Rapport Speċjali L-użu tal-appoġġ baġitarju 
biex tittejjeb 
il-mobilizzazzjoni  
tad-dħul domestiku  
fl-Afrika sub-SaħarjanaMT 2016  Nru  35
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet:  eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l -Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l -Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas -server Europa (http://europa.eu).
Il-Lussemburgu: L -Uffiċċju tal -Pubblikazzjonijiet tal -Unjoni Ewropea, 2017
Print ISBN 978-92-872-6841-9 ISSN 1831-0907 doi:10.2865/147214 QJ-AB-16-036-MT-C
PDF ISBN 978-92-872-6822-8 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/663231 QJ-AB-16-036-MT-N
EPUB ISBN 978-92-872-6802-0 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/171747 QJ-AB-16-036-MT-E
© L-Unjoni Ewropea, 2017
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm -il darba jissemma s -sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
L-użu tal-appoġġ baġitarju 
biex tittejjeb 
il-mobilizzazzjoni 
tad-dħul domestiku 
fl-Afrika sub-Saħarjana
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2016  Nru 35
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha f'dak li jirrigwarda 
oqsma baġitarji jew suġġetti ta' ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmas -
simizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta' introjtu jew ta' nfiq involut, 
l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla III — immexxija minn Karel Pinxten, Membru tal-QEA — li tispeċjalizza 
fl-oqsma ta' nfiq ta' azzjoni esterna, sigurtà u ġustizzja. L-awditu tmexxa minn Danièle Lamarque, Membru tal-QEA, 
b'appoġġ minn Stéphanie Girard, Attaché tal-kabinett; Alejandro Ballester Gallardo, Maniġer prinċipali tal-awditjar;  
Piotr Zych, Kap tal-kompitu; Karel Meixner u Helka Nykaenen, Awdituri.
Mix-xellug għal-lemin:  S. Girard, H. Nykaenen, D. Lamarque, A. Ballester Gallardo, P . Zych, K. Meixner.

03
 Werrej
Paragrafu
 Abbrevjazzjonijiet
I - VIII Sommarju eżekuttiv
1 - 14 Introduzzjoni
1 - 2 Il-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku hija importanti għall-iżvilupp sostenibbli
3 L-MDD hija prijorità għall-komunità internazzjonali għall-iżvilupp
4 - 7 L-UE hija impenjata li tappoġġa l-MDD
8 - 14 L-MDD hija waħda mill-isfidi ewlenin għall-iżvilupp li jiġu indirizzati permezz tal-appoġġ baġitarju
15 - 18 Ambitu u approċċ tal-awditjar
19 - 67 Osservazzjonijiet
19 - 38 L-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni kien wassal għal rekwiżiti ta’ valutazzjoni aħjar tal-MDD fil-
pajjiżi sħab, iżda dawn kienu għadhom ma ġewx implimentati b’mod komprensiv fil-prattika
20 - 31 Il-Kummissjoni ma vvalutatx ċerti aspetti ewlenin tal-MDD kif jissemma fil-linji gwida
32 - 38 Il-qafas tal-Kummissjoni għall-immaniġġjar tar-riskju għall-appoġġ baġitarju ma ppermettiex li ssir 
valutazzjoni komprensiva tar-riskji assoċjati mal-MDD
39 - 59 L-effettività tal-kundizzjonijiet tal-appoġġ baġitarju, tad-djalogu ta’ politika u tal-iżvilupp tal-
kapaċità kienet imminata minn dgħufijiet fit-tfassil u ċirkustanzi lokali diffikultużi
40 - 49 Il-Kummissjoni ma użatx kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD fil-biċċa l-kbira mill-kuntratti tagħha ta’ 
appoġġ baġitarju; meta ġew applikati, huma mhux dejjem kienu rilevanti
50 - 57 Id-djalogu ta’ politika kien ġeneralment ikkoordinat tajjeb, iżda l-effettività tiegħu bħala għodda għall-
appoġġ tal-MDD kienet imminata minn fokus strateġiku dgħajjef u ċirkustanzi lokali diffikultużi
58 - 59 Il-komponent ta’ żvilupp tal-kapaċità, tal-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju, rarament kien immirat lejn l-MDD
60 - 67 Il-Kummissjoni ma kellhiex għodod xierqa biex tipprovdi evidenza li l-appoġġ baġitarju mill-UE 
kkontribwixxa għall-MDD fil-pajjiżi sħab
04 Werrej 
68 - 76 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I  — Appoġġ baġitarju bħala sehem tal-impenji bilaterali totali tal-ODA
 Anness II — Pajjiżi u kuntratti ta’ appoġġ baġitarju magħżula għal dan l-awditu
 Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE
05
 Abbrevjazzjonijiet
AKP : Stati Afrikani, tal-Karibew u  tal-Paċifiku
BEPS : Erożjoni tal-Bażi tat-Taxxa u Trasferiment tal-Profitti
DCI : Strument tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp
EITI : Inizjattiva għat-Trasparenza tal-Industriji Estrattivi
FEŻ : Fondi Ewropej għall-Iżvilupp
FMI : Fond Monetarju Internazzjonali
ĠFP : Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi
ING : Introjtu Nazzjonali Gross
IPA: Strument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni
MDD : Mobilizzazzjoni tad-Dħul Domestiku
OCTs : Pajjiżi u Territorji Extra-Ewropej
ODA : Għajnuna Uffiċjali għall-Iżvilupp
OECD : Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u  l-Iżvilupp Ekonomiċi
PDG : Prodott Domestiku Gross
PEFA : Programm ta’ Nefqa Pubblika u  Responsabbiltà Finanzjarja
PEV : Politika Ewropea tal-Viċinat
RMF : Qafas għall-Immaniġġjar tar-Riskju
SIDS : Stati Gżejjer Żgħar li qed Jiżviluppaw
TADAT : Għodda għall-Valutazzjoni Dijanjostika tal-Amministrazzjoni tat-Taxxa
06
 Sommarju eżekuttiv
I
Il-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku (MDD) tirreferi għall-azzjoni li tiġġenera dħul tal-gvern minn riżorsi 
domestiċi, u minn sorsi fiskali jew mhux fiskali. It-titjib tal-MDD ta’ pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa fattur kruċjali 
fl-iżvilupp sostenibbli tagħhom; fil-fatt din saret prijorità tal-politika tal-iżvilupp tal-UE. L-UE tappoġġa l-MDD 
f’dawn il-pajjiżi permezz ta’ bosta modalitajiet ta’ għajnuna, inkluż l-appoġġ baġitarju. Bejn wieħed u ieħor 20 % 
tal-finanzjament mill-UE għall-iżvilupp jingħadda permezz tal-appoġġ baġitarju, u  l-Afrika sub-Saħarjana hija l-ikbar 
riċevitur. MDD imtejba kienet waħda mill-ħames sfidi ewlenin għall-iżvilupp li ġew indirizzati mill-approċċ il-ġdid 
tal-Kummissjoni għall-appoġġ baġitarju, li ġie adottat fl-2012.
II
Permezz ta’ dan l-awditu, aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni użatx il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’mod effettiv 
biex tappoġġa lill-MDD f’pajjiżi b’introjtu baxx u  b’introjtu medju inferjuri fl-Afrika sub-Saħarjana. Aħna eżaminajna 
b’mod partikolari l-valutazzjoni, mill-Kummissjoni, tal-politiki u  l-amministrazzjoni pprattikati mill-pajjiżi sħab 
fir-rigward tad-dħul, l-użu li jsir mill-kundizzjonalità tal-appoġġ baġitarju, id-djalogu ta’ politika u l-iżvilupp tal-
kapaċità. Aħna eżaminajna wkoll jekk il-Kummissjoni tistax turi, permezz tal-indikaturi ta’ monitoraġġ u  l-evalwazz -
jonijiet disponibbli, il-kontribuzzjonijiet li jsiru minn din il-forma ta’ għajnuna biex tittejjeb l-MDD.
III
Aħna sibna li l-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni żied il-potenzjal tal-appoġġ baġitarju li jirrinforza l-MDD, iżda 
d-dgħufijiet fl-implimentazzjoni ma ppermettewx li dak il-potenzjal jiġi sfruttat bis-sħiħ. Għalhekk aħna nik -
konkludu li l-Kummissjoni għadha ma użatx il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’mod effettiv biex tappoġġa l-MDD.
IV
Il-Kummissjoni ma tatx biżżejjed kunsiderazzjoni lill-MDD meta fasslet l-operazzjonijiet tagħha ta’ appoġġ 
baġitarju. Filwaqt li wettqet valutazzjoni sistematika tal-politiki u l-amministrazzjoni tad-dħul ipprattikat mill-
pajjiżi sħab, f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra, dan mhux dejjem sar b’mod komprensiv. Valutazzjonijiet tal-pajjiżi 
huma fundamentali għat-tfassil tal-appoġġ baġitarju, billi jgħinu lill-Kummissjoni tidentifika l-kwistjonijiet kruċjali 
li għandhom jiġu indirizzati permezz tal-kundizzjonijiet għall-iżborżament, l-iżvilupp tal-kapaċità u  d-djalogu ta’ 
politika li hija tuża flimkien mal-finanzjament. Madankollu, il-valutazzjonijiet li awditjajna ma kinux ikopru xi wħud 
mill-aspetti essenzjali tal-politika fiskali u l-amministrazzjoni. Barra minn hekk, ma ġewx evalwati r-riskji ewlenin 
relatati mal-eżenzjonijet mit-taxxa, u mal-ġbir u t-trasferiment tat-taxxi u tad-dħul mhux fiskali mir-riżorsi naturali.
07 Sommarju eżekuttiv 
V
Il-Kummissjoni kienet għamlet l-iżborżament tal-fondi tal-appoġġ baġitarju kundizzjonali fuq l-issodisfar ta’ riformi 
speċifiċi fl-MDD f’5 kuntratti biss mill-15-il kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li ġew awditjati. Aħna sibna wkoll li dawn il-
kundizzjonijiet mhux dejjem ippromwovew ir-riformi fl-MDD b’mod effettiv, billi jew setgħu jiġu ssodisfati faċilment 
wisq jew inkella ma kinux infurzabbli, u għaldaqstant naqqsu l-inċentiv biex il-pajjiżi sħab jinvolvu lilhom infushom 
fir-riforma. B’mod ġenerali, ma sarx biżżejjed użu mill-kundizzjonijiet għall-MDD fit-tipi kollha ta’ kuntratti ta’ 
appoġġ baġitarju, u dan ma jikkorrispondix għar-rwol ċentrali li suppost ġie assenjat għall-MDD.
VI
Id-djalogu ta’ politika fil-qasam tal-MDD kien iffukat aktar meta ġie akkumpanjat b’kundizzjonijiet jew indikaturi 
speċifiċi, peress li l-identifikazzjoni, in-negozjar u, sussegwentement, il-monitoraġġ ta’ dawn il-kundizzjonijiet kienu 
jirrikjedu li ssir diskussjoni estensiva mal-pajjiżi sħab. Madankollu, ċirkustanzi diffiċli fil-pajjiż fissru li d-djalogu 
ta’ politika ma sarx regolarment. Il-Kummissjoni ma żviluppatx strateġiji għall-istrutturar tad-djalogu ta’ politika 
tagħha madwar kwistjonijiet konkreti tal-MDD, inklużi pereżempju prijoritajiet, objettivi, interlokuturi u  dati fissi.
VII
L-appoġġ baġitarju mill-UE kien jinkludi ftit li xejn finanzjament biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet ta’ kapaċità: 0.2 % biss 
mill-valur totali tal-kuntratti awditjati. Fl-aħħar nett, l-awditu żvela nuqqas ta’ għodod ta’ monitoraġġ xierqa biex 
jiġi vvalutat il-punt sa fejn l-appoġġ baġitarju kkontribwixxa għat-titjib kumplessiv fl-MDD.
VIII
Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet biex il-Kummissjoni ssaħħaħ il-valutazzjonijiet tagħha tal-MDD 
u l-analiżijiet tar-riskju tagħha, l-użu li jsir minn kundizzjonijiet għall-iżborżament li huma speċifiċi għall-MDD, 
l-appoġġ għall-iżvilupp tal-kapaċità u d-djalogu ta’ politika, u l-evalwazzjoni tal-appoġġ baġitarju biex tittejjeb 
l-MDD.
08
 Introduzzjoni
Il-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku hija importanti 
għall-iżvilupp sostenibbli
01 
It-tnaqqis tal-faqar u  l-iżvilupp sostenibbli jiddependu mit-tkabbir ekonomiku 
u l-investiment, iżda wkoll fuq il-forniment ta’ firxa wiesgħa ta’ servizzi soċjali – 
bħall-edukazzjoni, l-infrastruttura pubblika u  l-kura tas-saħħa. Dawn is-servizzi 
jiswew aktar flus milli jista’ jiġi pprovdut mill-għajnuna għall-iżvilupp waħidha. 
Jeħtieġ li dawn jiġu koperti mid-dħul domestiku, inklużi taxxi u dħul mill-isfrutta -
ment ta’ riżorsi naturali (bħar-royalties imħallsa biex jinkiseb aċċess, u  d-dividendi 
tal-estrazzjoni), li huma, bil-bosta, l-akbar sors ta’ finanzjament disponibbli 
għall-gvernijiet1. Mobilizzazzjoni akbar tad-dħul domestiku (MDD) tnaqqas 
id-dipendenza mill-għajnuna għall-iżvilupp, twassal għal titjib fil-governanza 
pubblika, peress li l-kontribwenti għandhom it-tendenza li jżommu lill-gvernijiet 
tagħhom taħt obbligu ta’ rendikont, u  hija ċentrali għall-bini tal-Istat.
02 
Il-pajjiżi li qed jiżviluppaw, speċjalment ekonomiji b’introjtu baxx u  b’introjtu 
medju inferjuri2, jiffaċċjaw sfidi sinifikanti fil-mobilizzazzjoni tad-dħul. Il-propor -
zjonijiet tagħhom tat-taxxa mal-PDG3 jvarjaw minn 10 % sa 20 %, minflok minn 
25 % sa 40 % bħal fil-pajjiżi żviluppati4. Huma jiffaċċjaw sfidi partikolari li jaffett -
waw il-fattibbiltà taż-żieda tat-taxxi u ta’ dħul ieħor: faqar u illitteriżmu mifrux, 
gruppi li ma jistgħux jiġu intaxxati faċilment fl-agrikoltura ta’ sussistenza u fis-
settur informali, kontabbiltà problematika fis-settur privat, stat tad-dritt nieqes 
u inċidenza għolja ta’ korruzzjoni, u kapaċità amministrattiva dgħajfa5. L- ef fet -
tività tas-sistemi fiskali nazzjonali u tal-isforzi tal-MDD tista’ tiġi mminata aktar 
mill-preżenza ta’ bażi għat-taxxa dejjaq u ta’ żbilanċ bejn it-tassazzjoni diretta 
u dik indiretta, kif ukoll inċentivi u derogi fiskali għaljin, partikolarment f’pajjiżi li 
għandhom ħafna riżorsi.1 Id-dħul totali ta’ pajjiż 
jikkonsisti fi dħul fiskali, dħul 
mhux fiskali u profitt tal-bank 
ċentrali. Il-komponenti 
prinċiali tad-dħul fiskali huma 
t-taxxi diretti (eż. it-taxxa fuq 
l-introjtu), it-taxxi indiretti (eż. 
il-VAT), id-dazji tas-sisa (fuq, 
pereżempju, it-tabakk) 
u d-dazji doganali. Id-dħul 
mhux fiskali jinkludi royalties 
imħallsa biex jinkiseb aċċess 
għar-riżorsi naturali (eż. żejt, 
deheb, djamanti) u  dividendi 
tal-estrazzjoni. Il-profitt 
tal-bank ċentrali joriġina 
prinċipalment mill-ħruġ ta’ 
karti tal-flus u muniti biex 
jiċċirkolaw fl-ekonomija.
2 Ekonomiji b’introjtu baxx 
huma ddefiniti bħala dawk 
b’introjtu nazzjonali gross per 
capita , ikkalkulat bl-użu 
tal-metodu tal-Atlas tal-Bank 
Dinji , li ma jaqbiżx USD 1 045; 
ekonomiji b’introjtu medju 
għandhom ING per capita  ta’ 
aktar minn USD 1 045 iżda ta’ 
inqas minn USD 12 736; 
ekonomiji b’introjtu għoli 
għandhom ING per capita  ta’ 
USD 12 736 jew aktar. 
Ekonomiji b’introjtu medju 
inferjuri u  b’introjtu medju 
superjuri huma sseparati 
f’livell ta’ ING per capita  ta’ 
USD 4 125. Ara http://data.
worldbank.org/about/
country-and-lending-groups
3 Il-proporzjon tat-taxxa 
mal-PDG huwa l-proporzjon 
tat-taxxa miġbura meta 
mqabbel mal-prodott 
domestiku gross (PDG).
4 Ara l-OECD, “Governance, 
Taxation and Accountability: 
Issues and Practices” 
(Governanza, Tassazzjoni 
u Obbligu ta’ Rendikont: 
Problemi u Prattiki), l-2008, 
pp. 21-22.
5 Idem .
09 Introduzzjoni 
L-MDD hija prijorità għall-komunità internazzjonali 
għall-iżvilupp
03 
L-MDD ġiet diskussa f’ħafna fora internazzjonali matul dawn l-aħħar 13-il sena. Il-
ħtieġa li jiżdied id-dħul domestiku permezz ta’ sistemi fiskali effiċjenti u effettivi 
kienet waħda mill-objettivi fundamentali tal-Kunsens ta’ Monterrey dwar il-Fi -
nanzjament għall-Iżvilupp6, li sar fl-2002. Il-konferenza ta’ segwitu f’Doha7 fl-2008 
enfasizzat il-ħtieġa għal trasparenza tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, għal ġbir 
aktar effiċjenti tat-taxxa, għal bażi usa’ għat-taxxa u għal aktar azzjoni fir-rigward 
tal-evażjoni tat-taxxa u ta’ flussi finanzjarji illeċiti8. Il-konferenza Rio+20 fl-20129 
u l-konferenza ta’ Addis Ababa10 f’Lulju 2015 enfasizzaw ukoll l-MDD bħala prijor -
ità minn fost l-ogħla fil-kuntest tal-aġenda għall-iżvilupp ta’ wara l-2015.
L-UE hija impenjata li tappoġġa l-MDD
04 
Fl-2009, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet komunikazzjoni li tippromwovi l-gov -
ernanza tajba fil-qasam tat-taxxa11. F’dokument ta’ segwitu fl-2010, hija ssuġġeriet 
modi ta’ kif l-UE tista’ tassisti lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw biex jibnu sistemi fiskali 
u amministrazzjonijiet tat-taxxa li jkunu effiċjenti, ġusti u  sostenibbli12. Qafas 
ġdid ta’ politika tal-iżvilupp li ġie adottat fl-201113 iċċentra l-azzjoni tal-UE fi 
tmien oqsma, fosthom il-politika u l-amministrazzjoni tat-taxxa kif ukoll ir-riżorsi 
naturali14.
05 
Fl-2015, il-Parlament Ewropew ukoll enfasizza15 l-importanza tal-mobilizzazzjoni 
tad-dħul fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw u ġibed l-attenzjoni għal sfidi relatati mal-
evitar tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-flussi finanzjarji illeċiti. Huwa rrakkoman -
da sett ta’ azzjonijiet, bħat-tisħiħ tal-assistenza finanzjarja u teknika għall-pajjiżi li 
qed jiżviluppaw u oqfsa reġjonali ta’ amministrazzjoni tat-taxxa, u l-adozzjoni ta’ 
prinċipji għan-negozjar ta’ trattati dwar it-taxxa.6 Konferenza Internazzjonali 
dwar il-Finanzjament 
għall-Iżvilupp , Monterrey, 
il-Messiku, Marzu 2002; ara 
http://www.un.org/esa/ffd/
monterrey/
MonterreyConsensus.pdf
7 Konferenza Internazzjonali ta’ 
Segwitu dwar il-Finanzjament 
għall-Iżvilupp biex tiġi 
Eżaminata l-Implimentazzjoni 
tal-Kunsens ta’ Monterrey, 
Doha, il-Qatar, Novembru/
Diċembru  2008.
8 Filwaqt li rrikonoxxiet 
ir-responsabbiltà ta’ kull pajjiż 
għas-sistema fiskali proprja 
tiegħu, id-dikjarazzjoni 
tal-konferenza enfasizzat 
ir-responsabbiltajiet tal-
komunità internazzjonali biex 
tappoġġa l-isforzi tal-pajjiżi li 
qed jiżviluppaw billi ssaħħaħ 
l-assistenza teknika u ttejjeb 
il-kooperazjoni 
u l-parteċipazzjoni 
internazzjonali fi kwistjonijiet 
fiskali internazzjonali, inkluż 
fil-qasam tat-taxxa doppja.
9 Konferenza tan-Nazzjonijiet 
Uniti dwar l-Iżvilupp 
Sostenibbli (UNCSD), Rio de 
Janeiro, it-20 sat-22   
ta’ Ġunju 2012. 
10 Fit-Tielet Konferenza 
għall-Finanzjament għall-
Iżvilupp f’Addis Ababa, 
Lulju  2015, id-donaturi qablu 
dwar l-”Inizjattiva tat-Taxxa 
Addis”, li għandha l-għan li 
trawwem l-appoġġ għar-
riformi tat-taxxa fil-pajjiżi li qed 
jiżviluppaw u  li għandha fokus 
partikolari fuq il-kwistjonijiet 
fiskali internazzjonali.
11 KUMM(2009) 201 finali 
tat-28 ta’ April 2009 “Il-
Promozzjoni ta’ Governanza 
Tajba fil-Kwistjonijiet tat-Taxxa”.
12 KUMM(2010) 163 finali 
tal-21 ta’ April 2010 “It-Taxxa 
u l-Iżvilupp - Kooperazzjoni ma’ 
Pajjiżi li qed Jiżviluppaw dwar 
il-Promozzjoni ta’ Governanza 
Tajba fi Kwistjonijiet tat-Taxxa”.
13 KUMM(2011) 637 finali 
tat-13 ta’ Ottubru 2011 “Inżidu 
l-impatt tal-Politika tal-UE 
għall-Iżvilupp: Aġenda 
għall-Bidla”.
14 Fil-qasam tal-politika tat-taxxa, 
l-UE daħlet għall-impenn li 
tkompli tippromwovi sistemi 
fiskali domestiċi li jkunu ġusti 
u trasparenti. Fil-qasam 
tar-riżorsi naturali, hija daħlet 
10 Introduzzjoni 
06 
L-impenn politiku tal-UE li tappoġġa l-MDD fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa 
rifless fil-bażi legali għall-Fondi Ewropej għall-Iżvilupp (FEŻ) u għall-Istrument 
tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp (DCI)16, li huma ffinanzjati mill-baġit ġenerali 
tal-UE. Fir-rigward tal-FEŻ, il-ftehim ta’ Cotonou17, li huwa l-qafas attwali għar-
relazzjonijiet tal-UE mal-Istati Afrikani, tal-Karibew u  tal-Paċifiku (AKP), jinkludi 
miżuri ta’ kooperazzjoni li jiffukaw fuq it-titjib u  t-tisħiħ tal-ġestjoni tal-finanzi 
pubbliċi u dik fiskali. Ir-regolament li jistabbilixxi d-DCI18 għall-perjodu  2014-2020 
jimpenja lill-UE biex tippromwovi l-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku permezz 
tat-tisħiħ ta’ politika fiskali tal-pajjiżi sħab bil-għan li jitnaqqsu l-faqar u d-
dipendenza fuq l-għajnuna.
07 
Ħarsa ġenerali lejn l-inizjattivi reġjonali u internazzjonali u l-modalitajiet ta’ 
finanzjament prinċipali li permezz tagħhom il-Kummissjoni tappoġġa l-MDD fil-
pajjiżi sħab, hija ppreżentata fil- Figura 1 .għall-impenn li tgħolli l-iskala 
tal-appoġġ tagħha għall-
proċessi u  l-korpi ta’ sorveljanza 
u li tkompli tappoġġa r-riformi 
fil-governanza li jippromwovu 
l-isfruttament sostenibbli 
tar-riżorsi naturali u l-ġestjoni 
trasparenti.
