MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 10.11.2004 
KUMM(2004) 748 finali 
  
KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT 
EWROPEW, LILL-KUMITA T EKONOMIKU U SO ĊJALI EWROPEW, LILL-
KUMITAT TAR-RE ĠJUNI U LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW 
L-ewwel rapport dwar it-t ħejjijiet pratti ċi għat-tkabbir ġejjieni taż-żona ta’ l-euro 
    
{SEG(2004) 1383}
 
MT 2   MT 1. D AĦLA 
L-introduzzjoni eventwali tal-valuta unika ser tkun avveniment storiku g ħal dawk kollha li ser 
jidħlu fiż-żona ta' l-euro, hekk kif kienet g ħall-pajjiżi fiż-żona ta’ l-euro pre żenti. L-Istati 
Membri l- ġodda daħlu fl-Unjoni Ewropea b ħala “Stati Membri b’deroga”1 skond l-Artikolu 4 
tat-Trattat ta' Ade żjoni. L-adozzjoni eventwali tal-valuta unika hija parti mill- ħtiġijiet 
stabbiliti fit-Trattat u dawn il-pajji żi għandhom g ħalhekk ida ħħlu l-euro malli jkunu wettqu l-
kundizzjonijiet me ħtieġa. Ħafna mill-Istati Membri ġodda urew li jixtiequ jid ħlu fiż-żona ta’ 
l-euro malajr kemm jista’ jkun, u g ħalhekk qed jag ħmlu sforzi sabiex jissodisfaw il-
kundizzjonijiet tad-d ħul, notevolment il-kriterji ta’ konver ġenza ta’ “Maastricht”, li huma 
maħsuba sabiex ji żguraw il-konver ġenza ekonomika sostenibbli ta' dawk li jid ħlu fiż-żona ta’ 
l-euro fil- ġejjieni. It-t ħejjijiet għall-introduzzjoni prattika ta’ l-euro damu kwa żi sitt snin fil-
pajjiżi li huma b ħalissa parti mi ż-żona ta’ l-euro. Stati Membri ġodda għandhom g ħalhekk 
jibdew jit ħejjew sabiex ikunu lesti fil- ħin u sabiex il-bidla sse ħħ mingħajr xkiel. 
1.1 Passi li jwasslu g ħall-adozzjoni ta’ l-euro 
Il-livell sa fejn il-pajji żi differenti la ħqu l-ħtiġijiet stabbiliti fit-Trattat sabiex ikunu jistg ħu 
jadottaw l-euro huwa evalwat mill-Kummissjoni u l-ECB fir-rapporti regolari tag ħhom dwar 
il-konverġenza2. L-Artikolu 122(2) tat-Trattat jipprovdi  li, fuq proposta mill-Kummissjoni, il-
Kunsill jidde ċiedi liema Stati Membri jissodisfaw il-kundizzjonijiet me ħtieġa u 
b’konsegwenza tabroga d-derogi ta' da wk l-Istati Membri. Il-Kunsill jidde ċiedi wkoll id-data 
li fiha l-Istati Membri kkon ċernati ser jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro u jiddetermina r-rata fissa u 
irrevokabbli bejn il-valut a nazzjonali tal-pajji ż u l-euro. Fid-data ta’ l- adozzjoni ta’ l-euro, ir-
rata ta’ konver żjoni tidħol fis-seħħ, il-valuta nazzjonali ta’ qabel tal-pajji ż tieqaf teżisti u r-
responsabbiltà g ħall-politika monetarja hija ttrasferita lill-ECB. Dan se ħħ fl-1 ta’ Jannar 1999 
għall-ewwel ħdax-il-pajji ż li daħlu fiż-żona ta’ l-euro u fl -1 ta’ Jannar 2001 g ħall-Greċja.  
Għal raġunijiet pratti ċi u loġistiċi, il-pajjiżi attwali fi ż-żona ta’ l-euro da ħħlu perijodu ta’ 
tranżizzjoni ta’ tliet snin (sena wa ħda fil-każ tal-Greċja) bejn l-adozzjoni ta’ l-euro b ħala 
valuta (1999 g ħal ħdax-il pajji ż u l-2001 g ħall-Greċja) u l-introduzzjoni tal-flus euro. L-
alternattiva ewlenija hija l-hekk imsejja ħ “big bang” scenario , fejn id-d ħul fiż-żona ta’ l-euro 
jaqbel mad-d ħul tal-karti u l-mun iti euro. Dan l-appro ċċ għandu numru ta’ vanta ġġi, 
partikolarment issa li l-karti u l-muniti euro di ġà jeżistu. L-iżvantaġġ ewlieni huwa li b’hekk 
jitnaqqas il-perijodu disponibbli g ħas-settur pubbliku u privat, u ċ-ċittadini b’mod ġenerali, 
sabiex isiru t-t ħejjijiet għall-bidla. Wara l-introduzzjoni ta l-karti u tal-muniti euro ikun hemm 
perijodu ta’ ċirkolazzjoni doppja li matulu karti u m uniti denominati f’euro kif ukoll f’valuta 
nazzjonali, it-tnejn ikollhom status ta’ va luta legali. It-tul ta’ dan il-perijodu ta’ ċirkolazzjoni 
doppja huwa de ċiż tipikament fuq livell nazzjonali  minkejja li s-soltu huwa mi żmum 
relattivament qasir, b’ massimu ta' xahrejn. 
                                                 
1 Fir-rigward ta’ l-adozzjoni ta’ l-euro, id-Danimarka u r-Renju Unit g ħandhom status spe ċjali ta' "opt-
out". L-għaxar Stati Membri ġodda u l-I żvezja huma Stati Membri b’deroga. Ir-referendum li se ħħ fl-
Iżvezja fl-14 ta’ Settembru 2003 wera l-bi ċċa l-kbira tal-popolazzjoni ma qablux mad-d ħul fiż-żona ta’ 
l-euro.  
2 L-a ħħar rapporti ta’ konver ġenza inħarġu fl-20 ta’ Ottubru 2004 u kkonkludew li l-ebda wie ħed mill-
ħdax-il Stat Membru b’deroga g ħadu ma la ħaq il-kriterji kollha me ħtieġa (finanzi pubbli ċi sostenibbli, 
stabilità tal-prezzijiet, stabilità tar-rata tal-kambju matul il-perijodu me ħtieġ, livell ta' rati ta' l-interessi 
fuq perijodu ta' żmien twil). Meta kkunsidrat il-konklu żjonijiet tar-rapport tag ħha dwar il-konver ġenza, 
il-Kummissjoni idde ċidiet li ma tressaqx proposti g ħall-abrogazzjoni tad-derogi. 
 
