà Soċjali Korporattiva (CSR) u permezz ta’ monitoraġġ adatt sabiex issir bidla. B’mod partikolari, l-impjegaturi għandhom jiġu megħjuna biex jagħmlu użu mill-għodod u l-metodoloġiji eżistenti, bħal dawk żviluppati min-Network Ewropew kontra r-Razziżmu (ENAR). L-impjegaturi għandu jkollhom l-għan li japplikaw politiki tad-diversità tul il-katina kollha tal-provvista.

1.14. Biex jiżviluppaw strateġiji komprensivi li jindirizzaw ir-razziżmu sistemiku u jippromovu d-diversità, l-Istati Membri għandhom jiżviluppaw Pjani ta’ Azzjoni Nazzjonali Kontra r-Razziżmu, kif propost mill-Konferenza Dinjija tan-NU Kontra r-Razziżmu li saret fl-Afrika t’Isfel fl-2018 ( 3 )

1.15. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa b’mod urġenti pjan ġdid dwar l-inklużjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, billi dak preċedenti skada fl-2018. Barra minn hekk, fil-Patt propost dwar l-Ażil u l-Migrazzjoni għandha tiġi inkorporata azzjoni pożittiva biex tissaħħaħ l-inklużjoni tal-migranti.

1.16. Il-Kumitat jemmen li hemm bżonn li jittejbu l-ġbir tad-data u l-monitoraġġ tal-politiki tad-diversità fis-suq tax-xogħol fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE. Mingħajr ġbir imtejjeb tad-data, mhux se nkunu nistgħu nissorveljaw u ntejbu l-istrateġiji rilevanti. Għal dan il-għan, il-KESE jistieden lill-partijiet interessati rilevanti kollha biex jaħdmu flimkien biex jippromovu l-ġbir tad-data dwar il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema ta’ minoranzi etniċi u dawk migranti fis-suq tax-xogħol.

1.17. L-inklużjoni u d-diversità huma essenzjali għad-demokrazija. Il-postijiet tax-xogħol u s-soċjetajiet tagħna jsiru aktar demokratiċi meta l-minoranzi etniċi u l-migranti jipparteċipaw fis-soċjetà ċivili, fit-trade unions u fil-proċessi demokratiċi formali bħall-elezzjonijiet. Sabiex tiġi promossa ċittadinanza attiva, l-Istati Membri għandhom iħeġġu lill-migranti biex jipparteċipaw b’mod attiv mhux biss fis-suq tax-xogħol iżda wkoll fil-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet bħall-politika. Biex tiġi promossa d-diversità fis-soċjetajiet tagħna, huwa importanti li l-migranti jingħataw id-dritt għall-vot sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw fl-elezzjonijiet lokali fuq l-istess bażi bħaċ-ċittadini tal-UE u jkunu rappreżentanti tal-komunitajiet lokali.

1.18. L-istituzzjonijiet tal-UE, inkluż il-KESE, għandhom imexxu bl-eżempju fil-ġestjoni tad-diversità, inkluż billi jżidu l-għadd ta’ membri u persunal minn sfondi ta’ minoranza etnika ( 4 ) . Eżempju tajjeb huwa l-Opinjoni tal-Kumitat dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri ( 5 ) , li rriżultat fit-twaqqif ta’ grupp intern dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri.

2. Introduzzjoni

2.1. Għall-fini ta’ din l-Opinjoni, “migranti” tirreferi għal persuni li twieldu f’pajjiżi oħra minbarra dak li jgħixu fih bħalissa, inklużi ċittadini Ewropej u ċittadini ta’ pajjiżi terzi. “Minoranzi etniċi” tirreferi għal persuni bi sfondi ta’ minoranza razzjali, etnika jew reliġjuża mwielda fil-pajjiż ta’ residenza tagħhom. L-Opinjoni tuża t-terminu aktar pożittiv “inklużjoni” minflok “integrazzjoni”, li jintuża wkoll b’mod komuni fid-diskors dwar id-diversità.

