RAPPORT KONĠUNT LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar il-progress tas-Serbja fil-kisba tal-livell meħtieġ ta' konformità mal-kriterji ta' sħubija u speċjalment il-prijorità ewlenija li jittieħdu passi lejn titjib viżibbli u sostenibbli tar-relazzjonijiet mal-Kosovo( /* JOIN/2013/07 final */





RAPPORT KONĠUNT LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar il-progress tas-Serbja fil-kisba tal-livell meħtieġ ta' konformità mal-kriterji ta' sħubija u speċjalment il-prijorità ewlenija li jittieħdu passi lejn titjib viżibbli u sostenibbli tar-relazzjonijiet mal-Kosovo* 1. Introduction Fl-opinjoni tagħha[1] dwar l-applikazzjoni tas-Serbja għas-sħubija ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni Ewropea kkonkludiet li “s-Serbja tinsab miexja tajjeb biex tissodisfa b'mod suffiċjenti l-kriterji politiċi stipulati mill-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen fl-1993 u l-kundizzjonijiet tal-proċess ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, diment li tkompli l-progress u jinstabu soluzzjonijiet prattiċi għall-problemi mal-Kosovo” u rrakkomandat li “n-negozjati għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea għandhom jinfetħu mas-Serbja hekk kif din tikseb aktar progress sinifikanti biex tilħaq din il-prijorità ewlenija li [tieħu] aktar passi biex tinnormalizza r-relazzjonijiet mal-Kosovo f'konformità mal-kundizzjonijiet tal-Proċess ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni […]”. Wara r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni u abbażi tal-progress inizjali fit-titjib tar-relazzjonijiet mal-Kosovo, il-Kunsill Ewropew ikkonferixxa l-istatus ta’ pajjiż kandidat lis-Serbja f’Marzu 2012. Fid-dawl tal-progress li sar fid-djalogu ffaċilitat tal-UE bejn is-Serbja u l-Kosovo, taħt l-awspiċji tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni Ewropea għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà/Viċi President tal-Kummissjoni, u bil-perspettiva ta’ aktar progress sostanzjali li nkiseb fl-ewwel parti tal-2013, il-Kunsill qabel fil-konklużjonijiet tiegħu tal-11 ta’ Diċembru 2012 li matul il-Presidenza Irlandiża jirrevedi l-progress li sar mis-Serbja abbażi ta’ rapport ippreżentat mill-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli fir-rebbiegħa tal-2013, bil-ħsieb ta’ deċiżjoni possibbli tal-Kunsill Ewropew biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mas-Serbja. Dan ir-rapport hawnhekk jippreżenta l-progress addizzjonali li sar mis-Serbja bejn il-11 ta’ Diċembru 2012 u l-15 ta’ April 2013. Huwa jivvaluta l-passi meħuda biex tiġi indirizzata l-prijorità ewlenija tat-titjib fir-relazzjonijiet mal-Kosovo, kemm f’termini tal-aħħar riżultati miksuba fid-djalogu ta’ livell għoli u f’termini tal-implimentazzjoni attwali tal-ftehimiet milħuqa fl-2011 u fl-2012. Ir-rapport jippreżenta u jivvaluta wkoll l-isforzi riċenti li saru biex tissaħħaħ l-aġenda ta’ riforma tal-UE u jeżamina b’attenzjoni partikulari l-aħħar żviluppi fl-oqsma tal-stat tad-dritt, b'mod partikulari r-riforma ġudizzjarja, il-politika kontra l-korruzzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, l-indipendenza ta’ istituzzjonijiet ewlenin, il-libertà tal-midja, il-politika kontra d-diskriminazzjoni, il-protezzjoni tal-minoranzi u t-titjib tal-ambjent tan-negozju. Fl-aħħar nett ir-rapport iqis inizjattivi riċenti min-naħa tas-Serbja biex ikollha rwol kostruttiv x’taqdi fir-reġjun u ttejjeb ir-relazzjonijiet mal-pajjiżi tal-viċinat tagħha. Il-valutazzjoni f’dan ir-rapport tqis l-informazzjoni miġbura u analizzata mill-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli, inklużi l-kontributi pprovduti mill-awtoritajiet Serbi, is-sejbiet ta’ missjonijiet ta’ esperti kif ukoll l-informazzjoni kondiviża bejn l-Istati Membri tal-UE u l-organizzazzjonijiet internazzjonali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-parti finali tar-rapport tasal għal konklużjonijiet. 2. Titjib tar-relazzjonijiet mal-Kosovo Id-djalogu bejn Belgrad u Pristina, wara l-elezzjonijiet tas-Serbja, ġie aġġornat għal proċess politiku fuq livell għoli bil-faċilitazzjoni tar-Rappreżentant Għoli. Bdiet serje ta' laqgħat ta' livell għoli bejn iż-żewġ Prim Ministri f'Ottubru 2012. Ir-RGĦ kien ċar ħafna maż-żewġ naħat mill-bidu dwar il-kunċett tal-proċess: dan se jkun proċess ta' pass pass, li jgħaddi minn kwistjonijiet eħfef għal oħrajn aktar ikkomplikati u mhux se jkollu tmiem previst. L-għan kien in-normalizzazzjoni gradwali tar-relazzjonijiet bejn iż-żewġ naħat, mingħajr ħsara għall-pożizzjonijiet taż-żewġ partijiet dwar l-istatus, u l-ksib tal-progress għat-tnejn li huma fil-mixja rispettiva tagħhom lejn l-UE. Saru għaxar laqgħat bejn Ottubru 2012 u l-aħħar ta' April 2013[2]. Saret laqgħa wkoll fis-6 ta Frar bejn il-Presidenti Nikolic u Jahjaga. Fl-ewwel parti tad-djalogu fuq livell għoli sa Diċembru 2012 id-diskussjonijiet trattaw is-sett ta' dawk li kienu meqjusa kwistjonijiet eħfef bħat-tlestija tal-implimentazzjoni tal-IBM, il-patrimonju reliġjuż u kulturali, l-arranġamenti ta' koordinazzjoni. Intlaħqu ċerti riżultati inizjali sinifikanti f'dawk l-ewwel xhur. L-aktar wieħed importanti kien l-implimentazzjoni tal-IBM. Sa l-aħħar ta' Diċembru 2012 kien hemm