KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Linji gwida għall-qrati nazzjonali dwar kif jistmaw is-sehem tal-ispejjeż żejda ttrasferiti fuq ix-xerrej indirett

(2019/C 267/07)

WERREJ

1. INTRODUZZJONI 7

1.1. Skop, ambitu u struttura ta' dawn il-linji gwida 7

1.2. X'inhu trasferiment tal-ispejjeż żejda? 8

2. IL-KUNTEST ĠURIDIKU 9

2.1. Trasferiment tal-ispejjeż żejda u d-dritt għal kumpens sħiħ 9

2.2. Xenarji li fihom qrati nazzjonali jistgħu jiffaċċjaw kwistjonijiet ta' trasferiment 11

2.3. Is-setgħa tal-qorti li tagħmel stima tat-trasferiment 13

2.4. Ir-rwol tal-evidenza 14

3. IT-TEORIJA EKONOMIKA TAT-TRASFERIMENT 16

3.1. Ħarsa ġenerali 16

3.2. Eżempji 19

4. IL-KWANTIFIKAZZJONI TAL-EFFETTI TAT-TRASFERIMENT U TAL-VOLUM — ASPETTI ĠENERALI 21

4.1. Id- data u l-informazzjoni meħtieġa meta jiġu kkwantifikati l-effetti tat-trasferiment 22

4.2. L-użu ta' esperti ekonomiċi 23

5. IL-KWANTIFIKAZZJONI U STIMA TAL-EFFETTI TAL-PREZZ RELATAT MAT-TRASFERIMENT 24

5.1. Metodi bbażati fuq komparatur 24

5.1.1. Approċċi 25

5.1.1.1. L-approċċ qabel-matul-wara 25

5.1.1.2. L-approċċ trasversali 26

5.1.1.3. L-approċċ tad-differenza fid-differenzi 26

5.1.2. Implimentazzjoni fil-prattika ta' approċċi bbażati fuq komparatur 28

5.1.3. Sfidi 30

5.2. Metodi oħra 31

5.2.1. L-approċċ tar-rata tat-trasferiment 31

5.2.2. L-implimentazzjoni tal-approċċ tar-rata tat-trasferiment fil-prattika 32

5.2.3. L-approċċ ta' simulazzjoni 33

6. KWANTIFIKAZZJONI U STIMA TAL-EFFETTI TAL-VOLUM 33

6.1. Introduzzjoni 33

6.2. L-approċċ ibbażat fuq komparatur 35

6.2.1. Informazzjoni meħtieġa 35

6.2.2. Metodi u sfidi 35

6.3. Approċċ ta' elastiċità 35

6.3.1. Il-metodi u l-informazzjoni meħtieġa 35

6.3.2. Sfidi 36

7. GĦAŻLA TAL-METODU 36

8. ANNESS 1 — TEORIJA EKONOMIKA 37

8.1. Introduzzjoni 37

8.2. Spejjeż tal-input u l-effett tagħhom fuq id-deċiżjonijiet tal-ipprezzar 37

8.3. Il-karatteristiċi tad-domanda u r-rabtiet mal-prezzijiet 38

8.4. Id-deċiżjoni tal-ipprezzar ta' ditta 40

8.5. L-intensità tal-kompetizzjoni u r-rabtiet mat-trasferiment 40

8.5.1. Kontinwu tal-kompetittività tas-swieq 40

8.5.2. Spiża żejda u trasferiment speċifiċi għad-ditta vs għall-industrija kollha 41

8.6. Xi fatturi ulterjuri li jħallu impatt fuq it-trasferiment 41

9. ANNESS 2 — GLOSSARJU 43

WERREJ TAL-KAXXI

Kaxxa 1: Trasferiment ta' żieda fil-prezz għar-ram (eżempju ipotetiku) 8

Kaxxa 2: Iż-żewġ xenarji tipiċi tat-trasferiment 11

Kaxxa 3: Eżempju ta' każ li jinvolvi evidenza pprovduta minn esperti ekonomiċi 23

Kaxxa 4: Eżempju ta' każ li fih il-qorti taħtar espert ekonomiku 23

Kaxxa 5: Eżempju illustrat ta' approċċ qabel-matul-wara 25

Kaxxa 6: Eżempju illustrat ta' approċċ trasversali 26

Kaxxa 7: Dimostrazzjoni tal-approċċ tad-differenza fid-differenzi 27

Kaxxa 8: Il-każ tal-ħġieġ tal-karozzi Ġermaniż 28

Kaxxa 9: Stima tat-trasferiment fuq il-bażi ta' evidenza kwalitattiva — Cheminova (2015) 29

Kaxxa 10: Stima tat-trasferiment fuq il-bażi ta' evidenza kwalitattiva — DOUX Aliments (2014) 29

Kaxxa 11: L-effett tal-volum 34

Kaxxa 12: Stima tal-effetti tal-volum — Cheminova (2015) 34

Kaxxa 13: Eżempji ta' spejjeż fissi u marġinali 37

Kaxxa 14: Il-kurva standard tad-domanda — l-effetti fuq il-prezz u l-volum 38

Kaxxa 15: Kurvaturi oħra tad-domanda 39

Kaxxa 16: Kompromess bejn iż-żieda fil-prezzijiet u l-bejgħ mitluf 40

1. INTRODUZZJONI

1.1. Skop, ambitu u struttura ta' dawn il-linji gwida

(1) Dawn il-linji gwida għandhom l-intenzjoni li jipprovdu lill-qrati nazzjonali, lill-imħallfin u lil partijiet ikkonċernati oħrajn f'azzjonijiet għad-danni għal ksur tal-Artikoli 101 u 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) bi gwida prattika dwar kif jistmaw it-trasferiment tal-ispejjeż żejda. B'mod partikolari, jistabbilixxu l-prinċipji ekonomiċi, il-metodi u t-terminoloġija dwar it-trasferiment, fost affarijiet oħra, permezz ta' referenza għal għadd ta' eżempji. Barra minn hekk, dawn il-linji gwida huma maħsuba biex jgħinu jiddeterminaw is-sorsi ta' evidenza rilevanti, jekk talba għad-divulgazzjoni hijiex proporzjonata, kif ukoll biex jivvalutaw id-dikjarazzjonijiet tal-partijiet dwar it-trasferiment u kwalunkwe opinjoni ta' espert ekonomiku li tista' tiġi ppreżentata lill-qorti.

(2) Il-bażi ġuridika għal-linji gwida hija l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar id-Danni ( 1 ) . Dawn mhumiex vinkolanti u ma jbiddlux ir-regoli eżistenti skont id-dritt tal-UE jew il-liġijiet tal-Istati Membri. Għaldaqstant, ma hemm ebda obbligu fuq qorti nazzjonali li ssegwihom. Il-linji gwida huma wkoll mingħajr preġudizzju għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (“QĠUE”). Jirreferu għar-regoli armonizzati stabbiliti fid-Direttiva dwar id-Danni u jinnotaw li, fil-prattika, il-qrati nazzjonali japplikaw regoli nazzjonali, inklużi dawk li jittrasponu d-Direttiva dwar id-Danni.

(4) Kif spjegat fil-paragrafi 17-19 ta' hawn taħt, dawn il-linji gwida jistgħu jkunu utli meta kontraventur jinvoka t-trasferiment fid-difiża tiegħu kontra pretensjoni għad-danni (“tarka”) jew meta xerrej indirett jitlob għad-danni mingħand il-kontraventur billi jallega t-trasferiment ta' spiża żejda (“xabla”). Madankollu, bħal fi kwalunkwe azzjoni għad-danni, il-livell sa fejn il-qorti għandha tikkunsidra l-fatti ta' każ se jiddependi fuq il-mod ta' kif titressaq l-azzjoni mir-rikorrent u n-natura tad-difiża mqajma mill-konvenut. Pereżempju, f'xi każijiet, rikorrent ma jistax jitlob għal telf ta' profitt bħala riżultat tal-effett tal-volum minħabba l-kumplessità addizzjonali li dan jista' jinvolvi ( 6 ) . Madankollu, pretensjoni mingħand xerrej indirett kontra kontraventur ġeneralment tkun tinvolvi l-kunsiderazzjoni ta' trasferiment, minħabba li dak huwa essenzjali għall-pretensjoni.

(5) Bl-istess mod, il-mod kif qorti nazzjonali tkun tixtieq tittratta l-valutazzjoni u l-istima tat-trasferiment x'aktarx li jkun influwenzat min-natura u mid-daqs tal-pretensjoni, mill-merti tal-preżentazzjoni u mid-disponibbiltà tad- data . Meta tivvaluta l-proporzjonalità ta' ordni biex tiġi żvelata l-informazzjoni, dik il-qorti tista' tqis l-għażla tal-metodu ekonomiku u l-approċċ minn fost l-għażliet differenti spjegati fil-linji gwida. Dak li jista' jkun xieraq f'termini tal-ambitu tad- data meħtieġa u l-ispiża tal-analiżi tal-esperti għal pretensjoni ta' EUR 20 miljun jista' ma jkunx proporzjonat għal pretensjoni ta' EUR 200 000.

(6) B'referenza għall-prinċipji ġuridiċi, għall-ġurisprudenza stabbilita u għad-dispożizzjonijiet fid-Direttiva dwar id-Danni, dawn il-linji gwida jistabbilixxu l-kuntest ġuridiku tat-trasferiment. Taqsima ġuridika qasira tiġbor fil-qosor ir-regoli proċedurali u l-istrumenti li skonthom il-qrati jistgħu jqisu t-trasferiment ta' spejjeż żejda f'azzjonijiet għad-danni. Il-kuntest ġuridiku jirrigwarda d-dritt tal-UE, id-dritt nazzjonali u l-prattika rispettiva. F'dan il-kuntest, l-imħallfin iridu jagħtu attenzjoni partikolari għall-prinċipji tal-effettività u l-ekwivalenza ( 7 ) . L-ewwel nett, dan ifisser li huma jridu japplikaw ir-regoli nazzjonali b'tali mod li l-applikazzjoni ma tagħmilx prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċitar tad-dritt għal kumpens sħiħ għad-dannu kkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE (il-prinċipju ta' effettività) ( 8 ) . It-tieni nett, l-imħallfin iridu jżommu f'moħħhom li r-regoli u l-proċeduri nazzjonali li jirrigwardjaw l-azzjonijiet għad-danni li jirriżultaw minn ksur tal-Artikolu 101 jew 102 TFUE ma jridux ikunu inqas favorevoli għall-partijiet li allegatament ġarrbu d-dannu minn dawk li jirregolaw azzjonijiet simili għad-danni li jirriżultaw minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni nazzjonali (il-prinċipju ta' ekwivalenza).

(7) It-taqsima ewlenija ta' dawn il-linji gwida tirrigwarda l-ekonomiji tat-trasferiment, jiġifieri t-teorija ekonomika u l-metodi ta' kwantifikazzjoni rilevanti għall-iskop li jiġi stmat it-trasferiment. Il-parti dwar it-teorija ekonomika tiffoka fuq il-kunċetti teoretiċi sottostanti għat-trasferiment u tistabbilixxi fatturi li jista' jkollhom impatt fuqu. Fil-parti dwar il-kwantifikazzjoni ekonomika, jiġu ppreżentati approċċi u metodi differenti għall-kwantifikazzjoni tal-effetti tat-trasferiment.

1.2. X'inhu trasferiment tal-ispejjeż żejda?

(8) It-trasferiment tal-ispejjeż żejda jista' jseħħ f'livelli differenti tal-katina tal-provvista. Dan huwa spjegat fil-Kaxxa 1 hawn taħt permezz ta' referenza għal eżempju ipotetiku. Għall-finijiet ta' illustrazzjoni, u bħala punt ta' tluq għal varjazzjonijiet biex jiġi spjegat aktar it-trasferiment, l-eżempju fil-Kaxxa 1 jistabbilixxi każ relattivament sempliċi ta' prezzijiet fissi għar-ram u t-trasferiment taż-żieda rispettiva fil-prezz fl-industrija tal-karozzi. Fil-prattika, it-trasferiment jista' jseħħ f'katini tal-provvista aktar kumplessi, il-prodott jew is-servizz kartellizzat jista' jikkostitwixxi kontribut saħansitra iżgħar u l-prodott aħħari jista' jiġi affettwat minn aktar minn prattika antikompetittiva waħda.

Kaxxa 1

Trasferiment ta' żieda fil-prezz għar-ram (eżempju ipotetiku)

L-intrapriża A hija manifattur tar-ram u fformat kartell billi qablet mal-kompetituri tagħha li tiffissa l-prezzijiet tal-bejgħ għar-ram bi ksur tal-Artikolu 101 TFUE. Il-ftehim ippermetta li A titlob lill-klijenti tagħha, inkluża l-intrapriża B, prezzijiet ogħla għar-ram. Id-differenza fil-prezz bejn il-prezz effettivament imħallas u l-prezz li altrimenti kien jipprevali fin-nuqqas tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE tissejjaħ l-ispiża żejda (9). L-intrapriża B hija fornitur tal-partijiet tal-karozzi u użat ir-ram li xtrat mingħand A sabiex tipproduċi faxex ta' wajers li hija biegħet lill-manifattur tal-karozzi C. Wara ż-żieda fil-prezz relatata mal-kartell għar-ram, B żiedet ukoll il-prezz tal-bejgħ tagħha għall-faxex ta' wajers li forniet lil C. Din l-imġiba tikkostitwixxi t-trasferiment tal-ispejjeż żejda, f'dan il-każ minn B għal C. Fuq il-bażi tad-definizzjonijiet fid-Direttiva dwar id-Danni, A tista' tissejjaħ il-kontraventur, B tissejjaħ ix-xerrej dirett u C tissejjaħ ix-xerrej indirett (10).

(9) Għal darb'oħra, hemm eżempji aktar ikkumplikati ta' trasferiment. Xi wħud minnhom issir referenza għalihom fil-kaxex addizzjonali ta' hawn taħt. L-iskop ta' dawn il-kaxex huwa li jenfasizzaw ċerti aspetti tat-trasferiment u kif fil-passat il-qrati nazzjonali indirizzaw l-istima tas-sehem tal-ispiża żejda li ġiet trasferita fuq ix-xerrej indirett.

(10) Meta x-xerrej dirett, kompletament jew parzjalment, jittrasferixxi l-ispiża żejda fuq ix-xerrej indirett, dan tal-aħħar mhux biss jiffaċċja effett fuq il-prezz iżda f'ħafna każijiet inaqqas ukoll id-domanda tiegħu, b'tali mod li x-xerrej dirett ibigħ inqas. Il-valur tal-bejgħ mitluf jista' jissejjaħ l-effett tal-volum tat-trasferiment. L-implikazzjonijiet legali u ekonomiċi tiegħu huma diskussi f'aktar dettall hawn taħt.

(11) Spiża żejda tista' tiġi ttrasferita fuq katina tal-provvista sħiħa u tista' tikkonċerna prodotti jew servizzi. Pereżempju, wara l-eżempju fil-Kaxxa 1 ta' hawn fuq, il-manifattur tal-karozzi C jista' jkun żied b'mod simili l-prezzijiet li talab lill-klijent tiegħu, il-bejjiegħ bl-imnut indipendenti tal-karozzi D. Sussegwentement, D tista' tkun żiedet ukoll il-prezz tagħha għall-konsumatur aħħari għall-karozza li fiha jista' jinstab ir-ram kartellizzat. C, D u l-konsumaturi aħħarin huma kollha xerrejja indiretti fis-sens tad-definizzjoni tad-Direttiva dwar id-Danni ( 11 )

2. IL-KUNTEST ĠURIDIKU

2.1. Trasferiment tal-ispejjeż żejda u d-dritt għal kumpens sħiħ

(12) Kemm il-ġurisprudenza tal-QĠUE kif ukoll id-Direttiva dwar id-Danni huma importanti għall-valutazzjoni tat-trasferiment. L-ewwel nett, huwa importanti li wieħed jiftakar li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-QĠUE, “kull persuna” għandha d-dritt titlob kumpens għad-dannu mġarrab meta teżisti rabta kawżali bejn dak id-dannu u ksur tal-Artikolu 101 jew 102 TFUE ( 12 ) . B'mod partikolari, l-Artikoli 1(1) u 3(1) u (2) tad-Direttiva dwar id-Danni jagħmluha ċara li kull persuna li ġġarrab dannu kkawżat minn ksur tal-Artikolu 101 jew 102 trid tkun tista' effettivament teżerċita d-dritt li titlob kumpens sħiħ ( 13 ) . It-tieni nett, ir-regoli tad-Direttiva dwar id-Danni dwar it-trasferiment tal-ispejjeż żejda huma msejsa fuq il-prinċipju ta' kumpens, li huwa l-bażi tad-Direttiva dwar id-Danni fl-intier tagħha u trid tinftiehem li titlob li persuna intitolata li titlob kumpens għad-danni mġarrba titpoġġa fil-pożizzjoni li fiha dik il-persuna kienet tkun li kieku ma seħħx il-ksur.

