Ir-Rapport Speċjali Nru 3/2012 “Il-Kummissjoni kellha suċċess biex tittratta n-nuqqasijiet identifikati fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri?”





GLOSSARJU Awtorità ta’ ġestjoni : L-awtorità nominata mill-Istat Membru biex iġġesti programm. Hija tista’ tiddeċiedi li tiddelega kompiti lill-hekk imsejħa korpi intermedji. Awtorità ta’ pagament : L-awtorità nominata mill-Istat Membru għall-iskopijiet ta' tfassil u preżentazzjoni ta’ applikazzjonijiet ta’ pagamenti u lqugħ ta’ pagamenti mill-Kummissjoni. Azzjonijiet korrettivi : Azzjonijiet mitluba mill-Kummissjoni wara l-identifikazzjoni ta’ nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll. Huma jikkonsistu fl-implimentazzjoni ta’ korrezzjonijiet finanzjarji fir-rigward ta’ nefqa diġà ddikjarata lill-Kummissjoni, u f’bidliet fis-sistemi biex dawn isiru aktar effettivi. Dikjarazzjoni ta’ stralċ : Opinjoni mogħtija mill-korp ta’ stralċ fuq il-validità tat-talba finali għal pagament u ċ-ċertifikat finali tan-nefqa, ippreżentat għal programm kofinanzjat mill-Fondi Strutturali. Dgħufijiet importanti fil-ġestjoni u l-kontroll jew frekwenza għolja ta’ irregolaritajiet għandhom iwasslu għal opinjoni negattiva. Fil-każ ta’ frekwenza għolja ta’ irregolaritajiet, l-opinjoni għandha tirreferi għal dawn iċ-ċirkostanzi u għandha tistma l-firxa tal-problema u l-impatt finanzjarju tagħha. Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) : Wieħed mill-Fondi Strutturali li għandu l-għan li jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali billi jirrimedja l-iżbilanċi reġjonali prinċipali permezz ta’ sostenn għall-iżvilupp u għall-aġġustament strutturali ta’ ekonomiji reġjonali. Huwa jsostni wkoll il-koperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u bejn ir-reġjuni. Interventi tal-FEŻR huma implimentati permezz ta’ programmi li jinvolvu għadd kbir ta’ proġetti. Fond Soċjali Ewropew (FSE) : Wieħed mill-Fondi Strutturali li għandu l-għan li jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali billi jtejjeb l-impjiegi u l-opportunitajiet ta’ xogħol, filwaqt li jistimula livell għoli ta’ impjiegi u aktar impjiegi aħjar. Intervenzjonijiet tal-FSE huma implimentati permezz ta’ programmi li jinvolvu għadd kbir ta’ proġetti. Fondi Strutturali : L-istrument ta’ politika prinċipali tal-Unjoni għas-sostenn tal-objettivi tat-Trattat tal-koeżjoni ekonomika u soċjali. Il-FEŻR u l-FSE huma ż-żewġ Fondi Strutturali. Il-kontrolli tal-ewwel livell (il-kontrolli skont l-Artikolu 4 fir-regolament) : Il-proċeduri mwettqa mill-korp inkarigat mill-ġestjoni ta’ programm skont l-Artikolu 4 tar-Regolament tal-Kummissjoni 438/2001. L-għan huwa l-verifikazzjoni tar-realtà tan-nefqa kklejmjata u l-iżgurar tal-konformità ma’ regoli nazzjonali u tal-UE li japplikaw. Dawn ir-regoli għandhom x’jaqsmu partikolarment mal-eliġibbiltà tan-nefqa skont il-programm ikkonċernat, l-akkwist pubbliku u l-għajnuna mill-Istat. Il-kontrolli tal-ewwel livell jagħmlu parti mis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll. Kontrolli tat-tieni livell (kontrolli kampjun jew kontrolli skont l-Artikolu 10 fir-regolament) : Kontrolli mwettqa minn korp indipendenti mill-awtorità ta’ ġestjoni u pagament skont l-Artikolu 10 tar-Regolament tal-Kummissjoni 438/2001. L-għan huwa l-verifikazzjoni tal-effettività tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fis-seħħ u, b’mod selettiv, dikjarazzjonijet tan-nefqa magħmula fil-livelli varji. Il-kontrolli jitwettqu abbażi ta’ kampjun rappreżentattiv tal-proġetti approvati. Għandhom ikopru minn tal-inqas 5 % tan-nefqa eliġibbli totali diġà ddikjarata lill-Kummissjoni u li għandha tinfirex b’mod ugwali matul il-perjodu ta’ programmar. Ir-riżultati ta’ dawn il-kontrolli jiġu rrappurtati lill-Kummissjoni f’rapporti annwali (ir-rapporti skont l-Artikolu 13) u huma l-bażi tad-dikjarazzjoni ta’ stralċ ta’ programm. Il-kontrolli tat-tieni livell jagħmlu parti mis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll. Korp ta’ stralċ : Il-korp li joħroġ id-dikjarazzjoni ta’ stralċ fi tmiem il-perjodu ta’ programmar. Jista’ jkun l-istess bħall-korp li qiegħed iwettaq il-kontrolli tat-tieni livell. Korrezzjoni Finanzjarja : Proċedura li tikkonsisti fl-impediment ta’ ammont ta’ nefqa diġà mħallas mill-Kummissjoni lil Stat Membru għax instab li kien irregolari. Meta l-Istati Membri jagħmlu korrezzjonijiet bħal dawn huma stess, jistgħu jissostitwixxu l-ammonti irregolari ma’ nefqa eliġibbli oħra. Jekk l-Istat Membru jonqos milli jagħmilhom, il-Kummissjoni tista’ tapplika korrezzjonijiet finanzjarji hija stess. F’każijiet bħal dawn, in-nefqa irregolari ma tistax tkun sostitwita minn nefqa eliġibbli oħra, u dan iwassal għal tnaqqis nett fil-kontribuzzjoni tal-Fondi Strutturali. Nefqa irregolari : In-nefqa li hija ineliġibbli peress li ma tikkonformax ma’ regoli tal-UE u/jew nazzjonali jew li hija ddikjarata żżejjed. Perjodu ta’ programmar : Qafas multiannwali li fi ħdan in-nefqa tal-Fondi Strutturali huwa ppjanat u implimentat, bħall-perjodu 2000–06. Proċess ta’ għeluq : Abbażi ta’ dikjarazzjoni ta’ stralċ, ħlas ta’ impenji pendenti tal-UE għal programm permezz ta’ pagament tal-bilanċ lill-Istat Membru jew il-ħruġ ta’ nota ta’ debitu. Il-ħlas aħħari ma jippreġudikax id-dritt tal-Kummissjoni li tadotta korrezzjonijiet finanzjarji fi stadju aktar tard. Programm operazzjonali u dokument ta’ programmar individwali, hekk imsejħa "programmi" fir-rapport : Dokumenti mħejjija fil-livell ċentrali jew reġjonali fi Stat Membru u approvati mill-Kummissjoni, li għandhom jieħdu l-għamla ta’ sett koerenti ta’ prijoritajiet li fihom miżuri. Il-proġetti li għandhom jiġu kofinanzjati mill-Fondi Strutturali għandhom jaqgħu fi ħdan l-ambitu ta’ miżura. Qafas Komunitarju ta’ Sostenn (strateġija u prijoritajiet għal azzjoni tal-Fondi Strutturali u tal-Istat Membru biex ikunu implimentati permezz ta’ programmi varji) u programm operazzjonali jistgħu jiġu amalgamati biex jieħdu l-għamla ta’ "Dokument ta’ Programmar Individwali". Jiġi stabbilit baġit għal kull programm u jkun magħmul minn fondi pubbliċi, nazzjonali, reġjonali u lokali minn banda waħda u mill-kofinanzjament tal-Fondi Strutturali minn band’oħra. Ir-rapport skont l-Artikolu 13 : Rapport annwali stabbilit skont l-Artikolu 13 tar-Regolament tal-Kummissjoni 438/2001 li jiżvela r-riżultati ta’ kontroll tat-tieni livell u jintbagħat lill-Kummissjoni. Rata ta’ żball : In-nefqa irregolari misjuba bħala proporzjon tan-nefqa totali ċċekkjata. Sistemi ta’ ġestjoni u kontroll : Sistemi stabbiliti biex iġestu u jikkontrollaw l-għajnuna mogħtija skont il-Fondi Strutturali u li hija ġestita mill-Istati Membri. Huma għandhom jiżguraw il-ġestjoni finanzjarja tajba tal-Fondi Strutturali u jagħtu assigurazzjoni adegwata tal-korrettezza, tar-regolarità u tal-eliġibbiltà tad-dikjarazzjonijiet tan-nefqa ppreżentati lill-Kummissjoni. SOMMARJU EŻEKUTTIV I. Meta jiġu identifikati nuqqasijiet sinifikanti fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri, l-objettiv tal-Kummissjoni huwa li tiżgura li l-irregolaritajiet tal-imgħoddi jiġu kkoreġuti u li s-sistemi jittejbu għall-ġejjieni. Biex tagħmel hekk, il-Kummissjoni trid: (a) titlob lill-Istati Membri jimplimentaw korrezzjonijiet finanzjarji skont il-firxa tal-irregolaritajiet identifikati fin-nefqa diġà ddikjarata lill-Kummissjoni u rimborżata minnha. Meta Stat Membru ma jaqbilx, il-Kummissjoni tista’ timponi korrezzjoni finanzjarja; (b) titlob lill-Istati Membri jimplimentaw azzjonijiet korrettivi sabiex in-nefqa li għad trid tiġi ddikjarata tiġi pproċessata minn sistemi effettivi kapaċi li jimpedixxu jew, altrimenti, isibu u jikkoreġu irregolaritajiet; (c) tissospendi pagamenti sakemm jitwettqu korrezzjonijiet xierqa. II. Il-verifika tal-Qorti twettqet prinċipalment abbażi ta’ reviżjoni ta’ 40 programm li fihom kienu ġew identifikati nuqqasijiet sinifikanti. Hija kellha l-għan li tivvaluta jekk il-Kummissjoni ttrattatx b’mod sodisfaċenti n-nuqqasijiet identifikati fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri u partikolarment jekk: (a) il-Kummissjoni tatx bidu għal azzjonijiet korrettivi xierqa; (b) il-Kummissjoni żguratx il-puntwalità tal-implimentazzjoni tagħhom; (c) il-Kummissjoni kellhiex assigurazzjoni suffiċjenti li l-azzjonijiet tagħha wasslu għal korrezzjonijiet finanzjarji xierqa fir-rigward ta’ irregolaritajiet tal-imgħoddi u għal titjib fis-sistemi biex tiġi impedita l-okkorrenza ta’ irregolaritajiet mill-ġdid. III. B’mod ġenerali l-Qorti kkonkludiet li: (a) il-Kummissjoni ġeneralment tieħu l-azzjonijiet xierqa meta jiġu identifikati nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll iżda l-proċess sa ma ssir l-implimentazzjoni jieħu fit-tul; (b) il-Kummissjoni kellha xi suċċess f’li tiżgura li l-korrezzjonijiet finanzjarji ġew applikati b'mod korrett; (c) il-Kummissjoni kisbet gradi differenti ta’ assigurazzjoni li l-azzjonijiet tagħha wasslu għal titjib fis-sistemi nazzjonali ta’ ġestjoni u kontroll; (d) l-awtoritajiet tal-Istati Membri setgħu jissostitwixxu nefqa ineliġibbli mhux permess b’nefqa ġdida u biex ikollhom riżerva biex isir kumpens għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji potenzjali. IV. Il-Qorti tirrakkomanda li: (a) għal dak li jirrigwarda l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet korrettivi, il-Kummissjoni għandha: - tnaqqas it-tul tal-proċedura amministrattiva mill-identifikazzjoni tan-nuqqasijiet sal-implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi; - tagħti aktar prijorità lix-xogħol tal-verifika tagħha fuq ix-xogħol tal-awtoritajiet tal-verifika biex tiżgura li jipproduċu rati ta’ żball robusti fuq programm sabiex il-korrezzjonijiet finanzjarji jistgħu jiġu applikati abbażi ta’ dawn ir-rati ta’ żball; - ixxerred listi ta’ kontroll li jservu bħala l-aqwa prattika li għandhom jissegwew mill-awtoritajiet tal-Istati Membri għall-kontrolli tal-ewwel livell tagħhom; - tiżgura li l-korrezzjonijiet finanzjarji implimentati qabel l-għeluq ikopru n-nefqa kollha mġarrba fi ħdan is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll; (b) għal dak li għandu x’jaqsam mas-sostituzzjoni ta’ nefqa ineliġibbli, il-Kummissjoni, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew għandhom: - jerġgħu jqisu, waqt li jitħaddtu dwar pjanijiet tal-ġejjieni għal infiq fuq il-koeżjoni, jekk għandhomx isiru kwalunkwe bidliet fl-arranġamenti dwar il-possibbiltajiet għal sostituzzjoni ta’ nefqa misjuba ineliġibbli, sabiex jittejjeb il-valur miżjud tal-fondi Ewropej. INTRODUZZJONI IL-FONDI STRUTTURALI 1. Il-Fondi Strutturali jirrappreżentaw madwar terz tal-baġit tal-UE. It-Tabella 1 turi r-riżorsi finanzjarji dedikati għall-fondi prinċipali għall-perjodi ta’ programmar tal-2000–06 u tal-2007–13 (fit- 3.1.2012). 