erba' Passaġġi, fosthom żewġ Passaġġi fit-Tramuntana tal-Kosovo, li kienu qed jaħdmu u, minn Frar, is-sitt Passaġġi kollha kemm huma bejn is-Serbja u l-Kosovo bdew jaħdmu. Fil-kuntest tad-diskussjonijiet ta' implimentazzjoni, iż-żewġ naħat qablu wkoll li jibdew ġbir doganali u li jwaqqfu Fond għall-iżvilupp tat-Tramuntana tal-Kosovo. Fir-rigward tal-moviment liberu, is-sistema ta' vjaġġar bil-karta tal-identità tpoġġiet fis-seħħ u qed taħdem tajjeb. Il-ftehim dwar it-timbri doganali jkompli jiġi implimentat miż-żewġ naħat. Kien hemm progress tajjeb fir-rigward tar-reġistru ċivili u l-implimentazzjoni għandha titlesta sa Jannar 2014. Fir-rigward tal-katast, iż-żewġ naħat għadhom fil-proċess li jieħdu l-passi preparatorji meħtieġa. Il-ftehim dwar l-aċċettazzjoni tad-diplomi universitarji għaddej bla xkiel. Il-kooperazzjoni tas-Serbja mal-EULEX kompliet titjieb f'għadd ta' oqsma. Dan jeħtieġ li jiġi intensifikat hekk kif in-notmalizzazzjoni bejn iż-żewġ naħat tintensifika. Il-kuntatti diretti ta' livell għoli u l-kuntatti regolari fil-livell operazzjonali jkomplu jiffaċilitaw il-kooperazzjoni, fosthom fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Is-Serbja hija impenjata għal implimentazzjoni sħiħa tal-protokoll tal-pulizija mal-EULEX. Riżultati sinifikanti oħra li nkisbu miż-żewġ Prim Ministri huma l-ftehim dwar it-twaqqif ta' arranġamenti ta' koordinazzjoni u l-ftehim dwar it-titjib tal-protezzjoni tas-siti ta' patrimonju reliġjuż u kulturali (il-ħolqien ta' unità tal-pulizija speċjali/multietnika fil-Kosovo). Fit-tieni parti tad-djalogu ta' livell għoli, minn Jannar 2013, il-laqgħat taż-żewġ Prim Ministri iffukaw fuq it-Tramuntana tal-Kosovo u t-twettiq ta' strutturi li jissodisfaw il-ħtiġijiet tas-sigurtà u tal-ġustizzja tal-popolazzjoni lokali b'mod li jiżgura l-funzjonalità ta' stabbiliment uniku istituzzjonali u amministrattiv fil-Kosovo, f'konformità mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2012. Matul id-diskussjonijiet tagħhom, iż-żewġ naħat qablu li l-eżitu tad-diskussjonijiet tagħhom għandu jkun sett ta' prinċipji u arranġamenti li jagħtu lill-komunità Serba fil-Kosovo viżjoni ġdida tal-futur tagħhom, billi jindirizza t-tħassib u l-ħtiġijiet tagħhom iżda b'mod li jħares il-funzjonalità tal-istituzzjonijiet u l-qafas legali tal-Kosovo. Matul il-proċess ta' livell għoli, iż-żewġ naħat urew impenn u involviment. Iż-żewġ Prim Ministri b'mod partikulari waqqfu relazzjoni ta' ħidma tajba u wrew kuraġġ u maturita politika fid-dikussjonijiet tagħhom ta' kwistjonijiet ta' sensittività u kumplessita kbira, ta' spiss bi sfond u atmosfera politika diffiċli. Ta' min ifaħħarhom. Fl-aħħar fażi tad-djalogu, il-Viċi Prim Minisitri miż-żewġ naħat ingħaqdu fil-laqgħat u l-presenza tagħhom żiedet element ta' leġittimità politika lokali u għarfien espert. Id-diskussjonijiet dwar it-Tramuntana tal-Kosovo u t-tħassib dwar il-komunità Serba fil-Kosovo tlestew fid-19 ta' April bl-inizjalizzazzjoni ta' "L-ewwel ftehim tal-prinċipji li jiggvernaw in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet". Dan il-ftehim jipprevedi t-twaqqif ta' Assoċjazzjoni/Komunità ta' muniċipalitajiet Serbi fil-Kosovo li se jaħdem/jopera fi ħdan il-qafas legali eżistenti tal-Kosovo. L-Assoċjazzjoni/Il-Komunità se jkollha statut u l-korpi tagħha fuq il-bażi tal-Asoċjazzjoni l-oħra eżistenti fil-Kosovo u se jkollha rwol rappreżentattiv fil-gvern ċentrali. Fir-rigward tal-pulizija, it-test tal-ftehim jafferma l-prinċipju ta' forza tal-pulizija unika fil-Kosovo u l-integrazzjoni tal-pulizija kollha fit-Tramuntana tal-Kosovo mal-Pulizija tal-Kosovo. Kmandant tal-Pulizija reġjonali huwa maħtur għall-erba' muniċipalitajiet tat-Tramuntana. Huwa nnominat mill-Ministeru għall-Affarijiet Interni tal-Kosovo minn lista pprovduta mill-erba' sindki. Dan ifisser li ġie miftiehem li l-erba' sindki tal-muniċipalitajiet b'maġġoranza Serba fit-Tramuntana jikkonsultaw lill-Assoċjazzjoni/lill-Komunità u jissottomettu lista lill-Ministeru għall-Affarijiet Interni li jinnominaw lil xi ħadd minn dik il-lista. Fir-rigward tal-ġudikatura, it-test jafferma l-prinċipju ta' integrazzjoni u l-funzjonament tal-awtoritajiet ġudizzjarji fi ħdan il-qafas legali tal-Kosovo. Twaqqfet Qorti tal-Appell fi Pristina biex tittratta l-muniċipalitajiet kollha tal-Kosovo b'maġġoranza Serba u diviżjoni minn din il-Qorti tpoġġi b'mod permanenti fit-Tramuntana ta' Mitrovica. L-elezzjonijiet muniċipali, skont il-ftehim, se jiġu organizzati fil-muniċipalitajet tat-Tramuntana fl-2013 bil-faċilitazzjoni tal-OSKE. It-test tal-ftehim jipprevedi wkoll il-konklużjoni tad-diskussjonijiet dwar l-enerġija u t-telekomunikazzjonijiet sa nofs Ġunju. Iż-żewġ partijiet qablu li l-ebda naħa ma timblokka, jew tinkoraġġixxi lill-oħrajn biex jimblukkaw il-progress tan-naħa l-oħra fil-mixjiet rispettivi tagħhom lejn l-UE. Fir-rigward ta' xi jmiss, iż-żewġ partijiet qablu li jadottaw pjan ta' implimentazzjoni sas-26 ta' April u li jwaqqfu kumitat ta' implimentazzjoni bil-faċilitazzjoni tal-UE. L-UE tistenna wkoll li ż-żewġ partijiet, fl-ispirtu tal-ftehim/relazzjoni ġdid/a bejniethom u mingħajr ħsara għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus tal-Kosovo, ikomplu jaħdmu aktar għan-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bejniethom u f'dan il-qafas jindirizzaw, fost kwistjonijiet oħrajn, l-integrazzjoni/il-parteċipazzjoni tal-Kosovo f'korpi internazzjonali. 