MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C 204/103

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-garanzija ta' l-aċċess ġenerali għall-kura fit-tul u l-finanzjament sostenibbli ta' sistema tal-kura fit-tul għall-anzjani

(2008/C 204/21)

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew irċieva ittra, datata d-19 ta' Settembru 2007, mill-Presidenza futura Slovena li titlob l-opinjoni tiegħu skond l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea dwar

Il-garanzija ta' l-aċċess ġenerali għall-kura fit-tul u l-finanzjament sostenibbli ta' sistema tal-kura fit-tul għall-anzjani (Opinjoni esploratorja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-21 ta' Frar 2008. Is-Sinjura Klasnic kienet ir-rapporteur.

Matul l-443 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-12 u t-13 ta' Marzu 2008 (seduta tat-13 ta' Marzu), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni bi 99 vot favur u astensjoni waħda.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Konklużjonijiet

1.1.1 Il-ħtieġa tal-kura hija riskju tal-ħajja, u persuna tista' ssibha diffiċli biex tegħleb l-effetti tiegħu waħedha, għalhekk tinħtieġ responsabbiltà konġunta solidali bejn il-ġenerazzjonijiet (1).

1.1.2 Din il-ko-responsabbiltà għandha l-ewwel u qabel kollox titfassal fil-livell lokali u reġjonali filwaqt li jiġu kkunsidrati s-sistemi tal-familja u tat-taxxa, is-sitwazzjoni ta' l-impjiegi, l-mobbiltà, l-akkomodazzjoni, id-densità tal-popolazzjoni, it-tradizzjonijiet u l-attitudnijiet stabbiliti.

1.1.3 Billi f'dan il-qasam mhux biss teżisti sitwazzjoni problematika simili fl-Istati Membri ta' l-Unjoni Ewropea iżda hemm ukoll kwistjonijiet transnazzjonali, huwa f'loku u meħtieġ li dan is-suġġett jiġi ttrattat fil-qafas ta' l-istituzzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea. Hawnhekk l-iskambju ta' esperjenzi, per eżempju fil-qafas tal-metodu miftuħ ta' koordinazzjoni (OMC), jaqdi rwol speċjali, u f'xi każi jinħtieġu miżuri leġislattivi.

1.1.4 Bħal fil-każ tas-sistema tas-saħħa, il-parti l-kbira ta' l-ispejjeż tal-kura fit-tul jiżdiedu fl-aħħar snin tal-ħajja. Sa mit-tfassil tas-sistema tas-sigurtà soċjali attwali (is-sistema tas-saħħa u tal-pensjonijiet) it-tul tal-ħajja żdied b'mod konsiderevoli. Sabiex niffaċċjaw il-ħtiġijiet il-ġodda li jinħolqu b'din is-sistema, qed jitqajmu kwistjonijiet iebsa dwar il-ġustizzja u s-solidarjetà bejn ġenerazzjoni u oħra, li jirrikjedu xogħol ta' kjarifika, edukazzjoni u informazzjoni kif ukoll miżuri politiċi (2).

1.1.5 L-għan għandu jkun li l-anzjani u l-persuni anzjani ħafna fl-Ewropa jgħixu l-anzjanità tagħhom b'mod dinjituż u sikur, anke jekk jeħtieġu l-kura, u fl-istess ħin ikun hemm garanzija li, fil-kuntest tas-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet, dan ma jikkawżax piż żejjed fuq il-ġenerazzjonijiet futuri li ma jkunux jifilħu għalih.

1.2 Rakkomandazzjonijiet

1.2.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jitlob lill-Kunsill Ewropew u lill-Kummissjoni biex flimkien ma' l-Istati Membri jittrattaw b'mod urġenti l-problemi ta' popolazzjoni li dejjem qiegħda tixjieħ, sabiex ikun żgurat li l-anzjani kollha jirċievu l-għajnuna u l-kwalità ta' kura li jkollhom bżonn.

