MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 195/15

Pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni skont l-Artikolu 50(2)(a) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel

(2016/C 195/09)

Din il-pubblikazzjoni tikkonferixxi d-dritt ta’ oppożizzjoni għall-applikazzjoni skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 (1).

DOKUMENT UNIKU

“ŠOLTANSKO MASLINOVO ULJE”

Nru tal-UE HR-PDO-0005-01346 – 19.6.2015

DOP ( X ) IĠP ( )

1. Isem

“Šoltansko maslinovo ulje”

2. Stat Membru jew pajjiż terz

Il-Kroazja

3. Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1. Tip ta’ prodott

Klassi 1.5. Żjut u xaħmijiet (butir, marġerina, żejt, eċċ.)

3.2. Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1)

Iż-żejt taż-żebbuġa straverġni magħruf bħala “Šoltansko maslinovo ulje” [żejt taż-żebbuġa ta’ Šolta] huwa żejt miksub direttament mill-frotta tas-siġar taż-żebbuġ b’mezzi mekkaniċi biss.

Meta jitqieħed fis-suq, “Šoltansko maslinovo ulje” għandu jkollu dawn il-proprjetajiet fiżikokimiċi:

— il-proporzjon ta’ aċidi grassi ħielsa għandu jkun ≤ 0,70 %, il-valur tal-perossidu għandu jkun ≤ 7,0 mmol O2/kg. L-estinzjoni speċifika fid-dawl UV għandha tkun K270 ≤ 0,220, K232 ≤ 2,50 u ∆K≤ 0,010

u l-proprjetajiet organolettiċi:

— ta’ lewn aħdar safrani, b’riħa ta’ weraq taż-żebbuġ u ta’ frott aħdar (riħa ta’ frott ħadrani), normalment b’aromi ta’ fjuri u frott. L-iktar aroma ta’ frott komuni hija tal-banana, Għandu togħma pjaċevoli għalkemm ħorra u qawwija.

Iż-żejt ma għandu l-ebda difett organolettiku, bil-medjani tar-riħa ta’ frott, u ta’ kemm hu ħorr u qawwi ta’ ≥ 1 kull waħda, bl-għadd ta’ medjani ta’ proprjetajiet pożittivi organolettiċi li jrid ikun ≥ 5.

3.3. Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

“Šoltansko maslinovo ulje” jiġi prodott mill-frotta tal-varjetajiet awtoktoni taż-żebbuġ magħrufa bħala Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u Oblica. Minn tal-inqas 50 % għandu jkun ġej mill-varjetà Levantinka, filwaqt li l-proporzjon tal-varjetajiet Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u Oblica flimkien għandu jkun minn tal-inqas 95 %. Il-5 % jew inqas li jifdal jistgħu jkunu ġejjin minn varjetajiet oħra mkabbra fl-imsaġar ta’ Šolta u, minħabba l-perċentwal baxx, ma jkollhom l-ebda effett fuq il-proprjetajiet definittivi tal-prodott.

3.4. Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

L-istadji kollha tal-produzzjoni ta’ “Šoltansko maslinovo ulje”, mit-tkabbir sal-ġbir taż-żebbuġ sal-ipproċessar f’żejt, għandhom iseħħu kollha fiż-żona ġeografika msemmija fil-punt 4.

3.5. Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-taħkik, l-ippakkjar, eċċ. al-prodott li jirreferi għalih l-isem irreġistrat

Sabiex jinżammu l-proprjetajiet speċifiċi tal-prodott u l-kwalità taż-żejt, “Šoltansko maslinovo ulje” għandu jiġi bottiljat fiż-żona ġeografika msemmija fil-punt 4. Peress li Šolta hija gżira, parti mill-ġarr taż-żejt isir bil-baħar. Dan ifisser li d-dawl, it-temperatura u fatturi naturali oħra jista’ jkollhom impatt negattiv fuq il-kwalità tal-prodott, u l-proprjetajiet organolettiċi taż-żejt taż-żebbuġa jistgħu jinbidlu. Għal dik ir-raġuni, “Šoltansko maslinovo ulje” ma jistax jiġi ppakkjat barra miż-żona ġeografika ddefinita. L-oriġini u t-traċċabbiltà tal-prodott huma garantiti minn sistema ta’ garanziji, u jkun aktar diffiċli li dawn jinkisbu barra miż-żona ta’ produzzjoni. “Šoltansko maslinovo ulje” għandu jkun ibbottiljat fi fliexken tal-ħġieġ skuri li jkollhom volum li ma jaqbiżx il-litru.

