MT    MT  
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA 
Brussell, 18.3.2015  
COM(2015) 131 final 
  
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-
KUNSILL 
Rapport annwali dwar l-Implimentazzjo ni tal-Parti IV tal-Ftehim ta’ Asso ċjazzjoni tal-
UE-Amerika Ċentrali  
 
 
2 
 RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LI LL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-
KUNSILL 
Rapport annwali dwar l-Implimentazzjo ni tal-Parti IV tal-Ftehim ta’ Asso ċjazzjoni tal-
UE-Amerika Ċentrali  
1. Introduzzjoni 
L-UE ffirmat il-Ftehim ta’ Asso ċjazzjoni (minn hawn ’il quddi em il-Ftehim) mal-Amerika 
Ċentrali fid-29 ta’ Ġunju 2012. Il-Parti IV tal-Ftehim, li tkopri l-kummer ċ, ġiet applikata 
b’mod provi żorju mill-1 ta’ Awwissu 2013 man-Nikaragwa, il- Ħonduras u l-Panama, mill-
1 ta’ Ottubru 2013 ma’ El Salvador u l-Kosta Rika u fl-a ħħar nett mill-1 ta’ Di ċembru 2013 
mal-Gwatemala1.  
Il-Kummissjoni regolarment tinforma u ta ġġorna lill-Parlament u lill-Kunsill dwar l-
implimentazzjoni tal-Ftehim. B ħala komplement, b'mod konformi mar-
Regolament (UE) Nru 20/2013 tal-Parlament Ew ropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Jannar 2013 li 
jimplimenta l-klawsola ta’ salvagwardja bilaterali u l-mekkani żmu ta’ stabbilizzazzjoni g ħall-
banana tal-Ftehim2 (ir-Regolament minn hawn ’ il quddiem) il-Kummissjoni tippre żenta 
rapport annwali lill-Parlament Ewropew u lill -Kunsill. Dan ir-rapport jissodisfa dan ir-
rekwiżit. 
Konformi mal-Artikolu 13 tar-Regolament,  ir-rapport fih tlie t sezzjonijiet:  
• Sommarju tal-istatistika u valutazzjoni ġenerali tal-flussi tal-kummer ċ (parti 2); 
• Informazzjoni dwar l-attivitajiet ta' korpi varji risponsabbli g ħall-monitora ġġ tal-
implimentazzjoni tal-Ftehim (parti 3), inklu ż dwar l-issodisfar tal-obbligi skont it-
Titolu dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli (parti 4); 
• Informazzjoni dwar l-atti vitajiet ta’ monitora ġġ imsemmija fir-Regolament (parti 5). 
 
2. L-ISTIMA KOMPLESSIVA: L-EVOLUZZJONI TAL-KUMMER Ċ 
2.1. Metodolo ġija 
Id-disponibilità limitata ta’ dejta li tista' tintu ża għal dan l-ewwel rapport annwali ma 
tippermettix li wie ħed jasal g ħal konklu żjonijiet sodi dwar l-impatt tal-Ftehim. Il-bidliet fil-
flussi kummer ċjali ma jistg ħux jiġu attribwiti biss g ħall-implimentazzjoni tal-Ftehim u ħafna 
fatturi oħra jinfluwenzaw dawn i ċ-ċifri, bħaċ-ċaqliq fid-domanda jew prezzijiet globali. 
Għandu jiġi mfakkar ukoll li, peress li l-asimetrija fil-livell ta’ żvilupp tal-ekonomiji hija 
riflessa fl-iskedi ta’ tariffi rispettivi tag ħhom, il-perjodu ta' żarmar tat-tariffi jkun itwal g ħall-
Amerika Ċentrali milli g ħall-UE. B ħala riżultat, matul l-ewwel sena ta’ applikazzjoni, it-
                                                            
1  Il-Ftehim qed ikun applikat provi żorjament fl-UE sakemm ji ġi rratifikat mill-Istati Membri kollha. L-istat tar-
ratifikazzjoni huwa mtella' fuq il-websajt tal-Kunsill: http://www.consilium.europa.eu/ policies/agreements/search-
the-agreements-database?command= details&lang=en& aid=2012001&doclang=EN  
2  Ara: http://eur-lex.europa .eu/legal-content/EN /TXT/?uri=CELEX:32013R0020  
 
