MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 318/50

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-kriżi ekonomika, l-edukazzjoni u s-suq tax-xogħol” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2011/C 318/08

Relatur: is-Sur SOARES

Nhar l-20 ta’ Jannar 2011, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-kriżi ekonomika, l-edukazzjoni u s-suq tax-xogħol.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-27 ta’ Ġunju 2011.

Matul l-473 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2011 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2011), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'mod unanimu.

1. Rakkomandazzjonijiet

L-Istati Membri huma mħeġġin:

— jiżguraw li l-miżuri maħsuba biex jindirizzaw il-kriżi ekonomika u l-kriżi tad-dejn sovran ma jikkompromettux l-investiment pubbliku fl-edukazzjoni u t-taħriġ;

— jiffokaw b'mod partikolari fuq l-investiment pubbliku fl-edukazzjoni, ir-riċerka u t-taħriġ vokazzjonali meta jkunu qed jikkunsidraw il-miri baġitarji tagħhom għal perjodu medju ta’ żmien, bil-għan li jiżguraw il-kontinwità u t-tkabbir tal-investiment f'dawn is-setturi;

— jenfasizzaw il-ħtieġa li jittejjeb it-tagħlim tal-lingwi materni tat-tfal tal-iskola u li jiġu mgħallma s-suġġetti STEM (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika);

— itejbu l-gwida minn kmieni għall-istudji u l-karriera, bil-kunsiderazzjoni tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol;

— jippromovu l-intraprenditorija fil-livelli kollha tal-edukazzjoni;

— isaħħu l-implimentazzjoni effettiva tal-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki u l-iżvilupp tal-Iskemi Nazzjonali tal-Kwalifiki;

— joħolqu opportunitajiet addizzjonali ta’ taħriġ għaż-żgħażagħ li jieqfu mill-iskola qabel iż-żmien u l-ħaddiema bi ftit kwalifiki, mingħajr ma jiġu ttraskurati l-kompetenzi diġitali;

— jirrispettaw id-dritt tan-nies li jkollhom taħriġ relatat max-xogħol ċertifikat u ta’ kwalità għolja, irrispettivament mill-kwalifiki u t-tip ta’ kuntratt tagħhom;

— jiżviluppaw ir-rikonoxximent, il-validazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tal-ħiliet miksuba f'ambjenti edukattivi differenti (kemm formali kif ukoll mhux formali) matul il-ħajja tax-xogħol tan-nies;

— jużaw il-Fondi Ewropej, speċjalment il-Fond Soċjali Ewropew, biex jappoġġjaw l-edukazzjoni u t-taħriġ;

— jappoġġjaw il-programmi tal-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol u jinkoraġġixxu lill-gvernijiet u n-negozji jużaw dawn l-istrumenti biex joħolqu impjiegi stabbli;

— itejbu l-professjoni ta’ għalliem, billi jippromovu r-rispett għall-edukazzjoni u t-taħriġ kontinwu tal-għalliema u jtejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol u s-salarji tal-għalliema.

2. Introduzzjoni

2.1 Il-kriżi finanzjarja li faqqgħet fl-2008 kkawżat l-agħar kriżi ekonomika mill-1930 'l hawn u l-ikbar tnaqqis fil-PDG globali wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Konsegwentement, l-Ewropa issa għaddejja minn kriżi ekonomika u soċjali kbira, b'eluf ta’ kumpaniji, speċjalment SMEs, li mhux qed jibqgħu fin-negozju, aktar qgħad, tnaqqis fis-salarji, tnaqqis fil-baġit tas-sistemi tas-sigurtà soċjali, taxxi ogħla fuq il-konsum, prezzijiet ogħla għall-prodotti essenzjali u żieda fil-faqar u l-esklużjoni soċjali.

2.2 L-għan ta’ din l-opinjoni mhux li teżamina l-kawżi tal-kriżi, iżda li tenfasizza l-effetti detrimentali li kellha u għad qed ikollha fuq in-nisġa tas-soċjetà, kif ukoll li tissuġġerixxi għadd ta’ strateġiji li għandhom jiġu implimentati sabiex jitnaqqas l-impatt tagħha u jiġu indirizzati l-effetti tagħha.

2.3 L-opinjoni ser tindirizza l-importanza tal-edukazzjoni u t-taħriġ bħala għodod ewlenin għall-ġlieda kontra l-kriżi, ir-relazzjonijiet bejn l-edukazzjoni/it-taħriġ u d-dinja tax-xogħol, l-integrazjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol, il-ħtiġijiet u r-responsabbiltà tan-negozji fir-rigward tat-taħriġ tal-impjegati tagħhom u l-promozzjoni ta’ impjiegi deċenti u ta’ kwalità għolja.

2.4 Barra minn hekk, din l-opinjoni tikkunsidra wkoll li l-preservazzjoni tal-Mudell Soċjali Ewropew titlob li s-soċjetà b'mod ġenerali tagħmel sforz kollettiv u tkun kreattiva u solidali.