1.2.2 Sabiex wieħed jiffaċċja l-isfidi tal-kura fit-tul jinħtieġu sensiela ta' miżuri. Dawn huma l-aspetti importanti: Finanzjament u prezz li jista' jintlaħaq — L-aċċess universali għall-kura ta' kwalità għolja għandu jkun garantit, fil-prattika, għal persuni b'diffikultajiet speċjali jew b'paga baxxa wkoll; — Għandhom jiġu żviluppati sistemi ta' finanzjament sostenibbli li ma jħallux lil dawn il-persuni jegħlbu waħedhom dan ir-riskju tal-ħajja, iżda li jkunu wkoll bi prezz li jista' jintlaħaq mis-soċjetà u ma jkunux ta' piż żejjed fuq il-ġenerazzjonijiet futuri; — Il-promozzjoni ta' dawn il-miżuri ta' prekawzjoni u prevenzjoni għandha tgħin biex kemm jista' jkun tkun ikkontrolla ż-żieda tal-ħtieġa fil-futur. Għal dan il-għan għandu jinħoloq kunċett wiesa' ta' kura preventiva li jgħaqqad l-aspetti tal-prevenzjoni tas-saħħa u finanzjarja ma' l-aspetti tal-prevenzjoni soċjali u tat-tisħiħ ta' l-awtonomija ta' l-anzjani; — L-inċentivi għal prevenzjoni tal-kura fuq bażi privata — bħall-inċentivi ta' taxxi għall-prevenzjoni finanzjarja għandhom jiġu kkunsidrati meta dan jidher li jkun neċessarju sabiex jinkiseb l-objettiv ta' interess ġenerali tas-saħħa pubblika. Il-kura u l-provvista ta' servizzi — L-iżvilupp tal-kura skond il-ħtieġa għandu jkun garantit f'reġjuni li bħalissa huma żvantaġġati f'dan ir-rigward; — In-netwerks familjari u l-ġirien, li fil-preżent jwettqu l-parti l-kbira tax-xogħol ta' kura, għandhom ikunu mħeġġa u msaħħa, per eżempju bit-taħriġ u l-għajnuna tal-qraba; — L-NGOs, l-inizjattivi soċjo-ekonomiċi u l-istrutturi kooperattivi għandhom jiġu integrati b'mod aktar qawwi fix-xogħol ta' kura; — Ix-xogħol volontarju fil-qasam tal-kura mhux medika għandu jkun imħeġġeġ ħafna, l-aktar permezz ta' taħriġ fil-qasam tax-xogħol volotarju; — Il-kompetizzjoni sana bejn fornituri differenti ta' servizzi ta' kura għandha ttejjeb il-libertà ta' l-għażla għal dawk ikkonċernati, u tgħin sabiex tkompli tiżviluppa l-provvista skond standards ta' kwalità definiti, objettivi konkreti, kompiti, speċifiċitajiet u sistema ta' sigurtà soċjali stabbilita, li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-leġislatur f'kull Stat Membru peress li dawn is-servizzi jagħmlu parti mis-servizzi soċjali ta' interess ġenerali (3); — L-anzjani u l-persuni li jeħtieġu l-kura għandhom ikunu integrati b'mod aktar qawwi f'netwerks soċjali, anke bil-għan ta' prevenzjoni kontra l-abbuż u l-maltrattament; — Għandhom jiġu żviluppati mudelli ta' l-aħjar prattika fil-qasam tal-kura li ttaffi l-uġigħ f'ċentri tal-kura u fil-kura domestika; — Ix-xogħol ta' ospizju għandu jiġi żviluppat. Il-personal tal-kura u l-assistenza — Ir-riżorsi tal-personal tal-kura l-assistenza għandhom ikunu assigurati l-aktar permezz ta' taħriġ tajjeb lil dawk li jieħdu ħsieb l-anzjani, kundizzjonijiet tax-xogħol imtejba u l-apprezzament tal-professjonijiet fil-qasam tal-kura; — L-għarfien tal-kwalifiki li jinkisbu fil-UE għandu jsir aktar faċli; — Il-Kummissjoni hija mitluba teżamina r-regolamenti ta' aspetti transkonfinali tal-kura, per eżempju fir-rigward ta' l-użu ta' servizzi ta' assistenza barra l-pajjiż jew tal-migrazzjoni ta' persuni li jieħdu ħsieb l-anzjani; — Sabiex jiġi eliminat l-impjieg mhux iddikjarat, għandhom jiġu adottati miżuri biex is-servizzi ta' kura li s'issa ngħataw b'mod illegali jiġu integrati f'qafas legali, b'konsiderazzjoni tal-partikolaritajiet ta' l-attivitajiet li jsiru fid-djar privati. Assistenza u kura fil-familja — L-inċentivi sabiex jingħataw servizzi ta' kura mhux medika u assistenza għandhom jissaħħu kemm fil-qafas tal-familja kif ukoll fuq bażi volontarja (4); — Għandhom jiġu żviluppati strateġiji u offerti għall-oqsma tad-dimenzja u d-dipressjoni ta' l-anzjani, li fil-preżent huma l-akbar l-isfidi għall-familji u s-sistemi tal-kura; — Il-bilanċ bejn il-familja u x-xogħol għandu jittejjeb permezz ta' miżuri ta' għajnuna u mistrieħ għall-qrabat li jaħdmu u jieħdu ħsieb l-anzjani (per eżempju, ċentri ta' kura għall-anzjani f'intrapriżi kbar, servizzi ta' mistrieħ, servizzi ta' kura mobbli) Regolamenti, standards u kwalità — L-istandards ta' kwalità għandhom jiġu żviluppati fl-oqsma kollha tal-kura ta' l-anzjani, u l-kontroll effettiv tagħhom għandu jkun żgurat permezz ta' organizzazzjonijiet jew awtoritajiet ta' sorveljanza indipendenti kif ukoll minn istituzzjonijiet rikonoxxuti għall-ħarsien tad-drittijiet tal-bniedem; — B'hekk għandu jkun assigurat ukoll li d-drittijiet u d-dinjità tal-bniedem jitħarsu kemm fil-faċilitajiet ta' kura privati kif ukoll f'dawk pubbliċi, u li l-ftit kapaċità ta' azzjoni u l-indipendenza ta' l-anzjani ma jintużawx għad-detriment tagħhom; L-użu tat-teknoloġiji ta' l-informazzjoni u l-komunikazzjoni — Fil-qasam tal-kura u s-sorveljanza għandu jitħeġġeġ l-użu ta' teknoloġiji ta' l-informazzjoni u l-komunikazzjoni, tat-telematika u tal-mezzi tekniċi ta' l-għajnuna filwaqt li jiġu kkunsidrati l-aspetti etiċi.