MT 3   MT 1.2 Skop tar-rapport 
Dħul b’suċċess fiż-żona ta’ l-euro mhux biss je ħtieġ aderenza mal- ħtiġijiet tat-Trattat, i żda 
wkoll tħejjijiet pratti ċi estensivi u meqjusa bir-reqqa, li jinvolvu kemm is-settur pubbliku u 
dak privat, kif ukoll il-pubbliku ġenerali. Il-Kummissjoni ser tirrapporta fuq ba żi regolari, 
għall-inqas darba fis-sena jew kull meta hija ġġustifikata minn żviluppi spe ċifiċi, dwar il-
qagħda ta’ dawn it-t ħejjijiet. Din il-Komunikazzjoni hija l-ewwel wa ħda minn rapporti b ħal 
dawn. Għall-kuntrarju tar-rapporti ta' Konver ġenza, ma jirri żultax minn xi obbligu legali jew 
obbligu ie ħor, iżda jirriżulta mill-ħsieb tal-Kummissjoni li żżomm il-partijiet rilevanti kollha, 
b'mod partikolari l-istituzzjoni jiet tal-Komunità u l-Istati Membri, kif ukoll il-pubbliku 
interessat u l-media infurmati kif jixraq dwar il-progress li qieg ħed isir f' dan il-qasam 
importanti. Fir-rigward ta’ meta g ħandhom jit ħejjew u jin ħarġu, ir-rapporti tal-Kummissjoni 
dwar il-qag ħda ta’ tħejjijiet tekni ċi għalhekk m’humiex ser ikunu marbuta ma’ rapporti ta’ 
konverġenza.  
Il-qafas kumplessiv u l-elementi ewlenija tat-tran żizzjoni lejn il-valuta l- ġdida huma 
ġeneralment stabbiliti fil-“pjan ta’ tran żizzjoni” ta’ pajji ż, u ħafna mill-pajji żi kkonċernati 
huma bħalissa fil-pro ċess ta’ tfassil ta’ dawn il-pjanijiet. Fir-rigward ta’ l-I żvezja, ġie 
organizzat referendum fl-14 ta’ Settembru 2003, li indika li l-bi ċċa l-kbira tal-popolazzjoni 
ma qablitx mad-d ħul fiż-żona ta’ l-euro dak i ż-żmien. Ir-ri żultat tar-referendum fil-fatt 
waqqaf it-t ħejjijiet pratti ċi fl-Iżvezja. 
2. P JANIJIET ATTWALI G ĦALL-ADOZZJONI TA ’ L-EURO  
Tliet Stati Membri b’deroga (l-Est onja, il-Litwanja u l-Islovenja) da ħlu fl-ERM-II fit-28 ta’ 
Ġunju 2004. It-tliet pajji żi kollha jixtiequ jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro malajr kemm jista’ jkun 
(2007). L-akbar g ħadd minnhom adottaw pjanijie t nazzjonali ta’ bidla u ħatru koordinaturi 
nazzjonali g ħall-bidla. Tran żizzjoni f’pass wie ħed lejn il-euro (il-“big bang” scenario), fejn il-
karti u l-muniti euro jie ħdu l-istatus ta’ valuta legali fid-data tad-d ħul fiż-żona ta’ l-euro, hija 
ġeneralment ippreferuta. Il-pro ċedura għall-għażla tad-disinn fuq in-na ħa nazzjonali tal-
muniti euro jew qieg ħda fis-seħħ jew inkella di ġà tlestiet.  
Il-pjanijiet uffi ċjali u l-intenzjonijiet fil-bi ċċa l-kbira tal-pajji żi l-oħra, kull ma jmur, qeg ħdin 
jieħdu sura aktar konkreta. Ħafna pajji żi biħsiebhom jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro aktarx fi stadju 
iżjed tard, lejn l-a ħħar tad-deċennju, minkejja li ħafna ser jiddependu fuq il -livell ta' aderenza 
mal-kriterji ta' konver ġenza.  
L-istat ta’ t ħejjijiet huwa mqassar fit-tabella hawn ta ħt, li hija ġeneralment imsejsa fuq tag ħrif 
ippublikat mill-awtor itajiet nazzjonali kon ċernati, u li hija ma ħsuba li tirrifletti d-de ċiżjonijiet 
nazzjonali u l-qag ħdiet fuq il-kwistjonijiet rilevanti di fferenti. L-Istati Membri huma elenkati 
fl-ordni stabbilita mit-Trattat. 
 
MT 4   MT PAJJIŻ 
 
 KOORDINATU
R 
NAZZJONALI  
 
 PJAN 
NAZZJONALI 
TA’ BIDLA 
JEW PJAN 
IEĦOR SIMILI DĦUL FL-
ERM II  
 
 DATAFIL-
MIRA 
GĦALL-
ADOZZJON
I TA’ L-
EURO  
 
 BIG BANG” 
JEW 
PERIJODU 
TA’ 
TRANŻIZZJ
ONI MUNITIEURO  
 
 
Ir-
Repubblik
a Ċeka  Strate ġija tar-
Repubblika 
Ċeka għall-
Adeżjoni ma’ l-
Euro,approvata 
mill-Gvern f’Ottubru 2003)
  2009-10  Konkorsg ħadu 
qed ji ġi 
kkunsidrat  
L-Estonja  Il-Kummissjoni 
tal-Ministri 
(inkl. il-Gvernatur tal-
Bank Ċentrali)
 Dikjarazzjoni 
konġunta mill-
Gvern ta’ l-Estonja u l-
Bank ta’ l-
Estonja, is-16 
ta’ Jan. 2004
 28.6.2004  f’nofs l-
2006  
  Konkorsmiftu ħ 
f’Ġunju 2004; 
għażla aħħarija 
mistennija 
f’Diċembru 
2004
3 
 
Ċipru Koordinazzjoni 
konġunta mill-
Ministru tal-
Finanzi tal-
Bank Ċentrali 
ta’ Ċipru hija 
kkunsidrata  Qafas ġenerali 
preliminari ġie 
mħejji Il-Kunsill 
tal-Ministri dan l-aħħar 
iddeċieda li 
jressaq applikazzjo
ni mill-
aktar fis
 2007  Big Bang”  Il-ftuħ tal-
konkors għandu jiġi 
skedat
 
Il-Latvja  Grupp ta’ 
ħidma għall-
bidla fil-Bank 
tal-Latvja,konsulta
zzjonijiet bejn 
il-Ministeru tal-Finanzi u l-
bank ċentrali
 Pjan ta’ bidla 
preliminari   1.1.2008 Big Bang” 
 Konkors 
miftuħ 
Il-
Litwanja  Grupp ta’ ħidma fil-Bank 
tal-Litwanja 
għall-iżvilupp 
tal-pjan ta’ 
bidla
 Tħejjija għat-
tfassil tal-pjan 
ta' bidla sa 
Diċembru 2004 
u l-qafas 
strateġiku 
għall-
koordinazzjoni 
tal-proġett 28.6.2004 1.1.2007 
(tentattiva)  Big Bang” ċirkolazzjon
i konġunta2-
3 ġimgħat
 L-aħħar 
proċedura 
għat-tender 
għall-għamla 
tal-mudelli tal-
ġibs 
-L-
Ungerija  Fir-rigward tad-data fil-mira 2010, 
xogħol ta’ 
tħejjija qed isir 
fil-Ministeru 
tal-Finanzi u l-  2010   
                                                 
3 Sad-data ta’ l-eg ħluq tal-konkors fid-19 ta’ Ottubru 2004, 134 disinn ġew imressqa. Il-bord ta’ esperti 
ser jagħżel sa nofs Novembru l-a ħjar għaxar disinni u l-g ħażla aħħarija ser issir f’Di ċembru 2004 
permezz ta’ pro ċedura ta’ voti bit-telefon mifruxa man-nazzjon kollu. 
 
MT 5   MT Bank Magyar 
Nemzeti (il-
Bank Ċentrali 
ta’ l-Ungerija).  
Malta  Korp ta’ koordinazzjoni 
inkarigat mit-
tmexxija tal-proċess u 
għadu jrid 
jinħatar 
formalmentKon
sultazzjonijiet attwali bejn il-
Ministeru tal-
Finanzi u l-bank ċentrali
 Pjan 
preliminari 
għall-bidla qed 
jitfassal mill-Ministeru tal-
Finanzi u l-
bank ċentrali
  2008 
 Għad irid 
jintgħażel Pjan ta’ 
implimentazzj
oni li jkopri l-
proċess kollu 
mill-istadju 
tal-konkors sa 
l-istampar 
attwali tal-flus 
huwa mfassal  
Il-Polonja  Grupp ta’ 
ħidma 
interistituzzjonali MoF-NBP
   2009  G ħad irid 
jintgħa 
żel Studju ta’ l-
opinjoni 
pubblika  
Is-Slovenja  Korp ta’ 
koordinazzjoni 
(Ministeru tal-Finanzi, bank 
ċentrali 
ministeri u korpi oħra)
 Programm 
għad-dħul fl-
ERM II u l-Adozzjoni ta' l-
Euro (approvat 
mill-Gvern u l-Bord għall-
Gvern tal-Bank 
tas-Slovenja, 
Nov. 2003) 
 Pjanijiet 
Ewlenin skond 
is-settur
 28.6.2004 
 1.1. 2007 Big Bang” 
ċirkolazzjon
i konġuntaġi
mgħatejn)
 Konkorsmiftu ħ
Is-
Slovakkja  Ministeru tal-Finanzi
 Speċifikazzjoni 
ta’ l-Istrate ġija 
għall-
Adozzjoni ta’ l-Euro fir-RS, 
approvata mill-
gvern f'Settembru 
2004.Pjan ta’ 
bidla nazzjonali li għandu jkun 
approvat sa 
nofs l-2005
  1.1.2008/ 
2009 
 Big Bang”  Konkors 
miftuħ 
3. D ĦUL IMG ĦODDI U ĠEJJIENI FI Ż-ŻONA TA ’ L-EURO : XEBĦ U DIFFERENZI  
Il-bidla ta’ dawk li ser jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro ser ikollha ċerti elementi in komuni mal-
bidliet pre ċedenti u sejra b’hekk tibbenefika mit-tag ħlimiet li nkisbu fl-img ħoddi. Xi 
differenzi kbar jirri żultaw ukoll. 
 