2.2. Ir-razziżmu u d-diskriminazzjoni jistgħu jkunu individwali, filwaqt li jinvolvu atti bħal trattament mhux ugwali, fastidju jew reat ta’ mibegħda. Jistgħu jkunu wkoll strutturali, u jinvolvu diskriminazzjoni istituzzjonali, permezz ta’ inugwaljanza fis-suq tax-xogħol, jew esklużjoni ta’ drittijiet soċjali li jirriżultaw minn status ta’ impjieg jew ta’ migrazzjoni irregolari ( 6 ) . Għaldaqstant, il-politiki tad-diversità għandhom jagħtu attenzjoni speċjali lill-“gruppi diskriminati abbażi tar-razza” – komunitajiet marġinalizzati li jiffaċċjaw razziżmu strutturali jew istituzzjonali, diskriminazzjoni jew tfassil ta’ profili bħala konsegwenza tal-appartenenza għal ċerti gruppi etniċi jew reliġjużi.

2.3. Bħala l-aħjar prattika, il-ġestjoni tad-diversità fuq il-post tax-xogħol tinvolvi negozji li jaħdmu mat-trade unions permezz ta’ negozjar kollettiv – bl-appoġġ tal-NGOs u l-gvernijiet – biex jiżviluppaw b’mod konġunt strateġiji bil-għan li jtejbu l-inklużjoni tal-forza tax-xogħol u l-ugwaljanza. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-kumpaniji fl-Istati Membri b’livell baxx ta’ kopertura tan-negozjar kollettiv u lill-intrapriżi mikro u żgħar, li jimpjegaw ukoll ħafna migranti u minoranzi etniċi u li għandhom jiġu appoġġati, permezz tad-djalogu soċjali, biex jiżviluppaw politiki dwar id-diversità. Dan jeħtieġ valutazzjoni parteċipattiva tal-ostakli għad-diversità u l-inklużjoni fuq il-post tax-xogħol u kif tiġi ġestita, immonitorjata u evalwata s-sitwazzjoni. L-istrateġiji jistgħu jinkludu l-indirizzar tal-istrutturi organizzattivi li għandhom impatti diskriminatorji (bħal prattiki ta’ reklutaġġ), l-iżgurar tad-diversità fl-istrutturi ta’ governanza u l-ġbir ta’ data biex jiġu rrappurtati r-riżultati relatati maż-żamma tal-persunal, il-progress fil-karriera u t-trattament ugwali. L-istrateġiji tal-ġestjoni tad-diversità jistgħu jinkludu wkoll ir-rieżami tar-riżoluzzjoni tal-kunflitti u l-mekkaniżmi interni tal-ilmenti, fejn il-ġestjoni f’konsultazzjoni mat-trade unions tistabbilixxi proċessi ċari dwar kif l-ilmenti jiġu investigati u kif jittieħdu l-miżuri xierqa biex jiġi rrimedjat kwalunkwe ksur tad-drittijiet, filwaqt li l-ilmentaturi jiġu protetti minn ritaljazzjoni. L-attivitajiet jistgħu jinkludu l-organizzazzjoni ta’ korsijiet ta’ taħriġ, it-twaqqif ta’ gruppi ta’ appoġġ u l-iżvilupp ta’ programmi ta’ mentoraġġ. Barra minn hekk, il-politiki tad-diversità jistgħu jinkoraġġixxu lill-minoranzi etniċi u lill-migranti biex jieħdu sehem f’korpi konsultattivi fuq il-post tax-xogħol bħall-kunsilli tal-post tax-xogħol.

