Sommarju tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni

tas-7 ta’ Diċembru 2016

li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE

(Il-Każ AT.39914 — Derivattivi tar-Rati tal-Imgħax f’Euro)

(notifikat bid-dokument C(2016) 8530)

(It-testi bl-Ingliż u bil-Franċiż biss huma awtentiċi)

(2019/C 130/05)

Fis-7 ta’ Diċembru 2016, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (it-“Trattat”) u l-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (il-“Ftehim ŻEE”). Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 30 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 (1) , il-Kummissjoni qiegħda hawnhekk tippubblika l-ismijiet tal-partijiet u l-kontenut prinċipali tad-deċiżjoni, inkluża kull piena imposta, filwaqt li jittieħed kont tal-interess leġittimu tal-impriżi fil-protezzjoni tas-sigrieti tan-negozju tagħhom. Verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni hi disponibbli fis-sit web tad-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni fl-indirizz li ġej:

http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/

1. INTRODUZZJONI

(1) Id-destinatarji tad-Deċiżjoni pparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 tat-Trattat u l-Artikolu 53 tal-Ftehim taż-ŻEE. Is-suġġett tal-ksur kien ir-restrizzjoni u/jew it-tgħawwiġ tal-kompetizzjoni fis-settur tad-Derivattivi tar-Rati tal-Imgħax tal-Euro marbuta mal-Euro Interbank Offered Rate (“Euribor”) u/jew il-Euro Over-Night Index Average (“EONIA”) (minn hawn ’il quddiem “EIRD” jew “EIRDs”).

(2) “rata li biha jiġu offruti depożiti ta’ żmien fiss f’Euro fis-suq interbankarju minn bank primarju għal bank primarju ieħor fi ħdan iż-żona tal-euro” il-banek tal-panel jipprovdu kwoti ta’ kuljum tar-rata(…) li kull bank tal-panel jemmen li bank primarju qed jikkwota lil bank primarju ieħor għal depożiti ta’ żmien fiss interbankarji fiż-żona tal-euro ” ( 4 ). Il-Euribor hija rata tal-imgħax referenzjarja maħsuba biex tirrifletti l-kost tas-self interbankarju f’Euro, li Tintuża fis-swieq monetarji internazzjonali b’mod wiesa’. Il-Euribor hija ddefinita bħala indiċi tar- ( 2 ) u hija bbażata fuq il-kwoti individwali tar-rati li bihom kull wieħed mill-banek tal-panel jemmen li bank primarju ipotetiku jista’ jislef fondi lil bank primarju ieħor ( 3 ) . Fil-fatt, skont il-Kodiċi ta’ Mġiba Euribor tal-Federazzjoni Bankarja Ewropea, “

(3) Il-Euribor tiġi kkalkulata ( 5 ) fuq il-bażi ta’ sottomissjonijiet mill-“banek tal-panel” parteċipanti ( 6 ) li jintbagħtu kull jum ta’ negozjar bejn l-10.45 a.m. u l-11.00 a.m. ħin ta’ Brussell lil Thomson Reuters, li jservi bħala l-aġent tal-kalkoli tal-Federazzjoni Bankarja Ewropea (“EBF”). Kull bank tal-panel għandu sottomettenti li huma responsabbli biex jipproponu s-sottomissjonijiet tal-kwoti f’isem il-bank tal-panel inkwistjoni. Is-sottomettenti normalment joperaw fi ħdan id-dipartiment tat-teżor tal-bank tal-panel inkwistjoni. Il-Euribor tiġi ddeterminata u ppubblikata fil-11.00 a.m. ta’ kull jum ta’ xogħol fil-ħin ta’ Brussell (10.00 a.m. ħin ta’ Londra). Kull bank tal-panel jipprovdi kontribuzzjoni għal kull waħda mill-15-il rata tal-imgħax differenti tal-Euribor (waħda għal kull maturità li jvarjaw minn ġimgħa għal tnax-il xahar – magħrufin bħala “tenors”).

