MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 311/38

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-protezzjoni tal-konsumatur u l-ipproċessar adatt tal-insolvenza għall-prevenzjoni tal-esklużjoni soċjali” (opinjoni esploratorja)

2014/C 311/06

Relatur ġenerali: is-Sinjura Mader

F’ittra tas-6 ta’ Diċembru 2013 u b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, is-Sur Theodoros Sotiropoulos, ir-Rappreżentant Permanenti tal-Greċja għall-Unjoni Ewropea, f'isem il-Presidenza Griega, talab lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iħejji opinjoni esploratorja dwar

Il-protezzjoni tal-konsumatur u l-ipproċessar adatt tal-insolvenza għall-prevenzjoni tal-esklużjoni soċjali.

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-498 Sessjoni Plenarja tiegħu tad-29 u t-30 ta' April 2014 (seduta tad-29 ta' April 2014) li jaħtar lis-Sinjura Reine-Claude Mader bħala relatur ġenerali, u adotta din l-Opinjoni b'164 vot favur, 12-il vot kontra u 4 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-KESE jagħti ħafna attenzjoni lill-problema tal-insolvenza li żdiedet bil-kriżi finanzjarja, iż-żieda fl-għoli tal-ħajja u r-rikors għal kreditu fi flus. Il-KESE esprima fehmtu f'diversi opinjonijiet dwar il-ħtieġa li jittieħdu miżuri fil-livell Ewropew.

1.2 Jistqarr li għalkemm ġew identifikati l-kawżi ma teżisti l-ebda definizzjoni armonizzata tal-kunċett ta' insolvenza u lanqas ma jeżistu mezzi biex ikollna stampa ċara tas-sitwazzjoni fil-pajjiżi membri. Għaldaqstant jitlob li tiġi adottata definizzjoni komuni.

1.3 Din id-definizzjoni għandha tinkludi l-elementi li ġejjin: (1) il-familja bħala unità ta' kejl importanti għall-kwantifikazzjoni tal-insolvenza; (ii) l-impenji finanzjarji; (iii) l-impenji informali fi ħdan familja jew komunità; (iv) in-nuqqas ta' kapaċità ta' ħlas; (v) l-insolvenza strutturali; (v) livell ta' ħajja diċenti u (vii) l-insolvenza.

1.4 Il-KESE jinsisti biex il-protezzjoni tal-konsumaturi tiġi integrata realment fil-miżuri kollha adottati għat-twettiq tas-suq intern.

1.5 L-indirizzar tal-insolvenza għandu jsir bis-saħħa tal-edukazzjoni, il-prevenzjoni, proċeduri adatti li għandhom iwasslu għar-reintegrazzjoni tal-persuni insolventi fil-ħajja ekonomika normali.

1.6 Sabiex dan iseħħ huwa indispensabbli li jkun hemm stampa ġenerali tal-problema tal-insolvenza tal-familji u l-implimentazzjoni ta' miżuri effikaċi.

1.7 L-edukazzjoni finanzjarja għandha l-ewwel u qabel kollox tkun mifruxa fl-ambjent skolastiku u għandha tkun disponibbli wkoll fi kwalunkwe ħin u għal kulħadd. F'dan ir-rigward il-KESE jħeġġeġ il-kampanji ta' informazzjoni li fihom għandhom jipparteċipaw il-partijiet interessati kollha sabiex tiġi żgurata komplementarjetà tal-esperjenzi. Jenfasizza r-rwol indispensabbli li jaqdu l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi, l-assoċjazzjonijiet tal-familji fit-tixrid tal-informazzjoni u l-għajnuna mogħtija lill-persuni li jixtiequha.

1.8 F'għadd ta' Stati Membri ġew implimentati mekkaniżmi ta' prevenzjoni u għall-indirizzar tas-sitwazzjonijiet tal-insolvenza iżda dawn ivarjaw. Il-KESE jqis li għandha tiġi stabbilita proċedura adatta u uniformi bbażata fuq l-Artikolu 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, l-Artikolu 114 tat-TFUE, u saħansitra l-Artikolu 81 tat-TFUE fl-Istati Membri kollha, skont il-prinċipji ġenerali proposti mill-Kummissjoni fi proposta għal Direttiva u dan juri b'mod konkret l-interess li jieħu l-Parlament biex isolvi l-problemi taċ-ċittadini Ewropej.

1.9 Dawn il-prinċipji għandhom jikkonċernaw in-natura rapida u bla ħlas tal-proċedura, is-sospensjoni tal-proċedimenti ladarba tinfetaħ proċedura intiża biex trażżan l-insolvenza, il-verifika tal-kredituri, il-preservazzjoni tal-abitazzjoni prinċipali, it-trattament ugwali tal-kredituri ordinarji, il-possibbiltà li jiġi kkanċellat id-dejn fl-aktar sitwazzjonijiet onerużi u l-obbligu li l-persuna insolventi jkollha mezzi biżżejjed biex tgħix fil-ħajja ta' kuljum bil-għan li l-konsumatur jerġa' jintegra malajr fil-ħajja ekonomika u soċjali.

1.10 Il-Kumitat ifakkar ukoll fl-importanza li jagħti lill-inklużjoni bankarja li għandha tiġi salvagwardjata għall-persuni f'sitwazzjoni ta' insolvenza sabiex tiġi evitata l-esklużjoni soċjali.

1.11 Il-ġlieda kontra l-insolvenza tirrikjedi wkoll qafas Ewropew għall-użura.

1.12 Għaldaqstant, iqis li t-tnaqqis tal-għadd ta' każijiet ta' insolvenza ma jistax jinkiseb biss permezz tal-implimentazzjoni ta' mekkaniżmu biex tiġi indirizzata l-insolvenza. Dan għandu jkun akkumpanjat minn miżuri intiżi li jiżviluppaw l-edukazzjoni domestika u finanzjarja, li jimplika li jeħtieġ li jiġu allokati r-riżorsi neċessarji għal dan il-għan.