3 
 tnaqqis tariffarju huwa og ħla għal importazzjonijiet tal-UE mill-Amerika Ċentrali milli g ħal 
importazzjonijiet mill-UE g ħall-Amerika Ċentrali. 
Ta’ min jinnota li qabel l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim, il-pajji żi tal-Amerika Ċentrali 
ibbenefikaw minn a ċċess preferenzjali g ħas-suq tal-UE, is-Sistema Ġeneralizzata ta' 
Preferenzi (minn hawn ’il quddiem GSP) li tag ħti konċessjonijiet ta’ tariffi g ħall-pajjiżi li qed 
jiżviluppaw. B’applikazzjoni ta’ din l-is kema, xi prodotti ewlenin mill-Amerika Ċentrali (bħal 
pereżempju l-kafè u l-frott) di ġà bbenefikaw minn trattament ta’ e żenzjoni mid-dazju. 
Madankollu, il-kon ċessjonijiet tariffarji mog ħtija taħt il-Ftehim ikopru firxa usa’ ta’ prodotti 
milli taħt il-GSP u jag ħmlu dawn il-kon ċessjonijiet permanenti. Il -Ftehim hu mistenni jg ħin 
biex tiżdied id-diversifikazzjoni ta’ esportazzjonijiet mill-Amerika Ċentrali iżda se jieħu ż-
żmien biex jie ħu effett. 
L-analiżi li ġejja tal-flussi kummer ċjali bilaterali hija bba żata fuq paragun ta’ dejta g ħal 
perjodu ta’ 12-il xahar (Ottubru 2013 — Settembru 2014) li mbag ħad hija mqabbla mal-istess 
perjodu tas-sena ta’ qabel (Ottubru 2012 - Se ttembru 2013). Minn hawn ’il quddiem, l-ewwel 
sena ta’ implimentazzjoni se tirreferi g ħal perjodu ta’ 12-il xahar bejn l-1 ta’ Ottubru 2013 u t-
30 ta’ Settembru 2014. Ħlief jekk indikat mod ie ħor, dan ir-rapport huwa bba żat fuq dejta tal-
EUROSTAT. 
Ta’ min jinnota li l-istatisti ċi tal-EUROSTAT u tal-Amerika Ċentrali juru diver ġenzi 
sinifikanti rigward il-Pan ama (+ 255 %) u l-Kosta Rika  (+ 46 %). Dawn id-diver ġenzi ġew 
diskussi fis-sottokumitat dwar l-A ċċess għas-Suq u ntla ħaq qbil biex titwettaq anali żi 
konġunta sabiex tfittex ir-ra ġunijiet għal dan. 
2.2. L-i żvilupp tal-flussi kummer ċjali globali mal-Amerika Ċentrali (o ġġetti) 
Id-dejta ġdida mill-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjoni Uniti g ħall-Amerika Latina u l-
Karibew turi li l-Investiment Dirett Barrani fl-Amerika Ċentrali baqa' relattivament stabbli tul 
l-ewwel semestru tal-2014 meta mq abbel mal-2013. Madankollu, il-kummer ċ3 bejn il-pajji żi 
tal-Amerika Ċentrali kif ukoll bejn dan ir-re ġjun u l-kumplament tad-di nja naqas b’1 %-2 %. 
Bl-istess mod, il-flussi kummer ċjali globali tal-UE naqsu bi 3 %. 
Minkejja tnaqqis ġenerali fil-flussi kummer ċjali u filwaqt li huwa kmieni wisq biex isiru l-
konklużjonijiet finali, kien hemm tendenza ta’ żieda fil-flussi kummer ċjali għal ċerti pajjiżi u 
oġġetti speċifiċi. Il-flussi kummer ċjali tal-UE mar-re ġjun baqg ħu stabbli jew sa ħansitra 
żdiedu, ħlief mal-Panama fejn il-kummer ċ sofra minn tnaqqis sinifikanti meta mqabbel mal-
2012 (-11.9 %). Madankollu, dan jista’ jkun marbut  ma’ tnaqqis globali tal-esportazzjonijiet 
tal-UE lejn l-Amerika t’Isfel li fih i ż-Żona ta’ Kummer ċ Ħieles tal-Panama g ħandu rwol 
ewlieni bħala ċentru reġjonali. 
Minħabba l-inċertezzi dwar id-data tal-applikazzjoni provi żorja fl-2013, l-operaturi setg ħu 
esperjenzaw diffikultajiet biex jintegraw il-benefi ċċji skont il-Ftehim fid-de ċiżjonijiet 
tagħhom. Minkejja dan, hemm indikaturi li jissu ġġerixxu li n-negozji f’setturi spe ċifiċi qed 
jagħmlu aktar u żu mill-Ftehim. 
                                                            
3  Id-dejta tal-FMI. 
 
4 
 Il-valur tal-importazzjonijiet tal- UE ta’ merkanzija mill-Amerika Ċentrali żdied b’ 3,4 % 
(EUR 6,629 miljun) filwaqt li l-esport azzjoni tal-UE lejn l-Amerika Ċentrali naqset b’ 6.3 % 
(EUR 5,106 miljun). Fl-2014, il-bilan ċ kummer ċjali tal-UE g ħalhekk la ħaq defiċit ta’ 
EUR 1,528 miljun (sena qabel l-i żbilanċ kien ta' EUR 962 miljun).  
 
 Esportazzjoni Importazzjoni Flussi 
kummerċjali 
totali 
Il-Kosta Rika 812 1,5 % 4 096 -0,7 % 4 908 -0,4 % 
L-El 
Salvador 574 13,9 % 191 -6,0 % 766 8,1 % 
Il-Gwatemala  829 7,7 % 619 4,0 % 1 448 6,1 % 
Il-Ħonduras 421 15,3 % 791 3,1 % 1 213 7,0 % 
In-
Nikaragwa 165 0,0 % 305 28,7 % 470 16,9 % 
Il-Panama 2 305 -
19,0 % 627 29,7 % 2 932-
11,9 % 
Totali 5 106 -6,3 % 6 629 3,4 % 11 736 -1,1 % 
Il-fluss kummer ċjali bejn l-UE u l-Amerika Ċentrali u l-evoluzzjoni annwali tieg ħu  
(f’miljun Euro — g ħall-perjodu 1/10/2013-30/9/2014) 
Id-destinazzjoni ewlenija tal-esportazzjonijiet tal-UE lejn l-Amerika Ċentrali  kienet il-
Panama (46 %) segwita mill-Gwatemala u l-Kosta Rika (16 % kull wie ħed). L-
esportazzjonijiet ewlenin s kont il-kategoriji CTCI ki enu l-makkinarju u t-tag ħmir tat-trasport 
(32,7 %), segwiti mis-sustanzi kimi ċi (17,5 %). L-esportazzjonijiet  tal-UE huma pjuttost 
diversifikati u l-15-il prodot t li huma esportati l-aktar (fil-valur) ikopru 28 % tal-
esportazzjonijiet totali. B’koll ox, 5 817-il prodott differenti ġew esportati lejn l-Amerika 
Ċentrali matul l-ewwel sena ta’ implimentazzjoni (+ 0,5 % meta mqabbel mas-sena ta’ qabel).  
L-esportazzjonijiet tal-UE lejn l-Amerika Ċentrali naqsu b’ 6,3 %. Dan it-tnaqqis, li kien 
jirrigwarda primarjament il-Panama (-19 %) seta’ kien relatat ma’ xejra negattiva ġenerali fir-
reġjun tal-Amerika t’Isfel. L-esportazzjonijiet tal-UE lejn l-Amerika Ċentrali juru varjabilità 
sinifikanti (kemm po żittiva kif ukoll negattiva) g ħall-prodotti b ħal makkinarju kbir, ferroviji, 
ajruplani u bastimenti li jirrappre żenta sehem kbir tal-esport azzjonijiet totali u li g ħalihom il-
flussi kummer ċjali huma marbuta ma’ investimen t kapitali jew industrijali. 
Il-penetrazzjoni f'suq ġdid tista’ tie ħu ż-żmien u ma tiddependix biss fuq l-e żistenza ta’ FTA 
iżda ta’ min jinnota li fost l-esportazzjonijiet tal-UE lejn l-Amerika Ċentrali li żdiedu l-aktar 
f’termini relattivi, 9 minn 15 jibbenefikaw minn trattament tariffarju preferenzjali skont il-
Ftehim, b ħal: 
 