2. Il-ġestjoni tan-nefqa tal-Fondi Strutturali tinqasam bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri [1]: L-Istati Membri jħejju programmi multiannwali li jiġu vvalutati u approvati mill-Kummissjoni u implimentati aktar tard mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-Istati Membri għandhom sistemi ta’ ġestjoni u kontroll li jimxu ħarir sabiex il-fondi tal-UE jintużaw b’mod effiċjenti u korrett. Il-Kummissjoni tħaddan ir-responsabbiltà aħħarija għall-implimentazzjoni tal-baġit tal-UE [2]. IT-TABELLA 1 IR-RIŻORSI FINANZJARJI GĦALL-FONDI STRUTTURALI Sors: Id-database tal-Kummissjoni InfoView. (EUR biljun) | | 2000–06 | 2007–13 | | L-allokazzjoni totali [9999] | L-ammont imħallas lill-Istati Membri | L-allokazzjoni totali [9999] | L-ammont imħallas lill-Istati Membri | Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) | 129,6 | 124,3 | 200,3 | 68,7 | Il-Fond Soċjali Ewropew (FSE) | 68,5 | 64,5 | 76,6 | 27,1 | 3. Is-sistema ta’ ġestjoni u kontroll għall-perjodu 2000–06 tintwera fil-Figura u hija deskritta fil-paragrafi hawn taħt. L-istruttura għall-perjodu 2007–13 introduċiet kellha l-għan li ssaħħaħ din is-sistema [3]. Meta d-differenzi jkunu importanti fil-qafas ta’ dan ir-rapport, se jissemmew fit-taqsima relevanti. IL-FIGURA IL-ĠESTJONI U L-KONTROLL TA’ PROGRAMM TAL-FONDI STRUTTURALI +++++ TIFF +++++ 4. Proġetti individwali proposti mill-promoturi [4] jiġu evalwati u approvati mill-awtorità ta’ ġestjoni tal-programm jew taħt l-awtorità tagħha minn korpi intermedji. In-nefqa mġarrba matul l-implimentazzjoni ta’ proġett tiġi rrappurtata b’mod regolari lill-awtorità ta’ ġestjoni, li hija responsabbli wkoll mit-twettiq ta’ kontrolli tal-ewwel livell. Dawn il-kontrolli jsiru biex jiġu żgurati l-legalità u r-regolarità tan-nefqa. 5. In-nefqa mġarrba mill-promoturi varji ta’ proġetti mbagħad tiġi aggregata u mgħoddija lill-awtorità tal-pagament, li hija responsabbli miċ-ċertifikazzjoni ta’ dikjarazzjonijiet tan-nefqa mibgħuta lill-Kummissjoni. L-awtorità tal-pagament għandha tiżgura li l-awtorità tal-ġestjoni wettqet il-kompiti tagħha b’mod adegwat u li d-dikjarazzjoni tan-nefqa tinkludi biss nefqa legali u regolari. Abbażi ta’ din id-dikjarazzjoni tan-nefqa ċertifikata, il-Kummissjoni tħallas l-ammont ta’ kofinanzjament tal-Fondi Strutturali [5] lill-Istati Membri. 6. Korp, li jrid ikun indipendenti mill-awtoritajiet ta’ ġestjoni u ta’ pagament, huwa responsabbli mit-twettiq ta’ kontrolli tat-tieni livell imfassla għall-verifikazzjoni tal-effettività tas-sistemi fis-seħħ u d-dikjarazzjonijiet tan-nefqa magħmula fil-livelli varji. Ir-riżultati, li partikolarment lejn tmiem il-perjodu 2000–06 ta’ sikwit kienu jinkludu rati ta’ żball għan-nefqa ċċekkjata, jiġu rrappurtati kull sena lill-Kummissjoni fl-hekk imsejħa rapporti annwali skont l-Artikolu 13 [6]. 7. Wara l-perjodu tal-programmar, il-programmi jidħlu fil-proċess ta’ għeluq fejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri fl-aħħar jagħmlu s-salda tal-kontijiet. Dan il-proċess jibda billi l-Kummissjoni tiġi ppreżentata bid-dokumenti ta’ għeluq għall-programmi, mhux aktar tard minn 15-il xahar wara tmiem il-perjodu ta’ programmar [7]. Huma jinkludu dikjarazzjoni ta’ stralċ li fiha l-korp ta’ stralċ, li jista’ jkun l-istess bħal korp indipendenti, għandu jagħti opinjoni dwar il-legalità u r-regolarità tan-nefqa inkluża fid-dikjarazzjoni ċertifikata tan-nefqa finali. L-element kostitwenti għal din l-opinjoni huwa r-rata ta’ żball hekk kif stabbilita fil-livell ta’ programm mill-kontrolli tat-tieni livell li twettqu matul il-perjodu ta’ programmar mill-korp indipendenti. IN-NUQQASIJIET FIS-SISTEMA U L-AZZJONIJIET KORRETTIVI 8. Ir-rekwiżiti fir-rigward tas-sistemi ta’ kontroll fl-Istati Membri (bħal korpi li għandhom jiġu nominati u kontrolli li għandhom jitwettqu) ġew definiti għall-ewwel darba f’nofs il-perjodu ta’ programmar 1994–99 [8]. Ġew żviluppati aktar fir-regolamenti għall-perjodi ta’ programmar ta’ wara. 9. Is-sistemi huma effettivi meta jimpedixxu jew inkella jsibu u jikkoreġu nefqa irregolari. L-elementi ewlenin fis-sistemi għall-perjodu ta’ programmar 2000–06 huma l-kontrolli tal-ewwel u tat-tieni livell [9]: (a) il-kontrolli tal-ewwel livell iridu jsiru qabel ma n-nefqa tiġi ddikjarata lill-Kummissjoni u jridu jirkupraw id-dikjarazzjonijiet tan-nefqa kollha ppreżentati minn promotur ta’ proġett sakemm m’hemmx ġustifikazzjoni li dan isir fuq bażi kampjun; (b) il-kontrolli tat-tieni livell iridu jkopru kemm is-sistemi fis-seħħ kif ukoll in-nefqa ddikjarata għall-proġetti. Il-kontrolli fuq proġetti jridu jsiru fuq kampjun li jkopri mhux inqas minn 5 % tan-nefqa ddikjarata diġà lill-Kummissjoni iżda ma jridux isiru fuq kampjun statistiku rappreżentattiv. In-nefqa irregolari misjuba fil-kampjun bħala proporzjon tan-nefqa totali ċċekkjata hija r-rata ta’ żball. 10. Meta dawn il-kontrolli fihom nuqqasijiet, ikun għoli r-riskju li nefqa irregolari tiġi ddikjarata u mħallsa. Dan huwa kkonfermat mir-rati ta’ żball dejjem għoljin identifikati mill-Qorti fil-verifiki annwali tal-perjodu ta’ programmar 2000–06. Eżempji ta’ nuqqasijiet u żbalji fis-sistemi jingħataw fil-Kaxxa 1. 11. Nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll huma identifikati mill-Kummissjoni abbażi tal-verifiki tagħha stess, ta’ verifiki tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri jew verifiki u kontrolli tal-awtoritajiet tal-Istati Membri (bħalma hemm żvelat fir-rapporti skont l-Artikolu 13). Id-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni, u d-DĠ Politika Reġjonali jagħtu l-valutazzjoni tagħhom dwar l-effettività tas-sistemi għal kull programm approvat fir-rapporti ta’ attività annwali tagħhom. 12. Ladarba n-nuqqasijiet jiġu identifikati, il-passi segwenti li ġejjin huma disponibbli għall-Kummissjoni [10]: (a) tissospendi l-pagamenti sakemm jiġu rimedjati n-nuqqasijiet, wara li tibgħat hekk imsejħa ittra ta’ qabel is-sospensjoni fejn titlob lill-awtoritajiet tal-Istati Membri jippreżentaw il-kummenti tagħhom; (b) titlob lill-Istati Membri jimplimentaw azzjonijiet korrettivi. Skont is-sors ta’ identifikazzjoni tan-nuqqasijiet, talbet il-Kummissjoni tieħu l-għamla ta’ rakkomandazzjonijiet jew fir-rapporti tal-verifika tagħha jew inkella f'ittri li jirreferu għal osservazzjonijiet f’rapporti minn awtoritajiet oħra. Jistgħu jiġu kkomplementati minn pjanijiet ta’ azzjoni li jsir qbil fuqhom separatament. IL-KAXXA 1 EŻEMPJI TA’ NUQQASIJIET U ŻBALJI FIS-SISTEMI Kopertura baxxa ta’ nefqa minn kontrolli tal-ewwel livell jew kwalità insuffiċjenti tal-kontrolli tal-ewwel livell iżidu r-riskju li ma tinstabx nefqa irregolari bħal: nefqa ineliġibbli: pereżempju jekk f’verifika tinstab in-nefqa ddikjarata dwar proġett li ma jinstabx f’erja eliġibbli, din l-irregolarità se tirriżulta f’rata ta’ żball ta’ 100 %; jew inkella; nefqa mhux attwalment imġarrba jew mhux dokumentata: pereżempju jekk l-ispejjeż tal-persunal jiġu ddikjarati għal erba’ persuni li qegħdin jaħdmu fuq proġett, u verifika ssib li persuna waħda ma kinitx attwalment parti mill-proġett, l-irregolarità se tirriżulta f’rata ta’ żball ta’ 25 %. 13. L-objettiv tal-Kummissjoni huwa l-ilħuq ta’ sitwazzjoni fejn in-nefqa hija legali u regolari u t-titjib tal-ġestjoni tal-ġejjieni (ara l-eżempji fil-Kaxxa 2): (a) dwar nefqa diġà mġarrba u rimborżata mill-Kummissjoni: l-awtoritajiet tal-Istati Membri jintalbu jivvalutaw il-firxa tal-irregolaritajiet u japplikaw korrezzjonijiet finanzjarji b'konsegwenza ta' dan. Jekk Stat Membru ma jaqbilx li jimplimenta korrezzjoni, il-Kummissjoni tista’ tagħmel il-korrezzjonijiet finanzjarji hija stess. Meta Stat Membru jaqbel li jagħmel korrezzjoni, il-finanzjament mill-UE li jiġi rilaxxat jista’ jerġa’ jintuża għal nefqa eliġibbli oħra skont il-programm ikkonċernat [11]. Jekk Stat Membru ma jaqbilx li jimplimenta korrezzjoni, il-Kummissjoni tista’ twettaq il-korrezzjonijiet finanzjarji hija stess. Meta l-korrezzjoni ssir mill-Kummissjoni, il-fondi tal-UE jintilfu għall-Istat Membru kkonċernat; (b) dwar nefqa li għad trid tiġi ddikjarata lill-Kummissjoni: l-awtoritajiet tal-Istati Membri jintalbu jimplimentaw bidliet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll biex jagħmluhom aktar effettivi. IL-KAXXA 2 EŻEMPJI TA’ AZZJONIJIET MITLUBA MILL-KUMMISSJONI BIEX TIKKOREĠI NUQQASIJIET Wara verifiki li kienet wettqet fi Stat Membru, il-Kummissjoni talbet l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni li kien jikkonċerna tliet programmi u ttratta mal-akkwist pubbliku [12]. Hija inkludiet l-azzjonijiet li ġejjin: twettaq, fuq bażi ta’ kampjunar statistiku, verifikazzjoni retrospettiva ta’ kuntratti tal-akkwist pubbliku li għalihom kienet ġiet iddikjarata n-nefqa u tikkwantifika l-impatt finanzjarju tal-iżbalji misjuba; tirrevedi l-metodoloġija għall-iċċekkjar tal-legalità tal-proċeduri tal-akkwist pubbliku u tibgħat deskrizzjoni lill-Kummissjoni. F’każ ieħor, kontrolli inadegwati tal-ewwel livell instabu mill-Kummissjoni matul verifika. Hija talbet lill-awtoritajiet nazzjonali: iżidu l-għadd ta’ oġġetti tan-nefqa li għandhom jiġu ċċekkjati; tiżgura li kienet saret verifikazzjoni tar-regoli tal-eliġibbiltà fil-kontrolli tal-ewwel livell (livell suffiċjenti ta’ dettall għandu jidher fil-lista’ ta’ kontroll użata). 14. Ladarba l-Kummissjoni tikseb evidenza suffiċjenti u affidabbli tal-implimentazzjoni b’suċċess tal-azzjonijiet mitluba, hija tista’ tagħlaq l-azzjonijiet u/jew tneħħi s-sospensjonijiet u tibda l-pagamenti mill-ġdid għad-dikjarazzjonijiet tan-nefqa rċevuti. 15. L-aħħar opportunità tal-Kummissjoni biex tittratta ma’ nuqqasijiet fis-sistemi hija matul il-proċess ta’ għeluq li hemm għaddej għall-perjodu ta’ programmar 2000–06. Il-Kummissjoni tagħmel kontrolli tal-kwalità biex tikseb assigurazzjoni, fost l-oħrajn, dwar il-validità tar-rata ta’ żball ippreżentata fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ. Meta r-rata ta’ żball finali validata mill-Kummissjoni taqbeż it-2 %, il-Kummissjoni se timponi korrezzjonijiet finanzjarji fuq bażi estrapolata. Ammonti irregolari jiġu kkorreġuti individwalment meta r-rati ta’ żball ikunu taħt it-2 %. 16. Fl-2008, wara r-rapport annwali tal-Qorti tal-2006, il-Kummissjoni adottat pjan ta’ azzjoni [13] biex issaħħaħ is-sorveljanza tagħha tal-Istati Membri. L-objettiv kien li jiġi indirizzat il-livell għoli ta’ żbalji fir-rimborżi għall-azzjonijiet strutturali u d-dgħufijiet fis-sistemi tal-Istati Membri. Sentejn wara, fi Frar 2010 [14], il-Kummissjoni kkonkludiet li l-ewwel verifiki tal-programmi 2007–13 indikaw riżultati pożittivi u l-ħafna azzjonijiet ta’ prevenzjoni meħuda għall-għeluq, b'korrezzjonijiet finanzjarji inklużi, ipprovdew tamiet qawwija li fl-għeluq ir-riskju ta' żball ġenerali jkun sostanzjalment aktar baxx, u b’hekk jitnaqqas ir-riskju ta’ telf għall-baġit tal-UE [15]. L-AMBITU U L-APPROĊĊ TAL-VERIFIKA 17. Il-verifika vvalutat jekk il-Kummissjoni rnexxielhiex tittratta n-nuqqasijiet identifikati fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri. 18. Il-Qorti indirizzat il-mistoqsijiet sekondarji li ġejjin: (a) Il-Kummissjoni bdiet azzjonijiet korrettivi xierqa meta ġew identifikati nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri? (b) L-azzjonijiet korrettivi ġew implimentati fi ħdan żmien raġonevoli? (c) Il-Kummissjoni kellha assigurazzjoni suffiċjenti meta kkonkludiet li n-nuqqasijiet kienu ġew rimedjati? 