Grafika 1. Produttività agrikola fil-Kroazja meta mqabbel mal-UE-15 u mal-UE-12 Tabella A: Dinamiki tal-produttività agrikola* Tabella B: Konverġenza tal-produttività agrikola fil-Kroazja u fl-UE-15 2008-2015** Sors: Sors: Eurostat, Kontijiet Nazzjonali Annwali tal-AMECO u tad-deflaturi tal-PDG. Noti: *L-Istati Membri ġodda tal-UE-12 jirreferu għall-aħħar 13-il Stat Membru li ssieħbu, ħlief il-Kroazja li magħha qed isir it-tqabbil; **Il-produttività agrikola titkejjel f’VMG fi prezzijiet kostanti tal-2010 f’euro għal kull siegħa maħduma.

Skont id-dejta provviżorja mill-awtoritajiet tat-taxxa Kroati, il-prezz medju ta’ ettaru wieħed ta’ art agrikola fil-Kroazja kien ta’ EUR 4 935 fl-2014, li huwa relattivament għoli meta mqabbel mal-parti l-kbira tal-Istati Membri tal-UE-12, iżda aktar baxx b’mod sinifikanti mill-maġġoranza tal-Istati Membri tal-UE-15. Il-prezzijiet tal-art fil-Kroazja żdiedu b’mod kostanti bejn l-2000 u l-2006 (abbażi ta’ dejta pprovduta mill-Kroazja matul in-negozjati tal-adeżjoni) u kienu madwar ħames darbiet ogħla fl-2012 meta mqabbel ma’ deċennju qabel. Madankollu, l-adeżjoni fl-UE fl-2013 ma żiedet b’mod notevoli la l-prezzijiet tal-art u lanqas l-għadd u d-daqs totali tal-irqajja’ tal-art ittrasferiti. Fil-fatt, il-prezzijiet tal-art saħansitra naqsu kemxejn dan l-aħħar, f’konformità maż-żieda riċenti fl-art agrikola disponibbli għall-użu (ara t-Tabella 1 fl-Anness). Għalkemm in-nuqqas ta’ dejta disponibbli dwar il-prezzijiet tal-bejgħ storiku tal-art madwar l-UE għandu jwassal għal attenzjoni fl-analiżi, jidher ċar li d-differenzi fil-prezzijiet tal-art agrikola bejn il-Kroazja u l-UE-15 ma nbidlux b’mod notevoli mill-adeżjoni.

Id-diskrepanza bejn il-PDG per capita kkalkulat skont l-istandards tal-kapaċità tal-akkwist bejn il-Kroazja u l-bqija tal-UE għadha hemm. Skont id-dejta tal-Eurostat, fl-2014 il-PDG per capita fil-Kroazja kkalkulat skont l-istandards tal-kapaċità tal-akkwist kien wieħed mill-aktar baxxi fl-UE kollha kemm hi, u kien stmat għal 58,8 % tal-medja tal-UE. Barra minn hekk, l-introjtu mill-fatturi agrikoli niżel b’mod kontinwu mill-2009. Fl-2014 kompla nieżel b’35,7 % meta mqabbel mal-2008 u bi 11,9 % meta mqabbel mal-2013.

Sa mill-2011, l-introjtu mill-fatturi reali fl-agrikultura fil-Kroazja niżel taħt il-medja tal-introjtu mill-fatturi reali għall-UE-15. Dan ifisser li l-introjtu agrikolu ma għadux qed ilaħħaq ma’ dak tal-UE-15 (ara l-Grafika 1 fl-Anness). Għaldaqstant, il-kapaċità tal-akkwist reali tal-Kroazja fis-settur agrikolu fl-2014 kien sostanzjalment aktar baxx mill-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni.

Għaldaqstant, l-affordabilità tal-art agrikola baqgħet relattivament baxxa għall-bdiewa Kroati minħabba l-kapaċità tal-akkwist tagħhom. Skont id-dejta pprovduta mill-awtoritajiet Kroati, l-indiċi tal-affordabilità (abbażi tal-introjtu mill-fatturi mill-agrikultura u tal-prezzijiet tal-art fil-Kroazja fi prezzijiet kostanti tal-2010) fl-2014 għall-Kroazja, is-sena wara l-adeżjoni tagħha fl-UE, kien ta’ 0,79. Dan ifisser li, fl-UE, l-art agrikola fil-Kroazja kienet l-anqas affordabbli għall-bdiewa Kroati meta mqabbel ma’ bdiewa oħra tal-UE (ara t-Tabella 2 fl-Anness). Barra minn hekk, il-Grafika 2 fl-Anness turi li l-konverġenza fl-affordabilità tal-art agrikola Kroata għall-bdiewa fil-Kroazja kienet aktar kajmana bħala medja mill-2012, mhux biss meta mqabbla mal-medja tal-UE kollha kemm hi iżda anke meta mqabbla mal-parti l-kbira mit-12-il Stat Membru li daħlu dan l-aħħar.

