Proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fit-trasport bix-xarabank u bil-kowċ u li temenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 dwar kooperazzjoni bejn awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar ta' liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi {SEC(2008) 2953} {SEC(2008) 2954} /* KUMM/2008/0817 finali - COD 2008/0237 */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 4.12.2008 KUMM(2008) 817 finali 2008/0237 (COD) Proposta għal REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fit-trasport bix-xarabank u bil-kowċ u li temenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 dwar kooperazzjoni bejn awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar ta' liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi (preżentata mill-Kummissjoni) {SEC(2008) 2953} {SEC(2008) 2954} MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. Sfond tal-proposta 1.1. Raġunijiet u għanijiet Is-suq għat-trasport internazzjonali ta’ passiġġieri permezz tax-xarabank u l-kowċ diġà ġie liberalizzat. Ir-Regolament (KEE) Nru 684/92 kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 11/98 fetaħ l-aċċess għal dan is-suq. Flimkien mar-Regolament (KE) Nru 12/98 li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom trasportaturi mhux residenti jistgħu joperaw servizzi nazzjonali tat-trasport tal-passiġġieri bit-triq fi Stat Membru, din il-leġiżlazzjoni tifforma s-sinsla tas-suq intern għal servizzi internazzjonali ta’ trasport tal-passiġġieri bit-triq[1]. Is-suq uniku għat-trasport ġab miegħu benefiċċji sinifikanti lill-Ewropej, inkluż għażla usa’ ta’ destinazzjonijiet u firxa ta’ għażliet kompetittivi għall-ivvjaġġar. It-tneħħija tal-fruntieri u ż-żieda fl-ivvjaġġar mhux dejjem kienu akkumpanjati minn miżuri suffiċjenti biex jipproteġu d-drittijiet tal-passiġġieri. Huwa essenzjali li d-drittijiet għall-aċċess u r-regoli li jirregolaw il-prestazzjoni ta’ dawn is-servizzi jkunu stabbiliti b’mod komprensiv, għaliex dan il-mod ta’ trasport huwa indispensabbli biex wieħed imur għax-xogħol, iżur lill-familja u lill-ħbieb u biex jiddeverti u għat-turiżmu; aċċess batut għalih jista’ jfixkel sewwa l-integrazzjoni ta’ bosta ċittadini, għad-detriment tas-soċjetà kollha. Fil-White Paper “European transport policy for 2010: time to decide (Il-Politika Ewropea tat-Trasport għall-2010: iż-żmien li niddeċiedu)”[2], il-Kummissjoni Ewropea stipulat l-istabbiliment ta’ drittijiet tal-passiġġieri fil-modi kollha tat-trasport, biex b’hekk l-utenti jitpoġġew fil-qalba tal-politika dwar it-trasport. Il-ħtieġa għal azzjoni f’dan ir-rigward kienet enfasizzata aktar fil-Komunikazzjoni tal-2005 dwar it-tisħiħ tad-drittijiet tal-passiġġieri fl-Unjoni Ewropea[3], li fiha, il-Kummissjoni ppreżentat approċċ ta’ politika dwar kif il-miżuri ta’ protezzjoni tal-passiġġieri jistgħu jiġu estiżi għal modi ta’ trasport barra dawk bl-ajru. Il-Kummissjoni identifikat id-drittijiet li għandhom jissaħħu minn azzjoni Komunitarja irrispettivament mill-mezzi tat-trasport użati.[4]. Fir-rigward tal-ivvjaġġar bil-kowċ, il-Kummissjoni identifikat tliet oqsma prinċipali ta’ tħassib: 1) id-drittijiet tal-persuni b’mobbiltà mnaqqsa, 2) kwistjonijiet ta’ responsabbiltà u 3) kumpens u għajnuna fil-każ ta’ vjaġġar interrott. Fil-Komunikazzjoni tagħha tat-22 ta’ Ġunju 2006 “Keep Europe moving - Sustainable mobility for our continent, Mid-term review of the European Commission’s 2001 Transport White Paper[5], (Inżommu l-Ewropa għaddejja – Mobbiltà sostenibbli għall-kontinent tagħna, Reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-White Paper tal-2001 tal-Kummissjoni Ewropea dwar it-Trasport"), il-Kummissjoni impenjat ruħha li teżamina kif iżżid kemm il-kwalità tas-servizz kif ukoll l-assigurazzjoni tad-drittijiet tal-passiġġieri fil-modi kollha tat-trasport. 1.2. Trasport b’xarabank u b’kowċ Dan il-mod ta’ trasport huwa ikkaratterizzat minn numru ta’ karatteristiċi distintivi li jaffettwaw kemm lill-operaturi kif ukoll lill-passiġġieri. F’termini ta’ passiġġieri-kilometri, it-trasport b’xarabank u b’kowċ għandu sehem ta’ 9.3% tas-servizzi kollha tat-trasport bl-art fl-Unjoni Ewropea u, wara l-karozzi għall-passiġġieri (82.8%) huwa jibqa’ l-aktar mezz importanti ta’ trasport disponibbli għall-pubbliku (sehem ta’ 8.3% fil-modi kollha tat-trasport)[6]. Dan is-settur ra tkabbir kostanti ta’ 5.8% minn 474 fl-1995 għal 502 miljuni fl-2004[7]. Huwa stmat li l-volum annwali tal-passiġġieri internazzjonali b’xarabank u b’kowċ jammonta għal 72.8 miljun passiġġier. Il-passiġġieri b’modi oħra ta’ trasport, l-aktar il-passiġġieri bl-ajru, diġà jgawdu minn sett ta’ drittijiet stabbiliti fuq livell Komunitarju li jipprovdu protezzjoni adegwata. B’kuntrast ma’ modi oħra ta’ trasport, la hemm ftehimiet internazzjonali (bl-eċċezzjoni tal-Konvenzjoni dwar il-Kuntratt għall-Ġarr Internazzjonali tal-Passiġġieri u l-Bagalji bit-Triq (CVR)[8], irratifikata biss minn tliet Stati Membri) u lanqas leġiżlazzjoni Komunitarja li tistabbilixxi drittijiet għal passiġġieri b’xarabank u b’kowċ. Il-protezzjoni tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ tvarja minn Stat Membru għal ieħor. Il-passiġġieri jkollhom jiddependu fuq skemi nazzjonali ta’ responsabbiltà, leġiżlazzjoni dwar kummerċ ġust u impenni volontarji ta’ kura tal-konsumatur mill-operaturi. L-operaturi f’xi pajjiżi żviluppaw ftehimiet volontarji estensivi, inkluż immaniġġar adatt tal-ilmenti u mekkaniżmi ta’ soluzzjonita’ kwistjonijiet; madankollu, dan mhuwiex il-każ għall-maġġoranza tal-Istati Membri. Bħalissa mhemm l-ebda regola komuni dwar kif jiġu indirizzati l-ilmenti u dwar kif jiġu solvuti l-kwistjonijiet bejn il-passiġġieri u l-kumpaniji. Dan jimpedixxi kompetizzjoni ġusta bejn operaturi minn Stati Membri differenti. Hemm it-tendenza li r-regoli dwar ir-responsabbiltà tal-operaturi jvarjaw sewwa, waqt li l-kumpens u l-għajnuna fil-każ ta’ vjaġġi interrotti mhumiex ġeneralizzati. Filwaqt li għal modi oħra ta’ trasport ġew stabbiliti regoli ta’ responsabbiltà fuq livell Komunitarju[9] jew fuq livell internazzjonali, dan mhuwiex il-każ għal trasport b’xarabank u b’kowċ. Rigward il-vjaġġi internazzjonali, il-passiġġieri għandhom diffikultà biex jidentifikaw skemi ta’ responsabbiltà applikabbli fil-każ ta’ aċċidenti[10]. Fir-rigward tal-informazzjoni mogħtija lill-passiġġieri, hemm obbligi ġenerali[11] li jeħtieġu li l-operaturi juru r-rotta tas-servizz, il-waqfiet tax-xarabank, l-iskeda tal-ħinijiet, in-nollijiet u l-kundizzjonijiet tal-ġarr. Madankollu, f’sitwazzjonijiet kritiċi fejn l-ivvjaġġar ikun interrott, jista’ jkun li l-passiġġieri ma jkunux jistgħu jiksbu informazzjoni suffiċjenti. B’mod ġenerali, il-passiġġeri li jużaw dan il-mod ta’ trasport għandhom it-tendenza li jkunu “vulnerabbli” f’termini ta’ dħul baxx. Id-disponibbiltà ta’ servizzi ta’ xarabank u kowċ għal persuni b’diżabbiltà u b’mobbiltà mnaqqsa hija limitata, u dan jista’ jfixkel l-integrazzjoni tagħhom fis-soċjetà. 1.3. Il-problema li qed tiġi indirizzata Il-proposta timmira li tistabbilixxi d-drittijiet tal-passiġġieri b’kowċ u b’xarabank sabiex ittejjeb il-faxxinu ta’ u l-fiduċja fit-trasport b’kowċ u b’xarabank kif ukoll sabiex tikseb ambjent fejn il-kundizzjonijiet ikunu l-istess għat-trasportaturi kollha minn Stati Membri differenti u bejn modi oħra ta’ trasport. Fil-prinċipju, il-proposta tistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar: - ir-responsabbiltà fil-każ ta’ mewt jew korriment ta’ passiġġieri u t-telf ta’ jew ħsara lill-bagalji tagħhom; - nuqqas ta’ diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità jew post ta’ residenza fir-rigward ta’ kundizzjonijiet tat-trasport offruti lill-passiġġieri minn intrapriżi ta’ xarabanks jew kowċis; - informazzjoni lil persuni b'diżabbiltà u persuni b'mobbiltà mnaqqsa - l-obbligi tal-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis fil-każ ta’ kanċellazzjoni jew dewmien ta’ vjaġġ; - obbligi ta’ informazzjoni - trattament ta’ ilmenti; - regoli ġenerali dwar l-infurzar. 2. Ambitu ta’ l-applikazzjoni Din il-proposta tikkonċerna servizzi b’xarabank u b’kowċ. Il-kwistjoni ta’ servizzi ta’ aċċess għas-suq diġà ġiet regolata fuq livell Komunitarju permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 684/92 tas-16 ta’ Marzu 1992 dwar regoli komuni għat-trasport internazzjonali ta’ passiġġeri bil-coach u bix-xarabank, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 11/98. Is-servizzi b’xarabank domestiċi urbani, suburbani u reġjonali ta’ distanza qasira huma normalment koperti minn kuntratti tas-servizz pubbliku li jikkunsidraw sa ċertu punt id-drittijiet tal-passiġġieri u l-kwalità tas-servizz. Għalhekk, il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiddefinixxi l-obbligi tal-operaturi tax-xarabanks u d-drittijiet korrispondenti tal-passiġġieri. L-Istati Membri jistgħu jeskludu dawn is-servizzi mill-ambitu ta’ applikazzjoni tar-Regolament diment li l-livell ta’ drittijiet tal-passiġġieri stipulat f’kuntratti bħal dawn ikun komparabbli ma’ dak stabbilit f’dan ir-Regolament. L-Istati Membri joffru wkoll soluzzjonijiet diverġenti għall-passiġġieri u livell varjabbli ta’ protezzjoni f’termini ta’ responsabbiltà tal-operaturi u l-għajnuna pprovduta lil persuni b’diżabbiltà. Għaldaqstant, din il-proposta tindirizza sitwazzjonijiet identifikati bħala kritiċi minħabba n-nuqqas ta’ għajnuna u kura adatti. Pereżempju, il-passiġġieri fuq vjaġġi ta’ distanza twila barra l-post tar-residenza tagħhom huma f’pożizzjoni vulnerabbli ħafna jekk il-vjaġġ tagħhom ikun interrott jew iseħħ aċċident. F’dan l-istadju, il-Kummissjoni tipproponi li tindirizza l-kwistjonijiet li jitolbu ammont konsiderevoli ta’ armonizzazzjoni fost l-Istati Membri minħabba l-kumplessità tagħhom u/jew id-dimensjoni internazzjonali (vjaġġi transkonfinali, operaturi internazzjonali). 3. Konsistenza ma’ linji politiċi u għanijiet oħra ta’ l-UE Il-proposta għal Regolament sejra tikkontribwixxi biex jintlaħqu l-għanijiet tat-Trattat billi tiżgura livell imtejjeb ta’ protezzjoni tal-konsumatur, tiġġieled id-diskriminazzjoni u l-esklużjoni soċjali ta’ persuni b’diżabbiltà u tippermetti liċ-ċittadini Ewropej jieħdu vantaġġ sħiħ mill-opportunitajiet maħluqa mis-suq intern. 