MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 299/54

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Ristrutturazzjoni u antiċipazzjoni tal-bidla: x’tgħallimna mill-esperjenza reċenti? (Green Paper)”

COM(2012) 7 final

2012/C 299/11

Relatur: is-Sur PEZZINI

Korelatur: is-Sur STUDENT

Nhar is-17 ta’ Jannar 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Green Paper dwar

Ristrutturazzjoni u antiċipazzjoni tal-bidla: X’tgħallimna mill-esperjenza reċenti?

COM(2012) 7 final.

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-11 ta’ Ġunju 2012.

Matul l-482 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-11 u t-12 ta’ Lulju 2012 (seduta tal-11 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’134 vot favur, l-ebda (0) vot kontra u 7 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 L-ewwel u qabel kollox il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jixtieq jinnota li l-kumpaniji jikkostitwixxu, min-natura tagħhom, l-atturi ewlenin fi strateġiji għall-adattament tal-unitajiet li joperaw fis-swieq, u għaldaqstant huma fil-qalba ta’ kull proċess ta’ ristrutturazzjoni.

1.2 Il-Kumitat jenfasizza l-importanza tar-rwol li qdiet u li qed taqdi l-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) fil-qasam tar-ristrutturazzjoni industrijali, bħala pjattaforma għal djalogu kostruttiv u t-tfassil ta’ ideat u rakkomondazzjonijiet lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew.

1.3 Il-KESE jafferma mill-ġdid li r-ristrutturazzjoni ġeneralment tinvolvi proċessi kumplessi. L-antiċipazzjoni tal-bidla tfisser li l-kumpaniji u l-impjegati jkunu preparati għall-isfidi li se jiffaċċjaw, filwaqt li jiġi minimizzat l-impatt soċjali tal-bidliet u jiġu massimizzati l-possibilitajiet ta’ suċċess, biex b’hekk tinħoloq klima ta’ fiduċja reċiproka u jkunu involuti, b’determinazzjoni, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata.

1.4 Il-ħaddiema u l-kumpaniji fl-UE bħalissa qed jiġu ffaċċjati minn: — bidliet mgħaġġlin fis-swieq ta’ referenza lokali u internazzjonali; — imsieħba globali ġodda li qed jikbru fis-saħħa; — l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji ġodda li qed iħaffu l-proċessi ta’ skadenza; — konsumaturi dejjem iżjed informati dwar ir-rwol tagħhom fl-orjentament tal-konsum u tal-investiment b’rispett għall-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli; — xejriet demografiċi li qed jenfasizzaw il-fenomenu tal-forza tax-xogħol li qed tixjieħ; — bidliet kbar fis-swieq tax-xogħol, akkumpanjati minn “dumping” soċjali mifrux ħafna; — u bħalissa, l-impatt kontinwu tal-kriżi ekonomika u finanzjarja u dgħufija ċara tal-Ewropa fis-swieq dinjija.

1.5 Għaldaqstant, il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon din il-Green Paper, li ġiet f’mument opportun, iżda jittama li lil hinn minn dan il-proċess ta’ diskussjoni ikun hemm azzjoni prattika u effikaċi, li tinvolvi approċċ integrat fil-livelli kollha ta’ produzzjoni, konsum u servizzi. Dan jesiġi l-interazzjoni u l-iskambju ta’ informazzjoni bejn il-livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni u tad-distribuzzjoni, flimkien mal-iskambju ta’ prattika tajba fil-qasam kif ukoll kalendarju li jistabbilixxi skadenzi preċiżi għall-implimentazzjoni ta’ linji gwida, standards u punti ta’ riferimenti, imsejsa fuq l-istandards Ewropej u l-valuri komuni u kondiviżi.

1.6 Il-KESE jaħseb li hija ta’ importanza fundamentali, fir-rigward tal-antiċipazzjoni u r-ristrutturazzjoni, li jiġu vvalutat ir-rwol tal-imsieħba soċjali, tas-soċjetà ċivili organizzata u tal-konsumaturi fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali, lokali u tal-kumpaniji, bil-parteċipazzjoni ta’ mexxejja u netwerks tal-għarfien u tal-ħiliet lokali.

1.7 Fil-fehma tal-KESE, id-djalogu soċjali, in-negozjar u l-parteċipazzjoni mhumiex biex valuri fundamentali tal-mudell soċjali Ewropew, iżda wkoll għodod li jippromovu u jagħtu appoġġ reali lill-koeżjoni soċjali, l-impjieg ta’ kwalità, il-ħolqien tal-impjieg u l-isforzi biex jissaħħu l-innovazzjoni u l-kompetittività madwar l-ekonomiji Ewropej.

1.8 Il-KESE jaħseb li l-politiki strutturali u ta’ koeżjoni tal-UE, kif ukoll il-politiki tal-innovazzjoni u tar-riċerka tagħha, għandhom ikunu mmirati lejn l-appoġġ proattiv biex isawru l-mekkaniżmi għall-antiċipazzjoni u l-akkumpanjar tar-ristrutturazzjoni f’sistemi fejn kulħadd rebbieħ, kemm il-ħaddiema kif ukoll il-kumpaniji.

