MT    MT  
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA 
Brussell, 18.1.2013 
COM(2013) 5 final 
  
RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-
KUNSILL 
Evalwazzjoni interim tal-programm ISA 
 
 
 RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL- PARLAMENT EWROPEW U LILL-
KUNSILL 
Evalwazzjoni interim tal-programm ISA 
 
MT 3  MT  1. I NTRODUZZJONI  
B’deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill (id-De ċiżjoni dwar l-ISA)1, il-
programm ta’ sitt snin dwar is-sol uzzjonijiet ta’ interoperabbiltà g ħall-
amministrazzjonijiet pubbli ċi Ewropej (il-programm ISA) tnieda fl-1 ta’ Jannar 2010 
bħala programm ta’ segwitu g ħall-programm IDABC2. 
L-għan ta’ dan ir-rappo rt huwa li jippre żenta s-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-
evalwazzjoni interim tal-programm ISA. Il- ħtieġa li titwettaq l-evalwazzjoni to ħroġ 
mill-Artikolu 13(3) tad-De ċiżjoni dwar l-ISA, li jitl ob ukoll li l-Kummissjoni 
Ewropea tikkomunika r-ri żultati tal-evalwazzjoni lill -Parlament Ewropew u lill-
Kunsill sal-31 ta’ Di ċembru 2012. 
L-evalwazzjoni3 twettqet mill-Kummissjoni permezz ta’ tim ta’ esperti indipendenti 
minn kumpanija ta’ konsulenza (it- tim ta’ evalwazzjoni). Ir-rappre żentanti tas-
servizzi tal-Kummissjoni ssorveljaw l-ev alwazzjoni permezz ta’ grupp ta’ tmexxija 
tal-Kummissjoni4. 
2. S FOND  
L-objettiv tal-programm ISA huwa li jappo ġġja l-kooperazzjoni bejn l-
amministraturi pubbli ċi Ewropej billi jiffa ċilita l-interazzjoni elettronika effi ċjenti u 
effettiva, dik transkonfinali u dik transsettor jali, bejn dawn l-amministraturi, inklu ż 
bejn korpi li jwettqu funzjonijiet pubbli ċi f’isimhom, bil-g ħan li jkunu jistg ħu 
jingħataw servizzi elettroni ċi pubbliċi li jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-politiki u 
l-attivitajiet tal-UE5. 
Kif definit, l-objetti v ikopri kemm il-mira a ħħarija ta’ appo ġġ għall-kooperazzjoni 
bejn l-amministrazzjonijiet pubbli ċi Ewropej bil-g ħan li jkunu jistg ħu jitwettqu 
servizzi pubbli ċi elettroni ċi li jappo ġġjaw l-implimentazzjoni tal-politiki u l-
attivitajiet tal-UE, u ke mm l-objettiv intermedju, ji ġifieri dak li ti ġi ffaċilitata l-
interazzjoni elettronika trans konfinali u transsettorjali effi ċjenti u effettiva bejn l-
amministrazzjonijiet pubbli ċi Ewropej g ħal dan il-g ħan. 
Biex jintla ħqu kemm l-objettiv a ħħari kif ukoll dak intermedju u biex ji ġu pprovduti 
“soluzzjonijiet komuni u kondivi żi li jiffaċilitaw l-interoperabbiltà”6, il-programm 
ISA jniedi studji, pro ġetti u miżuri ta’ appo ġġ, f’azzjonijiet spe ċifiċi, biex jappo ġġja: 
                                                 
1  Id-De ċiżjoni 922/2009/KE tal-Parlament Ewropew u ta l-Kunsill tas-16 ta’ Settembru 2009 dwar 
soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà g ħall-amministrazzj onijiet pubbli ċi Ewropej (ISA), 
ĠU L 260, 3.10.2009, p. 20. 
2  Id-De ċiżjoni 2004/387/KE tal-Parlament Ewropew u tal- Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar it-twassil 
interoperabbli ta' servizzi ta' eGovernmen t pan-Ewropej lill-amministrazzjonijiet publi ċi, negozji u 
ċittadini (IDABC), ĠU L 144, 30.4.2004 (ara ĠU L 181, 18.5.2004, p. 25). 
3  Ir-rapport s ħiħ ta’ evalwazzjoni huwa disponibbli f’     
http://ec.europa.eu/isa/documents/interi m_evaluation_of_the_isa_programme.pdf 
4  DG CONNECT, DIGIT, MARKT, SG, TAXUD. 
5  Artikolu 1(2). 
6  Artikolu 1(1). 
 
