IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 20.7.2021 SWD(2021) 711 final DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI Rapport tal-2021 dwar l-Istat tad-Dritt





Kapitolu tal-Pajjiż dwar is-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fil-Finlandja Li jakkumpanja l- KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Rapport tal-2021 dwar l-Istat tad-Dritt

Is-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fl-Unjoni Ewropea {COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Astratt Is-sistema ġudizzjarja Finlandiża qed tkompli tgawdi minn livell għoli ħafna ta’ indipendenza ġudizzjarja perċepita. L-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali stabbilita reċentement saret kompletament operazzjonali u, minbarra li wettqet il-kompiti regolari tagħha, għenet lill-qrati fir-rispons tagħhom għall-pandemija tal-COVID-19. Ir-riforma tas-Servizz Nazzjonali tal-Prosekuzzjoni għenet biex tiżdied l-effiċjenza tiegħu billi ppermettiet iċ-ċentralizzazzjoni, l-iżvilupp ta’ prattiki uniformi, kooperazzjoni aħjar u distribuzzjoni aktar uniformi tar-riżorsi. L-awtoritajiet qed iwettqu diversi proġetti biex itejbu d-diġitalizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja u biex jagħmlu s-sistema tal-għajnuna legali aktar aċċessibbli. Il-Finlandja tkompli titqies bħala wieħed mill-pajjiżi l-anqas korrotti fl-UE u fid-dinja. Fis-27 ta’ Mejju 2021 ġiet adottata strateġija komprensiva ddedikata tal-Gvern għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni. L-istrateġija għandha l-għan li ssaħħaħ il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, inkluż permezz tal-kjarifika tar-responsabbiltajiet, is-sensibilizzazzjoni u l-prevenzjoni, it-titjib tat-trasparenza u tal-effettività tal-leġiżlazzjoni kontra l-korruzzjoni, kif ukoll ir-riċerka rilevanti. Filwaqt li l-awtoritajiet jagħmlu enfasi qawwija fuq il-ġlieda kontra l-kriminalità finanzjarja u ħadu passi biex jindirizzaw it-tixħim barrani, l-identifikazzjoni u l-prosekuzzjoni ta’ dan tal-aħħar jibqgħu ta’ sfida. Il-lobbying bħalissa għadu mhux regolat, madankollu, il-Gvern qed jabbozza leġiżlazzjoni li tipprevedi reġistru ta’ trasparenza. Qed jiġu diskussi wkoll inizjattivi leġiżlattivi biex jiġi indirizzat it-tħassib dwar ir-revolving doors bejn l-amministrazzjoni pubblika u l-interessi privati. Qed tiġi diskussa sistema riveduta għad-dikjarazzjoni tal-assi għall-uffiċjali pubbliċi u l-proposta biex tiġi rregolata l-protezzjoni tal-informaturi f’liġi komprensiva ġdida mistennija tidħol fis-seħħ sa tmiem l-2021. B’mod ġenerali, il-Finlandja tgawdi minn ambjent ħieles u protett għall-ġurnalisti u l-professjonisti tal-media. L-awtorità regolatorja ewlenija tal-media, l-Aġenzija Finlandiża għat-Trasport u l-Komunikazzjoni, titqies bħala ġusta u trasparenti iżda s-sitwazzjoni ekonomika tagħha għadha ta’ sfida. Ġiet adottata leġiżlazzjoni speċifika ġdida li tobbliga lill-provdituri tas-servizzi tal-media biex jagħmlu informazzjoni dwar l-istruttura tas-sjieda tagħhom aċċessibbli pubblikament. Inħatar grupp ta’ ħidma preparatorju bil-ħsieb li jiġi estiż aktar l-aċċess garantit kostituzzjonalment għad-dokumenti billi tiġi infurzata l-konformità u tiġi koperta aktar informazzjoni. Il-Gvern qed jippjana wkoll bidliet fil-Kodiċi Kriminali biex jiffaċilita l-prosekuzzjoni ta’ theddid illegali u l-immirar ta’ vittmi vulnerabbli, bħal ġurnalisti freelance. Biex jindirizza d-diskors ta’ mibegħda fil-konfront ta’ ġurnalisti nisa, il-Gvern qed jħejji bidla oħra fil-Kodiċi Kriminali biex il-ġeneru jiżdied mal-motivi li jikkostitwixxu raġunijiet għaż-żieda fil-kastig għal (kwalunkwe) reat. Barra minn hekk, il-Gvern qed jirrifletti fuq mekkaniżmu ta’ għajnuna permanenti biex jappoġġa l-ġurnaliżmu fil-Finlandja minbarra skema temporanja ta’ appoġġ li kienet speċifikament marbuta mal-pandemija tal-COVID-19. Il-Gvern adotta Pjan ta’ Azzjoni dwar Regolamentazzjoni Aħjar, li għandu l-għan li jtejjeb il-kwalità, l-ippjanar u t-trasparenza tal-leġiżlazzjoni. Il-biċċa l-kbira tal-miżuri meħuda fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 ġew adottati fuq il-bażi ta’ leġiżlazzjoni ordinarja. Fejn intużaw setgħat ta’ emerġenza, kienu meħtieġa l-approvazzjoni tal-Parlament u r-rieżami ex ante tal-kostituzzjonalità. Il-proċess tar-riforma biex jiġu ċċarati l-kompiti tal-Kanċillier tal-Ġustizzja u tal-Ombudsman, żewġ awtoritajiet indipendenti ewlenin involuti fis-salvagwardja tad-drittijiet fundamentali, huwa appoġġat miż-żewġ awtoritajiet u huwa ppjanat li jiġi ppreżentat lill-Parlament fil-ħarifa 2021. Fil-ħarifa 2021 se jiġi elett Bord Konsultattiv ġdid għall-Politika tas-Soċjetà Ċivili, pjattaforma li tiffaċilita l-interazzjoni produttiva bejn l-awtoritajiet pubbliċi u s-soċjetà ċivili.

