L-inċertezza dwar il-prospettiva għadha għolja. Il-projezzjonijiet huma soġġetti għal inċertezza sinifikanti marbuta predominantement mal-evoluzzjoni tal-pandemija u s-suċċess tal-kampanja tat-tilqim. Il-progress fil-ġlieda kontra l-pandemija, kemm domestikament kif ukoll internazzjonalment, huwa wkoll kritiku għall-irkupru tal-industrija tat-turiżmu. L-inċertezza tikkonċerna wkoll il-ħeffa tal-irkupru tas-settur privat wara l-iskadenza tal-miżuri ta’ appoġġ, li jeħtieġ li jitfasslu bir-reqqa biex jiġu evitati effetti ta’ preċipizju, li jistgħu jwasslu għal diffikultà korporattiva, inklużi l-fallimenti. Dgħufijiet fl-istruttura tal-karta tal-bilanċ tas-settur korporattiv Grieg ikomplu jżidu mar-riskji negattivi għall-irkupru. It-tensjonijiet ġeopolitiċi fir-reġjun u l-kriżi migratorja li għadha għaddejja jżidu ulterjorment l-inċertezza fil-prospettiva makroekonomika. Mil-lat pożittiv, it-tbassir tal-Kummissjoni ma jinkorporax l-impatt ekonomiku tal-Pjan ta’ Rkupru u ta’ Reżiljenza għall-Greċja, li l-implimentazzjoni tiegħu mistennija tipprovdi spinta sinifikanti lit-tkabbir.

ŻVILUPPI FISKALI

Il-politika fiskali se tibqa’ akkomodanti fl-2021 hekk kif l-awtoritajiet iżommu appoġġ immirat lejn l-unitajiet domestiċi u n-negozji affettwati mill-kriżi. B’reazzjoni għall-evoluzzjoni sfavorevoli tal-pandemija, il-gvern iddeċieda li jissikka l-miżuri ta’ konteniment fil-bidu ta’ Novembru 2020 u, aktar reċentement, li jagħlaq l-iskejjel u n-negozji tal-bejgħ bl-imnut u li jimponi restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà personali f’ċerti reġjuni inkluża Ateni u ħabbar l-estensjoni ta’ miżuri fiskali preċedenti. Il-pakkett totali tal- “pagamenti bil-quddiem ripagabbli” (appoġġ pubbliku lil kumpaniji affettwati mill-pandemija, imqassam fil-forma ta’ self b’komponent ta’ sussidju kundizzjonali) żdied, il-benefiċċju tal-qgħad regolari u fit-tul ġie estiż u l-appoġġ ekonomiku temporanju għall-persuni b’paga sospiżi ġie estiż. Peress li t-tul ta’ żmien tal-miżuri ta’ konteniment irriżulta li kien itwal milli kien ippjanat inizjalment, il-gvern ħabbar ukoll għadd ta’ miżuri ġodda sabiex jappoġġa kemm lill-unitajiet domestiċi kif ukoll lin-negozji affettwati. Dawn jinkludu skema ta’ garanzija ġdida u programm ta’ sussidju ta’ self ġdid, it-tnejn imfassla biex jgħinu lill-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, inklużi b’mod partikolari il-kumpaniji żgħar ħafna/mikrointrapriżi. Barra minn hekk, il-kumpaniji affettwati se jkunu eliġibbli għal kumpens fuq l-ispejjeż fissi tagħhom fil-forma ta’ kreditu ta’ taxxa u ta’ kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali. Ir-reazzjoni politika tal-Greċja kienet rapida mill-bidu tat-tifqigħa tal-coronavirus, u bil-miżuri msemmija hawn fuq mistennija jilħqu madwar 9,4 % tal-PDG fl-2020 u 6,5 % tal-PDG fl-2021. Kumplessivament, skont it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa 2020, id-daqs tal-miżuri ta’ appoġġ (bħala perċentwal tal-PDG) li l-gvern Grieg adotta biex itaffi l-impatt soċjoekonomiku tat-tifqigħa tal-coronavirus huwa kemxejn ogħla mill-medja tal-Unjoni Ewropea.

