IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 15.11.2022 COM(2022) 642 final RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Rapport tal-2022 dwar is-Sussidji fuq l-Enerġija fl-UE



Rapport tal-Kummissjoni relatat mal-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija – Sussidji fuq l-enerġija fl-UE 1.Introduzzjoni u sejbiet ewlenin Dan huwa t-tielet rapport annwali dwar il-monitoraġġ tal-progress tal-Istati Membri lejn l-eliminazzjoni gradwali tas-sussidji fuq l-enerġija – u b’mod aktar speċifiku, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili – fl-UE. L-eliminazzjoni gradwali ta’ dawn is-sussidji hija rekwiżit skont ir-Regolament dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u l-Azzjoni dwar il-Klima. Dan ir-rapport jibni fuq iż-żewġ rapporti preċedenti dwar is-sussidji annessi mal-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija ppubblikati mill-Kummissjoni Ewropea fl-2020 u l-2021. L-ewwel żewġ rapporti kienu bbażati prinċipalment fuq il-ġbir dirett ta’ data mill-awtoritajiet nazzjonali u żvelaw xi lakuni sinifikanti fid-data fil-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima (NECPs) tal-2020. Madankollu, il-kontinwità annwali tal-ġbir tad-data se tikkontribwixxi għat-titjib tal-kwalità tad-data fir-rapporti ta’ progress tal-NECPs li għandhom jiġu ppreżentati fl-2023. L-Unjoni Ewropea għandha l-mira li sal-2030 tnaqqas l-emissjonijiet tagħha ta’ gassijiet serra b’mill-inqas 55 % meta mqabbel mal-1990 u li tkun newtrali għall-klima sal-2050. Dan jimplika l-ħtieġa li jintemm is-sussidjar tal-fjuwils fossili, filwaqt li jinħolqu kundizzjonijiet favorevoli għall-effiċjenza enerġetika u għas-sorsi rinnovabbli tal-enerġija u jitqiesu l-ħtiġijiet ta’ klijenti vulnerabbli fit-tranżizzjoni tal-enerġija. F’Novembru 2021, il-Patt Klimatiku ta’ Glasgow appella għal “aċċellerazzjoni tal-isforzi lejn it-tnaqqis gradwali tal-produzzjoni tal-enerġija bil-faħam b’emissjonijiet mhux imnaqqsa u l-eliminazzjoni gradwali tas-sussidji ineffiċjenti fuq il-fjuwils fossili, filwaqt li jipprovdi appoġġ immirat għall-persuni l-aktar foqra u vulnerabbli f’konformità maċ-ċirkostanzi nazzjonali u jirrikonoxxi l-ħtieġa għall-appoġġ lejn tranżizzjoni ġusta”. L-aggressjoni militari Russa fl-Ukrajna rriżultat f’azzjonijiet ta’ politika ġodda fuq żmien qasir fl-Unjoni Ewropea. Il-komunikazzjoni REPowerEU f’Marzu u l-pjan REPowerEU f’Mejju 2022 saħħew l-aktar l-objettivi tat-tranżizzjoni nadifa, stipulati fil-Patt Ekoloġiku Ewropew u minquxa fil-Liġi dwar il-Klima tal-UE. Madankollu, bl-eliminazzjoni gradwali tal-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja, il-bidliet fis-sussidji fuq l-enerġija mill-fjuwils fossili probabbilment se jkunu aktar sinifikanti fil-futur. L-azzjoni nazzjonali biex il-ġenerazzjoni tal-enerġija bbażata fuq il-faħam u ż-żejt terġa’ tinġieb online se jkollha impatt temporanju wkoll. F’Ġunju 2021 ġie adottat ukoll Regolament Delegat tal-Kummissjoni dwar it-Tassonomija tal-Finanzi Sostenibbli. Dan stabbilixxa l-kriterji tekniċi ta’ skrinjar sabiex jiġu ddeterminati l-kundizzjonijiet li fihom attività ekonomika tikkwalifika bħala attività li tikkontribwixxi sostanzjalment għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima jew għall-adattament għat-tibdil fil-klima, filwaqt li jiżgura li l-attività ekonomika rispettiva ma tikkawża l-ebda ħsara sinifikanti lil xi wieħed mill-objettivi ambjentali l-oħra tal-UE. Dan ġie kkumplimentat minn regolament delegat addizzjonali, adottat f’Marzu 2022, li jkopri għadd ta’ attivitajiet ekonomiċi f’ċerti setturi tal-enerġija, jiġifieri ċerti attivitajiet relatati mal-gass naturali u l-enerġija nukleari. Ir-riżultati ta’ dan l-istudju jikkonfermaw li f’dawn l-aħħar snin intefaq ammont sinifikanti ta’ sussidji – għalkemm xi ftit inqas – fuq l-enerġija mill-fjuwils fossili. Dan ifisser li l-UE u l-Istati Membri tagħha jridu jżidu l-isforzi tagħhom biex jissodisfaw l-impenji internazzjonali tagħhom dwar is-sussidji fuq il-fjuwils fossili u jiksbu n-newtralità klimatika sal-2050. Fl-2020, is-sussidji ġenerali fuq l-enerġija fl-UE laħqu EUR 173 biljun, li żdiedu b’7 %, jew b’EUR 14-il biljun, bejn l-2015 u l-2020. Is-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli żdiedu bi 15 %, u laħqu EUR 81 biljun fl-2020, u s-sussidji għall-effiċjenza enerġetika żdiedu b’20 % (EUR 15-il biljun fl-2020) fl-istess perjodu 2015-2020 – żvilupp favorevoli li se jgħin lill-UE tilħaq l-objettivi tagħha għal tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Fl-2021, is-sussidji totali fuq it-tipi kollha ta’ enerġija (fjuwils fossili, nukleari u rinnovabbli) komplew jiżdiedu. Dan kien dovut għal