Proposta għal REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL dwar l-istabiliment ta' Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) /* KUMM/2011/0874 finali - 2011/0428 (COD) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. IL-KUNTEST TAL-PROPOSTA Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Multiannwali (QFM) għall-2014-2020 (minn hawn 'il quddiem imsejħa l-Komunikazzjoni QFM)[1] jistabilixxi l-qafas baġitarju u l-orjentazzjonijiet ewlenin għall-implementazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020[2]. Dan li jissejjaħ approċċ ta’ "razzjonalizzazzjoni" jimplika li l-objettivi ambjentali u klimatiċi "għandhom bżonn jiġu riflessi fi strumenti biex jiġi żgurat li jikkontribwixxu biex tinbena ekonomija baxxa fil-karbonju, effiċjenti fir-riżorsi u reżiljenti għat-tibdil fil-klima li ssaħħaħ il-kompetittività tal-Ewropa, toħloq aktar impjiegi u aktar impjiegi ekoloġiċi, issaħħaħ is-sikurezza [sigurtà] tal-enerġija u ġġib benefiċċji għas-saħħa." Madankollu, l-istrumenti ta’ finanzjament ewlenin tal-Unjoni ma jindirizzawx il-bżonnijiet ambjentali u klimatiċi speċifiċi kollha. L-implementazzjoni ta’ leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika għadha inadegwata u mhux l-istess fl-Unjoni kollha u dan iwassal għall-konsolidazzjoni ta' problemi ambjentali u klimatiċi. Din is-sitwazzjoni teħtieġ modi ġodda u aktar effiċjenti biex tiġi implementata l-leġiżlazzjoni, kif ukoll l-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prattiki fl-Unjoni kollha biex jiġi żgurat li l-Istati Membri u l-partijiet konċernati jitgħallmu minn xulxin. Għal din ir-raġuni, apparti r-razzjonalizzazzjoni, il-Kummissjoni qed tipproponi li tkompli l-Programm LIFE li bħalissa huwa rregolat mir-Regolament LIFE+[3]. Il-kombinament tal-approċċ tar-razzjonalizzazzjoni ma' strument speċifiku jżid il-koerenza u l-valur miżjud tal-intervent tal-Unjoni. Strument dedikat jippermetti lill-Kummissjoni biex tfassal aħjar il-prijoritajiet, timmonitorja direttament l-implementazzjoni, u tiżgura li r-riżorsi disponibbli jintużaw effikaċement għall-protezzjoni ambjentali u klimatika. Dan l-approċċ jagħti lill-Kummissjoni l-opportunità biex tagħżel l-aħjar proġetti madwar l-Unjoni, u b’hekk jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-koordinazzjoni. Barra minn hekk, l-assi ambjentali għandhom natura ta’ ġid komuni u mhumiex imqassma indaqs fl-Unjoni. L-obbligu li jiġu ppriservati u mtejba dawn l-assi jeħtieġ applikazzjoni konsistenti tal-prinċipji tas-solidarjetà u l-qsim tar-responsabilità. F'dan il-kuntest, l-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats[4] espliċitament jorbot l-eżekuzzjoni tal-miżuri ta' konservazzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-kofinanzjament mill-Unjoni. LIFE għandu rwol essenzjali għal tqassim aħjar tas-solidarjetà u l-qsim tar-responsabilità fl-ippriservar tal-ġid komuni ambjentali u klimatiku tal-Unjoni. Programm ta’ finanzjament speċifiku għall-ambjent u l-azzjoni klimatika: · jiżgura intervent aktar effikaċi minn azzjoni mill-Istati Membri individwali b’żieda fl-ippuljar tar-riżorsi u l-kompetenzi, u bit-tħajjir ta’ sħubiji li altrimenti jkun diffiċli li jiġu stabiliti; · jipprovdi l-pjattaforma għall-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prattiki u l-qsim tal-għarfien, it-titjib, il-katalizzazzjoni u t-tħaffif tal-bidliet fl-implementazzjoni tal-acquis tal-ambjent u tal-klima, u jippermetti l-Istati Membri u l-partijiet konċernati biex jitgħallmu minn xulxin u jindirizzaw dawn l-isfidi b'mod aktar effiċjenti; · joħloq sinerġiji bejn il-Fondi tal-Unjoni u l-fondi nazzjonali permezz tal-koordinazzjoni ta' azzjonijiethom flimkien lejn objettivi ambjentali u klimatiċi filwaqt li jiġbdu aktar fondi mis-settur pubbliku u privat. Dan iżid il-koerenza u l-effikaċja tal-intervent tal-Unjoni u jippromwovi implementazzjoni aktar omoġena tal-acquis; · iżid il-viżibilità ta’ azzjoni ambjentali u klimatika billi jqarreb lill-Unjoni lejn iċ-ċittadini tagħha u juri l-impenn tal-Unjoni lejn l-objettivi ambjentali u klimatiċi, u għalhekk dawk l-objettivi jsiru aktar rilevanti. Bosta evalwazzjonijiet[5] jikkonfermaw li l-Programm LIFE huwa strument ta' suċċess għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, b'valur miżjud sinifikanti. Madankollu, dawn l-evalwazzjonijiet enfasizzaw ukoll li l-impatt tal-politika tal-Programm LIFE huwa limitat minħabba n-nuqqas ta' ffukar strateġiku tagħha. Dan kien parzjalment minħabba l-approċċ minn isfel għal fuq għas-selezzjoni tal-proġetti li ma ppermettix lill-Kummissjoni tidderieġi d-domanda abbażi tal-ħtiġijiet tal-politika ambjentali u klimatika tal-Unjoni. Għalhekk jeħtieġ attenzjoni iktar ċara fuq attivitajiet u setturi fejn LIFE ikun jista' jġib differenza. L-isfidi l-ġodda li ġejjin u l-kisba tal-objettivi u l-miri tal-Ewropa 2020 jirrikjedu modifiki fil-Programm. Il-ġlieda kontra l-bidla klimatika u li l-Unjoni ssir aktar reżiljenti għar-riskji assoċjati huma wħud mill-akbar sfidi li qed tiffaċċja l-Unjoni u jeħtieġ azzjoni urġenti kif rifless fl-istrateġija Ewropa 2020. Il-Kummissjoni tagħraf dik l-isfida u fil-Komunikazzjoni QFM tagħha tistqarr li biħsiebha żżid il-proporzjon tal-baġit tal-Unjoni relatati mal-azzjoni klimatika mill-anqas b'20 % b’kontribut minn politiki differenti. Il-Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) għandu għalhekk jikkontribwixxi favur dak l-għan. 2. RIŻULTATI TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET KONĊERNATI U L-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATTI Dan ir-Regolament huwa bbażat fuq analiżi estensiva ta’ alternattivi indirizzati fil-Valutazzjoni tal-Impatt[6] u fuq konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet konċernati. Partikolarment, twettqu l-istudji u l-konsultazzjonijiet li ġejjin: – l-evalwazzjoni ex post tal-Programm LIFE (1996-2006) [7] u l-evalwazzjoni interim tal-Programm LIFE+ (2007-2009) [8]; – studji kummissjonati ta’ konsulenti esterni, jiġifieri: "Valutazzjoni tal-impatt u evalwazzjoni ex ante kombinati tal-rieżami tar-Regolament LIFE+" (Combined impact assessment and ex-ante evaluation of the review of the LIFE+ Regulation)[9] u "Il-bidla Klimatika fil-qafas finanzjarju multiannwali" (Climate Change in the future multiannual financial framework)[10]; – konsultazzjoni miftuħa online fuq 'Il-Vuċi Tiegħek fl-Ewropa'[11]; – konsultazzjoni mmexxija mill-Kumitat tar-Reġjuni[12]; – konsultazzjoni mal-membri tal-Kumitat LIFE + u l-attachés ambjentali tal-Istati Membri, u laqgħa ad hoc tal-partijiet konċernati[13]. L-eżitu tal-konsultazzjonijiet huwa li l-Programm LIFE jitqies li ġeneralment jaħdem tajjeb f’termini ambjentali u ta’ valur miżjud. Il-partijiet konċernati jappoġġaw it-tkomplija ta’ LIFE, kif ukoll l-interventi differenti u proposti mill-Kummissjoni, inkluż għal tip ġdid ta’proġetti, Proġetti Integrati. Għalkemm jappoġġaw li LIFE jiffoka aktar fuq l-implementazzjoni u l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra, il-partijiet konċernati ma jappoġġawx limitu fl-oqsma tematiċi koperti. Bl-istess mod, għalkemm ġeneralment jappoġġaw iċ-ċaqliqa minn approċċ isfel għal fuq lejn approċċ ġerarkiku, il-partijiet konċernati ma jaqblux mal-istabiliment ta’ prijoritajiet annwali u eżawrijenti. Ir-raġuni ewlenija hija li l-oqsma ta’ prijorità għandhom ikunu relattivament stabbli sabiex jippermettu l-applikanti potenzjali jippjanaw, iħejju u jissottomettu proposti. Għalhekk il-Valutazzjoni tal-Impatt iffokat fuq ir-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjonijiet u mill-Qorti tal-Awdituri[14] bil-ħsieb li tiżdied l-effikaċja u l-valur miżjud tal-LIFE filwaqt li jiġu inkorporati l-preokkupazzjonijiet u s-suġġerimenti ewlenin tal-partijiet konċernati. L-alternattivi biex jistabbilixxu l-prijoritajiet analizzati fil-Valutazzjoni tal-Impatt tipprova ssib bilanċ bejn il-ħtieġa ta’ stabilità għall-applikanti potenzjali u l-ħtieġa li jiffokaw aktar fuq il-bżonnijiet tal-politika tal-Unjoni. Ġew analizzati tliet xenarji. L-ewwel wieħed huwa l-istatus quo, b’approċċ minn isfel għal fuq pur parzjalment korreġut mill-konċentrazzjoni tar-riżorsi allokati fuq azzjoni klimatika. It-tieni wieħed huwa approċċ ġerarkiku flessibbli għat-tipi kollha ta' proġetti billi l-Kummissjoni tiżviluppa programmi ta' ħidma multiannwali fejn tispeċifika prijoritajiet tematiċi marbuta mal-kisba ta’ miri speċifiċi, u tixpruna d-domanda biex tindirizza l-prijoritajiet tematiċi fi ħdan il-komponenti differenti. Proġetti Integrati, minħabba l-karatteristiċi tagħhom, ikunu jiffokaw biss fuq ċerti setturi sakemm jintlaħqu l-miri. It-tielet xenarju tgħaqqad l-approċċ ġerarkiku għall-Proġetti Integrati u l-approċċ minn isfel għal fuq għat-tipi l-oħra kollha ta’ proġetti. Skont din l-alternattiva, il-Kummissjoni ser tillimita ex ante t-temi li l-proġetti integrati jiffukaw fuqhom għal erba 'setturi fis-sottoprogramm għall-Ambjent sakemm jintlaħqu l-miri, filwaqt li jkun permess li l-applikanti jissottomettu proposti għal tipi oħra ta’ proġetti fis-setturi ambjentali kollha. L-alternattiva preferuta hija għall-approċċ ġerarkiku flessibbli. Il-Valutazzjoni tal-Impatt analizzat l-alternattivi għal oqsma li dwarhom il-Proġetti Integrati għandhom jiffukaw, bil-konklużjoni li Natura 2000, l-ilma, l-iskart u l-arja huma s-setturi bl-ogħla potenzjal għal suċċess u fejn jistgħu jinkisbu aktar benefiċċji ambjentali. Il-partijiet konċernati, speċjalment awtoritajiet reġjonali, ukoll indikaw dawn is-setturi. Billi s-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika għadu kemm ġie stabilit, il-Proġetti Integrati relevanti għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika u l-adattament jistgħu jiġu introdotti gradwalment sentejn/tlieta (2-3) mill-bidu tal-perjodu tal-programm. Il-Valutazzjoni tal-Impatt analizzat ukoll jekk il-50 % tar-riżorsi tal-proġett tradizzjonalment allokati għan-natura u l-bijodiversità kienet għadha valida, u kkonkludiet fl-affermattiv. Fil-fatt, il-bijodiversità kien jitqies mill-partijiet konċernati kollha bħala l-aktar prijorità importanti tal-LIFE. Il-Valutazzjoni tal-Impatt ivvalutat ukoll l-alternattivi għal distribuzzjoni ġeografika tal-proġetti, inkluż il-possibilità ta’ allokazzjonijiet nazzjonali (simili għal tar-Regolament LIFE+). Ġew previsti tliet alternattivi: sistema ta’ mertu biss bl-ebda kriterju ġeografiku marbut mas-selezzjoni; sistema ta’ bilanċ ġeografiku żgurat mill-Kummissjoni b'konformità mal-prinċipji ta’ solidarjetà u ta' qsim ta’ responsabilità; u sistema ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-Proġetti Integrati. L-alternattiva preferuta hija li jiġi żgurat bilanċ għal Proġetti Integrati. Fl-aħħar nett, tpoġġiet enfasi qawwija fuq is-simplifikazzjoni biex wieħed jibni fuq il-bidliet adottati f'LIFE+, bħall-użu tal-proposti elettroniċi. L-oqsma identifikati għal simplifikazzjoni addizzjonali kienu: approċċ f'żewġ stadji għas-selezzjoni tal-Proġetti Integrati, użu akbar ta’ ammonti f'daqqa u ammonti fissi, u l-ineliġibilità ta’ ċerti spejjeż. Biex jiġi żgurat li l-benefiċjarji ma jkunux żvantaġġati minn din is-simplifikazzjoni, il-Valutazzjoni tal-Impatt esplora l-alternattiva li jżid ir-rati tal-kofinanzjament. Bħala parti mill-miżuri ta' simplifikazzjoni, ġew ukoll analizzati l-alternattivi ta’ esternalizzazzjoni ta’ ħafna mill-kompiti tal-immaniġjar lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti, inkluż l-esternalizzazzjoni totali u alternattiva ibrida. 