Rapport Speċjali  Integrazzjoni tal‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma fi ħdan il‑PAK: 
suċċess parzjaliMT 2014  Nru  04
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITURI

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2014
ISBN 978 ‑92‑872‑0038 ‑9
doi: 10.2865/1630
© L‑Unjoni Ewropea, 2014  
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
MT 2014  Nru  04
Rapport Speċjali Integrazzjoni tal‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma fi ħdan il‑PAK: 
suċċess parzjali
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)
02
 Werrej
Paragrafu
 Termini u abbrevjazzjonijiet
I – XI Sommarju eżekuttiv
1 – 14  Introduzzjoni
1 – 6  Ir‑rabtiet bejn il ‑politika tal ‑UE dwar l ‑ilma u l ‑politika agrikola komuni (PAK)
7 – 11 Strumenti tal ‑PAK bil ‑potenzjal li jgħinu biex l ‑objettivi tal ‑politika tal ‑UE dwar l ‑ilma jiġu integrati 
fil‑PAK
12 –14 Fondi tal ‑PAK b’impatt potenzjali fuq l ‑ilma
15 – 20 L‑Awditu
15 – 17 Ambitu u approċċ tal ‑awditjar
18 – 20 Awditi preċedenti
21 – 79 Osservazzjonijiet
21 – 32 Dgħufijiet fl ‑implimentazzjoni tal ‑politika tal ‑UE dwar l ‑ilma xekklu l ‑integrazzjoni tagħha fil ‑PAK
33 – 48 S’issa l ‑impatt tal ‑kundizzjonalità fuq kwistjonijiet tal ‑ilma kien limitat
34 – 39 Il‑mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità għandu impatt iżda mhuwiex sfruttat bis ‑sħiħ
40 – 48  Dgħufijiet fl ‑applikazzjoni tal ‑kundizzjonalità
49 – 61 Il‑potenzjal tal ‑finanzjament għall ‑iżvilupp rurali biex jindirizza kwistjonijiet dwar l ‑ilma mhuwiex 
sfruttat bis‑ sħiħ
52 – 55 Il‑pjanijiet tal ‑Istati Membri għall ‑infiq tal ‑iżvilupp rurali mhux dejjem jieħdu kont tal ‑objettivi tal ‑politika 
tal‑UE dwar l ‑ilma u l ‑ħtiġijiet tal ‑Istati Membri fir ‑rigward tal ‑ilma
56 – 61 Il‑finanzjament għall ‑iżvilupp rurali ma ntużax b’mod suffiċjenti bħala rispons għal kwistjonijiet tal ‑ilma
62 – 65 Il‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas ma ġiex integrat fil ‑PAK
66 – 79 Sistemi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni ma jurux l ‑istampa kollha
03 Werrej
80 – 87 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I — Mistoqsijiet tal ‑awditjar u kriterji użati għall ‑awditu
 Anness II —  Riżultati tal ‑istħarriġ: Bidliet prinċipali rrappurtati minn korpi konsultattivi għall ‑
azjendi agrikoli wara l ‑introduzzjoni tal ‑kundizzjonalità
 Anness III — Eżempji ta’ kwistjonijiet relatati mal ‑ilma li mhumiex koperti mill ‑kundizzjonalità
 Anness IV —  Fondi addizzjonali ta’ Kontroll tas ‑Saħħa u ta’ rkupru allokati u użati mill ‑Istati 
Membri għall ‑immaniġġjar tal ‑ilma
 Risposta tal ‑Kummissjoni
04
 Termini  
u abbrevjazzjonijiet
Baċin tax‑xmara : L‑erja ta’ art li minnha l‑iskol kollu tas‑superfiċje jnixxi, f’sekwenza ta’ nixxigħat, 
xmajjar u, possibbilment, lagi għal ġol‑baħar f’fomm ix‑xmara, estwarju jew delta waħda.
Diretturi tal‑Ilma : Id‑diretturi tal‑politika dwar l‑ilma tal‑varji Stati Membri u pajjiżi parteċipanti oħra.
Distrett tal‑baċin tax‑xmara : L‑erja ta’ art u baħar, magħmula minn baċin tax‑xmara wieħed jew aktar li jinsabu 
qrib xulxin, flimkien mal‑ilmijiet ta’ taħt l‑art u dawk kostali assoċjati magħhom, li hija identifikata fid‑WFD bħala 
l‑unità prinċipali għall‑immaniġġjar ta’ baċini tax‑xmajjar.
Ewtrofikazzjoni : Il‑proċess li bih korpi tal‑ilma jirċievu nutrijenti żejda, speċjalment fosfati u nitrati. Tipikament 
dawn jippromwovu t‑tkabbir eċċessiv ta’ alga, li jnaqqsu l‑ossiġenu disponibbli fl‑ilma u għaldaqstant jikkawżaw 
il‑mewt ta’ organiżmi oħra, bħal ħut.
FAEŻR : Fond Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali. F’dan ir‑rapport issir ukoll referenza għalih bħala “żvilupp 
rurali”.
Kontroll tas‑Saħħa : Fl‑2009, il‑komponenti varji tal‑PAK ġew eżaminati u aġġustati sabiex il‑PAK jiġi dirett lejn 
żvilupp ibbilanċjat u li jħares l‑ambjent. Dan l‑aġġustament huwa magħruf bħala l ‑“Kontroll tas‑Saħħa”.
Kundizzjonalità : Mekkaniżmu li jorbot pagamenti diretti lil bdiewa u għadd ta’ pagamenti tal‑iżvilupp rurali 
mal‑konformità b’sensiela ta’ regoli relatati mal‑ambjent, is‑sikurezza tal‑ikel, is‑saħħa tal‑annimali u tal‑pjanti 
u l‑benessri tal‑annimali u maż‑żamma ta’ art agrikola f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba. Ir‑regoli 
tal‑kundizzjonalità huma relatati ma’ 18 ‑il rekwiżit statutorju tal‑immaniġġjar u 15 ‑il standard tal‑KAAT. Nuqqas ta’ 
konformità ma’ dawn l‑istandards u rekwiżiti jista’ jwassal għal tnaqqis fil‑pagamenti mill‑PAK lill‑bidwi.
Miżura : 
(1) Miżura ta’ żvilupp rurali : sett ta’ operazzjonijiet li jistgħu jiġu ffinanzjati mill‑FAEŻR. Kull miżura tistipula regoli 
speċifiċi li jrid ikun hemm konformità magħhom;
(2) Miżura kif hemm referenza għaliha fid‑WFD (id‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma) (RBMPs (Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin 
tax‑Xmara) u programmi ta’ miżuri):  sett ta’ operazzjonijiet, inklużi inizjattivi leġiżlattivi, ta’ kontroll u amministrattivi, 
li jinsabu fl‑RBMP u li jikkontribwixxu għall‑implimentazzjoni tad‑WFD. F’dan il‑kuntest, miżura agrikola hija sett 
ta’ azzjonijiet jew inizjattivi li jistgħu jintużaw biex jiġi mmitigat l‑effett ta’ pressjonijiet fuq l‑ilma kkawżati minn 
attivitajiet agrikoli.
Pagamenti diretti : Pagamenti mogħtija direttament lil bdiewa taħt skema ta’ appoġġ ta’ dħul. Xi eżempji huma 
l‑Iskema ta’ Pagament Uniku u l‑Iskema ta’ Pagament Uniku skont l‑Erja.
PAK : Politika agrikola komuni.
Prodotti għall‑protezzjoni tal‑pjanti : Użati għall‑protezzjoni ta’ pjanti jew għelejjel minn influwenzi ħżiena bħal 
ħaxix ħażin, mard jew insetti.
PŻR : Programm tal‑iżvilupp rurali.
05 Termini u abbrevjazzjonijiet 
RBMP : Pjan ta’ mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara.
SMR : Rekwiżiti Statutorji tal‑Immaniġġjar. Tmintax‑il standard leġiżlattiv tal‑UE fil‑qasam tal‑ambjent, is‑sikurezza 
tal‑ikel, is‑saħħa tal‑annimali u tal‑pjanti u l‑benessri tal‑annimali.
Standards tal‑KAAT : L‑obbligu li art tinżamm f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba jirreferi għal firxa ta’ 
standards relatati mal‑protezzjoni tal‑ħamrija, iż‑żamma tal‑materja organika u l‑istruttura tal‑ħamrija, l‑evitazzjoni 
tad‑deterjorament ta’ ħabitats, u l‑immaniġġjar tal‑ilma.
WFD : Id‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma – Id‑Direttiva 2000/60/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tat ‑
23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil‑qasam tal‑politika tal‑ilma (ĠU L 327, 22.12.2000, 
p. 1) – hija leġiżlazzjoni wiesgħa u komprensiva li ġiet adottata fis‑sena 2000 sabiex trendi d‑diversi partijiet ta’ 
politiki u leġiżlazzjoni eżistenti aktar koerenti. L‑approċċ tagħha għall‑immaniġġjar tal‑ilma huwa bbażat fuq 
baċini tax‑xmajjar bħala unità naturali u ambjentali aktar milli fuq limiti amministrattivi jew legali. Hija tirreferi 
għal bosta direttivi relatati, bħad‑direttivi dwar l‑ilma għall‑għawm, l‑ilma tajjeb għax‑xorb, it‑trattament tal‑ilma 
urban mormi, in‑nitrati, il‑ħama tad‑dranaġġ, eċċ. Id‑WFD tqis l‑implimentazzjoni ta’ dawk id‑direttivi l‑oħra 
bħala rekwiżit minimu. Il‑miżuri għall‑implimentazzjoni tagħhom iridu jkunu integrati fl‑ippjanar ta’ mmaniġġjar 
tal‑baċin tax‑xmara. Għandu jiġi nnutat li ma hemm ebda fond iddedikat magħmul disponibbli permezz tad‑WFD 
għall‑implimentazzjoni tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma.
06
 Sommarju  
eżekuttiv
I
Il‑protezzjoni tal‑kwalità tar‑riżorsi tal‑ilma tal‑Ewropa 
ilha projorità għolja għall‑UE sa minn meta bdiet tad ‑
otta strumenti legali speċifiċi fil‑qasam tal‑protezzjoni 
tal‑ilma tard fis‑snin sebgħin. Id‑Direttiva Qafas dwar 
l‑Ilma (id‑WFD) ġiet adotatta fis‑sena 2000 biex jiġi 
stabbilit qafas legali għall‑protezzjoni u r‑restawr 
ta’ korpi tal‑ilma madwar l‑Ewropa u biex jiġi żgurat 
użu tal‑ilma sostenibbli fuq terminu twil. Pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara (RBMPs) u programmi 
ta’ miżuri huma l‑istrumenti prinċipali użati mill‑Istati 
Membri biex jimplimentaw il‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma. L‑Istati Membri jistgħu jimplimentaw il‑politika 
dwar l‑ilma parzjalment bl‑użu minn fondi minn poli ‑
tiki oħra.
II
L‑agrikoltura huwa sors importanti ta’ pressjonijiet 
ambjentali. Fl‑Ewropa, l‑agrikoltura hija responsabbli 
għal madwar 33 % tal‑użu totali mill‑ilma u hija s‑sors 
prinċipali ta’ tniġġis min‑nutrijenti fl‑ilma.
III
Il‑politika agrikola komuni (il‑PAK) tirrappreżenta 
kemxejn taħt 40 % tal‑baġit tal‑UE. Permezz tal‑PAK, 
l‑UE tfittex li tinfluwenza l‑prattiki agrikoli li jaffett ‑
waw l‑ilma. Attwalment hemm żewġ strumenti li 
jintużaw biex l‑objettivi tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma 
jiġu integrati fil‑PAK.Dawn huma l‑kundizzjonalità, 
mekkaniżmu li jorbot ċerti pagamenti tal‑PAK ma’ 
rekwiżiti ambjentali speċifiċi, u l‑Fond Agrikolu 
Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali (il‑FAEŻR, li f’dan 
ir‑rapport issir referenza għalih ukoll bħala “żvilupp 
rurali”) li jipprevedi inċentivi finanzjarji għal azzjonijiet 
li jmorru lil hinn mil‑leġiżlazzjoni obbligatorja.IV
Il‑Kummissjoni Ewropea u l‑Kunsill enfasizzaw ripetu ‑
tament il‑ħtieġa għal integrazzjoni aħjar tal‑politika 
dwar l‑ilma ma’ politiki oħra, bħall‑agrikoltura. L‑objet ‑
tivi tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma jirrikjedu azzjoni 
f’oqsma ta’ politika differenti u, konsegwentement, 
intervent minn firxa ta’ awtoritajiet, li jistgħu jkunu 
qed isegwu interessi differenti u potenzjalment kon ‑
tradittorji. F’dan l‑isfond, l‑awditu tal‑Qorti mmira li jir ‑
rispondi għall‑mistoqsija: L‑objettivi tal‑politika tal‑UE 
dwar l‑ilma ġew integrati fil‑PAK b’suċċess? Il‑Qorti fit ‑
txet li tirrispondi għal din il‑mistoqsija billi eżaminat sa 
liema grad l‑implimentazzjoni tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma ppermettielha li tiġi adotatta fil‑PAK, u permezz 
ta’ analiżi tal‑kundizzjonalità u tal‑iżvilupp rurali.
V
L‑awditu indirizza l‑mistoqsija dwar jekk l‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma kinux ġew integrati 
fil‑PAK b’suċċess iżda sab li s’issa dan kien sar parzjal ‑
ment biss. Dan kien dovut għal spariġġ bejn l‑ambi ‑
zzjoni tal‑objettivi tal‑politika u l‑istrumenti użat biex 
tiġi effettwata bidla. L‑awditu enfasizza dgħufijiet 
fiż‑żewġ strumenti użati attwalment mill‑Kummissjoni 
għall‑integrazzjoni fil‑PAK ta’ kwistjonijiet dwar l‑ilma 
(jiġifieri l‑kundizzjonalità u l‑iżvilupp rurali) u ġibed 
l‑attenzjoni għal dewmien u dgħufijiet fl‑implimen ‑
tazzjoni tad‑WFD.
VI
Il‑Qorti tikkonkludi li l‑kundizzjonalità u l‑finanz ‑
jament għall‑iżvilupp rurali s’issa kellhom impatt 
pożittiv fl‑appoġġ tal‑objettivi tal‑politika għat‑titjib 
tal‑kwantità u l‑kwalità tal‑ilma, iżda dawn l‑istrumenti 
huma limitati, relattivi għall‑ambizzjonijiet tal‑politika 
ssettjati għall‑PAK u l‑miri aktar ambizzjużi ssettjati 
mir‑regolamenti tal‑PAK għall‑perjodu 2014 ‑2020.
Sommarju eżekuttiv 07
VII
Hija tikkonkludi wkoll li d‑dewmien fl‑implimentazz ‑
joni tad‑WFD xekkel, fil‑fatt, l‑integrazzjoni fil‑PAK 
tal‑objettivi tal‑politika dwar l‑ilma.
VIII
Il‑Qorti sabet ukoll li s‑sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ 
evalwazzjoni, it‑tnejn li huma relatati direttament 
mal‑PAK, u dawk li jipprovdu data  aktar ġenerali ma 
kinux jipprovdu l‑informazzjoni meħtieġa biex it‑tfassil 
ta’ politika jkun infurmat bis‑sħiħ fir‑rigward tal‑press ‑
jonijiet fuq l‑ilma ġejjin mill‑attivitajiet agrikoli, 
għalkemm innutat xi inizjattivi utli.
IX
Il‑Qorti tirrakkomanda li l‑Kummissjoni għandha 
tipproponi l‑modifiki meħtieġa għall‑istrumenti 
attwali (il‑kundizzjonalità u l‑iżvilupp rurali) jew, fejn 
xieraq, strumenti ġodda li huma kapaċi jilħqu l‑aktar 
miri ambizzjużi fir‑rigward tal‑integrazzjoni fil‑PAK 
tal‑objettivi tal‑politika dwar l‑ilma. L‑Istati Mem ‑
bri għandhom jindirizzaw id‑dgħufijiet enfasizzati 
fir‑rigward tal‑kundizzjonalità u jtejbu l‑użu tagħhom 
mill‑finanzjament għall‑iżvilupp rurali biex jilħqu aħjar 
l‑objettivi tal‑politika dwar l‑ilma.
X
Hija tirrakkomanda wkoll li l‑Kummissjoni u l‑Istati 
Membri jridu jindirizzaw id‑dewmien fl‑implimentazz ‑
joni tad‑WFD u jtejbu l‑kwalità tal‑RBMPs tagħhom 
billi jiddeskrivu miżuri individwali u jagħmluhom ċari 
u konkreti biżżejjed f’livell operazzjonali.
XI
Fir‑rigward tal‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni l‑Kum ‑
missjoni għandha tiżgura li hija għandha informazz ‑
joni li, mill‑anqas, hija kapaċi tkejjel l‑evoluzzjoni 
tal‑pressjonijiet fuq l‑ilma maħluqa minn prattiki 
agrikoli u l‑Istati Membri nfushom jintalbu jipprovdu 
data  dwar l‑ilma b’mod aktar f’waqtu, affidabbli 
u konsistenti.
08
 Introduzzjoni
Ir‑rabtiet bejn il‑politika 
tal‑UE dwar l‑ilma u l‑poli ‑
tika agrikola komuni 
(PAK)
01 
Il‑protezzjoni tal‑ilma (kemm f’termini 
ta’ kwalità u ta’ kwantità) huwa 
suġġett ta’ prijorità fuq il‑biċċa l‑kbira 
tal‑aġendi pubbliċi, mhux biss fl‑UE 
iżda wkoll madwar id‑dinja u fuq livelli 
nazzjonali, reġjonali u lokali. L‑objettiv 
kumplessiv prinċipali tal‑politika tal‑UE 
dwar l‑ilma huwa li jiġi żgurat l‑aċċess 
għal ilma ta’ kwalità tajba bi kwantità 
suffiċjenti għall‑Ewropej kollha, u li jiġi 
żgurat l‑istatus tajjeb tal‑korpi kollha 
tal‑ilma madwar l‑Ewropa1. L‑istrumen ‑
ti legali prinċipali użati mill‑UE biex 
jintlaħaq dan l‑objettiv huma diret ‑
tivi, adottati mill‑Parlament Ewropew 
u mill‑Kunsill, relatati mal‑ilma. 
Direttiva hija att leġiżlattiv tal‑Unjoni 
Ewropea li tirrikjedi li l‑Istati Membri 
jiksbu riżultat partikolari, iżda mingħajr 
ma jiddetta kif se jagħmlu dan.
02 
Id‑Direttiva dwar in‑Nitrati, adottata 
fl‑1991, fittxet li tnaqqas it‑tniġġis 
ikkawżat min‑nitrati minn sorsi 
agrikoli fl‑ilmijiet tal‑Ewropa2. Din 
ġiet segwita mid‑Direttiva Qafas 
dwar l‑Ilma (id‑WFD) fis‑sena 2000, 
li hija aktar komprensiva. Id‑WFD tir ‑
rikjedi l l‑Istati Membri jiksbu sta ‑
tus tajjeb għall‑ilma tas‑superfiċje 
u dak ta’ taħt l‑art sal ‑20153. L‑Istati 
Membri jridu jfasslu pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara 
(RBMPs) u proġrammi assoċjati ta’ 
miżuri assoċjati, li huma l‑istrumenti 
prinċipali użati għall‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva  – u konsegwentement 
għall‑implimentazzjoni tal‑politika 
tal‑UE dwar l‑ilma. L‑Istati Membri 
jistgħu jimplimentaw il‑politika dwar 
l‑ilma parzjalment bl‑użu minn fondi 
minn politiki oħra. Pereżempju, f’xi 
każijiet il‑miżuri tal‑RBMPs jistgħu jiġu 
ffinanzjati permezz tal‑PAK.03 
Skont ir‑rapport tal‑Aġenzija Ewro ‑
pea għall‑Ambjent (EEA) dwar l‑istat 
tal‑ilma4, mhuwiex probabbli li l‑ilma 
tal‑Ewropa jilħaq il‑mira ssettjata 
mid‑WFD għall ‑2015 f’termini jew ta’ 
kwalità jew inkella ta’ kwantità tal‑il ‑
ma, minkejja titjib fl‑aħħar deċennji.
04 
L‑agrikoltura hija responsabbli 
mill‑akbar sehem ta’ użu mill‑art 
fl‑Ewropa (ċirka 50 % tal‑erja kumples ‑
siva ta’ art). Hija tat forma lill‑pajsaġġ 
Ewropew u żiedet b’mod qawwi l‑użu 
tagħha ta’ inputs esterni (fertilizzanti, 
pestiċidi u ilma) matul dawn l‑aħħar 
50 sena. Għaldaqstant, is‑settur huwa 
huwa sors importanti ta’ pressjonijiet 
ambjentali5. L‑agrikoltura fl‑Ewropa 
hija responsabbli għal madwar 33 % 
tal‑użu totali mill‑ilma u hija l‑akbar 
sors ta’ tniġġis min‑nutrijenti fl‑ilma6. 
Għalhekk, bħala l‑utent prinċipali 
tal‑ilma, l‑agrikoltura għandha rwol 
maġġuri x’taqdi fl‑immaniġġjar 
sostenibbli tal‑kwantità u l‑kwalità 
tal‑ilma.1 http://ec.europa.eu/
environment/water/index_
en.htm  u l‑Artikolu 4 tad‑WFD.
2 Id‑Direttiva 
tal‑Kunsill 91/676/KEE 
tat‑12 ta’ Diċembru 1991 
dwar il‑protezzjoni tal‑ilma 
kontra t‑tniġġis ikkawżat 
min‑nitrati minn sorsi agrikoli 
(ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1). 
Id‑Direttiva dwar in‑Nitrati 
tirrikjedi li l‑Istati Membri 
jimmonitorjaw ilmijiet 
tas‑superfiċje u dawk ta’ taħt 
l‑art u li jiddesinjaw Żoni 
Vulnerabbli għan‑Nitrati. 
L‑Istati Membri jridu 
jistabbilixxu kodiċi ta’ prattika 
agrikola tajba biex tiġi 
applikata fit‑territorju kollu 
fuq bażi volontarja. Barra 
minn hekk l‑Istati Membri 
jridu jadottaw Programmi ta’ 
Azzjoni obbligatorji f’Żoni 
Vulnerabbli għan‑Nitrati.
3 L‑Artikolu 4 tad‑WFD.
4 Ir‑Rapport Nru 9/2012 tal‑EEA 
“European waters – current 
status and future challenges” 
(Ilmijiet Ewropej – status 
attwali u sfidi futuri).
5 “A Green CAP? Reform options 
from an environmental angle” 
(PAK Ekoloġiku? Alternattivi 
għal riforma minn angolu 
ambjentali). Proġett PAK 
Ekoloġiku tal‑EEA, rapport 
interim tal‑ewwel fażi, 
it‑23 ta’ Ġunju 2011.
6 Ir‑Rapport Nru 1/2012 tal‑EEA 
“Towards efficient use of water 
resources in Europe” (Lejn użu 
effiċjenti tar‑riżorsi tal‑ilma 
fl‑Ewropa).
09 Introduzzjoni
05 
Il‑Kunsill tal‑Unjoni Ewropea enfasizza 
l‑ħtieġa tal‑protezzjoni tal‑ilma per ‑
mezz tal‑PAK f’bosta okkażjonijiet7:
 — Fl‑2007, huwa enfasizza li l‑inkor ‑
porazzjoni ta’ kwistjonijiet dwar 
l‑użu sostenibbli tal‑ilma fi ħdan 
politiki settorjali oħra (eż. l‑ag ‑
rikoltura) kien rekwiżit għall‑ilħuq 
tal‑objettivi tal‑politika dwar l‑ilma 
u enfasizza l‑ħtieġa li tingħata 
attenzjoni speċjali għall‑iżvilupp 
ulterjuri u, jekk meħtieġ, 
għall‑adattament tal‑politiki ag ‑
rikoli attwali biex jikkontribwixxu 
għall‑immaniġġjar sostenibbli 
tal‑ilma.
 — Fl‑2009, huwa identifika 
l‑immaniġġjar tal‑ilma bħala sfida 
ġdida kruċjali għall‑agrikoltura, 
u ddikjara li “kwistjonijiet dwar 
il‑ġestjoni tal‑ilma, inkluża l‑kwal ‑
ità tal‑ilma, għandhom jiġu indiriz ‑
zati aktar fil‑fond fl‑istrumenti 
tal‑PAK rilevanti”.
 — Fl‑2010 l‑Kunsill irrikonoxxa 
l‑ħtieġa għal użu aktar effiċjenti 
u sostenibbli tal‑ilma fl‑agrikoltura.
06 
Il‑ħtieġa għall‑integrazzjoni ulterjuri 
ta’ kwistjonijiet dwar l‑immaniġġjar 
tal‑ilma fi ħdan oqsma oħra ta’ poli ‑
tika, bħall‑agrikoltura, ġiet espressa 
b’mod ċar mill‑Kummissjoni Ewro ‑
pea, mill‑EEA, mill‑Kunsill tal‑Unjoni 
Ewropea u mid‑Diretturi tal‑Ilma8. 
L‑integrazzjoni fil‑PAK tal‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilmahija mira 
importanti, mhux tal‑anqas fir‑rig ‑
ward tal‑Artikolu 11 tat‑Trattat dwar 
il‑Funzjonament tal‑Unjoni Ewropea, 
li jiddikjara: “Il‑ħtiġijiet għall‑ħarsien 
tal‑ambjent għandhom ikunu inte ‑
grati fid‑definizzjoni u l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑politika u l‑attivitajiet 
tal‑Unjoni, partikolarment bl‑għan li 
jinkoraġġixxu żvilupp sostenibbli.”7 Il‑Konklużjonijiet tal‑Kunsill 
dwar l‑Iskarsezza 
tal‑Ilma u n‑Nixfa 
tat‑30 ta’ Ottubru 2007. 
Il‑Konklużjonijiet tal‑Kunsill 
dwar l‑Iskarsezza tal‑Ilma, 
in‑Nixfa u l‑Adattament 
għat‑Tibdil fil‑Klima 
tal‑11 ta’ Ġunju 2010. 
Il‑premessi 1 
u 4 għar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 74/2009 
tad‑19 ta’ Jannar 2009 li 
jemenda r‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005 dwar 
l‑appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 30, 31.1.2009, p. 100) 
wara l‑Kontroll tas‑Saħħa.
8 • COM(2012) 673 
tal‑14 ta’ Novembru 2012 
“Blueprint għas‑Salvagwardja 
tar‑Riżorsi tal‑Ilma 
tal‑Ewropa”: “hemm bżonn ta’ 
implimentazzjoni aħjar u aktar 
integrazzjoni tal‑għanijiet 
tal‑politika dwar l‑ilma 
f’oqsma oħrajn tal‑politika, 
bħall‑politika agrikola komuni”.
• Il‑premessa 16 għad‑WFD: 
“Aktar integrazzjoni ta’ 
protezzjoni u mmaniġġjar 
sostenibbli ta’ ilma f’oqsma 
oħra ta’ politika Komunitarja 
bħal enerġija, trasport, 
agrikoltura, sajd, politika 
reġjonali u turiżmu huwa 
meħtieġ.”
• Il‑premessa 6 
għar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005 
tal‑20 ta’ Settembru 2005 dwar 
appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1): 
“L‑attivitajiet tal‑Fond Agrikolu 
Ewropew għall‑Iżvilupp 
Rurali u l‑operazzjonijiet li 
jikkontribwixxi għalihom 
għandhom ikunu konsistenti 
u kompatibbli mal‑linji ta’ 
politika l‑oħra tal‑Komunità 
u għandhom jikkonformaw 
mal‑leġiżlazzjoni Komunitarja 
kollha.”
• Ir‑rapport Nru 9/2012 
tal‑EEA: Jinħtieġ sforz ħafna 
akbar biex kwistjonijiet 
dwar l‑immaniġġjar tal‑ilma 
jiġu integrati fi ħdan 
politiki settorjali differenti 
bħall‑agrikoltura u t‑trasport.
• Id‑Dikjarazzjoni 
tad‑Diretturi tal‑Ilma dwar 
id‑WFD u l‑Agrikoltura 
tat‑30 ta’ Novembru 2006: 
jeħtieġ li tiġi rikonoxxuta 
l‑importanza tar‑riżorsi 
tal‑ilma f’termini soċjali, 
ekonomici u ambjentali u li tiġi 
integrata fi ħdan il‑politiki 
settorjali kollha.
10 Introduzzjoni
Strumenti tal‑PAK 
bil‑potenzjal li jgħinu biex 
l‑objettivi tal‑politika 
tal‑UE dwar l‑ilma jiġu 
integrati fil‑PAK
07 
Attwalment hemm żewġ strumenti 
tal‑PAK li qed jintużaw biex l‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma jiġu inte ‑
grati fil‑PAK: il‑kundizzjonalità u l‑Fond 
Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali 
(ara l‑ Figura 1 ). Dawn l‑istrumenti għandhom il‑potenzjal li jikkontrib ‑
wixxu għall‑agrikoltura sostenibbli billi 
jinkoraġġixxu prattiċi agrikoli tajba, 
jippromwovu l‑konformità ta’ attivitaji ‑
et agrikoli ma’ leġiżlazzjoni ambjentali, 
bħad‑Direttiva dwar in‑Nitrati, u jip ‑
provdu inċentivi għal beni u servizzi 
pubbliċi li huma ta’ benefiċċju 
għall‑ambjent.Figura 1Rabta bejn il‑PAK u l‑politika tal‑UE dwar l‑ilma
Nota:  Din il‑figura turi, fuq naħa waħda kif il‑fondi tal‑PAK jistgħu jintnefqu permezz ta’ pagamenti diretti u fondi għall‑iżvilupp rurali. Għal bdie ‑
wa li jirċievu pagamenti diretti u/jew ċerti fondi għall‑iżvilupp rurali, il‑kundizzjonalità torbot dawk il‑pagamenti mal‑konformità ta’ ċerti obbligi 
ambjentali. L‑attivitajiet iffinanzjati mill‑PAK jistgħu jkollhom impatt pożittiv jew negattiv fuq l‑ilma. Fuq in‑naħa l‑oħra l‑figura turi l‑objettivi 
intermedji prinċipali stabbiliti mid‑WFD, l‑istrument prinċipali għall‑implimentazzjoni tal‑politika dwar l‑ilma fil‑livell tal‑UE.
