RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Ir-Raba' Rapport dwar il-Monitoraġġ ta' wara l-Liberalizzazzjoni tal-Viża għall-Pajjiżi tal-Balkani tal-Punent skont il-Dikjarazzjoni tal-Kummissjoni tat-8 ta' Novembru 2010 /* COM/2013/0836 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Ir-Raba' Rapport dwar il-Monitoraġġ ta' wara l-Liberalizzazzjoni tal-Viża għall-Pajjiżi tal-Balkani tal-Punent skont il-Dikjarazzjoni tal-Kummissjoni tat-8 ta' Novembru 2010 (Test b'rilevanza għaż-ŻEE) 1. Introduzzjoni Sa mid-19 ta' Diċembru 2009, iċ-ċittadini ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, tal-Montenegro u tas-Serbja setgħu, permezz tal-passaporti bijometriċi, jivvjaġġaw mingħajr viża lejn l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, f'konformità mar-Regolament 539/2001[1]. Iċ-ċittadini tal-Albanija u tal-Bosnja-Ħerzegovina ilhom igawdu mill-istess status tal-ivvjaġġar mingħajr viża mill-15 ta’ Diċembru 2010. Id-deċiżjoni li jitneħħa l-obbligu tal-viża kienet ibbażata fuq valutazzjoni bir-reqqa tal-progress ta' dawn il-pajjiżi biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-pjanijiet direzzjonali tagħhom dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża f’oqsma li jinkludu s-sigurtà tad-dokumenti, il-ġestjoni tal-fruntieri u tal-migrazzjoni, l-ażil, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni, u d-drittijiet fundamentali relatati mal-libertà tal-moviment. L-ivvjaġġar mingħajr viża, sal-lum il-ġurnata, għadu wieħed mill-kisbiet prinċipali ta' dawn il-pajjiżi f'dak li jirrigwarda l-isforzi ta' integrazzjoni fl-Ewropa. F’dikjarazzjoni li l-Kummissjoni għamlet lill-Kunsill Ġustizzja u Affarijiet Interni fit-8 ta’ Novembru 2010, hi enfasizzat li l-integrità tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża kienet tiddependi fuq li kull pajjiż fil-Balkani tal-Punent ikompli jimplimenta l-miżuri stabbiliti fil-pjan direzzjonali tiegħu dwar il-viża. Il-Kummissjoni stabbilixxiet mekkaniżmu ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża, li jkopri l-oqsma ta’ politika kollha stipulati fil-pjanijiet direzzjonali dwar il-viża, għall-evalwazzjoni tas-sostenibbiltà ta’ riformi li jfittxu li jsostnu l-integrità tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża. Dan huwa r-raba’ rapport dwar il-monitoraġġ ta’ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża li għandu jiġi ppubblikat sa mid-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni tal-2010[2]. Huwa jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-iżvilupp tal-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża, jagħti l-valutazzjoni tal-Kummissjoni rigward miżuri implimentati mill-pajjiżi Balkani tal-Punent abbażi tal-pjanijiet direzzjonali tagħhom dwar il-viża, jeżamina mill-ġdid il-funzjonament tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża, u joħroġ b'rakkomandazzjonijiet għal riformi li jimpedixxu r-rikorrenza ta’ problemi li ilhom ikiddu s-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża sa mill-2010. 2. Il-mekkaniżmu msaħħaħ ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża Il-Kummissjoni ħarġet it-tielet rapport tagħha dwar il-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża fit-28 ta’ Awwissu 2012[3]. Hija analizzat il-progress ta' kull pajjiż mingħajr viża fl-implimentazzjoni tar-riformi stabbiliti fil-pjan direzzjonali tagħha għal-liberalizzazzjoni tal-viża, eżaminat mill-ġdid il-funzjonament tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża u vvalutat l-isforzi ta’ dawn il-pajjiżi biex jindirizzaw l-abbuż tal-proċeduri tal-ażil fl-Istati Membri tal-UE. Id-djalogu bejn il-Kummissjoni u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent dwar is-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża, iseħħ permezz tal-Proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. L-uffiċjali tal-Kummissjoni żaru l-Montenegro f’Jannar 2013, is-Serbja f’Mejju 2013 u l-Bosnja-Ħerzegovina f’Ġunju 2013. Bl-għajnuna ta’ esperti mill-Istati Membri, setgħu jivverifikaw il-kwalità tar-riformi implimentati minn dawk l-istati mingħajr viża. L-għaxar Forum Ministerjali UE-Balkani tal-Punent dwar il-Ġustizzja u l-Affarijiet tal-Intern sar f’Tirana fil-5 ta’ Novembru 2012 fil-qalba ta' influss staġjonali fl-UE, li qatt ma kien hemm bħalu qabel, ta' persuni mill-Balkani tal-Punent ifittxu l-ażil. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent adottaw dikjarazzjoni konġunta dwar l-ivvjaġġar mingħajr viża li kkonfermat l-impenn determinat tagħhom li jimplimentaw ir-riformi meħtieġa biex tinżamm l-integrità tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża. Il-Kummissjoni sejħet laqgħa għall-uffiċjali għolja fit-12 ta’ Novembru 2012 biex ipoġġu dawn l-impenji fil-prattika. Il-parteċipanti ddeċidew li jsaħħu l-mekkaniżmu ta’ rappurtar dwar il-flussi migratorji, billi jużaw it-twissijiet ta’ kull xahar tal-Frontex u l-kontributi mill-Europol u mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Appoġġ fil-qasam tal-Asil (EASO). F’Diċembru 2012, kull pajjiż tal-Balkani tal-Punent mingħajr viża beda jibgħat lill-Kummissjoni l-istatistika ta’ kull xahar dwar il-flussi migratorji lejn l-UE. Il-Kummissjoni ħadet kont ta’ din l-iskema ta’ rappurtar f’laqgħa għall-uffiċjali għolja fi Brussell fit-22 ta’ Frar 2013. B’reazzjoni għal sensiela ta’ żidiet f’daqqa speċifiċi għall-pajjiż ta’ applikazzjonijiet għall-ażil fl-2012 u fl-2013, l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ta’ Schengen ikkonċernati ħadu azzjoni immedjata flimkien mal-kontropartijiet tal-Balkani tal-Punent tagħhom. Żieda f’daqqa ta’ applikazzjonijiet Albaniżi għall-ażil fir-Renju Unit fil-bidu tal-2013 xprunat lill-awtoritajiet Brittaniċi biex jibagħtu uffiċjal ta’ kollegament tal-immigrazzjoni lejn Tirana. F’Awwissu 2012, l-awtoritajiet tal-ażil Ġermaniżi wieġbu għall-aħħar żieda f’daqqa ta’ applikazzjonijiet għall-ażil mis-Serbja u minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja billi waqqfu mill-ġdid unità ta’ sostenn għall-Balkani tal-Punent li tnaqqas it-tul taż-żmien tal-ipproċessar għad-deċiżjonijiet tal-ewwel istanza. F’Lulju 2012, l-awtorità federali Svizzera għall-migrazzjoni introduċiet proċedura rapida għall-applikanti kollha minn Stati Ewropej mingħajr viża. Wara li f’April u f'Mejju 2012, kien hemm żieda f’daqqa ta' applikazzjonijiet Albaniżi fl-Isvezja, l-awtoritajiet Svediżi bagħtu lill-uffiċjali ta’ kollegament lejn is-Serbja u l-Montenegro u kkonvinċew lill-kontropartijiet Albaniżi tagħhom biex isaħħu l-kontrolli fuq il-punti kollha Albaniżi tal-qsim tal-fruntiera (BCPs). Il-pulizija tal-fruntiera Albaniża żiedet il-monitoraġġ fuq it-titjiriet destinati għall-Isvezja mill-Greċja, mill-Kosovo* u minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, peress li l-biċċa l-kbira tal-passiġġieri Albaniżi telgħu abbord it-titjiriet tagħhom f’dawn il-pajjiżi. Sal-ġurnata tal-lum, bil-għajnuna tan-Netwerk ta' Analiżi tar-Riskju tal-Balkani tal-Punent tagħha, il-Frontex ħarġet 34 rapport ta’ twissija. L-Analiżi tar-Riskju Annwali tal-Balkani tal-Punent tagħha tal-2013, ippreżentata mill-Balkani tal-Punent f’konferenza fi Skopje f’Mejju 2013, tiġbor fil-qosor l-aktar xejriet riċenti tal-kontrolli fuq il-fruntiera li kien hemm fuq il-fruntiera esterna tal-UE u tal-migrazzjoni irregolari mir-reġjun. Dawn ir-rapporti u l-analiżi tar-riskju annwali jipprovdu valutazzjonijiet sofistikati dwar ix-xejriet migratorji mir-reġjun u l-passi operazzjonali meħuda mill-Istati Membri tal-UE u mill-istati mingħajr viża kkonċernati biex jiġi evitat l-abbuż mid-dritt għall-ażil. Il-Kummissjoni tistrieħ fuq it-twissijiet tal-Frontex ta’ kull xahar biex tipprovdi aġġornamenti lill-Kunsill u, jekk ikun meħtieġ, biex torganizza laqgħat għall-uffiċjali għolja. 3. Il-valutazzjoni tal-implimentazzjoni kontinwa ta' miżuri mill-pajjiżi Balkani tal-Punent biex jikkonformaw mar-rekwiżiti għall-pjanijiet direzzjonali dwar il-viża Din il-valutazzjoni hija bbażata fuq is-sorsi segwenti: rapporti ta' twissija ta' kull xahar u l-Analiżi tar-Riskju Annwali tal-Balkani tal-Punent tal-2013 maħruġa mill-Frontex; statistika ta’ kull xahar dwar ix-xejriet migratorji sottomessi mill-pajjiżi Balkani tal-Punent; rapporti narrattivi min-naħa tal-istati mingħajr viża li janalizzaw il-kawżi tal-fenomenu tal-abbuż mid-dritt għall-ażil; informazzjoni addizzjonali sottomessa mill-EASO u minn aġenziji oħra tal-UE; l-eżitu tas-sottokumitati rilevanti u l-laqgħat ta’ djalogu ta’ livell għoli organizzati ma' kull pajjiż fil-qafas tal-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni; u l-eżitu ta’ missjonijiet ta’ valutazzjoni mmirati mwettqa minn uffiċjali tal-Kummissjoni. Din il-valutazzjoni tinbena fuq l-istruttura sħiħa tal-pjan direzzjonali għal-liberalizzazzjoni tal-viża ta' kull pajjiż. 3.1. L-Albanija Għadhom jiġu prodotti u mqassma l-passaporti u l-karti tal-identità bijometriċi. L-awtoritajiet Albaniżi ħarġu 2 590 000 passaport bijometriku minn meta ddaħħlu għall-ewwel darba f’Mejju 2009. L-Albanija emendat il-leġiżlazzjoni tagħha biex tirrestrinġi l-kundizzjonijiet li skonthom iċ-ċittadini jistgħu jitolbu bidliet fl-ismijiet biex jevadu l-kontrolli fuq il-fruntiera. Il-liġi dwar ir-reġistru ċivili ġiet emendata biex tillimita u tikkontrolla l-bidliet fir-reġistru ċivili. Skont digriet ġdid maħruġ mill-Ministeru tal-Intern, qabel ma jkunu jistgħu japplikaw għal bidla f'isimhom, iċ-ċittadini jridu jiksbu ċertifikat mingħand il-pulizija tal-fruntiera li jindika li dawn mhumiex fuq il-lista ta’ projbizzjoni ta’ dħul fix-Schengen. Bejn Ġunju 2012 u Marzu 2013, madwar 34 fil-mija ta’ 6 763 applikazzjoni għall-bidliet fl-isem ġew irrifjutati għal dawn ir-raġunijiet. Il-frodi ta' dokumenti, partikolarment l-użu ta’ timbri foloz fil-fruntieri esterni tal-UE u l-użu ta’ passaporti ffalsifikati minn persuni nazzjonali Albaniżi, għadha tikkostitwixxi problema konsiderevoli. L-Albanija għamlet progress fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntieri. Hija żiedet l-kooperazzjoni operazzjonali mal-Greċja, l-Italja u l-Kosovo, implimentat il-ftehim li jistabbilixxi ċentru konġunt għall-kooperazzjoni tal-pulizija ma’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, u wettqet għadd ta’ viġilanzi konġunti mal-Kosovo, ma' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u mal-Montenegro. L-Albanija rabtet ukoll is-sistema tal-IT tal-pulizija tal-fruntiera tagħha mal-bażi tad-dejta tar-reġistru ċivili fuq il-punti tal-qsim tal-fruntiera, u dan jikkostitwixxi t-tieni saff ta’ kontroll kontra bidliet frawdolenti ta’ ismijiet. Il-kapaċitajiet ta' analiżi tar-riskju u tal-valutazzjoni tat-theddid jeħtieġ li jissaħħu. Fil-qasam tal-ażil, il-qafas istituzzjonali u legali jinsab fis-seħħ. Madankollu, għadd żgħir biss tal-applikanti jingħataw protezzjoni internazzjonali fl-Albanija. Jeħtieġ li jkun hemm sforz akbar f’dan il-qasam. Ir-refuġjati u l-persuni li ngħataw protezzjoni sussidjarja, għadhom ma rċevew l-ebda dokument ta’ identifikazzjoni personali. Is-sistema tal-viża Albaniża għadha mhux kompletament konformi mal-istandards tal-UE. L-Albanija għamlet ftit tal-progress fil-qasam tal-migrazzjoni. Hi qed tkompli timplimenta l-ftehim ta’ riammissjoni li sar bejn l-UE u l-Albanija. L-għadd ta’ persuni nazzjonali Albaniżi li rritornaw volontarjament żdied fl-2012 meta mqabbel maċ-ċifra tal-2011. Madankollu, għandha tissaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali għall-implimentazzjoni tal-istrateġija u tal-pjan ta’ azzjoni għall-persuni rimpatrijati. Fil-qasam tal-kooperazzjoni tal-pulizija u tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, ġie rrappurtat ċertu progress. Bħalissa l-forza tal-pulizija Albaniża qiegħda teżamina mill-ġdid il-proċeduri tagħha sabiex ittejjeb il-kapaċitajiet ta' rappurtar tal-uffiċjali ewlenin kif ukoll il-proattività tal-investigazzjonijiet. Teżisti ħtieġa urġenti sabiex ċerti istituzzjonijiet ewlenin jagħtu spinta l-koordinazzjoni u biex jimmassimizzaw il-kapaċità tagħhom li jinvestigaw reati serji u organizzati. L-Albanija waslet biex tikkonkludi ftehim operazzjonali mal-Europol. Sar xi ftit tal-progress fil-qasam tal-ġlieda kontra d-drogi. Fl-ewwel kwart tal-2013, l-għadd ta’ każijiet kriminali relatati mat-traffikar tad-drogi żdied bi kważi 40 fil-mija, filwaqt li l-għadd ta’ dawk li ġew detenuti fuq akkużi marbuta mad-droga żdied bi 11,5 fil-mija. Filwaqt li s-sekwestri ta’ mariwana u kokaina żdiedu, kien hemm tnaqqis fis-sekwestri ta’ eroina. Minkejja li l-Albanija għamlet xi ftit tal-progress fil-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin, it-traffikar intern jibqa’ sors ta’ tħassib. Il-proċeduri operazzjonali standard għall-identifikazzjoni u r-rinviju ta' vittmi u ta' vittmi potenzjali jinsabu fis-seħħ, filwaqt li jeħtieġ li jissaħħu l-kapaċità tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u l-kooperazzjoni internazzjonali. F’Novembru 2012, twaqqaf grupp ta’ ħidma konġunt, li jinkludi l-Ministeru tal-Intern, l-Uffiċċju tal-Prosekutur u l-Ministeru tal-Ġustizzja, biex jiddiskuti dwar każijiet konkreti ta' traffikar tal-bnedmin. Jeħtieġ li r-riżultati ta’ din l-inizjattiva jiġu mmonitorjati. Sar xi ftit tal-progress fil-qasam tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Il-pulizija żviluppat valutazzjonijiet tar-riskju, u kkondividiethom ma’ aġenziji oħrajn. Abbażi tar-rakkomandazzjonijiet Moneyval, il-kodiċi kriminali ġie emendat b'tali mod li jistabbilixxi l-awtonomija tal-ħasil tal-flus mir-reat li jimplika din l-offiża, u li jintroduċi l-kunċett tal-awtoħasil. L-għadd ta’ kundanni f’kawżi li jinvolvu l-ħasil ta’ flus żdied mil-livell baxx ta' qabel, u l-istess ġara għall-għadd ta' rapporti ta’ tranżazzjonijiet suspettużi. L-Albanija għamlet xi ftit tal-progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Il-qafas legali u istituzzjonali fil-biċċa l-kbira tiegħu huwa fis-seħħ, għalkemm l-ostakoli fl-investigazzjoni xierqa ta' uffiċjali pubbliċi u ta' membri tal-ġudikatura għad iridu jitneħħew. Jeħtieġ li jiġi stabbilit reġistru komplut ta' investigazzjonijiet, prosekuzzjonijiet u kundanni fil-livelli kollha, iżda l-isforzi li saru diġà qed jinħassu. Bejn l-2012 u l-2013, l-għadd ta' kawżi relatati mal-korruzzjoni rrinvijati żdied minn 22 għal 45; l-għadd ta' investigazzjonijiet proattivi żdied minn 19 għal 32; u l-għadd ta' operazzjonijiet tal-pulizija relatati mal-korruzzjoni u reati ta’ min jaħdem bil-pinna tela’ minn 5 għal 11. Il-progress fil-qasam tad-drittijiet fundamentali ma kienx fuq livell ugwali: filwaqt li f'dak li jirrigwarda d-drittijiet tan-nisa u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni kien hemm xi avvanzi, il-progress fir-rigward tal-inklużjoni tar-Roma kien limitat. Jeħtieġ li l-għodod ta’ politika li jimmiraw lejn gruppi vulnerabbli jiġu implimentati b’mod aktar effikaċi. Fl-istrateġija li tirrigwarda t-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien tar-Roma ma hemmx konsistenza. Ittieħdu miżuri biex tiġi indirizzata l-kwistjoni ta' tfal Roma mhux irreġistrati. Jeħtieġ li tingħata spinta lill-implimentazzjoni tal-miżuri stabbiliti fil-pjan ta’ azzjoni nazzjonali għad-deċennju fir-rigward tal-integrazzjoni tar-Roma. B’mod ġenerali, ir-Roma għadhom iħabbtu wiċċhom ma’ kundizzjonijiet tal-għajxien diffiċli u ma' diskriminazzjoni frekwenti, f'dak li jikkonċerna l-aċċess għall-edukazzjoni, l-impjiegi, il-kura tas-saħħa u l-abitazzjoni. 3.2. Il-Bosnja-Ħerzegovina Il-Bosnja-Ħerzegovina għamlet progress fil-qasam tas-sigurtà ta' dokumenti. L-awtoritajiet ħarġu 1 791 444 passaport bijometriku, iżda għad hemm jiċċirkolaw 62 565 passaport mill-qodma. Il-Bosnja-Ħerzegovina adottat liġi ġdida dwar il-passaporti u ħejjiet l-arranġamenti meħtieġa biex toħroġ il-passaport bijometriku tat-tielet ġenerazzjoni. Minn Marzu 2013 bdew jinħarġu karti tal-identità elettroniċi ta' ġenerazzjoni ġdida, u sal-lum hemm 258 077 karta li ġew personalizzati. L-emendi li ġew proposti għal-liġi dwar ir-residenza għadhom ma ġewx adottati. L-istrateġija u l-pjan ta' azzjoni riveduti tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri qed jiġu implimentati, u ddaħħlu fis-seħħ mekkaniżmi ta’ monitoraġġ. Il-kooperazzjoni operazzjonali u l-kondiviżjoni tal-informazzjoni mal-Frontex komplew għaddejjin. Il-pulizija tal-fruntiera gawdew minn aktar taħriġ. Iċ-ċentru konġunt tal-analiżi tar-riskju qed jipproduċi analiżi strateġiċi għall-awtoritajiet rilevanti. Il-faċilitajiet ta’ sorveljanza fuq il-punti tal-qsim tal-fruntiera marru għall-aħjar. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi ġirien kompliet għaddejja, u l-viġilanzi konġunti frekwenti fil-fruntieri tejbu l-iskoperta ta’ migranti irregolari u ta’ prodotti li jiddaħħlu bil-kuntrabandu. Il-Bosnja-Ħerzegovina għalqet 44 punt tal-qsim tal-fruntiera mal-Montenegro, li ġew identifikati bħala mhux awtorizzati. Il-punti tal-qsim tal-fruntiera mas-Serbja mhux awtorizzati għadhom ma ngħalqux. Fil-qasam tal-ażil, l-emendi għal-liġi dwar iċ-ċirkolazzjoni u s-soġġorn ta’ frustiera u ta' persuni li jfittxu l-ażil ġew adottati, u b'dan il-mod il-liġi ġiet allinjata aktar mill-qrib mal-istandards tal-UE u ma' dawk internazzjonali. Għad hemm bżonn ta' aktar ħidma biex id-dispożizzjonijiet dwar id-detenzjoni jiġu allinjati mal-acquis tal-UE. Ġew adottati strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni dwar il-migrazzjoni u l-ażil. L-awtoritajiet bnew ċentru permanenti għall-ażil fi Trnovo. Il-kapaċità tas-sistema tal-ażil tidher li hija biżżejjed biex tindirizza l-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil ta' bħalissa. L-uffiċjali inkarigati mill-ażil irċevew aktar taħriġ. Il-Bosnja-Ħerzegovina marret 'il quddiem fil-qasam tal-migrazzjoni. Iċ-ċentru għad-detenzjoni temporanja tal-immigranti irregolari jinsab miftuħ. Il-ftehim bejn l-UE u l-Bosnja-Ħerzegovina dwar ir-riammissjoni qed jiġi implimentat. L-istrateġija ta’ riintegrazzjoni għall-persuni rimpatrijati għandha tiġi implimentata kompletament. Il-Bosnja-Ħerzegovina ħejjiet l-arranġamenti meħtieġa biex tfassal strateġija ġdida fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata abbażi tal-mudell ta' Valutazzjoni tat-Theddid mill-Kriminalità Serja u Organizzata. L-istrateġija preċedenti baqgħet għaddejja sal-2012. Is-sistema ta’ skambju ta’ dejta elettronika bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u l-prosekuturi bdiet titħaddem għalkemm id-direttorat għall-koordinazzjoni tal-pulizija ma għandha l-ebda aċċess għal bażijiet tad-dejta sottostanti. In-nuqqas ta’ kondiviżjoni sistematika ta' informazzjoni u ta' intelligence kriminali u n-nuqqas ta’ koordinazzjoni effikaċi huma ta' xkiel għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Wasal biex jiġi adottat abbozz ta’ liġi dwar il-protezzjoni tax-xhieda. Ma hemm l-ebda sistema effikaċi fis-seħħ biex tiġi indirizzata l-konfiska tal-assi. Fl-2012, diversi operazzjonijiet tal-pulizija fuq skala kbira twettqu b’suċċess f'kollaborazzjoni ma’ pajjiżi terzi fil-qasam tat-traffikar tal-persuni, tad-drogi u tal-armi. Il-pjan direzzjonali bejn l-Europol u l-Ministeru tas-Sigurtà jeħtieġ li jiġi implimentat bis-sħiħ. Il-valutazzjoni tal-protezzjoni tad-dejta tal-Europol, meħtieġa biex jiġi konkluż ftehim operazzjonali, ġiet ikkompletata u mressqa quddiem il-korp superviżorju konġunt tal-Europol għall-opinjoni tiegħu. F'dak li jirrigwarda l-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga, il-kapaċità istituzzjonali li jiġi kkoordinat u implimentat il-qafas ta' politika għadha dgħajfa. Għandu jkun hemm tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-infurzar tal-liġi. Irriżulta li l-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali preċedenti għall-ġlieda kontra d-drogi u tal-pjan ta’ azzjoni tagħha mhijiex adegwata. L-abbozzi ta’ emendi għal-liġi dwar il-prevenzjoni u t-trażżin tal-abbuż tad-drogi, inkluż dawk li jirrigwardaw it-twaqqif ta’ uffiċċju għad-drogi, għad iridu jiġu adottati. Il-kooperazzjoni maċ-Ċentru Ewropew għall-Monitoraġġ tad-Droga u d-Dipendenza fuq id-Droga kompliet għaddejja. Ġew adottati strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni biex jiġi miġġieled it-traffikar tal-bnedmin. Id-dispożizzjonijiet dwar it-traffikar tal-bnedmin ġew integrati fil-kodiċijiet kriminali tar-Repubblika Srpska u tad-distrett ta' Brčko. Għad iridu jiġu adottati emendi simili fil-kodiċi kriminali fil-livell tal-Istat u f'dak tal-feredazzjoni. L-għadd ta’ vittmi li ġew identifikati żdied. Il-kampanji edukattivi mmirati lejn ħaddiema soċjali, għalliema, spetturi tax-xogħol u prosekuturi qed ikomplu għaddejjin. Id-dipartiment għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin fl-uffiċċju tal-koordinatur nazzjonali u l-bażi ta' dejta dwar il-vittmi ta’ traffikar għadhom mhux jitħaddmu kompletament. Għad hemm nuqqas ta’ miżuri effikaċi għall-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-iffinanzjar ta' attivitajiet terroristiċi. Jeħtieġ li jkun hemm leġiżlazzjoni aħjar u li tissaħħaħ l-implimentazzjoni tal-istrateġija u tal-pjan ta’ azzjoni għall-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-iffinanzjar ta' attivitajiet terroristiċi. Għandha tiġi adottata liġi ġdida dwar il-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar ta' attivitajiet terroristiċi u l-kodiċi kriminali għandu jiġi emendat, abbażi tar-rakkomandazzjonijiet Moneyval. Jeħtieġ li jiġi implimentat ukoll il-pjan ta’ azzjoni li jissodisfa r-rakkomandazzjoni Moneyval. Il-kondiviżjoni ta’ informazzjoni permezz tal-Grupp Egmont, netwerk ta’ Unitajiet ta’ Intelligence Finanzjarja (UIF), baqgħet għaddejja. L-implimentazzjoni tal-istrateġija l-ġdida ta' kontra l-korruzzjoni u tal-pjan ta’ azzjoni ttardjat. L-aġenzija għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni u l-koordinazzjoni tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni ngaġġat xi ħaddiema, iżda għadha mhux titħaddem kompletament. Il-korruzzjoni għadha mifruxa kemm fis-setturi pubbliċi kif ukoll f'dawk privati. Jeħtieġ li tittieħed azzjoni aktar deċiżiva b'mod urġenti min-naħa tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u tal-prosekuturi. Fil-passat ftit li xejn saru investigazzjonijiet u prosekuzzjonijiet u ngħataw kundanni relatati ma’ kawżi ta’ korruzzjoni. Ġiet adottata liġi ġdida fir-rigward tal-iffinanzjar tal-partiti politiċi, iżda l-leġiżlazzjoni f’dan il-qasam għadha frammentata. L-emendi għal-liġi dwar il-kunflitti ta’ interess jirrikjedu ħidma ulterjuri. Ma hemm l-ebda leġiżlazzjoni li tiggarantixxi protezzjoni tal-informaturi ("whistle-blowers"). Fir-rigward tad-drittijiet fundamentali relatati mal-libertà tal-moviment, is-sitwazzjoni tar-Roma marret xi ftit għall-aħjar. Twaqqaf kumitat tar-Roma fi ħdan il-gvern biex jimmonitorja l-implimentazzjoni tal-istrateġija tar-Roma u biex jeżamina mill-ġdid id-deċennju ta' inklużjoni tar-Roma bejn l-2005 u l-2015. Dan huwa magħmul minn 22 membru — nofs mill-komunità tar-Roma; in-nofs l-ieħor minn istituzzjonijiet rilevanti. Dan il-kumitat iltaqa’ darbtejn u alloka finanzjament għal xi proġetti li l-għan tagħhom huwa li jindirizza l-aċċess tar-Roma għall-impjiegi, l-abitazzjoni u l-kura tas-saħħa. Madankollu, għadu ma sarx wisq biex tittejjeb is-sitwazzjoni tan-nisa u tat-tfal Roma. Għadd kbir ta’ tfal Roma mhumiex irreġistrati mat-twelid u ma jistgħux jattendu l-iskola jew jikkwalifikaw għall-assigurazzjoni tas-saħħa. Il-kwistjoni tal-mendikanti tfal li jittallbu b'mod organizzat għadha waħda li tqanqal tħassib. 