1.13 Fl-aħħar, jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-insolvenza tista' tiġi kkontrollata biss jekk jiġu rispettati t-testi. F'dan ir-rigward ifakkar li jappoġġja l-kunċett ta' “kreditu responsabbli” li jimplika prattiki leali u etiċi min-naħa tad-distributuri u l-assiguraturi.

2. Introduzzjoni

2.1 Fl-2013, il-Kummissjoni fil-Pakkett ta' Investiment Soċjali (1), innotat żieda qawwija fl-għadd ta' tkeċċijiet u ta' persuni mingħajr dar mill-bidu tal-kriżi 'l hawn, u tiddikjara li l-insolvenza hija waħda mill-kawżi ta' din is-sitwazzjoni

2.2 Il-fenomenu tal-insolvenza ġie enfasizzat fil-bidu tas-snin 80 peress li beda jolqot għadd dejjem akbar ta' nies, mingħajr ma jagħmel distinzjoni bejn il-kategoriji soċjoprofessjonali.

2.3 Is-sitwazzjonijiet tal-insolvenza ma jistgħux jibqgħu jiġu kkunsidrati bħala problema tal-individwu li jkun maħkum mill-interessi u l-passjonijiet tiegħu. Dawn is-sitwazzjonijiet illum il-ġurnata jirriflettu kriżi soċjali u soċjetali.

2.4 Fl-2013, il-Bank Ċentrali Ewropew stqarr li aktar minn nofs il-popolazzjoni taż-żona tal-euro ma kellha l-ebda dejn ma' stabbilimenti finanzjarji (2).

2.5 Skont dan l-istħarriġ, l-insolvenza tfeġġ ġeneralment wara tnaqqis imprevist tad-dħul, b'rabta b'mod partikolari mat-telf tal-impjieg, mard, separazzjoni jew saħansitra l-konsum eċċessiv (3).

2.6 Wara d-Danimarka li, fl-1984, stabbiliet mekkaniżmu komplut għall-indirizzar tal-insolvenza tal-individwi, Franza kienet it-tieni pajjiż Ewropew li adotta miżuri simili, permezz tal-liġi tal-31 ta' Diċembru 1989 dwar il-prevenzjoni u r-regolazzjoni tad-diffikultajiet marbuta mal-insolvenza tal-individwi u l-familji (4).

2.7 L-insolvenza tolqot lill-Istati Membri kollha fi gradi differenti. Din iggravat bil-kriżi finanzjarja li ddestabilizzat l-ekonomija ta' bosta pajjiżi. Għaldaqstant huwa importanti li s-sitwazzjoni tiġi indirizzata b'mod li l-atturi ekonomiċi kollha jesperjenzaw il-konsegwenzi finanzjarji; fil-fatt, l-intrapriżi, b'mod partikolari l-SMEs jinsabu f'pożizzjoni fraġli minħabba l-ammonti mhux imħallsa mill-klijenti tagħhom li saru insolventi.

2.8 Attwalment, hija aktar ta' tħassib għaliex qed tolqot lill-ħaddiema foqra, lil dawk qiegħda, li akkumulaw kontijiet mhux imħallsa ta' servizzi indispensabbli, bħall-enerġija, l-ilma, l-assigurazzjoni, u t-telefonija, kif ukoll ittardjaw fil-ħlas tal-kera. Qed tolqot ukoll lill-persuni tal-klassi medja sikwit b'riżultat ta' xi kumbinazzjoni fil-ħajja, iżda wkoll lill-pensjonanti li l-pensjonijiet tagħhom tnaqqsu minħabba l-politika ta' awsterità u lil dawk li jappoġġjaw finanzjarament lill-familji tagħhom (5). Il-kawżi tal-insolvenza ġew identifikati. L-insolvenza hija kkawżata mill-qgħad, l-impjieg prekarju, u ċerti sitwazzjonijiet fi ħdan il-familji. Nafu li l-familji b'ġenitur wieħed huma dawk l-iktar milquta. Jista' jagħti l-każ li f'ċerti każijiet l-insolvenza tkun ir-riżultat ta' aċċident fil-ħajja, divorzju, separazzjoni, mewt, marda jew diżabbiltà bi spejjeż għoljin għall-kura. Il-prezzijiet esaġerati ta' reġistrazzjoni f'universitajiet f'ċerti Stati Membri jaqdu rwol konsiderevoli wkoll fl-insolvenza taż-żgħażagħ.

2.9 Iż-żieda reċenti tal-insolvenza tinkludi kategorija soċjoloġika oħra: il-persuni ta' klassi medja li tilfu xogħolhom u qed jiffaċċjaw spejjeż ipotekarji kbar fuq darhom, mingħajr prospetti li jsibu xogħol ġdid fil-perjodu qasir.

2.10 Għaldaqstant, bejn il-kategoriji ta' persuni milquta u fi ħdanhom teżisti eteroġeneità kbira tal-kawżi u l-konsegwenzi tal-insolvenza.

2.11 Ir-riskju tal-insolvenza huwa enfasizzat bl-asimetrija bejn il-progressjoni tad-dħul u dik tal-għoli tal-ħajja b'rabta mal-evoluzzjoni tal-modi ta' ħajja, il-politiki nazzjonali ta' awsterità, iż-żieda tal-ispejjeż tal-ħajja ta' kuljum bħall-enerġija, l-akkomodazzjoni, il-komunikazzjoni elettronika, it-telefonija, it-trasport u l-ispejjeż finanzjarji.