15 Il-Parlament Ewropew, 
“Rapport dwar l-evitar tat-taxxa 
u l-evażjoni tat-taxxa bħala sfidi 
għall-governanza, għall-
protezzjoni soċjali u għall-
iżvilupp f’pajjiżi fil-fażi 
tal-iżvilupp” (2015/2058(INI), 
l-2015.
16 Id-DCI jipprovdi l-għajnuna 
permezz ta’ (i) programmi 
ġeografiċi mal-pajjiżi sħab 
fl-Amerika Latina, fl-Asja, fl-Asja 
Ċentrali, fil-Lvant Nofsani 
u fl-Afrika t’Isfel biex 
jappoġġaw azzjonijiet f’firxa 
wiesgħa ta’ oqsma; u (ii) 
programmi tematiċi.
17 Il-ftehim li jemenda għat-tieni 
darba l-Ftehim ta’ Sħubija bejn 
il-membri tal-Grupp ta’ Stati 
Afrikani, tal-Karibew 
u tal-Paċifiku, min-naħa waħda, 
u l-Komunità Ewropea u l-Istati 
Membri tagħha, min-naħa 
l-oħra, li ġie ffirmat f’Cotonou 
fit-23 ta’ Ġunju 2000.
18 L-Artikolu 3(8)(e) tar-
Regolament Nru 233/2014 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
11 ta’ Marzu 2014 li jistabbilixxi 
strument ta’ finanzjament 
tal-kooperazzjoni għall-
iżvilupp għall-perjodu 
2014-2020 (ĠU  L 77, 15.3.2014, 
p. 44).
11 Introduzzjoni Figura 1Il-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni fl-appoġġ għall-MDD fl-Afrika sub-Saħarjana
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.Mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku tal-pajjiżi sħabInizjattivi reġjonali
- Forum Afrikan għall-Amministrazzjoni tat-Taxxa (ATAF)
- Centre de rencontres et d’ études des dirigeants des 
administrations ﬁscales (CREDAF)
- Ċentri reġjonali tal-FMI għall-assistenza teknikaAppoġġ mill-UE
- Appoġġ baġitarju
- Proġetti
Inizjattivi għar-riżorsi naturali, li huma mmirati 
lejn pajjiżi terzi
- L-Inizjattiva għat-Trasparenza tal-Industriji Estrattivi (EITI)
- Fond Fiduċjarju Topiku dwar l-Immaniġġjar tal-Ġid 
mir-Riżorsi Nazzjonali (FMI)
- Infurzar tal-Liġi, Tmexxija u Kummerċ ﬁs-Settur Forestali 
(FLEGT)
- Appoġġ Programmatiku Globali għall-Estrattivi
(Bank Dinji)Inizjattivi ta ’ kooperazzjoni
- Il-Kumitat tat-Taxxa tan-NU- Fond Fiduċjarju Topiku dwar il-Politika u l-Amministrazzjoni 
tat-Taxxa (FMI)
- Valutazzjoni tan-Nefqa Pubblika u Responsabbiltà 
Finanzjarja (PEFA)
- Patt Fiskali Internazzjonali (ITC)- Djalogu Internazzjonali dwar it-Taxxa (ITD)- L-Għodda għall-valutazzjoni Dijanjostika tal-Amministrazz-
joni tat-taxxa (TADAT)
- Erożjoni tal-Bażi tat-Taxxa u Trasferiment tal-Proﬁtti (OECD)- Inizjattiva tripartitika dwar l-ipprezzar ta ’ trasferiment 
(OECD, Bank Dinji, Kummissjoni Ewropea)
12 Introduzzjoni 
L-MDD hija waħda mill-isfidi ewlenin għall-iżvilupp li 
jiġu indirizzati permezz tal-appoġġ baġitarju
08 
Il-Kummissjoni tiddefinixxi l-appoġġ baġitarju bħala t-trasferiment ta’ riżorsi 
finanzjarji lit-teżor nazzjonali ta’ pajjiż sieħeb, wara li dan tal-aħħar ikun ik -
konforma mal-kundizzjonijiet għall-pagament li dwarhom ikun intlaħaq qbil. 
Il-finanzjament li jiġi riċevut b’dan il-mod jidħol fil-baġit tal-pajjiż sieħeb u, 
konsegwentement, ikun jista’ jintuża skont ir-regoli tiegħu dwar il-ġestjoni tal-
finanzi pubbliċi19. Minbarra trasferimenti finanzjarji, l-appoġġ baġitarju għandu 
tliet komponenti oħra: djalogu ta’ politika mal-pajjiż sieħeb, valutazzjoni tal-
prestazzjoni li tkun ibbażata fuq il-kundizzjonijiet għall-iżborżament, u  żvilupp 
tal-kapaċità. B’dawn it-tliet komponenti, il-Kummissjoni tindirizza sfidi speċifiċi 
għall-iżvilupp (ara l- Kaxxa 1 ), filwaqt li t-trasferimenti finanzjarji jipprovdu l-mez -
zi u l-inċentivi biex il-gvernijiet tal-pajjiżi sħab jieħdu sehem fir-riformi meħtieġa.
09 
L-UE tgħaddi ammont sostanzjali mill-finanzjament tagħha għall-iżvilupp per -
mezz tal-appoġġ baġitarju. L-informazzjoni l-aktar reċenti li hija disponibbli (ara 
l-Anness I ) turi li s-sehem, meħud mill-impenji ta’ appoġġ baġitarju, tat-total 
tal-għajnuna uffiċjali mill-UE għall-iżvilupp kien ivarja bejn 8.6 % u 18.2 % matul 
l-2010-2014, filwaqt li l-medja għall-Istati Membri tal-UE kienet tvarja minn 1.62 % 
sa 2.77 % matul l-istess perjodu. L-appoġġ baġitarju jirrappreżenta bejn wieħed 
u ieħor 20 % tal-iżborżamenti tal-UE fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp20.19 Il-Kummissjoni Ewropea, 
“Budget support guidelines” 
(Linji gwida għall-appoġġ 
baġitarju), Settembru 2012.
20 Il-Kummissjoni Ewropea, 
“Budget support financial 
implementation, risk 
assessment, and selected 
poverty, macroeconomic and 
fiscal results” 
(L-implimentazzjoni 
finanzjarja, il-valutazzjoni 
tar-riskju, u  riżultati magħżula 
dwar il-faqar, makroekonomiċi 
u fiskali, tal-appoġġ 
baġitarju)”, l-2015.
Sfidi ewlenin għall-iżvilupp indirizzati permezz tal-appoġġ baġitarju
(1) Promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u  tal-valuri demokratiċi.
(2) Titjib tal-ġestjoni finanzjarja, l-istabbiltà makroekonomika, it-tkabbir inklużiv u l-ġlieda kontra l-korruzz -
joni u l-frodi.
(3) Promozzjoni ta’ riformi settorjali u titjib fit-twassil ta’ servizzi settorjali.
(4) Bini tal-Istat fi Stati fraġli, u indirizzar tal-isfidi speċifiċi għall-iżvilupp ta’ Stati gżejjer żgħar li qed 
jiżviluppaw (SIDS) u ta’ pajjiżi u territorji extra-Ewropej (OCTs).
(5) Titjib tal-MDD u  tnaqqis tad-dipendenza mill-għajnuna.
Sors: Il-Kummissjoni Ewropea: Linji gwida għall-appoġġ baġitarju (Settembru  2012).Kaxxa 1
13 Introduzzjoni 
10 
Fl-2011, il-Kummissjoni ppubblikat komunikazzjoni dwar “L-approċċ futur għall-
appoġġ baġitarju tal-UE għal pajjiżi terzi”21 li fiha hija appellat għal enfażi akbar 
fuq l-MDD fil-programmazzjoni tal-appoġġ baġitarju mill-UE. Sussegwente -
ment, il-Kunsill approva22 l-approċċ rivedut. Fuq dik il-bażi, il-Kummissjoni 
adottat linji gwida ġodda għall-appoġġ baġitarju f’Settembru 2012, li daħlu 
fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2013. Skont il-linji gwida, l-MDD hija l-parti ċentrali għall-
finanzjament sostenibbli tal-iżvilupp u  waħda mill-ħames sfidi ewlenin għall-
iżvilupp li għandhom jiġu indirizzati mill-appoġġ baġitarju (ara l- Kaxxa 1 ).
11 
Il-Kummissjoni tipprovdi tliet forom ta’ kuntratti ta’ appoġġ baġitarju (ara 
l-Kaxxa 2 ).21 COM(2011) 638 final 
tat-13 ta’ Ottubru 2011.
22 Il-konklużjonijiet tal-Kunsill 
dwar “L-approċċ futur 
għall-appoġġ baġitarju tal-UE 
għal pajjiżi terzi”, it-3166 
laqgħa tal-Kunsill Affarijiet 
Barranin, Brussell, 
l-14 ta’ Mejju 2012.Kaxxa 2Forom ta’ appoġġ baġitarju pprovduti mill-Kummissjoni Ewropea23
1. Kuntratti ta’ governanza tajba u ta’ żvilupp
Jintużaw biex jappoġġaw is-sistemi ċentrali tal-gvern, l-obbligu ta’ rendikont u r-riformi nazzjonali. Huma biss 
dawk il-pajjiżi li jitqiesu li huma impenjati lejn valuri fundamentali24 li jistgħu jirċievu din il-forma ta’ appoġġ 
baġitarju. Flimkien, 17-il kuntratt minn 78 kuntratt li għadhom għaddejin (22 %) fl-Afrika sub-Saħarjana huma 
kuntratti ta’ governanza tajba u  ta’ żvilupp.
2. Kuntratti ta’ riforma tas-settur
Din il-forma ta’ appoġġ baġitarju għandha l-għan li ttejjeb il-governanza u t-twassil ta’ servizzi fis-settur 
magħżul. Il-biċċa l-kbira mill-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju fl-Afrika sub-Saħarjana huma kuntratti ta’ riforma 
tas-settur (44 minn 78 (56 %)).
3. Kuntratti ta’ bini tal-Istat
Jintużaw biex jiġu żgurati funzjonijiet essenzjali tal-Istat f’pajjiżi li jinsabu f’sitwazzjonijiet fraġli, jew biex jiġu 
appoġġati proċessi ta’ tranżizzjoni għal governanza demokratika. Il-kuntratti ta’ bini tal-Istat jirrappreżentaw 
22 % tal-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju li għadhom għaddejjin fl-Afrika sub-Saħarjana.
23 Analiżi tal-QEA, ibbażata fuq data  pprovduta mill-Kummissjoni (ara l-paragrafu 13 u t- Tabella 1 ).
24 L-Artikolu 21 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea: “id-demokrazija, l-Istat tad-dritt, l-universalità u l-indiviżibbiltà tad-drittijiet tal-bniedem 
u l-libertajiet fundamentali, ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-prinċipji tal-ugwaljanza u  s-solidarjetà, u  r-rispett għall-prinċipji tal-Karta 
tan-Nazzjonijiet Uniti u tad-dritt internazzjonali.”
14 Introduzzjoni 
12 
Biex ikunu eliġibbli għall-appoġġ baġitarju, il-pajjiżi sħab iridu jiddimostraw: (i) 
rilevanza, kredibbiltà u  progress sodisfaċenti fl-implimentazzjoni ta’ politiki u  ri-
formi nazzjonali/settorjali li jiffavorixxu t-tkabbir sostenibbli u  t-tnaqqis tal-faqar; 
(ii) politika makroekonomika orjentata lejn l-istabbiltà; (iii) sistema ta’ ġestjoni 
tal-finanzi pubbliċi (ĠFP) li tkun trasparenti, affidabbli u effettiva biżżejjed; u (iv) 
trasparenza u  sorveljanza tal-baġit25. Skont il-linji gwida l-ġodda, l-MDD għandha 
titqies meta jiġu vvalutati l-kriterji ta’ eliġibbiltà makroekonomiċi u tal-ĠFP .
13 
Fi tmiem l-2015, kien hemm 261 kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li kienu għadhom 
għaddejjin fi 88 pajjiż (ara t- Tabella 1 )26. B’mod ġenerali, l-Afrika sub-Saħarjana 
hija l-akbar benefiċjarju tal-appoġġ baġitarju (impenji li jammontaw għal 
EUR 6 biljun).
14 
Il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju ffirmati minn meta l-linji gwida l-ġodda għall-
appoġġ baġitarju daħlu fis-seħħ kellhom valur totali ta’ EUR 4.9 biljun f’April 2016. 
Minn dan l-ammont, EUR  1.7 biljun kienu jikkonċernaw l-Afrika sub-Saħarjana. 
Minħabba l-ispeċifiċitajiet ta’ din il-forma ta’ għajnuna (ara l-paragrafu 8), mhu -
wiex possibbli li l-ammont tal-appoġġ baġitarju pprovdut għall-MDD jiġi attrib -
wit direttament.25 Il-kundizzjonijiet għall-għoti 
ta’ assistenza baġitarja diretta 
huma rregolati mill-
Artikolu 61(2) tal-Ftehim ta’ 
Cotonou għall-FEŻ, u mir-
Regoli Komuni ta’ 
Implimentazzjoni (it-Titolu II, 
l-Artikolu 4(2)) u r-Regolament 
Finanzjarju (l-Artikolu  186 
u l-Artikolu 258 tar-Regoli ta’ 
Applikazzjoni) għall-baġit 
ġenerali.
26 Barra minn hekk, tliet impenji 
fil-qafas tal-Istrument għal 
Qabel l-Adeżjoni ġew deċiżi fi 
tmiem l-2015. Dawn l-impenji 
ma ttiħdux inkunsiderazzjoni 
fit-Tabella 1  billi l-kuntratti ma 
kinux għadhom għaddejjin 
fl-2015 u żborżamenti ma 
sarux.Tabella 1Kuntratti ta’ appoġġ baġitarju li kienu għadhom għaddejjin fi tmiem l-2015, skont 
ir-reġjun
ReġjunGħadd ta' 
PajjiżiGħadd ta' 
kuntratti 
ta' appoġġ 
baġitarjuTipi ta' kuntratti ta' appoġġ baġitarju Total tal-
impenn 
ta' appoġġ 
baġitarju
(miljun EUR )Kuntratti 
ta' Riforma 
tas-Settur1Kuntratti ta' 
Governanza 
Tajba u ta' 
Żvilupp2Kuntratti ta' 
Bini tal-Istat
L-Afrika sub-Saħarjana 32 78 44 17 17 5 948.0
Politika Ewropea tal-Viċinat 10 80 75 1 4 3 777 .6
L-Asja, il-Paċifiku u l-OCTs 28 53 45 7 1 1 657.6
Il-Karibew u l-Amerika Latina 17 49 46 2 1 1 260.7
Strument għall-Assistenza ta' Qabel 
l-Adeżjoni1 1 1 0 0 40.0
Total 88 261 211 27 23 12 683.9
81 % 10 % 9 %
1 Jinkludu l-appoġġ baġitarju settorjali.
2 Jinkludu l-appoġġ baġitarju ġenerali.
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq iċ-ċifri pprovduti mill-Kummissjoni Ewropea.
15
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
15 
Fid-dawl tal-prijorità tal-UE għall-iżvilupp li tappoġġa l-MDD, u l-importanza 
tal-appoġġ baġitarju f’dan il-kuntest, aħna ssettjajna l-mistoqsija tal-awditjar li 
ġejja: “Il-Kummissjoni użat il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’mod effettiv biex 
tappoġġa lill-MDD f’pajjiżi b’introjtu baxx u b’introjtu medju inferjuri fl-Afrika 
sub-Saħarjana?” L-awditu ffoka fuq tliet oqsma ewlenin:
(a) Il-Kummissjoni vvalutat b’mod adegwat il-politiki għal u l-amministrazzjoni 
tad-dħul tal-pajjiżi sħab, f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra?
(b) Il-Kummissjoni użat il-kundizzjonalità tal-appoġġ baġitarju, id-djalogu ta’ 
politika u l-iżvilupp tal-kapaċità biex tappoġġa lill-MDD b’mod effettiv?
(c) Hemm indikazzjonijiet ċar li l-appoġġ baġitarju mill-UE għamel kontribut 
pożittiv għall-MDD fil-pajjiżi sħab?
16 
L-awditu kopra l-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju li ġew iffirmati wara l-1 ta’ Jan -
nar 2013, jiġifieri wara li l-approċċ il-ġdid għall-appoġġ baġitarju daħal fis-seħħ27.
17 
L-awditu kien jinvolvi rieżami analitiku ta’ 15-il kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li 
jammontaw għal EUR 1.25 biljun (24.5 % tal-valur tal-kuntratti kollha ffirmati 
mill-2013 ‘il hawn) f’9 pajjiżi b’introjtu baxx u b’introjtu medju inferjuri fl-Afrika 
sub-Saħarjana: Cape Verde, ir-Repubblika Ċentru-Afrikana, il-Mali, il-Mauritania, 
il-Mozambique, in-Niġer, ir-Rwanda, is-Senegal u  Sierra Leone (ara l- Anness II ). 
Għal dawn il-kuntratti aħna eżaminajna l-komprensività u  l-konsistenza tal-
valutazzjonijiet mill-Kummissjoni tar-riformi fl-MDD, tal-politika u  tal-amminis -
trazzjoni fil-pajjiżi kkonċernati, kif ukoll l-identifikazzjoni u  l-implimentazzjoni 
ta’ żvilupp tal-kapaċità u djalogu ta’ politika relatati mal-MDD, u l-issettjar ta’ 
kundizzjonijiet speċifiċi għall-appoġġ. Fl-aħħar nett, aħna rrieżaminajna l-istatis -
tika u l-evalwazzjonijiet disponibbli li juru l-progress li nkiseb mid-disa’ pajjiżi 
fil-qasam tal-MDD.
18 
L-awditu kien jinkludi żjarat fi tliet pajjiżi, li kull wieħed minnhom kien ikkonkluda 
tip differenti ta’ kuntratt ta’ appoġġ baġitarju mal-Kummissjoni: Cape Verde 
(Kuntratt ta’ Governanza Tajba u ta’ Żvilupp), ir-Rwanda (Kuntratt ta’ Riforma 
tas-Settur) u Sierra Leone (Kuntratt ta’ Bini tal-Istat). Matul dawn iż-żjarat, aħna 
intervistajna l-persunal tal-Kummissjoni u  r-rappreżentanti tal-awtoritajiet naz -
zjonali u  ta’ donaturi/partijiet interessati oħra, inklużi l-Fond Monetarju Internaz -
zjonali, il-Bank Dinji u  l-uffiċċji nazzjonali tal-awditjar. Iltqajna wkoll mad-Diparti -
ment għall-Iżvilupp Internazzjonali f’Londra. L-awditu twettaq bejn Ottubru  2015 
u April 2016.27 Aħna ma vvalutajniex 
il-vantaġġi u  l-iżvantaġġi 
tal-appoġġ baġitarju meta 
mqabbel ma’ modalitajiet 
oħra ta’ għajnuna.
16
 Osservazzjonijiet
L-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni kien wassal għal 
rekwiżiti ta’ valutazzjoni aħjar tal-MDD fil-pajjiżi sħab, 
iżda dawn kienu għadhom ma ġewx implimentati 
b’mod komprensiv fil-prattika
19 
Din it-taqsima tindirizza jekk il-Kummissjoni kinitx analizzat l-MDD kif jissemma 
fil-linji gwida, meta fasslet l-operazzjonijiet tagħha ta’ appoġġ baġitarju. B’mod 
partikolari, aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni kinitx ivvalutat b’mod adegwat 
il-politiki għal u l-amministrazzjoni tad-dħul tal-pajjiżi sħab, kif ukoll ir-riskji rela -
tati, f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra.
Il-Kummissjoni ma vvalutatx ċerti aspetti ewlenin tal-MDD 
kif jissemma fil-linji gwida
20 
Aħna analizzajna jekk il-linji gwida tal-Kummissjoni pprevedewx li ssir valutazz -
joni komprensiva tas-sitwazzjoni tal-MDD fil-pajjiżi sħab. Imbagħad eżaminajna 
jekk il-valutazzjonijet tal-MDD li kienu disponibbli għall-15-il kuntratt ta’ appoġġ 
baġitarju fil-fatt koprewx l-aspetti kollha msemmija fil-linji gwida.
21 
Il-linji gwida l-ġodda tal-Kummissjoni għall-appoġġ baġitarju jirrikjedu li jsir 
eżaminar tas-sitwazzjoni tal-MDD tal-pajjiżi sħab meta jiġu vvalutati l-kriterji ta’ 
eliġibbiltà rigward l-istabbiltà makroekonomika u l-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi 
(ara l-paragrafu 12). Jenħtieġ li din il-valutazzjoni tkun komprensiva peress li 
l-Kummissjoni tużaha wkoll biex tidentifika u tipprijoritizza l-isfidi u d-dgħufijiet 
ewlenin tal-MDD permezz tad-diversi komponenti tal-appoġġ baġitarju (jiġifieri 
djalogu ta’ politika, kundizzjonijiet speċifiċi u żvilupp tal-kapaċità).
22 
Fil-fehma tagħna, il-qafas għall-valutazzjoni tal-MDD previst fil-linji gwida kien 
komprensiv fl-ambitu tiegħu. Dan kien titjib fuq l-approċċ preċedenti, meta l-
Kummissjoni ma eżaminatx sistematikament l-MDD tal-pajjiżi sħab meta fass -
let l-operazzjonijiet tagħha ta’ appoġġ baġitarju. Skont il-linji gwida attwali, 
jenħtieġ li l-valutazzjoni mill-Kummissjoni tal-istabbiltà makroekonomika tkun 
tinkludi l-isforzi li saru mill-pajjiż ikkonċernat biex isaħħaħ l-MDD, b’mod par -
tikolari kwalunkwe riforma fiskali u l-impatt mistenni tagħha, filwaqt li jenħtieġ li 
l-amministrazzjoni tat-taxxa tiġi vvalutata taħt il-kriterju ta’ eliġibbiltà tal-ĠFP .
17 Osservazzjonijiet 
28 Il-qafas tal-PEFA jivvaluta 
u jirrapporta dwar il-punti 
tajbin u l-punti dgħajfin 
tal-ĠFP, u attwalment juża 31 
indikaturi tal-prestazzjoni li 
huma suddiviżi 
f’94 “dimensjoni”. Il-
prestazzjoni ta’ kull indikatur 
u dimensjon titkejjel bi tqabbil 
ma’ skala ordinali ta’ erba’ 
punti minn A sa D.
29 L-Għodda għall-Valutazzjoni 
Dijanjostika tal-
Amministrazzjoni tat-Taxxa 
(TADAT) hija mezz ta’ kif tiġi 
pprovduta valutazzjoni 
oġġettiva u  standardizzata 
tal-punti tajbin u  l-punti 
dgħajfin relattivi tal-
amministrazzjoni, u  tas-
sistema fiskali ta’ pajjiż. 
It-TADAT tiġi appoġġata minn 
bosta sħab u  istituzzjonijiet 
internazzjonali għall-iżvilupp, 
inklużi l-Kummissjoni 
Ewropea, il-Ġermanja, l-FMI, 
il-Ġappun, in-Netherlands, 
in-Norveġja, l-Iżvizzera, 
ir-Renju Unit u l-Bank Dinji. 
Fl-2013-2015 twettqu 
valutazzjonijiet pilota 
tat-TADAT fi 17-il pajjiż – inklużi 
l-Mozambique u  r-Rwanda 
mill-kampjun tagħna.
30 L-analiżi tal-isforz fiskali 
tipprovdi gwida wiesgħa 
għar-riformi tat-taxxa f’pajjiżi 
b’diversi livelli ta’ kapaċità 
taxxabbli u ta’ teħid ta’ dħul.23 
Il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni kienu bbażati fuq firxa wiesgħa ta’ għodod 
u rapporti dijanjostiċi. Huma kienu jirreferu għal, u fil-biċċa l-kbira tal-każijiet 
kienu bbażati fuq, rapporti tal-FMI u  tal-Bank Dinji, semmew l-iżvilupp tal-
punteġġi tal-PEFA28, u tennew il-punti tajbin u l-punti dgħajfin prinċipali tas-
sistemi ta’ dħul kif indikat fir-rapporti tat-TADAT29 meta dawn kienu disponibbli. 