3. ELEMENTI ĠURIDIĊI TAL-PROPOSTA L-objettivi ambjentali tal-Unjoni huma mistqarra fit-Titolu XX tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). L-aktar bażi ġuridika komuni għal-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika hija l-Artikolu 192 tat-TFUE li jagħti s-setgħa lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill li jiddeċiedu x'azzjoni għandha tittieħed mill-Unjoni sabiex tikseb l-objettivi ambjentali li huma stipulati fl-Artikolu 191 tat-TFUE. It-Trattat ta' Lisbona partikolarment saħħaħ l-enfasi fuq azzjoni klimatika billi jagħmlu l-ġlieda kontra l-bidla klimatika parti espliċita l-objettivi ambjentali. L-Artikolu 11 tat-TFUE jistipula li l-obbligu li jiġu integrati r-rekwiżiti tal-protezzjoni ambjentali fid-definizzjoni u l-implementazzjoni tal-politiki u l-attivitajiet tal-Unjoni, partikolarment bl-għan li jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli. Barra minn hekk, l-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats espliċitament jorbot l-eżekuzzjoni tal-miżuri ta' konservazzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-kofinanzjament mill-Unjoni. Din il-proposta għal Regolament LIFE ġdid hija maħsuba bħala Programm LIFE b'żewġ sottoprogrammi: wieħed għall-Ambjent u wieħed għall-Azzjoni Klimatika. Il-ħolqien ta' sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika jtejjeb il-fil tematiku preċedenti "bidla klimatika" taħt il-komponent Politika u Governanza Ambjentali LIFE+. Hemm potenzjal kbir għal sinerġiji bejn l-objettivi ambjentali u klimatiċi billi l-proġetti jistgħu jaqdu skopijiet diversi fl-istess waqt. Pereżempju, proġetti relatati ma' ħarsien tal-foresti jistgħu jwasslu għal benefiċċji oħra għall-bijodiversità u l-mitigazzjoni tal-bidla klimatika permezz tat-tisħiħ tar-riforestazzjoni u b'hekk tittejjeb ukoll il-kapaċità għall-assorbiment tal-karbonju. Proġetti tar-restawr tal-magħqad tal-għargħar jistgħu jiffaċilitaw l-adattament għall-bidla klimatika u t-tranżizzjoni lejn soċjetà aktar reżiljent għall-klima. L-objettiv tal-Programm LIFE huwa li jkun katalizzatur għall-promozzjoni tal-implementazzjoni u l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi f'politiki oħra u l-prassi tal-Istati Membri. Titpoġġa enfasi speċjali fuq governanza aħjar minħabba li din hija inseparabbli mit-titjib fl-implementazzjoni. Bidla importanti biex tittejjeb l-effiċjenza tal-Programm LIFE u biex jinħolqu rabtiet eqreb mal-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni hija l-qalba minn approċċ purament minn isfel għal fuq għal approċċ ġerarkiku flessibbli. Il-Kummissjoni b'konsultazzjoni mal-Istati Membri ser tfassal programmi ta’ ħidma validi għal tal-anqas sentejn. Dawn ser ikopru pereżempju, il-prijoritajiet, l-allokazzjoni tar-riżorsi bejn it-tipi ta' finanzjament, u l-miri għall-perjodu. Il-prijoritajiet inklużi fihom mhux ser ikunu eżawrjenti sabiex jippermettu lill-applikanti biex jippreżentaw proposti f’oqsma oħra kif ukoll biex jinkorporaw ideat ġodda u jirreaġixxu għall-isfidi l-ġodda. Għalhekk il-Kummissjoni ser tkun assistita mill-Kumitat għall-Programm LIFE għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika, li ser ikollu karattru doppju, partikolarment, b'sedja differenti u kompożizzjoni differenti skont jekk il-kwistjonijiet trattati jkunux relatati mas-sottoprogramm Ambjent jew mas-sottoprogramm Azzjoni Klimatika. Aspetti oħra partikolari għall-Programm LIFE, bħal li jispeċifikaw aktar il-kriterji ta’ eliġibilità għas-selezzjoni tal-proġetti, kriterji għall-applikazzjoni ta’ bilanċ ġeografiku għall-Proġetti Integrati u indikaturi tal-prestazzjoni applikabbli għal prijoritajiet tematiċi speċifiċi, ser jiġu adottati mill-Kummissjoni permezz ta’ atti delegati. Bidla importanti oħra hija l-ħolqien ta’ tip ġdid ta’ proġetti: "Proġetti Integrati". Dawn jimmiraw li jtejbu l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika u l-integrazzjoni tagħhom fil-politiki l-oħrajn, speċjalment billi tiġi żgurata mobilizzazzjoni koordinata ta’ fondi oħra tal-Unjoni, nazzjonali u privati lejn l-objettivi ambjentali jew klimatiċi. Il-Proġetti Integrati ser joperaw fuq skala territorjali kbira (partikolarment, reġjonali, multireġjonali, jew nazzjonali, u transsettorjalment) u jkunu orjentati lejn l-implementazzjoni tal-pjanijiet jew strateġiji ambjentali u ta’ azzjoni klimatika meħtieġa mil-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika, skont atti oħra tal-Unjoni jew żviluppati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Proġetti Integrati għas-sottoprogramm Ambjent ser jiffokaw primarjament fuq l-implementazzjoni ta’ pjanijiet u programmi relatati mad-Direttivi tal-Għasafar[15] u l-Ħabitats, id-Direttiva ta’ Qafas dwar l-Ilma[16], u l-leġiżlazzjoni dwar l-Iskart u l-Kwalità tal-Arja. Dawn il-Proġetti Integrati għandhom ukoll jippermettu l-ksib tar-riżultati f'oqsma oħra ta' politika, b'mod partikolari d-Direttiva ta' Qafas ta’ Strateġija tal-Ambjent Marin[17]. Għas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika, il-Proġetti Integrati jistgħu jiffokaw fuq l-implementazzjoni tal-istrateġiji ta’ mitigazzjoni u ta' adattament u pjanijiet ta' azzjoni. Il-Proġetti Integrati ser jimmiraw ukoll, fejn possibbli, lejn il-mobilizzazzjoni ta' sorsi ta' fondi tal-Unjoni oħra billi jiġu sfruttati sinerġiji u tiġi żgurata l-konsistenza bejn il-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni differenti. Se jipprovdu eżempji lill-awtoritajiet responsabbli ta' kif il-koordinazzjoni ta' strumenti ta’ finanzjament differenti tkun possibbli sabiex tinkiseb implementazzjoni aħjar tal-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni. Fil-livell tal-Unjoni, din il-koordinazzjoni bejn il-Programm LIFE u programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni tkun tista' tiġi stabilita fil-Qafas Strateġiku Komuni. Dan ir-Regolament jipprovdi wkoll definizzjoni aktar ċara tal-attivitajiet iffinanzjati għal kull qasam prijoritarju. Is-sottoprogramm għall-Ambjent jikkonsisti minn tliet oqsma prijoritarji, li l-enfasi tagħhom ser tinqaleb lejn l-implementazzjoni u l-integrazzjoni. Il-qasam prijoritarju Bijodiversità jestendi s-sostenn tiegħu biex jiġu żviluppati l-aħjar prattiki għal sfidi usa' tal-bijodiversità filwaqt li jibqa' jiffoka fuq Natura 2000. Il-qasam prijoritarju Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi jibda jiffoka lejn l-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni u jeskludi innovazzjoni orjentata lejn duplikazzjoni fis-suq, peress li ser ikunu koperti aħjar minn Orizzont 2020[18]. Bħala parti tal-attenzjoni akbar fuq il-promozzjoni ta' governanza aħjar, il-qasam prijoritarju Governanza u Informazzjoni jissostitwixxi l-komponent preċedenti tal-Informazzjoni u Komunikazzjoni LIFE+ u ser jkun aktar attiv fil-promozzjoni tad-disseminazzjoni tal-għarfien għat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-iżvilupp tal-aħjar prassi għal konformità aħjar u aktar effikaċi, minbarra l-kampanji ta' sensibilizzazzjoni. Il-Pjan Direzzjonali 2050[19] għaraf li l-ittestjar tal-approċċi ġodda għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika jibqa' essenzjali għal tranżazzjoni lejn ekonomija baxxa fil-karbonju. L-adattament għall-bidla klimatika bħala prijorità transsettorjali tal-Unjoni wkoll ser jeħtieġ li jkun żgurat. Barra minn hekk, il-promozzjoni ta’ governanza u s-sensibilizzazzjoni huma essenzjali sabiex jitwasslu riżultati kostruttivi u biex jiġi żgurat l-involviment tal-partijiet konċernati. Għalhekk, is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika għandu jappoġġja l-isforzi li jikkontribwixxu għal tliet oqsma prijoritarji speċifiċi: Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika, Adattament għall-Bidla Klimatika u Governanza Klimatika u Informazzjoni. Objettiv ewlieni tal-Programm LIFE huwa li jikkatalizza bidliet fl-iżvilupp u fl-implementazzjoni tal-politika billi jiġu pprovduti u disseminati soluzzjonijiet u l-aħjar prassi biex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali u klimatiċi. Għalhekk joffri opportunitajiet ta’ kofinanzjament għal proġetti b’benefiċċji ambjentali jew klimatiċi ċari u jespandi l-bażi eżistenti ta’ għarfien. Il-Kummissjoni ser tiżgura sinerġiji bejn il-Programm LIFE u strumenti tal-Unjoni oħrajn, eż. tista’ tisfrutta r-riżultati tar-riċerka u l-innovazzjoni prodotti minn Orizzont 2020 u l-Programmi Kwadri preċedenti fl-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni. Il-Programm LIFE għandu jkopri t-tipi kollha ta' finanzjament meħtieġa biex jiġu indirizzati l-objettivi u l-prijoritajiet tiegħu. Partikolarment, għotjiet ta' azzjoni biex jiffinanzjaw proġetti jirrappreżentaw l-intervent finanzjarju ewlieni. Għotjiet oepratorji għal NGOs u għal entitajiet oħra ta' interess għall-Unjoni li jkunu primarjament attivi fil-qasam tal-ambjent jew tal-klima huma wkoll possibbli. Il-Programm LIFE jippermetti l-użu ta' strumenti finanzjarji[20]. Il-Kummissjoni għandha wkoll tħeġġeġ l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku meta jiġu implementati għotjiet ta' azzjoni. Il-Programm LIFE jkabbar l-ambitu territorjali tiegħu b'approċċ aktar flessibbli rigward il-finanzjament għall-ambjent u l-klima barra l-Unjoni: l-ewwel nett, billi formalment jippermetti attivitajiet barra l-Unjoni f'każijiet eċċezzjonali u b'kundizzjonijiet speċifiċi kif ukoll fil-pajjiżi parteċipi fil-programm minn barra l-Unjoni; it-tieni nett, u billi jipprovdi bażi ġuridika għal kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali ta' interess fil-politika tal-ambjent u l-klima li mhux bilfors jaqgħu fl-ambitu tal-azzjoni esterna tal-Unjoni (pereżempju, l-istudji internazzjonali). Fil-qafas tal-proċess ta’ simplifikazzjoni, il-Programm LIFE jadotta proċeduri eħfef. Huwa importanti li l-Istati Membri jkunu involuti fl-iffissar tal-prijoritajiet għall-Programm LIFE partikolarment biex jiġi żgurat li dawn il-prijoritajiet jirriflettu adegwatament id-differenzi fost l-Istati Membri u effettivament jgħinu fit-titjib u t-tħaffif tal-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika. Barra minn hekk, il-Programm LIFE ser ikompli jtejjeb is-sistemi informatiċi biex titħaffef u tiġi ffaċilitata s-sottomissjoni elettronika tal-applikazzjonijiet. Sabiex tiġi ffaċilitata aktar il-parteċipazzjoni ta' partijiet konċernati żgħar, bħal SMEs jew NGOs, ser tingħata attenzjoni speċjali għal formoli ta' applikazzjoni ċari, faċilment leġibbli u unifikati, għal skadenzi li jippermettu biżżejjed żmien għas-sottomissjoni tal-applikazzjonijiet, għall-assistenza fit-tħejjija tal-applikazzjonijiet, u għal skadenżi disponibbli pubblikament għar-rifjut jew għas-selezzjoni tal-proposta ta’ proġett akkumpanjati b'raġunijiet ċari għar-rifjut. L-impatti soċjoekonomiċi ta’ proġett ser jiġu analizzati meta tiġi vvalutata l-applikazzjoni. Se jżid ukoll l-użu ta’ rati fissi u ta' ammonti f'daqqa biex jitħaffu l-proċessi tal-applikazzjoni u tar-rapportar, u ser tħaffef ir-rekwiżiti tar-rappurtar għall-Proġetti Integrati. B'mod partikolari, jista' jiġi introdott approċċ f'żewġ stadji għas-selezzjoni ta’ Proġetti Integrati. Ir-rappurtar u r-riprogrammazzjoni jistgħu jkunu bbażati fuq ċiklu ta’ sentejn u l-iskeda tal-pagament adattata biex tiżgura fluss tal-flus aktar gradwali għall-proġett. Bl-istess mod, ċerti kostijiet li rriżultaw onerużi f’termini ta’ monitoraġġ u rappurtar mhux ser jibqgħu jitqiesu bħala eliġibbli (pereżempju, il-VAT), u l-eliġibilità ta’ kostijiet oħra, bħal kost tal-persunal relatati ma’ persunal permanenti mhux speċifikament ingaġġat għall-proġett, jista’ jkun limitat jew eskluż, filwaqt li jinżamm mekkaniżmu li jippermetti l-kontribuzzjoni sostnuta tagħhom favur l-attività tal-proġett. Sabiex jiġi żgurat li l-benefiċjarji ma jkunux żvantaġġati u jinżammu livelli simili ta’ appoġġ għal proġetti ffinanzjati permezz ta’ għotjiet ta’ azzjoni bħal fir-Regolament LIFE+, ir-rati ta’ kofinanzjament għandhom jiżdiedu mill-50 % ta’ bħalissa għal 70 % u f'każijiet speċifiċi għal 80 % filwaqt li xorta waħda jiġi żgurat l-istess effett ta’ ingranaġġ attwali. Ir-rata ogħla ta' 80 % tista' tkun applikabbli għall-Proġetti Integrati biex tikkumpensa għall-fatt li filwaqt li dawk il-proġetti ser jirrikjedu inputs sinifikanti mill-persunal permanenti, il-kostijiet ta’ persunal permanenti ma jkunux jistgħu jitqiesu bħala kost eliġibbli. Ikun japplika wkoll għal proġetti speċifiċi b'sostenn ta’ ħtiġijiet partikolari għall-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika jew il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, b'kunsiderazzjoni tal-valur strateġiku ta’ dawk il-proġetti u biex tiġi żgurata rata attraenti ta' kofinanzjament. Fl-aħħar nett, il-Programm LIFE għandu jibqa' mmaniġjat ċentralment biex jiġu mmassimizzati r-rabtiet bejn il-politiki, il-kwalità tal-interventi, l-immaniġjar finanzjarju tajjeb u riżorsi stabbli, u sabiex jiġi żgurat li s-sejbiet tal-proġetti LIFE jintużaw fit-tfassil tal-politika tal-Unjoni. Dan huwa meqjus bħala assi essenzjali mill-Parlament Ewropew, mill-Istati Membri u mill-partijiet konċernati. Madankollu, l-immaniġjar attwali jista' jittejjeb billi jiġu ddelegati bosta kompiti lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti. Minħabba l-karatteristiċi tal-Programm LIFE u biex jiżdiedu s-sinerġiji ma’ programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni, il-Kummissjoni ser tesplora l-possibilità li tiddelega fil-biċċa l-kbira s-selezzjoni u l-kompiti tal-monitoraġġ lill-Aġenzija Ewropea għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni, filwaqt li tinżamm il-governanza tal-Programm LIFE fi ħdan il-Kummissjoni. Peress li l-objettivi tal-azzjonijiet proposti, kif stabbilit fl-Artikolu 3, min-natura tagħhom stess, ma jistgħux ikunu suffiċjentament miksuba mill-Istati Membri u jistgħu għalhekk minħabba raġunijiet ta’ skala u effetti tal-azzjoni jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista' tadotta miżuri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabbilit f'dak l-istess Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħqu dawk l-objettivi. 