Rapport Speċjali Il‑ksib ta’ ekonomija: 
inżommu l‑ispejjeż 
tal‑għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali 
ffinanzjati mill‑UE taħt 
kontrollMT 2014  Nru  22
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2014
ISBN 978 ‑92‑872‑1401 ‑0
doi: 10.2865/22839
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
Il‑ksib ta’ ekonomija: 
inżommu l‑ispejjeż 
tal‑għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali 
ffinanzjati mill‑UE taħt 
kontroll
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2014  Nru 22
02
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju
I–IX Sommarju eżekuttiv
1–15 Introduzzjoni
16–20 Ambitu u Approċċ tal‑Awditjar
21–100 Osservazzjonijiet
21–35 Parti I  ‑ Gwida, superviżjoni u korrezzjoni: ir‑responsabbiltà tal‑Kummissjoni Ewropea biex jiġi 
żgurat li l‑fondi tal‑UE għall‑iżvilupp rurali jintnefqu sew
24–29 Ladarba l‑awditi wrew dgħufijiet fil‑kontrolli tal‑ispejjez tal‑proġetti, il‑Kummissjoni rrispondiet billi 
pproponiet korrezzjonijiet finanzjarji u billi inkoraġġiet lill‑Istati Membri biex iħejju pjanijiet ta’ azzjoni
30–31 L‑ispejjeż setgħu kienu mmaniġġjati aħjar li kieku l‑Kummissjoni ħarġet gwida u qabdet dgħufijiet ħafna 
qabel fil‑perjodu ta’ programmazzjoni
32–35 Filwaqt li l‑inizjattivi reċenti tal‑Kummissjoni pproduċew xi riżultati, il‑pjanijiet ta’ azzjoni ma jindirizzawx 
b’mod approfondit biżżejjed ir‑riskji għar‑raġonevolezza tal‑ispejjeż
36–55 Parti II ‑ Ħarsien kontra speċifikazzjoni żejda: approċċi biex jiġi żgurat li l‑oġġetti li għalihom 
l‑għotja tiġi approvata jkunu raġonevoli
38–42 Ir‑restrizzjoni ta’ għotjiet għall‑ispejjeż ta’ speċifikazzjoni standard hija sempliċi u effettiva fejn ikun hemm 
ħafna proġetti simili jew tipi komuni ta’ nfiq
43–55 Għal miżuri oħra, fejn ikun ġustifikat mir‑riskju, l‑ispejjeż proposti għandhom jiġu evalwati biex jiġi żgurat 
li l‑ispeċifikazzjonijiet ikunu raġonevoli
56–87 Parti III ‑  Ksib tal‑aħjar prezz: approċċi biex jiġi żgurat li l‑prezzijiet tal‑oġġetti approvati huma 
raġonevoli
58–63 Fejn fattibbli, l‑użu minn possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati (jew l‑użu minn spejjeż massimi b’mod simili) 
jillimita b’mod effettiv ir‑riskji ta’ prezzijiet eċċessivi — dment li dawn ikunu stabbiliti fil‑livell it‑tajjeb
64–74 It‑tqabbil tal‑prezzijiet tal‑oġġetti li jsiru applikazzjonijiet għalihom ma’ data  indipendenti dwar 
il‑prezzijiet jista’ jipprovdi aċċertament li l‑prezzijiet ikunu raġonevoli iżda dan l‑approċċ jista’ jkun diffiċli 
biex jiġi implimentat
75–85 It‑tqabbil ta’ offerti riċevuti minn fornituri differenti jista’ jkun metodu mhux kumplikat biex jiġu stabbiliti 
prezzijiet tas‑suq iżda jinħtieġu salvagwardji biex iħarsu kontra l‑manipulazzjoni u l‑frodi
86–87 Fejn ikun jinħtieġ ġudizzju, opinjoni esperta indipendenti jew opinjoni ta’ bord  
ta’ evalwazzjoni tista’ tagħti aċċertament siewi u tista’ tkun partikolarment kosteffettiva meta tkun 
immirata lejn każijiet b’riskju akbar
03 Werrej
88–92 Parti IV ‑ Tibqa’ tingħata attenzjoni wkoll wara l‑approvazzjonijiet tal‑proġetti: approċċi biex jiġi 
żgurat li l‑ispejjeż li fil‑fatt ġew rimborżati huma raġonevoli
90–91 Is‑sistemi ta’ kontroll għandhom jaqbdu u jiċċekkjaw kwalunkwe tibdil materjali għall‑proġett li jsir wara 
li tkun ġiet approvata l‑għotja, biex jiġi żgurat li l‑ispejjeż li jkollhom jiġu rimborżati jkunu għadhom 
raġonevoli
92–94 Regoli ċari, dikjarazzjonijiet espliċiti u kontrolli fuq kampjuni ta’ pagamenti jistgħu jiskoraġġixxu l‑ħabi ta’ 
skontijiet, ribassi jew vantaġġi oħra mogħtija mill‑fornitur li jbaxxu l‑ispiża reali
95–100 Parti V ‑ Ksib ta’ effiċjenza: approċċi biex jiġi żgurat li l‑livell ta’ rekwiżiti u ta’ kontrolli jkunu 
proporzjonati mal‑livell ta’ riskju
96–98 Fejn il‑probabbiltà u l‑impatt potenzjali tar‑riskji jkun baxx, jistgħu jitfasslu sistemi ta’ kontroll li 
jimminimizzaw il‑piż amministrattiv
99–100 Oġġetti ta’ valur għoli, proġetti b’rati għoljin ta’ għajnuna u fatturi oħra tar ‑riskju jiġġustifikaw livell ogħla 
ta’ kontrolli
101  – 111 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet
 Anness I  —  Lista ta’ kontroll żviluppata mill‑QEA biex tivvaluta t‑tfassil ta’ sistemi ta’ kontroll 
fir‑rigward tar‑riskji assoċjati mal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali
 Anness II  —  Programmi tal‑Iżvilupp Rurali magħżula għal analiżi fl‑uffiċċju
 Anness III  —  Użu minn possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati fit ‑88 Programm tal‑Iżvilupp Rurali
 Anness IV  —  Ħarsa ġenerali lejn l‑approċċi segwiti fil‑Programmi tal‑Iżvilupp Rurali magħżula 
għal analiżi fl‑uffiċċju
 Ir‑risposti tal‑Kummissjoni
04
 Glossarju
Awtoritajiet tal‑Istati Membri : L‑Istati Membri jew ir‑reġjuni tagħhom jiddeżinjaw Awtorità Maniġerjali 
responsabbli għall‑ippjanar, l‑implimentazzjoni u l‑evalwazzjoni tal‑programm tal‑iżvilupp rurali u  Aġenzija 
tal‑pagamenti , li tista’ twettaq xi wħud minn dawn il‑kompiti u tagħmel il‑pagamenti lill‑benefiċjarji tal‑għotjiet.
Gold‑plating : Tisbieħ lil hinn minn dak li huwa meħtieġ, jew l‑inkorporazzjoni ta’ karatteristiċi jew raffinamenti 
għaljin u li mhumiex meħtieġa. F’dan ir‑rapport it‑terminu “gold‑plating” jirreferi għall‑akkwiżizzjoni ta’ oġġetti (jew 
servizzi) li jkunu ta’ kwalità jew speċifikazzjoni ogħla minn dak li jkun meħtieġ: pereżempju x‑xiri ta’ karozza lussuża 
minflok vettura utilitarjana li ma tkunx għalja.
Miżura : Skema ta’ għajnuna għall‑implimentazzjoni ta’ politika. Miżura tiddefinixxi r‑regoli għall‑proġetti li 
jistgħu jiġu ffinanzjati. Miżuri ta’ investiment  huma dawk li jipprovdu appoġġ finanzjarju għall‑akkwiżizzjoni ta’ 
makkinarju u tagħmir, għal kostruzzjoni jew għal xogħlijiet bħat‑tħawwil ta’ foresti mill‑ġdid.
Outputs : Dak li jiġi prodott jew imwettaq bl‑implimentazzjoni ta’ “proġett”.
Perjodu ta’ programmazzjoni : Il‑perjodu kopert mill‑programmi tal‑iżvilupp rurali. Dan l‑awditu jikkonċerna 
l‑perjodu mill ‑2007 sal ‑2013. Il‑pagamenti għal proġetti ffinanzjati f’dan il‑perjodu jistgħu jkomplu sa Diċembru 
2015. Il‑programmi tal‑iżvilupp rurali għall‑perjodu mill ‑2014 sal ‑2020 ma kinux ġew adottati fi żmien dan l‑awditu.
Possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati : Għotjiet li jkunu indipendenti mill‑ispejjeż li fil‑fatt iġġarrbu. Il‑forom 
prinċipali ta’ spejjeż simplifikati huma:
 οSpejjeż unitarji standard : l‑ammont tal‑għotja jiġi kkalkulat abbażi ta’ spiża unitarja definita minn qabel.
Eżempju: Sid biċċa art jingħata għotja biex jistabbilixxi sies ġdid tal‑ħaxix li ma jagħmilx ħsara lil organiżmi 
selvaġġi bl‑użu minn speċijiet indiġeni ta’ siġar. L‑ispiża unitarja standard għal kull metru ta’ sies tal‑ħaxix hija 
EUR 50. Jekk sid l‑art joħloq sies tal‑ħaxix twil 100m, l‑għotja mħallsa tkun EUR 5 000 (EUR 50 x 100), irrispettiva ‑
ment mill‑ispejjeż reali mġarrba fix‑xiri tal‑pjanti u l‑istabbiliment tas‑sies.
 οFinanzjament b’rata fissa : l‑ammont tal‑għotja jiġi determinat għal kategoriji speċifiċi ta’ spejjeż eliġibbli 
bl‑applikazzjoni ta’ perċentwal għal kategoriji oħra ta’ spejjeż eliġibbli.
Eżempju: Bidwi jingħata għotja biex jibni maqjel ġdid għall‑baqar bi spiża ta’ EUR 100 000. Ir‑rata fissa 
għat‑tariffi tal‑periti u tas‑servejers hija ta’ 10 %. Il‑bidwi jirċievi, minbarra l‑għotja għall‑kostruzzjoni nfisha, 
għotja ta’ EUR 10 000 għall‑ispejjeż tal‑periti u tas‑servejers, irrispettivament minn kemm ikunu t‑tariffi li fil‑fatt 
iħallas.
 οSomom f’daqqa : ammont fiss tal‑għotja jitħallas mal‑ikkompletar ta’ attivitajiet/outputs jew riżultati speċifiċi.
Eżempju: Muniċipalità tingħata għotja għall‑organizzazzjoni ta’ avveniment. Is‑somma sħiħa għal avveni ‑
menti bħal dawn hija EUR 10 000. Il‑muniċipalità tirċievi dak l‑ammont, indipendentement mill‑ispejjeż li 
fil‑fatt iġġarrab, dment li hija tissodisfa l‑kundizzjonijiet tal‑għotja għall‑għadd ta’ nies li jattendu, u d‑durata 
tal‑avveniment.
05 Glossarju
Prezzijiet ta’ referenza : Prezzijiet għal oġġetti ta’ tagħmir, makkinarju, materjali tal‑kostruzzjoni jew spejjeż 
tal‑bini, spejjeż tax‑xogħol, eċċ. li fuqhom l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jevalwaw l‑ispejjeż tal‑proġetti proposti 
fl‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet.
Proġett : Investiment, servizz jew attività oħra li għaliha jitfittex/jinkiseb finanzjament permezz ta’ għotja.
Programm tal‑Iżvilupp Rurali (PŻR) : Dokument imħejji minn Stat Membru u approvat mill‑Kummissjoni biex tiġi 
ppjanata u implimentata l‑politika ta’ żvilupp rurali tal‑UE fil‑livell reġjonali jew f’dak nazzjonali.
Rimborż tal‑ispejjeż reali : Għotja bbażata fuq l‑ispejjeż eliġibbli mġarrba. Normalment, il‑benefiċjarju jkollu 
jippreżenta fatturi mħallsa bħala evidenza ta’ dan.
Riżultati : L‑effetti jew il‑bidliet diretti li jseħħu bl‑implimentazzjoni ta’ proġett.
Sistemi ta’ kontroll : Is‑sett ta’ regoli u proċeduri użati għall‑ġestjoni ta’ organizzazzjoni jew ta’ programm ta’ nfiq 
biex jintlaħqu l‑objettivi tiegħu.
06
 Sommarju  
eżekuttiv
I
Dan l‑awditu jikkonċerna l‑ispejjeż tal‑politika ta’ 
żvilupp rurali tal‑UE. Huwa jiffoka fuq l‑għotjiet 
mogħtija għall‑ispejjeż ta’ investimenti u proġetti 
oħra mwettqa minn bdiewa, negozji, awtoritajiet 
lokali u organizzazzjonijiet oħra f’żoni rurali. Dawn 
l‑għotjiet, li jammontaw għal madwar nofs l‑infiq 
tal‑UE ta’ EUR 100 biljun ipprogrammat għall‑perjodu 
2007 ‑2013, huma mmaniġġjati mill‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri taħt is‑superviżjoni tal‑Kummissjoni.
II
B’ammonti daqstant kbar involuti, l‑UE u l‑Istati 
Membri għandhom interess komuni biex jiżguraw li 
l‑ispejjeż tal‑għotjiet għall‑iżvilupp rurali jinżammu 
taħt kontroll. Dan huwa element ewlieni tal ‑“ġestjoni 
finanzjarja tajba” meħtieġa mir‑regolamenti finanzjarji 
tal‑UE, fejn il‑maniġers kollha tal‑baġit tal‑UE huma 
mistennija japplikaw il‑prinċipju ta’ ekonomija: l‑għoti 
ta’ appoġġ għall‑ oġġetti t‑tajba  bl‑ aħjar prezz .
III
Il‑Qorti tawditja l‑infiq taħt l‑iżvilupp rurali kull sena 
u tippreżenta s‑sejbiet fir‑rapport annwali u r‑rapporti 
speċjali tagħha. Sejba rikorrenti hija li l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri ma jiżgurawx b’mod suffiċjenti li 
l‑ispejjeż approvati għall‑għotjiet għall‑iżvilupp rurali 
jkunu raġonevoli. Il‑ħtieġa għat‑titjib tal‑ġestjoni 
finanzjarja f’dan il‑qasam hija ċara. Dan wassal 
lill‑Qorti biex teżamina fid‑dettall ir‑riskji u l‑approċċi 
segwiti mill‑Kummissjoni u mill‑Istati Membri biex 
jindirizzaw dawn ir‑riskji.IV
Il‑Qorti sabet li l‑approċċi segwiti ma kinux l‑aktar 
effettivi għaż‑żamma tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali taħt 
kontroll. Il‑Kummissjoni rreaġixxiet wara li nqalgħu 
il‑problemi minflok l‑ewwel ma żgurat li s‑sistemi kienu 
tajbin mal‑ewwel. Is‑sistemi ta’ kontroll tal‑Istati Membri 
indirizzaw biss xi wħud mir‑riskji għall‑ekonomija jew 
kienu difettużi. Kien hemm disponibbli approċċi aktar 
effettivi iżda dawn ma ġewx applikati b’mod wiesa’.
V
Il‑Kummissjoni la ma offriet gwida u lanqas ma firxet 
prattika tajba fil‑bidu tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013: hija ma żguratx li s‑sistemi tal‑Istati Membri 
kienu effettivi qabel ma dawn bdew japprovaw volumi 
kbar ta’ għotjiet. Sakemm ħadet azzjoni, il‑biċċa l‑kbira 
mill‑għotjiet għal proġetti kienu diġà ġew approvati. 
Iżda mill ‑2012 ‘l hawn, il‑Kummissjoni adottat approċċ 
aktar attiv u kkoordinat. Jekk dan jitkompla sat‑tmiem 
b’fokus akbar fuq l‑ekonomija, għandu jwassal għal 
ġestjoni finanzjarja aħjar fil‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni li jmiss.
VI
Fir‑rigward tal‑Istati Membri, sal ‑2014 l‑akbar 15 ‑il Pro ‑
gramm tal‑Iżvilupp Rurali kollha kellhom stabbiliti s‑sis ‑
temi bażiċi meħtieġa mir‑regolamenti għall‑iċċekkjar 
tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali. Madankollu, kollha kell ‑
hom dgħufijiet fir‑rigward tar‑riskji prinċipali b’tali mod 
li kumplessivament, l‑ispejjeż tal‑għotjiet għall‑iżvilupp 
rurali ma kinux ikkontrollati sew. Analiżi tal‑informazz ‑
joni mit ‑88 PŻR kollha tindika li hemm sitwazzjoni simili 
prevalenti madwar l‑UE. B’mod partikolari:
(a) Is‑sistemi ta’ kontroll tal‑Istati Membri ffukaw fuq 
il‑prezzijiet  tal‑oġġetti jew tax‑xogħlijiet fl‑app ‑
likazzjonijiet għall‑għotjiet b’ħafna inqas attenz ‑
joni għal jekk l‑oġġetti nfishom kinux raġonevoli 
jew jekk l‑għotja kinitx kosteffettiva fir‑rigward 
tal‑objettivi ta’ politika. Dan iwassal għar‑riskji ta’ 
gold‑plating u ta’ valur baxx għall‑flus.
(b) Il‑metodi prinċipali użati biex l‑applikazzjoni ‑
jiet għall‑għotjiet jiġu ċċekkjati għal prezzijiet 
raġonevoli kienu li jitqabblu offerti minn fornituri 
differenti jew li jsir tqabbil ma’ prezzijiet ta’ refer ‑
enza. Il‑Qorti sabet li s‑sistemi f’xi Stati Membri ftit 
taw aċċertament li l‑ispejjeż kienu raġonevoli — 
pereżempju billi ntużaw prezzijiet ta’ referenza li 
kienu 30 % ogħla mill‑prezzijiet reali tas‑suq.
Sommarju eżekuttiv 07
(c) L‑għotjiet jiġu approvati minn qabel u jitħallsu la ‑
darba l‑applikant ikun xtara l‑oġġetti kkonċernati 
jew ikun daħal għax‑xogħlijiet. Fejn bidliet għal 
proġett seħħew wara l‑approvazzjoni tal‑għotja, 
xi lakuni f’xi sistemi tal‑Istati Membri ppermettew 
li jiġu rimborżati spejjeż li għalihom ma kinitx ġiet 
iċċekkjata r‑raġonevolezza.
(d) Ġeneralment, il‑livell ta’ rekwiżiti u kontrolli ma 
ħax kont tal‑livelli differenti ta’ riskju. Ħafna aw ‑
toritajiet tal‑Istati Membri użaw l‑istess approċċ 
biex jiċċekkjaw għotja ta’ EUR 10 000 bħal dak biex 
jiċċekkjaw għotja ta’ EUR 1 000 000. Fejn ir‑riskji 
kienu limitati, il‑possibbiltajiet għal simplifikazz ‑
joni ma ġewx segwiti b’mod wiesa’.
VII
Dan iwassal lill‑Qorti biex tikkonkludi li hemm lok 
konsiderevoli biex isir iffrankar reali f’għotjiet għal 
proġetti tal‑iżvilupp rurali fil‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020 permezz ta’ approċċi aħjar 
għall‑kontroll tal‑ispejjeż. Dawn il‑fondi jistgħu jsiru 
disponibbli għall‑finanzjament ta’ proġetti addiz ‑
zjonali, li jwassal għal outputs u riżultati akbar u aktar 
ilħuq tal‑objettivi.
VIII
Il‑Qorti sabet ukoll li kien hemm approċċi li setgħu 
jaħdmu u li kienu kosteffettivi għad‑dgħufijiet identifi ‑
kati — u li l‑biċċa l‑kbira minnhom huma diġà impli ‑
mentati f’xi wħud mill‑Istati Membri.
IX
Konsegwentement, il‑Qorti tirrakkomanda li qabel ma 
jiġi impenjat l‑infiq fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
l‑ġdid, il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jiżguraw li 
l‑approċċi segwiti għall‑PŻR kollha jindirizzaw ir‑riskji 
deskritti f’dan ir‑rapport. Il‑kriterji għall‑valutazzjoni 
ta’ dan jinsabu fl‑anness tar‑rapport. Valutazzjoni 
ex‑ante  mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri għandha 
tkun parti minn dan il‑proċess. Il‑Qorti tirrakkomanda 
wkoll li, kmieni fil‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid, 
il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jiċċekkjaw li s‑sistemi 
joperaw b’mod effiċjenti u li huma effettivi.
08
 Introduzzjoni
Raġunijiet għat‑twettiq 
tal‑awditu: kontroll aħjar 
tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali jista’ 
jiġġenera ffrankar reali
01 
Dan l‑awditu jikkonċerna l‑ispejjeż 
tal‑politika ta’ żvilupp rurali tal‑UE. 
Huwa jiffoka fuq l‑għotjiet mogħtija 
għall‑ispejjeż ta’ investimenti 
u proġetti oħra mwettqa minn bdie ‑
wa, negozji, awtoritajiet lokali u or ‑
ganizzazzjonijiet oħra f’żoni rurali. 
Dawn l‑għotjiet jiġu mmaniġġjati 
mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
taħt is‑superviżjoni tal‑Kummissjoni 
skont ir‑regoli stabbiliti fir‑regola ‑
menti tal‑UE1. B’mod ġenerali, dawn 
l‑għotjiet jiġu approvati fuq il‑bażi ta’ 
speċifikazzjoni tal‑proġett u l‑prezzi ‑
jiet proposti mill‑applikant u jitħallsu 
ladarba l‑applikant ikun xtara l‑oġġetti 
kkonċernati jew daħal għax‑xogħlijiet.
02 
Fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013, l‑UE ppjanat li tonfoq kważi EUR 
100 biljun fuq l‑iżvilupp rurali. L‑Istati 
Membri ppjanaw ukoll kontribuzz ‑
joni addizzjonali ta’ EUR 55 biljun 
mill‑baġits nazzjonali u reġjonali 
proprju tagħhom. B’ammonti daqstant 
kbar involuti, l‑UE u l‑Istati Membri 
għandhom interess komuni biex 
jiżguraw li l‑ispejjeż tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali jinżammu taħt 
kontroll. Dan huwa element ewlieni 
tal‑“ġestjoni finanzjarja tajba” 
meħtieġa mir‑regolamenti finanzjarji 
tal‑UE, fejn il‑maniġers kollha tal‑baġit 
tal‑UE huma mistennija japplikaw 
il‑prinċipji ta’ ekonomija, ta’ effettività 
u ta’ effiċjenza.03 
Madankollu, fl‑awditi tagħha tal‑poli ‑
tika ta’ żvilupp rurali 2007 ‑2013, 
il‑Qorti sabet li l‑awtoritajiet nazz ‑
jonali u reġjonali ma jiżgurawx b’mod 
suffiċjenti li l‑ispejjeż tal‑proġetti li 
għalihom jingħataw dawn l‑għotjiet 
huma raġonevoli. Il‑Kummissjoni 
waslet għal konklużjonijiet simili wara 
x‑xogħol tal‑awditjar proprju tagħha. 
Aktar dettalji jingħataw fil‑paragrafi 24 
sa 26.
04 
Dan jindika li kontroll aħjar tal‑ispejjeż 
jista’ jiġġenera ffrankar sinifikanti 
fl‑għotjiet għal proġetti tal‑iżvilupp 
rurali filwaqt li xorta jinkisbu l‑istess 
outputs u riżultati u jintlaħqu l‑istess 
objettivi. Fl‑opinjoni tal‑Qorti, jista’ 
jinkiseb iffrankar sostanzjali. L‑iffrankar 
ta’ biss ftit mijiet ta’ euro fuq kull 
proġett ta’ investiment jista’ jiġġenera 
ffrankar ta’ ħafna miljuni ta’ euro. 
Kull iffrankar ta’ 1 % jammonta għal 
EUR 500 miljun iffrankati mill‑baġit 
tal‑UE matul il‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni2. Dawn il‑fondi jistgħu jsiru 
disponibbli għall‑finanzjament ta’ 
proġetti addizzjonali, li jwassal għal 
outputs u riżultati akbar u aktar ilħuq 
tal‑objettivi.1 Ir‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
tal‑20 ta’ Settembru 2005 
dwar appoġġ għall‑iżvilupp 
rurali mill‑Fond Agrikolu 
Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali 
(FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, 
p. 1), ir‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/2006 tal ‑15 ta’ 
Diċembru 2006 li jistabbilixxi 
regoli ddettaljati 
għall‑applikazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 dwar l‑appoġġ 
għall‑iżvilupp rurali mill‑Fond 
Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15) 
u r‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011 tas ‑27 ta’ Jannar 
2011 li jistabbilixxi regoli 
dettaljati 
għall‑implimentazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005, dwar 
l‑implimentazzjoni ta’ 
proċeduri ta’ kontroll kif ukoll 
kundizzjonalità fir‑rigward ta’ 
miżuri ta’ appoġġ 
għall‑iżvilupp rurali (ĠU L 25, 
28.01.2011, p. 8) japplikaw 
għall‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013. 
Dan l‑arranġament huwa 
magħruf bħala “ġestjoni 
kondiviża”. Il‑Kummissjoni 
żżomm ir‑responsabbiltà 
kumplessiva iżda hija nfisha 
ma tapprovax għotjiet jew ma 
tagħmilx pagamenti lil 
benefiċjarji, billi dawn 
il‑kompiti jwettquhom 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri.
2 Il‑miżuri ta’ investiment 
jammontaw għal bejn wieħed 
u ieħor nofs l‑infiq 
ipprogrammat għall‑iżvilupp 
rurali.
09 Introduzzjoni
05 
Sett simili ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali 
għandu jiġi implimentat fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑2020, bl‑ap ‑
provazzjoni ta’ għotjiet ġodda misten ‑
nija tibda matul l ‑2015. Il‑Kummissjoni 
qed taħdem mal‑Istati Membri biex 
ittejjeb l‑effettività tas‑sistemi ta’ 
kontroll tagħhom biex tiżgura li dawn 
jikkonformaw aħjar mar‑regolamenti. 
Fid‑dawl tal‑prospetti li t‑titjib 
fil‑ġestjoni finanzjarja f’dan il‑qasam 
jista’ jwassal għal iffrankar reali u għal 
użu aħjar mill‑baġit tal‑UE, il‑Qorti 
ddeċidiet li tikkontribwixxi għal 
dan il‑proċess b’awditu approfondit 
dwar l‑approċċi attwali għall‑kontroll 
tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali3.Il‑politika ta’ żvilupp rurali: aktar 
minn miljun għotja individwali 
mħallsa lil bdiewa, negozji żgħar, 
awtoritajiet lokali 
u organizzazzjonijiet oħra f’żoni 
rurali
06 
Il‑politika ta’ żvilupp rurali 2007 ‑2013 
iddaħħlet fil‑prattika permezz ta’ 88 
programm nazzjonali jew reġjonali 
tal‑iżvilupp rurali madwar l‑UE. Dawn 
il‑programmi kienu jikkonsistu f’għadd 
ta’ “miżuri” (skemi ta’ għajnuna), li 
kull waħda minnhom kienet immirata 
lejn gruppi ta’ benefiċjarji u tipi ta’ 
proġetti speċifiċi permezz ta’ sett ta’ 
regoli ta’ eliġibbiltà u kriterji tal‑għażla 
ta’ proġetti. L‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri ddeċidew ir‑rati tal‑għotjiet 
(fi ħdan il‑limiti stabbiliti mir‑regola ‑
menti), li kienu jvarjaw minn taħt 
10 % sa 100 % tal‑ispejjeż eliġibbli 
tal‑proġetti, skont il‑miżura. Permezz 
ta’ dawn il‑miżuri l‑UE għandha l‑għan 
li tinduċi u tappoġġa attività li tgħin 
biex jintlaħqu l‑objettivi tal‑politika: 
it‑titjib tal‑kompetittività tal‑ag ‑
rikoltura u l‑forestrija; it‑titjib tal‑am ‑
bjent u l‑pajsaġġ; it‑titjib tal‑kwalità 
tal‑ħajja f’żoni rurali u d‑diversifika ‑
zzjoni tal‑ekonomija rurali4. Eżempji 
tal‑firxa ta’ proġetti ffinanzjati jidhru 
fil‑Kaxxa 1 .3 Il‑missjoni tal‑Qorti hija li 
tikkontribwixxi għat‑titjib 
tal‑ġestjoni finanzjarja tal‑UE, 
tippromwovi l‑obbligu ta’ 
rendikont u t‑trasparenza, 
u taġixxi bħala l‑gwardjan 
indipendenti tal‑interessi 
finanzjarji taċ‑ċittadini 
tal‑Unjoni. Ir‑rwol tal‑Qorti 
bħala l‑awditur estern 
indipendenti tal‑UE huwa li 
tiċċekkja li l‑fondi tal‑UE jkunu 
kkontabilizzati b’mod korrett, 
li jinġabru u jintnefqu 
f’konformità mar‑regoli 
u r‑regolamenti rilevanti u li 
jkunu kisbu valur għall‑flus. 