3.6. Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar tal-prodott li jirreferi għalih l-isem irreġistrat

—

4. Deskrizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

Iż-żona ta’ produzzjoni ta’ “Šoltansko maslinovo ulje” tinkorpora l-gżira ta’ Šolta u s-seba’ gżejjer żgħar qrib ir-raħal ta’ Maslinica: Polebrnjak, Saskinja, Balkun, Kamik, Šarac, Grmej u Stipanska, li jagħmlu mal-muniċipalità ta’ Šolta. Šolta hija gżira fl-arċipelagu tad-Dalmazja ċentrali, li jinsab fi Split-Dalmazja. Huwa mifrud mill-Kroazja kontinentali u mill-gżira ta’ Čiovo li tinsab fit-tramuntana bil-Kanal ta’ Split, mill-gżira ta’ Brač fil-Lvant bil-Bibien ta’ Split, u mill-gżira ta’ Drvenik Veli fil-Punent bil-Kanal ta’ Šolta.

5. Rabta maż-żona ġeografika

Speċifiċità taż-żona ġeografika

Il-fatturi naturali:

It-tipi ta’ ħamrija tal-gżira ta’ Šolta għandhom l-elementi ta’ klima xagħrija Mediterranja. Dawn jirriflettu kombinament tal-blata tal-ġir-Dolomita, l-art ħotbija u l-klima. It-taħlita ta’ fatturi li joħolqu l-ħamrija wasslu għal tip partikolari ta’ ħamrija f’din iż-żona xagħrija Mediterranja, kif ukoll ħamrija ħamra u regosol.

Il-gżira ta’ Šolta tinsab f’żona ġeografika ristretta, fil-qalba tal-hekk imsejħa żona Ewromediterranja tal-Adrijatiku tal-Lvant. F’termini ta’ klima u veġitazzjoni, dan huwa reġjun tal-kosta Adrijatika b’kundizzjonijiet mikroekoloġiċi partikolari, ikkaraterizzat bl-iktar ammont ta’ xita baxx u l-ogħla temperatura annwali medja. Il-karatterisitiċ ewlenin tal-klima tal-gżira ta’ Šolta huma xtiewi ħfief u sjuf xotti, bi tliet darbiet aktar xita fix-xhur li l-aktar li tagħmel xita fihom, milli fl-aktar xhur xotti. L-ammont ta’ xita tul l-iktar xhur xotti huwa inqas minn 40 mm. Is-sjuf huma sħan, xotti u xemxin. Il-gżira ta’ Šolta għandha temperatura medja annwali tal-arja ta’ 16 °C u ammont medju tax-xita ta’ 847 mm u tifforma parti minn reġjun xott bi sħana medja. L-iktar li tagħmel xita huwa lejn l-aħħar tal-ħarifa u l-bidu tax-xitwa, meta jkun hemm attività ċiklonika qawwija, u fir-rebbiegħa, f’Marzu u f’April. L-inqas li tagħmel xita huwa f’Lulju. Il-gżira ta’ Šolta tinsab fl-aktar parti xemxija tal-Kroazja, b’2 713-il siegħa ta’ xemx fis-sena, b’medja ta’ madwar 7,4 sigħat fil-ġurnata.

L-irjieħ li jaħkmu fuq Šolta huma l-Bora, ix-Xlokk u l-Majjistral. Il-Bora huwa riħ xott, kiesaħ u li jifforma buffuri u huwa komuni l-aktar fix-xitwa u fil-bidu tar-rebbiegħa. Ix-Xlokk huwa riħ umdu, sħun u monotonu, u jkun segwit minn xita qawwija. Il-Majjistral huwa l-iktar komuni fis-sajf, minħabba l-veloċitajiet differenti li bihom jisħnu l-baħar u l-art.

Fatturi umani:

Peress li l-imsaġar taż-żebbuġ tal-gżira ta’ Šolta jinsabu l-aktar f’terren xagħri inaċċessabbli li mhux tajjeb għal tipi oħra ta’ produzzjoni agrikola, sal-lum il-ġurnata l-produtturi jaħdmu, u jiġbru ż-żebbuġ, bil-mod tradizzjonali: l-art tinħadem bl-idejn, billi tintuża għodda tal-id (zappuna u fies), filwaqt li l-ħaxix jitneħħa bl-id u jinqata’ billi jintużaw minġel jew rinġla bil-marloġġ. Iż-żebbuġ jitneħħa mis-siġra billi jiġu mriegħda l-friegħi u billi jitgħadda moxt minn bejn il-friegħi, dejjem bl-idejn, biex b’hekk iż-żebbuġ jaqa’ f’xibka, fuq biċċa plastik jew fuq liżar mifruxa taħt is-siġar. Biex jinġabar iż-żebbuġ bl-idejn huwa permess l-użu ta’ mxat tal-plastik jew għodda tal-id li triegħed il-friegħi. Wieħed mill-metodi speċifiċi użati mill-bdiewa tal-lokal biex iżidu l-ammont ta’ żebbuġ li jagħmlu s-siġar, u b’hekk jinġabar iżjed, fil-gżira ta’ Šolta huwa t-tilqim. Dan huwa metodu ta’ riproduzzjoni veġitattiva li fih fergħa tal-varjetà Oblica titlaqqam ma’ fergħa tal-varjetà Levantinka (sinonimu: Šoltanka).

L-ispeċifiċità tal-prodott

L-ispeċifiċità u l-kwalità ta’ “Šoltansko maslinovo ulje” huma riżultat tal-varjetajiet awtoktoni Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u l-varjetà Oblica użati biex jipproduċuh. Bejniethom, dawn il-varjetajiet jammontaw għal aktar minn 95 % tal-imsaġar taż-żebbuġ diversi f’Šolta. L-iktar post fejn il-preżenza tal-varjetà Levantika (sinonimu: Šoltanka) hija qawwija huwa fil-gżira ta’ Šolta.

Riċerka dwar il-komponenti volatili ta’ kampjuni taż-żejt taż-żebbuġa mill-gżira ta’ Šolta wriet il-preżenza ta’ għadd kbir ta’ komposti fenoliċi, li jwasslu għar-riħa ta’ weraq taż-żebbuġa u ta’ frott aħdar, jew l-hekk imsejħa riħa ta’ frott ħadrani. L-aktar komposti komuni huma (E)-2-ezenal (Z)-3-ezenol, filwaqt li l-aċetat tal-ezil jagħti l-aroma ta’ frott (ta’ banana).

Instab li ż-żejt taż-żebbuġa tal-varjetajiet Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u Oblica għandhom livell għoli ta’ kontenut ta’ polifenol (antiossidant naturali), li jżomm liż-żejt milli jeħżien u jżommu frisk u aromatiku għal żmien twil (M. Žanetić et al; Influences of polyphenolic compounds on the oxidative stability of virgin olive oils from selected autochthonous varieties, Journal of Food, Agriculture and Environment, 2013).

Għall-varjetà Levantinka (sinonimu: Šoltanka), instab li l-proprjetajiet tar-riħa u tat-togħma huma bilanċjati, filwaqt li nstab li l-varjetà Oblica għandha riħa ta’ frott b’saħħitha, b’togħma inqas ħorra u qawwija (M. Žanetić et al; Ispitivanje fenolnih spojeva i senzorski profil dalmatinskih djevičanskih maslinovih ulja [Riċerka dwar il-komposti fenoliċi u l-profil organolettiku taż-żjut straverġni tad-Dalmazja], Pomologia Croatica vol. 17, No 1-2, 2011).

L-ewwel kitbiet li jsemmu ż-żejt taż-żebbuġa mill-gżira ta’ Šolta jmorru lura sew fl-istorja. Il-kittieb Mihovilović kiteb li “… l-gżira ta’ Šolta kienet taqa’ taħt il-belt ta’ Split u tul il-ħakma Venenzjana, mill-1409 sal-1797, l-agrikoltura fil-gżira ta’ Šolta kienet is-sors ta’ provvista għall-belt ta’ Split. Il-gżira ta’ Šolta tat l-inbid, iż-żejt taż-żebbuġa, ċereali, frott imnixxef u għads” (M. A. Mihovilović, Otok Šolta-monografija [The island of Šolta – A monograph], 1990).

Il-pubblikazzjoni tal-parroċċa ta’ San Stiefnu tistqarr li “Šolta hija mimlija siġar taż-żebbuġ tal-varjetajiet Levantinka, Griega, jew, kif inhuma magħrufa fil-Kroazja kontinentali, tal-varjetà Šoltanka, u hemm fiha lista ta’ għadd kbir ta’ bdiewa li jkabbruhom b’suċċess partikolari.” (Il-pubblikazzjoni tal-parroċċa ta’ San Stiefnu, Nada, Grohote, 1979).

Sal-lum il-ġurnata, l-isem “Šoltansko maslinovo ulje” jintuża fit-taħdit (noti tat-twassil u irċevuti, il-koperattiva Eko Rast Šolta, il-kamra għad-dewqan Kapja i Bokun, 2011, 2013 u 2014).