3. Kummenti ġenerali

3.1 Fl-analiżi ta’ din il-kwistjoni, dawn l-erba' inizjattivi reċenti tal-Kummissjoni Ewropea huma partikolarment importanti:

— l-“Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi: Kontribut Ewropew lejn livell massimu ta’ impjiegi” (1), li tistabbilixxi l-prijoritajiet li ġejjin sabiex sal-2020 tinkiseb rata ta’ impjieg ta’ 75 % fost dawk li għandhom bejn l-20 u l-64 sena: funzjonament aħjar tas-swieq tax-xogħol, forza tax-xogħol b'iktar ħiliet, kwalità aħjar tal-impjiegi u tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, u politiki iktar sodi biex jippromovu l-ħolqien tal-impjiegi u d-domanda għax-xogħol (2);

— l-inizjattiva “Żgħażagħ Attivi” (3), li hija maħsuba biex jinħareġ il-potenzjal taż-żgħażagħ bil-għan li jinkiseb it-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv fl-Unjoni Ewropea (4);

— il-Komunikazzjoni “Nindirizzaw il-problema tal-waqfien mill-iskola qabel iż-żmien: Kontribut ewlieni għall-Aġenda tal-Ewropa 2020” (5), li tanalizza l-impatt li l-waqfien mill-iskola qabel iż-żmien iħalli fuq l-individwi, is-soċjetà u l-ekonomiji, tiġbor fil-qosor il-kawżi ta’ dan il-fenomenu u tagħti ħarsa dettaljata lejn il-miżuri li diġà jeżistu u li hemm ippjanati għall-futur f'dan il-qasam.

— il-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki, li hu maħsub biex jiffaċilita l-paraguni bejn is-sistemi edukattivi nazzjonali, u b'hekk jgħin biex jinkisbu aktar mobilità għal finijiet edukattivi u r-rikonoxximent fil-livell Ewropew tal-għarfien, il-ħiliet u l-kapaċitajiet.

Dawn id-dokumenti kollha jappellaw għal kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn is-setturi tal-edukazzjoni u t-taħriġ u s-suq tax-xogħol. Il-KESE jaqbel ma’ din il-viżjoni.

3.1.1 Il-Kumitat jinnota wkoll li l-Kummissjoni qed tippjana li fl-2012 tniedi l-“Panorama ta’ Ħiliet tal-UE”, bil-għan li jkun hemm aktar trasparenza kemm għal dawk li japplikaw għal impjieg u l-impjegati kif ukoll għan-negozji u/jew l-awtoritajiet pubbliċi. Din il-“panorama” ser tkun disponibbli onlajn u ser tinkludi previżjonijiet aġġornati tal-provvista u d-domanda ta’ ħiliet sal-2020 permezz tan-netwerking tal-korpi nazzjonali li jbassru l-iżviluppi tas-swieq tax-xogħol.

3.1.2 L-importanza tal-kunsilli settorjali Ewropej bħala forum fejn l-imsieħba soċjali jistgħu janalizzaw il-ħiliet tal-ħaddiema u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol għandha tiġi enfasizzata wkoll bħala mezz ta’ kif jitgħaġġel l-iskambju ta’ informazzjoni u prattika tajba li qabel kienu jingħataw mill-kunsilli jew miċ-ċentri tal-monitoraġġ f'kull pajjiż (6).

3.2 Il-kriżi ekonomika u s-suq tax-xogħol

3.2.1 Il-kriżi finanzjarja u ekonomika qed ikollha effett diżastruż fuq is-suq tax-xogħol. Skont l-ILO, fl-2010 kien hemm 250 miljun persuna qiegħda madwar id-dinja, u r-rata tal-qgħad żdiedet minn 5,7 % għal 6,2 % fl-istess sena. Barra minn hekk, flimkien mal-qgħad, f'ħafna pajjiżi kien hemm ukoll id-deterjorament tal-kwalità tal-impjiegi u t-tnaqqis fis-sigurtà tal-impjiegi.

3.2.2 Skont l-Eurostat, ir-rata tal-qgħad globali f'Jannar 2011 kienet ta’ 9,9 % fiż-żona tal-euro u ta’ 9,5 % fl-UE-27, u dan affettwa 15 775 miljun persuna fiż-żona tal-euro u 23 048 miljun persuna fl-UE-27, li ħames miljuni minnhom huma qiegħda fit-tul.

3.2.3 Bejn tmiem l-2008 u Frar 2011, ir-rata tal-qgħad fl-UE-27 telgħet minn 7,7 % għal 9,5 % (ir-rata tal-qgħad tal-irġiel telgħet minn 6 % għal 9,5 %, dik tan-nisa telgħet minn 7,5 % għal 9,6 %, u dik taż-żgħażagħ telgħet minn 19,7 % għal 20,4 %).

3.2.4 Madankollu, dawn iċ-ċifri ma jurux id-disparitajiet sinifikanti bejn l-Istati Membri (minn 4,3 % fil-Pajjiżi l-Baxxi għal 20,5 % fi Spanja) u ftit li xejn jipprovdu indikazzjonijiet dwar ċerti gruppi affettwati (bħall-immigranti u l-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien).