1.9 Il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li l-imsieħba ekonomiċi u soċjali jaqdu rwol ikbar fil-korpi ta’ monitoraġġ tal-Fond Strutturali, sabiex jiżguraw is-suċċess tal-politika strutturali Ewropea.

1.10 Il-KESE jirrakkomanda li l-miżuri ta’ politika strutturali jkunu marbuta mill-qrib ma’ xulxin u kkoordinati ma’ dawk li jappoġġjaw ir-riċerka u l-innovazzjoni, u jappoġġjaw, permezz tal-investiment u l-politiki industrijali, it-tranżizzjoni għal ekonomija Ewropea b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju.

1.11 Il-KESE jemmen li l-programmi tal-edukazzjoni, tat-taħriġ u tat-tagħlim tul il-ħajja tal-UE għandhom jitqiesu bħala għodod ewlenin, tal-awtoritajiet pubbliċi u tal-intrapriżi, sabiex tiġi antiċipata b’mod proattiv il-bidla, flimkien mal-isforzi kontinwi tal-atturi ekonomiċi, l-iżjed l-SMEs, u l-ħaddiema.

1.12 Il-KESE japprova koordinazzjoni iktar mill-qrib fil-livell tal-UE bejn il-politiki u s-servizzi, l-aġenziji u l-osservatorji diversi tal-Kummissjoni, sabiex il-kumpaniji li qed jirristutturaw jirċievu appoġġ ċar u konsistenti fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħhom. B’mod partikolari, l-SMEs u l-mikrointrapriżi li jgħaddu minn diffikultajiet ċari fl-antiċipar tar-ristrutturazzjoni, għandhom ikunu jistgħu jibbenefikaw minn mekkaniżmi adegwati ta’ għajnuna u ta’ gwida.

1.13 Il-KESE jafferma mill-ġdid il-ħtieġa li l-għajnuna statali għall-appoġġ tal-impjieg fin-negozji affettwati mill-globalizzazzjoni tkun imsejsa fuq kundizzjonijiet li jiggarantixxu kompetizzjoni ħielsa u leali.

1.14 Fl-aħħar nett, il-KESE jirrakkomanda li tissaħħaħ il-politika tal-UE għall-appoġġ tal-iżvilupp ta’ eżerċizzji parteċipattivi ta’ antiċipar, territorjali u settorjali, bil-għan li tintlaħaq viżjoni komuni u aċċettabbli b’mod reċiproku, parzjalment billi jsir iżjed mill-fatturi lokali, sabiex jinħoloqu iżjed impjiegi ta’ kwalità aħjar f’negozji f’saħħithom u kompetittivi.

1.15 Meta wieħed iqis l-iżviluppi demografiċi tal-Ewropa, il-KESE jqis partikolarment importanti politika attiva quddiem it-tixjiħ tal-popolazzjoni u l-hekk imsejjaħ “Silver economy”, biex il-produzzjoni u s-servizzi jiġu adattati għal dawn l-opportunitajiet ġodda.

2. Introduzzjoni

2.1 Għadna ’l bogħod miż-żmien meta l-ekonomija Ewropea tibda tirkupra u toħroġ mill-ikbar kriżi f’deċennji. Il-kriżi qed toħloq pressjoni kbira fuq il-finanzi pubbliċi u l-gvernijiet u qed twassal għal razzjonalizzazzjoni, ristrutturazzjoni u l-għeluq ta’ negozji fl-ekonomija reali, b’effetti drammatiċi fuq il-qgħad.

2.2 Din ir-ristrutturazzjoni tinvolvi proċessi kumplessi u fuq ħafna livelli, u bidliet fl-istrateġiji tan-negozju fir-rigward tal-organizzazzjoni, il-forma, id-daqs u l-attivitajiet tal-kumpaniji.

2.2.1 Fuq kollox, għandhom jiġu individwati fil-livell reġjonali objettivi ekonomiċi u operattivi multipli relatati mas-sitwazzjoni fis-swieq dinjija u setturi li fihom topera l-kumpanija.

2.3 Filwaqt li jitqiesu l-interessi u l-imġieba tal-konsumaturi, dan il-proċess għandu jieħu d-direzzjoni lejn l-antiċipar tal-possibilitajiet professjonali fis-setturi li qed jiġu żviluppati, b’attenzjoni partikolari għall-SMEs, li qed ibatu mill-konsegwenzi l-iżjed serji tal-kriżi attwali.

2.4 L-antiċipazzjoni tal-bidla ma tfissirx biss li l-kumpaniji u l-impjegati jiġu ppreparati għall-isfida ta’ żviluppi futuri, iżda wkoll li titwettaq ir-ristrutturazzjoni neċessarja sabiex jintlaqgħu dawn l-isfidi, filwaqt li jiġi minimizzat l-impatt soċjali tal-bidliet, tiġi żgurata l-istabbilità u t-tnaqqis tal-ispejjeż, flimkien mar-rispett tal-ambjent u tal-iżvilupp sostenibbli: il-pjattaformi teknoloġiċi Ewropej, u l-istudji li dawn jagħmlu, jistgħu jagħtu prospettivi konkreti, kemm għall-ħaddiema kif ukoll għall-kumpaniji.