2.4. Għaddew 20 sena minn meta ġiet adottata d-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali (2000/43/KE). Din id-Direttiva stabbiliet qafas Ewropew għall-promozzjoni tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini razzjali jew etnika u stabbiliet azzjoni pożittiva (ġestjoni tad-diversità). Bl-istess mod, għaddew 20 sena mill-adozzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ugwaljanza (2000/78/KE) biex tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Madankollu, l-ebda waħda minn dawn id-direttivi ma tipprevjeni speċifikament id-diskriminazzjoni strutturali fuq il-bażi tan-nazzjonalità jew tal-pajjiż tal-oriġini, u bħala tali ma tipprovdix biżżejjed protezzjoni lill-migranti kontra d-diskriminazzjoni. Barra minn hekk, il-Kunsill m’adottax l-hekk imsejħa Direttiva Orizzontali maħsuba biex tipproteġi lin-nies minn diskriminazzjoni għal diversi raġunijiet kemm barra kif ukoll fuq il-post tax-xogħol.

2.5. Il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni u l-promozzjoni tal-ugwaljanza huma inklużi wkoll fit-Trattati tal-UE u fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Fl-2004, il-Kunsill adotta l-Prinċipji Bażiċi Komuni għall-Politika ta’ Integrazzjoni tal-Immigranti fl-UE. Fuq il-bażi ta’ dawn il-prinċipji, id-Dikjarazzjoni ta’ Zaragoza adottata fl-2010 enfasizzat il-ħtieġa li tiġi żviluppata aġenda ġdida dwar l-integrazzjoni u stabbiliet sett ta’ indikaturi għall-analiżi u s-sorveljanza tal-integrazzjoni tal-migranti fl-Ewropa ( 7 ) . Bħala riżultat ta’ dan il-proċess, ġiet stabbilita l-Websajt Ewropea dwar l-integrazzjoni (EWSI); din hija riżorsa ewlenija għar-riċerka komparattiva, il-monitoraġġ ta’ strateġiji ta’ integrazzjoni tal-migranti fil-livell tal-pajjiż u l-valutazzjoni tal-aħjar prattiki ( 8 ) . In-Network Ewropew tal-Integrazzjoni (EIN) ġie stabbilit ukoll fil-proċess, u jiġbor flimkien rappreżentanti tal-ministeri responsabbli għall-integrazzjoni tal-migranti mill-pajjiżi kollha tal-UE, flimkien mal-Iżlanda u n-Norveġja, biex jikkonsultaw mal-Kummissjoni dwar il-politika tal-integrazzjoni ( 9 )

2.6. Fl-2010, il-Kummissjoni ħolqot il-Pjattaforma tal-UE tal-Karti dwar id-Diversità ( 10 ) , li tħeġġeġ lill-organizzazzjonijiet jiżviluppaw u jimplimentaw politiki tad-diversità u tal-inklużjoni u toffri post għall-iskambju u l-qsim tal-esperjenzi u l-aħjar prattiki. Bħalissa hemm 24 Karta Ewropea dwar id-Diversità. Meta tiffirma karta, organizzazzjoni timpenja ruħha volontarjament li tippromovi d-diversità u l-opportunitajiet indaqs fuq il-post tax-xogħol. Li wieħed isir firmatarju ta’ Karta dwar id-Diversità jipprovdi aċċess għal network wiesa’ bejn il-pari, pubblikazzjonijiet u għodod ta’ appoġġ għall-valutazzjoni komparattiva, il-kejl u l-monitoraġġ.

3. Kummenti ġenerali

3.1. Is-sitwazzjoni tal-migranti u l-minoranzi etniċi marret lura dan l-aħħar, u qed naraw aktar attakki fuq dawn il-gruppi u żieda fid-diskors ta’ mibegħda xprunati mir-razzisti u l-preġudizzji ksenofobiċi. L-UE għandha bżonn b’mod urġenti tagħmel aktar f’dan ir-rigward u metodu wieħed huwa l-promozzjoni tal-ġestjoni tad-diversità.