domanda dejjem tikber għall-enerġija hekk kif l-irkupru ekonomiku kompla wara l-2020, li kienet sena kkaratterizzata minn restrizzjonijiet relatati mal-COVID-19. Kif juru l-istimi tad-data mill-2021, is-sussidji totali fuq l-enerġija żdiedu b’EUR 11-il biljun fl-2021 meta mqabbel mal-2020, u laħqu EUR 184 biljun. Minn dawn is-sussidji fuq l-enerġija, is-sussidji għad-domanda għall-enerġija laħqu EUR 65 biljun fl-2021, madwar EUR 8 biljuni ogħla (+14 %) milli fl-2020 u s-sussidji fuq l-effiċjenza enerġetika laħqu EUR 19-il biljun, madwar EUR 3 biljuni ogħla (+29 %) milli fl-2020. Fl-istess ħin, is-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli naqsu bi kważi EUR 3 biljuni (-3,5 %) meta mqabbel mas-sena ta’ qabel (waqgħu għal EUR 78 biljun fl-2021), minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-elettriku bl-ingrossa, li jimplika primjums feed-in aktar baxxi. Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili, li laħqu EUR 50 biljun fl-2020, naqsu b’1,5 % (jew -EUR 0,7 biljun) bejn l-2015 u l-2020, bħala riżultat ta’: (i) tnaqqis fis-sussidji mhux speċifiċi għall-fjuwil (-EUR 1,4 biljun); (ii) tnaqqis fis-sussidji għall-faħam (-EUR 0,9 biljun); (iii) żieda fis-sussidji għall-gass (+EUR 0,5 biljun); u (iv) żieda fis-sussidji għaż-żejt u l-prodotti tal-petroleum (+ EUR 1,2 biljun). Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili naqsu f’ħafna mill-Istati Membri f’dan il-perjodu. Madankollu, fi ftit pajjiżi, bħall-Belġju, il-Bulgarija, il-Finlandja, Franza, in-Netherlands, il-Polonja u s-Slovakkja, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili żdiedu b’mod sinifikanti bejn l-2015 u l-2020. Fil-livell tal-UE, is-sehem tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili fi ħdan il-PDG baqa’ prattikament l-istess bejn l-2015 u l-2020. Fis-settur tat-trasport, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili (primarjament fuq il-prodotti taż-żejt) żdiedu b’mod drammatiku (b’29 %, jew EUR 3,1 biljuni) bejn l-2015 u l-2019 u naqsu bi EUR 3 biljuni fl-2020. Fl-2021, anke fost iż-żieda fl-attivitajiet tat-trasport wara t-tmiem tar-restrizzjonijiet tal-COVID-19, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili baqgħu stabbli b’mod ġenerali meta mqabbel mal-2020 hekk kif is-sussidji fuq il-fjuwils fossili naqsu f’setturi oħra tal-ekonomija, pereżempju fis-settur tal-enerġija. Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-agrikoltura żdiedu wkoll (bi 13 %, jew b’+EUR 0,7 biljun) bejn l-2015 u l-2020, l-aktar fil-forma ta’ appoġġ għall-konsum tal-fjuwil (eż. tnaqqis jew eżenzjoni ta’ taxxi fuq il-fjuwil). Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għall-unitajiet domestiċi żdiedu bi 15 % (EUR 0,4 biljun) fl-istess perjodu, prinċipalment fil-forma ta’ sussidji fuq il-konsum taż-żejt għat-tisħin u tal-gass naturali. Fl-2021, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għall-unitajiet domestiċi komplew jiżdiedu mil-livelli tagħhom tal-2020. Is-sussidji fuq il-gass naturali żdiedu b’6 % (EUR 0,5 biljun) bejn l-2015 u l-2020, li jirrappreżentaw madwar 19 % tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili, u fl-2021 komplew żdiedu b’madwar EUR 0,7 biljun (+10 %) meta mqabbel mal-2020. Is-sussidji fuq il-faħam u l-linjite, li jirrappreżentaw 18 % tas-sussidji totali fuq il-fjuwils fossili, naqsu b’9 % (-EUR 0,9 biljun) fl-UE bejn l-2015 u l-2020, iżda rkupraw b’madwar 6 % (EUR 0,6 biljun) fl-2021. Fis-snin li ġejjin, meta wieħed iżomm f’moħħu l-impatt probabbli ta’ żieda fl-użu tal-faħam, is-sussidji fuq il-faħam jistgħu jiżdiedu fis-settur tal-enerġija. U t-tnaqqis mistenni fl-użu tal-gass fuq perjodu medju sa twil jindika li s-sussidji fuq il-gass għad jonqsu fil-futur, minkejja li l-prezzijiet għoljin tal-gass fil-preżent jistgħu jindikaw żieda fis-sussidji fuq il-gass fuq perjodu qasir. Is-sussidji fuq l-enerġija nukleari fil-forma ta’ kumpens għall-għeluq bikri u d-dekummissjonar bikri ta’ faċilitajiet nukleari (l-aktar fil-Ġermanja u fi Franza) żdiedu aktar fl-2021 minħabba għeluq ippjanat. Is-sussidji fuq l-enerġiji rinnovabbli se jiddependu ħafna fuq il-prezzijiet tal-enerġija bl-ingrossa, iżda nistgħu nistennew li prezzijiet ogħla jimplikaw sussidji aktar baxxi permezz ta’ primjums feed-in jew kuntratti għal differenza. 2.Sussidji fuq l-enerġija u sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-UE 2.1. Sussidji fuq l-enerġija fl-UE