5 
 • Il-partijiet tal-in ġenji tal-ajru  żdiedu minn EUR 2,5 miljun sa 39,5 miljun matul l-
ewwel sena ta’ implimentazzjoni (+ 1431 %), 
• L-istampi u l-istampar  żdiedu minn EUR 0,4 miljun g ħal 3,4 miljun (+ 644 %), 
• It-tazzi tax-xorb  żdiedu minn EUR 0,3 m sa 1,6 m (+ 432 %). 
L-importazzjonijiet  ewlenin tal-UE mill-Amerika Ċentrali  kienu t-tag ħmir u l-makkinarju 
(42 %) segwiti mill-ikel u l-annimali ħajjin (39,4 %). Is-sorsi prin ċipali tal-importazzjonijiet 
tal-UE mill-Amerika Ċentrali huma l-Kosta Rika (62 %) segwita mill- Ħonduras u l-Panama 
(11 % kull wie ħed). L-importazzjonijiet tat-tag ħmir u l-makkinarju mill-Amerika Ċentrali 
joriġinaw prin ċipalment mill-Kosta Rika (86 % tat-total tal-makkinarju u t-tag ħmir importati 
mill-Amerika Ċentrali). 
B’kollox, 2 281 prodott differenti ġew importati mill-Amerika Ċentrali matul l-ewwel sena ta’ 
implimentazzjoni (+3 % meta mqabbel mas-se na ta’ qabel). Minkejja din l-evoluzzjoni 
pożittiva, id-diversifikazzjoni tal- prodotti importati mill-Amerika Ċentrali għadha limitata: l-
aktar 4 prodotti importati jkopru madwar 60 % tal-importazzjonijiet  totali tal-UE mill-
Amerika Ċentrali (assembla ġġi elettroni ċi ta’ magni g ħall-ipproċessar tad-dejta ( IT 
motherboard ) 32 %, il-kafè 10 %, il-banana 10% u l-ananas 7 %). 
B’mod ġenerali, l-importazzjonijiet tal-UE mill-Amerika Ċentrali żdiedu bi 3,4 % matul l-
ewwel sena ta’ implimentazzjoni minkejja l-fatt li l-importazzjonijiet ta ż-żewġ prodotti l-aktar 
negozjati naqsu (l-assembla ġġi ta' magni g ħall-ipproċessar ta' dejta u l-kafè waqg ħu b’ 7,2 % 
u 17 % rispettivament). Dan it -tnaqqis probabbilment huwa relatat ma’ fatturi esterni: It-
tnaqqis fl-importazzjoni tal-magni g ħall-ipproċessar tad-dejta li jista' jkun indikatur bikri ta’ 
riorganizzazzjoni kontinwa  ta’ din l-industrija b ħala konsegwenza tat-t ħabbir riċenti tal-
produttur prin ċipali fl-Amerika Ċentrali li jirriloka l-fa ċilità tiegħu mill-Kosta Rika g ħax-
Xlokk tal-Asja. It-tnaqqis fl-i mportazzjonijiet tal-kafè huwa relatat man-nixf a severa u l-
epidemija tas-sadid tal-kafè (l-hekk imsej ħa “roya” bl-Ispanjol). 
Varjazzjonijiet po żittivi notevoli fl-espor tazzjonijiet fl-Amerika Ċentrali li g ħadhom kemm 
ġew liberalizzati ġew irreġistrati fi prodotti b ħal: 
• Il-melassi tal-kannamieli  żdiedu bi 394 % (minn EUR 8 miljun sa 41 miljun)  
• L-importazzjonijiet tal- gambli ffri żati żdiedu bi 63 % (minn EUR 0,1 miljun g ħal 
EUR 0,16 miljun), 
• L-importazzjonijiet tar- rum fil-flixkun  żdiedu b'205 % (minn EUR 5,6 miljun sa 17-
il miljun) 
• L-importazzjonijiet tal- manjoka  żdiedu b'39 % (minn EUR 10 miljun sa 14-il miljun) 
 
 
6 
 2.5. L-u żu tal-kwoti tar-rata tariffarja (KRT) 
Il-Ftehim jipprovdi g ħal diversi KRTs li jikkonsistu f’li tag ħti lill-parti l-o ħra trattament 
tariffarju preferenzjali sa limitu kwantitattiv  tal-kwota. 'Il-fuq minn dan il-livell limitu, it-
tariffa tal-pajji ż l-iktar favorit hija applikabbli. 
B’mod ġenerali, l-anali żi preliminari tal-utilizzazzjoni tal-kwota tissu ġġerixxi li l-operaturi 
għamlu użu sinifikanti tal-KRTs g ħal prodotti li kienu di ġà ġew innegozjati qabel l-
applikazzjoni provi żorja tal-Ftehim, filwaqt li l- ħolqien tal-kummer ċ kien insinifikanti g ħal 
dawk il-prodotti mhux innegozjati qabel l-implimentazzjoni tal-Ftehim. 
L-UE qablet li tipprovdi  tmien KRTs favur l-Amerika Ċentrali  fuq prodotti li ma kellhom 
l-ebda aċċess preferenzjali g ħas-suq tal-UE qabel l-implimen tazzjoni tal-Ftehim. L-ebda u żu 
ta’ dawn it-KRTs ma sar minn operaturi ekonomi ċi tal-Amerika Ċentrali fl-2013 ħlief għal 
dawn il-KRTs g ħaz-zokkor li ntu żaw għal 95 %. 
Fl-2014, il-KRTs intu żaw biss g ħal żewġ kategoriji (iz-zokkor tal-kannamiela u r-rum). Barra 
mill-166,860 tunnellata allokati g ħaz-zokkor tal-kannamieli, 143,791 kienu u żati (86 %). 
F’termini ta’ valur, l-importazzjonijiet  tal-UE ta’ prodotti koperti bil-KRT g ħaz-zokkor 
żdiedu minn EUR 47.5 miljun g ħal EUR 84.7 miljun (+ 78 %). 
 