Aktar informazzjoni fuq: 
http://www.eca.europa.eu/
mt/Pages/MissionObjectives.
aspx
4 Aktar informazzjoni dwar 
il‑politika ta’ żvilupp rurali 
tista’ tinsab fuq il‑websajt 
tal‑Kummissjoni: http://
ec.europa.eu/agriculture/
rurdev/index_mt.htm
10 Introduzzjoni Kaxxa 1
Taħriġ għall-bdiewa ffinanzjat permezz tal-miżura 
“Taħriġ  u informazzjoni” (il-Bulgarija)
Magna tal-isprejar iffinanzjata permezz tal-miżura  
“Modernizzar ta’ azjendi agrikoli” (il-Ġermanja)
Maqjel għall-baqar b’tagħmir għat-tixrid tat-tiben iffinan -
zjat permezz tal-miżura “Modernizzar ta’ azjendi agrikoli” 
(il-Lussemburgu)
Faċilitajiet ta’ tnixxif u ħżin taż-żrieragħ iffinanzjati 
permezz tal-miżura “Żieda fil-valur tal-prodotti agrikoli 
u tal-forestrija” (il-Litwanja)
Sistema ta ’ tisqija bil-qatra ffinanzjata permezz tal-miżura 
“Infrastruttura relatata mal-iżvilupp tal-agrikoltura u l- 
forestrija” (il-Greċja)
Siġar tal-arżnu tal-baħar imħawla permezz tal-  
miżura “Restawr tal-potenzjal tal-forestrija” (Franza)
Ħanut tal-fjuri ffinanzat permezz tal-miżura “Appoġġ 
għall- ħolqien u l-iżvilupp ta’ mikrointrapriżi” (l-Isvezja)
Kafè f’park għall-organiżmi selvaġġi ffinanzjat permezz tal- 
miżura “Inkoraġġiment ta’ attivitajiet turistiċi” (ir-Renju Unit)Objettiv tal ‑politika: It ‑titjib tal ‑kwalità tal ‑ħajja f’żoni rurali u d ‑diversifikazzjoni tal ‑ekonomija ruraliObjettiv tal ‑politika: It ‑titjib tal ‑ambjent u l ‑pajsaġġObjettiv tal ‑politika: It ‑titjib tal ‑kompetittività tal ‑agrikoltura u l ‑forestrijaEżempji ta’ proġetti ffinanzjati minn programmi tal ‑iżvilupp rurali
11 Introduzzjoni Kaxxa 2 Figura 1Passi tipiċi għat ‑talba u l ‑ksib ta’ għotja
Applikant Awtoritajiet tal-Istati MembriJinkisbu oﬀerti minn 
fornituri u ssir stima tal-ispejjeż tal-proġettJiġi ċċekkjat li l-ispejjeż ikunu raġonevoliJiġi implimentat il-proġettJiġi ċċekkjat il-klejm għall-għotja
Isir il-pagament għall-perċentwal miftiehem tal-ispejjeż approvati mġarrbaJitħallsu il-fatturi
Isir il-klejm 
għall-pagament tal-għotjaL-għotja tiġi approvataTitħejja proposta għall-proġett u applika-zzjoni għall-għotja
Approċċi komuni użati biex jiġi ċċekkjat li l‑ispejjeż tal‑proġetti fl‑applikazzjonijiet 
għall‑għotjiet ikunu raġonevoli
Eżempju simplifikat : Bidwi jeħtieġ trattur ġdid ta’ 75 hp. Huwa jikseb offerti mingħand tliet forni ‑
turi: L‑offerti A EUR 44 000; B EUR 46 000 u C EUR 48 000. Huwa jagħżel l‑offerta B u japplika għal 
għotja għall‑iżvilupp rurali ta’ 50 % tal‑ispejjeż
Tqabbil ta’ offerti differenti : l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jqabblu l‑offerti A, B u C u jiddeċiedu jekk 
l‑ispejjeż li għalihom tkun saret l‑applikazzjoni (Offerta B: EUR 46 000) humiex raġonevoli.
Riċerka dwar is‑suq : l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jistgħu jikkuntattjaw fornituri oħra jew ifittxu fuq l‑Inter ‑
net kemm jiswew tratturi ekwivalenti ta’ 75 hp u jqabblu dawn mal‑Offerta B.
Opinjoni esperta : l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jistaqsu lil inġinier agrikolu biex jikkonferma li l‑Offerta 
B hija raġonevoli. Alternattivament, huma jistgħu jikkonsultaw ma’ Kumitat ta’ evalwazzjoni għal opinjoni.
Prezzijiet ta’ referenza : l‑awtoritajiet iqabblu l‑Offerta B ma’ database ta’ prezzijiet għal marki u mudelli dif ‑
ferenti ta’ tratturi. Jekk il‑prezz ta’ referenza jkun ta’ EUR 45 000, huma xorta waħda jistgħu jaqblu fuq għotja 
ta’ EUR 23 000 ibbażata fuq l‑Offerta B jekk iqisu li l‑ispiża ta’ EUR 46 000 tkun ġustifikata. Alternattivament, 
huma jistgħu japplikaw il‑prezz ta’ referenza bħala limitu massimu u japprovaw għotja ta’ EUR 22 500.
Possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati : minflok jiċċekkjaw jekk l‑Offerta B hijiex raġonevoli, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri joffru għotja ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 20 000 għax‑xiri ta’ trattur. Din titħallas irrispettiva ‑
ment mit‑tip ta’ trattur jew mill‑ispejjeż reali mġarrba. Alternattivament, huma jistgħu jistabbilixxu Spiża 
massima  ta’ EUR 40 000 għal kull trattur u jirrimborżaw 50 % tal‑ispejjeż reali mġarrba sa dan l‑ammont.07 
Għall‑biċċa l‑kbira mill‑miżuri kop ‑
erti minn dan l‑awditu (ara l‑Am ‑
bitu tal‑Awditjar fil‑paragrafu 16), 
l‑applikant jiġi rimborżat għall‑infiq 
imġarrab li jkun ġie approvat. Proċess 
tipiku għall‑ksib ta’ għotja fuq bażi ta’ 
rimborż jidher fil‑ Figura 1.08 
Il‑metodi prinċipali li l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri jużaw biex jiċċekkjaw 
l‑ispejjeż tal‑proġetti fl‑applikazzjoniji ‑
et għall‑għotjiet jidhru fil‑ Kaxxa 2 .
12 Introduzzjoni
09 
Għall‑miżuri ta’ investiment prinċipali, 
il‑medja tal‑ispiża totali tal‑proġett 
hija ta’ madwar EUR 125 000. L‑am ‑
mont ta’ għotja pagabbli għall‑ispejjeż 
tal‑proġett jiddependi fuq ir‑rata 
tal‑għajnuna iżda l‑miżuri huma kkara ‑
terizzati minn għadd kbir ta’ għotjiet 
relattivament żgħar — li xi wħud 
minnhom jistgħu jkunu għal inqas 
minn EUR 1 000 — u għadd iżgħar 
ta’ għotjiet kbar, li jistgħu jaqbżu 
l‑EUR 1 000 000. L‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri qed jistennew li jkunu ap ‑
provaw madwar 1,4 miljun għotja 
individwali sa tmiem il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni.
Analiżi tar‑riskji: il‑pagamenti 
tal‑għotjiet jistgħu jkunu għoljin 
iżżejjed jekk jingħataw għal 
spejjeż mhux meħtieġa jew 
ibbażati fuq prezzijiet mhux 
kompetittivi
10 
Kif deskritt hawn fuq, il‑prinċipju ta’ 
ekonomija japplika għall‑għotjiet jew 
il‑pagamenti kollha li jsiru mill‑baġit 
tal‑UE. Skont dan il‑prinċipju, 
għandhom jingħataw sussidji 
għall‑ oġġetti t‑tajba  bl‑ aħjar prezz . 
Fil‑kuntest ta’ proġetti tal‑iżvilupp ru ‑
rali, dan ifisser li l‑oġġetti li għalihom 
tingħata l‑għotja għandhom ikunu 
tat‑tip, il‑kwalità u l‑kwantità meħtieġa 
biex jiksbu l‑outputs u r‑riżultati 
intenzjonati. L‑għotja għal dawn 
l‑oġġetti għandha tkun ibbażata 
fuq l‑aktar prezz baxx disponibbli 
għall‑ispeċifikazzjoni meħtieġa.11 
Fil‑biċċa l‑kbira mill‑każijiet, l‑għotjiet 
jingħataw biss għal proporzjon 
tal‑ispejjeż totali tal‑proġett u l‑app ‑
likanti jkollhom iħallsu l‑bilanċ 
mir‑riżorsi proprji tagħhom, u b’hekk 
l‑applikant jingħata inċentiv biex jil ‑
limita l‑ispejjeż tal‑proġett. Fejn ir‑rati 
tal‑għajnuna jkunu baxxi, l‑inċentiv 
jista’ jkun qawwi  — iżda aktar ma 
jiżdiedu r‑rati tal‑għajnuna aktar jon ‑
qos l‑inċentiv.
12 
Kwalunkwe sussidju jiddeforma 
r‑relazzjoni reali bejn l‑ispiża 
u l‑benefiċċju, li jista’ jinkoraġġixxi 
lill‑applikant biex jispeċifika soluzz ‑
joni li tkun aktar għalja milli meħtieġ, 
minn “gold‑plating” (ara l‑ Glossarju ) 
sa investimenti li jkunu spropor ‑
zjonati meta mqabbla mal‑outputs 
jew mar‑riżultati mistennija li jinkisbu 
bit‑twettiq tal‑proġett. Konsegwen ‑
tement hemm ir‑riskju li l‑kwantità 
u l‑kwalità tal‑oġġetti ffinanzjati jkunu 
akbar minn dak li huwa xieraq (riskju 
ta’ “ speċifikazzjoni żejda ”) u b’hekk 
jirrappreżentaw spiża mhux meħtieġa 
għall‑baġit tal‑UE u dak nazzjonali.
13 
Is‑sussidji jnaqqsu wkoll l‑inċentiv 
għall‑applikant biex ifittex l‑aħjar 
prezzijiet. L‑applikanti jistgħu jipprefe ‑
ru li jiffavorixxu fornitur li jkun aktar 
għali. F’każijiet estremi, hemm il‑pos ‑
sibbiltà li huma jew il‑fornituri jistgħu 
jimmanipulaw il‑proċess u b’hekk iżidu 
l‑ispejjeż artifiċjalment. Dawn kollha 
jwasslu għar‑riskju li l‑għotja tista’ 
tkun ibbażata fuq prezzijiet li jkunu 
ogħla mill‑aktar wieħed baxx dis ‑
ponibbli f’suq kompetittiv għal oġġetti 
tal‑ispeċifikazzjoni meħtieġa (riskju ta’ 
“prezzijiet mhux kompetittivi ”).
13 Introduzzjoni
14 
Huwa importanti li l‑approċċi segwiti 
mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri biex 
jindirizzaw dawn ir‑riskji jkunu effet ‑
tivi minħabba li l‑valur baxx għall‑flus 
u l‑frodi mhux biss iżidu l‑ispejjeż 
għall‑baġit, iżda wkoll itebbgħu 
r‑reputazzjoni tal‑UE. Madankollu, 
irid jinstab bilanċ bejn l‑ispejjeż 
għall‑implimentazzjoni tas‑sistemi 
ta’ kontroll u l‑benefiċċji miksuba 
permezz tal‑mitigazzjoni tar‑riskji. 
L‑applikanti jġarrbu spejjeż biex jip ‑
provdu l‑informazzjoni meħtieġa biex 
isostnu l‑applikazzjonijiet tagħhom 
għall‑għotjiet. L‑Istati Membri jġarrbu 
spejjeż fl‑iċċekkjar u l‑evalwazz ‑
joni ta’ din l‑informazzjoni. Dawn 
l‑ispejjeż għandhom ikunu propoz ‑
jonali għal‑livell tar‑riskji: għotja ta’ 
EUR 1 000 000 tista’ tiġġustifika bosta 
ġranet xogħol jekk dak kien meħtieġ 
biex jiġi stabbilit li l‑ispejjeż kienu 
raġonevoli. Għotja ta’ EUR 1 000 ma 
tiġġustifikax dan.
15 
Finalment, hemm ir‑riskju li l‑Kummis ‑
sjoni tista’ ma taqbad ebda defiċjenza 
fis‑sistemi ta’ kontroll tal‑Istati Membri 
jew tista’ ma tiħux azzjoni korrettiva 
fil‑ħin meta jiġu identifikati dgħufijiet.
14
 Ambitu u Approċċ 
tal‑Awditjar
Ambitu tal‑Awditjar: il‑miżuri ta’ 
żvilupp rurali implimentati 
permezz ta’ għotjiet
16 
Ir‑riskji identifikati hawn fuq japplikaw 
b’mod partikolari għall‑miżuri ta’ 
żvilupp rurali implimentati permezz 
ta’ għotjiet għall‑ispejjeż imġarrba 
mill‑benefiċjarju. Dawn il‑miżuri, 
li jirrappreżentaw madwar 50 % 
tal‑ispejjeż totali tal‑iżvilupp rurali 
pprogrammati għall‑perjodu 2007 ‑
20135, huma inklużi fl‑ambitu ta’ dan 
l‑awditu (ara l‑ Figura 2 ). Il‑miżuri 
prinċipali kkonċernati huma:
 ο Modernizzar ta’ azjendi agrikoli
 ο Żieda fil‑valur tal‑prodotti agrikoli 
u tal‑forestrija ο Infrastruttura relatata mal‑iżvilupp 
u l‑adattament tal‑agrikoltura 
u l‑forestrija
 ο Taħriġ u miżuri oħra biex tittejjeb 
il‑kompetittività tal‑agrikoltura 
u l‑forestrija
 ο Miżuri ta’ investiment relatati 
mal‑ġestjoni tal‑art u tal‑ambjent
 ο Miżuri għad‑diversifikazzjoni 
tal‑ekonomija rurali u t‑titjib 
tal‑kwalità tal‑ħajja
 ο Miżuri ta’ żvilupp lokali li jużaw 
l‑approċċ LEADER.5 Il‑50 % l‑oħra tal‑infiq taħt 
l‑iżvilupp rurali fil‑biċċa l‑kbira 
tikkonsisti f’pagamenti ta’ 
kumpens lil sidien tal‑art 
ikkalkulati fuq bażi ta’ kull 
ettaru, għal attivitajiet 
bħall‑protezzjoni u t‑tisbiħ 
tal‑ambjent. L‑ammonti 
pagabbli jiġu inklużi fil‑PŻR 
u approvati minn qabel 
mill‑Kummissjoni. Ir‑Rapport 
Speċjali Nru 7/2011 tal‑Qorti 
kopra “pagamenti 
agroambjentali”, li hija l‑miżura 
prinċipali relatata mal‑erja 
(http://eca.europa.eu ).Figura 2Ambitu tal‑awditjar: il‑miżuri koperti b’dan l‑awditu
Inﬁq ipprogrammat 2007-2013 (EUR biljun)
Taħriġ u miżuri oħra mmirati lejn 
it-titjib tal-kompetittivitàInfrastruttura relatata 
mal-iżvilupp u l-adattament 
tal-agrikoltura u l-forestrijaŻieda ﬁl-valur tal-prodotti 
agrikoli u tal-forestrijaModernizzar ta’ azjendi agrikoli
Miżuri ta’ investiment li jikkonċernaw l-ambjent u l-ġestjoni tal-artMiżuri mmirati lejn id-diversiﬁkazzjoni tal-ekonomija ruraliMiżuri ta’ żvilupp lokali
13
4,9
2,811,6
5,5
4,84,7
Sors:  Il‑Kummissjoni Ewropea.
15 Ambitu u Approċċ tal‑Awditjar
6 L‑Istati Membri jridu 
jikkonformaw 
mar‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011, l‑Artikolu 24(2)(d): 
Kontrolli amministrattivi fuq 
applikazzjonijiet għall‑appoġġ 
għandhom jinkludu, b’mod 
partikolari, il‑verifikazzjoni 
tar‑[...]raġonevolezza 
tal‑ispejjeż sottomessi, li 
għandhom jiġu evalwati 
bl‑użu ta’ sistema ta’ 
evalwazzjoni xierqa, bħal 
spejjeż ta’ referenza, tqabbil 
ta’ offerti differenti jew 
kumitat tal‑evalwazzjoni.Figura 3Mistoqsijiet tal‑awditjar u struttura tar‑rapportApproċċ tal‑awditjar: fokus fuq 
it‑tfassil ta’ sistemi ta’ kontroll, 
u l‑ksib ta’ kopertura ġeografika 
wiesgħa permezz ta’ kwestjonarji 
u analiżijiet fl‑uffiċċju
17 
L‑awditi tal‑Qorti tal‑infiq taħt 
l‑iżvilupp rurali sabu, ripetutament, 
li l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
ma żgurawx b’mod suffiċjenti li 
l‑ispejjeż tal‑proġetti approvati jkunu 
raġonevoli6 (ara l‑paragrafi 24 sa 25). 
Il‑ħtieġa għat‑titjib tal‑ġestjoni finanz ‑
jarja f’dan il‑qasam hija ċara. Dan was ‑
sal lill‑Qorti biex tesprimi dubju dwar 
jekk l‑approċċi segwiti mill‑Kummiss ‑
joni u mill‑Istati Membri kinux l‑aktar 
effettivi fir‑rigward tar‑riskji prinċipali. 
L‑awditu għamel enfażi partikolari fuq l‑identifikazzjoni ta’ approċċi tajbin li 
Stati Membri oħra jistgħu japplikaw, 
biex b’hekk jiżdied il‑livell ġenerali ta’ 
prestazzjoni. Biex teżamina l‑ambitu 
għal dan, il‑Qorti stabbilixxiet il‑misto ‑
qsijiet tal‑awditjar li jidhru fil‑ Figura 3 .
Parti I
Parti II
Parti III
Parti IV
Parti VIl-Kummissjoni żgurat li l-Istati Membri 
għandhom sistemi eﬀettivi għall-kontroll 
tal-ispejjeż tal-għotjiet għall-iżvilupp rurali 
skont il-prinċipju ta’ ekonomija?
… jimmitigaw 
ir-riskju ta’ 
speċiﬁkazzjoni żejda?
… jiżguraw li 
l-prezzijiet tal-oġġetti 
approvati huma 
raġonevoli?
… jiżguraw li l-ispejjeż 
ﬁl-fatt ġew rimborżati 
huma raġonevoli?
… jirrelataw il-livell ta’ 
kontrolli mal-livell ta’ 
riskju?Il-Kummissjoni
u l-awtoritajiet 
tal-Istati Membri 
segwew l-aktar 
approċċi eﬀettivi 
għaż-żamma 
tal-ispejjeż tal-għotjiet 
għall-iżvilupp rurali 
taħt kontroll?
L-Istati Membri 
segwew l-aktar 
approċċi eﬀettivi 
biex…
16 Ambitu u Approċċ tal‑Awditjar
7 Fejn qabel kienu ġew 
identifikati dgħufijiet, il‑Qorti 
eżaminat jekk l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri kkonċernati 
kinux bidlu l‑approċċi 
tagħhom kif meħtieġ.18 
Dan ir‑rapport isegwi l‑istess struttura 
bħas‑submistoqsijiet tal‑awditjar: 
Il‑Parti I tkopri r‑rwol superviżorju 
tal‑Kummissjoni. Fil‑Parti II sal ‑ Parti V, 
il‑Qorti teżamina l‑approċċi differenti 
segwiti mill‑awtoritajiet tal‑Istati Mem ‑
bri biex jimmitigaw ir‑riskji ewlenin.
19 
Grupp fokus ta’ uffiċjali mill‑Kum ‑
missjoni u mill‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri appoġġaw lit‑tim tal‑Qorti 
fl‑identifikazzjoni ta’ elementi ċentrali 
għat‑tfassil ta’ sistemi ta’ kontroll effet ‑
tivi. Minn dan il‑Qorti żviluppat lista ta’ 
kontroll għall‑valutazzjoni tat‑tfassil ta’ 
sistemi ta’ kontroll fir‑rigward tar‑riskji 
(ara l‑ Anness I ). Il‑ġbir ta’ evidenza 
mill‑Qorti kien jikkonsisti f’segwitu 
ta’ sejbiet tal‑awditjar preċedenti7; 
kwestjonarju indirizzat lill‑maniġers 
tat‑88 PŻR tal‑UE u analiżi fl‑uffiċċju 
tal‑proċeduri ewlenin applikati fil ‑
15‑il PŻR bl‑akbar infiq ippjanat fuq 
il‑miżuri fi ħdan l‑ambitu ta’ dan 
l‑awditu (ara l‑ Anness II ). Dawn il ‑15 
jirrappreżentaw 64 % tal‑infiq totali 
ppjanat fuq dawn il‑miżuri għall‑UE 
fl‑intier tagħha. Saru zjarat qosra 
tal‑awditjar lil erbgħa minn dawn 
l‑Istati Membri biex jikkomplemen ‑
taw l‑analiżijiet fl‑uffiċċju. Twettqu 
intervisti ma’ uffiċjali tal‑Kummissjoni 
u d‑dokumentazzjoni rilevanti ġiet 
analizzata. L‑awditu eżamina s‑sistemi 
stabbiliti minn tmiem l ‑2013 u ġie 
konkluż f’nofs l ‑2014.Limiti tal‑ambitu u tal‑approċċ 
tal‑awditjar
20 
F’dan l‑awditu l‑Qorti identifikat 
u vvalutat it‑ tfassil tas‑sistemi ta’ 
kontroll  stabbiliti mill‑Awtoritajiet 
Maniġerjali li huma intenzjonati 
jiżguraw li l‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali 
jkunu raġonevoli. Wkoll is‑sistemi li 
jkunu mfassla bl‑aħjar mod jistgħu 
ma jkunux effettivi jekk ma jiġux 
implimentati sew. Madankollu, l‑għan 
ta’ dan l‑awditu ma kienx li jiċċekkja 
kemm is‑sistemi ta’ kontroll ġew 
applikati sew fil‑prattika. Approċċ bħal 
dan kien jidduplika x‑xogħol li jsir kull 
sena bi tħejjija għar‑rapporti annwali 
tal‑Qorti (ara l‑paragrafi 24 sa 25).
17
 Osservazzjonijiet
8 Dan ir‑rekwiżit jinsab 
fl‑Artikolu 9.2 tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1290/2005 
tal‑21 ta’ Ġunju 2005 dwar 
il‑finanzjament tal‑politika 
agrikola komuni (ĠU L 209, 
11.08.2005, p. 1).
9 Ir‑regoli tal‑akkwist pubbliku 
huma intenzjonati li jiżguraw li 
l‑korpi pubbliċi jiksbu l‑aħjar 
prezzijiet għall‑oġġetti 
u s‑servizzi li huma jixtru, kif 
ukoll li jippromwovu 
kompetizzjoni ġusta 
u trasparenza. Nuqqas ta’ 
konformità ma’ dawn ir‑regoli 
jagħmluha inqas probabbli li 
l‑prezzijiet miksuba jkunu 
l‑aħjar disponibbli.Parti I ‑ Gwida, 
superviżjoni 
u korrezzjoni: 
ir‑responsabbiltà 
tal‑Kummissjoni Ewropea 
biex jiġi żgurat li l‑fondi 
tal‑UE għall‑iżvilupp 
rurali jintnefqu sew
21 
Filwaqt li l‑programmi ta’ nfiq taħt 
l‑iżvilupp rurali jiġu mmaniġġjati 
mit‑88 awtorità tal‑Istati Membri, 
il‑Kummissjoni għandha r‑responsab ‑
biltà aħħarija għall‑implimentazzjoni 
tal‑baġit tal‑UE. Speċifikament, 
il‑Kummissjoni hija meħtieġa8 li tiv ‑
verifika li jeżistu s‑sistemi ta’ ġestjoni 
u kontroll u li (dawn) jiffunzjonaw 
b’mod adatt fl‑Istati Membri, u li 
josservaw il‑prinċipji ta’ “ġestjoni 
finanzjarja soda”: ekonomija, effettività 
u effiċjenza.
22 
Il‑leġiżlazzjoni tipprovdi diversi 
mezzi li bihom il‑Kummissjoni tista’ 
teżerċita l‑funzjonijiet superviżorji 
tagħha: l‑Istati Membri għandhom 
jinfurmaw lill‑Kummissjoni dwar 
il‑miżuri tagħhom ta’ ġestjoni 
u kontroll; l‑aġenziji tal‑pagamenti 
għandhom ikunu akkreditati u “Kor ‑
pi taċ‑ċertifikazzjoni” nazzjonali 
għandhom jirrappurtaw kull sena dwar 
kwistjonijiet li jinkludu l‑operat tas‑sis ‑
temi ta’ kontroll. Il‑Kummissjoni tiltaqa’ 
perjodikament ma’ rappreżentanti 
tal‑Istati Membri u għandha kuntatti 
u laqgħat annwali formali mal‑awtorità 
maniġerjali ta’ kull PŻR. Hija tad ‑
otta leġiżlazzjoni bir‑regoli dettaljati 
għall‑implimentazzjoni tal‑politika 
u toħroġ gwida. Hija għandha wkoll 
id‑dipartiment tal‑awditjar proprju 
tagħha biex jiċċekkja l‑operat tas‑sis ‑
temi tal‑Istati Membri. Finalment, 
jekk hija ssib li l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri ma jkunux qed jikkonformaw 
mar‑regolamenti, hija tista’ tirkupra 
fondi li jkunu ntnefqu b’mod mhux 
xieraq.23 
Il‑Qorti vvalutat jekk il‑Kummis ‑
sjoni użatx dawn il‑mezzi biex 
tiżgura li s‑sistemi tal‑Istati Membri 
għall‑kontroll tal‑ispejjeż tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali huma effettivi.
Ladarba l‑awditi wrew 
dgħufijiet fil‑kontrolli 
tal‑ispejjez tal‑proġetti, 
il‑Kummissjoni rrispondiet 
billi pproponiet korrezz ‑
jonijiet finanzjarji u billi 
inkoraġġiet lill‑Istati Mem ‑
bri biex iħejju pjanijiet ta’ 
azzjoni
24 
Kull sena, il‑Qorti teżamina kampjun 
kbir ta’ pagamenti magħżul b’mod 
aleatorju u tiċċekkja l‑effettività 
ta’ sistemi ta’ kontroll magħżula. 
F’kull rapport annwali minn dak 
għas‑sena 2011 ‘l hawn, il‑Qorti 
nnutat li l‑maġġoranza tas‑sistemi 
għall‑iċċekkjar tar‑raġonevolezza 
tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali ma kinux 
effettivi b’mod suffiċjenti (ara l‑ Figu -
ra 4 ). Fl‑2013 l‑erba’ sistemi awditjati 
kollha nstabu li kienu ineffettivi f’dan 
ir‑rigward.
25 
Fl‑awditi għar‑Rapporti Annwali 
2011, 2012 u 2013, il‑Qorti sabet li 
għall‑miżuri kkonċernati minn dan 
l‑awditu, madwar terz mill‑proġetti 
tal‑iżvilupp rurali ma kinux 
ġew iċċekkjati b’mod suffiċjenti 
għar‑raġonevolezza tal‑ispejjeż. Fejn 
il‑benefiċjarji kienu korpi pubbliċi, 
kważi nofs il‑pagamenti ġew affettwati 
min‑nuqqas ta’ konformità mar‑regoli 
tal‑akkwist pubbliku9.
18 Osservazzjonijiet
Effettività tas‑sistemi tal‑Istat Membru jew tas‑sistemi 
reġjonali għall‑valutazzjoni tar‑raġonevolezza tal‑ispejjeż
Is-sistema għall-evalwazzjoni tar-raġonevolezza tal-ispejjeż ġiet
awditjata u ma nstabux dgħuﬁjiet maġġuriIs-sistema għall-evalwazzjoni tar-raġonevolezza tal-ispejjeż
“mhijiex eﬀettiva”
 
Is-sistemi għall-evalwazzjoni tal-ispejjeż tal-iżvilupp rurali maġewx awditjati
Il-GalizjaIl-Lombardija
SqallijaBrandenburg u BerlinFigura 4
Sors:  Ir‑Rapporti Annwali 2011, 2012 u 2013 tal‑QEA.
