Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 — Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna”

(COM(2020) 380 final)

(2020/C 429/33)

Relatur: Antonello PEZZINI (IT-I) Korelatur: Lutz RIBBE (DE/III)

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 17.6.2020 Bażi legali L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Deċiżjoni tal-Bureau 21.1.2020 Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 31.8.2020 Adottata fil-plenarja 18.9.2020 Sessjoni plenarja Nru 554 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 209/5/4

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ l-isforzi li għamlet il-KE biex tiżviluppa strateġija għall-bijodiversità għall-2030 bħala wieħed mill-perkorsi lejn il-Patt Ekoloġiku Ewropew u lejn il-qafas globali dwar il-bijodiversità propost mill-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika.

1.1.1. Jiddispjaċih, fl-istess ħin, li ma ntlaqgħux r-rakkomandazzjonijiet kontinwi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri għal applikazzjoni aktar preċiża tal-politika dwar il-bijodiversità.

1.2. Fil-fehma tal-KESE, l-istrateġija għall-bijodiversità hija t-triq li għandna nieħdu sabiex il-bijodiversità Ewropea titpoġġa fil-qalba tal-irkupru wara l-COVID-19, li jkun ta’ benefiċċju għan-nies, għall-klima u għall-pjaneta.

1.3. Fl-UE jeħtieġ li jiżdiedu b’mod sinifikanti l-isforzi biex jiġu protetti r-riżorsi naturali li fadal, permezz ta’ impenji kostanti ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ komunikazzjoni immirati lejn is-soċjetà u, b’mod partikolari, lejn iż-żgħażagħ, billi jiġu enfasizzati l-aspetti pożittivi tal-miżuri ta’ protezzjoni.

1.4. Għal dan il-għan, il-KESE jqis, bi qbil mal-Kummisjoni, li jeħtieġ li jiġu estiżi d-daqs taż-żoni protetti, u b’mod partikolari dawk li huma protetti b’mod rigoruż, billi jitnaqqas kemm jista’ jkun possibbli, l-impatt fuq l-agrikoltura u l-forestrija, għalkemm dan bl-ebda mod ma huwa biżżejjed biex jitrażżan it-tnaqqis tal-bijodiversità.

1.5. Għal din ir-raġuni, fil-fehma tal-KESE, jeħtieġ li jiżdiedu b’mod sinifikanti l-isforzi għar-restawr tal-ħabitats u għall-ġlieda kontra t-tnaqqis tal-ispeċijiet li prinċipalment huma dovuti għall-implimentazzjoni mhux adegwata tal-qafas legali u għan-nuqqas ta’ finanzjament għall-miżuri meħtieġa.

1.6. Skont il-KESE, għandha tiġi enfasizzata l-importanza tal-konnettività ekoloġika; u f’dan il-kuntest, għandu jinħoloq network trans-Ewropew ta’ protezzjoni tan-natura, u b’hekk jinstab rimedju għan-nuqqas metodoloġiku tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

1.7. Il-KESE jirrikonoxxi li l-implimentazzjoni tal-objettivi għar-restawr teħtieġ objettivi ġodda li jkunu legalment vinkolanti kif ukoll finanzjament adegwat u awtonomu. Madankollu, għandhom jiġu mħeġġa wkoll il-miżuri li jittieħdu b’mod volontarju.

1.8. Il-KESE jiddispjaċih li fil-pjan finanzjarju l-ġdid għall-perjodu 2021-2027 ma hemm l-ebda ħjiel għall-integrazzjoni sħiħa, effettiva u konsistenti tal-bijodiversità, u jqis li dan huwa sinjal ta’ tħassib li għad hemm diskrepanzi sinifikanti bejn il-kliem u l-azzjoni. Dan huwa evidenti wkoll mid-diversi rapporti tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri ppubblikati matul l-aħħar sentejn dwar il-kwistjoni tal-inkompatibbiltà bejn il-politiki dwar l-agrikoltura, il-klima u l-bijodiversità.

1.9. Il-KESE jenfasizza li l-bdiewa u s-sidien tal-foresti ma jistgħux ikunu mistennija jġorru l-piż finanzjarju għall-protezzjoni tal-bijodiversità. Minflok, li huma jipprovdu “ben u valur pubbliku” għandha tkun opportunità interessanti ta’ sors ta’ introjtu għalihom. Iqis li attenzjoni konkreta għal din il-kwistjoni tista’ tiġi inkluża fil-Pjan ta’ Rkupru Ekonomiku l-ġdid permezz ta’ investimenti mmirati biex jipproteġu dak li jinsab fl-istrateġija permezz ta’ persunal u mezzi.

1.10. Il-KESE jqis li huwa essenzjali li xi partijiet miż-żoni protetti għandhom ikunu soġġetti għal protezzjoni rigoruża (ġestjoni mingħajr intervent). B’hekk biss jistgħu jseħħu proċessi naturali puri (u mhux “ġestiti”).

