MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 255/24

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Kif għandhom jiġu appoġġjati l-SMEs biex jadattaw għall-bidliet fis-swieq globali”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2010/C 255/04)

Relatur: is-Sur CAPPELLINI

Korelatur: is-Sur PAETZOLD

Nhar is-26 ta’ Frar 2009, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Kif għandhom jiġu appoġġjati l-SMEs (1) biex jadattaw għall-bidliet fis-swieq globali

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali, li hija inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-26 ta’ Novembru 2009. Ir-relatur kien is-Sur Cappellini u l-korelatur kien is-Sur Paetzold.

Matul l-458 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-16 u s-17 ta’ Diċembru 2009 (seduta tas-16 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’180 vot favur u 3 astensjonijiet.

L-ewwel parti

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-Kumitat jirrikonoxxi li l-SMEs jieħdu ħafna toroq lejn l-internazzjonalizzazzjoni, jimpjegaw strateġiji differenti u jużaw livelli differenti ta’ appoġġ. Għaldaqstant din l-opinjoni għandha l-għan li tistabbilixxi tmien rakkomandazzjonijiet li jiggwidaw u jispiraw azzjonijiet ta’ appoġġ tal-SMEs fl-addattament għal bidliet fis-swieq globali. L-opinjoni tagħna hija indirizzati lill-istituzzjonijiet tal-UE, lill-Istati Membri u lill-assoċjazzjonijiet tal-SMEs u lis-soċjetà ċivili organizzata usa’ tal-UE.

1.2 Rakkomandazzjoni 1: Rispett għall-Intraprendituri, id-dritt tagħhom li jieħdu deċiżjonijiet u l-bżonn tagħhom li jieħdu responsabbiltà għall-konsegwenzi ta’ dawn id-deċiżjonijiet. L-appoġġ tan-negozju għandu jassisti intraprendituri fl-indirizzar tal-bidliet fis-swieq globali, iżda m’għandux jissostitwixxi la d-deċiżjoni intraprenditorjali nnifisha lanqas iħares l-intraprenditur mir-riskji li joħorġu mid-deċiżjoni. L-appoġġ ta’ politika għall-SMEs għandu jippremja l-innovazzjoni b’mod effettiv (billi jieħu sehem attiv fi Pjattaformi Teknoloġiċi transsettorjali fi ħdan il-Programm Qafas 7 (FP7)) u ma jġibx miegħu riskji, sakemm ma jkunx bħala reazzjoni għal fallimenti speċifiċi tas-suq. F’dawn iċ-ċirkostanzi bidliet fis-swieq globali jista’ jkollhom impatt sproporzjonatament kbir fuq kumpaniji iżgħar (bħal dawk li joperaw f’katini ta’ valur globali jew ekonomiji ddominati minn kumpaniji iżgħar).

1.3 Rakkomandazzjoni 2: Tnaqqis tal-ostakoli għall-kummerċ. L-objettiv ta’ swieq miftuħa, permezz ta’ negozjati tal-kummerċ li jkollhom suċċess u l-użu legalment korrett ta’ Strumenti għad-Difiża tal-Kummerċ minn pajjiżi terzi, għall-infurzar ta’ standards globali tal-kummerċ u ż-żamma tas-Suq Intern, mingħajr ma jitqiegħed fil-ġenb l-aċċess simetriku għas-suq, jibqgħu l-iktar modi effettivi kif jiġu appoġġjati l-SMEs li jesportaw. L-aħjar strateġija ta’ politika tkun li jiġi żgurat li dawk il-kumpaniji li kapaċi jesportaw ma jitwaqqfux milli jagħmlu hekk minħabba ostakoli ta’ tariffi jew mhux.

1.4 Rakkomandazzjoni 3: Inkoraġġiment tal-kompetittività kummerċjali billi togħla l-kwalità. Il-benefiċċji u l-kwalità tar-rispett tal-istandards u r-rekwiżiti Ewropej, kif ukoll tal-parteċipazzjoni sħiħa fil-programmi tat-tisħiħ tal-kwalità, bħall-FP7 u s-CIP, jeħtieġ li jiġu rreklamati fil-kampanji pubbliċitarji f’pajjiżi terzi, organizzati mill-Istati Membri, il-Kummissjoni Ewropea, u l-assoċjazzjonijiet tan-negozju. Fl-istess waqt, għandu jiġi enfasizzat li r-rispett tal-istandards tal-UE huwa kondizzjoni li tiggverna l-importazzjoni ta’ prodotti u servizzi fl-UE.

1.5 Rakkomandazzjoni 4: Il-politika tal-kummerċ trid“Taħseb l-ewwel fiż-żgħir”. Jekk se jiġu żviluppati sħubijiet li jwasslu għal aċċess għas-suq, l-SMEs iridu jiġu kkoordinati iktar mill-qrib biex il-proċeduri tagħhom jiġu jaqblu dawk tal-proċess kumpless tan-negozjati tal-kummerċ. It-trasparenza tan-negozjati tista’ tittejjeb billi tiġi enfasizzata d-dimensjoni tal-SMEs fl-Istimi tal-Impatt tas-Sostenibbilità (SIAs) kollha. Għandu jkun hemm ukoll għarfien ikbar tal-livell u l-kwalità ta’ rappreżentanza tar-rappreżentanti intraprenditorjali. Għandhom jgħinu wkoll il-helpdesks tal-Bażi tad-Data tal-Aċċess għas-Suq u tal-IPR (Intellectual Property Rights – Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali) fis-swieq il-ġodda. Jista’ jsir ukoll iktar xogħol fil-qasam tal-akkwist pubbliku u ħlas fil-pront fl-UE sabiex jittejjeb il-kummerċ tal-SMEs.

1.6 Rakkomandazzjoni 5: Tfassil tal-politiki skont il-ħtiġijiet tal-SMEs. Hemm diverġenza bejn l-esperjenzi ta’ SMEs tal-ostakoli għall-internazzjonalizzazzjoni u l-mod kif dawn l-ostakoli jiġu pperċeputi minn dawk li jfasslu l-politika. L-appoġġ irid jitwassal permezz ta’ intermedjarji lokali u nazzjonali li huma familjari mal-SMEs u b’modi prattiċi u aċċessibbli. Il-promozzjoni ta’ rabtiet personali bejn il-kumpaniji billi jiġu ssusidjati l-ewwel żjarat hija eżempju tajjeb ta’ dan. Jeħtieġ li jsir ħafna iżjed biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-SMEs f’dak li għandu x’jaqsam mal-politika, kif juri l-eżempju tal-aċċess għall-finanzi. Metodi prattiċi għall-għajnuna tal-SMEs, bħall-medjazzjoni, l-eżenzjonijiet mit-taxxa, ħlas fil-pront u miżuri li jiffaċilitaw it-tixrid malajr ta’ fondi permezz ta’ eżenzjonijiet għall-għajnuna tal-istat għandhom jitħeġġu, b’mod partikulari għal dawk is-setturi li huma esposti l-iktar għall-globalizzazzjoni u l-kriżi ekonomika u finanzjarja (eż. dak tal-karozzi fost oħrajn).

