[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussell, 24.3.2010 COM(2010) 105 finali 2010/0067 (CNS) Proposta għal REGOLAMENT TAL-KUNSILL (UE) li jdaħħal fis-seħħ koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali {COM(2010) 104 finali} MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. Introduzzjoni 1.1. Sfond tal-proposta Fis-17 ta’ Lulju 2006, il-Kummissjoni adottat, fuq il-bażi tal-Artikolu 61(c) u l-Artikolu 67(1) tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea (issa l-Artikolu 81(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea) Proposta[1] għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2201/2003[2] fir-rigward tal-ġuriżdizzjoni u li jintroduċi regoli dwar il-liġi applikabbli fi kwistjonijiet matrimonjali (“Ruma III”). Ir-Regolament kellu jiġi adottat mill-Kunsill, b'deċiżjoni unanima wara li jikkonsulta l-Parlament Ewropew. Il-Parlament Ewropew ta l-opinjoni tiegħu fuq din il-proposta fl-21 ta' Ottubru 2008[3]. Minn Ottubru 2006, il-proposta tal-Kummissjoni ġiet eżaminata fi ħdan il-Kumitat dwar Materji ta’ Dritt Ċivili (Ruma III). Madankollu ma setgħetx tinsab unanimità għas-soluzzjonijiet kollha proposti rigward ir-regoli dwar il-liġi applikabbli fil-qafas tar-Regolament kif ukoll dwar id-derogi proposti. Għaldaqstant, fil-5 u s-6 ta’ Ġunju 2008, il-Kunsill innota li ma kienx hemm l-unanimità biex ir-Regolament “Ruma III” jimxi ’l quddiem u li kien hemm diffikultajiet li ma jistgħux jintegħlbu li jagħmlu deċiżjoni li teħtieġ unanimità impossibbli issa u fil-futur prevedibbli. Huwa stabbilixxa li l-għanijiet ta’ Ruma III ma setgħux jintlaħqu f'perjodu ta’ żmien raġonevoli bl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattati. Fil-25 ta’ Lulju 2008, il-Kunsill innota li minn tal-anqas tmien Stati Membri kellhom l-intenzjoni li jistiednu l-Kummissjoni tippreżenta proposta ta’ koperazzjoni msaħħa u li xi Stati Membri oħra setgħu jipparteċipaw fil-proposta lill-Kummissjoni; li kienet biss talba uffiċjali lill-Kummissjoni minn dawn l-Istati Membri li setgħet twassal għal proposta tal-Kummissjoni li tippermetti lil kull delegazzjoni tiddeċiedi definittivament fuq il-possibbiltà ta’ koperazzjoni msaħħa u fuq il-parteċipazzjoni tagħha fiha; li stedina eventwali minn tal-anqas tmien Stati Membri lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposta ta’ koperazzjoni msaħħa kienet bla ħsara għall-bqija tal-proċedura u, b’mod partikolari, għall-awtorizzazzjoni li l-Kunsill jintalab jagħti. Fit-28 ta’ Lulju u fit-12 ta' Awwissu 2008 u fit-12 ta' Jannar 2009, għaxar Stati Membri[4] indirizzaw talba lill-Kummissjoni fejn indikaw li kellhom l-intenzjoni li jistabbilixxu bejniethom koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għall-kwistjonijiet matrimonjali u talbu lill-Kummissjoni tippreżenta lill-Kunsill proposta f’dan ir-rigward. Fit-3 ta’ Marzu 2010, il-Greċja rtirat it-talba tagħha. Il-proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tawtorizza koperazzjoni msaħħa fuq il-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali, u din il-proposta ta' Regolament tal-Kunsill li jimplimenta din il-koperazzjoni msaħħa, li l-Kumissjoni adottat simultanjament, huma r-risposta tal-Kummissjoni għat-talba tad-disa’ Stati Membri, minn hawn ’il quddiem l-“Istati Membri parteċipanti”. Il-proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill tinkludi evalwazzjoni dettaljata tal-kundizzjonijiet legali u tal-possibbilità tal-istabbiliment ta’ koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali. 2. Raġunijiet u għanijiet tal-proposta 2.1. Tisħiħ taċ-ċertezza legali u tal-prevedibbiltà Fil-proċedimenti matrimonjali ta’ natura internazzjonali, id-differenzi kbar bejn il-liġijiet nazzjonali, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda r-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet, huma s-sors ta’ inċertezza legali kbira. Id-differenzi kbar bejn ir-regoli tal-kunflitt tal-liġijiet nazzjonali u l-kumplessità tagħhom jagħmluha diffiċli ħafna għall-koppji “internazzjonali” biex jipprevedu liema liġi tapplika għall-proċediment tad-divorzju jew tas-separazzjoni legali tagħhom. Barra minn dan, l-Istati Membri parteċipanti ma joffru lill-konjuġi l-ebda possibbiltà li jagħżlu l-liġi applikabbli għal dawn il-proċedimenti, fatt li jista’ jwassal għall-applikazzjoni ta’ liġi li l-konjuġi ma jkollhomx rabtiet mill-qrib magħha u għal riżultat li ma jkunx jikkorrispondi mal-aspettattivi leġittimi tagħhom. Dan lanqas ma jinkoraġġixxi s-soluzzjonijiet bonarji. Fid-dawl tal-partijiet rilevanti tal-memorandum ta’ spjegazzjoni tal-proposta għal Regolament tal-Kummissjoni tas-17 ta’ Lulju 2006 (“Ruma III”), is-suġġett ta’ din il-proposta għal Regolament huwa l-istabbiliment ta' qafas legali ċar fl-Unjoni Ewropea, li jkopri l-liġi applikabbli fil-qasam tad-divorzju u s-separazzjoni legali u li toffri lill-partijiet ċerta libertà tal-għażla dwar il-liġi applikabbli. Il-miżura ta’ koperazzjoni msaħħa tirrigwarda biss il-liġi applikabbli u mhux il-kompetenza tal-qrati kif kien il-każ tal-proposta inizjali tal-Kummissjoni, sabiex ma jkollhiex effett fuq id-dritt tal-Unjoni, jiġifieri fuq ir-Regolament (KE) Nru 2201/2003, li l-proposta inizjali kellha l-għan li temenda. Minkejja li tinsab fost id-dispożizzjonijiet inseriti mill-Kumitat dwar Materji ta’ Dritt Ċivili (Ruma III)[5], l-Artikolu 20e-1 ma ġiex inkluż f’din il-proposta għal Regolament. Fil-fatt, dan l-Artikolu fih sostantivament regola dwar il-ġuriżdizzjoni u huwa marbut mill-qrib mal-Artikolu 7a fuq il- forum necessitatis li wkoll ma ġiex inkluż minħabba li kien ukoll jirrigwarda l-ġuriżdizzjoni. 