Taqsiriet

COPA-COGECA : Kumitat tal-Organizzazzjonijiet Professjonali Agrikoli – Konfederazzjoni Ġenerali tal-Kooperattivi Agrikoli (Comité des organisations professionnelles agricoles – Confédération générale des coopératives agricoles) (Brussell)

EDA : European Dairy Association, Assoċjazzjoni Ewropea tal-Prodotti tal-Ħalib (Brussell)

Eurostat : Uffiċċju tal-Istatistika tal-Komunitajiet Ewropej

FAO : Food and Agriculture Organization of the United Nations, Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ikel u l-Agrikoltura (Ruma)

OECD : Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (Pariġi)

OKS : Organizzazzjoni Komuni tas-Suq

PAK : Politika Agrikola Komuni

TĦX : trab tal-ħalib xkumat

UE : Unjoni Ewropea

USDA : United States Department of Agriculture, Id-Dipartiment tal-Agrikoltura tal-Istati Uniti tal-Amerika

WTO : Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (Ġinevra)

ZMP : Zentrale Markt- und Preisberichtstelle GmbH (Uffiċċju ta’ rappurtar dwar is-suq ċentrali u l-prezzijiet fil-Ġermanja) (Bonn)

Glossarju ta’ termini ewlenin assoċjati mal-politika dwar il-prodotti tal-ħalib

Ekwivalenti ta’ ħalib : kwantità ta’ ħalib użata għall-produzzjoni ta’ prodott tal-ħalib.

Prezz mixtieq : prezz stabbilit mill-Kunsill u li jikkorrispondi għal-livell ta’ pagament mixtieq mill-produtturi. Ir-riforma tal-PAK tal-2003 neħħiet il-prezz mixtieq tal-ħalib u stabbiliet pagament dirett diżakkoppjat mill-produzzjoni bħala sostenn għad-dħul tal-produtturi.

Prezz ta’ intervent (jew ta’ referenza) : għall-butir u t-trab tal-ħalib xkumat (TĦX): prezzijiet stabbiliti mill-Kunsill li huma 246,39 euro/100 kg għall-butir u 174,69 euro/100 kg għat-TĦX mill- 1 ta’ Lulju 2007. L-aġenziji ta’ intervent jistgħu jintervenu (ħażna pubblika) f’każ li jkun hemm żbilanċ tas-suq billi jixtru l-butir u/jew it-TĦX waqt il-perijodu ta’ intervent (mill-1 ta’ Marzu sal-31 ta’ Awwissu), jekk il-prezzijiet tas-suq ikunu inqas minn ċertu livell (92 % u 100 % tal-prezz ta’ intervent għall-butir u għat-TĦX rispettivament). Ix-xirjiet isiru bi prezz li jikkorrispondi għal 90 % u għal 100 % tal-prezz ta’ referenza għall-butir u għat-TĦX rispettivament. L-intervent jiġi sospiż meta l-prezz tas-suq jirkupra jew meta l-istokks jilħqu l-limitu awtorizzat mill-Kunsill (30 000 tunnellata għall-butir u 109 000 tunnellata għat-TĦX). Madankollu, il-Kummissjoni tista’ tawtorizza xirjiet bi kwantitajiet aktar minn dawn, permezz ta’ proċedura ta’ sejħa għall-offerti.

Kwota għall-kunsinna : ħalib ikkunsinnat mill-produtturi lil xerrejja reġistrati. Ġeneralment dan ikun ħalib li jinġabar mill-industriji tal-ħalib.

Kwota għall-bejgħ dirett : ħalib mibjugħ jew trasferit direttament mill-produtturi lill-konsumaturi, kif ukoll il-prodotti l-oħra tal-ħalib mibjugħin jew trasferiti mill-produtturi.

Riforma tal-2003 : riforma tal-PAK, li rriżultat mill-Ftehim tal-Lussemburgu tas- 26 ta’ Ġunju 2003, li ssaħħaħ il-proċess li beda fl-1992 (riforma McSharry) u ġie kkonfermat fl-1999 (riforma tal-Aġenda 2000) favur tnaqqis tas-sostenn tal-prezzijiet u kumpens għal dan it-tnaqqis minn għajnuniet diretti għad-dħul. Ir-riforma tal-2003 introduċiet id-diżakkoppjament tal-għajnuniet u l-kundizzjonalità tagħhom filwaqt li saħħet l-għajnuniet għall-iżvilupp rurali.

Sommarju

I. Il-ħalib għandu post ewlieni fl-ekonomija agrikola tal-Unjoni Ewropea. Aktar minn miljun produttur jipprovdu 148 miljun tunnellata ħalib kull sena, b’valur approssimattiv ta’ 41 biljun euro fl-imħaleb. Is-settur tal-ipproċessar tal-ħalib jimpjega madwar 400000 persuna u jiġġenera dħul ta’ 120 biljun euro. Jintużaw xaħam u proteini tal-ħalib fil-produzzjoni ta’ ġobnijiet, butir u ħalib għall-konsum.

II. L-UE timplimenta politika dwar il-ħalib li essenzjalment għandha l-għan li tibbilanċja s-suq, tistabbilizza l-prezzijiet, tiżgura kwalità ta’ ħajja ġusta għall-produtturi u ttejjeb il-kompetittività tagħhom. L-OKS tal-ħalib, li ilha teżisti mill-1968, ġiet affettwata ħafna mill-introduzzjoni tal-kwoti tal-ħalib fl-1984. Ir-riforma tal-2003 kompliet il-programm Aġenda 2000 u tat bidu għal-liberalizzazzjoni tas-settur billi dgħajfet il-mekkaniżmu tas-sostenn għall-prezzijiet, u billi introduċiet sostenn dirett għad-dħul. Il-"kontroll dwar is-saħħa" fl-2008 kkonferma li l-liberalizzazzjoni tas-settur tal-ħalib kienet se tissokta u li l-kwoti kienu se jitneħħew sal-2015. Żdiedet in-nefqa totali għas-settur tal-ħalib, minn 2750 miljun euro fl-2005 għal madwar 4500 miljun euro fl-2007. Din iċ-ċifra tal-aħħar tinkludi ammont stmat tal-għajnuniet diretti li ġew integrati fil-pagament uniku għal kull maħleb.

III. Il-verifika tal-Qorti kkunsidrat l-effettività tal-ġestjoni, mill-Kummissjoni, tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib fir-rigward tal-objettivi ewlenin għall-politika dwar il-ħalib tal-UE.

IV. Rigward il-bilanċ tas-suq, il-Qorti tikkonkludi li l-kwoti tal-ħalib imponew limitazzjonijiet stretti fuq il-produzzjoni, iżda li l-livell tagħhom kien baqa’ għoli wisq għal ħafna żmien meta mqabbel mal-kapaċità tas-suq biex dan jassorbi l-eċċessi. Il-Komunità kellha tiffinanzja produzzjoni industrijali żejda (butir u trab tal-ħalib). Għal żmien twil, il-kwota Komunitarja għall-kunsinna kienet inqabżet ftit sew b’mod kostanti, iżda mill-2004, ma sarx biżżejjed użu tal-kwota. Għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2007/2008, in-nuqqas ta’ użu kien jikkorrispondi għal 1 % tal-kwota totali tal-UE-27. L-iskema attwali tal-kwoti realment torbot biss f’għadd ristrett ta’ Stati Membri. Il-miżuri biex jgħinu l-użu kellhom il-għan li jħeġġu l-konsum tax-xaħam tal-ħalib (butir) jew tal-proteini tal-ħalib (trab tal-ħalib) fis-suq Ewropew kellhom biss irwol limitat f’dawn l-aħħar snin.

V. Fir-rigward tal-objettiv li jiġu stabbilizzati l-prezzijiet, il-Qorti tinnota li l-prezz nominali tal-ħalib mill-produtturi varja ftit li xejn matul il-perijodu 1984-2006, meta mqabbel mal-perijodu ta’ qabel l-introduzzjoni tal-kwoti. Madankollu, f’termini reali, il-prezz tal-ħalib mill-produtturi naqas kontinwament mill-1984. Il-prezz tal-ħalib mill-produtturi u l-prezz tal-ħalib għall-konsumaturi mhumiex qegħdin jiżviluppaw bl-istess mod, għax huma influwenzati minn parametri differenti. Bejn il-bidu tal-2000 u nofs l-2007, il-prezzijiet nominali għall-konsumaturi għall-prodotti tal-ħalib żdiedu bi 17 % filwaqt li l-prezz nominali mħallas lill-produttur naqas b’6 %.

VI. Fir-rigward tal-objettiv li jkun garantit il-livell tad-dħul tal-produtturi, il-Qorti tinnota li d-dħul tal-produtturi tal-ħalib jibqa’ ftit ogħla mid-dħul agrikolu medju, li għandu tendenza li jonqos f’termini reali. Il-miżuri ta’ għajnuna huma parti kbira, u li qiegħda tiżdied mid-dħul tal-produtturi tal-ħalib, b’varjazzjoni kbira skont l-Istati Membri. Ir-ristrutturar tas-settur tal-ħalib u t-tnaqqis kostanti tal-għadd ta’ mħaleb għandhom l-effett li d-dħul statistiku medju tal-produtturi tal-ħalib jista’ jinżamm. L-UE-15 tilfet nofs l-imħaleb tagħha bejn l-1995 u l-2007; aktar minn 500000 produttur waqfu l-attività tagħhom matul dan il-perijodu.

VII. Fir-rigward tal-objettiv ta’ kompetittività, il-Qorti ssib li s-sehem tal-UE fil-kummerċ dinji tal-prodotti tal-ħalib ilu jonqos mill-1984. L-għajnuniet Ewropej għall-esportazzjonijiet tal-prodotti tal-ħalib naqsu b’mod konsiderevoli matul dawn l-aħħar snin. Il-fatt huwa li l-produtturi Ewropej ta’ prodotti bażiċi tal-ħalib (butir u trab tal-ħalib) kienu kompetittivi fis-swieq globali biss meta l-prezzijiet kienu għoljin. Meta dan ma kienx il-każ, huma esportaw bl-għajnuna tal-baġit Komunitarju. Il-prezzijiet dinjija jinfluwenzaw inqas il-livell tal-esportazzjonijiet tal-prodotti li għandhom valur miżjud ogħla bħall-ġobnijiet.

VIII. Fil-kuntest tal-liberalizzazzjoni progressiva tas-settur tal-ħalib Ewropew, il-Qorti tenfasizza l-importanza ta’ tliet fatturi li ħaqqhom li jingħataw attenzjoni mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri:

l-instabbiltà tas-swieq, li x’aktarx li twassal malajr għal eċċessi kbar ġodda;

il-pass jgħaġġel dejjem aktar tar-ristrutturar, bir-riskju ta’ tnaqqis kbir ta’ produtturi fiż-żoni l-inqas vantaġġati u ta’ konċentrazzjoni ġeografika tal-produzzjoni;

u fl-aħħar nett, il-kwistjoni tal-kompetittività tas-settur tal-ħalib Ewropew, li tiddependi fuq il-kapaċità tiegħu li jadatta ruħu għad-domanda dinjija f’termini ta’ prezz u ta’ kwalità tal-prodotti.

IX. Abbażi ta’ dawn l-elementi, il-Qorti tirrakkomanda:

li jissokta l-monitoraġġ tal-iżvilupp tas-suq fil-ħalib u fil-prodotti tal-ħalib, biex il-liberalizzazzjoni tas-settur ma terġax twassal għal produzzjoni żejda;

li l-proċess ta’ għemil tal-prezzijiet fl-industrija tal-ikel ikun soġġett għal monitoraġġ regolari mill-Kummissjoni. Il-konċentrazzjoni tal-kumpaniji ta’ pproċessar u ta’ distribuzzjoni m’għandhiex tpoġġi l-produtturi tal-ħalib f’sitwazzjoni ta’ price-takers (li jaċċettaw il-prezz li jingħatalhom) u m’għandhiex tillimita l-possibbiltà għall-konsumaturi finali li jibbenefikaw b’mod ġust mit-tnaqqis fil-prezzijiet;

li jsir ħsieb aktar fil-fond dwar l-istrateġiji li għandhom jiġu implimentati biex jiġu ttrattati l-problemi speċifiċi tar-reġjunijiet li fihom il-produzzjoni tal-ħalib hija vulnerabbli, b’mod partikolari fiż-żoni tal-muntanji, kif ukoll il-konsegwenzi ambjentali tal-konċentrazzjoni ġeografika tal-produzzjoni tal-ħalib;

li jitkomplew l-isforzi bil-perspettiva li tiġi ffokata b’mod prijoritarju l-produzzjoni tal-ħalib fuq l-ilħuq tal-ħtiġijiet tas-suq domestiku Ewropew u, barra dan, fuq il-produzzjoni tal-ġobnijiet u prodotti oħra ta’ valur miżjud għoli li jistgħu jiġu esportati fis-suq dinji mingħajr sostenn baġitarju.

Introduzzjoni

Is-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib

1. Il-ħalib huwa wieħed mill-produzzjonijiet agrikoli ewlenin tal-Unjoni Ewropea: aktar minn miljun maħleb jipproduċu 148 miljun tunnellata ħalib fis-sena, b’valur approssimattiv ta’ 41 biljun euro, li jikkorrispondi għal 14 % tal-valur tal-produzzjoni agrikola Ewropea (UE-25, 2006) [1]. Aktar minn 60 % tal-laħam taċ-ċanga u tal-vitella prodott fl-Ewropa jiġi minn irziezet fejn jitrabbew l-annimali tal-ħalib [2]. L-Unjoni Ewropea hija l-akbar żona ta’ produzzjoni dinjija ta’ ħalib (27 %), qabel l-Indja (20 %) u l-Istati Uniti (16 %), u ħafna qabel l-Oċeanja (5 %) [3].

2. L-ipproċessar tal-ħalib jimpjega madwar 400000 persuna fl-Ewropa, bi dħul globali ta’ madwar 120 biljun euro [4]. Il-ħalib mhux ippasturizzat li jingħata lill-imħaleb huwa pproċessat f’firxa wiesgħa ta’ prodotti li jintużaw bħala ikel kemm għall-bniedem kif ukoll għall-annimali, jew li jingħataw lill-industriji (l-Istampa 1 u l-Anness I). Il-ħalib tal-baqra jikkonsisti essenzjalment f’ilma, laktożju, xaħam u proteini. Is-separazzjoni tax-xaħam mill-proteini, tipproduċi l-butir u l-ħalib xkumat, u dan tal-aħħar jintuża l-aktar għall-produzzjoni ta’ trab tal-ħalib xkumat u ta’ każeina. Il-ġobnijiet, il-prodotti friski, il-ħalib ikkonċentrat u t-trab tal-ħalib mhux xkumat isiru mix-xaħam u l-proteini flimkien. L-użu ewlieni tal-ħalib mhux ippasturizzat huwa l-produzzjoni tal-ġobnijiet, aktar mill-butir u aktar mill-ħalib għall-konsum. FL-2008, 46 % tal-proteina u 34 % tax-xaħam meħudin mill-ħalib miġbur fl-UE-27 ntużaw għall-produzzjoni ta’ ġobnijiet; il-ħalib għall-konsum irrappreżenta 23 % tal-proteina u 13 % tax-xaħam, filwaqt li l-butir assorba 32 % tax-xaħam u prattikament l-ebda proteina. Ta’ min jinnota li għalkemm il-produzzjoni tal-ħalib teħtieġ aktar ħalib mill-produzzjoni tal-ħalib għall-konsum, din tal-aħħar hija madankollu użu aħħari aktar effettiv peress li tuża kemm il-proteina kif ukoll ix-xaħam tal-ħalib.