Is-sussidji f’dan ir-rapport huma definiti skont il-metodoloġija stabbilita mill-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), li ntużat fl-istudju ta’ appoġġ tal-Kummissjoni u ż-żewġ rapporti preċedenti dwar is-sussidji fuq l-enerġija (2020 u 2021). Din il-metodoloġija tiġbor is-sussidji f’4 kategoriji: (i) miżuri tal-gvern li jinvolvu t-trasferiment dirett ta’ fondi; (ii) dħul tal-gvern li nkella jintilef (mhux miġbur); (iii) gvernijiet li jipprovdu oġġetti u servizzi jew jixtru oġġetti; u (iv) appoġġ għall-prezzijiet u l-introjtu. F’dan ir-rapport, is-sussidji fuq l-enerġija huma eżaminati wkoll minn perspettivi differenti, pereżempju: (i) skont l-għan li jfittxu li jippromwovu (produzzjoni, konsum/domanda, infrastruttura jew effiċjenza enerġetika); (ii) skont it-tip ta’ fjuwil (fjuwils fossili, enerġiji rinnovabbli, nukleari); (iii) skont is-setturi ekonomiċi (is-settur tal-enerġija, it-trasport, l-industrija, l-agrikoltura, residenzjali, is-servizzi, eċċ.); jew (iv) skont it-tipi ta’ strumenti użati għall-impożizzjoni tas-sussidji (ħelsien mit-taxxa, għotjiet, appoġġ għall-prezz, appoġġ għall-introjtu, eċċ.). Meta wieħed iħares lejn il-bidliet fis-sussidji fuq l-enerġija fl-UE, l-appoġġ finanzjarju totali ammonta għal EUR 173 biljun fl-2020, żieda ta’ 7 % (+ EUR 14-il biljun) mill-2015. Is-sussidji għall-produzzjoni tal-enerġija żdiedu bi 11 % (+ EUR 9 biljuni) matul l-istess perjodu, prinċipalment minħabba sussidji għall-ġenerazzjoni ta’ enerġija rinnovabbli (EUR 81 biljun fl-2020), filwaqt li s-sussidji għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika żdiedu b’20 % (+ EUR 2,5 biljuni fl-istess perjodu, u laħqu EUR 15-il biljun fl-2020). Is-sitwazzjoni tal-pandemija li kienet qed titjieb u t-tnaqqis permanenti tal-miżuri ta’ trażżin fl-2021 taw ċans lill-ekonomija tal-UE tirkupra. F’dik is-sena, l-ekonomija tal-UE rkuprat aktar malajr milli kien mistenni inizjalment, u dan l-irkupru kellu impatt ’il fuq ukoll fuq il-konsum tal-enerġija u fuq is-sussidji fuq il-prodotti tal-enerġija. Kif turi d-data stmata, is-sussidji fuq l-enerġija fl-UE żdiedu għal EUR 184 biljun fl-2021 (żieda ta’ EUR 12-il biljun, jew 7 % meta mqabbel mal-2020). Is-sussidji relatati mad-domanda għall-enerġija żdiedu b’14 % (+EUR 8 biljuni) fl-2021 meta mqabbel mal-2020, prinċipalment minħabba ż-żieda fil-konsum tal-enerġija fost l-irkupru ekonomiku. Dan wera li t-tnaqqis fis-sussidji fuq id-domanda għall-enerġija fl-2020 kien biss temporanju. L-impatt tal-miżuri meħuda mill-Istati Membri mit-tieni nofs tal-2021 biex jappoġġaw lin-negozji u lill-pubbliku – anki jekk biss temporanjament – fost prezzijiet għoljin tal-enerġija diġà jidher fiż-żieda tas-sussidji relatati mad-domanda għall-enerġija għal dan iż-żmien. Madankollu, id-dettalji preċiżi jistgħu jiġu kkwantifikati biss fl-edizzjoni li jmiss tar-rapport dwar is-sussidji fuq l-enerġija. Is-sussidji għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika, wara tnaqqis temporanju fl-2020, reġgħu żdiedu fl-2021, u laħqu EUR 19-il biljun. Dan kien jammonta għal żieda ta’ 54 % (+ EUR 6,5 biljun) meta mqabbel mal-2015. Barra minn hekk, l-ammont stmat ta’ sussidji għar-ristrutturar tal-industrija tela’ għal EUR 4,6 biljun fl-2021 (żieda minn EUR 2,3-2,4 biljun f’kull waħda mis-sentejn preċedenti), prinċipalment minħabba żieda fl-appoġġ finanzjarju għad-dekummissjonar tal-minjieri tal-faħam u tal-linjite u miżuri relatati ta’ trasformazzjoni ekonomika. Madankollu, is-sussidji għall-produzzjoni tal-enerġija naqsu b’5 % (-EUR 5 biljuni), hekk kif is-sussidji fuq l-enerġiji rinnovabbli (prinċipalment solari) naqsu sostanzjalment fost il-prezzijiet ogħla tas-suq tal-elettriku bl-ingrossa, li affettwaw it-tipi ta’ skemi ta’ appoġġ feed-in primjum u kuntratt għal differenza. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022. F’dan id-dokument kollu, l-isphered stack bars juru li din id-data tal-2021 hija bbażata fuq stimi, u kull kategorija jenħtieġ li tiġi interpretata bħala li żżid sphered bar (stimi) mal-bar mimlija (data fattwali) biex titqabbel mas-snin ta’ qabel. Bħala indikatur tal-intensità tas-sussidju fuq l-enerġija tal-ekonomija, is-sussidji fuq l-enerġija meta mqabbel mal-PDG fl-Istati Membri tal-UE jistgħu jintużaw biex isiru paraguni bejn il-pajjiżi. Dan għaliex il-valuri assoluti tas-sussidju jiddependu wkoll fuq id-daqs tal-ekonomija ta’ pajjiż partikolari. Fl-2020, is-sussidji fuq l-enerġija meta mqabbel mal-PDG varjaw b’mod sinifikanti bejn l-Istati Membri, minn 2,9 % tal-PDG fil-Latvja għal 0,3 % biss tal-PDG fil-Lussemburgu. Is-sussidji fuq l-enerġija bħala perċentwal tal-PDG fl-UE ammontaw għal medja ta’ 1,2 % fl-2020, u dan juri grad għoli ta’ stabbiltà fl-2015-2020 fl-UE b’mod ġenerali u fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri wkoll. L-analiżi turi wkoll li pajjiżi differenti jużaw is-sussidji biex jappoġġaw politiki u miżuri differenti, u li dawn il-politiki u l-miżuri