1.11. Il-KESE jinnota li l-mira ta’ 10 % taż-żoni ta’ prijorità fis-settur agrikolu mhijiex riflessa fil-proposta għar-riforma tal-PAK li bħalissa qed tiġi diskussa, li ssemmi biss “perċentwal minimu” mingħajr ma tindika ċifra konkreta. Il-Kumitat jirrakkomanda li kwalunkwe objettiv li jiġi deċiż għandu jkun realistiku u kondiviż.

1.12. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir it-tisħiħ tal-infrastruttura ekoloġika, u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżviluppaw u jimplimentaw strateġija koerenti għall-infrastruttura ekoloġika.

1.13. L-UE għandha tagħmel networks trans-Ewropej għall-infrastruttura ekoloġika (TEN-G) prijorità ta’ investiment u tipprovdilhom finanzjament adegwat u immirat.

1.14. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tfassal strateġija b’saħħitha u komprensiva għall-foresti u għas-settur tal-foresti.

2. Kuntest

2.1. L-istrateġija għall-bijodiversità, jiġifieri id-diversità tal-ħajja fid-dinja, inklużi l-ekosistemi, il-komunitajiet, l-ispeċijiet u r-riżorsi ġenetiċi, hija prerekwiżit għall-benesseri sostenibbli u għall-benesseri tal-bniedem. Hija riżorsa fiha nnifisha u tipprovdi firxa wiesgħa ta’ servizzi tal-ekosistema essenzjali għas-soċjetà, mill-provvista tal-ikel u tal-ilma ħelu għad-dakkir u l-prevenzjoni tal-għargħar. Minbarra kunsiderazzjonijiet purament materjali, hemm ukoll raġunijiet etiċi u morali għall-protezzjoni tal-bijodiversità.

2.2. L-azzjoni tal-UE fil-qasam tal-bijodiversità hija bbażata fuq diversi artikoli tat-TFUE: — Artikolu 4(2)(e), li jistabbilixxi l-kompetenza kondiviża tal-UE fil-qasam tal-ambjent; — Artikolu 11, li jinkludi rekwiżiti għall-ħarsien tal-ambjent; — Artikolu 191, li jirregola l-azzjoni tal-UE fil-qasam tal-ambjent. Barra minn hekk, l-UE hija parti għall-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Bijodiversità, iffirmata f’Rio de Janeiro fl-1992 (1).

2.3. Fil-leġislazzjoni sekondarja, l-UE għandha diversi atti legali maħsuba għall-protezzjoni u l-ġestjoni sostenibbli tal-ħabitats naturali u tal-ispeċijiet fil-periklu, kif ukoll biex jikkontribwixxu għall-integrazzjoni tal-bijodiversità fil-politiki u fl-azzjonijiet tal-UE.

2.5. Madankollu, minkejja l-istrumenti legali eżistenti u l-ħafna wegħdiet politiċi dwar t-twaqqif tat-telf tal-bijodiversità, din hija mhedda serjament: — fl-1998 kienet diġà ġiet ippreżentata strateġija tal-UE għall-bijodiversità, u fl-2001 il-kapijiet ta’ stat u ta’ gvern tal-UE impenjaw ruħhom, fil-qafas tal-istrateġija ta’ Göteborg, biex iwaqqfu t-telf tal-bijodiversità sal-2010, li dak iż-żmien kien diġà affetwat minn “aċċelerazzjoni drastika” fl-Ewropa, u biex jirrestawraw il-ħabitats u s-sistemi naturali fl-istess perjodu ta’ żmien; — fl-2006, il-KE ppreżentat pjan ta’ azzjoni dwar il-bijodiversità (6), li kien jinkludi 160 miżura, biex tintlaħaq il-mira stabbilita għall-2010. Madankollu, din il-mira ma ntlaħqitx, u dan kien u għadu dovut għall-fatt li kien hemm diskrepanzi ċari bejn l-ambizzjonijiet u r-realtà, li l-KESE kkritika ripetutament f’diversi opinjonijiet; — f’Mejju 2011, wara l-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika li tenfasizza l-ħtieġa li titjib is-sensibilizzazzjoni tal-opinjoni pubblika dwar il-vantaġġi tar-rispett tal-bijodiversità (Artikolu 13), l-UE ppreżentat strateġija oħra għall-bijodiversità, li kienet tinkludi miżuri simili ħafna għal dawk tal-istrateġiji u d-diversi programmi ta’ azzjoni ambjentali preċedenti tal-UE, li kienu ġew adottati sadanittant. Din l-istrateġija kellha ttemm it-telf tal-bijodiversità u d-degradazzjoni tas-servizzi tal-ekosistemi fl-Unjoni Ewropea sal-iskadenza l-ġdida tal-2020; — fl-2017, il-Kummissjoni adottat pjan ta’ azzjoni biex tgħin lill-Istati Membri jikkonservaw l-ispeċijiet u l-ħabitats: 15-il azzjoni li kellhom jitwettqu sal-2019, biex jiġu implimentati d-direttivi dwar il-ħarsien tan-natura.