(4) Il-Euribor ma għandhiex perjodu ta’ maturità mil-lum għal għada (“overnight”). Dan ir-rwol huwa meħud minn EONIA li hija rata tal-imgħax mil-lum għal għada maħduma bl-għajnuna tal-Bank Ċentrali Ewropew bħala medja ponderata ta’ kull tranżazzjoni ta’ self mhux garantit mil-lum għall-għada fis-suq interbankarju. Il-banek li jikkontribwixxu għal EONIA huma l-istess banek tal-panel li jikkontribwixxu għall-Euribor.

(5) Il-maturitajiet differenti tal-Euribor (bħal xahar (1), tliet (3) xhur, sitt (6) xhur jew 12-il xahar) iservu bħala komponenti tal-ipprezzar għall-EIRDs ibbażati fuq l-Euribor. Għall-EIRDs, il-maturità rispettiva tal-Euribor li qed tasal lejn il-maturità jew li tiġi stabbilita mill-ġdid għal data speċifika tista’ jew taffettwa l-fluss ta’ flus li bank jirċievi mingħand il-kontroparti għall-EIRD, jew inkella l-fluss ta’ flus li bank jeħtieġ li jħallas lill-kontroparti f’dik id-data. Skont il-pożizzjonijiet ta’ negozjar/skoperturi li jkun assuma f’ismu min-negozjanti tiegħu, bank jista’ jkollu interess f’iffissar Euribor għoli (meta jirċievi ammont ikkalkulat fuq il-bażi tal-Euribor), iffissar baxx (meta jeħtieġ iħallas ammont ikkalkulat fuq il-bażi tal-Euribor) jew “fiss” (meta ma jkollux pożizzjoni sinifikanti fl-ebda waħda miż-żewġ direzzjonijiet)

(6) Ir-rati Euribor jaffettwaw, fost l-oħrajn, l-ipprezzar tal-EIRDs, li huma prodotti finanzjarji nnegozjati fuq livell globali li jintużaw minn korporazzjonijiet, istituzzjonijiet finanzjarji, fondi ħeġġ, u impriżi oħrajn biex jamministraw ir-riskju ta’ skopertura tar-rata tal-imgħax tagħhom (iħħeġġjar, kemm għall-mutwatarji kif ukoll għall-investituri), jew għal skopijiet ta’ spekulazzjoni ( 7 ) . L-iktar EIRDs komuni huma: (i) ftehimiet tar-rati tal-imgħax forward, (ii) swaps tar-rati tal-imgħax, (iii) opzjonijiet tar-rati tal-imgħax u (iv) futuri tar-rati tal-imgħax. Il-EIRDs jistgħu jiġu nnegozjati barra mill-Borża (“OTC”) jew, fil-każ ta’ futuri tar-rati tal-imgħax, fil-Borża.

(7) Id-Deċiżjoni hija indirizzata lid-destinatarji li ġejjin (minn hawn ’il quddiem “id-destinatarji”): — Crédit Agricole SA, Crédit Agricole Corporate u Investment Bank (flimkien imsejħa “Crédit Agricole”); — HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc, HSBC France (flimkien imsejħa “HSBC”); u — JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association, J.P. Morgan Services LLP (flimkien imsejħa “JPMorgan Chase”).

(8) Crédit Agricole, HSBC u JPMorgan Chase kienu banek tal-panel tal-Euribor matul il-perjodu sħiħ tal-parteċipazzjoni rispettiva tagħhom fil-ksur.