MT 6   MT 3.1 Tag ħlimiet me ħuda mill-bidliet ta’ qabel 
Filwaqt li l-ewwel bidla kienet ta’ su ċċess kbir, hemm post g ħal titjib f' ħafna rigwardi. It-
tagħlimiet ewlenin mill-esperjenza tal-pajji żi ta’ l-ewwel grupp huma kif ġej: 
(i) T ħejjijiet bir-reqqa u proattivi jag ħtu l-frott. Pajjiżi li investew fi t ħejjijiet bikrin u 
intensivi ġew ippremjati g ħall-isforzi tag ħhom fir-rigward tal- ħeffa tal-bidla, l-
aċċettazzjoni pubblika tal-valuta l- ġdida u l-fluwidità tat-tran żizzjoni. L-investiment 
fil-komunikazzjoni u t-tag ħrif ġie ppremjat bl-istess mod. 
Din hija t-tag ħlima ewlenija tal-bidla tal-bidu u tispjega g ħalfejn il-Kummissjoni u l-
pajjiżi fil-grupp li jmiss di ġà bdew id-diskussjonijiet dwar it-t ħejjijiet pratti ċi.  
Ir-riżultati ta’ l-a ħħar Eurobarometru (taqsima 4) jikkonfermaw li l- ħtieġa għal 
tagħrif preċiż u f'waqtu tibqa' importanti daqs kemm kienet fl-img ħoddi. In-nuqqas 
ta’ tagħrif jista’ jwassal g ħal reazzjonijiet ta’ bi ża’ u forsi wkoll ostili, li fa ċilment 
jistgħu jiġu evitati. 
(ii) Il-perijodu ta’ tran żizzjoni ta’ tliet snin kien twil wisq.  Intilef xi ftit mill-momentum 
wara l-1999 u l-aw toritajiet pubbli ċi kellhom i ġeddu l-isforzi tag ħhom sabiex 
jikkonvin ċu (mill-ġdid) lill-intrapri żi u liċ-ċittadini sabiex jit ħejjew fil-waqt g ħall-
bidla tal-flus. Ukoll, l-u żu ta’ l-euro “bil-kitba” baqg ħet pjuttost limitata matul il-
perijodu ta’ tran żizzjoni.  
Għal għadd ta’ ra ġunijiet, spjegati fit-taqs ima 3.2, marbuta l-aktar mal- ħtieġa għal 
bidla ta’ flus ta’ malajr, perijodu twil ta’ tran żizzjoni m’huwiex ta’ min 
jirrakkomandah g ħal dawk li ser jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro fil- ġejjieni. Madankollu, 
għal proċessi bħalma huma l-bidla ta’ sistemi ta’ tag ħrif fis-settur pubbliku u dak 
privat, iż-żminijiet bejn il-bidu u t-tmiem tal-produzzjoni ser jibqg ħu twal daqs 
kemm kienu fil-pajji żi oriġinali taż-żona ta’ l-euro. B’konsegwen za, billi l-bidla fiha 
nnfisha ser tkun iqsar, it-t ħejjijiet għandhom jinbdew fi stadju kmieni ħafna. 
Madankollu, peress li l-perijodi ta' tran żizzjoni li b ħalissa għandhom ippjanati l-
pajjiżi kkonċernati x'aktarx ser ikunu iqsar,  il-kumplessità involuta fl-u żu ta' żewġ 
unitajiet ta' valuta (l-euro u l-valuta  nazzjonali) flimkien ser fl-istess ħin titnaqqas u 
għalhekk ser ikun e ħfef li tiġi spjegata u li tinfiehem it-tran żizzjoni. 
(iii) L-introduzzjoni tal-karti u tal-muniti euru g ħandha tkun mg ħaġġla: Introduzzjoni 
“bil-mod” tal-flus euro to ħloq kumplikazzjonijiet kemm g ħaċ-ċittadini kif ukoll 
għall-intrapri żi. Introduzzjoni ta’ ma lajr hija ta’ benefi ċċju għall-partijiet kollha 
involuti, sakemm hija m ħejjija bir-reqqa. L-istess japplika g ħall-perijodu ta’ 
ċirkolazzjoni doppja, li preferibbiltment g ħandu jkun qasir. 
Kif muri mill-bidla tal-flus fil-pajji żi li bħalissa qeg ħdin fiż-żona ta' l-euro, 
introduzzjoni mg ħaġġla tal-flus euro g ħandha tkun imsejsa fuq prialimentazzjoni 
(frontloading ) u sub prialimentazzjoni ( sub-frontloading ), il-bidla mill-ewwel ta’ l-
ATMs kollha, l-g ħotja tal-bqija mill-bejjieg ħa f' euro biss u l-possibilità g ħal klienti 
u mhux-klienti tal-banek li jibdlu legati mi żmuma f'euro bla ebda spi ża.  
F’dan ir-rigward, l-importanza ta’ ħlasijiet bil-cards u bl-internet g ħandu jkun 
enfasizzat. Dawn il-metodi ta’ ħlas taw kontribut konsiderevoli g ħat-tranżizzjoni 
fluwida, partikolarment fis-settur ta' bejg ħ u xiri bl-imnut (retail).  
 