26 
Il‑Kummissjoni għandha wkoll il‑pro ‑
gramm proprju tagħha ta’ inkjesti 
tal‑awditjar, li identifika sejbiet simili, 
kif sabu wkoll l‑awditi tal‑prestazzjoni 
ta’ miżuri speċifiċi ta’ żvilupp rurali li 
wettqet il‑Qorti10. Filwaqt li l‑awditi 
tal‑Qorti u tal‑Kummissjoni mhumiex 
imfassla biex jikkwantifikaw l‑iffrankar 
li jista’ jinkiseb permezz ta’ kontroll 
aħjar tal‑ispejjeż, id‑difetti fis‑sistemi 
u l‑livell għoli ta’ żbalji huma indikazz ‑
jonijiet qawwija li l‑iffrankar potenzjali 
jista’ jkun konsiderevoli.27 
B’rispons għas‑sejbiet tal‑awditjar 
imsemmija hawn fuq, il‑Kummissjoni 
nediet proċeduri għal “korrezzjoni ‑
jiet finanzjarji”, fejn il‑finanzjament 
mill‑UE għall‑Istat Membru kkonċernat 
jitnaqqas biex jikkumpensa 
għan‑nuqqasijiet identifikati. 
Il‑proċeduri li għaddejjin bħalissa ma’ 
tmien Stati Membri jinbtu, mill‑inqas 
parzjalment, min‑nuqqasijiet tagħhom 
fl‑iċċekkjar tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp 
rurali jew minn nuqqas ta’ konformità 
mar‑regoli tal‑akkwist pubbliku.10 Ir‑Rapport Speċjali Nru 5/2010 
“L‑implimentazzjoni 
tal‑approċċ LEADER 
għall‑iżvilupp rurali”; 
ir‑Rapport Speċjali Nru 8/2012 
“Identifikazzjoni ta’ għajnuna 
għall‑modernizzazzjoni 
tal‑azjendi agrikoli”; ir‑Rapport 
Speċjali Nru 1/2013 “L‑appoġġ 
tal‑UE lill‑industrija 
tal‑ipproċessar tal‑ikel kien 
effettiv u effiċjenti fiż‑żieda 
tal‑valur lill‑prodotti agrikoli?”; 
ir‑Rapport Speċjali Nru 6/2013 
“L‑Istati Membri 
u l‑Kummissjoni kisbu l‑aħjar 
kwalità meta mqabbla 
mal‑prezz bil‑miżuri 
għad‑diversifikazzjoni 
tal‑ekonomija rurali?”; 
19 Osservazzjonijiet
ir‑Rapport Speċjali Nru 8/2013 
“Appoġġ għat‑titjib tal‑valur 
ekonomiku tal‑foresti 
mill‑fond agrikolu Ewropew 
għall‑iżvilupp rurali” ( http://
eca.europa.eu ).
11 Id‑dokument ta’ Ħidma 
tal‑Persunal tal‑Kummissjoni 
dwar il‑valutazzjoni tal‑kawżi 
oriġinali ta’ żbalji u azzjonijiet 
korrettivi u preventivi 
fil‑politika ta’ żvilupp rurali 
(SWD(2013) 244 final).28 
B’segwitu għar‑Rapport Annwali 2011 
tal‑Qorti, il‑Kummissjoni talbet lill‑Ista ‑
ti Membri jiżviluppaw pjanijiet ta’ azz ‑
joni biex jidentifikaw il‑kawżi ta’ żbalji 
u jiddefinixxu azzjonijiet ta’ rimedju. 
Fl‑2012, 14 ‑il Stat Membru stabbilixxa 
pjanijiet bħal dawn u l‑Istati Membri 
l‑oħra kollha għamlu dan fl ‑2013.
29 
B’mod parallel, fuq it‑talba tal‑Parla ‑
ment Ewropew, il‑Kummissjoni analiz ‑
zat ir‑raġunijiet prinċipali għar‑rata ta’ 
żball għolja u ppreżentat ir‑riżultati 
f’Ġunju 201311. Tnejn mir‑raġunijiet 
prinċipali li ngħataw kienu kon ‑
trolli insuffiċjenti li l‑ispejjeż kienu 
raġonevoli, u nuqqas ta’ konformità 
mar‑regoli tal‑akkwist pubbliku.L‑ispejjeż setgħu kienu 
mmaniġġjati aħjar li kieku 
l‑Kummissjoni ħarġet 
gwida u qabdet dgħufijiet 
ħafna qabel fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni
30 
Fil‑bidu tal‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013, ma kien hemm 
ebda gwida mill‑Kummissjoni dwar 
it‑tfassil ta’ sistemi ta’ kontroll 
għall‑verifikazzjoni tal‑ispejjeż jew 
dwar ir‑riskji li kellhom jiġu indirizzati 
minn dawk is‑sistemi. Il‑maniġers tat ‑
88 PŻR kienu mistennija jiżviluppaw 
l‑approċċi propji tagħhom mingħajr 
informazzjoni mill‑Kummissjoni dwar 
l‑istandards mistennija. Il‑Kummiss ‑
joni ma ċċekkjatx b’mod suffiċjenti li 
l‑Istati Membri kellhom sistemi robusti 
stabbiliti għall‑iċċekkjar tal‑applika ‑
zzjonijiet għall‑għotjiet qabel ma 
dawn approvaw volumi kbar ta’ nfiq 
permezz tal‑miżuri ta’ investiment. 
Il‑proċessi ta’ akkreditament u rapporti 
mill‑Korpi taċ‑Ċertifikazzjoni ma wis ‑
sewx lill‑Kummissjoni kmieni biżżejjed 
dwar ir‑riskji għall‑ekonomija tal‑baġit 
tal‑UE.
20 Osservazzjonijiet
31 
Sakemm wasal iż‑żmien li l‑ewwel Stati 
Membri pproduċew pjanijiet ta’ azzjoni 
lejn tmiem l ‑2012, kien għad fadal biss 
sena waħda mill‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni ta’ seba’ snin. Konsegwen ‑
tement, il‑pjanijiet ta’ azzjoni waslu 
tard wisq biex ikollhom xi effett fuq 
il‑biċċa l‑kbira mill‑infiq. Pereżempju, 
sa dak iż‑żmien l‑awtoritajiet Pol ‑
lakki kienu diġà approvaw għotjiet 
li jirrappreżentaw 90 % mill‑baġit 
għall‑modernizzar ta’ azjendi agriko ‑
li — il‑miżura ta’ żvilupp rurali l‑aktar 
importanti finanzjarjament  — u bosta 
miżuri fi Stati Membri oħrajn kienu 
diġà ngħalqu għal applikazzjonijiet 
ġodda.
Filwaqt li l‑inizjattivi reċenti 
tal‑Kummissjoni pproduċew 
xi riżultati, il‑pjanijiet ta’ 
azzjoni ma jindirizzawx 
b’mod approfondit biżżejjed 
ir‑riskji għar‑raġonevolezza 
tal‑ispejjeż
32 
L‑awditi u l‑pressjoni mill‑Kummissjoni 
diġà kellhom xi riżultati pożittivi: bosta 
Stati Membri nfurmaw lill‑Qorti li 
introduċew proċeduri ġodda fl ‑2013 
u fl‑2014 għall‑iċċekkjar tal‑ispejjeż 
tal‑proġetti tal‑iżvilupp rurali. Iżda 
l‑pjanijiet ta’ azzjoni tal‑Istati Membri 
ma koprewx il‑PŻR reġjonali kollha jew 
il‑miżuri rilevanti kollha u mhux dejjem 
ipproponew bidliet ukoll meta l‑awditi 
kienu sabu dgħufijiet speċifiċi12. Barra 
minn hekk, bosta mill‑pjanijiet ip ‑
posponew kull azzjoni sal‑perjodu ta’ 
programmazzjoni li kien imiss.33 
Mill‑bidu tal ‑2013 ‘l hawn, il‑Kummis ‑
sjoni organizzat seminars darbtejn 
fis‑sena biex tiddiskuti xi wħud 
mill‑kwistjonijiet ewlenin u talbet 
lill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri biex 
jiżviluppaw ulterjurment il‑pjanijiet 
ta’ azzjoni tagħhom. Fi Frar 2014 hija 
ħarġet nota ta’ gwida dwar l‑evitar ta’ 
frodi u, f’Settembru 2014, ħarġet gwi ‑
da dwar l‑użu minn spejjeż simplifikati. 
Din il‑gwida hija mmirata lejn il‑per ‑
jodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 
li fih il‑Kummissjoni qed tinkoraġġixxi 
lill‑Istati Membri biex jagħmlu aktar 
użu minn spejjeż simplifikati, li, huwa 
ttamat, se jnaqqsu r‑rata ta’ żbalji13.
34 
Madankollu, għall‑miżuri fi ħdan 
l‑ambitu ta’ dan l‑awditu, madwar 5 % 
biss tal‑infiq huwa attwalment ibbażat 
fuq possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifi ‑
kati. Il‑Kummissjoni ma ħarġitx gwida 
dwar l‑approċċi applikabbli għall ‑95 % 
tal‑infiq li jifdal, minkejja l‑evidenza 
ta’ nuqqasijiet. Dan iwassal għar‑riskju 
li bl‑eċċezzjoni tal‑użu minn spejjeż 
simplifikati, jista’ jkun li mhux it ‑88 
awtorità maniġerjali kollha jidentifi ‑
kaw u jimplimentaw approċċi effettivi 
għall‑kontroll tal‑ispejjeż tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali.12 Jidhru xi eżempji fir‑Rapport 
Annwali tal‑Qorti għall ‑2013.
13 Madankollu, rappreżentanti 
mill‑Istati Membri indikaw 
it‑tħassib tagħhom li 
d‑diversità tal‑miżuri ta’ 
żvilupp rurali tagħmel l‑użu 
mill‑possibbiltajiet ta’ spejjeż 
simplifikati diffiċli; li l‑ispejjeż 
amministrattivi involuti 
fid‑definizzjoni ta’ spejjeż 
standard jistgħu jkunu għoljin; 
li jista’ jinħtieġ żmien twil ta’ 
tħejjija għat‑twettiq ta’ studji; 
u li jkun hemm ir‑riskju li 
l‑Istati Membri jkollhom żbalji 
sistematiċi u korrezzjonijiet 
finanzjarji kbar jekk l‑awdituri 
jsibu li l‑ispejjeż standard 
kienu ġew stabbiliti għoljin 
wisq.
21 Osservazzjonijiet
14 Eżempju tajjeb kien fir‑Renju 
Unit ‑ l‑Ingilterra, fejn twettaq 
kontroll espliċitu li d‑disinn 
tal‑bini jew l‑ispeċifikazzjoni 
tat‑tagħmir proposti huma 
ġustifikati bħala li huma l‑aktar 
xierqa għall‑proġett.35 
Il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri ffu ‑
kaw il‑pjanijiet ta’ azzjoni fuq it‑titjib 
tal‑konformità mar‑regolamenti ta’ 
implimentazzjoni, biex b’hekk inaqqsu 
r‑rata ta’ żbalji. Huwa ċar li dan huwa 
importanti u l‑Qorti ilha għal ħafna 
snin issejjaħ għal azzjoni bħal din. 
Iżda l‑konformità mar‑regolamenti 
mhijiex tir fiha nfisha  — jinħtieġ 
ukoll fokus fuq il‑prinċipju ta’ 
ekonomija tal ‑“ġestjoni finanzjarja 
tajba” li l‑leġiżlazzjoni hija intenzjo ‑
nata li tikseb (ara l‑paragrafi 2 u 10). 
F’dan ir‑rigward lanqas l‑aħjar pjan 
fost dawk eżaminati mill‑Qorti ma 
għandu rispons komprensiv għar‑riskji 
prinċipali għall‑ekonomija  — għotjiet 
ibbażati fuq speċifikazzjonijiet ogħla 
minn dak meħtieġ u prezzijiet mhux 
kompetittivi; varjazzjonijiet wara l‑ap ‑
provazzjoni; u kontrolli mhux relatati 
mal‑livell ta’ riskju. Il‑Qorti teżamina 
dawn u l‑approċċi possibbli għalihom 
fil‑Parti II sal‑Parti V ta’ dan ir‑rapport.Parti II ‑ Ħarsien kontra 
speċifikazzjoni żejda: 
approċċi biex jiġi żgurat li 
l‑oġġetti li għalihom 
l‑għotja tiġi approvata 
jkunu raġonevoli
36 
Il‑maniġers tal‑programmi ta’ nfiq 
tal‑UE huma mistennija japplikaw 
il‑prinċipju ta’ ekonomija deskritt 
fl‑introduzzjoni għal dan ir‑rapport. 
Skont dan il‑prinċipju, mhux biss 
l‑għotjiet għal proġetti għandhom 
ikunu bbażati fuq prezzijiet raġonevoli, 
iżda l‑ispeċifikazzjoni tal‑proġett  — 
l‑oġġetti ffinanzjati  — għandhom 
ikunu raġonevoli wkoll. Is‑sussidji 
jibdlu r‑relazzjoni bejn l‑ispiża 
u l‑benefiċċju, u jwasslu għal riskju 
li l‑applikanti jistgħu jispeċifikaw 
proposti għall‑proġetti li jkunu aktar 
għaljin milli meħtieġ, minn “gold‑plat ‑
ing” (ara l‑ Glossarju ) sa investimenti 
li jkunu sproporzjonati meta mqabbla 
mar‑riżultati mistennija. Il‑Qorti vvalu ‑
tat l‑approċċi segwiti mill‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri biex jindirizzaw dan 
ir‑riskju ta’ specifikazzjoni żejda.
37 
Filwaqt li l‑awtoritajiet kollha tal‑Istati 
Membri wettqu kontrolli tal‑ prezzijiet  
(ara l‑Parti III), kienu ftit li wettqu 
kontrolli espliċiti dokumentati li 
l‑ispeċifikazzjonijiet tal‑proġetti kienu 
raġonevoli14. Xi wħud għamlu kontrolli 
indiretti, impliċiti jew mhux doku ‑
mentati, kif jidher fil‑paragrafi 46, 48 
u 53. Madankollu, ħafna awtoritajiet 
tal‑Istati Membri mmitigaw ir‑riskji 
ta’ speċifikazzjoni żejda għal xi tipi 
ta’ proġetti billi rrestrinġew l‑ispejjeż 
massimi eliġibbli jew billi użaw pos ‑
sibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati, kif 
jidher hawn taħt.
22 Osservazzjonijiet
Ir‑restrizzjoni ta’ 
għotjiet għall‑ispejjeż ta’ 
speċifikazzjoni standard hija 
sempliċi u effettiva fejn ikun 
hemm ħafna proġetti simili 
jew tipi komuni ta’ nfiq
38 
Ir‑riskju ta’ speċifikazzjoni żejda 
jseħħ fejn l‑għotja tkun ibbażata 
fuq l‑ispejjeż tal‑oġġetti magħżula 
mill‑applikant. Il‑Qorti osservat li 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jistgħu, 
fil‑biċċa l‑kbira, jevitaw dan ir‑riskju 
billi jirrestrinġu l‑ispejjeż eliġibbli għal 
dawk ta’ speċifikazzjoni “standard”. 
B’dan l‑approċċ l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jistmaw l‑ispejjeż meħtieġa 
għal proġett tipiku jew għal kategorija 
ta’ nfiq u jillimitaw l‑għotjiet kollha għal 
dawn l‑ispejjeż tipiċi. Jingħata eżempju 
fil‑Kaxxa 3 .
39 
Dan l‑approċċ għandu l‑vantaġġi li 
huwa sempliċi biex jiġi implimentat u li 
għandu eżitu prevedibbli: huwa jagħti 
ċertezza. Dan jippermetti lill‑awtoritaji ‑
et tal‑Istati Membri li jgħaddu mingħajr 
rekwiżiti li jkunu ta’ piż u kontrolli 
ta’ jekk l‑ispeċifikazzjonijiet humiex 
raġonevoli għal applikazzjonijiet ta’ 
proġetti individwali. Huwa ma jimpe ‑
dixxix lill‑applikanti milli jimplimentaw 
soluzzjoni li tkun aktar għalja — iżda 
l‑pagament tal‑għotja jkun ibbażat 
fuq l‑istandard, u b’hekk l‑ispejjeż 
għall‑baġit tal‑UE jkunu raġonevoli.
40 
Iżda l‑proġetti tal‑iżvilupp rurali 
jeħtieġu soluzzjonijiet varjati u xi 
kultant innovattivi, li jinvolvu firxa 
wiesgħa ta’ tipi differenti ta’ nfiq. 
Id‑definizzjoni ta’ speċifikazzjoni 
standard għas‑sitwazzjonijiet possibbli 
kollha ftit li xejn hija fattibbli. L‑aħjar 
li tiġi applikata fejn ikun hemm għadd 
kbir ta’ proġetti mhux kumplikati b’tipi 
simili ta’ nfiq.41 
Ħafna awtoritajiet tal‑Istati Membri 
segwew dan l‑approċċ sa ċertu punt 
billi applikaw “spejjeż simplifikati” jew 
“spejjeż massimi”. Dawn l‑approċċi 
huma deskritti fil‑ Kaxxa 2 . Spejjeż 
simplifikati ġew applikati f’54 mit ‑88 
PŻR, fil‑biċċa l‑kbira għal investimenti 
f’miżuri relatati mal‑ġestjoni tal‑art li 
jkunu mfassla biex isebbħu l‑ambjent, 
jew għat‑tħawwil u l‑ġestjoni ta’ 
foresti. Eżempju tipiku huwa pa ‑
gament standard għal kull metru ta’ 
sies tal‑ħaxix, ikkalkulat abbażi ta’ 
speċifikazzjoni standard (eż. tliet pjanti 
taż‑żagħrun għal kull metru). B’mod 
simili, bosta awtoritajiet tal‑Istati Mem ‑
bri stabbilixxew ukoll “spejjeż massimi” 
fir‑rigward tal‑outputs tal‑proġetti. 
Dawn huma differenti minn “spejjeż 
standard” fis‑sens li l‑applikant jiġi 
rimborżat għall‑ispejjeż reali li jġarrab. 
Eżempji ta’ tipi ta’ nfiq fejn l‑awtori ‑
tajiet tal‑Istati Membri rrestrinġew 
l‑għotjiet għal spejjeż standard jew 
għal spejjeż massimi jidhru fil‑ Kaxxa 4 .
42 
Filwaqt li aktar minn nofs l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri jagħmlu użu minn 
spejjeż simplifikati (u oħrajn jużaw 
spejjeż unitarji massimi b’mod simili), 
il‑Qorti sabet li dan japplika biss għal 
tipi speċifiċi ta’ nfiq fi ħdan għadd 
limitat ta’ miżuri (ara l‑ Anness III ) 
u jammonta għal madwar 5 % biss 
tal‑baġit. Hemm lok għal applikazzjoni 
usa’ ta’ dawn il‑metodi f’miżuri oħra 
u f’PŻR oħra.
23 Osservazzjonijiet
Eżempju tar‑restrizzjoni tal‑ispejjeż eliġibbli b’tali mod li jiġi limitat ir‑riskju ta’ 
speċifikazzjoni żejda: tagħmir għall‑isprejar tal‑għelejjel fi Franza
Fi Franza, bdiewa li applikaw għal għotjiet għall‑ispejjeż ta’ sprejers tal‑għelejjel, spiss speċifikaw tagħmir 
opzjonali supplimentari li seta’ jilħaq 85 % tal‑ispejjeż totali. Billi l‑awtoritajiet Franċiżi qiesu li dan ma kienx 
raġonevoli, fl ‑2012 stabbilixxew limitu ta’ EUR 3 000 fuq l‑ispejjeż ta’ tagħmir supplimentari bħal dan li għalih 
tkun pagabbli għotja.
Tipi ta’ nfiq fejn l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri rrestrinġew l‑għotjiet għal spejjeż 
standard jew għal spejjeż massimi b’tali mod li r‑riskju ta’ speċifikazzjoni żejda jiġi 
limitat
Spejjeż unitarji standard
‑ għal kull metru ta’ sies tal‑ħaxix (eż. fi Franza taħt il‑miżura “Konservazzjoni u titjib tal‑wirt rurali”)
‑ għal kull ettaru ta’ titjib tal‑art (eż. fl‑Ungerija taħt il‑miżura “L‑ewwel afforestazzjoni tal‑art agrikola”)
Spejjeż massimi għal kull unità ta’ ouput jew riżultat
‑ għal kull metru kwadru ta’ bini mibni jew rinnovat (eż. fil‑Bulgarija għal binjiet taħt il‑miżura “Tiġdid 
u żvilupp ta’ rħula”)
‑ għal kull post għall‑annimali (eż. fi Franza għal imqajjel għall‑baqar taħt il‑miżura “Modernizzar ta’ azjendi 
agrikoli”)
Spejjeż massimi għal kull kategorija ta’ nfiq
‑ ammont massimu għal tip ta’ tagħmir agrikolu (eż. fi Franza għal tagħmir għall‑isprejar taħt il‑miżura 
“Modernizzar ta’ azjendi agrikoli”)
‑ ammont massimu għal studji tekniċi jew ta’ fattibbiltà (eż. fir‑Repubblika Ċeka għal tħejjija ta’ pjanijiet għal 
proġetti tal‑bijogass taħt il‑miżura “Modernizzar ta’ azjendi agrikoli”)
‑ perċentwal massimu għal tariffi (eż. fi Spanja‑Andalusija għal tariffi tal‑periti taħt il‑miżura “Żieda fil‑valur 
tal‑prodotti agrikoli u tal‑forestrija”)Kaxxa 3  Kaxxa 4
24 Osservazzjonijiet
Għal miżuri oħra, fejn ikun 
ġustifikat mir‑riskju, l‑ispejjeż 
proposti għandhom jiġu 
evalwati biex jiġi żgurat li 
l‑ispeċifikazzjonijiet ikunu 
raġonevoli
43 
Fejn l‑ispejjeż ma jkunux ristretti għal 
dawk ta’ speċifikazzjoni standard, 
jeħtieġ li r‑riskju ta’ speċifikazzjoni 
żejda jiġi indirizzat. L‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri segwew tliet approċċi 
prinċipali għal dan:
 ο Kontrolli standard biex l‑ispejjeż 
proposti jitqabblu ma’ punti ta’ 
riferiment;
 ο Evalwazzjoni individwali 
tal‑ispeċifikazzjonijiet tal‑proġetti;
 ο Opinjonijiet esperti.
Kalkoli standard u tqabbil ma’ 
punti ta’ riferiment jistgħu 
jidentifikaw f’qasir żmien 
applikazzjonijiet li jistgħu jkunu 
speċifikati żżejjed
44 
Għall‑proġetti kollha minbarra dawk 
li huma l‑iżgħar, l‑applikanti jridu jip ‑
provdu data  fiżika u finanzjarja dwar 
in‑negozji tagħhom u dwar il‑pjanijiet 
tal‑proġetti, li l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jużaw biex jiċċekkjaw 
l‑eliġibbiltà u biex jagħżlu l‑aħjar 
proġetti. Din l‑informazzjoni tvarja 
minn sempliċiment ftit ċifri għal pjani ‑
jiet sħaħ ta’ direzzjoni tan‑negozju. 
L‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jistgħu 
jagħmlu wkoll użu minn din l‑in ‑
formazzjoni biex jiċċekkjaw li l‑ispejjeż 
tal‑proġett propost ikunu raġonevoli 
fir‑rigward tal‑outputs jew ir‑riżultati mistennija: il‑kontribut li l‑proġett 
x’aktarx li jagħmel lejn l‑ilħuq tal‑ob ‑
jettivi tal‑PŻR. Eżempji jinkludu kalkoli 
sempliċi għall‑irkupru tal‑ispejjeż jew 
ir‑relazzjoni tal‑kapaċità tat‑tagħmir 
agrikolu mad‑daqs u t‑tip tal‑azjenda 
agrikola.
45 
L‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jistgħu 
jistabbilixxu kalkoli u spreadsheets 
standard li jippermettu lill‑persunal 
tagħhom jikkalkula proporzjonijiet 
finanzjarji jew indikaturi oħra malajr 
u jqabblilhom ma’ punti ta’ riferiment 
jew ma’ livelli ta’ twissija. Dan jista’ jsir 
bi ftit ħin jew spiża addizzjonali bl‑użu 
minn mudelli għall‑formoli ta’ applika ‑
zzjoni biex jiġi żgurat li l‑informazzjoni 
tkun konsistenti. Applikazzjonijiet li 
jaqgħu fi ħdan il‑firxiet normali jista’ 
jkollhom livell ta’ skrutinju aktar baxx 
u dawk barra mill‑firxa jiġu investi ‑
gati b’aktar reqqa biex jiġi żgurat li 
l‑ispejjeż ikunu raġonevoli.
46 
Dawn il‑punti ta’ riferiment jistgħu 
jintużaw ukoll bħala kriterji ta’ kost ‑
effettività jew ta’ “valur għall‑flus” 
għall‑għażla ta’ proġetti. Bħala 
eżempju, fir‑Renju Unit ‑ l‑Ingilterra 
l‑awtoritajiet stabbilixxew mira li bħala 
medja, proġetti li jinvolvu appoġġ 
għal negozji rurali żgħar għandhom 
jiġġeneraw impjieg wieħed ġdid 
għal kull GBP 30 000 ta’ sussidju. Fejn 
qiesu li l‑ispejjeż tal‑proġetti proposti 
ma kinux raġonevoli (jiġifieri għoljin 
wisq) fir‑rigward ta’ dik il‑mira, huma 
ma approvawx l‑għotja. Għall‑miżuri 
prinċipali ta’ investiment, 4 biss 
mill ‑15‑il PŻR analizzat evalwaw jekk 
l‑ispejjeż kinux raġonevoli fir‑rigward 
tal‑outputs jew ir‑riżultati mistennija 
(ara l‑ Anness IV  u l‑ Figura 5 ).
25 Osservazzjonijiet
Awtoritajiet tal‑Istati Membri li jevalwaw l‑ispejjeż imqabbla mal‑outputs jew 
ir‑riżultati mistennija1Figura 5
1 Bl‑esklużjoni tal‑miżura għat‑taħriġ u l‑informazzjoni.
Sors:  is‑sejbiet tal‑awditjar tal‑QEA.Mhux ivvalutati
Il-KampanjaL-Ingilterra
Investimenti ﬂ-irrigazzjoni
Il-kosteﬀettività tal-proġetti tiġi vvalutata bl-użu, pereżempju, tal-proporzjon tal-ispiża tal-proġett u l-għadd ta’ ettari ta’ raba’ saqwiEnerġija rinnovabbliGħall-kostruzzjoni ta’ impjanti tal-bijogass, l-awtoritajiet iqabblu l-proporzjon bejn l-ammont ta’ nﬁq u l-kapaċità installata ta’ potenza totali tal-impjant ma’ punt ta’ riferiment
Investimenti ﬂ-irrigazzjoniFil-proċedura ta’ evalwazzjoni, kriterju ta’ “Eﬃċjenza tal-proġett” iqabbel l-ispiża tal-proġett 
għal kull ettaru ta’ raba’ 
saqwi mqabbla mal-ispiża 
medja pprogrammataAwtoritajiet tal-Istati Membri li jevalwaw l-ispejjeż 
imqabbla mal-outputs jew mar-riżultati mistennija
Awtoritajiet tal-Istati Membri li ma jivvalutawx l-ispejjeż 
imqabbla mal-outputs jew mar-riżultati mistennija
Diversiﬁkazzjoni tal-ekonomija 
ruraliIl-kalkoli u t-tqabbil isiru skont punti ta’ riferiment ta’ spejjeż għal kull impjieg maħluq, spejjeż għal kull sodda addizzjonali għat-turisti, spiża għal kull persuna li tikkompleta kors ta‘ taħriġ, spiża għal kull negozju maħluq u għal kull m
2 ta’ spazju 
għan-negozji, perjodu ta’ rkupru tal-ispiża ta’ investimenti …  
26 Osservazzjonijiet
L‑evalwazzjoni ta’ 
speċifikazzjonijiet tal‑proġetti 
individwali tista’ tkun diffiċli 
għal persunal amministrattiv 
mhux tekniku iżda kontrolli 
magħmulin skont is‑sens 
komun u regoli mhux ambigwi 
jistgħu jgħinu biex jimpedixxu 
u jaqbdu speċifikazzjoni żejda
47 
Fi programmi diversi bħal dawk 
għall‑iżvilupp rurali, mhux il‑proġetti 
kollha jkollhom sett standard ta’ 
outputs u riżultati li jippermettu li 
l‑ispejjeż jiġu evalwati faċilment per ‑
mezz ta’ kalkoli ta’ proporzjonijiet jew 
ta’ tqabbil ma’ punti ta’ riferiment. Bar ‑
ra minn hekk, fejn l‑ispeċifikazzjonijiet 
jaqbżu n‑norma, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri għandhom iqisu jekk 
l‑ispeċifikazzjonijiet li jkunu ogħla 
humiex iġġustifikati miċ‑ċirkustanzi 
individwali tal‑proġett jew minħabba li 
jirrappreżentaw valur aħjar għall‑flus. 
