Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-kumitat ekonomiku u soċjali ewropew u lill-kumitat tar-reġjuni dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida tan-netwerk tat-trasport trans-ewropew tal-2004 - 2005 Skont l-Artikolu 18 tad-Deċiżjoni 1692/96/KE {SEC(2009) 18} /* KUMM/2009/0005 finali */





MT Brussell, 20.1.2009 COM(2009) 5 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-LINJI GWIDA TAN-NETWERK TAT-TRASPORT TRANS-EWROPEW TAL-2004 - 2005 Skont l-Artikolu 18 tad-Deċiżjoni 1692/96/KE {SEC(2009) 18} WERREJ 1 Introduzzjoni (...)3 2 Il-kuntest tal-politika (...)3 Kapitolu 1 (...)6 1.1 L-Implimentazzjoni ġenerali (...)6 1.2 Implimentazzjoni skont il-mod u s-settur (...)6 1.2.1 Netwerk tat-toroq tat-TEN-T (...)6 1.2.2 Netwerk tal-ferroviji tat-TEN-T (...)7 1.2.3 Netwerk ta' passaġġi ta' ilma interni tat-TEN-T (...)7 1.2.4 Portijiet tat-TEN-T (...)7 1.2.5 Ajruporti tat-TEN-T (...)8 1.2.6 Netwerk ta' transport ikkombinat (...)8 1.2.7 Sistemi tal-immaniġġjar tat-traffiku u tan-navigazzjoni. (...)8 Kapitolu 2 (...)9 2.1 Kwistjonijiet orrizontali (...)9 2.1.1 Interoperabbiltà (...)9 2.1.2 Riċerka u żvilupp (...)9 2.1.3 Il-ħarsien ambjentali (...)9 Kapitolu 3 (...)11 3.1 Valutazzjoni ġenerali tal-Implimentazzjoni tat-TEN-T fil-perjodu tal-2004 - 2005 (...)11 3.2 Proġetti Prijoritarji (...)13 3.3 Sorsi tal-finanzjament (...)13 3.3.1 Il-Baġit tat-TEN-T (...)13 3.3.2 Il-Fond Ewropew tal-Iżvilupp Reġjonali (ERDF). (...)14 3.3. Il-Fond ta’ Koeżjoni. (...)14 3.3.4 Is-self mill-Bank Ewropew tal-Investiment (...)14 Valutazzjoni ġenerali ta' sorsi ta' finanzjament (...)15 KONKLUŻJONI (...)15 RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-LINJI GWIDA TAN-NETWERK TAT-TRASPORT TRANS-EWROPEW TAL-2004 - 2005 Skont l-Artikolu 18 tad-Deċiżjoni 1692/96/KE 1 Introduzzjoni Dan ir-rapport jipprovdi valutazzjoni tal-iżvilupp tan-netwerk tat-trasport trans-Ewropew (TEN-T) wara l-linji gwida tat-TEN-T stipulati fid-Deċiżjoni 1692/96/KE. Dawn il-linji gwida jikkostitwixxu qafas ta' referenza ġenerali għall-implimentazzjoni tan-netwerk u jidentifkaw proġetti ta' interess komuni. Il-modi tat-trasport koperti mil-linji gwida huma: in-netwerks tat-toroq, il-ferroviji u l-passaġġi tal-ilma interni, l-awtostradi tal-baħar, il-portijiet tal-passaġġi tal-ilma interni, l-ajruporti u punti oħra ta' interkonnessjoni bejn netwerks modali, kif ukoll l-immaniġġjar tat-traffiku u s-sistemi ta' navigazzjoni. L-Artikolu 18(3) tad-Deċiżjoni jirrikjedi li l-Kummissjoni, bl-għajnuna tal-Istati Membri, tirrapporta dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida kull sentejn. Dan ir-rapport ikopri perjodu ta' sentejn, mill-2004 sal-aħħar tal-2005. Id-dejta ta' investiment li fih tirreferi għall-UE-15 [1], l-UE-25 [2] mill-1 ta' Mejju 2004 u l-UE-27 [3] mill-1 ta' Jannar 2007. 2 Il-kuntest tal-politika F'Lulju tal-1996 il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw id-Deċiżjoni Nru 1692/96/KE fuq linji gwida tal-Komunità għall-iżvilupp tan-netwerk tat-trasport trans-Ewropew (TEN-T). Il-linji gwida tat-TEN-T jikkostitwixxu qafas ta' referenza ġenerali għall-implimentazzjoni tan-netwerk u l-identifikazzjoni ta' proġetti ta' interess komuni. Fl-1994 il-Kunsill Ewropew f'Essen ta importanza partikolari lil erbatax il-proġett minn dawn. F'Settembru 2001, il-Kummissjoni adottat il-White Paper tagħha "Politika Ewropea għat-Trasport għall-2010: iż-żmien li niddeċiedu". Fid-dawl tal-fatt li l-konġestjoni fit-toroq sejra għall-agħar u l-infiq tat-trasport estern qed jikber, hija rrakkomandat, b'enfasi ikbar fil-kuntest