MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 351/6

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Qafas għar-reklamar immirat lejn iż-żgħażagħ u t-tfal” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2012/C 351/02

Relatur: is-Sur PEGADO LIZ

Nhar l-14 ta’ Lulju 2011, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Qafas għar-reklamar immirat lejn iż-żgħażagħ u t-tfal.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-30 ta’ Awwissu 2012.

Matul l-483 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta’ Settembru 2012 (seduta tat-18 ta’ Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’130 vot u 3 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 L-għan ta’ din l-opinjoni hu li tikkontribwixxi għall-informazzjoni u d-diskussjonijiet dwar l-l-iżvilupp potenzjali fil-livell Komunitarju, ta’ miżuri leġislattivi u oħrajn sabiex it-tfal u ż-żgħażagħ ikunu protetti minn ċerti tipi ta’ reklamar li jew jużaw it-tfal b’mod ħażin fir-reklami tagħhom jew inkella jimmirawhom b’mod ta’ ħsara għalihom jew jesponuhom bi kwalunkwe mezz għal messaġġi li jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-iżvilupp fiżiku, mentali jew morali tajjeb tagħhom.

1.2 Hawnhekk qiegħda fil-periklu l-protezzjoni tad-drittijiet bażiċi tat-tfal fl-UE, hekk kif imniżżla fil-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, fl-Artikolu 24 tal-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali, u fl-Artikolu 3(3) tat-TUE. Dawn id-drittijiet ġew interpretati sew fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Lejn Strateġija tal-UE dwar id-Drittijiet tat-Tfal” (COM(2006) 367 final, mhux disponibbli bil-Malti), fil-Proposta dwar “Programm Komunitarju pluriennali dwar il-ħarsien tat-tfal li jużaw l-Internet u t-teknoloġiji l-oħrajn tal-komunikazzjoni” (COM(2008) 106 final) (1), u fil-Komunikazzjoni dwar l-“Aġenda tal-UE dwar id-Drittijiet tat-Tfal” (COM(2011) 60 final).

1.3 Ir-reklamar li juża b’mod ħażin lit-tfal għal skopijiet mhux relatati ma’ kwistjonijiet li jikkonċernawhom direttament huwa offiża għad-dinjità tal-bniedem u għall-integrità fiżika u mentali tagħhom u għandu jkun ipprojbit.

1.4 Ir-reklamar immirat lejn it-tfal jinvolvi riskji addizzjonali skont il-grupp ta’ età involut, b’konsegwenzi dannużi għas-saħħa fiżika, mentali jew morali tagħhom. Huwa ta’ dannu partikolari t-tħeġġiġ għal konsum żejjed, li jwassal għal dejn u l-konsum ta’ ikel u prodotti oħra li huma ta’ dannu jew perikolużi għas-saħħa fiżika u mentali tagħhom.

1.5 F’termini aktar ġenerali, il-kontenut partikolarment vjolenti, razzist, ksenofobiku, erotiku jew pornografiku ta’ wħud mir-reklami jista’ jkollu effetti irriversibbli fuq l-iżvilupp fiżiku, mentali, morali u ċiviku tat-tfal, li jwassal għal attakki ta’ vjolenza jew interess sesswali minn kmieni.

1.6 Il-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li dawn il-kwistjonijiet jiġu analizzati bir-reqqa ħafna u jitpoġġew f’qafas tal-UE, b’konformità mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. Din mhijiex biss kwistjoni ta’ salvagwardja tad-drittijiet fundamentali: hija meħtieġa wkoll għaliex ir-regolamenti nazzjonali differenti qed jipperikolaw il-ħidma bla tfixkil tas-suq intern. Għaldaqstant il-KESE jirrakkomanda li tiġi stabbilita fil-livell Ewropew età minima universali għal reklamar speċifikament immirat lejn it-tfal.

1.7 Il-KESE jqis li jeħtieġ li titqiegħed enfasi speċjali fuq l-għoti tas-setgħa, l-infurmar u l-edukazzjoni tat-tfal, minn età żgħira, dwar l-użu tajjeb tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u kif għandhom jiġu interpretati l-messaġġi tar-reklami. Dawn is-suġġetti għandhom jiġu inklużi fil-kurrikuli tal-iskola fil-livelli kollha. Il-ġenituri għandu jkollhom il-kapaċità li jgħinu lit-tfal tagħhom jinterpretaw il-messaġġi tar-reklami.

1.8 Il-KESE jemmen li l-pubbliku inġenerali u, b’mod aktar partikolari, il-familji u l-għalliema, għandhom jirċievu wkoll informazzjoni u taħriġ biex jiġu mgħejuna jipproteġu t-tfal tagħhom b’mod aktar effettiv.

1.9 Il-KESE, bl-użu kemm ta’ inizjattivi ta’ awtoregolamentazzjoni kif ukoll koregolamentazzjoni (mhux biss dawk li diġà ġew adottati iżda anki dawk li jridu jiġu promossi), jistieden lil dawk li jirreklamaw u lill-isponsors jadottaw u japplikaw l-ogħla livelli ta’ protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal u jaraw li dawn qed jiġu infurzati.

1.10 Il-KESE jqis li l-qafas legali Komunitarju ma jissodisfax il-ħtiġijiet attwali għall-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal fir-rigward tal-messaġġi tar-reklami, u speċifikament dawk imwassla mill-mezzi tax-xandir awdjoviżivi, l-internet u permezz tan-netwerks soċjali. Iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex b’mod urġenti tirrifletti dwar il-ħtieġa li jiġu adottati miżuri aktar restrittivi u trasversali sabiex dawn id-drittijiet jiġu garantiti b’mod effettiv.