Evalwazzjonijiet bħal dawn ta’ 
speċifikazzjonijiet tal‑proġetti individ ‑
wali (inklużi kundizzjonijiet tal‑offerta 
u kriterji tal‑għoti) jistgħu jkunu diffiċli 
mingħajr għarfien tekniku speċjalist 
u jistgħu jieħdu ż‑żmien iżda huma 
ġġustifikati għal ammonti akbar.48 
Madwar żewġ terzi tal‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri infurmaw lill‑Qorti li 
l‑persunal tagħhom iwettaq kontrolli 
magħmulin skont is‑sens komun ta’ 
speċifikazzjonijiet tal‑proġetti, ħafna 
drabi bl‑użu mill‑esperjenza li jakkwis ‑
ta permezz tal‑ipproċessar ta’ għadd 
kbir ta’ proġetti. Madankollu, il‑Qorti 
osservat li l‑valur ta’ dawn il‑kontrolli 
jonqos jekk ma jinżammx rekord ta’ 
dak li ġie ċċekkjat u ta’ liema standard 
ġie applikat.
49 
Regoli li ma jkunux ambigwi jgħinu 
lil persunal mhux tekniku biex jieħu 
deċiżjonijiet konsistenti u ġusti 
meta jkun qed jevalwa proposti 
għall‑proġetti. Sitwazzjoni partiko ‑
lari — iżda komuni — isseħħ meta 
l‑applikant jippreżenta bosta of ‑
ferti minn fornituri għall‑proġett 
bi speċifikazzjonijiet li jkunu dif ‑
ferenti minn xulxin: marki differ ‑
enti tat‑tagħmir, metodi jew ma ‑
terjali tal‑kostruzzjoni differenti, 
skedi ta’ żmien differenti jew servizz 
differenti ta’ wara l‑bejgħ, eċċ. 
Normalment l‑applikanti jagħżlu 
l‑offerta li tirrappreżenta l‑aħjar valur 
għan‑negozju tagħhom f’termini ta’ 
kwalità u ta’ spiża (għalkemm din 
l‑għażla tiġi influwenzata mis‑sus ‑
sidju). Fejn l‑applikanti ma jagħżlux 
l‑offerta li tiswa l‑inqas, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri għandhom jeval ‑
waw jekk il‑kwalità jew il‑karatteristiċi 
addizzjonali tal‑offerta ogħla 
jirrappreżentawx ukoll l‑aħjar valur 
għall‑flus f’termini tal‑objettivi 
tal‑politika, jew jekk jistax ikun każ ta’ 
gold‑plating.
27 Osservazzjonijiet
50 
Biex dan isir, il‑persunal li jkun 
qed jevalwa l‑ispejjeż tal‑proposti 
għall‑proġetti jeħtieġ kriterji ċari li 
jkun jista’ japplika b’mod konsistenti 
għall‑każijiet kollha. Hawn, il‑Qorti 
sabet dgħufija ġenerali billi, minflok 
kriterji, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
sempliċement għamlu lista ta’ eżempji 
tat‑tip ta’ ġustifikazzjonijiet li jisgħu  
jkunu aċċettabbli. Eżempju wieħed 
jinsab fil‑Ġermanja, fejn kważi kull 
raġuni konċepibbli — kwalità, prezz, 
xerqan tekniku, kwalitajiet ambjentali, 
spejjeż operazzjonali u tal‑manutenz ‑
joni, profitabbiltà, servizz għall‑klijenti, 
assistenza teknika jew dati ta’ konsen ‑
ja — tista’ tittieħed inkunsiderazzjoni. 
Xi oħrajn, bħall‑awtoritajiet Franċiżi 
u Ingliżi, isegwu approċċ simili. Fl‑awd ‑
iti preċedenti tagħha l‑Qorti sabet li 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri kienu 
sodisfatti jekk tkun ingħatat waħda 
minn dawn ir‑raġunijiet iżda rarament 
evalwaw jekk din kinitx suffiċjenti biex 
tiġġustifika l‑ispejjeż addizzjonali. 
Jinħtieġ ammont ta’ ġudizzju biex jiġu 
vvalutati l‑ġustifikazzjonijiet mogħtija 
mill‑applikant iżda l‑fajls tal‑proġetti 
ma kellhomx dokumentazzjoni li 
turi l‑bażi li fuqha l‑persunal li kien 
qed jevalwa l‑applikazzjoni qies li 
l‑ispejjeż supplimentari involuti kienu 
raġonevoli.
51 
Approċċ alternattiv, segwit minn 
madwar kwart (21) mit ‑88 awtorità 
tal‑Istati Membri, huwa li l‑għotja 
dejjem tiġi bbażata fuq l‑aktar of ‑
ferta baxxa li tkun valida. Dan għandu 
l‑vantaġġi tas‑sempliċità — billi 
mhuwiex ambigwu — u tal‑ekonomija 
billi l‑ispiża għall‑baġit tal‑UE hija 
l‑aktar baxxa. Approċċ bħal dan ma 
jimpedixxix lill‑applikant milli jagħżel 
l‑offerta bl ‑“aħjar valur” jekk dik tkun 
ogħla  — iżda l‑ ammont tal‑għotja  
dejjem jiġi ddeterminat fuq l‑aktar of ‑
ferta baxxa. Fil‑fatt, l‑applikanti jħallsu 
għall‑ispeċifikazzjonijiet ‘supplimen ‑
tari’ (bħal kwalità ogħla jew garanzija 
estiża) huma stess mingħajr appoġġ permezz ta’ għotja. L‑approċċi differ ‑
enti jidhru fil‑ Kaxxa 5 .
52 
Sintendi, ebda wieħed mill‑approċċi 
ta’ hawn fuq ma jkun effettiv jekk 
l‑applikant jimmanipula l‑proċess 
ta’ ksib u preżentazzjoni ta’ of ‑
ferti, pereżempju billi jabbozza 
l‑ispeċifikazzjonijiet b’tali mod li 
jeskludi fornituri potenzjali. Dan 
ir‑riskju huwa kopert fil‑Parti III: Ksib 
tal‑aħjar prezz .
28 Osservazzjonijiet
Approċċi differenti għall‑istabbiliment tal‑ammont tal‑għotja: l‑aktar offerta 
baxxa li tkun valida jew l‑għażla tal‑applikant
 Eżempju simplifikat : Bdiewa fl‑Istati Membri X u Y jirċievu offerti għal tratturi ta’ 200 hp tal‑marki 
A, B u C għal EUR 80 000; EUR 90 000 u EUR 100 000 rispettivament. It‑tratturi huma funzjonal ‑
ment ekwivalenti iżda ż‑żewġ bdiewa jippreferu l‑marka C. Filwaqt li dan huwa l‑aktar għali, huwa 
jżomm il‑valur tiegħu tajjeb u jista’ jerġa’ jinbiegħ għal EUR 40 000 wara 5 snin. Meta jittieħed kont 
tal‑għotja, dan huwa ta’ valur aħjar mit‑trattur A, li għandu valur aktar baxx jekk jerġa’ jinbiegħ.
L‑Istati Membri X u Y it‑tnejn japprovaw għotjiet għax‑xiri tat‑trattur C iżda l‑ammont tal‑għotja huwa differ ‑
enti. L‑Istat Membru X isegwi l‑prinċipju tal ‑“aktar offerta baxxa” u jagħti għotja ta’ EUR 40 000 (50 % tal‑aktar 
offerta baxxa li tkun valida). L‑Istat Membru Y jiċċekkja li l‑bidwi jkun iġġustifika l‑offerta li hija ogħla u jagħti 
għotja ta’ 50 %, jiġifieri EUR 50 000 ibbażata fuq l‑għażla tal‑applikant.
(EUR)
Stat Membru X: għotja bbażata fuq 
l-aktar offerta baxxaStat Membru Y: għotja bbażata fuq 
l-għażla tal-applikant
L-aktar offerta baxxa li hija valida 80 000 80 000
L-offerta magħżula mill-applikant 100 000 100 000
L-għotja approvata f’livell ta’ 50 % 40 000 50 000Kaxxa 5
Opinjonijiet esperti jistgħu 
jagħtu aċċertament tajjeb li 
l‑ispeċifikazzjonijiet ikunu 
raġonevoli, dment li jkunu 
indipendenti biżżejjed
53 
Ħafna proġetti taħt il‑PŻR jinvolvu tipi 
ta’ nfiq simili: pereżempju makkinarju 
agrikolu, installazzjonijiet agrikoli, ko ‑
struzzjoni u infrastruttura rurali. Bosta 
awtoritajiet tal‑Istati Membri, inklużi 
l‑Ungerija u l‑Italja ‑  il‑Kampanja, 
jimpjegaw persunal bi kwalifiki f’dawn 
l‑oqsma, bħal inġinieri agrikoli jew 
agronomisti. Dawn huma kapaċi jifh ‑
mu l‑ispeċifikazzjonijiet tekniċi u japp ‑
likaw il‑kwalifiki u l‑esperjenza profess ‑
jonali tagħhom biex jgħaddu ġudizzju 
tajjeb dwar l‑ispeċifikazzjonijiet 
tal‑proġetti proposti. Dment li l‑iskop 
u l‑konklużjoni tal‑kontrolli ikunu ċari 
u li x‑xogħol li jsir jiġi ddokumentat, 
l‑użu minn għarfien speċjalizzat intern 
jista’ jagħti aċċertament affidabbli u indipendenti li l‑ispejjeż proposti 
jkunu raġonevoli u jippermetti li 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jidenti ‑
fikaw kwalunwke każ ta’ gold‑plating. 
L‑effett deterrenti ta’ dan huwa impor ‑
tanti wkoll: pereżempju huwa inqas 
probabbli li bidwi, li jkun jaf li applika ‑
zzjoni għall‑għotja se tiġi evalwata 
minn inġinier agrikolu, japplika għal 
speċifikazzjoni eċċessiva.
29 Osservazzjonijiet
54 
Madankollu, mhuwiex dejjem fattib ‑
bli jew kosteffettiv li l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri jimpjegaw persu ‑
nal b’għarfien speċjalizzat bħal dan, 
b’mod partikolari meta jkun hemm 
ftit wisq proġetti ta’ tip partikolari 
biex dan jiġi ġġustifikat. Xi awtori ‑
tajiet tal‑Istati Membri, bħal dawk 
fil‑Greċja u fil‑Litwanja, jikkuntrat ‑
taw esperti biex jagħtu opinjonijiet 
dwar l‑ispeċifikazzjonijiet u l‑ispejjeż 
ta’ proġetti magħżula, b’mod par ‑
tikolari għal proġetti li jippreżentaw 
riskji speċifiċi minħabba d‑daqs 
jew l‑ispeċifiċitajiet tagħhom, jew 
minħabba li ma jkunux jaqgħu fil‑firxa 
normali tal‑ispejjeż.
55 
Awtoritajiet oħra tal‑Istati Membri, 
bħal dawk fl‑Awstrija u fl‑Ungerija, 
jeħtieġu li l‑applikanti jipprovdu 
ċertifikat jew dikjarazzjoni minn 
espert rikonoxxut bħal agrono ‑
mist, dwar l‑ispeċifikazzjonijiet 
tal‑proġetti. Madankollu, is‑serħan li 
jista’ jitqiegħed fuq dikjarazzjonijiet 
bħal dawn hija limitata. Huwa ferm 
ovvju li l‑esperti jaġixxu fl‑interess 
tal‑klijenti tagħhom, li jista’ jkun 
konfliġġenti mal‑interessi tal‑Istati 
Membri u tal‑UE li jiksbu l‑objettivi 
tal‑politika bl‑aktar spiża baxxa pos ‑
sibbli. It‑tieni nett, l‑iskop tad‑dikja ‑
razzjoni tal‑espert jista’ jkun li jikkon ‑
ferma li l‑ispeċifikazzjoni tikkonforma 
ma’ regolamenti dwar il‑bini jew ma’ 
rekwiżiti tekniċi oħra. Dan mhuwiex 
rilevanti jew utli għall‑idenfikazzjoni 
ta’ speċifikazzjoni żejda potenzjali.Parti III ‑ Ksib tal‑aħjar 
prezz: approċċi biex jiġi 
żgurat li l‑prezzijiet 
tal‑oġġetti approvati 
huma raġonevoli
56 
Skont il‑prinċipju ta’ ekonomija (ara 
l‑paragrafi 2 u 10), il‑finanzjament ta’ 
proġetti mill‑UE għandu jkun ibbażat 
fuq il‑prezzijiet l‑aktar baxxi li jkunu dis ‑
ponibbli għall‑ispeċifikazzjoni meħtieġa 
tal‑proġett. Madankollu, is‑sussidji 
jnaqqsu l‑inċentiv biex l‑applikant 
ifittex l‑aħjar prezzijiet u l‑applikanti 
jistgħu jippreferu li jiffavorixxu fornitur 
li jkun aktar għali, li jwassal għar‑riskju li 
l‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet jistgħu 
jkunu bbażati fuq prezzijiet mhux kom ‑
petittivi. Il‑Qorti vvalutat l‑approċċi seg ‑
witi mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
biex jindirizzaw dan ir‑riskju.
57 
Sa tmiem l ‑2013, il ‑15‑il awtorità tal‑Ista ‑
ti Membri kollha kellhom sistemi formali 
stabbiliti biex jiġi ċċekkjat li l‑prezzijiet 
huma raġonevoli. L‑approċċi prinċipali 
segwiti (li huma deskritti fil‑ Kaxxa 2 ) 
kienu:
 ο It‑tqabbil tal‑ispejjeż li ssir applika ‑
zzjoni għalihom ma’ informazzjoni 
indipendenti dwar il‑prezzijiet 
(miksuba permezz ta’ riċerka dwar 
is‑suq jew minn listi ta’ prezzijiet 
jew databases);
 ο It‑tqabbil ta’ offerti differenti mik ‑
suba mill‑applikant (inkluż permezz 
ta’ proċeduri ta’ akkwist pubbliku);
 ο Konsultazzjoni ta’ esperti.
Approċċ alternattiv segwit li mmitiga 
r‑riskju kien l‑użu minn spejjeż simplifi ‑
kati jew spejjeż massimi biex jiġu stab ‑
biliti jew limitati l‑ispejjeż tal‑proġetti.
30 Osservazzjonijiet
Fejn fattibbli, l‑użu minn 
possibbiltajiet ta’ spejjeż 
simplifikati (jew l‑użu minn 
spejjeż massimi b’mod 
simili) jillimita b’mod effet ‑
tiv ir‑riskji ta’ prezzijiet 
eċċessivi — dment li dawn 
ikunu stabbiliti fil‑livell 
it‑tajjeb
58 
Kif deskritt fil‑paragrafi 38 sa 42, 
l‑għotjiet jistgħu jkunu bbażati 
fuq spejjeż simplifikati ddetermi ‑
nati mill‑awtoritajiet tal‑Istati Mem ‑
bri, approċċ li jillimita r‑riskju ta’ 
speċifikazzjoni żejda. B’mod simili, 
jistgħu jiġu stabbiliti spejjeż massimi 
għal outputs, riżultati jew kategoriji ta’ 
nfiq. Fejn dawn il‑livelli ta’ spejjeż jiġu 
stabbiliti fil‑livell tal‑aħjar prezzijiet 
tas‑suq disponibbli, jew taħt dan il‑liv ‑
ell, huwa naturali li l‑ispiża għall‑baġit 
tal‑UE tkun raġonevoli. Fil‑paragrafi 41 
sa 42 l‑Qorti sabet li aktar minn nofs 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri għamlu 
xi użu minn spejjeż simplifikati u kien 
hemm lok għal użu aktar mifrux minn 
dawn l‑approċċi.
59 
Fejn tkun stabbilita spiża massima , 
l‑applikant jiġi rimborżat għall‑aktar 
għotja baxxa li jkun applika għaliha, 
l‑ammont li fil‑fatt ikun ħallas jew 
l‑ammont massimu. Potenzjal ‑
ment, dan jagħti l‑aħjar ekonomija 
għall‑baġit tal‑UE u dawk nazzjonali. 
Madankollu, bil‑metodi ta’ spejjeż 
simplifikati , l‑applikant jista’ teoreti ‑
kament jirċievi għotja li jkun ogħla 
mill‑ispejjeż imġarrba. Dment li dan 
ma jseħħx b’mod frekwenti u li jkun 
għal ammonti żgħar biss, l‑ispiża 
supplimentari tista’ tiġi ġġustifikata 
bil‑gwadann miksub mis‑simplifikazz ‑
joni addizzjonali.60 
Jekk l ‑“ispejjeż massimi” jiġu stabbiliti 
f’livell li jaqbeż il‑prezzijiet tas‑suq 
disponibbli, dawn ftit li xejn ikollhom 
effett. Jekk l ‑“ispejjeż simplifikati” jiġu 
stabbiliti f’livell għoli wisq, dan iwassal 
biex jiġġarrbu spejjeż mhux ġustifikati 
kif deskritt hawn taħt. Dan jidher 
fil‑Kaxxa 6 .
31 Osservazzjonijiet
Jekk il‑livelli ta’ spejjeż 
simplifikati jiġu stabbiliti 
għoljin wisq, jistgħu jaffettwaw 
l‑ekonomija tal‑infiq kollu — 
għal din ir‑raġuni l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri għandhom 
jiżguraw li dawn ikunu bbażati 
tajjeb u jeżaminawhom 
u jaġġustawhom 
perjodikament
61 
L‑ispejjeż simplifikati għandhom 
jiġu stabbiliti minn qabel billi dawn 
huma meħtieġa għat‑tħejjija tal‑app ‑
likazzjonijiet u għall‑approvazzjoni 
tal‑ammont tal‑għotja. Jinħtieġ li jsiru studji u projezzjonijiet biex l‑ammonti 
jiġu stabbiliti, li jkunu jinvolvu għadd 
ta’ suppożizzjonijiet. Il‑Kummissjoni 
ħarġet gwida għall‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri biex tiżgura li dawn 
il‑kalkoli jkunu tajbin. Dawn l‑awtorita ‑
jiet jistgħu jiksbu aċċertament addiz ‑
zjonali billi jsir awditjar tal‑kalkoli.Id‑differenza bejn spejjeż unitarji massimi u spejjeż unitarji standard
Eżempju simplifikat : Ibbażat fuq studju, l‑ispiża medja għat‑tħawwil mill‑ġdid ta’ foresta hija 
stmata mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri li hija aktar minn EUR 4 000 għal kull ettaru.
B’sistema ta’ “spejjeż unitarji massimi”, ammont ta’ EUR 4 000 għal kull ettaru jiġi stabbilit bħala 
limitu massimu. L‑applikant għandu jippreżenta dettalji tal‑ispejjeż reali mġarrba u l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri għandhom jiċċekkjawhom. Il‑pagament li jsir huwa bbażatat fuq l‑ispejjeż reali għal kull ettaru 
sal‑massimu.
B’sistema ta’ “spejjeż unitarji standard”, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jħallsu l‑istess ammont ta’ EUR 4 000 
għal kull ettaru lill‑applikanti kollha, irrispettivament mill‑ispejjeż imġarrba. Din hija simplifikazzjoni 
għall‑applikant ‑  li ma għandhux għalfejn jagħti prova li l‑ispejjeż tiegħu huma raġonevoli jew jippreżenta 
dettalji tal‑ispejjeż reali — kif ukoll għall‑awtoritajiet tal‑Istati Membri.
Jekk l‑ispiża massima tiġi stabbilita f’livell ta’ EUR 6 000 din ma jkollha ebda effett. Jekk l‑ispiża standard tiġi 
stabbilita f’livell ta’ EUR 6 000 din tirriżulta f’pagamenti żejda, kif jidher fit‑tabella li gejja:
(EUR)
Spejjeż reali mġarrba 
għal kull ettaruGħotja mħallsa fuq 
il-bażi ta’ spiża massima 
ta’ 4 000/haGħotja mħallsa fuq il-
bażi ta’ spiża standard 
ta’ 4 000/haGħotja mħallsa fuq 
il-bażi ta’ spiża massima 
ta’ 6 000/haGħotja mħallsa fuq il-
bażi ta’ spiża standard 
ta’ 6 000/ha
3 000 3 000 4 000 3 000 6 000
4 000 4 000 4 000 4 000 6 000
5 000 4 000 4 000 5 000 6 000Kaxxa 6
32 Osservazzjonijiet
62 
L‑ammonti li jirriżultaw ikunu japplikaw 
għal sitwazzjoni standard u jistgħu jid ‑
dikjaraw b’mod insuffiċjenti l‑prezzijiet 
disponibbli għal xi applikanti, waqt 
li jiddikjaraw oħrajn b’mod eċċessiv. 
Dan jista’ jwassal għal pagamenti 
eċċessivi, fejn l‑għotja tkun ogħla 
mill‑ispejjeż reali mġarrba. Eżempju ta’ 
dan jidher fil‑ Kaxxa 7 . Konsegwente ‑
ment, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
għandhom jiżguraw li pagamenti 
eċċessivi jkunu l‑eċċezzjoni. Għal dan 
il‑għan, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
għandhom jittestjaw, perjodikament, 
kampjun ta’ każijiet reali biex ikunu ċerti 
li l‑ispejjeż simplifikanti jiġu stabbiliti 
fil‑livell tal‑prezzijiet tas‑suq li huma 
ġeneralment disponibbbli, jew taħt dan 
il‑livell.63 
Il‑Qorti ma identifikat ebda awtorità 
tal‑Istati Membri li żammet l‑ispejjeż 
simplifikati taħt analiżi b’dan il‑mod. 
Madankollu, xi wħud fil‑fatt kellhom 
metodi biex jiżguraw li l‑ ispejjeż unitarji 
massimi  tagħhom kienu raġonevoli, li 
setgħu jiġu applikati wkoll għall‑ispejjeż 
simplifikati. Pereżempju, fil‑Ġermanja 
‑ Brandenburg u Berlin, l‑awtoritajiet 
aġġustaw kull sena l‑ispiża massima 
għal kull ettaru għat‑tħawwil ta’ foresti, 
għal 85 % tal‑ispejjeż reali medji os ‑
servati fis‑sena preċedenti.
Spejjeż unitarji standard ibbażati fuq kalkoli teoretiċi jistgħu jiddikjaraw b’mod 
eċċessiv il‑prezzijiet tas‑suq disponibbli, li jirriżulta f’pagamenti eċċessivi
Il‑PŻR 2007 għall‑Ingilterra kien jinkludi spiża standard ta’ GBP 228 għal kull ettaru għall‑ġestjoni ta’ art nieqsa 
mix‑xita, b’siġar mhux żviluppati, taħt il‑miżura għal “investimenti mhux produttivi”. L‑awtoritajiet Ingliżi 
bbażaw dan l‑ammont fuq stimi tal‑ispejjeż tipiċi ta’ bidwi li jidħol għal dan ix‑xogħol. Kulleġġ tal‑agrikoltura 
ferm irrispettat iċċekkja dan il‑kalkolu. L‑awditu tal‑Qorti ta’ pagament tal ‑2012 magħżul b’mod aleatorju sab li 
l‑bidwi kkonċernat kien impjega kuntrattur biex jagħmel ix‑xogħol bi spiża ta’ GBP 95 għal kull ettaru.
L‑awtoritajiet Ingliżi ma kellhomx proċess stabbilit biex iqabblu, perjodikament, l‑ispejjeż unitarji standard 
mal‑ispejjeż reali mġarrba għal kampjun ta’ proġetti, li kieku seta’ jaqbad li l‑ispejjeż standard ma kinux jaqblu 
mal‑ispejjeż reali.Kaxxa 7
33 Osservazzjonijiet
It‑tqabbil tal‑prezzijiet 
tal‑oġġetti li jsiru applika ‑
zzjonijiet għalihom ma’ 
data  indipendenti dwar 
il‑prezzijiet jista’ jipprovdi 
aċċertament li l‑prezzijiet 
ikunu raġonevoli iżda dan 
l‑approċċ jista’ jkun diffiċli 
biex jiġi implimentat
Riċerka dwar is‑suq tista’ 
tintuża biex tinkiseb 
informazzjoni indipendenti 
u kumparattiva dwar 
il‑prezzijiet għal proġetti 
individwali
64 
Fi 11 mill ‑15‑il PŻR suġġetti għal analiżi 
fl‑uffiċċju (ara l‑ Anness IV ), l‑awtorita ‑
jiet tal‑Istati Membri xi kultant iwettqu 
riċerka dwar is‑suq jew iqabblu ma’ 
proġetti oħra simili biex jivverifikaw 
li l‑prezzijiet mogħtija fl‑applika ‑
zzjoni jkunu raġonevoli (għal aktar 
aċċertament, dan il‑metodu ħafna 
drabi jiġi kkombinat mat ‑“tqabbil 
ta’ offerti” deskritt fil‑ Kaxxa 2 ). 
Pereżempju, fil‑Polonja, il‑persunal ifit ‑
tex prezzijiet fuq l‑Internet, jikkonfer ‑
ma l‑prezzijiet mal‑fornituri jew jitlob 
kontrofferti. Billi din l‑informazzjoni 
hija indipendenti  — jiġifieri ma tiġix 
ipprovduta mill‑applikant  — hija tista’ 
tipprovdi evidenza ta’ kwalità tajba 
tal‑prezzijiet disponibbli.
65 
Ir‑riċerka dwar is‑suq tintuża b’suċċess 
f’xi Stati Membri, b’mod partikolari fejn 
ikun hemm indikazzjoni ta’ riskju, iżda 
tieħu ż‑żmien u jista’ jkun diffiċli li jiġi 
dimostrat li l‑applikazzjonijiet kollha 
jkunu ġew evalwati b’mod konsist ‑
enti. Dan iwassal lil awtoritajiet oħra 
tal‑Istati Membri oħra biex, minflok, 
jistabbilixxu sistemi ta’ prezzijiet ta’ 
referenza (ara hawn taħt).Referenza għal databases jew 
elenki ta’ prezzijiet tista’ tkun 
effiċjenti iżda jinħtieġ approċċ li 
jista’ jlaħħaq mal‑varjetà kbira 
ħafna ta’ oġġetti eliġibbli
66 
Il‑biċċa l‑kbira mill‑Istati Membri — 
76 mit ‑88 — stabbilixxew databases 
tal‑prezzijiet għal mill‑inqas xi tipi 
ta’ nfiq (l‑aktar mod komuni għal 
makkinarju agrikolu) jew jirreferu 
għal databases jew elenki ta’ prezzi ‑
jiet kummerċjali, bħal għal prezzijiet 
unitarji għal materjali tal‑kostruzzjoni 
jew għal spejjeż tal‑bini. Madwar 
l‑UE, l‑ispejjeż ta’ madwar kwart 
mill‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali jiġu evalwati 
bi tqabbil ma’ prezzijiet ta’ refer ‑
enza bħal dawn. Jiġu segwiti żewġ 
approċċi differenti. Il‑maġġoranza  — 
63 mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri — 
jqisu l‑prezzijiet ta’ referenza bħala 
limiti massimi  u jillimitaw l‑għotja 
għall‑prezzijiet tal‑oġġetti individwali 
elenkati fid‑database. Fit‑tieni approċċ, 
il‑prezzijiet ta’ referenza jitqiesu bħala 
indikazzjonijiet , b’hekk l‑awtoritajiet 
jistgħu japprovaw applikazzjonijiet 
għall‑għotjiet bi prezzijiet li jkunu 
ogħla mir‑referenza jekk huma jqisu 
l‑prezzijiet ogħla jkunu raġonevoli.
34 Osservazzjonijiet
67 
Bid‑diversità kbira ta’ nfiq possibbli 
fuq il‑firxa wiesgħa ta’ proġetti po ‑
tenzjali tal‑iżvilupp rurali  — li jistgħu 
jvarjaw minn inputs bażiċi bħal konkrit 
jew xogħol għal tagħmir sofistikat 
ikkontrollat b’kompjuter  — jista’ 
jirriżulta li l‑istabbiliment u l‑ġestjoni 
ta’ databases komprensivi tal‑prezzijiet 
ikunu għaljin u jista’ jkun diffiċli li 
jiġi żgurat li d‑ data  tkun affidabbli, 
konsistenti u aġġornata. Pereżempju 
fl‑Ungerija, id‑database tal‑prezzijiet 
għal makkinarju, waħdu, fih 230 000 
oġġett ta’ marki, mudelli, possibbil ‑
tajiet u kwalitajiet differenti u jrid jiġi 
aġġornat darbtejn fis‑sena (spejjeż 
relatati mal‑kostruzzjoni jinsabu 
f’database ieħor).68 
Madankollu, għall‑PŻR li jkunu l‑ak ‑
bar u li xi kultant ikollhom eluf ta’ 
applikazzjonijiet ta’ proġetti simili 
x’jipproċessaw, l‑użu minn databases 
bħal dawn jista’ jkun mod effiċjenti 
għall‑iċċekkjar ta’ prezzijiet, dejjem 
suġġett għall‑punti li saru hawn fuq. 
