Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew - Rapport dwar l-Evalwazzjoni tal-programm IDA II /* KUMM/2005/0493 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 14.10.2005 KUMM(2005) 493 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Rapport dwar l-Evalwazzjoni tal-programm IDA II 1. INTRODUZZJONI Il-programm IDA ( Interchange of Data across Administrations – L-Iskambju tad- Data bejn l-Amministrazzjonijiet) inbeda fl-1995 b’riżultat ta’ Deċiżjoni Komunitarja li għenet fit-twaqqif ta’ infrastruttura ta’ l-IT, fl-istabbiliment ta’ formati komuni u fl-integrazzjoni tal-proċessi varji tan-negozju madwar l-UE. Fl-1999, żewġ Deċiżjonijiet Komunitarji interrelatati ssenjalaw il-bidu tat-tieni fażi tal-programm IDA, imsejħa IDA II. L-għan tal-programm, li kien immexxi mid-Direttorat-Ġenerali għall-Intrapriża, kien is-sosteniment ta' l-iskambju elettroniku rapidu ta' l-informazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet ta' l-Istati Membri. Il-missjoni tiegħu kien li jikkoordina l-istabbiliment ta’ netwerks telematiċi trans-Ewropej għall-amministrazzjonijiet pubbliċi fil-pajjiżi parteċipanti. B’baġit annwali ta’ madwar € 24 miljun, IDA II beda jħeġġeġ l-applikazzjoni tat-teknoloġiji ta' l-informazzjoni għal oqsma ta’ politika settorjali u jippromwovi l-interoperabilità ta’ l-infrastruttura nazzjonali. Wara li inizjalment iffoka l-aktar fuq ix-xogħol back-office , lejn tmiemu fl-2004 beda jikkonċentra fuq l-iżvilupp ta' servizzi mmirati lejn in-negozji u ċ-ċittadini. L-evalwazzjoni ta' tmiem il-programm, li kienet meħtieġa taħt il-bażi legali tiegħu, kienet fil-biċċa l-kbira pożittiva dwar il-kisbiet tal-programm f'dik li hija r-relevanza tiegħu u l-abbiltà tiegħu li jagħti riżultati b'mod effiċjenti. Madankollu, din ġibdet l-attenzjoni għal għadd ta' nuqqasijiet li rrakkomandat li għandhom jitqiesu fil-programm IDABC li kompla minn fejn ħalla IDA II fl-1 ta’ Jannar 2005. L-għan ta’ dan id-dokument huwa li jirrapporta dwar dak li nstab mill-evalwazzjoni ta’ tmiem il-programm IDA II lill-Parlament u lill-Kunsill u sabiex jagħti indikazzjoni ta’ kif dak li nstab ġie applikat mill-IDABC. 2. L-ISFOND It-tieni fażi tal-Programm IDA (IDA II) daħlet fis-seħħ wara l-adozzjoni mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill tad-Deċiżjonijiet Nru 1719/1999/KE[1] u 1720/1999/KE[2] minn hawn 'il quddiem imsejħa “id-Deċiżjonijiet ta' l-Interoperabbiltà u l-Linji ta’ Gwida”) nhar it-12 ta’ Lulju 1999. B’rikonoxximent għall-ħtieġa li l-amministrazzjonijiet Ewropej jiggwadanjaw bl-aħjar mod mill-opportunitajiet teknoloġiċi l-ġodda, IDA II ġie ridirezzjonat lejn l-aċċertar ta’ l-interoperabbiltà. Il-bażi loġika ta’ IDA II issa m’huwiex biss li tiġi mmassimizzata l-flessibbiltà u li jiġu mminimmizzati l-ispejjeż ta’ l-iskambju ta’ l-informazzjoni, imma wkoll li tiżdied l-effiċjenza fil-forniment ta' servizzi onlajn mill-amministrazzjonijiet pubbliċi liċ-ċittadini u l-intrapriżi, b'mod partikolari fuq livell pan-Ewropew. Lejn nofs il-programm, id-Deċiżjonijiet ta’ IDA II ġew emendati mid-Deċiżjonijiet Nru 2046/2002/KE[3] u 2045/2002/KE[4] rispettivament, tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill sabiex jiġu applikati r-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjoni ta’ nofs il-programm. Il-bidliet inkludew referenzi għall-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet minn żewġ avvenimenti ta’ livell għoli li seħħu fl-2001, jiġifieri, il-Konferenza Ministerjali dwar il-Gvern elettroniku – li ttellgħet bi sħab bejn mill-Kummissjoni u l-Presidenza Belġjana tal-Kunsill, u l-Konferenza ta’ l-IDA/il-Presidenza Żvediża “Il-Gvern Elettroniku għas-servizz taċ-ċittadini u l-intrapriżi Ewropej” f’Sandhamn, l-Iżvezja. Dawn inkludew referenzi għall-identifikazzjoni