1.7 Rakkomandazzjoni 6: Appoġġ lill-SMEs permezz tal-ħaddiema tagħhom. L-għan huwa li jiġi żgurat li l-SMEs ikunu jistgħu jsibu nies kapaċi u li jieħdu impenn fis-suq tax-xogħol. Sabiex tinżamm il-kompetittività tal-SMEs tal-UE għandha tinżamm il-provvista tal-ogħla livelli ta’ ħiliet, pereżempju f’setturi bħalma huma tal-inġinerija, il-manutenzjoni teknika jew il-kostruzzjoni. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Impenn Komuni għall-Impjieg” iżżid il-valur ta’ dan il-proċess. Id-Djalogu Soċjali, b’mod partikulari d-Djalogu Soċjali Settorjali, irid isir iktar attiv biex jgħin lill-SMEs jaħdmu mal-impjegati tagħhom biex iżommu u jiżviluppaw ħiliet ġodda sabiex ikunu minn tal-ewwel li jibbenefikaw minn opportunitajiet ġodda u minn dawk li diġà jeżistu fis-suq intern. Sabiex jiġu indirizzati l-isfidi globali, għandhom jiġu ffaċilitati sħubijiet tal-UE u proġetti li jreġġu fost l-organizzazzjonijiet tal-SMEs, l-universitajiet tal-intrapriża u korpi tar-riċerka f’kollaborazzjoni ma’ istituzzjonijiet minn ekonomiji emerġenti.

1.8 Rakkomandazzjoni 7: Netwerks huma importanti għall-SMEs, speċjalment hekk kif isiru globali. Netwerks jipprovdu opportunitajiet għall-SMEs iżda jippreżentaw ukoll problemi speċifiċi relatati mal-proprjetà intellettwali u klijenti dominanti li jistgħu jiġu indirizzati aħjar permezz ta’ approċċ settorjali. Bħala attur globali, l-UE għadha ma laħqitx il-potenzjal tagħha biex ittejjeb ir-rwol tal-SMEs bħala esportaturi lejn u importaturi minn swieq terzi. Ta’ interess partikulari huwa r-rwol li l-UE u l-Istati Membri jistgħu jaqdu fl-appoġġ ta’ dawk l-SMEs li huma kompetittivi biżżejjed biex jieħdu rwol bħala Kumpaniji Inizjali u Intermedjarji (IIC) fil-katini ta’ valur. Għandha ssir enfasi iktar qawwija fuq din il-kwistjoni f’konformità ma’ indikazzjonijiet preċedenti tas-CCMI filwaqt li jitqiesu l-eżiġenzi tal-ippożizzjonar mill-ġdid tal-politiki industrijali tal-UE fis-swieq globali.

1.9 Rakkomandazzjoni 8: L-innovazzjoni u l-evalwazzjoni. Dawk li jfasslu l-politika jridu jkunu innovattivi fl-ekonomija reali b’mod speċjali f’kundizzjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali diffiċli. Il-politika trid tirreaġixxi malajr għal sfidi ġodda, tiġi evalwata skont evidenza soda ta’ kwalità u taħdem ma’ partijiet interessati rappreżentattivi biex jinkisbu lezzjonijiet mill-istejjer ta’ suċċess u l-bidliet fil-prestazzjoni. SMEs jistgħu jagħtu kontribut importanti għal iktar prodotti/servizzi tal-enerġija effiċjenti u għal dik li tissejjaħ “l-ekonomija ekoloġika”.

2. L-SMEs jaqdu rwol vitali fit-tweġiba tal-UE għal bidliet fis-swieq globali

2.1 It-23 miljun SME tal-Ewropa jaqdu rwol vitali fl-adattament tal-ekonomija tal-UE għal-bidliet fis-swieq globali. Jimpjegaw żewġ terzi tal-impjegati tas-settur privat, iżommu s-suq tax-xogħol dinamiku u jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ ekonomija tal-UE li hi kompetittiva, innovattiva u inklużiva. Il-proċessi ta’ frammentazzjoni u speċjalizzazzjoni ekonomika li jikkaratterizzaw il-globalizzazzjoni joffru swieq speċjalizzati li l-SMEs jistgħu jisfruttaw. Irid ikun hemm aktar għarfien tal-kontribut li l-SMEs jagħmlu għall-prosperità tal-UE u l-mudelli soċjali, intraprenditorjali u kulturali varji tagħhom. L-SMEs huma s-sinsla tas-sistema produttiva tal-UE u jistgħu jżidu l-kontribut tagħhom għall-impjieg u għall-valur miżjud tal-UE (2).

2.2 Bħala l-ikbar esportatur dinji u donatur ta’ għajnuna tal-iżvilupp l-UE diġà hija orjentata lejn ix-xena globali. L-SMEs huma grupp eteroġenju u ħafna minnhom mhux ħa jkollhom is-saħħa, ir-riżorsi jew ir-rieda neċessarji biex jiffaċċjaw is-swieq globali. Il-Kumitat jixtieq jenfasizza li l-“globalizzazzjoni” u l-“internazzjonalizzazzjoni” huma kwistjonijiet importanti anke għall-SMEs li jfornixxu, jew huma bbażati fis-swieq lokali u reġjonali biss (3). Il-globalizzazzjoni bidlet id-definizzjoni tal-kompromessi soċjali li permezz tagħhom l-SMEs għamlu parti integrali mis-sistemi ekonomiċi nazzjonali, u l-Kumitat jirrikonoxxi li l-kriżi attwali ser terġa’ tbiddel il-mod kif l-SMEs ikunu marbutin mas-swieq nazzjonali u internazzjonali tagħhom (4). Ir-rwol imsaħħaħ tal-Kummissjoni Ewropea u tal-Istati Membri f’dan il-qasam irid jiġi diskuss u jagħmel parti mill-aġenda politika tal-UE. Jekk l-UE titkellem b’leħen wieħed fi ħdan l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (kif diġà talab ir-rappreżentant tal-Eurogroup lill-Kunsill) u jkollha viżjoni komuni għall-Eurogroup li tappoġġja ż-żona tal-Euro, dan ukoll jista’ jsaħħaħ ir-rwol tal-SMEs fl-ippożizzjonar globali tagħhom.