Madankollu, fejn il‑prezzijiet ikunu 
elenkati għal oġġetti jew inputs kom ‑
ponenti  — bħal materjali tal‑kostruzz ‑
joni  — ix‑xogħol involut għall‑iċċekkjar 
tal‑prezzijiet jista’ jkun konsiderevoli 
(ara l‑ Kaxxa 8 ). Dan jista’ jwassal ukoll 
biex il‑persunal tal‑awtorità tal‑Istat 
Membru jiffoka fuq il‑prezzijiet ta’ xi 
oġġetti li jkunu faċli li jiġu ċċekkjati, 
bħall‑ispejjeż tal‑konkrit, iżda jinjora 
finituri aktar speċjalizzati, pereżempju, 
fejn ir‑riskji ta’ prezzijiet eċċessivi 
jistgħu jkunu akbar. Stati Membri 
bħall‑Bulgarija, Franza u l‑Greċja 
jevitaw dawn il‑problemi billi jistab ‑
bilixxu prezzijiet ta’ referenza bbażati 
fuq outputs bħad‑daqs jew il‑kapaċità 
tal‑kostruzzjoni fl‑intier tagħha (dawn 
jistgħu jiġu implimentati bħala “spejjeż 
massimi” — ara l‑paragrafu 41).
Tqabbil ta’ approċċi użati għall‑iċċekkjar tal‑ispejjeż ta’ proġetti ta’ kostruzzjoni 
għall‑miżura ta’ modernizzar ta’ azjendi agrikoli: l‑iċċekkjar tal‑ispejjeż ta’ oġġetti 
komponenti (il‑Litwanja) u l‑iċċekkjar tal‑ispejjeż ta’ outputs (Franza)
Fil‑Litwanja, l‑awtoritajiet jikkontribwixxu għal elenki kummerċjali ta’ spejjeż tal‑kostruzzjoni. Dawn juru, għal 
tip partikolari ta’ bini, il‑metodu ta’ kostruzzjoni u l‑għażla ta’ materjali, l‑ispejjeż tipiċi għal kull metru lineari 
ta’ pedamenti, l‑ispejjeż għal kull metru kwadru ta’ bejt, l‑ispejjeż għal kull metru kwadru għal ħitan, twieqi, 
dekorazzjoni, kisi bil‑madum, eċċ. Il‑persunal li jkun qed jevalwa l‑proposti għall‑proġetti jieħu d‑dettalji 
tal‑kostruzzjoni proposta mill‑applikazzjoni għall‑għotja u jikkalkula l‑ispiża mistennija ta’ kull element billi 
juża l‑elenki ta’ prezzijiet. L‑ispejjeż ikkalkulati ta’ dawn l‑elementi mbagħad jitqabblu ma’ dawk fl‑applikazz ‑
joni għall‑għotja.
Fi Franza, ġew stabbiliti spejjeż tipiċi tal‑kostruzzjoni għal kull annimal jew għal kull metru kwadru jew metru 
kubu bbażati fuq studju ta’ proġetti fil‑passat. Pereżempju, maqjel għal 40 ‑60 baqra huwa stmat f’livell ta’ 
EUR 2 920 għal kull baqra. Fossa tal‑konkrit għad‑demel likwidu sa 100 m3 hija stmata f’livell ta’ EUR 157 
għal kull m3. L‑awtoritajiet jistgħu jikkalkulaw malajr l‑ispiża għal kull baqra jew għal kull m3 tal‑proposta 
għall‑proġett u jqabbluha mal‑ispiża mistennija.Kaxxa 8
35 Osservazzjonijiet
15 Madankollu, jista’ jkun eħfef li 
jiġu kkompilati u li jinżammu 
databases tal‑prezzijiet 
mill‑prezzijiet elenkati 
tal‑fornituri aktar milli 
mill‑prezzijiet tas‑suq. Jekk 
dan ikun il‑każ, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri jistgħu 
japplikaw koeffiċjent 
għall‑prezzijiet elenkati biex 
tinkiseb approssimazzjoni 
tal‑prezzijiet tas‑suq, li tintuża 
bħala referenza jew limitu 
massimu.Dawn id‑databases u l‑elenki 
huma utli biss jekk il‑prezzijiet 
li jkun fihom ikunu qrib 
biżżejjed tal‑prezzijiet reali 
tas‑suq li jkunu disponibbli
69 
F’6 mill ‑10 PŻR fejn il‑prezzijiet ta’ 
referenza jintużaw għall‑makkinarju 
u t‑tagħmir (ara l‑ Figura 6 ), il‑prezzi ‑
jiet jiġu pprovduti lill‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri mill‑manifatturi 
u d‑distributuri jew jittieħdu mil‑listi 
ta’ prezzijiet jew mill‑katalgi tagħhom. 
Eżempju wieħed jidher fil‑ Kaxxa 9 . 
Madankollu, hija prattika kummerċjali 
normali li jiġu nnegozjati skontijiet 
mill‑prezzijiet elenkati, li jistgħu jkunu 
sostanzjali (pereżempju, mhix ħaġa 
normali li jitħallas il‑prezz sħiħ elenkat 
għal karozza ġdida). Dan ifisser li huwa 
probabbli li l‑prezzijiet elenkati jiddik ‑
jaraw b’mod eċċessiv il‑prezzijiet reali 
tas‑suq li jkunu disponibbli. Konseg ‑
wentement, ftit huma ta’ valur bħala 
prezzijiet ta’ referenza (jew bħala limiti 
massimi) ħlief għall‑identifikazzjoni 
tas‑sitwazzjoni mhux normali fejn 
il‑prezzijiet proposti fl‑applikazzjoni 
għall‑għotja jkunu ogħla minn dawk offruti mill‑manifattur15. Awtoritajiet 
oħra tal‑Istati Membri jikkompilaw 
prezzijiet ta’ referenza permezz 
ta’ stħarriġ tas‑suq jew permezz 
ta’ ġbir ta’ data  minn approvazz ‑
jonijiet tal‑proġetti u minn klejms 
għall‑pagamenti.
Prezzijiet ta’ referenza (jew limiti massimi tal‑prezzijiet) ibbażati fuq il‑prezzijiet 
elenkati tal‑fornituri ftit li xejn huma ta’ użu biex jiġi stabbilit li l‑ispejjeż ikunu 
raġonevoli
Fl‑Ungerija, jinżamm database ta’ prezzijiet għal makkinarju agrikolu u tal‑forestrija, li jiġu pprovduti minn 
distributuri u manifatturi. L‑applikant ma għandux għalfejn jipprovdi offerti minn fornituri biex jappoġġa 
l‑applikazzjoni għall‑għotja jekk l‑oġġetti kkonċernati jkunu elenkati fid‑database, li jissimplifika l‑proċess. 
L‑awtoritajiet Ungeriżi japprovaw applikazzjonijiet għall‑għotjiet jekk l‑ispejjeż ikunu daqs il‑prezzijiet 
fid‑database, jew taħthom.
Il‑Qorti qabblet il‑prezzijiet li fil‑fatt ġew offruti lill‑applikanti mill‑fornituri mal‑prezzijiet fid‑database. 
Mill‑offerti eżaminati, 12 kienu għal tratturi agrikoli. Bejn wieħed u ieħor, dawn l‑offerti kienu 30 % aktar baxxi 
mill‑prezz elenkat fid‑database. L‑awtoritajiet Ungeriżi wieġbu lill‑Qorti li differenza ta’ 25 ‑30 % taħt il‑prezzi ‑
jiet fid‑database ma kinitx ħaġa mhux normali.
F’din is‑sitwazzjoni — li ma sseħħx fl‑Ungerija biss — it‑tqabbil tal‑applikazzjoni għall‑għotja ma’ database 
tal‑prezzijiet jista’ jikkonforma mal‑ittra tar‑regolament ta’ implimentazzjoni (ara l‑paragrafu 17) iżda juri biss 
li l‑prezzijiet ma jaqbżux il‑prezzijiet elenkati tad‑distributuri u tal‑manifatturi. Ma jurix li l‑prezzijiet huma 
raġonevoli.Kaxxa 9
36 Osservazzjonijiet Figura 6Sorsi użati għall‑istabbilment ta’ spejjeż ta’ referenza jew ta’ limiti massimi 
tal‑prezzijiet
Sors:  is‑sejbiet tal‑awditjar tal‑QEA.Prezzijiet tas-suq
Prezzijiet elenkati tal-fornituri
Mhux applikabbli jew mhux ivvalutati
Il-Kampanja
AndalusijaMiżura għall-modernizzar ta’ 
azjendi agrikoli
Id-database onlajn SimCoGuide 
jipprovdi spiża ta’ referenza għal tagħmir tal-biedja. Huwa jiġi aġġornat kull sena minn 
organizzazzjoni indipendenti 
mill-fornituri tat-tagħmir. Huwa bbażat fuq prezzijiet tas-suq osservati
Miżura għat-tiġdid ta’ villaġġi
Prezzijiet minn lista ta’ prezzijiet tal-kostruzzjoni reġjonali jintużaw bħala limitu massimu. Dawn il-listi ta’ prezzijiet jiġu aġġornati kull sena u ﬁhom prezzijiet medji tas-suq miksuba permezz ta’ proċeduri ta’ akkwist pubblikuId-database tal-prezzijiet ta’ referenza ﬁh il-prezzijiet ta’ oġġetti u servizzi li tipikament jintużaw għall-miżuri, u jiġi aġġornat kontinwament bi prezzijiet mill-oﬀerti pprovduti mill-applikanti kif ukoll bir-riżultati tar-riċerka dwar is-suq imwettqa mill-persunal tal-awtoritajiet tal-Istati Membri
37 Osservazzjonijiet
70 
Jekk il‑prezzijiet ta’ referenza (jew 
il‑limiti massimi) jkunu għoljin wisq, 
dan jista’ jaffettwa wkoll l‑imġiba, 
u jinkoraġġixxi lill‑applikanti biex jip ‑
proponu prezzijiet sal‑limitu sabiex 
jimmassimizzaw l‑ammont tal‑għotja. 
Dan joħloq diżinċentiv biex jitnaqqsu 
l‑ispejjeż u inċentiv għal kollużjoni 
mal‑fornituri biex iżidu l‑prezzijiet 
b’mod artifiċjali  — pereżempju billi jip ‑
provdu oġġetti jew servizzi ineliġibbli 
moħbija fi ħdan l‑ispejjeż miżjuda 
artifiċjalment tal‑oġġett eliġibbli jew 
billi joffru ribassi moħbija. Dan jista’ 
jwassal ukoll għal imġiba mhux kom ‑
petittiva mill‑fornituri. Biex jevitaw dan 
ir‑riskju, xi Stati Membri bħall‑Bulgarija 
ma jurux il‑prezzijiet fil‑verżjoni pubb ‑
lika tad‑database tagħhom tal‑prezziji ‑
et ta’ referenza.
71 
Bħal fil‑każ ta’ ispejjeż simplifikati, 
prezzijiet ta’ referenza jew prezzi ‑
jiet massimi jistgħu jiskadu u jekk, 
pereżempju, ikunu bbażati fuq spejjeż 
tal‑kostruzzjoni fil‑belt kapitali, jistgħu 
ma jirriflettux dawk disponibbli f’żoni 
rurali. Għaldaqstant, id‑databases 
tal‑prezzijiet għandhom jiġu aġġornati 
perjodikament u għandhom jirriflettu 
varjazzjonijiet reġjonali fejn dawn 
ikunu sinifikanti.Fejn il‑prezzijiet tal‑oġġetti li 
jkunu saru applikazzjonijiet 
għalihom jaqbżu l‑prezz ta’ 
referenza, jinħtieġ ġudizzju 
biex jiġi determinat il‑livell ta’ 
għotja li għandu jiġi approvat: 
jinħtieġu regoli u kriterji ċari 
biex dan jiġi appoġġat
72 
Min‑natura tagħhom, il‑prezzijiet ta’ 
referenza mhux dejjem jistgħu jirri ‑
flettu l‑prezzijiet tas‑suq disponibbli 
fiż‑żmien u fil‑post ta’ kull proġett 
individwali. Xi differenzi fil‑prezzijiet 
huma inevitabbli ‑  speċjalment għal 
tagħmir jekk id‑database tal‑prezzi ‑
jiet ta’ referenza ma jkunx jinkludi 
l‑istess marka u mudell bħall‑oġġett 
li tkun saret applikazzjoni għalih. Fejn 
il‑prezzijiet li jkunu saru applikazzjoni ‑
jiet għalihom jaqbżu l‑prezzijiet ta’ 
referenza, il‑persunal ikollu jgħaddi 
ġudizzju dwar jekk il‑prezzijiet li jkunu 
ogħla humiex raġonevoli, dment li 
l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri ma 
japplikawx ir‑referenza bħala limitu 
massimu. Billi dan jista’ jkun diffiċli 
u jieħu ż‑żmien, jistgħu jiġu aċċettati 
differenzi żgħar mill‑prezzijiet ta’ refer ‑
enza mingħajr investigazzjoni ulterjuri 
billi l‑iffrankar potenzjali tal‑ispejjeż 
ikun baxx.
73 
Fejn id‑differenzi qabżu l‑varjanza 
ttollerata mill‑prezzijiet ta’ refer ‑
enza, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
ġeneralment ħtieġu li l‑applikanti 
jipprovdu ġustifikazzjoni. Iżda kien 
hemm nuqqas ta’ ċarezza dwar 
il‑kriterji applikati għall‑evalwazzjoni 
ta’ dawn il‑ġustifikazzjonijiet u ta’ 
dokumentazzjoni li turi l‑bażi li fuqha 
l‑ispejjeż li kienu ogħla mill‑prezzijiet 
ta’ referenza tqiesu raġonevoli.
38 Osservazzjonijiet
74 
Madankollu, l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri bħal Franza u l‑Litwanja 
aċċettaw awtomatikament differenzi 
sa 30 % jew 40 % ogħla mill‑prezzijiet 
ta’ referenza mingħajr il‑ħtieġa ta’ 
kwalunkwe ġustifikazzjoni mill‑app ‑
likant u mingħajr ma l‑ewwel stab ‑
bilixxew li differenzi ta’ dan il‑kobor 
jirriflettu l‑prezzijiet li fil‑fatt jitħallsu 
f’sitwazzjonijiet mingħajr sussidju. 
Il‑Qorti kieku tesprimi dubju dwar jekk 
prezz 30 % ogħla minn prezz ta’ ref ‑
erenza jistax awtomatikament jitqies 
bħala raġonevoli u jekk din il‑prat ‑
tika hijiex konsistenti mal‑prinċipju 
ta’ ekonomija. Pereżempju, 
l‑ispejjeż ta’ proġett ta’ livell medju 
għall‑ipproċessar tal‑ikel huma ta’ 
madwar EUR 750 000. Jekk il‑prezz 
ta’ referenza jikkorrispondi għal dan 
l‑ammont, l‑approċċ deskritt fil‑qosor 
hawn fuq jista’ jippermetti li spejjeż 
addizzjonali ta’ EUR 300 000 jiġu 
aċċettati mingħajr ma jitqajjem ebda 
dubju. Fejn il‑prezzijiet ta’ referenza 
nfushom ikunu bbażati fuq prezzijiet 
elenkati aktar milli fuq prezzijiet reali 
tas‑suq (pereżempju, bħalma huwa 
l‑każ fil‑Litwanja), ir‑riskju li jiġu ap ‑
provati prezzijiet eċċessivi jerġa’ huwa 
akbar.It‑tqabbil ta’ offerti riċevuti 
minn fornituri differenti 
jista’ jkun metodu mhux 
kumplikat biex jiġu stab ‑
biliti prezzijiet tas‑suq iżda 
jinħtieġu salvagwardji biex 
iħarsu kontra l‑manipulazz ‑
joni u l‑frodi
75 
Metodu użat b’mod komuni fl‑iżvilupp 
rurali, bħal f’ħafna programmi ta’ 
nfiq oħra bbażati fuq l‑għotjiet, 
huwa li l‑applikant ikun jinħtieġ jip ‑
provdi offerti minn fornituri biex juri 
li l‑applikazzjoni għall‑għotja tkun 
ibbażata fuq prezzijiet raġonevoli. 
Għal ammonti akbar, b’mod par ‑
tikolari fejn ikunu kkonċernati korpi 
pubbliċi, l‑offerti jistgħu jinkisbu 
permezz ta’ proċess formali ta’ sejħa 
għall‑offerti. It‑tqabbil ta’ offerti huwa 
prattika kummerċjali komuni u ħafna 
drabi ma jirrappreżentax piż addiz ‑
zjonali għall‑applikant. Fejn ikun 
hemm kompetizzjoni ġenwina bejn 
fornituri, it‑tqabbil ta’ offerti jista’ jkun 
effettiv biex jintwera li jkun inkiseb 
l‑aħjar prezz disponibbli. L‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri jevalwaw l‑ispejjeż 
ta’ madwar żewġ terzi tal‑applikazz ‑
jonijiet għall‑għotjiet tal‑iżvilupp rurali 
b’dan il‑mod.
39 Osservazzjonijiet
Il‑metodu tal ‑“offerti 
kumparattivi” jserraħ fuq li 
jkun hemm kompetizzjoni 
ġenwina, b’hekk jekk tiġi 
pprovduta offerta waħda biss 
(jew l‑offerti pprovduti ma 
jkunux kumparabbli), ikunu 
jinħtieġu metodi alternattivi 
biex jiġi ċċekkjat li l‑prezzijiet 
ikunu raġonevoli
76 
Tipikament, l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jeħtieġu li l‑applikant 
jippreżenta żewġ jew tliet offerti minn 
fornituri b’appoġġ għall‑applikazzjoni 
għall‑għotja. Madankollu, f’xi 
okkażjonijiet l‑applikanti jipprovdu 
offerta waħda biss, li jista’ jkun 
minħabba li xi oġġett ikun uniku (ikun 
hemm fornitur wieħed biss possibbli) 
jew minħabba li fornituri oħra jkunu 
għażlu li ma jagħmlux offerta. Dan jis ‑
ta’ jirriżulta wkoll minn manipulazzjoni 
tas‑sejħa għal offerti mill‑applikant 
biex jiffavorixxi fornitur partikolari.
77 
Offerta unika ma tiddimostrax li jkun 
inkiseb l‑aħjar prezz għall‑oġġett 
inkwistjoni. Madankollu, il‑Qorti os ‑
servat li l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
aċċettaw offerti waħdanin mingħajr 
ma għamlu kontrolli alternattivi 
biex jistabbilixxu li l‑prezzijiet huma 
raġonevoli, bħal riċerka dwar is‑suq, tqabbil ma’ proġetti oħra jew stimi 
minn esperti. Eżempji minn Franza 
u mill‑Ingilterra jidhru fil‑ Kaxxa 10 . 
Minn dak iż‑żmien ‘l hawn, l‑awtori ‑
tajiet Ingliżi introduċew proċeduri li 
jeħtieġu li jsiru kontrolli alternattivi 
bħal dawn f’każijiet fejn tiġi pprovduta 
offerta waħda biss.
Jinħtieġu miżuri 
għall‑iskoraġġiment, 
il‑prevenzjoni, id‑detezzjoni 
u l‑korrezzjoni ta’ kwalunkwe 
manipulazzjoni tal‑proċess biex 
tiffavorixxi fornitur partikolari
78 
Il‑vulnerabbiltà ta’ metodu tal‑offerti 
kumparattivi hija li l‑informazzjoni 
dwar il‑prezzijiet tiġi pprovduta 
mill‑applikant, mhux tinkiseb indip ‑
endentement mill‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri. Dan jiftaħ il‑possibbiltà li 
l‑proċess jiġi manipulat sabiex jiffa ‑
vorixxi fornitur li jkun aktar għali.
Offerti waħdanin aċċettati mill‑awtoritajiet mingħajr ma għamlu kontrolli 
addizzjonali
Fi Franza, applikant kiseb żewġ offerti għall‑forniment u l‑installazzjoni ta’ linja awtomatizzata 
għall‑ipproċessar tal‑frott iżda ppreżenta biss l‑aktar offerta għalja lill‑awtoritajiet billi din kienet tikkorrispon ‑
di l‑aħjar għall‑ħtiġijiet tiegħu. L‑awtoritajiet Franċiżi aċċettaw l‑offerta waħdanija mingħajr ma wettqu ebda 
kontroll li l‑ispejjeż kienu raġonevoli.
Fl‑Ingilterra, applikant ipprovda offerta waħda biss minn fornitur għal tagħmir għall‑produzzjoni tal‑inbid 
bil‑ġustifikazzjoni li t‑tagħmir kien speċifiku għall‑produzzjoni ta’ nbejjed spumanti u li kien hemm fornitur 
wieħed biss. Dan ġie aċċettat mill‑awtoritajiet Ingliżi mingħajr ma tqajjem ebda dubju. Madankollu, l‑awdituri 
tal‑Qorti kienu kapaċi jidentifikaw fornituri oħra tal‑istess tagħmir.Kaxxa 10
40 Osservazzjonijiet
79 
Dan jista’ jsir għal motivi li jinftie ‑
hmu: applikant jista’ jippreferi for ‑
nitur jew kuntrattur aktar għaljin 
minħabba li l‑applikant ikun diġà 
ħadem magħhom b’suċċess fil‑passat. 
Bosta awtoritajiet tal‑Istati Mem ‑
bri jaċċettaw espliċitament prefer ‑
enzi bħal dawn bħala ġustifikazzjoni 
għall‑aċċettazzjoni ta’ offerta li tkun 
aktar għalja, bħal fl‑Ungerija, jew 
għal waħda mill‑iskemi ta’ għajnuna 
fl‑Ingilterra. Fil‑fehma tal‑Qorti, pref ‑
erenzi personali bħal dawn mhumiex 
ġustifikazzjoni suffiċjenti biex l‑għotja 
tiġi bbażata fuq offerta ogħla.
80 
Hemm ukoll ir‑riskju li l‑applikant jista’ 
jimmanipula l‑proċess billi jiddefinixi 
l‑ispeċifikazzjoni b’tali mod li fornitur 
wieħed biss ikun jista’ jikkonforma 
faċilment — jew sempliċiment billi ma 
jitlobx lil fornituri potenzjali oħra biex 
jagħmlu offerti. F’każijiet estremi, app ‑
likant jista’ wkoll jiftiehem mal‑fornitur 
biex jiffalsifika offerti jew ikun il‑vittma 
ta’ kollużjoni u frodi minn konsulenti 
jew minn fornituri.
81 
Filwaqt li l‑frodi hija eċċezzjoni, hemm 
evidenza suffiċjenti li din teżisti 
mix‑xogħol tal‑awditjar tal‑Qorti 
u tal‑Kummissjoni u mill‑uffiċċju 
tal‑UE kontra l‑frodi (OLAF). Minkejja 
dan, 4 biss mill ‑15‑il PŻR analizzat 
għall‑awditu kienu introduċew miżuri 
kontra l‑frodi fil‑ġestjoni tagħhom 
tal‑għotjiet għall‑iżvilupp rurali. 
Il‑gwida tal‑Kummissjoni tissuġġerixxi 
li l‑persunal jitħarreġ biex ikun konxj 
tal‑frodi, jikkondividi l‑informazzjoni 
dwar każijiet li jinqabdu, jopera sis ‑
tema ta’ “bnadar ħomor” u juża listi ta’ 
kontroll imfassla għall‑identifikazzjoni 
tal‑possibbiltà ta’ manipulazzjoni. 
Approċċ wieħed użat fi Stati Mem ‑
bri bħar‑Rumanija huwa li jiżdiedu 
t‑trasparenza u l‑kompetizzjoni billi 
applikanti privati għall‑għotjiet ikunu meħtieġa jippubblikaw is‑sejħiet 
għal offerti tagħhom għal fornituri 
fuq websajt immexxija mill‑aġenzija 
tal‑pagamenti.
Regoli tal‑akkwist pubbliku 
jagħmluha aktar diffiċli li 
l‑manipulazzjoni u l‑frodi 
jinħbew, iżda ma jeliminawx 
dawn ir‑riskji u ma 
jiggarantixux li l‑ispejjeż ikunu 
raġonevoli fil‑każijiet kollha
82 
Korpi pubbliċi huma meħtieġa li jseg ‑
wu proċeduri ta’ akkwist imfassla biex 
jinkiseb l‑aħjar prezz filwaqt li jiżguraw 
sens ta’ ġustizzja u trasparenza. Diret ‑
tivi tal‑UE japplikaw ‘il fuq minn ċerti 
livelli limiti16. F’xi sitwazzjonijiet jistgħu 
jiġu segwiti proċeduri nnegozjati ma’ 
fornitur waħdieni iżda tipikament, għal 
kuntratti akbar, korpi pubbliċi jiksbu 
offerti minn fornituri differenti, li jista’ 
jseħħ permezz ta’ stedina miftuħa 
għal offerti. Jekk jiġu applikati b’mod 
xieraq, ir‑regoli tal‑akkwist pubbliku 
għandhom inaqqsu l‑opportunitajiet 
għall‑manipulazzjoni u l‑frodi  — 
għalkemm kif jidher fil‑paragrafu 25, 
ir‑regoli tal‑akkwist pubbliku mhux 
dejjem jiġu rispettati.
83 
F’9 mill ‑15‑il PŻR analizzat (ara 
l‑Anness IV ), l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri ma għamlux kontrolli dwar 
jekk l‑ispejjeż li saru applikazzjonijiet 
għalihom kinux raġonevoli jekk tkun 
ġiet segwita proċedura ta’ akkwist 
pubbliku. Madankollu, proċeduri bħal 
dawn jistgħu ma jirriżultawx f’li jiġu 
riċevuti offerti kumparabbli multipli  — 
li jista’ jkun minħabba nuqqas ġenwin 
ta’ kompetizzjoni; minħabba li s‑sejħa 
għal offerti ma kinitx ippubbliċizzata 
b’mod wiesa’ jew minħabba li 
l‑ispeċifikazzjonijiet tal‑offerta jew 
il‑kundizzjonijiet tal‑kuntratt kienu 
jeskludu lil fornituri potenzjali. Jekk 16 Id‑dettalji jistgħu jinstabu fuq: 
http://ec.europa.eu/
internal_market/
publicprocurement/
index_en.htm
41 Osservazzjonijiet
tiġi riċevuta offerta waħda biss jew 
jekk l‑offerti ma jkunux kumparabbli, 
il‑fatt li jkunu ġew segwiti l‑proċeduri 
ta’ akkwist ma jurix li l‑prezz tal‑offerta 
magħżula huwa raġonevoli.
84 
Barra minn hekk, proċedura ta’ ak ‑
kwist pubbliku, fiha nfisha, ma 
tagħmel xejn biex timmitiga r‑riskji ta’ 
speċifikazzjoni żejda deskritti fil‑Parti 
I. L‑awditi tal‑Qorti u tal‑Kummissjoni 
sabu każijiet ta’ akkwist pubbliku fejn 
l‑ispeċifikazzjonijiet fl‑istedina għal of ‑
ferti kienu eċċessivi, jew fejn il‑kriterji 
tal‑għoti taw piż mhux dovut lil aspetti 
kwalitattivi mingħajr ma ħadu kont 
xieraq tal‑ispejjeż.
85 
Konsegwentement, jekk tiġi riċevuta 
offerta waħda biss minn proċedura 
ta’ akkwist pubbliku, jekk ikun hemm 
riskji ta’ speċifikazzjoni żejda jew 
jekk ikun hemm dgħufijiet fil‑proċess 
segwit, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
għandhom jagħmlu kontrolli addiz ‑
zjonali biex jistabbilixxu li l‑ispejjeż 
proposti jkunu raġonevoli fejn dan 
ikun iġġustifikat mill‑ammonti involuti.Fejn ikun jinħtieġ ġudizzju, 
opinjoni esperta indip ‑
endenti jew opinjoni ta’ bord 
ta’ evalwazzjoni tista’ tagħti 
aċċertament siewi u tista’ 
tkun partikolarment kostef ‑
fettiva meta tkun immirata 
lejn każijiet b’riskju akbar
86 
Il‑paragrafi 53 sa 55 ta’ dan 
ir‑rapport jiddeskrivu l‑użu minn 
esperti għall‑evalwazzjoni ta’ 
speċifikazzjonijiet tal‑proġetti. Es ‑
perti jistgħu jagħtu aċċertament 
simili li l‑prezzijiet ikunu raġonevoli, 
u l‑istess opinjoni tista’ tkopri kemm 
l‑ispeċifikazzjoni kif ukoll il‑prezz. 