2.5 Tul dawn l-aħħar għoxrin sena rajna żieda fil-fenomeni ta’ pożizzjonar mill-ġdid fis-suq, rilokazzjonijiet, riorganizzazzjoni u/jew l-għeluq ta’ unitajiet tal-produzzjoni, kif ukoll fużjonijiet, akkwisti u/jew l-esternalizzazzjoni ta’ attivitajiet. Madankollu, tul dawn l-aħħar erba’ snin, l-Ewropa qed tiffaċċja l-ħtieġa dejjem iżjed urġenti li ssaħħaħ in-natura antiċipatorja ta’ dawn il-proċessi, meta wieħed iqis ir-ritmu tal-bidla u l-bżonn urġenti għar-ristrutturazzjoni li nħoloq mill-kriżijiet ekonomiċi, finanzjarji u tas-swieq li qed jiggravaw. Anke fenomeni bħaż-żieda kbira fiċ-ċifri fil-qasam tal-bejgħ fuq l-internet u l-bejgħ transkonfinali għandhom influwenza fuq is-swieq fil-pajjiżi differenti.

2.6 Il-kriżi ekonomika u finanzjarja mhux biss qed tintensifika l-proċessi ta’ ristrutturazzjoni fil-livelli diversi, iżda qed twassal ukoll għal miżuri ta’ awsterità u tnaqqis fl-infiq pubbliku, u konsegwentement telfien kbir ta’ impjiegi fis-settur pubbliku, filwaqt li ddgħajjef is-sistemi ta’ ħarsien soċjali għall-ħaddiema, il-komunitajiet lokali u l-kumpaniji f’ħafna pajjiżi.

2.7 L-objettiv tal-Kummissjoni f’termini ta’ ristrutturazzjoni huwa li tgħin u xxerred il-kultura tal-antiċipazzjoni u l-innovazzjoni fir-rigward tal-mod kif titwettaq ir-ristrutturazzjoni. L-UE taqsam ir-responsabbiltà mal-Istati Membri “sabiex jistgħu jitwettqu l-objettivi definiti fl-Artikolu 3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea” (Artikolu 145 TFUE).

2.8 Lura fl-2005, fil-komunikazzjoni tagħha dwar ir-ristrutturazzjoni u l-impjieg, il-Kummissjoni rrikonoxxiet il-problemi konnessi mal-ispejjeż soċjali tar-ristrutturazzjoni, mhux biss għall-ħaddiema stess, li dejjem aktar jgħaddu minn inċertezzi fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, iżda wkoll għad-diversi setturi tal-ekonomija.

2.9 Għalkemm ir-ristrutturazzjoni primarjament hija rregolata fil-livelli nazzjonali u reġjonali, l-UE għandha responsabbiltà sinifikanti f’termini tal-ġestjoni, is-superviżjoni u l-aċċellerazzjoni ta’ dawn il-proċessi. Huwa meħtieġ li hija tissorvelja l-funzjonament adatt tal-qafas regolatorju tal-UE rigward kemm l-informazzjoni u l-konsultazzjoni kif ukoll il-ħarsien tal-ħaddiema (1), u li taqdi rwol attiv hawnhekk, rwol li għandu l-għeruq tiegħu essenzjalment fl-istrateġija Ewropa 2020 u l-obbligi stipulati fit-Trattat.

2.10 Jekk l-UE tixtieq li jkollha suċċess fl-indirizzar tal-isfidi tal-kriżi finanzjarja u ekonomika, il-globalizzazzjoni, it-tibdil fil-klima, it-tendenzi demografiċi u ż-żieda fl-inugwaljanzi li jinħolqu mill-ispejjeż soċjali tal-programmi ta’ awsterità, trid tiżviluppa u ssaħħaħ strateġiji proattivi għall-antiċipazzjoni u l-ġestjoni tar-ristrutturazzjoni, li jissejsu fuq sensiela komuni ta’ valuri u prattiki konsistenti mal-objettivi soċjoekonomiċi ewlenin tat-Trattat.