3. Progress riċenti f’konformità mal-kriterji tas-sħubija 3.1. Introduzzjoni F’dawn l-aħħar xhur, is-Serbja ħadet passi sabiex issaħħaħ l-aġenda ta’ riforma tal-UE tal-pajjiż. F’konformità mal-għan iddikjarat tiegħu minn meta nħatar f’Lulju 2012, il-gvern Serb żied il-koordinazzjoni tal-aġenda ta’ riforma tal-UE. Huwa beda jimplimenta l-Pjan ta’ Azzjoni komprensiv li adotta f’Diċembru 2012 biex isegwi s-sejbiet kollha tar-Rapport ta’ Progress għall-2012 tal-Kummissjoni u beħsiebu jippubblika rapporti perjodiċi dwar l-eżekuzzjoni tiegħu f’April, f’Ġunju u f’Settembru 2013. Pass importanti kien l-adozzjoni mill-gvern ta’ Pjan Nazzjonali għall-Approssimazzjoni mal-Acquis (National Plan for the Approximation with the Acquis - NPAA) għall-perjodu mill-2013 sal-2016 fit-28 ta’ Frar 2013. L-NPAA huwa dokument ta’ ppjanar dettaljat tal-leġiżlazzjoni kollha li għandha tiġi adottata mis-Serbja biex timplimenta l-obbligi mill-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (FSA) u tħejji ruħha għal aktar allinjament mal-acquis. L-NPAA jinkludi pjan dettaljat għall-allinjament tal-leġiżlazzjoni fl-2013 b’riżorsi baġitarji korrispondenti. Id-dokument joffri wkoll bażi biex jiżgura skrutinju effettiv ta’ attivitajiet relatati u involviment aħjar tal-partijiet interessati rilevanti. Il-gvern Serb impenja ruħu sabiex isaħħaħ l-istat tad-dritt minkejja l-ostakli tal-2012, b’mod partikulari fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Qed jitħejjew l-abbozzi ta’ strateġiji f’diversi oqsma ewlenin u l-adozzjoni tagħhom hija prevista fl-ewwel nofs tal-2013. Filwaqt li qabel li jikkonsulta b’mod wiesa’ f’ċerti oqsma u talab għal għarfien espert korrispondenti tal-UE, il-gvern Serb għad irid itejjeb il-proċess ta’ konsultazzjoni mal-partijiet interessati kollha, inkluż billi jagħti biżżejjed żmien fil-Parlament għall-iskrutinju meħtieġ ta’ abbozz ta’ leġiżlazzjoni. 3.2. Żviluppi fl-implimentazzjoni tar-riformi Fir-rigward tal-istat tad-dritt, l-ewwel sett ta’ bidliet leġiżlattivi ġew adottati f’Diċembru 2012 fuq proposti mill-gruppi ta’ ħidma mwaqqfa f’Settembru 2012 bil-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati ewlenin. Il-liġijiet dwar l-imħallfin u l-prosekuturi ġew emendati biex jagħtu żamma permanenti lid-900 maġistrat li ġew reklutati fl-2009 fuq perjodu ta’ prova. Ġew introdotti tliet bidliet importanti fil-Kodiċi Kriminali: il-kriminalizzazzjoni ta’ faċilitaturi ta’ abbużi tad-dritt għall-asil f’pajjiż barrani; id-dekriminalizzazzjoni tal-malafama, flimkien mad-dekriminalizzazzjoni ta’ “kummenti mill-pubbliku mhux awtorizzati dwar proċedimenti tal-Qorti”; u r-rikonoxximent bħala ċirkustanza aggravanti ta' ċerti reati ta' "mibegħda" mmotivati fuq bażi bħall-oriġini etnika, ir-reliġjon u l-orjentazzjoni sesswwali. Ir-reat tal-“abbuż mill-kariga” ġie emendat ukoll sabiex jiddefinixxi mill-ġdid kif japplika għall-operaturi privati. Każijiet miftuħa skont l-Artikolu 359 tal-Kodiċi Kriminali jeħtieġ li jiġu kkwalifikati mill-ġdid, fuq bażi ta’ każ b’każ, taħt reati ġodda tat-taqsima tal-kriminalità ekonomika tal-Kodiċi Kriminali. Din il-parti tal-Kodiċi Kriminali hija ppjanata li tgħaddi minn reviżjoni komprensiva għal aktar emendi fil-futur. Jeħtieġ li l-Kodiċi ta' Proċedura kriminali jitħejja sew. Fir-rigward tar-riforma ġudizzjarja, il-gvern Serb il-ġdid ġie ffaċċjat bi sfida formidabbli wara d-deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali f’Lulju 2012 biex idawwar il-ħatra mill-ġdid tal-imħallfin u l-prosekuturi, u b’hekk joħloq diffikultà prattika immedjata bil-bżonn li jintegra mill-ġdid madwar 800 maġistrat (li jirrappreżentaw terz tal-għadd totali). Din is-sitwazzjoni fissret ukoll li l-attenzjoni inizjali mill-awtoritajiet Serbi kienet li jadottaw miżuri urġenti f’Diċembru 2012 qabel ma setgħu jibdew jiżviluppaw viżjoni fuq medda medja sa medja twila ta’ żmien, inkluża t-tħejjija ta’ strateġija komprensiva li tiżgura bidliet strutturali u sostenibbli lejn ġudikatura imparzjali, indipendenti u effiċjenti. Wara s-sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali ta’ Lulju 2012, il-Kunsilli Ġudizzjarji u ta' Prosekuzzjoni Għolja ħatru mill-ġdid lill-imħallfin u lill-prosekuturi kollha li preċedentement ma kinux inħatru, f’konformità mal-iskadenza ta’ 60 jum meħtieġa mill-Qorti Kostituzzjonali. Sa issa, il-maġistrati nħatru mill-ġdid fil-Qrati fejn kienu qabel jew fil-ġurisdizzjonijiet li ħadulhom posthom. Bħalissa qed jiġu ppjanati aġġustamenti fil-Qorti u fin-netwerks tal-Uffiċċju tal-prosekuzzjoni u tiġi żgurata l-allokazzjoni ottima tal-maġistrati maħtura mill-ġdid, l-ibbilanċjar tax-xewqat individwali tagħhom u d-drittijiet kostituzzjonali li ma jiġux spustati minn post għal ieħor mingħajr il-kunsens tagħhom mal-ħtiġijiet tal-ġudikatura kollha f’termini ta’ aċċess u prossimità. Xorta għad hemmżbilanċi maġġurifl-ammont ta' xogħol tal-imħallfin u t-tul tal-proċedimenti għadu eċċessiv f'ħafna każijiet. Riforma ulterjuri tan-netwerk tal-Qorti teħtieġ analiżi komprensiva tal-funzjonament tan-netwerk attwali