MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 128/41

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-dimensjoni esterna tal-istrateġija ta’ Lisbona mġedda”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2010/C 128/08)

Relatur ġenerali: is-Sur JAHIER

Nhar is-26 ta’ Frar 2009, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew idddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar:

id-dimensjoni esterna tal-istrateġija ta’ Lisbona mġedda

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (Osservatorju tal-Istrateġija ta’ Lisbona) ġiet inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett.

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, iddeċieda matul l-457 Sessjoni Plenara tiegħu tal-4 u l-5 ta’ Novembru 2009 (seduta tal-4 ta’ Novembru) li jaħtar lis-Sur Jahier bħala relatur ġenerali, u adotta din l-opinjoni b’177 vot favur, vot wieħed kontra u 7 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. L-aġenda ta’ Lisbona għat-tkabbir u l-impjiegi hija suġġetta għal reviżjoni ewlenija għall-għaxar snin li ġejjin, u din tinkludi diskussjoni dwar id-dimensjoni esterna tagħha.

1.2. Il-prosperità tal-Ewropa hija dovuta l-iktar għall-fatt li hija miftuħa għall-bqija tad-dinja. Dan għandu vantaġġi ta’ natura ekonomika, iżda wkoll f’termini ta’ skambju ta’ kultura u għarfien, u ta’ rikonoxximent mad-dinja kollha tal-valuri Ewropej. L-UE hija l-ikbar esportatur fid-dinja ta’ prodotti u servizzi, it-tieni l-ikbar sors u t-tieni l-ikbar destinazzjoni ta’ investiment dirett barrani, u l-ikbar donatur ta’ għajnuna fid-dinja. Għanda t-tieni munita ta’ riżerva internazzjonali. Għaldaqstant huwa fl-interess ġeostrateġiku tagħha li tiżviluppa l-aġenda esterna tagħha, li sservi u tipproteġi l-interessi tal-500 miljun abitant tagħha, iżda tirrifletti wkolli ir-responsabbiltà tagħha biex tindirizza problemi globali u tgħin biex jiġu stabbiliti standards għoljin fil-gvernanza tal-globalizzazzjoni.

1.3. Għal dawn l-aħħar għaxar snin kienet prijorità li jintlaħaq ftehim multilaterali ambizzjuż, ibbilanċjat u ġust għal aktar liberalizzazzjoni tal-kummerċ u ftuħ progressiv tas-swieq fi ħdan qafas irregolat. B’mod partikulari, l-inizjattiva tal-2007 “L-Ewropa Globali” kienet marbuta b’mod espliċitu mal-istrateġija ta’ Lisbona mġedda.

1.4. L-isfidi li tqajmu minħabba li tfaċċaw poteri globali ġodda u minħabba l-kriżi finanzjarja u ekonomika internazzjonali jenfasizzaw b’mod dejjem iktar ċar in-natura ġeopolitika ġdida tal-globalizzazzjoni, u b’riżultat ta’ dan, il-ħtieġa għall-Ewropa li jkollha strateġija esterna globali ġdida, iktar koerenti u effettiva. L-Ewropa teħtieġ viżjoni ġdida tar-rwol globali tagħha, li tirrifletti, min-naħa waħda, ir-realtà ġeostrateġika rigward ir-rwol storiku u ġeografiku tagħha, is-sigurtà tal-provvista tal-materja prima u tal-enerġija u l-iżvilupp ta’ swieq ġodda li għadhom fqar; u min-naħa l-oħra, il-kapaċità tagħha li tindirizza kwistjonijiet globali: is-sigurtà, it-tibdil fil-klima, il-faqar u l-migrazzjoni internazzjonali, billi tiżvilupp l-valuri li ġabu suċċess għall-ekonomija soċjali tas-suq, li qed jiġu studjati b’interess kbir madwar id-dinja.

1.5. Pjan ta’ Azzjoni tal-UE xieraq għandu jiġi mmirat lejn it-tisħiħ tal-preżenza u r-rwol tal-Ewropa fix-xena ġdida tal-globalizzazzjoni, billi:

— jiżviluppa l-politiki esterni tal-UE u l-aspetti esterni tal-politiki l-oħrajn tagħha skont loġika strutturali li ssaħħaħ il-koerenza ġenerali tagħhom u żżid l-unità li biha jaġixxu l-Istati Membri;

— jiżgura ftuħ ibbilanċjat tas-swieq permezz tal-konklużjoni taċ-ċiklu ta’ Doha u djalogu strutturat mal-imsieħba ewlenin tagħha;

— jsaħħaħ ir-rwol tal-UE bħala poter regolatorju internazzjonali u jsegwi politika internazzjonali msejsa fuq il-promozzjoni tad-drittijiet;

— jsaħħaħ id-dimensjoni internazzjonali tal-euro;

— jadotta l-objettiv tal-bini ta’ żona wiesgħa ta’ żvilupp speċjali u tkabbir ekonomiku, li nistgħu nsejħu “EurAfrica: alleanza għal progress reċiproku”, li tinvolvi l-kompletar malajr tat-tkabbir tal-Unjoni, il-Politika tal-Viċinat, l-Unjoni tal-Mediterran, u sħubija iktar b’saħħitha mal-Afrika.

1.6. Il-profil u l-koerenza ta’ dan il-Pjan ta’ azzjoni tal-UE għandhom jiġu msaħħa, jekk jiżviluppa b’mod progressive f’ambitu iktar wiesa’ ta’ politika barranija, kif qed tistenni l-Unjoni.