differenti għandhom impatt differenti fuq l-objettivi għat-tranżizzjoni tal-UE lejn enerġija nadifa. Pereżempju, il-Latvja nefqet 2 % tal-PDG tagħha fuq sussidji għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika fl-2020 (u 0,4 % tal-PDG tagħha kemm fuq sussidji fuq il-fjuwils fossili kif ukoll fuq sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli), filwaqt li l-Ġermanja, l-Italja u l-Greċja nefqu madwar 1 % tal-PDG tagħhom fuq is-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli. Il-Ġermanja u l-Italja nefqu 0,4 % u 0,3 %, rispettivament, tal-PDG tagħhom fuq sussidji fuq il-fjuwils fossili. Fl-istess ħin, pajjiżi oħra għad għandhom it-tendenza li jonfqu aktar fuq fjuwils fossili milli fuq miżuri li jinċentivaw it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Fl-2020, Ċipru nefaq madwar 1,3 % tal-PDG tiegħu biex jissussidja l-fjuwils fossili (u 0,2 % biss fuq sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli), u fil-Greċja u l-Belġju dan is-sehem kien qrib il-1 %, li jiskoraġġixxi t-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Madankollu, dawn iż-żewġ pajjiżi msemmija l-aħħar nefqu rispettivament 0,9 % u 0,5 % tal-PDG tagħhom fuq sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Fl-2021, is-sussidji fuq l-enerġija bħala perċentwal tal-PDG baqgħu stabbli (jew naqsu bi ftit meta mqabbel mal-2020) fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022. L-elettriku jirreferi għal appoġġ għall-elettriku ġenerali, mhux speċifiku għat-teknoloġija, filwaqt li “L-enerġiji kollha” tirrappreżenta sussidji mhux direttament attribwibbli għall-vetturi tal-enerġija jew għall-fjuwils (eż. miżuri ta’ effiċjenza enerġetika u inċentivi ta’ domanda/konsum tal-enerġija, irrispettivament mill-vettur tal-enerġija; għotjiet ta’ investiment; u nfiq partikolari ta’ R&Ż). Għal aktar dettalji, ara l-istudju tal-Kummissjoni. Is-sussidji għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, li jirrappreżentaw madwar 44 % tal-valur ġenerali tas-sussidji fuq l-enerġija f’dawn l-aħħar snin, żdiedu b’7 % (+EUR 5,5 biljuni) fl-2020 meta mqabbel mal-2019. Madankollu, fl-2021 dawn is-sussidji naqsu bi 3 % (-EUR 2,8 biljun, milquta minn prezzijiet tal-enerġija bl-ingrossa ogħla u konsegwentement, minn primjums feed-in jew kuntratti għal differenza aktar baxxi), kif juru n-numri stmati. Min-naħa l-oħra, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili, li ammontaw għal 31 % tal-valur totali tas-sussidji fuq l-enerġija f’dawn l-aħħar snin, naqsu b’5,5 % (-EUR 2,9 biljun) fl-2020 u baqgħu prattikament stabbli fl-2021. Fl-2021, minkejja l-irkupru fil-konsum tal-fjuwil għat-trasport, is-sussidji ġenerali tal-fjuwils fossili ma żdiedux bħalma żdiedu f’setturi oħra, bħal fis-settur tal-enerġija. Għall-kuntrarju, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għat-trasport naqsu. Is-sussidji fuq l-elettriku naqsu bi ftit bejn l-2015 u l-2020, filwaqt li s-sussidji fuq “l-enerġiji kollha” (sorsi ta’ enerġija multipli jew miżuri mhux attribwibbli direttament għal prodotti tal-enerġija) żdiedu minn EUR 20 biljun għal EUR 26 biljun (+30 %). Fl-2021, żdiedu kemm is-sussidji fuq l-elettriku kif ukoll dawk tal-“enerġiji kollha”, u dan jimplika żieda fin-nefqa tat-taxxa fuq il-prodotti tal-enerġija li ma tistax tiġi attribwita lil trasportatur partikolari (f’rabta mal-appoġġ għad-domanda għall-enerġija). Is-sussidji fuq l-enerġija nukleari, wara li kienu stabbli għal diversi snin mill-2015 (b’medja ta’ EUR 4,2 biljun), laħqu kważi EUR 5 biljuni kemm fl-2019 kif ukoll fl-2020. Madankollu, fl-2021 żdiedu ulterjorment għal EUR 7,2 biljun, għalkemm anke wara din iż-żieda, is-sussidji nukleari xorta kienu jirrappreżentaw biss 4 % tas-sussidji totali fuq l-enerġija fl-UE. Din iż-żieda kienet relatata prinċipalment ma’ strumenti finanzjarji li jikkumpensaw għall-għeluq bikri u d-dekummissjonar tal-faċilitajiet nukleari, prinċipalment fil-Ġermanja u Franza. L-iskemi ta’ kumpens huma prinċipalment ibbażati fuq il-ħlas għall-elettriku li mhux se jiġi ġġenerat (minħabba l-għeluq bikri) jew għal assi “mhux rekuperabbli”. Fil-Ġermanja, f’Novembru 2021, tħallas kumpens ta’ EUR 2,4 biljuni li kellu impatt sostanzjali fuq l-ammont totali tas-sussidji għall-enerġija nukleari fl-Ewropa. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022. “L-enerġiji kollha” tirrappreżenta sussidji mhux attribwibbli direttament lil vetturi tal-enerġija jew fjuwils (eż. miżuri ta’ effiċjenza enerġetika, li jirrappreżentaw madwar 55 % ta’ “l-enerġiji kollha fl-2021” u inċentivi ta’ domanda/konsum tal-enerġija irrispettivament mill-vettur tal-enerġija; għotjiet ta’ investiment; u nfiq partikolari ta’ R&Ż).