MT 4  MT  – L-istabbiliment u t-titjib ta’ oqfsa komuni li jappo ġġjaw l-interoperabbiltà 
transkonfinali u transsettorjali, 
– L-operat u t-titjib ta ’ servizzi komuni e żistenti kif ukoll l-istabbiliment ta’ 
oħrajn ġodda, 
– It-titjib ta’ g ħodod ġeneriċi eżistenti li jistg ħu jerġgħu jintużaw, kif ukoll l-
istabbiliment ta’ o ħrajn ġodda, 
– Il-valutazzjoni tal-implik azzjonijiet tal-ICT tal-le ġiżlazzjoni tal-UE. 
L-oqfsa komuni huma strate ġiji, speċifikazzjonijiet, metodolo ġiji, linji gwida u 
approċċi u dokumenti simili. 
Is-servizzi komuni huma applikazzjonijiet u infrastrutturi operattivi ta’ natura 
ġenerika li jiss odisfaw rekwi żiti komuni g ħall-utenti fl-oqsma politi ċi. 
L-għodod ġeneriċi huma pjattaformi ta’ referenza, pjattaformi kondivi żi u 
kollaborattivi, komponenti komuni u ta ’ importanza fundamentali simili li 
jissodisfaw ir-rekwi żiti tal-utent komuni fl-oqsma ta’ politika. 
L-azzjonijiet spe ċifiċi li huma ffinanzjati mill-pro gramm huma elenkati fil-
Programm ta’ Ħidma attwali tal-ISA, li l-Kummissjoni temenda tal-inqas darba fis-
sena wara konsultazzjoni mal-Kumitat g ħall-ISA, stabbilit bid-De ċiżjoni dwar l-ISA. 
3. M ETODOLO ĠIJA 
L-evalwazzjoni interim ta l-programm ISA kienet ibba żata fuq ħafna metodolo ġiji ta’ 
investigazzjoni g ħall-ġbir ta’ dejta kwantitattiva u kwalitattiva, primarjament ir-
riċerka dokumentata, l-ist ħarriġ online, l-intervisti, it-talbiet bil-miktub g ħal 
informazzjoni u studji tal-ka żijiet addizzjonali, li jinvolvu firxa wiesg ħa ta’ 
rappreżentanti mill-Istati Membri u s-servizzi tal-UE ki f ukoll numru limitat ta’ 
partijiet interessati o ħra. 
4. K WISTJONIJIET U MISTOQSIJIET DWAR L -EVALWAZZJONI  
L-evalwazzjoni kienet tiffoka f uq dawn is-sitt kriterji ewlenin li ġejjin: 
– Rilevanza - sa liema punt l-azzjonijiet if finanzjati mill-programm ISA 
jikkontribwixxu g ħall-ilħuq tal-objettiv(i) tal-pr ogramm? Sa liema punt l-
objettiv(i) tal-programm ISA g ħadu/għadhom rilevanti g ħall-ħtiġijiet u l-
prijoritajiet li dejjem jevolvu kemm f uq livell nazzjonali kif ukoll fuq dak tal-
UE? 
– Effiċjenza  — kemm qeg ħdin jinqelbu b’mod effi ċjenti d-diversi inputs u 
azzjonijiet f’outputs u ri żultati? Liema aspetti mill-programm huma l-aktar 
effiċjenti jew ineffi ċjenti, speċjalment f’termini ta’ ri żorsi mobilizzati? 
– Effikaċja — kemm kienu effettivi r-ri żultati u l-impatti tal-programm ISA fl-
ilħuq tal-objettivi spe ċifiċi u ġenerali tieg ħu? Hemm xi aspetti li huma effettivi 
 