Sorsi oħra kienu dokumenti tal-gvern, statistika nazzjonali u rapporti li nħarġu 
mill-uffiċċji nazzjonali tal-awditjar. Fil-biċċa l-kbira, is-sejbiet tal-valutazzjoni 
kienu jikkorrispondu mal-valutazzjonijiet ta’ donaturi u  ta’ partijiet interessati 
oħra (ara l-paragrafu  56).
Aspetti tal-MDD li għandhom jiġu analizzati taħt il-valutazzjoni 
makroekonomika
24 
Il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni ddeskrivew xejriet reċenti fil-livelli tad-dħul, 
il-progress li sar fl-implimentazzjoni tar-riformi fiskali, u  l-ippjanar attwali tar-
riformi (inklużi l-objettivi prinċipali li ġew issettjati). Ingħatat attenzjoni wkoll 
għad-dgħufijiet prinċipali li ġew identifikati fir-rapporti tal-PEFA u tal-FMI.
25 
Għalhekk, il-valutazzjonijiet tal-pajjiżi awditjati kollha kienu jinkludu 
preżentazzjoni tal-iżviluppi reċenti fil-livelli tad-dħul (il-proporzjon tat-taxxa 
mal-PDG) u tqabbil mal-pari (normalment pajjiżi ġirien). Għalkemm huwa utli 
meta tiġi ppreżentata s-sitwazzjoni kumplessiva ta’ pajjiż f’termini tal-MDD 
u għal skopijiet ta’ tqabbil, il-proporzjon tat-taxxa mal-PDG huwa ġenerali wisq 
għat-twettiq ta’ xi analiżi tal-isfidi u l-ħtiġijiet prinċipali. Għal din ir-raġuni, il-
linji gwida tal-Kummissjoni jipprevedu li ssir analiżi aktar approfondita, inkluża 
ripartizzjoni tat-taxxi u ta’ dħul ieħor, informazzjoni dwar l-ispiża kumplessiva 
u l-impatt tal-eżenzjonijiet mit-taxxa u stima tal-isforz fiskali.
26 
Madankollu aħna sibna li, fil-prattika, b’mod ġenerali l-valutazzjonijiet tal-MDD 
mill-Kummissjoni kienu nieqsa minn informazzjoni dwar l-aspetti msemmija 
hawn fuq, li huma essenzjali meta l-prestazzjoni ta’ pajjiż tiġi vvalutata f’termini 
tal-abbiltà tiegħu li jimmobilizza d-dħul domestiku. L-isforz fiskali, li jindika 
l-punt sa fejn pajjiż jisfrutta l-potenzjal fiskali tiegħu30, ma ġiex stmat għal ebda 
wieħed mill-pajjiżi awditjati. Inċentivi fiskali (ara l-paragrafu 38) issemmew bħala 
sfida f’erba’ mill-pajjiżi awditjati, iżda ebda valutazzjoni ma kienet tinkludi stima 
tal-ispiża totali u  l-effett potenzjali tal-eżenzjonijiet mit-taxxa. Dan jista’ jkun 
problematiku f’ħafna pajjiżi li qed jiżviluppaw, billi l-eżenzjonijiet mit-taxxa spiss 
joħolqu distorsjoni fil-kompetittività, jillimitaw id-dħul fiskali u jistgħu jħeġġu l-
korruzzjoni. Il-kompożizzjoni u r-rilevanza tat-tipi differenti ta’ taxxi u dħul ieħor, 
inkluż id-dħul mir-riżorsi naturali, ġew ippreżentati f’erba’ pajjiżi biss (il-Mauri -
tania, il-Mozambique, ir-Rwanda u s-Senegal), u l-proporzjon ta’ taxxi diretti ma’ 
taxxi indiretti ngħata biss għal Cape Verde, ir-Repubblika Ċentru-Afrikana u Sierra 
Leone.
18 Osservazzjonijiet 
27 
Anke jekk din l-informazzjoni tista’ mhux dejjem tkun disponibbli f’xi pajjiżi, il-
valutazzjonijiet tal-Kummissjoni ma rrappurtawx fuq in-nuqqas ta’ data  ewlenija 
dwar l-MDD. Madankollu, il-fatt li din l-informazzjoni hija nieqsa huwa sinifikanti, 
billi jista’ jkun indikazzjoni tal-kapaċità dgħajfa tal-pajjiżi sħab f’dan il-qasam, li 
l-Kummissjoni tista’ tindirizza sussegwentement permezz tad-diversi komponenti 
tal-appoġġ baġitarju (ara l-paragrafu  8).
Aspetti tal-MDD li għandhom jiġu analizzati taħt il-valutazzjoni tal-ĠFP
28 
Il-kapaċità tal-korpi tad-dħul li jimmobilizzaw ir-riżorsi domestiċi hija wkoll aspett 
li għandu jiġi kopert fil-valutazzjonijiet tal-Kummissjoni. Fil-biċċa l-kbira tal-
każijiet, il-Kummissjoni eżaminat l-istruttura tal-amministrazzjoni jew iddeskriviet 
fil-qosor l-isforzi tal-gvernijiet biex isaħħu l-aġenziji inkarigati mill-ġbir tad-dħul. 
Madankollu, ebda valutazzjoni ma kienet tinkludi analiżi tal-ħtiġijiet ta’ allokazz -
joni tal-persunal jew tal-ħtiġijiet materjali li jikkostrinġu l-amministrazzjonijiet 
tad-dħul – minkejja li dan kien jissemma fil-linji gwida.
29 
Il-korruzzjoni tnaqqas id-dħul ta’ pajjiż; f’dan ir-rigward, it-trasparenza tad-dħul 
tal-Istat tgħin biex il-korruzzjoni tiġi indirizzata. Il-valutazzjonijiet kollha semmew 
miżuri kontra l-korruzzjoni li kienu jeżistu jew li kienu ppjanati, u fil-biċċa l-kbira 
mill-pajjiżi awditjati ġew analizzati wkoll kwistjonijiet ġenerali ta’ trasparenza. 
Aħna sibna li l-valutazzjoni tal-aċċess pubbliku għall-informazzjoni rigward 
il-leġiżlazzjoni dwar it-taxxa u l-inċentivi fiskali, li huma aspetti importanti tat-
trasparenza, twettqet biss fil-Mali u  fil-Mozambique.
30 
Aspett ieħor li spiss kien nieqes mill-valutazzjonijiet tal-Kummissjoni kien dak 
ta’ inizjattivi internazzjonali li kellhom l-għan, fost affarijiet oħra, li jagħtu spinta 
lid-dħul tal-Istati billi jindirizzaw it-telf ta’ fondi permezz tal-evażjoni tat-taxxa, 
il-ħasil tal-flus u  kriminalità finanzjarja oħra31. Studji reċenti jistmaw li l-Afrika 
titlef aktar minn USD 50 biljun kull sena minħabba flussi finanzjarji illeċiti32. 
Aħna sibna li, għalkemm l-UE tippromwovi dawn l-inizjattivi b’mod proattiv, il-
valutazzjonijiet ma kinux jiffukaw sistematikament fuq l-involviment tal-pajjiżi 
awditjati33. Ma ġewx indirizzati l-problemi tal-ipprezzar ta’ trasferiment34, il-
leġiżlazzjoni li tikkonċerna kumpaniji barranin u l-abbuż tat-trattati dwar it-taxxa 
(kif diskussi attwalment fil-qafas tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-BEPS35). Bl-istess mod, 
il-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-pajjiż sħab f’diskussjonijiet u  f’negozjati 
fil-livell internazzjonali, li tirrikjedi ħiliet speċifiċi li spiss ma jkunx hemm fil-pajjiżi 
li qed jiżviluppaw, ma kinitx karatteristika tal-valutazzjonijiet tal-ĠFP u dawk 
makroekonomiċi.31 Eż. l-EITI, il-proċess ta’ 
Kimberley u l-Pjan ta’ Azzjoni 
tal-OECD/tal-G20 dwar 
l-Erożjoni tal-Bażi tat-Taxxa 
u t-Trasferiment tal-Profitti.
32 Flussi Finanzjarji Illeċiti, 
Rapport tal-Panel ta’ Livell 
Għoli dwar Flussi Finanzjarji 
Illeċiti mill-Afrika, 
ikkummissjonat mill-
Konferenza AU/ECA 
tal-Ministri tal-Finanzi, 
tal-Ippjanar u  tal-Iżvilupp 
Ekonomiku.
33 Il-valutazzjonijiet tal-
Mauritania, tal-Mozambique 
u ta’ Sierra Leone biss 
semmew l-EITI, u l-valutazzjoni 
tar-Repubblika Ċentru-
Afrikana analizzat is-
sospensjoni, fl-2013, tal-EITI 
u tal-proċess ta’ Kimberley.
34 L-ipprezzar ta’ trasferiment 
jiddeskrivi l-aspetti kollha 
tal-arranġamenti ta’ pprezzar 
bejn entitajiet legali 
kkontrollati (jew relatati).
35 Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-BEPS 
għandu l-intenzjoni li jindirizza 
tħassib dwar l-erożjoni tal-bażi 
tat-taxxa u  t-trasferiment 
tal-profitti, kif ukoll it-tekniki 
pperċepiti ta’ evitar tat-taxxa 
internazzjonali minn 
kumpaniji multinazzjonali.
19 Osservazzjonijiet 
31 
It-Tabella 2  tagħti fil-qosor l-aspetti ewlenin tal-MDD imsemmija mil-linji gwida 
bħala parti mill-valutazzjonijiet tal-ĠFP u  dawk makroekonomiċi, u  tindika sa 
liema livell dawn ġew fil-fatt koperti mill-valutazzjonijiet li aħna awditjajna. Tabella 2Aspetti tal-MDD li għandhom jiġu analizzati fil-qafas tal-valutazzjonijiet tal-ĠFP 
u tal-istabbiltà makroekonomika
Aspetti tal-MDD li huma meħtieġa bħala 
parti mill-valutazzjoni tal-ĠFPInklużi fil-valutazzjoniji -
et awditjati?Aspetti tal-MDD li huma rikjesti bħala 
parti mill-valutazzjoni tal-istabbiltà 
makroekonomikaInklużi fil-valutazz -
jonijiet awditjati?
Sfidi prinċipali fuq it-terminu qasir u t-terminu 
medju għas-sistema tal-ĠFPIvaPolitika fiskali stabbilita, miżuri ġodda, impatt 
mistenniIva
Miżuri kontra l-korruzzjoni
(ara l-paragrafu  29)IvaPressjoni fiskali (inklużi u esklużi r-riżorsi 
naturali)
(ara l-paragrafu  26)Iva
Valutazzjoni tal-kapaċità finanzjarja u  organiz -
zazzjonali tal-gvern biex jimmobilizza r-riżorsi 
domestiċi
(ara l-paragrafu  28)Fil-biċċa l-kbiraSforzi biex tissaħħaħ l-MDD (titjib tal-proporzjon 
ta' dħul domestiku meta mqabbel mal-infiq)
(ara l-paragrafu  24)Fil-biċċa l-kbira
Tisħiħ tal-amministrazzjoni tat-taxxa
(ara l-paragrafu  28)Fil-biċċa l-kbiraInċentivi fiskali (spiża kumplessiva u impatt 
tal-eżenzjonijiet)
(ara l-paragrafu  26)Parzjalment
Trasparenza u aċċess għall-informazzjoni (pajjiżi 
li għandhom ħafna riżorsi)
(ara l-paragrafu  29)ParzjalmentSistema fiskali — kompożizzjoni u rilevanza ta' 
diversi taxxi
(ara l-paragrafu  26)Parzjalment
Standards u inizjattivi tat-taxxa li ġew maqbula 
fuq livell internazzjonali
(ara l-paragrafu  30)ParzjalmentSforz fiskali1 (stima)
(ara l-paragrafu  26) Le
Informazzjoni disponbbli għall-pubbliku dwar 
il-leġiżlazzjoni u  l-inċentivi fiskali
(ara l-paragrafu  29)Le
Valutazzjoni tal-kapaċità tar-riżorsi umani biex 
jimmobilizzaw ir-riżorsi domestiċi
(ara l-paragrafu  28)Le
1 Kemm bid-dħul mir-riżorsi naturali kif ukoll mingħajru.
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
20 Osservazzjonijiet 
Il-qafas tal-Kummissjoni għall-immaniġġjar tar-riskju 
għall-appoġġ baġitarju ma ppermettiex li ssir valutazzjoni 
komprensiva tar-riskji assoċjati mal-MDD
32 
L-approċċ tal-Kummissjoni għall-appoġġ baġitarju jinkludi qafas għall-
immaniġġjar tar-riskju li tfassal speċifikament biex jidentifika riskji marbuta 
mal-ilħuq tal-objettivi tal-appoġġ baġitarju. Dan il-qafas huwa wkoll għodda 
importanti għat-tfassil tal-operazzjonijiet ta’ appoġġ baġitarju. Huwa jikkomple -
menta l-valutazzjonijiet tal-politiki għad-dħul u  l-amministrazzjonijiet tad-dħul li 
ssemmew fit-taqsima preċedenti, b’analiżi tar-riskji assoċjati.
33 
Aħna eżaminajna jekk ir-rwol prominenti tal-MDD fl-appoġġ baġitarju kienx 
rifless fil-qafas tal-Kummissjoni għall-immaniġġjar tar-riskju. B’mod partikolari, 
aħna analizzajna jekk il-kwestjonarju tal-Kummissjoni dwar ir-riskji kopriex b’mod 
xieraq ir-riskji ewlenin marbuta mat-titjib tal-MDD.
34 
Il-qafas għall-immaniġġjar tar-riskju huwa bbażat fuq sett ta’ mistoqsijiet li huma 
miġbura fi gruppi taħt ħames intestaturi36. Mill-44 mistoqsija fil-kwestjonarju 
dwar ir-riskji, waħda minnhom (il-Mistoqsija  Nru  38) kienet relatata direttament 
mal-mobilizzazzjoni tad-dħul37. Għalkemm din il-mistoqsija hija rilevanti ħafna, 
billi tħaddan il-valutazzjoni, il-ġbir u  t-trasferiment f’waqtu tat-taxxi għat-teżor 
nazzjonali, ta’ spiss il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni tar-riskji li fuqhom huma 
bbażati l-ġbir u t-trasferiment f’waqtu tat-taxxi kienu spiss inkompleti.
35 
Skont il-kwestjonarju, jenħtieġ li r-risposti għal din il-mistoqsija jiġu vvalutati fuq 
il-bażi tal-indikatur PI-3 tal-PEFA, li jqabbel id-dħul domestiku reali mal-ammont 
ibbaġitjat. Filwaqt li dan l-indikatur jippermetti li ssir valutazzjoni tar-riskji relatati 
mal-preċiżjoni tal-previżjonijiet tad-dħul, huwa ma jgħid xejn dwar l-effettività 
tal-ġbir tat-taxxa. Barra minn hekk, il-kwestjonarju ma kienx jirrikjedi li ssir veri -
fikazzjoni tal-indikaturi l-oħra tal-PEFA, bħall-PI-14 (effettività tal-miżuri għar-
reġistrazzjoni tal-kontribwenti u  għall-valutazzjoni tat-taxxa) u  l-PI-15 (effettività 
fil-ġbir tal-pagamenti tat-taxxa), li ma jiffukawx fuq ir-riskji relatati mal-valutazz -
joni u l-ġbir tat-taxxi.36 Riskji politiċi; riskji 
makroekonomiċi; riskji ta’ 
żvilupp; ĠFP; korruzzjoni 
u frodi.
37 Mistoqsija Nru 38 (taħt 
l-intestatura 4.2 dwar Kontrolli 
fil-ġbir tad-dħul u fl-
eżekuzzjoni tal-baġit): X’inhu 
r-riskju li t-taxxi dovuti ma 
jiġux ivvalutati u  miġbura 
b’mod xieraq, u li ma jiġux 
ittrasferiti lit-Teżor b’mod 
f’waqtu?
21 Osservazzjonijiet 
36 
Konsegwentement, l-indikaturi PI-14 u  PI-15 ma ttiħdux inkunsiderazzjoni biex 
titwieġeb il-mistoqsija Nru 38 tal-kwestjonarju dwar ir-riskji, f’ebda wieħed mill-
pajjiżi awditjati. Il-fatt li ngħatat kunsiderazzjoni insuffiċjenti għar-riskji marbuta 
mal-MDD ġie innutat fi Frar 2015 fil-valutazzjoni mill-Kummissjoni dwar il-Mo -
zambique38. Fir-rapport tagħha tal-2013 dwar l-appoġġ baġitarju, il-Kummissjoni 
kienet diġà ddikjarat li, b’mod sorprendenti, ftit li xejn Oqfsa għall-Immaniġġjar 
tar-Riskju rrappurtaw riskji relatati mal-ġbir tat-taxxa39. Kien f’wieħed biss mid-
disa’ pajjiżi awditjati (Sierra Leone) li l-Kummissjoni vvalutat ir-riskji relatati mal-
MDD bħala għoljin.
37 
Barra minn hekk, il-Mistoqsija Nru 38 tirreferi għat-”taxxi dovuti”, iżda ma tkoprix 
ir-riskju li d-dħul mhux fiskali, bħar-royalties imħallsa biex jinkiseb aċċess għar-
riżorsi naturali u  d-dividendi tal-estrazzjoni, ma jiġix ivvalutat, miġbur u  ttrasferit 
għal ġot-teżor b’mod xieraq. F’xi wħud mill-pajjiżi awditjati, id-dħul estrattiv kien 
għoli kważi daqs id-dħul fiskali. Pereżempju, fil-Mauritania fl-2012, id-dħul estrat -
tiv kien ekwivalenti għal 14.9 % tal-PDG mhux estrattiv, filwaqt li d-dħul fiskali 
kien jirrappreżenta 16.9 % tal-PDG mhux estrattiv40.
38 
Fattur importanti ieħor tar-riskju, li huwa relatat mal-mobilizzazzjoni tar-riżorsi 
u li ma jitqiesx fil-qafas attwali għall-immaniġġjar tar-riskju, huwa l-firxa u n-
natura tal-eżenzjonijiet mit-taxxa. Dawn l-istrumenti, li jinkludu inċentivi fiskali, 
eżenzjonijiet temporanji mit-taxxa, krediti tat-taxxa, tnaqqis fit-taxxa, żoni eżenti 
mit-taxxa, eċċ., għandhom impatt fuq il-livell ta’ dħul li pajjiż jista’ jiġbor, filwaqt 
li jinfluwenzaw ukoll l-għażliet dwar attivitajiet ekonomiċi u l-potenzjal li jiġi at -
tirat investiment dirett barrani.38 It-tweġiba għall-
Mistoqsija Nru 38 fl-RMF 
tal-Mozambique issemmi, fost 
affarijiet oħra, li l-PI-3 ma 
jkoprix ir-
Riskju Nru 38 kompletament (li 
jindika wkoll l-applikazzjoni 
korretta tad-dħul fiskali, 
u mhux biss il-ġbir tal-
ammonti previsti).
39 Id-DĠ Kooperazzjoni 
Internazzjonali u  Żvilupp, 
“Budget support  - financial 
implementation, risk 
assessment and selected 
macroeconomic and fiscal 
country results  (pilot report)” 
(Appoġġ 
baġitarju  - implimentazzjoni 
finanzjarja, valutazzjoni 
tar-riskju u  riżultati 
makroekonomiċi u  fiskali 
magħżula tal-pajjiżi (rapport 
pilota)), l-2013, p. 12.
40 Għall-2013, iċ-ċifri kienu 11.2 % 
u 17.6 % rispettivament. Sors:  
Ir-Rapport Nru  15/35 tal-FMI 
dwar il-Pajjiżi, Frar 2015.
22 Osservazzjonijiet 
L-effettività tal-kundizzjonijiet tal-appoġġ baġitarju, 
tad-djalogu ta’ politika u tal-iżvilupp tal-kapaċità 
kienet imminata minn dgħufijiet fit-tfassil 
u ċirkustanzi lokali diffikultużi
39 
L-appoġġ baġitarju huwa aktar mit-trasferiment ta’ fondi għall-kont tat-teżor tal-
pajjiż sieħeb. Xi komponenti ugwalment importanti ta’ din il-forma ta’ għajnuna 
huma l-kundizzjonijiet għall-iżborżament u  l-indikaturi tal-prestazzjoni assoċjati, 
kif ukoll id-djalogu ta’ politika u l-attivitajiet ta’ żvilupp tal-kapaċità li jiġu impli -
mentati fi ħdan il-qafas tal-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju. Din it-taqsima tindi -
rizza jekk il-Kummissjoni użatx il-kundizzjonijiet għall-iżborżament, id-djalogu 
ta’ politika u l-iżvilupp tal-kapaċità b’mod effettiv bħala parti mill-arranġamenti 
tagħha ta’ appoġġ lill-MDD.
Il-Kummissjoni ma użatx kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD 
fil-biċċa l-kbira mill-kuntratti tagħha ta’ appoġġ baġitarju; 
meta ġew applikati, huma mhux dejjem kienu rilevanti
40 
Xi kundizzjonijiet mehmuża għall-iżborżament tal-appoġġ baġitarju jinkludu 
erba’ kundizzjonijiet ġenerali ta’ eliġibbiltà li jridu jiġu ssodisfati qabel kwalunk -
we żborżament ta’ fondi (ara l-paragrafu 12). Għalkemm tnejn minn dawn il-
kundizzjonijiet (l-istabbiltà makroekonomika u  l-ĠFP) jirrikjedu li ssir valutazzjoni 
tal-progress tal-pajjiż sieħeb fir-riformi fl-MDD, huma jkopru ambitu ħafna usà 
mill-MDD waħidha41. Dan ifisser li s-sitwazzjoni tal-MDD ta’ pajjiż sieħeb mhux 
neċessarjament ikollha rwol ewlieni fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiżborża 
l-appoġġ baġitarju, jekk is-sitwazzjoni makroekonomika u tal-ĠFP kumplessiva 
tiġi altrimenti vvalutata bħala sodisfaċenti.
41 
L-iżborżamenti jistgħu jkunu marbuta wkoll mal-issodisfar ta’ kundizzjonijiet 
speċifiċi. Dawn jiġu applikati aktar frekwentement għall-iżborżament ta’ por -
zjonijiet varjabbli (ara t- Tabella 3 ) u normalment jiġu kkonkretizzati f’indikaturi 
tal-prestazzjoni u  miri. Biex il-gvernijiet jingħataw inċentiv biex javvanzaw 
fl-implimentazzjoni tagħhom tal-aġenda għar-riforma, jew biex tittejjeb il-
prestazzjoni tagħhom, l-ammonti żborżati mill-porzjonijiet varjabbli jiddependu 
mill-punt sa fejn il-miri jkunu ntlaħqu. Għalhekk, l-użu ta’ kundizzjonijiet speċifiċi 
għall-MDD jiżgura rabta diretta bejn il-pagamenti tal-appoġġ baġitarju u  r-rifor -
mi fl-MDD.41 L-objettivi ewlenin tal-
valutazzjoni makroekonomika 
huma: li tanalizza l-aggregati 
makroekonomiċi prinċipali 
u tidentifika sorsi potenzjali ta’ 
instabbiltà makroekonomika 
u tad-dejn; li tivvaluta l-politiki 
makroekonomiċi u  fiskali 
eżistenti u l-kontribut 
tagħhom biex jistabbilizzaw 
il-qafas makroekonomiku 
fit-terminu qasir u t-terminu 
medju; li tivvaluta l-isforzi 
għat-tisħiħ tal-MDD; u  li 
tivvaluta l-vulnerabbiltà 
għax-xokkijiet esterni 
u l-isforzi għat-tisħiħ 
tar-reżiljenza 
makroekonomika. Il-
valutazzjoni tal-ĠFP tiffoka fuq 
l-iżviluppi prinċipali 
fl-implimentazzjoni tar-riformi 
tal-ĠFP . L-għodda prinċipali 
għall-valutazzjoni tal-progress 
huwa l-PEFA, li jkopri l-pilastri 
tal-ĠFP li ġejjin: affidabbiltà 
tal-baġit; trasparenza 
tal-finanzi pubbliċi; ġestjoni 
tal-assi u  l-obbligazzjonijiet; 
strateġija u  bbaġitjar fiskali 
bbażati fuq il-politiki; 
prevedibbiltà u  kontroll 
fl-eżekuzzjoni tal-baġit; 
kontabbiltà u  rappurtar; 
skrutinju u awditjar esterni.