3.3. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja għamlet progress f'dak li jirrigwarda s-sigurtà ta' dokumenti. Bejn April 2007 u Diċembru 2012, l-awtoritajiet ħarġu 1 603 993 passaport bijometriku. Il-proċess tal-ħruġ tad-dokumenti għaddej mingħajr intoppi. Minn Frar 2012 'l hemm, il-passaporti bijometriċi biss jistgħu jintużaw. Fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntieri, il-kooperazzjoni operazzjonali u l-kondiviżjoni ta’ dejta mal-Frontex għadhom għaddejjin. Fl-ewwel kwart tal-2013, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja għamlet 87 viġilanza mħallta mal-Bulgarija, l-Albanija, is-Serbja u l-Kosovo. Kompliet għaddejja l-ħidma fuq l-introduzzjoni tas-sistema ta’ radjukomunikazzjoni TETRA. Il-pulizija tal-fruntieri rċevew aktar taħriġ. Il-kapaċità istituzzjonali u funzjonali taċ-ċentru nazzjonali ta’ koordinazzjoni għall-ġestjoni tal-fruntieri għadha dgħajfa. Fil-qasam tal-ażil, ġie adottat programm nazzjonali għall-integrazzjoni. Permezz ta' għotja mill-UNHCR ingħata bidu għall-bini ta’ 20 faċilità ta’ akkomodazzjoni. Fl-2012, tressqu 527 applikazzjoni għall-ażil — 213 inqas milli fl-2011. Il-maġġoranza tal-applikazzjonijiet ġew sottomessi minn persuni nazzjonali Afgani u Pakistani. Il-kampanji ta’ informazzjoni għall-persuni li jfittxu l-ażil għadhom għaddejjin. Il-kapaċità tal-unità tal-ażil fil-Ministeru tal-Intern tjiebet permezz tat-taħriġ ulterjuri li ġie offrut lill-impjegati. Il-qafas leġiżlattiv u istituzzjonali huwa sodisfaċenti; madankollu, jeħtieġ li jkun hemm implimentazzjoni aħjar. Il-proċess li bih jiġu pprovduti dokumenti tal-identità lill-persuni li jfittxu l-ażil qed isir aktar bil-ħeffa. Iżda għad hemm problemi f'dak li jirrigwarda l-għoti ta’ servizz ta' interpretazzjoni għall-intervisti mal-persuni li jfittxu l-ażil. Fir-rigward tal-migrazzjoni, il-liġi dwar il-barranin ġiet emendata b'tali mod li tissimplifika l-proċeduri għall-għoti ta’ permessi ta' soġġorn temporanju. Fl-2012, ġew skoperti 682 migrant irregolari; fl-ewwel xahrejn tal-2013, ħarġu fil-beraħ 111-il migrant. Il-kapaċità li tlaħħaq mal-flussi migratorji u li timmaniġġjahom mhijiex biżżejjed, meta l-għadd ta’ migranti li jgħaddu bi tranżitu mill-pajjiż qiegħed dejjem jiżdied. Il-ftehim mal-UE dwar ir-riammissjoni għadu qed jiġi implimentat. Fil-qasam tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, iċ-ċentru għat-trażżin tal-kriminalità organizzata u serja fil-Ministeru tal-Intern iltaqa' ma' xi diffikultajiet meta ġie biex jirrekluta persunal ġdid. Il-bażi ta' dejta kriminali nazzjonali maħsuba għall-ġbir ta’ intelligence, għadha mhux titħaddem. Iċ-ċentru nazzjonali ta’ koordinazzjoni għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata għadu ma twaqqafx. Il-kooperazzjoni bejn il-korpi tal-infurzar tal-liġi rilevanti — il-Ministeru tal-Intern, l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku, l-amministrazzjoni doganali u l-pulizija finanzjarja — fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, trid tittejjeb. Kompla jingħata t-taħriġ għall-implimentazzjoni tal-liġi l-ġdida dwar il-proċedura kriminali. L-effikaċja tal-prosekuturi hija mfixkla minħabba li dawn ma għandhomx aċċess dirett għall-bażijiet ta' dejta tal-infurzar tal-liġi. Il-pulizija ma għandhiex mekkaniżmu ta’ sorveljanza esterna indipendenti u effikaċi. Il-kooperazzjoni bejn il-pulizija u s-servizzi doganali fir-rigward tas-sekwestri tad-droga marret għall-aħjar, u twettqu b’suċċess diversi operazzjonijiet tal-pulizija internazzjonali kontra netwerks ta’ traffikar tad-drogi. Il-kapaċità tar-riżorsi umani fid-dipartiment tad-drogi illeċiti tal-Ministeru tal-Intern għandha tissaħħaħ. Il-kooperazzjoni internazzjonali u reġjonali fil-qasam tal-kriminalità transfruntiera organizzata kompliet għaddejja. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja rratifikat ftehim operazzjonali, iżda għadha ma stazzjonatx uffiċjal ta’ kollegament fil-Europol. Ġew adottati strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni kontra t-traffikar tal-bnedmin, b’enfasi fuq l-identifikazzjoni tal-vittmi, il-prevenzjoni u t-titjib tar-riintegrazzjoni tal-vittmi. Wasal biex jinħoloq fond tal-Istat li jikkumpensa lill-vittmi tat-traffikar. Sitt timijiet mobbli għall-identifikazzjoni bikrija ta' vittmi potenzjali ġew stabbiliti fil-livell lokali fi sħubija mal-NGOs. Kompla għaddej it-taħriġ għall-pulizija, inkluż il-pulizija tal-fruntieri, il-prosekuturi, l-imħallfin u l-ħaddiema taċ-ċivil. Fl-2012, ġew ikkundannati 24 persuna f’erba’ kawżi relatati mat-traffikar tal-bnedmin. Fir-rigward tat-traffikar, għad irid jiġi żviluppat approċċ komprensiv, multidixxiplinarju u orjentat lejn il-vittmi. Jeħtieġ li jittejbu l-kapaċitajiet ta' identifikazzjoni u riintegrazzjoni tal-vittmi kif ukoll dawk ta' prosekuzzjoni tal-awturi tal-ksur. Fir-rigward tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-qafas leġiżlattiv ġie msaħħaħ fl-2012 sabiex il-kummissjoni Statali għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni tkun tista' tagħmel verifika sistematika tad-dikjarazzjonijiet ta' kunflitt ta' interess. B’kollox fl-2012, ġew ivverifikati 483 dikjarazzjoni, sottomessi mill-membri tal-Gvern, mill-membri tal-Parlament u mill-uffiċjali pubbliċi, u fosthom ġew identifikati disa' kunflitti ta’ interess. Kien hemm 123 persuna li naqset milli tissottometti dikjarazzjoni bħal din, u f'26 każ, ingħata bidu għal proċediment ta' infrazzjoni. Fl-ewwel kwart tal-2013 ġie adottat pjan dettaljat għall-verifika tad-dikjarazzjonijiet mogħtija mill-ġudikatura u mill-amministrazzjonijiet lokali awtonomi. L-imħallfin, il-prosekuturi, l-aġenti tal-infurzar tal-liġi u l-ħaddiema taċ-ċivil irċevew aktar taħriġ. Is-sistema użata biex tikkontrolla l-finanzjament tal-partiti politiċi u l-iffinanzjar ta’ kampanji elettorali ssaħħet permezz ta’ emendi għal-liġi dwar l-iffinanzjar tal-partiti politiċi adottati f’Novembru 2012. Attwalment, qed jiġi kkompilat reġistru ta' investigazzjonijiet, ħruġ ta’ akkużi, kundanni u sentenzi, inkluż dawk għall-kawżi ta’ korruzzjoni f’livell għoli. Il-kapaċità tal-uffiċċju tal-prosekuzzjoni għall-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni ssaħħet permezz tar-reklutaġġ ta’ tliet prosekuturi, li issa b'kollox qegħdin 13. Għandha tittejjeb il-kooperazzjoni bejn l-aġenziji, u l-prosekuturi għandhom jiksbu aċċess għall-bażijiet ta' dejta rilevanti tal-infurzar tal-liġi. Fil-qasam tad-drittijiet fundamentali, qed jiġi implimentat il-pjan ta’ azzjoni dwar l-inklużjoni tar-Roma. Dan jinkludi miżuri li jtejbu ulterjorment l-aċċess għall-impjiegi, l-edukazzjoni, l-abitazzjoni u d-dokumenti personali. Sa issa, infetħu 11-il ċentru ta’ informazzjoni għar-Roma bil-għan li jingħataw l-għajnuna biex jaċċessaw is-servizzi soċjali u edukattivi. Kompla għaddej proġett dwar l-għajnuna legali għall-komunità tar-Roma. Qed jiġi implimentat proġett reġjonali dwar l-aħjar prassi għall-integrazzjoni tar-Roma fil-Balkani tal-Punent. Il-kummissjoni għall-protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni qed tippjana wkoll li taħtar rappreżentant tal-komunità tar-Roma. 3.4. Il-Montenegro Bejn Mejju 2008 u Marzu 2013, l-awtoritajiet tal-Montenegro ħarġu 344 004 passaport bijometriku. Fil-qasam tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri, il-gvern adotta strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni, li għadhom mhumiex konsistenti mal-kunċett tal-UE tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri. Jeħtieġ li s-sorveljanza tal-fruntiera l-bluna u speċjalment dik tal-fruntiera l-ħadra jissaħħu, b’aktar investiment f’tagħmir ta’ sorveljanza. Għandu jitwaqqaf ċentru nazzjonali ta’ koordinazzjoni. Il-kooperazzjoni transfruntiera mal-pajjiżi ġirien kompliet għaddejja, u fl-2012 twettqu 709 viġilanza konġunta. Il-punti tal-qsim tal-fruntiera mal-Bosnja-Ħerzegovina mhux awtorizzati għadhom ma ngħalqux. Fil-qasam tal-ażil, il-leġiżlazzjoni hija allinjata biss parzjalment mal-acquis. L-istatistiċi dwar l-ażil għall-ewwel nofs tal-2013 jindikaw li kien hemm 876 persuna li ssottomettew l-applikazzjoni għall-ażil. Il-maġġoranza tal-applikanti jaħarbu qabel ma jkunu jistgħu jiġu pproċessati l-applikazzjonijiet tagħhom. Il-maġġoranza tal-applikazzjonijiet għall-ażil tressqu minn persuni nazzjonali Alġerini, warajhom kien hemm it-Tuneżini u ċ-ċittadini Afgani. Il-ftuħ ta’ ċentru ġdid għall-ażil fi Spuz ġie ttardjat. Il-faċilità għall-akkoljenza temporanja, f’Konik, trid tissodisfa l-kundizzjonijiet minimi ta’ akkoljenza, partikolarment f'dak li jirrigwarda l-kura tas-saħħa. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni akbar għall-akkomodazzjoni tal-persuni li jfittxu l-ażil. Fil-qasam tal-migrazzjoni, il-gvern adotta pjan ta’ azzjoni ġdid biex jimplimenta l-istrateġija għall-ġestjoni tal-migrazzjoni. Il-Montenegro qed ikompli jimplimenta l-ftehim bejn l-UE u l-Montenegro dwar ir-riammissjoni. Jeħtieġ li jsiru sforzi ulterjuri biex jiġu indirizzati l-migrazzjoni irregolari, l-integrazzjoni tal-migranti u l-protezzjoni tal-persuni vulnerabbli. Iċ-ċentru ta’ akkoljenza għall-migranti irregolari għadu ma nfetaħx. Fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, ġie abbozzat pjan ta’ azzjoni ġdid. Emendi ġodda fil-kodiċi kriminali jinkludu dispożizzjonijiet dwar iċ-ċiberkriminalità, il-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar ta' attivitajiet terroristiċi u t-traffikar tal-bnedmin. Il-kooperazzjoni bejn l-aġenziji hija affettwata mill-fatt li ma hemmx sistema ta’ komunikazzjoni sikura u minħabba li l-istituzzjonijiet rilevanti kollha ma għandhomx biżżejjed aċċess għad-dejta sottostanti. L-investigazzjonijiet finanzjarji għadhom mhux jintużaw b’mod sistematiku — għad ma kienx hemm ħafna investigazzjonijiet ta' dan it-tip u l-volum tal-assi rkuprati għadu baxx. Ma hemmx leġiżlazzjoni speċjalizzata li tirregola l-konfiski proviżorji, permanenti u estiżi. Il-limitu ta’ sitt xhur ta’ detenzjoni qabel il-proċess għandu jiġi estiż, peress li dan ifixkel l-effikaċja li biha jitwettqu l-investigazzjonijiet. It-tul ta’ żmien għall-użu ta’ miżuri investigattivi speċjali għandu jiġi estiż. Is-sistema tal-pulizija mmexxija mill-intelligence qed tiġi implimentata, u t-taħriġ rilevanti għandu jkompli jingħata. L-unitajiet tal-pulizija speċjalizzati għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, li tinkludi ċ-ċiberkriminalità u t-traffikar tal-bnedmin, ma għandhomx biżżejjed ħaddiema, inkluż fil-livell reġjonali. Fir-rigward tat-traffikar tal-bnedmin, il-Montenegro huwa meqjus bħala pajjiż ta' tranżitu, pajjiż sors u pajjiż ta' destinazzjoni. Sabiex jiġi miġġieled it-traffikar tal-bnedmin, ġew adottati strateġija nazzjonali ġdida u pjan