L-EU ETS bħalissa topera fis-27 Stat Membru tal-UE, fl-Iżlanda, fil-Liechtenstein u fin-Norveġja, kif ukoll fir-Renju Unit sal-aħħar tal-2020. Mill-1 ta’ Jannar 2020, l-EU ETS hija marbuta wkoll mas-suq tal-karbonju Żvizzeru (ara l-Kapitolu 2.2). Mill-2021, minbarra l-UE u l-pajjiżi taż-ŻEE/EFTA, l-EU ETS se tkopri l-installazzjonijiet li jiġġeneraw l-elettriku fl-Irlanda ta’ Fuq. Din tirregola l-emissjonijiet minn kważi 11 000 impjant tal-enerġija u installazzjonijiet tal-manifattura kif ukoll madwar 600 operatur ta’ inġenji tal-ajru li jtiru lejn/minn l-ajruporti taż-ŻEE. Din tkopri madwar 38 % tal-emissjonijiet GHG tal-UE. Mill-Fażi 3 tal-EU ETS(2013-2020)*, is-setturi b’installazzjonijiet stazzjonarji regolati mill-EU ETS huma industriji intensivi fl-enerġija, inkluż impjanti tal-enerġija u impjanti oħrajn ta’ kombustjoni, b’input nominali termiku ta’ >20MW (ħlief installazzjonijiet ta’ skart perikoluż jew muniċipali), raffineriji taż-żejt, fran tal-kokk, produzzjoni ta’ ħadid u azzar, gagazza tas-siment, ħġieġ, ġir, brikks, ċeramika, polpa, karta u bord, aluminju, petrokimiċi, ammonijaka, aċidu nitriku, adipiku, gliossali u gliossiliku, qbid ta’ CO2, trasport f’pipelines u ħżin ġeoloġiku ta’ CO2. Il-kamp ta' applikazzjoni tal-avjazzjoni tal-EU ETS kien limitat għal titjiriet fi ħdan iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) fil-perjodu 2013-2016, biex jinżamm il-momentum fl-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO) għal ftehim internazzjonali għall-kontroll tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-avjazzjoni. Biex ikompli jiġi promoss il-momentum u tiġi ffaċilitata l-operazzjonalizzazzjoni tal-Iskema ta’ Kumpens u Tnaqqis tal-Karbonju għall-Avjazzjoni Internazzjonali (CORSIA) u sabiex tiġi ffaċilitata l-operazzjonalizzazzjoni tal-iskema, fl-2017 il-limitazzjoni għat-titjiriet intra-ŻEE ġiet estiża sal-2023 (ara l-Kapitolu 4). L-EU ETS tkopri emissjonijiet ta’ diossidu tal-karbonju (CO2), emissjonijiet ta’ ossidu nitruż (N2O) mill-produzzjoni ta’ aċidu nitriku, adipiku, gliossali u gliossiliku u emissjonijiet ta’ perfluworokarburi (PFC) mill-produzzjoni tal-aluminju. Għalkemm il-parteċipazzjoni fl-EU ETS hija obbligatorja, f’xi setturi jiġu inklużi biss installazzjonijiet akbar minn ċertu daqs. Barra minn hekk, il-pajjiżi parteċipanti jistgħu jeskludu installazzjonijiet żgħar (li jarmu inqas minn 25 000 tunnellata ta’ CO2e) mis-sistema jekk ikun hemm miżuri alternattivi u ekwivalenti fis-seħħ. Fil-fażi 4 (2021-2030), l-emittenti żgħar ħafna (b’emissjonijiet irrapportati ta’ inqas minn 2 500 tunnellata ta’ CO2e fl-aħħar tliet snin) jistgħu jiġu esklużi mill-EU ETS soġġett għall-eżistenza ta’ arranġamenti simplifikati ta’ monitoraġġ biex jivvalutaw il-kwantità tal-emissjonijiet tagħhom. Il-pajjiżi parteċipanti jistgħu jżidu wkoll aktar setturi u GHGs fl-EU ETS (l-hekk imsejħa “inklużjoni fakultattiva”). * Informazzjoni dwar il-fażijiet 1 u 2 tal-EU ETS tinstab hawnhekk: https://ec.europa.eu/clima/policies/ets/pre2013_en

Skont ir-rapporti tal-Artikolu 21 ippreżentati mill-pajjiżi parteċipanti fl-2020, fl-2019 kien hemm total ta’ 10 569 installazzjoni koperta mill-ETS, bil-permess tal-ETS meħtieġ.