MT 7   MT (iv) It-te ħid lura tal-valuta nazzjonali te ħtieġ tħejjija bir-reqqa: fil-bidla ori ġinali, 
x’aktarx kien hemm wisq kon ċentrazzjoni fuq l-introduzzjoni tal-karti u muniti euro, 
filwaqt li l-konsegwenzi ta’ l-enormità ta l-flus lura tal-valuta legali ma ng ħatawx 
biżżejjed importanza. B’mod partikolari, il-mi żuri loġistiċi sabiex wie ħed seta’ 
jlaħħaq mal-kwantità kbira ta’ muniti mog ħtija lura mhux dejjem kienu fis-se ħħ, u xi 
drabi wasslu g ħal dewmien sinjifikanti fit-twassil bil-ba ħar, l-ippro ċessar u l-g ħadd 
tal-muniti u l-ikkreditar tal-kontijiet.  
(v) G ħandhom jittie ħdu miżuri sabiex ji ġi evitat kull impatt fuq il-prezzijiet . Dan jeħtieġ 
attenzjoni spe ċjali, għaliex hija diffi ċli li tiġi indirizzata u hija ħafna drabi msejsa fuq 
perċezzjonijiet foloz li mhux la kemm jitran ġaw. Il-prevenzjoni hi ja definittivament 
aħjar mil-kura. 
Ir-riżultati tal-Eurobarometru urew bi ċ-ċar li l-għarfien taċ-ċittadini dwar din il-
kwistjoni di ġà huwa għoli. Ir-riskju ta’ abbu żi u qerq fil-prezzijiet matul il-bidla hija 
punt ewlieni ta’ t ħassib għal 71% ta’ min wie ġeb (medja g ħall-Istati Membri ġodda). 
Madankollu, ta’ min wie ħed jinnota li hemm differenz i distinti bejn il-pajji żi. It-
tqassim f’ kategoriji so ċjo-demografi ċi ma jwassalx g ħal konklu żjonijiet ċari, ħlief li 
nies ta’ età akbar huma aktar be żgħana dwar din il-kwistjoni milli huma ż-żgħar.  
Il-qlib tajjeb ta' prezzijiet mill-bejjieg ħa in ġenerali sejjer bla dubju je ħtieġ tħejjijiet 
bir-reqqa mill-awtoritajiet kon ċernati, per e żempju fil-forma ta' ftehimiet dwar l-
istabbiltà tal-prezzijiet innegozjati mas-settur tal-bejg ħ bl-imnut u sorveljat mill-qrib 
qabel u wara l-bidla, preferibilment bl-involviment attiv ta' g ħaqdiet għall-ħarsien 
tal-konsumaturi u g ħaqdiet professjonali tas-settur tal-bejg ħ bl-imnut fuq livell 
nazzjonali u Ewropew. L-awtoritajiet jistg ħu ukoll je ħtieġu li bejjieg ħa individwali 
juru pubblikament l-impenn tag ħhom lejn l-i żgurar tal-qlib e żatt tal-prezzijiet, per 
eżempju permezz ta’ tikketti jew sinjali u permezz ta’ l-inkora ġġiment attiv ta’ l-u żu 
ta’ wiri doppju tal-prezzijiet matul ċertu perijodu qabel u wara d-d ħul tal-flus euro. 
Iż-żewġ mezzi itejbu il-kredi bbiltà u jippermettu lill-konsumaturi jag ħmlu pressjoni 
fuq il-bejjieg ħa. Dawn il-mi żuri għandhom jg ħinu fit-tnaqqis tal-bi żgħat u 
jikkontribwixxu lejn tran żizzjoni fluwida. 
(vi) Il-bidla "mentali" iddum konsiderevolment aktar mill-bidla fi żika. Riżultati tat-te ħid 
ta’ l-opinjoni pubblika mi nn Novembru 2003 urew li t-30% ta’ min wie ġeb fil-biċċa 
l-kbira ja ħsbu f'termini tal-valuta nazzjonali fix-xiri ta' kuljum, g ħall-kuntrarju tas-
46% li ja ħsbu f’termini ta’ euro. G ħal xiri ta’ valur g ħoli (eż. dar jew karozza), 
madankollu, il-bi ċċa l-kbira ta ċ-ċittadini għadhom jgħoddu bil-ħsieb l-aktar fil-valuta 
nazzjonali (54%), f ilwaqt li minoranza żgħira biss (16%) tg ħodd f’termini ta’ euro. 
3.2 Differenzi ewlenin mill-bidla ta’ qabel 
Filwaqt li japplikaw xi elementi komuni, wie ħed għandu jżomm f’mo ħħu li l-Istati Membri 
ġodda għandhom ħafna karatteristi ċi u fatturi individwali li huma spe ċifiċi għal dak il-pajji ż. 
F’termini ġenerali, id-differenzi ewlenin bi l-bidla ta’ l-ewwel grupp ser ikunu li ġejjin: 
(i) It-tkabbir ġejjieni taż-żona ta’ l-euro ser ise ħħ f’ diversi mew ġiet suċċessivi. Huwa 
improbabbli ħafna li l-pajji żi “pre-ins” ser jid ħlu bħala grupp wie ħed. Huwa mistenni 
li gruppi żgħar ta’ pajji żi (jew pajji żi individwali) ser jid ħlua f’sena partikolari.  
Għalhekk, il-momentum kollettiv  ta’ l-ewwel grupp ta’ pajji żi li daħlu fiż-żona ta’ l-
euro mhix ser te żisti sa l-istess livell, u tkabbir ġejjieni taż-żona ta’ l-euro ser ikollu 
 
MT 8   MT inqas viżibiltà esterna barra l-pajji żi direttament kon ċernati. Fl-istess ħin, il-fatt li 
ħafna pajji żi diġà adottaw valuta unika g ħandu jħaffef il-bidla f' ċerti oqsma, kif huwa 
diskuss hawn ta ħt.  
(ii) Karti u muniti euro di ġà jeżistu, u ħafna miċ-ċittadini fl-Istati Membri ġodda diġà 
huma familjari mag ħhom. F’ċerti ħwienet, l-aktar f’ żoni turisti ċi u żoni viċin tal-
fruntieri, l-euro di ġà qiegħda tintuża u aċċetata għall-ħlasijiet. Dan jista’ jnaqqas il-
ħtieġa għal operazzjonijiet ta’ pria limentazzjoni sinjifikanti f’ ċerti setturi. Xi ċittadini 
u kumpaniji jistg ħu wkoll ikunu jridu jakkwistaw xi flus euro barra minn pajji żhom, 
partikolarment meta dawn jinstabu f’ żoni rilevanti fuq il -fruntieri. Anki, ċittadini 
barra ż-żona ta’ l-euro di ġà huma permessi li jift ħu kontijiet f’euro mal-banek 
domestiċi tagħhom. Għal dawk li g ħażlu jagħmlu hekk, il-bidla di ġà qiegħda sseħħ.  
L-aħħar Eurobarometru (taqsima 4) juri prov i interessanti ta’ l-esperjenza prattika 
diġà miksuba minn ċittadini fl-g ħaxar Stati Membri ġodda. Jidher li l-akbar g ħadd ta’ 
ċittadini f'dawn l-Istati Membri (73% fil-medja) raw karti tal-flus euro, u li 66% fil-
medja raw muniti euro. F’xi pajji żi, dawn il-figuri jil ħqu livelli g ħolja ħafna, eż. 95% 
ta’ min wie ġeb fis-Slovenja di ġa raw karti tal-flus euro u 87% raw muniti euro. Il-
figuri f’Ċipru jammontaw g ħal 85% (karti) u 82% (muniti). In-nies huma l-anqas 
familjari mal-flus euro fil-Latvja, minkejja li hemm ukoll aktar minn nofs il-popolazzjoni raw il-karti tal-flus eu ro (67%) jew muniti euro (55%). 
Meta jiġi għall-użu ta’ karti tal-flus u muniti eu ro, dawn il-figuri huma ovvjament 
iżgħar, iżda xorta sinjifikanti: 49% fil-medj a tal-popolazzjoni fl-Istati Membri ġodda 
diġa użaw il-karti tal-flus u 50% di ġà użaw il-muniti euro. G ħal darb’ o ħra hawn 
ukoll xi pajji żi li qegħdin quddiem l-o ħrajn, eż. Is-Slovenja (81% u 79% u żaw il-
karti tal-flus u l-muniti euro rispettivament) u Ċipru (76% u 77%). L-aktar figuri 
baxxi għall-esperjenza fl-u żu tal-flus euro jirri żultaw fil-Litwanja (40% u 39%). 
Huwa aktar interessanti li r-ri żultati ta’ l-Eurobarometru juru li 18% u 15% 
rispettivament ta’ min wie ġeb diġà uża l-karti tal-flus u l-muniti euro f’pajji żhom. 
Dawn il-figuri jindikaw bi ċ-ċar li l-euro di ġà hija użata informalment g ħal ċerti 
tranżazzjonijiet. F’pajji żi bħal-Latvja, il-Litwanja u l-Po lonja, dawn il-figuri jitilg ħu 
għal livell ferm og ħla (34%, 31% u 28% rispettivament g ħal karti tal-flus euro u 
27%, 20% u 24% g ħall-muniti).  
(iii) It-tran żizzjoni mill-valuta nazzjonali g ħall-euro hija mistennija li tkun ħafna aktar 
mgħaġġla. Ħafna pajji żi qed jikkunsidraw appro ċċ "big bang" fejn id-data tad-d ħul 
fiż-żona eura taqbel mad-data ta' l-introduzzjoni (uffi ċjali) tal-flus euro. Il-bi ċċa l-
kbira ta' l-Istati Membri ġodda (CZ, EE, LV, LT, PL, SI, SK) di ġà impenjaw ru ħhom 
f’konverżjoni tal-valuta fi snin re ċenti u kisbu esperjen za siewja fil-pro ċess. 
L-eżistenza u d-disponibbiltà wiesa’ tal-flus euro wkoll g ħandha rwol importanti 
f’dan l-appro ċċ. Xi elementi li dehru li huma ta’ importanza kru ċjali għas-suċċess ta’ 
l-ewwel bidla g ħalhekk ser ikollhom rwol i żgħar fil-ġejjieni. Il-flus euro jistg ħu 
jinkisbu fa ċilment qabel l-introduzzjoni uffi ċjali fil-pajji ż u xi ċittadini u kumpaniji 
jistgħu jagħżlu li jħejju rwie ħhom ferm qabel. Il-prialimentazzjoni u s-
subprialimentazzjoni
4 ta’ operaturi ekonomi ċi x’aktarx ser jer ġa’ jkollhom rwol fl-
                                                 