ta’ azzjoni. Il-kodiċi kriminali ġie emendat biex itejjeb l-identifikazzjoni tal-vittmi u biex jintroduċi reati bħat-traffikar ta' partijiet tal-ġisem uman. Il-kodiċi jinkludi wkoll l-iskjavitù u ż-żwieġ furzat bħala reati kriminali, li jirriżultaw mit-traffikar tal-bnedmin. Il-kooperazzjoni mill-qrib mal-Europol, l-Interpol, il-forzi tal-pulizija tal-Istati Membri u l-forzi tal-pulizija tal-pajjiżi ġirien kompliet għaddejja, speċjalment fil-qasam tat-traffikar tad-drogi. Il-Ministeru tas-Saħħa, f’kooperazzjoni mal-Ministeru tal-Intern, abbozza strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra d-droga. Huma jinkludu miżuri marbuta mal-prevenzjoni, ir-riabilitazzjoni, il-kura medika u l-ġestjoni tal-provvista. Fir-rigward tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni, jeħtieġ li l-qafas legali jiġi msaħħaħ aktar u jiġi implimentat. Il-protezzjoni tal-informaturi ssaħħet permezz ta’ dispożizzjonijiet ġodda dwar il-liġi tax-xogħol; madankollu, ir-rapportar ta' fatti korrotti min-naħa taċ-ċittadini għadu baxx. Tfassal pjan ta’ azzjoni ġdid li jimplimenta l-istrateġija għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Il-mekkaniżmi għall-kontroll tal-kunflitti ta’ interess, il-finanzjament tal-partiti politiċi u tal-kampanji elettorali, u l-infurzar ta' sanzjonijiet u ta' mekkaniżmi ta’ kontroll fl-akkwist pubbliku għad iridu jissaħħu. Il-kapaċità professjonali u l-indipendenza tal-istituzzjonijiet ta’ sorveljanza, b’mod partikolari tal-kummissjoni elettorali tal-Istat, l-istituzzjoni tal-awditu tal-Istat u l-kummissjoni għall-prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess, iridu jissaħħu. Il-kummissjoni għall-prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess għandha tikseb aċċess għall-bażijiet ta' dejta kollha rilevanti miżmuma minn entitajiet oħra tal-Istat. Il-kawżi ta’ korruzzjoni għadhom ma tawx lok għall-irkupru tal-assi. Il-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni għar-rapportar ta' fatti korrotti komplew għaddejjin. Id-direttorat għal inizjattivi kontra l-korruzzjoni ġie ttrasferit għall-Ministeru tal-Ġustizzja. Madankollu, ma għandux l-għodda meħtieġa sabiex tiġi żgurata koordinazzjoni effikaċi ta’ attivitajiet ta’ prevenzjoni tal-korruzzjoni. Id-dejta dwar kundanni f’kawżi ta’ korruzzjoni tindika għadd għoli ħafna ta’ persuni li ġew illiberati mill-akkużi sew jekk fl-ewwel istanza sew jekk fuq appell. Fil-qasam tad-drittijiet fundamentali relatati mal-libertà tal-moviment, l-aktar pjan ta’ azzjoni reċenti li jimplimenta l-istrateġija dwar persuni spustati u persuni spustati internament ġie adottat f’Jannar 2013. Dan jinkludi miżuri li għandhom fil-mira l-istatus, l-integrazzjoni soċjoekonomika inkluż fl-impjiegi, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, l-assigurazzjoni soċjali u l-akkomodazzjoni, iżda l-implimentazzjoni tagħhom għadha dgħajfa. L-attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni komplew għaddejjin. Il-legalizzazzjoni li tirregola l-istatus ta’ persuni spustati għamlet progress. F’Jannar 2013, il-gvern ressaq quddiem il-Parlament emenda għal-liġi dwar il-barranin, li estendiet l-iskadenza għall-applikazzjonijiet għall-istatus ta’ residenti permanenti sa Diċembru 2013. Qed jiġu organizzati żjajjar fil-Kosovo bil-għan li l-persuni spostati jkunu jistgħu jiġbru d-dokumenti meħtieġa biex jirregolaw l-istatus tagħhom fil-Montenegro. L-istrateġija adottata f’April 2012, biex tittejjeb is-sitwazzjoni tal-komunitajiet Roma, Ashkali u Eġizzjani, għad trid tiġi implimentata. Hemm bżonn ta' sforzi ulterjuri biex jittejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien fil-kamp ta' Konik. F’Ottubru 2013, il-Montenegro adotta pjanijiet ta’ azzjoni komprensivi għall-kapitoli 23 u 24 tan-negozjati ta' tkabbir sabiex jiġu implimentati r-riformi fl-oqsma tal-ġudikatura, tad-drittijiet fundamentali, tal-ġustizzja, tal-libertà u tas-sigurtà. 3.5. Is-Serbja Il-passaporti bijometriċi u l-karti tal-identità sikuri għadhom qed jiġu prodotti u mqassma: fl-2012 is-Serbja ħarġet 584 668 passaport bijometriku. Madankollu, għandu jsir titjib fil-funzjonament u fir-rappurtar tad-direttorat tal-koordinazzjoni speċjali, inkarigat mill-ħruġ ta' dokumenti tal-ivvjaġġar għall-persuni li jgħixu fil-Kosovo. Fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntieri, is-Serbja baqgħet timplimenta l-istrateġija tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri u l-pjan ta' azzjoni relatat. Hija kompliet bil-kooperazzjoni transfruntiera mal-Bosnja-Ħerzegovina u mal-Montenegro, aġġornat il-faċilitajiet ta' vidjosorveljanza u mexxiet operazzjonijiet konġunti mal-pajjiżi ġirien. Il-punti tal-qsim mhux awtorizzati fuq il-fruntiera tal-Bosnja-Ħerzegovina għadhom ma ngħalqux. Is-sistema ta’ twissija bikrija għall-iskoperta ta’ dokumenti tal-ivvjaġġar foloz qed taħdem bla intoppi. Is-Serbja saħħet ukoll il-kontrolli fuq ċerti punti tal-qsim tal-fruntiera, sabiex kemm jista' jkun tevita li jkun hemm abbuż mid-dritt għall-ażil fl-Istati Membri. Billi kkombinaw flimkien l-analiżi tar-riskju, l-ispezzjoni ta’ kumpaniji tal-ivvjaġġar u t-tekniki investigattivi, il-pulizija u l-Ministeru tat-Trasport setgħu jantiċipaw l-abbuż mid-dritt għall-ażil f’diversi każijiet. Is-Serbja emendat ukoll il-kodiċi kriminali tagħha sabiex tinkorpora fih ir-reat kriminali tal-iffaċilitar tal-abbuż mid-dritt għall-ażil f’pajjiżi barranin u tat spinta lill-investigazzjonijiet ta’ kumpaniji tat-trasport u ta' aġenziji tal-ivvjaġġar suspettati li jiffaċilitaw il-migrazzjoni irregolari lejn l-UE. L-awtoritajiet ressqu seba' akkużi kriminali kontra tmien persuni fuq il-bażi ta’ din id-dispożizzjoni kriminali ġdida. Fl-2012, id-djalogu bejn Belgrad u Pristina rrenda għadd ġmielu ta’ riżultati fil-qasam tal-implimentazzjoni tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri. Sal-aħħar ta’ Diċembru 2012 bdew jintużaw erba’ passaġġi, inkluż iż-żewġ passaġġi fit-Tramuntana tal-Kosovo; sa minn Frar 2013, is-sitt passaġġi bejn is-Serbja u l-Kosovo bdew jintużaw kollha. Iż-żewġ partijiet qablu wkoll li jibdew jiġbru d-dazji doganali. Fir-rigward tal-moviment liberu, bdiet titħaddem is-sistema tal-ivvjaġġar bil-karta tal-identità. Il-ftehim dwar it-timbri doganali qed ikompli jiġi implimentat miż-żewġ naħat. Kien hemm ukoll progress fuq ir-reġistru ċivili, u l-kooperazzjoni tas-Serbja mal-EULEX kompliet titjieb. Il-kuntatti diretti ta’ livell għoli u l-kuntatti fil-livell operazzjonali jkomplu jiffaċilitaw il-kooperazzjoni, inkluż fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Is-Serbja għandha turi impenn kontinwu biex jiġu normalizzati r-relazzjonijiet mal-Kosovo. Fil-qasam tal-ażil, ma kien hemm l-ebda progress sinifikanti. Fil-parti l-kbira tiegħu l-qafas leġiżlattiv jissodisfa l-istandards tal-UE, iżda jrid jiġi implimentat b'mod effikaċi. Minħabba li ma hemmx proċeduri ta’ ażil adegwati, l-applikanti għall-ażil għandhom it-tendenza li jqisu lis-Serbja bħala pajjiż ta’ tranżitu għall-migrazzjoni (irregolari) lejn l-UE. Is-Serbja għandha żewġ ċentri ta' akkoljenza tal-ażil, pero' dawn ma għandhomx biżżejjed kapaċità biex jipprovdu servizzi għall-persuni kollha li jfittxu l-ażil. L-aċċess għall-proċeduri tal-ażil jiddependi fuq il-kisba ta' akkomodazzjoni f’ċentru għall-ażil. Is-Serbja għandha ttejjeb is-sistema tal-ażil billi twaqqaf it-tielet ċentru tagħha, tiżviluppa sistema li tipproċessa d-dejta bijometrika tal-persuni li jfittxu l-ażil u tipprovdi kundizzjonijiet aħjar għall-integrazzjoni tal-persuni li jfittxu l-ażil. Hija għandha tieħu passi ulterjuri sabiex tallinja l-leġiżlazzjoni tagħha mal-acquis tal-UE dwar il-migrazzjoni legali, notevolment dwar id-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja, ir-residenza fit-tul u l-kundizzjonijiet tal-ammissjoni ta' persuni nazzjonali ta' pajjiżi terzi għal skop ta' studju. Ittieħdu passi inizjali biex tiġi stabbilita bażi ta' dejta nazzjonali għall-verifika tad-dejta personali u tal-marki tas-swaba’ tal-persuni li jfittxu l-ażil. Fil-qasam tal-migrazzjoni, is-Serbja ħadet diversi miżuri. Il-kummissarjat għar-refuġjati u l-migrazzjoni, f’kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni (OIM), implimenta sett ta’ miżuri maħsuba li jirrinforzaw il-kapaċitajiet tal-uffiċċji muniċipali li jittrattaw kwistjonijiet ta' migrazzjoni u riintegrazzjoni, bil-għan li jsir titjib fl-edukazzjoni u fis-servizzi soċjali għall-persuni rimpatrijati u l-familji tagħhom. L-awtoritajiet u l-OIM organizzaw ukoll sensiela ta’ laqgħat ta’ diskussjoni għas-soċjetà ċivili Serba dwar il-migrazzjoni, ir-riintegrazzjoni u r-riammissjoni. Is-Serbja qed tkompli timplimenta l-ftehim bejn l-UE u s-Serbja dwar ir-riammissjoni, u ċ-ċifri jindikaw li l-pajjiż qed jaċċetta mal-95 fil-mija tat-talbiet għar-riammissjoni minn Stati Membri tal-UE. Is-Serbja għamlet xi ftit tal-progress f'dak li jirrigwarda l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Hija qed timplimenta l-istrateġija l-ġdida tagħha dwar is-sistema tal-pulizija mmexxija mill-intelligence. Il-prosekutur speċjalizzat fil-kriminalità organizzata ta bidu għal diversi każijiet distinti fil-perjodu ta' rappurtar, iżda għadha ma ġietx stabbilita sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni li tinvolvi lill-pulizija u lill-prosekuturi. Is-Serbja waslet biex tikkonkludi ftehim operazzjonali mal-Europol. Fl-2012 is-sekwestri tal-assi żdiedu, iżda milli jidher il-kodiċi kriminali l-ġdid tas-Serbja mhux jiffaċilita l-konfiska temporanja u l-iffriżar temporanju tal-assi. Il-kapaċità li jitwettqu investigazzjonijiet finanzjarji kumplessi għadha limitata, għalkemm l-UIF saret aktar proattiva biex tniedi investigazzjonijiet finanzjarji. Barra minn hekk, il-pulizija kriminali kompliet taħdem mal-Interpol u man-Network tal-Interaġenziji CARIN għall-Irkupru tal-Assi f’kawżi transfruntieri li jinvolvu l-ħasil tal-flus. L-irkupru tal-assi żdied b’mod moderat, iżda għadu fuq livell relattivament baxx. Is-Serbja għadha pajjiż ta' oriġini, ta' tranżitu u ta' destinazzjoni għall-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin. Fl-2012, l-għadd ta’ vittmi Serbi ta’ traffikar bħal dan naqas, iżda l-għadd kbir ta’ kriminali Serbi involuti f’din l-attività baqa' fost l-ogħla għaxra rreġistrati fl-UE. L-Awstrija, is-Slovenja, il-Greċja u l-Kroazja rrappurtaw l-ogħla numru ta’ vittmi Serbi fl-2012. Is-Serbja żiedet il-kooperazzjoni tagħha mal-Italja, mar-Rumanija u mal-Bulgarija, ma' Franza u mal-Belġju fir-rigward tal-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin. L-awtoritajiet Serbi nedew għadd ta’ investigazzjonijiet, mexxew kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u pprovdew taħriġ għall-partijiet interessati. Twaqqaf ċentru ġdid għall-protezzjoni tal-vittmi tat-traffikar, iżda għadu ma nfetaħx. Għad irid jiġi żviluppat approċċ komprensiv, orjentat lejn il-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin, li jiffoka fuq l-identifikazzjoni tal-vittmi u fuq l-aċċess għall-assistenza u l-protezzjoni. Is-Serbja għamlet xi ftit tal-progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Is-Serbja daħħlet fis-seħħ qafas legali u istituzzjonali adegwat, inkluż aġenzija għal kontra l-korruzzjoni u liġi ġdida dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi f'konformità mal-istandards Ewropej. Din il-liġi diġà kienet fis-seħħ meta saru l-elezzjonijiet ġenerali tal-2012, u l-awtoritajiet