u l-iskjerament tas-servizzi ta' Gvern elettroniku pan-Ewropej għaċ-ċittadini u l-intrapriżi. Il-ħtieġa li titwettaq evalwazzjoni finali tal-programm IDA II toħroġ mill-Artikoli 9 u 13 rispettivament taż-żewġ deċiżjonijiet li stabbilewh. Dawn jirrikjedu wkoll li l-Kummissjoni Ewropea tissottometti rapport dwar l-evalwazzjoni lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Konsegwentement, il-Kummissjoni bdiet l-evalwazzjoni ta’ tmiem IDA II f’Diċembru 2003 u kkonkludietha f’Novembru 2004. Din l-evalwazzjoni twettqet mill-Kummissjoni bl-assistenza ta’ tim ta’ esperti indipendenti minn kumpanija tal-konsultazzjoni. Ir-rappreżentanti ta’ għadd ta’ gruppi ta’ partijiet interessati ta’ l-IDA u ta' l-Istati Membri pparteċipaw fil-laqgħat tal-bord ta' tmexxija tal-proġett ta' l-evalwazzjoni u taw il-kontributi tagħhom lejn il-metodoloġija u l-konklużjonijiet. Ir-rapport sħiħ ta' din il-ħidma huwa disponibbli fis-sit: http://europa.eu.int/idabc/en/document/3536/5588. 3. ĦARSA LURA LEJN IL-KISBIET 3.1. L-implimentazzjoni tal-proġett Fil-perjodu 1999-2004, l-aġenda politika ta’ l-Ewropa twessgħet konsiderevolment, u dan ġie rifless ukoll fil-mod kif żviluppa l-programm IDA II. Eżempji ta’ tendenzi politiċi usa’ li kellhom impatt fuq l-attivitajiet iffinanzjati minn IDA jinkludu miżuri sabiex jitjiebu l-kontroll veterinarju u s-saħħa permezz tas-sistemi ta’ l-informazzjoni fil-kuntest ta' l-iskandli tal-BSE, il-protezzjoni ċivili u marittima wara l-katastrofi naturali u oħrajn ikkawżati mill-bniedem bħall-għarqien tat-tankers Prestige u Erika fl-1999 u l-2002. Dawn it-tendenzi ħadu prijorità fuq kwistjonijiet politiċi tradizzjonali Ewropej, bħall-impjiegi u s-sigurtà soċjali jew it-trasportazzjoni. It-tħassib ta’ dan l-aħħar dwar is-sigurtà pubblika ta spinta ġdida lis-sistemi ta’ l-informazzjoni f’dak is-settur li, għalkemm mhux iffinanzjat permezz ta' l-IDA, f’bosta każi għamel użu mill-miżuri orizzontali tal-programm. Kumplessivament, l-IDA II iffinanzja proġetti ta’ interess komuni fi dsatax-il qasam ta’ politika differenti. Għal bosta minn dawn, ġiet ippubblikata informazzjoni dettaljata fis-sit ta’ l-IDA II: http://europa.eu.int/idabc/en/chapter/550. Fost l-aktar sistemi ta’ l-informazzjoni prominenti li rċevew għajnuna mill-IDA II hemm il-websajt dwar l-opportunitajiet ta’ xogħol il-EURES, il-portal PLOTEUS dwar l-opportunitajiet ta’ tagħlim, is-sistema ta’ twissija dwar l-għargħar LISFLOOD, in-netwerk dwar is-saħħa pubblika EUPHIN, is-sistema SOLVIT għar-reżoluzzjoni tat-tilwim fis-Suq Intern, id-DSIS, li hija applikazzjoni telematika għall-ġbir ta’ l-istatistika, is-SAFESEANET għas-sigurtà marittima, u l-CARE, li huwa dejtabejż dwar l-inċidenti tat-traffiku. Għalkemm it-tkabbir ta’ l-UE sabiex din tħaddan fiha għaxar Stati Membri ġodda fl-2004 ma wassalx għat-twaqqif ta’ sistemi ta’ l-informazzjoni ġodda, sar sforz ewlieni sabiex il-proġetti eżistenti jitwasslu sa dawn il-pajjiżi. Fil-proġetti li jindirizzaw il-prerekwiżiti tekniċi ta’ l-iskambju tad- data , l-hekk imsejħa azzjonijiet u miżuri orizzontali, il-biċċa l-kbira ta' l-isforzi ta' IDA II ġew investiti fil-ħolqien ta' l-infrastruttura bażika għall-iskambju tad- data , b’enfażi dejjem akbar titpoġġa fuq is-sigurtà tal-komunikazzjonijiet. In-netwerk TESTA għal komunikazzjonijiet sikuri bejn l-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej, li huwa netwerk li qiegħed ukoll jintuża dejjem aktar għall-iskambji bilaterali jew multilaterali fi ħdan l-UE, kien kruċjali għal dawn l-inizjattivi. Fi tmiem il-programm IDA II, l-Istati Membri kollha kienu kkollegaw irwieħhom ma’ TESTA u n-netwerk kien wasal biex jirċievi l-akkreditazzjoni tas-sigurtà. Inbdew ukoll attivitajiet oħra sabiex tinbena infrastruttura Ewropea għall-iskambju interkonfinanti