4. L-IMPLIKAZZJONI BAĠITARJA Il-pakkett totali finanzjarju għall-Programm LIFE fil-Komunikazzjoni QFM għall-perijodu 2014-2020 espressi fi prezzijiet kurrenti huwa ta' EUR 3 618 miljun[21]. Minn dan l-ammont EUR 2 713,5 miljun huwa allokat għas-sottoprogramm għall-Ambjent, li minnu nofs ir-riżorsi ddedikati għal proġetti ffinanzjati permezz ta' għotjiet ta' azzjoni għandhom jiġu allokati biex isostnu l-konservazzjoni tan-natura u tal-bijodiversità. EUR 904,5 miljuni huma allokati għas-sottoprogramm Azzjoni Klimatika. 2011/0428 (COD) Proposta għal REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL dwar l-istabiliment ta' Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) (Test b’rilevanza għaż-ŻEE) IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidraw it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 192 tiegħu, Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni Ewropea, Wara t-trasmissjoni tal-abbozz ta’ att leġiżlattiv lill-Parlamenti nazzjonali, Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[22], Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni[23], Filwaqt li jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, Billi: (1) Il-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-ambjent u l-klima wasslu għal titjib sostanzjali fl-istat tal-ambjent. Madankollu, baqa' sfidi ambjentali u klimatiċi kbar li, jekk ma jiġux indirizzati, jkollhom konsegwenzi sinifikanti għall-Ewropa. (2) Dawn l-isfidi ambjentali u klimatiċi, minħabba l-iskala u l-kumplessità tagħhom, għandhom jiġu ffinanzjati primarjament permezz tal-programmi ta’ finanzjament ewlenin tal-Unjoni. Fil-Komunikazzjoni tagħha lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Baġit għal Ewropa 2020"[24] ("il-Komunikazzjoni QFM"), fejn hi rikonoxxuta l-isfida tal-bidla klimatika, il-Kummissjoni stqarret li kienet biħsiebha żżid il-proporzjon tal-baġit tal-Unjoni relat mal-klima mill-anqas għal 20 % b’kontributi minn politiki differenti. Dan ir-Regolament għandu jikkontribwixxi għal dak il-għan. (3) Dawk il-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni ma jistgħux jindirizzaw il-ħtiġijiet speċifiċi kollha ambjentali u ta’ azzjoni klimatika. Għall-ambjent u l-azzjoni klimatika, jeħtieġ approċċi speċifiċi biex jittrattaw l-integrazzjoni mhux uniformi tal-objettivi tagħhom fil-prassi fl-Istati Membri, l-implementazzjoni mhux uniformi u inadegwata tal-leġiżlazzjoni fl-Istati Membri, u d-disseminazzjoni u l-promozzjoni insuffiċjenti tal-għanijiet tal-politika. Huwa xieraq li jitkompla l-Programm LIFE rregolat bir-Regolament (KE) Nru 614/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Mejju 2007 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+)[25], u li jiġi adottat Regolament ġdid. Għalhekk, dan ir-Regolament għandu jistabilixxi Programm ta’ finanzjament dedikat għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (il-"Programm LIFE"). (4) L-assi ambjentali huma mqassma b’mod inugwali madwar l-Unjoni, iżda l-benefiċċji tagħhom jikkonċernaw u jinħassu mill-Unjoni fis-sħuħija tagħha. L-obbligu tal-Unjoni li tippreserva dawk l-assi jirrikjedi l-applikazzjoni konsistenti tal-prinċipji tas-solidarjetà u tal-qsim tar-responsabilità, li jimplika li ċerti problemi ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni jiġu indirizzati aħjar fil-livell reġjonali jew lokali. Il-Programm LIFE għandu rwol essenzjali għat-tqassim aħjar tas-solidarjetà u tal-qsim tar-responsabilità fl-ippriservar tal-ġid komuni ambjentali u klimatiku tal-Unjoni. (5) Minħabba l-karatteristiċi u d-daqs tiegħu, il-Programm LIFE ma jistax isolvi l-problemi ambjentali u klimatiċi kollha. Aktar minn hekk, l-objettiv tiegħu għandu jkun li jikkatalizza bidliet fl-iżvilupp u fl-implementazzjoni tal-politika billi jipprovdi u jiddissemina soluzzjonijiet u l-aħjar prassi biex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali u klimatiċi. (6) Dan ir-Regolament jistabbilixxi, għad-durata kollha tal-Programm LIFE, pakkett finanzjarju ta’ EUR 3 618-il miljun[26] li jkollu r-referenza primarja, skont it-tifsira tal-punt 17 tal-Proposta tal-Kumissjoni għal Ftehim Interistituzzjonali tas-29 ta’ Ġunju 2011 bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni dwar kooperazzjoni f’materji marbuta mal-baġit fir-rigward ta’ ġestjoni finanzjarja soda[27], għall-awtorità baġitarja matul il-proċedura baġitarja annwali. (7) F'konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-Lussemburgu ta’ Diċembru 1997 u tal-Kunsill Ewropew ta' Tessalonika ta’ Ġunju 2003, il-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent fil-Proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni kif ukoll il-pajjiżi li għalihom tapplika l-Politika Ewropea tal-Viċinat għandhom ikunu kunsidrati bħala eliġibbli sabiex jipparteċipaw fil-programmi tal-Unjoni, skont il-kundizzjonijiet stabiliti f'kull ftehim bilaterali relevanti konkluż ma' dawk il-pajjiżi. (8) Għal investimenti relatati mal-ambjent u l-azzjoni klimatika fl-Unjoni biex ikunu effikaċi, xi attivitajiet jeħtieġ li jiġu implementati lil hinn mill-fruntieri tagħha. Dawk l-investimenti ma jistgħux dejjem jiġu ffinanzjati bis-saħħa tal-istrumenti tal-azzjoni esterna tal-Unjoni. Interventi f'pajjiżi mhux direttament parteċipi fil-Programm LIFE u l-parteċipazzjoni ta' partijiet terzi f'attivitajiet iffinanzjati skont il-Programm LIFE għandhom ikunu eċċezzjonalment possibbli sakemm jiġu ssodisfati kundizzjonijiet speċifiċi. (9) Dan ir-Regolament għandu wkoll jipprovdi qafas għall-kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti u sostenn għalihom bil-ħsieb li jiġu żgurati l-ħtiġijiet ta’ politika ambjentali u klimatika li ma jaqgħux fl-ambitu tal-istrumenti ta’ azzjoni esterna, bħal ċerti studji. (10) Ir-rekwiżiti ambjentali u klimatiċi għandhom ikunu integrati f'politiki u attivitajiet tal-Unjoni Il-Programm LIFE għandu għalhekk jikkomplementa programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni, inkluż il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali[28], il-Fond Soċjali Ewropew[29], il-Fond ta' Koeżjoni[30], il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija[31], il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali[32], il-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd[33], u Orizzont 2020[34]. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw din il-komplementarjetà fil-livelli kollha. Fil-livell tal-Unjoni, il-komplementarjetà għandha tiġi żgurata billi tiġi stabbilita kooperazzjoni strutturata bejn il-Programm LIFE u programmi ta' finanzjament tal-Unjoni b'immaniġġjar konġunt fil-Qafas Strateġiku Komuni[35], partikolarment biex jiġi promoss il-finanzjament tal-attivitajiet li jikkomplimentaw il-Proġetti Integrati jew jiġi sostnut l-użu ta’ soluzzjonijiet, metodi u approċċi żviluppati fi ħdan il-Programm LIFE. Il-Programm LIFE għandu wkoll jinkoraġġixxi l-introduzzjoni tar-riżultati ta' riċerka u innovazzjoni b'rabta mal-ambjentali u l-klima ta’ Orizzont 2020. Fi ħdan dan il-kuntest għandu joffri opportunitajiet ta’ kofinanzjament għal proġetti b’benefiċċji ambjentali u klimatiċi cari sabiex jiġu żgurati sinerġiji. Il-koordinazzjoni hija meħtieġa sabiex jiġi evitat finanzjament doppju. (11) It-twaqqif u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità u t-titjib fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi, flimkien mal-indirizzar tal-preokkupazzjonijiet b'rabta mal-ambjent u s-saħħa, jibqgħu l-isfidi ewlenin għall-Unjoni. Dawn l-isfidi jeħtieġu sforzi ikbar fil-livell tal-Unjoni biex jiġu pprovduti soluzzjonijiet u l-aħjar prattiki li jgħinu jinkisbu l-miri tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni "Ewropa 2020: strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv "(minn hawn 'il quddiem "L-Istrateġija Ewropa 2020")[36]. Barra minn hekk, governanza mtejba, partikolarment permezz tas-sensibilizzazzjoni u l-involviment tal-partijiet konċernati, hija essenzjali għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali. Għalhekk is-sottoprogramm għall-Ambjent għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji għall-azzjoni: Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi, Bijodiversità, u Governanza Ambjentali u Informazzjoni. Ghandu jkun possibbli għall-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE li jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi speċifiċi ta' iktar minn wieħed minn dawn l-oqsma prijoritarji u li jinvolvu l-parteċipazzjoni ta' iktar minn Stat Membru wieħed. (12) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni "Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi"[37] (minn hawn 'il quddiem il-"Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi") stipulat it-tappi u l-azzjonijiet li huma meħtieġa biex jiddirottaw lill-Unjoni lejn tkabbir effiċjenti fir-riżorsi u sostenibbli. Għalhekk, il-qasam prijoritarju Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi għandu jsostni l-implementazzjoni effettiva tal-politika ambjentali tal-Unjoni fis-setturi pubbliċi u privati, partikolarment tas-setturi ambjentali koperti mill-Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi billi jiffaċilita l-iżvilupp u l-kondiviżjoni ta’ soluzzjonijiet ġodda u l-aħjar prattiki. Madankollu, għandu jeskludi dawk l-attivitajiet ta’ ekoinnovazzjoni li jrikkbu fuq Orizzont 2020. (13) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni "L-assigurazzjoni ta' ħajjitna, il-kapital naturali tagħna: strateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020"[38] (minn hawn 'il quddiem "L-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020") stabilixxiet miri biex twaqqaf u treġġa' lura t-telf tal-bijodiversità. Dawn il-miri jinkludu fost oħrajn, l-implementazzjoni sħiħa tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta' Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitats naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa[39] u d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi[40], kif ukoll iż-żamma u r-restawr tal-ekosistemi u tas-servizzi tagħhom. Il-Programm LIFE għandu jikkontribwixxi biex jinkisbu dawk il-miri. Għalhekk, il-qasam prijoritarju Bijodiversità għandu jiffoka fuq l-implementazzjoni u l-immaniġjar tan-netwerk ta’ Natura 2000 stabilit bid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE, partikolarment fir-rigward tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata previsti fl-Artikolu 8 tal-istess Direttiva, dwar l-iżvilupp u t-tixrid tal-aħjar prattiki fir-rigward tal-bijodiversità, u d-Direttivi 2009/147/KE u 92/43/KEE, kif ukoll dwar l-isfidi usa' tal-bijodiversità identifikati mill-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020; (14) Il-foresti għandhom rwol sinifikanti għall-ambjent u l-klima rigward, pereżempju, il-bijodiversità, l-ilma, il-ħamrija, u l-mitigazzjoni u l-adattament għall-bidla fil-klima. Il-foresti u l-ħamriji jgħinu biex jirregolaw il-klima billi jassorbu d-dijossidu tal-karbonju (CO2) mill-atmosfera u jaħżnu ammonti enormi ta’ karbonju. Biex jiġi ottimizzat dak l-irwol, il-forniment ta’ dejta u ta' informazzjoni relevanti u kompatibbli huwa neċessarju. Dan ir-Regolament għandu għalhekk jirrappreżenta wkoll qafas għas-sostenn ta’ azzjonijiet sinerġistiċi ambjentali u klimatiċi assoċjati mal-foresti u l-ħamrija. Oqsma oħra għal żieda fis-sinerġiji huma l-iskarsezza tal-ilma u n-nixfiet, kif ukoll l-immaniġjar tar-riskji tal-għargħar. (15) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Pjan Direzzjonali għal ekonomija kompetittiva b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fl-2050[41] (minn hawn 'il quddiem il-"Pjan Direzzjonali 2050") irrikonoxxiet li l-ittestjar ta’ approċċi ġodda lejn il-mitigazzjoni tal-bidla klimatika ser jibqa' essenzjali biex issir tranżazzjoni lejn ekonomija b'livell baxx ta’ karbonju. L-adattament għall-bidla klimatika bħala prijorità transsettorjali tal-Unjoni wkoll ser jeħtieġ li jkun żgurat. Barra minn hekk, il-promozzjoni tal-governanza u s-sensibilizzazzjoni huma essenzjali għall-ilħuq