1.7. Sabiex ikun jista’ jsir żvilupp aħjar tal-kunsens politiku wiesa’ u sabiex dan jiġi żgurat dwar proġett daqstant ambizzjuż u assertiv għall-aġenda esterna tagħha, l-UE teħtieġ li r-rwol tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili organizzata jissaħħaħ b’mod sinifikanti, kemm fl-Ewropa kif ukoll fil-pajjiżi terzi.

1.8. Il-KESE huwa mgħammar sew biex jaqdi rwol dejjem iktar sinifikanti fil-konsolidazzjoni u l-iżvilupp ta’ sistemi parteċipattivi għall-monirotaġġ u l-involviment attiv tas-soċjetà ċivili kważi kullimkien fid-dinja. Barra minn hekk, dan l-aspett huwa karatteristiku tal-mudell tas-soċjetà Ewropew, li huwa rrispettat ħafna madwar id-dinja.

2. Daħla

2.1. L-Ewropa issa hija l-ikbar poter ekonomiku fid-dinja, suq integrat ta’ 500 miljun abitant, potertal-kummerċ mingħajr paragun, u bl-euro, it-tieni munita dinjija. Għall-UE, il-ħolqien ta’ sitwazzjoni fejn kulħadd jirbaħ fis-sistema ta’ relazzjonijiet internazzjonali ma jfissirx biss li jittieħdu r-responsabbiltajiet li jinħolqu minn dan il-piż, iżda wkoll l-iżvilupp tal-interessi ekonomiċi u ġeopolitiċi esterni tagħha, billi dawn huma vitali għas-suċċess tal-mudell tagħha, li huwa l-iktar wieħed miftuħ fid-dinja u dak bl-ogħla standards soċjali u ambjentali.

2.2. Għaldaqstant, biex tiżgura t-tkabbir sostenibbli, l-impjiegi ta’ kwalità għolja u l-iżvilupp sostenibbli, li huma l-objettivi tal-istrateġija ta’ Lisbona, huwa dejjem iktar neċessarju li l-UE ssaħħaħ l-aġenda esterna tagħha.

2.3. Wara l-Aġenda ta’ Lisbona tal-2000 u r-reviżjoni tagħha fl-2005, kien biss fl-2007 li ġiet introdotta l-kwistjoni tad-dimensjoni esterna. Il-Konklużjonijiet mill-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2008 jiddikjaraw li “L-UE għandha għalhekk tkompli bl-isforzi tagħha biex tfassal il-globalizzazzjoni billi tirrinforza d-dimensjoni esterna tal-istrateġija ta’ Lisbona mġedda” (1).

2.4. Dawk il-konklużjonijiet enfasizzaw dawn l-oqsma ta’ prijorità li ġejjin:

— il-promozzjoni tal-kummerċ ħieles u politika miftuħa u li l-UE tkompli tmexxi f’dan il-qasam;

— it-titjib tas-sistema multilaterali tal-kummerċ, billi jkompli jsiru l-isforzi favur ftehim ambizzjuż, ibbilanċjat u komprensiv fiċ-Ċiklu tal-Iżvilupp ta’ Doha;

— il-konklużjoni ta’ ftehimiet bilaterali ambizzjużi ma’ msieħba kummerċjali importanti, u t-tisħiħ ulterjuri tal-isforzi għall-integrazzjoni ma’ pajjiżi fil-viċinat u pajjiżi kandidati permezz tal-iżvilupp ta’ żona ekonomika komuni;

— l-iżgurar ta’ aċċess affidabbli għall-enerġija u għall-materja prima strateġika;

— it-tisħiħ ta’ relazzjonijiet ekonomiċi attwali u l-iżvilupp ta’ sħubijiet strateġiċi ta’ benefiċċju reċiproku ma’ poteri ekonomiċi emerġenti f’kuntest ta’ kompetizzjoni ġusta;

— it-tħeġġiġ tal-kooperazzjoni regolatorja, il-konverġenza tal-istandards and l-ekwivalenza tar-regoli, u t-titjib tal-effettività tas-sistema ta’ infurzar tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali kontra l-falsifikar.

2.5. Dawn il-punti li ġejjin ħarġu mid-dibattitu reċenti dwar l-istrumenti għall-azzjoni esterna tal-Unjoni Ewropea (2):

— approċċ iktar wiesa’ għall-azzjoni esterna tal-Unjoni, li jgħaqqad flimkien il-politiki tal-PESK, tal-kummerċ u tal-kooperazzjoni waqt li l-profil estern tal-politiki interni tal-Unjoni jingħataw iktar attenzjoni (3);

— ġenerazzjoni ġdida ta’ programmi Ewropej ta’ kooperazzjoni u żvilupp, ibbażati fuq il-“Kunsens Ewropew” (4) on fuq is-sħubija UE-Afrika li tnediet f’Novembru 2007 (5);

— approċċ ġdid għall-politika tal-kummerċ, li jenfasizza, fost affarijiet oħra, il-valur tan-negozjati bilaterali u reġjonali.

3. Dimensjoni esterna li diġà teżisti …

3.1. It-tiftixa għal ftehim multilaterali ambizzjuż, ibbilanċjat u ġust għal iktar liberalizzazzjoni tal-kummerċ u l-ftuħ progressiv tas-swieq sabiex jitwessgħu l-oqsma fejn l-intrapriżi Ewropej jistgħu jikkompetu, biex b’hekk jinħolqu opportunitajiet ġodda għat-tkabbir u l-iżvilupp, kienu l-prijorità tul dawn l-aħħar għaxar snin.

3.2. Id-WTO ġiet identifikata bħala attur ewlieni fl-espansjoni tal-kummerċ fi ħdan sistema regolata u qafas multilaterali. L-aġenda tal-iżvilupp ta’ Doha kienet prijorità ewlenija għall-Kummissjoni.

