Introduzzjoni

Moħbija mill-perspettiva pubblika minħabba n-natura opaka tal-attivitajiet tagħha, il-kriminalità organizzata hija theddida sinifikanti għaċ-ċittadini Ewropej, għan-negozji, għall-istituzzjonijiet tal-istat kif ukoll għall-ekonomija kollha kemm hi. Kif enfasizzat fl-aħħar Valutazzjoni tal-Unjoni Ewropea dwar it-Theddida mill-Kriminalità Serja u Organizzata (European Union Serious and Organised Crime Threat Assessment, 2021 EU SOCTA), fl-Istati Membri kollha jeżistu gruppi kriminali organizzati. Ix-xenarju tal-kriminalità organizzata huwa kkaratterizzat minn ambjent f’network li fih il-kooperazzjoni bejn il-kriminali hija fluwida, sistematika u mmexxija minn punt fokali orjentat lejn il-profitt. Il-gruppi tal-kriminalità organizzata jużaw il-profitti illegali kbar tagħhom biex jinfiltraw l-ekonomija leċita u l-istituzzjonijiet pubbliċi, inkluż permezz tal-korruzzjoni, li jdgħajfu l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali u jdgħajfu d-dritt tan-nies għas-sikurezza kif ukoll il-fiduċja tagħhom fl-awtoritajiet pubbliċi. Id-dħul kriminali fid-disa’ swieq kriminali ewlenin fl-Unjoni Ewropea ammonta għal EUR 139 biljun fl-2019, li jikkorrispondi għal 1 % tal-Prodott Domestiku Gross tal-Unjoni. Kif enfasizzat fl-Istrateġija tal-Unjoni tas-Sigurtà, l-azzjoni meħuda fil-livell tal-UE biex tappoġġa lill-Istati Membri fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata trid titkompla u tissaħħaħ.

Il-kumplessità tal-mudell kummerċjali tal-gruppi tal-kriminalità organizzata kienet, b’mod partikolari, esposta fl-2020 fl-investigazzjoni konġunta, immexxija mill-awtoritajiet Franċiżi u Olandiżi bl-appoġġ tal-Europol u tal-Eurojust, biex iżarmaw l-EncroChat, network tat-telefown kriptat użat ħafna min-networks kriminali. Il-każ EncroChat sa issa wassal għal aktar minn 1,800 arrest u aktar minn 1,500 investigazzjoni ġdida. Barra minn hekk, hija wriet il-punt sa fejn il-gruppi tal-kriminalità organizzata joperaw b’mod transnazzjonali u online fis-swieq kriminali kollha f’ambjent f’network, bl-użu ta’ modi operandi dejjem aktar sofistikati u ta’ teknoloġiji ġodda. F’Marzu 2021, operazzjoni konġunta oħra wara l-intrużjoni abbużiva ta’ Sky ECC, network kriptat li fih kienu emigraw ħafna utenti preċedenti ta’ EncroChat, wasslet għall-prevenzjoni ta’ aktar minn 70 inċident vjolenti, il-qbid ta’ aktar minn 28 tunnellata ta’ sustanzi ta’ droga u l-arrest ta’ aktar minn 80 suspettat involut fil-kriminalità organizzata u t-traffikar tad-drogi fil-Belġju u fin-Netherlands. Tnedew aktar minn 400 investigazzjoni ġdida kontra gruppi tal-kriminalità organizzata b’riskju għoli.

L-użu tal-vjolenza minn kriminali involuti fil-kriminalità organizzata qed jiżdied fl-UE, kif ukoll it-theddida minn inċidenti vjolenti minħabba l-użu frekwenti ta’ armi tan-nar jew ta’ splussivi fi spazji pubbliċi. L-aġilità li biha l-gruppi tal-kriminalità organizzata jadattaw u jisfruttaw il-bidliet fl-ambjent li joperaw fih, ġiet ikkonfermata matul il-pandemija tal-COVID-19. Il-gruppi kriminali sfruttaw il-pandemija biex jespandu l-attivitajiet tal-kriminalità online u biex jinvolvu ruħhom fi frodi inkluż fi prodotti mediċinali ffalsifikati. Id-domanda għolja sostnuta għat-tilqim tal-Covid-19 twassal għal insegwiment attraenti għall-kriminali li jfittxu li jinvolvu ruħhom fil-produzzjoni u l-provvista ta’ vaċċini ffalsifikati jew fi skemi ta’ frodi mmirati lejn individwi jew awtoritajiet pubbliċi. Sa issa l-gvernijiet tal-UE identifikaw tentattivi ta’ ingann u ta’ offerti foloz minn frodaturi li ppruvaw ibigħu aktar minn 1,1 biljun doża ta’ tilqim għal prezz totali ta’ aktar minn EUR 15,4 biljun. Il-kriżi ekonomika li rriżultat mill-pandemija żżid ir-riskji tal-attivitajiet tal-kriminalità organizzata u li dawn ikomplu jinfiltraw is-soċjetà u l-ekonomija.

