Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar mekkaniżmu sabiex jiġu solvuti ostakli legali u amministrattivi f’kuntest transfruntier”

(COM(2018) 373 final — 2018/0198 (COD))

(2018/C 440/20)

Relatur: Etele BARÁTH

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 11.6.2018 Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 19/06/2018 Bażi legali Artikoli 175 u 304 tat-TFUE Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 7.9.2018 Adottata fil-plenarja 19.9.2018 Sessjoni plenarja Nru 537 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 195/1/3

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ l-Proposta għal Regolament imressqa mill-Kummissjoni Ewropea, dwar mekkaniżmu sabiex jiġu solvuti ostakli legali u amministrattivi f’kuntest transfruntier (minn hawn ’il quddiem il-“mekkaniżmu”). Fil-fehma tal-KESE, il-proposta tirrifletti approċċ ġdid u tista’ ssaħħaħ l-opportunitajiet ta’ kooperazzjoni bbażata fuq is-sussidjarjetà bejn id-diversi Stati Membri u tikkontribwixxi għal żvilupp soċjoekonomiku sostenibbli u aktar bilanċjat fir-reġjuni tal-fruntiera u għat-tkabbir tal-PDG tal-Unjoni Ewropea.

1.2. Il-KESE jqis li l-argument tal-proposta huwa fondat, minħabba li għalkemm bħalissa jeżistu għadd ta’ strumenti istituzzjonali li jappoġġjaw lil dawn it-territorji (b’mod partikolari Interreg u r-REKT), dawn m’għandhomx is-setgħat meħtieġa biex jieħdu dawn il-miżuri legali.

1.3. Il-KESE huwa tal-fehma li l-implimentazzjoni tal-abbozz ta’ regolament jista’ jikkontribwixxi għall-eliminazzjoni tal-ostakli storiċi, għat-tixrid tal-karatteristiċi Ewropej ta’ kuljum u għat-tisħiħ tas-sentiment ta’ ċittadinanza Ewropea.

1.4. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tiċċara l-kwistjonijiet kollha li joħolqu inċertezza legali, sabiex il-proċess, meqjus bħala wieħed kumpless u fil-biċċa l-kbira akkumpanjat minn salvagwardji eċċessivi, ma jkunx ta’ deterrent għall-utenti potenzjali ta’ din il-leġislazzjoni. Huwa essenzjali li jiġi stabbilit b’mod ċar il-mod kif żewġ Stati Membri ġirien jiġu mħeġġa jikkooperaw meta l-ideat tagħhom dwar l-abbozz ivarjaw jew meta l-approċċi tagħhom inġenerali jkunu differenti minn ta’ xulxin.

1.5. Il-KESE jinsisti fuq l-importanza li l-applikazzjoni korretta tar-regolament tiġi mmonitorjata kontinwament peress li r-regolament ma jirregolax is-soluzzjonijiet, iżda l-proċess innifsu, u jista’ joffri qafas għal għadd kbir ta’ opportunitajiet ta’ kooperazzjoni.

1.6. Il-vantaġġ tal-abbozz ta’ regolament huwa li jarmonizza aktar milli jistandardizza, u għalhekk id-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tiegħu hija element importanti tal-applikabbiltà tiegħu (ara l-punt 2.7.4).

1.7. Barra minn hekk, il-Proposta għal Regolament tibbaża fuq il-prinċipju li biex tiġi solvuta problema partikolari, is-soluzzjoni hija li wieħed japplika l-leġislazzjoni fis-seħħ fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Madankollu, f’ħafna każijiet, dan l-approċċ mhuwiex possibbli: jista’ jkun li la fuq naħa u lanqas fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera ma teżisti leġislazzjoni li tista’ tgħin biex tissolva problema partikolari; allura s-soluzzjoni tista’ tkun imnebbħa minn mudell ta’ pajjiż terz. Ikun tajjeb li jiġi propost mekkaniżmu biex jindirizza każ bħal dan.

1.8. Il-KESE jilqa’ l-koordinazzjoni stabbilita mill-Kummissjoni Ewropea, u qed jistenna li l-punti ta’ koordinazzjoni transfruntiera jxerrdu l-“prattiki tajba” l-antiki (programmi transfruntiera, eċċ.) u jagħtu sens ta’ territorju lill-inizjattivi (pereżempju, koerenza mal-istrateġiji makroreġjonali integrati ta’ żvilupp urban). Għal dan il-għan, il-Kumitat jirrakkomanda li jintużaw mill-għarfien espert u l-kapaċità ta’ koordinazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (ara l-punt 2.14.2).

