MT    MT MT 
 
MT    MT  KUMMISSJONI EWROPEA 
Brussel 10.5.2010 
SEG(2010) 411 finali 
  
AVVIŻ MILL-KUMMISSJONI 
Linji Gwida dwar Restrizzjonijiet Vertikali 
 
MT 2   MT AVVIŻ MILL-KUMMISSJONI 
Linji Gwida dwar Restrizzjonijiet Vertikali 
(Test b'rilevanza g ħaż-ŻEE) 
 
WERREJ Paragrafi Pa ġna 
I. INTRODUZZJONI 1-7  
1. L-G ħan tal-Linji Gwida 1-4  
2. L-Applikabbiltà tal-Artikolu 101 g ħal akkordji vertikali 5-7  
II. AKKORDJI VERTIKALI LI ĠENERALMENT JAQG ĦU 
BARRA MILL-AMBITU TAL-ARTIKOLU 101(1) 8-22  
1. Akkordji ta' importanza minuri u impri żi żgħar u ta' daqs 
medju (SMEs) 8-11  
2. Akkordji ta' a ġenzija 12-21  
2.1 Definizzjoni ta’ akkordji ta’ a ġenzija 12-17  
2.2 L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) g ħal akkordji ta’ 
aġenzija 28-21  
3. Akkordji ta' subkuntrattar 22  
III. APPLIKAZZJONI TAR-REGOLAMENT TA’ 
EŻENZJONI TA’ KATEGORIJA 23-73  
1. Żona ta’ sigurezza ma ħluqa mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija 23  
2. Ambitu tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 24-46  
2.1 Definizzjoni ta’ akkordji vertikali 24-26  2.2 Akkordji vertikali bejn kompetituri 27-28  2.3 Asso ċjazzjonijiet ta’ bejjieg ħa bl-imnut 29-30  
2.4 Akkordji vertika li li jinkludu dispo żizzjonijiet dwar drittijiet 
ta’ proprjetà intellettwali (IPRs) 31-45  
2.5 Relazzjoni ma’ regolamenti o ħra ta’ eżenzjoni ta’ kategorija 46  
 
MT 3   MT 3. Restrizzjonijiet fundamentali ta ħt ir-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija 47-59  
4. Ka żijiet individwali ta' restri zzjonijiet fundamentali fuq 
il-bejgħ li jistg ħu jaqgħu barra mill-ambitu tal-
Artikolu 101(1) jew jistg ħu jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-
Artikolu 101(3)  60-64  
5. Restrizzjonijiet esklu żi taħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija 65-69  
6. Separabbiltà 70-71  
7. Sensiela ta' prodotti mqassma permezz tal-istess sistema ta’ 
distribuzzjoni  72-73  
IV. IRTIRAR TAL-E ŻENZJONI TA’ KATEGORIJA U 
ESKLUŻJONI MILL-APPLIKAZZJONI 
TAR-REGOLAMENT TA’ E ŻENZJONI TA’ 
KATEGORIJA 74-85  
1. Pro ċedura għall-irtirar 74-78  
2. Esklu żjoni mill-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija 79-85  
V. DEFINIZZJONI TAS-S UQ U KALKOLU TAS-SEHEM 
MIS-SUQ 86-95  
1. Avvi ż tal-Kummissjoni dwar id-defin izzjoni tas-suq rilevanti 86  
2. Is-suq rilevanti g ħall-kalkolu tal-limitu tas-sehem mis-suq ta' 
30 % taħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 87-92  
3. Kalkolu tal-ishma mis-suq ta ħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija 93-95  
VI. POLITIKA TA' INFURZAR F'KA ŻIJIET INDIVIDWALI 96-229  
1. Il-qafas tal-anali żi 96-127  
1.1. Effetti negattivi tar-rest rizzjonijiet vertikali 100-105  
1.2. Effetti po żittivi tar-restrizzjoni jiet vertikali 106-109  
1.3. Metodolo ġija ta' anali żi 110-127  
1.3.1. Fatturi rilevanti g ħall-valutazzjoni ta ħt l-Artikolu 101(1) 111-121  
1.3.2. Fatturi rilevanti g ħall-valutazzjoni ta ħt l-Artikolu 101(3) 122-127  
 
MT 4   MT 2. Anali żi ta' restrizzjonijiet vertikali spe ċifiċi 128-229  
2.1. Marka unika  129-150  2.2. Distribuzzjoni esklu żiva 151-167  
2.3. Allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti 168-173  
2.4. Distribuzzjoni selettiva 174-188  2.5. Franchising 189-191  2.6. Fornitura esklu żiva 192-202  
2.7. Ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess  203-208  
2.8. Akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija  209-213  
2.9. Irbit 214-222  2.10. Restrizzjonijiet f uq il-prezz tal-bejg ħ mill-ġdid 223-229  
 
MT 5   MT I. INTRODUZZJONI 
1. L-G ħan tal-Linji Gwida 
(1) Dawn il-Linji Gwida jistipulaw il-prin ċipji għall-valutazzjoni ta' akkordji vertikali 
skont l-Artikolu 101 tat-Tr attat dwar il-Funzjoname nt tal-Unjoni Ewropea∗ (minn 
hawn 'il quddiem "l-Artikolu 101").1 L-Artikolu 1(1)(a) tar-Regolament tal-
Kummissjoni (UE) Nru 330/2010 tal-20 ta' April 2010 dwar l-applikazzjoni tal-
Artikolu 101(3) ta t-Trattat dwar il-Funzjoname nt tal-Unjoni Ewropea g ħal kategoriji 
ta' akkordji vertikali u pratti ċi miftiehma2 (minn hawn 'il quddiem "ir-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija")  (ara l-paragrafi 24 sa 46) jiddefinixxi t-terminu "akkordju 
vertikali". Dawn il-Linji Gwida huma ming ħajr ħsara għall-possibbiltà ta' 
applikazzjoni parallela tal-Artikolu 102 tat- Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni 
Ewropea (minn hawn 'il quddiem "l-Artikolu 102") g ħall-akkordji vertikali. Dawn il-
Linji Gwida huma st rutturati bil-mod li ġej: 
– It-Taqsima II (paragrafi 8 sa 22) tiddeskrivi l-akkordji vertikali li ġeneralment 
jaqgħu barra mill-ambitu tal-Artikolu 101(1); 
– It-Taqsima III (paragrafi 23 sa  73) tikkjarifik a l-kundizzjonijiet 
għall-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija; 
– It-Taqsima IV (paragrafi 74 sa 85) tiddeskrivi l-prin ċipji li għandhom x'jaqsmu 
mal-irtirar tal-e żenzjoni ta’ kategorija u s-so spensjoni tal-applikazzjoni 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija; 
– It-Taqsima V (paragrafi 86 sa 95) tipprovdi gwida dwar kif g ħandu jiġi definit 
is-suq rilevanti u kif g ħandhom ji ġu kkalkolati l-ishma mis-suq; 
– It-Taqsima VI (paragrafi 96 sa 229) tiddeskrivi l-qafas ġenerali ta' anali żi u 
l-politika ta' infurzar tal-Kummissjoni f'ka żijiet individwali dwar akkordji 
vertikali. 
(2) Tul il-Linji Gwida, l-anali żi tapplika kemm g ħal oġġetti kif ukoll g ħal servizzi, 
għalkemm ċerti restrizzjonijiet vertikali jintu żaw prinċipalment fid-distribuzzjoni 
ta' oġġetti. Bl-istess mod, jistg ħu jiġu konklużi akkordji vertikali kemm g ħal oġġetti 
finali u intermedji kif ukoll g ħal servizzi. Sakemm ma ji ġix dikjarat mod ie ħor, 
l-analiżi u l-argumenti f’dawn il-Linji Gwida japplikaw g ħat-tipi kollha ta' o ġġetti u 
servizzi u g ħal-livelli kollha tan-negozju. G ħalhekk it-terminu "prodotti" jinkludi 
kemm oġġetti u servizzi. It-terminu "fornitur" u "xerrej" jintu żaw għal-livelli kollha 
                                                 
∗ B’effett mill-1 ta’ Di ċembru 2009, l-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat KE saru l-Artikoli 101 u 102, 
rispettivament, tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”). L-Artikoli 81 u 81 
tat-Trattat KE huma essenzjalment identi ċi għall-Artikolu 101 u 102 tat-TFUE. G ħall-finijiet ta’ din 
il-Komunikazzjoni, referenzi g ħall-Artikoli 101 u 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni 
Ewropea g ħandhom, fejn xieraq, jinftiehmu b ħala referenzi g ħall-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat KE. 
It-TFUE introdu ċa wkoll ċerti tibdiliet fit-terminolo ġija, bħas-sostituzzjoni ta’ “Komunità” b’“Unjoni” 
u “suq komuni” b’“suq intern”. It-terminolo ġija tat-TFUE se tintu ża tul dawn il-Linji Gwida. 
1 Dawn il-Linji Gwida jissostitwixxu l-Avvi ż mill-Kummissjoni - Linji Gwida dwar Restrizzjonijiet 
Vertikali, ĠU C 291, 13.10.2000, p. 1. 
2 ĠU L 102, 23.4.2010, p.1. 
 
MT 6   MT tan-negozju. Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u dawn il-Linji Gwida ma 
japplikawx g ħal akkordji ma' konsumaturi finali fejn dawn tal-a ħħar ma 
jirrappreżentawx impri żi, peress li l-Artik olu 101 japplika biss g ħal akkordji bejn 
impriżi. 
(3) Permezz tal- ħruġ ta' dawn il-Linji Gwida, il-Kummissjoni g ħandha l-g ħan li tgħin 
lill-kumpaniji sabiex jag ħmlu l-istima proprja tag ħhom ta' akkordji vertikali skont 
ir-regoli dwar il-kompetizzjoni tal-UE. L- istandards li hemm f'dawn il-Linji Gwida 
ma jistgħux jiġu applikati b'mod mekkaninku, i żda għandhom ji ġu applikati 
b'kunsiderazzjoni g ħaċ-ċirkostanzi spe ċifiċi ta' kull ka ż. Kull ka ż għandu jkun 
ivvalutat fid-dawl tal-fatti tieg ħu.  
(4) Dawn il-Linji Gwida huma ming ħajr ħsara għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali u 
tal-Qorti tal- Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 
għall-akkordji vertikali.  Il-Kummissjoni se t kompli tissorvelja t-t ħaddim 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u l-Linji Gwida fuq il-ba żi ta’ 
informazzjoni dwar is-suq ming ħand partijiet interessati u awtoritajiet nazzjonali tal-
kompetizzjoni u tista' tirrevedi dan l-avvi ż kull tant żmien fid-dawl ta' żviluppi futuri 
u tagħrif ġdid. 
2. L-Applikabbiltà tal-Artikolu 101 g ħall-akkordji vertikali 
(5) L-Artikolu 101 japplika g ħall-akkordji vertikali li jistg ħu jolqtu l-kummer ċ bejn 
l-Istati Membri u li jirri żultaw fil-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni 
tal-kompetizzjoni ("rest rizzjonjiet vertikali")3. L-Artikolu 101 ji pprovdi qafas legali 
għall-valutazzjoni ta' restrizzj onjiet vertikali, li jie ħu in kunsiderazzjon i d-distinzjoni 
bejn effetti antikompetittivi u dawk fa vur il-kompetizzjoni: L-Artikolu 101(1) 
jipprojbixxi dawk l-akkordji li jirrestrin ġu jew iwasslu g ħal distorsjoni sinifikanti 
tal-kompetizzjoni, filwaqt li l-Artikolu 101(3) je żenta dawk l-akkordji li jag ħtu 
benefiċċji suffiċjenti sabiex jissuperaw l-effetti antikompetittivi4. 
(6) G ħall-biċċa l-kbira mir-restrizzjonijiet vertikali, jista’ jqum biss t ħassib dwar 
il-kompetizzjoni jekk ikun hemm kompetizzjoni insuffi ċjenti fuq livell wie ħed jew 
fuq aktar livelli tal-kummer ċ, jiġifieri jekk hemm xi grad ta' poter fis-suq fil-livell 
tal-fornitur jew ix-xerrej jew fi ż-żewġ livelli. Ir-restrizzjon ijiet vertikali huma 
ġeneralment anqas ta’ ħsara minn restrizzjonijiet orizzontali u jistg ħu jipprovdu 
opportunità sostanzjali g ħal effiċjenzi.  
(7) L-g ħan tal-Artikolu 101 hu li ji żgura li l-impri żi ma jużawx akkordji – f’dan 
il-kuntest, akkordji vertik ali – sabiex jirrestrin ġu l-kompetizzjoni fuq is-suq 
għad-dannu tal-konsumatur. Il-valutazzjon i tar-restrizzjonijie t vertikali huwa 
importanti wkoll fil-kuntest tal-g ħan usa’ tal-kisba ta’ suq intern integrat. 
                                                 
3 Ara inter alia  s-sentenzi tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw żi Magħquda 56/64 u 58/64 Grundig-Consten vs 
Il-Kummissjoni [1966] Ġabra p. 299; fil-Kaw ża 56/65 Technique Minière vs Machinenbau 
Ulm [1966] Ġabra p. 235; u tal-Qor ti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-77/92 Parker Pen vs Il-Kummissjoni 
[1994] Ġabra p. II-549. 
4 Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Avvi ż – Linji Gwida dwar l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 81(3)  tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97, g ħall-metodolo ġija u l-interpretazzjoni 
ġenerali tal-Kummissjoni tal-kundizzjonijiet g ħall-applikazzjoni tal-Artikolu  81(1) u b’mod partikolari 
l-Artikolu 101(3). 
 
MT 7   MT L-integrazzjoni tas-suq issa ħħaħ il-kompetizzjoni fl-Unjoni Ewropea. Il-kumpaniji 
ma għandhomx jit ħallew jistabbilixxu mill- ġdid ostakoli privati bejn l-Istati Membri 
fejn l-ostakoli tal-Istat tne ħħew b'suċċess. 
II. AKKORDJI  VERTIKALI  LI ĠENERALMENT  JAQGĦU BARRA  
MILL-AMBITU  TAL-ARTIKOLU  101(1) 
1. Akkordji ta' importanza minuri u SMEs 
(8) L-akkordji li ma jistg ħux jolqtu b’mod sinifikanti il-kummer ċ bejn l-Istati Membri 
jew li ma jistg ħux jirrestrin ġu b’mod sinifikanti il-kompetizzjoni permezz tal-g ħan 
jew ir-ri żultat tag ħhom ma jaqg ħux taħt l-Artikolu 101(1). Ir-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija japplika biss g ħal akkordji li jaqg ħu fl-ambitu 
ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) . Dawn il-Linji Gwida huma bla ħsara 
għall-applikazzjoni tan-Notifika tal-Kumm issjoni dwar akkordju ta’ importanza 
minuri li ma jirrestrin ġux b’mod sinifikanti l-kompetizzjoni ta ħt l-Artikolu 81(1) 
tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea ( de minimis )5 jew ta' kull avvi ż “de 
minimis ” fil-ġejjieni. 
(9) Su ġġett għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-avvi ż de minimis  dwar restrizzjonijiet 
fundamentali u kwistjonijiet ta' effe tt kumulattiv, akkordji vertikali konklu żi minn 
impriżi li mhux qed jikkompetu ma’ xulxin u li s-sehem mis- suq individwali 
tagħhom fis-suq rilevanti ma jaqbi żx il-15 % ġeneralment jitqiesu li jaqg ħu barra 
mill-ambitu tal-Artikolu 101(1)6. M’hemmx pre żunzjoni li akkor dji vertikali 
konklużi minn impri żi b’sehem mis-suq ta’ aktar minn 15 % awtomatikament jiksru 
l-Artikolu 101(1). Akkordji bejn impri żi li s-sehem mis-suq tag ħhom jaqbe ż il-limitu 
tal-15% jistg ħu xorta ma jkollhomx effe tt sinifikanti fuq il-kummer ċ bejn l-Istati 
Membri jew jistg ħu ma jikkostitwixxux restrizzjoni sinifikanti tal-kompetizzjoni7. 
Akkordji b ħal dawn je ħtieġ li jiġu vvalutati fil-kuntest legali u ekonomiku tag ħhom. 
Il-kriterji g ħall-valutazzjoni ta' akkor dji individwali huma sta bbiliti fil-paragrafi 96 
sa 229. 
(10) Rigward restrizzjonijiet  fundamentali msemmija fl-avvi ż de minimis , 
l-Artikolu 101(1) jista' japplika ta ħt il-limitu ta’ 15%, kemm-il darba jkun hemm 
effett sinifikanti fuq il-kummer ċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni. 
Il-ġurisprudenza applikabbli tal-Qorti tal- Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali hija rilevanti 
f'dan ir-rigward.8 Qed issir riferenza wkoll g ħall-bżonn possibbli li ji ġu vvalutati 
l-effetti po żittivi u negattivi ta’ re strizzjonijiet fundamenta li kif deskritti b’mod 
partikolari fil-paragrafu 47 ta’ dawn il-Linji Gwida.  
(11) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li, su ġġett għall-effett kumulattiv u g ħal 
restrizzjonijiet fundamentali, akkordji vertikali bejn impri żi żgħar u ta' daqs medju 
                                                 
5 ĠU C 368, 22.12.2001, p. 13. 
6 G ħal akkordji bejn impri żi konkorrenti, il-limitu tas-sehem mis-suq de minimis  hu ta’ 10 % g ħas-sehem 
mis-suq kollettiv tag ħhom fuq kull suq rilevanti affettwat. 
7 Ara s-sentenza tal-Qor ti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-7/93 Langnese-Iglo  vs Il-Kummissjoni  [1995] 
Ġabra p. II-1533, punt 98. 
8 Ara s-sentenzi tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża 5/69 Völk vs Vervaecke  [1969] Ġabra p. 295; 
fil-Kawża 1/71 Cadillon  vs Höss  [1971] Ġabra p. 351 u fil-Kaw ża C-306/96 Javico  vs Yves Saint 
Laurent  [1998] Ġabra p. I-1983, punti 16 u 17. 
 
MT 8   MT kif definiti fl-Anness g ħar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tas-6 ta’ Mejju 2003 
dwar id-definizzjoni ta’ mikroimpri żi, impriżi żgħar u ta’ daqs medju9 rarament 
jistgħu jolqtu b'mod sinifikanti l-kummer ċ bejn l-Istati Membri jew jistg ħu 
jirrestrinġu b'mod sinifikanti l-kompetizzjoni s kont it-tifsira tal-Artikolu 101(1), u 
għalhekk ġeneralment jaqg ħu barra mill-ambitu tal-Artikolu 101(1). F'ka żijiet fejn 
akkordji b ħal dawn jissodisfaw ma dankollu l-kundizzjonijiet g ħall-applikazzjoni 
tal-Artikolu 101(1), il-Kummissjoni normalment ma tifta ħx proċedimenti min ħabba 
nuqqas ta' interess suffi ċjenti għall-Unjoni Ewropea, sakemm dawk l-impri żi 
kollettivament jew individwalment ma jkollhomx po żizzjoni dominanti f'parti 
sostanzjali mis-suq intern. 
2. Akkordji ta' a ġenzija 
2.1 Definizzjoni ta’ akkordji ta’ a ġenzija 
(12) A ġent hu persuna ġuridika jew fi żika li ting ħata l-awtorità li tinnegozja u/jew 
tikkonkludi kuntratti f'isem persuna o ħra (il-prin ċipal), jew f'isem l-a ġent stess jew 
f'isem il-prin ċipal: 
– għax-xiri ta' o ġġetti jew servizzi mill-prin ċipal, jew 
– għall-bejgħ ta' oġġetti jew servizzi fornuti mill-prin ċipal. 
(13) Il-fattur determinanti fid- definizzjoni ta’ akkordju ta’ a ġenzija għall-applikazzjoni 
tal-Artikolu 101(1) hu r-riskju kummer ċjali jew finanzjarju tal-a ġent rigward 
l-attivitajiet li g ħalihom kien ma ħtur bħala aġent mill-prin ċipal.10 F'dan ir-rigward 
huwa immaterjali g ħall-valutazzjoni jekk l-a ġent jaġixxix għal prinċipal wieħed jew 
bosta minnhom. Il-kwalifika mog ħtija lill-akkordju tag ħhom mill-partijiet jew 
mil-leġiżlazzjoni nazzjonali wkoll mhijiex rilevanti g ħal din il-valutazzjoni. 
(14) Hemm tliet tipi ta' ri skju finanzjarju jew kummer ċjali li huma rilevanti 
għad-definizzjoni ta' akkordju ta' a ġenzija għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1). 
L-ewwel nett, hemm ir-riskji spe ċifiċi għall-kuntratt li huma direttament relatati 
mal-kuntratti konklu żi u/jew negozjati mill-a ġent f'isem il-prin ċipal, bħalma hu 
l-finanzjament tal-istokks. It-tieni nett, hemm riskji relatati ma' investimenti spe ċifiċi 
għas-suq. Dawn huma investimenti spe ċifikament me ħtieġa għat-tip ta' attività li 
għaliha l-aġent kien ma ħtur mill-prin ċipal, jiġifieri li huma me ħtieġa sabiex 
jippermettu lill-a ġent jikkonkludi u/jew jinnegozja dan it-tip ta' kuntratt. Investimenti 
bħal dawn huma normalment irrekuperabbli, li tfisser li hekk kif i ħalli dak il-qasam 
partikolari ta' attività, l-inve stiment ma jkunx jista' jintu ża għal attivitajiet o ħra jew 
jiġi mibjug ħ jekk mhux b’telf sinifikanti. It-tielet nett, je żistu riskji relatati 
ma' attivitajiet o ħra li jsiru fl-istess suq tal-prodott, sal-punt li l-prin ċipal jista' jitlob 
lill-aġent iwettaq tali attivitajiet, i żda mhux b ħala aġent f'isem il-prin ċipal iżda 
għar-riskju tieg ħu stess. 
                                                 
9 ĠU L 124, 20.5.2003, p. 36. 
10 Ara s-sentenzi tal-Qort i tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-325/01 Daimler Chrysler vs 
Il-Kummissjoni [2005] Ġabra p. II-3319; is-s entenzi tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża C-217/05 
Confederación Espanola de Empresarios de Estaciones de Servicio vs CEPSA  [2006] Ġabra p. I-11987; 
u fil-Kaw ża C-279/06 CEPSA Estaciones de Servicio SA  vs LV Tobar e Hijos SL  [2008] Ġabra 
p. I-6681. 
 
MT 9   MT (15) G ħall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikol u 101(1), l-akkordju se jkun kwalifikat 
bħala akkordju ta’ a ġenzija jekk l-a ġent ma jiħux riskji jew jie ħu biss riskji ftit li xejn 
sinifikanti fir-rigwar d tal-kuntratti konklu żi u/jew negozjati f’isem il-prin ċipal, 
fir-rigward ta’ investimenti spe ċifiċi għas-suq għal dak il-qasam ta' attività, u 
fir-rigward ta' attivitajiet o ħra li l-prin ċipal jirrikjedi li jsiru fl-istess suq tal-prodott. 
Madankollu, riskji li huma relatati mal-attività ta’ pr estazzjoni ta’ servizzi 
ta' aġenzija b'mod ġenerali, b ħalma hu r-riskju tad-d ħul tal-aġent li jkun dipendenti 
fuq is-suċċess tiegħu bħala aġent jew investimenti ġenerali, pere żempju, fil-bini jew 
fil-persunal, huma immaterjali g ħal din l-istima. 
(16) G ħall-iskop tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1), akkordju g ħalhekk se ji ġi 
ġeneralment ikkunsidrat b ħala akkordju ta’ a ġenzija fejn il-proprjetà fl-o ġġetti 
tal-kuntratt li ġew mixtrija jew mibjug ħa mhijiex tal-a ġent, jew mhux l-a ġent innifsu 
li jforni s-servizzi tal-kuntratt u fejn l-a ġent: 
(a) ma jikkontribwixxix g ħall-ispejje ż relatati mal-forniment/xiri tal-o ġġetti jew 
servizzi tal-kuntratt, inklu żi l-ispejje ż għat-trasport tal-o ġġetti. Dan ma 
jipprekludix lill-a ġent milli jwettaq is-servizz tat-trasport, kemm-il darba 
l-ispejjeż ikunu koperti mill-prin ċipal; 
(b) ma j żommx bi spejje ż għalih jew b’riskju tieg ħu ħażniet tal-oġġetti tal-kuntratt, 
inklużi l-ispejje ż għall-iffinanzjar tal- ħażniet u l-ispejje ż għat-telf tal- ħażniet u 
jista' jirritorna o ġġetti mhux mibjug ħa lill-prin ċipal ming ħajr ħlas, sakemm 
l-aġent ma jkunx responsabbli g ħal nuqqas tieg ħu (pereżempju, billi jonqos 
milli jkun konformi ma' mi żuri ta' sigurtà ra ġonevoli sabiex jevita telf 
ta’ ħażniet); 
(c) ma ji ħux responsabbiltà fil-konfro nt ta’ terzi persuni g ħal ħsara kaw żata 
mill-prodott mibjug ħ (responsabbiltà g ħall-prodott), sakemm, b ħala aġent, ma 
jkunx responsabbli g ħal nuqqas f'dan ir-rigward; 
(d) ma ji ħux responsabbiltà g ħan-nuqqas ta' twettiq tal-kuntratt min-na ħa 
tal-klijenti, bl-e ċċezzjoni tat-telf tal-kummissjoni tal-a ġent, sakemm l-a ġent ma 
jkunx responsabbli g ħal nuqqas (pere żempju, billi jonqos milli jkun konformi 
ma' miżuri raġonevoli ta’ sigurtà jew kontra s-serq jew jonqos milli jirrispetta 
miżuri raġonevoli sabiex jirrapporta serq lill-prin ċipal jew lill-puli żija jew 
sabiex jikkomunika lill-prin ċipal it-tag ħrif kollu me ħtieġ li jkun disponibbli 
għalih dwar l-affidabilità finanzjarja tal-klijent). 
(e) mhuwiex, direttament jew indirettame nt, obbligat li jinvesti fil-promozzjoni 
tal-bejgħ, bħalma huma kontribuzzjonijiet g ħall-baġits tar-reklamar 
tal-prinċipal; 
(f) ma jag ħmilx investimenti spe ċifikament g ħas-suq fit-tag ħmir, bini jew ta ħriġ 
tal-persunal, b ħal pereżempju it-tank g ħall-ħażna tal-petrol fil-ka ż ta' bejgħ 
ta' petrol bl-imnut jew softwer spe ċifiku għall-bejgħ ta' kuntratti 
tal-assigurazzjoni fil-ka ż ta' aġenti tal-assigurazzjoni, sakemm dawn l-ispejje ż 
ma jitħallsux kollha lura mill-prin ċipal;  
 
MT 10   MT (g) ma jwettaqx attivitajiet o ħra fi ħdan l-istess suq tal-prodott me ħtieġa 
mill-prinċipal, sakemm dawn l-attivitajiet ma jit ħallsux kollha lura 
mill-prinċipal. 
(17) Din il-lista mhijiex e żawrjenti. Madankollu, fejn l-a ġent daħal għal wieħed jew aktar 
mir-riskji jew spejje ż imsemmija fil-paragrafi (14), (15) u (16), l-akkordju bejn 
l-aġent u l-prin ċipal ma ji ġix kwalifikat b ħala akkordju ta’ a ġenzija. Il-kwistjoni ta' 
riskju għandha tiġi vvalutata fuq ba żi ta' każ b'każ, u fid-dawl tar-realtà ekonomika 
tas-sitwazzjoni aktar milli tal-forma legali.  Għal raġunijiet pratti ċi, l-analiżi tar-riskju 
tista’ tibda b’valutazzjoni tar-riskji spe ċifiċi għall-kuntratt.  Jekk l-aġent jidħol għal 
riskji spe ċifiċi għall-kuntratt, dan ikun bi żżejjed sabiex ji ġi konkluż li l-aġent hu 
distributur indipendenti . Għall-kuntrarju, jekk l-a ġent ma jid ħolx għal riskji spe ċifiċi 
għall-kuntratt, allura ikun me ħtieġ li titkompla l-anali żi billi jiġu vvalutati r-riskji 
relatati mal-investimenti spe ċifiċi għas-suq.  Fl-aħħar nett, jekk l-a ġent ma jid ħolx 
għal riskji spe ċifiċi għall-kuntratt u riskji rela tati ma' investimenti spe ċifiċi għas-suq, 
ir-riskji relatati ma' attivitajiet o ħra meħtieġa fi ħdan l-istess suq tal-prodott jistg ħu 
jkunu jridu ji ġu kkunsidrati. 
2.2 L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) g ħal akkordji ta’ a ġenzija 
(18) Fil-ka ż ta’ akkordji ta’ a ġenzija kif definiti fit-Ta qsima 2.1, il-funzjoni tal-bejg ħ jew 
xiri tal-aġent tagħmel parti mill-attivitajiet tal-prin ċipal. Peress li l-prin ċipal jassumi 
r-riskji kummer ċjali u finanzjarji relatati mal-bejg ħ u xiri tal-o ġġetti u servizzi 
tal-kuntratt l-obbligi ko llha imposti fuq l-a ġent rigward il-kuntratti konklu żi u/jew 
negozjati f'isem il-prin ċipal jaqgħu barra mill-ambitu tal-Artikolu 101(1). L-obbligi 
tal-aġent li ġejjin jitqiesu li jiffurmaw parti integrali minn akkordju ta' a ġenzija, 
peress li kull wie ħed minnhom jirrelata mal-kapa ċità tal-prin ċipal li jiffissa il-kamp 
ta’ attività tal-a ġent fil-konfront tal-o ġġetti jew servizzi tal-kuntratt, li hu essenzjali 
jekk il-prin ċipal irid jie ħu r-riskji u g ħaldaqstant ikun f'qag ħda li jistabbilixxi 
l-istrateġija kummer ċjali: 
(a) limitazzjonijiet fuq it -territorju li fih l-a ġent jista' jbig ħ dawn l-o ġġetti jew 
servizzi; 
(b) limitazzjonijiet fuq il-klijenti li lilhom l-a ġent jista' jbig ħ dawn l-o ġġetti jew 
servizzi; 
(c) il-prezzijiet u kundizzj onijiet li bihom l-a ġent għandu jbig ħ jew jixtri dawn 
l-oġġetti jew servizzi. 
(19) Barra milli jirregolaw il-kundizzjonijiet tal-bejg ħ jew xiri tal-o ġġetti u servizzi 
tal-kuntratt mill-a ġent f'isem il-prin ċipal, l-akkordji ta' a ġenzija ta’ spiss ikollhom 
dispożizzjonijiet dwar ir-re lazzjoni bejn l-a ġent u l-prin ċipal. B’mod partikolari, 
jistgħu jinkludu dispo żizzjoni li twaqqaf lill-prin ċipal milli ja ħtar aġenti oħra għal tip 
ta’ transazzjoni, klijent jew territorju partikolari (dispo żizzjonijiet ta’ a ġenzija 
esklużiva) u/jew dispo żizzjoni li twaqqaf lill-a ġent milli ja ġixxi ta' a ġent jew 
distributur ta' impri żi li jikkompetu mal-prin ċipal (dispo żizzjonijiet dwar marka 
unika). Peress li l-a ġent hu impri ża separata mill-prin ċipal, id-dispo żizzjonijiet li 
jikkonċernaw ir-relazzjoni bejn l-a ġent u l-prin ċipal jistgħu jiksru l-Artikolu 101(1). 
Dispożizzjonijiet ta' a ġenzija esklu żiva ġeneralment ma jwasslux g ħal effetti 
antikompetittivi. Madankollu, dispo żizzjonijiet dwar marka unika u dispo żizzjonijiet 
 
MT 11   MT li jeskludu l-kompetizzjoni wara li jintemm il-kuntratt, li jirrigwardaw kompetizzjoni 
bejn il-marki, jistg ħu jiksru l-Artikolu 101(1) jekk  iwasslu jew jikkontribwixxu g ħal 
effett ta’ esklu żjoni (kumulattiv) fis-suq rilevanti fejn l-o ġġetti jew servizzi 
tal-kuntratt jinbieg ħu jew jinxtraw (ara b’mod pa rtikolari t-Taqsima VI.2.1). 
Dispożizzjonijiet b ħal dawn jistg ħu jibbenefikaw mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija, b’mod partikolari meta l-kund izzjonijiet li jinsa bu fl-Artikolu 5 ta’ 
dak ir-Regolament ji ġu sodisfatti. Dawn jistg ħu jkunu wkoll ġustifikati 
individwalment minn effi ċjenzi taħt l-Artikolu 101(3) b ħal pereżempju kif hu 
deskritt fil-paragrafi 144-148. 
(20) Akkordju ta' a ġenzija jista' wkoll jid ħol fl-ambitu tal-Artiko lu 101(1), anke jekk 
il-prinċipal jerfa' r-riskji kummer ċjali u finanzjarji rilevanti kollha, fejn dan jiffa ċilita 
l-kollużjoni. Dan jista' pere żempju jkun il-ka ż fejn numru ta' prin ċipali jużaw l-istess 
aġenti filwaqt li jeskludu kollettivament o ħrajn milli ju żaw dawn l-a ġenti, jew meta 
jużaw l-aġenti sabiex jaqblu fuq strate ġija ta' kummer ċjalizzazzjoni jew biex 
jiskambjaw tag ħrif tas-suq sensittiv bejn il-prin ċipali. 
(21) Fejn l-a ġent jerfa’ wie ħed jew iżjed mir-riskji rilevanti deskritti fil-paragrafu (16), 
l-akkordju bejn l-a ġent u l-prin ċipal ma jikkostitwixxix akkordju ta’ a ġenzija 
għall-iskop tal-applikazzjoni tal-Arti kolu 101(1). F’dik is-sitwazzjoni l-a ġent se jkun 
trattat bħala impriża indipendenti u l-akkordju bejn l-a ġent u l-prin ċipal ikun so ġġett 
għall-Artikolu 101(1) b ħal kull akkordju vertikali ie ħor. 
3. Akkordji ta' subkuntrattar 
(22) Subkuntrattar jikkon ċerna kuntrattur li jipprovdi teknolo ġija jew tag ħmir lil 
subkuntrattur li jikkommetti ru ħu li jipprodu ċi ċerti prodotti fuq il-ba żi tagħhom 
(esklużivament) g ħall-kuntrattur. Subkuntratt ar huwa kopert bl-Avvi ż 
tal-Kummissjoni tat-18 ta’ Di ċembru 1978 rigward l-evalwazzjoni tag ħha ta' ċerti 
ftehim ta' sottokuntratti relatati mal- Artikolu 85(1) tat-Trattat tal-KEE 11 (minn hawn 
'il quddiem "avvi ż dwar is-subkuntrattar"). Skont dak l-avvi ż, li għadu applikabbli, 
l-akkordji ta’ subkuntrattar li bi hom is-subkuntrattur jobbliga ru ħu li jipprodu ċi ċerti 
prodotti esklu żivament g ħall-kuntrattur ġeneralment ma jid ħlux fl-ambitu 
tal-Artikolu 101(1) sakemm it-teknolo ġija jew it-tag ħmir huma me ħtieġa biex 
is-sottokuntrattur i kun jista’ jipprodu ċi l-prodotti. Madankoll u, restrizzjonijiet o ħrajn 
imposti fuq is-subkuntrattur b ħall-obbligu li ma jwettaqx jew li ma jisfruttax 
ir-riċerka u l-iżvilupp tieg ħu stess jew li ma jipprodu ċix għal partijiet terzi in ġenerali, 
jistgħu jidħlu fl-ambitu tal-Artikolu 101.12 
III. APPLIKAZZJONI  TAR-REGOLAMENT  TA’  EŻENZJONI  TA’  
KATEGORIJA 
1. Żona ta’ sigurezza ma ħluqa mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(23) G ħal ħafna mir-restrizzjonijiet vert ikali, jista’ jqum biss t ħassib dwar 
il-kompetizzjoni jekk ikun hemm kompetizzjoni insuffi ċjenti fuq livell wie ħed jew 
fuq aktar livelli tal-kummer ċ, jiġifieri jekk hemm xi grad ta' poter fis-suq fil-livell 
                                                 
11 ĠU C 1, 3.1.1979, p. 2. 
12 Ara l-paragrafu 3 tal-avvi ż dwar is-subkuntrattar. 
 
MT 12   MT tal-fornitur jew ix-xerrej jew fi ż-żewġ livelli. Sakemm ma fihomx restrizzjonijiet 
fundamentali tal-kompetizzjoni, li huma rest rizzjonijiet dwar il-kompetizzjoni skont 
l-iskop, ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jo ħloq preżunzjoni ta' legalità 
fir-rigward ta' akkordji vertikali skont is-seh em mis-suq tal-fornitur u x-xerrej. Skont 
l-Artikolu 3 tar-Regolament g ħall-Eżenzjoni ta’ Kategorija , huma s-sehem mis-suq 
tal-fornitur fis-suq fejn ibig ħ l-oġġetti jew servizzi tal-ku ntratt u s-sehem mis-suq 
tax-xerrej fis-suq fejn jixtri l-o ġġetti jew servizzi tal-kuntratt li jiddeterminaw 
l-applikabbiltà tal-e żenzjoni ta’ kategorija. Sabiex l-e żenzjoni ta’ kategorija tapplika, 
is-sehem fis-suq tal-fornitur u tax-xerrej irid ikun ta' 30 % jew inqas g ħal kull wie ħed 
minnhom. It-Taqsima V ta' dawn il-Li nji Gwida tipprovdi gwida dwar kif g ħandu jiġi 
definit is-suq rilevanti u kif g ħandhom ji ġu kkalkolati l-ishma mis-suq. Kif jinqabe ż 
il-limitu ta' 30 % tas-sehem mis-suq, ma hemm l-ebda pre żunzjoni li akkordji 
vertikali jaqg ħu fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) jew li ma jissodisfawx 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) i żda ma hemm ukoll l-ebda pre żunzjoni li 
l-akkordji vertikali li jaqg ħu fl-ambitu tal-Artikolu 101( 1) normalment jissodisfaw 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3).  
2. Ambitu tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
2.1 Definizzjoni ta’ akkordji vertikali 
(24) L-Artikolu 1(1) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jiddefinixxi “akkordju 
vertikali” b ħala “akkordju jew prattika miftiehma konklu ż bejn żewġ impriżi jew 
aktar li kull wa ħda minnhom topera, g ħall-iskopijiet tal-akkordju jew tal-prattika 
miftiehma, f’livell differenti tal-katina ta ’ produzzjoni jew ta’ distribuzzjoni, u li 
jirrigwarda l-kondi zzjonijiet li ta ħthom il-partijiet jistg ħu jixtru, ibieg ħu jew ibieg ħu 
mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi”. 
(25) Id-definizzjoni ta’ “akkordju ver tikali” imsemmija fil-paragrafu (24) g ħandha erba’ 
elementi ewlenin: 
(a) Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika g ħal akkordji u pratti ċi 
mifthiema. Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ma japplikax 
għall-kondotta unilaterali tal-impri żi kkonċernati. Kondotta unilaterali b ħal din 
tista’ taqa’ fl-ambitu tal-Ar tikolu 102 li jipprojbixxi abbu żi minn po żizzjoni 
dominanti. Sabiex i kun hemm akkordju fi ħdan it-tifsira ta l-Artikolu 101, hu 
suffiċjenti li l-partiji et ikunu esprimew l-intenzjoni kon ġunta tagħhom li jġibu 
ruħhom b’mod spe ċifiku fis-suq. Il-forma li biha di k l-intenzjoni hi espressa hi 
irrilevanti sakemm din ti kkostitwixxi espressjoni fidila tal-intenzjoni 
tal-partijiet. Fil-ka ż li ma jkun hemm l-ebda akkordju espli ċitu li jesprimi rieda 
komuni, il-Kummissjoni trid tipprova li l-politika unilaterali ta’ parti wa ħda 
għandha l-kunsens tal-parti l-o ħra. Għal akkordji vertikali, hemm żewġ modi li 
bihom jista’ ji ġi stabbilit kunsens g ħal politika unilaterali partikolari. L-ewwel 
nett, il-kunsens jista’ ji ġi dedott mill-poteri mog ħtija lill-partijiet f’akkordju 
ġenerali mfassal minn qabel. Jekk il-klaw żoli tal-akkordju imfassal minn qabel 
jipprevedu jew jawtorizzaw parti biex  tadotta sussegwentement politika 
unilaterali spe ċifika li se torbot lill-parti l-o ħra, il-kunsens min-na ħa tal-parti 
 
MT 13   MT l-oħra għal dik il-politika jista' ji ġi stabbilit fuq il-ba żi tagħha.13 It-tieni nett, 
fin-nuqqas ta' tali kunsens espli ċitu, il-Kummissjoni tista' turi l-es żistenza ta' 
kunsens ta ċitu. Għal dan hu me ħtieġ li l-ewwel jintwera li parti tirrikjedi, 
b’mod espli ċitu jew impli ċitu, il-koperazzjoni tal-parti l-o ħra għall-
implimentazzjoni tal-politika unilaterali tag ħha u t-tieni li l-parti l-o ħra 
kkonformat ma’ dak ir-rekwi żit billi fil-prattika implimentat dik il-politika 
unilaterali.14 Pereżempju, jekk wara t ħabbira mill-fornitur ta’ tnaqqis unilaterali 
fil-fornimenti sabiex jipprevjeni kummer ċ parallel, id-distributuri jnaqqsu 
immedjatament l-ordnijiet tag ħhom u jieqfu milli jie ħdu sehem f’kummer ċ 
parallel, allura dawk id-distributuri jag ħtu l-kunsens ta ċitu tagħhom 
għall-politika unilaterali tal-forn itur. Madankollu dan ma jistax ji ġi konkluż 
jekk id-distributuri jibqg ħu involuti f'negozju parallel jew jippruvaw isibu modi 
ġodda biex ikunu involuti f'nego zju parallel. Bl -istess mod, g ħal akkordji 
vertikali, il-kunsens ta ċitu jista’ ji ġi dedott mil-livell ta’ koer ċizzjoni eżerċitat 
minn parti sabiex timponi l- politika unilaterali tag ħha fuq il-parti jew 
il-partijiet l-o ħra fl-akkordju flimkien man-num ru ta' distributuri li huma 
attwalment qeg ħdin jimplimentaw fil-prattika l-po litika unilaterali tal-fornitur. 
Pereżempju, sistema ta’ monitora ġġ u penalijiet, imwaqqfa minn fornitur 
sabiex jippenalizza lil dawk id-distri buturi li ma jikkomformawx mal-politika 
unilaterali tieg ħu, tindika kunsens ta ċitu għall-politika unilaterali tal-fornitur 
jekk din is-sistema tippermetti lill-fornitur jimplimenta fil-prattika l-politika tiegħu. Iż-żewġ modi biex ji ġi stabbilit il-kunsens desk ritt f’dan il-paragrafu 
jistgħu jintużaw flimkien; 
(b) L-akkordju jew prattika miftiehma jkunu bejn żewġ impriżi jew aktar. 
Akkordji vertikali ma' konsumaturi finali li ma joperawx b ħala impri ża 
mhumiex koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. B’mod aktar 
ġenerali, akkordji mal-konsumaturi finali ma jaqg ħux taħt l-Artikolu 101(1), 
għaliex dak l-Artikolu japplika biss g ħal akkordji bejn impri żi, deċiżjonijiet 
minn asso ċjazzjonijiet ta' impri żi u prattiċi miftiehma ta’ impri żi. Dan hu bla 
ħsara għall-applikazzjoni possi bbli tal-Artikolu 102; 
(ċ) L-akkordju jew prattika miftiehma jkunu bejn impri żi li kull wa ħda minnhom 
topera, għall-għanijiet tal-akkordju, f’livell diffe renti tal-katina ta' produzzjoni 
jew distribuzzjoni. Dan ifisser pere żempju li impri ża tipprodu ċi materja prima 
li l-impri ża l-oħra tuża fil-prodott tag ħha, jew li l-ewwel ikun manifattur, 
it-tieni bejjieg ħ bl-ingrossa u t- tielet bejjieg ħ bl-imnut. Dan ma jipprekludix 
impriża milli tkun attiva f’aktar minn livell wie ħed tal-katina ta' produzzjoni 
jew distribuzzjoni; 
(d) L-akkordji jew pratti ċi miftiehma jkunu jirrigwar daw il-kundizzjonijiet li 
taħthom il-partijiet fl-akkordju, il-fornitur u x-xerrej, “jistg ħu jixtru, ibig ħu jew 
ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi”. Dan jirrifletti l-g ħan 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija li j kopri akkordji ta’ xiri u ta’ 
distribuzzjoni. Dawn huma a kkordji dwar il-kundizzjonijiet g ħax-xiri, bejg ħ 
                                                 
13 Sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża C-74/04 P Il-Kummissjoni vs Volkswagen AG, [2006] 
Ġabra p. I-6585. 
14 Sentenza tal-Qorti ta l-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-41/96 Bayer AG vs Il-Kummissjoni [2000] Ġabra 
p. II-3383. 
 