1.11 Il-KESE jitlob lill-Parlament Ewropew u lill-parlamenti nazzjonali biex ikomplu b’mod riżolut it-tradizzjoni tagħhom li jappoġġjaw id-drittijiet tat-tfal f’dan il-qasam speċjali.

2. L-impatt tar-reklamar fuq it-tfal

2.1 Il-KESE jippromovi ekonomija tas-suq soċjali, regolata sew sabiex tippromovi kompetizzjoni sana u ġusta u livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur, bil-ħsieb li jitwettaq is-suq intern bħala mezz għat-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol taċ-ċittadini Ewropej, filwaqt li jiġu rispettati b’mod xieraq il-valuri tad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem.

2.2 F’dan il-kuntest il-KESE jagħraf li r-reklamar, fil-forom kollha tiegħu, għandu rwol importanti li ġie spjegat fil-qosor mill-International Advertising Association (IAA – l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tar-Reklamar), li l-fehma tagħha tenfasizza b’mod partikolari r-rwol tagħha fit-tixrid tal-innovazzjoni, it-tħeġġiġ tal-kreattività u d-divertiment, u l-provvediment ta’ inċentivi għall-kompetizzjoni u l-estensjoni tal-għażla. Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li r-reklamar jaġixxi bħala sors importanti ta’ informazzjoni u kjarifikazzjoni għall-konsumaturi, li huwa l-ġustifikazzjoni u l-bażi għar-regolamentazzjoni tiegħu fil-livell Komunitarju.

2.3 F’opinjoni ta’ natura bħal din, u b’dan il-għan f’rasna, jagħmel sens li niddedikaw taqsima għall-influwenza tal-mezzi tax-xandir inġenerali, b’mod speċjali t-televixin, l-internet u n-netwerks soċjali, li saru l-aktar mezzi importanti għar-reklamar ta’ messaġġi għat-tfal u ż-żgħażagħ kemm bħala utenti kif ukoll bħala spettaturi passivi. Ikun ukoll ta’ għajnuna li tiġi studjata l-imġiba differenti tat-tfal fir-rigward tal-midja soċjali skont l-età u l-isfond soċjali tagħhom, inkluż il-fenomenu magħruf sew tat-tfal li jagħżlu ‘l-idoli’ u “t-tendenzi tal-imġiba soċjali”, jew l-“istili ta’ ħajja” bħala fatturi li jiddefinixxu l-personalità, fatturi li huma sfruttati mill-metodi ta’ reklamar (2). Madankollu, minħabba l-limitazzjonijiet ta’ spazju, dawn ser jiġu kkunsidrati bħala fatti u li l-aspetti kollha ta’ din il-kwistjoni huma magħrufa sew u hemm qbil dwarhom, b’mod speċjali fir-rigward tar-rwol li għandhom il-mezzi tax-xandir imsemmija hawn fuq biex jinfurmaw, iħarrġu u jiddevertu liż-żgħażagħ u l-ħin li ż-żgħażagħ iqattgħu jużawhom. Uħud minn dawn l-aspetti ġew indirizzati jew qed jiġu indirizzati attwalment f’opinjonijiet oħra tal-KESE (3).

3. Reklamar li juża t-tfal bħala mezz għall-messaġġ kummerċjali tiegħu fi kwalunkwe forma

3.1 Fir-rigward tar-reklamar li juża t-tfal, tajjeb li jiġu enfasizzati l-aspetti tad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet tat-tfal, espressament miġbura f’għadd ta’ konvenzjonijiet internazzjonali u mill-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari fid-dispożizzjonijiet tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (Artikoli 1 u 2c) u b’mod speċjali l-Artikoli 24 u 32.

3.2 Il-KESE jqis li hemm bżonn ta’ armonizzazzjoni fil-livell Komunitarju sabiex tkun żgurata projbizzjoni universali ta’ reklamar li jagħmel użu mhux xieraq ta’ immaġni ta’ tfal f’oqsma mhux direttament marbuta magħhom.

4. Reklamar immirat speċifikament lejn it-tfal

4.1 Sa ċertu età, it-tfal ma jiffiltrawx ir-reklamar, b’mod speċjali meta l-messaġġ ikun minfuħ u l-istess reklam jiġi ripetut ħafna drabi. It-tfal għandhom ħabta jaċċettaw il-messaġġi kollha bħala verità u b’hekk jistgħu jiġu mġiegħla jsiru konsumaturi kompulsivi. Dan l-effett jissaħħaħ aktar ma jkun żvantaġġat l-isfond soċjoekonomiku tat-tfal. Il-messaġġi u t-twissijiet inklużi fir-reklamar mhumiex mifhuma mit-tfal u ma jistgħux jitqiesu li għandhom xi rwol preventiv jew dissważiv.

4.2 Barra minn hekk, il-perċezzjoni tar-reklamar tvarja minn grupp ta’ età għall-ieħor. Sal-età ta’ ħames snin it-tfal mhumiex kapaċi jifhmu d-differenza bejn programmi skedati u reklamar; u anki wara dik l-età, xorta ma jkunux għadhom jistgħu jagħrfu r-rwol persważiv tar-reklami. Din il-kapaċità tiżviluppa biss madwar l-età ta’ tmien snin, u mhux fit-tfal kollha. Madankollu, dan xorta ma jfissirx li huma kapaċi jagħrfu li l-messaġġi mhumiex oġġettivi, li dawn qed jenfasizzaw l-aspetti pożittivi ta’ prodott speċifiku u jinjoraw l-aspetti aktar negattivi.

