RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, IL-KUNSILL U L-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW Ir-Rapport Annwali tal-2012 dwar l-Assistenza Finanzjarja għat-Tkabbir (IPA, PHARE, CARDS, Strument għal qabel l-adeżjoni tat-Turkija, Faċilità ta' Tranżizzjoni) /* COM/2013/0625 final */





Introduzzjoni Dan ir-Rapport ikopri l-iżviluppi l-aktar sinifikanti dwar l-implimentazzjoni ta’ assistenza qabel l-adeżjoni fl-2012[1], inklużi kunsiderazzjonijiet dwar perspettivi futuri. Dettalji dwar attivitajiet speċifiċi meħuda matul il-perjodu ta’ rappurtaġġ jistgħu jinstabu fid-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tekniku li jikkumplimenta dan ir-rapport[2], li jkopri f’dokument uniku kemm l-IPA[3] u kif ukoll strumenti preċedenti għal qabel l-adeżjoni u għall-Balkani tal-Punent (jiġifieri PHARE, CARDS[4], l-Istrument ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni). Ir-Rapport Annwali tal-2012 huwa okkażjoni biex tingħata ħarsa lejn is-suċċessi preżenti u l-lezzjonijiet li ttieħdu f’mument fejn l-istruttura istituzzjonali tal-istrument il-ġdid tal-IPA li jkopri l-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss huwa fil-proċess li jiġi ffinalizzat. Ir-Rapport jistabbilixxi fil-qosor il-kuntest politiku u ekonomiku li fih saru attivitajiet iffinanzjati mill-UE. Huwa jenfasizza l-progress li sar biex jittejbu dokumenti ta’ ppjanar u programmazzjoni strateġiċi, li jipprovdu rapporti fil-qosor fuq l-implimentazzjoni tal-proġett, ir-riżultati tagħhom u t-titjib tal-koordinazzjoni tad-donatur li għadu għaddej. L-analiżi ta’ esperjenzi tal-imgħoddi, ipprovduti minn evalwazzjonijiet u konklużjonijiet mill-Konferenza IPA tal-2012, intużaw biex isiru rakkomandazzjonijiet biex jittejjeb iktar l-impatt tal-fondi IPA sas-sena 2013 u 'l quddiem. 1 ANALIŻI TAS-SENA IL-KUNTEST POLITIKU U EKONOMIKU Fl-2012, il-pajjiżi li se jissieħbu komplew javvanzaw fi triqithom lejn l-Unjoni Ewropea. Kien hemm għadd ta’ żviluppi pożittivi fil-pajjiżi kandidati[5] u dawk kandidati potenzjali[6], inkluż il-progress li sar dwar ir-riformi relatati mal-UE. Il-proċess ta’ ratifika tat-Trattat tal-Adeżjoni mal-Kroazja kompla, u witta t-triq għall-adeżjoni tal-Kroazja fl-1 ta’ Lulju 2013. Infetħu n-negozjati ta’ adeżjoni mal-Montenegro f’Ġunju u n-negozjati mal-Islanda komplew jimxu ‘l quddiem. Ingħatat spinta ġdida fir-relazzjonijiet mat-Turkija permezz ta’ aġenda pożittiva varata mill-Kummissjoni f’Mejju tal-2012. Il-Kunsill Ewropew ikkonferixxa lis-Serbja l-istatus ta’ pajjiż kandidat f’Marzu tal-istess sena. Il-Kummissjoni kkonfermat li Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni jista' jiġi konkluż bejn l-UE u l-Kosovo. Inkiseb progress fil-qafas tad-Djalogu Belgrad-Pristina. Djalogu ta’ Livell Għoli għall-Adeżjoni mal-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja wassal biex l-awtoritajiet jiffukaw iktar fuq ir-riformi. Djalogu bejn il-gvern u l-oppożizzjoni fl-Albanija ppermetta li l-impass politiku ġeneralment jingħeleb. Djalogu ta’ livell għoli dwar il-proċess ta’ Adeżjoni li tnieda mal-Bosnija u Ħerżegovina biex jgħin lill-pajjiż biex jissodisfa r-rekwiżiti tal-adeżjoni mal-UE li rriżulta fi Pjan Direzzjonali dwar l-integrazzjoni mal-UE. Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi, id-drittijiet tal-bniedem, il-governanza tajba, l-istat tad-dritt, inkluża l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, u l-kapaċità amministrattiva għadhom sfidi kbar. Spiss kien hemm ħtieġa li tittieħed iktar responsabbiltà għar-riformi u li wieħed isib ir-rieda politika meħtieġa biex jimxi ’l quddiem. It-tisħiħ tal-libertà tal-espressjoni u l-indipendenza tal-midja huma wkoll sfidi importanti. Xi drabi kwistjonijiet bilaterali kellhom impatt negattiv fuq il-proċess ta’ adeżjoni. Fil-pajjiżi tat-tkabbir inkwantu l-iżviluppi soċjo-ekonomiċi l-istampa kienet imħallta. Fl-2012, it-Turkija u l-Islanda komplew fit-triq tal-irkupru. Wara perjodu ta’ rkupru ħafif, il-maġġoranza tal-ekonomiji tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent reġgħu marru lura minħabba l-iżviluppi ekonomiċi negattivi fl-UE. Il-kundizzjonijiet soċjali marru għall-agħar b’mod konsiderevoli. Ir-rati tal-qgħad u l-faqar komplew jiżdiedu, filwaqt li l-konsolidazzjoni fiskali u r-riforma tas-swieq tax-xogħol jibqgħu l-prijoritajiet ekonomiċi l-aktar urġenti. L-infurzar ta’ tmexxija tajba, l-istat tad-dritt u l-kapaċità amministrattiva komplew juru ruħhom bħala sfidi politiċi kbar b'effetti negattivi fuq l-ambjent tan-negozju. 2 Lejn l-għoti ta’ assistenza iżjed effiċjenti u effikaċi Lejn Strument ġdid għal Qabel l-Adeżjoni għall-2014-2020 Wara konsultazzjoni estensiva mal-partijiet interessati u evalwazzjoni ex ante dwar il-futur tal-istrument ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni li kkontribwixxew b’mod sinifikanti lejn is-sura tal-istrument futur, il-Kummissjoni adottat proposta għar-Regolament IPA II fis-7 ta’ Diċembru 2011, bħala parti minn pakkett ta' strumenti ta’ azzjoni esterna. Il-proposta tal-Kummissjoni għandha l-għan li tgħaqqad l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni aktar mill-qrib mal-prijoritajiet tal-politika tat-tkabbir u tersaq lejn approċċ settorjali. Matul l-2012, il-proposta għar-Regolament IPA II kienet soġġetta għal diskussjoni u negozjati fil-Parlament u l-Kunsill, u n-negozjati kienu għadhom għaddejin filwaqt li dan ir-rapport kien qed jinkiteb. B’mod parallel, il-Kummissjoni bdiet tħejji l-abbozz għar-Regoli tal-Applikazzjoni speċifiċi