1.9. L-abbozz ta’ regolament jista’ jgħin biex tkompli tissaħħaħ amministrazzjoni pubblika Ewropea innovattiva u responsabbli, iżda l-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li jiġi impost obbligu ta’ informazzjoni lill-partijiet ikkonċernati sabiex jiġu enfasizzati l-possibbiltajiet ta’ kooperazzjoni transfruntiera, u jipproponi li l-parteċipazzjoni fil-proċess tiġi ffaċilitata permezz tal-mezzi offruti mill-gvern elettroniku u li din il-parteċipazzjoni ssir aktar attraenti.

1.10. Il-KESE jirrakkomanda li tingħata attenzjoni għall-iżbilanċ sinifikanti li jista’ jkun hemm bejn l-oriġinaturi potenzjali, li għandhom jiġu kkumpensati billi mill-bidu nett jiġu pprovduti appoġġ li jiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-iżjed imsieħba żvantaġġati.

1.11. Fir-rigward ta’ inizjattivi u prattiki legali transfruntiera, huwa importanti li tiġi evitata kull possibbiltà ta’ rigressjoni. Għandha tingħata attenzjoni partikolari biex jiġi żgurat li l-ebda waħda mill-partijiet ma tkun penalizzata jew iġġarrab dannu li jirriżultaw mill-kooperazzjoni.

2. Kummenti ġenerali

2.1. Il-KESE jilqa’ l-inizjattivi mmirati li għandhom l-għan li jeliminaw l-ostakli tas-suq uniku u li jikkontribwixxu għall-kisba tal-erba’ libertajiet fundamentali tiegħu ( 1 ) . Il-KESE jqis li l-proposta dwar il-ħolqien ta’ mekkaniżmu transfruntier, li jirrifletti l-ħidma effettiva tal-Presidenza Lussemburgiża, hija pass ieħor f’din id-direzzjoni.

2.2. L-Unjoni Ewropea għandha 40 reġjun mal-fruntieri interni fuq l-art, li jkopru 40 % tat-territorju tagħha u jirrappreżentaw kważi 30 % tal-popolazzjoni tagħha. 1,3 miljun persuna jaqsmu l-fruntiera kuljum biex imorru għax-xogħol ( 2 )

2.3. Dan il-qsim tal-fruntieri jista’ joħloq diffikultajiet mil-lat tal-impjieg, tal-kura tas-saħħa mtejba, tal-użu tas-servizzi proposti mill-istituzzjonijiet statali u tal-provvediment ta’ servizzi ta’ emerġenza. In-nuqqas ta’ rikonoxximent tas-sistemi tat-taxxa, tad-dritt għall-pensjoni u ta’ drittijiet u standards oħra, kif ukoll in-nuqqas ta’ servizzi ta’ emerġenza komuni, jistgħu joħolqu problemi serji. Il-parti l-kbira tal-ostakli li fadal ġejjin minn leġislazzjonijiet nazzjonali differenti fuq iż-żewġ naħat tal-fruntiera, proċeduri amministrattivi inkompatibbli, jew sempliċement in-nuqqas ta’ ppjanar territorjali komuni ( 3 )

2.4. Madankollu, b’mod ġenerali, ir-reġjuni tal-fruntiera ġeneralment ikollhom prestazzjoni ekonomika inqas tajba mir-reġjuni l-oħra fl-istess Stat Membru. L-aċċess għas-servizzi pubbliċi bħal sptarijiet u universitajiet ġeneralment huwa inqas faċli fir-reġjuni tal-fruntiera. L-individwi, in-negozji, u l-gvernijiet fir-reġjuni tal-fruntiera għandhom diffikultajiet partikolari meta jiġu biex jipproċedu bejn żewġ sistemi amministrattivi u legali differenti. Riċerkaturi tal-Istitut Tekniku ta’ Milan urew li l-eliminazzjoni tal-ostakli amministrattivi attwali tgħin biex il-PDG tal-UE jiżdied b’madwar 8 % ( 4 )

2.5. Minħabba d-dimensjoni soċjali ta’ din l-isfida, il-KESE jqis li huwa partikolarment importanti li jiġu stabbiliti mekkaniżmi li, peress li jneħħu l-ostakli amministrattivi, jippermettu liċ-ċittadini jagħżlu l-impjieg tagħhom liberament u jappoġġjaw l-iżvilupp tal-infrastrutturi u tas-servizzi ta’ interess ġenerali.

2.6. Anke mill-aspett ekonomiku, ta’ min ifaħħar l-approċċ adottat mill-proposta, jiġifieri li jkompli jonqos il-piż amministrattiv fl-interess kemm tal-impjegaturi kif ukoll tal-impjegati.