4.3 Meta tfal akbar fl-età jaraw reklam bħala divertiment, l-impatt ta’ dan huwa akbar, u l-fatt li jkunu aktar kapaċi jipproċessaw il-messaġġi tar-reklamar ma jfissirx neċessarjament li r-reklamar u l-intenzjonijiet tiegħu ma jolqtuhomx peress li jistgħu jintużaw tekniki oħra ta’ persważjoni, aktar sofistikati u effettivi bl-istess mod, sabiex jinfluwenzaw l-imġiba tagħhom.

4.4 L-iżvilupp tal-ħiliet konoxxitivi u ta’ interpretazzjoni tat-tfal permezz ta’ programmi edukattivi dwar il-mezzi tax-xandir jgħinhom jinteraġixxu b’mod aktar effettiv mar-reklamar. Madankollu, mhuwiex biżżejjed li t-tfal u l-ġenituri jiksbu litteriżmu medjatiku u fehim aħjar tar-reklamar biex jiffaċċjaw l-effetti dannużi tar-reklamar immirat lejn it-tfal. Huwa essenzjali li t-tfal jitħejjew għar-rwol futur tagħhom bħala konsumaturi billi jkun hemm attenzjoni ffokata fuq il-litteriżmu medjatiku u għoti ta’ setgħa kemm jista’ jkun minn età bikrija. Madankollu, dan ma jsolvix il-problema immedjata tan-natura minfuħa u ripettitiva tar-reklami, u lanqas ma jilħaq lit-tfal kollha, b’mod speċjali lil dawk li ġejjin minn sfond soċjoekonomiku żvantaġġat u dawk l-aktar affettwati mill-effetti dannużi tar-reklamar.

4.5 L-istudji juru li r-rwol ta’ medjatur tal-familja huwa importanti biex jittaffew l-effetti tar-reklamar. Madankollu, it-tfal, inklużi t-tfal żgħar ħafna, qed ikollhom dejjem aktar u aktar aċċess għal televixin u internet fil-kamra tagħhom u dan jagħmel l-attività waħda aktar solitarja u mhux sorveljata. Fattur ieħor li jżid l-esponiment tat-tfal għar-reklami u t-tekniki kummerċjali huwa l-preżenza li dejjem qed tikber tal-internet fir-rutina ta’ kuljum anki tal-aktar tfal żgħar. Kif intwera sew fl-abbozz ta’ rapport tal-PE li qed jitfassal bħalissa, “l-internet huwa sieħeb it-tfal, spiss aktar mill-familja, mill-iskola u mill-ħbieb” (4). L-istudji reċenti, bħal Kids online, juru li 38 % tat-tfal bejn 9 u 12-il sena diġà għandhom profil onlajn, u din iċ-ċifra titla’ għal 78 % għat-tfal ta’ bejn 13 u 16-il sena. Bosta ditti ta’ ġugarelli u logħbiet għandhom siti elettroniċi fejn it-tfal jistgħu jilagħbu u jieħdu pjaċir onlajn, iżda fejn huma wkoll fil-mira ta’ strateġiji ta’ persważjoni u ta’ lealtà għad-ditta.

4.6 Fir-rigward b’mod partikolari tal-inċitament għal konsum eċċessiv li jwassal għal dejn eċċessiv, xi messaġġi kummerċjali mmirati lejn it-tfal jistgħu jistimulaw vizzji ta’ konsum ikkaratterizzati minn eċċess, joħolqu xewqat artifiċjali li ma jaqblux ma’ ħtiġijiet reali, u jiġġeneraw kunċett falz ta’ ‘kuntentizza’. L-istatistika turi li 54 % tal-adolexxenti jħossuhom taħt pressjoni biex jixtru ċerti prodotti purament għaliex għandhom sħabhom; fi kliem ieħor, il-konsum fl-aħħar mill-aħħar isir fattur għall-inklużjoni soċjali.

4.7 Hemm rabta kawżali bejn l-esponiment għal ċertu reklamar u l-iffittar tal-ġenituri biex dawn jixtrulhom l-affarijiet. Il-kunflitt tal-familja marbut mal-esponiment tar-reklamar u d-domandi biex jinxtraw l-affarijiet iseħħ f’kull familja iżda b’mod partikolari f’dawk bl-iktar status soċjoekonomiku baxx, fejn it-tfal iqattgħu ħinhom l-aktar quddiem it-televixin. Minħabba nuqqas ta’ finanzi jew kapaċità inqas biex kwistjonijiet jiġu diskussi, familji bi dħul baxx fl-aħħar mill-aħħar ikollhom iħallsu l-ogħla prezz għar-reklamar.

4.8 Il-konsumeriżmu stimolat mir-reklamar għandu wkoll l-effett li jiġbed għadd kbir ħafna ta’ tfal u żgħażagħ lejn ċerti ditti, li joħloq sitwazzjonijiet diffiċli għal dawk li m’għandhomx aċċess għall-istess prodotti. Sitwazzjoni bħal dawn hija dik magħrufa bħala ‘brand bullying’ fl-iskejjel, li taffettwa severament tfal li ma jużawx ċerti ditti, li tista’ toħloq problemi ta’ mġiba jew skuntentizza personali kbira, li kultant twassalhom għal sitwazzjonijiet ta’ esklużjoni jew vjolenza u tbatija li jistgħu jwasslu għall-kriminalità fil-forma ta’ serq minuri jew serq.

