Dokument ta’ ħidma ta’ l-istaff tal-Kummissjoni - Li jakkumpanja l- Proposta għal direttiva tal-Kunsill dwar il-kondizzjoni għad-dħul u għar-residenza ta’ ċittadini minn pajjiżi terzi bi skop ta’ impjieg bi kwalifiki għoljin - Ġabra fil-qosor tal-valutazzjoni ta’ l-impatt {KUMM(2007) 637 finali} {SEG(2007) 1403} /* SEK/2007/1382 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 23.10.2007 SEG(2007) 1382 DOKUMENT TA’ ĦIDMA TA’ L-ISTAFF TAL-KUMMISSJONI Li jakkumpanja l- Proposta għal DIRETTIVA TAL-KUNSILL dwar il-kondizzjoni għad-dħul u għar-residenza ta’ ċittadini minn pajjiżi terzi bi skop ta’ impjieg bi kwalifiki għoljin Ġabra fil-qosor tal-valutazzjoni ta’ l-impatt {KUMM(2007) 637 finali} {SEG(2007) 1403} 1. INTRODUZZJONI Is-swieq tax-xogħol ta’ l-UE jeħtieġu dejjem aktar ħaddiema kwalifikati: attirazzjoni ta’ immigranti bi kwalifiki għoljin ser ikunu aktar u aktar vitali għall-iżvilupp ta’ l-UE, peress li fil-futur mhux ser ikun possibbli li niddependu biss fuq il-ħaddiema ta’ l-UE. Id-dokument hu sommarju tar-rapport ta’ valutazzjoni ta' l-impatt li jeżamina għażliet ta’ politika biex tiżdied il-kapaċità ta’ l-UE biex tattira u talloka b’mod effiċjenti dawn il-ħaddiema immigranti billi jkunu stabbiliti regoli għad-dħul u r-residenza tagħhom. Dan ir-rapport huwa msejjes fuq konsultazzjonijiet ma' l-Istati Membri u ma' partijiet interessati oħra. Id- data inġabret l-aktar minn konsultazzjonijiet, studju dwar każijiet u studju tal-litteratura li twettqu minn studju estern ordnat mill-Kummissjoni. L-istudju u r-rapport kienu mfassla bil-kontribut tad-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Opportunitajiet Indaqs u minn inter-service steering group imlaqqa’ mid-Direttorat Ġenerali għall-Ġustizzja, Libertà u Sigurtà. 2. ID-DEFINIZZJONI TAL-PROBLEMA It-tbassir juri li sa l-2050 id-daqs tal-popolazzjoni tan-nies li jaħdmu fl-UE ser jonqos bi 48 miljun u li sa dik is-sena l-proporzjon tad-dipendenza għandu jirdoppja u jilħaq il-51%, anke jekk mhux l-Istati Membri kollha ser ikunu affettwati bl-istess mod. Għalkemm l-Istrateġija riveduta ta’ Liżbona bdiet tipproduċu r-riżultati, bosta mill-miżuri tagħha jeħtieġu ż-żmien u l-investimenti biex iseħħu. Ix-xjuħija demografika għaldaqstant fil-futur tista’ titlob – bħala miżura komplimentari – l-attirazzjoni ta’ aktar immigranti (f'kull livell ta’ snajja’ u kwalifiki) sabiex tikkumpensa għal dawn ix-xejriet. B’mod partikolari, l-importanza dejjem tikber ta’ ekonomija bbażata fuq l-għarfien, it-tibdil ekonomiku strutturali u t-tkabbir fis-settur tas-servizzi, id-delokalizzazzjoni tal-produzzjoni intensiva tax-xogħol, u l-tluq ta’ ċittadini ta’ l-UE kollha jikkontribwixxu biex tinġibed il-konklużjoni li l-attirazzjoni u l-utilizzazzjoni aħjar tar-riżorsi bi kwalifiki għoljin minn pajjiżi terzi ser jibqgħu kruċjali għall-perspettiva ta' l-iżvilupp ta' l-UE. Fl-istess ħin, iċ-ċaqliq tal-ħaddiema minn impjieg għall-ieħor (il-mobbiltà ta’ l-impjiegi) u minn pajjiż għall-ieħor (mobbiltà ġeografika) għandu jkun rikonoxxut bħala mekkaniżmu primarju għat-titjib bl-effiċjenza