2.7. Minħabba s-sitwazzjoni periferika tagħhom, iż-żoni tal-fruntiera spiss huma ekonomikament kif ukoll soċjalment żvantaġġati ( 5 ) . Inizjattiva bħal din tista’ tikkontribwixxi b’mod utli għat-tisħiħ tal-koeżjoni territorjali, li għandha l-għan li tiżgura l-iżvilupp armonjuż tat-territorji kollha, u tippermetti lill-abitanti tagħhom jagħmlu l-aħjar użu mill-assi reġjonali. B’mod konformi mat-Trattat ta’ Lisbona ( 6 ) , il-KESE jemmen li din it-tip ta’ diversità tista’ tinbidel f’vantaġġ li jikkontribwixxi għall-iżvilupp sostenibbli tal-UE kollha.

2.7.1. Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma nedietx proċess parteċipattiv li kien iwassal għall-adozzjoni ta’ strateġija globali u integrata għal Ewropa sostenibbli fl-2030 u lil hinn ( 7 ) . Il-kuntestwalizzazzjoni tal-mekkaniżmu l-ġdid hija għalhekk partikolarment importanti: il-KESE jemmen li l-punti l-ġodda ta’ koordinazzjoni transfruntiera għandhom jiżguraw ukoll l-integrazzjoni tal-inizjattivi fid-diversi proċessi territorjali minbarra l-armonizzazzjoni legali.

2.7.2. Dawn il-proċessi territorjali jinkludu b’mod partikolari l-istrateġiji territorjali fil-livelli differenti (pereżempju, l-istrateġiji makroreġjonali u l-istrateġiji integrati tal-iżvilupp urban) kif ukoll l-integrazzjoni tal-esperjenza marbuta mal-programmi Ewropej ta’ kooperazzjoni territorjali, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-esperjenzi u r-riżultati tal-programmi transfruntiera.

2.7.3. Is-saħħa tat-test fil-formulazzjoni attwali tiegħu, meta mqabbel mal-ideat ifformulati qabel, hija li ma jeskludix il-possibbiltà ta’ kooperazzjoni marittima (li jagħmel l-istrument applikabbli għall-kooperazzjonijiet marittimi dinamiċi bħal dawk stabbiliti fir-reġjun ta’ Greater Copenhagen u bejn Helsinki u Tallinn, jew ir-relazzjonijiet Italo-Kroati li bħalissa huma fl-aqwa tagħhom).

2.7.4. Għalkemm il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali huwa fil-livell ta’ NUTS 3, skont l-interpretazzjoni tal-proposta leġislattiva, din tipprovdi l-applikazzjoni tal-mekkaniżmu għall-iżgħar territorju ġustifikabbli possibbli, fatt li ta’ min ifaħħru. Madankollu huwa importanti li r-regolament jiġi adattat għall-każijiet fejn il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali jrid jestendi lil hinn mill-fruntieri amministrattivi proposti (pereżempju, il-frekwenza tar-radju tal-ambulanzi trid taħdem fuq territorju usa’, f’każ ta’ bżonn).

2.8. Kif jidher ukoll mill-proposta l-ġdida tal-baġit tal-UE, il-protezzjoni tal-ambjent illum saret prijorità inkontestabbli: il-Kummissjoni qed tipproponi li żżid il-finanzjament għall-ambjent u għall-azzjoni klimatika ( 8 ) . Huwa ċar li ta’ min ifaħħar kwalunkwe tentattiv ta’ approċċ koerenti tal-ekosistema Ewropea li joffri l-possibbiltà ta’ protezzjoni tan-natura.

2.9. Bħall-Kummissjoni Ewropea, fil-Komunikazzjoni tagħha bit-titolu “Spinta lit-tkabbir u l-koeżjoni fir-reġjuni tal-fruntieri tal-UE” ( 9 ) (li, permezz ta’ 10 proposti, tenfasizza l-mod kif l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha jistgħu jnaqqsu l-kumplessità, it-tul u l-ispejjeż tal-interazzjonijiet transfruntiera u jħeġġu l-ippuljar tas-servizzi tul il-fruntieri interni), il-KESE jemmen li l-kooperazzjoni għandha tmur lil hinn mill-armonizzazzjoni legali (appoġġ tal-multilingwiżmu, eċċ.).

2.10. Madankollu, il-biża’ hija li l-istabbiliment tal-mekkaniżmu fuq bażi volontarja joħloq frammentazzjoni addizzjonali tal-prattika legali u tal-konfigurazzjoni amministrattiva fl-Ewropa, u li jitfaċċaw ukoll differenzi konsiderevoli bejn il-prattiki tal-iżjed Stati żviluppati u ta’ dawk inqas żviluppati. Fil-fatt, dawn tal-aħħar mhux biss jaffaċċjaw ostakli legali differenti, iżda wkoll sfidi akbar, bħal pereżempju mil-lat ekonomiku.

