Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-ħarsien u s-sikurezza tal-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media

(2022/C 245/04)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA

JINNOTA LI:

1. Id-demokrazija hija msejsa fuq l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-opinjoni u tal-espressjoni u l-libertà tal-informazzjoni, kemm offline kif ukoll online. Dan huwa l-qofol tal-professjoni tal-ġurnaliżmu u miegħu jrid ikun hemm ambjent li jkun jista’ jipprovdi ħarsien u sikurezza lill-ġurnalisti u l-professjonisti tal-media.

2. Illum, ħafna ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media ma jistgħux jaħdmu b’mod ħieles u indipendenti kullimkien kif suppost. L-ostakli għal-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-informazzjoni kif ukoll l-attakki fuqhom qed jiżdiedu fl-Ewropa u fi bnadi oħra fid-dinja ( 1 ) . In-nuqqas ta’ sikurezza li jħabbtu wiċċhom miegħu jkun saħansitra akbar f’kunflitti armati. Filwaqt li huma sors ta’ informazzjoni imparzjali, essenzjali għall-istabbiliment tal-fatti u għall-fehim ta’ kunflitt, huma esposti b’mod speċjali u jistgħu jisfaw fil-mira huma stess, kif turi l-aggressjoni militari Russa li qed titwettaq bħalissa kontra l-Ukrajna ( 2 )

3. Il-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media jħabbtu wiċċhom ma’ ħafna theddid u jiġu kkonfrontati b’atti ta’ stigmatizzazzjoni, intimidazzjoni, sorveljanza illegali u vjolenza fil-forma ta’ ħsara fiżika u psikoloġika, jew saħansitra qtil, prosekuzzjoni malizzjuża, pressjoni ekonomika żejda, u ħsara għar-reputazzjoni tagħhom. Din il-vjolenza sseħħ ukoll online, fil-forma ta’ insulti, inċitament għall-mibegħda, fastidju u theddid ta’ qtil.

4. Is-sitwazzjoni tal-ġurnalisti nisa hija partikolarment inkwetanti ( 3 ) : huma esposti għal riskji addizzjonali, kemm fl-għadd kif ukoll fit-tip. Tali vjolenza abbażi tal-ġeneru għandha ħafna forom, fosthom il-fastidju online, theddid ta’ stupru u qtil, u inċitament għall-mibegħda. Ġurnalisti li jagħmlu parti minn minoranzi jew gruppi soċjalment emarġinati ukoll jiġu affettwati b’mod sproporzjonat minn theddid bħal dan ( 4 )

5. Is-sitwazzjoni ekonomika tal-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media qed issir ukoll dejjem aktar prekarja. In-nuqqas ta’ sigurtà finanzjarja u ekonomika ta’ ħafna kumpanniji tal-media, li tidher fl-għeluq ta’ bosta minnhom, tagħmel lill-professjonisti tal-media aktar vulnerabbli. Barra minn hekk, l-imperattiv tal-effiċjenza jew tal-profittabbiltà, partikolarment fil-każ tal-media privata, xi drabi jista’ jaggrava l-kundizzjonijiet u l-kwalità tax-xogħol tal-ġurnalisti. It-trasformazzjoni diġitali u l-espansjoni tal-atturi globali u n-networks soċjali li qed jikkompetu mal-kumpanniji tal-media fis-suq tar-reklamar online ( 5 ) , flimkien mal-konsegwenzi tal-pandemija ( 6 ) , li matulha l-kumpanniji tal-media esperjenzaw telf ta’ dħul li sebaq it-tnaqqis fid-dħul nazzjonali, wasslu għal deterjorament tan-nuqqas ta’ sigurtà ekonomika tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra tal-media.