2.2. Iktar flessibiltà bl-introduzzjoni ta’ awtonomija limitata tal-partijiet L-awtonomija tal-partijiet fil-kawżi matrimonjali hija attwalment limitata ħafna. Il-proposta tagħmel il-qafas legali aktar flessibbli billi toffri lill-konjuġi possibbiltà limitata biex jagħżlu liġi oħra li tkun applikabbli għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali tagħhom,. L-għażla tal-konjuġi hija ristretta għal-liġijiet li għandhom rabtiet mill-qrib maż-żwieġ tagħhom sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni ta' liġijiet li ftit li xejn ikollhom x'jaqsmu mal-konjuġi. Li l-konjuġi jkunu jistgħu jilħqu ftehim fuq dawn il-kwistjonijiet ikun partikolarment utli f’każ ta’ divorzju kunsenswali. Dan ikun inċentiv kbir għall-koppji kkonċernati biex jittrattaw minn qabel il-konsegwenzi ta’ falliment possibbli taż-żwieġ u jkun ta’ inkorraġġiment għad-divorzji bonarji, li huwa importanti ħafna għall-koppji bit-tfal. Ir-Regolament “Ruma III” għandu jikkontribwixxi wkoll għall-integrazzjoni taċ-ċittadini tal-Istati terzi billi jagħtihom l-possibbiltà li jużaw il-liġi tar-residenza l-ġdida tagħhom minflok dik taċ-ċittadinanza tagħhom. Ġew introdotti salvagwardji speċjali sabiex jiġi żgurat li l-konjuġi jkunu jafu bil-konsegwenzi tal-għażla tagħhom u sabiex jiġi protett l-aktar konjugu dgħajjef. 2.3. Il-prevenzjoni tal-“tellieqa għall-qorti” minn wieħed mill-konjuġi Fl-aħħarnett, il-proposta tindirizza l-problema tat-“tellieqa għall-qorti” minn wieħed mill-konjuġi, jiġifieri s-sitwazzjoni li fiha wieħed mill-konjuġi jitlob id-divorzju qabel l-ieħor biex jiżgura li l-proċediment ikun suġġett għal liġi partikolari, li huwa jqis li tiffavorixxi aktar l-interessi tiegħu. Dan jista’ jwassal għall-applikazzjoni ta’ liġi li ftit li xejn ikollha x’taqsam mal-konjuġi l-ieħor jew li ma tqisx l-interessi tiegħu, fatt li jagħmel aktar diffiċli l-isforzi ta’ rikonċiljazzjoni u ftit iħalli żmien għall-medjazzjoni. L-introduzzjoni ta’ regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet armonizzati għandha tnaqqas ħafna r-riskju ta’ “tellieqa għall-qorti”, peress li kwalunkwe qorti fl-Istati Membri parteċipanti li titressaq quddiemha l-kawża jkollha tapplika l-liġi magħżula skont regoli komuni. Fin-nuqqas ta’ għażla, il-liġi applikabbli tkun fil-fatt determinata skont sensiela ta’ kriterji ta’ konnessjoni, li jagħtu prijorità lil-liġi tar-residenza abitwali tal-konjuġi, fatt li jiggarantixxi li l-proċediment ta’ divorzju jew ta’ separazzjoni legali jkun regolat minn sistema legali li magħha l-konjuġi jkollhom rabtiet mill-qrib. Dan se jsaħħaħ ħafna ċ-ċertezza legali u l-prevedibbilità għall-konjuġi kkonċernati u għall-prattikanti. Ir-regola fuq il-liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla għandha l-għan li tipproteġi l-aktar konjuġi dgħajjef minħabba li tagħti prijorità lill-applikazzjoni tal-liġi tar-reżidenza abitwali tal-familja qabel is-separazzjoni, irrispettivament mill-qorti li tkun tressqet quddiemha l-kawża minn wieħed mill-konjuġi. Hija għaldaqstant tippermetti lill-konjuġi tipprevedi faċilment liema liġi se tapplika għall-proċedimenti ta’ divorzju u ta’ separazzjoni legali tagħhom. 3. Konsultazzjoni mal-partijiet interessati u analiżi tal-impatt tal-miżura ta’ koperazzjoni msaħħa QABEL IL-PUBBLIKAZZJONI TAL-PROPOSTA TAL-KUMMISSJONI F’LULJU 2006, kien hemm konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet interessati. L-aħħar verżjoni li rriżultat min-negozjati fil-Kunsill, li l-Kummissjoni adottat parzjalment fil-proposta tagħha, ftit hija differenti mill-proposta tal-Kummissjoni ta’ Lulju 2006. Fil-fatt, din il-verżjoni żżomm l-istess soluzzjonijiet ta' prinċipju għal-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali (pereżempju l-għażla tal-liġi applikabbli, ir-residenza abitwali tal-konjuġi bħala kriterju prinċipali ta’ konnessjoni, l-eċċezzjoni tal-ordni pubbliku eċċ.). Il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni tal-impatt li ehmżet mal-proposta inizjali tagħha ta’ Lulju 2006, li għadu rilevanti għall-kwistjoni tal-liġi applikabbli u li se jsir riferiment għalih[6]. Din il-proposta tal-Kummissjoni timplimenta koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali. Bis-saħħa tal-Artikolu 20(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea l-proċedura ta’ koperazzjoni msaħħa tista’ biss tintuża bħala l-“aħħar għażla”. B’hekk, il-Kummissjoni tista’ tipproponi koperazzjoni msaħħa u l-Kunsill jista’ jagħti l-kunsens tiegħu biss fuq suġġetti li l-Kunsill ikun diġà ttratta u li fuqhom ikun ikkonkluda li ma tista' tinsab l-ebda soluzzjoni oħra minħabba li “l-għanijiet tar-Regolament propost ma setgħux jintlaħqu f'perjodu ta’ żmien raġonevoli bl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattati”. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni la tista' tbiddel il-qasam tal-koperazzjoni msaħħa, f'dan il-każ il-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali, u lanqas ir-regoli fundamentali tal-istrument, li jinsabu fl-aħħar verżjoni tat-test negozjat fil-Kunsill. Barra minn dan, il-kontenut tal-proposta tal-Kummissjoni li timplimenta koperazzjoni msaħħa hija limitata mill-kamp ta' applikazzjoni speċifikat fit-talbiet ta’ koperazzjoni msaħħa tal-Istati Membri parteċipanti, jiġifieri l-liġi applikabbli fil-qasam matrimonjali. F'dan il-każ, ma jidhirx xieraq li ssir valutazzjoni tal-impatt ġdida fuq l-istess suġġett. 