kemm fl-oqsma ta' l-utilitajiet tat-trażmissjoni, l-iħħowstjar ta' l-applikazzjonijiet, messaġġi mibgħuta bil- middleware u l-forniment ta' ċertifikati elettroniċi, kif ukoll fil-livelli marbuta mal-kontenut, bħal permezz ta’ l-inkoraġġament għall-użu tat-traduzzjoni mekkanika. It-tieni grupp ta’ azzjonijiet u miżuri orizzontali kien jinkludi għadd ta’ applikazzjonijiet li jindirizzaw xi rekwiżiti speċifiċi tas-settur pubbliku, inkluż CIRCA, li hija applikazzjoni ta’ groupware adatta b’mod speċjali għall-operat multilingwistiku ta' kumitati u gruppi ta' esperti meħtieġa fl-implimentazzjoni tal-politika Ewropea, l-istrument IPM għat-tfassil tal-politika b’mod interattiv jew toolkit portali li hija partikolarment adatta għall-pubblikazzjoni ta’ l-informazzjoni f’għadd ta' ilsna. Lejn tmiem il-programm, il-portal tal-mobilità, li aktar tard issejjaħ il-portal Your Europe ( L-Ewropa Tiegħek ), stabbilixxa ruħu bħala pjattaforma kkonsolidata għat-twassil ta' l-informazzjoni dwar il-ħtiġijiet ta’ mobilità taċ-ċittadini u n-negozji. It-tielet grupp wiesa’ ta’ azzjonijiet mibdija minn IDA II inkluda linji ta’ gwida u rakkomandazzjonijiet li rriflettew ħtieġa dejjem akbar li l-infrastrutturi u l-istrateġiji nazzjonali ta' l-IT jiżviluppaw kapaċitajiet għall-interoperabbiltà ma' sħabhom f'postijiet oħra fl-UE jew li jkunu miftuħa u aċċessibbli għaċ-ċittadini u n-negozji. Ta’ importanza ċentrali għal dawn kienu l-Linji ta’ gwida ta’ l-Arkitettura u l-Qafas ta’ l-Interoperabbiltà Ewropew, li żviluppaw rakkomandazzjonijiet għal komunikazzjoni aktar effiċjenti u effettiva bejn l-amministrazzjonijiet pubbliċi. Barraminnhekk, l-IDA II minn kmieni kien interessat fis-softwer open-source u fittex li jinkoraġġixxi l-adozzjoni tiegħu fis-settur pubbliku, fejn dan ikun utli. Linji ta’ gwida oħrajn, inklużi r-rekwiżiti fuq il-mudelli għall-amministrazzjoni tad-dokumentazzjoni elettronika (MoReq) u l-amministrazzjoni tar-riżorsi ta’ l-informazzjoni għall-Gvern elettroniku (MIReG) jew ir-rakkomandazzjonijiet fuq il-formati open documents , indirizzaw l-interazzjoni bejn is-settur pubbliku u l-bqija tas-soċjetà. Għandha tissemma wkoll il-ħidma importanti mwettqa minn IDA II sabiex jippromwovi metodu konsistenti Ewropew f’dik li hija prokura elettronika. Wieħed jista’ jsib informazzjoni onlajn dwar dawn l-azzjonijiet jew miżuri orizzontali u oħrajn fis-sit: http://europa.eu.int/idabc/en/chapter/556. 3.2. Il-koordinazzjoni tal-politika ta’ l-IT tas-settur pubbliku Ewropew Filwaqt li IDA II kien, l-aktar, programm orjentat lejn il-proġetti, il-mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni bejn il-partijiet interessati Komunitarji u nazzjonali ingħatat importanza fiha nfisha. Fil-qalba ta' din il-koordinazzjoni kien hemm il-kumitat ta' tmexxija u l-grupp ta' ħidma teknika tiegħu u għadd ta' gruppi ta' esperti dwar suġġetti li jvarjaw minn vidjokonferenzi, sa netwerks tad- data , is-sigurtà ta' l-informazzjoni, l-interoperabbiltà tas-sistemi ta’ l-IT, is-softwer open source , il- middleware u t-teknoloġiji ta’ servizzi ta’ direttorju, ftehimiet dwar il-metadata, l- eProcurement u l-kontenut tal-portali, biex inkunu semmejna biss xi wħud fosthom. Fl-2004 biss, ittellgħu 30 laqgħa ta’ l-esperti ta’ dan it-tip, li kkontribwew lejn il-ħolqien ta’ viżjoni komuni dwar kif jiġu implimentati s-sistemi ta' l-IT tal-Gvern elettroniku. 