MT 14   MT jew bejgħ mill-ġdid ta' oġġetti jew servizzi fornuti mill-fornitur u/jew dwar 
il-kundizzjonijiet g ħall-bejgħ mix-xerrej tal-o ġġetti jew servizzi li jinkorporaw 
dawn l-oġġetti jew servizzi. Kemm l-o ġġetti jew servizzi fornuti mill-fornitur 
kif ukoll l-o ġġetti jew servizzi li jirri żultaw jitqiesu li huma l-o ġġetti jew 
servizzi tal-kuntratt ta ħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. L-akkordji 
vertikali li jirrigwardaw l-o ġġetti u servizzi finali u intermedji kollha huma 
koperti.  L-unika e ċċezzjoni hija s-settur tal-vetturi bil-mutur, sakemm dan 
is-settur jibqa' kopert minn e żenzjoni ta' kategorija spe ċifika bħal dik mog ħtija 
mir-Regolament tal-Kummissjoni (K E) Nru 1400/2002 tal-31 ta’ Lulju 2002 
dwar l-applikazzjoni tal- Artikolu 81(3) tat-Trattat fuq kategoriji ta’ ftehim 
vertikali u pratti ċi miftiehma fis-settur tal-vetturi bil-mutur15 jew is-su ċċessur 
tiegħu. L-oġġetti jew servizzi provduti mill-fornitur jistg ħu jinbiegħu mill-ġdid 
mix-xerrej jew jistg ħu jintużaw mix-xerrej sabiex jipprodu ċi l-oġġetti jew 
servizzi tieg ħu stess. 
(26) Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika wkoll g ħal oġġetti mibjug ħa u 
mixtrija g ħall-kiri lil partijiet te rzi. Madankollu, il-kuntrat ti ta' kiri u ta’ leasing 
mhumiex koperti b ħala tali, għax l-ebda o ġġett jew servizz ma jkun qieg ħed jinbieg ħ 
mill-fornitur lix-xerrej. B'mod aktar ġenerali, ir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija ma jkoprix restrizzj onijiet jew obbligi li ma jirrigwardawx 
il-kundizzjonijiet ta’ xiri, bejg ħ u bejgħ mill-ġdid, bħal obbligu li jwaqqaf 
lill-partijiet milli jwettqu ri ċerka u żvilupp indipendenti li l-partijiet setg ħu inkludew 
fi akkordju li apparti minn dan ikun a kkordju vertikali. Barra minn hekk, 
l-Artikolu 2(2) sa (5 ) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija direttament jew 
indirettament jeskludi ċerti akkordji vertikali mill-applikazzjoni ta’ dak 
ir-Regolament. 
2.2 Akkordji vertikali bejn kompetituri 
(27) L-Artikolu 2(4) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jeskludi b’mod espli ċitu 
mill-applikazzjoni tieg ħu “akkordji vertikali konklu żi bejn impri żi konkorrenti”. 
Akkordji vertikali bejn kompetituri huma ttrattati, fir-rigward ta' effetti ta' kollu żjoni 
possibbli, fil-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar kemm g ħandu japplika l-
Artikolu 81 tat-Trattat tal-KE g ħal ftehim ta’ koperazzjoni orizzontali16. Madankollu, 
l-aspetti vertikali ta' tali akkordji g ħandhom ji ġu vvalutati skont dawn il-Linji Gwida. 
L-Artikolu 1(1)(c) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jiddefinixxi impri ża 
konkorrenti b ħala “kompetitur attw ali jew potenzjali”. Żewġ kumpaniji huma ttrattati 
bħala kompetituri attwali jekk ikunu attivi fl-istess suq ri levanti. Kumpanija hija 
ttrattata b ħala kompetitur potenzjali ta' kumpanija o ħra jekk, fin-nuqqas ta' akkordju, 
fil-każ li jkun hemm żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, x'aktarx li 
din l-ewwel kumpanija tag ħmel, fi ħdan perjodu ta' żmien qasir li normalment ma 
jaqbiżx sena, l-investimenti addizzjonali me ħtieġa jew spejje ż oħra meħtieġa għal 
konverżjoni biex tid ħol fis-suq rilevanti li fih il-kumpanija l-o ħra tkun attiva. Din 
il-valutazzjoni trid tkun ibba żata fuq sisien realisti ċi; is-sempli ċi possibbilità 
                                                 
15 ĠU L 203, 31.7.2002, p. 30. 
16 ĠU C 3, 6.1.2001, p. 2. Qed tit ħejja reviżjoni ta' dawk il-Linji Gwida.  
 
MT 15   MT teoretika li tid ħol f'suq mhijiex bi żżejjed.17 Distributur li jipprovdi spe ċifikazzjonijiet 
lill-manifattur sabiex jipprodu ċi oġġetti partikolari tal-ma rka tad-distributur ma 
għandux jitqies b ħala manifattur ta' o ġġetti bħal dawn ta’ marka proprja. 
(28) L-Artikolu 2(4) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija fih żewġ eċċezzjonijiet 
għall-esklużjoni ġenerali ta' akkordji vertik ali bejn kompetituri. Dawn 
l-eċċezzjonijiet jikkon ċernaw akkordji mhux re ċiproċi. Akkordji mhux re ċiproċi bejn 
kompetituri huma koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija fejn 
(a) il-fornitur ikun manifattur u distributur ta’ o ġġetti, filwaqt li x-xerrej ikun biss 
distributur u mhux ukoll impri ża konkorrenti fil-livell tal-manifattura, jew 
(b) il-fornitur ikun dak li jipprovdi serviz zi u jopera f’livelli diversi tal-kummer ċ, 
filwaqt li x-xerrej jopera fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut u ma jkunx impri ża konkorrenti 
fl-livell tal-kummer ċ fejn jixtri s-servizzi tal-kuntratt. L-ewwel e ċċezzjoni tkopri 
sitwazzjonijiet ta' di stribuzzjoni doppja, ji ġifieri l-manifattur ta' o ġġetti partikolari 
jaġixxi wkoll b ħala distributur tal-o ġġetti konkorrenti ma' dist ributuri indipendenti 
tal-oġġetti tiegħu. Fil-ka ż ta' distribuzzjoni doppj a huwa kkunsidrat li, b'mod 
ġenerali, kwalunkwe impatt potenzjali fuq ir-relazzjoni kompetittiva bejn 
l-manifattur u l-bejjieg ħ bl-imnut fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut huwa ta' anqas 
importanza mill-impatt potenzjali tal-a kkordju vertikali dwar fornitura fuq 
il-kompetizzjoni in ġenerali fil-livell tal-manifattura jew tal-bejg ħ bl-imnut. It-tieni 
eċċezzjoni tkopri sitwazzjonijie t simili ta' distribuzzjoni doppja, imma f'dan il-ka ż 
għal servizzi, fejn il-fornitur ikun ukoll dak li jipprovdi prodotti fil-livell tal-bejg ħ 
bl-imnut li fih jopera x-xerrej. 
2.3 Asso ċjazzjonijiet ta’ bejjieg ħa bl-imnut 
(29) L-Artikolu 2(2) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ji nkludi fl-applikazzjoni 
tiegħu akkordji vertikali konklu żi minn asso ċjazzjoni ta' impri żi li tissodisfa ċerti 
kundizzjonijiet u b'hekk jeskludi mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
akkordji vertikali konklu żi mill-asso ċjazzjonijiet l-o ħra kollha. L-akkordji vertikali 
konklużi bejn asso ċjazzjoni u l-membri tag ħha, jew bejn asso ċjazzjoni u l-fornituri 
tagħha, huma biss koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jekk 
il-membri kollha jkunu bejjieg ħa bl-imnut ta' o ġġetti (mhux servizzi) u jekk kull 
membru individwali tal-asso ċjazzjoni jkollu fatturat li ma jaqbi żx il-EUR 50 miljun. 
Il-bejjiegħa bl-imnut huma distributuri li jbig ħu mill-ġdid oġġetti lill-konsumaturi 
finali. Meta huma biss numru limitat ta' membri tal-asso ċjazzjoni li jkollhom fatturat 
li jeċċedi l-limitu EUR 50 miljun u meta dawn il-membri lkoll flimkien 
jirrappreżentaw anqas minn 15 % tal-fatturat kollettiv tal-membri kollha mi ġburin 
flimkien, il-valutazzjoni ta ħt l-Artikolu 101 normalment ma tkunx affettwata. 
(30) Asso ċjazzjoni ta' impri żi tista’ tinvolvi kemm akkord ji orizzontali u vertikali. 
L-akkordji orizzontali jri du jkunu vvalutati skont il-prin ċipji stabbiliti fil-Linji Gwida 
dwar kemm g ħandu japplika l-Artikolu 81 tat-Trattat tal-KE g ħal ftehim 
ta’ koperazzjoni orizzontali18. Jekk dik l-istima twassal g ħall-konklu żjoni li 
                                                 
17 Ara l-Avvi ż tal-Kummissjoni dwar id-def inizzjoni tas-suq rilevanti g ħall-għanijiet tal-li ġi dwar 
il-kompetizzjoni tal-Komunità, ĠU C372, 9 ta’ Di ċembru 1997, p. 5, paragrafi 20 sa 24, 
it-Tlettax-il Rapport tal-Kummissjoni dwar Politika tal-Kompetizzjoni, punt 55, u d-De ċiżjoni 
tal-Kummissjoni 90/410/KEE fil-Ka ż Nru.IV/32.009 — Elopak/Metal Box-Odin , ĠU L 209, 8.8.1990, 
p. 15. 
18 Ara l-paragrafu (27). 
 
MT 16   MT koperazzjoni bejn impri żi fil-qasam tax-xiri jew bejg ħ hija aċċettabbli, tin ħtieġ 
valutazzjoni ulterjuri biex ji ġu eżaminati l-akkord ji vertikali konklu żi 
mill-assoċjazzjoni mal-fornituri tag ħha jew mal-membri individwali tag ħha. Din 
l-aħħar valutazzjoni ssegwi r-r egoli tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u 
dawn il-Linji Gwida. Pere żempju, akkordji orizzontali konklu żi bejn il-membri 
tal-assoċjazzjoni jew de ċiżjonijiet adottati mill-asso ċjazzjoni, b ħad-deċiżjoni li 
l-membri jkunu me ħtieġa jixtru mill-asso ċjazzjoni jew id-de ċiżjoni li jiġu allokati 
territorji esklu żivi għall-membri jridu l-ewwel jkunu vvalutati b ħala akkordju 
orizzontali. Meta dik il -valutazzjoni twassal g ħall-konklu żjoni li l-akkorjdu vertikali 
huwa aċċettabbli, ikun me ħtieġ li ssir valutazzjoni tal- akkordji vertikali bejn 
l-assoċjazzjoni u l-membri individwali jew bejn l-asso ċjazzjoni u l-fornituri. 
2.4 Akkordji vertika li li jinkludu dispo żizzjonijiet dwar drittijiet ta' proprjetà intellettwali 
(IPRs) 
(31) L-Artikolu 2(3) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ji nkludi fl-applikazzjoni 
tiegħu akkordji vertikali li jkun fihom ċerti dispo żizzjonijiet dwar i ċ-ċessjoni 
ta’ IPRs lix-xerrej jew l-u żu ta’ IPRs minnu u b’hekk jeskludi mir-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija kull akkordju vertikali ie ħor li jinkludi dispo żizzjonijiet 
dwar IPRs. Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika g ħal akkordji 
vertikali li jinkludu dispo żizzjonijiet dwar IPRs meta ji ġu sodisfatti ħames 
kundizzjonijiet: 
(a) Id-dispo żizzjonijiet dwar l-IPRs jridu j kunu parti minn akkordju vertikali, 
jiġifieri akkordju b'kundi zzjonijiet li skonthom  il-partijiet jistg ħu jixtru, ibig ħu 
jew ibigħu mill-ġdid ċerti oġġetti jew servizzi; 
(b) L-IPRs iridu jkunu ċeduti lix-xerrej jew li ċenzjati għall-użu minnu; 
(c) Id-dispo żizzjonijiet dwar l-IPRs ma jridux jikkostitwixxu l-g ħan ewlieni 
tal-akkordju; 
(d) Id-dispo żizzjonijiet dwar l-IPRs iridu jkunu direttament relatati mal-u żu, bejgħ 
jew bejgħ mill-ġdid ta' oġġetti jew servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti tieg ħu. 
Fil-każ ta' franchising fejn il-kummer ċjalizzazzjoni tkun l-iskop 
tal-isfruttament tal-IPRs, l-o ġġetti jew servizzi g ħandhom ikunu distribwiti 
mill-franchisee ewlieni jew mill-franchisees; 
(e) Id-dispo żizzjonijiet dwar l-IPRs, fir-rigward tal-o ġġetti jew servizzi 
tal-kuntratt, ma jridux jinkl udu restrizzjonijiet tal-kom petizzjoni li jkollhom 
l-istess g ħan bħal restrizzjonijiet vertikali li mhumiex e żentati ta ħt 
ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. 
(32) Tali kundizzjonijiet ji żguraw li r-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika 
għal akkordji vertikali fejn l-u żu, bejgħ jew bejg ħ mill-ġdid ta' oġġetti jew servizzi 
jista' jsir b’mod aktar effettiv g ħaliex l-IPRs ikunu ċeduti lix-xerrej jew li ċenzjati 
għall-użu minnu. Fi kliem ie ħor, restrizzjonijiet dwar i ċ-ċessjoni jew l-u żu ta' IPRs 
jistgħu jkunu koperti meta l-g ħan prinċipali tal-akkordju  jkun ix-xiri jew 
distribuzzjoni ta' o ġġetti jew servizzi. 
 
MT 17   MT (33) L-ewwel kundizzjoni tag ħmilha ċara li l-kuntest li fih l-IPRs ikunu provduti hu 
akkordju g ħax-xiri jew distribuzzjoni ta' o ġġetti jew akkordju g ħax-xiri jew provvista 
ta' servizzi u mhux akkordju dwar i ċ-ċessjoni jew il-li ċenzjar ta' IPRs 
għall-manifattura ta' o ġġetti jew akkordju purament g ħal-liċenzjar. Pere żempju, 
ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ma jkoprix: 
(a) akkordji fejn parti tipprovdi lil parti o ħra b'riċetta u tag ħtiha liċenzja sabiex 
tipproduċi xarba b'din ir-ri ċetta; 
(b) akkordji li ta ħthom parti tipprovdi lil parti o ħra b'forma jew kopja ori ġinali u 
tagħti liċenzja lill-parti l-o ħra sabiex tipprodu ċi u tiddistribwixxi kopji; 
(c) il-li ċenzja pura ta' trejdmark jew sinjal g ħall-għanijiet ta' merchandising; 
(d) kuntratti ta' sponsorjar dwar id-dritt g ħar-reklamar tieg ħek stess b ħala 
l-isponsor uffi ċjali ta' avveniment; 
(e) liċenzjar ta’ dritti jiet tal-awtur b ħal kuntratti tax-xandir dwar id-dritt li 
tirreġistra u/jew id-dritt li xxandar avveniment. 
(34) It-tieni kundizzjoni tag ħmilha ċara li r-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ma 
japplikax meta l-IPRs ikunu provduti mix-xerr ej lill-fornitur, ir rispettivament minn 
jekk l-IPRs jirrigwardawx il-mod tal-mani fattura jew tad-distribuzzjoni jew le. 
Akkordju li jirrigwarda trasferiment ta' IP Rs lill-fornitur u li jinkludi restrizzjonijiet 
possibbli fuq il-bejg ħ magħmul mill-fornitur mhuwiex kopert mir-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija. Dan if isser, b’mod partikolari, li s-subkuntrattar li jinvolvi 
t-trasferiment ta’ know-how lil subkuntrattur19 ma jaqax fl-ambitu ta’ applikazzjoni 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija (ara wko ll il-paragrafu 22). Madankollu, 
akkordji vertikali li ta ħthom ix-xerrej jipprovdi biss spe ċifikazzjonijiet lill-fornitur li 
jiddeskrivu l-o ġġetti jew servizzi li jridu ji ġu fornuti jaqg ħu fil-kamp 
ta’ applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. 
(35) It-tielet kundizzjoni tag ħmilha ċara li sabiex ikun kopert mir-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija, l-g ħan primarju tal-akkordju ma jridx ikun i ċ-ċessjoni 
jew il-liċenzjar tal-IPRs. L-g ħan primarju jrid ikun ix-xiri, bejg ħ jew bejgħ mill-ġdid 
ta' oġġetti jew servizzi u d-dispo żizzjonijiet tal-IPR g ħandhom iservu 
l-implimentazzjoni tal-akkordju vertikali. 
(36) Ir-raba' kundizzjoni te ħtieġ li d-dispo żizzjonijiet dwar l-IPR jiffa ċilitaw l-u żu, 
il-bejgħ jew il-bejg ħ mill-ġdid ta' oġġetti jew servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti 
tiegħu. L-oġġetti jew servizzi g ħall-użu jew bejg ħ mill-ġdid huma normalment 
fornuti mil-li ċenzjatur imma jistg ħu wkoll jinxtraw minn min hu li ċenzjat minn 
fornitur terz. Id-dispo żizzjonijiet tal-IPR normalment jirrigwardaw il-bejg ħ ta' oġġetti 
jew servizzi. E żempju ta’ dan huwa akkordju dwar  franchising fejn min jag ħti 
l-franchise jbig ħ oġġetti għall-bejgħ mill-ġdid lill-franchisee u jag ħti liċenzja 
lill-franchisee biex ju ża t-trejdmark u n-know-how tieg ħu sabiex jikkummer ċjalizza 
l-oġġetti jew fejn il-fornitur ta' estratt kon ċentrat jag ħti liċenzja lix-xerrej sabiex 
iħallat u jqieg ħed l-estratt fi fliexken qabel ibig ħu bħala xarba. 
                                                 
19 Ara l-avvi ż dwar is-subkuntrattar (imsemmi fil-paragrafu (22)). 
 
MT 18   MT (37) Il- ħames kundizzjoni tenfasizza l-fatt li d-dispo żizzjonijet tal-IPR ma  jridux ikollhom 
l-istess g ħan bħal kwalunkwe wa ħda mir-restrizzjonijiet fundamentali msemmija 
fl-Artikolu 4 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jew kwalunkwe wa ħda 
mir-restrizzjonijiet esklu żi mill-kopertura tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija permezz tal-Artikolu 5 ta’ dak ir-Re golament (ara l-paragrafi (47) sa (69) 
ta’ dawn il-Linji Gwida). 
(38) Id-drittijiet ta' proprjetà intelletwali li huma rilevanti g ħall-implimentazzjoni 
ta' akkordji vertikali skont  it-tifsira tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija ġeneralment jirrigwardaw tliet oqsma prin ċipali: trejdmarks, drittijiet 
tal-awtur u know-how. 
Trejdmark 
(39) Li ċenzja ta' trejdmark lil distributur tista' tkun relatata mad-dist ribuzzjoni tal-prodotti 
ta’ dak li jag ħti l-liċenżja f'territorju part ikolari. Jekk tkun li ċenzja esklu żiva, 
l-akkordju jammonta g ħal distribuzzjoni esklu żiva. 
Dritt tal-Awtur 
(40) Il-bejjieg ħa mill-ġdid ta' oġġetti koperti minn dritt tal-awtur (kotba, softwer, e ċċ) 
jistgħu jkunu obbligati mid-detentur tad-dritt tal-awtur sabiex ibig ħu mill-ġdid biss 
taħt il-kundizzjoni li x-xerrej, sew jekk bejjieg ħ mill-ġdid ieħor jew il-konsumatur 
finali, ma jiksirx id-dritt tal-awtur. Obbligi b ħal dawn fuq dak li jer ġa' jbigħ, sa fejn 
ikunu jaqg ħu taħt l-Artikolu 101(1), huma koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija. 
(41) Akkordji, li ta ħthom jiġu fornuti g ħall-bejgħ mill-ġdid hard copies ta' softwer u fejn 
dak li jerġa' jbigħ ma jiksibx li ċenzja għal xi drittijiet fuq is-softwer imma jkollu biss 
id-dritt li jer ġa' jbigħ il-hard copies, g ħandhom jitqiesu b ħala akkordji g ħall-fornitura 
ta' oġġetti għall-bejgħ mill-ġdid għall-għan tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija. Ta ħt dik il-forma ta' distribuzzjoni, il-li ċenzjar tas-softwer isir biss 
bejn is-sid tad-drittijiet tal-awtur u min ju ża s-softwer. Dan jista' jie ħu l-forma ta' 
liċenzja "shrink wrap", ji ġifieri sett ta' kundizzjonijiet inklu żi fil-pakkett tal-hard 
copy li l-konsumatur a ħħari hu meqjus li ja ċċetta billi jifta ħ il-pakkett. 
(42) Ix-xerrejja ta' hardware li jinkorpora softwer protett bi dritt tal-awtur jistg ħu jkunu 
obbligati mid-detentur tad-dritt tal-awtur li  ma jiksrux id-dritt tal-awtur, u jridu 
għalhekk ma jag ħmlux kopji u jbig ħu mill-ġdid is-softwer jew ma jag ħmlux kopji u 
jużaw is-softwer flimkien ma' hardware ie ħor. Restrizzjonijiet fuq l-u żu bħal dawn, 
sa fejn jistg ħu jaqgħu fi ħdan l-Artikolu 101(1), huma koperti mir-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija. 
Know-how 
(43) Akkordji ta’ franchising, bl-e ċċezzjoni ta' akkordji ta’ fran chising industrijali, huma 
l-eżempju l-aktar ovvju fejn in-know-how g ħall-għanijiet ta' kummer ċjalizzazzjoni 
huwa komunikat lix-xerrej.20 L-akkordji ta’ franchising jinkludu li ċenzji għal 
                                                 
20 Il-paragrafi 43-45 japplikaw, permezz ta' analo ġija, għal tipi ta' akkordji ta' distribuzzjoni o ħra li 
jinvolvu it-trasferiment ta' know-how  sostanzjali mill-fornitur g ħax-xerrej. 
 
MT 19   MT drittijiet ta' proprjetà in tellettwali dwar trejdmarks  jew sinjali u know-how g ħall-użu 
u d-distribuzzjoni ta' o ġġetti jew il-fornitura ta' servizzi. Barra mil-li ċenzja tal-IPR, 
il-franchisor normalment jipprovdi lill- franchisee tul il-perjodu tal-akkordju 
b'assistenza kummer ċjali jew teknika, b ħal servizzi ta' akkwist, ta ħriġ, pariri fuq 
proprjetà immobbli, ippj anar finanzjarju e ċċ. Il-liċenzja u l-assistenza huma 
komponenti integrali tal-metodu tan-negozju su ġġett għall-franchise. 
(44) Il-li ċenzjar li jkun jinstab f’ akkordju dwar franchising huwa kopert mir-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija jekk ikunu sodisfatti l- ħames kundizzjonijiet kollha 
elenkati fil-paragrafu (31) . Dawk il-kundizzjonijiet normalment ikunu sodisfatti, 
għaliex taħt ħafna akkordji dwar franchising, inklu żi akkordji dwar franchising 
prinċipali, il-franchisor jipprovdi o ġġetti u/jew servizzi, partikolarment servizzi ta' 
assistenza kummer ċjali jew know-how, lill- franchisee. L-IPRs jg ħinu lill-franchisee 
sabiex ibig ħ mill-ġdid il-prodotti fornuti mill-franchisor jew mill-fornitur ma ħtur 
mill-franchisor jew sabiex ju ża dawk il-prodotti u jbig ħ l-oġġetti jew servizzi li 
jirriżultaw. Fejn l-akkordju dwar franchising hu biss dwar jew primarjament 
jirrigwarda l-li ċenzjar tal-IPRs, huwa ma jkunx kopert mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija, imma l-Kummissjoni, b ħala regola ġenerali, tapplika g ħal tali 
akkordju l-prin ċipji mniżżla fir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u f’dawn 
il-Linji Gwida. 
(45) L-obbligi relatati mal-IPR li ġejjin huma ġeneralment meqjusa b ħala meħtieġa sabiex 
jipproteġu d-drittijiet ta' proprjetà intellettw ali tal-franchisor u huma, fejn dawn 
l-obbligi jaqg ħu taħt l-Artikolu 101(1), koperti w koll mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija: 
(a) obbligu fuq il-franchisee li ma jinvolvix ru ħu, direttament jew indirettament, 
f'xi negozju simili; 
(b) obbligu fuq il-franchisee li ma jakkwistax interessi finanzjarji fil-kapital 
ta' impriża konkorrenti tali li jag ħtu lill-franchisee s-setg ħa li jinfluwenza 
l-kondotta ekonomika ta' tali impri ża; 
(c) obbligu fuq il-franchisee li ma ji żvelax lil partijiet te rzi n-know-how provduta 
mill-franchisor sakemm din in-know -how ma tkunx fid-dominju pubbliku; 
(d) obbligu fuq il-franchisee li jikkomunika lill-franchisor kull esperjenza miksuba 
fl-isfruttar tal-franchise u li jag ħti lill-franchisor, u lill-franchisees l-o ħra, 
liċenzja mhux esklu żiva għan-know-how li tirri żulta minn dik l-esperjenza; 
(e) obbligu fuq il-franchisee li jg ħarraf lill-franchisor b’kull ksur tad-drittijiet 
ta' proprjetà intellettwali li ċenzjati, li jie ħu passi legali kontra dawk li 
jikkommettu dan il-ksur jew li jassist i lill-franchisor f'kull azzjoni legali 
kontrihom; 
(f) obbligu fuq il-franchisee li ma ju żax know-how li ċenzjata mill-franchisor g ħal 
skopijiet apparti mill-isfruttar tal-franchise; 
(g) obbligu fuq il-franchisee li ma j ċedix id-drittijiet u l-obbligi ta ħt l-akkordju 
dwar franchising ming ħajr il-kunsens tal-franchisor. 
 
MT 20   MT 2.5 Relazzjoni ma' regolamenti o ħra ta’ eżenzjoni ta’ kategorija 
(46) L-Artikolu 2(5) jg ħid li r-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija “ma g ħandux 
japplika g ħal akkordji vertikali li s-su ġġett tagħhom ikun jaqa’ fl-ambitu ta' xi 
regolament ta' e żenzjoni ta’ kategorija ie ħor, sakemm ma jkunx previst mod ie ħor 
f'tali regolament”. G ħalhekk ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ma japplikax 
għal akkordji vertikali kope rti mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 772/2004 
tas-7 ta' April 2004 fuq l- applikazzjoni tal-Artiko lu 81(3) tat-Trattat g ħall-kategoriji 
ta' ftehim dwar it-trasferiment ta' teknolo ġija21, ir-Regolament (KE) Nru 1400/2002 
dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 81(3) tat-Tr attat fuq kategoriji ta’ ftehim vertikali u 
prattiċi miftiehma fis-settur tal-vettur bil-mutur22 jew ir-Regolament 
tal-Kummissjoni (KE) Nru 2658/2000 tas-7 ta' April 2004 fuq l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 81(3) tat-Trattat g ħall-kategoriji ta' ftehim ta' spe ċjalizzazzjoni23 u 
r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2659/2000 tad-29 ta’ Novembru 2000 dwar 
l-applikazzjoni tal-Artikolu 81(3) tat-Trattat g ħal kategoriji ta’ ftehim dwar ir-ri ċerka 
u l-iżvilupp24 li jeżentaw akkordji vertikali konklu żi b’rabta ma’ akkordji orizzontali 
jew kull regolament futur ta’ dak it-tip, sakemm mhux previst mod ie ħor f'tali 
regolament. 
3. Restrizzjonijiet fundamentali ta ħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(47) L-Artikolu 4 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija fih lista ta’ rest rizzjonijiet 
fundamentali li jwasslu g ħall-esklużjoni tal-akkordju vertikali s ħiħ mill-ambitu 
ta’ applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija.25 Fejn restrizzjoni 
fundamentali b ħal din tkun inklu ża f’akkordju, dak l-akkordju jkun pre żunt li 
jaqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 101(1). Ikun pre żunt ukoll li l-akkordju probabbilment 
mhux se jissodisfa l-kundizzjonij iet tal-Artikolu 101(3) u li g ħalhekk l-e żenzjoni 
ta’ kategorija ma tapplik ax. Madankollu, l-impri żi jistgħu jagħtu prova ta' effetti 
favur il-kompetizzjoni skont l-Artikolu 101(3) KE f’ka ż individwali.26 Fejn l-impri żi 
jipprovaw li probabbilment jirri żultaw effi ċjenzi mill-inklu żjoni tar-restrizzjoni 
fundamentali fl-akkordju u jipprovaw li b'mod ġenerali l-kundizzj onijiet kollha 
tal-Artikolu 101(3) huma sodisf atti, il-Kummissjoni tkun me ħtieġa li effettivament 
tevalwa l-effetti probabbli negattivi fuq il-kompetizzjoni qabel ma tag ħmel 
                                                 
21 ĠU L 123, 27.4.2004, p. 11. 
22 Ara l-paragrafu (25). 
23 ĠU L 304, 5.12.2000, p. 3. 
24 ĠU L 304, 5.12.2000, p. 7. 
25 Din il-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali tapplika g ħal akkordji vertikali li jirrigwardaw il-kummer ċ fi 
ħdan l-Unjoni. Sa fejn l-akkordji vertikali jikkon ċernaw esportazzjonijiet barra mill-Unjoni jew 
importazzjonijiet/reimportazzjoni jiet minn barra l-Unjoni ara s-sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja 
fil-Kawża C-306/96 Javico  vs Yves Saint Laurent  [1998] Ġabra p. I-1983. F'dik is-sentenza l-Qorti 
tal-Ġustizzja dde ċidiet, fil-punt 20, li "akkordju li fih dak li jbig ħ mill-ġdid jagħti impenn lil manifattur 
li se jbigħ il-prodotti li huma s-su ġġett tal-kuntratt f'suq barra mill-Komunità ma jistax jitqies li g ħandu 
l-għan li jirrestrin ġi b'mod sinifikanti l-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni jew li jista’ jaffettwa, b ħala 
tali, il-kummer ċ bejn l-Istati Membri". 
26 Ara b’mod partikolari l-paragrafi 106 sa 109 li jiddeskrivu b’mod ġenerali effi ċjenzi possibbli relatati 
ma’ restrizzjonijiet vertikali u t-Taqsima VI.2 .10 dwar restrizzjonijiet fuq il-prezz tal-bejg ħ mill-ġdid. 
Għal gwida ġenerali dwar dan, ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Avvi ż – Linji Gwida dwar 
l-applikazzjoni tal-Artikol u 81(3) tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97. 
 
MT 21   MT valutazzjoni finali dwar jekk il-kundizzjonijiet ta l-Artikolu 101(3) humiex 
sodisfatti.27 
(48) Ir-restrizzjoni fundament ali stabbilita fl-Artikolu 4(a) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija tirrigwarda l-impo żizzjoni ta’ prezz tal-bejg ħ mill-ġdid (resale price 
maintenance – RPM), ji ġifieri akkordji jew pratti ċi miftiehma li g ħandhom b ħala 
l-għan dirett jew indirett tag ħhom l-istabbiliment ta' prezz fiss jew prezz minimu 
għall-bejgħ mill-ġdid jew livell ta' prezz fiss jew minimu li g ħandu jiġi rrispettat 
mix-xerrej. Fil-ka ż ta' dispo żizzjonijiet kuntrattwali jew pratti ċi miftiehma li 
jistabbilixxu direttament il-prezz tal-bejg ħ mill-ġdid, ir-restrizzjoni hija ċara. 
Madankollu, l-RPM jista' wkoll jinkise b permezz ta' mezzi indiretti. E żempji 
ta' dawn tal-a ħħar huma akkordju li jiffissa l-mar ġini tad-distribuzzjoni, li jiffissa 
l-livell massimu ta' skont li d-distributur jista' jag ħti minn livell ta' prezz preskritt, li 
jagħmel l-għoti ta' skontijiet jew rimbors ta' spejje ż promozzjonali mill-fornitur 
suġġetti għall-osservazzjoni ta' livell partikolari fil-prezz, li jg ħaqqad il-prezzijiet 
tal-bejgħ mill-ġdid preskritti ma' prezzijiet ta' bejg ħ mill-ġdid ta' kompetituri, 
theddid, intimidazzjoni, twissijiet, penalijie t, dewmien jew sospensjoni ta' tqassim 
jew terminazzjoni ta' kuntratti fir-rigward tal-osservanza ta' livell ta' prezz 
partikolari. Mezzi diretti jew indire tti kif jinkiseb l-iffissar ta' prezz jistg ħu jsiru aktar 
effettivi meta maqg ħuda ma' mi żuri biex jidentifikaw di stributuri li qed iqa ċċtu 
l-prezz, b ħalma hi l-implimentazzjoni ta' sistem a ta' kontroll tal-prezz, jew l-obbligu 
fuq bejjieg ħa bl-imnut biex jirraportaw membri o ħra tan-netwerk ta' distribuzzjoni li 
jmorru lil hinn mil-livell tal-prezz standard . Bl-istess mod, l-iffissar ta' prezzijiet 
dirett jew indirett jista' jsir aktar effettiv meta maqg ħud ma' mi żuri li jistg ħu jnaqqsu 
l-inċentiv tax-xerrej biex ibaxxi l-prezz g ħall-bejgħ mill-ġdid, bħalma hu l-ka ż 
ta' fornitur li jistampa prezz g ħall-bejgħ mill-ġdid rakkomandat fuq il-prodott jew 
il-fornitur li jobbliga x-xerrej biex japplika klaw żola tal-klijent l-aktar preferut. 
L-istess mezzi indiretti u l-istess mi żuri “ta' sostenn” jistg ħu jintużaw biex prezzijiet 
massimi jew rakkomandati ja ħdmu bħala RPM. Madankollu, l-u żu ta’ mi żura 
ta’ appoġġ partikolari jew il-forniment ta' lista ta' prezzijiet rakkomandati jew 
prezzijiet massimi mill-fornitur lix-xerrej ma titqiesx fiha nfisha li twassal g ħal 
RPM. 
(49) Fil-ka ż ta' akkordji ta' a ġenzija, il-prin ċipal normalment jistabbilixxi l-prezzijiet 
tal-bejgħ, għaliex l-aġent ma jsirx is-sid tal-o ġġetti. Madankollu, fejn tali akkordju 
ma jistax jikkwalifika b ħala akkordju ta’ a ġenzija għall-finijiet talapplikazzjoni 
tal-Artikolu 101(1) (ara l-paragrafi (12)  sa (21)), obbligu li jipprevjeni jew 
jirrestrinġi lill-aġent milli jaqsam il -kummissjoni tieg ħu, fissa jew varjabbli, 
mal-klijent ikun restrizzjoni fundamentali ta ħt l-Artikolu 4(a) tar-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija. Sabiex ti ġi evitata l-inklu żjoni ta' tali restrizzjoni 
fundamentali fl-akkordju, l-a ġent għandu għalhekk jit ħalla liberu li jbaxxi l-prezz 
effettiv im ħallas mill-klijent ming ħajr ma jnaqqas id-d ħul għall-prinċipal.28 
(50) Ir-restrizzjoni fundame ntali stabbilita fl-Artikol u 4(b) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija tirrigwarda akkordji jew pratti ċi miftiehma li g ħandhom b ħala l-għan 
                                                 
27 Dak li hu deskritt hawnhekk b ħala żewġ passi legali distinti jista’ fil-prattika jkun pro ċess iterattiv fejn 
il-partijiet u l-Kummissjoni f’diversi passi jsa ħħu u jtejbu l-argumenti rispettivi tag ħhom. 
28 Ara, pere żempju, id-De ċiżjoni tal-Kummissjoni 91/562/KEE fil-Ka ż Nru IV/32.737 - Eirpage , 
ĠU L 306, 7.11.1991, p. 22, b’mod partikolari l-premessa (6). 
 
MT 22   MT dirett jew indirett tag ħhom ir-restrizzjoni tal-bejg ħ mix-xerrej li hu parti fl-akkordju 
jew tal-klijenti tieg ħu, sa fejn dawk ir-restrizzjonijiet  jirrelataw mat-territorju li fih 
jew il-klijenti li lilhom  ix-xerrej jista' jbig ħ l-oġġetti jew servizzi tal-kuntratt. Dik 
ir-restrizzjoni fundamentali tirrigwarda t-tqassim tas-su q skont it-territorju jew 
il-grupp tal-klijenti. Dak jista' jkun ir-ri żultat ta' obbligi diretti, b ħalma hu l-obbligu li 
ma jbigħx lil ċertu klijenti jew li klijenti f' ċerti territorji jew l- obbligu li jirreferi 
ordnijiet minn dawn il-klij enti lil distributuri o ħra. Tista' tirri żulta wkoll minn mi żuri 
indiretti li g ħandhom l-g ħan li jħajru lid-distributur biex ma jbig ħx lil klijenti b ħal 
dawn, bħalma hu r-rifjut jew t-tnaqqis ta' bonuses jew skontijiet, terminazzjoni 
tal-fornimenti, tnaqqis ta' volumi fornuti jew limitazzjoni tal-volumi fornuti skont id-domanda fi ħdan it-territorju jew grupp ta' klij enti allokat, theddid li jintemm 
il-kuntratt, ħtieġa ta’ prezzijiet og ħla għal prodotti li se ji ġu esportati, limitazzjoni 
tal-proporzjon ta' bejg ħ li jista' ji ġi esportat jew obbligi li ji ġu trasferiti l-profitti. 
Tista' tirri żulta wkoll mill-fornitur li ma jippr ovdix servizz ta' garanzija mifrux 
mal-Unjoni kollha, li ta ħtu d-distributuri kollha jkunu normalment obbligati li 
jipprovdu s-servizz ta' garanzija u jkunu rimborsati g ħal dan is-servizz mill-fornitur, 
anke rigward prodotti mibjug ħa minn distributuri o ħra fit-territorju tag ħhom
29. Tali 
prattiċi x'aktarx aktar jitqiesu b ħala restrizzjoni tal-bejg ħ tax-xerrej meta u żati 
flimkien mal-implimentazzjoni mill-fornitur ta' sistema ta' kontroll li g ħandha l-g ħan 
li tivverifika d-destinazzjoni effettiva tal-o ġġetti fornuti, pere żempju l-u żu ta' tabelli 
differenzjati jew numri tas-serje. Madankollu, l-obbligi fuq dak li jbig ħ mill-ġdid li 
jirrigwardaw il-wirja tal-isem tal-marka tal-fornitur mhumiex klassifikati b ħala 
fundamentali. Peress li l-Artikolu 4(b) jirrigwarda biss rest rizzjonijiet fuq bejg ħ 
mix-xerrej jew mill-klijenti tieg ħu, dan jimplika li r-restrizzjonijiet tal-bejg ħ 
tal-fornitur ukoll mhumiex rest rizzjoni fundamentali, so ġġett għal dak li jing ħad 
fil-paragrafu 59 dwar bejg ħ ta' spare parts fil-kuntest tal-Artikolu 4(e) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. L- Artikolu 4(b) japplika ming ħajr ħsara 
għal restrizzjoni fuq il-post fejn  ikun stabbilit ix-xerrej. G ħalhekk, il-benefi ċċju 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kate gorija ma jintilifx jekk ikun ġie miftiehem li 
x-xerrej se jillimita l-post/postijiet u l-ma ħżen/imħażen tiegħu għad-distribuzzjoni, 
għal indirizz, lok jew territorju partikolari.  
(51) Hemm erba' e ċċezzjonijiet g ħar-restrizzjoni fundamentali fl-Artikolu 4(b) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. L-ewwel e ċċezzjoni fl-Artikolu 4(b)(i) 
tippermetti fornitur li jirrestrin ġi bejgħ attiv minn parti xerrejja fl-akkordju g ħal 
territorju jew grupp ta' klijenti li kienu allokati esklu żivament lil xerrej ie ħor jew li 
l-fornitur irri żerva għalih innifsu. Territorju jew grupp ta' klijenti huma 
esklużivament allokati meta l-fornitur jaqbel li jbig ħ il-prodott tieg ħu lil distributur 
wieħed biss g ħad-distribuzzjoni f'territorju pa rtikolari jew lil grupp ta' klijenti 
partikolari u d-distributur esklu żiv ikun protett kontra bejg ħ attiv fit-territorju tieg ħu 
jew lill-grupp ta' klijenti tieg ħu mix-xerrejja l-o ħra kollha tal-fornitur fi ħdan 
l-Unjoni, irrispettivament mill-bejg ħ tal-fornitur. Il-fornitur jit ħalla jgħaqqad 
l-allokazzjoni ta' territorju esklu żiv u grupp ta' klijenti esklu żiv billi pere żempju 
                                                 
29 Jekk il-fornitur jidde ċiedi li ma j ħallasx lura lid-distributuri tas-servizzi li ng ħataw taħt il-garanzija 
mifruxa mal-Unjoni kollha, jista' jkun hemm akkordju ma' dawn id-distributuri li distributur li jbig ħ 
barra mit-territorju allokat tieg ħu, għandu jħallas id-distributur ma ħtur fit-territorju ta' destinazzjoni 
miżata bbażata fuq il-prezz tas-servizzi li se jing ħataw inklu ż marġni raġonevoli ta' profitt. Dan it-tip 
ta' skema jista' ma jitqiesx b ħala restrizzjoni tal-bejg ħ tad-distributuri barra mit-territorju tag ħhom 
(ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-67/01 JCB Service  vs Il-Kummissjoni  [2004] 
Ġabra p. II-49, punti 136 sa 145). 
 