I.Is-Sistema Ġudizzjarja Is-sistema ġudizzjarja Finlandiża hija komposta mill-ġudikatura ordinarja, b’20 qorti distrettwali, ħames qrati tal-appell u l-Qorti Suprema, u l-ġudikatura amministrattiva b’sitt qrati amministrattivi reġjonali u l-Qorti Amministrattiva Suprema. Hemm tliet qrati speċjalizzati . L-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali indipendenti hija inkarigata bl-amministrazzjoni tal-qrati, inkluż il-ġestjoni tal-baġits, il-binjiet u s-sistemi tal-ICT . Il-Bord tal-Ħatriet Ġudizzjarji indipendenti jħejji proposti għall-ħatriet tal-imħallfin lill-Gvern, filwaqt li l-proposti għal imħallfin tal-Qorti Suprema u tal-Qorti Amministrattiva Suprema jsiru minn dawn il-qrati stess . L-imħallfin jinħatru formalment mill-President tar-Repubblika . L-Awtorità tal-Prosekuzzjoni Nazzjonali hija awtorità statali indipendenti , immexxija minn Prosekutur Ġenerali li jinħatar mill-President wara proposta mill-Ministeru għall-Ġustizzja u jista’ jitkeċċa jew jiġi sospiż mill-Gvern . Il-Kamra tal-Avukati Finlandiża hija korp indipendenti inkarigat bis-superviżjoni tal-attivitajiet professjonali tal-avukati. Il-proċedimenti dixxiplinari kontra l-avukati jitmexxew mill-Bord Dixxiplinari, korp superviżorju indipendenti li jaħdem flimkien mal-Kamra tal-Avukati Finlandiża . Il-Finlandja tipparteċipa fl-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew. Indipendenza Is-sistema ġudizzjarja Finlandiża hija kkaratterizzata minn livell għoli ħafna ta’ indipendenza perċepita. L-indipendenza perċepita tal-qrati u tal-imħallfin hija għolja ħafna, bi 83 % tal-pubbliku ġenerali u 86 % tal-kumpaniji jqisuha bħala “pjuttost jew tajba ħafna” . Il-livell jibqa’ konsistentement għoli ħafna kemm għall-pubbliku ġenerali kif ukoll għall-kumpaniji sa mill-2016. Fir-rigward tal-pubbliku ġenerali, dan żdied b’mod stabbli sal-2019 u fir-rigward tal-kumpaniji, dan żdied f’dawn l-aħħar sentejn. L-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali saret operazzjonali f’Jannar 2020 u stabbiliet lilha nnifisha bħala istituzzjoni importanti li tiffaċilita l-ħidma tal-qrati. Wara l-ħolqien tagħha f’Jannar 2020, innotat fir-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tad-Dritt, l-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali (NCA), aġenzija indipendenti ġdida responsabbli għall-amministrazzjoni tal-qrati , fl-ewwel sena tagħha fil-kariga stabbiliet lilha nnifisha billi bniet l-istrutturi tagħha stess u kkonsolidat il-proċeduri tagħha. Fl-istess ħin, kienet qed twettaq il-kompiti regolari tagħha relatati mal-forniment tal-funzjoni amministrattiva ċentrali tal-qrati kollha u l-organizzazzjoni tat-taħriġ għall-imħallfin f’kooperazzjoni mal-Bord tat-Taħriġ Ġudizzjarju . Ikkomunikat b’mod attiv mal-qrati, u ffaċilitat laqgħa regolari mat-tmexxija tal-qrati kollha sabiex jiġu vvalutati l-ħtiġijiet tagħhom. Il-partijiet ikkonċernati jirrapportaw li l-NCA kellha rwol attiv fl-appoġġ tal-qrati . L-istabbiliment tagħha ppermetta lill-qrati jiffokaw ir-riżorsi tagħhom fuq il-kompiti ewlenin u kompla jsaħħaħ l-indipendenza tal-ġudikatura . Kwalità Ir-riforma tas-Servizz tal-Prosekuzzjoni bdiet tipproduċi riżultati f’termini ta’ żieda fl-effiċjenza u l-ispeċjalizzazzjoni. F’Settembru 2019, l-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali u 11-il uffiċċju tal-prosekuzzjoni lokali ngħaqdu f’Awtorità tal-Prosekuzzjoni Nazzjonali waħda . Ir-riorganizzazzjoni ppermettiet iċ-ċentralizzazzjoni u l-iżvilupp ta’ prattiki uniformi ta’ prosekuzzjoni nazzjonali, kooperazzjoni aħjar fis-Servizz tal-Prosekuzzjoni u distribuzzjoni aktar uniformi tar-riżorsi . Ippermettiet ukoll speċjalizzazzjoni akbar għall-prosekuturi . Dan wassal għal titjib fl-effiċjenza kif evidenzjat minn, fost oħrajn, żieda fl-għadd ta’ każijiet solvuti għal kull prosekutur . Ir-riforma għandha wkoll sinifikat għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni (ara t-Taqsima II). Is-Servizz tal-Prosekuzzjoni rrapporta akkumulazzjoni ta’ każijiet parzjalment ikkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 u rċieva finanzjament addizzjonali maħsub biex jgħin sabiex tissolva din l-akkumulazzjoni . L-awtoritajiet qed iwettqu diversi proġetti biex itejbu d-diġitalizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja. Sistema ġdida ta’ ġestjoni tal-kawżi għall-qrati amministrattivi u speċjali, imħejjija f’kooperazzjoni mal-imħallfin, ġiet iffinalizzata f’Diċembru 2020 u introdotta fil-qrati rispettivi kollha, għalkemm tfaċċaw xi kwistjonijiet tekniċi. Fost l-oħrajn, is-sistema tippermetti lill-utenti jippreżentaw ilmenti, jiġu nnotifikati b’dokumenti, u jivverifikaw l-istat tal-proċedimenti online. Tippermetti wkoll il-produzzjoni ta’ sentenzi f’format li jinqara mill-magna. Qed tiġi żviluppata sistema ta’ ġestjoni tal-kawżi simili għall-qrati ordinarji u hija mistennija li titlesta sa tmiem l-2022. Barra minn hekk, fi tmiem l-2020 il-Ministeru għall-Ġustizzja lesta sistema li tippermetti l-anonimizzazzjoni u l-annotazzjoni awtomatiċi ta’ deċiżjonijiet tal-qrati u ta’ awtoritajiet oħra, u li mistennija li żżid id-disponibbiltà elettronika tad-dokumenti . Barra minn hekk, il-Ministeru għall-Ġustizzja qed jiżviluppa għodda ta’ rappurtar ġdida li għandha tintuża mill-qrati u minn xi awtoritajiet oħra, li għandha żżid l-użu tal-informazzjoni miġbura . L-awtoritajiet ikkummissjonaw proġetti biex is-sistema tal-għajnuna legali ssir aktar aċċessibbli. L-ispejjeż tal-proċedimenti ġudizzjarji jitqiesu, bħal medja, għoljin u dan jxekkel l-aċċess għall-ġustizzja, speċjalment fil-każ ta’ persuni bi dħul medju . Wara l-Programm tal-Gvern biex jeżamina l-possibbiltà li jogħlew il-limiti tad-dħul għall-għajnuna legali sabiex titjieb l-aċċessibbiltà tal-għajnuna legali għal persuni bi dħul medju , f’Ġunju 2020 inbeda proġett ta’ riċerka mill-Ministeru għall-Ġustizzja biex jeżamina l-aċċess għall-għajnuna