3.3. Data statistika 1.1. Matul il-programm, total ta’ 107 proġett irċevew xi grad ta’ finanzjament minn IDA II. Fost dawn, 62 kienu proġetti ta’ interess komuni, jiġifieri li jindirizzaw ir-rekwiżiti leġiżlattivi f’oqsma politiċi speċifiċi. Is-saħħa u s-settur agrikolu ammontaw għall-akbar numru ta’ proġetti ta’ interess komuni ( Projects of Common Interest - PCIs), minkejja li s-settur agrikolu ma ġiex minn ta’ fuq nett f’dak li huwa bbaġittjar, bl-akbar riċevituri jkunu s-setturi tas-saħħa u l-ambjent u l-proġetti mnedija mill-Aġenziji Ewropej. L-istatistika ta’ l-iffinanzjar skond l-oqsma ta' politika qed tiġi ppreżentata fit-tabella t'hawn taħt. Settur | % ta’ l-iffinanzjar ta’ l- IDA għal PCIs | Għadd ta’ Proġetti | Agrikoltura | 4.9% | 9 | Kompetizzjoni | 0.2% | 1 | Edukazzjoni | 1.7% | 2 | Impjiegi | 1.3% | 2 | Intrapriża | 3.1% | 1 | Ambjent | 13.7% | 5 | Suq Intern | 1.3% | 5 | Sajd | 2.3% | 1 | Saħħa | 21.9% | 11 | Għajnuna Umanitarja | 0.5% | 2 | Ġustizzja u Affarijiet Interni | 0.9% | 3 | Politika Reġjonali | 0.9% | 1 | Statistika | 10.9% | 5 | Servizzi ta’ Traduzzjoni | 2.2% | 1 | Trasport + Enerġija | 1.5% | 5 | Aġenziji Ewropej | 20.0% | 4 | Affarijiet Interistituzzjonali | 12.2% | 1 | Regolamenti Tekniċi | 0.5% | 1 | Kummerċ | 0.0% | 1 | F’din it-tabella ma ġewx ikkunsidrati dawk is-sistemi ta’ l-IT li – minkejja li ma rċevewx xi appoġġ finanzjarju dirett - ibbenefikaw minn IDA II permezz ta' l-użu ta' infrastrutturi u soluzzjonijiet ipprovduti mill-programm. Eżempji ta’ dawn kien hemm l-Eurodac għall-amministrazzjoni ta' talbiet għal rifuġju, is-sistema ta' protezzjoni ċivili Prociv-Net u l-FIU-Net għall-ġlieda kontra l-frodi finanzjarji. Fir-rigward ta’ l-azzjonijiet u l-miżuri orizzontali ( horizontal actions and measures - HAMs), il-programm adotta sistema ta’ klassifika li għażlet bejn soluzzjonijiet tat-teknoloġija, soluzzjonijiet organizzazzjonali u tan-negozju, it-tixrid ta’ prassi tajba u fl-aħħarnett it-tmexxija tal-programmi. L-aktar dominju elaborat fost dawn kien is-soluzzjonijiet tat-teknoloġija, li minħabba f’hekk inkluda l-akbar numru ta’ proġetti u ammonta għall-ogħla allokazzjonijiet baġitarji fost il-kategoriji tal-HAMs. L-istatistika tal-finanzjament skond il-kategorija qed tiġi ppreżentata fit-tabella t’hawn taħt. Kategorija ta’ HAM | % tal-finanzjament ta' IDA għall-HAMs | Numru ta’ proġetti | Soluzzjonijiet tat-teknoloġija | 69.91% | 25 | Soluzzjonijiet tal-Kummerċ/Organizzazzjonali | 18.28% | 9 | Tixrid ta’ prassi tajba | 7.73% | 4 | Tmexxija ta’ programmi | 4.38% | 7 | 3.4. Data baġitarja L-approprjazzjonijiet baġitarji (f’miljuni ta’ €) matul iż-żmien tal-programm kienu kif muri hawn taħt: 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 23.44 | 24.36 | 24.00 | 24.00 | 24.92 | 26.50 | Ammonti kommessi attwali tul is-snin kienu kif ġej (f’miljuni ta’ €, irtondjati sa l-eqreb 10,000): 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 21.31 | 20.15 | 19.85 | 19.68 | 17.33 | 22.55 | Mill-ammonti kommessi msemmija hawn fuq, madwar 52% marru għal proġetti ta' interess komuni, filwaqt li 48% marru għal azzjonijiet u miżuri orizzontali. 4. EVALWAZZJONI TA' L-IMPATT U L-PRESTAZZJONI Skond il-Komunikazzjoni dwar l-Istandards ta' Evalwazzjoni u l-Prassi Tajba,[5] l-evalwazzjoni kkonċentrat fuq il-ħames kwistjonijiet ewlenin li ġejjin: 1. Ir-relevanza Sa liema punt il-programm IDA II kien relevanti għall-ħtiġijiet, il-problemi u l-kwistjonijiet iffaċċjati mil-miri tal-programm? 2. L-effettività Kemm kien effettiv il-programm IDA II sabiex iħalli effetti u impatti li jikkorrespondu ma’ l-objettivi deskritti fid-Deċiżjonijiet dwar l-Interoperabbiltà u l-Linji ta’ gwida? 3. L-effiċjenza Kemm ġew ikkonvertiti b’mod effiċjenti r-riżorsi u l-imputs tal-programm IDA II f’effetti u impatti? 4. L-utilità X’utilità kisbet il-popolazzjoni li għaliha kien immirat il-programm IDA II mill-impatti tiegħu? 