Is-sehem tas-sussidji fuq l-enerġija li jista’ jkun relatat direttament mas-settur tal-enerġija (jiġifieri s-settur tal-ġenerazzjoni tal-elettriku, il-minjieri tal-faħam, u l-kumpaniji taż-żejt u l-gass) kien ta’ madwar 56-58 % fl-2019 u l-2020, filwaqt li fl-2021 dan naqas għal 54 %. Fl-istess perjodu, is-sehem tas-sussidji fuq l-enerġija mħallsa lill-unitajiet domestiċi wera xejra li qed tiżdied, u laħaq madwar 12-13 %, filwaqt li s-sehem tal-industrija kien ftit aktar minn 10 %, u dak tat-trasport kien ftit inqas minn 10 %. Bejn l-2015 u l-2020, is-sussidji żdiedu bi kważi EUR 10 biljuni fis-settur tal-enerġija (+10 %), u s-sussidji fuq l-enerġija mhux speċifiċi għas-settur żdiedu wkoll b’EUR 2,7 biljuni matul l-istess perjodu. Fl-istess ħin, is-sussidji fuq l-enerġija fis-settur kummerċjali naqsu b’EUR 1 biljun. Fl-2021, is-sussidji fuq l-enerġija mħallsa lis-settur tal-unitajiet domestiċi żdiedu b’madwar EUR 5 biljuni meta mqabbel (+26 %) mal-2020, peress li l-prezzijiet għoljin tal-enerġija wasslu għal aktar appoġġ finanzjarju mill-gvernijiet għall-unitajiet domestiċi. Fis-settur industrijali, is-sussidji fuq l-enerġija żdiedu b’EUR 1,7 biljun (+8 %), filwaqt li fis-settur tal-enerġija naqsu b’EUR 2,1 biljuni (-2 %). Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022 Il-maġġoranza ġenerali (madwar 90 %) tas-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli fl-UE (EUR 81 biljun fl-2020) kienu fis-settur tal-enerġija. Madwar 38 % tas-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli kienu relatati mal-enerġija solari fl-2020, filwaqt li l-ġenerazzjoni tal-enerġija mir-riħ kienet tammonta għal madwar 27 % tas-sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli, u s-sehem għall-bijomassa kien ta’ madwar 22 %. Dan ħalla biss sehem żgħir għall-idroenerġija , għall-enerġija ġeotermali u għal enerġiji rinnovabbli oħra (13 %). Fl-2021, is-sehem tas-sussidji fuq l-enerġija solari rinnovabbli maqbuda mix-xemx naqas għal 34 %, filwaqt li s-sehem tal-enerġija maqbuda mir-riħ u l-bijomassa kien ta’ madwar 24 % kull wieħed. L-aktar strumenti sinifikanti ta’ sussidju fuq l-enerġija rinnovabbli fl-Istati Membri tal-UE huma tariffi feed-in (li jammontaw għal EUR 54 biljun jew 67 % tas-sussidji totali fuq l-enerġija rinnovabbli fl-2020). Dawn it-tariffi feed-in jirriflettu s-sussidji li joħorġu minn kuntratti fit-tul li fil-biċċa l-kbira tagħhom ġew konklużi aktar minn għaxar snin ilu, peress li l-kuntratti reċenti ma għadhomx japplikaw tariffi feed-in bl-eċċezzjoni ta’ xi produtturi żgħar. Il-primjums feed-in u l-kwoti rinnovabbli b’ċertifikati tal-kummerċ ammontaw għal inqas (EUR 8 biljuni, jew 10 % u EUR 7 biljuni, jew 8 % fl-2020, rispettivament). L-istrumenti ta’ ħelsien mit-taxxa (prinċipalment fil-forma ta’ tnaqqis tat-taxxa u eżenzjonijiet) ikkontribwew ukoll madwar EUR 6 biljuni (7 %) għall-ammont totali ta’ sussidji fuq l-enerġija rinnovabbli. Is-sussidji għall-effiċjenza enerġetika fl-UE żdiedu bejn l-2015 u l-2019, filwaqt li fl-2020 naqsu ftit (naqsu b’6 % għal EUR 1 biljun), filwaqt li laħqu EUR 15-il biljun, għalkemm xorta żdiedu bi kważi 20 % meta mqabbel mal-2015. Fl-2021, is-sussidji għall-effiċjenza enerġetika reġgħu rkupraw, u laħqu madwar EUR 19-il biljun (+29 % meta mqabbel mal-2020), u żdiedu b’mod partikolari fl-unitajiet domestiċi (+EUR 1,3 biljun) u fl-industrija (+EUR 0,5 biljun). L-għotjiet kienu partikolarment sinifikanti, u ammontaw għal 39 % tas-sussidji kollha għall-effiċjenza enerġetika fl-2020-2021. Il-kategoriji l-aktar sinifikanti ta’ sussidju għall-effiċjenza enerġetika ta’ wara dawn kienu n-nefqa tat-taxxa (30 %), is-self b’rata tal-imgħax baxxa (18 %), u l-obbligi b’rabta mal-effiċjenza enerġetika (13 %). Fl-2021, ħafna Stati Membri tal-UE bdew jimplimentaw pjanijiet ta’ rkupru li saru sors sinifikanti ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika. Iż-żieda fl-appoġġ għall-effiċjenza enerġetika bejn l-2020 u l-2021 kienet xprunata fil-biċċa l-kbira mis-settur tal-bini. Iż-żieda fis-sussidji