Oriġini Prodotti Unità Volum tal-
KRT L-
importazzjonijiet 
tal-UE Rata tal-u żu 
Tewm 550 0 0 %
Ross 21 000 0 0 %
Manjoka 5 000 0 0 %
Laħam taċ-ċanga 10 450 0 0 %
Faqqiegħ 275 0 0 %L-Amerika 
Ċentrali 
Qamħirrum 1 560 0 0 %
Zokkor Tunnellata
154 500 135 243 88 % l-Amerika 
Ċentrali 
għajr il-
Panama Rum f’kontenitur > 2 l 1 022 153 21 %
Rum f’kontenitur > 2 l Litru 
Alkoħol 
Pur 105 0 0 %
Il-Panama 
Zokkor 12 360 8 548 69 %
In- Laħam taċ-ċanga Tunnellata
550 0 0 %
 
7 
 Nikaragwa 
Il-KRTs mog ħtija mill-UE lill-Amerika Ċentrali — U żu sas-26 ta’ Novembru 2014 
Barra mill-KRTs, l-UE tat ukoll deroga lill-Amerika Ċentrali għar-regoli ta’ ori ġini skont 
kwoti spe ċifiċi għal 118-il linja tariffarja. Essenzja lment, dawn id-derogi jikkonsistu f’li 
jagħtu ċerta flessibbiltà lill-Amerika Ċentrali fir-rigward tal-ori ġini ta’ prodotti identifikati 
tajjeb sal-limitu kwantitattiv ta ' kwota. Lil hinn minn dawn il -limiti, regoli aktar stretti ta’ 
oriġini japplikaw. Dawn l-arran ġamenti jikkon ċernaw prin ċipalment prodotti tat-tessuti. 
Madankollu l-u żu ta’ dawn id-derogi huwa kwa żi negliġibbli u l-ammonti importati skont 
dawn il-kwoti jibqg ħu limitati ħafna u jikkon ċernaw biss frazzjoni żgħira tal-fluss 
kummerċjali li jista' jkun eli ġibbli għat-trattament preferenzjali. Din l-a ħħar konstatazzjoni 
tikkonferma xejra ġenerali nnotata g ħal ftehimiet implimenti re ċentement li l-operaturi jie ħdu 
ż-żmien sabiex jadattaw il-kanali ta’ negozjar tag ħhom għall-ambjent ġdid.  
L-Amerika Ċentrali tat il-KRTs lill-UE g ħal erba' prodotti spe ċifiċi. L-esportazzjonijiet tal-
UE kollha koperti b’dawn il-KRTs żdiedu kif ġej: 
• Perżut ippreżervat : L-esportazzjonijiet tal-UE żdiedu minn EUR 1,2 miljun g ħal 
EUR 1,5 miljun (+ 22 %), 
• Trab tal- ħalib: L-esportazzjonijiet tal-UE żdiedu minn EUR 2,9 miljun g ħal 
EUR 5,7 miljun (+ 96 %) 
• Ġobon : L-esportazzjonijiet tal-UE żdiedu minn EUR 7,1 miljun g ħal EUR 9,3 miljun 
(+ 32 %) 
• Xorrox : L-esportazzjonijiet tal-UE żdiedu minn EUR 0,5 miljun g ħal EUR 0,6 miljun 
(+ 17 %) 
• Laħam tal-majjal lest : L-esportazzjonijiet tal-UE żdiedu minn EUR 9,1 miljun g ħal 
EUR 10,6 miljun (+ 16 %) 
B’mod ġenerali, dawn il-KRTs servew b ħala spinta g ħal prodotti li kienu di ġà ġew 
innegozjati qabel l-implimentazzjoni tal-Ftehim, g ħalkemm g ħad hemm xi mar ġni ta’ tkabbir 
billi l-esportazzjonijiet g ħadhom taħt il-limiti. 
2.6. Is-servizzi  
Id-dejta kummer ċjali marbuta mas-servizzi hi ppr ovduta b'distakk konsiderevoli ta’ żmien u 
hija ppreżentata f’termini aggregati, g ħalhekk f’dan l-istadju mhux realistiku li ssir anali żi 
komparabbli ma’ dik tal-kummer ċ fl-oġġetti. Għalhekk, dan l-aspett se ji ġi kopert fir-rapport 
annwali ta’ implimentazzjoni ladarba jkun hemm bi żżejjed dejta disponibbli. 
3. L-ATTIVITAJIET TAL-KORPI  TA' IMPLIMENTAZZJONI 
Il-korpi ta' implimentazzjoni ma ħluqa mill-Ftehim huma mag ħmula minn Kunsill ta’ 
Assoċjazzjoni, li jiltaqa’ regolarment fuq livell ministerjali, Kumitat ta’ Asso ċjazzjoni u sitt 
sottokumitati li jiltaqg ħu fuq ba żi annwali. L-ewwel laqg ħat ta’ dawn il- korpi saru fil-
 