4.9 Fir-rigward tar-reklamar li jħeġġeġ il-konsum ta’ ikel ħażin għas-saħħa jew prodotti oħra li huma ta’ ħsara jew periklu għas-saħħa fiżika u mentali, għandna nenfasizzaw l-influwenza li t-tfal għandhom fuq deċiżjonijiet dwar ix-xiri tal-ikel, speċjalment dwar il-preferenza għal ikliet lesti jew fast-food. Il-ġibda lejn vizzji ħżiena tal-ikel hija fattur kostanti fir-reklamar immirat lejn it-tfal. L-obeżità fost it-tfal diġà hija problema enormi. Skont il-Consumers International, wieħed minn kull għaxart itfal madwar id-dinja kollha jbati minn piż żejjed jew obeżità, 22 miljun tifel u tifla taħt il-ħames snin issa ġew klassifikati li għandhom piż żejjed, u l-kawża prinċipali hija l-konsum ta’ prodotti pproċessati ħafna li fihom ħafna zokkor u xaħmijiet.

4.10 Iċ-ċifri dwar l-esponiment tat-tfal għal reklamar relatat mal-ikel, speċjalment fil-programmi tat-tfal, huma għoljin ħafna, u ilhom jiżdiedu minn meta t-tfal bdew jużaw dejjem iktar it-televixin, l-internet u n-netwerks soċjali. Barra minn hekk, in-natura tar-reklamar inbidlet peress li issa dawn jinkludu tekniki aktar sofistikati ta’ kif jiġi kkummerċjalizzat il-prodott, li jagħmlu r-reklami aktar persważivi (5).

4.11 Ir-reklamar jista’ jkollu wkoll implikazzjonijiet għal disturbi fil-prattiki tal-ikel (eating disorders) bħalma huma l-anoressija u l-bulimja. It-tfal u l-adolexxenti huma esposti għal tipi u dehriet tal-ġisem taż-żgħażagħ li jidhru fir-reklami. L-impatt fuq iż-żgħażagħ, speċjalment it-tfajliet, ta’ tip ta’ ġisem irqiq jippromovi ideal ta’ sbuħija li jħeġġeġ imġiba fir-rigward tal-ikel li tista’ tipperikola l-ħajja.

4.12 Fil-fatt, l-American Psychological Association tqis li r-reklamar immirat lejn tfal taħt it-tmien snin għandu jkun limitat (jew projbit kollu kemm hu) minħabba n-nuqqas ta’ kapaċità tat-tfal ta’ dik l-età li jipproċessaw l-għan persważiv tar-reklami. L-għan ta’ din il-projbizzjoni jkun li jillimita l-effetti dannużi tar-reklamar fuq il-promozzjoni ta’ vizzji tal-ikel mhux tajbin għas-saħħa, il-kunflitt bejn il-ġenituri u t-tfal dwar id-domanda biex jinxtraw prodotti reklamati, u l-esponiment għall-vjolenza (6).

4.13 Il-Kumitat iqis li dawn l-aspetti ta’ tħassib, li diġà ġew koperti minn leġislazzjoni f’uħud mill-Istati Membri (7) u pajjiżi mhux Ewropej, għandhom jiġu inkorporati fil-livell Ewropew u għandha tiġi stabbilita età minima għal reklamar speċifikament immirat lejn it-fal, kif suġġerit fir-rapport mill-MEP Kyriacos Triantaphylides (8) u kif affermat mill-ġdid fir-Riżoluzzjoni tal-PE tat-22 ta’ Mejju 2012 (9).

5. Reklamar li jaffettwa t-tfal

5.1 F’termini ta’ reklamar li jista’ serjament jaffettwa l-iżvilupp mentali u morali tat-tfal, anki meta dan ma jkunx speċifikament immirat lejhom, l-aktar wieħed sinifikanti huwa r-reklamar li jħeġġeġ il-vjolenza jew ċerti tipi ta’ imġiba vjolenti, bħalma huma r-reklami għal ġugarelli jew logħbiet li jigglorifikaw l-imġiba vjolenti.

5.2 Studji ta’ min joqgħod fuqhom juru l-effetti ta’ dannu tal-esponiment għall-vjolenza f’ċerti reklami mxandra fuq il-mezzi tax-xandir awdjoviżivi, b’mod partikolari meta dan jippromovi imġiba aggressiva, riċettività akbar għall-vjolenza u ostilità akbar. Is-saħħa mentali nnifisha tista’ tiġi affettwata minn dan il-konsum ta’ kontenut vjolenti, li jwassal għal ansjetà, biża’, disturbi fl-irqad u iperattività.

5.3 Qed jintużaw dejjem iżjed persunaġġi famużi f’reklami għal prodotti li jistgħu jkunu ta’ ħsara għas-saħħa, bħalma huma l-alkoħol u t-tabakk. L-assoċjazzjoni ta’ stil ta’ ħajja meqjusa attraenti ma’ dawn il-prodotti tistimula x-xewqa li dawn jintużaw u tinħoloq perċezzjoni pożittiva tagħhom.