6. Il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat proposta għal Direttiva dwar kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika (SLAPPs) ( 7 ) , li tissuġġerixxi lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill l-introduzzjoni ta’ salvagwardji proċedurali kontra l-ftuħ ta’ tali kawżi, u magħha Rakkomandazzjoni ( 8 ) li tagħti gwida lill-Istati Membri dwar kwistjonijiet bħal dawn.

7. L-Istati Membri u l-Kummissjoni Ewropea ġew mistiedna ( 9 ) jimplimentaw Strateġija Ewropea għall-Ekosistema tal-Industriji Kulturali u Kreattivi sabiex, fost oħrajn, jiffaċilitaw l-aċċess għall-informazzjoni dwar il-finanzjament disponibbli għall-kumpanniji tal-media billi jgħaqqdu l-gwida dwar il-finanzjament CultureEU u l-għodda interattiva tal-immappjar għall-media awdjoviżiva u tal-aħbarijiet, sabiex il-professjonisti u l-kumpanniji tal-media tal-aħbarijiet ikollhom portal diġitali multilingwi waħdieni li jelenka d-diversi opportunitajiet potenzjali ta’ finanzjament disponibbli għalihom.

8. Il-Kummissjoni Ewropea ser tkompli bl-appoġġ tagħha fl-2022 għall-Mekkaniżmu ta’ Rispons Rapidu għall-Ksur tal-Libertà tal-Istampa u tal-Media bħala parti mill-Programm Ewropa Kreattiva, li jippermetti appoġġ, fost oħrajn, għal kollaborazzjonijiet transkonfinali fil-media, inkluż ġurnaliżmu indipendenti u investigattiv, fil-forma ta’ għotjiet tas-Sħubija għall-Ġurnaliżmu ( 10 )

JILQA’ L-FATT LI:

9. Fis-16 ta’ Settembru 2021, il-Kummissjoni Ewropea adottat Rakkomandazzjoni dwar l-iżgurar tal-protezzjoni, tas-sikurezza u tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħra fil-media fl-Unjoni Ewropea, li tikkostitwixxi gwida importanti għall-Istati Membri. Il-Kummissjoni Ewropea ħabbret l-intenzjoni tagħha li tippubblika studju dwar, fost oħrajn, l-indikaturi użati għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tagħha, li jistgħu jindirizzaw is-sikurezza online u b’mod partikolari l-appoġġ għall-ġurnalisti nisa u dawk li jagħmlu parti minn minoranzi.

JISTIEDEN LILL-KUMMISSJONI EWROPEA:

10. Tħeġġeġ, fil-qafas tal-Forum Ewropew tal-Media tal-Aħbarijiet eżistenti, l-organizzazzjoni fuq bażi regolari ta’ diskussjonijiet u skambji tal-aħjar prattiki dwar il-protezzjoni u s-sikurezza tal-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media, li jiffaċilitaw id-djalogu mal-partijiet ikkonċernati dwar l-iżviluppi rilevanti.

11. Tkompli tevalwa l-proġetti pilota u l-azzjonijiet preparatorji eżistenti għall-appoġġ tal-libertà u l-pluraliżmu tal-media, bil-ħsieb li jsiru aktar estensivi u fit-tul.

12. Issaħħaħ il-finanzjament għal ġurnaliżmu indipendenti u investigattiv ( 11 ) , li jagħti kontribut kruċjali għall-ħajja pubblika u demokratika, filwaqt li tibni fost oħrajn fuq l-Inizjattiva Aħbarijiet ( 12 ) u tuża, pereżempju, InvestEU.

13. Tqis is-sikurezza u l-libertà tal-espressjoni online għall-ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media fl-inizjattivi rilevanti kollha li jirriżultaw mill-istrateġija diġitali tal-UE.