Stampa 1

L-użi ewlenin tal-ħalib ikkunsinnat lill-imħaleb

+++++ TIFF +++++

L-objettivi tal-politika komunitarja dwar il-prodotti tal-ħalib

3. Il-politika Komunitarja dwar il-prodotti tal-ħalib, bħall-politiki settorjali agrikoli l-oħra, tiddependi fuq l-objettivi globali tal-PAK stabbiliti fl-Artikolu 33 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea [5]. Minħabba d-diffikultà biex jintlaħqu dawn l-objettivi kollha fl-istess ħin, il-ġerarkija tal-prijoritajiet assenjati lill-organizzazzjonijiet tas-suq tista’ tinbidel maż-żmien [6]. Ir-regoli li jiggvernaw l-OKS tal-ħalib jirreferu b’mod espliċitu għall-erba’ objettivi li ġejjin:

- li jiġi bbilanċjat is-suq tal-ħalib. Il-bilanċ jirreferi għall-aġġustament kwantitattiv tal-provvista mad-domanda fis-suq tal-ħalib, u għall-waqfien tal-eċċessi strutturali [7];

- li jiġu stabbilizzati l-prezzijiet tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib. L-istabbiltà tista’ tiġi evalwata abbażi tal-iżvilupp fil-prezzijiet tal-produtturi [8]. Tibdiliet fil-prezzijiet għall-konsumaturi jagħtu wkoll indikazzjonijiet tal-effett tal-OKS fuq il-konsumaturi;

- li tiġi żgurata kwalità tal-ħajja ġusta għall-komunità agrikola [9]. Jista’ jinkiseb titjib fid-dħul tal-individwu permezz ta’ żieda fil-produttività tal-imħaleb. L-aġġustament strutturali huwa parti integrali mill-OKS tal-ħalib, anke jekk l-applikazzjoni tal-politika agrikola għandha tqis il-ħtieġa li gradwalment isiru l-aġġustamenti xierqa [10];

- li ttejjeb il-kompetittività tal-prodotti tal-ħalib fis-swieq internazzjonali [11]. Il-kompetittività għandha tinkiseb billi, fost affarijiet oħra, il-prezzijiet Ewropej jitpoġġew fil-livell tal-prezzijiet dinjija, li huma strutturalment aktar baxxi. L-objettiv ta’ kompetittività sar wieħed mill-fwies ewlenin tal-azzjoni tal-Kummissjoni, minn mindu ttieħdet id-deċiżjoni fl-2003 li jitnaqqas il-livell ta’ sostenn għas-suq u li jiġu introdotti għajnuniet diretti għad-dħul għall-produtturi tal-ħalib [12].

L-għodod ta' ġestjoni

4. L-Organizzazzjoni Komuni tas-Suq (OKS) tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib li daħlet fis-seħħ fl-1968, kienet waħda mill-ewwel OKS tal-Politika Agrikola Komuni (PAK). Din ġiet irriformata kemm-il darba, bl-aktar waħda radikali tkun dik li saret fl-1984 li kienet tikkonsisti fl-istabbiliment tal-kwoti tal-ħalib bħala soluzzjoni għall-eċċessi strutturali li rriżultaw mill-iżbilanċ bejn il-provvista u d-domanda tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib [13]. Skont id-deċiżjonijiet fil-programm ta’ azzjoni Aġenda 2000, ir-riforma tal-2003 tat bidu għal-liberalizzazzjoni tas-settur tal-ħalib billi naqset is-sostenn permezz tal-prezzijiet [14] u billi ħolqot għajnuniet diretti għad-dħul. Fl-2007, fil-qafas tas-simplifikazzjoni tar-Regolamentazzjoni Komunitarja, il-Kunsill integra d-dispożizzjonijiet relatati mas-settur tal-ħalib f’OKS unika li tkopri l-produzzjonijiet agrikoli regolamentati kollha [15].

5. Ir-riforma tal-2003 żammet bħala għodod ta’ ġestjoni tas-settur tal-ħalib, minbarra l-limitazzjoni tal-produzzjoni permezz tal-kwoti, il-maġġoranza tal-għodod tradizzjonali ta’ sostenn intern, ta’ protezzjoni fil-fruntieri u ta’ għajnuniet għall-esportazzjoni (il-Kaxxa 1).

Kaxxa 1

L-għodod ta’ ġestjoni

Ir-regolamenti fis-seħħ wara r-riforma tal-2003 kienu jipprevedu l-għodod ta’ ġestjoni li ġejjin:

l-iskema tal-kwoti tal-ħalib, li l-Kunsill estenda sal- 31 ta’ Marzu 2015. L-iskema tagħti lil kull Stat Membru kwota nazzjonali għall-kunsinni tal-ħalib li jiġi kkunsinnat lil xerrejja (l-aktar, l-imħaleb), u kwota nazzjonali ta’ bejgħ dirett għall-bejgħ u t-trasferimenti diretti tal-ħalib lill-konsumaturi, kif ukoll għall-bejgħ u t-trasferimenti kollha ta’ prodotti oħra tal-ħalib. Il-produtturi jirċievu kwoti individwali għall-kunsinni tagħhom u/jew għall-bejgħ dirett tagħhom li ma jaqbżux il-limiti nazzjonali. Jekk tinqabeż xi waħda minn dawn il-kwoti nazzjonali, l-Istat Membru jkollu obbligu li jħallas "dazju" lill-Komunità. Ir-riforma tal-2003 wasslet għal żieda ta’ 1,5 % (għal 11-il Stat Membru tal-UE-15) fil-kwoti nazzjonali u pprevediet tnaqqis progressiv tad-dazju sa 27,83 euro għal kull 100 kg (sena tal-kwota 2007/2008), tnaqqis li kien proporzjonali mat-tnaqqis fil-prezzijiet tal-intervent;

il-ħażna pubblika ta’ butir u ta’ trab tal-ħalib xkumat, li hija l-għodda ta’ intervent dirett fis-suq li tintuża biex jinżammu l-prezzijiet tas-suq f’livell qrib dak tal-"prezzijiet ta’ intervent". Ix-xirjiet madankollu huma limitati għal ċertu perijodu tas-sena (mill-1 ta’ Marzu sal-31 ta’ Awwissu);

għajnuna għall-ħażna privata ta’ krema u ta’ trab tal-ħalib xkumat (dawn l-għajnuniet tneħħew fl-2007), ta’ ċerti prodotti tal-butir u ta’ ċerti ġobnijiet, sabiex jiġu rregolati l-kwantitajiet li jitpoġġew fis-suq;

għajnuniet għad-disponiment fis-suq intern (prinċipalment għajnuna għat-trab tal-ħalib xkumat għall-għalf, għajnuna għall-ipproċessar tal-ħalib xkumat f’każeina, għajnuna għall-użu ta’ butir fi prodotti tal-ħelu, għajnuna għall-għoti tal-ħalib fl-iskejjel). L-għan ta’ dawn l-għajnuniet huwa li jiġi limitat l-użu tas-sistema ta’ intervent;

ir-regolamentazzjoni ta’ kummerċ estern, li taħdem permezz ta’ dazji fuq l-importazzjoni [16]u, meta l-prezzijiet Ewropej ikunu ogħla mill-prezzijiet dinjija, permezz ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni għal ċerti prodotti;

sostenn għad-dħul tal-produtturi tal-ħalib matul il-perijodu 2004-2007 (sussidju għall-ħalib u pagamenti addizzjonali), li għandu jpatti parzjalment għat-tnaqqis fil-prezz tal-ħalib wara tnaqqis suċċessiv tal-prezzijiet ta’ intervent [17]. Mill-2007, kien hemm rekwiżit obbligatorju biex is-sussidju għall-ħalib u l-pagamenti addizzjonali jiġu diżakkoppjati mill-produzzjoni u inklużi fil-pagament uniku [18].

Il-kontroll dwar is-saħħa tal-2008 wassal għall-aġġustamenti tekniċi ewlenin li ġejjin: żidiet ġodda tal-kwoti tal-produzzjoni (ara l-paragrafu 48), it-tneħħija tal-għajnuniet għall-ħażna tal-istaġun ta’ ċerti ġobnijiet, it-tneħħija tal-għajnuna għall-butir użat fi prodotti tal-ħelu, l-inkużjoni ta’ miżuri ta’ akkompanjament għar-ristrutturar tas-settur tal-ħalib fil-lista ta’ prijoritajiet li l-Istati Membri jistgħu jinkorporaw fil-programmi nazzjonali u reġjonali tagħhom għall-iżvilupp rurali u l-possibbiltà għall-Istati Membri li jallokaw għajnuniet speċjali lill-produtturi ta’ mhux aktar minn 3,5 % tal-ammont tal-għajnuniet diretti.

L-ispiża baġitarja

6. L-ispiża baġitarja ddedikata għas-sostenn tas-suq għas-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib tnaqqset b’mod konsiderevoli wara l-introduzzjoni tal-kwoti tal-ħalib, u tnaqqset saħansitra aktar fil-perijodu fejn l-iżvilupp fil-prezzijiet dinjija ppermetta t-tnaqqis tal-użu tas-sistema ta’ intervent, tal-għajnuniet għad-disponiment u tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni (l-Istampa 2).

Stampa 2

Nefqa tal-ħalib tal-UE (1981-2007)

+++++ TIFF +++++

7. Ir-riforma tal-2003 kellha l-effett li timmodifika l-organizzazzjoni u l-interpretazzjoni tal-baġit. L-ispejjeż relatati mas-swieq ġew diżassoċjati mis-sostenn dirett għall-bdiewa minħabba l-introduzzjoni progressiva tad-diżakkoppjament. Il-baġit tan-nefqa tal-ħalib għalhekk jirrifletti biss l-ispejjeż relatati mas-sostenn tas-suq. Is-sussidji għall-ħalib u s-sussidju addizzjonali ddaħħlu fil-kontijiet bħala għajnuniet diretti diżakkoppjati mill-2005 għad-Danimarka, il-Ġermanja, l-Irlanda, il-Lussemburgu u r-Renju Unit u mill-2006 għall-Belġju, Spanja, Franza, il-Finlandja u l-Italja, u mill-2007 għall-UE-15 kollha. Fl-Istati Membri l-ġodda [19] l-għajnuniet għall-produtturi tal-ħalib kienu inklużi fir-rata fissa għal kull ettaru mħallsa abbażi ta’ mudell issemplifikat u tranżizzjonali tal-iskema ta’ pagament uniku taż-żona. Sa mill-baġit tal-2008, l-għajnuniet diretti għall-produtturi tal-ħalib huma totalment integrati fil-pagament uniku.

8. Fl-2001, il-Kummissjoni kienet għadha tevita l-idea ta’ liberalizzazzjoni tal-produzzjoni tal-ħalib fuq il-mudell tas-settur tal-uċuħ tar-raba’, minħabba li l-ispiża baġitarja tagħha kbira wisq [20]. Minn dak iż-żmien, il-Kummissjoni affermat li hija favur il-liberalizzazzjoni minkejja l-ispiża inerenti tagħha. Id-data disponibbli jikkonfermaw fil-fatt li l-orjentazzjoni mill-ġdid tal-OKS tal-ħalib mhux se twassal għal iffrankar baġitarju ġdid, kif inhu spjegat aktar ’il quddiem.

9. Fl-2005, in-nefqa netta favur is-settur tal-ħalib kienet tilħaq aktar minn 2750 miljun euro, li 50 % minnhom (1 370 miljun euro) kienu għas-sussidju tal-ħalib u l-pagamenti addizzjonali [21].

10. Fl-2007, minkejja t-tkabbir fl-2004, in-nefqa netta rreġistrata fil-kontijiet taħt l-intestaturi tal-baġit relatati mas-settur tal-ħalib ma laħqitx aktar minn total ta’ 912-il miljun euro, li 637 miljun euro minnhom kienu għas-sussidji tal-ħalib u l-pagamenti addizzjonali mhux diżakkoppjati. Għall-istess sena, it-total tas-sussidji tal-ħalib u tal-pagamenti diżakkoppjati addizzjonali huma stmati għal 3600 miljun euro. L-ispiża totali għas-settur tal-ħalib għall-kontribwenti għalhekk laħqet aktar minn 4500 miljun euro fl-2007, jew 64 % aktar min-nefqa mniżżla fil-baġit tal-2005 [22].

11. Fl-2014, meta l-Istati Membri l-ġodda ser ikunu rċevew il-pagament kollu, is-sussidji tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib u dawk diżakkoppjati addizzjonali għandhom mnejn jilħqu waħedhom aktar minn 4700 miljun euro. Ma’ dawn, wieħed ikollu jżid in-nefqa fuq l-intervent, il-miżuri dwar id-disponiment jew ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni minħabba li dawn l-għodod ta’ suq ma jkunux tneħħew totalment. Wieħed għandu jinnota madankollu li l-bidla għall-għajnuniet diżakkoppjati tista’ ġġiegħel lil ċerti benfiċjarji jwaqqfu l-produzzjoni tal-ħalib.

Objettiv u approċċ tal-verifika

12. Il-verifika kienet tirrigwarda kemm kienet effettiva l-ġestjoni mill-Kummissjoni, tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib. Ir-rapport għalhekk huwa mibni fuq il-mistoqsija ewlenija hawn taħt:

L-għodod ta’ ġestjoni tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib laħqu l-objettivi ewlenin tagħhom?

B’mod aktar preċiż, ġew indirizzati l-mistoqsijiet speċifiċi li ġejjin:

- Intlaħaq il-bilanċ tas-suq?

- Sar stabbli l-prezz tal-ħalib?

- X'inhu l-impatt fuq id-dħul tal-produtturi?

- Il-prodotti tal-ħalib Ewropej saru aktar kompetittivi fis-swieq dinjija?

Il-Qorti enfasizzat ukoll il-kwistjonijiet l-aktar kritiċi li għandhom jitqiesu fil-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-suq, li jimplika b’mod partikolari t-tneħħija tal-iskema tal-kwoti tal-ħalib.

13. Ir-riżultati tal-verifika huma bbażati fuq l-analiżi tad-dokumentazzjoni disponibbli, kif ukoll fuq intervisti mal-partijiet interes- sati differenti tas-settur. Il-Qorti għalhekk eżaminat il-materjal statistiku, l-artikli, l-istudji, ir-rapporti ta’ attività, kif ukoll ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet tal-verifiki preċedenti. Saru xi intervisti mal-Kummissjoni (l-Eurostat u d-DĠ AGRI, id-Direttorati C u D) u kien hemm xi żjarat li saru f’xi korpi u assoċjazzjonijiet attivi fis-settur tal-ħalib jew li għandhom xi kompetenzi f’dan il-qasam. L-għan kien li jiġu kkompletati l-analiżijiet li saru u tiġi ttestjata r-rilevanza tal-ewwel konklużjonijiet fuq is-sitwazzjoni u l-prospettivi tas-settur tal-ħalib, kif ukoll fuq il-ġestjoni tal-OKS [23].