4 Il-prialimentazzjoni tirreferi g ħall-provvistà ta’ kwantitajiet kbar bi żżejjed ta’ karti tal-flus u muniti 
euro lill-banek qabel ma l-flus euro jiksbu l-ista tus ta’ valuta legali, i.e. qabel jum l-€. Is-
 
MT 9   MT iżgurar ta' bidla mg ħaġġla permezz ta' l-i żgurar li jkunu disponi bbli kwantitajiet kbar 
biżżejjed ta' flus euro minn jum l-€. Is-subprialimentazzjoni ta ċ-ċittaddini b’ ċerti 
ammonti ta’ karti tal-flus ta’ denominazzjoni żgħira kif ukoll muniti hija wkoll ta’ 
min jikkunsidraha. 
Pajjiżi li fil-ġejjieni ser jid ħlu fiż-żona ta’ l-euro ser ikollhom interess partikolari li l-
perijodu ta’ bidla jkun qasir kemm jista’ jkun, g ħaliex il-pajji żi jistgħu inkella 
jħabbtu wi ċċhom ma’ perijodu ta’ ċirkolazzjoni doppja informali f’ ċerti oqsma 
filwaqt li l-euro tista’ tkun u żata attivament mi ċ-ċittadini u l-bejjieg ħa qabel ma’ ssir 
valuta legali. 
(iv) Id-daqs u l-livell ta’ l-adattazzjonijiet me ħtieġa li għandhom isiru f’ ċerti oqsma ser 
ikun differenti mill-bidliet ta’ qabel fi ż-żona ta’ l-euro. Per e żempju, in numru ta’ 
ATMs ras g ħal ras huwa aktar baxx milli fi ż-żona ta’ l-euro, minkejja li xorta 
sinjifikanti. L-ATMs jg ħinu f’introduzzjoni bikrija aktar mg ħaġġla tal-flus euro fl-
ekonomija. Esperjenza minn qabel turi li proporzjon g ħoli mill-karti tal-flus euro 
daħlu fiċ-ċirkolazzjoni permezz ta’ magni awtomati ċi tal-flus, notevolment min ħabba 
d-disponibbiltà tag ħhom f’kull ħin, partikolarment meta l-banek lokali jkunu 
magħluqa. In-numru g ħoli ta’ banek u uffi ċċji tal-posta lokal ras g ħal ras (xi ftit jew 
wisq l-istess fil-bi ċċa l-kbira tal-pajji żi għall-medja ta ż-żona ta’ l-euro) ser x’aktarx 
ipatti għan-numru i żgħar ta’ ATMs peress li ser jg ħin liċ-ċittadini jiksbu l-ammont 
meħtieġ ta’ karti tal-flus u muniti euro minn kmieni fil-pro ċess ta’ bidla. Mi żuri 
speċjali (ħinijiet ta’ ftu ħ itwal, ftu ħ fi tmiem il- ġimgħa, eċċ.) forsi għandhom ji ġu 
kkunsidrati. 
In-numru ta’ terminali POS huwa relattivament żgħir meta mqabbel mal-medja ta ż-
żona ta’ l-euro, notevolment min ħabba li ħafna mill-Istati Membri ġodda jużaw il-
flus b’mod intensiv (cf. hawn ta ħt). Id-disponibbiltà i żgħar ta’ tag ħmir elettroniku 
u/jew ta’ ħlas elettroniku huwa nuqqas peress li tikkostitwixxi l-alternattiva ewlenija 
għall-flus u peress li tag ħmir tal-ħlas bħal dan huwa tipikament mibdul fa ċilment. 
Filwaqt li n-numru ta’ cards tal- ħlas (kemm ta’ debitu kif ukoll ta’ kreditu) ras g ħal 
ras fl-Istati Membri ġodda huwa i żgħar milli fi ż-żona ta’ l-euro, huwa sinjifikanti 
f’termini relattivi (karti ta’ debitu b’m od partikolari). Fil-prattika, il-cards jintu żaw l-
aktar għall-ġbid tal-flus mill-ATMs. Hemm g ħalhekk ra ġuni biżżejjed għat-tkabbir 
tan-netwerks domesti ċi tal-POS u b’hekk titnaqqas il-p ressjoni fuq il-bidla tal-flus. 
Evidenza statistika tikkonferma li l-karti tal-flus u l-muniti g ħandhom rwol 
dominanti b ħal mezz ta’ ħlas fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri ġodda, minkejja li l-
ammont totali ta' flus ras g ħal ras huwa i żgħar milli fi ż-żona ta’ l-euro. Per e żempju, 
f’xi Stati Membri ġodda, ħafna ħaddiema u pensjonanti jkomplu jir ċievu l-pagi u l-
pensjonijiet tag ħhom fi flus. Kif spjegat hawn fuq, ir-rwol importanti li g ħandhom il-
flus huwa ta’ żvantaġġ għall-partijiet kollha i nvoluti (banek, bejjieg ħa, 
konsumaturi ...) u ser jitlob t ħejjija intensiva g ħall-bidla tal-flus.  
Fl-aħħar mill-aħħar, il-qlib tal-flus f'magni awtomati ċi tal-bejg ħ m'għandux ikun 
kaġun ta' problemi kbar. In-numru kumplessi v ta’ magni huwa relattivament limitat 
                                                                                                                                                         