2.6. Il-programmi kollha tal-UE dwar il-bijodiversità dejjem stabbilew miri ambizzjużi ħafna, li l-KESE dejjem appoġġja. Madankollu, ir-riżultati kienu fqar wisq. Bir-riżultat li kważi kwart tal-ispeċijiet tal-annimali u tal-pjanti selvaġġi fl-Ewropa bħalissa jinsabu f’riskju ta’ estinzjoni, l-insetti u d-dakkara qed jonqsu b’mod rapidu u l-kundizzjonijiet tal-ekosistemi qed imorru dejjem aktar għall-agħar tant li ma għadhomx kapaċi jipprovdu bis-sħiħ is-servizzi siewja tagħhom. Dawn is-sitwazzjonijiet ta’ degradazzjoni jirriżultaw f’telf soċjoekonomiku enormi għall-pajjiżi tal-UE.

2.7. Il-ħames kawżi prinċipali għat-telf tal-bijodiversità — it-tibdil fl-użu tal-art u tal-baħar, l-isfruttament eċċessiv tar-riżorsi naturali, it-tniġġis, it-tibdil fil-klima u l-introduzzjoni u t-tixrid ta’ speċijiet eżotiċi invażivi — iggravaw aktar, u b’hekk ikkanċellaw, fil-biċċa l-kbira, l-effetti pożittivi parzjali tal-azzjonijiet li ttieħdu biex titwaqqaf il-problema.

2.8. L-UE għandha responsabbiltà kbira, b’mod partikolari permezz tal-politiki agrikoli u tas-sajd tagħha, li fihom tiddefinixxi l-qafas ta’ politika u tipprovdi biljuni ta’ euro. Għalkemm ġie rikonoxxut b’mod konsistenti għal aktar minn 20 sena li dawn is-setturi jridu jiġu riformati, kważi ma sar xejn s’issa. F’dan ir-rigward, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għad-diversi rapporti tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri ( 7 ) , li wħud minnhom huma reċenti ħafna, u jinnota li sfortunatament dawn ġew kważi kompletament injorati fid-dokumenti rilevanti tal-KE, tal-Kunsill u tal-Parlament.

2.9. Rapport ippubblikat fl-2019 tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-servizzi Ekosistemiċi (IPBES) wissa dwar estinzjoni aċċellerata tal-ispeċijiet u tnaqqis fis-saħħa tal-ekosistemi fil-livell globali. Ir-rapport jagħmilha ċara wkoll li t-telf tal-bijodiversità ma jistax jitnaqqas jew jitwaqqaf mingħajr bidliet fundamentali u strutturali fis-soċjetà. L-awturi tar-rapport jistennew li t-trasformazzjoni meħtieġa se ssib oppożizzjoni qawwija minn dawk li jibbenefikaw mill-istatus quo. Madankollu, fl-interess pubbliku, huwa possibbli u neċessarju li din is-sitwazzjoni tingħeleb ( 8 ) . Stħarriġ tal-Ewrobarometru li sar fl-Istati Membri tal-UE f’Diċembru 2018 (b’aktar minn 27 000 persuna li wieġbu) indika sensibilizzazzjoni dejjem akbar fost iċ-ċittadini tal-UE dwar is-sinifikat u l-importanza tal-bijodiversità.

2.10. Ikun xieraq li tiġi inkluża referenza b’saħħitha għall-protezzjoni tal-bijodiversità fl-Aġenda Territorjali Ewropea, imsemmija wkoll fil-Programm tal-Presidenza Ġermaniża tal-Kunsill ( 9 )

3. Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030

3.1. L-istrateġija Ewropea għall-bijodiversità għall-2030 għandha l-għan li tikseb, fil-biċċa l-kbira, l-objettivi stabbiliti fl-istrateġiji preċedenti.

3.2. Dan l-approċċ huwa bbażat fuq rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill, li l-UE u l-Istati Membri tagħha jeħtiġilhom jagħtu eżempju u jżidu l-isforzi tagħhom biex jiġġieldu kontra t-telf tal-bijodiversità u jirrestawraw l-ekosistemi. F’Diċembru 2019, il-Kunsill ta gwida strateġika għall-bijodiversità għall-2030, f’konformità mal-Patt Ekoloġiku. Il-Kunsill enfasizza l-ħtieġa urġenti li jittieħdu miżuri fil-livelli kollha fuq skala globali biex jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità, u impenja ruħu li: — jintegra l-bijodiversità fil-politiki rilevanti kollha tal-UE, l-ewwel u qabel kollox fil-Politika Agrikola Komuni (PAK) il-ġdida; — jelimina s-sussidji li huma ta’ ħsara għall-bijodiversità; — itejjeb ir-reviżjoni tal-implimentazzjoni u r-rapportar tal-politiki, tal-azzjonijiet u tal-impenji fil-qasam tan-natura u l-bijodiversità; — iwettaq integrazzjoni sħiħa, effettiva u koerenti tal-bijodiversità fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-qafas finanzjarju pluriennali tal-UE għall-perjodu 2021-2027; — iħaffef il-pass tat-tranżizzjoni lejn ekonomija effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, sikura, ċirkolari u newtrali għall-klima li tipproteġi u tirrestawra wkoll il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema; — jagħmel il-flussi finanzjarji nazzjonali u internazzjonali, speċjalment fil-qasam tal-akkwist pubbliku, koerenti mal-qafas globali dwar il-bijodiversità.