tal-Politika Komuni għat-Trasport, li jsir tibdil modali bħala soluzzjoni li twassal għas-sostenibbiltà. Ġeneralment, it-trasport tal-passiġġieri mhux qed jikber b'mod mgħaġġel daqs il-PGD filwaqt li t-trasport tal-merkanzija qed jikber iktar mill-PGD. Globalment, it-trasport bit-triq qed jikber b'rata li bejn wieħed u ieħor hija l-istess daqs il-PGD, bħalma huma t-trasport bil-baħar u t-trasport bl-ajru. Dan juri n-natura żbilanċjata tat-tkabbir fit-trasport u l-emarġinazzjoni progressiva tal-ferroviji, partikolarment tat-traffiku tat-trasport tal-merkanzija. (...PICT...) Grafika 1: Domanda tat-trasport kontra t-tkabbir tal-PGD mill-1995 sal-2006 fl-UE-25 [4] Fit-22 ta' Mejju 2001, id-Deċiżjoni Nru 1346/2001/KE [5] kienet adottata mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill, li temenda l-linji gwida tat-TEN-T f'dak li jirrigwarda l-portijiet tal-baħar, il-portijiet tal-passaġġi tal-ilma interni u t-terminals intermodali li jenfasizzaw id-dimensjoni multimodali tan-netwerk u għalhekk jirrispondu għall-iżviluppi reċenti. F'Ottubru 2001 il-Kummissjoni pproponiet emenda għad-Deċiżjoni Nru 1692/96/KE dwar linji gwida Komunitarji għall-iżvilupp ta' netwerk tat-trasport trans-Ewropew. Il-proposta kienet approvata mill-Parlament Ewropew mal-ewwel qari tagħħa b'xi modifiki. Ladarba l-proposta ma għamlitx progress fil-Kunsill, il-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq emenda komprensiva tal-linji gwida u tifforma Grupp ta' Livell Għoli (HLG) bl-ex Viċi President tal-Kummissjoni s-Sur Van Miert u rappreżentanti mill-UE-27 u mill-Bank Ewropew tal-Investiment. Fl-1 ta'Ottubru 2003, il Kummissjoni ppreżentat proposta ġdida li tikkumplimenta l-proposta tal-2001 ibbażata fuq ix-xogħol tal-HLG u li tikkunsidra l-kummenti li rċiviet mill-Parlament Ewropew fl-ewwel qari tiegħu. Wara r-rakkomandazzjonijiet tal-HLG, il-proposta identifikat 30 proġett ta' prijorità ta' importanza konsiderevoli għat-traffiku internazzjonali. Il-proġetti ta' prijorità kienu jinkludu wkoll proġetti fl-Istati Membri l-ġodda. F'April tal-2004, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw linji gwida riveduti bid-Deċiżjoni Nru 884/2004/KE [6], li temenda d-Deċiżjoni Nru 1692/96/KE. Il-linji gwida riveduti jagħtu prijorità ikbar lil proġetti importanti u jiddedikaw inqas fondi għal proġetti ta' interess Ewropew - bħal ma huma t-taqsimiet transkonfinali u l-barrieri naturali - u bħala perjodu ta' żmien għandhom sal-2020 biex jitlestew. Minbarra l-iskop ġenerali li tiġi żgurata l-mobbiltà sostenibbli tan-nies u l-merkanzija, għandhom jibdew jitħaddmu wkoll mekkaniżmi li jappoġġaw l-iżvilupp ta' awtostradi tal-baħar bejn l-Istati Membri sabiex titnaqqas il-konġestjoni fit-toroq u/jew jitjieb l-aċċess għar-reġjuni u l-istati periferali u l-gżejjer. IMPLIMENTAZZJONI Il-fondi allokati għall-implimentazzjoni tat-TEN-T fl-2004 u fl-2005 kienu analizzati għal dan ir-rapport, mill-proġett u mill-Istat Membru, b'attenzjoni speċjali fuq il-proġetti prijoritarji. L-investiment totali fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 fuq il-perjodu ta' sentejn 2004 - 2005 kien ta' madwar EUR 101.74 biljun. Valutazzjoni ġenerali tas-sorsi tal-investiment tat-TEN-T matul l-2004-05 juri li l-fondi nazzjonali pubbliċi kkontribwixxew madwar 76.9 %, assolutament l-ikbar parti, u flimkien mas-self mill-EIB l-ammont kien ta' iktar minn 91 %. Kapitolu 1 1.1 L-IMPLIMENTAZZJONI INĠENERALI L-investiment totali fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 50.4 biljun fl-2004 u EUR 51.3 biljun fl-2005. F'termini ta' modi, l-investiment