2. Kuntest

2.1 Il-Presidenza Slovena tixtieq tkompli d-diskussjoni mifruxa ma' l-Ewropa kollha dwar kif nistgħu negħlbu l-bidla demografika, u se tiffoka b'mod speċjali fuq is-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet. Il-proporzjon f'perċentwali bejn il-ġenerazzjonijiet iż-żgħar, medji u dawk anzjani qiegħed jinbidel. In-numru ta' anzjani qiegħed kulma jmur jikber. F'ċerti postijiet il-ġenerazzjoni żagħżugħa attwali tammonta biss għal nofs in-nies tal-ġenerazzjoni li twieldet wara t-tieni gwerra dinjija. Minħabba dawn il-fatti jirriżultaw sensiela ta' kwistjonijiet relatati mas-solidarjetà u l-ko-eżistenza tal-ġenerazzjonijiet. L-istil ta' ħajja u d-diviżjoni tax-xogħol ta' llum il-ġurnata (l-aktar fil-bliet) qed ixekklu r-relazzjonijiet bejn il-ġenerazzjonijiet, u r-rabtiet ta' bejniethom qegħdin jiddgħajfu u jinbidlu b'mod sinifikanti. Il-ġenerazzjonijiet differenti qegħdin jiġu ttrattati dejjem aktar b'mod separat u mil-lat tad-drittijiet li kisbu. F'dan il-kuntest, reazzjoni żbaljata tista' saħansitra twassal għal kunflitt bejn il-ġenerazzjonijiet.

2.2 Il-Presidenza Slovena qed tippjana l-organizzazzjoni ta' konferenza dwar is-solidarjetà u l-ko-eżistenza tal-ġenerazzjonijiet (nhar it-28/id-29 ta' April 2008) li tiffoka fuq dawn it-temi: 1) is-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet fir-rigward tal-kura tas-saħħa, il-ħajja tal-familji u l-bini tad-djar; 2) il-kura fit-tul għall-persuni anzjani.

2.3 B'rabta ma' dan, il-Presidenza Slovena talbet lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew sabiex iħejji opinjoni esploratorja dwar Il-garanzija ta' l-aċċess ġenerali għall-kura fit-tul u l-finanzjament sostenibbli ta' sistema tal-kura fit-tul għall-anzjani.

3. Il-kura fit-tul bħala sfida Ewropea

3.1 Il-kura fit-tul hija waħda mill-isfidi soċjo-politiċi ewlenin li qed jiffaċċjaw il-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, għandha tkun ikkunsidrata wkoll b'mod xieraq fl-aġenda ta' l-istituzzjonijiet Ewropej.

3.2 L-istituzzjonijiet Ewropej ittrattaw dan is-suġġett f'ħafna inizjattivi (5), irrispettivament mir-responsabbiltajiet nazzjonali, u jħeġġu b'mod speċjali l-iskambju reċiproku ta' l-esperjenzi bil-metodu miftuħ ta' koordinazzjoni (OMC) (6). Dawn l-isforzi għandhom jitkomplew u jiżdiedu, u fil-qafas ta' dan il-metodu l-KESE jagħti importanza kbira lill-involviment ta' l-imsieħba soċjali u l-atturi tas-soċjetà ċivili.

3.3 Ir-rapporti mfassla mill-Istati individwali f'dan il-kuntest juru li jeżistu ħafna sfidi simili f'bosta pajjiżi, minkejja l-kundizzjonijiet differenti li jeżistu. Għalhekk, huwa f'loku wkoll li jsir xogħol komuni sabiex jinsabu soluzzjonijiet għal dawn il-problemi.

3.4 L-għanijiet komuni li kien hemm qbil dwarhom fl-UE rigward l-aċċess universali għas-servizzi, il-kwalità għolja tas-servizzi u l-finanzjament sostenibbli tas-sistemi kienu wkoll ikkonfermati f'dan ir-rapport. Dawn l-għanijiet huma wkoll il-bażi ta' din l-opinjoni.

4. L-isfond demografiku u soċjali

4.1 L-isfidi li kulma jmur qegħdin jiżdiedu fil-qasam tal-kura fit-tul huma r-riżultat ta' żviluppi li jiggravaw il-problema minn diversi naħat.

4.2 Bis-saħħa taż-żieda tat-tul tal-ħajja, fis-soċjetajiet tagħna qed jiżdied b'mod qawwi n-numru ta' persuni anzjani ħafna ('il fuq minn 80 sena): iż-żieda mbassra tammonta għal 17.1 % bejn l-2005 u l-2010, kif ukoll għal 57 % bejn l-2010 u l-2030. B'hekk, fis-sena 2030, fl-Ewropa, kważi 34.7 miljun persuna se jkunu qegħdin jgħixu aktar minn 80 sena, imqabbel ma' madwar 18.8 miljun illum. Filwaqt li fis-sena 1975, l-għadd ta' persuni fl-Istati ta' l-UE li kellhom 'il fuq minn 80 sena kien jammonta għal 2.0 % tal-popolazzjoni kollha, fis-sena 2050 se jitla' għal 11.8 % (7).

4.3 Minkejja x-xejriet komuni, fi ħdan l-Istati Membri u bejniethom jeżistu differenzi evidenti kbar. Fil-fatt, it-tul tal-ħajja fil-pajjiżi membri ta' l-UE huwa ta' bejn 65.4 sena u 77.9 sena fil-każ ta' l-irġiel, u bejn ta' 75.4 sena u 83.8 sena fil-każ tan-nisa.

4.4 Fl-istess ħin, numru dejjem jiżdied ta' anzjani qegħdin jgħixu waħedhom għax il-familjari tagħhom ma jkunux għadhom jgħixu fl-istess dar jew għax ikunu romlu. Il-mobbiltà mħeġġa f'oqsma oħra ta' politika Ewropea u nazzjonali qiegħda toħloq aktar sfidi għall-qasam tal-kura u ta' l-assistenza.

4.5 Permezz tar-rati tat-twelid baxxi (fl-1960 kważi l-Istati kollha ta' l-UE kienu jinsabu 'l fuq mir-rata ta' fertilità meħtieġa ta' 2.1 %, filwaqt li fl-2003 l-Istati kollha ta' l-UE kienu jinsabu taħt din ir-rata) mhux biss se jonqos l-potenzjal ta' sostenn bejn il-ġenerazzjonijiet (relazzjoni bejn dawk li jeħtieġu l-kura u dawk li kapaċi joffru l-kura) — u b'hekk il-potenzjal tal-kura familjari — iżda se jkun dejjem aktar diffiċli sabiex tkun koperta l-ħtieġa ta' persuni professjonali li jieħdu ħsieb l-anzjani fis-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, dan l-iżvilupp se jiggrava l-kwistjoni ta' finanzjament fil-qasam tal-kura fit-tul.