MT 23   MT jaħtar distributur esklu żiv għal grupp ta' klijenti partikolari f' ċertu territorju. Tali 
protezzjoni ta' territorji je w gruppi ta' klijenti esklu żivament allokati g ħandha, 
madankollu, tippermetti bejg ħ passiv lil tali territorj i jew gruppi ta' klijenti. 
Għall-applikazzjoni tal-Artikolu 4(b) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, 
il-Kummissjoni tinterpreta bejg ħ “attiv” u “passiv” kif ġej: 
– Bejgħ “attiv” ifisser li l-klijenti individwali ji ġu kkuntattjati attivament 
permezz ta’ pere żempju posta diretta, inklu ż li jintbag ħtu ittri elettroni ċi mhux 
mitluba, jew permezz ta’ żjarat; jew li grupp ta' klijenti spe ċifiku jew klijenti 
f'territorju spe ċifiku jiġu kkuntattjati attivament permezz ta’ riklami fil-midja, 
fuq l-internet jew permezz ta' promozzjonijet mmirati spe ċifikament lejn dak 
il-grupp ta' klijenti jew immirat lejn klijenti f'dak it-territorju. Reklamar jew promozzjoni li jkunu attraenti biss g ħax-xerrej jekk jil ħaq (ukoll) grupp 
ta'-klijenti spe ċifiku jew klijenti f'territorju spe ċifiku, huma kkunsidrati bejg ħ 
attiv lil dak il-grupp ta' klijenti je w lil klijenti f'dak it-territorju.  
– Bejgħ “passiv” ifisser li jitwie ġbu talbiet mhux solle ċitati minn klijenti 
individwali inklu ż it-tqassim ta' o ġġetti jew servizzi lil klijenti b ħal dawn. 
Reklamar jew promozzjoni ġenerali li jil ħqu klijenti f'territorji jew fi gruppi 
ta' klijenti (esklu żivi) ta' distributuri o ħra imma li jkunu mod ra ġ
onevoli biex 
jintlaħqu klijenti barra minn da wk it-territorji jew gruppi ta' klijenti, 
pereżempju biex jintla ħqu klijenti fit-territorju proprju, huma kkunsidrati bejg ħ 
passiv. Reklamar jew promozzjoni ġenerali huma kkunsidrati metodu 
raġonevoli sabiex jintla ħqu tali klijenti jekk ikun attraenti g ħax-xerrej li 
jagħmel dawn l-investimenti anke kieku ma jil ħqux lill-klijenti fit-territorji jew 
gruppi ta’ klijenti (esklu żivi) ta’ distributuri o ħra. 
(52) L-internet huwa g ħodda b'saħħitha biex biha jista’ jintla ħaq numru u varjetà akbar ta’ 
klijenti milli jintla ħqu bl-użu ta' metodi ta' bejg ħ aktar tradizzjonali, u din hija 
r-raġuni għaliex ċerti restrizzjonijiet fuq l-u żu tal-internet qeg ħdin jiġu ttrattati b ħala 
restizzjonijiet fuq bejg ħ (mill-ġdid). Fil-prin ċipju, kull distributur irid jit ħalla juża 
l-internet biex ibig ħ il-prodotti tieg ħu. B'mod ġenerali, l-u żu ta’ websajt minn 
distributur sabiex ibig ħ prodotti huwa kkunsidrat b ħala forma ta' bejg ħ passiv, peress 
li huwa mod ra ġonevoli li jippermetti l-klijienti jil ħqu d-distributur. L-u żu 
ta’ websajt jista’ jkollu effetti li jest endu ’l barra mit-territorju u mill-grupp 
ta’ klijenti tad-distributur; madankollu, tali effetti jirri żultaw mit-teknolo ġija li 
tippermetti a ċċess faċli minn kullimkien. Jekk klijent i żur il-websajt ta' distributur u 
jikkuntattja lid-distributur u jekk kuntatt b ħal dan iwassal g ħal bejgħ, inkluża 
l-konsenja, dan jitqies b ħala bejgħ passiv. L-istess huwa minnu jekk klijent jag ħżel li 
jinżamm infurmat (awtomatikament) mid- distributur u dak l-opt-in iwassal g ħal 
bejgħ. L-offerta tal-g ħażla ta’ lingwi differenti fuq il-websajt, minnha nfisha, ma 
tibdilx in-natura passiva ta’ tali bejg ħ. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkunsidra dawn li 
ġejjin bħala eżempji ta’ restrizzjoniji et fundamentali ta' bejg ħ passiv min ħabba 
l-kapaċità ta' dawn ir-restrizzj onijiet li jillimitaw l-a ċċess tad-distributur g ħal numru 
u varjetà akbar ta’ klijenti:  
(a) akkordju li bih id-distributur (esklu żiv) għandu jimpedixxi lil klijenti li jinsabu 
f’territorju (esklu żiv) ieħor milli jaraw il-websajt tieg ħu jew għandu jagħmel 
re-routing awtomatiku tal-klijenti tieg ħu lejn il-websajts tal-manifattur jew 
ta’ distributuri (esklu żivi) oħra. Dan ma jeskludix akkordju li bih il-websajt 
 
MT 24   MT tad-distributur joffri wkoll g ħadd ta' ħoloq għal websajts ta' distributuri o ħra 
u/jew tal-fornitur; 
(b) akkordju li bih id-distributur (esklu żiv) għandu jtemm it-tran żazzjonijiet 
tal-klijenti minn fuq l-internet ladarba d-dejta tal-karta ta’ kreditu tag ħhom 
tiżvela indirizz li ma j kunx fit-territo rju (esklu żiv) tad-distributur; 
(c) akkordju li bih id-distributur g ħandu jillimita l-proporzjon tal-bejg ħ globali 
tiegħu li jsir minn fuq l-internet. Dan ma je skludix lill-fornitur milli jirrikjedi, 
mingħajr ma jillimita l-bejg ħ onlajn tad-distributur, li x-xerrej ibig ħ mill-anqas 
ammont spe ċifiku u assolut (fil-valur jew volum) tal-prodotti offlajn sabiex 
jassigura l-operazzjoni effi ċjenti tal- ħanut fiżiku tiegħu, u lanqas ma 
jipprekludi lill-fornitur milli ji żgura li l-attività onl ajn tad-distributur 
tibqa’ konsistenti mal-mudell ta’ distribuzzjoni  tal-fornitur (ara  l-paragrafi (54) 
u (56)). Dan l-ammont assolut ta’ bejg ħ meħtieġ offlajn jista’ jkun l-istess 
għax-xerrejja kollha, jew determinat individwalment g ħal kull xerrej fuq il-ba żi 
ta’ kriterji o ġġettivi, bħad-daqs tax-xerrej fin-netw erk jew il-lokalizzazzjoni 
ġeografika tieg ħu. 
(d) akkordju li bih id-distributur g ħandu jħallas prezz og ħla għal prodotti inti żi 
sabiex jinbieg ħu mill-ġdid mid-distrubutur onlajn milli g ħal prodotti inti żi 
sabiex jinbieg ħu offlajn. Dan ma jeskludix akkordju bejn il-fornitur u x-xerrej 
dwar miżata fissa (ji ġifieri mhux mi żata li tvarja fejn is-somma ti żdied skont 
il-fatturat li sar mill-bejg ħ offlajn peress li dan iwassal b'mod indirett g ħal 
ipprezzar doppju) biex i ssostni l-isforzi ta' bejg ħ onlajn jew offlajn ta' dan 
tal-aħħar. 
(53) Restrizzjoni fuq l-u żu tal-Internet mid-di stributuri li jkunu parti fl-akkordju tista' 
tkun biss kompatibbli mar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija sa fejn dik 
il-promozzjoni fuq l-internet jew l-u żu tal-internet iwasslu g ħal bejgħ attiv, 
pereżempju, fit-territorji jew gruppi ta' klijenti esklu żivi ta' distributuri o ħra. 
Il-Kummissjoni tikkunsidra r-reklam ar onlajn indirizzat b’mod spe ċifiku lil ċerti 
klijenti bħala forma ta’ bejg ħ attiv lil dawk il-klijenti. Pere żempju, strixxuni bba żati 
fuq it-territorju li jitpo ġġew fuq websajts ta' partijiet terzi huma forma ta' bejg ħ attiv 
fit-territorju fejn jintwerew dawn is-strixxuni. B'mod ġenerali, l-isforzi li jsiru b'mod 
speċifiku f'ċerti territ orji jew minn ċertu grupp ta' klijenti huma bejg ħ attiv f'dak 
it-territorju jew lil dak il-grupp ta' klijenti. Pere żempju, li jsir ħlas lil search engine 
jew fornitur tar-reklamar onlajn biex jintwerew reklami b'mod spe ċifiku lil utenti 
f'territorju partikolari huwa bejg ħ attiv f'dak it-territorju. 
(54) Madankollu, ta ħt l-Eżenzjoni ta’ Kategorija l-fornitur jista' je ħtieġ standards ta' 
kwalità g ħall-użu tas-sit tal-Internet g ħall-bejgħ mill-ġdid tal-prodotti tieg ħu, hekk 
kif jista' wkoll je ħtieġ standards ta' kwalità g ħal ħanut jew biex ibig ħ fuq katalogu 
jew għal reklamar u promozzjoni in ġenerali. Dan jista' jkun rilevanti b'mod 
partikolari fir-rigward ta' distribuzzjoni selettiva. Ta ħt l-Eżenzjoni ta' Kategorija 
l-fornitur jista' pere żempju jeħtieġ li d-distributuri tieg ħu jkollhom ħanut fiżiku jew 
showroom wie ħed jew i żjed bħala kundizzjoni biex isir u membri fis-sistema 
tad-distribuzzjoni tieg ħu. Tibdiliet sussegwenti g ħal kundizzjoni b ħala din huma 
wkoll possibbli ta ħt l-Eżenzjoni ta' Kategorija, ħlief jekk dawk it-tibdilet ikollhom 
l-għan li jillimitaw b'mod dire tt jew indirett il-bejg ħ onlajn mid-distri buturi. Bl-istess 
mod, fornitur jista' je ħtieġ li d-distributuri tieg ħu jużaw pjattaformi ta' partijiet terzi 
 
MT 25   MT għad-distribuzzjoni tal-prodotti  tal-kuntratt biss skont l-is tandards u l-kundizzjonijet 
miftiehma bejn il-fornitur u d-distributuri tieg ħu dwar l-u żu tal-internet 
mid-distributuri. Pere żempju, fejn il-websajt tad-dist ributur tkun ospitata minn 
pjattaforma ta' parti terza, il-fornitur jista' je ħtieġ li l-klijenti ma jid ħlux fil-websajt 
tad-distributur permezz ta’ sit li fih jidhru l- isem jew id-ditta tal-pjattaforma tal-parti 
terza. 
(55) Hemm tliet e ċċezzjonijiet o ħra għar-restrizzjoni fundame ntali stabbilita 
fl-Artikolu 4(b) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. It-tliet e ċċezzjonijiet 
kollha jippermettu r-restrizzjoni kemm ta' bejg ħ attiv u passiv. Ta ħt l-ewwel 
eċċezzjoni, huwa permissibbli li bejjieg ħ bl-ingrossa ji ġi ristrett milli jbig ħ lill-utenti 
finali, u dan jippermetti lil fornitur i żomm il-livelli ta’ negozju ta’ bejg ħ bl-ingrossa 
u bejgħ bl-imnut separati.  Madankollu, dik l-e ċċezzjoni ma teskludix il-possibbiltà li 
l-bejjiegħ bl-ingrossa jkun jista' jbig ħ lil ċerti utenti finali, pere żempju utenti finali 
akbar, filwaqt li ma jkunx jista' jsir bejg ħ lill-utenti finali l-o ħra (kollha). Permezz 
tat-tieni e ċċezzjoni fornitur ikun jista' jirristrin ġi distributur ma ħtur f'sistema 
tad-distribuzzjoni selettiva milli jbig ħ, fi kwalunkwe livell ta' negozju, lil distributuri 
mhux awtorizzati li jinsabu f'territorju fejn attwalment qed tit ħaddem is-sistema jew 
fejn il-fornitur g ħadu ma jbig ħx il-prodotti tal-kuntratt (l i fl-Artikolu 4(b)(iii) 
jissejjaħ “it-territorju rri żervat mill-fornitur biex jopera dik is-sistema”). It-tielet 
eċċezzjoni tippermetti lil fornitur jirrestrin ġi lil xerrej ta’ ko mponenti, li ji ġi fornut 
il-komponenti g ħal inkorporazzjoni, milli jbig ħhom lill-kompetituri tal-fornitur. 
It-terminu “komponent” jinkludi kull o ġġett intermedju u t-terminu 
“inkorporazzjoni” jirreferi g ħall-użu ta' kwalunkwe o ġġett intermedju 
għall-produzzjoni ta' o ġġetti. 
(56) Ir-restrizzjoni fundament ali stabbilita fl-Artikolu 4(c) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija teskludi r-restrizzjoni ta’ bejg ħ attiv jew passiv lil utenti finali, kemm 
jekk konsumaturi professjonali finali jew konsumaturi finali, minn membri ta' netwerk ta' distribuzzjoni selettiva, ming ħajr ħsara għall-possibilità li membru 
tan-netwerk ji ġi projbit milli jopera barra minn stabbiliment mhux awtorizzat. 
Għaldaqstant, negozjanti f'sistema ta' di stribuzzjoni selettiva, kif definita 
fl-Artikolu 1(1)(e) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, ma jistg ħux ikunu 
ristretti fl-g ħażla ta’ utenti li lilhom jistg ħu jbigħu, jew ta’ a ġenti għax-xiri li ja ġixxu 
f'isem dawk l-utenti, ħlief biex jipprote ġu sistema ta' distribuzzjoni esklu żiva li tkun 
qiegħda titħaddem x'imkien ie ħor (ara l-paragrafu (51)). Fi ħdan sistema 
ta’ distribuzzjoni selettiva n-negozjanti g ħandhom ikunu liberi li jbig ħu, kemm 
attivament kif ukoll passivament, lil l-utenti finali kollha, anke bl-g ħajnuna 
tal-Internet. G ħalhekk, il-Kummissjoni tikkunsidra b ħala restrizzjoni fundamentali 
kull obbligu li jiddiswadi lin-negozjanti ma ħtura milli ju
żaw l-internet biex jil ħqu 
numru u varjetà akbar ta’ klijen ti billi jimponi kriterji g ħal bejgħ onlajn li mhumiex 
globalment ekwivalenti g ħall-kriterji imposti g ħall-bejgħ minn ħanut fiżiku. Dan ma 
jfissirx li l-kriterji imposti g ħal bejgħ onlajn iridu jkunu identi ċi għal dawk imposti 
għal bejgħ offlajn, iżda jridu jsegwu l-istess g ħanijiet u jiksbu ri żultati komparabbli u 
d-differenza bejn il-kriterji trid tkun ġustifikata min-natura diversa ta’ dawn i ż-żewġ 
metodi ta’ distribuzzjoni. Pere żempju, sabiex jitwaqqaf bejg ħ lil negozjanti mhux 
awtorizzati, fornitu r jista’ jirrestrin ġi lin-negozjanti mag ħżula tiegħu milli jbig ħu 
aktar minn kwantità partikolari ta’ prodotti tal-kuntratt lil utent fi nali individwali. 
Tali rekwi żit jista' jkun aktar strett g ħal bejgħ onlajn jekk huwa e ħfef għal distributur 
mhux awtorizzat li jakkwista dawk il-pr odotti permezz tal-internet. Bl-istess mod, 
 
MT 26   MT tali rekwi żit jista’ jkun aktar stre tt fir-rigward ta' bejg ħ offlajn jekk ikun e ħfef għalih 
li jakkwistahom minn ħanut fiżiku. Sabiex ji ġi żgurat li l-prodotti tal-kuntratt jaslu 
fil-ħin, il-fornitur jista’  jimponi li l-prodotti ji ġi kkunsinjati mill-ewwel fil-ka ż 
ta’ bejgħ offlajn. Filwaqt li rekwi żit identiku ma jistax ji ġi impost g ħall-bejgħ onlajn, 
il-fornitur jista’ jispe ċifika ċerti ħinijiet ta’ kunsinna prattikabbli g ħal tali bejg ħ. 
Jistgħu jkollhom ji ġu formulati rekwi żiti speċifiċi għal help desk onlajn g ħal wara 
l-bejgħ, biex ikunu koperti l-ispejje ż ta' klijenti li jirritornaw il-prodott u biex ji ġu 
applikati sistemi ta' ħlas sikuri.  
(57) Fi ħdan it-territorju li fih il-fornitur jopera di stribuzzjoni selettiva, din is-sistema ma 
tistax titħallat ma' distribuzzjoni esklu żiva billi dan iwassal g ħal restrizzjoni 
fundamentali ta’ bejg ħ attiv jew passiv min-negozja nti skont l-Artikolu 4(c) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, bl-e ċċezzjoni ta’ restrizzjonjiet li jistg ħu 
jiġu imposti fuq il-kapa ċità tan-negozjant li jiddetermina l-lokalizzazzjoni tal-post 
tan-negozju tieg ħu. Negozjanti mag ħżula jistgħu jinżammu milli joperaw in-negozju 
tagħhom minn postijiet differenti jew milli jift ħu post tan-negozju ġdid f'lokalità 
differenti. F’dak il-kuntest, l-u żu mid-distributur tal-websajt tieg ħu ma jistax ji ġi 
kkunsidrat li jammonta g ħall-istess ħaġa bħall-ftuħ ta’ post ta’ bejg ħ ġdid f’lokalità 
differenti. Jekk il-post tal-bejg ħ tan-negozjant ikun mobbli, tista' tkun definita żona li 
barra minnha l- ħanut mobbli ma jistax ikun operat . Barra minn hekk, il-fornitur jista’ 
jieħu l-impenn li jforni biss lil negozjant wie ħed jew lil numru limitat ta’ negozjanti 
f’parti partikolari tat-territorju fejn is-sistema ta’ distribuzzjoni selettiva tkun applikata. 
(58) Ir-restrizzjoni fundamentali stabbilit a fl-Artikolu 4(d) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija tirrigwarda r-restrizzjoni ta’ cross-supplies bejn distributuri ma ħtura fi 
ħdan sistema ta' distribuzzjoni selettiva. G ħaldaqstant, akkordju jew prattika 
miftiehma ma jistg ħux ikollhom b ħala għan dirett jew indirett tag ħhom li jimpedixxu 
jew jirrestrin ġu l-bejgħ attiv jew passiv tal-prodotti tal-kuntratt bejn id-distributuri 
magħżula. Distributuri mag ħżula għandhom jibqg ħu ħielsa li jixtru l-prodotti 
tal-kuntratt minn distributuri ma ħtura oħra fi ħdan in-netwerk, li j operaw jew fl-istess 
livell jew f’livell differenti tal-kummer
ċ. Għaldaqstant, id-distribuzzjoni selettiva ma 
tistax tkun ikkombinata ma’ restrizzj onijiet vertikali li jkollhom l-g ħan li jisfurzaw 
id-distributuri li jixtru l- prodotti tal-kunt ratt esklu żivament minn sors partikolari. 
Dan ifisser ukoll li fi ħdan netwerk ta' distribuzzjoni selettiva, ma jistg ħu jkunu 
imposti l-ebda restrizzjonijiet fuq bejjieg ħa bl-ingrossa ma ħtura fir-rigward tal-bejg ħ 
tagħhom tal-prodott lil bejjieg ħa bl-imnut ma ħtura. 
(59) Ir-restrizzjoni fundament ali stabbilita fl-Artikolu 4(e) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija tirrigwarda akkor dji li jimpedixxu jew jirrestrin ġu lil utenti finali, 
sewwejja indipendenti u fornituri ta’ servizzi milli jakkwistaw spare parts 
direttament mill-manifatturi ta' dawk l-ispare parts. Akkordju bejn manifattur tal-ispare parts u xerrej li jinkorpo ra dawk il-parts fil-prodotti tieg ħu stess (manifattur 
ta' tagħmir oriġinali (original equipment manufact urer - OEM)), ma jistax, kemm 
direttament jew indirettament , jimpedixxi jew jirrestrin ġi bejgħ mill-manifattur 
ta' dawk l-ispare parts lil utenti fina li, sewwejja indipendenti jew fornituri ta’ 
servizzi. Jistg ħu jirriżultaw restrizzjonijiet indiretti pa rtikolarment meta l-fornitur 
tal-ispare parts ikun rist rett milli jissupplixxi tag ħrif tekniku u tag ħmir speċjali li 
huma me ħtieġa għall-użu ta' spare parts mill-utenti, sewwejja indipendenti jew 
fornituri ta’ servizzi. Madankol lu, l-akkordju jista' jqieg ħed restrizzjonijiet fuq 
il-forniment ta’ spare parts lis-sewwejja jew lill-fornituri ta’ servizzi fdati 
 
MT 27   MT mill-manifattur tat-tag ħmir oriġinali bit-tiswija jew manutenzjoni tal-o ġġetti tiegħu 
stess. Fi kliem ie ħor, il-manifattur tat-tag ħmir oriġinali jista' je ħtieġ in-netwerk 
tat-tiswija u ta’ manutenzjoni tieg ħu stess jixtri l-ispare parts ming ħandu. 
4. Ka żijiet individwali ta' restrizzjonijiet fundamentali fuq il-bejg ħ li jistgħu 
jaqgħu barra mill-ambitu tal-Ar tikolu 101(1) jew jistg ħu jissodisfaw 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) 
(60) Ir-restrizzjonijiet fundamentali jistg ħu jkunu o ġġettivament ne ċessarji f’ka żijiet 
eċċezzjonali g ħal akkordju ta' tip je w natura partikolari30 u għalhekk jaqg ħu barra 
mill-ambitu tal-Artikolu 101(1). Pere żempju, restrizzjoni fundamentali tista’ tkun 
oġġettivament ne ċessarja sabiex ti żgura li projbizzjoni pubblika tal-bejg ħ ta' sustanzi 
perikolużi lil ċerti konsumaturi g ħal raġunijiet ta' sigurtà jew sa ħħa tkun irrispettata. 
Barra minn hekk, l-impri żi jistgħu jeċċepixxu difi ża tal-effi ċjenza taħt l-
Artikolu 101(3) f’ka ż individwali. Din it-taqsima tipprovdi xi e żempji ta' 
restrizzjonijiet dwar bejg ħ (mill-ġdid), filwaqt li fir-ri gward tal-RPM dan huwa 
ttrattat fit-Taqsima VI.2.10. 
(61) Distributur li jkun l-ewwel li jbig ħ marka ġdida jew li jkun l-ewwel li jbig ħ marka 
eżistenti f’suq ġdid, u għalhekk jassigura d ħul ġenwin fis-suq rilevanti, g ħandu 
mnejn ikollu jag ħmel investimenti sostanzjali fejn qabel ma kien hemm l-ebda 
domanda g ħal dak it-tip ta’ prodott in ġenerali jew g ħal dak it-tip ta’ prodott minn dak 
il-produttur. Spejje ż bħal dawn huma ħafna drabi irrekuperabbli u f’ ċirkostanzi b ħal 
dawn jista’ jkun li d-distributur ma jid ħolx għall-akkordju ta’ distribuzzjoni ming ħajr 
protezzjoni g ħal ċertu perjodu ta’ żmien kontra bejg ħ (attiv u) passiv fit-territorju 
tiegħu jew lill-grupp ta’ klijenti tieg ħu minn distributuri o ħra. Pereżempju, tali 
sitwazzjoni tista’ sse ħħ fejn manifattur stabbilit f's uq nazzjonali partikolari jid ħol 
f'suq nazzjonali ie ħor u jintrodu ċi l-prodotti tieg ħu bl-għajnuna ta' distributur 
esklużiv u fejn dan id-distributur jkollu b żonn jinvesti biex inie di u jistabbilixxi 
d-ditta f'dan is-suq ġdid. Fejn ikunu me ħtieġa investimenti sostanzjali mid-distributur 
sabiex jibda u/jew ji żviluppa s-suq il- ġdid, restrizzjonijiet ta’ bejg ħ passiv minn 
distributuri o ħra f’territorju b ħal dan jew lil grupp ta’ klijenti b ħal dan, li jkunu 
neċessarji biex id-distributur jifdi dawk l-investimenti, ġeneralment ma jaqg ħux 
fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) matul l-ewwel sentejn li fihom id-distributur ibig ħ 
l-oġġetti jew servizzi tal-kuntratt f'dak it-ter ritorju jew lil dak il -grupp ta' klijenti, 
minkejja li tali restrizzjon ijiet fundamentali huma ġeneralment meqjusa li jaqg ħu fi 
ħdan l-ambitu tal-Artikolu 101(1). 
(62) Fil-ka ż ta' ttestjar ġenwin ta' prodott ġdid f'territorju limitat jew ma' grupp ta' klijenti 
limitat u fil-ka ż ta' introduzzjoni gradwali ta' prodott ġdid, id-distributuri ma ħtura 
biex ibig ħu il-prodott ġdid fis-suq ta' ttestjar jew biex jipparte ċipaw fl-ewwel 
sensiela(i) tal-introduzzjoni gradwali jistg ħu jiġu ristretti mill-bejg ħ attiv tag ħhom 
barra mis-suq ta' ttestjar jew mis-suq (swieq) fejn il-prodott ġie introdott g ħall-ewwel 
darba ming ħajr ma jaqg ħu fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) g ħall-perjodu ne ċessarju 
għall-ittestjar tal-prodott jew g ħall-introduzzjoni tieg ħu. 
                                                 
30 Ara l-paragrafu 18 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni - Avvi ż – Linji Gwida dwar l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 81(3)  tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97. 
 
MT 28   MT (63) Fil-ka ż ta' sistema ta’ distribu zzjoni selettiva, cross-s upplies bejn distributuri ma ħtura 
għandhom normalment jibqg ħu liberi (ara l-paragraf u (58)). Madankollu, jekk 
il-bejjiegħa bl-ingrossa ma ħtura li jinsabu f'territorji differenti jkunu obbligati 
jinvestu f'attivitajiet promozzjonali fit-territorji ‘tag ħhom’ biex isostnu l-bejg ħ minn 
bejjiegħa bl-imnut ma ħtura u ma jkunx prattiku li ji ġu speċifikati f’kuntratt 
l-attivitajiet promozzjonali me ħtieġa, restrizzjonijiet fuq il-bejg ħ attiv minn bejjieg ħa 
bl-ingrossa lill-bejjieg ħa bl-imnut ma ħtura fit-territorji ta' bejjieg ħa bl-ingrossa o ħra 
sabiex tiġi evitata l-possibbiltà ta’ free riding jistg ħu, f'każ individwali, jissodisfaw 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3).  
(64) B'mod ġenerali, akkordju li bih distributur g ħandu jħallas prezz og ħla għal prodotti 
intiżi sabiex jinbieg ħu mill-ġdid onlajn mid-distributur milli g ħal prodotti inti żi 
sabiex jinbieg ħu offlajn (“ipprezzar doppju”) hija restrizzjoni fundamentali (ara 
l-paragrafu (52)). Madankollu, f’ ċerti ċirkostanzi spe ċifiċi, tali akkordju jista’ 
jissodisfa l-kundizzjonijie t tal-Artikolu 101(3). Jista’ jkun hemm tali ċirkostanzi fejn 
manifattur jiftiehem dwar tali pprezzar doppju mad- distributuri tieg ħu, minħabba li 
l-bejgħ onlajn iwassal g ħal spejjeż sostanzjalment og ħla għall-manifattur mill-bejg ħ 
offlajn. Pere żempju, fejn il-bejg ħ offlajn jinkludi installazzjoni ġod-djar 
mid-distributur i żda l-bejgħ onlajn ma jinkludihiex, dan tal-a ħħar jista’ jwassal g ħal 
aktar ilmenti u talbiet rigward il-garanzija g ħall-manifattur min-na ħa tal-klijenti. 
F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni se tikkunsid ra wkoll sa liema punt ir-restrizzjoni 
x'aktarx se tillimita l-bejg ħ fuq l-internet u tostakola d-distributur milli jil ħaq aktar 
klijenti u klijenti differenti.  
5. Restrizzjonijiet esklu żi taħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(65) L-Artikolu 5 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jeskludi ċerti obbligi milli 
jaqgħu taħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija minkejja l-fatt li l-limitu 
tas-sehem mis-suq ma jinqabi żx. Madankollu, ir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija jkompli japplika g ħall-parti rimanenti tal-akkordju vertikali jekk dik 
il-parti tkun tista’ ti ġi sseparata mill-obbligi li ma jkunux e żentati. 
(66) L-ewwel esklu żjoni tissemma fl-Artikolu 5(1)(a) tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija u tirrigwarda obbligi li wie ħed ma jikkompetix. Obbligi li wie ħed ma 
jikkompetix huma arran ġamenti li jirri żultaw f’li x-xerrej jixtri ming ħand il-fornitur 
jew ming ħand impri ża oħra maħtura mill-fornitur aktar minn 80 % tax-xiri totali 
tax-xerrej matul is-sena kalendarja ta' qabel tal-o ġġetti u servizzi tal-kuntratt u 
s-sostituti tag ħhom (kif definit fl-Artikolu 1(1)(b) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija), u b'hekk jimpedi xxu lix-xerrej milli jixtri o ġġetti jew servizzi 
konkorrenti jew jillimitaw xiri b ħal dan għal anqas minn 20 % tax-xiri totali. Fejn, 
fl-ewwel sena wara li ji ġi konkluż l-akkordju, g ħas-sena li ti ġi qabel it-tmiem 
tal-kuntratt, ma tkun disponibbli l-ebda  dejta dwar ix-xiri rilevanti g ħax-xerrej, 
tista' tintu ża l-aqwa stima tax-xerrej tal- ħtiġijiet totali annwali tieg ħu. Tali obbligi li 
wieħed ma jikkompetix mhumiex koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija meta d-dewmien tag ħhom ikun indefinit jew je ċċedi l-ħames snin. 
Obbligi li wie ħed ma jikkompetix li ji ġġeddu b’mod ta ċitu għal aktar minn perjodu 
ta' ħames snin ukoll mhumiex koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(ara t-tieni subpa ragrafu tal-Artikolu 5(1)). B’mod ġenerali, obbligi li wie ħed ma 
jikkompetix huma e żentati taħt dak ir-Regolament meta jkunu limitati g ħal ħames 
snin jew anqas u ma jkunu je żistu l-ebda ostakoli li jf ixklu x-xerrej milli jtemm 
effettivament l-obbligu li wie ħed ma jikkompetix fi tmiem il-perjodu ta' ħames snin. 
 
MT 29   MT Jekk, pere żempju, l-akkordju jipprovdi g ħal obbligu li wie ħed ma jikkompetix 
ta' ħames snin u l-fornitur jip provdi self lix-xerrej, il- ħlas lura ta' dak is-self ma 
għandux ifixkel lix-xerrej milli e ffettivament itemm l-obbligu li wie ħed ma 
jikkompetix fi tmiem il-perjodu ta' ħames snin. Bl-istess mod, meta l-fornitur 
jipprovdi lix-xerrej b'tag ħmir li mhuwiex spe ċifiku għar-relazzjoni, ix-xerrej g ħandu 
jkollu l-possibbilità li jie ħu f'idejh it-tag ħmir bil-prezz tas-suq tieg ħu ladarba jiskadi 
l-obbligu li wie ħed ma jikkompetix. 
(67) Il-limitu ta' ħames snin ma japplikax meta l-o ġġetti jew servizzi jinbig ħu mill-ġdid 
mix-xerrej “minn bini u art li  jkunu proprjetà tal-fornit ur jew mikrija mill-fornitur 
mingħand terzi li ma jkunux konnessi max-xerrej”. F'ka żijiet bħal dawn l-obbligu li 
wieħed ma jikkompetix jista' jkun tal- istess dewmien daqs il-perjodu 
tal-okkupazzjoni tal-post tal-bejg ħ mix-xerrej (l-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija). Ir-ra ġuni għal din l-e ċċezzjoni hi li huwa normalment 
irraġonevoli li l-fornitur ikun mistenni li jippermetti prodotti konkorrenti jinbieg ħu 
minn bini u art li jkunu proprjetà tal-fornitur ming ħajr il-permess tieg ħu. B’analo ġija, 
l-istess prin ċipji japplikaw fejn ix-xerrej jopera minn ħanut mobbli li jkun proprjetà 
tal-fornitur jew mikri minnu ming ħand partijiet terzi li ma jkollhom l-ebda rabta 
max-xerrej. Kostruzzjonijiet artifi ċjali ta' dritt ta’ proprjetà, b ħal pereżempju 
trasferiment mid-distributur tad-drittijiet ta’ proprjetà tieg ħu fuq l-art u l-bini 
lill-fornitur g ħal perjodu limitat biss, bil- ħsieb li jiġi evitat il-limitu ta' ħames snin, 
ma jistgħux jibbenefikaw minn din l-e ċċezzjoni. 
(68) It-tieni esklu żjoni mill-e żenzjoni ta’ kategorija tin sab fl-Artikolu 5(1)(b) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u tirrigwarda obbligi li wie ħed ma 
jikkompetix wara l-iskadenza tal-a kkordju fuq ix-xerrej. Obbligi b ħal dawn 
normalment mhumiex koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, sakemm 
l-obbligu ma jkunx indi spensabbli sabiex ti ġi protetta n-know-how trasferita 
mill-fornitur lix-xerrej, ikun limitat g ħall-post tal-bejg ħ li minnu x-xerrej opera matul 
il-perjodu ta' kuntratt, u jkun limitat g ħal perjodu massimu ta' sena (ara 
l-Artikolu 5(3) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija). Skont id-definizzjoni 
fl-Artikolu 1(1)(g) tar-Regolament g ħal Eżenzjoni ta’ Kategorija in-know-how 
teħtieġ li tkun “sostanzjali”, li tfisser li n-know-how tkun sinifikanti u utli 
għax-xerrej g ħall-użu, bejgħ jew bejg ħ mill-ġdid tal-oġġetti jew servizzi li jkunu 
s-suġġett tal-kuntratt. 
(69) It-tielet esklu żjoni mill-e żenzjoni ta’ kategorija hija prevista fl-Artikolu 5(1)(c) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u tirrigwarda l-bejg ħ ta' oġġetti 
konkorrenti f'sistema ta' distribuzzjoni  selettiva. Ir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija jkopri l-kombinazzjoni ta' distribuzzjoni selettiva ma' obbligu li 
wieħed ma jikkkompetix, li jobblig a n-negozjanti li ma jbig ħux mill-ġdid marki 
konkorrenti in ġenerali. Madankollu, jekk il-for nitur iwaqqaf lin-negozjanti ma ħtura 
tiegħu, kemm jekk direttament jew indirettament, milli jixtru prodotti g ħall-bejgħ 
mill-ġdid ming ħand fornituri konkorrenti spe ċifiċi, tali obbligu ma jistax igawdi 
mill-benefi ċċju tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. L-g ħan tal-esklu żjoni 
ta' tali obbligu huwa li ti ġi evitata sitwazzjoni fejn numru ta' fornituri li ju żaw l-istess 
postijiet ta’ bejg ħ għad-distribuzzjoni selettiva jwaqqfu kompetitur spe ċifiku jew 
ċerti kompetituri spe ċifiċi milli ju żaw dawn il-postijiet ta’ bejg ħ sabiex iqassmu 
 
MT 30   MT l-prodotti tag ħhom (esklu żjoni ta' fornitur konkorrent i li jikkostitwixxi forma 
ta' bojkott kollettiv).31 
6. Separabbiltà 
(70) Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija je żenta akkordji vertikali bil-kundizzjoni 
li ebda restrizzjoni fundamentali, kif stabb ilita fl-Artikolu 4 ta’ dak ir-Regolament, 
ma tkun tinsab fl-akkordju vertikali jew prattikata mieg ħu. Jekk ikun hemm 
restrizzjoni fundamentali wa ħda jew aktar, il-benefi ċċju tar-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija jintilef g ħall-akkordju vertikali kollu. Ma hemmx 
separabbiltà g ħal restrizzjonijiet fundamentali. 
(71) Ir-regola tas-separabbi ltà tapplika, madankollu, g ħar-restrizzjonijiet esklu żi stabbiliti 
fl-Artikolu 5 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. G ħalhekk, il-benefi ċċju 
tal-eżenzjoni ta’ kategorija jintilef biss fir- rigward ta’ dik il-p arti tal-akkordju 
vertikali li ma tikkonformax mal-kundizzjon ijiet stabbiliti fl-Artikolu 5. 
7. Sensiela ta' prodotti mqassma perme zz tal-istess sistema ta’ distribuzzjoni 
(72) Fejn fornitur ju ża l-istess akkordju ta' distribu zzjoni sabiex iqassam bosta 
oġġetti/servizzi, u ħud minn dawn jistg ħu, fid-dawl tal-limitu  tas-sehem mis-suq, 
ikunu koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija filwaqt li o ħrajn ma 
jkunux. F'dak il-ka ż, ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika g ħal dawk 
l-oġġetti u servizzi li g ħalihom ikunu sodisfatti l-kundizzjonijiet g ħall-applikazzjoni 
tiegħu. 
(73) Dwar l-o ġġetti jew servizzi li mhumiex koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija, japplikaw ir-regoli ordinarji tal-kompetizzjoni, li jfisser: 
(a) la hemm e żenzjoni ta’ kategorija u lanqas pre żunzjoni ta' illegalità; 
(b) jekk hemm ksur tal-Artikolu 101( 1) u ma hemmx possibbiltà ta’ e żenzjoni, 
jista' jitqies jekk hemmx rimedji xierqa sabiex tissolva l-problema tal-kompetizzjoni fi ħdan is-sistema tad-distribuzzjoni e żistenti; 
(c) jekk ma hemmx rimedji xierqa b ħal dawn, il-fornitur ikkon ċernat irid jag ħmel 
arranġamenti ta' distribuzzjoni o ħra. 
Tali sitwazzjoni tista' wkoll tin ħoloq fejn l-Artikolu 102 japplika g ħal xi 
prodotti imma mhux g ħal oħrajn. 
                                                 
31 Eżempju ta' mi żuri indiretti li jkollhom tali effetti ta’ esklu żjoni jista’ jinstab fid-De ċiżjoni 
tal-Kummissjoni 92/428/KEE fil-Ka ż Nru IV/33.542 — Parfum Givenchy , ĠU L 236, 19.8.1992, p. 11. 
 
MT 31   MT IV. IRTIRAR TAL-E ŻENZJONI TA’ KATEGORIJA U ESKLU ŻJONI 
MILL-APPLIKAZZJONI TAR-REGOLAMENT TA’ E ŻENZJONI TA’ 
KATEGORIJA 
1. Pro ċedura għall-irtirar 
(74) Il-pre żunzjoni ta' legalità mog ħtija mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija tista' 
tiġi rtirata jekk akkordju ve rtikali, meqjus jew g ħalih waħdu jew flimkien ma' 
akkordji simili infurzati minn fornituri je w xerrejja konkorrenti, jaqa’ fl-ambitu 
tal-Artikolu 101(1) u ma jissodisfax il- kundizzjonijiet kollha ta l-Artikolu 101(3).  
(75) Il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) jistg ħu b’mod partikolari ma ji ġux sodisfatti 
meta l-aċċess għas-suq rilevanti jew il-kompetiz zjoni fih tkun ristretta b’mod 
sinifikanti mill-effett kumulattiv ta' netwer ks paralleli ta' akkordji vertikali simili 
prattikati minn fornituri jew xerrejja konkorre nti. Netwerks paralleli ta' akkordji 
vertikali g ħandhom jitqiesu simili jekk ikun fi hom restrizzjonijiet li jipprodu ċu effetti 
simili fis-suq. Sitwazzjoni b ħal din tista' tqum pere żempju meta, f'suq partikolari, 
ċerti fornituri jipprattikaw distribuzzjoni selettiva purament kwalitattiva filwaqt li 
fornituri o ħrajn jipprattikaw distribuzzjoni se lettiva kwantitattiva. Sitwazzjoni b ħal 
din tista' tqum ukoll meta, f'suq partikolari, l-u żu kumulattiv ta' kriterji kwalitattivi 
jeskludi distributuri aktar effi ċjenti. F'tali ċirkustanzi, il-valutazzjoni g ħandha tie ħu 
inkunsiderazzjoni l-effetti antikompetittivi li jistg ħu jiġu attribwiti li kull netwerk 
individwali ta' akkordji. Fejn i kun xieraq, l-irtirar jista' jikkon ċerna biss kriterju 
kwalitattiv partikolari jew il-limitazzj onijiet kwantitattivi imposti fuq in-numru 
ta' distributuri awtorizzati.  
(76) Ir-responsabbiltà g ħal effett kumulattiv antikompetittiv tista' tkun biss attribwita lil 
dawk l-impri żi li jagħmlu kontribuzzjoni sinifikanti g ħalih. Akkordji konklu żi minn 
impriżi li l-kontribuzzjoni tag ħhom għall-effett kumulattiv i kun insinifikanti ma 
jaqgħux taħt il-projbizzjoni prev ista fl-Artikolu 101(1)32 u għalhekk ma jkunux 
suġġetti għall-mekkani żmu tal-irtirar. Il-valutazz joni ta' kontribuzzjoni b ħal din issir 
skont il-kriterji stabbiliti f il-paragrafi (128) sa (229). 
(77) Fejn ti ġi applikata l-pro ċedura tal-irtirar, il-Kummissjoni g ħandha l-oneru li tipprova 
li l-akkordju jaqa' fl-ambitu tal-Artikol u 101(1) u li l-akkordju ma jissodisfax 
kundizzjoni wa ħda jew diversi kundizzjonij iet tal-Artikolu 101(3). De ċiżjoni 
ta’ rtirar jista' biss ikollha effett ex nunc, ji ġifieri l-istatus tal-akkordji kkon ċernati 
bħala eżentati jkun biss affettwat mid-data li fiha l-irtirar isir effettiv. 
(78) Kif jing ħad fil-premessa 14 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, l-awtorità 
tal-kompetizzjoni ta’ Stat Me mbru tista' tirtira l-benefi ċċju tar-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija fir-rigward ta’ akkordji vertikali li l-effetti 
antikompetittivi tag ħhom jinħassu fit-territorju tal-Istat Membru kkon ċernat jew 
f’parti minnu, li jkollu l-karatteristi ċi kollha ta' suq ġeografiku distint. 
Il-Kummissjoni g ħandha s-setg ħa esklużiva li tirtira l-benefi ċċju tar-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija fir-rigward ta’ akkordji vertik ali li jirrestrin ġu 
l-kompetizzjoni f'suq ġeografiku rilevanti li huwa usa' mit-territorju ta' Stat Membru 
                                                 
32 Sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża C-234/89, Stergios Delimitis  vs Henninger Bräu AG  [1991] 
Ġabra p. I-935. 
 
MT 32   MT wieħed. Meta t-territorju ta' Stat Membru wie ħed, jew parti minnu, jikkostitwixxi 
s-suq ġeografiku rilevanti, il-Kum missjoni u l-Istat Membru kkon ċernat għandhom 
kompetenza konkorrenti g ħall-irtirar.  
2. Esklu żjoni mill-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(79) L-Artikolu 6 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jippermetti 
lill-Kummissjoni teskludi mill-ambitu tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, 
permezz ta' regolament, netwerks paralleli ta' restrizzjonijiet vertikali simili fejn 
dawn ikopru aktar minn 50% ta' suq rilevanti. Mi żura bħal din mhijiex indirizzata lil 
impriżi individwali imma tikkon ċerna l-impri żi kollha li l-akkordji tag ħhom ikunu 
definiti fir-regolament li jeskludi l-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija. 
(80) Filwaqt li l-irtirar tal-benefi ċċju tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jimplika 
l-adozzjoni ta' de ċiżjoni li tistabbilixxi ksur ta l-Artikolu 101 minn kumpanija 
individwali, l-effett ta’ regolament ta ħt l-Artikolu 6 huwa biss li jne ħħi, fir-rigward 
tar-restrizzjonijiet u s-swieq ikkon ċernati, il-benefi ċċju tal-applikazzjoni 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija u jistabbilixxi mill- ġdid l-applikazzjoni 
sħiħa tal-Artikolu 101(1) u (3). Wara l-ad ozzjoni ta’ regolament li jiddikjara 
r-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ina pplikabbli fir-rigward ta’ ċerti 
restrizzjonijiet vertikali f' suq partikolari, il-kriterji żviluppati fil- ġurisprudenza 
rilevanti tal-Qorti tal- Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali u b'avvi żi u deċiżjonijiet 
preċedenti adottati mill-Kummissjoni g ħandhom jiggwidaw l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 101 g ħal akkordji individwali. Fe jn xieraq, il-Kummissjoni g ħandha 
tieħu deċiżjoni f'każ individwali, li tista' tipprovdi gwida lill-impri żi kollha li joperaw 
fis-suq ikkon ċernat. 
(81) G ħall-għan ta' kalkolu tal-proporzjon ta ’ kopertura tas-suq ta' 50 %, g ħandu jitqies 
kull netwerk individwali ta' akkordji ver tikali li jinkludi restrizzjonijiet, jew 
kombinazzjonijiet ta’ rest rizzjonijiet, li jipprodu ċu effetti simili fis-suq. L-Artikolu 6 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija ma  jinvolvix obbligu min-na ħa 
tal-Kummissjoni li ta ġixxi fejn il-proporzjon ta' 50 % ta’ kopertura tas-suq jinqabe ż. 
Ġeneralment, l-esklu żjoni mill-applikazzjoni tkun xierqa meta x'aktarx l-a ċċess 
għas-suq rilevanti jew il-kompetizzjoni fih i kunu ristretti b'mod sinifikanti. Dan jista' 
jseħħ b’mod partikolari meta netwerks para lleli ta' distribuzzjoni  selettiva li jkopru 
aktar minn 50 % ta' suq jistg ħu jeskludu l-a ċċess għas-suq billi jag ħmlu użu minn 
kriterji ta’ selezzjoni li mhumiex me ħtieġa min-natura tal-o ġġetti rilevanti jew li 
jiddiskriminaw kontra ċerti forom ta' distribuzzjoni li huma kapa ċi jbigħu oġġetti 
bħal dawn. 
(82) Fil-valutazzjoni tal- ħtieġa li jiġi applikat l-Artikolu 6 tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija, il-Kummissjoni g ħandha tqis jekk irtirar individwali jkunx rimedju 
aktar xieraq. Dan jista' jiddependi, b’mod partikolari, fuq in-numru ta' imprizi 
konkorrenti li jikkontribwixxu g ħal effett kumulattiv f'suq jew in-numru ta' swieq 
ġeoġrafiċi affettwati fi ħdan l-Unjoni. 
(83) Kull regolament imsemmi fl-Artikolu 6 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
għandu jistabbilixxi b'mod ċar l-ambitu tieg ħu. Għalhekk, il-Kummissjoni g ħandha 
l-ewwel tiddefinixxi l- prodott u s-suq(swieq) ġeografiku( ċi) rilevanti u, it-tieni, 
tidentifika t-tip ta' restrizzjoni vertikali li g ħalih mhuwiex se japplikax aktar 
 
MT 33   MT ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. Dwar l-a ħħar aspett, il-Kummissjoni 
tista' tbiddel l-ambitu tar-regolament tag ħha skont it-t ħassib dwar il-kompetizzjoni li 
għandha l-intenzjoni tindirizza. Pere żempju, filwaqt li n-netwerks paralleli kollha ta' 
arranġamenti tat-tip li jinvolvu marka wa ħda għandhom jitttie ħdu inkunsiderazzjoni 
bil-ħsieb li jkun stabbilit il-pr oporzjon ta' kopertura tas-suq ta’ 50 %, il-Kummissjoni 
tista' madankollu tillimita l-ambitu tar-regolament ta’ esklu żjoni mill-applikazzjoni 
biss għal obbligi li wie ħed ma jikkompetix li jaqb żu ċertu tul ta’ żmien. Għalhekk, 
akkordji g ħal tul ta’ żmien iqsar jew ta' natura anqas restrittiva jistg ħu jibqgħu mhux 
affettwati, min ħabba grad anqas ta' esklu żjoni attribwibbli g ħal restrizzjonijiet b ħal 
dawn. Bl-istess mod, meta f'suq partikolar i d-distribuzzjoni selettiva tkun prattikata 
flimkien ma' restrizzjonijiet addizzjonali b ħal obbligi li wie ħed ma jikkompetix jew 
infurzar ta’ kwantità g ħax-xerrej, ir-regolament ta' esklu żjoni mill-applikazzjoni jista' 
jikkonċerna biss tali restrizzjoni jiet addizzjonali. Fejn xier aq, il-Kummissjoni tista' 
tipprovdi wkoll gwida billi tispe ċifika l-livell tas-sehem mis-suq li, fil-kuntest tas-suq 
speċifiku, jista' jitqies b ħala mhux bi żżejjed sabiex iwassal g ħal kontribuzzjoni 
sinifikanti minn impri ża individwali g ħall-effett kumulattiv. 
(84) Skont ir-Regolament tal-Kunsill Nru 19/65/KEE tat-2 ta’ Marzu 1965 dwar 
l-applikazzjoni tal-Artikolu 85(3) tat-Trattat g ħal ċerti kategoriji ta’ ftehim u pratti ċi 
miftiehma33, il-Kummissjoni se jkollha tistabbilixxi perjodu tran żitorju ta' mhux 
anqas minn sitt xhur qabel regolament li jesk ludi l-applikazzjoni tar-Regolament ta’ 
Eżenzjoni ta’ Kategorija jsir applikabbli. Dan g ħandu jippermetti l-impri żi 
kkonċernati jadattaw l-akkordji tag ħhom fid-dawl tar-regolament li jeskludi 
l-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(85) Regolament li jeskludi l-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
ma jaffettwax l-istatus tal-akkordji kkon ċernati bħala eżentati għall-perjodu li 
jippreċedi d-data ta’ applikazzjoni tieg ħu. 
V. DEFINIZZJONI  TAS-SUQ  U KALKOLU  TAS-SEHEM  MIS-SUQ 
1. Avvi ż tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti 
(86) L-Avvi ż tal-Kummissjoni dwar id-def inizzjoni tas-suq rilevanti g ħall-għanijiet 
tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità34 jipprovdi gwida dwar ir-regoli, kriterji u 
provi li l-Kummissjoni tu ża meta tqis kwistjonijiet ta' definizzjoni ta' suq. Dak 
l-Avviż mhux se jkun ulterjorment spjegat f'dawn il-Linji Gwida u g ħandu jservi 
bħala l-bażi għal kwistjonijiet ta' defi nizzjoni ta' suq. Dawn il-Linji Gwida jittrattaw 
biss kwistjonijiet spe ċifiċi li jqumu fil-kuntest ta' re strizzjonijiet vertikali u li 
mhumiex trattati f’dak l-avvi ż. 
2. Is-suq rilevanti g ħall-kalkolu tal-limitu ta s-sehem mis-suq ta’ 30% ta ħt 
ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(87) Ta ħt l-Artikolu 3 tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, is-sehem mis-suq 
kemm tal-fornitur kif ukoll tax-xerrej huma de ċiżivi biex jistabbilixxu jekk 
l-eżenzjoni ta’ kategorija tapplikax  jew le. Sabiex tapplika l-e żenzjoni ta’ kategorija, 
                                                 
33 ĠU 36, 6.3.1965, p. 533. 
34 ĠU C 372, 9.12.1997, p. 5. 
 