tas-suq tax-xogħol, għall-prevenzjoni ta’ l-iskarsezza tas-snajja’ u għall-kumpens tan-nuqqas ta' bilanċ reġjonali. Strument komuni flessibbli dwar l-immigrazzjoni ta’ ħaddiema b’kompetenzii kbar (highly skilled workers) (minn hawn ‘il quddiem: HSW) – li jipprovdu għall-kondizzjonijiet attraenti għad-dħul u r-residenza u li jinkoraġġixxu mobbiltà ġeografika u ta’ impjiegi marbuta ma’ ħtiġiet konkreti għas-suq tax-xogħol ta’ l-UE – fihom infushom mhux ser ikunu soluzzjoni għall-isfidi preżenti u futuri, iżda ser ikunu parti minn pakkett komprensiv ta’ miżuri li jindirizzaw oqsma differenti ta' azzjoni, għandhom jikkostitwixxu kontribut importanti. F’dan il-kuntest, il-Programm ta’ l-Aja ta’ l-4-5 ta’ Novembru 2004 jirrikonoxxi b’mod ċar li « il-Migrazzjoni legali fl-Ewropa ser tilgħab rwol importanti fit-titjib ta’ l-ekonomija bbażata fuq l-għarfien, fl-avvanz ta’ l-iżvilupp ekonomiku u għaldaqstant tikkontribwixxu għall-implimentazzjoni ta’ l-Istrateġija ta’ Liżbona ». Il-proposti leġiżlattivi mhux ser jaffettwaw lill-ħaddiema ta’ l-UE mill-UE-12 li, skond ftehim tranżizzjonali li hemm fl-Atti dwar l-Adeżjoni għall-2003 u l-2005, għad ma jgawdux il-libertà sħiħa tal-moviment li hu pprovdut fit-Trattat tal-KE u fil-leġiżlazzjoni sekondarja. Huwa importanti li wieħed ifakkar li klawżola ta’ trattament preferenzjali f’arranġamenti tranżizzjonali hija liġi primarja tal-KE u bħala tali tipprevali fuq liġi sekondarja. Dani ifisser li l-Istati Membri fil-futur ser jimplimentaw direttiva possibli dwar l-immigrazzjoni ekonomika b’tali mod li din tkun konformi mal-klawżoli tat-Trattat ta’ Adeżjoni sakemm dawn iżommu l-ftehimiet tranżizzjonali, jiġifieri jagħtu preferenza lill-ħaddiema minn dawn l-Istati Membri. Il-proposta leġiżlattiva fiha wkoll dispożizzjonijiet li jiżguraw konsistenza ma’ politiki oħrajn tal-KE, in primis il-politika dwar l-iżvilupp. Miżuri addizzjonali għandhom jiġu mfassla b’mod parallel biex jindirizzaw elementi importanti li ma jistgħux ikunu indirizzati b’din il-proposta. B’mod partikolari, diskussjonijiet imtejba ma’ l-Istati Membri u pajjiżi li qed jiżviluppaw – u possibilment patenarjati ta’ mobbiltà – huma kruċjali biex ikun evitat li politiki attivi ta’ reklutaġġ jgħarrqu s-sitwazzjoni tal-pajjiżi ta’ l-oriġini li diġà qed jesperjenzaw nuqqas ta’ riżorsi umani bi kwalifiki speċjalment mill-Afirka ta’ taħt is-Sahara u mill-Karibew. 2.1. Id-daqs u n-natura tal-problema L-intrapriżi ta’ l-UE huma konfrontati b’rati dejjem jiżdiedu ta’ vakanzi, speċjalmemt għall-ħaddiema bi kwalifiki għoljin. Ir-rati u l-forom preżenti ta’ l-impjiegi fl-UE juru tkabbir akbar ta' impjiegi fis-settur ta’ l-edukazzjoni ogħla (3% imqabbel ma’ 1% fis-setturi l-oħra), bidla fl-istruttura tax-xogħol tan-nies li jaħdmu favur ħaddiem b’xogħol mhux manwali bi kwalifiki għoljin u għal dawn il-ħaddiema, rati għoljin ta’ impjieg flimkien ma’ rati aktar baxxi ta’ nuqqas ta’ impjieg Barra minn hekk, in-numru ta’ HSW minn pajjiżi terzi fuq l-impjiegi totali qed jikber b’rata aktar mgħaġġla jekk jiġi mqabbel max-xejra ta’ l-HSW ta’ l-UE: dan