għall-IPA u d-dokumenti ta’ ppjanar strateġiku, fid-dawl tat-tlestija tal-qafas għall-ipprogrammar u t-twassil l-assistenza IPA II. Hi nediet studju dwar l-implimentazzjoni tal-approċċ settorjali u tat bidu għal gruppi ta’ ħidma ddedikati għal dan il-għan li jindirizzaw dimensjonijiet differenti ta’ modalitajiet ta' implimentazzjoni tal-istrument il-ġdid. L-approċċ Settorjali Matul l-2012 il-Kummissjoni kompliet bl-implimentazzjoni gradwali tal-approċċ settorjali fl-ipprogrammar l-istrument finanzjarju li jmiss għall-assistenza ta' qabel l-adeżjoni (IPA II) għall-perjodu 2014-2020. Il-bidla gradwali lejn approċċ settorjali kienet deċiża bħala segwitu tal-Konferenza tal-IPA ta’ Ottubru tal-2009, bil-għan li tilħaq aħjar ir-riżultati, l-impatt u l-valur miżjud permezz tal-assistenza. Dawn il-prinċipji saru element ewlieni għall-istrumenti l-ġodda kollha ta’ azzjoni esterna għall-perjodu 2014-2020. Il-bidla lejn l-approċċ settorjali hi partikolarment rilevanti fi żmien meta l-limitazzjonijiet baġitarji li qegħdin iħabbtu wiċċhom magħhom l-Istati Membri u l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali, jitolbu li jkun hemm assistenza ta’ qabel l-adeżjoni saħansitra aktar effiċjenti u sostenibbli: approċċ ta’ programmar ibbażat fuq strateġija mibni fuq il-ħtiġijiet u l-qawwiet tal-pajjiżi se jikkontribwixxi għal proċess ta’ qabel l-adeżjoni iktar effettiv u orjentat lejn ir-riżultati. Barra minn hekk, filwaqt li jiżgura aktar sjieda tal-awtoritajiet nazzjonali fuq il-programmi, peress li l-approċċ settorjali huwa bbażat fuq strateġiji nazzjonali, approċċ bħal dan jimmassimizza l-potenzjal għal komplementarjetà. Dan iżid l-ingranaġġ bejn il-modi differenti ta’ appoġġ u jgħin sabiex l-appoġġ ikun irrazzjonalizzat permezz ta’ tqassim xieraq tax-xogħol. Ir-rilevanza ta’ dan l-approċċ il-ġdid ġiet ikkonfermata fil-konferenza tal-partijiet interessati dwar l-IPA f’Żagreb f’April 2011 u l-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni dwar l-implimentazzjoni attwali tal-IPA. Id-Dokumenti Pluriennali Indikattivi dwar l-Ippjanar (MIPDs) li jkopru s-snin 2011-2013 kienu abbozzati sabiex jirriflettu dan l-approċċ, li jirriżultaw f’dokumenti aktar iffukati u li jimmiraw għall-kisba ta’ prijoritizzazzjoni aħjar u għajnuna aktar immirata. Metodu ġdid ta’ programmazzjoni jinkludi mudelli ġodda ta' programmazzjoni u gwida, kien diġà ġie introdott fi tmiem l-2011 għall-programmazzjoni tas-snin baġitarji 2012 u 2013. Matul l-2012, l-awtoritajiet nazzjonali kollha għamlu sforz sostnut biex janalizzaw il-prontezza tas-setturi identifikati fl-MIPD rispettiv tagħhom, sabiex wieħed jimxi lejn approċċ settorjali. Bħala tali, l-2012 rat l-ewwel tentattiv ġenwin biex jiġi implimentat approċċ settorjali fil-pajjiżi li se jissieħbu u serviet ta’ test pilota għal bidliet iktar sostanzjali li se jseħħu taħt l-IPA II. Sadanittant, matul l-2012, il-Kummissjoni pproduċiet abbozz ta’ linji gwida dwar l-applikazzjoni ta’ approċċ settorjali għal għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni, li għandu jitlesta fl-2013, biex iservi l-ipprogrammar tal-IPA II. Fl-2013, il-Kummissjoni organizzat ukoll workshops dwar l-approċċ settorjali fil-pajjiżi benefiċjarji kollha tal-IPA biex tippermenti li jkun hemm fehim sħiħ tal-applikazzjoni tal-approċċ settorjali tal-ipprogrammar tal-fondi tal-IPA II. Kooperazzjoni mal-komunità donatriċi dwar l-effikaċja tal-għajnuna Fl-2012, il-Kummissjoni kompliet issegwi l-aġenda tal-koordinazzjoni tad-donaturi inklużi l-isforzi sabiex tiġi mmassimizzata l-effettività tal-għajnuna u t-trasparenza f’konformità mal-impenji li saru fir-4 Forum ta’ Livell Għoli dwar l-Effettività tal-Għajnuna f’Busan f’Novembru tal-2011, meta l-Kummissjoni qablet dwar l-importanza ta’ prinċipji komuni bħalma huma s-sjieda ta’ prijoritajiet, l-importanza tar-riżultati, it-trasparenza u r-responsabbiltà. Barra minn hekk, il-komunità tad-donaturi, inkluża l-Kummissjoni, impenjat ruħha biex itejjeb il-kwalità u l-effettività tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp anke permezz tat-trasparenza tal-għajnuna tagħha. Matul l-2012, il-Kummissjoni ħadet aktar passi sabiex tiżgura l-allinjament ta’ finanzjament taħt l-Istrument ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) mal-istandards internazzjonali dwar it-trasparenza tal-għajnuna. F’konformità mal-impenji li saru matul il-Konferenza ta' Busan dwar Partenarjat għall-Kooperazzjoni Effettiva għall-Iżvilupp, informazzjoni rilevanti dwar l-Assistenza Uffiċjali għall-Iżvilupp (ODA) se tkun disponibbli għall-pubbliku f’format standard sa mhux aktar tard minn tmiem l-2015. Permezz tal-pubblikazzjoni ta’ settijiet ta’ dejta b’informazzjoni fil-livelli ta' organizzazzjoni u dak ta' attività kif ukoll dwar in-nefqa attwali u futura, il-Kummissjoni se tipprovdi l-awtoritajiet tal-Istati Membri, iċ-ċittadini tagħhom u lill-pajjiżi terzi b’informazzjoni f’waqtha, komprensiva u li tħares’ il quddiem dwar riżorsi pprovduti permezz ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp. F’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni Ekonomika u l-Iżvilupp (OECD) fil-qafas tagħha[7] tal-Analiżi tal-Pari tad-DAC tal-UE tal-2012, il-Kummissjoni rrevediet l-approċċ tagħha fit-tfassil tal-programmi. L-implimentazzjoni tal-approċċ settorjali previst taħt l-IPA II għandu l-għan li jimmaniġġja l-għajnuna esterna b’mod iktar effettiv u l-assistenza ta' qabel l-adeżjoni jagħmilha aktar effettiva, effiċjenti u orjentata lejn ir-riżultati. Aktar żviluppi b’konformità ma’ approċċ aktar orjentat lejn ir-riżultati huma mistennija mill-IPA fil-ġejjieni. F’dan ir-rigward, ġie stabbilit grupp ta’ ħidma fl-2012 bl-iskop li jiżviluppa qafas ta' indikaturi li għandu jintuża fil-livell tal-istrateġiji tal-pajjiżi għall-monitoraġġ, il-valutazzjoni u l-analiżi tal-progress u l-prestazzjoni. Il-Kummissjoni qed tikkoordina dawn il-proċessi biex tiżgura li l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni hija f'konformità mal-inizjattivi varji fi ħdan il-Kummissjoni, kif ukoll mill-Istati Membri tal-UE, l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali u l-komunità usa’ tad-donaturi, sabiex titjieb il-koordinazzjoni tad-donaturi u l-effikaċja tal-għajnuna u sabiex jiġu żgurati r-riżultati mistennija. 