JISTIEDEN LILL-ISTATI MEMBRI U LILL-KUMMISSJONI EWROPEA, SKONT IL-KOMPETENZI RISPETTIVI TAGĦHOM U F’KONFORMITÀ MAL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ:

14. Jinkoraġġixxu t-tagħlim tul il-ħajja ( 13 ) dwar il-ħarsien tal-ġurnalisti u l-professjonisti tal-media għall-partijiet ikkonċernati kollha, bħal dawk li jmexxu l-kmamar tal-aħbarijiet, l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, l-imħallfin u awtoritajiet oħra involuti fis-sikurezza diġitali.

15. Jinkoraġġixxu l-iżvilupp ta’ inizjattivi ta’ litteriżmu fil-media u fl-informazzjoni mmirati lejn is-sensibilizzazzjoni dwar is-sikurezza tal-ġurnalisti u professjonisti oħra fil-media ( 14 )

16. Jippromwovu s-sikurezza online u t-tisħiħ tal-pożizzjoni diġitali tal-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media, b’mod partikolari fir-rigward tal-ġurnalisti nisa, dawk li jagħmlu parti minn minoranzi jew gruppi soċjalment emarġinati, pereżempju billi jrawmu l-ħolqien ta’ gruppi ta’ esperti ddedikati li jistgħu jiġbru informazzjoni u jikkondividu prattiki tajbin dwar kif jiġu indirizzati l-attakki u t-theddid online, li jistgħu jlaqqgħu flimkien rappreżentanti tal-media u regolaturi fil-livell tal-UE jew tal-Istati Membri, uffiċjali tal-infurzar tal-liġi u uffiċjali taċ-ċibersigurtà.

17. Iħeġġu kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn il-pjattaformi online u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li għandhom għarfien espert partikolari fir-rigward tal-ġlieda kontra attakki, theddid u fastidju kkoordinati online, is-sorveljanza online jew inċitament għall-mibegħda kontra ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media, bil-ħsieb li dan it-theddid jinftiehem aħjar, jingħata rispons aħjar u jiġu adattati l-prattiki tal-pjattaformi kif xieraq. Dan jista’ jsir, pereżempju, permezz ta’ djalogi regolari li jistgħu jinkludu l-awtoritajiet pubbliċi.

18. Jappoġġaw l-implimentazzjoni ta’ proġetti u inizjattivi għall-protezzjoni ta’ ġurnalisti nisa u dawk li jagħmlu parti minn minoranzi, u b’mod partikolari dawk li jippermettu li jsir titjib fir-rigward tat-trasparenza u l-informazzjoni dwar l-attakki u d-diskriminazzjoni kontrihom, u dawk li jippromwovu l-ugwaljanza u l-inklużjoni fl-industrija tal-media u fil-kmamar tal-aħbarijiet, kif ukoll inizjattivi li jqajmu kuxjenza dwar il-prevenzjoni tal-vjolenza u l-fastidju kontra ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media u l-ġlieda kontra dawn il-vjolenza u l-fastidju.

19. Ikomplu jtejbu, b’mod partikolari permezz tar-riċerka, l-għarfien dwar ir-riskji potenzjali għall-professjonisti tal-media u l-aħjar prattiki li jistgħu jgħinu, b’mod partikolari b’rabta mal-ħarsien u s-sikurezza tagħhom f’żoni fejn hemm kunflitti armati.

20. Jappoġġaw inizjattivi u mekkaniżmi li għandhom l-għan li jtejbu s-sostenibbiltà ekonomika u finanzjarja tal-kumpanniji tal-media, fosthom dawk li jirriżultaw mit-traspożizzjoni tad-drittijiet relatati introdotti għall-pubblikaturi tal-istampa fid-Direttiva (UE) 2019/790 ( 15 ) , u dawk li għandhom l-għan li jtejbu r-reklutaġġ ta’ ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media, u jwettqu studji dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2019.

21. Jippromwovu inizjattivi u mekkaniżmi li jappoġġaw parteċipanti żgħażagħ u ġodda fis-suq tax-xogħol tal-ġurnalisti u l-professjonisti tal-media, kif ukoll ġurnalisti u professjonisti tal-media freelance u dawk li jaħdmu fil-media lokali u reġjonali, u b’hekk isaħħulhom il-libertà li jinfurmaw.