Osservazzjonijiet

Intlaħaq il-bilanċ tas-suq?

L-iskema tal-kwoti ppermettiet li tiġi limitata l-produzzjoni tal-ħalib …

14. Mill-1984, il-maġġoranza tal-Istati Membri rnexxielhom pjuttost malajr li jallinjaw mal-kwoti rispettivi tagħhom il-kwantitajiet ta’ ħalib ikkummerċjalizzati fit-territorju tagħhom bħala kunsinni jew bejgħ dirett. Wara eżitazzjoni inizjali, l-użu tal-kwoti ġie aċċettat mill-maġġoranza tas-settur bħala għodda ta’ regolamentazzjoni b’saħħitha u politikament aċċettabbli. Minn mindu ġiet stabbilita, is-sistema kienet effettiva fis-sens li, ġeneralment, il-produzzjoni Komunitarja tirrispetta l-limitu impost. Il-fatt li l-limitu ta’ produzzjoni deċiż mill-Kunsill baqa’ għal ħafna żmien stabbilit f’livell ogħla minn dak tad-domanda interna żgur li kkontribwixxa biex tiġi aċċettata l-iskema.

15. L-Istampa 3 tagħti dokumentazzjoni reċenti tat-total tal-kwoti nazzjonali allokati u l-użu proprju tagħhom mill-Istati Membri. Matul il-perijodu kkunsidrat, il-kwota għall-kunsinni nqabżet b’mod frekwenti fil-livell tal-UE-15, iżda fi proporzjon li baqa’ limitat, jiġifieri fil-maġġoranza tad-drabi inqas minn 1 % għas-snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 1995/1996 sa 2004/2005. Bil-kontra, għas-snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 2004/2005 u ta’ wara, il-kwota Komunitarja għall-kunsinna ma’ ntużatx kollha fuq il-livell tal-UE-25 u tal-UE-27 (il-Kaxxa 2).

Stampa 3

L-użu tal-kwota Komunitarja tal-ħalib (snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 1993/1994 sal- 2007/2008)

+++++ TIFF +++++

Kaxxa 2

Fenomenu reċenti: l-użu insuffiċjenti tal-kwota Komunitarja tal-ħalib għall-kunsinna

Sa mis-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-ħalib 2004/2005, il-qbiż tal-kwoti għall-kunsinna tagħhom minn ċerti Stati Membri m’għadhiex tpatti għall-użu insuffiċjenti osservat fl-Istati Membri l-oħra. Għall-UE-25, in-nuqqas ta’ użu nett laħaq 0,613-il miljun tunnellata għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2004/2005 (0,5 % tal-kwota), 0,524 miljun tunnellata għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2005/2006 (0,4 % tal-kwota) u 1,919-il miljun tunnellata għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2006/2007 (1,4 % tal-kwota). Għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2007/2008, in-nuqqas ta’ użu kien ta’ 1,682 miljun tunnellata (1,2 % tal-kwota) fl-UE-25, u 2,222 miljun tunnellata fl-UE-27 (1,0 % tal-kwota).

Ir-raġunijiet għall-użu insuffiċjenti tal-kwoti jvarjaw ovvjament skont il-kundizzjonijiet partikolari li jkollu kull Stat Membru. Għadu ma sar ebda studju fil-fond dwar l-effett tad-diżakkoppjament tal-għajnuniet fuq il-waqfien tal-produzzjoni tal-ħalib.

16. Fuq skala nazzjonali, wieħed josserva xi kostanti. Matul il-perijodu reċenti (snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 2002/2003 sa 2007/2008), l-Istati Membri li qabżu l-kwota tagħhom l-aktar frekwenti kienu, f’ordni tal-kobor tal-ammont żejjed, l-Italja, il-Ġermanja, l-Olanda, l-Awstrija u d-Danimarka [24], Ċipru u l-Lussemburgu. B’mod rikorrenti, il-parti l-kbira tal-ammont żejjed totali (madwar 80 % għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2006/2007) ġiet irreġistrata fl-Italja. Mill-bidu, is-sitwazzjoni fl-Italja kienet affettwata mill- fatt li l-kwota nazzjonali tagħha kienet, bħalma kienet għall-Istati Membri l-oħra, stabbilita abbażi tal-kwantitajiet prodotti fil-passat, li kienu inqas mill-konsum domestiku. Il-produzzjoni tal-italja ġiet stimolata mill-pożizzjoni tagħha bħala importatur nett ta’ ħalib u ta’ prodotti tal-ħalib, u dan jispjega l-pressjoni regolari fuq il-kwota nazzjonali tiegħu għall-kunsinna. Ir-Renju Unit, l-Iżvezja u, reċentement, Franza huma Stati Membri li jużaw inqas u inqas il-kwota li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom (l-Istampa 4).

Stampa 4

Użu tal-kwoti nazzjonali tal-ħalib (kunsinni f’1 000 tunnellata)

+++++ TIFF +++++

… iżda dan ma waqqafx il-produzzjoni żejda

17. Il-kwoti tal-ħalib imponew limitazzjonijiet stretti fuq il-produzzjoni Ewropea tal-ħalib, iżda r-regolamentazzjoni tas-suq kollu kienet teħtieġ matul 20 sena li wieħed jirrikorri għall-intervent, għall-esportazzjonijiet issussidjati u għall-għajnuniet għall-konsum sabiex ikopri l-eċċessi strutturali ta’ prodotti industrijali [25]. Mill-1984 sal-2004, l-iskema tal-kwoti ma eliminatx il-produzzjoni żejda (l-Istampa 5). Fi ħdan il-qafas tal-iskema tal-kwoti, eċċessi strutturali kbar issussidjati mill-kontribwent ma tqisux illi kienu kontra l-objettiv tal-bilanċ.

Stampa 5

Provvista, konsum u kwantitajiet issussidjati ta’ prodotti tal-ħalib f’ekwivalenti ta’ ħalib (1986-2008)

+++++ TIFF +++++

18. Fir-Rapport Speċjali tagħha Nru 6/2001, il-Qorti sabet li l-kwoti kienu ġew stabbiliti fuq livell għoli wisq. Il-produzzjoni Ewropea tal-ħalib baqgħet eċċessiva għax ma kinitx allinjata mal-konsum u mal-esportazzjonijiet mhux issussidjati, u dan ġiegħel lill-Qorti tirrakkomanda l-waqfien tal-iskemi tal-kwoti tal-ħalib [26]. Il-livell tal-kwoti ġie emendat bosta drabi sabiex ikun aktar adattat għad-domanda, iżda dawn l-aġġustamenti ma kinux biżżejjed. Fl-2002, il-Kummissjoni pproponiet li tiġi estiża l-iskema tal-kwoti tal-ħalib sal- 31 ta’ Marzu 2015, billi kkunsidrat li "il-kwoti jibqgħu neċessarji għaż-żamma ta’ bilanċ raġonevoli tas-suq" [27]. Argument ieħor favur iż-żamma tal-kwoti kien li jekk wieħed iżomm l-istrutturi ta’ produzzjoni, il-kwoti jikkontribwixxu għaż-żamma ta’ distribuzzjoni territorjali tal-produzzjoni tal-ħalib, b’mod partikolari fiż-żoni rurali mhux vantaġġati [28].

19. Mill-2004, u wara l-effett tar-riforma tal-2003, l-eċċessi bdew jonqsu minħabba t-tnaqqis tal-produzzjoni tat-trab tal-ħalib u ta’ butir, favur il-ġobnijiet, u minħabba ż-żieda fil-konsum intern, b’mod aktar partikolari fl-Istati Membri l-ġodda. Fl-2006 madankollu, il-prodotti tal-ħalib issussidjati kienu għadhom jirrappreżentaw 15 % tal-produzzjoni Ewropea tal-ħalib, iżda b’livell ta’ għajnuna mnaqqas minħabba t-tnaqqis fil-prezzijiet ta’ intervent tal-butir u t-trab tal-ħalib xkumat. Kien biss wara l-isplużjoni tal-prezzijiet dinjija, fl-aħħar tal-2006 u fl-2007, u wara ż-żieda kontinwa tal-konsum tal-ġobon, li l-eċċessi waqfu b’mod temporanju, u għalhekk ir-rikors għall-għajnuniet għad-disponiment u għar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni kien inutli.

Il-miżuri biex jgħinu d-disponiment kellhom effett limitat fuq il-bilanċ tas-suq

20. Sabiex ikun sostnut il-bilanċ tas-suq tal-ħalib u sabiex jiġu stabbilizzati l-prezzijiet tas-suq, l-OKS tal-ħalib ipprevediet diversi miżuri għall-għajnuna tad-disponiment [29]:

- il-ħażna privata tal-krema, ta’ ċerti prodotti tal-butir u ta’ ċerti ġobnijiet;

- l-għoti ta’ ħalib lit-tfal fl-iskejjel;

- l-użu ta’ trab tal-ħalib fl-għalf;

- l-ipproċessar ta’ ħalib xkumat f’każeina u f’każeinati;

- l-użu ta’ butir fil-qafas tal-iskema tal-butir għall-prodotti tal-ħelu u tal-ġelat.

21. L-iżvilupp reċenti tal-konsum intern tax-xaħam tal-ħalib (butir, l-Istampa 6) u tal-proteina tal-ħalib (ħalib xkumat tat-trab, l-Istampa 7), wara t-tnaqqis għal żero tal-għajnuniet għad-disponiment fl-2006 u fl-2007, jindika li d-domanda addizzjonali ġġenerata mill-miżuri dwar id-disponiment kellha effett limitat fuq il-bilanċ tas-suq. Il-progress tal-konsum bil-prezz tas-suq patta kważi totalment (butir) jew ħafna (trab tal-ħalib) għat-tnaqqis jew l-għibien tal-konsum bl-għajnuna.

Stampa 6

Butir: konsum issussidjat fl-2006 u konsum mhux issussidjat fl-2007 u fl-2008

+++++ TIFF +++++

Stampa 7

TĦX: konsum issussidjat fl-2006 u konsum mhux issussidjat fl-2007 u fl-2008

+++++ TIFF +++++

Sar stabbli l-prezz tal-ħalib?

Il-prezzijiet tal-produtturi: prezzijiet nominali stabbli iżda li qegħdin jonqsu f’termini reali [30]

Il-kwoti tal-ħalib għamlu stabbli l-prezzijiet nominali

22. L-ewwel fażi tal-OKS tal-ħalib kienet wasslet għal sitwazzjoni insostenibbli. Sal-1984, l-OKS tal-ħalib kienet taħdem bħala sistema li kienet tħeġġeġ l-investiment sabiex tiżdied il-produzzjoni b’mod kontinwu. Il-produtturi kienu jiddependu fuq il-prezzijiet nominali li kienu qegħdin jiżdiedu regolarment sabiex jiffinanzjaw l-estensjoni tagħhom u kienu mħeġġa li jkomplu fuq din it-triq miż-żieda annwali tal-prezz mixtieq. Is-sitwazzjoni tas-suq maħluqa mill-OKS sal-1984 la kienet stabbli u lanqas ibbilanċjata, għaliex kien hemm żieda fil-prezzijiet nominali mill-produtturi u produzzjoni żejda massiva fl-istess ħin. Għall-produtturi madankollu, it-tkabbir tas-suq kien prevedibbli, peress li t-tibdiliet kollha tal-prezzijiet mistennija kienu qegħdin jiżdiedu billi jgħollu dawn il-prezzijiet.

23. Kien biss bl-istabbiliment tal-kwoti tal-ħalib fl-1984 li l-ġestjoni tal-OKS bdiet tqis fl-istess ħin l-objettivi ta’ stabbilità u ta’ bilanċ. Is-sistema tal-kwoti tal-ħalib illimitat l-offerta u żammet il-prezzijiet nominali f’livell relattivament għoli u stabbli [31]. Meqjusa l-varjazzjonijiet skont l-istaġun, il-prezzijiet irreġistrati fl-UE għall-ħalib mhux ippasturizzat varjaw ftit li xejn matul il-perijodu 1984-2007, meta mqabbla mal-perijodu ta’ qabel l-istabbiliment tal-kwoti. Il-prezz nominali medju stmat mill-Kummissjoni kien ta’ 29 euro/100 kg fl-2006; din il-medja tikkorrispondi għal medda ta’ prezzijiet li tvarja bejn 20,1 euro/100 kg fil-Litwanja u 40,4 euro/100 kg f’Ċipru [32].

24. L-istampa 8 turi t-tkabbir tal-prezz medju mill-produttur f’ħames pajjiżi kbar produtturi tal-ħalib, mill-1971 sal-perijodu reċenti [33]. Dawn l-Istati Membri jiżguraw madwar 75 % (UE-15) jew 65 % (UE-25) tal-kunsinni tal-ħalib.

25. L-objettiv ta’ stabbiltà tal-prezzijiet għalhekk intlaħaq b’mod globali wara l-1984. Il-prijorità mogħtija matul dan il-perijodu għall-istabbiltà tal-prezzijiet nominali hija riflessa wkoll fil-kważi-staġnar tal-prezz mixtieq, qabel ma tneħħa fl-2004.

Stampa 8

Prezz nominali tal-ħalib fil-Ġermanja, fi Franza, fl-Italja, fl-Olanda u fir-Renju Unit (1971-2007)

(Medji annwali mwieżna tal-indiċijiet)

+++++ TIFF +++++

Stampa 9

Prezz nominali mħallas lill-produtturi tal-ħalib fl-Ewropa, fl-Istati Uniti u fin-New Zealand (2000-2008)

+++++ TIFF +++++

26. Il-produtturi tal-ħalib Ewropej jibbenefikaw bħala regola ġenerali minn prezzijiet ogħla minn dawk li nkisbu mill-produtturi fin-New Zealand, iżda aktar baxxi minn dawk tal-produtturi Żvizzeri. Il-prezzijiet Ewropej huma pjuttost qrib dawk li ġew osservati fl-Istati Uniti tal-Amerika iżda bil-benefiċċju ta’ stabbiltà aħjar (l-Istampa 9).

Iżda f’termini reali, il-prezz tal-ħalib mill-produtturi naqas b’mod kontinwu

27. Iż-żieda permanenti fil-prezz tal-ħalib fis-snin sebgħin u sal-1984 ġrat f’kuntest ta’ inflazzjoni ġeneralizzata. Fil-perijodu wara l-introduzzjoni tal-kwoti, iż-żamma tal-prezzijiet nominali mill-produtturi fir-realtà ħbiet tnaqqis pjuttost nett tal-prezzijiet f’termini reali. Fuq perijodu twil, il-produtturi tal-ħalib fil-fatt qatt ma bbenefikaw minn prezzijiet stabbli f’termini reali. L-Istampa 10 turi din id-deterjorazzjoni permezz ta’ indiċi tal-prezzijiet imniżżla.

Stampa 10

Prezz imniżżel tal-ħalib imħallas lill-produtturi fil-Ġermanja, fi Franza, Fl-italja, fl-Olanda u fir-Renju Unit (1985-2007) (Medji annwali mwieżna tal-indiċijiet imniżżla)

+++++ TIFF +++++

Il-prezz tal-ħalib għall-konsumaturi: fil-parti l-kbira mhux konness mal-prezz tal-produtturi

28. Il-prezz tal-ħalib għall-konsumaturi huwa fil-parti l-kbira mhux konness mal-prezz tal-produtturi bħal ma wera studju tal-Kummissjoni skont liema, bejn il-bidu tal-2000 u nofs l-2007, il-prezzijiet nominali għall-konsumaturi għall-prodotti tal-ħalib żdiedu bi 17 % filwaqt li l-prezz nominali mħallas lill-produtturi naqas b’6 % [34].