MT 34   MT is-sehem mis-suq tal-fornitur fis-suq fejn ibig ħ il-prodotti tal-kuntratt lix-xerrej u 
s-sehem mis-suq tax-xerrej fis-suq fejn jixtri l-prodotti tal- kuntratt, iridu jkunu 
ta’ 30 % g ħal kull wie ħed minnhom. Fir-rigward ta' akkordji bejn impri żi żgħar u 
ta' daqs medju mhuwiex ġeneralment ne ċessarju li jsir kalkol u tal-ishma mis-suq (ara 
l-paragrafu (11)). 
(88) Sabiex ji ġi kkalkulat is-sehem mis-suq ta' impri ża, hu me ħtieġ li jiġi determinat 
is-suq rilevanti fejn dik l-impri ża tbigħ jew tixtri, rispettivament, il-prodotti 
tal-kuntratt. G ħaldaqstant, is-suq tal-pr odott rilevanti u s-suq ġeografiku rilevanti 
għandhom ikunu definiti. Is-suq tal- prodott rilevanti jinkludi kull o ġġett jew servizz 
li jitqiesu mix-xerrejja li huma skambjabbli, min ħabba l-karatteristi ċi, il-prezzijiet u 
l-użu maħsub tagħhom. Is-suq ġeografiku rilevanti jinkludi ż-żona li fiha l-impri żi 
konċernati huma involuti fil-fornitura u d-domanda ta' o ġġetti jew servizzi rilevanti, 
li fiha l-kundizzjonijiet ta ' kompetizzjoni huma omo ġenji biżżejjed, u jistg ħu jkunu 
distinti minn żoni ġeografiċi ġirien għaliex, b’mod partikolari,  il-kundizzjonijiet ta' 
kompetizzjoni huma sinifikattivament differenti f'dawk i ż-żoni. 
(89) Id-definizzjoni tas-suq tal-prodott tiddependi primarjament fuq sostitwibbiltà 
mill-perspettiva tax-xerrej. Meta l-prodott fornut jintu ża fil-produzzjoni ta’ prodotti 
oħra u ġeneralment ma jing ħarafx fil-prodott finali,  is-suq tal-prodott huwa 
normalment definit mill-preferenzi tax-xe rrejja diretti. Il-klijenti tax-xerrejja 
normalment ma jkollhomx preferen za qawwija dwar il-prodotti u żati mix-xerrejja 
fil-produzzjoni tag ħhom. Normalment ir-restrizzjoni jiet vertikali miftiehma bejn 
il-fornitur u x-xerrej tal-prodotti in termedji jirrigward aw biss il-bejg ħ u xiri 
tal-prodott intermedju u mhux bejg ħ tal-prodott li jirri żulta. Fil-ka ż ta' distribuzzjoni 
tal-oġġetti finali, dawk li x-xerrejja diretti jqisu b ħala sostituti normalment ikunu 
influwenzati jew determinati mill-preferenzi tal-klijenti finali. Distributur, b ħala 
wieħed li jbig ħ mill-ġdid, ma jistax jinjora l-preferen zi tal-konsumaturi finali meta 
jixtri l-oġġetti finali. Barra minn hekk, fil-livell ta' distribuzzjoni r-restrizzjonijiet 
vertikali normalment jikkon ċernaw mhux biss il-bejg ħ ta' prodotti bejn il-fornitur u 
x-xerrej, imma wkoll il-bejg ħ mill-ġdid tagħhom. Billi tipi differenti 
ta’ distribuzzjoni s-soltu jikkompetu, is-swieq ġeneralment mhumiex definiti 
bil-forma ta' distribuzzjoni li hi applikata. Fejn fornituri ġeneralment ibig ħu gamma 
ta' prodotti, il-gamma s ħiħa tista’ tiddetermina s-suq tal-prodott meta l-gamem u 
mhux il-prodotti individwali jitqiesu b ħala sostituti mix-xerrejja. Billi distributuri 
huma xerrejja professjonali, is-suq ġeografiku tal-bejg ħ bl-ingrossa hu normalment 
usa' mis-suq tal-bejg ħ bl-imnut fejn il-prodott jinbieg ħ mill-ġdid lill-konsumaturi 
finali. Ħafna drabi, dan iwassal g ħad-definizzjoni ta' swieq tal-bejg ħ bl-ingrossa 
nazzjonali jew usa'. I żda s-swieq tal-bejg ħ bl-imnut jistg ħu wkoll ikunu usa’ 
miż-żona li fiha l-konsumaturi finali jf ittxu prodott jew servizz fejn ikunu je żistu 
kundizzjonijiet omo ġenji tas-suq u żoni ta' kon ċentrament g ħoli ta' konsumaturi 
reġjonali jew lokali li jikkoin ċidu. 
(90) Fejn akkordju vertikali ji nvolvi tliet partijiet, li kull wa ħda minnhom topera f'livell 
differenti tan-negozju, is-sehem mis-suq ta' kull parti g ħandu jkun ta’ 30 % jew inqas 
għal kull wa ħda minnhom sabiex tkun tapplika l-e żenzjoni ta’ kategorija. Kif 
speċifikat fl-Artikolu 3(2)  tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, meta 
f'akkordju bejn g ħadd ta’ partijiet, impri ża tixtri l-o ġġetti jew is-servizzi tal-kuntratt 
mingħand impri ża li tkun parti fl-akkordju u tbig ħ l-oġġetti jew is-servizzi 
tal-kuntratt lil impri ża oħra li tkun parti fl-akkordju, l-e żenzjoni ta’ kategorija 
tapplika biss jekk is-sehem mis-suq tag ħha ma jkunx jaqbe ż il-limitu ta' 30 % kemm 
 
MT 35   MT bħala xerrejja kif ukoll b ħala fornitri ċi. Jekk, pere żempju, f’akkordju bejn manifattur, 
bejjiegħ bl-ingrossa (jew asso ċjazzjoni ta' bejjieg ħa bl-imnut) u bejjieg ħ bl-imnut, 
isir ftehim dwar obbligu li wie ħed ma jikkompetix, allura l-ishma mis-suq 
tal-manifattur u tal-bejjieg ħ bl-ingrossa (jew asso ċjazzjoni ta' bejjieg ħa bl-imnut) 
fis-swieq ’l isfel rispettivi tag ħhom ma g ħandhomx jaqb żu t-30 % u s-sehem mis-suq 
tal-bejjieg ħ bl-ingrossa (jew asso ċjazzjoni ta' bejjieg ħa bl-imnut) u l-bejjieg ħ 
bl-imnut ma g ħandux jaqbe ż it-30 % tas-swieq tax-xiri rispettivi tag ħhom sabiex 
jibbenefikaw mill-e żenzjoni ta’ kategorija.  
(91) Fejn fornitur jipprodu ċi kemm tag ħmir oriġinali u parts g ħat-tiswija jew 
għas-sostituzzjoni g ħal dak it-tag ħmir, il-fornitur ħafna drabi jkun l-uniku fornitur 
jew il-fornitur ma ġġuri fis-suq ta' wara l-bejg ħ għat-tiswija u sostituzzjoni tal-parts. 
Dan jista' jirri żulta wkoll fejn il-fornitur (f ornitur OEM) jissottokuntratta 
l-manifattura ta’ parts g ħat-tiswija jew g ħas-sostituzzjoni. Is-suq rilevanti 
għall-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorij a jista' jkun is-suq 
tat-tagħmir oriġinali li jinkludi l-ispare  parts jew suq tat-tag ħmir oriġinali separat u 
suq ta' wara l-bejg ħ skont i ċ-ċirkostanzi tal-ka ż, bħalma huma l-effetti 
tar-restrizzjonijiet i nvoluti, it-tul ta' ħajja tat-tag ħmir u l-importanza ta’ spejje ż 
tat-tiswija jew sostituzzjoni35. Fil-prattika, il-kwistjoni li dwarha g ħandha tittie ħed 
deċiżjoni hi jekk hemmx pr oporzjon sinifikanti ta' xerrejja li, meta jag ħmlu l-għażla 
tagħhom, iqisu l-ispejje ż tal-prodott tul il- ħajja kollha tieg ħu. Jekk dan ikun minnu, 
dan jindika li hemm suq uniku g ħat-tagħmir oriġinali u għall-ispare parts flimkien.  
(92) Fejn l-akkordju vertikali, flimkien mal-forniment tal-o ġġetti tal-kuntratt, ikun fihom 
ukoll dispo żizzjonijiet tal-IPR - b ħal dispożizzjoni dwar l-u żu tat-trejdmark 
tal-fornitur - li jg ħinu lix-xerrej sabiex ibig ħ l-oġġetti tal-kuntratt, is-sehem mis-suq 
tal-fornitur fis-suq fejn ibig ħ l-oġġetti tal-kuntratt huwa rilevanti g ħall-applikazzjoni 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. Fejn il-franchisor ma jfornix o ġġetti 
sabiex jinbieg ħu mill-ġdid imma jipprovdi ġabra ta' servizzi u o ġġetti flimkien 
ma' dispo żizzjonijeit tal-IPR li flimkien jiffu rmaw il-metodu tan-negozju li jkun 
suġġett għal franchise, il-franchisor irid iqis is-sehem mis-suq tieg ħu bħala fornitur 
ta' metodu ta' negozju. G ħal dak il-g ħan, il-franchisor je ħtieġ jikkalkula s-sehem 
mis-suq fis-suq fejn il-metodu tan-negoz ju jkun sfruttat, li hu s-suq fejn 
il-franchisees jisfruttaw il-metodu tan-negozju sabiex jipprovdi o ġġetti jew servizzi 
lill-utenti finali. Il-franchisor irid jibba ża s-sehem mis-suq tieg ħu fuq il-valur 
tal-oġġetti jew servizzi forniti mill-franchisees tieg ħu f'dan is-suq. F'suq b ħal dan 
il-kompetituri jistg ħu jkunu dawk li jipprovdu metodi o ħra tan-negozju su ġġetti għal 
franchise imma wkoll fornituri ta' o ġġetti sostitwibbli jew servizzi li ma japplikawx 
franchising. Pere żempju, bla ħsara għad-definizzjoni ta' tali suq, jekk kien hemm suq 
għal servizzi ta' fast-food, franchisor li jopera f'suq b ħal dan ikollu b żonn jikkalkula 
s-sehem mis-suq tieg ħu fuq il-ba żi ta' ċifri ta' bejg ħ rilevanti tal-franchisees tieg ħu 
f'dan is-suq.  
                                                 
35 Ara pere żempju d-De ċiżjoni tal-Kummissjoni f’ Pelikan/Kyocera  (1995), COM(96) 126 (mhux 
ippubblikata), punt 87, u d-De ċiżjoni tal-Kummissjoni Nru 91/595/KEE fil-Ka ż 
Nru No IV/M.12 - Varta/Bosch , ĠU L 320, 22.11.1991, p. 26, id-De ċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Ka ż 
Nru IV/M.1094 - Caterpillar/Perkins Engines , ĠU C 94, 28.3.1998, p. 23, u d-De ċiżjoni 
tal-Kummissjoni fil-Ka ż Nru IV/M.768 - Lucas/Varity , ĠU C 266, 13.9.1996, p. 6. Ara wkoll il-punt 56 
tal-Avviż dwar id-definizzjon i tas-suq rilevanti g ħall-għanijiet tal-li ġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità 
(ara l-paragrafu (86)). 
 
MT 36   MT 3. Kalkolu tal-ishma mis-suq skont ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
(93) Il-kalkolu tal-ishma mis-suq je ħtieġ li jkun ibba żat fil-prin ċipju fuq ċifri tal-valur. 
Fejn ma jkunux disponibbli ċifri tal-valur jistg ħu jsiru stimi sostanzjati. Stimi b ħal 
dawn jistg ħu jkunu bba żati fuq tag ħrif ta' suq ie ħor li ta' min jorbot fuqu b ħal figuri 
ta' volum (ara l-Artikolu 7(a) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija). 
(94) Produzzjoni interna, ji ġifieri produzzjoni ta' prodott intermedju g ħal użu proprju, 
tista' tkun importanti ħafna f'anali żi tal-kompetizzjoni b ħala waħda 
mir-restrizzjonijiet kompettitiv i jew biex tenfasizza l-qag ħda fis-suq ta' kumpanija. 
Madankollu, g ħall-għan tad-definizzjoni tas-suq u l-kalkolu tas-sehem mis-suq g ħal 
oġġetti u servizzi intermedji, il-produzzjoni fi ħdan il-kumpanija ma titqiesx. 
(95) Madankollu, fil-ka ż ta' distribuzzjoni doppja ta' o ġġetti finali, ji ġifieri fejn produttur 
ta' oġġetti finali ja ġixxi wkoll b ħala distributur fis-suq, id -definizzjoni tas-suq u 
l-kalkolu tas-sehem mis-suq je ħtieġ li jinkludu l-bejg ħ tal-oġġetti tagħhom stess 
magħmul mill-produtturi permezz tad-distributuri u a ġenti integrati vertikalment 
tagħhom (ara l-Artikolu 7(c) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija). 
“Distributuri integrati” huma impri żi konnessi skont it-tifsir a tal-Artikolu 1(2) 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija.36 
VI. POLITIKA  TA'  INFURZAR  F'KAŻIJIET  INDIVIDWALI 
1. Il-qafas tal-anali żi 
(96) Barra mill-ambitu tal-e żenzjoni ta’ kategorija, huwa rilevanti li ji ġi eżaminat jekk 
f’każ individwali l-akkordju jaqax fl-amb itu tal-Artikolu 101(1), u jekk dan ikun 
il-każ, jekk il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3)  humiex sodisfatti. Ma hemm l-ebda 
preżunzjoni li akkordji vertikali, li ma jaqg ħux fl-ambitu tal-e żenzjoni ta’ kategorija 
minħabba li l-limitu tas-sehem mis-suq ġie superat, jaqg ħu fl-ambitu 
tal-Artikolu 101(1) jew ma jissodisfaw x il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3), 
sakemm ma jkunx fihom restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni min ħabba l-għan tagħhom 
u, b’mod partikolari, ikunu jinkludu restri zzjonijiet fundament ali tal-kompetizzjoni. 
Tinħtieġ valutazzjoni individwali tal-effe tti probabbli tal-akkordju. Il-kumpaniji 
huma inkora ġġuti sabiex jag ħmlu l-valutazzjoni tag ħhom stess. Akkordji li jew ma 
jirrestrinġux il-kompetizzjoni skont l-Artik olu 101(1) jew li jissodisfaw 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) huma validi u infurzabbli. Skont l-Artikolu 1(2) 
tar-Regolament tal-Kunsill (K E) Nru 1/2003 tas-16 ta’ Di ċembru 2002 fuq 
l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mni żżlin fl-Artikoli 81 u 82 
tat-Trattat37 ma hemm b żonn issir l-ebda notifika sabiex wie ħed jibbenefika minn 
eżenzjoni individwali ta ħt l-Artikolu 101(3). Fil-ka ż ta' eżami individwali 
mill-Kummissjoni, din g ħandha l-oneru tal-prova li l- akkordju inkwistjoni jikser 
l-Artikolu 101(1). L-impri żi li jippretendu li g ħandhom igawdu mill-benefi ċċju 
tal-Artikolu 101(3) g ħandhom l-oneru tal-prova li l-kundizzjonijiet ta' dak 
il-paragrafu ġew sodisfatti. Meta jintwera li hemm effetti antikompetittivi probabbli, 
l-impriżi jistgħu jissostanzjaw pret ensjonijiet dwar effi ċjenza u jispjegaw g ħaliex 
                                                 
36 Għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq u tal-kalkolu tas-sehem mis-suq, mhuwiex rilevanti jekk 
d-distributur integrat ibig ħx ukoll prodotti tal-kompetituri. 
37 ĠU L 1, 4.1.2003, p. 1. 
 
MT 37   MT ċerta sistema ta’ distribuzzjoni hi indispensabbli sabiex i ġġib benefiċċji probabbli 
għall-konsumaturi ming ħajr ma ti ġi eliminata l-kompetizzjoni, qabel 
mal-Kummissjoni tidde ċiedi jekk l-akkordju jissodisfax il-kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3). 
(97) Il-valutazzjoni ta’ jekk akkordju vertikali g ħandux l-effett li jirrestrin ġi 
l-kompetizzjoni ssir billi ti ġi mqabbla s-sitwazzjoni attwali jew futura probabbli 
fis-suq rilevanti bir-restrizzjonijiet vertik ali stabbiliti mas-sitwazzjoni li tipprevali 
fl-assenza tar-restrizzjonijiet vertikali fl-akkordju. Fil-valutazzjoni ta’ ka żijiet 
individwali, il-Kummissjoni se tie ħu inkunsiderazzjoni kemm effetti attwali kif ukoll 
probabbli, hekk kif ikun xieraq. Biex akkord ji vertikali jkollhom  effett restrittiv 
għall-kompetizzjoni jridu j ħallu effett attwali jew potenzjali fuq il-kompetizzjoni 
b'tali mod li fis-suq rilevanti wie ħed ikun jista' jistenna,  bi grad ta' probabbiltà 
raġonevoli, effetti negattivi fuq il-prezziji et, il-produzzjoni, l-innovazzjoni jew 
il-varjetà jew il-kwalità tal-prodotti u s-servizzi. Dawn l-effetti negattivi probabbli fuq il-kompetizzjoni g ħandhom ikunu sinifikanti
38. X'aktarx ikun hemm effetti 
antikompetittivi sinifikanti meta g ħall-anqas wa ħda mill-partijiet ikollha jew tikseb 
ċertu grad ta' poter fis-suq u l-akkordju jikkontribwixxi g ħall-ħolqien, iż-żamma jew 
it-tisħiħ ta' dak il-poter fis-suq jew jippermetti lill-partijiet li jisfruttaw dak il-poter 
fis-suq. Il-poter fis-s uq huwa l-abbiltà li wie ħed iżomm prezzijiet og ħla minn livelli 
kompetittivi jew li j żomm produzzjoni f'termini ta' kwantitajiet ta' prodotti, kwalità u 
varjetà tal-prodotti jew innovazzjoni anqas minn livelli kompetittivi g ħal perjodu ta' 
żmien mhux insinifikanti. Il-grad ta' poter fis-suq me ħtieġ normalment biex jinstab 
ksur taħt l-Artikolu 101(1) huwa anqas mill-grad ta' poter fis-suq me ħtieġ biex 
tinstab dominanza ta ħt l-Artikolu 102. 
(98) Ir-restrizzjonijiet vertikali ġeneralment jag ħmlu anqas ħsara minn restrizzjonijiet 
orizzontali. Ir-ra ġuni prinċipali għal enfażi akbar fuq restrizzjonijiet vertikali hi li tali 
restrizzjonijiet jistg ħu jirrigwardaw akkordju bejn kompetituri li jipprodu ċu oġġetti 
jew servizzi identi ċi jew sostitwibbli. F'relazzjonijiet orizzontali b ħal dawn, 
l-eżerċizzju tal-poter fis-suq minn kumpanija wa ħda (prezz og ħla tal-prodott tag ħha) 
jista' jibbenefika lill-kompetituri tag ħha. Dan jista' jipprovdi in ċentiv lill-kompetituri 
sabiex iħajru lil xulxin ja ġixxu b'mod antikompetittiv. F ’relazzjonijiet vertikali, 
il-prodott ta’ wie ħed jikkontribwixxi g ħal tal-ieħor, fi kliem ie ħor, l-attivitajiet 
tal-partijiet fl-akkordju huma komplementari g ħal xulxin. G ħalhekk l-e żerċizzju 
tal-poter fis-suq kemm minn kumpanija upstream u downstream normalment ikun 
ta’ ħsara għad-domanda g ħall-prodott tal-ie ħor. Il-kumpaniji i nvoluti fl-akkordju 
għalhekk normalment g ħandhom in ċentiv sabiex jimpedixxu l-e żerċizzju tal-poter 
fis-suq mill-ie ħor. 
(99) Tali karattru awtore golatur madankollu ma g ħandux jing ħata importanza żejda. Meta 
kumpanija ma jkollhiex poter fi s-suq, hija tista' biss tipprova żżid il-profitti tag ħha 
biss billi tottimizza l-pro ċessi tal-produzzjoni u d-distribuzzjoni tag ħha, bl-għajnuna 
ta' restrizzjonijiet vertikali jew ming ħajrha. B’mod aktar ġenerali, min ħabba r-rwol 
komplementari tal-partijiet f’akkordju ve rtikali biex iwasslu prodott fis-suq, 
it-restrizzjonijiet vertikali jistg ħu jipprovdu possibbiltà sostanzjali g ħal effiċjenzi. 
Madankollu, meta impri ża jkollha poter fis-suq, din tista' wkoll tipprova żżid 
il-profitti tag ħha għad-detriment tal-kompetituri diretti tag ħha billi tg ħolli l-ispejje ż 
                                                 
38 Ara t-Taqsima II.1. 
 
MT 38   MT tagħhom u għad-detriment tax-xerrejja tag ħha u fl-aħħar mill-aħħar tal-konsumaturi 
billi tipprova tie ħu parti mi ż-żejjed tag ħhom. Dan jista' ji ġri meta kumpanija 
upstream u downstream jaqsmu l-profitti żejda jew meta wa ħda mit-tnejn tu ża 
restrizzjonijiet vertikali biex tie ħu l-profitti żejda kollha. 
1.1. Effetti negattivi tar- restrizzjonijiet vertikali 
(100) L-effetti negattivi fuq is-suq li jistg ħu jirriżultaw minn restrizzjonijiet vertikali u li l-
liġi tal-kompetizzjoni tal-UE g ħandha l-g ħan li timpedixxi huma dawn li ġejjin: 
(a) esklu żjoni antikompetittiva ta' fornituri o ħra jew xerrejja o ħra billi jing ħollew 
il-barrieri g ħad-dħul jew espansjoni; 
(b) tnaqqis ta’ kompetizzjoni bejn il-fornitur u l-kompetituri tieg ħu u/jew fa ċilitazzjoni 
ta’ kollu żjoni fost dawn il-fornituri, ħafna drabi mag ħrufa bħala tnaqqis 
ta’ kompetizzjoni bejn il-marki39;  
(c) tnaqqis ta’ kompetizzjoni bejn ix-xerrej u l-kompetituri tieg ħu u/jew fa ċilitazzjoni 
ta’ kollużjoni fost dawn il-kompetituri, ħafna drabi mag ħrufa bħala tnaqqis 
ta’ kompetizzjoni fi ħdan marka jekk din tirrigwarda kompetizzjoni tad-distributuri 
fuq il-bażi tal-marka jew prodott tal-istess fornitur; 
(d) il- ħolqien ta’ ostakoli g ħall-integrazzjoni tas-s uq, li jinkludi, fuq kollox, 
limitazzjonijiet fuq il-possibilitajiet g ħall-konsumaturi li jixtru o ġġetti jew servizzi 
f'kull Stat Membru li jistg ħu jagħżlu. 
(101) Esklu żjoni, tnaqqis ta’ kompetizzjoni u kollu żjoni fil-livell tal-manifattur jistg ħu 
jkunu ta’ ħsara għall-konsumatur b’mod partikolari billi j żidu l-prezzijiet bl-ingrossa 
tal-prodotti, jillimitaw l-g ħażla tal-prodotti, inaqqsu l-kwalità tag ħhom jew inaqqsu 
l-livell ta’ innovazzjoni tal-prodott. Esklu żjoni, tnaqqis ta’ kompetizzjoni u 
kollużjoni fil-livell ta d-distributur jistg ħu jkunu ta’ ħsara għall-konsumatur b’mod 
partikolari billi j żidu l-prezzijiet tal-bejg ħ bl-imnut tal-prodotti, jillimitaw l-g ħażla 
ta’ kombinazzjonijiet prezz-servizz u ta’ tipi ta’ distribuzzjoni, inaqqsu mid-disponnibbiltà u l-kwalità  tas-servizzi tal-bejg ħ bl-imnut u jnaqqsu l-livell ta’ 
innovazzjoni tad-distribuzzjoni.  
(102) F’suq fejn id-distributuri individwal i jiddistribwixxu l-marka(i) ta’ fornitur wie ħed 
biss, tnaqqis fil-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-istess marka jwassal g ħal 
tnaqqis fil-kompetizzjoni fi ħdan marka bejn dawn id-distributuri, i żda jista’ ma 
jkollux effett negattiv fuq il-kom petizzjoni bejn id-distributuri in ġ
enerali. F’ka ż bħal 
dan, jekk il-kompetizzjoni bejn il-marki tkun ħarxa, hu improbabbli li tnaqqis 
fil-kompetizzjoni fi ħdan marka jkollha effetti negattivi g ħall-konsumaturi. 
(103) Arran ġamenti esklu żivi huma ġeneralment aktar antikompetittivi minn arran ġamenti 
mhux esklu żivi. Kemm jekk permezz tal-lingwa ġġ kuntrattwali espress kemm jekk 
permezz tal-effetti pratti ċi tagħhom, ir-ri żultat ta’ arran ġamenti esklu żivi huwa li 
parti waħda tikkuntratta ma’ parti o ħra fuq ba żi esklużiva jew kwa żi-esklużiva. 
Pereżempju, taħt obbligu li wie ħed ma jikkompetix ix-xerrej jixtri marka wa ħda biss. 
Obbligi ta’ kwantità, min-na ħa l-oħra, iħallu lix-xerrej xi possibbiltà g ħal xiri 
                                                 
39 Kollu żjoni tfisser kemm kollu żjoni espliċita kif ukoll kollu żjoni taċita (imġiba parallela konxja). 
 
MT 39   MT ta' oġġetti konkorrenti. Il-grad ta' esklu żjoni jista' g ħaldaqstant ikun anqas fil-ka ż 
ta’ obbligi ta’ kwantità. 
(104) Restrizzjonijiet vertikali miftiehma g ħal oġġetti u servizzi bla marka huma 
ġeneralment anqas ta' ħsara minn restrizzjonijiet li ja ffettwaw id-distribuzzjoni ta' 
oġġetti u servizzi bil-marka. L-immarkar g ħandu t-tendenza li j żid 
id-differenzjazzjoni tal-prodo tt u jnaqqas is-sostittwibbiltà  tal-prodott, li jwassal g ħal 
elastiċità mnaqqsa tad-domanda u żieda fil-possibbiltà sabiex jog ħla l-prezz. 
Id-distinzjoni bejn o ġġetto jew servizzi bil-marka jew ming ħajrha ħafna drabi 
tikkoinċidi mad-distinzjoni bejn o ġġetti u servizzi intermedji u o ġġetti u servizzi 
finali. 
(105) B'mod ġenerali, kombinazzjoni ta' restrizzjonijie t vertikali taggrava l-effetti negattivi 
tagħhom. Madankollu, ċerti kombinazzjonijiet ta' restrizz jonijiet vertikali huma inqas 
antikompetittivi mill-u żu tagħhom f'i żolament. Pere żempju, f'sistema 
ta' distribuzzjoni esklu żiva, id-distributur jista' jkun tentat li j żid il-prezz tal-prodotti 
għaliex il-kompetizzjoni fi ħdan marka tkun naqset. L-u żu ta' obbligi ta’ kwantità jew 
l-istabbiliment ta' prezz g ħall-bejgħ mill-ġdid massimu jistg ħu jillimitaw żidiet 
fil-prezz b ħal dawn. L-effetti negattivi possibbli  ta' restrizzjonijiet vertikali jissa ħħu 
meta fornituri differenti u x-xerrejja tag ħhom jorganizzaw il-kummer ċ tagħhom 
b'mod simili, li jwassal g ħall-hekk imsej ħa effetti kumulattivi.  
1.2. Effetti po żittivi tar-restrizzjonijiet vertikali 
(106) Huwa importanti li ji ġi rrikonoxxut li r-restrizzjonijiet ve rtikali jista’ jkollhom effetti 
pożittivi billi, b’mod partikolari, jip promwovu kompetizzjoni li mhijiex ibba żata fuq 
il-prezzijiet u kwalità mtejba ta' servizzi. Meta kumpanija ma g ħandhiex poter 
fis-suq, tista' biss tipprova żżid il-profitti tag ħha billi ttejjeb il-pro ċessi 
tad-distribuzzjoni jew produzzjoni tag ħha. F'numru ta' sitwazzjonijiet 
ir-restrizzjonijiet vertikali jistg ħu jkunu ta' g ħajnuna f'dan ir-rigward g ħaliex 
in-negozjar distakkat tas-soltu bejn il-forni tur u x-xerrej, li jistab ilixxi biss il-prezz u 
l-kwantità ta' ċerta tranżazzjoni, jista' jwassal g ħal livell sottoottimali ta' investimenti 
u bejgħ. 
(107) Filwaqt li jippruvaw jag ħtu sommarju imparzjali tal- ġustifikazzjonijiet varji g ħal 
restrizzjonijiet vertikali, dawn il-Linj i Gwida ma jippretendux li huma kompleti jew 
eżawrjenti. Ir-ra ġunijiet li ġejjin jistg ħu jiġġustifikaw l-applikazzjoni ta' ċerti 
restrizzjonjiet vertikali: 
(a) Sabiex tissolva problema ta’ “free-riders”. Distributur jie ħu “free-ride” fuq 
l-isforzi ta' promozzjoni ta' distributur ie ħor. Problema ta’ dan it-tip hija l-aktar 
komuni fil-livell ta' bejg ħ bl-ingrossa u bejg ħ bl-imnut. Distribuzzjoni 
esklużiva jew restrizzjonijiet simili jistg ħu jkunu ta' g ħajnuna sabiex ikun evitat 
tali “free-riding”. Il-“free -riding” jista' wkoll ise ħħ bejn fornituri, pere żempju 
meta wie ħed jinvesti f’promozzjoni fil-bini tax-xerrej, ġeneralment fil-livell 
tal-bejgħ bl-imnut, li tista' wkoll ti ġbed klijenti g ħall-kompetituri tieg ħu. 
 
MT 40   MT Restrizzjonijiet tat-tip li jeskludu l-kompetizzjoni jistg ħu jgħinu sabiex 
jingħeleb il-“free-riding”40. 
 Sabiex ikun hemm problema, je ħtieġ ikun hemm kwistjoni reali 
ta' “free-riding”. Il-“free-riding” bejn xerrejja jista’ jse ħħ biss fis-servizzi 
ta’ qabel il-bejg ħ u fuq attivitajiet promozzjonali o ħra, iżda mhux f’servizzi 
ta’ wara l-bejg ħ li għalihom distributur jista’ jitlob g ħal ħlas individwali. 
Il-prodott normalment je ħtieġ li jkun re lattivament ġdid jew teknikament 
kumpless jew ir-reputazzjoni tal-prodott trid tkun determinant ma ġġuri 
għad-domanda tag ħha, għaliex il-klijent jista' inke lla jkun jaf sewwa xi jrid, 
ibbażat fuq xiri tal-img ħoddi. U l-prodott g ħandu jkun ta' valur ra ġonevolment 
għoli għaliex inkella ma jkunx attraenti g ħall-klijent li jmur f' ħanut partikolari 
għal tagħrif u f'ie ħor biex jixtri. Finalment, ma g ħandux ikun prattiku 
għall-fornitur li jimponi fuq ix-xerrejja kollha, permezz ta' kuntratt, rekwi żiti 
għal promozzjoni jew servizz effettivi. 
 “Free-riding" bejn il-forn ituri huwa wkoll ristrett g ħal sitwazzjonijiet spe ċifiċi, 
jiġifieri għal każijiet fejn il-promozzjoni sse ħħ fil-bini tax-xerrej u tkun 
ġenerika, mhux spe ċifikament ta' marka. 
(b) Sabiex “tifta ħ jew tidħol fi swieq ġodda”. Fejn manifattur irid jid ħol f'suq 
ġeografiku ġdid, pereżempju billi jesporta lejn pajji ż ieħor għall-ewwel darba, 
dan jista' jinvolvi “investimenti g ħall-ewwel darba” spe ċjali mid-distributur 
sabiex jistabbilixxi l-marka fis-suq. Sabiex jikkonvin ċi distributur lokali 
jagħmel dawn l-investimenti jista’ jin ħtieġ li jipprovdi prote zzjoni territorjali 
lid-distributur sabiex dan ikun jista' jirkupra dawn l-investimenti billi jimponi prezz aktar g ħali temporanjament. Distributuri bba żati fi swieq o ħra għandhom 
imbagħad ikunu ristretti g ħal perjodu limitat milli jbig ħu fis-suq il- ġdid (ara 
wkoll il-paragrafu 61 fit-Taqsima III.4). Dan huwa ka ż speċjali tal-problema 
dwar il-“free-riding” de skritta fil-punt (a). 
(c) Il-“kwistjoni ta’ free-rider ta’ ċertifikazzjoni”. F'xi setturi, ċerti bejjieg ħa 
bl-imnut g ħandhom reputazzjoni li ja ħżnu biss prodotti ta' “kwalità”. F'ka ż bħal 
dan, li tbig ħ permezz ta' dawk il-bejjieg ħa bl-imnut jista' jkun vitali 
għall-introduzzjoni ta' prodott ġdid. Jekk il-manifattur ma jkunx jista' jillimita 
inizjalment il-bejg ħ tiegħu għall-ħwienet "premium", jirriskja li jitne ħħa 
mil-lista u l-introduzzjoni tal-prodott tista' tfalli. G ħ
alhekk, jista' jkun hemm 
raġuni biex tit ħalla restrizzjoni b ħal distribuzzjoni esklu żiva jew distribuzzjoni 
selettiva g ħal żmien limitat. G ħandha tkun bi żżejjed sabiex tiggarantixxi 
introduzzjoni tal-prodott ġdid imma mhux daqstant tw ila li xxekkel tixrid fuq 
skala kbira. Benefi ċċji bħal dawn huma x'aktarx aktar possibbli b’o ġġetti 
ta’ “esperjenza” jew o ġġetti kumplessi li jirrappre żentaw xirja relattivament 
kbira għall-konsumatur finali. 
(d) L-hekk imsej ħa “problema ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti” . Xi drabi jkun 
hemm investimenti spe ċifiċi għall-klijent li jridu js iru jew mill-fornitur jew 
                                                 
40 Jekk il-konsumaturi attwalment jibbenefikawx globalment minn sforzi żejda ta’ promozzjoni jiddependi 
fuq jekk il-promozzjoni żejda tinformax u tikkonvin ċix u għalhekk tibbenefikax lil ħafna klijenti ġodda 
jew prinċipalment til ħaqx klijenti li di ġà jafu dak li jridu jixtru u li g ħalihom il-promozzjoni żejda 
timplika biss jew prin ċipalment żieda fil-prezz. 
 
MT 41   MT mix-xerrej, b ħal fil-każ ta' tagħmir jew ta ħriġ speċjali. Pereżempju, produttur 
ta' komponenti li jrid jibni magni u g ħodod ġodda sabiex jissodisfa ħtieġa 
partikolari ta' wie ħed mill-klijenti tieg ħu. L-investitur jista' ma jwettaqx l-
investiment me ħtieġ qabel ma arran ġamenti ta' fornitura partikolari jkunu 
stabbiliti. 
 Madankollu, b ħal fl-eżempji l-o ħra ta' “free-ridi ng”, hemm numru ta' 
kundizzjonijiet li jri du jkunu sodisfatti qabe l ir-riskju ta' investiment baxx ikun 
reali jew sinifikanti. L-ewwel nett, l-investiment g ħandu jkun spe ċifiku għal 
relazzjoni. Investiment mag ħmul mill-fornitur jitqies b ħala speċifiku għal 
relazzjoni meta, wara t-tmiem tal-kuntratt, ma jistax jintu ża mill-fornitur sabiex 
jissupplixxi klijenti o ħra u jista' biss jinbieg ħ b'telf sinifikanti. Investiment 
magħmul mix-xerrej jitqies b ħala speċifiku għal relazzjoni meta, wara t-tmiem 
tal-kuntratt, ma jistax jintu ża mix-xerrej sabiex jixtri u/jew ju ża prodotti fornuti 
minn fornituri o ħra u jista' biss jinbieg ħ b'telf sinifikanti. Investiment g ħalhekk 
huwa spe ċifiku għal relazzjoni g ħaliex, pere żempju, jista' biss jintu ża sabiex 
tipproduċi komponent spe ċifiku għal marka jew sabiex tin ħażen marka 
partikolari u g ħalhekk ma jkunx jista' jintu ża b’mod redditizju fil-produzzjoni 
jew il-bejg ħ mill-ġdid ta’ alternattivi . It-tieni nett, g ħandu jkun investiment 
fit-tul li ma jkunx irkuprat fi żmien qasir. U t-tielet ne tt, l-investiment irid ikun 
asimetriku, ji ġifieri, parti wa ħda fil-kuntratt tinvesti aktar mill-parti l-o ħra. 
Meta dawn il-kundizzjonijiet ikunu sodisfatti, normalment ikun hemm ra ġuni 
tajba biex wie ħed ikollu restrizzjoni vertikali g ħaż-żmien me ħtieġ 
għall-iżvalutar tal-investiment. Ir-restrizzjon i vertikali xierqa  tkun tat-tip li 
tipprojbixxi l-kompetizzjoni jew tat- tip ta’ obbligu ta’ kwantità meta 
l-investiment ikun sar mill-forn itur u ta’ distribuzzjoni esklu żiva, allokazzjoni 
esklużiva ta' klijenti jew forniment esklu żiv meta l-investiment isir mix-xerrej. 
(e) Il-“problema spe ċifika ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti li tista' tqum fil-ka ż 
ta' trasferiment ta' know-how sostanzjali”. In-know-how, ladarba ti ġi provduta, 
ma tistax tittie ħed lura u dak li ji pprovdi n-know-how jis ta' ma jkunx iridha 
tintuża għal jew mill-kompetituri tieg ħu. Safejn in-know-how ma kinetx di ġà 
liberament disponibbli g ħax-xerrej, hija sostanzjali u indispensabbli 
għall-operazzjoni tal-a kkordju, trasferiment b ħal dan jista' ji ġġustifika 
restrizzjoni tat-tip li tipprojbixxi l-ko mpetizzjoni, li normalment taqa’ barra 
mill-ambitu tal-Artikolu 101(1). 
(f) Il-“kwistjoni esternalità vertikali”. Bejjieg ħ bl-imnut jista’ ma jiksibx 
il-benefiċċji kollha tal-azzjoni tieg ħu biex itejjeb il-bejg ħ; uħud jistgħu imorru 
għand il-manifattur. G ħal kull unita’ żejda li bejjieg ħ bl-imnut ibig ħ billi jbaxxi 
l-prezz tieg ħu għall-bejgħ mill-ġdid jew billi j żid l-isforzi tal-bejg ħ tiegħu, 
il-manifattur jibbenefika jekk il-prezz bl-ingrossa tieg ħu jeċċedi l-ispejje ż 
marġinali ta’ produzzjoni tieg ħu. Għalhekk, jista’ jkun hemm esternalità 
pożittiva għall-manifattur minn azzjonijiet ta’ bejjieg ħ bl-imnut b ħal dan u 
mill-perspettiva tal-manifattur il-bejjieg ħ bl-imnut jista’ jkun qed j żomm 
prezzijiet g ħoljin wisq u/jew ma jag ħmilx biżżejjed sforzi ta' bejg ħ. 
L-esternalità negattiv a ta’ prezzijiet g ħoljin wisq mill-bejjieg ħ bl-imnut hi xi 
drabi msej ħa l-“problema ta’ mar ġinalizzazzjoni doppja” u tista’ ti ġi evitata 
billi jiġi impost prezz ta’ bejg ħ mill-ġdid massimu fuq il-bejjieg ħ bl-imnut. 
 