3.3. Id-diffikultajiet tan-negozjati ta’ Doha, u b’mod partikulari il-waqfien tagħhom minħabba nuqqas ta’ qbil f’Lulju 2006, ġagħlu lill-UE tagħmel reviżjoni sostanzjali. F’April 2007 l-Kunsill approva l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “L-Ewropa Globali: Kompetizzjoni Dinjija – Kontribut lill-Istrateġija tal-UE għat-Tkabbir Ekonomiku u l-Impjiegi” (6).

3.4. L-istrateġija proposta, li hija marbuta mal-Istrateġija ta’ Lisbona mġedda tal-2005, tafferma mill-ġdid u ssaħħaħ l-objettiv ġenerali ta’ politika tal-kummerċ esterna dejjem iktar globali u integrata, mmirata kemm lejn li tiġbed investiment u sħubijiet ġodda, kif ukoll li tiżgura swieq dejjem iktar mifutħin madwar id-dinja. Flimkien mal-istrument ewlieni tradizzjonali ta’ negozjati multilaterali, tipproponi ġenerazzjoni ġdida ta’ ftehimiet bilaterali u reġjonali (7), sabiex tkompli bl-objettiv tagħha li telimina l-ostakoli mhux tariffarji u regolatorji, u ta’ konverġenza regolatorja sinifikanti.

3.5. F’komunikazzjoni f’Diċembru 2008 dwar id-dimensjoni esterna tal-istrateġija ta’ Lisbona (8), il-Kummissjoni nediet mill-ġdid l-għan li jiġu konklużi negozjati multilaterali tal-kummerċ, li tippromovi l-kooperazzjoni regolatorja u s-sħubija għall-aċċess tas-swieq.

3.6. Il-KESE ħareġ żewġ opinjonijiet dwar din il-kwistjoni (9), fejn enfasizza:

— il-konklużjoni taċ-Ċiklu ta’ Doha tibqa’ prijorità strateġika, u fil-kuntest ta’ dan ftehimiet bilaterali jistgħu jipprovdu valur miżjud;

— il-ħtieġa li tingħata iktar attenzjoni għall-impatti tal-ftuħ tas-swieq għal xi reġjuni u ħaddiema, u għaldaqstant biex issir iktar enfasi fuq il-ġustizzja soċjali u l-promozzjoni ta’ impjiegi diċenti;

— l-inklużjoni, ukoll fil-ftehimiet bilaterali, ta’ aspetti oħrajn li kulma jmur qed isiru iktar importanti fil-qasam tar-relazzjonijiet internazzjonali, bħal dawk relatati mal-ambjent, l-enerġija, il-kultura, il-migrazzjoni u l-gvernanza globali.

4. … iżda li għadha ’l bogħod milli tkun biżżejjed

4.1. Sfidi ġodda

4.1.1. L-UE qed tiffaċċja sfidi ġodda:

— kompetizzjoni iktar qawwija minn pajjiżi emerġenti u, fost dawn, it-tkabbir tal-poteri dinjija fl-Asja;

— it-tibdil fil-klima u l-enerġija;

— l-impatt fuq l-UE u l-ġirien tagħha mit-tkabbir għal 27 membru;

— ir-ritorn tal-kriżi tal-ikel;

— l-għarfien dwar in-natura dejjem iktar ġeopolitika tal-globalizzazzjoni, li issa jidher ċar li estendiet lil hinn mid-dimensjoni ekonomika biss;

— u fl-aħħar nett, l-isplużjoni tal-kriżi finanzjarja u ekonomika internazzjonali.

4.1.2. Dawn l-isfidi jenfasizzaw il-ħtieġa għal strateġija ekonomika esterna iktar koerenti u effettiva sabiex titnaqqas il-firda li qed tikber bejn is-saħħa ekonomika tal-Unjoni Ewropea u l-influwenza tagħha, li għadha dgħajfa wisq, fuq il-proċessi kumplessi u li jinsabu kullimkien tal-globalizzazzjoni. Fl-istess waqt, l-UE trid tħares l-interessi tagħha u l-ispazju fejn tafferma l-valuri tagħha.

4.1.3. Il-konsegwenzi tal-kriżi ekonomika u finanzjarja dinjija bla dubju ser jinħassu għal ħafna żmien wara l-2010. L-importanza tal-kwistjoni internazzjonali u l-mezzi kif titwassal l-għajnuna sabiex din titmexxa kif xieraq ser ikunu essenzjali għal kull strateġija futura dwar it-tkabbir u l-impjiegi fi kwalunkwe reġjun fid-dinja. Il-mod kif kull reġjun jippożizzjona ruħu f’dan il-proċess ser ikun importanti għall-ġejjieni ta’ kull reġjun u tad-dinja. Dan japplika b’mod speċjali għall-Ewropa, peress li hija ż-żona ekonomika l-iktar miftuħa fid-dinja u b’hekk iktar dipendenti minn oħrajn fuq l-importazzjoni u l-esportazzjoni.

4.1.4. Il-kriżi attwali qerdet għal dejjem il-kredibilità tal-ipoteżi tal-qsim internazzjonali tax-xogħol, li assumiet li l-produzzjoni u l-manifattura bażika u l-kompetizzjoni msejsa fuq il-prezz ser jitħallew f’idejn il-pajjiżi ewlenin minn dawk emerġenti, biex b’hekk l-attivitajiet ta’ valur miżjud għoli msejsa l-iktar fuq ir-riċerka, l-innovazzjoni u x-xogħol speċjalizzat ikun f’idejn il-pajjiżi Ewropej u pajjiżi żviluppati ewlenin oħra.