Il-baġit tal-2021, ivvutat fil-bidu ta’ Diċembru 2021, jistenna li d-defiċit immonitorjat taħt sorveljanza msaħħa jilħaq it-3,9 % tal-PDG fl-2021. Dan huwa paragunabbli mal-previżjoni ta’ defiċit ta’ 3,4 % tal-PDG fit-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa 2020 ( ). Se jitħejja aġġornament sħiħ tat-tbassir fiskali fir-rebbiegħa fil-kuntest tal-valutazzjoni tal-Programm ta’ Stabbiltà 2021. Ta’ min ifakkar li l-Klawżola Liberatorja Ġenerali se tibqa’ attiva fl-2021. Din tippermetti t-tluq temporanju mir-rekwiżiti baġitarji, fosthom il-miri fiskali tal-Greċja li huma mmonitorjati fil-qafas tas-sorveljanza msaħħa, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fit-terminu medju. Il-Kunsill irrakkomanda ( ) li l-Greċja, meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, issegwi politiki fiskali mmirati lejn il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fit-terminu medju u lejn l-iżgurar tas-sostenibbiltà tad-dejn, filwaqt li ttejjeb l-investiment. Il-baġit tal-2021 jistenna li d-dejn tal-gvern jilħaq il-209 % fl-2020 qabel ma jonqos għal madwar 200 % fl-2021, li huwa ġeneralment konformi mat-tbassir tal-ħarifa tal-Kummissjoni.

Il-projezzjonijiet tal-finanzi pubbliċi huma soġġetti għal riskji konsiderevoli. L-inċertezza dwar l-evoluzzjoni tal-pandemija għadha kbira, u din tissarraf f’riskji fiskali sostanzjali peress li estensjoni ulterjuri tal-miżuri ta’ konteniment u l-appoġġ fiskali relatat, li jenħtieġ li jkunu kemm ta’ natura mmirata kif ukoll temporanja, jistgħu jwasslu għal żieda ulterjuri fl-ispejjeż fiskali. Il-probabbiltà li jintużaw il-garanziji tal-istat tiżdied iktar ma ddum il-kriżi. Lil hinn mill-pandemija, id-deċiżjonijiet dwar il-pensjonijiet retroattivi u l-każijiet ta’ litigazzjoni kontra l-Kumpanija Pubblika tal-Proprjetà Immobbli (ETAD) ikomplu joħolqu riskji fiskali. Mil-lat pożittiv, il-Greċja mistennija tibbenefika bil-kbir mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, permezz ta’ appoġġ finanzjarju fuq skala kbira għal riformi u investimenti li jżidu t-tkabbir, li jipprovdu appoġġ sostanzjali għall-ekonomija u jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali, li jista’ jiffaċilita l-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti.

FINANZJAMENT SOVRAN

Il-kundizzjonijiet ta’ finanzjament jibqgħu favorevoli u l-gvern ikompli jżomm riżerva kbira ta’ flus. Id-differenza fir-rendimenti tad-dejn sovran komplew jonqsu u ilhom madwar 70 punt bażi fuq il-pussess ta’ 5 snin minn nofs Novembru 2020. Il-volatilità tagħhom trażżnet ukoll. Il-kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli huma appoġġati wkoll mill-pożizzjoni akkomodanti tal-politika monetarja tal-Bank Ċentrali Ewropew, inkluż il-Programm ta’ Xiri ta’ Emerġenza għall-Pandemija tiegħu. Il-fidi tad-dejn u l-pagamenti tal-imgħax fuq terminu medju u twil se jkunu moderati fl-2021, u jammontaw għal madwar EUR 10 biljun. Il-Greċja qed tippjana li tiġbor bejn EUR 8 biljun u EUR 12-il biljun permezz ta’ ħruġ bonds ġodda, li huwa paragunabbli għall-ammont miġbur fl-2020. Ir-riżervi tal-flus tal-gvern estiż kienu jammontaw għal madwar EUR 31 biljun fi tmiem l-2020, li jkunu biżżejjed biex ikopru l-fidi tad-dejn u tal-pagamenti tal-imgħax fuq terminu medju u twil tal-gvern estiż għas-sentejn li ġejjin(). Mill-bidu tas-sena, ir-Repubblika Ellenika ġabret EUR 3,5 biljun permezz tal-ħruġ ta’ bond tal-gvern ta’ 10 snin f’Jannar 2021. Ir-rendiment miksub kien ta’ 0,81 %, livell storikament baxx għal din il-maturità. Inġabru EUR 2 biljun addizzjonali permezz ta’ pjazzamenti privati. L-awtoritajiet beħsiebhom iwettqu ħlas lura parzjali tas-self mill-Fond Monetarju Internazzjonali, li huwa pass pożittiv li jgħin biex jitnaqqas ir-riskju tal-kambju u jibgħat is-sinjal it-tajjeb lis-swieq.