jista’ jkun spjegat bħala effett kombinat mal-ħtieġa dejjem tiżdied għal HSW u għal rati akbar ta’ impjiegi ta’ ċittadini ta’ l-UE bi kwalifiki għoljin, li tqarreb lejn il-massimu ta’ l-impjiegi. Madanakollu, in-numru ta' HSW minn pajjiżi terzi fuq it-total ta' dawk li għandhom impjieg għadu relattivament baxx, li juri diffikultà sostanzjali għall-UE biex tattira - u f'ċerti każi , tikkontrolla - HSW minn pajjiżi terzi: l-UE (b’1.72% ta’ HSW minn pajjiżi terzi) definittivament waqgħet lura mal-pajjiżi l-oħra prinċipali ta’ immigrazzjoni, bħall-Awstralja (9.9%), il-Kanada (7.3%), l-Istati Uniti (3.2%) u l-Iżvizzera (5.3%). Huwa diffiċli sabiex ikun stabbilit id-daqs tal-problema. fil-preżent, id- data dwar il-permess għad-dħul ta’ HSW minn pajjiżi terzi fl-Istati Membri mhumiex omoġeni u l-istimi jvarjaw minn 34000 sa 74000 (fis-16-il Stat Membru) skond id-definizzjoni użata. Id-definizzjoni u d- data disponibbli huma differenti fost l-Istati Membri, u jiddependi minn jekk dawn għandhomx skemi speċifiċi u x’inhu l-kontenut ta’ dawn l-iskemi. Hekk kif il-permess għad-dħul għal HSW ser ikompli jiddependi mill-vojt attwali fis-swieq tax-xogħol u l-Istati Membri ser jibqgħu f’kontroll sħiħ fejn jidħol il-volum ta’ l-immigranti li jiddaħħlu biex jaħdmu fl-UE, in-numru ta’ dawk li jistgħu jibbenefikaw minn din il-proposta ser ikun jiddependi fuq diversi fatturi: l-iżviluppi fil-futur ta’ l-ekonomija ta’ l-UE u speċjalment tas-setturi bi kwalifiki għoljin, il-kapaċità ta' l-Istati membri li jilqgħu il-ħaddiema, l-għażliet edukattivi u professjonali taċ-ċittadini ta' l-UE, eċċ. 2.2. Il-qafas legali preżenti fl-Istati Membri L-Istati Membri kollha għandhom skemi speċifiċi f’posthom biex ikopru kategoriji speċifiċi ta’ ċittadini bi kwalifiki għoljin, iżda għaxar pajjiżi biss1 imorru lilhinn minn xjentisti, artisti, intra-corporate transferees , professuri ta' l-università, eċċ. Id-definizzjonijiet u l-kundizzjonijiet għad-dħul u r-residenza huma differenti, anke jekk kien possibbli li jiġu identifikati ċerti oqsma komuni, l-aktar li prattikament is-sistemi kollha huma xprunati mid-domanda. L-istrateġiji differenti għandhom diversi konsegwenzi: - L-approċċ imqassam ta’ l-Istati Membri ma jwassalx il-messaġġ li l-HSW minn pajjiżi terzi huma meħtieġa biex isostnu l-ekonomija u l-kompettività ta’ l-UE. - Id-differenzi kbar fil-kriterji ta’ definizzjoni u dħul għal HSW jillimitaw b’mod ċar il-mobbiltà tagħhom fl-UE, u jaffettwaw ir-ri-allokazzjoni tar-riżorsi umani li huma diġà residenti legalment u - Bi ftit eċċezzjonijiet, l-ebda Stat Membru ma jidher li għandu proċeduri li jippromwovu migrazzjoni ċirkolari u ta’ ritorn ta’ HSW minn pajjiżi terzi. Dawn l-iskemi jistgħu jimmassimizzaw il-benefiċċji lill-partijiet interessati kollha, jiġifieri billi jirrispondu għall-ħtiġiet tax-xogħol fl-Istati Membri, waqt li jikkontribwixxu, permezz tar-ritorn eventwali f’pajjiżu, għall-iżvilupp tal-pajjiż ta’ oriġini. - It-tul u l-kumplessità tal-proċeduri għad-dħul jista’ jkollhom rwol fundamentali biex jillimitaw l-attirazzjoni lejn l-UE - L-integrazzjoni sħiħa soċjali u ekonomika ta’ HSW u l-membri tal-familji tagħhom hi bżonnjuża biex jinżammu l-HSW meħtieġa. 