2.3 Ħafna fatturi jinfluwenzaw ir-reazzjoni tal-SMEs għall-bidliet fis-swieq globali. Minkejja l-impenn biex is-Suq Uniku jsir realtà, huma biss ftit l-SMEs fl-UE27 li jesportaw jew jixtru minn barra (5). Pajjiżi iżgħar u kumpaniji akbar għandhom it-tendenza li jkunu iktar internazzjonalizzati (6). Is-settur tas-servizzi, li huwa ddominati mill-SMEs, jikkontribwixxi madwar 70 % tal-valur miżjud totali lill-UE27, iżda l-kontribut totali tiegħu għall-kummerċ transkonfinali kien ta’ 20 % biss matul l-2006, li kien perijodu relattivament prosperuż (7). Destinazzjonijiet u setturi ta’ internazzjonalizzazzjoni jvarjaw, kif ukoll il-metodi kummerjċali li jintgħażlu (pereżempju esportazzjoni jew joint venture) u d-direzzjoni tal-kummerċ. L-ostakoli għall-internazzjonalizzajoni jvarjaw ukoll, bl-ikbar ostakolu għall-esportazzjoni li jiffaċċjaw l-SMEs ikun in-nuqqas ta’ għarfien dwar is-swieq barranin (13 % tal-SMEs li jesportaw semmew dan bħala l-ostakolu prinċipali), u warajh it-tariffi fuq l-importazzjoni fil-pajjiżi destinatarji u n-nuqqas ta’ kapital (it-tnejn 9 %) (8).

2.4 L-SMEs huma involuti f’inqas attivitajiet transkonfinali minn kumpaniji ikbar fis-Suq Intern u lil hinn minnu. Dan jista’ jagħti impressjoni mhux preċiża li l-UE hija għall-kumpaniji kbar u l-Istati Membri għall-SMEs. Il-Kumitat jenfasizza li l-SMEs huma s-sinsla tal-ekonomija tal-UE u jaqdu rwol importanti fl-ekonomija soċjali tal-UE, b’mod speċjali meta kumpaniji ikbar jesternalizzaw għal pajjiżi terzi.

Għaldaqstant il-Kumitat jirrikonoxxi l-iżvilupp tal-politiki tal-SMEs tal-UE matul is-snin, mill-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-SMEs tal-1986, sal-Programm Integrat tal-1994, il-Programmi Multiannwali varji, l-Aġenda ta’ Lisbona tal-2000, il-Karta Ewropea dwar in-Negozji ż-Żgħar tal-2000, il-CIP (Programm ta’ Kompetittività u Innovazzjoni) u l-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar għall-Ewropa (SBA).

2.5 Ħafna kumpaniji joperaw mingħajr ma jħarsu lejn il-politika pubblika għal appoġġ barra mit-tneħħija ta’ ostakoli amministrattivi u regolatorji. Għalihom il-ġustifikazzjoni ewlenija għall-interventi tal-UE fil-politika dwar l-SMEs tibqa’ biex jissewwew in-nuqqasijiet tas-suq. Iżda fl-opinjonijiet preċedenti (9) tiegħu l-Kumitat għamel ċar il-fehmiet tiegħu li l-appoġġ tal-SMEs għandu jitmexxa għal livell iktar għoli jekk ser jiġu indirizzati l-ambizzjonijiet tal-SBA u l-ħtiġijiet tat-23 miljun SME. Il-ġimgħa tal-SMEs wessgħat aktar l-ambitu tal-politika dwar l-SMEs hi u “Tgħarraf”, “Tappoġġja”, “Tispira”, “Taqsam” u “Tħeġġeġ” lill-SMEs (10), kif diġà ġie indikat fl-implimentazzjoni tal-“Att dwar in-Negozji ż-Żgħar għall-Ewropa” mill-Opinjoni INT/445 tal-KESE u reċentement mill-Kumitat tar-Reġjuni.

2.6 L-opinjoni tiffoka b’mod speċifiku fuq rakkomandazzjonijiet sabiex l-SMEs jiġu megħjuna fl-esportazzjoni u dwar politika mfassla biex tgħin lill-SMEs jiġġestixxu bidliet fis-swieq globali. Hija indirizzata lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Parlament Ewropew u lill-Istati Membri, kif ukoll lill-SMEs u l-assoċjazzjonijiet tagħhom, dawk transettorjali u dawk settorjali. L-opinjoni tibda billi tispjega għalfejn il-ġustifikazzjoni tradizzjonali għal intervenzjoni sabiex jiġu indirizzati fallimenti fis-suq tista’ tkun komponent vitali ta’ din il-politika. Iżda tissuġġerixxi wkoll li l-mekkaniżmi li permezz tagħhom jiġu indentifikati l-fallimenti fis-suq, definiti s-soluzzjonijiet ta’ politika u allokati r-responsabbilitajiet eżekuttivi mhux dejjem huma ċari jew mqabbla tajjeb. Għal dawn ir-raġunijiet għandhom jiġu żviluppati prinċipji oħrajn imfassla biex iressqu l-politika iktar lejn l-SMEs u ’l bogħod mill-idea astratta tas-“suq”. Għal dan il-għan il-KESE jista’ jippromovi ma istituzzjonijiet tal-UE u nazzjonali oħrajn interessati, l-elaborazzjoni ta’ Rapport Bijannwali fil-Livell Globali li jkejjel “Il-pożizzjoni tal-SMEs fis-swieq globali permezz ta’ indikaturi xierqa tas-suq”.

3. Rakkomandazzjoni 1: L-intraprendituri jieħdu d-deċiżjonijiet

3.1 Il-miżuri jridu jirrispettaw lill-intraprendituri, id-dritt tagħhom li jieħdu d-deċiżjonijiet u l-bżonn tagħhom li jieħdu r-responsabbiltà għall-konsegwenzi ta’ dawn id-deċiżjonijiet. Inċentivi favur l-esportazzjoni jistgħu jkunu ta’ dannu kbir billi jgħawġu s-swieq u jħeġġu lill-kumpaniji jieħdu riskji li mhumiex lesti għalihom. Il-politika, bħala regola, għandha tippremja l-innovazzjoni u tappoġġja kull min jieħu riskji kummerċjali, iżda m’għandhiex tieħu r-responsabbiltà għar-riskji kummerċjali, sakemm mhux bħala reazzjoni għal fallimenti speċifiċi tas-suq.

3.2 Il-globalizzazzjoni toffri sfidi kumplessi, kemm riskji kif ukoll opportunitajiet, għall-SMEs u għal dawk li jfasslu l-politika. L-aċċess għas-swieq globali jirrikjedi informazzjoni li tqum il-flus, il-fornituri jridu jkun kredibbli u l-katini ta’ valur jippreżentaw sfidi fil-qasam tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali (IPR) għall-SMEs. L-SMEs jieħdu ħafna toroq lejn l-internazzjonalizzazzjoni. Uħud “jitwieldu” fil-livell globali waqt li oħrajn bil-mod jitgħallmu kif jadattaw ruħhom. L-isfida għal dawk li jfasslu l-politika hija li jfittxu biex jiżguraw li l-fehim tagħhom tal-ħtiġijiet tal-SMEs jaqbel ma’ dak tan-negozju li jridu jappoġġjaw. Huwa għalhekk li l-enfasi trid tibqa’ fuq il-provvediment ta’ appoġġ waqt li jitħaddan il-prinċipju tad-diskrezjoni intraprenditorjali.