MT 5  MT  aktar jew inqas minn o ħrajn, u jekk iva, x’lezzjonijiet jistg ħu jittieħdu 
minnhom? 
– Utilità  — l-azzjonijiet, ir-ri żultati u l-impatti tal-programm ISA, li ntla ħqu u 
dawk imbassra, kif jitqabblu mal- ħtiġijiet li suppost jindirizzaw? Sa liema punt 
jistgħu jittieħdu miżuri biex itejbu l-utilità tal- azzjonijiet tal-programm ISA, u 
x’jistgħu jkunu dawn il-mi żuri? 
– Sostenibbiltà  — sa liema punt hija żgurata s-sostenibbiltà finanzjarja, teknika 
u operattiva tas-soluzzjonijiet? 
– Koerenza  — sa liema punt l-azzjonijie t jiffurmaw parti minn appro ċċ 
“olistiku” fi ħdan il-qafas ta’ programm? Kemm jintla ħqu sew is-siner ġiji bejn 
l-azzjonijiet tal-programm u ma’ attivitajiet o ħrajn tal-UE? 
Apparti l-mistoqsijiet spe ċifiċi marbuta mal-kriterji ta’ evalwazzjoni, tqajmu g ħadd 
ta’ mistoqsijiet relatati. Barra minn hekk, ma tul l-evalwazzjoni, il-grupp ta’ tmexxija 
tal-Kummissjoni żied kriterju ie ħor: 
 — Koordinazzjoni  — sa liema punt l-attivitajie t huma kkoordinati u allinjati mal-
ħtiġijiet ta’ partijiet intere ssati u ta’ Stati Membri o ħra? Sa liema punt  l-attivitajiet 
taħt l-inizjattivi l-o ħra tal-UE huma kkoordinati mal-azzjonijiet tal-ISA? 
5. S EJBIET  
Abbażi tad-dejta mi ġbura, it-tim ta’ evalwazzjoni ppre żenta s-sejbiet tieg ħu fir-
rigward tal-kwistjonijiet u l-mistoqsijiet ta’ evalwazzjoni ddefiniti. Dawn jistg ħu 
jinġabru fil-qosor kif ġej: 
5.1. Rilevanza 
Fir-rigward tal-objettiv a ħħari tal-programm ISA, il-Kummissjoni wriet li l-
programm huwa allinjat bis-s ħiħ mal-objettiv intermedju, peress li 88  % mill-
azzjonijiet tal-ISA jiffa ċilitaw l-interazzjoni transsettorjali effi ċjenti u effettiva bejn 
l-amministrazzjonijiet pubbli ċi Ewropej u 94  % jiffaċilitaw l-interazzjoni 
transkonfinali elettronika bejn l-amministrazzjonijiet pubbli ċi madwar l-Ewropa. 
Madankollu, l-aspett transsettorjali tal-objet tiv intermedju tal-ISA ma ssemmiex fil-
biċċa l-kbira tat-twe ġibiet tal-intervisti u tal-ist ħarriġ. 
Il-programm ISA huwa allinj at mill-qrib kemm mal-A ġenda Diġitali għall-Ewropa 
kif ukoll mal-Pjan ta’ Azzjoni tal- Gvern elettroniku 2011-2015 u jitqies b ħala li 
jikkontribwixxi g ħall-implimentazzjoni tal-Att dwar  is-Suq Uniku, id-Direttiva tas-
Servizzi, id-direttivi dwar il-protezzjoni ambjentali u l-U żu mill-Ġdid tad-Direttiva 
dwar l-Informazzjoni tas-Settur Pubbliku. 
Barra minn hekk, il-programm huwa meqjus b ħala rilevanti fir-rispons g ħall-ħtiġijiet 
tal-Istati Membri, peress li l- ħtiġijiet indirizzati g ħadhom rikonoxxuti b ħala ħtiġijiet 
attwali tal-amminist razzjonijiet pubbli ċi Ewropej. 
 
MT 6  MT  It-titjib tal-koordinazzjoni bejn il-progr amm ISA u s-servizzi tal-Istati Membri u l-
Kummissjoni u ż-żieda fl-u żu mill-ġdid ta’ soluzzjonijiet ISA kienu ħtiġijiet 
addizzjonali identifikati mill-Istati Membri. 
5.2. Effi ċjenza 
B’mod ġenerali, il-programm ISA huwa meqjus b ħala effiċjenti. L-ewwel nett, il-
proċess bla xkiel li jwassal g ħall-opinjonijiet favorevoli tal-Kumitat g ħall-ISA dwar 
il-programm ta’ ħidma attwali tal-ISA u l-ewwel u t-tieni revi żjoni tiegħu, kif ukoll 
il-ħruġ rapidu ta’ fondi fuq medja ta’ sitt ijiem xog ħol wara l-adozzjoni tal-
programm ta’ ħidma u r-revi żjonijiet tieg ħu, żguraw implimentazzjoni effi ċjenti. It-
tieni nett, peress li l-ba ġit allokat huwa kwa żi daqs il-ba ġit impenjat, u l-ba ġit totali 
għall-perjodu 2010-12 iqarreb ħafna l-ispi ża finanzjarja stmata g ħal dak il-perjodu, 
ir-riżorsi baġitarji huma kkunsidrati li ji ġu allokati u kkunsmati b’mod effi ċjenti. Fir-
rigward tat-twettiq tal-programm, dan qieg ħed jimxi sew, minkejja xi dewmien fl-
ilħuq ta’ ċerti miri. 
Ċerti aspetti mill-programm ISA mhumiex meqjusin b ħala effiċjenti, b’mod 
partikolari tnejn minnhom li sejjer isir a ċċenn għalihom. L-ewwel wie ħed, l-
involviment tal-partijiet inte ressati mhuwiex meqjus effi ċjenti, b’mod partikolari l-
involviment tal-Istati Membri fil-programm, b’mod aktar spe ċifiku dak tal-esperti 
tal-interoperabbiltà nazzjonali , li jista’ parzjalment ji ġi spjegat minn nuqqas ta’ 
riżorsi fuq livell nazzj onali. It-tieni wie ħed, l-allokazzjoni tar-ri żorsi umani hija 
meqjusa mill-evalwaturi b ħala parzjalment adegwata biss, min ħabba l-ammont kbir 
ta’ persunal li nbidel u d-distribuzzjoni tar-ri żorsi meta mqabbel mal-figuri 
speċifikati fid-dikjarazzjoni finanzjarja li takkumpanja l-proposta g ħad-Deċiżjoni 
dwar l-ISA meta din ġiet adottata mill-Kummissjoni u trasmessa lill-Parlament 
Ewropew u lill-Kunsill. Xi in tervisti indikaw in-nuqqas ta’ g ħarfien espert f’oqsma 
speċifiċi, nuqqas ta’ ri żorsi baġitarji u ineffi ċjenza fl-implimentazzjoni tal-
programm, i żda l-evalwaturi ma sabu l-ebda evidenza li tikkonferma dawn il-
perċezzjonijiet. 
5.3. Effika ċja 
Valutazzjoni spe ċifika tar-ri żultati mil ħuqa mill-programm g ħadha mhux fattibbli 
peress li l-programm ISA g ħadu fl-istadji bikrin tieg ħu u s’issa ftit azzjonijiet ġodda 
biss taw ri żultati. Oqfsa komuni kienu pper ċepiti bħala l-aktar soluzzjonijiet effettivi 
pprovduti mill-programm meta mqa bbel ma’ servizzi komuni jew g ħodod ġeneriċi li 
jistgħu jerġgħu jintużaw. L-azzjoni “Valutazzjoni ta l-implikazzjonijiet tal-ICT” ġiet 
enfasizzata b’mod partikolari b ħala li għadha ma tatx il-benefi ċċji mistennija.  
5.4. Utilità 
Il-valutazzjoni tal-utilità ta’ programm me ta titwettaq evalwazzjoni interim hija 
diskutibbli u, fil-fatt, din ġeneralment titwettaq biss fl-evalwazzjonijiet finali. 
Madankollu, l-evalwaturi i ndirizzaw l-aspett tal-u żu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet ISA. 
Ir-riżultati tal-programm ISA jer ġgħu jintużaw b’mod parzjali kemm fil-livell tal-
Istati Membri kif ukoll f’dak tal-Kummissjoni. Il-parti l-kbira tal-partijiet interessati tal-Istati Membri ddi kjaraw li kienu qeg ħdin jintużaw soluzzjonijiet tal-ISA fil-livell 
tal-Istati Membri. G ħalkemm mhux dejjem setg ħu jissemmew soluzzjonijiet 
 