2.12 L-użu tal-kreditu f'soċjetà ta' abbundanza, imħeġġeġ minn kampanji ta' reklamar aggressivi u li jqarrqu bħala kumpens għal nuqqas ta' dħul, l-akkwist ta' beni u servizzi huwa wkoll kawża tal-insolvenza f'ħafna każijiet. F'dan ir-rigward ta' min jinnota li l-individwi vulnerabbli għandhom “dejn ħażin” peress li m'għandhomx aċċess għall-forom kollha ta' kreditu minħabba n-nuqqas ta' solvenza tagħhom. Dawn l-individwi jiġu ggwidati lejn l-aktar formoli għolja tat-tip “kreditu fi flus” li sikwit huma assoċjati ma' karti bankarji maħruġa minn sorsi differenti, b'rati għoljin ħafna.

2.13 Sikwit l-offerti ta' dan it-tip ta' karti ta' kreditu jintbagħtu bil-posta fid-djar u jinkludu frażijiet bħal “Proset! Għadek kif irbaħt self bla ħlas u mingħajr spejjeż ta' rimborż” li jinjoraw ir-regoli dwar l-informazzjoni u l-protezzjoni tal-konsumatur. Il-KESE jitlob li tul ta' żmien u l-limitu tal-użu ta' dawn il-karti jkunu kkontrollati b'mod strett (6).

2.14 Ta' min jagħti attenzjoni partikolari lill-kwistjoni tar-rata tal-kreditu għal xiri ta' proprjetà jew ta' kreditu għall-konsumatur. Ċertu self jingħata b'rati varjabbli mingħajr limitu u li jistgħu jevolvu b'mod konsiderevoli skont is-suq.

2.15 Jista' jiġri li, bl-iskuża li biex il-familji jsiru solventi, xi tipi ta' self jingħataw b'rati progressivi u jantiċipaw evoluzzjoni fid-dħul, liema evoluzzjoni ma seħħetx minħabba l-kriżi u dan minħabba li ċerti pajjiżi applikaw limiti massimi fuq is-salarji jew saħansitra minħabba t-telf tas-salarji.

2.16 Barra minn hekk, minħabba nuqqas ta' armonizzazzjoni Ewropea, f'ċerti Stati Membri ma jeżistux regolamenti dwar l-użura.

2.17 Xi familji insolventi li qed jiffaċċjaw pagamenti dovuti jew rimborżi skaduti jinsabu f'riskju akbar ta' esklużjoni soċjali filwaqt li qegħdin fil-periklu li jiċċaħħdu minn servizzi bażiċi jew jitkeċċew mill-akkomodazzjoni tagħhom, biex ma nsemmux il-problemi ta' aċċess għall-kura li jinħolqu minħabba dan in-nuqqas ta' sigurtà. Pereżempju, aktar minn 75 000 Spanjol insolventi tkeċċew fl-2012, jiġifieri 16,7 % aktar meta mqabbel mal-2011 (7).

2.18 Għalkemm il-kawżi mhumiex għalkollox identiċi minn Stat Membru għal ieħor hemm ftehim ġenerali dwar il-kawżi prinċipali tal-insolvenza. M'hemmx mezzi kif nevalwaw is-sitwazzjoni fil-livell Ewropew bil-preċiżjoni dovuta, kif ġie enfasizzat fl-opinjonijiet preċedenti tal-Kumitat (8). Fil-fatt ma jeżisti l-ebda ċensiment Ewropew. Barra minn hekk, l-implimentazzjoni ta' din l-għodda tirrikjedi li l-ewwel nett jintlaħaq ftehim dwar x'nifhmu b'“insolvenza” kif ukoll dwar il-modalitajiet ta' kif tiġi evalwata.

2.19 Il-Kumitat diġa għamel din l-osservazzjoni u esprima x-xewqa tiegħu li titfassal Green Paper li tirrakkomanda soluzzjonijiet operattivi u li ssir konsultazzjoni elettronika.

2.20 F'dan ir-rigward, il-KESE jixtieq li tiġi stabbilita definizzjoni operattiva komuni tal-insolvenza fil-livell Ewropew, u li din tkun ibbażata fuq il-fatt li konsumatur isibha impossibbli li jiffaċċja d-dejn kollu tiegħu, tkun liema tkun in-natura tad-dejn u irrispettivament mill-impenji tiegħu. Fil-fatt, minħabba nuqqas ta' definizzjoni bħal din li kapaċi tevalwa preċiżament dan il-fenomenu multidimensjonali, hemm riskju li l-azzjonijiet pubbliċi jkunu vagi.

2.21 Jappoġġja l-idea li jiġi stabbilit osservatorju Ewropew tal-insolvenza mingħajr spejjeż baġitarji addizzjonali, li jintegra l-prattiki nazzjonali preeżistenti u effikaċi.

2.22 Fl-aħħar, il-KESE jqis li l-indirizzar tal-insolvenza għandu jseħħ minn stadju bikri permezz tal-edukazzjoni finanzjarja, għodda indispensabbli għall-iżvilupp ta' konsum responsabbli u kkontrollat.

3. Favur definizzjoni Ewropea operattiva komuni tal-insolvenza

3.1 Skont studju li ġie ppubblikat fi Frar 2008 (9) li jipprovdi stampa ġenerali tad-definizzjonijiet u tal-miżuri adottati sabiex tiġi indirizzata l-insolvenza fit-18-il Stat Membru u f'pajjiż tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (10) ma jeżisti l-ebda ftehim dwar id-definizzjoni tal-insolvenza peress li l-kunċetti jvarjaw skont il-pajjiżi.

3.2 L-insolvenza fil-fatt hija fenomenu kumpless, multidimensjonali u evoluttiv kif jiġi enfasizzat f'analiżi statistika tal-2013 li ntalbet mid-Direttorat Ġenerali għas-Saħħa u l-Konsumaturi (DĠ SANCO) tal-Kummissjoni Ewropea (11).