4. Rakkomandazzjoni 2: Is-swieq iridu jkunu ħielsa

4.1 L-enfasi fuq id-diskrezjoni intraprenditorjali hija ġustifikazzjoni ewlenija għall-isforzi favur swieq ħielsa u hija suppożizzjoni komuni tal-politika tal-UE dwar l-SMEs. L-SBA jirriferi għall-ħtieġa li jinkiseb iktar mis-“Suq Intern”, il-Kumitat ressaq l-argument li titjib fis-Suq Intern huwa l-iktar mod effiċjenti kif jitjiebu l-kapaċitajiet ta’ esportazzjoni tal-SMEs (11) u aċċess aħjar tal-SMEs għas-swieq tal-esportazzjoni huwa tema ċentrali għad-dimensjoni esterna tal-Istrateġija ta’ Lisbona (12). Għalhekk, it-tnaqqis tal-ostakoli għall-kummerċ u l-objettiv tas-swieq miftuħa u kompetittivi, permezz tal-konklużjoni ta’ negozjati tal-kummerċ, l-infurzar ta’ standards globali tal-kummerċ u ż-żamma tas-Suq Intern jibqgħu l-iktar modi effettivi kif jiġu appoġġjati l-SMEs li jesportaw, sakemm il-ftuħ tas-swieq jirrispetta “l-aċċess simetriku” u ma jipperikolax l-“acquis communautaire”. L-aħjar strateġija ta’ politika tkun li jiġi żgurat li dawk in-negozji ż-żgħar li kapaċi jesportaw ma jitwaqqfux milli jagħmlu hekk minħabba ostakoli ta’ tariffi jew mhux. Eżempji ta’ azzjonijiet xierqa jinkludu:

a. il-kompletar tal-ftehimiet taċ-Ċiklu ta’ Doha, tad-WTO/GPA u dawk bilaterali, u negozjati ta’ kummerċ internazzjonali oħrajn li jindirizzaw l-ostakoli għall-kummerċ kemm mal-fruntiera (pereżempju ostakoli fiskali, proċeduri doganali) kif ukoll “wara l-fruntiera” (ostakoli mhux fiskali, standards, livelli tekniċi u regolamenti) (13);

b. azzjonijiet li jindirizzaw protezzjoni dgħajfa jew ta’ piż tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u kwistjonijiet relatati bħat-trasferiment teknoloġiku, n-Netwerk Ewropew tal-Intrapriża, il-helpdesk tal-IPR tal-Proġett IPeuropAware, il-Helpdesk tal-IPR dwar l-SMEs taċ-Ċina, u ċ-Ċentru Ewropew tal-Intraprenditorija u tat-Teknoloġija fl-Indja, 2008, li fih huwa involut l-Uffiċċju Ewropew tal-Brevetti;

c. azzjonijiet kontinwi sabiex tiġi indirizzata prattika governattiva diskriminatorja fil-għoti tal-akkwist pubbliku;

d. l-azzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea bħala reazzjoni għall-proposti tal-Membru tal-Parlament Ewropew Guardans Cambo li l-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex tirrapporta dwarhom (14).

5. Rakkomandazzjoni 3: Inkoraġġiment tal-Kompetittività Kummerċjali permezz tal-Kwalità

5.1 Il-kumplessità tal-kwistjonijiet marbutin mad-deċiżjoni ta’ intraprenditur biex isir internazzjonali jfisser li l-appoġġ għall-SMEs irid ikun sensittiv għat-triq li tittieħed, l-alleanzi li jinbnew u s-setturi involuti. Il-Kumitat għalhekk jappoġġja r-Regolament Ġenerali ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija (GBER) biex il-qafas tal-għajnuna statali jkun iktar sensittiv għall-ħtiġijiet tal-SMEs. Għandu jippermetti li assistenza sinfikanti tingħata lill-SMEs fejn hemm evidenza li s-suq ma għenx biex jinkisbu riżultati effiċjenti għall-SMEs (15). Il-Kumitat esprima l-opinjoni tiegħu dwar il-ħtieġa li l-SMEs jieħdu sehem bis-sħiħ fi programmi ta’ tisħiħ tal-kwalità, bħal dawk taħt l-FP7 (16) u li jagħmlu użu tal-Gwida l-ġdida tal-Kummissjoni dwar l-Għajnuna Statali għall-SMEs. L-organizzazzjonijiet tal-SMEs għandhom jagħtu titwila lill-azzjonijiet ta’ taħriġ tal-Kummissjoni (17). Bidliet usa’ fil-kultura tan-negozju, il-katini ta’ valur, il-pożizzjoni fis-suq, b’mod partikulari tal-SMEs, għandhom ikunu s-suġġett ta’ monitoraġġ tal-politika, settur wara settur, fil-livell tal-UE. Huwa meħtieġ progress sinifikanti f’dan il-qasam.

5.2 Il-kumpaniji kollha li jibdew jagħmlu l-kummerċ minn ġo l-UE huma meħtieġa jilħqu livell ta’ prestazzjoni, ta’ sikurezza tal-konsumatur, responsabbiltà soċjali korporattiva u sostenibbiltà ambjentali li huma mill-iktar għoljin. Dawn huma investimenti sinifikanti li l-UE tobbliga lill-kumpaniji jagħmlu u jista’ jsir iktar sabiex jiżdied id-dħul minn dawn l-investimenti. Għaldaqstant, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Istati Membri, lill-Kummissjoni Ewropea u lill-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs biex jikkunsidraw modi kif jirrappreżentaw il-kwalità tal-prodotti/servizzi tal-UE lis-swieq esterni. Il-marketing orizzontali sabiex titqajjem koxjenza dwar il-kwalità tal-prodotti tal-UE m’għandux jirriferi esklussivament għall-kampanji dwar il-“Marka CE” jew “Made in Europe”. Iżda t-tixrid tal-għarfien fi swieq terzi dwar il-kwalità tal-prodotti, fuq il-bażi ta’ approċċ settur b’settur jista’ jkun għodda importanti tal-marketing li jgħin lill-ħafna SMEs, b’mod speċjali dawk li joperaw f’setturi ġodda (bħall-enerġija ekoloġika). Inizjattivi tal-“kummerċ ġust” fil-livell reġjonali/globali li jinvolvu b’suċċess l-organizzazzjonijiet tal-SMEs tal-UE għandhom ikun suġġetti għal riċerka u evalwazzjoni iktar sistematika.

