Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill - Strateġija għat-Tkabbir u Sfidi Ewlenin 2006 – 2007 Li tinkludi Rapport speċjali mehmuż dwar il-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha membri ġodda {SEG(2006) 1383} {SEG(2006) 1384} {SEG(2006) 1385} {SEG(2006) 1386} {SEG(2006) 1387} {SEG(2006) 1388} {SEG(2006) 1389} {SEG(2006) 1390} /* KUMM/2006/0649 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 8.11.2006 KUMM(2006) 649 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Strateġija għat-Tkabbir u Sfidi Ewlenin 2006 – 2007 Li tinkludi rapport speċjali mehmuż dwar il-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha membri ġodda {SEG(2006) 1383}{SEG(2006) 1384}{SEG(2006) 1385}{SEG(2006) 1386}{SEG(2006) 1387}{SEG(2006) 1388}{SEG(2006) 1389}{SEG(2006) 1390} KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Strateġija għat-Tkabbir u Sfidi Ewlenin 2006 – 2007 Li tinkludi rapport speċjali mehmuż dwar il-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha membri ġodda 1. DAħLA It-tkabbir ilu fil-qalba ta' l-iżvilupp ta' l-UE għal għexieren ta' snin. L-essenza stess ta' l-integrazzjoni Ewropea hija li tegħleb il-qasma ta' l-Ewropa billi tikkontribwixxi għall-unifikazzjoni paċifika tal-kontinent. Fuq livell politiku, it-tkabbir għen biex l-UE rreaġixxiet għal bidliet ewlenin bħall-waqgħa tad-dittaturi u dik tal-komuniżmu. Huwa kkonsolida d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u l-istabbiltà mal-kontinent kollu. It-tkabbir jirrifletti l-essenza stess ta' l-UE bħala forza "prudenti u moderata", li l-ġibda gravitazzjonali tagħha kisbet riżultati ferm ikbar minn dawk li kieku kienu jinkisbu b'mezzi oħra. Mil-lat ekonomiku, it-tkabbir għen biex iżid il-prosperità u l-kompetittività, billi ppermetta lill-Unjoni mkabbra tirreaġixxi aħjar għall-isfidi tal-globalizzazzjoni. Dan ġab miegħu benefiċċji diretti għall-Ewropa kollha kemm hi. It-tkabbir żied l-importanza ta' l-UE fid-dinja u għamilha attur iktar b'saħħtu fix-xena internazzjonali. L-adeżjoni tal-Bulgarija u tar-Rumanija fl-1 ta' Jannar 2007 se ġġib il-ħames tkabbir fi tmiemu, wara l-adeżjoni ta' l-għaxar Stati Membri f'Mejju 2004. Tħejjijiet rigorużi wittew it-triq għall-integrazzjoni bla xkiel tagħhom fl-istituzzjonijiet ta' l-UE u fil-politiki tagħha. L-għaxar Stati Membri l-ġodda laħqu livell eċċellenti ta' konformità mad-Dritt Komunitarju u taw kontribut sinifikanti lix-xogħol ta' l-istituzzjonijiet ta' l-UE. Huma ġġeneraw żieda fil-livelli ta' attività ekonomika, kummerċ u investiment, u laħqu rati għoljin ta' tkabbir ekonomiku. L-aġenda għat-tkabbir attwali tkopri l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u t-Turkija. Lil dawn il-pajjiżi ngħatatilhom il-prospettiva li jsiru membri ta' l-UE ladarba jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa. Il-pajjiżi jinsabu fi stadji differenti fi triqithom lejn l-UE. Il-Kroazja u t-Turkija qed jinnegozjaw l-adeżjoni tagħhom. L-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja saret pajjiż kandidat f'Diċembru 2005. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent l-oħra qed jagħmlu progress fil-prospettiva li jsiru membri ta' l-UE. L-aġenda ta' l-UE fil-qasam tat-tkabbir għall-2006-07 qed tħabbat wiċċha ma' għadd ta' sfidi ewlenin li jirrigwardaw partikolarment in-negozjati għall-adeżjoni tat-Turkija, il-kwistjoni ta' l-istatus futur tal-Kosovo, ir-relazzjonijiet mas-Serbja, u aktar responsabilizzazzjoni tal-Bożnja u Ħerzegovina għal dak li jikkonċerna l-ġestjoni politika tagħha. Dawn huma aspetti importanti ħafna fihom infushom u huma marbuta ma' kwistjonijiet ġeopolitiċi li jolqtu s-sigurtà u l-istabbiltà ta' l-Ewropa kollha. It-triq lejn l-adeżjoni hija ta' valur fiha nnifsha, anki meta jinħtieġu bosta snin biex pajjiż isir Stat Membru. Billi din it-triq tinvolvi ħafna sfidi, l-impenn ta' l-UE għandu jkun kostanti. L-istrateġija u n-negozjati ta' qabel l-adeżjoni mal-pajjiżi kandidati effettivi u potenzjali għandhom ikunu segwiti bl-akbar mod rigoruż u b'rispett totali tal-kundizzjonijiet maqbula. Minn Jannar ta' l-2007, l-UE se tipprovdi, permezz ta' l-istrument ta' assistenza ta' qabel l-adeżjoni l-ġdid, sostenn finanzjarju li se jiffoka fuq il-prijoritajiet identifikati fil-Partenarjati għall-Adeżjoni u fil-Partenarjati Ewropej. It-tkabbir ta' l-UE huwa proġett storiku, ibbażat fuq viżjoni ta' Ewropa magħquda u tar-rwol globali tagħha. Dan il-proġett għandu jinqasam b'mod wiesa' mal-popli Ewropej u jkun appoġġat minnhom biex jiżgura leġittimità demokratika sħiħa. Id-deċiżjonijiet fundamentali li jwasslu għall-adeżjoni ta' pajjiż jittieħdu minn korpi demokratikament eletti f'kull Stat Membru u fl-Unjoni. Jeħtieġ li l-Istati Membri jkunu fuq quddiemnett biex jispjegaw għaliex it-tkabbir huwa fl-interessi ta' l-UE. Il-Kummissjoni hija lesta ttejjeb il-fluss ta' informazzjoni oġġettiva u aċċessibbli, billi taħdem flimkien ma' l-Istati Membri u l-Parlament Ewropew biex tikkomunika bl-aħjar mod lill-pubbliku l-proċess tat-tkabbir. Il-Kunsill Ewropew li se jsir f'Diċembru 2006 se jiddiskuti wkoll dwar it-tkabbir. Fil-konklużjonijiet tiegħu ta' Diċembru 2005, il-Kunsill stqarr li l-istrateġija ppreżentata s-sena li għaddiet mill-Kummissjoni kienet bażi tajba għal dibattitu dwar it-tkabbir fl-2006. L-istrateġija tenfasizza li, jekk ikun ġestit bil-għaqal, it-tkabbir jista' jestendi u japprofondixxi l-integrazzjoni Ewropea. Il-prinċipji li fuqhom tissejjes l-istrateġija huma tlieta: il-konsolidament ta' l-impenji attwali fir-rigward tal-pajjiżi involuti fil-proċess, l-applikazzjoni ta' kundizzjonijiet ġusti u rigorużi u komunikazzjoni aktar intensa mal-pubbliku dwar it-tkabbir. L-UE tqis it-tħassib dwar ir-ritmu tat-tkabbir b'mod serju. Sabiex ikunu evitati impenji eċċessivi, l-UE tirrispetta l-impenji eżistenti meħuda fir-rigward ta' pajjiżi li diġà huma involuti fil-proċess, iżda hija kawta għal dak li għandu x'jaqsam ma' kwalunkwe impenn ġdid. Kundizzjonijiet rigorużi japplikaw għall-pajjiżi kandidati kollha, sew dawk effettivi sew dawk potenzjali. Kwalunkwe pass ġdid fil-proċess ta' adeżjoni jiddipendi mill-progress tar-riformi politiċi u ekonomiċi fil-pajjiż. Peress li l-proċess lejn l-adeżjoni huwa twil, jeħtieġ li l-pajjiżi jinżammu motivati kostantement biex ikomplu r-riformi. Jeħtieġ li l-UE żżid it-trasparenza fil-proċess. L-istituzzjonijiet ta' l-UE nfushom għandhom ikunu riformati, konformement mal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta' Ġunju 2006. Għandu jintlaħaq arranġament istituzzjonali ġdid sa meta l-pajjiż kandidat li jmiss aktarx ikun lest biex jaderixxi ma' l-Unjoni. Il-finanzjament ta' l-Unjoni hija kwistjoni importanti oħra għall-futur. Il-kapaċità ta' l-UE biex tilqa' membri ġodda u fl-istess ħin tkompli tagħti impetu lill-integrazzjoni, se tkun saħansitra iktar importanti fil-futur. Ir-rapport speċjali tal-Kummissjoni anness ma' dan id-dokument jiddefinixxi approċċ maħsub biex jiżgura li l-UE tkompli tiffunzjona tajjeb filwaqt li ssegwi aġenda tat-tkabbir maħsuba biex tissodisfa l-isfidi tas-snin li ġejjin. Il-proċess tat-tkabbir ma jinvolvix il-pajjiżi Ewropej kollha. L-UE stabbiliet relazzjonijiet ta' tipi varji ma' pajjiżi oħra, inkluż permezz taż-Żona Ekonomika Ewropea, rabtiet bilaterali ma' l-Iżvizzera, il-Politika Ewropea tal-Viċinat u partenarjat strateġiku mar-Russja. Il-Politika Ewropea tal-Viċinat għandha l-għan li tippromwovi l-prosperità, l-istabbiltà u l-governanza t-tajba fil-pajjiżi ġirien ta' l-UE permezz ta' relazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika aktar fil-fond. Il-Kummissjoni dalwaqt se tippreżenta proposti għat-tisħiħ tal-Politika Ewropea tal-Viċinat. Billi jibni fuq l-istrateġija attwali ta' l-UE, dan id-dokument jiddefinixxi approċċ maħsub biex jittieħdu tagħlimiet mill-ħames tkabbir, jagħti sostenn lill-pajjiżi fi triqithom lejn l-adeżjoni, irawwem l-appoġġ mill-pubbliku favur tkabbir ulterjuri, jindirizza l-isfidi marbuta mat-tkabbir, u jiggarantixxi l-kapaċità ta' integrazzjoni ta' l-UE. Din se tkun il-bażi li fuqha se jinbena kunsens ġdid dwar it-tkabbir. 2. IL-ħAMES TKABBIR It-tkabbir wera li huwa waħda mill-iktar politiki effikaċi ta' l-UE, billi kkontribwixxa b'suċċess għall-paċi u l-iżvilupp demokratiku tal-kontinent kollu kemm hu. L-integrazzjoni ta' l-għaxar Stati li saru membri fl-2004 fil-politiki u fl-istituzzjonijiet ta' l-UE mxiet mingħajr problemi. Fuq livell ġenerali, is-sistemi politiċi demokratiċi ta' l-Istati Membri l-ġodda komplew jiffunzjonaw tajjeb. Laħqu livell eċċellenti ta' konformità mad-Dritt Komunitarju u taw kontribut sinifikanti lix-xogħol ta' l-istituzzjonijiet ta' l-UE. L-istituzzjonijiet ta' l-UE komplew jiffunzjonaw b'mod effikaċi. It-tkabbir żied l-importanza ta' l-UE fix-xena politika u ekonomika internazzjonali, kattar il-poter ta' negozjar f'fora differenti, u arrikkixxa l-patrimonju kulturali tagħha. Barra milli ppromwova s-sigurtà u l-istabbiltà fl-Ewropa, it-tkabbir ġab miegħu benefiċċji ekonomiċi. L-Istati Membri l-ġodda qed jilħqu b'ritmu mgħaġġel l-Istati Membri l-qodma, li min-naħa tagħhom bbenefikaw mill-opportunitajiet kummerċjali u ta' investiment ġodda. Fuq livell ġenerali, it-tkabbir kien pożittiv għall-ekonomija ta' l-UE u għenha taffaċċja b'mod aktar effikaċi l-isfidi tal-globalizzazzjoni[1]. L-adozzjoni progressiva ta' l-euro minn Stati Membri ġodda, li tibda mis-Slovenja fl-1 ta' Jannar 2007, se tagħti kontribut ulterjuri lil din it-tendenza pożittiva. L-Unjoni mkabbra, li fissret qsim aktar effiċjenti tax-xogħol, kisbet aktar kompetittività fuq livell dinji. Fuq livell ġenerali, l-aħħar tkabbir għamilha ta' katalizzatur għat-tkabbir ekonomiku u l-modernizzazzjoni fl-UE. Reċentement, għadd ta' studji importanti wrew dan biċ-ċar. Pereżempju, it-tliet Stati Membri li introduċew il-moviment liberu tal-ħaddiema malli l-għaxar Stati ġodda saru membri kisbu benefiċċji konkreti f'termini ta' żieda fid-dħul nazzjonali u fid-dħul mit-taxxa, kif ukoll f'termini ta' tnaqqis ta' l-ekonomija li ma tidhirx. Il-ħaddiema mill-għaxar Stati Membri ġodda għenu biex ipattu għan-nuqqas ta' nies imħarrġa fis-suq tax-xogħol u adattaw ruħhom tajjeb għall-kuntest kulturali ġdid[2]. Fid-dawl ta' dawn l-esperjenzi, ħames Stati Membri oħra fetħu s-swieq tax-xogħol tagħhom u tnejn oħra fetħuhom parzjalment[3]. Il-Bulgarija u r-Rumanija komplew il-preparattivi għall-adeżjoni skond il-kundizzjonijiet rigorużi, bis-sostenn sħiħ ta' l-UE. Iż-żewġ pajjiżi introduċew riformi estensivi matul in-negozjati għall-adeżjoni. Madankollu, ir-rapporti ta' monitoraġġ tal-Kummissjoni ta' Ottubru 2005, Mejju 2006 u Settembru 2006 enfasizzaw setturi li jqajmu tħassib partikolari u li jeħtieġu aktar impenn. Bis-saħħa tal-progress li sar, il-Bulgarija u r-Rumanija se jkunu f'qagħda li jassumu d-drittijiet u l-obbligi ta' l-adeżjoni mill-1 ta' Jannar 2007. Ir-rapport ta' Settembru indika l-kundizzjonijiet stretti meħtieġa sabiex il-proċess ta' riforma jkompli bla waqfien f'dawn il-pajjiżi qabel u wara l-adeżjoni. Huwa ġibed l-attenzjoni wkoll fuq id-dispożizzjonijiet fl- acquis u fit-Trattat ta' Adeżjoni biex jkun garantit il-funzjonament tajjeb tal-politiki u l-istituzzjonijiet ta' l-UE. Il-Kummissjoni mhijiex se toqgħod lura milli tuża dawn il-mekkaniżmi kull meta tqis li hu meħtieġ. L-adeżjoni tal-Bulgarija u tar-Rumanija turi lill-pajjiżi li jinsabu fi stadju bikri tal-preparattivi għall-adeżjoni li l-għan aħħari tagħhom jista' jintlaħaq. Mill-proċess jistgħu jittieħdu tagħlimiet li qed jiġu inkorporati fl-istrateġija ta' qabel l-adeżjoni. L-esperjenza miksuba turi kif kwistjonijiet bħar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra il-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata jeħtieġu jkunu ttrattati mal-ewwel. Il-Kummissjoni qed tippromwovi, pereżempju, aktar għarfien ta' l-aħjar mod kif jistgħu jkunu garantiti l-indipendenza, l-imparzjalità u l-effiċjenza tal-ġudikatura u kif tista' tkun ipprevenuta l-korruzzjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tenfasizza l-ħtieġa għal riformi sostenibbli fl-amministrazzjoni pubblika. Il-pajjiżi li għandhom amministrazzjoni pubblika responsabbli u effiċjenti, fejn il-karriera professjonali tiżviluppa skond kriterji ta' professjonalità, jistgħu jħejju ruħhom b'mod effiċjenti għall-adeżjoni u joperaw sussegwentement bħala Stati Membri. Dan imur għall-benefiċċju tal-pajjiż kollu. Globalment, il-ħames tkabbir kien ta' suċċess konsiderevoli, b'benefiċċji li se jkomplu jinħassu għal bosta snin. 'Il fuq minn 100 miljun ċittadin ġdid ta' l-UE, bi dħul li kull ma jmur iżid, se jagħtu l-kontribut tagħhom għall-espansjoni ta' l-ekonomija Ewropea. It-tkabbir għolla l-istandards tad-demokrazija u ta' l-istat tad-dritt fl-Ewropa, saħħaħ is-sigurtà taċ-ċittadini kollha ta' l-UE u kattar il-prosperità fl-Unjoni. 