23 Osservazzjonijiet 
42 
Biex jiġi evitat it-telf ta’ fokus fuq il-politiki, il-linji gwida tal-Kummissjoni jillimi -
taw l-għadd massimu ta’ indikaturi mehmuża ma’ porzon varjabbli sa tmienja42. 
Jenħtieġ li l-indikaturi jintgħażlu minn fost dawk elenkati fil-qafas ta’ valutazz -
joni tal-prestazzjoni li dwaru jkun intlaħaq qbil bejn is-sħab fl-iżvilupp u l-pajjiżi 
sħab, jew jiġu dderivati minn dokumenti rilevanti ta’ politika pubblika nazzjonali, 
f’kooperazzjoni mal-awtoritajiet, jekk ma jkunx hemm qafas ta’ valutazzjoni 
tal-prestazzjoni. Aħna vvalutajna l-punt sa fejn il-kundizzjonijiet intużaw biex 
jappoġġaw l-MDD u, fejn dan kien il-każ, jekk kinux rilevanti u jekk inċentivawx 
lill-gvernijiet biex jimplimentaw riformi. Aħna rrieżaminajna wkoll l-arranġamenti 
li saru għall-verifikazzjoni u  r-rappurtar dwar il-konformità mal-kundizzjonijiet.
Użu ta’ kundizzjonijiet għall-iżborżament li huma speċifiċi għall-MDD
43 
Il-Kummissjoni użat kundizzjonijiet speċifiċi relatati mal-MDD f’5 kuntratti mill-
15-il kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li ġew awditjati (ara t- Tabella 4  u l-Anness II ). 
Dawn il-kundizzjonijiet, relatati mal-porzjonijiet varjabbli, ġew issettjati biss 
fil-kuntratti ta’ bini tal-Istat, li għandhom durata limitata ta’ sena jew sentejn. 
Għaldaqstant il-kundizzjonijiet speċifiċi ffukaw fuq it-titjib tal-MDD fit-terminu 
qasir u fl-aktar pajjiżi fraġli. Dan ma jikkonformax mal-mira ddikjarata tal-Kum -
missjoni43 li tagħti enfażi akbar għall-MDD, b’mod partikolari permezz ta’ kun -
tratti ta’ governanza tajba u  żvilupp.42 Ara l-Linji gwida għall-appoġġ 
baġitarju, p. 48.
43 COM(2011) 638 final, p. 6.Tabella 3Eliġibbiltà għall-appoġġ baġitarju u kundizzjonijiet speċifiċi għall-iżborżament
Kundizzjonijiet ta' eliġibbiltà  
- irid ikun hemm konformità magħhom matul il-kuntratt ta' 
appoġġ baġitarjuPagament tal-
appoġġ baġitarjuKundizzjonijiet speċifiċi
Valuri fundamentali (drittijiet 
tal-bniedem, demokrazija u l-istat 
tad-dritt):
Rekwiżiti differenti li jiddependu 
mit-tip ta' kuntratt ta' appoġġ 
baġitarju, l-aktar rekwiżiti stretti 
għall-Kuntratti ta' Appoġġ Baġitarju 
għall-Governanza Tajba u  l-IżviluppErba' kriterji ta' eliġibbiltà:
1. politiki u riformi pubbliċi li jkunu 
rilevanti u kredibbli
2. politika makroekonomika orjen -
tata lejn l-istabbiltà
3. sistema ta' ġestjoni tal-finanzi 
pubbliċi li tkun trasparenti, af -
fidabbli u  effettiva biżżejjed
4. trasparenza u sorveljanza 
tal-baġitPorzjon fissKundizzjonijiet speċifiċi relatati ma' porzjonijiet fissi 
ma jintużawx daqshekk spiss u jirrikjedu l-ksib sħiħ 
tal-kundizzjoni/mira.
Eżempju: Elaborazzjoni ta' Qafas ta' Valutazzjoni tal-
Prestazzjoni għall-programm ta' riforma ekonomika u soċjali 
tal-pajjiż.
Porzjon varjabbliKundizzjonijiet speċifiċi relatati ma' porzjonijiet varjabbli 
joħolqu inċentivi għal prestazzjoni aħjar u jistgħu jipper -
mettu t-twettiq ta' pagamenti parzjali f'każ li l-indikaturi 
ma jiġux issodisfati għalkollox.
Eżempju: Żieda għal mill-inqas 60 % fil-proporzjon ta' 
kontribwenti medji u  kbar li jippreżentaw id-dikjarazzjonijiet 
tagħhom tat-taxxa fil-ħin.
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
24 Osservazzjonijiet 
44 
L-argument l-aktar frekwenti tal-Kummissjoni biex ma tużax il-kundizzjonijiet 
relatati mal-MDD fl-appoġġ baġitarju tagħha kien li l-MDD kienet koperta minn 
donaturi oħra. Madankollu, aħna ma sibniex evidenza li din id-deċiżjoni kienet 
appoġġata minn valutazzjoni tal-involviment ta’ donaturi oħra f’dan il-qasam.
Rilevanza u effett ta’ inċentiv tal-kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD
45 
Meta l-Kummissjoni użat kundizzjonijiet, relatati ma’ porzjonijiet varjabbli, li 
huma mmirati speċifikament lejn l-MDD hija ma għażlitx il-kundizzjonijiet l-aktar 
rilevanti għall-kuntest nazzjonali fi tliet kuntratti minn ħamsa. Pereżempju fi 
Sierra Leone (ara l- Kaxxa 3 ), il-Kummissjoni ffukat il-kundizzjonijiet speċifiċi 
għall-MDD fuq riformi amministrattivi fl-awtorità tad-dħul, u ma inkludietx 
kundizzjonijiet li jippromwovu leġiżlazzjoni ġdida essenzjali li kien ikollha impatt 
usa’ fuq l-MDD. Tabella 4Kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD1
PajjiżAmmont 
ta' appoġġ 
baġitarju im -
penjat ( miljun 
EUR )Ftehim ta' 
Finanzja -
ment 
iffirmaPorzjonijiet varjabbli (miljun  EUR)Kundizzjonali fuq 
l-MDD 
2017 2016 2015 2014 2013Miljun 
EUR%
Ir-Repubblika 
Ċentru-Afrikana40 2015 m/a 1 2 m/a m/a 3 7. 5 %
Il-Mali 216 2015 8 8 m/a m/a m/a 16 7.4 %
In-Niġer 130 2013 m/a m/a 3 3 1 6 4.6 %
Sierra Leone 34 2013 m/a m/a m/a 1 2 3 8.8 %
Sierra Leone 80 2015 3 3 m/a m/a m/a 5 6.3 %
Total Kumplessiv 500 11 12 5 4 2233 6.6 %
1 Il-QEA/rieżami dokumentarju.
2 Iċ-ċifra ma tirriżultax fit-total tas-somma minħabba fl-arrotondament.
Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
25 Osservazzjonijiet 
Kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD li ma jindirizzawx ir-riformi l-aktar rilevanti
Fi Sierra Leone (2013-2015), il-Kummissjoni użat kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD li huma relatati mat-tnaq -
qis tal-arretrati tat-taxxa, mal-preżentazzjoni aktar f’waqtha tad-dikjarazzjonijiet tat-taxxa, mad-divulgazzjoni 
pubblika tad-dħul minn industriji estrattivi, mal-preżentazzjoni mill-Awtorità Nazzjonali tal-Minerali ta’ ab -
bozz ta’ liġi lill-Parlament, u mal-pubblikazzjoni ta’ liċenzji għat-tiftix u għall-estrazzjoni f’repożitorju online.
Fir-rapport 2013 tagħha dwar l-appoġġ baġitarju, il-Kummissjoni nnutat li Sierra Leone kien wieħed mill-pajjiżi 
bl-aktar potenzjal li jżid id-dħul fiskali. Madankollu, ħlief għall-arretrati tat-taxxa, l-għan tal-kundizzjonijiet 
li ntużaw kien li jittejbu l-proċeduri amministrattivi fl-awtorità tad-dħul u d-disponibbiltà tad- data  għall-
pubbliku. Dawn il-kundizzjonijiet waħidhom ma jżidux id-dħul domestiku tal-pajjiż direttament.
Matul l-istess perjodu, l-Abbozz ta’ Liġi dwar id-Dħul tal-Industriji Estrattivi, biċċa leġiżlazzjoni li, skont il-
Kummissjoni u l-FMI kien fiha riformi ta’ politika li huma kruċjali biex jiżdied id-dħul domestiku mill-attivitajiet 
estrattivi u mir-riżorsi naturali, kien lest iżda kien ilu snin jistenna l-adozzjoni mill-Parlament. L-abbozz ta’ liġi 
ġie ppreżentat lill-Parlament u fl-2013 iżda kien għadu ma ġiex adottat fi Frar 201644. Skont l-FMI45, l-Abbozz 
ta’ Liġi dwar il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi (ĠFP) weħel fil-Parlament u, b’riżultat ta’ dan, intilef il-momentum 
għall-istabbiliment tal-Fond għad-Dħul mir-Riżorsi Naturali.
Id-dewmien kontinwu fl-adozzjoni ta’ dawn l-abbozzi jissuġġerixxi li appoġġ akbar mid-donaturi, kieku kien 
iħaffef il-proċedimenti. Evalwazzjoni tal-appoġġ baġitarju għal Sierra Leone matul il-perjodu 2002-2015 
ikkonkludiet ukoll li hemm ukoll evidenza li ddewmu deċiżjonijiet diffiċli dwar il-mobilizzazzjoni tad-dħul 
domestiku.
Filwaqt li l-Kummissjoni ma tistax tobbliga parlament biex jadotta leġiżlazzjoni, hija ma ħeġġitx l-impli -
mentazzjoni ta’ ċerti riformi li huma miktubin fl-abbozzi (Fond għad-Dħul mir-Riżorsi Naturali u Kont Uniku 
tat-Teżor) billi tissettjahom bħala kundizzjonijiet għall-pagament. Matul l-2014 u l-2015, l-Ebola fixklet b’mod 
serju l-abbiltà tal-gvernijiet u  tad-donaturi biex jiffunzjonaw. Iżda dawn il-kundizzjonijiet jew oħrajn simili 
għalihom ma ġewx inklużi lanqas fil-kuntratt ta’ appoġġ baġitarju l-aktar reċenti, li ġie ffirmat fl-2015.
44 Sors:  Ir-Rapport Nru 14/171 tal-FMI dwar il-Pajjiżi, Ġunju 2014; il-valutazzjoni mill-Kummissjoni tal-eliġibbiltà makroekonomika għall-Ftehim ta’ 
Finanzjament  Nru  37419 u  l-informazzjoni riċevuta mill-awtoritajiet u  minn donaturi/atturi oħra matul il-missjoni.
45 L-Istqarrija għall-Istampa Nru 16/143 tal-FMI, id-29 ta’ Marzu 2016.Kaxxa 3
26 Osservazzjonijiet 
46 
Fi tliet każijiet, il-kundizzjonijiet speċifiċi applikati ma pproduċewx l-effett ta’ 
inċentiv li kien mistenni (ara l- Kaxxa 4 ) minħabba li dawn kienu diġà nkisbu meta 
l-kuntratt ġie ffirmat, jew minħabba li sempliċement ma setgħux jiġu infurzati. 
Dan jammonta għal użu ineffettiv mill-kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD.
Eżempji ta’ kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD mingħajr effett ta’ inċentiv
Kundizzjonijiet li diġà ġew issodisfati qabel l-iffirmar tal-Ftehim ta’ Finanzjament
Fir-Repubblika Ċentru-Afrikana, il-kundizzjonijiet speċifiċ għall-MDD ġew mehmuża mat-tieni kuntratt ta’ 
appoġġ baġitarju ta’ bini tal-Istat, li ġie ffirmat fl-2015. Il-kundizzjonijiet marbuta mal-ewwel porzjon varjabb -
li għall-2015 (EUR 1 000 000), u relatati mat-trażmissjoni u s-segwitu għall-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ 
azzjoni għall-mobilizzazzjoni tad-dħul fiskali u doganali, kienu ġew issodisfati qabel l-iffirmar tal-Ftehim ta’ 
Finanzjament fl-10  ta’ Lulju  2015.
B’mod simili, fi Sierra Leone l-kundizzjonijiet relatati mal-porzjonijiet varjabbli għall-2013 ġew issodisfati qabel 
ma ġie ffirmat il-Ftehim ta’ Finanzjament relatat.
Il-leġiżlazzjoni tal-pajjiż ma ppermettietx li tiġi ssodisfata kundizzjoni partikolari
Fin-Niġer, il-mira ssettjata għal-limitazzjoni tal-eżenzjonijiet mit-taxxa għall-porzjon varjabbli għall-2013 uriet 
li kienet impossibbli billi d-dritt nazzjonali ma jkunx jippermetti l-miżuri deskritti fl-indikatur.
Il-kundizzjonijiet kienu relatati mal-eliminazzjoni tal-eżenzjonijiet mit-taxxa fuq l-introjtu fuq il-profitti, u mat-
tneħħija ta’ klawżola dwar it-tnaqqis inkonnessjoni mat-tassazzjoni tal-kumpaniji minerarji.
Iż-żewġ kundizzjonijiet kienu se jirrikjedu bidliet fit-trasponiment tal-Kodiċi Minerarju tal-Unjoni Ekonomika 
Monetarja tal-Afrika tal-Punent, u dan ma kienx fattibbli fi żmien daqstant qasir (sena wara l-iffirmar tal-Fte -
him ta’ Finanzjament). Dawn id-diffikultajiet legali ma ġewx identifikati matul il-fażi tat-tfassil tal-kuntratt ta’ 
appoġġ baġitarju.Kaxxa 4
27 Osservazzjonijiet 
Monitoraġġ tal-kundizzjonijiet għall-MDD
47 
Il-ftehimiet ta’ finanzjament li jimplimentaw il-ħames kuntratti awditjati ta’ 
appoġġ baġitarju b’kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD (ara t- Tabella 4 ) kienu 
jinkludu arranġamenti għall-monitoraġġ u  l-valutazzjoni ta’ jekk dawk il-kundizz -
jonijiet ġewx issodisfati. Id-dettalji kienu jvarjaw minn kuntratt għal ieħor. F’erba’ 
każijiet dawn kienu ddefiniti sew biżżejjed biex il-Kummissjoni twettaq valutazz -
joni oġġettiva tal-konformità tal-pajjiż sieħeb mal-kundizzjonijiet. Madankollu, 
il-kuntratt mar-Repubblika Ċentru-Afrikana ma kienx jinkludi arranġamenti ade -
gwati għall-monitoraġġ mill-Kummissjoni (ara l- Kaxxa 5 ).
48 
Minn meta l-linji gwida l-ġodda tagħha daħlu fis-seħħ, il-Kummissjoni pproduċiet 
rapport annwali dwar l-appoġġ baġitarju46. L-objettiv huwa li tiġi pprovduta 
ħarsa ġenerali lejn l-implimentazzjoni tal-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju mill-
UE. Aħna eżaminajna l-punt sa fejn ir-rapport annwali jipprovdi informazzjoni 
rilevanti dwar l-MDD. Ir-rapport pilota tal-2013 kellu ftit li xejn elementi deskrittivi 
f’dan ir-rigward: informazzjoni ġenerali dwar il-pajjiżi li kienu qed jimplimentaw 
l-Inizjattiva għat-Trasparenza tal-Industriji Estrattivi (EITI)47 u l-proporzjonijiet 
tad-dħul għal kull pajjiż fejn il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju kienu qed jiġu 
implimentati.46 Id-DĠ Kooperazzjoni 
Internazzjonali u  Żvilupp, 
“Budget support  - financial 
implementation, risk 
assessment and selected 
macroeconomic and fiscal 
country results  (pilot report)” 
(Appoġġ 
baġitarju  - implimentazzjoni 
finanzjarja, valutazzjoni 
tar-riskju u  riżultati 
makroekonomiċi u  fiskali 
magħżula għall-pajjiżi 
(rapport pilota)), l-2013.
47 L-Inizjattiva għat-Trasparenza 
tal-Industriji Estrattivi (EITI) 
hija standard globali li 
jippromwovi l-ġestjoni 
miftuħa tar-riżorsi naturali 
b’obbligu ta’ rendikont. 
Il-pajjiżi jimplimentaw 
l-istandard tal-EITI biex 
jiżguraw id-divulgazzjoni 
sħiħa tat-taxxi u ta’ pagamenti 
oħra li jsiru mill-kumpaniji 
taż-żejt, tal-gass u  minerarji 
lill-gvernijiet.
Eżempji ta’ prattiki tajbin u dgħajfin fir-rigward tal-monitoraġġ tal-kundizzjonijiet 
speċifiċi għall-MDD
Fil-Mali, ġew issettjati arranġamenti ċari ta’ monitoraġġ għall-kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD fit-tieni 
programm ta’ appoġġ baġitarju għall-bini tal-Istat. Għal kull indikatur/subindikatur, il-Ftehim ta’ Finanzja -
ment kien jinkludi informazzjoni dettaljata, bħal deskrizzjoni sħiħa tal-indikatur, linji bażi, miri, sorsi għall-
verifikazzjoni, is-servizzi responsabbli u d-data meta d- data  kienet mistennija ssir disponibbli. Kien hemm 
karatteristiki pożittivi simili fil-kuntratti man-Niġer u ma’ Sierra Leone (żewġ kuntratti).
Fil-kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li ġie konkluż fl-2015 mar-Repubblika Ċentru-Afrikana, il-Kummissjoni 
qablet mal-Gvern li hija kienet se tivverifika l-konformità mal-kundizzjonijiet għall-MDD48 permezz ta’ ittri 
ta’ trażmissjoni u rapporti ta’ implimentazzjoni dwar il-pjanijiet ta’ azzjoni ta’ żewġ Direttorati Ġenerali. 
Madankollu, billi l-Ftehim ta’ Finanzjament ma ssettja ebda mira jew linja bażi għall-indikaturi li dwarhom kien 
intlaħaq qbil, kien impossibbli li jsir segwitu xieraq minħabba li ma kienx hemm standard li miegħu setgħu 
jitqabblu l-kisbiet. B’mod partikolari, il-Kummissjoni ma fformulatx rekwiżiti rigward il-kwalità tal-pjanijiet ta’ 
azzjoni jew x’proporzjon tal-pjanijiet kellu jiġi implimentat biex l-indikaturi jitqiesu bħala miskubin.
48 L-ewwel porzjon varjabbli għall-2015: trażmissjoni u segwitu tal-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni għall-mobilizzazzjoni tad-dħul fiskali 
u doganali fl-2015. It-tieni porzjon varjabbli għall-2015: segwitu tal-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni għall-mobilizzazzjoni tad-dħul fiskali 
u doganali fl-2015 u abbozzar tal-pjanijiet ta’ azzjoni għall-mobilizzazzjoni tad-dħul fiskali u doganali fl-2016.Kaxxa 5
28 Osservazzjonijiet 
49 
Għalkemm rapporti sussegwenti kellhom informazzjoni aktar dettaljata, għad 
hemm ftit wisq informazzjoni dwar kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’kundizzjonijiet 
speċifiċi għall-MDD. Pereżempju, ma tiġi pprovduda ebda informazzjoni dwar prog -
rammi mmirati lejn l-MDD. Ix-xerqien tar-rappurtar tal-UE dwar l-appoġġ tagħha 
għall-MDD huwa mminat mill-fatt li ma hemmx kodiċi speċifiku tad-DAC49 li huwa 
obbligatorju u li huwa relatat mal-politika tat-taxxa u l-amministrazzjoni tat-taxxa. 
Konsegwentement, ma hemmx informazzjoni komprensiva disponibbli dwar it-
totalità tal-finanzjament mill-Kummissjoni għall-MDD permezz tal-appoġġ baġitarju 
u forom oħra ta’ għajnuna.
Id-djalogu ta’ politika kien ġeneralment ikkoordinat tajjeb, 
iżda l-effettività tiegħu bħala għodda għall-appoġġ tal-MDD 
kienet imminata minn fokus strateġiku dgħajjef u ċirkustanzi 
lokali diffikultużi
50 
Il-Kummissjoni tara d-djalogu ta’ politika bħala element ewlieni tal-appoġġ 
baġitarju. Huwa mistenni li d-djalogu effettiv jibni fuq l-eliġibbiltà u l-valutazzjoni -
jiet tar-riskju li huma deskritti fit-taqsima preċedenti ta’ dan ir-rapport, filwaqt li 
jieħu inkunsiderazzjoni wkoll id-djalogu li jkun sar minn donaturi oħra. Il-linji gwida 
għall-appoġġ baġitarju jirrikjedu “strateġija rotanti ta’ djalogu” għall-identifikazz -
joni tal-metodi u l-pjattaformi l-aktar effettivi għad-djalogu, u ta’ prog  ramm ta’ 
azzjoni. Il-linji gwida jiddikjaraw ukoll li jenħtieġ li d-djalogu ta’ politika jiffoka fuq 
il-politika tat-taxxa, l-amministrazzjoni tat-taxxa u  d-dħul, inkluż mir-riżorsi naturali.
51 
Aħna vvalutajna jekk il-Kummissjoni użatx strateġija ta’ djalogu bbażata fuq il-valu -
tazzjonijiet tagħha tal-isfidi u r-riskji tal-MDD, u jekk dik l-istrateġija kinitx tinkludi 
r-rekwiżiti kollha msemmija fil-linji gwida. Aħna eżaminajna wkoll il-frekwenza, 
ix-xerqien u l-effettività tad-djalogu, u kif dan jiġi ddokumentat u kkoordinat mal-
atturi prinċipali fil-qasam.
Il-Kummissjoni ma żviluppatx strateġiji ta’ djalogu
52 
Id-djalogu ta’ politika spiss iseħħ f’kuntest diffikultuż. Is-sjieda u l-grad ta’ impenn 
għar-riformi tad-dħul jistgħu jinbidlu hekk kif jitilgħu gvernijiet ġodda jew iseħħu 
żviluppi mhux mistennija. Id-dawrien tal-persunal fid-delegazzjonijiet tal-Kummiss -
joni wkoll jippreżenta diffikultà f’termini tal-kontinwità tad-djalogu. Għalhekk, 
huwa essenzjali li jkun hemm strateġija ta’ djalogu b’objettivi elenkati b’mod ċar 
biex jiġi ttraċċat il-progress u jiġu indirizzati kwistjonijiet li jitqiesu bħala essen -
zjali. Strateġija bħal din tkun tħaddan, pereżempju, il-kwistjonijiet li għandhom 
jingħataw segwitu fil-perjodu li jmiss, ir-responsabbiltajiet tal-persunal tad-delezz -
jonijiet, l-interlokuturi prinċipali li għandhom jiġu kkuntattjati, il-pjattaformi li per -
mezz tagħhom għandhom jiġu indirizzati l-kwistjonijiet, skeda ta’ żmien indikattiva 
u l-eżiti mistennija .49 Permezz tas-Sistema 
tar-Rappurtar tal-Kredituri 
(CRS) tiegħu, il-Kumitat 
għall-Għajnuna fl-Iżvilupp 
tal-OECD fassal sensiela ta’ 
“kodiċijiet ta’ skop” li 
għandhom jintużaw 
mid-donaturi meta 
jikkomunikaw il-flussi 
tagħhom ta’ għajnuna 
lid-database rilevanti 
tal-OECD, li mbagħad jistgħu 
jintużaw għall-produzzjoni ta’ 
informazzjoni tal-istatistika 
dwar il-flussi ta’ għajnuna. 