2.11 Taħt il-linji gwida integrati tal-istrateġija Ewropa 2020 (adottati mill-Kunsill fit-22 ta’ April 2010), l-UE u l-Istati Membri għandhom b’hekk jimplimentaw riformi mmirati lejn it-“tkabbir intelliġenti”, immexxija mill-għarfien u l-innovazzjoni, u mmirati lejn il-ħtiġijiet u l-imġieba tal-konsumaturi, bl-objettiv ta’: — il-promozzjoni ta’ riformi strutturali kkoordinati li effettivament jikkontribwixxu għat-tkabbir u l-impjieg u jsaħħu l-kompetittività tal-UE fl-ekonomija globali; — l-iżgurar tal-funzjonament effettiv tas-swieq tax-xogħol billi jsir investiment f’tranżizzjonijiet li jkollhom suċċess, l-iżvilupp ta’ ħiliet adatti, it-titjib tal-kwalità tal-impjiegi u l-ġlieda kontra l-qgħad stutturali, dak fit-tul u n-nuqqas ta’ impjieg; — it-titjib tal-ambjent tan-negozju u t-tħeġġiġ tal-ħolqien ta’ intrapriżi ġodda u ta’ impjiegi ġodda, speċjalment fl-ekonomija ekoloġika u s-“silver economy”; — it-titjib tal-kwalità tal-edukazzjoni, l-iżgurar tal-aċċess għal kulħadd u t-tisħiħ tar-rabtiet bejn it-taħriġ, id-dinja akkademika u s-suq tax-xogħol; — il-promozzjoni ta’ mudelli proattivi ta’ prattiki tajbin, li huma kapaċi jantiċipaw ir-ristrutturazzjoni tal-kumpaniji, neċessarji f’suq tax-xogħol li jinsab fi stat ta’ tranżizzjoni; — it-titjib tal-qafas regolatorju sabiex jiġu promossi l-innovazzjoni u t-trasferiment tal-għarfien madwar l-UE; — it-tħeġġiġ tal-intraprenditorija u l-għoti ta’ għajnuna sabiex ideat kreattivi jiġu żviluppati fi prodotti, servizzi u proċessi li jistgħu joħolqu impjiegi ta’ kwalità; — it-trawwim ta’ koeżjoni territorjali, ekonomika u soċjali; — l-indirizzar ta’ sfidi soċjetali Ewropej u globali b’iktar effiċjenza.

2.12 Fir-rigward tal-appoġġ għar-ristrutturazzoni korporattiva u settorjali, huwa vitali li l-kumpaniji jkollhom sistemi ta’ twissija bikrija (ara l-Immonitorjar tar-Ristrutturar Ewropew (MRE)) bħala prekundizzjoni għall-ippjanar effettiv tal-proċessi ta’ ristrutturazzjoni, li jsir qbil fuqhom bejn il-partijiet interessati kollha. Dan huwa parzjalment biex jiġi żgurat it-taħriġ mill-ġdid adatt tal-ħaddiema, iżda wkoll biex jiġi żgurat li jiġu żviluppati netwerks settorjali u intersettorjali li jistgħu jiġġestixxu l-bidla b’mod intergrat, bl-għajnuna ta’ linji gwida professjonali li jiżguraw livelli għoljin ta’ impjegabilità.

2.13 Fit-18 ta’ April 2012, fi Strasburgu, il-Kummissjoni ppreżentat il-pakkett tal-impjieg ġdid tagħha – li dwaru l-KESE għandu joħroġ opinjoni – u li jappella lill-Istati Membri biex isaħħu l-politiki interni tal-impjieg tagħhom, u jwitti t-triq għal koordinazzjoni msaħħa u l-monitoraġġ tal-politiki tal-impjieg.

3. Il-Green Paper tal-Kummissjoni

3.1 Il-Kummissjoni nediet konsultazzjoni pubblika dwar ir-ristrutturazzjoni tal-kumpaniji u l-antiċipazzjoni tal-bidla, bil-għan li “tidentifika prattiki u politiki ta’ suċċess fil-qasam”.

3.2 Il-Green Paper jinkludi sensiela ta’ mistoqsijiet dwar il-lezzjonijiet li jistgħu jittieħdu mill-kriżi, l-adattament ekonomiku u industrijali possibbli, il-kapaċità tal-kumpaniji u l-ħaddiema li jadattaw, ir-rwol tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, ir-rwol tat-taħriġ professjonali fil-ġestjoni tar-riżorsi umani u fid-djalogu bejn l-atturi ekonomiċi u soċjali.

4. Kummenti ġenerali

4.1 Fil-fehma tal-KESE, il-Green Paper għandu jitqies bħala segwitu tal-komunikazzjoni tal-2005 dwar ir-ristrutturazzjoni u l-impjieg, li kellha l-għan li tiddefinixxi r-rwol tal-UE fl-antiċipazzjoni u l-ġestjoni tal-proċessi ta’ ristrutturazzjoni, sabiex jissaħħaħ l-impjieg.

4.2 Il-KESE iħoss li l-komunikazzjoni tal-2005 ġabet magħha zviluppi pożittivi fil-livell tal-UE f’termini ta’ promozzjoni ta’ approċċ Ewropew għall-antiċipazzjoni u r-ristrutturazzjoni, inklużi għadd ta’ konferenzi tematiċi ta’ livell għoli u seminars immexxija mill-esperti (fora tar-ristrutturazzjoni), inizjattivi tal-FSE, diversi studji komparattivi, pakketti ta’ għodod u linji gwida, b’eżempju ovvju jkun id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal dwar “Restructuring in Europe 2011” (mhux disponibbli bil-Malti).