3.2.5 Il-qgħad fost iż-żgħażagħ ta’ bejn il-15 u l-25 sena laħaq l-20,4 % wara li żdied b'biss biss erba' punti perċentwali bejn l-ewwel erba' xhur tal-2008 biss u l-ewwel tliet xhur tal-2009. Barra minn hekk, il-qgħad fit-tul f'dan il-grupp ta’ età żdied bi kważi 30 % mir-rebbiegħa tal-2008 'l hawn; u 1,2 miljun persuna mill-5,2 miljun persuna qiegħda fit-tul huma żgħażagħ.

3.2.6 Il-ħaddiema b'paga baxxa (li ġeneralment ikollhom inqas kwalifiki) jirriskjaw li jitilfu l-impjieg tagħhom darbtejn jew tliet darbiet aktar mill-ħaddiema b'pagi ogħla.

3.2.7 Għal darb'oħra, iż-żgħażagħ huma l-aktar milquta minn din is-sitwazzjoni (għalkemm ġeneralment huma aktar kwalifikati) għaliex iċ-ċans li jkunu qed jaħdmu b'pagi baxxi huwa d-doppju tal-ħaddiema ta’ età medja.

3.2.8 Skont l-Eurostat (7), fl-2007, saħansitra qabel il-kriżi, 79 miljun Ewropew kienu fir-riskju tal-faqar u 32 miljun kienu qed jgħixu taħt il-limitu tal-faqar. Minkejja li l-persuni li għandhom impjieg huma inqas esposti għar-riskju tal-faqar, it-terminu “ħaddiem fqir” jolqot lil mill-inqas 17,5 miljun ħaddiem (8).

3.2.9 L-impjiegi ġodda li jinħolqu huma karatterizzati mit-tnaqqis fis-sigurtà tal-impjiegi, u dan jaffettwa liż-żgħażagħ aktar mill-gruppi l-oħra. Dan għandu għadd ta’ implikazzjonijiet għaż-żgħażagħ stess u għas-soċjetà (bħat-tluq tard minn dar il-ġenituri, id-dipendenza mill-ġenituri, il-posponiment tad-deċiżjoni li jiżżewġu u jkollhom it-tfal) (9). Ta' min jinnota li l-kunċett tas-sigurtà baxxa tal-impjiegi ma jirreferix b'mod speċifiku għall-kuntratti b'terminu fiss, iżda għall-abbuż minn dawn il-kuntratti meta jkun rikonoxxut li r-rekwiżiti tal-forza tax-xogħol ma jinbidlux.

3.2.10 Il-KESE jemmen li l-problemi u l-isfidi ewlenin huma:

a) id-diskrepanza bejn l-irkupru ekonomiku li għaddej bħalissa, b'differenzi sinifikanti bejn il-pajjiżi, u d-deterjorament attwali fil-qagħda tas-suq tax-xogħol, speċjalment fil-forma ta’ tkabbir mingħajr impjiegi. Il-KESE jissekonda t-twissija li l-ILO għamlet b'rabta ma’ dan fl-aktar rapport reċenti dwar it-tendenzi globali tal-impjieg (10) u fil-konklużjonijiet tal-laqgħa reċenti tagħha bit-titolu “Djalogu dwar it-Tkabbir u l-Impjiegi fl-Ewropa” (11);

b) l-iżbilanċi soċjali li ħolqot il-qagħda diffiċli tas-suq tax-xogħol, speċjalment għaż-żgħażagħ (minkejja li jkollhom kwalifiki ogħla mill-ġenerazzjonijiet preċedenti) u għall-persuni qiegħda fit-tul;

ċ) is-sitwazzjoni demografika fl-Ewropa, b'mod partikolari t-tixjiħ tal-forza tax-xogħol, li jista' jżid in-nuqqas ta’ ħiliet fis-suq tax-xogħol;

d) it-tibdil fin-natura tal-impjiegi, li qed iseħħ b'rata dejjem aktar mgħaġġla: skont is-CEDEFOP, id-domanda għall-ħaddiema b'ħiliet għoljin tista' tiżdied b'16-il miljun sal-2020 u għall-ħaddiema bi kwalifiki medji bi 3,5 miljun, filwaqt li d-domanda għall-ħaddiema bi kwalifiki baxxi tista' tinżel bi 12-il miljun. Id-differenza bejn il-ħiliet ser tikber, speċjalment fl-oqsma li ġejjin: STEM (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika), l-enerġija, it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), it-trasport ekoloġiku, l-ambjent u s-saħħa. Id-differenza bejn l-impjiegi li qed jinħolqu u dawk li qed jintilfu qiegħda dejjem tikber, u l-persuni qiegħda qed isibu dejjem aktar diffikultajiet biex jerġgħu jintegraw ruħhom fis-suq tax-xogħol.

3.3 Il-kriżi u l-edukazzjoni

3.3.1 L-edukazzjoni hija mezz ta’ żvilupp personali tal-individwu, tal-involviment fix-xogħol produttiv, tal-koeżjoni soċjali u tat-titjib fl-istandards tal-għajxien. Skont l-Eurostat, il-persuni b'livell ta’ edukazzjoni ogħla għandhom stennija tal-għomor itwal.

3.3.2 Il-livelli ta’ edukazzjoni baxxi huma assoċjati mal-faqar u l-esklużjoni soċjali, u għal din ir-raġuni l-politiki tal-inklużjoni qed ipoġġu enfasi fuq il-garanzija tal-aċċess għas-servizzi pubbliċi (speċjalment l-edukazzjoni u t-taħriġ).