fil-perjodu 2004 - 2005 kien iffokat fuq il-ferroviji (57 %), imbagħad it-toroq (27 %), l-ajruporti (9 %), il-portijiet (5 %) u l-passaġġi tal-ilma interni (2 %). Din id-distribuzzjoni turi żieda fl-investiment fil-ferroviji meta mqabbla mal-1996 - 2003. (...PICT...) Grafika 2: Investiment għal kull mod fl-2004 u 2005 1.2 IMPLIMENTAZZJONI SKONT IL-MOD U S-SETTUR 1.2.1 Netwerk tat-toroq tat-TEN-T Il-Linji Gwida jiddefinixxu n-netwerk tat-toroq tat-TEN-T bħala wieħed magħmul minn awtostradi u toroq oħra ta' kwalità għolja. It-tul tan-netwerk tat-toroq tat-TEN-T fl-UE-27 f'termini ta' toroq eżistenti, Ippjanati jew li kellhom jitranġaw fl-2005 kien ta' MADWAR 98 500 km. It-tul totali tat-toroq tat-TEN-T li jinkludi awtostradi u toroq ta' kwalità għolja fl-UE-27 fl-2005 kien ta' madwar 70 200 km. It-toroq li jifdal għad iridu jinbnew jew jitranġaw biex jilħqu l-għan ġenerali tal- Linji Gwida. Fl-2005 madwar 28 300 km ta' toroq eżistenti kienu għadhom ikklassifikati bħala toroq ordinarji. L-investiment totali fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 12.70 biljun fl-2004 u EUR 14.55 biljun fl-2005.(total ta' EUR 27.26 biljun fil-perjodu tal-2004 - 2005). Meta mqabbel mal-investiment fis-snin preċedenti, l-ammont medju annwali investit fit-toroq baqa' tal-istess livell fuq il-perjodu 2004 - 2005. It-tul totali tal-awtostradi u tat-toroq ta' kwalità għolja li daħlu fl-operat fl-2004-05 kien ta' 1442 km. 1.2.2 Netwerk tal-ferroviji tat-TEN-T Fl-2005, in-netwerk tal-ferroviji tat-TEN-T - linji konvenzjonali u ta' veloċità għolja - kellu tul totali ta' madwar 97 600 km. It-tul totali ta' linji ta' veloċità għolja kompluti, ġodda jew irranġati żdied għal 10 677 km fl-2005. L-investiment totali fin-netwerk tal-ferroviji tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 30.22 biljun fl-2004 u EUR 28.36 biljun fl-2005 (total ta' EUR 58.58 biljun fil-perjodu tal-2004 - 2005). Meta mqabbel mal-investiment fis-snin ta' qabel, l-ammont medju annwali investit fil-ferroviji żdied b'mod sinifikanti fil-perjodu 2004 - 2005. It-tul totali tal-linji tal-ferroviji ta' veloċità għolja li bdew jaħdmu fl-2004-05 kien ta' 460 km. 1.2.3 Netwerk ta' passaġġi ta' ilma interni tat-TEN-T Il-passaġġi tal-ilma interni tat-TEN-T jikkonsistu fi xmajjar u kanali u friegħi varji u mezzi li jgħaqqduhom. Il-karatteristiċi tekniċi minimi tal-passaġġi tal-ilma li jifformaw parti minn netwerk huma dawk stipulati għall-passaġġi tal-ilma ta' klassi IV. Minn dawn jistgħu jgħaddu bastimenti jew ktajjen ta' barkuni mbuttati ta' 80 - 85 metru tul u 9.50 metru wisa'. Dawk il-pajjiżi b'passaġġi tal-ilma interni li jagħmlu parti min-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 qegħdin fl-Awstrija, fil-Belġju, fil-Bulgarija, fir-Repubblika Ċeka, fil-Finlandja, fi Franza, fil-Ġermanja, ,fl-Italja, fil-Litwanja, fil-Lussemburgu, fl-Olanda, fil-Portugall, fir-Rumanija, fis-Slovakkja u fl-Ungerija. It-tul totali tal-passaġġi tal-ilma interni tat-TEN-T fl-UE-27 kien ta' 14 100 km fl-2005. L-assi ewlenin fin-netwerk huma r-Renu u d-Danubju. L-investiment totali fin-netwerk tal-passaġġi tal-ilma interni tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 1044 miljun fl-2004 u EUR 1029 miljun fl-2005 (total ta' EUR 2 074 miljun fil-perjodu tal-2004 - 2005). 