L‑użu minn esperti esterni jista’ jkun 
għali, għalhekk huwa partikolarment 
rilevanti fejn ikun hemm riskju finanz ‑
jarju għoli jew suspett ta’ manipulazz ‑
joni. L‑eżempju Litwan fil‑ Kaxxa 11  
juri li użu minn esperti li jkun immirat 
sew jista’ jiġġenera ffrankar nett 
għall‑baġits nazzjonali u tal‑UE.
87 
F’10 mill ‑15‑il PŻR analizzat (ara l‑ An-
ness IV ), l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
rreferew mill‑inqas l‑applikazzjonijiet 
għall‑għotjiet li kienu akbar lil bord ta’ 
evalwazzjoni li jista’ jikkonsisti f’esperti 
tekniċi u/jew individwi oħra b’għarfien 
rilevanti. Bords bħal dawn jistgħu 
jgħinu biex inaqqsu s‑soġġettività ta’ 
valutazzjonijiet dwar jekk il‑prezzi ‑
jiet (u l‑ispeċifikazzjonijiet) humiex 
raġonevoli.
42 Osservazzjonijiet
Użu minn esperti li jkun immirat sew jista’ jiġġenera ffrankar nett għall‑baġits naz ‑
zjonali u tal‑UE
Fejn l‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet jikkonċernaw ammonti li huma akbar, jekk tiġi pprovduta offerta waħda 
biss jew jekk ikun hemm karatteristiċi oħra tar‑riskju, l‑awtoritajiet Litwani jirreferu l‑proposta għall‑proġett 
lil ditta ta’ konsulenti finanzjarji għal analiżi esperta tal‑ispejjeż proposti. L‑awtoritajiet Litwani rreferew 214 ‑il 
każ lill‑konsulenti fl ‑2012/13. Il‑konsulenti kkonkludew li f’27 każ, il‑prezzijiet li saru applikazzjonijiet għalihom 
qabżu l‑aħjar prezzijiet tas‑suq disponibbli. L‑awtoritajiet Litwani kkalkulaw li kull euro mħallas lill‑konsulenti 
rriżulta f’iffrankar ta’ aktar minn EUR 4 ta’ fondi tal‑UE u dawk nazzjonali.Kaxxa 11
Parti IV ‑  Tibqa’ tingħata 
attenzjoni wkoll wara 
l‑approvazzjonijiet 
tal‑proġetti: approċċi biex 
jiġi żgurat li l‑ispejjeż li 
fil‑fatt ġew rimborżati 
huma raġonevoli
88 
Kif deskritt hawn fuq, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri huma meħtieġa 
jiċċekkjaw li l‑għotjiet li japprovaw 
ikunu bbażati fuq spejjeż raġonevoli. 
Iżda jista’ jkun għad hemm xi 
inċertezza dwar l‑ispejjeż fl‑istadju 
tal‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet, 
partikolarment għal proġetti kbar ta’ 
kostruzzjoni. Xi awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jistgħu jieħdu bosta xhur 
biex jipproċessaw l‑applikazzjonijiet, 
għalhekk il‑prezzijiet miksuba fi 
żmien l‑applikazzjoni jistgħu ma 
jkunux għadhom validi ladarba jibda 
l‑proġett, jew jista’ jkun li l‑pjanijiet ta’ 
direzzjoni tan‑negozju tal‑applikant 
ikunu nbidlu. Konsegwentement, ma 
hi xejn ħaġa mhux normali li l‑ispejjeż 
imġarrba jkunu differenti mill‑ispejjeż 
approvati: kemm l‑ispeċifikazzjoni 
u l‑prezzijiet jistgħu jinbidlu.89 
Tliet tipi ta’ riskji jidhru meta 
l‑applikant jippreżenta klejm 
għall‑pagament tal‑għotja, biex jiġu 
rimborżati l‑ispejjeż imġarrba:
(a) l‑ispejjeż ma jkunux għadhom 
raġonevoli f’termini tal‑outputs 
u r‑riżultati reali: spejjeż li ġew 
approvati għal maqjel tal‑baqar 
b’kapaċità ta’ 100 annimal jistgħu 
ma jkunux raġonevoli jekk 
il‑maqjel li fil‑fatt inbena għandu 
kapaċità ta’ 50 biss;
(b) il‑proġett ikun ġie implimen ‑
tat b’mod differenti, għalhekk 
l‑ispeċifikazzjonijiet u l‑prezzijiet 
iċċekkjati fl‑applikazzjoni ma 
jkunux għadhom applikabbli: 
pereżempju minflok saqaf tal‑la ‑
vanja għall‑maqjel tal‑baqar, il‑bid ‑
wi jibni saqaf tal‑metall għall‑istess 
ammont;
(c) l‑iffrankar li jkun sar fuq elementi 
tal‑proġett ikunu intużaw għal 
gold‑plating, billi l‑promoturi 
tal‑proġetti għandhom tendenza 
li jaraw l‑approvazzjoni tal‑għotja 
bħala baġit disponibbli għall‑infiq: 
pereżempju, jekk ix‑xogħlijiet 
ta’ kostruzzjoni jiswew inqas 
mill‑baġit, l‑iffrankar jista’ jintne ‑
faq fuq installazzjonijiet lussużi.
Il‑Qorti vvalutat l‑approċċi segwiti 
mill‑awtoritajiet tal‑Istati Membri biex 
jindirizzaw dawn ir‑riskji.
43 Osservazzjonijiet
Is‑sistemi ta’ kontroll 
għandhom jaqbdu 
u jiċċekkjaw kwalunkwe 
tibdil materjali għall‑proġett 
li jsir wara li tkun ġiet appro ‑
vata l‑għotja, biex jiġi żgurat 
li l‑ispejjeż li jkollhom jiġu 
rimborżati jkunu għadhom 
raġonevoli
90 
Ħlief fejn japplikaw l ‑“ispejjeż sim ‑
plifikati”, normalment l‑applikanti 
jridu jippreżentaw fatturi mħallsa 
biex jappoġġaw il‑klejms tagħhom 
għall‑pagamenti tal‑għotjiet. L‑aw ‑
toritajiet tal‑Istati Membri jiċċekkjaw 
dawn il‑fatturi biex jiżguraw li jkun 
hemm bażi korretta għar‑rimborż. 
Fejn l‑ispejjeż reali tal‑proġett ikunu 
eżattament kif deskritt fid‑dettall 
fl‑applikazzjoni, ma jkun jinħtieġ 
ebda kontroll ulterjuri biex jiġi stab ‑
bilit li l‑ispejjeż ikunu raġonevoli. 
Iżda l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
jeħtieġu regoli u sistemi ta’ kontroll 
stabbiliti biex jaqbdu tibdil sinifikanti 
mill‑ispejjeż approvati tal‑proġetti 
u biex jiċċekkjaw li l‑ispejjeż ikunu 
għadhom raġonevoli.91 
Il‑Qorti sabet li l ‑15‑il awtorità tal‑Istati 
Membri kollha kellhom proċeduri 
biex jittrattaw tibdil għall‑outputs 
jew l‑ispejjeż approvati tal‑proġetti. 
Ġew segwiti żewġ approċċi alternat ‑
tivi. Fl‑ewwel wieħed, l‑awtoritajiet 
speċifikaw l‑ispejjeż tal‑proġetti 
fil‑ftehim ta’ għotja bl‑istess livell ta’ 
dettall bħal dawk li kienu ċċekkjaw 
fl‑applikazzjoni: jekk l‑ispejjeż ġew 
iċċekkjati oġġett b’oġġett, il‑ftehim ta’ 
għotja kien jispeċifika l‑ispejjeż oġġett 
b’oġġett. Fit‑tieni approċċ, il‑ftehimiet 
ta’ għotja saru għall‑ispiża totali 
tal‑proġett jew għal kategoriji wiesgħa 
ta’ nfiq (bħal kostruzzjoni, tagħmir 
u tariffi) ukoll fejn l‑ispejjeż kienu ġew 
iċċekkjati fuq bażi ta’ oġġett b’oġġett. 
B’mod ġenerali, dan it‑tieni approċċ 
ma tax aċċertament tajjeb li t‑tliet riskji 
msemmija hawn fuq ġew indirizzati 
u huwa ppermetta r‑rimborż ta’ spejjeż 
li għalihom ma kinitx ġiet iċċekkjata 
r‑raġonevolezza. Eżempju ta’ dan jid ‑
her fil‑ Kaxxa 12 .
Miżura għall‑appoġġ ta’ negozji rurali żgħar fl‑Ingilterra: tibdil li sar għall‑proġett 
ippermetta r‑rimborż ta’ spejjeż li għalihom ma kinitx ġiet iċċekkjata 
r‑raġonevolezza
Applikant talab għotja għal proġett biex jagħmel rinnovament tal‑bini tiegħu u biex jixtri tagħmir speċjalizzat. 
L‑applikant ippreżenta bosta offerti għax‑xogħlijiet tal‑bini, għat‑tagħmir u għal oġġetti oħra li kienu jinkludu 
kċina ġdida għall‑persunal. Dawn ġew iċċekkjati u approvati mill‑awtoritajiet Ingliżi. Meta l‑applikant wasal 
bie jixtri t‑tagħmir speċjalizzat huwa sab fornitur li offra prezz ferm aktar baxx mill‑offerti preċedenti. Huwa 
uża l‑iffrankar li sar fuq it‑tagħmir biex jagħmel xi xogħlijiet fuq il‑parkeġġ u biex jixtri kċina aktar għalja 
għall‑persunal. Billi l‑spejjeż totali approvati tal‑proġett ma nqabżux, l‑awtoritajiet Ingliżi ma ċċekkjawx 
ir‑raġonevolezza ta’ dawn l‑ispejjeż supplimentari.Kaxxa 12
44 Osservazzjonijiet
Regoli ċari, dikjarazzjonijiet 
espliċiti u kontrolli fuq kamp ‑
juni ta’ pagamenti jistgħu 
jiskoraġġixxu l‑ħabi ta’ skon ‑
tijiet, ribassi jew vantaġġi 
oħra mogħtija mill‑fornitur li 
jbaxxu l‑ispiża reali
92 
Fil‑biċċa l‑kbira mill‑PŻR, l‑applikanti 
huma meħtieġa jippreżentaw il‑klejms 
tagħhom għall‑pagamenti wara li 
jitnaqqas kwalunkwe skont. Dan jista’ 
jkun meħtieġ mil‑liġi amministrattiva 
ġenerali tal‑Istat Membru jew fir‑regoli 
għall‑implimentazzjoni tal‑miżura ta’ 
għajnuna. Fi 3 mill ‑15‑il PŻR eżaminat 
(ara l‑ Anness IV ), l‑awtoritajiet tal‑Ista ‑
ti Membri ħtieġu wkoll li l‑applikant 
jagħmel dikjarazzjoni espliċita fil‑klejm 
għall‑pagament (pereżempju billi 
jimmarka iva/le f’kaxxa). Prattika tajba 
oħra hija li jiġu inklużi eżempji fil‑gwi ‑
da għall‑iskemi ta’ għajnuna biex 
jintwera kif l‑applikant għandu jittratta 
diversi tipi ta’ skonti, ribassi, jew 
vantaġġi oħra mogħtija mill‑fornitur, 
li jbaxxu l‑ispiża reali. Filwaqt li dawn 
l‑approċċi kieku ma jimpedixxux frodi 
intenzjonata, huma jistgħu jkollhom 
effett deterrenti. Huma jkopru wkoll 
il‑każijiet fejn l‑applikanti ma jaħsbux 
dwar jekk skont jew ribass għandux jit ‑
naqqas mill‑klejm, jew fejn ma jkunux 
ċerti.93 
Minbarra li jkollhom regoli u dikja ‑
razzjonijiet ċari, l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri għandhom jiċċekkjaw il‑fat ‑
turi pprovduti b’appoġġ tal‑klejms 
għall‑pagamenti għal kwalunkwe 
indikazzjoni ta’ skontijiet, ribassi jew 
vantaġġi oħra u jiżguraw li dawn 
jitnaqqsu. Billi jista’ jkun li dawn 
ma jkunux jidhru fuq il‑fattura 
(pereżempju, fornitur jista’ jagħti 
ribass fi tmiem is‑sena), l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri għandhom jagħmlu 
wkoll kontrolli ulterjuri għal kampjun 
ta’ pagamenti. Kontrolli bħal dawn 
jieħdu ż‑żmien u jistgħu jkunu jeħtieġu 
li l‑fornituri jiġu kkuntattjati u/jew li 
jsiru żjarat lill‑applikant biex ir‑rekords 
kontabilistiċi u bankarji tagħhom jiġu 
ċċekkjati. Opportunità biex dan isir hija 
fil‑kontrolli “fuq il‑post” u “ ex‑post ” 
fuq kampjun ta’ pagamenti meħtieġa 
taħt il‑leġiżlazzjoni tal‑UE17. Mill ‑15‑il 
awtorità tal‑Istati Membri, 6 għamlu 
dan (ara l‑ Anness IV ).
94 
It‑twettiq ta’ kontrolli bħal dawn ma 
jistax jaqbad u jikkoreġi l‑każijiet 
kollha ta’ skontijiet jew vantaġġi oħra 
moħbija iżda jaqdi żewġ skopijiet. 
L‑ewwel nett bħala deterrent: huwa 
inqas probabbli li l‑applikanti jaħbu 
skontijiet jekk ikunu jafu li hemm ċans 
li dan jiġi ċċekkjat. It‑tieni nett, huwa 
jipprovdi feedback lill‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri dwar l‑inċidenza ta’ 
prattiki bħal dawn biex huma jkunu 
jistgħu jaġġustaw kif meħtieġ is‑siste ‑
mi ta’ kontroll tagħhom.17 Ir‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011.
45 Osservazzjonijiet
Parti V ‑ Ksib ta’ 
effiċjenza: approċċi biex 
jiġi żgurat li l‑livell ta’ 
rekwiżiti u ta’ kontrolli 
jkunu proporzjonati 
mal‑livell ta’ riskju
95 
L‑impatt finanzjarju potenz ‑
jali tar‑rimborż ta’ spejjeż mhux 
raġonevoli minħabba speċifikazzjoni 
żejda jew prezz eċċessiv jiddependi 
fuq il‑frekwenza ta’ kemm‑il darba 
dan iseħħ u fuq l‑ammonti involuti. 
Aktar ma jiżdied l‑impatt finanzjarju 
potenzjali, hekk ukoll għandu jiżdied 
il‑livell ta’ kontrolli: dawn għandhom 
ikunu proporzjonali għal‑livell ta’ riskju 
involut. Biex jiġi evitat piż amminis ‑
trattiv mhux meħtieġ, ir‑rekwiżiti li 
l‑applikanti għandhom jikkonformaw 
magħhom għandhom ikunu l‑minimu 
meħtieġ biex jippermettu dawk 
il‑kontrolli. Il‑Qorti vvalutat l‑approċċi 
segwiti mill‑awtoritajiet tal‑Istati Mem ‑
bri biex iqabblu l‑livell ta’ rekwiżiti 
u ta’ kontrolli mal‑livell ta’ riskji.
Fejn il‑probabbiltà u l‑impatt 
potenzjali tar‑riskji jkun 
baxx, jistgħu jitfasslu sistemi 
ta’ kontroll li jimminimizzaw 
il‑piż amministrattiv
96 
Aktar ma tkun baxxa l‑għotja 
bħala proporzjon tal‑ispejjeż to ‑
tali tal‑proġett (ir‑rata effettiva 
tal‑għajnuna), aktar ikun għoli l‑am ‑
mont li l‑applikant ikollu jikkontrib ‑
wixxi mir‑riżorsi proprji tiegħu. Dan 
iżid l‑inċentiv tal‑applikant biex jikseb 
l‑aħjar prezz u jnaqqas l‑inċentiv biex 
iżid l‑ispeċifikazzjoni. Madankollu, 
ebda waħda mill ‑15‑il awtorità tal‑Ista ‑
ti Membri analizzata ma naqqset 
ir‑rekwiżiti jew il‑kontrolli tagħha biex 
jirriflettu r‑riskju iktar baxx assoċjat 
ma’ rati effettivi baxxi tal‑għajnuna.97 
Fejn l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri 
kellhom informazzjoni indipendenti 
dwar il‑prezzijiet, notevolement 
f’databases ta’ prezzijiet ta’ referenza, 
jew fejn stabbilixxew spejjeż mas ‑
simi, fil‑biċċa l‑kbira huma naqqsu 
r‑rekwiżiti fuq l‑applikanti biex jirri ‑
flettu r‑riskju aktar baxx. Pereżempju, 
għal oġġetti fid‑database tal‑prezzijiet 
ta’ makkinarju fl‑Ungerija, l‑applikanti 
ma kellhom għalfejn jipprovdu ebda 
offerta biex tappoġġa l‑applikazzjoniji ‑
et tagħhom għall‑għotjiet. L‑użu minn 
spejjeż simplifikati jelimina l‑ħtieġa 
li l‑ispejjeż jiġu ċċekkjati, iżda dan 
l‑approċċ ma ntużax b’mod wiesa’ (ara 
l‑paragrafu 42).
98 
Il‑biċċa l‑kbira mill‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri naqqsu r‑rekwiżiti 
u l‑kontrolli għal oġġetti li jiswew 
ftit ħafna billi ħtieġu għadd inqas ta’ 
offerti, aċċettaw listi ta’ prezzijiet jew 
kopji stampati ta’ websajts minn fuq 
skrin minflok offerti, jew billi eskludew 
oġġetti individwali żgħar ħafna 
mill‑ispejjeż eliġibbli. Huma naqqsu 
wkoll ir‑rekwiżiti għal pjanijiet ta’ 
direzzjoni tan‑negozju u informazzjoni 
oħra.
46 Osservazzjonijiet
Oġġetti ta’ valur għoli, 
proġetti b’rati għoljin ta’ 
għajnuna u fatturi oħra 
tar‑riskju jiġġustifikaw livell 
ogħla ta’ kontrolli
99 
Madwar l‑UE, il‑proġett ta’ investi ‑
ment tal‑iżvilupp rurali ta’ livell medju 
jiswa madwar EUR 125 000. Għal 
spejjeż tal‑proġetti ta’ dan l‑ammont, 
l‑awtoritajiet kollha tal‑Istati Membri 
jeħtieġu żewġ jew tliet offerti minn 
fornituri jew jiċċekkjaw l‑ispejjeż 
proposti ma’ databases tal‑prezzijiet. 
Xi wħud jiċċekkjaw ukoll il‑valur 
għall‑flus, jagħmlu riċerka dwar is‑suq 
fuq il‑prezzijiet jew jikkonsultaw 
esperti, kif ġie deskritt aktar kmieni 
f’dan ir‑rapport. Iżda fejn l‑ispejjeż 
eliġibbli tal‑proġetti (u għaldaqstant 
l‑ammont tal‑għotja) jkunu ħafna 
ogħla mill‑ammont medju, huma ftit 
l‑awtoritajiet li jagħmlu kontrolli ad ‑
dizzjonali jew aktar estensivi, minkejja 
li l‑impatt potenzjali tar‑riskji jkun 
ogħla18.
100  
Iżda mhumiex biss il‑proġetti ta’ 
valur għoli li jippreżentaw riskji 
ogħla. B’mod partikolari, aktar ma 
tkun għolja r‑rata tal‑għajnuna, aktar 
ikun baxx l‑inċentiv tal‑applikant 
biex jillimita l‑ispejjeż billi jfit ‑
tex l‑aħjar prezz jew permezz ta’ 
speċifikazzjonijiet aktar ekonomiċi. 
Aktar ma r‑rati tal‑għajnuna joqorbu 
lejn 100 %, aktar ma jogħla ħafna 
r‑riskju ta’ speċifikazzjoni żejda u ta’ 
gold‑plating, kemm jekk l‑applikant 
ikun korp pubbliku kif ukoll jekk ikun 
fis‑settur privat19. Iżda ebda waħda 
mill ‑15‑il awtorità tal‑Istati Mem ‑
bri analizzata ma żiedet ir‑rekwiżiti 
u l‑kontrolli tagħha biex jirriflettu 
r‑riskji akbar assoċjati ma’ rati għolja 
tal‑għajnuna. Dan huwa ta’ tħassib 
partikolari fejn l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri ma għamlu ebda kontroll 
fuq ir‑raġonevolezza tal‑ispejjeż jekk 
l‑applikant segwa l‑proċeduri ta’ akkwist pubbliku, billi dawn fihom 
infushom ma jagħtux aċċertament li 
l‑ispeċifikazzjonijiet tal‑proġett huma 
raġonevoli (ara l‑paragrafi 83 sa 85).18 Fejn l‑applikant ikun korp 
pubbliku, normalment dawn 
ikunu marbuta li jsegwu 
proċeduri addizzjonali ta’ 
akkwist għal kuntratti ta’ valur 
ogħla u l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri għandhom jiċċekkjaw 
li l‑proċeduri jiġu segwiti 
b’mod korrett.
19 Spiss, korpi u assoċjazzjonijiet 
pubbliċi jingħataw għotjiet sa 
100 %. Dan huwa ħafna inqas 
frekwenti għal proġetti 
fis‑settur privat iżda xorta 
waħda jseħħ. Pereżempju 
fl‑Italja ‑  il‑Kampanja ġew 
offruti għotjiet ta’ 100 % lil 
negozji privati għal proġetti ta’ 
diversifikazzjoni ta’ azjendi 
agrikoli u għal proġetti ta’ 
żvilupp ta’ negozji rurali.
47
 Konklużjonijiet 
u Rakkomandazzjonijiet
101  
F’dan l‑awditu l‑Qorti esprimiet 
dubju dwar jekk l‑approċċi segwiti 
mill‑Kummissjoni u mill‑Istati Membri 
kinux l‑aktar effettivi għaż‑żamma 
tal‑ispejjeż tal‑għotjiet tal‑iżvilupp 
rurali taħt kontroll.
102  
Il‑Qorti sabet li l‑approċċi segwiti ma 
kinux l‑aktar effettivi. Il‑Kummissjoni 
rreaġixxiet wara li nqalgħu il‑problemi 
minflok l‑ewwel ma żgurat li s‑sistemi 
kienu tajbin mal‑ewwel. Is‑sistemi ta’ 
kontroll tal‑Istati Membri indirizzaw 
biss xi wħud mir‑riskji għall‑ekonomija 
jew kienu difettużi. Kien hemm dis ‑
ponibbli approċċi aktar effettivi iżda 
dawn ma ġewx applikati b’mod wiesa’.
103  
Il‑Kummissjoni la ma offriet gwida 
u lanqas ma firxet prattika tajba 
fil‑bidu tal‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013. Hija ma żguratx 
li s‑sistemi tal‑Istati Membri kienu 
effettivi qabel ma dawn bdew jap ‑
provaw volumi kbar ta’ għotjiet. 
Sakemm ħadet azzjoni, il‑biċċa l‑kbira 
mill‑għotjiet għal proġetti kienu 
diġà ġew approvati. Iżda mill ‑2012 ‘l 
hawn, il‑Kummissjoni adottat approċċ 
aktar attiv u kkoordinat. Jekk dan 
jitkompla sat‑tmiem b’fokus akbar 
fuq l‑ekonomija, għandu jwassal għal 
ġestjoni finanzjarja aħjar fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni li jmiss.104  
Fir‑rigward tal‑Istati Membri, sal ‑2014 
l‑akbar 15 ‑il Programm tal‑Iżvilupp 
Rurali kollha kellhom stabbiliti s‑siste ‑
mi bażiċi meħtieġa mir‑regolamenti 
għall‑iċċekkjar tal‑ispejjeż tal‑iżvilupp 
rurali. Il‑metodi użati kienu jvarjaw, 
u l‑Qorti identifikat xi approċċi mfassla 
sew biex jindirizzaw ċerti riskji. Iżda, kif 
jidher mill‑ħarsa ġenerali fl‑ Anness IV , 
kollha kellhom dgħufijiet fir‑rigward 
tar‑riskji prinċipali b’tali mod li kump ‑
lessivament, l‑ispejjeż tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali ma ġewx ikkon ‑
trollati sew. Analiżi tal‑informazzjoni 
mit‑88 PŻR kollha tindika li hemm 
sitwazzjoni simili prevalenti madwar 
l‑UE. B’mod partikolari:
(a) Is‑sistemi ta’ kontroll tal‑Istati 
Membri ffukaw fuq il‑prezzijiet 
tal‑oġġetti jew tax‑xogħlijiet 
fl‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet 
b’ħafna inqas attenzjoni 
għall‑ ispeċifikazzjoni : jekk l‑oġġetti 
nfishom kinux raġonevoli jew jekk 
l‑għotja kinitx kosteffettiva fir‑rig ‑
ward tal‑objettivi ta’ politika. Dan 
iwassal għar‑riskji ta’ gold‑plating 
u ta’ valur baxx għall‑flus.
(b) Il‑metodi prinċipali użati biex jiġu 
ċċekkjati l‑prezzijiet fl‑applika ‑
zzjonijiet għall‑għotjiet kienu li 
jitqabblu offerti minn fornituri 
differenti jew li dawn jitqabblu 
ma’ prezzijiet ta’ referenza. Il‑Qorti 
sabet li s‑sistemi f’xi Stati Membri 
ftit taw aċċertament li l‑ispejjeż 
kienu raġonevoli  — pereżempju 
billi ntużaw prezzijiet ta’ referenza 
li kienu 30 % ogħla mill‑prezzijiet 
reali tas‑suq.
48 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet
(c) L‑għotjiet jiġu approvati minn qa ‑
bel u jitħallsu ladarba l‑applikant 
ikun xtara l‑oġġetti jew ikun daħal 
għax‑xogħlijiet ikkonċernati. Fejn 
bidliet għal proġett seħħew wara 
l‑approvazzjoni tal‑għotja, xi 
lakuni f’xi sistemi tal‑Istati Mem ‑
bri ppermettew li jiġu rimborżati 
spejjeż li għalihom ma kinitx ġiet 
iċċekkjata r‑raġonevolezza.
(d) Ġeneralment, il‑livell ta’ rekwiżiti 
u kontrolli ma ħax kont tal‑livelli 
differenti ta’ riskju. Ħafna aw ‑
toritajiet tal‑Istati Membri użaw 
l‑istess approċċ biex jiċċekkjaw 
għotja ta’ EUR 10 000 bħal 
dak biex jiċċekkjaw għotja ta’ 
EUR 1 000 000. Il‑possibbiltajiet 
għal simplifikazzjoni fejn ir‑riskji 
kienu limitati ma ġewx segwiti 
b’mod wiesa’.
105  
Id‑difetti jew diskrepanzi prinċipali 
fl‑approċċi segwiti huma deskritti 
fil‑qosor fil‑ Kaxxa 13 :
106  
Dan iwassal lill‑Qorti biex tikkonkludi 
li hemm lok konsiderevoli biex isir 
iffrankar reali f’għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑2020 per ‑
mezz ta’ approċċi aħjar għall‑kontroll 
tal‑ispejjeż. Dan l‑iffrankar jista’ jsir 
disponibbli għall‑finanzjament ta’ 
proġetti addizzjonali, li jwassal għal 
outputs u riżultati akbar u aktar ilħuq 
tal‑objettivi.107  
Il‑Qorti sabet ukoll li kien hemm 
approċċi, li setgħu jaħdmu u li kienu 
kosteffettivi, għall‑mitigazzjoni 
tar‑riskji identifikati — u li l‑biċċa 
l‑kbira minnhom huma diġà implimen ‑
tati f’xi wħud mill‑PŻR. Dawn huma 
deskritti fil‑parti prinċipali tar‑rap ‑
port. Fejn setgħet tinkiseb evidenza 
suffiċjenti mill‑analiżi fl‑uffiċċju tal‑ak ‑
bar 15 ‑il PŻR, tingħata ħarsa ġenerali 
lejn xi wħud minn dawn l‑approċċi 
fil‑Figura 7  hawn taħt u din tingħata 
fil‑qosor fl‑ Anness IV .
108  
Il‑Qorti tilqa’ l‑intenzjoni tal‑Kum ‑
missjoni li toħroġ gwida dwar spejjeż 
simplifikati (għalkemm l‑Istati Mem ‑
bri indikaw li mhuwiex probabbli 
li l‑possibbiltajiet ta’ spejjeż sim ‑
plifikati jiġu applikati b’mod wiesa’ 
minħabba n‑natura diversa tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali). Il‑Qorti tilqa’ 
wkoll il‑gwida tal‑Kummissjoni dwar 
it‑trattament ta’ frodi u l ‑“pjanijiet ta’ 
azzjoni” żviluppati mill‑Istati Mem ‑
bri fuq l‑inizjattiva tal‑Kummissjoni. 