29. Id-data tal-Eurostat tikkonferma li globalment il-prezzijiet għall-konsumaturi jevolvu b’mod differenti mill-prezzijiet tal-produtturi [35]. Bejn l-1996 u l-2000, l-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumaturi mill-Eurostat li jinkludi l-ħalib, ġobnijiet u bajd baqa’ prattikament l-istess (l-Istampa 11), filwaqt li l-indiċi tal-prezzijiet tal-ħalib imħallsa lill-produtturi l-ewwel naqas u mbagħad reġa’ żdied (l-Istampa 8). Bejn l-2000 u l-2007, il-prezzijiet għall-konsumaturi żdiedu kważi b’mod lineari b’madwar 15 %. Għall-istess perijodu, l-indiċi tal-prezzijiet tal-ħalib imħallsa lill-produtturi juri ħames snin konsekuttivi ta’ tnaqqis, segwit minn żieda.

30. Fis-settur tal-ħalib, bħal fil-katina kollha tal-provvista tal-ikel [36], l-għemil tal-prezzijiet għall-konsumaturi huwa proċess kumpless. Filwaqt li l-prezzijiet imħallsa lill-produtturi mill-imħaleb isegwu bejn wieħed u ieħor l-iżviluppi tas-suq internazzjonali, il-prezzijiet imħallsa mill-konsumaturi huma influwenzati mhux biss mill-prezz tal-materja prima iżda wkoll minn parametri oħra bħall-ispejjeż għall-enerġija jew għas-salarji. Il-ħalib bħala materja prima fil-fatt jinterveni f’parti relattivament żgħira tal-prezzijiet tal-konsumatur għall-prodotti tal-ħalib, bejn 30 u 50 % skont il-prodotti [37].

31. Karatteristika oħra tas-settur tal-ħalib Ewropew hija l-konċentrazzjoni qawwija tal-intrapriżi tal-ipproċessar u tad-distribuzzjoni [38], li tista’ tagħtihom piż predominanti fl-istabbiliment tal-prezzijiet. F’komunikazzjoni dwar il-prezzijiet tal-ikel [39], il-Kummissjoni tenfasizza l-fenomenu ta’ konsolidazzjoni tal-katina tal-provvista tal-ikel, li tolqot b’mod partikolari l-prodotti tal-ħalib, u tfakkar li "l-awtoritajiet responsabbli għall-kompetizzjoni fl-istess waqt għandhom jiżguraw li l-proċess kontinwu ta’ konsolidazzjoni ma jwassalx biex il-kundizzjonijet tal-kompetizzjoni fil-bidu u fl-aħħar tal-proċess, fil-livell lokali, jmorru għall-agħar għad-detriment tal-konsumaturi u n-negozji".

32. In-New Zealand u l-Awstralja bdew il-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-settur tal-ħalib tagħhom rispettivament fl-1985 u fl-2000. Wieħed seta’ josserva li d-deregolamentazzjoni ġiet segwita minn żieda qawwija fil-prezzijiet għall-konsumaturi fin-New Zealand, u tnaqqis ta’ daqs żgħir ħafna fl-Awstralja [40].

Stampa 11

Is-Suq Ewropew: indiċi armonizzat tal-prezzijiet nominali għall-konsumaturi tal-ħalib, tal-ġobnijiet u tal-bajd (1996-2007)

+++++ TIFF +++++

X'inhu l-impatt fuq id-dħul tal-produtturi?

L-iżvilupp tad-dħul nett tal-produtturi mhuwiex uniformi u l-għajnuniet jirrappreżentaw parti kbira u li qiegħda tiżdied ta' dan id-dħul

33. Id-dħul nett medju tal-intrapriżi agrikoli, f’termini reali, għandu tendenza li jonqos (l-Istampa 12). Bil-prezzijiet attwali, l-irziezet li jispeċjalizzaw fil-ħalib żammew dħul medju li huwa ftit ogħla minn dak tal-bdiewa inġenerali, skont informazzjoni miġbura min-Netwerk ta’ Data tal-Kontabilità tal-Irziezet (FADN) [41]. Id-dħul nett bil-prezzijiet attwali tal-intrapriżi agrikoli speċjalizzati fil-ħalib [42]żdied bl-istess ritmu bħad-dħul tal-irziezet inġenerali matul il-perijodu 1989-2006 (l-Istampa 13). Hemm varjetà ta’ raġunijiet għat-tkabbir fid-dħul tal-bdiewa tal-ħalib:

- l-organizzazzjoni mill-ġdid tas-settur: aktar minn 50 % tal-produtturi waqfu f’dawn l-aħħar snin (ara l-paragrafu 34);

- iż-żieda fid-daqs tal-intrapriżi u produttività li qiegħda tiżdied b’mod kostanti: il-bdiewa effiċjenti tal-imħaleb qegħdin ipattu għat-tnaqqis fil-prezz billi jżidu l-produzzjoni tagħhom b’mod kontinwu;

- iż-żieda fl-għajnuniet (sussidji għall-ħalib, pagament uniku, għajnuniet għall-iżvilupp rurali). Skont id-data tal-FADN, il-ħalib jipprovdi madwar 60 % tad-dħul tal-imħaleb speċjalizzati, iżda dan il-perċentwal qiegħed jonqos. L-FADN turi wkoll li s-sehem tas-sussidji [43] fid-dħul gross tal-imħaleb ivarja b’mod konsiderevoli skont l-Istati Membri; dan is-sehem żdied ħafna bejn l-2000 u l-2006, b’ammonti differenti skont l-Istati Membri (Tabella 1).

Stampa 12

Xejriet fid-dħul agrikolu nett f'termini reali (kull tip ta' produzzjoni, 1993-2008)

+++++ TIFF +++++

Stampa 13

Xejriet fid-dħul nett bi prezzijiet attwali tal-irziezet li jispeċjalizzaw fil-ħalib speċjalizzati (1989-2006)

+++++ TIFF +++++

Tabella 1

Sehem tas-sussidji fid-dħul gross tal-imħaleb qabel it-taxxi u d-dazji (2000, 2004 u 2006)

Sors: FADN; Dħul gross tal-imħaleb qabel it-taxxi, id-dazji u l-VAT = Dħul gross tal-imħaleb (SE410) – Bilanċ tas-sussidji tan-imħaleb u t-taxxi (SE 600) + Total tas-sussidji tal-imħaleb (SE 605).

| 2000 | 2004 | 2006 |

Il-Belġju | 11 % | 19 % | 28 % |

Ir-Repubblika Ċeka | | 44 % | 60 % |

Id-Danimarka | 18 % | 28 % | 31 % |

Il-Ġermanja | 18 % | 31 % | 36 % |

Il-Greċja | 14 % | | 46 % |

Spanja | 5 % | 12 % | 17 % |

L-Estonja | | 32 % | 43 % |

Franza | 22 % | 33 % | 40 % |

L-Ungerija | | 42 % | 41 % |

L-Irlanda | 15 % | 22 % | 36 % |

L-Italja | 10 % | 11 % | 16 % |

Il-Litwanja | | 35 % | 37 % |

Il-Lussemburgu | 31 % | 43 % | 46 % |

Il-Latvja | | 58 % | 63 % |

L-Olanda | 4 % | 12 % | 23 % |

L-Awstrija | 32 % | 44 % | 42 % |

Il-Polonja | | 22 % | 35 % |

Il-Portugall | 18 % | 27 % | 37 % |

Il-Finlandja | 72 % | 73 % | 77 % |

L-Iżvezja | 36 % | 41 % | 56 % |

Is-Slovakkja | | 43 % | 65 % |

Is-Slovenja | | 37 % | 37 % |

Ir-Renju Unit | 16 % | 23 % | 34 % |

Ir-ristrutturar iwassal għal tnaqqis kbir fl-għadd ta' industriji

34. L-objettiv li wieħed jiżgura kwalità tal-ħajja ġusta għall-produtturi tal-ħalib, b’mod partikolari biż-żieda fid-dħul individwali tagħhom, intlaħaq essenzjalment billi żdiedet il-produttività tal-imħaleb. Ir-ristrutturar tas-settur tal-ħalib u t-tnaqqis kostanti tal-għadd ta’ imħaleb kellhom l-effett li d-dħul statistiku medju tal-produtturi tal-ħalib jista’ jinżamm, jew saħansitra jiżdied. L-UE-15 tilfet nofs l-imħaleb tagħha bejn l-1995 u l-2007; jiġifieri, aktar minn 500000 produttur waqqfu l-attività tagħhom matul dan il-perijodu. Ir-ristrutturar huwa b’mod partikolari viżibbli fid-Danimarka, fil-Greċja, fi Spanja, fl-Italja u fil-Portugall.

35. Ir-ristrutturar tas-settur wassal fl-Istati Membri kollha għal tkabbir kontinwu tad-daqs medju tal-impriżi, tal-kwota medja għall-kunsinna u tal-produttività tal-bhejjem (l-Anness II).

36. Bejn l-Istati Membri u fi ħdanhom, teżisti eteroġeneità qawwija tal-istrutturi ta’ produzzjoni:

- fid-Danimarka, fl-Olanda u fir-Renju Unit, id-daqs medju tal-merħliet u tal-kwoti għall-kunsinna huwa ħafna akbar minn tal-Istati Membri l-oħra tal-UE-15;

- is-sitwazzjoni tvarja ħafna fost l-Istati Membri l-ġodda. Fir- Repubblika Ċeka, fl-Estonja, fl-Ungerija u fis-Slovakkja, il-kwota medja għall-kunsinna hija pjuttost għolja, għaliex is-settur huwa ddominat minn imħaleb kbar ħafna; dawn tal-aħħar jeżistu flimkien ma’ għadd ta’ produtturi żgħar, li ħafna minnhom ma rċevewx kwota għall-kunsinna; min-naħa l-oħra, dawk li għandhom il-kwoti huma fil-maġġoranza l-kbira mħaleb tal-familja żgħar ħafna fil-Latvja, fil-Litwanja u fil-Polonja;

- ġeneralment fl-Istati Membri tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, il-maġġoranza tal-imħaleb jipprattikaw agrikoltura ta’ semi-sussistenza; 67 % tal-merħliet kienu jinkludu massimu ta’ żewġ baqriet fl-2005.

37. Hemm differenza kbira bejn l-imħaleb Ewropej u dawk tal-kompetituri ewlenin fis-suq globali (Tabella 2). L-imħaleb iż-żgħar (minn baqra waħda sa 29 baqra) għadhom jiżguraw 30 % tal-produzzjoni Ewropea, iżda 1,2 % biss tal-produzzjoni fl-Istati Uniti, fejn merħliet ta’ aktar minn 2000 baqra jiżguraw 23 % tal-produzzjoni nazzjonali tal-ħalib. Il-parti l-kbira tal-produzzjoni Ewropea ġejja minn imħaleb li għandhom bejn 30 u 49 baqra (20 %), u aktar minn 50 baqra (50 %) [44].

Tabella 2

Strutturi ta’ produzzjoni fl-Ewropa (2005), fl-Istati Uniti u fin-New Zealand (2006)

Sorsi:

(1) Eurostat (merħla medja = numru ta’ baqar/numru ta’ mħaleb fl-2005).

(2) Livestock Improvement Corporation (LIC), New Zealand Dairy statistics (Statistiċi tal-Imħaleb tan-New Zealand) 2005/2006.

(3) USDA, Profits, costs and the changing structure of the dairy farming (Qligħ, spejjeż u l-istruttura dejjem tinbidel tal-attività tal-imħaleb), Settembru 2007 u USDA, World markets and trade (Swieq u negozju dinjija), Lulju 2008.

| Merħla medja |

UE-25 (1) | 15 |

UE-15 (1) | 35 |

UE 10 (1) | 5 |

In-New Zealand (2) | 322 |

L-Istati Uniti (3) | 120 |

Il-prodotti tal-ħalib ewropej saru aktar kompetittivi fis-swieq globali?

L-esportazzjonijiet ewropej tal-prodotti tal-ħalib bażiċi qegħdin jonqsu

38. Is-suq dinji tal-prodotti tal-ħalib huwa limitat ħafna: jikkonċerna biss 6 % tal-produzzjoni dinjija tal-ħalib (2007) u l-prezzijiet tiegħu mhumiex stabbli [45]. Essenzjalment jikkonċerna l-prodotti pproċessati li fihom ftit ilma, bħal mhuma t-trab tal-ħalib u l-butir, kif ukoll il-ġobnijiet. Fl-2007, l-UE esportat madwar 9 % tal-produzzjoni totali tagħha f’ekwivalenti ta’ ħalib [46], u dan jagħmilha t-tieni l-akbar esportatur dinji wara n-New Zealand.

39. Il-prezzijiet dinjija għat-trab tal-ħalib u għall-butir huma kważi dejjem taħt il-prezzijiet fis-seħħ fl-UE. Is-suq dinji, li jdaħħal inqas, għalhekk iservi qabel kollox bħala żbokk finali għall-produzzjonijiet li s-suq domestiku ma jistax jassorbi. Il-prezzijiet dinjija jinfluwenzaw inqas il-livell tal-esportazzjonijiet ta’ prodotti li għandhom valur miżjud akbar bħall-ġobnijiet.

Tabella 3

Sehem tal-UE fl-esportazzjonijiet globali ta’ ċerti prodotti tal-ħalib (f’%)

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, id-DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali.

| 1984 | 1995 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

UE-10 | UE-15 | UE-25 | UE-27 |

Butir/żejt tal-butir | 48,4 | 27 | 20,8 | 19,6 | 21,8 | 30 | 41,4 | 39,7 | 29,9 | 29,1 |

Trab tal-ħalib xkumat | 30 | 31,6 | 29,1 | 12,7 | 13,3 | 19,4 | 27,4 | 17,4 | 7,2 | 19,7 |

Ġobnijiet | 52 | 48,6 | 28,6 | 30 | 32,3 | 30,3 | 38,8 | 34,8 | 34,1 | 35,9 |

Trab tal-ħalib sħiħ | 70,2 | 48,1 | 37,6 | 29,8 | 28,3 | 27,6 | 28,3 | 27,2 | 23,9 | 22 |

Ħalib tal-bott | 67,7 | 61,7 | 51,6 | 44,4 | 45,5 | 38,9 | 30,7 | 28,5 | 29 | 36,1 |

40. Il-pożizzjoni tal-UE fis-suq dinji ddeterjorat wara l-introduzzjoni tal-kwoti tal-ħalib, prinċipalment għall-vantaġġ tan-New Zealand u l-Awstralja. Is-sehem tal-UE fil-kummerċ dinji tal-prodotti tal-ħalib qiegħed ikompli jinżel (it-Tabella 3) [47] u l-esportazzjonijiet Ewropej tal-prodotti tal-ħalib bażiċi għandhom it-tendenza li jonqsu (l-Istampa 14).

41. L-esportazzjonijiet naqqsu fl-2008, ħlief għat-trab tax-xaħam tal-ħalib. Madankollu, il-kwantitajiet esportati huma akbar minn dawk tal-esportazzjonijiet mhux issussidjati li ntlaħqu qabel Ġunju 2007.