3. L-GħANIJIET l-għanijiet globali huma: 1. Biex tittejjeb l-abbiltà ħalli tattira u żżomm HSW minn pajjiżi terzi bħala waħda mill-kundizzjonijiet biex iżżid il-kontribut ta’ l-immigrazzjoni ekonomika fi ħdan grupp ta’ politiki u miżuri mmirati biex itejbu l-kompetittività ta’ l-ekonomija ta’ l-UE u biex tiffaċċja l-konsegwenzi tax-xjuħija demografika; 2. To effectively and promptly respond to existing and arising demands for highly qualified labour, and to offset skill shortages, by enhancing the inflows and circulation of third-countries HSW between jobs and Member States and promoting their efficient allocation and re-allocation on the EU labour market. L-għanijiet speċifiċi – li għandhom jiġu segwiti bla ħsara għaċ-ċittadini ta’ l-UE – huma: (1) Li jiġu żviluppati approċċ koerenti u politika komuni dwar l-immigrazzjoni għal HSW minn pajjiżi terzi; (2) Li jżidu n-numru ta’ HSW minn pajjiżi terzi li jemigraw lejn l-UE fuq approċċ ibbażat fuq il-ħtieġa. (3) Li jissimplifikaw u jarmonizzaw il-proċeduri għad-dħul għal HSW minn pajjiżi terzi; (4) Li jippromwovu l-integrazzjoni soċjali u ekonomika ta’ HSW minn pajjiżi terzi; (5) Li jinkoraġġixxu l-mobbiltà fl-UE, jeliminaw ostakoli mhux neċessarji u jippermettu allokazzjoni aktar effiċjenti għal HSW minn pajjiżi terzi fl-UE. 4. L-GħAżLIET TA' POLITIKA Kienu kkunsidrati t-tliet għazliet li ġejjin: L-Għażla A - status quo . Il-politiki dwar l-immigrazzjoni fl-Istati Membri huma ferm differenti għad-dħul ta’ ħaddiema bi kwalifiki għoljin. Dawn il-ħaddiema huma meħtieġa dejjem aktar biex jimlew il-vojt eżistenti u li qed jinħoloq fis-suq tax-xogħol, iżda l-UE qed tfalli b’mod sostanzjali biex tattirahom. Fl-assenza ta’ azzjoni komuni f’dan il-qasam, is-sitwazzjoni tista’ ma tinbidilx b’mod sostanzjali. L-Għażla B – li tistabbilixxi politika komuni bażika għad-dħul ta’ ħaddiema bi kwalifiki għoljin. Għandhom jiġu proposti numru ta’ kondizzjonijiet minimi għad-dħul, li jħallu awtonomija wiesgħa lill-Istati Membri biex jiddefinixxu l-elementi distintivi tal-leġiżlazzjoni tagħhom. Ma jkunux mimsusa l-kondizzjonijiet tax-xogħol u r-residenza. Din l-għażla jkollha biss effett limitat biex tattira dawn il-ħaddiema jew biex ittejjeb l-effiċjenza tas-suq tax-xogħol fl-UE. L-impatt globali fuq l-ambjent makro-ekonomiku jkun pjuttost limitat. L-Għażla Ċ – li tkun issimplifikata s-sistema għad-dħul, billi titwaqqaf poċedura b’sistema ta’ punti u dħul veloċi fl-UE, billi tippermetti ri-unifikazzjoni immedjata tal-familji u toħloq database biex tqabbel il-kwalifiki. Din l-għażla tista’ tippromwovi u tiffaċilita ħafna l-migrazzjoni ta’ ħaddiema bi kwalifiki għoljin minn pajjiżi terzi. Madanakollu, sakemm il-punti ma jkunux stabbiliti fuq livell ta’ l-UE (li għal mument jistgħu jkunu kuntrarji għas-sussidjarjetà), l-immigranti ser jibqgħu jħabbtu wiċċhom ma’ kondizzjonijiet diffiċli għad-dħul. L-Għażla D – li tistabbilixxi serje ta’ kriterji komuni u proċeduri veloċi għad-dħul flimkien