3 Siltiet l-aktar importanti mill-implimentazzjoni tal-programm 2012 Wara l-iffirmar tat-Trattat tal-Adeżjoni fid-9 ta’ Diċembru 2011, il-Kroazja kompliet matul l-2012 bl-implimentazzjoni ta’ miżuri biex tkomplu ssaħħaħ il-kapaċità tagħha li tissodisfa l-obbligi ta’ sħubija fl-UE. Mill-1 ta' Lulju 2013, il-Kroazja hi Stat Membru tal-UE. Il-Programm Nazzjonali[8] għall-komponent I adottat fl-2012 ikopri sentejn baġitarji, jiġifieri l-allokazzjoni għall-Assistenza għat-Tranżizzjoni u l-Bini tal-Istituzzjonijiet allokazzjoni tal-IPA 2012, kif ukoll l-allokazzjoni ta’ 6 xhur għall-2013 (f'konformità mal-adeżjoni prevista tal-Kroazja fl-UE fl-1 ta’ Lulju 2013). L-ammont totali tal-programmi nazzjonali tal-2012 u l-2013 kien ta’ EUR 46.80 miljun. L-implimentazzjoni tal-għajnuna finanzjarja tal-UE fl-2012 akkumpanjat dawn l-iżviluppi billi pprovdiet aktar appoġġ għat-tlestija tar-riformi u l-bini tal-kapaċità fl-oqsma ewlenin meħtieġa biex wieħed jassumi l-obbligi tas-sħubija, b’mod partikolari fl-oqsma tal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali u l-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà, kif ukoll issoktat l-isforzi tat-tħejjija tal-Kroazja għall-ġestjoni u l-implimentazzjoni tal-fondi ta’ wara l-adeżjoni. Barra minn hekk, matul l-2012 il-Kroazja lestiet il-preparazzjonijiet tagħha għat-tneħħija tal-kontrolli ex-ante dwar l-akkwisti sabiex tintlaħaq deċentralizzazzjoni sħiħa tal-ġestjoni u l-implimentazzjoni tal-għajnuna finanzjarja tal-UE qabel l-adeżjoni. Fl-2012, l-Aġenda Pożittiva għar-relazzjonijiet UE - Turkija ġabu dinamiżmu ġdid u poġġew diversi oqsma fil-proċess ta’ adeżjoni lura fit-triq it-tajba wara perjodu ta’ staġnar. Din l-aġenda ffokat fuq l-isforzi relatati ma’ interessi komuni, inkluż: · l-allinjament mal-acquis; · it-tisħiħ tal-kooperazzjoni fl-enerġija; · il-viżi, il-mobilità u l-migrazzjoni; · ftehimiet kummerċjali kif ukoll l-Unjoni Doganali, li dwarha tnieda studju speċifiku mal-Bank Dinji biex jivvaluta l-impatt globali tagħha; · il-politika barranija, inkluż riformi politiċi u azzjonijiet kontra t-terroriżmu; · żieda sostanzjali tal-parteċipazzjoni fil-programmi tal-Unjoni. L-assistenza finanzjarja tal-IPA fl-2012 kompliet tappoġġja l-prijoritajiet politiċi tal-proċess ta’ adeżjoni b’enfasi fuq l-istat tad-dritt kif ukoll fuq il-ġlieda kontra riformi ewlenin relatati mal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, taħt il-Komponent I, għal valur totali ta’ EUR 225.74 miljun fl-2012. Kienu osservati wkoll żviluppi pożittivi fil-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja mill-awtoritajiet nazzjonali tat-Turkija skont il-mudell ta' ġestjoni deċentralizzata. Il-proċess ta’ akkreditazzjoni fid-dawl tat-trasferiment ta' funzjonijiet ta' sejħiet għall-offerti, ikkuntrattar u ġestjoni finanazjarja mill-Unità Ċentrali tal-Fondi u l-Kuntratti (CFCU) lill-ministeri kompetenti ġie ffinalizzat b’suċċess għall-Istrutturi Operazzjonali kollha skont il-Komponenti III u IV tal-IPA. L-għoti tal-ġestjoni għall-Komponent V tal-IPA ingħatat ukoll għal kważi għoxrin provinċja. Matul l-2012 issaħħaħ id-djalogu mal-istituzzjonijiet tat-Turkija dwar il-migrazzjoni u l-ażil, kif ukoll dwar il-ġestjoni integrata tal-fruntieri. Ġew esplorati iktar opportunitajiet , biex tiġi sostnuta r-riforma istituzzjonali bl-assistenza finanzjarja mill-UE. Ġiet żviluppata sensiela ta’ proposti ta’ proġetti u din ġiet analizzata mill-imsieħba interessati tal-ipprogrammar relevanti kollha għall-finanzjament skont l-IPA, inklużi aġenziji speċjalizzati tan-NU. Tkomplew l-isforzi għat-titjib tas-sistema ta’ ġestjoni u ta’ kontroll mill-awtoritajiet Torok, responsabbli għall-implimentazzjoni tal-programmi tal-IPA, għalkemm hu meħtieġ aktar titjib fil-qasam tal-ipprogrammar u l-monitoraġġ tal-IPA. Ir-ratifika tal-Ftehim Qafas tal-IPA mal-Islanda ġiet iffinalizzata fl-2012, wara r-riżoluzzjoni parlamentari li tat mandat lill-gvern tal-Islanda biex japprova l-Ftehim Qafas. Ir-riżoluzzjoni parlamentari ġiet adottata fit-18 ta’ Ġunju 2012, biex b’hekk twittiet it-triq għall-implimentazzjoni ta’ proġetti ppjanati skont il-programmi nazzjonali għall-Islanda tal-IPA. Wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim Qafas tal-IPA, l-implimentazzjoni ta’ proġetti taħt il-programm nazzjonali tal-IPA 2011 bdiet fit-tieni nofs tal-2012. Il-Programm tal-2011 jappoġġja seba’ proġetti. Il-baġit huwa ta’ EUR 12-il miljun u l-bilanċ bejn żewġ assijiet prijoritarji stabbiliti fl-MIPD ġie assikurat: · sabiex tiżdied aktar l-abbiltà tal-Islanda li tassumi l-obbligi tas-sħubija bl-appoġġ tal-iżvilupp tal-kapaċità istituzzjonali għat-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni tal-acquis, kif ukoll, · biex tissaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali tal-Islanda fit-tħejjijiet għal parteċipazzjoni fi u l-implimentazzjoni ta’ Fondi Strutturali u fondi oħra tal-UE. Il-Programm Nazzjonali tal-2012 ġie adottat fis-16 ta’ Lulju 2012 li jimmira li jappoġġja tliet proġetti b’baġit ta’ EUR 12-il miljun. L-implimentazzjoni tal-proġett bdiet b'mod parzjali. Il-Programm Nazzjonali tal-2013 kien adottat fit-2 ta’ Diċembru 2012, għal valur totali ta’ EUR 10.8 miljun. Wara l-elezzjonijiet parlamentari tas-27 ta’ April 2013, il-Gvern li għadu kif ġie ffurmat waqqaf in-negozjati tal-adeżjoni sakemm il-Parlament jivvaluta l-istat tan-negozjati u l-iżviluppi fl-UE. Il-konsegwenzi għall-IPA qed jiġu eżaminati. Il-Kummissjoni ma tipprevedix li tipproċedi bi kwalunkwe proġett tal-IPA sakemm il-Gvern Islandiż jiddeċiedi jekk ikomplix jew le bil-proċess tal-adeżjoni. L-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kompliet bir-riformi relatati mal-adeżjoni bl-appoġġ tal-IPA iżda ħabbtet wiċċha ma’ sfidi serji matul l-2012 fir-rigward tal-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE. B’mod ġenerali, il-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet nazzjonali li jimmaniġġjaw l-IPA baqgħu irregolari, biex b'hekk qed jagħtu lok għal dewmien rikorrenti fl-akkwist u rati baxxi ta' kkuntrattar u ħlasijiet. Il-Programm Nazzjonali tal-IPA tal-2012-2013 jirrappreżenta kontribuzzjoni totali tal-UE għal Komponent I li tammonta għal madwar EUR 28 miljun fis-sena. Dan ġie ppreparat u adottat mill-Kummissjoni f’Novembru tal-2012 u jikkonsisti f’ħames skedi ta' proġetti u seba' skedi settorjali marbuta li jappoġġjaw is-setturi tal-amministrazzjoni pubblika, il-ġustizzja, l-affarijiet interni u d-drittijiet fundamentali, l-iżvilupp tas-settur privat, l-agrikoltura, u l-ambjent u t-tibdil fil-klima. L-allokazzjonijiet il-ġodda għall-Programmi Operazzjonali skont il-Komponenti III, IV u V ġew adottati wkoll fl-istess okkażjoni. Il-Kummissjoni tat kas tal-problema tal-assorbiment ta’ fondi disponibbli mill-komponenti kollha tal-IPA, u appoġġjat l-isforzi tal-awtoritajiet. F'Marzu kien hemm interruzzjoni temporanja tal-pagamenti u għal darb’ oħra fi tmiem l-2012 mill-Kummissjoni (DĠ għall-Politika Reġjonali, id-DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni u DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali), minħabba nuqqas ta’ persunal u kapaċitajiet maniġerjali insuffiċjenti fl-istituzzjonijiet ewlenin, speċjalment f’dawk li jeżerċitaw funzjonijiet ta’ kontroll, bħall-awtorità tal-verifika u l-uffiċju tal-Uffiċjal Nazzjonali Awtorizzanti (NAO). Grazzi għal azzjoni riżoluta meħuda mill-Gvern, il-kapaċitajiet ta’ dawn l-istituzzjonijiet kollha kważi laħqu l-miri kollha previsti rigward il-persunal fil-Valutazzjonijiet tax-Xogħol (WLA) rispettivi tagħhom għall-2012. Il-bżonnijiet għall-bini tal-kapaċitajiet u l-aakumulazzjoni tax-xogħol pendenti għadhom joħolqu problemi serji u għandhom jiġu assikurati sforzi kostanti u impenn fl-ogħla livell politiku possibbli sabiex l-implimentazzjoni żżid fil-pass. Matul l-2012, il-Montenegro ffinalizza b’suċċess l-ipprogrammar tal-assistenza li fadal ta' qabel l-adeżjoni allokata skont l-aħħar sentejn tal-Qafas Finanzjarju kurrenti. Il-Programmi Nazzjonali 2012-2013 taħt il-Komponent I — l-Assistenza ta’ Tranżizzjoni u l-Bini tal-Istituzzjonijiet — komplew ikunu parti importanti mill-fondi tal-IPA (EUR 21.28 miljun) u komplew jappoġġjaw oqsma ewlenin ta’ riforma skont programmi ta’ qabel. Il-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni, deċiż mill-Kunsill Ewropew f’Ġunju tal-2012, irrifletta u kkonferma r-relevanza u l-effiċjenza tal-implimentazzjoni tal-proġetti tal-IPA mid-delegazzjoni tal-UE fil-Montenegro taħt il-Komponent I. Meta mqabbla mal-fondi taħt il-Komponenti I u II, il-biċċa l-kbira tal-fondi tal-IPA fl-2012 u l-2013 ġew allokati għat-tħejjijiet tal-implimentazzjoni tal-politika tal-koeżjoni u dik tal-agrikoltura tal-UE fis-setturi tal-ambjent, it-trasport, l-iżvilupp soċjali u l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, jiġifieri taħt il-Komponenti III, IV u V. Fil-fatt, mal-għoti ta’ status ta’ pajjiż kandidat sa mill-2010, ġew programmati investimenti ewlenin permezz tal-adozzjoni tal-programmi operazzjonali rispettivi għall-2012-2013 taħt il-Komponent III (EUR 22.24 miljun) u Komponent IV (EUR 5.58 miljun), bl-eċċezzjoni ta’ Komponent V li għalih l-adozzjoni tal-programm tal-Istrument tal-Għajnuna ta’ Qabel l-Adeżjoni għall-Iżvilupp Rurali (IPARD) ġie pospost għall-2013. Fl-aħħar nett, l-awtoritajiet Montenegrini wrew progress tajjeb matul is-sena kollha fit-tħejjija għall-għoti ta’ ġestjoni, speċjalment mas-sottomissjoni tal-pakkett tal-applikazzjoni tal-Komponenti I u II f’Lulju 2012. Matul l-2012, l-assistenza finanzjarja tal-UE kellha rwol strateġiku fl-Albanija, fejn immobilizzat madwar EUR 95 miljun fuq il-Komponenti I u II, bil-ħsieb li ttejjeb kapaċitajiet amministrattivi ta’ għadd ta’ istituzzjonijiet u trawwem l-iżvilupp soċjali, ambjentali u ekonomiku. Proġetti kurrenti fl-oqsma tal-ġustizzja, ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni kienu aktar avvanzati. L-aġenziji tal-infurzar tal-liġi kisbu żieda fil-kapaċitajiet bħala riżultat ta’ appoġġ strateġiku tal-UE, u qed juru riżultati konkreti fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Proġetti ta’ assistenza teknika komplew jappoġġjaw Ministeri u istituzzjonijiet tal-Istat differenti, bir-riżultat li ħafna biċċiet rilevanti tal-leġiżlazzjoni għall-allinjament tal-acquis ġew addotati. Madankollu, il-proġetti