4.1.5. Fenomeni ekonomiċi reċenti fil-grupp ta’ pajjiżi BRIC (il-Brażil, ir-Russja, l-Indja u ċ-Ċina), bħal żieda fin-numru ta’ privattivi, l-ammont ta’ investiment barrani dirett (IBD) mill-Ewropa, u ż-żieda fl-IBD lejn l-UE minn pajjiżi emerġenti, u l-istabbiliment ta’ fondi sovrani, kollha kemm huma minn pajjiżi mhux fl-OECD, huma sinjali ta’ bidliet rapidi fl-istruttura tal-ekonomija globali. L-Ewropa trid tirreaġixxi b’mod xieraq għal dawn l-aspetti.

4.1.6. L-iżvilupp reċenti f’partijiet oħra tad-dinja ta’ pjattaformi li huma ffokati wkoll fuq strateġiji għall-innovazzjoni u l-għarfien, jgħidilna wkoll li t-triq li toħroġna mill-kriżi ekonomika tista’ twassal għal xenarju futur iktar kumpless ibbażat fuq blokok reġjonali integrati ħafna u iktar kompetittivi, u fi ħdan kull wieħed minnhom jinħolqu forom ġodda ta’ qsim tax-xogħol u żbilanċ ekonomiku u soċjali.

4.2. Sfidi innovattiva u ambizzjuża

4.2.1. F’diversi okkażjonijiet l-UE wriet, b’mod paċifiku u b’kunsens innegozjat, il-kapaċità tagħha li tkun influwenti fix-xena internazzjonali u tinkludi atturi dejjem iktar diversi, u f’xi waqtiet irnexxielha tagħti kontribut deċiżiv lill-benesseri ta’ partijiet sinifikanti tad-dinja (pereżempju tletin sena ta’ kooperazzjoni mal-pajjiżi tal-AKP jew il-politika ta’ tkabbir tal-UE).

4.2.2. L-UE għenet ukoll biex tibni qafas komprensiv ħafna ta’ ftehimiet ta’ kooperazzjoni reġjonali, settorjali u ġenerali. Dan ġara fil-passat fil-kuntest ta’ negozjati tad-WTO u qed jiġri llum bil-proċess ġdid G8/14 u G20 immirat lejn it-twaqqif ta’ qafas iktar strett ta’ regoli u strumenti għall-qasam finanzjarju internazzjonali, inkluż ir-rwol tal-IMF u tal-Bank Dinji.

4.2.3. Il-kuntest tad-dibattitu dwar id-dimensjoni esterna, li inizjalment kien relatat biss mal-politika tal-kummerċ u wara mal-isfidi tal-enerġija u tal-klima, issa qed jitwessa’ għal oqsma dejjem iktar usa’, bħall-politika tal-migrazzjoni u d-dimensjoni tal-globalizzazzjoni tal-qasam soċjali (fond ta’ aġġustament u standards fundamentali tax-xogħol), ambjentali (Kyoto, kif ukoll l-ekonomija sostenibbli), industrijali (proprjetà intellettwali u fondi sovrani), politiku (politika tat-tkabbir u tal-viċinat tal-UE) u diplomatiku. Ma nistgħux ma nsemmux ukoll ir-rwol tal-euro u l-impatt tal-PESK u l-ESDP fuq il-mod kif qed jikber ir-rwol internazzjonali tal-UE, kif ukoll l-inklużjoni possibbli fi ħdan l-strateġija ta’ sigurtà Ewropea tal-kwistjoni tal-prodotti u l-interessi li huma strateġiċi għall-Ewropa, kif diġà jagħmlu poteri ekonomiċi globali oħrajn.

4.2.4. Jidher ċar ħafna minn dan li l-inklużjoni ta’ dawn id-dimensjonijiet kollha fl-istrateġija ta’ Lisbona toħloq distorsjonijiet fiha.

4.2.5. Madankollu, dawn l-aspetti jidhru dejjem iktar kruċjali biex jiżguraw li l-objettiv li għalih inħolqot l-istrateġija, jiġifieri l-iżvilupp tar-risposta tal-Ewropa għall-globalizzazzjoni, jintlaħaq bis-sħiħ.

4.2.6. Min-naħa l-oħra, il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-politiki esterni tal-UE essenzjalment huma msejsa fuq prattiki stabbiliti sew ibbażati fuq livell għoli ta’ integrazzjoni tal-UE– kemm politiki tal-UE kif ukoll politiki li jsir qbil konġunt fuqhom mill-UE u l-Istati Membri. Aktarx, dawk il-politiki għadhom mhux ikkoordinati biżżejjed jew għandhom nuqqas ta’ viżjoni strateġika ġenerali, iżda xorta għadhom kapaċi jevolvu u jkollhom impatt sinifikanti, għall-inqas ħafna iktar minn dak li jkollhom Stati Membri individwali jew ħafna politiki domestiċi oħrajn fl-UE.

4.3. Lejn strateġija esterna mġedda għall-Unjoni Ewropea

4.3.1. F’dan il-każ, jista’ jkun possibbli li nitkellmu dwar dimensjoni esterna tal-istrateġija tal-globalizzazzjoni wara l-2010 tal-Ewropa, ikkoordinata u integrata mill-qrib mad-dimensjoni iktar interna rappreżentata mill-evoluzzjoni tal-istrateġija ta’ Lisbona attwali għat-tkabbir u l-impjiegi, iżda riveduta u mġedda f’termini tal-awtonomija tagħha u b’objettiv strateġiku ġdid u iktar urġenti (10).

4.3.2. L-Ewropa teħtieġ viżjoni ġdida tar-rwol globali tagħha u Pjan ta’ Azzjoni xieraq immirati lejn l-isfidi tas-seklu wieħed u għoxrin, imsejsa fuq il-valuri stess tal-UE, u b’mod li jistgħu jiġu kkommunikati u mifhuma mill-pubbliku u l-partijiet interessati Ewropej, diskussi mal-kontropartijiet globali ewlenin tal-UE u rappreżentati fil-fora internazzjonali.