MT 7  MT  konkreti, intqal li madwar 24  % mis-soluzzjonijiet tal-ISA re ġgħu ntużaw, u dan 
jirrappreżenta madwar 65  % mill-ba ġit totali tal-programm, bl-sTesta jammonta 
għas-sehem prin ċipali. Għadd rappre żentattiv mill-persuni intervistati kkunsidra li s-
soluzzjonijiet ISA qeg ħdin jerġgħu jintużaw fil-Kummissjoni, g ħalkemm din il-
perċezzjoni mhijiex kondivi ża minn għadd żgħir ta’ dawk li wie ġbu għall-istħarriġ 
online, u dan jaf jindika nuqqas ta’ g ħarfien tas-soluzzjonijiet tal-ISA. 
5.5. Sostenibbiltà 
Fir-rigward tal-utilità, ġeneralment is-sostenibbiltà ma ti ġix ivvalutata matul 
evalwazzjoni interim. Anki jekk l-evalwa turi indirizzaw dan l-aspett, ma tista’ 
tinstilet l-ebda konklu żjoni definittiva dwar is-sostenibb iltà tas-soluzzjonijiet ta’ ISA 
minħabba żewġ raġunijiet. L-ewwel, il-programm ISA g ħadu fl-ewwel stadji u g ħadu 
ma tax bi żżejjed riżultati u impatti li jistg ħu jiġu sostnuti. It-tieni, peress li setg ħu 
jinġabru biss ftit provi, il-validità ta’ kwalunkwe konklu żjoni tkun diskutibbli ħafna.  
Ir-rapport ta’ eval wazzjoni nnota l- ħtieġa li jiġu identifikati mezzi possibbli biex ti ġi 
żgurata s-sostenibbiltà fit-tul ta’ numru dejjem akbar ta’ soluzzjonijiet żviluppati 
mill-programm ISA (u l-prede ċessuri tieg ħu). 
Fir-rigward tas-sostenibb iltà finanzjarja, il-Fa ċilità Nikkollegaw l-Ewropa (CEF) 
proposta ġiet identifikata mill-evalwaturi b ħala waħda mill-mezzi possibbli ta’ 
sostenibbiltà ta’ xi w ħud mill-attivitajiet operattivi tal-ISA.  
5.6. Koerenza 
Fi ħdan il-programm ISA, is-siner ġiji huma pjuttost stabbiliti tajjeb, peress li 78  % 
mill-azzjonijiet tal-ISA taw siner ġiji interni. B’mod aktar ġenerali, il-parti l-kbira tal-
partijiet interessati jipper ċepixxu s-siner ġiji bħala mhux stabbiliti tajjeb jew mhux 
stabbiliti tajjeb bi żżejjed jew li jwasslu g ħal xi duplikazzjonijiet, li xi partijiet 
interessati jattribwixxu g ħan-nuqqas ta’ informazzjoni kkomunikata lill-partijiet 
interessati, in-nuqqas ta’ siner ġiji identifikati fil-programm u n-nuqqas ta’ 
mekkaniżmu ta’ kontroll biex ji żguraw l-u żu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet tal-ISA. 
Min-naħa l-oħra, il-programm ISA qieg ħed jilħaq sinerġiji ma’ inizjattivi o ħra tal-
UE. Fil-fatt, xi azzjonijiet tal-ISA g ħandhom siner ġiji mal-Programm ta’ Appo ġġ 
għall-Politika dwar l-ICT ta ħt il-Programm Qafas g ħall-Kompetittività u l-
Innovazzjoni, il-Portal Miftu ħ għad-Dejta u l-Parte ċipazzjoni Elettronika, u sa ċertu 
punt, il-programm tal-ICT ta ħt is-Seba’ Programm Qafas (FP7-ICT), l-
istandardizzazzjoni tal-ICT u l- pjan ta’ azzjoni Ewropew g ħall-Ġustizzja elettronika. 
5.7. Koordinazzjoni 
L-Istati Membri mhumiex involuti b’mod suffi ċjenti fil-programm ISA. Minkejja l-
involviment tag ħhom fid-definizzjoni tal-prijo ritajiet tal-programm, pro ċess ta’ 
reviżjoni tal-programm ta’ ħidma li jinkludi l-Istati Membri, u l-parte ċipazzjoni 
għolja tal-Istati Membri fil-laqg ħat tal-Kumitat u l-Grupp ta’ Koordinazzjoni tal-
ISA7, l-interazzjoni bejn il-programm ISA u l-Istati Membri biex ji ġi żgurat li l-
                                                 