ma’ kondizzjonijiet favorevoli għar-residenza (drittijiet ta’ xogħol, residenza, ri-unifikazzjoni immedjata mal-familji, akkwist aktar mgħaġġel ta’ l-istatus għat-tul ta’ żmien fl-UE,eċċ). L-integrazzjoni effettiva ta’ ħaddiema bi kwalifiki għoljin minn pajjiżi terzi fis-suq tax-xogħol u fis-soċjetà għandha tkun l-aħjar triq biex timmassimizza l-kontibut tagħhom għal tkabbir ekonomiku u kompettitività, u din għandha ttejjeb ħafna l-abbiltà ta' l-UE biex tilqa' għall-isfidi preżenti u għal dawk mistennija. Madanakollu, l-effetti ta’ din il-politika jkunu limitati għal Stati Membri weħidhom. L-Għażla E1 – li tinkoraġġixxi mobbiltà fl-UE permezz ta’ koordinazzjoni ta’ listi nazzjonali bi prijorità u billi tinħoloq il- Blue Card ta’ l-UE u database għad-detenturi tal- Blue Card . Il-mobbiltà fl-UE għandha tkun inċentiv qawwi għal ħaddiema bi kwalifiki minn pajjiżi terzi biex jidħlu fis-suq tax-xogħol fl-UE, u din jista' jkollha rwol primarju biex ittaffi n-nuqqas ta' xogħol f'ċerti oqsma/setturi. Aktar għodod jistgħu jgħinu biex titqabbel il-provvista u d-domanda għax-xogħol (jiġifieri l- Blue Card Database ). Din l-għażla tista' tikseb effetti notevoli u pożittivi fuq l-effiċjenza fis-suq tax-xogħol u fuq l-ambjent makro-ekonomiku fl-UE. L-Għażla E2 – biex testendi għall-ħaddiema bi kwalifiki għoljin d-dispożizzjonijiet dwar il-mobbiltà fl-UE li hi miġbura fid-Direttiva 2003/109/KE. Din l-għażla tinkludi wkoll is-sistema ta’ punti taħt l-Għażla Ċ. Madanakollu, il-mobbiltà fl-UE taħt din l-għazla tista’ tkun limitata aktar minn dik taħt l-Għażla E1. Għaldaqstant, ir-rilevanza u l-effikaċja ta’ din l-għazla tista’ tkun aktar limitata. L-Għażla F – il-komunikazzjoni, il-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni. L-azzjonijiet previsti jistgħu jsostnu, sa ċertu punt, it-twaqqif ta’ bażi komuni li tiffaċilita l-attirazzjoni ta’ ħaddiema bi kwalifiki għoljin u aktar l-allokazzjoni effiċjenti tagħhom fis-suq tax-xogħol ta’ l-UE. Madanakollu, din għandu jkollha effett limitat. 5. TQABBIL TA' L-GħAżLIET Tabella 1 – l-impatti Definizzjonijiet ta’ l-HSW u l-kundizzjonijiet għad-dħul | Sistema ta’ dħul ibbażta fuq serje ta’ kriterji komuni (kuntratt tax-xogħol, il-limitu tas-salarju, il-kwalifiki professjonali) | Definizzjoni miftuħa (jiġifieri bbażata fuq it-twettiq tal-kriterji) | Derogi għall-professjonisti żgħażagħ | Proċeduri għad-dħul | Introduzzjoni ta’ skemi veloċi għad-dħul (proċedura waħda/permess wieħed imsejjaħ "EU Blue Card") | Definizzjoni taż-żmien massimu għall-ipproċessar ta’ l-applikazzjonijiet (30 jew 60 jum) | Validità inizzjali tal-permess: Sentejn jew tliet snin, f’każ ta’ kuntratt ta’ xogħol mingħajr limitu ta’ żmien. | Aċċettazzjoni ta’ talbiet fil-pajjiż għall-kategorija stabbiliti fuq livell ta’ l-UE (flimkien ma’ oħrajn ta’ l-Istati Membri) | Kondizzjonijiet għar-residenza | Mobbiltà fis-suq tax-xogħol ta’ l-Istat Membru ta’ residenza wara “perjodu ta’ stennija” jiġifieri sentejn) | Tneħħija awtomatika tal-permess f'każ biss ta' nuqqas ta' impjieg wara ċertu perjodu ta' żmien (jiġifieri 3 xhur) | Perjodi