It-theddid transnazzjonali u l-modi operandi li qed jevolvu tal-gruppi tal-kriminalità organizzata li joperaw offline u online jirrikjedu rispons ikkoordinat, aktar immirat u adattat. Filwaqt li l-awtoritajiet nazzjonali li joperaw fuq il-post huma fuq quddiem nett fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, l-azzjoni fil-livell tal-Unjoni u s-sħubijiet globali huma ta’ importanza kbira biex jiżguraw kooperazzjoni effettiva kif ukoll skambju ta’ informazzjoni u għarfien fost l-awtoritajiet nazzjonali, appoġġati minn qafas komuni tal-liġi kriminali u mezzi finanzjarji effettivi. Barra minn hekk, il-Kriminalità Organizzata hija emblematika tar-rabta bejn is-sigurtà interna u esterna. L-involviment internazzjonali fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, inklużi passi ulterjuri biex jiġu żviluppati sħubijiet u kooperazzjoni ma’ pajjiżi fil-viċinat immedjat u lil hinn minnu, huwa meħtieġ biex tiġi indirizzata din l-isfida transnazzjonali.

Kemm il-Parlament Ewropew kif ukoll il-Kunsill saħqu li l-kriminalità organizzata tikkawża ħsara enormi u enfasizzaw l-importanza ta’ azzjoni qawwija min-naħa tal-UE biex tiġġieled kull forma ta’ attività kriminali organizzata.

Din l-Istrateġija tibni fuq il-kisbiet tal-passat, tidentifika linji ta’ ħidma ta’ prijorità biex tipproteġi aħjar liċ-ċittadini u lill-ekonomija minn gruppi ta’ kriminalità organizzata u tressaq azzjonijiet konkreti fuq terminu medju u fit-tul, li se jiġu żviluppati b’rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali. Hija tikkostitwixxi l-ewwel Strateġija ddedikata dwar il-kriminalità organizzata mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona.

1.It-tisħiħ tal-infurzar tal-liġi u l-kooperazzjoni ġudizzjarja

Il-kriminalità organizzata tal-lum hija intrapriża internazzjonali. 65 % tal-gruppi kriminali attivi fl-Istati Membri tal-UE huma magħmula minn membri ta’ nazzjonalitajiet multipli. Ir-rotot tat-trasport ta’ drogi, armi tan-nar jew prodotti ffalsifikati huma mifruxa tul il-kontinenti kollha permezz ta’ katina tal-provvista globali. Il-gruppi mobbli tal-kriminalità organizzata involuti fil-kriminalità organizzata tal-proprjetà jaqsmu mingħajr dewmien minn ġurisdizzjoni għal oħra biex iwettqu r-reati tagħhom. Billi joperaw f’ġurisdizzjonijiet differenti, il-gruppi kriminali jevitaw li jiġu identifikati u jisfruttaw id-differenzi tal-liġijiet nazzjonali applikabbli.

1.1.Skambju bla xkiel tal-informazzjoni u aċċess f’waqtu għaliha

F’żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, li fiha ma jkunx hemm kontrolli fil-fruntieri interni, jista’ jiġi żgurat livell għoli ta’ sigurtà permezz ta’ kooperazzjoni robusta tal-pulizija u dik ġudizzjarja madwar l-Istati Membri. L-aċċess f’waqtu għall-informazzjoni, b’rispett sħiħ għad-drittijiet fundamentali u b’mod partikolari l-protezzjoni tad-data, huwa essenzjali għall-ġlieda kontra l-forom kollha ta’ kriminalità organizzata. L-Unjoni Ewropea pprovdiet lill-infurzar tal-liġi b’firxa wiesgħa ta’ għodod biex jiġi ffaċilitat l-iskambju ta’ informazzjoni li wera li huwa kruċjali biex jinkixfu l-attivitajiet u n-networks kriminali.