7  Il-Grupp ta’ Koordinazzjoni ISA huwa grupp ta’ ħidma stabbilit mill-Kumitat g ħall-ISA biex jindirizza 
l-kwistjonijiet riferiti lilu, jassisti lill-Kummissjoni biex teqleb l-Istrate ġija dwar l-Interoperabbiltà 
Ewropea f’azzjonijiet konkreti u jikkoordina l-a llinjament ta’ azzjonijiet nazzjonali u tal-ISA. 
 
MT 8  MT  programm ISA ji ġi implimentat f’konformità mal- ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-Istati 
Membri mhuwiex ipper ċeput bħala li huwa effettiv bi żżejjed. Fl-opinjoni tat-tim ta’ 
evalwazzjoni, in-nuqqas ta’ i nvolviment fil-livell nazzjona li jista’ jispjega din id-
diskrepanza u jispjega l-livell baxx ta’ g ħarfien u u żu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet ISA 
fl-Istati Membri. 
Il-koordinazzjoni bejn il-programm ISA u l-inizjattivi l-o ħrajn tal-UE hija żgurata 
permezz ta’ diversi mezzi: laqg ħat formali u informali, il-governanza tal-IT tal-
Kummissjoni u l-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi tag ħha, il-preżentazzjonijiet lis-
CTI (“Comité Technique Informatique”) , l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni u l-
avvenimenti esterni. Fir-rigward tal-per ċezzjoni fost is-servizzi tal-Kummissjoni 
dwar l-effika ċja ta’ din il-koordinazzjoni, ma ġġoranza żgħira mill-persuni intervistati 
kkunsidratha mhux effettiva bi żżejjed biex tipprevjeni d-duplikazzjoni tax-xog ħol. 
Huma jaraw din il-koordi nazzjoni ineffettiva b ħala ostaklu g ħat-tkattir tal-g ħarfien 
dwar is-soluzzjonijiet tal-ISA madwar l-Istati Membri u s-servizzi tal-Kummissjoni, u, konsegwentament, g ħall-użu mill-ġdid ta’ soluzzjonijiet ISA minn dawn il-partijiet 
interessati. 
 
6. R
AKKOMANDAZZJONIJIET  
B’mod ġenerali, l-evalwazzjoni kienet wa ħda pożittiva, li tiddeskrivi l-programm 
ISA bħala allinjat mal-prijoritajiet politi ċi tal-Kummissjoni Ewropea u l- ħtiġijiet tal-
Istati Membri u implimentat b’mod effi ċjenti u koerenti, u li jwassal ri żultati li 
jerġgħu jintużaw kemm mis-servizzi tal-Kummissjoni kif ukoll mill-Istati Membri. 
Madankollu r-rapport ta’ evalwazzjoni jenfasizza wkoll xi nuqqasijiet u jag ħmel 
rakkomandazzjonijiet dwar: 
• Il-komunikazzjoni u t-tkattir tal-g ħarfien 
• L-involviment tal-partijiet in teressati u tal-kontinwità tal- ġestjoni tal-pro ġetti 
• L-evitar ta’ trikkib u duplikazzjonijiet ta’ xog ħol, żieda fl-użu mill-ġdid u l-
iżgurar tas-sostenibbiltà 
Barra minn hekk, l-evalwaturi jikkunsidraw li erbg ħa mill-ħdax-il rakkomandazzjoni 
tal-evalwazzjoni fina li tal-programm prede ċessur IDABC g ħadhom applikabbli 
għall-programm ISA. 
6.1. Il-komunikazzjoni  u t-tkattir tal-g ħarfien 
Il-programm ISA g ħandu jiżgura li l-partijiet interessati kol lha involuti fil-programm 
ISA jkunu jafu sew bl-objettivi ta’ kull azzjoni, bil-kontribuzzjoni ta’ dawn l-
azzjonijiet g ħall-objettivi tal-programm, u bir-ri żultati mixtieqa u dawk reali. 
Minkejja li dawn l-aspetti huma koper ti fid-dokumentazzjoni tal-programm ta’ ħidma 
u fil-portal tal-ISA, dawn g ħandhom jitqieg ħdu għad-dispożizzjoni f’forma 
ssimplifikata biex jinftiehmu b’mod akta r effettiv ma’ udjenza usa’. Barra minn 
 