ta' riżultati kostruttivi u biex jiġi żgurat l-involviment tal-partijiet konċernati. Għalhekk, is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika għandu jappoġġja l-isforzi li jikkontribwixxu għal tliet oqsma prijoritarji speċifiċi: Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika, Adattament għall-Bidla Klimatika u Governanza Klimatika u Informazzjoni. Ghandu jkun possibbli għall-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE li jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi speċifiċi ta' iktar minn wieħed minn dawn l-oqsma prijoritarji u li jinvolvu l-parteċipazzjoni ta' iktar minn Stat Membru wieħed. (16) Il-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika għandu jikkontribwixxi għall-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni b'rabta mal-klima, partikolarment fir-rigward tal-monitoraġġ u r-rapportar tal-gassijiet serra, il-politiki relatati mal-użu tal-art, il-bidla fl-użu tal-art u l-forestrija, is-sistemi tan-negozjar tal-emissjonijiet, l-isforzi tal-Istati Membri biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-qbid u l-ħżin tal-karbonju, l-enerġija rinovabbli, l-effiċjenza enerġetika, it-trasport u l-fjuwils, il-protezzjoni tas-saff tal-ożonu u l-gassijiet fluworinati. (17) Diġà qed naraw l-ewwel konsegwenzi tal-bidla klimatika fl-Ewropa u madwar id-dinja, bħalma huma kundizzjonijiet estremi tat-temp li wasslu għal għargħar u nixfiet, u temperaturi u livelli tal-baħar eskalenti. Il-qasam prijoritarju l-Adattament għall-Bidla Klimatika għandu għalhekk jikkontribwixxi għall-adattament għal dawn l-impatti attravers popolazzjonijiet, is-setturi ekonomiċi u r-reġjuni kollha biex tkun żgurata Unjoni aktar reżiljenti permezz ta’ miżuri u strateġiji speċifiċi ta' adattament. Azzjonijiet f'dan il-qasam għandhom ikunu komplimentari għall-azzjonijiet eliġibbli għal finanzjament fi ħdan l-istrument finanzjarju għall-protezzjoni ċivili. (18) L-implementazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni u l-politika ambjentali u klimatika hija intrinsikament marbuta mal-ilħuq ta’ governanza aħjar, it-titjib tal-involviment tal-partijiet konċernati u d-disseminazzjoni tal-informazzjoni. Għalhekk, l-oqsma prijoritarji ta’ Governanza u Informazzjoni għandhom fiż-żewġ sottoprogrammi jsostnu l-iżvilupp ta’ pjattaformi u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki għal konformità u infurzar aħjar u l-ġenerazzjoni ta’ sostenn mill-pubbliku u l-partijiet konċernati għal politika tal-Unjoni bi sforzi fl-oqsma ambjentali u klimatiċi. Partikolarment, dawn għandhom isostnu t-titjib fid-disseminazzjoni tal-bażi tal-għarfien, sensibilizzazzjoniis-sensibilizzazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika, l-aċċess għall-informazzjoni u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali. (19) Fil-qafas ta’ dan ir-Regolament, għandu jingħata appoġġ skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal-25 ta' Ġunju 2002 dwar ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej[42]. Il-proġetti finanzjati skont il-Programm LIFE għandhom jissodisfaw il-kriterji ta' eliġibilità sabiex jiżguraw l-aħjar użu possibbli tal-Fondi tal-Unjoni u biex jiġi żgurat valur miżjud Ewropew. Dawk b'impatti transsettorjali għandhom jiġu mħeġġa. Il-Kummissjoni għandha wkoll tippromwovi u tinkoraġġixxi l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku speċjalment fl-implementazzjoni tal-proġetti. (20) Sabiex jinżammu kundizzjonijiet ekwi għall-impriżi kollha attivi fis-suq intern u biex jiġu evitati distorsjonijiet bla bżonn fil-kompetizzjoni, il-finanzjament ipprovdut bil-Programm LIFE għandu jiġi indirizzat, fejn xieraq, għall-fallimenti fis-suq. Barra minn hekk, fil-każ li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi mfassal f'konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat sabiex jiġu evitati distorsjonijiet fis-suq, bħall-eżawriment tal-opportunitajiet għal finanzjament privat, il-ħolqien ta' strutturi tas-suq ineffikaċi jew l-ippreservar ta’ ditti ineffiċjenti, u ma jistax jiddaħħal fis-seħħ qabel l-approvazzjoni mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, sakemm dan jikkonforma ma' regolament adottat skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 994/98 tas-7 ta' Mejju 1998 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea għal ċertu kategoriji ta' għajnuna Statali orizzontali[43]. (21) Sabiex tittejjeb l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika u tittejjeb l-integrazzjoni tal-objettivi klimatiċi u ambjentali f'politiki oħra, il-Programm LIFE għandu jippromwovi proġetti li jappoġġaw approċċi integrati lejn l-implementazzjoni ta' leġiżlazzjoni u politika ambjentali u klimatika. Għas-sottoprogramm Ambjent, dawk il-proġetti għandhom jiffokaw primarjament fuq l-implementazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, b'attenzjoni partikolari għall-immaniġjar u l-konsolidazzjoni effikaċi tan-netwerk Natura2000 stabbilit bid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE permezz tal-implementazzjoni tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata prevista fl-Artikolu 8 tal-istess Direttiva, tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma[44], u l-leġiżlazzjoni tal-Iskart u l-Arja. Dawk il-proġetti filwaqt li jiffokaw fuq it-temi identifikati ser ikunu mekkaniżmu ta’ eżekuzzjoni bi skopijiet diversi (eż. bil-mira ta' benefiċċji ambjentali u l-bini tal-kapaċità) li jippermetti biex jintlaħqu riżultati f'oqsma oħra ta' politika, partikolarment id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija tal-Ambjent Marin) [45]. Dawk it-tipi ta' proġetti jistgħu jkunu kkunsidrati f’oqsma ambjentali oħra. Għas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika, dawk il-proġetti għandhom jiffokaw partikolarment fuq l-istrateġiji u l-pjanijiet ta' azzjoni ta’ mitigazzjoni u ta' adattament għall-bidla klimatika. Dawk it-tipi ta’proġetti għandhom jappoġġaw biss sensiela ta' attivitajiet u miżuri speċifiċi, waqt li attivitajiet oħra li jikkomplementaw dawk inklużi fil-proġett għandhom jiġu sostnuti minn programmi ta’ finanzjament oħra tal-Unjoni, kif ukoll minn fondi nazzjonali, reġjonali u mis-settur privat. Finanzjament mill-Programm LIFE għandu jisfrutta s-sinerġiji u jiżgura konsistenza bejn sorsi differenti ta’ finanzjament mill-Unjoni billi jipprovdi attenzjoni strateġika ambjentali u klimatika. (22) L-Unjoni hija parti għall-Konvenzjoni tal-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni Pubblika u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (minn hawn 'il quddiem imsejħa "il-Konvenzjoni ta’ Aarhus") tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa (NU-KEE). Il-ħidma tal-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) għandha għalhekk tiġi sostnunta, billi dawn huma effikaċi fis-sostenn tal-miri tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus billi jħaddnu l-preokkupazzjonijiet u l-fehmiet taċ-ċittadini tal-Unjoni bħala parti mill-proċess tal-iżvilupp ta' politika kif ukoll fis-sostenn tal-implementazzjoni tagħha, u fis-sensibilizzazzjoni dwar problemi u responsi tal-politika ambjentali u b'rabta mal-klima. Huwa xieraq għall-Programm LIFE li jsostni medda wiesgħa ta’ NGOs ta’ interess għall-Unjoni, primarjament attivi fil-qasam ambjentali u/jew tal-azzjoni klimatika, permezz tal-għoti kompetittiv u trasparenti ta’ għotjiet operatorji, sabiex jgħinuhom jagħtu kontributi effikaċi favur il-politika tal-Unjoni, kif ukoll jibnu u jsaħħu l-kapaċità tagħhom biex isiru sħab aktar effiċjenti. (23) Sabiex twettaq ir-rwol tagħha fil-varar tal-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika, il-Kummissjoni għandha tuża r-riżorsi mill-Programm LIFE biex issostni l-varar, l-implementazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni, inkluż ix-xiri ta’ servizzi u oġġetti. Ir-riżorsi finanzjarji allokati għal attivitajiet ta’ komunikazzjoni skont dan ir-Regolament għandhom ikopru wkoll komunikazzjoni korporattiva dwar il-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni[46]. (24) Id-diskrepanza attwali fis-suq bejn id-domanda għal u l-provvista ta’ selfiet, ekwità u kapital ta’ riskju aktarx li jippersisti fil-kuntest ta’ kriżi finanzjarja u, huwa xieraq, għalhekk, li jitħalla l-użu tal-istrumenti finanzjarji biex isostnu proġetti b'kapaċità ta’ ġenerazzjoni ta’ dħul fl-oqsma tal-ambjent u l-klima. Strumenti finanzjarji sostnuti mill-Programm LIFE għandhom jintużaw sabiex jindirizzaw ħtiġijiet speċifiċi tas-suq b’mod kosteffikaċi, f’konformità mal-objettivi tal-Programm, u m’għandhomx jeżawrixxu l-possibilità tal-finanzjament privat. L-istrumenti finanzjarji jistgħu jiġu kkombinati ma' għotjiet iffinanzjati mill-baġit tal-Unjoni, inkluż skont dan ir-Regolament. (25) L-esperjenza tal-istrumenti tal-imgħoddi wriet il-ħtieġa ta’ programm fuq bażi multiannwali u li tingħata attenzjoni għall-isforzi fuq prijoritajiet ta’ politika u oqsma għall-azzjoni ambjentali u klimatiċi konkreti. Tali programmi ta' ħidma multiannwali għandhom ikunu flessibbli sabiex jintlaħqu l-miri u l-objettivi tal-Programm LIFE, filwaqt li jipprovdu l-istabilità neċessarja għall-oqsma prijoritarji għal applikanti potenzjali biex jippjanaw, jippreparaw u jissottomettu proposti. Minħabba dan, dawk il-programmi ta' ħidma multiannwali għandhom ikunu validi tal-inqas għal sentejn bi prijoritajiet mhux eżawrjenti. (26) Bil-ħsieb li jiġi ssimplifikat il-Programm LIFE u jitnaqqas il-piż amministrattiv għall-applikanti u l-benefiċjarji, għandu jsir użu akbar ta’ rati fissi u ta' ammonti f'daqqa, u l-finanzjament għandu jiffoka fuq kategoriji aktar speċifiċi ta’ spejjeż. Permezz ta' kumpens għal spejjeż ineliġibbli u sabiex jinżamm il-livell effettiv ta’ sostenn ipprovdut mill-Programm LIFE, ir-rati ta’ kofinanzjament għandhom ikunu ta’ 70 % bħala regola ġenerali u 80 % f' każijiet speċifiċi. (27) Il-Programm LIFE u s-sottoprogrammi għandhom jiġu mmonitorjati u evalwati regolarment abbażi ta’ indikaturi korrispondenti biex ikunu possibbli riaġġustamenti. Sabiex tiġi pprovduta evidenza tal-kobenefiċċji li ż-żewġ sottoprogrammi jistgħu jġibu magħhom għall-azzjoni klimatiku u l-bijodiversità, u tiġi pprovduta informazzjoni dwar il-livell tal-infiq, il-monitoraġġ tal-Programm LIFE għandu jintraċċa nefqa relatata mal-klima u nefqa relatata mal-bijodiversità, kif iddefinit fil-Komunikazzjoni QFM. Tali traċċar għandu jitwettaq abbażi ta’ metodoloġija sempliċi billi titqiegħed in-nefqa f’waħda minn tliet kategoriji: relatata mal-klima/bijodiversità biss (li għandhom jingħaddu bħala 100 %), relatata b'mod sinifikanti mal-klima/bijodiversità (li għandhom jingħaddu bħala 40 %), u mhux relatati mal-klima/bijodiversità (li għandhom jingħaddu bħala 0 %). Dik il-metodoloġija ma għandhiex teskludu l-użu ta' metodoloġiji aktar preċiżi, fejn xieraq. (28) L-interessi finanzjarji tal-Unjoni għandhom jiġu protetti permezz ta’ miżuri proporzjonati matul iċ-ċiklu tan-nefqa, inklużi l-prevenzjoni, d-detezzjoni u l-investigazzjoni ta’ irregolaritajiet, l-irkupru ta’ fondi li jkunu ntilfu, imħallsa ħażin jew jew użati skorrettement u, fejn xieraq, penali. (29) Sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implementazzjoni ta’ dan ir-Regolament fir-rigward tal-adozzjoni ta’ programmi ta’ ħidma multiannwali, għandhom jiġu kkonferiti setgħat ta’ implementazzjoni lill-Kummissjoni. Dawn is-setgħat għandhom jiġu eżerċitati skont ir-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implementazzjoni[47]. (30) Sabiex jiġi żgurat l-aħjar użu possibbli tal-fondi tal-Unjoni u biex jiġi żgurat valur miżjud Ewropew, is-setgħa li jiġu adottati atti skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandhom jiġu ddelegati lill-Kummissjoni fir-rigward tal-kriterji tal-eliġibilità għas-selezzjoni tal-proġetti, tal-kriterji għall-applikazzjoni ta' bilanċ ġeografiku għal “Proġetti Integrati”, u tal-indikaturi tal-prestazzjoni applikabbli għal prijoritajiet tematiċi speċifiċi. Huwa ta’ importanza partikolari li l-Kummissjoni twettaq konsultazzjonijiet xierqa matul ix-xogħol preparatorju tagħha, inkluż fil-livell ta’ esperti. Il-Kummissjoni, meta tkun qed tħejji u tfassal atti delegati, għandha tiżgura trażmissjoni simultanja, f'waqtha u xierqa tad-dokumenti rilevanti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. (31) Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandu għalhekk jiġi rrevokat. (32) Biex tiġi żgurata tranżizzjoni effiċjenti bejn il-Programm LIFE u l-miżuri adottati skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007, jeħtieġ li jitkomplew il-monitoraġġ, l-awditjar u l-valutazzjoni kwalitattiva tal-attivitajiet finanzjati skont dak ir-Regolament wara l-iskadenza tiegħu. (33) Il-valur miżjud tal-Programm LIFE joħroġ mill-ispeċifiċità tal-approċċ u l-fokus tiegħu li jrendi l-interventi tiegħu adattati speċjalment għall-ħtiġijiet ambjentali u klimatiċi. Il-Programm LIFE jista' jikkontribwixxi għal implementazzjoni aktar effikaċi tal-politiki ambjentali milli azzjoni individwali minn Stat Membru minħabba ż-żieda fl-ippuljar tar-riżorsi u l-kompetenza esperta. Hu jipprovdi wkoll pjattaforma għall-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prassi u l-għarfien, għat-titjib, l-ikkatalizzar, u l-aċċellerazzjoni tal-bidliet fl-implementazzjoni tal-acquis, u l-bini tal-kapaċità, is-sostenn ta’ atturi privati fl-ittestjar ta’ teknoloġiji u s-soluzzjonijiet fuq skala żgħira, speċjalment mill-SMEs, u li jippermetti lill-Istati Membri u lill-partijiet konċernati li jitgħallmu minn xulxin. Barra minn hekk, il-Programm LIFE joħloq sinerġiji bejn fondi tal-Unjoni u nazzjonali filwaqt li jixpruna fondi addizzjonali mis-settur privat, u b'hekk tiżdied il-koerenza tal-intervent tal-Unjoni u tiġi promossa l-implementazzjoni aktar omoġenea tal-acquis. (34) Billi l-objettivi tal-azzjonijiet proposti, jiġifieri l-kontribut għall-implementazzjoni u l-iżvilupp ta' politika u leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni, inkluż l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi f'politiki oħra, u l-promozzjoni ta' governanza aħjar, ma jistgħux ikunu suffiċjentament milħuqa mill-Istati Membri u jistgħu għalhekk minħabba l-iskala u l-effetti tal-azzjoni jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista' tadotta miżuri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabilit fl-istess Artikolu, dan ir-regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħqu dawk l-objettivi, ADOTTAW DAN IR-REGOLAMENT: TITOLU I Il-Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) Artikolu 1 Stabiliment Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika li jkopri l-perjodu mill-1 ta' Jannar 2014 sal-31 ta’ Diċembru 2020 (minn hawn’il quddiem “il-Programm LIFE”), huwa bil-preżent stabilit. Artikolu 2 Definizzjonijiet Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, id-definizzjonijiet li ġejjin huma applikabbli: (a) “proġetti pilota” tfisser proġetti li japplikaw teknika jew metodu li ma jkunux ġew applikati jew ittestjati qabel, jew xi mkien ieħor, u li joffru vantaġġi potenzjali ambjentali jew klimatiċi meta mqabbla mal-aħjar prassi kurrenti; (b) "proġetti dimostrattivi" tfisser proġetti li jpoġġu fil-prattika, jittestjaw, jevalwaw jew jiddisseminaw azzjonijiet, metodoloġiji jew approċċi li jkunu ġodda jew mhux magħrufa fil-kuntest speċifiku tal-proġett, bħal dak ġeografiku, ekoloġiku, soċjoekonomiku, u li jistgħu jiġu applikati bnadi oħra f'ċirkostanzi simili; (c) “proġetti tal-aħjar prassi" tfisser proġetti li japplikaw tekniki, metodi u approċċi xierqa, kosteffikaċu u avvanzati filwaqt li jitqies il-kuntest speċifiku tal-proġett; (d) “proġetti integrati” tfisser proġetti li jimplementaw b'mod sostenibbli, fuq skala territorjali kbira, partikolarment, reġjonali, multireġjonali jew nazzjonali, strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ambjentali jew klimatiċi meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika tal-Unjoni, jew skont atti oħra tal-Unjoni jew żviluppati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri; (e) “proġetti ta' assistenza teknika” tfisser proġetti bil-għan li jsostnu l-preparazzjoni ta’ proġetti integrati msemmija fil-punt (d); (f) “proġetti preparatorji” tfisser proġetti b’appoġġ għall-ħtiġijiet speċifiċi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika tal-Unjoni. Artikolu 3 Objettivi u indikaturi 1. Il-Programm LIFE għandu partikolarment ikollu l-objettivi ġenerali li ġejjin: (g) jikkontribwixxi biex il-bidla lejn ekonomija effiċjenti fir-riżorsi, baxxa fil-karbonju u klimatikament reżiljenti, għall-protezzjoni u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent u t-twaqqif u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità; (h) itejjeb l-iżvilupp, l-implementazzjoni u l-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni u, u jikkatalizza u jippromwovi l-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra tal-Unjoni u l-prattiki tas-setturi pubbliċi u privati, inkluż biż-żieda tal-kapaċità tagħhom; (i) isostni governanza ambjentali u klimatika aħjar fil-livelli kollha. B'dan il-mod, il-Programm LIFE jikkontribwixxi għall-iżvilupp sostenibbli u għall-ilħuq tal-objettivi u l-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020. 2. Il-prestazzjoni tal-Programm LIFE għandha tiġi vvalutata, partikolarment, bl-indikaturi li ġejjin: (a) titjibiet ambjentali u klimatiċi attribwibbli, fir-rigward tal-objettiv imsemmi fil-punt (a) tal-paragrafu 1. Fir-rigward tal-objettiv tal-kontribut għat-twaqqif u treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità, it-titjibiet ambjentali attribwibbli għandhom jitkejlu permezz tal-persentaġġ tan-netwerk tan-Natura2000 restawrat jew miġjub għal immaniġjar adegwat, is-superfiċe tas-servizzi tal-ekosistema restawrata, u l-għadd u t-tip ta’ ħabitats u speċijiet fil-mira li jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni; (b) l-għadd ta' interventi żviluppati jew adottati li jimplementaw pjanijiet, programmi jew strateġiji skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni, u l-għadd ta’ interventi tajbin tant biex jiġu replikati jew ittrasferiti, fir-rigward tal-objettivi marbuta mal-iżvilupp u l-implementazzjoni msemmija fil-punt (b) tal-paragrafu 1; (c) l-għadd ta’ interventi li jiksbu sinerġiji ma' programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni oħra jew li jiġu razzjonalizzati fihom, jew integrati fi prassi tas-settur pubbliku jew privat, fir-rigward tal-objettivi marbuta mal-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni msemmija fil-punt (b) tal-paragrafu 1; (d) l-għadd ta’ interventi biex jiġu żgurati governanza aħjar, disseminazzjoni ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar aspetti ambjentali u klimatiċi fir-rigward tal-objettivi msemmija fil-punt (c) tal-paragrafu 1. Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar aktar l-indikaturi tal-prestazzjoni fid-dawl tal-applikazzjoni tagħhom għall-prijoritajiet tematiċi kif imfissra fi programmi ta' ħidma multiannwali msemmija fl-Artikolu 24. 3. L-objettivi msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jissegwew permezz tas-sottoprogrammi li ġejjin (minn hawn ‘il quddiem is-“sottoprogrammi”): (a) is-sottoprogramm għall-Ambjent; (b) is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika. Artikolu 4 Baġit 4. Il-pakkett finanzjarju għall-implementazzjoni tal-Programm LIFE għandu jkun ta' EUR 3 618 000 000[48]. 5. Ir-rendikont dettaljat baġitarju għas-sottoprogrammi għandu jkunu kif ġej: (a) EUR 2 713 500 000 għall-pakkett finanzjarju kumplessiv imsemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun allokat lis-sottoprogramm għall-Ambjent; (b) EUR 904 500 000 għall-pakkett finanzjarju kumplessiv imsemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun allokat lis-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika. Artikolu 5 Il-parteċipazzjoni ta' pajjiżi terzi fil-Programm LIFE Il-Programm LIFE għandu jkun miftuħ għall-parteċipazzjoni tal-pajjiżi li ġejjin: (a) il-pajjiżi tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA) li jkunu partijiet għall-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE); (b) pajjiżi kandidati, pajjiżi kandidati potenzjali u l-pajjiżi aderenti fl-Unjoni; (c) pajjiżi li għalihom tapplika l-Politika Ewropea tal-Viċinat; (d) pajjiżi li saru membri tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 993/1999 tad-29 ta' April 1999 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1210/90 dwar l-istabbiliment ta' Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-qafas Ewropew għall-informazzjoni u osservazzjoni ambjentali[49]; Din il-parteċipazzjoni għandha sseħħ skont il-kundizzjonijiet preskritti fil-ftehimiet bilaterali jew multilaterali rispettivi li jistabbilixxu l-prinċipji ġenerali għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-programmi tal-Unjoni. Artikolu 6 Attivitajiet barra mill-Unjoni 1. Mingħajr ħsara għall-Artikolu 5, il-Programm LIFE jista' jiffinanzja attivitajiet barra l-Unjoni, sakemm dawk l-attivitajiet ikunu indispensabbli sabiex jintlaħqu l-objettivi ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni jew biex tiġi żgurata l-effikaċja tal-interventi mwettqa fl-Istati Membri. 2. Persuna ġuridika stabbilita barra l-Unjoni tista' tkun kapaċi tipparteċipa fil-proġetti msemmija fl-Artikolu 18, sakemm il-benefiċjarju li jikkoordina l-proġett ikun ibbażat fl-Unjoni u l-attività li tkun ser titwettaq barra l-Unjoni tkun tissodisfa r-rekwiżiti stipulati fil-paragrafu 1. Artikolu 7 Kooperazzjoni internazzjonali Fil-perkors tal-implementazzjoni għall-Programm LIFE, il-kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet internazzjonali relevanti, l-istituzzjonijiet u l-korpi tagħhom, għandha tkun possibbli fejn meħtieġ għall-fini tal-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3. Artikolu 8 Komplementarjetà 1. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw li s-sostenn mill-Programm LIFE ikun konsistenti mal-politiki u prijoritajiet tal-Unjoni u komplementari ma' strumenti oħra tal-Unjoni. 2. L-operazzjonijiet iffinanzjati bil-Programm LIFE għandhom jikkonformaw mad-dritt tal-Unjoni u dik nazzjonali, inkluż ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Partikolarment, finanzjament skont il-Programm LIFE li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi nnotifikat lill-Kummissjoni mill-Istati Membri u ma jistax jiddaħħal fis-seħħ qabel ma jiġi approvat mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, sakemm dan ikun jikkonforma ma' regolament adottat skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 994/98. 3. Skont ir-responsabilitajiet rispettivi tagħhom, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw il-koordinazzjoni bejn il-Programm LIFE u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, jew il-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd, sabiex jinħolqu sinerġiji, partikolarment fil-kuntest ta' Proġetti Integrati msemmija fl-Artikolu 18 il-punt (d), u biex isostnu l-użu ta’ soluzzjonijiet, metodi u approċċi żviluppati taħt il-Programm LIFE. Fil-livell tal-Unjoni, il-koordinazzjoni għandha sseħħ fi ħdan Qafas Strateġiku Komuni msemmi fl-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) Nru.... (Ir-Regolament QSK). 4. Il-Kummissjoni għandha wkoll tiżgura konsistenza u sinerġiji, u tevita d-duplikazzjoni bejn il-Programm LIFE u l-politiki u strumenti oħra tal-Unjoni, partikolarment l-inizjattiva Orizzont 2020 u dawk fil-qafas tal-azzjoni esterna tal-Unjoni. TITOLU II IS-SOTTOPROGRAMMI KAPITOLU 1 Is-sottoprogramm għall-Ambjent; Artikolu 9 Oqsma prijoritarji speċifiċi tas-sottoprogramm għall-Ambjent 1. Is-sottoprogramm għall-Ambjent għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji: – Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi; – il-Bijodiversità; – Governanza Ambjentali u Informazzjoni. 