3.3 Kif stqarr ukoll il-Kunsill tal-Ewropa (12), l-insolvenza tista' tkopri l-problemi marbuta mal-maturità tal-kreditu u tikkonċerna lil dawk li minn ġurnata għal oħra jesperjenzaw diffikultajiet biex iħallsu l-kontijiet.

3.4 Minn dawn is-sorsi differenti jidher li l-unità ta' kejl fil-biċċa l-kbira hija l-familja. Kważi nofs id-definizzjonijiet nazzjonali jirreferu għat-tul tal-insolvenza jew għan-natura strutturali tiegħu. Il-maġġoranza tad-definizzjonijiet jirreferu għall-kapaċità li jitħallsu l-ispejjeż li jkunu ġew kuntrattati.

3.5 Għaldaqstant, joħorġu fid-dieher ċerti elementi komuni u jistgħu jkunu ta' bażi komuni.

3.6 Skont il-KESE, l-elementi li ġejjin għandhom jiġu kkunsidrati f'definizzjoni komuni operattiva tal-insolvenza: — il-familja bħala unità ta' kejl importanti għall-kwantifikazzjoni tal-insolvenza (13); — l-impenji finanzjarji kuntrattati. Dawn jinkludu l-kreditu għax-xiri ta' akkomodazzjoni, il-kreditu għall-konsum, il-kontijiet tat-telefonija, tal-komunikazzjoni diġitali, tas-servizzi bażiċi (ilma, tisħin, elettriku, saħħa, eċċ.), il-kera, l-ispejjeż ta' kuljum (ikel, trasport, skejjel); — l-impenji informali fi ħdan il-familja jew komunità. Il-KESE jinsisti li dan il-kriterju jiġi kkunsidrat peress li jirrappreżenta fattur dejjem aktar importanti fil-fenomenu tal-insolvenza; — in-nuqqas ta' kapaċità ta' ħlas. Il-familja insolventi mhijiex kapaċi tħallas l-ispejjeż ta' kuljum kif ukoll dawk relatati ma' impenji kuntrattati u informali; — l-insolvenza strutturali. Dan huwa kriterju temporali intiż biex ikopri l-problemi finanzjarji persistenti u kontinwi; — livell ta' ħajja deċenti. Il-familja għandha tkun kapaċi tirrispetta l-impenji finanzjarji kuntrattati u informali tagħha mingħajr ma tnaqqas l-ispejjeż minimi kruċjali tagħha biex iżżomm il-livell ta' ħajja tagħha; — l-insolvenza. Il-familja ma tkunx kapaċi tirranġa s-sitwazzjoni finanzjarja tagħha billi timmobilizza l-assi finanzjarji u mhux finanzjarji tagħha.

4. Il-prevenzjoni tal-insolvenza

4.1 Edukazzjoni finanzjarja u konsum responsabbli

4.1.1 It-tnaqqis tal-għadd ta' każijiet ta' insolvenza ma jistax jinkiseb biss permezz tal-implimentazzjoni ta' mekkaniżmu legali. Hemm bżonn approċċ olistiku. Għandhom jittieħdu miżuri preventivi biex kemm jista' jkun tiġi evitata l-insolvenza.

4.1.2 Il-ħtieġa ta' edukazzjoni finanzjarja tissemma' b'mod ripetut fid-dibattiti dwar is-servizzi finanzjarji iżda ma jiġux allokati l-mezzi adegwati għal dan il-għan. Biex wieħed jikkonvinċi ruħu dwar dan jeħtieġ li jitqabblu l-ammonti ta' flus allokati għar-reklamar u dawk għall-edukazzjoni finanzjarja.

4.1.3 Fost il-miżuri li jirrakkomanda, il-KESE diġà enfasizza l-ħtieġa li tiġi żviluppata edukazzjoni favur konsum sostenibbli (14). Iqis li l-edukazzjoni finanzjarja hija indispensabbli, għaliex tikkontribwixxi għall-ġestjoni tajba ta' baġit personali u għall-prevenzjoni tal-insolvenza.

4.1.4 Il-KESE jinnota li l-edukazzjoni preventiva mhija żgurata minn prestatur uniku fl-ebda wieħed mit-18-il Stat Membru msemmi aktar 'il fuq. Jixtieq li l-Unjoni Ewropea timplimenta sistema ta' edukazzjoni li kapaċi twettaq l-ambizzjoni mixtieqa.

4.1.5 Il-KESE jitlob li l-edukazzjoni finanzjarja tiġi integrata fil-kurrikuli skolastiċi. F'dan ir-rigward, jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li dan it-taħriġ jiġi adattat għall-età u għall-għarfien tad-destinatarji sabiex jikkorrespondi mal-ħtiġijiet tagħhom.

4.1.6 Il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri jipprevedu programm ta' edukazzjoni finanzjarja nazzjonali, kemm mill-għalliema kif ukoll fil-qafas ta' sħubijiet pubbliċi/privati, u tikkomunika aktar dwar l-għodod eżistenti fil-livell Ewropew.

4.1.7 Il-KESE jqis li l-kampanji ta' informazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni dwar it-tema tal-finanzi għandhom jissaħħu – l-edukazzjoni għandha tkun tista' tolqot il-pubbliku kollu. Iqis li dawn il-kampanji jistgħu jiġu organizzati mill-atturi soċjoekonomiċi differenti, l-awtoritajiet pubbliċi, l-NGOs, il-federazzjonijiet professjonali u l-federazzjonijiet tal-konsumaturi. Fil-fatt, hemm bżonn ta' komplementarjetà bejn is-sorsi differenti ta' informazzjoni, fl-interess ġenerali. Il-ħtieġa ta' din l-informazzjoni hija rikonoxxuta f'ċerti pajjiżi li stabbilixxew programmi disponibbli għaċ-ċittadini.