subprialimentazzjoni tirreferi g ħal tip ta’ operazzjoni simili fejn banek pri-alimentati ifornu lill-
bejjiegħa u impriżi bi kwantitajiet kbar bi żżejjed ta' flus euro sabiex ikunu jistg ħu jibdew joperaw mill-
ewwel fil-valuta l- ġdida mill-ewwel jum. 
 
MT 10   MT għalissa. L-Ungerija tidher li hija l-pajji ż bl-aktar magni (22,000), meta mqabbla ma’ 
numru totali ’l fuq minn żewġ miljuni fi ż-żona ta’ l-euro. Iktar minn hekk, f’kuntrast 
mal-qagħda matul l-ewwel bidla, il-muniti euro huma disponibbli ferm u l-operaturi 
għalhekk mhux ser i ħabbtu wiċċhom ma’ restrizzjoni jiet partikolari fir-rigward tat-
testjar u l-irfinar fl-operat tal-validaturi tal-muniti. 
4. I L-QAGĦDA TA ’ L-OPINJONI PUBBLIKA LEJN L -EURO FL -ISTATI MEMBRI ĠODDA  
L-aħħar teħid ta’ l-opinjoni pubblika ta' l-Eurobarometru fl-g ħaxar Stati Membri ġodda5, fir-
rigward ta' l-attitudni lejn, u l-g ħarfien tal-pubbliku dwar, l-introduzzjoni ta’ l-euro ġie 
eżegwit matul l-ewwel nofs ta’ Settem bru 2004 minn EOS Gallup, b'kontributi me ħudha minn 
10,000 ċittadin.  
4.1 Attitudni ġenerali lejn l-euro 
Il-livell ta’ interess fl-intr oduzzjoni ta’ l-euro huwa aktarx  baxx, kienu biss 50% ta’ kull min 
wieġeb li urew interess u 48% li ma urewx. Ir-ri żultat kumplessiv fl-Istati Membri ġodda juri 
li ftit aktar ċittadini jemmnu li l-intr oduzzjoni ta’ l-euro g ħandha jkollha konsegwenzi 
pożittivi (44%) fuq livell nazzjonali, filwaqt li 41% jemmnu li ser ikollha konsegwenzi 
negattivi. 40% jistennew li l-intr oduzzjoni ta’ l-euro ser tkun po żittiva għalihom personalment 
filwaqt li 45% jemmnu li ser tkun negattiva. I ċ-ċittadini jidhru li g ħandhom opinjonijiet varji 
fir-rigward ta’ jekk humiex kuntenti (42%) jew le (47%) li l-euro ser tie ħu post il-valuta 
nazzjonali tag ħhom. 
Fir-rigward tal-qafas ta’ żmien għall-adozzjoni ta’ l-eu ro, 19% ta’ min wie ġeb f’dawn l-
għaxar pajji żi taw indikazzjoni li jixtiequ li l-euro ssir il-valuta tag ħhom malajr kemm jista’ 
jkun, filwaqt li 36% wie ġbu li għandha tkun adottata wara ċertu żmien, u li ma ġġoranza 
relattiva (40%) jemmnu li g ħandha tkun adottata tard ke mm jista’ jkun. Madankollu, i ċ-
ċittadini jidhru li huma konxji tal-vanta ġġi prattiċi ta’ l-introduzzjoni ta’ l-euro, bi 92% u 82% 
rispettivament jag ħrfu l-konvenjenza tag ħha għall-ivvjaġġar f’pajjiżi oħra u għax-xiri ta’ 
oġġetti u servizzi fi ż-żona ta’ l-euro, u 77% jag ħrfu li taqta’ g ħal kollox il- ħtieġa għall-bdil 
tal-flus fiż-żona ta’ l-euro. Ta’ min wie ħed jgħid ukoll li l-akbar g ħadd ta' min wie ġeb (54%) 
ma jaħsbux li l-bidla ser to ħloqilhom xi inkonvenjent kb ir. Kif indikat qabel, ma ġġoranza 
sinjifikanti madankollu tib ża’ mill-possibilità ta’ abbu żi u qerq fil-prezzijiet matul il-bidla. 
4.2 I ċ-ċittadini jixtiequ aktar tag ħrif 
L-għarfien fost il-pubbliku ġenerali fl-Istati Membri ġodda dwar l-euro u l-kundizzjonijiet 
għall-adozzjoni tag ħha għadu aktarx baxx. Il-bi ċċa l-kbira ta’ dawk mistoqsija (57%) 
m’humiex konxji li l-adozzjoni ta’ l-euro hija mandatorja g ħal pajjiżhom, u ma jafux kemm 
hemm pajji żi diġà fiż-żona ta’ l-euro.  
Kważi nofs ta’ dawk li ġew mistoqsija (48%) ma jikkunsidrawx irwie ħhom mgħarrfa sewwa 
dwar l-euro, i żda jixtiequ jkunu mg ħarrfa sew qabel l-introduz zjoni tal-valuta unika 
f’pajjiżhom. 30% ta’ min wie ġeb indikaw li jixtiequ t-tag ħrif mill-aktar fis, filwaqt li 24% 
jippreferu li dan it-tag ħrif jaslilhom g ħall-inqas xi ftit snin qabel ma tidda ħħal l-euro. B ħala 
sorsi ta’ tag ħrif, l-akbar g ħadd ta’ min wie ġeb urew l-akbar fidu ċja fil-bank ċentrali nazzjonali 
tagħhom (63%), ferm aktar minn kull istituzzjoni o ħra (kienu biss 29% li urew fidu ċja fil-
                                                 