L-emissjonijiet mill-bijomassa użata mill-installazzjonijiet tal-ETS żdiedu b’4 % fl-2019 meta mqabbla mas-sena ta’ qabel, filwaqt li l-emissjonijiet mill-faħam naqsu bi 19 %, u dan ikkontribwixxa għat-tnaqqis sinifikanti ta’ 15 % fl-emissjonijiet mis-settur tal-enerġija. Fir-rigward tal-karburanti biss, u kif kien il-każ fis-snin preċedenti, il-karburanti maħruqa fl-EU ETS fl-2019 baqgħu fil-maġġor parti assoluta fossili. Madankollu, 29 pajjiż irrapportaw ukoll użu tal-bijomassa b’rabta mal-2 197 installazzjoni (20,8 % tal-installazzjonijiet kollha). Il-Litwanja rrappurtat l-ogħla perċentwal ta’ emissjonijiet mill-bijomassa meta mqabbla mal-emissjonijiet koperti mill-EU ETS għal kull pajjiż: 68 % Żewġ pajjiżi (LI u MT) ma rrapportaw l-ebda użu tal-bijomassa. Fl-2019, l-emissjonijiet totali mill-bijomassa ammontaw għal madwar 170 miljun tunnellata ta’ CO2 (11 % tal-emissjonijiet irrapportati tal-ETS), żieda ċara mill-145 miljun tunnellata ta’ CO2 fl-2018 (8 % tal-emissjonijiet irrapportati tal-ETS). Minn dawn, 99,2 % ġew ikklassifikati b’rata żero . Fl-2019, għall-ewwel darba ġie rrappurtat li jintuża ammont żgħir ta’ bijofjuwil. Żewġ operaturi tal-inġenji tal-ajru (wieħed fil-DE u wieħed fl-SE) irrapportaw li jkopru 0,01 % tal-emissjonijiet tal-avjazzjoni tal-ETS tal-2019.

Fil-kategoriji ta’ installazzjoni bbażati fuq l-emissjonijiet annwali , id-data għall-2019 turi li, bħal fis-snin preċedenti, 72 % tal-installazzjonijiet huma tal-kategorija A, 21 % huma tal-kategorija B u 7 % huma tal-kategorija C. 6 053 installazzjoni ġew irrapportati bħala “installazzjonijiet b’emissjonijiet baxxi” (57 % tat-total).

Rigward l-attivitajiet tal-EU ETS elenkati b’mod addizzjonali għal emissjonijiet mhux tas-CO2, hemm rapporti ta’ permessi maħruġa fi 13-il pajjiż għall-aluminju primarju u għall-perfluworokarburi (PFCs) (DE, FR, EL, ES, IS, IT, NL, NO, RO, SE, SI, SK u UK), filwaqt li għall-produzzjoni ta’ aċidu nitriku u N2O hemm rapporti ta’ permessi maħruġa f’21 pajjiż (bl-eċċezzjonijiet li huma CY, DK, EE, IE, IS, LI, LU, LV, MT, u SI). Is-setturi l-oħrajn tal-N2O – il-produzzjoni ta’ aċidu adipiku u l-produzzjoni ta’ aċidu gliossali u gliossiliku huma rrapportati fi tliet pajjiżi (DE, FR u IT) u f’żewġ pajjiżi (DE u FR), rispettivament. In-Norveġja u l-Awstrija biss iddikjaraw attivitajiet għall-qbid u għall-ħżin tas-CO2.