4.1.8 Fil-fehma tal-KESE huwa wkoll importanti li l-persuni li hekk jixtiequ, ikollhom aċċess faċli tul ħajjithom kollha għall-informazzjoni, pariri, għajnuna fil-ġestjoni tal-baġit jew għas-soluzzjoni tad-diffikultajiet li jista' jkollhom mal-istabbilimenti ta' kreditu tagħhom, iżda wkoll mal-provvedituri ta' servizzi jew mal-amministrazzjoni. F'dan ir-rigward iqis li jeħtieġ li tiġi appoġġjata u valorizzata l-ħidma li diġà twettqet mill-assoċjazzjonijiet tal-konsumatur, li jinsabu qrib il-pubbliku, u li joffru l-għajnuna tagħhom kemm billi jorganizzaw laqgħat ta' informazzjoni kif ukoll billi jakkumpanjaw u jgħinu lill-persuni kkonċernati.

4.1.9 Fl-aħħar, l-insolvenza tista' tiġi kkontrollata biss jekk jiġu rispettati t-testi fl-ispirtu u fir-realtà dwar il-kreditu għall-konsum, il-kreditu għall-proprjetà u l-prattiki kummerċjali żleali (klawżoli abbużivi, reklamar qarrieqi, approċċ aggressiv) (15).

4.2 Il-prevenzjoni tal-insolvenza għandha ssir billi jiġu promossi s-self responsabbli u s-sanzjonijiet dissważivi f'każ ta' ksur tal-obbligi ta' informazzjoni tal-professjonisti

4.2.1 Il-professjonisti għandhom iġibu ruħhom b'mod responsabbli sa mill-offerti tagħhom u r-reklami li jxandru, kif ukoll fil-pariri u l-ispjegazzjonijiet li jipprovdu lill-konsumaturi meta jissellfu l-flus. Dan jirrikjedi approċċ personalizzat u hija ħasra dan ma jikkostitwixxix in-norma attwali fil-prattika, minkejja l-leġislazzjonijiet eżistenti u l-kodiċi ta' kondotta li nsibu fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. It-trasparenza dwar il-prodotti, b'mod partikolari meta jkun self f'munita barranija, ir-riskji tagħhom għall-persuni li jkunu garanti jew għall-konjugi li jkunu involuti indirettament u ċ-ċarezza tal-informazzjoni għandhom ikunu r-regola, irrispettivament mill-mezz li jintuża.

4.2.2 Il-KESE jappoġġja l-kunċett ta' “kreditu responsabbli” fis-sens li jixħet dubju fuq il-kokontraenti (16). Il-kontroll tal-attribuzzjoni tal-kreditu permezz ta' reġistri huwa pass f'din id-direzzjoni.

4.2.3 F'dan il-kuntest sensittiv, il-KESE jqis li għandha tingħata attenzjoni partikolari lit-trattament tad-data personali.

4.3 Il-prevenzjoni tal-insolvenza billi jiġi rregolat il-kreditu u s-settur professjonali tal-kreditu lill-individwi

4.3.1 Id-Direttiva 2008/48/KE dwar ftehimiet ta' kreditu għall-konsumatur (17) tinkariga lill-Istati Membri biex jimponu fuq dawk li jsellfu jew fuq l-intermedjarji tal-kreditu l-obbligu li jinfurmaw b'mod ċar lill-konsumatur fir-reklami tagħhom, billi jqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħhom elementi ta' paragun u tipprevedi wkoll id-data finanzjarja prinċipali li għandha tidher fuq il-kuntratt.

4.3.2 Din id-Direttiva bbażata fuq l-informazzjoni tal-konsumatur mhijiex biżżejjed għall-prevenzjoni tal-insolvenza.

4.3.3 Leġislazzjoni effikaċi f'dan il-qasam għandha tipprevedi miżuri għall-edukazzjoni tal-professjonisti u tal-konsumaturi.

4.3.4 Għaldaqstant, ċerti Stati Membri jmorru lil hinn minn din id-Direttiva u jipprevedu li l-kuntratt ta' kreditu ta' konsum għandu jwissi lill-konsumatur kontra ċerti abbużi, jew ifakkru fid-dritt tiegħu li jirċievi tabella dettaljata ta' amortizzazzjoni.

4.3.5 Il-KESE jitlob li titfassal leġislazzjoni iktar ta' inċentiv u aktar ambizzjuża mid-Direttiva 2006/114/KE dwar ir-riklamar qarrieqi u komparattiv (18), sabiex jiġu projbiti ċerti forom ta' pubbliċità qarrieqa jew abbużiva, b'mod partikolari meta din tkun intiża lejn konsumaturi vulnerabbli jew li diġà ma jkunux kapaċi jħallsu d-dejn tagħhom (19).

4.4 Il-ġlieda kontra l-użura

4.4.1 Il-konsumatur Ewropew ikun ipproteġut aħjar jekk ikun jeżisti qafas Ewropew dwar l-użura. Il-mekkaniżmu essenzjali tal-ġlieda kontra l-użura huwa li tiġi stabbilita rata massima għall-ispiża totali tal-kreditu li tinkludi l-interessi u l-ispejjeż kollha marbuta mal-kuntratt tal-kreditu espressa bħala persentaġġ, skont il-metodu magħruf tar-rata perċentwali annwali ta' imposta (RPAI). Din ir-rata tvarja skont it-tip ta' kreditu jew ammont misluf.