5.3 L-SMEs jixtru “oġġetti” minn barra s-Suq Uniku daqs kemm jesportaw (5). SMEs minn Stati Membri iżgħar, u b’mod speċjali dawk li joperaw fil-bejgħ bl-ingrossa, bl-imnut u fil-manifattura, għandhom it-tendenza li jsibu s-sorsi tagħhom lil hinn mill-konfini nazzjonali tagħhom (8), iżda mhux minn swieq terzi. Promozzjoni kontinwa ta’ standards Ewropej u tal-Marka CE, kif ukoll kapaċitajiet aħjar ta’ evalwazzjoni tal-konformità u tas-sorveljanza tas-suq f’pajjiż terzi jistgħu jżidu l-firxa ta’ fornituri għall-importazzjoni fl-UE. Il-bini tal-kapaċità li permezz tagħha l-kumpaniji f’pajjiżi terzi jistgħu jikkonformaw ser jipprovdi wkoll appoġġ tan-negozju f’konformità mal-aġenda tal-UE Għajnuna għall-Kummerċ, u kif ġie nnotat mill-President tal-Kumitat WTO-TBT, isaħħaħ il-kunfidenza u l-kummerċ ħieles u ġust (18).

6. Rakkomandazzjoni 4: Il-politika tal-kummerċ trid “Taħseb l-ewwel fiż-żgħir”

6.1 Il-Kumitat jinnota li suġġetti partikulari tal-SBA huma rilevanti fit-tfassil tal-politika tal-kummerċ. L-SMEs huma inqas kapaċi jindirizzaw piżijiet regolatorji u inqas kapaċi jsemmgħu l-fehmiet tagħhom fi gruppi li jfasslu l-politika (19). Dan japplika ugwalment għall-ostakoli ta’ tariffi u mhux. F’konformità mal-proposta tal-Kummissjoni għal “Partenarjat aktar b’saħħtu biex itejjeb l-aċċess għas-swieq” (20), l-organizzazzjonijiet tan-negozju għandhom ikunu attivi fis-Sħubija dwar l-Aċċess għas-Suq u l-Kumitat Konsultattiv tiegħu, l-“MAAC”. Barra minn hekk, għandu jiġi żgurat li l-interessi tal-SMEs jiġu kkunsidrati bis-sħiħ fin-negozjati tal-kummerċ kollha. Strumenti għad-difiża tal-kummerċ li diġà jeżistu, bħal miżuri kontra s-sussidji u d-dumping, mhumiex adatti għall-SMEs li għandhom nuqqas ta’ riżorsi u kompetenzi biex iressqu ilmenti effettivi. Ir-Round Table UE-Ċina u UE-Indja tal-KESE jista’ jiffaċilita wkoll id-djagolu u l-ħidmiet preparatorji fost is-soċjetajiet ċivili rispettivi tal-UE (b’mod partikulari l-SMES u l-kategoriji tal-ekonomija soċjali).

6.2 Il-Kumitat jirrikonoxxi li l-kanal ewlieni għar-rappreżentazzjoni tal-fehmiet tal-SMEs huwa permezz tal-Istati Membri u l-Kumitat tal-Artikolu 133, u permezz tal-assoċjazzjonijiet tal-kummerċ u l-federazzjonijiet tal-industrija li jagħmlu “lobbying” mal-Kummissjoni fid-WTO. Madankollu, in-negozjati tal-kummerċ huma kumplessi, u jeħtieġ li tul in-netwerk tal-politika tal-kummerċ jiġu żviluppati u kkoordinati aħjar sħubijiet iktar b’saħħithom għall-iżvilupp ta’ aċċess ikbar għas-swieq għall-SMEs. Il-KE u l-Istati Membri għandhom ukoll iżidu l-koordinazzjoni tal-interessi tal-SMEs sabiex jirrappreżentaw aħjar l-interessi tagħhom f’korpi oħrajn li jistabbilixxu l-istandards, bħall-ISO. Eżempji ta’ azzjonijiet xierqa jinkludu:

a. L-Istati Membri u l-Kummissjoni Ewropea għandhom jagħmlu dikjarazzjonijiet post hoc fl-Evalwazzjonijiet tal-Impatt tas-Sostenibbilità (SIAs) dwar il-proċessi li permezz tagħhom ikkonsultaw l-SMEs u dwar il-kwalità tar-rappreżentanza tal-assoċjazzjonijiet li huma kkonsultaw (21).

b. Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-Bażi ta’ Data dwar l-Aċċess għas-Suq (MADB) u r-riżorsi għall-ħarsien tal-proprjetà intellettwali, inklużi l-Helpdesks tal-IPR. Esperjenza ta’ ħidma regolari għall-uffiċjali tal-Kummissjoni Ewropea fi ħdan l-SMEs u fl-uffiċċji ta’ kuntatt Nazzjonali tal-IPR rispettivi tagħhom għandhom jgħinu ħafna biex jinftiehmu l-kwistjonijiet involuti f’dawn l-oqsma tal-kummerċ.

c. Politiki tal-akkwist pubbliku diskriminatorji u ħlas tard huma oqsma ta’ azzjoni statali li joħolqu ħsara mhux proporzjonata lill-SMEs (22). Il-Kumitat jilqa’ r-reviżjoni tal-2006 tal-implimentazzjoni tad-direttiva iżda jħoss li l-effett tal-kriżi finanzjarja għandu jiġi evalwat. Din l-evalwazzjoni għandha toħloq pressjoni morali u tinnota prattika tajba bħall-arranġamenti formali ta’ Ġunju 2009 tal-Gvern Irlandiż sabiex jitnaqqas minn 30 għal 15-il jum il-perijodu ta’ ħlas minn Dipartiment tal-Gvern ċentali lill-fornituri kummerċjali tagħhom.

7. Rakkomandazzjoni 5: Tfassil tal-politiki skont il-ħtiġijiet tal-SMEs

7.1 Il-politiki għandhom jitfasslu biex l-ewwel jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-intrapriżi, b’mod partikulari l-SMEs, u mhux dawk ta’ min ifassal il-politika, tal-mekkaniżmu ta’ twettiq tagħha jew tal-prinċipju tas-sussidjarjetà. Kemm is-summit OECD APEC tal-2006 dwar l-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs kif ukoll il-Grupp ta’ Esperti tal-Kummissjoni fissru l-ostakoli li jiffaċċjaw l-SMEs meta jiġu biex jesportaw (23). Madankollu studji reċenti jindikaw li l-fehmiet ta’ dawk li jfasslu l-politika u tal-SMEs ma jaqblux dwar x’inhuma dawn l-ostakoli u liema għandhom ikunu s-soluzzjonijiet (24). L-SMEs għandhom ambjenti legali u kummerċjali differenti, u jħarsu lejn l-internazzjonalizzazzjoni f’ħafna modi: pass pass, permezz ta’ intraprenditorija strateġika, permezz tat-tagħlim, permezz tal-prossimità u l-marketing speċjalizzat, u wħud saħansitra “jitwieldu globali”, u jiffokaw fuq is-suq globali mill-bidu nett (25).