MT 42   MT Sabiex l-isforzi tal-bejjieg ħ bl-imnut ji żdiedu, jistg ħu jkunu ta’ g ħajnuna 
distribuzzjoni selettiva,  distribuzzjoni esklu żiva jew restrizzjonijiet simili41. 
(g) “Ekonomiji ta' skala fid-distribuzzjoni”. Sabiex l-ekonomiji ta' skala ji ġu 
sfruttati u b'hekk ikun hemm prezz ta' bejg ħ bl-imnut aktar baxx g ħall-prodott 
tiegħu, il-manifattur jist a' jkun irid jikkon ċentra l-bejg ħ mill-ġdid tal-prodotti 
tiegħu fuq numru limitat ta' distributuri. Sabiex jag ħmel dan, jista' ju ża 
distribuzzjoni esklu żiva, obbligi ta' kwantità fil-forma ta' ħtieġa ta' xiri minimu, 
distribuzzjoni selettiva li tinkludi ħtieġa bħal din jew xiri esklu żiv. 
(h) “Imperfezzjonijiet fis-suq kapitali ”. Dawk li normalment jipprovdu kapital 
(banek, swieq tal-ekwità) jistg ħu jipprovdu kapital sottoottimalment meta 
jkollhom tag ħrif imperfett fuq il-kwalità tas-sellief jew ikun hemm ba żi 
inadegwata biex is-self ji ġi żgurat. Ix-xerrej jew fornitur jista' jkollhom tag ħrif 
aħjar u jkunu kapa ċi, permezz ta' relazzjoni esklu żiva, jiksbu sigurtà akbar 
għall-investiment tag ħhom. Fejn il-fornitur jipprovdi s-self lix-xerrej, dan jista' 
jwassal g ħal obbligu li wie ħed ma jikkompetix jew obbligu ta’ kwantità fuq 
ix-xerrej. Fejn ix-xerrej jipprovdi s-se lf lill-fornitur, dan jista' jkun ir-ra ġuni 
għal obbligi ta’ forniment esklu żiv jew obbligi ta’ kwantità fuq il-fornitur. 
(i) “Uniformità u standardizzazzjoni fil-kw alità”. Restrizzjoni vertikali tista' tg ħin 
sabiex to ħloq imma ġni ta’ marka billi timponi ċerti miżuri ta' uniformità u 
standardizzazzjoni fil-kwalità fuq id-distributuri u b'hekk i żżid l-attrazzjoni 
tal-prodott g ħall-konsumatur finali u żżid il-bejgħ tiegħu. Dan jista' pere żempju 
jinstab f'distribuzzjoni selettiva u franchising. 
(108) Id-disa’ sitwazzjonijiet el enkati fil-paragrafu 107 jag ħmlu ċar li taħt ċerti 
kundizzjonijiet, akkordji vertikali x'aktarx jg ħinu biex jitwettqu effi ċjenzi u 
l-iżvilupp ta' swieq ġodda u li dan jista' jikkontrobilan ċja effetti negattivi possibbli. 
Il-każ hu ġeneralment l-aktar b'sa ħħtu għal restrizzjonijiet vertikali ta' dewmien 
limitat li jg ħinu l-introduzzjoni ta' prodotti kumplessi ġodda jew jipprote ġu 
investimenti spe ċifiċi għal relazzjoni. Restrizzjoni vertikali hija xi drabi me ħtieġa 
għal sakemm il-fornitur ibig ħ il-prodott tieg ħu lix-xerrej (ara b’mod partikolari 
s-sitwazzjonijiet deskritti fil-paragraf u 107, punti (a), (e), (f), (g) u (i). 
(109) Te żisti miżura kbira ta' sostitwibbiltà bejn ir-re strizzjonijiet vertikali differenti. 
B’riżultat ta’ dan, l-istess problema ta' ineffi ċjenza tista' tkun solvuta minn 
restrizzjonijiet vert ikali differenti. Pere żempju, ekonomiji ta' skala fid-distribuzzjoni 
jistgħu possibbilment jinkisbu bl-u żu ta' distribuzzjoni esklu żiva, distribuzzjoni 
selettiva, obbligi ta’ kwantità jew xiri esklu żiv. Madankollu, l-effetti negattivi fuq 
il-kompetizzjoni jistg ħu jvarjaw bejn restrizzjoni vertikali wa ħda u oħra, liema fattur 
irid jittie ħed inkunsiderazzjoni fil-valu tazzjoni tal-indispensabbiltà ta ħt 
l-Artikolu 101(3). 
                                                 
41 Ara madankollu n-nota ta’ qieg ħ il-paġna preċedenti. 
 
MT 43   MT 1.3. Metodolo ġija ta' anali żi 
(110) Il-valutazzjoni ta' rest rizzjoni vertikali tinvolvi ġeneralment l-erba' passi li ġejjin:42 
(a) L-ewwel nett, je ħtieġ li l-impri żi involuti jistabbilixxu s-sehem mis-suq 
tal-fornitur u tax-xerrej fejn huma jbig ħu u jixtru rispettivament il-prodotti 
tal-kuntratt. 
(b) Jekk is-sehem mis-suq rilevanti tal-fornitur u tax-xerrej ma jaqbi żx il-limitu 
ta’ 30 % g ħal kull wie ħed minnhom, l-akkordju vertikali huwa kopert 
mir -Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija, su ġġett għar-restrizzjonijiet 
fundamentali u r-rest rizzjonijiet esklu żi stabbiliti f'dak ir-Regolament. 
(c) Jekk is-sehem mis-suq rilevanti huwa og ħla mil-limitu ta’ 30 % g ħall-fornitur 
u/jew għax-xerrej, je ħtieġ li jkun ivvalutat jekk l-akkordju vertikali jaqax fi 
ħdan l-Artikolu 101(1). 
(d) Jekk l-akkordju vertikali jaqa' fi ħdan l-Artikolu 101(1), je ħtieġ li jiġi eżaminat 
jekk jissodisfax il-kundizzjonijiet g ħal eżenzjoni ta ħt l-Artikolu 101(3). 
1.3.1. Fatturi rilevanti g ħall-valutazzjoni ta ħt l-Artikolu 101(1) 
(111) Fil-valutazzjoni ta' ka żiijiet ogħla mil-limitu tas-sehem mis-suq ta' 30 %, 
il-Kummissjoni tag ħmel anali żi ta' kompetizzjoni s ħiħa. Il-fatturi li ġejjin huma 
l-aktar rilevanti sabiex ji ġi stabbilit jekk akkordju  vertikali jwassalx g ħal restrizzjoni 
sinifikanti fil-kompetizzjoni ta ħt l-Artikolu 101(1): 
(a) in-natura tal-akkordju; (b) il-po żizzjoni fis-suq tal-partijiet; 
(c) il-po żizzjoni fis-suq tal-kompetituri; 
(d) il-po
żizzjoni fis-suq tax-xerrejja  tal-prodotti tal-kuntratt; 
(e) il-barrieri g ħad-dħul; 
(f) il-maturità tas-suq; (g) il-livell tal-kummer ċ; 
(h) in-natura tal-prodott; (i) fatturi o ħrajn. 
(112) L-importanza ta' fatturi i ndividwali tista’ tvarja minn ka ż għal każ u tiddependi fuq 
il-fatturi l-o ħra kollha. Pere żempju, sehem mis-suq kbir tal-partijiet normalment 
huwa indikatur tajjeb ta’ poter fis-suq, i żda fil-każ ta’ barrieri g ħad-dħul baxxi, dan 
                                                
 
42 Dawn il-passi mhumiex inti żi li jippreżentaw raġunament legali li l-Kummissjoni g ħandha ssegwi f’din 
l-ordni sabiex tie ħu deċiżjoni. 
 
MT 44   MT jista’ ma jkunx indikazzj oni ta’ poter fis-suq. G ħaldaqstant, mhuwiex possibbli li 
jkun hemm regoli fissi dwar l-importanza tal-fatturi individwali. 
(113) L-akkordji vertikali jistg ħu jsiru f'diversi tipi u forom. Huwa g ħalhekk importanti li 
tiġi analizzata n-natura tal-akkordju skont ir-restrizzjonijiet li fih, id-dewmien 
ta’ dawk ir-restrizzjonijiet u l-persenta ġġ tal-bejgħ totali fuq is-suq affettwat minn 
dawk ir-restrizzjoni jiet. Jista’ jkun ne ċessarju li wie ħed imur lil hinn mit-termini 
espressi tal-akkordju. L-e żistenza ta’ restrizzjonijiet impli ċiti tista’ to ħroġ mil-mod 
kif il-partijiet jimplimentaw l-akkordju u mill-in ċentivi li jkollhom. 
(114) Il-po żizzjoni tal-partijiet fis-suq tip provdi indikazzj oni dwar kemm g ħandhom poter 
fis-suq, jekk ikollhom tali pote r, il-fornitur,  ix-xerrej jew it-tnejn li huma. Aktar ma 
jkun għoli s-sehem tag ħhom mis-suq, aktar tkun kbira l-possibbiltà li jkollhom poter 
fis-suq. Dan jg ħodd b’mod partikolari fejn is-seh em mis-suq jirrifletti vanta ġġi 
f'termini ta' spejje ż jew vanta ġġi kompetittivi o ħrajn fil-konfront tal-kompetituri. Tali 
vantaġġi kompetittivi jistg ħu, pereżempju, jirri żultaw minn vanta ġġ li wieħed ikun 
minn tal-ewwel fis-suq (li jkollu l-aqwa sit, e ċċ), li jkollu privattivi essenzjali jew li 
jkollu teknolo ġija superjuri, li jkun mexxej tal-marka jew li jkollu gamma superjuri. 
(115) Tali indikaturi, ji ġifieri s-sehem mis-suq u vanta ġġi kompetittivi possibbli, jintu żaw 
sabiex ji ġu vvalutati l-po żizzjoni fis-suq tal-kompetituri. Aktar ma jkunu 
b’saħħithom il-kompetituri u aktar ma jkunu b ħala numru, inqas ikun hemm ir-riskju 
li l-partijiet ikunu jistg ħu jeżerċitaw il-poter fis-suq indi vidwalment u jeskludu 
lill-oħrajn mis-suq jew inaqqsu l-kompetiz zjoni. Huwa wkoll rilevanti li ji ġi 
kkunsidrat jekk hemmx kontrostrate ġiji effettivi u f’waqthom li l-kompetituri jkunu 
jixtiequ ju żaw. Madankollu, jekk in-numru ta' kompetituri jsir pjuttost żgħir u l-
pożizzjoni fis-suq tag ħhom (daqs, spejje ż, potenzjal ta' R&D, e ċċ.) tkun pjuttost 
simili, din l-istruttura tas-suq tista' żżid ir-riskju ta' kollu żjoni. Ishma tas-suq li 
jinbidlu malajr jew li jvarjaw huma ġeneralment indikazzjoni ta' kompetizzjoni 
intensa. 
(116) Il-po żizzjoni tal-klijenti tal-partijiet fis-s uq tipprovdi indikazzjoni dwar jekk wie ħed 
jew aktar minn dawk il-klijenti g ħandux poter ta’ xerrej. L-e wwel indikatur ta’ poter 
ta' xerrej huwa s-sehem tal-klijent fis-suq tax-xiri. Dak is-sehem jirrifletti l-importanza tad-domanda tieg ħu għal fornituri possibb li. Indikaturi o ħra jiffukaw 
fuq il-pożizzjoni tal-klijent fis-suq tal-bejg ħ mill-ġdid, inklu żi karatteristi ċi bħal firxa 
ġeografika wiesg ħa tal-ħwienet tieg ħu, il-marki tieg ħu, inklużi tikketti proprji, u 
l-immaġni tal-marka tieg ħu mal-konsumaturi finali. F’ ċerti ċirkostanzi, il-poter 
tax-xerrej jista’ j żomm lill-partijiet milli je żerċ
itaw il-poter tag ħhom fis-suq u b’hekk 
isolvi problema ta’ kompetizzjoni li kieku kienet tinqala’. Dan jg ħodd b'mod 
partikolari meta klijenti b'sa ħħithom ikollhom il-kapa ċità u l-in ċentiv li, fil-ka ż 
ta' żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, ida ħħlu fis-suq sorsi 
ta' forniment o ħrajn. Fejn klijenti b’sa ħħithom iġibu biss termini favorevoli g ħalihom 
infushom jew jg ħaddu sempli ċement kull żieda fil-prezz lill-klijenti tag ħhom, 
il-pożizzjoni tag ħhom ma twaqqafx il-partijiet milli je żerċitaw poter fis-suq. 
(117) Il-barrieri g ħad-dħul jitkejlu skont kemm kumpaniji li jkunu di ġà stabbiliti fis-suq 
ikunu jistg ħu jżidu l-prezz tag ħhom aktar mil-livell kompetittiv ming ħajr ma jwasslu 
għad-dħul fis-suq ta' operaturi o ħrajn. Fejn ma jkunx hemm barrieri g ħad-dħul, 
il-faċilità ta’ dħul u ħruġ fis-suq tfisser li ż-żidiet fil-prezz ma jkunux jwasslux g ħal 
profitt. Fejn d ħul fis-suq effettiv, li jimpedixxi jew ixejjen l-e żerċizzju tal-poter 
 
MT 45   MT fis-suq, x'aktarx li jse ħħ fi żmien sena jew sentejn, b ħala regola ġenerali jista' jing ħad 
li l-barrieri huma baxxi. Il-barrieri g ħad-dħul jistgħu jirriżultaw minn varjetà wiesg ħa 
ta' fatturi b ħal ekonomiji ta’ skala u ambitu, regolamenti tal-gvern, spe ċjalment fejn 
jistabbilixxu drittijiet esklu żivi, għajnuna mill-Istat, tariffi ta l-importazzjoni, drittijiet 
ta' proprjetà intellettwali, il-proprjetà ta' ri żorsi fejn il-provvista tkun limitata 
minħabba pere żempju limitazzjonijiet naturali43, faċilitajiet essenzjali, il-vanta ġġ 
ta' min jopera l-ewwel fis-suq u l-lealtà tal-konsumaturi lejn il-marka b’ri żultat 
ta' reklamar qawwi fuq tul ta’ żmien. Restrizzjonijiet vertikali u integrazzjoni 
vertikali jistg ħu jaħdmu wkoll b ħala barriera g ħad-dħul billi jag ħmlu l-aċċess aktar 
diffiċli u jeskludu kompetituri (potenzjali). Barrieri g ħad-dħul jistgħu jkunu pre żenti 
biss fil-livell tal-fornitur jew tax-xerrej jew fi ż-żewġ livelli. Il-kwistjoni dwar jekk xi 
wħud minn dawk il-fatturi g ħandhomx ikunu deskritti b ħala barrieri g ħad-dħul 
tiddependi partikolarment minn jekk jinvolvux spejje ż irrekuperabbli. L-ispejje ż 
irrekuperabbli huma dawk l-ispejje ż li jridu jintefqu sabiex wie ħed jidħol jew ikun 
attiv f'suq imma li jintilfu meta jo ħroġ mis-suq. Spejje ż ta' reklamar sabiex tinbena 
lealtà tal-konsumatur normalment huma spejje ż irrekuperabbli, sakemm kumpanija li 
tkun se tħalli s-suq jew tkun tista’ tbig ħ l-isem tal-marka tag ħha jew tu żah xi mkien 
ieħor mingħajr telf. Aktar ma jkun hemm spejje ż irrekuperabbli, aktar il-parte ċipanti 
ġodda potenzjali jkollhom ji żnu r-riskji marbuta mad-d ħul fis-suq u aktar l-operaturi 
stabbiliti jkunu jistg ħu jheddu b’mod kredibbli li jla ħħqu mal-kompetizzjoni l- ġdida, 
għaliex l-ispejje ż irrekuperabbli jag ħmluha għalja għall-operaturi stabbiliti li jo ħorġu 
mis-suq. Jekk, pere żempju, id-distributuri jintrabtu ma' manifattur permezz 
ta’ obbligu li jeskludi l-kompetizzjoni, l-effett tal-esklu żjoni jkun aktar sinifikanti 
jekk li jistabbilixxi d-distributuri tieg ħu stess ikun ifisser spejje ż irrekuperabbli 
għall-parteċipant ġdid potenzjali. B'mod ġenerali, id-d ħul fis-suq jirrikjedi spejje ż 
irrekuperabbli, xi drabi minuri u o ħrajn maġġuri. Għaldaqstant, il-kompetizzjoni 
attwali ġeneralment hija aktar effettiva u t ħalli impatt akbar fil-valutazzjoni ta' ka ż 
mill-kompetizzjoni potenzjali. 
(118) Suq matur huwa suq li ilu je żisti għal xi żmien, fejn it-teknolo ġija użata tkun 
magħrufa sew u mifruxa u ma tinbidilx wisq, fejn ma hemmx innovazzjonijiet kbar 
fil-marka u d-domanda tkun relattivament stabbli jew qieg ħda tonqos. F'suq b ħal dan, 
effetti negattivi huma aktar possibbli milli fi swieq aktar dinami ċi. 
(119) Il-livell tal-kummer ċ huwa marbut mad-distinzjoni bejn o ġġetti u servizzi intermedji 
u finali. O ġġetti u servizzi intermedji jinbieg ħu lill-impri żi għal użu fil-produzzjoni 
ta’ oġġetti u servizzi o ħra u ġeneralment mhumiex rikonoxxibbli fl-o ġġetti u servizzi 
finali. Ix-xerrejja ta' prodotti inte rmedji huma normalment klijenti mg ħarrfa sewwa, 
kapaċi jevalwaw il-kwalità u g ħalhekk jistrie ħu anqas fuq il-marka u dehra. O ġġetti 
finali huma, direttament jew indirettament, mibjug ħa lill-konsumaturi finali li ħafna 
drabi jistrie ħu aktar fuq il-marka u dehra. Billi d-distributuri jridu jirrea ġixxu 
għad-domanda tal-konsumaturi finali, il-kompetizzjoni tista' ssofri aktar meta d-
distributuri jkunu esklu żi milli jbig ħu waħda jew numru ta' marki milli meta x-
xerrejja ta' prodotti intermedji jkunu m ċaħħda milli jixtru prodotti li jikkompetu minn 
ċertu sorsi ta' forniment.  
                                                 
43 Ara d-De ċiżjoni tal-Kummissjoni 97/26/KE (Ka ż Nru IV/M.619 - Gencor/Lonrho ), 
ĠU L 11, 14.1.1997, p. 30. 
 
MT 46   MT (120) In-natura tal-prodott g ħandha rwol b’mod partikolari g ħall-prodotti finali 
fil-valutazzjoni kemm tal-effetti x'aktarx  negattivi kif ukoll ta’ dawk x'aktarx 
pożittivi. Meta ssir valutazzjoni tal-effe tti x'aktarx negattivi, huwa importanti jekk 
il-prodotti fis-suq ikunux aktar omo ġenji jew etero ġenji, jekk il-prodott huwiex g ħali 
u jieħu parti kbira mill-ba ġit tal-konsumatur, jew jekk huwix ir ħis u jekk il-prodott 
huwiex mixtri darba jew mi xtri ripetutament. B'mod ġenerali, meta l-prodott ikun 
aktar etero ġenju, irħas u jixbah aktar xirja ta' darba, ir-restrizzjonijiet vertikali 
x'aktarx ikollhom aktar effetti negattivi. 
(121) Fil-valutazzjoni ta' re strizzjonijiet pa rtikolari jistg ħu jkollhom jitqiesu fatturi o ħra. 
Fost dawn il-fatturi jist a' jkun l-effett kumulattiv, ji ġifieri l-kopertura tas-suq 
permezz ta' akkordji simili ta’ o ħrajn, jekk l-akkordju huwiex “impost” 
(prinċipalment parti wa ħda tkun su ġġetta għar-restrizzjonijiet jew l-obbligi) jew 
“miftiehem” (i ż-żewġ partijiet ja ċċettaw restrizzjonijiet jew obbligi), l-ambjent u 
l-imġiba regolatorji li jistg ħu jindikaw jew jiffa ċilitaw kollu żjoni bħal tmexxija fil-
prezz, tibdil ta' prezz im ħabbar minn qabel u diskussjonijiet fuq il-prezz “ ġust”, 
riġidità fil-prezz b'reazzjoni g ħal kapaċità eċċessiva, diskriminazzjoni fil-prezz u 
mġiba ta' kollu żjoni fl-img ħoddi. 
1.3.2. Fatturi rilevanti g ħall-valutazzjoni ta ħt l-Artikolu 101(3) 
(122) Akkordji vertikal i restrittivi jistg ħu jipprodu ċu wkoll effetti li jiffavorixxu 
l-kompetizzjoni fil-forma ta’ żieda fl-effi ċjenza, li jistg ħu jissuperaw l-effetti 
antikompetittivi. Tali stima ssir fil-qafas tal-Artikolu 101(3), li jinkludi e ċċezzjoni 
għar-regola ta’ projbizzjoni tal- Artikolu 101(1). Biex dik l-e ċċezzjoni tkun 
applikabbli, l-akkordju vertikali jrid jipprodu ċi benefiċċji ekonomi ċi oġġettivi, 
ir-restrizzjonijiet fuq il-kompetizzjoni g ħandhom ikunu indispensabbli biex jinkisbu 
l-effiċjenzi, il-konsumaturi g ħandhom jir ċievu sehem ġust mill-kisbiet fl-effi ċjenza, 
u l-akkordju ma g ħandux ikun jag ħti lill-partijiet il- possibbiltà li jeliminaw 
il-kompetizzjoni fir-rigward ta’ parti sostanzjali mill-prodotti kkon ċernati44. 
(123) Il-valutazzjoni ta’ akkordji restrittivi ta ħt l-Artikolu 101(3) issir fil-kuntest attwali li 
fih isiru45 u fuq il-ba żi tal-fatti e żistenti fi żmien partikolari. Il-valutazzjoni hija 
sensittiva g ħal bidliet materjali fil-fatti. L-e ċċezzjoni fl-Artikolu 101(3) tapplika 
sakemm ikunu sodisfatti l-erba’ kundizzjonij iet u ma tibqax tapplika hekk kif dan ma 
jibqax il-ka ż.46 Fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) skont dawn il-prin ċipji, huwa 
neċessarju li jitqiesu l-investimenti inizjali mag ħmula minn kwalunkwe wa ħda 
mill-partijiet u ż-żmien u r-restrizzjonijiet me ħtieġa biex isir u jin ġabar lura 
investiment ma ħsub biex titjieb l-effi ċjenza.  
(124) L-ewwel kundizzjoni tal-Artikolu 101(3) tirrikjedi stima ta’ liema huma l-benefi ċċji 
oġġettivi maħluqa mill-akkordju f’termini ta’ effi ċjenza. F’dan ir-rigward, l-akkordji 
vertikali ħafna drabi g ħandhom il-potenzjal li jwasslu g ħal effiċjenzi, kif spjegat 
                                                 
44 Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Avvi ż – Linji Gwida dwar l-applikazzjoni tal-
Artikolu 81(3) tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97. 
45 Ara s-sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw żi Magħquda 25/84 u 26/84 Ford [1985] Ġabra p. 2725 . 
46 F’dan ir-rigward ara pere żempju d-De ċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/242/KE (Ka ż Nru IV/36.237 TPS), 
ĠU L 90, 2.4.1999, p. 6. Bl-istess mod, il-projbizz joni tal-Artikolu 101(1) ukoll tapplika biss sakemm 
l-akkordju jkollu g ħan restrittiv jew effetti restrittivi. 
 
MT 47   MT fit-Taqsima 1.2, billi jtejbu l-mod kif il-partij iet iwettqu l-attivitajiet komplementari 
tagħhom. 
(125) Fl-applikazzjoni tat-test  rigward l-indispensabbiltà li  jinsab fl-Artikolu 101(3), 
il-Kummissjoni te żamina b’mod partikolari jekk ir -restrizzjonijiet individwali 
jippermettux li l-produzzjoni, xiri u/jew bejg ħ/bejgħ mill-ġdid tal-prodotti 
tal-kuntratt ji ġu eżegwiti b’mod aktar effi ċjenti milli kieku ma kienx hemm 
ir-restrizzjoni kkon ċernata. Fit-twettiq ta’ tali stima, g ħandhom jitqiesu 
l-kundizzjonijiet tas-su q u r-realtajiet li j ħabbtu wi ċċhom mag ħhom il-partijiet. 
Impriżi li jinvokaw il-benefi ċċju tal-Artikolu 101(3) mhumiex me ħtieġa li 
jikkunsidraw alternattivi ipoteti ċi u teoreti ċi. Madankollu, huma g ħandhom jispjegaw 
u jipprovaw g ħaliex alternattivi li jidhru li huma si njifikatament inqas restrittivi u li 
jidhru realisti ċi kieku jkunu konsiderevolment inqas effi ċjenti. Jekk l-applikazzjoni 
ta' alternattiva li tidher inqas restrittiva u kummer ċjalment realistika tkun twassal 
għal nuqqas sinifikanti fl-effi ċjenza, ir-restrizzjoni kkon ċernata tiġi trattata b ħala 
waħda indispensabbli. 
(126) Il-kundizzjoni li l-konsumaturi g ħandhom jing ħataw sehem ġust mill-benefi ċċji 
timplika li l-konsumaturi tal-prodotti mixtrija u jew mibjug ħa/mibjugħa mill-ġdid 
taħt l-akkordju vertikali g ħandhom g ħall-inqas ikunu kkumpensati g ħall-effetti 
negattivi tal-akkordju.47 Fi kliem ie ħor, il-kisbiet fl-effi ċjenza għandhom ipattu 
kompletament g ħall-impatt negattiv fuq il-prezzijiet,  il-produzzjoni u fatturi rilevanti 
oħra kkawżati mill-akkordju. 
(127) L-a ħħar kundizzjoni fl-Artikolu 101(3) , li skontha l-akkordju ma g ħandux jag ħti 
l-possibbiltà lill-partijiet li jeliminaw il-kompe tizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali 
mill-prodotti kkon ċernati, tippresupponi anali żi tal-pressjonijiet kompetittivi li jifdal 
fis-suq u tal-impatt tal-akkordju fuq dawn is -sorsi ta' kompetizzjoni. Fl-applikazzjoni 
ta’ din l-a ħħar kundizzjoni tal- Artikolu 101(3), g ħandha titqies ir-relazzjoni bejn 
l-Artikolu 101(3) u l-Artikolu 102. Skont ġurisprudenza stabbilita, l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 101(3) ma tistax tipprekl udi l-applikazzjoni tal-Artikolu 102.48 Barra 
minn hekk, min ħabba li l-Artikoli 101 u 102 g ħandhom it-tnejn l-g ħan li jżommu 
kompetizzjoni effettiva fis-suq, il-konsis tenza tirrikjedi li l-Artikolu 101(3) ji ġi 
interpretat b'mod li jipprekludi kull applikazzjoni tar-regola dwar l-e ċċezzjoni g ħal 
akkordji ta' restrizzjoni  li jikkostitwixxu abbu ż ta' pożizzjoni dominanti.49 L-akkordju 
vertikali ma jistax jelimina l- kompetizzjoni effettiva, billi jne ħħi s-sorsi kollha jew 
il-parti kbira tas-sorsi e żistenti ta’ kompetizzjoni attwal i jew potenzjali. Ir-rivalità 
bejn l-impri żi huwa element essenzjali li jmexxi l-effi ċjenza ekonomika, inklu ż 
l-effiċjenzi dinami ċi fil-forma ta’ innovazzjoni. Fin-nuqqas tag ħha, l-impri ża 
dominanti ma jkollhiex in ċentivi adegwati biex tkompli to ħloq u tgħaddi ż-żidiet 
                                                 
47 Ara l-paragrafu 85 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Avvi ż – Linji Gwida dwar l-applikazzjoni 
tal-Artikolu 81(3)  tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97. 
48 Ara s-sentenza  tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw żi Magħquda C-395/96 u C-396/96 P Compagnie 
Maritime Belge [2000] Ġabra p. I-1365, punt 130. Bl-istess mod, l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) ma 
twaqqafx l-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat dwar il-libertà tal-m oviment tal-merkanzija, servizzi, 
persuni u kapital. F' ċerti ċirkostanzi, dawn id-dispo żizzjonijiet japplikaw g ħal akkordji, de ċiżjonijiet u 
prattiċi miftiehma fis-sens tal-Artikolu 101(1). F’ dan ir-rigward ara s-sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja 
fil-Kawża C-309/99 Wouters [2002] Ġabra p. I-1577, punt 120. 
49 F’dan ir-rigward ara s-sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża T-51/89 Tetra Pak (I) [1990] Ġabra 
p. II-309. Ara wkoll il-paragrafu 106 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Avvi ż – Linji Gwida 
dwar l-applikazzjoni tal-Ar tikolu 81(3) tat-Trattat, ĠU C 101, 27.4.2004, p. 97. 
 
MT 48   MT fl-effiċjenza. Fejn ma hemm l-ebda kompetizzjoni re żidwa u l-ebda theddida 
prevedibbli ta’ d ħul, il-ħarsien tar-rivalità u l-pro ċess kompetittiv jeg ħlbu ż-żidiet 
possibbli fl-effi ċjenza. Akkordju restrittiv li j żomm, joħloq jew isa ħħaħ pożizzjoni 
fis-suq li tixbah dik ta’ monopolju normalment ma jistax ikun i ġġustifikat g ħal 
raġunijiet li jo ħloq ukoll żidiet fl-effi ċjenza. 
2. Anali żi ta' restrizzjonijiet vertikali spe ċifiċi 
(128) L-aktar restrizz jonijiet vertikali u ko mbinazzjonijiet ta' rest rizzjonijiet vertikali 
komuni huma analizzati fil-bqija ta’ dawn  il-Linji Gwida skont il-qafas ta' anali żi 
żviluppat fil-paragrafi 96 sa 127. Je żistu restrizzjonijiet u kombinazzjonijiet o ħra li 
għalihom mhi pprovduta l-ebda gwida di retta f’dawn il-Linji Gwida. Dawn 
madankollu se ji ġu trattati skont l-istess prin ċipji u bl-istess enfasi fuq l-effett fuq 
is-suq. 
2.1 Marka unika  
(129) Ta ħt l-intestatura ta' “marka unika ” jaqg ħu dawk l-akkordji li g ħandhom b ħala 
element prin ċipali tagħhom il-fatt li x-xerrej huwa obbligat jew imwassal biex 
jikkonċentra l-ordnijiet tieg ħu għal tip partikolari ta' prodott ma' fornitur wie ħed. Dak 
il-komponent jista’ jinstab fost o ħrajn f’obbligu li wie ħed ma jikkompetix jew li 
jixtri ċerta kwantità fuq ix-xerrej. Arran ġament li wie ħed ma jikkompetix huwa 
bbażat fuq obbligu jew skema ta' in ċentivi li ġġiegħel lix-xerrej jixtri aktar minn 
80 % tal-ħtiġijiet tiegħu f'suq partikolari ming ħand fornitur wie ħed biss. Ma jfissirx li 
x-xerrej jista' jixtri biss direttament ming ħand il-fornitur, imma li x-xerrej mhuwiex 
se jixtri u jbig ħ mill-ġdid jew jinkorpora o ġġetti jew servizzi konkorrenti. Obbligu 
fuq ix-xerrej li jixtri ċerta kwantità hija forma aktar dg ħajfa ta' obbligu li wie ħed ma 
jikkompetix, fejn l-in ċentivi jew obbligi miftiehma bejn il-fornitur u x-xerrej i ġiegħlu 
lil dan tal-a ħħar jikkon ċentra l-bi ċċa l-kbira tax-xiri tieg ħu mingħand fornitur 
wieħed. Obbligu fuq ix-xerrej li jixtri ċerta kwantità jista' pere żempju jie ħu l-forma 
ta' rekwiżiti minimi ta' xiri, rekwi żiti ta’ stokks jew ppr ezzar mhux lineari, b ħal 
skemi ta' ħlas lura kondizzjonali jew tariffa f' żewġ partijiet (mi żata fissa kif ukoll 
prezz għal kull bi ċċa). Jista' jkun mistenni li l-hekk imsej ħa “klawżola Ingliża”, li 
tirrikjedi lix-xerrej li jirra pporta kull offerta li tkun a ħjar u li tippermettilu biss li 
jaċċetta offerta b ħal din meta l-fornitur ma jqabbilhiex, ikollha l-istess effett b ħal 
obbligu ta’ marka wa ħda, speċjalment meta x-xerrej ikun irid ji żvela min jag ħmel 
l-aħjar offerta.  
(130) Ir-riskji ta' kompe tizzjoni possibbli fil-ka ż ta’ marka wa ħda huma esklu żjoni mis-suq 
għall-fornituri konkorrenti u fornituri pot enzjali, tnaqqis fil-kompetizzjoni u 
faċilitazzjoni ta' kollu żjoni bejn fornituri fil-ka ż ta' użu kumulattiv u, fejn ix-xerrej 
ikun bejjieg ħ bl-imnut li jbig ħ lill-konsumaturi finali, te lf ta' kompetizzjoni bejn 
il-marki fl-istess ħanut. Tali effetti restrittivi g ħandhom impatt dirett fuq 
il-kompetizzjoni bejn il-marki. 
(131) Marka unika hija e żentata mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta s-sehem 
mis-suq tal-fornitur u tax-xerrej ma jaqbi żx it-30% g ħal kull wie ħed minnhom u 
huwa suġġett għal limitazzjoni fi ż-żmien ta’ ħames snin fir-rigward tal-obbligu li 
wieħed ma jikkompetix. Il-bqija ta’ di n it-taqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni 
ta’ każijiet individwali ’l fuq mil-limitu tas-sehem mis-suq jew mil-limitu tal- żmien 
ta' ħames snin.  
 
MT 49   MT (132) Il-kapa ċità li obbligi ta' marka wa ħda ta’ fornitur spe ċifiku wie ħed jirriżultaw 
f’esklużjoni antikompetittiva tirri żulta b'mod partikolari meta, ming ħajr l-obbligi, 
restrizzjoni kompetittiva konsiderevoli tkun e żerċitata mimm kompetituri li jew 
għadhom mhumiex pre żenti fis-suq fi ż-żmien li ji ġu konklu żi l-obbligi, jew 
mhumiex f’po żizzjoni li jikkompetu g ħall-forniment s ħiħ tal-klijenti. Jista’ jkun li 
kompetituri ma jkunux jistg ħu jikkompetu g ħad-domanda s ħiħa ta’ klijent 
individwali min ħabba li l-fornitur in kwistjoni hu s ħab fin-negozju li ma jistax ji ġi 
evitat mill-inqas g ħal parti mid-domanda fis-suq, pere żempju min ħabba li l-marka 
tiegħu tkun ‘oġġett popolari’ ppreferut minn bo sta konsumaturi finali jew min ħabba 
li l-limiti tal-kapa ċità fuq il-fornituri l-o ħra huma tali li parti mid-domanda tista’ ti ġi 
pprovduta biss mill-fornitur inkwistjoni.50 Il-“pożizzjoni fis-suq tal-fornitur” hija 
għalhekk ta' importanza prin ċipali fl-istima tal-effetti antikompetittivi possibbli ta' 
obbligi ta’ marka wa ħda.  
(133) Jekk il-kompetituri jistg ħu jikkompetu fuq l-istess livell g ħad-domanda s ħiħa ta' kull 
klijent individwali, l-obbligi ta' marka unika ta’ fornitur spe ċifiku wieħed x’aktarx 
ġeneralment ma jfixklux il-kompetizzjoni effettiva sakemm it-tibdil tal-fornitur 
mill-klijenti ma jsirx diffi ċli minħabba d-dewmien u l-kopert ura tas-suq tal-obbligi 
ta’ marka wa ħda. Aktar ma jkun g ħoli s-sehem mis-suq marbut tieg ħu, jiġifieri l-parti 
tas-sehem mis-suq tieg ħu mibjugħa taħt obbligu ta' marka wa ħda, x'aktarx aktar tkun 
sinifikanti l-esklu żjoni. Bl-istess mod, aktar ma j kun twil id-dewmien tal-obbligi ta’ 
marka wa ħda, x'aktarx aktar tkun sinifikanti l-esklu żjoni. Obbligi ta’ marka wa ħda 
iqsar minn sena assunti minn kumpaniji mhux dominanti ġeneralment mhumiex 
meqjusa li jwasslu g ħal effetti antikompetittivi sinifika nti jew effetti negattivi netti. 
Obbligi ta’ marka wa ħda ta’ bejn sena u ħames snin assunti minn kumpaniji li 
mhumiex dominanti normalment je ħtieġu li l-effetti favur u kontra l-kompetizzjoni 
jiġu mwieżna sewwa, filwaqt li obbligi ta’ marka wa ħda li jaqb żu l-ħames snin huma 
għal bosta mit-tipi ta' investimenti meqjusa me ħtieġa sabiex jinkisbu l-effi ċjenzi 
ddikjarati jew l-effi ċjenzi ma jkunux bi żżejjed biex jissuperaw l-effett tal-esklu żjoni 
tagħhom. Huwa aktar probabbli li obbligi ta’ marka wa ħda jirriżultaw f'esklu żjoni 
antikompetittiva meta jkunu kumpaniji dominanti li jid ħlu għal tali obbligi. 
(134) Fil-valutazzjoni  tal-poter fis-suq tal-fornitur, il-“po żizzjoni fis-suq tal-kompetituri 
tiegħu” hija importanti. Sakemm il-kompetituri jkunu numeru żi u b’saħħithom 
biżżejjed, ma jistg ħu jkunu mistennija l-ebda effetti antikompetittivi sinifikanti. 
L-esklużjoni ta' kompetituri mhijiex tant probabbli fejn ikollhom po żizzjonijiet 
fis-suq simili u jistg ħu joffru prodotti daqstant attraenti. F'ka ż bħal dan, l-esklu żjoni 
tista', madankollu, isse ħħ għal parteċipanti ġodda potenzjali meta numru ta' fornituri 
maġġuri jidħlu f'kuntratti ta’ marka wa ħda b'numru sinifikanti ta' xerrejja fis-suq 
rilevanti (sitwazzjoni ta' effett kumulattiv).  Din hija wkoll sitwazzjoni fejn akkordju 
ta’ marka wa ħda jista' jiffa ċilita kollu żjoni bejn fornituri konkorrenti. Jekk, 
individwalment, dawk il-fornituri  jkunu koperti mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija, l-irtirar tal-e żenzjoni ta’ kategorija jista' jkun me ħtieġ sabiex dan l-effett 
kumulattiv negattiv ji ġi affaċċjat. Sehem mis-suq marbut ta' anqas minn 5 % 
ġeneralment ma jitqiesx li jikkontribwixxi sinifikattivament g ħal effett kumulattiv 
ta' esklużjoni. 
                                                 
50 Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-65/98 Van den Bergh Foods vs Il-Kummissjoni [2003] 
Ġabra p. II-4653, punti 104 u 156. 
 
MT 50   MT (135) F'ka żijiet fejn is-sehem mis-suq tal-akbar fornitur ikun anqas minn 30 % u s-sehem 
mis-suq tal- ħames l-akbar fornituri huwa anqas minn 50 %, x'aktarx ma jkunx hemm 
sitwazzjoni ta’ effett antikompetittiv wie ħed jew kumulattiv. Fejn parte ċipant ġdid 
potenzjali ma jkunx jista' jid ħol fis-suq bi profitt, dan x'aktarx ikun min ħabba fatturi 
li ma jirrigwardawx marka wa ħda, bħall-preferenzi tal-konsumaturi.  
(136) Huma importanti l-barrieri g ħad-dħul sabiex ikun stabbilit jekk hemmx tassew 
esklużjoni antikompetittiva. Kull fejn huwa relattivament fa ċli għall-fornituri 
konkorrenti li jo ħolqu xerrejja ġodda jew isibu xerrejja alternattivi g ħall-prodott 
tagħhom, x'aktarx li l-esklu żjoni ma tkunx problema reali. Madankollu, ħafna drabi 
hemm barrieri g ħad-dħul, kemm fil-livell tal-manifattura u tad-distribuzzjoni. 
(137) Huwa rilevanti l-poter kompensatorju g ħaliex xerrejja b'sa ħħithom ma jippermettux 
malajr li jinqatg ħu mill-fornitura ta' o ġġetti jew servizzi konkorrenti. B’mod aktar 
ġenerali, sabiex wie ħed jikkonvin ċi lill-klijenti sabiex ja ċċettaw marka wa ħda, 
il-fornitur forsi jkollu jikkumpensa hom, totalment jew parzjalment, g ħat-telf 
fil-kompetizzjoni li jirri żulta mill-esklu żività. Fejn jing ħata dan it-tip ta’ kumpens, 
jista’ jkun fl-interess indivi dwali ta’ klijent li jid ħol f’obbligu dwar marka wa ħda 
mal-fornitur. I żda jkun żball jekk wie ħed jasal g ħall-konklu żjoni awtomatika li 
l-obbligi kollha dwar marka wa ħda, meħuda flimkien, huma ta' benefi ċċju b’mod 
ġenerali g ħall-klijenti f’dak is-suq u g ħall-konsumaturi finali. Huwa b’mod 
partikolari improbabbli li l-konsumaturi in ġenerali jibbenefikaw jekk ikun hemm 
ħafna klijenti u l-obbligi dwar marka wa ħda, meħuda flimkien, jkollhom l-effett li 
jimpedixxu d-d ħul jew l-espansjoni ta’ impri żi konkorrenti.  
(138) Finalment, “il-livell tal-kummer ċ” huwa rilevanti. Esklu żjoni antikompettitiva hi 
anqas probabbli f'ka ż ta' prodott intermedju. Meta l-fornitur ta' prodott intermedju ma 
jkunx dominanti, il-fornitu ri konkorrenti xorta jkollhom parti sostanzjali 
mid-domanda li tkun ħielsa. Taħt il-livell ta’ dominanza, effett ta’ esklu żjoni 
antikompettitiva jista' madankollu jin ħoloq f’sitwazzjoni ta’ effett kumulattiv. 
X'aktarx li ma jirri żultax effett kumulattiv antikompettitiv sakemm anqas minn 50 % 
tas-suq ikun marbut.  
(139) Fejn l-akkordju ikun jirrigwarda l-forniment ta' pr odott finali fil-livell ta' bejg ħ 
bl-ingrossa, il-kwistjoni jekk huwiex pr obabbli litqum problema ta' kompetizzjoni 
tiddependi fil-bi ċċa l-kbira fuq it-tip ta' bejg ħ bl-ingrossa u l-barrieri g ħad-dhul 
fil-livell ta' bejg ħ bl-ingrossa. Ma hemmx riskju reali ta' esklu żjoni antikompetittiva 
jekk il-manifatturi konkorrenti jkunu jistg ħu faċilment jistabbilixxu l-operazzjoni 
ta' bejgħ bl-ingrossa tag ħhom stess. Jekk il-barrieri g ħad-dħul humiex baxxi 
jiddependi parzjalment fuq it-tip ta' bejg ħ bl-ingrossa, ji ġifieri jekk il-bejjieg ħa 
bl-ingrossa jistg ħux joperaw b'effi ċjenza biss bil-prodott kon ċernat bl-akkordju 
(pereżempju ġelat) jew jekk huwiex aktar effi ċjenti li jinnegozjaw f’gamma s ħiħa 
ta' prodotti (pere żempju ikel iffri żat). Fil-ka ż tal-aħħar, mhuwiex effi ċjenti għal 
manifattur li jbig ħ biss prodott wie ħed li jistabbilixxi l-operazzjoni ta' bejg ħ 
bl-ingrossa tieg ħu stess. F’dak il-ka ż, jistgħu jinħolqu effetti antikompettitivi. Barra 
minn hekk, jistg ħu jirriżultaw problemi ta' effett kumulattiv jekk diversi fornituri 
jorbtu l-bi ċċa l-kbira mill-bejjieg ħa bl-ingrossa disponibbli. 
(140) G ħal prodotti finali, l-esklu żjoni ġeneralment aktar x’aktarx li sse ħħ fil-livell 
ta' bejgħ bl-imnut, min ħabba l-barrieri g ħad-dħul sinifikanti g ħall-biċċa l-kbira 
tal-manifatturi sabiex jift ħu ħwienet għall-bejgħ bl-imnut tal-prodotti tag ħhom biss. 
 