5.4 L-iżvilupp psikoloġiku u morali normali tat-tfal huwa affettwat ukoll mir-reklamar b’kontenut erotiku jew pornografiku li jħeġġeġ imġiba sesswali perversa, pervertita jew eċċessiva. Jeżisti ammont kbir ta’ reklamar ta’ natura sessista u sesswali li juża lin-nisa bħala oġġetti mixtieqa, ta’ spiss f’pożizzjoni inferjuri jew subordinata, jekk mhux waħda ta’ jasar. Barra minn hekk, il-kontenut eċċessivament sesswali jew erotiku, jekk mhux pornografiku, iwassal għas-sesswalizzazzjoni bikrija tat-tfal. Minkejja l-fatt li ċerti ditti magħrufa sew kienu mġiegħla jirtiraw reklamar li jikkontribwixxi għall-ipersesswalizzazzjoni tat-tfal, u minkejja r-rabja li s-soċjetà ċivili wriet dwar l-abbuż ta’ immaġni ta’ iġsma ta’ minorenni fir-reklami, mhemm l-ebda definizzjoni legali ċara ta’ dawn is-sitwazzjonijiet fil-livell Ewropew.

5.5 Minkejja li dan il-qasam huwa regolat f’għadd ta’ Stati Membri (għalkemm b’modi differenti ħafna li jipprevjeni l-funzjonament bla xkiel tas-suq intern, fejn id-differenzi ma jistgħux jiġu ġustifikati minn raġunijiet kulturali fundamentali), il-Kumitat iqis li huwa wkoll suġġett li jistħoqqlu jitqies fil-livell Komunitarju.

6. Il-qafas legali Komunitarju u n-nuqqasijiet ovvji tiegħu

6.1 Minħabba l-qafas attwali, jeħtieġ li jingħad li d-dispożizzjonijiet legali nazzjonali u l-proċeduri li jirrigwardaw it-tfal adottati minn professjonisti fil-qasam tar-reklamar (jiġifieri l-komunikazzjoni kummerċjali fl-iktar sens wiesa’ tal-kelma) huma kollox barra uniformi fl-Istati Membri differenti.

6.2 Min-naħa tiegħu, il-qafas legali Komunitarju huwa kumpless u joħloq konfużjoni għal xejn, u f’ħafna każijiet jiġi traspost u implimentat b’mod differenti fl-Istati Membri. Il-Kummissjoni nnifisha tirrikonoxxi dan fil-Komunikazzjoni tagħha bit-titolu “Qafas koerenti għall-bini ta’ fiduċja fis-Suq Uniku Diġitali tal-kummerċ elettroniku u tas-servizzi online” (10), fir-rapport tagħha “Nipproteġu lit-tfal fid-dinja diġitali” (11) u fi “Strateġija Ewropea għal Internet Aħjar għat-Tfal” (12). Il-maġġoranza tal-Istati Membri llimitaw lilhom innifishom għal traspożizzjoni minimalista tad-direttivi rilevanti Komunitarji, filwaqt li oħrajn (13) japplikaw standards aktar stretti, li jipprojbixxu anki r-reklamar immirat għall-minorenni (14).

6.3 Bir-raġun, l-ebda waħda mid-dispożizzjonijiet fil-leġislazzjoni Komunitarja ma tikkunsidra li sabiex jiġu protetti l-minorenni u d-dinjità tal-bniedem għandhom jitwettqu kontrolli minn qabel, b’konformità mal-prinċipji fundamentali tal-libertà tal-espressjoni, kif stabbilit fis-sod mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward tal-Konvenzjoni Ewropea dwar din il-kwistjoni.

6.4 L-iżball fundamentali, madankollu, jinsab fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-1998 dwar “Il-kisba ta’ livell komparabbli u effettiv tal-protezzjoni tal-minuri u tad-dinjità tal-bniedem”, fejn l-ewwel tħassib dikjarat huwa “il-kompetittività tal-industrija Ewropea tas-servizzi awdjoviżivi u tal-informazzjoni”. Ir-rakkomandazzjoni tqis l-azzjoni fuq il-kontenut awdjoviżiv jew “online” li jista’ jkun ta’ dannu għall-minorenni jew għad-dinjità tal-bniedem bħala waħda li ma taqax fis-setgħat leġislattivi tal-Unjoni Ewropea (15), u fl-aħħar mill-aħħar tqis dawn l-aspetti bħala kwistjoni ta’ “gosti u deċenza” li ma jidħlux fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolament Komunitarju (16).

6.5 F’termini ta’ x’inhu obbligatorju b’mod universali, l-Istati Membri huma mistennija biss jiżguraw li l-iskedi televiżivi (li għandu jkun mifhum li jinkludu komunikazzjonijiet kummerċjali) ma jinkludu l-ebda programm li jista’ jkun ta’ dannu serju għall-iżvilupp fiżiku, mentali u morali tal-minorenni, speċjalment programmi partikolari li jinvolvu pornografija jew vjolenza gratwita, sakemm ma jkunx hemm minn qabel “twissija akustika” jew “simbolu viżwali” matul il-programm kollu, ħlief fejn ikun żgurat, bl-għażla tal-“ħin tax-xandira” jew bi “kwalunkwe miżura teknika” li minorenni “fiż-żona tat-trasmissjoni normalment m’humiex ser jisimgħu jew jaraw tali xandiriet”.

6.6 Il-leġislazzjoni attwali abbandunat ir-restrizzjonijiet fuq l-inklużjoni ta’ reklami, fejn din ma tkunx ta’ ħsara serja għall-integrità tal-programmi, għar-raġuni li issa hawn “żieda fil-possibilitajiet għat-telespettaturi li jevitaw ir-reklami”. Din il-leġislazzjoni ma tqisx il-karatteristiċi speċifiċi tat-tifel jew tifla, li huma kkunsidrati bħala spettaturi passivi.