(13) Fil-kuntest tat-trasferiment tal-ispejjeż żejda, l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva dwar id-Danni jispeċifika li “kwalunkwe persuna” tinkludi xerrejja diretti u indiretti. Dan ifisser, fl-eżempju fil-Kaxxa 1 ta' hawn fuq, il-produttur tal-faxex ta' wajers B, bħala x-xerrej dirett, u l-manifattur tal-karozzi C, bħala x-xerrej indirett, jistgħu jitolbu kumpens mingħand il-manifattur tar-ram A, bħala l-kontraventur. Xerrejja indiretti oħrajn aktar 'l isfel fil-katina tal-provvista huma intitolati wkoll li jiksbu danni mingħand il-kontraventur. Kif issemma hawn fuq fil-paragrafu 11, dan ikun il-bejjiegħ bl-imnut indipendenti tal-karozzi D u l-konsumaturi aħħarin fl-eżempju fil-Kaxxa 1 ta' hawn fuq.

(14) fornituri diretti u indiretti ta' kontraventur. Id-Direttiva dwar id-Danni tirreferi għas-sitwazzjoni ta' kartell ta' xerrej bħala eżempju fejn id-dannu jista' jirriżulta minn prezz aktar baxx imħallas minn kontraventuri lill-fornituri tagħhom Ta' min jinnota li l-elementi tal-prinċipju ta' kumpens, jiġifieri d-dritt li persuna titlob kumpens sħiħ għal dannu marbut b'mod kawżali ma' ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, japplikaw ukoll għall-diretti u indiretti ta' kontraventur. Id-Direttiva dwar id-Danni tirreferi għas-sitwazzjoni ta' kartell ta' xerrej bħala eżempju fejn id-dannu jista' jirriżulta minn prezz aktar baxx imħallas minn kontraventuri lill-fornituri tagħhom ( 14 )

(15) damnum emergens ) u għal telf ta' profitt ( lucrum cessans ), flimkien mal-ħlas tal-imgħax Kumpens sħiħ ikopri kumpens għal telf attwali () u għal telf ta' profitt (), flimkien mal-ħlas tal-imgħax ( 15 ) . Ġeneralment, it-telf attwali jirreferi għal tnaqqis fl-assi ta' persuna u t-telf ta' profitt jirreferi għal żieda f'dawk l-assi li kien ikun hemm kieku ma seħħx l-att dannuż ( 16 ) . Fil-kuntest tat-trasferiment, id-distinzjoni għandha rwol partikolari fir-rigward tal-effetti ekonomiċi karatteristiċi u l-klassifikazzjoni ġuridika tagħhom. Ir-regola ġenerali hija stabbilita hawn taħt. — L-effett tal-prezz jirrigwardja l-ispiża żejda bħala żieda fil-prezz li kellu jħallas xerrej dirett jew indirett għal prodott jew servizzi minħabba l-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE (17). Dan jinkludi prezzar umbrella (18). L-effett tal-prezz jista' jiġi rifless fi pretensjoni għal kumpens ta' telf attwali mingħand ix-xerrej dirett jew indirett. Dan huwa parti mid-dannu li jissejjaħ dannu ta' spiża żejda fid-Direttiva dwar id-Danni (19). Madankollu, ix-xerrej dirett jew indirett jista' jkun kapaċi jittrasferixxi l-ispiża żejda aktar “l isfel fil-katina tal-provvista, parzjalment jew kompletament. Għaldaqstant, meta l-qrati nazzjonali jieħdu stima tat-trasferiment parzjali jew sħiħ f'azzjoni għad-danni, dawn iridu jidentifikaw id-dannu tal-ispiża żejda fi kwalunkwe livell tal-katina tal-provvista. Skont is-sistema ġuridika, il-qorti nazzjonali tista” tqis dan it-trasferiment bħala tnaqqis tat-telf attwali jew b'referenza għal regoli jew prinċipji oħrajn, bħall-compensatio lucri cum damno (20). — L-effett tal-volum jista' jiġi deskritt, b'mod aktar ġenerali, bħala d-dannu li huwa kkawżat mill-fatt li jinxtraw inqas prodotti jew servizzi b'riżultat tal-ispiża żejda (21). Madankollu, l-enfasi ta' dawn il-linji gwida hija fuq l-effett tal-volum mifhum bħala t-telf ta' profitt minħabba tnaqqis fil-bejgħ li jirriżulta mit-trasferiment. Kif imsemmi fid-Direttiva dwar id-Danni, dawn jistgħu jkunu rekuperabbli bħala telf ta' profitt (22).

(16) Filwaqt li, fuq il-bażi tad-Direttiva dwar id-Danni, wieħed jista' jiddistingwi bejn telf attwali minħabba l-ispiża żejda, fuq naħa waħda, u telf ta' profitt minħabba tnaqqis fil-bejgħ, fuq in-naħa l-oħra, hemm rabta inerenti bejn l-effett tal-prezz sottostanti u l-effett tal-volum ( 23 ) . Għaldaqstant, jekk it-trasferiment isir rilevanti, jenħtieġ li jitqiesu kemm l-effetti kif ukoll l-interazzjoni tagħhom. Il-metodi ekonomiċi sabiex isir dan huma stabbiliti aktar 'l isfel.

2.2. Xenarji li fihom qrati nazzjonali jistgħu jiffaċċjaw kwistjonijiet ta' trasferiment

(17) F'azzjonijiet għad-danni bbażati fuq ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, il-qrati nazzjonali ġeneralment jittrattaw it-trasferiment tal-ispejjeż żejda f'żewġ xenarji.

(18) L-ewwel nett, kontraventur jista' jinvoka t-trasferiment ta' spejjeż żejda fid-difiża tiegħu kontra l-pretensjonijiet għal danni, jiġifieri jsostni li x-xerrej dirett jew indirett ittrasferixxa l-ispiża żejda, kompletament jew parzjalment, fuq ix-xerrejja tiegħu stess ( 24 ) . Din is-sitwazzjoni, li fiha t-trasferiment jista' jiġi deskritt bħala tarka, hija deskritta fil-Kaxxa 2 ta' hawn taħt b'referenza għal pretensjoni ta' xerrej dirett. Ta' min jinnota li d-difiża tat-trasferiment tista' tiġi invokata wkoll kontra pretensjonijiet ta' xerrejja indiretti aktar 'l isfel fil-katina tal-provvista.

(19) It-tieni nett, ix-xerrejja indiretti jistgħu jibbażaw l-azzjonijiet għad-danni tagħhom fuq l-argument li x-xerrejja diretti tal-kontraventuri ttrasferew (partijiet minn) l-ispiża żejda fuqhom u li, għaldaqstant, huma ġarrbu dannu. F'xenarju bħal dan, it-trasferiment jista' jiġi deskritt bħala xabla. Dan ix-xenarju huwa spjegat ukoll fil-Kaxxa 2 ta' hawn taħt.

Kaxxa 2

Iż-żewġ xenarji tipiċi tat-trasferiment

(20) Mill-bidu nett, ta' min jinnota li l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva dwar id-Danni tistabbilixxi s-suppożizzjoni ġenerali li l-ksur ta' kartell jikkawża dannu. Barra minn hekk, l-Artikoli 13 u 14 tad-Direttiva dwar id-Danni jinkludu regoli speċifiċi dwar l-oneru tal-provi fil-kuntest tat-trasferiment.

(21) Fl-ewwel xenarju, jiġifieri meta t-trasferiment tal-ispejjeż żejda jintuża bħala difiża kontra azzjoni bbażata fuq ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, il-konvenut irid juri bil-provi li r-rikorrent ittrasferixxa l-ispiża żejda ( 25 ) . Dan l-oneru tal-provi jirrigwardja l-eżistenza u l-firxa tat-trasferiment tal-ispiża żejda. Jekk id-difiża tat-trasferiment ikollha suċċess parzjali jew sħiħ, l-Artikolu 12(3) tad-Direttiva dwar id-Danni jirrikjedi li, skont id-dritt proċedurali nazzjonali, meta wieħed iqis il-prinċipju ta' effettività u ekwivalenza, ir-rikorrent xorta jista' jitlob għal kumpens għat-telf ta' profitt ( 26 ) . F'dan il-każ, l-oneru tal-provi ta' dan l-effett ta' volum relatat mat-trasferiment huwa fuq ir-rikorrent.

(22) Id-Direttiva dwar id-Danni tinkludi wkoll regoli applikabbli għat-tieni xenarju, jiġifieri meta xerrej indirett isostni li ġarrab dannu minħabba t-trasferiment ta' spejjeż żejda. F'dan ix-xenarju, l-oneru tal-provi tal-eżistenza u l-ambitu ta' dan it-trasferiment ikun tax-xerrej indirett li jkun qed ifittex danni mingħand il-kontraventur.

(23) prima facie tat-trasferiment. L-Artikolu 14(2) tad-Direttiva dwar id-Danni, li jibni fuq din ir-referenza, tistipula suppożizzjoni konfutabbli li skontha rikorrent (jiġifieri x-xerrej indirett) jitqies li jkun ta prova li sar trasferiment mix-xerrej dirett fuq ix-xerrej indirett, dment li r-rikorrent ikun jista” juri li jkunu ġew issodisfati dawn il-kundizzjonijiet: Madankollu, id-Direttiva dwar id-Danni tindirizza speċifikament id-diffikultajiet li jiffaċċjaw ix-xerrejja indiretti meta jfittxu kumpens għad-dannu li jirriżulta mit-trasferiment ta' spiża żejda ( 27 ) . L-ewwel nett, l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva dwar id-Danni u l-Premessa 41 tad-Direttiva dwar id-Danni tirreferi għall-fatt li tista' tkun prattika kummerċjali li ż-żidiet fil-prezzijiet jiġu trasferiti “l isfel fil-katina tal-provvista. Jekk tkun ġiet identifikata din il-prattika kummerċjali, il-qrati nazzjonali jistgħu jiddependu fuq evidenzatat-trasferiment. L-Artikolu 14(2) tad-Direttiva dwar id-Danni, li jibni fuq din ir-referenza, tistipula suppożizzjoni konfutabbli li skontha rikorrent (jiġifieri x-xerrej indirett) jitqies li jkun ta prova li sar trasferiment mix-xerrej dirett fuq ix-xerrej indirett, dment li r-rikorrent ikun jista” juri li jkunu ġew issodisfati dawn il-kundizzjonijiet: (a) il-konvenut ikun wettaq ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE (28); (b) il-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE jkun irriżulta fi spiża żejda għax-xerrej dirett tal-konvenut; u (c) ix-xerrej indirett ikun xtara l-oġġetti jew is-servizzi li kienu l-oġġett tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, jew xtara oġġetti jew servizzi mnisslin minnhom jew inkorporati fihom.

(24) Din is-suppożizzjoni ma tapplikax jekk il-kontraventur ikun jista' juri b'mod kredibbli għas-sodisfazzjon tal-qorti li l-ispiża żejda ma kenitx trasferita, jew mhux kompletament trasferita, lix-xerrej indirett ( 29 )

(25) Bħala riżultat ta' (i) il-prinċipju ta' kumpens, (ii) il-prattika tat-trasferiment tal-ispejjeż żejda u (iii) is-suppożizzjonijiet, imsemmija hawn fuq, huwa possibbli li jkun hemm pretensjonijiet paralleli mix-xerrejja f'livelli differenti fil-katina tal-provvista. F'sitwazzjonijiet bħal dawn, jenħtieġ li l-qrati nazzjonali jfittxu li jevitaw kemm il-kumpens żejjed kif ukoll il-kumpens nieqes ( 30 ) . Dan jista' jinkiseb, fost affarijiet oħra, billi titqies kif dovut, sa fejn possibbli, kull azzjoni għad-danni li tkun relatata mal-istess ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, is-sentenzi li jirriżultaw minn dawn l-azzjonijiet għad-danni u informazzjoni rilevanti fid-dominju pubbliku li tirriżulta mill-infurzar pubbliku tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE fil-każ inkwistjoni ( 31 ) . Huwa fl-interess tal-partijiet f'azzjoni għad-danni li jagħmlu l-qorti nazzjonali konxja ta' dawn l-azzjonijiet, sentenzi jew informazzjoni u jispjegaw għaliex huma rilevanti fil-każ inkwistjoni.

(26) Barra minn hekk, fejn ikun hemm azzjonijiet relatati pendenti fil-qrati ta' Stati Membri differenti, il-qrati nazzjonali jistgħu japplikaw l-Artikolu 30 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 32 ) li għalih tagħmel referenza d-Direttiva dwar id-Danni ( 33 ) . Dan l-Artikolu jistipula li l-qrati nazzjonali, minbarra dik invokata l-ewwel, jistgħu jissospendu l-proċedimenti jew, f'ċerti ċirkostanzi, jirrifjutaw il-ġuriżdizzjoni. Il-qorti ta' Stat Membru tista' tuża wkoll regoli nazzjonali dwar is-sospensjonijiet, jekk dawn ikunu disponibbli skont id-dritt nazzjonali.

(27) Fl-interess tal-konsistenza bejn is-sentenzi li jirriżultaw minn proċedimenti relatati, jenħtieġ ukoll li l-qrati nazzjonali jqisu u jippermettu l-użu tal-mezzi proċedurali xierqa li jkunu għad-dispożizzjoni tagħhom skont id-dritt nazzjonali. Pereżempju d-Direttiva dwar id-Danni tirreferi għall-konsolidazzjoni tal-pretensjonijiet ( 34 ) . Tirreferi wkoll għall-possibbiltà li persuna tista' takkwista l-pretensjoni ta' persuna oħra ( 35 ) . L-għan ta' dan l-akkwist huwa li tressaq azzjoni konġunta li tista' tikkontribwixxi biex tiżgura l-konsistenza bejn l-azzjonijiet għad-danni li huma relatati mal-istess ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni ( 36 )

(28) Skont l-ordinament ġuridiku nazzjonali, jistgħu jiġu applikati strumenti oħrajn, bħal mekkaniżmi ta' rimedju kollettiv, notifiki lil terzi persuni jew interventi u regoli dwar sospensjonijiet. Pereżempju xerrej dirett jista' jintervjeni fl-azzjoni għad-danni ta' xerrej indirett kontra l-kontraventur. F'dak il-każ, kemm ix-xerrej dirett (il-parti intervjenenti) kif ukoll il-kontraventur (il-konvenut) jistgħu jargumentaw li l-ispiża żejda ma kinitx trasferita, jew mhux trasferita kompletament, fuq ix-xerrej indirett (ir-rikorrent).

(29) Id-disponibbiltà ta' dawn il-mezzi proċedurali tista' ssir rilevanti wkoll meta qorti nazzjonali tiddeċiedi fuq il-proporzjonalità ta' talba għal divulgazzjoni. Pereżempju l-konsolidazzjoni ta' għadd ta' pretensjonijiet iżgħar tista' żżid il-valur totali tal-pretensjonijiet pendenti quddiem qorti sa tali punt li din il-qorti tqis li l-ammont tad- data mitlub għal analiżi esperta aktar għalja jkun proporzjonat.

2.3. Is-setgħa tal-qorti li tagħmel stima tat-trasferiment

(30) L-Artikolu 12(5) tad-Direttiva dwar id-Danni jirrikjedi speċifikament li l-Istati Membri jiżguraw li l-qrati nazzjonali jkollhom is-setgħa li jagħmlu stima, skont il-proċeduri nazzjonali, tas-sehem minn kwalunkwe spiża żejda li tkun ġiet trasferita. Din is-setgħa trid tkopri l-effetti kollha tat-trasferiment, jiġifieri l-effett tal-prezz u tal-volum. Dan jirriżulta wkoll mill-Artikolu 17(1) tad-Direttiva dwar id-Danni li tapplika b'mod aktar ġenerali għall-kwantifikazzjoni tad-dannu.