WFD entered
into
establishmentof 
monitoring dra
measures
-PAK
legiżlazzjoni 
u fondiKOERENZA?leġiżlazzjoni iżda 
ebda fond dedikatPOLITIKA 
DWAR L-ILMA
pagamenti diretti żvilupp rurali (FAEŻR)
PŻR tal-Istati Membri (2007-2013)attivitajiet (tal-biedja) impattiWFD (l-ewwel ċiklu)
Id-WFD daħlet 
ﬁs-seħħ 2000
stabbiliment ta’ netwerk għall-monitoraġġ 2006
preżentazzjoni ta‘ abbozzi ta’ RBMPs2008
iﬃnalizzar tal-RBMPs u ta’ programmi ta’ miżuri2009
il-programmi jsiru operazzjonali 2012
ilħuq ta’ objettivi ambjentali2015
status tajjeb tal-korpi 
tal-ilmaObbligi tal-Istati Membri
 +/- impatt fuq l-ilma 
  
kundizzjonalità
11 Introduzzjoni
08 
Il‑kundizzjonalità hija mekkaniżmu 
li jorbot pagamenti diretti lil bdiewa 
(u għadd ta’ pagamenti tal‑iżvilupp 
rurali9) mal‑konformità b’sensiela 
ta’ regoli relatati mal‑ambjent, 
is‑sikurezza tal‑ikel, is‑saħħa tal‑an ‑
nimali u tal‑pjanti u l‑benessri tal‑an ‑
nimali u maż‑żamma ta’ art agrikola 
f’kundizzjoni agrikola u ambjentali 
tajba (il‑KAAT)10. Dawn ir‑regoli huma 
stipulati fi 18 ‑il rekwiżit statutorju 
tal‑immaniġġjar (SMRs) u 15 ‑il stand ‑
ard tal‑KAAT. Nuqqas ta’ konformità 
ma’ dawn l‑istandards u rekwiżiti jista’ 
jwassal għal tnaqqis fil‑pagamenti 
mill‑PAK lill‑bidwi.09 
Sitt rekwiżiti ta’ kundizzjonalità 
għandhom impatt dirett fuq il‑kwalità 
u l‑kwantità tal‑ilma. Dawn huma 
elenkati fit‑ Tabella 1 . Bosta rekwiżiti 
oħra ta’ kundizzjonalità għandhom 
impatt indirett fuq il‑protezzjoni 
tal‑ilma (pereżempju l‑SMRs dwar 
il‑konservazzjoni tal‑għasafar selvaġġi 
u ta’ ħabitats naturali u l‑istandards 
tal‑KAAT dwar kopertura minima ta’ 
ħamrija jew dwar il‑protezzjoni ta’ 
karatteristiċi tal‑pajsaġġ).9 Il‑kundizzjonalità tapplika għal 
seba’ miżuri ta’ żvilupp rurali li 
jirrappreżentaw madwar 40 % 
tal‑infiq ippjanat tal‑FAEŻR 
għall‑perjodu 2007 ‑2013.
10 Il‑kundizzjonalità ġiet intro ‑
dotta fl ‑2003 mir‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1782/2003 
tad‑29 ta’ Settembru 2003 li 
jistabbilixxi regoli komuni għal 
skemi diretti ta’ appoġġ fi ħdan 
il‑politika agrikola komuni 
u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ 
appoġġ għall‑bdiewa u li 
jemenda r‑Regolamenti (KEE) 
Nru 2019/93, (KE) Nru 1452/2001, 
(KE) Nru 1453/2001, 
(KE) Nru 1454/2001, 
(KE) 1868/94, 
(KE) Nru 1251/1999, 
(KE) Nru 1254/1999, 
(KE) Nru 1673/2000, 
(KE) Nru 2358/71 
u (KE) Nru 2529/2001 (ĠU L 270, 
21.10.2003, p. 1). Mill ‑2005 
’l hawn, il‑bdiewa kollha li 
jirċievu pagamenti diretti ġew 
suġġetti għal dispożizzjonijiet 
obbligatorji ta’ kundizzjonalità. 
Għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2007 ‑2013, il‑kundizzjon ‑
alità tapplika wkoll għal għadd 
ta’ pagamenti mill‑FAEŻR 
(għall‑miżuri 211, 212, 213, 214, 
221, 224 u 225), u mill ‑2008 ’l 
hawn hija tapplika għal ċerti 
pagamenti għall‑inbid.Tabella 1Ħarsa ġenerali lejn rekwiżiti ta’ kundizzjonalità relatati mal‑ilma
Standard Suġġett
SMR2 Il‑protezzjoni ta’ ilma ta’ taħt l‑art kontra tniġġis11 
SMR3 L‑użu tal‑ħama tad‑drenaġġ fl‑agrikoltura2
SMR4 Il‑protezzjoni tal‑ilma kontra t‑tniġġis ikkawżat min‑nitrati minn sorsi agrikoli3
SMR9 It‑tqegħid fis‑suq ta’ prodotti għall‑protezzjoni tal‑pjanti4
Proċeduri tal‑awtorizzazzjoni 
GAEC (KAAT) għat‑tisqijaFejn l‑użu tal‑ilma għat‑tisqija huwa suġġett għall‑awtorizzazzjoni, irid ikun 
hemm konformità mal‑proċeduri tal‑awtorizzazzjoni
Strixxi marġinali GAEC (KAAT) Stabbiliment ta’ strixxi marġinali matul il‑mogħdijiet tal‑ilma
1  L‑Artikoli 4 u 5 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 80/68/KEE tas ‑17 ta’ Diċembru 1979 dwar il‑ħarsien ta’ ilma ta’ taħt l‑art kontra tniġġis ikkawżat minn 
ċerti sustanzi perikolużi (ĠU L 20, 26.1.1980, p. 43).
2  L‑Artikolu 3 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 86/278/KEE tat ‑12 ta’ Ġunju 1986 dwar il‑protezzjoni tal‑ambjent, u b’mod partikolari tal‑ħamrija, meta 
l‑ħama tad‑drenaġġ jintuża fl‑agrikoltura (ĠU L 181, 4.7.1986, p. 6).
3  L‑Artikoli 4 u 5 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 91/676/KEE tat ‑12 ta’ Diċembru 1991 dwar il‑protezzjoni tal‑ilma kontra t‑tniġġis ikkawżat min‑nitrati 
minn sorsi agrikoli (ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1).
4  L‑Artikolu 3 tad‑Direttiva tal‑Kunsill 91/414/KEE tal ‑15 ta’ Lulju 1991 li tikkonċerna t‑tqegħid fis‑suq ta’ prodotti għall‑protezzjoni tal‑pjanti 
(ĠU L 230, 19.8.1991, p. 1).
12 Introduzzjoni
10 
Permezz tal‑finanzjament 
għall‑iżvilupp rurali, l‑UE tikkontrib ‑
wixxi għall‑investimenti tal‑Istati 
Membri biex tissaħħaħ il‑kompetittiv ‑
ità tal‑biedja u l‑forestrija, jiġu pro ‑
tetti l‑ambjent u l‑kampanja, jittejbu 
l‑kwalità tal‑ħajja u d‑diversifikazzjoni 
tal‑ekonomija rurali u jiġu promossi 
approċċi għall‑iżvilupp rurali bbażati 
lokalment. L‑UE tappoġġa l‑program ‑
mi tal‑iżvilupp rurali (PŻR) tal‑Istati 
Membri. F’testi ewlenin dwar l‑iżvilupp 
rurali, bħal‑linji gwida strateġiċi 
Komunitarji għall‑iżvilupp rurali11 
u r‑Regolament (KE) Nru 1698/200512, 
il‑protezzjoni u l‑immaniġġjar sos ‑
tenibbli tal‑ilma huma meqjusa bħala 
waħda mill‑kwistjonijiet ambjentali 
ewlenin li għandhom jiġu indirizzati.
11 
Permezz ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali, 
il‑bdiewa jistgħu jinvolvu rwieħhom 
volontarjament f’azzjonijiet li jmorru 
lil hinn mil‑leġiżlazzjoni obbligatorja 
bi tpattija għal inċentivi finanzjarji jew 
kumpens (ara l‑ Kaxxa 1 ).
Fondi tal‑PAK b’impatt 
potenzjali fuq l‑ilma
12 
Il‑livell ta’ nfiq tal‑UE fuq attivitajiet 
agrikoli permezz tal‑PAK huwa sinifi ‑
kanti (EUR 58,1 biljun għall ‑2012, jew 
kemxejn taħt 40 % tal‑baġit tal‑UE). 
Il‑biedja u attivitajiet oħra ffinanzjati 
bil‑PAK potenzjalment jista’ jkollhom 
impatt pożittiv jew negattiv fuq l‑ilma 
(ara l‑ Figura 1 ).13 
F’xi każijiet, il‑fondi tal‑PAK huma 
espliċitament immirati lejn effetti 
pożittivi fuq l‑ilma; dan jinkludi l‑finan ‑
zjament ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali li 
jsemmu b’mod speċifiku l‑protezzjoni 
tal‑ilma. Valutazzjoni dettaljata ta’ 
PŻR mill‑perspettiva tal‑immaniġġjar 
tal‑ilma turi li l‑Istati Membri allokaw 
51 % tal‑baġits tal‑PŻR tagħhom13 
lil miżuri li, fi gradi differenti, huma 
relatati mal‑ilma (EUR 75 biljun 
għall‑perjodu 2007 ‑2013)14. Barra minn 
hekk, 27 % tal‑fondi żejda miftiehma 
wara l ‑“Kontroll tas‑Saħħa” (approvati 
fl‑2009 u li jipprovdu EUR 4,8 biljun 
oħra) ġew allokati lill‑qasam ta’ 
prijorità “immaniġġjar tal‑ilma” 
(EUR 1,3 biljun)15.
14 
Ir‑regolamenti tal‑PAK għall‑perjodu 
2014 ‑2020 jagħtu prominenza akbar 
lill‑kwalità tal‑ilma bħala objettiv 
tal‑PAK. Id‑dispożizzjonijiet legali 
għall ‑’ekoloġizzazzjoni’ tal‑pagamenti 
diretti tal‑PAK jinkludu prattiki li xi 
wħud minnhom għandhom potenzjal 
għal effett ta’ benefiċċju fuq il‑kwalità 
tal‑ilma. Dikjarazzjoni mill‑Kunsill 
u mill‑Parlament Ewropew tipprevedi 
wkoll li ċerti obbligi li huma derivati 
mid‑WFD ikunu integrati fir‑rekwiżiti 
ta’ kundizzjonalità. L‑użu aktar 
effiċjenti tal‑ilma fl‑agrikoltura huwa 
element espliċitu (“żona ta’ fokus”) ta’ 
waħda mill‑prijoritajiet tal‑iżvilupp 
rurali stabbiliti għall‑PAK riformat. 
Barra minn hekk, mill ‑2014 ’il quddiem, 
permezz tas‑Sistema Konsultattiva 
għall‑Azjendi Agrikoli, l‑Istati Membri 
għandhom jagħtu pariri lill‑benefiċjarji 
fir‑rigward tar‑rekwiżiti tad‑WFD.11 It‑taqsimiet 2.5 
u 3.2 tad‑Deċiżjoni 
tal‑Kunsill 2006/144/KE 
tal‑20 ta’ Frar 2006 dwar 
il‑linji gwida strateġiċi 
Komunitarji għall‑iżvilupp 
rurali (perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007‑2013) 
(ĠU L 270M, 29.9.2006, p. 258).
12 Il‑premessa 31 
għar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005.
13 Infiq pubbliku totali, li 
għaldaqstant jinkludi 
finanzjament nazzjonali.
14 Summary report on an in‑depth 
assessment of RDPs 2007 ‑2013 
as regards water management  
(Rapport fil‑qosor dwar 
valutazzjoni approfondita 
ta’ PŻR 2007 ‑2013 fir‑rigward 
tal‑immaniġġjar tal‑ilma), 
Ecologic Institute and Vito, 
April 2009 ( http://www.
ecologic.eu/download/
projekte/1900 ‑1949/1937/
final_report.pdf ).
15 Skont l‑istqarrijiet 
għall‑istampa COM IP 
09/1568, IP 09/1813, IP 09/1945 
u IP/10/102.
13 Introduzzjoni
Eżempji ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali
L‑appoġġ għal bdiewa li jimpenjaw rwieħhom, għal perjodu minimu ta’ ħames snin, li jadottaw tekniki 
tal‑biedja li jipproteġu l‑ambjent u li jmorru lil hinn minn prattika agrikola tajba ( miżuri agroambjen ‑
tali), bħal immaniġġjar estensiv ta’ mergħat (jiġifieri rigħi estensiv, ebda użu ta’ fertilizzanti jew ta’ ħama 
tad‑drenaġġ, limitazzjonijiet stretti fuq l‑użu ta’ pestiċidi, eċċ.).
Sors: Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri. 
Appoġġ għal investimenti “mhux produttivi” , 
bħall‑ħolqien u r‑restawr ta’ artijiet mistagħdra. Artijiet 
mistagħdra jippreservaw il‑kwalità tal‑ilma billi jeliminaw 
in‑nitroġenu, il‑fosforu u l‑pestiċidi mill‑iskol agrikolu. 
Appoġġ għal  investimenti fuq 
azjendi agrikoli , bħal tagħmir għal 
tisqija bil‑qatra. It‑tisqija bil‑qatra, 
meta mqabbla mat‑tisqija bil‑friefet, 
tista’ tgħin fit‑tnaqqis tal‑volum ta’ 
ilma estratt għat‑tisqija.Kaxxa 1
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri. 
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri. 
14 Introduzzjoni Kaxxa 1Appoġġ għal infrastruttura  relatata mal‑iżvilupp u l‑adattament tal‑agrikoltura, bħas‑sostituzzjoni ta’ kanali 
għat‑tisqija qodma jew li għandhom il‑ħsara.
Appoġġ għal  investimenti “mhux produt ‑
tivi” , bħall‑arranġament mill‑ġdid tax‑xtut 
tal‑ħniedaq. Ix‑xaqliba tal‑ħandaq li tkun 
inqas wieqfa u b’veġetazzjoni fuqha sservi 
ta’ biċċa art ta’ lqugħ kontra d‑demel 
u l‑pestiċidi u għandha rwol pożittiv 
fil‑prevenżjoni ta’ għargħar.
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri. 
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.
15
 L‑Awditu
Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
15 
L‑iskop tal‑awditu kien li tiġi eżaminata 
r‑rabta bejn il‑PAK u l‑politika tal‑UE 
dwar l‑ilma. Il‑mistoqsija kumplessiva 
tal‑awditjar li ġiet indirizzata kienet:
L‑objettivi tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma ġew integrati b’suċċess fi 
ħdan il‑PAK?
16 
L‑awditu eżamina jekk l‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma hum ‑
iex riflessi b’mod xieraq u effettiv 
fil‑PAK, kemm fil‑livell ta’ strateġija kif 
ukoll f’dak ta’ implimentazzjoni (ara 
l‑Anness I ). Dan sar permezz ta’ analiżi 
taż‑żewġ strumenti li qed jintużaw 
biex l‑objettivi tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma jiġu integrati fil‑PAK: il‑kundiz ‑
zjonalità u l‑fond għall‑iżvilupp rurali 
(ara l‑paragrafi 7 sa 11). Għall‑aspetti 
kollha relatati mal‑kundizzjonalità, 
l‑awditu kopra l‑perjodu mill ‑2005 
’l hawn, meta dan il‑mekkaniżmu ġie 
introdott (jew 2009/2012 għall‑Istati 
Membri li ngħaqdu mal‑UE fl ‑2004 
u fl‑2007). Għall‑aspetti kollha relatati 
mal‑iżvilupp rurali, l‑awditu kopra 
l‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013. Sitt rekwiżiti ta’ kundizzjonalità 
b’impatt dirett fuq il‑kwalità u l‑kwan ‑
tità tal‑ilma ġew meqjusa matul 
l‑awditu (ara t‑ Tabella 1 ).17 
L‑awditu twettaq minn Ottubru 2012 
sa Lulju 2013. L‑evidenza għall‑awditjar 
inġabret permezz ta’:
 — analiżijiet dokumentarji u intervisti 
mad‑dipartimenti tal‑Kummiss ‑
joni, kif ukoll l‑Aġenzija Ewropea 
għall‑Ambjent (l‑EEA);
 — żjarat tal‑awditjar f’seba’ Stati 
Membri: id‑Danimarka, il‑Greċja, 
Spanja (l‑Andalusija), Franza, 
l‑Italja (il‑Lombardija), il‑Pajjiżi 
l‑Baxxi u s‑Slovakkja. Dawn l‑Istati 
Membri jesperjenzaw problemi 
serji f’termini ta’ kwalità (eż. 
konċentrazzjonijiet għoljin ta’ 
nutrijenti bħan‑nitrati) u/jew 
kwantità (eż. stress fuq l‑ilma 
jew intensità tat‑tisqija għoljin) 
tal‑ilma. Għal kull Stat Membru 
miżjur, intgħażel distrett tal‑baċin 
tax‑xmara sabiex l‑awditu jiġi ffu ‑
kat fuq erja b’RBMP speċifiku (ara 
l‑Figura 2 );
 — stħarriġ onlajn ta’ 140 korp konsul ‑
tattiv għall‑azjendi agrikoli fl‑istess 
seba’ Stati Membri, u laqgħat kon ‑
sultattivi ma’ organizzazzjonijiet 
agrikoli umbrella fil‑livell tal‑UE.
16 L‑Awditu Figura 2Għażla ta’ Stati Membri għaż‑żjarat tal‑awditjar
L-Italja
RBMP: Po
Il-GreċjaRBMP: It-Tessalija 
(Pinios)
Id-Danimarka
RBMP: Fjord ta’ Ringkøbing
Il-Pajjiżi l-Baxxi
RBMP: Maas
FranzaRBMP: Loire-Bretanja
SpanjaRBMP: Guadalquivir
Stat Membru miżjur
Kwistjoni tal-kwalità tal-ilma
Kwistjoni tal-kwantità tal-ilma
Is-Slovakkja
RBMP: Is-Slovakkja 
(id-Danubju)

17 L‑Awditu
Awditi preċedenti
18 
Matul dawn l‑aħħar 20 sena l‑Qor ‑
ti ppubblikat rapporti li huma 
kkonċernati, direttament jew indiret ‑
tament, mal‑politika dwar l‑ilma u li 
wkoll jagħmlu xi referenza għall‑PAK 
iżda ebda wieħed minnhom ma ffoka 
esklussivament fuq ir‑rabtiet bejn 
il‑politika tal‑UE dwar l‑ilma u l‑PAK.
19 
Fir‑Rapport Speċjali Nru 8/2008 tagħha 
dwar il‑kundizzjonalità, il‑Qorti qajmet 
il‑problema kumplessa tal‑koeżistenza 
ta’ rekwiżiti obbligatorji (il‑kundizz ‑
jonalità) u inċentivi ekonomiċi (paga ‑
menti agroambjentali) b’relazzjoni ma’, 
pereżempju, bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ, 
u kkritikat l‑ambitu limitat tal‑kundizz ‑
jonalità fir‑rigward tal‑ilma. Ir‑rapport 
indika wkoll xi dgħufijiet fid‑defi ‑
nizzjoni ta’ rekwiżiti u standards 
mill‑Istati Membri. Ir‑Rapport Speċjali 
Nru 7/2011 dwar l‑appoġġ agroamb ‑
jentali kkonkluda li l‑objettivi ta’ dik 
l‑iskema kienu vagi wisq, li kien hemm 
problemi fl‑istabbiliment ta’ ammonti 
ta’ għajnuna u li kien hemm immirar 
insuffiċjenti. Ir‑Rapport Speċjali 
Nru 5/2011 dwar l‑Iskema ta’ Pagament 
Uniku nnota li ma kien hemm ebda 
rabta diretta bejn l‑għajnuna tal‑SPU 
u l‑ispejjeż imġarrba minn bdiewa biex 
jikkonformaw mal‑obbligi tagħhom, 
li ma kienx possibbli li tiġi stabbilita 
rabta diretta bejn l‑għajnuna tal‑SPU 
u l‑esternalitajiet pożittivi pubbliċi 
li attivitajiet agrikoli jiġġeneraw, u li 
t‑tnaqqis ta’ pagamenti għal nuqqas 
ta’ rispett lejn l‑obbligi ta’ kundizzjon ‑
alità ma kienx dissważiv biżżejjed.20 
Fil‑kuntest tad‑dikjarazzjonijiet 
ta’ assigurazzjoni (DAS) annwali 
tagħha, il‑Qorti tawditja l‑issodisfar 
tar‑rekwiżiti ta’ kundizzjonalità 
u tar‑regoli speċifiċi li jirregolaw 
il‑pagamenti tal‑iżvilupp rurali, li 
huwa ċċekkjat għal kampjun ta’ 
tranżazzjonijiet. L‑osservazzjonijiet li 
jirriżultaw minn dawn l‑awditi ttieħdu 
inkunsiderazzjoni f’dan ir‑rapport.
18
 Osservazzjonijiet
Dgħufijiet fl‑implimen ‑
tazzjoni tal‑politika tal‑UE 
dwar l‑ilma xekklu l‑inte ‑
grazzjoni tagħha fil‑PAK
21 
Id‑WFD hija element ewlieni tal‑poli ‑
tika tal‑UE dwar l‑ilma billi, flimkien 
mad‑direttivi relatati16 tagħha, hija 
tindirizza l‑pressjonijiet prinċipali fuq 
ilmijiet ġewwinija, inklużi kwistjoni ‑
jiet dwar inkwinanti, idromorfoloġija 
u kwantità. Element importanti 
tal‑integrazzjoni fil‑PAK tal‑objet ‑
tivi tal‑politika dwar l‑ilma huwa li 
l‑Istati Membri għandhom ifasslu 
l‑RBMPs u l‑programmi assoċjati ta’ 
miżuri tagħhom fiż‑żmien xieraq (ara 
l‑Figura 1 ) u li dawn id‑dokumenti 
ta’ programmazzjoni għandhom 
jistipulaw b’mod ċar liema azzjonijiet 
għandhom jittieħdu għall‑indirizzar 
ta’ pressjonijiet sinifikanti biex ikunu 
jistgħu jintlaħqu l‑objettivi tad‑WFD. 
Madankollu, s’issa l‑implimentazzjoni 
tad‑WFD nfisha ġiet affettwata minn 
dewmien serju. Il‑Qorti sabet li l‑kwal ‑
ità tad‑dokumenti ta’ programmazzjo ‑
ni żviluppati mill‑Istati Membri fir‑rig ‑
ward tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma hija 
fqira u li l‑Kummissjoni, bħala kwistjoni 
ta’ dritt, għandha influwenza limitata 
fuq il‑kwalità ta’ dawk id‑dokumenti 
ta’ programmazzjoni.Dewmien fl‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma
22 
Id‑WFD tirrikjedi li l‑Istati Membri jfass ‑
lu RBMPs sabiex jispeċifikaw, fost det ‑
talji oħra u għal kull distrett tal‑baċin 
tax‑xmara kkonċernat, pressjonijiet 
sinifikanti, objettivi u miżuri konkreti 
li għandhom jittieħdu17 fir‑rigward 
tal‑ilma, kif ukoll dettalji dwar kif se 
jiġu ffinanzjati l‑miżuri. Dan għandu 
jkun ċar kull fejn ikun previst finanzja ‑
ment taħt il‑PAK.
23 
L‑RBMPs kellhom jiġu ppubblikati mhux 
aktar tard mit ‑22 ta’ Diċembru 2009 
u rrappurtati lill‑Kummissjoni mhux 
aktar tard mit ‑22 ta’ Marzu 201018. 
Madankollu, lanqas nofs l‑Istati Mem ‑
bri ma rnexxielhom jikkonformaw ma’ 
dan iż‑żmien speċifikat19. Sa Settem ‑
bru 2013, erba’ pajjiżi (id‑Danimarka, 
il‑Greċja, il‑Portugall u Spanja) kienu 
għadhom ma adottawx xi wħud 
mill‑RBMPs li huma responsabbli 
għalihom. Il‑ Figura 3  tagħti ħarsa 
ġenerali lejn id‑dati tal‑adozzjoni 
t a l ‑ R B M P.16 Id‑Direttiva dwar l‑Ilma 
għall‑Għawm (76/160/KEE); 
id‑Direttiva dwar l‑Għasafar 
(79/409/KEE); id‑Direttiva 
dwar l‑Ilma tajjeb għax‑Xorb 
(80/778/KEE), kif emendata 
bid‑Direttiva (98/83/KE); 
id‑Direttiva dwar Aċċidenti 
Kbar (Seveso) (96/82/KE); 
id‑Direttiva dwar Valutazzjoni 
tal‑Impatt Ambjentali 
(85/337/KEE); id‑Direttiva 
dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ 
(86/278/KEE); id‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma 
Urban Mormi (91/271/KEE); 
id‑Direttiva dwar il‑Prodotti 
għall‑Protezzjoni tal‑Pjanti 
(91/414/KEE); id‑Direttiva 
dwar in‑Nitrati (91/676/KEE); 
id‑Direttiva dwar il‑Ħabitats 
(92/43/KEE); id‑Direttiva dwar 
il‑Prevenzjoni u l‑Kontroll 
Integrat tat‑Tniġġis (96/61/KE).
17 Dettalji sħaħ tal‑kontenut 
obbligatorju tal‑RBMPs 
jingħataw fl‑Anness VII 
għad‑WFD.
18 L‑Artikoli 13(6) u 15(1) tad‑WFD.
19 Il‑Kummissjoni rrappurtat 
li, sa Novembru 2012, 
25 Stat Membru u n‑Norveġja 
kienu adottaw u rrappurtaw 
121 RBMP għall‑partijiet 
nazzjonali tagħhom 
tad‑distretti tal‑baċini 
tax‑xmajjar minn total ta’ 
174. Id‑dokument ta’ ħidma 
tal‑persunal tal‑Kummissjoni 
SWD(2012) 379 final 1/30 
Brussell, 14.11.2012: 
European Overview (1/2) 
accompanying the Report 
from the Commission to 
the European Parliament 
and the Council on the 
Implementation of the Water 
Framework Directive 
(2000/60/EC) – River Basin 
Management Plans (Ħarsa 
Ġenerali Ewropea (1/2) li 
takkumpanja r‑Rapport 
mill‑Kummissjoni lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill 
dwar l‑Implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar 
l‑Ilma (2000/60/KE) – Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin 
tax‑Xmara). In‑Norveġja 
adottat 11 ‑il RBMP pilota. 
In‑Norveġja qed timplimenta 
d‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
bħala parti mill‑Ftehim dwar 
iż‑Żona Ekonomika Ewropea, 
skont l‑iskeda speċifika 
taż‑żmien miftiehma fih.
19 Osservazzjonijiet
Marzu 2010
Ottubru 2010
Marzu 2011
Ottubru 2011
Marzu 2013
Pjanijiet li kien 
għadhom mhux konformi bis-sħiħ f’Settembru 2013Pjanijiet adottati 
u rrappurtati saFigura 3Mappa b’ħarsa ġenerali lejn id‑dati ta’ adozzjoni tal‑RBMP minn  
Settembru 2013 ’il hawn
Nota:  Id‑Danimarka – l‑RBMPs kollha adottati f’Diċembru 2011 ġew irtirati u pjanijiet ġodda huma suġġetti għal konsultazzjoni; 
il‑Greċja – 8 RBMPs adottati (minn 14); Spanja – 10 RBMPs adottati (minn 25); il‑Portugall – 8 RBMPs adottati (minn 9).
20 Osservazzjonijiet
24 
Skont id‑WFD, kull RBMP għandu 
jkun fih programm ta’ miżuri li 
jindirizzaw id‑diversi pressjoni ‑
jiet identifikati lokalment fil‑livell 
tad‑distrett tal‑baċin tax‑xmara, 
inklużi miżuri relatati mal‑agrikoltura 
(ara l‑ Kaxxa 2 ). Il‑miżuri kellhom 
ikunu operazzjonali mhux aktar tard mit‑22 ta’ Diċembru 201220. Matul 
iż‑żjarat tal‑awditjar tal‑Qorti lil Stati 
Membri, it‑timijiet tal‑awditjar analiz ‑
zaw dan l‑aspett, b’enfasi partikolari 
fuq miżuri relatati mal‑agrikoltura, 
u osservaw li l‑biċċa l‑kbira ta’ dawn 
il‑miżuri kien għadhom mhumiex op ‑
erazzjonali (ara l‑ Kaxxa 3 ).
Tipi ta’ miżuri inklużi fl‑RBMPs
L‑Anness VI għad‑WFD jelenka t‑tipi ta’ miżuri li għandhom jiġu inklużi fil‑programmi ta’ miżuri, li xi wħud 
minnhom għandhom rabta diretta mal‑agrikoltura. Eżempji huma:
 οmiżuri indirizzati lejn l‑immaniġġjar tad‑domanda tal‑ilma, inkluża l‑promozzjoni ta’ adattamenti lill‑pro ‑
duzzjoni agrikola bħal għelejjel tal‑ilma baxx f’erjas li huma suxxettibbli għan‑nixfa;
 οmiżuri indirizzati lejn il‑kontroll ta’ emissjonijiet, bħall‑injezzjoni ta’ demel likwidu fil‑ħamrija minflok app ‑
likazzjoni fis‑superfiċje;
 οmiżuri ta’ effiċjenza u użu mill‑ġdid, li jinkludu tekniki ta’ tisqija li jiffrankaw l‑ilma jew l‑użu mill‑ġdid minn 
ilma mormi ttrattat għat‑tisqija.
Dewmien fl‑implimentazzjoni ta’ miżuri agrikoli fl‑RBMPs
Fl‑Italja (RBMP tax‑xmara Po), mill‑ħames miżuri agrikoli li għandhom jiġu implimentati fit‑terminu qasir, tlieta 
biss huma operazzjonali fir‑reġjuni kollha. Ir‑raba’ miżura hija implimentata biss f’parti waħda tad‑distrett 
tal‑baċin tax‑xmara, u l‑miżura finali hija applikata biss f’xi erjas minħabba f’kunflitt mal‑leġiżlazzjoni lokali;
Fi Franza (RBMP tal‑Loire‑Bretanja), il‑miżuri huma ġenerali wisq biex ikunu operazzjonali billi jeħtieġu li jiġu 
żviluppati aktar minn pjanijiet għall‑immaniġġjar lokali tal‑ilma (SAGEs). Sa Settembru 2013 anqas minn nofs 
id‑distrett tal‑baċin tax‑xmara kien kopert minn SAGE; u
Fil‑Greċja (RBMP tat‑Tessalija), ħamsa mis‑sitt miżuri eżaminati matul iż‑żjara tal‑awditjar tal‑Qorti ma kinux 
operazzjonali fit ‑22 ta’ Diċembru 2012.Kaxxa 2 Kaxxa 320 L‑Artikolu 11(7) tad‑WFD.
21 Osservazzjonijiet
25 
Fin‑nuqqas ta’ RBMP li jiddefinixxi 
l‑objettivi fil‑livell tad‑distrett tal‑baċin 
tax‑xmara, l‑Istati Membri huma nieqsa 
minn punt importanti ta’ riferiment 
ma’ xiex jallinjaw l‑objettivi, relatati 
mal‑ilma, tal‑PŻR tagħhom. Dan jim ‑
pedixxi li l‑fondi għall‑iżvilupp rurali 
jintnefqu b’kont dovut għall‑kriterji 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma.
Il‑kwalità ta’ programmi ta’ 
miżuri hija fqira
26 
Il‑Kummissjoni, permezz ta’ wieħed 
mill‑gruppi ta’ esperti tagħha, ip ‑
provdiet gwida fir‑rigward tal‑miżuri 
agrikoli pprogrammati fl‑RBMPs, 
li jeħtieġu li jkunu ċari, trasparenti 
u operazzjonali fil‑livell tal‑azjendi 
agrikoli21.