2. Tal-inqas 50 % tar-riżorsi baġitarji allokati għal proġetti sostnuti permezz ta' għotjiet ta' azzjoni taħt is-sottoprogramm Ambjent għandhom ikunu ddedikat għall-proġetti li jappoġġaw il-konservazzjoni tan-natura u l-bijodiversità. Artikolu 10 Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi għandu partikolarment ikun: (a) biex jiġu żviluppati, ittestjati u jintwerew approċċi ta' politika jew approċċi maniġerjali, l-aħjar prassi, u soluzzjonijiet għall-isfidi ambjentali, tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati, inkluż fir-rigward tar-rabta bejn l-ambjent u s-saħħa, u b'sostenn għal politika u leġiżlazzjoni b'rabta mal-effiċjenza fir-riżorsi, inkluż il-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fir-Riżorsi; (b) biex jiġu sostnuti l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' pjanijiet u programmi skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, primarjament fl-oqsma tal-ilma, l-iskart u l-arja; (c) biex tittejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, u għall-valutazzjoni u l-monitoraġġ tal-fatturi, tal-pressjonijiet u responsi li jkollhom impatt fuq l-ambjent fl-Unjoni u lil hinn minnha. Artikolu 11 Objettivi speċifiċi għall-qasam prijoritarju Bijodiversità L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju Bijodiversità għandu partikolarment ikun: (a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-bijodiversità, inkluż l-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, id-Direttiva 2009/147/KE u d-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment bl-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet; (b) biex isostni aktar żvilupp, implementazzjoni u mmaniġjar tan-netwerk ta’ Natura2000 stabilit bl-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata msemmija fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 92/43/KEE; (c) biex tittejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni dwar il-bijodiversità tal-Unjoni, u għall-valutazzjoni u l-monitoraġġ tal-fatturi, tal-pressjonijiet u tar-responsi li jkollhom impatt fuq l-bijodiversità fl-Unjoni u lil hinn minnha. Artikolu 12 Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Governanza Ambjentali u Informazzjoni L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju Governanza Ambjentali u Informazzjoni għandu partikolarment ikun: (a) biex jippromwovi s-sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet ambjentali, inkluż il-ġenerazzjoni tal-appoġġ pubbliku u tal-partijiet konċernati għat-tfassil tal-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent, u jippromwovi l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli; (b) biex jappoġġa l-komunikazzjoni, l-immaniġġjar u d-disseminazzjoni ta' informazzjoni fil-qasam tal-ambjent, u biex jiffaċilita l-kondiviżjoni tal-għarfien dwar soluzzjonijiet u prattika ambjentali ta’ suċċess, inkluż bl-iżvilupp ta’ pjattaformi għall-kooperazzjoni bejn il-partijiet konċernati, u taħriġ; (c) biex jippromwovi u jikkontribwixxi favur konformità aktar effettiva mal-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni u l-infurzar tagħha, partikolarment bil-promozzjoni tal-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prassi u approċċi ta' politika; (d) biex jippromwovi governanza ambjentali aħjar, billi jitwessa' l-involviment tal-partijiet konċernati, inkluż dak ta' NGOs, fil-konsultazzjoni u l-implementazzjoni tal-politika. KAPITOLU 2 Is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika Artikolu 13 Oqsma prijoritarji speċifiċi tas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika Is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji: – Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika; – Adattament għall-Bidla Klimatika; – Governanza Klimatika u Informazzjoni. Artikolu 14 Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika Sabiex jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika għandu partikolarment ikollu l-objettivi speċifiċi li ġejjin: (a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-mitigazzjoni, inkluż ir-razzjonalizzar trasversali tal-oqsma ta’ politika, partikolarment bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi ta’ politika jew maniġerjali, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika; (b) biex itejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u l-implementazzjoni ta' azzjonijiet u miżuri effikaċi ta’ mitigazzjoni u jtejjeb il-kapaċità li l-għarfien jiġi applikat fil-prattika; (c) biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal għall-istrateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-mitigazzjoni, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali; (d) biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-mitigazzjoni li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. Artikolu 15 Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Adattament għall-Bidla Klimatika Bil-għan li jikkontribwixxi għas-sostenn tal-isforzi li jwasslu biex tiżdied ir-reżiljenza għall-bidla klimatika, il-qasam prijoritarju Adattament għall-Bidla Klimatika għandu partikolarment jkollu l-objettivi speċifiċi li ġejjin: (a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-adattament, inkluż ir-razzjonalizzar trasversali tal-oqsma ta’ politika, partikolarment bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi ta’ politika jew maniġerjali, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet għall-adattament għall-bidla klimatika; (b) biex itejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u l-implementazzjoni ta' azzjonijiet u miżuri effikaċi ta’ adattament u jtejjeb il-kapaċità li l-għarfien jiġi applikat fil-prattika; (c) biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal għall-istrateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-adattament, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali; (d) biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-adattament li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. Artikolu 16 Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Governanza Klimatika u Informazzjoni L-objettivi speċifiċi għall-qasam prijoritarju l-Governanza Klimatika u l-Informazzjoni għandhom partikolarment ikunu: (a) biex jippromwovi s-sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet klimatiċi, inkluż it-trawwim tal-appoġġ pubbliku u tal-partijiet konċernati għat-tfassil tal-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-klima, u jippromwovi l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli; (b) biex jappoġġa l-komunikazzjoni, l-immaniġġjar u d-disseminazzjoni ta' informazzjoni fil-qasam tal-klima, u biex jiffaċilitaw il-kondiviżjoni tal-għarfien dwar soluzzjonijiet u prattika klimatiċi ta’ suċċess, inkluż bl-iżvilupp ta’ pjattaformi għall-kooperazzjoni bejn il-partijiet konċernati, u taħriġ; (c) biex jippromwovi u jikkontribwixxi favur konformità aktar effettiva mal-leġiżlazzjoni klimatika tal-Unjoni u infurzar tagħha, partikolarment bil-promozzjoni tal-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prassi u approċċi ta' politika; (d) biex jippromwovi governanza klimatika aħjar, billi jitwessa' l-involviment tal-partijiet konċernati, inkluż dik ta' NGOs, fil-konsultazzjoni u l-implementazzjoni tal-politika. TITOLU III DISPOŻIZZJONIJIET KOMUNI TA’ IMPLEMENTAZZJONI KAPITOLU 1 Finanzjament Artikolu 17 Tipi ta’ finanzjament 1. Il-finanzjament mill-Unjoni jista’ jieħu l-forom ġuridiċi li ġejjin: (a) għotjiet; (b) kuntratti ta’ akkwist pubbliku; (c) kontributi għall-istrumenti finanzjarji skont id-dispożizzjonijiet ġenerali għal strumenti finanzjarji stabbiliti fir-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002 u b'aktar rekwiżiti operazzjonali stipulati f'atti speċifiċi tal-Unjoni; (d) jew kwalunkwe intervent ieħor meħtieġ għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3. 2. Il-Kummissjoni għandha timplementa dan ir-Regolament skont Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002. 3. Finanzjament skont dan ir-Regolament li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi implementat skont ir-regoli rilevanti dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni. Artikolu 18 Proġetti Għotjiet ta' azzjoni jistgħu jiffinanzjaw dawn il-proġetti: (a) proġetti pilota; (b) proġetti dimostrattivi; (c) proġetti tal-aħjar prassi; (d) proġetti integrati primarjament fl-oqsma tan-natura, l-ilma, l-iskart, l-arja, u tal-mitigazzjoni u l-adattament għall-bidla klimatika; (e) proġetti ta' assistenza teknika; (f) proġetti preparatorji; (g) informazzjoni, sensibilizzazzjoni u disseminazzjoni dwar il-proġetti; (h) jew kwalunkwe proġett ieħor meħtieġ għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3. Artikolu 19 Il-kriterji tal-eliġibilità għall-proġetti 1. Il-proġetti msemmija fl-Artikolu 18 għandhom jissodisfaw il-kriterji ta' eliġibbiltà li ġejjin: (a) li jkunu ta' interess Komunitarju billi jagħtu kontribut sinifikanti għall-ilħuq ta’ wieħed mill-objettivi tal-Programm LIFE stipulati fl-Artikolu 3; (b) jiżguraw approċċ kosteffikaċi u jkunu teknikament u finanzjarjament koerenti; (c) ikunu jagħmlu sens fl-implementazzjoni proposta. Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-kriterju msemmi fil-paragrafu 1(a) sabiex tadatta dak il-kriterju għal oqsma prijoritarji speċifiċi kif iddefiniti fl-Artikolu 9 u 13. 2. Fejn ikun possibbli, il-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE għandhom jippromwovu sinerġiji bejn objettivi differenti u jippromwovu l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku. 3. Il-Proġetti Integrati msemmija fl-Artikolu 18 il-punt (d) għandhom jinvolvu, fejn xieraq, lill-partijiet konċernati u jippromwovi, meta possibbli, il-koordinazzjoni ma' sorsi ta’ finanzjament oħra tal-Unjoni u l-mobilizzazzjoni ta’ dawn. Il-Kummissjoni għandha tiżgura l-bilanċ ġeografiku konformi mal-prinċipji tas-solidarjetà u l-kondiviżjoni tal-isforzi fil-proċess tal-aġġudikazzjoni għall-Proġetti Integrati. Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar il-kriterji għall-applikazzjoni ta' bilanċ ġeografiku f'kull qasam tematiku msemmi fl-Artikolu 18 il-punt (d). 4. Il-Kummissjoni għandha partikolarment tqis il-proġetti transnazzjonali meta l-koperazzjoni transnazzjonali tkun essenzjali sabiex jiġu ggarantiti l-objettivi tal-protezzjoni ambjentali u dawk klimatiċi u għandha tfittex li tiżgura li tal-inqas 15 % tar-riżorsi baġitarji ddedikati għall-proġetti jkunu allokati lil proġetti transnazzjonali. Artikolu 20 Rati ta' kofinanzjament u eliġibilità ta' spejjeż għal proġetti 1. Ir-rata massima ta’ kofinanzjament għall-proġetti msemmija fl-Artikolu 18 għandha tkun 70 % tal-ispejjeż eliġibbli. Eċċezzjonalment, ir-rata massima ta’ kofinanzjament għal proġetti msemmija fl-Artikolu 18, il-punti (d) u (f) għandha tkun 80 % tal-ispejjeż eliġibbli. 2. Il-VAT ma għandhiex titqies bħala kost eliġibbli għall-proġetti msemmija fl-Artikolu 18. L-ispejjeż relatati max-xiri ta' art għandhom ikunu ikkunsidrati eliġibbli għal finanzjament mill-Unjoni għal proġetti imsemmija fl-Artikolu 18 sakemm: – ix-xiri jkun ser jikkontribwixxi għat-titjib, iż-żamma u r-restawr tal-integrità tan-netwerk Natura2000 stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE; – ix-xiri tal-art ikun l-uniku jew l-aktar mezz kosteffikaċi sabiex jintlaħaq l-eżitu mixtieq ta' konservazzjoni; – l-art mixtrija tkun riżervata għal terminu twil għal użijiet konsistenti mal-objettivi disposti fl-Artikoli 11, 14 jew 15; kif ukoll – l-Istat Membru konċernat għandu jiżgura, permezz ta' trasferiment jew b'xi mod ieħor, l-assenjazzjoni għal terminu twil ta' tali art għall-finijiet ta' konservazzjoni tan-natura. Artikolu 21 Għotjiet operatorji 1. Għotjiet operatorji għandhom isostnu ċerti kostijiet operazzjonali u amministrattivi ta’ entitajiet li ma jaħdmux għall-profitt, li jsegwu għan ta' interess ġenerali Ewropew, ikunu primarjament attivi fil-qasam tal-ambjent u/jew tal-azzjoni klimatika u involuti fl-iżvilupp, fl-implementazzjoni u fl-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. 2. Ir-rata massima ta’ kofinanzjament mill-Unjoni għall-għotjiet operatorji msemmija fil-paragrafu 1 għandha tkun ta’ 70 % tal-ispejjeż eliġibbli. Artikolu 22 Tipi oħra ta’ azzjonijiet Il-Programm LIFE jista' jiffinanzja azzjonijiet implementati mill-Kummissjoni b'sostenn għall-bidu, l-implementazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-politiki u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni bil-għan li jinkisbu l-objettivi imsemmija fl-Artikolu 3. Dawn l-azzjonijiet jistgħu jinkludu: (a) informazzjoni u komunikazzjoni, inkluż kampanji ta’ sensibilizzazzjoni. Riżorsi finanzjarji allokati għal attivitajiet ta’ komunikazzjoni skont dan ir-Regolament għandhom ikopru wkoll komunikazzjoni korporattiva dwar il-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni. (b) studji, stħarriġiet, mudellar u bini ta' xenarji; (c) tħejjija, implementazzjoni, monitoraġġ, iċċekkjar u evalwazzjoni ta’ proġetti, politiki, programmi u leġiżlazzjoni; (d) workshops, konferenzi u laqgħat; (e) netwerking u pjattaformi tal-aħjar prassi; (f) kwalunkwe attività oħra meħtieġa għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3. Artikolu 23 Benefiċjarji Il-Programm LIFE jista' jiffinanzja korpi pubbliċi u privati. KAPITOLU 2 Provvedimenti ta’ implementazzjoni Artikolu 24 Programmi ta’ ħidma multiannwali 1. Il-Kummissjoni għandha tadotta programmi ta’ ħidma multiannwali għall-Programm LIFE. Dawk l-atti ta’ implementazzjoni għandhom jiġu adottati skont il-proċedura ta’ eżaminazzjoni msemmija fl-Artikolu 29(2). 