(31) Meta l-qrati nazzjonali jagħmlu użu minn din is-setgħa biex jagħmlu stima, dawn iridu jqisu r-regoli u l-prinċipji stabbiliti fid-Direttiva dwar id-Danni u l-ġurisprudenza sottostanti tal-QĠUE. Dan ifisser li anki meta l-qrati jagħmlu stima li d-dannu li għandu rabta kawżali ma' ksur tal-Artikolu 101 jew 102 TFUE, dan irid isir abbażi tal-prinċipju ta' kumpens. Fi kliem ieħor, l-għoti rispettiv tad-danni xorta waħda jrid ikollu l-għan li jpoġġi l-vittma fil-pożizzjoni li fiha kienet tkun mingħajr il-ksur (ara l-paragrafu 12 ta' hawn fuq). Għal dan il-għan, il-qrati nazzjonali jridu jużaw ukoll l-istrumenti proċedurali tagħhom skont dan. B'mod partikolari, iridu japplikaw ir-regoli applikabbli dwar l-oneru u l-istandard tal-provi sabiex l-effettività sħiħa tal-Artikolu 101 TFUE ma titqigħedx f'riskju.

(32) Kone li l-vittmi tal-ipprezzar umbrella jistgħu jiksbu kumpens għat-telf ikkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, fejn qalet li l-effettività sħiħa tal-Artikolu 101 TFUE titqiegħed f'riskju jekk id-dritt nazzjonali, b'mod kategoriku u irrispettivament miċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, teskludi d-dritt tagħhom li jitolbu kumpens għad-dannu mġarrab. Barra minn hekk, Kone tenfasizza li f'azzjonijiet għad-danni għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE jistgħu jitqajmu kwistjonijiet fattwali u legali ta' kawżalità. Dawn il-kwistjonijiet jitqajmu wkoll fil-kuntest tat-trasferiment Pereżempju, il-QĠUE ddeċidiet f'li l-vittmi tal-ipprezzar umbrella jistgħu jiksbu kumpens għat-telf ikkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE, fejn qalet li l-effettività sħiħa tal-Artikolu 101 TFUE titqiegħed f'riskju jekk id-dritt nazzjonali, b'mod kategoriku u irrispettivament miċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, teskludi d-dritt tagħhom li jitolbu kumpens għad-dannu mġarrab. Barra minn hekk,tenfasizza li f'azzjonijiet għad-danni għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE jistgħu jitqajmu kwistjonijiet fattwali u legali ta' kawżalità. Dawn il-kwistjonijiet jitqajmu wkoll fil-kuntest tat-trasferiment ( 37 )

(33) Bl-istess mod, meta l-qrati nazzjonali jagħmlu stima, skont il-proċeduri nazzjonali, tal-ammont ta' dannu u tas-sehem ta' kwalunkwe spiża żejda li ġiet trasferita, kif previst fid-Direttiva dwar id-Danni, huma jridu josservaw il-prinċipji ta' ekwivalenza u effettività msemmija hawn fuq. Fir-rigward tas-setgħa ta' stima, dan ifisser li l-qrati nazzjonali ma jistgħux jirrifjutaw sottomissjonijiet dwar it-trasferiment sempliċiment minħabba li parti ma tkunx tista' tikkwantifika b'mod preċiż l-effetti tat-trasferiment.

(34) Barra minn hekk, is-setgħa ta' stima, kif stipulat fl-Artikolu 12(5) tad-Direttiva dwar id-Danni u fl-Artikolu 17(1) tad-Direttiva dwar id-Danni, tirrikjedi li l-qrati nazzjonali, l-ewwel nett, jibbażaw il-valutazzjoni tagħhom fuq l-informazzjoni disponibbli b'mod raġonevoli u, it-tieni nett, jagħmlu ħilithom sabiex jiksbu approssimazzjoni tal-ammont jew tas-sehem tat-trasferiment li tkun plawżibbli. Dan jirriżulta mid-Direttiva dwar id-Danni, li tenfasizza l-eżistenza ta' assimetriji ta' informazzjoni u tirrikonoxxi li d-dannu ma tantx jista' jiġi kkwantifikat bi preċiżjoni perfetta ( 38 ) . L-eżerċizzju tal-istima huwa soġġett għad-dritt nazzjonali. Għadd ta' Stati Membri diġà kellhom regoli fis-seħħ li jikkorrispondu għas-setgħa tal-istima, kif previst fid-Direttiva dwar id-Danni ( 39 )

(35) data statistika li trid tintgħażel u, fuq kollox, fir-rigward tal-mod li bih iridu jintużaw għall-kalkolu u l-valutazzjoni tad-danni data f'każijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 u 102 TFUE u f'każijiet ta' fużjoni” tiegħu (“l-Aħjar Prattiki”) Fil-prattika, il-qrati nazzjonali ta' spiss se jkollhom jiddependu fuq suppożizzjonijiet, pereżempju fir-rigward ta' prezzijiet ipotetiċi, volumi ta' bejgħ jew profitt. Jista' jkollhom diskrezzjoni wiesgħa kemm fir-rigward taċ-ċifri kif ukoll tad-statistika li trid tintgħażel u, fuq kollox, fir-rigward tal-mod li bih iridu jintużaw għall-kalkolu u l-valutazzjoni tad-danni ( 40 ) . Barra minn hekk, is-suppożizzjonijiet huma tipikament importanti meta jinbena xenarju kontrafattwali għall-iskop ta' kwantifikazzjoni tat-trasferiment u effetti tal-volum, kif deskritt fit-Taqsima 4 ta' hawn taħt. Minħabba din l-importanza, jista' jkun rakkomandat li jintalab li fi kwalunkwe tip ta' sottomissjoni lill-qorti s-suppożizzjonijiet jiġu stipulati b'attenzjoni u s-sensittività tal-previżjonijiet għall-bidliet fis-suppożizzjonijiet tkun espliċita, kif jitlob id-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni tal-Kummissjoni fl-“Aħjar Prattiki għas-sottomissjoni ta' evidenza ekonomika u ġbir ta'f'każijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 u 102 TFUE u f'każijiet ta' fużjoni” tiegħu (“l-Aħjar Prattiki”) ( 41 )

2.4. Ir-rwol tal-evidenza

(36) Il-valutazzjoni ġuridika tat-trasferiment ġeneralment tkun tirrikjedi analiżi fattwali u ekonomika kumplessa. Filwaqt li l-ġbir tal-evidenza meħtieġa ġeneralment jifforma element importanti f'kull azzjoni għad-danni li tirriżulta minn ksur tal-Artikolu 101 jew 102 TFUE, ir-rwol tal-evidenza dwar it-trasferiment ivarja skont iż-żewġ xenarji msemmija hawn fuq u skont il-punt sa fejn tapplika suppożizzjoni ( 42 ) . Fi kwalunkwe każ, il-fatti li huma attwalment rilevanti u disponibbli jistgħu jiddeterminaw il-kumpilazzjoni ta' evidenza u, fl-aħħar mill-aħħar, il-valutazzjoni tat-trasferiment.

(37) It-tip ta' evidenza meħtieġa biex jintwera u jiġi kkwantifikat it-trasferiment se jkun jiddependi fuq liema mill-metodi ekonomiċi, deskritti fit-Taqsimiet 5 u 6 ta' hawn taħt, jintużaw. L-evidenza tista' tiġi kategorizzata b'modi differenti iżda hija tipikament maqsuma f'evidenza kwalitattiva u kwantitattiva. Id-Direttiva dwar id-Danni nnifisha tagħmilha ċara li “evidenza” tfisser it-tipi kollha ta' mezzi ta' prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali ( 43 ) . Dan jista' jinkludi dan li ġej: — evidenza kwalitattiva biex wieħed jifhem l-imġiba kummerċjali jew l-istrateġiji tal-ipprezzar ta' kumpanija, li tinkludi, pereżempju, (i) kuntratti, (ii) dokumenti interni, (iii) rapporti finanzjarji u kontabilistiċi, (iv) dikjarazzjonijiet ta' xhieda, (v) opinjonijiet ta' esperti, kif ukoll (vi) rapporti tal-industrija u studji tas-suq; jew — evidenza kwantitattiva li tirrigwarda, b'mod partikolari, data dwar l-użu ta' tekniki ekonometriċi (44), bħal (i) il-prezzijiet tal-bejgħ, il-prezzijiet bl-imnut u għall-konsumaturi finali tal-prodott jew tas-servizz inkwistjoni, u ta' prodotti jew servizzi komparabbli, (ii) rapporti finanzjarji, (iii) opinjonijiet ta' esperti, (iv) il-prezzijiet stabbiliti b'regolament, (v) il-bejgħ b'volum, (vi) ir-ribassi, kif ukoll (vii) spejjeż tal-input u elementi ta' spejjeż oħrajn. Kif wieħed jista' jifhem mil-listi mhux eżawrjenti li jinsabu eżatt hawn fuq, ċerti tipi ta' evidenza jistgħu jikkwalifikaw bħala evidenza kemm kwalitattiva kif ukoll kwantitattiva, pereżempju rapporti finanzjarji u opinjonijiet ta' esperti.

(38) Kif spjegat b'mod aktar ġenerali fil-Gwida Prattika, normalment l-ispeċifiċitajiet tal-każ inkwistjoni u l-evidenza pprovduta huma l-punt ta' tluq biex jiġi stabbilit jekk il-ksur għamilx ħsara lir-rikorrent, u, jekk dan ikun il-każ, biex jiġi determinat il-kwantum ta' dak id-dannu ( 45 ) . L-evidenza rilevanti tista' tinkludi evidenza diretta li, għallinqas fil-kuntest tat-trasferiment, tista' tinftiehem li tkopri dokumenti prodotti mix-xerrej dirett jew indirett kif ukoll dikjarazzjonijiet ta' xhieda dwar jekk l-ispiża żejda ġietx trasferita. Id-disponibbiltà ta din l-evidenza jista' jkollha rwol importanti meta qorti tiddeċiedi jekk xi metodi minn dawk deskritti hawn taħt, u, f'dak il-każ, liema minnhom, jistgħux jintużaw minn parti biex jissodisfaw l-istandard rikjest tal-prova skont id-dritt applikabbli.

(39) Barra minn hekk, fil-każ tal-valutazzjoni tat-trasferiment, il-qrati nazzjonali ta' spiss iħabbtu wiċċhom ma' opinjonijiet ta' esperti ekonomiċi. Skont il-mezzi disponibbli fid-dritt nazzjonali, dawn l-opinjonijiet jistgħu jiġu ppreżentati minn esperti maħtura mill-partijiet, minn espert li qorti stess tkun ħatret għall-iskop ta' assistenza, jew minn esperti maħtura kemm mill-partijiet kif ukoll mill-qorti. Sa fejn possibbli, il-qorti nazzjonali tista' turi x-xewqa li tiggwida kwalunkwe wieħed minn dawn l-esperti, potenzjalment fi stadju bikri tal-proċedimenti meta l-partijiet jitolbu d-divulgazzjoni tal-evidenza, u ssaqsi mistoqsijiet aktar konkreti fir-rigward tal-metodu ta' kwantifikazzjoni li jrid jintuża u d- data meħtieġa. Din il-gwida u l-mistoqsijiet jistgħu jkunu rilevanti għall-finijiet tal-ġestjoni tal-każ iżda wkoll għall-valutazzjoni sostantiva. B'mod partikolari, kif imsemmi hawn fuq, meta l-qrati nazzjonali jagħtu stima tal-effetti tat-trasferiment, dawn jistgħu jqisu jekk opinjoni tal-esperti ekonomiċi tkunx konformi mal-aħjar prattiki, pereżempju jekk tistipulax b'attenzjoni s-suppożizzjonijiet rilevanti u s-sensittività tal-previżjonijiet għal bidliet f'dawn is-suppożizzjonijiet. Bl-istess mod u għal darb'oħra soġġetti għad-dritt nazzjonali, il-qrati nazzjonali jistgħu jsaqsu lill-esperti ekonomiċi biex jindirizzaw spjegazzjonijiet alternattivi għas-sejbiet tagħhom, jiżguraw ir-replikabbiltà u jħallu lill-partijiet jikkummentaw.

(40) Id-Direttiva dwar id-Danni għandha l-għan li tiżgura l-eżerċitar effettiv tad-drittijiet u l-opportunitajiet ugwali għall-partijiet billi tistipula regoli li jitolbu d-divulgazzjoni tal-evidenza. Dawn ir-regoli japplikaw fiż-żewġ xenarji tat-trasferiment imsemmija fuq. Fir-rigward tax-xenarju fejn it-trasferiment jintuża bħala difiża, l-Artikolu 13 tad-Direttiva dwar id-Danni jsemmi speċifikament li l-konvenut jista' b'mod raġonevoli jitlob id-divulgazzjoni mill-pretendent jew minn terzi persuni. Fix-xenarju fejn xerrej indirett ifittex kumpens, l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva dwar id-Danni jistipula li dan ix-xerrej indirett jista' b'mod raġonevoli jitlob id-divulgazzjoni mill-konvenut jew minn terzi persuni.

(41) Dawn ir-regoli tad-Direttiva dwar id-Danni jillimitaw id-divulgazzjoni tal-evidenza fis-sens li l-parti li jkollha l-oneru tal-prova tal-eżistenza u tal-ambitu tat-trasferiment tkun tista' titlob id-divulgazzjoni b'mod raġonevoli biss. Skont ir-regoli ġenerali dwar id-divulgazzjoni stipulati fl-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar id-Danni, il-qorti nazzjonali tista' titlob li l-parti rikjedenti tkun għamlet dikjarazzjoni plawżibbli li d-dannu tal-ispiża żejda kien ittrasferit mix-xerrej dirett għal fuq ix-xerrej indirett. Il-parti rikjedenti trid tuża wkoll il-fatti li diġà huma disponibbli b'mod raġonevoli għaliha. Fil-kuntest tat-trasferiment, dan jista' jinkludi l-informazzjoni miġbura matul in-negozju mal-parti l-oħra jew l-informazzjoni disponibbli b'mod raġonevoli minn terzi persuni, bħall-fornituri tal-intelliġenza tas-suq.

(42) L-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(3) tad-Direttiva dwar id-Danni tistipula prinċipju ġenerali ta' proporzjonalità fis-sens li titlob lill-qrati nazzjonali “jillimitaw id-divulgazzjoni tal-evidenza għal dak li huwa proporzjonat”. Dan il-prinċipju huwa importanti għall-ġestjoni ta' każijiet f'azzjonijiet għad-danni li jirriżultaw minn ksur tal-Artikolu 101 jew 102 TFUE. Kif imsemmi hawn fuq, l-imħallfin japplikaw ir-regoli proċedurali nazzjonali u jridu jagħtu attenzjoni partikolari għall-prinċipji tal-effettività u tal-ekwivalenza. Madankollu, fl-ambitu ta' dawn ir-regoli legali, il-qrati nazzjonali jistgħu jqisu l-ispejjeż u l-benefiċċji tal-ordni tad-divulgazzjoni mitluba. Pereżempju, dan ifisser li l-qrati nazzjonali jistgħu jaslu għall-konklużjoni li l-evidenza ppreżentata mill-partijiet diġà tippermettilhom jagħtu stima tas-sehem tal-ispiża żejda li ġiet trasferita minflok ma jiġbru aktar data .

(44) Id-divulgazzjoni tal-evidenza inkluża fil-fajl ta' awtorità tal-kompetizzjoni tista' potenzjalment tkun rilevanti għall-kwantifikazzjoni tal-ispiża żejda, iżda ġeneralment tkun inqas rilevanti fil-kuntest ta' trasferiment (b'mod partikolari minħabba li t-trasferiment tal-ispejjeż żejda għandu x'jaqsam mal-imġiba tal-prezzijiet tax-xerrejja li dwarha l-fajl ta' awtorità tal-kompetizzjoni ġeneralment ma jkun jinkludi l-ebda informazzjoni). Barra minn hekk, il-verżjoni pubblika tad-deċiżjoni dwar ksur tista' tinkludi informazzjoni aktar ġenerali li tista' tkun rilevanti, bħal informazzjoni dwar liema prodotti jew servizzi kienu soġġetti għal imġiba antikompetittiva. Kif jistabbilixxi l-Artikolu 6(10) tad-Direttiva dwar id-Danni, id-divulgazzjoni tal-evidenza minn awtorità tal-kompetizzjoni hija biss miżura tal-aħħar rimedju.

(45) Fl-aħħar nett, kif indikat fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar id-Danni, l-azzjonijiet għad-danni relatati mal-istess ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE u s-sentenzi relatati jistgħu jifformaw ukoll sors ta' informazzjoni rilevanti għall-kwantifikazzjoni tat-trasferiment.