8 
 Ħonduras f’Mejju/ Ġunju 2014 ħlief għall-Bord dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli li 
ltaqa’ fis-17 u t-18 ta’ N ovembru fin-Nikaragwa. 
3.1. Is-Sottokumitat g ħall-Ostakli Tekni ċi għall-Kummer ċ 
Matul il-laqg ħa tat-13 ta’ Mejju 2014, l-Amerika Ċentrali u l-UE rrevedew: 
• L-implimentazzjoni ta' 4 regolamenti tekni ċi implimentati mill-Amerika Ċentrali 
(tikkettar ta' xarbiet alko ħoliċi, krema (tal- ħalib), tikkettar ta' żraben),  
• Żewġ regolamenti tekni ċi tal-Kosta Rika (ir-roti u l-installazzjonijiet elettri ċi) 
• L-impenji me ħuda mir-re ġjun tal-Amerika Ċentrali biex ti żdied l-integrazzjoni 
ekonomika tag ħhom billi jadottaw regolamenti tekni ċi regjonali. 
L-UE fakkret l-impenn tal-Amerika Ċentrali li tipprovdi twe ġibiet bil-miktub g ħall-kummenti 
bil-miktub imressqa mill-UE fil-qafas ta’ pro ċedura ta’ notifika dwar l-OTK tad-WTO. L-
Amerika Ċentrali ħadet nota tat-talba u impenjat ru ħha biex tirrispondi. 
Bħala parti mill-impenji tag ħha relatati mal-implimentazzjoni tar-regolamenti tekni ċi bl-għan 
li titrawwem l-integrazzjoni ekonomika re ġjonali, l-Amerika Ċentrali qablet li tintrodu ċi 
reġistrazzjoni re ġjonali wa ħda għal prodotti. Dan ir-regolament kien g ħadu ma ġiex 
implimentat i żda l-Amerika Ċentrali infurmat li din il-le ġiżlazzjoni ġdida kienet se tid ħol fis-
seħħ. 
3.2. Il-Bord dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli 
L-UE u l-Amerika Ċentrali nedew id-djalogu dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli u 
qasmu l-esperjenzi tag ħhom dwar mekkani żmi domesti ċi li jippromwovu l-parte ċipazzjoni 
tas-soċjetà ċivili u gruppi impenjati biex jimplimentaw id-dispo żizzjonijiet dwar il-Kummer ċ 
u l-Iżvilupp Sostenibbli tal-Ftehim  (ara l-parti 4 hawn ta ħt).  
3.3. Is-Sottokumitat G ħall-Proprjetà Intellettwali 
L-ewwel laqg ħa tas-Sottokumitat g ħall-Proprjetà Intellettwali mi żmuma fit-22 u t-
23 ta' Mejju 2014 kellha l-g ħan li: 
• Jintlaħaq ftehim mal-Amerika Ċentrali dwar il-kontenut tad-De ċiżjoni li telenka l-
Indikazzjonijiet Ġeografiċi protetti; 
• Isir skambju tal-qag ħda l-iktar ri ċenti dwar pro ċeduri rispettivi li jkunu g ħaddejjin 
għall-protezzjoni tal- Indikazzjonijiet Ġeografiċi tal-UE u tal-Amerika Ċentrali, b’mod 
partikolari fir-rigward ta’ pro ċedimenti ta’ oppo żizzjoni kontinwi dwar xi 
Indikazzjonijiet Ġeografiċi importanti tal-UE; kif ukoll 
• Jibda djalogu dwar modi biex ji ġu ssimplifikati l-pro ċeduri għar-reġistrazzjoni ta’ 
Indikazzjonijiet Ġeografiċi fl-Amerka Ċentrali. 
Ir-riżultat ta’ dan is-sottokumitat kien po żittiv billi l-Partijiet qablu fuq lista ta’ 
Indikazzjonijiet Ġeografiċi protetti u qablu li hemm lok g ħas-simplifikazzjoni u t-t ħaffif tal-
 
9 
 proċeduri ta’ re ġistrazzjoni fl-Amerika Ċentrali, bil- ħsieb li jitrawwem appro ċċ armonizzat 
fuq livell re ġjonali. 
3.4. Is-Sottokumitat g ħall-kwistjonijiet Sanitarji u Fitosanitarji 
Fl-ewwel laqg ħa tas-sottokumitat li saret bejn is-17 u t-18 ta’ Ġunju, is-su ġġetti diskussi 
inkludew ir-rekwi żiti tal-importazzjoni,  il-verifiki, il-mi żuri marbuta mas-sa ħħa tal-annimali u 
tal-pjanti, l-ekwivalenza, u l-assistenza teknika. L-objettivi prin ċipali huma: 
• Biex jiġu identifikati ulterjorment il-problemi li jista’ jkun hemm fl-implimentazzjoni 
tal-Ftehim, u biex ji ġu esplorati s-soluzzjonijiet; 
• Biex jiġu indirizzati l-ostakli g ħall-aċċess għas-suq u d-domandi g ħal awtorizzazzjoni 
ta’ importazzjoni ġdida u jinstabu modi biex ji ġi ffaċilitat jew jinfeta ħ il-kummer ċ; 
• Sabiex ting ħata konferma mill-pajji żi kollha tal-Amerika Ċentrali dwar l-
interpretazzjoni u l-implim entazzjoni korretta tal-artikol i dwar l-approvazzjoni tal-
elenkar tal-istabbilimenti u dwar il-verifiki, li l-A Ċ se tħallas l-ispejje ż tal-
ispezzjonijiet imwettqa fl-Ewropa mill-awtoritajiet kompetenti tal-Amerika Ċentrali; 
• Biex jiġi diskuss il-livell ta’ integrazzjoni tal-Amerika Ċentrali u diskussjonijiet 
kontinwi f’dan ir-rigward fi ħdan ir-reġjun. 
B’mod ġenerali, ir-ri żultat tas-sottokumitat kien po żittiv, bl-Amerika Ċentrali li turi impenn 
biex tilħaq l-objettivi ta’ dan il-Ftehim. 
3.5. Is-Sottokumitat dwar il-Pro ċeduri tad-Dwana, l-Iffa ċilitar tal-Kummer ċ, u r-
Regoli tal-Ori ġini 
Matul l-ewwel laqg ħa ta’ dan is-sottokumitat li saret fi t-28 u d-29 ta’ April, il-partijiet 
iddiskutew: 
• It-twettiq mill-Amerika Ċentrali tal-impenji tag ħha ta’ integrazzjoni re ġjonali; 
• Żewġ noti ta’ spjegazzjoni fil-qasam tar-regoli tal-ori ġini u kif jissolvew problemi 
prattiċi minuri li jiltaqg ħu magħhom l-operaturi matul l-ewwel xhur ta’ kummer ċ 
preferenzjali ta ħt il-kopertura tal-Ftehim.  
L-UE esprimiet ukoll it-t ħassib tagħha rigward tendenza tal-pajji żi tal-Amerika Ċentrali li 
jintroduċu tagħmir għall-iskannjar fuq il-fruntieri tag ħhom u li jitolbu ħlasijiet ad valorem  li l-
UE tqis li jistg ħu jmorru kontra l-Ftehim.  
3.6. Is-Sottokumitat g ħall-Aċċess tas-Suq g ħall-Prodotti 
Il-punti fuq l-a ġenda tal-ewwel laqg ħa ta’ dan is-sottokumitat mi żmuma fid-19 ta’ Ġunju 
kellhom l-g ħan li jirrevedu: 
• Il-leġiżlazzjoni tal-Kosta Rika li introdu ċiet prezz minimu tal-esportazzjoni g ħall-
banana; 
 