1.2.4 Portijiet tat-TEN-T Id-Deċiżjoni Nru 1346/2001/KE [7] li temenda l-Linji Gwida adottati fl-1996 f'dak li jirrigwarda l-portijiet fuq l-ibħra, il-portijiet fuq l-ibħra interni u t-terminals intermodali kif ukoll il-proġett Nru 8 fl-Anness III, kienet adottata mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill fit-22 ta' Mejju 2001. Id-Deċiżjoni tgħid li punti tal-interkonnessjoni inklużi l-portijiet fuq l-ibħra, il-portijiet fuq l-ibħra interni u t-terminali intermodali huma prekundizzjoni għall-integrazzjoni tal-modi differenti tat-trasport f'netwerk tal-komunikazzjoni multimodali. Il-portijiet tat-TEN-T jikkonsistu f'407 port (portijiet fuq l-ibħra u portijiet fuq l-ibħra interni tal-kategorija A). L-investiment totali fin-netwerk tal-portijiet tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 2.08 biljun fl-2004 u EUR 2.53 biljun fl-2005 (total ta' EUR 4.61 biljun fil-perjodu tal-2004 - 2005). 1.2.5 Ajruporti tat-TEN-T L-ajruporti tat-TEN-T jikkonsistu f'407 ajruport, li jinkludu 71 ajruport internazzjonali, 77 ajruport tal-komunità u 259 ajruport reġjonali, fl-2005. L-investiment totali fin-netwerk tal-ajruporti tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 4.37 biljun fl-2004 u EUR 4.83 biljun fl-2005 (total ta' EUR 9.21 biljun fil-perjodu tal-2004 - 2005). 1.2.6 Netwerk ta' transport ikkombinat In-netwerk trans-Ewropew ikkombinat jikkonsisti minn ferroviji u passaġġi tal-ilma interni adattati għat-trasport ikkombinat u t-tbaħħir li jippermetti trasport fit-tul tal-merkanzija, u terminals intermodali mgħammra bi stallazzjonijiet li jippermettu trasbord bejn ferroviji, passaġġi tal-ilma interni, rotot tat-tbaħħir u toroq. Vetturi ferrovjarji adattati huma inklużi wkoll. L-inklużjoni tat-trasport ikkombinat fil-Linji Gwida huwa intenzjonat biex jenfasizza d-dimensjoni multimodali tan-netwerk. 1.2.7 Sistemi tal-immaniġġjar tat-traffiku u tan-navigazzjoni. Il-Linji Gwida tat-TEN-T jinkludu l-infrastruttura tat-telematika għas-sistemi tal-immaniġġjar tat-traffiku u s-servizzi tal-informazzjoni dwar it-traffiku. L-iskop huwa biex tiġi żgurata l-interoperabbiltà u l-kontinwità tas-servizzi bejn il-konfini. Għadd ta' reġjuni Ewropej ikkoordinaw il-pjanijiet tal-ITS tagħhom fil-proġetti Ewro-reġjonali CENTRICO, ARTS, CORVETTE, STREETWISE, VIKING u SERTI mill-bidu tal-Programm Multiannwali Indikattiv fl-2001. F'Mejju tal-2004 nbeda proġett Ewro-reġjonali ġdid, CONNECT (Co-ordination and stimulation of innovative ITS activities in Central and Eastern European countries). CONNECT huwa kooperazzjoni bejn awtoritajiet pubbliċi u amministrazzjonijiet tat-toroq u fornituri tal-informazzjoni dwar it-traffiku minn pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (CEE). Imsieħba mill-Awstrija, mir-Repubblika Ċeka, mill-Ġermanja, mill-Ungerija, mill-Italja, mill-Polonja u mis-Slovenja qegħdin jaħdmu flimkien biex itejbu t-traffiku transkonfinali u t-trasport billi jimplimentaw applikazzjonijiet tal-ITS armonizzati u sinkronizzati fuq in-netwerk tat-toroq ta' livell għoli f'dan il-qasam. Id-Direttiva (2004/52) dwar l-interoperabbiltà tal-ġbir elettroniku tat-tariffi ġiet adottata mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill. Din id-Direttiva se tkun ta' importanza ikbar għall-interoperabbiltà u l-kontinwità tas-servizz tan-Netwerk Trans-Ewropew tat-Toroq (TERN). Kapitolu 2 2.1 KWISTJONIJIET ORIZZONTALI 2.1.1 Interoperabbiltà Wieħed mill-objettivi ewlenin tat-TEN-T huwa l-interoperabbiltà tan-netwerks nazzjonali. L-interoperabbiltà għandha tkopri sistemi nazzjonali u konvenzjonali ta' ferroviji ta' veloċità għolja sabiex is-servizzi internazzjonali jkunu iktar effiċjenti u għalhekk kompetittivi. Interoperabbiltà ikbar, jiġifieri, il-kapaċità tal-ferroviji li jaqsmu konfini nazzjonali mingħajr il-ħtieġa li jieqfu u jaġġustaw id-differenzi tekniċi, ittejjeb b'mod sinifikanti l-prestazzjoni tat-trasport u tnaqqas l-infiq operattiv. Fl-2004 l-UE adottat it-"tieni pakkett ferrovjarju", li jikkonsisti f'żewġ Direttivi, 2004/49 u 2004/50, u r-Regolament 881/2004 li joħloq l-Aġenzija Ferrovjarja Ewropea. 