Il-monitoraġġ tas-Sostenibbiltà tad-Dejn tal-2020 ippreżenta analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn għall-Istati Membri kollha abbażi tat-tbassir tal-ħarifa 2020 ( ). Ix-xenarju bażi ta’ dik l-analiżi huwa identiku għal dak ippubblikat fit-tmien rapport dwar is-sorveljanza msaħħa. Analiżi aġġornata tas-sostenibbiltà tad-dejn se tiġi ppreżentata fir-rapport dwar is-sorveljanza msaħħa li jmiss.

ŻVILUPPI FIS-SETTUR FINANZJARJU

Il-profittabbiltà tal-banek x’aktarx li tibqa’ taħt pressjoni peress li l-kundizzjonijiet ta’ likwidità favorevoli u d-dħul sinifikanti mhux rikorrenti fuq il-portafoll tan-negozjar ikkumpensaw biss parzjalment iż-żieda fil-ħtiġijiet ta’ proviżjonament. Il-banek żammew riżervi ampji ta’ flus u kost baxx ta’ finanzjament minħabba xejra kostanti ta’ żieda fid-depożiti flimkien ma’ kundizzjonijiet ta’ politika monetarja akkomodanti. Barra minn hekk, huma bbenefikaw minn qligħ kummerċjali straordinarju mill-portafoll tal-bonds tal-gvern tagħhom. Madankollu, il-frontloading tal-proviżjonament biex jitqies l-impatt mistenni tal-pandemija, fost fatturi oħrajn, wassal biex is-sistema bankarja kollha kemm hi tagħmel telf wara t-taxxi fl-ewwel disa’ xhur tal-2020. Il-prospetti ta’ profitt se jibqgħu diffiċli, u b’hekk jillimitaw il-kapaċità interna tal-ġenerazzjoni tal-kapital. It-titolizzazzjonijiet ta’ self improduttiv se jħallu impatt pożittiv fuq il-kost tar-riskju tal-banek u se jilliberaw l-ispazju fil-karti tal-bilanċ tal-banek għal self ġdid, iżda jinvolvu wkoll telf kapitali inizjali ta’ darba u telf rikorrenti fuq l-introjtu mill-imgħax nett. Fl-istess ħin, l-iskadenza tal-moratorji tista’ twassal għal indebolimenti ulterjuri minħabba deterjorament fil-kwalità tal-assi.

L-istokk ta’ self improduttiv kompla jonqos, prinċipalment bis-saħħa tal-iskema Hercules u l-impatt temporanju tal-moratorji. Is-self improduttiv fi tmiem Settembru 2020 ammonta għal EUR 58,7 biljun, tnaqqis ta’ EUR 9,8 biljun minn Diċembru 2019 iżda EUR 1 biljun biss mit-trimestru preċedenti. B’riżultat ta’ dan, il-proporzjon tas-self improduttiv niżel għal 35,8 %, li jibqa’ l-ogħla fiż-żona tal-euro. It-titjib kontinwu fl-2020, minkejja l-pandemija u t-tnaqqis riżultanti fl-għadd ta’ self rimedjat, huwa prinċipalment dovut għall-bejgħ ta’ self improduttiv ta’ EUR 6,8 biljun u influss limitat ta’ self ħażin ġdid (tnaqqis ta’ 58 % fuq bażi ta’ minn sena għall-oħra fid-disa’ xhur) bis-saħħa tal-moratorji fis-seħħ. Is-self taħt il-moratorji kien jammonta għal EUR 20,8 biljun minn Novembru 2020, jiġifieri iktar minn 12 % tal-ktieb tas-self, bejn wieħed u ieħor maqsum b’mod ugwali bejn il-korporattivi u l-unitajiet domestiċi. It-tnaqqis fl-ingranaġġ ta’ self improduttiv mill-banek wassal ukoll għal rwol akbar għas-servizzjanti mhux bankarji, bi EUR 33 biljun ta’ self taħt ġestjoni sa tmiem Settembru 2020, b’żieda ta’ 40 % minn tmiem l-2019.