dalwaqt se jeżaminaw mill-ġdid jekk il-partiti politiċi kkonformawx mad-dispożizzjonijiet tagħha. Għad hemm bżonn ta’ approċċ proattiv, immexxi mill-intelligence biex jiġu miġġielda l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Ġew adottati strateġija ġdida u pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni. L-aġenzija għal kontra l-korruzzjoni għad trid tistabbilixxi rekord fil-kontroll effikaċi tal-finanzjament tal-partiti u għad trid ittejjeb il-kooperazzjoni mal-partijiet interessati rilevanti sabiex jiġu investigati d-dikjarazzjonijiet tal-assi. Il-leġiżlazzjoni dwar l-informaturi mhux qed tiġi implimentata b’mod effikaċi. Fil-qasam tad-drittijiet fundamentali relatati mal-libertà tal-moviment, is-Serbja għamlet ftit tal-progress. Il-kummissarjat għar-refuġjati u l-migrazzjoni, f’kooperazzjoni mal-OIM, wettaq sett ta’ proġetti fil-livell lokali biex jirrinforza l-kapaċità fir-riintegrazzjoni. Dawn il-proġetti involvew kemm muniċipalitajiet kif ukoll NGOs. Il-gvern adotta wkoll strateġija nazzjonali u pjan ta’ azzjoni biex itejjeb l-istatus tar-Roma, bil-għajnuna tal-fondi tal-UE. Il-pjan nazzjonali tal-2013 għall-impjiegi jidentifika l-impjiegi tar-Roma bħala qasam prijoritarju għall-iskemi maħsuba għall-ħolqien tal-impjiegi. F'dak li jirrigwarda l-edukazzjoni elementari, ir-reġistrazzjoni fl-iskejjel, ir-reġistrazzjoni ċivili (inkluża r-regolarizzazzjoni tal-istatus tal-"persuni legalment inviżibbli") u l-aċċess għall-kura tas-saħħa għall-persuni rimpatrijati, l-affarijiet marru kemxejn għall-aħjar, iżda b'mod ġenerali s-sitwazzjoni tar-Roma għadha prekarja. Il-gvern Serb għandu jkompli jimplimenta miżuri fuq terminu qasir u medju bil-għan li jtejjeb is-sitwazzjoni soċjoekonomika tar-Roma, partikolarment f’dak li jirrigwarda l-aċċess tagħhom għall-edukazzjoni, għas-suq tax-xogħol, għat-taħriġ vokazzjonali, għas-servizzi soċjali u għall-kura tas-saħħa. 4. Il-funzjonament tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża fl-2012 u fl-ewwel sitt xhur tal-2013 4.1. Ħarsa lejn l-iżviluppi Fl-2012, l-abbuż mid-dritt għall-ażil baqa' jaffettwa l-funzjonament tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża bejn il-Balkani tal-Punent u l-UE. Skont l-Eurostat, l-għadd totali ta' applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-ħames Stati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen żdied għal 47 025 fl-2012, li jirrappreżenta żieda ta’ 63 fil-mija meta mqabbel maċ-ċifra tal-2011 (Tabella 6.1). It-total tas-sena l-oħra kien l-ogħla wieħed minn meta tneħħa l-obbligu tal-viża għaċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent. Fl-ewwel disa’ xhur tal-2013, it-total ta’ applikazzjonijiet għall-ażil mill-ħames Stati mingħajr viża kien biss ta' 5.6 fil-mija inqas minn dak tal-ewwel disa’ xhur tal-2012[4]. L-influssi ta' applikanti għall-ażil fl-2013 urew xejra simili ħafna għal dik tal-2012. Skont l-Eurostat, il-persuni nazzjonali tal-ħames Stati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent kienu jirrappreżentaw madwar 13 fil-mija tal-persuni kollha li fittxew l-ażil fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen fl-2012[5]. Kważi 92 fil-mija ta’ dawn l-applikazzjonijiet tressqu fis-sitt Stati Membri u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta — il-Ġermanja, l-Isvezja, Franza, l-Isvizzera, il-Belġju u l-Lussemburgu. Is-sehem ta’ dawn l-Istati fiż-żona Schengen bħala riċeventi tal-applikanti għall-ażil li joriġinaw mill-Balkani tal-Punent żdied minn 64 għal 92 fil-mija bejn l-2009 u l-2012 (Tabella 6.2). Iż-żieda konsiderevoli tas-sena li għaddiet f'applikazzjonijiet għall-ażil li joriġinaw mill-Balkani tal-Punent kellha impatt varjabbli fuq l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen ikkonċernati (Tabella 6.3): – fil-Ġermanja, l-applikazzjonijiet għall-ażil żdiedu b’143 fil-mija, biex jilħqu total ta' 22 715; – fl-Isvezja, l-applikazzjonijiet żdiedu b’31 fil-mija, biex jilħqu total ta' 6 410; – fi Franza, l-applikazzjonijiet żdiedu b’133 fil-mija, biex jilħqu total ta' 5 505; – fl-Isvizzera, l-applikazzjonijiet żdiedu b’31 fil-mija, biex jilħqu total ta' 3 670; – fil-Belġju, l-applikazzjonijiet naqsu b’36 fil-mija, biex jilħqu total ta' 3 315; – fil-Lussemburgu, l-applikazzjonijiet naqsu b’9 fil-mija, biex jilħqu total ta' 1 435. Ir-rata ta’ rikonoxximent tal-ażil[6] f’dawn l-Istati Membri u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen naqset minn 2.8 għal 2.3 fil-mija bejn l-2011 u l-2012 (Tabella 6.4). Madankollu, anke din iċ-ċifra baxxa taħbi warajha varjazzjoni konsiderevoli fost l-applikanti tal-Balkani tal-Punent: xi 1.3 fil-mija tal-applikanti mill-Montenegro, 0.7 fil-mija tal-applikanti minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u 1.7 fil-mija tal-applikanti mis-Serbja biss irċevew protezzjoni internazzjonali fis-sitt Stati Membri u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen imsemmija hawn fuq. Fl-istess ħin, 9.1 fil-mija tal-applikanti mill-Albanija[7] u 3.2 fil-mija tal-applikanti mill-Bosnja-Ħerzegovina rċevew l-ażil f’dawn l-Istati fl-2012. L-applikazzjonijiet għall-ażil minn kull Stat mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent żdiedu fl-2012. Iċ-ċittadini tas-Serbja u ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ressqu l-akbar numru ta’ applikazzjonijiet għall-ażil, filwaqt li l-Albaniżi qabżu liċ-ċittadini tal-Bosnja-Ħerzegovina bħala t-tielet l-akbar grupp ta’ persuni li jfittxu l-ażil mill-Balkani tal-Punent. Fl-2012, ġiet irreġistrata żieda kbira wkoll fl-għadd ta' applikazzjonijiet minn ċittadini mill-Montenegro, għalkemm din iż-żieda bdiet minn livell aktar baxx (Tabelli 6.5 sa 6.9): – l-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa minn ċittadini Serbi żdiedu b’35 fil-mija, biex jilħqu total ta' 20 935; – l-applikazzjonijiet imressqa minn ċittadini minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja żdiedu b’64 fil-mija, biex jilħqu total ta' 10 740; – l-applikazzjonijiet imressqa minn ċittadini Albaniżi żdiedu b’143 fil-mija, biex jilħqu total ta' 7 705; – l-applikazzjonijiet imressqa minn ċittadini mill-Bosnja-Ħerzegovina żdiedu b’117 fil-mija, biex jilħqu total ta' 6 335; – l-applikazzjonijiet imressqa minn ċittadini mill-Montenegro żdiedu b’96 fil-mija, biex jilħqu total ta' 1 310. Is-snin preċedenti kienu kkaratterizzati minn staġjonalità doppja: "żieda f'daqqa fir-rebbiegħa" iżgħar għal ħabta ta' Marzu u "żieda f'daqqa fil-ħarifa" akbar hekk kif bdiet dieħla l-kesħa. Fl-2012 iż-"żieda f'daqqa fir-rebbiegħa" ma kinitx daqstant evidenti, iżda s-sena kienet ikkaratterizzata minn żieda lineari ta’ applikazzjonijiet għall-ażil minn April ‘il quddiem, li laħqu l-quċċata tagħhom f’Ottubru, fejn daħlu ħafna applikazzjonijiet f’daqqa. F’Ottubru 2012 biss, tressqu 8 605 applikazzjoni għall-ażil minn persuni nazzjonali tal-Balkani tal-Punent fis-sitt Stati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta—l-ogħla ċifra fix-xahar minn meta tneħħa l-obbligu tal-viża għaċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent. Sal-aħħar tal-2012, l-għadd ta’ applikazzjonijiet għall-ażil niżel għal-livell kostanti li jkun hemm f'perjodi kwieti. Inġenerali, l-evoluzzjoni fl-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil kienet simili ħafna fis-sena 2013, b'xejra ta' żieda lineari sa minn Mejju 2013. Fl-2012, il-flussi tal-ażil indikaw saħansitra ammont akbar ta' spostamenti lejn il-Ġermanja milli fis-snin preċedenti: aktar minn 48 fil-mija tal-applikazzjonijiet kollha għall-ażil mill-Balkani tal-Punent — total ta’ 22 715 — tressqu fil-Ġermanja (Tabella 6.4). Fix-xahar straordinarju ta’ Ottubru 2012, il-Ġermanja rċeviet kważi erba’ minn kull ħames (6 615 ta' 8 605) applikazzjonijiet li tressqu minn persuni nazzjonali mill-Balkani tal-Punent fis-sitt Stati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta. L-ispostament lejn il-Ġermanja kien partikolarment prominenti fost iċ-ċittadini tas-Serbja, ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u, sa ċertu punt, tal-Bosnja-Ħerzegovina (Tabelli 6.6, 6.7 u 6.9). Fl-2012, ġiet irrimarkata wkoll korrelazzjoni aktar qawwija bejn pajjiżi individwali tal-Balkani tal-Punent u ż-żona ta’ Schengen. Iż-żieda f'daqqa ta' Ottubru 2012 fil-Ġermanja, fil-biċċa l-kbira tagħha, kienet magħmula minn applikazzjonijiet li tressqu minn ċittadini tas-Serbja u ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u, sa ċertu punt, tal-Bosnja-Ħerzegovina. Il-maġġoranza tal-persuni nazzjonali mill-Montenegro wkoll isottomettew it-talbiet tagħhom għall-ażil fil-Ġermanja. L-Isvezja, min-naħa l-oħra, iffaċċjat żieda qawwija fl-għadd ta' applikazzjonijiet Albaniżi f’April-Mejju 2012 u żieda f’daqqa separata ta’ applikazzjonijiet minn ċittadini tal-Bosnja-Ħerzegovina f’Ġunju 2012. Minbarra l-Isvezja, iċ-ċittadini Albaniżi kellhom lir-Renju Unit u l-Greċja fil-mira bħala destinazzjonijiet tal-ewwel għażla għat-talbiet tagħhom għall-ażil. Il-proporzjon bejn it-talbiet għall-ażil bla bażi u r-rimpatrijazzjonijiet baqa' viċin tal-parità sa Awwissu 2012[8]. L-isplużjoni ta’ applikazzjonijiet għall-ażil f’Ottubru 2012 kabbret dan il-proporzjon għal 8:1, jiġifieri mat-8 000 applikazzjoni għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent għal madwar 1 000 persuna nazzjonali[9] rimpatrijata. Matul l-aħħar xahrejn tal-2012, il-proporzjon bejn it-talbiet għall-ażil u r-rimpatrijazzjonijiet niżel għal 1:1 permezz tat-tnaqqis fir-rati ta’ applikazzjonijiet u tal-isforz partikolari li għamlu l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta fir-rigward tar-rimpatrijazzjoni taċ-ċittadini lejn il-Balkani tal-Punent. Fl-ewwel erba’ xhur tal-2013, il-proporzjon bejn it-talbiet għall-ażil bla bażi u r-rimpatrijazzjonijiet baqa' viċin tal-parità, iżda sa Settembru 2013 reġa' żdied għal 4:1. Dan jindika li l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen jirnexxielhom jikkoinċidu l-għadd ta' applikazzjonijiet ġodda mal-għadd ta' rimpatrijazzjonijiet effettivi matul l-istaġun kwiet biss. Iż-"żidiet f'daqqa fil-ħarifa" jagħmlu pressjoni kbira fuq is-sistemi tal-ażil tal-Istati Membri tal-UE u tal-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta, billi dawn jiddevjaw ir-riżorsi minn applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali li jkunu ġenwini. Analiżi tal-metodu tar-rimpatrijazzjoni jiżvela wkoll varjazzjonijiet interessanti bejn l-Istati Membri u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen. Fl-ewwel tliet xhur tal-2013, kważi l-applikanti kollha tal-Balkani tal-Punent ġew irrimpatrijati mill-Ġermanja permezz ta’ proċeduri ta’ ritorn imġiegħel; il-Lussemburgu, fil-maġġoranza tal-każijiet, ipproċeda permezz tar-ritorn volontarju; l-Isvezja u l-Belġju użaw prinċipalment il-metodu tar-ritorn volontarju; filwaqt li l-Isvizzera użat iż-żewġ metodi kważi b'mod ugwali. Fl-Analiżi tar-Riskju Annwali tal-Balkani tal-Punent tal-2013, il-Frontex irrimarkat żewġ riskji migratorji fir-rigward tal-moviment mill-Balkani tal-Punent lejn l-Unjoni Ewropea: 1) il-moviment sekondarju ta’ migranti irregolari li jidħlu fl-UE mill-fruntiera Griega-Torka u li jgħaddu mill-Balkani tal-Punent; u 2) l-abbuż mis-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża tal-UE min-naħa ta' persuni nazzjonali tal-Balkani tal-Punent. L-ewwel riskju rriżulta minn qsim illegali tal-fruntieri ħodor tal-Balkani tal-Punent u minn dħul