3.3. Il-KESE ħa l-opportunità biex jesprimi l-fehmiet tiegħu dwar il-politika dwar il-bijodiversità f’għadd ta’ okkażjonijiet ( 10 ) , u jinnota għal darb’oħra li hemm nuqqas ta’ rieda politika u mhux ta’ bażi legali. Fil-fatt, dak li l-Kunsill iddeċieda f’Diċembru 2019, u li huwa parzjalment rifless fl-istrateġija, mhuwiex ġdid, u għad hemm ir-riskju li dan ma jitwettaqx fil-prattika.

3.4. L-istrateġija l-ġdida tal-UE għall-bijodiversità m’għandhiex biss l-għan li tipproteġi u tirrestawra n-natura fl-Ewropa, iżda tindirizza wkoll, b’mod aktar deċiżiv minn strateġiji preċedenti, il-kwistjonijiet tas-servizzi tal-ekosistema. Hija aktar ċara dwar l-objettivi tar-restawr tal-ħabitats mitlufa u tistabbilixxi linja għall-objettivi tal-UE fil-qasam tal-bijodiversità għall-COP 15, il-Konferenza tal-Partijiet deċiżiva dwar il-bijodiversità, li hija ppjanata li ssir fl-2021.

3.5. L-istrateġija għall-bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi tliet objettivi għal network koerenti ta’ żoni protetti: — jiġu protetti legalment mill-inqas 30 % taż-żoni terrestri tal-UE u 30 % tal-ibħra tagħha, u jiġu integrati l-kurituri ekoloġiċi f’network naturali trans-Ewropew veru u proprju; — terz ta’ dawn iż-żoni jkunu soġġetti għal protezzjoni rigoruża, jiġifieri 10 % taż-żoni terrestri tal-UE tal-ibħra tagħha — jiġu ġestiti b’mod effettiv iż-żoni protetti kollha, jiġu stabbiliti objettivi u miżuri ċari ta’ konservazzjoni u tali żoni jiġu soġġetti għal monitoraġġ adegwat.

3.6. Bil-għan li jiġu restawrati l-ekosistemi degradati u fraġli (li fir-rigward tagħhom għad ma hemmx fis-seħħ qafas legali effettiv) u li titnaqqas il-pressjoni fuq il-bijodiversità, huma previsti għadd ta’ azzjonijiet li, fost l-oħrajn, għandhom l-għan li: — jiżviluppaw proposta għal qafas legali ġdid għar-restawr tan-natura; — sal-2030, jirrestawraw żoni vasti ta’ ekosistemi degradati u b’livell għoli ta’ karbonju, jevitaw id-deterjorament tax-xejriet u tal-istat ta’ konservazzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet, u jiżguraw li mill-inqas 30 % ta’ dawn il-ħabitats u l-ispeċijiet jirreġistraw stat ta’ konservazzjoni sodisfaċenti jew tal-inqas xejra pożittiva; — iwaqqfu u jreġgħu lura n-nuqqas ta’ għasafar u ta’ insetti tal-art agrikola, u b’mod partikolari tad-dakkara; — inaqqsu l-użu u r-riskji tal-pestiċidi kimiċi b’50 %, u jsir l-istess fir-rigward tal-użu tal-pestiċidi l-aktar perikolużi; — jallokaw mill-inqas 10 % tal-art agrikola għal “żoni ta’ interess ekoloġiku”, li jinkludu elementi tal-pajsaġġ b’bijodiversità għolja; — jassenjaw mill-inqas 25 % tal-art agrikola għall-biedja organika u jtejbu b’mod sinifikanti t-tixrid ta’ prattiki agroekoloġiċi; — iħawlu mill-inqas 3 biljun siġra, b’konformità sħiħa mal-prinċipji ekoloġiċi, u jipproteġu l-foresti primarji u antiki li għadhom jeżistu; — jagħmlu progressi sinifikanti fir-riabilitazzjoni tal-ħamrija kkontaminata; — irrestawr ta’ 25 000 km ta’ xmajjar tal-UE għal stat ta’ ilma ġieri; — inaqqsu b’50 % l-għadd ta’ speċijiet fil-Lista l-Ħamra mhedda minn speċijiet aljeni invażivi; inaqqsu t-telf tan-nutrijenti li jinsabu fil-fertilizzanti b’mill-inqas 50 % u l-użu tal-fertilizzanti b’mill-inqas 20 %; — jagħtu pjan ambizzjuż ta’ ekoloġizzazzjoni urbana lill-bliet b’minimu ta’ 20 000 abitant; — jeliminaw l-użu ta’ pestiċidi kimiċi f’żoni sensittivi, bħalma huma ż-żoni ekoloġiċi urbani tal-UE; — inaqqsu sostanzjalment l-effetti negattivi, dovuti wkoll għas-sajd u għall-attivitajiet ta’ estrazzjoni f’qiegħ il-baħar, fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats sensittivi, sabiex jerġa’ jiġi stabbilit stat ekoloġiku tajjeb; — jevitaw il-qabdiet inċidentali ta’ speċijiet protetti, jew inaqqsuhom għal livell li jippermetti l-irkupru sħiħ tal-popolazzjonijiet u li ma jipperikolax l-istat ta’ konservazzjoni tagħhom.