3.2. Barra minn hekk, l-applikanti għall-ażil u l-flussi ta’ migrazzjoni ħolqu pressjoni fuq il-kapaċità tas-servizzi ta’ integrazzjoni fl-Istati Membri. Il-fondi tal-QFP li jmiss bħall-FSE+ għandu jkollhom kapaċità finanzjarja akbar biex jappoġġjaw il-politiki ta’ inklużjoni.

3.3. Riċerka reċenti għall-Kummissjoni Ewropea sabet li, bħala medja fl-Istati Membri kollha, 13 % tal-ħaddiema fi “professjonijiet ewlenin” huma immigranti u li migranti mhux mill-UE huma rrappreżentati żżejjed f’impjiegi fis-servizzi essenzjali l-aktar esposti f’setturi bħall-kura tas-saħħa, l-ikel, id-distribuzzjoni u t-trasport ( 11 ) . Evidenza reċenti miġbura mill-ENAR turi li l-kriżi kellha konsegwenzi negattivi sinifikanti għall-minoranzi etniċi f’termini ta’ akkomodazzjoni, abbuż mill-pulizija, impjieg, kura tas-saħħa, diskors ta’ mibegħda u l-kapaċità tan-networks tas-soċjetà ċivili biex jappoġġjawhom ( 12 ) . Il-migranti u l-minoranzi etniċi huma, f’ħafna każi, fuq quddiem nett fl-indirizzar tal-pandemija u l-konsegwenzi tagħha, filwaqt li jiffaċċjaw ir-riskji b’mod sproporzjonat. Il-kontribut tagħhom għandu jiġi rikonoxxut, u l-istrateġija tad-diversità għandu jkollha rwol importanti f’dan ir-rigward. Ir-rikonoxximent tal-kontribut tagħhom għandu jinkludi l-provvista ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ kwalità, pagi ġusti u protezzjoni soċjali. Il-migranti għandu jkollhom aċċess għall-istess standards ta’ akkomodazzjoni ta’ kwalità, edukazzjoni u saħħa bħal dawk disponibbli għaċ-ċittadini Ewropej. Barra minn hekk, għandhom jiġu implimentati politiki għall-protezzjoni tal-migranti mingħajr dokumenti, bil-parteċipazzjoni u l-approvazzjoni tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

3.4. Approċċ intersezzjonali huwa importanti għall-politiki tad-diversità. Il-minoranzi etniċi u l-migranti mhumiex grupp omoġenju. Ħafna huma nisa – il-migrazzjoni reċenti kienet femminili ħafna. Xi wħud huma żgħażagħ, għandhom sfond reliġjuż, għandhom diżabbiltà jew jappartjenu għall-komunità LGBTIQ+. Ħafna drabi, huma jesperjenzaw diversi forom ta’ diskriminazzjoni li jirriżultaw minn preġudizzji istituzzjonali u strutturali. Dan huwa speċjalment il-każ f’termini ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol u segregazzjoni okkupazzjonali, marbuta pereżempju mal-istatus ta’ residenza tal-persuni, prattiki ta’ reklutaġġ u preġudizzji razzisti dwar persuni ta’ ċerti nazzjonalitajiet, sfondi reliġjużi jew etniċi.

3.5. L-iżgurar ta’ aċċess universali għas-servizzi pubbliċi huwa parti ewlenija mill-inklużjoni. F’ħafna każijiet, il-migranti u l-komunitajiet ta’ minoranzi etniċi jibbenefikaw mis-servizzi tas-settur pubbliku. F’każijiet oħra, huma impjegati mis-settur pubbliku, li għandu responsabbiltajiet speċifiċi biex jippromwovi l-ugwaljanza. Madankollu, ħafna migranti, speċjalment l-applikanti għall-ażil u gruppi li huma diskriminati abbażi tar-razza jiffaċċjaw ukoll ostakli sinifikanti fl-aċċess għas-servizzi pubbliċi. Minħabba l-privatizzazzjoni u n-nuqqas ġenerali ta’ investiment fis-servizzi pubbliċi, l-awtoritajiet jiffaċċjaw ukoll sfidi kbar biex jimplimentaw il-politiki tal-ugwaljanza.