Mill-2014 ‘il hawn, qed tintuża 
l-Kodiċi “Finta” Nru 15114 
għar-rappurtar volontarju 
dwar il-politika tat-taxxa 
u l-appoġġ għall-
amministrazzjoni tat-taxxa.
29 Osservazzjonijiet 
50 Il-linji gwida għall-appoġġ 
baġitarju, Settembru 2012, 
p. 42: Jenħtieġ li strateġija 
rotanti ta’ djalogu tidentifika 
il-metodi u l-pjattaformi 
l-aktar effettivi għad-djalogu, 
u programm ta’ azzjoni.53 
Aħna sibna li l-Kummissjoni ma kinitx żviluppat strateġiji għal djalogu ta’ politika 
fejn hija kienet identifikat kwistjonijiet speċifiċi għall-MDD li kellhom jiġu indiriz -
zati50. Dan kien minnu anke f’pajjiżi sħab bħal Sierra Leone, fejn il-Kummissjoni 
kienet identifikat l-MDD bħala riskju għoli għall-ilħuq tal-objettivi tal-appoġġ 
baġitarju.
54 
Għalkemm il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni tal-eliġibbiltà tal-ĠFP , il-ftehimiet 
ta’ finanzjament, u dokumenti oħra ta’ tħejjija semmew il-fora li fihom kellu jsir 
id-djalogu ta’ politika (eż. laqgħat konġunti ta’ koordinazzjoni bejn il-gvernijiet 
u d-donaturi), il-kwistjonijiet li kellhom jiġu indirizzati ġew ippreżentati f’termini 
ġenerali biss. Fin-nuqqas ta’ strateġiji ta’ djalogu, huwa diffiċli li jiġi vvalutat 
oġġettivament jekk dan il-komponent tal-appoġġ baġitarju kkontribwiex b’mod 
effettiv għar-riformi fl-MDD.
55 
Aħna sibna li d-djalogu ta’ politika dwar l-MDD kien aktar iffukat meta kien 
akkumpanjat b’kundizzjonijiet speċifiċi (ir-Repubblika Ċentru-Afrikana, il-Mali, in-
Niġer u  Sierra Leone) peress li l-identifikazzjoni, in-negozjar u, sussegwentement, 
il-monitoraġġ ta’ dawn il-kundizzjonijiet kienu jirrikjedu diskussjoni estensiva 
mal-pajjiżi sħab. Fil-pajjiżi awditjati li jifdal, id-djalogu seħħ f’kuntest ħafna usà, 
bħall-proċess ta’ riforma tal-ĠFP , fejn l-MDD kienet biss qasam wieħed minn 
ħafna li ġew diskussi (ara l-paragrafu 40). Fil-fatt, id-diskussjoni dwar ir-riformi 
tal-ĠFP mhux neċessarjament iggarantiet kopertura approfondita tal-MDD (ara 
l-eżempju fil- Kaxxa 6 ).
Id-djalogu dwar il-ĠFP mhux dejjem iggarantixxa kopertura approfondita tal-MDD
Fil-Mozambique, id-djalogu ta’ politika seħħ permezz ta’ grupp ta’ koordinazzjoni li kellu dibattiti dwar il-
kwistjonijiet ġenerali tal-ĠFP . Minħabba l-ambitu wiesa’ tal-ĠFP , xi aspetti speċifiċi u tekniċi ġew diskussi minn 
għadd ta’ sottogruppi, inkluż sottogrupp dwar it-tassazzjoni li indirizza speċifikament kwistjonijiet relatati 
mal-MDD, bħar-riskju fiskali u  d-dħul mir-riżorsi naturali.
Billi l-kuntratt ta’ appoġġ baġitarju tal-UE fil-Mozambique ma kienx fih kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD 
fil-porzjon varjabbli, il-Kummissjoni ma pparteċipatx fis-sottogrupp dwar it-tassazzjoni fejn il-prestazzjoni 
tal-pajjiż fid-DRM ġiet immonitorjata mill-qrib. Dan ovvjament naqqas l-involviment tal-Kummissjoni f’dan 
il-qasam minħabba li fil-laqgħat tal-grupp tal-ĠFP , li għalihom attendiet il-Kummissjoni, ġew diskussi biss il-
konklużjonijiet prinċipali mis-sottogrupp dwar it-tassazzjoni.Kaxxa 6
30 Osservazzjonijiet 
Id-djalogu kien ġeneralment ikkoordinat tajjeb mas-sħab fl-iżvilupp, iżda 
ma seħħx fuq bażi regolari minħabba f’kuntesti diffiċli fil-pajjiżi
56 
Fil-pajjiżi sħab, il-Kummissjoni ħadmet mill-qrib ma’ donaturi oħra li kienu 
qed jipprovdu appoġġ baġitarju51. Id-donaturi ltaqgħu jew ikkomunikaw ma’ 
xulxin52 qabel il-laqgħat konġunti ta’ ppjanar jew ta’ rieżaminar, li fihom huma 
ppreżentaw u  ddiskutew il-pożizzjonijiet tagħhom u  allinjaw fehmiethom. 
L-analiżi mill-Kummissjoni tas-sitwazzjoni makroekonomika u fiskali, tad-
dgħufijiet maġġuri, tal-progress tar-riformi u tas-suċċess tal-isforzi tal-gvern, 
ġeneralment kienet f’konformità mal-valutazzjonijiet mogħtija mill-FMI u  minn 
atturi oħra preżenti fil-pajjiż ikkonċernat.
57 
Fir-Repubblika Ċentru-Afrikana, fin-Niġer u  fi Sierra Leone53, id-djalogu ta’ poli -
tika meħtieġ biex tiġi vvalutata l-konformità tal-gvernijiet mal-kundizzjonijiet 
speċifiċi għall-MDD ma seħħx fuq bażi regolari minħabba f’ċirkustanzi diffiċli 
fil-pajjiżi. Dan immina l-potenzjal ta’ dan il-komponent bħala għodda biex il-
progress insodisfaċenti jiġi identifikat u indirizzat b’mod rapidu (ara l- Kaxxa 7 ).51 Fil-Mauritania, l-UE kienet 
l-uniku donatur li pprovda 
appoġġ baġitarju, iżda 
l-kwistjonijiet relatati mal-ĠFP 
ġew diskussi u  kkoordinati fost 
id-donaturi kollha.
52 Fis-Senegal id-donaturi jużaw 
sit web iddedikat biex 
jikkomunikaw.
53 Fiż-żmien meta twettaq 
l-awditu tagħna, il-
Kummissjoni kienet għadha 
ma vvalutatx il-progress 
tal-Mali fir-rigward tal-
kundizzjonijiet speċifiċi li 
kienu rilevanti għall-MDD, billi 
dawn kienu japplikaw biss 
għall-porzjonijiet varjabbli 
għall-2016 u  l-2017.
Eżempji ta’ djalogu li ma seħħx fuq bażi regolari
Fir-Repubblika Ċentru-Afrikana, l-arranġamenti ta’ djalogu ta’ politika li ġew stabbiliti fl-2010 kienu ilhom ma 
jiffunzjonawx mill-bidu tal-kriżi politika fl-2012. F’Marzu 2014, twaqqaf kumitat biex jimmonitorja r-riforma tal-
finanzi pubbliċi (li kienet tinkludi miżuri ta’ MDD). Għalkemm id-donaturi fakkru lill-awtoritajiet fir-responsabbil -
tajiet tagħhom f’bosta okkażjonijiet, il-kumitat iltaqa’ darba biss, fi tmiem l-2014. Għalhekk ir-responsabbiltajiet 
tal-kumitat u l-proċess ta’ djalogu, li jikkonċernaw il-konformità tal-Gvern maż-żewġ kundizzjonijiet speċifiċi 
għall-MDD fil-porzjon varjabbli tal-2015, kellhom jingħataw f’idejn il-kumitat tat-teżor, għalkemm dawn ir-re -
sponsabbiltajiet ma kinux fit-termini ta’ referenza tiegħu.
Fi Sierra Leone, matul l-2014-2015, id-djalogu ta’ politika ma setax jiġi sostnut minħabba l-kriżi tal-Ebola. Barra 
minn hekk, evalwazzjoni tal-appoġġ baġitarju li ġiet ipprovduta fil-pajjiż matul l-2002-201554, ikkonkludiet li 
r-riformi tal-amministrazzjoni tad-dħul ma ġewx appoġġati b’mod attiv minn djalogu u impenn ta’ livell għoli, 
bħalma kienu xi oqsma oħra li raw progress akbar (l-EITI, l-Inizjattiva għall-Kura tas-Saħħa Mingħajr Ħlas). B’mod 
ġenerali, l-amministrazzjoni tad-dħul ma ġietx enfasizzata b’mod suffiċjenti fil-proċess ta’ djalogu dwar il-qafas 
ta’ valutazzjoni tal-prestazzjoni.
Fin-Niġer, minkejja talbiet ripetuti mill-komunità tad-donaturi, sa issa l-grupp ta’ koordinazzjoni tal-appoġġ 
baġitarju ma kienx qed jopera minħabba nuqqas ta’ ftehim bejn żewġ ministeri dwar l-allokazzjoni tar-respon -
sabbiltajiet għall-koordinazzjoni tad-donaturi. Ma kien hemm ebda qafas komuni għall-monitoraġġ tal-progress 
li sar fl-issodisfar tal-kundizzjonijiet. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet ukoll li kellha diffikultajiet biex torganizza 
laqgħat mar-rappreżentanti tal-Gvern u  rrappurtat li r-rakkomandazzjonijiet tad-donaturi ma ngħatawx seg -
witu. Bi ftehim bejn il-Gvern u l-Kummissjoni, il-porzjon varjabbli għall-2013 kien jinkludi kundizz  joni tal-MDD li 
tirrikjedi miżuri li ma kinux infurzabbli fid-dritt nazzjonali (ara l- Kaxxa 4 ). F’dan il-każ, id-djalogu ta’ politika ma 
identifikax din il-problema.
54 Evalwazzjoni Indipendenti tal-Appoġġ Baġitarju għal Sierra Leone fl-2002-2015 (ir-Rapport Finali ta’ April 2016).Kaxxa 7
31 Osservazzjonijiet 
Il-komponent ta’ żvilupp tal-kapaċità, tal-kuntratti ta’ 
appoġġ baġitarju, rarament kien immirat lejn l-MDD
58 
Il-kapaċità amministrattiva hija parti kruċjali mill-mobilizzazzjoni effettiva tad-
dħul fl-Afrika sub-Saħarjana. Għalkemm il-komponent ta’ żvilupp tal-kapaċità, 
tal-appoġġ baġitarju, huwa relattivament żgħir meta mqabbel ma’ mezzi oħra 
li l-Kummissjoni tuża biex tindirizza l-ħtiġijiet ta’ kapaċità fl-MDD, il-linji gwida 
dwar l-appoġġ baġitarju jidentifikaw riformi tat-taxxa, amministrazzjoni tat-taxxa  
u ġestjoni tar-riżorsi naturali  bħala oqsma ta’ żvilupp tal-kapaċità li għandhom 
importanza partikolari. Aħna vvalutajna sa liema punt il-Kummissjoni indirizzat il-
ħtiġijiet ta’ kapaċità tal-MDD permezz tal-kuntratti tagħha ta’ appoġġ baġitarju.
59 
L-appoġġ baġitarju ġie pprovdut għall-iżvilupp tal-kapaċità fil-qasam usa’ 
tal-ĠFP , li jista’ jindika wkoll appoġġ dirett jew indirett għall-MDD (ara l-parag -
rafu 40). Mill-15-il kuntratt awditjati f’6 pajjiżi (Cape Verde, ir-Repubblika 
Ċentru-Afrikana, il-Mali, il-Mauritania, in-Niġer u Sierra Leone) 9 allokaw total ta’ 
EUR 60.4 miljun għall-iżvilupp tal-kapaċità, li rrappreżentaw 4.8 % tal-ammont 
totali impenjat fl-appoġġ baġitarju. Madankollu, fil-qafas tal-appoġġ baġitarju, 
il-Kummissjoni speċifikament assenjat ftit li xejn finanzjament għall-iżvilupp 
tal-kapaċità fl-MDD – mill-kuntratti li eżaminajna, wieħed biss kien immirat lejn 
l-iżvilupp tal-kapaċità, bl-appoġġ jilħaq total ta’ EUR 3 miljun. Il- Kaxxa 8  tagħti 
dettalji dwar l-użu limitat li sar mill-appoġġ baġitarju għall-żvilupp tal-kapaċità 
fl-MDD.
Appoġġ limitat għall-iżvilupp tal-kapaċità fl-MDD
Fir-Repubblika Ċentru-Afrikana, ħafna donaturi għandhom programm ta’ assistenza teknika li bih jgħinu lill-
Gvern tranżizzjonali jirrestawra l-funzjonament bażiku tal-finanzi pubbliċi. Il-Kuntratt  Nru  37458 ta’ appoġġ 
baġitarju kien jinkludi EUR 3 miljun għall-implimentazzjoni tar-riformi meħtieġa biex jiġi ggarantit id-dħul. 
Dan kellu jkun wieħed mit-tliet pilastri tal-kuntratt, li l-iskop tiegħu kien li jiggarantixxi s-sinerġiji meħtieġa 
fis-sitwazzjoni fraġli li l-pajjiż qed jiffaċċja. L-appoġġ kien intenzjonat li jikkomplementa proġetti oħra ta’ as -
sistenza teknika li għadhom għaddejjin fil-qasam. Madankollu, dan qatt ma ntuża fil-prattika.Kaxxa 8
32 Osservazzjonijiet 
Il-Kummissjoni ma kellhiex għodod xierqa biex 
tipprovdi evidenza li l-appoġġ baġitarju mill-UE 
kkontribwixxa għat-titjib tal-MDD fil-pajjiżi sħab
60 
Minn meta daħal fis-seħħ l-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni għall-appoġġ 
baġitarju fl-2012, din il-forma ta’ għajnuna spiċċat kienet, flimkien ma’ inizjattivi 
oħra tal-UE, strument importanti biex il-pajjiżi sħab jiġu megħjuna jtejbu l-MDD 
tagħhom (ara l- Figura 1 ). F’din it-taqsima, aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni 
tużax indikaturi u tekniki ta’ evalwazzjoni li jistgħu juru jekk l-appoġġ baġitarju 
kkontribwiex għall-MDD fil-pajjiżi awditjati.
61 
Aħna sibna li l-Kummissjoni tuża indikaturi tal-impatt li huma ta’ livell għoli. 
Filwaqt li dawn huma xierqa għall-monitoraġġ tal-progress kumplessiv fl-
MDD, huma jistgħu jiġu influwenzati minn ħafna fatturi esterni u ma jistgħux 
jirreġistraw outputs u eżiti li ġew indotti speċifikament mill-appoġġ baġitarju. 
Għaldaqstant, huma ma jagħtux indikazzjoni ċara ta’ jekk l-appoġġ baġitarju 
kkontribwiex għall-MDD, b’mod pożittiv jew negattiv, fil-pajjiżi awditjati.
62 
Il-proporzjon tad-dħul mal-PDG55 huwa indikatur standard wieħed li jintuża mill-
Kummissjoni biex tivvaluta l-progress tal-MDD, u li juri d-dħul miġbur b’relazzjoni 
mal-prestazzjoni ekonomika ta’ pajjiż. Aħna analizzajna kif evolva dan l-indikatur 
matul l-2007-2014. Għalkemm il-proporzjon żdied matul dan il-perjodu f’sitta 
mid-disa’ pajjiżi awditjati56, il-valuri ma juru ebda bidla ovvja minn tmiem l-2012 
meta l-approċċ il-ġdid daħal fis-seħħ (ara l- Figura 2 ). Minkejja dan, il-valuri ta’ 
dan l-indikatur ma jistgħux jintrabtu mal-appoġġ baġitarju jew ma’ xi azzjoni 
oħra tad-donaturi, minħabba li huwa influwenzat minn ħafna fatturi. Pereżempju, 
fil-Mauritania, l-indikatur żdied b’mod sinifikanti mill-2011 sal-2012, prinċipalment 
minħabba dħul minerarju għoli minn esportazzjonijiet rekord fl-201157. Dan 
kien f’kuntrast mar-Repubblika Ċentru-Afrikana fejn, minħabba l-kriżi politika 
u tas-sigurtà, l-indikatur naqas ħafna wara l-2012. Fil-Mozambique, il-varjazzjoni 
mill-2012 sal-2013 kienet ogħla mis-soltu, iżda dan kien dovut prinċipalment għal 
qligħ kapitali anormali mill-bejgħ ta’ konċessjonijiet tal-gass58.55 Dan l-indikatur jintuża wkoll 
mill-FMI u mill-Bank Dinji.
56 Għal stampa aktar ċara, aħna 
użajna l-proporzjon 
għad-dħul bl-esklużjoni 
tal-għotjiet tad-donaturi.
57 Ir-Rapport Nru 12/323 tal-FMI 
dwar il-Pajjiż, il-Ħames 
Rieżami 2012.
58 Ir-Rapport Nru 14/148 tal-FMI 
dwar il-Pajjiż, it-Tieni 
Rieżami  2014.
33 Osservazzjonijiet 
63 
In-Niġer kien l-uniku pajjiż li esperjenza xejra pożittiva relattivament kostanti 
wara l-2012. Skont l-FMI, fl-2013 iż-żieda kienet dovuta prinċpalment għal dħul 
eċċezzjonali mis-settur taż-żejt. L-iżviluppi fil-biċċa l-kbira mill-pajjiżi l-oħra kienu 
aktar varjabbli matul il-perjodu. Figura 2L-evoluzzjoni tal-proporzjon tad-dħul mal-PDG mill-2007 sal-2014
L-Afrika sub-SaħarjanaCape VerdeSierra Leone*Il-MauritaniaIr-RwandaIr-Repubblika Ċentru-Afrikana*Is-SenegalIl-MozambiqueIn-Niġer*Il-Mali*
2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 200730
25
20
15
10
5
0
* Pajjiżi b’indikaturi tal-MDD.
Sors:  Ħarsa Ekonomika Reġjonali tal-FMI, Ottubru 2015. Iċ-ċifri tal-Mauritania mill-Ħarsa Ekonomika Afrikana tal-2012, l-2014 u l-2016 / il-Qorti 
Ewropea tal-Awdituri (kalkolu).
34 Osservazzjonijiet 
64 
Sett ieħor ta’ indikaturi li jintuża mill-Kummissjoni biex tivvaluta t-titjib fis-
sistema fiskali jiġi mill-qafas tal-PEFA. Aħna analizzajna tliet indikaturi tal-PEFA 
speċifiċi għall-MDD59 li jkejlu t-trasparenza, ir-reġistrazzjoni u  l-ġbir tat-taxxi. 
Dawn l-indikaturi jipprovdu informazzjoni dwar aspetti importanti tal-politika 
tat-taxxa u  l-amministrazzjoni tat-taxxa. Madankollu, għall-iskopijiet tagħna 
huma għandhom ftit li xejn valur informattiv, billi għall-perjodu ta’ wara l-2012 
(meta ġew approvati l-linji gwida l-ġodda għall-appoġġ baġitarju) dawn huma 
disponibbli għal żewġ pajjiżi biss (il-Mauritania u Sierra Leone). It- Tabella 5  turi 
titjib kumplessiv bejn l-ewwel u t-tieni valutazzjonijiet tal-PEFA – li twettqu 
għall-2006-2008 u  għall-2010-2012 rispettivament60. Is-sitwazzjoni fiż-żewġ pajjiżi 
li għalihom hemm informazzjoni disponibbli wara l-2012 hija kif ġej:
- Ir-rapport tal-Mauritania ma juri titjib f’ebda wieħed mit-tliet indikaturi meta 
mqabbla mal-2008.
- Għal Sierra Leone, kien biss l-indikatur għall-ġbir tat-taxxa li tjieb b’mod sin -
ifikanti mill-2010 ‘l hawn.Tabella 559 Il-linji gwida tal-Kummissjoni, 
p. 37: Il-Kummissjoni tuża 
l-Qafas ta’ Kejl tal-Prestazzjoni 
tal-PEFA-ĠFP bħala l-għodda 
preferuta biex tivvaluta 
l-kwalità tas-sistema ta’ ĠFP 
f’pajjiż. Il-Qafas tal-PEFA-ĠFP 
jkejjel il-prestazzjoni 
operazzjonali tas-sistema 
tal-ĠFP bl-użu ta’ 28 indikatur 
mifruxa fuq sitt dimensjonijiet 
ewlenin, u jevalwa l-impatt 
probabbli tad-dgħufijiet 
tal-ĠFP fuq tliet livelli tal-eżiti 
baġitarji tal-ĠFP fit-terminu 
medju. Fil-qafas tal-PEFA, 
l-amministrazzjoni tat-taxxa 
hija koperta minn erba’ 
indikaturi li jivvalutaw ir-riżultat 
aggregat tad-dħul meta 
mqabbel mal-baġit oriġinali 
approvat oriġinarjament (PI-3), 
trasparenza tal-obbligi 
u l-obbligazzjonijiet 
tal-kontribwenti (PI-13), 
effettività tal-miżuri għar-
reġistrazzjoni tal-kontribwenti 
u għall-valutazzjoni tat-taxxa 
(PI-14) u effettività fil-ġbir 
tal-pagamenti tat-taxxa (PI-15).
60 L-aktar sena reċenti tal-
evalwazzjoni tal-PEFA tvarja 
minn pajjiż għal ieħor, bejn 
l-2007 u  l-2014.
Evoluzzjoni tal-punteġġi tal-PEFA
Indikatur tal-PEFA1PI-13 Trasparenza tal-obbligi u l-
obbligazzjonijiet tal-kontribwentiPI-14 Effettività tal-miżuri għar-
reġistrazzjoni tal-kontribwenti 
u għall-valutazzjoni tat-taxxaPI-15 Effettività fil-ġbir tal-paga -
menti tat-taxxa
L-ewwel 
rapport 
disponibbliIt-tieni 
rapport 
disponibbliIt-tielet 
rapport 
disponibbliL-ewwel 
rapport 
disponibbliIt-tieni 
rapport 
disponibbliIt-tielet 
rapport 
disponibbliL-ewwel 
rapport 
disponibbliIt-tieni 
rapport 
disponibbliIt-tielet 
rapport 
disponibbli
Cape Verde 2007 - B 2007 - A 2007 - D+
Ir-Repubblika 
Ċentru-Afrikana2 2008 - D+ 2010 - C 2008 - D+ 2010 - C 2008 - D+ 2010 - D+
Il-Mali22006 - C+ 2010 - B 2006 - C 2010 - C+ 2006 - C+ 2010 - C+
Il-Mauritania 2008 - B 2014 - B 2008 - C+ 2014 - C 2008 - D+ 2014 - D+
Il-Mozambique 2006 - B 2008 - B+ 2010 - A 2006 - C+ 2008 - B 2010 - A 2006 - D+ 2008 - D+ 2010 - C+
In-Niġer22008 - C 2012 - C+ 2008 - C 2012 - C 2008 - D+ 2012 - D+
Ir-Rwanda 2007 - A 2010 - A 2007 - B+ 2010 - A 2007 - D+ 2010 - D+
Is-Senegal 2007 - B 2011 - B 2007 - C+ 2011 - B 2007 - 2011 - D+
Sierra Leone22007 - C+ 2010 - B 2014 - B 2007 - C 2010 - B 2014 - B+ 2007 - D+ 2010 - D+ 2014 - B+
1  Il-qafas tal-PEFA jivvaluta u jirrapporta dwar il-punti tajbin u l-punti dgħajfin tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, attwalment bl-użu ta’ 31 indi -
katur tal-prestazzjoni li huma diżaggregati ulterjurment f’94 dimensjoni. Il-prestazzjoni ta’ kull indikatur u dimensjoni titkejjel bi tqabbil ma’ 
skala ordinali ta’ erba’ punti mill-A sad-D.