6.7 L-uniċi projbizzjonijiet espliċiti fil-livell Komunitarju stabbiliti bħalissa japplikaw għall-prodotti tat-tabakk, prodotti mediċinali u trattament mediku disponibbli biss fuq preżentazzjoni tar-riċetta tat-tabib, u għal reklamar “bil-moħbi” jew “subliminali”. Madankollu, il-projbizzjoni ma testendix għal “tqegħid tal-prodott” (li madankollu “għandu, fil-prinċipju, ikun projbit”) f’każijiet “fejn it-telespettatur hu mgħarraf b’mod adegwat bl-eżistenza ta’ tqegħid ta’ prodott”. Barra minn hekk, hemm “kriterji stretti” għar-reklamar ta’ xorb alkoħoliku.

6.8 F’dan tal-aħħar biss hemm imsemmi li r-reklamar m’għandux jimmira speċifikament lill-minorenni. Fl-aspetti l-oħra kollha relatati mal-ħsara għall-iżvilupp fiżiku, mentali jew morali tal-minorenni (“bħalma huma l-inċitament dirett tat-tfal, jew l-inċitament indirett tal-ġenituri biex jixtru oġġetti jew servizzi reklamati, billi jieħdu vantaġġ min-nuqqas ta’ esperjenza tagħhom jew mill-fatt li jemmnu kollox, jew ir-reklamar inkluż fil-programmi għat-tfal ta’ ikel u xorb li fihom nutrijenti u sustanzi b’effett nutrittiv jew fiżjoloġiku, partikolarment dawk bħax-xaħam, l-aċidi transgrassi, il-melħ/sodju u z-zokkor”), ir-regoli fis-seħħ joffru biss rakkomandazzjonijiet ġenerali jew jagħmlu referenza għal “kodiċi ta’ kondotta”.

6.9 Tajjeb li nsemmu li minkejja li d-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali tinkludi dispożizzjoni dwar prattiki żleali mmirata lejn “grupp ta’ konsumaturi identifikabbli faċilment li jkunu partikolarment vulnerabbli” speċifikament minħabba “l-età jew il-kredulità tagħhom”, din ma ġietx interpretata bħala waħda li tipprojbixxi l-prattiki ta’ hawn fuq u lanqas ma ġiet trasposta jew implimentata għal dan il-għan fl-Istati Membri (17).

6.10 Barra minn dawn id-dispożizzjonijiet tal-liġi tal-UE, strumenti tradizzjonali oħra jistabbilixxu prinċipji ta’ qofol li min-naħa tagħhom isostnu l-aktar żviluppi reċenti fil-leġislazzjoni fundamentali tal-UE (it-Trattat ta’ Lisbona u l-Karta Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem).

6.11 Fl-istess ħin, kemm internazzjonalment kif ukoll fl-Istati Membri differenti, professjonisti fil-qasam – u b’mod partikolari l-EASA (18) – żviluppaw sett ta’ dispożizzjonijiet għall-awtoregolazzjoni tal-prattiki kummerċjali tagħhom li juru biċ-ċar l-impenn tagħhom għall-protezzjoni tat-tfal. Dan ma jeliminax il-ħtieġa, imsemmija f’għadd ta’ korpi internazzjonali u Komunitarji, li jiggarantixxu livell għoli ta’ rispett għat-tfal u l-protezzjoni tagħhom sabiex ikun żgurat l-iżvilupp fiżiku, mentali u morali tagħhom, bi ħsieb għall-interessi tagħhom, il-benesseri tagħhom u l-preservazzjoni tal-ambjent u r-rabtiet tal-familja.

7. Reklamar immirat lejn it-tfal u ż-żgħażagħ u t-twettiq tas-suq intern

7.1 Is-suq tar-reklamar u tal-marketing fl-Ewropa huwa wieħed kompetittiv ħafna, soġġett għall-fluttwazzjonijiet tal-moda u partikolarment sensittiv għall-konsegwenzi tal-kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji. Id-differenzi kbar fir-regolamenti nazzjonali dwar ir-reklamar jistgħu mhux biss jinfluwenzaw ir-riżultati, iżda jistgħu jostakolaw ukoll l-iżvilupp tiegħu fis-suq intern u jkunu sors ta’ diskriminazzjoni u ta’ kompetizzjoni inqas ġusta. B’mod partikolari fil-kategorija tat-tfal u ż-żgħażagħ, li hu settur li qed jespandi bil-kbir, id-differenzi kbar fir-regolamenti nazzjonali u l-esiġenzi differenti jpoġġu lill-kumpaniji tar-reklamar f’pożizzjoni inugwali, iġegħluhom jonfqu aktar flus biex jadattaw il-kampanji tagħhom għar-rekwiżiti u l-esiġenzi legali differenti, u jiffavorixxu prattiki kompetittivi inqas ġusti sabiex jiġu evitati dawn id-diffikultajiet u jintrebħu s-swieq. Armonizzazzjoni leġislattiva li timponi kundizzjonijiet simili fl-Ewropa kollha u li twettaq is-suq intern f’dan il-qasam tista’ tikkontribwixxi b’mod deċiżiv għal suq aktar trasparenti fejn il-kumpaniji tar-reklamar kollha jkunu jistgħu jiżviluppaw in-negozju tagħhom abbażi tal-ħiliet u l-kapaċitajiet tagħhom bil-għan li jissodisfaw b’mod effettiv lill-konsumaturi, minflok japprofittaw mid-differenzi fil-leġislazzjoni nazzjonali għad-detriment tal-kompetizzjoni sana u ġusta