4.3.3. Din il-viżjoni għandha tkun immirata lejn il-progress u impjiegi diċenti, u msejsa fuq żvilupp sostenibbli kapaċi jippromwovi soċjetà inklużiva, ekonomija miftuħa u relazzjonijiet paċifiċi. Għandha tadotta wkoll perspettiva globali fit-tul. L-UE trid tirrifletti aħjar ir-realtà ġeostrateġika fir-rigward tar-rwol storiku u ġeografiku tagħha stess, is-sigurtà tal-provvista ta’ materja prima u tal-enerġija (11) , u l-iżvilupp ta’ swieq ġodda li għadhom fqar.

4.3.4. Kontribuzzjoni importanti għall-iżvilupp ta’ din il-viżjoni ħarġet ukoll mid-dokument qasir imma effettiv imfassal mill-Kummissjoni għas-summit ta’ Hampton Court f’Ottubru 2007, intitolat “L-Interess Ewropew: suċċess fl-epoka ta’ globalizzazzjoni” (12). Il-KESE esprima fehma simili fl-istess sena (13).

4.3.5. L-istrateġija ta’ Lisbona riveduta u mġedda għal wara l-2010 għandha tkun akkumpanjata minn struttura politika ġdida u iktar strateġika għall-azzjoni esterna tal-UE, immirata lejn it-tisħiħ tal-preżenza u r-rwol tal-Ewropa fix-xena dinija ġdida tal-globalizzazzjoni.

4.3.6. Għal dan il-għan, biex jissaħħaħ u jikkomplimenta l-ideat imfissra fil-konklużjonijiet tal-Kunsill għal Marzu 2008, jeħtieġ li jiġi żviluppat Pjan ta’ Azzjoni ddettaljat, li jkun fih erba’ livelli koerenti u sinerġetiku, sabiex:

— jiġi żgurat li s-swieq jinfetħu b’mod ibbilanċjat u li l-kummerċ internazzjonali fi prodotti u servizzi jkompli jiġi żviluppat waqt li jiġi ssalvagwardjat l-aċċess fit-tul tal-Ewropa għar-riżorsi li huma strateġiċi għall-ħtiġijiet tagħha;

— jissaħħaħ id-djalogu ekonomiku mal-imsieħba ewlenin kollha, fil-kuntest ta’ approċċ multilaterali, u jitkompla jissaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro;

— l-UE tiġi ppreżentata bħala poter regolatorju internazzjonali, li jippromwovi standards ogħla fl-oqsma industrijali, ambjentali u soċjali, u fir-rigward ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol diċenti, l-akkwist pubbliku u l-proprjetà intellettwali, u li jgħin biex jitfasslu regoli għas-swieq finanzjarji u l-gvernanza tal-ekonomija internazzjonali, kemm fil-livell reġjonali kif ukoll multilaterali;

— jiġu mnedija mill-ġdid it-tliet politiki ta’ żvilupp esterni tal-UE, jiġifieri l-kompletar tat-tkabbir, il-politika tal-viċinat u l-Unjoni għall-Mediterran, u s-sħubija ġdida mal-Afrika fi ħdan il-qafas tal-AKP, biex b’hekk tiġi żviluppata żona wiesgħa ta’ żvilupp speċjali mmirata lejn it-tkabbir ekonomiku li diġà qed tissejjaħ Eur-Afrika (14) , fejn l-UE tkun tista’ taqdi rwol ġeostrateġiku ta’ tmexxija.

4.3.7. Il-piż li jingħata lid-dimensjoni esterna se juri li l-UE tipproponi li tidħol f’fażi politika ġdida tal-proċess ta’ unifikazzjoni tagħha, li hija ffokata fuq l-iżvilupp tas-sistema tagħha ta’ relazzjonijiet mal-bqija tad-dinja, u minn din tikseb l-enerġija mġedda u r-riżorsi sabiex tiżgura l-aqwa kompletar possibbli tal-mudell Ewropew tal-ekonomija soċjali tas-suq, u b’hekk tiżgura l-paċi u l-progress fil-ġejjieni għall-popolazzjoni tagħha. Dan ikun tip ta’ konsolidazzjoni tal-prinċipji fundaturi tal-Unjoni Ewropea fejn, mid-Dikjarazzjoni ta’ Schuman sal-preambolu tat-Trattat ta’ Ruma, iż-żewġ aspetti (intern u estern) tal-proġett Ewropew kienu marbutin b’mod intrinsiku u jinfluwenzaw lil xulxin.

5. Xi proposti speċifiċi oħrajn

5.1. Iktar politiki ġenerali konsistenti u proattivi

— L-azzjoni tal-Unjoni Ewropea mmirata lejn ir-riforma tas-sistema multilaterali u t-titjib tar-regoli bażiċi tal-globalizzazzjoni titlob li jkun hemm proċess fuq żewġ binarji għall-iżgurar tal-konsistenza bejn il-politiki interni u esterni tal-UE u koordinazzjoni ħafna iktar b’saħħitha mal-Istati Membri.

— Il-promozzjoni tar-regolamentazzjoni soċjali, in-negozjati bejn l-imsieħba soċjali u sistemi universali ta’ protezzjoni soċjali għandhom ikunu pjattaforma ċentra tal-politiki ta’ żvilupp u tal-mandati ta’ negozjar tal-Unjoni Ewropea.