MT 51   MT Barra minn hekk, huwa fil-livell ta' bejg ħ bl-imnut li akkordji ta’ marka wa ħda 
jistgħu jwasslu g ħal kompetizzjoni mnaqqsa bejn il-marki fl-istess ħanut. Huwa 
minħabba dawn ir-ra ġunijiet li, g ħall-prodotti finali fil-livell g ħall-bejgħ bl-imnut, 
jistgħu jibdew ise ħħu effetti antikompettitivi sinifikanti, fid-dawl tal-fatturi l-o ħra 
kollha rilevanti, jekk fornitur mhux dom inanti jorbot 30 % jew aktar mis-suq 
rilevanti. G ħal kumpanija dominanti, anke sehem mis-suq marbut modest jista' di ġà 
jwassal għal effetti antikompettitivi sinifikanti. 
(141) Fil-livell ta' bejg ħ bl-imnut, jista' ise ħħ ukoll effett kumulattiv ta' esklu żjoni. Fejn 
il-fornituri kollha jkollhom sehem mis-suq ta ħt it-30%, x'aktarx li ma jkunx hemm 
effett kumulattiv ta' esklu żjoni antikompetittiva jekk is-sehem mis-suq marbut 
jammonta g ħal total ta’ anqas minn 40 % u g ħalhekk ftit ikun hemm possibbiltà 
tal-irtirar tal-e żenzjoni ta’ kategorija. Dik i ċ-ċifra tista' tkun og ħla meta ji ġu 
kkunsidrati fatturi o ħra bħan-numru ta' kompetituri, l-ostakoli g ħad-dħul eċċ. Fejn 
mhux il-kumpaniji kollha jkollhom sehem mis-suq li jaqa' ta ħt il-limitu 
tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija i żda l-ebda wa ħda minnhom ma tkun 
dominanti, x'aktarx li ma jkunx hemm effett kumulattiv ta' esklu żjoni 
antikompetittiva jekk it-total ta s-sehem mis-suq marbut ikun ta ħt it-30 %. 
(142) Fejn ix-xerrej jopera minn bini u art li jappartjenu lill-fornit ur jew li jkunu mikrija 
lill-fornitur minn parti terza li mhijiex konnessa max-xerrej, il-possibbiltà li ji ġu 
imposti rimedji effettivi g ħal effett ta' esklu żjoni possibbli tkun limitata. F'dak il-ka ż, 
intervent mill-Kummissjoni ta ħt il-livell ta' dominanza huwa improbabbli. 
(143) F' ċerti setturi, il-bejg ħ ta' aktar minn marka wa ħda minn sit wie ħed jista' jkun diffi ċli, 
f'liema ka ż problema ta' esklu żjoni tista' tkun rimedjata a ħjar billi ji ġi limitat 
d-dewmien effettiv ta' kuntratti. 
(144) Fejn ji ġu stabbiliti effetti antikompetittivi sinifikanti, tqum il-kwistjoni ta’ e żenzjoni 
possibbli ta ħt l-Artikolu 101(3). G ħal obbligi li wie ħed ma jikkompetix, l-effi ċjenzi 
deskritti fil-paragrafu 107, punti (a) (“free-ridi ng” bejn fornituri), (d), (e) (problemi 
ta’ rinumzja g ħal ċerti investimenti) u (h) (imperf ezzjonijiet tas-suq kapitali) jistg ħu 
jkunu partikolarment rilevanti. 
(145) Fil-ka ż ta' effiċjenza kif deskritta fil-paragrafu 1 07, punti (a), (d) u (h), obbligi ta’ 
kwantità fuq ix-xerrej jistg ħu jkunu alternattiva possibbli anqas restrittiva. Obbligu li 
wieħed ma jikkompetix jista' jkun l-unika triq vijabbli biex tinkiseb l-effi ċjenza kif 
deskritt fil-paragrafu 107, punt (e) (problemi ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti 
rigward it-trasferiment ta’ know-how). 
(146) Fil-ka ż ta' investiment spe ċifiku għal relazzjoni mag ħmul mill-fornitur (ara 
l-paragrafu 107, punt (d)), akkordju li wie ħed ma jikkompetix jew ta’ xiri 
ta’ kwantità minima g ħall-perjodu tad-deprezzament tal-investiment ġeneralment 
jissodisfa l-kundizzjonijiet ta l-Artikolu 101(3). Fil-ka ż ta' investimenti g ħolja li 
jkunu spe ċifiċi għal relazzjoni, obbligu li wie ħed ma jikkompetix li jaqbe ż il-ħames 
snin jista' jkun ġustifikat. Investiment spe ċifiku għal relazzjoni jista', pere żempju, 
ikun l-istallazzjoni jew adattament ta' tag ħmir mill-fornitur meta dan it-tag ħmir ikun 
biss jista' jintu ża wara g ħall-produzzjoni ta’ komponenti g ħal xerrej partikolari. 
Investimenti ġenerali jew spe ċifiċi għas-suq f'kapa ċità (żejda) mhumiex normalment 
investimenti spe ċifiċi għal relazzjoni. Madank ollu, fejn fornitur jo ħloq kapaċità 
ġdida konnessa spe ċifikament mal-operazzjonijiet ta' xerrej partikolari, pere żempju 
 
MT 52   MT kumpanija li tipprodu ċi bottijiet tal-metall li to ħloq kapaċità ġdida sabiex ji ġu 
manifatturati bottijiet fil-post jew qrib il-fa ċilità tal-ibbottiljar ta' prodottur tal-ikel, 
din il-kapa ċità l-ġdida tista' biss tkun ekonom ikament vijabbli meta tipprodu ċi għal 
dan il-klijent partikolari, f'liema ka ż l-investiment jitqies li jkun spe ċifiku għal 
relazzjoni. 
(147) Fejn il-fornitur jippr ovdi lix-xerrej b' self jew jipprovdi lix-xerrej b'tag ħmir li 
mhuwiex spe ċifiku għal relazzjoni, dan fih innifsu normalment mhux bi żżejjed biex 
jiġġustifika l-e żenzjoni ta' effett ta' esklu żjoni antikompettitiva fis-suq. Fil-ka ż 
ta' imperfezzjoni ta' suq kap itali, jista’ jkun aktar effi ċjenti għall-fornitur ta' prodott 
milli għal bank li jipprovdi self (ara l-paragrafu 107, punt (h)). Madankollu, f’ka ż 
bħal dan, is-self g ħandu jkun biss provdut bil-m od l-anqas restrittiv u g ħaldaqstant 
ix-xerrej ġeneralment ma g ħandux jitwaqqaf milli jtemm l-obbligu u j ħallas lura 
l-parti li jibqa' tas-se lf fi kwalunkwe punt fi ż-żmien u ming ħajr il-ħlas ta' xi penali.  
(148) It-trasferiment ta' know-how sostan zjali (paragrafu 107, punt (e)) normalment 
jiġġustifika obbligu li wie ħed ma jikkompetix g ħall-perjodu s ħiħ tal-akkordju 
ta' forniment, b ħal pereżempju fil-kuntest ta' franchising. 
(149) Eżempju ta' obbligu li wie ħed ma jikkompetix  
Il-mexxej tas-suq f'suq nazzjonali g ħal prodott tal-konsumatur  li jinxtara b’impuls, 
b'sehem mis-suq ta' 40%, ibig ħ ħafna mill-prodotti tieg ħu (90 %) permezz 
ta' bejjieg ħa bl-imnut marbuta (sehem mis-suq marbut 36 %). L-akkordji jobbligaw 
lill-bejjieg ħa bl-imnut sabiex jixtru biss ming ħand il-mexxej tas-suq g ħallinqas g ħal 
erba' snin. Il-mexxej tas-suq hu b'mod spe ċjali rappre żentat b'qawwa fi ż-żoni l-aktar 
densament popolati b ħall-belt kapitali. Il-kompetituri tieg ħu, 10 fin-numru, li 
minnhom u ħud huma lokalment disponibbli biss, kollha g ħandhom sehem mis-suq 
ħafna iżgħar, l-akbar wie ħed 12 %. Dawk l-10 kompetituri flimkien jissupplixxu 
10 % oħra mis-suq permezz ta' ħwienet marbuta. Hemm differenzjazzjoni qawwija 
fost il-marki u l-prodotti fis-suq. Il-mexxej tas-suq g ħandu l-marki l-aktar 
b'saħħithom. Hu l-uniku wie ħed b'kampanji ta' reklamar nazzjonali regolari. 
Jipprovdi lill-bejjieg ħa bl-imnut marbuta tieg ħu b'vetrini spe ċjali għall-istokkjar 
tal-prodott tieg ħu. 
Ir-riżultat fis-suq hu li total ta’ 46 % (36 % + 10 %) tas-suq huwa esklu ż għal 
parteċipanti ġodda potenzjali u g ħal dawk l-operaturi di ġà stabbiliti li ma g ħandhomx 
ħwienet marbuta. Il-parte ċipanti ġodda potenzjali jsibu d-d ħul aktar diffi ċli fiż-żoni 
densament popolati fejn l-esklu żjoni hija og ħla, għalkemm huwa hemm li 
jippreferixxu li jid ħlu fis-suq. Barra minn hekk, min ħabba l-qawwa tal-marka u 
d-differenzjazzjoni tal-prodott u l-ispejje ż għolja tar-ri ċerka relattivi g ħall-prezz 
tal-prodott, l-assenza ta' kompe tizzjoni bejn il-marki fil- ħwienet twassal g ħal telf 
ulterjuri fil-benesseri tal-konsumaturi. L-effi ċjenzi possibbli tal-esklu żività 
tal-ħwienet, li l-mexxej tas-suq isostni li jirri żultaw minn spejje ż imnaqqsa 
tat-trasport u l-possibbiltà ta ' problema ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti dwar 
vetrini g ħall-istokks, huma limitati u ma jeg ħlbux l-effetti negattivi fuq 
il-kompetizzjoni. L-effi ċjenzi huma limitati, g ħaliex l-ispejje ż tat-trasport huma 
marbuta ma' kwantità u mhux ma' esklu żività u l-vetrini g ħall-istokks ma g ħandhomx 
know-how spe ċjali u mhumiex spe ċifiċi għal marka. Konsegwentement, x’aktarx li 
ma jiġux sodisfatti l-kundizzjon ijiet tal-Artikolu 101(3). 
 
MT 53   MT (150) Eżempju ta' obbligu ta’ kwantità 
Produttur X b'sehem mis-suq ta’ 40% ibig ħ 80% tal-prodotti tieg ħu permezz ta' 
kuntratti li jispe ċifikaw li l-bejjieg ħ mill-ġdid huwa mistenni jixtri g ħallinqas 75 % 
tal-ħtiġijiet tiegħu għal dak it-tip ta' prodott ming ħand X. Inkambju g ħal dan X 
joffrilu finanzjament u tag ħmir b’rati favorevoli. Il-kuntratti huma g ħal ħames snin li 
fihom il- ħlas lura tas-self huwa previst f’ pagamenti ndaqs. Madankollu, wara 
l-ewwel sentejn ix-xerrejja g ħandhom il-possibbiltà li jtemmu l-kuntratt b'avvi ż 
mogħti sitt xhur qabel jekk i ħallsu lura s-self li jkun baqa' u jixtru t-tag ħmir bil-prezz 
tal-valur fis-suq tieg ħu. Fit-tmiem tal-perjodu ta' ħames snin it-tag ħmir isir 
il-proprjetà tax-xerrej. Ħafna mill-produtturi li jikkompetu huma żgħar, tnax 
b’kollox, l-akbar wie ħed b’sehem mis-suq ta' 20 %, u g ħandhom kuntratti simili g ħal 
perjodi differenti. Il-produtturi b'ishma tas-suq ta ħt l-10 % spiss ikollhom kuntratti 
b'perjodi itwal u b'klaw żoli anqas ġenerużi ta' terminazzjoni. Il-kuntratti tal-produttur 
X iħallu 25 % tal- ħtiġijiet ħielsa sabiex ikunu fornuti mill-kompetituri. Fl-a ħħar tliet 
snin, żewġ produtturi ġodda daħlu fis-suq u kisbu sehe m mis-suq kombinat ta' 
madwar 8 %, parzjalment billi ħadu f’idejhom is-self ta' numru mill-bejjieg ħa 
mill-ġdid inkambju g ħal kuntratti ma’ dawn il-bejjieg ħa mill-ġdid. 
Is-sehem mis-suq marbut ta' produttur X hu ta’ 24 % (0,75 × 0,80 × 40%). Is-sehem 
mis-suq marbut tal-produtturi l-o ħra huwa ta’ madwar 25 %. G ħalhekk, b’kollox 
madwar 49% tas-suq huwa esklu ż għall-parteċipanti ġodda potenzjali u g ħal dawk li 
huma pre żenti fis-suq i żd a  l i  m a  g ħandhomx ħwienet marbuta, g ħal tal-anqas 
l-ewwel sentejn tal-kuntratti ta’ forniment. Is-suq juri li l-bejjieg ħa mill-ġdid spiss 
ikollhom diffikultà sabiex  jiksbu self minn banek u ġeneralment huma żgħar wisq 
sabiex jiksbu kapital permezz ta' mezzi o ħra bħal ħruġ ta' ishma. Barra minn hekk, 
il-produttur X jista' juri li jekk jikkon ċentra l-bejg ħ tiegħu fuq numru limitat 
ta' bejjieg ħa mill-ġdid hu jkun jista’ jippjana l-bejg ħ tiegħu aħjar u jiffranka spejje ż 
tat-trasport. Fid-dawl tal-effi ċjenzi min-na ħa l-waħda u l-parti ta’ 25 % li mhijiex 
marbuta fil-kuntratti tal-produt tur X, il-possibbiltà reali g ħal terminazzjoni kmieni 
tal-kuntratt, id-d ħul reċenti ta' produtturi ġodda u l-fatt li madwar nofs il-bejjieg ħa 
mill-ġdid mhumiex marbuta min-na ħa l-oħra, l-obbligu ta’ kwantità ta' 75 % applikat 
mill-produttur X probabbilment jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). 
2.2. Distribuzzjoni esklu żiva 
(151) F’akkordju ta' distribuzzjoni esklu żiva, il-fornitur jaqbel li jbig ħ il-prodotti tieg ħu lil 
distributur wie ħed biss g ħal bejgħ mill-ġdid f'territorju partikolari. Fl-istess ħin, 
id-distributur huwa normalment limitat fil-bejg ħ attiv tieg ħu f'territorji o ħra (allokati 
esklużivament). Ir-riskji g ħall-kompetizzjoni possibbli huma prin ċipalment 
kompetizzjoni fi ħdan marka mnaqqsa u tqassim tas-suq, li jistg ħu b’mod partikolari 
jiffaċilitaw diskriminazzjoni fil-prezz. Meta ħafna mill-fornituri jew kollha kemm 
huma japplikaw distribuzzjoni esklu żiva, tista' titnaqqas il-kompetizzjoni u ti ġi 
ffaċilitata l-kollu żjoni, kemm fil-livell tal-fornituri kif ukoll f’dak tad-distributuri. 
Fl-aħħarnett, distribuzzjoni esklu żiva tista’ twassal g ħal esklużjoni ta’ distributuri 
oħra u għalhekk twassal g ħal anqas kompetizzjoni fuq dak il-livell. 
(152) Id-distribuzzjoni esklu żiva hija eżentata mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
meta kemm is-sehem tal-fornitur u tax-xerrej fis-suq ma jaqbi żx it-30 % g ħal kull 
wieħed minnhom, anke jekk kombinati ma' restrizzjonijiet vertikali o ħra mhux 
fundamentali, b ħal obbligu li wie ħed ma jikkompetix limitat g ħal ħames snin, 
 
MT 54   MT obbligu ta’ kwantità jew xiri esklu żiv. Kombinazzjoni ta' distribuzzjoni esklu żiva u 
distribuzzjoni selettiva hija biss e żentata mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija jekk il-bejg ħ attiv f'territorji o ħra mhuwiex ristrett. Il-bqija ta’ din 
it-taqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni ta’ distribuzzjoni esklu żiva f’każijiet 
individwali ’l fuq mil-limitu  tas-sehem mis-suq ta’ 30%. 
(153) Il-po żizzjoni tas-suq tal-fornitur u tal-kompetituri tieg ħu hija ta' importanza kbira, 
għaliex it-telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka tista' tkun biss  problematika jekk tkun 
limitata l-kompetizzjoni bejn il-marki. Aktar ma tkun b'sa ħħitha l-po żizzjoni 
tal-fornitur, aktar ikun serju t-telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka. ’Il fuq mil-limitu 
ta' sehem mis-suq ta’ 30%, jista' jkun hemm riskju ta' tnaqqis sinifikanti 
ta' kompetizzjoni fi ħdan marka. Sabiex ji ġu sodisfatti l-kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3), it-tel f ta' kompetizzjoni fi ħdan marka jista’ je ħtieġ li jkun 
bilanċjat b'effiċjenzi reali. 
(154) Il-po żizzjoni tal-kompetituri jista' jko llha sinifikat doppju. Kompetituri b'sa ħħithom 
ġeneralment ifissru li tna qqis fil-kompetizzjoni fi ħdan marka ti ġi megħluba minn 
kompetizzjoni bejn il-marki suffi ċjenti. Madankollu, jekk in-numru ta' kompetituri 
jsir pjuttost żgħir u l-po żizzjoni tas-suq tag ħhom tkun pjuttost simili f'termini 
ta' sehem mis-suq, kapa ċità u netwerk ta' distribuzzjoni, hemm riskju ta' kollu żjoni 
u/jew tnaqqis ta’ kompetizzjoni.  It-telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka tista' żżid dak 
ir-riskju, spe ċjalment meta diversi fornituri j ħaddmu sistemi ta' distribuzzjoni simili. 
Distribuzzjoni esklu żiva multipla, ji ġifieri meta fornituri differenti ja ħtru l-istess 
distributur esklu żiv f'territorju partikolari, tista’ tkompli żżid ir-riskju ta' kollu żjoni 
u/jew tnaqqis ta’ kompetizzjoni. Jekk negozjant jing ħata d-dritt esklu żiv li 
jiddistribwixxi żewġ prodotti importanti jew aktar li jikkompetu fl-istess territorju, 
il-kompetizzjoni bejn il-marki tista ’ tkun sostanzjalment ristretta g ħal dawk il-marki. 
Aktar ma jkun g ħoli s-sehem mis-suq kumulattiv tal- marki distribwiti min-negozjanti 
li jkunu d-distributuri esklu żivi ta’ diversi ma rki, aktar ikun g ħoli r-riskju 
ta' kollużjoni u/jew tnaqqis ta’ kompetizzjoni u aktar titnaqqas il- kompetizzjoni bejn 
il-marki. Jekk bejjieg ħ bl-imnut ikun id-distributur esklu żiv għal numru ta’ marki, 
dan jista’ jwassal g ħar-riżultat li jekk produttur wie ħed inaqqas il-prezz bl-ingrossa 
għall-marka tieg ħu, il-bejjieg ħ bl-imnut esklu żiv ma jkunx ħerqan li jittra żmetti dan 
it-tnaqqis fil-prezz lill-konsumatur finali g ħaliex dan inaqqas il-bejg ħ u profitti 
tiegħu magħmula bil-marki l-o ħra. Għalhekk, il-produtturi jkollhom anqas interess li 
jidħlu f'kompetizzjoni fuq il-prezz ma' xulxin f’dan il-ka ż meta mqabbel 
mas-sitwazzjoni li fiha ma jkunx hemm distribuzzjoni esklu żiva multipla. 
Sitwazzjonijiet ta' effett kumulattiv b ħal dawn jistg ħu jkunu ra ġuni għall-irtirar 
tal-benefi ċċju tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta l-ishma mis-suq 
tal-fornituri u tax- xerrejja jkunu ta ħt il-limitu tar-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija. 
(155) Barrieri g ħad-dħul li jistg ħu jxekklu fornituri milli jo ħolqu distributuri ġodda jew 
milli jsibu distributuri alternattivi huma anqas importanti fil-valutazzjoni 
tal-possibbiltà ta' effetti antikompetittivi ta' distribuzzjoni esklu żiva. L-esklu żjoni 
ta' fornituri o ħra ma tirri żultax sakemm id-distribuzzjoni esklu żiva ma tkunx 
kombinata ma' marka wa ħda. 
(156) L-esklu żjoni ta' distributuri o ħra ma tqajjem ebda kwistjoni fejn il-fornitur li j ħaddem 
is-sistema ta' distribuzzjoni esklu żiva jaħtar numru g ħoli ta' distributuri esklu żivi 
fl-istess suq u dawk id-distributuri esklu żivi ma jkunux ristretti milli jbig ħu lil 
 
MT 55   MT distributuri o ħra mhux ma ħtura. L-esklu żjoni ta' distributuri o ħra tista' madankollu 
tqajjem kwistjoni fejn hemm poter ta’ xiri  u poter fis-suq f il-livell downstream, 
partikolarment fil-ka ż ta' territorji kbar ħafna fejn id-distributur esklu żiv isir ix-xerrej 
esklużiv għal suq s ħiħ. Eżempju tkun katina ta' supermarkets li ssir l-uniku 
distributur ta' marka ewlenija  f'suq nazzjonali ta' bejjieg ħa bl-imnut tal-ikel. 
L-esklużjoni ta' distributuri o ħra tista’ tkun aggravata fil-ka ż ta' distribuzzjoni 
esklużiva multipla.  
(157) Il-poter ta’ xiri jista' j żid ukoll ir-riskju ta' kollu żjoni min-na ħa tax-xerrejja meta 
l-arranġamenti ta' distribuzzjoni esklu żiva jkunu imposti minn xerrejja importanti, 
possibbilment allokati f'territor ji differenti, fuq fornitur wie ħed jew bosta fornituri. 
(158) Il-maturità tas-suq hija importanti, g ħaliex telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka u 
diskriminazzjoni fil-prezz jistg ħu jkunu problema serja f'suq matur imma jistg ħu 
jkunu anqas rilevanti f'suq b’ domanda li qed tikber, teknolo ġiji li qed jinbidlu u 
pożizzjonijiet fis-suq li qed jinbidlu. 
(159) Il-livell tal-kummer ċ huwa importanti g ħaliex l-effetti negattivi possibbli jistg ħu 
jkunu differenti bejn il-livell tal-bejg ħ bl-ingrossa u dak tal-bejg ħ bl-imnut. 
Id-distribuzzjoni eskli żiva hija prin ċipalment applikata fid-distribuzzjoni ta' o ġġetti u 
servizzi finali. Telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka hu spe ċjalment probabbli 
fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut jekk asso ċjat ma' territorji kbar, min ħabba li 
l-konsumaturi finali jistg ħu jkunu konfrontati b'possibilità żgħira biss li jag ħżlu bejn 
distributur bi prezz g ħoli/servizz g ħoli u prezz baxx/servizz baxx g ħal marka 
importanti. 
(160) Manifattur li jag ħżel bejjieg ħ bl-ingrossa sabiex i kun id-distributur esklu żiv tiegħu 
normalment jag ħżlu għal territorju akbar pere żempju Stat Membru s ħiħ. Sakemm 
il-bejjiegħ bl-ingrossa jkun jista' jbig ħ il-prodotti ming ħajr limitazzjoni lil bejjieg ħa 
bl-imnut żgħar downstream ma hemmx probabbiltà li jkun hemm effetti 
antikompettitivi sinifikanti. Telf possibbli ta' kompetizzjoni fi ħdan marka fil-livell 
ta' bejgħ bl-ingrossa jista' fa ċilment jing ħeleb permezz ta' effi ċjenzi miksuba 
fil-loġistika, promozzjoni e ċċ, speċjalment meta l-manifattur ikun ibba żat f'pajjiż 
differenti. Ir-riskji possibbli li tinvolvi d-distribuzzjoni esklu żiva multipla g ħal 
kompetizzjoni bejn il-marki huma madankollu og ħla fil-livell tal-bejg ħ bl-ingrossa 
milli f’dak tal-bejg ħ bl-imnut. Fejn bejjieg ħ bl-ingrossa wie ħed isir id-distributur 
esklużiv għal numru sinifikanti ta' fornituri, mhux biss ikun hemm riskju li tonqos 
il-kompetizzjoni bejn dawn il-marki, i żda wkoll li jkun hemm esklu żjoni fil-livell 
ta' negozju ta’ bejg ħ bl-ingrossa. 
(161) Kif intqal fil-pa ragrafu (155), l-esklu żjoni ta' fornituri o ħra ma tirri żultax sakemm 
distribuzzjoni esklu żiva ma tkunx kombinata ma' marka wa ħda. Iżda anke meta 
distribuzzjoni esklu żiva tkun kombinata ma’ marka wa ħda esklu żjoni 
antikompetittiva ta’ fornituri o ħra mhijiex probabbli, ħlief possibilment meta marka 
waħda tiġi applikat g ħal netwerk dens ta’ distributuri eslu żivi b’territorji żgħar jew 
fil-każ ta’ effett kumulattiv. F’ka ż bħal dan jista' jkun me ħtieġ li jiġu applikati 
l-prinċipji dwar marka wa ħda stabbiliti fit-Taqsima 2.1. Madankollu, meta 
l-kombinazzjoni ma twassalx g ħal esklu żjoni sinifikanti, il-kombinazzjoni 
ta' distribuzzjoni esklu żiva u marka wa ħda tista’ tkun favur il-kompetizzjoni billi 
żżid l-inċentiv għad-distributur esklu żiv sabiex jiffoka l-isforzi tieg ħu fuq il-marka 
partikolari. G ħalhekk, fl-assenza ta' effett ta' esklu żjoni bħal dan, il-kombinazzjoni 
 
MT 56   MT ta' distribuzzjoni esklu żiva ma' obbligu li wie ħed ma jikkompetix tista’ tissodisfa 
l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) g ħall-perjodu kollu tal-a kkordju, partikolarment 
fil-livell ta' bejg ħ bl-ingrossa. 
(162) Il-kombinazzjoni ta' distribuzzjoni esklu żiva ma’ xiri esklu żiv iżżid ir-riskji 
għall-kompetizzjoni possibbli ta’ kompetizzjoni mnaqqsa fi ħdan marka u ta’ tqassim 
tas-suq li jistg ħu b’mod partikolari jiffa ċilitaw id-diskriminazzjoni fil-prezz. 
Id-distribuzzjoni esklu żiva diġà tillimita l-possibbiltajiet ta’ bilan ċjar ta’ interessi 
mill-klijenti, g ħaliex tillimita n-numru ta' distributuri u normalment tirrestrin ġi wkoll 
lid-distributuri fil-libertà tag ħhom ta' bejg ħ attiv. Xiri esklu żiv, li jeħtieġ li 
d-distributuri esklu żivi jixtru l-fornimenti tag ħhom tal-marka partikolari direttament 
mingħand il-manifattur, jelimina wkoll il-possibbiltà ta’ bilan ċjar ta' interessi 
mid-distributuri esklu żivi, li ma jit ħallewx jixtru minn distributuri o ħra fis-sistema. 
B’riżultat ta’ dan, ji żdiedu l-possibilitajiet sabiex il-f ornitur jillimita l-kompetizzjoni 
fi ħdan marka billi japplika kundizzjonijiet mhux simili ta’ bejg ħ għad-detriment 
tal-konsumaturi, sakemm il-kombinazzjoni ma tippermetttix il- ħolqien ta’ effi ċjenzi 
li jwasslu g ħal prezzijiet aktar baxxi g ħall-konsumaturi finali kollha.  
(163) In-natura tal-prodott mhijiex  partikolarment rilevanti g ħall-valutazzjoni tal-effetti 
antikompettitivi possibbli tad-distribuzzjoni esklu żiva. Madankollu hija rilevanti g ħal 
valutazzjoni ta' effi ċjenzi possibbli, ji ġifieri wara li effett antikompettitiv sinifikanti 
jkun ġie stabbilit. 
(164) Id-distribuzzjoni esklu żiva tista' twassal g ħal effiċjenzi, spe ċjalment fejn investimenti 
mid-distributuri jkunu me ħtieġa sabiex jipprote ġu jew jibnu d-dehra tal-marka. 
B'mod ġenerali, il-ka ż għal effiċjenzi hu l-aktar b'sa ħħtu għal prodotti ġodda, 
prodotti kumplessi, u prodot ti li l-kwalitajiet tag ħhom ikunu diffi ċli li wieħed 
jiġġudikahom qabel il-konsum (l-hekk imsej ħa prodotti ta' esperjenza) jew li 
l-kwalitajiet tag ħhom ikunu diffi ċli li wieħed jiġġudikahom anke wara l-konsum 
(l-hekk imsej ħa prodotti ta' fidu ċja). Barra minn hekk, distribuzzjoni esklu żiva tista' 
twassal g ħal tfaddil fi spejje ż loġistiċi minħabba ekonomiji ta' skala fi trasport u 
distribuzzjoni. 
(165) E żempju ta' distribuzzjoni esklu żiva fil-livell tal-bejg ħ bl-ingrossa 
Fis-suq g ħal prodott ta' konsum dewwiemi, A huwa fuq l-mexxej fis-suq. A jbig ħ 
il-prodott tieg ħu permezz ta' bejjieg ħa bl-ingrossa esklu żivi. It-territorji 
għall-bejjieg ħa bl-ingrossa jikkorrispondu g ħall-Istat Membru s ħiħ għall-Istati 
Membri ż-żgħar, u għal reġjun fil-ka ż tal-Istati Membri l-kbar. Dawk id-distributuri 
esklużivi jieħdu ħsieb il-bejg ħ lill-bejjieg ħa bl-imnut kollha fit-territorji tag ħhom. 
Ma jbig ħux lill-konsumaturi finali. Il-bejjieg ħa bl-ingrossa jie ħdu ħsieb 
il-promozzjoni fis-swieq tag ħhom, inklu ż sponsorjar ta' avvenimenti lokali, kif ukoll 
l-ispjegazzjoni u l-promozzjoni tal-prodotti l- ġodda lill-bejjieg ħa bl-imnut 
fit-territorji tag ħhom. It-teknolo ġija u l-innovazzjoni tal-prod ott qed jevolvu pjuttost 
malajr f'dan is-suq, u s-servizz ta' qabel il-bejg ħ lill-bejjieg ħa bl-imnut u lil 
konsumaturi finali g ħandu rwol importanti. Il-bejjieg ħa bl-ingrossa mhumiex mitluba 
jixtru l-ħtiġijiet tagħhom kollha tal-marka tal-fornitur A mill-produttur innifsu, u 
huwa possibbli li jkun hemm bilan ċjar ta’ interessi mill-bejjieg ħa bl-ingrossa jew 
bejjiegħa bl-imnut g ħaliex l-ispejje ż tat-trasport huma relattivament baxxi meta 
mqabbla mal-valur tal-prodott. Il-bejjieg ħa bl-ingrossa mhumiex ta ħt obbligu li 
wieħed ma jikkompetix. Il-bejjieg ħa bl-imnut ibig ħu wkoll numru ta' marki 
 
MT 57   MT ta' fornituri konkorrenti, u ma hemmx  akkordji ta' distribuzzjoni esklu żiva jew 
selettiva fil-livell ta' bejg ħ bl-imnut. Fis-suq tal-UE tal-bejg ħ lill-bejjieg ħa 
bl-ingrossa A g ħandu madwar 50 % tas-sehem mis-suq. Is-sehem mis-suq tieg ħu fis-
swieq tal-bejg ħ bl-imnut nazzjonali differenti jvarja bejn 40 % u 60 %. A g ħandu 
bejn 6 u 10 kompetituri f’kull suq nazzj onali: B, C u D huma l-akbar kompetituri 
tiegħu u huma wkoll pre żenti f’kull suq nazzjonali, b'is hma mis-suq li jvarjaw bejn 
5% u 20%. Il-prodotturi li jibqa' huma prodotturi nazzjonali, b'ishma mis-suq i żgħar. 
B, C u D g ħandhom netwerks ta' distribuzzjoni si mili, waqt li l-produtturi lokali 
għandhom tendenza li jbig ħu l-prodotti tag ħhom direttament lill-bejjieg ħa bl-imnut. 
Fis-suq ta' bejg ħ bl-ingrossa deskritt f’dan l-e żempju, ir-riskju ta' kompetizzjoni 
mnaqqsa fi ħdan il-marka u ta’ diskriminazzjon i fil-prezz huma baxxi. L-ibbilan ċjar 
tal-interessi mhux imxekkel, u n-nuqqas ta' kompetizzjoni fi ħdan marka mhuwiex 
rilevanti ħafna fil-livell tal-bejg ħ bl-ingrossa. Fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut, la 
l-kompetizzjoni fi ħdan marka u lanqas bejn il-marki ma huma mxekkla. Barra minn 
hekk, il-kompetizzjoni bejn il-marki fil-parti l-kbira mhijiex affettwata mill-arran ġamenti esklu żivi fil-livell tal-bejg ħ bl-ingrossa. G ħalhekk huwa probabbli, 
anke jekk je żistu effetti antikompettitivi, li jkun u sodisfatti wkoll il-kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3). 
(166) E żempju ta' distribuzzjoni esklu żiva multipla f'suq oligopolistiku 
F'suq nazzjonali g ħal prodott finali, hemm erba' mexxejja tas-suq, li kull wie ħed 
għandu sehem mis-suq ta' madwar 20 %. Dawn l-erba' mexxejja tas-suq ibig
ħu 
l-prodotti tag ħhom permezz ta' distributuri esklu żivi fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut. 
Il-bejjiegħa bl-imnut jing ħataw territorju esklu żiv li jikkorrispondi g ħall-belt li fiha 
jkunu lokalizzati jew dist rett tal-belt fil-ka ż ta’ bliet kbar. Fil-bi ċċa l-kbira 
tat-territorji, l-erba' mexxejja tas-suq g ħandhom l-istess bejjieg ħ bl-imnut esklu żiv 
(“distribuzzjoni esklu żiva multipla”), ħafna drabi lokalizzat ċentralment u x'aktarx 
speċjalizzat fil-prodot t. L-20 % tas-suq nazzj onali li jifdal huwa mag ħmul minn 
prodotturi lokali żgħar, li l-akbar minnhom g ħandu sehem ta' 5 % mis-suq nazzjonali. 
Dawk il-prodotturi lokali ġeneralment ibig ħu l-prodotti tag ħhom permezz 
ta' bejjieg ħa bl-imnut o ħra, b’mod partikolari g ħaliex id-distributuri esklu żivi 
tal-akbar erba' fornituri ġeneralment juru ftit interess li jbig ħu marki anqas mag ħrufa 
tajjeb u ir ħas. Hemm differenzjazzjoni qawwija  tal-marki u tal-prodotti fis-suq. 
L-erba' mexxejja tas-suq g ħandhom kampanji ta' reklamar  nazzjonali kbar u dehra ta' 
marka qawwija, waqt li l-produtturi periferali ma jirreklamawx il-prodotti tag ħhom 
fil-livell nazzjonali. Is-s uq huwa pjuttost matur, b' domanda stabbli u l-ebda 
innovazzjoni ma ġġuri fil-prodott u fit-teknolo ġija. Il-prodott huw a relattivament 
sempliċi. 
F'suq oligopolistiku b ħal dan, hemm riskju ta' kollu żjoni bejn l-erba' mexxejja 
tas-suq. Dak ir-riskju ji żdied min ħabba d-distribuzzjoni esklu żiva multipla. 
Il-kompetizzjoni fi ħdan marka hija limitata mill-esklu żività territorjali. 
Il-kompetizzjoni bejn l-erba' marki mexxe jja hija mnaqqsa fil-livell tal-bejg ħ 
bl-imnut, g ħaliex bejjieg ħ bl-imnut wie ħed jiffissa l-prezz tal-erba' marki f'kull 
territorju. Id-distribuzzjoni multipla timplika li, jekk produttur inaqqas il-prezz għall-marka tieg ħu, il-bejjieg ħ bl-imnut ma jkunx ħerqan li jittra żmetti dan it-tnaqqis 
fil-prezz lill-konsumatur finali g ħaliex dan inaqqas il-bejg ħ tiegħu u l-profitti 
magħmula bil-marki o ħra. Għalhekk, il-produtturi g ħandhom anqas interess li jid ħlu 
f'kompetizzjoni fuq il-prezz ma' xulxin. Il- kompetizzjoni fuq il-prezz bejn il-marki 
 
MT 58   MT teżisti prinċipalment ma’ o ġġetti b’imma ġni tal-marka dg ħajfa tal-produtturi 
periferali. L-argumenti ta' effi ċjenza possibbli g ħal distributuri esklu żivi (konġunti) 
huma limitati, g ħaliex il-prodott huwa relattivament sempli ċi, il-bejgħ mill-ġdid ma 
jeħtieġx xi investimenti jew ta ħriġ speċifiċi u r-reklamar isir prin ċipalment fil-livell 
tal-prodotturi. 
Minkejja li kull mexxej tas-suq g ħandu sehem mis-suq ta ħt il-limitu, 
il-kundizzjonijiet tal- Artikolu 101(3) jistg ħu ma jkunux sodisfatti u jista' jin ħtieġ 
l-irtirar tal-e żenzjoni ta’ kategorija g ħall-akkordji konklu żi ma' distributuri li s-sehem 
mis-suq tag ħhom jaqa' ta ħt it-30 % fis-suq tal-ksib.  
(167) E żempju ta' distribuzzjoni esklu żiva kombinata ma' xiri esklu żiv 
Il-manifattur A hu l-mexxej tas-suq Ewropew g ħal prodott kbir dewwiemi 
tal-konsum, b'sehem mis-suq ta ' madwar 40 % u 60 % fil-bi ċċa l-kbira tas-swieq 
tal-bejgħ bl-imnut nazzjonali. Fi Stati Membri fejn g ħandu sehem mis-suq kbir, 
għandu anqas kompetituri li g ħandhom sehem mis-suq ħafna iżgħar. Il-kompetituri 
huma pre żenti fuq suq wie ħed jew żewġt iswieq nazzjonali biss. Il-politika fit-tul ta’ 
A hi li jbig ħ il-prodotti tieg ħu permezz tas-sussidjarji nazzjonali tieg ħu lil distributuri 
esklużivi fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut, li ma jit ħallewx ibig ħu attivament fit-territorju 
ta' xulxin. Dawn id-distributuri huma g ħalhekk in ċentivati sabiex jippromwovu 
l-prodott u jipprovdu servizzi ta’ qabel il-bejg ħ. Reċentement, il-bejjieg ħa bl-imnut 
ġew ukoll obbligati li jixtru prodotti tal-manifattur A esklu żivament mis-sussidjarju 
nazzjonali tal-manifattur A fil-pajji ż tagħhom stess. Il-bejjieg ħa bl-imnut li jbig ħu 
l-prodotti tal-marka tal-produttur A huma l-bejjieg ħa mill-ġdid prinċipali ta’ dak 
it-tip ta' prodott fit-territorju tag ħhom. Huma g ħandhom ukoll marki li jikkompetu, 
imma bi gradi differenti ta' su ċċess u entu żjażmu. Mill-introduzzjoni tax-xiri 
esklużiv, A japplika differenzi fil-prezzijiet ta’ 10 % sa 15 % bejn is-swieq bi 
prezzijiet og ħla fis-swieq fejn hemm anqa s kompetizzjoni. Is-swieq huma 
relattivament stabbli min-na ħa tad-domanda u l-forniment, u ma hemmx bidliet 
teknoloġiċi sinifikanti. 
Fis-swieq bi prezzijiet g ħoljin, it-telf ta' kompetizzjojni fi ħdan marka ma tirri żultax 
biss mill-esklu żività territorjali fil-livell tal-bejg ħ bl-imnut imma hija aggravata 
mill-obbligu ta' xiri esklu żiv impost fuq il-bejjieg ħa bl-imnut. L-obbligu ta' xiri 
esklużiv jgħin sabiex is-swieq u territorji jin żammu separati billi jag ħmilha 
impossibbli li jkun hemm ibbilan ċjar tal-interessi bejn il-bejjieg ħa bl-imnut 
esklużivi, li huma l-bejjieg ħa mill-ġdid prinċipali ta’ dak it-tip ta’ prodott. Barra min 
dan, il-bejjieg ħa bl-imnut esklu żivi ma jistg ħux ibigħu attivament fit-territorju 
ta' xulxin u fil-prattika g ħandhom it-tendenza li jevitaw li jag ħmlu kunsinni barra 
mit-territorju tag ħhom stess. B’ri żultat ta’ dan, huwa possibbli li ssir 
diskriminazzjoni fil-prezz, ming ħajr żieda sinifikanti fil-bejg ħ totali. Il-possibbiltà 
tal-ibbilan ċjar tal-interessi minn konsumaturi je w negozjanti indipendenti hija 
limitata min ħabba l-kobor tal-prodott. 
Waqt li l-argumenti possibbli dwar l-effi ċjenza fil- ħatra ta’ distributuri esklu żivi 
jistgħu jkunu konvin ċenti, b’mod partikolari min ħabba li l-bejjieg ħa bl-imnut ikunu 
inċentivati, l-argumenti possibbli dwar l-effi ċjenza g ħall-kombinazzjoni 
ta’ distribuzzjoni esklu żiva u xiri esklu żiv, u b’mod partikolar i l-argumenti possibbli 
dwar l-effi ċjenza għax-xiri esklu żiv, konnessi prin ċipalment mal-ekonomiji ta’ skala 
fi trasport, probabbilment ma jpattux g ħall-effett negattiv tad-diskriminazzjoni 
 
MT 59   MT fil-prezz u anqas kompetizzjoni fi ħdan marka. Konsegwentement, mhuwiex 
probabbli li jkunu sodisfatti l-kund izzjonijiet tal-Ar tikolu 101(3). 
2.3. Allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti 
(168) F’akkordju g ħall-allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti, il-fornitur jaqbel li jbig ħ 
il-prodotti tieg ħu lil distributur wie ħed biss għal bejgħ mill-ġdid lil grupp partikolari 
ta' klijenti. Fl-istess ħin, id-distributur huwa normalment limitat fil-bejg ħ attiv tieg ħu 
lil gruppi ta' klijenti o ħra (allokati esklu żivament). Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija ma jillimitax il-mod kif grupp ta' klijenti esklu żiv jista' ji ġi definit; 
il-grupp jista' pere żempju jkun mag ħmul minn tip partikolari ta' klijenti definiti 
permezz tal-professjoni tag ħhom iżda wkoll minn lista partikolari ta' klijenti 
magħżula fuq il-ba żi ta' kriterju o ġġettiv wie ħed jew aktar. Ir-riskji possibbli 
għall-kompetizzjoni huma prin ċipalment kompetizzjoni fi ħdan marka mnaqqsa u 
tqassim tas-suq, li jistg ħu b’mod partikolari jiffa ċilitaw diskriminazzjoni fil-prezz. 
Fejn ħafna mill-fornituri jew il-fornituri kollha japplikaw allokazzjoni esklu żiva 
tal-klijenti, tista’ titnaq qas il-kompetizzjoni u ti ġi ffaċilitata l-kollu żjoni, kemm 
fil-livell tal-fornituri kif ukoll tad-distributuri. Fl-a ħħar nett, l-allokazzjoni esklu żiva 
tal-klijenti tista’ twassal g ħall-esklużjoni ta’ distributuri o ħra u għalhekk twassal g ħal 
anqas kompetizzjoni f’dak il-livell. 
(169) L-allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti hija e żentata mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija meta s-sehem mis-suq ke mm tal-fornitur kif ukoll tax-xerrej ma 
jaqbiżx il-limitu tas-sehem mis-suq ta’ 30 %, an ke jekk kombinat ma' restrizzjonijiet 
vertikali o ħra mhux fundamentali b ħal obbligi li wie ħed ma jikkompetix, dwar 
kwantità minima jew ta’ xiri esklu żiv. Kombinazzjoni ta' allokazzjoni esklu żiva 
tal-klijenti u distri buzzjoni selettiva hija normalme nt restrizzjoni fundamentali, 
għaliex il-bejg ħ attiv lill-konsumaturi finali mid-distributuri ma ħtura normalment ma 
jitħalliex ħieles. ’Il fuq mil-limitu tas-sehem mis-suq ta’ 30 %, il-gwida prevista fil-
paragrafi 151 sa 167 tapplika wkoll g ħall-valutazzjoni tal-allokazzjoni esklu żiva tal-
klijenti, su ġġetta għar-rimarki spe ċifiċi li jinsabu fil-bqija ta’ din it-taqsima. 
(170) L-allokazzjoni tal- klijenti normalment tag ħmel il-possibbiltà ta' bbilan ċjar ta’ 
interessi mill-klijenti aktar diffi ċli. Barra minn hekk, min ħabba li kull distributur 
maħtur jkollu l-klassi ta' klijenti tieg ħu stess, distributuri mhux ma ħtura li ma 
jaqgħux fi klassi b ħal din jistg ħu jsibuha diffi ċli li jiksbu l-prodott. G ħaldaqstant, il-
possibbiltà ta’ bbilan ċjar ta’ interessi minn distributuri mhux ma ħtura tkun imnaqqsa.  
(171) L-allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti hija prin ċipalment applikata g ħal prodotti 
intermedji u fil-livell ta' bejg ħ bl-ingrossa meta tirrigwarda  prodotti finali, fejn tkun 
tista’ ssir distinzjoni bejn gruppi ta' klijenti bi ħtiġijiet speċifiċi differenti li 
jikkonċernaw il-prodott. 
(172) L-allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti tista' twassal g ħal effiċjenzi, spe ċjalment meta 
d-distributuri jkunu me ħtieġa jagħmlu investimenti pere żempju f'tag ħmir speċifiku, 
ħiliet jew know-how sabiex jadattaw g ħall-ħtiġijiet tal-grupp ta' klijenti tag ħhom. 
Il-perjodu ta' deprezzament ta' dawn l-investimenti jindika d-dewmien ġustifikat 
ta' sistema ta' allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti. B'mod ġenerali l-ka ż ikun l-aktar 
b'saħħtu għal prodotti ġodda u kumplessi u g ħal prodotti li je ħtieġu adattament 
għall-ħtiġijiet tal-klijen t individwali. Ħtiġijiet differenzjati identifikabbli huma aktar 
probabbli fil-ka ż ta’ prodotti intermedji, ji ġifieri prodotti mibjug ħa lil tipi differenti 
 