2. Kull programm ta' ħidma multiannwali għandu jkollhom durata tal-inqas ta’ sentejn u għandu jistabbilixxi, f'konformità mal-objettivi stabbiliti fl-Artikolu 3, dan li ġej: (a) id-durata tal-programm ta’ ħidma multiannwali; (b) l-allokazzjoni ta’ fondi bejn kull qasam prijoritarju u bejn tipi differenti ta' finanzjament fi ħdan kull sottoprogramm; (c) il-prijoritajiet tematiċi għall-proġetti biex jiġu ffinanzjati għall-perjodu kopert mill-programm ta' ħidma multiannwali; (d) eżiti, indikaturi u miri kwalitattivi u kwantitattivi għal kull qasam prijoritarju u t-tip ta’ proġetti għall-perjodu kopert mill-programm ta’ ħidma multiannwali; (e) kriterji għas-selezzjoni u għall-aġġudikazzjoni tal-għotjiet; (f) skedi ta’ żmien indikattivi għas-sejħiet għall-proposti għall-perjodu kopert mill-programm ta’ ħidma multiannwali. 3. Il-Kummissjoni għandha tirrevedi, fejn xieraq, il-programmi ta’ ħidma multiannwali. Dawk l-atti ta’ implementazzjoni għandhom jiġu adottati skont il-proċedura ta’ eżaminazzjoni msemmija fl-Artikolu 29(2). Artikolu 25 Metodi ta' implementazzjoni Il-Kummissjoni għandha timplementa l-azzjonijiet skont l-objettivi msemmija fl-Artikolu 3 skont il-metodi maniġerjali stipulati fl-Artikolu 53 tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002, partikolarment l-immaniġjar dirett jew indirett mill-Kummissjoni fuq bażi ċentralizzata jew immaniġjar konġunt ma' organizzazzjonijiet internazzjonali. Artikolu 26 Assistenza amministrattiva u teknika L-allokazzjoni finanzjarja għall-Programm LIFE tista' tkopri wkoll in-nefqa relatata mal-attivitajiet preparatorji, ta' monitoraġġ, kontroll, awditjar, komunikazzjoni u evalwazzjoni li huma meħtieġa direttament għall-immaniġjar tal-Programm LIFE u għall-ilħuq tal-objettivi tiegħu. Artikolu 27 Monitoraġġ u evalwazzjoni 1. Il-Kummissjoni għandha timmonitorja u tirrapporta regolarment dwar l-implementazzjoni tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inkluż l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità. Għandha teżamina wkoll sinerġiji bejn il-Programm LIFE u programmi oħra komplimentari tal-Unjoni, u partikolarment bejn s-sottoprogrammi tiegħu. 2. Il-Kummissjoni għandha tissottometti lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: (a) mhux aktar tard mit-30 ta’ Settembru 2017, rapport ta' evalwazzjoni interim esterna tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inklużi l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tal-implementazzjoni tiegħu, l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità, u l-komplementarjetà tiegħu ma' programmi oħra rilevanti tal-Unjoni, il-kisba tal-objettivi tal-miżuri kollha (fil-livell ta' riżultati u impatti, meta possibbli), tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u tal-valur miżjud Ewropew tiegħu, fid-dawl ta' deċiżjoni dwar it-tiġdid, il-modifika jew is-sospensjoni tal-provvedimenti. L-evalwazzjoni għandha addizzjonalment tindirizza l-ambitu għas-simplifikazzjoni, il-koerenza interna u esterna tagħha, ir-rilevanza dejjiema tal-objettivi kollha, kif ukoll il-kontribut tal-provvedimenti għall-prijoritajiet tal-Unjoni ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Għandha tqis ir-riżultati tal-evalwazzjoni dwar l-impatt fuq terminu twil tal-predeċessur tiegħu. Ir-rapport għandu jkun akkompanjat b'kummenti mill-Kummissjoni inkluż il-mod li s-sejbiet tal-evalwazzjoni interim jiġu kkunsidrati fl-implementazzjoni tal-Programm LIFE, u, partikolarment, meta jkunu qed jitfasslu l-programmi ta' ħidma multiannwali; (b) mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2023, rapport ta’ evalwazzjoni ex post esterna u indipendenti li jkopri l-implementazzjoni u r-riżultati tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inkluż l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità, safejn il-Programm LIFE bħala entità sħiħa, u kull sottoprogramm tiegħu, laħaq l-objettivi tiegħu, u l-kontribut tal-Programm LIFE biex jintlaħqu l-objettivi u l-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020. 3. Il-Kummissjoni għandha tagħmel ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet li jkunu saru skont dan l-Artikolu disponibbli għall-pubbliku. Artikolu 28 Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni 1. Il-Kummissjoni għandha tieħu l-provvedimenti xierqa biex tiżgura li, meta jiġu implementati azzjonijiet iffinanzjati skont din id-Deċiżjoni, l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jkunu mħarsa bl-applikazzjoni ta' provvedimenti preventivi kontra l-frodi, il-korruzzjoni u kontra kwalunkwe attività illegali oħra, permezz ta' kontrolli effettivi u, fejn jinqabdu irregolaritajiet, permezz tal-irkupru tal-ammonti mħallsa skorrettament u, fejn xieraq, b'pieni effettivi, proporzjonati u dissważivi. 2. Il-Kummissjoni jew ir-rappreżentanti tagħha u l-Qorti tal-Awdituri għandu jkollhom is-setgħa ta’ awditjar, abbażi ta’ dokumenti u konrolli fuq il-post, fuq il-benefiċjarji, il-kuntratturi u s-sottokuntratturi kollha li rċevew fondi tal-Unjoni skont il-Programm. L-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) għandu jkun awtorizzat iwettaq ċekkjaturi u spezzjonijiet fuq il-post fuq operaturi ekonomiċi kkonċernati direttament jew indirettament minn tali finanzjament skont il-proċeduri stabbiliti fir-Regolament tal-Kunsill (Euratom, KE) Nru 2185/96 bil-għan li jiġi stabbilit jekk kienx hemm frodi, korruzzjoni jew kwalunkwe attività oħra illegali li taffettwa l-interessi finanzjarji tal-Unjoni b'rabta ma' ftehim ta' għotja jew deċiżjoni ta’ għotja jew kuntratt dwar finanzjament mill-Unjoni. Mingħajr ħsara għall-ewwel u t-tieni subparagrafi, il-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet internazzjonali u ftehimiet ta’ għotja, id-deċiżjonijiet ta’ għotja u kuntratti li jirriżultaw mill-implementazzjoni ta' dan ir-Regolament għandhom espressament jagħtu s-setgħa lill-Kummissjoni, lill-Qorti tal-Awdituri u l-OLAF biex jitwettqu tali awditi, ċekkjaturi u spezzjonijiet fuq il-post. 3. Il-benefiċjarju tal-assistenza finanzjarja għandu jżomm għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni, għal perjodu ta' ħames snin wara l-aħħar pagament fir-rigward ta' kwalunkwe proġett, id-dokumenti kollha ta' appoġġ rigward in-nefqa fuq dak il-proġett. TITOLU IV DISPOŻIZZJONIJIET FINALI Artikolu 29 Proċedura ta’ Kumitat 1. Il-Kummissjoni għandha tkun assistita mill-Kumitat għall-Programm LIFE. għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika. Il-kumitat għandu jkun kumitat skont it-tifsira tar-Regolament (UE) Nru 182/2011. 2. Fejn issir referenza għal dan il-paragrafu, għandu japplika l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011. Artikolu 30 Eżerċizzju tad-delega 1. Is-setgħa li tadotta atti delegati hija kkonferita lill-Kummissjoni suġġetta għall-kundizzjonijiet stipulati f’dan l-Artikolu. 2. Is-setgħa għall-adozzjoni ta' atti delegati msemmija fl-Artikoli 3(2), 19(1) u 19(3) għandha tingħata lill-Kummissjoni għal perjodu ta’ żmien indeterminat minn [id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament]. 3. Id-delega ta’ setgħa msemmija fl-Artikoli 3(2), 19(1) u 19(3) tista' tiġi rrevokata fi kwalunkwe mument mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill. Deċiżjoni għal revoka għandha ttemm id-delega tas-setgħa speċifikata f’dik id-deċiżjoni. Għandha tidħol fis-seħħ fil-jum wara l-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea jew f’data iktar tard speċifikata fiha. Ma għandhiex taffettwa l-validità ta’ kwalunkwe att delegat diġà fis-seħħ. 4. Malli tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tinnotifikah simultanjament lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. 5. Att delegat adottat skont l-Artikoli 3(2), 19(1) jew 19(3) għandu jidħol fis-seħħ biss jekk ma tiġi espressa l-ebda oġġezzjoni mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill fi żmien perjodu ta' xahrejn min-notifika ta' dak l-att lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill jew jekk, qabel ma jiskadi dak il-perjodu, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ikunu t-tnejn informaw lill-Kummissjoni li mhumiex ser joġġezzjonaw. Dak il-perjodu għandu jiġi estiż b’xahrejn fuq l-inizjattiva tal-Parlament Ewropew jew tal-Kunsill. Artikolu 31 Revoka Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 huwa rrevokat. Ir-referenzi għar-Regolament irrevokat għandhom jittieħdu bħala referenzi għal dan ir-Regolament. Artikolu 32 Provvedimenti ta' tranżizzjoni 1. Il-provvedimenti mibdija qabel il-31 ta’ Diċembru 2013 skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandhom, sat-tlestija tagħhom, jibqgħu jiġu rregolati b'dak ir-Regolament u għandhom jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tekniċi definiti hemmhekk. Il-Kumitat imsemmi fl-Artikolu 29(1) għandu jissostitwixxi l-kumitat previst fir-Regolament (KE) Nru 614/2007 mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan ir-Regolament. 2. L-allokazzjoni finanzjarja għall-Programm LIFE tista’ tkopri wkoll l-ispejjeż ta’ assistenza teknika u amministrattiva, inkluż kwalunkwe monitoraġġ obbligatorju, komunikazzjoni u evalwazzjoni meħtieġa skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 wara l-iskadenza tiegħu, biex tiġi żgurata t-tranżizzjoni bejn il-Programm LIFE u l-provvedimenti adottati skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007. 3. L-ammonti meħtieġa fi ħdan il-pakkett finanzjarju għall-provvedimenti ta' monitoraġġ, ta' komunikazzjoni u ta' awditjar fil-perjodu wara l-31 ta’ Diċembru 2020 għandhom jitqiesu li jkunu kkonfermati biss jekk dawn ikunu konsistenti mal-qafas finanzjarju applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2021. 4. L-approprjazzjonijiet li jikkorrispondu għad-dħul assenjat li jirriżulta mir-ripagament tal-ammonti mħallsa skorrettement skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandhom jintużaw, skont Artikolu 18 tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002, biex jiffinanzjaw il-Programm LIFE. Artikolu 33 Dħul fis-seħħ Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha. Magħmul fi Brussell, Għall-Parlament Ewropewt Għall-Kunsill Il-President Il-President DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA GĦAL PROPOSTI 1. QAFAS TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA 1.1. Titlu tal-proposta/inizjattiva 1.2. Qasam/oqsma ta’ politika konċernat(i) fl-istruttura ABM/ABB 1.3. In-natura tal-proposta/inizjattiva 1.4. Objettiv(i) 1.5. Raġunijiet għall-proposta/inizjattiva 1.6. Durata u impatt finanzjarju 1.7. Metodu/i ta’ mmaniġġjar previsti 2. MIŻURI TA’ MMANIĠJAR 2.1. Regoli ta’ monitoraġġ u ta' rapportar 2.2. Sistema ta’ mmaniġjar u kontroll 2.3. Miżuri għall-prevenzjoni ta’ frodi u ta' irregolaritajiet 3. IMPATT FINANZJARJU STMAT TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA 3.1. Intestatura/i tal-qafas finanzjarju multiannwali u intestatura/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i 3.2. Stima tal-impatt fuq l-infiq 3.2.1. Sommarju tal-istima tal-impatt fuq l-infiq 3.2.2. Stima tal-impatt fuq l-approprjazzjonijiet operazzjonali 3.2.3. Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva 3.2.4. Kompatibilità mal-qafas finanzjarju multiannwali kurrenti 3.2.5. Parteċipazzjoni ta’ partijiet terzi fil-finanzjament 3.3. Stima tal-impatt fuq id-dħul DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA GĦAL PROPOSTI 1. QAFAS TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA 1.1. Titlu tal-proposta/inizjattiva “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE)" 1.2. Qasam/oqsma ta’ politika konċernat(i) fl-istruttura ABM/ABB[50] AMBJENT U AZZJONI KLIMATIKA 1.3. In-natura tal-proposta/inizjattiva ¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma’ azzjoni ġdida ¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma' azzjoni ġdida li ssegwi proġett pilota/azzjoni preparatorja[51] X Il-proposta/l-inizjattiva tirrigwarda l-estensjoni ta’ azzjoni eżistenti ¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma’ azzjoni dirottata lejn azzjoni oħra 1.4. Objettivi 1.4.1. L-objettiv(i) strateġiku/ċi multiannwali tal-Kummissjoni fil-mira tal-proposta/inizjattiva Il-Qafas Finanzjarju Multiannwali 2014-2020 1.4.2. Objettiv(i) speċifiku/ċi u attività/attivitajiet ABM/ABB konċernati Objettiv speċifiku Nru. 1. Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi 2. Bijodiversità 3. Governanza Ambjentali u Informazzjoni 4. Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika 5. Adattament għall-Bidla Klimatika 6. Governanza Klimatika u Informazzjoni Attività(jiet) ABM/ABB konċernata/i (ibbażat fuq in-nomenklatura tal-2011) 07 03 — L-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-Politika u l-Leġiżlazzjoni Ambjentali tal-Unjoni 07 12 - L-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-Azzjoni Klimatika 1.4.3.