7.2 Il-Kumitat jissuġġerixxi firxa ta’ miżuri mhux finanzjarji li permezz tagħhom jiġu promossi l-SMEs (26), inklużi avvenimenti ta’ kooperazzjoni (bħall-programm INTERPRISE li ma baqax isir, fieri għas-sottokuntratturi) li jiffaċilitaw laqgħat wiċċ imb’wiċċ bejn l-intraprendituri (27) u t-l-programm ta’ taħriġ għal min iħarreġ sabiex l-organizzazzjonijiet jiġu megħjuna jħarsu l-interessi tal-SMEs, sabiex jitjieb l-għoti ta’ pariri konsultattivi xierqa lill-SMEs.

7.3 Eżempju attwali tal-mod kif falla t-tfassil ta’ politiki skont il-ħtiġijiet tal-SMEs huwa l-aċċess għal finanzi u għall-assigurazzjoni tal-kreditu. Dawn huma punti ewlwnin ta’ tħassib għall-SMEs, b’mod speċjali għal dawk li jesportaw. Minkejja l-appoġġ enormi tal-finanzi pubbliċi għas-sistema bankarja, l-intrapriżi qed jaraw nuqqas konsiderevoli fid-disponibbilità ta’ kreditu u ta’ assigurazzjoni fuq il-kreditu. Dan jindika fallimenti istituzzjonali fis-swieq finanzjarji u jsejjaħ għal azzjoni speċifika sabiex titjieb il-provvista ta’ kreditu u ta’ assigurazzjoni fuq il-kreditu lin-negozji (28). Għaldaqstant il-Kumitat jappoġġja l-konklużjonijiet tar-Roundtable ta’ Torino tal-OECD li stqarru mill-ġdid l-importanza li jiġi indirizzat il-kuntest li fih joperaw l-istituzzjonijiet finanzjarji, billi sejħu għal “oqfsa affidabbli ta’ governanza, fiskali, regolatorji u legali li jipprovdu kundizzjonijiet indaqs għall-entitajiet ekonomiċi kollha irrispettivament mid-daqs” (29).

7.4 Il-Kumitat jappoġġja wkoll ir-rakkomandazzjonijiet prattiċi l-oħra biex l-SMEs jingħataw għajnuna fil-ġestjoni tal-finanzi tagħhom fosthom: L-iktar notevoli fosthom huma:

a. li l-garanziji jsiru effettivi permezz ta’ medjazzjoni aħjar bejn dawk li jfornixxu l-kreditu u l-SMEs;

b. l-indirizzar ta’ problemi ta’ flussi tal-flus permezz ta’ eżenzjonijiet favorevoli fuq it-taxxa u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali jew perjodi stipulati ta’ ħelisen, u skemi għat-tnaqqis tat-taxxa għal investituri privati fl-SMEs;

c. għalkemm dan mhuwiex punt speċifikament dwar l-SMEs, huwa imperattiv li l-kumpaniji kollha jirċievu pagamenti fil-pront kemm mill-katini ta’ valur kif ukoll mid-dipartimenti tal-gvern (30).

7.5 Il-Kumitat japplawdi wkoll il-miżuri għal Qafas Temporanju għal Għajnuna mill-Istat li ġew miftiehma f’Diċembru u mħabbra fil-Pjan ta’ Rkupru Ekonomiku Ewropew. L-iktar notevoli fosthom huma:

a. l-ammont ta’ għajnuna ġdid kompatibbli u limitat sa EUR 500 000 fuq perijodu ta’ sentejn;

b. il-permess lill-Istati Membri biex ikunu jistgħu jagħtu, mingħajr notifika ta’ każijiet individwali, garanziji tal-istat għal self bi primjum iktar baxx, għajnuna fil-għamla ta’ rata tal-interessi ssussidjata applikabbli għal kull tip ta’ self;u self issussidjat għall-produzzjoni ta’ prodotti ekoloġiċi li tinvolvi adattament bikri għal, jew lil hinn min, l-istandards Komunitarji futuri ta’ prodotti;

c. il-modifiki li jikkonċernaw il-Linji Gwida dwar il-Kapital Riskjuż sabiex jiżdied il-kontribut permezz ta’ kapital riskjuż fl-SMEs kull sena minn EUR 1,5 miljun għal EUR 2,5 miljun, u tnaqqis fil-livell ta’ parteċipazzjoni privata minn 50 % għal 30 %.

7.6 L-SMEs għandhom jingħataw prijorità għall-aċċess ta’ USD 5 triljuni ta’ fondi mwiegħda għal perijodu ta’ sentejn fil-komunikazzjoni tal-G20 (31). L-allokazzjonijiet iridu jiġu analizzati fid-dettall sabiex ikun żgurat li jilħqu lil dawk li għalihom huma maħsubin. SMEs fl-Istati Membri l-ġodda jistgħu jirċievu appoġġ straordinarju taħt it-Trattati attwali.

7.7 Li l-UE titkellem b'“Leħen wieħed” mal-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFI), fil-kuntest tal-munita tal-euro, u UE b’politiki ekonomiċi, industrijali u kummerċjali iktar koerenti u kkoordinati għandhom ikunu punti ta’ benefiċċju kemm għall-SMEs (kif diġà ġie mistqarr mill-KESE f’xi seduti tar-rebbiegħa dwar il-kriżi ekonomika u finanzjarja globali attwali) u għall-Istati Membri.

8. Rakkomandazzjoni 6: Appoġġ għall-SMEs permezz tal-ħaddiema tagħhom

8.1 Il-ħaddiema u l-ħiliet tagħhom huma ċentrali għall-kompetittività tal-SMEs. Fl-UE l-SMEs jimpjegaw proporzjon ikbar tal-forza tax-xogħol milli l-SMEs fl-Istati Uniti jew fil-Ġappun, u għaldaqstant huwa vitali li jsiru sforzi ikbar biex jiġu involuti l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs fid-djalogu soċjali u f’oqsma oħrajn ta’ politika. Pereżempju, provvista ikbar tal-ħiliet kemm ta’ inġiniera kkwalifikati kif ukoll ta’ ħaddiema teknikament kompetenti tkun possibbli li kieku l-SMEs jinvolvu ruħhom b’mod iktar effettiv fir-riċerka (kollettiva) u l-iżvilupp u l-isfruttar kummerċjali ta’ din ir-riċerka (pereżempju permezz ta’ ftehimiet ta’ liċenzjar).