— L-azzjonijiet esterni kollha tal-Unjoni Ewropea għandhom jinkludu fost il-prijoritajiet tagħhom l-iżvilupp tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, standards ta’ xogħol fundamentali, l-iżvilupp tal-ħarsien soċjali, l-ugwaljanza bejn is-sessi, u l-integrazzjoni ta’ gruppi żvantaġġjati (persuni b’diżabilitajiet, minoritajiet etniċi, eċċ.).

— L-Unjoni Ewropea għandha dmir li żżomm mal-wegħdiet tagħha. Dan jgħodd b’mod speċjali fir-rigward tal-objettiv ta’ 0,7 % tal-PGD għal għajnuna għall-iżvilupp u għall-impenn li ta’ spiss jiġi mistqarr li r-riżultati u l-mezzi tal-progress tal-UE jintużaw biex jiksbu benefiċċju minnhom pajjiżi u reġjuni oħrajn. Ser ikun importanti ħafna impenn speċifiku biex tingħata ħajja ġdida lis-sħubija bejn l-Afrika u l-UE.

— Żjieda sinifikanti fir-riżorsi għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw u investiment lejhom, bħala parti mill-ftehim futur ta’ Kopenħagen f’Diċembru 2009, tista’ tipprovdi opportunità kbira għal żvilupp u progress reċiproku. L-istrateġija ġdida ta’ Lisbona b’hekk tista’ tipprovdi l-qafas għal deċiżjonijiet fir-riċerka, l-innovazzjoni, l-investiment u l-għarfien li jibbenfikaw “tkabbir ekoloġiku”ġdid fuq skala globali.

— Huwa meħtieġ livell ogħla ta’ monitoraġġ u trasparenza fin-negozjati dwar il-kummerċ, kif ukoll involviment ikbar tas-soċjetà ċivili f’din is-sistema ta’ relazzjonijiet u negozjati esterni.

— L-Unjoni Ewropea għandha tippromwovi l-integrazzjoni reġjonali u tkompli tkun ta’ xempju ewlieni għall-partijiet l-oħra. Ir-reġjuni makro huma realtà li qed tiġi estiża u approfondita. L-Ewropa tista’ u trid ukoll taqdi rwol sinifikanti fl-iżvilupp tal-kooperazzjoni intrareġjonali, li, flimkien mal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ, għandha tinkludi l-kooperazzjoni tal-iżvilupp, id-djalogu politiku u l-kooperazzjoni kulturali.

— Fid-dawl tal-isfidi tas-sigurtà tal-ikel, u bil-għan li jintlaħaq kompletament id-dritt fundamentali għal ikel san, sikur, suffiċjenti u sostenibbli (15), il-mandati attwali ta’ negozjar għandhom jiġu riveduti sabiex tiġi rikonoxxuta n-natura speċjali tal-prodott agrikolu u ssir dispożizzjoni għal miżuri xierqa għas-salvagwardja tad-differenzi fil-kundizzjonijiet ta’ produzzjoni u fis-swieq differenti. Il-ftehimiet kummerċjali ewlenin dwar prodotti oħrajn imbagħad ikunu jistgħu jingħataw spinta ġdida, ibda biex l-FSE.

— Fid-dawl tal-kriterju tal-“potenzjal kummerċjali”, li jorbot ir-rata tat-tkabbir ta’ kull żona mad-daqs tas-suq tagħha, ikun utli li flimkien ma’ ftehimiet reġjonali ma’ pajjiżi tal-AKP, jiġu żviluppati u mnedija mill-ġdid ftehimiet bilaterali u reġjonali mal-ASEAN (L-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja), il-Korea, l-Indja, ir-Russja, il-Mercosur u l-pajjiżi tal-Kunsill ta’ Kooperazzjoni tal-Golf (GCC).

— Iċ-Ċina għandha tkun prijorità speċifika, l-ewwel nett minħabba l-interessi offensivi u difensivi sinifikanti li l-UE għandha hemmhekk, li jagħtu spazju konsiderevoli għal negozjar, it-tieni għat-tkabbir sod fl-interazzjoni reċiproka, u t-tielet għal raġunijiet ġeopolitiċi ġenerali.

— Għandha ssir iktar enfasi fuq relazzjonijiet bilaterali mal-Istati Uniti, il-Ġappun u l-Kanada, li huma fl-ewwel, it-tielet u t-tmien post rispettivament f’termini ta’ potenzjal kummerċjali. Il-qafas għal relazzjonijiet transatlantiċi għandu jitnieda mill-ġdid bil-għan li jitnaqqsu l-oqsma ta’ nuqqas ta’ qbil u jiġu massimizzati s-sinerġiji permezz ta’ konverġenza progressiva tal-istituzzjonijiet u l-politiki (16).

— Minħabba l-espansjoni possibbli taż-żona tal-EMU fis-snin li ġejjin, l-euro tista’ tispiċċa taqdi rwol iktar importanti bħala munita ta’ referenza globali b’saħħitha, li inevitabbilment se tesiġi t-tisħiħ tal-arranġamenti għal rappreżentazzjoni unifikata fil-fora ekonomiċi u finanzjarji internazzjonali.

5.2. Aktar strumenti għal gvernanza u għal politiki settorjali

— Fil-kuntest ta’ approċċ usa’ lejn l-azzjonijiet esterni tal-Unjoni Ewropea, għandha tiġi inkluża d-dimensjoni esterna ta’ politiki bħal dawk għar-riċerka, l-ambjent, l-edukazzjoni u l-impjiegi.