3.7. Dawn l-objettivi se jintlaħqu, fost oħrajn, permezz tal-implimentazzjoni tal-miżuri li ġejjin: — jinħolqu l-kundizzjonijiet għal bidla trasformattiva bit-tnedija ta’ proċess ġdid li jtejjeb il-governanza tal-bijodiversità u jiżgura li l-Istati Membri jintegraw l-impenji stabbiliti fl-istrateġija fil-politiki nazzjonali tagħhom; — jiżdiedu l-isforzi biex tiġi implimentata u infurzata l-leġislazzjoni ambjentali tal-UE; — jiġu allokati EUR 20 biljun kull sena għall-bijodiversità permezz ta’ sorsi varji, inklużi fondi tal-UE u fondi nazzjonali u privati, billi jiġu integrati kunsiderazzjonijiet dwar il-kapital naturali u l-bijodiversità fil-prattiki kummerċjali; — l-UE titpoġġa fuq quddiem nett fid-dinja fl-indirizzar tal-kriżi globali tal-bijodiversità, billi jiġu mobilizzati l-għodod ta’ azzjoni esterna u sħubiji internazzjonali kollha għal qafas globali ambizzjuż ġdid tan-NU għall-bijodiversità; — tissaħħaħ il-protezzjoni ċivili billi tiġi definita politika tal-UE mmirata biex ittejjeb il-possibbiltajiet ta’ rispons immedjat f’każ ta’ nirien fil-foresti madwar l-Ewropa; — l-istabbiliment ta’ timijiet reġjonali tat-tifi tan-nar fl-Istati Membri individwali sabiex tiżdied il-flessibbiltà tal-azzjoni f’każ ta’ nirien fil-foresti; — jiġi ffaċilitat it-taħriġ tas-soċjetà ċivili fl-Istati Membri kollha, billi jintużaw bażijiet reġjonali u jinħolqu timijiet żgħar li jippermettu rispons rapidu.

3.8. Sabiex tippermetti din il-bidla meħtieġa u trasformattiva, il-KE biħsiebha toħloq qafas ta’ governanza Ewropew ġdid għall-bijodiversità. F’dan il-kuntest, se jiġi stabbilit mekkaniżmu ta’ monitoraġġ u ta’ rieżami bbażat fuq sett ta’ indikaturi miftiehma ċari. Fl-2023, se tiġi vvalutata l-ħtieġa ta’ approċċ għall-governanza legalment vinkolanti.

3.9. Il-KE tqiegħed l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-liġi ambjentali tal-UE fil-qalba tal-istrateġija tagħha. Huwa ppjanat, minn naħa, li tiġi intensifikata l-kooperazzjoni mal-Istati Membri u ma’ networks Ewropej, spetturi, pulizija u prosekuturi u, min-naħa l-oħra, li jissaħħaħ ir-rwol tas-soċjetà ċivili.

3.10. L-istrateġija ippreżentata hija għall-UE, iżda l-Kummissjoni tenfasizza li se tingħata aktar attenzjoni lill-protezzjoni tal-bijodiversità fuq livell bilaterali u multilaterali, u żżid li l-UE hija lesta biex tieħu rwol ewlieni f’koalizzjoni mmexxija minn ambizzjonijiet kbar għall-bijodiversità fil-15-il Konferenza tal-Partijiet għall-KDB.

3.11. Il-pjan ta’ azzjoni tal-istrateġija l-ġdida għall-2030 jipprevedi madwar 40 miżura li għandhom jiġu adottati fl-erba’ snin li ġejjin, kif indikat fl-iskeda indikattiva mehmuża mal-proposta ta’ din l-istrateġija l-ġdida.

4. Kummenti ġenerali

4.1. Il-KESE jilqa’ l-isforzi li għamlet il-KE biex tiżviluppa strateġija għall-bijodiversità għall-2030 bħala wieħed mill-perkorsi lejn il-Patt Ekoloġiku Ewropew u lejn il-qafas globali dwar il-bijodiversità propost mill-KDB.

4.2. It-telf bla preċedent tal-bijodiversità u t-tixrid tal-pandemiji devastanti qed jibagħtu messaġġ ċar: wasal iż-żmien li nikkunsidraw mill-ġdid ir-relazzjoni tagħna man-natura. Fil-fehma tal-KESE, l-istrateġija għall-bijodiversità hija t-triq li għandna nieħdu sabiex il-bijodiversità Ewropea titpoġġa fil-qalba tal-irkupru wara l-COVID-19, li jkun ta’ benefiċċju għan-nies, għall-klima u għall-pjaneta. It-telf tal-bijodiversità u l-kriżi klimatika huma interdipendenti u jinfluwenzaw lil xulxin. Il-ħarsien u r-restawr tal-foresti, tal-ħamrija u tal-artijiet mistagħdra b’mod konsistenti, u l-ħolqien ta’ żoni ekoloġiċi fil-bliet, huma importanti biex tinkiseb il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima sal-2030.