tal-infrastruttura jiltaqgħu ma' problemi ta' implimentazzjoni, prinċipalment minħabba nuqqas ta' koordinazzjoni fost il-ministeri kkonċernati u bejn l-istituzzjonijiet nazzjonali u dawk lokali, b'implikazzjonijiet fuq is-sostenibbiltà tal-proġetti fuq terminu twil. Din is-sitwazzjoni wasslet lill-Kummissjoni biex titlob mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni interistituzzjonali tal-IPA sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-proġetti. L-Albanija wettqet sforzi sostanzjali rigward it-tħejjija għall-ġestjoni deċentralizzata tal-fondi tal-IPA. Għadhom meħtieġa aktar azzjonijiet iffukati sabiex jiġi żgurat li s-sistema ta’ ġestjoni deċentralizzata li hemm fis-seħħ tirrifletti r-rekwiżiti kollha stabbiliti fil-qafas regolatorju tal-IPA. Madankollu, jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet jiġu ssodisfati, il-konferiment tal-ġestjoni jista’ jinkiseb dalwaqt. Fid-dawl ta’ din l-akkreditazzjoni, l-awtoritajiet Albaniżi huma mistennija li jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex tiġi żgurata l-istabbiltà fir-rigward tal-pożizzjonijiet tal-ħaddiema taċ-ċivil imħarrġa għall-ġestjoni tal-fondi tal-IPA. Is-Serbja irċeviet l-istatus ta’ pajjiż kandidat fl-2012 u kompliet bit-tħejjijiet intensivi tagħha għall-introduzzjoni ta’ sistema ta’ implimentazzjoni deċentralizzata (DIS) għall-ġestjoni tal-fondi tal-IPA. Il-kontribuzzjoni tal-UE rigward il-Komponent I tal-IPA, allokata fl-2012, kienet ta’ EUR 170,60 miljun. Wara l-valutazzjoni ta’ konformità pożittiva li saret minn awditur indipendenti, tlestiet l-akkreditazzjoni nazzjonali u l-pakketti tal-akkreditazzjoni għall-erba’ komponenti tal-IPA kollha (I, II, III u IV) ntbgħatu lill-Kummissjoni Ewropea fl-2012. Sadanittant, ġie deċiż li wieħed ma jipproċedix bil-ftuħ tal-komponenti III u IV taħt il-perspettiva finanzjarja attwali 2007-2013. L-ewwel missjoni ta’ verifika għall-Komponenti I u II twettqet mill-awdituri tad-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir f’Novembru 2012. L-għoti tal-ġestjoni għal dawn il-Komponenti hija mistennija li tkun mogħtija lis-Serbja matul l-2013. Fl-2012, il-Kummissjoni pprogrammat l-allokazzjonijiet tal-l-IPA 2012 u l-IPA 2013 għall-Bożnja u Ħerzegovina taħt il-Komponent I flimkien f’eżerċizzju wieħed li jalloka EUR 84.77 miljun fi ħdan il-Programm Nazzjonali tal-2012. Dan kien differenti mis-snin preċedenti meta l-Kummissjoni programmat programm wieħed kull sena. Il-vantaġġ tal-approċċ il-ġdid kien li l-interventi ppjanati segwew pjan għal medda itwal ta’ żmien, u b’hekk ġew żgurati l-kontinwità u l-ekonomiji ta’ skala. Minkejja t-tħejjija sħiħa tal-proċess tal-ipprogrammar, li beda b'laqgħat fuq il-livell politiku, l-ipprogrammar, bħal fis-snin ta’ qabel, ġarrab dewmien sinifikanti minħabba d-diffikultajiet interni tal-Bożnja u Ħerzegovina biex jintlaħaq ftehim dwar l-identifikazzjoni u l-formulazzjoni tal-proġetti. Il-Kummissjoni ħeġġet lill-awtoritajiet jadottaw mekkaniżmu effiċjenti ta’ koordinazzjoni bejn l-Istat u ż-żewġ entitajiet biex jingħelbu dawn id-diffikultajiet persistenti. Minkejja l-problemi fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-għajnuna tal-IPA, għadd ta’ proġetti ħallew riżultati tajbin u impatt li jinħass, b’mod partikolari fis-settur tal-affarijiet interni u fl-appoġġ għall-iżvilupp ekonomiku. Is-Sistema Integrata tal-Ġestjoni tal-Fruntieri tjiebet b’mod konsiderevoli, u l-appoġġ għall-iżvilupp tas-settur tat-turiżmu u s-sostenn għall-impriżi żgħar u medji ħoloq u żgura l-impjiegi. L-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE lill-Kosovo qabżet il-miri finanzjarji tagħha, kemm f’termini ta’ kuntratti kif ukoll ta' ħlasijiet. Tlestiet it-tħejjija tal-Programm Annwali tal-2012 tal-IPA għall-Kosovo, u dan jalloka EUR 63.2 miljun. Il-Programm Annwali tal-2013 kien imħejji u approvat mill-Kumitat tal-IPA f’Novembru tal-2012, bil-mira li jiġi adottat fil-bidu tal-2013. Il-parteċipazzjoni tal-Kosovo fil-programm tal-IPA dwar Kooperazzjoni Transkonfinali (CBC) mexa sew fl-2012 u l-Ftehimiet ta’ Finanzjament għall-2011 ġew iffirmati għat-tliet programmi kollha tas-CBC (mal-Albanija, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-Montenegro rispettivament). L-ewwel sejħa għall-proposti fis-CBC Kosovo-Albanija tnediet f’Ġunju tal-2012. F’Marzu tal-2012, ġiet organizzata laqgħa ta’ konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili li matulha l-gvern ippreżenta l-proġetti proposti lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u ta' spazju għal diskussjoni. Din kienet l-ewwel darba fil-Kosovo li saret konsultazzjoni bħal din fi stadju bikri fil-proċess ta’ programmazzjoni tal-IPA. Kooperazzjoni u programmi reġjonali Il-kooperazzjoni reġjonali fix-Xlokk tal-Ewropa għamlet progress sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, b’mod partikolari fl-oqsma tal-kummerċ, l-istatistika, l-enerġija u t-trasport, il-kooperazzjoni fil-qasam tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-protezzjoni ċivili. Il-parti l-kbira tal-appoġġ tal-IPA lill-benefiċjarji jitwassal permezz ta’ programmi nazzjonali. Madankollu, madwar 9 % tal-fondi disponibbli huma allokati permezz ta' programmi Multi-Benefiċjarji (MB). Huma jikkumplimentaw il-programmi nazzjonali u jsaħħu r-relazzjonijiet multilaterali fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija f’żoni identifikati bħala kruċjali għall-integrazzjoni Ewropea u għall-istabbilità fir-reġjun. Iż-żoni ta' intervent huma indirizzati biss permezz ta’ għajnuna tal-SM fejn hemm ħtieġa ċara għall-kooperazzjoni reġjonali jew azzjoni orizzontali, pereżempju permezz ta’ trattament ta' problemi transkonfinali jew biex tiżdied l-effiċjenza billi jiġu stabbiliti approċċi armonizzati, b’hekk ikun hemm effett ta' lieva tal-istrumenti eżistenti jew iffaċilitar ta' netwerks ta’ esperti. Fil-perjodu tal-2012, l-allokazzjoni indikattiva disponibbli għal dan kienet tammonta għal madwar EUR 222. 