f’termini ta’ kostijiet, effiċjenza u aċċess għall-ġustizzja. Kwistjoni importanti li tiżgura s-sostenibbiltà tar-riforma hija strateġija fuq medda medja sa medda twila ta’ żmien fuq il-ġudikatura. Għall-perjodu mill-2013 sal-2018, il-Ministeru tal-Ġustizzja u tal-Amministrazzjoni Pubblika qed jabbozza strateġija ġdida bl-appoġġ tal-gruppi ta' ħidma li jiltaqgħu fuq bażi regolari u fuq il-bażi ta’ proċess konsultattiv li jinvolvi lill-partijiet interessati ewlenin. Il-gvern għandu l-għan li jiffinalizzaha matul ir-rebbiegħa. Hija se tqis il-problemi li nqalgħu fl-implimentazzjoni tal-istrateġija preċedenti tal-2006 u se tinbena madwar il-prinċipji ewlenin ta’ indipendenza, imparzjalità u l-kwalità tal-ġustizzja, tal-kompetenza, tar-responsabbiltà u l-effiċjenza tal-ġudikatura. Għandu jkollha l-għan li ssaħħaħ il-Kunsilli Ġudizzjarji u ta' Prosekuzzjoni Għolja, bħala l-korpi li għandhom mandat mill-Kostituzzjoni biex jiggarantixxu l-indipendenza tal-ġudikatura. Jeħtieġ ukoll li l-istrateġija tindirizza n-nuqqas ta’ indipendenza ġudizzjarja reali li tidher f’ħafna karatteristiċi tas-sistema attwali. Is-sistema ta’ ħatra u promozzjoni tal-imħallfin għadha mhijiex indipendenti mill-eżekuttiv jew mil-leġiżlattiv. Barra minn hekk, il-Kunsilli jeħtieġu li jsiru aktar trasparenti fil-funzjonament tagħhom u l-membri tagħhom għandhom jinżammu reponsabbli. Strateġija komprensiva li tibni fuq analiżi sħiħa tan-nuqqasijiet fil-qafas attwali hija għan ewlieni. Għandha tiddependi fuq proċess inklużiv mal-partijiet interessati kollha u tagħmel użu sħiħ mill-għajnuna disponibbli. L-istrateġija għandu jkollha l-għan ukoll li ssaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali tal-Akkademja Ġudizzjarja għal reklutaġġi bbażati fuq il-mertu kif ukoll taħriġ inizjali u kontinwu tal-imħallfin u l-prosekuturi. Jeħtieġ li l-istrateġija tiġi żviluppata aktar u tinkludi pjanijiet dettaljati għat-tisħiħ tal-qafas għar-reklutaġġ, l-evalwazzjoni u d-dixxiplina kif ukoll għall-monitoraġġ u l-kejl tal-progress, l-identifikazzjoni tal-istituzzjonijiet responsabbli, id-definizzjoni ta’ riżorsi finanzjarji u umani xierqa u skeda ta' żmien ċara għall-implimentazzjoni tagħha. Għan prijoritarju ieħor huwa t-twaqqif ta’ sistema ta’ responsabbiltà li tiffunzjona sew fil-ġudikatura. F’dan ir-rigward, il-Kunsill ta’ Prosekuzzjoni tal-Istat qed imexxi proċess ta’ konsultazzjoni dwar abbozz ta’ regoli ta’ evalwazzjoni professjonali, maħruġa fi Frar 2013. Tnieda wkoll proċess ta’ konsultazzjoni mill-Kunsill Ġudizzjarju Għoli dwar abbozz ta’ regoli ta’ evalwazzjoni għall-imħallfin u l-Presidenti tal-Qorti. L-implimentazzjoni tal-abbozz ta’ kodiċi ta’ etika għall-prosekuturi li nħareġ f’Marzu 2012 għandha tibda dalwaqt. Il-kodiċi ta’ etika għall-imħallfin għad irid jiġi applikat b’mod aktar sistematiku. Ittieħdu ftit deċiżjonijiet finali biss skont ir-regoli dixxiplinarji adottati mill-Kunsill Ġudizzjarju Għoli tliet snin ilu. Wara l-adozzjoni ta’ regoli dixxiplinarji f’Lulju 2012 mill-Kunsill ta’ Prosekuzzjoni tal-Istat, l-ewwel proċedimenti dixxiplinari għandhom jitnedew dalwaqt. Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni kienet element ċentrali tal-attivitajiet tal-gvern sa mill-bidu tiegħu, u dan ġie ssostanzjat b’messaġġ ta’ “tolleranza żero”. Tnedew għadd ta’ investigazzjonijiet, anke ta' korruzzjoni f’livell għoli, parzjalment abbażi tal-każijiet problematiċi ta’ privatizzazzjonijiet identifikati fil-passat mill-Kunsill ta’ kontra l-Korruzzjoni. Is-Serbja għamlet ukoll ċertu progress fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata. Il-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni operattivi bejn l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi għadhom soddisfaċenti. Jeħtieġ li r-rekord tas-Serbja fl-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u l-qtugħ tas-sentenza effettivi għall-awturi ta’ korruzzjoni u kriminalità organizzata jitjieb aktar, u jkun hemm disponibbli aktar riżorsi umani u finanzjarji, anke fl-oqsma tal-protezzjoni tax-xhieda, l-intelligence finanzjarja u l-prosekuzzjoni speċjali għall-kriminalità organizzata. Qed jitħejja abbozz ta’ strateġija dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni għall-perjodu bejn l-2013 u l-2018. Il-preparazzjoni tiegħu tinkludi l-istituzzjonijiet involuti kollha u l-partijiet interessati rilevanti u qed iqisu l-eżempji pożittivi mir-reġjun. L-abbozz jimmira lejn kemm approċċ strutturali li jittratta kwistjonijiet bħall-governanza tajba, l-istituzzjonijiet indipendenti, il-verifika u l-kontroll interni u esterni, il-protezzjoni tal-iżvelaturi, kif ukoll wieħed settorjali, li jindirizza l-korruzzjoni f’setturi sensittivi bħall-urbaniżmu u l-ippjanar tal-ispazju, il-ġudikatura, il-pulizija, l-edukazzjoni u s-saħħa. Ir-rwoli kumplimentarji tal-Aġenzija ta’ kontra l-Korruzzjoni u tal-Kunsill ta’ kontra l-Korruzzjoni għandhom jiġu definiti aħjar għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-istrateġija u l-kooperazzjoni interistituzzjonali għandu jiġi ffaċilitat. Il-gvern għandu l-għan li jiffinalizza l-istrateġija matul ir-rebbiegħa. Il-preparamenti għal pjan ta’ azzjoni għandhom jibdew wara konsultazzjoni pubblika dwar l-abbozz tal-istrateġija. Fir-rigward