4.4.2 Il-kuntest Ewropew huwa eteroġenu ħafna f'dan ir-rigward (20).

4.4.3 B'mod ġenerali, jeżistu salvagwardji għall-kreditu għall-individwi iżda ċerti pajjiżi lliberalizzaw għalkollox is-sistemi tal-użura għall-kreditu lill-intrapriżi. Franza u l-Italja biss għadhom l-eċċezzjonijiet.

4.4.4 Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-kontroll tar-rati ta' interess mhuwiex ibbażat fuq il-liġi iżda fuq il-każistika. Dan huwa l-każ tar-Renju Unit u ta' Spanja.

4.4.5 Fil-Ġermanja, il-qrati jqisu l-użura billi jibbażaw fuq il-valutazzjonijiet tas-swieq ippubblikati kull xahar mill-Bundesbank għal tipi differenti ta' kreditu. Id-differenza tiġi kkunsidrata bħala eċċessiva meta tisboq id-doppju tal-valur tas-suq.

4.4.6 Bħall-Franza, l-Italja għandha liġi li tirregola r-rati tal-interessi. Ir-rata tal-użura tiġi evalwata mill-ġdid kull tliet xhur ukoll. Iżda rata ta' interessi tiġi kkunsidrata bħala użura jekk tisboq aktar minn 50 % tar-rata medja applikata mill-banek.

5. L-indirizzar tal-insolvenza

5.1 Bosta Stati Membri stabbilixxew proċeduri legali biex irażżnu l-insolvenza. Fir-rigward tad-data disponibbli u minkejja l-eżistenza ta' studji ta' leġislazzjonijiet ikkumparati jew statistiċi dwar it-28 Stat Membru, jidher li l-objettiv ġenerali tal-indirizzar tal-insolvenza huwa li tinstab soluzzjoni għall-familji biex jevitaw l-esklużjoni soċjali, u biex meta dan ikun possibbli tippermettilhom iħallsu d-dejn tagħhom b'mod li jkun jirrispetta l-kapaċitajiet ta' ħlas tagħhom. Ċerti mekkaniżmi jipprevedu li jista' jkun hemm eliminazzjoni parzjali jew totali tad-dejn meta s-sitwazzjoni tal-persuni insolventi tkun definittivament kompromessa, u dan sabiex jingħataw ċans ieħor.

5.2 Il-liġi dwar l-insolvenza tal-intrapriżi li dwarha l-KESE fassal Opinjoni hija eżempju interessanti f'dan ir-rigward (21).

5.3 Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Ewropej implimentaw proċeduri legali għall-indirizzar tal-insolvenza li jvarjaw fin-natura, il-kundizzjonijiet ta' aċċess u l-oġġett tad-dejn.

5.3.1 Dawn il-proċeduri jinkludu l-possibbiltajiet kollha biex imħallef jimponi pjan ta' approvazzjoni lill-persuni insolventi u lill-kredituri tagħhom. Id-deċiżjoni ġeneralment tkun preċeduta minn fażi “amikevoli” li matulha jitfittex ftehim bejn il-partijiet differenti fuq pjan li f'każ ta' suċċess iwassal għall-adozzjoni tal-abbozz ta' pjan mill-imħallef (22).

5.3.2 B'mod parallel għall-intervent tal-imħallef, dawn il-proċeduri jwasslu għall-ħatra ta' marixxal tal-ġustizzja (il-medjatur tad-dejn fil-Belġju, ir-riċivent fil-Pajjiżi l-Baxxi) inkarigat biex jirċievi d-dikjarazzjonijiet ta' dejn, jivverifikahom, jinvestiga l-kundizzjonijiet tal-għajxien u l-istat tal-finanzi tal-persuni insolventi, jiddefinixxi fejn ikun hemm bżonn id-dħul neċessarju biex il-persuna tkun tista' tassumi l-ispejjeż ta' kuljum tagħha, iżomm id-dħul żejjed immirat għall-ħlas tal-kredituri, ibigħ uħud mill-beni tagħha, ifassal abbozz ta' pjan ta' approvazzjoni u jikkontrolla l-eżekuzzjoni tiegħu kif ukoll il-lealtà tal-persuni insolventi (23).

5.3.3 F'dan ir-rigward, il-KESE jinsisti fuq il-ħtieġa li fil-livell Ewropew jiġi previst li ċerti beni kruċjali fl-ebda każ ma jistgħu jiġu sekwestrati, u lanqas mibjugħa bi prezz baxx.

5.3.4 It-tnedija ta' dawn il-proċeduri twassal biex fil-biċċa l-kbira l-kredituri ordinarji ma jkunux jistgħu jiftħu kawżi kontra l-individwi fir-rigward tal-beni jew id-dħul tal-persuni benefiċjarji. Naturalment dawn ma jistgħux jaggravaw l-insolvenza tagħhom peress li jistgħu jitilfu l-benefiċċju tal-proċedura ta' approvazzjoni.

5.3.5 Il-Kumitat iqis li l-uniformizzazzjoni ta' dawn il-proċeduri hija fl-interess tal-protezzjoni tal-konsumatur kontra r-riskju tal-esklużjoni soċjali, bil-kundizzjoni li jkunu rapidi, sempliċi u mingħajr ħlas għad-debituri li fil-prinċipju jinsabu f'sitwazzjoni delikata.

5.3.6 Barra minn hekk, is-sospensjoni għandha tiġi ddikjarata mill-bidu tal-proċedura sabiex jiġi evitat li l-kredituri jeżerċitaw pressjoni.

5.3.7 Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tiġi prevista fażi ta' verifika tad-dejn b'mod li jiġu rispettati d-drittijiet tal-partijiet differenti.

5.3.8 Jinnota li f'ċerti pajjiżi l-akkomodazzjoni prinċipali tiġi trattata apparti sabiex tiġi evitata l-espulsjoni tal-familji minn djarhom. Jilqa' u jikkunsidra li dan għandu jkun il-każ b'mod sistematiku sabiex tiġi evitata l-esklużjoni soċjali tal-familji, li għandu jkun l-objettiv kruċjali fl-interess tas-soċjetà.