MT 9  MT  hekk, l-aspetti transsettorjali tal-azzjonijiet tal-ISA g ħandhom ji ġu deskritti b’mod 
aktar preċiż8. 
Il-programm ISA g ħandu jmexxi laqg ħat regolari ma’ kull sid ta’ azzjoni biex ti ġi 
skambjata informazzjoni dwar il-pr ogress attwali tal-azzjonijiet u ji ġu esplorati 
sinerġiji potenzjali9. 
Il-programm ISA g ħandu jsaħħaħ l-attivitajiet ta’ promozzjoni u komunikazzjoni fir-
rigward tas-soluzzjonijiet  tal-ISA li jkunu pprodu ċew riżultati konkreti billi jkun 
hemm parte ċipazzjoni kontinwa fl-avvenime nti fuq livell nazzjonali, ji ġu 
oraganizzati avvenimenti ISA, u jin ħarġu pubblikazzjonijiet dwar dawn is-
soluzzjonijiet, kif ukoll billi jkollu rwol  attiv f’attivitajiet jew fi progammi o ħrajn tal-
UE li jappo ġġjaw l-opportunitajiet g ħall-użu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet tal-ISA. 
F’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-ev alwatur, il-programm ISA sejjer i żid 
il-kollaborazzjoni ma’ partijiet interessati o ħra, jiġifieri istituzzjonijiet Ewropej 
oħrajn u l-industrija tal-ICT. Barra minn he kk, filwaqt li titqies ir-rakkomandazzjoni 
tal-evalwaturi, sejjer jidentif ika l-kuntatti rilevanti fi ħdan l-akkademja u l-
organizzazzjonijiet  privati li jistg ħu jwasslu valur mi żjud permezz tal-involviment 
tagħhom f’azzjonijiet spe ċifiċi tal-ISA 10. 
Il-Kummissjoni sejra tanalizza l-kosteffika ċja ta’ dawn rakkomandazzjonijiet. 
Is-sena l-o ħra, il-programm ISA g ħamel sforzi importanti biex i żid il-parte ċipazzjoni 
fl-avvenimenti nazzjonali u jtejjeb il-komuni kazzjoni u t-tixrid ta’ informazzjoni. 
Minbarra dawn l-isforzi, il-Kummissjoni qieg ħda tirrevedi l-istrate ġija ta’ 
komunikazzjoni u sejra tikkumplimenta l-istrate ġija globali billi ssegwi attivitajiet ta’ 
komunikazzjoni ddedikati f’oqsma spe ċifiċi. 
6.2. L-involviment tal-partijiet interessati u l-kontinwità tal- ġestjoni tal-pro ġetti 
Il-membri tal-gruppi ta’ ħidma spe ċjalizzati stabbiliti mill-Kumitat g ħall-ISA 
għandhom jirrapportaw fuq livell n azzjonali lill-membri tal-Grupp ta’ 
Koordinazzjoni tal-ISA biex ji żguraw li s-soluzzjonijiet ta l-ISA jkunu allinjati mal-
ħtiġijiet u mal-inizjattivi fuq livell nazzjonali. Barra minn hekk, il-partijiet interessati 
rilevanti mill-amministrazzjonijiet pubbli ċi rispettivi g ħandhom ji ġu identifikati mill-
membri tal-Grupp ta’ Koordinazzjoni tal-ISA u g ħandhom ji ġu involuti fuq ba żi ad-
hoc f’laqg ħat u f’workshops formali11. 
Pereżempju, il-Kummissjoni tipproponi li tappo ġġja lill-Istati Membri fl-
implimentazzjoni ta’ din ir-rakkomandazzjoni billi: 
• tagħmel użu min-netwerks stabbiliti fir-re ġjuni tal-UE 
• tesplora mezzi ta’ parte ċipazzjoni remota fil-laqg ħat (vidjokonferenzi) 
• jiġu identifikati mezzi o ħrajn flimkien mal-Istati Membri. 
                                                 