27 Il‑Qorti użat il‑kriterji stabbiliti fid‑do ‑
kument ta’ gwida tal‑Kummissjoni biex 
tagħmel analiżi dettaljata ta’ sitt miżuri 
agrikoli għal kull wieħed mis‑seba’ 
RBMPs magħżula għal dan l‑awditu (ara 
t‑Tabella 2 ). Ir‑riżultati ta’ dan ix‑xogħol 
juru li l‑biċċa l‑kbira tal‑miżuri analiz ‑
zati mhumiex imfassla b’mod xi ‑
eraq f’termini ta’ ambitu, miri, żmien 
speċifikat, sistemi ta’ monitoraġġ u/jew 
komunikazzjoni ta’ riżultati.
28 
Il‑Kummissjoni waslet ukoll għal 
konklużjonijiet mill‑eżerċizzju ta’ 
monitoraġġ proprju tagħha tad‑WFD 
fir‑rigward tal‑kwalità tal‑programmi 
ta’ miżuri. Wara li analizzat l‑RBMPs 
ippreżentati sa nofs l ‑2012, il‑Kummiss ‑
joni kkonkludiet li dak li hu bejn wieħed 
u ieħor nieqes f’ħafna mill‑RBMPs 
tal‑baċini tax‑xmajjar, hija informazzjoni 
dwar kif dawn il‑miżuri se jiġu impli ‑
mentati f’termini ta’ twaqqit, ta’ finanz ‑
jament kif ukoll ta’ monitoraġġ22.21 “Gwida 
għall‑amministrazzjonijiet 
biex il‑miżuri agrikoli 
tad‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
jsiru ċari u trasparenti fil‑livell 
tal‑farms (azjendi agrikoli)”. 
Din il‑gwida ġiet żviluppata 
permezz ta’ programm kol ‑
laborattiv li kien jinvolvi s‑sħab 
tal‑Istrateġija ta’ Implimen ‑
tazzjoni Komuni (CIS), u ġiet 
approvata mid‑Diretturi 
tal‑Ilma f’Mejju 2011.
22 Id‑dokument ta’ ħidma 
tal‑persunal tal‑Kummissjoni: 
European Overview (2/2) 
accompanying the Report 
from the Commission to 
the European Parliament 
and the Council on the 
Implementation of the 
Water Framework Directive 
(2000/60/EC)  – River 
Basin Management Plans 
(Ħarsa Ġenerali Ewropea 
(2/2) li takkumpanja 
r‑Rapport mill‑Kummissjoni 
lill‑Parlament Ewropew 
u lill‑Kunsill dwar 
l‑Implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar 
l‑Ilma (2000/60/KE) – Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin 
tax‑Xmara).Tabella 2Analiżi dettaljata ta’ sitt miżuri agrikoli inklużi fil‑programmi ta’ miżuri ta’ seba’ RBMPs1
DK EL ES FR IT NL SK
Il-miżuri jindikaw il-livell ta’ użu meħtieġ.
Il-miżuri huma identifikati bħala bażiċi (jiġifieri obbligatorji) jew supplementari. 
Il-miżuri huma definiti fuq livell subbaċir jew reġjonali/lokali. Fejn dan mhuwiex il-każ, jingħataw 
raġunijiet konvinċenti għall-istabbiliment ta’ miżuri għall-baċin tax-xmara kollu kemm hu. 
Il-programm ta’ miżuri jissettja miri ċari għal dawn il-miżuri.
Il-programm ta’ miżuri jissettja sistema ċara għall-monitoraġġ tal-progress dwar dawn 
il-miżuri. 
 is-sitt miżuri kollha analizzati kkonformaw mal-kriterju
 xi wħud mill-miżuri analizzati kkonformaw mal-kriterju
 ebda waħda mill-miżuri analizzati ma kkonformat mal-kriterju
1  Il‑valutazzjoni tal‑RBMPs Daniżi twettqet abbażi tal‑RBMPs adottati f’Diċembru 2011. Madankollu dawn l‑RBMPs ġew irtirati u pjanijiet 
ġodda huma suġġetti għal konsultazzjoni.
22 Osservazzjonijiet
Fil‑prattika l‑Kummissjoni 
għanda influwenza limitata fuq 
il‑kwalità tad‑dokumenti ta’ 
programmazzjoni tad‑WFD
29 
L‑RBMPs għandhom jiżguraw li 
l‑objettiv ta’ status tajjeb tal‑korpi 
tal‑ilma jintlaħaq sal ‑2015. Għalkemm 
il‑Kummissjoni, fir‑rwol tagħha bħala 
“gwardjan tat‑Trattat”23, teħtieġ li tara 
li dan isir, hija mhijiex responsabbli 
mill‑approvazzjoni tal‑RBMPs. Jekk 
il‑Kummissjoni tivvaluta l‑kwalità 
tal‑RBMPs bħala insuffiċjenti, hija limi ‑
tata għal azzjoni legali.
30 
F’dan ir‑rigward, il‑Qorti tal‑Ġustizzja 
tal‑Unjoni Ewropea (QEĠ) ħarġet 
bosta deċiżjonijiet abbażi tad‑WFD. 
Madankollu, dawn il‑każijiet kienu 
jittrattaw id‑dispożizzjonijiet 
tad‑WFD li jistgħu jitqiesu bħala ċari 
(bħan‑nuqqas ta’ komunikazzjoni 
tal‑miżuri ta’ traspożizzjoni, rappurtar 
tard, adozzjoni tard ta’ programmi 
ta’ monitoraġġ u ta’ RBMPs), aktar 
milli każijiet anqas ċari li jikkonċernaw 
l‑interpretazzjoni ta’ kunċetti ewlenin 
bħal servizzi tal‑ilma jew l‑applikazz ‑
joni ta’ eżenzjonijiet taħt l‑Artikolu 4 
tad‑WFD24. Proċeduri ġuridiċi ħafna 
drabi jdumu għaddejjin bosta snin 
u deċiżjonijiet jittieħdu żmien twil 
wara l‑iskadenza għall‑issodisfar 
tal‑obbligu. Għalkemm il‑Kummissjoni 
organizzat gruppi ta’ ħidma u seminars 
ma’ rappreżentanti ta’ Stati Membri 
bil‑ħsieb li ttejjeb il‑kwalità tal‑RBMPs, 
il‑kapaċità tal‑Kummissjoni li tinflu ‑
wenza l‑grad ta’ ambizzjoni murija 
mill‑Istati Membri hija limitata.31 
L‑awditu wera li l‑grad ta’ ambizz ‑
joni murija mill‑programmi ta’ miżuri 
tal‑Istati Membri jvarja. L‑Artikolu 
4 tad‑WFD jistabbilixxi l‑objettiv li 
jinkiseb status tajjeb ta’ ilma fl‑Istati 
Membri kollha sal ‑2015. L‑istess ar ‑
tikolu jippermetti eżenzjonijiet meta 
dawn ikunu ġġustifikati mill‑Istati 
Membri. Stati Membri differenti jiv ‑
valutaw iċ‑ċirkustanzi użati biex tiġi 
ġġustifikata eżenzjoni f’diversi modi. 
Il‑Kummissjoni rrikonoxxiet fil‑val ‑
utazzjoni tagħha tal‑RBMPs22 li:
 — b’mod ġenerali hemm nuqqas ta’ 
ġustifikazzjoni xierqa u trasparenti 
tal‑kriterji applikati għall‑użu minn 
eżenzjonijiet taħt l‑Artikoli 4(4) 
u 4(7),
 — l‑interpretazzjoni tad‑diversi 
raġunijiet għall‑applikazzjoni ta’ 
eżenzjonijiet varjat b’mod sinifi ‑
kanti fost l‑Istati Membri differenti, 
u
 — l‑użu estensiv minn eżenzjonijiet 
jista’ jirrifletti l‑livell baxx ta’ 
ambizzjoni f’ħafna mill‑pjanijiet 
fir‑rigward tal‑ilħuq tal‑objettivi 
ambjentali.23 Skont l‑Artikolu 258 
tat‑Trattat ta’ Lisbona, 
il‑Kummissjoni għandha 
tiżgura li d‑dispożizzjonijiet 
tat‑Trattat u l‑miżuri meħuda 
mill‑istituzzjonijiet skontu 
huma applikati.
24 Id‑dokument ta’ ħidma 
tal‑persunal tal‑Kummissjoni 
SWD(2012) 379 final 1/30 
Brussell, 14.11.2012: European 
Overview (1/2) accompanying 
the Report from the 
Commission to the European 
Parliament and the Council 
on the Implementation 
of the Water Framework 
Directive (2000/60/EC)  – 
River Basin Management 
Plans (Ħarsa Ġenerali 
Ewropea (1/2) li takkumpanja 
r‑Rapport mill‑Kummissjoni 
lill‑Parlament Ewropew 
u lill‑Kunsill dwar 
l‑Implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar 
l‑Ilma (2000/60/KE) – Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin 
tax‑Xmara).
23 Osservazzjonijiet
32 
B’mod simili, matul l‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva dwar in‑Nitrati, li hija 
parti integrali tad‑WFD li tindirizza 
problema rikonoxxuta u persistenti ta’ 
tniġġis f’korpi tal‑ilma (ara l‑ Kaxxa 4 ), 
l‑Istati Membri jippreżentaw pro ‑
grammi ta’ azzjoni dwar in‑nitrati bi 
gradi ta’ ambizzjoni li jvarjaw. Dawn 
il‑programmi ma jirrikjedux approvazz ‑
joni mill‑Kummissjoni. B’riżultat ta’ dan hemm, pereżempju, differenzi sinifi ‑
kanti bejn il‑kriterji użati minn Stati 
Membri meta jiddefinixxu żoni vul ‑
nerabbli jew l‑azzjonijiet li għandhom 
jittieħdu. Fil‑każijiet eżaminati 
fir‑rigward tal‑programmi ta’ azzjoni 
dwar in‑nitrati, it‑tul tal‑proċeduri 
ġuridiċi juri l‑limiti għall‑kapaċità 
tal‑Kummissjoni li tinfluwenza l‑kwal ‑
ità tal‑programmi tal‑Istati Membri (ara 
l‑Kaxxa 5 ). Figura 4 Kaxxa 4L‑importanza tat‑tniġġis min‑nitrati
Rapporti reċenti tal‑EEA juru li t‑tendenza attwali fil‑livelli ta’ nitrati mhijiex suffiċjenti biex jintlaħaq status 
tajjeb anke sal ‑2027 (ara l‑ Figura 4 ). Ir‑rapport Nru 8/2012 tal‑EEA jirrikonoxxi li l‑evoluzzjoni pożittiva ta’ 
konċentrazzjonijiet ta’ nitrati hija parzjalment dovuta għal miżuri biex jitnaqqsu l‑inputs agrikoli tan‑ni ‑
trati fil‑livell Ewropew u f’dak tal‑Istati Membri, iżda li jinħtieġu miżuri addizzjonali biex jitnaqqas it‑tixrid 
tat‑tniġġis jekk il‑maġġoranza tal‑korpi tal‑ilma għandhom ikollhom livelli ta’ nitrati kumparabbli ma’ status 
ekoloġiku għoli jew tajjeb fl ‑2027.
It‑tendenzi fin‑nitrati juru li se jkun għad hemm diskrepanza bejn l‑istatus tajjeb 
u l‑istatus mistenni sal ‑2027
Sors:  Adattat mir‑Rapport Nru 9/2012 tal‑EEA. 1,01,52,02,53,0
1992 1996 20000,5
03,5
2004 2008 2012 2016 2020 2024 2028Status 
mistenni
Status tajjebDISKREPANZAXmajjar bi status ekoloġiku ħażin
Xmajjar bi status ekoloġiku fqirXmajjar bi status ekoloġiku moderatXmajjar bi status ekoloġiku tajjebXmajjar bi status ekoloġiku għoliIl-medjan tat-total tal-konċentrazzjoni ta’ nitrati ﬁx-xmajjar (mg N/l)
Id-data għax-xmajjar ħżiena u fqar tirrappreżenta 29 % tat-total
Id-data għax-xmajjar moderati tirrappreżenta 48% tat-total
24 Osservazzjonijiet
Għoxrin sena wara li daħlet fis‑seħħ, għad hemm problemi bl‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva dwar in‑Nitrati f’xi Stati Membri
Id‑Direttiva dwar in‑Nitrati daħlet fis‑seħħ fl ‑1991. Madankollu, il‑każijiet ta’ ksur relatati mal‑applikazzjoni korret ‑
ta u kompleta tagħha kif ukoll ix‑xerqien tal‑programmi ta’ azzjoni dwar in‑nitrati kienu għadhom miftuħa fl ‑2013 
kontra tmien Stati Membri (il‑Bulgarija, il‑Ġermanja, l‑Estonja, il‑Greċja, Franza, il‑Latvja, il‑Polonja u s‑Slovakkja).
Pereżempju, fit ‑13 ta’ Ġunju 2013 il‑Qorti Ewropea tal‑Ġustizzja ddeċidiet (fil‑Każ C ‑193/12) li Franza kienet naqset 
milli tindika bosta erjas bħala żoni vulnerabbli għan‑nitrati. F’xi wħud minn dawk l‑erjas, il‑konċentrazzjonijiet ta’ 
nitrati fl‑ilma tas‑superfiċje kienu aktar minn 50 mg/l (li hija l‑konċentrazzjoni massima permessibbli fl‑ilma tajjeb 
għax‑xorb) u f’oħrajn l‑ilma tas‑superfiċje kien f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni jekk ma kien se jiġi implimentat ebda 
pjan ta’ azzjoni.Kaxxa 5
S’issa l‑impatt tal‑kundiz ‑
zjonalità fuq kwistjonijiet 
tal‑ilma kien limitat
33 
Ir‑riżultati tal‑istħarriġ tal‑Qorti (ara 
l‑paragrafu 17)25 juru li l‑kundizzjon ‑
alità żiedet il‑kuxjenza fost il‑bdiewa 
u kkawżat xi bidliet fi prattiki agrikoli 
fir‑rigward tal‑ilma. Madankollu, s’issa 
l‑impatt tal‑kundizzjonalità kien limi ‑
tat, kemm minħabba li bosta kwist ‑
jonijiet importanti relatati mal‑ilma 
mhumiex inklużi fil‑kundizzjonalità, 
u kemm minħabba li s‑sanzjonijiet 
applikati taħt il‑kundizzjonalità 
mhumiex ikkalkulati abbażi tal‑ispiża 
tad‑dannu kkawżat u għalhekk, jista’ 
jistgħu jirrappreżentaw porzjon biss 
ta’ din l‑ispiża. Barra minn hekk, 
id‑dgħufijiet misjuba fl‑applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità fl‑Istati Membri 
jkomplu jnaqqsu l‑impatt potenzjali 
tagħha. Dawn il‑kwistjonijiet huma dis ‑
kussi b’mod aktar estensiv hawn taħt.Il‑mekkaniżmu ta’ kundiz ‑
zjonalità għandu impatt iżda 
mhuwiex sfruttat bis‑sħiħ
Ir‑riżultati tal‑istħarriġ juru 
kuxjenza akbar fost il‑bdiewa 
u xi bidliet fil‑prattiki agrikola 
fir‑rigward tal‑ilma
34 
Fin‑nuqqas ta’ studji fil‑livell tal‑UE 
dwar l‑impatt tal‑kundizzjonalità 
u l‑iżvilupp rurali fuq il‑kuxjenza 
tal‑bdiewa u l‑prattiki agrikoli fir‑rig ‑
ward tal‑ilma, il‑Qorti wettqet stħarriġ 
ta’ 140 korp konsultattiv għall‑azjendi 
agrikoli f’7 Stati Membri. L‑istħarriġ juri 
li, fl‑Istati Membri/fir‑reġjuni kampju ‑
nati, l‑introduzzjoni tal‑kundizzjonalità 
żiedet il‑kuxjenza tal‑bdiewa (ara l‑ Fig -
ura 5 ) u kkawżat bidliet fil‑prattiki ag ‑
rikoli fir‑rigward tal‑ilma, speċjalment 
fir‑rigward tan‑nitrati u l‑pestiċidi (ara 
l‑Anness II  għal aktar dettalji).25 Ir‑riżultati dettaljati 
tal‑istħarriġ jistgħu jiġu 
kkonsultati fuq is‑sit 
tal‑internet tal‑Qorti  
(www.eca.europa.eu ).
25 Osservazzjonijiet Figura 5Kuxjenza akbar tal‑bdiewa wara l‑introduzzjoni tal‑kundizzjonalità
Fuq skala minn 1 (xejn) sa 4 (ħafna), kemm tqis li l ‑introduzzjoni tal ‑kundizzjonalità żiedet il ‑kuxjenza tal ‑
bdiewa fir ‑rigward tal ‑impatt tal ‑agrikoltura fuq l ‑ilma?
Perċentwal tal-wiġġieba
SMR2 
(ilma ta’ taħt l-art)
SMR3 
(ħama tad-drenaġġ)
SMR4 (nitrati)
SMR9 (pestiċidi)
KAAT dwar bċejjeċ 
ta’ art ta’ lqugħ
KAAT dwar it-tisqija
Medja
O % 25 % 50 % 75 % 100 %
1 - Xejn
2 - Parzjalment3 - B’mod raġonevoli
4 - ĦafnaMhux rilevanti
Ebda risposta
26 Osservazzjonijiet
L‑impatt tar‑rekwiżiti ta’ 
kundizzjonalità hija limitata 
billi għadd ta’ kwistjonijiet 
importanti relatati 
mal‑ilma mhumiex koperti 
mill‑kundizzjonalità
35 
Fil‑preżent, ir‑rekwiżiti għall‑bdiewa 
li jillimitaw l‑użu tal‑fosforu fuq l‑art 
tagħhom jew26 l‑applikazzjoni ta’ 
pestiċidi27 fil‑viċinanza immedjata ta’ 
korpi tal‑ilma mhumiex inklużi fi ħdan 
il‑kundizzjonalità, ukoll meta hemm 
ftehim li dawn il‑kwistjonijiet iridu jiġu 
indirizzati. Il‑fosforu huwa preżenti 
f’fertilizzanti u jintuża fl‑għalf. Huwa 
jista’ jikkawża problemi fil‑kwalità 
tal‑ilma, bħal ewtrofikazzjoni. Fil‑każ 
tal‑pestiċidi, filwaqt li jipproteġu 
l‑għelejjel minn ħsara kkważata minn 
ħaxix ħażin, mard u insetti, huma 
jistgħu jikkawżaw ħsara lin‑nies, lil 
organiżmi selvaġġi u lill‑ambjent. Parti 
żgħira ħafna biss tal‑pestiċidi applikati 
jilħqu l‑organiżmi ta’ ħsara mmirati, 
li jfisser li l‑biċċa l‑kbira tal‑pestiċidi 
jħallu impatt fuq l‑ambjent, bħal korpi 
tal‑ilma. Madankollu xi Stati Membri 
ħadu l‑inizjattiva biex jindirizzaw dawn 
il‑kwistjonijiet, ukoll fejn ma kinux ob ‑
bligati jagħmlu dan (eż. billi inkludew 
restrizzjonijiet fuq l‑użu ta’ pestiċidi 
fil‑KAAT fuq bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ) 
(ara l‑ Anness III  għal aktar dettalji).26 Pestiċidi jisgħu jintużaw 
biex jiġu protetti pjanti 
jew għelejjel minn ħsara 
kkawżata minn ħaxix ħażin, 
mard jew insetti. F’dak is‑sens, 
huma jissejħu wkoll prodotti 
għall‑protezzjoni tal‑pjanti.
27 Xi Stati Membri, bħall‑Pajjiżi 
l‑Baxxi, inkludew rekwiżiti 
għall‑fosforu fil‑programmi 
ta’ azzjoni tagħhom dwar 
in‑nitrati, iżda n‑nuqqas 
ta’ konformità ma’ dawn 
ir‑rekwiżiti mhijiex sanzjonata 
taħt il‑kundizjonalità. Fil‑każ 
tal‑pestiċidi, għal ċerti 
pestiċidi perikolużi ħafna biss, 
l‑Istati Membri jistgħu, meta 
jawtorizzaw l‑użu tagħhom, 
jistabbilixxu żoni ta’ lqugħ 
matul mogħdijiet tal‑ilma fejn 
il‑bexx ikun ipprojbit.
27 Osservazzjonijiet
36 
L‑użu sostenibbli minn pestiċidi, b’mod 
partikolari fil‑forma ta’ konformità 
mal‑prinċipji ta’ ġestjoni integrata ta’ 
organiżmi ta’ ħsara, oriġinarjament 
kien se jiġi inkluż fil‑kundizzjonalità 
mill ‑2014 ’il quddiem. Madankol ‑
lu, skont ir‑Regolament (UE) 
Nru 1306/201328, iż‑żmien speċifikat 
għal din l‑inklużjoni issa huwa inċert 
(ara l‑ Kaxxa 6 ).
37 
L‑inklużjoni mistennija fil‑kundiz ‑
zjonalità ta’ ċerti rekwiżiti dderi ‑
vati mid‑WFD u mid‑direttiva 
dwar l‑użu sostenibbli ta’ pestiċidi 
jmissha tindirizza l‑kwistjonijiet 
imqajma fil‑paragrafu 35. Id‑dis ‑
kussjonijiet dwar il‑proposta tal‑Kum ‑
misjoni għar‑riforma tal‑PAK wara l‑2014 irriżultaw fid‑dikjarazzjoni li 
ġejja: “Il‑Kunsill u l‑Parlament Ewropew 
jistiednu lill‑Kummissjoni biex tim ‑
monitorja t‑traspożizzjoni u l‑impli ‑
mentazzjoni mill‑Istati Membri tad ‑[...]” 
WFD u d‑direttiva dwar l‑użu sostenib ‑
bli minn pestiċidi u, “[...] fejn xieraq, 
tippreżenta, ladarba dawn id‑Direttivi 
jkunu ġew implimentati mill‑Istati 
Membri kollha u jkunu ġew identifi ‑
kati l‑obbligi applikabbli direttament 
għall‑bdiewa, proposta leġiżlattiva li 
temenda dan ir‑regolament bil‑ħsieb li 
l‑partijiet rilevanti ta’ dawn id‑Direttivi 
jiddaħħlu fis‑sistema tal‑kundizzjon ‑
alità”29. It‑twaqqit ta’ din l‑inklużjoni 
huwa għaldaqstant dipendenti fuq 
il‑progress magħmul mill‑Istati Mem ‑
bri fl‑implimentazzjoni tad‑Direttivi. 
Dan jimplika li l‑implimentazzjoni ta’ 
deċizjoni importanti ħafna ta’ politika 
tista’ ssir bil‑mod ħafna.Kaxxa 6Użu sostenibbli ta’ pestiċidi: żewġ passi ’l quddiem, pass wieħed lura
Fl‑2009 l‑Parlament Ewropew u l‑Kunsill adottaw regolament dwar it‑tqegħid fis‑suq ta’ prodotti 
għall‑protezzjoni tal‑pjanti30. Waħda mill‑intenzjonijiet tar‑regolament kienet li l‑użu sostenibbli minn 
pestiċidi (u b’mod partikolari l‑ġestjoni integrata ta’ organiżmi ta’ ħsara) jiġi inkluż fil‑kundizzjonalità (per ‑
mezz ta’ SMR9) mill ‑2014 ’il quddiem.
Madankollu, fil‑proposta tagħha għal regolament dwar il‑finanzjament tal‑PAK matul l ‑2014 ‑202031 (li rriżultat 
fir‑Regolament (UE) Nru 1306/2013), il‑Kummissjoni eskludiet b’mod espliċitu l‑użu sostenibbli minn pestiċidi 
u l‑ġestjoni integrata ta’ organiżmi ta’ ħsara mill‑ambitu tal‑kundizzjonalità billi ħalliet barra s‑sentenza li 
kienet tirreferi speċifikament għalih32.
B’riżultat ta’ dan, għalkemm l‑użu sostenibbli minn pestiċidi kellu jiġi inkluż fil‑kundizzjonalità mil ‑2004 
’l quddiem, ir‑regolament attwali issa jirrendi dak iż‑żmien speċifikat inċert.
30 Ir‑Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tal ‑21 ta’ Ottubru 2009 dwar it‑tqegħid fis‑suq ta’ prodotti 
għall‑protezzjoni tal‑pjanti u li jħassar id‑Direttivi tal‑Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (ĠU L 309, 24.11.2009, p. 1).
31 COM(2011) 628 finali/2.
32 L‑Artikolu 55 tar ‑Regolament (KE) Nru 1107/2009, it‑tielet sentenza: “Huwa għandu jikkonforma wkoll mad‑dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 
2009/128/KE u b’mod partikolari, mal‑prinċipji ġenerali ta’ ġestjoni integrata tal‑organiżmi ta’ ħsara kif imsemmi fl‑Artikolu 14 tal‑Anness III għal 
dik id‑Direttiva li għandhom japplikaw mhux aktar tard mill ‑1 ta’ Jannar 2014.”28 Ir‑Regolament (UE) 
Nru 1306/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
il‑finanzjament, il‑ġestjoni 
u l‑monitoraġġ tal‑politika 
agrikola komuni u li jħassar 
ir‑Regolamenti tal‑Kunsill (KEE) 
Nru 352/78, (KE) Nru 165/94, 
(KE) Nru 2799/98, (KE) Nru 
814/2000, (KE) Nru 1290/2005 
u (KE) Nru 485/2008 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 549).
29 Dikjarazzjoni konġunta 
mill‑Parlament Ewropew 
u mill‑Kunsill dwar 
il‑kundizzjonalità marbuta 
mar‑Regolament (UE) 
Nru 1306/2013.
28 Osservazzjonijiet
Il‑KAAT dwar proċeduri 
tal‑awtorizzazzjoni għat‑tisqija 
għandhom ftit li xejn impatt 
billi l‑Kummissjoni ma teħtieġx 
li l‑Istati Membri jiżviluppaw 
rekwiżiti speċifiċi
38 
F’kuntrast mal‑SMRs, l‑istandards 
tal‑KAAT jintużaw biex jiġu promossi 
prattiki agrikoli tajbin li għalihom 
(għadha) ma teżistix leġiżlazzjoni am ‑
bjentali fil‑livell tal‑UE, billi jintroduċu 
obbligi ġodda għall‑bdiewa. 
Madankollu, il‑Kummissjoni ma 
pproponietx li tiddefinixxi l‑KAAT 
dwar proċeduri tal‑awtorizzazzjoni 
għat‑tisqija33 b’tali mod li tippromwovi 
prattiki agrikoli tajbin. Il‑KAAT dwar 
it‑tisqija tirreferi għal leġiżlazzjoni 
nazzjonali jew reġjonali eżistenti 
iżda ma tintroduċix obbligi ġodda. 
Hija ma tintroduċix obbligu biex jiġu 
stabbiliti l‑elementi ta’ proċeduri 
tal‑awtorizzazzjoni – bħal permessi 
għall‑estrazzjoni tal‑ilma, miters 
tal‑ilma u rappurtar dwar l‑użu tal‑il ‑
ma – fejn dawn ma jeżistux diġà.39 
Għaldaqstant, f’pajjiż bi proċeduri 
tal‑awtorizzazzjoni dgħajfin ħafna 
jew mhux eżistenti, din il‑KAAT mhija 
se jkollha ebda impatt (ara l‑ Kaxxa 7 ) 
u dan jista’ jkun ta’ importanza par ‑
tikolari f’erjas li jbatu minn skarsezza 
tal‑ilma (ara l‑ Kaxxa 8 ).
 Eżempju ta’ proċeduri tal‑awtorizzazzjoni dgħajfin
Fil‑Greċja, Deċiżjoni Ministerjali ta’ Ġunju 2011 ħtieġet li l‑bdiewa japplikaw għal liċenzja tal‑ilma 
sas‑16 ta’ Diċembru 2011 (anke dawk li diġà kellhom liċenzja valida). Madankollu l‑obbligu ta’ applikazzjoni 
għal liċenzja ġie ripetutament estiż għas ‑16 ta’ Ġunju 2012, is ‑17 ta’ Diċembru 2012, il ‑15 ta’ Mejju 2013 u, 
l‑aktar reċentement, għall ‑15 ta’ Jannar 2014. Fil‑baċin tax‑xmara Pinios (it‑Tessalija), l‑għadd totali ta’ spieri 
jaqbeż it ‑30 000 u jista’ jammonta għal 33 000, li l‑biċċa l‑kbira tagħhom mhumiex liċenzjati34.
Il‑Qorti sabet ukoll dgħufijiet fil‑kontrolli li saru fuq dawk il‑liċenzji (ara l‑ Kaxxa 9 ).
34 L‑RBMP tat‑Tessalija, Studju mwettaq mill‑ Joint Venture for Thessaly, Epirus and Western Sterea Ellada’s River Basin Management Plans  (Impriża 
Konġunta għall‑Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin tax‑Xmajjar tat‑Tessalija, Epiru u l‑Greċja Kontinentali tal‑Punent), p. 103.Kaxxa 733 Fejn l‑użu tal‑ilma 
għat‑tisqija huwa suġġett 
għall‑awtorizzazzjoni, 
irid ikun hemm 
konformità mal‑proċeduri 
tal‑awtorizzazzjoni.
29 Osservazzjonijiet
L‑agrikoltura msaqqa qed tespandi f’erjas bi problemi ta’ skarsezza tal‑ilma
L‑estrazzjoni eċċessiva tal‑ilma permezz tat‑tisqija hija problema rikonoxxuta, speċjalment fin‑nofsinhar 
tal‑Ewropa, fejn ir‑raba’ għat‑tisqija żdiedet matul dawn l‑aħħar deċennji35. Għalkemm l‑estrazzjoni tal‑ilma 
naqset kemxejn bejn il‑bidu tas‑snin disgħin u d‑deċennju mill ‑1998 sal ‑2007 (ara l‑ Figura 6 ), u minkejja 
effiċjenza akbar tat‑tisqija permezz ta’ użu aktar mifrux minn tisqija bil‑qatra, ir‑riżorsi tal‑ilma għadhom taħt 
pressjoni serja f’xi erjas li jirriżulta f’livelli ta’ akwiferi li qed jaqgħu, dħul ta’ ilma mielaħ u d‑dessikazzjoni ta’ 
artijiet mistagħdra36.
35 Ir‑Rapport Nru 2/2009 tal‑EEA, Riżorsi tal‑ilma madwar l‑Ewropa ‑ nikkonfrontaw l‑iskarsezza tal‑ilma u n‑nixfa.
36 Water resources: quantity and flows ‑ SOER 2010 thematic assessment  (Riżorsi tal‑ilma: kwantità u flussi ‑ valutazzjoni tematika SOER 
2010), ir‑rapport 2010 tal‑EEA dwar l‑Istat tal‑Ambjent, l‑Aġenzija Ewropea għall‑Ambjent ( http://www.eea.europa.eu/soer/europe/
water‑resources‑quantity‑and‑flows ) aċċessata fil ‑5 ta’ Ottubru 2012.
Estrazzjoni tal‑ilma għat‑tisqija
Nota:  Tal‑Lvant: il‑Bulgarija (1990;2007), ir‑Repubblika Ċeka (1990;2007), l‑Ungerija (1992;2006), il‑Latvja (1991;2007), il‑Polonja (1990;2007), 
ir‑Rumanija (1990;2006), is‑Slovakkja (1990;2007), is‑Slovenja (1990;2007), tal‑Punent: l‑Awstrija (1990;2002), il‑Belġju (1994;2007), id‑Danima ‑
rka (1990;2004), l‑Ingilterra u Wales (1990;2006), il‑Finlandja (1994;2005), il‑Ġermanja (1995;2002), il‑Pajjiżi l‑Baxxi (1995;2006), in‑Norveġja 
(1995;2006), l‑Isvezja (1990;2007), tan‑Nofsinhar: Franza (1991;2006), il‑Greċja (1990;2007), il‑Portugall (1990;1998), Spanja (1991;2006).