3.6. Ħafna migranti jagħmlu xogħol li jirrikjedi ħiliet jew kwalifiki f’livell aktar baxx minn tagħhom. Il-kawżi ta’ dan huma ta’ spiss strutturali, bħal meta l-edukazzjoni, il-kwalifiki u l-ħiliet miksuba barra mill-UE ma jiġux rikonoxxuti, u dan iwassal għal diskriminazzjoni fil-prattiki ta’ reklutaġġ u s-segmentazzjoni tal-impjiegi. In-nuqqas ta’ ħiliet lingwistiċi ta’ spiss jitqies bħala ostaklu għall-impjieg, iżda l-vantaġġi tad-diversità kulturali u lingwistika li l-ħaddiema migranti jġibu magħhom fil-post tax-xogħol spiss jiġu injorati. Il-ġestjoni tad-diversità tista’ tgħin biex tindirizza din il-kwistjoni u, b’hekk, iżżid il-produttività ġenerali tal-forza tax-xogħol.

3.7. Il-politiki tad-diversità għandhom jiġu implimentati mhux biss bħala strateġija tal-inklużjoni għall-grupp inkwistjoni iżda wkoll bħala għodda edukattiva għall-popolazzjoni tal-UE. Għal dan il-għan, għandu jkun hemm fokus akbar fuq it-tagħlim għall-persuni akbar fl-età u għaż-żgħażagħ dwar id-diversità etnika u l-migrazzjoni, inkluż il-kontribut essenzjali li dawn jagħtu lill-kultura, lis-soċjetà u lill-ekonomija tagħna. Barra minn hekk, il-kurrikuli tal-iskejjel għandhom jiffokaw aktar fuq ir-razziżmu, inkluż ir-razziżmu strutturali. L-UE flimkien mal-Istati Membri, u bil-parteċipazzjoni attiva tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet komunitarji, għandha tniedi kampanji ta’ informazzjoni biex tippromovi d-diversità u tindirizza r-razziżmu fil-livell Ewropew u nazzjonali.

3.8. L-edukazzjoni u t-taħriġ huma importanti wkoll biex isaħħu l-inklużjoni tal-komunitajiet tal-migranti u tal-minoranzi etniċi. It-taħriġ jista’ jinkludi wkoll il-volontarjat jew l-istabbiliment ta’ diversi forom ta’ skemi ta’ mentoraġġ, bil-mentors ikunu ċittadini lokali jew il-migranti stess. Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat l-importanza tas-sensibilizzazzjoni dwar is-saħħa fost il-komunitajiet tal-migranti biex jipproteġu lilhom innifishom mill-pandemija.

3.9. Ħafna msieħba soċjali u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jimpenjaw ruħhom fil-ġestjoni tad-diversità fi ħdan l-istrutturi tagħhom stess, pereżempju permezz ta’ kumitati tal-migranti jew gruppi awtoorganizzati fi ħdan it-trade unions. Strutturi bħal dawn mhux biss jgħinu biex isaħħu l-attiviżmu tad-drittijiet ċivili iżda jgħinu wkoll fit-titjib tad-demokrazija fuq il-post tax-xogħol u fis-soċjetà inġenerali ( 13 ) . Il-migranti li ma għandhom l-ebda dritt għall-vot ma jistgħux jipparteċipaw f’deċiżjonijiet demokratiċi fil-pajjiż ta’ residenza tagħhom ħlief permezz tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-trade unions.