3. IL-PROċESS TAT-TKABBIR Il-prinċipji li fuqhom tibbaża l-istrateġija attwali ta' l-UE fil-qasam tat-tkabbir huma tlieta: il-konsolidament ta' l-impenji, il-kundizzjonalità u l-komunikazzjoni. Il-konsolidament ta' l-aġenda ta' l-UE fil-qasam tat-tkabbir tfisser li l-Unjoni hija kawta għal dak li għandu x'jaqsam ma' impenji ġodda meħuda, iżda tirrispetta dawk meħuda fir-rigward ta' pajjiżi diġà involuti fil-proċess tat-tkabbir. L-UE bdiet in-negozjati għall-adeżjoni mat-Turkija u l-Kroazja u offriet prospettiva Ewropea lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u lit-Turkija. Dan l-impenn jikkostitwixxi inċentiv qawwi għall-pajjiżi biex ikomplu fir-riformi tagħhom. Lill-pajjiżi kollha kandidati, sew dawk effettivi sew dawk potenzjali, qed jiġu applikati kundizzjonijiet ġusti iżda rigorużi. Kull pass 'il quddiem jiddipendi mill-progressi miksubin minn kull pajjiż biex jissodisfa l-kundizzjonijiet f'kull stadju tal-proċess ta' adeżjoni. Dan l-approċċ jgħin fil-konsolidament tar-riformi u jipprepara l-Istati Membri l-ġodda biex jirrispettaw l-obbligi tagħhom ma' l-adeżjoni. Is-suċċess tat-tkabbir jeħtieġ sostenn miċ-ċittadini kollha ta' l-UE. L-Istati Membri għandhom ikunu minn ta' quddiem biex jikkomunikaw b'mod effikaċi l-proċess tat-tkabbir, partikolarment il-benefiċċji li joffri għaċ-ċittadini ta' l-UE. Il-leġittimità demokratika tibqa' essenzjali għall-proċess ta' adeżjoni ta' l-UE. 3.1. In-negozjati għall-adeżjoni In-negozjati għall-adeżjoni mal-Kroazja u t-Turkija, miftuħa f'Ottubru 2005 kif maqbul bl-unanimità mill-Istati Membri, komplew iħeġġu dawn il-pajjiżi biex iwettqu riformi politiċi u ekonomiċi u biex iżommu relazzjonijiet tajba mal-ġirien tagħhom. Dawn jitmexxew fuq il-bażi ta' oqfsa ta' negozjati ċari u rigorużi maqbula unanimament mill-Kunsill. Ir-ritmu tan-negozjati jiddipendi minn dak tar-riformi fil-konkret. Matul in-negozjati għall-adeżjoni, jiġu stabbiliti arranġamenti fejn il-pajjiżi kandidati jimpenjaw ruħhom biex japplikaw il-leġiżlazzjoni u l-politiki kollha ta' l-UE, imsejħin l- acquis . Barra milli jaċċettaw u jimplimentaw l- acquis , il-pajjiżi għandhom jaderixxu ma' l-għanijiet politiċi tat-Trattati. Waqt in-negojati, il-pajjiżi kandidati jiftiehmu ma' l-UE dwar il-miżuri li jistgħu jkunu meħtieġa biex jiffaċilitaw l-integrazzjoni. Kull pajjiż jiġi ġudikat fuq il-merti tiegħu: in-negozjati joffru lill-pajjiżi l-opportunità biex juru l-kapaċità tagħhom biex iġibu fi tmiem ir-riformi neċessarji u jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha ta' adeżjoni. In-negozjati jipproċedu b'mod strutturat. Minn Ottubru 2005, il-proċess ta' " screening " ilaqqa' mijiet ta' esperti mit-Turkija, mill-Kroazja u mill-Kummissjoni biex jispjegaw l- acquis , jevalwaw il-livell ta' allinjament tal-pajjiżi u jeżaminaw il-pjanijiet ta' implimentazzjoni tagħhom. Il-proċess ta' screening għadu kemm ġie fi tmiemu għall-kapitoli kollha ta' l- acquis . Ladarba jintemm l-i screening ta' kapitolu, l-Istati Membri jiddeċiedu, abbażi ta' rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, jekk il-kapitolu jistax jinfetaħ għan-negozjati, jew dwar il-parametri li l-pajjiż kandidat għandu jissodisfa qabel ma jinfetħu n-negozjati. Meta jinfetħu n-negozjati, l-Unjoni tippreżenta l-pożizzjoni komuni, inklużi l-parametri li għandhom ikunu rispettati biex il-kapitolu jingħalaq temporanjament. Il-parametri ddaħħlu wara l-esperjenza miksuba mill-ħames tkabbir. L-iskop tagħhom hu li jtejbu l-kwalità tan-negozjati, billi joffru inċentivi għall-pajjiżi kandidati biex iwettqu riformi neċessarji fi stadju bikri. Il-parametri jistgħu jitkejlu u huma marbuta ma' elementi ewlenin tal-kapitolu ta' l- acquis . Ġeneralment, il-parametri tal-bidu jirrigwardaw il-passi preparatorji prinċipali għall-allinjament fil-futur (bħall-istrateġiji jew il-pjanijiet ta' azzjoni) u l-ilħiq ta' l-obbligi kuntrattwali korrispondenti mar-rekwiżiti ta' l- acquis . Il-parametri tat-tmiem jirrigwardaw primarjament il-miżuri leġiżlattivi, il-korpi amministrattivi jew ġudizzjarji u l-progressi li saru f'termini ta' implimentazzjoni ta' l- acquis . Il-parametri dwar il-kapitoli ekonomiċi fihom ukoll il-kriterju ta' l-eżistenza ta' ekonomija tas-suq operattiva. Jekk pajjiż kandidat ma jibqax jirrispetta l-parametri tal-bidu f'kapitolu fil-fażi ta' negozjati, il-Kummissjoni tista' tipproponi li n-negozjati jiġu sospiżi għall-kapitolu kkonċernat. Jekk pajjiż kandidat ma jibqax jirrispetta l-parametri tat-tmiem għal kapitolu li ngħalaq temporanjament, il-Kummissjoni tista' tipproponi lill-Istati Membri l-ftuħ mill-ġdid tan-negozjati għall-adeżjoni għal dak il-kapitolu. L-Unjoni tistenna li l-pajjiżi involuti fin-negozjati jissodisfaw il-kriterji politiċi u jaħdmu biex jgħollu l-istandards matul in-negozjati. Waqt il-proċess tan-negozjati se jitqiesu r-riżultati tad-djalogu mal-pajjiżi dwar is-suċċess tagħhom għal dak li għandu x'jaqsam ma' kwistjonijiet relatati mal-kriterji politiċi. Il-Kummissjoni se tipprepara d-djalogu ma' l-Istati Membri u tirrapportalhom lura fil-korpi kompetenti tal-Kunsill. Barra minn hekk, il-qafas attwali tan-negozjati jipprevedi kapitolu dwar il-Ġudikatura u d-Drittijiet Fundamentali, li fih jiġu indirizzati l-kwistjonijiet politiċi. Dan jippermetti progress f'oqsma kruċjali biex jinżammu taħt sorveljanza stretta. Il-qafas attwali tan-negozjati jipprevedi s-sospensjoni tan-negozjati ta' adeżjoni f'każ ta' ksur gravi u persistenti tal-prinċipji tal-libertà, id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali u l-istat tad-dritt. Attenzjoni akbar tar-riformi politiċi se ttejjeb il-kwalità tan-negozjati għall-adeżjoni u tistimola r-riformi neċessarji fil-pajjiżi kandidati. Minn issa 'l quddiem, waqt il-proċess tan-negozjati se jitqiesu r-riżultati tad-djalogu mal-pajjiżi dwar ir-riformi ekonomiċi tagħhom. Il-Kummissjoni se tipprepara d-djalogu ma' l-Istati Membri u tirrapportalhom lura fil-korpi kompetenti tal-Kunsill. Dan id-djalogu se jiffoka fuq il-konformità mal-kriterji ekonomiċi u l-konverġenza ma' l-ekonomiji ta' l-UE. Għaldaqstant huwa essenzjali li, qabel l-adeżjoni, il-pajjiżi jkollhom ekonomiji tas-suq operattivi kapaċi jikkompetu fis-suq intern. L-assistenza ta' qabel l-adeżjoni se tkun iffokata b'mod aktar speċifiku fuq l-ilħiq ta' dan il-għan. 3.2. L-istrateġija ta' qabel l-adeżjoni Il-Partenarjati għall-Adeżjoni u l-Partenarjati Ewropej huma l-element ċentrali ta' l-istrateġija ta' qabel l-adeżjoni. Abbażi tal-progress misjub mill-Kummissjoni fir-rapporti tagħha għal kull pajjiż, il-Partenarjati jiddefinixxu l-prijoritajiet li dawn il-pajjiżi għandhom jilħqu biex jagħmlu progress fi triqithom lejn l-adeżjoni ma' l-UE. Dawn jipprovdu wkoll qafas għall-assistenza mill-UE mogħtija biex jinkiseb dan il-għan. Il-partenarjati attwali ġew deċiżi mill-Kunsill iktar kmieni f'din is-sena. Il-Kummissjoni bi ħsiebha tirrevedihom fi tmiem l-2007. Minħabba l-indipendenza tal-Montenegro, il-Kummissjoni tipproponi attwalment Partenarjat Ewropew għal dan il-pajjiż. Strument ta' Assistenza ta' qabel l-Adeżjoni Il-Kummissjoni se tuża mill-1 ta' Jannar 2007 strument finanzjarju ġdid biex tippromwovi l-modernizzazzjoni, ir-riformi u l-allinjament ma' l- acquis , l-Istrument ta' Qabel l-Adeżjoni ( IPA ). Dan se jieħu post l-istrumenti ta' assistenza ta' qabel, bħal Phare, Cards, Ispa u Sapard. Il-pajjiżi kandidati effettivi u potenzjali huma eliġibbli għall-finanzjamenti fl-ambitu ta' l-istrument l-ġdid. L-impatt u l-effikaċja tal-fondi allokati mill-UE jiżdiedu permezz ta' sett wieħed ta' regoli u proċeduri u flessibbiltà akbar. Fis-seba' snin li ġejjin, il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u t-Turkija se jirċievu madwar €11.5 biljun. Il-Kummissjoni se tippreżenta qafas finanzjarju multiannwali li jistabbilixxi l-ammonti indikattivi għall-allokazzjoni tal-fondi ta' l- IPA lil kull pajjiż u lil kull komponent prinċipali. Minħabba li l-għanijiet prijoritarji fil-qasam tar-rikostruzzjoni ta' wara l-kunflitt intlaħqu fis-Serbja, il-Montenegro u fl-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-attivitajiet ta' l-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni se jonqsu gradwalment biex imbagħad jintemmu fi tmiem l-2008. L-implimentazzjoni ta' l-għajnuniet se tkun fdata, skond prijoritajiet aġġustati għar-realtajiet ġodda, lid-delegazzjonijiet tal-Kummissjoni u, meta jkunu lesti, lill-awtoritajiet tal-pajjiżi. L-introduzzjoni ta' l- IPA toffri l-okkażjoni għal koordinament aktar mill-qrib mal-Bank Ewropew għall-Investimenti, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, il-Bank Dinji u istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali oħra. Il-Kummissjoni se tibni fuq il-kooperazzjoni eżistenti ma' l-imsieħba tagħha sabiex tikkombina, fl-iktar mod konvenjenti mil-lat ekonomiku, għotjiet u self favur il-modernizzazzjoni u l-iżvilupp tar-reġjun kollu. Implimentazzjoni tar- road-map għall-Balkani tal-Punent Il-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent għamlu progress fit-twettiq tal-prospettiva Ewropea tagħhom skond ir- road-map imressqa s-sena li għaddiet mill-Kummissjoni fid-dokument ta' strateġija għat-tkabbir. Kull pajjiż jimxi 'l quddiem fuq il-merti tiegħu stess, skond is-suċċess tiegħu fl-ilħiq tar-rekwiżiti. Fl-evalwazzjoni ta' kull applikazzjoni ta' adeżjoni ma' l-UE, jitqies partikolarment il-mod kif il-pajjiż qed jaqdi l-obbligi fl-ambitu tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (inklużi d-dispożizzjonijiet kummerċjali). Waqt il-laqgħa li saret f'Salzburg f'Marzu 2006, billi bniet fuq l-aġenda ta' Salonka, l-UE tenniet l-impenn tagħha fir-rigward tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent li l-futur tagħhom jinsab fl-Unjoni Ewropea u stidnithom jieħdu sehem aktar attiv fil-proċess ta' kooperazzjoni reġjonali. Il-kooperazzjoni reġjonali tibqa' essenzjali għall-istabbiltà, għall-iżvilupp ekonomiku u għar-rikonċiljazzjoni għat-tul fil-Balkani tal-Punent. Il-pajjiżi ta' l-Ewropa tax-Xlokk din is-sena qablu li joħolqu qafas ġdid, b'responsabilizzazzjoni akbar u marbut mal-Proċess ta' Kooperazzjoni għall-Ewropa tax-Xlokk. Twaqqaf Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali li jlaqqa' rappreżentanti mill-Ewropa tax-Xlokk u dawk tal-komunità internazzjonali. Il-Kummissjoni tappoġġa bis-sħiħ dan il-proċess u tilqa' b'sodisfazzjon li fl-2006 daħlu fis-seħħ it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità ta' l-Enerġija u l-Ftehim li jistabbilixxi Żona ta' l-Ajru Ewropea Komuni. L-UE se tippromwovi l-kuntatti interpersonali billi tqiegħed għad-dispożizzjoni aktar boroż ta' studju għall-istudenti u r-riċerkaturi u billi tissimplifika l-proċeduri fil-qasam tal-viżi. Iċ-ċittadini Kroati huma eżenti mir-rekwiżiti ta' viża għal tul ta' żmien qasir. Il-Kummissjoni pproponiet li l-Kunsill jawtorizzaha li tinnegozja arranġamenti ta' faċilitazzjoni tal-viżi ma' pajjiżi oħra tar-reġjun, bil-ħsieb li jiġu konklużi fl-2007. Il-proposta tkopri wkoll l-ammissjoni mill-ġdid, għajr għall-każ ta' l-Albanija, li magħha l-UE diġà ffirmat ftehim ta' ammissjoni mill-ġdid. Barra minn hekk, l-UE se tkompli tagħti assistenza f'oqsma fundamentali bħall-enerġija, it-trasport u l-kooperazzjoni ekonomika. F'April 2006, il-pajjiżi ta' l-Ewropa tax-Xlokk nedew negozjati dwar ftehim reġjonali għall-kummerċ ħieles, li bi ħsiebhom jikkonkludu sa tmiem l-2006. Il-Kummissjoni u l-Patt ta' Stabbiltà jappoġġaw dan il-proċess[4]. L-UE dalwaqt se tintroduċi l-kumulu djagonali tar-regoli ta' l-oriġini fil-ftehimiet tagħha mal-Kroazja u l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, biex u mbagħad testendieh għal pajjiżi oħra. Dan se jistimola kummerċ u investimenti fuq skala reġjonali. L-Albanija, il-Kroazja u l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja diġà huma membri ta' l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ ( WTO ). L-isforzi li l-Bożnja u Ħerzegovina, il-Montenegro u s-Serbja għandhom jagħmlu fil-futur qrib biex isiru membri tad- WTO se jgħinuhom biex jintensifikaw ir-rabtiet kummerċjali reġjonali, jiksbu riformi ekonomiċi u japplikaw il-Ftehimiet ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni tal-ġejjieni. 