Is-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen (SIS) ippermettiet lill-uffiċjali l-aktar esposti li jidentifikaw u jillokalizzaw mingħajr dewmien persuni u oġġetti involuti fil-kriminalità organizzata u biex jieħdu azzjoni kif xieraq. L-informazzjoni f’din il-bażi tad-data kondiviża tista’ tgħin lill-uffiċjali jarrestaw persuna, jissekwestraw oġġett jew jistabbilixxu l-movimenti ta’ vjaġġar ta’ persuni involuti f’investigazzjoni. Fl-2020 biss, saru kwazi erba’ biljun tfittxija fis-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen li rriżultaw f’aktar minn 200,000 hit. Ir-rieżami tal-2018 tal-qafas tas-SIS saħħaħ b’mod konsiderevoli l-funzjonalitajiet tas-sistema u introduċa għadd ta’ għodod ġodda, li jippermettu lill-awtoritajiet nazzjonali jdaħħlu allerti dwar persuni f’riskju ta’ ħtif jew traffikar ta’ bnedmin jew jitolbu kontrolli ta’ investigazzjoni ta’ persuni suspettati. Ir-riforma tagħti wkoll aċċess lill-Europol għall-allerti tas-SIS u għall-iskambju ta’ informazzjoni supplimentari u tagħmel użu aktar effettiv ta’ data bijometrika, billi tintroduċi l-possibbiltà li jintużaw immaġnijiet tal-wiċċ għal finijiet ta’ identifikazzjoni u li jiġu inklużi profili tad-DNA biex tiġi ffaċilitata l-identifikazzjoni ta’ persuni neqsin. L-implimentazzjoni ta’ dawn in-novitajiet miexja ’l quddiem b’ritmu mgħaġġel sabiex is-sistema l-ġdida tkun kompletament operattiva sa tmiem l-2021, bl-atti ta’ implimentazzjoni u d-dokumentazzjoni teknika kkompletati, bil-ħidma fl-iżvilupp tekniku tas-SIS għaddejja sew u bl-ewwel passi meħuda biex jiġi żviluppat manwal tas-SIS u attivitajiet ta’ taħriġ għall-utenti tas-SIS.

Il-potenzjal tas-SIS fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata se jkompli jissaħħaħ permezz tal-qafas il-ġdid għall-interoperabbiltà bejn is-sistemi ta’ informazzjoni tal-UE fil-qasam tal-ġustizzja u l-affarijiet interni. Huwa kruċjali li l-isforzi kollha jiġu ddedikati biex tinkiseb interoperabbiltà sħiħa sa tmiem l-2023. Dan se jiffaċilita l-aċċess tal-infurzar tal-liġi għal informazzjoni rilevanti fis-sistemi ta’ informazzjoni ċentralizzati tal-UE u jippermetti d-detezzjoni ta’ identitajiet multipli, essenzjali fil-ġlieda kontra l-frodi tal-identità li spiss tintuża mill-kriminali biex iwettqu reati jew jaħarbu mill-ġustizzja. Fil-qafas tal-interoperabbiltà, qed tiġi żviluppata funzjonalità ta’ detettur ta’ identitajiet multipli li, billi tivverifika d-data fost dawn is-sistemi, se tgħin biex jiġi indirizzat b’mod effettiv l-użu frodulenti tal-identitajiet.

L-investigaturi li jaħdmu b’mod iżolat fi Stat Membru wieħed ta’ spiss ma jkunux jistgħu jistabbilixxu l-involviment ta’ grupp tal-kriminalità organizzata wara reat speċifiku. Il-qafas ta’ Prüm tal-2008 jippermetti lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, matul l-investigazzjonijiet tagħhom, li jfittxu d-DNA u l-marki tas-swaba’ fil-bażijiet tad-data ta’ Stati Membri oħra fuq bażi ta’ hit-no-hit permezz ta’ konnessjonijiet bilaterali, u li jfittxu data tar-reġistrazzjoni tal-vetturi. Filwaqt li l-qafas ta’ Prüm wera li huwa strumentali biex jissolvew ħafna reati fl-Ewropa, in-natura deċentralizzata tiegħu wasslet biex ħafna konnessjonijiet bilaterali bejn il-bażijiet tad-data nazzjonali tal-Istati Membri ma ġewx stabbiliti minħabba l-kumplessità teknika u r-riżorsi finanzjarji u umani importanti involuti. Barra minn hekk, l-awtoritajiet jistgħu jieħdu ġimgħat jew saħansitra xhur biex jikkondividu d-data personali wara hit. Biex ittejjeb l-effiċjenza tal-investigazzjonijiet kriminali u ssaħħaħ l-iskambju awtomatizzat ta’ informazzjoni dwar il-kriminali, il-Kummissjoni se tipproponi li timmodernizza l-qafas ta’ Prüm biex tindirizza l-ħtiġijiet operazzjonali tal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, f’konformità mad-drittijiet fundamentali u r-rekwiżiti tan-neċessità u tal-proporzjonalità, u biex tallinja d-dispożizzjonijiet dwar il-protezzjoni tad-data mad-Direttiva dwar l-Infurzar tal-Liġi. Il-Kummissjoni qed tesplora għażliet biex tiżgura l-konnessjoni ta’ bażijiet ta’ data rilevanti bejn l-Istati Membri kollha u biex tħaffef l-iskambju ta’ informazzjoni wara hit. Il-Kummissjoni qed tivvaluta wkoll il-ħtieġa li jiġu skambjati kategoriji ta’ data addizzjonali rilevanti għall-investigazzjonijiet kriminali, bħal immaġnijiet tal-wiċċ, liċenzji tas-sewqan, rekords tal-pulizija u ballistiċi, taħt il-qafas ta’ Prüm, u li l-Europol jiżdied bħala sieħeb ġdid f’dan il-qafas.