Sors: http://www.eea.europa.eu/data‑and‑maps/figures/water‑abstraction‑for‑irrigation‑million‑m3 ‑year‑in‑the‑early ‑1990s‑and ‑1997 . Figura 6 Kaxxa 8
miljun m3 / sena45 000
40 000
35 00030 00025 000
20 000
15 000
10 000
5 000
0
Tal-Lvant Tal-Punent Tan-NofsinharBidu tas-snin 
disgħin
1998-2007
30 Osservazzjonijiet
Dgħufijiet fl‑applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità
Hemm dgħufijiet fil‑livell 
tal‑azjendi agrikoli 
fl‑implimentazzjoni ta’ rekwiżiti 
ta’ kundizzjonalità relatati 
mal‑ilma fl‑Istati Membri
40 
Matul l‑awditi tad‑DAS tagħha fid‑di ‑
versi Stati Membri tal‑UE, il‑Qorti 
b’mod frekwenti tosserva ksur ta’ 
rekwiżiti ta’ kundizzjonalità relatati 
mal‑ilma fil‑livell tal‑azjendi agrikoli, 
li l‑biċċa l‑kbira tiegħu jkun ksur 
minn benefiċjarji tal‑SMR4 (pro ‑
tezzjoni tal‑ilma f’żoni vulnerabbli 
għan‑nitrati): faċilitajiet ta’ ħżin in ‑
adegwati jew kapaċità insuffiċjenti ta’ 
ħżin għad‑demel, rekords inkompleti 
jew żbaljati ta’ fertilizzanti, nuqqas 
ta’ analiżi tan‑nitroġenu, output ta’ 
nitrati ogħla minn 170 kg/ha, ħżin 
ta’ demel fuq l‑art matul perjodu 
pprojbit, eċċ. Osservazzjonijiet oħra 
huma relatati mal‑SMR2 (protezz ‑
joni tal‑ilma ta’ taħt l‑art), mal‑SMR9 
(prodotti għall‑protezzjoni tal‑pjanti) 
u mal‑KAAT fuq bċejjeċ ta’ art ta’ 
lqugħ.Is‑sistema ta’ kontrolli 
tal‑kundizzjonalità għandha 
xi dgħufijiet fil‑livell tal‑Istati 
Membri
41 
L‑Istati Membri huma responsabbli 
mill‑implimentazzjoni tal‑kundiz ‑
zjonalità. Għall‑SMRs dan jinkludi 
l‑introduzzjoni tal‑elementi rilevanti 
tal‑leġiżlazzjoni speċifika fl‑ambitu 
tal‑kundizzjonalità. Għall‑KAAT dan jin ‑
kludi l‑promulgazzjoni tal‑istandards 
rilevanti fil‑leġiżlazzjoni nazzjonali jew 
f’dik reġjonali u d‑definizzjoni tal‑ob ‑
bligi prattiċi li l‑bdiewa huma misten ‑
nija josservaw. L‑Istati Membri huma 
obbligati wkoll jinfurmaw lill‑bdiewa 
dwar dawn ir‑rekwiżiti u jistabbilixxu 
sistema ta’ amministrazzjoni u kontroll 
li tippermetti li kampjun ta’ benefiċjarji 
jiġu ċċekkjati fuq il‑post u sanzjonati 
fil‑każ ta’ nuqqas ta’ konformità.
42 
Limitazzjoni waħda intrinsika tas‑sis ‑
tema ta’ kontrolli tal‑kundizzjonalità 
hija li xi rekwiżiti huma, min‑natura 
tagħhom stess, diffiċli ħafna li jiġu 
ċċekkjati. Bħala eżempju, wieħed 
mir‑rekwiżiti jirreferi għat‑twaqqit 
u l‑metodu ta’ użu minn pestiċidi. 
Id‑diffikultà hawnhekk tinsab fil‑fatt 
li l‑kontrolli tal‑kundizzjonalità 
ġeneralment jiġu notifikati minn qa ‑
bel, u għaldaqstant huwa ferm mhux 
probabbli li spettur jinzerta bidwi jroxx 
prodott ipprojbit jew b’mod illegali. 
Xi rekwiżiti oħra jistgħu jiġu ċċekkjati 
biss matul ċertu perjodu tas‑sena jew 
fin‑nuqqas ta’ ċerti kundizzjonijiet 
meteoroloġiċi (eż. riħ qawwi, ġelu), 
li mhux neċessarjament jikkoinċidu 
mat‑twaqqit taż‑żjara fuq il‑post.
31 Osservazzjonijiet
43 
Fl‑Istati Membri miżjura, instabu 
nuqqasijiet fis‑sistema ta’ kontrolli 
tal‑kundizzjonalità relatati mal‑ilma 
fil‑livell tal‑awtoritajiet maniġerjali:
 — istruzzjonijiet dettaljati 
għall‑ħidma jeżistu biss għal 
għadd limitat ta’ kontrolli, u xi 
istruzzjonijiet huma tant ġenerali 
li ma jistgħux jiżguraw li l‑ispetturi 
jkunu jafu eżattament x’jiċċekkjaw 
u kif jagħmlu dan, u li spetturi dif ‑
ferenti jwettqu l‑kontrolli bl‑istess 
mod;
 — kontroll obbligatorji ġew introdotti 
fi stadju tard jew għadhom neqsin;
 — kontrolli fuq il‑post huma 
kkonċentrati ħafna fil‑ħarifa. 
Minbarra li jmorru kontra ċerti 
rekwiżiti regolatorji37, dan ifisser li 
għadd ta’ rekwiżiti relatati mal‑il ‑
ma (bħall‑projbizzjoni fuq it‑tixrid 
ta’ demel fuq bċejjeċ ta’ art ta’ 
lqugħ ikkultivati) ma jistgħux jiġu 
vverifikati viżwalment fuq il‑post.
 — kontrolli relatati mal‑KAAT dwar 
it‑tisqija ma kinux kompleti (ara 
l‑Kaxxa 9 ).Il‑Kummissjoni ma tiżgurax li 
l‑istandards tal‑KAAT huma 
xierqa fil‑livell tal‑Istati Membri
44 
L‑iskop tal‑KAAT stabbilita taħt 
il‑mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità 
huwa li tiġi infurzata prattika tajba 
bażika38. L‑Istati Membri huma misten ‑
nija jissettjaw rekwiżiti minimi li jieħdu 
kont ta’ kundizzjonijiet domestiċi 
agronomiċi, ambjentali u klimatiċi.
45 
Fil‑preżent, il‑Kummissjoni tirċievi 
biss informazzjoni limitata, permezz 
ta’ database onlajn, dwar l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑KAAT fl‑Istati Membri. Din 
l‑informazzjoni tikkonsisti f’referenzi 
għal‑leġiżlazzjoni domestika applikab ‑
bli, kif ukoll għal sommarji pprovduti 
minn kull Stat Membru. Tingħata 
notifika fil‑livell ġeografiku li l‑Istati 
Membri stess iqisu xieraq. Pereżempju, 
fil‑każ tal‑Istati Membri miżjura matul 
l‑awditu, l‑informazzjoni dwar l‑impli ‑
mentazzjoni tal‑KAAT fil‑livell reġjonali 
(bħal fl‑Italja u fi Spanja) mhijiex 
inkluża.Kaxxa 9Il‑volum reali ta’ ilma estratt mhux iċċekkjat mal‑kwantità awtorizzata
L‑awditu sab dgħufijiet matul l‑iċċekkjar tar‑rekwiżiti tal‑KAAT dwar it‑tisqija. Dan l‑istandard huwa mik ‑
tub kif ġej: Fejn l‑użu tal‑ilma għat‑tisqija huwa suġġett għall‑awtorizzazzjoni, irid ikun hemm konformità 
mal‑proċeduri tal‑awtorizzazzjoni. L‑awditu sab bosta eżempji fejn, għalkemm il‑proċeduri ta’ Stat Membru 
pprevedew permessi ta’ awtorizzazzjoni li jispeċifikaw volum massimu ta’ estrazzjoni tal‑ilma, l‑ammont ta’ 
ilma verament astratt ma ġiex iċċekkjat mal‑limitu massimu mogħti fl‑awtorizzazzjoni. Tali nuqqasijiet inaqqsu 
b’mod konsiderevoli l‑effettività tal‑kontrolli.
Skont il‑listi ta’ kontroll użati mill‑ispetturi tal‑kundizzjonalità fil‑Greċja u fi Spanja, attwalment il‑volum reali 
ta’ ilma estratt mhuwiex iċċekkjat mal‑permessi. Fis‑Slovakkja, il‑Qorti sabet li l‑volum estratt lanqas biss jitke ‑
jjel. Għaldaqstant, il‑kontrolli jistgħu jaċċertaw biss jekk ingħatax permess iżda mhux jekk benefiċjarju jinsabx 
fi ħdan il‑limiti ssettjati fil‑permess.37 L‑Artikolu 53(1) tar‑Regola ‑
ment (KE) Nru 1122/2009 
tat‑30 ta’ Novembru 2009 
li jistabbilixxi regoli dettal ‑
jati għall‑implimentazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 73/2009 fir‑rig ‑
ward tal‑kundizzjonalità, 
il‑modulazzjoni u s‑sistema 
integrata ta’ amministrazzjoni 
u kontroll, skont l‑iskemi ta’ 
appoġġ għall‑bdiewa previsti 
għal dak ir‑Regolament, kif 
ukoll għall‑implimentazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1234/2007 fir‑rigward 
tal‑kundizzjonalità skont 
l‑iskema ta’ appoġġ pre ‑
vista għas‑settur tal‑inbid 
(ĠU L 316, 2.12.2009, p. 65) 
u l‑Artikolu 14(1) 
tar‑Regolament tal‑Kum ‑
missjoni (UE) Nru 65/2011 
tas‑27 ta’ Jannar 2011 li 
jistabbilixxi regoli dettal ‑
jati għall‑implimentazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005, dwar l‑im ‑
plimentazzjoni ta’ proċeduri 
ta’ kontroll kif ukoll kundiz ‑
zjonalità fir‑rigward ta’ miżuri 
ta’ appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
(ĠU L 25, 28.1.2011, p. 8).
38 Il‑Parlament Ewropew, Sustain ‑
able management of natural 
resources with a focus on water 
and agriculture  (Immaniġġjar 
sostenibbli ta’ riżorsi naturali 
b’fokus fuq l‑ilma u l‑agrikoltu ‑
ra), Studju ‑ Rapport Finali, Me ‑
jju 2013 http://www.europarl.
europa.eu/RegData/etudes/
etudes/join/2013/488826/
IPOL‑JOIN_ET(2013)488826_
EN.pdf
32 Osservazzjonijiet
46 
Il‑Kummissjoni tivvaluta l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑KAAT minn perspettiva 
legali permezz ta’ analiżi fl‑uffiċċju 
bbażata fuq l‑informazzjoni nnotifikata 
mill‑Istati Membri u kkumplementata 
minn awditi fuq il‑post. Il‑Kummissjoni 
ma tivvalutax jekk ir‑rekwiżiti stabbiliti 
mill‑Istati Membri fir‑rigward taż‑żewġ 
KAAT relatati mal‑ilma humiex ade ‑
gwati mill‑perspettiva ambjentali 
tal‑objettivi dwar il‑protezzjoni tal‑il ‑
ma. Fil‑prattika, ir‑rekwiżiti tal‑KAAT 
ivarjaw b’mod sinifikanti bejn l‑Istati 
Membri. Pereżempju, taħt il‑KAAT fuq 
bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ39 (ara l‑ Figu -
ra 7 ), il‑wisa’ minimu tal‑bċejjeċ ta’ 
art ivarja minn 25 cm sa 10 metri (ara 
t‑Tabella 3 ).
47 
F’xi Stati Membri/reġjuni, il‑bċejjeċ 
ta’ art ta’ lqugħ jistgħu jiġu kultivati, 
filwaqt li f’oħrajn għandhom jiġu 
mgħottija bil‑ħaxix jew mitluqa bħala 
art b’siġar mhux żviluppati. Xi Stati 
Membri jagħmlu eċċezzjonijiet għal 
għadd sinifikanti ta’ korpi tal‑ilma li 
jistgħu jinstabu fuq art agrikola (ara 
l‑Kaxxa 10 ).48 
Ir‑rekwiżiti jvarjaw ukoll b’mod 
enormi fost l‑Istati Membri ‑ anke 
dawk fejn hemm pressjoni partiko ‑
lari fuq l‑ilma ‑ fil‑każ tal‑KAAT dwar 
it‑tisqija. Din il‑KAAT tirreferi għal 
leġiżlazzjoni eżistenti fl‑Istati Membri 
iżda ma tintroduċix obbligi ġodda. 
F’xi Stati Membri/reġjuni, l‑obbligu 
ta’ permess għall‑estrazzjoni tal‑ilma 
jiddependi mill‑volum estratt, il‑post 
ġeografiku u t‑tip ta’ ilma estratt (ilma 
tas‑superfiċje jew ta’ taħt l‑art). Xi Stati 
Membri jipprojbixxu t‑tisqija loka ‑
lment matul perjodi nexfin. F’pajjiżi 
oħra l‑bdiewa jridu jirrappurtaw 
b’mod annwali dwar il‑volum tal‑ilma 
użat għat‑tisqija. L‑awditu sab każijiet 
fejn ir‑rekwiżiti tal‑awtorizzazzjoni 
għat‑tisqija ma jħeġġux lill‑bdiewa 
biex jużaw anqas ilma. Pereżempju, f’xi 
pajjiżi l‑bdiewa jiġu ċċarġjati spejjeż 
skont l‑erja tas‑superfiċje tal‑azjendi 
tagħhom aktar milli skont l‑użu reali 
tal‑ilma.Figura 7Biċċa art ta’ lqugħ
korp tal-ilma biċċa art ta’ lqugħraba’ li jinħadem
  39 Din il‑KAAT trid tirrispetta 
mill‑anqas ir‑rekwiżiti 
relatati mal‑kundizzjonijiet 
għall‑applikazzjoni fl‑art ta’ 
fertilizzant viċin mogħdijiet 
tal‑ilma kif definit fid‑Direttiva 
dwar in‑Nitrati.
33 Osservazzjonijiet
Korpi tal‑ilma eżentati mill‑KAAT fuq bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ
L‑Istati Membri eżentaw ċerti kategoriji ta’ korpi tal‑ilma mill‑KAAT fuq bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ. Fl‑Italja (il‑Lom ‑
bardija), mogħdijiet tal‑ilma iqsar minn 5 km jew li jappartjenu għal magħqad tal‑ilma li jkun anqas minn 10 km² 
ma jeħtiġux bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ. Spanja (l‑Andalusija) teżenta għadajjar, kanali għat‑tisqija u ħniedaq, 
għalkemm mingħajr ma tiddefinixxi b’mod xieraq dawn il‑korpi tal‑ilma, u tiġġustifika dawn b’argumenti mhux 
ambjentali. Dan iżid ir‑riskju li għadd eċċessiv ta’ mogħdijiet tal‑ilma jiġu esklużi mill‑obbligu li jirrispettaw 
ir‑rekwiżit għal biċċa art ta’ lqugħ, u b’hekk jiġi mminimizzat l‑impatt tal‑KAAT fuq il‑kwalità tal‑ilma.Tabella 3 Kaxxa 10Varjazzjoni wiesgħa fir‑rekwiżiti għal bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ tal‑KAAT
Pajjiż Wisa’ tal‑biċċa art ta’ lqugħ Obbligi u  restrizzjonijiet
Id-Danimarka minimu ta’ 2 m ebda kultivazzjoni, trattament tal -ħamrija jew taħwil
Il-Greċjabejn 1 m u 6 m
jiddependi mix -xaqliba u  t-tip ta’ restrizzjoniebda kultivazzjoni (1 m) jew fertilizzant tan -nitroġenu 
(2 jew 6 m)
Spanja (l -Andalusija) minn 2 m sa 10 mart b’siġar mhux żviluppati, obbligatorja
ebda fertilizzant jew pestiċida 
Franza 5 mkopertura obbligatorja ta’ ħaxix, arbuxelli, buxxijiet 
jew siġar
ebda fertilizzant jew pestiċida minerali jew organika 
L-Italja (il -Lombardija)bejn 5 m u 3 m
jiddependi mill -istat tal -korp tal -ilmakopertura obbligatorja ta’ ħaxix
ebda ħdim ta’ raba’, u ebda fertilizzant inorganiku, 
demel  jew demel likwidu
Il-Pajjiżi l -Baxxibejn 25 cm u 9 m
jiddependi mill -għalla u minn ċerti speċifikazzjonijiet 
tekniċiebda fertilizzant
Is-Slovakkja 10 m ebda fertilizzant industrijali jew organiku 
34 Osservazzjonijiet
Il‑potenzjal tal‑finanzja ‑
ment għall‑iżvilupp rurali 
biex jindirizza kwistjoni ‑
jiet dwar l‑ilma mhuwiex 
sfruttat bis‑sħiħ
49 
Il‑finanzjament għall‑iżvilupp rurali 
jammonta għal kważi EUR 100 biljun 
għall‑perjodu 2007 ‑2013. Ir‑Regola ‑
ment (KE) Nru 1698/2005 dwar 
l‑iżvilupp rurali jidentifika l‑protezzjoni 
tal‑ilma bħala waħda mill‑kwistjonijiet 
ewlenin li għandhom jiġu indiriz ‑
zati40. Ir‑regolament jenfasizza wkoll 
li “l‑attivitajiet tal‑FAEŻR, u l‑oper ‑
azzjonijiet li jikkontribwixxi għalihom 
għandhom ikunu konsistenti u kom ‑
patibbli mal‑linji ta’ politika l‑oħra 
tal‑Komunità”41, bħall‑politika dwar 
l‑ilma. Għaldaqstant, l‑iżvilupp rurali 
għandu potenzjal konsiderevoli, billi 
jagħmel il‑fondi disponibbli u jissettja 
objettivi ċari fir‑rigward tal‑ilma, biex 
jikkontribwixxi għall‑integrazzjoni 
fil‑PAK tal‑objettivi tal‑politika tal‑UE 
dwar l‑ilma.
50 
L‑Istati Membri jimmobilizzaw fondi 
għall‑iżvilupp rurali permezz tal‑PŻR 
tagħhom (ara l‑paragrafi 10 u 11), li 
fihom settijiet ta’ miżuri li għalihom 
il‑popolazzjonijiet immirati (eż. 
bdiewa) jistgħu jimpenjaw rwieħhom 
b’mod volontarju. Benefiċjarji ta’ 
miżuri ta’ żvilupp rurali jimpenjaw 
rwieħhom biex jikkonformaw ma’ 
kundizzjonijiet speċifiċi ssettjati 
mill‑Istat Membru tagħhom.51 
Fil‑preżent, il‑potenzjal tal‑iżvilupp 
rurali mhuwiex sfruttat bis‑sħiħ. Il‑mod 
kif huma implimentati attwalment 
il‑PŻR għandu impatt limitat fuq l‑ilma 
minħabba li l‑pressjonijiet relatati 
mal‑ilma mhumiex identifikati b’mod 
komprensiv, il‑PŻR u l‑RBMPs għadhom 
mhumiex allinjati u li l‑effetti sekond ‑
arji negattivi mhumiex dejjem evitati. 
Barra minn hekk, ma ntnefqux am ‑
monti konsiderevoli ta’ finanzjament 
immirat lejn l‑ilma.40 Il‑premessa 31 
għar‑Regolament (KE) 
Nru 1698/2005: “L‑appoġġ 
għall‑metodi speċifiċi ta’ 
ġestjoni tal‑art għandu 
jikkontribbwixxi għall‑iżvilupp 
sostenibbli billi jinkoraġġixxi 
lill‑bdiewa u b’mod partikolari 
lid‑detenturi ta’ art forestali 
biex jagħmlu użu minn 
metodi ta’ użu tal‑art li huma 
kompatibbli mal‑ħtieġa li 
jiġu ssalvagwardati l‑ambjent 
naturali u l‑pajsaġġ u li 
jiġu protetti u jittejbu 
r‑riżorsi naturali. Dan 
għandu jikkontribwixxi 
għall‑implimentazzjoni 
tas‑sitt Programm ta’ 
Azzjoni Komunitarju dwar 
l‑Ambjent u tal‑konklużjonijiet 
tal‑Presidenza dwar 
l‑Istrateġija għal Żvilupp 
Sostenibbli. Il‑kwistjonijiet 
ċentrali li għandhom 
jiġu indirizzati jinkludu 
l‑bijodiversità, il‑ġestjoni 
tas‑siti Natura 2000, 
il‑protezzjoni tal‑ilma 
u l‑ħamrija, [...]”.
41 Il‑premessa 6 
għar‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005.
35 Osservazzjonijiet
Il‑pjanijiet tal‑Istati Mem ‑
bri għall‑infiq tal‑iżvilupp 
rurali mhux dejjem jieħdu 
kont tal‑objettivi tal‑politika 
tal‑UE dwar l‑ilma u l‑ħtiġijiet 
tal‑Istati Membri fir‑rigward 
tal‑ilma
Xi kultant il‑PŻR tal‑Istati 
Membri ma jidentifikawx b’mod 
komprensiv problemi relatati 
mal‑ilma u għadhom mhumiex 
allinjati mal‑RBMPs
52 
Għal kull Stat Membru/reġjun miżjur 
matul l‑awditu, il‑Qorti eżaminat jekk 
il‑valutazzjoni ambjentali42 mwettqa 
fil‑kuntest tal‑evalwazzjoni ex ante  
għall‑PŻR, u l‑analiżijiet ambjentali 
mwettqa fil‑kuntest tal‑RBMP , kinux 
kompleti u koerenti. Filwaqt li tirrikonoxxi li l‑erja 
ġeografika koperta miż‑żewġ evalwa ‑
zzjonijiet, kif ukoll it‑twaqqit43, in‑nat ‑
ura u l‑iskop tagħhom jistgħu jkunu 
differenti, il‑Qorti tqis li l‑valutazzjoni 
tal‑problemi relatati mal‑ilma għandha 
tkun konsistenti fiż‑żewġ analiżijiet. 
Madankollu, hija sabet li xi kultant 
l‑identifikazzjoni ta’ problemi rela ‑
tati mal‑ilma fl‑analiżijiet ambjentali 
tal‑PŻR hija inkompleta, u lanqas ma 
hija dejjem konsistenti mal‑informazz ‑
joni disponibbli fil‑kuntest tal‑RBMPs. 
L‑awditu żvela każijiet ta’ problemi 
relatati mal‑ilma li ma kinux identifikati 
fil‑PŻR u għaldaqstant ma ġew indiriz ‑
zati minn ebda miżura ta’ żvilupp rurali 
(ara l‑ Kaxxa 11 ).
53 
Attwament, il‑kwalità fqira tal‑program ‑
mi ta’ miżuri fl‑RBMPs (ara l‑paragrafi 27 
u 28) hija ostaklu għall‑allinjament 
tagħhom mal‑PŻR. Fejn jeżisti l‑allinja ‑
ment, dan jieħu l‑forma ta’ miżuri ta’ 
żvilupp rurali integrati f’RBMP .
Problemi relatati mal‑ilma mhux identifikati b’mod komprensiv
‑  Fid‑Danimarka, il‑kwistjoni tal‑estrazzjoni tal‑ilma mhijiex koperta mill‑valutazzjoni ambjentali għall‑PŻR, 
għalkemm hija rilevanti fil‑punent tal‑pajjiż skont l‑RBMP . Ebda miżura fil‑PŻR Daniż ma tindirizza l‑problema 
tal‑estrazzjoni tal‑ilma.
‑  Fi Spanja (l‑Andalusija), il‑programm ta’ miżuri fl‑RMBP ta’ Guadalquivir jinkludi miżuri mmirati lejn 
l‑ikkompletar tar‑reġistru tal‑ilma u l‑ġlieda kontra l‑estrazzjoni illegali. Madankollu, ir‑rapport dwar 
is‑sostenibbiltà ambjentali għall‑PŻR u l‑analiżi ambjentali mwettqa għall‑RBMP ta’ Guadalquivir ma jqisux 
il‑problema tal‑estrazzjoni illegali tal‑ilma ta’ taħt l‑art. Apparti mill‑miżuri ta’ żvilupp rurali suġġetti 
għall‑kundizzjonalità (ara l‑paragrafu 8), il‑PŻR ma fih ebda mekkaniżmu biex iħeġġeġ lill‑benefiċjarji jikkon ‑
formaw mal‑proċeduri tal‑awtorizzazzjoni għall‑ilma.
‑  Fis‑Slovakkja, il‑PŻR ma fih ebda miżura biex jiġu trattati dgħufijiet fir‑rigward tal‑kwantità tal‑ilma jew 
indirizzati l‑kwistjonijiet ta’ tniġġis mill‑pestiċidi, telf ta’ artijiet mistagħdra jew estrazzjoni lokali eċċessiva 
tal‑ilma ta’ taħt l‑art, li kollha kemm huma jiġu identifikati fl‑RBMP iżda ma jissemmewx fil‑valutazzjoni amb ‑
jentali għall‑PŻR.
‑  Fil‑Greċja, l‑RBMP tat‑Tessalija jsemmi problemi rigward bidliet idromorfoloġiċi u spieri mhux irreġistrati, 
iżda dawn ma jitqajmux fil‑valutazzjoni ambjentali għall‑PŻR. Il‑PŻR Grieg ma fih ebda miżura li tindirizza 
pressjonijiet idromorfoloġiċi.Kaxxa 1142 http://ec.europa.eu/
agriculture/rurdev/eval/
guidance/note_c_en.pdf  
(p. 14).
43 Filwaqt li l‑valutazzjonijiet 
ambjentali għall‑PŻR 
ġew abbozzati fl ‑2006, 
l‑analiżijiet ambjentali 
mwettqa fil‑kuntest 
tal‑RBMPs (li jinkludu “analiżi 
tal‑karatteristiċi [tad‑distrett 
tal‑baċin tax‑xmara], reviżjoni 
tal‑impatt ta’ attività 
umana fuq l‑istat tal‑ilma 
tal‑wiċċ u tal‑qiegħ, u analiżi 
ekonomika ta’ użu tal‑ilma” 
(ara l‑Artikolu 5 tad‑WFD)) 
kellhom jiġu kkompletati 
mhux aktar tard mit ‑22 ta’ 
Diċembru 2004.
36 Osservazzjonijiet
Xi kultant l‑implimentazzjoni 
tal‑PŻR jkollha effetti 
sekondarji negattivi fuq l‑ilma
54 
Il‑politiki agrikoli u ambjentali jista’ 
jkollhom miri li jikkompetu ma’ xulxin. 
Madankollu l‑fondi għall‑iżvilupp ru ‑
rali għandhom jintużaw b’mod li huwa 
sostenibbli fir‑rigward tal‑immaniġġjar 
tal‑ilma, u għaldaqstant il‑PŻR għandu 
jkollhom klawżoli ta’ salvagwardja biex 
jiġu evitati effetti sekondarji negattivi 
potenzjali (ara l‑ Kax xa 12 ). Qabel tap ‑
prova PŻR, il‑Kummissjoni twettaq kon ‑
trolli biex tidentifika l‑effetti sekondarji 
negattivi potenzjali tal‑miżuri ta’ żvilupp 
rurali. Minkejja dan, it‑tfassil ta’ xi miżuri 
ta’ żvilupp rurali li jkunu approvati kif 
suppost ma jwaqqafhomx milli jkollhom 
effetti sekondarji negattivi sostanz ‑
jali fuq l‑ilma. Ċerti PŻR ġew approvati 
għalkemm ma kienx fihom klawżoli ade ‑
gwati ta’ salvagwardja (ara l‑ Kax xa 12 ).55 
F’xi każijiet, ukoll jekk il‑PŻR ikun 
jinkludi klawżoli ta’ salvagwardja biex 
jiġu evitati effetti sekondarji negattivi 
fuq l‑ilma, fil‑prattika l‑implimentazz ‑
joni ta’ miżuri tippermetti li jseħħu tali 
effetti sekondarji (ara l‑ Kaxxa 13 ).
Eżempji ta’ PŻR bi klawżoli ta’ salvagwardja u oħrajn mingħajrhom
Il‑PŻR għall‑Italja (il‑Lombardija) eżaminat matul l‑awditu jinkludi klawżoli ta’ salvagwardja fir‑rigward 
tal‑miżura mmirata fuq l‑investimenti għall‑modernizzazzjoni ta’ azjendi agrikoli. Il‑PŻR jippermetti l‑kostru ‑
zzjoni ta’ serer ġodda għall‑ortikultura biss jekk ikun hemm iffrankar fl‑enerġija u fl‑ilma. Investimenti biex jiġi 
estiż in‑netwerk eżistenti ta’ tisqija jew tiżdied is‑superfiċje tas‑saqwi jitqiesu ineliġibbli.
Madankollu, it‑tfassil tal‑istess miżura fil‑PŻR għal Spanja (l‑Andalusija) tħalli lok għal effetti sekondarji negat ‑
tivi sostanzjali bħall‑estensjoni tal‑erja taħt tisqija jew l‑approvazzjoni ta’ proġetti li jfissru żieda fil‑konsum 
kumplessiv tal‑ilma.
Eżempju ta’ effetti sekondarji negattivi dovuti għal dgħufijiet fl‑implimentazzjoni 
ta’ miżura ta’ żvilupp rurali
Awditu tad‑DAS imwettaq mill‑Qorti fi Spanja sab li proġett taħt il‑miżura 125 (Infrastruttura relatata 
mal‑iżvilupp u l‑adattament tal‑agrikoltura u l‑forestrija) kien ġie approvat minkejja li d‑drittijiet għall‑ilma 
mogħtija lill‑benefiċjarju ma kinux suffiċjenti biex irendu l‑proġett ekonomikament vijabbli u l‑benefiċjarju 
kkonsma ammont sinifikanti ta’ ilma aktar mid‑dritt tiegħu, u b’hekk kiser żewġ kriterji ta’ eliġibbiltà għal dan 
it‑tip ta’ proġetti. Dan juri li l‑kontrolli mwettqa sabiex tiġi approvata applikazzjoni għal proġett ma kinux 
effettivi, u li r‑rekwiżiti bażiċi li fil‑prinċipju kellhom jipprevienu effetti sekondarji negattivi (bħal ebda żieda 
fl‑ammont ta’ ilma użat) ma kinux garantiti.Kaxxa 12 Kaxxa 13
37 Osservazzjonijiet
Il‑finanzjament 
għall‑iżvilupp rurali ma 
ntużax b’mod suffiċjenti 
bħala rispons għal kwistjoni ‑
jiet tal‑ilma
Ir‑rata ta’ implimentazzjoni ta’ 
miżuri relatati mal‑ilma mhijiex 
dejjem miexja kif suppost
56 
Miżuri ta’ żvilupp rurali li jista’ jkollhom 
effett dirett fuq il‑protezzjoni tal‑ilma 
jinkludu dawk li jeħtieġu li l‑bdiewa 
jbiddlu l‑prattiki agrikoli tagħhom billi 
jnaqqsu l‑użu ta’ pestiċidi jew ferti ‑
lizzanti jew billi jadattaw l‑għelejjel 
tagħhom għas‑sitwazzjoni idroloġika 
lokali. Il‑mod kif dawn il‑miżuri fil‑fatt 
jintużaw huwa fattur importanti matul 
il‑valutazzjoni dwar jekk il‑potenzjal 
tal‑FAEŻR fir‑rigward tal‑protezzjoni 
tal‑ilma ġiex sfruttat bis‑sħiħ. Il‑Qorti 
eżaminat dan l‑aspett, l‑ewwel nett, 
permezz ta’ analiżi tal‑miżuri attivati 
mill‑Istati Membri fil‑PŻR tagħhom u, 
it‑tieni nett, permezz ta’ analiżi tal‑użu 
mill‑Istati Membri tal‑possibbiltajiet 
offruti mill‑Artikolu 38 tar‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005 fir‑rigward ta’ 
spejjeż relatati mal‑implimentazzjoni 
tad‑WFD.