4. Elementi legali tal-proposta 4.1. Bażi legali Il-bażi legali ta’ din il-proposta hija l-Artikolu 81(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea li jagħti lill-Kunsill il-kompetenza li jadotta miżuri dwar il-liġi tal-familja b’implikazzjonijiet transkonfinali wara li jikkonsulta mal-Parlament Ewropew Il-proposta tirrigwarda l-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali. Dawn is-suġġetti jagħmlu parti mil-liġi tal-familja. Ir-regoli tal-liġi applikabbli ta’ din il-proposta jiġu involuti biss f'sitwazzjonijiet ta' natura internazzjonali, jiġifieri, pereżempju, dawk li fihom il-konjuġi jkunu ta' nazzjonalitajiet differenti jew ikunu residenti fi Stati Membri differenti jew fi Stat Membru li minn tal-anqas wieħed mit-tnejn ma jkunx ċittadin. Għaldaqstant, il-ħtieġa ta' implikazzjoni transkonfinali stabbilita fl-Artikolu 81(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea hija sodisfatta. 4.2. Prinċipju ta' sussidjarjetà L-għanijiet tal-proposta jistgħu jintlaħqu biss fil-livell tal-Unjoni permezz ta' regoli komuni fil-qasam tal-liġi applikabbli, jekk ikun il-każ permezz ta' koperazzjoni msaħħa. Dawn ir-regoli ta’ kunflitt iridu jkunu identiċi sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-proposta, jiġifieri t-tisħiħ taċ-ċertezza legali, il-prevedibbiltà u l-flessibbiltà għaċ-ċittadini. Azzjoni unilaterali tal-Istati Membri li jaġixxu waħidhom tmur għalhekk kontra dawn l-għanijiet. M'hemm l-ebda konvenzjoni internazzjonali fis-seħħ bejn l-Istati Membri dwar il-kwistjoni tal-liġi applikabbli fil-qasam matrimonjali. Il-konsultazzjoni pubblika u l-valutazzjoni tal-impatt li twettqu fi żmien il-proposta tal-Kummissjoni ta’ Lulju 2006 wrew kemm huma kbar il-problemi indirizzati f’din il-proposta, li tinvolvi għexieren ta’ eluf ta’ ċittadini kull sena. In-natura u d-daqs tal-problema jfissru li l-għanijiet jistgħu biss jintlaħqu fil-livell tal-Komunità. 4.3. Prinċipju ta’ proporzjonalità Il-proposta tirrispetta l-prinċipju ta’ proporzjonalità f’dak li hi strettament limitata għal dak li hu meħtieġ sabiex jintlaħqu l-għanijiet tagħha. Hija mhi se tinvolvi l-ebda piż finanzjarju jew amministrattiv żejjed fuq iċ-ċittadini u se twassal biss għal piż żejjed limitat ħafna fuq l-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati. 4.4. Għażla tal-istrument In-natura u l-għan tal-proposta jeħtieġu att fil-forma ta’ Regolament. Il-ħtieġa ta’ ċertezza legali u ta’ prevvedibiltà tirrikjedi regoli ċari u uniformi. Ir-regoli proposti rigward il-liġi applikabbli huma preċiżi u dettaljati u ma jaħtieġu l-ebda traspożizzjoni fid-dritt nazzjonali. Marġni ta’ diskrezzjoni għall-Istati Membri fl-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regoli tkun ta’ preġudizzju għall-għanijiet ta' ċertezza legali u prevedibbiltà. 4.5. Il-pożizzjoni tar-Renju Unit, tal-Irlanda u tad-Danimarka Ir-Renju Unit u l-Irlanda jipparteċipaw biss fil-koperazzjoni fl-oqsma li jaqgħu taħt it-Titolu V tat-Tielet Parti tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jekk jindikaw li jkunu jixtiequ jagħmlu dan, skont l-Artikolu 3 tal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Id-Danimarka ma tieħux sehem fl-adozzjoni tar-Regolament propost u la hija marbuta minnu u lanqas suġġetta għall-applikazzjoni tiegħu skont l-Artikoli 1 u 2 tal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tad-Danimarka anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. 5. Impatt fuq il-baġit, simplifikazzjoni u koerenza mal-politiki l-oħrajn tal-unjoni 5.1. Impatt fuq il-baġit Din il-proposta mhi ser ikollha l-ebda impatt fuq il-baġit tal-Unjoni. 5.2. Simplifikazzjoni Il-proposta tipprovdi għal simplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi kemm għaċ-ċittadini u għall-prattikanti. B’mod partikolari, l-armonizzazzjoni tar-regoli tal-kunflitt tal-liġijiet se tissimplifika ħafna l-proċedimenti billi tippermettilhom jistabbilixxu l-liġi applikabbli skont sensiela unika ta' regoli li tissostitwixxi r-regoli nazzjonali ta’ kunflitt ta’ liġijiet eżistenti tal-Istati Membri parteċipanti. 5.3. Konsistenza ma’ politiki u għanijiet oħrajn tal-Unjoni Il-proposta tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti b'mod partikolari, mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, bħala prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. 6. Kummenti dwar l-artikoli Artikolu 1 Ir-regolament propost japplika għas-sitwazzjonijiet kollha ta’ kunflitt tal-liġijiet, jiġifieri sitwazzjonijiet b’element wieħed jew b’diversi elementi li jkunu aljeni meta mqabbla mal-ħajja soċjali interna ta' pajjiż u li jistgħu jinvolvu diversi sistemi legali. Huwa għaldaqstant jista’ japplika biss f'sitwazzjonijiet ta' natura internazzjonali, bħal, pereżempju, dawk li fihom il-konjuġi jkunu ta' nazzjonalitajiet differenti jew ikunu residenti fi Stati Membri differenti jew fi Stat Membru li minn tal-anqas wieħed mit-tnejn ma jkunx ċittadin (“koppji internazzjonali”). Ir-regoli proposti rigward il-liġi applikabbli huma limitati għad-divorzju u għas-separazzjoni legali u ma japplikawx għall-proċediment ta’ annullament taż-żwieġ li għalih ma jitqiesu xierqa la l-awtonomija tal-partijiet u lanqas l-għażla ta’ liġijiet oħra apparti minn dik tal-qorti