8. Bażi legali għal azzjoni konċertata fil-livell Komunitarju fil-qasam tar-reklamar immirat lejn it-tfal u ż-żgħażagħ

8.1 Sal-lum, id-direttivi Komunitarji li rregolaw ir-reklamar fil-livell tal-UE ħadu kollha bħala l-bażi legali tagħhom id-dispożizzjonijiet tat-trattat li jikkonċernaw it-twettiq tas-suq intern, illum l-Artikoli 26 u 114, għalkemm ġew emendati sew. Dan huwa ċertament ta’ tħassib kbir, iżda m’għandux ikun l-unika preokkupazzjoni. Inizjattivi Komunitarji oħra, li l-għanijiet tagħhom jimmiraw b’mod aktar speċifiku x-xandir tat-televixin, minflok ħadu bħala l-bażi legali tagħhom it-test li fl-istess ħin japplika għad-dritt tal-istabbiliment u għas-servizzi, li issa jikkorrispondi, għalkemm b’tibdiliet sostanzjali, għall-Artikoli 49 et seq. u 56 et seq. attwali. Fl-aħħar nett, f’inizjattivi aktar reċenti dwar il-protezzjoni tat-tfal u l-pornografija tat-tfal, iżda xorta qabel it-Trattat ta’ Lisbona attwali, il-bażi legali użata ttieħdet mid-dispożizzjonijiet li jirreferu għall-kooperazzjoni fi kwistjonijiet kriminali.

8.2 Ta’ min infakkru li t-Trattat ta’ Lisbona attwali inkluda fih bidliet sostanzjali f’dawn l-aspetti kollha u joffri firxa ta’ possibbiltajiet ġodda għal azzjoni Komunitarja, li għandna nkunu nistgħu ninterpretaw u nimplimentaw. L-aktar innovazzjoni importanti kienet l-inklużjoni tal-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali fil-leġislazzjoni primarja tal-UE, segwita mill-bidla fin-natura legali tal-kooperazzjoni fi kwistjonijiet kriminali u ċivili, u fl-aħħar nett, il-bidliet li saru għal għadd ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat, bħalma huma dawk li jirrigwardaw it-twettiq tas-suq intern, il-protezzjoni tal-konsumaturi u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem. Dan l-aħħar il-Kummissjoni bbażat ir-regolament propost tagħha dwar il-protezzjoni tad-data fuq il-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali u d-dispożizzjonijiet hawn fuq imsemmija tat-Trattat ta’ Lisbona.

8.3 Il-kwistjoni tar-reklamar immirat lejn it-tfal u ż-żgħażagħ hija, l-ewwel u qabel kollox, kwistjoni ta’ ċittadinanza u l-protezzjoni tad-drittijet fundamentali; l-Artikoli 1, 3, 24, 33 u 38 tal-Karta, hekk kif imsemmi hawn fuq, jipprovdu bażi legali sustantiva li tiġġustifika sew il-ħtieġa għal azzjoni Komunitarja. Ma’ dawn għandna żgur inżidu l-Artikoli 2, 3(5) u 6 tat-TUE u l-Artikoli 4, 9 u 10 tat-TFUE.

8.4 F’dan il-qasam, flimkien mal-gvernijiet tal-Istati Membri, kemm jekk fil-Kunsill jew fil-qasam ta’ kooperazzjoni msaħħa (Artikolu 20 tat-TUE), il-parlamenti nazzjonali għandhom ukoll rwol importanti skont l-Artikolu 12 tat-TUE u huma mistennija jerfgħu din ir-responsabbiltà.

8.5 It-twettiq tas-suq intern huwa wkoll wieħed mill-aktar għanijiet importanti f’dan il-qasam, u għaldaqstant hemm il-kopertura tal-Artikolu 3(3) tat-TUE u l-Artikoli 26 u 114 et seq. tat-TFUE. Barra minn hekk, l-Artikoli 12 u 169 tat-TFUE joffru possibbiltajiet ġodda għall-protezzjoni tal-konsumatur. Fir-rigward tal-aspetti proċedurali, l-Artikoli 67 et seq., b’mod speċjali l-Artikoli 81 u 82 tat-TFUE, jipprovdu l-bażijiet għal qafas ċivili u kriminali li jgħin biex jikkomplementa l-qafas legali għall-protezzjoni tat-tfal u ż-żgħażagħ f’dan il-qasam.

8.6 Fl-aħħar nett, l-approċċ fil-livell Komunitarju għal din il-kwistjoni jikkonforma mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u tal-proporzjonalità (Artikolu 5(3) u (4) tat-TUE), peress li l-għan tiegħu għad-dimensjoni transkonfinali ma jistax jinkiseb sa livell suffiċjenti mill-Istati Membri permezz tas-sistemi nazzjonali tagħhom biss. L-objettiv tal-inizjattivi jista’, għaldaqstant, jinkiseb aħjar minn azzjoni fil-livell tal-UE, b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-inizjattiva għandu jkun limitat għal aspetti li jqajmu problemi prattiċi speċifiċi. L-inizjattiva m’għandhiex tindirizza aspetti li jistgħu jiġi regolati b’mod aktar adegwat minn leġislazzjoni nazzjonali, biex b’hekk jiġi rispettat il-prinċipju tal-proporzjonalità.

Brussell, 18 ta’ Settembru 2012. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Din il-proposta wasslet għall-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2008/1351/KE, ĠU L 348, 24.12.2008, p. 118.