2.1.2 Riċerka u żvilupp Ir-riċerka u l-iżvilupp hija waħda mill-miżuri wiegħsa koperti mil-Linji Gwida tat-TEN-T. Skont il-Ħames Programm ta' Qafas (1998 - 2002) u s-Sitt Programm ta' Qafas (2002-2006) għar-riċerka, l-iżvilupp u d-dimostrazzjoni teknoloġiċi, kienu varati għadd ta' azzjonijiet taħt programmi individwali speċifiku, bħal ma huma l-mobbiltà sostenibbli u l-intermodalità, it-trasport bl-art u t-teknoloġiji tal-marittimi, is-sistemi ta' enerġija effiċjenti, u s-servizzi għaċ-ċittadin. B'mod partikolari, il-programm ta' riċerka dwar it-trasport ikkontribwixxa għal politika tal-UE dwar in-netwerk trans-Ewropew billi pprovda appoġġ għall-ippjanar u l-iffinanzjar tal-programm ta' investiment u l-iżvilupp ta' infrastruttura u servizzi ġodda. Metodoloġiji ta' evalwazzjoni u għodod ta' software kienu pprovduti biex jgħinu lill-politiċi jivvalutaw l-impatti tal-pjanijiet ta' infrastrutturi differenti. Kienu vvalutati wkoll soluzzjonijiet ġodda għall-operazzjoni effiċjenti ta' netwerks u ta' terminals. 2.1.3 Il-ħarsien ambjentali L-iżvilupp sostenibbli u l-protezzjoni tal-ambjent huma kwistjonijiet ta' importanza trasversali, li huma rilevanti ħafna għall-iżvilupp tan-netwerk tat-TEN-T imma wkoll għall-kwistjonijiet orizzontali differenti. Jeżistu diġà xi impenji internazzjonali, standards u rakkomandazzjonijiet għall-kwistjonijiet ambjentali relatati mat-trasport. L-Artikolu 8 tal-Linji Gwida 1692/96 jgħid li 'meta proġetti huma żviluppati u jitwettqu, il-protezzjoni tal-ambjent trid tittieħed inkonsiderazzjoni mill-Istati Membri permezz tal-eżekuzzjoni ta' valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali ta' proġetti ta' interess komuni li għandhom ikunu implimentati, skont id-Direttiva 85/337/KEE u permezz tal-applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE'. Dispożizzjonijiet legali dwar il-valutazzjoni strateġika ambjentali kienu stabbiliti bid-Direttiva 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' Ġunju 2001 dwar l-istima [il-valutazzjoni] tal-effetti ta' ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent. L-Istati Membri kellhom jittrasponu din id-Direttiva f'liġi nazzjonali sa Lulju 2004. Id-Direttiva tapplika għall-pjanijiet u l-programmi kollha tat-trasport li jipprovdu għal proġetti futuri li jirrikjedu valutazzjoni tal-impatt ambjentali (EIA), li jinkludu dawk relatati ma' netwerks trans-Ewropej. L-Istati Membri huma rikjesti li jieħdu inkonsiderazzjoni r-riżultati ta' din il-valutazzjoni ambjentali fil-preparazzjoni ta' dawn il-pjanijiet u l-programmi. Kapitolu 3 3.1 VALUTAZZJONI ĠENERALI TAL-IMPLIMENTAZZJONI TAT-TEN-T FIL-PERJODI TAL-2004 - 2005 L-investiment totali fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 kien jammonta għal EUR 101.74 biljun fil-perjodu tal-2004 - 2005. Il-biċċa l-kbira ta' dan l-ammont marret għall-ferroviji (madwar EUR 58.6 biljun), imbagħad għat-toroq (madwar EUR 27.2 biljun) u l-ajruporti (madwar EUR 9.2 biljun). (...PICT...) (...PICT...) (...PICT...) Grafika 3: L-investiment fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 fl-2004 u l-2005 mqabbel mal-investiment fl-2002 - 2003 f'biljuni ta' Ewro Il-pajjiżi bl-ogħla investiment fil-perjodu 2004 - 2005 kienu l-Italja (EUR 17.89 biljun), ir-Renju Unit (EUR 17.17 biljun), Spanja (EUR 13.91 biljun), il-Ġermanja (EUR 10.47 biljun), Franza (EUR 9.10 biljun) u