4.6 Permezz ta' aspett ieħor tal-bidla demografika u soċjali, jiġifieri t-tibdil fl-istruttura tal-familja u ż-żieda tan-numru ta' nisa li jaħdmu, ħafna persuni mhux se jkunu jistgħu jirċievu servizz ta' assistenza fil-futur (qabel kienu jirċevuh mill-familja, l-aktar min-nisa) jew dan is-servizz mhux se jibqa' jingħata fuq din l-iskala (8).

4.7 L-avvanz fil-qasam tal-mediċina huwa fattur essenzjali għaż-żieda fit-tul tal-ħajja u għat-titjib tal-kwalità tal-ħajja. Ħafna drabi t-trattamenti mediċi jistgħu jżidu b'mod sinifikanti it-tul tal-ħajja, iżda mingħajr ma jiggarantixxu l-fejqan. Għalhekk, il-mard kroniku jew li jieħu fit-tul u li jkun jeħtieġ assistenza kontinwa qiegħed dejjem jiżdied.

4.8 Qed tinħoloq sfida speċjali minħabba n-numru li kulma jmur qiegħed jiżdied ta' mard relatat mad-dimenzja, li jirrekjedi ħin twil u spejjeż kbar ta' assistenza għal dawk ikkonċernati, l-istess fil-każ tad-dipressjoni ta' l-anzjani, li ħafna drabi hija assoċjata ma' mard tad-dimenzja jew li għandha sfidi simili fir-rigward ta' l-assistenza. Għal dan il-għan, jinħtieġu servizzi u faċilitajiet speċjalizzati fejn dawn il-persuni jistgħu jingħataw il-kura b'dinjità u rispett. Dan huwa importanti ħafna peress li r-riskju li wieħed jimrad bid-dimenzja qiegħed jiżdied b'mod proporzjonali maż-żieda fit-tul tal-ħajja. F'dan il-kuntest, iż-żieda ta' suwiċidji fil-każ ta' persuni anzjani hija inkwetanti.

4.9 Bil-ġenerazzjonijiet il-ġodda persuni li jeħtieġu l-kura, barra li jinbidlu l-kundizzjonijiet soċjali, se jinbidlu wkoll l-attitudnijiet, id-domandi u l-abbiltajiet tal-persuni li jeħtieġu l-kura stess. L-iżvilupp ta' kunċetti għall-futur għandu jikkunsidra din id-dinamika.

5. Il-garanzija ta' l-aċċess għas-servizzi ta' għajnuna partikolari

5.1 Il-kura fit-tul tfisser l-għajnuna għal persuni li ma jkunux f'qagħda li jgħixu b'mod awtonomu, u li għalhekk fil-bżonnijiet tagħhom ta' kuljum ikunu dipendenti mill-għajnuna ta' l-oħrajn. Il-ħtieġa ta' l-għajnuna tinkludi l-iffaċilitar tal-mobbiltà tagħhom u l-assistenza soċjali kif ukoll ix-xirja, it-tisjir u xogħol tad-dar ieħor, u l-assistenza sabiex ikunu jistgħu jinħaslu u jieklu. Għal dan it-tip ta' kura fit-tul ma tintħieġx bilfors xi kwalifika medika. Għalhekk, f'ħafna Stati Membri din titħalla f'idejn il-qrabat, normalment il-mara/ir-raġel u t-tfal, li bħal qabel, ħafna drabi, il-biċċa l-kbira tal-kura fit-tul taqa' fuqhom.

5.2 Għar-raġunijiet diġà ppreżentati, fil-futur ma jistax jibqa' jkun mistenni li l-qraba jibqgħu jkunu lesti jagħmlu xogħlijiet ta' kura bl-istess mod bħal qabel. Għaldaqstant, numru li kulma jmur qiegħed jiżdied ta' anzjani invalidi jiddependu minn persuni professjonali, li jridu jirċievu taħriġ li jwassal għal kwalifika, li jieħdu ħsieb l-anzjani u li joffru s-servizzi tagħhom fid-djar ta' dawk il-persuni li jeħtieġu l-kura jew f'faċilitajiet speċjali.

5.3 Il-kura fit-tul tista' tingħata b'modi differenti. Minbarra l-kura li jagħtu l-membri tal-familja, tista' tingħata kura professjonali fid-djar, day centers, djar ta' l-anzjani, faċilitajiet speċjali ta' kura jew sptarijiet. Il-persuni li jeħtieġu l-kura normalment ikollhom bżonn diversi forom ta' assistenza medika u mhux medika, u dan jirrikjedi kooperazzjoni tajba bejn il-familji, il-persuni professjonali li jieħdu ħsieb l-anzjani u l-istaff mediku. B'hekk, il-koordinazzjoni ta' dawn is-servizzi għandha rwol importanti (Case-Management).

5.4 Rigward is-servizzi ta' għajnuna fil-kura fit-tul ma teżistix strateġija ta' għażla waħda. Il-bżonnijiet differenti ta' dawk ikkonċernati jeħtieġu servizzi ta' assistenza partikolari. Huwa daqstant ieħor importanti li jintużaw l-esperjenzi ta' pajjiżi oħra fir-rigward tal-mod, l-organizzazzjoni u l-effetti ta' dawn is-servizzi.