4.3. L-istrateġija għall-bijodiversità tirrikonoxxi din il-konnessjoni: fl-UE għandhom jiżdiedu b’mod sinifikanti l-isforzi biex jiġu protetti r-riżorsi naturali li għadhom jeżistu, għalhekk jeħtieġ li a) jiġu estiżi ż-żoni protetti, b’mod partikolari dawk protetti b’mod rigoruż. Madankollu, dan bl-ebda mod mhu biżżejjed biex jitwaqqaf it-tnaqqis tal-bijodiversità (mhux biss f’termini ta’ għadd ta’ speċijiet, iżda fuq kollox f’termini ta’ konsistenza tal-popolazzjonijiet rispettivi, fejn huwa rreġistrat tnaqqis drammatiku, kif jixhdu l-imwiet ta’ insetti f’żoni kbar). Din hija r-raġuni għaliex huma meħtieġa wkoll b) sforzi konsiderevoli biex jiġu rrestawrati l-ħabitats. Il-KESE jappoġġja b’mod espliċitu ż-żewġ għanijiet.

4.4. Il-KESE jaqbel mal-KE li t-tnaqqis tal-ispeċijiet u tal-ħabitats protetti huwa prinċipalment minħabba l-implimentazzjoni mhux adegwata tal-qafas legali u nuqqas ta’ finanzjament suffiċjenti. Il-qafas legali eżistenti (prinċipalment id-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats) jiffoka fuq speċijiet u ħabitats fil-periklu, iżda l-protezzjoni tal-bijodiversità tmur ferm lil hinn, kif muri mill-fatt li dawn id-Direttivi ma jkoprux l-insetti jew id-dakkara, kif ukoll ma jkoprux is-servizzi tal-ekosistema jew l-infrastruttura ekoloġika.

4.5. Il-KESE għalhekk jappoġġja l-proposti tal-KE biex tikkunsidra l-introduzzjoni ta’ strumenti legali addizzjonali jekk l-Istati Membri ma jimplimentawx b’mod rapidu l-objettivi l-ġodda fis-snin li ġejjin. Il-KESE jenfasizza wkoll li l-kwalità tal-protezzjoni u l-prattika tajba fil-livell tal-Istati Membri, bħall-miżuri ta’ protezzjoni volontarji, għandhom jiġu rikonoxxuti u mħeġġa.

4.6. Minbarra l-fatturi msemmija diġà, il-KESE jinnota li hemm fatturi addizzjonali li jikkawżaw it-tnaqqis, fost oħrajn l-imġiba tal-bniedem.

4.7. Il-KESE jaqbel mal-analiżi tal-Kummissjoni li t-tnaqqis drammatiku kontinwu tal-bijodiversità jirrikjedi espansjoni sinifikanti tan-network taż-żoni protetti. B’mod partikolari, s’issa għadha ma ngħatatx l-attenzjoni meħtieġa għall-protezzjoni tal-proċessi naturali. Il-mira l-ġdida ta’ 10 % ta’ żoni protetti b’mod rigoruż se tbiddel dan. Dawn il-miżuri għandhom impatt pożittiv fuq il-klima, fuq il-protezzjoni tad-dakkara u tal-insetti, kif ukoll fuq it-titjib taż-żamma tal-ilma fit-territorju. Permezz tal-impożizzjoni tal-ħolqien ta’ network trans-Ewropew għall-ħarsien tan-natura, il-KE qed tfittex li tirrimedja n-nuqqas metodoloġiku tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u tenfasizza ġustament l-importanza tal-konnettività ekoloġika. Meta tagħmel dan, tmur lura wkoll għall-kwistjoni tal-infrastrutturi ekoloġiċi, li sfortunatament, wara l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2013) 249 final, ma ġietx segwita bid-determinazzjoni meħtieġa.

4.8. Il-KESE jirrikonoxxi li l-implimentazzjoni tal-miri ta’ restawr teħtieġ miri ġodda legalment vinkolanti. L-istrateġija għall-bijodiversità għall-2020 tistabbilixxi l-mira li jiġu restawrati 15 % tal-ekosistemi degradati. Il-kisba ta’ din il-mira kienet għalkollox inadegwata, partikolarment minħabba n-nuqqas ta’ natura legalment vinkolanti tagħha.

4.9. Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-istrateġija qed tindirizza b’mod aktar ċar il-kwistjoni tal-ħtiġijiet finanzjarji. Ilu magħruf li jonqos finanzjament adegwat: s’issa dan ikopri biss 20 % tal-ħtiġijiet taż-żoni ta’ protezzjoni naturali, inklużi dawk tan-network Natura 2000 ( 11 ) , u l-istimi finanzjarji tal-KESE dejjem kienu ogħla sew minn dawk tal-Kummissjoni.