22. Jappoġġaw inizjattivi u mekkaniżmi li jippromwovu l-iskambju u t-tisħiħ tal-aħjar prattiki professjonali, b’mod partikolari billi jqajmu kuxjenza qalb l-istudenti tal-ġurnaliżmu u tal-media dwar ir-riskji li jistgħu jiltaqgħu magħhom fil-karrieri futuri tagħhom u l-aħjar modi biex jindirizzawhom, u jippromwovu parteċipazzjoni akbar f’esperjenzi Ewropej sinifikanti matul l-istudji tagħhom sabiex ikunu jistgħu jiskopru ambjenti differenti u prattiki varji ta’ investigazzjoni u pubblikazzjoni.

23. Jinkoraġġixxu lis-settur jiżviluppa inizjattivi u indikaturi għall-affidabbiltà tal-aħbarijiet u tal-kumpanniji tal-media, bħall-impjieg ta’ ġurnalisti, verifikaturi tal-fatti u professjonisti oħra tal-media, bil-għan li jistimulaw il-pjattaformi u lil dawk li jirreklamaw biex juru responsabbiltà fil-parteċipazzjoni fid-disponibbiltà ta’ informazzjoni affidabbli u perspettivi diversi.

24. Jieħdu l-impenn li jipproteġu l-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media madwar id-dinja fil-fora multilaterali rilevanti, f’relazzjonijiet bilaterali, fil-livell nazzjonali u f’inizjattivi internazzjonali għall-protezzjoni tal-ġurnalisti u l-libertà ta’ informazzjoni, b’attenzjoni partikolari għall-protezzjoni u s-sikurezza tal-ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media li jaħdmu f’żoni ta’ kunflitt jew li ġejjin minnhom.

25. Jappoġġaw lill-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media li qed jistinkaw biex jirrappurtaw dwar kunflitti armati b’mod indipendenti u imparzjali, b’mod partikolari l-aggressjoni militari Russa li għaddejja kontra l-Ukrajna, u jinkoraġġixxu inizjattivi li jippromwovu xogħolhom u t-tixrid ta’ dan ix-xogħol, pereżempju taqsimiet dedikati fis-servizzi tal-media, b’mod partikolari bil-lingwa Ukrena.

26. Jappoġġaw ġurnalisti u professjonisti tal-media indipendenti eżiljati, partikolarment minn pajjiżi bħall-Ukrajna, il-Belarussja u l-Federazzjoni Russa, fid-dawl tas-sitwazzjonijiet individwali u r-raġunijiet għall-eżilju tagħhom. Dan l-appoġġ jista’ jkun, fejn rilevanti, assistenza professjonali, finanzjarja, soċjali, amministrattiva jew legali, inkluż mis-settur privat, u jkollu l-għan li joħloq kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri u jgħin biex tissokta l-attività professjonali tagħhom, pereżempju permezz ta’ residenzi jew inizjattivi li jiffaċilitaw l-identifikazzjoni ta’ opportunitajiet ta’ impjieg.

27. Skambju dwar l-esperjenzi tal-Istati Membri dwar kif l-aħjar jintlaqgħu il-ġurnalisti u professjonisti oħrajn tal-media minn reġjuni milqutin minn kunflitti.

28. Jiskambjaw l-aħjar prattiki u jevalwaw l-implimentazzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet sal-2025.