8  Rakkomandazzjoni 1. 
9  Rakkomandazzjoni 5. 
10  Rakkomandazzjoni 8. 
11  Rakkomandazzjoni 7. 
 
MT 10  MT  Barra minn hekk il-programm ISA sejjer jag ħti prijorità lill-attivitajiet biex jivvaluta 
l-implikazzjonijiet tal-ICT tal-le ġiżlazzjoni tal-UE, liema ħaġa l-Istati Membri 
jqisuha kwistjoni importanti li g ħadha ma ġietx indirizzata12. 
Il-programm ISA g ħandu jiżgura l-kontinwità fil- ġestjoni tal-pro ġetti tal-azzjonijiet 
billi janalizza l-kwistjonijiet li wasslu g ħall-ammont ta’ tibdil li b’mod ġenerali kien 
wieħed kbir fir-ri żorsi umani fil-programm u billi jidentifika azzjonijiet ta’ 
mitigazzjoni13. 
L-evalwaturi fakkru fir-rakkomandazzjoni mill-evalwazzjoni finali tal-IDABC li l-
Kummissjoni g ħandha tiżgura li l-oqfsa kuntrattwali jkunu fis-se ħħ fiż-żmien dovut 
għat-tnedija tal-programm li jmis s, b’hekk l-azzj onijiet ikunu jistg ħu jiġu mnedija 
malli programm ta’ ħidma jiġi adottat14. 
Il-Kummissjoni tippromwovi bil-qawwa l- mobilità fost il-persunal. Sabiex ti żgura li 
l-mobilità ma tikkompromettix il-kontinwità tal-pro ġett, u biex tisfrutta l-kompetenzi 
disponibbli f’servizzi differenti (li ma jistg ħux jinstabu kollha fi ħdan l-istess unità), 
il-Kummissjoni qieg ħda tesplora siner ġiji fost is-servizzi tag ħha billi tippromwovi l-
kuntatti bejn is-servizzi u aktar koperazzjoni b’sa ħħitha bejn is-servizzi. 
Il-Kummissjoni qieg ħda ssegwi mill-qrib il-pro ċedura għall-kuntratti ta’ qafas, li 
sejrin jassiguraw it-tnedija f’waqtha tas-sej ħa għall-offerti me ħtieġa. 
6.3. L-evitar ta’ trikki b u duplikazzjonijiet, żieda fl-użu mill-ġdid u l-iżgurar tas-
sostenibbiltà 
Il-programm ISA g ħandu japplika appro ċċ skont il-ka ż kummerċjali fl-għażla tal-
azzjonijiet il- ġodda proposti mill-Istati Membri u s-servizzi tal-Kummissjoni u 
għandu jinvolvi lill-korpi ta’ governanza tal-IT tal-Kummis sjoni fl-evalwazzjoni tal-
każijiet kummer ċjali għal proposti mis-serv izzi tal-Kummissjoni15. 
Il-korpi ta’ governanza ta l-IT tal-Kummissjoni g ħandhom ji żguraw li siner ġiji bejn l-
azzjonijiet esterni ISA u inizjattivi o ħra tal-UE ji ġu identifikati u dokumentati bil-
quddiem. 
Il-parteċipazzjoni tad-DIGIT fil-korpi ta’ governanza tal-IT sejra ti żgura li l-
programm ISA jkun asso ċjat mal-pro ċedimenti ta’ dawn il-korpi sabiex ji ġu 
identifikati a ħjar il-każijiet u fejn jistg ħu jerġgħu jintużaw is-soluzzjonijiet tal-ISA16. 
Il-programm ISA g ħandu jistabbilixi mekkani żmu ta’ kontroll biex ji żgura l-użu 
mill-ġdid ta-soluzzjonijiet tal-ISA.  L-użu mill-ġdid għandu jkun karatteristika mis-
soluzzjonijiet tal-ISA mag ħżula għall-finanzjament. Dawn is-soluzzjonijiet 
għandhom jinkludu dokumentazzjoni g ħall-użu mill-ġdid tagħhom.  
F’dan ir-rigward, il-proposti l- ġodda għandhom jinkludu struttura ta’ governanza 
adegwata g ħall-appoġġ tal-użu mill-ġdid. Għandhom ji ġu identifikati u g ħandhom 
                                                 
12  Rakkomandazzjoni 3. 
13  Rakkomandazzjoni 4. 
14  Rakkomandazzjoni 9 tal-IDABC. 
15  Rakkomandazzjoni 2. 
16  Rakkomandazzjoni 6. 
 