3.3.3 L-Istrateġija Ewropa 2020 issaħħaħ l-idea li l-edukazzjoni fl-Ewropa għandha titjieb, mil-livell ta’ qabel l-iskola sal-edukazzjoni għolja, sabiex tiżdied il-produttività u jiġu miġġielda l-inugwaljanzi u l-faqar, fuq il-bażi tal-konvinzjoni li l-Ewropa tista' tirnexxi biss jekk in-nies tagħha jkollhom il-ħiliet li bihom ikunu jistgħu jikkontribwixxu għal ekonomija bbażata fuq l-għarfien, li minnha jibbenefikaw huma wkoll.

3.3.4 Il-KESE jaqbel mal-preokkupazzjoni espressa mill-Kummissjoni Ewropea fl-Aġenda Diġitali għall-Ewropa, li tgħid li l-Ewropa għadha lura fl-adozzjoni ta’ teknoloġiji ġodda, u tenfasizza l-fatt li 30 % tal-Ewropej qatt ma użaw l-internet u li n-nefqa tal-UE fuq ir-riċerka u l-iżvilupp fil-qasam tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni hija biss ta’ 40 % tal-livelli tal-Istati Uniti. It-tagħlim tal-kompetenzi diġitali sa minn età żgħira jikkontribwixxi għall-inklużjoni.

3.3.5 Il-KESE jinnota wkoll li l-UE tinsab wara l-Istati Uniti u l-Ġappun f'termini ta’ innovazzjoni. Din hi sitwazzjoni li għandha tiġi indirizzata billi jiżdied in-numru ta’ ħaddiema b'ħiliet għoljin, jissaħħaħ l-investiment tal-Istati Membri u tan-negozji fir-riċerka u l-iżvilupp u jinħolqu rabtiet aktar mill-qrib bejn ix-xjenza, it-teknoloġija u l-produzzjoni. Barra minn hekk, il-KESE jixtieq jenfasizza li t-terminu “innovazzjoni” jista' jiġi applikat kemm għall-organizzazzjoni tax-xogħol kif ukoll għall-innovazzjoni soċjali.

3.3.6 Iż-żewġ miri ewlenin tal-Kummissjoni fil-qasam tal-edukazzjoni fil-qafas tal-Istrateġija Ewropa 2020 huma:

a) li l-waqfien mill-iskola qabel iż-żmien jinżel għal inqas minn 10 %;

b) li l-proporzjon tal-persuni ta’ bejn it-30 u l-34 sena li jtemmu l-istudji tagħhom l-università jew f'livell ekwivalenti jiżdied għal 40 %.

3.3.7 Il-KESE, bħall-Kummissjoni, huwa mħasseb dwar il-waqfien mill-iskola qabel iż-żmien, li hu fenomenu kumpless b'implikazzjonijiet serji għall-kwalità tal-impjiegi li għalihom jistgħu jaspiraw iż-żgħażagħ u li jista' jiġi indirizzat biss permezz ta’ impenn politiku sod u ta’ metodi ġodda biex tiġi indirizzata l-problema u tittieħed azzjoni.

3.3.8 Skont il-Kummissjoni, fl-2009, aktar minn 6 miljun żagħżugħ u żagħżugħa (14,4 % tal-persuni kollha li għandhom bejn 18 u 24 sena) abbandunaw l-istudji tagħhom (skola jew taħriġ) kmieni, jiġifieri temmew biss l-ewwel ċiklu – jew saħansitra inqas – tal-edukazzjoni sekondarja. Minnhom, 17,4 % temmew biss l-edukazzjoni primarja (12). Dan ifisser li bit-tnaqqis tal-medja ta’ persuni li jieqfu mill-iskola qabel iż-żmien b'punt perċentwali wieħed biss, kull sena jinħolqu kważi nofs miljun ħaddiem żagħżugħ kwalifikat li jkunu jistgħu jibdew jaħdmu.

3.3.9 Aspett importanti ieħor li għandu jitqies huwa l-ammont ta’ repetizzjoni ta’ snin akkademiċi. Skont l-istudju ta’ PISA tal-2009, il-persentaġġ ta’ snin akkademiċi ripetuti fl-iskola primarja huwa ta’ 11 % fl-Irlanda, 21 % fi Spanja u jitla' għal 22,4 % fil-Pajjiżi l-Baxxi u l-Portugall. Din it-tendenza tkompli fl-edukazzjoni sekondarja inferjuri, fejn ir-rati tas-snin ripetuti jvarjaw bejn 0,5 % fil-Finlandja u 31,9 % fi Spanja.

3.3.10 Fl-edukazzjoni għolja u r-riċerka, skont id-data tal-Eurostat tal-2009, il-persentaġġ ta’ gradwati fl-Ewropa kien ta’ 32,3 % biss f'dik is-sena. It-tnaqqis baġitarju li qed isir bħalissa fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi (13) ser ikompli jikkomprometti r-riċerka universitarja, u dan ser ikollu implikazzjonijiet għal ħafna setturi tal-ekonomija u s-soċjetà (teknoloġija, mediċina u x-xjenzi soċjali u umani).