li quddiemu titressaq il-kawża. Rigward ir-regoli ta’ ġuriżdizzjoni, l-annullament taż-żwieġ, bħad-divorzju u s-separazzjoni legali, huwa kopert mir-Regolament (KE) Nru 2201/2003. Artikolu 2 Skont l-Artikolu 2, dan ir-Regolament huwa ta’ natura universali, jiġifieri r-regoli uniformi tiegħu ta’ kunflitt tal-liġijiet jistgħu jindikaw il-liġi ta’ Stat Membru parteċipanti, dik ta’ Stat Membru mhux parteċipanti jew dik ta’ Stat li mhuwiex membru tal-Unjoni Ewropea. Dan huwa prinċipju b’egħruq b’saħħithom fid-dritt pożittiv tar-regoli tal-kunflitt tal-liġijiet li kien diġà jinsab fil-Konvenzjoni ta’ Ruma tal-1980, fil-konvenzjonijiet konklużi fil-kuntest tal-Konferenza tal-Aja kif ukoll fir-regoli ta’ kunflitt nazzjonali tal-Istati Membri parteċipanti. Ġew introdotti klawżoli ta’ salvagwardja sabiex liġijiet barranin fuq id-divorzju jew is-separazzjoni legali li jkunu inkompatibbli mal-valuri komuni tal-Unjoni Ewropea ma jiġux applikati. Fil-każ li tintagħżel il-liġi ta’ Stat Membru, in-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali jista' jkollu rwol li jagħti informazzjoni lill-qrati fuq il-kontenut tal-liġi barranija. Artikolu 3 Il-biċċa l-kbira tar-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet nazzjonali jipprevedu biss soluzzjoni waħda f’sitwazzjoni partikolari. Il-proposta għandha l-għan li tipprovdi lill-konjuġi bi flessibbiltà akbar billi tippermettilhom li jagħżlu l-liġi applikabbli għad-divorzju u s-separazzjoni legali. Il-liġijiet li jistgħu jintagħżlu huma biss dawk li l-konjuġi jkollhom rabtiet mill-qrib magħhom minħabba r-residenza abitwali tagħhom jew l-aħħar residenza abitwali komuni tagħhom, jekk wieħed minnhom ikun għadu jgħix hemm, in-nazzjonalità ta’ wieħed mill-konjugi u l- lex fori . Għandhom japplikaw l-istess regoli ta’ kunflitt għas-separazzjoni legali u għad-divorzju minħabba li, f’diversi każijiet, is-separazzjoni legali hija pass indispensabbli qabel id-divorzju. L-Istati Membri parteċipanti li jirrikonoxxu s-separazzjoni legali japplikaw l-istess regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet għas-separazzjoni legali li japplikaw għad-divorzju. Din l-awtonomija akbar tal-partijiet se żżid iċ-ċertezza legali u l-prevedibbiltà għall-konjuġi. Jeħtieġ li jiġu rispettati xi rekwiżiti formali sabiex ikun żgurat li ż-żewġ konjuġi jkunu jafu bil-konsegwenzi tal-għażla tagħhom u biex jitħares l-aktar konjuġi dgħajjef. Il-Kummissjoni taqsam l-opinjoni tal-Parlament Ewropew li għandu jiġi evitat li l-għażla tal-liġi applikabbli mill-partijiet twassal għall-applikazzjoni ta’ liġi li tmur kontra d-drittijiet fundamentali u d-dritt tal-Unjoni. It-test għaldaqstant jillimita l-għażla tal-partijiet għal-liġijiet barranin fuq id-divorzju u fuq is-separazzjoni legali li jkunu kompatibbli mal-valuri komuni tal-Unjoni Ewropea. Artikolu 4 Fin-nuqqas ta’ għażla mill-konjuġi, il-liġi applikabbli tkun determinata fuq il-bażi ta’ skala ta’ kriterji ta’ konnessjoni suċċessivi li fosthom ir-residenza abitwali tal-konjuġi tkun tal-ewwel. Din ir-regola uniformi se tiżgura ċ-ċertezza legali u l-prevedibbiltà. L-introduzzjoni ta’ regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet armonizzati għandha tnaqqas ħafna r-riskju ta’ “tellieqa għall-qorti”, peress li kwalunkwe qorti fl-Istati Membri parteċipanti li titressaq quddiemha l-kawża jkollha tapplika l-liġi magħżula skont regoli komuni. Il-fatt li din ir-regola hija bbażata, l-ewwelnett, fuq ir-residenza abitwali tal-konjuġi u, fin-nuqqas ta’ dan, fuq l-aħħar residenza abitwali tagħhom, jekk wieħed minnhom ikun għadu jgħix hemm, se jwassal, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, għall-applikazzjoni tal-liġi tal-qorti li quddiemu titressaq il-kawża (imma mhux dejjem, b’mod partikolari, meta wieħed mill-konjuġi jmur lura jgħix f’pajjiżu u jressaq il-kawża quddiem qorti hemmhekk skont ir-regoli ta’ ġuriżdizzjoni stabbiliti mir-Regolament Nru 2201/2003/KE). Għaldaqstant, il-każijiet ta’ applikazzjoni ta’ liġi barranija se jkunu limitati. Artikolu 5 Din hija regola bl-għan li tevita li jkun hemm diskriminazzjoni. F’ċerti sitwazzjonijiet għandha tapplika l-liġi tal-qorti li quddiemha titressaq il-kawża minħabba li l-liġi applikabbli ma tkunx tipprovdi għad-divorzju jew ma tkunx tagħti lil wieħed mill-konjuġi aċċess indaqs għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali minħabba li jkun ta’ sess partikolari. Artikolu 6 Il-possibbiltà ta’ renvoi tipperikola l-għan ta’ ċertezza legali. L-għażla ta’ liġi bis-saħħa ta’ regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet uniformi għaldaqstant tfisser l-għażla tar-regoli sostantivi ta’ dik il-liġi u mhux tar-regoli tad-dritt internazzjonali privat tagħha. Artikolu 7 Il-mekkaniżmu tal-eċċezzjoni tal-ordni pubbliku jippermetti lill-qorti biex ma tapplikax ir-regoli tal-liġi barranija indikata mir-regola ta’ kunflitt tal-liġijiet fejn l-applikazzjoni tal-liġi barranija f'każ partikolari tkun tmur kontra l-ordni pubbliku tal-qorti li quddiemha titressaq il-kawża. It-terminu “manifestament” tfisser li l-użu tal-eċċezzjoni tal-ordni pubbliku għandu jibqa’ eċċezzjonali. Artikolu 8 Meta Stat ikun jinkludi bosta unitajiet territorjali li jkollhom ir-regoli proprji tagħhom tad-dritt sostantiv fil-qasam tad-divorzju u tas-separazzjoni legali, dan ir-Regolament għandu japplika wkoll għall-kunflitti tal-liġijiet bejn dawn l-unitajiet territorjali, b’mod li jiggarantixxi