Il‑pjanijiet li rat il‑Qorti juru titjib f’xi 
wħud mis‑sistemi bażiċi iżda ma jindi ‑
rizzawx ħafna mid‑dgħufijiet fit‑tfassil 
elenkati fil‑paragrafu 105 hawn fuq.
49 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet
Dgħufijiet prinċipali osservati fit‑tfassil tas‑sistemi ta’ kontroll għall‑ispejjeż 
tal‑iżvilupp rurali
Riskju ta’ speċifikazzjoni żejda:
 οminbarra għall‑ispejjeż tal‑ġestjoni tal‑art u tat‑taħriġ, użu limitat mill‑possibbiltajiet għar‑restrizzjoni ta’ 
għotjiet għal spejjeż “standard” (ara l‑paragrafi 41 sa 42);
 οftit li xejn kunsiderazzjoni ta’ jekk l‑ispejjeż kinux raġonevoli fir‑rigward tal‑outputs u r‑riżultati mistennija ‑  
ftit kienu l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri li ħadu inkunsiderazzjoni l‑kosteffettività jew il‑valur għall‑flus 
tal‑applikazzjonijiet għall‑għotjiet (ara l‑paragrafu 46);
 οnuqqas ta’ approċċi affidabbli għar‑riskju ta’ gold‑plating (ara l‑paragrafi 48 sa 50);
Riskju li l‑approvazzjonijiet tal‑għotjiet jkunu bbażati fuq prezzijiet li huma għoljin wisq:
 οspejjeż unitarji standard mhux iċċekkjati biex jitkixxef jekk, fil‑prattika, dawn irriżultawx f’pagamenti 
eċċessivi (ara l‑paragrafi 62 sa 63);
 οserħan fuq iċċekkjar ma’ databases tal‑prezzijiet bi prezzijiet elenkati li spiss kienu 20 ‑30 % ogħla 
mill‑prezzijiet reali tas‑suq (ara l‑paragrafi 69 u 71);
 οaċċettazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall‑għotjiet fejn il‑prezzijiet qabżu l‑prezzijiet ta’ referenza b’sa 30 jew 
40 % mingħajr ma kienet tinħtieġ ġustifikazzjoni (ara l‑paragrafu 74);
 οsalvagwardji insuffiċjenti meta kien hemm serħan fuq it‑tqabbil ta’ offerti minn fornituri (ara l‑paragrafi 77 
sa 81);
 οserħan fuq l‑iċċekkjar tal‑konformità ma’ proċeduri ta’ akkwist pubbliku (fejn applikabbli) mingħajr ma ġie 
ċċekkjat ukoll li l‑ispejjeż proposti kienu raġonevoli (ara l‑paragrafi 83 sa 85);
Riskju li l‑ispejjeż li fil‑fatt ġew rimborżati jistgħu ma jkunux raġonevoli:
 οlakuni fil‑proċeduri wara l‑approvazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall‑għotjiet, li jfisser li l‑ispejjeż li fil‑fatt ġew 
rimborżati jisgħu jkunu differenti minn dawk li ġew aċċettati bħala raġonevoli (ara l‑paragrafi 91 sa 92);
Riskju li l‑livell ta’ rekwiżiti u kontrolli mhuwiex relatat biżżejjed mal‑livell ta’ riskji:
 οrekwiżiti u kontrolli mhux miżjuda fejn ir‑rati tal‑għajnuna huma għoljin (u l‑applikant ftit li xejn ikollu 
inċentiv biex jillimita l‑ispejjeż) jew għal għotjiet kbar ħafna (ara l‑paragrafi 99 sa 100).Kaxxa 13
50 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet Figura 7Ħarsa ġenerali lejn l‑approċċi fil ‑15‑il PŻR awditjat
PŻR li jsegwu l-approċċ
PŻR li ma jsegwux l-approċċ
L-approċċ mhuwiex applikabbli jew mhuwiex ivvalutat
0 5 10 15
Jitfasslu rekwiżiti u/ jew kontrolli ogħla għal proġetti ta’ valur għoliJitfasslu rekwiżiti u/ jew kontrolli ogħla fejn ir-rati
tal-għajnuna jkunu għoljinJitwettqu kontrolli fuq il-post għal kampjun ta’ pagamenti biex jiġi 
żgurat li l-klejms jirriﬂettu l-beneﬁċċji ﬁnanzjarji kollha riċevuti 
jew dovuti mill-fornituriJittieħdu miżuri għall-mitigazzjoni tar-riskji ta’ frodiJiġi ċċekkjat li l-ispejjeż ikunu raġonevoli meta jiġu segwiti 
l-proċeduri ta’ akkwist pubblikuJintużaw prezzijiet reali tas-suq bħala prezzijiet ta’ referenza 
għat-tagħmir u l-makkinarju aktar milli l-prezzijiet
elenkati tal-fornituriJiġi ċċekkjat jekk l-ispejjeż standard jirriżultawx f’pagamenti żejdaJiġi vvalutat jekk l-ispejjeż humiex raġonevoli f’termini
ta’ outputs jew ta’ riżultati
Sors:  Is‑sejbiet tal‑awditjar tal‑QEA.
51 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet
109  
F’ħafna każijiet, l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jiżviluppaw id‑dettall 
tas‑sistemi ta’ kontroll tagħhom — 
il‑formoli, l‑istruzzjonijiet, il‑proċeduri 
u l‑listi ta’ kontroll — ladarba l‑PŻR 
għall ‑2014 ‑2020 ikunu ġew approvati. 
Iżda dment li dawn is‑sistemi ta’ kon ‑
troll ma jindirizzawx ir‑riskji identifi ‑
kati f’dan ir‑rapport, huwa probabbli 
li d‑dgħufijiet jippersistu. Hemm 
approċċi disponibbli li ma jinvolvux 
iż‑żieda ta’ aktar u aktar rekwiżiti 
u kontrolli, iżda jimmiraw l‑isforz aħjar 
lejn fejn ir‑riskji huma l‑akbar. L‑aħjar 
sistemi ta’ kontroll mhux biss huma ef ‑
fettivi ‑  imfasslin biex jiksbu ekonom ‑
ija ‑ iżda huma effiċjenti wkoll ‑ xierqa 
għal‑livell ta’ riskju.110  
Il‑lista ta’ kontroll għal “tfassil ta ‑
jjeb” ippreżentata fl‑ Anness I  tip‑
provdi sett komprensiv ta’ kriterji 
għall‑valutazzjoni ta’ jekk is‑sistemi ta’ 
kontroll jindirizzawx ir‑riskji deskritti 
f’dan ir‑rapport. Il‑Qorti tirrak ‑
komanda  li qabel jiġi impenjat infiq 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid, 
il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jikkoo ‑
peraw biex jiżguraw li l‑approċċi seg ‑
witi għall‑PŻR kollha jissodisfaw dawn 
il‑kriterji u jkunu mmirati lejn l‑oqsma 
tal‑akbar riskju. Il‑valutazzjoni ex‑ante  
tas‑sistemi ta’ kontroll mis‑servizzi 
tal‑awditjar intern tal‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri (jew minn korpi oħra 
ta’ spezzjoni jew tal‑awditjar) għandha 
tkun parti minn dan il‑proċess.
111 
It‑tfassil tajjeb ta’ sistemi huwa biss 
l‑ewwel pass. Il‑mod li bih jiġu is‑siste ‑
mi jiġu implimentati fil‑prattika huwa 
wkoll ta’ qofol. Għaldaqstant, il‑Qorti 
tirrakkomanda  li l‑Kummissjoni 
u l‑Istati Membri jiċċekkjaw kmieni 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid 
li s‑sistemi jaħdmu b’mod effiċjenti 
u li huma effettivi fir‑rigward tar‑riskji 
enfasizzati f’dan ir‑rapport.
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla I, immexxija mis‑Sinjura  
Rasa BUDBERGYTĖ, Membru tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa 
tagħha tas ‑26 ta’ Novembru 2014.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President
52
Lista ta’ kontroll żviluppata mill‑QEA biex tivvaluta t‑tfassil ta’ sistemi ta’ kontroll 
fir‑rigward tar‑riskji assoċjati mal‑ispejjeż tal‑iżvilupp rurali
Riskju Karatteristika tat-tfassilAra 
l-paragrafiSpeċifikazzjoni żejda1. Tiġi ristretta l-eliġibbiltà tal-ispejjeż ta’ speċifikazzjoni standard fejn ikun hemm ħafna proġetti simili jew 
tipi komuni ta’ nfiq38–42
2. Jiġu evalwati l-ispejjeż proposti biex jiġi żgurat li l-ispeċifikazzjonijiet ikunu raġonevoli
(a)  Isiru kalkoli standard u jitqabblu ma’ punti ta’ riferiment biex jiġu identifikati malajr applikazzjonijiet li jkunu speċifikati 
żżejjed44–45
(b) Issir evalwazzjoni ta’ jekk l-ispejjeż ikunux raġonevoli skont kriterji ta’ kosteffettività jew ta’ valur għall-flus 46
(c)  Jiġu dokumentati valutazzjonijiet ta’ jekk l-ispeċifikazzjonijiet ikunux raġonevoli u l-bażi għal dan, kemm jekk ikun 
tqabbil ma’ proġetti oħra, evalwazzjoni teknika, jew ġudizzju skont is-sens komun47–48
(d)  Jekk l-għotjiet ma jkunux ibbażati fuq l-aktar offerta baxxa li tkun valida, jiġu stabbiliti kriterji ċari għall-istabbilment 
ta’ jekk l-ispejjeż tal-offerti li huma ogħla jkunux raġonevoli; tiġi dokumentata l-evalwazzjoni tal-ispejjeż supplimentari 
involuti49–51
(e)  Isir użu minn opinjonijiet esperti indipendenti għal aċċertament li l-ispeċifikazzjonijiet ikunu raġonevoli, partikolarment 
fejn proġetti jippreżentaw riskji minħabba d-daqs, il-kumplessità teknika jew in-nuqqas ta’ informazzjoni kumparattiva 
tagħhom53–55Prezzijiet mhux kompetittivi3. Fejn ikun fattibbli, jiġu stabbiliti spejjeż massimi jew jintużaw possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati u, perjodi -
kament, jiġi ċċekkjat li dawn ma jaqbżux prezzijiet tas-suq li huma ġeneralment disponibbli58–63
4. Isir tqabbil tal-prezzijiet tal-oġġetti li jkunu saru applikazzjonijiet għalihom ma’ data  indipendenti
(a)  Fejn ikun ġustifikat mir-riskju, tintuża riċerka dwar is-suq biex tinkiseb informazzjoni indipendenti u kumparattiva dwar 
il-prezzijiet għal proġetti individwali64–65
(b)  Meta jkunu qed jintużaw databases tal-prezzijiet ta’ referenza, jintużaw prezzijiet reali tas-suq (jew jiġi applikat 
koeffiċjent għall-prezzijiet elenkati tal-fornituri); perjodikament, jiġu aġġornati l-prezzijiet u jiġi żgurat li dawn jir -
riflettu kwalunkwe differenza reġjonali kbira66–71
(c)  Jiġu definiti regoli u kriterji ċari għal meta l-prezz li tkun saret applikazzjoni għalih jaqbeż ir-referenza, biex jiġi stabbilit 
jekk l-ispejjeż aktar għaljin ikunux raġonevoli; tiġi dokumentata l-evalwazzjoni tal-ispejjeż supplimentari involuti; jekk 
tiġi aċċettata awtomatikament varjazzjoni perċentwali mill-prezzijiet ta’ referenza, jiġi żgurat li l-perċentwal użat jista’ 
jiġi ġġustifikat fir-rigward tal-prezzijiet reali tas-suq72–74
5. Jitfasslu salvagwardji kontra l-manipulazzjoni u l-frodi meta jkunu qed jiġu evalwati offerti mill-fornituri
(a)  Jekk tiġi riċevuta offerta waħda biss jew jekk l-offerti riċevuti ma jkunux kumparabbli, jintużaw metodi alternattivi biex 
jiġi ċċekkjat li l-prezzijiet ikunu raġonevoli75–77
(b)  Jiġu mfassla miżuri biex jiskoraġġixxu, jimpedixxu, jaqbdu u jikkoreġu kwalunkwe manipulazzjoni li tiffavorixxi fornitur 
partikolari78–80
(c) Tiġi segwita l-gwida tal-Kummissjoni għall-prevenzjoni u d-detezzjoni tal-frodi 81
(d)  Fejn l-akkwist pubbliku ma jirriżultax f’bosta offerti kompetittivi, jew jekk il-proċeduri segwiti jkunu difettużi, jittieħdu 
passi addizzjonali biex jiġi żgurat li l-ispejjeż ikunu raġonevoli82–85
6. Użu minn opinjonijiet esperti indipendenti biex jinkiseb aċċertament siewi, fejn dan ikun kosteffettiv
(a)  Meta jkun meħtieġ ġudizzju dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż, tintuża opinjoni esperta jew opinjoni ta’ bord ta’ 
evalwazzjoni biex tinkiseb ċertezza addizzjonali li d-deċiżjoni tkun ibbażata fis-sod86–87
(b) Każijiet b’riskji ogħla jiġu riferuti għal esperti interni jew esterni 86–87Annessi Anness I
53 Annessi
Riskju Karatteristika tat-tfassilAra 
l-paragrafiTibdil fil-proġetti7. Jitfasslu sistemi ta’ kontroll biex jaqbdu u jiċċekkjaw tibdil sinifikanti għall-proġett li jsir wara li tkun ġiet 
approvata l-għotja, biex jiġi żgurat li l-ispejjeż ikunu għadhom raġonevoli
(a)  Tkun meħtieġa ripartizzjoni ċara tal-ispejjeż kemm fl-applikazzjoni għall-għotja kif ukoll fil-klejm għall-pagament; 
l-ispejjeż fil-ftehim ta’ għotja jiġu speċifikati fl-istess livell ta’ dettall bħal dak meta ġew iċċekkjati90–91
(b)  Jiġu stabbiliti regoli u proċeduri ċari biex jiġi ċċekkjat li l-ispejjeż ta’ tibdil materjali mill-ispejjeż approvati tal-proġetti 
jkunu raġonevoli u li kwalunkwe ffrankar ma jintużax għal gold-plating 90 –91
8. Jitfasslu regoli biex jiskoraġġixxu l-ħabi ta’ skontijiet, ribassi jew vantaġġi oħra, mogħtija mill-fornitur, li 
jbaxxu l-ispiża reali
(a) Tkun meħtieġa dikjarazzjoni espliċita ta’ skontijiet, ribassi jew vantaġġi oħra fil-klejms għall-pagamenti 92
(b)  Isiru kontrolli addizzjonali fuq il-post għal kampjun ta’ pagamenti biex jinqabdu skontijiet, ribassi jew vantaġġi oħra 
moħbija93–94Relazzjoni 
għar-riskji9. Fejn il-probabbiltà u l-impatt potenzjali tar-riskji jkun baxx, jitfasslu sistemi ta’ kontroll li jimminimizzaw 
il-piż amministrattiv96–98
10. Jiżdiedu r-rekwiżiti u l-kontrolli għal oġġetti b’valur għoli, proġetti b’rati għolja tal-għajnuna u fatturi oħra 
tar-riskju99–100Anness I
54 Annessi Anness IIProgrammi tal‑Iżvilupp Rurali magħżula għal analiżi fl‑uffiċċju
1 Għall‑miżuri fl‑ambitu ta’ dan l‑awditu, is‑sitwazzjoni fil ‑31.12.2013.
Sors:  ENRD.7367719629709891 0391 2271 3971 7241 8052 0592 1172 4084 6076 645 Il-Polonja
Ir-Rumanija
L-Ungerija
Franza, Kontinentali
Il-Portugall, Kontinentali
Il-Greċja
Il-Bulgarija
Spanja, l-Andalusija
Ir-Repubblika Ċeka
Is-Slovakkja
Ir-Renju Unit, l-Ingilterra
Il-Litwanja
L-Awstrija
Il-Ġermanja, Brandenburg u Berlin
L-Italja, il-Kampanja
Il-PŻR l-oħra kollha 15 677Inﬁq ipprogrammat (2007-2013) għall-akbar 15-il PŻR1 (EUR miljun)
64 % tal-baġit totali 
għall-miżuri ﬂ-ambitu tal-awditjar(EUR 29,5 biljun)
55 Annessi Anness IIIUżu minn possibbiltajiet ta’ spejjeż simplifikati fit ‑88 Programm tal‑Iżvilupp Rurali
Sors:  Kwestjonarju tal‑QEA.Għadd ta’ PŻRSomom f’daqqaSpejjeż unitarji standard
Rimborż tal-ispejjeż reali
Investimenti mhux produttivi - ForestiL-ewwel aﬀorestazzjoni- Art agrikola
Stabbiliment ta’ sistemi ta’ agroforestrija
Modernizzar ta’ azjendi agrikoliRestawr tal-potenzjal tal-forestrijaL-ewwel aﬀorestazzjoni- Art mhux agrikola
Inkoraġġiment tat-turiżmuKonservazzjoni/ titjib tal-wirt naturali
Servizzi ta’ għajnuna u konsulenza
Ħolqien ta' negozju u żviluppDiversiﬁkazzjoni
Servizzi bażiċi
Tiġdid ta’ rħula
Taħriġ u informazzjoni (rurali)Taħriġ u informazzjoni (agrikoltura/foresti)Investimenti mhux produttivi - Azjendi agrikoli
Titjib tal-valur ekonomiku ta’ foresti
Servizzi ta’ konsulenza
Infrastruttura
Skemi ta’ kwalità tal-ikel0 10 20 30 40 50 60 70 80 90PŻR li jużaw spejjeż unitarji standard jew somom f’daqqa bħala wieħed mill-metodi, skont il-miżura
56 Annessi
Ħarsa ġenerali lejn l‑approċċi segwiti fil‑Programmi tal‑Iżvilupp Rurali magħżula 
għal analiżi fl‑uffiċċju 
Il-Bulgarija
Ir-Repubblika Ċeka
Il-Ġermanja 
- Brandenburg
Il-Greċja
Spanja - Andalusija
Franza 
- Kontinentali
L-Italja 
- Il-Kampanja
Il-Litwanja
L-Ungerija
L-Awstrija
Il-Polonja
Il-Portugall 
- Kontinentali
Ir-Rumanija
Is-Slovakkja
Ir-Renju Unit 
- L-Ingilterra
Jiġu vvalutati l-ispejjeż imqabbla mal-outputs 
jew mar-riżultati mistennija √ √ √ √
Jiġi ċċekkjat jekk l-ispejjeż standard jirriżultawx 
f’pagamenti eċċessiviM/A M/A M/A M/A M/A M/A
Tintuża riċerka dwar is-suq fejn meħtieġ, biex 
tinkiseb informazzjoni indipendenti u kump -
arattiva dwar il-prezzijiet għal proġetti mhux 
tas-soltu jew kumplessi√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Jintużaw prezzijiet reali tas-suq bħala prezzijiet 
ta’ referenza għal tagħmir u makkinarju eċċ. u 
mhux il-prezzijiet elenkati tal-fornituri √ M/A √ √ M/A √1M/A
Jittieħdu miżuri għall-mitigazzjoni tar-riskji 
ta’ frodi fir-rigward ta’ offerti minn fornituri u 
akkwist √ √ √ √ √ √ √
Jiġi ċċekkjat li l-ispejjeż ikunu raġonevoli wkoll 
meta jkunu ġew segwiti l-proċeduri ta’ akkwist 
pubbliku√ √ √ √ √
Jintużaw kumitati ta’ evalwazzjoni jew esperti 
biex jiġu vvalutati speċifikazzjonijiet u / jew 
prezzijiet√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
L-applikanti jkunu meħtieġa jiddikjaraw 
espliċitament, fil-klejms għall-pagamenti 
tagħhom, il-benefiċċji finanzjarji kollha (skonti -
jiet, ribassi, eċċ.) riċevuti jew dovuti mill-fornituri √ √ √
Kontrolli fuq il-post li l-benefiċċji finanzjarji 
kollha riċevuti jew dovuti mill-foħrnituri jittieħdu 
inkunsiderazzjoni għall-pagament finali√ √ √ √ √ √
Rekwiżiti u / jew kontrolli ogħla għal miżuri b’rati 
tal-għajnuna għoljin
Rekwiżiti u / jew kontroll aktar baxxi għal oġġetti 
ta’ valur baxx √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Rekwiżiti u / jew kontrolli ogħla għal proġetti 
kbar ħafna√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Didaskalija
√ Inkluż fil-proċeduri għall-miżuri prinċipali fejn huwa rilevanti 
Mhux inkluż fil-proċeduri għall-miżuri prinċipali
Mhux ivvalutat
M/A Mhux applikabbli
1  Id‑database tal ‑prezzijiet tat ‑tagħmir ma ġiex aġġornat mill ‑2006 ’l hawn. L ‑awtoritajiet Rumeni infurmaw lill ‑Qorti li qed jiġi stabbilit data ‑
base ġdid ibbażat fuq il ‑prezzijiet elenkati tal ‑fornituri. Anness IV
57
Tweġiba għal VI (a) ‑ (d)
Matul l‑awditi tagħha stess, il‑Kummissjoni sabet 
dgħufijiet simili għal dawk indikati mill‑Qorti u ġew 
applikati korrezzjonijiet finanzjarji biex ikopru 
r‑riskju tal‑fond. Xi proċeduri ta’ approvazzjoni ta’ 
konformità għadhom għaddejjin u x’aktarx li jwas ‑
slu għal korrelazzjonijiet finanzjarji ulterjuri.
Il‑pjanijiet ta’ azzjoni żviluppati mill‑Istati Membri 
fl‑eżerċizzju tat‑tnaqqis tal‑iżbalji fl‑implimen ‑
tazzjoni tal‑miżuri tal‑iżvilupp rurali jinkludu 
metodi aħjar għall‑valutazzjoni tar‑raġonevolezza 
tal‑kostijiet.
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 l‑użu 
msaħħaħ tal‑kostijiet standard għandu jnaqqas 
ir‑riskju tal‑iżbalji f’dan ir‑rigward.
VIII
L‑ENRD se xxerred il‑prattiki tajbin permezz 
tas‑seminars u l‑paġni fuq l‑internet iddedikati.
IX
Il‑Kummissjoni aċċettat ir‑rakkomandazzjoni 
tal‑Qorti li l‑Istati Membri għandu jkollhom sistema 
ta’ kontroll effikaċi u effiċjenti fis‑seħħ minn qabel. 
Hija tħeġġeġ lill‑Istati Membri jużaw il‑lista ta’ 
kontroll u l‑kriterji żviluppati mill‑Qorti u li jinsabu 
fl‑Anness I.
Sa Jannar 2015, il‑Kummissjoni se tipprovdi 
wkoll gwida dwar il‑kontrolli u l‑penalitajiet 
għall‑iżvilupp rurali, inkluża taqsima speċifika dwar 
ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet u l‑lista ta’ kontroll 
għall‑Awtoritajiet Maniġerjali annessi mar‑Rapport 
Speċjali.
Madankollu, taħriġ u qsim ta’ esperjenzi se jkunu 
parti mill‑attivitajiet tan‑Netwerk Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (ENRD) fil‑perjodu 2014 ‑2020.
1  L‑Artikolu 24(2)(d) tar ‑Regolament tal ‑Kummissjoni (KE) 
Nru 65/2011
2 Ir‑Regolament (KE) Nru 1975/2006Taqsira eżekuttiva
II
Il‑Kummissjoni hija impenjata bis‑sħiħ biex tik ‑
seb ekonomizzazzjoni u effiċjenza aħjar fin‑nefqa 
fl‑iżvilupp rurali, b’mod partikolari fl‑għotjiet 
għal operazzjonijiet ta’ investiment lil benefiċjarji 
privati u pubbliċi (raġonevolezza tal‑kostijiet). Għal 
dan l‑għan, il‑Kummissjoni adottat approċċ aktar 
attiv u kkoordinat, b’fokus ikbar fuq l‑ekonomija, 
li tistenna li jwassal għal ġestjoni finanzjarja aħjar 
fil‑QFP li jmiss, kif jidher fit‑tweġibiet ta’ hawn taħt.
III
Il‑Kummissjoni tagħmel awditi ta’ konformità 
fl‑Istati Membri biex tara li n‑nefqa imħalsa tkun 
konformi mar‑regoli. F’dawn l‑awditi, il‑Kummissjoni 
sabet ukoll dgħufijiet rigward ir‑raġonevolezza 
tal‑kostijiet. Diġà saru xi korrezzjonijiet finanzjarji 
f’dan ir‑rigward u għaddejjin għadd ta’ proċeduri ta’ 
approvazzjoni ta’ konformità u għandhom iwasslu 
għal korrezzjonijiet finanzjarji ulterjuri.
IV
L‑aġenziji tal‑ħlas iridu jikkonformaw mal‑kriterji 
ta’ akkreditament stipulati fl‑Anness I tar‑Regola ‑
ment 907/2014 (il‑programm 2014 ‑2020) qabel 
ma jkunu jistgħu jsiru ħlasijiet. L‑Artikolu 24(2)(d) 
tar‑Regolament tal‑Kummissjoni (UE) Nru 65/2011 
jistipula li l‑Istati Membri għandhom jivvalutaw 
ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet waqt il‑kontrolli 
amministrattivi bl‑użu ta’ sistema ta’ evalwazz ‑
joni adatta, bħall‑kostijiet ta’ referenza, t‑tqabbil 
ta’ offerti jew il‑kumitat tal‑evalwazzjoni. Din 
id‑dispożizzjoni nżammet għall‑perjodu 2014 ‑2020.
V
Inizjalment, id‑dispożizzjonijiet dwar l‑evalwa ‑
zzjoni tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet mibgħuta 
tqiesu li jinftiehmu waħedhom1. Fil‑fatt, meta 
fir‑rebbiegħa 2010 il‑qafas legali preċedenti ġie 
riformulat2, ma nġibdet l‑attenzjoni tal‑Kummissjoni 
għall‑ebda diffikultà maġġuri dwar dan il‑punt. 
Fil‑proċess tal‑approvazzjoni tar‑riformulazzjoni 
ġiet ippreżentata u mwieġba mistoqsija waħda biss 
(jekk il‑kostijiet massimi humiex metodu adatt).Risposta  
tal‑Kummissjoni
Risposta tal ‑Kummissjoni 58
15
Fl‑awditi tagħha stess, il‑Kummissjoni dejjem tiv ‑
valuta r‑raġonevolezza tal‑kostijiet għall‑miżuri ta’ 
investiment u r‑rispett għall‑proċeduri ta’ akkwist 
pubbliku.
Kważi l‑awditi kollha li saru mill‑Kummissjoni identi ‑
fikaw dgħufijiet rigward ir‑raġonevolezza tal‑kosti ‑
jiet. Dawn id‑dgħufijiet għandhom ikunu indiriz ‑
zati mill‑Istati Membri u se jiġu segwiti f’awditi 
sussegwenti.
L‑istrateġija ta’ DĠ AGRI bbażata fuq is‑sistema 
u fuq ir‑riskju tqis is‑sejbiet minn awditi preċedenti 
ta’ DĠ AGRI, mill‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri, 
mill‑OLAF u mill‑korpi taċ‑ċertifikazzjoni nazzjonali 
sabiex jiġu identifikati l‑iktar oqsma riskjużi fejn 
għandhom jiffukaw awditi futuri. Barra minn hekk, 
l‑istrateġija tal‑awditi għall‑perjodu 2014 ‑2020 
tiżgura kopertura aħjar tan‑nefqa kumplessiva 
u attivitajiet ta’ awditjar intensivi jkomplu jkopru 
l‑iktar oqsma riskjużi.
Il‑pjanijiet ta’ azzjoni dwar “rati ta’ żball” jin ‑
kludu azzjonijiet preventivi u korrettivi biex jiġu 
indirizzati dgħufijiet relatati mar‑raġonevolezza 
tal‑kostijiet jekk dawn id‑dgħufijiet ikunu nstabu 
fl‑awditi mill‑Kummissjoni jew mill‑Qorti Ewropea 
tal‑Awdituri.
Ir‑Regolament (UE) Nru 1306/2013 dwar il‑PAK 
il‑ġdid jistipula li l‑Kummissjoni tista’ tnaqqas jew 
tissospendi ħlasijiet interim lill‑Istati Membri jekk 
is‑sistemi ta’ kontroll ma jkunux effikaċi jew meta 
l‑miżuri korrettivi ma jkunux ġew implimentati. 
Għodda veloċi tista’ tkun l‑interruzzjoni tal‑ħlasijiet 
interim f’każ ta’ tħassib dwar il‑legalità u r‑regolarità 
tal‑ħlasijiet.