19. Il-verifika ffukat fuq l-azzjonijiet meħuda mill-Kummissjoni biex tikkoreġi nuqqasijiet misjuba l-aktar mill-2005–06 ’l quddiem fil-programmi tal-FEŻR u tal-FSE. 20. Il-verifika kienet ibbażata fuq ir-reviżjoni tal-: (a) 210 programmi li fihom kienu ġew identifikati nuqqasijiet sinifikanti mill-Kummissjoni bejn l-2006 u l-2008 (ara t-Tabella 2), sabiex jiġi vvalutat jekk din ħaditx azzjoni kull darba li ġew identifikati nuqqasijiet; (b) kampjun każwali ta’ 40 programm (ara l-Anness) (23 programm għall-FEŻR u 17-il programm għall-FSE b’baġit totali allokat ta’ EUR 43109 miljun) sabiex tiġi vvalutata l-adegwatezza tal-azzjonijiet meħuda, iż-żmien li ttieħed għall-implimentazzjoni tal-azzjonijiet, u l-grad ta’ assigurazzjoni miksuba mill-Kummissjoni biex jitfasslu konklużjonijiet fir-rigward ta’ dawn l-azzjonijiet. Twettqu żjarat fuq il-post għal erba’ programmi tal-kampjun; (c) l-evalwazzjoni mill-Kummissjoni, fir-rapporti ta’ attività annwali tagħha (ara l-paragrafu 11) għall-perjodu ta’ programmar 2007–13, tal-grad ta’ assigurazzjoni li għandha dwar l-effettività tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-programmi suċċessuri tal-40 programm ikkampjunati. IT-TABELLA 2 IL-POPOLAZZJONI TAL-PROGRAMMI Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri abbażi ta’ data tal-Kummissjoni. | FEŻR | FSE | It-total tal-programmi [8888] | 223 | 212 | Il-programmi li fihom ġew identifikati nuqqasijiet mill- Kummissjoni bejn l-2006 u l-2008. | 113 | 97 | Il-programmi li għalihom intlaħaq qbil dwar korrezzjonijiet finanzjarji mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri | 110 | 58 | Il-programmi li dwarhom ittieħdet deċiżjoni ta’ sospensjoni mill-Kummissjoni | 27 | 5 | OSSERVAZZJONIJIET IL-KUMMISSJONI BDIET AZZJONIJIET KORRETTIVI XIERQA META ĠEW IDENTIFIKATI NUQQASIJIET FIS-SISTEMI TA’ ĠESTJONI U KONTROLL TAL-ISTATI MEMBRI? L-ISFOND U L-KRITERJI TAL-VERIFIKA 21. Sabiex twettaq l-irwol ta’ sorveljanza tagħha b’mod adegwat, il-Kummissjoni għandha tagħti bidu għal proċedura mal-awtoritajiet responsabbli tal-Istati Membri ladarba ssir konxja dwar nuqqasijiet sinifikanti fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll ta’ programm. L-għan ta’ din il-proċedura huwa d-definizzjoni ta’ azzjonijiet korrettivi relevanti li għandhom ikunu implimentati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri sabiex in-nefqa irregolari diġà ddikjarata tiġi korretta u sabiex is-sistemi isiru effettivi. 22. Il-Qorti vvalutat jekk: (a) il-Kummissjoni ħaditx azzjoni kull darba li ġew identifikati nuqqasijiet sinifikanti; (b) in-nuqqasijiet sinifikanti kollha ġewx indirizzati permezz ta’ azzjonijiet korrettivi xierqa. L-AZZJONIJIET KORRETTIVI NBDEW B’MOD SISTEMATIKU 23. Eżami tal-210 programmi, li fihom kienu ġew identifikati nuqqasijiet sinifikanti bejn l-2006 u l-2008, juri li l-Kummissjoni ħadet azzjoni fil-każijiet kollha. 24. Meta l-Kummissjoni fformulat talbiet abbażi tal-informazzjoni misjuba fir-rapporti tal-Artikolu 13 (li kien prinċipalment il-każ għad-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni), dawn ġew ifformulati bilfors f’termini ġenerali peress li ma kinitx disponibbli informazzjoni dettaljata dwar in-nuqqasijiet. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet (madwar 75 %) dawn it-talbiet abbażi tar-rapporti tal-Artikolu 13 ma wasslux għal korrezzjonijiet finanzjarji. F’90 % TAL-KAŻIJIET IN-NUQQASIJIET IDENTIFIKATI ĠEW INDIRIZZATI B’MOD XIERAQ 25. Għall-biċċa l-kbira tal-40 programm irreveduti mill-Qorti, l-azzjonijiet tal-Kummissjoni għat-titjib tas-sistemi fl-Istati Membri ttrattaw in-nuqqasijiet kollha identifikati. 26. Meta identifikat żbalji fuq proġetti li kienu potenzjalment sistemiċi fin-natura tagħhom [16], il-Kummissjoni talbet li tittieħed azzjoni fir-rigward ta’ nefqa oħra li x’aktarx li kienet se tintlaqat. Barra minn hekk, f’xi każijiet, is-sejbiet għal programm wieħed jew aktar implimentati fi Stat Membru speċifiku wasslu sabiex il-Kummissjoni titlob azzjoni fuq programmi oħra f’dak l-Istat Membru, għalkemm dawn ma kinux ġew ivverifikati. Jingħata eżempju ta’ tali estensjoni ta’ talba għal azzjoni fil-Kaxxa 3. 27. Għall-biċċa l-kbira tal-40 programm li l-Qorti rrevediet (90 %), l-azzjonijiet mitluba mill-Kummissjoni kienu r-rispons xieraq għan-nuqqasijiet identifikati. Jingħata eżempju fejn ir-rispons ma kienx sħiħ fil-Kaxxa 4. IL-KAXXA 3 EŻEMPJU TA’ ESTENSJONI TA’ TALBA GĦAL AZZJONI FUQ PROGRAMMI MHUX IVVERIFIKATI Verifiki mwettqa mill-Kummissjoni fuq żewġ programmi fi Stat Membru (Sardinja u Lazio) identifikaw problemi fir-rigward tal-applikazzjoni ta’ regoli tal-akkwist pubbliku. Peress li dawn il-problemi tqiesu li kienu ta’ natura sistemika, il-Kummissjoni ma limitatx talbitha għat-twettiq ta’ korrezzjonijiet finanzjarji għall-proġetti vverifikati biss. L-Istat Membru ntalab iwettaq kontroll fuq kampjun rappreżentattiv tal-kuntratti kollha soġġetti għal regoli tal-akkwist pubbliku u għall-programmi tiegħu kollha. Abbażi tar-riżultati, saru korrezzjonijiet finanzjarji. 28. Il-firxa tad-domandi tal-Kummissjoni kultant kienet tvarja, partikolarment fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-kontrolli tal-ewwel livell kif juru l-eżempji fil-Kaxxa 5. Filwaqt li għal xi programmi l-awtoritajiet iċċekkjaw 100 % tan-nefqa ddikjarata kollha, għall-programmi l-oħra dan il-perċentwal kien baxx daqs 1 %. Meta jkun kopert perċentwal żgħir biss tan-nefqa, dan jimplika riskju akbar ta’ nuqqas ta’ detezzjoni tan-nefqa irregolari, li jrid jiġi ttrattat sa mhux aktar tard mill-għeluq. IL-KAXXA 4 EŻEMPJU TA’ KAŻ FEJN L-AZZJONIJIET MITLUBA MA KINUX SĦAĦ Verifika mwettqa mill-Kummissjoni fl-2007 għal programm wieħed (Galicia) ttrattat ma’ korp intermedju u sitt korpi (minn 13) li lihom il-ġestjoni reġgħet ġiet sottodelegata. Il-verifika wriet nuqqasijiet sinifikanti minkejja l-fatt li l-awtoritajiet tal-Istati Membri kienu wettqu għadd ta’ verifiki tas-sistemi bejn l-2003 u l-2005. Għalkemm ir-rapport tal-Kummissjoni kkonkluda li l-korp intermedju għandu jissorvelja l-korpi kollha ta’ sottodelega u għandu jneħħi n-nefqa irregolari kollha, ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi kkonċernaw biss il-korpi ta’ sottodelega li ġew ivverifikati. Dawn kienu l-korpi l-aktar importanti għal dak li jirrigwarda l-ammont ta’ fondi ġestiti (madwar 80 %). Minkejja dan, fid-dawl tas-serjetà tal-kwistjonijiet identifikati (il-kontrolli tal-ewwel livell ma kinux qegħdin jaħdmu, nefqa ineliġibbli ddikjarata, eċċ.), il-Kummissjoni kien imissha l-ewwel talbet lill-awtoritajiet tal-Istati Membri jidħlu għal aktar xogħol biex tingħata assigurazzjoni li ma kinux jeżistu problemi simili fir-rigward tal-korpi li ma ġewx ivverifikati. IL-KAXXA 5 EŻEMPJI TA’ REKWIŻITI FTIT JEW WISQ STRETTI FIR-RIGWARD TAL-KONTROLLI TAL-EWWEL LIVELL Għall-programmi fi Stat Membru wieħed (bħal Extremadura) il-Kummissjoni talbet kontroll minimu ta’ 25 % tan-nefqa, perċentwal li kellu jiżdied f’każ jekk instabet rata ta’ żball materjali. Għal programmi fi Stat Membru ieħor, il-Kummissjoni aċċettat in-nota ta’ gwida tal-awtoritajiet tal-Istati Membri, li ma stabbiliet l-ebda rekwiżit numeriku għal dak li jirrigwarda l-għadd ta’ proġetti li għandhom jiġu ċċekkjati iżda speċifikat li, għal dawk il-proġetti ċċekkjati, id-dokumentazzjoni ta’ sostenn kienet se tkun analizzata għal ħames oġġetti ta’ spiża għal kull kategorija ta’ spiża. Pereżempju għall-programm Merseyside, id-dokumentazzjoni ta’ sostenn kienet iċċekkjata għal 1,3 % tan-nefqa totali ddikjarata. Għal każ ieħor (Saarland), il-Kummissjoni ma rnexxielha timponi l-ebda rekwiżit fir-rigward ta’ dawn il-kontrolli. L-AZZJONIJIET KORRETTIVI ĠEW IMPLIMENTATI FI ĦDAN ŻMIEN RAĠONEVOLI? L-ISFOND U L-KRITERJI TAL-VERIFIKA 29. Il-perjodu bejn l-identifikazzjoni u r-rimedjar tan-nuqqasijiet għandu jkun mill-aktar qasir possibbli sabiex tiġi evitata l-kontinwazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ nefqa b’riskju kbir ta’ żball jew proġetti li jidħlu f’saram waqt li pagamenti jiġu interrotti jew sospiżi. 30. It-tul tal-fażi ta’ implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi jiddependi: (a) mir-rispett, min-naħa tal-Istati Membri, tal-iskadenzi stabbiliti mill-Kummissjoni għal azzjonijiet individwali; (b) mill-ħruġ, mill-parti tal-Kummissjoni, tar-rapporti tal-verifika tagħha (l-identifikazzjoni ta’ nuqqasijiet u verifiki ta’ segwitu) fi ħdan l-iskadenza stabbilita b’mod intern (tliet xhur wara l-verifika għad-DĠ Politika Reġjonali u disa’ ġimgħat għad-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni) u mir-reazzjoni fil-pront għat-tweġibiet mill-awtoritajiet tal-Istati Membri (xahrejn). 31. Il-Qorti vvalutat: (a) iż-żmien li ttieħed għall-għeluq ta’ azzjonijiet korrettivi; (b) min kellu r-responsabbiltà għal dewmien imġarrab. MEDJA TA’ 30 XAHAR GĦALL-IMPLIMENTAZZJONI TA’ AZZJONIJIET KORRETTIVI 32. Il-medja ta’ żmien meħud mill-identifikazzjoni tan-nuqqasijiet sal-implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi kollha kienet ta’ 30 xahar għall-kampjun irrevedut [17]. Fuq medja, id-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni ħtieġ inqas żmien (27 xahar) mid-DĠ Politika Reġjonali (32 xahar). Dan jirrifletti d-differenzi fit-tip ta’ proġetti kofinanzjati u d-differenzi fil-mod kif ġew segwiti l-azzjonijiet korrettivi: (a) il-kwistjonijiet identifikati fil-kuntest FEŻR ġeneralment jieħdu aktar żmien biex jiġu riżolti milli dawk misjuba b’rabta mal-FSE, minħabba l-varjetà akbar ta’ proġetti li huma eliġibbli għal kofinanzjament u wkoll l-għadd akbar ta’ regoli li għandha ssirilhom verifikazzjoni [18]. Barra dan, il-proġetti u l-programmi FEŻR ġeneralment jinvolvu aktar riżorsi finanzjarji mill-FSE u b’hekk huwa akbar il-volum ta’ xogħol addizzjonali li jista’ jkun li jrid jitwettaq sabiex ikunu rimedjati n-nuqqasijiet identifikati; (b) id-DĠ Politika Reġjonali daħal għal verifiki ta’ segwitu għal aktar każijiet fil-kampjun mid-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni (ara l-paragrafu 46). Verifiki bħal dawn iridu jkunu organizzati, imħabbra u r-riżultati jridu jiġu mgħoddija, filwaqt li tinbeda fażi ġdida ta’ korrispondenza għall-kwistjonijiet identifikati, jekk ikun hemm. Dan iż-żmien huwa inkluż fil-kalkolu mill-Qorti taż-żmien li ttieħed; (c) fi 30 % tal-programmi ġestiti mid-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni, l-identifikazzjoni ta’ nuqqasijiet ma rriżultatx minn verifika mid-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni iżda minn rapporti mill-awtoritajiet tal-Istati Membri jew inkella minn verifika mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri. Dan ifisser li ż-żmien li ħa d-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni tnaqqas peress li ma kienx jinkludi l-perjodu minn tmiem il-verifika fejn in-nuqqasijiet ġew identifikati sat-twassil tar-riżultati. 33. Il-kalkolu taż-żmien ma jinkludix iż-żmien meħtieġ għall-implimentazzjoni tal-korrezzjonijiet finanzjarji ladarba kien hemm qbil fuqhom. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-korrezzjonijiet finanzjarji li kien hemm qbil fuqhom ġew implimentati fil-pront meta d-dikjarazzjoni tan-nefqa segwenti ġiet ippreżentata lill-Kummissjoni. Għal madwar nofshom dan fisser li l-korrezzjonijiet finanzjarji kollha, jew parti minnhom, kellhom jiġu implimentati meta ġiet ippreżentata d-dikjarazzjoni tan-nefqa finali f’għeluq il-programm peress li kienet id-dikjarazzjoni segwenti. 34. Il-Kummissjoni waslet għal konklużjoni pożittiva fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi għal 87 % tal-programmi rreveduti mill-Qorti. Din kienet tinkludi programmi — madwar 8 % tal-każijiet — fejn, għalkemm il-fajl kien magħluq, kien għad hemm xi kwistjonijiet għaddejjin. Għat-13 % li kien jifdal tal-programmi li għalihom il-proċess ta’ implimentazzjoni ta’ azzjonijiet korrettivi kien ilu għaddej għal medja ta’ 35 xahar fl-iskadenza tal-għeluq, il-Kummissjoni ddeċidiet tittratta n-nuqqasijiet matul il-proċess ta’ għeluq. L-AWTORITAJIET TAL-ISTATI MEMBRI KIENU PRIMARJAMENT RESPONSABBLI GĦAD-DEWMIEN IMĠARRAB IŻDA L-KUMMISSJONI WKOLL IKKAWŻAT DEWMIEN ... 35. Fir-rigward tal-40 programm rreveduti, f’35 % tal-każijiet id-dewmien kien prinċipalment ir-responsabbiltà tal-Istati Membri u f’39 % r-responsabbiltà ġiet maqsuma. F’5 % oħra tal-każijiet, ir-responsabbiltà kienet prinċipalment dik tal-Kummissjoni. F’21 % tal-każijiet kien hemm reazzjonijiet fil-pront miż-żewġ naħat. 36. Xi wħud mill-awtoritajiet fl-Istati Membri aċċettaw in-nuqqasijiet u qablu li jieħdu l-azzjonijiet meħtieġa. Awtoritajiet oħrajn kkontestaw in-nuqqasijiet u bdew jieħdu azzjoni biss wara li sar ċar li l-Kummissjoni żammet il-pożizzjoni tagħha (ara l-Kaxxa 6). 37. Il-Kummissjoni kultant damet biex tgħaddi r-riżultat tal-verifiki tagħha lill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Għal 16 % tal-verifiki mwettqa mill-Kummissjoni fuq l-40 programm dan dam sena bejn wieħed u ieħor filwaqt li l-iskadenza stabbilita b'mod intern mill-Kummissjoni hija ta’ tliet xhur jew disa' ġimgħat wara l-verifika, skont liema DĠ jkun (ara l-paragrafu 30 (b)). IL-KAXXA 6 EŻEMPJI TA’ KOPERAZZJONI DIFFIĊLI BEJN IL-KUMMISSJONI U L-AWTORITAJIET TAL-ISTATI MEMBRI Il-Kummissjoni kienet identifikat bosta nuqqasijiet fil-verifiki tagħha ta’ nofs l-2006 fir-rigward ta’ għadd ta’ programmi (bħar-Reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant) fi Stat Membru wieħed (l-Irlanda). L-awtoritajiet kompetenti fl-Istat Membru kienu ħadu l-irwol mexxej fil-pjan ta’ azzjoni u kien diffiċli — kultant impossibbli — għall-Kummissjoni biex tikseb l-informazzjoni meħtieġa. L-azzjonijiet korrettivi kien għad kellhom jiġu finalizzati f’għeluq il-programm. Għal programm ieħor (Sardinja), l-awtoritajiet tal-Istati Membri kkontestaw l-azzjonijiet korrettivi mitluba mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni żammet il-pożizzjoni tagħha f’bosta ittri sussegwenti. Kien biss 20 xahar wara l-ewwel talba li l-awtoritajiet tal-Istati Membri aċċettaw fehmet il-Kummissjoni għal 25 minn 33 azzjoni korrettiva. 38. Fir-rigward tal-40 programm rreveduti, ntbagħtet ittra ta’ presospensjoni f’60 % tal-każijiet, medja ta’ 16-il xahar wara l-identifikazzjoni tan-nuqqasijiet. Ittieħdet deċiżjoni ta’ sospensjoni f’10 % tal-każijiet. Fl-aħħar, f’bosta każijiet il-Kummissjoni ma setgħetx tibgħat din l-ittra jew tieħu deċiżjoni ta’ sospensjoni aktar peress li ma kien hemm ebda pagamenti aktar xi jsiru qabel il-proċess ta’ għeluq. 39. Meta jitqies l-għadd żgħir ta’ deċiżjonijiet ta’ sospensjoni fil-kampjun, mhuwiex possibbli li ssir konklużjoni dwar jekk u safejn dawn id-deċiżjonijiet, kieku, kienu jħaffu l-proċess. ... U TTIEĦDU XI AZZJONIJIET MILL-KUMMISSJONI BIEX JITNAQQAS DAN IŻ-ŻMIEN 40. Skont il-pjan ta’ azzjoni tagħha tal-2008 (ara l-paragrafu 16), il-Kummissjoni stinkat biex tilħaq mira ta’ 24 xahar mill-identifikazzjoni tan-nuqqasijiet sal-konklużjoni ta’ proċeduri ta’ sospensjoni/korrezzjoni finanzjarja. Madankollu kien tard wisq biex din il-mira jkollha impatt sinifikanti fuq il-medja ta’ żmien meħtieġ għall-implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi fil-perjodu ta’ programmar 2000–06. 41. Ir-regolament għall-perjodu 2007–13 jagħmilha possibbli biex jiġu interrotti l-pagamenti u biex tittieħed deċiżjoni dwar korrezzjoni finanzjarja mingħajr proċeduri ta’ sospensjoni preliminari. Il-Kummissjoni tistenna li dan se jħeġġeġ lill-awtoritajiet tal-Istati Membri jirreaġixxu malajr meta jiġu identifikati l-problemi. Ta’ min jinnota wkoll li, peress li l-iskop ta’ interruzzjoni jew sospensjoni huwa l-prevenzjoni ta’ kwalunkwe pagament irregolari mill-Kummissjoni sakemm jiġu implimentati azzjonijiet korrettivi għan-nuqqasijiet identifikati, x’aktarx li dan se jkollu impatt pożittiv fuq ir-rati ta’ żball annwali kif irrappurtati mill-Qorti. IL-KUMMISSJONI KELLHA ASSIGURAZZJONI SUFFIĊJENTI META KKONKLUDIET LI N-NUQQASIJIET KIENU ĠEW RIMEDJATI? L-ISFOND U L-KRITERJI TAL-VERIFIKA 42. Meta l-Kummissjoni tikkonkludi li n-nuqqasijiet sinifikanti ġew indirizzati b’mod sodisfaċenti (li kien il-każ għal 87 % tal-kampjun ta’ 40 programm rreveduti, ara l-paragrafu 34) din il-konklużjoni għandha tkun ibbażata fuq evidenza qawwija dwar l-azzjonijiet korrettivi meħuda. Dawn l-azzjonijiet ħadu l-għamla ta’: (a) korrezzjonijiet finanzjarji meħtieġa abbażi ta’ valutazzjoni tal-firxa ta’ żball fin-nefqa diġà ddikjarata; u (b) titjib fis-sistemi biex isiru aktar effettivi fil-prevenzjoni jew inkella fl-identifikazzjoni u l-korrezzjoni ta’ nefqa irregolari. 43. Il-Qorti eżaminat jekk il-Kummissjoni: (a) kellhiex assigurazzjoni suffiċjenti li kienu ġew implimentati korrezzjonijiet finanzjarji xierqa u li s-sistemi ġew imtejba biex tiġi evitata ripetizzjoni ta’ żbalji simili; (b) ivvalutatx li l-programmi suċċessuri kienu ħielsa minn nuqqasijiet sinifikanti fil-perjodu ta’ programmar 2007–13. DIVERSI MODI KIF IL-KUMMISSJONI TISTA’ TIKSEB L-ASSIGURAZZJONI 44. Il-Kummissjoni għandha diversi mezzi biex tikseb assigurazzjoni li l-azzjonijiet korrettivi ġew implimentati b’mod sodisfaċenti. Il-Kummissjoni tista’ tikseb assigurazzjoni permezz tat-twettiq ta’ verifiki ta’ segwitu. Inkella, tista’ sserraħ fuq dikjarazzjonijiet/impenji magħmula mill-awtoritajiet tal-Istati Membri jew tagħmel valutazzjoni abbażi ta’ dokumentazzjoni ta’ sostenn mogħtija mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Id-dokumentazzjoni ta’ sostenn tista’ tinkludi deskrizzjoni tal-metodoloġija użata għall-għażla ta’ kampjuni u verifikazzjonijiet addizzjonali, listi ta’ kontroll aġġornati u rapporti fuq kontrolli individwali mwettqa. Dawn il-metodi jistgħu jitħalltu flimkien. 45. Dawn l-għejun ma jipprovdux bilfors l-istess grad ta’ assigurazzjoni: Dan jintwera mill-fatt li, meta l-Kummissjoni użat verifiki ta’ segwitu biex tiċċekkja l-affidabbiltà tad-dikjarazzjonijiet magħmula u r-riżultati ta’ kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, hija spiċċat b’konklużjoni pożittiva fi 22 % biss tal-każijiet wara l-ewwel verifika ta’ segwitu. Fil-każijiet l-oħra kollha, il-Kummissjoni kellha titlob aktar azzjonijiet korrettivi u, għal xi wħud minnhom, wettqet aktar verifiki ta’ segwitu. 46. Il-Kummissjoni għandha tqis ir-riżorsi meħtieġa biex tikseb evidenza potenzjalment aktar affidabbli: ir-riżorsi umani u ż-żmien meħtieġ huma ferm akbar għal verifika ta’ segwitu milli meta l-valutazzjoni tkun ibbażata fuq dokumentazzjoni ta’ sostenn jew dikjarazzjonijiet mogħtija mill-Istati Membri (ara l-eżempju fil-Kaxxa 7). B'konsegwenza ta’ dan, il-Kummissjoni għandha tipprova ssib bilanċ bejn il-grad ta’ assigurazzjoni li tixtieq tikseb u l-grad ta’ serħan li tiddeċiedi li jkollha fuq l-awtoritajiet tal-Istati Membri fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju. Minkejja dan, twettqu verifiki ta’ segwitu qabel ma saret il-konklużjoni li l-azzjonijiet korrettivi ġew implimentati b’mod sodisfaċenti: dan kien il-każ għal 89 % tal-programmi kampjunati ġestiti mid-DĠ Politika Reġjonali u 47 % ta’ dawk għad-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni. IL-KAXXA 7 EŻEMPJU TA’ RISKJU MĠARRAB META TIĠI RIMEDJATA SEJBA ABBAŻI TA’ IMPENN/DIKJARAZZJONI MINN AWTORITÀ TA’ STAT MEMBRU Għal programm wieħed (il-Lvant tal-Iskozja), il-Kummissjoni kienet innutat li r-rapporti tal-Artikolu 13 ma kienu taw l-ebda konklużjoni fir-rigward tan-natura sistemika - jew le - tal-iżbalji. Fl-2009, in-nuqqas tqies li kien ġie rimedjat abbażi tal-impenn mill-awtoritajiet tal-Istati Membri li kienu se jiġu identifikati kwalunkwe kwistjonijiet sistemiċi. Madankollu, id-dikjarazzjoni ta’ stralċ ma tat l-ebda informazzjoni dwar in-natura tal-iżbalji iżda sempliċiment tiddikjara li d-dgħufijiet sistemiċi identifikati kollha ġew indirizzati b’mod effettiv. Sussegwentement fl-2011, il-Kummissjoni wettqet verifika ta’ rimedju li kienet tinkludi l-eżami tat-trattament ta’ kwistjonijiet sistemiċi. ĠEW ADOTTATI KORREZZJONIJIET FINANZJARJI GĦALL-BIĊĊA L-KBIRA TAL-PROGRAMMI ... 47. Ġiet rettifikata n-nefqa proċessata minn sistemi li kellhom nuqqasijiet u ddikjarata lill-Kummissjoni, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, minn korrezzjonijiet finanzjarji. 48. Hemm tliet tipi ta’ korrezzjonijiet finanzjarji [19]: (a) korrezzjonijiet fejn issir kwantifikazzjoni speċifika peress li l-firxa ta’ żball tkun identifikabbli fil-livell tal-proġett (minn hawn ’il quddiem imsejħa "korrezzjonijiet kwantifikabbli"); (b) korrezzjonijiet ibbażati fuq l-estrapolazzjoni huma applikati meta l-popolazzjoni ta' proġetti milquta minn ċertu tip(i) ta’ żbalji jistgħu jiġu identifikati u l-iżball jista’ jiġi kwantifikat iżda ma jkunx possibbli li tiġi ċċekkjata l-popolazzjoni kollha kemm hi minħabba l-għadd kbir ta’ proġetti; (c) korrezzjonijiet b’rata fissa għal nuqqasijiet fis-sistema jew inkella għal proġetti li ma jikkonformawx ma’ regoli tal-akkwist pubbliku jiġu applikati meta l-impatt tal-iżball ma jistax ikun kwantifikat. 49. Korrezzjonijiet li huma bbażati fuq estrapolazzjoni jsiru permezz ta’ applikazzjoni tar-rata ta’ żball stabbilita fuq kampjun ta’ proġetti għall-popolazzjoni sħiħa ta’ proġetti milquta minn dan in-nuqqas. 50. Korrezzjonijiet b’rata fissa għal nuqqasijiet fis-sistema jitwettqu permezz ta’ applikazzjoni ta’ perċentwal fuq in-nefqa li ġiet proċessata minn sistemi li fihom in-nuqqasijiet. Ġeneralment għandhom x’jaqsmu man-nefqa ddikjarata sal-mument meta ġew rimedjati n-nuqqasijiet fis-sistema. Il-perċentwal li għandu jkun applikat, kif determinat fil-linji gwida tal-Kummissjoni, jiddependi mis-serjetà tan-nuqqasijiet. 51. Fir-rigward tal-40 programm rreveduti, it-Tabella 3 tindika l-għadd ta’ programmi għal kull tip ta’ korrezzjoni finanzjarja. Il-korrezzjonijiet finanzjarji li sar qbil fuqhom, fir-rigward tal-kofinanzjament mill-Fondi Strutturali, jirrappreżentaw madwar EUR 650 miljun u għad hemm aktar korrezzjonijiet finanzjarji fil-proċess li jsir qbil fuqhom. Parti sinifikanti tal-korrezzjonijiet finanzjarji saret minħabba ksur tar-regoli tal-akkwist pubbliku tal-UE u nazzjonali. 