5. Is-sostennebbiltà Kemm kienu sostenibbli kwalunkwe bidliet pożittivi li rriżultaw mill-programm IDA II? 4.1. Ir-relevanza Il-ħtiġijiet ta’ l-UE rigward l-iskambju reċiproku tad- data ma jistgħux jiġu sodisfati effiċjentement permezz ta’ azzjonijiet illi ma jkunux ikkoordinati min-naħa ta’ l-Istati Membri individwali. Għaldaqstant, inħasset il-ħtieġa li jiġi żgurat li jkun hemm koordinazzjoni globali sabiex tinkiseb l-integrazzjoni tas-sistemi amministrattivi madwar l-UE. Filwaqt li l-programm ta’ ħidma u l-proġetti li jimplimentawh kienu fil-mira ewlenija tal-programm IDA II, id-diskussjonijiet bi tħejjija għall-adozzjoni tal-programm ta' ħidma u li akkumpanjaw l-implimentazzjoni ta' azzjonijiet speċifiċi kienu aspett tal-programm importanti daqs l-attivitajiet infushom. Il-programm tella’ kważi erbgħin laqgħa ta’ gruppi ta’ esperti kull sena dwar firxa wiesgħa ta’ suġġetti, li varjaw mill-politika tan-netwerking sal-prokura elettronika u l-formati open document sas-sigurtà ta’ l-informazzjoni,u dawn il-forums kellhom rwol importanti fil-koordinazzjoni tal-politika nazzjonali ta' l-IT u fl-aċċertar kemm ta' metodu maqbul kif ukoll tal-parteċipazzjoni/kontribut (sal-punt possibbli) ta' l-Istati Membri. Minbarra li ħoloq opportunitajiet sabiex l-esperti nazzjonali dwar il-Gvern elettroniku jiltaqgħu, jiddiskutu u jiddeċiedu l-politika, IDA II ipprovda wkoll aċċess prezzjuż għall-informazzjoni dwar il-prassijiet tal-Gvern elettroniku fl-UE u ’l hinn minnha permezz ta’ l-attivitajiet ta’ disseminazzjoni tiegħu, b’mod notevoli l-Osservatorju tal-Gvern Elettroniku. Matul il-perjodu tiegħu, il-programm IDA II estenda l-attivitajiet tiegħu f'oqsma ġodda sabiex jissodisfa u jantiċipa l-ħtiġijiet u r-rekwiżiti li nqalgħu fost il-popolazzjonijiet fil-mira tal-programm. Għalhekk, it-twassil tas-servizzi elettroniċi għand in-negozji u ċ-ċittadini ħa importanza dejjem ikbar. Madankollu, din il-bidla fid-direzzjoni ma ġietx appoġġata adegwatament mid-definizzjoni ta’ objettivi strateġiċi, biex b’hekk dgħajfet il-kontribut potenzjali tiegħu għall-popolazzjoni li kien immirat lejha. Tqajmu wkoll mistoqsijiet waqt l-evalwazzjoni dwar jekk fin-nuqqas ta' bażi legali għal attivitajiet f’ċerti dominji li jikkonċernaw iċ-ċittadini u n-negozji tistax tiġi mistennija daqstant parteċipazzjoni nazzjonali. 4.2. L-effiċjenza Abbażi ta’ dak li nstab fl-evalwazzjoni, il-programm IDA II għamel kisbiet kbar f'dawk li huma l-metodi ta’ ħidmietu u t-twassil ta’ l- outputs tiegħu meta mqabbel mal-programm IDA preċedenti. L-evalwazzjoni nnotat li għalkemm ħadet baġit pjuttost żgħir, wasslet għal bosta benefiċċji konkreti. Dan ma jfissirx, però, li m’hemmx skop għal aktar effiċjenzi f’partijiet mill-programm. Kwistjoni partikolari li ssemmiet hija li l-informazzjoni ġeneralment ma kinetx disponibbli sabiex il-proġetti setgħu ġew immonitorjati kif suppost mill-kumitat ta’ tmexxija tal-programm. F’dak li huwa finanzjament, l-evalwazzjoni nnotat li r-riżorsi setgħu kienu aktar assoċjati mill-qrib mal-kisba tal-prijoritajiet tal-programm. Fil-programm IDA II, saru ftit tentattivi sabiex jallokaw finanzjament preferenzjali għal proġetti allinjati aktar mill-qrib f’dawk li huma l-objettivi strateġiċi tal-programm. Fl-aħħarnett, il-programm kien jiggwadanja minn involviment aktar mill-qrib ta’ l-industrija fl-għażliet tat-teknoloġija li ġie kkonfrontat bihom. Għaldaqstant, quddiem bidla rapida fit-teknoloġiji konnessi mal-Gvern elettroniku, l-evalwazzjoni nnotat li l-programm IDA II irriskja li jieħu deċiżjonijiet teknoloġiċi żbaljati. Madankollu, it-tħassib dwar it-trasparenza u n-nondiskriminazzjoni tat-tali konsultazzjonijiet kien predominanti. 