4.10. Il-Kumitat esprima ruħu b’mod ċar li huwa favur linja ta’ finanzjament separata, li tkun indipendenti mill-baġit agrikolu, kif indikat ukoll mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

4.11. Fl-opinjoni tagħha, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri osservat li mhux ċar liema parti min-nefqa tal-PAK hija ddedikata għall-bijodiversità. Skont il-KE, madwar 8 % tal-baġit tal-UE intefaq fuq il-ħarsien tal-bijodiversità (EUR 86 biljun fil-perjodu 2014-2020). Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri tikkritika l-fatt li, minkejja dan, ma jistgħux jitkejlu l-effetti pożittivi.

4.12. Dan huwa dovut ukoll għall-fatt li programmi tat-tieni pilastru, li huma partikolarment effettivi f’termini ta’ bijodiversità, mhux biss mhumiex iffinanzjati biżżejjed, iżda fil-parti l-kbira tagħhom huma mfassla b’mod li ftit li xejn jattira lill-bdiewa f’ħafna Stati Membri. Għal bosta snin, il-KESE appoġġja wkoll soluzzjonijiet li, pereżempju, kienu jagħmluha aktar faċli għall-bdiewa li jadottaw miżuri biex jippromovu l-bijodiversità, inkluż, fost oħrajn, inċentiv suffiċjenti. Il-KESE jenfasizza li l-ħarsien tal-bijodiversità, li għandu jkun meħtieġ ukoll mill-bdiewa u s-sidien tal-foresti, ma għandux ikun a spejjeż tagħhom mil-lat ekonomiku. L-għoti ta’ dan il-“ben pubbliku” għandu jsir pjuttost opportunità ta’ dħul interessanti għall-bdiewa stess.

4.13. Il-Kummissjoni ssemmi l-ħtieġa ta’ EUR 20 biljun fis-sena. Il-fatt li mhux speċifikat a) kif dan l-ammont ta’ EUR 20 biljun huwa kkalkulat, u lanqas b) kif din il-ħtieġa għandha tkun koperta, jikkostitwixxi waħda mid-dgħufijiet deċiżivi tal-istrateġija għall-bijodiversità.

4.14. Il-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid ma jipprevedix dan l-ammont. Dan huwa sorprendenti peress li f’Diċembru 2019 il-Kunsill talab integrazzjoni sħiħa, effettiva u koerenti tal-bijodiversità fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-qafas finanzjarju pluriennali l-ġdid għall-perjodu 2021-2027 (ara l-punt 3.2). Fi kwalunkwe każ, il-KESE ma jsib l-ebda ħjiel ta’ dak imsemmi hawn fuq, u jqis li dan huwa sinjal preokkupanti li għad hemm diskrepanzi sinifikanti bejn il-kliem u l-azzjoni.

4.15. Il-KESE jikkritika l-fatt li, f’din l-istrateġija għall-bijodiversità, il-KE tonqos għal darb’oħra milli timplimenta r-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill ta’ Diċembru 2019 dwar l-appoġġ finanzjarju għall-miżuri ta’ protezzjoni tal-bijodiversità, u ma tipproponix miżuri effettivi biex jintemmu s-sussidji kollha li huma ta’ ħsara għall-bijodiversità. Barra minn hekk, b’rabta mat-talba tal-Kunsill biex titjieb ir-reviżjoni tal-implimentazzjoni u r-rappurtar fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura u ż-żamma tal-bijodiversità, il-Kummissjoni għadha ma pproponietx strumenti adegwati.

4.16. Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li, għall-biċċa l-kbira taż-żoni protetti, il-prattiki ta’ ġestjoni sostenibbli huma modi adegwati biex jinżammu jew jiġu promossi valuri għolja ta’ bijodiversità. Madankollu, il-KESE jqis li huwa essenzjali li parti miż-żoni protetti tkun soġġetta għal ħarsien rigoruż, li jikkorrispondi għal ġestjoni ta’ nuqqas ta’ intervent. Huwa biss b’dan il-mod li l-proċessi naturali jkunu jistgħu jiġu protetti b’mod effettiv.

4.17. Il-KESE, għaldaqstant, jilqa’ l-fatt li l-perċentwali ta’ żoni protetti b’mod rigoruż għandu jiżdied b’mod sinifikanti, u jenfasizza li l-protezzjoni tal-proċessi naturali hija essenzjali għall-ħarsien tal-bijodiversità, speċjalment fi żminijiet ta’ bidliet drammatiċi fil-klima. Jintlaqa’tajjeb il-fatt li qed tingħata prijorità għolja għall-protezzjoni rigoruża (ġestjoni mingħajr intervent) tal-foresti primarji u antiki. Madankollu, il-KESE jirrimarka li, mingħajr kumpens finanzjarju sostanzjali, se jkun diffiċli li jiġu protetti b’mod effettiv il-foresti primarji u dawk antiki li huma proprjetà privata. B’rabta ma’ dan, il-KESE jenfasizza u jfaħħar l-azzjoni tal-NGOs ambjentali, li joperaw bħala gwardjani tal-ambjent, u l-interventi kontinwi tal-pumpieri, impenjati fid-difiża tat-territorji, li ħafna drabi huma kkaratterizzati minn aspetti sinifikanti tal-bijodiversità. Fir-rigward ta’ foresti primarji u antiki li huma proprjetà tal-istat, il-KESE xtaq jara rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-imblukkar ta’ attivitajiet ta’ qtugħ. It-tilwim attwali dwar il-protezzjoni tal-foresti f’diversi Stati Membri tal-UE juri li hemm pressjoni ekonomika sinifikanti wkoll fuq żoni proprjetà tal-Istat.