4. Kummenti speċifiċi: il-proposti tal-KESE

4.1 It-tisħiħ tal-edukazzjoni fi żminijiet ta’ kriżi

4.1.1 Fi żminijiet ta’ kriżi, ta’ min itenni li l-edukazzjoni hija dritt fundamentali tal-bniedem u ġid pubbliku, li għandu jiġi garantit għal kulħadd b'mod ugwali, mingħajr kundizzjonijiet għal dan u mingħajr l-ebda forma ta’ diskriminazzjoni filwaqt li titqies ukoll id-dimensjoni tas-sess.

4.1.2 L-investiment fl-edukazzjoni m'għandux jitqies bħala problema li għandha tiġi indirizzata fi żminijiet ta’ kriżi, iżda pjuttost bħala soluzzjoni għall-ħruġ mill-kriżi bl-akbar suċċess possibbli. Għaldaqstant, sabiex l-Istati Membri jiġu inkoraġġuti jinvestu aktar u b'mod aktar konsistenti fl-edukazzjoni, huma għandhom jintalbu jagħtu attenzjoni partikolari lill-investiment pubbliku fl-edukazzjoni, ir-riċerka u t-taħriġ vokazzjonali meta jkunu qed jikkunsidraw il-miri baġitarji tagħhom għal perjodu medju ta’ żmien.

4.1.3 Huwa daqstant ieħor importanti wkoll li jiġi enfasizzat li l-edukazzjoni hija responsabbiltà kollettiva kondiviża mis-soċjetà b'mod ġenerali. L-iskejjel, bħala istituzzjonijiet speċjalizzati b'persunal professjonali, ma jistgħux u m'għandhomx jaġixxu b'mod iżolat, u għandhom jinteraġixxu l-ewwel u qabel kollox mal-familji, li għandhom rwol kruċjali, u għandhom jistabbilixxu djalogu permanenti wkoll mal-komunità usa' u mal-atturi ekonomiċi u soċjali.

4.1.4 Il-KESE huwa konvint li l-ksib ta’ għarfien bażiku sod jagħmel lit-tfal tal-iskola aktar kapaċi jadattaw ruħhom, u li aktar kemm il-proċess tal-ksib jirnexxi, aktar ikun faċli biex id-deċiżjonijiet dwar il-karriera akkademika u professjonali jittieħdu fid-dawl tal-ħtiġijiet tas-suq.

4.1.5 B'mod partikolari, l-edukazzjoni għandha:

a) tgħin lit-tfal tal-iskola jiffiltraw l-informazzjoni li jirċievu, u tgħallimhom kif jużaw l-aħjar mezzi għall-ippjanar tal-ħajja privata u l-karriera futuri tagħhom;

b) tinkoraġġixxi l-ħsieb kritiku u l-iżvilupp ta’ moħħ inkwiżittiv u intraprenditorjali li jkun kapaċi jieħu l-inizjattiva u jsolvi l-problemi. L-interazzjoni bejn l-iskejjel u n-negozji tista' tkun siewja immens sabiex jinkiseb dan l-għan;

ċ) issawwab fit-tfal tal-iskola sens ta’ realtà sabiex jifhmu l-isforz meħtieġ għat-tagħlim u jirrikonoxxu l-valur tiegħu. Għandha tikkonvinċi lit-tfal tal-iskola li t-tagħlim huwa siewi u li l-kultura mhix biss xi ħaġa li tiġi kkonsmata, iżda wkoll li tinfiehem u tiġi żviluppata;

d) tipprovdi edukazzjoni bażika soda, b'mod partikolari rigward il-ħakma tal-lingwi materni u tal-matematika kif ukoll l-għarfien u ħiliet oħra li huma essenzjali biex in-nies jintegraw ruħhom bis-sħiħ fis-suq tax-xogħol fl-UE kollha, u b'mod partikolari tiżgura li l-lingwi moderni barranin jiġu mgħallma fl-ewwel snin tal-iskola primarja, u fl-istess ħin isir kontribut biex in-nies ikunu aktar miftuħa għat-tagħlim tul il-ħajja;

e) tiżviluppa kapaċitajiet kreattivi u estetiċi f'kull individwu, u b'hekk jitħeġġeġ spirtu miftuħ għall-kultura u l-innovazzjoni;

f) fil-qosor, l-għan hu li jiġu fformati individwi ħielsa u solidali li jkunu konxji tad-drittijiet u d-dmirijiet tagħhom u jkunu kapaċi jagħmlu xogħol deċenti taħt l-aħjar kundizzjonijiet possibbli.

4.1.6 Dan jirrikjedi forma aktar komprensiva u rikka ta’ taħriġ inizjali u kontinwu għall-għalliema milli kien il-każ s'issa. Hemm bżonn taħriġ li jliehem lill-għalliema u jgħinhom jadottaw approċċi edukattivi ġodda li jirriflettu l-isfidi li jiffaċċjaw (teknoloġiji ġodda, ħtiġijiet ġodda tas-suq tax-xogħol, ambjent multikulturali b'numru dejjem akbar ta’ tfal tal-iskola minn sfond ta’ immigrazzjoni, eċċ.). L-Istati Membri għandhom jippromovu r-rispett għall-professjoni ta’ għalliem, jiffaċilitaw t-taħriġ kontinwu tal-għalliema u jippruvaw itejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol u s-salarji tal-għalliema.