52. Kważi l-korrezzjonijiet finanzjarji kollha saru mill-Istati Membri. Il-finanzjament mill-UE rilaxxat għalhekk seta’ jerġa’ jintuża biex nefqa eliġibbli oħra [20], skont il-programm ikkonċernat, tiġi ddikjarata lill-Kummissjoni qabel tmiem il-perjodu ta’ programmar (ara n-nota 7 f’qiegħ il-paġna). Madankollu, għal parti min-nefqa ta’ seba’ programmi kienet il-Kummissjoni li imponiet korrezzjonijiet finanzjarji għax l-Istati Membri ma applikawx il-korrezzjonijiet finanzjarji mitluba. B’riżultat ta’ dan, intilfu l-fondi għall-Istat Membru (ara l-paragrafu 13). IT-TABELLA 3 L-GĦADD TA’ PROGRAMMI GĦAL KULL TIP TA’ KORREZZJONI FINANZJARJA Nota: għall-istess programm, seta’ sar qbil fuq tipi differenti ta’ korrezzjonijiet finanzjarji, skont l-għadd u n-natura tan-nuqqasijiet. It-tip ta’ korrezzjonijiet finanzjarji | L-għadd ta’ programmi | Il-Politika Reġjonali | L-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni | Il-korrezzjonijiet kwantifikabbli | 15 | 13 | Il-korrezzjonijiet ibbażati fuq estrapolazzjoni | 2 | 4 | Il-korrezzjonijiet b’rata fissa In-nuqqasijiet fis-sistema | 8 | 3 | L-akkwist pubbliku | 13 [7777] | 2 | ... IŻDA ASSIGURAZZJONI GĦOLJA MIKSUBA FIR-RIGWARD TAL-PREĊIŻJONI TAL-KORREZZJONIJIET FINANZJARJI F’67 % TAL-KAŻIJIET BISS ... 53. Il-Qorti tqis li l-Kummissjoni tikseb grad għoli ta’ assigurazzjoni dwar il-preċiżjoni tal-korrezzjonijiet finanzjarji fir-rigward tan-nuqqas identifikat taħt il-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) meta jiġu applikati korrezzjonijiet kwantifikabbli: il-proġetti kollha li huma soġġetti għal nuqqas huma identifikati u l-korrezzjoni finanzjarja applikata tikkorrispondi għall-iżball misjub abbażi ta’ kontroll ta’ kwalità tajba [21] mill-awtoritajiet tal-Istati Membri; (b) meta tiġi applikata korrezzjoni estrapolata: is-subpopolazzjoni kkonċernata min-nuqqas hija identifikata b’mod korrett [22], il-kampjun iċċekkjat biex tiġi vvalutata r-rata ta’ żball huwa rappreżentattiv u l-kontrolli magħmula mill-awtoritajiet tal-Istati Membri huma ta’ kwalità tajba; (c) meta tiġi applikata korrezzjoni b’rata fissa: il-perċentwal applikat jikkorrispondi mal-linji gwida stabbiliti mill-Kummissjoni. 54. Il-livell ta’ assigurazzjoni tal-Kummissjoni huwa influwenzat ukoll mit-tip ta’ evidenza li hija kapaċi tikseb fir-rigward tal-issodisfar ta’ dawn il-kundizzjonijiet (ara l-paragrafi 44 sa 46). Hija wettqet verifiki ta’ segwitu għal 65 % tal-programmi milquta minn korrezzjonijiet finanzjarji. Fejn il-konklużjoni tal-verifika tal-Kummissjoni ma kinitx pożittiva, jew l-awtoritajiet tal-Istati Membri kellhom jagħmlu xogħol addizzjonali li, f’dak l-istadju, kien delimitat b’mod tajjeb ħafna mill-Kummissjoni jew inkella ntlaħaq qbil dwar korrezzjonijiet finanzjarji addizzjonali. Jingħata eżempju fejn kellu jitwettaq aktar xogħol fil-Kaxxa 8. IL-KAXXA 8 EŻEMPJU FEJN IL-VERIFIKA TA’ SEGWITU MA WASSLITX GĦAL KONKLUŻJONI POŻITTIVA Għal programm wieħed (l-Industrija u l-Intrapriża fir-Repubblika Ċeka) l-awtoritajiet responsabbli intalbu jwettqu eżerċizzju ta’ verifikazzjoni fuq in-nefqa ddikjarata fir-rigward ta’ xi kwistjonijiet speċifiċi (bħall-konformità ma’ regoli tal-akkwist pubbliku). Il-verifika ta’ segwitu tal-Kummissjoni biex tivvaluta l-kwalità tal-verifikazzjonijiet imwettqa kkonkludiet li dawn naqsu milli jsibu għadd ta’ kwistjonijiet, jew li jipproponu korrezzjonijiet finanzjarji adegwati għalihom. L-awtoritajiet għalhekk intalbu jikkalkulaw mill-ġdid ir-rati ta’ żball għall-proġetti ċċekkjati, filwaqt li kellhom jitqiesu s-sejbiet tal-Kummissjoni. Dan kien ifisser reviżjoni tal-kontrolli kollha tal-bidu biex jiġi żgurat li koprew il-kwistjonijiet kollha mhux koperti qabel u mbagħad biex tkun ikkalkulata l-korrezzjoni finanzjarja meħtieġa. 55. Il-Qorti tqis li f’67 % tal-każijiet fil-kampjun, il-livell ta’ assigurazzjoni miksub kien għoli. Għall-każijiet li kien baqa’ (33 %) [23] kien hemm nuqqasijiet li jnaqqsu l-livell ta’ assigurazzjoni. 56. Nuqqas wieħed huwa n-nuqqas totali jew parzjali ta’ informazzjoni dwar: (a) il-kompletezza tal-korrezzjonijiet finanzjarji implimentati; (b) il-ġustifikazzjoni tal-ammont ta’ korrezzjonijiet finanzjarji abbażi tan-nuqqasijiet identifikati fil-bidu. Jingħata eżempju fl-Kaxxa 9. 57. Nuqqas ieħor għandu x’jaqsam mal-ambitu tal-kontrolli li attwalment twettqu: f’xi każijiet l-ambitu ma kienx biżżejjed iżda dan ma tqajjimx dubju dwaru mill-Kummissjoni (ara l-eżempji fil-Kaxxa 10) u b'hekk saru konklużjonijiet mhux affidabbli dwar ir-rata ta’ żball. IL-KAXXA 9 EŻEMPJU FEJN KIEN HEMM INFORMAZZJONI INSUFFIĊJENTI DWAR IL-ĠUSTIFIKAZZJONI TAL-KORREZZJONIJIET FINANZJARJI IMPLIMENTATI Għal programm wieħed (Galicia), fejn l-awtorità intermedja kienet iddelegat l-implimentazzjoni tal-miżuri lil diversi korpi intermedji, il-Kummissjoni kienet talbet korrezzjonijiet finanzjarji fir-rigward ta’ nefqa ddikjarata għal korpi fejn ir-rapporti tal-Artikolu 13 kienu wrew rati ta’ żball għolja. Saru korrezzjonijiet fir-rigward ta’ erba’ korpi, waħda minnhom abbażi ta’ eżerċizzju ta’ verifikazzjoni tal-istatistika, iżda l-Kummissjoni ma kellha l-ebda informazzjoni biex tirrikonċilja l-ammont tal-korrezzjonijiet mar-rati ta’ żball identifikati mill-kontrolli tal-ewwel livell. Għal tliet korpi oħra ma waslet l-ebda informazzjoni jew inkella informazzjoni mhux sħiħa. Il-Kummissjoni ma talbet l-ebda informazzjoni aktar u bdiet il-pagamenti mill-ġdid. … U B’MOD SINIFIKANTI, INQAS ASSIGURAZZJONI FIR-RIGWARD TAT-TĦADDIM EFFETTIV TAS-SISTEMI TA’ ĠESTJONI U KONTROLL 58. Il-Qorti tqis li l-Kummissjoni tilħaq grad għoli ta’ assigurazzjoni dwar l-effettività tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll jekk il-kwantità u l-kwalità tal-kontrolli tal-ewwel u t-tieni livell jippermettu lill-awtoritajiet tal-Istati Membri jsibu u jikkoreġu nefqa irregolari (ara l-paragrafi 9, 10 u 28). Il-kontrolli tal-ewwel livell kienu element ewlieni fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll għall-perjodu 2000–06 minħabba dgħufijiet fil-qafas legali rigward ir-rekwiżiti għal kontrolli tat-tieni livell (ara l-paragrafu 9). 59. Il-Qorti nnutat li, għall-każijiet kollha fejn kienet ivvalutat il-grad ta’ assigurazzjoni bħala għoli kienu twettqu verifiki ta’ segwitu mill-Kummissjoni. IL-KAXXA 10 EŻEMPJU FEJN MA KIENX SUFFIĊJENTI L-AMBITU GĦAL DEFINIZZJONI TAL-AMMONT TA’ ŻBALL U B’HEKK TA’ KORREZZJONIJIET FINANZJARJI Għal programm wieħed (It-Trasport fl-Italja) il-verifika tal-Kummissjoni kienet identifikat għadd ta’ żbalji sistemiċi potenzjali abbażi ta’ kampjun ta’ proġetti verifikati. Għalhekk l-awtoritajiet kienu meħtieġa jwettqu inkjesta biex jiġi vvalutat l-ambitu sħiħ ta’ dawn l-iżbalji sistemiċi u jiġu applikati korrezzjonijiet finanzjarji b’riżultat ta’ dan. L-inkjesta rriżultat f’korrezzjoni finanzjarja dwar tip partikolari ta’ żball biss. Għat-tipi l-oħra ta’ żbalji ma ġew proposti l-ebda korrezzjonijiet. F’każ ieħor (L-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani fil-Polonja), il-Kummissjoni kienet identifikat — għal żewġ proġetti ta’ ammont totali ta’ madwar EUR 214-il miljun u ġestiti minn korp wieħed — varjetà ta’ żbalji fil-kuntratti pubbliċi mogħtija abbażi ta’ proċedura speċifika ta' sejħiet għall-offerti (proċedura aċċellerata). Saret korrezzjoni finanzjarja ta’ madwar EUR 25 miljun. Madankollu l-Kummissjoni ma talbitx verifikazzjoni dwar l-okkorrenza tad-diversi tipi ta’ żbalji f’dawk il-kuntratti ġestiti minn dan l-istess korp li ma ngħatawx abbażi tal-proċedura aċċellerata. 60. Il-Qorti vvalutat il-livell ta’ assigurazzjoni bħala medju f’każijiet fejn is-soluzzjonijiet stabbiliti fir-rigward tas-sistemi kienu suffiċjenti bl-eċċezzjoni ta’ xi aspetti tal-kontrolli tal-ewwel jew tat-tieni livell. F’dawk il-każijiet, il-Kummissjoni straħet l-aktar fuq id-dikjarazzjonijiet tal-awtoritajiet tal-Istati Membri (ara l-eżempju fil-Kaxxa 11). 61. Il-Qorti vvalutat il-livell ta’ assigurazzjoni bħala baxx meta aspetti sinifikanti tal-kontrolli tal-ewwel livell ma kinux biżżejjed. Dawn in-nuqqasijiet kellhom x’jaqsmu l-aktar mal-kwantità ta’ kontrolli (ara l-paragrafu 28) imwettqa, li kultant ħraxu minħabba dgħufijiet fil-kontrolli tat-tieni livell. 62. Għall-programmi li jaqgħu fil-kategorija "baxx" il-Kummissjoni kienet wettqet verifiki ta’ segwitu għal 64 % tal-każijiet. Il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-verifiki vvalutaw il-kwalità tal-kontrolli tal-ewwel livell filwaqt li ma nxteħitx dubju fuq il-kwantità ta’ dawn il-kontrolli. IL-KAXXA 11 EŻEMPJU FEJN L-IDENTIFIKAZZJONI KIF UKOLL IR-RETTIFIKA TA’ NUQQASIJIET MILL-KUMMISSJONI KIENET IBBAŻATA FUQ RAPPORTI MILL-KORP INDIPENDENTI L-ewwel talba għal azzjoni kienet saret mill-Kummissjoni bħala riżultat ta’ nuqqasijiet sinifikanti fir-rigward tal-kontrolli tal-ewwel livell għal programm wieħed (Aquitaine). L-awtoritajiet tal-Istati Membri varaw eżerċizzju ta’ verifikazzjoni speċifika fuq kampjun ta’ nefqa ddikjarata fil-perjodu 2000–04. Il-Kummissjoni rċeviet rapport fuq ir-riżultat tal-eżerċizzju li wera rata ta’ żball ta’ 2,12 %. Hija qieset din is-sitwazzjoni bħala sodisfaċenti u ma ħadet l-ebda azzjoni ulterjuri. Il-Kummissjoni ma talbet l-ebda dokumentazzjoni ta’ sostenn, bħal listi ta’ kontroll mimlija, u ma xeħtitx dubju fuq id-differenza bejn din ir-rata ta’ żball u r-rata ta’ żball identifikata mill-kontrolli tat-tieni livell, li kienet ferm ogħla. Ma twettqitx verifika ta’ segwitu. Ir-rapport ma kienx indika n-natura tal-iżbalji, partikolarment jekk dawn kinux sistemiċi jew le. Fir-rigward tat-titjib tal-proċeduri mill-2005 ’l quddiem, il-Kummissjoni rċeviet konferma mill-awtoritajiet responsabbli li l-proċeduri li jkopru n-nefqa kienu se jkunu konformi mar-regolamenti tal-Fondi Strutturali. It-tieni talba għal azzjoni kienet saret mill-Kummissjoni inqas minn sena wara għeluq din l-ewwel azzjoni bħala riżultat tar-rata għolja ta’ żball persistenti identifikata minn kontrolli tat-tieni livell, jiġifieri qrib it-12 %. Il-Kummissjoni talbet li jiġu identifikati l-kawżi tar-rata għolja ta’ żball. Tvara eżerċizzju ieħor ta’ verifikazzjoni speċifika mill-awtoritajiet ikkonċernati. Żball sistemiku ieħor ġie analizzat u l-popolazzjoni kkonċernata kienet identifikata, xi ħaġa li kien imissha diġà saret wara l-ewwel talba. Permezz ta’ din l-azzjoni ulterjuri, ir-rata ta’ żball li kien għad baqa' għall-kontrolli tat-tieni livell setgħet titnaqqas għal 4,7 %. Għalkemm din hija ’l fuq mil-limitu ta’ 2 % (ara l-paragrafu 15), il-Kummissjoni ddeċidiet li tħalli r-riżoluzzjoni finali ta’ dawn il-kwistjonijiet għall-proċess ta’ rimedju li beda f’Ottubru 2010. 63. Meta ma ngħataw l-ebda verifiki jew inkella meta l-ambitu ma kienx suffiċjenti, mill-inqas parti tal-azzjonijiet korrettivi ngħalqu abbażi ta’ dikjarazzjonijiet/impenji magħmula jew dokumenti ta’ sostenn mogħtija mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Jingħata eżempju fl-Kaxxa 12. 