3.1. Protezzjoni tal-konsumaturi L-istabbiliment u aktar tisħiħ tad-drittijiet tal-passiġġieri jirriflettu l-prijorità għolja mogħtija mit-Trattat ta’ Amsterdam għall-protezzjoni tal-konsumaturi. Fil-Komunikazzjoni tagħha “L-istrateġija Ewropea tal-Politika tal-konsumatur 2007-2013: Responsabbiltajiet akbar għall-konsumaturi, titjib tal-benessri tagħhom, u l-ħarsien effettiv tagħhom”[12], il-Kummissjoni tiddikjara li waħda mill-prijoritajiet hija li l-konsumaturi jitpoġġew fil-qalba ta’ politiki oħrajn tal-UE. Il-Komunikazzjoni tinnota li sar progress fl-integrazzjoni tal-interessi tal-konsumatur, fost l-oħrajn fit-trasport bl-ajru. L-għan għall-ġejjieni hi li nibnew fuq dawn il-kisbiet sabiex l-integrazzjoni ta’ l-interessi tal-konsumatur tkun aktar sistematika. Il-Kummissjoni se tibni fuq il-jeddijiet tal-passiġġiera żviluppati f’mezzi oħra tat-trasport, b’mod partikolari għall-passiġġieri b’mobbiltà mnaqqsa. 3.2. Inklużjoni soċjali u drittijiet fundamentali Din il-proposta rigward id-drittijiet tal-passiġġieri f’servizzi b’xarabank u b’kowċ hija konsistenti mal-għanijiet li jiġġieldu l-esklużjoni soċjali, għaliex hi tistabbilixxi l-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u l-għajnuna għal persuni b’diżabbiltà. L-Artikolu 12 tat-Trattat jipprovdi li kull diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza għandha tiġi projbita. Għalhekk, anki fis-settur tax-xarabank u l-kowċ, u bla ħsara għall-obbligi tas-servizz pubbliku li jeħtieġu t-tariffi soċjali, kundizzjonijiet kuntrattwali u tariffi applikati minn impriżi tax-xarabank u/jew tal-kowċ jew bejjiegħa tal-biljetti għandhom jiġu offruti lill-pubbliku ġenerali mingħajr ebda diskriminazzjoni skont in-nazzjonalità jew il-post ta' residenza tal-konsumatur aħħari jew il-post tal-istabbiliment tal-bejjiegħa tal-biljetti fi ħdan il-Komunità. Il-proposta hija wkoll konformi mal-Artikolu 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li tistabbilixxi prinċipju ġenerali ta’ projbizzjoni ta’ kwalunkwe diskriminazzjoni bbażata fuq kwalunkwe raġuni bħal sess, razza, kulur, oriġini etnika jew soċjali, karatteristika ġenetika, lingwa, reliġjon jew twemmin, opinjoni politika jew ta’ tip ieħor, sħubija f’minoranza nazzjonali, proprjetà, twelid, diżabbiltà, età jew orjentazzjoni sesswali. Hija torbot ukoll mal-Artikolu 13 tat-Trattat tal-KE, li jippermetti lill-Komunità li tiġġieled id-diskriminazzjoni fl-oqsma ta’ kompetenza Komunitarja. Il-proposta hi wkoll konformi mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, iffirmata mill-Istati Membri kollha u mill-Komunità Ewropea. 3.3. 3.3 Suq uniku Fl-aħħarnett, il-proposta tkun tippermetti li l-passiġġieri jgawdu minn protezzjoni mtejba biex jibbenfikaw għal kollox mis-Suq Uniku. Din il-proposta tiżgura li ċ-ċittadini, inklużi dawk b’mobbiltà mnaqqsa, jistgħu jagħmlu użu sħiħ mill-benefiċċji tas-Suq Uniku u jkollhom il-fiduċja f’li jużawhom. Il-post tal-politika tal-konsumatur ta’ l-UE se jkun fil-qalba tal-fażi li jmiss fis-suq intern, kif stipulat fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni għall-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa fuq ir-Reviżjoni tas-Suq Waħdieni[13]. Is-Suq Uniku jiġġenera benefiċċji għall-konsumaturi billi jwessa’ l-għażla u jnaqqas il-prezzijiet u jipprovdi protezzjoni adegwata. F’dan ir-rigward, l-istabbiliment ta’ drittijiet tal-passiġġieri b’xarabank jew b’kowċ sejjer jikkumplimenta l-progress li ntlaħaq fis-settur tat-trasport fil-qafas tas-Suq Uniku Ewropew. 4. Il-Konsultazzjoni mal-partijiet interessati u l-valutazzjoni tal-impatt 4.1. Konsultazzjoni mal-partijiet interessati F’Lulju 2005, is-servizzi tal-Kummissjoni niedew konsultazzjoni pubblika abbażi ta’ Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni “Drittijiet tal-Passiġġieri fi Trasport Internazzjonali b’Xarabank u b’Kowċ”, li kienet tinkludi ħarsa ġenerali lejn il-kwistjonijiet u l-isfidi relatati mal-istabbiliment ta’ drittijiet tal-passiġġieri f’dan il-mod ta’ trasport u stiednet lill-partijiet interessati biex jikkummentaw dwar numru ta’ kwistjonijiet. Il-konsultazzjoni ġiet konkluża bil-pubblikazzjoni tar-Rapporti dwar ir-riżultati tal-konsultazzjoni pubblika[14] u dwar il-laqgħa tal-partijiet interessati li saret fi Brussell fid-29 ta’ Marzu 2006[15]. Il-kontribuzzjonijiet riċevuti urew qasma ċara bejn l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis u l-assoċjazzjonijiet u l-federazzjonijiet tagħhom fuq naħa u l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi fuq l-oħra. Bħala regola ġenerali, l-operaturi ma jaraw l-ebda ħtieġa – jew biss ħtieġa limitata ħafna – għal regolazzjoni fil-livell tal-UE, waqt li l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi jappellaw għal drittijiet estensivi għall-passiġġieri. Kien espress ukoll tħassib ċar ħafna rigward l-istruttura ekonomika u organizzattiva ta’ din l-industrija, u ma kien hemm l-ebda unanimità dwar l-ambitu tar-regolazzjoni u l-inklużjoni jew l-esklużjoni ta’ tipi partikolari ta’ servizz, b’mod partikolari servizzi lokali u reġjonali. L-operaturi jargumentaw l-aktar li s-sitwazzjoni ekonomika preżenti ma tippermetti li jkun impost l-ebda piż addizzjonali u li mhemm l-ebda ħtieġa reali għal regolazzjoni u li fi kwalunkwe każ, ġew indirizzati ħafna mill-kwistjonijiet, jew permezz ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali jew permezz ta’ impenni volontarji li saru. Min-naħa tagħhom, l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi appellaw għal azzjoni Komunitarja estensiva, minħabba li l-protezzjoni tad-drittijiet tal-passiġġieri tvarja sewwa minn pajjiż għal ieħor. Ma kien hemm l-ebda qbil unanimu bejn dawk li wieġbu fuq kif tkun indirizzata l-kwistjoni ta’ aċċessibbiltà għas-servizzi u l-għajnuna ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jużaw dan il-mod ta’ trasport. Xi operaturi nnotaw l-ispiża li qiegħda tiżdied u l-fattibbiltà limitata għal flotta sħiħa u indikaw li hemm alternattivi vijabbli għal PRM (kumpaniji speċjalizzati tax-xarabans u/jew kowċiz), waqt li oħrajn innotaw l-esklużjoni soċjali possibbli ta’ dawn il-persuni. Tfisser ukoll tħassib li dispożizzjonijiet dwar kumpens fil-każ ta’ dewmien jistgħu jdgħajfu s-sikurezza fit-toroq. Sommarju tal-kontributi riċevuti waqt il-konsultazzjoni pubblika, it-test tat-tweġibiet individwali u l-minuti tal-laqgħa tal-partijiet interessati tad-29 ta’ Marzu 2006 huma disponibbli minn: http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm 4.2. Il-ġbir u l-użu tal-għarfien espert F’Ġunju 2006, il-Kummissjoni rċeviet opinjoni mill-Forum Ewropew għall-Enerġija u t-Trasport li jħeġġeġ azzjoni Komunitarja fil-qasam tad-drittijiet tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ. Il-Kummissjoni kkunsidrat l-istudji li ġejjin: “COST Action 349 - Accessibility of coaches and long-distance buses for people with reduced mobility (Azzjoni COST 349 – Aċċessibbiltà għal kowċis u xarabanks ta’ distanza twila għal nies b’mobbiltà mnaqqsa)”, Ottubru 2005 u “Evaluation and monitoring of trends with regard to passenger needs on the level of service and treatment of passengers (Evalwazzjoni u monitoraġġ ta’ tendenzi rigward il-ħtiġiet tal-passiġġieri fuq il-livell ta’ servizz u trattament tal-passiġġeri)” (Fil-qosor “GARANZIJI TAS-SERVIZZ TAL-UE - EUSG”).[16]. 4.3. Il-valutazzjoni tal-impatt Il-valutazzjoni tal-impatt imwettqa f’konformità mal-Linji gwida essenzjalment kopriet: il-prinċipji ta’ responsabbiltà tal-operaturi fil-każ ta’ mewt jew korriment ta’ passiġġieri meta mqabbla ma’ modi oħra ta’ trasport; il-prinċipji ta’ kumpens u għajnuna fil-każ ta’ kanċellazzjonijiet u dewmien; ir-regoli dwar l-aċċessibbiltà, in-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u l-għajnuna lil persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa; l-istandards ta’ kwalità u l-obbligi ta’ informazzjoni; ir-regoli dwar l-ġestjoni tal-ilmenti u l-monitoraġġ tal-konformità. Ġew identifikati erba’ alternattivi ta’ politika: L-għażla ta’ “żamma tal-istatus quo” tassumi li ma tittieħed l-ebda azzjoni mill-UE. L-għażla ta’ “protezzjoni minima” tkun tinvolvi l-istabbiliment ta’ qafas ġenerali li jistabbilixxi biss regoli minimi għall-protezzjoni u, fejn xieraq, konsolidazzjoni/emendar u/jew issimplifikar ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja jew nazzjonali eżistenti (assigurazzjoni ta’ vetturi b’mutur, direttiva dwar tours bħala pakkett, leġiżlazzjoni dwar il-konsumaturi). L-għażla ta’ “protezzjoni massima” tipprovdi għal azzjoni legali mill-Komunità li tistabbilixxi d-drittijiet tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ fi trasport internazzjonali (għażla I) u t-trasport kemm domestiku (għal distanza twila, reġjonali) u internazzjonali (għażla II) rigward servizzi regolari/okkażjonali. Din l-għażla tkun tiżgura livell uniformi ta’ protezzjoni adegwata għall-passiġġieri fl-Istati Membri kollha. L-għażla ta’ “impenni volontarji u awtoregolazzjoni”: din l-għażla tassumi li l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis jiżviluppaw u jadottaw miżuri awtoregolatorji volontarji mal-UE kollha/domestiċi rigward id-drittijiet tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ. Sommarju tar-riżultati tal-valutazzjoni tal-impatt: “Commission Staff Working Document, Impact Assessment accompanying the proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the rights of passengers in international bus and coach transport (Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni, Valutazzjoni tal-Impatt li takkumpanja l-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-drittijiet tal-passiġġieri waqt trasport internazzjonali b’xarabank u b’kowċ)” Minħabba l-ambitu wiesa’ tal-kwistjonijiet eżaminati taħt l-eżerċizzju tal-valutazzjoni tal-impatt, ġew indikati għażliet differenti bħala l-aktar effettivi għall-għan li jintlaħaq bilanċ tajjeb bejn l-ispejjeż u l-benefiċċji. Rigward il-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u l-għajnuna lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa, il-kombinazzjoni tal-għażla 2: Xenarju ta’ protezzjoni minima (servizzi okkażjonali biss) u l-għażla 3.I: Xenarju ta’ protezzjoni massima (servizzi internazzjonali skedati biss) kienet indikata bħala l-aħjar waħda. Sabiex jiġi aċċertat il-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u tal-għajnuna lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa, il-politika proposta għandha tiggarantixxi livell ottimu ta’ aċċessibbiltà li jobbliga lill-operaturi u lill-maniġers tat-terminals biex jinstallaw mezzi ta’ aċċess adegwati u, fl-istess waqt, biex jevitaw żieda relatata fil-prezzijiet tal-biljetti. Rigward l-iskemi ta’ responsabbiltà, il-valutazzjoni tal-impatt indikat li l-benefiċċji l-aktar sostanzjali għall-passiġġieri mingħajr ma l-ispejjeż jiżiedu sewwa jintlaħqu jekk tittieħed l-għażla ta’ “stabbiliment ta’ sistema żviluppata għal kollox”. Il-passiġġieri jibbenfikaw minn protezzjoni legali u ekonomika aħjar waqt li d-differenzi li jirriżultaw mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jiġu eliminati. L-għażla tal-“istabbiliment ta’ sistema żviluppata għal kollox” tidher li hija l-aktar waħda effettiva fir-rigward tal-obbligi ta’ għajnuna u ta’ informazzjoni fil-każ ta’ vjaġġ interrott. Protezzjoni iktar b’saħħitha tal-passiġġieri tirriżulta f’li jiġu offruti servizzi aħjar. Min-naħa l-oħra, livell miżjud ta’ kura tal-passiġġieri probabbilment itejjeb il-pożizzjoni tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fis-suq li jikkompetu fih, kemm mil-lat ta’ prezz kif ukoll mil-lat ta’ kwalità. Għalhekk, il-Kummissjoni tiffavorixxi l-għażla ta’ “protezzjoni massima” għal obbligi ta’ għajnuna u informazzjoni. Ir-rapport tal-valutazzjoni tal-impatt flimkien mal-annessi jakkumpanja din il-proposta. 