legali . Il-Ministeru għall-Ġustizzja nieda wkoll proġett biex jeżamina l-possibbiltajiet li tinħoloq Awtorità Nazzjonali ċentrali għall-Għajnuna Legali u t-Tutela. L-awtorità l-ġdida tiċċentralizza l-amministrazzjoni tal-għajnuna legali sabiex tiżgura li tiġi pprovduta b’mod suffiċjenti u ugwali fil-pajjiż kollu . It-tħejjija għal servizz ta’ għajnuna legali on-call, imniedi fl-2019 , ġiet sospiża waqt li l-awtoritajiet jinvestigaw l-għażliet ta’ finanzjament . L-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali kompliet tappoġġa b’mod attiv lill-qrati matul il-pandemija tal-COVID-19. Mill-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, l-NCA għamlet sforzi partikolari biex tassisti lill-qrati fir-rispons tagħhom għall-pandemija . Fost l-oħrajn, l-aġenzija pprovdiet assistenza fil-komunikazzjoni tal-kriżijiet, ippubblikat gwida dwar l-użu ta’ konnessjonijiet remoti waqt il-proċessi u organizzat l-għoti ta’ tagħmir tal-IT . Il-laqgħat regolari mal-maniġment tal-qrati (ara hawn fuq) ippermettewlhom jiddiskutu metodi biex jindirizzaw kwistjonijiet konkreti u jaqsmu l-esperjenzi tagħhom mal-kollegi. Effiċjenza Is-sistema ġudizzjarja qed tkompli bi prestazzjoni effiċjenti. Is-sistema ġudizzjarja għandha prestazzjoni medja f’dak li jikkonċerna l-ħin stmat biex jiġu solvuti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u kawżi amministrattivi. Ir-rata tal-għeluq tal-kawżi għall-kategorija tal-ewwel naqset xi ftit mill-2016, imma xorta għadha 100 % , filwaqt li r-rata tal-għeluq tal-kawżi għal kawżi amministrattivi naqset minn 112 % fl-2018 għal 100 % fl-2019 . L-għadd ta’ kawżi pendenti huwa partikolarment baxx għal kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u huwa medju għal kawżi amministrattivi, li juri li s-sistema ġudizzjarja tlaħħaq sew bil-volum ta’ kawżi . Għalkemm il-qrati b’mod ġenerali rnexxielhom ikomplu bl-attivitajiet tagħhom matul il-pandemija tal-COVID-19, il-partijiet ikkonċernati rrappurtaw dewmien fil-proċedimenti u wħud mill-qrati issa qed jittrattaw l-akkumulazzjoni ta’ kawżi. II.Qafas kontra l-korruzzjoni Il-Finlandja ma għandha l-ebda aġenzija ddedikata kontra l-korruzzjoni u r-responsabbiltà għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni hija kondiviża bejn awtoritajiet u korpi differenti. Dawn jinkludu l-Ministeru għall-Ġustizzja, il-Ministeru għall-Finanzi, il-Pulizija, l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, l-Awtorità tal-Kompetizzjoni u tal-Konsumatur, l-Ombudsman Parlamentari u l-Kanċillier tal-Ġustizzja, fost l-oħrajn. Id-Dipartiment tal-Politika Kriminali u tal-Liġi Kriminali tal-Ministeru għall-Ġustizzja jkompli jissorvelja l-isforzi tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni u jikkoordina n-network kontra l-korruzzjoni li jikkonsisti minn rappreżentanti tal-Ministeri rilevanti, il-Pulizija, is-Servizz tal-Prosekuzzjoni, in-negozju u l-industrija u l-organizzazzjonijiet nongovernattivi.

Il-perċezzjoni fost l-esperti u l-eżekuttivi tan-negozju hija li l-Finlandja hija wieħed mill-pajjiżi l-anqas korrotti fid-dinja. Fl-Indiċi dwar il-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni tal-2020 ta’ Transparency International, il-Finlandja ġabet 85/100, u tinsab fit-tieni post fl-Unjoni Ewropea u fit-tielet post globalment. Madankollu, din il-perċezzjoni ddeterjorat matul l-aħħar ħames snin. L-ewwel strateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni ġiet adottata fis-27 ta’ Mejju 2021 . F’Novembru 2019, il-Grupp ta’ Ħidma Ministerjali dwar is-Sigurtà Interna u t-Tisħiħ tal-Istat tad-Dritt iddeċieda li jniedi tħejjija ulterjuri għal strateġija kontra l-korruzzjoni. Fit-23 ta’ April 2020, il-Ministeru għall-Ġustizzja ħatar grupp ta’ tħejjija u tmexxija biex jabbozza strateġija u pjan ta’ azzjoni kontra l-korruzzjoni għall-Finlandja biex itejjeb l-effettività tal-miżuri kontra l-korruzzjoni u ta’ prevenzjoni. L-Istrateġija hija komprensiva, tkopri kemm l-aspetti preventivi kif ukoll dawk reattivi, u għandha l-għan li ssaħħaħ il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, is-sensibilizzazzjoni u l-prevenzjoni tagħha, li tiċċara aktar ir-responsabbiltajiet u ssaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet, u li ttejjeb l-effiċjenza tal-leġiżlazzjoni kontra l-korruzzjoni kif ukoll ir-riċerka rilevanti . L-Istrateġija hija akkumpanjata minn Pjan ta’ Azzjoni dettaljat għall-perjodu 2021-2023, li jkopri l-oqsma kollha tal-Istrateġija u jistabbilixxi azzjonijiet preċiżi u jassenja awtoritajiet responsabbli. Il-proċess preparatorju nnifsu kkontribwixxa biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku u jitwessa’ l-kunsens dwar il-ħtieġa għal titjib fid-disponibbiltà tal-informazzjoni dwar is-suġġett. Filwaqt li ma hemm l-ebda unità speċjalizzata għall-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni , ir-riforma tas-Servizz tal-Prosekuzzjoni ppermettiet speċjalizzazzjoni akbar għall-prosekuturi individwali. Ir-ristrutturar tas-Servizz tal-Prosekuzzjoni fl-2019 saħħaħ il-konsistenza tal-prattiki ta’ prosekuzzjoni u ppermetta speċjalizzazzjoni akbar għall-prosekuturi (ara t-Taqsima I) . Bħalissa, hemm sitt prosekuturi speċjalizzati fil-qasam tal-korruzzjoni. Barra minn hekk, hemm 19-il prosekutur speċjalizzat fil-prosekuzzjoni ta’ reati mwettqa fil-kariga. Il-prosekuturi lokali kollha huma kompetenti għall-prosekuzzjoni ta’ każijiet minuri ta’ korruzzjoni . Huwa rrappurtat li l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet responsabbli għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni hija effettiva fl-oqsma kollha u li l-kooperazzjoni testendi għal-livell reġjonali. L-Unità tal-Intelligence Finanzjarja (FIU) hija involuta mill-qrib fl-investigazzjoni ta’ każijiet issuspettati ta’ korruzzjoni. L-għadd medju annwali ta’ każijiet ta’ korruzzjoni u reati kriminali ekonomiċi pproċessati baqa’ relattivament