klandestin mill-punti tal-qsim tal-fruntiera; it-tieni rriżulta mill-abbuż mid-dritt għall-ażil, minn soġġorni illegali fl-Istati Membri u minn frodi tad-dokumenti min-naħa ta' persuni nazzjonali tal-Balkani tal-Punent. Fir-rigward tal-moviment sekondarju ta’ migranti irregolari li jgħaddu mill-Balkani tal-Punent, il-Frontex osservat żieda fil-qsim illegali tal-fruntieri fl-2012 fuq il-punti tal-qsim tal-fruntiera fil-Balkani tal-Punent u bejn dawn il-punti. Iż-żieda ta’ 33 fil-mija fl-iskoperti ta’ qsim illegali tal-fruntieri ħodor[10] u ż-żieda ta’ 68 fil-mija fuq il-punti tal-qsim tal-fruntieri[11] kienu marbuta prinċipalment mal-migranti mhux Ewropej li qed ifittxu li jerġgħu jidħlu fl-UE billi jgħaddu mill-Balkani tal-Punent, wara li l-ewwel darba daħlu mill-fruntiera Griega-Torka. Iċ-ċittadini tal-Afganistan, l-Albanija, il-Pakistan, l-Alġerija, is-Somalja, is-Sirja, il-Marokk, il-Kosovo, is-Serbja u l-Awtorità Palestinjana kienu fost dawk li nstabu li, fil-maġġoranza tal-każijiet, jaqsmu l-fruntieri ħodor tal-Balkani tal-Punent illegalment (Tabella 6.10). Fl-2012, ġie rreġistrat li mir-reġjun kollu, iċ-ċittadini tal-Kosovo kienu responsabbli għall-ogħla żieda fil-qsim illegali tal-fruntieri. Fl-2012, l-għadd ta' soġġorni illegali fl-UE miċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent żdied għal 31 522; ċifra li kienet tirrappreżenta xi 10 fil-mija tal-iskoperti kollha fl-Unjoni tas-sena l-oħra. Fl-2011, is-sehem ta' ċittadini tal-Balkani tal-Punent fost il-persuni nazzjonali ta' pajjiżi terzi identifikati bħala li jissoġġornaw illegalment fl-UE kien ta’ 8.7 fil-mija. Fl-2012, ġew skoperti aktar migranti li jissoġġornaw illegalment minn kull stat mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent, bl-akbar gruppi fosthom magħmula minn persuni nazzjonali Albaniżi (12 003) u Serbi (8 006). Aktar min-nofs il-migranti kollha mill-Balkani tal-Punent li jissoġġornaw illegalment ġew skoperti fil-Ġermanja, fil-Greċja, fis-Slovenja u fl-Italja. Fl-2012, il-Frontex skopriet ukoll żieda kbira fl-għadd ta' każijiet ta' frodi tad-dokumenti minn ċittadini Albaniżi u ċittadini mill-Kosovo. Is-sena l-oħra, iċ-ċittadini Albaniżi saru l-ikbar grupp ta’ persuni nazzjonali ta’ pajjiżi terzi li jippruvaw jidħlu fiż-żona ta' Schengen billi jużaw dokumenti ffalsifikati, u warajhom kien hemm iċ-ċittadini Sirjani, Marokkini, Ukraini u Niġerjani. Din il-frodi tad-dokumenti prinċipalment ħadet l-għamla ta’ timbri ta’ dħul Griegi ffalsifikati, immanifatturati b'tali mod li jaħbu t-tul ta’ żmien tas-soġġorn. L-awtoritajiet Irlandiżi u Brittaniċi skoprew aktar u aktar ċittadini Albaniżi li kienu qed jippruvaw jidħlu fiż-żona ta' Schengen billi jużaw karti tal-identità Taljani ffalsifikati. Filwaqt li t-timbri ffalsifikati kienu t-tip ta' frodi li kellu l-akbar żieda fost l-għamliet kollha ta’ frodi tad-dokumenti li ġew skoperti fl-2012, il-passaporti ffalsifikati baqgħu l-aktar tip komuni ta’ frodi tad-dokumenti fl-2012. L-aktar tip ta' frodi skopert ta' spiss fil-punti tal-qsim tal-fruntieri tal-Balkani tal-Punent huwa l-passaporti foloz intenzjonalment maħruġa mill-Albanija, mill-Bulgarija u minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, u tali dokumenti jiġu l-aktar ippreżentati minn ċittadini Torok, Albaniżi u mill-Kosovo. 4.2. Il-fatturi li jinċitaw l-abbuż mid-dritt għall-ażil u l-miżuri biex jiġu indirizzati F’analiżi riċenti, l-EASO stabbilixxa l-aktar "fatturi li jinċitaw" komuni li jagħtu spinta lill-abbuż mid-dritt għall-ażil li joriġina mill-Balkani tal-Punent. Ir-raġunijiet l-aktar imsemmija miċ-ċittadini tal-ħames Stati mingħajr viża sabiex jiksbu protezzjoni internazzjonali fl-Istati Membri, huma l-privazzjoni, il-qgħad, in-nuqqas ta’ aċċess għall-kura tas-saħħa, għall-benefiċċji soċjali u għall-edukazzjoni, id-diskriminazzjoni istituzzjonalizzata u, fil-każ tal-Kosovo u tal-Albanija, it-tixrid tad-demm. Fl-istħarriġ tal-EASO, l-Istati Membri identifikaw il-marġinalizzazzjoni tar-Roma u ta' minoranzi oħra, il-privazzjoni u l-faqar, il-kundizzjonijiet ħorox matul ix-xitwa u n-nuqqas ta’ infrastruttura bażika u ta' kura medika bħala l-aktar motivaturi komuni tal-abbuż mid-dritt għall-ażil. Fl-Analiżi tar-Riskju Annwali tal-Balkani tal-Punent tal-2013 tagħha, il-Frontex sabet li r-Roma baqgħu jiffurmaw il-maġġoranza assoluta tal-persuni minn stati mingħajr viża li jfittxu l-ażil. Fil-Ġermanja, aktar minn 80 fil-mija tal-applikanti kienu Roma. Fl-Isvezja, l-applikanti Roma kienu jirrappreżentaw mill-inqas erba’ minn kull ħames persuni li jfittxu l-ażil mill-Balkani tal-Punent, iżda skont studju sussegwenti, jista' jagħti l-każ li dan il-proporzjon huwa saħansitra ikbar. Fl-Isvezja, meta l-lingwa materna tal-applikanti għall-ażil tintuża sabiex jiġi ddeterminat l-isfond etniku tagħhom, ħafna huma dawk li jirreġistraw lingwi oħra minbarra r-Romani. Dan seta’ wassal lill-awtoritajiet Svediżi li jissottovalutaw l-għadd ta’ applikanti għall-ażil ta' orġini Roma. Il-ħames stati mingħajr viża rrinfurzaw il-kooperazzjoni operazzjonali mal-istati ġirien u ma' dawk l-Istati Membri li kienu milquta l-aktar mill-abbuż mid-dritt għall-ażil fl-2012: – l-Albanija rrinfurzat il-kooperazzjoni operazzjonali mal-Greċja u mal-Italja, iż-żewġ Stati Membri l-aktar milquta minn soġġorni li jaqbżu l-permanenza awtorizzata u minn frodi tad-dokumenti min-naħa ta' ċittadini Albaniżi, u mal-Isvezja sabiex jiġu mmonitorjati r-rotot tat-titjiriet użati mill-Albaniżi li jfittxu l-ażil li jaslu fl-Isvezja; – il-Bosnja-Ħerzegovina tejbet il-kooperazzjoni fil-fruntieri mal-istati ġirien u l-iskambju ta’ informazzjoni mal-Isvezja sabiex jiġu mmonitorjati r-rotot l-aktar użati mill-persuni li jfittxu l-ażil li jaslu fl-Isvezja; – is-Serbja u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja tejbu l-kooperazzjoni operazzjonali tagħhom mal-awtoritajiet Ġermaniżi, anke permezz tal-Frontex, sabiex dawn jgħinuhom jiffaċċjaw iż-żieda f’daqqa straordinarja fl-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil f’Ottubru 2012; – il-Montenegro żied il-verifika tiegħu tal-kundizzjonijiet tad-dħul tal-vjaġġaturi fiż-żona ta' Schengen, inkluż tad-dokumenti tal-ivvjaġġar, tal-mezzi ta’ sussistenza u tal-assigurazzjoni tas-saħħa, sabiex jipprova jiġi pprevenut l-abbuż mid-dritt għall-ażil fiż-żona ta’ Schengen. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent irrappurtaw li ħadu miżuri biex jinvestigaw il-"faċilitaturi" li jiffavorixxu l-abbuż mid-dritt għall-ażil, bħalma huma l-aġenziji tal-ivvjaġġar u l-kumpaniji tat-trasport potenzjalment involuti f'miżinformazzjoni liċ-ċittadini dwar il-benefiċċji tal-ażil. Il-Bosnja-Ħerzegovina, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u s-Serbja baqgħu jikkoordinaw l-attivitajiet tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi tagħhom u tal-Ministeri tat-Trasport biex jinvestigaw l-irregolaritajiet li setgħu seħħu. Fl-2012, il-ħames stati mingħajr viża implimentaw il-miżuri li ġejjin: – l-Albanija nediet għadd ta’ investigazzjonijiet kriminali li jirrigwardaw individwi suspettati li ffaċilitaw il-qsim illegali tal-fruntieri jew li ffalsifikaw id-dokumenti; – il-Bosnja-Ħerzegovina nediet diversi investigazzjonijiet dwar kumpaniji tat-trasport li l-membri tagħhom kienu suspettati li ffaċilitaw il-moviment ta' ċittadini għall-iskop preciż li jfittxu l-ażil fl-Isvezja; – l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi ta' dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ressqu għadd ta’ akkużi kriminali kontra xi individwi, abbażi tal-kodiċi kriminali hekk kif ġie emendat, minħabba li għamlu użu b'mod abbużiv mis-sistema mingħajr viża maqbula mal-Istati Membri tal-UE; – il-Montenegro ma sabx rabta mal-kriminalità organizzata fl-iffaċilitar tal-migrazzjoni irregolari għal skopijiet ta’ abbuż mid-dritt għall-ażil fl-Istati Membri tal-UE, iżda ppreżenta akkużi kriminali kontra grupp tal-kriminalità organizzata suspettat li ffalsifika xi dokumenti biex jiffaċilita l-kuntrabandu tal-bnedmin mill-Montenegro; – is-Serbja emendat il-kodiċi kriminali tagħha sabiex tinkorpora fih l-iffaċilitar tal-abbuż mid-dritt għall-ażil f’pajjiżi barranin bħala reat kriminali u żiedet l-investigazzjonijiet li jirrigwardaw kumpaniji tat-trasport u aġenziji tal-ivvjaġġar suspettati li ffaċilitaw il-migrazzjoni irregolari lejn l-UE. Il-ħames stati mingħajr viża fittxew ukoll li jsaħħu l-kontroll tal-fruntieri, inkluż permezz ta’ operazzjonijiet konġunti u ta' viġilanzi konġunti tul il-fruntieri u fuq il-punti tal-qsim tal-fruntieri ffrekwentati ferm: – l-Albanija emendat il-leġiżlazzjoni tagħha biex trendi aktar stretti l-kundizzjonijiet li abbażi tagħhom iċ-ċittadini jistgħu jitolbu bidliet fl-ismijiet[12] biex jevadu l-kontrolli fuq il-fruntieri, ħolqot konnessjoni bejn il-bażi ta' dejta tagħha tal-kontrolli fuq il-fruntieri mar-reġistru ċivili nazzjonali u żiedet il-verifika tat-timbri ta’ dħul fuq il-punti tal-qsim tal-fruntieri mal-Greċja; – il-Bosnja-Ħerzegovina, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-Montenegro aġġornaw is-sistemi ta’ ġestjoni tal-fruntiera tagħhom sabiex l-identitajiet tal-vjaġġaturi jkunu jistgħu jiġu vverifikati fuq bażijiet ta' dejta domestiċi u fuq il-bażi ta' dejta tal-Interpol għall-passaporti mitlufa jew misruqa - fattur li tejjeb l-iskoperta tal-frodi tad-dokumenti fuq il-punti tal-qsim tal-fruntieri; – is-Serbja rrapportat ukoll li l-kontrolli fil-punti tal-qsim tal-fruntiera ġew intensifikati f’konformità mad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini[13]. L-istati mingħajr viża ħadu passi wkoll biex itejbu l-integrazzjoni soċjoekonomika tar-Roma, partikolarment fl-oqsma tal-ħolqien tal-impjiegi, tat-taħriġ vokazzjonali, tal-għajnuna għall-abitazzjoni u tar-reġistrazzjoni ċivili: – l-Albanija baqgħet timplimenta l-istrateġija tagħha ta’ riintegrazzjoni għall-persuni rimpatrijati, fl-oqsma tal-ħolqien tal-impjiegi u tat-taħriġ vokazzjonali; – il-Bosnja-Ħerzegovina allokat aktar riżorsi għar-riintegrazzjoni tal-persuni rimpatrijati, fl-oqsma tal-impjiegi, tal-abitazzjoni u tal-kura tas-saħħa; – dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja fetħet 11-il ċentru ta’ informazzjoni għar-Roma u implimentat proġetti fl-oqsma tal-edukazzjoni, tal-inklużjoni soċjali, tal-ħolqien tal-impjiegi, tal-għajnuna għall-abitazzjoni, tal-għajnuna legali u tar-reġistrazzjoni ċivili għar-Roma; – il-Montenegro għamlet sforz biex ittejjeb ir-reġistrazzjoni ċivili, l-edukazzjoni, l-impjiegi, is-servizzi soċjali, il-kura tas-saħħa u l-abitazzjoni għar-Roma; – is-Serbja għamlet sforz biex, bil-għajnuna tal-OIM, tirrinforza l-kapaċitajiet fuq il-livelli ċentrali u muniċipali biex tiġi ġestita r-riintegrazzjoni, u organizzat sensiela ta’ laqgħat ta’ diskussjoni dwar l-aħjar prassi fir-rigward tal-ġestjoni tal-migrazzjoni u tar-riintegrazzjoni. Fl-2012, l-awtoritajiet ta’ dawn il-ħames pajjiżi tal-Balkani tal-Punent ħadu miżuri ġodda kontra l-abbuż mid-dritt għall-ażil fiż-żona ta’ Schengen. Kull pajjiż irrapporta li kien organizza kampanji ta’ informazzjoni bil-għan li ċ-ċittadini jiġu infurmati dwar id-drittijiet u l-obbligi attibwiti lilhom mis-sistema mingħajr viża, b’involviment ikbar min-naħa tal-NGOs lokali u tad-delegazzjonijiet tal-UE: – l-Albanija bdiet tqassam fuljetti fl-ajruporti; – il-Bosnja-Ħerzegovina ppubblikat, kemm fuq il-mezzi tax-xandir stampati kif ukoll fuq dawk elettroniċi, sensiela ta’ artikli u pariri għall-vjaġġaturi; – dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, f’kollaborazzjoni mill-qrib maċ-ċentri ta’ migrazzjoni u ċentru tal-informazzjoni tar-Roma, nediet kampanja ta’ informazzjoni fil-muniċipalitajiet, li fil-qafas tagħha saret it-traduzzjoni ta' xi fuljetti għal-lingwa tar-Roma; – il-Montenegro organizza għadd ta’ kampanji ta’ informazzjoni fil-muniċipalitajiet; – is-Serbja nediet għadd ta’ kampanji ta’ informazzjoni elettronika kontra l-abbuż mid-dritt għall-ażil u tejbet l-ittrattar tal-każijiet ta' rimpatrijazzjoni permezz tal-missjonijiet diplomatiċi tagħha barra mill-pajjiż. 