ċ-ċertezza legali, il-prevedibbiltà u l-applikazzjoni uniformi tar-regoli tal-Unjoni Ewropea f’kull sitwazzjoni li tkun tinvolvi kunflitt tal-liġijiet. Artikolu 9 Din id-dispożizzjoni tiżgura għaċ-ċittadini t-trasparenza tar-regoli applikabbli għall-kuntratti taż-żwieġ fl-Istati Membri parteċipanti. Il-Kummissjoni se tpoġġi għad-dispożizzjoni tagħhom din l-informazzjoni fuq sit tal-internet tan-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali. Artikolu 10 Dan l-Artikolu jirrigwarda l-applikazzjoni fiż-żmien tal-istrument. Artikolu 11 Id-dispożizzjonijiet proposti għandhom l-għan li jistabbilixxu ekwilibriju ġust bejn, minn naħa, ir-rispett tal-obbligi internazzjonali tal-Istati Membri parteċipanti u, mill-oħra, l-għan tal-ħolqien ta’ spazju Ewropew veru tal-ġustizzja. Il-paragrafu 1 jippermetti lill-Istati Membri parteċipanti jkomplu japplikaw ir-regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet li jinsabu fil-konvenzjonijiet bilaterali jew multilaterali li jkunu jagħmlu parti minnhom meta jiġi adottat ir-Regolament. Madankollu, il-koeżistenza ta’ żewġ sistemi paralleli – l-applikazzjoni minn ċerti Stati Membri parteċipanti tar-regoli tal-Konvenzjonijiet li jkunu rratifikaw u l-applikazzjoni mill-Istati Membri parteċipanti l-oħrajn tar-regoli tar-Regolament propost – tkun inkompatibbli mat-tħaddim tajjeb tal-ispazju Ewropew tal-ġustizzja. Artikoli 12 u 13 L-Artikoli fuq ir-reviżjoni, id-dħul fis-seħħ u l-applikazzjoni tal-istrument huma dispożizzjonijiet standard. 2010/0067 (CNS) Proposta għal REGOLAMENT TAL-KUNSILL (UE) li jdaħħal fis-seħħ koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikulari l-Artikolu 81(3) tiegħu, Wara li kkunsidra d-Deċiżjoni tal-Kunsill [...] tal-[...] li tawtorizza koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali[7], Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, Wara t-trażmissjoni tal-proposta lill-parlamenti nazzjonali, Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Parlament Ewropew[8], Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[9], Filwaqt li jaġixxi skont proċedura leġiżlattiva speċjali, Billi: (1) L-Unjoni Ewropea għandha l-għan illi żżomm u tiżviluppa spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja li fih jiġi żgurat il-moviment liberu tal-persuni. Sabiex dan l-ispazju jiġi stabbilit progressivament, l-Unjoni għandha tadotta miżuri relatati mal-koperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili b’implikazzjonijiet transkonfinali. (2) Skont l-Artikolu 81(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, il-Kunsill jadotta miżuri li jirrigwardaw il-liġi tal-familja b’implikazzjonijiet transkonfinali. (3) Fl-14 ta’ Marzu 2005, il-Kummissjoni addottat Green Paper dwar il-liġi applikabbli u l-ġuriżdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ divorzju. Din il-Green Paper nediet konsultazzjoni pubblika wiesgħa dwar is-soluzzjonijiet possibbli għall-problemi li jistgħu jinħolqu fis-sitwazzjoni attwali. (4) Fis-17 ta’ Lulju 2006, il-Kummissjoni pproponiet Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2201/2003 fir-rigward tal-ġuriżdizzjoni u li jintroduċi regoli dwar il-liġi applikabbli fi kwistjonijiet matrimonjalii. (5) Il-Kunsill, fil-laqgħa tiegħu tal-5 u s-6 ta’ Ġunju 2008 fil-Lussemburgu, ikkonkluda li ma kienx hemm unanimità fuq il-proposta u li kien hemm diffikultajiet li ma jistgħux jintegħlbu li kienu jagħmlu l-possibbiltà ta’ unanimità impossibbli dak iż-żmien u fil-futur qarib. Huwa stabbilixxa li l-għanijiet tal-proposta ma setgħux jintlaħqu f'perjodu ta’ żmien raġonevoli bl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat. (6) Il-Bulgarija, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja, il-Lussemburgu, l-Ungerija, l-Awstrija, ir-Rumanija u s-Slovenja indirizzaw sussegwentement talba lill-Kummissjoni, fejn indikaw li kellhom l-intenzjoni li jistabbilixxu bejniethom koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli fi kwistjonijiet matrimonjali u stiednu lill-Kummissjoni tippreżenta proposta lill-Kunsill f’dan is-sens. Fit-3 ta’ Marzu 2010, il-Greċja rtirat it-talba tagħha. (7) Fil-[...], il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni [...] li tawtorizza koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali. (8) Skont l-Artikolu 328(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, ladarba tiġi stabbilita koperazzjoni msaħħa, din tkun miftuħa għall-Istati Membri kollha, sakemm jiġu rispettati l-kundizzjonijiet eventwali tal-parteċipazzjoni stabbiliti mid-deċiżjoni ta' awtorizzazzjoni. Hija għandha tkun miftuħa għalihom ukoll fi kwalunkwe ħin ieħor, bil-kondizzjoni li, minbarra l-kundizzjonijiet imsemmija, jiġu rispettati l-atti diġà adottati f'dak il-qafas. (9) Il-koperazzjoni msaħħa għandha tipprovdi qafas legali ċar u komprensiv fil-qasam tad-divorzju u tas-separazzjoni legali fl-Istati Membri parteċipanti u għandha tiżgura li jkun hemm soluzzjonijiet xierqa għaċ-ċittadini f’termini ta’ ċertezza legali, prevedibbiltà u flessibbiltà u tevita sitwazzjoni li fiha wieħed mill-konjuġi jitlob divorzju qabel l-ieħor biex jiżgura li l-proċediment ikun suġġett għal liġi partikolari, li hu jkun iqis li tkun tiffavorixxi aktar il-ħarsien tal-interessi tiegħu. (10) Sabiex l-ambitu ta' applikazzjoni territorjali ta' dan ir-Regolament jiġi definit sewwa, għandhom jiġu speċifikati l-Istati Membri li qed jipparteċipaw f'din il-koperazzjoni msaħħa. (11) Dan