l-Olanda (EUR 6.58 biljun). (...PICT...) (...PICT...) Grafika 4: Investiment fin-netwerk tat-Ten-T għal kull pajjiż u l-mod għall-ewwel 14-il pajjiż li nvestew l-iktar fl-UE-27 fl-2004 u l-2005, f'miljuni ta' Ewro (...PICT...) Grafika 5: Investiment fin-netwerk tat-Ten-T għal kull pajjiż u l-mod għall-bqija tal-pajjiżi tal-UE-27 fl-2004 u l-2005, f'miljuni ta' Ewro 3.2 PROĠETTI PRIJORITARJI In-netwerk tat-trasport trans-Ewropew jikkonsisti f'ħafna proġetti ta' interess komuni. Madankollu, xi proġetti huma ta' importanza partikolari għall-Unjoni Ewropea meta titqies l-iskala tagħhom, ir-rwol tagħhom ta' appoġġ għall-kummerċ transnazzjonali u ta' tisħiħ għall-għaqda tal-Unjoni, jew sa liema punt dawn jgħinu biex il-flussi tat-traffiku ta' distanzi twal jinbidlu f'modi ta' trasport li ma jagħmlux ħsara l-ambjent. Il-linji gwida tal-1996 [8] kienu jinkludu 14-il proġett prijoritarju li għandhom jitlestew sal-2010. Fid-29 ta' April 2004 l-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw linji gwida riveduti [9], li kienu jinkludu 30 proġett prijoritarju li għandhom jitlestew sal-2020. Tliet proġetti prijoritarji ilhom diġà lesti mill-2001: PP9 Railway axis Cork-Dublin-Belfast-Stranraer (L-Irlanda, Renju Unit) fl-1989 – 2001. PP10 Malpensa Airport (Milan, L-Italja) fl-1995 – 2001. PP11 Öresund fixed link (Id-Danimarka, L-Svezja) fl-1992 – 2000. L-investiment fit-taqsimiet prijoritarji tal-proġetti prijoritarji sal-aħħar tal-2005 kienu jammontaw għal EUR 108.1 biljun. Il-bqija tal-investiment f'dawn il-proġetti fil-perjodu bejn l-2006 - 2020 se jkun ta' madwar EUR 289.1 biljun. In-nefqa totali tal-proġetti prijoritarji, kif innotifikat mill-Istati Membri fl-2008, hija ta' EUR 397.2 biljun għall-perjodu sħiħ ta' bejn l-1996 u l-2020. Ladarba l-Istati Membri jiffokaw fuq l-investiment fil-proġetti prijoritarji fil-futur, ħafna mill-proġetti jkunu jistgħu jitlestew qabel l-2020. 3.3 SORSI TAL-FINANZJAMENT Barra l-finanzjament nazzjonali (mill-awtoritajiet pubbliċi), ċertu proporzjon tal-investiment fin-netwerk tat-TEN-T huwa kkofinanzjat minn fondi varji Komunitarji, bħalma huwa l-baġit tat-TEN-T, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (ERDF), u l-finanzjament ipprovdut mill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI). Dawn is-sorsi ta' appoġġ għandhom il-kriterji ta' eliġibbiltà speċifiċi tagħhom, il-kundizzjonijiet tal-finanzjament u l-għanijiet tagħhom. Għadd limitat ta' proġetti, l-iktar fis-setturi tal-ajruporti, tal-portijiet u tat-toroq, jirċievu finanzjament mis-settur privat. 3.3.1 Il-Baġit tat-TEN-T Fil-perjodu bejn l-2004-2005, l-ammont totali ta' EUR 1.36 biljun kien iffinanzjat mill-baġit tat-TEN-T. Skont il-linji gwida tat-TEN-T, il-maġġoranza tal-fondi kienu allokati għall-ferroviji, 61.3 % tat-total tal-appoġġ tat-TEN-T f'dan il-perjodu. Barra minn hekk l-importanza tas-Sistemi Globali għan-Navigazzjoni bis-Satellita (GNSS) kienet enfasizzata wkoll fil-perjodu 2004 - 2005. Ammont totali ta' madwar EUR 250 miljun (18.4%) kien allokat għal Galileo. 3.3.2 Il-Fond Ewropew tal-Iżvilupp Reġjonali (ERDF). Il-Baġit tal-UE għall-2004 kien l-ewwel wieħed b'25 Stat Membru (UE-25). L-adeżjoni ta' għaxar Stati Membri ġodda (UE-10) f'Mejju tal-2004 rriżultat fi ħtiġijiet oħra tal-baġit, li kienu koperti permezz ta' baġits li jemendaw. Fir-rigward ta' approprjazzjonijiet ta' ħlas taħt il-Fondi Strutturali, is-sena 2004 laħqet quċċata assoluta, l-iktar minħabba progress tajjeb bi programmi tal-UE-15 imma wkoll minħabba ħlasijiet għall-istati l-ġodda tal-UE-10. Is-sena 2005 kienet iddedikata biex itemm b'suċċess il-'perjodu ta' programmazzjoni 2000 - 2006' u biex tipprepara l-'Programmi tal-Politika ta' Koeżjoni l-ġodda għall-2007 - 2013'. Taħt l-ERDF, iktar minn EUR 8.8 biljun intnefqu l-iktar fuq proġetti tat-TEN-T fil-perjodu bejn l-2000 - 2006. 