Bħal fis-sena ta’ qabel, seba’ pajjiżi (ES, FR, HR, IS, IT, SI u UK) użaw il-possibbiltà li jeskludu l-emittenti żgħar mill-EU ETS f’konformità mal-Artikolu 27 tad-Direttiva dwar l-EU ETS. L-emissjonijiet esklużi għall-2019 ammontaw għal 3,81 miljun tunnellata ta’ CO2 (madwar 0,25 % tal-emissjonijiet totali tal-EU ETS stazzjonarji, meta mqabbla ma’ 0,17 % is-sena ta’ qabel).

Skont is-sottomissjonijiet tal-Artikolu 21 fl-2020, bħal fis-snin preċedenti, s’issa tmien pajjiżi (BE, DK, FR, HR, HU, LI, LT u NL) ħadu vantaġġ mid-dispożizzjoni offruta mill-Artikolu 13 tar-Regolament dwar il-Monitoraġġ u r-Rapportar (MRR) li jawtorizzaw l-użu ta’ pjanijiet simplifikati ta’ monitoraġġ f’każijiet ta’ riskju baxx għal installazzjonijiet stazzjonarji. Fil-każ tal-operaturi ta’ inġenji tal-ajru b’emissjonijiet baxxi, żewġ pajjiżi rrapportaw l-użu ta’ din id-dispożizzjoni għall-2019 (BE u IS).

Fl-2019, 611-il operatur tal-inġenji tal-ajru ġew irrappurtati li għandhom pjan ta’ monitoraġġ (7 % inqas mill-2018). 50 % (308) tal-operaturi rrapportati kienu kummerċjali, filwaqt li l-50 % l-oħra (303) ma kinux kummerċjali. Total ta’ 262 (43 %) ikkwalifikaw bħala emittenti żgħar (meta mqabbla ma’ 287 (44 %) fl-2018).

2.2 Ir-Reġistru tal-Unjoni u r-Reġistru tat-Tranżazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea (EUTL)

Ir-Reġistru tal-Unjoni u r-Reġistru tat-Tranżazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea (EUTL) jintraċċaw is-sidien tal-kwoti ġenerali u dawk tal-avjazzjoni u t-tranżazzjonijiet billi jirreġistraw l-ammonti miżmuma fil-kontijiet u t-tranżazzjonijiet bejn il-kontijiet. Barra minn hekk, dawn is-sistemi jirreġistraw l-emissjonijiet ta’ installazzjonijiet stazzjonarji u ta’ operaturi ta’ inġenji tal-ajru, u l-konformità mal-obbligi li jirriżultaw minn dawn l-emissjonijiet. Iż-żewġ sistemi jitħaddmu u jinżammu mill-Kummissjoni, filwaqt li l-amministraturi tar-reġistru nazzjonali fil-pajjiżi parteċipanti jibqgħu jkunu l-punt ta’ kuntatt għad-detenturi u r-rappreżentanti tal-kontijiet (kumpaniji jew persuni fiżiċi). Filwaqt li r-Reġistru tal-Unjoni jżomm kontijiet u jirreġistra informazzjoni dwar il-konformità, l-EUTL jivverifika, jirreġistra u jawtorizza awtomatikament it-tranżazzjonijiet kollha bejn il-kontijiet, u b’hekk jiżgura li t-trasferimenti kollha jikkonformaw mar-regoli tal-EU ETS. Id-data rreġistrata fir-Reġistru tal-Unjoni u l-EUTL hija sors importanti ta’ informazzjoni għal diversi tipi ta’ rapportar dwar l-ETS, bħall-kalkolu tal-indikatur tal-eċċess tar-Riżerva tal-Istabbiltà tas-Suq (ara l-Kapitolu 3.3) u r-rapportar magħmul mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA). L-EUTL jipprovdi wkoll trasparenza fl-EU ETS, bil-pubblikazzjoni* ta’ informazzjoni dwar il-konformità tal-installazzjonijiet stazzjonarji u tal-operaturi tal-inġenji tal-ajru mad-dispożizzjonijiet tal-ETS u dwar it-tranżazzjonijiet bejn il-kontijiet. * L-informazzjoni ppubblikata mill-EUTL tista’ tinstab fuq: https://ec.europa.eu/clima/ets/