Bħal fi Stati Membri oħrajn, l-iskadenza tal-moratorji tista’ tkun akkumpanjata minn deterjorament ġdid fil-kwalità tal-assi ’il quddiem. L-ammont kbir ta’ self taħt moratorji u r-rekord batut tal-banek fir-ristrutturar tas-self vijabbli jindikaw riskju materjali għall-kwalità tal-assi, peress li l-moratorji fil-biċċa l-kbira skadew fi tmiem l-2020. Dan jista’ jwassal għal indebolimenti ġodda, f’każ li l-proviżjonamenti rreġistrati sa issa ma jkoprux bis-sħiħ l-impatt eventwali tal-pandemija fuq il-ktieb tas-self. Madankollu, l-iskema temporanja ta’ sussidju għall-pagamenti parzjali stabbilita mill-awtoritajiet għad-debituri affettwati mill-coronavirus b’self ta’ residenza primarja (l-iskema “Gefyra”) se timmitiga dan ir-riskju għal dan it-tip ta’ self, li jirrappreżenta parti kbira mill-portafoll tas-self għall-konsumatur. Inbdew pagamenti ta’ sussidju taħt l-iskema. L-awtoritajiet qed jistabbilixxu skema simili għal self lin-negozji. L-iskema se jkollha titfassal bir-reqqa, inklużi salvagwardji xierqa għall-periklu morali. Barra minn hekk, il-banek se jippruvaw irażżnu kwalunkwe migrazzjoni ta’ self li bħalissa tinsab taħt moratorji għal kategorija ta’ żieda fir-riskju ta’ kreditu, li timplika ħtiġijiet ta’ proviżjonament ogħla, permezz tal-offerta ta’ prodotti intermedji, li jippermettu r-restawr gradwali tax-xejriet tal-pagamenti. It-trattament superviżorju eżatt u l-kost kapitali relatat ta’ dawn il-prodotti jeħtieġ li jiġu diskussi mal-awtoritajiet superviżorji. Għal iktar ’il quddiem, it-titolizzazzjonijiet ippjanati taħt l-iskema Hercules jibqgħu l-ixprun ewlieni tat-tnaqqis tas-self improduttiv.

Il-miżuri ta’ appoġġ adottati mill-awtoritajiet komplew isaħħu t-tkabbir tal-kreditu għan-negozji, u ffaċilitaw l-aċċess għall-kreditu anke għal ditti iżgħar. L-iskema ta’ garanzija għall-intrapriżi minħabba l-Covid-19 u l-iskema ta’ sussidju fuq l-imgħax (TEPIX-II) operata mill-Bank Elleniku għall-Iżvilupp irriżultaw f’EUR 4,6 biljun u EUR 2 biljun, rispettivament, ta’ żborżamenti ta’ self lill-korporazzjonijiet u lill-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fl-2020, li kkontribwew madwar 40 % għall-flussi totali ta’ self korporattiv gross matul is-sena. Dan irriżulta fil-medja tal-flussi grossi tas-self ta’ kull xahar ( ) aktar milli tirdoppja għall-korporazzjonijiet il-kbar, filwaqt li żdied sostanzjalment ukoll għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Dan it-tkabbir fil-kreditu ntuża mill-kumpaniji biex ikopru l-aktar il-ħtiġijiet tal-kapital operatorju tagħhom u jibnu r-riżervi ta’ likwidità tagħhom. F’termini ta’ kost tal-kreditu, għalkemm ir-rati tas-self nominali huma qrib l-iktar punti storikament baxxi tagħhom għal korporazzjonijiet, dawn ilhom jiżdiedu minn Settembru 2020, b’mod partikolari għal self iżgħar, li jirrifletti żieda fir-riskju tal-kreditu. F’dak li għandu x’jaqsam mat-tkabbir tas-self lill-unitajiet domestiċi, dan għadu f’territorju negattiv u għandu kost dejjem ogħla.

L-awtoritajiet qed iħejju emenda tal-liġi regolatorja tal-Fond Elleniku għall-Istabbiltà Finanzjarja. L-emenda se tippermetti lill-Fond jipparteċipa bħala investitur privat fiż-żidiet futuri tal-kapital azzjonarju tal-banek fejn għad għandha parteċipazzjoni azzjonarja.