10 
 • Il-miżata li għandha tintalab min-Nikaragwa g ħall-iskannjar tal-me rkanzija f’kull punt 
ta’ kontroll tal-fruntieri; 
• Il-kontroll amministrattiv introdott mill-UE g ħal ċerti prodotti mill-Amerika Ċentrali 
koperti mill-KRTs. 
Rigward il-le ġiżlazzjoni dwar il-prezz minimu tal-esportazzjoni g ħall-banana, il-Kosta Rika 
rrikonoxxiet li mhemm l-ebda dispo żizzjoni f’dan il-Ftehim li tippermetti b’mod espli ċitu li l-
Kosta Rika tu ża din il-le ġiżlazzjoni. Madankollu, il-Kosta Rika ikkunsidrat li, min ħabba l-
prezz kurrenti tas-suq g ħal banana, il-prezz minimu tal-esportazzjoni ma jikkostitwixxix 
ostakolu kummer ċjali. L-UE nnotat li hija kienet se tkompli ssegwi din il-kwistjoni. 
Fir-rigward tal-mi żata ta’ skannjar applikata min-Nikaragwa, l-UE fakkret li, b ħala 
konsegwenza tal-Ftehim, il-mi żati li għandhom jit ħallsu ma g ħandhomx jaqb żu l-kost tas-
servizzi mog ħtija. In-Nikaragwa żgurat li l-le ġiżlazzjoni tal-UE tkun tirrispetta l-impenji 
internazzjonali tag ħha. 
Il-Partijiet skambjaw ukoll informazzjoni dwar l-oqsma ta’ ħidma possibbli fil-futur u qablu li 
jikkollaboraw fuq il- ġbir ta’ statistika affidabbli komuni. 
3.7. Il-Kumitat ta’ Asso ċjazzjoni 
Il-Kumitat ta’ Asso ċjazzjoni li sar fil-25 ta’ Ġunju rreveda l- ħidma li saret fis-sottokumitati 
differenti u ddiskuta wkoll kwistjonijiet o ħra relatati mal-kummer ċ. Ingħatat enfasi partikolari 
għal kwistjonijiet ta’ in tegrazzjoni ekonomika re ġjonali u l- ħtieġa li jiġu evitati mi żuri tal-
Amerika Ċentrali li jmorru kontra l-fluss intrare ġjonali ħieles tal-beni, billi l-benefi ċjarju 
ewlieni minn flussi kummer ċjali eħfef ikun fil-fatt l-Amerika Ċentrali. 
Il-Partijiet iddiskutew  it-talba tal-Amerika Ċentrali għal kumpens g ħall-adeżjoni tal-Kroazja 
mal-UE, irrikonoxxew id-differenzi e żistenti kurrenti fl-appro ċċ u qablu li jkomplu d-djalogu 
dwar dan il-punt bil- ħsieb li jintla ħaq qbil malajr kemm jista’ jkun. L-UE qajmet ukoll it-
tħassib tagħha dwar il-li ġi tal-Panama dwar servizzi marittimi aw żiljari li tiddiskrimina kontra 
operaturi barranin. L-UE u l- Panama ddiskutew jekk il-li ġi tnaqqasx l-a ċċess għas-suq u l-
Panama infurmatha li l-gvern il- ġdid se jwie ġeb lill-UE. 
3.8. Il-Kunsill ta' Asso ċjazzjoni 
Il-Kunsill ta’ Asso ċjazzjoni li sar fis-27 ta’ Ġunju kkunsidra x-xog ħol li sar mill-Kumitat ta’ 
Assoċjazzjoni u approva r-ri żultati. Il-Kunsill ta’ Asso ċjazzjoni adotta ħames deċiżjonijiet 
inklużi r-regoli ta’ pro ċedura tal-Kunsill ta’ Asso ċjazzjoni u l-istrutturi varji tieg ħu, il-lista ta’ 
indikazzjonijiet ġeografiċi protetti u r-regoli ta’ pro ċedura dwar il-mekkani żmu għas-
soluzzjoni tat-tilwim. 
Il-parteċipanti tal-Amerika Ċentrali tennew wkoll l-importanza ta’ dan il-Ftehim f’termini ta’ 
kummerċ, integrazzjoni re ġjonali u relazzjonijiet imsa ħħa li huma jistennew se jkollhom 
impatt po żittiv fuq l-i żvilupp ekonomiku u so ċjali tal-Amerika Ċentrali. Barra minn hekk, il-
parteċipanti tal-Amerika Ċentrali esprimew ix-xewqa tag ħhom għal ratifika rapida tal-Ftehim 
mill-kumplament tad-19-il Stat Membru sabiex jinkiseb id-d ħul fis-seħħ ukoll tal-pilastri 
 