8.2 L-SMEs għandhom jagħmlu l-aħjar użu possibbli tal-pjan ta’ azzjoni għall-impjiegi tal-Kummissjoni, ta’ Ġunju 2009 u tal-politika tagħha għall-antiċipar aħjar tal-bidliet strutturali u industrijali. Il-Komunikazzjoni “Impenn Komuni għall-Impjiegi” (32) tressaq tliet prijoritajiet ewlenin: iż-żamma tal-impjiegi, il-ħolqien tal-impjiegi u l-promozzjoni tal-mobbilità, l-aġġornar tal-ħiliet u l-qbil tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol maż-żjieda fl-aċċess għall-impjiegi. Kwistjonijiet speċifiċi li għandhom jiġu nnotati jinkludu:

a. faċilità ta’ mikrofinanzjar ta’ EUR 100 miljun fil-forma ta’ self sa massimu ta’ EUR 25 000 maħsub għal negozji li jimpjegaw inqas minn 10 persuni;

b. 5 miljun apprendistat u għajnuna oħra għal żgħażagħ li qed jiffaċċjaw il-qgħad;

c. analiżi setter b’settur tas-suq tax-xogħol tal-UE sabiex jiġu aġġornati u mqabbla l-ħiliet mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol kemm għal-lum kif ukoll għall-ġejjieni (33);

d. sett ta’ għodod prattiku għall-kumpaniji u l-ħaddiema tagħhom sabiex jiġġestixxu aħjar ir-ristrutturar tan-negozju tagħhom;

e. gwida għat-taħriġ fin-negozji ż-żgħar sabiex l-SMEs jirċievu l-għajnuna biex iżommu u jiksbu l-ħiliet li għandhom bżonn.

9. Rakkomandazzjoni 7: L-importanza ta’ netwerks fl-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs

9.1 Ħafna SMEs ma jistabbilixxux il-prezzijiet u ħafna iktar minnhom jinvolvu ruħhom fis-swieq internazzjonali permezz tal-katini tal-provvista u l-valur u l-importazzjoni milli permezz tal-esportazzjoni. Dawn in-netwerks jipprovdu opportunitajiet għall-SMEs iżda jippreżentaw ukoll problemi speċifiċi relatati mal-proprjetà intellettwali u klijenti dominanti li jistgħu jiġu indirizzati aħjar permezz ta’ approċċ settorjali. Bħala attur globali, l-UE għadha ma laħqitx il-potenzjal tagħha biex ittejjeb ir-rwol tal-SMEs fis-swieq terzi, kemm bħala esportaturi kif ukoll bħala importaturi. Ta’ interess partikulari huwa r-rwol li l-UE u l-Istati Membri jistgħu jaqdu fl-appoġġ ta’ dawk l-SMEs li huma kompetittivi biżżejjed biex jieħdu rwol bħala Kumpaniji Inizjali u Intermedjarji (IIC) fil-katini ta’ valur. Għandha ssir enfasi ikbar fuq:

a. l-għajnuna lill-SMEs tal-UE sabiex jibdew ikunu attivi fil-partijiet tal-proċess tal-produzzjoni globali li huma ta’ valur miżjud għoli (permezz ta’ rabtiet mal-aġendi tal-innovazzjoni, tar-riċerka u tal-ħiliet, inklużi dawk tal-universitajiet);

b. l-introduzzjoni ta’ Investituri Diretti Internazzjonali Barranin interessati f’opportunitajiet tas-suq intern tal-UE għall-SMEs biex jippromowovu kollaborazzjonijiet industrijali li jreġġu;

c. l-għajnuna lill-SMEs dwar problemi li katini u netwerks ta’ valur jippreżentaw għalihom (drittijiet tal-proprjetà intellettwali, ħlas fil-pront fir-rigward ta’ obbligi statutorji u kuntrattwali, eċċ.);

d. il-koordinazzjoni u l-appoġġ ta’ netwerks eżistenti, inklużi konsorzji nazzjonali u tal-UE li jesportaw ta’ SMEs, clusters lokali u organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs, sabiex tingħata għajnuna xierqa lill-SMEs biex jisfruttaw aħjar il-kompetenzi tagħhom kemm fis-Suq Intern kif ukoll fis-swieq tal-viċinat (pereżempju reġjuni transkonfinali). L-appoġġ min-Netwerk Ewropew tal-Intrapriża tal-Kummissjoni, mill-Kmamar tal-Kummerċ u l-Kmamar bilaterali tal-Kummerċ ta’ Esportazzjoni jgħin iżda jista’ jitwessa’ iktar, u jikkoordina aħjar bejn il-partijiet kollha u ma’ netwerks oħrajn u organizzazzjonijiet tal-SMEs attivi f’dan il-qasam. Forom u soluzzjonijiet differenti ta’ appoġġ tekniku għan-negozji għall-SMEs konformi mal-politiki dwar l-Għajnuna mill-Istat u mad-WTO, jistgħu jkunu s-suġġett ta’ aktar studji u miżuri.

9.2 Il-Kumitat ippreżenta numru ta’ opinjonijiet dwar l-esternalizzazzjoni u l-katini ta’ valur (34). Dawn għandhom impatt dirett fuq l-ekonomija Ewropea u speċjalment fuq l-SMEs li jinternazzjonalizzaw f’ammonti kbar permezz ta’ dawn ir-relazzjonijiet uniċi. L-SMEs jibbenefikaw minn dawn in-netwerks globali billi jaqsmu r-riskji tal-internazzjonalizzazzjoni, jiksbu aċċess għal teknoloġiji ġodda u jtejbu l-effiċjenza tagħhom permezz ta’ iktar esternalizzazzjoni u jispeċjalizzaw fil-kompetenzi ewlenin tagħhom. Iżda jiffaċċjaw ukoll sfidi speċifiċi biex jifhmu kif jirrelataw mal-bqija tal-katina ta’ valur, kif jipproteġu l-proprjetà intellettwali tagħhom f’din il-katina u kif jagħmlu progress għal stadji aktar vantaġġjużi tal-katina ta’ valur (35). Il-Kumitat jistqarr li għad hemm nuqqas ta’ politika għal Kumpaniji Inizjali u Intermedjarji u speċifika f’Opinjonijiet preċedenti tiegħu l-kwistjonijiet li jeħtieġ jiġu indirizzati.

10. Rakkomandazzjoni 8: Innovazzjoni u evalwazzjoni tal-politika

10.1 Il-Kumitat jirrakkomanda li jiġi żviluppat fehim aħjar tal-impatt tal-politiki msemmija hawn fuq permezz ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni effettivi tar-riżultati u tal-evalwazzjoni mill-ġdid regolari tal-objettivi b’referenza speċifika għall-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs li jiffaċċjaw bidliet fis-swieq globali minħabba l-innovazzjoni fuq medda qasira u twila ta’ żmien:

a. Approċċ sperimentali għandu jitqies bħala sors importanti ta’ innovazzjoni tal-politika li jippermetti lis-sistemi ta’ politika jitgħallmu u jirranġaw.

b. Bħala approċċ standard għandha tiġi implimentata politika msejsa fuq l-evidenza sabiex isservi ta’ bażi għal deċiżjonijiet ta’ politika, u data dejjem iktar frekwenti għandha tiġi kkoordinata minn firxa ta’ sorsi (pereżempju permezz tal-Analiżi tal-Prestazzjoni tal-SMEs tal-UE) (36).

c. Taskforce dwar l-internazzjonalizzazzjoni ffurmat minn ħafna partijiet interessati għandu jappoġġja lill-Kummissjoni Ewropea fl-implimentazzjoni tal-politiki tagħha ma’ rappreżentanti mill-Istati Membri, l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs, il-KESE u l-Kumitat tar-Reġjuni.