Stampa 14

UE esportazzjonijiet ta’ butir, TĦX, ġobon u trab tal-ħalib sħiħ (1995-2008)

+++++ TIFF +++++

L-Unjoni Ewropea naqqset ħafna l-għajnuniet tagħha għall-esportazzjoni tal-prodotti tal-ħalib

42. L-objettiv tal-għajnuniet għall-esportazzjoni huwa li jiżguraw il-parteċipazzjoni tal-Komunità fil-kummerċ internazzjonali tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib [48]. Ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni tal-prodotti tal-ħalib huma bbażati fuq id-differenza bejn il-prezzijiet interni u dawk dinjija. L-esportazzjonijiet issussidjati huma madankollu limitati fil-valur u fil-volum tagħhom mill-kwoti tal-GATT, għal erba’ kategoriji ta’ prodotti: il-butir u ż-żejt tal-butir, it-trab tal-ħalib xkumat, il-ġobon u l-prodotti tal-ħalib l-oħra [49].

43. Mill-2004, ir-rata ta’ rifużjonijiet tnaqqset b’mod gradwali sabiex jitqies it-tnaqqis ipprogrammat tal-prezzijiet ta’ intervent tal-butir u tat-trab tal-ħalib xkumat. L-esportazzjonijiet Ewropej komplew jiġu ssussidjati, minħabba d-differenza fil-prezz li baqgħet teżisti bejn is-swieq Ewropej u dawk dinjija wara t-tnaqqis tal-prezzijiet ta’ intervent. Minn Ġunju 2007 sa Diċembru 2008, ir-rata tar-rifużjonijiet stabbilita mill-Kummissjoni kienet ugwali għal żero għall-prodotti kollha.

Is-suq dinji mhuwiex faċilment aċċessibbli mingħajr għajnuna baġitarja

44. Għall-prodotti bażiċi li huma l-butir u t-trab tal-ħalib (TĦX), is-suq globali għall-produtturi Ewropej huwa suq sekondarju. Fil-passat, il-produtturi setgħu biss ikollhom aċċess għalih grazzi għall-baġit Komunitarju, ħlief matul il-perijodi meta l-prezzijiet dinjija jkunu għoljin. Kwalunkwe tnaqqis sinifikattiv tal-prezzijiet globali kien jagħmel il-prodotti bażiċi Ewropej mhux biżżejjed kompetittivi fis-suq globali.

45. Billi id-domanda għall-prodotti tal-ħalib fis-suq Ewropew mhijiex flessibbli, iż-żieda fil-produzzjoni li tirriżulta mit-tneħħija tal-kwoti tal-ħalib ser twassal għal żieda sinifikanti tal-esportazzjonijiet tal-prodotti tal-ħalib mill-UE. Ix-xenarju magħżul mill-Kummissjoni waqt il-kontroll dwar is-saħħa jipprevedi li 70 % tal-produzzjoni addizzjonali ser ikollha tkun esportata [50]. Il-Kummissjoni għandha l-ambizzjoni li tiżviluppa l-esportazzjonijiet mingħajr ma tirrikorri għar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, li għandhom jispiċċaw sal-2013. Il-kisba ta’ dan l-objettiv hija kkundizzjonata mill-kapaċità tal-industrija tal-UE li tissodisfa d-domanda dinjija, iżda tiddependi wkoll minn fatturi monetarji. Fil-bidu tal-2009, id-deterjorazzjoni tal-prezzijiet globali, flimkien mad-deprezzament tad-dollaru meta mqabbel mal-euro, reġgħu qajmu l-problema ta’ kompetittività tal-produtturi Ewropej, u ġiegħlu lill-Kummissjoni terġa’ tattiva s-sistema tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni.

Il-kwistjonijiet l-aktar kritiċi li għandhom jitqiesu fil-proċess ta' liberalizzazzjoni tas-settur tal-ħalib

Kumment preliminari: ir-riforma tal-2003 wittiet it-triq għat-tneħħija tal-kwoti tal-ħalib

46. Ir-riforma deċiża mill-Kunsill fl-2003, fuq il-bażi tal-alternattivi definiti fl-Aġenda tal-2000, b’mod ċar poġġiet is-settur tal-ħalib fid-direzzjoni ta’ tneħħija tal-kwoti: it-tmiem għall-kwoti tal-ħalib huwa pprogrammat li jsir fl-2015. Il-Kummissjoni infurmat b’mod regolari lis-settur fuq is-sitwazzjoni tas-swieq u fuq l-evoluzzjoni tal-politika tal-ħalib lejn il-liberalizzazzjoni [51].

47. Bħala parti mid-deregolamentazzjoni gradwali, id-deċiżjonijiet dwar it-tneħħija tal-prezz mixtieq, it-tnaqqis tal-prezzijiet ta’ intervent [52] u r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-intervent diġà dgħajfu b’mod konsiderevoli l-mekkaniżmu ta’ sostenn bil-prezzijiet li kien ipatti għal-limiti ta’ produzzjoni. B’dawn id-deċiżjonijiet, il-Kummissjoni kienet qiegħda tavża lis-settur li l-produzzjoni ta’ butir u ta’ trab tal-ħalib xkumat kien ser isir irendi inqas u li jeħtieġ li jkun hemm tranżizzjoni lejn prodotti li għandhom valur miżjud ogħla, bħall-ġobon [53].

48. Fl-2008, il-proċedura speċifika ta’ konsultazzjoni tal-partijiet interessati fil-qafas tal-kontroll dwar is-saħħa kienet l-aktar tirrigwarda l-mod kif wieħed għandu jiġġestixxi t-tranżizzjoni lejn it-tneħħija tal-kwoti. Il-Kunsill approva l-prinċipju li jiġu miżjuda fi stadji l-kwoti nazzjonali sabiex jippermetti "inżul bla skossi tal-iskema" [54]. Il-kwoti tal-Istati Membri ser ikollhom ħames żidiet kull sena ta’ 1 % bejn is-snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 2009/2010 u 2013/2014, qabel ma jitneħħew fil- 31 ta’ Marzu 2015. B’deroga, il-kwota tal-Italja ġiet miżjuda b’5 % għas-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2009/2010. Dawn iż-żidiet ser isiru flimkien maż-żieda ġenerali ta’ 2% tal-kwoti li saret fl- 1 ta’ April 2008 (2,5 % għal ħdax-il Stat Membru tal-UE-15) [55]. Minbarra hekk, mis-sena ta’ kummerċjalizzazzjoni 2009/2010, l-aġġustament tal-kwantitajiet ikkunsinnati kkalkulat fuq il-bażi tad-differenza bejn ix-xaħam reali u x-xaħam ta’ referenza attribwit lil kull produttur ser ikun inqas strett favur il-produttur [56]. Effett immedjat ta’ dawn il-miżuri ser ikun li jsolvu totalment jew fil-maġġoranza l-problema tal-Istati Membri li l-kwota tagħhom mhijiex biżżejjed, fosthom fl-ewwel post l-Italja.

49. Il-Kummissjoni temmen li wara t-tneħħija tal-kwoti tal-ħalib [57]:

- il-maġġoranza tal-imħaleb speċjalizzati ser ikunu jistgħu jkomplu l-attività tagħhom;

- il-konsumaturi sejrin jibbenefikaw minn tnaqqis parzjali tal-prezzijiet tal-prodotti tal-ħalib.

50. Skont diversi studji, l-effetti ġenerali li wieħed għandu jistenna wara t-tneħħija tal-kwoti huma dawn li ġejjin [58]:

- żieda fil-produzzjoni tal-ħalib li għandha tnaqqas il-prezz tas-suq [59];

- tnaqqis fid-dħul tal-produtturi, minkejja ż-żieda fil-kwantitajiet prodotti;

- trasferiment ta’ "benesseri" mill-produtturi lejn il-konsumaturi;

- stimolu mill-ġdid tal-esportazzjonijiet tal-UE, li jistgħu jikkawżaw tnaqqis fil-prezzijiet dinjija.

51. Filwaqt li tirrikonoxxi li l-valur previst tal-mudelli huwa limitat [60], il-Qorti tixtieq tiġbed l-attenzjoni fuq il-kwistjonijiet l-aktar kritiċi li wieħed għandu jikkunsidra fil-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-suq tal-ħalib.

Il-bilanċ tas-suq: l-instabbiltà tas-swieq malajr tista' toħloq xi eċċessi

52. Skont il-Kummissjoni, fis-swieq agrikoli "il-prezzijiet huma (…) mistennija li juru varjazzjonijiet akbar minn dawk osservati matul l-aħħar deċennji (…). B’riżultat ta’ dan, kull tibdil sinifikanti għall-provvista u d-domanda jista’ jirriżulta malajr f’volatilità ogħla tal-prezzijiet. Kapaċità mtejba biex tiġi aġġustata l-produzzjoni permezz ta’ orjentazzjoni akbar lejn is-suq flimkien ma' sistemi ta' sikurezza adegwati hija strumentali biex tiġi ffaċilitata r-reazzjoni tal-bdiewa għal kundizzjonijiet tas-suq aktar volatili [61]".

53. Fil-kuntest tal-kontroll dwar is-saħħa, il-Kunsill iddeċieda, fuq proposta tal-Kummissjoni, li jinżamm l-intervent pubbliku fis-suq bħala "sistema ta’ sikurezza" li jikkonsisti f’xirjiet bl-intervent għall-butir u t-trab tal-ħalib xkumat. L-ammonti mixtrijin bi prezz fiss huma limitati għal 30000 tunnellata għall-butir u għal 109000 tunnellata għat-trab tal-ħalib xkumat. Aktar ’il fuq minn dawn il-limiti, il-Kummissjoni tista’ tagħmel xirjiet addizzjonali permess ta’ sejħa għall-offerti. Meta jintlaħqu l-limiti, hija tiddeċiedi biss fuq l-ammonti li għalihom hemm intervent u fuq liema prezz, skont l-iżviluppi tas-suq.

54. Billi l-UE tipproduċi madwar 2 miljun tunnellata butir u 900000 tunnellata trab tal-ħalib xkumat, eċċess ta’ produzzjoni ta’ 1,5 % (butir) jew ta’ 12,11 % (trab tal-ħalib) ikun biżżejjed biex jintlaħaq il-limitu ta’ intervent. Fi kliem ieħor, iż-żewġ limiti jikkorrispondu għal xirja ta’ madwar 1,8 miljun tunnellata ekwivalenti ta’ ħalib mal-148 miljun prodott fl-Ewropa, jiġifieri 1 % [62]. Minħabba l-marġni dejjaq ħafna, hemm riskju li s-sistema ta’ sikurezza jkollha utilità limitata, mhux proporzjonata mal-kobor tar-riskji ta’ eċċessi li l-UE tista’ tiffaċċja f’każ li jkun hemm kriżi kbira. Fl-aħħar tal-2008, fil-kuntest tal-kriżi finanzjarja u ekonomika, l-instabbiltà tas-swieq irriżultat fid-dehra mill-ġdid ta’ eċċessi ta’ butir u ta’ trab tal-ħalib. Filwaqt li l-istokks ta’ intervent kienu baqgħu vojta matul is-snin 2007 u 2008, dawn kellhom 36700 tunnellata butir u 67500 tunnellata trab tal-ħalib fi tmiem l-ewwel tliet xhur tal-2009. Fi tliet xhur, ix-xirjiet tal-Kummissjoni għalhekk kienu qabżu l-limitu ta’ intervent għall-butir, u laħqu aktar minn 60 % tal-limitu għat-trab tal-ħalib.

Ir-ristrutturar tal-produzzjoni tal-ħalib: riskju ta’ tnaqqis konsiderevoli fil-produzzjoni f’żoni l-inqas vantaġġati u ta’ konċentrazzjoni ġeografika tal-produzzjoni

55 . Il-Kummissjoni tistma li r-ristrutturar tas-settur ser jitkompla. Hija tpoġġi r-rata ta’ għibien annwali tal-intrapriżi agrikoli bejn 2,8 % u 3,7 % għall-perijodu 2003-2013 [63].

56. L-għibien b’ritmu kostanti għall-intrapriżi agrikoli, u tal-imħaleb b’mod partikolari, jirrappreżenta sfida soċjoekonomika fiż-żoni mhux vantaġġati, b’mod partikolari ż-żoni tal-muntanji, li fihom il-produtturi huma limitati kemm fil-possibbiltajiet tagħhom ta’ ristrutturar kif ukoll ta’ konverżjoni mill-ġdid [64].

57. Barra minn hekk, l-iskema tal-kwoti tal-ħalib kienet organizzata fuq bażi nazzjonali fost l-oħrajn biex jiġi evitat li l-produzzjoni tersaq bil-mod lejn iż-żoni l-aktar vantaġġati għat-trobbija tal-annimali tal-ħalib. Madankollu fl-2005, il-parti essenzjali tal-produzzjoni tal-ħalib Ewropea, jiġifieri madwar 50 %, kienet diġà kkonċentrata fuq 11 % tat-territorju tal-UE [65]. Ir-riskju ambjentali huwa evidenti: effett mistenni tad-deregolamentazzjoni u tat-tnaqqis tal-prezzijiet huwa li l-produzzjoni terġa’ tiġi intensifikata fir-reġjuni li jrendu ħafna fejn il-pressjoni fuq l-ambjent diġà hija qawwija, filwaqt li bosta bdiewa ser ikunu mġiegħla jabbandunaw it-trobbija tal-annimali tal-ħalib fir-reġjuni li huma inqas produttivi, b’mod partikolari fit-territorju tal-muntanji [66].

58. Fl-2001, il-Kummissjoni rrikonoxxiet b’mod ċar ir-riskji soċjo-ekonomiċi jew ambjentali assoċjati mar-ristrutturar tas-settur, li fl-ewwel post fosthom hemm iż-żamma tal-produzzjoni fir-reġjuni mhux vantaġġati tal-Komunità, l-ewwel nett fiż-żoni tal-muntanji fejn l-ispejjeż tal-produzzjoni huma ogħla u fejn il-produzzjoni tal-ħalib ħafna drabi hija l-unika attività agrikola possibbli. Hija ħasset ukoll li hemm possibbiltà li l-konċentrazzjoni tal-produzzjoni tal-ħalib iġġib problemi ambjentali kbar magħha, u tista’ twassal ukoll għal standardizzazzjoni tal-prodotti u għalhekk ta’ tnaqqis fil-kwalità tagħhom [67].

59. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li kienu meħtieġa miżuri speċifiċi fiż-żoni l-inqas vantaġġjati (24 % tat-territorju tal-UE, li jirrappreżentaw 57 % taż-żona agrikola li tista’ tintuża), b’mod partikolari fiż-żoni tal-muntanji. Wara l-kontroll tas-saħħa tal-2008, ir-ristrutturar tal-industrija tal-ħalib sar waħda mill-isfidi ġodda li l-Istati Membri jistgħu jinkludu fil-programm tagħhom ta’ żvilupp rurali [68].

Il-kompetittività fis-swieq dinjija: objettiv li ser ikollu impatt sinifikanti kemm għall-produtturi kif ukoll għall-proċessuri

60. L-objettiv li l-produtturi tal-ħalib Ewropej isiru aktar kompetittivi jinsab fil-qalba tar-riforma. Il-kisba ta’ dan l-objettiv tiddependi fuq il-kapaċità tas-settur tal-ħalib Ewropew li jadatta għad-domanda dinjija f’termini ta’ prezz u ta’ kwalità tal-prodotti.