11 
 politiċi u ta' kooperazzjoni. L-UE ppre żentat is-sitwazzjoni attwali tal-pro ċess ta’ ratifika fl-
Ewropa. Barra minn hekk, l-UE rreferiet g ħad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ta’ Djalogu Politiku u 
Kooperazzjoni fl-2014.  
4. L-ISSODISFAR TAL-O BBLIGI DWAR IL-KUMMER Ċ U L-IŻVILUPP 
SOSTENIBBLI 
L-attivitajiet fl-ewwel sena ta’ implimentazzjon i tal-Ftehim iffukaw fuq l-istabbiliment tal-
istrutturi istituzzjonali stabbiliti fit-Titolu VIII dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli. 
4.1 Aspetti Istituzzjonali 
L-ewwel laqg ħa tal-Bord Governa ttiv dwar il-Kummer ċ u l-Iżvilupp Sostenibbli se ħħet 
f'Managua, fin-Nikaragwa fit-18 u d-19 ta' Novembru 2014. Saret laqg ħa tal-Forum g ħad-
Djalogu mas-So ċjetà Ċivili fl-istess ħin u segwita minn sessjoni kon ġunta tal-Bord u l-Forum. 
Il-laqgħa tal-Bord saret bil-parte ċipazzjoni man-na ħa tal-Amerika Ċentrali tar-rappre żentanti 
mill-Ministeri tas-Sa ħħa, x-Xogħol u l-Ambjent. Il-Forum g ħad-Djalogu mas-So ċjetà Ċivili 
ġie organizzat mill-grupp konsultattiv tas-so ċjetà ċivili u kien hemm numru ta' 
preżentazzjonijiet dwar su ġġetti bħad-drittijiet tax-xog ħol, it-tibdil fil-klima, il-kummer ċ ġust 
u r-responsabbiltà so ċjali tal-kumpaniji. F'dan il-forum attendew fuq il-100 persuna.  
Il-grupp konsultattiv tal-UE jinkludi rappre żentanti mill-Kumitat Ekonomiku u So ċjali 
Ewropew u mill-organizzazzjonijiet tas-so ċjetà ċivili tal-UE li wrew interess fil-
parteċipazzjoni f'dan il-grupp wara sej ħa għal espressjonijiet ta' interess imnedija permezz tal-
bażi ta' dejta g ħas-soċjetà ċivili tad-D Ġ Kummer ċ. Is-Segretarjat huwa pprovdut mill-KESE.  
4.2 L-Implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet dwar l-Organizzazzjoni Internazzjonali 
tax-Xogħol (ILO) 
Matul il-laqg ħa tal-Bord, il-Partijiet g ħamlu rapport dwar l-implimentazzjoni tag ħhom tal-
konvenzjonijiet tal-ILO, b'mod partikolari l- konvenzjonijiet tal-ILO fundamentali. Fir-
rigward ta' dawn tal-a ħħar, sar fokus fuq mi żuri li jindirizzaw t ħaddim tat-tfal u li jsa ħħu d-
djalogu so ċjali. Il-partijiet iddiskutew l-importanza ta' djalogu so ċjali u sanzjonijiet effettivi u 
dissważivi fil-konfront tad-diskriminazzjoni kont ra l-organizzazzjoniji et sindakali u tal-
vjolenza, inklu ż il-vjolenza kontra l- mexxejja trejdjunisti ċi. u l-bżonn li dawn is-sanzjonijiet 
ikunu infurzati effettivament. 
Fir-rigward tat-t ħaddim tat-tfal saret enfasi fuq l-importanza ta' sforzi intensifikati g ħall-
indirizzar tat-t ħaddim tat-tfal spe ċjalment fl-ekonomija informali, g ħat-tisħiħ ta' spezzjonijiet 
tax-xogħol, l-isforzi biex ti żdied ir-rata ta' attendenza skolastika kif ukoll g ħat-tisħiħ tal-
protezzjoni so ċjali b'fokus fuq il-protezzjoni tat-tfal.  
L-UE ġibdet l-attenzjoni g ħall-Konvenzjonijiet u l-Pr otokolli tal-ILO adottati ri ċentement u l-
istat ta' ratifika tag ħhom mill-Istati Membri tal-UE b'mod partikolari l-Konvenzjoni dwar ix-
Xogħol Marittimu (MLC), il- Konvenzjoni dwar il- Ħaddiema Domesti ċi (C189) u l-Protokoll 
il-Ġdid li jissuplimenta l-K onnvenzjoni dwar ix-Xog ħol Sfurzat (C29).  
 
12 
 F'relazzjoni mat-tis ħiħ tal-kapa ċitajiet dwar dawn il-kwistjonijiet l-UE enfasizzat b'mod 
partikolari l-programm li qed ji ġi żviluppat biex jissapportja l-a ġenda tax-xog ħol deċenti fil-
Ħonduras. 
4.3. L-Implimentazzjoni ta' ftehimi et ambjentali multilaterali 
Matul il-laqg ħa tal-Bord, il-Partijiet irrappurtaw dw ar l-implimentazzjoni ta' ftehimiet 
ambjentali multilaterali, billi ffokaw b'mod par tikolari dwar it-tibdil fil-klima, l-ispe ċijiet 
mhedda (CITES), konsenji ta' prodotti kimi ċi perikolu żi u ta' skart. Il-pajji żi tal-Amerika 
Ċentrali rrapurtaw li issa kie nu rratifikaw kollha l-Konvenz joni ta' Rotterdam (dwar il-
kummerċ fi prodotti kimi ċi) kif ukoll l-Emenda ta' Gaborone lis-CITES  
L-UE ġibdet l-attenzjoni g ħal ftehimiet ambjentali konklu żi riċentement, ji ġifieri l-Ftehim ta' 
Minamata dwar il-Merkurju u l-Protokoll ta' Nagoya g ħall-Konvenzjoni dwar id-Diversità 
Bijoloġika (CBD) u rrappurtat fuq l-i żviluppi għall-implimentazzjoni ta' dawn il-ftehimiet fl-
UE. Il-pajji żi tal-Amerika Ċentrali enfasizzaw il-vulnerabbiltà tar-re ġjun għat-tibdil fil-klima, 
li jolqot direttament l-g ħelejjel tal-esportazzjoni b ħall-kafè, u l-b żonn għall-ħidma ta' 
adattazzjoni. Numru minnhom fasslu pjanijiet ambizzju żi biex iżidu s-sehem ta' ener ġija 
rinnovabbli fil-provv ista tal-ener ġija tagħhom. 
4.4. L-iżvilupp ta' a ġenda pożittiva għan-negozju u l-i żvilupp sostenibbli 
Matul kemm il-laqg ħa tal-Bord kif ukoll il-Forum dwar id-Djalogu So ċjali ġew preżentati 
ħafna eżempji fejn il-produzzjoni u n-negoz jar kellhom impatt ambjentali u so ċjali pożittivi. 
Ġew deskritti l-politiki tal-gvern g ħall-promozzjoni ta' dawn ir-ri żultati, kif ukoll is-s ħubijiet 
bejn l-intrapri żi, rappreżentanti tal- ħaddiema, NGOs ambjentali u l-komunitajiet. Su ġġetti 
komuni inkludew ir -responsabbiltà so ċjali korporattiva, l-ener ġija rinnovabbli, l-produzzjoni 
agrikola sostenibbli, il-pro ċessi tal-produzzjoni aktar indaf u t-turi żmu sostenibbli. 
Il-Bord jaqbel li jsiru diskussjonijiet ulterjuri sabiex ji ġu identifikati l-prijoritajiet g ħat-
terminu medju. L-artikolazzjoni mal-appo ġġ kurrenti u pjanifikat ta' kooperazzjoni g ħall-
iżvilupp tar-re ġjun kif ukoll l-involviment mas-so ċjetà ċivili fuq i ż-żewġ naħat tal-Atlantiku 
se jkunu importanti f'dan il-pro ċess. 
 