għall-effiċjenza enerġetika hija allinjata mal-prinċipju “l-effiċjenza enerġetika tiġi l-ewwel” tal-politiki tal-enerġija tal-UE, u dawn is-sussidji kkontribwew ukoll għat-tnaqqis fl-intensità tal-enerġija tal-ekonomija tal-UE. F’kundizzjonijiet ta’ riċessjoni ekonomika, il-PDG tal-UE fl-2020 wera biss tkabbir ta’ 2,6 % meta mqabbel mal-2015, minkejja li l-konsum finali tal-enerġija tal-UE kien naqas b’5 % fl-istess perjodu ta’ 5 snin, li jimplika li l-intensità tal-enerġija tal-ekonomija tal-UE naqset b’7,4 % matul dan iż-żmien. Għalkemm il-PDG żdied b’5,3 % fl-UE fl-2021, huwa improbabbli li t-tendenza ta’ tnaqqis tal-intensità tal-enerġija titreġġa’ lura. Bidliet ulterjuri minn sussidji li jinċentivaw il-konsum tal-enerġija lejn sussidji għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika jistgħu jgħinu biex tinżamm din it-tendenza ta’ tnaqqis. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022 Meta wieħed iħares lejn setturi oħra, l-unitajiet domestiċi rċevew madwar 11 % tas-sussidji totali fuq l-enerġija fl-2020 allokati għas-setturi ekonomiċi kollha. Aktar minn nofs is-sussidji għall-unitajiet domestiċi ma jistgħux jiġu attribwiti direttament għal vetturi tal-enerġija (eż. sussidji għal miżuri ta’ effiċjenza enerġetika). L-appoġġ għall-konsum tal-elettriku u tal-fjuwils fossili (eż. ż-żejt għat-tisħin, il-gass, il-faħam) irrappreżenta wkoll ishma sinifikanti (26 % u 17 %, rispettivament). Għall-industrija, il-biċċa l-kbira tas-sussidji jistgħu jiġu attribwiti direttament lill-elettriku, lill-gass, lill-prodotti taż-żejt u lill-enerġija rinnovabbli; filwaqt li għas-settur tat-trasport, is-sussidji kienu prinċipalment attribwibbli għall-prodotti taż-żejt. Ir-regolamentazzjoni tal-prezzijiet min-naħa tal-konsumatur (garanziji tal-prezz tal-konsumatur) naqset fis-sinifikat bejn l-2015 u l-2020. Madankollu, fl-2021 il-kost ta’ dawn il-garanziji għoliet għal aktar minn EUR 5 biljun minn EUR 1,8 biljun biss fl-2020, probabbilment minħabba li qed jiżdied l-appoġġ għall-prezz tal-enerġija għall-unitajiet domestiċi u l-industrija, f’kundizzjonijiet ta’ żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Fl-istess ħin, l-appoġġ min-naħa tal-produttur (garanziji tal-prezz tal-produttur, bħal ftehimiet ta’ xiri, garanziji tal-kost tal-fjuwil, eċċ.) baqa’ fil-medda ta’ EUR 4-5 biljuni matul l-aħħar ftit snin fl-UE. Is-sussidji għall-ħlas tal-kapaċità wrew grad għoli ta’ stabbiltà fl-2015-2020, b’medja ta’ madwar EUR 2,1 biljun f’dan il-perjodu filwaqt li telgħu għal madwar EUR 2,6 biljun fl-2021. Il-mekkaniżmi tal-kapaċità ħallsu l-aktar għall-ġenerazzjoni tal-elettriku minn fjuwils fossili f’dan il-perjodu. Is-sussidji fuq l-idroġenu żdiedu ħafna f’dawn l-aħħar snin, u telgħu minn EUR 195 miljun fl-2015 għal EUR 329 miljun fl-2021. Fl-2021, żewġ terzi ta’ dan l-appoġġ kien fil-forma ta’ appoġġ għan-nefqa ta’ R&Ż, bil-kumplament magħmul prinċipalment minn trasferimenti diretti. Fis-snin li ġejjin, u kif diġà turi d-data preliminari, hija mistennija żieda sinifikanti fis-sussidji għall-idroġenu. Kategoriji ta’ sussidji differenti jistgħu jinċentivaw teknoloġiji differenti tal-enerġija. Madankollu, mhux dejjem ikun possibbli li jiġi ddeterminat liema kategoriji ta’ sussidju huma l-aktar tipiċi għal gruppi speċifiċi tal-enerġija. Kif turi t-Tabella 1, is-sussidji fuq in-nefqa tat-taxxa (eżenzjonijiet, tnaqqis, eċċ.) huma sinifikanti għall-fjuwils fossili, peress li jkopru madwar żewġ terzi tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili. B’kuntrast għal dan, l-appoġġ għall-introjtu u għall-prezz (eż. tariffi/primjums feed-in) jammonta għal 85 % tal-appoġġ totali għall-enerġiji rinnovabbli (u jammonta għal 41 % tas-sussidji totali fuq l-enerġija). Is-sussidji fuq in-nefqa tat-taxxa huma sinifikanti wkoll għall-elettriku (86 %) u l-kategorija “l-enerġiji kollha” (40 %) (il-kategorija “l-enerġiji kollha” tinkludi wkoll sussidji għall-effiċjenza enerġetika), filwaqt li għal “l-enerġiji kollha”, is-sussidji bi trasferiment dirett għandhom ukoll rwol importanti (madwar terz fi ħdan is-sussidji totali fuq “l-enerġiji kollha”). Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022