64. Abbażi tal-kriterji stabbiliti, fit-Tabella 4 tintwera l-valutazzjoni mill-Qorti tal-grad ta’ assigurazzjoni li l-Kummissjoni kisbet fir-rigward tan-nefqa proċessata permezz tas-sistemi mtejba ta’ sorveljanza u kontroll. IT-TABELLA 4 IL-GRAD TA’ ASSIGURAZZJONI FIR-RIGWARD TAT-TĦADDIM EFFETTIV TAS-SISTEMI TA’ ĠESTJONI U KONTROLL KIF EVALWATI MILL-QORTI Il-grad ta’ assigurazzjoni | Il-perċentwal ta’ programmi kkonċernati¹ | Għoli | 28 | Medju | 34 | Baxx | 38 | IL-KAXXA 12 EŻEMPJU FEJN ĠIET RIMEDJATA SEJBA ABBAŻI TA’ DESKRIZZJONI MOGĦTIJA MINN AWTORITÀ TA’ STAT MEMBRU Għal programm wieħed (Navarre), l-identifikazzjoni kif ukoll ir-rettifika tan-nuqqasijiet kienu bbażati fuq rapporti mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. L-awtoritajiet nazzjonali infurmaw lill-Kummissjoni li, fir-rigward tad-diversi korpi li għalihom kienet ġiet iddelegata l-ġestjoni, proċeduri ġodda kienu fis-seħħ fir-rigward ta’ bosta miżuri ġestiti minn korp wieħed (iżda ma taw ebda informazzjoni oħra fid-dettall li permezz tagħha, kieku, il-Kummissjoni kienet tkun tista’ tiġġudika l-kwantità u l-kwalità tal-kontrolli l-ġodda). Għal miżuri oħrajn ġestiti mill-istess korp, kienu tħejjew manwali iżda kien għad hemm problemi fir-rigward tal-kontenut tal-kontrolli. Madankollu għall-korpi l-oħrajn kienu għadhom ma jeżistu l-ebda manwali u listi ta’ kontroll, li huma elementi ewlenin għall-iżgurar tal-effettività tal-kontrolli. L-ebda talba addizzjonali ma saret mill-Kummissjoni. ... GĦALHEKK TRID TINKISEB AKTAR ASSIGURAZZJONI MILL-PROĊESS TA’ GĦELUQ ... 65. Waħda mill-miri tas-segwitu tan-nuqqasijiet mill-Kummmissjoni kienet li jiġi evitat proċess ta’ għeluq dewwiemi u b'ħafna riżorsi sabiex ma jkunx hemm interferenza fil-perjodu ta' programmar 2007–13 li hemm għaddej. Madankollu, partikolarment għal dawk il-programmi fejn il-livell ta’ assigurazzjoni miksub ma kienx għoli, il-valutazzjoni finali tar-riskju ta’ żball li jkun fadal se jkollha ssir mill-Kummissjoni matul il-proċess ta’ għeluq li hemm għaddej bħalissa (ara l-paragrafu 15). 66. Sabiex tħejji l-proċess ta’ għeluq, sa mill-2007 l-Kummissjoni wettqet verifiki fil-livell tal-korpi ta’ stralċ u li kienu responsabbli mill-programmi meqjusa li jippreżentaw riskju għoli fir-rigward tal-interessi finanzjarji tal-baġit tal-UE. Madankollu n-nuqqasijiet identifikati matul dawn il-verifiki tqiesu l-aktar bħala rimedjati mill-Kummissjoni prinċipalment abbażi ta’ dikjarazzjonijiet magħmula mill-awtoritajiet ikkonċernati (ara l-eżempju mogħti fil-Kaxxa 7). 67. Abbażi tar-reviżjoni tad-dikjarazzjonijiet ta’ stralċ għal dawk il-programmi kampjunati fejn il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod pożittiv (87 %, ara l-paragrafu 34), il-Qorti tikkonkludi li: (a) fi 23 % tal-każijiet (fi tmiem Ġunju 2011), l-informazzjoni mogħtija fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ se twassal għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji; dan għandu x’jaqsam l-aktar ma’ każijiet fejn il-Qorti tqis li l-Kummissjoni ma kellhiex livell għoli ta’ assigurazzjoni (ara l-paragrafu 55 u t-Tabella 4); (b) f’57 % tal-każijiet, jista’ jinxteħet dubju fuq l-opinjoni u/jew ir-rata ta’ żball ippreżentata fid-dikjarazzjoni ta' stralċ, partikolarment għax ir-rata ta’ żball hija baxxa wisq meta mqabbla man-nuqqasijiet li kienu ġew identifikati fil-programm. Ukoll, skont l-evalwazzjoni tal-Qorti, hemm dubji dwar ir-rappreżentattività tar-riżultati peress li l-kontrolli tat-tieni livell ma kellhomx għalfejn jitwettqu fuq kampjun statistiku. Madankollu r-riżultati ta’ dawn il-kontrolli jridu jintużaw bħala element kostitwenti prinċipali għall-evalwazzjoni tal-ħtieġa għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji. 68. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kampjun ivverifikat, kien hemm sitwazzjonijiet (ara l-Kaxxa 13) fejn in-nefqa rtirata fil-bidu minn dikjarazzjoni ta’ nefqa ġiet riientegrata mad-dikjarazzjoni tan-nefqa finali. Kien hemm ukoll każijiet fejn in-nefqa fir-rigward ta' proġetti li għadhom kemm ġew approvati kienet inkluża ftit qabel l-iskadenza tal-għeluq. Hemm riskju li dawn il-proġetti, taħt il-pressjoni biex jiġu assorbiti l-fondi tal-UE, jistgħu ma jkunux ġew iċċekkjati b’mod xieraq. 69. Abbażi tal-valutazzjoni tar-riskju tal-programmi u bil-ħsieb li tiġi vvalutata l-validità tar-rata ta’ żball ippreżentata, il-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi twettaq verifiki fil-qafas tal-proċess ta’ għeluq. Verifiki bħal dawn issa qegħdin jitwettqu fuq madwar nofs dawk il-każijiet fejn l-assigurazzjoni titqies mill-Qorti bħala mhux għolja (66 % ta’ dawk imsemmija fil-paragrafu 55 u 36 % ta’ dawk imsemmija fit-Tabella 4, il-kategorija "baxx"). L-għadd ta’ verifiki jista’ jkompli jiżdied. IL-KAXXA 13 EŻEMPJI TA’ RIIENTEGRAZZJONI TA’ NEFQA INELIĠIBBLI U TA’ INKLUŻJONI TA’ PROĠETTI ĠODDA FIT-TARD Għal programm wieħed (Il-Grigal tal-Ingilterra) li kien soġġett għal azzjonijiet korrettivi minn Marzu 2006 sa Settembru 2007, ammont ta' EUR 19,3 miljun f'nefqa mnaqqsa qabel, ġie riintegrat mill-awtorità ta' ġestjoni fid-dikjarazzjoni tan-nefqa finali. F’dan il-każ il-korp ta’ stralċ wera li kien effettiv u żvela l-kwistjoni. Għal programm ieħor (Is-Sardinja) li kien soġġett għal azzjonijiet korrettivi sa minn Settembru 2007 u li kienu għadhom għaddejjin waqt l-għeluq, ammont ta’ EUR 80 miljun f’nefqa kien inkluż fit-tard fid-dikjarazzjoni tan-nefqa finali. L-ebda wieħed mill-proġetti kkonċernati ma kien ġie soġġett għal kontrolli tat-tieni livell mill-korp indipendenti. Il-Kummissjoni kienet kapaċi ssib dan peress li ġie żvelat fid-dikjarazzjoni tan-nefqa finali, li ma tagħtix opinjoni finali fuq il-programm. Madankollu l-valutazzjoni tal-eliġibbiltà tan-nefqa relatata se teħtieġ aktar xogħol biex jiġi evitat ir-riskju ta’ pagament għan-nefqa ineliġibbli. 70. Fil-każijiet kollha fejn il-Kummissjoni ma tippjanax li twettaq verifika ta’ għeluq, id-deċiżjoni finali fir-rigward tal-applikazzjoni ta’ korrezzjonijiet finanzjarji ulterjuri se jkollha sserraħ fuq l-informazzjoni u d-dikjarazzjonijiet mogħtija mill-korp ta’ stralċ jew fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ jew inkella bħala riżultat ta’ aktar talbiet mill-Kummissjoni. Għalhekk jista’ jkun li l-Kummissjoni ma tkunx f’pożizzjoni li tivvaluta l-veraċità u l-preċiżjoni tal-informazzjoni mogħtija li jista’ jkollha x’taqsam ma’ kwistjonijiet prinċipali bħall-argumenti [24] ppreżentati mill-awtoritajiet biex ir-rata ogħla ta’ żball tal-bidu titniżżel sal-limitu ta’ 2 % (ara l-paragrafu 15). Il-Kaxxa 14 hija wirja tal-isfidi li l-Kummissjoni qiegħda tħabbat wiċċha magħhom fl-għeluq. IL-KAXXA 14 EŻEMPJU TA’ INTERPRETAZZJONIJIET DIFFERENTI FIR-RIGWARD TAR-RATA TA’ ŻBALL FINALI TA’ PROGRAMM Bħala riżultat ta’ verifiki tal-Kummissjoni, sar qbil dwar pjan ta’ azzjoni fit-tieni nofs tal-2005 għal għadd ta’ programmi fi Stat Membru. Minbarra xi kwistjonijiet speċifiċi, li ġew ittrattati b’mod adegwat, l-azzjoni prinċipali meħtieġa kienet it-tisħiħ tal-kontrolli tal-ewwel livell. B’riżultat ta’ dan, kontrolli ġew introdotti u/jew formalizzati u tħejjew noti ta’ gwida relevanti. Fuq dan il-bażi, il-Kummissjoni qieset li l-pjan ta’ azzjoni ġie implimentat b'suċċess. Minkejja dan, ma kien hemm l-ebda rekwiżit għal dak li jirrigwarda l-kopertura li għandha tinkiseb mill-kontrolli, bħal perċentwal ta’ proġetti jew tan-nefqa li għandha tiġi ċċekkjata. Il-Kummissjoni wettqet verifiki ta’ segwitu għal għadd ta’ programmi, filwaqt li vvalutat ukoll il-kwalità tal-kontrolli tal-ewwel livell, u ma ġew identifikati l-ebda nuqqasijiet. Madankollu l-verifika mwettqa mill-Qorti fuq wieħed mill-programmi kkonċernati (Il-Yorkshire u l-Humberside) ikkonkludiet li l-kontrolli tal-ewwel livell kisbu biss kopertura baxxa ħafna ta’ 3 %. Barra minn hekk, ir-rata ta’ żball stabbilita mill-kontrolli tal-ewwel livell hija ħafna aktar baxxa mir-rata ta’ żball identifikata mill-kontrolli tat-tieni livell, u dan jixħet dubji fuq il-kwalità tal-kontrolli tal-ewwel livell. Dan jimplika li fl-għeluq għandu jkun hemm serħan totali fuq ir-riżultati tal-kontrolli tat-tieni livell. Ir-rata ta’ żball ippreżentata fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ għall-programm kollu hija ta’ 1,959 %. Madankollu l-verifika tal-Qorti wriet li l-preżentazzjoni mhijiex statistikament korretta peress li ma tqisx il-fatt li l-programm jikkonsisti fi tliet subpopolazzjonijiet [25]. Għalhekk il-verifika tal-Qorti kkonkludiet, bl-użu tal-istess ċifri, li r-rata ta’ żball kienet ta’ 9,3 %. B’referenza għall-qafas legali, il-Kummissjoni aċċettat ir-rata ta’ żball kif ippreżentata fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ. 71. Xi dispożizzjonijiet ġodda ġew introdotti fir-regolamenti għall-perjodu ta’ programmar 2007–13 bil-għan li jiġu riżolti xi wħud mill-problemi deskritti fil-paragrafi ta' qabel: (a) il-kontrolli tat-tieni livell għandhom isiru abbażi ta’ kampjun statistiku meħud b’mod każwali; dan għandu jtejjeb il-validità tar-rati ta’ żball ippreżentati lill-Kummissjoni fl-għeluq; (b) awtorità tal-verifika (li tista’ titqabbel mal-korp indipendenti/korp ta’ stralċ fil-perjodu ta' programmar 2000–06) trid tippreżenta opinjonijiet ta’ kull sena lill-Kummissjoni dwar jekk is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll jaħdmux b’mod effettiv; huma mistennija jkunu aktar affidabbli mir-rapporti tal-Artikolu 13 minħabba l-metodu ta’ kampjunar statistiku u se jkunu l-element kostitwenti biex il-Kummissjoni tkun tista' tikseb assigurazzjoni fir-rigward tal-effettività tas-sistemi. 72. Il-qafas legali għall-perjodu ta’ programmar 2007–13 kien ukoll modifikat bl-introduzzjoni ta’, b’mod partikolari, semplifikazzjoni waħda bil-għan li jitnaqqsu r-rati ta’ żball. L-awtoritajiet tal-Istati Membri issa għandhom il-possibbiltà jiddikjaraw nefqa amministrattiva fil-għamla ta’ rati fissi jew ammonti b’rati fissi minflok spejjeż attwali. ... GĦALKEMM AKTAR KORREZZJONIJIET FINANZJARJI JISTGĦU MA JKOLLHOM L-EBDA IMPATT PERESS LI N-NEFQA DDIKJARATA TAQBEŻ IL-BAĠIT ALLOKAT 73. Analiżi tad-dikjarazzjonijiet tan-nefqa finali għall-40 programm rreveduti tindika li għal 50 % minnhom (70 % għall-programmi FEŻR u 24 % għall-programmi FSE), l-awtoritajiet tal-Istati Membri ddikjaraw nefqa li taqbeż il-baġit allokat għall-programm [26]. Il-firxa ta’ dikjarazzjoni żejda tinsab bejn il-1 % u t-28 %. Din tfisser minn banda li, f’dawn il-każijiet kollha l-awtoritajiet tal-Istati Membri setgħu jissostitwixxu l-ammont sħiħ ta’ korrezzjonijiet finanzjarji li fuqhom kien sar qbil fil-passat (ara l-paragrafu 51), permezz ta’ nefqa ddikjarata reċentement u, minn band’oħra, li l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom riżerva biex ikun hemm lok għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji fl-għeluq [27]. Fi kliem ieħor, aktar korrezzjonjiet finanzjarji kieku ma jwasslux għal tnaqqis fl-ammont finali li għandu jitħallas mill-Kummissjoni. AKTAR SFORZI MEĦTIEĠA BIEX IS-SISTEMI JKUNU EFFETTIVI GĦALL-PERJODU TA’ PROGRAMMAR 2007–13 74. B’kunsiderazzjoni tal-fatt li ħafna nuqqasijiet ġew identifikati bejn l-2006 u l-2008 u b’kunsiderazzjoni taż-żmien meħtieġ biex jitwettqu azzjonijiet korrettivi (ara l-paragrafu 32), tqiesu rimedjati ta’ sikwit eżatt qabel il-bidu tal-proċess ta’ għeluq. Dan fisser li t-titjib reali fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll kienu se jseħħu biss fil-perjodu ta’ programmar 2007–13. 