06 miljun għall-Komponent I. Proġett reġjonali li jippromwovi l-edukazzjoni inklużiva ntgħażel bħala waħda mill-prijoritajiet fis-settur tal-Ġustizzja u l-Intern, li inkluda d-drittijiet fundamentali u l-gruppi vulnerabbli waqt li proġett reġjonali biex tissaħħaħ il-protezzjoni tax-xhieda jtejjeb il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Ir-ritorn tar-refuġjati u l-forniment ta’ soluzzjonijiet ta’ akkomodazzjoni fit-tul huma indirizzati permezz tal-Programm Reġjonali tad-Djar taħt l-umbrella tal-Proċess ta’ Sarajevo, li għalih l-UE hija l-akbar donatur. Ingħatat attenzjoni partikolari għal proġetti li jgħinu lill-Benefiċjarji biex jissuperaw il-kriżi ekonomika u finanzjarja u biex isostnu l-irkurpu ekonomiku emerġenti permezz ta’ appoġġ finanzjarju kontinwu għal investimenti ta’ prijorità fl-infrastruttura, b’koordinazzjoni mill-qrib mal-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFIs). L-investimenti fl-effiċjenza tal-enerġija huma mmirati lejn il-kisba ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli u li jħaddnu l-istrateġija Ewropa 2020. Fis-settur tal-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima, intgħażel proġett reġjonali biex issaħħaħ il-kooperazzjoni fil-protezzjoni ċivili fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija. Bil-għan li jitrawmu r-riformi u l-kooperazzjoni reġjonali fl-edukazzjoni, il-programm Multi Benefiċjarju tal-l-IPA 2012 ser ikompli bil-prattika preċedenti u jappoġġja l-azzjoni 1 u 2 ta' Erasmus Mundus kif ukoll il-programm Żgħażagħ Attivi fis-settur tal-Iżvilupp Soċjali. Rigward l-appoġġ lis-soċjetà ċivili, ġew iffirmati 18-il ftehim qafas ta' sħubija fl-2012 b’aktar minn 170 organizzazzjoni mir-reġjun u mill-Ewropa f’diversi setturi prijoritarji bħal ma huma dawk kontra l-korruzzjoni, l-enerġija, id-drittijiet tal-bniedem u s-sigurtà, l-ambjent u r-riżorsi naturali. 4 LENTI FUQ IR-RIFORMI TAL-AMMINISTRAZZJONI PUBBLIĊI SOSTENIBBLI, IT-TISĦIĦ TAL-ISTAT TAD-DRITT U L-GOVERNANZA DEMOKRATIKA Il-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent jiffaċċjaw sfidi ekonomiċi u finanzjarji sinifikanti. Il-ħtieġa li jiġi żgurat tkabbir integrat, intelliġenti, sostenibbli u inklużiv — appoġġjat minn governanza tajba għat-tkabbir — kienet rikonoxxuta mill-Ministri tal-Proċess ta’ Koperazzjoni tax-Xlokk tal-Ewropa (SEECP) meta adottaw il-Viżjoni 2020 tal-Ewropa tax-Xlokk (SEE) f’Novembru tal-2012 f’Tirana. Dan huwa approċċ kostruttiv mill-pajjiżi fir-reġjun biex jiffaċċjaw l-isfidi attwali taħt perspettiva reġjonali. It-tmexxija pubblika tajba hija parti mill-kriterji politiċi tal-adeżjoni u tinkludi d-dimensjonijiet li jmorru lil hinn mir-Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika (PAR), bħall-istabbiltà politika u r-rispett tal-prinċipji demokratiċi, l-effettività tal-gvern, ġestjoni finanzjarja pubblika soda u r-rispett tal-istat tad-dritt. Din hija r-raġuni għaliex il-Kummissjoni tistenna li l-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent iwaqqfu strateġiji nazzjonali sinifikanti u komprensivi li jsiru oqsma ta’ prijorità għal appoġġ finanzjarju taħt l-Istrument li jmiss ta' Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA II). Il-programm reġjonali OECD/SIGMA (Appoġġ għal Titjib fil-Governanza u l-Ġestjoni) qed jipprovdi assistenza essenzjali f’dan ir-rigward. Ġie msaħħaħ aktar permezz tal-kompitu li ġie approvat dan l-aħħar biex jiġu żviluppati Valutazzjonijiet tal-Pajjiżi ġodda u biex jiġu pprovduti Pjanijiet ta’ Azzjoni tal-Pajjiżi biex jiġi analizzat jekk u kif ir-riformi nazzjonali qed jiġu implimentati b’mod effettiv. L-għan imur lil hinn mill-monitoraġġ tal-qafas legali u huwa biex jiġi żviluppat approċċ integrat għall-PAR li għandu jippermetti lill-Kummissjoni li tuża r-riżorsi disponibbli b’mod aktar koerenti, effiċjenti u sostenibbli u se jipprovdi aktar koerenza fid-djalogu politiku. Biex l-SIGMA tiżgura kejl effiċjenti tal-prestazzjoni konformi mar-Regolament tal-IPA II, se tiddefinixxi wkoll l-istandards tal-Amministrazzjoni Pubblika li għandhom jintużaw bħala punti ta' riferiment biex jitkejjel il-progress u biex id-djalogu politiku ta' livell għoli jkun istruwit aħjar fuq il-PAR ma' pajjiżi oħra. Ix-xogħol tal-SIGMA hu marbut mill-qrib u kkumplimentat mill-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA). Idealment, dan jista’ jirriżulta fl-iżvilupp ta’ approċċ komuni għall-PAR fir-reġjun li jgħin l-isforzi u l-attivitajiet ta' koordinazzjoni mhux biss fuq livell nazzjonali, iżda wkoll fuq livell ta’ donaturi. Madankollu, l-ReSPA teħtieġ li tistabbilixxi l-leġittimità reġjonali tagħha bħala pjattaforma PAR għal djalogu politiku ta' livell għoli u biex tikkonsolida r-rikonoxximent tal-kwalità fir-rwol tagħha bħala fornitur ta' taħriġ għall-maniġers anzjani. Għal din ir-raġuni, qed jiġu investiti sforzi addizzjonali fl-ReSPA biex tikkonsolida r-rwol tagħha fl-oqsma li ġejjin: i) it-tqajjim ta' kuxjenza għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika fil-pajjiżi msieħba billi jiġi pprovdut netwerk għal diskussjonijiet bejn il-pari u valutazzjoni bejn il-pari; ii) l-iffaċilitar