4.3 Il-KESE jinnota bi tħassib li l-approċċ tal-Green Paper ma jinkludix proposti għal azzjonijiet, fi ħdan kalendarju bi skadenzi preċiżi u qrib ta’ xulxin, bħala reazzjoni għall-kriżi attwali li hija gravi ħafna, u minflok timmira lejn sensiela ta’ mistoqsijiet miftuħa mingħajr ma tippreċiża perjodi ta’ żmien u modalitajiet ta’ implimentazzjoni. Għall-kuntrarju, huma iktar effikaċi l-miżuri indikati fi strumenti oħra, bħal fil-Pakkett tal-impjiegi, imniedi f’Mejju 2012, li dwarhom il-KESE ser ikollu l-opportunità jikkummenta.

4.4 Filwaqt li l-kumpaniji jikkostitwixxu, min-natura tagħhom, l-atturi ewlenin fi strateġiji għall-adattament u l-ippożizzjonar tal-unitajiet li joperaw fis-swieq, u b’hekk fil-proċessi ta’ ristrutturazzjoni li jinħolqu minn dawn l-istrateġiji operattivi, il-fatturi li ġejjin iridu jitqiesu wkoll: — l-isfond ta’ ekonomiji globalizzati, bl-introduzzjoni ta’ pajjiżi ġodda li għandhom setturi dejjem iżjed promettenti u kompetittivi fis-swieq Ewropej u globali; — il-fatturi partikolari ta’ pajjiż speċifiku ġewwa u barra mill-Unjoni; — il-qafas fuq diversi livell tal-politiki ta’ referenza tal-UE, li jinfluwenza b’mod dirett il-funzjonament u l-għażliet ta’ kumpaniji, f’termini kemm tar-regoli applikabbli kif ukoll l-opportunitajiet strateġiċi u operattivi; — il-qafas nazzjonali/reġjonali, li jiġġestixxi l-kuntest tekniku u operattiv li fih joperaw il-kumpaniji u l-impjegati; — il-qafas territorjali li fih iseħħu l-operazzjonijiet ta’ ristrutturazzjoni u l-proċessi għall-antiċipazzjoni, permezz ta’ koordinazzjoni bejn partijiet interessati esterni u kumpaniji, u li fihom jitwettqu fil-prattika mekkaniżmi ta’ gwida u ta’ appoġġ, b’mod speċjali għall-SMEs; — il-qafas ta’ djalogu soċjali u ta’ negozjar kollettiv u l-iżvilupp tar-rwol tal-imsieħba soċjali u l-korpi li jirrappreżentaw il-kumpaniji, li qed jaqdu rwol iktar kruċjali minn qatt qabel fl-adattament tal-produzzjoni, l-organizzazzjoni tax-xogħol u l-kundizzjonijiet tax-xogħol għal ċirkostanzi li qed jinbidlu malajr ħafna matul il-kriżi, bl-għajnuna ta’ sħubijiet soċjali tajbin.

4.5 Fil-livell tal-UE, il-KESE itenni li sabiex strateġija ta’ żvilupp titwettaq mill-bidu sal-aħħar (2), l-imsieħba soċjali tas-soċjetà ċivili organizzata kollha kemm hi għandhom jaħdmu lejn l-iżvilupp ta’ Responsabilità Soċjali Territorjali (RST) bil-għan li tiġi implimentata sensiela kkoordinata ta’ strateġiji, li tinkludi: — strateġija ta’ reżistenza u sopravvivenza li tippermetti l-operat fi swieq maturi permezz ta’ speċjalizzazzjoni aħjar fl-istess suq, bi tnaqqis tal-ispejjeż jew diversifikazzjoni qawwija f’setturi relatati; — strateġiji ta’ innovazzjoni tal-proċessi tal-prodotti u s-servizzi inklużi bidliet fis-swieq u t-teknoloġija, b’materjali ġodda li jwasslu għal prodotti ġodda; — inizjattivi ġodda permezz ta’ valutazzjonijiet ta’ previżjoni, dwar prodotti u servizzi ġodda li qed jespandu (bħal swieq mexxejja), li lejhom għandu jiġi mmirat l-investiment il-ġdid; — kummerċjalizzazzjoni lokali li tenfasizza l-eċċellenza, permezz ta’ ftehimiet ma’ ċentri tar-riċerka sabiex jiżdied l-iskambju ta’ għarfien teknoloġiku; — l-appoġġ finanzjarju permezz tal-fondi tal-iżvilupp, inkluż permez ta’ garanziji ta’ self taħt l-Fond Ewropew tal-Investiment, iżda wkoll il-Fondi Strutturali; — fir-rigward tal-kreditu, f’termini ta’ perjodi itwal ta’ ħlas għan-negozji mikro u żgħar, primarjament sabiex jitħarsu l-livelli ta’ impjieg; — konsolidazzjoni tad-dejn fuq perjodu qasir sabiex in-negozji mikro u żgħar ikunu jistgħu jiffokaw fuq il-produzzjoni, il-kummerċjalizzazzjoni u s-servizzi ta’ wara l-bejgħ; — l-appoġġ għal settur tas-servizzi innovattiv (ekonomija ekoloġika) u servizzi lill-individwi (Silver economy), billi jiġi sfruttat il-vantaġġ ta’ opportunitajiet innovattivi ta’ taħriġ taħt il-Fond Soċjali Ewropew; — l-iżvilupp ta’ servizzi personali ta’ livell għoli parzjalment billi tissaħħaħ is-sistema soċjali u tal-kura tas-saħħa (3); — politiki tal-infrastruttura, li jikkontribwixxu għal għażliet iktar innovattivi għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju; — jissaħħu l-kriterji tal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u dawk ambjentali, b’mod speċjali fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku; — aċċess aħjar għall-informazzjoni; — ir-reġjuni jkollhom l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti, bil-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili organizzata u l-atturi ekonomiċi u soċjali kollha.