2. DESKRIZZJONI TAL-KAŻ

2.1. Proċedura

(9) Il-każ infetaħ fuq il-bażi ta’ applikazzjoni għal immunità minn […] fl-14 ta’ Ġunju 2011. Wara spezzjonijiet mill-Kummissjoni Ewropea (“il-Kummissjoni”) fil-bini ta’ diversi banek f’Ottubru 2011, tliet banek oħra […] ikkooperaw mal-investigazzjoni tal-Kummissjoni. B’mod volontarju, huma ssottomettew aktar evidenza lill-Kummissjoni u applikaw biex il-multi jitnaqqsu taħt il-programm ta’ klemenza tal-Kummissjoni ( 8 ) . It-tliet banek li huma soġġetti għad-deċiżjoni attwali ma kkooperawx b’mod attiv mal-investigazzjoni tal-Kummissjoni taħt il-programm ta’ klemenza.

(10) F’Marzu 2013, il-Kummissjoni bdiet proċedimenti skont l-Artikolu 11(6) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 kontra seba’ banek […] u stednithom biex jibdew proċedura ta’ riżolviment.

(11) […] issottomettew sottomissjonijiet ta’ riżolviment, fuq il-bażi ta’ liema il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2013) 8512 tal-Kummissjoni tal-4 ta’ Diċembru 2013, emendata fis-6 ta’ April 2016 […], u imponiet multi li jammontaw għal EUR 824 583 000 fuq dawn l-erba’ banek.

(12) Crédit Agricole, HSBC u JPMorgan Chase ma ssottomettewx sottomissjonijiet għar-riżolviment. Il-Kummissjoni kompliet l-investigazzjoni fir-rigward tagħhom u wettqet spezzjoni mħabbra għand JPMorgan Chase fi Frar 2014. Il-Kummissjoni ħarġet Dikjarazzjoni ta’ Oġġezzjonijiet kontra Crédit Agricole, HSBC u JPMorgan Chase fid-19 ta’ Mejju 2014. Huma wieġbu għad-Dikjarazzjoni ta’ Oġġezzjonijiet u ġiet organizzata Seduta ta’ Smigħ Orali f’Ġunju 2015.

(13) Il-Kumitat Konsultattiv fil-Qasam tal-Prattiċi Restrittivi u l-Pożizzjonijiet Dominanti ħareġ opinjoni favorevoli fit-28 ta’ Novembru u l-5 ta’ Diċembru 2016, l-Uffiċjal tas-Seduta ħareġ ir-rapport finali tiegħu fil-5 ta’ Diċembru 2016 u l-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni fis-7 ta’ Diċembru 2016.

2.2. Deskrizzjoni tal-imġiba

(14) Fil-każ attwali, il-ksur jassumi l-forma ta’ kartell li jkopri d-derivattivi tar-rata tal-imgħax f’Euro (“EIRDs”) li huma marbuta mal-Euro Interbank Offered Rate (“Euribor”) u/jew il-Euro Over-Night Index Average (“EONIA”). L-aktar EIRDs komuni huma ftehimiet tar-rati tal-imgħax forward, swaps tar-rati tal-imgħax, opzjonijiet tar-rati tal-imgħax u futuri tar-rati tal-imgħax. L-EIRDs huma prodotti ta’ derivattivi finanzjarji li jintużaw minn diversi impriżi biex jimmaniġġaw il-flutwazzjoni tar-rata tal-imgħax u riskji finanzjarji oħra (permezz ta’ ħħeġġjar) u għal finijiet ta’ spekulazzjoni.

(15) Id-Deċiżjoni ta’ Riżoluzzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2013 diġà stabbiliet li […], f’perjodi individwali differenti bejn id-29 ta’ Settembru 2005 u t-30 ta’ Mejju 2008, kienu ħadu sehem fi prattiki kollużivi bil-għan li jgħawġu l-kors normali tal-komponenti tal-ipprezzar għall-EIRDs.

(16) Id-Deċiżjoni attwali tistabbilixxi li Crédit Agricole, HSBC, u JP Morgan Chase adottaw, f’perjodi differenti fi ħdan dan il-perjodu ta’ żmien, prattiki kollużivi bil-għan li jgħawġu l-kors normali ta’ komponenti tal-ipprezzar għall-EIRDs. Crédit Agricole ipparteċipat bejn is-16 ta’ Ottubru 2006 u d-19 ta’ Marzu 2007, HSBC bejn it-12 ta’ Frar 2007 u s-27 ta’ Marzu 2007, u JP Morgan Chase bejn is-27 ta’ Settembru 2006 u d-19 ta’ Marzu 2007.