tal-kondiviżjoni ta’ strateġji nazzjonali ma' esperjenza relatata f’termini ta’ titjib fl-amministrazzjoni pubblika fil-livelli kollha; iii) il-forniment ta' taħriġ għat-tisħiħ tal-kapaċità ta’ impjegati pubbliċi tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent b’enfasi fuq it-taħriġ tal-għalliema u uffiċjali anzjani li tkun tiżgura l-impatt massimu. Madankollu, hija r-responsabbiltà tal-pajjiżi li qegħdin jieħdu sehem biex jiggarantixxu l-impatt tax-xogħol ta' ReSPA billi jiżguraw segwitu xieraq tal-lezzjonijiet li ttieħdu, inkluża l-esperjenza miksuba fit-tħejjija tal-adeżjoni tal-Kroazja fl-UE. 5 ASSISTENZA TEKNIKA U SKAMBJU TA' INFORMAZZJONI (TAIEX) Fl-2012, il-flessibiltà tal-istrument TAIEX intweriet permezz ta' sett wiesa’ ta’ attivitajiet. Qiegħed isir użu dejjem akbar ta’ assistenza teknika għal perjodu ta’ żmien medju u sekwenza miftiehema ta’ interventi fuq medda qasira ta’ żmien. Dan l-approċċ intuża l-aktar fis-setturi tal-agrikoltura u s-sikurezza tal-ikel kif ukoll fl-assistenza lill-Islanda, il-Kosovo u l-komunità Ċiprijotta Torka. It-TAIEX appoġġja wkoll il-valutazzjoni tal-konformità tal-Montenegro mal-acquis tal-UE, l-hekk imsejjaħ skrinjar, parti ewlenija mill-proċess ta’ adeżjoni mal-UE. F’linja max-xejra rreġistrata mill-2005, it-TAIEX laħaq madwar 30.000 uffiċjal pubbliku minn pajjiżi benefiċjarji fl-2012. It-Turkija, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Kroazja u l-Bosnja-Ħerzegovina huma l-aktar li bbenefikaw mill-għajnuna tat-TAIEX bi kważi ħamest elef parteċipant Tork (4,767) u iktar minn tlett elef minn kull wieħed mit-tliet pajjiżi tal-Balkani tal-Punent (3,431, 3,232 u 3,223 rispettivament). Il-Faċilità tal-Amministrazzjoni Lokali (LAF) immirat li żżid l-għarfien fost l-awtoritajiet lokali u reġjonali tal-Balkani tal-Punent. 14-il avveniment tal-LAF ġew organizzati, għall-benefiċċju ta’ kważi 400 rappreżentant minn amministrazzjonijiet lokali u reġjonali. Dak li jmexxi t-TAIEX jistrieħ fuq l-għarfien espert ipprovdut minn uffiċjali tal-amministrazzjoni pubblika mill-Istati Membri tal-UE. Ġew mobilizzati l-għarfien u l-kompetenza ta’ kważi 5,000 espert matul l-2012, li b’mod ġenerali kienu meqjusa bħala eċellenti mill-benefiċjarji. Fl-2012, dan l-għan intlaħaq għall-maġġoranza kbira ta’ avvenimenti; 99 % tal-parteċipanti li wieġbu rrappurtaw li l-avveniment tat-TAIEX li attendew ippermettewlhom li jtejbu l-ħiliet tagħhom. Ġiet fis-seħħ sistema ġdida ta' evalwazzjoni biex titkejjel kemm l-effettività kif ukoll l-impatt finali tal-assistenza TAIEX. Sitt xhur wara l-implimentazzjoni ta’ avveniment, l-applikanti jkunu mitluba jipprovdu segwitu sintetiku onlajn dwar l-għajnuna speċifika mogħtija. 6 KONKLUŻJONI L-2012 rat pass sinifikanti fit-triq lejn l-assistenza għall-pajjiżi tat-tkabbir biex issir aktar strateġika, koerenti u orjentata lejn ir-riżultati bħala parti integrali mill-istrateġija tat-Tkabbir. Il-qafas legali u strateġiku tal-ippjanar li l-Kummissjoni pproponiet għall-ikkunsinnar ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mill-2014 ‘il quddiem ser isaħħaħ ir-rabta tagħha mal-monitoraġġ u rappurtar politiku billi jpoġġi fis-seħħ qafas immirat biex jinkisbu riżultati tanġibbli, biex jintlaħaq l-impatt mixtieq u tiġi ppremjata l-prestazzjoni. Dan se jikkontribwixxi biex jiżdied anki aktar il-valur miżjud ta’ fondi tal-UE allokati lill-pajjiżi tat-Tkabbir billi joħloq inċentivi aktar b’saħħithom għat-trasformazzjoni tas-soċjetajiet tagħhom, is-sistemi legali u l-ekonomiji, għall-benefiċċju reċiproku tal-Unjoni Ewropea u tal-pajjiżi benefiċjarji tal-IPA u ċ-ċittadini tagħhom. L-istatus tal-implimentazzjoni tal-assistenza finanzjarja tal-IPA fil-31 ta’ Diċembru 2012, bħala perċentwali tat-total tal-fondi impenjati (2007 – 2012): It-tabelli li ġejjin jipprovdu l-ammont ta’ kull allokazzjoni tal-IPA għal bejn l-2007 u l-2012 f’miljuni ta’ EUR skont il-benefiċjarji u l-komponenti għall-pajjiżi kandidati u Kandidati Potenzjali. Iċ-ċifri jikkunsidraw trasferimenti li saru bejn il-komponenti I u II matul l-2012. Fil-31 ta’ Diċembru 2012 il-Komponent I tal-IPA ġestit mid-DĠ tat-tkabbir[9]: EUR miljuni || Impenjati || Ikkuntrattati || Perċentwali || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 242,08 || 205,93 || 85,07% || 137,85 || 56,94 % l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 202,18 || 131,25 || 64,92 % || 78,69 || 38,92 % l-Islanda || 24,00 || 10,04 || 41,83 % || 3,41 || 14,19 % il-Montenegro || 152,04 || 106,14 || 69,81 % || 90,43 || 59,48 % it-Turkija || 1 390,41 || 1 376,61 || 99,01 % || 772,50 || 55,56 % l-Albanija || 430,01 || 299,24 || 69,59 % || 169,72 || 39,47 % il-Bosnja-Ħerzegovina || 474,60 || 248,99 || 52,46 % || 159,35 || 33,58 % Il-Kosovo || 538,30 || 429,91 || 79,87 % || 285,09 || 52,96 % Is-Serbja || 1028,99 || 760,06 || 73,86 % || 541,33 || 52,61 % Total || 4 482,61 || 3 568,17 || 79,60 % || 2 238,37 || 49,93 % Fil-31 ta’ Diċembru 2012 il-Komponent II tal-IPA ġestit mid-DĠ tat-Tkabbir: EUR miljuni || Impenjati || Ikkuntrattati || Perċentwali || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 15,02 || 10,32 || 68,71 % || 6,75 || 44,94 % l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 16,22 || 4,13 || 25,46 % || 3,10 || 19,11 % il-Montenegro || 18,10 || 9,83 || 54,31 % || 7,11 || 39,28 % it-Turkija || 6,93 || 6,93 || 100 % || 1,69 || 24,39 % l-Albanija || 21,77 || 8,16 || 37,48 % || 5,76 || 26,46 % il-Bosnja-Ħerzegovina || 15,12 || 7,50 || 49,60 % || 5,88 || 38,87 % Il-Kosovo || 4,80 || 0,17 || 3,47 % || 0,09 || 1,96 % Is-Serbja || 18,97 || 12,11 || 63,85 % || 9,00 || 47,44 % Total || 116,93 || 59,15 || 50,59 % || 39,38 || 33,68 % Fil-31 Diċembru 2012 il-Komponent II tal-IPA, implementat mid-DĠ tal-Politika Reġjonali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali l-Adrijatiku || 205,66 || 59,45 || 28,9 % Slovenja-Kroazja || 35,75 || 16,24 || 45,4 % Ungerija-Kroazja || 43,90 || 19,85 || 45,2 % Ungerija-Serbja || 41,96 || 22,96 || 54,7 % Rumanija-Serbja || 44,47 || 18,43 || 41,4 % Bulgarjia-Serbja || 26,26 || 9,15 || 34,8 % Bulgarija-dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 14,99 || 5,64 || 37,6 % Bulgarija-Turkija || 22,83 || 7,85 || 34,4 % Greċja-dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 12,60 || 6,08 || 48,3 % Greċja-Albanija || 9,47 || 4,62 || 48,8 % Total || 457,89 || 170,27 || 37,19 % Fil-31 Diċembru 2012 il-Komponent III tal-IPA, implementat mid-DĠ tal-Politika Reġjonali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 329,68 || 88,64 || 26,9 % l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 199,93 || 48,15 || 24,1 % it-Turkija || 1 747,58 || 519,29 || 29,7 % il-Montenegro || 22,24 || 0 || 0 % Total || 2 299,43 || 656,08 || 28,5 % Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent IV tal-IPA, implimentat permezz tad-DĠ tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 85,88 || 35,02 || 41 % l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 33,50 || 10,33 || 31 % it-Turkija || 382,9 || 109,48 || 28,6 % il-Montenegro || 2,77 || 0 || 0 % Total || 403,18 || 96,32 || 23,9 % Fil-31 ta’ Diċembru 2012 il-Komponent V tal-IPA, implimentat mid-DĠ tal-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 129,90 || 30,08 || 23,16 % l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 63,49 || 11,33 || 17,8 % it-Turkija || 650,38 || 81,25 || 12,5 % Total || 843,77 || 122,66 || 14,5 % [1] Aktar aspetti speċifiċi fir-rappurtaġġ ta’ ġestjoni li jikkonċernaw dawn il-programmi u n-nefqa – bħal tmexxija & responsabbiltà, riskji u kontrolli, legalità & regolarità, rati ta’ żball & konsegwenzi potenzjali fuq assigurazzjoni raġonevoli - jistgħu jinstabu fir-Rapport Annwali tal-Attività (AAR) tal-2012 tad-DĠ għat-Tkabbir. Skont l-obbligu tal-Kummissjoni li tipprovdi informazzjoni dettaljata lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew, hija kull sena tippubblika rapport fuq assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Ir-rapport preċedenti kien ippubblikat fl-2012 għas-sena tal-baġit 2011 u huwa disponibbli pubblikament fis-sit li ġej: http://ec.europa.eu/enlargement/instruments/how-does-it-work/index_en.htm. [2] Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni – Li jakkumpanja d-dokument ‘Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Rapport Annwali tal-2012 dwar l-għajnuna finanzjarja għat-tkabbir (IPA, PHARE, CARDS, Strument ta’ Qabel l-Adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni). [3] L-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) għandu baġit ġenerali ta’ EUR 11,5 biljun għall-perjodu 2007-2013. Il-benefiċjarji tal-IPA huma l-Albanija, il-Bosnija u Ħerżegovina, il-Kroazja, dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro, is-Serbja, it-Turkija, l-Islanda (mill-2011) kif ukoll il-Kosovo*. L-IPA tappoġġja riformi fil-pajjiżi benefiċjarji u l-allinjament progressiv tagħhom mal-istandards u l-politika tal-Unjoni Ewropea u l-acquis, bil-għan li jiġu mħejjija għal sħubija fl-UE fil-futur. [4] Oriġinarjament maħluq fl-1989 bħala Polonja u Ungerija: Il-programm (PHARE) ta’ Għajnuna għar-Ristrutturar tal-Ekonomiji tagħhom, kiber mill-Polonja u l-Ungerija biex attwalment ikopri għaxar pajjiżi. Huwa għen tmienja mill-għaxar Stati Membri li ssieħbu fl-2004: ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja, kif ukoll dawk il-pajjiżi li ssieħbu fl-2007 (il-Bulgarija u r-Rumanija), f’perjodu ta’ ristrutturar ekonomiku enormi u tibdil politiku. Sal-2000 il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent (l-Albanija, il-FYROM, u l-Bosnija Ħerżegovina) kienu wkoll benefiċjarji ta’ Phare. Madankollu, mill-2001 il-programm CARDS (Assistenza Komunitarja għar-Rikostruzzjoni, l-Iżvilupp u l-Istabbilizzazzjoni fil-Balkani) ipprovda għajnuna finanzjarja lil dawn il-pajjiżi. Din ir-Regolament jirrevoka r-Regolament OBNOVA u jemenda ir-Regolament Phare, u jistabbilixxi qafas uniku għal għajnuna lill-pajjiżi fix-Xlokk tal-Ewropa: il-programm CARDS (Assistenza komunitarja għar-rikostruzzjoni, l-iżvilupp u l-istabbilizzazzjoni). L-istrument għall-assistenza ta' qabel l-adeżjoni (IPA) jeħodlu postu u beda mill-2007. * Din id-deżinjazzjoni hija mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u hija konformi ma' UNSCR 1244/1999 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo. [5] Il-Kroazja, l-Islanda, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro, is-Serbja, it-Turkija. [6] l-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, il-Kosovo [7] Kumitat ta’ Assistenza għall-iżvilupp, id-Direttorat tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp (DCD-DAC), OECD [8] Għall-fini ta’ dan ir-rapport, iċ-ċifri kkwotati skont il-programmi nazzjonali jirreferu għal Komponenti I [9] Il-Kroazja, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u t-Turkija jibbenefikaw minn Ġestjoni Deċentralizzata, li tikkonsisti f'li wieħed jafda l-implimentazzjoni tal-fondi allokati f'idejn il-Ministeru tal-Finanzi tal-pajjiż benefiċjarju li jsir responsabbli għall-ġestjoni tal-kuntratti u l-ħlasijiet effettivi.