stabbli matul il-perjodu ta’ rappurtar ta’ għaxar snin b’medja ta’ għaxar każijiet fis-sena . Fis-snin reċenti, perċentwali għoli ħafna ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ġew fl-aħħar mill-aħħar miċħuda mill-qrati. Il-maġġoranza tar-reati ta’ korruzzjoni pproċessati mill-awtoritajiet iseħħu fil-qasam tar-reati ekonomiċi. Ittieħdu passi biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-prosekuzzjoni ta’ tixħim barrani. L-OECD tirrapporta li mill-2017 ma ġie identifikat, investigat jew ipproċessat l-ebda każ ta’ tixħim barrani. Il-Gvern indika li qed iwettaq valutazzjoni komprensiva tal-kwistjoni u nieda attivitajiet preventivi. Bħalissa għaddejjin programmi ta’ taħriġ għall-imħallfin, għall-prosekuturi u għall-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi. Il-Finlandja żviluppat ukoll dokument ta’ gwida ddettaljat għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju li jkopri r-riskji ta’ korruzzjoni, inkluż it-tixħim barrani. Il-gwida għandha l-għan li tissensibilizza r-riskji ta’ korruzzjoni u l-konsegwenzi fis-settur privat meta joperaw fi swieq domestiċi jew internazzjonali, u tipprovdi lill-kumpaniji b’għodod prattiċi biex jittrattaw il-korruzzjoni. Tqajjem tħassib fir-rigward tal-qafas għall-investigazzjoni tal-membri tal-Gvern. Il-Ministri jistgħu jinżammu responsabbli biss għal imġiba uffiċjali ħażina permezz ta’ proċess kostituzzjonali speċjali fejn id-deċiżjonijiet biex jitressqu akkużi jittieħdu mill-Parlament wara li jkun sema’ l-opinjoni tal-Kumitat tad-Dritt Kostituzzjonali . Il-Grupp ta’ Stati kontra l-Korruzzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa (GRECO) qajjem tħassib dwar is-setgħat limitati ta’ investigazzjoni u prosekuzzjoni ta’ dan il-proċess, li jista’ jiġġeneraw diffikultajiet fil-kuntest ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli. Il-Kodiċi ta’ Kondotta għall-impjegati taċ-ċivil u l-ogħla funzjonijiet eżekuttivi li jikkonsolida l-linji gwida eżistenti, ġie ppubblikat fis-7 ta’ Mejju 2021. Sa issa, il-qafas etiku għall-uffiċjali pubbliċi ma kienx ikkonsolidat u kien mifrux fost diversi atti . Il-Kodiċi ta’ Kondotta jgħaqqad ir-regoli dwar il-valuri, id-dmirijiet ġenerali, l-impjiegi sekondarji, ir-rigali u l-benefiċċji u huwa vinkolanti għall-impjegati taċ-ċivil kollha, inklużi l-eżekuttivi għolja iżda esklużi l-Ministri . Fl-1 ta’ Mejju 2021, il-Ministeru għall-Finanzi aġġorna wkoll id-dokument ta’ gwida dwar l-ospitalità, il-benefiċċji u r-rigali li jirċievu l-impjegati taċ-ċivil. Fil-ħarifa 2020, il-Ministri ngħataw gwida dwar ir-rigali u r-reġistrazzjoni tagħhom. Il-lobbying għadu mhux regolat fil-Finlandja u qed titħejja leġiżlazzjoni dwar reġistru ta’ trasparenza. Il-Ministeru għall-Ġustizzja reċentement ippubblika rapport li jeżamina l-prattiki tal-lobbying fil-Finlandja . Ir-rapport jidentifika l-lobbying bħala prattika mifruxa li ħafna drabi ssir fil-magħluq. Grupp ta’ ħidma parlamentari ddedikat ikompli l-ħidma fuq il-leġiżlazzjoni dwar reġistru ta’ trasparenza bil-għan li jitjieb il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u tissaħħaħ il-fiduċja tal-pubbliku. Bħala l-ewwel pass, huwa previst li jiġi impost obbligu ta’ reġistrazzjoni fuq il-lobbisti li jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet fil-livell tal-gvern ċentrali, esklużjoni l-gvernijiet lokali u reġjonali, għalkemm l-ambitu jista’ jiġi estiż aktar tard . L-Att dwar ir-Reġistru ta’ Trasparenza huwa mistenni li jidħol fis-seħħ fl-2023 bil-għan li simultanjament jintroduċi reġistru elettroniku . Il-Gvern qed iħejji proposti leġiżlattivi għal regolamentazzjoni aktar stretta tar-revolving doors. Proposta governattiva biex jiġi estiż il-perjodu ta’ preklużjoni minn sitt xhur għal 12-il xahar għall-impjegati taċ-ċivil hija mistennija li tiġi ppreżentata lill-Parlament fil-ħarifa 2021. Fir-rigward tal-Ministri, il-Gvern bħalissa qed iħejji proġett leġiżlattiv dwar il-limitazzjoni tar-revolving doors biex jiġu indirizzati kunflitti ta’ interess potenzjali li jirriżultaw wara li jitilqu mill-kariga pubblika. Din il-proposta kienet ippjanata li tiġi ppreżentata lill-Parlament fir-rebbiegħa 2021 . Il-fenomenu tar-revolving door ġie diskuss b’mod wiesa’ minħabba xi każijiet irrappurtati fil-media nazzjonali. Il-kunflitt ta’ interess jibqa’ mhux definit fil-leġiżlazzjoni, għalkemm diġà saru rakkomandazzjonijiet biex tiġi stabbilita jew imtejba sistema formali għal rieżami tad-dikjarazzjonijiet tal-Ministri u għal żvelar ta’ persuni oħra fdati bl-ogħla funzjonijiet eżekuttivi. Grupp ta’ ħidma parlamentari qed jirrieżamina l-leġiżlazzjoni dwar il-partiti politiċi u l-finanzjament elettorali. Il-finanzjament tal-partiti politiċi huwa ssorveljat mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditjar. Madankollu, hemm tħassib li r-regoli attwali fihom lakuni li jagħmluha possibbli li ma tiġix żvelata l-oriġini tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji kollha. Grupp ta’ ħidma parlamentari fl-ambitu tal-Programm Nazzjonali għad-Demokrazija qed jirrieżamina l-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni elettorali, dwar il-partiti u l-finanzjament tal-partiti u se joħroġ ir-rapport tiegħu fl-2021 . Is-sistema tad-dikjarazzjoni tal-assi qed tiġi riveduta. Id-dikjarazzjoni tal-assi għal uffiċjali għolja tal-Gvern hija rregolata fl-Att dwar Uffiċjali Pubbliċi fil-Gvern Ċentrali . Emenda leġiżlattiva, li testendi l-obbligu li l-assi jiġu ddikjarati wkoll mill-konsulenti speċjali tal-ministri, hija mistennija li tiġi ppreżentata lill-Parlament matul l-2021. Huma previsti wkoll emendi għall-impjegati taċ-ċivil biex jillimitaw id-diskrezzjoni tagħhom fir-rigward ta’ informazzjoni li għandha tiġi inkluża fid-dikjarazzjoni tal-interessi tagħhom u sa liema punt l-informazzjoni trid titqies rilevanti għall-valutazzjoni tal-kapaċità tagħhom li jwettqu d-dmirijiet b’mod indipendenti . Qed titħejja leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tal-informaturi. Ma hemm l-ebda leġiżlazzjoni ġenerali dwar il-protezzjoni tal-informaturi u l-każijiet ta’ ksur tal-liġi rrapportat ġew indirizzati permezz ta’ leġiżlazzjoni speċifika, bħal-liġi tax-xogħol u l-liġi kriminali. Bħalissa, il-Finlandja qed tħejji leġiżlazzjoni ġdida dwar il-protezzjoni tal-informaturi biex timplimenta f’livell nazzjonali d-direttiva tal-UE dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni. Id-dħul fis-seħħ hija mistenni f’nofs Diċembru 2021. Sadanittant, f’Marzu 2021 il-Ministeru għall-Finanzi ħatar grupp ta’ ħidma biex iħejji kanal ta’ rappurtar tekniku għall-irregolaritajiet lill-organizzazzjonijiet tal-Gvern, li huwa relatat mal-implimentazzjoni tad-direttiva tal-UE dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni. Matul il-pandemija tal-COVID-19, il-leġiżlazzjoni kontra l-korruzzjoni u miżuri oħra ġew applikati bħas-soltu. L-Uffiċċju Nazzjonali tal-Investigazzjoni qed isegwi u janalizza l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq il-korruzzjoni. Filwaqt li, b’mod ġenerali, il-korruzzjoni mhijiex meqjusa bħala kwistjoni ewlenija fis-settur tas-saħħa Finlandiż, l-awtoritajiet responsabbli huma konxji tal-livell tar-riskju akbar matul il-pandemija tal-COVID-19 u qed tiġi żviluppata strateġija taħt it-tmexxija tal-Ministeru għall-Finanzi f’kooperazzjoni mal-muniċipalitajiet dwar prattiki tal-akkwist pubbliku aħjar u aktar sostenibbli biex jitnaqqas ir-riskju . III.Pluraliżmu u l-libertà tal-media Fil-Finlandja, il-libertà tal-espressjoni hija protetta mill-Kostituzzjoni u tiggarantixxi wkoll l-aċċess għad-dokumenti pubbliċi. Il-Finlandja tirrikjedi li l-provdituri tas-servizzi tal-media jagħmlu informazzjoni dwar l-istruttura tas-sjieda tagħhom aċċessibbli pubblikament. Il-kompiti u s-setgħat tal-Aġenzija Finlandiża għat-Trasport u l-Komunikazzjoni (Traficom), l-awtorità regolatorja tal-media, huma żgurati bil-liġi. Ġiet adottata leġiżlazzjoni biex tittrasponi d-Direttiva riveduta dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva . L-awtorità regolatorja tal-media, l-Aġenzija Finlandiża għat-Trasport u l-Komunikazzjoni (Traficom), topera b’mod indipendenti u effettiv iżda s-sitwazzjoni ekonomika tagħha għadha ta’ sfida . L-aħħar edizzjoni tal-Media Pluralism Monitor (MPM 2021) tivvaluta r-regolatur tal-media bħala ġust u trasparenti. Skont l-MPM, ir-riskji huma elevati biss minħabba l-kontroll baġitarju parzjali tal-gvern fuq l-aġenzija u l-baġit insuffiċjenti tagħha. L-awtorità kkomunikat sensji potenzjali ta’ mhux aktar minn 56 persuna minn kważi 1 000 membru tal-persunal. Minkejja dawn l-isfidi, Traficom esperjenzat titjib żgħir fir-riżorsi umani għall-kompiti tagħha ta’ superviżjoni tal-media. Min-naħa tiegħu, l-Istitut Awdjoviżiv Nazzjonali, korp tal-media indipendenti ieħor b’funzjonijiet aktar speċjalizzati , irrapporta titjib żgħir fir-riżorsi tiegħu meta mqabbel mas-sena preċedenti u rnexxielu jirrekluta persunal ġdid. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida tejbet it-trasparenza tas-sjieda tal-media . Bħala parti mit-traspożizzjoni nazzjonali tad-Direttiva riveduta dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva (AVMSD) , f’Jannar 2021 daħlu fis-seħħ regolamenti ġodda fil-Finlandja li jobbligaw lill-provdituri tas-servizzi tal-media jagħmlu informazzjoni dwar l-istruttura tas-sjieda aċċessibbli pubblikament. Qabel, ma kien hemm l-ebda regola speċifika li tirregola t-trasparenza tas-sjieda tal-media, għalkemm l-iżvelar volontarju kien komuni, u r-regoli ta’ pubbliċità ġenerali għal kumpaniji b’responsabbiltà limitata kienu japplikaw għall-kumpaniji tal-media . L-MPM tinnota li l-konċentrazzjoni tal-media tal-aħbarijiet fil-Finlandja għadha għolja ħafna. Il-Gvern ħareġ għotjiet ta’ appoġġ f’tentattiv biex jgħin lis-settur tal-media matul il-kriżi tal-COVID-19. F’Ottubru 2020, il-Gvern ħareġ għotja ta’ EUR 7,5 miljun bil-għan li jappoġġa l-media tal-produzzjoni għall-kontenut affettwata mill-pandemija tal-COVID-19 u jżid il-provvista ta’ kontenut ġurnalistiku divers kif ukoll jippromwovi l-ġurnaliżmu fil-livelli lokali, reġjonali u nazzjonali . L-għotja ngħatat lill-kumpaniji tal-media kollha li ssodisfaw il-kriterji primarjament ekonomiċi inkluża evidenza tat-tnaqqis fil-bejgħ tar-reklamar, iżda l-partijiet ikkonċernati jindikaw li ċerti kumpaniji tal-media ta’ daqs medju ma setgħux jissodisfaw il-kriterji ta’ eliġibbiltà kollha . Grupp ta’ ħidma maħtur mill-Ministeru għat-Trasport u l-Komunikazzjoni se jeżamina jekk jistax jiġi introdott mekkaniżmu ta’ għajnuna aktar permanenti biex jappoġġa l-ġurnaliżmu fil-Finlandja . B’rispons għall-Programm tal-Gvern, il-Ministeru għall-Ġustizzja qed jippjana li jaġġorna l-Att dwar il-Ftuħ tal-Attivitajiet tal-Gvern . Il-Gvern se jivvaluta, fost affarijiet oħra, jekk l-Att jistax japplika għal data u informazzjoni f’sens aktar ġenerali u jekk il-kamp ta’ applikazzjoni għandux jiġi estiż biex ikopri entitajiet legali li huma proprjetà tas-settur pubbliku jew ikkontrollati minnu . Il-konformità mal-Att se tissaħħaħ ukoll. Il-perċezzjoni ta’ xejra fis-snin reċenti lejn interpretazzjoni aktar stretta tar-regoli minn xi awtoritajiet, inkluż l-pulizija, għadha tippersisti. Il-Ministeru għall-Ġustizzja ħatar grupp ta’ ħidma biex, sa Ġunju 2023, jivvaluta gradwalment u jiċċara s-suffiċjenza tal-kamp ta’ applikazzjoni u n-nuqqasijiet possibbli tal-leġiżlazzjoni attwali u biex jipprovdi soluzzjonijiet. Il-valutazzjoni se tindirizza l-bidliet strutturali kif ukoll id-diġitalizzazzjoni. Aktar tard fl-2021, il-grupp ta’ ħidma se jippreżenta proposta dwar jekk hemmx il-ħtieġa għal xi bidliet urġenti fil-leġiżlazzjoni . Din l-inizjattiva hija ġeneralment milqugħa mill-organizzazzjonijiet nongovernattivi. Hemm ukoll sejħa għal bilanċ aħjar bejn il-protezzjoni tal-privatezza