Rabta kawżali bejn iż-żona ġeografika u l-kwalità jew il-karatteristiċi tal-prodott

Il-kwalità ta’ “Šoltansko maslinovo ulje” ġejja minn dawn il-fatturi li jistabbilixxu r-rabta kawżali: il-klima, id-disponibbiltà tal-varjetajiet awtoktoni, l-għarfien u l-esperjenza tal-produtturi fil-proċessi tal-produzzjoni u t-tradizzjoni storika tat-tkabbir taż-żebbuġ.

Il-kundizzjonijiet klimatiċi fiż-żona agrikola definita, li huma kkaratterizzati minn sjuf sħan, xotti u xemxin u xtiewi ħfief, iwasslu għat-tkabbir ta’ siġar taż-żebbuġ tal-varjetajiet Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u Oblica, għaldaqstant is-sottotip tal-klima “Csa” li huwa prevalenti fil-gżira ta’ Šolta huwa magħruf ukoll bħala l-klima tat-tkabbir taż-żebbuġ. L-irjieħ li jonfħu fuq il-gżira wkoll għandhom inluwenza b’saħħitha fuq l-imsaġar ta’ Šolta. Bis-saħħa tar-riħ kiesaħ u xott tal-Bora, jiġifieri l-massi tal-arja kesħin u xotti li jaslu mal-Bora, l-infestazzjonijiet u l-mard tal-pjanti ma joħolqux ħsara sinifikanti għall-imsaġar taż-żebbuġ ta’ Šolta. Ir-riħ umdu u sħun tax-Xlokk, li jkun segwit minn xita qawwija, huwa komuni tul ix-xhur tas-sajf u huwa partikolarment importanti u milqugħ peress li jipprovdi l-ammont meħtieġ ta’ ndewwa għaż-żebbuġ. Ir-riħ tal-Majjistral, li jaħkem f’Mejju u f’Ġunju, huwa importanti tul il-perjodu tal-inwar u l-pollinazzjoni, meta ż-żebbuġ jagħmel l-inwar u l-frott.

L-ispeċifiċità u l-kwalità ta’ “Šoltansko maslinovo ulje” huma bbażati fuq l-imsaġar taż-żebbuġ ta’ Šolta billi bejniethom, il-varjetajiet tal-Levantinka (sinonimu: Šoltanka) u Oblica jammontaw għal aktar minn 95 % tal-imsaġar taż-żebbuġ fil-gżira ta’ Šolta, u l-Levantinka (sinonimu: Šoltanka) hija l-iktar varjetà mifruxa, billi 50-60 % tal-imsaġar taż-żebbuġ ta’ din il-gżira huma ta’ din il-varjetà. “Šoltansko maslinovo ulje” huwa kkaratterizzat minn aroma ta’ frott, b’riħa ħafifa ta’ banana, u b’togħma xi ftit ħorra u qawwija.

Il-produtturi żviluppaw għarfien u esperjenza konsiderevoli biex jaħkmu t-terren xagħri u mhux aċċessibbli li fih jitħawlu l-imsaġar taż-żebbuġ ta’ Šolta. Sal-lum il-ġurnata, l-imsaġar taż-żebbuġ jinħadmu bl-idejn jew bl-użu ta’ għodod żgħar u tradizzjonali. Il-ġbir taż-żebbuġ bl-idejn ifisser li ż-żebbuġ jista’ jintagħżel fl-imsaġar taż-żebbuġ, fil-post, u jintagħżel iż-żebbuġ l-iktar f’saħħtu u li jkun fl-aqwa stat, għall-produzzjoni ta’ “Šoltansko maslinovo ulje”. B’dan il-mod tiġi żgurata l-konsistenza fil-kwalità taż-żejt. Fl-istess waqt, il-produtturi fil-gżira ta’ Šolta jużaw metodu ta’ tilqim tal-varjetà Oblica mal-varjetà Levantinka (sinonimu: Šoltanka), li joħolqu siġar hekk imsejħa mħalltin. Dan itejjeb il-fertilità tas-siġar tal-varjetà Oblica u jkabbar il-ġabra.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-ispeċifikazzjoni

(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-Regolament)

http://www.mps.hr/UserDocsImages/HRANA/SOLTANSKO%20MASLINOVO%20ULJE/Izmijenjena%20specifikacija%20proizvoda%20Šoltansko%20maslinovo%20ulje_16.3.2016_133943.pdf

(1) ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1.