61. Sabiex il-prezzijiet Ewropej isiru kompetittivi, il-livell tagħhom għandu jitqarreb ma’ dak tal-prezzijiet dinjija, li huma strutturalment aktar baxxi, filwaqt li jżomm f’moħħu li, mill-2003, għajnuniet diretti u pagamenti addizzjonali pattew parzjalment għat-tnaqqis fil-prezzijiet. Il-liberalizzazzjoni għandha l-effett li tenfasizza l-influwenza tas-suq dinji tal-butir u tat-trab tal-ħalib fuq il-prezzijiet tal-produtturi li huma pprattikati fl-UE. Il-konverġenza tal-prezzijiet iġġiegħel it-tkomplija tar-ristrutturar tkun inevitabbli, għax l-istrutturi ta’ produzzjoni Ewropej għadhom differenti ħafna minn dawk tal-kompetituri barra mill-Komunità (ara l-paragrafu 37). Madankollu, fl-UE-15, il-marġni tal-imħaleb mhuwiex direttament korelatat mad-daqs tal-merħla tagħhom [69]. Wieħed josserva li l-imħaleb li għandhom marġni pożittivi mhux bilfors ikunu l-akbar, iżda huma dawk li għandhom l-ogħla densità u rendiment kif ukoll unità ta’ ħidma annwali iżgħar.

62. Rigward il-prodotti, għalkemm l-UE hija l-akbar esportatur tal-ġobnijiet, il-prodotti bażiċi għadhom jirrappreżentaw il-biċċa l-kbira tal-bejgħ tagħha fis-suq dinji, jiġifieri t-trab tal-ħalib u l-butir (data tal-2008). Fil-passat, il-manifatturi Ewropej ta’ dawn il-prodotti kienu kompetittivi biss meta l-prezzijiet dinjija kienu għoljin. Iż-żamma tal-ishma sinifikanti fis-suq dinji għalhekk titlob li l-produtturi tal-ġobnijiet u ta’ prodotti oħra li għandhom valur miżjud għoli għandhom iwettqu rwol aktar sinifikanti skont l-objettivi tal-liberalizzazzjoni li huma preċiżament orjentazzjoni akbar tas-settur lejn is-suq.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

63. Il-politika dwar il-ħalib tal-UE ġiet imfassla biex tintlaħaq medda kumplessa ta’ objettivi, b’mod partikolari biex jiġi bbilanċjat is-suq, jiġu stabbilizzati l-prezzijiet tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib, tiġi żgurata kwalità ta’ ħajja ġusta għall-produtturi u titjieb il-kompetittività tal-prodotti tal-ħalib Ewropej fis-swieq internazzjonali. Ir-rapport tal-Qorti janalizza l-grad ta’ kisba ta’ dawn l-objettivi u jiġbed l-attenzjoni fuq l-elementi ta’ fatt li rriżultaw bħala l-aktar kritiċi fil-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-settur tal-ħalib Ewropew li qiegħed isir bħalissa.

Bilanċ tas-suq

64. Il-kwoti tal-ħalib kienu, mill-1984, il-ġebla tax-xewka tal-politika Ewropea dwar il-ħalib. Mill-introduzzjoni tagħhom, huma imponew limitazzjonijiet stretti fuq il-produzzjoni, iżda l-livell tagħhom irriżulta wisq għoli għal ħafna żmien meta mqabbel mal-kapaċitajiet ta’ assorbiment tas-suq. Il-limiti nazzjonali ġew stabbiliti fuq il-bażi taċ-ċifri storiċi tal-produzzjoni u għadd ta’ kwoti nazzjonali – b’mod partikolari dik tal-Italja – inqabżu b’mod sistematiku.

65. L-iskema tal-kwoti għalhekk għal ħafna żmien rat bosta eċċessi strutturali ssussidjati. Wara l-isplużjoni tal-prezzijiet dinjija, fl-aħħar tal-2006 u fl-2007, l-eċċessi għall-ewwel darba kważi għebu għal kollox. Din is-sitwazzjoni ma setgħetx tiġi kkunsidrata bħala kisba definittiva, kif wieħed seta’ jinduna meta reġgħu dehru l-eċċessi fl-2008 u fl-2009.

66. Fis-suq liberalizzat mit-tneħħija tal-kwoti, il-kapaċitajiet tal-produzzjoni ser jibqgħu relattivament riġidi u hemm possibbiltà li l-produtturi ma jkunux jistgħu jadattaw ruħhom malajr għall-varjazzjonijiet fid-domanda. Il-Kunsill iddeċieda li jżomm l-għodda tal-intervent pubbliku bħala sistema ta’ sikurezza. Għaldaqstant, minħabba l-limitazzjonijiet tagħha, hemm possibbiltà li s-sistema ta’ sikurezza jkollha utilità limitata f’każ li jkun hemm kriżi kbira, mhux proporzjonata mal-kobor tar-riskji ta’ eċċessi li l-UE jista’ jkollha tiffaċċja.

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni għandha tkompli tissorvelja l-iżvilupp tas-suq fil-ħalib u fil-prodotti tal-ħalib, billi timplimenta l-miżuri meħtieġa sabiex tevita li d-deregolamentazzjoni tas-settur ma twassalx għal sitwazzjoni oħra ta’ produzzjoni żejda. Jekk dan ma jsirx, l-objettiv tal-Kummissjoni li jkollha livell ta’ regolamentazzjoni minimu, bħas-sistema ta’ sikurezza, malajr jista’ jirriżulta impossibbli li jinkiseb.

Prezz tal-ħalib

67. L-istabbiliment ta’ prezzijiet ta’ referenza u tal-kwoti ppermetta li tiġi żgurata stabbiltà kbira tal-prezzijiet nominali matul dawn l-aħħar għoxrin sena. Meqjusa l-inflazzjoni, il-prezzijiet reali madankollu naqsu b’mod konsiderevoli matul dan l-istess perijodu u, għalhekk, il-marġini tal-produtturi tnaqqsu ħafna. Dawn tal-aħħar ġew sottomessi għal pressjoni kostanti biex itejbu l-effiċjenza u l-produttività, u dawk li kienu l-inqas effiċjenti tkeċċew mis-suq, anke jekk dan il-fenomenu seta’ jiġi moderat f’ċerti każijiet mill-kapitalizzazzjoni tal-kwoti. L-iżvilupp tal-prezzijiet għall-konsumaturi tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib ma jirriflettix neċessarjament il-modifiki tal-prezzijiet mill-produtturi.

Rakkomandazzjoni 2

Filwaqt li tirrikonoxxi li l-proċess ta’ għemil tal-prezzijiet fis-settur tal-ikel huwa partikolarment kumpless, il-Qorti tqis li dan għandu jiġi segwit b’mod regolari mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għadhom jiżguraw li l-konċentrazzjoni tal-intrapriżi tal-ipproċessar u ta’ distribuzzjoni ma tpoġġix lill-produtturi tal-ħalib f’sitwazzjoni ta’ price-takers, (li jaċċettaw il-prezz li jingħatalhom) u ma tillimitax il-possibbiltà għall-konsumaturi finali li jibbenefikaw b’mod ġust mit-tnaqqis tal-prezzijiet.

Dħul tal-produtturi

68. F’kuntest ta’ deprezzament ġenerali tad-dħul agrikolu, il-bdiewa tal-imħaleb żammew dħul medju ogħla minn dak tal-bdiewa l-oħra. Fil-fatt, huwa l-aġġustament strutturali li ppermetta ż-żamma tad-dħul statistiku medju tal-produtturi tal-ħalib. L-UE-15 tilfet nofs l-imħaleb tagħha bejn l-1995 u l-2007.

69. Din it-tendenza għall-konsolidament tal-produzzjoni hija mistennija li titkompla, u anke ssir aktar malajr, filwaqt li ż-żoni l-inqas vantaġġati jkollhom tnaqqis jew għibien tal-produzzjoni u tiġi osservata konċentrazzjoni tal-produzzjoni fiż-żoni ta’ agrikoltura intensiva. Dan l-iżvilupp jista’ jirriżulta bħala wieħed negattiv għall-ambjent u għas-sistema soċjali taż-żoni mhux vantaġġati li fihom il-produzzjoni tal-ħalib hija waħda mill-ftit attivitajiet agrikoli possibbli.

Rakkomandazzjoni 3

Fir-rigward is-settur tal-ħalib, fil-prattika kemm il-politika preċedenti ta’ sostenn bil-prezzijiet kif ukoll il-politika attwali ta’ għajnuna diretta għad-dħul huma politiki bla mira, kemm jekk b’mod reġjonali jew b’mod soċjali [70]. Minħabba l-importanza tal-produzzjoni tal-ħalib fl-ekonomija agrikola u l-effett tagħha fuq l-organizzazzjoni tal-ispazju rurali, il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni tirrifletti aktar fil-fond dwar l-istrateġiji li għandhom jiġu implimentati biex jitfaċċjaw:

- il-problemi speċifiċi tar-reġjuni li fihom il-produzzjoni tal-ħalib hija l-aktar vulnerabbli, b’mod partikolari ż-żoni tal-muntanji;

- il-konsegwenzi ambjentali tal-konċentrazzjoni ġeografika tal-produzzjoni tal-ħalib.

Kompetittività fis-swieq dinjija

70. Is-sehem tal-UE fil-kummerċ dinji tal-prodotti tal-ħalib ma waqfitx tonqos mill-1984. L-objettiv li l-produtturi Ewropej tal-ħalib isiru kompetittivi jinsab fil-qalba tal-iżvilupp attwali lejn il-liberalizzazzjoni tas-settur. B’mod konformi mal-ftehimiet tad-WTO, l-għajnuniet Ewropej għall-esportazzjonijiet tal-prodotti tal-ħalib tnaqqsu b’mod konsiderevoli matul dawn l-aħħar snin.

71. Fil-fatt, is-suq dinji tal-prodotti tal-ħalib jikkonċerna essenzjalment il-prodotti bażiċi, bħalma huma t-trab tal-ħalib u l-butir. Il-produtturi Ewropej ta’ dawn il-prodotti kienu kompetittivi biss fis-swieq dinjija meta l-prezzijiet kienu għoljin. Barra minn dawn il-perijodi, huma esportaw bl-għajnuna tal-baġit Komunitarju.

72. Wara żieda kbira f’dawn l-aħħar snin, id-domanda fis-suq dinji qiegħda tonqos. Huwa għalhekk li l-Kummissjoni reġgħet attivat fl-2009 is-sistema tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, għalkemm din kienet tniżżlet sa żero fl-2007. Din is-soluzzjoni ma kinitx ser tkun possibbli aktar fuq tul ta’ żmien medju jekk il-ftehimiet dwar il-kummerċ dinji li qegħdin ikunu nnegozjati issa kellhom iwasslu għall-eliminazzjoni ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjonijiet. L-iżvilupp futur tal-esportazzjonijiet jiddependi fuq l-iżvilupp tad-domanda dinjija u fuq il-kapaċità tal-industrija tal-ħalib tal-UE li tissodisfaha.

Rakkomandazzjoni 4

Għas-settur tal-ħalib Ewropew, is-suq globali ser jibqa’ suq sekondarju, li għalih ikun jista’ jkollu aċċess biss matul il-perijodi fejn il-prezzijiet dinjija jkunu għoljin. Il-produtturi tal-ġobnijiet u ta’ prodotti oħra li għandhom valur miżjud għoli biss ser ikunu jistgħu jitolbu għal ishma tas-suq sostenibbli. Għalhekk huwa indispensabbli li l-Kummissjoni u l-Istati Membri jkomplu bl-isforzi tagħhom sabiex jorjentaw mill-ġdid il-produzzjoni tal-ħalib, l-ewwel nett lejn l-ilħuq tal-ħtiġijiet tas-suq domestiku Ewropew u, fl-istess ħin, lejn il-produzzjoni ta’ ġobnijiet u ta’ prodotti oħra li għandhom valur miżjud għoli li jistgħu jiġu esportati mingħajr għajnuniet baġitarji.

Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti tal-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa tal-Qorti tat- 23 ta' Lulju 2009.

Għall-Qorti tal-Awdituri

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Federazzjoni Internazzjonali tal-Imħaleb, Production of cow milk (2007) (Produzzjoni tal-ħalib (2007)), http://www.fil-idf.org. Il-Kummissjoni Ewropea, Agriculture in the European Union - Statistical and economic information 2008 (l-Agrikoltura fl-Unjoni Ewropea - Informazzjoni statistika u ekonomika 2008).

[2] Ernst and Young, CMO for beef and veal. Evaluation of market measures in the beef and veal sector. (OKS laħam taċ-ċanga u tal-vitella. Evalwazzjoni tal-miżuri tas-suq fis-settur taċ-ċanga u tal-vitella). Rapport finali, Diċembru 2007.

[3] Federazzjoni Internazzjonali tal-Imħaleb, Production of cow milk, 2007 (Produzzjoni tal-ħalib tal-baqra, 2007), http://www.fil-idf.org.

[4] Eurostat, data tal-2006.

[5] Skont l-Artikolu 33 tat-Trattat KE, l-iskop tal-politika agrikola komuni għandu jkun:a)li tkabbar il-produzzjoni agrikola billi tippromwovi progress tekniku u billi tassigura l-iżvilupp razzjonali ta’ produzzjoni agrikola u l-aħjar utilizzazzjoni possibbli tal-fatturi ta’ produzzjoni, speċjalment tan-nies tax-xogħol;b)li tassigura b’dan il-mod livell ġust ta’ għajxien għall-popolazzjoni agrikola, partikolarment billi tkabbar il-qligħ individwali tal-ħaddiema fl-agrikoltura;c)li tagħmel is-swieq stabbli;d)li tiggarantixxi d-disponibilità tal-provvisti;e)li tassigura prezzijiet raġonevoli fil-konsenja tal-prodotti lill-konsumatur.

[6] Il-Qorti trattat din il-kwistjoni fir-Rapport Speċjali tagħha Nru 2/99 dwar l-effetti tar-riforma tal-PAK fuq is-settur taċ-ċereali (ĠU C 192, 8.7.1999). Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, "l-Istituzzjonijiet Komunitarji għandhom jiżguraw il-konċiljazzjoni permanenti li tista’ tkun meħtieġa minn kontradizzjonijiet li jista’ jkun hemm bejn dawn l-għanijiet meta dawn jiġu kkunsidrati separatament u, jekk ikun il-każ, jistgħu jagħtu lil wieħed minnhom prijorità temporanja meta dan ikun meħtieġ mill-fatti jew ċirkustanzi ekonomiċi", Sentenza tad- 19 ta’ Marzu 1992 fil-kawża C-311/90, Jozef Hierl vs Hauptzollamt Regensburg (13), Ġabra 1992, p. I-02061.

[7] Premessi (3) u (9) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1255/1999 tas- 17 ta’ Mejju 1999 dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 160, 26.6.1999, p. 48) u premessi (19), (36), (43) u (60) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 tat- 22 ta’ Ottubru 2007 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni ta' swieq agrikoli u dwar dispożizzjonijiet speċifiċi għal ċerti prodotti agrikoli (Ir-Regolament Waħdieni dwar l-OKS) (ĠU L 299, 16.11.2007, p. 1).