3. IT-TEORIJA EKONOMIKA TAT-TRASFERIMENT

3.1. Ħarsa ġenerali

(46) It-trasferiment tal-ispejjeż żejda u l-effetti assoċjati mal-prezz u mal-volum jinħolqu minħabba l-inċentivi ta' ditta sabiex tirrispondi għaż-żidiet fl-ispejjeż tagħha billi tgħolli l-prezzijiet ( 51 ) . L-ispiża żejda inizjali tista' tinftiehem bħala żieda fl-ispejjeż tal-input għax-xerrej dirett. Sabiex tagħmel stima tal-effetti tat-trasferiment, il-qorti tipikament ikollha bżonn tqis kif din iż-żieda fl-ispiża taffettwa (1) il-prezzijiet stabbiliti mix-xerrej dirett fis-suq downstream u (2) il-valur tal-bejgħ mitluf fornut mix-xerrej dirett.

(47) data jew tal-informazzjoni billi jivvalutaw ir-rilevanza tagħha. Fl-aħħar nett, kunsiderazzjonijiet teoretiċi jew kunċettwali jistgħu wkoll jifformaw bażi għad-dixxerniment tal-kredibbiltà u l-affidabbiltà ta' spjegazzjonijiet ekonomiċi differenti sottostanti għar-rabta bejn l-ispejjeż żejda u t-trasferiment li jagħmlu l-partijiet. Il-qrati nazzjonali jagħmlu stima tat-trasferiment fuq il-bażi taċ-ċirkostanzi tal-każ speċifiku. Madankollu, fehim ġenerali tat-teorija ekonomika tat-trasferiment u l-effetti assoċjati jistgħu jkunu importanti għall-qorti għal diversi raġunijiet. L-ewwel nett, il-previżjonijiet mit-teorija ekonomika jistgħu jservu bħala wieħed minn diversi fatturi rilevanti biex jiġi vvalutat jekk ġiex issodisfat l-istandard meħtieġ ta' prova f'każ speċifiku. Pereżempju, it-teorija ekonomika tipprovdi lill-qorti b'qafas li minnu tista' tiġi evalwata l-evidenza kwantitattiva u kwalitattiva ( 52 ) . It-tieni nett, b'mod partikolari fi stadju bikri tal-litigazzjoni, it-teorija ekonomika tista' tgħin lill-imħallfin meta jiġu biex jieħdu deċiżjonijiet fir-rigward tad-divulgazzjoni tad-jew tal-informazzjoni billi jivvalutaw ir-rilevanza tagħha. Fl-aħħar nett, kunsiderazzjonijiet teoretiċi jew kunċettwali jistgħu wkoll jifformaw bażi għad-dixxerniment tal-kredibbiltà u l-affidabbiltà ta' spjegazzjonijiet ekonomiċi differenti sottostanti għar-rabta bejn l-ispejjeż żejda u t-trasferiment li jagħmlu l-partijiet.

(48) Id-Direttiva dwar id-Danni ma tagħmilx distinzjoni bejn dannu li jirriżulta minn 1) żieda fil-prezzijiet (effetti fuq il-prezzijiet) u t-trasferiment ta' spejjeż żejda inkluż l-effett tal-volum u 2) effetti oħra li jistgħu jirriżultaw, bħal tnaqqis fil-kwalità tal-prodotti jew tfixkil fl-innovazzjoni (effetti mhux marbuta mal-prezzijiet). Dawn il-linji gwida jiffukaw fuq it-trasferiment taż-żidiet fil-prezzijiet u l-effetti tal-volum relatati ( 53 )

(49) Skont it-teorija ekonomika, l-eżistenza u d-daqs tal-effetti tat-trasferiment, jiġifieri l-effetti assoċjati tal-prezz u tal-volum, jiġu ddeterminati minn firxa ta' fatturi ( 54 ) . Dawn il-fatturi jaffettwaw l-eżitu ta' xenarju ta' trasferiment b'mod simultanju, u l-interdipendenza tagħhom jenħtieġ li tiġi kkunsidrata.

(50) Barra minn hekk, l-importanza relattiva ta' kull fattur tista' tvarja bejn każ u ieħor. Għaldaqstant, jista' jkun rilevanti li l-imħallef jifhem liema fatturi x'aktarx jaffettwaw il-grad ta' trasferiment f'każ partikolari. Skont il-liġi nazzjonali, biex jagħmel dan l-imħallef jista' jirreferi għal spjegazzjonijiet tal-esperti ekonomiċi tal-partijiet jew tal-espert ekonomiku li jaħtar hu nnifsu. Barra minn hekk, fil-prattika, kumpanija mhux dejjem tista' tieħu deċiżjonijiet dwar l-ipprezzar li jkunu totalment konsistenti mal-previżjonijiet fuq il-bażi tat-teorija ekonomika. Għaldaqstant huwa importanti li l-perspettivi mit-teorija ekonomika jiġu vvalutati wkoll fid-dawl tal-evidenza fattwali disponibbli f'dan il-każ. Tali evidenza tista' tkun kemm kwalitattiva kif ukoll kwantitattiva, bħal dokumenti interni li jiddeskrivu l-grad ta' trasferiment u l-metodi kwantitattivi spjegati fit-Taqsima 4 ta' hawn taħt.

(51) Kif stipulat f'aktar dettall fl-Anness 1, skont it-teorija ekonomika, l-aktar fatturi importanti li jaffettwaw l-eżistenza u d-daqs tal-effetti tat-trasferiment jinkludu: (i) in-natura tal-ispejjeż tal-input (55) soġġetti għal spejjeż żejda (kemm jekk dawn l-ispejjeż ikunu fissi jew inkella varjabbli, kemm jekk il-ksur iwassal għal żidiet f'dawn l-ispejjeż għal klijent wieħed biss jew għall-maġġoranza l-kbira tal-klijenti kollha f'suq partikolari) (ii) in-natura tad-domanda għall-prodott li jiffaċċjaw il-klijenti diretti jew indiretti (b'mod partikolari, ir-rabta bejn id-domanda u l-livell tal-prezz); (iii) is-saħħa u l-intensità tal-kompetizzjoni fis-swieq fejn huma attivi l-klijenti diretti jew indiretti; u (iv) elementi oħrajn bħall-ispejjeż tal-aġġustament tal-prezz, il-proporzjon tal-ispejjeż ta' ditta affettwati mill-ispiża żejda, is-saħħa tax-xerrej, l-integrazzjoni vertikali tal-klijenti diretti u indiretti, ir-regolamentazzjoni dwar il-prezzijiet jew iż-żmien li fih ikunu ttieħdu d-deċiżjonijiet dwar l-ipprezzar fid-diversi livelli tal-katina tal-provvista.

(52) L-ewwel nett, in-natura tal-ispejjeż tal-input soġġetta għall-effetti ta' spiża żejda u jekk u sa fejn din l-ispiża żejda jkollha impatt fuq l-ispejjeż tax-xerrej dirett li ma jvarjawx skont il-kwantità tal-input (jiġifieri spejjeż fissi), ikun inqas probabbli li din ma tiġix ittrasferita minħabba li, ġeneralment, tali spejjeż ma jaffettwawx l-iffissar tal-prezzijiet tax-xerrej dirett, għall-inqas mhux fuq medda qasira ta' żmien. Madankollu, fuq medda twila ta' żmien, l-ispejjeż fissi wkoll jistgħu jaffettwaw l-analiżi ta' deċiżjoni strateġika ta' ditta, il-kapaċità tal-produzzjoni tagħha li, min-naħa tagħha, jista' jkollha impatt fuq il-mekkaniżmu ta' formazzjoni tal-prezzijiet sussegwenti (fuq medda qasira ta' żmien). F'tali xenarju, l-ispejjeż fissi jistgħu jiġu ttrasferiti wkoll. Min-naħa l-oħra, meta l-ispiża żejda tħalli impatt fuq l-ispejjeż tax-xerrej dirett li jvarjaw skont il-kwantità tal-input (jiġifieri l-ispejjeż varjabbli), ġeneralment ikun aktar probabbli li din tiġi ttrasferita, għall-inqas sa ċertu punt. Dan għaliex l-ispejjeż marġinali (sottokategorija tal-ispejjeż varjabbli li jistgħu jiġu definiti bħala ż-żieda fl-ispejjeż imġarrba fix-xiri ta' input addizzjonali wieħed) ( 56 ) tipikament jaffettwaw id-deċiżjonijiet dwar l-issettjar tal-prezzijiet tax-xerrej dirett ( 57 )

(53) It-tieni nett, id-domanda għall-prodott li tiġi ffaċċjata mill-konsumatur dirett taffettwa l-livell tat-trasferiment. Mekkaniżmu ta' formazzjoni tal-prezz standard jibni fuq il-fatt li d-domanda li tiffaċċja ditta (jiġifieri l-kwantità li tbigħ) tonqos meta hija tgħolli l-prezz tagħha. Il-punt sa fejn xerrej dirett jgħolli l-prezz tiegħu meta jiffaċċja spiża żejda jiddependi fuq jekk id-domanda tirreaġixxix b'mod qawwi jew le għal bidla fil-prezz bħal din. Pereżempju, jekk ix-xerrej dirett ikun monopolista u d-domanda li jiffaċċja tkun ugwalment sensittiva għal bidla fil-prezzijiet fil-livelli tal-prezzijiet kollha u x-xerrek dirett ikun qed iħabbat wiċċu ma' spejjeż marġinali kostanti, it-teorija ekonomika tissuġġerixxi li nofs l-ispiża żejda tiġi ttrasferita. Jekk id-domanda li tiġi ffaċċjata mill-monopolista tibda tonqos “aktar u aktar” (jiġifieri b'rata dejjem tonqos) meta jiżdied il-prezz, ikun inqas probabbli li l-ispiża żejda tiġi ttrasferita meta dan jitqabbel ma' sitwazzjoni fejn id-domanda ffaċċjata minn monopolista tibda tonqos “inqas u inqas” (jiġifieri b'rata dejjem tonqos) hekk kif il-prezz jiżdied, b'kull ħaġa oħra tkun indaqs ( 58 )

(54) It-tielet nett, in-natura u l-intensità tal-interazzjoni kompetittiva bejn id-ditti fis-suq fejn ikunu attivi x-xerrejja wkoll jaffettwaw il-livell tat-trasferiment. Huwa importanti li jiġi kkunsidrat li l-effett ta' kompetizzjoni akbar fuq il-grad ta' trasferiment jiddependi fuq jekk l-ispiża żejda inizjali taffettwax biss lill-klijent dirett (jiġifieri spiża żejda speċifika għad-ditta) jew inkella jekk taffettwax ukoll lill-kompetituri tal-klijent dirett (jiġifieri spiża żejda għall-industrija kollha). Jekk l-ispiża żejda taffettwa lil xerrej dirett wieħed biss, li jikkompeti bis-saħħa ma' xerrejja diretti oħrajn, it-trasferiment ikun inqas probabbli meta mqabbel ma' sitwazzjoni fejn l-uniku xerrej dirett affettwat jiffaċċja kompetizzjoni dgħajfa. Madankollu, jekk ikun hemm spiża żejda għall-industrija kollha, għadd kbir ta' xerrejja diretti kompetituri ġeneralment jiffavorixxu trasferiment ogħla ta' dik l-ispiża żejda meta mqabbla ma' sitwazzjoni fejn ikun hemm kompetizzjoni aktar dgħajfa fost ix-xerrejja diretti ( 59 )

(55) Għadd ta' sentenzi mill-qrati nazzjonali f'azzjonijiet għad-danni enfasizzaw l-importanza li jitqies kif id-domanda tirreaġixxi għal bidliet fil-prezzijiet, l-intensità tal-kompetizzjoni u jekk il-kompetituri tax-xerrej dirett jiġux affettwati jew le mill-ispiża żejda ( 60 )

(56) Ir-raba' nett, kif imsemmi fil-paragrafu 51 u fl-Anness 1, elementi oħrajn jistgħu, f'ċerti ċirkostanzi, ikollhom rwol kruċjali fil-mekkaniżmu tal-iffissar tal-prezzijiet tax-xerrej dirett u, b'hekk, għat-trasferiment tal-ispiża żejda mix-xerrej dirett. Pereżempju, element wieħed li jista' jkun importanti sabiex jiġi kkwantifikat it-trasferiment huwa jekk l-input affettwat mill-ispiża żejda jirrappreżentax sehem kbir jew żgħir mill-ispejjeż varjabbli tax-xerrej dirett. Xerrej dirett jista' jiffaċċja spejjeż meta jbiddel il-prezzijiet tiegħu, l-hekk imsejħa “spejjeż ta' aġġustament tal-prezz”. Jekk l-ispiża żejda tirrapreżenta biss sehem żgħir mill-ispejjeż varjabbli, ix-xerrej dirett jista' jsib li jkun jaqbillu jgħaddi tali spiża żejda dovuta fuq l-ispejjeż tal-aġġustament tal-prezz. Barra minn hekk, aspetti oħrajn li jistgħu jaffettwaw il-grad tat-trasferiment huma, pereżempju, l-grad tas-saħħa tax-xerrej jew meta jittieħdu d-deċiżjonijiet tal-ipprezzar fid-diversi livelli tal-katina tal-provvista. Uħud mill-fatturi msemmija fil-paragrafu 51 ġew ikkunsidrati wkoll mill-qrati nazzjonali f'kawżi li jinvolvu trasferiment ( 61 )

(57) L-eżistenza u l-firxa tat-trasferiment huma marbuta mat-telf tal-bejgħ li ġeneralment jakkumpanja kwalunkwe żieda fil-prezzijiet. Kif inhu deskritt hawn fuq, dan it-telf ta' bejgħ jista' jiġi kkaratterizzat bħala l-effett tal-volum, li xerrej jista' jitlob għat-telf ta' qligħ. L-effett tal-volum jirriżulta minħabba li x-xerrej ġeneralment jiffaċċja kurva tad-domanda li tinżel 'l isfel. Jekk l-ispiża żejda inizjali tiġi ttrasferita “l isfel fil-katina tal-provvista, jinħoloq effett tal-volum fil-livelli kollha tal-katina vertikali. B'hekk, meta l-pretensjoni tinkludi danni għall-effetti tal-volum, jista” jkun li l-qrati jkollhom ukoll jagħmlu stima ta' dawn l-effetti.

(58) Kif imsemmi hawn fuq, kwalunkwe vittma ta' ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE għandha d-dritt titlob kumpens sħiħ għad-dannu mġarrab marbut b'mod kawżali mal-ksur. Meta jiġi invokat it-trasferiment, jaf ikun importanti li ssir valutazzjoni tal-effett tal-volum biex jiġi kkwantifikat id-dannu tal-ispiża żejda f'azzjoni għad-danni. Madankollu, f'każ bħal dan wieħed jenħtieġ li jinnota li, jekk l-effett tal-volum ma jiġix ikkunsidrat, l-stima tad-dannu totali permezz ta' sempliċi tnaqqis tal-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment mill-effett tal-ispiża żejda twassal għal sottovalutazzjoni tad-dannu mġarrab mill-klijent dirett jew indirett.

(59) Il-volum mitluf li jirriżulta minn spiża żejda jiġi influwenzat mis-sensittività tad-domanda li jiffaċċja x-xerrej u mill-mod kif il-kompetituri tax-xerrej jirreaġixxu għall-ispiża żejda. Pereżempju, jekk ix-xerrej jiffaċċja domanda inelastika, jiġifieri l-klijenti ma tantx ikunu sensittivi għaż-żidiet fil-prezz, iż-żieda fil-prezz twassal għal tnaqqis relattivament żgħir fil-volum mibjugħ. B'kull ħaġa oħra tkun ugwali, dan iwassal għal effett tal-volum iżgħar milli fil-każ ta' domanda aktar elastika. Fl-istess ħin, jekk il-kompetituri tax-xerrej iżidu wkoll il-prezzijiet tagħhom wara l-ispiża żejda, dan jista' jnaqqas ukoll l-impatt taż-żieda tal-prezz tax-xerrej fuq il-bejgħ tiegħu ( 62 )

3.2. Eżempji

(60) L-eżempji ipotetiċi ta' hawn taħt għandhom l-intenzjoni li juru r-rilevanza tal-perspettivi mit-teorija ekonomika spjegata f'din it-taqsima u fl-Anness 1.

(61) L-Eżempju 1 jiddeskrivi l-ispejjeż żejda speċifiċi għad-ditti f'suq b'kompetizzjoni qawwija.