5. Aspetti legali 5.1. Bażi legali Il-bażi legali għall-proposta hija stipulata fl-Artikolu 71 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li għalih tapplika l-proċedura ta’ ko-deċiżjoni. 5.2. L-għażla ta’ strument L-għan prinċipali tal-proposta hu li tiżgura livell adegwat ta’ protezzjoni tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ, inklużi persuni b’diżabbiltà u b’mobbiltà mnaqqsa. Ir-regoli stabbiliti minn din il-proposta għandhom jiġu applikati b’mod uniformi u effettiv madwar l-Unjoni Ewropea kollha. Regolament li huwa applikabbli direttament jidher li huwa l-aktar strument adatt biex tkun żgurata l-aktar applikazzjoni koerenti tar-regoli fl-Istati Membri kollha. Diġà ntgħażel Regolament bħala strument legali mill-Komunità sabiex jipproteġi d-drittijiet tal-passiġġieri bl-ajru u bil-ferrovija. Sabiex jintlaħqu drittijiet tal-passiġġieri li jkunu jistgħu jiġu infurzati u ekwivalenti għat-trasport b’xarabank u b’kowċ, tqies li regolament huwa l-aktar strument adatt. 5.3. Il-prinċipju tas-sussidjarjetà Il-protezzjoni tal-passiġġieri, bħala parti mill-politiki dwar is-suq intern u t-trasport komuni, hija kwistjoni ta’ skala Ewropea li titlob soluzzjoni fuq livell Komunitarju. Il-liberalizzazzjoni ta’ suq u l-kunsiderazzjoni tal-interessi tal-konsumatur, l-aktar dawk tal;-persuni b’diżabilità u persuni b’mobilità mnaqqsa, huma żewġ aspetti kumplimentari tas-suq intern. Minħabba n-numru dejjem ikbar ta’ konsumaturi li jivvjaġġaw għall-pjaċir jew għax-xogħol fl-Unjoni Ewropea, qiegħed isir dejjem aktar importanti li jkun żgurat li dawn ikunu jistgħu jibbażaw fuq sett ta’ drittijiet simili, ikunu fejn ikunu. Għalhekk, l-għan tal-proposta huwa li jkun żgurat li l-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ igawdu mill-istess livell ta’ drittijiet u protezzjoni mal-Unjoni Ewropea kollha. Minħabba d-dimensjoni internazzjonali ta’ dan il-mod ta’ trasport (operaturi ta’ eskursjonijiet u/jew ta’ kowċis u xarabanks), dan l-objettiv ma jistax jintlaħaq biżżejjed minn Stat Membru meta dan jaġixxi waħdu. Il-ftehim internazzjonali eżistenti (Konvenzjoni CVR UN ECE) ma jistax jitqies bħala għodda effikaċi, għaliex dan ġie irratifikat biss minn għadd limitat ħafna ta’ Stati Membri. Għaldaqstant, f’dan il-kuntest hemm bżonn ta’ azzjoni Komunitarja. 5.4. Il-prinċipju tal-proporzjonalità Il-proposta tikkonforma mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Il-Kummissjoni illimitat il-proposta tagħha għal oqsma fejn huma meħtieġa regoli Komunitarji preċiżi u tevita suġġetti li aħjar jitħallew għal miżuri awtoregolatorji. Hija limitata għal oqsma fejn il-ħtieġa ta’ azzjoni Komunitarja hija waħda ċara u aċċettata b’mod komuni. Għaldaqstant, hija proporzjonali mal-mira segwita u adatta għaċ-ċirkostanzi li fihom tkun qiegħda tiġi segwita. Mingħajr armonizzazzjoni, fl-aħjar ċirkostanzi l-passiġġieri jkunu jistgħu jgawdu minn drittijiet differenti iżda fl-agħar każ huma ma jkollhom l-ebda protezzjoni legali. Barra minn hekk, isibuha diffiċli biex ikunu jafu drittijiethom kull fejn ikunu qiegħdin jivjaġġaw fl-Ewropa u b’hekk biex jinsistu li dawn jiġu rispettati. 5.5. Infurzar Il-passiġġieri u speċjalment persuni b’diżabbiltà u b’mobbiltà mnaqqsa qegħdin f’pożizzjoni dgħajfa jekk l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jonqsu milli jissodisfaw l-obbligi tagħhom. Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà tipprovdi għal dawk li jgħidu li huma vittmi ta’ vjolazzjoni minn parti stat tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni NU, il-possibbiltà li jippreżentaw Komunikazzjoni. Għalhekk l-iżvilupp ta’ aktar regolazzjoni tal-KE jipprovdi protezzjoni legali uniformi aktar effikaċi mal-UE kollha. Ikun meħtieġ l-infurzar strett tar-regolament propost. Għalhekk, il-proposta tal-Kummissjoni tinkludi artikolu li jeħtieġ li l-Istati Membri jistabbilixxu sanzjonijiet għan-nuqqas ta’ konformità u biex jinħatru korpi responsabbli għall-infurzar ta’ regolament u għall-indirizzar tal-ilmenti mill-passiġġieri. Dawn id-dispożizzjonijiet isegwu l-istess approċċ kif meħud fir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kumpens u l-għajnuna lil passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu abbord u għall-kanċellazzjoni jew id-dewmien fit-tul ta’ titjiriet u r-Regolament rigward id-drittijiet ta’ persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa meta jkunu qiegħdin jivvjaġġaw bl-ajru. 5.6. Iż-Żona Ekonomika Ewropea u l-Iżvizzera Il-proposta għal Regolament hija ta’ relevanza għaż-Żona Ekonomika Ewropea u għalhekk għandha tkun estiża għaliha. Il-proposta hi wkoll ta’ relevanza għall-Iżvizzera. 5.7. Awtoregolamentazzjoni Il-Kummissjoni hi konxja li l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis żviluppaw numru ta’ ftehimiet volontarji u miżuri awtoregolatorji oħra li jiggarantixxu livelli adegwati ta’ kwalità tas-servizz. Il-Kummissjoni tibqa’ tilqa’ arranġamenti bħal dawn bħala żieda għall-azzjoni Komunitarja proposta. 6. L-isfond tal-proposta Kapitolu I Dan il-Kapitolu jinkludi dispożizzjonijiet ġenerali rigward il-kontenut, definizzjonijiet u ambitu tar-Regolament. Il-proposta tkopri r-responsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis, regoli ta’ nuqqas ta’ diskriminazzjoni u għajnuna mandatorja għal persuni b’diżabbiltà u għal persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Il-proposta tistabbilixxi wkoll obbligi tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fil-każ ta’ vjaġġar interrott, kif ukoll regoli adatti li jirregolaw l-ġestjoni tal-ilmenti u l-infurzar. Artikolu 1 Dan l-Srtikolu jittratta s-suġġett tad-Direttiva. Artikolu 2 Dan l-Artikolu jistabbilixxi l-iskop tar-Regolament. Artikolu 3 Dan l-Artikolu jipprovdi d-definizzjonijiet. Artikolu 4 Dan l-Artikolu għandu x’jaqsam ma’ prova tal-konklużjoni ta’ kuntratt tat-trasport u jipprojbixxi li jkunu offruti kundizzjonijiet kuntrattwali diskriminatorji abbażi ta’ nazzjonalità jew post ta’ residenza tal-passiġġieri. Artikolu 5 Dan l-Artikolu għandu x’jaqsam mal-esklużjoni ta’ rinunzja fir-rigward tad-drittijiet stabbiliti minn din il-proposta. Kapitolu II Dan il-Kapitolu jistabbilixxi r-regoli dwar ir-responsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għall-passiġġieri u l-bagalji tagħhom. Il-passiġġieri sejrin ikunu intitolati għal livelli uniformi ta’ kumpens u sejrin jibbenfikaw minn regoli armonizzati dwar ir-responsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis Ir-responsabbiltà tal-intrapriżi hija bla limitu. Barra minn hekk, taħt ċerti kundizzjonijiet, l-intrapriżi ma jistgħux jikkontestaw ħsarat sa ċertu ammont fil-każ ta’ aċċident. Il-passiġġieri li jsofru aċċident huma intitolati għal pagamenti bil-quddiem sabiex ikunu indirizzati diffikultajiet ekonomiċi li huma jew il-familji tagħhom jistgħu jiffaċċjaw bħala konsegwenza ta’ mewt jew korriment. Dan il-Kapitolu jistabbilixxi wkoll regoli għal kumpens għal telf ta’ jew ħsara lill-bagalji. Artikolu 6 Dan l-Artikolu għandu x’jaqsam mar-responsabbiltà għal mewt jew korriment tal-passiġġieri. Artikolu 7 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli ġenerali rigward ħsarat. Artikolu 8 Dan l-Artikolu jobbliga lill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis biex iwettqu pagamenti minn qabel fil-każ ta’ aċċident. Artikolu 9 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli għal kumpens għal bagalji mitlufa jew li ssirilhom ħsara. Kapitolu III Dan il-Kapitolu għandu x’jaqsam essenzjalment ma’ persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jużaw dan il-mod ta’ trasport. Din il-kategorija ta’ passiġġieri ħafna drabi tibqa’ lura milli tivvjaġġa b’xarabank jew b’kowċ minħabba n-nuqqas ta’ aċċessibbiltà għal dawn is-servizzi u l-għajnuna meħtieġa offruta mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis. Dan il-Kapitolu jindirizza dawn il-problemi billi jimpedixxi kwalunkwe diskriminazzjoni abbażi ta’ diżabbiltà jew mobbiltà mnaqqsa fir-rigward tal-ibbukkjar ta’ vjaġġ jew it-tlugħ abbord ta’ vettura. Dan mingħajr preġudizzju għal ċerti eċċezzjonijiet u derogi, partikolarment għal raġunijiet ta’ sigurtà ġustifikati, stabbiliti mil-liġi. L-ambitu tal-għajnuna obbligatorja f’terminals u abbord vetturi huwa speċifikat fl-Anness I. Għajnuna bħal din tingħata mingħajr ħlas bil-kundizzjoni li l-passiġġier ikun innotifika l-ħtieġa għal tali għajnuna bil-quddiem u jasal fit-terminal f’ħin stipulat qabel it-tluq skedat. Il-persunal tal-intrapriżi tax-xarbanks u/jew kowċis u l-persunal tat-terminal għandu jkollhom għarfien adatt rigward l-għoti ta’ assistenza lil persuni b’diżabbiltà. Artikolu 10 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli għall-prevenzjoni ta’ rifjut ta’ ġarr abbażi ta’ diżabbiltà jew mobbiltà mnaqqsa. Artikolu 11 Dan l-Artikolu jikkonċerna derogi, kundizzjonijiet speċjali u informazzjoni fir-rigward tar-regoli stabbiliti f’dan il-Kapitolu. Artikolu 12 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli ġenerali dwar l-aċċessibbiltà għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Artikolu 13 Dan l-Artikolu jistabbilixxi d-dritt ta’ għajnuna għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Artikolu 14 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli dwar l-għajnuna f’terminals. Artikolu 15 Dan l-Artikolu jittratta l-għajnuna abbord. Artikolu 16 Dan l-Artikolu jistabbilixxi l-kundizzjonijiet skont liema tingħata l-għajnuna. Artikolu 17 Dan għandu x’jaqsam mat-trasmissjoni ta’ notifiki dwar il-ħtieġa għal għajnuna għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa lil partijiet terzi minn intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis jew minn bejjiegħa tal-biljetti. Artikolu 18 Dan l-Artikolu jipprovdi għall-obbligu li jkun żgurat taħriġ adatt lill-persunal fir-rigward ta’ kwistjonijiet relatati mad-diżabbiltà. Artikolu 19 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli ġenerali għal kumpens għal apparat għall-mobbiltà mitluf jew li ssirlu l-ħsara. Kapitolu IV Dan il-Kapitolu għandu x’jaqsam mal-obbligi tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fil-każ ta’ vjaġġi interrotti, minħabba kanċellazzjoni ta’ servizz jew dewmien. B’mod partikolari fil-każ ta’ kanċellazzjonijiet u, għal vjaġġi skedati ta’ mill-inqas 3 sigħat, dewmien fit-tluq ta’ aktar minn sagħtejn, l-intrapriżi huma obbligati li jipprovdu servizzi alternattivi raġjonevoli fi skedi ta’ ħin komparabbli jew, fejn dan ma jkunx possibbli, jipprovdu lill-passiġġieri b’informazzjoni dwar servizzi oħra disponibbli. Jekk jonqsu milli jissodisfaw din il-ħtieġa, l-intrapriżi għandhom iħallsu kumpens li jammonta għal 50% tal-prezz tal-biljett. Fil-każijiet kollha, il-passiġġeri għandhom id-dritt għal informazzjoni dwar il-vjaġġ. Artikolu 20 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli ġenerali dwar ir-responsabbiltà għal kanċellazzjonijiet u dewmien fit-tul. Jiddefinixxi l-ambitu tad-dritt ta’ informazzjoni, tat-tpoġġija fuq rotta oħra (rerouting) u/jew rimborż u kumpens fil-każ ta’ kanċellazzjonijiet u dewmien fit-tul. Artikolu 21 Dan l-Artikolu jistabbilixxi d-dritt għal informazzjoni dwar il-vjaġġ. Artikolu 22 Dan l-Artikolu jwitti t-triq biex jitfittex aktar kumpens. Artikolu 23 Dan l-Artikolu jobbliga lil intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis biex tadotta arranġament bil-ħsieb li ttejjeb id-drittijiet tal-passiġġieri u l-kwalità tas-servizz. Kapitolu V Dan il-Kapitolu jobbliga lill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis biex jistabbilixxu proċeduri interni għall-ġestjoni tal-ilmenti. L-eżami tal-ilmenti tal-passiġġieri huwa soġġett għal skadenzi stretti. L-obbligu li l-passiġġieri jkunu informati bi drittijiethom jaqa’ fuq l-intrapriżi u l-korpi li jmexxu t-terminals. Artikolu 24 Dan l-Artikolu għandu x’jaqsam ma’ informazzjoni dwar il-vjaġġ li għandha tkun ipprovduta mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis u korpi li jmexxu t-terminals. Artikolu 25 Dan l-Artikolu jeħtieġ lill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis u lil korpi li jmexxu t-terminals li jipprovdu lill-passiġġieri b’informazzjoni dwar drittijiethom taħt dan ir-Regolament Artikolu 26 Dan l-Artikolu jistabbilixxi regoli għal proċedura ta’ mmaniġġjar ta’ ilment. Kapitolu VI Dan il-Kapitolu jistipula regoli ta’ infurzar u l-qafas istituzzjonali adatt. L-Istati Membri għandhom jaħtru korpi nazzjonali għall-infurzar li magħhom jistgħu jilmentaw il-passiġġieri dwar ksur allegat ta’ drittijiethom skont dan ir-Regolament. Dawn il-korpi nazzjonali huma meħtieġa li jikkooperaw ma’ xulxin. Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jiprevedu penali dissważivi f’rabta ma’ nuqqas ta’ rispett tad-drittijiet tal-passiġġieri. Artikolu 27 Dan l-Artikolu jkorpi l-infurzar ta’ dan ir-Regolament, inkluż l-istabbiliment ta’ korpi nazzjonali għall-infurzar. Artikolu 28 Dan l-Artikolu jeħtieġ li l-korpi għall-infurzar jippubblikaw rapport annwali dwar l-attiivtajiet tagħhom. Artikolu 29 Dan l-Artikolu jistabbilixxi l-prinċipju ta’ kooperazzjoni bejn il-korpi nazzjonali għall-infurzar. Artikolu 30 Dan l-Artikolu jittratta l-penali li għandhom ikunu imposti mill-Istati Membri. Kapitolu VII Dan il-Kapitolu jistipula li l-Kummissjoni għandha tirrapporta lill-Kunsill u lill-Parlament dwar il-funzjonament tar-Regolament tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu. Ir-Regolament sejjer jidħol fis-seħħ 20 jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE u sejjer japplika b’effett sena wara dik id-data. Artikolu 31 Dan l-Artikolu jistabbilixxi l-obbligi ta’ rapportar tal-Kummissjoni. Artikolu 32 Dan l-Artikolu għandu x’jaqsam mal-emenda għar-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar tal-liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi . Artikolu 33 Dan l-Artikolu jistabbilixxi d-data meta r-Regolament ser jidħol fis-seħħ. Anness I Dan l-Anness jiddefinixxi l-ambitu ta’ għajnuna li għandha tkun offruta lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa f’terminals (a) u abbord ta’ xarabank jew kowċ (b). L-Anness II Dan l-Anness huwa relatat mal-kontenut ta’ taħriġ relatat mad-diżabbiltà. 2008/0237 (COD) Proposta għal REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fit-trasport bix-xarabank u bil-kowċ u li temenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 dwar kooperazzjoni bejn awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar ta' liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi (Test b'rilevanza għaż-ŻEE) IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 71(1) tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni[17], Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[18], Wara li kkonsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni[19], Filwaqt li jaġixxu skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 251 tat-Trattat, Billi: 1. Azzjoni mill-Komunità fil-qasam tat-trasport b’xarabank u b’kowċ għandha timmira, fost affarijiet oħra, li tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni għall-passiġġieri li tkun komparabbli ma’ dik ta’ modi oħra ta’ trasport, u kull fejn jivvjaġġaw. Barra minn hekk, għandu jingħata rendikont sħiħ tar-rekwiżiti ta’ ħarsien tal-konsumatur b’mod ġenerali. 2. Minħabba li l-passiġġieri b’xarabank jew b’kowċ huma l-parti l-aktar dgħajfa fil-kuntratt tat-trasport, id-drittijiet tal-passiġġieri f’dan ir-rigward għandhom ikunu salvagwardjati irrispettivament min-nazzjonalità jew il-post tar-residenza tagħhom fil-Komunità. 3. Il-passiġġieri għandhom igawdu minn regoli ta’ responsabbiltà komparabbli għal modi oħra ta’ trasport fil-każ ta’ aċċidenti li jirriżultaw f’mewt jew korriment. 4. Il-passiġġieri għandhom ikunu intitolati għal pagamenti bil-quddiem biex ikopru l-ħtiġijiet ekonomiċi immedjati tagħhom wara l-aċċident. 5. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom ikunu responsabbli għat-telf jew ħsara lill-bagalji tal-passiġġieri f’termini komparabbli għal modi oħra ta’ trasport. 6. Is-servizzi b’xarabank u b’kowċ għall-passiġġieri għandhom ikunu ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini in ġenerali. Konsegwentement, il-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa, kemm jekk minħabba diżabbiltà, età jew inkella minħabba xi fattur ieħor, għandu jkollhom opportunitajiet għall-użu ta’ servizzi ta’ xarabank u/jew kowċ komparabbli ma’ dawk ta’ ċittadini oħra. Il-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa għandhom l-istess dritt bħaċ-ċittadini l-oħra kollha għall-moviment liberu, libertà tal-għażla u nuqqas ta’ diskriminazzjoni. 7. Fid-dawl tal-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà u sabiex il-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jingħataw opportunitajiet għal ivvjaġġar b’xarabank u b’kowċ komparabbli ma’ dawk ta’ ċittadini oħra, għandhom jiġu stabbiliti regoli għal nuqqas ta’ diskriminazzjoni u għajnuna waqt il-vjaġġ tagħhom. Dawk il-persuni għandhom għalhekk ikunu aċċettati biex jinġarru u mhux miċħuda trasport abbażi tad-diżabbiltà jew tan-nuqqas ta’ mobbiltà tagħhom, ħlief għal raġunijiet li huma ġustifikati abbażi tas-sigurtà u raġunijiet preskritti mil-liġi. Huma għandhom igawdu d-dritt ta’ għajnuna f’terminals tax-xarabanks u l-kowċis u abbord il-vetturi, inkluż it-tlugħ abbord u l-inżul. Fl-interess tal-inklużjoni soċjali, il-persuni kkonċernati għandhom jirċievu l-għajnuna mingħajr ħlas addizzjonali. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jistabbilixxu regoli ta’ aċċessibbiltà, bl-użu preferibbilment tas-sistema ta’ Standardizzazzjoni Ewropea. 8. Meta jiddeċiedu dwar id-disinn ta’ terminals ġodda, u bħala parti minn tibdil jew tiġdid maġġuri tal-post, il-korpi għall-immaniġġjar għandhom, fejn possibbli, iqisu l-ħtiġijiet ta’ persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Fi kwalunkwe każ, il-korpi għall-immnaiġġjar ta’ terminals għax-xarabanks u l-kowċis għandhom jistabbilixxu punti fejn persuni bħal dawn jistgħu jinnotifikaw il-wasla tagħhom u l-ħtieġa ta’ għajnuna. 9. Id-drittijiet tal-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ għandhom jinkludu li huma jirċievu informazzjoni rigward is-servizz qabel u wara l-vjaġġ. L-informazzjoni essenzjali kollha pprovduta lill-passiġġieri b’xarabank u b’kowċ għandha tkun ipprovduta wkoll f’formati alternattivi aċċessibbli għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa. 10. Dan ir-Regolament m’għandux jirrestrinġi d-drittijiet tal-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis biex ifittxu kumpens minn kwalunkwe persuna, inklużi partijiet terzi, skont il-liġi applikabbli. 11. L-inkonvenjenzi esperjenzati mill-passiġġieri minħabba kanċellazzjoni jew dewmien twil tal-vjaġġ tagħhom għandhom jitnaqqsu. Għal dan il-għan, il-passiġġieri għandhom jirċievu attenzjoni adegwata u għandhom jiġu informati b’mod adegwat. Il-passiġġieri għandhom ikunu jistgħu jikkanċellaw u jiġu rimborżati l-prezz tal-biljetti jew jingħataw rotta oħra taħt kundizzjonijiet sodisfaċenti jew informazzjoni dwar servizzi ta’ trasport alternattivi. Jekk l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jonqsu milli jipprovdu lill-passiġġieri bl-għajnuna meħtieġa, il-passiġġieri għandu jkollhom id-dritt li jakkwistaw kumpens finanzjarju. 12. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jadottaw arranġamenti f’livell nazzjonali jew Ewropew biex itejbu l-attenzjoni u l-għajnuna offruta lill-passiġġieri kull meta l-vjaġġ tagħhom ikun interrott, b’mod partikolari fil-każ ta’ dewmien fit-tul. 13. Dan ir-Regolament m’għandux jaffettwa d-drittijiet tal-passiġġieri stabbiliti mid-Direttiva 90/314/KEE dwar il-vjaġġi kollox kompriż (package travel), il-vaganzi kollox kompriż u t-tours kollox kompriż[20]. Fil-każ li jkun ikkanċellat package tour għal raġunijiet għajr meta s-servizz tat-trasport b’xarabank u b’kowċ jiġi ikkanċellat, dan ir-Regolament m’għandux japplika.. 14. Il-passiġġieri għandhom jiġu informati għal kollox bi drittijiethom stipulati f’dan ir-Regolament, sabiex huma jkunu jistgħu jeżerċitaw effettivament dawk id-drittijiet. 15. Il-passiġġieri għandhom ikunu jistgħu jeżerċitaw drittijiethom permezz ta’ proċeduri ta’ ilment xierqa implimentati mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew, skont il-każ, billi jippreżentaw ilmenti lil korp jew korpi maħturin għal dak il-għan mill-Istat Membru relevanti. 16. L-Istati Membri għandhom jiżguraw u jwettqu superviżjoni tal-konformità ġenerali mill-intrapriżi tagħhom tax-xarabanks u/jew kowċis ma’ dan ir-Regolament u għandhom jaħtru korp adatt biex iwettaq kompiti ta’ infurzar bħal dawn. Is-superviżjoni m’għandhiex taffettwa d-drittijiet tal-passiġġieri biex ifittxu indenizz legali mill-qrati taħt proċeduri tal-liġi nazzjonali. 17. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu penali applikabbli għall-ksur ta’ dan ir-Regolament u għandhom jiżguraw li dawn il-penali jiġu applikati. Il-penali għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi. 18. Minħabba li l-miri ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri biex ikunu żgurati livelli għoljin u ekwivalenti ta’ protezzjoni u ta’ għajnuna lill-passiġġieri fit-trasport b’xarabank u b’kowċ mal-Istati Membri kollha, ma jistgħux jintlaħqu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri weħidhom u għalhekk, minħabba d-dimensjoni internazzjonali sinifikanti jistgħu jintlaħqu aħjar fil-livell Komunitarju, il-Komunità tista’ tadotta miżuri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà hekk kif stipulat fl-Artikolu 5 tat-Trattat. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità kif stipulat f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu meħtieġ sabiex jintlaħqu dawk il-miri. 19. Dan ir-Regolament għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-Direttiva 95/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ottubru 1995 dwar il-ħarsien ta’ individwi fir-rigward tal-ipproċessar tad-dejta personali u dwar il-moviment liberu ta’ din id-dejta[21]. 20. L-infurzar ta’ dan ir-Regolament għandu jkun ibbażat fuq ir-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ Ottubru 2004 dwar il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar tal-liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi (“ir-Regolament dwar kooperazzjoni fil-protezzjoni tal-konsumaturi)[22]. Dak ir-Regolament għandu għalhekk ikun emendat skont il-każ. 21. Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l-prinċipji rikonoxxuti partikolarment mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea, ADOTTAW DAN IR-REGOLAMENT: Kapitolu I Dispożizzjonijiet ġenerali Artikolu 1Is-suġġett Dan ir-Regolament jistabbilixxi regoli fir-rigward ta' dan li ġej: 22. in-nuqqas ta’ diskriminazzjoni bejn il-passiġġieri rigward il-kundizzjonijiet tat-trasport offruti minn intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis; 23. ir-responsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fil-każ ta’ aċċidenti li jirriżultaw f’mewt jew f’korriment tal-passiġġieri jew it-telf jew ħsara lill-bagalji tagħhom; 24. nuqqas ta’ diskriminazzjoni u għajnuna obbligatorja għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jivvjaġġaw b’xarabank jew b’kowċ; 25. l-obbligi tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis lejn il-passiġġieri f’każijiet ta’ kanċellazzjoni jew dewmien; 26. l-informazzjoni minima li għandha tingħata lill-passiġġieri 27. l-indirizzar tal-ilmenti; 28. l-infurzar tad-drittijiet tal-passiġġieri. Artikolu 2L-Ambitu 1. Dan ir-Regolament għandu japplika għall-ġarr ta’ passiġġieri minn intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis permezz ta’ servizzi regolari. 2. L-Istati Membri jistgħu jeżentaw trasport urban, suburban u reġjonali kopert minn kuntratti ta’ servizz pubbliku, jekk dawn il-kuntratti jiżguraw livell komparabbli ta’ drittijiet tal-passiġġieri għal dak meħtieġ f’dan ir-Regolament. 3. Fir-rigward tas-servizzi okkażjonali, għandu jkun applikabbli l-Kapitolu II biss. Artikolu 3Definizzjonijiet Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: 29. ‘intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis’ tfisser intrapriża għat-trasport li hi awtorizzata fl-Istat ta’ stabbiliment biex twettaq ġarr b’kowċ u b’xarabank skont il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq stabbiliti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali u intrapriża għat-trasport li għandha liċenzja Komunitarja valida maħruġa f’konformità mar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 684/92 għall-għanijiet li jitwettqu servizzi internazzjonali ta’ ġarr tal-passiġġieri; 30. ‘servizzi okkażjonali’ tfisser servizzi fit-tifsira tal-Artikolu 2 (3) tar-Regolament (KEE) Nru 684/92; 31. ‘servizzi regolari’ tfisser servizzi fit-tifsira tal-Artikolu 2 (1) tar-Regolament (KEE) Nru 684/92; 32. ‘kuntratt tat-trasport’ tfisser kuntratt ta’ ġarr bejn intrapriżi tax-xarabakijiet u/jew kowċis jew bejjiegħ tal-biljetti u l-passiġġier għall-għoti ta’ servizz wieħed jew aktar ta’ trasport; 33. ‘biljett’ tfisser dokument validu li jagħti dritt għal trasport, jew xi ħaġa ekwivalenti f’forma mhux ta’ karta, inkluża l-forma elettronika, maħruġ jew awtorizzat minn intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew bejjiegħ tal-biljetti awtorizzat tagħhom; 34. ‘bejjiegħ tal-biljetti’ tfisser kull bejjiegħ bl-imnut ta’ servizzi ta’ ġarr b’xarabank u b’kowċ li jikkonkludi kuntratti tat-trasport u jbigħ biljetti f’isem l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew f’ismu stess; 35. ‘operatur ta’ tur’ tfisser organizzatur jew bejjiegħ bl-imnut fit-tifsira tal-Artikolu 2 (2) u (3) tad-Direttiva 90/314/KEE; 36. ‘persuna b’diżabbiltà’ jew ‘persuna b’mobbiltà mnaqqsa’ tfisser kull persuna li l-mobbiltà tagħha meta tuża t-trasport hija mnaqqsa bħala riżultat ta’ diżabbiltà fiżika (sensorja jew lokomotorja, permanenti jew temporanja), diżabbiltà jew indeboliment intellettwali, jew kwalunkwe kawża oħra ta’ diżabbiltà, jew bħala riżultat tal-età, u li s-sitwazzjoni tagħha teħtieġ attenzjoni u adattament xierqa għall-ħtiġiet partikolari tagħha tas-servizzi magħmulin disponibbli għall-passiġġieri kollha; 37. ‘riservazzjoni’ tfisser awtorizzazzjoni, bil-miktub jew f’forma elettronika, li tagħti intitolament għat-trasport soġġett għal arranġamenti tat-trasport personalizzati kkonfermati preċedentament; 38. ‘korp li jmexxi terminal’ tfisser entità organizzattiva fi Stat Membru li kienet magħmula responsabbli għat-tmexxija ta’ terminal tax-xarabanks u/jew kowċis; 39. ‘kanċellazzjoni’ tfisser in-nuqqas ta’ operazzjoni ta’ servizz li kien skedat preċedentament u li għalih tkun saret għallinqas riservazzjoni waħda; 40. ‘dewmien’ tfisser id-differenza bejn il-ħin li fih il-passiġġier kien skedat li jitlaq jew li jasal skont l-iskeda tal-ħinijiet ippubblikata u l-ħin tat-tluq jew wasla attwali jew mistennija tiegħu. Artikolu 4Kuntratt tat-trasport u kundizzjonijiet kuntrattwali mhux disriminatorji 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis għandhom jipprovdu lill-passiġġieri bi prova tal-konklużjoni tal-kuntratt tat-trasport billi joħorġu biljett wieħed jew aktar. Il-biljetti għandhom jitqiesu bħala evidenza prima facie tal-konklużjoni tal-kuntratt u b’hekk iroddu drittijiet kif hemm provdut f’dan ir-Regolament. 2. Mingħajr preġudizzju għall-obbligi tas-servizz pubbliku li jeħtieġu tariffi soċjali, il-kundizzjonijiet tal-kuntratt u t-tariffi applikati mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew minn bejjiegħa tal-biljetti għandhom jiġu offruti lill-pubbliku in ġenerali mingħajr ebda diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità jew il-post tar-residenza tal-klijent aħħari jew il-post ta’ stabbiliment tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew bejjiegħa tal-biljetti fil-Komunità. Artikolu 5Esklużjoni ta’ rinuzja 1. L-obbligi skont dan ir-Regolament m’għandhomx ikunu limitati jew rinunzjati, inter alia b’deroga jew klawsola restrittiva fil-kuntratt tat-trasport. 2. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jistgħu joffru kundizzjonijiet kuntrattwali aktar favorevoli għall-passiġġier mill-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan ir-Regolament. Kapitolu IIResponsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fir-rigward tal-passiġġieri u l-bagalji tagħhom Artikolu 6Responsabbiltà għal mewt jew korriment tal-passiġġieri 1. Skont dan il-Kapitolu, intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jinżammu responsabbli għat-telf jew ħsara li jirriżultaw mill-mewt ta’, korriment personali jew ħsara fiżika għall-passiġġieri ikkawżati minn aċċident li jirriżulta mill-operazzjoni tas-servizzi tat-trasport b’xarabank u b’kowċ u li jseħħu waqt li l-passiġġer ikun qiegħed fi, ikun dieħel jew ħiereġ mill-vettura. 2. Ir-responsabbiltà tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għal ħsarat m’għandhiex tkun soġġetta għal xi limitu finanzjarju, kemm jekk ikun iddefinit b’liġi, b’konvenzjoni jew b’kuntratt. 3. Għal kwalunkwe ħsara li ma taqbiżx l-ammont ta’ EUR 220 000, intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis m’għandhiex teskludi jew tillimita r-responsabbiltà tagħha billi tagħti prova li hija tat l-attenzjoni dovuta skont il-paragrafu 4a 4. L-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis m’għandhiex tkun responsabbli skont il-paragrafu 1: 41. jekk l-aċċident ikun ġie ikkawżat minn ċirkostanzi mhux relatati mal-operat tas-servizzi tat-trasport b’xarabank u b’kowċ u li, intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis ma setgħetx tevita minkejja li tkun tat l-attenzjoni meħtieġa fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, u l-konsegwenzi tiegħu ma setgħux jiġu evitati; 42. safejn dak l-aċċident hu t-tort tal-passiġġier jew ikkawżat minħabba negliġenza min-naħa tal-passiġġier; 5. Xejn f’dan ir-Regolament ma għandu: 43. jimplika li l-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis hija l-parti unika responsabbli biex tħallas id-danni; jew 44. jirrestrinġi kwalunkwe dritt tal-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis milli tfittex rimedju minn kwalunkwe parti oħra skont il-liġi applikabbli ta’ Stat Membru. Artikolu 7Ħsarat u interessi 1. Fil-każ tal-mewt ta’ passiġġier, il-ħsarat rigward ir-responsabbiltà previsti fl-Artikolu 6 għandhom jinkludu: 45. kwalunkwe spiża mġarrba wara l-mewt, b’mod partikolari l-ispiża tat-trasport tal-ġisem u l-ispejjeż tal-funeral; 46. jekk il-mewt ma sseħħx f’daqqa, il-ħsarat previsti fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu. 2. Fil-każ ta’ korriment lill-persuna jew ta’ xi ħsara fiżika jew mentali oħra lil passiġġier, il-ħsarat għandhom jinkludu: 47. kwalunkwe spejjeż, b'mod partikolari dawk tal-kura u tat-trasport; 48. kumpens għal telf finanzjarju, minħabba inkapaċità totali jew parzjali għax-xogħol, jew għal ħtiġijiet miżjuda. 