5.5 Fir-rigward tal-forma ta' assistenza u l-għażla tal-fornitur tas-servizz għandu jkun hemm l-akbar libertà ta' l-għażla possibbli. Dan ma jitlobx biss il-provvista ta' ħafna servizzi differenti, iżda anke l-ħolqien ta' kundizzjonijiet xierqa sabiex ikun jista' jkun hemm għadd kbira ta' fornituri privati, dawk li ma jagħmlux qligħ u oħrajn pubbliċi, u l-promozzjoni tal-kompetizzjoni bejn dawn l-organizzazzjonijiet bil-għan li jittejbu s-servizzi. Sabiex din il-kompetizzjoni ma tkunx ta' piż fuq dawk li jirċievu l-assistenza, hi għandha tinħoloq fi ħdan standards ta' kwalità definiti li għandhom ikunu kkontrollati u, bħala servizz soċjali ta' interess ġenerali, jeħtieġ li tkun ir-responsabbiltà tal-leġislatur li jiddeċiedi l-ħidma li trid issir u l-objettiv li jrid jinkiseb, u min ser jevalwa r-riżultati.

5.6 Il-mekkaniżmi preżenti ta' protezzjoni soċjali fil-pajjiżi individwali jinfluwenzaw il-mod ta' kif tintuża l-kura li tingħata. Jekk, per eżempju, ikunu allokati aktar riżorsi għall-faċilitajiet li joffru l-kura milli għall-kura fid-djar, aktar persuni jibdew jgħixu f'dawn it-tip ta' faċilitajiet.

5.7 Fil-prattika jidher li hemm diversi raġunijiet għaliex il-kuraa fid-djar hija ppreferuta. Dan jikkorrispondi max-xewqa ta' ħafna nies li jkunu jistgħu jgħixu d-dar anke ta' età kbira u f'każ ta' mard. Jekk jintużaw ir-riżorsi għall-assistenza familjari, il-kura fid-djar iġġib inqas spejjeż mill-assistenza fil-faċilitajiet speċjalizzati. Dan iżda m'għandux iwassal sabiex qraba, l-aktar nisa, jitpoġġew taħt pressjoni billi jġorru dan il-piż waħedhom.

5.8 L-għan għandu jkun li f'kull sitwazzjoni individwali tinstab l-aqwa forma possibbli ta' assistenza, b'konsiderazzjoni ta' l-interessi tal-partijiet kollha kkonċernati. F'ċerti każi ma jkun hemm l-ebda alternattiva oħra ħlief id-djar ta' l-anzjani.

6. Il-finanzjament tas-sistema ta' kura

6.1 Bħalissa l-mod ta' finanzjament tas-sistema ta' kura jvarja bejn Stat Membru u ieħor, u kultant anke fi ħdanhom stess. Ir-raġuni għal dan hija li l-kura fit-tul spiss tkun imqassma fuq strutturi pubbliċi u baġits differenti, u ħafna drabi tingħata fil-livell lokali. Barra minn hekk, jeżistu sistemi differenti kemm fil-qasam tas-sigurtà soċjali u t-taxxa kif ukoll fil-qasam ta' l-assigurazzjonijiet privati.

6.2 Billi s-sistemi ta' finanzjament għall-kura fit-tul jiddependu mill-kundizzjonijiet u l-istrateġiji ta' politika nazzjonali u reġjonali, huma se jibqgħu differenti fil-futur qrib. Peress li bħalissa qegħdin jitqajmu l-mistoqsijiet fuq dan it-tip ta' kura f'ħafna pajjiżi, huwa utli u importanti li jsir l-iskambju ta' l-esperjenza fir-rigward tat-tfassil u l-mod ta' azzjoni kemm ta' strumenti ta' finanzjament individwali (bħas-sistemi ta' assigurazzjoni, inċentivi ta' taxxa) kif ukoll tas-sistemi ta' servizzi (bħall-baġits tal-kura personali, kontributi ta' flus jew in natura).

6.3 Mistoqsija ewlenija fil-każ ta' finanzjament fit-tul tal-kura għandha tkun kif tista' tkun ikkontrollata ż-żieda fl-ispejjeż addizzjonali f'dan il-qasam. Bħala miżuri u strateġiji għal dan għandhom jiġu kkunsidrati: — l-għoti u t-tisħiħ tar-riżorsi ta' kura familjari, l-aktar permezz ta' inċentivi u miżuri li jserrħu mill-piż (bħall-kura mhux fit-tul, kura f'każ ta' safar, faċilitajiet li joffru l-assistenza matul il-ġurnata); — l-iżvilupp u t-titjib kontinwu tas-servizzi ta' assistenza u kura anke b'relazzjoni mal-possibbiltà ta' l-għażla, il-prezz, il-kwalità u l-effiċjenza tagħhom; — it-twaqqif ta' strutturi kompetittivi (fejn ikun possibbli u f'loku) sabiex permezz tal-kompetizzjoni jitħeġġu l-għarfien dwar l-ispejjeż u l-iżvilupp; — l-implimentazzjoni ta' kunċett estensiv ta' prevenzjoni fil-qasam tal-kura. Dan għandu jkopri minn miżuri ta' prevenzjoni tas-saħħa, l-iskansament tal-possibbiltà ta' korrimenti (prevenzjoni ta' waqgħat fid-djar), il-provvista finanzjarja privata, sat-twaqqif ta' netwerks soċjali ġodda li jkunu jistgħu jieħdu f'idejhom is-servizzi ta' għajnuna, u sat-tisħiħ tal-kompetenzi ta' kuljum (bħall-abbiltajiet marbuta mat-tmexxija ta' dar); — it-tisħiħ fil-mobilizzazzjoni ta' l-impenji volontarji fil-każ ta' servizzi ta' assistenza (bħall-għajnuna mill-ġirien, żjarat u kumpanija, għajnuna f'każ ta' servizzi ta' kura, assistenza ta' ospizju) fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet bejn il-ġenerazzjonijiet anke fil-qasam ta' l-istudenti u ż-żgħażagħ; — it-tħaddim imsaħħaħ ta' riżorsi tekniċi ta' għajnuna fil-każ ta' assistenza, u l-użu ta' teknoloġiji ta' l-informazzjoni u l-komunikazzjoni (eż. Smart Housing, is-sorveljanza mill-bogħod, anzjani li jitgħallmu jikkomunikaw bl-għodda ta' l-IT).