4.18. Il-KESE jenfasizza li l-politika agrikola komuni għandha tiġi adattata għall-għanijiet tal-politika dwar il-bijodiversità, il-liġi Ewropea dwar il-klima ( 12 ) , l-istrateġija mill-Għalqa sal-Platt u għall-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew.

4.19. Il-KESE jiddeplora l-fatt li l-aħħar qafas finanzjarju pluriennali propost, kif ukoll il-pjan Ewropew ta’ rkupru, ma jinkludu l-ebda nefqa addizzjonali għall-protezzjoni tal-bijodiversità.

4.20. Il-KESE jqis importanti li jkun hemm strateġija b’saħħitha u komprensiva għall-foresti u għas-settur tal-foresti. Dan huwa meħtieġ b’mod partikolari għaliex l-UE ma għandhiex politika komuni dwar il-foresti bbażata fuq il-leġislazzjoni.

4.21. Il-KESE jinnota li l-mira ta’ 10 % taż-żoni ta’ prijorità fis-settur agrikolu mhijiex riflessa fil-proposta għar-riforma tat-tieni pilastru tal-PAK li qed tiġi diskussa bħalissa, li ssemmi biss “perċentwal minimu” mingħajr ma tindika ċifra konkreta. Huwa sinjal estremament negattiv li din il-ħtieġa hija, minn naħa, rikonoxxuta mill-KE, iżda, min-naħa l-oħra, ma titqiesx fil-proċess parallel ta’ riforma.

4.22. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir it-tisħiħ tal-infrastruttura ekoloġika, u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżviluppaw u jimplimentaw strateġija koerenti għall-infrastruttura ekoloġika. L-UE għandha tagħmel networks trans-Ewropej għall-infrastruttura ekoloġika (TEN-G) prijorità ta’ investiment u tipprovdilhom finanzjament adegwat u immirat.

4.23. Minbarra l-miri ta’ restawr legalment vinkolanti, tħabbret inizjattiva regolatorja ġdida għall-estensjoni ta’ siti protetti, jekk l-Istati Membri jonqsu milli jikkonformaw mar-rekwiżiti u r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni. Il-KESE jikkunsidra tali leġislazzjoni essenzjali jekk l-Istati Membri ma jagħmlux bidla radikali fil-ħarsien tal-bijodiversità. L-inizjattiva leġislattiva mħabbra għall-2024 għandha għalhekk twassal għall-iżvilupp ta’ direttiva b’kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ għall-bijodiversità, li tindirizza wkoll in-nuqqasijiet l-oħra msemmija f’din l-Opinjoni, u li għandha tkun akkumpanjata minn valutazzjoni tal-impatt, li tippermetti valutazzjoni aħjar tal-aspetti kummerċjali.

Brussell, it-18 ta’ Settembru 2020. Luca JAHIER Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika.

(2) Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KE (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7).

(3) Id-Direttiva tal-Kunsill 79/409/KEE (ĠU L 103, 25.4.1979, p. 1), magħrufa bħala d-Direttiva dwar l-Għasafar, u d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7).

(4) Id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19).

(5) Ir-Regolament (UE) Nru 1143/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 317, 4.11.2014, p. 35).

(6) COM(2006) 216 final.

(7) Ara, per eżempju, l-Opinjoni Nru 7/2018 rigward il-proposti tal-Kummissjoni għal regolamenti relatati mal-Politika Agrikola Komuni għall-perjodu wara l-2020 (ĠU C 41, 1.2.2019, p. 1). u r-Rapport Speċjali 13/2020: Bijodiversità agrikola: il-kontribuzzjoni mill-PAK ma waqqfitx it-tnaqqis.

(8) IPBES, Summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services (Sommarju għal dawk li jfasslu l-politika tar-rapport ta’ valutazzjoni globali dwar il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema), 2018.

(9) Il-Karta ta’ Leipzig u l-Aġenda Urbana għall-UE.

(10) ĠU C 195, 18.8.2006, p. 96; ĠU C 97, 28.4.2007, p. 6; ĠU C 161, 13.7.2007, p. 48; ĠU C 317, 23.12.2009, p. 75; ĠU C 306, 16.12.2009, p. 42; ĠU C 48, 15.2.2011, p. 150; ĠU C 24, 28.1.2012, p. 111; ĠU C 67, 6.3.2014, p. 153; ĠU C 487, 28.12.2016, p. 14; ĠU C 129, 11.4.2018, p. 90; ĠU C 62, 15.2.2019, p. 226 u ĠU C 47, 11.2.2020, p. 87.

(11) Ara COM(2010) 548 final, p. 13.

(12) F’Novembru 2018, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri kkritikat bil-kbir il-proposti tal-Kummissarju Hogan għar-riforma agrikola ta’ wara l-2020, u qisiet li dawn mhumiex konformi mal-objettivi ambjentali.