5.3.9 Jirrakkomanda li tiġi prevista t-tneħħija parzjali jew totali għas-sitwazzjonijiet l-aktar onerużi, sabiex jiġi evitat ir-riskju tal-esklużjoni soċjali.

5.3.10 Il-Kumitat jikkunsidra li r-rikors għal proċedura tal-indirizzar tal-insolvenza m'għandux iwassal għall-esklużjoni tas-servizzi bankarji peress li huma indispensabbli għall-ħajja ekonomika u soċjali.

5.3.11 Il-KESE jinsisti fuq il-fatt li għandhom jitqiegħdu mezzi għad-dispożizzjoni għall-funzjonament tal-mekkaniżmi sabiex is-sitwazzjonijiet ikunu jistgħu jiġu indirizzati b'mod personalizzat. F'dan ir-rigward, jidhirlu li hemm bżonn li jiġu previsti sistemi ta' akkumpanjament għall-persuni li jħossu l-bżonn.

6. L-iżgurar ta' livell għoli ta' protezzjoni tal-konsumatur u l-kontribut għall-konsolidazzjoni tas-suq uniku

6.1 Il-KESE jqis li biex jinkiseb dan il-għan għandha tiġi stabbilita proċedura uniformi bbażata wkoll fuq il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, l-Artikolu 114 tat-TFUE u saħansitra l-Artikolu 81 tat-TFUE, fl-Istati Membri kollha skont il-prinċipji ġenerali proposti mill-Kummissjoni fil-Green Paper dwar il-linji ta' riflessjoni li jmiss għal suq intern aktar magħqud.

6.2 Il-KESE jenfasizza li ċerti linji suġġeriti diġà huma fis-seħħ f'ċerti Stati Membri u li huwa ta' benefiċċju jekk dawn jiġu ġeneralizzati.

6.3 Dispożizzjonijiet għall-akkoljenza ta' dawk insolventi

6.3.1 L-għoti ta' pariri dwar is-servizzi finanzjarji u ta' konsum, l-obbligu ta' għoti ta' pariri tal-istabbilimenti bankarji u ta' kreditu, kif ukoll l-għajnuna fil-ġestjoni tal-baġit sikwit ikunu insuffiċjenti jew inadatti għall-persuni insolventi. L-awtoritajiet pubbliċi nazzjonali għandhom iqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-persuni f'diffikultà s-servizzi ta' għajnuna soċjali li jkunu jistgħu joffrulhom għajnuna u saħansitra għajnuna legali bla ħlas minnufih jekk ikunu jixtiequha. F'dan ir-rigward, l-Istati Membri jistgħu jappoġġjaw jew jagħmlu uffiċjali r-rwol tal-għajnuna legali li jaqdu l-assoċjazzjonijiet ta' protezzjoni tal-konsumatur.

6.3.2 Tista' tiġi prevista għajnuna soċjali għas-sitwazzjonijiet l-aktar kritiċi ta' insolvenza sabiex jiġu koperti l-konsum tal-elettriku u tal-gass, l-akkomodazzjoni, l-ikel, il-pagamenti parzjali jew totali tad-dejn lill-kredituri.

6.3.3 Barra minn hekk, għandu jiġi stabbilit mekkaniżmu li janalizza b'mod konkret is-sitwazzjoni tal-persuni, jivverifika l-legalità tal-ammonti li huma mitluba mingħandhom, jipprova jinnegozja mal-kredituri biex jinkiseb pjan ta' approvazzjoni jew iħejji soluzzjonijiet oħra bħal pereżempju proċedura legali, jinformahom dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom.

7. Osservatorju Ewropew dwar l-insolvenza

7.1 Il-KESE jirrakkomanda l-ħolqien ta' osservatorju Ewropew għall-insolvenza mingħajr spejjeż baġitarji addizzjonali. Dan il-mekkaniżmu jista' jkun ibbażat fuq is-sistemi nazzjonali eżistenti u għandu jippermetti li jittaffa n-nuqqas attwali ta' statistika affidabbli, li ssir analiżi fil-fond tal-oriġini tal-insolvenza u tal-karatteristiċi tal-persuni kkonċernati, li jsir tqabbil tas-sitwazzjonijiet fl-Istati Membri u tal-miżuri proposti bħala soluzzjoni u li titkejjel l-evoluzzjoni ta' dan il-fenomenu.

7.2 L-osservatorju jista' jiġi kkompletat f'netwerk ta' skambji, miftuħ għall-persuni kollha interessati u li fi ħdanu jista' jkun hemm djalogu dwar il-prattiki tajba.

7.3 Fil-fatt, il-ġlieda kontra l-insolvenza tal-konsumatur u l-prevenzjoni tal-esklużjoni soċjali jirrikjedu approċċ olisitiku. Ma nistgħux niġġieldu dan il-fenomenu b'mod effikaċi b'azzjonijiet iżolati u mhux ikkoordinati fil-livell Ewropew. Huwa indispensabbli li l-konsumaturi, l-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-intrapriżi jikkooperaw aktar sabiex jiġu stabbiliti metodi aktar kreattivi u effikaċi.

7.4 Jista' jkun hemm dipartimenti dwar it-temi li ġejjin: il-ġbir tad-data, l-oqfsa legali eżistenti u azzjonijiet ta' sensibilizzazzjoni u ta' edukazzjoni.