4.3. L-effettività L-effettività ta’ programm titkejjel abbażi ta' kif iħalli impatt fuq il-popolazzjonijiet li jkun immirat għalihom. Madankollu, l-objettivi kif inhuma stipulati fid-Deċiżjonijiet dwar l-Interoperabbiltà u l-Linji ta’ gwida kienu objettivi wiesgħa. Eżempju ta' dan huwa l-objettiv li tinkiseb l-interoperabbiltà fost is-setturi amministrattivi. Dawn l-objettivi kienu diffiċli biex wieħed ikejjilhom u jittraċċahom fi ħdan il-programm u l-evalwazzjoni nnotat li aktarx li ma kinux se jiġu ssodisfati bir-riżorsi disponibbli. Minkejja dan, il-kisba ta' l-interoperabbiltà hija wkoll kwistjoni ta' impenn fil-livelli kollha ta' gvern. B’riżultat ta’ dan, l-evalwazzjoni wriet firxa wiesgħa ta' opinjonijiet dwar l-effett possibbli tal-programm, li varjaw minn pożittivi ħafna għal dawk pjuttost aktar kritiċi. L-evalwazzjoni, għalhekk, iffokat fuq miżura ta’ sostituzzjoni, jiġifieri, l-adozzjoni ta’ azzjonijiet u miżuri orizzontali (HAMs), filwaqt li nnotat li dan wassal għal riżultat imħallat billi ftit mill-HAMs esperjenzaw adozzjoni estensiva fil-proġetti ta’ interess komuni (PCIs), aħseb u ara fil-bqija ta' l-UE. Madankollu, fuq nota pożittiva, l-evalwazzjoni sabet li l-programm IDA II ingħata l-akbar attenzjoni possibbli fl-Istati Membri li ssieħbu fl-UE mat-tkabbir fl-2004. Spiss, dawn il-pajjiżi ma kellhomx alternattiva mrawma lokalment għall-programm IDA II, iżda kellhom l-ħeġġa politika li jkunu attivi u jintegraw ma’ l-UE. L-opportunitajiet għal qabżiet ’il quddiem fl-effiċjenza fil-kuntest tal-pajjiżi l-ġodda li ssieħbu kienu tajbin ferm. 4.4. L-utilità L-evalwazzjoni tinnota li l-prestazzjoni ta’ l-Ewropa f’dak li huwa skambju reċiproku tad- data ttejjeb konsiderevolment matul il-perjodu tal-programmi IDA u IDA II. Bosta setturi għandhom netwerks li jagħmluha possibbli li tiġi kondiviża d- data , li huwa riżultat mixtieq mill-programmi IDA. Mhux l-avvanzi kollha jistgħu jiġu identifikati bħala riżultati ta’ IDA II, imma lanqas ma jkun possibbli li IDA waħdu jwassal għall-objettivi mpoġġija quddiemu mid-Deċiżjonijiet dwar IDA II ta’ l-1999. Dak li għamel IDA huwa li beda u ffaċilita l-ħolqien ta’ infrastruttura li tipprovdi utlità sinifikanti għall-popolazzjonijiet fil-mira tiegħu fl-UE. L-objettiv li skond l-evalwazzjoni jidher li l-aktar li ġie żviluppat huwa l-iskambju reċiproku ekonomikament effiċjenti ta’ l-informazzjoni madwar l-UE, filwaqt li l-forniment tas-servizzi tal-Gvern elettroniku liċ-ċittadini u l-intrapriżi huwa l-anqas matur. Dan ma jissorprendix wisq meta wieħed iqis iż-żmien relattivament qasir li għadda mindu saru l-emendi ta’ l-2002 li permezz tagħhom iċ-ċittadini u l-intrapriżi ġew inklużi bħala benefiċjarji tal-programm IDA II. L-evalwazzjoni indikat ukoll li s-servizzi ġeneriċi ta’ IDA ma jipprevalux wisq saħansitra fi ħdan il-proġetti ffinanzjati minn IDA. Dan inaqqas l-utilità li tista’ tinkiseb mill-programm. Għalkemm il-kodiċi tas-sors ta’ ċerti soluzzjonijiet, ngħidu aħna it- toolkit tal-Portali u ċ-CIRCA, saru disponibbli għal amministrazzjonijiet oħra, bosta mis-soluzzjonijiet maħluqa fi ħdan proġett wieħed ma kinux disponibbli abbażi ta’ re-use/open source għal proġetti oħra. 4.5. Is-sostennibbiltà Is-sostennibbiltà fil-kuntest tal-programm IDA II hija aktar milli sempliċiment tiġi ggarantita s-sostennibbiltà tal-proġetti individwali tiegħu: minflok, din għandha tfisser li jitwasslu impatti sostennibbli għall-popolazzjoni fil-mira tal-programm. Dan ħtieġ li jinżammu traċċi ta’ kemm il-proġetti qed jissodisfaw sew l-objettivi li għalihom ġew imfassla u li jiġi żgurat li dawk l-objettivi li għalihom ġew imfassla kienu qed iżommu l-pass mal-ħtiġijiet dejjem jinbidlu tal-popolazzjonijiet li lejhom huma mmirati. L-esperjenza turi li finanzjament sostennibbli jkun aktar imminenti jekk il-miri jintlaħqu regolarment. Għaldaqstant, kien importanti għall-programm IDA kollu kemm hu li jiffoka fuq l-issodisfar tal-ħtiġijiet tal-popolazzjonijiet li kien immirat lejhom. Ir-relevanza u s-sostennibbiltà huma relatati mill-qrib. Fil-fażi inizjali tiegħu, il-programm IDA II ma kkonċentrax wisq fuq is-sostennibbiltà. Madankollu, fl-aħħar sentejn tiegħu, sar sforz qawwi sabiex tiġi aċċertata s-sostennibbiltà tal-proġetti fil-programm IDA II, anke jekk fl-aħħarnett ma setgħetx tiġi żviluppata soluzzjoni ġenerali. 