2 Pajjiżi b’indikaturi tal-MDD.
Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
35 Osservazzjonijiet 
65 
Is-sejbiet ta’ hawn fuq jiddimostraw li l-indikaturi ta’ livell għoli li huma speċifiċi 
għad-DRM, u li ntużaw mill-Kummissjoni, ma jipprovdux biżżejjed informazzjoni 
rilevanti dwar il-kontribut relattiv tal-appoġġ baġitarju għall-MDD fil-pajjiżi awd -
itjati. Dawn l-osservazzjonijiet huma konsistenti ma’ evalwazzjonijiet reċenti oħra 
ta’ din il-forma ta’ twassil ta’ għajnuna, li ma setgħux jagħtu prova ta’ xi impatt 
sostanzjali, la pożittiv u lanaqas negattiv, fil-livell tal-MDD. Evalwazzjoni mwettqa 
mill-kooperazzjoni Daniża għall-iżvilupp DANIDA, li ġiet ippubblikata fl-2014, 
irrieżaminat bosta studji dwar il-pajjiżi, evalwazzjonijiet speċifiċi u  studji tematiċi 
tal-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju. Hija sabet li ma jidhirx li l-operazzjonijiet ta’ 
appoġġ baġitarju kellhom xi impatt sinifikanti fuq il-livell ta’ ġbir tad-dħul do -
mestiku. Min-naħa tiegħu, fl-2011 id-Dipartiment għall-Evalwazzjoni tal-Politika 
u l-Operazzjonijiet (IOB) tal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin tan-Netherlands ik -
konkluda, fuq l-istess linji, li ma hemmx evidenza li l-appoġġ baġitarju kellu effett 
pożittiv fuq id-dħul fiskali61.
66 
B’mod simili, evalwazzjoni tal-appoġġ baġitarju pprovduta matul l-2002-2015 fi 
Sierra Leone ma kinitx konklużiva biżżejjed dwar l-impatt fuq l-MDD: ir-relazzjoni 
mal-appoġġ baġitarju tidher, a priori , dgħajfa62. L-evalwazzjoni nnutat ukoll li 
ma kienx possibbli li tintwera l-kawżalità fir-rigward tad-diżinċentivi li l-appoġġ 
baġitarju jista’ jiġġenera għall-mobilizzazzjoni tad-dħul.
67 
Biex jiġi ddimostrat jekk il-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju għandhomx impatt 
dirett fuq l-MDD, ikun meħtieġ li jiġu żviluppati għodod xierqa ta’ ġbir tad- data  
u li jiġu vvalutati fid-dettall oqsma speċifiċi ta’ sistema fiskali, bi tqabbil matul 
iż-żmien u  bl-attribuzzjoni tal-progress miksub għall-komponenti individwali tal-
appoġġ baġitarju. It-TADAT hija waħda minn dawn l-għodod (ara l-paragrafu 24), 
li tipprovdi valutazzjoni speċifika tas-sistemi, il-proċessi u  l-istituzzjonijiet ta’ 
amministrazzjoni tat-taxxa tal-pajjiżi. Madankollu, dan l-istrument għadu fil-fażi 
pilota: sa issa, ġew ivvalutati l-komponenti ewlenin tas-sistemi fiskali għal 17-il 
pajjiż.61 Rieżami tal-evalwazzjonijiet 
tal-appoġġ baġitarju, Danida 
(2014); u rieżami tal-appoġġ 
baġitarju 2000-2011, 
id-Dipartiment għall-
Evalwazzjoni tal-Politiki 
u l-Operazzjonijiet (IOB), 
il-Ministeru tal-Affarijiet 
Barranin, in-Netherlands.
62 Evalwazzjoni Indipendenti 
tal-Appoġġ Baġitarju għal 
Sierra Leone, 2002 – 2015, 
p. 73.
36
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
68 
Il-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku (MDD) tirreferi għall-azzjoni li tiġġenera 
dħul tal-gvern minn riżorsi domestiċi, u minn sorsi fiskali jew mhux fiskali. It-titjib 
tal-MDD ta’ pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa fattur kruċjali fl-iżvilupp sostenibbli 
tagħhom; b’hekk din saret prijorità tal-politika tal-iżvilupp tal-UE. L-UE tappoġġa 
l-MDD f’dawn il-pajjiżi permezz ta’ bosta modalitajiet ta’ għajnuna, inkluż 
l-appoġġ baġitarju. Bejn wieħed u ieħor 20 % tal-finanzjament mill-UE għall-
iżvilupp jingħadda permezz tal-appoġġ baġitarju, u l-Afrika sub-Saħarjana hija l-
ikbar riċevitur. MDD imtejba kienet waħda mill-ħames sfidi ewlenin għall-iżvilupp 
li ġew indirizzati mill-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni għall-appoġġ baġitarju, li 
ġie adottat fl-2012.
69 
Permezz ta’ dan l-awditu, aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni użatx il-kuntratti 
ta’ appoġġ baġitarju b’mod effettiv biex tappoġġa lill-MDD f’pajjiżi b’introjtu 
baxx u  b’introjtu medju inferjuri fl-Afrika sub-Saħarjana. Aħna sibna li l-approċċ 
il-ġdid tal-Kummissjoni żied il-potenzjal ta’ din il-forma ta’ għajnuna li tirrinforza 
l-MDD b’mod effettiv, iżda d-dgħufijiet fl-ippjanar u fl-implimentazzjoni ma 
ppermettewx li dak il-potenzjal jiġi sfruttat bis-sħiħ. Barra minn hekk, l-analiżi 
tagħna tad- data  u l-evalwazzjonijiet disponibbli żvelat nuqqas ta’ għodod ta’ 
monitoraġġ xierqa biex tiġi pprovduta data  għall-valutazzjoni ta’ kemm l-appoġġ 
baġitarju kkontribwixxa għat-titjib kumplessiv fl-MDD fil-pajjiżi awditjati. Abbażi 
ta’ dawn l-elementi, aħna nikkonkludu li l-Kummissjoni għadha ma użatx il-
kuntratti ta’ appoġġ baġitarju b’mod effettiv biex tappoġġa lill-MDD f’pajjiżi 
b’introjtu baxx u  b’introjtu medju inferjuri fl-Afrika sub-Saħarjana.
37 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
70 
Il-Kummissjoni ma tatx biżżejjed kunsiderazzjoni lill-MDD meta fasslet l-operazz -
jonijiet tagħha ta’ appoġġ baġitarju. Filwaqt li l-approċċ il-ġdid jirrappreżenta 
titjib, billi wassal valutazzjoni mtejba tal-MDD fil-pajjiżi sħab kif ukoll analiżi 
tar-riskji relatati, dan ma sarx dejjem b’mod komprensiv fil-prattika. Valutazzjoni -
jiet tal-pajjiżi huma fundamentali għat-tfassil tal-appoġġ baġitarju, billi jgħinu 
lill-Kummissjoni tidentifika l-kwistjonijiet kruċjali li għandhom jiġu indirizzati 
permezz tal-kundizzjonijiet għall-iżborżament, l-iżvilupp tal-kapaċità u  d-djalogu 
ta’ politika li hija tuża flimkien mal-finanzjament. Madankollu, il-valutazzjonijiet 
li awditjajna, li twettqu f’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra, ma koprewx aspetti 
essenzjali tal-politika tat-taxxa u l-amministrazzjoni tat-taxxa li ssemmew fil-
linji gwida proprji tal-Kummissjoni. Barra minn hekk, ma ġewx evalwati r-riskji 
ewlenin relatati mal-eżenzjonijet mit-taxxa u mal-ġbir u t-trasferiment ta’ dħul 
fiskali u dħul mhux fiskali mir-riżorsi naturali (ara l-paragrafi 19 sa 38).
Rakkomandazzjoni 1 — Tisħiħ tal-valutazzjonijiet tal-MDD 
u l-analiżijiet tar-riskju dwarha
(a) Qabel tapprova kuntratti u żborżamenti ġodda ta’ appoġġ baġitarju, jenħtieġ 
li l-Kummissjoni tiżgura li l-valutazzjonijiet tal-MDD ikunu komprensivi 
u implimentati b’mod konsistenti. B’mod partikolari, jenħtieġ li hija tivverifika 
li l-valutazzjonijiet ikopru l-aspetti xierqa kollha tal-politika tat-taxxa u l-am -
ministrazzjoni tat-taxxa li huma deskritti fil-linji gwida tagħha għall-appoġġ 
baġitarju. Meta l-istatistika u  d-data  rilevanti ma jkunux disponibbli, jenħtieġ 
li dan jiġi nnutat ukoll fil-valutazzjonijiet, billi jista’ jipprovdi informazzjoni 
siewja dwar il-ħtiġijiet ta’ kapaċità fil-pajjiżi sħab.
(b) Jenħtieġ li l-Kummissjoni, b’effett immedjat, tikkompleta l-qafas tagħha ta’ 
valutazzjoni tar-riskju billi tinkludi r-riskji marbuta mad-dħul mhux fiskali 
u mal-eżenzjonijiet mit-taxxa. Jenħtieġ li hija testendi s-sorsi ta’ informazz -
joni li jintużaw biex titwieġeb il-Mistoqsija Nru 38 dwar il-valutazzjoni tar-
riskju, li tikkonċerna d-dħul fiskali, għall-indikaturi PI-14 u PI-15 tal-PEFA dwar 
il-valutazzjoni u l-ġbir tat-taxxi. Jenħtieġ li l-valutazzjonijiet tal-MDD jużaw 
ukoll it-TADAT bħala sors ta’ informazzjoni, fejn din tkun disponibbli.
38 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
71 
Il-Kummissjoni kienet għamlet l-iżborżament tal-fondi tal-appoġġ baġitarju 
kundizzjonali fuq l-issodisfar ta’ riformi speċifiċi fl-MDD f’5 kuntratti biss mill-
15-il kuntratt ta’ appoġġ baġitarju li ġew awditjati. Għalkemm it-tqassim tax-
xogħol fost id-donaturi jista’ jintuża biex jiġġustifika n-nuqqas ta’ kundizzjoni -
jiet speċifiċi għall-MDD fil-kuntratti ta’ appoġġ baġitarju, aħna ma sibna ebda 
evidenza li din id-deċiżjoni kienet appoġġata b’valutazzjoni tal-involviment ta’ 
donaturi oħra f’dan il-qasam. 
72 
Aħna sibna wkoll li l-kundizzjonijiet speċifiċi mhux dejjem kienu jippromwovu 
r-riformi fl-MDD b’mod effettiv, billi jew setgħu jiġu ssodisfati wisq faċilment 
jew inkella ma kinux infurzabbli, u b’hekk naqqsu l-inċentiv biex il-pajjiżi sħab 
jinvolvu lilhom infushom fir-riforma. Ebda kundizzjoni speċifika għall-MDD ma 
kienet mehmuża mal-kuntratti ta’ governanza tajba u ta’ żvilupp. Dan huwa 
inkonsistenti mad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li jenħtieġ li jkun hemm enfażi 
akbar fuq l-MDD f’dan it-tip ta’ appoġġ baġitarju. B’mod ġenerali, ma sarx 
biżżejjed użu mill-kundizzjonijiet għall-MDD fit-tipi kollha ta’ kuntratti ta’ appoġġ 
baġitarju, li ma jaqbilx mar-rwol ċentrali li suppost huwa assenjat għall-MDD (ara 
l-paragrafi  39 sa 47).
Rakkomandazzjoni 2 — Tisħiħ tal-użu minn kundizzjonijiet 
għall-iżborżament li huma speċifiċi għall-MDD
Għal kuntratti futuri ta’ appoġġ baġitarju, jenħtieġ li l-Kummissjoni tieħu kont 
akbar tal-MDD fil-kundizzjonijiet speċifiċi għall-iżborżament li huma marbuta 
mal-porzjonijiet varjabbli, billi:
(a) Issaħħaħ il-fokus tal-kuntratti ta’ governanza tajba u ta’ żvilupp fuq l-MDD 
billi żżid l-użu tal-kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD, notevolment f’pajjiżi 
fejn dan il-qasam ma jiġix indirizzat b’mod xieraq permezz ta’ forom oħra ta’ 
għajnuna mill-UE u/jew permezz ta’ sħab oħra fl-iżvilupp.
(b) Tiżgura li l-kundizzjonijiet għall-MDD li jintużaw f’porzjonijiet varjabbli 
jippromwovu l-MDD b’mod effettiv, li jkunu jistgħu jiġu ssodisfati u in -
furzati, biex b’hekk ikun aktar probabbli li jipprovdu lill-pajjiżi sħab bl-
inċentivi meħtieġa biex javvanzaw fl-implimentazzjoni tal-aġenda tagħhom 
għar-riforma.
39 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
73 
Fir-rapporti annwali tagħha dwar l-appoġġ baġitarju, il-Kummissjoni tipprovdi 
ħarsa ġenerali kwantitattiva utli lejn l-implimentazzjoni tal-kuntratti ta’ appoġġ 
baġitarju mill-UE. Madankollu, għalkemm l-MDD hija ċentrali għall-approċċ 
il-ġdid għall-appoġġ baġitarju, ir-rapporti jagħtu wisq ftit informazzjoni dwar 
l-appoġġ tal-UE għall-MDD permezz ta’ din il-forma ta’ għajnuna (ara l-para -
grafi 48 sa 49).
Rakkomandazzjoni 3 — Tisħiħ tar-rappurtar dwar l-użu mill-
appoġġ baġitarju għat-titjib tal-MDD
Mill-2017 ‘il quddiem, jenħtieġ li fir-rapport tagħha dwar l-appoġġ baġitarju l-
Kummissjoni tipprovdi aktar informazzjoni rigward l-użu ta’ kuntratti ta’ appoġġ 
baġitarju għall-MDD. B’mod partikolari, ir-rapporti jistgħu jinkludu informazzjoni 
dwar l-għadd, it-tip u l-valur tal-kuntratti bl-MDD bħala objettiv speċifiku, kif 
ukoll studji ta’ każijiet li juru l-kontribut tal-appoġġ baġitarju għat-titjib tal-MDD 
fil-pajjiżi sħab.
74 
Id-djalogu ta’ politika fil-qasam tal-MDD kien aktar iffukat meta kien akkumpan -
jat b’kundizzjonijiet speċifiċi, billi l-identifikazzjoni, in-negozjar u, sussegwente -
ment, il-monitoraġġ ta’ dawn il-kundizzjonijiet kienu jeħtieġu diskussjoni estensi -
va mal-pajjiżi sħab. Madankollu, xi ċirkustanzi lokali diffikultużi fissru li d-djalogu 
ta’ politika ma sarx regolarment, u dan immina l-potenzjal tiegħu bħala għodda 
għall-identifikazzjoni u  l-indirizzar rapidu ta’ progress insodisfaċenti fir-riformi 
meħtieġa mill-kundizzjonijiet. Il-Kummissjoni ma żviluppatx strateġiji għall-
istruttrar tad-djalogu ta’ politika tagħha madwar kwistjonijiet speċifiċi għall-
MDD, prijoritajiet, objettivi, interlokuturi u dati fissi (ara l-paragrafi 50 sa 57).
Rakkomandazzjoni 4 — Tisħiħ tal-komponent ta’ djalogu ta’ 
politika fl-MDD
Jenħtieġ li l-Kummissjoni tfassal strateġiji ta’ djalogu għal kuntratti futuri 
ta’ appoġġ baġitarju, li jkunu jinkludu dikjarazzjoni ċara tal-kwistjonijiet li 
għandhom jiġu indirizzati (inkluża l-MDD), l-interlokuturi, ir-riżultati/l-eżiti mis -
tennija u skeda ta’ żmien indikattiva. Jenħtieġ li sussegwentement, il-Kummissjo -
ni tivvaluta kemm intlaħqu tajjeb l-objettivi tal-istrateġiji tagħha ta’ djalogu.
40 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
75 
Il-kapaċità amministrattiva hija aspett ewlieni tal-mobilizzazzjoni effettiva tad-dħul 
fl-Afrika sub-Saħarjana. L-appoġġ baġitarju mill-UE kien jinkludi ftit li xejn finanz -
jament biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet ta’ kapaċità: 0.2 % biss mill-valur totali tal-
kuntratti awditjati ħadu l-forma ta’ fondi għall-iżvilupp tal-kapaċità li ġew assenjati 
direttament u  esklussivament għall-mobilizzazzjoni tad-dħul. Barra minn hekk, dan 
l-ammont qatt ma ntuża mill-pajjiż sieħeb ikkonċernat (ara l-paragrafi 58 sa 59).
Rakkomandazzjoni 5 — Tisħiħ tal-użu mill-iżvilupp tal-kapaċità 
fl-MDD
Għall-kuntratti kollha ta’ appoġġ baġitarju, eżistenti u futuri, b’komponent ta’ 
żvilupp tal-kapaċità li huwa assenjat għall-MDD, jenħtieġ li l-Kummissjoni żżid is-
sensibilizzazzjoni tal-pajjiżi sħab dwar id-disponibbiltà ta’ dan l-appoġġ u tiffaċilita 
l-użu tiegħu, b’mod partikolari biex tindirizza l-ħtiġijiet ta’ żvilupp tal-kapaċità li 
għadhom ma jiġux koperti minn donaturi oħra.
76 
Attwalment, mhuwiex possibbli li tiġi stabbilita rabta diretta bejn l-appoġġ 
baġitarju u l-progress fl-MDD. Id- data  disponibbli għall-Kummissjoni biex issegwi 
l-progress fl-MDD huma indikaturi tal-impatt li huma ta’ livell għoli, li jistgħu jiġu 
influwenzati minn ħafna fatturi esterni. Għaldaqstant, dawn ma jistgħux jirreġistraw 
l-outputs u l-eżiti indotti mill-appoġġ baġitarju. Dawn l-osservazzjonijiet huma kon -
sistenti ma’ evalwazzjonijiet reċenti oħra ta’ dan il-mezz ta’ twassil tal-għajnuna, li 
ma setgħux jagħtu prova ta’ impatt sostanzjali, la pożittiv u lanqas negattiv, fil-livell 
tal-MDD (ara l-paragrafi 60 sa 69).
Rakkomandazzjoni 6 — Evalwazzjoni tal-impatt tal-appoġġ 
baġitarju
Fl-evalwazzjonijiet futuri tagħha tal-appoġġ baġitarju, jenħtieġ li l-Kummissjoni 
tistinka biex tipprovdi konklużjoni ċara (ibbażata fuq data  aktar dettaljata) dwar 
kif l-operazzjonijiet ta’ appoġġ baġitarju setgħu kkontribwew għat-titjib tal-mobi -
lizzazzjoni tar-riżorsi domestiċi fil-pajjiżi benefiċjarji. B’mod partikolari, jenħtieġ li 
l-kontribut li jsir permezz tal-kundizzjonijiet speċifiċi għall-MDD jittieħed inkunsid -
erazzjoni fl-evalwazzjonijiet.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru 
tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat-13  ta’ Diċembru  2016.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Klaus-Heiner LEHNE
 President

41
 Annessi
Appoġġ baġitarju bħala sehem tal-impenji bilaterali totali tal-ODA
2010 2011 2012 2013 2014
Il-Belġju 0.77 % 0.72 % 2.30 % 3.19 % 2.50 %
Ir-Repubblika Ċeka m/a 0.00 % 0.00 % 0.09 % 1.52 %
Id-Danimarka 6.06 % 6.08 % 2.19 % 0.00 % 3.83 %
Il-Ġermanja 2.33 % 5.08 % 0.76 % 0.28 % 1.29 %
L-Irlanda 14.31 % 10.76 % 11.82 % 8.13 % 2.30 %
Il-Greċja 2.12 % 2.78 % 3.99 % 0.00 % 1.04 %
Spanja 5.82 % 2.82 % 0.92 % 3.25 % 1.33 %
Franza 2.37 % 6.25 % 1.86 % 4.73 % 2.86 %
L-Italja 0.55 % 0.04 % 0.68 % 1.09 % 1.28 %
Il-Lussemburgu 0.00 % 0.49 % 0.55 % 0.66 % 3.21 %
In-Netherlands 2.73 % 0.78 % 0.00 % 0.00 % 0.67 %
L-Awstrija 1.03 % 1.78 % 1.91 % 0.70 % 0.69 %
Il-Polonja 0.00 % 0.00 % 0.00 % 0.00 % 0.00 %
Il-Portugall 1.33 % 1.16 % 0.94 % 0.94 % 0.55 %
Is-Slovenja m/a m/a 0.05 % 0.00 % 0.00 %
Is-Slovakkja 0.00 % 0.00 % 0.00 % 0.00 % 0.00 %
Il-Finlandja 3.25 % 2.71 % 8.16 % 1.99 % 3.75 %
L-Iżvezja 0.38 % 0.36 % 0.00 % 3.33 % 2.39 %
Ir-Renju Unit 4.06 % 6.97 % 4.79 % 3.84 % 1.65 %
L-Istituzzjonijiet tal-UE 18.20 % 8.61 % 12.02 % 12.31 % 9.31 %
Medja tal-UE 3.63 % 3.02 % 2.65 % 2.23 % 2.01 %
Medja tal-UE mingħajr l-istituzzjonijiet 2.77 % 2.71 % 2.15 % 1.70 % 1.62 %
Sors:  http://stats.oecd.org .Anness I
42 Annessi 
Pajjiżi u kuntratti ta’ appoġġ baġitarju magħżula għal dan l-awditu1
PajjiżAmmont 
impenjat  
(EUR)Tip ta' kuntratt ta' 
appoġġ baġitarjuRefer -
enza tad-
deċiżjoniIndikaturi 
fl-MDDKundizzjonali 
fuq l-MDD  
(EUR)Appoġġ kom -
plementari 
fil-programm ta' 
appoġġ baġitarju  
(EUR)
1 Cape Verde 34 000 000Governanza tajba 
u żvilupp23892 le 0 4 500 000
2Ir-Repubblika 
Ċentru-Afrikana33 000 000 Bini tal-Istat 37458 le 0 3 000 000
3Ir-Repubblika 
Ċentru-Afrikana40 000 000 Bini tal-Istat 38108 iva 3 000 000 0
4 Il-Mali 225 000 000 Bini tal-Istat 24692 le 0 10 000 000
5 Il-Mali 220 000 000 Bini tal-Istat 38388 iva 16 000 000 4 000 000
6 Il-Mauritania 46 000 000 Bini tal-Istat 22576 le 0 7 300 000
7 Il-Mozambique 200 000 000Governanza tajba 
u żvilupp38077 le 0 0
8 In-Niġer 141 000 000 Bini tal-Istat 24422 iva 6 000 000 11 000 000
9 Ir-Rwanda 40 000 000 Riforma tas-settur 23259 le 0 4 000 000
10 Ir-Rwanda 30 000 000 Riforma tas-settur 24780 le 0 2 000 000
11 Ir-Rwanda 4 000 000 Riforma tas-settur 37416 le 0 0
12 Is-Senegal 53 500 000 Riforma tas-settur 24569 le 0 5 000 000
13 Is-Senegal 60 050 000 Riforma tas-settur 38172 le 0 3 000 000
14 Sierra Leone 35 920 000 Bini tal-Istat 24389 iva 2 700 000 1 620 000
15 Sierra Leone 85 000 000 Bini tal-Istat 37419 iva 5 000 000 5 000 000
Total Kumplessiv 1 247 470 000 32 700 000 60 420 000
Kundizzjonijiet għall-MDD fil-kuntratti magħżula 
Ammont impenjat
(EUR)% Għadd ta' kuntratti %
Kuntratti ta' appoġġ baġitarju mingħajr kundizzjonijiet 
għall-MDD532 470 000 42.68 % 10 66.67 %
Kuntratti ta' appoġġ baġitarju b'kundizzjonijiet għall-MDD 715 000 000 57. 32 % 5 33.33 %
Tip ta' kuntratti magħżula
Ammont impenjat
(EUR)% Għadd ta' kuntratti %
Kuntratti ta' Governanza Tajba u ta' Żvilupp 234 000 000 19 % 2 13 %
Kuntratti ta' Riforma tas-Settur 187 550 000 15 % 5 33 %
Kuntratti ta' Bini tal-Istat 825 920 000 66 % 8 54 %
1 It-tabella tal-Kummissjoni “BS operations commitment and disbursement follow-up in 2014-2015” (L-impenn għal operazzjonijiet ta’ appoġġ 
baġitarju u s-segwitu ta’ żborżament fl-2014-2015), data  minn CRIS, eżaminar tal-QEA.