Meta jitqies dan ta’ hawn fuq, il‑Kummissjoni 
hija kunfidenti li n‑nuqqasijiet se jkunu żvelati 
iktar malajr, u li dan se jwassal għal mitigazzjoni 
aħjar tar‑riskji u implimentazzjoni iktar veloċi 
tal‑ażżjonijiet korrettivi neċessarji.Introduzzjoni
03
Kif semmiet il‑Qorti, il‑Kummissjoni tagħmel 
awditi ta’ konformità fl‑Istati Membri biex tara li 
l‑infiq imħallas ikun konformi mar‑regoli. F’dawn 
l‑awditi, il‑Kummissjoni sabet ukoll dgħufijiet 
rigward ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet. Diġà saru xi 
korrezzjonijiet finanzjarji f’dan ir‑rigward (eż. EUR 
19‑il miljun għall‑Bulgarija) u għaddejjin għadd 
ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni ta’ konformità 
u għandhom iwasslu għal korrezzjonijiet finanzjarji 
ulterjuri.
Fid‑19.12.2013, il‑Kummissjoni adottat linji gwida 
għad‑determinazzjoni tal‑korrezzjonijiet finanzjarji 
li għandhom jitwettqu mill‑Kummissjoni rigward 
in‑nefqa ffinanzjata mill‑Unjoni taħt ġestjoni 
kondiviża, għal nuqqas ta’ konformità mar‑regoli 
dwar l‑akkwist pubbliku. Skont dawn il‑linji gwida, 
in‑nuqqas ta’ osservanza tar‑regoli tal‑akkwist trid 
titqies abbażi tal‑prinċipju tal‑proporzjonalità.
04
Il‑Kummissjoni taqbel li jista’ jiġi ffrankat iktar u se 
żżomm f’moħħha l‑osservazzjonijiet tal‑Qorti.
05
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 
il‑possibilità tal‑użu ta’ kostijiet standard se jkunu 
ġġeneralizzati u inkoraġġiti. Dan għandu jnaqqas 
ir‑riskju għall‑Fond u jnaqqas ukoll il‑piż amminis ‑
trattiv għall‑Istati Membri.
Risposta tal ‑Kummissjoni 59
22
Barra minn hekk, il‑Kummissjoni issa għandha 
d‑dritt ukoll li tissospendi l‑ħlasijiet taħt ċerti 
kundizzjonijiet, jiġifieri jekk ikun hemm nuqqas 
serju fil‑funzjonament effettiv tas‑sistemi ta’ 
ġestjoni u kontroll u l‑Istat Membru jkunu 
naqas li jieħu l‑azzjoni neċessarja biex jirrimedja 
s‑sitwazzjoni.
24
Tweġiba konġunta għal paragrafi 24 ‑28:
Diġà saru xi korrezzjonijiet finanzjarji f’dan 
ir‑rigward u għaddejjin għadd ta’ proċeduri ta’ 
approvazzjoni ta’ konformità u għandhom iwasslu 
għal korrezzjonijiet finanzjarji ulterjuri.
Ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet ma titqiesx bħala total ‑
ment sodisfaċenti fi kważi l‑ebda waħda mill‑awditi 
mwettqa mill‑Kummissjoni. Meta nstabu dawn 
id‑dgħufijiet, minbarra l‑konsegwenzi finanzjarji, 
inħarġu rakkomandazzjonijiet. F’ċerti każijiet dawn 
wasslu għal azzjonijiet korrettivi.
Fir‑rapport annwali tal ‑2013, il‑Qorti Ewropea 
tal‑Awdituri osservat li l‑Istati Membri kellhom 
biżżejjed informazzjoni biex isibu u jikkoreġu l‑parti 
l‑kbira tal‑iżbalji misjuba fil‑qasam tal‑iżvilupp 
rurali. Għall‑miżuri tal‑investiment, il‑Qorti osservat 
li l‑Istati Membri setgħu sabu u kkoreġew l‑iżbalji 
kwantifikabbli kollha fit‑tranżazzjonijiet riveduti3.
Ta’ min jinnota li d‑dgħufijiet identifikati mill‑Qorti 
fl‑awditi tagħha għar‑rapporti annwali tagħha jiġu 
segwiti min‑naħa tal‑Kummissjoni permezz ta’ 
awditi mill‑uffiċċju jew awditi ta’ konformità jew 
mill‑korp taċ‑ċertifikazzjoni.
3  Ir‑Rapport Annwali 2013 tal ‑Qorti Ewropea tal ‑Awdituri, 
paragrafu 4.8Osservazzjonijiet
21
Il‑FAEŻR huwa implimentat b’ġestjoni kondiviża. 
Il‑Kummissjoni timplimenta l‑baġit u l‑kompiti ta’ 
implimentazzjoni jiġu kondiviżi mal‑Istati Mem ‑
bri. Dawn tal‑aħħar huma meħtieġa jimplimentaw 
il‑miżuri neċessarji biex jiżguraw li l‑azzjonijiet 
ikunu ffinanzjati korrettement u skont ir‑regoli 
tal‑UE. Filwaqt li DĠ AGRI qiegħed jerfa’ kompleta ‑
ment ir‑responsabbiltajiet tiegħu, is‑sejba u l‑kor ‑
rezzjoni tal‑iżbalji huma l‑ewwel u qabel kollox 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
Il‑Kummissjoni tagħmel awditi ta’ konformità 
fl‑Istati Membri biex tara li n‑nefqa imħalsa tkun 
konformi mar‑regoli. Dawn l‑awditi ta’ konformità 
jistgħu jwasslu għal korrezzjonijiet finanzjarji u lista 
ta’ rakkomandazzjonijiet dwar kif tista’ tittejjeb 
is‑sistemi ta’ ġestjoni u kontroll.
Meta l‑Istati Membri ma jimplimentawx l‑azzjonijiet 
proposti, jistgħu jkunu suġġetti għal sospensjoni 
tal‑ħlasijiet u korrezzjonijiet finanzjarji.
Risposta tal ‑Kummissjoni 60
Barra minn hekk, fid ‑19/12/2013, il‑Kummissjoni 
adottat linji gwida għad‑determinazzjoni tal‑kor ‑
rezzjonijiet finanzjarji li għandhom jitwettqu 
mill‑Kummissjoni rigward in‑nefqa ffinanzjata 
mill‑Unjoni taħt ġestjoni kondiviża, għal nuqqas ta’ 
konformità mar‑regoli dwar l‑akkwist pubbliku.
Fir‑rigward tal‑valutazzjoni tas‑sistemi ta’ kontroll 
fis‑seħħ, il‑Kummissjoni sabet li sistemi ta’ kontroll 
imfasslin sew mhux dejjem kienu implimentati sew 
fil‑prattika.
32
Il‑pjanijiet ta’ azzjoni ġew introdotti wara s‑sejbiet 
tal‑Qorti tal‑Awdituri fir‑rapport annwali 2011 
tagħha. Dan kien kompitu sostanzjali għall‑Istati 
Membri.
Il‑Kummissjoni żviluppat għodod dettaljati biex 
titjieb il‑kwalità tal‑pjanijiet ta’ azzjoni biex jiġu 
indirizzati l‑kawżi bażi tal‑iżbalji. Dawn inkludew 
it‑tħejjija ta’ linji gwida dwar suġġetti bħal kostijiet 
issemplifikati, akkwist pubbliku, verifikabilità u kon ‑
trollabilità tal‑miżuri fil‑pjanijiet ta’ żvilupp rurali kif 
ukoll fl‑organizzazzjoni ta’ strateġiji speċifiċi kontra 
l‑frodi.
Fl‑aħħar aġġornament (Settembru 2014) tal‑pjanijiet 
ta’ azzjoni, l‑Istati Membri kellhom iqisu ħafna iktar 
is‑sejbiet tal‑awditi tal‑Qorti u tal‑Kummissjoni. 
Fil‑fatt, 46% tal‑azzjonijiet ippreżentati mill‑Istati 
Membri indirizzaw sejbiet konkreti fl‑awditi b’50% 
minnhom ikunu ġew mir‑rapporti tal‑Qorti.
Ta’ min jinnota li s‑setgħat tal‑Kummissjoni ssaħħew 
bir‑Regolament (UE) Nru 1306/2013 dwar il‑PAK 
il‑ġdid. L‑Artikolu 41(2) jistipula li ħlasijiet interim 
lill‑Istat Membru jistgħu jkunu sospiżi jew imnaqqsa 
meta jinstab li l‑komponenti ewlenin tas‑sistema 
ta’ kontroll nazzjonali mhumiex effettivi jew meta 
l‑miżuri korrettivi neċessarji ma jkunux ġew impli ‑
mentati. L‑Artikolu 36(7) jistipula l‑interruzzjoni 
tal‑ħlasijiet interim bħala l‑ewwel għodda veloċi 
u reattiva f’każ ta’ tħassib dwar il‑legalità u r‑rego ‑
larità tal‑ħlasijiet.
Barra minn hekk, biex jiġu evitati korrezzjonijiet 
finanzjarji, kull aġenzija tal‑pagamenti li jkunu 
sarulha riżervi fir‑rapport annwali tal‑attività ta’ DĠ 
AGRI, ikollha taġixxi minnufih.29
Kif deskritt mill‑Qorti fil‑paragrafu 33, wara l‑analiżi, 
ġew organizzati erba’ seminars mal‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri. Waqt is‑seminars ġew diskussi 
kwistjonijiet marbuta mar‑raġonevolezza tal‑kosti ‑
jiet u l‑akkwist pubbliku u ġew kondiviżi prattiki 
tajbin. L‑Istati Membri qed jimplimentaw ukoll 
pjanijiet ta’ azzjoni dwar rati tal‑erruri, li f’ċerti 
każijiet jinkludu azzjonijiet għat‑titjib tal‑valutazz ‑
joni tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet.
Fil‑każ partikolari tal‑akkwist pubbliku, diġà ġie 
ppreżentat dokument ta’ gwida dwar l‑iktar irrego ‑
laritajiet komuni fil‑ġestjoni tal‑Fondi ESI lill‑Istati 
Membri (ir‑raba’ Seminar dwar ir‑Rata tal‑Iżbalji, Ott 
2014).
30
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid 2014 ‑
2020, il‑Kummissjoni ressqet għażliet ta’ kostijiet 
issemplifikati (Finanzjament b’rata fissa, Skali 
standard ta’ kostijiet għal kull unità, Somom 
ta’ darba) bħala mezzi effiċjenti għall‑iżgurar 
tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet.
Ir‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 jinkludi għażliet 
għall‑Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investi ‑
ment biex jikkalkulaw infiq eliġibbli tal‑għotjiet 
u għajnuna ripagabbli fuq il‑bażi tal‑kostijiet reali, 
imma wkoll fuq il‑bażi ta’ finanzjament fuq rata 
fissa, skali standard ta’ kostijiet għal kull unità 
u somom ta’ darba.
Il‑Kummissjoni ħejjiet gwida dwar l‑Alternattivi ta’ 
Kostijiet Issemplifikati (SCOs) sabiex tiġi pprovduta 
gwida teknika fuq it‑tliet tipi ta’ kostijiet issimplifi ‑
kati applikabbli u biex tikkondividi l‑aqwa prattiki 
bil‑ħsieb li tħeġġeġ lill‑Istati Membri jużaw kostijiet 
issimplifikati. Madankollu, l‑għażla jekk jintużawx 
il‑kostijiet issimplifikati hija tal‑Istati Membri.
F’seminar dwar ir‑rata ta’ żbalji organizzat 
f’Ottubru 2014, ġiet ippreżentata gwida dwar 
kif jiġu prevenuti l‑irregolaritajiet fil‑proċeduri 
ta’ akkwist pubbliku lill‑awtoritajiet maniġerjali 
u l‑aġenziji tal‑pagamenti tal‑Istati Membri kollha. 
Fl‑aħħar nett, gwida dwar il‑kontrolli u l‑penalitajiet 
għall‑iżvilupp rurali se tkun disponibbli qabel 
tmiem l ‑2014.
Risposta tal ‑Kummissjoni 61
42
Ara t‑tweġiba għall‑paragrafu 34.
Tweġibiet 44 ‑49
Is‑sistemi ta’ monitoraġġ u valutazzjoni stabbiliti 
mill‑Istati Membri wara l‑Anness IV tar‑R. 808/2014 
(RD Att ta’ Implimentazzjoni) jista’ jkun għodda utli 
għall‑valutazzjoni tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet 
fid‑dawl tal‑prestazzjonijiet, ir‑riżultati u l‑impatti 
miksuba u/jew ippjanati. Il‑Kummissjoni se tirrak ‑
komanda lill‑Istati Membri biex itejbu l‑valutazzjoni 
tal‑kosteffiċjenza u l‑kosteffettività ta’ operazzjoni ‑
jiet u proġetti individwali.
52
Sessjonijiet ta’ ħidma speċifiċi dwar strateġiji ta’ 
kontra l‑frodi qed jiġu organizzati fi kważi l‑Istati 
Membri kollha minn DĠ AGRI.
Ara t‑tweġiba għall‑paragrafu 33 għal aktar dettalji.
54
Prattiki tajbin f’dan il‑qasam se jkunu kondiviżi 
matul l‑ENRD fil‑perjodu 2014 ‑2020.
61
Hemm metodoloġiji differenti li jistgħu jkunu 
applikati biex jiġu ddeterminati l‑alternattivi 
tal‑kostijiet issemplifikati, kif imsemmi fl‑Art 67(5) 
tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013. Barra minn 
hekk, skont l‑Art 62(2) tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013, l‑awtoritajiet maniġerjali għandhom 
jinkludu fil‑programmi ta’ żvilupp rurali tagħhom 
stqarrija li tikkonferma l‑adegwatezza u l‑preċiżjoni 
tal‑kalkoli. Din l‑istqarrija trid issir minn korp inde ‑
pendenti funzjonali.33
Flimkien ma’ dan, il‑Kummissjoni tipprovdi 
seminars kontra l‑frodi lill‑Aġenziji tal‑Pagamenti 
fl‑Istati Membri (u l‑Pajjiżi Kandidati). Is‑seminars 
għandhom l‑għan li jaqsmu l‑informazzjoni dwar 
oqsma b’riskju għoli ta’ frodi u kif issibha u tip ‑
prevjeniha. Sa tmiem l ‑2014, l‑Istati Membri li 
ġejjin se jkunu koperti minn dawn is‑seminars: 
l‑Awstrija, il‑Belġju (il‑Fjandri), Ċipru, ir‑Repubb ‑
lika Ċeka, id‑Danimarka, l‑Estonja, il‑Finlandja, 
Franza, il‑Ġermanja, il‑Greċja, l‑Irlanda, il‑Latvja, 
il‑Pajjiżi l‑Baxxi, il‑Polonja, il‑Portugall, ir‑Rumanija, 
ir‑Repubblika Slovakka, is‑Slovenja, Spanja 
u l‑Isvezja. Is‑seminars fl‑Istati Membri l‑oħrajn 
qegħdin f’fażi ta’ preparazzjoni.
34
Fil‑perjodu 2007 ‑2013 għall‑maġġoranza tal‑miżuri 
ta’ investiment fl‑iżvilupp rurali, ma kien hemm 
l‑ebda bażi ġuridika għall‑użu ta’ alternattivi 
ta’ kostijiet issimplifikati. Ir‑Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 (l‑Artikoli 67 ‑68) inkluda l‑possibilità 
li l‑Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment kollha 
jimplimentaw dawn l‑alternattivi u, għalhekk, huwa 
mistenni li, bl‑għajnuna ta’ gwida aħjar mill‑Kum ‑
missjoni, sehem ikbar min‑nefqa jkun ibbażat fuq 
alternattivi ta’ kostijiet issimplifikati fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni l‑ġdid. Naturalment fl‑aħħar 
mill‑aħħar huma l‑Istati Membri li jridu jiddeċiedu 
jużawx l‑alternattivi tal‑kostijiet issimplifikati.
35
Il‑pjanijiet ta’ azzjoni huma ffukati fuq l‑identifika ‑
zzjoni u l‑korrezzjoni ta’ sorsi ewlenin tal‑irrego ‑
laritajiet fin‑nefqa, inklużi dgħufijiet fil‑kontroll 
tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet. Fil‑fatt, id‑Dokument 
ta’ Ħidma tal‑Persunal ippreżentat f’Ġunju 2013 
mill‑Kummissjoni4 kien jinkludi l‑valutazzjoni 
ħażina tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet bħala waħda 
mir‑raġunijiet ewlenin għall‑iżbalji (RC10). Minn dak 
iż‑żmien ‘l hawn, l‑Istati Membri identifikaw pro ‑
gressivament nuqqasijiet f’dan il‑qasam u nedew 
azzjonijiet preventivi u korrettivi.
4  Dokument ta’ Ħidma tal ‑Persunal tal ‑Kummissjoni dwar il ‑
valutazzjoni tal ‑kawżi bażi tal ‑iżbalji u azzjonijiet preventivi 
u korrettivi fil ‑politika ta’ żvilupp rurali (SWD(2013) 244 finali).
Risposta tal ‑Kummissjoni 62
81
L‑implimentazzjoni tar‑Regolament Del ‑
egat tal‑Kummissjoni (UE) Nru 907/2014 se jgħin 
għall‑prevenzjoni u s‑sejbien tal‑frodi. L‑Anness I ta’ 
dan ir‑Regolament jistipula li l‑Aġenzija tal‑Pag ‑
amenti trid tiżgura li t‑taħriġ tal‑persunal ikun 
jinkludi konoxxenza tal‑frodi.
Skont ir‑Regolament (UE) Nru 1306/2013, ir‑Regola ‑
ment Delegat tal‑Kummissjoni (UE) Nru 907/2014 
u r‑Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Kummiss ‑
joni (UE) Nru 908/2014, l‑Istati Membri huma obbli ‑
gati jindirizzaw b’mod aktar speċifiku l‑frodi bħala 
riskju għall‑fondi. Dan is‑suġġett huwa indirizzat 
speċifikament ukoll fis‑seminars ta’ kontra l‑frodi 
(cf. tweġiba għall‑paragrafu 33).
86
Prattiki tajbin f’dan il‑qasam se jkunu kondiviżi 
matul l‑ENRD fil‑perjodu 2014 ‑2020.
90
L‑Artikolu 48(3) tar‑Regolament ta’ Implimentazzjoni 
tal‑Kummissjoni (UE) Nru 809/2014 jobbliga lill‑Istati 
Membri jivverifikaw l‑operazzjoni kompletata mqabbla 
mal‑operazzjoni li tkun intbagħtet u ntlaqgħet l‑app ‑
likazzjoni għal appoġġ għaliha. Din id‑dispożizzjoni 
għandha tippermetti lill‑Istati Membri jaqbdu l‑każijiet 
fejn ir‑riżultat finali ma jkunx l‑istess bħal dak li 
l‑benefiċjarju jkun intrabat għalih fil‑bidu.
Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet
103
Inizjalment, id‑dispożizzjonijiet dwar l‑evalwa ‑
zzjoni tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet mibgħuta 
tqiesu li jinftiehmu waħedhom5. Fil‑fatt, meta 
fir‑rebbiegħa 2010 il‑qafas legali preċedenti ġie 
riformulat6, ma nġibdet l‑attenzjoni tal‑Kummissjoni 
għall‑ebda diffikultà maġġuri dwar dan il‑punt. 
Fil‑proċess tal‑approvazzjoni tar‑riformulazzjoni 
ġiet ippreżentata u mwieġba mistoqsija waħda biss 
(jekk il‑kostijiet massimi humiex metodu adatt).
5  L‑Artikolu 24(2)(d) tar ‑Regolament tal ‑Kummissjoni (KE) 
Nru 65/2011.
6 Ir‑Regolament (KE) Nru 1975/2006.62
Skont il‑qafas ġuridiku attwali, il‑Kummissjoni ma 
tistax tobbliga lill‑Istati Membri jaġġornaw jew 
jirrieżaminaw perjodikament il‑metodoloġija stab ‑
bilita mill‑awtoritajiet maniġerjali skont l‑Art 67 
tar‑Regolament (UE) Nru 1303//2013, għalkemm 
il‑Kummissjoni tħeġġeġ li s‑sistemi fis‑seħħ jirri ‑
flettu l‑iżvilupp tal‑prezzijiet tas‑suq tul iż‑żmien.
Kaxxa 7
Għall‑perjodu 2014 ‑2020 li ġej, sistema bħal din 
għandha tkun ibbażata fuq kalkolu ġust, ekwitab ‑
bli u verifikabbli, filwaqt li jitqiesu, inter alia , dejta 
statistika, dejta storika jew prattiki kontabilistiċi 
tal‑kostijiet abitwali.
Speċifikament għall‑miżuri ta’ investiment: il‑Kum ‑
missjoni se tħeġġeġ lill‑Istati Membri jirrevedu per ‑
jodikament il‑metodoloġiji tal‑alternattiva tal‑kosti ‑
jiet issemplifikati biex ikunu konformi mal‑iżviluppi 
tas‑suq.
71
Il‑Kummissjoni tħeġġeġ lill‑Istati Membri biex 
jiżguraw li s‑sistemi fis‑seħħ jirriflettu l‑iżvilupp 
tal‑prezzijiet tas‑suq tul iż‑żmien.
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 78 u 79
Jista’ jkun hemm ċirkostanzi fejn l‑użu ta’ fornitur 
b’kost ogħla jista’ jkun iġġustifikat, kif tiddeskrivi 
l‑Qorti fil‑paragrafi 47 sa 52, imma l‑Kummissjoni 
taqbel li l‑manipulazzjoni mhix aċċettabbli.
80
Il‑każijiet estremi huma fil‑fatt każijiet li spiss 
jitfaċċaw fl‑investigazzjonijiet tal‑OLAF.
Risposta tal ‑Kummissjoni 63
110
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni. 
L‑Istati Membri għandhom jiżguraw minn qabel 
li jkollhom sistemi ta’ kontroll effiċjenti fis‑seħħ. 
Il‑Kummissjoni tħeġġeġ lill‑Istati Membri jużaw 
il‑lista ta’ kontroll u l‑kriterji żviluppati mill‑Qorti u li 
jinsabu fl‑Anness I.
Sa Jannar 2015, il‑Kummissjoni se tipprovdi 
wkoll gwida dwar il‑kontrolli u l‑penalitajiet 
għall‑iżvilupp rurali, inkluża taqsima speċifika dwar 
ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet u l‑lista ta’ kontroll 
għall‑Awtoritajiet Maniġerjali annessi mar‑Rapport 
Speċjali.
Madankollu, taħriġ u qsim ta’ esperjenzi se jkunu 
parti mill‑attivitajiet tan‑Netwerk Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (ENRD) fil‑perjodu 2014 ‑2020.
111
Il‑Kummissjoni tilqa’ din ir‑rakkomandazzjoni 
u se ssegwi l‑azzjonijiet li se jkunu qed jittieħdu 
mal‑Istati Membri.
Fir‑rigward tar‑riskji tal‑prestazzjoni, il‑Kummissjoni 
se tħeġġeġ lill‑Istati Membri fil‑qafas tal‑laqgħat 
regolari biex jaqsmu l‑esperjenzi u l‑prattiki tajbin 
tagħhom.Sadattant, il‑Kummissjoni ħejjiet gwida dwar l‑Alter ‑
nattivi ta’ Kostijiet Issemplifikati (SCOs) sabiex tiġi 
pprovduta gwida teknika fuq it‑tliet tipi ta’ kostijiet 
issemplifikati applikabbli u biex tikkondividi l‑aqwa 
prattiki bil‑ħsieb li tħeġġeġ lill‑Istati Membri jużaw 
kostijiet issemplifikati. Madankollu, l‑għażla jekk 
jintużawx il‑kostijiet issemplifikati hija tal‑Istati 
Membri.
F’seminar dwar ir‑rata ta’ żbalji organizzat 
f’Ottubru 2014, ġiet ippreżentata gwida dwar 
kif jiġu prevenuti l‑irregolaritajiet fil‑proċeduri 
ta’ akkwist pubbliku lill‑awtoritajiet maniġerjali 
u l‑aġenziji tal‑pagamenti tal‑Istati Membri kollha. 
Fl‑aħħar nett, gwida dwar il‑kontrolli u l‑penalitajiet 
għall‑iżvilupp rurali se tkun disponibbli qabel 
tmiem l ‑2014.
Barra minn hekk, fid ‑19/12/2013, il‑Kummissjoni 
adottat linji gwida għad‑determinazzjoni tal‑kor ‑
rezzjonijiet finanzjarji li għandhom jitwettqu 
mill‑Kummissjoni rigward in‑nefqa ffinanzjata 
mill‑Unjoni taħt ġestjoni kondiviża, għal nuqqas ta’ 
konformità mar‑regoli dwar l‑akkwist pubbliku.
Għall‑programm 2014 ‑2020, il‑Kummissjoni ressqet 
għażliet ta’ kostijiet issemplifikati (Finanzjament 
b’rata fissa, Skali standard ta’ kostijiet għal kull 
unità, Somom ta’ darba) bħala mezzi effiċjenti 
għall‑iżgurar tar‑raġonevolezza tal‑kostijiet.
Ir‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 jinkludi għażliet 
għall‑Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment 
biex jikkalkulaw in‑nefqa eliġibbli tal‑għotjiet 
u l‑għajnuna ripagabbli fuq il‑bażi tal‑kostijiet 
reali, imma wkoll fuq il‑bażi ta’ finanzjament fuq 
rata fissa, skali standard ta’ kostijiet għal kull unità 
u somom ta’ darba.
Fir‑rigward tal‑valutazzjoni tas‑sistemi ta’ kontroll 
fis‑seħħ, il‑Kummissjoni sabet li sistemi ta’ kontroll 
imfasslin sew mhux dejjem kienu implimentati sew 
fil‑prattika.
Risposta tal ‑Kummissjoni 64
Fir‑rigward tar‑riskji ta’ konformità, f’Marzu 2014 DĠ 
AGRI adotta strateġija tal‑awditjar pluriennali ġdida 
għall ‑2014 ‑2020. L‑istrateġija tal‑awditjar tibqa’ 
bbażata fuq ir‑riskju; biex ikun hemm kopertura 
ottimali tal‑awditjar, issa qed tinkludi programm tri ‑
ennali tal‑awditjar applikabbli minn Lulju 2014. Dan 
il‑programm huwa appoġġat minn Analiżi tar‑Riskju 
Ċentrali (CRA) u se jkun rieżaminat kull sena.
Korrezzjonijiet finanzjarji li jkunu ġejjin minn dawn 
l‑awditi huma bbażati fuq dgħufijiet fl‑implimen ‑
tazzjoni tas‑sistemi ta’ kontroll u fuq stima tar‑riskju 
finanzjarju li jġibu magħhom dawn id‑dgħufijiet 
għall‑baġit tal‑UE. Fuq il‑bażi tal‑awditi tagħha, 
il‑Kummissjoni tista’ tidentifika wkoll is‑sorsi reali 
u l‑kawżi tal‑iżbalji misjuba u jitolbu lill‑Istati 
Membri jelaboraw azzjonijiet korrettivi speċifiċi 
u mmirati.
KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL‑PUBBLIKAZZJONIJIET TAL‑UE
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
•  kopja waħda: 
permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
•  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir‑rappreżentanzi tal‑Unjoni Ewropea ( http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid‑delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl‑UE ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s‑servizz Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat‑telefown bla ħlas minn kullimkien fl‑UE) (*).
(*)  L‑informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it‑telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat‑telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).
Pubblikazzjonijiet bi ħlas:
• permezz tal‑EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Abbonamenti bi ħlas:
•  mingħand l‑aġenti tal‑bejgħ tal‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_mt.htm).
QJ‑AB‑14‑022‑MT‑N ISSN  1977 ‑5741
L‑Istati Membri jimplimentaw parti kbira 
mill‑politika ta’ żvilupp rurali tal‑UE billi 
jipprovdu għotjiet għall‑ispejjeż ta’ investimenti 
u proġetti oħra mwettqa minn bdiewa, negozji 
rurali, assoċjazzjonijiet u  awtoritajiet lokali.
Il‑Qorti sabet li xi wħud mill‑Istati Membri 
kellhom sistemi li ma kinux imfassla tajjeb 
biżżejjed, biex jiċċekkjaw li l‑ispejjeż ta’ dawn 
l‑għotjiet kienu raġonevoli. Kienu jeżistu 
approċċi li setgħu jaħdmu u li kienu kosteffettivi 
iżda dawn ma ġewx segwiti b’mod wiesa’. 
Il‑Qorti tiddeskrivi fil‑qosor xi prattiki tajbin li 
nstabu matul l‑awditu tagħha, u tikkonkludi li 
hemm lok konsiderevoli biex isir iffrankar reali 
f’għotjiet għal proġetti tal‑iżvilupp rurali 
fil‑perjodu 2014 ‑2020 permezz tal‑applikazzjoni 
ta’ dawn il‑prattiki tajbin.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I