ir-Regolament għandu japplika irrispettivament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal li quddiemhom titressaq it-talba. (12) Sabiex il-konjuġi jkollhom il-libertà li jagħżlu liġi applikabbli li jkollhom rabtiet mill-qrib magħha jew, fin-nuqqas ta’ għażla, sabiex din il-liġi tapplika għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali tagħhom, tali liġi għandha tapplika anki jekk ma tkunx dik ta' Stat Membru parteċipanti. F’każ li tintagħżel il-liġi ta’ Stat Membru ieħor, in-netwerk maħluq mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE tat-28 ta’ Mejju 2001 li tistabbilixxi Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali[10], jista’ jkollu rwol billi jipprovdi informazzjoni lill-qrati dwar id-dritt barrani. (13) Iż-żieda tal-mobbiltà taċ-ċittadini teħtieġ, min-naħa, aktar flessibbiltà u, mill-oħra, aktar ċertezza legali. Sabiex jinkiseb dan il-għan, dan ir-Regolament għandu jsaħħaħ l-awtonomija tal-partijiet fil-qasam tad-divorzju u tas-separazzjoni legali, filwaqt li jħallilhom possibbiltà limitata li jagħżlu l-liġi applikabbli għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali tagħhom. Din il-possibilità ma għandhiex tiġi estiża għall-annullament taż-żwieġ, li għandu rabtiet mill-qrib mal-kundizzjonijiet ta’ validità taż-żwieġ, u li fil-każ tiegħu mhijiex xierqa l-awtonomija tal-partijiet. (14) Il-konjuġi għandhom ikunu jistgħu jagħżlu l-liġi ta’ pajjiż li magħhom ikollhom rabtiet partikolari jew il-lex fori bħala l-liġi applikabbli għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali. Il-liġi magħżula mill-konjuġi għandha tkun tirrispetta d-drittijiet fundamentali definiti fit-Trattati u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea Il-possibbiltà li tintgħażel il-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali ma għandhiex tippreġudika l- interessi superjuri tat-tfal. (15) Huwa importanti li, qabel ma jagħżlu l-liġi applikabbli, il-konjuġi jkollhom aċċess għal informazzjoni aġġornata dwar l-aspetti essenzjali tal-liġi nazzjonali u tal-Unjoni u dwar il-proċedimenti li jirrigwardaw id-divorzju u s-separazzjoni legali. Sabiex tiggarantixxi dan l-aċċess għal informazzjoni xierqa u ta’ kwalità, il-Kummissjoni taġġorna tali informazzjoni regolarment fis-sistema pubblika ta’ informazzjoni bbażata fl-Internet li nħolqot mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE. (16) L-għażla infurmata taż-żewġ konjuġi hija prinċipju essenzjali ta' dan ir-Regolament. Kull konjuġi għandu jkun jaf bl-eżatt liema huma l-konsegwenzi legali u soċjali tal-għażla tal-liġi applikabbli. Il-possibiltà li l-liġi applikabbli tintagħżel bi ftehim komuni ma għandhiex tippreġudika d-drittijiet u ll-opportunitajiet indaqs għaż-żewġ konjuġi. F'dan ir-rigward, il-qrati nazzjonali għandhom ikunu konxji mill-importanza ta' għażla infurmata taż-żewġ konjuġi rigward il-konsegwenzi legali tal-ftehim dwar l-għażla tal-liġi li jkun intlaħaq . (17) Għandhom jiġu introdotti ċerti salvagwardji sabiex jiġi żgurat li l-konjuġi jkunu jafu l-konsegwenzi tal-għażla tagħhom. Il-ftehim dwar l-għażla tal-liġi applikabbli għandu minn tal-anqas ikun bil-miktub, għandu jiġi ddatat u għandu jiġi ffirmat miż-żewġ konjuġi. Madankollu, jekk il-liġi tal-Istat Membru parteċipanti li fih ikollhom ir-residenza abitwali tagħhom iż-żewġ konjuġi tkun tipprovdi għal regoli formali supplementari, jeħtieġ li dawn ir-regoli jiġu rispettati. Pereżempju, dawn ir-regoli formali supplementari jistgħu jkun jeżistu fi Stat Membru parteċipanti li fih il-ftehim ikun inserit f’kuntratt taż-żwieġ. (18) Ftehim li jagħżel il-liġi applikabbli għandu jkun jista’ jiġi konkluż mhux aktar tard minn meta titressaq il-kawża quddiem il-qorti, u anki matul il-proċediment, jekk dan ikun previst mil-lex fori. F’dan il-każ, għandu jkun suffiċjenti li l-qorti tagħraf formalment l-għażla skont il-lex fori. (19) Fin-nuqqas ta’ għażla tal-liġi applikabbli, dan ir-Regolament għandu jistabbilixxi regoli ta’ kunflitt tal-liġijiet armonizzati fuq il-bażi ta’ skala ta’ kriterji ta’ konnessjoni suċċessivi bbażati fuq l-eżistenza ta’ rabta mill-qrib bejn il-konjuġi u l-liġi kkonċernata, sabiex jiggarantixxi ċ-ċertezza legali u l-prevedibbiltà u biex jevita sitwazzjoni li fiha wieħed mill-konjuġi jitlob id-divorzju qabel l-ieħor biex jiżgura li l-proċediment ikun suġġett għal liġi partikolari, li hu jkun iqis li tkun tiffavorixxi aktar il-ħarsien tal-interessi tiegħu. Dawn il-kriterji ta’ konnessjoni ntagħżlu b’tali mod li l-proċediment ta’ divorzju jew ta' separazzjoni legali jiġi rregolat minn liġi li magħha l-konjuġi jkollhom rabtiet mill-qrib u huma bbażati, fl-ewwel lok, fuq il-liġi tar-residenza abitwali tal-konjuġi. (20) F’ċerti sitwazzjonijiet, il-liġi tal-qorti li quddiemha titressaq il-kawża għandha madankollu tapplika meta l-liġi applikabbli ma tkunx tipprovdi għad-divorzju jew meta ma tkunx tagħti lil wieħed mill-konjuġi aċċess indaqs għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali minħabba li jkun ta’ sess partikolari. (21) F'ċirkustanzi eċċezzjonali, xi kunsiderazzjonijiet ta’ interess pubbliku għandhom jagħtu lill-qrati tal-Istati Membri l-possibilità li jwarrbu l-liġi barranija meta l-applikazzjoni ta' tali liġi f'każ preċiż tkun tmur manifestament kontra l-ordni pubbliku tal-forum. Madankollu, il-qrati m'għandhomx ikunu jistgħu japplikaw l-eċċezzjoni tal-ordni pubbliku sabiex iwarrbu l-liġi ta' Stat Membru ieħor meta