— Fil-kuntest attwali, għandu jkun possibbli li jiġi identifikat b’mod iktar ċar grupp żgħir ta’ Kummissarji Ewropej b’responsabbiltà ċara għat-tmexxija tal-politiki esterni kollha tal-UE (kummerċ, żvilupp, migrazzjoni, aspetti esterni tal-kompetizzjoni u tal-politika tas-suq intern, id-diplomazija tal-enerġija, eċċ.) li jkun jista’ jirrappreżenta l-UE fid-dinja ta’ barra u fil-fora internazzjonali ewlenin b’mod iktar unifikat u kollettiv. Id-dħul fis-seħħ mgħaġġel tat-Trattat ta’ Lisbona u r-rwol il-ġdid tar-Rappreżentant Għoli għall-politika barranija u s-sigurtà ser jgħinu biex isiru żviluppi pożittivi fil-ġejjieni.

— Waqt li jistennew li l-prospett ta’ rappreżentazzjoni unifikata tal-UE fl-istituzzjonijiet internazzjonali ewlenin (Bretton Woods, G8/14 u G20) issir realtà, l-Istati Membri tal-UE jmisshom jifformaw gruppi iktar influwenti f’kull istituzzjoni jew summit ta’ livell għoli, bil-għan li ssir koordinazzjoni sistematika tal-pożizzjonijiet tagħhom u jitkellmu kulfejn huwa possibbli b’vuċi waħda.

— L-UE għandha ħtieġa urġenti li tkun rappreżentata barra mill-fruntieri tagħha permezz ta’ missjonijiet tal-kummerċ komuni li jkunu jistgħu jsaħħu l-preżenza strateġika tal-Ewropa, b’mod partikulari fil-każ tar-relazzjonijiet mal-imsieħba kummerċjali ewlenin tal-UE.

— L-UE għandha ssaħħaħ l-appoġġ tagħha għall-proċess tal-internazzjonalizzazzjoni tan-negozji tagħha, b’mod partikulari fir-rigward tal-kapaċità tagħhom biex jistabbilixxu lilhom infushom fi u jadattaw għal kuntesti u d-dinamika ta’ swieq differenti.

— L-UE għandha timbotta lid-WTO biex tinkludi fost l-objettivi tagħha d-drittijiet tax-xogħol, l-iżvilupp industrijali, il-ħolqien ta’ impjiegi deċenti u d-dimensjoni ambjentali. B’mod simili, istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali għandhom jipprijoritizzaw il-promozzjoni ta’ impjiegi deċenti u l-iżvilupp sostenibbli.

— Kumpaniji multinazzjonali bbażati l-Ewropa għandhom jitħeġġu jippromwovu, skont l-idea Ewropea tar-responsabbiltà soċjali korporattiva, id-djalogu soċjali fin-negozji u s-setturi tal-pajjiżi terzi varji fejn joperaw. Għandhom jiġu rikonoxxuti l-prattiki tajbin li diġà huma fis-seħħ f’ħafna intrapriżi Ewropej fuq il-bażi tal-linji gwida adottati mill-OECD, li min-naħa tagħha huma bbażati fuq l-istandards soċjali tal-ILO, u għall-inizjattivi l-oħra kollha meħuda minn firxa usa’ ta’ atturi mhux statali u tal-ekonomija soċjali fil-qasam tat-taħriġ, is-saħħa u l-promozzjoni ta’ kundizzjoni tal-għajxien u tax-xogħol aħjar.

— L-UE għandha tfassal politiki ta’ migrazzjoni proattivi u olistiċi li jiffaċilitaw il-kożvilupp bejn il-pajjiżi tal-oriġini tal-migranti u l-pajjiżi li jospitawhom, b’referenza partikulari għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-“brain drain” u għar-rimessi tal-migranti, li issa jirrappreżentaw flussi finanzjarji sinifikanti (17).

— Ir-rwol li qed jikber tal-fondi sovrani fl-ekonomija dinjija u l-piż sinifikanti tal-gvernijiet fl-ekonomiji emerġenti li minnhom dawn il-fondi joriġinaw bla dubju jirrappreżentaw opportunità ewlenija għall-ekonomiji żviluppati ewlenin kif ukoll għall-irkupru tal-ekonomija internazzjonali, iżda wkoll riskju ġeopolitiku f’termini tat-telfien tas-sovranità fuq setturi u teknoloġiji li huma strateġiċi għall-UE. L-UE trid tasal għal pożizzjoni kkoordinata dwar din il-kwistjoni, ibbażata fuq ir-rekwiżiti u d-dispożizzjonijiet tat-Trattati li diġà jeżistu, iżda wkoll pożizzjoni komuni iktar preċiża dwar il-kwistjoni tal-ħarsien tal-interess nazzjonali, li dejjem iktar teħtieġ li tiġi mifhuma bħala l-“interess Ewropew”.

— Għandu jingħata rikonoxximent lill-kompetenzi speċifiċi tal-Istitut Ewropew tat-Teknoloġija fil-kuntest tas-sħubijiet varji, b’mod partikulari fir-rigward tal-estensjoni possibbli għal pajjiżi mhux Ewropej tal-kooperazzjoni taħt l-iskema “Komunitajiet tal-Għarfien u tal-Innovazzjoni” (netwerks ta’ eċċellenza fost istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni ogħla, istituti tar-riċerka, intrapriżi u partijiet interessati oħrajn).

5.3. Iktar parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili

— Għandu jsir minn kollox sabiex is-soċjetà ċivili Ewropea tingħata l-għajnuna biex tfittex u toħloq strateġiji komuni sabiex tiffaċċja l-isfidi u l-opportunitajiet tal-globalizzazzjoni, f’diskussjonijiet mal-imsieħba ekonomiċi u soċjali ewlenin tal-UE. Għarfien ikbar tal-KES nazzjonali u istituzzjonijiet simili u tal-organizzazzjonijiet u netwerks Ewropej ewlenin tal-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili organizzata u l-ekonomija soċjali, jista’ jikkontribwixxi għal proċess usa’ ta’ sjieda u promozzjoni tal-aqwa prattika.