Eżempju 1 Sitwazzjoni: Hemm 10 produtturi tal-meraq tat-tuffieħ fl-istess suq rilevanti. Wieħed mill-produtturi jixtri t-tuffieħ mingħand fornitur involut f'kartell li jiffissa l-prezzijiet. Dan il-produttur tal-meraq tat-tuffieħ jitlob danni bħala kumpens għal spiża żejda. Madankollu, il-konvenut (il-fornitur tat-tuffieħ) jinvoka d-difiża tat-trasferiment u jsostni li l-produttur tal-meraq tat-tuffieħ ittrasferixxa l-ispiża żejda kollha lix-xerrejja indiretti. Analiżi: Il-produttur tal-meraq tat-tuffieħ li jiffaċċja l-ispiża żejda huwa f'kompetizzjoni qawwija ma' disa' kumpaniji oħrajn għall-produzzjoni u l-provvista tal-meraq tat-tuffieħ. Il-prodotti kollha mibjugħa mill-10 kumpaniji huma pjuttost omoġenji għall-konsumaturi. Sakemm il-produtturi l-oħrajn ma jiksbux it-tuffieħ mingħand il-membri tal-kartell, iżda jkunu jistgħu jixtruhom bi prezz aktar baxx minn xi mkien ieħor, il-produttur li jkollu jixtri mingħand il-kartell jitqiegħed fi żvantaġġ kompetittiv fil-konfront tal-kompetituri tiegħu. B'hekk, il-kapaċità tal-produttur tal-meraq tat-tuffieħ li jittrasferixxi ż-żieda fl-ispiża tkun limitata minħabba li huwa jispiċċa jirreġistra telf fil-bejgħ (u fil-profitt) meta mqabbel mal-kompetituri tiegħu jekk ikun ittrasferixxa l-ispiża żejda, anki jekk parzjalment biss. Aktar ma l-kompetizzjoni bejn l-10 produtturi tal-meraq tat-tuffieħ tkun qawwija, aktar tikber il-limitazzjoni fuq il-kapaċità li ż-żieda fl-ispiża tiġi ttrasferita. B'hekk, f'dan ix-xenarju, il-klijent dirett normalment ma jkunx jista' jittrasferixxi ż-żieda fl-ispiża (l-ispiża żejda).

(62) L-Eżempju 2 jistabbilixxi sitwazzjoni ta' spejjeż żejda għall-industrija kollha u l-intensità tal-kompetizzjoni.

Eżempju 2 Sitwazzjoni: L-10 produtturi kollha tal-meraq tat-tuffieħ fl-Eżempju 1 jixtru t-tuffieħ mingħand fornituri involuti f'kartell li jiffissa l-prezzijiet. Il-membri tal-kartell isostnu li kwalunkwe spiża żejda tiġi ttrasferita lix-xerrejja indiretti. Analiżi: Il-produtturi tal-meraq tat-tuffieħ huma esposti bl-istess mod għall-ispiża żejda u s-suq huwa kkaratterizzat bħala kompetittiv. Minħabba li l-produtturi kollha jiffaċċjaw l-ispiża żejda, ditta waħda mhux se jkollha żvantaġġ kompetittiv meta mqabbla mad-ditti l-oħrajn. Għalhekk, x'aktarx li kull produttur tal-meraq tat-tuffieħ fil-biċċa l-kbira jittrasferixxi l-ispejjeż żejda, b'kuntrast mal-każ spjegat fid-dettall fl-Eżempju 1 (fejn l-ispiża żejda tkun speċifika għad-ditta). Bħala eżempju, f'suq perfettament kompetittiv, il-prezz huwa ugwali għall-ispejjeż marġinali u, għalhekk, żieda fl-ispiża ta' input twassal direttament għal żieda ugwali fil-prezz.

(63) L-eżempju 3 jiddeskrivi l-kwistjoni tar-rata ta' trasferiment tal-monopolisti li jkunu qed jiffaċċjaw domanda differenti.

Eżempju 3 Sitwazzjoni: Il-produttur tal-meraq tat-tuffieħ A huwa monopolista fis-suq tal-produzzjoni tal-meraq tat-tuffieħ fl-Istat Membru 1, filwaqt li l-produttur tal-meraq tat-tuffieħ B huwa monopolista fl-istess suq tal-prodott fl-Istat Membru 2. L-ispiża tal-produzzjoni ta' lott wieħed addizzjonali ta' meraq tat-tuffieħ hija kostanti u simili għal A u B. Iż-żewġ produtturi tal-meraq tat-tuffieħ jixtru t-tuffieħ mingħand C, fornitur involut f'kartell li jiffissa l-prezzijiet. B'konsegwenza ta' dan, kemm A kif ukoll B ffaċċjaw spiża żejda ta' EUR 6 għal kull Kaxxa tuffieħ għaliex ikunu xtraw it-tuffieħ mingħand C. A u B ffaċċjaw domandi differenti mill-ktajjen tal-ħwienet tal-merċa li jbigħu bl-imnut f'kull Stat Membru. Fl-Istat Membru 1, id-domanda kienet ugwalment sensittiva għal bidla fil-prezzijiet fil-livelli kollha tal-prezzijiet (id-domanda kienet lineari, ara l-Kaxxa 15). Fl-Istat Membru 2, dan ma kienx il-każ. Hemmhekk, id-domanda naqset “inqas u inqas” (b'rata dejjem tonqos) meta l-prezz żdied (id-domanda kienet konvessa, ara wkoll l-Kaxxa 15). A u B jitolbu kumpens mingħand C (il-membru tal-kartell) għad-dannu li jkun irriżulta mill-ispiża żejda. C jinvoka d-difiża tat-trasferiment, fejn isostni li A u B ttrasferixxew nofs l-ispiża żejda. Analiżi: Il-monopolisti fl-Istat Membru 1 u fl-Istat Membru 2 ffaċċjaw domanda differenti mill-ktajjen ta' ħwienet tal-merċa bl-imnut f'kull Stat Membru. L-ispejjeż tagħhom waqt il-produzzjoni ta' lott wieħed addizzjonali ta' meraq tat-tuffieħ kienu kostanti. L-ispiża żejda ta' EUR 6 għal kull Kaxxa tuffieħ titqies bħala żieda fl-ispiża marġinali għal kull wieħed minnhom. Wara din iż-żieda fl-ispiża, l-ambitu għall-aġġustament tal-prezzijiet 'il fuq ikun iddependa fuq kemm l-output kull wieħed kellu jissagrifika sabiex jittrasferixxi ċertu ammont tal-bidla fl-ispiża, jiġifieri jżid il-prezzijiet. Dan għaliex jekk il-volum mitluf meta jiżdiedu l-prezzijiet ikun relattivament baxx, iż-żieda fil-prezz tkun aktar attraenti meta mqabbla mas-sitwazzjoni fejn it-telf tal-volum ikun għoli. It-telf tal-volum meta jiżdiedu l-prezzijiet huwa relatat mal-kurvatura tad-domanda li jiffaċċja l-monopolista, jiġifieri jekk id-domanda tkunx lineari, konvessa jew konkava. Dan huwa wkoll spjegat aktar fil-Kaxxa 15 hawn taħt. Rigward il-monopolista A fl-Istat Membru 1, fuq il-bażi tat-teorija ekonomika jista' jkun possibbli li wieħed jargumenta li l-monopolista jkun għadda nofs l-ispiża żejda, jiġifieri EUR 3. Madankollu, billi l-monopolista B jkun iffaċċja domanda konvessa, id-domanda li jifdal tkun saret inqas sensittiva hekk kif il-prezz żdied. Imqabbel ma' A, li jiffaċċja domanda lineari, B ikun tilef inqas volum meta jkun żied il-prezzijiet bi EUR 3. Dan jimplika li B kellu inċentiv biex jittrasferixxi aktar minn EUR 3.

(64) L-eżempju 4 jiddeskrivi l-kwistjoni tal-ispejjeż ta' aġġustament tal-prezzijiet u l-ispejjeż varjabbli kontra l-ispejjeż fissi fi żmien qasir u fit-tul.

Eżempju 4 Sitwazzjoni: Id-ditti A u B huma l-uniċi żewġ ditti li jikru tower cranes fi Stat Membru 1. Bejn l-2005 u l-2015 id-ditti A u B ikunu pparteċipaw f'kartell u ftiehmu li jżidu l-prezz tal-kiri tat-tower cranes bi 80 fil-mija. Id-ditta C hija ditta tal-kostruzzjoni fi bliet fl-Istat Membru 1. Il-kumpanija tiddiżinja, tibni u tbigħ appartamenti residenzjali fi skyscrapers lil konsumaturi finali. Il-prezzijiet tal-appartamenti huma rreklamati f'firxa ta' midja u postijiet differenti, inkluż fuq l-internet, fil-gazzetti u fuq posters fit-toroq. L-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni fl-Istat Membru 1 sabet li l-ftehim dwar il-prezzijiet fis-settur tal-kostruzzjoni huwa ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni, u d-deċiżjoni tagħhom li jimponu multi fuq il-membri tal-kartell ma ġietx appellata minn ditta A jew B. Id-ditta C hija klijent dirett tal-kartell. Hija titlob id-danni mill-membri tal-kartell A u B. Madankollu, id-ditti A u B żiedu d-difiża tat-trasferiment, u sostnew li kumpanija C għaddiet l-ispiża żejda kollha lix-xerrejja indiretti, jiġifieri l-klijenti finali li jixtru l-appartamenti fi skyscrapers. Analiżi: Il-kiri ta' tower cranes hija waħda minn ħafna spejjeż tal-input li d-ditta C tiffaċċja meta tiddiżinja u tibni skyscrapers. Eżempji ta' spejjeż tal-input oħrajn huma l-materja prima bħall-azzar u l-konkrit, l-ispejjeż tax-xogħol u l-ispejjeż finanzjarji. Għalhekk, huwa probabbli li l-kiri tat-tower cranes jikkostitwixxi biss parti żgħira mill-ispejjeż totali. Billi l-prezzijiet tal-appartamenti huma rreklamati ħafna, id-ditta C tista' ġġarrab spejjeż sinifikanti ta' aġġustament tal-prezzijiet. Madankollu, billi l-kartell kellu durata ta' 10 snin, l-ispejjeż tal-aġġustament tal-prezz jistgħu jkunu negliġibbli meta mqabbla mal-ispiża żejda wara ċertu perjodu, u eventwalment jagħtu inċentiv lid-ditta C biex tqis l-ispiża żejda meta tiffissa l-prezzijiet tal-appartamenti. Għaldaqstant, jista' jagħti l-każ li, minħabba l-ispejjeż tal-aġġustament tal-prezzijiet, id-ditta C jista' jkollha inċentiv li tittrasferixxi l-ispiża żejda fuq perjodu qasir. Madankollu, l-inċentiv tat-trasferiment tal-ispiża żejda jista' jinbidel matul il-perjodu tal-ksur. Għaldaqstant, sabiex it-trasferiment kurrenti jiġi vvalutat matul il-perjodu rilevanti, il-qorti jenħtieġ li tistma l-effett tat-trasferiment fuq il-bażi tal-evidenza li tkun disponibbli, pereżempju billi tuża wieħed mill-metodi stabbiliti f'din it-Taqsima 4.

4. IL-KWANTIFIKAZZJONI TAL-EFFETTI TAT-TRASFERIMENT U TAL-VOLUM — ASPETTI ĠENERALI

(65) Il-kumpens għad-dannu mġarrab għandu l-għan li jqiegħed lill-parti li tkun ġarrbet dannu fil-pożizzjoni li kienet tkun fiha kieku ma seħħx il-ksur. Sabiex ikun jista' jivvaluta din il-pożizzjoni, jeħtieġ li wieħed iqabbel is-sitwazzjoni osservata, jiġifieri s-sitwazzjoni fejn ikun seħħ il-ksur, ma' sitwazzjoni ipotetika, jiġifieri s-sitwazzjoni fejn ma jkunx seħħ il-ksur. Din is-sitwazzjoni ipotetika tissejjaħ “ix-xenarju kontrofattwali”.

(66) L-iskop tal-bini ta' xenarju kontrofattwali huwa li l-effett tal-ksur jiġi iżolat minn fatturi oħrajn li jaffettwaw il-prezzijiet ta' prodott jew servizz, li kienu jinfluwenzaw dan il-prezzijiet anki kieku l-ksur ma kienx seħħ ( 63 ) . Pereżempju, żieda fid-domanda ġeneralment twassal għal żieda fil-prezz anki jekk ma jkunx hemm kartell. Ix-xerrejja diretti jew indiretti ma għandhomx jiġu kkumpensati għal dan l-effett. B'hekk, fil-ħolqien ta' xenarju kontrofattwali, huwa meħtieġ kontroll għal fatturi li mhumiex relatati mal-ksur ( 64 )

(67) Billi x-xenarju kontrofattwali huwa ipotetiku, ma jistax jiġi osservat direttament. Kif deskritt hawn taħt, ġew żviluppati metodi u tekniki differenti fl-ekonomija u l-prattika ġuridika sabiex jiġi stabbilit ix-xenarju kontrofattwali. Dawn ivarjaw f'termini tas-suppożizzjonijiet sottostanti u l-varjetà tad- data meħtieġa.

(68) Filwaqt li dawn il-metodi jippruvaw jipprevedu l-evoluzzjoni tas-suq li kieku ma kienx seħħ il-ksur, l-evidenza disponibbli lill-partijiet u lill-qrati (pereż. dokumenti interni li jiddeskrivu kif ix-xerrej dirett ikun ittrasferixxa l-ispiża żejda inizjali f'sitwazzjoni speċifika) tista' tipprovdi wkoll, f'konformità mar-regoli legali nazzjonali applikabbli, informazzjoni importanti għall-valutazzjoni tad-danni f'każ speċifiku ( 65 )

(69) Fil-kunsiderazzjoni tat-trasferiment f'azzjoni għal danni fir-rigward ta' ksur tal-liġi dwar il-kompetizzjoni, il-qrati nazzjonali jistgħu jqisu tliet komponenti li jirrelataw mad-dannu li fir-rigward tiegħu x-xerrej dirett jew indirett jista' jfittex kumpens, jiġifieri l-ispiża żejda, l-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment u l-effett tal-volum relatat mat-trasferiment ( 66 ) . L-esperti tal-qrati nazzjonali u l-esperti ekonomiċi jistgħu jagħżlu li jistmaw dawn it-tliet komponenti b'mod sekwenzjali, jiġifieri skont il-proċedura bi tliet fażijiet li hija spjegata aktar 'l isfel.

(70) Fl-ewwel fażi, l-ispiża żejda tista' tiġi kwantifikata jew stmata. Dan jista' jinvolvi għadd ta' metodi differenti. Madankollu, l-aktar metodi użati mill-partijiet u mill-qrati biex jistmaw l-ispiża żejda inizjali huma l-hekk imsejħa metodi bbażati fuq komparatur. Il-metodi differenti biex tiġi stmata l-ispiża żejda huma kkunsidrati fid-dettall fil-Gwida Prattika.

(71) It-tieni fażi tinvolvi l-istima tad-daqs tal-effett li t-trasferiment iħalli fuq il-prezz. Id-daqs ta' dan l-effett jista' jiġi stmat direttament permezz ta' metodi bbażati fuq komparatur, jiġifieri metodi simili għal dawk tal-kwantifikazzjoni tal-ispiża żejda. Jekk jiġu ssodisfati ċerti suppożizzjonijiet, id-daqs ta' dan l-effett jista' wkoll jiġi stmat indirettament billi tinkiseb stima tar-rata li biha suppost kellha tiġi ttrasferita ż-żieda fl-ispiża tal-input effettwata u billi din l-istima tiġi kkombinata mal-informazzjoni dwar l-ispiża żejda u l-bejgħ. It-Taqsimiet minn 5.1 sa 5.2 jipprovdu ħarsa ġenerali lejn l-approċċi differenti għall-kwantifikazzjoni ta' dawn l-effetti.

(72) Fit-tielet fażi jiġi stmat l-effett tal-volum relatat mat-trasferiment. B'mod simili għall-istima tal-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment, l-effett tal-volum jista' jiġi stmat direttament jew indirettament. L-approċċi differenti għall-kwantifikazzjoni ta' dawn l-effetti huma meqjusa fit-Taqsimiet 6.2 u 6.3.

(73) Jistgħu jintużaw ukoll approċċi oħrajn, bħall-approċċ ta' simulazzjoni, li jgħoddu simultanjament għat-trasferiment tal-effetti relatati tal-prezz u tal-volum, sabiex jikkwantifikaw id-dannu f'azzjonijiet għad-danni quddiem il-qrati nazzjonali għall-ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE. L-approċċ ta' simulazzjoni huwa spjegat fil-qosor fit-Taqsima 5.2.