(2) Lil hinn mill-bibljografija estensiva li diġà teżisti dwar din il-kwistjoni, li mhux il-każ nelenkaw hawnhekk, għandha ssir referenza speċjali minħabba l-importanza tiegħu, għall-istudju li sar mid-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Interni tal-Parlament Ewropew dwar “Ir-regoli tar-reklamar u l-effetti tagħhom taħt id-Direttiva l-ġdida dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżivi” (April 2009).

(3) Ara l-opinjonijiet ĠU C 287, 22.09.1997, p. 11, ĠU C 407, 28.12.1998, p. 193; ĠU C 48, 21.02.2002, p. 27, ĠU C 61, 14.03.2003, p. 32, ĠU C 208, 03.09.2003, p. 52, ĠU C 157, 28.06.2005, p. 136; ĠU C 221, 08.09.2005, p. 87; ĠU C 325, 30.12.2006, p. 65, (mhux disponibbli bil-Malti), ĠU C 224, 30.08.2008, p. 61, ĠU C 77, 31.03.2009, p. 8, ĠU C 317, 23.12.2009, p. 43, ĠU C 128, 18.05.2010, p. 69; ĠU C 48, 15.02.2011, p. 138; ĠU C 24, 28.01.2012, p. 154; ĠU C 43, 15.02.2012, p. 34; ĠU C 229 de 31.7.2012, p. 90, l-opinjonijiet dwar “L-użu responsabbli tan-netwerks soċjali” (Ara paġna 31 ta' dan il-Ġurnal Uffiċjali) u dwar “Strateġija Ewropea għal Internet Aħjar għat-Tfal” (Ara paġna 68 ta' dan il-Ġurnal Uffiċjali)

(4) Abbozz ta’ rapport dwar il-protezzjoni tal-minorenni fid-dinja diġitali, 2.4.2012, mill-Kumitat għall-Kultura u l-Edukazzjoni tal-PE, Relatur: Silvia Costa (PE486.198v01-00): http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=COMPARL&mode=XML&language=EN&reference=PE486.198

(5) Fl-Awstralja, Kelly et al. (2007) jenfasizzaw li bħala medja fil-ġimgħa, tfal ta’ bejn 5 u 12-il sena jaraw 96 reklam ta’ prodotti tal-ikel, li 63 minnhom fihom kontenut għoli ta’ xaħam jew zokkor (Kelly, B. P., Smith, B. J., King, L., Flood, V. M. & Bauman, A. (2007) Television food advertising to children: the extent and nature of exposure, Public Health Nutrition, Vol. 10, No. 11, p. 1234-1240. Copyright Cambridge University Press.) Fl-Istati Uniti, studju minn Powell et al. (2007) jissuġġerixxi li 27,2 % tal-kontenut televiżiv mhux programmat jikkonċerna l-ikel, li jirrappreżenta medja ta’ 23 reklam kuljum (Powell LM, Szczypka G, Chaloupka FJ (2007) Exposure to Food Advertising on Television Among US Children, Archives of Pediatric and Adolescent Medicine 161, p. 553-560).

(6) http://www.apa.org/pi/families/resources/advertising-children.pdf

(7) Attwalment, ħames Stati Membri jipprojbixxu kwalunkwe reklamar fil-programmi tat-tfal, erbgħa adottaw projbizzjoni parzjali jew tip ieħor ta’ restrizzjoni fuq il-programmi tat-tfal, f’ċerti ħinijiet tal-ġurnata jew għal ċerti tipi ta’ prodott, u sebgħa jipprojbixxu kwalunkwe logo ta’ sponsor fil-programmi tat-tfal. Ara http://ec.europa.eu/comm/avpolicy/reg/tvwf/contact_comm/index_en.htm

(8) A7-0369/2011, 21.10.2011.

(9) A7-0155/2012, speċjalment il-punti 24, 28 u 29 (Relatur: Maria Irigoyen Pérez).

(10) COM(2011) 942 final, 11.1.2012.

(11) COM(2011) 556 final, 13.9.2011.

(12) COM(2012) 196 final, 2.5.2012.

(13) Ara nota 6 f’qiegħ il-paġna.

(14) Fil-każ tal-Isvezja, dan wassal għas-sentenza tad-9 ta’ Lulju 1997 tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE li tikkonferma l-kompatibbiltà tagħha mal-liġi tal-UE (Kawżi C-34 u C-35/95 Konsumentombudsmannen/De Agostini (Svenska) bForlag AB u TV-Shop i Sverige AB).

(15) Fl-opinjoni tiegħu fil-ĠU C 221, 8.9.2005, p. 87 (mhux disponibbli bil-Malti), il-KESE ħa pożizzjoni ċara kontra dan l-approċċ.

(16) Ara d-Direttiva 2005/29/KE tal-11 ta’ Mejju 2005, punt 7 tal-Preambolu (ĠU L 149, 11.6.2005).

(17) Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2005/29/KE tal-11 ta’ Mejju 2005, (ĠU L 149, 11.6.2005). Madankollu, fil-Komunikazzjoni reċenti tagħha, li ntlaqgħet tajjeb, il-Kummissjoni tidher li qed tikkunsidra l-possibbiltà li tindirizza “l-użu ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali dubjużi jew ipprojbiti”, li, qed ikun mistenni, ser jinkludu dawk ikkundannati f’dan id-dokument (COM(2011) 942 final, 11.1.2012).

(18) F’dan ir-rigward, tajjeb li nenfasizzaw l-interess espress mid-DĠ INFSO tal-Kummissjoni fit-tfassil ta’ Kodiċi Ewropew ta’ Prassi Tajba (19.3.2012).