— L-UE għandha tħeġġeġ parteċipazzjoni ikbar tal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili u iktar djalogu magħhom f’pajjiżi terzi, sabiex tissaħħaħ il-viżibilità u l-konsistenza tal-politiki tal-UE dwar il-kummerċ, l-iżvilupp u r-relazzjonijiet esterni inġenerali. B’mod partikulari, sistemi għandhom jiġu stabbiliti għal djalogu kontinwu u sstrutturat mal-organizzazzjonijiet li jaħdmu għall-integrazzjoni reġjonali u dinjija, u l-promozzjoni tal-għarfien tal-korpi konsultattivi li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili fil-kuntest ta’ ftehimiet ta’ kummerċ u ta’ assoċjazzjoni.

— Il-Grupp ta’ Kuntatt tas-Soċjetà Ċivili li twaqqaf b’suċċess xi snin ilu mid-DĠ Kummerċ huwa xempju ta’ prattika tajba li għandu jiġi mħeġġeġ.

— Il-KESE bniet progressivament sistema strutturata ta’ relazzjonijiet (18) li tifforma bażi importanti, fil-kuntest tad-djalogu istituzzjonali, għall-iżvilupp kontinwu ta’ rwol attiv għas-soċjetà ċivili kważi kullimkien fid-dinja. Fil-qasam tal-monitoraġġ, il-Kumitat jemmen li jista’ jaqdi rwol attiv, kif diġà qed jagħmel f’xi każijiet speċifiċi, bħar-rwol istituzzjonali li hemm dispożizzjoni għalih fil-Ftehim ta’ Cotonou mal-pajjiżi tal-AKP, il-Kumitati Konġunti Konsultattivi li jinvolvu pajjiżi varji li huma fil-proċess li jissieħbu mal-UE, u x-xogħol li qed isir mal-Euromed u l-Mercosur. Id-dokumenti, l-opinjonijiet u d-dikjarazzjonijiet finali li jirriżultaw kull sena mil-laqgħat numerużi organizzati mill-KESE taħt din is-sistema jirrappreżentaw sors importanti ta’ analiżi u proposti għal demokrazija parteċipattiva li jkopri l-firxa sħiħa ta’ relazzjonijiet esterni tal-Unjoni Ewropea.

— Il-KESE jista’ jipprovdi wkoll workshops speċifiċi jew laqgħat regolari oħrajn sabiex permezz tagħhom jiġu kkonsultati l-gruppi ta’ interess ekonomiku u soċjali tal-pajjiżi u r-reġjuni kkonċernati, permezz ta’ roundtables li diġà jeżistu u laqgħat varji oħrajn, fejn dan ikun xieraq. L-għan ikun biex jitqabblu l-istrateġiji differenti adottati f’kull żona u reġjun tad-dinja, li jkun ta’ għajnuna kemm sabiex issir definizzjoni aħjar tal-azzjoni esterna tal-Unjoni Ewropea kif ukoll għall-iżvilupp futur tal-istrateġija ta’ Lisbona wara l-2010, kif ukoll għall-iżvilupp tal-istrateġiji ta’ kull imsieħeb.

Brussell, 4 ta’ Novembru 2009 Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI

(1) Punt 12 tal-Konklużjonijiet tal-Presidenza (13-14 ta’ Marzu 2008).

(2) Maria João Rodrigues: Europe, Globalisation and the Lisbon Agenda. Institute for Strategic and International Studies, 2009.

(3) COM(2006) 278 finali u COM(2007) 581 finali.

(4) COM(2005) 311 finali.

(5) ĠU C 77, 31.3.2009, p. 148.

(6) COM(2006) 567 finali.

(7) Diġà kienet saret dispożizzjoni għal dawn fil-Ftehim ta’ Cotonou mal-pajjiżi tal-AKP, li ppropona l-konklużjoni ta’ sitt Ftehimiet ta’ Sħubija Ekonomika (EPA) fil-livell reġjonali.

(8) COM(2008) 874 finali.

(9) ĠU C 175, 27.7.2007, p. 57 u ĠU C 211, 19.8.2008, p. 82.

(10) Ara l-konklużjonijiet tal-grupp, ikkoordinat minn Laurent Cohen Tanugi, li fassal rapport preparatorju ddettaljat għall-presidenza Franċiża fit-tieni sitt xhur tal-2008 (www.euromonde2015.eu).

(11) ĠU C 27, 3.2.2009, p. 82; ĠU C 277, 17.11.2009, p. 92; u l-opinjoni tal-KESE dwar l-Enerġija u t-tibdil fil-klima bħala parti integrali tal-istrateġija ta’ Lisbona mġedda (ara paġna 36 tal-edizzjoni attwali tal-Ġurnal Uffiċjali).

(12) COM(2007) 581 finali..

(13) ĠU C 175, 27.7.2007, p. 57.

(14) Riċentement, A. Riccardi, rebbieħ tal-premju Charlemagne, Aachen, 21 ta’ Mejju 2009

(15) Ara r-rapport tar-relatur speċjali tan-NU dwar id-dritt tal-ikel, Olivier De Schutter: “Iċ-ċiklu ta’ Doha mhux se jwaqqaf kriżi tal-ikel oħra”, 9 ta’ Marzu 2009.

(16) ĠU C 228, 22.9.2009, p. 32.

(17) ĠU C 120, 16.5.2008, p. 82 u ĠU C 44, 16.2.2008, p. 91.

(18) Ara l-programm ta’ ħidma tas-Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni tal-KESE, http://eesc.europa.eu/sections/rex/index_en.asp.