4.1.7 L-edukazzjoni għandha tkopri l-istadji kollha tal-ħajja, mil-livell ta’ qabel l-iskola sal-edukazzjoni għolja u tal-adulti, u f'ambjenti edukattivi differenti – formali, mhux formali u informali. L-Istati Membri għandhom jadattaw l-edukazzjoni għall-isfidi ekonomiċi u soċjali tal-futur: soċjetajiet ibbażati fuq l-għarfien, u ekonomiji produttivi ħafna u b'użu baxx ta’ karbonju.

4.1.8 Għal dan il-għan, il-KESE jirrakkomanda li l-Unjoni Ewropea:

a) iżżomm l-impenji li ħadet fl-inizjattivi “Żgħażagħ Attivi” u “Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi” and fil-Komunikazzjoni dwar l-indirizzar tal-problema tal-waqfien mill-iskola qabel iż-żmien;

b) tistudja l-possibbiltà li jintużaw il-fondi Ewropej biex jinkisbu l-għanijiet tal-UE għall-edukazzjoni, it-taħriġ, ir-riċerka u l-iżvilupp;

ċ) tappoġġja l-programmi tal-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol u tinkoraġġixxi lill-gvernijiet u n-negozji jużaw dawn l-istrumenti biex joħolqu impjiegi stabbli;

d) issaħħaħ, tiżviluppa u tapprofondixxi l-programmi ta’ skambju għall-istudenti f'livelli differenti ta’ tagħlim.

u jirrakkomanda li l-Istati Membri:

a) isibu soluzzjonijiet biex il-ħruġ mill-kriżi ekonomika, speċjalment il-kriżi tad-dejn sovran, ma jikkompromettix l-investiment pubbliku fis-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ nazzjonali;

b) iżommu (u, jekk ikun possibbli, iżidu) l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp;

ċ) iniedu u jikkoordinaw l-inizjattivi biex itejbu t-tagħlim tas-suġġetti STEM (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika);

d) jadottaw miżuri biex jerġgħu jagħtu l-ħajja lill-professjoni ta’ għalliem, filwaqt li jagħmluha aktar faċli għall-għalliema biex iwettqu dmirijiethom (14);

e) jistabbilixxu sistemi ta’ gwida għall-istudji u l-karriera sabiex itejbu l-informazzjoni dwar il-ħiliet professjonali meħtieġa għad-dħul fis-suq tax-xogħol u dwar kif jinkisbu;

f) jiżviluppaw programmi ta’ taħriġ alternattivi għaż-żgħażagħ li jieqfu mill-iskola qabel iż-żmien jew dawk li għandhom impjieg b'ħiliet baxxi;

g) isolvu l-problema tat-tfal tal-iskola li jirrepetu s-snin akkademiċi billi jipprovdu infrastrutturi ta’ appoġġ għal dawk l-aktar dgħajfa;

h) jinkoraġġixxu lin-negozji jikkunsidraw l-esperjenza ta’ xogħol taż-żgħażagħ;

i) jippromovu l-intraprenditorija fil-livelli kollha tal-edukazzjoni.

4.1.9 Il-KESE huwa konxju li fi żminijiet ta’ bidla, in-negozji jitolbu ħiliet speċifiċi mill-ħaddiema tagħhom. Għaldaqstant, is-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ għandhom joqogħdu aktar attenti għal dawn il-ħtiġijiet u jfasslu l-korsijiet tagħhom b'mod korrispondenti, wara li tkun inkisbet bażi soda.

4.1.10 Is-sistema doppja ta’ edukazzjoni/taħriġ, li fiha ż-żgħażagħ jiġu introdotti għad-dinja tax-xogħol meta jtemmu l-istudji tagħhom, tat riżultati tajbin f'xi pajjiżi Ewropej u, għalhekk, għandha tiġi analizzata.

4.1.11 Il-KESE jaf li l-edukazzjoni hija r-responsabbiltà tal-Istati Membri, iżda jemmen li l-Unjoni Ewropea tista' tappoġġja lill-Istati mhux biss billi tħeġġiġhom jilħqu l-għanijiet tal-UE u tuża l-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni sabiex dan jinkiseb, iżda wkoll billi toħloq kundizzjonijiet aktar favorevoli, pereżempju billi l-investimenti fl-edukazzjoni u t-taħriġ ma jiġux inklużi fil-kalkolu tad-defiċit pubbliku.

4.2 Nagħtu valur lit-tagħlim – mill-iskola għax-xogħol

4.2.1 L-iżviluppi attwali, bħaż-żieda fil-kompetizzjoni internazzjonali, ir-rivoluzzjoni xjentifika u teknika, it-tibdil fil-klima, it-tkabbir rapidu tal-ekonomiji emerġenti u t-tixjiħ tal-popolazzjoni, fost affarijiet oħrajn, jirrikjedu forza tax-xogħol b'ħiliet u kwalifiki għoljin.