4. L-IżGURAR TA' L-APPOġġ TAL-PUBBLIKU FAVUR IT-TKABBIR L-aġenda għat-tkabbir tipprovdi lill-Unjoni l-mezzi neċessarji biex tindirizza ħafna mill-isfidi deskritti hawn fuq. Il-prospettiva ta' adeżjoni ma' l-UE offruta lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u lit-Turkija tikkostitwixxi inċentiv importanti għar-riformi f'dawn il-pajjiżi, b'benefiċċji ċari għall-UE f'termini ta' tkabbir ekonomiku, stabbiltà u sigurtà. Madankollu, jeħtieġ li dawn ikunu kkomunikati aħjar lill-pubbliku. Huwa essenzjali li ċ-ċittadini jinstemgħu u jingħata kas tagħhom, li l-preokupazzjonijiet tagħhom ikunu indirizzati u li tingħatalhom informazzjoni fattwali. L-Istati Membri għandhom ikunu minn ta' quddiem, bl-appoġġ tal-Parlament Ewropew u tal-Kummissjoni. Jeħtieġ li l-Istati Membri, bl-appoġġ ta' l-awtoritajiet reġjonali u lokali u tal-korpi tas-soċjetà ċivili li jinsabu l-eqreb mal-pubbliku, jgħarrfu liċ-ċittadini ta' l-UE mkabbra bil-benefiċċji li ġabet magħha din il-politika tat-tkabbir. Biex l-appoġġ tal-pubbliku favur it-tkabbir ikun żgurat, jeħtieġ li l-komprensjoni reċiproka tiżdied. Għal dan il-għan, fl-2005, il-Kummissjoni nediet djalogu fil-livell tas-soċjetà ċivili bejn l-UE u l-pajjiżi kandidati effettivi u potenzjali. Dan il-programm għandu l-għan li jippromwovi l-interazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet mhux governattivi, eż. skambji ta' studenti, żjarat ta' studju ta' ġurnalisti, kif ukoll skambji bejn organizzazzjonijiet tan-nisa, trade unions u komunitajiet tan-negozju. Il-Kummissjoni se tieħu dawn il-miżuri: - Il-Kummissjoni se tappoġġa trasparenza akbar. Tirrakkomanda li r-rapporti ta' screening , il-parametri għall-ftuħ tal-kapitoli tan-negozjati u l-pożizzjonijiet komuni finali ta' l-UE jkunu pubbliċi. - Il-Kummissjoni se tkabbar l-appoġġ tagħha għad-djalogu dwar is-soċjetà ċivili, billi tibni fuq il-miżuri meħuda s'issa għat-Turkija u għall-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent. - Il-Kummissjoni se tippromwovi l-kuntatti interpersonali fil-qasam ta' l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-kultura. - Il-Kummissjoni se tkompli tikkonsulta l-opinjoni pubblika dwar it-tkabbir u se tisma' t-tħassib tal-pubbliku. Hija se taħdem permezz tar-Rappreżentanzi fl-Istati Membri u tad-Delegazzjonijiet fil-pajjiżi kandidati effettivi u potenzjali biex tikkomunika bl-akbar mod effikaċi l-politika tagħha dwar it-tkabbir. - Il-Kummissjoni se tiżviluppa informazzjoni aċċessibbli u ċara, l-aktar bl-użu tas-siti tal-web speċifiċi, għall-pubbliku ġenerali u għall-utenti speċjalizzati f'kwistjonijiet tal-politika tat-tkabbir. Se tispjega wkoll kwistjonijiet prattiċi, partikolarment kif jintużaw il-kundizzjonijiet u l-evalwazzjonijiet ta' l-impatt. 5. L-ISFIDI EWLENIN FL-2007 5.1. Sfidi pendenti wara l-ħames tkabbir Is-soluzzjoni komprensiva tal-kwistjoni Ċiprijotta u l-unifikazzjoni tal-gżira għadhom sfida importanti. Il-Kummissjoni tilqa' l-passi meħuda fl-2006 mill-mexxejja tal-komunitajiet Griega-Ċiprijotta u Torka-Ċiprijotta biex il-proċess li jwassal għal soluzzjoni komprensiva taħt l-awspiċi tan-NU jingħatalu bidu ġdid. Jeħtieġ li fl-2007 dawn l-isforzi jintensifikaw ruħhom sostanzjalment. Il-Kummissjoni tinsab lesta, bħal fl-imgħoddi, tappoġġa dawn l-isforzi. Il-Kunsill adotta tnejn mit-tliet miżuri proposti mill-Kummissjoni biex jintemm l-iżolament tal-komunità Torka-Ċiprijotta. Ir-Regolament dwar il-Linja l-Ħadra jiggarantixxi l-moviment liberu fil-gżira kollha tal-Griegi-Ċiprijotti, tat-Torok-Ċiprijotti kif ukoll taċ-ċittadini oħra ta' l-UE. Ġie adottat il-programm ta' għajnuna għall-komunità Torka-Ċiprijotta, u qiegħda tiġi implimentata. Għad irid jiġi adottat ir-regolament dwar il-kummerċ dirett man-naħa tat-Tramuntana ta' Ċipru propost mill-Kummissjoni. Jinħtieġu sforzi akbar u spirtu ta' kompromess biex dan ir-regolament jiġi adottat mill-aktar fis possibbli. 5.2. Pajjiżi kandidati Il-Kroazja Fl-2006, il-Kroazja kompliet tagħmel progress f'termini ta' kriterji politiċi, ekonomiċi u ta' l- acquis , kif ukoll ta' l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni tagħha. L-isfida ewlenija fl-2007 se tkun li tibni fuq il-progress li sar u tgħaġġel ir-ritmu tar-riformi, primarjament f'oqsma fundamentali bħar-riforma ta' l-apparat ġudizzjarju u ta' l-amministrazzjoni pubblika, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u r-riforma ekonomika. Il-Kroazja teħtieġ issostni l-impetu lejn l-integrazzjoni fl-UE permezz ta' l-implimentazzjoni rigoruża ta' l-obbligi tagħha, pereżempju fl-oqsma ta' l-għajnuniet mill-istat u s-settur tal-proprjetà immobbli. Il-Kroazja għandha tkompli l-programm tagħha ta' allinjament leġiżlattiv u ssaħħaħ iktar il-kapaċità amministrattiva tagħha. Għadhom prijoritarji r-relazzjonijiet tajba mal-ġirien tagħha, il-kooperazzjoni reġjonali u s-soluzzjoni tal-kwistjonijiet bilaterali pendenti, l-aktar għal dak li għandu x'jaqsam mad-demarkazzjoni tal-fruntieri. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni mill-qrib lid-drittijiet tal-minoranzi u r-ritorn tar-rifuġjati. In-negozjati għall-adeżjoni mal-Kroazja bdew bit-tajjeb. Wara l-i screening , il-Kroazja ħadet passi importanti biex tadatta l-leġiżlazzjoni tagħha f'bosta setturi. Il-pajjiż jinsab fil-proċess li jiżviluppa kapaċità amministrattiva neċessarja. Waqt li jitqiesu l-progressi s'issa, huwa mistenni li n-negozjati jkomplu b'ritmu mgħaġġel, bil-kundizzjoni li l-Kroazja tindirizza l-isfidi msemmija hawn fuq. It-Turkija Fl-2006, it-Turkija kompliet tagħmel progress fir-riformi, primarjament billi adottat xi elementi tad-disa' pakkett ta' riformi. Barra minn hekk, l-għadd ta' każijiet irrappurtati ta' tortura u trattament ħażin qed jonqos, konformement mal-politika ta' tolleranza żero, anki jekk is-sitwazzjoni fil-parti tax-Xlokk tal-pajjiż għadha tagħti lok għal tħassib. Madankollu, ir-ritmu tar-riformi naqas. Fl-2007, huwa importanti li jittieħdu sforzi b'determinazzjoni biex titqawwa l-ispinta tar-riformi madwar it-Turkija. Jeħtieġ li t-Turkija tħassar jew temenda mingħajr dewmien l-Artikolu 301 tal-Kodiċi Penali u tallinja l-leġiżlazzjoni ma' l-istandards Ewropej biex tiggarantixxi l-libertà ta' espressjoni. Barra mil-libertà ta' espressjoni, jeħtieġ li jittieħdu aktar sforzi biex tissaħħaħ il-libertà ta' reliġjon, id-drittijiet tan-nisa, tal-minoranzi u tat- trade unions . Jeħtieġ li l-kontroll demokratiku ċivili fuq il-forzi armati jiġi affermat, u l-infurzar tal-liġi u l-prassi ġudizzjarja għandhom ikunu iktar allinjati ma' l-ispirtu tar-riformi. Fl-istess ħin, hemm ħtieġa li t-Turkija tindirizza l-problemi ekonomiċi u soċjali gravi fix-Xlokk tal-pajjiż u tiggarantixxi li l-popolazzjoni Kurda tgawdi d-drittijiet u l-libertajiet tagħhom bis-sħiħ. Il-Partenarjat għall-Adeżjoni adottat f'Jannar 2006 fih il-parametru biex jitkejjel il-progress li sar fir-riformi. Ir-relazzjonijiet tajba bejn il-pajjiżi ġirien jibqgħu fundamentali. Il-Kummissjoni se tintensifika l-monitoraġġ tal-kriterji politiċi. Kif mistqarr fid-dikjarazzjoni tal-Komunità Ewropea u ta' l-Istati Membri tal-21 ta' Settembru 2005, l-UE tistenna li l-Protokoll Addizzjonali tal-Ftehim ta' Ankara jiġi implimentat bis-sħiħ u f'mod mhux diskriminatorju, u li jitneħħew l-ostakli kollha għall-moviment liberu tal-merkanzija, inklużi r-restrizzjonijiet għall-mezzi tat-trasport. Jekk it-Turkija tonqos milli timplimenta bis-sħiħ l-obbligi tagħha, dan se jkollu riperkussjonijiet fuq il-progress ġenerali tan-negozjati. Jekk it-Turkija ma taqdix l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni se tagħmel rakkomandazzjonijiet relevanti qabel il-Kunsill Ewropew ta' Diċembru. Barra minn hekk, kif indikat fil-Partenarjat għall-Adeżjoni, huwa essenzjali li t-Turkija tieħu passi konkreti biex tinnormalizza mill-aktar fis possibbli r-relazzjonijiet bilaterali tagħha ma' l-Istati Membri kollha ta' l-UE. L-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja F'Diċembru 2005, lill-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ngħatalha l-istatus ta' pajjiż kandidat bħala sinjal ta' apprezzament għar-riformi li kiseb il-pajjiż, kif ukoll bħala inkoraġġiment biex jitkomplew ir-riformi fi triqitha lejn it-twettiq tal-prospettiva Ewropea tagħha. L-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kompliet tagħmel progress, iżda b'ritmu iktar bil-mod fl-2006. Fuq livell ġenerali, l-elezzjonijiet li seħħu f'Lulju kienu konformi ma' l-istandards internazzjonali. Jeħtieġ li n-nuqqasijiet li ġew identifikati jiġu indirizzati bis-sħiħ. Il-gvern għad irid jaffaċċja sfidi partikolari fl-implimentazzjoni tar-riforma tal-korp tal-pulizija u tal-ġudikatura, fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u fl-implimentazzjoni totali tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Għadu essenzjali li jkompli jiġi applikat il-Ftehim ta' Ohrid biex irawwem klima pożittiva għar-riformi. Huwa importanti li l-isforzi tar-riformi jinżammu fiż-żmien li ġej fuq il-bażi tal-kooperazzjoni u tal-kunsens politiku. Fuq livell ġenerali, l-għan prijoritarju tal-pajjiż għandu jkun dak li jħaffef ir-ritmu tar-riformi fis-setturi ewlenin biex jagħmel progress fi triqtu lejn l-adeżjoni. 5.3. Pajjiżi kandidati potenzjali L-Albanija L-Albanija kompliet tikkontribwixxi għall-istabbiltà tar-reġjun, partikolarment bis-saħħa tal-pożizzjoni bilanċjata tagħha fir-rigward tas-sitwazzjoni fil-pajjiżi ġirien. Il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ffirmat din is-sena ta spinta lir-relazzjonijiet ta' l-UE ma' dan il-pajjiż. Issa, il-prijorità hi li tiffoka fuq l-implimentazzjoni tal-Ftehim Interim dwar kwistjonijiet marbuta mal-kummerċ, li se jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Diċembru 2006. L-Albanija, bl-appoġġ ta' l-UE, qed tipprova tegħleb l-isfidi tar-riforma politika, ġudizzjarja u ekonomika, kif ukoll il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Dawn it-temi se jibqgħu prijoritajiet fiż-żmien li ġej. Il-Bożnja u Ħerzegovina Il-prospettiva Ewropea hija kruċjali biex tħeġġeġ lill-partijiet kollha fil-Bożnja-Ħerzegovina biex iwettqu r-riformi politiċi u ekonomiċi, bħar-riforma tal-korp tal-pulizija. Il-kooperazzjoni totali mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għall-ex Jugoslavja ( ICTY ) hija parti fundamentali mill-kundizzjonalità li biha l-pajjiż jista' joqrob lejn l-UE. Bl-irtirar ta' l-Uffiċċju tar-Rappreżentant Għoli ( OHR ), il-poplu u l-istituzzjonijiet tal-pajjiż se jkollhom ir-riedni ta' pajjiżhom f'idejhom għad-destin komuni tagħhom. It-tlestija tan-negozjati dwar Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u l-implimentazzjoni tiegħu se jsaħħu l-prospettiva Ewropea tal-pajjiż. Dawn in-negozjati aktarx jiġu konklużi fi żmien ftit xhur, dejjem jekk jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet. L-evoluzzjoni kostituzzjonali hija essenzjali biex jinbena Stat iktar funzjonali, sostenibbli u demokratiku. L-UE għandha tindirizza l-kwistjoni dwar ir-rappreżentanza tagħha tal-futur wara l-irtirar ta' l- OHR . Il-Montenegro Il-Montenegro kiseb l-indipendenza f'Ġunju 2006 wara referendum li sar b'mod liberu u ġust skond kundizzjonijiet maqbula ma' l-Unjoni Ewropea. Wara l-indipendenza, il-Montenegro beda n-negozjati għal Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni separat, skond direttivi ġodda approvati mal-ewwel mill-Kunsill. Bl-impenn tiegħu fir-rigward ta' l-UE, il-Montenegro għandu l-opportunità li jibni struttura statali f'kuntest stabbli u sikur tal-proċess ta' qabel l-adeżjoni. Se jkun importanti li jżomm ir-ritmu tar-riformi u jkompli jikkoopera ma' l- ICTY , biex jikkonkludi n-negozjati dwar l- SAA fix-xhur li ġejjin. Il-Montenegro għad fadallu x'jagħmel biex isaħħaħ l-istituzzjonijiet tiegħu b'mod suffiċjenti sabiex jimxi 'l quddiem. Il-Partenarjat Ewropew propost flimkien ma' din il-komunikazzjoni jiddefinixxi l-miżuri ewlenin. Jeħtieġ li tingħata prijorità lir-riforma ġudizzjarja u lill-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Il-Montenegro għandu jtejjeb il-kapaċità amministrattiva tiegħu fid-dawl ta' l-implimentazzjoni ta' l- SAA . Is-Serbja Għandu jingħata tifħir lis-Serbja għall-imġiba responsabbli tagħha wara l-indipendenza tal-Montenegro. Il-kostituzzjoni l-ġdida għandha twitti t-triq għat-tisħiħ tas-sistema ta' governanza tal-pajjiż. Is-Serbja laħqet b'suċċess l-istabbiltà makroekonomika billi kompliet fil-privatizzazzjonijiet u ġibdet lejha investimenti barranin diretti. L-integrazzjoni ekonomika ma' l-UE mxiet 'il quddiem. Is-Serbja għamlet ukoll iktar progress fir-riforma amministrattiva. In-negozjati dwar il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ( SAA ) ma' l-UE wrew il-kapaċità istituzzjonali konsiderevoli ta' l-amministrazzjoni Serba. Għalhekk hemm probabbiltà tajba li s-Serbja tlaħħaq ma' pajjiżi oħra tar-reġjun fi triqithom lejn l-adeżjoni, ladarba tissodisfa l-kundizzjonijiet biex jissuktaw in-negozjati għall- SAA . Il-Kummissjoni tinsab totalment konxja tal-kobor ta' l-isfidi li s-Serbja trid tħabbat wiċċha magħhom fil-kuntest politiku attwali. Jeħtieġ li s-Serbja tadotta approċċ kostruttiv dwar il-Kosovo. Jeħtieġ li l-prospettiva ta' adeżjoni ma' l-UE tkun kredibbli u viżibbli għall-popolazzjoni Serba permezz ta' l-issoktar u l-konklużjoni rapidi tan-negozjati dwar il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni malli l-kooperazzjoni ma' l- ICTY tkun totali. L-UE qed taħdem ukoll biex iddaħħal il-popolazzjoni Serba fil-kuntest Ewropew permezz ta' faċilitazzjoni għall-viżi[5] u billi tgħin lis-Serbja tieħu sehem aktar attiv fil-programmi Komunitarji dwar, pereżempju, l-edukazzjoni, iż-żgħażagħ, ir-riċerka u l-kultura. Il-Kosovo[6] L-UE kompliet timpenja ruħha mal-Kosovo permezz ta' monitoraġġ ta' l-istandards, l-għoti ta' assistenza u l-kollaborazzjoni ma' l-UNMIK, waqt li appoġġat il-proċess ta' l-istatus immexxi mis-Sur Martti Ahtisaari, il-mibgħut speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. L-UE għandu jkollha rwol ewlieni fid-determinazzjoni ta' l-istatus u fl-implimentazzjoni tiegħu, ladarba dan ikun maqbul mill-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti. Id-determinazzjoni ta' l-istatus għandha tkun ċara, sew mil-lat politiku sew minn dak ġuridiku, u tiddefinixxi viżjoni għall-iżvilupp futur tal-Kosovo. Din hija kwistjoni sui generis u għaldaqstant ma tista' tikkostitwixxi ebda preċedent. Dan se jkompli jagħti impetu lill-awtoritajiet tal-Kosovo biex javvanzaw fir-riformi meħtieġa fl-oqsma fundamentali ta' l-istat tad-dritt, l-ekonomija u l-amministrazzjoni pubblika, u biex jipprovdu l-bażi għal trasferiment tal-kompetenzi b'suċċess mill-UNMIK. Tibqa' fundamentali l-kwistjoni tad-drittijiet tal-minoranzi u tal-parteċipazzjoni tagħhom fl-istituzzjonijiet tal-Kosovo. Il-prospettiva Ewropea hija kruċjali biex tagħti lill-partijiet kollha involuti viżjoni ta' ġejjieni komuni fl-Unjoni Ewropea. 6. KONKLUżJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET Fuq il-bażi ta' l-analiżi ta' hawn fuq, il-Kummissjoni tipproponi l-konklużjonijiet li ġejjin: 1. Il-politika ta' l-UE fil-qasam tat-tkabbir għadha tissejjes fuq tliet prinċipji: il-konsolidament ta' l-impenji, il-kundizzjonalità u l-komunikazzjoni. L-impenji meħuda fir-rigward tal-pajjiżi diġà involuti fil-proċess se jkunu rispettati, iżda l-UE hija kawta għal dak li għandu x'jaqsam ma' kwalunkwe impenn ġdid. Ir-ritmu tal-proċess ta' adeżjoni jiddipendi mir-ritmu tar-riformi fil-pajjiż kandidat. 2. L-istrateġija attwali fil-qasam tat-tkabbir, assoċjata ma' mezzi li jiggarantixxu lill-UE l-kapaċità li tintegra fi ħdanha membri ġodda, issawwar is-sisien ta' kunsens imġedded fil-qasam tat-tkabbir. 3. Il-kapaċità ta' l-UE li tintegra fi ħdanha membri ġodda hija ddeterminata minn żewġ fatturi: - li jinżamm ir-ritmu ta' tisħiħ u tfannid ta' l-integrazzjoni Ewropea, billi l-kapaċità ta' funzjonament ta' l-UE tkun garantita, fl-interess taċ-ċittadini ta' l-UE tal-lum u ta' għada. - li l-pajjiżi kandidati jkunu tassew lesti jaqdu l-obbligi marbuta ma' l-adeżjoni meta jsiru membri billi jissodisfaw il-kundizzjonijiet rigorużi fissati. Dan jiġi evalwat mill-Kummissjoni fuq il-bażi ta' kundizzjonijiet stretti. 4. Il-kapaċità ta' integrazzjoni ta' l-UE se tkun riveduta fl-istadji essenzjali kollha tal-proċess ta' adeżjoni. Skond il-fehma tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjonijiet u matul in-negozjati għall-adeżjoni, hija se tevalwa l-impatt ta' l-adeżjoni fuq il-politiki ewlenin ta' l-UE. Dan se jgħin l-Istati Membri jiddefinixxu l-pożizzjonijiet komuni ta' l-UE fl-ambitu tan-negozjati dwar il-kapitoli kkonċernati, inkluż, jekk hu relevanti, għall-perjodi ta' tranżizzjoni jew arranġamenti oħra. 5. Meta tiġi biex tevalwa l-impatt ta' l-adeżjonijiet ġodda fuq il-baġit ta' l-UE, il-Kummissjoni se teżamina l-impatt tagħhom fuq il-politiki ewlenin, partikolarment il-politika agrikola u l-politika ta' koeżjoni. 6. L-UE għandha tkun tista' żżomm u tkattar l-iżvilupp tagħha fl-istess ħin li timplimenta l-aġenda tagħha tat-tkabbir. Tinħtieġ riforma istituzzjonali biex tittejjeb l-effikaċja tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet fl-UE mkabbra. Għandu jintlaħaq arranġament istituzzjonali ġdid sa meta l-pajjiż kandidat li jmiss aktarx ikun lest biex jaderixxi ma' l-Unjoni. 7. Il-Kummissjoni se tkompli ttejjeb il-kwalità tal-proċess ta' adeżjoni. Jistgħu jkunu stabbiliti parametri għall-ftuħ u għall-għeluq tal-kapitoli tan-negozjati, li fuqhom jissejsu s-sospensjoni jew il-ftuħ mill-ġdid tan-negozjati dwar il-kapitoli individwali. Ir-riżultati tad-djalogi politiċi u ekonomiċi se jiddaħħlu fil-proċess tan-negozjati. Il-kwistjonijiet diffiċili, bħar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni, għandhom ikunu indirizzati fi stadju bikri tal-proċess ta' adeżjoni. 8. Biex it-trasparenza titjieb, il-Kummissjoni tirrakkomanda li d-dokumenti prinċipali tan-negozjati jsiru pubbliċi, fosthom l-evalwazzjonijiet ta' l-impatt, ir-rapporti ta' screening , il-parametri għall-ftuħ tal-kapitoli u l-pożizzjonijiet komuni ta' l-UE għan-negozjati. 9. Huwa essenzjali li l-appoġġ tal-pubbliku favur it-tkabbir ikun żgurat, iżda dan l-appoġġ jiddipendi mir-rispett ta' kundizzjonijiet rigorużi matul il-proċess. Il-fiduċja fil-kapaċità ta' integrazzjoni ta' l-UE għandha l-istess importanza. Għandna wkoll nikkomunikaw aħjar dan il-proċess ta' tkabbir. Huwa importanti li ċ-ċittadini jinstemgħu u jingħata kas tagħhom, li l-preokupazzjonijiet tagħhom ikunu indirizzati permezz ta' politiki adegwati u tingħatalhom informazzjoni fattwali. L-Istati Membri għandhom rwol determinanti f'dan il-kuntest. Il-Kummissjoni se tagħti sehemha flimkien mal-Parlament Ewropew, ma' l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali u mas-soċjetà ċivili. 10. In-negozjati għall-adeżjoni mal-Kroazja bdew bit-tajjeb. Wara l-i screening , il-Kroazja ħadet passi importanti biex tadatta l-leġiżlazzjoni tagħha f'għadd kbir ta' setturi u tinsab fil-proċess li tiżviluppa l-kapaċità amministrattiva meħtieġa. Madankollu, il-Kroazja għandha tintensifika konsiderevolment l-isforzi tagħha biex tikseb sfidi ewlenin, fosthom ir-riforma ġudizzjarja, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u r-riforma ekonomika, u għandha tkompli tikkoopera bis-sħiħ mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għall-ex Jugoslavja. Ir-relazzjonijiet tajba mal-pajjiżi ġirien u l-kooperazzjoni reġjonali jibqgħu fundamentali. 11. It-Turkija għadha tissodisfa b'mod suffiċjenti il-kriterji politiċi ta' Kopenħagen u kompliet it-riformi politiċi. Madankollu, matul is-sena li għaddiet, ir-ritmu naqas. Jeħtieġu aktar sforzi sinifikanti, partikolarment fejn tidħol il-libertà ta' espressjoni. Jeħtieġ ukoll aktar titjib fid-drittijiet tal-komunitajiet reliġjużi mhux Musulmani, id-drittijiet tan-nisa, id-drittijiet tat- trade unions u l-kontroll ċivili tal-forzi armati. It-Turkija tista' titqies li għandha ekonomija tas-suq operattiva, u tejbet il-kapaċità tagħha li tassumi l-obbligi ta' l-adeżjoni. Ir-relazzjonijiet tajba mal-pajjiżi ġirien jibqgħu fundamentali. 12. Kif mistqarr fid-dikjarazzjoni tal-Komunità Ewropea u ta' l-Istati Membri tal-21 ta' Settembru 2005, l-UE tistenna li l-Protokoll Addizzjonali tal-Ftehim ta' Ankara jiġi implimentat bis-sħiħ u b'mod mhux diskriminatorju, kif ukoll li jitneħħew l-ostakli kollha għall-moviment liberu tal-merkanzija, inklużi r-restrizzjonijiet għall-mezzi tat-trasport. Jekk it-Turkija tonqos milli timplimenta totalment l-obbligi tagħha, dan se jkollu riperkussjonijiet fuq il-progress ġenerali tan-negozjati. Jekk it-Turkija ma taqdix l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni se tagħmel rakkomandazzjonijiet relevanti qabel il-Kunsill Ewropew ta' Diċembru. Barra minn hekk, kif indikat fil-Partenarjat għall-Adeżjoni, huwa essenzjali li t-Turkija tieħu passi konkreti biex tinnormalizza mill-aktar fis possibbli r-relazzjonijiet bilaterali tagħha ma' l-Istati Membri kollha ta' l-UE. 13. F'Diċembru 2005, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ngħatalha l-istatus ta' pajjiż kandidat bħala sinjal ta' apprezzament għar-riformi li rnexxielha twettaq. Il-pajjiż kompla jagħmel progress, iżda fl-2006 naqas ir-ritmu. Il-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent għamlu progress skond ir- road-map imressqa s-sena li għaddiet mill-Kummissjoni. Kull pajjiż jimxi 'l quddiem fuq il-merti tiegħu. Fl-evalwazzjoni ta' kull applikazzjoni għall-adeżjoni ma' l-UE, jitqies il-mod kif il-pajjiż qed jaqdi l-obbligi fl-ambitu tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (inklużi d-dispożizzjonijiet kummerċjali). ANNESS 1 Rapport speċjali dwar il-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha membri ġodda DAĦLA Dan ir-rapport speċjali huwa parti integrali mid-dokument strateġiku ta' l-2006 dwar it-tkabbir. Wara talba li saret mill-Kunsill Ewropew fil-laqgħa ta' Ġunju 2006, id-dokument jiffoka fuq kwistjonijiet fil-medda ta' żmien medju u fit-tul li jirrigwardaw il-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha membri ġodda. Iressaq strateġija biex tiżgura li l-Unjoni tkun tista' ssostni u tfannad l-iżvilupp tagħha f'termini ta' politiki u istituzzjonijiet, filwaqt li tkompli l-aġenda għat-tkabbir quddiem l-isfidi kbar li hemm fid-dinja tal-lum. Fl-1993, il-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen ikkonkluda li "filwaqt li żżomm l-impetu ta' l-integrazzjoni Ewropea, il-kapaċità ta' l-Unjoni biex tassorbi membri ġodda hija kunsiderazzjoni importanti fl-interess ġenerali sew ta' l-Unjoni sew tal-pajjiżi kandidati". Kif inhu mfisser fid-Dokument Strateġiku tal-Kummissjoni ta' l-2005 u kkonfermat mill-Kunsill Ewropew ta' Ġunju 2006, ir-ritmu tat-tkabbir għandu jqis il-kapaċità ta' integrazzjoni ta' l-UE. L-UE għandha tiżgura li tkun tista' ssostni u tfannad l-iżvilupp tagħha waqt li tkompli bl-aġenda tagħha ta' tkabbir. Tinħtieġ riforma istituzzjonali biex ittejjeb l-effikaċja tat-teħid tad-deċiżjonijiet ta' UE mkabbra. Sakemm il-pajjiż kandidat li jmiss ikun aktarx lest li jsir membru ta' l-Unjoni, suppost ikun intlaħaq arranġament istituzzjonali ġdid. It-tkabbir ifisser il-qsim ta' proġett imsejjes fuq prinċipji, politiki u istituzzjonijiet komuni. L-Unjoni għandha tiżgura li tkun tista' żżomm il-kapaċità tagħha biex tieħu azzjonijiet u deċiżjonijiet skond ekwilibriju ġust bejn l-istituzzjonijiet, biex tirrispetta l-limiti tal-baġit, u biex timplimenta politiki komuni ambizzjużi li jaħdmu sew u li jiksbu għanijiethom. Il-kapaċità ta' assorbiment ta' l-UE, jew aħjar, il-kapaċità ta' integrazzjoni, hija ddeterminata mill-iżvilupp tal-politiki u l-istituzzjonijiet ta' l-UE, kif ukoll mit-trasformazzjoni tal-pajjiżi kandidati fi Stati Membri li jkunu mħejjija sew. Il-kapaċità tal-pajjiżi kandidati biex jidħlu fl-Unjoni hija evalwata bir-reqqa mill-Kummissjoni abbażi ta' kundizzjonijiet stretti. Il-kapaċità ta' integrazzjoni tirrigwarda jekk l-UE tistax tħaddan membri ġodda f'mument jew perjodu determinat, mingħajr ma jkun hemm ħsara għall-miri politiċi u ta' politiki stabbiliti mit-Trattati. Għaldaqstant, hija qabelxejn kunċett funzjonali. Fil-ġejjieni, il-Kummissjoni se tħejji evalwazzjonijiet ta' l-impatt f'kull stadju ewlieni tal-proċess ta' adeżjoni. Kull fejn isiru dawn l-evalwazzjonijiet, ser jittieħed qies tal-karatteristiċi speċifiċi ta' kull pajjiż. L-UE kibret ħames darbiet, minn sitt Stati Membri għal 25, u 27 dalwaqt. Dan it-tkabbir ta kontribut kbir għall-unifikazzjoni ta' l-Ewropa, billi ġab 'il quddiem id-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u l-istabbiltà madwar il-kontinent. Stimolaw l-iżvilupp ta' politiki ġodda ta' l-UE, f'oqsma bħall-koeżjoni ekonomika u soċjali, ir-relazzjonijiet esterni, u l-ħarsien ta' l-ambjent. Is-suq intern, iż-żona Schengen u l-euro, ġew żviluppati b'mod parallel. Il-ħames tkabbir, fl-2004, li għandu jitlesta dalwaqt bl-adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija, żied l-influwenza ta' l-UE fid-dinja u ħoloq kisbiet ekonomiċi speċifiċi, f'termini ta' kummerċ, investiment u tkabbir ekonomiku. Fl-istess nifs, l-UE kompliet tiżviluppa u timplimenta politiki ġodda, pereżempju fil-qasam tal-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà. It-twessigħ ta' l-UE tkompla b'mod parallel mat-tfannid ta' l-integrazzjoni Ewropea. L-aġenda attwali għat-tkabbir tissejjes fuq strateġija li tikkonsisti fi tliet prinċipji bażiċi: il-konsolidament, il-kundizzjonalità u l-komunikazzjoni. L-istrateġija tkopri pajjiżi fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija, li jinsabu fi stadji differenti fi triqithom lejn l-adeżjoni ma' l-UE. Il-Kunsill Ewropew ta lil dawn il-pajjiżi l-prospettiva ċara li jsiru membri ta' l-UE ladarba jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa. L-UE tirrispetta l-impenji eżistenti lejn pajjiżi li diġà jinsabu fil-proċess, iżda hija kawta dwar dak li għandu x'jaqsam ma' kwalunkwe impenn ġdid. Bħalissa, jidher improbabbli li grupp