75. Is-sistemi tal-programmi suċċessuri fil-perjodu ta’ programmar 2007–13 ta’ 10 mill-programmi rreveduti, ġew evalwati fin-negattiv għal darb’oħra mill-Kummissjoni fl-2010, kif huwa rifless fir-rapporti ta’ attività annwali tad-DĠ Politika Reġjonali u d-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni. Għaldaqstant il-Kummissjoni se jkollha tieħu aktar azzjonijiet korrettivi għal dawn il-programmi. 76. Dawn ir-rapporti ta’ attività annwali jindikaw ukoll li r-rati ta’ żball mogħtija mill-awtoritajiet tal-verifika qabżu l-limitu ta’ 2 % (ara l-paragrafu 15) għal 35,6 % tal-programmi ġestiti mid-DĠ Politika Reġjonali u 47,4 % tal-programmi ġestiti mid-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni [28]. Il-valutazzjoni proprja tad-DĠ dwar l-effettività tas-sistemi għall-perjodu 2007–13 tirriżulta fi 15,4 % tal-programmi ġestiti mid-DĠ Politika Reġjonali u 25,8 % tal-programmi ġestiti mid-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni klassifikati bħala li jippreżentaw nuqqasijiet sinifikanti. L-istima tar-rata ta’ żball l-aktar probabbli rrappurtata mill-Qorti fir-Rapport Annwali tagħha tal-2010 għall-"Koeżjoni, l-Enerġija u t-Trasport" hija ta’ 7,7 % [29]. 77. Għandu jkun innutat li kull meta l-Kummissjoni rnexxielha ġġib is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri għal livell effettiv, għad m’hemm l-ebda garanzija li s-sistemi tal-programmi suċċessuri se jkunu daqstant effettivi. Dan minħabba l-fatt li l-Istati Membri setgħu jibdlu, għad-diskrezzjoni tagħhom, l-entitajiet, is-sistemi u l-persunal responsabbli mill-kontroll tal-programmi tal-Fondi Strutturali, pereżempju għal raġunijiet baġitarji. Il-Kummissjoni diġà ħabbtet wiċċha ma' għadd ta’ każijiet bħal dawn. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET 78. L-objettiv tal-Kummissjoni fit-teħid ta’ azzjoni korrettiva huwa li tiżgura li l-pagamenti irregolari diġà magħmula huma suġġett ta’ korrezzjonijiet finanzjarji xierqa u li s-sistemi ta’ ġestjoni jittejbu biex jagħtu biżżejjed assigurazzjoni li l-pagamenti tal-ġejjieni jsiru skont ir-regoli. 79. Il-verifika tal-Qorti wriet li l-Kummissjoni ġeneralment ħadet azzjoni xierqa meta ġew identifikati n-nuqqasijiet iżda li l-proċess kien twil u li għall-programmi vverifikati kisbet gradi differenti ta’ assigurazzjoni li jiġu kkoreġuti nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll bħala riżultat tal-azzjonijiet korrettivi tagħha. IL-KUMMISSJONI TIEĦU L-AZZJONIJIET XIERQA META JIĠU IDENTIFIKATI N-NUQQASIJIET FIS-SISTEMI TAL-ISTATI MEMBRI, IŻDA SA MA SSIR L-IMPLIMENTAZZJONI L-PROĊESS JIEĦU FIT-TUL. 80. Il-Kummissjoni bdiet azzjonijiet korrettivi b’mod sistematiku meta ġew identifikati nuqqasijiet. F’90 % tal-każijiet, il-Kummissjoni indirizzat in-nuqqasijiet b’mod xieraq (ara l-paragrafi 23 sa 27). 81. Madankollu, ħadet medju ta’ 30 xahar biex timplimenta azzjonijiet korrettivi. In-nuqqasijiet għall-perjodu 2000–06 ġew identifikati prinċipalment mill-2005–06 ’l quddiem li, flimkien ma’ proċess fit-tul, fisser li għal madwar nofs il-każijiet fil-kampjun kellhom ikunu implimentati korrezzjonijiet finanzjarji fl-għeluq. Il-politika kurrenti tal-Kummissjoni hija li l-azzjonijiet korrettivi għandhom ikunu implimentati fi ħdan 24 xahar (ara l-paragrafi 32 sa 40). IL-KUMMISSJONI KELLHA XI SUĊĊESS F’LI TIŻGURA LI L-KORREZZJONIJIET FINANZJARJI ĠEW APPLIKATI B'MOD KORRETT 82. Il-Kummissjoni kisbet grad għoli ta’ assigurazzjoni li l-korrezzjonijiet finanzjarji kienu ġew applikati kif suppost f’madwar żewġ terzi tal-każijiet eżaminati mill-Qorti. Għall-każijiet li kien fadal kien hemm nuqqasijiet li naqqsu l-grad ta’ assigurazzjoni. Dan kien jew minħabba informazzjoni insuffiċjenti jew inkella dgħufijiet fir-rigward tal-ambitu ta’ kontrolli mwettqa biex jiġi vvalutat l-ammont ta’ korrezzjonijiet finanzjarji (ara l-paragrafi 44 sa 57). IL-KUMMISSJONI KELLHA INQAS SUĊĊESS FIL-KISBA TA’ ASSIGURAZZJONI LI L-AZZJONIJIET TAGĦHA WASSLU GĦAL TITJIB FIS-SISTEMI NAZZJONALI TA’ ĠESTJONI U KONTROLL 83. Għall-programmi vverifikati (ara l-Anness) il-Kummissjoni kisbet gradi differenti ta’ assigurazzjoni li jvarjaw li n-nuqqasijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll ta’ xi Stati Membri jiġu kkoreġuti bħala riżultat tal-azzjonijiet korrettivi tagħha. Mill-programmi vverifikati, il-Qorti sabet li l-grad ta’ assigurazzjoni kien għoli fi 28 % tal-programmi, medju f’34 % u baxx fi 38 %. Qiegħed jitwettaq iktar xogħol mill-Kummissjoni matul il-proċess tal-għeluq iżda d-diffikultajiet iridu jiġu ttrattati biex jinkiseb grad suffiċjenti ta’ assigurazzjoni dwar l-informazzjoni mogħtija u partikolarment ir-rata ta’ żball finali ppreżentata fid-dikjarazzjoni ta’ stralċ (ara l-paragrafi 28 u 58 sa 73). 84. Għal 10 mill-programmi rreveduti mill-Qorti, il-programmi suċċessuri tagħhom fil-perjodu 2007–13 ġew evalwati fin-negattiv għal darb’oħra mill-Kummissjoni fl-2010. Barra minn hekk, ir-rati ta’ żball irrappurtati mill-awtoritajiet nazzjonali tal-verifika fil-perjodu kurrenti huma ta’ sikwit materjali (ara l-paragrafi 74 sa 77). Il-Kummissjoni se jkollha tieħu aktar azzjonijiet korrettivi għal dawn il-programmi. AMBITU GĦAL TITJIB 85. Għalkemm l-azzjonijiet korrettivi tal-Kummissjoni jistgħu jkollhom effetti ta’ benefiċċju sinifikanti, għad hemm lok għal titjib biex is-sistemi jiġu stabilizzati f’livell ta’ kwalità tajba għall-perjodu 2007–13. Madankollu t-titjib x’aktarx li se jkollu implikazzjonijiet fuq ir-riżorsi, li l-Kummissjoni se jkollha tqis. IR-RAKKOMANDAZZJONI 1 Il-Kummissjoni għandha: - tnaqqas it-tul ta’ żmien tal-proċedura amministrattiva mill-identifikazzjoni tan-nuqqasijiet sal-implimentazzjoni tal-azzjonijiet korrettivi; - tagħti aktar prijorità lix-xogħol tal-verifika tagħha fuq l-awtoritajiet tal-verifika biex tiżgura li jipproduċu rati ta’ żball robusti sabiex ikunu jistgħu jiġu applikati korrezzjonijiet finanzjarji abbażi ta’ dawn ir-rati ta’ żball; - ixxerred listi ta’ kontroll li jservu bħala l-aqwa prattika li għandhom jissegwew mill-awtoritajiet tal-Istati Membri għall-kontrolli tal-ewwel livell tagħhom; - tiżgura li l-korrezzjonijiet finanzjarji implimentati qabel l-għeluq ikopru n-nefqa kollha mġarrba fi ħdan is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll li fihom nuqqasijiet. IS-SOSTITUZZJONI TA’ NEFQA INELIĠIBBLI JISTĦOQQILHA LI TITQIES FIL-KUNTEST TA’ DEĊIŻJONIJIET DWAR INFIQ FUQ IL-KOEŻJONI FIL-ĠEJJIENI 86. Għal nofs il-programmi eżaminati mill-Qorti, l-awtoritajiet tal-Istati Membri ddikjaraw nefqa li taqbeż il-baġit allokat lill-programm. Dan ifisser li setgħu jissostitwixxu nefqa ineliġibbli mhux permess minn nefqa ġdida u jkollhom riżerva biex isir kumpens għal korrezzjonijiet finanzjarji potenzjali (ara l-paragrafu 73). 87. Is-sostituzzjoni tan-nefqa b’dan il-mod hija permessa mir-regoli (ara l-paragrafu 13 (a)) u tippermetti li jintużaw l-ammonti ta’ sostenn tal-Fondi Strutturali allokati lill-Istati Membri biex jitwettqu programmi tan-nefqa mfassla biex tittejjeb il-koeżjoni ekonomika u soċjali. 88. L-abilità tal-Istati Membri biex jużaw is-sostenn tal-fondi strutturali mill-ġdid b’dan il-mod madankollu jqajjem kwistjonijiet li jistħoqqilhom li jitqiesu, b'mod notevoli fil-kuntest ta’ deċiżjonijiet dwar infiq fuq il-koeżjoni fil-ġejjieni: (a) xi wħud min-nuqqasijiet identifikati huma sistemiċi (eż. applikazzjoni skorretta tar-regoli tal-akkwist). Sakemm dawn ma jiġux ittrattati b’suċċess, hemm riskju li n-nefqa ineliġibbli minn proġett wieħed tista’ tiġi sostitwita b’nefqa ineliġibbli minn proġett ieħor; (b) hemm okkażjonijiet fejn in-nefqa l-ġdida li tissostitwixxi n-nefqa ineliġibbli għandha x’taqsam ma’ proġetti ffinanzjati għal kollox minn fondi nazzjonali (finanzjament retrospettiv). Rapporti oħra tal-Qorti wrew li tali proġetti huma aktar suxxettibbli għal żbalji (ara n-nota 20 f’qiegħ il-paġna); barra dan, meta jintuża l-finanzjament retrospettiv, l-infiq tal-koeżjoni jinbidel f’sostenn ex-post għall-baġits tal-Istati Membri; (c) l-azzjoni korrettiva tal-Kummissjoni għandha spejjeż sinifikanti tar-riżorsi u amministrattivi. Meta s-sostenn irid jiġi allokat mill-ġdid u l-Istat Membru għandu riżerva sinifikanti ta’ proġetti konformi b’mod ġenwin (ara n-nota 26 f’qiegħ il-paġna), l-azzjoni korrettiva tirriżulta f’bidliet dokumentarji (is-sostenn tal-UE huwa attribwit għal sett differenti ta’ proġetti) iżda mhux għal bidliet fl-attività li qiegħda sseħħ. Bħalma diġà ġie osservat mill-Qorti ukoll [30], il-korrezzjonijiet finanzjarji ma jrendu t-tranżazzjonijiet ta’ bażi xejn inqas irregolari iżda jirriżultaw f’ċaqliq tal-ispiża tat-tranżazzjonijiet irregolari mhux permessi mill-baġit tal-UE għall-baġits nazzjonali. IR-RAKKOMANDAZZJONI 2 Il-Kummissjoni, il-Parlament u l-Kunsill għandhom iqisu mill-ġdid, waqt li jitħaddtu dwar pjanijiet tal-ġejjieni għal infiq fuq il-koeżjoni, jekk għandhomx isiru kwalunkwe bidliet fl-arranġamenti fir-rigward tal-possibbiltajiet għas-sostituzzjoni tan-nefqa li nstabet li kienet ineliġibbli sabiex jiżdied il-valur miżjud tal-fondi Ewropej. Dan ir-rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sur Harold NOACK, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu, fil-laqgħa tagħha tat- 18 ta’ Jannar 2012. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira Il-President [1] Għand il-Kummissjoni, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali huwa ġestit mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali (id- DĠ għall-Politika Reġjonali) u l-Fond Soċjali Ewropew mid-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni (id-DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni). [2] L-Artikoli 17(1) TUE u 317 TFUE. [9999] Ir-riżorsi finanzjarji li saru disponibbli għall-FEŻR u għall-FSE fil-qafas finanzjarju għall-perjodu kkonċernat. Dan il-qafas huwa pjan ta’ nfiq multiannwali li jikkonverti l-prijoritajiet tal-politika tal-Unjoni f’termini finanzjarji. [3] Ir-responsabbiltajiet tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri fir-rigward tal-perjodu ta’ programmar 2000-2006 kienu definiti prinċipalment fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999 tal- 21 ta’ Ġunju 1999 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fondi Strutturali (ĠU L 161, 26.6.1999, p. 1) u fir- Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 438/2001 tat- 2 ta’ Marzu 2001 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999 fir-rigward tas-sistemi ta’ ġestjoni u ta’ kontroll għal għajnuna mogħtija taħt il-Fondi Strutturali (ĠU L 63, 3.3.2001, p. 21). Fir-rigward tal-perjodu 2007-2013, ir-responsabbiltajiet huma definiti prinċipalment fir-Regolament (KE) Nru 1083/2006 tal-Kunsill tal- 11 ta' Lulju 2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta' Koeżjoni u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 25) u fir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1828/2006 tat- 8 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi r-regoli għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta' Koeżjoni u tar-Regolament (KE) Nru 1080/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (ĠU L 371, 27.12.2006, p. 1). [4] Il-promoturi jafu jkunu korpi u persuni pubbliċi jew privati. Eżempju ta' promotur pubbliku: amministrazzjoni