Ir-Reġistru tal-Unjoni, l-EUTL, u s-sit pubbliku tal-EUTL, kienu kompletament operazzjonali għal 365 ġurnata erbgħa u għoxrin siegħa kuljum matul l-2019, b’interruzzjonijiet żgħar biss li jammontaw għal total ta’ madwar 7 sigħat minħabba titjib tekniku.

Mill-1 ta’ Jannar 2019, il-Kummissjoni ssospendiet il-proċessi kollha għar-Renju Unit relatati mal-allokazzjoni mingħajr ħlas, l-irkantar u l-iskambju ta’ krediti internazzjonali, skont il-miżuri ta’ salvagwardja biex titħares l-integrità ambjentali tal-EU ETS f’każijiet fejn il-liġi tal-UE ma tibqax tapplika għal Stat Membru li jirtira mill-UE. Din is-sospensjoni tneħħiet awtomatikament fl-1 ta’ Frar 2020, meta daħal fis-seħħ il-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE u żgura li l-installazzjonijiet tar-Renju Unit u l-operaturi tal-inġenji tal-ajru jsegwu l-obbligi ta’ konformità tagħhom li jirriżultaw mill-emissjonijiet tal-2019 u l-2020.

Il-ftehim dwar ir-rabta bejn l-EU ETS u l-ETS tal-Iżvizzera daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2020. Biex iħaddmu r -rabta bejn is-sistemi ta’ skambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, il-partijiet qablu li jistabbilixxu soluzzjoni provviżorja għall-kollegament taż-żewġ reġistri u li tippermetti t-trasferiment tal-kwoti bejniethom. Is-soluzzjoni provviżorja bdiet topera fil-21 ta’ Settembru 2020.

F’Marzu 2019, ġie adottat ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/1122 li jistabbilixxi r-regoli għall-funzjonament tar-Reġistru tal-Unjoni fil-perjodu 2021-2030. L-implimentazzjoni teknika tar-regoli l-ġodda introdotti mir-Regolament għadha għaddejja u l-funzjonalitajiet il-ġodda se jkunu disponibbli fir-Reġistru tal-Unjoni mill-1 ta’ Jannar 2021.

3. FUNZJONAMENT TAS-SUQ TAL-KARBONJU FL-2019

Dan il-kapitolu jipprovdi informazzjoni dwar l-aspetti relatati mal-provvista u d-domanda tal-kwoti tal-EU ETS. It-taqsima tan-naħa tal-provvista tinkludi informazzjoni dwar il-limitu massimu, l-allokazzjoni mingħajr ħlas, l-irkant, id-deroga mill-irkant sħiħ għall-produzzjoni tal-elettriku u tas-sħana (l-Artikolu 10c), il-programm NER300 u l-preparazzjonijiet għall-Fondi għall-Innovazzjoni u l-Modernizzazzjoni, kapitolu dwar skemi ta’ kumpens tal-ispejjeż indiretti tal-karbonju, u l-użu ta’ krediti internazzjonali.

Min-naħa tad-domanda, tingħata informazzjoni dwar il-kwantità ta’ emissjonijiet verifikati. Imbagħad jiġi ppreżentat l-ibbilanċjar tal-elementi differenti tal-provvista u d-domanda tal-kwoti fis-suq tal-karbonju permezz tar-riżerva tal-istabbiltà tas-suq (MSR).

3.1. Provvista: kwoti mqiegħda fiċ-ċirkolazzjoni

3.1.1. Limitu massimu