Brussell, 16 ta’ Diċembru 2009. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI

(1) Għal definizzjoni ta’ SME irriferi għar-Rakkomandazzjoni 2003/361/KE tas-6.5.2003, ĠU L 124, 20.5.2003, p. 36 ff.

(2) Bażi tad-data SBS tal-EUROSTAT, 2004-2005.

(3) Kummissjoni tal-UE 2003 “L-Internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs”Osservatorju tal-SMEs Ewropej, nru 4.

(4) KESE “Programm għall-Ewropa: Proposti tas-soċjetà ċivili” ippreżentat l-24 ta’ Marzu 2009.

(5) Rapport Finali tal-Kummissjoni tal-Grupp tal-Esperti dwar l-Appoġġ tal-Internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs: Rapport Finali tal-Grupp tal-Esperti, Diċembru 2007.

(6) Osservatorju tal-SMEs Ewropej “L-Internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs” Nru 4, 2003.

(7) L-Ewropa fiċ-ċifri – Ktieb annwali tal-istatistika tal-Eurostat 2008.

(8) Flash Eurobarometer. #196.

(9) “Id-diversi miżuri ta’ politika, minbarra finanzjament xieraq, li jgħinu t-tkabbir u l-iżvilupp tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju”, ĠU C 27, 3.2.2009, p. 7, “L-akkwist pubbliku internazzjonali”, ĠU C 224, 30.8.2008, p. 32, u l-“Att dwar in-Negozji ż-Żgħar”, ĠU C 182, 4.8.2009, p. 30.

(10) “What is SME Week?” http://ec.europa.eu/enterprise/policies/entrepreneurship/sme-week/about/index_en.htm..

(11) “Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21”, ĠU C 77, 31.3.2009, p. 15.

(12) Komunikazzjoin tal-Kummissjoni COM(2008) 874 finali.

(13) Ara “Ewropa Globali” http://ec.europa.eu/trade/issues/sectoral/competitiveness/global_europe_en.htm u “Strateġija dwar l-aċċess għas-suq” http://ec.europa.eu/trade/issues/sectoral/mk_access/index_en.htm) Regolament dwar l-Ostakoli għall-Kummerċ http://ec.europa.eu/trade/issues/respectrules/tbr/index_en.htm etc.).

(14) Relatur Ignasi Guardans Cambó, Rapport, A6-0002/2008, adottat id-19 ta’ Frar 2008.

(15) Għal eżempji ta’ prattika tajba mill-Istati Membri ara DĠ ENTR 2008 “L-appoġġ tal-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs – gwida tal-prattika tajba”.

(16) Programmi ta’ Riċerka u Żvilupp għall-SMEs, ĠU C 224, 30.8.2008, p. 18.

(17) Ara b’mod speċjali paġna. 24 tal-2009 HANDBOOK ON COMMUNITY STATE AID RULES FOR SMES Brussels 25/02/09 tal-Kummissjoni: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/studies_reports/sme_handbook.pdf.

(18) Fact Sheet: Aid for Trade Brussell, 3.4.2009; Anness A para (2) ta’ Programming Guide for Strategy Papers Aid for trade (AfT) Brussell, Novembru 2008; Rapport tal-President lill-Kumitat TBT: TBT Committee Workshop on the Role of International Standards in Economic Development Finali 19.3.2009.

(19) “Implimentazzjoni aħjar tal-leġiżlazzjoni tal-UE” (mhux disponibbli bil-Malti), ĠU C 24, 31.1.2006, p. 52.

(20) L-Ewropa Globali: Partenarjat aktar b’saħħtu biex itejjeb l-aċċess għas-swieq għall-esportaturi Ewropej, COM(2007) 183 finali.

(21) Ara EIM 2009 “Study on the Representativeness of business organisations for SMEs in the EU” Zoetermeer, Mejju.

(22) Il-Kummissjoni ppubblikat “Review of the effectiveness of European Community legislation on combating late payments” http://ec.europa.eu/enterprise/policies/single-market-goods/files/late_payments/doc/finalreport_fr.pdf.

(23) OECD APEC “Il-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Ateni għat-Tneħħija tal-Ostakli għal Aċċess mill-SMEs għas-Swieq Internazzjonali” Adottat waqt il-Konferenza Globali OECD-APEC f’Ateni, fit-8.11.2006.

(24) OECD 2008 Removing Barriers to SME Access to International Markets; C. Dannreuther 2008 “A Zeal for a Zeal? SME Policy and the Political Economy of the EU” Comparative European Politics 23, pp. 377-399; C. Dannreuther 2007 “EU SME policy: On the edge of governance” CESifo Forum 2/2007.

(25) Hemm erba’ karatteristiċi tal-kumpanija li “titwieled globali”, viżjoni globali mit-twelid, prodotti b’potenzjal għal suq globali, indipendenza u kapaċita għal internazzjonalizzazzjoni aċċellerata. Paġna 389 ta’ Mika Gabrielsson, V.H. Manek Kirpalani, Pavlos Dimitratos, Carl Arthur Solberg, Antonella Zucchella (2008) “Born globals: Propositions to help advance the theory” International Business Review 17, pp. 385–401.

(26) ib. n. 9.

(27) Ara http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/partnership/interprise.htm.

(28) IMF 2009 “Il-Finanzjar tal-Kummerċ jiffaċċja problemi” Finanzi u Żvilupp.

(29) OECD: “Round Table ta’ Torino dwar l-Impatt tal-Kriżi Globali fuq l-SMEs u l-iffinanzjar tal-Intrapriżi u reazzjonijiet ta’ politika” li sar fis-26-27.3.2009, Intesa Sanpaolo, Palazzo Turinetti, Torino, l-Italja.

(30) “L-Att dwar in-negozji ż-żgħar”, ib. n. 9 u l-opinjoni tal-KESE dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għall-ġlieda kontra ħlasijiet tard fi transazzjonijiet kummerċjali”ĠU C 407, 28.12.1998, p. 50.

(31) Stqarrija tal-Mexxeja tal-G20: “Il-Pjan Globali għall-Irkupru u r-Riforma”, 2.4.2009.

(32) COM(2009) 257 finali.

(33) Komunikazzjoni “Ħiliet Ġodda” għal Impjiegi Ġodda, COM(2008) 868 finali.

(34) “L-iżvilupp tal-katina tal-valur u tal-provvista”, ĠU C 168, 20.7.2007, p. 1 u “L-integrazzjoni tal-kummerċ globali u l-esternalizzazzjoni”, ĠU C 10, 15.1.2008, p. 59.

(35) OECD: “It-tisħiħ tar-rwol tal-SMEs fil-Katini ta’ Valur Globali”.

(36) OECD 2008 Kif għandhom jaħdmu strateġiji lokali: Bini tal-bażi ta’ evidenza.