7. Il-kwalità tal-kura fit-tul

7.1 Anke min jeħtieġ l-għajnuna jistħoqqlu servizz ta' kwalità. F'dan il-kuntest, il-mira ta' l-Unjoni Ewropea hija li tassigura l-aċċess għal servizzi ta' kura ta' kwalità għolja u sostenibbli (9).

7.2 Skond ir-rapporti ta' l-Istati Membri individwali, bħalissa jeżistu differenzi kbar fir-rigward tat-tfassil ta' standards ta' kwalità fil-qasam tal-kura, is-setgħa legali tagħhom u l-kwistjoni jekk dawn l-istandards humiex nazzjonali jew reġjonali. Ħafna mill-pajjiżi ddikjaraw li dawn l-istandards huma ftit wisq, u li m'hemmx biżżejjed regolamenti.

7.3 Bħal fil-każ tal-finanzjament, hawn ir-regolamenti nazzjonali u reġjonali se jibqgħu jeżistu. Proprju f'dan il-qasam, l-iskambju mifrux ma' l-UE jista' joffri lill-Istati nazzjonali stimulu u benchmarks utli għal regolamenti nazzjonali u reġjonali. Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ l-iżvilupp ta' kriterji ta' kwalità għall-kura fit-tul fil-qafas ta' proġett komuni mifrux ma' l-UE, li jkunu jistgħu jservu ta' gwida għall-Istati individwali fl-istabbiliment ta' l-istandards tagħhom, u li jikkunsidraw il-mobbiltà li kulma jmur qiegħda tiżdied kemm ta' persuni li jeħtieġu l-kura kif ukoll ta' persuni li jieħdu ħsieb l-anzjani.

8. Is-suq tax-xogħol u l-kura fit-tul

8.1 Is-settur tal-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul jammonta għal perċentwali sostanzjali ta' l-impjiegi kollha fl-Unjoni Ewropea (9.7 % ta' l-impjiegi kollha fl-UE fl-2001) u mill-1997 sa l-2002 ħoloq 1.7 miljun impjieg ġdid fl-UE-15. Fil-qasam tal-kura u l-assistenza jeżisti suq tax-xogħol Ewropew sinifikanti — parti minnu fil-qasam legali, f'xi oqsma oħra anke b'mod illegali.

8.2 Il-qasam tal-kura joffri possibbiltajiet ta' xogħol anke lil gruppi ta' nies li ħafna drabi jkollhom id-diffikultajiet fis-suq tax-xogħol (bħal dawk li jerġgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol u l-immigranti). Il-KESE jħeġġeġ li din is-sitwazzjoni tiġi kkunsidrata kemm fil-programmi nazzjonali għall-promozzjoni tas-suq tax-xogħol kif ukoll fil-programmi Ewropej għall-impjieg (taħriġ mill-ġdid u kwalifiki).

8.3 Is-suq tas-servizzi personali fi djar privati qed jikber. Għal xi nies, dan jista' jiffaċilita l-libertà ta' l-għażla fir-rigward tal-professjoni u l-bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja f'soċjetà msejsa fuq id-diviżjoni ta' l-impjiegi. Ix-xogħol fid-dar huwa forma ta' xogħol li ftit li xejn għandu x'jaqsam mar-relazzjoni klassika bejn min jimpjega u l-impjegat. Hawnhekk jeħtieġ li jiġi eliminat l-impjieg mhux iddikjarat u li jinħolqu kundizzjonijiet adegwati sabiex jintlaħqu kuntratti tax-xogħol legali.

8.4 Il-KESE jirrakkomanda r-rikors għall-Fond Soċjali Ewropew biex jiġu ffinanzjati l-programmi ta' taħriġ, u anke biex issir enfasi fuq il-kwalità tal-postijiet tax-xogħol fil-qasam tal-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul, biex jiġi evitat l-irtirar mill-ħajja tax-xogħol qabel iż-żmien u biex tittejjeb il-kwalità, il-flessibiltà u b'hekk l-effiċjenza wkoll ta' din il-katina ta' għajnuna. F'dawn l-isforzi għat-taħriġ għandhom ikunu inklużi wkoll dawk li jaħdmu b'mod volontarju.

8.5 Fil-kuntest tas-suq tax-xogħol Ewropew, l-għarfien bla dewmien u bla burokrazija tal-kwalifiki fit-taħriġ għandu jkun wieħed mill-objettivi.

8.6 Ix-xogħol fil-qasam tal-kura u l-assistenza, kemm mediċi kif ukoll mhux mediċi, huwa xogħol ta' stress fiżiku u psikiku. Għalhekk, it-tnaqqis tal-piż u l-mistrieħ ta' persuni li joffru l-assistenza jaqdu rwol importanti sabiex mhux biss tkun żgurata l-kwalità fl-assistenza, iżda wkoll il-personal ikun imħeġġeġ biex iżomm il-professjoni tiegħu. Il-periklu ta' stress f'dan il-qasam huwa għoli ħafna. Xogħol fil-qasam tal-kura u l-assistenza huwa xogħol li jitlob attenzjoni u konċentrazzjoni, li jeħtieġ kundizzjonijiet tax-xogħol mill-aqwa, u jistħoqqlu ħlas ġust u rikonoxximent soċjali.