1. 2. 2.2Sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-UE Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili naqsu b’1,5 % fl-UE fil-5 snin mill-2015, u laħqu EUR 50 biljun fl-2020. Fl-2020, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili kienu EUR 3 biljuni inqas mill-2019, prinċipalment minħabba t-tnaqqis fl-attivitajiet tat-trasport. Madankollu, meta wieħed iħares lejn id-data stmata tal-2021, is-sussidji ġenerali tal-fjuwils fossili fl-UE ma wrewx tkabbir qawwi bir-rebound ekonomiku, iżda minflok baqgħu qrib il-livell tagħhom tal-2020. Dan kien ir-riżultat ta’ differenzi fis-sussidji fuq il-fjuwils fossili f’setturi ekonomiċi differenti, kif deskritt fil-paragrafi li ġejjin. Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili fis-settur tal-enerġija naqsu b’EUR 1,9 biljun (-11 %) bejn l-2015 u l-2020, l-aktar bħala konsegwenza tat-tnaqqis fis-sussidji mhux speċifiċi għall-fjuwils u s-sussidji fuq diversi fjuwils fossili, filwaqt li s-sussidji assenjati speċifikament għall-faħam, il-linjite u l-gass naturali baqgħu prattikament l-istess. Kollox ma’ kollox, it-tnaqqis tas-sussidjar tal-fjuwils fossili fil-produzzjoni tal-enerġija huwa żvilupp pożittiv għall-objettivi klimatiċi u għall-impenji internazzjonali tal-UE. Fl-2021, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili komplew jonqsu fis-settur tal-enerġija, u kienu 25 % inqas milli fl-2015. Fis-settur tat-trasport, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili (primarjament fuq prodotti taż-żejt) żdiedu b’mod drammatiku (b’29 %, jew b’EUR 3,1 biljun) bejn l-2015 u l-2019, qabel ma naqsu b’EUR 3 biljun fl-2020 (primarjament minħabba konsum aktar baxx tal-petroleum) u reġgħu żdiedu b’EUR 0,9 biljun fl-2021 (+9 % meta mqabbel mal-2020). Skont stimi fil-kuntest tal-istudju, il-konsum tal-fjuwil fl-avjazzjoni fl-2021 kien għadu inqas milli kien fl-2019. Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-agrikoltura żdiedu wkoll (bi 13 %, jew + EUR 0,7 biljun) bejn l-2015 u l-2020, u s-settur irċieva sussidji kważi kompletament fil-forma ta’ appoġġ għall-konsum tal-prodotti tal-petroleum (eż. tnaqqis jew eżenzjoni ta’ taxxi fuq il-fjuwil). Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għall-unitajiet domestiċi żdiedu bi 15 % (EUR 0,4 biljun) fl-istess perjodu, prinċipalment fil-forma ta’ sussidji għall-konsum taż-żejt għat-tisħin u tal-gass naturali. Fl-2021, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għall-unitajiet domestiċi komplew jiżdiedu mil-livelli tagħhom tal-2020. B’kuntrast għal dan, is-sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-industrija, ipprovduti prinċipalment fil-forma ta’ tnaqqis tat-taxxa u eżenzjonijiet għall-użu tal-enerġija, naqsu b’EUR 0,2 biljun (-2 %) bejn l-2015 u l-2020. Is-sussidji fuq il-faħam naqsu b’EUR 1,4 biljun, filwaqt li s-sussidji fuq il-gass u ż-żejt żdiedu b’EUR 0,5 biljun u b’EUR 1,1 biljun rispettivament fil-perjodu ta’ 5 snin. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022 Is-sussidji fuq iż-żejt u fuq il-prodotti tal-petroleum, li jirrappreżentaw aktar minn nofs is-sussidji totali fuq il-fjuwils fossili fl-UE, żdiedu b’6 % (+ EUR 1,2 biljun) bejn l-2015 u l-2020, għalkemm dawn is-sussidji naqsu bi EUR 3,1 biljuni fl-2020 minħabba l-lockdowns relatati mal-COVID-19. Is-sussidji fuq il-fjuwil tad-diżil żdiedu b’44 % (+ EUR 3,4 biljuni) bejn l-2015 u l-2020 fl-UE, u l-akbar kontributuri kienu l-Belġju (+ EUR 1,8 biljun, aktar mit-triplu) u Franza (+ EUR 1,2 biljun, jew + 74 %). Is-sussidji fuq iż-żejt u l-petroleum żdiedu b’madwar EUR 0,8 biljun fl-2021 meta mqabbel mal-2020. Is-sussidji fuq il-faħam u l-linjite naqsu b’9 % (-EUR 0,9 biljun) fl-UE bejn l-2015 u l-2020, minħabba tnaqqis fl-użu ta’ fjuwils solidi f’diversi setturi bħall-industrija. Madankollu, fil-ġenerazzjoni tal-elettriku, is-sussidji fuq il-faħam ma wrew l-ebda bidla