b)Restrizzjonijiet legali dwar l-akkwist ta’ proprjetà immobbli agrikola

Skont il-leġiżlazzjoni Kroata fis-seħħ minn meta l-pajjiż issieħeb fl-UE, persuni ġuridiċi u fiżiċi barranin huma pprojbiti milli jkollhom sjieda ta’ art agrikola permezz ta’ tranżazzjoni legali, sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor fi ftehim internazzjonali. Fl-2013, l-Att dwar l-Art Agrikola tal-2008 (OG 152/08), li saret referenza għalih fl-Att tal-Adeżjoni, ġie sostitwit b’Att dwar l-Art Agrikola ġdid (OG 39/2013) u ġie emendat ulterjorment fl-2015 (OG 48/2015). L-Att tal-2013 żamm ħafna mir-restrizzjonijiet li kienu fis-seħħ preċedentement iżda introduċa l-possibbiltà li l-persuni fiżiċi u ġuridiċi jakkwistaw drittijiet ta’ proprjetà fuq art agrikola permezz ta’ wirt.

Skont l-Att tal-Adeżjoni, bdiewa li jaħdmu għal rashom li huma ċittadini ta’ Stat Membru ieħor u li jixtiequ jistabbilixxu rwieħhom u jirrisjedu fil-Kroazja jistgħu jakkwistaw art agrikola, diment li jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti mil-liġi nazzjonali li hija applikabbli għaċ-ċittadini Kroati. Barra minn hekk, iċ-ċittadini tal-UE/taż-ŻEE huma permessi li jixtru art agrikola permezz ta’ entitajiet legali rreġistrati u bbażati fil-Kroazja.

Għaldaqstant, l-oqfsa legali restrittivi huma mitigati bil-possibbiltà mogħtija lill-bdiewa tal-UE/taż-ŻEE li jaħdmu għal rashom u lill-entitajiet legali stabbiliti fil-Kroazja, li jakkwistaw art skont il-kundizzjonijiet stabbiliti mil-liġi nazzjonali. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda restrizzjoni għaċ-ċittadini tal-UE/taż-ŻEE u għall-entitajiet legali li jikru art agrikola.

Il-qafas legali applikabbli, li ma jipprojbix l-akkwisti tal-art barranin kollha, għandhom jippermettu li l-Kroazja tilħaq l-objettivi li segwiet matul il-perjodu tranżitorju u jgħinu biex tersaq b’mod gradwali lejn sistema aktar miftuħa għaċ-ċittadini tal-UE/taż-ŻEE biex jakkwistaw l-art.

c)Privatizzazzjoni, restituzzjoni u art agrikola disponibbli

Il-privatizzazzjoni u l-każijiet ta’ restituzzjoni mhux solvuti li fadal jaffettwaw l-operazzjoni tas-swieq tal-art agrikola. Skont id-dejta pprovduta mill-awtoritajiet Kroati, 62 765 ettaru ta’ art tal-Istat inbiegħu taħt diversi programmi ta’ privatizzazzjoni implimentati bejn l-2001 u l-2013, filwaqt li l-bqija ġew mikrija. Dan huwa biss kwart mill-art tal-Istat. Ġew riċevuti madwar 50 000 applikazzjoni għar-restituzzjoni ta’ proprjetà minn partijiet interessati u madwar 9 000 każ għadhom pendenti.

Bidliet fl-ammont ta’ ta’ art agrikola disponibbli jista’ jkollhom impatt ukoll fuq l-operazzjoni tas-swieq tal-art agrikola. Fl-2013, 17 922 ettaru ġew trasformati fi proprjeta immobbli għajr art agrikola, żieda ta’ 6,1 % meta mqabbla mal-2012. Madankollu, l-art agrikola totali użata żdiedet minn 978 670 ettaru fl-2007 għal 1 571 200 ettaru fl-2013.

Għad hemm art disponibbli għal skopijiet agrikoli soġġetta għat-terminazzjoni ta’ attivitajiet ta’ tneħħija ta’ mini. Skont id-dejta pprovduta mill-awtoritajiet Kroati, fl-2016, 6 040 ettaru għadhom iridu jiġu trasferiti f’art agrikola. Billi sa issa, bħala medja, kull sena jitneħħew mini minn 2 000 ettaru, l-art li fadal tista’ tieħu madwar tliet snin oħra biex jitneħħewlha l-mini.