4.1. Id-data u l-informazzjoni meħtieġa meta jiġu kkwantifikati l-effetti tat-trasferiment

(74) Kif inhu spjegat fit-Taqsima 2.2, id-Direttiva dwar id-Danni tinkludi r-regoli li jirregolaw l-iżvelar ta' evidenza. Id- data u l-informazzjoni f'idejn il-partijiet jew terzi persuni huma fatturi importanti sabiex titwettaq analiżi ekonomika tajba tal-effetti tat-trasferiment. B'hekk, l-ewwel pass utli meta jiġi kkwantifikat l-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment jista' jkun li tiġi identifikata l-ħtieġa u d-disponibbiltà tad- data biex jiġi żviluppat ix-xenarju kontrofattwali.

(75) data u informazzjoni huwa rilevanti f'każ speċifiku, jista' jkun utli jekk l-imħallef iqis il-perspettivi ġenerali mit-teorija ekonomika spjegata fit-Taqsima 3. Dawn il-perspettivi jistgħu jkunu rilevanti wkoll jekk l-imħallef ikollu bżonn jivvaluta l-fehmiet kunfliġġenti ta' esperti ekonomiċi data meħtieġa għall-istima tat-trasferiment ġeneralment tkun teħtieġ għarfien tajjeb tal-industrija inkwistjoni u l-karatteristiċi tas-suq prevalenti f'dan il-każ. Għalhekk, jista' jkun utli li fil-bidu jiġu kkunsidrati dokumenti li jindikaw il-plawżibbiltà ta' trasferiment fl-ewwel lok, bħal deċiżjonijiet eżistenti tal-qorti, proċedimenti ċivili paralleli fl-istess livell jew f'livell differenti tal-katina tal-provvista fl-istess suq, studji tas-suq jew deċiżjonijiet minn awtoritajiet tal-kompetizzjoni li jiddeskrivu d-dinamika tas-suq rilevanti Meta jiġi deċiż liema tip ta'u informazzjoni huwa rilevanti f'każ speċifiku, jista' jkun utli jekk l-imħallef iqis il-perspettivi ġenerali mit-teorija ekonomika spjegata fit-Taqsima 3. Dawn il-perspettivi jistgħu jkunu rilevanti wkoll jekk l-imħallef ikollu bżonn jivvaluta l-fehmiet kunfliġġenti ta' esperti ekonomiċi ( 67 ) . Barra minn hekk, it-tip ta'meħtieġa għall-istima tat-trasferiment ġeneralment tkun teħtieġ għarfien tajjeb tal-industrija inkwistjoni u l-karatteristiċi tas-suq prevalenti f'dan il-każ. Għalhekk, jista' jkun utli li fil-bidu jiġu kkunsidrati dokumenti li jindikaw il-plawżibbiltà ta' trasferiment fl-ewwel lok, bħal deċiżjonijiet eżistenti tal-qorti, proċedimenti ċivili paralleli fl-istess livell jew f'livell differenti tal-katina tal-provvista fl-istess suq, studji tas-suq jew deċiżjonijiet minn awtoritajiet tal-kompetizzjoni li jiddeskrivu d-dinamika tas-suq rilevanti ( 68 )

(76) Il-qorti jista' jkollha tqis l-evidenza ta' natura kemm kwalitattiva kif ukoll kwantitattiva ( 69 ) . L-evidenza kwalitattiva, bħal dokumenti interni dwar l-ipprezzar, l-istrateġija, il-kuntratti u r-rapportar finanzjarju, tista' tiġi analizzata fil-kuntest tat-teorija ekonomika. Huma jistgħu wkoll jagħtu informazzjoni dwar jekk hemmx evidenza ta' rabta bejn il-prezzijiet downstream u l-ispiża żejda upstream li jirriżulta mill-ksur.

(77) Madankollu, sabiex jinbena xenarju kontrafattwali u l-kontroll għal fatturi differenti li jaffettwaw it-trasferiment, l-evidenza kwantitattiva tista' wkoll tkun utli f'ħafna każijiet. Tali evidenza tista' tinkludi data dwar il-prezzijiet, l-ispejjeż jew il-marġnijiet attwali, kif ukoll indikaturi esterni li jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tad-ditti dwar l-ipprezzar, pereż. miżuri aggregati ta' attività ekonomika (bħat-tkabbir tal-PDG, l-inflazzjoni u r-rati tal-impjiegi). F'xi każijiet, il-varjabbli reġjonali tal-attività ekonomika jistgħu jkunu utli sabiex iservu ta' kontroll għat-tendenzi reġjonali differenti li ma jkunux relatati mal-ksur.

(78) Il-qorti tista' tikkunsidra wkoll aktar fatturi speċifiċi għad-ditta jew l-industrija li jinfluwenzaw il-formazzjoni tal-prezz. Pereżempju, fl-eżempju l-Kaxxa 1 hawn fuq, jekk il-plastik kien ukoll input essenzjali għall-produzzjoni tal-faxx ta' wajers matul il-perjodu ta' ksur meta l-manifattur tar-ram A kien qabel mal-kompetituri tiegħu li jiffissa l-prezzijiet tar-ram bħala l-input essenzjali l-ieħor għall-fornitur tal-faxx ta' wajers B, x'aktarx li B kien jittrasferixxi wkoll lill-klijent tiegħu żieda fil-prezzijiet għall-plastik li ma kinitx tkun soġġetta għal ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE. F'dan il-każ, stima tat-trasferiment li tonqos milli tqis l-effetti relatati maż-żieda fil-prezzijiet għall-plastik tista' materjalment tivvaluta żżejjed it-trasferiment tal-ispiża żejda billi tattribwixxi b'mod żbaljat iż-żieda sħiħa fil-prezzijiet għall-ksur. Raġunament simili japplika għat-tnaqqis potenzjali fi spejjeż tal-input oħrajn li, jekk ma jiġux ikkunsidrati u ttrasferiti 'l isfel tul il-katina tal-provvista, inaqqsu b'mod artifiċjali t-trasferiment stmat tal-ispiża żejda tal-kartell.

(79) Fl-eżempji li jsegwu, l-applikazzjoni tal-metodi tiffoka fuq il-prezz. Skont id-disponibbiltà tad- data u ċ-ċirkostanzi ta' każ partikolari, il-qorti tista' tqis ukoll l-istess metodi sabiex tistma varjabbli ekonomiċi oħrajn, bħall-marġini ta' profitt jew il-livell tal-ispejjeż ta' intrapriża. Id- data użata sabiex is-suq affettwat jitqabbel max-xenarju kontrofattwali tista' tkun relatata mas-suq kollu (pereż. il-medja tal-prezz tal-faxx ta' wajers għall-klijenti kollha fi swieq ġeografiċi jew swieq ta' prodotti oħrajn) jew ma' ċerti klijenti jew gruppi ta' klijenti.

4.2. L-użu ta' esperti ekonomiċi

(80) F'ħafna każijiet fejn jiġi vvalutat it-trasferiment tal-ispejjeż żejda, l-esperti ekonomiċi jistgħu jkunu involuti f'azzjonijiet għad-danni quddiem il-qrati nazzjonali. Ir-regoli dwar l-evidenza esperta jvarjaw b'mod sinifikanti bejn l-Istati Membri ( 70 ) . Fi kwalunkwe każ, il-qrati nazzjonali jistgħu jsibuha utli li jkollhom gwida dwar prinċipji ġenerali u għodod rilevanti għall-involviment ta' esperti ekonomiċi.

(81) Sa minn kmieni fil-proċedimenti, jekk ikun permess mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, il-qorti tista' tiffaċilita diskussjoni bejn l-esperti li jirrappreżentaw lill-partijiet involuti. Dawn id-diskussjonijiet jistgħu jimmiraw sabiex inaqqsu l-oqsma ta' qbil u nuqqas ta' qbil dwar kwistjonijiet rilevanti għall-każ, inklużi kwistjonijiet relatati mar-rekwiżiti tad-divulgazzjoni. Eżempju ta' approċċ bħal dan huwa pprovdut fil-Kaxxa 3 aktar 'l isfel.

Kaxxa 3

Eżempju ta' każ li jinvolvi evidenza pprovduta minn esperti ekonomiċi (71)

F'kawża mressqa quddiem qorti tar-Renju Unit, l-esperti ekonomiċi jirrappreżentaw kull parti (il-kontraventur u r-rikorrent) kienu pproponew il-metodu distint tagħhom biex jistmaw it-trasferiment. L-imħallef esprima t-tħassib tiegħu dwar il-kumplessità potenzjali tal-evidenza tal-espert u talab lill-esperti tal-partijiet biex jilħqu ftehim dwar l-approċċ propost fir-rigward tal-evidenza ekonomika dwar it-trasferiment qabel ma ġiet ordnata kwalunkwe divulgazzjoni. Jekk l-esperti ma jirnexxilhomx jilħqu qbil fuq l-approċċ, l-imħallef jisma' s-sottomissjonijiet dwar l-approċċi rispettivi, inkluża spjegazzjoni ta' dak li ppropona kull espert, l-informazzjoni meħtieġa u l-ispiża tal-eżerċizzju, u mbagħad jiddeċiedi liema metodu għandu jiġi applikat.

(82) F'xi ġurisdizzjonijiet, il-qrati nazzjonali jistgħu jaħtru esperti ekonomiċi li jassistu lill-imħallef fl-istima tat-trasferiment u, tradizzjonalment, huma adottaw dan l-approċċ għall-istima tal-ispiża żejda inizjali. Il-qorti tista' tuża approċċ simili meta tagħmel stima tat-trasferiment, pereż. billi tuża l-hekk imsejħa metodi bbażati fuq komparatur. Għaldaqstant l-esperjenza mill-użu ta' esperti maħtura mill-qorti fl-istimar tal-ispiża żejda tista' wkoll tkun rilevanti għall-istimar tat-trasferiment, Eżempju ta' approċċ fejn il-qorti ħatret espert ekonomiku jinsab aktar fil-Kaxxa 4 'l isfel.

Kaxxa 4

Eżempju ta' każ li fih il-qorti taħtar espert ekonomiku (72)

F'kawża quddiem qorti Ġermaniża, inħatar espert ekonomiku mill-qorti. Il-kompitu tal-espert kien li jipproponi metodoloġija u sussegwentement jikkwantifika l-ispiża żejda. Bħala l-ewwel pass, l-espert ippropona metodu empiriku għall-istima tal-ispejjeż żejda. L-approċċ issuġġerit mill-espert ġie diskuss f'format bil-miktub u f'seduti orali qabel ma l-qorti ddeċidiet dwar liema approċċ għandu jittieħed. Fil-fażi li jmiss, ġie applikat il-metodu magħżul u ġew ikkalkolati l-ispejjeż żejda. Id-data sottostanti użata għall-kalkoli ġiet sottomessa lill-qorti u lill-partijiet. It-tielet fażi kienet verifika tar-robustezza li skontha l-partijiet ingħataw l-opportunità li jipprovdu fehmithom u jsaqsu mistoqsijiet. Dawn il-kummenti ttieħdu f'kunsiderazzjoni f'valutazzjoni finali ppreżentata lill-qorti. Il-valutazzjoni finali kkunsidrat ukoll il-plawżibbiltà tar-riżultati stmati, ir-robustezza tal-effetti stmati u l-kwalità tad-data sottostanti.

(83) F'każ fejn l-esperti ekonomiċi li jirrappreżentaw lill-partijiet ikollhom fehmiet konfliġġenti dwar liema approċċ għandhom jadottaw sabiex jagħmlu l-istima tat-trasferiment, il-qorti nazzjonali tista' tfittex ukoll pariri mill-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni dwar liema metodu għandu jintuża ( 73 ) . Barra minn hekk, sabiex tivvaluta l-grad tat-trasferiment, qorti nazzjonali tista', fil-prinċipju, tistrieħ ukoll fuq l-informazzjoni inkluża f'deċiżjoni maħruġa minn awtorità tal-kompetizzjoni, pereżempju, fir-rigward tal-ispiża żejda inizjali ( 74 )

5. IL-KWANTIFIKAZZJONI U STIMA TAL-EFFETTI TAL-PREZZ RELATAT MAT-TRASFERIMENT

(84) data kwantitattiva biex jiġi stmat l-effett tat-trasferiment. F'ħafna każijiet, il-qorti tista' ssibha utli li tivvaluta wkoll l-evidenza kwalitattiva, bħal dokumenti interni jew evidenza orali mix-xhieda, meta jiġi stmat l-effett tat-trasferiment. Id-disponibbiltà ta' evidenza kwalitattiva jista' jkollha rwol importanti meta qorti tiddeċiedi jekk kwalunkwe, u jekk inhu hekk liema, mit-tekniki jistgħux jintużaw minn parti biex tilħaq l-istandard meħtieġ ta' prova taħt il-liġi applikabbli Meta jagħmlu stima tal-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment, il-qrati nazzjonali jistgħu jistrieħu fuq tipi differenti ta' approċċi ekonomiċi għall-kwantifikazzjoni, b'mod partikolari l-approċċi bbażati fuq il-komparatur, iżda wkoll fuq l-approċċ tar-rata tat-trasferiment ( 75 ) jew l-approċċ ta' simulazzjoni. Dawn l-approċċi, kif deskritti f'dan il-kapitolu, jibnu fuqkwantitattiva biex jiġi stmat l-effett tat-trasferiment. F'ħafna każijiet, il-qorti tista' ssibha utli li tivvaluta wkoll l-evidenza kwalitattiva, bħal dokumenti interni jew evidenza orali mix-xhieda, meta jiġi stmat l-effett tat-trasferiment. Id-disponibbiltà ta' evidenza kwalitattiva jista' jkollha rwol importanti meta qorti tiddeċiedi jekk kwalunkwe, u jekk inhu hekk liema, mit-tekniki jistgħux jintużaw minn parti biex tilħaq l-istandard meħtieġ ta' prova taħt il-liġi applikabbli ( 76 )

5.1. Metodi bbażati fuq komparatur

(85) L-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment f'diversi stadji fil-katina tal-provvista jista' jinħadem billi tiġi stmata direttament iż-żieda fil-prezzijiet jew il-bidla fil-marġni li rriżultat mill-impatt tal-ispiża żejda inizjali. Meta jiġi vvalutat jekk spiża żejda tiġix trasferita mingħand ix-xerrej dirett, dan il-metodu jqabbel il-prezz stabbilit mix-xerrej dirett matul il-perjodu tal-ksur mal-prezz stabbilit fis-suq/swieq tal-komparatur.

(86) Meta jiġi stmat l-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment, il-qorti tista' tagħmel stima tad-differenzi bejn il-prezzijiet jew il-marġnijiet osservati u dawk kontrafattwali ( 77 ) li jużaw l-istess metodi bbażati fuq komparatur kif użati biex jikkalkolaw l-ispiża żejda inizjali. Filwaqt li l-kunċett sottostanti ta' dawn il-metodi huwa deskritt fid-dettall fil-Gwida Prattika, aktar gwida dwar l-implimentazzjoni ta' dawn il-metodi fil-kuntest tat-trasferiment hija pprovduta fit-taqsimiet hawn taħt.

(87) data mill-ħajja reali osservata fl-istess suq jew f'suq simili ex post tal-politika tal-kompetizzjoni Il-metodi bbażati fuq komparaturi għandhom il-vantaġġ li jużawmill-ħajja reali osservata fl-istess suq jew f'suq simili ( 78 ) . Huma jistrieħu fuq il-fatt li x-xenarju komparatur jista' jitqies bħala rappreżentattiv tax-xenarju ta' nuqqas ta' ksur. Dawn il-metodi ġew rikonoxxuti u użati wkoll mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni fl-Ewropa sabiex iwettqu analiżi ta' natura simili bħall-istima tat-trasferiment, pereż. fit-twettiq ta' evalwazzjonital-politika tal-kompetizzjoni ( 79 )

(88) Meta wieħed juża metodu bbażat fuq komparatur, idealment wieħed iqabbel il-prezz jew il-marġni matul il-perjodu tal-ksur mal-istess suq mingħajr il-ksur. Madankollu, naturalment mhuwiex possibbli li tkun taf eżattament kif kien jevolvi suq kieku ma kienx hemm ksur. Pereżempju, jista' jkun il-każ li fatturi importanti li jaffettwaw il-prezzijiet stabbiliti mix-xerrej dirett, bħal bidliet fid-domanda jew il-prezzijiet ta' inputs oħra, ma jkollhomx impatt simili fuq il-prezzijiet matul il-perjodu tal-ksur u fix-xenarju kontrofattwali.