4.3. Il-fatturi ta’ attrazzjoni tal-abbuż mid-dritt għall-ażil u l-miżuri biex jiġu indirizzati L-EASO sab li kien hemm ukoll għadd ta’ "fatturi ta’ attrazzjoni" li kienu qed jagħtu spinta lill-abbuż mid-dritt għall-ażil li joriġina mill-Balkani tal-Punent, bħall-preżenza ta' komunità tad-dijaspora fl-istati riċeventi, it-tul ta’ żmien li tieħu proċedura tal-ażil, il-benefiċċji kbar fi flus li jingħataw matul il-proċedura tal-ażil, l-aċċess biex wieħed jittallab jew għas-suq tax-xogħol illegali, u l-għarfien tar-rati ta’ rikonoxximent tal-ażil tal-passat f’każijiet li jinvolvu t-tixrid tad-demm, l-omosesswalità, il-vjolenza domestika jew it-traffikar tal-bnedmin. L-2012 tat diversi eżempji ta' kif il-bidla f'ċerti fatturi ta’ attrazzjoni partikolari fl-istati riċeventi tista' tinfluwenza l-movimenti migratorji mill-Balkani tal-Punent: – F'sentenza li ngħatat f’Lulju 2012[14] il-Qorti Kostituzzjonali Ġermaniża ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet rilevanti tal-att dwar il-benefiċċji mogħtija lill-persuni li jfittxu l-ażil kienu inkompatibbli mad-dritt fundamentali għal standard minimu tal-għajxien. Skont dan l-Att, il-persuni li jfittxu l-ażil kienu eliġibbli għal EUR 225 fix-xahar, b'EUR 40 minnhom fi flus kontanti. Wara din is-sentenza, il-benefiċċju monetarju għall-persuni li jfittxu l-ażil tela’ għal EUR 336 fix-xahar, b’EUR 130 minnhom fi flus kontanti. Konsegwentement, l-influss ta’ persuni li jfittxu l-ażil żdied prinċipalment mis-Serbja u minn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, u sab il-qofol tiegħu meta ġew sottomessi 6 615-il applikazzjoni minn ċittadini ta' dan ir-reġjun fix-xahar ta’ Ottubru 2012 biss. L-awtoritajiet Ġermaniżi wieġbu billi waqqfu mill-ġdid unità ta’ sostenn għall-Balkani tal-Punent, imħaddma minn persunal issekondat minn diversi awtoritajiet federali u li jiffoka esklussivament fuq applikazzjonijiet minn dawn il-pajjiżi, li tnaqqas it-tul taż-żmien tal-ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-ażil minn 40 jum għal 10 ijiem u tħaffef ir-rimpatrijazzjonijiet. Minkejja dawn il-passi operazzjonali, l-ispostament fuq skala kbira ta’ applikazzjonijiet għall-ażil lejn il-Ġermanja jidher li sar element permanenti tas-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża tal-UE sa minn Ottubru 2012; – L-Isvezja ħabbtet wiċċha ma’ żieda f'daqqa drammatika fl-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil imressqa minn ċittadini Albaniżi f’April-Mejju 2012 u ma' żieda f’daqqa separata fl-għadd ta' applikazzjonijiet mill-Bosnja-Ħerzegovina f’Ġunju 2012. Iż-żieda f'daqqa ta' Albaniżi allegatament irriżultat minn xnigħat fit-Tramuntana tal-Albanija li l-Isvezja kienet se toffri protezzjoni internazzjonali lill-applikanti għal raġunijiet ekonomiċi[15]. L-awtoritajiet konsulari Svediżi wieġbu billi ħarġu dikjarazzjoni pubblika qawwija, biex jagħmluha ċara li l-applikazzjonijiet għal raġunijiet ekonomiċi jkunu miċħuda minnufih. Dawn l-applikanti jkunu mogħtija wkoll projbizzjoni ta’ dħul mill-ġdid fiż-żona ta' Schengen għal ħames snin. Permezz tal-assistenza tal-Frontex, l-għassiesa tal-fruntieri Svediżi bagħtu wkoll uffiċjali ta’ kollegament lejn l-ajruporti ta' Podgorica u ta' Belgrad biex jirrinfurzaw il-kontrolli fuq it-titjiriet tat-Turkish Airlines li jgħaddu minn Istanbul biex imorru Stokkolma. Dawn il-miżuri kellhom l-effett li jnaqqsu l-influss Albaniż wara Mejju 2012; – L-Isvezja kellha tħabbat wiċċha wkoll ma’ żieda f'daqqa fl-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil imressqa minn ċittadini tal-Bosnja-Ħerzegovina f’Ġunju 2012. L-awtoritajiet Svediżi sabu li l-biċċa l-kbira tal-applikanti kienu ġejjin minn muniċipalità waħda min-naħa fil-Grigal tal-pajjiż, u ħafna minnhom kienu biegħu djarhom, użaw diversi mezzi ta’ trasport biex jevitaw li jinqabdu fil-punti tal-qsim tal-fruntiera, waslu akkumpanjati minn membri tal-familja tagħhom u sostnew li tilfu l-passaporti bijometriċi tagħhom qabel ma applikaw għall-ażil fl-Isvezja. Dawn l-elementi kienu jindikaw strateġija biex ikunu jistgħu jissoġġornaw fit-tul fl-Isvezja. L-Isvezja żiedet il-kooperazzjoni tagħha mal-awtoritajiet fil-Bosnja-Ħerzegovina, li ppermettiet liż-żewġ naħat sabiex inaqqsu l-flussi migratorji minn din il-muniċipalità partikolari fi żmien xahar miż-żieda f’daqqa fis-sajf. Illum, l-Isvezja għadha t-tieni l-aktar destinazzjoni fl-UE ppreferuta mill-persuni li jfittxu l-ażil ġejjin mill-istati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent; – Is-sena l-oħra, l-Isvizzera adottat bosta miżuri li kellhom l-effett ikkombinat li jnaqqsu l-influssi migratorji mill-istati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent. L-ewwel, l-awtoritajiet Svizzeri introduċew proċedura rapida għall-istati kollha Ewropej mingħajr viża, li tippermetti li jittieħdu deċiżjonijiet ibbażati fuq il-mertu fi żmien 48 siegħa. Din kienet ikkumplimentata minn għadd ta’ miżuri addizzjonali, bħal pereżempju, intervista preliminari biex jingħata parir lill-applikanti dwar il-konsegwenzi potenzjalment avversi meta tiġi sottomessa applikazzjoni għall-ażil bla bażi; il-kanċellazzjoni ta’ kull forma ta' assistenza għar-rimpatrijazzjoni ta' applikanti għall-ażil li jiġu rrifjutati minn stati Ewropej mingħajr viża; u l-projbizzjoni ta’ dħul mill-ġdid għal ħames snin għall-applikanti li jiġu rrifjutati u li ma jikkooperawx mal-awtoritajiet Svizzeri jew li jippreżentaw diversi applikazzjonijiet bla bażi. Dawn il-miżuri jidhru li naqqsu l-influss lejn l-Isvizzera ta' applikanti għall-ażil minn stati mingħajr viża. L-Isvizzera ngħaqdet ukoll mat-Task Force tal-Frontex wara l-liberalizzazzjoni tal-viża f’Jannar 2012. L-EASO ġabar fil-qosor il-passi operazzjonali li ħadu l-Istati Membri tal-UE f’dawn l-aħħar snin biex jindirizzaw l-influss tal-applikanti għall-ażil mill-Balkani tal-Punent: – Żjarat immirati ta’ livell għoli fil-pajjiżi kkonċernati u kampanji ta’ informazzjoni, f’kooperazzjoni ma’ NGOs lokali u muniċipalitajiet, biex jinfurmaw liċ-ċittadini dwar id-drittijiet u l-obbligi attribwiti lilhom mis-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża, kemm fuq il-mezzi tax-xandir stampati kif ukoll fuq dawk elettroniċi; – Kooperazzjoni operazzjonali kontinwa mal-awtoritajiet tal-pajjiżi kkonċernati; – Tnaqqis tal-benefiċċji mediċi għall-persuni li jfittxu l-ażil filwaqt li tingħatalhom kura f'każ ta’ emerġenza; – Tnaqqis tal-benefiċċji fi flus kontanti, bħal flus fil-but u l-assistenza finanzjarja għar-rimpatrijazzjoni, biex jitnaqqsu l-inċentivi finanzjarji tal-abbuż mid-dritt għall-ażil; – Tnaqqis fit-tul ta' żmien li jieħdu l-proċeduri tal-ażil billi jkun hemm aktar membri tal-persunal biex jindirizzaw il-każijiet tal-ażil fl-aktar perjodi intensivi jew l-adozzjoni ta’ proċedura rapida li tippermetti li l-ipproċessar tal-applikazzjonijiet isir bil-ħeffa f'perjodi intensivi jew għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi partikolari. 4.4. Żviluppi oħra relatati mas-sistema mingħajr viża tal-UE Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill reċentement adottaw Direttiva dwar il-Proċeduri tal-Ażil riveduta (oriġinarjament id-Direttiva 2005/85/KE). Id-Direttiva riveduta, li l-Istati Membri se jkollhom jibdew japplikawha minn Ġunju 2015, toħloq għodod ġodda sabiex jiġi evitat l-abbuż mis-sistema tal-ażil permezz ta’ applikazzjonijiet ripetittivi bla bażi. Id-dritt li applikant jibqa’ fi Stat Membru jista’ jkun limitat jekk iressaq it-tieni applikazzjoni tiegħu għall-ażil u din ma jkunx fiha elementi ġodda meta mqabbla mal-applikazzjoni preċedenti jew jekk it-tieni waħda titressaq biex tiġi evitata t-tneħħija imminenti tal-applikant. Il-limiti għad-dritt li wieħed jibqa’ fi Stat Membru jistgħu jiġu applikati wkoll għall-applikanti li jressqu t-tielet applikazzjoni tagħhom għall-ażil jew aktar. Dawn ir-regoli ma jikkostitwixxux eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ non-refoulement, li dejjem irid jiġi rrispettat. Il-koleġiżlaturi waslu biex jadottaw il-proposta tal-Kummissjoni għal emenda tar-Regolament dwar il-Viża (oriġinarjament ir-Regolament 539/2001)[16]. F’Mejju 2011, il-Kummissjoni pproponiet li jinħoloq mekkaniżmu ta' sospensjoni tal-viża li jissospendi temporanjament l-istatus "mingħajr viża" ta' persuni nazzjonali ta’ pajjiżi terzi f'ċirkostanzi eċċezzjonali. Dan il-mekkaniżmu jiġi applikat biss bħala miżura temporanja u jista’ jiġi skattat biss f’sitwazzjoni ta’ emerġenza. Fit-12 ta’ Settembru, il-Parlament Ewropew sostna t-test ta’ kompromess maqbul mal-Kunsill. Ir-Regolament emendat huwa mistenni li jiġi adottat formalment qabel tmiem din is-sena u se jidħol fis-seħħ 20 jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali. 5. Passi li jmiss Il-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża ppermetta l-iskambju ta’ informazzjoni aġġornata dwar it-tħaddim tas-sistema mingħajr viża tal-UE bejn l-Istati tal-Balkani tal-Punent u l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen. Is-servizz ta’ twissija ta’ kull xahar tal-Frontex jikkostitwixxi l-pedament ta’ dan il-mekkaniżmu u għandu jitkompla. Franza għandha tiżdied mal-lista tal-pajjiżi mmonitorjati kull xahar mill-FRONTEX. Il-maġġoranza assoluta taċ-ċittadini mill-istati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent għadhom vjaġġaturi bona fide bi skop leġittimu ta’ vjaġġar lejn l-UE. Is-sistema tal-ivvjaġġar mingħajr viża laħqet l-objettiv tagħha: hija saħħet il-kuntatti bejn il-persuni bejn il-Balkani tal-Punent u l-UE, inklużi l-komunitajiet tad-dijaspora fl-Istati Membri; tejbet l-opportunitajiet kummerċjali u l-iskambji kulturali; u ppermettiet liċ-ċittadini tal-istati mingħajr viża jsiru jafu aktar dwar l-UE. L-istati kollha tal-Balkani tal-Punent esprimew ix-xewqa li jkomplu jimplimentaw ir-riformi meħtieġa biex iċ-ċittadini tagħhom jibqgħu jgawdu mill-ivvjaġġar mingħajr viża. Madankollu, l-abbuż mid-dritt għall-ażil mar għall-agħar fl-2012, u l-ewwel disa’ xhur tal-2013 urew xejra simili ħafna għal dak li ġara fl-2012. L-għadd ta' applikazzjonijiet għall-ażil ġejjin miċ-ċittadini tar-reġjun beda jiżdied f’Mejju 2013, u l-għadd totali tal-applikazzjonijiet bejn Jannar u Settembru 2013 naqas biss b'5.6 fil-mija minn dak irreġistrat fl-ewwel tliet kwarti tal-2012. Fl-2012, kien hemm għadd akbar ta' ċittadini tal-ħames stati mingħajr viża li ressqu applikazzjoni milli fl-2011, u dan ħalla pressjoni partikolari fuq is-sistemi tal-ażil tal-Ġermanja, l-Isvezja u l-Isvizzera. Filwaqt li l-pressjoni migratorja mir-reġjun naqset wara Ottubru 2012, ix-xejra tal-migrazzjoni irregolari mill-ħames stati mingħajr viża fl-ewwel tliet kwarti tal-2013 kienet notevolment simili għal dik tal-2012. Din is-sitwazzjoni baqgħet insostenibbli. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lil kull stat tal-Balkani tal-Punent biex issaħħaħ l-impenn politiku tiegħu favur l-ivvjaġġar mingħajr viża, permezz ta' politiki konkreti u effikaċi fuq il-post. Jeħtieġ li tkun stabbilita xejra sostenibbli ta' tnaqqis f’termini ta’ assorbiment globali ta' applikanti għall-ażil minn kull stat mingħajr viża. Il-Kummissjoni tirrakkomanda li kull stat mingħajr viża jkompli jieħu azzjoni fl-oqsma li ġejjin: (1) Iżid l-assistenza mmirata lejn il-popolazzjonijiet tal-minoranzi, b’mod partikolari r-Roma, bil-għan li tittejjeb l-integrazzjoni soċjoekonomika fit-tul tagħhom permezz ta' programmi ta’ taħriġ edukattivi, professjonali u vokazzjonali, inkluż bl-implimentazzjoni ta' strateġiji nazzjonali u bl-użu ta’ assistenza domestika, sostnuti mill-assistenza tal-UE disponibbli u mill-assistenza bilaterali offruta mill-Istati Membri tal-UE; (2) Jirrinforza l-kooperazzjoni operazzjonali u l-iskambju ta’ informazzjoni mal-istati ġirien, l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen, il-Kummissjoni Ewropea u, kif xieraq, mal-Frontex, l-Europol u l-EASO, fl-oqsma tal-ġestjoni tal-fruntieri, il-migrazzjoni, l-ażil u r-riammissjoni, skont il-leġiżlazzjoni tal-UE u dik nazzjonali; (3) Ikompli bl-isforzi tiegħu biex jinvestiga l-faċilitaturi tal-migrazzjoni irregolari u jħarrek lil dawk li jippermettu l-użu abbużiv tas-sistema mingħajr viża, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tal-Istati Membri tal-UE, tal-Istati Assoċjati ta’ Schengen u tal-Europol; (4) Itejjeb il-kontrolli tal-fruntieri, f’konformità stretta mad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini, u jiżviluppa kooperazzjoni aktar mill-qrib mal-Istati Membri tal-UE li għandhom responsabbiltà diretta għall-ġestjoni tal-fruntieri esterni tal-UE; (5) Itejjeb il-kampanji ta’ informazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni mmirati li jkollhom l-għan li jispjegaw liċ-ċittadini d-drittijiet u l-obbligi marbuta mal-ivvjaġġar mingħajr viża, inkluża l-informazzjoni dwar ir-responsabbiltà għal kwalunkwe abbuż ta’ drittijiet fil-qafas tas-sistema mingħajr viża. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tirrakkomanda wkoll li dawk l-Istati Membri tal-UE u l-Istati Assoċjati ma’ Schengen li ffaċċjaw l-akbar influssi ta’ applikazzjonijiet għall-ażil bla bażi minn ċittadini tal-Balkani tal-Punent jikkunsidraw li jieħdu azzjoni addizzjonali fl-oqsma li ġejjin: – Fejn xieraq, jissimplifikaw il-proċeduri tal-ażil għaċ-ċittadini tal-ħames stati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent; – Jirrinfurzaw ulterjorment il-kooperazzjoni operazzjonali, inkluż permezz ta’ uffiċjali ta’ kollegament, mal-istati mingħajr viża; – Kassistu lill-istati mingħajr viża biex imexxu kampanji ta’ komunikazzjoni pubblika aktar effikaċi li bihom jinfurmaw liċ-ċittadini dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom fil-qafas tas-sistema mingħajr viża. Il-Kummissjoni se tkompli tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri permezz ta’ dan il-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ wara l-liberalizzazzjoni tal-viża u se tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fl-2014. 6. ANNESS 6.1. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-ħames stati Balkani tal-Punent fl-Istati Membri (SM) tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen (SAC) Sors: Il-Eurostat 6.2. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-ħames stati Balkani tal-Punent fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen (%) Sors: Il-Eurostat 6.3. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta Sors: Il-Eurostat 6.4. Ir-rata ta’ rikonoxximent tal-applikazzjonijiet għall-ażil fl-ewwel istanza fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen l-aktar milquta Ċittadin || SM/SAC || Deċiżjonijiet totali fl-Ewwel Istanza || Deċiżjonijiet pożittivi fl-Ewwel Istanza || Rata ta’ rikonoxximent || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 MNE || BE || 20 || 20 || 15 || 125 || 5 || 0 || 0 || 0 || 25.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 1.3 % MNE || DE || 80 || 110 || 90 || 355 || 5 || 0 || 0 || 5 || 6.3 % || 0.0 % || 0.0 % || 1.4 % MNE || FR || 55 || 50 || 75 || 395 || 0 || 0 || 0 || 5 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 1.3 % MNE || LU || 5 || 0 || 35 || 195 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % MNE || SE || 45 || 40 || 85 || 95 || 0 || 5 || 5 || 0 || 0.0 % || 12.5 % || 5.9 % || 0.0 % MNE || CH || 15 || 0 || 15 || 20 || 5 || 0 || 5 || 5 || 33.3 % || 0.0 % || 33.3 % || 25.0 % MK || BE || 180 || 390 || 905 || 625 || 0 || 25 || 15 || 15 || 0.0 % || 6.4 % || 1.7 % || 2.4 % || 0.7 % MK || DE || 75 || 2.480 || 1.740 || 6.240 || 5 || 5 || 5 || 10 || 6.7 % || 0.2 % || 0.3 % || 0.2 % MK || FR || 50 || 340 || 495 || 720 || 5 || 15 || 5 || 15 || 10.0 % || 4.4 % || 1.0 % || 2.1 % MK || LU || 0 || 0 || 180 || 230 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % MK || SE || 45 || 630 || 720 || 430 || 0 || 5 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.8 % || 0.0 % || 0.0 % MK || CH || 30 || 135 || 325 || 755 || 15 || 15 || 5 || 20 || 50.0 % || 11.1 % || 1.5 % || 2.6 % SRB || BE || 605 || 960 || 1.415 || 945 || 15 || 115 || 100 || 55 || 2.5 % || 12.0 % || 7.1 % || 5.8 % || 1.7 % SRB || DE || 675 || 4.830 || 6.105 || 13.095 || 15 || 30 || 25 || 25 || 2.2 % || 0.6 % || 0.4 % || 0.2 % SRB || FR || 620 || 630 || 380 || 810 || 30 || 45 || 25 || 155 || 4.8 % || 7.1 % || 6.6 % || 19.1 % SRB || LU || 10 || 85 || 440 || 530 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % SRB || SE || 560 || 4.760 || 2.175 || 2.455 || 20 || 25 || 20 || 20 || 3.6 % || 0.5 % || 0.9 % || 0.8 % SRB || CH || 440 || 450 || 400 || 1.295 || 210 || 115 || 120 || 70 || 47.7 % || 25.6 % || 30.0 % || 5.4 % ALB || BE || 215 || 125 || 445 || 1.630 || 40 || 10 || 30 || 225 || 18.6 % || 8.0 % || 6.7 % || 13.8 % || 9.1 % ALB || DE || 60 || 35 || 65 || 115 || 5 || 5 || 15 || 15 || 8.3 % || 14.3 % || 23.1 % || 13.0 % ALB || FR || 315 || 435 || 465 || 680 || 15 || 15 || 40 || 40 || 4.8 % || 3.4 % || 8.6 % || 5.9 % ALB || LU || 30 || 5 || 15 || 130 || 10 || 0 || 0 || 0 || 33.3 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % ALB || SE || 105 || 65 || 185 || 985 || 10 || 5 || 20 || 45 || 9.5 % || 7.7 % || 10.8 % || 4.6 % ALB || CH || 10 || 5 || 25 || 35 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % BiH || BE || 95 || 75 || 295 || 350 || 5 || 0 || 0 || 5 || 5.3 % || 0.0 % || 0.0 % || 1.4 % || 3.2 % BiH || DE || 205 || 340 || 350 || 2.030 || 15 || 10 || 15 || 25 || 7.3 % || 2.9 % || 4.3 % || 1.2 % BiH || FR || 240 || 370 || 110 || 710 || 15 || 25 || 15 || 100 || 6.3 % || 6.8 % || 13.6 % || 14.1 % BiH || LU || 30 || 25 || 20 || 195 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % || 0.0 % BiH || SE || 95 || 105 || 365 || 1.335 || 10 || 10 || 5 || 5 || 10.5 % || 9.5 % || 1.4 % || 0.4 % BiH || CH || 95 || 165 || 70 || 225 || 55 || 70 || 30 || 20 || 57.9 % || 42.4 % || 42.9 % || 8.9 % Total tal-WB || Total || 5.005 || 17.660 || 18.005 || 37.735 || 510 || 550 || 500 || 880 || 10.2 % || 3.1 % || 2.8 % || 2.3 % Sors: Il-Eurostat 6.5. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-Albanija fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen Sors: Il-Eurostat 6.6. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-Bosnja-Ħerzegovina fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen Sors: Il-Eurostat 6.7. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen Sors: Il-Eurostat 6.8. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tal-Montenegro fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen Sors: Il-Eurostat 6.9. L-applikazzjonijiet għall-ażil imressqa miċ-ċittadini tas-Serbja fl-Istati Membri tal-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen Sors: Il-Eurostat 6.10. L-iskoperta ta' ċittadini li jaqsmu l-fruntieri esterni tal-UE illegalment (fuq il-fruntieri l-ħodor) Sors: Il-Eurostat [1] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dik il-ħtieġa (ĠU L 81, 21.3.2001, p. 1). [2] Ir-rapporti preċedenti huma kif ġej: SEC(2011) 695, SEC(2011) 1570, COM(2012) 472. [3] COM(2012) 472. * This designation is without prejudice to positions on status, and is in line with UNSCR 1244/1999 and the ICJ Opinion on the Kosovo declaration of independence. [4] Fl-ewwel disa’ xhur tal-2013, il-Frontex ikkalkulat 16 940 applikazzjoni għall-ażil li oriġinaw mill-Balkani tal-Punent fl-aktar ħames Stati riċeventi mfittxija - ċifra li hija 5.6 fil-mija inqas minn dik tal-ewwel disa’ xhur tal-2012. Il-Ġermanja rċeviet 70 fil-mija iktar applikazzjonijiet fl-ewwel tliet kwarti tal-2013 milli fil-perjodu korrispondenti tas-sena 2012 — sadanittant, l-għadd ta’ applikazzjonijiet għall-ażil naqas fl-Isvezja, fl-Isvizzera, fil-Belġju u fil-Lussemburgu. [5] Minn total ta’ 360 880 applikazzjoni għall-ażil imressqa fl-UE u fl-Istati Assoċjati ma’ Schengen fl-2012, 47 025 ġew ippreżentati minn persuni nazzjonali ta’ Stati mingħajr viża tal-Balkani tal-Punent. [6] Ir-rata ta’ rikonoxximent hija kkalkulata bħala sehem tad-deċiżjonijiet pożittivi (dwar l-istatus ta’ refuġjat, il-protezzjoni sussidjarja jew l-istatus umanitarju) mill-għadd totali ta’ deċiżjonijiet fl-ewwel istanza. [7] Din iċ-ċifra partikolarment għolja għall-persuni nazzjonali Albaniżi aktarx kienet influwenzata mid-deċiżjoni li titneħħa l-Albanija mil-lista ta’ pajjiżi ta’ oriġini sikuri, meħuda mill-Conseil d’État Franċiż f’Marzu 2012. [8] Hemm xi ftit diskrepanza bejn iċ-ċifri rrapportati mill-Frontex u dawk miġbura mill-Eurostat. Il-proporzjon bejn it-talbiet għall-ażil bla bażi u r-rimpatrijazzjonijiet huwa kkalkulat abbażi taċ-ċifri ta' kull xahar rrappurtati mill-FRONTEX. [9] Skont l-Eurostat, il-persuni nazzjonali tal-ħames Stati mingħajr viża sottomettew 7 865 applikazzjoni fil-Ġermanja, fl-Isvezja, fl-Isvizzera, fil-Belġju u fil-Lussemburgu f’Ottubru 2012. Skont il-FRONTEX, fl-istess xahar, ġew irrimpatrijati ftit aktar minn 1 000 persuna nazzjonali tal-Balkani tal-Punent minn dawn il-ħames Stati Membri u mill-Istati Assoċjati ma’ Schengen. [10] Bejn l-2011 u l-2012, l-għadd ta' skoperti ta’ qsim illegali tal-fruntieri ħodor (bejn il-punti tal-qsim tal-fruntieri) żdied minn 26 244 għal 34 839. [11] Bejn l-2011 u l-2012, l-għadd ta' skoperti ta’ qsim illegali fuq il-punti tal-qsim tal-fruntieri żdied minn 1 421 għal 2 387. [12] Skont digriet ġdid maħruġ mill-Ministeru tal-Intern Albaniż, qabel ma jkunu jistgħu japplikaw għal bidla f'isimhom fl-Albanija, iċ-ċittadini jridu jiksbu ċertifikat mingħand il-pulizija tal-fruntiera li jindika li dawn mhumiex fuq il-lista ta’ projbizzjoni ta’ dħul fix-Schengen. [13] Ċittadin ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ressaq ilment kontra l-Ministeru tal-Intern tas-Serbja, fejn jallega li r-raġuni li għaliha ġie pprojbit milli jidħol fis-Serbja kienet id-diskriminazzjoni etnika. Il-każ tiegħu ġie miċħud minn qorti lokali fl-2012. [14] Is-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali Federali Ġermaniża fil-proċediment 1 BvL 10/10, it-18 ta’ Lulju 2012. [15] F'Ottubru-Novembru 2011, kien hemm żieda f'daqqa simili ta' applikazzjonijiet għall-ażil minn ċittadini Albaniżi fil-Belġju, li ġiet xprunata minn xniegħat li skonthom id-dritt għall-ażil ingħata għal raġunijiet ekonomiċi. Dik iż-żieda f'daqqa naqset malajr daqskemm bdiet. [16] COM(2011) 290.