(1) Fir-riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU A/C.3/L.49/Rev1 “The safety of journalists and the issue of impunity” (Is-sikurezza tal-ġurnalisti u l-kwistjoni tal-impunità), ġie espress tħassib profond dwar iż-żieda fl-għadd ta’ ġurnalisti u ħaddiema fil-media li nqatlu, ġew ittorturati, ġew arrestati, ġew detenuti, ngħataw fastidju u ġew intimidati madwar id-dinja f’dawn l-aħħar snin bħala riżultat dirett tal-professjoni tagħhom: ttps://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/LTD/N21/329/42/PDF/N2132942.pdf?OpenElement

(2) Kif deskritt fil-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti (https://fom.coe.int/en/pays/detail/11709594). Ara wkoll ir-Rapport Annwali tal-2022 mill-organizzazzjonijiet sħab tal-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Promozzjoni tal-Protezzjoni tal-Ġurnaliżmu u s-Sikurezza tal-Ġurnalisti, “Defending Press Freedom in Times of Tension and Conflict” (Niddefendu l-Libertà tal-Istampa fi Żminijiet ta’ Tensjoni u Kunflitt) (https://rm.coe.int/platform-protection-of-journalists-annual-report-2022/1680a64fe1).

(3) Ara pereżempju r-Rapport tal-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media, 2021; Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (FRA), Violence against women: an EU-wide survey, 2014; FRA, Kriminalità, sikurezza u drittijiet tal-vittmi, 2021; Rapport Annwali mill-organizzazzjonijiet sħab tal-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Promozzjoni tal-Protezzjoni tal-Ġurnaliżmu u s-Sikurezza tal-Ġurnalisti, 2021; UNESCO, Online violence against women journalists: a global snapshot of incidence and impacts, 2020; UNESCO, The Chilling global trends in online violence against women journalists, 2021; OSKE, Resource Guide on the Safety of Female Journalists Online, 2020; Rapport tal-OSKE “Violence against women journalists and politicians: a growing crisis”, 2021.

(4) IPI, Newsroom Best Practices for Addressing Online Violence against Journalists

(5) Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar is-salvagwardja ta’ sistema tal-media ħielsa u pluralistika, Diċembru 2020.

(6) Roberta Carlini u Konrad Bleyer-Simon: Media economy in the pandemic: a European perspective; Rapport Tekniku; Ċentru għall-Pluraliżmu tal-Media u l-Libertà tal-Media (CMPF), 2021/01.

(7) 8529/22 - COM(2022) 177 final.

(8) C(2022) 2428 final.

(9) Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-Bini ta’ Strateġija Ewropea għall-Ekosistema tal-Industriji Kulturali u Kreattivi, 4 ta’ April 2022 (2022/C 160/06).

(10) Programm ta’ ħidma annwali 2022 għall-implimentazzjoni tal-programm Ewropa Kreattiva, https://culture.ec.europa.eu/document/2022-annual-work-programme-creative-europe-programme

(11) Il-ġurnaliżmu huwa ggwidat minn prinċipji etiċi, bħall-verità, mezzi xierqa ta’ verifika u prova, u l-imparzjalità fil-preżentazzjoni, id-deskrizzjoni u n-narrazzjoni, kif enfasizzat fir-Riżoluzzjoni 1003 (1993) tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-etika tal-ġurnaliżmu, u r-Riżoluzzjoni 2066 (2015) dwar ir-responsabbiltà tal-media u l-etika f’ambjent tal-media li qed jinbidel, u fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa CM/Rec(2022)4 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar il-promozzjoni ta’ ambjent favorevoli għal ġurnaliżmu ta’ kwalità fl-era diġitali

(12) https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/news-initiative

(13) Kif definit fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament (UE) 2021/817 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2021 li jistabbilixxi Erasmus+: il-Programm tal-Unjoni għall-edukazzjoni u taħriġ, żgħażagħ u sport u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 1288/2013 (ĠU L 189, 28.5.2021, p. 1).

(14) Ara r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa CM/Rec(2016)4 dwar il-ħarsien tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u atturi oħrajn tal-media.

(15) Direttiva (UE) 2019/790 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2019 dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali u li temenda d-Direttivi 96/9/KE u 2001/29/KE (ĠU L 130, 17.5.2019, p. 92).