3.10. B’appoġġ adegwat, il-ħaddiema migranti mhux biss jikkontribwixxu għall-ekonomija iżda wkoll għall-ġustizzja soċjali. Eżempji ta’ trade unions li jorganizzaw il-ħaddiema migranti juru li dawn jistgħu jkunu aktar proattivi minn ħaddiema oħra biex jimmobilizzaw għall-ġustizzja soċjali u kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar għal kulħadd ( 14 )

3.11. It-tagħlim tal-lingwi għandu rwol importanti fl-inklużjoni tal-migranti ( 15 ) . Il-pajjiżi kollha jitolbu l-kompetenza lingwistika biex wieħed isir ċittadin, madankollu huma biss ftit dawk li jipprovdu korsijiet tal-lingwa bla ħlas ( 16 ) . L-UE u l-Istati Membri għandhom jiffaċilitaw il-klassijiet tal-lingwa bla ħlas għall-migranti li jkunu beħsiebhom isiru ċittadini.

3.12. Il-ġestjoni tad-diversità xi drabi hija inkluża fil-politiki tas-CSR tal-impjegaturi u hija mħeġġa minn xi Stati Membri. Filwaqt li l-politiki tas-CSR jistgħu jintużaw biex jappoġġjaw il-prinċipji tal-ġestjoni tad-diversità, ikun problematiku meta wieħed iserraħ fuqhom fin-nuqqas ta’ impenn mat-trade unions u s-soċjetà ċivili biex jimplimenta l-ġestjoni tad-diversità.

3.13. Xi Stati Membri qed jitbiegħdu mill-istrateġiji tad-diversità. B’mod partikolari, il-pajjiżi tal-KEE qed jużaw mudell ta’ migrazzjoni ta’ ħaddiema barranin li prinċipalment jippermetti viżi għal soġġorni qosra għal ħaddiema barranin. Dan il-mudell mhux biss wera li kien ekonomikament ineffiċjenti, iżda approva wkoll id-diskriminazzjoni u l-ksenofobija ( 17 )

3.14. Hemm data limitata dwar l-isfond etniku u migratorju tal-ħaddiema fl-UE. Madankollu, din id-data hija kruċjali sabiex tiġi mmonitorjata u mtejba d-diversità fir-reklutaġġ, ix-xejriet fil-karrieri u ż-żamma tal-ħaddiema. Filwaqt li l-KESE jirrikonoxxi li hemm xi tħassib li l-ġbir ta’ tali data fih innifsu jista’ jkun forma ta’ diskriminazzjoni, huwa jenfasizza li l-liġi tal-UE tippermetti l-ġbir ta’ data dwar l-ugwaljanza fejn tali data tiġi pprovduta b’mod volontarju u skont l-istandards tal-protezzjoni tad-data, inkluża l-kunfidenzjalità ( 18 ) . Sabiex il-politiki tal-ugwaljanza jkunu effettivi, l-impjegaturi jeħtieġ li jsegwu approċċi tal-aħjar prattika għall-ġestjoni tad-diversità li jinkludu l-ġbir ta’ data dwar l-ugwaljanza sabiex jindirizzaw id-diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-ġbir ta’ data personali sensittiva dwar l-etniċità, ir-reliġjon u l-isfond tal-migrazzjoni għandu jseħħ biss b’salvagwardji xierqa fis-seħħ, li jiżguraw il-kunsens infurmat, l-awtoidentifikazzjoni, il-parteċipazzjoni volontarja, ir-rispett tal-privatezza u l-kunfidenzjalità tad-data personali u f’konsultazzjoni ma’ gruppi f’riskju ta’ diskriminazzjoni. Diversi impjegaturi, kif ukoll ħafna trade unions u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, diġà jsegwu tali approċċ biex jippromovu l-inklużjoni u jtejbu d-diversità fil-forza tax-xogħol u s-sħubija tagħhom.