4.6 Il-KESE jaħseb li l-politiki strutturali u ta’ koeżjoni tal-UE, kif ukoll il-politiki tal-innovazzjoni u tar-riċerka tagħha, għandhom ikunu mmirati lejn l-appoġġ proattiv biex isawru l-mekkaniżmi għall-antiċipazzjoni u l-akkumpanjar tar-ristrutturazzjoni f’sistemi fejn kulħadd rebbieħ, kemm il-ħaddiema kif ukoll il-kumpaniji. Il-Fondi Strutturali, u b’mod partikolari l-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni, jistgħu jaqdu rwol sinifikanti fit-tisħiħ tal-impjegabilità tal-ħaddiema u l-minimizzar tal-impatt soċjali tat-telfien ta’ impjiegi.

4.7 Il-KESE jaħseb li huwa essenzjali li l-imsieħba ekonomiċi u soċjali u l-atturi tas-soċjetà ċivili organizzata jaqdu rwol akbar fil-korpi ta’ sħubija u ta’ monitoraġġ tal-Fond Strutturali, u jenfasizza li s-suċċess tal-politika strutturali Ewropea jistrieħ fuq il-ħiliet speċifiċi tal-atturi relevanti bbażati f’qasam speċifiku.

4.8 B’mod partikolari, il-KESE jqis bħala importanti l-integrazzjoni ta’ politiki ta’ ristrutturazzjoni u politiki industrijali mmirati lejn it-tranżizzjoni għal ekonomija Ewropea b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, b’attenzjoni xierqa għall-eżiġenzi tal-klima u ambjentali, u bil-għan li jiġu żviluppati, b’finanzjamenti f’waqthom, impjiegi u ħiliet ġodda u ekoloġiċi, kif enfasizza l-KESE f’opinjonijiet preċedenti (4).

4.8.1 Anke fir-rigward tad-dikjarazzjoni tas-sena 2012 bħala s-Sena Ewropea tat-Tixjiħ Attiv, il-KESE jaħseb li huma importanti l-iżvilupp tal-professjonalità tas-servizzi tal-NGOs, tal-ekonomija soċjali u tal-kumpaniji, biex jiġi appoġġat it-tixjiħ attiv u b’dinjità, u jiġu żviluppati prodotti u servzzi li jindirizzaw l-esiġenzi ta’ dan it-tip ta’ konsumatur (5).

4.9 Il-KESE jaħseb ukoll li l-programmi tal-UE tal-edukazzjoni, tat-taħriġ u tat-tagħlim tul il-ħajja għandhom jitqiesu bħala għodod ewlenin għall-antiċipazzjoni proattiva tal-bidla, flimkien mal-isforzi kontinwi tal-kumpaniji u l-ħaddiema: kif intqal fil-Businesseurope, “72 % tal-kumpaniji fl-UE jikkontrollaw il-ħtieġa għal taħriġ tal-persunal tagħhom b’mod sistematiku. 32 % tal-ħaddiema fl-UE pparteċipaw fit-taħriġ iffinanzjat minn dawk li jħaddmuhom fl-2010”.

4.10 Bħala reazzjoni soċjali għall-kriżi, il-pakketti ta’ stimolu nazzjonali u l-proposti li ġew adottati s’issa ma kinux biżżejjed. Ma ġietx ikkunsidrata biżżejjed il-ħtieġa vitali għall-ħolqien tal-impjiegi u l-miżuri neċessarji biex tissaħħaħ id-domanda (bħal pakketti ta’ stimolu fiskali u politiki tal-pagi li huma kkoordinati aħjar).

4.10.1 L-għajnuna statali u l-finanzjament previst mill-Fondi Strutturali għall-appoġġ tal-impjieg fin-negozji affettwati mill-globalizzazzjoni u l-kriżi ta’ kreditu, għandhom ikunu bbażati fuq assigurazzjonijiet li din l-għajnuna m’għandhiex l-effett li xxekkel il-kompetizzjoni ħielsa. Fuq kollox għandhom isiru sforzi biex jiġu sostnuti l-livelli tal-impjieg; u l-ftehimiet kollettivi għandhom jiġu rrispettati. Pereżempju, iridu jiġu kkunsidrati l-iżviluppi li saru fil-Pajjiżi l-Baxxi, fejn mudelli ta’ “Persuni li jaħdmu għal rashom mingħajr persunal” jaħdmu tajjeb ħafna. Permezz ta’ din is-sistema, dawk li huma qiegħda jingħataw l-opportunità li joffru l-kapaċitajiet tagħhom u joħolqu l-impjiegi tagħhom stess.