2.11. Il-KESE huwa konxju li l-armonizzazzjoni legali tieħu l-ħin, iżda madankollu jħeġġeġ lill-Istati Membri jistabbilixxu struttura kemm jista’ jkun omoġenja. B’mod ġenerali, jidher li l-Proposta għal Regolament timmira li tnaqqas l-iskadenzi tal-proċeduri sabiex tipproteġi lill-atturi lokali. Madankollu, minħabba l-kumplessità tal-mekkaniżmu u t-tul tal-proċeduri burokratiċi, irid ikun hemm rieda qawwija ta’ kooperazzjoni biex jiġu rispettati l-iskadenzi previsti.

2.12. Il-konfigurazzjoni tas-sistema istituzzjonali l-ġdida b’diversi livelli wkoll tqajjem ċerti mistoqsijiet. Huwa importanti li jiġi definit il-qafas operattiv ta’ dawn l-istituzzjonijiet b’tali mod li l-ostakli li jinqalgħu ma jkollhomx riperkussjonijiet fuq l-awtoritajiet (insuffiċjenza ta’ kapaċitajiet, eċċ.).

2.13. F’dan ir-rigward, il-Kumitat jilqa’ r-rwol ta’ koordinazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, li sar possibbli permezz tal-ħolqien tal-Punt Fokali tal-Fruntieri f’Settembru 2017 ( 10 )

2.13.1. Madankollu huwa mħasseb dwar in-nuqqas ta’ finanzjament Ewropew, li jista’ jkun ta’ problema partikolarment għall-Istati Membri l-inqas żviluppati. Il-Kumitat huwa tal-fehma għalhekk li huwa importanti li titqies il-possibbiltà ta’ konnessjoni bejn id-diversi fondi ta’ finanzjament u l-mekkaniżmu.

2.14. Huwa japprova b’mod partikolari l-approċċ minn isfel għal fuq tal-inizjattiva, billi huma l-atturi lokali – jiġifieri dawk li jesperjenzaw u jiffaċċjaw direttament l-ostakli msemmija – li huma l-oriġini tal-proċedura ta’ armonizzazzjoni.

2.14.1. Peress li jinvolvu lill-partijiet interessati lokali kkonċernati, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili qegħdin f’pożizzjoni partikolarment tajba biex jidentifikaw il-problemi lokali u jfasslu proposti. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-parteċipazzjoni tagħhom hija ta’ importanza partikolari u jirrakkomanda li jintużaw l-għarfien espert u l-kapaċità tagħhom ta’ koordinazzjoni (pereżempju abbażi tal-indikaturi interreġjonali tal-kmamar tal-kummerċ, jew anke abbażi tal-kooperazzjoni eżistenti bejn it-trejdjunjins u l-organizzazzjonijiet ta’ interess). Il-Kumitat iqis importanti wkoll li tiġi kkunsidrata l-ħidma tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali u reġjonali.

2.14.2. Huwa importanti wkoll li l-Istati Membri jappoġġjaw b’mod ġenerali lis-soċjetà ċivili sabiex l-atturi ekonomikament żvantaġġati jkunu jistgħu jiġu informati wkoll dwar il-possibbiltajiet u jibbenefikaw minnhom.

2.14.3. F’dan ir-rigward, il-KESE jipproponi li tiġi appoġġjata l-ħidma tal-organizzazzjonijiet imwaqqfa minn reġjuni tal-fruntiera (bħall-Assoċjazzjoni ta’ Reġjuni mal-Fruntieri Ewropej, il-Missjoni Operattiva Transkonfinali u s-Servizz tal-Ewropa Ċentrali għall-Inizjattivi Transkonfinali), bl-għan li jiġu promossi l-interessi taż-żoni tal-fruntiera, l-istabbiliment ta’ kuntatti u l-iskambju ta’ esperjenzi fost id-diversi atturi, kif ukoll il-possibbiltajiet ta’ kooperazzjoni.

Brussell, id-19 ta’ Settembru 2018. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Luca JAHIER

(1) ĠU C 125, 21.4.2017, p. 1.

(2) http://ec.europa.eu/regional_policy/mt/information/publications/communications/2017/boosting-growth-and-cohesion-in-eu-border-regions

(3) http://ec.europa.eu/regional_policy/en/policy/cooperation/european-territorial/cross-border/review/

(4) Camagni et al., Quantification of the effects of legal and administrative border obstacles in land border regions (Il-kwantifikazzjoni tal-effetti tal-ostakli legali u amministrattivi fir-reġjuni tal-fruntiera fuq l-art), Kummissjoni Ewropea, Brussell, 2017.

(5) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/reports/cohesion7/7cr_mt.pdf

(6) ĠU C 306, 17.12.2007

(7) ĠU C 345, 13.10.2017, p. 91.

(8) http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18-4002_mt.htm

(9) http://ec.europa.eu/regional_policy/mt/information/publications/communications/2017/boosting-growth-and-cohesion-in-eu-border-regions

(10) http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-3270_mt.htm