3.3. Il-Fond ta’ Koeżjoni. Fl-1 ta' Mejju 2004, it-8 Stati Membri l-ġodda li qabel kienu jibbenefikaw mill-programm ISPA (Strument għall-Politika Strutturali ta' Qabel l-Adeżjoni) - flimkien ma' Malta u Ċipru - laħqu l-kriterji biex ikunu eliġibbli għall-Fond ta' Koeżjoni. Il-proġetti li qabel kienu taħt il-programm ISPA kienu awtomatikament ittrasferiti għall-Fond ta' Koeżjoni. Għall-għajnuna strutturali fl-10 pajjiżi l-ġodda (għas-snin 2004 - 2006), kien assenjat baġit globali ta' EUR 24 biljun, li minnu EUR 8.5 biljun twarrbu għall-Fond ta' Koeżjoni. Ir-riżorsi tal-Fond ta' Koeżjoni disponibbli għall-impenn kienu ta' EUR 5.62 biljun fl-2004 u EUR 5.13 biljun fl-2005 għat-13-il Istat Membru benefiċjarju. Fl-2004, is-settur tat-trasport kien jammonta għal marġinalment iktar min-nofs (51.8 %) tat-total tal-impenji tal-Fond ta' Koeżjoni u għal frazzjoni inqas min-nofs (49.8 %) fl-2005. Bħal fil-passat, sabiex jittejjeb il-bilanċ totali, il-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri biex jagħtu preferenza partikolari lill-proġetti ferrovjarji. 3.3.4 Is-self mill-Bank Ewropew tal-Investiment L-EIB jiffinanzja għadd kbir ta' proġetti tat-TEN-T dejjem jekk jgħaddu minn evalwazzjoni teknika, finanzjarja u ambjentali u jekk ikunu konsistenti mal-għanijiet tal-UE. Aspett importanti tas-self tal-EIB huwa dak li l-flus mislufa jistgħu jkopru sa 50 % tan-nefqa tal-proġett, filwaqt li vantaġġ ieħor meta mqabbel ma' banek kummerċjali huwa dak li għandhom terminu ta' żmien li huwa itwal. Barra minn hekk, il-flus mislufa jiġu pprovduti mingħajr il-ħtieġa ta' primjums speċifiċi għall-proġett, minħabba li l-EIB jirrikjedi garanzija li tagħmel tajjeb għall-flus mislufa. Is-self tal-EIB bejn l-2004 u l-2005 kien jammonta għal kwazi EUR 13.75 biljun, filwaqt li l-EIB għandu madwar 75 biljun disponibbli għas-self għall-proġetti tat-TEN-T għal perjodu tal-2004 - 2013. Għall-perjodu 2007-13, l-EIB stabbilixxa l-istrument il-ġdid JASPERS (Għajnuna Konġunta għall-Appoġġ ta’ Proġetti fir-Reġjuni Ewropej (Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions)) f'għaqda mal-KE u mal-EBRD (Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp) biex jgħin lill Istati Membri l-ġodda b'mod partikolari biex jippreparaw proġetti kbar ta' infrastruttura li għandhom bżonn finanzjament mill-Fond ta' Koeżjoni, mill-Fond Strutturali u mill-EIB. Valutazzjoni ġenerali ta' sorsi ta' finanzjament Wieħed jista' jikkonkludi li l-investiment fit-TEN-T huwa ffinanzjat minn varjetà ta' sorsi, li jinkludu fondi nazzjonali, programmi ta' finanzjament u ta' self Komunitarji Ewropej varji u differenti. Valutazzjoni ġenerali tas-sorsi tal-investiment tat-TEN-T turi li l-finanzjament nazzjonali pubbliċi kkontribwixxew għal kważi 78 %, assolutament l-ikbar sehem, fil-perjodu tal-2004 - 2005. It-tieni l-ikbar sehem, ta' bejn wieħed u ieħor 13.5 %, kienet tikkonsisti f'self mill-Bank Ewropew tal-Investiment. B'kollox dawn is-sorsi kkontribwixxew għal iktar minn 90 % tal-investiment fit-TEN-T. Għalkemm huwa diffiċli li wieħed jiddetermina l-ammont eżatt tal-finanzjament privat (minħabba l-fatt li huwa diffiċli li wieħed jakkwista dejta tal-investiment għall-infrastruttura fil-privat bħal ma huma l-portijiet u ajruporti), huwa stmat li dan jirrapreżenta biss parti minuri.. B'konsegwenza ta' dan, il-finanzjament