3. Jekk, permezz tal-mewt tal-passiġġier, persuna li l-passiġġier kellu, jew seta’ jkollu, dover legali li jmantni tkun imċaħda mill-appoġġ, persuni bħal dawn għandhom ukoll jiġu kkumpensati għal dak it-telf. Artikolu 8Ħlas bil-quddiem 1. Fil-każ tal-mewt ta’, korriment personali ta’, jew ta’ kwalunkwe ħsara fiżika jew mentali oħra lil, passiġġieri, ikkawżati minn aċċident li jirriżulta mill-operat ta’ servizzi tat-trasport b’xarabank u b’kowċ, l-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis għandha mingħajr dewmien, u f’kull każ mhux aktar tard minn ħmistax-il jum wara l-istabbiliment tal-identità tal-persuna fiżika intitolata għal kumpens, tagħmel tali ħlasijiet bil-quddiem kif ikun meħtieġ biex tissodisfa l-ħtiġijiet ekonomiċi immedjati fuq bażi proporzjonali għall-ħsara mġarrba. 2. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 1, il-ħlas bil-quddiem m’għandux ikun inqas minn EUR 21 000 għal kull passiġġer fil-każ ta’ mewt. 3. Ħlas bil-quddiem m’għandux jikkostitwixxi rikonoxximent ta’ responsabbiltà u jista’ jkun paċut bi kwalunkwe somma sussegwenti mħallsa abbażi ta’ dan ir-Regolament iżda m’għandux ikun ta’ tip li jintradd lura, ħlief f’każijiet fejn il-ħsara kienet ikkawżata minħabba negliġenza jew nuqqas tal-passiġġier jew fejn il-persuna li rċeviet il-ħlas bil-quddiem ma kinitx il-persuna intitolata għal kumpens. Artikolu 9Responsabbiltà għal bagalji mitlufa jew li ssirilhom ħsara 1. Intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom ikunu responsabbli għat-telf jew għall-ħsara fuq bagalji mpoġġija taħt ir-responsabbiltà tagħhom. Il-kumpens massimu għandu jammonta għal EUR 1 800 għal kull passiġġier. 2. Fil-każ ta’ aċċidenti li jirriżultaw mill-operat ta’ servizzi tat-trasport b’xarabank u b’kowċ, l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom ikunu responsabbli għat-telf jew għall-ħsara lill-proprjetà personali li l-passiġġieri kellhom fuqhom jew magħhom fil-bagalji tal-idejn. Il-kumpens massimu għandu jammonta għal EUR 1300. 3. Jekk l-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis tagħti prova li l-ħsara kienet ikkawżata jew li sar kontribut għaliha minn nuqqas jew minn negliġenza tal-passiġġier, l-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis għandha tkun eżonerata għal kollox jew parzjalment mir-responsabbiltà tagħha lejn min għamel it-talba sakemm nuqqas jew negliġenza tali tkun ikkawżat jew ikkontribwixxiet għall-ħsara. Kapitolu III Drittijiet ta’ persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa Artikolu 10Prevenzjoni ta’ rifjut tal-ġarr 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tat-tours tagħhom m’għandhomx jirrifjutaw, abbażi ta’ diżabbiltà jew mobbiltà mnaqqsa: 49. li jaċċettaw riżervazzjoni għal servizz ta’ trasport jew li joħorġu biljett għal vjaġġ li għalih japplika dan ir-Regolament; 50. li jtellgħu abbord persuna b’diżabbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa, previst li l-persuna kkonċernata għandha biljett jew riżervazzjoni valida. 2. Riservazzjonijeit u biljetti għandhom jiġu offruti lil persuni b'diżabilità u persuni b'mobbiltà mnaqqsa mingħajr spejjeż żejda. Artikolu 11Derogi u kundizzjonijiet speċjali 1. Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10, l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew il-bejjiegħa tal-biljetti jew l-operaturi tat-tours tagħhom jistgħu jirrifjutaw, abbażi ta’ diżabbiltà jew mobbiltà mnaqqsa, li jaċċettaw riżervazzjoni minn, li joħorġu biljett lil jew li jtellgħu abbord persuna b’diżabbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa: 51. sabiex jissodisfaw ħtiġijiet ta’ sigurtà applikabbli stabbiliti mil-liġi internazzjonali, Komunitarja jew nazzjonali jew sabiex jissodisfaw ħtiġijiet ta’ sigurtà stabbiliti mill-awtorità li ħarġet l-awtorizzazzjoni lill-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis ikkonċernata. 52. Fejn id-daqs tal-vettura jagħmel l-imbarkazzjoni jew il-ġarr tal-persuna b’diażbbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa fiżikament impossibbli. Fil-każ ta’ ċaħda li tkun aċċettata riżervazzjoni għar-raġunijiet imsemmija taħt il-punti (a) jew (b) tal-ewwel subparagrafu, il-ġarriera, il-bejjiegħa tal-biljetti jew l-operaturi tat-tours għandhom jagħmlu sforzi raġjonevoli biex jipproponu alternattiva aċċettabbli lill-persuna in kwistjoni 2. Persuna b’diżabbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa li tkunx tħalliet titla’ abbord minħabba d-diżabbiltà jew il-mobbiltà mnaqqsa tagħha għandha tkun offruta d-dritt ta’ rimborż u servizzi tat-trasport alternattivi raġjonevoli għall-post tad-destinazzjoni f’qafas ta’ żmien komparabbli. 3. Taħt l-istess kundizzjonijiet kif hemm referenza għalihom fil-paragrafu 1(a), intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis, bejjiegħ tal-biljetti jew operatur ta’ tur jista’ jeħtieġ li persuni b’diżabbiltà jew persuni b’mobbiltà mnaqqsa jkunu akkumpanjati minn persuna oħra li tkun kapaċi tipprovdi l-għajnuna meħtieġa minn dik il-persuna, jekk dan ikun strettament meħtieġ. 4. Meta l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew il-bejjiegħa tal-biljetti jew operaturi ta’ tours jeżerċitaw id-deroga prevista fil-paragrafu 1, huma għandhom jinformaw immedjatament lill-persuna b’diżabbiltà jew lill-persuna b’mobbiltà mnaqqsa bir-raġunijiet, jew fuq talba jinformawhom bil-miktub fi żmien ħamest ijiem tax-xogħol biċ-ċaħda li jagħmlu riżervazzjoni. Artikolu 12Aċċessibbiltà u informazzjoni 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis għandhom jistabbilixxu, b’involviment attiv tar-rappreżentanti ta’ organizzazzjonijiet ta’ persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa u korpi tal-infurzar li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 27, regoli dwar aċċess mhux diskriminatorju li japplikaw għat-trasport ta’ persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa, sabiex jiġu sodisfatti l-ħtiġijiet applikabbli għas-sigurtà. Dawn ir-regoli għandhom jinkludu l-kundizzjonijiet kollha dwar l-aċċess tas-servizz b’xarabank u b’kowċ in kwistjoni, inkluż l-aċċessibbiltà għall-vetturi operati u l-faċilitajiet abbord tagħhom. 2. Ir-regoli previsti fil-paragrafu 1 għandhom ikunu magħmulin disponibbli pubblikament mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis jew mill-bejjiegħa tal-biljetti tal-inqas meta ssir ir-riżervazzjoni, b’modi adatti, u bl-istess lingwi bħal dawk li fihom l-informazzjoni tkun magħmula ġeneralment disponibbli għall-passiġġieri kollha. Meta tkun ipprovduta din l-informazzjoni, għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet tal-persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa. 3. Fuq talba, l-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis għandhom jagħmlu disponibbli l-liġi internazzjonali, Komunitarja jew nazzjonali li tistabbilixxi ħtiġijiet ta’ sigurtà, li fuqha huma bbażati r-regoli dwar aċċess mhux diskriminatorju. 4. L-operaturi tat-tours għandhom jagħmlu disponibbli r-regoli li għalihom hemm provdut fil-paragrafu 1 li japplikaw għall-vjaġġi inklużi f’package travel, package holidays u package tours li huma jorganizzaw, ibigħu jew joffru għall-bejgħ. 5. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis, il-bejjiegħa tal-biljetti jew l-operaturi tat-tours tagħhom għandhom jiżguraw li l-informazzjoni relevanti kollha rigward il-kundizzjonijiet tal-ġarr, l-informazzjoni dwar il-vjaġġ u l-informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà tas-servizzi tkun magħmula disponibbli f’formati adatti u aċċessibbli għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa inkluż l-ibbukkjar onlajn u l-informazzjoni onlajn. Artikolu 13Dritt għal għajnuna 1. Il-korpi li jmexxu terminal u l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jiżguraw għajnuna xierqa lil persuna b’diżabbiltà jew lil persuna b’mobbiltà mnaqqsa kif speċifikat fl-Anness I mingħajr ħlas qabel, waqt u wara l-vjaġġ. 2. Il-korpi li jmexxu terminals u l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jistgħu jipprovdu għajnuna huma nfushom jew jistgħu jqabbdu lil parti waħda jew aktar minn waħda għall-għoti ta’ għajnuna. Huma jistgħu jidħlu għal kuntratt jew kuntratti bħal dawn b’inizjattiva tagħhom jew meta jkunu mitlubin jagħmlu dan. Fejn korpi li jmexxu terminals u intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis iqabbdu lil parti waħda jew aktar minn waħda għall-għoti ta’ għajnuna, huma għandhom jibqgħu responsabbli għall-għoti tal-għajnuna 3. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu ma jżommux lill-korpi tat-tmexxija tat-terminals jew lill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis milli jipprovdu għajnuna ta’ standard ogħla mill-istandards li hemm referenza għalihom fl-Anness I jew li jipprovdu servizzi addizzjonali għal dawk speċifikati hemmhekk. Artikolu 14Dritt għal għajnuna f’terminals 1. Mhux iktar tard minn sitt xhur wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament, l-Istati Membri għandhom jinnominaw it-terminals tax-xarabanks u l-kowċis fejn għandha tingħata għajnuna għal persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa, b’konsiderazzjoni tal-ħtieġa li tkun żgurata aċċessibbiltà għas-servizzi f’bosta mil-lokazzjonijiet ġeografiċi. L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni b’dan. 2. Il-korp li jmexxi terminal, terminal li jkun ġie nnominat minn Stat Membru skont il-paragrafu 1, għandu jkun responsabbli biex jiżgura l-għoti ta’ għajnuna speċifikata fil-parti (a) tal-Anness I mingħajr ħlas addizzjonali lil persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa, previst li l-persuna kkonċernata tissodisfa l-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 16. Artikolu 15Dritt għal għajnuna abbord L-intrapriżi tax-xarabanks u l-kowċis għandhom jipprovdu tal-inqas l-għajnuna speċifikata fil-parti (b) tal-Anness I mingħajr ħlas lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa abbord il-kowċ jew xarabank u waqt it-tlugħ abbord u l-inżul mill-kowċ jew xarabank, previst li l-persuna kkonċernata tissodisfa l-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 16. Artikolu 16Kundizzjonijiet li taħthom hi pprovduta għajnuna 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis, il-korpi li jmexxu terminal, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi ta’ tours għandhom jikkooperaw sabiex jipprovdu għajnuna lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa bil-kundizzjoni li l-ħtieġa tal-persuna għal għajnuna bħal din tkun innotifikata lill-intrapriża tax-xarabank u/jew tal-kowċ, lill-korp tat-tmexxija ta’ terminal, lil bejjiegħ tal-biljetti jew lil operatur ta’ tur tal-inqas 48 siegħa qabel ma tkun meħtieġa l-għajnuna. 2. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi ta’ tours għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiffaċilitaw l-irċevuta ta’ notifiki tal-ħtieġa ta’ għajnuna magħmulin minn persuni b’diżabbiltà jew persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Dan l-obbligu għandu japplika fil-punti kollha tal-bejgħ tagħhom inkluż il-bejgħ bit-telefon u permezz tal-Internet. 3. Jekk ma ssir l-ebda notifika skont il-paragrafu 1, l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis, il-korpi li jmexxu terminal, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tat-tours għandhom jagħmlu kull sforz possibbli biex jiżguraw li l-għajnuna tkun ipprovduta b’mod li l-persuna b’diżabbiltà jew il-persuna b’mobbiltà mnaqqsa tkun tista’ titla’ abbord is-servizz tat-tluq, biex tibdel għas-servizz korrispondenti jew biex tinżel mis-servizz tal-wasla li għalih hi tkun xtrat biljett. 4. L-għajnuna għandha tingħata bil-kundizzjoni li l-persuna kkonċernata tippreżenta ruħha fil-punt stabbilit: - fil-ħin stipulat minn qabel mill-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis, li m’għandux ikun iktar minn 60 minuta qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat, jew - jekk ma huwa stipulat l-ebda ħin, mhux aktar tard minn 30 minuta qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat. 5. Il-korp li jmexxi terminal, terminal li jkun ġie nnominat minn Stat Membru skont l-Artikolu 14(1) għandu, wara li jqis il-kundizzjonijiet lokali u mingħajr preġudizzju għas-setgħat ta’ entitajiet oħrajn rigward żoni li jinsabu barra l-bini tat-terminal, jistabbilixxi punti ta’ wasla u tluq fit-terminal jew f’punti taħt il-kontroll dirett tal-korp li jmexxi terminal, kemm ġewwa kif ukoll barra l-bini tat-terminal, fejn il-persuni b’diżabbiltà jew il-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jistgħu jinnotifikaw il-wasla tagħhom u jitolbu għajnuna. 6. Il-punti li hemm referenza għalihom fil-paragrafu 5 għandhom ikunu mmarkati b’mod ċar u għandhom joffru informazzjoni bażika dwar it-terminal u l-għajnuna pprovduta, f’formati aċċessibbli. Artikolu 17Trasmissjoni ta’ informazzjoni lil parti terza 1. Fejn l-għoti tal-għajnuna jkun ġie fdat lil terzi, u intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis jew bejjiegħ tal-biljetti jew operatur tat-tours jirċievi notifika tal-ħtieġa għal għajnuna tal-inqas 48 siegħa qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat għall-vjaġġ, dawn għandhom jittrasmettu l-informazzjoni relevanti lill-parti terza tal-inqas 36 siegħa qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat għall-vjaġġ. 2. Fejn l-għoti tal-għajnuna jkun ġie fdat lil terzi, u intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis jew bejjiegħ tal-biljetti jew operatur tat-tours ma jirċevix notifika għall-ħtieġa għal assistenza tal-inqas 48 siegħa qabel il-ħin tat-tluq ippubblikat għall-vjaġġ, il-ġarriera jew il-bejjiegħa tal-biljetti jew l-operaturi tat-tours għandhom jittrasmettu l-informazzjoni lill-parti terza kemm jista’ jkun malajr Artikolu 18Taħriġ L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis għandhom: 53. jiżguraw li l-persunal kollu tagħhom, inkluż dak impjegat minn kwalunkwe subkuntrattur, li jipprovdi għajnuna diretta lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa għandu għarfien ta’ kif jittratta l-ħtiġiet tal-persuni li għandhom għadd ta’ diżabbiltajiet jew nuqqasijiet fil-mobbiltà; 54. jipprovdu għajnuna fir-rigward tad-diżabbiltà u taħriġ fuq is-sensibilizzazzjoni dwar id-diżabbiltà kif deskritt fl-Anness II lill-persunal kollu li jittratta direttament mal-pubbliku li jivvjaġġa; 55. jiżguraw li, fil-waqt tar-reklutaġġ, l-impjegati l-ġodda kollha jattendu taħriġ relatat mad-diżabbiltà u li l-persunal jirċievi korsijiet ta’ taħriġ ta’ aġġornament meta adatt. Artikolu 19Kumpens rigward siġġiet tar-roti u apparat għall-mobbiltà 1. Fejn siġġijiet tar-roti jew apparat għall-mobbiltà ieħor, jew partijiet minnu, jintilfu jew tiġrilhom ħsara waqt li jkunu immaniġġjati fit-terminal jew waqt li jkunu qiegħdin jiġu trasportati abbord, il-passiġġier li tiegħu hu l-apparat għandu jiġi ikkumpensat mill-intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis jew mill-korp li jmexxi t-terminal skont liema minnhom ikun responsabbli għall-apparat fil-waqt tat-telf jew ħsara. Fejn meħtieġ għandu jsir kull sforz biex ikun pprovdut apparat ta’ sostituzzjoni minnufih. 2. M’għandu jkun hemm l-ebda limitu għall-ammont ta’ kumpens pagabbli skont dan l-Artikolu. Kapitolu IVObbligi tal-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis fil-każ ta’ vjaġġar interrott Artikolu 20Responsabbiltà fil-każ ta’ kanċellazzjonijiet u dewmien fit-tul L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom ikunu responsabbli għal kanċellazzjonijiet u, fejn il-ħin skedat ta’ vjaġġ jaqbeż it-tliet sigħat, għal dewmien fit-tluq ta’ aktar minn sagħtejn. F’każijiet bħal dawn il-passiġġieri kkonċernati għandhom tal-anqas: 56. ikunu offruti servizzi alternattivi tat-trasport taħt kundizzjonijiet raġjonevoli jew, jekk dan ma jkunx prattiku, ikunu informati b’servizzi alternattivi tat-trasport ta’ operaturi oħra tat-trasport; 57. jirċievu rimborż tal-prezz tal-biljett sakemm ma jaċċettawx servizzi alternattivi tat-trasport imsemmija fil-punt (a); 58. ikollhom id-dritt għal kumpens li jammonta għal 100 % tal-prezz tal-biljett jekk l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jonqsu milli jipprovdu servizzi alternattivi jew l-informazzjoni li hemm referenza għaliha fil-punt (a). Il-kumpens għandu jitħallas fi żmien xahar mis-sottomissjoni tat-talba għal kumpens. Artikolu 21Għoti ta' informazzjoni 1. Fil-każ ta’ dewmien, l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis jew, fejn adatt, il-korpi li jmexxu t-terminals, għandhom jinformaw lill-passiġġieri bil-ħinijiet tat-tluq u tal-wasla stmati hekk kif din l-informazzjoni tkun disponibbli, iżda mhux aktar tard minn 30 minuta wara t-tluq skedat jew siegħa qabel wasla skedata rispettivament. 2. Jekk il-passiġġieri jitilfu konnessjoni minħabba dewmien, l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jagħmlu sforzi raġjonevoli biex jinformaw lill-passiġġieri kkonċernati b’konnessjonijiet alternattivi. Artikolu 22Aktar klejms Xejn f’dan ir-Regolament ma għandu jipprekludi lill-passiġġeri milli jfittxu għal danni fir-rigward ta’ telf li jirriżulta minn kanċellazzjoni jew dewmien ta’ servizzi tat-trasport quddiem il-qrati nazzjonali. Artikolu 23Miżuri addizzjonali favur il-passiġġieri Intrapriżi tax-xarabanks u/jew l-kowċis għandhom jikkoperaw biex jadottaw arranġamenti fuq livell nazzjonali u Ewropew bl-involviment tal-partijiet interessati, assoċjazzjonijiet professjonali u assoċjazzjonijiet ta’ konsumaturi, passiġġieri u persuni b’diżabbiltà. Dawn il-miżuri għandhom ikunu mmirati biex itejbu l-attenzjoni mogħtija lill-passiġġieri, speċjalment fil-każ ta’ dewmien fit-tul u interruzzjoni jew kanċellazzjoni tal-ivvjaġġar. KAPITOLU VInformazzjoni għall-passiġġieri u ġestjoni tal-ilmenti Artikolu 24Dritt għal informazzjoni dwar l-ivvjaġġar Il-korpi li jmexxu terminals u l-intrapriżi tax-xarabanks u/jew il-kowċis għandhom jipprovdu lill-passiġġieri b’informazzjoni adegwata matul il-vjaġġ kollu tagħhom fil-format l-aktar adatt. Meta tkun ipprovduta din l-informazzjoni, għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet tal-persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Artikolu 25Informazzjoni dwar drittijiet tal-passiġġieri 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis u l-korpi li jmexxu terminal għandhom jiżguraw li l-passiġġieri jiġu pprovduti b’informazzjoni adatta u li tinftiehem rigward drittijiethom skont dan ir-Regolament tal-anqas mat-tluq u waqt il-vjaġġ.. L-informazzjoni għandha tkun ipprovduta fil-format l-aktar adatt. Meta tkun ipprovduta din l-informazzjoni, għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet tal-persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Din l-informazzjoni għandha tinkludi dettalji ta’ kuntatt tal-korp għall-infurzar maħtur mill-Istat Membru skont l-Artikolu 27(1). Artikolu 26Ilmenti 1. L-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis għandhom jistabbilixxu mekkaniżmu għall-ġestjoni tal-ilmenti għal drittijiet u obbligi koperti minn dan ir-Regolament. 2. Il-passiġġieri jistgħu jressqu ilment lil intrapriża tax-xarabanks u/jew kowċis fi żmien xahar mill-jum meta jkun twettaq is-servizz jew minn meta kellu jitwettaq is-servizz. Fi żmien 20 jum xogħol, dak li lejh ikun indirizzat l-ilment għandu jew jagħti opinjoni raġunata jew, f’każijiet iġġustifikati, jinforma lill-passiġġier sa liema data għandha tkun mistennija risposta. Iż-żmien meħud għal risposta m’għandux ikun itwal minn xahrejn minn meta jkun riċevut l-ilment. 3. Jekk ma tkun riċevuta l-ebda risposta fil-limiti ta’ żmien stabbiliti fil-paragrafu 2, l-ilment għandu jitqies li ma ġiex aċċettat. Kapitolu VIInfurzar u korpi nazzjonali għall-infurzar Artikolu 27Korpi nazzjonali għall-infurzar 1. Kull Stat Membru għandu jaħtar korp jew korpi responsabbli għal-infurzar ta’ dan ir-Regolament. Kull korp għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jiżgura li d-drittijiet tal-passiġġieri jiġu rispettati inkluża l-konformità mar-regoli dwar l-aċċessibbiltà li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 12. Kull korp għandu, fl-organizzazzjoni, deċiżjonijiet ta’ finanzjament, struttura legali u teħid ta’ deċiżjonijiet tiegħu, ikun indipendenti mill-intrapriżi tax-xarabanks u/jew kowċis. 