57 
Il‑Qorti analizzat ir‑rata ta’ implimen ‑
tazzjoni ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali 
attivi identifikati mill‑Istati Membri 
nfushom bħala li għandhom effett 
dirett fuq il‑protezzjoni tal‑ilma. 
Għalkemm din l‑analiżi fiha ċerti 
limitazzjonijiet44, ir‑riżultati juru li 
f’madwar nofs il‑każijiet kollha r‑rati ta’ 
implimentazzjoni mexjin kif suppost.44 Billi l‑miżuri ħafna drabi 
jkollhom sub‑miżuri li ma 
jindirizzawx l‑ilma, mhux 
il‑proġetti kollha ffinanzjati 
taħt dawn il‑miżuri jkunu 
fil‑fatt relatati mal‑protezzjoni 
tal‑ilma.
38 Osservazzjonijiet
58 
Madankollu, l‑Istati Membri naqsu milli 
jieħdu vantaġġ mill‑possibbiltajiet 
offruti mill‑Artikolu 38 tar‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005, li b’mod speċifiku 
jipprovdi li l‑Miżura 21345 tista’ tintuża 
sabiex tikkumpensa għall‑ispejjeż 
imġarrba u d‑dħul mitluf li jirriżultaw 
minn żvantaġġi fl‑erjas relatati 
mal‑implimentazzjoni tad‑WFD (ara 
t‑Tabella 4 ).59 
Fiż‑żmien taż‑żjarat tal‑awditjar, 
ebda wieħed mill‑Istati Membri 
bl‑eċċezzjoni tad‑Danimarka46 ma 
kien attiva l‑miżura 213 fir‑rigward 
tad‑WFD kif provdut fl‑Artikolu 38. 
Skont il‑Kummissjoni22, 4 % biss 
tal‑RBMPs ippreżentati lilha jindikaw 
li huma se jużaw l‑Artikolu 38 biex jik ‑
kumpensaw lill‑bdiewa għar‑rekwiżiti 
tad‑WFD. Dan l‑użu limitat tal‑miżura 
213 kien ikkawżat minn, fost affarijiet 
oħra, dewmien mill‑Istati Membri 
fl‑iffinalizzar tal‑RBMPs tagħhom. Fat ‑
tur ieħor li huwa sfavorevoli għall‑użu 
tal‑miżura 213 huwa li, għal pagamenti 
marbuta mad‑WFD, ir‑regoli ta’ im ‑
plimentazzjoni ma ġewx ippubblikati 
sa Frar 201047 – tliet snin u xahrejn 
wara l‑bidu tal‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni għall‑iżvilupp rurali48 u aktar 
minn sena wara li l‑RBMPs kellhom jiġu 
kkompletati taħt l‑Artikolu 13 tad‑WFD.Tabella 4Rati ta’ implimentazzjoni għal miżuri ta’ żvilupp rurali1 identifikati mill‑Istati Membri 
bħala li għandhom effett dirett fuq il‑protezzjoni tal‑ilma (f’%)
Pajjiż Miżura115 121 125 213 214 216 226 321
Id-Danimarka 84,1 24,2
Franza (kontinentali)  69,7 39,8 85,8 16,9
Il-Greċja 17, 0 35,7 71,7 21,5
L-Italja (il -Lombardija) 75,8 42,4 69,0 51,9
Is-Slovakkja 85,8 88,2 91,8
Il-Pajjiżi l -Baxxi 51,0 30,4 95,7 9,7
Spanja (l -Andalusija) 9,4 70,0 27, 6 73,1
 Rati ta’ implimentazzjon mexjin kif suppost (> 60 %)
 Il-Miżura 213 mhija attivata f’ebda wieħed mill -Istati Membri miżjura matul l -awditu
 Il-miżura mhijiex identifikata mill -Istat Membru miżjur bħala li għandha effett dirett fuq l -ilma Protezzjoni
1  Il‑Miżura 115: “twaqqif ta’ servizzi ta’ tmexxija, għajnuna u konsulenza”; il‑miżura 121: “modernizzar ta’ azjendi agrikoli”;  
il‑miżura 125: “infrastruttura relatata mal‑iżvilupp u l‑adattament tal‑agrikoltura u l‑forestrija”; il‑miżura 214: “ħlasijiet agroambjentali”;  
il‑miżura 216: “investimenti mhux produttivi”; il‑miżura 226: “ir‑restawr tal‑potenzjal tal‑forestrija u l‑introduzzjoni ta’ azzjonijiet ta’ prevenzjoni”; 
u l‑miżura 321: “servizzi bażiċi għall‑ekonomija u l‑popolazzjoni rurali”.
Sors:  Il‑Kummissjoni Ewropea, data fil ‑31 ta’ Marzu 2013.45 Il‑Miżura 213: “Pagamenti 
tan‑Natura 2000 u paga ‑
menti marbuta mad‑Diretti ‑
va 2000/60/KE (id‑WFD)”.
46 Id‑Danimarka kienet 
attivat il‑miżura 213 biex 
tikkumpensa għall‑ispejjeż 
relatati mal‑implimentazzjoni 
ta’ bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ 
wisgħin 10m, iżda minħabba 
s‑sospensjoni tal‑RBMPs 
Daniżi f’Diċembru 2012, 
l‑implimentazzjoni tal‑miżura 
tinsab wieqfa.
47 Ir‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 108/2010 tat‑8 ta’ Frar 2010 
li jemenda r‑Regolament 
(KE) Nru 1974/2006 li 
jistabbilixxi regoli dettaljati 
għall‑applikazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill 
(KE) Nru 1698/2005 dwar 
l‑appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 36, 9.2.2010, p. 4).
48 FAEŻR 2007 ‑2013.
39 Osservazzjonijiet
Strumenti finanzjarji li kienu 
ġew konċeputi speċjalment 
biex jiġu indirizzati 
kwistjonijiet tal‑ilma bilkemm 
intużaw
60 
Id‑Deċiżjoni tal‑Kunsill 
Nru 2009/61/KE49 indikat il‑ħtieġa li 
jissaħħaħ ir‑rispons għal għadd ta’ sfidi 
ġodda kruċjali identifikati fl ‑200350, 
li waħda minnhom kienet il‑ġestjoni 
tal‑ilma. Skont id‑Deċiżjoni, il‑Kontroll 
tas‑Saħħa għamel disponibbli fondi 
addizzjonali mmirati fuq dawk l‑isfidi. 
Il‑baġit addizzjonali totali kien ta’ 
EUR 3,8 biljun. Fl‑istess żmien, bħala 
rispons għall‑kriżi ekonomika tal ‑2008, 
il‑Kummissjoni fasslet il‑Pjan Ewropew 
ta’ Rkupru Ekonomiku51 (l‑EERP). L‑EERP 
pprovda EUR 1 biljun aktar biex jint ‑
nefqu fuq broadband f’żoni rurali u fuq 
kwalunkwe waħda mill‑isfidi l‑ġodda.61 
Fl‑2010, taħt l‑ewwel emendi għall‑PŻR 
wara l‑Kontroll tas‑Saħħa, l‑Istati Mem ‑
bri allokaw 26,9 % tal‑fondi addizzjon ‑
ali tal‑PAK (EUR 1,3 biljun) għall‑isfida 
l‑ġdida tal‑immaniġġjar tal‑ilma52 (ara 
l‑Figura 8 ). Ir‑rata medja ta’ imple ‑
mentazzjoni ta’ dawn il‑fondi fi tmiem 
l‑2012 kienet ta’ 17,5 % għall‑UE 27, 
għalkemm din iċ‑ċifra tvarja b’mod 
wiesa’ fost l‑Istati Membri53 (ara l‑ An-
ness IV  għal aktar dettalji). Għalkemm 
il‑Kontroll tas‑Saħħa pprovda op ‑
portunità biex jiġu integrati ulterjor ‑
ment fil‑PŻR kwistjonijiet relatati 
mal‑immaniġġjar tal‑ilma, fil‑prattika 
l‑biċċa l‑kbira tal‑Istati Membri għamlu 
ftit li xejn użu mill‑fondi żejda.Figura 8Distribuzzjoni ppjanata ta’ fondi ta’ Kontroll tas‑Saħħa  
u Rkupru fost “sfidi ġodda” fl ‑2010
Sors: Il‑Kummissjoni Ewropea.0,3 %bijodiversità
31,2 %
immaniġġjar tal-ilma
26,9 %enerġija rinnovabbli5,6 %tibdil ﬁl-klima14,2 %broadband7,3 %innovazzjoni marbuta ma' sﬁdi ġoddaristrutturar tal-prodotti tal-ħalib14,5 %49 Id‑Deċiżjoni tal‑Kunsill 2009/61/
KE tad ‑19 ta’ Jannar 2009 li 
temenda d‑Deċiżjoni 2006/144/
KE dwar il‑linji gwida strateġiċi 
Komunitarji għall‑iżvilupp rurali 
(perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013) (ĠU L 30, 31.1.2009, 
p. 112).
50 Il‑premessa 3 għad‑Deċiżjoni 
2009/61/KE: “Fil‑valutazzjoni 
tal‑implimentazzjoni tar‑rifor ‑
ma tal‑Politika Agrikola Komuni 
tal‑2003, it‑tibdil fil‑klima, 
is‑sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, 
il‑ġestjoni tal‑ilma, il‑bijodiver ‑
sità u r‑ristrutturar tal‑prodotti 
tal‑ħalib kienu identifikati 
bħala sfidi ġodda kruċjali 
għall‑agrikoltura Ewropea.”
51 KUMM(2008) 800 final 
tas‑26 ta’ Novembru 2013.
52 Il‑Qorti tirrikonoxxi li xi wħud 
mill‑fondi kkontabilizzati bħala 
li jindirizzaw l ‑’isfida l‑ġdida’ 
tal‑biodiversità jistgħu jkollhom 
ukoll effett pożittiv fuq l‑ilma.
53 Il‑Kummissjoni ma għandhiex 
ċifri vvalidati għal dawn ir‑rati 
ta’ implimentazzjoni. Madankol ‑
lu ċ‑ċifri ppreżentanti mill‑Qorti 
huma bbażati fuq informazzjoni 
fornita mill‑Kummissjoni.
40 Osservazzjonijiet
Il‑prinċipju ta’ min iniġġes 
iħallas ma ġiex integrat 
fil‑PAK
62 
Il‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas jir ‑
rikjedi lil min iniġġes li jġarrab l‑ispiża 
tal‑prevenzjoni, il‑kontroll, u t‑tindif 
tat‑tniġġis54. Illum il‑ġurnata l‑prinċipju 
huwa obbligu legali approvat mill‑UE 
fit‑Trattat55 tagħha u fid‑Direttiva dwar 
ir‑Responsabbiltà Ambjentali56, u ssir 
referenza espliċita għalih fl‑Artikolu 9 
tad‑WFD.
63 
Il‑prattiki agrikoli jirriżultaw kemm 
f’benefiċċji kif ukoll f’piżijiet fuq 
l‑ambjent. L‑effettti ambjentali negat ‑
tivi tal‑agrikoltura ħafna drabi jinkludu 
l‑introduzzjoni ta’ kimiċi mhux mix ‑
tieqa (inkwinanti) fl‑ambjent. In‑natura 
mxerrda tat‑tniġġis mill‑agrikoltura 
u d‑diffikultà tal‑identifikazzjoni ta’ 
dak li jniġġes, ixekklu l‑infurzar ta’ 
liġijiet ambjentali u l‑allokazzjoni 
ta’ responsabbiltà għad‑danni54. 
Madankollu, il‑prinċipju ta’ min iniġġes 
iħallas għandu japplika meta attivita ‑
jiet agrikoli jimponu dannu ambjentali 
li jaffettwa proprjetà privata u pubb ‑
lika54. Jista’ jkun li jeżistu mekkaniżmi 
biex jiġi infurzat il‑prinċipju ta’ min 
iniġġies iħallas (bħal multi imposti 
fil‑livell tal‑Istati Membri), iżda dawn 
ma jinfluwenzawx il‑pagamenti li 
l‑benefiċjarji tal‑PAK jirċievu.64 
Il‑penali attwalment applikati 
għall‑bdiewa għan‑nuqqas ta’ kon ‑
formità mar‑rekwiżiti tal‑kundiz ‑
zjonalità (jiġifieri li jaqbżu livell 
regolatorju aċċettabbli ta’ tniġġis) 
mhumiex ikkalkulati abbażi tal‑ispiża 
tad‑dannu kkawżat u għalhekk, 
jistgħu jirrappreżentaw porzon biss 
ta’ din l‑ispiża. F’bosta każijiet dawn 
mhumiex proporzjonali għas‑serjetà 
tal‑ksur mill‑bidwi tal‑obbligi ta’ 
kundizzjonalità. Dan kien diġà 
ġie osservat mill‑Qorti fir‑rapport 
speċjali Nru 8/2008. F’dan ir‑rigward, 
il‑Qorti terġà tiġbed l‑attenzjoni 
għad‑dgħufijiet innutati fil‑paragrafi 
40 sa 43 fir‑rigward tal‑applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità. Għaldaqstant, 
fil‑preżent, kif inhi attwalment app ‑
likata, il‑kundizzjonalità tista’ tip ‑
provdi rispons utli iżda parzjali biss 
għall‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.
65 
Għadd sinifikanti ta’ pagamenti taħt 
l‑iżvilupp rurali mhumiex marbuta 
mal‑kundizzjonalità9. B’riżultat ta’ 
dan, bidwi li jniġġes se jkompli jirċievi 
dawn il‑pagamenti mingħajr ebda 
tnaqqis. Fil‑preżent, ma jeżisti ebda 
mekkaniżmu li jieħu kont b’mod 
proporzjonali tal‑ispejjeż tal‑preven ‑
zjoni jew tat‑tindif tat‑tniġġis li jkun 
ikkawża bidwi u li jnaqqas il‑pagamen ‑
ti tal‑iżvilupp rurali skont dan.54 Margaret Rosso Grossman, 
Agriculture and the Polluter 
Pays Principle (L‑Agrikoltura 
u l‑Prinċipju ta’ Min Iniġġes 
Iħallas), vol. 11.3 Electronic 
Journal of Comparative Law , 
Diċembru 2007, http://www.
ejcl.org/113/article113 ‑15.pdf .
55 L‑Artikolu 191(2) tat‑Trattat 
dwar il‑Funzjonament 
tal‑Unjoni Ewropea.
56 Id‑Direttiva 2004/35/KE 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill (ĠU L 143, 
30.4.2004, p. 56), emendata 
bid‑Direttiva 2006/21/KE 
(ĠU L 102, 11.4.2006, p. 15) 
u d‑Direttiva 2009/31/KE 
(ĠU L 140, 5.6.2009, p. 114).
41 Osservazzjonijiet
Sistemi ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni ma jurux 
l‑istampa kollha
66 
Għaddew għadd ta’ snin minn meta 
l‑politika tal‑UE dwar l‑ilma ġiet 
imsaħħa u ġew stabbiliti l‑istrumenti 
tal‑PAK bil‑potenzjal li jindirizzaw 
il‑kwistjonijiet tal‑ilma: 
(i) il‑kundizzjonalità ġiet intro ‑
dotta fl ‑2003 u ilha obbliga ‑
torja għall‑bdiewa kollha li ilhom 
jirċievu pagamenti diretti mill ‑2005 
’l hawn; 
(ii) l‑iżvilupp rurali ġie inkluż fil‑PAK 
fis‑sena 2000; u 
(iii) id‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
daħlet fis‑seħħ fis‑sena 2000, 
bir‑rekwiżit għall‑Istati Mem ‑
bri li jkollhom programmi ta’ 
monitoraġġ operazzjonali sa 
tmiem l ‑2006.
67 
Fil‑forma preżenti tagħhom, is‑sistemi 
ta’ monitoraġġ ma jagħtux ħarsa 
ġenerali komprensiva tal‑pressjonijiet 
tal‑agrikoltura fuq l‑ilma. L‑informazz ‑
joni f’dan ir‑rigward hija parzjali, 
frammentata u xi drabi tasal tard. 
Ir‑raġunijiet għal dan huma li 
(i) is‑sistemi ta’ monitoraġġ u evalwa ‑
zzjoni huma ta’ użu limitat fir‑rig ‑
ward ta’ informazzjoni relatata 
mal‑ilma, 
(ii) l‑arranġamenti ta’ monitoraġġ 
tal‑politika dwar l‑ilma ġew stab ‑
biliti tard u huma inkompleti u 
(iii) ebda sistema ta’ informazzjoni 
oħra ma hija kapaċi tipprovda 
d‑data  meħtieġa biex il‑kwalità 
u l‑kwantità tal‑ilma jintrabtu ma’ 
prattiki agrikoli.Is‑sistemi ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni tal‑PAK huma ta’ 
valur limitat fil‑kejl tal‑progress 
lejn l‑objettivi tal‑ilma stipulati 
fir‑regolamenti tal‑PAK
68 
Il‑liġi tal‑UE57 tirrikjedi li l‑Istati Mem ‑
bri jippreżentaw rapport annwali 
lill‑Kummissjoni li jkun fih “ir‑riżultati 
tal‑kontrolli marbuta ma’ kundizzjon ‑
alità”. Dawk ir‑riżultati huma rela ‑
tati mal‑għadd ta’ kontrolli mwettqa 
u mal‑ksur tad‑diversi rekwiżiti ta’ 
kundizzjonalità. Huma ma jinkludux in ‑
formazzjoni dwar l‑impatt tal‑kundiz ‑
zjonalità fuq il‑kwalità jew il‑kwantità 
tal‑ilma, u qatt ma kienu intenzjonati 
biex jagħmlu dan.
69 
Il‑Kummissjoni timmonitorja u tevalwa 
l‑azzjonijiet kollha tal‑iżvilupp rurali 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013 permezz tal‑Qafas Ko ‑
muni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni 
(is‑CMEF). Is‑CMEF juża indikaturi 
biex ikejjel il‑progress lejn l‑objettivi 
tal‑iżvilupp rurali, kif ukoll evalwazz ‑
jonijiet minn evalwaturi indipendenti.57 L‑Artikolu 84(1)(e) 
tar‑Regolament (KE) 
Nru 1122/2009.
42 Osservazzjonijiet
70 
Fejn huwa kkonċernat l‑ilma, is‑CMEF 
jistabbilixxi ħames indikaturi tax‑xe ‑
narju ta’ referenza58, indikatur wieħed 
tar‑riżultati (“erja taħt immaniġġjar 
b’suċċess tal‑art li tikkontribwixxi 
għall‑kwalità tal‑ilma”) u indikatur 
wieħed tal‑impatti (“titjib fil‑kwalità 
tal‑ilma”). L‑awditu sab li l‑indikatur 
tar‑riżultati mhuwiex preċiż bizzejjed 
billi ma jispeċifikax xi jrid jiġi mfisser bi 
“mmaniġġjar b’suċċess tal‑art”, li l‑indi ‑
katur tal‑impatti fuq il‑kwalità tal‑ilma 
jirreferi biss għal nitrati u fosforu, u li 
ma hemm ebda indikatur tal‑kwantità 
tal‑ilma. Barra minn hekk, ir‑rappurtar 
mill‑Istati Membri għall‑indikaturi koll ‑
ha tas‑CMEF ħafna drabi jkun skadut 
jew inkomplet. F’bosta każijiet, l‑Istati 
Membri ma ssettjawx miri.71 
Dokument ta’ gwida tas‑CMEF59 jistip ‑
ula ħames mistoqsijiet ta’ evalwazzjoni 
relatati mal‑ilma. Instabu xi eżempji ta ‑
jbin ta’ evalwazzjonijiet ta’ nofs it‑ter ‑
minu li fihom l‑evalwaturi kienu kapaċi 
jikkwantifikaw l‑impatt ta’ ċerti (sub)
miżuri dwar il‑kwalità tal‑ilma bl‑użu 
ta’ mudelli, stħarriġiet tal‑benefiċjarji 
u riċerka kwalitattiva (ara l‑ Kax xa 14 ). 
Madankollu, dan mhuwiex approċċ 
ġeneralizzat u hemm nuqqasijiet ċari 
fir‑rigward tal‑kwantifikazzjoni sistema ‑
tika ta’ riżultati u impatti, kompletezza 
tad‑ data , affidabbiltà u konsistenza. 
Bosta evalwazzjonijiet ta’ nofs it‑ter ‑
minu jiġbdu l‑attenzjoni għan‑nuqqas 
ta’ miri fil‑PŻR, li jagħmilha diffiċli biex 
jiġi vvalutat il‑progress lejn l‑objettivi 
tal‑ilma.
Eżempju tajjeb ta’ kwantifikazzjoni tal‑impatt f’evalwazzjoni ta’ nofs it‑terminu
L‑Italja (il‑Lombardija)  – Għall‑miżura 214 (pagamenti agroambjentali), l‑evalwatur uża mudelli biex jikkalkula, 
fil‑livell ta’ ħbula art, l‑eċċess ta’ nitroġenu u l‑proporzjon tossiċità/esponiment imkejla fl‑ilma ta’ taħt l‑art 
bħala konsegwenza tal‑użu ta’ pestiċidi. Fil‑livell reġjonali, it‑tnaqqis kumplessiv fl‑eċċess ta’ nitroġenu dovut 
għall‑miżura 214 kien ta’ 2,6 kg/ha, u kien hemm tnaqqis ta’ 3,9 % fil‑proporzjon tossiċità/esponiment. L‑effett 
kien aktar evidenti f’erjas fejn l‑użu tal‑miżura kien kiseb aktar suċċess.Kaxxa 14 
L‑arranġamenti ta’ monitoraġġ 
tal‑politika dwar l‑ilma huma 
inkompleti
72 
L‑Artikolu 8 tad‑WFD jirrikjedi li 
l‑Istati Membri jistabbilixxu “pro ‑
grammi għall‑monitoraġġ tal‑istat 
tal‑ilma sabiex titwaqqaf deskrizzjoni 
ġenerika koerenti u komprensiva 
tal‑istat tal‑ilma fi ħdan kull distrett 
ta’ baċin tax‑xmara”. Il‑programmi ta’ monitoraġġ kellhom ikunu operazz ‑
jonali sal ‑2006 u kellhom jikkonsistu fi 
programm ta’ monitoraġġ ta’ sorvel ‑
janza (li jkopri d‑distrett kollu kemm 
hu) u fi programm ta’ monitoraġġ op ‑
erazzjonali (monitoraġġ aktar frekwen ‑
ti u aktar dens immirat lejn l‑identifi ‑
kazzjoni ta’ erjas problematiċi). L‑Istati 
Membri jistgħu jagħżlu wkoll li jistab ‑
bilixxu programmi ta’ monitoraġġ in ‑
vestigattiv (eż. għal sustanzi speċifiċi).58 Kwalità tal‑ilma (bilanċi 
gross tan‑nutrijenti), kwalità 
tal‑ilma (tniġġis minn nitrati 
u pestiċidi), kwalità tal‑ilma 
(% tat‑territorju deżinjat bħala 
żona vulnerabbli għan‑nitrati) 
użu tal‑ilma (% ta’ art imsaqqa 
utilizzata), foresti protettivi li 
jikkonċernaw primarjament 
il‑ħamrija u l‑ilma.
59 Manwal dwar il‑Qafas Komuni 
ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni. 
Dokument ta’ gwida, id‑DĠ 
Agrikoltura u Żvilupp Rurali, 
Settembru 2006.
43 Osservazzjonijiet
73 
Wara valutazzjoni tal‑programmi ta’ 
monitoraġġ tal‑Istati Membri fl ‑2012, 
l‑EEA rrappurtat: Hemm eżempji ta’ 
rappurtar ta’ kwalità għolja tajjeb 
ħafna. Madankollu, hemm każijiet ukoll 
fejn ir‑rappurtar fih diskrepanzi jew 
kontradizzjonijiet60. F’rapport ieħor, 
il‑Kummissjoni tiddikjara: “Lakuna ċara 
fil‑monitoraġġ toħroġ mill‑informazz ‑
joni rrappurtata lill‑Kummissjoni. […] 
F’uħud mill‑Istati Membri l‑istatus 
ekoloġiku u kimiku tal‑ilma mhu ‑
wiex magħruf għal iktar minn 50 % 
tal‑korpi tal‑ilma”61. F’xi Stati Membri, 
netwerks għall‑monitoraġġ ġew stab ‑
biliti tard u/jew għandhom dgħufijiet metodoloġiċi. L‑awditu sab li, f’xi Stati 
Membri, il‑monitoraġġ jiffoka fuq 
il‑ġbir ta’ informazzjoni dwar l‑istatus 
tal‑korpi tal‑ilma, bi ftit li xejn inter ‑
ess fil‑monitoraġġ tal‑pressjonijiet fuq 
l‑ilma (ara l‑ Kaxxa 15 ). Fil‑livell lokali, 
saru xi studji xjentifiċi jew netwerks es ‑
perimentali li jorbtu l‑prattiki agrikoli 
mal‑kwalità tal‑ilma (ara l‑ Kaxxa 16 ).
Eżempju ta’ dgħufijiet f’netwerk għall‑monitoraġġ
Franza – It‑tabella ta’ valutazzjoni tal‑RBMP ma fihiex indikaturi speċifiċi għall‑monitoraġġ ta’ pressjoni ‑
jiet agrikoli waħidhom. Wieħed mill‑indikaturi pprovduti huwa relatat mal‑impatt kumulattiv ta’ attivitajiet 
domestiċi, industrijali u agrikoli fuq l‑istatus tal‑ilma. L‑istess japplika għal indikatur dwar il‑qbiż ta’ miri kwan ‑
titattivi f’punti nodali.
Ukoll fi Franza, indikatur dwar il‑volum ta’ ilma miġbur minn korpi ta’ ilma ta’ taħt l‑art u tas‑superfiċje minn 
diversi setturi ta’ attività jikkwantifika l‑ilma użat għat‑tisqija, iżda dan l‑indikatur (i) ma għandu ebda objettiv 
kwantifikat u (ii) ma jippermettix li volumi estratti jitqabblu ma’ dak li huwa sostenibbli fi żminijiet ta’ skarsez ‑
za tal‑ilma.
Eżempji tajbin ta’ netwerks għall‑monitoraġġ
Il‑Pajjiżi l‑Baxxi għandhom żewġ grilji ta’ monitoraġġ speċifiċi li jorbtu l‑agrikoltura mal‑ilma. L‑ewwel 
netwerk jivvaluta l‑konċentrazzjonijiet ta’ għadd ta’ sustanzi f’azjendi agrikoli u jorbot dawn ma’ database li 
fih informazzjoni dwar it‑tip ta’ mmaniġġjar, id‑demel u s‑sustanzi użati, eċċ. In‑netwerk l‑ieħor juża punti ta’ 
ttestjar eżistenti f’erjas agrikoli biex tiġi vvalutata l‑influwenza tal‑agrikoltura fuq il‑kwalità tal‑ilma (kontenut 
ta’ fosforu u nitroġenu).
Id‑Danimarka għandha programm ta’ monitoraġġ mmirat lejn id‑dokumentazzjoni tal‑effett tal‑pjanijiet naz ‑
zjonali dwar l‑ambjent akwatiku u programmi oħra tas‑settur agrikolu dwar il‑lissija ta’ nutrijenti fl‑ambjent 
akwatiku. Sitt mqagħad tal‑ilma rappreżentattivi huma mmonitorjati permezz ta’ kejl dirett, intervisti ma’ 
bdiewa dwar il‑prattiki agrikoli tagħhom u mudellar tar‑relazzjoni bejn l‑agrikoltura u t‑telf ta’ nutrijenti 
fl‑ambjent.Kaxxa 15 Kaxxa 1660 Ir‑Rapport Nru 8/2012 tal‑EEA 
“European waters  – assessment 
of status and pressures” 
(Ilmijiet Ewropej – valutazzjoni 
tal‑istatus u l‑pressjonijiet).
61 COM(2012) 670 final. Report 
from the Commission to 
the European Parliament 
and the Council on the 
Implementation of the Water 
Framework Directive (Rapport 
mill‑Kummissjoni lill‑Parlament 
Ewropew u lill‑Kunsill 
dwar l‑Implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma) 
(2000/60/KE). River Basin 
Management Plans (Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal‑Baċin 
tax‑Xmara).
44 Osservazzjonijiet
74 
Għaldaqstant, il‑monitoraġġ taħt 
id‑WFD żied l‑għarfien dwar l‑istatus 
tal‑ilmijiet Ewropej u l‑pressjonijiet li 
jaffettwawhom, iżda għadu inkom ‑
plet u r‑riżultati jridu jiġu interpretati 
b’attenzjoni minħabba diskrepanzi 
fid‑ data  u nuqqasijiet metodoloġiċi. 
Fil‑biċċa l‑kbira tal‑każijiet, ma hemm 
ebda monitoraġġ mill‑Istati Membri 
tal‑miżuri individwali fil‑programmi 
tal‑RBMPs (ara t‑ Tabella 2 ).
75 
Fir‑rigward tal‑monitoraġġ tal‑konte ‑
nut ta’ nitrati tal‑ilma tas‑superfiċje 
u ta’ taħt l‑art, id‑Direttiva dwar 
in‑Nitrati62 tirrikjedi li l‑Istati Membi 
“jfasslu u jimplimentaw programmi ta’ 
monitoraġġ xierqa sabiex jivvalutaw 
l‑effettività tal‑programmi ta’ azzjoni”. 