kbir ta' pajjiżi jaderixxu simultanjament ma' l-UE fil-ġejjieni. Il-kandidati, kemm effettivi kif ukoll potenzjali, ivarjaw ħafna f'termini ta' żvilupp politiku u ekonomiku u ta' kapaċità amministrattiva. Fid-dawl tal-qagħda preżenti tat-tħejjijiet ta' qabel l-adeżjoni, għandhom mnejn isiru aktar adeżjonijiet fil-medda taż-żmien medju jew fit-tul. L-UE tista' tilqa' pajjiżi ġodda b'suċċess sakemm l-iżvilupp tagħha stess ikun mexa 'l quddiem u l-pajjiżi kandidati jkunu jistgħu jaqdu l-obbligi tagħhom bħala Stati Membri. Iċ-ċittadini ta' l-UE wkoll iridu jkunu lesti għal tkabbir ieħor, b'għarfien aħjar tal-kwistjonijiet li hemm fin-nofs. Dan għandu jżid il-leġittimità demokratika tal-proċess f'termini ta' perċezzjoni pubblika. L-istrateġija mressqa f'dan id-dokument tissejjes fuq: - L-iżgurar tal-kapaċità ta' l-UE biex iżżomm l-impetu ta' l-integrazzjoni Ewropea; - L-iżgurar ta' l-ilħiq tal-kundizzjonijiet rigorużi min-naħa tal-pajjiżi kandidati; - Komunikazzjoni aħjar. F'dawn l-aħħar snin tqajmet il-kwistjoni dwar il-fruntieri definittivi ta' l-Unjoni Ewropea. Dan ippermetta lill-Kummissjoni tiġbed għadd ta' konklużjonijiet. It-terminu 'Ewropew' jiġbor fih elementi ġeografiċi, storiċi u kulturali li kollha kemm huma jikkontribwixxu għall-identità Ewropea. L-esperjenza maqsuma ta' ideat, valuri, u interazzjoni storika ma tistax titgħaqqad f'sempliċi formula li tgħodd għal kull żmien u hija suġġetta għal reviżjoni minn ġidd għal ġidd. Il-bażi ġuridika tat-tkabbir hija l-Artikolu 49 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, li jistqarr li " Kull Stat Ewropew li jirrispetta l-prinċipji kif stabbiliti fl-Artikolu 6(1) jista' japplika biex isir membru ta' l-Unjoni ". Madankollu, din id-dispożizzjoni tat-trattat ma tfissirx li l-pajjiżi Ewropej kollha għandhom japplikaw, u lanqas ma tfisser li l-UE għandha taċċetta kull applikazzjoni. L-Unjoni Ewropea hija ddefinita l-ewwel u qabel kollox mill-valuri tagħha. ĦARSA QASIRA LEJN l-ISTORJA TAL-KAPAĊITÀ TA' INTEGRAZZJONI TA' L-UE L-Unjoni evalwat il-kapaċità tagħha biex tintegra fi ħdanha membri ġodda fi tkabbir li sar fl-imgħoddi. L-opinjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjonijiet għall-adeżjoni servew ta' bażi biex il-Kunsill seta' jiddeċiedi fuq il-ftuħ tan-negozjati għall-adeżjoni. Evalwaw il-ħila tal-kandidati biex jassumu l-obbligi ta' l-adeżjoni, fosthom l-aċċettazzjoni tal-politiki ta' l-UE. Fl-ewwel erba' fażijiet ta' tkabbir, l-opinjonijiet ipprovdew ukoll analiżi ġenerali ta' l-impatt ta' l-adeżjoni fuq l-Unjoni, f'oqsma bħall-funzjonament tal-Presidenza tal-Kunsill b'rotazzjoni, l-istimi ta' trasferimenti finanzjarji netti bbażati fuq politiki komuni eżisteni, jew iż-żieda fil-lingwi uffiċjali ta' l-UE. Fl-2004, il-Kummissjoni ressqet studju fuq il-kwistjonijiet imqajma mill-adeżjoni possibbli tat-Turkija, flimkien mar-rakkomandazzjoni tagħha biex jinfetħu n-negozjati għall-adeżjoni. L-istudju qies li t-tħejjijiet meħtieġa għall-adeżjoni aktarx se jdumu sa wara l-bidu tad-deċennju li jmiss. Ippreżenta stimi ta' l-impatt fuq il-baġit ta' l-adeżjoni tat-Turkija, u identifika oqsma fejn dan aktarx iqajjem sfidi partikolari: l-agrikoltura, il-koeżjoni, l-enerġija, il-migrazzjoni, il-fruntieri esterni, u l-politika barranija. Fit-tħejjijiet għal tkabbir li sar fl-imgħoddi, il-Kummissjoni eżaminat f'dokumenti ta' politika separati l-implikazzjonijiet għall-UE ta' kwistjonijiet komuni għal diversi applikazzjonijiet għall-adeżjoni. Il-Kummissjoni saħqet fuq it-tisħiħ ta' l-istituzzjonijiet ta' l-UE, iż-żieda fl-integrazzjoni ekonomika, u fuq l-iżvilupp ta' politiki komuni bħala prerekwiżiti għall-integrazzjoni Ewropea. Fl-1997, il-Kummissjoni evalwat l-impatt probabbli tal-ħames tkabbir, u pproponiet riformi baġitarji u ta' politika bħala tħejjija għall-adeżjoni. Mira ewlenija ta' l-"Aġenda 2000" kienet li tiżgura li l-politiki ta' l-UE jkunu lesti għat-tkabbir. Mil-lat ekonomiku, l-UE kienet bdiet tħejji għall-ħames tkabbir sa mill-1991, meta l-UE ffirmat l-ewwel Ftehimiet ta' l-Ewropa ma' pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Bħala riżultat ta' dawn il-ftehimiet, l-UE ma damitx ma saret l-imsieħba kummerċjali ewlenija ta' dawn il-pajjiżi. Il-biċċa l-kbira mill-kummerċ bilaterali fi prodotti industrijali bejn l-UE u dawn il-pajjiżi ġiet liberalizzata ferm qabel l-adeżjoni, sitwazzjoni li ħaffet ħafna l-integrazzjoni ekonomika. L-integrazzjoni ekonomika mat-Turkija hija ffaċilitata mill-Unjoni Doganali, li ħeġġet riformi ekonomiċi u dinamiżmu. Fil-Balkani tal-Punent, il-pajjiżi qegħdin jitħejjew permezz tal-Ftehimiet ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, li jipprovdu għal-liberalizzazzjoni progressiva tal-kummerċ kif ukoll għall-assistenza ekonomika. It-tkabbir u l-modernizzazzjoni simultanji tal-Ftehim dwar il-Kummerċ Ħieles ta' l-Ewropa Ċentrali ( Central European Free Trade Agreement - CEFTA ) iwittu t-triq għal integrazzjoni ekonomika aktar fil-fond fl-Ewropa tax-Xlokk. L-evalwazzjoni tal-kapaċità ta' l-UE biex tintegra fi ħdanha Membri ġodda tkompliet matul in-negozjati għall-adeżjoni. Il-Kummissjoni ressqet miżuri biex jindirizzaw l-impatt tat-tkabbir fuq l-Istati Membri attwali f'oqsma partikolari ta' politika. Fil-ħames tkabbir, dawn l-oqsma jinkludu l-moviment tal-ħaddiema u t-trasport bit-triq. L-evalwazzjoni, min-naħa tal-Kummissjoni, ta' l-ammonti baġitarji meħtieġa għall-finanzjament tal-ħames tkabbir pprovdiet il-bażi għall-konklużjoni tan-negozjati, inkluż għall-pagamenti agrikoli. L-Unjoni għenet lill-pajjiżi kandidati fit-tħejjijiet tagħhom biex jassumu l-obbligi ta' l-adeżjoni. Għall-ħames tkabbir, stabbiliet strateġija għal qabel l-adeżjoni. Din l-istrateġija inkludiet il-monitoraġġ mill-qrib tal-progress miksub minn kull pajjiż u l-irrappurtar regolari tiegħu, it-tfassil ta' prijoritajiet permezz ta' partenarjati għall-adeżjoni, u l-assistenza finanzjarja. Ftehimiet estensivi ta' assoċjazzjoni ppermettew lill-istati kandidati jassumu wħud mid-drittijiet u obbligi ta' l- acquis qabel l-adeżjoni f'oqsma tas-suq waħdieni, bħall-politika tal-kompetizzjoni, il-proprjetà intellettwali, it-trasport marittimu u ċ-ċertifikazzjoni għall-prodotti industrijali. Pajjiżi kandidati ħadu sehem f'aġenziji u kumitati ta' l-UE. Malli ġew iffirmati t-trattati ta' adeżjoni, il-pajjiżi ta' l-adeżjoni ħadu sehem fil-proċess leġiżlattiv bħala osservaturi. Din l-istrateġija, immirata lejn tħejjijiet sodi min-naħa tal-pajjiżi kandidati nnifishom, iffaċilitat l-integrazzjoni tagħhom fl-UE mingħajr problemi. Sentejn wara l-adeżjoni tagħhom, l-għaxar Stati Membri kisbu livell eċċellenti ta' konformità mal-leġiżlazzjoni ta' l-UE, kif inhu ssottolinjat fit-tabella tal-valutazzjoni tas-suq intern tal-Kummissjoni u f'rapporti dwar l-implimentazzjoni tad-Dritt Komunitarju. L-impatt ekonomiku ta' l-adeżjoni tagħhom kien pożittiv. L-istituzzjonijiet komplew jaħdmu tajjeb u jieħdu deċiżjonijiet; il-membri l-ġodda żvolġew rwol attiv. Il-Kummissjoni għamlet studju dwar id-dimensjoni ekonomika tat-tkabbir sentejn wara t-tkabbir ta' l-1 ta' Mejju 2004. L-istudju juri li l-esperjenza ta' l-aħħar sentejn kienet fil-biċċa l-kbira pożittiva[7]. It-tkabbir lejn il-Lvant ta spinta kbira lill-ekonomija Ewropea u ħoloq impjiegi ġodda. It-tħejjija bil-għaqal tat-tkabbir matul l-aħħar għaxar snin kienet il-muftieħ għall-ksib ta' dan is-suċċess. Biċċa kbira miċ-ċittadini ta' l-UE u tal-pajjiżi kandidati appoġġaw it-tkabbir. Madankollu, ir-riskji huma kbar, u fl-opinjoni pubblika għad hemm ċertu tħassib u ideat żbaljati rigward it-tkabbir. Jinħtieġ li dawn ikunu indirizzati. IL-KAPAĊITÀ ATTWALI TA' INTEGRAZZJONI TA' L-UE L-Unjoni għandha tiżgura li tkun tista' ssostni l-kapaċità tagħha biex taħdem tajjeb, fl-interess taċ-ċittadini preżenti u futuri tagħha. Filwaqt li l-Unjoni tħejji internament għal aktar riformi istituzzjonali, il-proċess ta' adeżjoni mmexxi bir-reqqa se jissokta. Din is-sezzjoni tippreżenta strateġija għall-evalwazzjoni tal-kapaċità ta' l-UE għal tkabbir fil-ġejjieni, billi tibni fuq esperjenza ta' l-imgħoddi. L-iżgurar tal-kapaċità ta' l-UE biex iżżomm l-impetu ta' l-integrazzjoni Ewropea Il-kapaċità ta' l-Unjoni biex issostni l-impetu ta' l-integrazzjoni Ewropea hi u tikber tiġbor fiha tliet elementi ewlenin: istituzzjonijiet, politiki komuni u l-baġit. L-Unjoni teħtieġ tiżgura li l-istituzzjonijiet tagħha jkomplu jaġixxu b'mod effikaċi, li l-politiki tagħha jilħqu għanijiethom, u li l-baġit jaqbel ma' l-oġġettivi u r-riżorsi finanzjarji tagħha. Istituzzjonijiet L-UE ma għandhiex bżonn arranġamenti istituzzjonali ġodda sempliċement minħabba t-tkabbir; l-UE għandha bżonn tali arranġamenti wkoll sabiex l-Unjoni attwali tkun tista' taħdem aħjar. L-Unjoni teħtieġ tiżgura li l-istituzzjonijiet u l-proċessi tat-teħid ta' deċiżjonijiet tagħha jibqgħu effikaċi u responsabbli, kemm għall-ġid ta' l-Istati Membri attwali kif ukoll fid-dawl ta' aktar tkabbir. Fit-tkabbir li sar fl-imgħoddi, l-integrazzjoni tal-pajjiżi ta' adeżjoni fl-istituzzjonijiet ta' l-UE kienet parti min-negozjati għall-adeżjoni. L-aġġustamenti li rriżultaw għad-dispożizzjonijiet istituzzjonali saru fit-Trattati ta' Adeżjoni rispettivi. L-aħħar tkabbir li sar kien ippreċedut minn riformi istituzzjonali. Id-dispożizzjonijiet istituzzjonali tat-Trattati ta' Adeżjoni ma' l-għaxar Stati Membri l-ġodda li aderixxu fl-2004, kif ukoll mal-Bulgarija u r-Rumanija, jissejsu fuq it-Trattat ta' Nizza. It-Trattat ta' Nizza jistipula regoli għal massimu ta' 27 Stat Membru, jiġifieri, sa l-adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija. Madankollu, it-Trattat jistipula li meta l-Unjoni tikkonsisti fi 27 Stat Membru, l-għadd ta' membri tal-Kummissjoni se jkun inqas mill-għadd ta' Stati Membri. L-għadd ta' membri tal-Kummissjoni se jkun stipulat b'mod unanimu mill-Kunsill. Din ir-regola tgħodd għall-ewwel Kummissjoni wara li jkun daħal is-27 Stat Membru. Il-Kunsill se jadotta wkoll l-arranġamenti implimentattivi għal sistema ta' rotazzjoni bbażata fuq il-prinċipju ta' l-ugwaljanza. It-Trattat ta' Nizza ma jipprovdix għal adattamenti tal-kompożizzjoni u l-funzjonament ta' l-istituzzjonijiet l-oħra għal Unjoni ta' aktar minn 27 Stat Membru. L-allokazzjoni ta' siġġijiet fil-Parlament Ewropew u l-ippeżar tal-voti fil-Kunsill huma ċarament ta' importanza ċentrali għall-kapaċità ta' l-UE biex tieħu deċiżjonijiet. Għaldaqstant, qabel ma jsir aktar tkabbir, l-UE ser ikollha tiddeċiedi dwar il-firxa u s-sustanza ta' dawk ir-riformi istituzzjonali. It-tkabbir ser ikollu wkoll implikazzjonijiet prattiċi għall-funzjonament ta' l-istituzzjonijiet, bħall-użu ta' l-ilsna. Evalwazzjoni ta' l-impatt tat-tkabbir fuq l-istituzzjonijiet ta' l-UE se tkun inkluża f'opinjonijiet tal-Kummissjoni dwar kull applikazzjoni futura għall-adeżjoni fl-UE. Sakemm il-membru l-ġdid li jmiss ikun aktarx lest li jaderixxi ma' l-Unjoni, suppost ikun intlaħaq arranġament istituzzjonali ġdid. It-titjib tal-funzjonament ta' l-UE jaqbel kemm lill-Istati Membri prospettivi fil-ġejjieni u kemm lill-Unjoni mkabbra. Il-Politiki Komunitarji It-tkabbir li sar fl-imgħoddi saħħaħ il-politiki Komunitarji, permezz ta' l-esperjenzi nazzjonali u l-orjentamenti politiċi li Stati Membri ġodda ġabu lill-proġett Ewropew. F'oqsma tant diversi bħall-politika ta' koeżjoni, l-agrikoltura, is-sajd, il-ħarsien ta' l-ambjent, ir-relazzjonijiet esterni, it-trasparenza, ir-responsabbiltà u ċ-ċittadinanza Ewropea, l- acquis attwali jixhed sa ċertu punt l-impatt tat-tkabbir li sar fl-imgħoddi. Uħud mill-politiki Komunitarji, jekk jiġu estiżi għal aktar pajjiżi f'kundizzjonijiet xierqa, iġibu magħhom benefiċċji saħansitra akbar, pereżempju fis-suq intern jew fil-qasam tal-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà. Hi u tikber, l-Unjoni teħtieġ tkun f'pożizzjoni li tkompli tiżviluppa u timplimenta politiki komuni f'kull qasam. L-evalwazzjoni ta' l-impatt tat-tkabbir fuq il-politiki ta' l-UE ser issir f'kull stadju ewlieni tal-proċess tat-tkabbir. Fil-ġejjieni, kull opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni ta' pajjiż għall-adeżjoni ma' l-UE ser tinkludi evalwazzjoni ta' l-impatt ta' l-adeżjoni ta' dak il-pajjiż fuq il-politiki Komunitarji. Dan ser ikun rifless ukoll fil-qafas li jistabbilixxi t-termini ta' referenza għan-negozjati għall-adeżjoni. L-oqfsa tan-negozjati għall-Kroazja u t-Turkija jipprevedu sensiela ta' miżuri biex jippermettu l-integrazzjoni tagħhom fil-politiki Komunitarji mingħajr problemi. Fl-istess ħin, jistabbilixxu miżuri biex jiżguraw il-funzjonament xieraq tal-politiki Komunitarji wara t-tkabbir, bħal perjodi ta' tranżizzjoni, derogi, arranġamenti speċifiċi u salvagwardji permanenti. Meta tiġi biex tevalwa l-impatt tat-tkabbir fuq