MT 60   MT ta' bejjieg ħa professjonali. L-allokazzjoni ta’ konsum aturi finali x’akta rx ma twassalx 
għal effiċjenzi. 
(173) E żempju ta' allokazzjoni esklu żiva tal-klijenti 
Kumpanija żviluppat installazzj oni ta' bexxiexa sofistikata. Il-kumpanija attwalment 
għandha sehem mis-suq ta' 40 % fis-suq tal-inst allazzjonijiet tal-be xxiexa. Meta bdiet 
tbigħ il-bexxiexa sofistikata kellha sehem mis-suq ta' 20 % bi prodott eqdem. 
L-installazzjoni tat-tip ġdid ta' bexxiexa tiddependi fuq it-tip ta' bini li tkun installata 
fih u fuq l-u żu tal-bini (uffi ċċju, impjant kimiku, sptar e ċċ.). Il-kumpanija ħatret 
numru ta' distributuri sabiex tbig ħ u tinstalla l-installazzjoni tal-bexxiexa. Kull 
distributur kien je ħtieġ iħarreġ l-impjegati tieg ħu għall-ħtiġijiet speċifiċi u ġenerali 
tal-installazzjoni tal-bexxiexa g ħal klassi partikolari ta' klijenti. Sabiex ti żgura li 
d-distributuri jispe ċjalizzaw, il-kumpanija ċediet lil kull distributur klassi esklu żiva 
ta' klijenti u pprojbit bejg ħ attiv lil klassijiet  ta' klijenti esklu żivi ta' xulxin. Wara 
ħames snin, id-distributuri esklu żivi kollha se jkunu permessi li jbig ħu b'mod attiv 
lill-klassijiet kollha ta' klijenti u b'hekk tintemm is-sistema ta' allokazzjoni esklu żiva 
ta' klijenti. Il-fornitur jista' imbag ħad jibda wkoll ibig ħ lil distributuri ġodda. Is-suq 
huwa pjuttost dinamiku, b' żewġ daħliet riċenti u numru ta' żviluppi teknolo ġiċi. 
Kompetituri, b'ishma mis-suq bejn 5 % u 25 %, qeg ħdin ukoll ja ġġornaw il-prodotti 
tagħhom. 
Minħabba li l-esklu żività hija ta' dewmien limitat u tg ħin sabiex tassigura li 
d-distributuri jistg ħu jirkupraw l-investimenti tag ħhom u jikkon ċentraw l-isforzi 
tal-bejgħ tagħhom l-ewwel fuq ċerta klassi ta' klijenti sabiex jitg ħallmu n-negozju, u 
minħabba li l-effetti antikompettitivi possibbli jidhru limitati f'suq dinamiku, 
il-kundizzjonijiet tal-Arti kolu 101(3) x’aktarx ji ġu sodisfatti. 
2.4. Distribuzzjoni selettiva 
(174) Akkordji ta' distri buzzjoni selettiva, b ħal akkordji ta' di stribuzzjoni esklu żiva, minn 
naħa waħda jirrestrin ġu n-numru ta' distribut uri awtorizzati u min-na ħa l-oħra 
l-possibbiltajiet ta' bejg ħ mill-ġdid. Id-differenza mid- distribuzzjoni esklu żiva hija li 
r-restrizzjoni tan-numru ta' negozjanti ma tiddependix fuq in-numru ta' territorji imma fuq kriterji ta' g ħażla marbuta l-ewwel nett man-na tura tal-prodott. Differenza 
oħra mid-distribuzzjoni esklu żiva hija li r-restrizzjoni fuq il-bejg ħ mill-ġdid mhijiex 
restrizzjoni fuq bejg ħ attiv lil territorju imma restrizzjoni fuq kull bejg ħ
 lil 
distributuri mhux awtorizzati, li b’hekk t ħalli biss negozjanti ma ħtura u klijenti finali 
bħala xerrejja possibbli. Id-dis tribuzzjoni selettiva tintu ża kważi dejjem sabiex 
jitqassmu prodotti finali tal-marka. 
(175) Ir-riskji possibbli g ħall-kompetizzjoni huma tnaqqis fil-kompetizzjoni fi ħdan marka 
u, speċjalment f'ka ż ta' effett kumulattiv, esklu żjoni ta' ċertu(i) tip(i) ta' distributuri, 
tnaqqis fil-kompetizzjoni u fa ċilitazzjoni ta' kollu żjoni bejn fornituri jew xerrejja. 
Biex jiġu vvalutati l-effetti antikompettitivi possibbli ta' distribuzzjoni selettiva ta ħt 
l-Artikolu 101(1), je ħtieġ li ssir distinzjoni bejn dist ribuzzjoni selettiva purament 
kwalitattiva u distribuzzjoni se lettiva kwantitattiva. Distribuzzjoni selettiva purament 
kwalitattiva tag ħżel in-negozjanti biss fuq il-ba żi ta' kriterji o ġġettivi me ħtieġa 
min-natura tal-prodott b ħal taħriġ ta' persunal g ħall-bejgħ tal-prodott, is-servizz 
 
MT 61   MT provdut fil-punt tal-bejg ħ, ċerta gamma tal-prodotti mibjug ħa eċċ.51 L-applikazzjoni 
ta' kriterji b ħal dawn ma tillimitax b'mod dire tt in-numru ta' negozjanti. 
Distribuzzjoni selettiva purament kwalitattiva hija ġeneralment meqjusa li ma taqax 
fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) min ħabba nuqqas ta' effetti antikompettitivi, kemm-il 
darba jkunu sodisfatti tliet kundizzjonijiet. L-ewwel ne tt, in-natura tal-prodott 
inkwistjoni g ħandha teħtieġ sistema ta' distribuzzjoni selettiva, fis-sens li sistema 
bħal din għandha tikkostitwixxi ħtieġa leġittima, fid-dawl tan-natura tal-prodott 
konċernat, sabiex ti ġi mħarsa l-kwalità tieg ħu u jiġi żgurat l-użu xieraq tieg ħu. 
It-tieni nett, il-bejjieg ħa mill-ġdid għandhom jintg ħażlu fuq il-ba żi ta' kriterji 
oġġettivi ta' natura kwalitattiva li  jkunu stabbiliti b'mod uniformi g ħal dawk 
il-bejjiegħa mill-ġdid potenzjali kollha u ma jkunux applikati b'mod diskriminatorju. 
It-tielet nett, il-kriterji stabbiliti ma g ħandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa 
neċessarju.52 Distribuzzjoni selettiva kwantitattiva żżid kriterji o ħra għall-għażla li 
aktar direttament jillimitaw in-numru potenzjali ta' negozjanti billi, pere żempju, 
jeħtieġu bejgħ minimu jew massimu, bl-iffissa r tan-numru ta' negozjanti, e ċċ. 
(176) Id-distribuzzjoni selettiva kwalitattiva u kw antitattiva hija e żentata mir-Regolament 
ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija sakemm is-sehem mis-suq tal-fornitur u tax-xerrej ma 
jaqbiżx it-30% g ħal kull wie ħed minnhom, anke jekk ikkombinat ma' restrizzjonijiet 
vertikali o ħra mhux fundamentali, b ħal obbligu li wie ħed ma jikkompetix jew 
distribuzzjoni esklu żiva, kemm-il darba l-bejg ħ attiv minn distributuri awtorizzati lil 
xulxin u lill-konsumaturi finali ma jkunx ristrett. Ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ 
Kategorija je żenta d-distribuzzjoni selettiva irrisp ettivament min-natura tal-prodott 
ikkonċernat u min-natura tal-kriterji ta' sel ezzjoni. Madankollu, fejn il-karatteristi ċi 
tal-prodott53 ma jeħtiġux distribuzzjoni selettiva je w ma jirrikjedux il-kriterji 
applikati, b ħal pereżempju r-rekwi żit li d-distributuri jkollhom ħanut fiżiku wieħed 
jew aktar jew li jipprovdu servizzi spe ċifiċi, tali sistema ta' distribuzzjoni 
ġeneralment ma twasssalx g ħal effetti sinifikanti li jtejbu l-effi ċjenza biex ipattu g ħal 
tnaqqis sinifikanti fil-kompetizzjoni fi ħdan marka. Fejn ise ħħu effetti 
antikompettitivi sinifikanti, il-benefi ċċju tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija 
jiġi probabbilment irtirat. Barra minn hekk, il-bqija ta’ din it-taqsima tipprovdi gwida 
għall-valutazzjoni ta' dist ribuzzjoni selettiva f'ka żijiet individwali li mhumiex koperti 
mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jew fil-ka ż ta' effetti kumulattivi li 
jirriżultaw minn netwerks paralleli ta' distribuzzjoni selettiva. 
(177) Il-po żizzjoni fis-suq tal-fornitur u tal-kompetituri tieg ħu hija ta' importanza ċentrali 
fil-valutazzjoni tal-effetti antikompettitivi possibbli, g ħaliex it-telf ta' kompetizzjoni 
fi ħdan marka tista' biss tkun problematika je kk il-kompetizzjoni bejn il-marki tkun 
limitata. Aktar ma tkun b'sa ħħitha l-pożizzjoni tal-fornitur, aktar ikun problematiku 
t-telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka. Fattur ie ħor importanti huwa n-numru ta' 
                                                 
51 Ara pere żempju s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-88/92 Groupement d'achat Édouard 
Leclerc  vs Il- Kummissjoni  [1996] Ġabra p. II-1961. 
52 Ara s-sentenzi tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża 31/80 L'Oréal  vs PVBA  [1980] Ġabra p. 3775, punti 15 
u 16; fil-Kaw ża 26/76 Metro I  [1977] Ġabra p. 1875, punti 20 u 21; fil-Kaw ża 107/82 AEG  [1983] 
Ġabra p. 3151, punt 35; u s-sentenza  tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-19/91 Vichy  vs Il-
Kummissjoni [1992] Ġabra p. II-415, punt 65. 
53 Ara pere żempju s-sentenzi tal-Qor ti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-19/92, Groupement d'achat Edouard 
Leclerc vs Il-Kummissjoni  [1996] Ġabra p. II-1851, punti 112 sa 123; fil-Kaw ża T-88/92 Groupement 
d'achat Edouard Leclerc  vs Il-Kummissjoni  [1996] Ġabra p. II-1961, punti 106 to 117, u 
l-ġurisprudenza msemmija fin-nota ta’ qieg ħ il-paġna preċedenti. 
 
MT 62   MT netwerks ta' distribu zzjoni selettiva pre żenti fl-istess suq. Fejn tkun applikata 
distribuzzjoni selettiva minn fornitur wie ħed biss fis-suq, dist ribuzzjoni selettiva 
kwantitattiva normalment ma to ħloqx effetti negattivi netti kemm-il darba l-o ġġetti 
tal-kuntratt, min ħabba n-natura tag ħhom, jeħtieġu l-użu ta' sistema ta' distribuzzjoni 
selettiva u bil-kundizzjoni li l-kriterj i ta’ selezzjoni applikati jkunu me ħtieġa sabiex 
jassiguraw distribuzzjoni effi ċjenti tal-o ġġetti inkwistjoni. Ir-realtà, madankollu, 
tidher li hija li distribuzzjoni selettiva hija ħafna drabi applikata minn numru 
ta' fornituri f'suq partikolari. 
(178) Il-po żizzjoni tal-kompetituri jista' jkollha sinifikat doppju u jkollha rwol b’mod 
partikolari fil-ka ż ta' effett kumulattiv. Kompetituri b'sa ħħithom ifissru ġeneralment 
li t-tnaqqis fil-kompetizzjoni fi ħdan marka fa ċilment ting ħeleb minn kompetizzjoni 
suffiċjenti bejn il-marki. Madankollu, meta l-ma ġġoranza tal-fornituri prin ċipali 
japplikaw distribuzzjoni selettiva, ikun he mm telf sinifikanti ta ' kompetizzjoni fi 
ħdan marka u esklu żjoni possibbli ta' ċerti tipi ta' distributuri kif ukoll riskju akbar ta' 
kollużjoni bejn dawk il-fornituri prin ċipali. Ir-riskju ta' esklu żjoni ta' distributuri 
aktar effi ċjenti dejjem kien akbar b'distribuzzjoni selettiva milli b'distribuzzjoni 
esklużiva, meta titqies ir-restrizzjoni fuq bejg ħ lil negozjanti mhux awtorizzati 
f'distribuzzjoni selettiva. Dik ir-res trizzjoni hija mfassla sabiex tag ħti lis-sistemi ta' 
distribuzzjoni selettiva natura mag ħluqa, li tag ħmilha impossibbli g ħal negozjanti 
mhux awtorizzati sabiex jiksbu fornimenti. G ħaldaqstant, id-distribuzzjoni selettiva 
hija partikolarment xierqa sabiex tevita pressjoni minn dawk li jiskontaw il-prezzijiet 
(kemm jekk ikunu distributuri li joperaw offlajn kemm jekk joperaw onlajn biss) fuq 
il-marġini tal-manifattur, kif ukoll fuq il-mar ġini tan-negozjanti awtorizzati. 
L-esklużjoni ta' tali tipi ta' di stribuzzjoni, kemm jekk tirri żulta minn applikazzjoni 
kumulattiva ta' distribuzzjoni selettiva kif ukoll jekk tirri żulta mill-applikazzjoni 
minn fornitur uniku li g ħandu sehem mis-suq li jaqbe ż it-30 %, tnaqqas 
il-possibbiltajiet tal-konsumaturi li jie ħdu vantaġġ mill-benefi ċċji speċifiċi offruti 
minn dawn it-tipi ta’ distribuzzjoni b ħal prezzijiet ir ħas, aktar trasparenza u a ċċess 
aktar wiesa'.  
(179) Fejn ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika g ħal netwerks individwali 
ta' distribuzzjoni selettiva, l-irtirar tal-e żenzjoni ta’ kategorija jew l-esklu żjoni 
mill-applikazzjoni tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jista' jitqies f'ka ż ta' 
effetti kumulattivi. Madankollu, ftit hemm possibbiltà li tqum problema ta' effett 
kumulattiv meta s-sehem mis-suq kopert  minn distribuzzjoni selettiva jkun ta ħt 
50 %. Barra minn dan, ftit hu probabbli li tirri żulta xi problema fejn il-proporzjon 
tal-kopertura tas-suq jaqbe ż il-50 %, imma s-sehem totali mis-suq tal- ħames l-akbar 
fornituri (CR5) ikun ta ħt il-50 %. Fejn kemm is-CR5 u s-sehem mis-suq kopert minn 
distribuzzjoni selettiva jaqb żu l-50 %, il-valutazzjoni tis ta' tvarja u tiddependi fuq 
jekk l-akbar ħames fornituri kollha japplikawx distribuzzjoni selettiva jew le. Aktar 
ma tkun b'sa ħħitha l-pożizzjoni tal-kompetituri li ma japplikawx distribuzzjoni 
selettiva, anqas tkun probabbli li distributuri o ħra jkunu esklu żi. Jekk l-akbar ħames 
fornituri kollha japplikaw distribu zzjoni selettiva, jista’ jitqajjem t ħassib dwar 
il-kompetizzjoni, b'mod partikolari fir-rigw ard ta' dawk l-akkordji li japplikaw 
kriterji ta' selezzjoni kwantit attivi billi jillimitaw b'mod di rett in-numru ta' negozjanti 
awtorizzati jew li japplikaw  kriterji kwalitattivi, b ħal rekwiżit li wieħed ikollu ħanut 
fiżiku wieħed jew aktar jew jipprovdi servizzi spe ċifiċi, li jeskludu ċerti tipi ta' 
distribuzzjoni. Il-kundizzj onijiet tal-Artikolu 101(3) ġeneralment ma ji ġux sodisfatti 
jekk is-sistemi ta' distribuzzjoni selettiva inkwistjoni jimpedixxu a ċċess għas-suq 
 
MT 63   MT minn distributuri ġodda kapa ċi li jbigħu adegwatament il-prodotti inkwistjoni, 
speċjalment dawk li jiskontaw il-pr ezzijiet jew distributuri li jbig ħu biss onlajn u 
b’hekk jillimitaw id-distribuzzjoni g ħall-vantaġġ ta' ċerti kanali e żistenti u 
għad-detriment tal-konsumaturi finali. Forom aktar indiretti ta' distribuzzjoni 
selettiva kwantitattiva, li jirri żultaw pere żempju mill-kombinazzjoni ta' kriterji 
ta' selezzjoni purament kwalitattivi mar-rekwi żit impost fuq in-negozjanti li jil ħqu 
ammont minimu ta' xiri annwali,  huma anqas probabbli li jipprodu ċu effetti negattivi 
netti, jekk ammont b ħal dan ma jirrappre żentax proporzjon sini fikanti tal-fatturat 
tan-negozjant miksub bit-tip ta' prodotti inkwistjoni u jissuperax dak li hu me ħtieġ 
għall-fornitur sabiex jir kupra l-investiment tieg ħu speċifiku għal relazzjoni u/jew 
iwettaq ekonomiji ta' skala fid-distribu zzjoni. Fir-rigward ta' kontribuzzjonijiet 
individwali, fornitur b'sehe m mis-suq ta' anqas minn 5% ġeneralment ma jitqiesx li 
jikkontribwixxi sinifikattivament g ħal effett kumulattiv. 
(180) “Barrieri g ħad-dħul” huma prin ċipalment ta' interess fil-ka ż ta' esklu żjoni mis-suq 
għal negozjanti mhux aw torizzati. B'mod ġenerali, il-barrieri g ħad-dħul ikunu 
konsiderevoli g ħaliex distribuzzjoni selettiva hija normalment applikata minn 
manifatturi ta' prodotti tal-marka. Ġeneralment hemm b żonn żmien u investiment 
konsiderevoli g ħall-bejjieg ħa bl-imnut esklu żi biex iniedu l-marki tag ħhom stess jew 
sabiex jiksbu fornimenti kompetittivi xi mkien ie ħor. 
(181) Il-poter ta ’ xiri jista' j żid ir-riskju ta' kollu żjoni bejn negozjanti u b'hekk ibiddel 
sinifikattivament l-anali żi ta' effetti antikompetittivi possibbli ta' distribuzzjoni 
selettiva. L-esklu żjoni mis-suq ta’ bejjieg ħa bl-imnut aktar effi ċjenti tista' 
speċjalment tirri żulta meta organizzazzjoni ta' negozjanti b'sa ħħitha timponi kriterji 
ta' selezzjoni fuq il-fornitur bl-g ħan li tillimita distribuzzjoni g ħall-vantaġġ 
tal-membri tag ħha. 
(182) L-Artikolu 5(1)(c) tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija jipprovdi li l-fornitur 
ma jistax jimponi obbligu li jwassal bi ex in-negozjanti awtorizzati, kemm 
direttament jew indirettament, ma jbig ħux il-prodotti tal-marki ta' fornituri 
konkorrenti partikolari. Tali kundizzjoni g ħandha l-g ħan speċifiku li tevita kollu żjoni 
orizzontali sabiex teskludi marki partikolari permezz tal- ħolqien ta' klabb selettiv ta' 
marki mill-fornituri mexxejja. Dak it-tip ta’ obbligu mhux probabbli li jista’ jkun eżentat meta s-CR5 tkun daqs jew ak tar minn 50%, sakemm l-ebda wie ħed 
mill-fornituri li jimponu tali obbligu ma jkun jappartjeni g ħall-ħames l-akbar 
fornituri fis-suq. 
(183) L-esklu żjoni ta' fornituri o ħra normalment mhijiex pr oblema sakemm fornituri o ħra 
jistgħu jużaw l-istess distributuri, ji ġifieri sakemm is-siste ma tad-distribuzzjoni 
selettiva ma tkunx kombinata ma' marka wa ħda. Fil-ka ż ta' netwerk dens 
ta' distributuri awtorizzati jew fil-ka ż ta' effett kumulattiv, il-kombinazzjoni 
ta' distribuzzjoni selettiva u obbligu li wie ħed ma jikkompetix tis ta' tinvolvi riskju 
ta' esklużjoni għal fornituri o ħra. F'dak il-ka ż, il-prinċipji stabbiliti fit-Taqsima 2.1 
dwar marka wa ħda japplikaw. Fejn id-distribuzzj oni selettiva ma tkunx kombinata 
ma' obbligu li wie ħed ma jikkompetix, l-esklu żjoni mis-suq g ħal fornituri li 
jikkompetu tista' xorta tkun problema meta l -fornituri ewlenin ja pplikaw mhux biss 
kriterji ta' selezzjoni purament kwalita ttivi, imma jimponu fuq in-negozjanti tag ħhom 
ċerti obbligi addizzjonali b ħall-obbligu li jirri żervaw spazju minimu fl-ixkaffar 
għall-prodotti tag ħhom jew li ji żguraw li l-bejg ħ tal-prodotti tag ħhom min-negozjant 
jilħaq persenta ġġ minimu tal-fatturat totali tan-ne gozjant. Mhuwiex probabbli li tqum 
 
MT 64   MT problema b ħal din jekk is-sehem mis-suq kopert  minn distribuzzjoni selettiva jkun 
taħt il-50 % jew, fejn jinqabe ż dan il-proporzjon ta l-kopertura, jekk is-sehem mis-suq 
tal-ħames l-akbar fornituri jkun ta ħt il-50%. 
(184) Il-maturità tas-suq hija importanti, g ħaliex telf ta' kompetizzjoni fi ħdan marka u 
esklużjoni possibbli ta' fornituri jew negozjanti jistg ħu jkunu problema serja f'suq 
matur imma jistg ħu jkunu anqas rilevanti f'suq bi tkabbir fid-domanda, teknolo ġiji li 
qed jinbidlu u po żizzjonijiet tas-suq li qed jinbidlu. 
(185) Id-distribuzzjoni se lettiva tista' tkun effi ċjenti meta twassal g ħall-iffrankar ta' spejje ż 
loġistiċi minħabba ekonomiji ta' skala fit-trasport u dan jista' ji ġri irrispettivament 
min-natura tal-prodott (paragrafu 107, punt (g)). Madankollu, tali effi ċjenza s-soltu 
hija biss mar ġinali f'sistemi ta' distribuzzjoni selettiva. Sabiex tg ħin issolvi problema 
“free-rider” bejn id-dis tributuri (paragrafu 107,  punt (a)) jew biex tg ħin tinħoloq 
dehra ta' marka (paragrafu 107, punt (i)), in-natura tal-prodott hija rilevanti ħafna. 
B’mod ġenerali, il-ka ż huwa l-iktar b'sa ħħtu għal prodotti ġodda, prodotti kumplessi, 
prodotti li l-kwalitajiet tag ħhom huma diffi ċli li wie ħed jiġġudikahom qabel 
il-konsum (l-hekk imsej ħa prodotti ta' esperjenza) jew li l-kwalitajiet tag ħhom huma 
diffiċli li wie ħed jiġġudikahom anke wara l-konsum (l-hekk imsej ħa prodotti 
ta' fiduċja). Il-kombinazzjoni ta’ distribuzzjoni selettiva ma’ klaw żola ta’ 
lokalizzazzjoni, li tipprote ġi negozjant ma ħtur kontra negozjanti ma ħtura oħra li 
jiftħu ħanut fil-vi ċinanzi tieg ħu, tista’ b’mod partikolari tissodisfa l-kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3) jekk il-kombinazzjoni  hi indispensabbli sabiex tipprote ġi 
investimenti sostanzjali u spe ċifiċi għal relazzjoni mag ħmula min-negozjant 
awtorizzat (paragrafu 107, punt (d)). 
(186) Biex ji ġi żġurat li tintag ħżel l-inqas restrizzjoni antikompetittiva, huwa rilevanti li 
jiġi eżaminat jekk l-istess effi ċjenzi jistg ħux jinkisbu bi spi ża komparattiva 
pereżempju permezz ta’ b żonnijiet ta' servizz biss. 
(187) E żempju ta' distribuzzjoni selettiva kwantitattiva: 
F’suq ta' prodotti tal-konsum dewwiema, il-mexxej tas-suq (il-marka A), b'sehem 
mis-suq ta' 35%, ibig ħ il-prodott tieg ħu lill-konsumaturi finali permezz ta' netwerk 
ta' distribuzzjoni selettiva.  Hemm diversi kriterji g ħal ammissjoni fin-netwerk: 
il-ħanut irid jimpjega persunal im ħarreġ u jipprovdi servizzi ta' qabel il-bejg ħ, 
għandu jkun hemm qasam spe ċjalizzat fil- ħanut dedikat g ħall-bejgħ tal-prodott u 
prodotti ta' teknolo ġija għolja simili, u l- ħanut huwa obbligat ibig ħ firxa wiesg ħa 
ta' mudelli tal-fornitur u jesponihom b'mod attraenti. Barra minn dan, in-numru ta' bejjieg ħa li jistgħu jkunu ammessi fin-network huw a direttament limitat permezz 
tal-istabbiliment ta' nu mru massimu ta' bejjieg ħa skont in-numru ta' abitanti f'kull 
provinċja jew żona urbana. Il-manifattur A g ħandu 6 kompetituri f'dak is-suq. 
L-ikbar kompetituri tieg ħu, B, C u D, g ħandhom ishma mis-suq rispettivament ta' 25, 
15 u 10%, waqt li produtturi l-o ħra għandhom ishma mis-suq i żgħar. A huwa l-uniku 
manifattur li ju ża distribuzzjoni selettiva. Id-distri butturi selettivi tal-marka A dejjem 
ikollhom ftit marki konkorrenti.  Madankollu, marki konkorrenti jinbieg ħu wkoll 
estensivament fi ħwienet li mhumiex membri tan-netwerk tad-distribuzzjoni selettiva 
ta' A. Il-kanali g ħad-distribuzzjoni huma diversi: pere żempju, il-marki B u C 
jinbiegħu fil-parti l-kbira tal- ħwienet mag ħżula ta' A, imma wkoll fi ħwienet oħra li 
jipprovdu servizz ta' kwalità g ħolja u fl-ipermerkati. Il-marka D tinbieg ħ 
prinċipalment fi ħwienet ta' servizz g ħoli. It-teknolo ġija qiegħda tevolvi b'mod 
 
MT 65   MT mgħaġġel f'dan is-suq, u l-fornituri ewlenin i żommu imma ġni ta' kwalità qawwija 
għall-prodotti tag ħhom permezz tar-reklamar. 
F'dan is-suq, il-proporzjon ta' firxa ta' distribuzzjoni sele ttiva huwa 35 %. 
Il-kompetizzjoni bejn il-marki mhijiex affettwata direttament mis-sistema ta’ distribuzzjoni selettiva ta’ A. Il-kompetizzjoni fi ħdan marka g ħal marka A tista’ 
titnaqqas, i żda l-konsumaturi g ħandhom a ċċess għal bejjieg ħa bl-imnut li joffru 
servizz u prezzijiet ta’ livell baxx g ħall-marki B u C li g ħandhom imma ġni 
ta' kwalità kumparabbli g ħal dik tal-marka A. Barra minn hekk, l-a ċċess 
għall-bejjieg ħa bl-imnut li joffru servizz g ħoli għal marki o ħra mhuwiex mag ħluq, 
peress li ma hemm l-ebda limitazzjoni fuq il-kapa ċità tad-distributuri selettivi li 
jbigħu marki konkorrenti, u l-limitazzjoni kwan titattiva fuq in-numru ta’ bejjieg ħa 
bl-imnut g ħall-marka A t ħalli bejjieg ħa bl-imnut o ħra li joffru servizz g ħoli liberi li 
jiddistribwixxu marki li jikkompetu. F'dan il-ka ż, minħabba l-ħtiġijiet tas-servizz u 
l-effiċjenzi li dawn aktarx jipprovdu u l- effett limitat fuq il-kompetizzjoni fi ħdan 
il-marka x’aktarx li l-kundizzj onijiet tal-Artikolu 101(3) ji ġu sodisfatti. 
(188) E żempju ta' distribuzzjoni selettiva b'effetti kumulattivi: 
F’suq għal oġġett partikolari tal-isport, hemm seba' manifatturi, li l-ishma tas-suq 
rispettivi tag ħhom huma: 25 %, 20 %, 15 %, 15 %, 10 %, 8 % u 7 %. L-ikbar ħames 
manifatturi jqassmu l-prodotti tag ħhom permezz ta' distribuzzjoni selettiva 
kwantitattiva, waqt li l-i żgħar tnejn ju żaw tipi differenti ta' sistemi ta' distribuzzjoni, 
li jirriżultaw fi proporzjon ta' firxa ta' distribuz zjoni selettiva ta' 85 %. Il-kriterji g ħal 
aċċess għan-netwerks tad-distribuzzjoni selettiva huma uniformi ħafna fost 
il-manifatturi: id-distributuri huma me ħtieġa li jkollhom ħanut fiżiku wieħed jew 
aktar, dawk il- ħwienet għandu jkollhom persunal im ħarreġ u għandhom jipprovdu 
servizzi ta' qabel il-bejg ħ, irid ikun hemm żona speċjalizzata fil- ħanut dedikata 
għall-bejgħ tal-oġġett u d-daqs minimu ta' din i ż-żona hu spe ċifikat. Il-ħanut huwa 
obbligat ibig ħ gamma wiesg ħa tal-marka kkon ċernata u jesponi l-o ġġett b'mod 
attraenti, il- ħanut irid ikun lokali zzat fi triq kummer ċjali, u dak it-tip ta' o ġġett 
għandu jirrappre żenta tal-anqas 30% tal-fatturat totali tal- ħanut. B'mod ġenerali, 
l-istess negozjant jin ħatar distributur selettiv g ħall-ħames marki kollha. I ż-żewġ 
marki li ma ju żawx distribuzzjoni selettiva ġeneralment ibig ħu permezz ta' bejjieg ħa 
bl-imnut inqas spe ċjalizzati b'livelli ta' servizz ikta r baxxi. Is-suq huwa stabbli, 
kemm min-na ħa tal-forniment u tad-domanda, u hemm imma ġni tal-marka qawwija 
u differenzjazzjoni tal-prodott. Il- ħames marki mexxejja g ħandhom imma ġni 
ta' marka qawwija, miksuba permezz tar-rekla mar u l-isponsorizzazzjoni, waqt li 
ż-żewġ manifatturi żgħar għandhom strate ġija ta' prodotti ir ħas, mingħajr immaġni 
ta' marka qawwija. 
F'dan is-suq, huwa mi ċħud aċċess għall-ħames marki mexxejja g ħal dawk li 
jiskontaw il-prezz b’mod ġenerali u g ħal dawk li jiddistri bwixxu biss onlajn. 
Tabilħaqq, il-bżonn ta' dan it-tip ta' o ġġett jirrapre żenta tal-anqas 30 % mill-attività 
tal-bejjieg ħa u l-kriterji dwar pre żentazzjoni u servizzi ta' qabel il-bejg ħ jaqtgħu barra 
l-biċċa l-kbira ta' dawk li jra ħħsu l-prezz min-ne twerk tal-bejjieg ħa awtorizzati. 
Ir-rekwiżit li wieħed ikollu ħanut fiżiku wieħed jew iżjed minn wie ħed jeskludi lil 
dawk li jiddistribwixxu biss onlajn min-netwerk. G ħaldaqstant, il-konsumaturi ma 
għandhom l-ebda g ħażla ħlief li jixtru minn fost il- ħames marki mexxejja fi ħwienet 
li joffru servizz u prezzijiet ta’ livell g ħoli. Dan iwassal g ħal kompetizzjoni bejn 
il-marki ridotta bejn il- ħames marki mexxejja. Il-fatt li l-i żgħar żewġ marki jistg ħu 
 
MT 66   MT jinxtraw minn ħwienet li joffru servizz u prezziji et ta’ livell baxx ma jikkompensax 
għal dan, min ħabba li l-imma ġni tal-marka tal- ħames mexxejja tas-suq hija ferm 
aħjar. Il-kompetizzjoni bejn il-marki hija  wkoll limitata mid-distribuzzjoni multipla. 
Għalkemm je żisti wkoll xi grad ta' kompetizzjoni fi ħdan marka u n-numru 
ta' bejjieg ħa mhuwiex limitat direttament, il-kriterji g ħad-dħul huma stretti bi żżejjed 
biex iwasslu g ħal numru żgħir ta' bejjieg ħa bl-imnut g ħall-ħames marki mexxejja 
f'kull territorju. 
L-effiċjenzi asso ċjati ma' dawn is-sistemi ta' dist ribuzzjoni selettiv a kwantitattiva 
huma baxxi: il-prodott mhuwiex kumpless ħafna u ma ji ġġustifikax servizz 
partikolarment g ħoli. Sakemm il-manifatturi ma jipprovawx li hemm effi ċjenzi ċari 
marbuta man-netwerk tag ħhom ta' distribuzzjoni sele ttiva, huwa probabbli li 
l-eżenzjoni ta’ kategorija jkollha ti ġi irtirata min ħabba l-effetti kumulattivi tag ħha li 
jirriżultaw f'inqas g ħażla u prezzijiet og ħla għall-konsumaturi. 
2.5. Franchising 
(189) Akkordji ta' franchising fihom li ċenzji ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali relatati 
b’mod partikolari ma’ trejdmar ks jew sinjali u know-how g ħall-użu u 
d-distribuzzjoni ta' o ġġetti jew servizzi. Barra mil-li ċenzja tal-IPRs, il-franchisor 
s-soltu jipprovdi lill-fra nchisee matul il-perjodu ta’ applikazzjoni tal-akkordju 
b'assistenza kummer ċjali u teknika. Il-li ċenzja u l-assistenza huma komponenti 
integrali tal-metodu tan-negozju li jkun su ġġett għal franchising. Il-franchisor 
ġeneralment jit ħallas miżata mill-franchisee g ħall-użu ta' metodu ta' negozju 
partikolari. Il-franchising jista' jippermetti lill-franchisee biex jistabbilixxi, b'investimenti limitati, netwerk uniformi g ħad-distribuzzjoni tal-prodotti tieg ħu. 
Barra mill-forniment tal-metodu tan- negozju, l-akkordji ta’ franchising ġeneralment 
ikun fihom ta ħlita ta' restrizzjonijiet vertik ali differenti dwar il-prodotti li ji ġu 
distribwiti, b’mod parti kolari distribuzzjoni selett iva u/jew obbligu li wie ħed ma 
jikkompetix u/jew distribuzzjoni esklu żiva jew forom iktar dg ħajfa ta’ dawn 
ir-restrizzjonijiet. 
(190) Il-kopertura mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija tal-li ċenzjar tal-IPRs li 
jkunu jinstabu f’akkordji ta’ franchising hija spjegata  fil-paragrafi 24 sa 46. 
Fir-rigward tar-restrizzjonijiet vertikali fuq ix-xiri, il-bejg ħ u l-bejg ħ mill-ġdid 
ta' prodotti u servizzi fi ħdan arran ġament ta' franchising, b ħad-distribuzzjoni 
selettiva, obbligi li wie ħed ma jikkompetix jew distribuzzjoni esklu żiva, 
ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija japplika sal-limitu ta' sehem mis-suq 
ta’ 30 %
54. Il-gwida pprovduta fir-rigward ta' dawn  it-tipi ta' restrizz jonijiet tapplika 
wkoll għall-franchising, so ġġetta għaż-żewġ rimarki spe ċifiċi li ġejjin: 
(a) Aktar ma jkun importanti t-trasferi ment tan-know-how, aktar hu probabbli li 
r-restrizzjonijiet jo ħolqu effiċjenzi u/jew huma indispensabbli sabiex jipprote ġu 
n-know-how u li r-restrizzj onijiet vertika li jissodisfaw il- kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3); 
(b) Obbligu li wie ħed ma jikkompetix fuq l-o ġġetti u servizzi mixtrija mill-franchisee 
ma jaqax fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) meta l-obbligu jkun me ħtieġ biex tinżamm 
                                                 
54 Ara wkoll il-paragrafi 86 sa 95, b'mod partikolari l-paragrafu 92. 
 
MT 67   MT l-identità u r-reputazzjoni komuni tan-netwerk so ġġetta għall-franchise. F'ka żijiet 
bħal dawn, it-tul tal-pe rjodu tal-obbligu li wie ħed ma jikkompetix huwa wkoll 
irrilevanti ta ħt l-Artikolu 101(1) , sakemm ma jaqbi żx iż-żmien tal-akkordju 
ta' franchising innifsu. 
(191) E żempju ta' franchising: 
Manifattur żviluppa format ġdid għall-bejgħ tal-ħelu fl-hekk imsej ħa ħwienet tal-gost 
fejn il-ħelu jista’ jkun ikkulurit spe ċjalment fuq talba tal-konsumatur. Il-manifattur 
tal-ħelu żviluppa wkoll il-magni biex jag ħti l-kulur lill- ħelu. Il-manifattur anke 
jipproduċi l-likwidi kuluranti. Il-kwalità u l-freskezza tal-likwidu huma vitali g ħal 
produzzjoni ta' ħelu tajjeb. Il-manifattur g ħamel suċċess bil-ħelu tiegħu permezz 
ta' numru ta' ħwienet għall-bejgħ bl-imnut tieg ħu li kollha joperaw ta ħt l-istess isem 
tal-marka u b'imma ġni divertenti uniformi (stil ta' armar tal- ħwienet, reklamar 
komuni, e ċċ). Sabiex jespandi l-bejg ħ il-manifattur beda sistema ta' franchising. 
Il-franchisees huma obbligati li jixtru l- ħelu, il-likwidu u l-ma gna tal-kulur ming ħand 
il-manifattur, li jkollhom l-istess imma ġni u li joperaw ta ħt l-istess isem tal-marka, 
iħallsu miżata għall-franchise, jikkontribwixxu g ħar-reklamar komuni u jassiguraw 
konfidenzjalità tal-manwal tax-xog ħol imħejji mill-franchisor. Barra minn dan, 
il-franchisees huma awtorizzati li jbig ħu biss mill-postijiet miftiehma, lill-utenti 
finali jew lil franchisees o ħra u mhumiex awtorizzati li jbig ħu ħelu ieħor. 
Il-franchisor huwa obbligat li la ja ħtar franchisee ie ħor u lanqas jopera ħanut 
tal-bejgħ bl-imnut hu stess f'territorju tal-kun tratt partikolari. Il-franchisor huwa 
wkoll obbligat li ja ġġorna u jiżviluppa iktar il-prodotti tieg ħu, id-dehra tan-negozju u 
l-manwal tax-xog ħol u jagħmel dan it-titjib disponibbli g ħall-franchisees kollha li 
jbigħu bl-imnut. L-akkordji ta' franchising huma konklu żi għal perjodu ta’ 10 snin. 
Il-bejjiegħa bl-imnut tal- ħelu jixtru l- ħelu tagħhom f’suq nazzjonali jew ming ħand 
produtturi nazzjonali li jipprovdu g ħal gosti nazzjonali jew ming ħand bejjieg ħa 
bl-ingrossa li jimpurtaw il- ħelu mingħand produtturi barranin apparti milli jbig ħu 
prodotti ming ħand produtturi nazzjonali. F'dak is-suq il-prodotti tal-franchisor 
jikkompetu ma' marki o ħra ta' ħelu. Il-franchisor g ħandu sehem mis-suq ta' 30 % 
fis-suq tal- ħelu mibjug ħ lill-bejjieg ħa bl-imnut. Il-kompetizzjoni ti ġi minn numru ta' 
marki nazzjonali u internazzjonali, kultant prodotti minn kumpaniji kbar ta' ikel diversifikat. Hemm bosta punti potenzjali ta' bejg ħ ta' ħelu fil-forma ta' bejjieg ħa 
tat-tabakk, bejjieg ħa ta' ikel ġenerali, kafeteriji u ħwienet tal- ħelu speċjalizzati. 
Is-sehem mis-suq tal-franc hisor tas-suq tal-magni g ħall-kulur tal-ikel is-sehem 
mis-suq tal-franchisor huwa ta ħt l-10%. 
Il-biċċa l-kbira tal-obbligi mni żżla fl-akkordji ta’ franchising jistg ħu jitqiesu li huma 
meħtieġa sabiex jipprote ġu d-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali jew sabiex imantnu 
l-identità komuni u r-reputazzjoni tan-netwerk su ġġett għall-franchising u jaqg ħu 
barra mill-ambitu tal-Artikolu 101(1). Ir-restrizzjonijiet fuq il-bejg ħ (territorju 
tal-kuntratt u distribuzzjoni selettiva) jipprovdu in ċentiv lill-franchisees biex jinvestu 
fil-magna tal-kulur u l-kun ċett tal-franchising u, jekk mhumiex ne ċessarji għal dan 
il-għan, tal-anqas jg ħinu biex i żommu l-identità komuni, u b’hekk ipattu g ħat-telf 
tal-kompetizzjoni fi ħdan marka. Il-klaw żola li wie ħed ma jikkompetix, li teskludi 
marki oħra tal-ħelu mill-ħwienet għat-tul kollu tal-akkordji, tippermetti lill-franchisor 
iżomm il-ħwienet uniformi u jevita li l-kompetituri jibbenefikaw mill-isem tal-marka 
tiegħu. Dan ma jwassalx g ħal xi esklu
żjoni serja min ħabba n-numru kbir ta' ħwienet 
potenzjali disponibbli g ħal produtturi tal- ħelu oħra. L-akkordji ta’ franchising ta' dan 
 
MT 68   MT il-franchisor x’aktarx jiss odisfaw il-kundizzjonijiet g ħal eżenzjoni ta ħt 
l-Artikolu 101(3) sa fejn l-obbligi li jkun hemm fihom jaqg ħu taħt l-Artikolu 101(1). 
2.6. Fornitura esklu żiva 
(192) Ta ħt l-intestatura ta’ forniment esklu żiv jaqgħu dawk ir-restrizzjonijiet li g ħandhom 
bħala l-element prin ċipali tagħhom li l-fornitur hu obblig at jew indott li jbig ħ 
il-prodotti tal-kuntr att biss jew prin ċipalment lil xerrej wie ħed, b’mod ġenerali jew 
għal użu partikolari. Tali restrizzjonijiet jistg ħu jieħdu l-forma ta’ obbligu 
ta’ forniment esklu żiv, li jirrestrin ġi lill-fornitur sabiex ibig ħ lil xerrej wie ħed biss 
għall-finijiet ta’ bejg ħ mill-ġdid jew u żu partikolari, i żda jistgħu pereżempju jie ħdu 
wkoll il-forma ta’ obbligu ta’ kwantità g ħall-fornitur, b’in ċentivi miftiehma bejn 
il-fornitur u x-xerrej li j ġiegħlu lill-fornitur jikkon ċentra l-bejg ħ tiegħu prinċipalment 
fuq xerrej wie ħed. Għal oġġetti jew servizzi intermedji, il-fornitura esklu żiva hi 
sikwit imsej ħa fornitura industrijali. 
(193) Il-fornitura esklu żiva hija eżentata mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta 
s-sehem mis-suq kemm tal-fornitur kif ukoll tax-xerrej ma jaqbi żx it-30 %, anke jekk 
kombinat ma' restrizzjonijiet vertikali o ħra li mhumiex fundamentali b ħal obbligu li 
wieħed ma jikkompetix. Il-bqija ta’ di n it-taqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni 
tal-fornitura esklu żiva f’każijiet individwali 'l fuq m il-limitu tas-sehem mis-suq. 
(194) Ir-riskju ewlieni g ħall-kompetizzjoni tal-fornitura esklu żiva huwa esklu żjoni 
antikompetittiva ta' xerrejja o ħra. Hemm similarità mal-effetti possibbli 
tad-distribuzzjoni esklu żiva, b’mod partikolari meta d-distributur esklu żiv isir 
ix-xerrej esklu żiv għas-suq kollu (ara t-Taqsima 2.2, b’mod partikolari l-paragrafu 
(156)). Is-sehem mis-suq tax-xerrej fi s-suq tax-xiri upstream huwa ovvjament 
importanti g ħall-valutazzjoni tal-abbiltà tax-xerrej li jimponi fornitura esklu żiva li 
teskludi xerrejja o ħra mill-aċċess għall-forniment. L-importanza tax-xerrej fis-suq 
downstream hija madankollu l-fattur li jiddetermina jekk tistax tqum problema ta’ kompetizzjoni. Jekk ix-xerrej ma g ħandu ebda poter fis-suq downstream, allura 
ma jkunu mistennija l-ebda e ffetti negattivi sinifikanti g ħall-konsumaturi. Jistg ħu 
jirriżultaw effetti negattivi meta s-sehem mis-suq tax-xerrej fis-suq tal-forniment 
downstream kif ukoll fis-suq tax-xiri upstream jaqbe ż it-30 %. Fejn is-sehem mis-suq 
tax-xerrej fis-suq upstream ma jaqbi żx it-30 %, jistg ħu xorta jirri żultaw effetti ta' 
esklużjoni sinifikanti, spe ċjalment meta s-sehem mis-suq tax-xerrej fis-suq 
downstream tieg ħu jaqbeż
 it-30 % u l-fornitura eslu żiva tikkon ċerna użu partikolari 
tal-prodotti tal-kuntratt. Fejn kumpan ija tkun dominanti fis-suq downstream, 
kwalunkwe obbligu ta’ fornimen t tal-prodotti biss jew prin ċipalment lix-xerrej 
dominanti jista' fa ċilment ikollu effetti antikompetittivi sinifikanti. 
(195) Mhijiex biss il-po żizzjoni tas-suq tax-xerrej fis-s uq upstream jew downstream li hija 
importanti imma wkoll il- firxa u d-dewmien li g ħalihom huwa japplika obbligu 
ta' fornitura esklu żiva. Aktar ma jkun g ħoli s-sehem ta' fornitura marbut, u aktar ma 
jkun twil i ż-żmien tal-fornitura esklu żiva, iktar huwa mistenni  li tkun sinifikanti 
l-esklużjoni. Akkordji ta’ fornitura esklu żiva iqsar minn ħames snin konklu żi minn 
kumpaniji mhux dominanti normalment jirrikjedu bilan ċjar tal-effetti favur u kontra 
l-kompetizzjoni, filwaqt li akkordji ta’ iktar minn ħames snin mhumiex meqjusa 
neċessarji, g ħall-biċċa l-kbira tal-investimenti, biex jiksbu l-effi ċjenzi preti żi jew 
l-effiċjenzi mhumiex bi żżejjed biex jeg ħlbu l-effett ta’ esklu żjoni ta' tali akkordji 
ta’ fornitura esklu żiva għal żmien twil. 
 