2. L-Istati Membri għandhom jinformaw lill-Kummissjoni bil-korp jew korpi nnominati skont dan l-Artikolu u bir-responsabbiltajiet rispettivi tagħhom. 3. Kull passiġġier jista’ jilmenta mal-korp adatt maħtur skont il-paragrafu 1, dwar ksur allegat ta’ dan ir-Regolament. 4. L-Istati Membri li għażlu li jeżentaw ċerti servizzi skont l-Artikolu 2(2), għandhom jiżguraw mekkaniżmu komparabbli ta’ infurzar tad-drittijiet tal-passiġġieri. Artikolu 28Rapport dwar l-infurzar 1. Fl-1 ta’ Ġunju ta’ kull sena, il-korpi għall-infurzar li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 27 (1) għandhom jippubblikaw rapport dwar l-attività tagħhom fis-sena preċedenti, li għandu jinkludi fost l-oħrajn: 59. deskrizzjoni ta’ azzjonijiet meħudin sabiex jiġu implimentati d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, 60. referenza għall-proċedura applikabbli biex ikunu solvuti ilmenti individwali 61. sommarju tar-regoli dwar l-aċċessibbiltà għal persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa applikabbli f’dak l-Istat Membru, 62. dejta aggregata dwar l-ilmenti, 63. dettalji ta’ sanzjonijiet applikati, 64. kwistjonijiet oħra ta’ importanza għall-infurzar aħjar ta’ dan ir-Regolament. 2. Sabiex ikunu jistgħu jabbozzaw rapport bħal dan il-korpi għall-infurzar għandhom iżommu statistika dwar ilmenti individwali, skont is-suġġett u l-kumpaniji kkonċernati. Din id-dejta għandha tkun magħmula disponibbli fuq talba għall-Kummissjoni jew għall-awtoritajiet investigattivi nazzjonali sa tliet snin wara d-data tal-inċident. Artikolu 29Kooperazzjoni bejn entitajiet ta' infurzar Il-korpi nazzjonali għall-infurzar maħturin skont l-Artikolu 27 (1) għandhom jiskambjaw informazzjoni dwar ħidmiethom u l-prinċipji u l-prattiki għat-teħid ta’ deċiżjonijiet għall-iskop ta’ protezzjoni konsistenti tal-passiġġieri madwar il-Komunità kollha. Il-Kummissjoni għandha tappoġġahom f'dan il-kompitu. Artikolu 30Penali L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu regoli dwar penali applikabbli għal ksur ta’ dan ir-Regolament u għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li dawk ir-regoli jiġu implimentati. Il-penali previsti jrid ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi. L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw dawk id-dispożizzjonijiet lill-Kummissjoni u għandhom jinformawha mingħajr dewmien bi kwalunkwe emenda sussegwenti li taffettwahom. Kapitolu VIIDispożizzjonijiet finali Artikolu 31Ir-rapport Il-Kummissjoni għandha tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-inqas tliet snin wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament, dwar l-operat u l-effetti ta’ dan ir-Regolament. Ir-rapport għandu jkun akkumpanjat, fejn meħtieġ bi proposti leġiżlattivi li jimplimentaw f’aktar dettall id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament, jew li jemedawh. Artikolu 32Emenda għar-Regolament (KE) Nru 2006/2004 Fl-Anness għar-Regolament (KE) Nru 2006/2004 għandu jiżdied il-punt li ġej: "18. Ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta’ ... dwar id-drittijiet tal-passiġġieri waqt trasport internazzjonali b’xarabank u bil-kowċ u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill"[23] Artikolu 33Dħul fis-seħħ 1. Ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin ġurnata wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. 2. Għandu japplika b’effett minn [sena wara d-dħul fis-seħħ tiegħu]. Dan ir-Regolament jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha. Magħmul fi Brussell, Għall-Parlament Ewropew Għall-Kunsill Il-President Il-President ANNESS I Għajnuna pprovduta lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa a) Għajnuna f’terminals L-għajnuna u l-arranġamenti meħtieġa biex persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa jkunu jistgħu: - jikkomunikaw il-wasla tagħhom fit-terminal kif ukoll it-talba tagħhom għal għajnuna f’punti stabbiliti; - jiċċaqilqi mill-punt stabbilit għall-punt tal-ħlas, kamra għall-istennija u żona għall-imbarkazzjoni. b) Għajnuna abbord L-għajnuna u l-arranġamenti meħtieġa biex persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa jkunu jistgħu: - jitilgħu abbord il-vettura, bl-użu ta’ liftijiet, siġġiet tar-roti jew apparat xieraq ieħor; - jgħabbu l-bagalji tagħhom; - jieħdu lura l-bagalji tagħhom; - jinżlu mill-vettura; - jiċċaqilqu għal faċilitajiet sanitarji, jekk meħtieġ; - ikollhom magħhom kelb rikonoxxut għall-għajnuna abbord ix-xarabank jew il-kowċ; - jipproċedu għall-bankijiet; - jiġu pprovduti bl-informazzjoni essenzjali dwar vjaġġ f’formati aċċessibbli; - jitilgħu, jinżlu waqt pawżi fi vjaġġ, jekk fattibbli. ANNESS II Taħriġ relatat mad-diżabbiltà a)Taħriġ dwar sensibilizzazzjoni għad-diżabbiltà It-taħriġ tal-persunal li jittratta direttament mal-pubbliku li jivvjaġġa jinkludi: - sensibilizzazzjoni għal u risponsi adatti għal passiġġieri b’diżabbiltajiet fiżiċi, sensorji (smigħ u viżiv), moħbija jew ta’ tagħlim, inkluż dwar kif jiddistingwi bejn l-abbiltajiet differenti ta’ individwi li l-mobbiltà, l-orjentazzjoni jew il-komunikazzjoni tagħhom tista’ tkun imnaqqsa; - xkiel iffaċċjat minn persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa, inkluż xkiel ta’ attitudni, ambjentali/fiżiku u fuq livell organizzattiv; - annimali għall-għajnuna rikonoxxuti, inkluż l-irwol u l-ħtiġijiet ta’ annimal għall-għajnuna; - jittratta ma’ avvenimenti mhux mistennija; - ħtiġijiet interpersonali u metodi ta’ komunikazzjoni ma’ persuni torox jew b’indeboliment fis-smigħ, persuni b’indeboliment fil-viżta, persuni b’diffikultà biex jitkellmu u persuni b’diżabbiltà għat-tagħlim; - kif jittratta siġġijiet tar-roti u għajnuniet oħra għall-mobbiltà bil-galbu sabiex jevita l-ħsara (lill-persunal kollu li hu responsabbli għall-immnaiiġjar tal-bagalji jekk hemm). b) Taħriġ għal għajnuna fil-każ ta’ diżabbiltà It-taħriġ lill-persunal li jassisti direttament lil persuni b’diżabbiltà jew lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa jinkludi : - kif wieħed għandu jipprovdi għajnuna lil utenti ta’ siġġijiet tar-roti huma u jagħmlu trasferiment għal ġewwa u ’l barra minn siġġu tar-roti ; - ħiliet biex tingħata għajnuna lil persuni b’diżabbiltà u persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jkunu qiegħdin jivvjaġġaw b’annimal għall-għajnuna rikonoxxut, inkluż l-irwol u l-ħtiġijiet ta’ dawk l-annimali ; - tekniki għall-akkompanjament ta’ passiġġieri għomja jew b’viżta mdgħajfa u għall-immaniġġjar u l-ġarr ta’ annimali għall-għajnuna rikonoxxuti; - fehim tat-tipi ta’ apparat li jista’ jassisti lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa u għarfien ta’ kif ikun immaniġġjat apparat bħal dan; - l-użu ta’ tagħmir ta’ għajnuna għall-inżul u għat-tlugħ użat u għarfien tal-proċeduri x-xierqa għal għajnuna waqt it-tlugħ u l-inżul li jissalvagwardja s-sigurtà u d-dinjità tal-persuni b’diżabbiltà u tal-persuni b’mobbiltà mnaqqsa; - fehim suffiċjenti tal-ħtieġa għal għajnuna affidabbli u professjonali. Barra minn hekk, għarfien tal-potenzjal ta’ ċerti passiġġieri b’diżabbiltà li jesperjenzaw sensazzjonijiet ta’ vulnerabbiltà waqt l-ivvjaġġar minħabba d-dipendenza tagħhom fuq l-għajnuna pprovduta. - għarfien tal-ewwel għajnuna. [1] Ara wkoll: Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on common rules for the international carriage of passengers by coach and bus (recast) {COM(2007) 264} {SEC(2007) 636} (Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għat-trasport internazzjonali tal-passiġġieri bil-kowċ u bix-xarabank (riformulazzjoni)) [2] COM(2001) 370. [3] COM(2005) 46. [4] Id-drittijiet tal-persuni b’mobbiltà mnaqqsa, soluzzjonijiet awtomatiċi u immedjati meta l-ivvjaġġar jiġi interrott, ir-responsabbiltà fil-każ tal-mewt jew korriment tal-passiġġieri, it-trattament ta’ ilmenti u l-mezzi għal rimedju, l-informazzjoni lill-passiġġieri u inizjattivi oħrajn [5] COM(2006) 314. [6] Sors: EU Energy and Transport in Figures, Statistical Pocketbook 2006.(Enerġija u Trasport fl-UE f’Ċifri, Fuljett Statistiku 2006.) [7] Sors: EU Energy and Transport in Figures, Statistical Pocketbook 2006.(Enerġija u Trasport fl-UE f’Ċifri, Fuljett Statistiku 2006.) [8] United Nations Economic Commission for Europe Convention on the Contract for the International Carriage of Passengers and Luggage by Road (CVR,), tal-1 ta' Marzu 1977. [9] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2027/97 tad-9 ta' Ottubru 1997 dwar ir-responsabbilità ta' trasportaturi bl-ajru fl-eventwalità ta' inċidenti (ĠU L 285, 17.10.1997, p. 1), kif emendat mir-Regolament (KE) Nru 889/2002 tat-13 ta’ Mejju 2002 (ĠU L 140, 30.5.2002, p. 2). Regolament (KE) Nru 785/2004 tal-21 ta’ April 2004 dwar ir-rekwiżiti tal-assigurazzjoni tat-trasportaturi ta'l-ajru u l-operaturi ta' l-ajruplani, ĠU L 138, 30.4.2004, p.1; Ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 1371/2007 tad-23 ta' Ottubru 2007 dwar id-Drittijiet u l-Obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (ĠU L 315, 3.12.2007, p. 14). [10] Biex tintwera l-kumplessità tal-problema jista’ jiġi ippreżentat l-eżempju li ġej: xarabank Belġjana b’xufier Marokkin ikollha inċident fi Franza. [11] Ir-Regolament (KEE) Nru 684/92 tas-16 ta’ Marzu 1992 dwar regoli komuni għat-trasport internazzjonali ta’ passiġġieri bil-kowċ u bix-xarabank [12] COM(2007) 99. [13] Suq waħdieni għaċ-ċittadini: Rapport Interim għall-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2007 fi Brussell, 21.2.2007 - KUMM(2007) 60. [14] Ir-rapport dwar ir-riżultati tal-konsultazzjoni pubblika hu disponibbli bl-Ingliż, il-Franċiż u l-Ġermaniż mis-sit elettroniku li ġej: http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm [15] Il-minuti tal-laqgħa jistgħu jinsabu mis-sit elettroniku:http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm [16] Disponibbli minn http://ec.europa.eu/consumers/topics/facts_en.htm [17] [18] [19] ĠU C […], […], p. […]. [20] ĠU L 158, 23.6.1990, p. 59. [21] ĠU L 281, 23.11.1995, p. 31. [22] ĠU L 364, 9.12.2004, p.1. [23] ĠU L […], […], p. […].