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri (kalkolu).Anness II
43 Risposti tal-Kummissjoni 
u tas-SEAE
Sommarju eżekuttiv
III
Il-Kummissjoni tikkunsidra li d-DRM ġie rinforzat kif xieraq fil-formulazzjoni u  l-implimentazzjoni ta’ appoġġ dirett 
tal-baġit. Huma mistennija impatti fuq perjodu medju ta’ żmien ta’ madwar 5 sa 10 snin.
IV
Il-valutazzjonijiet li l-Qorti qed tirreferi għalihom huma kunċetti utli ta’ mobilizzazzjoni ta’ dħul domestiku, xi 
wħud minnhom (eż. il-kost u l-impatt ta’ eżenzjonijiet tat-taxxa, sforz fiskali) huma disponibbli biss okkażjonalment 
f’karti ta’ riċerka u mhumiex sistematikament prodotti minn kwalunkwe istituzzjoni. Il-valutazzjonijiet li jsiru waqt 
it-tħejjijiet tal-operazzjonijiet iridu jqisu l-kuntest tal-pajjiż, l-aktar għal kuntratti għall-bini tal-istat, kif ukoll id-
disponibbiltà ta’ dejta u  informazzjoni.
Il-Kummissjoni tqis li d-DRM ingħata attenzjoni xierqa fil-formulazzjoni tal-operazzjonijiet ta’ appoġġ dirett 
tal-baġit.
V
Għalkemm il-Komunikazzjoni u l-linji gwida jimplikaw fokus iktar b’saħħtu fuq id-DRM (wieħed mill-5 sfidi ta’ 
żvilupp ewlenin li jridu jiġu indirizzati), ma jirrikjedux li kull operazzjoni jkollha objettiv speċifiku relatat mad-DRM. 
Il-fokus fuq id-DRM jiddependi fuq iċ-ċirkostanzi tal-pajjiż, in-natura tal-operazzjoni, u  l-opportunitajiet għat-titjib 
tad-DRM.
Il-Kummissjoni tqis li d-DRM hu vvalutat b’mod sistematiku fil-kuntratti kollha ta’ Appoġġ Dirett tal-Baġit - anke jekk 
mhuwiex indikatur ta’ segment varjabbli (SV). L-indikaturi kollha fil-qafas ta’ valutazzjoni ta’ prestazzjoni, mhux biss 
l-indikaturi SV, huma mmonitorjati bir-reqqa fil-qafas tal-operazzjoni ta’ Appoġġ Dirett tal-Baġit.
VI
Il-kuntest tal-pajjiż u s-sensittività politika, kif ukoll il-kunfidenzjalità ta’ ċerti aspetti ġew ikkunsidrati fit-tħejjija tad-
djalogu politiku u fid-deċiżjoni tal-forma li trid tieħu.
Il-persunal tad-Delegazzjoni tal-UE żamm djalogu politiku f’ċirkustanzi diffiċli ħafna ta’ pajjiżi li jinsabu f’kriżi. Ir-
regolarità u l-forma tad-djalogu politiku kienu adattati għaċ-ċirkostanzi.
VII
Il-kuntratti ta’ appoġġ dirett tal-baġit tal-UE jindirizzaw ħtiġijiet ta’ kapaċità sistematiċi u ta’ spiss l-appoġġ hu 
inkluż fil-ftehim ta’ finanzjament. Dan hu ikkumplimentat minn attivitajiet separati ta’ żvilupp tal-kapaċità ffinan -
zjati permezz ta’ proġetti jew operazzjonijiet oħrajn fuq livell reġjonali jew globali. Fil-kampjun awditjat, element 
minuri biss kien iddestinat għad-DRM, iżda sehem kbir ħafna tal-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità jimmira għall-
ġestjoni tal-finanzi pubbliċi li jkopri wkoll id-DRM.
Il-provvista ta’ evidenza li l-appoġġ dirett tal-baġit kkontribwixxa għad-DRM u objettivi oħra hija kwistjoni kump -
lessa analitika li l-Kummissjoni tindirizza fi ħdan il-qafas dwar il-metodoloġija ta’ evalwazzjoni tal-appoġġ dirett 
tal-baġit tal-OECD/DAC.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 44
Introduzzjoni
02
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi r-responsabbiltà primarja tal-pajjiżi nnifishom li qed jfasslu s-sistemi ta’ dħul u politiki 
tagħhom, skont iċ-ċirkostanzi u  għażliet ekonomiċi u  politiċi tagħhom. Dawn l-għażliet għandhom implikazzjonijiet 
għall-wisa’ tal-bażi tat-taxxa.
Il-Kummissjoni tqis li huwa f’idejn il-pajjiżi msieħba biex jistabbilixxu l-livell ta’ u l-bilanċ bejn it-taxxi diretti u indi -
retti, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-bażi għat-taxxa u d-distribuzzjoni tal-piż tat-taxxa filwaqt li titqies l-istruttura tal-
ekonomija, il-potenzjal li jiġi ġġenerat dħul sostenibbli, u l-ħtiġijiet soċjali tal-pajjiż. Il-Kummissjoni timpenja ruħha 
permezz ta’ djalogu politiku, fejn dan ikun meħtieġ.
03
Filwaqt li qablet dwar il-ħtieġa li jiġu mmobilizzati riżorsi domestiċi biex jinkiseb perkors sostenibbli għall-iżvilupp, 
jeħtieġ li jiġi rikonoxxut li s-sistemi fiskali ta’ spiss huma meqjusa bħala kwistjoni ta’ sovranità tal-istat u għalhekk 
huma politikament sensittivi.
Kaxxa 1 — Sfidi tal-iżvilupp ewlenin indirizzati permezz tal-appoġġ dirett tal-baġit
(5)
Il-Kummissjoni taqbel li d-DRM huwa wieħed mill-isfidi ewlenin għall-iżvilupp, iżda f’sitwazzjonijiet fraġli mhux 
dejjem ikun il-prijorità immedjata għal djalogu politiku u ta’ politika. Is-sekwenzjar tar-riformi huwa importanti.
Kaxxa 2 — Forom ta’ appoġġ baġitarju pprovduti mill-Kummissjoni Ewropea
1. Kuntratti ta’ governanza tajba u ta’ żvilupp
In-numru ta’ kuntratti ta’ governanza tajba u ta’ żvilupp fl-Afrika sub-Saħarjana, stabbilit skont il-politika l-ġdida, 
huwa 6 mis-17-il kuntratt imsemmi. Il-11-il operazzjoni li jifdal huma ta’ Appoġġ Baġitarju Ġenerali ta’ qabel il-linji 
gwida l-ġodda u  differenti mill-GGDCs.
Osservazzjonijiet
19
Il-linji gwida jsemmu kunċetti utli tal-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku. Uħud minn dawn il-kunċetti (eż. kost 
u impatt ta’ eżenzjonijiet mit-taxxa, l-isforz fiskali) huma stmati biss okkażjonalment, f’dokumenti ta’ riċerka u mhux 
b’mod sistematiku prodotti minn kull istituzzjoni. Kull evalwazzjoni għandha tqis il-kuntest tal-pajjiż u l-isfidi 
u d-disponibbiltà ta’ dejta u  informazzjoni.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 45
20
Il-linji gwida jispjegaw id-dominji politiċi inklużi għodod prattiċi u kunċetti akkademiċi fi sforz li jagħtu b’mod 
kemm jista’ jkun komprensiv preżentazzjoni dwar x’jista’ jkun rilevanti f’termini ta’ valutazzjoni tad-DRM. Imbagħad 
madankollu trid titwettaq tali valutazzjoni, b’kont meħud tal-kuntest tal-pajjiż, l-isfidi fi ħdan id-DRM u d-disponib -
biltà u l-aċċessibbiltà ta’ dejta u informazzjoni. Dawn il-kunċetti akkademiċi mhumiex intenzjonati li jiġu użati 
b’mod sistematiku, imma meta possibbli.
21
Għal kuntratti għall-Bini tal-Istat jekk jogħġbok innota wkoll li l-kontenut tal-anness 9 para 4.1, fl-aħħar fejn huwa 
ddikjarat b’mod ċar li “l-prinċipji ġenerali għall-valutazzjoni tal-kriterji tal-eliġibbiltà deskritti fil-linji gwida japp -
likaw ukoll għall-SBC. Madankollu meta tiġi vvalutata l-eliġibbiltà u l-issodisfar tal-kundizzjonijiet ġenerali matul 
l-implimentazzjoni, il-fokus jista’ jvarja sabiex jiġi adattat fuq bażi ta’ każ b’każ għal dgħufijiet inerenti għal sitwazz -
jonijiet ta’ fraġilità.”
U fil-para 4.2 dwar it-tfassil ta’ SBCs: “L-esperjenza turi li appoġġ effettiv għal pajjiżi f’sitwazzjonijiet fraġli jfisser 
l-involviment fi stadju bikri u li tkun lest li tibqa’ involut matul perjodu twil ta’ żmien, li tħaddan bir-reqqa filosofija 
ta’ riformi f’sekwenza adattata għal titjib fil-kapaċità, tgħin lill-awtoritajiet tal-pajjiżi jagħtu “rebħiet malajr” għall-
popolazzjoni, u f’dan il-proċess, tibni l-leġittimità tal-istat. Tali approċċ jimplika li jittieħed inkunsiderazzjoni dak li 
stat fraġli jew stat ta’ tranżizzjoni jistgħu realistikament jiksbu f’perjodu ta’ żmien speċifiku.”
22
Uħud minn dawn il-kunċetti (eż. kost u impatt ta’ eżenzjonijiet mit-taxxa, l-isforz fiskali) huma stmati biss 
okkażjonalment, f’dokumenti ta’ riċerka u d-dejta mhix prodotta b’mod sistematiku minn kull istituzzjoni. Kull 
evalwazzjoni għandha tqis il-kuntest tal-pajjiż, l-iktar fit-tħejjija ta’ kuntratt għall-bini tal-istat, u  d-disponibbiltà ta’ 
dejta u  informazzjoni.
23
TADAT hija għodda importanti ta’ valutazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa li ġiet formalment rilaxxata biss fi 
tmiem l-2015 u ntużat bħala verżjoni pilota fl-2014 u l-2015. Il-Kummissjoni kellha rwol attiv u ewlieni fit-tfassil ta’ 
dan l-istrument u  qed tappoġġa s-Segretarjat TADAT finanzjarjament fil-kuntest ta’ fond fiduċjarju multidonatur 
tal-FMI.
25
Il-linji gwida jispjegaw il-kunċetti akkademiċi fi sforz li jagħtu b’mod kemm jista’ jkun komprensiv preżentazzjoni 
dwar x’jista’ jkun rilevanti f’termini ta’ valutazzjoni tad-DRM.
“... informazzjoni dwar il-kost globali u l-impatt ta’ eżenzjonijiet fiskali u stima ta’ sforz fiskali” huma analiżi li mhum -
iex regolarment magħmula anki fil-pajjiżi tal-OECD, la mill-FMI u  lanqas minn kwalunkwe organizzazzjoni internaz -
zjonali oħra. Il-linji gwida dwar l-appoġġ dirett tal-baġit jirrikjedu analiżi tal-pajjiż fi ħdan il-qafas ta’ informazzjoni 
u dijanostiċi eżistenti.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 46
26
L-Anness 11 (DRM) tal-linji gwida dwar l-appoġġ dirett tal-baġit jisħaq li “għad ma teżisti l-ebda għodda speċifika 
biex tipprovdi analiżi soda biex tevalwa b’mod adegwat il-politiki tat-taxxa u l-kapaċitajiet tal-amministrazzjoni 
tat-taxxa. Madankollu, jistgħu jintużaw diversi għodda u indikaturi biex jinġabru l-ideat dwar sistemi fiskali. B’mod 
partikolari, biex tivvaluta l-prestazzjoni ta’ pajjiż f’termini tal-kapaċità tagħhom li jimmobilizzaw id-dħul domestiku, 
il-proporzjon tat-taxxa, l-isforz fiskali u  s-sistema fiskali jistgħu jagħtu indikazzjoni tajba.”  
Fil-fatt, l-FMI xi drabi jwettqu l-kalkoli tal-aħħar valutazzjonijiet msemmija iżda dawn huma kumplessi u spiss 
jiddependu fuq aktar għodod sofistikati (metodu ekonometriku msejjaħ l-analiżi effiċjenti tal-fruntiera). Din 
il-metodoloġija hija nnifisha suġġetta għal kritika minħabba li tagħmel suppożizzjonijiet qawwija. Tipikament, 
din l-istima tal-isforz fiskali (indikaturi relatati oħrajn huma stmati fil-proċess — marbuta ma’ sett ta’ indikaturi 
kritiċi fuq id-dħul għall-amministrazzjonijiet) teħtieġ tibgħat missjoni ta’ esperti għal ġimgħa jew ġimagħtejn jew 
bħala bidu ta’ xogħol ta’ resident ta’ espert. Il-Kummissjoni tikkollabora mill-qrib mal-FMI u ma’ organizzazzjonijiet 
internazzjonali oħra f’tentattiv li tifhem ir-realtà fiskali f’pajjiżi sħab. Din il-kompetenza hija essenzjalment mal-Fond 
Monetarju Internazzjonali (FMI) u l-Kummissjoni tuża dejta kull meta din tkun prodotta f’dan l-istudju ta’ riċerka.
27
Il-fatt li f’xi każijiet, id-dejta ma kinitx disponibbli jista’ jkun li ma ġiex irrappurtat b’mod espliċitu. Madankollu, huwa 
impliċitu fl-analiżi tas-sitwazzjoni fil-pajjiż u mhux ripetut kull sena.
28
Valutazzjoni sistematika tal-ħtiġijiet tal-persunal u  dawk materjali fid-dħul tal-amministrazzjoni tista’ tkun 
informazzjoni pertinenti jekk il-Kummissjoni tkun involuta f’programm ta’ appoġġ dirett u komprensiv. Madankollu 
din l-informazzjoni hija inqas rilevanti jew aċċessibbli għall-Kummissjoni jekk tali appoġġ qed jingħata minn 
imsieħba oħra.
L-Anness 11 tal-linji gwida dwar l-appoġġ dirett tal-baġit jsemmi l-utilità tal-informazzjoni dwar il-persunal 
u l-ħtiġijiet materjali iżda dan l-anness jipprovdi informazzjoni ġenerali ta’ sfond dwar il-mobilizzazzjoni tad-dħul 
domestiku u jagħti stampa kemm jista’ jkun wiesgħa ta’ strumenti u kunċetti possibbli.
29
Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-frodi hija ta’ tħassib ewlieni tal-appoġġ dirett tal-baġit tal-Kummissjoni. Il-Kummiss -
joni tivvaluta l-isforzi tas-sieħeb tal-gvern biex ittejjeb il-ġestjoni finanzjarja pubblika u  l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. 
Qafas ta’ ġestjoni tar-riskju jiġi użat għall-monitoraġġ ta’ riskji u għall-mitigazzjoni ta’ miżuri b’mod strutturat, inkluż 
dwar il-korruzzjoni u  l-frodi.
Il-Kummissjoni tqis li l-aċċess għal informazzjoni dwar it-taxxa hija vvalutata fil-qafas tal-kriterji ta’ eliġibbiltà fuq 
it-trasparenza u s-sorveljanza tal-baġit. Dan jinkludi enfasi fuq l-Indiċi Miftuħ tal-Baġit u l-qafas PEFA (notevolment 
PI-10 l-“Aċċess pubbliku għal informazzjoni fiskali ewlenija”). Analiżi aktar iffokati fuq l-aspetti rilevanti, bħal dis -
ponibbiltà pubblika tal-informazzjoni dwar il-leġiżlazzjoni fiskali u  inċentivi fiskali, isiru meta jkun meħtieġ.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 47
30
Il-Kummissjoni tappoġġa l-pajjiżi li qed jiżviluppaw dwar kwistjonijiet ta’ pprezzar ta’ trasferiment, kemm f’livell 
globali kif ukoll f’dak nazzjonali.
L-għarfien internazzjonali dwar dawn il-kwistjonijiet ikun żdied f’dawn l-aħħar snin, b’mod partikolari sa mill-2013 
u l-preżentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni komprensiv G20-OECD biex jindirizza l-Erożjoni tal-bażi u  t-trasferiment tal-
profitt (BEPS) li huwa appoġġat fuq livell globali mill-Kummissjoni u ġie approvat sa tmiem l-2015. Il-Kummissjoni 
tappoġġa aktar l-inklużjoni tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw f’dawn in-negozjati internazzjonali ta’ livell għoli u huwa 
mistenni li se jiġi msaħħaħ rapportar xieraq.
Il-Kummissjoni tappoġġa wkoll netwerks reġjonali dwar kwistjonijiet fiskali, għall-inizjattiva tripartitika dwar 
l-ipprezzar ta’ trasferiment kif ukoll permezz ta’ inizjattivi reġjonali tal-FMI (Ċentru ta’ assistenza teknika reġjonali, 
Fondi fiduċjarji dwar l-Amministrazzjoni tal-politika tat-taxxa u  l-Ġid tar-riżorsi naturali). Dawn huma kwistjonijiet 
globali u rapportati f’dan il-livell. Valutazzjonijiet tal-pajjiżi ma jiffukawx fuq, pereżempju l-appoġġ lill-kumitat 
fiskali tan-NU, li għandu l-għan li jagħti leħen aktar b’saħħtu lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw dwar kwistjonijiet 
internazzjonali.
33
Il-qafas għall-ġestjoni tar-riskju (QĠR) hija għodda interna ta’ immaniġġjar, li jiġbor fih ħames kategoriji ta’ riskji 
ewlenin identifikati f’pajjiż u mhux intiż bħala l-post fejn isiru evalwazzjonijiet fil-fond u komprensivi. Il-fokus fuq 
id-DRM se jiddependi fuq iċ-ċirkostanzi tal-pajjiż u  n-natura tal-operazzjoni.
34
Kwistjonijiet relatati ma’ DRM huma koperti sa ċertu punt f’mistoqsijiet oħra, l-aktar fuq l-istabbiltà makroekono -
mika, ix-xokkijiet eżoġeni, u l-frodi u l-korruzzjoni- partikolarment fil-mistoqsijiet 21 (il-politika fiskali), 24 (is-sos -
tenibbiltà tad-dejn), 28 (MTFF), 33 (baġit annwali) u 41 (korruzzjoni) tal-kwestjonarju ta’ riskju.
35
Il-kwestjonarju QĠR jirreferi wkoll għal valutazzjonijiet PFM bħala sors ta’ informazzjoni. L-intenzjoni ma kinetx li 
l-analiżi tkun ibbażata biss fuq PI3. Madankollu, il-Kummissjoni taqbel mal-Qorti u fl-aħħar verżjoni tal-QĠR saret 
referenza espliċita għal PIs oħra fil-gwida dwar sorsi ta’ informazzjoni.
36
Ir-riskju marbut mal-ġbir tat-taxxa f’Sierra Leone kien ikklassifikat għoli f’sena waħda biss, bejn tmiem l-2014 
u l-2015, eżatt fi tmiem il-kriżi tal-Ebola. Fis-snin ta’ qabel u ta’ wara, ir-riskju kien aktar baxx.
38
Il-QĠR jiffoka fuq riskji trasversali ewlenin għal operazzjonijiet ta’ appoġġ baġitarju. Il-livell tal-ġbir tad-dħul 
għandu impatt dirett fuq l-istabbiltà makroekonomika, is-sostenibbiltà tad-dejn, u buffers fiskali. Dawn huma 
oqsma ta’ riskju importanti, li huma koperti bil-mistoqsijiet 20, 21, 24 u 26 fil-QĠR.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 48
40
Il-kunċett ta’ approċċ dinamiku, approvat ukoll mill-Kunsill Ewropew fl-2012, jimplika evalwazzjoni globali tal-
progress f’kull wieħed mill-kriterji ta’ eliġibbiltà. Dan jimplika progress fis-settur iżda mhux neċessarjament f’kull 
subsettur.
Id-DRM huwa parti mill-analiżi fil-qafas ta’ valutazzjonijiet ta’ kriterji ta’ eliġibbiltà (l-istabbiltà makroekonomika 
u l-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi). Il-Kummissjoni tqis kwistjonijiet tad-DRM fil-qafas ta’ djalogu politiku mal-pajjiż 
benefiċjarju u  tal-valutazzjoni tal-prestazzjoni.
42
Ara t-tweġiba għall-paragrafu 40.
L-għażla ta’ indikaturi speċifiċi hija marbuta mal-proċess u  r-riżultat tal-analiżi/valutazzjoni/djalogu mal-pajjiż 
benefiċjarju dwar ir-riformi/prijoritajiet/l-importanza mogħtija għal elementi speċifiċi.
43
Għandu jiġi nnotat li fil-każ tar-Repubblika tan-Niġer, l-appoġġ baġitarju kien provdut permezz ta’ Kuntratt ta’ 
Governanza Tajba u Żvilupp (KGTŻ) fil-ħin meta ġew ifformulati l-kundizzjonijiet tad-DRM. Sabiex jitqies id-deterjo -
rament f’daqqa tas-sigurtà u s-sitwazzjoni politika ġenerali, il-KGTŻ ġie ttrasformat f’Kuntratt ta’ Bini tal-Istat (SBC) 
fl-2015.
44
Kull dokument ta’ azzjoni fih matriċi tad-donaturi u  l-azzjonijiet tagħhom. Dan ikopri s-setturi kollha rilevanti iżda 
mhux neċessarjament subsetturi.
45
Ir-riformi appoġġati mill-Kummissjoni fi Sierra Leone kienu relatati mat-tnaqqis tal-arretrati tat-taxxa, iż-żieda fil-
ħin tal-preżentata tad-dikjarazzjoni tat-taxxa, l-iżvelar pubbliku tad-dħul mill-industriji estrattivi, is-sottomissjoni 
tal-Abbozz tal-Liġi tal-Awtorità Nazzjonali ta’ Minerali lill-parlament u  l-pubblikazzjoni ta’ liċenzji għall-estrazzjoni 
u l-esplorazzjoni f’repożitorju online. Kellhom potenzjal sinifikanti biex itejbu d-DRM.
Kaxxa 3 — Kondizzjonijiet speċifiċi tad-DRM li ma jindirizzawx l-aktar riformi rilevanti
L-aċċess pubbliku għad-dejta u ż-żieda fit-trasparenza fir-rigward ta’ dħul minn riżorsi naturali wrew li huma wħud 
mill-aktar mekkaniżmi b’saħħithom għall-obbligu ta’ akkontabilità pubblika u l-irkupru tad-dħul msejjes fuq 
ir-rikonċiljazzjoni tad-dejta. Programm għall-appoġġ tad-DRM jikkonsisti f’azzjonijiet effettivi b’mod immedjat kif 
ukoll azzjonijiet indiretti u azzjonijiet fuq terminu ta’ żmien medju. Dan jinkludi wkoll titjib fil-proċeduri amminis -
trattivi li jwasslu għal DRM aħjar.
L-evalwazzjoni tas-Sinteżi għall-appoġġ dirett tal-Baġit (Settembru 2014) minn 7 evalwazzjonijiet tal-pajjiż, tik -
konkludi li l-appoġġ dirett tal-baġit ma jistax “jixtri” riformi. Dan jgħodd iktar saħansitra għal sitwazzjonijiet li huma 
barra mill-kontroll dirett tal-gvern. Filwaqt li d-djalogu politiku għandu jindirizza dawn il-kwistjonijiet, l-inklużjoni 
ta’ kondizzjonalità fuq l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni ma wrietx li kienet strument effikaċi.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 49
L-adozzjoni tal-bażi leġiżlattiva tar-riformi għandha tippreċedi dawn ir-riformi. Jista’ jkun kontroproduttiv li wieħed 
jinsisti fuq l-implimentazzjoni ta’ dawn ir-riformi msemmijin qabel l-approvazzjoni tal-bażi leġiżlattiva. Id-donaturi 
ma jistgħux jisfurzaw id-dħul fis-seħħ tar-riformi iżda jakkumpanjaw il-proċessi li għalihom jeżisti momentum 
u rieda fil-pajjiż imsieħeb.