u l-aċċessibbiltà tal-informazzjoni ta’ interess pubbliku . Qed jitħejjew diversi riformi legali biex jindirizzaw il-fastidju tal-ġurnalisti online . Il-Ministeru għall-Ġustizzja ħareġ proposta tal-Gvern biex jinbidel il-Kodiċi Kriminali sabiex jippermetti lill-prosekuturi pubbliċi f’ċerti każijiet iressqu akkużi f’isem il-vittma għal theddid u mmirar illegali. L-emenda tfittex li tindirizza l-pożizzjoni vulnerabbli tal-ġurnalisti freelance u persuni f’funzjoni pubblika u hija mistennija tidħol fis-seħħ fil-ħarifa 2021 . Biex jindirizza d-diskors ta’ mibegħda fil-konfront ta’ ġurnalisti nisa, il-Ministeru għall-Ġustizzja beda wkoll iħejji bidla oħra fil-Kodiċi Kriminali biex il-ġeneru jiżdied mal-motivi li jikkostitwixxu raġunijiet għaż-żieda fil-kastig għal (kwalunkwe) reat . Dawn l-azzjonijiet jidhru li huma fil-biċċa l-kbira milqugħa mill-komunità ġurnalistika, b’mod partikolari f’dak li jikkonċerna l-indirizzar tat-theddid online . Barra minn hekk, il-Gvern qed jirrifletti dwar il-ħtieġa li jissaħħu l-ordnijiet ta’ trażżin, li jistgħu jipproteġu l-ħajja, is-saħħa, il-libertà jew il-paċi ta’ persuna billi jiċħdu l-kuntatt ta’ xi ħaddieħor magħhom u jipprevjenu reati possibbli. Il-Gvern qed jeżamina jekk il-qafas leġiżlattiv attwali jindirizzax b’mod suffiċjenti l-kampanji ta’ mibegħda online u l-possibbiltajiet li titjieb l-effettività tal-ordnijiet ta’ trażżin u jitnaqqas l-għadd ta’ ksur . L-Union tal-Ġurnalisti flimkien mal-kumpaniji tal-media u l-assoċjazzjonijiet tal-industrija qed tmexxi fond ta’ appoġġ biex tgħin lill-ġurnalisti li ġew soġġetti għal theddid jew forom oħra ta’ fastidju . Ma ġiet ippubblikata l-ebda twissija ġdida għall-Finlandja fil-pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti mir-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tad-Dritt , iżda l-MPM 2021 tirrapporta li l-ġurnalisti qed jingħataw aktar fastidju online, l-aktar fil-forma ta’ theddid u kampanji ta’ malafama u b’mod partikolari l-ġurnalisti nisa jesperjenzaw abbuż verbali abbażi tal-ġeneru u theddid ta’ vjolenza sesswalizzata.

IV.Kwistjonijiet istituzzjonali oħrajn relatati mas-sistema ta’ kontrokontrolli Il-Finlandja hija demokrazija parlamentari b’kamra waħda, fejn il-proposti leġiżlattivi jistgħu joħorġu mill-Gvern jew mill-Parlament (għalkemm fil-prattika l-biċċa l-kbira tal-liġijiet huma bbażati fuq proposti tal-Gvern). Fin-nuqqas ta’ Qorti Kostituzzjonali, ir-rieżami ex ante tal-kostituzzjonalità jitwettaq mill-Kanċillier tal-Ġustizzja, li huwa uffiċjal tal-Gvern u mill-Kumitat tad-Dritt Kostituzzjonali , kumitat parlamentari li jivvaluta l-kostituzzjonalità tal-proposti ppreżentati lill-Parlament. Barra minn hekk, il-qrati kollha jistgħu jwettqu rieżami ex post tal-kostituzzjonalità f’każijiet konkreti . Il-Kanċillier tal-Ġustizzja, iċ-Ċentru tad-Drittijiet Umani u l-Ombudsman Parlamentari għandhom rwol importanti fis-sistema ta’ kontrokontrolli. Pjan ta’ Azzjoni dwar Regolamentazzjoni Aħjar tal-2020 għandu l-għan li jtejjeb il-kwalità, l-ippjanar u t-trasparenza tal-leġiżlazzjoni. F’Awwissu 2020, il-Gvern adotta Pjan ta’ Azzjoni dwar Regolamentazzjoni biex itejjeb aktar il-kwalità u t-trasparenza tal-proċess tal-abbozzar leġiżlattiv . Il-pjan jipprevedi attivitajiet li jsaħħu l-ippjanar sistematiku tal-leġiżlazzjoni, aktar żvilupp tat-trasparenza u l-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, żvilupp tal-valutazzjonijiet tal-impatt u l-approċċ sistematiku għall-evalwazzjoni ex post u li jtejjeb il-benefiċċji tat-teknoloġija u d-diġitalizzazzjoni fil-proċess leġiżlattiv. Il-Pjan ta’ Azzjoni huwa appoġġat minn Pjan ta’ Implimentazzjoni . L-użu ta’ setgħat ta’ emerġenza u miżuri oħra fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 kien soġġett b’mod konsistenti għal rieżami ex ante konstituzzjonali. L-eżerċizzju tas-setgħat ta’ emerġenza huwa permess biss fi stat ta’ emerġenza, li jista’ jiġi ddikjarat mill-Gvern flimkien mal-President. L-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza ssegwi diversi stadji u hija soġġetta għall-approvazzjoni tal-Parlament u għal rieżami tal-kostituzzjonalità mill-Kanċillier tal-Ġustizzja u mill-Kumitat tad-Dritt Kostituzzjonali . L-użu tas-setgħat ta’ emerġenza huwa kkundizzjonat minn diversi rekwiżiti, bħan-neċessità u l-proporzjonalità, u jrid jkun limitat biż-żmien. Wara l-applikazzjoni tas-setgħat ta’ emerġenza bejn is-16 ta’ Marzu u s-16 ta’ Ġunju 2020, ġie ddikjarat mill-ġdid stat ta’ emerġenza bejn l-1 ta’ Marzu 2021 u s-27 ta’ April 2021. Il-maġġoranza tal-miżuri meħuda fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 kienu bbażati fuq leġiżlazzjoni ordinarja . Il-Kanċillier tal-Ġustizzja nnota li b’mod ġenerali l-prinċipji tal-istat tad-dritt ġew rispettati sew, għalkemm instabu xi kwistjonijiet, bħall-applikazzjoni wiesgħa żżejjed tal-leġiżlazzjoni ordinarja u raġunament insuffiċjenti tal-miżuri ta’ emerġenza f’xi okkażjonijiet. Il-Kumitat tad-Dritt Kostituzzjonali ġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ rieżami bir-reqqa tar-regolamentazzjoni tal-istat ta’ emerġenza wara t-tmiem taċ-ċirkostanzi eċċezzjonali attwali. Liġi li tiċċara d-diviżjoni tas-setgħat bejn il-Kanċillier tal-Ġustizzja u l-Ombudsperson Parlamentari hija mistennija li tiġi ppreżentata lill-Parlament. Il-Kanċillier tal-Ġustizzja u l-Ombudsperson Parlamentari huma ż-żewġ gwardjani indipendenti tal-legalità u tad-drittijiet fundamentali previsti fil-Kostituzzjoni Finlandiża. Huma jwettqu kompiti simili u konkorrenti ta’ sorveljanza tal-attivitajiet tal-awtoritajiet pubbliċi u ta’ monitoraġġ tal-legalità u tal-istat tad-dritt fl-eżerċizzju ta’ awtorità pubblika mill-Gvern, mill-istituzzjonijiet pubbliċi u mill-qrati , għalkemm fil-prattika teżisti xi speċjalizzazzjoni . Fl-2018 tnediet riforma bil-għan li jitnaqqas it-trikkib fil-kompiti tal-istituzzjonijiet u tiġi permessa l-ispeċjalizzazzjoni