[8] Premessi (2), (5), (9) u (25) tar-Regolament (KE) Nru 1255/1999 u premessi (10), (19), (43) u (60) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[9] Premessa (2) tar-Regolament (KE) Nru 1255/1999 u Premessa (10) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[10] Il-paragrafu (b) tal-Artikolu 33(2) tat-Trattat KE.

[11] Premessa (4) tar-Regolament (KE) Nru 1255/1999 u Premessa (16) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[12] Premessa (4) tar-Regolament (KE) Nru 1255/1999 u Premessa (10) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[13] Ir-Regolament (KEE) Nru 856/84 tal-Kunsill tal- 31 ta’ Marzu 1984 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 804/68 dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 90, 1.4.1984, p. 10).

[14] Is-sistema ta’ sostenn tal-prezzijiet iddgħajfet minħabba t-tneħħija tal-prezz mixtieq tal-ħalib, minħabba t-tnaqqis tal-prezzijiet ta’ intervent, minħabba ż-żieda tal-kwoti nazzjonali b’1,5 %, kif ukoll minħabba t-tnaqqis progressiv tal-imposta dovuta mill-produtturi jekk tinqabeż il-kwota.

[15] Ir-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[16] L-OKS tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib fil-bidu kienet tinkludi sistema ta’ kontribuzzjoni għall-importazzjoni bbażata fuq "limitu ta’ prezz". Din is-sistema tneħħiet fl-1995 (Ftehimiet tal-GATT tal- 15 ta’ Diċembru 1993) u ġiet issostitwita minn dazji doganali fissi.

[17] Ir-Regolament (KE) Nru 1782/2003 (ĠU L 270, 21.10.2003, p. 1), l-Artikoli 95 sa 97.

[18] L-Artikolu 47(2) tar-Regolament (KE) Nru 1782/2003.

[19] Ħlief għal Malta u s-Slovenja, li għażlu li japplikaw l-iskema ta’ pagament uniku normali mill-2007 fil-livell reġjonali.

[20] Ir-risposti tal-Kummissjoni għar-Rapport Speċjali Nru 6/2001 dwar il-kwoti tal-ħalib.

[21] In-nefqa taħt l-intestaturi tal-baġit 050212, 05030216 u 05030217.

[22] Fl-2004, l-OECD kienet stabbiliet li s-sussidju għall-prodotti tal-ħalib setgħet biss tnaqqas il-"benesseri" tal-kontribwenti. Ara "Analysis of the 2003 CAP reform" (Analiżi tar-riforma tal-PAK tal-2003), OECD, Pariġi, 2004.

[23] Saru xi żjarat fl-organizzazzjonijiet li ġejjin:

- Assoċjazzjoni Ewropea tal-Prodotti tal-Ħalib (EDA), li tirrappreżenta l-interessi tal-industrija Ewropea tal-ħalib fir-rigward tal-Istituzzjonijiet Ewropej u ta’ korpi internazzjonali bħall-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ jew il-Codex Alimentarius;

- COPA-COGECA, il-Kumitat tal-Organizzazzjonijiet Agrikoli Professjonali tal-Unjoni Ewropea (COPA) u l-Konfederazzjoni Ġenerali tal-Kooperattivi Agrikoli tal-Unjoni Ewropea (COGECA) jirrappreżentaw l-interessi politiċi tal-kooperattivi u tal-bdiewa Ewropej fl-Unjoni Ewropea;

- l-Institut für Ökonomie der Ernährungswirtschaft (l-Istitut għall-Ekonomija tal-Industrija Agroalimentari);

- l-IFCN International Farm Comparison Network (Netwerk Internazzjonali għall-Paragun tal-Irziezet);

- l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD).L-awdituri ħadu sehem ukoll f’żewġ seminars dwar il-futur tas-settur tal-ħalib, li kienu l-International Management Forum Milk (Riga) u l-World Dairy Summit (Summit Dinji tal-Ħalib) 2007 (Dublin), kif ukoll f’sessjonijiet ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni organizzati mill-Kummissjoni fil-qafas tal-"kontroll dwar is-saħħa tal-2008".

[24] Madankollu d-Danimarka ma użatx il-kwota tagħha kollha għas-snin ta’ kummerċjalizzazzjoni 2007/2008.

[25] Il-Kummissjoni Ewropea, id-DĠ VI, Situation and Outlook: Dairy Sector. PAC 2000 (Sitwazzjoni u perspettivi tas-settur tal-ħalib. PAK 2000), Dokument ta’ ħidma, April 1997. AND-International/ABTQ. Evalwazzjoni tal-OKS "Milk and Milk Products" u tar-Regolament "Kwoti", ir-rapport finali, Marzu 2002.

[26] Ir-Rapport Speċjali Nru 6/2001 tal-Qorti tal-Awdituri Ewropea dwar il-kwoti tal-ħalib (ĠU C 305, 30.10.2001).

[27] Il-Kummissjoni Ewropea, Rapport dwar il-kwoti tal-ħalib, dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni, SEC(2002) 789 finali, 10.7.2002.

[28] Ir-risposti tal-Kummissjoni għar-Rapport Speċjali Nru 6/2001 dwar il-kwoti tal-ħalib.

[29] Premessi (19), (43) u (60) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[30] Prezzijiet nominali jew kurrenti: inflazzjoni monetarja inkluża; prezzijiet reali: inflazzjoni monetarja mnaqqsa.

[31] Il-volatilità tal-prezzijiet għandha tendenza li tonqos f’sistema rregolata mill-kwoti: ara b’mod partikolari Boussard, J.M., Price risk management instruments in agricultural and other unstable markets, FEA Thursday seminar, São Paulo, Ottubru 2003.

[32] Il-Kummissjoni Ewropea, Statistika mill-Kumitat ta’ Ġestjoni tal-ħalib, data mgħoddija mill-Istati Membri (it- 22 ta’ Jannar 2009).

[33] Billi fil-produzzjoni tal-ħalib il-varjazzjonijiet fil-prezzijiet fuq żmien qasir jirriflettu l-varjazzjonijiet tal-istaġun, l-iżvilupp fil-prezz medju annwali mill-produtturi jintuża bħala indikatur tal-istabbiltà fl-Istati Membri. Madankollu, il-prezzijiet f’ċifri assoluti ppreżentati lill-Eurostat mill-Istati Membri għandhom affidabbiltà varjabbli u ma jippermettux li jsir kalkolu tal-prezz medju mwieżen li jkun statistikament rappreżentattiv. Huwa għalhekk li t-tkabbir tal-prezzijiet fl-UE huwa hawnhekk sintesizzat billi jitwieżnu l-indiċijiet tal-akbar Stati Membri f’termini ta’ produzzjoni.

[34] Il-Kummissjoni Ewropea, DĠ AGRI, The impact of the developments in agricultural producer prices on consumers (Il-konsegwenzi tal-iżvilupp tal-prezzijiet tal-prodotti agrikoli fuq il-konsumaturi), id-dokument CM/WM/PB D(2007) 34703 tat- 13.11.2007.

[35] Id-data mhijiex eżattament komparabbli: l-Istampa 8 tagħti sommarju tal-iżvilupp tal-prezz imħallas lill-produtturi fil-ħames Stati Membri ewlenin li huma produtturi tal-ħalib tal-UE-15. L-Istampa 11, minbarra l-fatt li tinkludi d-data relatata mal-bajd, turi l-konsum tal-popolazzjoni totali tal-UE. In-numru u l-istruttura ta’ din il-popolazzjoni evolvew b’mod konsiderevoli matul il-perijodu li kien qiegħed jiġi studjat.

[36] Il-katina tal-provvista tal-ikel tkopri tliet setturi ekonomiċi: is-settur agrikolu, l-industrija agroalimentari u s-settur tad-distribuzzjoni.

[37] Skont stħarriġ li sar fil-Belġju l-valur agrikolu jirrappreżenta biss 30-40 % tal-prezzijiet tal-konsumatur għall-produzzjoni tal-ħalib (Évolution récente des prix et des coûts dans la filière du lait (Żviluppi reċenti fil-prezzijiet u fl-ispejjeż fis-settur tal-ħalib), Service public fédéral Économie, Brussell, 2008). Skont sorsi oħrajn il-perċentwal joqrob 50 % għall-ġobnijiet tat-tip gouda jew cheddar (ara b’mod partikolari Kummissjoni Ewropea, The impact of the developments in agricultural producer prices on consumers (L-impatt tal-iżviluppi fil-prezzijiet tal-produtturi agrikoli fuq il-konsumaturi), p. 22).

[38] Id-dħul totali tal-akbar 15-il bejjiegħ bl-imnut Ewropew fuq skala kbira jirrappreżenta madwar 77 % tas-suq Ewropew tal-ikel. Sors: il-Kummissjoni Ewropea, Rural Development in the European Union - Statistical and Economic Information - Report 2008 (L-Iżvilupp Rurali fl-Unjoni Ewropea - Informazzjoni Statistika u Ekonomika - Rapport 2008).

[39] Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni - il-prezzijiet tal-ikel fl-Ewropa, COM(2008) 821 finali, 9.12.2008.

[40] Gouin, D-M., Supply management in the Dairy Sector, Still an Appropriate Regulation Method (Il-ġestjoni tal-offerta fis-settur tal-ħalib, metodu ta’ regolamentazzjoni dejjem rilevanti), l-Università ta’ Laval, Mejju 2006.

[41] Id-data tal-FADN madankollu mhijiex rappreżentattiva tas-settur kollu kemm hu, għax l-irziezet speċjalizzati fil-ħalib irreġistrati fl-FADN jirrappreżentaw biss 60 % u 25 % rispettivament tal-irziezet b’mill-anqas baqra waħda fl-UE-15 u fl-UE-25. Fl-2006 l-irziezet speċjalizzati fil-ħalib inklużi fl-FADN koprew 78 % tal-irziezet speċjalizzati fil-ħalib fl-UE-25 (skont il-Farm Structure Survey 2007 (Stħarriġ 2007 dwar l-Istruttura tal-Irziezet) tal-Eurostat).

[42] FADN, OTEX 41 (Frat-ħalib). Ara wkoll il-Kummissjoni Ewropea, DĠ AGRI G3, Milk margins in the European Union (Marġnijiet tal-Ħalib fl-Unjoni Ewropea), 2004.

[43] L-għajnuniet irreġistrati fl-SE 605 li tvarja tal-FADN ikopru t-tipi kollha ta’ għajnuniet, ta’ sors Ewropew jew nazzjonali, l-ewwel jew it-tieni pilastru tal-PAK, akkoppjati jew diżakkoppjati, minbarra s-sussidji għall-investimenti.

[44] Eurostat, Dairy cows: Number of farms and heads by size of farm (UAA) and size of herd in 2005.

[45] FAO, Food outlook (Perspettivi tal-ikel), Ġunju 2008 u Novembru 2008.

[46] Sors: ZMP.

[47] Il-Kummissjoni Ewropea, data meħuda minn bosta rapporti taħt it-titolu, The agricultural situation in the European Union (Is-sitwazzjoni agrikola fl-Unjoni Ewropea). Fir-rigward tat-Tabella 3, ta’ min jinnota li sehem l-UE tal-kummerċ dinji fil-prodotti tal-ħalib intlaqat mit-tkabbir suċċessiv tal-UE; kull tkabbir awtomatikament żied il-volum tal-kummerċ intrakomunitarju u naqqas il-volum tal-esportazzjonijiet.

[48] Premessa (77) tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007.

[49] Din il-kategorija tinkludi essenzjalment it-trab tal-ħalib sħiħ, il-ħalib ikkonċentrat, il-ħalib għall-konsum u l-prodotti tal-ħalib friski.

[50] Institut d’économie industrielle (IDEI, l-Università ta’ Toulouse), Analyse économique des impacts de la sortie du système de quotas laitiers dans l’UE (Analiżi ekonomika tal-impatt tal-ħruġ tas-sistema tal-kwoti tal-ħalib fl-UE), Marzu 2008, p. 5.

[51] B’applikazzjoni tal-politika ta’ "komitoloġija", il-Kummissjoni tiġġestixxi l-politika tal-ħalib flimkien mal-Istati Membri fil-qafas tal-Kumitat ta’ Ġestjoni tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib.

[52] Għall-butir, tnaqqis ta’ 7 % f’Lulju 2004, ta’ 7,5 % f’Lulju 2005, ta’ 8,1 % f’Lulju 2006 u ta’ 5,1 % f’Lulju 2007. Għat-trab tal-ħalib, tnaqqis ta’ 5 % f’Lulju 2004, ta’ 5,3 % f’Lulju 2005, u ta’ 5,5 % f’Lulju 2006.

[53] Ir-Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill, "Prospetti ta' Suq għas-Settur tal-Ħalib", COM(2007) 800 finali.

[54] Il-Ftehim dwar il-kontroll dwar is-saħħa ( 20.11.2008) http://ec.europa.eu/agriculture/healthcheck

[55] Ir-Regolament (KE) Nru 248/2008 tal-Kunsill tas-1 7 ta’ Marzu 2008 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1234/2007 rigward il-kwoti nazzjonali fuq il-ħalib (ĠU L 76, 19.3.2008, p. 6).

[56] It-tnaqqis fir-restrizzjoni tax-xaħam ikun ekwivalenti għal żieda ta’ 1,5 sa 1,7 % tal-kwota Komunitarja tal-ħalib (jiġifieri, pereżempju, + 0,9 % għal Franza, +2,2 % għad-Danimarka, +3,4 % għall-Olanda), Kmamar tal-agrikoltura tan-Normandija, Bilan de santé de la PAC - Expertise technique (Kontroll tal-PAK dwar is-saħħa – Kompetenza teknika), Novembru 2008.

[57] Il-Kummissjoni Ewropea, CAP Health Check, Impact Assessment Note no 6 (Kontroll tal-PAK dwar is-Saħħa, Nota dwar l-Evalwazzjoni tal-Impatti Nru 6), id-dokument D(2008) MK / 15332 tal- 20 ta’ Mejju 2008.

[58] Institut d’économie industrielle (IDEI, l-Università ta’ Toulouse), Analyse économique des impacts de la sortie du système de quotas laitiers dans l’UE (Analiżi ekonomika tal-impatt tal-ħruġ tas-sistema tal-kwoti tal-ħalib fl-UE), Marzu 2008.OECD, id-Direttorat tal-ikel, tal-agrikoltura u tal-pixkeriji u d-Direttorat tal-iskambji, Analiżi tar-riforma tal-politiki dwar il-ħalib u l-liberalizzazzjoni tal-iskambji tal-prodotti tal-ħalib. Effetti kummerċjali u ekonomiċi tal-iskemi tal-kwoti tal-ħalib. COM/AGR/TD/WP(2004)19/FINAL, http://www.oecd.org/dataoecd/1/37/34456378.pdf Langley, S., Somwaru, A., u Normile, M.A., USDA, Trade liberalization in international dairy markets. Estimated impacts, Economic report research number 16 (Il-liberalizzazzjoni tan-negozju fis-swieq tal-ħalib internazzjonali. Impatti meqjusa, ir-Rapport ekonomiku dwar ir-riċerka numru 16), Frar 2006.Konsorzju INRA-Università ta’ Wageningen, Study on the impact of future options for the milk quota system and the common market organisation for milk and milk products (Studju dwar l-effetti tal-għażliet futuri għall-iskema tal-kwoti tal-ħalib u għall-organizzazzjoni komuni tas-swieq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib), Ġunju 2002.INRA-ESR, "Quelle politique laitière pour l’Europe? Sortir du régime des quotas laitiers? Paramètres à considérer et illustration dans le cas français", Journée lait du département Économie et sociologie rurales de l’Institut national de la recherche agronomique (INRA), Pariġi, it- 8 ta’ Ottubru 2001.