tat-toroq li qiegħda timplimenta l-kostruzzjoni ta’ awtostrada ġdida. Eżempju ta' promotur privat: kumpanija privata li bi ħsiebha tirrazzjonalizza l-proċess ta’ produzzjoni tagħha permezz tax-xiri ta’ makkinarju ġdid. [5] Il-baġit allokat għal programm huwa finanzjat minn fondi pubbliċi tal-Istat Membru, fondi privati u minn Fondi Strutturali. [6] Ir-rapporti jieħdu dan l-isem peress li huma mitluba skont l-Artikolu 13 tar-Regolament (KE) Nru 438/2001. [7] Għall-perjodu ta’ programmar 2000-2006, in-nefqa kienet eliġibbli għall- biċċa l-kbira tal-programmi mill-mument meta l-Kummissjoni rċeviet it- talba għal approvazzjoni tal-programm (l-aktar l- 1.1.2000) sat- 30.6.2009. Il- proċess ta’ għeluq beda bil- preżentazzjoni tad-dokumenti 15-il xahar wara din l-iskadenza, jiġifieri fit- 30.9.2010. Madankollu, għal xi programmi l-proċess beda aktar kmieni peress li l- 31.12.2008 ġie stabbilit bħala d-data ta’ tmiem għall-eliġibbiltà filwaqt li għall-programmi Griegi bdiet aktar tard peress li gawdew minn estensjoni tad-data tat-tmiem għall-eliġibbiltà sal- 31.12.2009. [8] Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmar 1994–99, ara r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2064/97 tal- 15 ta' Ottubru 1997 li jistabbilixxi arranġamenti dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4253/88 dwar il-kontroll finanzjarju mill-Istati Membri ta’ operazzjonijiet kofinanzjati mill-Fondi Strutturali (ĠU L 290, 23.10.1997, p. 1). Dan ir-regolament tħassar bir-Regolament (KE) Nru 438/2001 applikabbli għall-perjodu 2000-2006. [9] Il-kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet tal-pagament (ara l-paragrafu 5) ma tqisux parti mill-elementi ewlenin peress li kważi qatt ma kienu ta’ natura li tpatti għal kontrolli tal-ewwel u tat-tieni livell li kien fihom nuqqasijiet. Kważi qatt ukoll ma kienu s-suġġett ta’ azzjonijiet korrettivi estensivi. [10] Ara l-Artikoli 38 u 39 tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999. [11] L-Artikolu 39(1) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999. [12] Hemm Direttivi Ewropej li jistabbilixxu r-regoli li għandom jissegwew għal kuntratti ta’ xogħlijiet pubbliċi, servizzi u ta’ forniment jekk il-baġit tal-bidu għal dawn il-kuntratti jaqbeż il-limiti massimi definiti fid-Direttivi. Id-Direttivi tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fis-seħħ bħalissa (u trasposti fil-liġi fil-livell tal-Istati Membri) huma d-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 31 ta’ Marzu 2004 li tikkoordina l-proċeduri ta' akkwisti ta' entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali (ĠU L 134, 30.4.2004, p. 1) u d-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 31 ta’ Marzu 2004 fuq kordinazzjoni ta' proċeduri għall-għoti ta' kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi (ĠU L 134, 30.4.2004, p. 114). Għal kuntratti li mhumiex soġġetti għad-dispożizzjonijiet tad-Direttivi (il-baġit ma jaqbiżx il-limitu massimu), jaf ikun hemm dispożizzjonijiet speċifiċi f'liġijiet nazzjonali jew reġjonali. [13] "Pjan ta’ Azzjoni biex jissaħħaħ ir-rwol ta’ superviżjoni tal-Kummissjoni taħt ġestjoni komuni ta’ azzjonijiet strutturali", KUMM(2008) 97 finali tad-19 ta’ Frar 2008. Dan il-pjan ta’ azzjoni, li jikkonċerna l-Kummissjoni nfisha, m’għandux jiġi mħawwad ma’ tip ta’ azzjonijiet korrettivi, ukoll imsejjaħ "pjan ta’ azzjoni ta’ rimedju", mitlub mill-Kummissjoni u li għandu jiġi implimentat mill-Istati Membri (ara l-paragrafu 12). [14] "Impatt tal-pjan ta' azzjoni biex jissaħħaħ ir-rwol ta' sorveljanza tal-Kummissjoni b'ġestjoni kondiviża tal-azzjonijiet strutturali", KUMM(2010)52 finali tat- 18 ta’ Frar 2010. [15] Skont il-kontijiet annwali tal-Unjoni Ewropea għas-sena 2010, l-ammont totali tal-korrezzjonijiet finanzjarji konfermati għall-perjodu 2000-2006 huwa ta’ EUR 4165 miljun għall-FEŻR u EUR 1174 miljun għall-FSE. L-ammont totali ta’ korrezzjonijiet finanzjarji rappurtati għall-perjodu 1994–99 huwa ta’ EUR 1758 miljun għall-FEŻR u EUR 397 miljun għall-FSE. [8888] Din il-popolazzjoni ma tinkludix programmi għall-Interreg (il-promozzjoni ta’ koperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali), Urban (il-promozzjoni ta’ riġenerazzjoni ekonomika u soċjali ta’ bliet u nħawi urbani fi kriżi) u Equal (il-promozzjoni tal-iżvilupp tar-riżorsi umani fil-kuntest ta' opportunitajiet indaqs). L-istess programm jista’ jinkludi xi miżuri kofinanzjati mill-FSE u oħrajn kofinanzjati mill-FEŻR. F’każijiet bħal dawn il-programm jinstab kemm fil-kolonna tal-FEŻR u kif ukoll f’dak tal-FSE. [16] Żball jitqies bħala sistemiku meta hemm probabbiltà kbira li l-istess problema taf tolqot proġetti oħrajn b’mod simili. Imbagħad tkun tinħtieġ identifikazzjoni tal-firxa ta’ dan l-iżball sistemiku. Eżempju: promotur ta’ proġett interpreta regola ta’ eliġibbiltà b’mod skorrett. Jekk il-promotur wettaq bosta proġetti, dawn jafu jkunu kollha soġġetti għall-istess interpretazzjoni ħażina u għalhekk għandha mnejn tkun ġiet iddikjarata nefqa irregolari għal dawn il-proġetti kollha. [17] Il-kalkolu tal-medja ta’ żmien meħud iqis il-punt fiż-żmien meta ngħalqu l-aħħar azzjonijiet bħala ż-żmien meta n-nuqqasijiet ġew rimedjati. Madankollu għandu jkun innotat li ta’ sikwit ingħalqu diversi azzjonijet individwali għal programm wieħed f’bosta punti differenti fiż-żmien. [18] Regoli bħal dawk relatati mal-akkwist pubbliku u l-għajnuna tal-Istat huma aktar ta’ sikwit applikabbli għal proġetti kofinanzjati mill-FEŻR. [19] Il-linji gwida dwar il-prinċipji, il-kriterji u l-iskali indikattivi li għandhom ikunu applikati mid-dipartimenti tal-Kummissjoni fid-determinazzjoni ta’ korrezzjonijiet finanzjarji skont l-Artikolu 39(3) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999 u, dwar l-akkwist pubbliku, id-dokument COCOF 07/0037/03, il-verżjoni finali tad- 29 ta’ Novembru 2007. [20] In-nefqa ddikjarata reċentement jista' jkollha x’taqsam ma’ proġetti ġodda li ma tlestewx jew ma’ proġetti li diġà kienu ġew finalizzati u oriġinarjament finanzjati minn fondi nazzjonali qabel ma ġew ippreżentati għal kofinanzjament tal-UE. Dawn tal-aħħar jissejħu "finanzjament retrospettiv". Il-prattiki fir-rigward tal-aċċettazzjoni ta’ proġetti retrospettivi jvarjaw bejn id-DĠ. Il-Qorti sabet li dawn il-proġetti kienu aktar suxxettibbli għal żbalji milli dawk magħżula bil-mod normali (ara l-paragrafu 6.19 tar-Rapport Annwali tal-Qorti għas-sena 2008). [7777] Dan ma jinkludix seba’ programmi li fuqhom sar qbil li jseħħu korrezzjonijiet b'rata fissa għal nuqqasijiet fis-sistema, li kellhom x'jaqsmu l-aktar ma' kwistjonijiet ta' akkwist pubbliku. [21] Kontrolli mwettqa abbażi ta’ listi ta’ kontroll applikati b’mod rigoruż li jkopru r-riskji kollha b’mod dettaljat. [22] Pereżempju:(i)il-kuntratti kollha li huma soġġetti għall-applikazzjoni ta’ regoli tal-akkwist pubbliku jew(ii)parti min-nefqa (bħal nefqa amministrattiva/tal-persunal) għall-proġetti kollha ddikjarati. [23] Għandu jkun innotat li għaż-żewġ programmi tal-kampjun, l-awtoritajiet tal-Istati Membri ma ntalbux iwettqu korrezzjonijiet finanzjarji. Għalhekk ma jiġux inklużi fil-kalkolu. [6666] Għal sitt programmi, it-titjib fis-sistemi ma ġiex ivvalutat peress li l-korrezzjonijiet finanzjarji koprew in-nefqa kollha ddikjarata fil-perjodu ta’ programmar. Tqies l-impatt tal-azzjonijiet korrettivi għal dawn il-programmi fil-paragrafu 55. [24] Eżempji ta’ argumenti miġjuba: (i) ċertu żbalji huma rrappurtati bħala "atipiċi" jew (ii) l-iżbalji sistemiċi kollha huma rrappurtati bħala li ġew ittrattati b’mod sodisfaċenti. [25] Popolazzjoni (l-għadd totali ta’ proġetti) tista’ tinqasam billi l-proġetti jinġabru fi gruppi ta’ subpopolazzjonijiet omoġenji (strata). [26] L-Istati Membri jistgħu jkollhom pakkett ta’ proġetti li jkun akbar fil-volum mill-allokazzjoni finanzjarja għall-programm ikkonċernat. [27] Fil-mument meta nħareġ dan ir-rapport, il-Kummissjoni kienet għadha ma ħaditx deċiżjoni finali dwar liema ammont tapplika għall-korrezzjoni finanzjarja: l-ammont ibbaġitjat jew l-ammont iddikjarat jekk dan tal-aħħar jaqbeż il-baġit. [28] Fir-rigward tal-programmi ġestiti mid-DĠ għall-Politika Reġjonali: 22,5 % tal-programmi kellhom rata ta’ żball b’firxa ta’ bejn 2 u 5 % u 13,1 % kellhom rata ta’ żball li qabżet il-5 %. Fir-rigward tal-programmi ġestiti mid-DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni: 19,0 % tal-programmi kellhom rata ta’ żball b’firxa ta’ bejn 2 u 5 % u 28,4 % kellhom rata ta’ żball li qabżet il-5 %. [29] Il-limitu tar-rata ta’ żball aktar baxx: 4,7 %; il-limitu tar-rata ta’ żball ogħla: 10,7 %. [30] Il-paragrafu 1.65 tar-Rapport Annwali 2005 (ĠU C 263, 31.10.2006, p. 1). -------------------------------------------------- ANNESS IL-PROGRAMMI KOPERTI MIR-REVIŻJONI FL-UFFIĊĊJU Il-FEŻR | Il-pajjiż | Il-programm | Isem il-programm | Il-baġit allokat (f'EUR miljun) | Ir-Repubblika Ċeka | 2003CZ161PO003 | L-Industrija u l-Intrapriża | 347,8 | Il-Ġermanja | 2000DE162DO003 | Saarland | 293,0 | Spanja | 2000ES161PO004 | Asturias | 1695,4 | 2000ES161PO008 | Ceuta | 89,4 | 2000ES161PO010 | Extremadura | 2262,4 | 2000ES162DO006 | Madrid | 781,4 | Ir-Renju Unit | 1999GB161DO002 | Merseyside | 2600,3 | 2000GB162DO005 | Il-Grigal tal-Ingilterra | 1716,6 | 2000GB162DO012 | Il-Lvant tal-Iskozja | 661,4 | Il-Greċja | 2000GR051PO003 | Is-Saħħa u l-Ħarsien Soċjali | 220,2 | 2000GR161PO004 | Il-Greċja tal-Punent | 530,0 | 2000GR161PO007 | Epiru | 464,7 | 2000GR161PO011 | Il-Gżejjer Jonji | 268,5 | 2000GR161PO016 | Il-Kompetittività | 2826,2 | 2000GR161PO026 | Il-Kultura | 647,6 | L-Irlanda | 2000IE161PO005 | Ir-Reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant | 829,5 | L-Italja | 1999IT161PO010 | Is-Sardinja | 2601,0 | 1999IT161PO005 | It-Trasport | 4520,2 | 2000IT162DO009 | Lazio | 884,4 | Il-Polonja | 2003PL161PO001 | L-Integrat Reġjonali | 3485,3 | Il-Portugall | 1999PT161PO008 | L-Ekonomija | 4009,3 | 1999PT161PO004 | Is-Soċjetà ta’ Informazzjoni | 652,3 | Is-Slovakkja | 2003SK161PO002 | L-Industrija u Servizzi | 291,0 | FSE | Il-pajjiż | Il-programm | Isem il-programm | Il-baġit allokat (f'EUR miljun) | Il-Belġju | 1999BE053DO002 | Il-Ministeru Federali tax-Xogħol | 140,3 | Spanja | 2000ES051PO015 | L-inizjattiva intraprenditorjali u t-taħriġ kontinwu | 2279,3 | 2000ES053PO305 | Navarre | 173,4 | 2000ES161PO011 | Galicia | 579,7 | Franza | 1999FR161DO002 | Nord/Pas-de-Calais | 202,1 | 2000FR162DO003 | Lorraine | 84,5 | 2000FR162DO019 | Picardy | 66,2 | 2000FR162DO013 | Aquitaine | 125,4 | Ir-Renju Unit | 1999GB161DO002 | Merseyside | 1032,8 | 1999GB161DO003 | South Yorkshire | 1043,7 | 2000GB162DO010 | Il-Lbiċ tal-Ingilterra | 81,8 | 2000GB162DO003 | Il-Yorkshire u l-Humberside | 142,0 | L-Italja | 1999IT161PO007 | Campania | 1003,5 | 1999IT053PO003 | Piemonte | 1054,2 | Il-Pajjiżi l-Baxxi | 1999NL161DO001 | Flevoland | 71,4 | Il-Polonja | 2003PL051PO001 | L-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani | 1960,1 | Is-Slovakkja | 2003SK051PO001 | L-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani | 367,2 | --------------------------------------------------