& 1.4.4 Ir-riżultat mistenni u l-impatti u l-indikaturi Speċifika l-effetti li l-proposta/inizjattiva għandha jkollha fuq il-benefiċjarji/gruppi fil-mira. Objettiv || Riżultat mistenni || Indikatur tar-riżultat || Impatt Mistenni || Indikatur tal-impatt Objettivi speċifiċi komuni għaż-żewġ sottoprogrammi Biex jittejbu l-iżvilupp, l-implementazzjoni u l-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u tal-klima tal-Unjoni, (l-Artikolu 3(1)(b)) · bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet tajba biex jiġu replikati jew ittrasferiti; kif ukoll L-Artikoli 10(a), 11(a), 12(c), 14(a), 14(d), 15(a), 15(d), u 16(c) · bit-titjib tal-bażi tal-għarfien li tinforma lid-deċiżuri. L-Artikoli 10(c), 11(c), 12(b), 14(b), 15(b), 16(b) || Introduzzjoni ta’ approċċi ġodda jew aġġornati jew l-aħjar prassi mis-settur privat u pubbliku: 25 % tal-proġetti/miżuri/approċċi replikati jew ittrasferiti. || · Persentaġġ ta’ approċċi, metodi jew soluzzjonijiet aġġornati jew ġodda, iffinanzjati mil-LIFE replikati jew ittrasferiti; · Nru ta' SM/reġjuni li jirreplikaw approċċi ta’ Proġetti. || L-integrazzjoni effikaċi tal-preokkupazzjonijiet ambjentali u klimatiċi fil-prattika tas-settur privat u pubbliku. || · Persentaġġ ta' approċċi aġġornati jew ġodda żviluppati permezz ta’ LIFE li sistematikament intużaw jew ittejbu mis-settur privat u pubbliku; · Nru ta' Stati Membri/reġjuni li sistematikament japplikaw approċċi integrati u SM/reġjuni ġodda li japplikaw approċċi integrati, b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE. Bażi ta' għarfien imtejba biex tinforma lid-deċiżuri. || · Nru ta’ għodod, approċċi, studji żviluppati jew użati permezz ta’ LIFE; · Nru tal-proposti ta’ politika/legiżlazzjoni bbażati fuq studji li saru; · Nru tal-proposti ta’ politika/legiżlazzjoni bbażati fuq ir-riżultati tal-proġetti. || Prattiki konsolidati attribwibbli tal-fassala tal-politiki: bl-użu ta' indikaturi jew għodod żviluppati u ttestjati permezz ta' LIFE. || · Nru ta' prattiki konsolidati attribwibbli bl-użu ta’ indikaturi jew għodod żviluppati u ttestjati permezz ta’ eżempji minn LIFE; · Numru imnaqqas ta’ każijiet ta’ ksur tal-leġiżlazzjoni tal-UE attribwibbli għal interventi ta' LIFE. Biex jiġu promossi l-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra tal-Unjoni u prattiki pubbliċi u privati, inkluż iż-żieda tal-kapaċità tagħhom, partikolarment bl-applikazzjoni l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta’ approċċi integrati, l-aħjar prattiki u soluzzjoni tajba biex jiġu rrazzjonalizzati. L-Artikoli 3(1)(b), 10(a)-(b), 11(a)-(b), 12(c), 14(a), 14(c), 14(d), 15(a), 15(c) 15(d), 16(c) || Żieda fil-finanzjament razzjonalizzat għal soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi: · 25% tal-approċċi inkorporati fil-programmi nazzjonali/reġjonali; · mobilizzazzjoni akbar ta' fondi oħra tal-Unjoni għall-ambjent jew il-klima b'25% meta mqabbel mal-livelli tal-2011. || · Persentaġġ ta’ approċċi/proġetti ffinanzjati permezz ta’ LIFE li jiġu inkorporati fi programmi nazzjonali/reġjonali; · Nru ta' miżuri komplementari għal Proġetti Integrati ffinanzjati minn Fondi oħra tal-Unjoni. || L-integrazzjoni effettiva tal-preokkupazzjonijiet ambjentali u klimatiċi f’politiki oħra tal-Unjoni. || · Nru ta' oqfsa ta’ kooperazzjoni/koordinazzjoni multisettorjali għal finanzjament ambjentali u klimatiku żviluppati minn jew b'segwitu għal eżempji minn LIFE; · Nru ta’ approċċi jew proġetti ffinanzjati permezz ta’ LIFE li jkunu ġew aġġornati, implementati jew imxerrda bis-saħħa ta' Fondi oħra tal-Unjoni. Biex tissostna governanza ambjentali u klimatika aħjar fil-livelli kollha. L-Artikolu 3(1)(c) u l-Artikolu 12 u 16. || Parteċipazzjoni akbar tal-partijiet konċernati u ċ-ċittadini f 'attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni. || Nru tal-parteċipanti f'attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni. || Żieda fis-sensibilizzazzjoni dwar problemi u soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi. || Sensibilizzazzjoni dwar problemi u soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi, kif imkejla mill-istħarriġiet tal-Eurobarometer. Parteċipazzjoni aħjar taċ-ċittadini u tal-NGOs fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. || · Nru ta’ ċittadini li jipparteċipaw f’konsultazzjonijiet online; · Nru ta’ proposti li oriġinaw minn NGOs iffinanzjati minn LIFE għal emendi f'atti leġiżlattivi. || Mezzi konsolidati attribwibbli għall-parteċipazzjoni pubblika u xejra dejjiema tikber fil-kwalità u fl-intensità tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u tal-NGOs fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. || L-użu mill-proposti li joriġinaw minn diversi partijiet konċernati relatati mal-politika u atti leġiżlattivi ambjentali u klimatiċi. Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi (l-Artikolu 3(1)(a) u l-Artikolu 10) Biex jiġu żviluppati, ittestjati u jintwerew politiki jew approċi maniġerjali, l-aħjar prassi, u soluzzjonijiet għall-isfidi ambjentali, adattati biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati, inkluż fir-rigward tar-rabta bejn l-ambjent u s-saħħa, u b'sostenn għal politika u leġiżlazzjoni b'rabta mal-effiċjenza fir-riżorsi, inkluż il-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fir-Riżorsi. L-Artikolu 10(a) || Tiżdied l-effiċjenza fir-riżorsi tal-ekonomija tal-Unjoni. || Nru ta’ proġetti li qed jiżviluppaw, jittestjaw jew juru approċċi aktar effiċjenti fir-riżorsi, l-aħjar prattiki jew soluzzjonijiet. || Tranżizzjoni konsolidata lejn ekonomija aktar effiċjenti fir-riżorsi. || Nru ta' approċċi konsolidati effiċjenti fir-riżorsi li japplikaw teknoloġiji jew approċċi murija permezz ta’ LIFE u l-livell miksub ta’ effiċjenza fir-riżorsi. Biex tissostna l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' pjanijiet u programmi skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, primarjament fl-oqsma tal-ilma, tal-iskart u tal-arja. L-Artikolu 10 (b) || 10% ta' Distretti ta’ Baċini tax-Xmajjar (DBX) li nġiebu għal immaniġjar adegwat sa tmiem il-perjodu ta' programmar. || · Nru ta’ Proġetti Integrati biex jimplementaw id-Direttiva Qafas tal-Ilma u l-km2 koperti; · Nru ta’ DBX li twasslu għal immaniġjar adegwat; · Nru ta’ korpi tal-ilma li jtejbu l-istatus ekoloġiku. || Immaniġjar adegwat konsolidat u estiż tas-setturi fil-mira. || · Nru ta’ DBX li jibqgħu jiġu mmaniġġjati adegwatement u DBX ġodda immaniġjati adegwatement b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE; · Nru ta’ korpi tal-ilma fil-mira li jiksbu status ekoloġiku tajjeb. 12% tar-reġjuni li adegwatament jimmaniġġjaw l-iskart sa tmiem il-perjodu ta’ pprogrammar. || Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw pjanijiet u programmi tal-iskart u ettari/popolazzjoni koperti. || Nru tar-reġjuni li jkompli jimmaniġġjaw l-iskart adegwatement u n-nru ta’ reġjuni ġodda b'immaniġjar imtejjeb b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE. 10% tal-popolazzjoni tal-Unjoni li jibbenefikaw minn kwalità mtejba tal-arja sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw id-Direttiva dwar il-Kwalità tal-Arja u l-popolazzjoni koperta. || Nru ta’ bliet bi standards kontinwi tal-kwalità tal-arja mtejba u nru ta' bliet ġodda bi standards ta’ kwalità tal-arja mtejba b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE. Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju l-Bijodiversità (l-Artikolu 3(1)(b) u l-Artikolu 11) Biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni tal-politika u tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-bijodiversità, inkluż l-Implementazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, id-Direttiva 2009/147/KE u d-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment bl-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni tal-aħjar prassi u soluzzjonijiet. L-Artikolu 11(a) || 25 % tal-ħabitats immirati mill-proġetti jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || Nru u tip ta' ħabitats fil-mira u titjib fl-istatus ta’ konservazzjoni b'konsegwenza ta’ interventi minn LIFE. || L-ispeċijiet u l-ħabitats fil-mira tal-proġetti LIFE li jiksbu status ta’ konservazzjoni favorevoli. || Nru tal-ħabitats u l-ispeċijiet fil-mira li jiksbu status ta’ konservazzjoni favorevoli b'segwitu għal eżempji minn LIFE jew wara interventi minn LIFE. 25 % tal-ispeċijiet fil-mira tal-proġetti jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni sa tmiem il-perjodu ta' programmar || Nru u tip ta' speċijiet fil-mira u titjib fl-istatus ta’ konservazzjoni b'konsegwenza ta’ interventi minn LIFE. 3% tas-servizzi tal-ekosistema restawrati sa tmiem il-perjodu ta' programmar. || Ettari u t-tip ta' servizz ekosistemiku restawrati permezz ta’ LIFE. || Restawr konsolidat ta' servizzi ekosistemiċi u aktar restawr. || Nru. ta' ettari tas-servizzi ta’ ekosistema restawrati b'segwitu għal eżempji minn LIFE. Biex jissostna aktar żvilupp, implementazzjoni u mmaniġjar tan-netwerk N2000, partikolarment l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (OAP). L-Artikolu 11 (b) || 15 % tan-netwerk Natura 2000 immaniġjati adegwatement sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || · Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw OAP u ettari ta’ Natura 2000 koperti; · Nru tas-siti Natura 2000 li twasslu għal immaniġjar adegwat. || Immaniġjar adegwat konsolidat u estiżi tan-netwerk Natura 2000. || Nru tas-siti Natura 2000 li jkomplu jiġu mmaniġġjati adegwatement u siti ġodda Natura 2000 bi mmaniġjar imtejjeb b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE. Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju l-Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika (l-Artikolu 3(1)(b) u l-Artikolu 14) Biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal strateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-mitigazzjoni, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali. L-Artikolu 14(c) || Żvilupp u implementazzjoni msaħħa ta' strateġiji jew pjanijiet ta' azzjoni ta' mitigazzjoni tal-bidla klimatika. || Nru u l-kopertura ta’ strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ mitigazzjoni tal-bidla klimatika żviluppati jew implementati permezz ta’ LIFE. || L-integrazzjoni effettiva ta' preokkupazzjonijiet tal-mitigazzjoni tal-bidla klimatika fil-prestazzjoni tas-settur pubbliku u privat, u kapaċità u prestazzjoni sostenibbli u kontinwament imtejbin tas-settur privat u pubbliku. || Volum ġeografiku u/jew valur ekonomiku tal-istrateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ mitigazzjoni tal-bidla klimatika żviluppati u implementati. Biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-mitigazzjoni li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. L-Artikolu 14(d) || Aktar teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. || Nru ta’ approċċi ta’ politika teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra murija permezz ta’ LIFE. || Qalba konsolidata lejn ekonomija aktar baxxa fil-karbonju. || Tnaqqis ta' tunnellati ta' gassijiet serra b'teknoloġiji, sistemi, strumenti ġodda u/jew approċi oħra tal-aħjar prassi żviluppati u użati b'segwitu ta’ eżempji minn LIFE. Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Adattament għall-Bidla Klimatika (l-Artikolu 3(1)(a) u l-Artikolu 15) Biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal strateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-adattament, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali. L-Artikolu 15(c) || Żvilupp u implementazzjoni msaħħa ta' strateġiji jew pjanijiet ta' azzjoni ta' adattament għall-bidla klimatika. || Nru u l-kopertura ta’ strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ adattament għall-bidla klimatika żviluppati jew implementati. || L-integrazzjoni effettiva ta' preokkupazzjonijiet tar-reżiljenza klimatika fil-prestazzjoni tas-settur pubbliku u privat, u kapaċità u prestazzjoni sostenibbli u kontinwament imtejbin tas-settur privat u pubbliku. || Volum ġeografiku u/jew valur ekonomiku tal-istrateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ adattament għall-bidla klimatika żviluppat u implementati b'segwitu għal eżempji minn LIFE. Biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-adattament li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. L-Artikolu 15(d) || Aktar approċċi ta’ politika, teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prass