MT 69   MT (196) Il-po żizzjoni tas-suq tax-xerrej ja konkorrenti fis-suq upstream hija importanti billi 
huwa probabbli li xerrejja  konkorrenti jkunu esklu żi għal raġunijiet antikompettitivi, 
jiġifieri biex i żidu l-ispejje ż tagħhom, jekk ikunu sinifikattivament i żgħar mix-xerrej 
li jeskludi. L-esklu żjoni ta' xerrejja konkorrenti ftit  huwa probabbli fejn dawk 
il-kompetituri jkollhom poter ta' xiri simili u jkunu jistg ħu joffru lill-fornituri 
possibilitajiet ta' bejg ħ simili. F'ka ż bħal dan, l-esklu żjoni tkun tista' sse ħħ biss għal 
parteċipanti ġodda potenzjali fis-suq,  li forsi ma jkunux jistg ħu jiksbu fornituri meta 
numru ta' xerrejja ma ġġuri kollha jid ħlu f'kuntratti ta' fornitura esklu żiva 
mal-maġġoranza tal-fornituri fis-suq. Effett kumulattiv b ħal dan jista' jwassal 
għall-irtirar tal-benefi ċċju tar-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija. 
(197) Barrieri g ħad-dħul fil-livell tal-forn itur huma rilevanti biex  ikun stabbilit jekk 
hemmx esklu żjoni reali. Sa fejn huwa effi ċjenti għal xerrejja kompetituri li jipprovdu 
l-oġġetti jew is-servizzi huma stess permezz ta’ integrazzjoni vertikali upstream, 
l-esklużjoni mhux probabbli li tkun problema re ali. Madankollu, sikwit ikun hemm 
barrieri għad-dħul sinifikanti. 
(198) Il-poter kompensatorju tal-fornituri huwa rilevanti, billi fo rnituri importanti ma 
jippermettux fa ċilment li jinqatg ħu minn xerrejja alternattivi. L-esklu żjoni għalhekk 
hi prinċipalment riskju fil-ka ż ta' fornituri dg ħajfa u xerrejja b'sa ħħithom. Fil-ka ż 
ta' fornituri b'sa ħħithom, il-fornitura esklu żiva tista' tinstab f’kombinazzjoni 
ma’ obbligi li wie ħed ma jikkompetix. Il-kombinazzjoni ma’ obbligi li wie ħed ma 
jikkompetix twassal g ħall-użu tar-regoli żviluppati g ħal marka wa ħda. Fejn hemm 
investimenti spe ċifiċi għal relazzjoni involuti fuq i ż-żewġ naħat (il-problema 
ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti) il-kombinazzjoni ta' fornitura esklu żiva u obbligi 
li wieħed ma jikkompetix, ji ġifieri l-esklu żività reċiproka f’akkordji ta’ fornitura 
industrijali, si kwit tista’ tkun ġustifikata, b’mod partikolari ta ħt il-livell 
ta' dominanza. 
(199) Fl-a ħħar nett, il-livell tal-kummer ċ u n-natura tal-prodott huma rilevanti 
għall-esklużjoni. Esklu żjoni antikompettitiva hi anqas probabbli fil-ka ż ta' prodott 
intermedju jew fejn il-prodott ikun omo ġenju. L-ewwel nett, manifattur esklu ż li juża 
ċertu input normalment ikollu ikta r flessibbiltà biex jirrispondi g ħad-domanda tal-
klijenti tieg ħu milli jkollu l-bejjieg ħ bl-ingrossa jew il-bejjieg ħ bl-imnut biex 
jirrispondi g ħad-domanda tal-konsumatur finali li g ħalih il-marki jistg ħu jkollhom 
rwol importanti. It-tieni nett, it-telf ta' sors possibbli ta' fornitura jimporta anqas 
għax-xerrejja esklu żi fil-każ ta' prodotti omo ġenji milli fil-ka ż ta' prodott etero ġenju 
bi gradi u kwalitajiet differenti. G ħal prodotti bil-marka finali jew prodotti intermedji 
differenzjati fejn hemm barrieri g ħad-dħul, fornitura esklu żiva jista’ jkollha effetti 
antikompetittivi sinifikanti fejn ix-xe rrejja konkorrenti jkunu relattivament żgħar 
meta mqabbla max-xerrej li je skludi, anke jekk dan tal-a ħħar ma jkunx dominanti 
fis-suq downstream. 
(200) Jistg ħu jkunu mistennija effi ċjenzi fil-ka ż ta' problema ta' rinunzja g ħal ċerti 
investimenti (paragrafu 107, pun ti (d) u (e)), u tali effi ċjenzi huma iktar probabbli 
għal prodotti intermedji milli g ħal prodotti finali. Effi ċjenzi oħra huma inqas 
probabbli. Ma jidhirx li huwa probabbli li ekonomiji ta' skala possibbli fid-distribuzzjoni (par agrafu 107, punt (g)) ji ġġustifikaw fornitura esklu żiva. 
 
MT 70   MT (201) Fil-ka ż ta' problema ta’ rinunzja g ħal ċerti investimenti u aktar u aktar fil-ka ż ta' 
ekonomiji ta' skala fid-distribuzzjoni, obbligi ta’ kwantità fuq il-fornitur, b ħal 
rekwiżiti minimi rigward fornitura, jistg ħu jkunu alternattiva inqas restrittiva. 
(202) E żempju ta' fornitura esklu żiva: 
F'suq għal ċertu tip ta' komponenti (suq ta' prodo tt intermedju) il-for nitur A jiftiehem 
max-xerrej B biex ji żviluppa, bin-know-how tieg ħu stess u investiment konsiderevoli 
f'magni ġodda u bl-g ħajnuna ta' spe ċifikazzjonijiet fornuti mix-xerrej B, ver żjoni 
differenti tal-komponent. B ikollu jag ħmel investimenti konsiderevoli biex 
jinkorpora l-komponent il- ġdid. Jiġi miftiehem li A jforni l-prodott il- ġdid lix-xerrej 
B biss għal perjodu ta' ħames snin mid-data tal-ewwel d ħul fis-suq. B ikun obbligat li 
jixtri l-prodott il- ġdid mingħand A biss g ħall-istess perjodu ta' ħames snin. Kemm A 
kif ukoll B jistg ħu jkomplu jbig ħu u jixtru rispettivament ver żjonijiet o ħra 
tal-komponent minn imkejjen o ħra. Is-sehem mis-suq tax-xerrej B fis-suq 
tal-komponenti upstream u fis-suq tal-o ġġetti finali downstream huwa ta’ 40 %. 
Is-sehem mis-suq tal-fornitur ta l-komponent huwa ta’ 35 %. Hemm żewġ fornituri 
tal-komponenti o ħra b'sehem mis-suq ta' madwar 20-25 % u numru ta' fornituri 
żgħar. 
Minħabba l-investimenti konsiderevoli, huw a probabbli li l-akkordju jissodisfa 
l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) fid-dawl tal-effi ċjenzi u tal-effett ta’ esklu żjoni 
limitat. Xerrejja o ħra huma esklu żi minn ver żjoni partikolari ta' prodott ta' fornitur 
b'sehem mis-suq ta' 35% u hemm fornituri tal-komponenti o ħrajn li jistg ħu 
jiżviluppaw prodotti ġodda simili. L-esklu żjoni ta’ parti mid-domanda tax-xerrej B 
għal fornituri o ħra hija limitata g ħal massimu ta' 40% tas-suq. 
2.7. Ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess  
(203) Ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess huma drittijiet fissi li l-fornituri j ħallsu 
lid-distributuri fil-qafas ta’ relazzjoni vertikal i fil-bidu ta’ perjodu rilevanti, sabiex 
ikollhom a ċċess għan-netwerk tad-distribuzzjoni tag ħhom u jħallsu servizzi provduti 
lill-fornituri mill-bejjig ħa bl-imnut. Din il-kategorij a tinkludi diversi pratti ċi bħal 
spejjeż biex prodotti jidhru fuq l-ixkafef55, l-hekk imsej ħa spejjeż għaż-żamma 
("pay-to-stay fees")56, ħlasijiet g ħal aċċess għal kampanji ta’ promozzjoni 
ta’ distributur e ċċ. Ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess huma e żentati ta ħt 
ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta s- sehem mis-suq kemm tal-fornitur 
kif ukoll tax-xerrej ma je ċċedix it-30%. Il-bqija ta’ din it-taqsima tipprovdi gwida 
għall-valutazzjoni tal- ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess f’każijiet individwali 'l fuq 
mil-livell tas-sehem mis-suq. 
(204) Ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess jistg ħu kultant jirri żultaw f’esklu żjoni 
antikompettitiva ta’ distributuri o ħra jekk ħlasijiet bħal dawn iwasslu lill-fornitur 
sabiex jidderi ġi l-prodotti tieg ħu lejn distributur wie ħed biss jew numru limitat 
ta’ distributuri. Mi żata għalja tista' ġġiegħel fornitur jg ħaddi volum sostanzjali 
mill-bejgħ tiegħu permezz ta' dan id-distributur sabiex ikunu koperti l-ispejje ż tal-
                                                 
55 Drittijiet fissi li manifatturi j ħallsu lil bejjieg ħa bl-imnut sabiex ja ċċedu għall-ispazju fuq l-ixkafef 
tagħhom. 
56 Ħlasijiet f’somma wa ħda f’daqqa mag ħmula sabiex ti ġi assigurata l-pre żenza kontinwa ta' prodott 
eżistenti fuq l-ixkaffa g ħal perjodu ulterjuri. 
 
MT 71   MT miżata. F'każ bħal dan, il- ħlasijiet b il-quddiem g ħall-aċċess jista' jkollhom l-istess 
effett ta' esklu żjoni downstream b ħal tip ta' obbligu ta' fornitura esklu żiva. 
Il-valutazzjoni ta’ dak l-effe tt negattiv issir b’analo ġija mal-valutazzjoni tal-obbligi 
ta’ fornitura esklu żiva (b’mod partikolari l-paragrafi 194-199).  
(205) B’mod e ċċezzjonali, il- ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess jistgħu wkoll jirri żultaw 
f'esklużjoni antikompetittiva ta' fornituri o ħra, fejn l-u żu fuq firxa wiesg ħa 
ta' ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess iżid il-barrieri g ħad-dħul għal parteċipanti 
ġodda żgħar. Il-valutazzjoni ta’ dak l-effe tt negattiv possibbli ssir b’analo ġija 
mal-valutazzjoni tal-obbligi ta’ marka wa ħda (b’mod partikolari l-
paragrafi 132-141).  
(206) Flimkien mal-effe tti possibbli ta’ esklu żjoni, il-ħlasijiet b il-quddiem g ħall-aċċess 
jistgħu jnaqqsu l-kompetizzjoni u jiffa ċilitaw il-kollu żjoni bejn distributuri. 
Il-ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess probabbilment i żidu l-prezz mitlub mill-fornitur 
għall-prodotti tal-kuntratt peress li l-fornitur irid ikopri l-ispejje ż ta’ dawk il- ħlasijiet. 
Prezzijiet og ħla ta’ forniment jistg ħu jnaqqsu l-in ċentiv tal-bejjieg ħa bl-imnut sabiex 
jikkompetu fuq il-prezz fis-suq downstream, wa qt li l-profitti tad-distributuri ji żdiedu 
minħabba l-ħlasijiet għall-aċċess. Tali tnaqqis fil-kompetizzjoni bejn id-distributuri 
permezz tal-u żu kumulattiv ta’ ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess normalment 
jirrikjedi li s-suq tad- distribuzzjoni jkun kon ċentrat ħafna.  
(207) Madankollu, l-u żu ta’ ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess jista’ f’ ħafna każijiet 
jikkontribwixxi g ħal allokazzjoni effi ċjenti ta’ spazju fuq l-ixkaffa g ħal prodotti 
ġodda. Id-distributuri sikwit ikollhom a nqas informazzjoni mill-fornituri dwar 
il-potenzjal g ħal suċċess ta’ prodotti ġodda li se ji ġu introdotti fuq is-suq u, b’ri żultat 
ta’ dan, l-ammont ta’ prodotti li jkoll hom fl-istokk jista’ jkun sottoottimali. 
Il-ħlasijiet b il-quddiem g ħall-aċċess jistgħu jintużaw sabiex titnaqqas din l-asimetrija 
fl-informazzjoni bejn il-fornituri u d-dist ributuri billi jippermettu b’mod espli ċitu 
lill-fornituri jikkompetu g ħall-ispazju fuq l-ixkaffa. Id-distributur g ħalhekk jista’ 
jirċievi sinjal dwar liema prodotti hu ma l-aktar probabbli li jkollhom su ċċess peress 
li fornitur normalment jaqbel li j ħallas dritt bil-quddiem g ħall-aċċess jekk iqis li 
hemm probabbiltà baxxa ta’ fallimen t fl-introduzzjoni tal-prodott. 
(208) Barra minn dan, min ħabba l-asimetrija fl-informazzjoni msemmija 
fil-paragrafu (207), il-forn ituri jista’ jkollhom in ċentivi għal “free-ride” fuq l-isforzi 
ta’ promozzjoni tad-distributuri sabiex jintrodu ċu prodotti sottoottimali. Jekk prodott 
ma jkollux su ċċess, id-distributuri j ħallsu parti mill-ispejje ż tal-falliment tal-prodott. 
L-użu ta’ ħlasijiet bil-quddiem g ħall-aċċess jista’ jimpedixxi “free riding” b ħal dan 
billi jċaqlaq ir-riskju tal-falliment tal-prodott lura g ħal fuq il-fornituri, u b’hekk 
jikkontribwixxi g ħal rata ottimali ta’ introduzzjonijiet tal-prodott. 
2.8. Akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija 
(209) Akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija huma akkordji li permezz tag ħhom, fi ħdan 
akkordju ta' distribuzzjoni, id-d istributur jafda lill-fornitu r (il-“kaptan tal-kategorija”) 
bil-kummer ċjalizzazzjoni ta’ kategorija ta ’ prodotti li tinkludi b’mod ġenerali mhux 
biss il-prodotti tal-fornitur, i żda wkoll il-prodotti tal-kompetituri tieg ħu. Il-kaptan 
tal-kategorija jista' g ħalhekk ikun influwenti fuq pere żempju t-tqeg ħid tal-prodotti u 
l-promozzjoni tal-prodotti fil- ħanut u l-g ħażla tal-prodotti g ħall-ħanut. L-akkordji 
ta’ ġestjoni ta’ kategorija huma e żentati ta ħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni 
 
MT 72   MT ta’ Kategorija meta s-sehem mis-suq kemm tal-fornitur kif ukoll tax-xerrej ma jkunx 
jeċċedi t-30 %. Il-bqija ta’ di n it-taqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni 
tal-akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija f’ka żijiet individwali 'l fuq mil-limitu tas-
sehem mis-suq. 
(210) Filwaqt li fil-bi ċċa l-kbira tal-ka żijiet l-akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija mhumiex 
problemati ċi, jistgħu xi drabi jo ħolqu distorsjoni tal-kompetiz zjoni bejn il-fornituri, u 
finalment jirri żultaw f’esklu żjoni antikompettitiva ta’ fornituri o ħra, fejn il-kaptan 
tal-kategorija, min ħabba l-influwenza tieg ħu fuq id-de ċiżjonijiet 
ta’ kummer ċjalizzazzjoni tad-distributur, ikun kapa ċi jillimita jew jag ħti żvantaġġ 
lid-distribuzzjoni ta’ prodotti ta’ fornituri konkorrenti. Filwaqt li fil-bi ċċa l-kbira 
tal-każijiet id-distributur jista' ma jkollux interess li jillimita l-g ħażla tiegħu 
tal-prodotti, meta d-distributur ibig ħ ukoll prodotti konkorrenti ta ħt il-marka proprja 
tiegħu (tikketti privati), id-distributur jista' jkollu wkoll in ċentivi biex jeskludi ċerti 
fornituri, b'mod partikolari fejn jid ħlu prodotti ta’ gamma intermedja. Il-valutazzjoni 
ta' tali effett ta' esklu żjoni upstream issir permezz ta' analo ġija mal-valutazzjoni 
tal-obbligi ta' marka unika (b'mod part ikolari l-paragraf i 132-141) billi ji ġu 
indirizzati kwistjonijiet b ħall-kopertura tas-suq ta' dawn l-akkordji, il-po żizzjoni 
fis-suq tal-fornituri  konkorrenti u l-u żu kumulattiv ta' tali akkordji.  
(211) Barra minn hekk, l-akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija jistg ħu jiffaċilitaw il-kollu żjoni 
bejn id-distributuri meta l-istess fornitur li jservi b ħala kaptan tal-kategorija g ħal kull 
jew għall-biċċa l-kbira tad-distributuri konkorrenti f’suq u jipprovdi lil dawn 
id-distributuri b’punt komuni ta’ referenza g ħad-deċiżjonijiet 
ta’ kummer ċjalizzazzjoni tag ħhom.  
(212) Il- ġestjoni ta’ kategorija tista’ wkoll tiffa ċilita l-kollu żjoni bejn fornituri permezz 
ta’ żieda fl-opportunitajiet g ħal skambju permezz ta’ bejjieg ħa bl-imnut 
ta’ informazzjoni sensittiva dwar is-suq, pere żempju informazzjoni relatata 
ma’ pprezzar fil-futur, pjanijiet prom ozzjonali jew kampanji ta’ reklamar.57  
(213) Madankollu, l-u żu ta’ akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija jista’ jwassal ukoll g ħal 
effiċjenzi. Permezz ta' akkordji ta’ ġestjoni ta' kategorija d-distributuri jkunu jistg ħu 
jkollhom a ċċess għall-kompetenza tal-fornitur fil-kummer ċjalizzazzjoni g ħal ċerti 
gruppi ta' prodotti u jiksbu ekonomiji ta’ skala billi ji żguraw li l-kwantità ottimali 
tal-prodotti ti ġi ppreżentata f'waqtha u direttament fuq l-ixkafef tal- ħwienet. Peress li 
l-ġestjoni ta’ kategorija hi bba żata fuq l-abitudnijiet tal- klijenti, l-akkordji ta’ ġestjoni 
ta’ kategorija jistg ħu jwasslu g ħal aktar sodisfazzjoni tal-klijent peress li jg ħinu biex 
jiġu sodisfatti a ħjar l-aspettattivi tad-domanda. Ġeneralment, iktar ma tkun g ħolja 
l-kompetizzjoni bejn il-marki u iktar ma jkunu baxxi l-ispejje ż għall-konsumaturi 
biex jibdlu, aktar ikunu l-benefi ċċji ekonomi ċi miksuba permezz ta’ ġestjoni ta’ 
kategorija. 
2.9 Irbit 
(214) L-irbit jirreferi g ħal sitwazzjonijiet fejn klijen ti li jixtru prodott wie ħed (il-prodott li 
jorbot) huma me ħtieġa li jixtru wkoll prodott ie ħor distint (il-prodott marbut) 
                                                 
57 L-iskambju dirett ta’ inform azzjoni bejn il-kompetituri mhuwie x kopert mir-Regolament ta’ E żenzjoni 
ta’ Kategorija, ara l-Artikolu 2(4) ta’ dak ir-Regolam ent u l-paragrafi 27 u 28 ta’ dawn il-Linji Gwida. 
 
MT 73   MT mill-istess fornitur jew minn xi ħadd maħtur minn dan tal-a ħħar. L-irbit jista’ 
jikkostitwixxi abbu ż skont it-tifsira tal-Artikolu 102.58 L-irbit jista' wkoll 
jikkostitwixxi restrizzjoni  vertikali li taqa' ta ħt l-Artikolu 101 fejn jirri żulta f'tip ta' 
obbligu ta’ marka wa ħda (ara l-paragrafi 129 sa 150) g ħall-prodott marbut. 
Is-sitwazzjoni tal-a ħħar biss hija ttrattata f'dawn il-Linji Gwida. 
(215) Jekk il-prodotti jitqisux distinti ji ddependi fuq id-domanda mill-klijenti. Żewġ 
prodotti huma distinti fej n, fin-nuqqas tal-irbit, g ħadd sostanzjali ta’ klijenti jixtru 
jew kienu jixtru l-pr odott li jorbot ming ħajr ma jixtru wkoll il-prodott marbut 
mill-istess fornitur, u dan jipperme tti produzzjoni indipendenti kemm g ħall-prodott li 
jorbot kif ukoll g ħall-prodott marbut.59 Il-prova li żewġ prodotti huma distinti 
tista’ tinkludi l-prova diretta li, meta jing ħataw l-għażla, il-klijenti jixtru l-prodotti li 
jorbtu u dawk marbutin separatament minn sorsi ta’ forniment differenti, jew prova indiretta, b ħall-preżenza fis-suq ta’ impri żi speċjalizzati fil-manifattura jew fil-bejg ħ 
tal-prodott marbut ming ħajr il-prodott li jorbot
60, jew prova li turi li l-impri żi bi ftit 
poter fis-suq, partikolarment fis-swieq kompetittivi, g ħandhom it-tendenza li ma 
jorbtux jew ma jirragruppawx tali prodotti. Pere żempju, peress li l-klijenti jridu jixtru 
żraben bil-lazzijiet u mhuwiex prattiku g ħad-distributuri li jag ħmlu lazzijiet g ħal 
żraben ġodda b’lazzijiet tal-g ħażla tagħhom, saret drawwa kummer ċjali 
għall-manifatturi ta ż-żraben li jfornu żraben bil-lazzijiet. G ħaldaqstant, il-bejg ħ 
taż-żraben bil-lazzijiet mhijiex prattika ta' irbit. 
(216) L-irbit jista’ jwassal g ħal effetti antikompetittivi ta’ esklu żjoni fis-suq marbut, fis-suq 
li jorbot, jew fit-tnejn fl-istess ħin. L-effett ta' esklu żjoni jiddependi fuq il-persenta ġġ 
marbut tal-bejg ħ totali fis-suq tal-prodott marbut. Dwar il-kwistjoni ta' x'jista' jitqies 
bħala esklużjoni sinifikanti ta ħt l-Artikolu 101(1), tista’ ti ġi applikata l-anali żi għal 
marka wa ħda. Irbit ifisser li hemm ta' lanqas forma ta’ obbligu ta’ kwantità fuq 
ix-xerrej fir-rigward tal-prodott marbut. Fejn barra minn hekk, ikun ġie miftiehem 
obbligu li wie ħed ma jikkompetix fir-rigward tal-prodott marbut, dan i żid l-effett 
ta’ esklużjoni possibbli fis-suq tal-prodott marbut. L-irbit jista’ jwassal g ħal inqas 
kompetizzjoni g ħall-klijenti interessati li jixtru l-prodott marbut, i żda mhux il-prodott 
li jorbot. Jekk ma jkunx hemm g ħadd suffiċjenti ta’ klijenti li se jixtru l-prodott 
marbut wa ħdu biex isostnu l-kompetituri tal-forn itur fis-suq marbut, l-irbit jista’ 
jwassal lil dawn il-klijenti biex jiffa ċċjaw prezzijiet og ħla. Jekk il-prodott marbut 
huwa prodott komplementari importanti g ħall-klijenti tal-prodott li jorbot, tnaqqis 
ta’ fornituri alternattivi tal-prodott marbut  u konsegwentement disponibbiltà ridotta 
ta’ dak il-prodott jistg ħu jagħmlu d-dħul unikament fis-suq li jorbot iktar diffi ċli. 
(217) L-irbit jista' jwassal ukoll g ħal prezzijiet li huma ’l f uq mil-livell kompetittiv, 
speċjalment fi tliet sitwazzjonijie t. L-ewwel nett, jekk il-p rodott li jorbot u l-prodott 
marbut jistg ħu jintużaw fi proporzjonijiet varjabbli b ħala inputs g ħal proċess 
ta’ produzzjoni, il-klijenti jistg ħu jirreaġixxu għal żieda fil-prezz tal-prodott li jorbot 
                                                 
58 Sentenza tal-Qorti tal- Ġustizzja fil-Kaw ża C-333/94 P Tetrapak  vs Il-Kummissjoni  [1996] Ġabra 
p. I-5951, punt 37. Ara wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Linji Gwida dwar il-prijoritajiet 
ta' infurzar tal-Kummissj oni fl-applikazzjoni tal-Artik olu 82 tat-Trattat KE g ħal imġiba abbużiva minn 
impriżi dominanti, ĠU C 45, 24.2.2009, p. 7. 
59 Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-201/04 Microsoft  vs Il-Kummissjoni  [2007] 
Ġabra p. II-3601, punti 917, 921 u 922. 
60 Sentenza tal-Qorti ta l-Prim’Istanza fil-Kaw ża T-30/89 Hilti vs Il-Kummissjoni , [1991] Ġabra p. II-1439, 
punt 67. 
 
MT 74   MT billi jżidu d-domanda tag ħhom għall-prodott marbut filwaqt li jnaqqsu d-domanda 
tagħhom għall-prodott li jor bot. Bl-irbit ta ż-żewġ prodotti l-fornitur jista’ jipprova 
jevita din is-sostituzzjoni u b'ri żultat ta' dan ikun jista' j żid il-prezzijiet tieg ħu. It-tieni 
nett, meta l-irbit jag ħti lok għal diskriminazzjoni fil-prezzijiet skont l-u żu li jagħmel 
il-klijent mill-prodott li jorbot, pere żempju l-irbit ta' cartridges tal-linka mal-bejg ħ 
ta' magni tal-iffotokopjar (metering). It-tielet nett, meta fil-ka ż ta' kuntratti g ħal 
żmien twil jew fil-ka ż ta' swieq ta' wara l-bejg ħ ta' tagħmir oriġinali bi żmien twil 
għas-sostituzzjoni, isir diffi ċli għall-klijenti li jikka lkulaw il-konsegwenzi tal-irbit.  
(218) L-irbit huwa e żentat taħt ir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta s-sehem 
mis-suq tal-fornitur, kemm fis-suq tal-pr odott marbut kif ukoll fis-suq tal-prodott li 
jorbot, u s-sehem mis-suq tax-xerrej fis-swieq upstream rilevanti, ma je ċċedux 
it-30 %. Jista’ jkun kombinat ma ' restrizzjonijiet vertikali o ħra, li mhumiex 
restrizzjonijiet fundamentali ta ħt dak ir-Regolament, b ħalma huma obbligi li wie ħed 
ma jikkompetix jew obbligi ta’ kwantità fir- rigward tal-prodott li jorbot, jew xiri 
esklużiv. Il-bqija ta’ din it-t aqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni tal-irbit 
f’każijiet individwali ’l fuq mil-limitu tas-sehem mis-suq. 
(219) Il-po żizzjoni tas-suq tal-fornitur fis-s uq tal-prodott li jor bot hija ovvjament 
ta' importanza ċentrali biex ji ġu vvalutati l-effetti antikompetittivi possibbli. B'mod 
ġenerali, dan it-tip ta' akkordju ikun impos t mill-fornitur. L-importanza tal-fornitur 
fis-suq tal-prodott li jorbot hija r-ra ġuni ewlenija g ħaliex xerrej jista' jsibha diffi ċli li 
jirrifjuta obbligu tal-irbit. 
(220) Il-po żizzjoni tas-suq tal-kompetituri tal-fornit ur fis-suq tal-prodot t li jorbot hija 
importanti g ħall-valutazzjoni tal-poter fis-suq tal-fornitur. Sakemm il-kompetituri 
tiegħu huma numeru żi u b'saħħithom biżżejjed, ma jistg ħu jkunu mistennija l-ebda 
effetti antikompettitivi, billi x-xerrejja jkollhom alternattivi bi żżejjed biex jixtru 
l-prodott li jorbot ming ħajr il-prodott marbut, sakemm fornituri o ħra ma jkunux 
qegħdin japplikaw irbit simili. Barra minn dan, il-barrieri g ħad-dħul fis-suq 
tal-prodott li jorbot huma rilevanti biex ti ġi stabbilita l-po żizzjoni tas-suq tal-fornitur. 
Meta l-irbit ikun ikkombinat ma' obbligu li wie ħed ma jikkompetix fir-rigward 
tal-prodott li jorbot, dan isa ħħaħ konsiderevolment il-po żizzjoni tal-fornitur. 
(221) Il-poter ta’ xiri huwa rilevanti,  billi xerrejja importanti ma jkunux fa ċilment 
imġiegħla jaċċettaw l-irbit ming ħajr ma jiksbu tal-anqas parti mill-effi ċjenzi 
possibbli. L-irbit li mhuwiex ibba żat fuq l-effi ċjenza għalhekk huwa prin ċipalment 
riskju fejn ix-xerrejja ma jkoll homx poter ta’ xiri sinifikanti. 
(222) Fejn ji ġu stabbiliti effetti mhux kompetittivi si nifikanti, tqum il-kwistjoni jekk 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) hum iex sodisfatti. L- obbligi ta' rbit jistg ħu 
jgħinu biex jipprodu ċu effiċjenzi li jirri żultaw minn produzzjoni kon ġunta jew 
distribuzzjoni kon ġunta. Fejn il-prodott marbut mhuwiex prodott mill-fornitur, 
tista' tirriżulta wkoll effi ċjenza mill-fatt li l-fornitur jix tri kwantitajiet kbar tal-prodott 
marbut. Sabiex l-irbit jissodisfa l- kundizzjonijiet tal- Artikolu 101(3), g ħandu, 
madankollu, ji ġi pprovat li mill-anqas parti minn dan it-tnaqqis fl-ispejje ż qed 
tgħaddi għand il-konsumatur, li normalment mhuwiex il-ka ż meta l-bejjieg ħ bl-imnut 
jista’ jikseb, fuq ba żi regolari, forniment tal-istess prodotti jew prodot ti ekwivalenti 
taħt l-istess kundizzjonijiet jew kundizzjonijiet a ħjar minn dawk offerti mill-fornitur 
li japplika l-prattika tal-irbit. Effi ċjenza oħra tista' te żisti fejn l-irbit jg ħin biex 
jassigura ċerta uniformità u standardizzazzjoni tal-kwalità (ara l-paragrafu (107), 
 
MT 75   MT punt (i)). Madankollu, hemm b żonn li jintwera li l-effetti po żittivi ma jistg ħux ikunu 
realizzati daqstant effi ċjentement billi x-xerrej jin ħtieġ li juża jew ibig ħ mill-ġdid 
prodotti li jissodisfaw standa rds ta' kwalità minima, ming ħajr ma jintalab jixtrihom 
mingħand il-fornitur jew xi ħadd maħtur minn dan tal-a ħħar. Ir-rekwi żiti rigward 
standards ta' kwalità minima normalment ma jaqg ħux fl-ambitu tal-Artikolu 101(1). 
Fejn il-fornitur tal-prodott li jorbot jim poni fuq ix-xerrej il -fornituri li ming ħandhom 
ix-xerrej irid jixtri l-prodott marbut, pere żempju min ħabba li l-formulazzjoni 
ta’ standards ta' kwalità minima mhijiex possibbli, dan jista' wkoll ma jaqax fl-ambitu tal-Artikolu 101(1), spe ċjalment fejn il-fornitur tal-prodott li jorbot ma 
jiksibx benefi ċċju (finanzjarju) dirett mill- ħatra tal-fornituri tal-prodott marbut. 
2.10. Restrizzjonijiet fuq il-prezz tal-bejg ħ mill-ġdid 
(223) Kif ġie spjegat fit-Taqsima III.3, l-impo żizzjoni ta’ prezz tal-bejg ħ mill-ġdid (RPM), 
jiġifieri akkordji jew pratti ċi miftiehma li g ħandhom b ħala l-għan dirett jew indirett 
tagħhom l-istabbiliment ta' prezz fiss jew prezz minimu g ħall-bejgħ mill-ġdid jew 
livell ta' prezz fiss jew minimu li g ħandu jiġi rrispettat mix-xerrej, huma trattati b ħala 
restrizzjoni fundamentali. Fejn akkordju  jinkludi RPM, dak l-akkordju huwa pre żunt 
li jirrestrin ġi kompetizzjoni u g ħalhekk li jaqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 101(1). Jo ħloq 
ukoll il-pre żunzjoni li l-akkordju probabbilment m hux se jissodisfa l-kundizzjonijiet 
tal-Artikolu 101(3) u li g ħalhekk l-e żenzjoni ta’ kategorija ma tapplikax. 
Madankollu, l-impri żi għandhom il-possibbiltà li je ċċepixxu difi ża taż effiċjenza taħt 
l-Artikolu 101(3) KE f’ka ż individwali. Huwa d-dmir tal-partijiet li jipprovaw li 
probabbliment se jirri żultaw effi ċjenzi mill-inklu żjoni tal-RPM fl-akkordju tag ħhom 
u juru li l-kundizzjonijiet kollha tal- Artikolu 101(3) huma sodisfatti. Imbag ħad hija 
r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tivvaluta  b'mod effettiv l-effetti negattivi li 
x'aktarx se jkun hemm fuq il-kompetiz zjoni u l-konsumaturi qabel ma tidde ċiedi jekk 
il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) humiex sodisfatti.  
(224) L-RPM tista’ tirrestrin ġi l-kompetizzjoni b’numru ta’ modi. L-ewwel nett, l-RPM 
tista’ tiffa ċilita l-kollu żjoni bejn il-fornituri billi tte jjeb it-trasparenza fil-prezzijiet 
fis-suq u g ħalhekk tag ħmilha eħfef biex ji ġi skopert jekk fornitur qieg ħedx imur lil 
hinn mill-ekwilibriju kollu żiv billi jaqta’  l-prezzijiet tieg ħu. L-RPM timmina wkoll 
l-inċentiv għall-fornitur li jnaqqas il-prezzijiet tieg ħu lid-distributuri tieg ħu, peress li 
l-prezz fiss tal-bejg ħ mill-ġdid jimpedixxih milli jibbenefika minn aktar bejg ħ. Tali 
effett negattiv huwa partikolarment plaw żibbli fejn is-suq ikun vulnerabbli g ħal eżiti 
ta' kollużjoni, pere żempju jekk il-manifatturi jiffurmaw oligopolju kumpatt, u parti 
sinifikanti mis-suq tkun koperta minn akkord ji RPM. It-tieni nett, bl-eliminazzjoni 
tal-kompetizzjoni fuq il-prezz fi ħdan marka, l-RPM tista’ wkoll tiffa ċilita 
l-kollużjoni bejn ix-xerrejja, ji ġifieri fil-livell tad-di stribuzzjoni. Distributuri 
b’saħħithom jew organizzati tajjeb jistg ħu jkunu kapa ċi jisfurzaw jew jikkonvin ċu lil 
wieħed jew aktar mill-fornituri jiffissaw il-prezz tal-bejg ħ mill-ġdid tagħhom u 
għalhekk jgħinuhom jil ħqu jew jistabbilizzaw ekwilibriju kollu żiv. It-telf li jirri żulta 
fil-kompetizzjoni fuq il-prezz jidher spe ċjalment problematiku meta l-RPM tkun 
ispirata mix-xerrejja, li l-interessi orizzontali kollettivi tag ħhom jistg ħu jkunu 
mistennija li ja ħdmu b’mod negattiv g ħall-konsumaturi. It-tielet nett, l-RPM tista’ 
b’mod aktar ġenerali tnaqqas il-kompetizzjoni bejn il-manifatturi u/jew bejn 
il-bejjigħa bl-imnut, b’mod partikolari meta l-manifatturi ju żaw l-istess distributuri 
sabiex jiddistribwixxu l-prodotti tag ħhom u l-RPM tkun applikata minnhom kollha 
jew mill-bi ċċa kbira minnhom. Ir-raba’  nett, l-effett immedj at tal-RPM se jkun li 
d-distributuri kollha jew u ħud minnhom ma jit ħallewx inaqqsu l-prezz tal-bejg ħ 
 
MT 76   MT tagħhom għal dik il-marka partikolari. Fi kliem ie ħor, l-effett dirett tal-RPM hu żieda 
fil-prezz. Il- ħames nett, l-RPM tista’ tnaqqas il-pressjoni fuq il-mar ġini 
tal-manifattur, b’mod partikolari fejn il -manifattur jkollu problema ta’ impenn, 
jiġifieri fejn ikollu interess sabiex inaqqas il-prezz g ħad-distributuri sussegwenti. 
F’sitwazzjoni b ħal din, il-manifattur jista’ jippreferi li jaqbel mal-RPM, biex jg ħinu 
jidħol għal impenn li l-prezz ma jitnaqqasx g ħal distributuri sussegwenti u sabiex 
inaqqas il-pressjoni fuq il-mar ġini tiegħu stess. Is-sitt nett, l-RPM jista' ji ġi 
implimentat minn manifattur bil-pot er fis-suq li jeskludi rivali i żgħar minnu. I ż-żieda 
fil-marġni li l-RPM jista' joffri lid-distributuri, tista' t ħajjar lil dawn tal-a ħħar 
jiffavorixxu d-ditta partikolari fuq ditti rivali meta jkunu qeg ħdin jagħtu pariri 
lill-klijenti tag ħhom, anke jekk tali pariri ma jkunux fl-interess ta' dawn il-klijenti, 
jew li tabil ħaqq ma jbig ħux dawn id-ditti rivali. Fl-a ħħar nett, l-RPM tista’ tnaqqas 
id-dinami żmu u l-innovazzjoni fil-livell tad-distribuzzjoni.  Billi timpedixxi 
l-kompetizzjoni fil-prezz bejn distributuri differenti, l-RPM tista’ timpedixxi lil 
bejjiegħa bl-imnut aktar effi ċjenti milli jid ħlu fis-suq jew milli jiksbu skala 
suffiċjenti bi prezzijiet ba xxi. Tista’ wkoll timpedixxi jew tfixkel id-d ħul u 
l-espansjoni ta’ formati ta’ distribuzzjoni bba żati fuq prezzijiet baxxi, b ħal dawk li 
jiskontaw il-prezzijiet. 
(225) Madankollu, l-RPM tista’ mhux biss tirrestrin ġi l-kompetizzjoni i żda tista’ wkoll, 
b’mod partikolari meta tkun immexxija mill-fornituri, twassal g ħal effiċjenzi, li ji ġu 
vvalutati skont l-Artikolu 101(3). B’mod partikolari, fejn manifattur jintrodu ċi 
prodott ġdid, l-RPM tista' tkun ta' g ħajnuna matul il-perjodu introduttorju meta 
d-domanda tkun qieg ħda tikber, biex t ħajjar lid-distribut uri jikkunsidraw a ħjar 
l-interess tal-manifattur li jippromw ovi l-prodott. L-RPM tista’ tipprovdi 
lid-distributuri bil-mezzi sabiex i żidu l-isforzi g ħall-bejgħ u jekk id-distributuri f’dan 
is-suq ikunu ta ħt pressjoni kompetittiva, dan jista’ jwassalhom sabiex jespandu 
d-domanda globali g ħall-prodott u jag ħmlu suċċess mit-tnedija tal-prodott, anke 
għall-benefi ċċju tal-konsumaturi.61 B’mod simili, prezzijiet fissi g ħall-bejgħ 
mill-ġdid, u mhux biss prezzijiet massimi g ħall-bejgħ mill-ġdid, jistg ħu jkunu 
meħtieġa sabiex ti ġi organizzata, f’sistema ta ’ franchising jew sistema 
ta’ distribuzzjoni simili li tapplika form at uniformi ta’ distribuzzjoni, kampanja 
koordinata ta’ prezzijiet baxxi g ħal żmien qasir (2 sa 6 ġimgħat fil-biċċa l-kbira 
tal-każijiet) li tkun ta’ benefi ċċju anke g ħall-konsumaturi. F'xi sitwazzjonijiet, 
il-marġni żejjed provdut mill-RPM jista’ jippermetti lill-bejjieg ħa bl-imnut jipprovdu 
servizzi (addizzjonali) ta' qabel il-bejg ħ, b'mod partikolari fil-ka ż ta’ prodotti 
ta' esperjenza jew ku mplessi. Jekk ikun hemm bi żżejjed klijenti li jie ħdu vantaġġ 
minn tali servizzi biex jag ħmlu l-għażla tagħhom iżda mbagħad jixtru bi prezzijiet 
irħas mingħand bejjieg ħa bl-imnut li ma jipprovdux servizzi b ħal dawn (u b'hekk ma 
jħallsux dawn l-ispejje ż), il-bejjieg ħa bl-imnut li joffru livell ta' servizz g ħoli jistgħu 
jnaqqsu jew jeliminaw dawn is-servizzi li j żidu d-domanda g ħall-prodott tal-fornitur. 
L-RPM jista' jg ħin biex jimpedixxi dan it-tip ta’ “free-riding” fil-livell tad-
distribuzzjoni. B ħala parti mill-prova li l-kundizzjonijie t kollha tal-Artikolu 101(3) 
huma sodisfatti, il-parti jiet iridu juru b'mod konvin ċenti li l-akkordju dwar l-RPM hu 
mistenni li mhux biss jipprovdi l-mezzi i żda wkoll l-in ċentivi biex jing ħeleb 
il-“free-riding” li jista' jse ħħ bejn il-bejjieg ħa bl-imnut ta' dawn  is-servizz u li 
is-servizzi ta' qabel il-bejg ħ huma ta’ benefi ċċju globali g ħall-konsumaturi. 
                                                 
61 Dan jippre żumi li mhuwiex prattiku g ħall-fornitur li jimponi fuq ix-xe rrejja kollha permezz ta' kuntratt 
rekwiżiti ta' promozzjoni effettivi, ara wk oll il-paragrafu 107, punt (a). 
 
MT 77   MT (226) Il-prattika ta' rakkomandazzjoni ta’ prezz tal-bejg ħ mill-ġdid lil bejjieg ħ mill-ġdid 
jew li l-bejjieg ħ mill-ġdid ikun me ħtieġ li jirrispetta prezz tal-bejg ħ mill-ġdid 
massimu hija koperta mir-Regolament ta’ E żenzjoni ta’ Kategorija meta s-sehem 
mis-suq ta’ kull wa ħda mill-partijiet fl-akkordju ma jkunx jaqbe ż il-limitu tat-30 %, 
sakemm din ma tkunx tammonta g ħal prezz tal-bejg ħ minimu jew fiss b’ri żultat 
ta' pressjoni minn kwalunkwe wa ħda mill-partijiet jew in ċentivi offruti minnhom. 
Il-bqija ta’ di n it-taqsima tipprovdi gwida g ħall-valutazzjoni tal-prezzijiet massimi 
jew rakkomandati ’l fuq mil-limitu tas-sehem mis-suq u g ħal każijiet ta' rtirar 
tal-eżenzjoni ta’ kategorija. 
(227) Ir-riskju possibbli g ħall-kompetizzjoni ta’ prezzijiet massimi u rakkomandati hu li 
dawn se ja ħdmu bħala punt fokali g ħall-bejjieg ħa mill-ġdid u jistg ħu jkunu segwiti 
mill-biċċa l-kbira minnhom jew minnhom kollha u /jew li l-prezzijiet massimi jew 
rakkomandati jistg ħu jnaqqsu l-kompetizzjoni jew jiffa ċilitaw il-kollu żjoni bejn 
il-fornituri. 
(228) Fattur importanti g ħall-valutazzjoni tal-effetti antikompetittivi possibbli ta' prezzijiet 
tal-bejgħ mill-ġdid massimi jew rakkomandati huwa l-po żizzjoni fis-suq tal-fornitur. 
Iktar ma tkun b'sa ħħitha l-pożizzjoni fis-suq tal-fo rnitur, iktar ikun g ħoli r-riskju li 
prezz tal-bejg ħ mill-ġdid massimu jew prezz tal-bejg ħ mill-ġdid rakkomandat 
iwassal g ħal applikazzjoni iktar jew inqas uniformi ta' dak il-livell ta' prezz 
mill-bejjieg ħa mill-ġdid, minħabba li jkunu jistg ħu jużawh bħala punt fokali. Jistg ħu 
jsibuha diffi ċli li jiddevjaw minn dak li huma ji dhrilhom li huwa l- prezz tal-bejg ħ 
mill-ġdid preferut propost minn fornitu r daqstant importanti fis-suq.  
(229) Fejn ji ġu stabbiliti effetti antikom petittivi sinifikanti g ħall-prezzijiet tal-bejg ħ 
mill-ġdid massimi jew rakkomandati, tqum il-kwistjoni ta’ e żenzjoni possibbli ta ħt 
l-Artikolu 101(3). G ħall-prezzijiet tal-bejg ħ mill-ġdid massimi, l-effi ċjenza deskritta 
fil-paragrafu 107, punt (f) (evitar ta’ mar ġinalizzazzjoni doppja), tista’ tkun 
partikolarment rilevanti. Prezz tal-bejg ħ mill-ġdid massimu jista' wkoll jg ħin biex 
jiżgura li l-marka kkon ċernata tikkompeti b’aktar sa ħħa ma' marki o ħra, inklużi 
prodotti tal-marka proprja, imqa ssma mill-istess distributur.