tar-rispett għar-rwol u l-indipendenza ta’ istituzzjonijiet ewlenin, għad hemm lok għal titjib. Ir-rapporti u r-rakkomandazzjonijiet tal-istituzzjonijiet indipendenti ma rċevewx biżżejjed kunsiderazzjoni politika u segwitu xieraq. Ir-rispett lejn ir-rwol u l-indipendenza tagħhom jeħtieġ ukoll li jkun ippruvat bl-għoti ta’ riżorsi suffiċjenti u stabbli. L-Ombudsman u l-Kummissarju għall-aċċess ħieles għall-informazzjoni ta’ importanza pubblika u l-protezzjoni tad-dejta bdew jikkooperaw mal-kumitat parlamentari li twaqqaf dan l-aħħar għas-superviżjoni ċivili tas-servizzi tas-sigurtà, u wara r-rakkomandazzjonijiet tagħhom, fi Frar 2013 il-parlament adotta emendi għal-Liġi dwar is-Sigurta Militari u l-Aġenziji għall-Intelligence Militari fir-rigward ta’ interċettazzjonijiet ta’ komunikazzjonijiet dwar is-sigurtà tal-Istat. Is-Serbja għandha tiżgura li l-qafas legali tagħha jiddistingwi b’mod ċar bejn l-interċettar għal investigazzjonijiet kriminali u l-interċettar għas-sigurtà tal-Istat, f’konformita mal-aħjar prattiki Ewropej. Fir-rigward tal-libertà tax-xandir, id-dekriminalizzazzjoni tad-defamazzjoni (ara hawn fuq) kien żvilupp sinifikanti. Barra minn hekk, f’Jannar 2013 twaqqfet kummissjoni ad hoc, magħmula minn ġurnalisti, pulizija u rappreżentanti mill-aġenziji ta’ informazzjoni dwar is-sigurtà u l-kompitu tagħha hu li titfa’ dawl fuq il-każijiet ta’ qtil mhux solvuti ta’ ġurnalisti. Fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-midja, twaqqaf grupp ta’ ħidma bil-għan li jarmonizza l-qafas leġiżlattiv sabiex jelimina kontradizzjonijiet eżistenti dwar it-twaqqif u l-iffinanzjar tal-midja. Qegħdin jiġu ppreparati żewġ liġijiet: il-liġi dwar l-informazzjoni pubblika u l-midja, li tkopri l-oqsma ta’ informazzjoni pubblika, is-sjieda u l-konċentrazzjoni tal-midja kif ukoll l-akkreditazzjoni tal-korrispondenti barranin — u l-liġi dwar il-midja elettronika, li tkopri l-midja elettronika u x-xandara pubbliċi. L-ewwel pass diġà sar u l-emendi għal-liġi dwar il-kumpaniji pubbliċi temmew il-possibbiltà għall-awtoritajiet pubbliċi fil-livelli kollha biex iwaqqfu kumpaniji pubbliċi fis-settur tal-midja. Attwalment, l-abbozz tal-liġi dwar l-informazzjoni u l-midja pubbliċi qed jiġi kkonsultat b’mod pubbliku; dan għandu jiggarantixxi t-trasparenza tal-finanzjament u n-nuqqas ta’ konċentrazzjoni tal-midja, l-introduzzjoni ta’ limiti minimi u massimi u għandu jagħti rwol lill-Kummissjoni għall-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni fil-proċess. B’mod ġenerali, jeħtieġ li jiġi nnutat li r-rapporti tal-midja għadhom mhumiex analitiċi u bbilanċjati biżżejjed u l-awtoċensura għadha mifruxa. Jista’ jiġi nnutat ukoll ċertu progress fil-qasam tal-politiki antidiskriminatorji fejn il-qafas legali ġenerali huwa ġeneralment f’postu iżda l-implimentazzjoni kif ukoll l-infurzar tiegħu għadhom iridu jitjiebu abbażi ta’ sforzi konsistenti tal-awtoritajiet, inklużi fil-ġenerazzjoni ta’ klima aktar favorevoli fis-soċjetà. Ir-rikonoxximent bħala ċirkustanza aggravanti ta' ċerti reati ta' "mibegħda" mmotivati fuq bażi bħall-oriġini etnika, ir-reliġjon u l-orjentazzjoni sesswwali (ara hawn fuq) huwa żvilupp pożittiv. Qed titħejja strateġija komprensiva dwar il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni għall-perjodu bejn l-2013 u l-2018 u qed tiġi kkonsultata b’mod attiv mal-partijiet interessati bil-ħsieb ta’ adozzjoni fit-tieni kwart tal-2013, li għandha tiġi segwita minn pjanijiet ta’ azzjoni għall-implimentazzjoni tagħha. Il-Kummissarju għall-Ħarsien tal-Ugwaljanza ħareġ pubblikazzjoni dwar “protezzjoni ċivili tal-Qorti mid-diskriminazzjoni” u “Manwal għall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol” li għandhom l-għan li jgħammru lill-professjonisti legali u lil partijiet interessati oħra b’materjali ta’ referenza rilevanti. Għadd ta’ dispożizzjonijiet tal-Liġi Serba kontra d-Diskriminazzjoni tal-2009 mhumiex konformi mad-Direttiva tal-UE kontra d-Diskriminazzjoni tal-2001 u bdew preparamenti għal dan l-allinjament. Żdiedu l-attivitajiet fir-rigward tal-protezzjoni tal-persuni Leżbjani, Gay, Bisesswali u Transġeneru (LGBT). B’mod ġenerali kien hemm proċessar aktar attiv ta’ każijiet ta’ diskriminazzjoni kontra l-popolazzjoni LGBT, bis-saħħa tat-taħriġ tal-pulizija, l-iżvilupp ta’ prattiki tal-Qorti u kooperazzjoni mtejba mal-popolazzjoni LGBT bħala xhieda. Ittieħdet l-ewwel deċiżjoni mill-Qorti tal-Appell ta’ Novi Sad rigward id-diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol abbażi tal-orjentazzjoni sesswali. Il-Kummissarju għall-Ugwaljanza baqa’ partikolarment attiv fil-promozzjoni tad-drittijiet tal-popolazzjoni LGBT. B’mod ġenerali, ġew organizzati għadd ta’ attivitajiet ta’ qawmien ta’ kuxjenza dwar kwistjonijiet kontra d-diskriminazzjoni u speċifikament dwar id-drittijiet ta’ persuni LGBT, li għandhom fil-mira b’mod partikulari l-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi u ħaddiema soċjali. L-ewwel seminar fil-qafas tal-proġett reġjonali LGBT mill-Kunsill tal-Ewropa tal-2012 sar f’Diċembru 2012 f’Belgrad. Bdew il-preparamenti għall-Pride Parade ta’ Belgrad tal-2013. Jeħtieġ li jiġu żviluppati u appoġġjati aktar sforzi bħal dawn sabiex tiġi promossa inklużjoni u protezzjoni aħjar tal-popolazzjoni LGBT u tittejjeb it-tolleranza u l-komprensjoni fis-soċjetà Serba. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-minoranzi, bi tħejjija għall-elezzjonijiet tal-Kunsilli tal-Minoritajiet tal-2014, is-Serbja rrevediet il-Liġi tal-2009 dwar il-Kunsilli Nazzjonali tal-Minoranzi, sabiex jiġu indirizzati wħud min-nuqqasijiet. Dan isegwi r-rakkomandazzjonijiet li saru mill-Ombudsman u l-Kummissarju għall-aċċess ħieles għall-informazzjoni ta’ importanza pubblika b’mod partikulari fir-rigward tal-proċess elettorali u r-regoli li jirregolaw il-kostituzzjoni tal-Kunsilli. Is-Serbja ħadet ukoll passi biex ittejjeb l-implimentazzjoni tal-qafas legali f’kull parti tat-territorju tagħha. Ġew implimentati miżuri biex jixxandru programmi tat-TV bir-Rumen fil-Lvant tas-Serbja u struzzjonijiet uffiċjali introduċew lezzjonijiet fakultattivi tar-Rumen b’elementi kulturali mis-sena skolastika li jmiss, preċeduti minn klassijiet pilota li jibdew f’April 2013. Il-Gvern appella lill-Knisja Ortodossa Serba sabiex tinvolvi ruħha fi djalogu mal-Knisja Ortodossa Rumena iżda xorta ma kienx hemm progress dwar il-kwistjoni ta’ aċċess għal servizzi reliġjużi bir-Rumen. Fiż-żona ta’ Sandzak, skejjel fil-livell primarju u dawk fil-livell post sekondarju bdew jgħallmu klassijiet bil-Bosnjak. Fin-Nofsinhar tas-Serbja, wara t-tensjonijiet riċenti minħabba t-twaqqif u t-tneħħija ta’ monument fi Presevo, kien hemm sforzi mġedda biex jerġa’ jkun hemm djalogu effettiv bejn il-gvern ċentrali u l-awtoritajiet lokali sabiex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet kollha fuq l-aġenda, inkluż l-iżvilupp soċjoekonomiku tar-reġjun. Ġew ipprovduti kotba akkademiċi addizzjonali għall-klassijiet bl-Albaniż fin-Nofsinhar tas-Serbja. Saru disponibbli opportunitajiet ta’ apprendistati fl-amministrazzjoni statali minn Settembru 2012 għall-membri tal-minoritajiet Albaniżi, Bosnijaċi u tar-Roma. Jeħtieġ li s-Serbja tkompli bl-isforzi tagħha sabiex timplimenta b’mod aktar effettiv il-qafas legali matul il-pajjiż. Il-Kummissjoni se tissorvelja mill-qrib il-progress f’dan il-qasam. Fir-rigward tar-Roma, is-Serbja tkompli ssegwi b’mod attiv il-konklużjonijiet operattivi tas-seminar konġunt ta’ Ġunju 2011 dwar ir-Roma bejn is-Serbja u l-Kummissjoni. Qed jiġi ppjanat seminar ta’ segwitu li jsir aktar tard fir-rebbiegħa. Fir-rigward ta’ dokumentazzjoni ċivili, iż-żewġ liġijiet meħtieġa biex jiżguraw ir-reġistrazzjoni jew ir-reġistrazzjoni sussegwenti ta’ persuni “legalment inviżibbli” issa huma fis-seħħ u bdew proċeduri ġodda għar-reġistrazzjoni tagħhom minn Diċembru 2012. Il-miżuri ta’ azzjoni affermattiva żdiedu fis-settur tal-edukazzjoni u qed jitqies aktar żvilupp tas-sistema ta’ assistenti pedagoġiċi — 175 persuna sa issa. Tkomplew miżuri dwar l-appoġġ għal opportunitajiet ta’ impjieg għar-Roma. Fir-rigward tal-kura tas-saħħa, 75 medjatur tas-saħħa nisa tar-Roma qed jaħdmu taħt il-qafas tal-Ministeru tal-Affarijiet Soċjali u x-Xogħol u issa r-Roma jistgħu jirreġistraw fiċ-ċentru ta’ kura soċjali jekk ma jkollhomx indirizz permanenti. Fir-rigward tal-akkomodazzjoni u l-iżgumbramenti furzati, is-Serbja bdiet tħejjijiet sabiex tinkorpora fil-leġiżlazzjoni nazzjonali l-istandards internazzjonali rilevanti. Hemm bżonn ta’ sforzi sostnuti ulterjuri, inklużi dawk finanzjarji, sabiex jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa tal-Istrateġija Serba dwar ir-Roma u jindirizzaw is-sitwazzjoni diffiċli tal-popolazzjoni tar-Roma li ta' spiss tisfa vittma ta' intolleranza, diskors ta' mibegħda u attakki fiżiċi. Il-gvern Serb kompla wkoll bir-riformi li għandhom l-għan li jtetjbu l-ambjent ekonomiku u tan-negozju. Żvilupp sinifikanti u pożittiv kien l-adozzjoni tal-Liġi l-ġdida dwar l-Akkwist Pubbliku fi tmiem l-2012. Din il-liġi tkompli tallinja l-leġiżlazzjoni Serba mal-acquis u b’mod ġenerali ttejjeb l-effiċjenza tal-proċeduri tal-akkwist pubbliku, pereżempju billi tiċċentralizza l-akkwist pubbliku. Dan isaħħaħ l-istituzzjonijiet li jieħdu ħsieb l-infurzar u l-monitoraġġ tar-regoli dwar l-akkwist pubbliku. Ġew introdotti regoli ġodda għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni u l-kunflitt ta’ interess. B’mod ġenerali, din il-liġi għandha twassal għal aktar proċeduri ta’ akkwist trasparenti u effiċjenti, u żieda fil-kompetizzjoni. Il-gvern adotta miżuri oħra li għandhom l-għan li jtejbu l-ambjent tan-negozju, inkluż it-tneħħija ta’ aktar minn 130 tariffa parafiskali u retribuzzjonijiet li jitfgħu piż fuq l-attività tan-negozju, emenda tal-liġi tal-VAT u l-adozzjoni ta’ liġi li tillimita l-iskadenza għar-riżoluzzjoni ta’ obbligazzjonijiet ta’ flus. F’Diċembru 2012 tnediet riforma li ilha mistennija ta’ kumpaniji kollettivi, li timponi data ta’ skadenza ta’ 18-il xahar għat-tlestija tar-ristrutturar. L-emendi għal-Liġi dwar il-Kummerċ Intern adottati f’Jannar 2013 għandhom l-għan li jnaqqsu l-ostakli għad-dħul fis-suq għal bejjiegħa bl-imnut. Is-Serbja bdiet timplimenta l-Ftehim Interim dwar il-kummerċ u kwistjonijiet relatati mal-kummerċ fl-1 ta’ Jannar 2009. Is-Serbja bniet rekord sodisfaċenti fl-implimentazzjoni tal-obbligi tagħha skont il-Ftehim Interim u hija impenjata li tiddiskuti u tindirizza kwalunkwe kwistjonijiet miftuħa. Is-Serbja hija mpenjata wkoll in bona fede fl-eżerċizzju tal-adattament tal-SAA qabel l-adeżjoni tal-Kroazja fl-UE. Għad hemm xi kwistjonijiet fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. B’mod partikulari, trid tkompli tintwera l-indipendenza tal-Kummissjoni għal kontroll tal-għajnuna mill-Istat u trid tasal il-konferma li l-miżuri kollha ta’ għajnuna mill-Istat huma nnotifikati lil din il-Kummissjoni u approvati minnha u jrid jitkompla l-aġġustament tal-iskemi eżistenti tal-għajnuna. 