8.7 Ix-xogħol fil-qasam tal-kura u l-assistenza jsir l-aktar min-nisa, u għalhekk għandu jkun inkluż fl-isforzi tal-promozzjoni tan-nisa u tal-gender mainstreaming fl-UE.

9. Il-bilanċ bejn il-kura, il-familja u x-xogħol

9.1 Permezz ta' l-opinjoni dwar Il-familja u l-bidla demografika (10), il-KESE analizza bir-reqqa l-bidla demografika fl-Unjoni Ewropea u l-konsegwenzi tagħha għall-familji. Il-bidla demografika se twassal sabiex fil-futur aktar persuni jkunu qed jaħdmu u fl-istess ħin jieħdu ħsieb il-kura ta' qrabat anzjani. Għaldaqstant, il-ħolqien ta' servizzi fil-qasam tal-kura għandu jkun ikkunsidrat fid-dawl tat-tnaqqis tal-piż minn fuq dawk il-qraba li joffru l-kura, u possibbilment tal-garanzija ta' bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u d-dmirijiet ta' assistenza.

9.2 L-imsieħba soċjali jistgħu jħeġġu l-iskambju ta' miżuri li jnaqqsu l-piż minn fuq il-qraba li jaħdmu u jridu joffru l-kura, u li diġà ġew ippruvati b'suċċess (11).

10. Ix-xogħol ta' ospizju u mewta dinjituża

10.1 Il-konsiderazzjonijiet dwar il-mewt m'għandhomx jitħallew barra waqt id-diskussjoni dwar is-soċjetà anzjana. B'konformità mal-prinċipji tan-NU għall-anzjani, kull persuna għandha d-dritt li jkollha mewta dinjituża bl-aktar mod possibbli u li tkun ukoll f'armonija mas-sistemi ta' valuri kulturali rispettivi.

10.2 Il-KESE ħadem fuq dan is-suġġett fl-opinjoni tiegħu dwar Ix-xogħol ta' ospizju bħala eżempju għax-xogħol volontarju fl-Ewropa (12). Hawnhekk għandha ssir referenza għas-suġġerimenti li saru dwar dan is-suġġett (13).

11. Vjolenza fil-kura

11.1 Reċentament, il-KESE ttratta l-problema tat-trattament ħażin b'rabta mal-kura fid-djar u l-istituzzjonijiet speċjalizzati fl-opinjoni tiegħu dwar it-Trattament ħażin ta' l-anzjani (14) u żviluppa wkoll suġġerimenti differenti li hawnhekk ukoll għandha ssir referenza għalihom.

12. Skambju ta' esperjenzi permezz ta' koordinazzjoni miftuħa, proġetti ta' riċerka u attivitajiet addizzjonli

12.1 Fid-dawl tal-fatt li politika Komunitarja fil-qasam tal-kura fit-tul m'hijiex legalment possibbli, il-KESE jenfasizza li “l-metodu miftuħ ta' koordinazzjoni” huwa riżors ta' importanza straordinarja għas-sostenn ta' l-għanijiet ta' modernizzazzjoni u żvilupp tal-kura ta' kwalità għolja, aċċessibbli għal kulħadd u sostenibbli.

12.2 Il-KESE diġà ħabbar f'opinjoni preċedenti (15) liema suġġetti għandhom jiġu ttrattati b'aktar enfasi fl-analiżi u l-iskambju ta' esperjenza.

12.3 Il-KESE, fil-kuntest ta' l-opinjoni tagħha dwar il-Bżonn ta' riċerka fuq is-suġġett ta' bidla demografika — kwalità tal-ħajja ta' persuni anzjani u ħtiġijiet teknoloġiċi (16), inkluda b'mod estensiv il-ħtieġa tar-riċerka fl-oqsma tal-prevenzjoni u l-għażla tat-trattament, il-kwalifiki fl-impjiegi relatati mal-kura, is-servizzi tal-kura, is-soluzzjonijiet tekniċi kif ukoll l-għajnuna mill-qraba. Il-kwistjonijiet ta' riċerka li ġew indirizzati fl-opinjoni msemmija għadhom ukoll attwali bħat-talbiet li saru sabiex ikun hemm żvilupp tad-definizzjonijet koordinati għall-qasam tal-kura madwar l-Ewropa kollha.

12.4 Barra minn hekk, tinħtieġ l-organizzazzjoni ta' workshops, konferenzi u attivitajiet simili għall-promozzjoni ta' l-iskambju ta' esperjenzi fl-Ewropa u l-iżvilupp ta' strateġiji ta' azzjoni.

12.5 Flimkien ma' dan, għandha tkun xprunata wkoll il-kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-OECD u l-WHO.

13. Il-liġi Ewropea

13.1 Għalkemm il-qasam tal-kura fit-tul ma jaqax direttament taħt il-leġislazzjoni Ewropea, din tinfluwenzah b'mod konsiderevoli permezz ta' oqsma oħra li jaqgħu taħt il-leġislazzjoni Ewropea. Filwaqt li l-konsegwenzi tad-Direttiva dwar is-servizzi fis-suq intern, speċjalment is-servizzi soċjali ta' interess ġenerali, m'humiex ċari, il-Qorti tal-Ġustizzja xorta tinterpreta l-libertà tal-provvista tas-servizzi b'mod strett (17). Il-fornituri tas-servizzi, l-impjegati tagħhom u nies li jirċievu l-kura fit-tul jistgħu jsibu lilhom innifishom f'sitwazzjonijiet ta' inċertezza legali għalkemm il-ħtieġa ta' dan it-tip ta' kura se tiżdied fil-pajjiżi kollha ta' l-UE. Se jkun hemm diskrepanzi konsiderevoli fil-provvista u l-ispiża bejn l-Istati Membri, li, ta' l-inqas fiż-żoni transkonfinali, jistgħu anke jirriżultaw f'żieda tal-fenomenu diġà stabbilit tat-turiżmu mediku u joħolqu problemi kbar għall-awtoritajiet lokali kkonċernati. Għalhekk, l-effetti fuq dan it-tip ta' kura għandhom ikunu kkunsidrati fl-iżvilupp ta' dawn l-oqsma tal-liġi.