il-baġit, il-Kummissjoni ser teżamina l-impatt ta' tkabbir futur fuq il-politika agrikola u dik ta' koeżjoni. Dan ser jieħu qies ta' l-evoluzzjoni futura ta' dawn il-politiki. Waqt in-negozjati għall-adeżjoni, il-Kummissjoni ser tipprovdi evalwazzjonijiet sostanzjali ta' l-impatt ta' l-adeżjoni fuq oqsma ewlenin ta' politika, inklużi l-moviment tal-persuni, il-ġestjoni tal-fruntieri, l-agrikoltura, il-politika ta' koeżjoni u t-trasport. Ser isiru evalwazzjonijiet simili fl-oqsma tal-politika ta' l-enerġija, il-politika barranija u tas-sigurtà, waqt li jittieħed qies tal-motivazzjonijiet strateġiċi ta' l-UE biex tikber, f'termini ta' żieda fl-istabbiltà, fl-assi tal-politika barranija u tas-sigurtà, jew fl-iżgurar tal-provvista ta' l-enerġija. Dan ser jippermetti lill-Istati Membri jiddefinixxu l-pożizzjonijiet komuni ta' l-UE għan-negozjati fil-kapitoli kkonċernati, inklużi, fejn meħtieġa, perjodi ta' tranżizzjoni jew arranġamenti oħra, b'għarfien sħiħ ta' l-impatt li jista' jsir. Il-Baġit Komunitarju L-Unjoni teħtieġ tkun f'pożizzjoni li tkompli tiffinanzja l-politiki tagħha b'mod sostenibbli. L-impatt tat-tkabbir fuq il-baġit Komunitarju ser ikun evalwat bir-reqqa matul il-proċess kollu tat-tkabbir. Kull opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni ta' pajjiż għall-adeżjoni fl-UE ser tipprovdi stimi ta' l-impatt fuq il-baġit. Qabel ma jsir aktar tkabbir, l-UE ser ikollha tiddeċiedi dwar il-mezzi baġitarji totali meħtieġa. Abbażi ta' dan, f'kull proċess ta' negozjati għall-adeżjoni li jsir fil-ġejjieni, il-Kummissjoni se tipproponi pakkett ta' miżuri finanzjarji meħtieġa. L-analiżi tal-Kummissjoni ser tqis sew l-aspetti baġitarji sew id-dinamiżmu ekonomiku miżjud maħluq mill-adeżjonijiet. L-iżgurar ta' l-ilħiq tal-kundizzjonijiet rigorużi min-naħa tal-pajjiżi kandidati Il-kundizzjonalità hija wieħed mill-pilastri ta' l-istrateġija tal-Kummissjoni għat-tkabbir. It-tħejjija tajba min-naħa tal-pajjiżi kandidati tiffaċilita l-integrazzjoni tagħhom fl-UE mingħajr problemi. Bit-twessigħ tal-firxa ta' l-attivitajiet ta' l-UE, aktar titjib fil-kwalità tat-tħejjijiet sar fundamentali. Dan jiggarantixxi l-applikazzjoni stretta tal-kundizzjonalità matul il-fażi ta' qabel l-adeżjoni, kif ukoll l-ilħiq sħiħ tar-rekwiżiti f'kull stadju tal-proċess ta' adeżjoni. Bħala parti mill-istrateġija għal qabel l-adeżjoni, il-Kummissjoni se tissorvelja mill-qrib il-progress miksub minn kull pajjiż li ser jaderixxi ma' l-UE. Din is-sorveljanza se tissejjes fuq il-kriterji politiċi, ekonomiċi u ta' l- acquis għall-adeżjoni. Il-Kummissjoni se tagħti attenzjoni partikolari lit-twaqqif ta' l-istrutturi li huma meħtieġa biex jiżguraw l-istat tad-dritt. Dan jinkludi l-kapaċità amministrattiva u ġudizzjarja, kif ukoll il-ġlieda kontra l-frodi u l-korruzzjoni. Dawn il-kwistjonijiet iridu jkunu ffaċċjati fi stadju bikri tal-proċess ta' qabel l-adeżjoni. Skond is-sejbiet tagħha, il-Kummissjoni ser tressaq prijoritajiet ta' riforma fil-medda ta' żmien qasir u medju għall-Partenarjati Ewropej jew għall-Adeżjoni marbutin ma' kull pajjiż. Dawn l-oqfsa ta' politika rriżultaw mezz effikaċi biex jistabbilixxu prijoritajiet matul it-tħejjijiet għall-ħames tkabbir. Il-Kummissjoni ser tressaq aġġornamenti regolari. L-assistenza finanzjarja bħala appoġġ għall-pajjiżi tat-tkabbir ser tiffoka fuq ir-riformi identifikati bħala prijoritajiet tal-partenarjat. L-introduzzjoni ta' strument finanzjarju waħdieni ġdid, fl-2007, biex ikopri l-ħtiġijiet kollha tal-proċess ta' qabel l-adeżjoni, ser tkattar l-effikaċja ta' l-appoġġ ta' l-UE għat-tħejjijiet għall-adeżjoni. Il-ftehimiet ta' assoċjazzjoni mal-pajjiżi tat-tkabbir jiżvolġu rwol ċentrali fit-tħejjijiet li għaddejjin minnhom il-pajjiżi involuti. Il-Kummissjoni se tivverifika l-konformità ma' l-obbligi. Rekord sodisfaċenti ta' ħidma fl-implimentazzjoni ta' l-obbligi bilaterali huwa element essenzjali biex l-UE tkun tista' tikkunsidra kwalunkwe applikazzjoni għall-adeżjoni. Il-progress fin-negozjati għall-adeżjoni ser jiġi ddeterminat mis-suċċess fit-twettiq tar-rekwiżiti għall-adeżjoni stipulati fil-qafas tan-negozjati, evalwat skond il-merti ta' kull pajjiż. Il-pajjiżi kandidati ser ikunu mistennija juru s-suċċess tagħhom fl-ilħiq ta' parametri preċiżi qabel ma jinfetaħ jew jingħalaq kapitolu tan-negozjati. Jekk parametru ma jintlaħaqx, in-negozjati dwar il-kapitolu kkonċernat jistgħu jiġu sospiżi jew jinfetħu mill-ġdid. Fil-ġejjieni, ser ikun hemm rabta aktar stretta bejn il-progress fir-riformi politiċi u bejn ir-ritmu ġenerali tan-negozjati. Ir-riżultati tad-djalogu mal-pajjiżi dwar il-progress tagħhom fl-ilħiq tal-kriterji politiċi għall-adeżjoni ser ikunu inklużi direttament fil-proċess tan-negozjati. Il-Kummissjoni se tħejji d-djalogu ma' l-Istati Membri u tirrapporta lura fil-korpi kompetenti tal-Kunsill. Ġew stabbiliti arranġamenti ġodda fil-qafas tal-Kunsill biex jiżguraw li uffiċjali minn Stati Membri responsabbli għas-sorveljanza tal-progress fir-riformi, u uffiċjali responsabbli għan-negozjati għall-adeżjoni, jiltaqgħu fl-istess grupp ta' ħidma. Barra minn hekk, il-qafas attwali tan-negozjati jipprevedi kapitolu dwar il-Ġudikatura u d-Drittijiet Fundamentali, li fih iridu jkunu indirizzati l-kwistjonijiet politiċi. Dan jippermetti li l-progress f'oqsma kruċjali jinżamm biex jinżammu taħt sorveljanza stretta. Fil-każ li jkun hemm ksur gravi u persistenti tal-prinċipji tal-libertà, tad-demokrazija, tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, u ta' l-istat tad-dritt, in-negozjati għall-adeżjoni jistgħu jiġu sospiżi. Minn hemm 'il quddiem, ir-riżultati tad-djalogu mal-pajjiżi dwar ir-riforma ekonomika tagħhom ser ikunu inklużi direttament fil-proċess tan-negozjati. Il-Kummissjoni se tħejji d-djalogu ma' l-Istati Membri u tirrapporta lura fil-korpi kompetenti tal-Kunsill. Dan id-djalogu jiffoka fuq l-ilħiq tal-kriterji ekonomiċi u fuq il-konverġenza ma' l-ekonomiji ta' l-UE. Qabel l-adeżjoni, huwa essenzjali li l-pajjiżi li se jissieħbu jkollhom ekonomiji tas-suq operattivi, kapaċi jikkompetu fis-suq intern. L-għajnuna għal qabel l-adeżjoni ser tkun iffukata b'mod aktar preċiż fuq l-ilħiq ta' din il-mira. Flimkien mal-qafas tan-negozjati u l-istabbiliment ta' parametri għall-ftuħ jew għall-għeluq tal-kapitoli tan-negozjati, dawn l-arranġamenti ser jiżguraw strateġija rigoruża għan-negozjati dwar l-adeżjoni. Filwaqt li ċerti pajjiżi aktarx ikunu jixtiequ jistabbilixxu d-dati mira tagħhom għall-adeżjoni sabiex jidderieġu l-isforzi tagħhom ta' riforma, l-UE għandha tibqa' lura milli tistipula tali dati sakemm in-negozjati għall-adeżjoni ma jkunux waslu biex jintemmu. Għandu jinżamm il-prinċipju li d-data għall-finalizzazzjoni tan-negozjati għall-adeżjoni ser tiddipendi mill-progress miksub mill-pajjiż innifsu. Komunikazzjoni aħjar Il-leġittimità demokratika hija essenzjali għall-proċess tat-tkabbir ta' l-UE. Kull deċiżjoni ewlenija li twassal għall-adeżjoni ta' pajjiż tittieħed b'mod unanimu mill-gvernijiet eletti demokratikament ta' l-Istati Membri u tal-pajjiżi kandidati. Il-parlamenti nazzjonali jirratifikaw id-deċiżjoni. Il-Parlament Ewropew, li l-membri tiegħu huma eletti direttament, għandu jagħti l-kunsens tiegħu. Il-leġittimità demokratika tfisser ukoll Ewropa li tisma' l-aspettattivi taċ-ċittadini tagħha, u tindirizza t-tħassib permezz ta' politiki xierqa. Għal kwalunkwe politika, inkluża tat-tkabbir, l-UE għandha tirbaħ l-appoġġ taċ-ċittadini tagħha. Biex dan l-appoġġ jinżamm, huwa essenzjali li jibqa' jkun hemm kundizzjonijiet rigorużi fil-proċess. Il-fiduċja fil-kapaċità ta' integrazzjoni ta' l-UE għandha l-istess importanza. Barra minn dan, it-titjib fil-komunikazzjoni huwa parti essenzjali mill-politika ta' tkabbir ta' l-UE. It-tkabbir li sar fl-imgħoddi ġeneralment kiseb l-appoġġ ta' l-opinjoni pubblika, iżda ġieli wassal ukoll għal dubji u malintiżi. Iċ-ċittadini jeħtieġu jkunu ppreparati aħjar għat-tkabbir li jsir fil-ġejjieni. L-UE teħtieġ tikkomunika aħjar il-vantaġġi u l-isfidi tat-tkabbir. Huma l-Istati Membri u l-pajjiżi kandidati li għandhom jispjegaw u jiddefendu l-għażliet li jkunu għamlu. Il-mexxejja fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali jinsabu fl-aħjar pożizzjoni biex jifhmu t-tħassib ta' l-eletturi tagħhom u biex jikkomunikaw magħhom direttament. L-Istati Membri li huma impenjati huma stess fil-proċess tat-tkabbir jeħtieġu jispjegaw aħjar liċ-ċittadini l-benefiċċji konkreti mistennijin mit-tkabbir. Il-Kummissjoni se tagħmel il-parti tagħha flimkien mal-Parlament Ewropew, ma' l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali, ma' istituzzjonijiet akkademiċi u "laboratorji ta' ideat" ( think tanks ), kif ukoll mas-soċjetà ċivili. B'mod partikolari, il-Kummissjoni se ttejjeb id-disponibbiltà ta' informazzjoni fattwali f'forma sempliċi u aċċessibbli ħafna għall-utent. Din l-informazzjoni ser tittratta kemm kwistjonijiet tal-politika tat-tkabbir kif ukoll kwistjonijiet prattiċi, bħall-applikazzjoni tal-kundizzjonalità permezz tas-sorveljanza tar-riformi, it-twaqqif ta' parametri, u evalwazzjonijiet ta' l-impatt. L-Unjoni, l-Istati Membri tagħha u l-pajjiżi kandidati jeħtieġu jkattru ħafna l-isforzi tagħhom biex irawmu l-għarfien u l-fehim reċiproċi, kif ukoll biex jiżviluppaw il-parteċipazzjoni tagħhom fil-proġett Ewropew komuni. Jinħtieġu sforzi konsistenti għal bosta snin. Id-Djalogu tas-Soċjetà Ċivili stabbilit mat-Turkija fl-2004 u estiż lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent fl-2006 għandu jkomplu jiġi żviluppat. Il-Kummissjoni bi ħsiebha twessa' dan id-djalogu għal aktar setturi tas-soċjetà u ta' l-ekonomija. Dan se tagħmlu f'kuntatt mill-qrib mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u mal-Kumitat tar-Reġjuni, kif ukoll ma' korpi oħrajn li huma attivi f'dan il-qasam. Huwa importanti li ċ-ċittadini jkunu involuti f'dan id-djalogu, u li t-tħassib u l-ideat żbaljati jkunu indirizzati. Il-Kummissjoni tappoġġa aktar trasparenza bħala mezz biex iġib il-proċess tat-tkabbir aktar qrib iċ-ċittadini. Il-Kummissjoni diġà qiegħda tippubblika l-opinjonijiet tagħha dwar applikazzjonijiet għall-adeżjoni, kif ukoll ir-rapporti tagħha dwar il-progress ta' kull pajjiż. Ippubblikat ukoll l-oqfsa tan-negozjati mal-Kroazja u mat-Turkija. Dokumenti ewlenin oħrajn marbutin man-negozjati għall-adeżjoni issa jridu joħorġu fil-pubbliku. Fil-ħames tkabbir, din kienet il-prattika ta' għadd ta' kandidati rigward il-pożizzjoni tagħhom fin-negozjati. Il-Kummissjoni tqis li rapporti ta' screening , parametri għall-ftuħ tal-kapitoli tan-negozjati, kif ukoll pożizzjonijiet ta' l-UE fin-negozjati, għandhom jinħarġu għall-pubbliku permezz ta' l-Internet. L-istrateġija mfassla f'dan ir-rapport ser issaħħaħ is-sisien demokratiċi għall-proċess tat-tkabbir. Huwa fl-interess tal-partijiet kollha involuti f'dan il-proċess li ma tinħoloqx firda bejn dawk li jfasslu l-politika fuq naħa u bejn il-pubbliku fuq in-naħa l-oħra. It-tagħlim meħud matul il-ħames tkabbir ser jgħinu lill-Unjoni hi u tmexxi 'l quddiem il-proċess fis-snin li ġejjin. ANNESS 2 Konklużjonijiet dwar l-Albanija, il-Bożnja u Ħerzegovina, il-Kroazja, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro, is-Serbja, il-Kosovo[8] u t-Turkija L-Albanija Rigward il- kriterji politiċi , l-Albanija għamlet xi progress fejn jidħlu d-demokrazija u l-istat tad-dritt, inkluż fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, li hija prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew. Inżammet politika kostruttiva lejn ir-reġjun. Tinħtieġ aktar ħidma fejn jidħlu prijoritajiet oħrajn għall-Partenarjat. Sar xi progress fil-qasam tad- demokrazija u l-istat tad-dritt . Madankollu, dan il-progress ma kienx kostanti. Il- parlament qiegħed jassumi rwol politiku sħiħ, u l-kumitat tiegħu għall-integrazzjoni Ewropea kien attiv ħafna. Illum, il-parlament huwa aktar trasparenti, u r-relazzjonijiet tiegħu ma' korpi kostituzzjonali oħrajn kienu effikaċi, iżda għadu jħabbat wiċċu ma' nuqqasijiet tekniċi u amministrattivi. Tinħtieġ aktar kooperazzjoni bejn il-gvern u l-oppożizzjoni biex jippermettu li tkompli għaddejja ħidma importanti, bħar-riforma elettorali u l-qadi ta' l-obbligi tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ( SAA ). Il- gvern adotta pjan biex jaqdi l-obbligi tal-Partenarjat Ewropew u ta' l- SAA . Qiegħed joħloq strutturi biex jikkoordinaw is-sustanza ta' riformi ta' l-UE u biex imexxu r-riżorsi għall-implementazzjoni tagħhom. Il-koordinament bejn dawn l-istrutturi huwa fundamentali. Jinħtieġ użu aħjar ta' l-għarfien espert fit-tfassil ta' proposti leġiżlattivi. Ir-ristrutturar ta' diversi ministeri naqqas temporanjament il-kapaċità f'ċerti oqsma ta' l- amministrazzjoni pubblika . Issa huwa importanti li wieħed isejjes fuq it-tibdiliet sabiex tissaħħaħ l-effikaċja. Saru ċerti bidliet fil-persunal mingħajr l-attenzjoni meħtieġa għal-liġi tas-servizz pubbliku. Il-ħatriet fl-amministrazzjoni għadhom qed ikunu influwenzati politikament. It-tmexxija tas-servizzi pubbliċi, l-istrutturi tal-karrieri u s-salarji għadhom f'livell fqir. Liġi ġdida mistennija li ttejjeb l-istruttura tal-karrieri u l-metodi għall-allokazzjoni tal-kawżi għall-imħallfin. Żdiedet kemmxejn it-trasparenza fis- sistema ġudizzjarja . Sar xi progress fl-infurzar tas-sentenzi. Madankollu, il-progress kumplessiv fit-titjib tas-sistema ġudizzjarja kien limitat. Jinħtieġ aktar progress fit-titjib tal-proċeduri ta' reklutaġġ ta' l-imħallfin, kif ukoll fit-titjib tal-kundizzjonijiet ta' l-impjieg għal amministraturi ġudizzjarji. Il-kompetenzi taż-żewġt ispettorati ġudizzjarji jridu jinfirdu b'mod xieraq. Jeħtieġ li tittejjeb ukoll il-kooperazzjoni bejn il-pulizija u l-ġudikatura. Ġeneralment, it-twettiq ta' sentenzi għadu skars. Tinħtieġ ċertezza ġuridika li toħloq klima pożittiva għall-kummerċ u għall-investiment. Il- ġlieda kontra l-korruzzjoni wasslet għal sensji fuq skala kbira fis-servizzi pubbliċi. Żdied l-għadd ta' uffiċjali pubbliċi li tħarrku għall-korruzzjoni. Twaqqaf grupp ta' ħidma ta' livell għoli kontra l-korruzzjoni, filwaqt li ttejbet il-liġi dwar il-kunflitti ta' interess. L-Ispettorat Għoli għad-Dikjarazzjoni u l-Verifika ta' l-Assi llum huwa aktar effiċjenti, filwaqt li ttieħdu passi biex tiżdied it-trasparenza ta' l-amministrazzjoni pubblika. Kull fejn il-miżuri kontra l-korruzzjoni marru lil hinn mil-limiti kostituzzjonali, interveniet il-qorti kostituzzjonali. Issa jinħtieġu aktar miżuri istituzzjonali għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni, għax din għadha problema serja. Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni hija prijorità għall-implimentazzjoni ta' l- SAA . Sar progress limitat fir-rigward tad- drittijiet tal-bniedem u l-protezzjoni tal-minoranzi . It-taħriġ dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-persunal tal-ġustizzja llum huwa obbligatorju. Tjiebu r-regoli tad-detenzjoni qabel smigħ il-każ. L-ombudsman ta' l-Albanija issa huwa aktar attiv fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem. Min-naħa l-oħra, għadu f'livell dgħajjef l-infurzar ta' standards internazzjonali għall-prevenzjoni tat-tortura, dwar il-kundizzjonijiet fil-ħabs u dwar id-drittijiet tad-detenuti, speċjalment fid-detenzjoni qabel is-smigħ tal-każ. It-tibdiliet reċenti fil-kompożizzjoni ta' l-awtorità għas-superviżjoni tal-mezzi tal-komunikazzjoni għandhom jiġu implementati kif xieraq. Il-qafas ġuridiku għal-libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni għadu mhux adegwat, u qiegħed ikun implimentat ħażin. It-trawwim tal-libertà fil-mezzi tal-komunikazzjoni hija prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew. Aġenzija eżekuttiva ġdida aktarx tħaffef l-għoti lura tal-proprjetà, li huwa wkoll prijorità fundamentali għall-Partenarjat, iżda s'issa l-proċess għadu jimxi wisq bil-mod. Iċ-ċertezza fil-pussess tal-proprjetà hija fundamentali biex jinqdew l-impenji ta' l- SAA . L-Albanija bdiet toħloq qafas ġuridiku għall-protezzjoni tal-minoranzi; it-twettiq ta' impenji internazzjonali għadu mhux qed isir bis-sħiħ, u jinħtieġu aktar sforzi biex tinġieb 'il quddiem it-tolleranza. L-istrateġija ta' l-Albanija rigward il-poplu Roma wasslet għal inizjattivi siewja, għalkemm tbati minn nuqqas ta' riżorsi. It-tfal Roma huma partikolarment vulnerabbli għat-traffikar tal-bnedmin. F'dak li għandu x'jaqsam mal- kwistjonijiet reġjonali u l-obbligi internazzjonali , l-Albanija kompliet tassumi rwol pożittiv. Il-pajjiż huwa membru attiv f'inizjattivi reġjonali fl-oqsma tal-politika, il-kummerċ, il-ħarsien ta' l-ambjent, l-ekonomija, is-sigurtà, l-avjazzjoni u l-enerġija. L-Albanija kompliet tiżviluppa r-relazzjonijiet tagħha ma' pajjiżi ġirien u oħrajn fir-reġjun, partikolarment billi żammet pożizzjoni kostruttiva rigward il-Kosovo. Fejn jidħlu kriterji ekonomiċi , l-Albanija kisbet sew stabbiltà makroekonomika. Dan huwa fattur importanti fil-progress tal-pajjiż lejn ekonomija tas-suq operattiva. Barra minn dan, għandhom isiru aktar sforzi konsiderevoli ta' riforma, bil-għan li l-pajjiż ikun jista' jiflaħ għall-pressjoni kompetittiva u għall-forzi tas-suq fi ħdan l-Unjoni. Ġeneralment, inżamm il-kunsens politiku fuq il-punti essenzjali tal-politika ekonomika. Fil-biċċa l-kbira, l-Albanija żammet stabbiltà makroekonomika. It-tkabbir ekonomiku baqa' b'saħħtu u tnaqqsu l-livelli ta' faqar. It-taħlita ta' politiki makroekonomiċi baqgħet adegwata. Il-politika monetarja kienet kredibbli u rnexxielha trażżan l-inflazzjoni. Il-konsolidament fiskali kompla jiżviluppa, waqt li r-riforma ta' l-amministrazzjoni pubblika u tat-taxxa għenet biex tjiebet il-qagħda fiskali. Tnaqqsu l-ostakli amminstrattivi għad-dħul fis-suq. Madankollu, id-defiċit fil-kontijiet barranin twessgħu b'mod sinifikanti, waqt li l-bażi ta' l-esportazzjoni baqgħet dgħajfa ħafna. Jeħtieġ li jitjieb il-qafas ġuridiku ta' l-Albanija għall-appalti, il-privatizzazzjoni u l-konċessjonijiet. Nuqqasijiet fil-klima tan-negozju, bħalma huma l-inċertezza ġuridika, dgħufija fl-implimentazzjoni tal-liġi, infrastruttura fqira, jew provvista ta' enerġija inaffidabbli, ifixklu l-iżvilupp ekonomiku. L-infurzar ta' drittijiet tal-proprjetà baqa' dgħajjef, u sar biss progress marġinali fit-titjib ta' l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja. It-tisħiħ tal-qafas regolatorju u superviżorju għas-settur finanzjarju mhux bankarju huwa sfida kbira. Jeħtieġ li l-isforzi jiġu intensifikati biex tingħeleb u ssir regolarizzata l-firxa konsiderevoli ta' l-ekonomija li ma tidhirx. Il-proċess ta' privatizzazzjoni għadu mhux mitmum, u r-ristrutturar ta' impriżi pubbliċi, partikolarment ta' l-utilità ta' l-elettriċità, għandu jitkompla mingħajr dewmien. L-Albanija għamlet progress biex iġġib il-leġiżlazzjoni, il-politiki u l-kapaċità tagħha konformi ma' l- istandards Ewropej , b'mod partikolari fl-oqsma tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, id-dwana u l-kompetizzjoni. Biex il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni jkun implimentat b'suċċess, huwa essenzjali li tkompli titħeġġeġ ir-riforma f'oqsma bħall-akkwist pubbliku, il-proprjetà intellettwali, u l-kontroll veterinarju u fitosanitarju. Sar progress f'ċerti oqsma tas- suq intern , iżda f'oqsma oħrajn, għad trid issir ħafna ħidma sabiex l-Albanija taqdi l-obbligi tagħha fl- SAA . Sar ċertu progress fl-adozzjoni ta' standards u l-monitoraġġ tagħhom. Qiegħda tissaħħaħ il-kapaċità ta' akkreditament, metroloġija u sorveljanza tas-suq, iżda jinħtieġ titjib fil-leġiżlazzjoni kif ukoll fil-koordinament. Tjiebet il-koerenza bejn l-istrutturi għall-ħarsien tal-konsumatur u tas-saħħa. Dawn iridu jkomplu jissaħħu. L- SAA jinkludi impenji rigward il- moviment liberu tal-ħaddiema , il-libertà tas- servizzi u l-libertà ta' stabbiliment . Rigward il-moviment liberu tal-ħaddiema ma sar l-ebda żvilupp importanti. Tneħħiet id-diskriminazzjoni fejn jidħlu l-miżati ta' reġistrazzjoni għal kumpaniji barranin. Il-proċeduri għar-reġistrazzjoni ta' impriża ġew ssimplifikati iżda għadhom relattivament mhux ċari. Għad hemm ostakli għall-istabbiliment u restrizzjonijiet fuq il-moviment tal-kapital. Sistema doganali effiċjenti hija fundamentali għall-implimentazzjoni ta' l- SAA . Żdied id-dħul doganali wara riformi sostanzjali fid-dwana. Sar progress fil-kompjuterizzazzjoni, fir-regoli doganali u fil-ġestjoni ta' l-oriġini. Issaħħet il-kooperazzjoni bejn il-korp tal-pulizija u d-dwana. Issa jinħtieġu titjib fl-infrastruttura u aktar konformità ma' l- acquis . Ġiet issimplifikata l-amministrazzjoni tat-tassazzjoni, u sar progress fil-kompjuterizzazzjoni u fl-analiżi tar-riskju. Issa jinħtieġu aktar konformità mal-leġiżlazzjoni ta' l-UE u strateġija komprensiva għall-ġbir u għall-kontroll tat-taxxa. L-Albanija ntrabtet li taqdi impenji fil-qasam tal- kompetizzjoni fl-ambitu ta' l- SAA . Rigward l- anti-trust , tjiebet il-ħidma ta' l-Awtorità għall-Kompetizzjoni, iżda għadha titfixkel mill-għadd żgħir ta' persunal u min-nuqqas ta' esperjenza. Il-preparazzjonijiet għall- SAA marbutin ma' l- għajnuna mill-Istat mixjin fit-triq it-tajba. Il-qafas u l-inventarju ġuridiku issa huma kompluti. Jinħtieġ li tiġi żgurata l-indipendenza operattiva tad-Dipartiment għall-Għajnuna mill-Istat. Liġi ġdida dwar l- akkwist pubbliku hija pendenti, u twessa' t-taħriġ għal dan il-qasam, iżda l-qafas ġuridiku attwali mhuwiex konformi ma' l- acquis . L-Aġenzija għall-Akkwist Pubbliku għadha mhux f'saħħitha. Il-progress f'dan il-qasam huwa fundamentali għat-titjib tat-tmexxija tas-settur pubbliku, li hija prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew, kif ukoll għall-qadi ta' l-obbligi ta' l- SAA . Rigward id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ( IPR ), tnediet database ta' marki kummerċjali ( trademarks ), privattivi u disinji industrijali. Twaqqfet unità għall- IPR fi ħdan l-amministrazzjoni tad-dwana. Madankollu, l-uffiċċju tad-dritt ta' l-awtur għadu ma bediex jaħdem, u l-infurzar ta' l- IPR għadu dgħajjef. Jinħtieġ tisħiħ konsiderevoli sabiex jinqdew l-impenji ta' l- SAA . Sar progress limitat fil-qasam ta' l- impjiegi . Fil-qasam ta' l- edukazzjoni , ġie rrappurtat ċertu progress, inkluż fejn tidħol l-approvazzjoni ta' strateġiji nazzjonali għall-edukazzjoni sekondarja u t-taħriġ vokazzjonali. Min-naħa l-oħra, ir-rati ta' parteċipazzjoni fl-edukazzjoni baqgħu relattivament baxxi. Ġie rrappurtat progress fejn jidħlu ċerti politiki settorjali . Rigward l-industrija u l-impriżi żgħar u ta' daqs medju ( SMEs ), daħal fis-seħħ pjan ta' azzjoni rivedut għat-tneħħija ta' l-ostakli amminstrattivi għall-kummerċ, u twaqqfet organizzazzjoni umbrella ġdida biex tippromwovi l-investiment. Madankollu, għadu kajman il-progress fit-titjib ta' l-ambjent tan-negozju u fit-taqbida kontra l-ekonomija informali. Il-progress fl- agrikoltura kien limitat ħafna. Saret żieda fil-bejgħ u fl-investimenti f'ċerti prodotti, iżda l-produttività u l-kompetittività għadhom f'livell baxx. Il-konformità mar-rekwiżiti veterinarji u fitosanitarji ta' l-UE, li huma fundamentali għat-tħaddim tajjeb tal-kundizzjonijiet kummerċjali ta' l- SAA u tal-ftehim interim, għadha 'l bogħod milli tkun sodisfaċenti. Is-servizz tas- sajd imexxi l-iżbark tal-ħut, iżda l-qrid illegali ta' l-istokkijiet ikompli. Fejn jidħlu l- ambjent kif ukoll it- trasport , sar ċertu progress fil-leġiżlazzjoni orizzontali, għalkemm l-implimentazzjoni u l-iżvilupp ta' l-infrastruttura għadhom mhumiex f'saħħithom. Is-settur ta' l- enerġija baqa' dgħajjef ħafna. L-Albanija rratifikat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità ta' l-Enerġija u bdiet tadotta l-liġijiet rilevanti, iżda żdied it-telf ta' elettriċità u tnaqqas il-ġbir tal-kontijiet. L-Albanija għadha lura fejn jidħol il-qadi ta' impenji ta' l- SAA fir-rigward tas- soċjetà ta' l-informazzjoni u l-mezzi tal-komunikazzjoni . Rigward il-komunikazzjonijiet elettroniċi u t-teknoloġiji ta' l-informazzjoni, għandhom jiġu implimentati u infurzati liġijiet ta' liberalizzazzjoni. Il-qafas regolatorju għadu mhux konformi ma' l- acquis . Ir-regolatur tat-telekomunikazzjonijiet mhuwiex attiv biżżejjed. Rigward il- kontroll finanzjarju , il-gvern approva d-dokument ta' politika tal-Kontroll Finanzjarju Intern fis-settur pubbliku. Sar progress fil-qasam ġuridiku u fil-qasam regolatorju, iżda l-proċess għadu fi stadju bikri. Sar progress konsiderevoli fil-qasam ta' l- istatistika . Sar progress f'ċerti oqsma tal- ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà ; madankollu, kull wieħed minn dawn l-oqsma jeħtieġ attenzjoni soda u kostanti. Tjiebu t-taħriġ u s-sigurtà tad-dokumenti għall-amministrazzjoni tal- viżi . Netwerk informatiku ċentralizzat ma ġiex implimentat, u għad jinħtieġu tibdiliet fil-leġiżlazzjoni. Tagħmir ġdid, u koordinament aħjar, wasslu għal ċertu progress fil- ġestjoni tal-fruntieri , iżda strateġija integrata għall-ġestjoni tal-fruntieri għadha ma twettqitx. Jeħtieġ li tissaħħaħ l-infrastruttura tal-ġestjoni tal-fruntieri. Il-liġijiet dwar l- ażil huma konformi ma' l-istandards internazzjonali, iżda l-implimentazzjoni tagħhom għandha titjieb. L-Albanija tejbet il-koordinament intern tagħha, kif ukoll il-kooperazzjoni ma' pajjiżi ġirien, fit-taqbida kontra l- migrazzjoni illegali. Huwa importanti li l-Albanija tiżgura persunal biżżejjed sabiex taqdi l-obbligi tagħha taħt ftehimiet dwar l-ammissjoni mill-ġdid. Rigward il-ġlieda kontra l- ħasil ta' flus , ġew ikkonsolidati kemm l-Unità ta' l- Intelligence Finanzjarja ( FIU ) kif ukoll l-uffiċċju tal-prosekutur, u