3.3. Kooperazzjoni reġjonali u-relazzjonijiet bilaterali Wara xi diffikultajiet fl-ewwel xhur minn meta beda l-mandat tiegħu, il-gvern Serb intensifika l-kuntatti ta’ livell għoli mal-pajjiżi ġirien f’dawn l-aħħar xhur fi sforz biex jerġa’ jkun hemm kontribut pożittiv għall-kooperazzjoni reġjonali. Fir-rigward tar-relazzjonijiet mal-Kroazja, il-Prim Ministru Kroat żar Belgrad fis-16 ta’ Jannar 2013, meta ftiehem mal-Prim Ministru Serb li jaħdmu lejn aktar titjib fir-relazzjonijiet u sabiex tittejjeb il-kooperazzjoni u l-ħidma konġunta fuq għadd ta’ kwistjonijiet, inkluża l-integrazzjoni tal-UE, l-ekonomija, ir-refuġjati, id-demarkazzjoni tal-fruntieri, il-persuni nieqsa, u d-delitti tal-gwerra. Saru wkoll għadd ta’ laqgħat fil-livell ministerjali, b’mod partikulari ż-żjara f’Żagreb tal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Serb f’Marzu, u qed jitħejja ftehim dwar il-kooperazzjoni dwar l-integrazzjoni tal-UE. Ir-relazzjonijiet mal-Bosnja-Ħerzegovina (BiH) baqgħu tajbin. Il-Prim Ministru Serb żar Sarajevo f’Jannar 2013 u l-President tal-Kunsill tal-Ministri tal-BiH kien f’Belgrad fi Frar 2013. F’Diċembru 2012, il-President Serb irċieva lill-President tal-Presidenza tal-BiH f’Belgrad. Ġie ffirmat memorandum ta’ Ftehim għal kooperazzjoni dwar l-integrazzjoni tal-UE f’Diċembru 2012 miż-żewġ Ministri tal-Affarijiet Barranin. Ġie ffirmat protokoll dwar il-Kooperazzjoni fil-prosekuzzjoni ta’ awturi ta’ delitti tal-gwerra, delitti kontra l-umanità u l-ġenoċidju f’Jannar 2013 bejn il-prosekutur Serb għad-delitti tal-gwerra u l-Uffiċċju tal-prosekutur tal-BiH. Ir-relazzjonijiet mal-Montenegro tjiebu. F’Jannar 2013 il-President Serb għamel żjara f’atmosfera pożittiva, fejn huwa saħaq dwar ir-rispett lejn is-sovranità u l-integrità territorjali Montenegrini. Ir-relazzjonijiet ma’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja tjiebu u l-Prim Ministru Serb żar Skopje f’Jannar 2013, u fl-istess okkażjoni seħħet laqgħa tal-Ministri tal-Ġustizzja; intlaħaq qbil ukoll li tinżamm sessjoni konġunta taż-żewġ gvernijiet f’Mejju 2013 f’Belgrad. Il-Ministru tal-Affarijiet Barranin Serb żar Skopje fi Frar 2013 u ffirma ftehim dwar Kooperazzjoni fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE u ma’ kontroparti tiegħu. Barra minn hekk, is-Serbja għamlet progress fir-restawr ta’ relazzjonijiet tajba mat-Turkija. L-importanza tar-relazzjonijiet bejn is-Serbja u t-Turkija għar-reġjun ġiet affermata mill-ġdid matul iż-żjara tal-President Nikolic f’Ankara fil-bidu ta’ Frar 2013; dan il-vjaġġ kien ippreċedut minn żjara tal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Tork f’Belgrad. Ir-relazzjonijiet tas-Serbja mal-Istati Membri tal-UE tal-viċinat, li huma l-Bulgarija, l-Ungerija u r-Rumanija, baqgħu tajba. Fl-okkażjoni taż-żjara tal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Bulgaru fis-Serbja f’Diċembru 2012, ġie ffinalizzat ftehim dwar is-sigurtà soċjali u ntlaħaq qbil ukoll li jitħejja ftehim dwar relazzjonijiet tajba ta’ viċinat. Twaqqaf ċentru ta’ kuntatt konġunt għall-kooperazzjoni tal-pulizija u doganali fil-punt ta’ kontroll mal-fruntiera Kalotina. Il-Prim Ministri Serb u Bulgaru ffirmaw ftehim dwar l-implimentazzjoni ta’ interkonnessjoni tal-gass bejn is-Serbja u l-Bulgarija. Iż-żjara tal-President Serb fl-Ungerija f’Novembru 2012 saret f’atmosfera pożittiva. Is-Serbja u l-Ungerija intensifikaw il-kooperazzjoni tagħhom f’affarijiet interni bħala parti mill-miżuri li ttieħdu biex titrażżan iż-żieda ta’ asil mhux ġustifikat lejn l-UE. Is-Serbja u r-Rumanija komplew jikkooperaw fuq il-protezzjoni tal-minoranzi skont il-Protokoll Konġunt tagħhom ta’ Marzu 2012. Il-konsultazzjonijiet komplew taħt l-awspiċi tal-Kummissarju Għoli għall-Minoranzi Nazzjonali tal-OSKE u ntlaħaq qbil fuq għadd ta’ passi li ttieħdu jew li jridu jittieħdu fl-oqsma tal-midja u tal-edukazzjoni, filwaqt li l-kwistjoni tas-servizzi reliġjużi baqgħet ma ssolvietx. 4. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet Is-Serbja ħadet passi sinifikanti ħafna lejn titjib viżibbli u sostenibbli fir-relazzjonijiet mal-Kosovo, f'konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2012. Is-Serbja impenjat ruħha b'mod attiv u kostruttiv fid-djalogu ffaċilitat mill-UE ma' Pristina u daħlet f'diskussjonijiet dwar il-firxa sħiħa ta' kwistjonijiet meħtieġa biex jinkiseb titjib viżibbli u sostenibbli fir-relazzjonijiet mal-Kosovo. Id-djalogu bejn Belgrad u Pristina, wara l-elezzjonijiet tas-Serbja, ġie aġġornat għal proċess politiku fuq livell għoli bil-faċilitazzjoni tar-Rappreżentant Għoli. Saru għaxar laqgħat bejn Ottubru 2012 u l-aħħar ta' April 2013. Saret laqgħa wkoll fis-6 ta Frar bejn il-Presidenti Nikolic u Jahjaga. Tkompliet ukoll l-implimentazzjoni tal-ftehimiet li ntlaħqu fid-djalogu s'issa. L-implimentazzjoni tal-ftehim dwar ir-rappreżentazzjoni tal-Kosovo fil-fora reġjonali ġie żgurat b'mod ġenerali, bl-ammissjoni tal-Kosovo bħala membru sħiħ tal-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali fi Frar 2013 li serviet bħala punt fokali. Fr-rigward ta' Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri, infetħu punti għall-qsim interim konġunti fis-sitt passaġġi kollha kemm huma u qegħdin jiffunzjonaw. Il-ftehim dwar il-protezzjoni tas-siti ta' patrimonju reliġjuż u kulturali ta' Diċembru 2012 qed jiġi implimentat. Il-ftehim dwar it-timbri doganali jkompli jiġi implimentat miż-żewġ naħat. Kien hemm progress tajjeb fir-rigward tar-reġistru ċivili u l-implimentazzjoni għandha titlesta sa Jannar 2014. Fir-rigward tal-katast, iż-żewġ naħat għadhom fil-proċess li jieħdu l-passi preparatorji meħtieġa. Il-ftehim dwar l-aċċettazzjoni tad-diplomi universitarji għaddej bla xkiel. Il-kooperazzjoni tas-Serbja mal-EULEX kompliet titjieb f'ċerti oqsma. Iż-żewġ naħat qablu wkoll li jibdew ġbir doganali u li jwaqqfu Fond għall-iżvilupp tat-Tramuntana tal-Kosovo. Fit-tieni parti tad-djalogu ta' livell għoli, minn Jannar 2013, il-laqgħat taż-żewġ Prim Ministri iffukaw fuq it-Tramuntana tal-Kosovo, li wassal għall-inizjalizzazzjoni tal-ftehim tad-19 ta' April 2013 dwar "L-ewwel ftehim ta' prinċipji li jmexxu n-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet". Dan il-ftehim jipprevedi, fost l-oħrajn, li diskussjonijiet dwar l-Enerġija u Telekomunikazzjonijiet jiġu intensifikati miż-żewġ naħat u jitlestew sal-15 ta' Ġunju 2013. Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni tqis li s-Serbja ssodisfat il-prijorità ewlenija li tieħu passi lejn titjib viżibbli u sostenibbli tar-relazzjonijiet mal-Kosovo. Is-Serbja impenjat ruħha li tagħti s-saħħa mill-ġdid lill-momentum tar-riformi fl-oqsma ewlenin tal-istat tad-dritt, b'mod partikulari ir-riforma ġudizzjarja u l-politika ta' konra l-korruzzjoni, l-indipendenza tal-istituzzjonijiet ewlnin, il-liberta tax-xandir, il-politika ta' kontra d-diskriminazzjoni, il-protezzjoni tal-minoranzi u l-ambjent tan-negozju. L-awtoritajiet Serbi taw attenzjoni mill-ġdid lil dawn l-oqsma kollha li għalihom bdew jiżviluppaw viżjoni komprensiva u fuq medda twila ta' żmien. Ir-riformi f'dawn l-oqsma qegħdin isiru bħalissa, u jiffukaw b'mod partikulari fuq it-tħejjija tal-istrateġiji, il-pjanijiet ta' azzjoni relatati u l-abbozz tal-leġiżlazzjoni. Il-progress f'dawn l-oqsma se jkollu jiġi appoġġjat maż-żmien. Dan huwa l-każ b'mod partikulari fil-ġudikatura li tirrappreżenta sfida formidabbli. F'dawn l-aħħar xhur, il-gvern Serb wera l-impenn tiegħu għal kontribuzzjoni pożittiva għall-kooperazzjoni reġjonali, li kienet sostnuta minn għadd ta' kuntatti ta' livell għoli mal-pajjiżi tal-viċinat. Bħala tfakkira tas-sejbiet u konklużjonijiet stabbiliti fl-Opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni għas-sħubija tas-Serbja ta' Ottubru 2011, fid-Dokument ta' strateġija ta' Ottubru 2012 u fir-Rapport ta' Progress dwar is-Serbja tal-2012, il-Kummissjoni tikkonkludi li: is-Serbja issa laħqet b'mod soddisfaċenti l-kriterji politiċi u l-kunidizzjonijiet tal-Proċess ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Il-Kummissjoni żżomm ukoll il-valutazzjoni tagħha fir-rigward tal-kriterji ekonomiċi, l-obbligi skont il-Ftehim ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u l-Ftehim Interim u l-istat ta' tħejjija tas-Serbja biex tieħu obbligi ta' sħubija. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tirrikmanda li għandhom jinfetħu negozjati għal adeżjoni mal-Unjoni Ewropea mas-Serbja. Il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja l-progress tas-Serbja biex tikkonforma mal-kriterji tas-sħubija u –kundizzjonijiet tal-Proċess ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Il-Kummissjoni tfakkar ir-rakkomandazzjoni tagha ta' Ottubru 2012 li l-passi li jwasslu għan-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bejn Belgrad u Pristina għandhom ikunu indirizzati wkoll fil-kuntest tal-qafas għat-tmexxija ta' negozjati ta' adeżjoni futuri mas-Serbja. Waqt in-negozjati ta' adeżjoni, il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja mill-qrib ir-riformi u l-implimentazzjoni tagħhom fil-qasam tal-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali, speċjalment ir-riforma ġudizzjarja, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-politika kontra d-diskriminazzjoni. Hija se tagħmel użu sħiħ mill-għodod disponibbli fl-istadji kollha tal-proċess ta' adeżjoni, b'mod partikulari l-approċċ il-ġdid approvat mill-Kunsill Ewropew ta' Diċmebru 2011 fir-rigward tal-kapitoli dwar il-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali u l-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà. * Din id-deżinjazzjoni hija mingħajr ħsara għall-pożizzjonijiet u l-istatus, u hija f'konformità ma' UNSCR 1244/1999 u mal-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni ta’ indipendenza tal-Kosovo. [1] COM(2011) 668 finali. [2] Id-19 ta' Ottubru, l-4 ta' Diċembru u s-17 ta' Jannar, l-20 ta' Frar, l-4 ta' Marzu, l-20 ta' Marzu, it-2 ta' April, is-17 ta' April u d-19 ta' April