3.15. Hija meħtieġa bidla fid-diskors dwar il-ġestjoni tad-diversità, b’mod partikolari fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs). Id-diversità għandha tkun investiment b’benefiċċji fit-tul u mhux titqies bħala piż amministrattiv għall-SMEs jew limitata għal kumpaniji multinazzjonali b’baġits kbar. Il-politiki tal-inklużjoni għandhom jiġu implimentati bil-parteċipazzjoni tat-trade unions mill-kumpaniji kollha, b’mod partikolari dawk li joperaw f’setturi bi proporzjon għoli ta’ ħaddiema migranti u dawk ta’ minoranzi etniċi bħal fis-setturi tal-catering, l-ospitalità u l-kostruzzjoni.

3.16. Il-ġestjoni tad-diversità għandha tfisser mhux biss li jintlaħqu l-kwoti iżda li jitneħħew b’mod proattiv l-ostakli fuq il-post tax-xogħol li joħolqu inugwaljanza razzjali. Ir-razziżmu strutturali jirriżulta f’sitwazzjonijiet fejn il-ħaddiema li ġejjin minn sfondi ta’ minoranzi etniċi u migratorji huma impjegati sproporzjonalment f’impjiegi prekarji, aktar perikolużi, bi ħlas baxx u temporanji meta mqabbla ma’ ħaddiema b’karnaġġjon ċar. Huwa diffiċli li wieħed isegwi legalment każijiet ta’ diskriminazzjoni razzjali indiretta u huwa saħansitra aktar diffiċli li wieħed iressaq provi ta’ razziżmu istituzzjonali. Meta jittieħdu bis-serjetà, l-istrateġiji tal-ġestjoni tad-diversità jistgħu jkunu għodda effettiva biex tiġi eliminata d-diskriminazzjoni bbażata fuq sfondi ta’ razza u ta’ migrazzjoni.

4. Tqabbil ta’ strateġiji ta’ ġestjoni tad-diversità f’erba’ pajjiżi

4.1. Hemm differenzi sinifikanti bejn Franza, l-Italja, il-Finlandja u l-Polonja f’termini tax-xejriet ta’ migrazzjoni, tas-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol u tal-istatus ta’ minoranzi etniċi. Madankollu, l-erba’ pajjiżi kollha qed jiffaċċjaw sfidi komuni rigward id-diskriminazzjoni strutturali.

4.2. Fattur komuni fl-erba’ pajjiżi kollha huwa s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, fejn il-ħaddiema migranti jinsabu kkonċentrati f’impjiegi bi ħlas baxx u prekarji. L-Italja għandha l-aktar sitwazzjoni estrema, segwita minn Franza. Il-Polonja tinsab ukoll riesaq f’din id-direzzjoni. F’dawn il-pajjiżi, is-soċjetà ċivili qed titlob ir-regolarizzazzjoni tal-istatus tal-migranti. Fil-Finlandja, hemm evidenza ta’ differenza kbira fil-pagi bejn il-migranti u l-Finlandiżi b’karnaġġjon ċar, iżda d-data ġejja minn qabel l-Att dwar in-Nondiskriminazzjoni adottat fl-2014.

4.3. L-intersezzjoni tad-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru mal-isfond ta’ migrazzjoni tan-nisa toħroġ bħala tema b’saħħitha fil-pajjiżi kollha, b’evidenza li tindika li n-nisa b’karnaġġjon skur jesperjenzaw l-ogħla rati ta’ diskriminazzjoni fl-impjiegi, meta mqabbla mal-Ewropej b’karnaġġjon ċar kif ukoll l-irġiel tal-istess gruppi etniċi.

4.4. Hemm livelli differenti ta’ attività governattiva, tal-impjegaturi u tas-soċjetà ċivili fir-rigward tal-ġestjoni tad-diversità. Il-Karti dwar id-Diversità huma attivi fl-erba’ pajjiżi kollha, bħala parti mill-Pjattaforma tal-UE tal-Karti dwar id-Diversità. Fl-2015 Franza adottat pjan nazzjonali kontra r-razziżmu li jippromovi d-djalogu soċjali. Madankollu, il-Finlandja qed issegwi approċċ regolatorju b’saħħtu li jistabbilixxi d-diskriminazzjoni bħala reat taħt il-kodiċi penali u jistabbilixxi obbligu legali għal impjegaturi b’aktar minn 30 impjegat biex jiżviluppaw pjani għall-promozzjoni tal-ugwaljanza fuq il-post tax-xogħol.

4.5. Il-marġinalizzazzjoni tar-Rom u tas-Sinti hija kwistjoni komuni fl-erba’ pajjiżi kollha – il-grupp li qed jiffaċċja l-ogħla livelli ta’ diskriminazzjoni fl-impjiegi.

4.6. L-Italja, bħala parti minn programm ta’ riċerka mal-Belġju u l-Iżvezja organizzat permezz tal-Karta tad-Diversità tagħha, qed taħdem ma’ impjegaturi u ma’ dawk li qed ifittxu impjieg u qed taqsam l-aħjar prattiki ta’ strateġiji għall-inklużjoni fis-suq tax-xogħol.

4.7. Il-politiki ta’ inklużjoni tal-migrazzjoni fil-Polonja jiġu żviluppati b’mod awtonomu minn xi NGOs, komunitajiet lokali u organizzazzjonijiet ta’ msieħba soċjali. Minħabba l-frammentazzjoni tas-suq tax-xogħol, huwa diffiċli li l-inizjattivi eżistenti jilħqu lill-migranti u jipproteġu d-drittijiet tagħhom. Il-lingwa tidher li hija inqas problematika minħabba li l-maġġoranza tal-migranti huma mill-Ukrajna, li għandha lingwa simili għall-Pollakk.

Brussell, id-29 ta’ Ottubru 2020. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU C 487, 28.12.2016, p. 7.

(2) GEM (2018), Policy Paper 37, UNESCO.

(3) L-Iżvezja, in-Netherlands u Franza huma eżempji ta’ pajjiżi li dan l-aħħar adottaw politiki bħal dawn

(4) Ara id-diskors tal-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursula von der Leyen tas-17 ta’ Ġunju 2020.

(5) ĠU C 240, 16.7.2019, p. 3.

(6) ENAR, Shadow Report: Racism and Discrimination in Europe 2013-2017 [Rapport Parallel: Razziżmu u Diskriminazzjoni fl-Ewropa 2013-2017].

(7) Konferenza Ministerjali Ewropea dwar l-Inklużjoni, 16/04/2010.

(8) EWSI.

(9) EIN.

(10) Il-Kummissjoni Ewropea, Pjattaforma tal-UE tal-Karti dwar id-Diversità.

(11) Fasani, F. & Mazza, J. (2020), Immigrant Key Workers: Their Contribution to Europe's COVID-19 Response [Ħaddiema Immigranti Ewlenin: Il-Kontribut tagħhom għar-Rispons tal-COVID-19 fl-Ewropa], Briefing Note JRC120537, Kummissjoni Ewropea.

(12) ENAR (2020), Covid Impact Paper [Dokument dwar l-Impatt tal-Covid].

(13) Rogalewski, A. (2018). Organising and mobilising Central and Eastern European migrant women working in care. [L-organizzazzjoni u l-mobilizzazzjoni tan-nisa migranti fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant li jaħdmu fil-kura]. Transfer: European Review of Labour and Research, 24(4), 421–436.

(14) Ibid.

(15) Together in the EU – Promoting the participation of migrants and their descendants [Flimkien fl-UE – Nippromovu l-parteċipazzjoni tal-migranti u tad-dixxendenti tagħhom] (2017), European Union Agency for Fundamental Rights.

(16) www.sirius-project.eu

(17) Penninx, R., Roosblad, J. (eds) (2000) Trade Unions, Immigration and Immigrants in Europe, 1960–1993. A Comparative Study of the Attitudes and Actions of Trade Unions in Seven West European Countries. New York: Berghahn.

(18) ENAR (2016), Equality Data Collection: Facts and Principles