13.2 Il-qasam tal-kura jinsab b'mod partikolari f'tensjoni bejn il-kompetizzjoni u l-garanzija ta' għajnuna. Għaldaqstant, dan għandu jiġi kkunsidrat fid-diskussjoni dwar is-servizzi transkonfinali, il-liġi tax-xogħol, u s-servizzi ta' interess ġenerali.

Brussell, it-13 ta' Marzu 2008. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Dimitris DIMITRIADIS

(1) Ara r-rapport konġunt tal-Kummissjoni u l-Kunsill dwar l-Appoġġ għall-istrateġiji nazzjonali għall-ġejjieni tal-kura tas-saħħa u l-kura ġerjatrika, CS 7166/03, Marzu 2003.

(2) Ara l-opinjoni tal-KESE tat-13.12.2007 dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-Promozzjoni tas-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet, Rapporteur: is-Sur Jahier (CESE 1711/2007 — SOC/277).

(3) Ara l-opinjoni tal-KESE ta' l-14.2.2008 dwar is-Servizzi ta' interess ġenerali (rapporteur: is-Sur Hencks) (TEN/289).

(4) Għall-promozzjoni tax-xogħol volontarju ara wkoll l-opinjoni tal-KESE tat-13.12.2006Attivitajiet volontarji — ir-rwol tagħhom fil-Komunità Ewropea u l-impatti tagħhom, Rapporteur: is-Sinjura Koller (ĠU C 325 tat-30.12.2006)

(5) Per eżempju: il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, Rapport Konġunt dwar il-Ħarsien Soċjali u l-Inklużjoni Soċjali ta' l-2007, Konferenza dwar il-kura fit-tul bi skambju ta' ideat u esperjenzi transatlantiċi, Brussell 2006, Konferenza dwar Il-kura fit-tul għall-anzjani, 2005 fost l-oħrajn.

(6) Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni L-immodernizzar tal-ħarsien soċjali għall-iżvilupp ta' kura fis-saħħa ta' kwalità tajba, aċċessibbli u sostenibbli u ta' kura fit-tul: appoġġ għall-istrateġiji nazzjonali permezz tal-metodu miftuħ ta' koordinazzjoni ta' l-20.4.2004, COM(2004) 304, kif ukoll l-opinjoni tal-KESE tat-28.10.2004 dwar dan is-suġġett, Rapporteur: is-Sur Braghin (ĠU C 120 ta' l-20.5.2005).

(7) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, Green Paper dwar Quddiem it-tibdiliet demografiċi, solidarjetà ġdida bejn il-ġenerazzjonijiet, tas-16.3.2005, COM(2005) 94.

(8) Ara l-opinjoni tal-KESE ta' l-4.3.2007 dwar Il-familja u l-bidla demografika, Rapporteur: is-Sur Buffetaut (ĠU C 161 13.7.2007).

(9) Ara l-Programm ta' Azzjoni ta' l-Unjoni fil-Qasam tas-Saħħa 2008-2013.

(10) Ara l-opinjoni esploratorja tal-KESE dwar Il-familja u l-bidla demografika ta' l-14.3.2007, Rapporteur: is-Sur Buffetaut (ĠU C 161 tat-13.7.2007).

(11) Ara l-opinjoni esploratorja tal-KESE dwar Ir-rwol ta' l-imsieħba soċjali fir-rikonċiljazzjoni tal-ħajja professjonali, familjali u privata tal-11.7.2007, Rapporteur: is-Sur Clever (ĠU C 256 tas-27.10.2007).

(12) Ara l-opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar Ix-xogħol ta' ospizju bħala eżempju ta' attivitajiet volontarji fl-Ewropa ta' l-20.3.2002, Rapporteur: is-Sinjura EULENBURG (ĠU C 125 tas-27.5.2002).

(13) Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar Ir-reazzjoni ta' l-Ewropa għall-popolazzjoni dinjija li qiegħda tixjieħ — Progress ekonomiku u soċjali f'dinja li qiegħda tixjieħ. Il-kontribut tal-Kummissjoni Ewropea għat-Tieni Assemblea Dinjija dwar ix-Xjuħija tat-18.3.2002, KUMM(2002) 143 finali.

(14) Ara l-opinjoni esploratorja tal-KESE dwar it-Trattament ħażin ta' l-anzjani ta' l-24.10.2007, Rapporteur: is-Sinjura Heinisch (SOC/279 — ĠU C 44, 16.2.2008.

(15) Idem 3.

(16) Ara l-opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar Lejn is-Seventh Research Programme fir-Riċerka: Bżonn ta' riċerka fuq is-suġġett ta' bidla demografika — kwalità tal-ħajja ta' persuni anzjani u ħtiġijiet teknoloġiċi tal-15.9.2004, Rapporteur: is-Sinjura Heinisch (ĠU C 74 tat-23.3.2005).

(17) Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-KE C-341/05 tat-18.12.2007 (Laval un Partneri Ltd vs. Svenska Byggnadsarbetareförbundet et alii).