4.11 Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għal koordinazzjoni iktar mill-qrib fil-livell tal-UE bejn il-politiki u s-servizzi tal-Kummissjoni, sabiex ikun jista’ jingħata appoġġ konsistenti għall-għażliet tal-kumpaniji li qed jirristrutturaw: 1. Il-politiki Ewropej dwar l-impjieg u t-taħriġ, ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-intrapriża u l-industrija, l-enerġija u l-ambjent, u l-ekonomija ekoloġika u l-ICT, kif ukoll il-politika dwar il-kummerċ u dik barranija kollha kemm huma għandhom jippreżentaw viżjoni ċara u komuni lit-tmexxija tal-kumpaniji Ewropej u lill-ħaddima, biex jiġu appoġġati fl-għażliet li jagħmlu fir-rigward ta’ aġġustamenti għal strateġiji u ħiliet. 2. L-aġenziji tal-UE, bħal Cedefop f’Thessaloniki u Eurofound f’Dublin, l-osservatorji tal-UE, bħall-Osservatorju Ewropew għall-SMEs u ċ-Ċentru Ewropew għall-Monitoraġġ fuq il-Bidla (EMCC), l-istituti taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka, bħall-IPTS f’Seville u attivitajiet ta’ previżjoni taħt it-titlu Ix-Xjenza u s-Soċjetà tal-FP7 RTD, għandhom kollha ifittxu konverġenza fl-attivitajiet tagħhom u jsibu bażi komuni bil-għan li jipprovdu oqfsa ċari u aċċessibbli għall-bidla, kemm għall-kumpaniji kif ukoll għall-ħaddiema.

4.12 Il-KESE huwa tal-fehma li hija ta’ importanza fundamentali li jissaħħaħ ir-rwol tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili organizzata fil-livelli kollha: id-djalogu soċjali, in-negozjar u l-parteċipazzjoni mhumiex biss valuri fundamentali tal-mudell soċjali Ewropew – li dejjem ġew appoġġati mill-KESE – iżda huma wkoll għodod li jappoġġaw u jippromovu koeżjoni soċjali li għandha suċċess, impjiegi ta’ kwalità, il-ħolqien ta’ impjiegi u huma l-ixprun għat-tisħiħ tal-innovazzjoni u l-kompetittività madwar l-ekonomiji tal-Ewropa.

4.13 F’dan ir-rigward, il-Kumitat jenfasizza r-rwol li taqdi l-Kumissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), li taġixxi bħala forum prinċipali għad-djalogu kostruttiv u għat- tfassil ta’ ideat u rakkomandazzjonijiet, permezz tal-esperjenza miksuba b’suċċess sa mill-bidu tat-Trattat KEFA.

4.14 Kif urew ħafna studji u analiżijiet tal-aqwa prattika, kemm fil-livell tal-UE u nazzjonali, ir-relazzjonijiet ta’ fiduċja fost l-imsieħba soċjali u d-djalogu soċjali effettiv huma prerekwiżiti fundamentali għall-antiċipazzjoni u l-ġestjoni tal-bidla bl-aħjar mod possibbli.

4.15 B’mod partikulari, il-KESE jemmen li d-djalogu, il-konsultazzjoni u n-negozjar għandhom ikunu l-pedamenti tat-toroq ta’ riforma u ta’ flessigurtà. Minn naħa waħda, il-kundizzjonijiet qafas iridu jiġu stabbiliti sabiex il-kumpaniji jkunu jistgħu jadattaw – b’attenzjoni xierqa għal ċirkostanzi nazzjonali differenti – b’ħeffa u flessibilità għall-innovazzjoni u r-rekwiżiti tas-swieq u tal-utenti/konsumaturi; min-naħa l-oħra, l-adattabilità u l-iżvilupp professjonali tal-ħaddiema jridu jiġu appoġġati u faċilitati.

4.16 Barra minn hekk, kif kien innota l-KESE preċedentement, “Il-flessigurtà taħdem biss jekk l-impjegati jkunu mħarrġa tajjeb. Hemm rabta mill-qrib bejn il-kompetenzi l-ġodda u l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda.”“Il-KESE jqis li l-miżuri maħsuba biex itejbu l-aspett tas-‘sigurtà’ (fis-sens usa’ tagħha) tal-flessigurtà – b’impjiegi stabbli – bħalissa huma ta’ prijorità assoluta.”

4.17 Il-KESE jqis bħala importanti wkoll għall-awtoritajiet pubbliċi, il-korpi u l-kumpaniji tal-edukazzjoni u t-taħriġ li jikkombinaw il-forzi tagħhom biex isaħħu l-firxa ta’ impjiegi u taħriġ disponibbli, billi jiżviluppaw profili u ħiliet professjonali ġodda u versatili u jiġi appoġġat it-tagħlim tul il-ħajja.