5 L-istudji tal-Eurobarometru jinsabu f' http ://europa.eu.int/comm/public _opinion/index_en.htm. 
 
MT 11   MT gvern tag ħhom, l-awtoritajiet nazzjonali jew re ġjonali, u 22% fl-ist ituzzjonijiet Ewropej). 
Ċittadini f’dawn l-Istati Membri jippreferu kampanji ta' tag ħrif dwar l-euro msejsa fuq spots 
televiżivi (78%), segwiti minn spots fuq ir-radju (66%) u fuljetti u brochures  (64%). Ħafna 
ċittadini jridu kampanji ta’ tag ħrif sabiex jiffukaw fuq l- implikazzjonijiet pratti ċi ta’ l-euro (il-
paga, il-kont tal-bank, e ċċ.). Il-wiri doppju ta’ prezzijiet huwa kkunsidrat b ħala l-aktar g ħodda 
essenzjali g ħat-tħejjija tal-popolazzjoni g ħall-iskala ġdida tal-valuri.  
4.3 Tag ħlimiet ewlenin mill-istudju 
L-introduzzjoni ta’ l-euro f’dawn l-Istati Membri huwa pass wie ħed fi proċess ta’ terminu 
medju jew twil ta’ ħafna stadji. F’ ħafna pajji żi, id-data e żatta ta’ l-adozzj oni ta’ l-euro g ħadha 
mhix mag ħrufa, u dan seta' kellu impatt fuq it-twe ġibiet tan-nies. 
It-tqassim so ċjo-demografiku tar-ri żultati juri li l-ir ġiel, żgħażagħ u popolazzjonijiet edukati u 
urbani huma ħafna aktar favur l-euro meta mqabbla man-nisa, ix-xju ħ, nies b' livell ta' 
edukazzjoni baxx u dawk li jg ħixu f' żoni rurali. 
Kollox ma kollox, l-attitudni ġenerali taċ-ċittadini lejn l-euro tidher li hija m ħallta. Dan huwa 
b’xi mod fi qbil mas-sejbiet ta’ l-Euroba rometru ta’ l-1997, li wera nuqqas simili ta’ 
sentimenti qawwija g ħall-valuta unika fil-pajji żi li bħalissa huma parti mi ż-żona ta’ l-euro: 
47% kienu jaqblu mad-d ħul ta’ l-euro filwaqt li 40% ki enu kontra. F’dan ir-rigward, wie ħed 
għandu jżomm f’ mo ħħu wkoll li, kif kien il-ka ż għal ċerti pajjiżi fiż-żona ta’ l-euro, bi ċċa 
mill-popolazzjoni hija emozjonalment marbuta ma l-valuta nazzjonali. Il-popolazzjonijiet ta' l-
Istati Membri ġodda juru xewqa ċara għal aktar tag ħrif dwar l-euro. Anki jekk m’g ħandhom l-
ebda għaġla sabiex jadottawha, jixtiequ jkunu m ħejjija sew qabel il-bidla. Kampanji ma ġġuri 
ta’ tagħrif ser ikunu ġeneralment me ħtieġa sabiex dan jitwettaq.  
5. K ONKLUŻJONIJIET  
It-tkabbir ġejjieni taż-żona ta’ l-euro ser ise ħħ matul numru ta’ snin, peress illi dawk li ser 
jidħlu fiż-żona ta’ l-euro huma mistenni li jid ħlu fuq ba żi ta’ każ b’każ. Fl-akbar g ħadd ta' 
pajjiżi, l-istat ta' bidla li qieg ħed jiġi immaġinat ser jipprovdi g ħal tranżizzjoni mg ħaġġla mill-
valuta nazzjonali g ħall-euro (e ż. il-“big bang” scenario ). Fl-istess ħin, dan ser i żid l-isforzi 
fuq l-intrapri żi u l-amministrazzjonijiet pubbli ċi. Isaħħaħ ukoll il- ħtieġa għal tħejjijiet bir-
reqqa u fil-waqt, mill-atturi kollha involuti (amministrazzjoni pubblika fuq il-livelli kollha, 
banek, bejjieg ħa, intrapri żi b’mod ġenerali). L-a ħħar teħid ta’ l-opinjoni ta’ l-Eurobarometru 
juri li l-pubbliku jqis li l-provvista tat-tag ħrif ħafna qabel il-bidla hija essenzjali. 
Il-Kummissjoni ser tkomp li ssegwi l-progress tat-t ħejjijiet pratti ċi għall-introduzzj oni ta’ l-
euro fil-pajji żi differenti kkon ċernati. F’dan ir-rigward, in-Netwe rk ta’ l-Amministrazzjonijiet 
Pubbliċi (PAN-II), li jg ħaqqad flimkien ir-rappre żentanti nazzjonali differenti li huma 
responsabbli g ħal dawn il-kwistjonijiet, huwa forum essenzjali g ħall-iskambju ta’ l-
opinjonijiet u t-tag ħrif. Fil-qasam tat-tag ħrif u l-komunikazzjoni, grupp simili (DIR-COM) ġie 
stabbilit, u jippermetti li d-diversi Diretturi tal-Komunikazzjoni jiltaqg ħu fuq bażi regolari.