5. RAKKOMANDAZZJONIJIET L-evalwazzjoni tal-programm IDA II wasslet għal għadd ta’ rakkomandazzjonijiet. Filwaqt li bosta minn dawn ma setgħux jiġu applikati fil-programm IDA II, huma ġew espressi parzjalment fil-bażi legali ta’ l-IDABC adottata f’April 2004[6] sabiex tiżgura li IDA II jiġi segwit. Dawn qegħdin ukoll iservu ta’ gwida għall-implimentazzjoni tal-programm IDABC. 5.1. Il-ħtieġa ta’ qafas strateġiku Jista’ jkun li l-aktar rakkomandazzjoni importanti mill-evalwazzjoni kienet li l-attivitajiet tal-programm għandhom jiġu żviluppati fi ħdan qafas strateġiku li: - jibda minn analiżi tal-problema ta’ l-interoperabbiltà u l-iskambju reċiproku tad- data madwar l-Ewropa, bla ma jinsa l-Aġenda ta’ Liżbona u l-ħtiġijiet tal-Pjan ta’ Azzjoni eEwropa 2005; - ikun ibbażat fuq analiżi tal-partijiet interessati li tkopri lil dawk involuti u l-motivazzjoni u l-impenn tagħhom lejn il-parteċipazzjoni; - jiffissa definizzjoni strateġika ta’ għanijiet u objettivi biex tissolva l-problema; - jevalwa l- impatt ta’ l-opportunitajiet ta’ implimentazzjoni differenti; - jagħti prijorità lil dawk l-attivitajiet li l-aktar ikunu se jikkontribwixxu lejn kisbet l-objettivi u l-għanijiet tal-programm; u, - fl-aħħarnett, jistabbilixxi pjan ta’ implimentazzjoni li jittrasforma l-għanijiet u l-objettivi strateġiċi f’attivitajiet HAM u PCI speċifiċi. Filwaqt li dawn ir-rakkomandazzjonijiet waslu tard wisq għal IDA II, is-sisien ta’ qafas strateġiku qed jiġu attwati mill-programm IDABC: - Il-Kummissjoni wettqet stħarriġ estensiv tal-partijiet interessati fil-perjodu li ppreċeda l-IDABC sabiex ġew identifikati s-servizzi interkonfinanti tal-Gvern elettroniku prijoritarji għaċ-ċittadini u n-negozji. Hi organizzat ukoll sejħa pubblika għad-dokumenti u bagħtet l-inviti għal konferenza kmieni fl-2005 sabiex tippermetti aktar dibattitu dwar id-direzzjoni li għandu jieħu l-programm IDABC. B’riżultat ta’ dawn l-attivitajiet, ġew identifikati seba’ oqsma prijoritarji għal servizzi interkonfinanti. - L-ewwel li nħareġ b’mod komplet tal-Qafas Ewropew għall-Interoperabbiltà lejn tmiem l-2004 stabbilixxa l-qafas kunċettwali għall-attivitajiet futuri ta’ l-IDABC b’appoġġ għal komunikazzjonijiet elettroniċi aħjar għas-settur pubbliku Ewropew. Il-kunċetti ta’ l-interoperabbiltà teknika, semantika u organizzazzjonali li stabbilixxa minn dak iż-żmien ’l hawn saru lingwaġġ komuni u għenu biex jintwerew b’mod preċiż l-oqsma tax-xogħol li jinħtiġilhom jiġu indirizzati mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni. Kmieni fl-2005, dan id-dokument ġie kkumplementat minn blueprint għall-arkitettura teknika għall-kunsenja tas-servizzi interkonfinanti tal-Gvern elettroniku. 5.2. L-indirizzar tal-ħtieġa għas-sostennibbiltà Il-kwistjoni tas-sors ta’ finanzjament wara l-implementazzjoni tal-proġett ma ġietx riżolta minn IDA II u baqgħet miftuħa għal IDABC. Il-programmi rispettivi jeskludu l-finanzjament tat-tħaddim ta' proġetti ta’ interess komuni u taħt IDABC, il-finanzjament ġeneralment huwa limitat għal erba’ snin. Fil-każ ta’ PCIs, l-evalwazzjoni ssuġġeriet li IDA m’għandux japprova finanzjament mingħajr garanzija finanzjarja xierqa mid-DĠ jew aġenzija rispettiv/a rigward il-finanzjament tal-postimplimentazzjoni tal-proġett li jkun għaddej. Fil-każ ta’ HAMs, hi rrakkomandat li jiġu ffissati minn qabel l-indikaturi ta’ l-objettivi/l-għanijiet/il-prestazzjoni li għandhom jintlaħqu f’perjodu ta’ żmien stipulat. Il-finanzjament li jkun għaddej għandu jintrabat mal-kisba ta’ dawk it-tiri ewlenin. Il-proġetti li ma jkunux qed jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-mira