ulterjuri tagħhom. Il-pandemija tal-COVID-19 dewmet l-adozzjoni tar-riforma, li hija mistennija li tiġi ppreżentata lill-Parlament fil-ħarifa 2021 . Ir-riforma ġiet promossa b’mod attiv kemm mill-Ombudsperson Parlamentari kif ukoll mill-Kanċillier tal-Ġustizzja wkoll fid-dawl ta’ effiċjenza mtejba mistennija fil-ġestjoni tal-kompiti tagħhom. Fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19, kien hemm żieda sinifikanti fl-ammont ta’ xogħol, peress li din wasslet għal għadd ta’ lmenti kontra l-miżuri adottati mill-awtoritajiet indirizzati liż-żewġ istituzzjonijiet u l-Kanċillier tal-Ġustizzja kien meħtieġ iwettaq rieżami tal-legalità minn qabel tal-leġiżlazzjoni relatata mal-pandemija tal-COVID-19. Il-Bord Konsultattiv il-ġdid għall-Politika tas-Soċjetà Ċivili, li għandu rwol importanti għall-ispazju ċivili, se jiġi elett fil-ħarifa. L-ispazju tas-soċjetà ċivili fil-Finlandja huwa meqjus bħala miftuħ . Minbarra l-konsultazzjonijiet formali dwar leġiżlazzjoni ġdida, hemm tradizzjoni twila ta’ parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fit-tħejjija tal-politiki tal-gvern, għalkemm il-livell tal-involviment tagħhom ivarja skont l-istituzzjonijiet governattivi . Wieħed mill-mekkaniżmi biex is-soċjetà ċivili tiġi involuta fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet huwa l-Bord Konsultattiv għall-Politika tas-Soċjetà Ċivili, pjattaforma bil-kompitu li tippromwovi l-interazzjoni bejn l-awtoritajiet pubbliċi u s-soċjetà ċivili u ttejjeb il-qafas għas-soċjetà ċivili. Il-Bord huwa magħmul minn rappreżentanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u minn diversi awtoritajiet governattivi. Il-Bord jagħti rakkomandazzjonijiet rigward il-politika tas-soċjetà ċivili, li, fil-fehma tiegħu, huma ikkunsidrati kif xieraq mill-awtoritajiet . Il-mandat tal-Bord preċedenti ntemm fi Frar 2021, u l-Bord il-ġdid għandu jiġi elett fil-ħarifa 2021. Il-bord preċedenti ffoka fuq żewġ oqsma ewlenin, jiġifieri t-tisħiħ tal-awtonomija tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, u l-impatt tal-globalizzazzjoni fuq l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.



Anness I: Lista ta’ sorsi f’ordni alfabetiku* * Il-lista tal-kontributi rċevuti fil-kuntest tal-konsultazzjoni għar-Rapport tal-2021 dwar l-Istat tad-Dritt tinsab hawnhekk ( https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation ). Iċ-Ċentru għall-Pluraliżmu u għal-Libertà tal-Media (2021), Media pluralism monitor 2021 ( https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2021/ ). Is-CEPEJ (2020), Study on the functioning of the judicial systems in the EU Member States. Il-Kanċillier tal-Ġustizzja (2021), Kontribut għar-Rapport tal-2021 dwar l-Istat tad-Dritt. Civicus, Monitor tracking civic space – Finland ( https://monitor.civicus.org/country/finland/ ). Il-Kunsill tal-Ewropa, Platform to promote the protection of journalism and safety of journalists – Finland ( https://www.coe.int/en/web/media-freedom/finland ). Id-Direttiva (UE) 2010/13 dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva). Id-Direttiva (UE) 2019/1937 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni. Id-Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni (2020), Ewrobarometru Speċjali 502: Il-korruzzjoni. Id-Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni (2020), Ewrobarmetru Flash 482: L-attitudnijiet tan-negozji lejn il-korruzzjoni fl-UE. Il-Kummissjoni Ewropea (2020), ir-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt, il-Kapitolu tal-Pajjiż dwar is-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fil-Finlandja.

Il-Kummissjoni Ewropea, (2021), it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE. In-Network Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (2021), Il-kontribut tal-ENCJ għar-Rapport tal-2021 dwar l-Istat tad-Dritt tal-Kummissjoni Ewropea. Il-Gvern Finlandiż (2019), il-manifest tal-Gvern, Inclusive and competent Finland – a socially, economically and ecologically sustainable society. Il-Gvern Finlandiż (2020), Implementation Plan on Action Plan on the Better Regulation ( https://api.hankeikkuna.fi/asiakirjat/6319b68b-eb2a-4cf2-a88d-fdcf6b6773dd/4674d456-c494-48b3-b693-0b419e224882/LIITE_20200818131744.pdf ). Il-Gvern Finlandiż (2020), Action Plan on Better Regulation (Paremman sääntelyn toimintaohjelma) ( https://valtioneuvosto.fi/-/1410853/paremman-saantelyn-toimintaohjelmalla-tehostetaan-lainvalmistelua ). Il-Gvern Finlandiż (2020), ir-Rapport tar-relatur maħtura mill-Gvern dwar il-kampanji ta’ mibegħda, Systematic harassment and targeting: an assessment of the legislation (Järjestelmällinen häirintä ja maalittaminen: Lainsäädännön arviointia) ( https://julkaisut.valtioneuvosto.fi/handle/10024/162579 ). Il-Gvern Finlandiż (2020), Study on the impact of public legal aid revenue ceilings (Selvitys julkisen oikeusavun tulorajojen vaikutuksista) ( https://tietokayttoon.fi/-/selvitys-julkisen-oikeusavun-tulorajojen-vaikutuksista ). Il-Gvern Finlandiż (2021), Code of conduct for officials (Virkamieseettinen toimintaohje) ( https://julkaisut.valtioneuvosto.fi/handle/10024/163089 ). Il-Gvern Finlandiż (2021), Kontribut mill-Finlandja għar-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tad-Dritt. GRECO (2017), Fifth Evaluation Round – Evaluation Report on Finland on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies. Hirvola, Aino, Mikkonen, Salla, Skippari, Mika and Tiensuu, Paul (2021), Towards more open lobbying: Current state of lobbying in Finland at central government level, (Oikeusministeriön julkaisuja, Selvityksiä ja ohjeita 2021) ( https://julkaisut.valtioneuvosto.fi/bitstream/handle/10024/162855/OM_2021_6_SO.pdf?sequence=1&isAllowed=y ). Il-Ministeru għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Impjiegi (2020), Anti-corruption Guide for SMEs ( https://julkaisut.valtioneuvosto.fi/handle/10024/162227 ). Il-Ministeru għall-Finanzi (2021), A working group established to create a channel for whistleblowers ( https://api.hankeikkuna.fi/asiakirjat/3476e3a2-b415-4704-b68a-1a451c15bf6b/ad5d57c2-418f-4652-9daf-71fc01b821d0/ASETTAMISPAATOS_20210429060832.pdf ). Il-Ministeru għall-Finanzi (2021), On hospitality, benefits and gifts (Vieraanvaraisuudesta, eduista ja lahjoista) ( Määräys tai Ohje (vm.fi) ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja (2019), Gateway to Information on Government Projects (Transparency Register) ( https://oikeusministerio.fi/en/project?tunnus=OM033:00/2019 ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja (2019), Stqarrija għall-istampa, Preparation of transparency register begins(it-12 ta’ Marzu 2019) ( https://oikeusministerio.fi/-/avoimuusrekisterin-valmistelu-alkaa?languageId=en_US ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja (2020), Summary of opinions on the enlarging of scope of the Act on the Openness of Government Activities (Julkisuuslain soveltamisalan laajentaminen – lausuntotiivistelmä 2020:13) ( https://julkaisut.valtioneuvosto.fi/bitstream/handle/10024/162509/OM_2020_13_ML.pdf?sequence=1 ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja (2020), Working group to prepare an anti-corruption strategy (Työryhmä valmistelemaan korruptionvastaista strategiaa) (l-24 ta’ April 2020 fil-Finlandiż u fl-Iżvediż) ( https://valtioneuvosto.fi/-/1410853/tyoryhma-valmistelemaan-korruptionvastaista-strategiaa ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja (2021), Stqarrija għall-istampa, Corruption must be fought in a comprehensive and long-term manner (Korruptiota torjutaan kokonaisvaltaisesti ja pitkäjänteisesti) ( https://oikeusministerio.fi/sv/-/korruption-ska-bekampas-pa-ett-overgripande-och-langsiktigt-satt?languageId=fi_FI ). Il-Ministeru għall-Ġustizzja, Combatting corruption in Finland ( Combating corruption in Finland - Anti-corruption.fi (korruptiontorjunta.fi) .

L-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditjar, Oversight of Election Campaign and Political Party Financing ( Oversight of Election Campaign and Political Party Financing (vaalirahoitusvalvonta.fi) . L-Awtorità tal-Prosekuzzjoni Nazzjonali (2019), Stqarrija għall-istampa, The National Prosecution Authority will start to operate as a single bureau on 1 October, (it-30 ta’ Settembru 2019), ( https://syyttajalaitos.fi/en/-/syyttajalaitos-aloittaa-toimintansa-yhtena-virastona-1-lokakuuta ). L-Awtorità tal-Prosekuzzjoni Nazzjonali (2021), Financial Statements of the National Prosecution Service for 2020 (Syyttäjälaitoksen tilinpäätös 2020). L-OECD (2017), Implementing the OECD anti-bribery convention. Phase 4 two-year follow-up report: Finland ( https://www.oecd.org/corruption/Finland-phase-4-follow-up-report-ENG.pdf ). L-OECD (2020), aħbarijiet dwar it-tixhim u l-korruzzjoni, OECD recognises Finland’s commitment to combat corruption, but is concerned about lack of foreign bribery enforcement (l-20 ta’ Ottubru 2020)( https://www.oecd.org/corruption/oecd-recognises-finland-s-commitment-to-combat-corruption-but-is-concerned-about-lack-of-foreign-bribery-enforcement.htm ). L-OECD (2020), Implementing the OECD anti-bribery convention. Phase 4 written follow-up report by Finland ( https://www.oecd.org/officialdocuments/publicdisplaydocumentpdf/?cote=DAF/WGB(2019)3/FINAL&docLanguage=En ). Reporters mingħajr Fruntieri – il-Finlandja ( https://rsf.org/en/finland ). Transparency International (2021), l-Indiċi dwar il-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni 2020. L-Unjoni tal-Ġurnalisti fil-Finlandja (it-3 ta’ Diċembru 2019), Journalists’ Support Fund launched ( https://journalistiliitto.fi/en/journalists-support-fund-launched/ ). YLE (it-12 ta’ Mejju 2021), Traficom will lay off up to 56 people (Traficom irtisanoo enintään 56 henkeä) ( https://yle.fi/uutiset/3-11929800 ). Anness II: Żjara tal-pajjiż fil-Finlandja F’Marzu 2021, is-servizzi tal-Kummissjoni kellhom laqgħat virtwali ma’: ·In-Network tal-Kooperazzjoni kontra l-Korruzzjoni ·Il-President tal-Bord Konsultattiv preċedenti għall-Politika tas-Soċjetà Ċivili ·Il-Kanċillier tal-Ġustizzja ·Il-Kunsill għall-Mezzi tal-Komunikazzjoni tal-Massa fil-Finlandja ·L-Unità tal-Intelligence Finanzjarja ·L-Assoċjazzjoni tal-Imħallfin Finlandiża ·Il-Kamra tal-Avukati Finlandiża ·L-Assoċjazzjoni tal-Media Finlandiża

·Il-Bord tat-Taħriġ Ġudizzjarju ·Il-Ministeru għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Impjiegi ·Il-Ministeru għall-Finanzi ·Il-Ministeru għall-Ġustizzja ·Il-Ministeru għat-Trasport u l-Komunikazzjoni ·Il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali u s-Saħħa ·L-Istitut Awdjoviżiv Nazzjonali ·L-Uffiċċju Nazzjonali tal-Investigazzjoni ·L-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali ·L-Awtorità tal-Prosekuzzjoni Nazzjonali ·L-Ombudsman Parlamentari ·L-Uffiċċju tal-Prim Ministru ·Il-Qorti Suprema ·Traficom ·Transparency International Finland ·L-Union tal-Ġurnalisti Finlandiżi * Il-Kummissjoni ltaqgħet ukoll mal-organizzazzjonijiet li ġejjin f’għadd ta’ laqgħat orizzontali: ·Amnesty International ·Iċ-Ċentru għad-Drittijiet Riproduttivi

·CIVICUS ·L-Unjoni għal-Libertajiet Ċivili għall-Ewropa ·Civil Society Europe ·Il-Konferenza tal-Knejjes Ewropej ·EuroCommerce ·European Center for Not-for-Profit Law ·Iċ-Ċentru Ewropew għal-Libertà tal-Istampa u tal-Media ·Il-Forum Ċiviku Ewropew ·Il-Federazzjoni Ewropea tal-Ġurnalisti ·Is-Sħubija Ewropea għad-Demokrazija ·Il-Forum Ewropew taż-Żgħażagħ ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·Il-Kummissjoni Internazzjonali ta’ Ġuristi ·Il-Federazzjoni Internazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem ·In-Network Ewropew tal-Federazzjoni Internazzjonali tal-Ippjanar tal-Familja (IPPF EN) ·L-Istitut Internazzjonali għall-Istampa ·Il-Kumitat Netherlandiż ta’ Helsinki