dan ikun kontra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari l-Artikolu 21 tagħha li jipprojbixxi kull forma ta’ diskriminazzjoni. (22) Peress li hemm xi Stati u xi Stati Membri parteċipanti li fihom jeżistu flimkien żewġ sistemi legali jew korpi tad-dritt jew aktar li jittrattaw il-kwistjonijiet irregolati minn dan ir-Regolament, għandu jiġi previst safejn id-dispożizzjonijiet ta' dan ir-Regolament japplikaw fis-sistemi legali differenti ta' dawn l-Istati u tal-Istati Membri parteċipanti. (23) Minħabba li l-għanijiet ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri t-tisħiħ taċ-ċertezza legali, il-prevedibbiltà u l-flessibbiltà – u b’hekk l-iffaċilitar tal-moviment liberu tal-persuni fi ħdan l-Unjoni Ewropea – fil-proċedimenti matrimonjali internazzjonali, ma jistgħux jitwettqu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri waħidhom minħabba l-portata u l-effetti ta’ dan ir-Regolament, dawn l-għanijiet għandhom jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni, jekk xieraq, permezz ta’ koperazzjoni msaħħa bejn l-Istati Membri, skont il-prinċipju ta’ sussidjarjetà stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif stabbilit f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jitwettqu dawn l-għanijiet. (24) Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l-prinċipji stabbiliti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari l-Artikolu 21 tagħha li jipprojbixxi kull diskriminazzjoni bbażata is-sess, ir-razza, il-kulur, l-oriġini etnika jew soċjali, il-karatteristiċi ġenetiċi, il-lingwa, ir-reliġjon jew it-twemmin, l-opinjoni politika jew xi opinjoni oħra, l-appartenenza għal minoranza nazzjonali, il-proprjetà, it-twelid, id-diżabbiltà, l-età, jew l-orjentazzjoni sesswali . Dan ir-Regolament għandu jiġi applikat mill-qrati tal-Istati Membri parteċipanti fir-rispett ta' dawn id-drittijiet u l-prinċipji. ADOTTA DAN IR-REGOLAMENT: Kapitolu I – Kamp ta’ applikazzjoni Artikolu 1 Kamp ta’ applikazzjoni materjali 1. Dan ir-Regolament japplika, f’sitwazzjonijiet li jinvolvu kunflitt tal-liġijiet, għad-divorzju u s-separazzjoni legali. 2. Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, “Stat Membru parteċipanti” jfisser Stat Membru li jipparteċipa fil-koperazzjoni msaħħa dwar il-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali bis-saħħa tad-Deċiżjoni tal-Kunsill [...] tal-[...] li tawtorizza koperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali]. Artikolu 2 Natura universali Il-liġi indikata minn dan ir-Regolament tapplika anke jekk din il-liġi ma tkunx dik ta’ Stat Membru parteċipanti. Kapitolu II – Regoli uniformi dwar il-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali Artikolu 3 Għażla tal-liġi applikabbli mill-partijiet 1. Il-konjuġi jistgħu jiftiehmu sabiex jagħżlu l-liġi applikabbli għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali, sakemm din il-liġi tirrispetta d-drittijiet fundamentali definiti fit-Trattati u fil-tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Unjoni Ewropea u mal-prinċipju tal-ordni pubbliku, minn fost il-liġijiet li ġejjin: a) il-liġi tal-Istat tar-residenza abitwali tal-konjuġi fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehim; b) il-liġi tal-Istat tal-aħħar residenza abitwali tal-konjuġi sakemm wieħed mill-konjuġi jkun għadu jirrisjedi hemm fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehim; c) il-liġi tal-Istat taċ-ċittadinanza ta’ wieħed mill-konjuġi fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehim; d) il-lex fori. 2. Bla ħsara għall-paragrafu 4, ftehim li jagħżel il-liġi applikabbli jista' jiġi konkluż f'kull waqt, imma mhux aktar tard minn meta titressaq il-kawża quddiem il-qorti. 3. Il-ftehim imsemmi fil-paragrafu 2 għandu jsir bil-miktub, għandu jiġi ddatat u għandu jiġi ffirmat miż-żewġ konjuġi Kull trażmissjoni b’mezz elettroniku li tagħmilha possibbli li l-ftehim jiġi rreġistrat għat-tul għandha titqies ekwivalenti għall-forma miktuba. Madankollu, jekk il-liġi tal-Istat Membru parteċipanti li fiha ż-żewġ konjuġi jkollhom ir-residenza abitwali tagħhom meta jiġi konkluż il-ftehim jipprovdi għal regoli formali supplementari għal dan it-tip ta’ ftehim, għandhom japplikaw dawn ir-regoli. Jekk il-konjuġi jkollhom ir-residenza abitwali tagħhom fi Stati Membri parteċipanti differenti u l-liġijiet ta' dawn l-Istati Membri jkunu jipprovdu għal regoli formali differenti, il-ftehim ikun validu formalment jekk ikun jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti mil-liġi ta' wieħed minn dawn il-pajjiżi. 4. Il-konjuġi jistgħu wkoll jagħżlu l-liġi applikabbli quddiem il-qorti matul il-proċediment, jekk dan ikun previst mil-lex fori. F’dan il-każ, il-qorti għandha tagħraf formalment l-għażla skont il-lex fori. Artikolu 4 Il-liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet Fin-nuqqas ta’ għażla bis-saħħa tal-Artikolu 3, id-divorzju u s-separazzjoni legali ikunu suġġetti għal-liġi tal-Istat: a) tar-residenza abitwali tal-konjuġi fil-mument li titressaq il-kawża quddiem il-qorti; jew, fin-nuqqas ta' dan, b) tal-aħħar residenza abitwali tal-konjuġi, sakemm din ir-residenza ma tkunx intemmet aktar minn sena qabel ma titressaq il-kawża quddiem il-qorti, sakemm wieħed mill-konjuġi jkun għadu jirrisjedi f’dan l-Istat fil-mument li titressaq il-kawża quddiem il-qorti; jew, fin-nuqqas ta' dan, c) taċ-ċittadinanza taż-żewġ konjuġi fil-mument li titressaq il-kawża quddiem