tagħhom m’għandhomx ikomplu jirċievu l-finanzjament li jkun għaddej. Madankollu, dawn ir-rakkomandazzjonijiet aktarx li mhumiex se jsolvu l-kwistjoni tas-sostennibbiltà, billi fil-prattika huwa impossibbli li jiġu pprovduti assikurazzjonijiet għal finanzjament futur, u s-suċċess ta’ xi proġett mhux se joħloq sorsi ta’ finanzjament li jkunu indipendenti mill-baġit tal-programm IDABC. Il-Kummissjoni, għalhekk, se tevalwa l-għażliet għall-finanzjament fit-tul u t-tmexxija tal-komponenti ta’ l-infrastruttura strateġika u tippreżenta proposti għal soluzzjoni. 5.3. L-użu mill-ġdid ta’ soluzzjonijiet tekniċi L-evalwazzjoni rrakkomandat li l-użu mill-ġdid ta’ soluzzjonijiet tekniċi għandu jkun minn ta’ fuq nett jew fuq nett fl-aġenda ta’ l-efffiċjenza ta’ l-IT tal-Kummissjoni Ewropea. Hi ssuġġeriet li għandu jiġi ddefinit proċess ċar li għalih ikunu jinħtieġu strumenti u servizzi ġeneriċi u ppreċiżat kif se jkun assigurat ix-xiri min-naħa tal-partijiet interessati relevanti. Is-soluzzjonijiet li jinħolqu fil-PCIs għandhom ikunu disponibbli wkoll abbażi ta’ open source ġeneriku, fejn japplika. Filwaqt li l-użu mill-ġdid tal-komponenti ġeneriċi kien fil-qalba tal-programm IDA II, l-użu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet żviluppati mill-PCIs, fil-passat ma kienx wieħed mill-objettivi. Sabiex tindirizza r-rakkomandazzjoni għal użu aktar effiċjenti ta’ l-iżviluppi ta’ l-IT ffinanzjati minn IDABC, il-Kummissjoni se tieħu miżuri sabiex ittejjeb il-koordinament bejn il-PCIs u kemm dawn ikunu konxji tas-soluzzjonijiet disponibbli, sew jekk dawn ikunu miżuri orizzontali jew inkella soluzzjonijiet żviluppati minn proġetti settorjali oħrajn. Id-definizzjoni ta’ qafas strateġiku kumplessiv ukoll se tgħin biex tidderieġi l-proġetti lejn dawk l-elementi li għall-iżvilupp tagħhom ikunu jistgħu jserħu fuq IDABC. 6. KONKLUżJONIJIET Filwaqt li ġibdet l-attenzjoni għal għadd ta’ nuqqasijiet fil-programm, l-evalwazzjoni ta’ tmiem il-programm IDA II tat konklużjonijiet fil-biċċa l-kbira tagħhom pożittivi dwar il-prestazzjoni tal-programm matul il-perjodu ta’ ħames snin tiegħu. Il-maġġoranza tat-titjib li ssuġġeriet kienu jew jinsabu fil-proċess li jiġu implimentati fil-programm IDABC li segwa minn fejn ħalla IDA II nhar l-1 ta’ Jannar 2005. Dak li x’aktarx kien l-iżjed importanti huwa li l-evalwazzjoni saħħet il-kultura ta’ tmexxija ta’ programmi li tfittex li tistabbilixxi objettivi li jistgħu jitkejlu u torbot attivitajiet individwali ma’ dawk l-objettivi. [1] Id-Deċiżjoni Nru 1719/1999/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Lulju 1999 dwar serje ta' linji ta’ gwida, inkluża l-identifikazzjoni ta' proġetti ta' interess komuni, għal netwerks trans-Ewropej għall-iskambju reċiproku elettroniku ta' tagħrif bejn l-amministrazzjonijiet (IDA),ĠU L 203, tat-3.8.1999, p. 1. [2] Id-Deċiżjoni Nru 1720/1999/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Lulju li taddotta serje ta' azzjonijiet u miżuri biex tiżgura l-interoperabilità ta' u l-aċċess għan-netwerks trans-Ewropej għall-iskambju reċiproku elettroniku ta' tagħrif bejn l-amministrazzjonijiet (IDA) ,ĠU L 203, tat-3.8.1999, p. 9. [3] Id-Deċiżjoni Nru 2046/2002/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2002 li temenda d-Deċiżjoni Nru 1719/1999/KE, ĠU L 316, ta’ l-20.11.2002, p. 4. [4] Id-Deċiżjoni Nru 2045/2002/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2002 li temenda d-Deċiżjoni Nru 1720/1999/KE, ĠU L316, ta’ l-20.11.2002, p. 1. [5] C(2002) 5267 - tat-23.12.2002 [6] Id-Deċiżjoni 2004/387/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar it-twassil interoperabbli ta’ servizzi tal-Gvern elettroniku pan-Ewropej lill-amministrazzjonijiet pubbliċi, in-negozji u ċ-ċittadini (IDABC), ĠU 181, tat-18.5.2004, p. 25