7.5 Il-membri tal-osservatorju jistgħu jiġu mis-settur pubbliku u privat. Is-settur privat jista' jkun irrappreżentat mill-membri tal-assoċjazzjonijiet professjonali u tal-konsumaturi nazzjonali u Ewropej, li jkunu ġejjin minn diversi setturi ekonomiċi u diversi żoni ġeografiċi, u jkunu impenjati fil-ġlieda kontra l-insolvenza. Dawn jistgħu jipparteċipaw b'mod attiv fil-ħidma tad-dipartimenti tal-osservatorju, eventwalment fil-qafas tal-gruppi ta' ħidma speċjalizzati.

7.6 Is-settur pubbliku jista' jkun irrappreżentat minn esperti nazzjonali maħtura mill-Istati Membri li jkunu stabbilixxew rabtiet mas-settur privat u jkollhom esperjenza fil-qasam tal-insolvenza u tal-protezzjoni tal-konsumaturi. Ir-rappreżentanti nazzjonali għandu jkollhom ukoll esperjenza fil-qasam tas-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku ġenerali.

Brussell, 29 ta' April 2014. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) COM(2013) 83 final; Opinjoni tal-KESE “Pakkett ta' investiment soċjali”, relatur: is-Sur Röpke, (ĠU C 271, 19.9.2013, p. 91).

(2) Bank Ċentrali Ewropew 2013. The Eurosystem Household Finance and Consumption Survey. Results from the first wave, Statistics Paper Series, April 2013, p. 57-71 (mhux disponibbli bil-Malti).

(3) Eurofound 2013, Household over-indebtedness in the EU: The role of informal debts, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, Lussemburgu (mhux disponibbli bil-Malti).

(4) Nota ta' sinteżi tas-Senat: “Le traitement du surendettement”. Service des affaires européennes. April 1998.

(5) Eurofound 2013, op. cit.

(6) Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “Aċċess għall-kreditu għall-konsumaturi u l-familji: fenomeni abbużivi”, relatur: is-Sur Campli, (ĠU C 18, 19.1.2011, p. 24).

(7) Expansion.com avec AFP, ippubblikat fit-22.3.2013.

(8) Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-kreditu u l-esklużjoni soċjali f'soċjetà għanja”, relatur: is-Sur Pegado Liz, (ĠU C 44, 16.2.2008, p 74).

(9) Towards a common operational European definition of over-indebtedness, studju li sar mill-Osservajtorju Ewropew tat-Tfaddil, iċ-Ċentru għall-Istudji Politiċi Ewropej u l-Personal Finance Research Centre tal-Università ta' Bristol għall-Kummissjoni Ewropea, DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Opportunitajiet Indaqs.

(10) Il-Ġermanja, l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, Spanja, il-Finlandja, Franza, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Polonja, il-Portugall, ir-Repubblika Ċeka, ir-Renju Unit, l-Isvezja u n-Norveġja.

(11) L-insolvenza tal-familji Ewropej: l-immappjar aġġornat tas-sitwazzjoni, in-natura u l-kawżi, l-effetti u l-inizjattivi biex jittaffa l-impatt tagħha. Civic Consulting of the Consumer Policy Evaluation Consortium (CPEC), 17.01.2013.

(12) Rakkomandazzjoni Rec(2007)8 tal-Kunsill tal-Ministri għall-Istati Membri dwar soluzzjonijiet għall-problemi tal-insolvenza. Kunsill tal-Ewropa, 20.06.2007.

(13) Din id-definizzjoni hija derivata mill-metodoloġija tas-Sistema Ewropea tal-Kontijiet ESA 95.

(14) Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “L-edukazzjoni finanzjarja u l-konsum responsabbli tal-prodotti finanzjarji”, relatur: is-Sur Trias Pinto (ĠU C 318, 29.10.2011, p. 24).

(15) Dawn it-temi huma inklużi fid-Direttiva 2011/83/UE dwar id-drittijiet tal-konsumatur, (ĠU L 304, 22.11.2011, p. 64).

(16) Ara l-Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE msemmija hawn fuq.

(17) ĠU L 133 du 22.5.2008, p. 66.

(18) ĠU L 376, 27.12.2006, p. 21.

(19) Il-każ ta' reklamar ta' “kreditu bla ħlas”, “anke jekk f'tilwim” jew “anke jekk diġà elenkat fil-lista tal-bank nazzjonali” jew li jħeġġeġ b'mod abbużiv ir-“raggruppament” ta' kreditu preċedenti jew li jinsisti fuq il-faċilità jew il-veloċità li biha jista' jingħata kreditu.

(20) Artikolu L313-3 tal-Kodiċi tal-Konsum. Fi Franza, l-użura hija reat punibbli b'sentejn il-ħabs u multa ta' EUR 45 000 jew waħda minn dawn il-pieni biss. Barra minn hekk, id-dħul eċċessiv għandu jiġi allokat għall-kapital tad-dejn. Jekk dan il-kapital sadattant ikun ġie rimborżat min ikun qed isellef għandu jagħti lura l-ammonti li nġabru għalxejn, bl-interessi. Teżisti rata tal-użura għal kull kategorija ta' finanzjament. Kull tliet xhur ir-rata tal-użura tiġi stabbilita mill-Bank ta' Franza mbagħad tiġi ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali.

(21) Opinjoni tal-KESE dwar “Proċeduri ta' falliment”, relatur: is-Sur Freire, (ĠU C 271, 19.9.2013, p. 55).

(22) Din hija integrata fil-proċedura proprja u ssegwi d-deċiżjoni legali ta' ammissjoni għal din il-proċedura (Franza, il-Belġju) jew tikkostitwixxi preambolu obbligatorju mingħajr ma tagħmel parti minnha (il-Pajjiżi l-Baxxi).

(23) Xi kultant, din il-funzjoni ta' qafas ma tkunx prevista, iżda parti mill-kompiti elenkati hawn fuq titwettaq minn amministrazzjoni (Kummissjoni dipartimentali fi Franza).