(89) Dawn il-fatturi huma kruċjali biex wieħed iżomm f'moħħu meta jiġi kkunsidrat jekk suq komparatur partikolari huwiex adattat bħala x-xenarju kontrofattwali. Kif inhu spjegat f'aktar dettall fit-Taqsima 5.1.1, hemm diversi tekniki disponibbli li jqisu d-differenzi bejn is-suq affettwat mill-ksur u s-swieq komparaturi. Jekk il-livell ta' similarità bejn is-suq fejn seħħ il-ksur u s-swieq komparaturi jitqisx li huwa suffiċjenti sabiex ir-riżultati ta' tali tqabbil jintużaw għall-istimar tat-trasferiment jiddependi fuq is-sistemi ġuridiċi nazzjonali ( 80 )

5.1.1. Approċċi

(90) Meta l-effett tat-trasferiment jiġi stmat fuq il-bażi ta' komparatur, il-prezz stabbilit mix-xerrej dirett jew indirett matul il-perjodu tal-ksur jitqabbel max-xenarju ta' nuqqas ta' ksur, jew max-xenarju kontrofattwali. Ix-xenarju kontrofattwali jista' jiġi stabbilit fuq il-bażi ta' ( 81 ) — id-data dwar il-prezz jew il-marġini li tikkonċerna dan is-suq qabel u / jew wara l-ksur, li normalment hija magħrufa bħala l-approċċ qabel-matul-wara; — id-data dwar l-istess suq (tal-prodotti) iżda f'żona ġeografika differenti, jew suq tal-prodotti ieħor li huwa meqjus li jevolvi bħas-suq fejn jopera x-xerrej dirett jew indirett, normalment magħrufa bħala l-approċċ trasversali; jew — taħlita ta' paraguni fuq perjodu ta' żmien u paraguni bejn suq u ieħor, normalment magħrufa bħala l-approċċ tad-differenza fid-differenzi

5.1.1.1. L-approċċ qabel-matul-wara

(91) Approċċ li jintuża ta' spiss għall-istimar tal-ispejjeż żejda inizjali huwa l-paragun bejn il-prezzijiet fuq perjodu ta' żmien fl-istess suq, jiġifieri l-paragun qabel-matul-wara (spjegat fil-Kaxxa 5 aktar “l isfel) ( 82 ) . Meta l-istimar tat-trasferiment isir permezz dan l-approċċ, is-suq komparatur ikun l-istess suq tal-prodotti bl-eżatt fejn ix-xerrej dirett jew indirett kien attiv meta jkun seħħ il-ksur, iżda jiġi analizzat fi stadji ta' żmien differenti. Għaldaqstant, is-suppożizzjoni sottostanti hija li s-suq tal-prodotti inkwistjoni fil-perjodu mingħajr ksur jipprovdi approssimizzazzjoni tajba tax-xenarju kontrofattwali, jiġifieri s-sitwazzjoni li tipprevali fis-suq tal-prodotti li kieku ma kien seħħ ebda ksur waqt il-perjodu tal-ksur. Din is-suppożizzjoni tista” tkun żbaljata għaliex, f'sens prattiku, ma hemm l-ebda suq komparatur irrispettivament mill-ġeografija jew mill-prodott għal element addizzjonali ta' iżolament fir-rigward tal-effett li jirriżulta mill-ksur.

Kaxxa 5

Eżempju illustrat ta' approċċ qabel-matul-wara (83)

Prezz tal-faxex ta'wajers

(92) Fl-eżempju illustrat tal-Kaxxa 5 hawn fuq, huwa preżunt li l-iffissar illegali tal-prezzijiet fl-industrija tar-ram dam ħames snin mill-2005 sal-2010. F'dan il-perjodu ( 84 ) l-ispiża żejda inizjali ġiet ttrasferita lill-manifattur tal-karozzi C. Meta jiġi applikat dan il-metodu, il-prezz imħallas mill-manifattur tal-karozzi matul il-perjodu tal-ksur jitqabbel mal-prezz imħallas mill-manifattur tal-karozzi f'perjodu mhux affettwat mill-ksur u mit-trasferiment, pereż. fl-2003 u fl-2004. Eżempju ta' każ fejn rikorrent applika dan l-approċċ huwa mogħti fil-Kaxxa 8 aktar 'l isfel.

5.1.1.2. L-approċċ trasversali

(93) F'ċerti każi, jista' jkun diffiċli li jiġu osservati l-iżviluppi fil-prezzijiet matul iż-żmien fis-swieq komparaturi jew fis-swieq fejn iseħħ il-ksur. F'każ bħal dan, jista' jintuża metodu ieħor ibbażat fuq komparatur, jiġifieri metodu li jqabbel swieq ġeografiċi differenti. Is-suppożizzjoni sottostanti ta' dan l-approċċ hija li s-suq ġeografiku l-ieħor huwa simili għas-suq fejn iseħħ il-ksur fl-aspetti kollha ħlief fil-każ tal-ksur. Għal darb'oħra, din is-suppożizzjoni jaf tmur wisq oltre.

(94) 1 matul il-perjodu tal-ksur fl-Istat Membru 1 ( p 1) mal-prezz medju mħallas minn manifatturi tal-karozzi simili fl-Istat Membru 2, jiġifieri f'suq ġeografiku separat li mhuwiex affettwat mill-ksur ( p 2). Dan il-metodu jissejjaħ tqabbil bejn is-swieq Pereżempju, kif muri fil-Kaxxa 6 hawn taħt, qorti nazzjonali tista' tikkunsidra t-tqabbil tal-prezzijiet imħallsa mill-manifattur tal-karozzi Cmatul il-perjodu tal-ksur fl-Istat Membru 1 (1) mal-prezz medju mħallas minn manifatturi tal-karozzi simili fl-Istat Membru 2, jiġifieri f'suq ġeografiku separat li mhuwiex affettwat mill-ksur (2). Dan il-metodu jissejjaħ tqabbil bejn is-swieq ( 85 )

Kaxxa 6

Eżempju illustrat ta' approċċ trasversali

Jekk p1 jinstab li huwa ogħla minn p2, dan jindika effett fuq il-prezz relatat mat-trasferiment mill-fornitur tal-faxex ta' wajers B1 lill-Manifattur tal-Karozzi C1 fl-Istat Membru 1. L-istess tip ta' tqabbil jista' jitwettaq fir-rigward ta' kwalunkwe varjabbli ekonomiku ieħor, pereżempju l-marġnijiet jew il-volumi mibjugħa.

5.1.1.3. L-approċċ tad-differenza fid-differenzi

(95) Minn perspettiva ekonomika, l-aktar metodu preċiż mill-metodi bbażati fuq komparatur huwa dak li jikkombina l-approċċ qabel-matul-wara u l-approċċ trasversali. Dan il-metodu huwa l-approċċ tad-differenza fid-differenzi ( 86 ) . Huwa jiffoka fuq l-iżvilupp tal-varjabbli ekonomiku rilevanti fis-suq affettwat mit-trasferiment matul perjodu partikolari (differenza matul iż-żmien fis-suq tat-trasferiment) u jqabblu mal-iżvilupp tal-istess varjabbli matul l-istess perjodu ta' żmien f'suq komparatur mhux affettwat (pereżempju f'suq ġeografiku ieħor).

(96) Il-Kaxxa 7 tagħti dimostrazzjoni tal-approċċ tad-differenza fid-differenzi

Kaxxa 7

Dimostrazzjoni tal-approċċ tad-differenza fid-differenzi

(97) Nassumu, f'każ li fuqu huma bbażati l-Kaxxa 5 u l-Kaxxa 6, li l-manifattur tal-karozzi C 1 fl-Istat Membru 1 (ix-xerrej indirett) jitlob kumpens għad-danni mingħand il-manifattur A 1 (il-kontraventur). Kif ġie spjegat fil-paragrafu 8, kwalunkwe ħsara li C 1 ġarrab ġejja mit-trasferiment tal-ispiża żejda mingħand il-fornitur ta' faxex ta' wajers B 1 . L-użu tal-approċċ tad-differenza fid-differenzi jinvolvi valutazzjoni tal-iżvilupp tal-prezz imħallas mill-manifattur tal-karozzi C 1 fl-Istat Membru 1 (is-suq b'effett tal-prezz relatat mat-trasferiment) matul perjodu partikolari u t-tqabbil tiegħu mal-iżvilupp tal-prezz imħallas mill-manifattur tal-karozzi C 2 fl-Istat Membru 2 (mhux affettwat mill-ksur u b'hekk mingħajr ebda effett tal-prezz relatat mat-trasferiment) fl-istess perjodu ta' żmien. It-tqabbil juri d-differenza bejn dawn iż-żewġ differenzi matul iż-żmien. Dan jipprovdi stima tal-bidla fil-prezz imħallas mill-manifattur tal-karozzi, bl-esklużjoni ta' dawk il-fatturi kollha li affettwaw is-swieq kemm fl-Istat Membru 1 kif ukoll fl-Istat Membru 2 bl-istess mod. B'hekk, il-metodu jiżola l-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment minn influwenzi oħrajn fuq il-prezz tal-faxex ta' wajers li huma komuni għaż-żewġ swieq.

(98) Varjazzjoni oħra tal-każ, li l-Kaxxa 6 u l-Kaxxa 7 huma bbażata fuqha, tista' tagħti dimostrazzjoni tal-metodu. Nassumu li tqabbil qabel-matul-wara juri żieda fil-prezz għal kull unità tal-faxex ta' wajers ta' EUR 100 fl-Istat Membru 1 (fejn seħħew il-ksur u t-trasferiment) bejn l-2005 u l-2010. Analiżi tas-suq mhux affettwat fl-Istat Membru 2 matul l-istess perjodu tista' turi li l-prezz unitarju tal-faxex ta' wajers żdied b'EUR 10 biss, minħabba żieda fl-ispiża ta' input ieħor, pereżempju l-plastik. Jekk wieħed jassumi li l-ispiża ogħla tal-input (tal-plastik) kienet tikkonċerna wkoll l-Istat Membru 1, u sakemm il-kundizzjonijiet l-oħra kollha huma l-istess, tqabbil tal-iżvilupp differenti tal-prezzijiet fuq il-faxex ta' wajers fl-Istati Membri 1 u 2 jindika ż-żieda fil-prezz ikkawżata mill-effett tat-trasferiment. Fl-eżempju, din tkun EUR 90.

(99) Għalhekk, vantaġġ sinifikanti tal-metodu tad-differenza fid-differenzi huwa li jista' jiffiltra l-bidliet mhux relatati mal-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment li seħħew matul l-istess perjodu tat-trasferiment. Madankollu, huwa jistrieħ fuq is-suppożizzjoni li fatturi oħrajn, jiġifieri l-prezz tal-plastik skont l-eżempju ta' hawn fuq, jaffettwaw is-swieq bl-istess mod. Jekk dan ma jkunx il-każ, tista' tkun meħtieġa implimentazzjoni ekonometrika tat-teknika tad-differenza fid-differenzi. L-implimentazzjonijiet ta' tekniki bħal dawn huma deskritti f'aktar dettall fit-Taqsima 5.1.2. hawn taħt.

5.1.2. Implimentazzjoni fil-prattika ta' approċċi bbażati fuq komparatur

(100) Hemm diversi tekniki disponibbli għall-istima tal-effetti tal-prezz relatati mat-trasferiment fuq il-bażi tal-approċċ ibbażat fuq komparatur. Ċerti fatturi, bħal żieda fl-ispejjeż tal-materja prima fl-eżempju ta' hawn fuq, jistgħu jinfluwenzaw is-suq komparatur biss jew is-suq affettwat mit-trasferiment biss. Kif ġie spjegat hawn fuq, jenħtieġ li jsiru aġġustamenti fid- data osservata sabiex jitqiesu dawn l-influwenzi. Dawn jistgħu jkunu aġġustamenti sempliċi fid- data f'każijiet fejn il-fattur li jinfluwenza u d-daqs tal-effetti tiegħu jistgħu jiġu ġġustifikati b'mod relattivament faċli.

(101) F'ċerti każijiet, meta d-disponibbiltà u l-kwalità tad- data jippermettu, jistgħu jsiru aġġustamenti tad- data tal-komparatur fuq il-bażi ta' tekniki ekonometriċi, b'mod partikolari permezz tal-użu ta' analiżi ta' rigressjoni. Analiżi ta' rigressjoni hija teknika statistika li tgħin sabiex jiġu analizzati xejriet fir-relazzjoni bejn varjabbli ekonomiċi.

(102) data għall-varjabbli li qed tiġi kkunsidrata u l-varjabbli li x'aktarx ikollhom influwenza. Ir-relazzjoni identifikata ġeneralment tiġi espressa fil-forma ta' ekwazzjoni. Din l-ekwazzjoni tagħmilha possibbli li jiġu stmati l-effetti tal-varjabbli li għandhom influwenza fuq il-varjabbli li qed tiġi kkunsidrata u li dawn jiġu iżolati mill-effetti tal-ksur. Fuq il-bażi ta' analiżi ta' rigressjoni, huwa possibbli li ssir stima ta' kemm il-varjabbli rilevanti huma korrelatati mill-qrib ma' xulxin, li f'xi każijiet jista' jissuġġerixxi influwenza kawżali ta' varjabbli waħda fuq l-oħra F'analiżi ta' rigressjoni, jiġu eżaminati għadd ta' osservazzjonijiet tad-għall-varjabbli li qed tiġi kkunsidrata u l-varjabbli li x'aktarx ikollhom influwenza. Ir-relazzjoni identifikata ġeneralment tiġi espressa fil-forma ta' ekwazzjoni. Din l-ekwazzjoni tagħmilha possibbli li jiġu stmati l-effetti tal-varjabbli li għandhom influwenza fuq il-varjabbli li qed tiġi kkunsidrata u li dawn jiġu iżolati mill-effetti tal-ksur. Fuq il-bażi ta' analiżi ta' rigressjoni, huwa possibbli li ssir stima ta' kemm il-varjabbli rilevanti huma korrelatati mill-qrib ma' xulxin, li f'xi każijiet jista' jissuġġerixxi influwenza kawżali ta' varjabbli waħda fuq l-oħra ( 87 )

(103) data ta' komparatur huma deskritti f'aktar dettall fil-Gwida Prattika It-tekniki differenti disponibbli għall-aġġustamenti tad-ta' komparatur huma deskritti f'aktar dettall fil-Gwida Prattika ( 88 ) . B'referenza għall-eżempji u illustrazzjonijiet, il-Gwida Prattika tipprovdi gwida dwar il-kunċetti, l-approċċi u l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tat-tekniki differenti. Għandha sservi bħala bażi biex jiġu indirizzati kwistjonijiet rigward l-approċċi disponibbli biex jiġu implimentati l-metodi bbażati fuq komparatur.

(104) Il-Qorti jenħtieġ li tkun konxja li l-użu ta' analiżijiet ta' rigressjoni jista' jżid il-grad ta' preċiżjoni ta' stima ta' danni u għalhekk jista' jgħin biex jintlaħaq l-istandard meħtieġ ta' prova ( 89 ) . Il-qrati nazzjonali ttrattaw il-valur probatorju tal-evidenza statistika, bħall-analiżijiet tar-rigressjoni, f'każijiet fejn ingħataw danni ( 90 )

(105) B'mod ġenerali, il-valur probatorju tal-evidenza statistika jiddependi fuq il-kapaċità tagħha li tevita r-riskju tal-hekk imsejħa żbalji tat-tip 1, jiġifieri li jinstab effett tat-trasferiment meta dan ma jkunx jeżisti u l-hekk imsejħa żbalji tat-tip 2, jiġifieri li wieħed jonqos milli jsib effett tat-trasferiment fejn dan ikun jeżisti. Sabiex jindirizza dawn ir-riskji, mudell statistiku jista' japplika l-kunċetti tas-sinifikat statistiku u dak tas-saħħa statistika. Il-kunċett tas-sinifikat statistiku jinvolvi l-iffissar ta' limitu minimu għoli sabiex jitqies li jeżisti effett ta' trasferiment. Approċċ użat b'mod wiesa' huwa li jiġi stabbilit riskju ta' ħamsa fil-mija għal żball tat-tip 1, bl-użu tal-hekk imsejjaħ intervall ta' kunfidenza ta' 95 % ( 91 ) . Madankollu, il-mudelli ta' rigressjoni jistgħu jnaqqsu wkoll ir-riskju ta' żbalji tat-tip 2 ( 92 ) . F'każ speċifiku fejn issir stima tat-trasferiment, huwa l-kompitu tal-qorti li tiddeċiedi jekk mudell ta' rigressjoni li jkun ġie ppreżentat lilha jkunx jevita r-riskji ta' żbalji tat-tip 1 u tat-tip 2 b'tali mod li l-mudell ikollu valur probatorju.