il-qorti; jew, fin-nuqqas ta' dan, d) li titressaq il-kawża quddiem qorti tiegħu. Artikolu 5 Applikazzjoni tal-lex fori Meta l-liġi applikabbli bis-saħħa tal-Artikoli 3 jew 4 ma tkunx tipprevedi d-divorzju jew ma tagħtix lil wieħed mill-konjuġi aċċess indaqs għad-divorzju jew għas-separazzjoni legali minħabba li jkun ta’ sess partikolari, għandha tapplika l-lex fori. Artikolu 6 Esklużjoni ta’ renvoi Meta dan ir-Regolament jippreskrivi l-applikazzjoni tal-liġi ta’ Stat, dan ifisser ir-regoli tad-dritt fis-seħħ f'dan l-Istat ħlief għar-regoli tad-dritt internazzjonali privat. Artikolu 7 Ordni pubbliku L-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni tal-liġi magħżula bis-saħħa ta’ dan ir-Regolament ma tistax titwarrab ħlief jekk din l-applikazzjoni ma tkunx manifestament inkompatibbli mal-ordni pubbliku tal- forum . Artikolu 8 Sistemi b’aktar minn sistema legali waħda 1. Meta Stat jinkludi diversi unitajiet territorjali, b'kull waħda minnhom bir-regoli legali tagħha rigward id-divorzju u s-separazzjoni legali, kull unità territorjali għandha titqies bħala Stat għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli skont dan ir-Regolament. 2. Stat Membru parteċipanti li fih l-unitajiet territorjali differenti jkollhom ir-regoli legali tagħhom fil-qasam tad-divorzju u tas-separazzjoni legali mhuwiex obbligat japplika dan ir-Regolament għall-kunflitti tal-liġijiet li jirrigwardaw dawn l-unitajiet territorjali biss. Kapitolu III – Dispożizzjonijiet oħrajn Artikolu 9 Informazzjoni mill-Istati Membri parteċipanti 1. Mhux aktar tard mill-[ tliet xhur wara d-data ta’ applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu ], l-Istati Membri parteċipanti għandhom jinfurmaw, jekk ikun il-każ, lill-Kummissjoni bid-dispożizzjonijiet nazzjonali tagħhom dwar: a) ir-regoli formali applikabbli għall-konvenzjonijiet fuq l-għażla tal-liġi applikabbli; u b) il-possibbiltà li tintagħżel il-liġi applikabbli skont l-Artikolu 3(4). L-Istati Membri parteċipanti għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar kwalunkwe bidla ulterjuri għal dawn id-dispożizzjonijiet. 2. Il-Kummissjoni għandha tpoġġi l-informazzjoni kkomunikata skont il-paragrafu 1 għad-dispożizzjoni tal-pubbliku permezz ta' mezzi approprjati, b'mod partikolari permezz is-sit tal-internet tan-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali. Artikolu 10 Dispożizzjonijiet tranżitorji 1. Dan ir-Regolament japplika għall-azzjonijiet ġudizzjarji mibdija kif ukoll għall-Konvenzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 3 u konklużi wara d-data ta’ applikazzjoni tiegħu skont l-Artikolu 13. Madankollu, konvenzjoni fuq l-għażla tal-liġi applikabbli, konkluża skont il-liġi ta’ Stat Membru parteċipanti qabel id-data ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, tidħol ukoll fis-seħħ, sakemm tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(3). 2. Dan ir-Regolament huwa bla ħsara għall-konvenzjonijiet fuq l-għażla tal-liġi applikabbli konklużi skont il-liġi tal-Istat Membru parteċipanti li tkun tressqet kawża quddiem il-qrati tiegħu qabel id-data ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Artikolu 11 Rabtiet mal-Konvenzjonijiet internazzjonali fis-seħħ 1. Dan ir-Regolament ma għandux effett fuq l-applikazzjoni tal-konvenzjonijiet bilaterali jew multilaterali li Stat Membru parteċipanti wieħed jew diversi minnhom jkunu partijiet fihom meta jiġi adottat dan ir-Regolament u li jirrigwardaw oqsma rregolati minn dan ir-Regolament, bla ħsara għall-obbligi tal-Istati Membri bis-saħħa tal-Artikolu 351 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. 2. Minkejja l-paragrafu 1, bejn l-Istati Membri parteċipanti, dan ir-Regolament jipprevali fuq il-konvenzjonijiet li jirrigwardaw oqsma rregolati minn dan ir-Regolament u li l-Istati Membri parteċipanti huma partijiet fihom. Artikolu 12 Klawżola ta' reviżjoni Mhux aktar tard mill- [ ħames snin wara li jibda japplika dan ir-Regolament ], il-Kummissjoni għandha tippreżenta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew rapport dwar l-applikazzjoni ta' dan ir-Regolament. Dak ir-rapport għandu jkun akkumpanjat, jekk ikun il-każ, minn proposti ta' adattament. Kapitolu IV – Dispożizzjonijiet finali Artikolu 13 Dħul fis-seħħ u data ta' applikazzjoni Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil- Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea . Japplika mill-[ tnax-il xahar wara d-data tal-adozzjoni ta’ dan ir-Regolament ], bl-eċċezzjoni tal-Artikolu 9, li huwa applikabbli mill-[ sitt xhur wara d-data tal-adozzjoni ta’ dan ir-Regolament ]. Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri parteċipanti skont it-Trattati. Magħmul fi Brussell, il- Għall-Kunsill Il-President [1] COM (2006) 399 [2] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta' Novembru 2003 dwar il-ġuriżdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta' sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta' responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (ĠU L 338, 23.12.2003, p. 1) [3] ĠU C 15 E, 21.1.2010, p. 128. [4] Il-Bulgarija, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja, il-Lussemburgu, l-Ungerija, l-Awstrija, ir-Rumanija u s-Slovenja [5] Ara d-dok. 9712/08 tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. [6] SEC (2006) 949. [7] ĠU L […] […], p. [..]. [8] ĠU C […], […], p. […]. [9] ĠU C […], […], p. […]. [10] ĠU L 174 tas-27.6.2001, p. 25.