Kull erba’ snin huma meħtieġa jir ‑
rappurtaw dwar konċentrazzjonijiet 
ta’ nitrati fl‑ilma ta’ taħt l‑art u f’dak 
tas‑superfiċje, l‑ewtrofikazzjoni 
tal‑ilma tas‑superfiċje, l‑impatt 
tal‑programmi ta’ azzjoni fuq il‑kwal ‑
ità tal‑ilma u fuq il‑prattiki agrikoli, 
reviżjonijiet ta’ żoni vulnerabbli 
għan‑nitrati u programmi ta’ azzjoni 
u tendenzi futuri antiċipati fil‑kwalità 
tal‑ima63. Dawn ir‑rapporti mill‑Istati 
Membri jintużaw bħala l‑bażi għal 
rapport fil‑qosor mill‑Kummissjoni 
Ewropea dwar l‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva. Madankollu, kien hemm 
dewmien fir‑rappurtar tal‑Istati 
Membri taħt id‑Direttiva dwar 
in‑Nitrati. Ir‑rapport fil‑qosor tal‑UE 
għall ‑2008 ‑2011 ma ġiex ippubblikat 
qabel l ‑4 ta’ Ottubru 201364.76 
Ir‑rapporti individwali tal‑Istati Mem ‑
bri għall ‑2008 ‑2011 juru differenzi 
fil‑kwalità u fl‑approċċ. Fir‑rapport 
fil‑qosor tagħha, il‑Kummissjoni tid ‑
dikjara: Kien hemm varjetà kbira kemm 
fil‑format u kemm fil‑kwalità tal‑kon ‑
tenut tar‑rapporti fost l‑Istati Membri, 
u konsegwentement sfidi fl‑iżvilupp ta’ 
sintesi aggregata konsistenti fil‑livell 
tal‑UE. Bl‑istess mod, f’għadd ta’ 
każijiet, id‑ data  diġitali pprovduta flim ‑
kien mar‑rapporti bil‑miktub mill‑Istati 
Membri, ippreżentat inkonsistenzi 
u diffikultajiet fl‑interpretazzjoni, li 
kienu jeħtieġu kjarifiki mill‑Istati Mem ‑
bri. Minbarra l‑fatt li mhux dejjem tkun 
disponibbli d‑ data  għall‑Istati Membri 
kollha, f’xi każijiet ma jkun hemm ebda 
kumparabbiltà tad‑ data  bejn l‑Istati 
Membri.62 L‑Artikolu 5(6) tad‑Direttiva 
dwar in‑Nitrati (91/676/KEE).
63 http://ec.europa.eu/
environment/water/
water‑nitrates/
64 Id‑dokument ta’ ħidma 
tal‑persunal tal‑Kummissjoni 
SWD(2013) 405 final li 
jakkumpanja r‑Rapport 
tal‑Kummissjoni lill‑Kunsill 
u lill‑Parlament Ewropew 
dwar l‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva tal‑Kunsill 
91/676/KEE dwar il‑protezzjoni 
tal‑ilma kontra t‑tniġġis 
ikkawżat min‑nitrati minn sorsi 
agrikoli u bbażat fuq rapporti 
tal‑Istati Membri għall‑perjodu 
2008 ‑2011.
45 Osservazzjonijiet
WISE, il ‑”passarella 
għall‑informazzjoni dwar l‑ilma 
Ewropew”, jeħtieġ li jittejjeb 
aktar
77 
Is‑Sistema ta’ Informazzjoni dwar 
l‑Ilma għall‑Ewropa (WISE) inħolqot 
fl‑2003 kemm bħala għodda ta’ rap ‑
purtar għall‑Istati Membri kif ukoll 
bħala portal onlajn li jagħti aċċess 
għall‑informazzjoni dwar l‑ilma 
fil‑livell tal‑UE. WISE tiġbor diversi 
flussi tad‑ data  ġejjin kemm minn 
data  obbligatorja miġbura mid‑DĠ 
Ambjent tal‑Kummissjoni bħala parti 
mill‑obbligi tagħha taħt id‑Direttivi 
Qafas dwar l‑Ilma, l‑Ilma Urban Mormi, 
l‑Ilma għall‑Għawm u l‑Ilma Tajjeb 
għax‑Xorb, u kemm minn data  vo‑
lontarja miġbura mill‑EEA fuq bażi 
annwali65. WISE ma fihiex data  rappur ‑
tata mill‑Istati Membri taħt id‑Direttiva 
dwar in‑Nitrati66 jew data  miġbura 
mid‑DĠ Agrikoltura permezz tas‑CMEF. 
Mill‑ 2003 sal‑ 201 1, id‑ data  miġbura 
u kollazzjonata minn WISE iffukat 
fuq il‑kwalità tal‑ilma aktar milli fuq 
il‑kwantità tal‑ilma jew ir‑riskju ta’ 
skarsezza tal‑ilma4.
78 
Minkejja l‑potenzjal tagħha biex tip ‑
provdi informazzjoni komprensiva 
dwar l‑ilma fl‑Ewropa, WISE qed tes ‑
perjenza xi diffikultajiet. Mhux il‑flussi 
tad‑ data  kollha f’WISE huma integati 
bis‑sħiħ. Minħabba kwistjonijiet ta’ 
kunfidenzjalità tad‑ data  u differenzi 
fl‑iskala, il‑frekwenza tad‑ data  (eż. 
medji annwali mqabbla ma’ medji ta’ 
kull erba’ snin) u l‑pproċessar tad‑ data  
mill‑Istati Membri (xi pajjiżi jipprovdu 
data  aggregata), mhuwiex dejjem pos ‑
sibbli li d‑ data  tiġi kollazzjonata sabiex 
tiġi sfruttata bis‑sħiħ.L‑isforzi tal‑Kummissjoni biex 
tiżviluppa indikaturi li jorbtu 
l‑kwalità u l‑kwantità tal‑ilma 
ma’ prattiki agrikoli għadhom 
ma kellhomx suċċess
79 
Mill ‑2002 ’il hawn, il‑Kummissjoni 
ilha taħdem fuq l‑iżvilupp ta’ sett 
ta’ indikaturi agroambjentali (AEIs) 
biex tittraċċa l‑integrazzjoni fil‑PAK 
ta’ kwistjonijiet ambjentali fil‑livell 
tal‑UE, f’dak tal‑Istati Membri u f’dak 
reġjonali67. Fil‑prattika, id‑dis ‑
ponibbiltà tad‑ data  hija problema 
għall‑biċċa l‑kbira ta’ dawn l‑indikaturi 
(ara t‑ Tabella 5 ). Ebda wieħed mill‑AEIs 
ma jagħmel ir‑rabta ma’ prattiki ag ‑
rikoli individwali.65 L‑indikaturi tal‑EEA 
relatati mal‑agrikoltura 
u l‑ilma huma: bilanċ gross 
tan‑nutrijenti; użu tar‑riżorsi 
tal‑ilma ħelu; sustanzi li 
jikkunsmaw l‑ossiġenu 
fix‑xmajjar; nutrijenti fl‑ilma 
ħelu; nutrijenti fl‑ilmijiet 
transizzjonali, kostali jew 
ibħra; klorofilla fl‑ilmijiet 
transizzjonali, kostali u ibħra; 
pestiċidi fl‑ilma ta’ taħt l‑art 
(EEA Environmental Indicator 
Report 2012) (ir‑rapport 
2012 tal‑EEA dwar Indikaturi 
Ambjentali).
66 Fejn huma konċernati n‑nitrati, 
l‑EEA u d‑DĠ Ambjent ħadmu 
flimkien fis‑snin reċenti biex 
tiġi ssimplifikata d‑ data  
mir‑rapporti dwar l‑Istat 
tal‑Ambjent u miġbura taħt 
id‑Direttiva dwar in‑Nitrati 
u d‑WFD. L‑għan huwa li 
jonqos il‑piż tar‑rappurtar 
għall‑Istati Membri filwaqt 
li jitjiebu l‑kumparabbiltà 
u l‑konsistenza tad‑ data  minn 
diversi sorsi. Attwalment, dan 
ix‑xogħol jinsab sospiż.
67 http://epp.eurostat.ec.europa.
eu/portal/page/portal/agri_
environmental_indicators/
introduction.
46 Osservazzjonijiet Tabella 5Ħarsa ġenarali lejn l‑AEIs li jidentifikaw pressjonijiet maġġuri fuq il‑kwalità  
u l‑kwantità tal‑ilma
Intestatura tal‑indikatur 
AEIIndikatur prinċipali/
subindikaturKorp responsabbli Problemi misjuba
Bilanċ gross tan -nitroġenuEċċess potenzjali ta’ nitroġenu fuq 
art agrikola (kg/ha/sena)l-EurostatIl-metodi biex jiġi kkalkulat il -bilanċ 
gross tan -nitroġenu mhumiex kon -
sistenti fost il -pajjiżi, id -data  mhijiex 
kumparabbli fost il- pajjiżi. 
Riskju ta’ tniġġis mill -fosforuEċċess potenzjali ta’ fosforu fuq art 
agrikola (kg/ha/sena)
Vulnerabbiltà għal -lissija/skol 
tal-fosforul-Eurostat
id-DĠ AmbjentIl-metodi biex jiġi kkalkulat il -bilanċ 
gross tal -fosforu mhumiex konsistenti 
fost il -pajjiżi, id -data  mhijiex kumpa -
rabbli fost il- pajjiżi.
Għadu mhux lest, minħabba disponib -
biltà limitata tad -data  u diffikultajiet 
metodoloġiċi. 
Kwalità tal -ilma – tniġġis 
min -nitrati Xmajjar u ilma ta’ taħt l -art 
b’konċentrazzjonijiet ta’ nitrati ’l fuq 
minn 50 mg NO3/l
Konċentrazzjonijiet ta’ nitrati ogħla 
minn 25 mg NO3/l jinsabu f’limitu 
ta’ twissija l-EurostatId-data  disponibbli mhijiex dettal -
jata biżżejjed biex jiġi stabbilit jekk 
it-tendenza hijiex differenti f’erjas li 
jibbenefikaw mill -miżuri tal -PAK meta 
mqabbla ma’ erjas li ma jibbenefikawx. 
Ebda divrenzjar ibbażat fuq ir -reġjun, 
it-tip ta’ ħamrija, eċċ., għalkemm dan 
kieku jkun utli sabiex jiġu ddeterminati 
l-kawżi ta’ dawn it -tendenzi.
Kwalità tal -ilma – tniġġis 
mill -pestiċidil-EEAInformazzjoni limitata disponibbli. 
Nuqqas ta’ data  affidabbli dwar pestiċidi 
fl-ilma ta’ taħt l -art.
TisqijaSehem (%) ta’ erja tas -saqwi f’erja 
agrikola użata (EAU) (u t -tendenza 
tagħha)l-EurostatEbda informazzjoni dwar kejl tal -ilma 
bil-miter sabiex tiġi mkejla l -effiċjenza. 
L-informazzjoni mhijiex irrappurtata 
fil-livell tal -baċin tax -xmara. Ebda rabta 
mal -użu tal -ilma (estrazzjoni tal -ilma 
u l-istat tal -ilma fl -erja).
Estrazzjoni tal -ilmaEstrazzjoni annwali tal -ilma skont 
is-sors u  s-settur
L-użu tal -ilma skont il -kategorija ta’ 
provvista u  l-utentl-EEA/EurostatId-data hija disponibbli biss għal bejn 
nofs u żewġ terzi tal -Istati Membri.
Riskju ta’ pestiċidiIndiċi ta’ riskju ta’ danni minn 
tossiċità u esponiment għal pestiċidiid-DĠ SANCO / l -EurostatEbda data  disponibbli għal dan l -indi -
katur. Id -data  fuq il -bejgħ ta’ pestiċidi 
kellha ssir disponibbli mill-2013 u d -data  
fuq l -użu ta’ pestiċidi mill-2015.
Nota: Għadd ta’ AEIs oħra għandhom rabtiet indiretti mal‑ilma. Dawn jinkludu l‑konsum ta’ fertilizzanti minerali fl‑agrikoltura, 
il‑konsum ta’ pestiċidi, xejriet tal‑koltivazzjoni, xejriet tal‑bhejjem, kopertura ta’ ħamrija, immaniġġjar tad‑demel, speċjalizzazzjoni ta’ 
azjendi agrikoli, u intensifikazzjoni/estensifikazzjoni ta’ azjendi agrikoli.
47
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
80 
Il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
ssettjaw miri ambizzjużi tal‑politika 
għat‑titjib tal‑immaniġġjar tal‑ilma 
fl‑UE fit‑terminu medju sa dak twil. 
L‑agrikoltura, bħala waħda mill‑utenti 
u niġġiesa maġġuri tal‑ilma, għandha 
rwol ewlieni f’dan. Dan ġie rikonoxxut 
kemm fl‑abbozzar tad‑Direttiva Qafas 
dwar l‑Ilma kif ukoll fil‑ftehim politiku 
aktar reċenti dwar il‑futur tal‑politika 
agrikola komuni (il‑PAK).
81 
Sabiex tissodisfa dawn il‑miri 
ambizzjużi, il‑PAK trid tiġi implimen ‑
tata b’tali mod li tinkoraġġixxi l‑użu 
l‑aktar effettiv u effiċjenti tal‑ilma 
fl‑agrikoltura u li tiskoraġġixxi l‑ħela, 
it‑tniġġis eċċ. Il‑biċċa l‑kbira tal‑fi ‑
nanzjamenti mill‑UE u tal‑pagamenti 
għall‑azjendi agrikoli saru kundizzjon ‑
ali fuq ċerti prattiki tajbin fir‑rigward 
tal‑ilma (bħala parti mill‑kundizzjon ‑
alità). Permezz ta’ miżuri ta’ żvilupp 
rurali, sar disponibbli wkoll finanzja ‑
ment sinifikanti għal proġetti speċifiċi 
relatati mal‑ilma.
82 
L‑awditu eżamina jekk l‑objettivi 
tal‑politika tal‑UE dwar l‑ilma ġewx 
integrati fil‑PAK b’suċċess. Il‑Qorti 
tikkonkludi li l‑Kummissjoni u l‑Istati 
Membri kellhom biss suċċess parzjali 
f’dan. Dan huwa dovut għal spariġġ 
bejn l‑ambizzjoni tal‑objettivi tal‑poli ‑
tika u l‑kapaċità tal‑istrumenti użati 
biex tiġi effettwata bidla. L‑istrumenti 
attwalment użati mill‑PAK biex jiġu in ‑
dirizzati kwistjonijiet dwar l‑ilma s’issa 
ma rnexxilhomx jiksbu progress sinifi ‑
kanti lejn il‑miri ambizzjużi tal‑politika 
ssettjati fir‑rigward tal‑ilma. L‑awditu 
jenfasizza dgħufijiet kemm fit‑tfassil 
u l‑applikazzjoni tal‑kundizzjonalità 
u kemm fl‑użu ta’ finanzjament 
għall‑iżvilupp rurali u jinnota dew ‑
mien u dgħufijiet fl‑implimentazzjoni 
tad‑WFD.83 
Fir‑rigward tal‑kundizzjonalità, l‑awditu 
enfasizza li għadd ta’ kwistjonijiet 
importanti relatati mal‑ilma għadhom 
mhux koperti mir‑rekwiżiti tal‑kundizz ‑
jonalità (il‑paragrafi 35 sa 37) u li l‑Kum ‑
missjoni ma żguratx li l‑istandards KAAT 
(kundizzjonijiet agrikola u ambjentali 
tajba) fir‑rigward tal‑ilma huma xierqa 
fil‑livell tal‑Istati Membri jew ifformu ‑
lati b’tali mod li jippromwovu prattiki 
agrikoli tajba (il‑paragrafi 38 u 44 sa 
48). Minbarra dan, kif inhi applikata 
attwalment, il‑kundizzjonalità tista’ 
tipprovdi rispons utli iżda parzjali biss 
għall‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas 
u l‑penali dwar il‑kundizzjonalità 
mhumiex ikkalkulati abbażi tal‑ispiża 
tad‑dannu kkawżat, u għalhekk jista’ 
jirrappreżenta porzjon biss ta’ din 
l‑ispiża (ara l‑paragrafi 62 sa 65).
84 
Fil‑kuntest tar‑riforma tal‑PAK, 
il‑perjodu l‑ġdid (2014 ‑2020) jis ‑
settja miri saħansitra aktar ambizzjużi 
fir‑rigward tal‑integrazzjoni fil‑PAK 
tal‑objettivi tal‑politika dwar l‑ilma. 
Għal dan il‑perjodu l‑ġdid, il‑Kum ‑
missjoni għandha l‑għan li żżid 
l‑ambitu tal‑kundizzjonalità. Filwaqt 
li żżomm f’moħħha l‑osservazzjonijiet 
preċedenti tal‑Qorti dwar il‑funzjon ‑
ament tal‑kundizzjonalità, il‑Qorti 
tirrakkomanda:
Rakkomandazzjoni 1
Fil‑livell tal‑politika, il‑Kummissjoni 
għandha tipproponi lil‑leġiżlatur 
tal‑UE l‑modifiki meħtieġa 
għall‑istrumenti attwali (il‑kundizzjon ‑
alità u l‑iżvilupp rurali) jew, fejn xieraq, 
strumenti ġodda li huma kapaċi jissod ‑
isfaw l‑aktar miri ambizzjużi fir‑rispett 
tal‑integrazzjoni fil‑PAK tal‑objettivi 
tal‑politika dwar l‑ilma.
48 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
85 
Fil‑livell tal‑Istati Membri l‑Qorti tik ‑
konkludi, fid‑dawl tal‑fatt li l‑kundiz ‑
zjonalità u l‑iżvilupp rurali huma l‑is ‑
trumenti prinċipali għall‑integrazzjoni 
fil‑PAK ta’ kwistjonijiet dwar l‑ilma, 
li hemm dgħufijiet fl‑applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità (il‑paragrafi 40 
sa 43) u li l‑potenzjal tal‑programmi 
tal‑żvilupp rurali tal‑Istati Membri 
biex jindirizzaw kwistjonijiet dwar 
l‑ilma għadu ma ġiex sfruttat bis‑sħiħ 
(il‑paragrafi 49 sa 61). Għaldaqstant, 
il‑Qorti tirrakkomanda:
Rakkomandazzjoni 2 
L‑Istati Membri għandhom:
— jindirizzaw id‑dgħufijiet identifika ‑
ti mill‑awditu fit‑twettiq tagħhom 
ta’ kontrolli tal‑kundizzjonalità;
— jimponu l‑penali xierqa f’każijiet 
ta’ ksur;
— ipoġġu aktar enfasi fuq l‑iden ‑
tifikazzjoni ta’ problemi rela ‑
tati mal‑ilma fil‑PŻR tagħhom 
u jiżguraw li jkunu konsistenti 
mal‑RBMPs;
— ifasslu u jimplimentaw b’mod 
rigoruż mekkaniżmi ta’ salwag ‑
wardja biex jiġu evitati effetti se ‑
kondarji negattivi fuq l‑ilma minn 
attivitajiet iffinanzjati mill‑iżvilupp 
rurali;
— iqisu b’mod aktar attiv u jipprom ‑
wovu b’mod xieraq l‑użu ta’ fondi 
allokati għal kwistjonijiet relatati 
mal‑ilma, b’mod li huwa konsist ‑
enti ma’ ġestjoni finanzjarja tajba.86 
Minħabba r‑rilevanza tad‑WFD 
fil‑kuntest tal‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma, u filwaqt li tinnota li hemm 
ħtieġa rikonoxxuta li kwistjonijiet 
dwar l‑immaniġġjar tal‑ilma jiġu inte ‑
grati fi ħdan osqma oħra ta’ politika, 
bħall‑agrikoltura, il‑Qorti tikkonkludi 
li d‑dewmien u d‑dgħufijiet li qed jaf ‑
fettwaw l‑implimentazzjoni tad‑WFD 
xekklu l‑integrazzjoni fil‑PAK tal‑ob ‑
jettivi tal‑politika dwar l‑ilma (il‑par ‑
agrafi 21 sa 32 u 72 sa 76). Filwaqt li 
tirrikonoxxi li l‑politika tal‑UE dwar 
l‑ilma hija effettivament implimentata 
permezz ta’ fondi minn politiki oħra 
(bħall‑PAK) u filwaqt li tfittex il‑konsist ‑
enza bejn il‑politika tal‑UE dwar l‑ilma 
u dik agrikola, il‑Qorti għaldaqstant 
tirrakkomanda:
Rakkomandazzjoni 3
Il‑Kummissjoni għandha tipproponi 
mekkaniżmi xierqa li jistgħu jeżerċitaw 
influwenza pożittiva b’mod effettiv fuq 
il‑kwalità tad‑dokumenti ta’ program ‑
mazzjoni tad‑WFD tal‑Istati Membri 
u li jevitaw in‑nuqqas ta’ konform ‑
ità maż‑żmien speċifikat mid‑WFD. 
Għal dan il‑għan, jistgħu jiġu żgurati 
kundizzjonijiet minimi fir‑rigward 
tal‑implimentazzjoni tad‑WFD qabel 
jiġu impenjati l‑fondi għall‑iżvilupp 
rurali.
L‑Istati Membri għandhom iħaffu 
b’urġenza l‑proċess tal‑implimentazz ‑
joni tad‑WFD u, għaċ‑ċiklu tal‑ġestjoni 
li jmiss (2015), itejbu l‑kwalità 
tal‑RBMPs tagħhom billi jiddeskrivu 
miżuri individwali (eż. f’termini ta’ am ‑
bitu, żmien speċifikat, miri u spejjeż) 
u jagħmluhom ċari u konkreti biżżejjed 
f’livell operazzjonali.
49 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
87 
Il‑Qorti tikkonkludi wkoll li ma hemmx 
biżżejjed għarfien, fil‑livell Ewropew 
u dak tal‑Istati Membri, dwar il‑press ‑
jonijiet fuq l‑ilma minn attivitajiet 
agrikoli u kif dawn il‑pressjonijiet 
qed jevolvu (il‑paragrafi 66 sa 79). 
Aħna sibna d‑dgħufijiet li ġejjin 
fil‑livell tal‑Kummissjoni u dak tal‑Istati 
Membri:
— is‑sistemi ta’ monitoraġġ u eval ‑
wazzjoni tal‑PAK huma ta’ valur 
limitat fil‑kejl tal‑progress lejn 
l‑objettivi stipulati fir‑regolamenti 
tal‑PAK;
— is‑Sistema ta’ Informazzjoni dwar 
l‑Ilma għall‑Ewropa (WISE) hija 
inkompleta;
— l‑isforzi tal‑Kummissjoni biex 
tiżviluppa indikaturi li jorbtu 
l‑kwalità u l‑kwantità tal‑ilma ma’ 
prattiki agrikoli għadhom ma kell ‑
homx suċċess.Għaldaqstant, il‑Qorti tirrakkomanda:
Rakkomandazzjoni 4
Il‑Kummissjoni għandha ssaħħaħ 
l‑għarfien tagħha tar‑rabta bejn 
il‑kwalità/kwantità tal‑ilma u prattiki 
agrikoli billi ttejjeb is‑sistemi eżistenti 
ta’ monitoraġġ tagħha u tiżgura li 
huma kapaċi minn tal‑anqas li jkejlu 
l‑evoluzzjoni tal‑pressjonijiet fuq l‑ilma 
mill‑prattiki agrikoli; dan kieku jgħin 
fl‑identifikazzjoni tal‑oqsma li fihom 
il‑fondi tal‑PAK huma l‑aktar meħtieġa.
Minħabba li l‑kwalità tal‑informazz ‑
joni dwar l‑ilma għall‑UE fl‑intier 
tagħha tiddependi fuq il‑kwalità 
tal‑informazzjoni li l‑Istati Membri jip ‑
provdu, u minħabba li d‑disponibbiltà 
ta’ din l‑informazzjoni hija prerekwiżit 
għat‑teħid ta’ deċiżjonijiet ta’ politika 
tajbin, l‑Istati Membri huma mħeġġa 
jtejbu l‑puntwalità, l‑affidabbiltà 
u l‑konsistenza tad‑ data  li huma jip ‑
provdu lill‑Kummissjoni u lill‑EEA.
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla I, immexxija mis‑Sinjura Rasa BUDBERGYTE, 
Membru tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha tas ‑26 ta’ Marzu 2014.
Għall‑Qorti tal‑Awdituri
Vítor  Manuel  da SILVA  CALDEIRA
President

50
 Annessi
Mistoqsijiet tal‑awditjar u kriterji użati għall‑awdituAnness I
Il-kundizzjonalità hija sfruttata bis-sħiħ (tapplika 
għall-pagamenti/miżuri pertinenti kollha) sabiex jiġu evitati eﬀetti sekondarji negattivi
Il-Kummissjoni tiżgura li l-Istati Membri qalbu r-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità ﬁ standards tal-Istati Membri b’mod xieraq
Il-Kummissjoni kkomunikat linji gwida lill-Istati Membri dwar kif għandhom jindirizzaw il-protezzjoni tal-ilma permezz tal-PŻR tagħhom
Il-Kummissjoni tiċċekkja jekk il-PŻR jindirizzawx il-protezzjoni tal-ilma jew le
L-istandards tal-Istati Membri li jaqilbu r-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità jitolbu biżżejjed attenzjoni u l-miżuri tal-PŻR jiﬃnanzjaw biss proġetti jew interventi li jmorru lil hinn mill-obbligi ta’ kundizzjonalità
L-istandards tal-Istati Membri li jaqilbu r-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità huma konkreti u operazzjonali ﬁl-livell tal-azjendi agrikoli u s-sistema ta’ kontrolli biex tivveriﬁka li l-issodisfar tagħhom taħdem b’mod xieraq
Fl-elaborazzjoni tal-PŻR, l-atturi prinċipali responsabbli mill-implimentazzjoni tal-politika tal-UE dwar l-ilma ġew ikkonsultati
L-RBMP u Programmi ta’ Miżuri huma operazzjonali, speċiﬁċi u jistgħu jitkejlu sabiex ma tiġix kompromessa l-integrazzjoni tagħhom ﬁl-PŻR tal-perjodu ta’ programmazzjoni li jkun imiss
L-analiżi ambjentali mwettqa għall-PŻR hija koerenti mal-analiżi ambjentali mwettqa għall-RBMP
Il-miżuri tal-PŻR jindirizzaw il-ħtiġijiet relatati mal-ilma identiﬁkati ﬂ-analiżi ta’ ħtiġijiet
Il-miżuri tal-PŻR huma mfassla sabiex jiġi evitat kwalunkwe eﬀett sekondarju negattiv fuq l-ilma
Is-sistema ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni hija aﬃdabbli u turi kontribut pożittiv tal-politika agrikola ﬂ-ilħuq tal-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma
Is-sistema ta’ monitoraġġ tal-Istati Membri hija aﬃdabbli u turi kontribut pożittiv tal-politika agrikola ﬂ-ilħuq tal-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma
Ir-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità relatati mal-ilma huma magħrufa mill-beneﬁċjarji u ħeġġewhom biex jirrispettaw aħjar l-obbligi relatati mal-ilma ﬂ-attivitajiet tagħhom
Il-programmi ta’ żvilupp rurali huma attraenti biżżejjed biex ħeġġew lill-beneﬁċjarji jadottaw prattiki agrikoli li jikkontibwixxu għall-protezzjoni tal-ilma li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti obbligatorji  Ir-regoli tal-kundizzjonalità jindirizzaw il-kwantità 
u l-kwalità tal-ilma
Il-Kummissjoni żgurat li l-kundizzjonalità u l-implimentazzjoni tagħha ﬂ-Istati Membri jieħdu inkunsiderazzjoni l-ħtieġa li jiġu indirizzati l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?
Il-Kummissjoni żgurat li l-Istati Membri jindirizzaw l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma permezz tal-PŻR tagħhom?Il-Kummissjoni ddeﬁnixxiet kif l-istrumenti tal-PAK jistgħu jintużaw bl-aħjar mod biex jiġu indirizzati l-objettivi tal-politika tal-UE dwar l-ilma?1 KUMM
L-Istati Membri użaw il-kundizzjonalità biex jindirizzaw l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?
L-Istati Membri użaw il-PŻR biex jindirizzaw l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma? L-Istati Membri użaw l-istrumenti disponibbli permezz tal-PAK biex jindirizzaw l-objettivi tal-politika tal-UE dwar l-ilma?Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom strateġija dwar kif l-istrumenti tal-PAK jistgħu jintużaw bl-aħjar mod biex jiġu indirizzati l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?
Il-Kummissjoni tista’ turi li l-istrumenti tal-PAK kienu eﬀettivi ﬂ-indirizzar tal-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma? 
L-Istati Membri jistgħu juru li l-istrumenti tal-PAK kienu eﬀettivi ﬂ-indirizzar tal-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jistgħu juru li l-istrumenti tal-PAK kienu eﬀettivi ﬂ-indirizzar tal-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?Il-PAK integrat b’mod eﬀettiv l-objettivi tal-Politika tal-UE dwar l-Ilma?2 KUMM
3 KUMM
4 KUMM
5 KUMM
1 SM
2 MS
3 SM
4 SM
5 SM
6 SM
7 SM
6 KUMM
8 SM
9 SM
10 SMAnaliżi 
mill-KummissjoniLeġġenda
Żjarat jew 
analiżijiet ﬂ-uﬃċċju 
mill-Istati Membri
51 Annessi
Riżultati tal‑istħarriġ: Bidliet prinċipali rrappurtati minn korpi konsultattivi 
għall‑azjendi agrikoli wara l‑introduzzjoni tal‑kundizzjonalitàAnness II
31
24
16
14
9
8
8
5
5
4
4
13- Sistemi individwali ta’ drenaġġ li huma aktar konformi
- Kapaċità miżjuda ta’ tankijiet għall-ħżin tad-demel- Użu minn erjas għall-ħasil li huma konformi- Konformità mal-perjodi meta l-applikazzjoni 
ta’ fertilizzanti hija pprojbita
- Żamma ta’ veġetazzjoni nattiva ﬁ bċejjeċ ta’ art 
ta’ lqugħ, tnaqqis ta’ erożjoni
- Konformità ﬂ-użu mill-ġdid ta’ ilma rreklamat- Trattament aktar sikur ta’ pestiċidi minn bdiewaMonitoraġġ u użu aħjar minn fertilizzanti
Monitoraġġ u użu aħjar minn pestiċidi
Għarﬁen aħjar ta’/ konformità ma’ regolamenti
Ebda użu minn fertilizzant/pestiċida ﬁ bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ
Ħolqien ta’ kmamar sikuri għall-ħżin ta’ pestiċidi,
riċiklaġġ aħjar
Konformità aħjar ﬁl-ħżin ta’ fertilizzanti
Kuntrattar u monitoraġġ aħjar tal-użu minn ħama tad-drenaġġ
Użu minn metodi ta’ tisqija li jiﬀrankaw l-ilma
Konformità aħjar ta’ sistemi ta’ bexx
Istallazzjoni ta’ miters tal-ilma
Ħżin aħjar ta’ sustanzi perikolużi
OħrajnJekk jogħġbok ipprovdi eżempji ta’ bidliet ﬁ prattiki agrikoli li inti osservajt, jekk hemm, minn meta ġiet introdotta l-kundizzjonalità 
Għadd ta’ kwotazzjonijiet
Kollha
SMR2SMR3SMR4
SMR9
KAAT dwar it-tisqijaKAAT dwar bċejjeċ 
ta’ art ta’ lqugħ
52 Annessi
Eżempji ta’ kwistjonijiet relatati mal‑ilma li mhumiex koperti mill‑kundizzjonalità
Użu tal‑fosforu fl‑agrikolturaApplikazzjoni ta’ pestiċidi fil‑viċinanza immedjata ta’ korpi 
tal‑ilmaUżu 
fl‑agrikolturaIl-fosforu huwa pprovdut lill -art agrikola permezz ta’ fertilizzanti 
minerali u  organiċi (eż. taħlitiet NPK jew demel/demel likwidu 
tal-annimali) u jintuża fl -għalf tal -annimali. Il-pestiċidi jipproteġu l -għelejjel minn ħsara kkważata minn ħaxix 
ħażin, mard u insetti.Impatt fuq l‑ilmaIl-fosforu jista’ jmur fl -ilmijiet tas -superfiċje u jikkawża problemi 
fil-kwalità tal -ilma, bħal ewtrofikazzjoni.Il-bexx tal -pestiċidi mill -ajru għandu l -potenzjal li jikkawża impatti 
negattivi sinifikanti fuq is -saħħa tal -bniedem u fuq l -ambjent, 
partikolarment mit -traxxix tal -bexx1.