(106) L-importanza potenzjali tal-aġġustament tad- data tal-komparatur bl-użu ta' tekniki kwantitattivi bħal analiżijiet tar-rigressjoni tista' tintwera permezz ta' referenza għal sentenza minn qorti Ġermaniża, murija fil-Kaxxa 8.

Kaxxa 8

Il-każ tal-ħġieġ tal-karozzi Ġermaniż (93)

Il-pretendent f'din l-azzjoni għad-danni kien xerrej indirett mingħand il-membri ta' kartell tal-ħġieġ tal-karozzi. Il-membri tal-kartell kisru l-Artikolu 101 TFUE u ġew immultati mill-Kummissjoni Ewropea fl-2008. L-esperti tal-pretendenti wettqu analiżi tal-iżviluppi fil-prezzijiet qabel, matul u wara l-perjodu tal-kartell. Ma saret ebda analiżi ta' rigressjoni jew korrelazzjoni. Minflok, l-esperti mmiraw li jistabbilixxu rabta bejn il-prezz tal-ħġieġ tal-karozzi (il-prodott kartellizzat) u l-ħġieġ tal-karozzi ta' sostituzzjoni purament billi osservaw ix-xejriet tal-prezzijiet. Madankollu, il-qorti kienet tal-fehma li din l-analiżi naqset milli turi kwalunkwe rabta kawżali diretta biżżejjed bejn l-ipprezzar taż-żewġ prodotti msemmija hawn fuq. Dan kien partikolarment minħabba d-data użata fl-analiżi tal-esperti tar-rikorrenti u li hija ma kkunsidratx b'mod xieraq effetti oħra fuq il-prezzijiet kif ukoll ix-xejriet tas-suq. Il-Qorti qieset ukoll il-kundizzjonijiet tas-suq fil-każ inkwistjoni sabiex tirrifjuta l-argumenti ta' trasferiment.

(107) Madankollu, it-tekniki bbażati fuq l-analiżijiet ekonometriċi jistgħu, f'ċerti każijiet, jinvolvu spejjeż konsiderevoli. F'każijiet bħal dawn, il-qorti tista' ssib li huwa biżżejjed li tagħmel stima tat-trasferiment billi tivvaluta simultanjament id- data kwantitattiva mingħajr l-użu ta' analiżi ta' rigressjoni u billi tqis l-evidenza kwalitattiva. Barra minn hekk, il-qorti tista', f'ħafna każijiet, issib ukoll li huwa utli li tivvaluta l-evidenza kwalitattiva, bħall-evidenza diretta dwar it-trasferiment, anki meta tuża l-metodi kwantitattivi deskritti f'din it-taqsima.

(108) Meta jkun qed jiġi stamat it-trasferiment fuq il-bażi ta' evidenza kwalitattiva, dokumenti interni li jiddeskrivu l-politika dwar l-ipprezzar ta' ditta jistgħu jkunu ta' rilevanza partikolari. Meta tivvaluta d-dokumenti interni, il-qorti jenħtieġ li tagħraf li ditti f'industriji differenti, jew saħansitra fl-istess industrija, jistgħu jadottaw politiki dwar l-ipprezzar differenti. F'xi każijiet, ditta jista' jkollha politika ċara jew prattika stabbilita li tidentifika l-aġġustamenti tal-prezz li jirriżultaw minn bidliet speċifiċi fl-ispiża. Pereżempju, f'xi każijiet ix-xerrejja jistgħu jorbtu l-aġġustamenti fil-prezz ma' bidliet f'ċerti indiċijiet li jistgħu ma jiġux affettwati mill-kondotta antikompetittiva tal-kontraventuri, pereżempju l-indiċijiet tal-prezzijiet għall-konsumatur. F'każijiet oħra, ix-xerrejja jistgħu jippruvaw jilħqu ċerti objettivi ta' prestazzjoni, pereżempju japplikaw marġni speċifiku għall-ipprezzar tal-prodotti li jfornu. Fil-prinċipju, l-ewwel waħda minn dawn il-politiki tista' sservi ta' argument kontra s-sejba ta' trasferiment filwaqt li t-tieni waħda tissuġġerixxi li x-xerrej jittrasferixxi l-bidliet fl-ispejjeż.

(109) Barra minn hekk, meta tivvaluta l-politiki dwar l-ipprezzar, il-qorti jenħtieġ li tqis ukoll jekk il-politika dwar l-ipprezzar tad-ditta rilevanti kinitx implimentata, pereżempju, billi tikkunsidra d- data tal-prezzijiet sabiex tiddetermina jekk din tikkorrispondix mal-politika dwar l-ipprezzar inkwistjoni.

(110) Eżempji ta' każijiet li fihom il-qrati nazzjonali kkunsidraw evidenza kwalitattiva huma mogħtija hawn taħt.

Kaxxa 9

Stima tat-trasferiment fuq il-bażi ta' evidenza kwalitattiva — Cheminova (2015) (94)

F'din is-sentenza, il-qorti sabet li produttur tal-pestiċidi ttrasferixxa 50 % tal-ispiża żejda inizjali lill-klijenti indiretti. Din is-sejba kienet ibbażata fuq it-teorija ekonomika. F'dan il-każ, il-qorti setgħet tistrieħ fuq studji tas-suq disponibbli għall-pubbliku li jikkaratterizzaw is-suq li fih il-klijent dirett kien attiv bħala suq ta' monopolju. F'rapport ipprovdut mill-klijent dirett, kien sostnut li s-suq għandu jkun ikkaratterizzat bħala kompetittiv u mhux bħala monopolju. Il-klijent dirett fost l-oħrajn ippreżenta li għadd kbir ta' prodotti kienu qegħdin jikkompetu fis-suq u li ishma tas-suq moderati kienu jindikaw suq kompetittiv. Madankollu, minħabba l-fatti tal-każ speċifiku, il-qorti ma qablitx ma' dan l-approċċ.

Kaxxa 10

Stima tat-trasferiment fuq il-bażi ta' evidenza kwalitattiva — DOUX Aliments (2014) (95)

F'din is-sentenza, il-qorti sabet li l-pretendent wera li ma kienx hemm trasferiment. F'din il-kawża, l-ispiża żejda kienet tikkonċerna l-liżina, input fil-produzzjoni tat-tiġieġ. Il-Qorti sabet li l-liżina kienet tirrappreżenta biss wieħed fil-mija mill-ispejjeż tal-produzzjoni tat-tiġieġ. Żieda żgħira bħal din fl-ispejjeż ma kinitx evidenza biżżejjed biex tikkonvinċi lill-qorti li twassal ukoll għal żieda fil-prezzijiet tat-tiġieġ. Il-qorti sabet li l-prezzijiet irrispondew għal fatturi oħrajn, bħal kompetizzjoni ma' prodotti tal-laħam oħrajn u s-saħħa tax-xerrej. Meta kkonkludiet li l-ispiża żejda ma kinitx ittrasferita fuq il-bejjiegħa bl-imnut indiretti, il-qorti rreferiet għall-fatt li t-tiġieġ inbiegħu f'suq internazzjonali u kompetittiv u li l-ktajjen tal-ħwienet tal-merċa bl-imnut kellhom saħħa tax-xerrej qawwija.

(111) data osservata Meta kienu qed japplikaw metodi bbażati fuq komparatur għall-istima tal-ispiża żejda, il-qrati xi drabi applikaw l-hekk imsejjaħ skont tas-sikurezza. Dan ifisser li huma aġġustaw ammont li jqis biżżejjed l-inċertezzi fl-istima mid-osservata ( 96 ) . Jekk l-implimentazzjoni ta' analiżi ekonometrika ma tkunx fattibbli, jista' jiġi applikat approċċ bħal dan fl-istima tat-trasferiment. L-objettiv ta' approċċ bħal dan ikun li jeskludi l-effetti ta' fatturi possibbli oħra fuq il-varjabbli li tkun qed tiġi kkunsidrata, pereżempju, il-prezz offrut mill-klijent indirett.

5.1.3. Sfidi

(112) Meta tagħmel stima tal-effett tal-prezz relatat mat-trasferiment, il-qorti tista' tikkunsidra b'mod partikolari tekniki li, sa fejn hu possibbli, jikkontrollaw għal fatturi oħrajn minbarra dak li jirriżulta mill-ksur. Teknika bħal din hija l-metodu tad-differenza fid-differenzi. Hija teħtieġ informazzjoni jew data minn suq komparatur (pereżempju suq ġeografiku ieħor) u data ta' serje ta' żmien mis-suq affettwat mit-trasferiment. Madankollu, jenħtieġ li l-qorti tkun konxja li hemm sfidi potenzjali li jistgħu jaffettwaw kemm jistgħu jkunu validi l-metodi bbażati fuq komparatur.

(113) Idealment, is-suq komparatur għandu jkunu simili għas-suq tal-ksur, iżda huwa stess ma jkunx affettwat mill-ksur. Madankollu, ix-xerrejja f'kull wieħed mis-swieq ta' spiss jużaw l-istess input. F'każ bħal dan, jista' jkun diffiċli li jinstab komparatur mhux affettwat. B'mod partikolari, jekk l-ambitu tal-ksur ikopri żona ġeografika wiesgħa, x'aktarx li l-prodotti, simili għall-prodott inkwistjoni u li jinkorporaw l-istess input, potenzjalment ikunu ġew affettwati wkoll. Dan jista' jagħmilha diffiċli sabiex jinstab suq komparatur xieraq.

(114) 1 jixtri r-ram mingħand il-kontraventur A 1 . Anki jekk il-fornitur tal-faxex ta' wajers B 2 fis-suq komparatur ma jixtrix mingħand il-kontraventur A 1 , il-fornituri tal-faxex ta' wajers B 2 u B 1 jistgħu jkunu kompetituri fl-istess swieq ġeografiċi downstream. Dan jimplika li jekk il-fornitur tal-faxex ta' wajers B 1 iżid il-prezzijiet tiegħu b'reazzjoni għall-ksur inizjali, il-kompetituri tiegħu jistgħu jgħollu l-prezzijiet tagħhom ukoll. F'dan il-każ, il-prezz li joffri l-fornitur tal-faxex ta' wajers B 2 seta' kien affettwat indirettament mill-ksur u, bħala riżultat, jista' ma jkunx komparatur xieraq F'ċirkostanzi oħrajn, is-suq komparatur jista' jiġi affettwat indirettament mill-ispiża żejda inizjali. Fl-eżempju stilizzat tal-kartell tar-ram fil-Kaxxa 6, il-fornitur tal-faxex ta' wajers Bjixtri r-ram mingħand il-kontraventur A. Anki jekk il-fornitur tal-faxex ta' wajers Bfis-suq komparatur ma jixtrix mingħand il-kontraventur A, il-fornituri tal-faxex ta' wajers Bu Bjistgħu jkunu kompetituri fl-istess swieq ġeografiċi downstream. Dan jimplika li jekk il-fornitur tal-faxex ta' wajers Biżid il-prezzijiet tiegħu b'reazzjoni għall-ksur inizjali, il-kompetituri tiegħu jistgħu jgħollu l-prezzijiet tagħhom ukoll. F'dan il-każ, il-prezz li joffri l-fornitur tal-faxex ta' wajers Bseta' kien affettwat indirettament mill-ksur u, bħala riżultat, jista' ma jkunx komparatur xieraq ( 97 )

(115) Fir-rigward tat-tqabbil matul iż-żmien, jista' jkun diffiċli li jiġi identifikat bi preċiżjoni suffiċjenti l-perjodu meta s-suq kien affettwat minn ċertu ksur. Il-partijiet jistgħu jippreżentaw deċiżjoni maħruġa minn awtorità tal-kompetizzjoni li ssemmi perjodu ta' ksur, jiġifieri tistabbilixxi d-dati li fihom beda u ntemm il-ksur. Madankollu, dan il-perjodu jista' ma jikkorrespondix għall-perjodu li fih suq kien effettivament affettwat mill-ksur. Huwa importanti wkoll li wieħed jinnota li d-determinazzjoni tad-dati tal-perjodu tal-ksur jew tal-perjodu li fih kien affettwat is-suq jista' jkollha impatt qawwi fuq l-eżitu tal-analiżi. Fir-realtà, l-effett tal-ksur jista' ma jkunx limitat għall-perjodu pprovdut f'deċiżjoni bħal din ( 98 ) . Minn naħa waħda, id-data tal-bidu identifikata mill-awtorità tal-kompetizzjoni tista' tmexxi “l quddiem id-data tal-bidu attwali tal-ksur, pereżempju minħabba nuqqas ta' evidenza ta' min jorbot fuqha ( 99 ) . Min-naħa l-oħra, id-data tat-tmiem ipprovduta f'deċiżjoni ta' ksur tista” tmexxi lura d-data tat-tmiem tal-ksur effettiva.

(116) L-effetti ta' ksur jistgħu wkoll ma jkunux limitati għat-tul ta' żmien tal-ksur. Huwa possibbli li l-ksur jaffettwa s-suq ikkonċernat anki wara li tkun waqfet l-imġiba pprojbita skont il-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE. B'mod partikolari, dan jista' jkun il-każ fi swieq oligopolistiċi, jekk l-informazzjoni miġbura matul il-ksur tippermetti li l-fornituri ta' prodott partikolari jadottaw, fuq bażi sostenibbli wara li jkun intemm il-ksur, azzjoni mmirata sabiex ikunu jistgħu jbigħu bi prezz ogħla mill-prezz kompetittiv, jiġifieri l-prezz li kien jintalab fin-nuqqas tal-ksur, mingħajr ma jinvolvu ruħhom fi prattiki pprojbiti mil-liġi tal-kompetizzjoni tal-UE ( 100 )

(117) Il-possibbiltà li x-xerrejja f'livelli differenti tal-katina tal-provvista jistgħu jdewmu t-trasferiment ta' spiża żejda tista' taffettwa wkoll it-tqabbil b'mod sinifikanti ( 101 ) . L-eżempju fil-Kaxxa 1 hawn fuq jista' juri dan. Ejjew nissoponu li l-manifattur tal-karozzi C jinnegozja l-prezzijiet mal-fornitur tal-faxex ta' wajers B fuq bażi annwali. Il-fornitur tal-faxex ta' wajers B jaġġusta l-prezzijiet darba fis-sena biss wara li jkunu ġew iffinalizzati n-negozjati mal-manifattur tal-karozzi C. Jekk kartell li jiffissa l-prezzijiet fis-suq tar-ram jiġi stabbilit eżatt wara li jintemmu n-negozjati bejn il-fornitur tal-faxex ta' wajers u l-manifattur tal-karozzi, huwa biss meta jseħħu n-negozjati annwali tas-sena li jkun imiss li l-fornitur tal-faxex ta' wajers jista' jkollu opportunità li jittrasferixxi ż-żieda fil-prezz tar-ram fil-prezz tiegħu.

(118) B'hekk, id-dewmien tat-trasferiment “l isfel tul il-katina tal-provvista jista” jirriżulta f'diffikultajiet meta jiġi deċiż il-perjodu rilevanti għat-tqabbil tal-prezzijiet matul u qabel jew matul u wara l-ksur (jew it-tnejn). Il-qorti tista' taġġusta l-analiżi billi tikkunsidra n-natura ta' kull każ, pereżempju billi tanalizza l-politika dwar l-ipprezzar tal-partijiet u, fuq il-bażi ta' dan, tintroduċi ċertu intervall latenti meta tanalizza x-xejriet tal-ipprezzar f'livelli differenti tal-katina tal-provvista.

(119) L-użu ta' analiżijiet ta' rigressjoni meta jintuża approċċ ibbażat fuq komparatur jista' jżid il-preċiżjoni tal-effett tat-trasferiment stmat. Imħallef jenħtieġ li jkun konxju li, filwaqt li dawn it-tipi ta' mudelli ta' rigressjoni joffru stima diretta tal-effett tat-trasferiment, huma ma jikkwantifikawx sa fejn kull fattur teoretiku li jaffettwa t-trasferiment, diskuss fit-Taqsima 3 hawn fuq (pereżempju n-natura tal-kostijiet tal-input u n-natura tad-domanda għall-prodott), ikun ikkontribwixxa għall-effett. Vantaġġ mill-użu tal-analiżijiet tar-rigress huwa li huwa inqas probabbli li jsiru suppożizzjonijiet relatati mat-teorija ekonomika li huma ħżiena. Filwaqt li tali analiżi kwantitattiva ta' fattur b'fattur tal-effetti ta' trasferiment stmati normalment ma tkunx meħtieġa għall-istima tal-effett tat-trasferiment, jista' jiġi nnutat li t-tekniki deskritti fit-Taqsima 5.2.3 hawn taħt jistgħu jipprovdu analiżi kwantitattiva t