pubbliku nazzjonali għadu s-sors prinċipali ta' finanzjament għal proġetti relatati mat-TEN-T. Sors ta' finanzjament | 2004 | 2005 | 2004–05 | f'% | Baġit tat-TEN-T | 526.52 | 564.38 | 1090.9 | 1.1% | Fond ta’ Koeżjoni (inkluż l-ISPA) | 1611.84 | 1459.77 | 3071.61 | 3.0% | BEI | 6374 | 7371 | 13745 | 13.5% | BERŻ | 197.3 | 176.2 | 373.5 | 0.4% | FEŻR (stima) | 2045.9 | 1855.6 | 3901.5 | 3.8% | Baġit nazzjonali u sorsi privati | 39669.39 | 39889.34 | 79558.73 | 78.2% | Total | 50424.05 | 51316.29 | 101770.2 | 100.0% | Table Error! No text of specified style in document.-1: Distribuzzjoni tas-sorsi ta'finanzjament f'€ miljuni għal UE-27 KONKLUŻJONI L-investiment totali fin-netwerk tat-TEN-T fl-UE-27 fuq perjodu ta' sentejn bejn l-2004 - 2005 juri żieda fil-medja tal-investiment annwali fin-netwerk tat-TEN-T meta mqabbel mal-perjodu ta' qabel ta' bejn l-2000 u l-2003, b'nefqa medja annwali li diġà tilħaq madwar EUR 51 biljun, ċifra li hija b'mod sinifikanti ogħla mis-snin ta' qabel. Barra minn hekk, il-medja tal-investiment totali bħala perċentwal tal-PGD fl-UE-27 żdiedet minn 0.43 % fl-2002-03 għal 0.47 % fl-2004-05. Waħda mir-raġunijiet hija ċertament iż-żieda f'għotjiet minħabba l-fatt li l-10 Stati Membri l-ġodda kienu eliġibbli għal dan il-finanzjament mill-1 ta' Mejju 2004. Madankollu, analiżi iktar dettaljata tal-investiment turi li f'xi pajjiżi, speċjalment fl-UE-15 (id-Danimarka, Franza u l-Ġermanja), l-investiment totali bħala perċentwal tal-PGD kien ħafna inqas mill-medja tal-UE. Għal dak li jikkonċerna l-finanzjament, wieħed jista' jikkonkludi li l-fondi pubbliċi kkontribwixxew assolutament l-ikbar parti ta' investiment fin-netwerk tat-TEN-T. Sabiex tikkonċentra l-fondi Komunitarji li huma skarsi u biex tiffaċilita l-implimentazzjoni koordinata ta' ċerti proġetti, b'mod partikolari proġetti transkonfinali, il-Kummissjoni ħatret 'Koordinaturi Ewropej', bi qbil mal-Istati Membri konċernati u wara li kkonsultat il-Parlament Ewropew. Il-Koordinaturi Ewropej jaġixxu f'isem u għall-Kummissjoni u għandhom iħaffu l-implimentazzjoni tal-proġetti ta' interess komuni. It-tlestija tat-30 proġett prijoritarju għat-traffiku internazzjonali sal-2020 għaddejja b'ritmu tajjeb. B'volum ta' investiment annwali ta' madwar EuR 50 biljun, l-infrastruttura tat-trasport tista' titjieb b'mod sinifikanti, madankollu, l-eliminazzjoni tat-tfixkil transkonfinali b'mod partikolari għada lura u hemm bżonn li titjieb. [1] L-Awstrija, il-Belġju, id-Danimarka, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja, l-Iżvezja, il-Lussemburgu, l-Olanda, il-Portugall, Spanja u r-Renju Unit. [2] L-Awstrija, il-Belġju, id-Danimarka, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja, l-Iżvezja, il-Lussemburgu, l-Olanda, il-Portugall, Spanja u r-Renju Unit. Ċipru, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, il-Polonja, ir-Repubblika Ċeka, is-Slovakkja u s-Slovenj. [3] L-UE-25 flimkien mal-Bulgarija u r-Rumanija. [4] Sors: EU energy and transport in figures 2005 — statistical pocketbook. [5] Id-Deċiżjoni Nru 1346/2001/KE li temenda d-Deċiżjoni Nru 1692/96/KE dwar il-portijiet fuq l-ibħra, il-portijiet fuq l-ibħra interni u t-terminals intermodali kif ukoll il-proġett Nru 8 fl-Anness III (ĠU 2001, L 185/1). [6] Id-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta' April 2004 li temenda d-Deċiżjoni Nru 1692/96/KE dwar il-linji gwida Komunitarji sabiex jiġi żviluppat netwerk trans-Ewropew tat-trasport, ĠU L 201, 07.06.2004. [7] Op cit . 6. [8] Op cit . 1. [9] Op cit . 7. --------------------------------------------------