(17) Permezz tal-imġiba ta’ ċerti impjegati tagħhom, il-partijiet ipparteċipaw f’arranġamenti fis-settur tal-EIRD li kkonsistew mill-prattiċi li ġejjin bejn partijiet differenti: (a) Xi drabi, ċerti negozjanti impjegati minn partijiet differenti kkomunikaw u/jew irċevew preferenzi għal iffissar mhux mibdul, baxx jew għoli ta’ ċerti maturitajiet tal-Euribor. Dawn il-preferenzi ddependew fuq il-pożizzjonijiet ta’ negozjar/skoperturi tagħhom. (b) Xi drabi, ċerti negozjanti ta’ partijiet differenti kkomunikaw u/jew irċevew mingħand xulxin informazzjoni dettaljata, mhux magħrufa/disponibbli pubblikament dwar il-pożizzjonijiet ta’ negozjar jew dwar l-intenzjonijiet għal sottomissjonijiet futuri tal-Euribor għal ċerti maturitajiet ta’ mill-anqas wieħed mill-banek rispettivi tagħhom. (c) Xi drabi, ċerti negozjanti investigaw ukoll il-possibilitajiet li jallinjaw il-pożizzjonijiet ta’ negozjar EIRD tagħhom fuq il-bażi ta’ informazzjoni bħal din kif deskritt taħt (a) jew (b). (d) Xi drabi, ċerti negozjanti esploraw ukoll possibilitajiet biex jallinjaw tal-anqas waħda mis-sottomissjonijiet futuri Euribor tal-banek tagħhom fuq il-bażi ta’ tali informazzjoni kif deskritt taħt (a) jew (b). (e) Xi drabi, tal-anqas wieħed min-negozjanti involuti f’diskussjonijiet bħal dawn ikkuntattja lis-sottomettenti tar-rati Euribor tal-bank rispettiv, jew iddikjara li kien biħsiebu jagħmel dan, biex jitlobhom jissottomettu lill-aġent inkarigat, sabiex jeżegwixxi il-kalkoli tal-EBF f’ċerta direzzjoni jew f’livell speċifiku. (f) Xi drabi, tal-anqas wieħed min-negozjanti involuti f’diskussjonijiet bħal dawn iddikjara li se jirrapporta lura, jew se jirrapporta lura għat-tweġiba tas-sottomettenti qabel iż-żmien meta s-sottomissjonijiet ta’ kuljum Euribor kellhom jiġu sottomessi lill-aġent tal-kalkoli jew, f’dawk l-istanzi fejn in-negozjant kien diġà iddiskuta dan mas-sottomettent, għadda informazzjoni bħal din irċevuta mis-sottomettent lin-negozjant ta’ parti differenti. (g) Xi drabi, tal-anqas negozjant wieħed ta’ parti żvela lil negozjant ta’ parti oħra informazzjoni oħra dettaljata u sensittiva dwar l-istrateġija ta’ negozjar jew l-istrateġija tal-ipprezzar tal-bank tiegħu fir-rigward tal-EIRDs.

(18) Barra minn hekk, f’xi okkażjonijiet ċerti negozjanti impjegati minn partijiet differenti ddiskutew l-eżitu tal-iffissar tar-rata Euribor, inklużi sottomissjonijiet tal-banek speċifiċi, wara li r-rati Euribor ta’ ġurnata kienu diġà ġew stipulati u ppubblikati.