akkumulati ta’ residenza f’diversi SM ta’ l-UE sabiex jiksbu status ta’ residenti għat-tul ta’ żmien war 5 snin ta' residenza legali fl-UE. | Il-permess tar-riunifikazzjoni tal-familja bl-anqas dewmien possibbli | Trattament ugwali ma’ ċittadini għal HSW skond id-Direttiva 2005/71/KE | Aċċess immedjat għas-suq tax-xogħol għall-konjugi tagħhom | Dispożizzjonijiet biex jippermettu l-migrazzjoni qabel u wara li jakkwistaw residenza fit-tul fil-KE | Mobbiltà fi ħdan l-UE | Il-permess għall-mobbiltà fi ħdan l-UE wara “perjodu minimu ta’ stennija” fl-ewwel SM (jiġifieri wara sentejn) taħt ċertu kundizzjonijiet, l-ewwelnett offerta ta' impjieg fit-tieni SM. Il-familja tkun tista' ssegwi l-HSW mobbli. | Benefiċċji prinċipali ta’ l-għażliet preferuti - Strateġija konsistenti komuni għall-migrazzjoni bi kwalifiki għoljin fl-UE sabiex tiffaċilita u tarmonizza d-dħul ta’ HSW, billi wkoll tippromwovi l-allokazzjoni u r-riallokazzjoni effiċjenti tagħhom - Impatti pożittivi dwar l-attirar, iż-żamma u r-rispons għat-talbiet eżistenti u li qed isiru minn kumpanija fl-UE għall-ħaddiema bi kwalifiki għoljin, b’approċċ ibbażat fuq il-ħtieġa. - Impatti pożittivi tal-kompettività sħiħa ta’ l-UE għal żmien qasir u twil. - Messaġġ qawwi lill-immigranti potenzjali bi kwalifiki għoljin. - Flessibiltà suffiċjenti imħollija lill-Istati Membri biex jadattaw l-iskema għall-ħtiġiet u l-politiki tagħha dwar is-suq tax-xogħol. - L-integrazzjoni progressiva u effiċjenti ta’ l-HSW u l-familji tagħhom fis-suq tax-xogħol u s-soċjetà ospitanti. - Ditti ta’ l-UE għandhom jibbenifikaw minn mobile pool dejjem jiżdied ta’ HSW. - Miżuri biex isostnu migrazzjoni ċirkolari għandhom ikunu introdotti fuq livell ta’ l-UE. - Miżuri komplimentari bħalma hi l-" Blue Card database ta’ l-UE" jistgħu jkunu għodda biex jimplimentaw b’mod effettiv l-iskema u jsostnu t-tqabbil tad-domanda u l-offerta ta’ xogħol bi kwalifiki għolja. Żvantaġġi prinċipali ta’ l-għażliet preferuti - Din l-għażla tista taffettwa l-pożizzjoni kompetittiva ta’ l-HSW ta’ l-UE fuq is-suq tax-xogħol. Madanakollu, minħabba li hu meħtieġ kriterju għas-salarji u l-mobbiltà ġeografika u ta’ l-impjiegi mhix immedjata jew mhux ikkondizzjonata, l-effetti negattivi possibbli għandhom ikunu limitati. U l-Istati Membri jistgħu jkomplu japplikaw il-miżuri nazzjonali biex jissorveljaw ir-rispett tal-prinċipji ġenerali tal-preferenza Komunitarja (kif stipulata fid-Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ l-20.6.1994). - L-impatti negattivi possibbli tal-proposta dwar il-pajjiżi li qed jiżviluppaw li qed ibatu min-nuqqas ta’ riżorsi umani f’ċerti setturi/impjiegi. Għandhom ikunu previsti miżuri biex jibbilanċjaw jew jew jilqgħu għal dawn l-effetti. - Approċċ ibbażat fuq id-domanda mhux attraenti daqs dak ibbażat fuq il-provvista: Dan l-approċċ jista’ juri l-limitazzjonijiet tiegħu fuq medda ta’ żmien fit-tul, jekk id-domanda għal din il-kategorija ta’ ħaddiema issir importanti u ġeneralizzata. 1 AT, BE, DE, DK, FR, GR IE, NL, PT, UK fl-2003 ir-Repubblika Ċeka waqqfet proġett pilota dwar id-dħul ta’ HSW.