Minħabba d-dimensjoni transfruntiera u internazzjonali tal-kriminalità organizzata, l-informazzjoni dwar l-ivvjaġġar hija essenzjali biex jiġu identifikati vjaġġaturi b’riskju għoli li b’mod ieħor ma jkunux magħrufa mill-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u biex jiġu stabbiliti rabtiet bejn il-membri ta’ gruppi kriminali. L-ipproċessar tad-data tar-Reġistru tal-Ismijiet tal-Passiġġieri (PNR) jassisti lill-awtoritajiet rilevanti fl-identifikazzjoni ta’ persuni involuti f’attivitajiet kriminali mwettqa minn gruppi organizzati. Sabiex jiġi żgurat li din l-għodda tintuża fil-potenzjal sħiħ tagħha, il-Kummissjoni se tkompli timmonitorja l-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tad-Direttiva dwar ir-Reġistru tal-Ismijiet tal-Passiġġieri u tappoġġa l-kooperazzjoni u l-iskambju tad-data tal-PNR bejn l-Istati Membri, b’mod partikolari bl-iskambju tal-aħjar prattiki, it-taħriġ u l-iżvilupp tal-kapaċitajiet meħtieġa. L-Informazzjoni Antiċipata dwar il-Passiġġieri (API), id-data bijografika tal-passiġġieri miġbura mit-trasportaturi bl-ajru matul iċ-check-in, hija ta’ valur daqstant ieħor, anki minħabba l-komplementarjetà tagħha mad-data tar-Reġistru tal-Ismijiet tal-Passiġġieri. Reviżjoni tal-qafas legali attwali tippermetti varjetà ta’ titjib, b’mod partikolari dwar il-preċiżjoni tad-data u l-kompletezza tad-data. Aktar importanti minn hekk, il-Kummissjoni se tanalizza l-użu potenzjali tad-data tal-API biex tfittex b’mod sistematiku d-data tal-Europol għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u possibbilment testendi l-użu tagħha għall-movimenti intra-Schengen u għat-trasportaturi u l-kowċis tat-trasport fuq l-ilma. B’dan l-objettiv, il-Kummissjoni se tagħmel proposta biex tirrevedi d-Direttiva dwar l-Informazzjoni Avvanzata dwar il-Passiġġieri fl-ewwel nofs tal-2022, abbażi ta’ Valutazzjoni tal-Impatt li fiha l-għażliet ta’ hawn fuq u l-impatti tagħha se jiġu esplorati aktar.

1.2.Oqfsa ta’ kooperazzjoni avvanzata

Il-partijiet ewlenin tal-kooperazzjoni fl-infurzar tal-liġi madwar l-UE huma bbażati fuq il-Konvenzjoni tal-1990 li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen. Dan il-pedament huwa kkomplementat minn strumenti oħra tal-UE, bħalma huma d-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2006/960/ĠAI dwar is-simplifikazzjoni tal-iskambju ta’ informazzjoni u intelligence bejn l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tal-Istati Membri tal-UE, kif ukoll il-kapitoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2008/615/ĠAI tat-23 ta’ Ġunju 2008 dwar it-titjib tal-kooperazzjoni transkonfinali, b’mod partikolari fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u l-kriminalità transkonfinali (id-Deċiżjoni ta’ Prüm).

L-Istati Membri kkomplementaw dan il-qafas b’sett kumpless ta’ ftehimiet bilaterali u multilaterali. B’konsegwenza ta’ dan, il-livell ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri mhuwiex uniformi, u dan joħloq ostakli operazzjonali li jipprevjenu l-kooperazzjoni transfruntiera effettiva.