4.2.2 It-tiġdid tal-ġenerazzjonijiet fih innifsu mhux biżżejjed biex jittejjeb il-livell ta’ ħiliet, għaliex ħafna żgħażagħ b'ħiliet għoljin bħalissa għandhom impjieg b'ħiliet baxxi. Barra minn hekk, id-diskrepanza bejn l-edukazzjoni li jirċievu n-nies u t-tip ta’ impjiegi li jsibu tista' twassal biex jonqos il-valur tal-ħiliet.

4.2.3 Il-KESE jemmen li t-tweġiba tinsab fl-iżvilupp ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u, għalhekk, jirrikonoxxi l-valur tax-“xogħol deċenti” li tirrakkomanda l-ILO.

4.2.4 Għal dan il-għan, għandu jsir investiment fil-politiki tal-impjieg attiv u tat-taħriġ vokazzjonali, bl-appoġġ tal-fondi Ewropej, speċjalment il-Fond Soċjali Ewropew (15).

4.2.5 Wieħed għandu jżomm f'moħħu wkoll li l-ħolqien tal-impjiegi jiddependi minn kemm ikunu dinamiċi n-negozji, u dan jitlob li titnaqqas il-burokrazija żejda relatata mal-attività ekonomika, b'mod partikolari għan-negozji li jkunu għadhom kemm jiftħu (business start-ups).

4.2.6 F'dan il-qasam, il-KESE jirrakkomanda l-inizjattivi prijoritarji li ġejjin:

4.2.6.1 Il-promozzjoni tal-integrazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol billi: a) jittejbu s-sistemi ta’ gwida għall-istudji u l-karriera, billi tingħata informazzjoni aktar dettaljata dwar it-tendenzi u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, dwar il-ħiliet professjonali rilevanti u dwar kif jinkisbu; b) jinħolqu programmi tal-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol bl-użu ta’ traineeships u apprendistati; ċ) jiġu żviluppati programmi speċifiċi għaż-żgħażagħ li jieqfu mill-iskola qabel iż-żmien jew li għandhom impjieg b'ħiliet baxxi; d) jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda konnessjoni bejn it-tip ta’ kuntratt tal-impjieg (kuntratti indefiniti/b'terminu fiss) u l-età tal-ħaddiem, sabiex il-ħaddiema żgħażagħ ma jiġux penalizzati sempliċement għax huma żgħażagħ.

4.2.6.2 Ir-risposta għall-isfidi tat-tagħlim tul il-ħajja billi: a) jiġi żgurat li kulħadd ikun jista' jieħu sehem fit-tagħlim tul il-ħajja, sabiex kulħadd ikun jista' jtejjeb il-ħiliet tiegħu u jikseb aċċess għal impjiegi bi kwalifiki ogħla, u b'hekk tinkiseb il-mira tat-“tkabbir inklużiv” li tinsab fl-Istrateġija Ewropa 2020; b) jittejjeb it-taħriġ (taħriġ addizzjonali u taħriġ mill-ġdid) għal kull min diġà għandu xogħol iżda l-ħiliet akkademiċi tiegħu huma baxxi. Dawn l-inizjattivi għandhom iqisu l-età, l-esperjenza u l-għarfien tal-ħaddiema inkwistjoni; ċ) jiġi formalizzat id-dritt tal-individwu li jkollu taħriġ ċertifikat ta’ kwalita għolja, filwaqt li jiġi stipulat numru ta’ sigħat ta’ taħriġ fis-sena għall-ħaddiema kollha, irrispettivament mill-kwalifiki u t-tip ta’ kuntratt tagħhom; d) isir appell biex jitfasslu pjani għall-iżvilupp tal-ħiliet individwali fin-negozji, bl-involviment tal-ħaddiema u min iħaddem, u bil-kunsiderazzjoni tal-kundizzjonijiet li jaffettwaw lin-negozji, speċjalment l-SMEs, b'konformità mal-ftehim bejn il-ħaddiema u min iħaddem konkluż fil-livell Ewropew; e) jiġu appoġġjati l-inizjattivi maħsuba biex itejbu r-rikonoxximent tat-tagħlim mhux formali, jiżguraw il-kwalità ta’ dan it-tip ta’ edukazzjoni u jgħollu l-profil tal-ħiliet miksuba barra mis-sistema edukattiva formali (bħall-Passaport Ewropew tal-Ħiliet); f) tiġi stabbilita rabta mill-qrib bejn it-taħriġ vokazzjonali u l-iżvilupp tal-karriera tal-ħaddiem, filwaqt li jsir investiment fir-rikonoxximent, il-validazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tal-ħiliet miksuba matul il-ħajja tax-xogħol tan-nies. Fiż-żewġ każijiet, l-Istati għandhom jissorlvejaw il-kwalità tas-servizzi ta’ evalwazzjoni u ċertifikazzjoni; g) isiru sforzi biex jiġi żgurat li l-miżuri ta’ taħriġ jiffokaw fuq il-persuni qiegħda bħala l-prijorità tagħhom; h) jitfakkar li s-Servizz Pubbliku tal-Impjiegi għandu d-dmir li jaqdi rwol aktar attiv fil-politiki tat-taħriġ għall-gruppi mmirati prijoritarji, bħall-persuni b'inqas ħiliet u kwalifiki jew dawk li għandhom impjieg prekarju, jew l-aktar gruppi vulnerabbli, bħall-persuni b'diżabbiltà, il-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien mingħajr impjieg u l-immigranti; i) titqies b'mod xieraq id-dimensjoni tas-sess fis-suq tax-xogħol u jitneħħew l-inguwaljanza u d-diskriminazzjoni, b'mod speċifiku d-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u dawk tan-nisa.