(19) Kull parti pparteċipat f’wieħed minn dawn it-tipi ta’ mġiba. Dan seħħ matul il-perjodu kollu tal-parteċipazzjoni rispettiva tal-partijiet fil-ksur, għalkemm mhux kull parti pparteċipat fil-każijiet partikolari kollha tal-kollużjoni u l-intensità tal-kuntatti kollużivi varjat matul il-perjodu tal-ksur.

(20) L-attività kollużiva seħħet permezz ta’ kuntatti bilaterali, prinċipalment permezz ta’ chats online, posta elettronika u messaġġi online jew fuq it-telefown.

2.3. Parteċipazzjoni individwali fl-imġiba

(21) Bejn is-16 ta’ Ottubru 2006 u d-19 ta’ Marzu 2007, Crédit Agricole ħadet sehem fi prattiki bilaterali li jikkorrispondu ma’ tal-anqas uħud mill-prattiki mniżżla fil-punt (17).

(22) Bejn it-12 ta’ Frar 2007 u s-27 ta’ Marzu 2007, HSBC ħadet sehem fi prattiki bilaterali li jikkorrispondu ma’ tal-anqas uħud mill-prattiki mniżżla fil-punt (17).

(23) Bejn is-27 ta’ Settembru 2006 u d-19 ta’ Marzu 2007, JPMorgan Chase ħadet sehem fi prattiki bilaterali li jikkorrispondu ma’ tal-anqas uħud mill-prattiki mniżżla fil-punt (17).

(24) Id-Deċiżjoni tistabbilixxi li Crédit Agricole, HSBC u JP Morgan Chase pparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 tat-Trattat u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. Iċ-ċirkostanzi fattwali tal-fajl bħall-kontenut tal-kuntatti, il-metodi użati u l-objettiv tad-diversi ftehimiet u/jew prattiki miftiehma inkwistjoni, juru li l-kuntatti kollużivi bilaterali bejn il-partijiet kienu marbuta flimkien u kumplimentari u kkontribwew għal objettiv uniku.

2.4. Ambitu ġeografiku

(25) L-ambitu ġeografiku tal-ksur kopra mill-anqas it-territorju kollu taż-ŻEE.

2.5. Rimedji

(26) Id-Deċiżjoni tapplika l-Linji Gwida dwar il-Multi tal-2006 ( 9 ) . Id-Deċiżjoni timponi multi fuq l-entitajiet ta’ Crédit Agricole, HSBC u JPMorgan Chase elenkati fil-punt (7) hawn fuq.

2.5.1. L-ammont bażiku tal-multa

(27) L-ammont bażiku tal-multa li għandha tiġi imposta fuq l-impriżi kkonċernati għandu jiġi stabbilit billi jiġi kkunsidrat il-valur tal-bejgħ, il-fatt li l-ksur huwa fin-natura tiegħu stess fost ir-restrizzjonijiet l-aktar gravi tal-kompetizzjoni, it-tul ta’ żmien u l-ambitu ġeografiku tal-kartell, il-fatt li l-attivitajiet kollużivi kienu relatati mal-punti referenzjarji finanzjarji, l-importanza suprema li għandhom ir-rati affettwati għas-settur tas-servizzi finanzjarji fi ħdan is-suq intern u fl-Istati Membri, u ammont addizzjonali sabiex l-impriżi jiġu dissważi milli jidħlu f’dan it-tip ta’ prattiki illegali.

(28) Il-Kummissjoni normalment tieћu inkunsiderazzjoni l-valur tal-bejgħ li jsir mill-impriżi matul l-aħħar sena finanzjarja sħiħa tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur ( 10 ) . Madankollu tista’ tingħata deroga minn din il-prattika, jekk perjodu ta’ referenza ieħor ikun aktar xieraq meta wieħed jikkunsidra l-karatteristiċi tal-każ.