sinifikanti f’dan il-perjodu ta’ 5 snin. Fil-ġejjieni, is-sussidji għas-settur tal-faħam jistgħu jiżdiedu għal żmien limitat, kemm minħabba ż-żieda mistennija fuq żmien qasir tal-faħam fit-taħlitiet tal-ġenerazzjoni tal-elettriku kif ukoll minħabba l-iskemi ta’ kumpens għall-għeluq tal-impjanti tal-faħam u tal-linjite ppjanati f’diversi Stati Membri. Madankollu, jista’ jkun hemm bidliet fil-pjanijiet għal dawn l-iskemi ta’ kumpens minħabba l-isfidi attwali għas-sigurtà u l-provvista tal-enerġija. L-akbar tnaqqis fis-sussidji fuq il-fjuwil solidu f’dan il-perjodu ta’ 5 snin seta’ jiġi osservat fil-Ġermanja (bi 11 % jew -EUR 0,8 biljun), filwaqt li fil-Polonja s-sussidji fuq il-faħam żdiedu b’65 % (+ EUR 0,6 biljun). Is-sussidji fuq il-faħam fl-UE żdiedu b’madwar EUR 0,6 biljun fl-2021 madwar l-UE meta mqabbel mal-2020. Is-sussidji għall-gass naturali żdiedu b’6 % (EUR 0,5 biljun) bejn l-2015 u l-2020, li jirrappreżenta madwar 19 % tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili, ftit aktar mis-sehem tas-sussidji li jirrappreżentaw il-faħam u l-linjite (18 %). Is-sussidji fuq il-gass żdiedu fis-settur industrijali matul dan il-perjodu, filwaqt li ma kien hemm l-ebda bidla fis-sussidji fis-settur tal-ġenerazzjoni tal-elettriku. Is-sussidji fuq il-gass naturali żdiedu b’madwar EUR 0,5 biljun kemm fil-Ġermanja (+9 %) kif ukoll fi Franza (+113 %) f’dan il-perjodu, filwaqt li l-bidla bejn l-2015 u l-2020 uriet stampa mħallta f’pajjiżi oħra. Iż-żieda fil-prezzijiet tal-faħam fost prezzijiet tal-gass għoljin ħafna għamluha aktar diffiċli li l-gass jiġi sostitwit bil-faħam fit-taħlita tal-enerġija ta’ ħafna Stati Membri tal-UE, iżda jħeġġu s-sostituzzjoni b’sorsi ta’ enerġija rinnovabbli orħos. Bħala riżultat tas-sitwazzjoni ġeopolitika attwali, l-UE introduċiet żewġ inizjattivi. L-ewwel inizjattiva hija l-pjan REPowerEU biex titnaqqas id-dipendenza fuq il-konsum tal-gass (prinċipalment immirata lejn: (i) id-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-gass lil hinn mir-Russja; (ii) it-tisħiħ tal-effiċjenza enerġetika u l-iffrankar tal-enerġija; u (iii) l-aċċellerazzjoni tat-tnedija ta’ enerġiji rinnovabbli. It-tieni inizjattiva hija l-pjan “Niffrankaw il-gass għal xitwa sikura” biex jitnaqqas il-konsum tal-gass fix-xitwa 2022-2023. Fil-futur, dawn iż-żewġ inizjattivi probabbilment se jkollhom impatt fuq is-sussidji fuq il-gass naturali. Is-sussidji fuq il-gass madwar l-UE żdiedu b’madwar EUR 0,7 biljun (+10 %) fl-2021 meta mqabbel mal-2020. Is-sussidji fuq il-fjuwils fossili għandhom sinifikat differenti f’pajjiżi differenti tal-UE skont id-daqs tal-PDG nazzjonali. Fl-2020, Ċipru nefaq 1,3 % tal-PDG tiegħu biex jissussidja l-fjuwils fossili (prinċipalment prodotti taż-żejt). Il-Bulgarija wkoll nefqet 0,9 % tal-PDG tagħha fuq sussidji fuq il-fjuwils fossili dik is-sena (l-aktar fuq miżuri mhux assenjati għal fjuwils partikolari). Min-naħa l-oħra, il-Lussemburgu u l-Awstrija nefqu inqas minn 0,1 % fuq sussidji fuq il-fjuwils fossili fl-2020, filwaqt li l-medja tal-UE kienet ta’ 0,3 % tal-PDG. Wara Ċipru, il-Belġju u l-Greċja nefqu l-aktar fuq sussidji fuq il-prodotti taż-żejt (0,7 % u 0,5 % tal-PDG tagħhom rispettivament), filwaqt li s-Slovakkja u l-Polonja nefqu 0,3 % tal-PDG fuq sussidji fuq il-faħam. Meta mqabbel mal-2015, l-intensità tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili (l-ammont minfuq fuq sussidji fuq il-fjuwils fossili għal kull euro tal-PDG) żdiedet b’0,9 fil-mija f’Ċipru, u b’0,4 fil-mija fil-Bulgarija fl-2020, filwaqt li naqset b’0,5 fil-mija fil-Latvja, u b’aktar minn 0,3 fil-mija fil-Litwanja u fl-Irlanda. Fil-livell tal-UE, din l-intensità tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili baqgħet prattikament l-istess bejn l-2015 u l-2020. Fl-2021, l-intensità tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili naqset bi ftit meta mqabbel mal-2020 fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri. Sors: Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union – l-edizzjoni tal-2022