tjiebet il-kooperazzjoni internazzjonali tagħhom, iżda t-tnejn li huma jridu jkomplu jissaħħu, u jeħtieġ li l-qafas leġiżlattiv ikompli jiżviluppa. Permezz ta' impetu politiku akbar u kooperazzjoni internazzjonali aħjar, żdiedu l-arresti ta' traffikanti tad- droga fuq skala kbira, iżda hemm bżonn titjib fil-ħila ta' l- intelligence kriminali, fil-koordinament bejn l-aġenziji nazzjonali, u fil-proċeduri għad-droga kkonfiskata. It-traffikar tad-droga għadu problema serja. Qegħdin isiru sforzi biex titjieb l-organizzazzjoni tal- korp tal-pulizija . Tjiebet il-kooperazzjoni mad-dwana u mas-servizzi ta' intelligence , iżda jeħtieġ titjib fit-tmexxija tal-każijiet u fl-istrutturi ta' kontroll intern. Sar progress fil- ġlieda kontra l-kriminalità organizzata , li hija prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew. Volontà politika qawwija biex tegħleb il-kriminalità organizzata wasslet għal operazzjonijiet tal-pulizija kontra gruppi kriminali ewlenin. Tjiebet ħafna l-kooperazzjoni operattiva mal-pajjiżi ġirien ta' l-Albanija. Tjiebet kemmxejn il-kooperazzjoni f'livell ċentrali bejn il-pulizija u l-ġudikatura. Madankollu, hemm lok għal ħafna aktar titjib fejn jidħlu riżultati konkreti. Jinħtieġ koordinament aħjar bejn il-pulizija u l-ġudikatura fil-livell lokali, u hemm bżonn aktar sforzi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni ta' livell għoli. Tinħtieġ protezzjoni tax-xhieda aktar f'saħħitha. Il-gvern adotta strateġija nazzjonali kontra it-traffikar tal-bnedmin , u tejjeb l-istrutturi biex jimplimentaha. Tkomplew il-prosekuzzjonijiet u l-kundanni b'suċċess tat-traffikanti. Madankollu, it-traffikar għadu problema. Jinħtieġu aktar riżorsi u koordinament aħjar kemm nazzjonali kif ukoll internazzjonali. Id-direttorat tal-pulizija kontra t- terroriżmu qabad kwantitajiet kbar ta' armi, għalkemm jeħtieġ li jissaħħu l-infrastruttura u l-kooperazzjoni bejn l-aġenziji. Is-sitwazzjoni rigward il-ħarsien tad- dejta personali għadha tqajjem tħassib. Il-Bożnja u Ħerzegovina Il-progress tal-Bożnja u Ħerzegovina lejn l-ilħiq tal- kriterji politiċi baqa' għaddej, għalkemm b'ritmu aktar kajman. Prijoritajiet politiċi ewlenin identifikati fil-Partenarjat Ewropew ġew indirizzati biss parzjalment. Qabel ma jintemmu n-negozjati għal Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, għadd ta' kwistjonijiet importanti għad iridu jkunu ttrattati. Sar progress parzjali fil-qasam tad- demokrazija u l-istat tad-dritt . L-elezzjonijiet ġenerali ta' l-1 ta' Ottubru kienu l-ewwel elezzjonijiet sa mill-Ftehim ta' Dayton/Pariġi li tmexxew kompletament mill-awtoritajiet tal-Bożnja u Ħerzegovina. Konklużjonijiet preliminari ta' l-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem ( ODIHR ) ta' l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa ( OSCE ) urew li dawn l-elezzjonijiet irrappreżentaw pass 'il quddiem fit-triq lejn it-tisħiħ tad-demokrazija u l-istat tad-dritt, u li ġeneralment saru b'konformità ma' l-istandards internazzjonali. Madankollu, minħabba n-nuqqas ta' emendar tal- Kostituzzjoni , kien impossibbli li l-elezzjonijiet ikunu totalment konformi mar-rekwiżiti tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem ( ECHR ). Ittieħdu ċerti passi biex ikun żgurat li l-ministeri u l-istituzzjonijiet statali jkollhom ir-riżorsi meħtieġa biex jimplimentaw l-obbligi tagħhom, iżda jinħtieġu aktar sforzi biex tintlaħaq din il-prijorità ewlenija tal-Partenarjat Ewropew. Sar progress limitat fil-provvista ta' riżorsi tekniċi u persunal biżżejjed lill- Assemblea Parlamentari ta' l-Istat. Il-koordinament bejn l-Istat u l-Entitajiet tiegħu għadha mhix adegwata, u ebda mekkaniżmu ma ġie implementat biex tittejjeb. Ir-rendiment kumplessiv ta' l-istituzzjonijiet eżekuttivi u leġiżlattivi baqa' mhux suffiċjenti. Il-kisbiet tal-Bożnja u Ħerzegovina f'dawn l-aħħar snin fejn jidħlu l-istabbiltà u s-sigurtà ppermettew lill-Kunsill għall-Implimentazzjoni tal-Paċi jiddeċiedi li jingħalaq l-Uffiċċju tar-Rappreżentant Għoli ( OHR ) sat-30 ta' Ġunju 2007. Din id-deċiżjoni se tiġi riveduta fil-bidu ta' l-2007. L-adozzjoni ta' strateġija komprensiva għar-riforma ta' l- amministrazzjoni pubblika indirizzat parzjalment prijorità ewlenija tal-Partenarjat Ewropew. Il-liġi dwar l-Ombudsman ta' l-Istat kienet żvilupp pożittiv ukoll. Issaħħaħ l-Uffiċċju għall-Koordinament ta' l-Amministrazzjoni Pubblika, waqt li l-Aġenziji tas-Servizz Pubbliku tejbu l-proċeduri tagħhom ta' reklutaġġ. Issa tinħtieġ l-implimentazzjoni tar-riforma ta' l-amministrazzjoni pubblika sabiex tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva. Ftit li xejn sar progress rigward il-kwistjoni ewlenija tar- riforma tal-korp tal-pulizija . Il-ħidma tad-Direttorat għar-Ristrutturar tal-Korp tal-Pulizija tfixklet, l-aktar minħabba l-atteġġament tar-Republika Srpska. Dan wassal għal dewmien fl-implimentazzjoni tal-Ftehim ta' Ottubru 2005 dwar ir-ristrutturar tal-korp tal-pulizija, li hija prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew. Rigward is- sistema ġudizzjarja , il-Qorti ta' l-Istat, l-Uffiċċju tal-Prosekutur, u l-Kunsill Għoli Ġudizzjarju u għall-Prosekuzzjoni, qdew tajjeb l-obbligi tagħhom. Dawn kulma jmorru qegħdin jieħdu r-riedni aktar f'idejhom, waqt li qegħdin jiddipendu dejjem inqas mill-komunità internazzjonali. Madankollu, l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja teħtieġ li tkompli tissaħħaħ, u l-effiċjenza tagħha trid tittejjeb. Ġiet adottata strateġija ġdida kontra l- korruzzjoni , li għadha kwistjoni serja fil-Bożnja u Ħerzegovina. Jeħtieġ li l-każijiet ikunu investigati u ssir prosekuzzjoni b'aktar saħħa. Sar progress limitat fejn jidħlu d- drittijiet tal-bniedem u l-protezzjoni tal-minoranzi . Il-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem, fi ħdan il-Qorti Kostituzzjonali, kompliet taħdem b'mod effiċjenti. Hemm bżonn li tingħata aktar attenzjoni lill-infurzar tas-sentenzi marbutin mad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll lill-implimentazzjoni xierqa ta' konvenzjonijiet internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem. Id-diskriminazzjoni etnika għadha kwistjoni kritika. Jinħtieġu aktar sforzi fil-ġlieda kontra l-intolleranza u fit-titjib tal-kundizzjonijiet fil-ħabs. Għandhom jittieħdu passi konkreti biex il-minoranza Roma tkun appoġġata. Fil-qafas tal-libertà ta' l-espressjoni u tal-mezzi tal-komunikazzjoni, ġew adottati l-liġijiet statali fis-settur tax-xandir pubbliku. Il-leġiżlazzjoni korrispondenti għal dik ta' l-Entitajiet ġiet adottata fir-Republika Srpska, iżda mhux fil-Federazzjoni. Saret biss implimentazzjoni parzjali tar-riforma tax-xandir pubbliku. Il-prijorità rispettiva tal-Partenarjat Ewropew għadha ma ntlaħqitx għalkollox. Il-Fond għar-Ritorn tar-Rifuġjati qiegħed jaħdem, u l-Bożnja u Ħerzegovina ħadet sehem attiv fil-proċess ta' Sarajevo. Tinħtieġ aktar azzjoni biex tappoġġa r-ritorn ta' rifuġjati u ta' persuni mġiegħla jħallu darhom iżda baqgħu fil-pajjiż ( internally displaced persons ), u b'mod partikolari, biex tappoġġa l-integrazzjoni soċjali u ekonomika tagħhom. Sar progress limitat fejn jidħlu kwistjonijiet reġjonali u obbligi internazzjonali . Saru xi sforzi biex jiżguraw il-kooperazzjoni ma' l- ICTY – prijorità ewlenija għall-Partenarjat Ewropew – iżda għad hemm lok għat-titjib. Tinħtieġ aktar azzjoni biex jinstabu l-akkużati li għadhom fil-libertà, kif ukoll fil-ġlieda kontra l-gruppi organizzati li qegħdin jagħtuhom appoġġ. Sar ċertu progress min-naħa tal-Qorti ta' l-Istat fil-prosekuzzjoni ta' reati tal-gwerra. Għandha titjieb il-prosekuzzjoni fil-livell ta' l-Entitajiet. Ir-relazzjonijiet tal-Bożnja u Ħerzegovina mal-pajjiżi ġirien baqgħu pożittivi. Għad iridu jkunu indirizzati xi kwistjonijiet bilaterali, partikolarment dwar il-kummerċ u d-demarkazzjoni tal-fruntieri. Rigward il- kriterji ekonomiċi , il-Bożnja u Ħerzegovina għamlet progress limitat lejn ekonomija tas-suq operattiva. Jinħtieġu wkoll aktar sforzi konsiderevoli sabiex tkun tista' tiflaħ għall-pressjoni kompetittiva u għall-forzi kummerċjali fi ħdan l-Unjoni. Tfannad il-koordinament fuq politiki fiskali, waqt li f'Jannar 2006 ddaħħlet b'suċċess Taxxa fuq il-Valur Miżjud ( VAT ) fil-pajjiż kollu. Tjiebet sa ċertu punt il-kapaċità analitika biex tappoġġa t-tfassil tal-politika. It-tkabbir ekonomiku baqa' tabilħaqq b'saħħtu. Tkompla t-tisħiħ fiskali. Fl-ewwel nofs ta' l-2006, l-esportazzjonijiet irrappurtati żdiedu, bl-għajnuna ta' l-introduzzjoni tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, kif ukoll taż-żieda fil-produzzjoni ta' ċerti prodotti bażiċi. Il-privatizzazzjoni tkompliet, b'mod partikolari fir-Republika Srpska, u ġew adottati ċerti tibdiliet fil-leġiżlazzjoni biex jappoġġaw ir-ristrutturar ta' l-impriżi. Madankollu, f'bosta oqsma r-riformi għadhom jimxu bil-mod. L-iżbilanċi fil-kontijiet kurrenti u tal-kummerċ baqgħu kbar ħafna, sitwazzjoni li tixhed settur ta' l-impriża li mhux dinamiku biżżejjed, kif ukoll livell għoli ta' konsum privat. Il-bażi għat-tkabbir ekonomiku għadha dejqa. Il-qagħda fiskali fil-pajjiż ma kinitx riflessjoni tajba ta' l-iżbilanċi makroekonomiċi kbar li hemm. Il-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-politika ekonomika u fiskali fil-pajjiż għadhom kumplessi, u mhux qegħdin jiġu kkoordinati kif xieraq. Barra minn hekk, żdiedu l-pressjonijiet fuq in-nefqa pubblika minkejja d-daqs relattivament kbir tagħha. L-effiċjenza tan-nefqa pubblika għadha relattivament baxxa wkoll. B'mod ġenerali, il-klima tan-negozju u l-governanza ta' l-impriżi baqgħu dgħajfin. Il-privatizzazzjoni u r-ristrutturar ta' l-impriżi baqgħu mixjin wisq bil-mod, partikolarment fil-Federazzjoni. Partijiet kbar mis-settur ta' l-impriża għadhom ma ġewx irristrutturati biżżejjed. Il-Bożnja u Ħerzegovina għamlet progress limitat biex iġġib il-leġiżlazzjoni u l-politiki tagħha konformi ma' l- istandards Ewropej . Il-pajjiż se jkollu jkompi jtejjeb il-kapaċità tiegħu biex iwieġeb għar-rekwiżiti tal-Partenarjat Ewropew f'dan ir-rigward. F'dak li għandu x'jaqsam mas- suq intern , sar ftit li xejn fil-qasam tal- moviment liberu tal-merkanzija . It-tħejjijiet fil-qasam ta' l-istandardizzazzjoni, iċ-ċertifikazzjoni, il-metroloġija u s-sorveljanza tas-suq għadhom fi stadju bikri, u l-leġiżlazzjoni l-ġdida mhix qiegħda tkun implimentata sew. Nuqqas ta' korpi u proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità għadu jfixkel il-kapaċità ta' esportazzjoni. It-twaqqif ta' struttura għas-sorveljanza tas-suq, imsejsa fuq leġiżlazzjoni xierqa dwar il-prodotti, u t-tneħħija gradwali ta' kontrolli kontradittorji li jsiru qabel ma prodott jinħareġ fis-suq, jeħtieġu azzjoni urġenti. Ma sar ebda żvilupp partikolari fir-rigward tal- moviment liberu tal-ħaddiema . Sar progress limitat fil-qasam tas-servizzi , waqt li ma sar ebda tibdil sinifikanti marbut mal- libertà ta' stabbiliment jew mal- liġi tal-kumpaniji . Is-sorveljanza tal-banek ma ttellgħetx għal-livell Statali u għadha responsabbiltà ta' l-Entitajiet. Ma sar l-ebda żvilupp ta' importanza fil-qasam tal- moviment liberu tal-kapital , għalkemm it-tħejjijiet tal-Bożnja u Ħerzegovina f'dan ir-rigward mixjin 'il quddiem sew. Sar progress addizzjonali limitat fejn jidħlu r- regoli doganali . Il-leġiżlazzjoni doganali ġiet implimentata, u fil-biċċa l-kbira hija konformi ma' l- acquis . Għandha tiġi żgurata l-implimentazzjoni sħiħa tagħha, fuq kollox fl-oqsma ta' l-oriġini, il-valutazzjoni doganali u s-simplifikazzjoni tal-proċeduri. F'dak li għandu x'jaqsam mat- tassazzjoni , l-introduzzjoni b'suċċess tat-Taxxa fuq il-Valur Miżjud kienet żvilupp pożittiv. Sar progress limitat fil-qasam tat-tassazzjoni diretta. Rigward il- kompetizzjoni , il-Bożnja u Ħerzegovina qiegħda timxi b'ritmu sod fil-qasam ta' l- anti-trust , iżda ma sar l-ebda progress rigward l-għajnuna mill-istat. Saru xi żviluppi fil-qasam ta' l- akkwist pubbliku , partikolarment bit-twaqqif ta' l-Aġenzija għall-Akkwist Pubbliku u tal-Korp għas-Sorveljanza ta' l-Akkwist Pubbliku. Sar progress limitat fejn jidħlu l-implimentazzjoni u l-infurzar tad- drittijiet tal-proprjetà intellettwali . Ftit li xejn saru żviluppi fejn jidħlu l- politiki ta' l-impjiegi . Is-suq tax-xogħol tal-Bożnja u Ħerzegovina għadu jħabbat wiċċu mal-qgħad, ma' livell għoli ta' frammentazzjoni u ma' nuqqas ta' politika soda għall-impjiegi. Ftit li xejn sar progress fil-qasam ta' l- edukazzjoni . Il-Liġi għall-Edukazzjoni Ogħla, kif ukoll liġijiet ewlenin oħrajn, għadhom ma ġewx adottati. Il-firda tat-tfal fl-iskejjel skond kriterji etniċi għadha kwistjoni serja. Sar ftit progress addizzjonali lejn l-iżgurar ta' suq intern veru fil-Bożnja u Ħerzegovina, li huwa prijorità ewlenija tal-Partenarjat Ewropew. F'dak li għandu x'jaqsam mal- politiki