(29) Fir-rigward ta’ dan il-ksur, il-Kummissjoni kkalkolat il-valur annwali tal-bejgħ għall-partijiet kollha fuq il-bażi tal-flussi tal-flus li kull bank ikun irċieva mill-portafoll rispettiv tiegħu ta’ EIRDs sottoskritti ma’ kontropartijiet stabbiliti fiż-ŻEE matul ix-xhur li jikkorrispondu mal-parteċipazzjoni rispettiva tagħhom fil-ksur, skontati fuq il-bażi ta’ fattur uniformi biex jitqiesu l-partikolaritajiet tal-industrija tal-EIRD, bħan-netting inerenti għal din l-industrija, li jfisser li l-banek kemm ibigħu kif ukoll jixtru d-derivattivi sabiex il-pagamenti li jidħlu jiġu nnettjati kontra l-pagamenti li joħorġu, kif ukoll l-iskala ta’ varjazzjonijiet tal-prezz.

2.5.2. Aġġustament tal-ammont bażiku: ċirkustanzi aggravanti u mitiganti

(30) Ma hemm ebda ċirkostanza aggravanti, iżda r-rwol minuri ta’ Crédit Agricole, HSBC u JPMorgan Chase fil-ksur huwa rikonoxxut bħala ċirkostanza mitiganti fil-livell tal-multi tagħhom.

2.5.3. L-applikazzjoni tal-limitu tal-fatturat ta’ 10 %

(31) L-Artikolu 23(2) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 jistipula li l-multa imposta fuq kull impriża għal kull ksur ma għandhiex tkun iktar minn 10 % tal-fatturat totali tagħha fuq is-sena kummerċjali preċedenti għad-data tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni.

(32) F’dan il-każ, l-ebda waħda mill-multi ma taqbeż l-10 % tal-fatturat mill-bejgħ totali tal-impriża fuq is-sena kummerċjali preċedenti għad-data ta’ din id-Deċiżjoni.

3. KONKLUŻJONI

(33) Il-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 huma kif ġej: (a) Crédit Agricole SA u Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, responsabbli in solidum: EUR 114 654 000; (b) HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc u HSBC France, responsabbli in solidum: EUR 33 606 000; (c) JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association u J.P. Morgan Service LLP, reponsabbli in solidum: EUR 337 196 000.

(1) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas-16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU L 1, 4.1.2003, p. 1).

(2) http://www.euribor-ebf.eu/euribor-org/about-euribor.html

(3) Id-dettalji tal-kompożizzjoni tal-panel u r-regoli ta’ proċedura tas-sottomissjoni huma deskritti fil-Kodiċi ta’ Mġiba EURIBOR tal-Federazzjoni Bankarja Ewropea (http://www.euribor-ebf.eu/assets/files/Euribor_code_conduct.pdf).

(4) Il-Kodiċi ta’ Mġiba Euribor tal-Federazzjoni Bankarja Ewropea, p. 17.

(5) L-ogħla u l-inqas 15 % ta’ kull sottomissjoni tal-banek tal-panel miġbura jiġu eliminati. Wara jiġu kkalkolati l-medji tar-rati li jifdal, li jiġu mqassrin għat-tielet pożizzjonijiet deċimali.

(6) Fiż-żmien tal-ksur, l-għadd ta’ banek tal-panel kien ta’ 44; bħalissa hemm 25.

(7) Skont il-Bank għall-Ħlasijiet Internazzjonali il-valur gross tas-suq tal-EIRDs pendenti (http://www.bis.org/statistics/derstats.htm) kien ta’ USD 4 747 biljun f’Diċembru 2015, u jirrappreżenta l-akbar segment ta’ derivattivi OTC fuq rati tal-imgħax.

(8) Avviż tal-Kummissjoni dwar l-Immunità minn multi u tnaqqis ta’ multi f’każijiet ta’ kartell, ĠU C 298 tat-8.12.2006, p. 17.

(9) Guidelines on the method of setting fines imposed pursuant to Article 23(2)(a) of Regulation (EC) No 1/2003 (ĠU C 210, 1.9.2006, p. 2).

(10) Il-punt 13 fil-Linji Gwida dwar il-multi.