MT 11  MT  jintbagħtu soluzzjonijiet li jistg ħu jerġgħu jintużaw u opportunitajiet g ħall-użu mill-
ġdid lill-partijiet interessati17. 
Il-programm ISA g ħandu jikkunsidra fi ż-żmien dovut is-sostenibbiltà tas-
soluzzjonijiet tal-ISA billi ji ġu identifikati l-g ħażliet differenti ta’ sostenibbiltà, b ħal 
metodi ta’ ħlas b’lura, l-appo ġġ finanzjarju mis-servizzi tal-Kummissjoni li 
żviluppaw soluzzjonijiet tal-ISA spe ċifiċi, u appoġġ finanzjarju minn programm ta’ 
segwitu tal-ISA jew programm ie ħor tal-UE1819. 
Il-Kummissjoni tie ħu approċċ olistiku sabiex ji ġu indirizzati l-u żu mill-ġdid u s-
sostenibbiltà ta’ soluzzjonijiet  ta’ interoperabbiltà billi ta ġixxi f’livelli differenti: 
1. Fil-livell ta’ governanza, b illi ttejjeb ir-rabtiet bejn  il-governanza tal-IT tal-
Kummissjoni20, il-programm ISA u permezz tal-kumitat g ħall-ISA mal-Istati 
Membri. Fil-pre żent, l-ISA qieg ħda tiġi ppreżentata annwalment lis-CTI 
filwaqt li azzjonijiet individwali ta l-ISA mmexxija mis-servizzi tal-
Kummissjoni g ħandhom ji ġu approvati mill-ISPMB; 
2. Fil-livell strate ġiku, billi tpo ġġi aktar enfasi fuq l-u żu mill-ġdid u s-
sostenibbiltà fil-pjanijiet futuri ta’ ħidma tal-ISA u jekk ikun me ħtieġ 
permezz ta’ revi żjoni possibbli tal-Istrate ġija Ewropea dwar l-
Interoperabbiltà21 (EIS) 22; 
3. Fuq livell operattiv, billi tie ħu azzjoni biex ji ġi żgurat użu mill-ġdid aħjar ta’ 
soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà u biex ti żviluppa attwaturi tas-sostenibbiltà 
(eż. l-Arkitettura Ewropea g ħall-Interoperabbiltà  (EIA), ir-Repo żitorju 
Federali Ewropew g ħall-Interoperabbiltà (EFIR), il-valutazzjoni tan-netwerks 
trans-Ewropej li jappo ġġjaw il-politiki tal-UE, l-istrate ġija għall-kondivi żjoni 
u l-użu mill-ġdid) 23 u billi jiġu kkunsidrati mezzi possibbli ta’ sostenibbiltà 
finanzjarja inklu ż is-CEF proposta. 
                                                 
17  Rakkomandazzjoni 9. 
18  Rakkomandazzjoni 11. 
19  Rakkomandazzjonijiet relatati dwar l-evalw azzjoni finali tal-IDABC:  (1) Il-Kummissjoni g ħandu 
jkollha aktar diskussjonijiet miftu ħin mal-partijiet interessati tag ħha biex tasal g ħal ftehim fuq liema 
mill-isforzi u mill-ba ġit taħt il-programm ISA l- ġdid għandhom ji ġu allokati g ħat-tħaddim tal-
infrastrutturi tal-IT, l-i żvilupp ta’ azzjonijiet ġodda u l-promozzjoni/l-u żu mill-ġdid ta’ soluzzjonijiet 
eżistenti. (2) L-informazzjoni dw ar is-sostenibbiltà tal-pro ġett u dwar is-sostenibbiltà finanzjarja u 
operattiva g ħandha tkun aktar vi żibbli u għandha tiġi spjegata a ħjar lill-partijiet interessati esterni. 
20  Il-korpi ta’ Governanza tal-IT tal-Kummissjoni huma: il-Comité Technique Informatique (CTI), il-
Kumitat ta’ Livell G ħoli dwar it-Teknolo ġiji tal-Informazzjoni (HLCIT), il-Kumitat ta’ Tmexxija tal-
Ġestjoni Bba żat fuq l-Attività li jkopri l-IT (ABM + IT) u l-Bord ta’ Tmexxija tal-Pro ġetti tas-Sistemi 
ta’ Informazzjoni (ISPMB). 
21  Għandha tiġi prodotta wkoll rakkomandazzjoni li tindirizza l-evalwazzjoni finali tal-IDABC: dokument 
komuni ta’ ‘promozzjoni’, li jiffoka fuq l-allinjamenti tal-politika u s-siner ġiji bejn il-programmi 
differenti tal-Gvern elettroniku. 
22  L-“ Annex I to the Commission communication on interoperability - European Interoperability Strategy 
(EIS)”  (Anness I g ħall-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dw ar l-interoperabbiltà - L-Istrate ġija 
Ewropea dwar l-Interoperabbiltà (EIS))” huwa disponibbli minn: http://ec.europa.eu/isa/documents/isa_annex_i_eis_en.pdf
 
23  Dawn l-azzjonijiet jistg ħu jinstabu fil-Programm ta’ Ħidma tal-ISA re ċenti: 
http://ec.europa.eu/isa/library/index_en.htm  taħt l-intestatura “Programm ta’ Ħidma tal-ISA”. 
 
MT 12  MT  Finalment, b’mod konformi mar-rakkomandazzj oni tal-evalwatur, l-unità tal-ISA 
sejra tidentifika azzjonijiet li jipprodu ċu riżultati konkreti billi ti rrevedi soluzzjonijiet 
tal-ISA kull sentejn kif spe ċifikat fl-Artikolu 13(2) tad-De ċiżjoni dwar l-ISA24. 
7. K ONKLUŻJONIJIET  
Fl-implimentazzjoni li g ħadha għaddejja tal-programm ISA, il-Kummissjoni sejra 
tagħti l-akbar attenzjoni g ħan-nuqqasijiet enfasizzati u g ħar-rakkomandazzjonijiet 
assoċjati, tanalizzahom biex tivvalida u tindirizza l-kwistjonijiet imqajma, fejn ikun 
xieraq f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri. 
 
                                                 
24  Rakkomandazzjoni 10.