4.18 F’dan il-kuntest, il-Kumitat jenfasizza l-importanza fundamentali ta’ mekkaniżmi li jiżguraw l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ tul il-ħajja kollha, li jkunu jitfasslu b’tali mod li jindirizzaw il-ħtiġiet ta’ profili professjonali u kwalifiki ġodda, speċjalment għaż-żgħażagħ, b’konformità mal-viżjoni msemmija fl-Aġenda għall-Ħiliet Ġodda u l-Impjiegi li dwarha l-KESE ħareġ Opinjoni (CESE 1172/2011) (6).

4.19 Il-KESE jixtieq jenfasizza l-importanza ta’ kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn il-partijiet interessati fil-livell lokali, speċjalment billi f’dak il-livell attitudini pożittiva għall-bidla u l-eżistenza ta’ djalogu soċjali ta’ kwalità għolja fi klima ta’ kunfidenza huma fatturi importanti għall-prevenzjoni jew il-limitar tal-konsegwenzi soċjali dannużi.

4.20 Il-KESE jemmen li l-SMEs ħaqqhom attenzjoni partikolari; miżuri adatti għandhom ikunu disponibbli għalihom mill-awtoritajiet pubbliċi u privati bħal ngħidu aħna l-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem u tal-impjegati, kmamar tal-kummerċ, l-industrija u l-artiġjanat u istituzzjonijiet oħra, speċjalment fil-livelli lokali u reġjonali, b’aċċess preferenzjali għall-kreditu u t-taħriġ, kif ukoll miżuri xierqa għat-tnaqqis tal-burokrazija.

4.21 Konsultazzjonijiet u definizzjonijiet oħra ta’ politika ta’ previżjoni u ta’ ristrutturazzjoni jridu jkunu msejsa fuq ir-riżultati ta’ iktar minn seba’ snin ta’ studji u rapporti ddettaljati li twettqu fil-livell Ewropew.

4.22 Jekk fil-passat l-attenzjoni kienet fuq l-analiżi u l-iskambju ta’ informazzjoni dwar prattiki tajba (7) u ta’ esperjenzi innovattivi, fil-futur l-UE għandha tikkonċentra iżjed fuq azzjonijiet konkreti, jiġifieri fuq l-iżvilupp u t-tkabbir u tiffavorixxi l-implimentazzjoni ta’ linji gwida komuni, standards u punti ta’ riferimenti msejsa fuq pakkett ta’ normi Ewropew u ta’ valur komuni.

4.23 L-aħħar iżda mhux l-anqas, il-KESE jenfasizza l-importanza tal-aspett uman: il-persuni – u l-familji – li huma vittmi tar-ristrutturazzjoni ta’ setturi u kumpaniji u li ta’ sikwit jiffaċċjaw sitwazzjonijiet drammatiċi li mhux dejjem jitqiesu b’mod xieraq. Iridu jiġu previsti mizuri ta’ għajnuna psikoloġika u soċjali, lil hinn mill-irkupru neċessarju tal-investimenti u r-ritorn tat-tkabbir u tal-iżvilupp sostenibbli tal-impjiegi.

Brussell, 11 ta’ Lulju 2012. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Id-Direttiva tal-Kunsill Ewropew tax-Xogħol 2009/38/KE, ĠU 2009, L 122; Direttiva 2002/14/KE, ĠU 2002, L 80, Direttiva 2001/23/KE, ĠU 2001, L 82; Direttiva 98/59/KE, ĠU 1998, L 225; Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000, ĠU 2000, L 160.

(2) Opinjoni tal-KESE dwar “L-impatt tal-kriżi dinjija fuq is-setturi ewlenin Ewropej tal-manifattura u tas-servizzi”, ĠU 2009, C 318.

(3) Ara “Inizjattiva tas-suq ewlieni għall-Ewropa” (COM(2007) 860 final).

(4) Opinjoni tal-KESE dwar “Il-promozzjoni ta’ impjiegi ħodor u sostenibbli għall-pakkett tal-UE dwar l-enerġija u t-tibdil fil-klima”, ĠU 2011, C 44.

(5) Opinjoni tal-KESE dwar “Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-Sena Ewropea għat-Tixjiħ Attiv (2012)”, ĠU 2011, C 51.

(6) Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi: kontribut Ewropew lejn livell massimu ta’ impjiegi, ĠU 2011, C 318.

(7) Prattiki tajbin: The Restructuring Toolbox http://www.evta.net/restructuringtoolbox/toolbox/index.html Il-Proġett “Going Local to Respond to Employment Challenges” http://www.evta.net/going_local/catalogue/index.html: Għanijiet: twettiq ta’ azzjonijiet reġjonali, azzjonijiet li jiżguraw politiki u servizzi li jantiċipaw kriżijiet fil-kumpaniji, it-twaqqif ta’ komunità ta’ atturi u prattiki mmirati lejn l-istabbiliment ta’ valutazzjoni komparattivi permanenti fl-istituzzjonijiet tat-taħriġ involuti f’dan il-proġett.