4.2.6.3 It-titjib tal-ħiliet u l-użu tal-potenzjal tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien a) Il-KESE jixtieq jenfasizza r-riskju konsiderevoli li joħloq il-qgħad fit-tul (it-telf tad-dħul u l-ħiliet kif ukoll l-esklużjoni soċjali) u, għalhekk, jemmen li s-Servizz Pubbliku tal-Impjiegi għandu jaqdi rwol aktar attiv biex jinsabu l-impjiegi għall-persuni qiegħda fit-tul u biex jiġu żviluppati politiki tal-impjieg attiv u tat-taħriġ vokazzjonali; b) id-djalogu soċjali dwar setturi speċifiċi kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f'dak tal-Istati Membri għandu rwol prinċipali x'jaqdi biex jissolvew il-problemi relatati mal-ħiliet; dan jenfasizza l-importanza tal-kunsilli settorjali tal-ħiliet f'dan il-qasam; ċ) f'dan il-kuntest, in-negozjati kollettivi tal-kuntratti għandhom jinżammu u jiġu promossi, għaliex kemm il-ħaddiem kif ukoll in-negozji jibbenefikaw minn livell ogħla ta’ ħiliet; d) fi kriżi, huwa leġittimu li l-Fond Soċjali Ewropew ikun mistenni jiffinanzja sew il-miżuri għat-titjib tal-ħiliet u sew il-proġetti innovattivi għall-ħolqien ta’ impjiegi deċenti; e) ikun utli wkoll li l-persuni mdaħħla fiż-żmien jingħataw il-possibbiltà li jagħżlu li jestendu l-ħajja tax-xogħol tagħhom, billi tittejjeb is-saħħa, billi x-xogħol jiġi adattat għan-nies, billi jingħata valur lix-xogħol u billi jittejbu l-ħiliet, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-prinċipji stabbiliti fir-Rakkomandazzjoni 162 tal-ILO (16); f) f'dan il-kuntest, huwa partikolarment importanti li jintuża l-potenzjal tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien għat-trasmissjoni tal-għarfien lill-oħrajn fuq il-post tax-xogħol, li mbagħad ikun jista' jiġi diskuss mir-rappreżentanti tal-impjegati u ta’ min iħaddem.

Brussell, 14 ta’ Lulju 2011. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) COM(2010) 682 finali.

(2) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar Ħiliet Ġodda għal Impjiegi Ġodda, ĠU C 128, 18.5.2010, p. 74.

(3) COM(2010) 477 finali.

(4) B'rabta ma’ dan, ara l-opinjoni tal-KESE dwar iż-Żgħażagħ Attivi, ĠU C 132, 3.5.2011, p. 55.

(5) COM(2011) 18 finali.

(6) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Tqabbil ta’ ħiliet mal-ħtiġijiet tal-industrija u s-servizzi li qed jgħaddu minn tibdil – B'liema mod it-twaqqif ta’ kunsilli settorjali għall-impjiegi u l-ħiliet f'livell Ewropew jista' jikkontribwixxi għal dan il-għan?”, ĠU C 347, 18.12.2010, p. 1.

(7) Statistics in focus (Statistika fil-qosor), 46/2009.

(8) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar Ix-xogħol u l-faqar, ĠU C 318, 23.12.2009, p. 52.

(9) Youth in Europe – A statistical portrait 2009 (Iż-żgħażagħ fl-Ewropa – Ħarsa lejn statistika 2009).

(10) Global Employment Trends (www.ilo.org).

(11) Dialogue on Growth and Employment in Europe, 13 ta’ Marzu 2011, Vjenna (www.ilo.org).

(12) Grade Retention during Compulsory Education in Europe: Regulations and Statistics (Ir-repetizzjoni tas-snin akkademiċi matul l-edukazzjoni obbligatorja fl-Ewropa: regolamenti u statistika), EURYDICE, Jannar 2011.

(13) Il-Latvja, wara t-tnaqqis ta’ 48 % fl-2009, l-universitajiet issa qed jiffaċċjaw tnaqqis ieħor ta’ 18 % fl-2010; l-Italja, it-total tat-tnaqqis fil-baġit ippjanat sal-2013 huwa ta’ 20 %; il-Greċja imponiet tnaqqis totali ta’ 30 %, u l-Ingilterra l-baġit ser jonqos b'madwar 40 % sal-2014/2015.

(14) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar Intejbu l-kwalità tal-edukazzjoni tal-għalliema, ĠU C 151, 17.6.2008, p. 41.

(15) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Il-Futur tal-Fond Soċjali Ewropew wara l-2013”, ĠU C 132, 3.5.2011, p. 8.

(16) R162 Older Workers Recommendation (Rakkomandazzjoni dwar il-Ħaddiema Mdaħħlin fiż-Żmien), 1980, ILO (http://www.ilo.org/ilolex/cgi-lex/convde.pl?R162).