13 
  
5. L-IMPLIMENTAZZJONI TAR-RE GOLAMENT (UE) NRU 20/2013 TAL-
PARLAMENT EWROPEW U TAL-K UNSILL LI JIMPLIMENTA L-
KLAWSOLA TA’ SALVAGWARDJA BILATERALI U L-MEKKANI ŻMU 
TA’ STABBILIZZAZZJONI G ĦALL-BANANA 
Ir-Regolament jistabbilixxi l-pro ċeduri xierqa li jevitaw dannu se rju lis-settur tal-banana tal-
UE jekk, b ħala riżultat tat-tnaqqis tad-d azji doganali, il-banana ti ġi importata fi kwantitajiet 
akbar b'mod li ji ġi kkawżat jew ikun hemm theddida ta' da nnu serju lill-i ndustrija tal-UE. 
Għaldaqstant, f'konformità mal-Artikoli 3 u 13 tar-Regolament, il-Kummissjoni qed 
tissorvelja l-i żvilupp tal-importazzjonijiet  tal-banana mill-pajji żi tal-Amerika Ċentrali sabiex 
jiġi vvalutat jekk il-kundizzjonijiet stabbil iti fir-Regolament humiex issodisfatti g ħall-inizjalar 
ta' investigazzjoni ta' salvagwa rdja jew l-introduzzjoni ta' mi żuri ta' sorveljanza minn qabel.  
5.1. L-i żvilupp ta' importazzjonijie t tal-banana mill-Amerika Ċentrali 
Matul l-ewwel sena ta' implimentazzjoni tal-Ft ehim, il-Kummissjoni la inizjalat u lanqas ma 
rċeviet xi talba g ħall-inizjalar ta' investigazzjoni ta' salvagwardja jew l-introduzzjoni ta' 
miżuri ta' sorveljanza minn qabel billi l-kun dizzjonijiet stabbiliti fir-Regolament g ħall-
inizjalar ta' investigazzjoni ta' salvagwardja jew l-introduzzjoni ta' mi żuri ta' sorveljanza minn 
qabel qatt ma ġew issodisfati. 
 
 2013 2014* 
 Importazzjo
ni Skattat
ur Rata ta’ 
utilizzazzjoni Importazzjo
ni Skattat
ur Rata ta’ 
utilizzazzjoni 
Il-Kosta Rika 131 519 1 178 75
011 % 856 0071 230 00
0 70 %
Il-Panama 58 935 431 250 14 % 203 737 450 000 45 %
Il-
Ħonduras 1 749 57 500 3 % 3 622 60 000 6 %
Il-
Gwatemala 21 57 500 0 % 22 861 60 000 38 %
In-
Nikaragwa 0 11 500 0 % 0 12 000 0 %
L-El 
Salvador 0 2 300 0 % 0 2 400 0 %
(*) sal-10 ta' Di ċembru 2014 
Importazzjoni tal-banana skont il-mekkani żmu ta' stabbilizzazzjoni 
6. KONKLU ŻJONI 
 
14 
 Huwa kmieni wisq biex issir valutazzjoni konklu żiva tal-impatt tat-taqsima tan-negozju tal-
Ftehim. 
Minkejja l-ambjent gl obali negattiv inklu ż it-tnaqqis ġenerali fid-domanda aggregata fl-2014, 
il-flussi tan-negozjar mal-Amerika Ċentrali baqg ħu sostanzjalment stabbli u raw żidiet 
sinifikanti f'setturi spe ċifiċi. Il-flussi tan-negozjar tal-UE mal-parti l-kbira ta' pajji żi tal-
Amerika Ċentrali żdiedu barra mill-Panama. Barra minn hekk, ir-rata ta' u żu relattivament 
baxxa tal-KRTs disponibbli ti ndika l-possibbiltà biex ji żdiedu l-flussi bilaterali tan-negozjar 
bejn iż-żewġ reġjuni. 
Fir-rigward tal-banana, l-importazzjonijiet mill-pajji żi tal-Amerika Ċentrali baqg ħu 
ġeneralment stabbli u anqas mill-importazzjonijiet  stabbiliti ta' skattar, b'tali mod li ma kienx 
meħtieġ li jiġi kkunsidrat l-inizjalar ta' sospensjoni  ta' dazji doganali preferenzjali. 
Sar ftehim mal-Amerika Ċentrali sabiex issir revi żjoni teknika tal-metodi statisti ċi u d-dejta 
dwar il-flussi kummer ċjali li għandha tippermetti anali żi aktar dettaljata fil-futur.  
Il-konklużjoni ġenerali tal-Kummissjoni wara l-ewwel sena ta' implimentazzjoni hi li ġabet 
magħha twaqqif u funzjonament rapidi tal- qafas istituzzjonali tal-Ftehim u li l-pro ċess ta' 
implimentazzjoni huwa ġeneralment po żittiv. Il-pro ċess formali bejn il-Partijiet g ħall-
implimentazzjoni tal-Ftehim se  jkompli fil-kuntest tal-laqg ħat tal-korpi implimentattivi varji li 
huma mistennija li jin żammu sa nofs l-2015.  
Il-fokus tat-tieni sena ta' applikazzjoni jibqa' l-implimentazzjoni tajba tal-Ftehim sabiex l-
operaturi ekonomi ċi miż-żewġ reġjuni jitħallew jieħdu vantaġġ sħiħ mill-opportunitajiet 
tiegħu. Il-Kummissjoni hija involuta f'azzjonijiet immirati g ħaż-żieda fil-kuxjenza tal-
operaturi ekonomi ċi fir-rigward tal- opportunitajiet ippre żentati mill-Ftehim. Dawn l-
azzjonijiet isiru kemm fl -UE u kemm fl-Amerika Ċentrali inklu ż permezz ta' pro ġetti ta' 
kooperazzjoni fl-Amerika Ċentrali.