Matul il-perjodu kopert mir-rapport ta’ awditjar, l-operazzjoni ta’ appoġġ baġitarju l-iktar riċenti tħejjiet matul il-
qofol tal-kriżi tal-Ebola flimkien ma’ tnaqqis drammatiku fid-dħul tal-mineral tal-ħadid. Minħabba ż-żieda mbassra 
ta’ fraġilità, in-natura tal-indikaturi kienet simili ħafna għal dawk tal-operazzjoni preċedenti. Fir-riflessjoni attwali 
rigward it-tħejjija ta’ appoġġ baġitarju li jmiss, id-Delegazzjoni diġà qed tikkunsidra l-ħtieġa għall-grupp b’bosta 
donaturi biex ikun aktar esiġenti lejn ir-riformi li għaddejjin bħalissa.
Kaxxa 4 — Eżempji ta’ kundizzjonijiet speċifiċi tad-DRM b’ebda effett ta’ inċentiv
L-operazzjonijiet ta’ Appoġġ Baġitarju u l-ftehimiet ta’ finanzjament tħejjew u ġew negozjati f’tul ta’ żmien konsid -
erevoli. Għalhekk, il-fatt li indikatur intlaħaq fil-mument tal-firma jista’ jitqies bħala riżultat pożittiv tal-proċess ta’ 
negozjar u  tad-djalogu akkumpanjanti.
Huwa ta’ dispjaċir li l-problema ġuridika ma ġietx debitament identifikata fil-mument tal-identifikazzjoni tal-
programm, iżda għandu jiġi rikonoxxut li t-traspożizzjoni tal-Kodiċi tal-Minjieri tal-Unjoni Ekonomika u  Monetarja 
tal-Afrika tal-Punent hija kwistjoni kumplessa li jista’ jkollha konsegwenzi diffiċli li jitbassru. Għalhekk, l-indikaturi 
tal-prestazzjoni individwali jistgħu jiġu modifikati jew innewtralizzati b’rispett lejn ir-regoli attwali.
Kaxxa 5 — Eżempji ta’ prattiki tajbin u dgħajfin li jikkonċernaw il-monitoraġġ ta’ 
kundizzjonijiet speċifiċi tad-DRM
Il-Kummissjoni tqis li l-kuntest tal-pajjiż ma ppermettiex għal aktar dettalji. L-objettiv segwit kien il-kwistjoni tar-
riformi, jiġifieri titjib tad-DRM għandu jibqa’ fil-qalba tad-djalogu mar-Repubblika Ċentru-Afrikana (CAR).
49
Sar sforz ikkoordinat permezz tal-Inizjattiva tat-Taxxa Addis (ATI) u flimkien mad-DAC OECD biex tiġi indirizzata 
l-kwistjoni ta’ rappurtar dwar l-appoġġ DRM minn imsieħba għall-iżvilupp. B’konsegwenza, il-kodiċi DAC DRM, 
separat minn PFM, ġie maħluq fl-2016. L-ewwel rapport dwar l-impenji u l-pagamenti DRM, li jiffoka fuq l-2015, se 
jinġabar flimkien mill-ATI. Il-Kummissjoni hija impenjata li tipprovdi dejta preċiża u f’waqtha għal dan ir-rapport ATI.
52
Il-kuntest tal-pajjiż u s-sensittività politika, kif ukoll il-kunfidenzjalità ta’ ċerti aspetti ġew ikkunsidrati fit-tħejjija tad-
djalogu politiku u fil-forma li jrid jieħu.
53
Il-Kummissjoni tqis li hemm eżempji tajbin ta’ djalogu politiku li qed jiġu mħejjija u adottati. Pereżempju Dokumenti 
ta’ Azzjoni jistabbilixxu s-suġġetti u r-riżultati mistennija għal djalogu politiku u l-fajls ta’ żborż jispjegaw il-passi li 
jmiss. Qed titjieb ukoll id-dokumentazzjoni ta’ djalogu politiku.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 50
54
Id-djalogu dwar il-PFM u  l-Istabbiltà makroekonomika tkopri l-kwistjonijiet rilevanti fl-amministrazzjoni tat-taxxa 
u l-politika fiskali.
Id-dejta hi miġbura u vvalutata b’mod sistematiku dwar l-evoluzzjoni tal-politika u l-amministrazzjoni fiskali kif ukoll 
l-evoluzzjoni ta’ DRM mill-gvern imsieħeb u l-imsieħba ta’ żvilupp fil-pajjiż. Indikaturi ta’ livell għoli huma miġbura 
u evalwati fuq livell internazzjonali.
L-impatti possibbli ta’ modalità ta’ għajnuna dwar id-DRM jeħtieġu kontribut għall-analiżi u huma tipikament 
u regolarment magħmula fil-qafas ta’ evalwazzjoni.
Kaxxa 6 — Id-djalogu PFM mhux dejjem jiggarantixxi kopertura komprensiva ta’ DRM
Il-Kummissjoni tqis li l-indikaturi relatati tat-taxxa kienu u għadhom ippreżenti fil-Qafas ta’ Valutazzjoni tal-Prestazz -
joni tal-Możambique, li huwa l-qafas ta’ monitoraġġ għall-Operazzjoni ta’ Appoġġ Dirett tal-Baġit. Konsegwente -
ment kundizzjoni relatata mad-DRM hija diskussa f’dan il-forum, anki jekk ma jkunx hemm indikatur tas-segment 
varjabbli jew kundizzjoni speċifika marbuta ma’ segment fiss.
It-tqassim tax-xogħol huwa importanti fil-Możambique, pajjiż b’madwar 15-il donatur attiv fil-PFM, biex tiġi garan -
tita l-effiċjenza u biex jiġi żgurat li l-UE tista’ tiddependi/tibbenefika mill-monitoraġġ u d-djalogu politiku tal-Istat 
Membru nominat.  
Barra minn hekk, is-servizzi tal-Kummissjoni fil-Możambique huma aġġornati ħafna u attivi fi kwistjonijiet ta’ DRM 
fil-pajjiż. Id-Delegazzjoni tal-UE tieħu sehem f’laqgħat ta’ informazzjoni/debriefing tal-Fond Fiduċjarju Tematiku 
tal-Fond Monetarju Internazzjonali (ddedikat) għall-Ġestjoni tar-Rikkezza tar-Riżorsi naturali, fil-laqgħat tal-Grupp 
ta’ Ħidma tal-Industrija Estrattiva (EIWG) u tal-Grupp ta’ Analiżi Baġitarja (GAB) li huma gruppi rilevanti għal kwist -
jonijiet DRM.
Kaxxa 7 — Eżempji ta’ djalogu li ma sarjx fuq bażi regolari
Fil-każ tar-Repubblika Ċentrali Afrikana (CAR) dan għandu itqies fid-dawl ta’ ċirkostanzi diffiċli ħafna f’dak il-
mument. Il-kriżi politika għamlitha estremament diffiċli li jkun hemm kwalunkwe xogħol kostruttiv; barra minn 
hekk, il-parti l-kbira tad-Delegazjoni ġiet evakwata. Hija kisba li s-servizzi tal-Kummissjoni rnexxielhom jistabbilixxu 
struttura ta’ djalogu u  żammet djalogu għaddej fil-kuntest speċifiku.
Id-dokument ta’ programmazzjoni tal-kooperazzjoni bejn l-UE u Sierra Leone għall-perjodu 2014 - 2020 jipprevedi 
enfasi kbira fuq l-appoġġ għall-ħolqien tad-dħul. Il-perjodu awditjat ikopri b’mod sħiħ il-kriżi tal-Ebola u r-riformi 
tal-amministrazzjoni tad-dħul fi Sierra Leone seta’ kien mhux enfasizzat b’mod suffiċjenti matul dan l-aħħar per -
jodu. Pajjiż li jittratta l-kriżi tal-Ebola jista’ jqiegħed ir-riformi tal-amministrazzjoni tad-dħul fuq livell aktar baxx ta’ 
prijorità.
In-nuqqas ta’ qbil bejn il-ministeri involuti fl-appoġġ baġitarju daħal fil-politika reali, lil hinn mid-djalogu ta’ poli -
tika. Din kienet aktar relatata ma’ bilanċ ta’ poter bejn il-partijiet politiċi iktar milli kwistjonijiet tekniċi. Il-kwalità 
tad-djalogu politiku diġà hija aħjar u qed tkompli titjieb, anki minħabba l-appoġġ dirett tal-baġit.
Kaxxa 8 — Appoġġ limitat għall-iżvilupp tal-kapaċità fid-DRM
Il-Kummissjoni tippjana li tikkuntratta l-komponent tal-iżvilupp ta’ kapaċità kif programmat fil-Ftehim ta’ Finanzja -
ment 37458, bid-data fil-mira tal-15 ta’ Frar 2017.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 51
L-awtoritajiet tad-dħul diġà huma appoġġati mill-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI), il-Bank Dinji u  l-Bank tal-
Iżvilupp Afrikan. Il-kapaċità ta’ assorbiment tal-awtoritajiet tad-dħul tipprekludi assistenza addizzjonali għalissa. 
L-appoġġ tal-Kummissjoni se jkun immirat lejn il-mobilizzazzjoni tad-dħul permezz tat-tisħiħ tas-sistemi tar-
responsabbiltà li għandhom bżonn jissaħħu. Dan l-appoġġ se jsir fuq il-livell tat-teżor. Fuq livell reġjonali, il-ftehim 
mal-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp (UNCTAD) jistabbilixxi sistema ta’ informazzjoni 
doganali Sydonia CEMAC wkoll għar-Repubblika Ċentru-Afrikana.
61
Il-provvista ta’ evidenza li l-appoġġ dirett tal-baġit kkontribwixxa għal DRM u objettivi oħra hija kwistjoni kump -
lessa analitika li l-Kummissjoni tindirizza fi ħdan il-qafas dwar il-metodoloġija ta’ evalwazzjoni tal-pajjiż tal-OECD/
DAC.
62
Il-Kummissjoni taqbel li l-valuri tal-proporzjon tat-Taxxa/PDG ma jistgħux jintrabtu direttament mal-appoġġ dirett 
tal-baġit għar-raġunijiet li tagħti l-Qorti. Huma mistennija riżultati fuq żmien medju ta’ madwar 5 sa 10 snin. Evi -
denza possibbli li l-appoġġ dirett tal-baġit ikkontribwixxa għad-DRM u objettivi oħra għandha tiġi analizzata 
f’evalwazzjoni xierqa.
65
Dawn l-indikaturi huma għodod ta’ monitoraġġ. Huma mhumiex maħsuba biex jinfurmaw dwar il-kontribuzzjoni.
L-evalwazzjonijiet b’mod partikolari janalizzaw l-effetti ta’ operazzjonijiet ta’ appoġġ dirett tal-baġit fuq l-objettivi 
f’termini ta’ impatti ta’ żvilupp u settorjali. L-evalwazzjonijiet janalizzaw ukoll l-effetti possibbli f’termini ta’ finanzja -
ment tal-baġit u dħul domestiku. Madankollu, ħafna evalwazzjonijiet disponibbli llum ikopru perjodu qabel l-intro -
duzzjoni tal-politika l-ġdida; għalhekk, mhumiex ta’ natura li jiġu identifikati l-impatti ta’ din il-politika.
66
L-’Evalwazzjoni fil-qosor tal-appoġġ dirett tal-baġit’ tas-7 evalwazzjonijiet ta’ pajjiżi (2014) ikkonkludiet li 
“l-Ġenerazzjoni tad-dħul domestiku baqgħet għolja matul l-evalwazzjoni, u ma kien hemm l-ebda sinjal ta’ effetti 
diżinċentivanti li jirriżultaw minn appoġġ dirett tal-baġit” (p. 75).
L-evalwazzjoni tal-appoġġ dirett tal-baġit fi Sierra Leone kkwotat mill-Qorti tiddikjara wkoll b’mod ċar: “....ntlaħqu 
riżultati ġenwini u importanti permezz tal-Appoġġ Dirett tal-Baġit fi Sierra Leone:
- għajnuna biex jingħata bidu għal proċess ta’ tkabbir ta’ wara l-gwerra u biex tiġi stabbilizzata s-sitwazzjoni 
tas-sigurtà;
- ġiet stabbilizzata l-qagħda tal-finanzi pubbliċi fl-2009 waqt il-kriżi finanzjarja globali u fl-2014 matul il-kriżi tal-
Ebola/tal-Mineral tal-Ħadid....”
67
Id-dejta hi miġbura u vvalutata b’mod sistematiku dwar l-evoluzzjoni tal-politika u l-amministrazzjoni fiskali kif ukoll 
l-evoluzzjoni ta’ DRM mill-gvern imsieħeb u l-imsieħba ta’ żvilupp fil-pajjiż. Indikaturi ta’ livell għoli huma miġbura 
u evalwati fuq livell internazzjonali.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 52
Dimostrazzjoni ta’ impatti diretti ta’ appoġġ dirett tal-baġit fuq l-eżiti tal-politika fil-pajjiżi sħab hija 
metodoloġikament kumplessa. Il-metodoloġija ta’ evalwazzjoni tal-appoġġ dirett tal-baġit hija, sal-lum, l-uniku 
mod biex tikkonkludi (indirettament) dwar il-possibbiltà ta’ rabtiet kawżali bejn l-appoġġ dirett tal-baġit u l-eżiti 
tal-politika bħall-impatt fuq DRM. Il-Kummissjoni kienet attivament involuta fl-iżvilupp ta’ din il-metodoloġija 
u ppromwoviet b’mod attiv l-għodda permezz ta’ għadd dejjem akbar ta’ evalwazzjonijiet ta’ multidonaturi 
mwettqa taħt it-tmexxija tagħha mill-2011.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
69
Il-Kummissjoni tisħaq li l-appoġġ DRM huwa mogħti permezz ta’ sensiela ta’ azzjonijiet fuq livelli differenti, globali, 
reġjonali u  nazzjonali. Dawn l-azzjonijiet huma kumplimentari għal appoġġ permezz tal-appoġġ dirett tal-baġit 
imma ma ġewx inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-awditjar. Il-kontribuzzjoni possibbli tal-politika l-ġdida ta’ 
appoġġ dirett tal-baġit dwar it-titjib ġenerali tad-DRM tista’ tkun mistennija fuq perjodu ta’ żmien medju ta’ żmien 
ta’ bejn 5 u 10 snin. Il-Kummissjoni se tkompli tapplika u ttejjeb il-politika ta’ appoġġ dirett tal-baġit il-ġdid dwar 
DRM u se tkompli tirrapporta dwar il-progress.
70
Il-Kummissjoni tqis li d-DRM ingħata attenzjoni xierqa fil-formulazzjoni tal-operazzjonijiet ta’ appoġġ dirett 
tal-baġit. Kull valutazzjoni titwettaq b’kont meħud tal-kuntest tal-pajjiż, l-isfidi fi ħdan DRM u d-disponibbiltà 
u l-aċċessibbiltà ta’ dejta u informazzjoni. Ċerti kunċetti u aspetti ta’ politika u amministrazzjoni tat-taxxa mhumiex 
dejjem analizzati, b’konformità mal-prassi internazzjonali.
Rakkomandazzjoni 1 — Tisħiħ tal-valutazzjonijiet u tal-analiżi tar-riskju DRM
(a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. DRM għandu jiġi evalwat b’mod xieraq fil-formulazzjoni u l-impli -
mentazzjoni ta’ operazzjoni ta’ appoġġ dirett tal-baġit. Fid-dawl tal-impenji tal-2015 fil-qafas tal-Inizjattiva tat-
Taxxa Addis, l-appoġġ DRM għandu jissaħħaħ aktar. Il-valutazzjonijiet tad-DRM għandhom iqisu l-kuntest tal-pajjiż 
u l-isfidi u d-disponibbiltà ta’ dejta u informazzjoni.
(b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
71
Il-Kummissjoni tikkunsidra li d-diviżjoni tax-xogħol huwa analizzat b’mod sistematiku fid-dokumenti ta’ Azzjoni 
u l-implimentazzjoni tagħhom.
Bħala eżempju konkret nixtiequ nirreferu għal kaxxa 6 fejn il-Qorti tirreferi għad-diviżjoni tax-xogħol li tikkonċerna 
DRM u PFM u fil-Możambique u t-tweġiba tal-Kummissjoni.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 53
72
Il-fokus fuq id-DRM jiddependi fuq iċ-ċirkostanzi tal-pajjiż, in-natura tal-operazzjoni, u  l-opportunitajiet għat-titjib 
tad-DRM.
Il-Kummissjoni tqis li valutazzjonijiet relatati tad-DRM huma użati fil-kuntratti kollha ta’ Appoġġ Dirett tal-Baġit - 
anke jekk mhuwiex indikatur ta’ segment varjabbli (SV). L-indikaturi kollha fil-qafas ta’ valutazzjoni ta’ prestazzjoni 
(PAF), mhux biss l-indikaturi VT, huma monitorjati bir-reqqa fil-qafas tal-operazzjoni ta’ Appoġġ Dirett tal-Baġit. 
Għandu jiġi mifhum li l-PAF, inklużi l-indikaturi relatati tad-DRM, huwa sors ewlieni ta’ verifika tal-prestazzjoni tal-
gvern. Huwa element ewlieni biex jiġu vvalutati l-kundizzjonijiet ġenerali u għal deċiżjoni dwar ir-rilaxx ta’ Appoġġ 
Dirett tal-Baġit.
Rakkomandazzjoni 2 — Tisħiħ fl-użu tal-kundizzjonijiet speċifiċi ta’ żborż tad-DRM
(a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
(b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Se jsiru sforzi biex jiġu fformulati aħjar l-indikaturi ta’ prestazzjoni, 
inkluż għad-DRM. Madankollu, kif muri minn għadd ta’ evalwazzjonijiet il-Kummissjoni tqis li r-riformi jridu jkunu 
ġenwinament miżmuma mill-gvernijiet u mbagħad ikunu jistgħu jiġu appoġġati.
Rakkomandazzjoni 3 — Tisħiħ tar-rappurtar dwar l-użu tal-appoġġ dirett tal-baġit għal 
titjib tad-DRM
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Aktar informazzjoni dwar id-DRM se tiġi pprovduta fir-rapport annwali 
futur tagħha ta’ appoġġ dirett tal-baġit kif ukoll permezz tar-rappurtar dwar l-implimentazzjoni tal-Inizjattiva tat-
Taxxa Addis.
Studji ta’ każijiet, prinċipalment fil-forma ta’ evalwazzjonijiet, se jsiru biex jikkomunikaw aħjar l-appoġġ dirett tal-
baġit lil DRM.
74
Il-kuntest tal-pajjiż u s-sensittività politika, kif ukoll il-kunfidenzjalità ta’ ċerti aspetti ġew ikkunsidrati fit-tħejjija tad-
djalogu politiku u fid-deċiżjoni tal-forma li trid tieħu. Il-Kummissjoni tqis li hemm eżempji tajbin ta’ djalogu politiku 
strutturat tajjeb.
Rakkomandazzjoni 4 — Tisħiħ tal-komponent tad-djalogu politiku fid-DRM
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Gwida aħjar dwar djalogu politiku fil-kuntest tal-appoġġ dirett tal-
baġit għandha tiġi integrata fir-rieżami li jmiss tal-linji gwida dwar l-appoġġ dirett tal-baġit. Ir-riżultati tad-djalogu 
politiku huma importanti ta’ kwalunkwe evalwazzjoni u  se jkunu parti minnha. Madankollu, il-Kummissjoni tixtieq 
tenfasizza s-sensittività politika tar-riformi fiskali u l-objettivi politiċi u għaldaqstant temmen li l-istrateġiji ta’ dja -
logu ser jiġu fformulati biex iħarsu wkoll l-interessi tal-Kummissjoni.
Risposti tal-Kummissjoni u tas-SEAE 54
75
Il-Kummissjoni tenfasizza li d-DRM hu parti tal-makroekonomija (politiki fiskali) u l-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi 
(fiskali u  l-amministrazzjoni fiskali b’mod partikolari). Appoġġ għall-bini tal-kapaċità DRM li jikkumplimenta 
l-appoġġ dirett tal-baġit huwa parti minn azzjonijiet ta’ bini tal-kapaċità. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li 
l-appoġġ għad-DRM, inkluż il-bini tal-kapaċità, huwa mogħti permezz ta’ sensiela ta’ azzjonijiet fuq livelli differenti.
Rakkomandazzjoni 5 — Tisħiħ tal-komponent tal-użu tal-iżvilupp tal-kapaċità DRM
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
76
Id-dejta hi miġbura u vvalutata b’mod sistematiku dwar l-evoluzzjoni tal-politika u l-amministrazzjoni fiskali kif 
ukoll l-evoluzzjoni tad-DRM mill-gvern imsieħeb u l-imsieħba ta’ żvilupp fil-pajjiż. Indikaturi ta’ livell ogħla huma 
miġbura u evalwati fuq livell internazzjonali.
Dimostrazzjoni tal-impatti tal-appoġġ dirett tal-baġit fuq l-eżiti tal-politika fil-pajjiżi sħab hija metodoloġikament 
kumplessa u qed issir fil-qafas ta’ evalwazzjoni. Il-Kummissjoni wettqet għadd dejjem akbar ta’ evalwazzjonijiet ta’ 
pajjiżi b’diversi donaturi mill-2011.
Rakkomandazzjoni 6 — Evalwazzjoni tal-impatt tal-appoġġ baġitarju
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Dimostrazzjoni ta’ impatti diretti ta’ appoġġ dirett tal-baġit fuq l-eżiti 
tal-politika fil-pajjiżi sħab hija metodoloġikament kumplessa. Il-metodoloġija ta’ evalwazzjoni tal-appoġġ dirett 
tal-baġit OECD/DAC hija, sal-lum, l-uniku mod biex tikkonkludi dwar il-kontribuzzjoni tal-appoġġ dirett tal-baġit 
għall-eżiti tal-politika bħal DRM imtejjeb. Il-Kummissjoni se tagħmel ħilitha biex tanalizza l-punt fiż-żmien dovut.
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
Avveniment Data
Adozzjoni tal-APM / Bidu tal-awditu 6.10.2015
L-abbozz tar-rapport jintbagħat uffiċjalment lill-Kummissjoni (jew lil parti awditjata 
oħra)31.10.2016
Adozzjoni tar-rapport finali wara l-proċedura kontradittorja 13.12.2016
Ir-risposti uffiċjali tal-Kummissjoni (jew ta’ parti awditjata oħra) riċevuti bil-lingwi 
kollha17.1.2017
Il-ġenerazzjoni tad-dħul tal-gvern minn sorsi fiskali jew 
minn sorsi mhux fiskali hija fattur kruċjali għall-iżvilupp 
sostenibbli u għalhekk din hija prijorità għall-politika 
tal-UE għall-iżvilupp. Bl-adozzjoni ta’ approċċ ġdid 
għall-appoġġ baġitarju fl-2012, il-Kummissjoni żiedet 
il-potenzjal li din il-forma ta’ għajnuna għandha biex 
ittejjeb il-mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku. F’dan 
ir-rapport aħna nikkonkludu li, minkejja titjib reċenti, 
il-Kummissjoni għadha ma użatx il-kuntratti ta’ appoġġ 
baġitarju b’mod effettiv biex tiġi tappoġġa 
l-mobilizzazzjoni tad-dħul fil-pajjiżi awditjati. 
Il-Kummissjoni ma qisitx b’mod sistematiku xi aspetti 
essenzjali tal-politika u  l-amministrazzjoni tat-taxxa meta 
kienet qed tfassal u timplimenta l-operazzjonijiet tagħha 
ta’ appoġġ baġitarju, u l-għadd u l-kwalità tal-
kundizzjonijiet għall-iżborżament li ġew applikati f’dan 
il-qasam ma kinux suffiċjenti. Barra minn hekk, l-analiżi 
tagħna żvelat dgħufijiet fir-rappurtar dwar l-użu 
u l-kontribut tal-appoġġ baġitarju għat-titjib tal-
mobilizzazzjoni tad-dħul domestiku.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I