[59] Fl-Unjoni Ewropea, żieda ta’ 1 % tal-produzzjoni tal-ħalib twassal għal tnaqqis tal-prezz mill-produtturi ta’ 3 sa 4 % (ara Institut d’économie industrielle, Economic analysis of the effects of the expiry of the EU milk quota system (Analiżi ekonomika tal-effetti ta’ tmiem is-sistema tal-kwoti tal-ħalib tal-UE), p. 47.

[60] Is-settur tal-ħalib Ewropew huwa b’mod partikolari kumpless u l-iżvilupp tiegħu jiddependi fuq bosta parametri li l-effett konġunt tagħhom huwa diffiċli li jiġi antiċipat. Anke fuq il-livell tat-tendenzi kbar, il-mudelli jistgħu jkunu ħżiena, bħal ma juri l-fatt li l-prezzijiet ma żviluppawx kif previst wara r-riforma tal-2003.

[61] Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni - il-prezzijiet tal-ikel fl-Ewropa, COM(2008) 821 finali tad- 9 ta’ Diċembru 2008.

[62] Koeffiċjenti ta’ ekwivalenza: 1 Kg għal 20,5 litri (butir) u 1 Kg għal 11-il litru (trab tal-ħalib xkumat).

[63] Il-Kummissjoni Ewropea, Development in the structure of the agricultural sector (L-iżvilupp fl-istruttura tas-settur agrikolu), TV D(2007) tas- 27 ta’ Marzu 2007.

[64] Chatellier, V., et Delattre, F., Les soutiens directs et le découplage dans les exploitations agricoles de montagne. Économie rurale no 288/juillet-août 2005.

[65] Il-Kummissjoni Ewropea, Agricultural development in the EU – Statistical and Economic data – 2008 report, Diċembru 2008.

[66] Fl-Istati Membri l-ġodda, bdiewa ta’ mħaleb żgħar ħafna li setgħu jintegraw ruħhom fis-suq permezz tal-kisba ta’ kwoti tal-ħalib huma f’riskju li jkunu fost l-ewwel li jiġu affettwati minn tnaqqis fil-prezzijiet.

[67] Ir-risposti tal-Kummissjoni għar-Rapport Speċjali Nru 6/2001 dwar il-kwoti tal-ħalib.

[68] Id-Deċiżjoni 2009/61/KE tal-Kunsill tad- 19 ta’ Jannar 2009 li temenda d-Deċiżjoni tal-Kunsill tal- 20 ta’ Frar 2006 dwar il-linji gwida strateġiċi Komunitarji għall-iżvilupp rurali (Perijodu ta' programmar 2007-2013) (ĠU L 30, 31.1.2009, p. 112).

[69] Diżekonomija ta’ skala sseħħ meta ż-żieda fil-produzzjoni ma ssirx aktar flimkien ma’ tnaqqis tal-ispejjeż medji tal-produzzjoni. Dan il-każ iseħħ meta l-offerta ta’ ċerti inputs tkun fissa u ma tkunx tista’ tilħaq faċilment il-livell meħtieġ sabiex ikun hemm l-effiċjenza. Dan jista’ jkun minħabba xi dgħufijiet tal-ambjent operattiv (kundizzjonijiet tal-klima u topografija) jew minħabba nuqqas ta’ effiċjenza ta’ operatur meta mqabbla mal-oħrajn. Ara MacDonald, James M., O’Donoghue, Erik J., McBride, William D., Nehring, Richard F., Sandretto, Carmen L. u Mosheim, Roberto, Profits, costs and the changing structure of dairy farming (Qligħ, spejjeż u l-istruttura dejjem tinbidel tal-attività tal-imħaleb), Id-Dipartiment tal-Agrikoltura tal-Istati Uniti, ir-Rapport dwar ir-Riċerka Ekonomika Nru 47, Settembru 2007.

[70] Bl-introduzzjoni tal-iskema ta’ pagament uniku fl-2005 l-Istati Membri kellhom possibbiltajiet akbar biex jimmiraw l-għajnuniet diretti lejn ċerti żoni permezz tal-applikazzjoni tal-mudell reġjonali. Madankollu, fil-prattika, id-diżakkoppjament tas-sussidju tal-ħalib u pagamenti addizzjonali ma wasslu għal ebda mmirar mill-ġdid ta’ għajnuniet lejn produtturi f’żoni anqas vantaġġjati. Fl-Istati Membri kollha tal-UE-15, ir-riżultat tad-diżakkoppjament kien l-allokazzjoni ta’ intitolament lid-detenturi ta’ kwoti tal-ħalib jew żieda fil-valur tal-unità tal-intitolamenti tal-pagamenti li d-detenturi tal-kwoti diġà kellhom.

--------------------------------------------------

ANNESS I

IL-PRODUZZJONI U L-KONSUM TAL-ĦALIB FL-UE

Sorsi: (1) Cronos, (2) il-Kummissjoni: risposti mill-Istati Membri għall-kwestjonarju ta’ kull tliet xhur u (3) Il-Kummissjoni: January 2009 dairy monthly.

(f’1 000 tunnellata) |

| 1984 UE-15 (1) | 1994 UE-15 (1) | 2004 UE-25 (2) | 2008 UE-27 (2) |

Il-produzzjoni tal-ħalib tal-baqra | 136247 | 120179 | 136752 | 150647 |

Il-kunsinni | 123588 (91 %) | 111515 (93 %) | 124928 (91 %) | 134346 (89 %) |

Il-produzzjoni tal-ħalib għall-konsum | 26449 | 30320 | 31942 | 32120 |

Il-produzzjoni tal-butir | | | | |

Il-produzzjoni industrijali | 2622 | 1799 | 1979 | 2072 |

Total | 2 657 | 1 817 | 2 015 | 2 167 |

Il-konsum tal-butir | 1893 | n.d. | 1973 | 1882 |

Il-produzzjoni tal-ġobnijiet | | | | |

Mill-produzzjoni industrijali (il-baqra) | 4508 | 5650 | 7399 | 8163 |

Total | 4 882 | 6 168 | 8 341 | 9 547 |

Total Il-konsum tal-ġobnijiet | 4201 | n.d. | 8024 | 7748 |

Il-produzzjoni tat-trab tal-ħalib | | | | |

Xkumat | 2364 | 1232 | 891 | 928 |

Nofsu xkumat + sħiħ | 867 | 1 001 | 870 | 864 |

Ix-xorrox tal-butir f’għamla ta’ trab | 52 | 52 | 73 | 70 |

Total | 3283 | 2285 | 1834 | 1862 |

Il-konsum tat-trab tal-ħalib xkumat | n.d. | n.d. | n.d. | 660 (3) |

Il-produzzjoni tal-ħalib tal-bott u tal-ħalib konċentrat | 1645 | 1284 | 1188 | 1138 |

Il-produzzjoni tal-kaseina u tal-kaseinati | 127 | 111 | 122 | 137 |

--------------------------------------------------

ANNESS II

DATA BAŻIKA DWAR L-IMĦALEB FL-UE

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri abbażi ta’ data tal-Eurostat.

| Għadd ta’ baqar (1 000) | Għadd ta’ produtturi tal-ħalib (1 000) | | Daqs medju tal-merħla (baqar għal kull produttur) | Produzzjoni għal kull baqra (kg) |

1985 | 1995 | 2005 | 2007 | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 | | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 |

Il-Belġju | 951,19 | 683,80 | 549,33 | 523,70 | 44,58 | 22,05 | 15,18 | 13,32 | | 21,34 | 31,02 | 36,19 | 39,32 | 3990,79 | 4935,65 | 5622,55 | 5490,44 |

Id-Danimarka | 913,00 | 714,00 | 564,27 | 545,42 | 31,77 | 16,39 | 6,51 | 5,38 | | 28,74 | 43,56 | 86,73 | 101,38 | 5584,88 | 6544,82 | 8218,64 | 8137,21 |

Il-Ġermanja | n.d. | 5229,40 | 4235,96 | 4076,38 | 369,00 | 209,42 | 110,37 | 101,07 | | n.d. | 24,97 | 38,38 | 40,33 | n.d. | 5470,42 | 6833,09 | 6721,96 |

Il-Greċja | 218,91 | 185,00 | 167,92 | 150,00 | 73,42 | 28,00 | 9,78 | n.d. | | 2,98 | 6,61 | 17,17 | n.d. | 3499,34 | 4127,03 | 5000,00 | 4819,40 |

Spanja | 1880,20 | 1281,00 | 1001,92 | 903,00 | n.d. | 114,60 | 42,39 | 37,29 | | n.d. | 11,18 | 23,64 | 24,22 | n.d. | 4800,62 | 6445,73 | n.d. |

Franza | 6506,10 | 4700,40 | 3883,84 | 3758,50 | 328,70 | 158,57 | 103,85 | 93,12 | | 19,79 | 29,64 | 37,40 | 40,36 | n.d. | 5406,56 | 6334,43 | 6344,43 |

L-Irlanda | 1495,20 | 1220,79 | 1081,96 | 1058,21 | 76,70 | 42,10 | 23,82 | 21,32 | | 19,49 | 29,00 | 45,42 | 49,63 | 3894,13 | 4380,03 | 4631,79 | 6111,47 |

L-Italja | 2804,00 | 2080,00 | 1860,18 | 1890,91 | 337,69 | 113,19 | 61,02 | 62,79 | | 8,30 | 18,38 | 30,48 | 30,11 | n.d. | 5046,73 | 5958,20 | 5581,96 |

Il-Lussemburgu | 70,29 | 47,75 | 39,34 | 40,04 | 2,31 | 1,42 | 0,97 | 1,09 | | 30,42 | 33,63 | 40,72 | 36,73 | 4278,84 | 5625,13 | 6567,08 | 6450,25 |

L-Olanda | 2333,00 | 1777,00 | 1433,20 | 1468,30 | 61,31 | 40,06 | 23,53 | 24,51 | | 38,06 | 44,36 | 60,91 | 59,91 | 5379,34 | 6356,22 | 7298,47 | 7247,40 |

L-Awstrija | n.d. | 706,49 | 535,79 | 521,68 | n.d. | 90,73 | 54,58 | 49,45 | | n.d. | 7,79 | 9,82 | 10,55 | n.d. | 4173,02 | 5826,32 | 5074,15 |

Il-Portugall | n.d. | 384,00 | 287,29 | 272,66 | n.d. | 86,00 | 15,86 | 13,50 | | n.d. | 4,47 | 18,11 | 20,20 | n.d. | 4583,33 | 6361,56 | n.d. |

Il-Finlandja | n.d. | 402,30 | 318,76 | 296,07 | n.d. | 32,36 | 16,94 | 14,39 | | n.d. | 12,43 | 18,82 | 20,57 | n.d. | 8212,78 | 7775,04 | 7744,07 |

L-Iżvezja | n.d. | 481,70 | 393,26 | 369,65 | n.d. | 17,74 | 8,55 | 7,10 | | n.d. | 27,15 | 46,01 | 52,06 | n.d. | 6859,04 | 8206,20 | 8163,25 |

Ir-Renju Unit | 3256,47 | 2631,93 | 2065,07 | 1978,00 | 52,88 | 36,68 | 26,31 | 28,14 | | 61,58 | 71,76 | 78,49 | 70,29 | 4956,41 | 5578,63 | 7073,20 | 6899,29 |

UE-15 | | 22525,56 | 18418,09 | 17852,52 | | 1009,32 | 519,65 | 472,47 | | | 22,32 | 35,44 | 35,24 | 4486,21 | 5396,16 | 6549,51 | n.d. |

| | | | | | | | | | | | | | | | | |

Ir-Repubblika Ċeka | n.d. | 713,00 | 440,50 | 416,52 | n.d. | n.d. | 6,78 | 5,62 | | n.d. | n.d. | 64,97 | 74,11 | n.d. | 4378,58 | 6434,91 | 6002,75 |

L-Estonja | n.d. | 185,40 | 115,23 | 107,84 | n.d. | n.d. | 9,21 | 6,08 | | n.d. | n.d. | 12,51 | 17,74 | n.d. | 3812,84 | 5927,50 | 5705,22 |

Ċipru | n.d. | 29,50 | 24,25 | 23,70 | n.d. | n.d. | 0,24 | 0,24 | | n.d. | n.d. | n.d. | 98,75 | n.d. | 4711,86 | 5990,65 | 6079,32 |

Il-Latvja | n.d. | 291,90 | 172,36 | 182,32 | n.d. | n.d. | 50,90 | 43,69 | | n.d. | n.d. | 3,39 | 4,17 | n.d. | 3233,64 | 4356,37 | 3496,12 |

Il-Litwanja | n.d. | 586,00 | 493,89 | 398,37 | n.d. | n.d. | 170,79 | 123,17 | | n.d. | n.d. | 2,89 | 3,23 | n.d. | 3087,88 | 4450,42 | 3330,36 |

L-Ungerija | n.d. | 390,00 | 286,83 | 265,43 | n.d. | n.d. | 16,25 | 12,17 | | n.d. | n.d. | 17,65 | 21,81 | n.d. | 5054,95 | 6767,51 | 5442,59 |

Malta | n.d. | n.d. | 7,27 | 8,08 | n.d. | n.d. | 0,15 | 0,19 | | n.d. | n.d. | 49,12 | 42,53 | n.d. | n.d. | 5296,30 | 5340,79 |

Il-Polonja | n.d. | n.d. | 2853,74 | 2767,78 | n.d. | n.d. | 727,10 | 651,05 | | n.d. | n.d. | 3,92 | 4,25 | n.d. | n.d. | 4328,07 | 3266,12 |

Is-Slovenja | n.d. | n.d. | 130,68 | 124,19 | n.d. | n.d. | 19,71 | 19,20 | | n.d. | n.d. | 6,63 | 6,47 | n.d. | n.d. | 5479,59 | 4525,34 |

Is-Slovakkja | n.d. | n.d. | 193,20 | 177,22 | n.d. | n.d. | 13,46 | 11,54 | | n.d. | n.d. | 14,35 | 15,36 | n.d. | n.d. | 5538,47 | 5350,83 |

UE-10 | | | 4717,95 | 4471,45 | | | 1014,58 | 872,95 | | | | 4,63 | 5,10 | | 3958,77 | 4830,06 | 3866,06 |

| | | | | | | | | | | | | | | | | |

Il-Bulgarija | n.d. | n.d. | n.d. | 335,90 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | 2219,41 |

Ir-Rumanija | n.d. | n.d. | n.d. | 1572,90 | n.d. | n.d. | n.d. | 1012,40 | | n.d. | n.d. | n.d. | 1,55 | n.d. | n.d. | n.d. | 1168,03 |

UE-2 | | | | 1908,80 | | | | | | | | | | | | | 1353,04 |

--------------------------------------------------