Ġie stmat li 0,1 % biss tal -pestiċidi applikati jilħqu l -organiżmi ta’ 
ħsara mmirati, li jfisser li l -biċċa l -kbira tal -pestiċidi (99,9 %) iħallu 
impatt fuq l -ambjent2 (eż. korpi tal -ilma).Status attwaliIl-kontribut magħmul mill -agrikoltura għall -fosforu f’ilmijiet 
tas-superfiċje huwa stmat mill -EEA li jista’ jinsab fi kwalunkwe punt 
bejn 20 % u aktar minn 50 %3.
Rapporti reċenti mill -Kummissjoni juru li status tajjeb għall -fosforu 
jista’ ma jinkisibx sal-2015 iżda jinkiseb biss sal-2027 (12-il sena wara 
l-iskadenza mogħtija fid -WFD).Skont l -EEA, hemm informazzjoni kumplessiva limitata disponibbli 
dwar l -Ewropa u nuqqas ta’ data  affidabbli dwar pestiċidi fl -ilma ta’ 
taħt l -art.
Fir-rapport Nru 9/2012 tagħha, l -EEA tiddikjara li l -pestiċidi huma 
kawżi wiesgħa ta’ status kimiku ħażin fix -xmajjar.Attwalment kif qed tigi 
indirizzata?Indirettament, ir -rekwiżiti relatati man -nitrati (SMR4) x’aktarx li 
jkollhom impatt fuq il -livelli ta’ fosforu. Bdiewa f’żoni vulnerab -
bli għan -nitrati jridu jaderixxu għal -limiti ta’ nitroġenu, li jinvolvi 
l-monitoraġġ tal -livell u t -twaqqit tal -użu ta’ demel likwidu u de -
mel. Inċidentalment, dan jillimita l -applikazzjoni ta’ fosforu.Xi Stati Membri, bħal Franza u Spanja (l -Andalusija), inkludew 
restrizzjonijiet fuq l -użu ta’ pestiċidi fil -KAAT fuq bċejjeċ ta’ art ta’ 
lqugħ billi pprojbixxew l -użu ta’ dawn is -sustanzi fi ħdan distanza 
fissa minn korpi tal -ilma.
Fil-ħames Stati Membri/reġjuni l -oħra miżjura matul l -awditu, 
ir-restrizzjonijiet fuq bċejjeċ ta’ art ta’ lqugħ jikkonċernaw fertiliz -
zanti iżda mhux pestiċidi (ara t -Tabella  3).Xi Stati Membri, bħall -Pajjiżi l -Baxxi, ħadu l -opportunità biex 
jindirizzaw it -tniġġis diffuż tal -fosforu b’mod espliċitu fil -programmi 
ta’ azzjoni tagħhom dwar in -nitrati, billi stabbilixxew standards 
għall -applikazzjoni ta’ fosfat għall -bdiewa.
1 Id‑Direttiva 2009/128/KE.
2  Horrigan, L., Lawrence, R. S., & Walker, P., “How sustainable agriculture can address the environmental and human health harms of industrial 
agriculture” (Kif l‑agrikoltura sostenibbli tista’ tindirizza d‑danni għas‑saħħa tal‑bniedem u dawk ambjentali tal‑agrikoltura industrijali), 
Environmental Health Perspectives, 2002, Vol. 110, Nru 5.  
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1240832/pdf/ehp0110 ‑000445.pdf .
3  Addressing phosphorus‑related problems in farm practice (L‑indirizzar ta’ problemi relatati mal‑fosforu fil‑prattika agrikola), Rapport finali 
lill‑Kummissjoni Ewropea. Soil Service of Belgium, Novembru 2005.  
http://ec.europa.eu/environment/natres/pdf/phosphorus/AgriPhosphorusReport%20final.pdf .Anness III
53 Annessi
Fondi addizzjonali ta’ Kontroll tas‑Saħħa u Rkupru allokati u użati mill‑Istati Membri 
għall‑immaniġġjar tal‑ilma
Fondi tal‑FAEŻR f’miljun EUR
Stat Membru1Fondi tal‑KS u tal‑EERP al ‑
lokati2 għall ‑“isfida l‑ġdida” 
tal‑immaniġġjar tal‑ilma  
(data  għall‑ 2010)Infiq3 
(sa tmiem l ‑2012)Rata ta’ implimentazzjoni (%)
Il-Belġju 21,6 20,1 92,9
Il-Bulgarija 19,0 8,7 45,9
Ir-Repubblika Ċeka 7, 0 2,4 34,4
Id-Danimarka 61,0 7, 6 12,5
Il-Ġermanja 166,0 78,0 47, 0
L-Irlanda 26,0 0,4 1,6
Il-Greċja 70,0 0,0 0,0
Spanja 188,6 47, 2 25,0
Franza 460,5 3,4 0,7
L-Italja 88,5 20,4 23,0
Il-Pajjiżi l -Baxxi 21,0 1,1 5,2
Il-Polonja 34,0 0,0 0,0
Ir-Rumanija 22,0 0,0 0,0
Is-Slovenja 1,0 0,2 17,7
Il-Finlandja 31,0 2,3 7, 3
L-Isvezja - 35,4  -
Ir-Renju Unit 104,0 5,7 5,4
UE27 1 332,0 232,9 17, 5
1 L‑Istati Membri li ma kienu allokaw ebda fond tal‑KS jew tal‑EERP lill‑immaniġġjar tal‑ilma mhumiex inklużi f’din il‑lista.
2 Skont l‑istqarrijiet għall‑istampa COM IP 09/1568, IP 09/1813, IP 09/1945 u IP/10/102.
3 Data  pprovduta mill‑Kummissjoni mid‑data kumulattiva ta’ monitoraġġ għall‑UE27 għall ‑2010, l ‑2011 u l ‑2012.Anness IV
54
 — aktar familjarità tal‑Istati Membri mal‑qafas ana ‑
litiku tal‑politika tal‑iżvilupp rurali u l‑proċess 
tal‑kompożizzjoni ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal‑baċin tax‑xmara ‑ RBMPs ‑ (fil‑qafas tad‑WFD);
 — kundizzjonijiet partikolari fir‑Regolament dwar 
l‑Iżvilupp Reġjonali l‑ġdid dwar l‑appoġġ 
għall‑investimenti fit‑tisqija.
VII
Il‑Kummissjoni tirrikonoxxi li kien hemm dewmien 
fl‑implimentazzjoni tal‑miżuri agrikoli taħt id‑WFD 
u impenjat ruħha li taħdem mal‑Istati Membri biex 
din il‑kwistjoni tiġi solvuta. Fejn dan ma jistax 
jinkiseb permezz ta’ kunsens, dan il‑proċess ser jiġi 
mgħaġġel permezz ta’ azzjonijiet ta’ ksur.
IX
Fil‑kuntest tar‑riforma tal‑PAK, il‑Kummissjoni 
pproponiet u magħha qablu l‑koleġiżlaturi fi stqar ‑
rija konġunta1 li d‑WFD kif ukoll id‑Direttiva dwar 
l‑Użu Sostenibbli tal‑Pestiċidi (SUD) ser ikunu parti 
mill‑kundizzjonalità meta dawn id‑Direttivi jkunu 
ġew implimentati fl‑Istati Membri kollha u meta 
jkunu ġew identifikati l‑obbligi direttament applik ‑
abbli għall‑bdiewa.
Fl‑istennija ta’ din l‑introduzzjoni fil‑kundizzjonal ‑
ità, il‑koleġiżlaturi qablu wkoll biex dawn iż‑żewġ 
Direttivi jkunu parti mill‑kamp ta’ applikazzjoni 
obbligatorju tas‑Sistema Konsultattiva tal‑Irziezet 
sabiex il‑bdiewa kollha kkonċernati jkollhom aċċess 
għall‑pariri rilevanti. Għaldaqstant, l‑elementi 
ewlenin tal‑politika tal‑UE tal‑ilma jkunu inklużi 
fil‑PAK fiż‑żmien adattat.
Fir‑rigward tal‑politika tal‑iżvilupp rurali, l‑għodod 
u l‑mekkaniżmi meħtieġa huma pprovduti 
għall‑perjodu 2014 ‑2020 permezz tar‑Regolament 
dwar l‑Iżvilupp Reġjonali (RDR) il‑ġdid – ir‑Regola ‑
ment (UE) Nru 1305/2013 tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill – u permezz ta’ leġiżlazzjoni relatata.
1 Stqarrija konġunta mill‑Parlament Ewropew u mill‑Kunsill dwar 
il‑kundizzjonalità mehmuża mar‑Regolament (UE) Nru 1306/2013Sommarju eżekuttiv
Tweġiba komuni għal V u VI
Il‑Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l‑kundizz ‑
jonalità żiedet l‑għarfien tal‑bdiewa u tejbet 
il‑prattiki tagħhom dwar kwistjonijiet tal‑ilma. 
Madankollu,il‑Kummissjoni tinnota li l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑kundizzjonalità mill‑Istati Membri għad 
għandha ċerti nuqqasijiet.
Leġiżlazzjoni importanti tal‑UE relatata mal‑ilma, 
b’mod partikolari rigward nitrati u pestiċidi, hija 
diġà inkluża fil‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑kundiz ‑
zjonalità. Il‑kwistjonijiet relatati mal‑ilma li jifdal 
għandhom jiġu indirizzati mill‑Istati Membri sabiex 
jissodisfaw l‑obbligi tad‑Direttiva Qafas dwar 
l‑Ilma (WFD). Il‑programmi ta’ miżuri għandhom 
jindirizzaw ir‑rekwiżiti obbligatorji kollha stabbiliti 
fl‑Artikolu 11.3. Il‑miżuri rilevanti taħt id‑WFD ser 
jiġu introdotti aktar ’il quddiem fil‑kamp ta’ applika ‑
zzjoni tal‑kundizzjonalità meta l‑obbligu fil‑livell ta’ 
razzett ikun ċar biżżejjed. Sadanittant ġew stabbiliti 
standards tal‑Kundizzjoni Agrikola u Ambjentali 
Tajba (KAAT) relatati mal‑ilma sabiex ikunu koperti 
ċerti rekwiżiti bażiċi li jeżistu diġà fil‑leġiżlazzjoni 
nazzjonali biex tinħoloq rabta mal‑ħlasijiet tal‑PAK.
Fir‑rigward tal‑iżvilupp rurali, il‑Kummissjoni hija 
tal‑opinjoni li fil‑perjodu 2014 ‑2020 ser ikun hemm 
titjib bħala riżultat ta’:
 — il‑preżenza ta’ “oqsma importanti” relatati 
mal‑ilma b’mod espliċitu (sottoprijoritajiet) fi 
ħdan ir‑Regolament dwar l‑Iżvilupp Reġjonali 
nnifsu  – bl‑indikaturi korrispondenti, li abbażi 
tagħhom l‑Istati Membri ser jistabbilixxu miri fi 
ħdan il‑PŻR tagħhom;
 — fi ħdan ir‑Regolament dwar l‑Iżvilupp Reġjonali 
l‑ġdid, l‑obbligu li tintefaq mill‑anqas 30 % 
tal‑kontribuzzjoni totali mill‑FAEŻR għal kull 
PŻR dwar il‑mitigazzjoni tat‑tibdil fil‑klima 
u l‑adattament u kwistjonijiet ambjentali per ‑
mezz ta’ ċerti miżuri;Risposta  
tal‑Kummissjoni
Risposta tal ‑Kummissjoni 55
XI
Fir‑rigward tas‑sistema li għadha kif iddaħħlet 
għall‑monitoraġġ u l‑valutazzjoni tal‑PAK, ir‑rabta 
bejn il‑kwalità u l‑kwantità tal‑ilma mal‑prattiki 
agrikoli hija kumplessa ħafna, minħabba l‑varjetà 
wiesgħa ta’ prattiki agrikoli u ċirkostanzi agronomiċi 
madwar l‑UE, il‑pressjonijiet minn sorsi li mhum ‑
iex agrikoli li wkoll għandhom impatt sinifikanti 
fuq il‑kwalità u d‑disponibbiltà tal‑ilma, u l‑isfidi 
meta jiġu attribwiti r‑rabtiet kawżali. Għaldaqstant, 
l‑ispejjeż u l‑piż amministrattiv relatati mas‑sistemi 
ta’ monitoraġġ u l‑valutazzjoni għandhom ikunu 
bilanċjati b’attenzjoni meta mqabbla mal‑benefiċċji 
relatati ma’ titjib fl‑immaniġġjar u t‑tfassil 
tal‑politika.
Il‑lezzjonijiet mitgħallma mill‑Qafas Komuni ta’ 
Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMEF) għall ‑2007 ‑2013 
urew li kien diffiċli ħafna li jiġu stabbiliti miri preċiżi 
għall‑indikaturi tal‑impatt bħall‑kwalità tal‑ilma 
minħabba d‑diversi fatturi esterni involuti. Ġew 
ipprovduti dokumenti ta’ gwida lill‑Istati Membri 
biex jiġu appoġġjati waqt il‑kejl ta’ dawn l‑indika ‑
turi tal‑impatt li huma mistennija fil‑valutazzjonijiet 
ex post .
Fir‑rigward tal‑indikaturi tar‑riżultati, huwa rikon ‑
oxxut li kien hemm xi diffikultajiet fir‑reġistrazzjoni 
korretta tad‑dejta għall‑indikatur tar‑riżultat rig ‑
ward “żona taħt il‑ġestjoni tal‑artijiet” li rnexxiet.
Taħt id‑WFD, l‑Istati Membri għandhom jidentifikaw 
pressjonijiet sinifikanti u jirrapportawhom fl‑RBMPs 
u fis‑Sistema ta’ Tagħrif dwar l‑Ilma għall‑Ewropa 
(WISE). Huwa rikonoxxut li l‑livell li fih l‑informazz ‑
joni bdiet tiġi rapportata ma kienx utli għall‑analiżi 
u għaldaqstant, permezz tal‑proċess tas‑CIS 
tad‑WFD, ġew diskussi bidliet li għandhom isiru 
fir‑rekwiżiti tar‑rapportar, li jippermettu ntraċċar 
aħjar tal‑pressjonijiet u l‑grad li fih jiġu implimentati 
miżuri qegħdin iħallu effett.
Jekk jogħġbok ara wkoll it‑tweġiba 
għall‑Paragrafu VIII.Fi ħdan l‑RDR (jiġifieri fi ħdan il‑leġiżlazzjoni 
ewlenija nnifisha), “it‑titjib tal‑immaniġġjar 
tal‑ilma” u “ż‑żieda fl‑effiċjenza fl‑użu tal‑ilma 
mill‑agrikoltura” huma elementi espliċiti tal ‑
“prijoritajiet” li abbażi tagħhom l‑Istati Membri / 
ir‑reġjuni għandhom jippjanaw l‑infiq fi ħdan il‑PŻR 
tagħhom.
Hemm disponibbli firxa ta’ miżuri li jgħinu biex 
jiġu ssodisfati dawn il‑prijoritajiet – appoġġ 
għat‑taħriġ, użu ta’ pariri, investimenti, prat ‑
tiki pluriennali tal‑immaniġġjar tal‑art u żvilupp 
sperimentali (inkluż fi ħdan l‑Isħubija Ewropea 
għall‑Innovazzjoni għall‑Produttività u s‑Sostenib ‑
biltà fil‑Qasam Agrikolu).
Il‑Kummissjoni kellha programm ta’ ħidma biex 
tikkomunika dawn l‑opportunitajiet lill‑Istati 
Membri fil‑kuntest ta’ diversi fora, u b’mod partiko ‑
lari fi ħdan il‑grupp ta’ ħidma dwar l‑agrikoltura 
tal‑Istrateġija Komuni ta’ Implimentazzjoni 
tad‑WFD. Fl‑aħħar nett, għandu jitfakkar li l‑politika 
tal‑iżvilupp rurali għandha tindirizza firxa ta’ prijori ‑
tajiet u li r‑riżorsi finanzjarji huma limitati.
X
Il‑Kummissjoni vvalutat l‑RBMPs kollha rappor ‑
tati u ser ikollha laqgħat mal‑Istati Membri kollha 
qabel il‑ħarifa 2014 sabiex tiddiskuti kwistjonijiet 
ta’ implimentazzjoni bl‑ewwel ċiklu ta’ RBMPs 
u taqbel fuq programm ta’ azzjoni mal‑Istati Mem ‑
bri biex jiġu indirizzati lakuni serji. Il‑lakuni b’rabta 
mal‑miżuri agrikoli effettivi ġew diskussi mal‑Istati 
Membri kollha, u ngħataw żmien sabiex b’mod 
volontarju jkunu konformi ma’ din il‑kwistjoni, 
li mbagħad wara dan iż‑żmien tittieħed azzjoni 
mill‑Kummissjoni.
Il‑Kummissjoni ser tkompli wkoll taħdem mal‑Istati 
Membri fil‑grupp ta’ ħidma dwar l‑agrikoltura 
tal‑Istrateġija tal‑Implimentazzjoni Komuni (CIS) 
tad‑WFD fejn eżempji ta’ prattiki tajba huma identi ‑
fikati u promossi lill‑Istati Membri.
Risposta tal ‑Kummissjoni 56
Madankollu, fin‑nuqqas ta’ definizzjoni ċara ta’ 
dawn l‑objettivi, il‑kompitu tat‑tfassil tal‑PŻR 
b’kunsiderazzjoni xierqa tal‑kriterji tal‑politika 
tal‑ilma tal‑UE mhuwiex ser ikun kompletament 
impossibbli u xorta għandu jsir permezz ta’ analiżi 
ddettaljata tal‑preġji, id‑dgħjufijiet, l‑opportunita ‑
jiet u l‑perikli (SWOT) u tal ‑“bżonnijiet” – li jiffur ‑
maw parti minn kull PŻR. Madankollu, l‑assenza ta’ 
objettivi u RBMP adegwat jagħmel il‑kompitu ħafna 
aktar diffiċli.
33
Il‑Kummissjoni tikkondividi l‑konklużjoni tal‑Qorti 
li l‑kundizzjonalità żiedet l‑għarfien fost il‑bdiewa 
u tat bidu għal xi tibdiliet fil‑prattiki tal‑agrikoltura 
fir‑rigward tal‑ilma.
Il‑Kummissjoni tixtieq ukoll tenfasizza li 
leġiżlazzjoni importanti tal‑UE dwar il‑protezzjoni 
tal‑ilmijiet tal‑UE mit‑tniġġis agrikolu, bħalma 
hi d‑Direttiva dwar in‑Nitrati jew ir‑Regolament 
dwar il‑Pestiċidi, kienet parti mill‑kundizzjonalità 
mill‑bidu ta’ din is‑sistema.
Il‑Kummissjoni tikkondividi l‑konklużjoni tal‑Qorti 
li jinsabu nuqqasijiet fl‑applikazzjoni tal‑kundiz ‑
zjonalità fl‑Istati Membri, imma tixtieq tenfa ‑
sizza li n‑nuqqasijiet identifikati huma ttrattati 
bil‑proċeduri tal‑approvazzjoni tal‑kontijiet. Din 
il‑proċedura hija inċentiv effettiv biex tittejjeb 
l‑implimentazzjoni tal‑kundizzjonalità mill‑Istati 
Membri.
35
Il‑Kummissjoni tikkunsidra li t‑tniġġis mill‑fosforu 
u mill‑pestiċidi, f’xi Stati Membri, huwa kopert 
mir‑Rekwiżiti Statutorji tal‑Immaniġġjar (SMRs) 
fir‑rigward tal‑leġiżlazzjoni tal‑UE kif implimen ‑
tata attwalment. F’xi Stati Membri, il‑Programmi 
ta’ Azzjoni fil‑kuntest tad‑Direttiva dwar in‑Nitrati 
jinkludu wkoll rekwiżiti dwar il‑fosforu u din 
id‑Direttiva hija parti mir‑regoli dwar il‑kundizz ‑
jonalità. Id‑dispożizzjonijiet tar‑Regolament dwar 
il‑Pestiċidi dwar l‑awtorizzazzjoni tal‑Prodotti 
għall‑Protezzjoni tal‑Pjanti huma wkoll parti 
mill‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑kundizzjonalità.L‑Awditjar
19
Fir‑rigward tar‑Rapport Speċjali Nru 7/2011, 
għalkemm il‑Kummissjoni ammettiet li jista’ 
jsir titjib f’ċerti oqsma, enfasizzat ukoll il‑punti 
sodi tal‑miżuri agro‑ambjentali kif implimentati 
fil‑perjodu 2007 ‑2013.
Osservazzjonijiet
21
Il‑komponenti obbligatorji li għandhom jiġu inklużi 
fl‑RBMP huma ddefiniti fid‑Direttiva. Il‑Kummissjoni 
wettqet kontroll tal‑kwalità fuq l‑RBMPs. Is‑sejbiet 
ġew ippubblikati fir‑rapporti tal‑Istati Membri 
u saru laqgħat bilaterali biex jiġi diskuss it‑titjib li 
għandu jsir fl‑RBMPs futuri.
23
Tħejjew dokumenti ta’ gwida permezz tal‑proċess 
tal‑Istrateġija Komuni ta’ Implimentazzjoni tad‑WFD 
biex jgħinu lill‑Istati Membri sabiex jippreparaw 
RBMPs ta’ kwalità.
Konformità ma’ dawn id‑dokumenti gwida tibqa’ 
prijorità għall‑Kummissjoni u għall‑Istati Membri.
24
Il‑Kummissjoni hija konxja dwar il‑fatt li kien hemm 
nuqqas ta’ progress biex il‑miżuri agrikoli jsiru 
operattivi fil‑livell ta’ razzett u ser tuża l‑evidenza 
tal‑Qorti flimkien ma’ dik tagħha (rapportar dwar 
programmi ta’ miżuri) biex tkompli ssegwi dan 
b’mod bilaterali mal‑Istati Membri biex ittejjeb 
l‑azzjoni dwar dan fl‑RBMPs tat‑tieni ċiklu.
25
L‑Istati Membri jiżviluppaw l‑RBMP fuq il‑livell 
tad‑distrett tal‑baċin tax‑xmara u mbagħad jistab ‑
bilixxu objettivi fuq il‑livell tal‑korp tal‑ilma. 
Il‑Kummissjoni ser issegwi n‑nuqqas possibbli ta’ 
dawn l‑objettivi b’rakkomandazzjonijiet u, fejn ikun 
meħtieġ, jiġu indirizzati proċeduri ta’ ksur kontra 
l‑Istati Membri.
Risposta tal ‑Kummissjoni 57
għall‑bdiewa. Fl‑RBMPs tagħhom l‑Istati Membri 
kellhom jinkludu miżuri biex jikkontrollaw l‑astrazz ‑
joni u l‑politiki dwar l‑ipprezzar tal‑ilma li jipper ‑
mettu status kwantitattiv konsistenti ma’ status 
“tajjeb” kif meħtieġ mid‑WFD. Meta tali kontrolli 
jkunu assenti jew meqjusa insuffiċjenti għall‑finijiet 
li jinkisbu l‑objettivi tad‑WFD, il‑Kummissjoni 
qiegħda ssegwi dan mal‑Istati Membri.
42
Id‑diffikultà tal‑kontroll ta’ ċerti rekwiżiti mhi ‑
jiex speċifika għall‑kundizzjonalità imma toħroġ 
mill‑obbligu nnifsu. Filwaqt li hu minnu li l‑kam ‑
panja annwali tal‑kontroll tal‑kundizzjonalità ma 
tistax tiġi adottata għal kull tip ta’ rekwiżit, sejbiet 
magħmula f’okkażjonijiet oħra jistgħu jiġu segwiti 
wkoll taħt il‑kundizzjonalità.
43
Meta jinstabu nuqqasijiet waqt il‑verifiki tal‑Kum ‑
missjoni, tista’ tittieħed deċiżjoni biex isiru kor ‑
rezzjonijiet finanzjarji sakemm in‑nuqqasijiet jiġu 
indirizzati.
46
Id‑diversità tal‑biċċiet art ta’ lqugħ hija marbuta 
mad‑dispożizzjonijiet speċifiċi tad‑Direttivi dwar 
in‑Nitrati. Il‑biċċiet art ta’ lqugħ għandhom jqisu 
l‑kundizzjonijiet ambjentali fir‑reġjuni rilevanti 
tal‑Istati Membri kkonċernati (l‑Artikolu 5(3)(b)). 
Dan ifisser li l‑biċċiet art ta’ lqugħ jistgħu jvarjaw, 
sakemm it‑tfassil tal‑biċċiet art ta’ lqugħ flimkien 
mal‑miżuri l‑oħra preżenti fil‑Programm ta’ Azzjoni 
jkunu biżżejjed biex jitnaqqas it‑tniġġis tal‑ilma 
kkawżat min‑Nitrati (l‑Artikolu 5(5)).
Il‑Kummissjoni m’għandha l‑ebda rwol formali 
fl‑adozzjoni tal‑Programm ta’ Azzjoni tan‑Nitrati 
fejn il‑miżuri, inklużi l‑biċċiet art ta’ lqugħ, huma 
ddefiniti. Madankollu, proċeduri ta’ ksur juru b’mod 
ċar li l‑Kummissjoni tisfida l‑adegwatezza tal‑miżuri 
sabiex jintlaħqu l‑objettivi tal‑kwalità tal‑ilma.Barra minn hekk, xi Stati Membri kkumplimentaw 
din il‑leġiżlazzjoni b’ċerti standards tal‑KAAT.
37
Iż‑żmien tal‑implimentazzjoni tad‑WFD u l‑SUD, 
inkluż fil‑livell ta’ razzett, huwa stabbilit fit‑testi 
nnifishom. Jekk dan iż‑żmien mhuwiex rispet ‑
tat mill‑Istati Membri, dawn jistgħu jaffaċċjaw 
proċedura ta’ ksur.
38
L‑istandard tal‑KAAT dwar l‑użu tal‑ilma għat‑tisqija 
huwa bbażat fuq leġiżlazzjoni nazzjonali eżistenti 
u għandu l‑għan li joħloq rabta bejn dawn ir‑regoli 
nazzjonali u l‑pagamenti tal‑PAK. L‑astrazzjoni 
tal‑ilma qabel l‑awtorizzazzjoni hija rekwiżit taħt 
l‑Artikolu 11e tad‑WFD li hija differenti mill‑użu 
tal‑ilma, u għalhekk ma kinitx miżjuda mal‑KAAT 
dwar l‑użu tal‑ilma. Fejn il‑liġi nazzjonali mhix 
ċara dwar miters u rapportar tal‑użu tal‑ilma, 
dan ser ikun ukoll assenti mill‑KAAT. Fi prinċipju 
l‑leġiżlazzjoni nazzjonali għandha tieħu kont 
tal‑bżonnijiet nazzjonali, reġjonali jew lokali 
rigward l‑użu tal‑ilma. Dawn il‑bżonnijiet huma 
differenti ħafna minn post għall‑ieħor u mhuwiex 
rilevanti l‑fatt li għandhom l‑istess rekwiżiti madwar 
it‑territorju tal‑UE kollu.
Madankollu, il‑Kummissjoni tinnota li, fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, ser jingħata biss 
appoġġ mill‑FAEŻR għal investimenti fit‑tisqija 
jekk il‑miters tal‑ilma jkunu diġà f’posthom waqt 
li jsir l‑investiment jew impoġġija f’posthom bħala 
parti mill‑investiment. Għandhom ukoll jiġu sodis ‑
fatti diversi kundizzjonijiet oħra– ħafna minnhom 
relatati mal‑istatus tal‑korpi tal‑ilma affettwati minn 
proġetti tat‑tisqija.
39
L‑istrument tal‑UE rilevanti biex itejjeb b’mod 
ippjanat u koerenti l‑immaniġġjar tal‑ilmijiet 
fl‑UE hija d‑WFD, li ser ikun propost li tiġi intro ‑
dotta fil‑kundizzjonalità fiż‑żmien adattat meta 
jiġu identifikati l‑obbligi direttament applikabbli 
Risposta tal ‑Kummissjoni 58
 — ·kundizzjonijiet partikolari fir‑Regolament 
dwar l‑Iżvilupp Reġjonali l‑ġdid dwar appoġġ 
għall‑investimenti fit‑tisqija.
Kaxxa 11 
 — Minkejja l‑enfasi li għamlet id‑DK Valutazzjoni 
Ambjentali Strateġika dwar il‑kwalità tal‑ilma, 
il‑Miżura 121 (Investiment fl‑Irziezet), tinkludi 
wkoll appoġġ speċifiku għat‑tnaqqis tal‑użu 
tal‑ilma fis‑settur ortikulturali, li b’hekk timmira 
direttament għall‑astrazzjoni tal‑ilma.
L‑astrazzjoni tal‑ilma tista’ tiġi ttrattata b’miżuri 
bażiċi li jindirizzaw l‑effiċjenza tal‑użu tal‑ilma, 
f’konformità mal‑Prinċipju ta’ Min Iniġġes 
Iħallas. Dawn m’għandhomx bżonn jiġu ffinanz ‑
jati mill‑PŻR.
 — Il‑PŻR jinkludi azzjonijiet ta’ taħriġ taħt 
il‑Miżura 111 sabiex iżid l‑għarfien tal‑bdiewa 
dwar il‑leġiżlazzjoni ambjentali. Azzjoni ‑
jiet konsultattivi huma wkoll appoġġjati taħt 
il‑Miżura 115 sabiex jiġi promoss użu aktar 
sostenibbli tal‑ilma.
 — Fis‑Slovakkja, l‑RBMP ġie adottat u rapportat sa 
Marzu 2010, ħafna aktar wara li saret l‑valutazz ‑
joni ambjentali tal‑PŻR (il‑PŻR Slovakk innifsu 
kien approvat fl ‑4 ta’ Diċembru 2007). Huwa 
għalhekk li dawn il‑miżuri identifikati fl‑RBMP 
ma kinux indirizzati fl‑analiżi ambjentali tal‑PŻR. 
Fil‑futur għandha tkun possibbli konsistenza 
aħjar peress li issa ġew identifikati l‑ewwel 
RBMPs.
 — Fil‑Greċja, l‑RBMPs ġew adottati ferm wara 
l‑approvazzjoni tal‑PŻR. L‑impatt ambjen ‑
tali u ekonomiku negattiv tal‑ispieri kien 
madankollu identifikat fil‑valutazzjoni ambjen ‑
tali tal‑PŻR. Bħala riżultat, il‑Miżura 125 tikkofi ‑
nanzja proġetti li jittrattaw il‑ġbir u l‑estrazzjoni 
tal‑ilma tal‑wiċċ inixxi, l‑immodernizzar u t‑titjib 
tal‑kundizzjonijiet tat‑tisqija, id‑drenaġġ, 
l‑aċċess u anki l‑infrastruttura li tgħin biex ikun 
issoverljat u rreġistrat l‑impatt tal‑pressjoni 
idromorfoloġika tal‑akwiferi.48
Il‑Kummissjoni hija konxja mill‑irregolaritajiet 
fil‑kontroll tal‑astrazzjoni fis‑settur agrikolu 
u qiegħda ssegwi b’mod bilaterali mal‑Istati Mem ‑
bri, skont il‑valutazzjoni tal‑RBMP biex tiżgura li 
leġiżlazzjoni effettiva tkun fis‑seħħ.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑Punt 39.
49
Il‑Premessa (6) ma tindividwax il‑politika tal‑ilma 
tal‑UE għal referenza partikolari, imma hija inkluża 
fil‑frażi “politiki oħra tal‑Komunità”.
51
Il‑Kummissjoni taqbel li analiżi tal‑pressjonijiet 
relatati mal‑ilma għandhom ikunu riġidi, għandu 
jkun hemm livell tajjeb ta’ konsistenza bejn il‑PŻR 
u l‑RBMPs, għandhom jiġu evitati effetti sekondarji 
negattivi ta’ appoġġ relatati mal‑ilma u l‑finanz ‑
jament ipprogrammat għandu jintefaq jew b’mod 
effiċjenti jew, jekk ikun meħtieġ, allokat mill‑ġdid 
b’mod adegwat (b’ġustifikazzjoni xierqa).
F’ċerti każijiet, il‑prestazzjoni f’dawn l‑oqsma tista’ 
tittejjeb għall‑perjodu 2014 ‑2020. Il‑Kummissjoni 
temmen li t‑titjib ser iseħħ b’riżultat ta’:
 — il‑preżenza ta’ “oqsma imporanti” relatati 
mal‑ilma b’mod espliċitu (sottoprijoritajiet) fi 
ħdan ir‑Regolament dwar l‑Iżvilupp Reġjonali 
nnifsu  – bl‑indikaturi korrispondenti, li abbażi 
tagħhom l‑Istati Membri ser jistabbilixxu miri fi 
ħdan il‑PŻR tagħhom;
 — fi ħdan ir‑Regolament dwar l‑Iżvilupp Reġjonali 
l‑ġdid, l‑obbligu li jintefaq mill‑anqas 30 % 
tal‑kontribuzzjoni totali mill‑FAEŻR għal kull 
PŻR dwar il‑mitigazzjoni tat‑tibdil fil‑klima 
u l‑adattament u l‑kwistjonijiet ambjentali per ‑
mezz ta’ ċerti miżuri;
 — aktar familjarità tal‑Istati Membri mal‑qafas ana ‑
litiku tal‑politika tal‑iżvilupp rurali u l‑proċess 
tal‑kompożizzjoni ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal‑baċin tax‑xmara ‑ RBMPs ‑ (fil‑qafas tad‑WFD);
Risposta tal ‑Kummissjoni 59
58
L‑Artikolu 38 ġie attivat fl ‑2010 immedjatament 
wara d‑data tal‑għeluq għall‑preżentazzjoni 
tal‑RBMP . L‑obbligi l‑ġodda saru obbligatorji 
għall‑bdiewa sal‑aħħar tal ‑2012, meta l‑Programmi 
tal‑Iżvilupp Rurali kienu waslu biex jagħlqu fl ‑2013. 
Għaldaqstant, din il‑miżura ġiet applikata minn ftit 
Stati Membri.
Minbarra dan, għandu jitqies li l‑ħlas ta’ kumpens 
jista’ jgħin biex imexxi ’l quddiem l‑implimentazz ‑
joni. Madankollu, peress li nefqiet ta’ kumpens 
huma indirizzati fl‑Artikolu 38, ma jżidx rekwiżiti 
ambjentali. Għaldaqstant, l‑Istati Membri jistgħu 
jsegwu implimentazzjoni ambizzjuża mingħajr ma 
jużaw il‑possibbiltajiet taħt l‑Artikolu 38.
59
Għalkemm ir‑raġunijiet ċitati mill‑Qorti rigward użu 
limitat tal‑Miżura 213 jipprovdu spjegazzjoni valida, 
għandhom jiġu mifhuma żewġ punti oħra.
L‑ewwel nett, b’mod ġenerali, xi miżuri ta’ żvilupp 
rurali huma użati b’mod aktar wiesa’ minn oħrajn.
It‑tieni nett, il‑Miżura 213 hija miżura kem ‑
mxejn mhux tas‑soltu peress li toffri kumpens 
għall‑iżvantaġġi li jinħolqu minn rekwiżiti obbli ‑
gatorji f’ċerti żoni. Ħafna miżuri joperaw fuq bażi 
differenti (jiġifieri ħlasijiet għall‑investimenti li saru 
/ prattiki meħuda b’mod volontarju). Din il‑karatter ‑
istika distintiva tal‑Miżura 213 tista’ tagħmel ċerti 
Membri Stati kawti biex jimplementawha sakemm 
jaraw oħrajn jimplimentawha b’suċċess.
Fi kwalunkwe każ, peress li issa l‑RBMPs 
huma fis‑seħħ, il‑Kummissjoni tistenna użu 
akbar tal‑miżuri li jkopru l‑ħlasijiet tad‑WFD 
fil‑perjodu 2014 ‑2020.53
Il‑Kummissjoni taqbel li għal ħafna Stati Membri, 
huma meħtieġa programmi ta’ miżuri għas‑settur 
agrikolu ddefiniti aħjar fl‑RBMPs tat‑tieni ċiklu 
u qiegħda issegwi dan b’mod attiv mal‑Istati 
Membri.
54
Ir‑Regolament dwar l‑Iżvilupp Reġjonali l‑ġdid 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020 
għandu salvagwardji partikolari fir‑rigward 
tal‑appoġġ għall‑investimenti fit‑tisqija  – fejn 
jorbtu ma’ miters tal‑ilma, għas‑sottomissjoni ta’ 
RBMP mal‑miżuri rilevanti għas‑settur agrikolu, 
u għall‑istatus tal‑korpi tal‑ilma.
Barra minn hekk, diversi atti leġiżslattivi, b’mod par ‑
tikolari d‑Direttiva dwar il‑Valutazzjoni tal‑Impatt 
Ambjentali, jeħtieġu li ċerti investimenti jkunu 
preċeduti minn valutazzjoni ambjentali (dan il‑punt 
huwa mħassar bl‑Artikolu 45(1) tal‑RDR).
Fl‑aħħar nett, l‑implementazzjoni tal‑KAAT, 
ir‑rekwiżiti minimi għall‑fertilizzanti u l‑prodotti 
għall‑protezzjoni tal‑pjanti, u l‑ipprezzar tal‑ilma 
huma kundizzjonalitajiet ex ante għall‑finanzjament 
tal‑FAEŻR (ara l‑Anness V tal‑RDR).
Kaxxa 12 
B’mod ġenerali, estensjoni ta’ żona misqija u / jew 
żieda fil‑konsum ġenerali tal‑ilma ikollhom “effetti 
negattivi” biss jekk ma jkunx disponibbli biżżejjed 
ilma biex ikopri b’mod tajjeb dawn it‑tibdiliet 
filwaqt li jiżgura ż‑żamma jew il‑kisba ta’ status ta’ 
ilma tajjeb.
Filwaqt li taħt il‑Miżura 125 fil‑PŻR Spanjoli 
l‑investimenti li jwasslu għall‑estensjoni taż‑żona 
misqija jew ta’ żieda fil‑konsum ġenerali tal‑ilma 
mhumiex eliġibbli, ir‑riskju li tiżdied iż‑żona mis ‑
qija permezz ta’ investimenti taħt il‑Miżura 121 
huwa mnaqqas. Dan għaliex l‑infrastrutturi/pipe ‑
lines tal‑ilma li qegħdin barra l‑azjenda u li jġibu 
l‑ilma lejn l‑azjenda ma jistgħux ikunu eliġibbli 
taħt il‑Miżura 125 jekk iwasslu għall‑żieda taż‑żona 
misqija.
Risposta tal ‑Kummissjoni 60
Għall‑programmi plurieannali bħalma huma l‑Pro ‑
grammi tal‑Iżvilupp Rurali, ċerti riżultati, bħalma 
huma l‑impatti fuq il‑kwalità tal‑ilma jistgħu jiġu 
vvalutati b’mod xieraq biss meta l‑perjodu tal‑pro ‑
grammazzjoni jkun daħal sew, u wara. Tali effetti 
jistgħu jitkejlu biss wara li jkun għadda biżżejjed 
żmien minn meta tkun seħħet l‑implimentazzjoni.
68
Il‑kontrolli ma jistgħux jipprovdu informazzjoni 
dwar l‑impatt ta’ politika. Il‑kejl ta’ impatt jeħtieġ 
valutazzjoni mfassla bir‑reqqa li tippermetti li ssir 
separazzjoni tal‑effetti ta’ politika bħal kundizzjon ‑
alità minn fatturi oħra li jintervjenu.
69
Fil‑kuntest tas‑CMEF, huma ddefiniti numru ta’ 
indikaturi biex jgħinu sabiex jitkejjel il‑progress lejn 
l‑objettivi. Dawn huma sors ta’ informazzjoni użati 
mill‑evalwaturi waqt xogħolhom.
70
Mill ‑2014, il‑qafas il‑ġdid tal‑monitoraġġ u tal‑val ‑
utazzjoni għandu wkoll informazzjoni dwar il‑kwan ‑
tità tal‑ilma. B’mod ġenerali, għandu jiġi nnutat li 
l‑ġbir ta’ informazzjoni jinvolvi diffikultajiet prattiki 
u spiża finanzjarja. Għaldaqstant, hemm limitu ta’ 
x’informazzjoni tista’ tinġabar kif ukoll dwar il‑frek ‑
wenza tal‑ġbir ta’ dejta.
Il‑lezzjonijiet mitgħallma mis‑CMEF 2007 ‑2013 urew 
li kien diffiċli ħafna li jiġu stabbiliti miri preċiżi 
għall‑indikaturi tal‑impatt bħal kwalità tal‑ilma 
minħabba bosta fatturi esterni involuti. Ġew 
ipprovduti dokumenti ta’ gwida lill‑Istati Membri 
biex jiġu appoġġjati waqt il‑kejl ta’ dawn l‑indika ‑
turi tal‑impatt li huma mistennija fil‑valutazzjonijiet 
ex post .
Fir‑rigward tal‑indikutari tar‑riżultati, huwa rikon ‑
oxxut li kien hemm xi diffikultajiet fir‑reġistrazzjoni 
korretta tadd‑dejta għall‑indikatur tar‑riżultat rig ‑
ward “żona taħt il‑ġestjoni tal‑artijiet li rnexxiet”.64
Ara t‑tweġiba għall‑Punt 83.
65
Il‑miżuri tal‑Iżvilupp Rurali msemmija mill‑Qorti 
li mhumiex soġġetti għall‑kundizzjonalità huma 
primarjament miżuri ta’ investiment.
Il‑leġiżlazzjoni tal‑iżvilupp rurali tal ‑2014 ‑2020 
għandna dispożizzjonijiet li jgħinu jiżguraw li 
appoġġ jingħata biss lill‑investimenti li huma 
ambjentalment sostenibbli. F’dan ir‑rigward, 
id‑dispożizzjonijiet relatati ma’ investimenti fit‑tis ‑
qija huma partikolarment dettaljati.
Il‑piż amministrattiv relatat mal‑inklużjoni ta’ mizuri 
ta’ investiment fil‑kundizzjonalità ikun għoli peress 
li l‑immaniġġjar ta’ dawn il‑miżuri hija pluriennali. 
Barra minn hekk, l‑impatt ikun limitat ħafna per ‑
ess li l‑biċċa l‑kbira tal‑bdiewa li jirċievu għajnuna 
għall‑investimenti permezz tal‑politika tal‑iżvilupp 
rurali huma diġà milquta mill‑kundizzjonalità per ‑
mezz ta’ skemi ta’ ħlasijiet diretti tal‑Pilastru I u per ‑
mezz ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali relatati maż‑żona.
67
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
fir‑Regolament 1306/2013 idaħħlet sistema ġdida 
għall‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni tal‑PAK bħala 
ħaġa waħda abbażi tal‑objettivi tagħha. Din is‑sis ‑
tema għandha wkoll informazzjoni dwar il‑kwantità 
tal‑ilma użat u l‑kwalità tal‑ilma. Madankollu, li jkun 
hemm rabta bejn il‑kwalità u l‑kwantità tal‑ilma 
mal‑prattiki agrikoli hija xi ħaġa kumplessa ħafna, 
minħabba l‑firxa wiesgħa ta’ prattiki agrikoli 
u ċirkostanzi agronomiċi madwar l‑UE, il‑pressjoni ‑
jiet minn sorsi mhux agrikoli li wkoll għandhom 
impatt sinifikanti fuq il‑kwalità u d‑disponibbiltà 
tal‑ilma, u l‑isfidi biex jiġu attribwiti r‑rabtiet 
kawżali. Għaldaqstant, l‑ispejjeż u l‑piż amministrat ‑
tiv relatat mas‑sistemi tal‑monitoraġġ u l‑valutazz ‑
joni għandhom ikunu bilanċjati b’attenzjoni meta 
mqabbla mal‑benefiċċji relatati ma’ mmaniġġjar 
u tfassil tal‑politika mtejjeb.
Risposta tal ‑Kummissjoni 61
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
82
Ara t‑tweġiba għall‑Paragrafu V.
83
Leġiżlazzjoni importanti tal‑UE relatata mal‑ilma 
hija diġà inkluża fil‑kamp ta’ applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità. Barra minn hekk, kwistjonijiet 
relatati mal‑ilma huma ttrattati fid‑Direttiva Qafas 
dwar l‑Ilma, li ser tkun proposta biex tiġi intro ‑
dotta fiż‑żmien adattat fil‑kamp ta’ applikazzjoni 
tal‑kundizzjonalità meta d‑Direttiva tkun implimen ‑
tata fl‑Istati Membri kollha u meta jiġu identifikati 
l‑obbligi li japplikaw direttament għall‑bdiewa. Sad ‑
anittant ġew stabbiliti standards tal‑KAAT relatati 
mal‑ilma sabiex ikopru ċerti rekwiżiti bażiċi li diġà 
jeżistu fil‑leġiżlazzjoni nazzjonali biex issir rabta 
mal‑ħlasijiet tal‑PAK.
Il‑kundizzjonalità tikkontribwixxi għall‑objettivi 
tal‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas imma mhix 
imfassla biex tikkumpensa għall‑ispejjeż tal‑ħsarat 
ambjentali. Il‑prinċipju tal‑kalkolu tat‑tnaqqis 
tal‑kundizzjonalità huwa fil‑fatt ibbażat fuq 
perċentwal tal‑ħlasijiet kollha kkonċernati tal‑PAK 
irċevuti mill‑bidwi. Huwa l‑perċentwal innifsu, mhux 
l‑ammonti assoluti, li jirriflettu s‑serjetà tal‑ksur 
tar‑regoli tal‑UE mill‑bidwi, skont il‑prinċipju 
tal‑proporzjonalità.
Rakkomandazzjoni 1
Il‑Kummissjoni tikkunsidra li din ir‑rakkomandazz ‑
joni kienet parzjalment implimentata u ser tkun 
implimentata bis‑sħiħ meta ċerti kundizzjonijiet 
jiġu ssodisfati.
Għall‑PAK ta’ wara l ‑2014, il‑Kummissjoni ppro ‑
poniet li d‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma (WFD) kif 
ukoll id‑Direttiva dwar l‑Użu Sostenibbli tal‑Pestiċidi 
(SUD) ikunu parti mill‑kundizzjonalità meta dawn 
id‑Direttivi jkunu implimentati fl‑Istati Membri 
kollha u meta jiġu identifikati l‑obbligi direttament 
applikabbli għall‑bdiewa. Il‑Parlament Ewropew 
u l‑Kunsill qablu fuq dan l‑approċċ u f’dan ir‑rigward 
ħarġu stqarrija konġunta fl‑okkażjoni tal‑adozzjoni 
tar‑riforma tal‑PAK.71
B’mod ġenerali, il‑valutazzjonijiet ta’ nofs it‑terminu 
ġew kmieni wisq fil‑programmi biex ikunu jistgħu 
jiġġeneraw dejta affidabbli dwar l‑impatti u r‑riżultati, 
peress li f’ħafna każijiet kien għadu kmieni wisq 
fil‑programmi biex ir‑riżultati/l‑impatti tal‑politika jim ‑
materjalizzaw ruħhom.
Għal din ir‑raġuni, il‑valutazzjonijiet ta’ nofs it‑terminu 
tneħħew fil‑perjodu tal‑programmazzjoni l‑ġdid.
Għall‑programmi pluriennali bħalma huma l‑Pro ‑
grammi tal‑Iżvilupp Rurali, ċerti riżultati, bħalma huma 
l‑impatti fuq il‑kwalità tal‑ilma jistgħu jiġu vvalutati 
b’mod xieraq biss meta l‑perjodu tal‑programmazzjoni 
jkun daħal sew, u wara. Tali effetti jistgħu jitkejlu biss 
wara li jkun għadda biżżejjed żmien minn meta tkun 
seħħet l‑implimentazzjoni. Għal ħafna mill‑interventi, 
dan kien għadu mhux il‑każ fil‑mument tal‑valutazz ‑
joni ta’ nofs it‑terminu (2010).
74
Permezz tal‑grupp ta’ ħidma dwar ir‑rapportar 
tal‑Istrateġija Komuni ta’ Implimentazzjoni 
tad‑WFD, qegħdin isiru sforzi biex jinbidel ir‑rap ‑
portar biex tkun tista’ ssir rabta aktar ċara bejn 
il‑pressjonijiet, il‑miżuri u r‑rispons. Barra minn 
hekk, il‑Kummissjoni ser tieħu l‑azzjoni meħtieġa 
biex tiżgura li r‑rekwiżiti tal‑monitoraġġ tad‑WFD 
jiġu sodisfatti.
78
Il‑Kummissjoni flimkien mal‑Aġenzija Ewropea 
għall‑Ambjent (EEA) qegħdin jaħdmu mal‑Istati 
Membri biex itejbu d‑WISE.
79
L‑indikaturi agro‑ambjentali qegħdin jittejbu b’mod 
kontinwu u xi wħud minnhom jinkludu prat ‑
tiki agrikoli, bħall‑AEI 15 (Bilanċ Gross ta’ Nutri ‑
jenti), l‑AEI 12 (intensifikazzjoni/estensifikazzjoni, 
l‑AEI 11 (prattiki fit‑tmexxija tal‑irziezet), l‑AEI 7 
(tisqija). Fil‑futur, huwa rikonoxxut li għandhom 
jiġu mħeġġa sinerġiji aħjar bejn is‑CMEF, id‑dejta 
dwar Amministrazzjoni Integrata u Sistema ta’ 
Kontroll u l‑Istħarriġ tal‑Istruttura tar‑Razzett, 
skont l‑Artikolu 17 tad‑Direttiva Inspire dwar 
il‑kondiviżjoni ta’ settijiet ta’ dejta ġeografika.
Risposta tal ‑Kummissjoni 62
86
Il‑politika tal‑ilma tal‑UE hija implimentata par ‑
zjalment bis‑saħħa tal‑appoġġ tal ‑“fondi”, imma 
parzjalment mingħajr is‑saħħa ta’ dan l‑appoġġ 
(fit‑twettiq tal‑prinċipju ta’ min iniġġes iħallas). 
Rekwiżiti legali li mhumiex iffinanzjati għandhom 
rwol importanti fil‑pakkett kollu ta’ miżuri meħtieġa 
biex jindirizzaw l‑impatt agrikolu fuq l‑ilma.
Rakkomandazzjoni 3
Tweġiba għall‑ewwel paragrafu 
tar‑rakkomandazzjoni 3:
Il‑Kummissjoni tikkunsidra li din ir‑rakkomandazz ‑
joni ġiet implimentata b’mod parzjali.
Abbażi tal‑Pjan ta’ Azzjoni tal‑Ilma adottat fl ‑2012, 
il‑Kummissjoni ser tkompli l‑proċess tal‑Istrateġija 
Komuni ta’ Implimentazzjoni (CIS) tad‑WFD, li 
ntlaqa’ tajjeb, u li s’issa pproduċa 23 dokument ta’ 
gwida li jidħlu fid‑dettall fuq kif d‑WFD għandha 
tiġi implimentata. Il‑mandat tal‑gruppi ta’ ħidma 
tas‑CIS huwa ffokat sewwa fuq it‑titjib tal‑kwalità 
tal‑RBMPs u t‑titjib tal‑istatus tal‑ilmijiet tal‑UE billi 
jwettaq il‑proposti mniżżla fil‑Pjan ta’ Azzjoni.
Il‑Kummissjoni qiegħda ssegwi l‑lakuni sinifikanti 
fil‑miżuri meħtieġa biex tiġi implimentata d‑WFD 
mill‑Istati Membri b’mod bilaterali bil‑għan li 
jissolvew kwistjonijiet fil‑ħin għat‑tieni RBMPs 
fl‑2015. F’xi każijiet, jekk ikun hemm bżonn jinfetħu 
proċeduri ta’ ksur.
Fl‑2016, l‑Istati Membri ser jirrapportaw lill‑Kummis ‑
sjoni l‑RBMPs aġġornati tagħhom. Il‑Kummissjoni 
ser tivvalutahom u, inter alia  abbażi ta’ dan, ser 
tlesti reviżjoni tad‑WFD u tipproponi xi emendi 
meħtieġa fihom sa mhux aktar tard mill ‑2019, u/jew 
tipproponi inizjattivi oħra.
Fir‑rigward tal‑PŻR, waħda mill‑miżuri bażiċi  – 
l‑Artikolu 9, il‑politika tal‑ipprezzar tal‑ilma hija 
kundizzjonalità ex ante  u bħala tali l‑Istati Membri 
ser ikollhom jiżguraw li dan ir‑rekwiżit huwa sod ‑
isfatt biex jiżguraw li f’ċerti każijiet jkunu jistgħu 
jassorbu fondi mill‑PŻR.
Tweġiba għat‑tieni paragrafu 
tar‑rakkomandazzjoni 3:
Din il‑parti tar‑rakkomandazzjoni hija indirizzata 
lill‑Istati Membri.Fl‑2012, id‑Diretturi Ewropej tal‑Ilma2 ħadu nota 
tar‑rakkomandazzjonijiet mill‑Grupp ta’ Koordi ‑
nazzjoni Strateġika u l‑Kummissjoni. Id‑Diretturi 
tal‑Ilma rrikonoxxew li l‑lista’ ta’ miżuri bażiċi 
proposti għandhom jiġu kkunsidrati għall‑inklużjoni 
fil‑kundizzjonalità jekk tintlaħaq deċiżjoni biex 
jiżdiedu d‑dispożizzjonijiet tad‑WFD fil‑Parlament 
Ewropew u fil‑Kunsill fid‑diskussjonijiet tal‑PAK.
Waqt l‑istennija ta’ din l‑introduzzjoni fil‑kundiz ‑
zjonalità, il‑koleġiżlaturi qablu wkoll biex dawn 
iż‑żewġ Direttivi jkunu parti minn kamp ta’ app ‑
likazzjoni obbligatorju tas‑Sistema Konsultattiva 
tal‑Irziezet sabiex il‑bdiewa kollha kkonċernati 
jkollhom aċċess għall‑pariri rilevanti. Għaldaqstant, 
l‑elementi ewlenin tal‑politika tal‑ilma tal‑UE 
jistgħu jiġu inklużi fil‑PAK fiż‑żmien adattat.
Fir‑rigward tal‑politika tal‑iżvilupp rurali, l‑għodod 
meħtieġa u l‑mekkaniżmi huma pprovduti 
għall‑perjodu 2014 ‑2020 permezz tar‑Regolament 
tal‑Iżvilupp Rurali (RDR) il‑ġdid  – ir‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kun ‑
sill – u permezz ta’ leġiżlazzjoni relatata.
Fi ħdan l‑RDR (jiġifieri fi ħdan il‑leġiżlazzjoni 
ewlenija nnifisha), “titjib fl‑immaniġġjar 
tal‑ilma” u “żieda fl‑effiċjenza tal‑użu tal‑ilma 
mill‑agrikoltura” huma elementi espliċiti tal ‑
“prijoritajiet” li abbażi tagħhom l‑Istati Membri/
reġjuni jridu jfasslu l‑infiq fi ħdan il‑PŻR tagħhom.
Hija disponibbli firxa ta’ miżuri biex jgħinu 
fl‑ilħuq ta’ dawn il‑prijoritajiet– appoġġ 
għat‑taħriġ, użu ta’ pariri, investimenti, prat ‑
tiki pluriennali tal‑immaniġġjar tal‑art u żvilupp 
esperimentali (inkluż fi ħdan l‑Isħubija Ewropea 
għall‑Innovazzjoni għall‑Produttività u s‑Sostenib ‑
biltà Agrikola).
Fl‑aħħar nett, għandha jitqies il‑fatt li l‑politika 
tal‑iżvilupp rurali għandha tindirizza firxa ta’ prijori ‑
tajiet u li r‑riżorsi finanzjarji huma limitati.
Rakkomandazzjoni 2
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
2 https://circabc.europa.eu/w/
browse/25d8b24a‑c247 ‑4275 ‑9a56 ‑9676
Risposta tal ‑Kummissjoni 63
biex jiġu appoġġjati waqt il‑kejl ta’ dawn l‑indika ‑
turi tal‑impatt li huma mistennija fil‑valutazzjonijiet 
ex post .
Fir‑rigward tal‑indikaturi tar‑riżultati, huwa 
rikonoxxut li kien hemm xi diffikultajiet biex tiġi 
reġistrata dejta b’mod korrett rigward l‑indikatur 
tar‑riżultat “żona taħt il‑ġestjoni tal‑artijiet li 
rnexxiet”.
Taħt id‑WFD, l‑Istati Membri għandhom jidentifikaw 
pressjonijiet sinifikanti u jirrapportawhom fl‑RBMPs 
u fis‑sistema WISE. Il‑Kummissjoni tirrikonoxxi li 
l‑livell li fih l‑informazzjoni kienet qiegħda tiġi rra ‑
pportata ma kienx utli għall‑analiżi u għaldaqstant, 
permezz tal‑proċess tad‑WFD tas‑CIS, ġew diskussi 
bidliet li għandhom isiru fir‑rekwiżiti tar‑rapportar, li 
jippermettu ntraċċar aħjar tal‑pressjonijiet u l‑grad 
sa fejn dawn il‑miżuri li qegħdin jiġu implimentati 
qegħdin iħallu effett.
Tweġiba għat‑tieni paragrafu 
tar‑rakkomandazzjoni 4:
Din il‑parti tar‑rakkomandazzjoni hija indirizzata 
lill‑Istati Membri.87 It‑tieni inċiż
Il‑Kummissjoni flimkien mal‑EEA qegħdin jaħdmu 
mall‑Istati Membri biex itejbu d‑WISE
87 It‑tieliet inċiż
L‑implimentazzjoni korretta u effettiva tal‑indika ‑
turi agro‑ambjentali tiddependi fuq il‑forniment 
tad‑dejta u l‑informazzjoni tal‑Istati Membri. 
Mingħajr din l‑informazzjoni, l‑indikaturi ma 
jistgħux jaħdmu b’mod korrett. Din il‑problema ta’ 
informazzjoni insuffiċjenti qiegħda b’mod partiko ‑
lari taffettwa l‑indikaturi tal‑ilma.
Rakkomandazzjoni 4
Tweġiba għall‑ewwel paragrafu 
tar‑rakkomandazzjoni 4:
Il‑Kummissjoni tikkunsidra li din ir‑rakkomandazz ‑
joni qiegħda tiġi attwalment implimentata.
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
fir‑Regolament 1306/2013 ġiet introdotta sistema 
ġdida għall‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni tal‑PAK 
bħala ħaġa waħda abbażi tal‑objettivi tagħha. 
Din is‑sistema għandha wkoll informazzjoni 
dwar il‑kwantità tal‑ilma użat u l‑kwalità tal‑ilma. 
Madankollu, li ssir rabta bejn il‑kwalità u l‑kwantità 
tal‑ilma mal‑prattiki agrikoli hija xi ħaġa kumplessa 
ħafna, minħabba l‑firxa wiesgħa ta’ prattiki agrikoli 
u ċirkostanzi agronomiċi madwar l‑UE, il‑pressjoni ‑
jiet minn sorsi mhux agrikoli li wkoll għandhom 
impatt sinifikanti fuq il‑kwalità u d‑disponibbiltà 
tal‑ilma, u l‑isfidi meta jiġu attribwiti r‑rabtiet 
kawżali. Għaldaqstant, l‑ispejjeż u l‑piż amministrat ‑
tiv relatat mas‑sistemi tal‑monitoraġġ u l‑valutazz ‑
joni għandhom ikunu bilanċjati b’attenzjoni meta 
mqabbla mal‑benefiċċji relatati ma’ mmaniġġjar 
u tfassil tal‑politika mtejba.
Għall‑programmi pluriennali bħalma huma l‑Pro ‑
grammi tal‑Iżvilupp Rurali, ċerti riżultati, bħalma 
huma l‑impatti fuq il‑kwalità tal‑ilma jistgħu jiġu 
vvalutati b’mod xieraq biss meta l‑perjodu tal‑pro ‑
grammazzjoni jkun daħal sew, u wara. Tali effetti 
jistgħu jitkejlu biss wara li jkun għadda biżżejjed 
żmien minn meta tkun seħħet l‑implimentazzjoni.
Il‑lezzjonijiet mitgħallma mis‑CMEF 2007 ‑2013 urew 
li kien diffiċli ħafna li jiġu stabbiliti miri preċiżi 
għall‑indikaturi tal‑impatt bħal kwalità tal‑ilma 
minħabba d‑diversi fatturi esterni involuti. Ġew 
ipprovduti dokumenti ta’ gwida lill‑Istati Membri 

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL‑PUBBLIKAZZJONIJIET TAL‑UE
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
•  kopja waħda:  
permezz tal‑EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu );
•  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir‑rappreżentanzi tal‑Unjoni Ewropea ( http://ec.europa.eu/represent_mt.htm ),  
mid‑delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl‑UE ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm ),  
billi tikkuntatja s‑servizz Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm )  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat‑telefown bla ħlas minn kullimkien fl‑UE) (*).
(*)  L‑informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it‑telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat‑telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).
Pubblikazzjonijiet bi ħlas:
• permezz tal‑EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu ).
Abbonamenti bi ħlas:
•  mingħand l‑aġenti tal‑bejgħ tal‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_mt.htm ).
QJ‑AB‑14‑004 ‑MT‑C ISSN  1831 ‑0907
Il‑protezzjoni tal ‑kwalità tar ‑riżorsi tal ‑ilma 
tal‑Ewropa ilha prijorità għall ‑UE sa minn tard 
fis‑snin sebgħin. L ‑agrikoltura, bħala waħda 
mill ‑utenti u n ‑niġġiesa prinċipali tal ‑ilma, 
għandha rwol ewlieni fl ‑immaniġġjar 
sostenibbli tal ‑ilma. 
L‑UE rrikonoxxiet ripetutament li l ‑politiki 
differenti tagħha għandhom ikunu koerenti 
u għaldaqstant tagħraf il ‑ħtieġa li tiżgura li 
l‑politiki ambjentali tagħha, inkluż fir ‑rigward 
tal‑ilma, ikunu appoġġati mill ‑Politika Agrikola 
Komuni. Dan l ‑awditu eżamina jekk l ‑objettivi 
tal‑politika tal ‑UE dwar l ‑ilma ġewx integrati 
b’suċċess fil ‑PAK, u sab li dan ġara parzjalment 
biss.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITURI