[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 20.11.2007 KUMM(2007) 733 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI Il-messaġġi ewlenin mir-Rapport dwar l-Impjieg fl-Ewropa 2007 KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI Il-messaġġi ewlenin mir-Rapport dwar l-Impjieg fl-Ewropa 2007 1. l-introduzzjoni u s-sejbiet ewlenin tar-rapport Din il-Komunikazzjoni tippreżenta s-sejbiet ewlenin tar-rapport dwar l-Impjieg fl-Ewropa 2007. Din hija d-19-il edizzjoni tar-rapport, li sar wieħed mill-għodda ewlenin tal-Kummissjoni Ewropea fl-appoġġ tagħha lill-Istati Membri fl-analiżi, il-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-linji politiċi tagħhom dwar l-impjieg. L-Impjieg fl-Ewropa jipprovdi tradizzjonalment ħarsa ġenerali tal-qagħda ta’ l-impjiegi fl-UE, u jiffoka fuq għadd limitat ta’ suġġetti li huma ta' importanza għolja fuq l-aġenda ta' l-politika dwar l-impjiegi fl-UE. It-temi kumplessivi ta’ l-edizzjoni ta’ din is-sena huma strateġija ta’ xogħol madwar iċ-ċiklu tal-ħajja, il-flessigurtà u l-evoluzzjoni tas-sehem ta’ dħul mix-xogħol (jiġifieri l-parti tal-valur miżjud allokata għax-xogħol). Ir-rapport għalhekk jissokta jagħti aktar tagħrif lid-dibattitu tal-politika wiesgħa dwar il-flessigurtà, li rriżulta f’Komunikiazzjoni tal-Kummissjoni dwar Prinċipji Komuni tal-Flessigurtà[1], approvata fis-27 ta’ Ġunju 2007, u li tipprovdi wkoll appoġġ analitiku lill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ta’ l-4 ta’ Settembru 2007 dwar iż-Żgħażagħ[2]. Is-sejbiet ewlenin tar-rapport ta’ l-2007 jinkludu: - L-irkupru kbir tas-swieq tax-xogħol ta’ l-UE fl-2006 ġab miegħu żieda netta fl-impjiegi ta’ 'l fuq minn 4 miljuni – l-aktar rendiment b’saħħtu mis-sena 2000 'l hawn. L-impjiegi kibru f'kull wieħed mis-27 Stat Membru. - Il-qgħad fost iż-żgħażagħ, li huwa aktar minn 17 % fl-UE, u d-diffikultajiet fl-integrazzjoni taż-żgħażagħ b’suċċess fis-suq tax-xogħol jibqgħu sfidi ewlenin. - Żviluppi fl-impjieg ta’ ħaddiema mdaħħlin fiż-żmien huma iżjed inkoraġġanti; ir-rata ta' l-impjieg tagħhom telgħet b'seba' punti perċentwali mis-sena 2000 'l hawn. L-istrateġiji politiċi integrati lejn l-anzjanità attiva jwasslu l-aħjar riżultati. - Il-forom avvanzati ta’ arranġamenti flessibbli fuq ix-xogħol fi ħdan id-ditti huma element importanti ta’ sistemi ta’ flessigurtà li rnexxew u wkoll kruċjali għat-tagħlim u l-innovazzjoni. - L-ineffiċjenzi fil-provvista ta', u l-inugwaljanzi li jippersistu fl-aċċess għat-taħriġ vokazzjonali kontinwu (TVK) iffinanzjat mill-intrapriżi jissuġġerixxu li għad hemm lok għall-intervent imtejjeb mill-gvern f’dan il-qasam. Il-linji politiċi mfassla bir-reqqa jistgħu jgħinu fl-effiċjenza fil-provvista ta' TVK billi jassiguraw kemm l-investiment fi kif ukoll il-benefiċċji minn taħriġ bħal dan, waqt li jiżguraw li dawk li huma l-aktar fil-bżonn jieħdu sehem b’mod aktar attiv. - L-iżviluppi fis-sehem tad-dħul mix-xogħol jitmexxew mill-interazzjoniiet bejn il-progress teknoloġiku, l-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol u minn fatturi oħra bħalma huwa l-ftuħ għall-kummerċ. Madankollu, dawn il-fatturi ta' spiss ikollhom impatt li jvarja fuq is-sehem tad-dħul tal-kategoriji differenti ta' ħiliet. 2. IR-RENDIMENT GLOBALI TA’ L-IMPJIEGI FL-UE FL-2006 Fl-isfond ta’ tkabbir ekonomiku li qed jaċċellera, is-swieq tax-xogħol fl-UE irkupraw bil-kbir fl-2006. Wara żidiet modesti fis-snin li għaddew, it-tkabbir fl-impjiegi fl-UE-27 qabad b’mod sinifikattiv fl-2006 u, b’1.4 %, laħaq l-aqwa tiegħu mill-2000 'l hawn. Flimkien ma’ dan, il-produttività tax-xogħol aċċellerat meta mqabbla ma’ dik ta’ l-2005, fejn kibret b’rata aktar għolja milli fl-Istati Uniti, għalkemm l-UE baqgħet ftit li xejn tirrendi anqas meta mqabbla ma’ l-Istati Uniti f’dak li għandu x’jaqsam mat-tkabbir ta’ l-impjiegi. Il-progress lejn il-mira tar-rata ta’ l-impjiegi globali li laħqet is-70 %, kif ukoll lejn il-miri għan-nisa (60 %) u ħaddiema mdaħħla fiż-żmien (50 %) kien l-aqwa wieħed mill-2000 'l hawn. Ir-rati globali ta’ l-impjiegi tan-nisa u tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien laħqu l-64.3 %, is-57.1 % u t-43.5 % rispettivament fl-2006. Minkejja dan il-progress, jidher li hija sfida li dejjem qed iżżid għall-UE biex tintlaħaq il-mira tar-rata ta’ l-impjiegi globali u r-rata tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien fl-erba' snin li ġejjin, għalkemm il-mira tar-rata ta' l-impjiegi għan-nisa tidher li qed tintlaħaq Għall-ewwel darba f’mill-inqas għaxar snin, l-impjiegi nfirxu ma’ l-UE kollha kemm hi, bis-27 Stat Membru kollha kemm huma juru żieda fl-impjiegi B'mod partikolari t-tkabbir ekonomiku għoli kien osservat f’għadd ta’ Stati Membri ġodda, li huma l-Estonja, il-Latvja, il-Polonja, il-Bulgarija u s-Slovakkja, kif ukoll fl-Irlanda, il-Lussemburgu u fi Spanja. Anki dawk l-Istati Membri li ma kellhomx żidiet fl-impjiegi fis-sena ta’ qabel, bħall-Ġermanja, l-Ungerija, l-Olanda u l-Portugall, esperjenzaw tkabbir ekonomiku sinifikanti fl-2006. Globalment, kien hemm żieda netta ta’ ’l fuq minn erba' miljun ruħ fl-impjiegi fl-UE-27 fl-2006, bin-nisa li kkontribwew xi ftit aktar mill-irġiel għall-ħolqien ta’ l-impjiegi. Rigward l-età, il-ħaddiema fl-età intermedja kienu jirrappreżentaw kważi żewġ terzi miż-żieda, filwaqt li ħaddiema mdaħħla fiż-żmien kienu jgħoddu biss sa ftit inqas minn terz. Minkejja ż-żieda mifruxa sewwa fl-impjiegi, hemm varjazzjonijiet kbar li jippersistu tul il-pajjiżi. Fl-2006, ir-rati ta’ l-impjieg kienu jvarjaw minn waħda baxxa ta’ 55 % fil-Polonja sa aktar minn 77 % fid-Danimarka. Fl-istess ħin, ir-rati ta’ l-impjieg għan-nisa jibqgħu sostanzjalment 'l isfel minn dawk għall-irġiel f'bosta mill-pajjiżi. Hemm ukoll varjazzjoni sostanzjali fir-rati għall-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien. 3. ŻGħAżAGħ U ħADDIEMA MDAħħLA FIż-żMIEN FL-UE: LEJN STRATEġIJA TAX-XOGħOL LI TQIS Iċ-ċIKLU KOLLU TAL-ħAJJA Iż-żgħażagħ u l-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien huma żewġ gruppi li jeħtieġu attenzjoni politika speċjali. Biex ikunu evitati l-effetti avversarji fuq it-tkabbir ekonomiku u titnaqqas il-pressjoni li qed tinġemgħa fuq is-sistemi ta’ ħarsien soċjali ġejja mill-anzjanità demografika, jeħtieġ li l-istrateġija fix-xogħol li tqis iċ-ċiklu kollu tal-ħajja u li hija promossa mill-Unjoni Ewropea tissaħħaħ. Rispons politiku xieraq għalhekk għandu jikkonċentra fuq iż-żieda fl-integrazzjoni tas-suq tax-xogħol fl-etajiet kollha u fuq il-faċilità tat-tranżizzjonijiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja. Jeħtieġu aktar sforzi, b'mod partikolari fl-edukazzjoni u fil-linji politiċi tat-taħriġ, fit-titjib tar-riżultati fis-suq tax-xogħol li jikkonċerna ż-żgħażagħ Il-qgħad u d-diffikultajiet fost iż-żgħażagħ fl-integrazzjoni tagħhom b’suċċess fis-suq tax-xogħol tibqa' sfida ewlenija għal ħafna Stati Membri ta' l-UE. Minkejja xi sinjali ta’ xi titjib globali dan l-aħħar, għad irid iseħħ progress bis-serjetà fit-tnaqqis tal-qgħad. Ir-rata medja tal-qgħad li hija ta’ 17.4 % fl-UE tibqa’ għolja u ma ttejbitx relattivament għar-rata ta’ l-adulti fl-aqwa età tagħhom. Barra minn hekk, b’mod ġenerali, l-UE mhijiex qed tmur tajjeb f’kuntest internazzjonali, b’sostanzjalment aktar żgħażagħ qiegħda u inqas li qed jaħdmu milli f’pajjiżi industrijalizzati oħra, bħall-Istati Uniti, il-Kanada jew il-Ġappun. Iż-żgħażagħ ta’ spiss jaffaċċjaw problemi fit-tranzizzjoni rapida u bla tfixkil mill-edukazzjoni għax-xogħol. Parti żgħira iżda sinifikanti miż-żagħażagħ tibqa’ maqbuda f’nassa ta’ impjiegi temporanji, li ta’ spiss mhumiex imħallsa tajjeb u li ma joħorġux minnhom faċilment. Żgħażagħ li wkoll jinsabu f’riskju partikolari huma dawk I jesperjenzaw perjodi twal barra d-dinja tax-xogħol, l-edukazzjoni jew l-impjieg. Il-kisba mhix suffiċjenti fl-edukazzjoni hija waħda mir-raġunijiet ewlenin wara l-r-rendiment batut fis-suq tax-xogħol taż-żgħażagħ. Għalhekk programmi li jindirizzaw il-falliment fl-iskola fi żmien bikri, ilaqqgħu liż-żgħażagħ mad-dinja tax-xogħol u jħejjuhom għall-ħtieġa ta' tagħlim tul il-ħajja biex jadattaw il-kwalifiki tagħhom tul il-ħajja kollha tagħhom tax-xogħol, huma fattur kruċjali fit-titjib tal-qagħda tas-suq tax-xogħol taż-żgħażagħ. Flimkien ma' dan, integrazzjoni aħjar ta' dawk li qed isofru minn perjodi twal fil-qgħad jew fl-inattività tkun teħtieġ strateġiji ta’ attivazzjoni aktar effettivi milli fl-imgħoddi. Barra hekk, iż-żgħażagħ huma fost il-gruppi li x'aktarx se jkunu l-aktar effettwati negattivament mill-qagħda istituzzjonali li tiffavorixxi ’l dawk b'impjiegi permanenti b'detriment għall-persuni l-ġodda. Il-problemi minħabba fis-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol jistgħu jiġu indirizzati parzjalment billi jagħmluha eħfef għad-ditti biex iħaddmu ż-żgħażagħ. L-istrateġiji ta' linji politiċi integrati jistgħu jgħinu fiż-żieda tas-sehem tal-persuni aktar imdaħħla fiż-żmien. Is-sehem li qed tiżdied ta' persuni mdaħħla fiż-żmien fis-suq tax-xogħol u d-dewmien fil-ħruġ mill-forza tax-xogħol jirrappreżentaw sfida oħra importanti. Bħalissa aktar minn nofs il-persuni bejn l-etajiet ta’ 55-64 sena fl-UE huma inattivi, prinċipalment minħabba f’raġunijiet ta’ rtirar iżda wkoll minħabba fi problemi ta’ saħħa, responsabilitajiet personali jew tal-familja, jew it-twemmin li ma hemmx xogħol. Riżultati ta’ dan l-aħħar jindikaw li l-isforzi mill-Istati Membri għall-implimentazzjoni ta' miżuri li jappoġġjaw l-anzjanità attiva qed jibdew jagħtu l-frott. L-impjiegi ta’ ħaddiema mdaħħla fiż-żmien kienu wieħed mill-aktar komponenti dinamiċi tas-suq tax-xogħol ta’ l-UE f’dawn l-aħħar snin, bir-rati ta’ l-impjiegi ta’ dawn il-ħaddiema 'il fuq b’seba' punti perċentwali mill-2000 'l hawn. Ħafna minn din iż-żieda fir-rati ta’ l-impjiegi għall-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien hija dovuta għaż-żieda fir-rati ta’ nisa mdaħħla fl-età li hija fiha nnifisha sforz ta’ l-effett qawwi tas-sehem tan-nisa li b’mod ġenerali qed jiżdied tul iż-żmien. B’kuntrast ma' dan iż-żieda fir-rati għall-irġiel hija sforz tar-riżultat tad-dewmien għall-ħruġ mis-suq tax-xogħol, li hija aktar il-kawża ta’ fatturi bħar-riforma fil-pensjoni u s-sistemi ta’ ħarsien soċjali, u miżuri oħrajn ta’ dan l-aħħar assoċjati ma' anzjanità attiva. Iż-żieda ta’ dan l-aħħar fl-impjieg ta’ ħaddiema mdaħħla fiż-żmien ma ġiet assoċjata ma’ ebda żieda notevoli fil-prekarjetà ta’ l-impjieg tagħhom, u lanqas ma hija prinċipalment assoċjata ma’ żieda fil-prevalenza ta’ xogħol part time jew ta’ persuni li jaħdmu għal rashom. Barra minn hekk, ħafna mit-tkabbir ekonomiku kien relattivament fis-setturi ta’ għarfien intensiv u ta’ ħila kbira, u b’bidla minn xogħlijiet aktar manwali lejn xogħlijiet mhux manwali u aktar għarfien intensivi. Minkejja t-titjib ta’ dan l-aħħar, l-isforzi biex tiġi promossa anzjanità attiva għadha trid tissegwa sew. Is-sehem fis-suq tax-xogħol ta’ persuni mdaħħla fiz-żmien fl-Ewropa jibqa’ baxx skond l-istandards internazzjonali u r-rata ta’ l-impjiegi għall-persuni bejn il-55 u l-64 sena għadha ta’ 6.5 punti perċentwali mill-mira ta’ Stokkolma ta’ 50 % sa l-2010. Bħalissa jeżistu strateġiji differenti lejn l-anzjanità attiva fl-Istati Membri. Karatteristiċi tas-sistemi li huma aktar ta’ suċċess fl-appoġġ lejn l-anzjanità attiva jinkludu livelli tajba ta’ saħħa ġenerali għall-persuni mdaħħla fiż-żmien u etajiet ta' rtirar ta’ standard raġjonevolment għoli; miżuri attivi ta' linji politiċi ta' suq tax-xogħol imfassla b’mod effiċjenti u sehem fit-tagħlim tul il-ħajja; flessibilità fir-rigward tal-ħinijiet tax-xogħol u l-organizzazzjoni tax-xogħol; u pressjonijiet finanzjarji mnaqqsa fuq il-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien biex iħallu s-suq tax-xogħol, kemm f'termini ta' inċentivi finanzjarji għall-ħaddiema anzjani biex jirtiraw kif ukoll fir-rigward tal-pressjoni ta' l-ispiża fuq is-sidien biex jimpjegaw ħaddiema iżgħar aktar milli ħaddiema mdaħħla fiż-żmien. Ċerti gruppi ta’ Stati Membri, b’mod partikolari l-pajjiżi Nordiċi, implimentaw stateġija aktar integrata għal anzjanità attiva u dawn kienu relattivament aktar ta’ suċċess fl-integrazzjoni u ż-żamma ta’ ħaddiema anzjani fl-impjiegi meta mqabbla ma’ pajjiżi oħrajn. Aktar żieda fis-sehem fis-suq tax-xogħol tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien tkun teħtieġ li jingħelbu l-ostakoli kontinwi u n-nuqqas ta’ inċentivi li dawn jaffaċċjaw fl-impjieg. Jeħtieġ li jiġu indirizzati għadd ta’ fatturi. Barra mill-inċentivi finanzjarji inkorporati fis-sistemi tal-pensjonijiet, l-iskemi ta’ l-irtirar minn kmieni u elementi oħra tas-sistemi ta’ taxxa u ta’ benefiċċji, kif ukoll l-iffissar aktar flessibbli ta' pagi li hu anqas marbut ma’ anzjanità, l-isfidi ġenerali jinkludu l-bidla ta' l-attitudnijiet lejn ħaddiema anzjani, iż-żamma u l-promozzjoni tal-kapaċità tas-saħħa u x-xogħol tal-ħaddiema waqt li javvanzaw fiż-żmien, u l-iżvilupp ta' ħiliet u impjegabilità ta' ħaddiema anzjani permezz ta' tagħlim tul il-ħajja. Jeħtieġ li jiġu stipulati kundizzjonijiet tax-xogħol adattati, inklużi aktar ħin ta’ xogħol flessibbli u arranġamenti ta’ organizzazzjoni tax-xogħol, flimkien ma’ opportunitajiet ta’ impjiegi għal forza ta’ xogħol li qed tavvanza fl-età. Jeħtieġ li jinħoloq ukoll ambjent li jagħti appoġġ b’mod ġenerali għall-anzjanità attiva. L-indirizzar ta’ kwistjonijiet relatati mas-sessi huma wkoll importanti, u aktar sforzi biex titnaqqas id-differenza fl-attività bejn l-irġiel u n-nisa għandhom ikunu l-element ewlieni ta’ kwalunkwe strateġija biex tiżdied il-provvista tax-xogħol. L-indirizzar ta’ l-isfida ta’ l-anzjanità demografika u l-impatt tagħha fuq il-forza tax-xogħol tkun teħtieġ l-implementazzjoni usa’ ta’ aktar strateġiji integrati milli kien il-każ s’issa. Jeħtieġu miżuri li jenfasizzaw l-integrazzjoni tal-ħaddiema mdaħħla fiż-żmien u li jtejbu l-impjegabilità tagħhom kif ukoll li jagħlqu l-mogħdijiet għall-ħruġ bikri minn ħajja attiva. Fil-mixja 'l quddiem lejn l-anzjanità attiva, għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-promozzjoni ta’ l-aċċess għall-impjiegi tul il-ħajja tax-xogħol. Strateġija komprensiva ta’ anzjanità attiva għandha tiffoka fuq il-medda kollha kemm hi tal-ħajja tax-xogħol u fuq il-gruppi kollha ta’ l-etajiet, mhux biss fuq il-ħaddiema anzjani. 4. IT-TRAWWIM TA’ FLESSIBILITÀ FI ħDAN ID-DITTI U L-ASSIGURAZZJONI TA’ L-IżVILUPP FIL-KARRIERA GħALL-ħADDIEMA: ELEMENTI IMPORTANTI TA’ FLESSIGURTÀ Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-flessigurtà[3] adottata dan l-aħħar tirrikonoxxi li l-flessibilità tmur lil hinn mill-kumdità jew id-diffikultà li timpjega jew tkeċċi l-impjegati (flessibilità esterna) u li tista’ wkoll tinħoloq fi ħdan id-ditta, jew permezz ta' arranġamenti flessibbli ta' ħinijiet tax-xogħol (jiġifieri flessibilità interna) u/jew forom differenti ta' organizzazzjoni ta' xogħol, bħall-ħidma f’tim u r-rotazzjoni tax-xogħol (jiġifieri flessibilità funzjonali). Pressjonijiet kompetittivi u progress teknoloġiku wassal lil ħafna ditti f'ekonomiji avvanzati biex jadottaw aktar forom flessibbli ta' organizzazzjoni ta' xogħol, flimkien mal-linji politiċi kumplimentari tal-ġestjoni tar-riżorsi umani. Il-forom flessibbli ta’ l-organizzazzjoni tax-xogħol huma xi ftit ikkaratterizzati minn strutturi ġerarkiċi aktar mifruxa, involviment aktar qawwi ta’ l-impjegati fit-teħid tad-deċiżjonijiet, u minn diskrezzjoni akbar min-naħa tal-ħaddiema fit-tlestija ta’ ħidmiethom, flimkien ma’ kontenut ta’ xogħol aktar għani. Dawn il-prattiki innovattivi ta’ ħidma juru komplementarjetajiet sinifikanti u huma iżjed effettivi meta marbuta ma’ ċerti prattiki ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani, bħat-taħriġ fuq il-post tax-xogħol u s-sistemi kontinġenti ta’ ħlas. Madankollu, dan mhux neċessarjament jimplika konverġenza lejn mudell uniku ta’ post tax-xogħol flessibbli. Id-ditti fl-Istati Membri ta’ l-UE adottaw strateġiji nazzjonali distinti ta’ bidla organizzazzjonali minħabba fl-istituzzjonijiet differenti, il-preferenzi soċjo-politiċi, l-istrutturi ekonomiċi, il-kuntesti storiċi, eċċ. L-impjieg fl-Ewropa 2006 ippropona tipoloġija tas-swieq tax-xogħol ta’ l-UE tul id-dimensjonijiet ta’ flessibilità u ta’ sigurtà. Madankollu, il-flessibilità kienet tirreferi esklussivament għall-komponent tagħha estern kif imkejjel mill-indikatur tal-Leġiżlazzjoni għall-Ħarsien ta' l-Impjiegi ta' l-OECD. Ir-rapport ta' din is-sena juża data mill-Istħarriġ Ewropew tal-Kundizzjonijiet tax-Xogħol biex ikejjel l-indikaturi speċifiċi għall-pajjiż ta’ forom diversi ta’ flessibilità eżistenti fid-ditta biex tkun aġġornata t-taksonomija ppreżentata qabel tas-sistemi ta’ flessigurtà ta’ l-UE. L-analiżi tissuġġerixxi bil-qawwi li l-konsiderazzjoni kemm tal-forom esterni kif ukoll tal-forom interni tal-flessibilità (u l-interazzjoni tagħhom) hija essenzjali għall-karatterizzazzjoni tas-swieq tax-xogħol u tas-sistemi ta’ flessigurtà madwar l-UE. Hemm żewġ sistemi li jinsabu assoċjati ma’ riżultati soċjo-ekonomiċi relattivament ‘tajbin’. L-ewwel sistema (il-parti l-kbira l-pajjiżi ‘Anglo-Sassoni’) hija kkaratterizzata minn flessibilità esterna għolja marbuta ma' livelli medji ta' forom avvanzati ta' flessibilità interna. Dan juri mobilità għolja ta’ xogħol, segmentazzjoni baxxa, intensità moderata ta’ taħriġ vokazzjonali, infiq baxx fil-linji politiċi ta’ l-attivazzjoni, suċċess moderat fit-tnaqqis tal-faqar u spejjeż baġitarji baxxi. It-tieni sistema (prinċipalment il-pajjiżi ‘Nordiċi’ flimkien ma' l-Olanda) hija kkaratterizzata minn forom avvanzati ta’ flessibilità interna (ħidmiet kumplessi, l-awtonomija tal-ħaddiema, arranġamenti flessibbli ta’ ħinijiet tax-xogħol), flimkien ma' livelli moderati ta' flessibilità esterna. Hija assoċjata wkoll ma' riżultati ekonomiċi tajba (is-suq tax-xogħol, il-produttività, l-innovazzjoni) u ma’ tnaqqis qawwi fir-rati ta' faqar, iżda tinvolvi spejjeż baġitarji ogħla. Meta jitqies kollox, ma hemm l-ebda għaqda unika ta’ linji politiċi u istituzzjonijiet biex jinkisbu u jinżammu riżultati soċjo-ekonomiċi tajba, iżda aktarx mogħdijiet differenti lejn prestazzjoni tajba, li huma, fil-parti l-kbira tagħhom, ir-riżultat ta’ trajettorji storiċi distinti. Il-kwalità tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tiddependi fuq il-forma ta’ l-organizzazzjoni flessibbli tax-xogħol adottata mid-ditta. Il-mudell avvanzat intern ta’ flessibilità (jew ta’ tagħlim diskrezzjonali), li jgħaqqad domandi akbar dwar il-ħaddiema, fir-rigward ta' responsabbiltajiet u attivitajiet ta' soluzzjoni ta' problemi, b'aktar awtonomija fuq ix-xogħol, jista' jirrappreżenta soluzzjoni fejn kulħadd jirbaħ, ir-rekonċiljazzjoni ta' l-interessi kemm ta' l-impjegati kif ukoll tas-sidien, b'mod partikolari meta preżenti flimkien ma' appoġġ aħjar għall-ħaddiema li jbiddlu minn xogħol għal ieħor jew minn intrapriża għal oħra. Huwa kkaratterizzat simultanjament mill-prestazzjoni mtejjeb tad-ditti u minn kundizzjonijiet ta’ xogħol aħjar meta mqabbla ma' forom aktar tradizzjonali ta' organizzazzjoni ta' xogħol. Min-naħa l-oħra, forom aktar funzjonali ta' flessibilità, bħar-rotazzjoni tax-xogħol, il-ħidma f’tim u n-normi stretti ta’ produzzjoni, jistgħu jkunu ta' ħsara għas-sodisfazzjon fuq ix-xogħol, għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja u r-riżultati tas-saħħa relatati max-xogħol. Il-mod ta’ kif ix-xogħol huwa organizzat għandu rwol importanti fl-assorbiment u l-ħolqien ta' l-għarfien. Il-mudelli li jmorru l-aħjar huma dawk ikkaratterizzati mid-diskrezzjoni fuq ix-xogħol flimkien ma’ l-attivitajiet kumplessi tas-soluzzjoni tal-problemi fir-rigward ta' l-iżvilupp ta' innovazzjoni interna, filwaqt li l-mudell hekk imsejjaħ ‘tutelat’, ikkaratterizzat minn grad baxx ta’ awtonomija u enfasi kbira fuq ir-rotazzjoni tax-xogħol u l-ħidma f'tim, x'aktarx li huwa assoċjat ma' l-adozzjoni u/jew il-modifika ta' teknoloġiji eżistenti. L-involviment tal-ħaddiema f'li jifhmu u fis-soluzzjoni ta' problemi relatati mal-produzzjoni tidher, għalhekk, li hija fattur ewlieni għall-attivitajiet ta' tagħlim u ta’ innovazzjoni, flimkien mas-segwiment ta' edukazzjoni 'standard' (jiġifieri edukazzjoni sekondarja) u/jew is-sehem fil-kontinwazzjoni tat-taħriġ vokazzjonali. Il-kontinwazzjoni tat-taħriġ vokazzjonali hija komponent importanti ta’ flessigurtà billi ttejjeb il-mobilità bejn xogħol u ieħor kemm fi ħdan u tul id-ditti, u tassigura l-mogħdijiet tal-karrieri tal-ħaddiema L-ekonomiji żviluppati esperjenzaw bidliet strutturali importanti fit-tul matul dawn l-aħħar għexieren tas-snin. Dawn kienu jinkludu tranżizzjoni minn mudell ta’ produzzjoni msejjes fuq il-produzzjoni tal-massa għal mudell ġdid misjuq mill-kwalità u l-innovazzjoni, akkumpanjat minn spostamenti settorjali ewlenin fl-ekonomija u żieda sinifikanti fil-livell edukattiv fil-forza tax-xogħol. Dan saħħaħ il-ħtieġa għal tat-taħriġ vokazzjonali kontinwu (TVK) biex jiggarantixxi li l-ħaddiema li daħlu fil-forza tax-xogħol bosta snin ilu jkollhom il-ħiliet meħtieġa biex jieħdu sehem b'mod effettiv fl-ekonomija ta' llum. Dawn ix-xejriet ipoġġu pressjoni li qed tiżdied fuq ġenerazzjonijiet ġodda ta’ ħaddiema li jkollhom jiksbu kontinwament il-ħiliet meħtieġa biex jitgħallmu u jkunu innovattivi f'perjodu ġdid ikkaratterizzat minn bidla rapida. Hemm erba’ raġunijiet ewlenin għat-tisħiħ tat-TVK fil-kuntest ta’ l-Istrateġija ta’ Liżbona. L-ewwelnett, il-linji politiċi tat-TVK jistgħu jnaqqsu l-esklużjoni soċjali u l-inugwaljanza fil-qligħ ikkawżati minn kapital uman insuffiċjenti billi jżidu l-ħiliet u l-impjegabilità tal-ħaddiema fir-riskju. It-tieni, jistgħu jgħinu fiż-żamma tal-ħaddiema anzjani għal żmien itwal fis-suq tax-xogħol, biex b’hekk jappoġġjaw s-sostenibilità finanzjarja tas-sistemi ta’ ħarsien soċjali. It-tielet, il-linji politiċi li jimmiraw lejn TVK huma ingredjent kruċjali fl-implimentazzjoni tal-linji politiċi tal-flessigurtà billi jirrendu s-swieq interni tax-xogħol aktar dinamiċi fil-kuntest ta’ bidliet ekonomiċi, u l-ħiliet tal-ħaddiema aktar trasferibbli qalb is-sidien, filwaqt li jagħmlu l-karrieri tal-ħaddiema aktar siguri. Fl-aħħar, dawn il-linji politiċi jistgħu jgħinu biex jiżguraw li l-ħaddiema jiksbu u jgħollu l-istandard tal-ħiliet meħtieġa f’perjodu kkaratterizzat minn bidla u tagħlim b'pass mgħaġġel, filwaqt li jrendu l-intrapriżi Ewropej aktar kompetittivi f’ekonomija globali msejsa fuq l-għarfien. Hemm xi indikazzjonijiet li s-suq ħieles ma jistax jipprovdi livell effiċjenti ta’ investiment fit-TVK minħabba f’fallimenti possibli tas-suq, b’mod partikolari f'dak li għandu x’jaqsam mal- poaching tal-ħaddiema. Dan jirreferi għall-possibilità li l-ħaddiema jitilqu s-sidien attwali tagħhom li tawhom it-taħriġ biex jissieħbu ma’ sidien oħra li ma ħallsux għat-taħriġ tagħhom, iżda li jagħmlu qligħ minn parti mill-benefiċċji. F’ħafna ċirkostanzi, falliment fis-suq bħal dan ma jipprovdix inċentivi xierqa għas-sidien biex jinvestu fit-TVK. Sejbiet empiriċi jindikaw li xi gruppi ta’ impjegati għandhom probabilità aktar baxxa li jieħdu sehem f'taħriġ iffinanzjat mis-sid minn oħrajn fl-UE, b'mod partikolari l-ħaddiema aktar anzjani, dawk inqas edukati, dawk f’impjiegi prekarji u dawk li l-qligħ tagħhom huwa l-aktar baxx. Dan għandu impatt negattiv fuq l-impjegabilità ta’ dawn il-gruppi, u għalhekk iżid ir-riskju ta’ l-esklużjoni soċjali u l-inugwaljanza fil-qligħ. Dan idgħajjef ukoll is-sostenibilità tas-sistemi ta’ ħarsien soċjali billi jżid il-probabilità ta’ rtirar ta’ ħaddiema f’età bikrija. Barra minn hekk, il-possibilità tas-sehem fit-taħriġ tibqa' pjuttost baxxa fl-intrapriżi ż-żgħar, u din għandha effett potenzjalment negattiv fuq l-attivitajiet ta' innovazzjoni ta’ dan is-settur importanti fin-negozju. Għal dawn ir-raġunijiet, għandha mnejn ikun meħtieġ l-intervent tal-gvern f’forma ta’ offerta, regolamentazzjoni jew finanzjament biex ikun garantit il-progress lejn iż-żewġ għanijiet tradizzjonali ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ, l-effiċjenza u l-ekwità[4]. Madankollu, waqt li jimplimentaw l-istrumenti politiċi, il-gvernijiet iridu jsibu l-bilanċ ġust qalb dawn il-forom ta’ intervenzjoni biex jiksbu kemm l-effiċjenza kif ukoll l-ekwità. Linji politiċi mfassla speċifikament jistgħu jikkontribwixxu biex inaqqsu l-investiment baxx fit-TVK bl-inizjattiva ta’ l-intrapriża, filwaqt li, f’ċerti ċirkostanzi, itejbu l-ugwaljanza ta' aċċess għat-taħriġ għall-ħaddiema kollha. Dawn il-linji politiċi jinkludu inċentivi u sussidji fiskali, ftehimiet ta' xogħol kollettivi u ftehim obbligatorju permezz ta' skemi msejsa fuq it-taxxa. Waqt it-tfassil ta’ ċerti linji politiċi, il-gvernijiet għandhom, madankollu, ikunu attenti biex jevitaw effetti possibbli li mhumiex mixtieqa fuq l-effiċjenza ta' l-allokazzjoni ta' riżorsi. Il-linji politiċi min-naħa tal-provvista jistgħu jgħinu wkoll fl-assigurazzjoni ta’ benefiċċji tat-TVK. Ir-riformi bl-għan li jallinjaw aktar il-produttività u l-impjiegi għandhom jitqiesu b’attenzjoni, billi jistgħu jnaqqsu l-benefiċċji mit-TVK li jakkumulaw għas-sidien li jipprovdu taħriġ bħal dan għall-impjegati tagħhom anki jekk jista' jkollhom effetti pożittivi min-naħa tad-domanda. Min-naħa l-oħra, l-istrumenti ta’ linji politiċi li jimmiraw għat-tnaqqis ta’ qligħ, bħall-klawżoli ta’ ħlas lura, jistgħu jkunu utli, sa ċertu punt; dawn jippermettu s-sidien biex jiżguraw il-benefiċċji ta' l-investimenti tagħhom fit-TVK. Fl-aħħar, il-linji politiċi li jippromwovu l-assigurazzjoni ta’ kwalità, l-akkreditazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tat-taħriġ jista' jkollhom effetti differenzjati. Filwaqt li l-akkreditazzjoni tikkontribwixxi għat-titjib tat-tagħrif dwar il-kwalità u n-natura tat-taħrig, biex b’hekk tgħin lis-sidien jieħdu deċizjonijiet fil-qasam tat-taħriġ, iċ-ċertifikazzjoni tista' tnaqqas l-inċentiv tad-ditti biex jipprovdu t-TVK lill-impjegati tagħhom, billi din iżżid it-trasferibilità tal-ħiliet tagħhom. Madankollu, kollox ma' kollox, dawn il-politiċi huma soċjalment mixtieqa, billi jistgħu jiffaċilitaw il-mobilità ta' l-impjiegi, u għalhekk jikkontribwixxu lejn l-implimentazzjoni tal-linji politiċi tal-flessigurtà. 5. IL-KWOTA TAD-DħUL MIX-XOGħOL: IL-BIDLA TEKNOLOġIKA, IL-GLOBALIZZAZZJONI U L-ħILIET Il-kwota tad-dħul mix-xogħol, li tkejjel il-parti tal-valur miżjud allokat għax-xogħol, bdiet nieżla fil-parti l-kbira ta' l-Istati Membri ta’ l-UE ftit wara l-ewwel kriżi tal-prezz taż-żejt u tinsab attwalment taħt il-livelli miksuba fis-snin 60. Id- data disponibbli turi wkoll li l-kwota allokata lill-ħaddiema tas-sengħa kibret ħafna mis-snin 80 filwaqt li dik allokata lill-ħaddiema li mhumiex tas-sengħa naqset progressivament. L-importanza soċjo-ekonomika ta’ dawn l-iżviluppi ma tantx tista' tiġi sottożvalutata billi l-kwota tad-dħul mix-xogħol għandha impatt fuq id-distribuzzjoni tal-qligħ personali u l-koeżjoni soċjali, id-direzzjoni ta’ l-aġġustament fil-pagi u l-impjiegi, u fuq il-kompożizzjoni tat-talba globali, filwaqt li tmiss il-kwistjonijiet importanti ta' l-ekwità, l-effiċjenza ekonomika u l-istabilità makro-ekonomika. L-evoluzzjoni tal-kwota tad-dħul mix-xogħol innifisha hija r-riżultat ta’ l-interazzjoni kumplessa bejn il-progress teknoloġiku, l-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol, u, sa ċertu punt ftit inqas, muturi oħra, bħall-ftuħ għall-kummerċ. Barra minn hekk, skond il-grad ta’ sostituzzjoni bejn il-fatturi ta’ produzzjoni, il-bidliet f’wieħed minn dawn il-muturi jista’ jkollhom impatt differenti sinifikanti fuq il-kwota tad-dħul tal-kategoriji tad-diversi ħiliet. L-analiżi ekonometrika turi li l-progress teknoloġiku kien il-fattur li kkontribwixxa l-aktar għall-waqgħa fil-kwota globali tad-dħul mix-xogħol f'dawn l-aħħar snin. Madankollu, din il-waqgħa kienet mifruxa b’mod irregolari fuq it-tipi ta' ħiliet differenti waqt li l-ħaddiema ta' kapaċitajiet għolja żiedu l-kwota tagħhom filwaqt li dawk ta' ftit sengħa raw il-kwota tagħhom taqa'. Il-ftuħ fil-kummerċ kellu wkoll impatt negattiv fuq il-kwota globali tad-dħul mix-xogħol iżda fuq livell inqas mill-progress teknoloġiku. Biex jikkontribwixxu għall-bilanċjar mill-ġdid tal-firxa tal-valur miżjud bejn il-kapital u x-xogħol u bejn il-kategoriji differenti ta' ħiliet tax-xogħol, jeħtieġ li dawk li jfasslu l-politika jsegwu linji politiċi makro-ekonomiċi orjentati lejn l-istabilità u t-tkabbir ekonomiku, waqt li joħolqu ambjent ekonomiku li jikkontribwixxi għal aktar kapital u progress teknoloġiku. Madankollu, biex jirrealizzaw dan il-potenzjal, huwa kruċjali li dawn il-linji politiċi jkunu kkumplementati mil-linji politiċi tas-suq tax-xogħol li jqisu t-tweġibiet varji tal-kategoriji differenti tal-ħiliet ta' dawn il-muturi, u, aktar importanti minn hekk, permezz ta’ linji politiċi li jippermettu lil dawk ta’ ftit sengħa biex javvanzaw lejn livell ta’ kapaċitajiet aktar għolja biex l-effetti mhux mixtieqa, li jnibbtu mill-grad għoli ta’ sostitwibbiltà tagħhom bil-kapital, jistgħu jitnaqqsu. Ċertu grad ta' flessibilità fl-impjiegi fi ħdan kuntest sigur għandu jagħmilha eħfef għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda u l-qirda ta' dawk l-impjiegi li ma għadhomx produttivi, kif ukoll għall-progressjoni rapida ta’ ħaddiema lejn impjiegi aktar sodisfaċenti minflok ma jinżammu maqbuda f’nassa ta’ impjiegi ta’ ħiliet baxxi, li l-kwota ta’ qligħ tagħhom għandha impatt mhux mixtieqa biż-żieda tal-kapital u l-progress teknoloġiku. 6. KONKLUżJONIJIET L-analiżi ppreżentata f’dan ir-rapport turi kif approċċ politiku strateġiku u integrat lejn l-oqsma ta’ prijorità ewlenija – bħall-flessigurtà u strateġija ta' xogħol li tqis iċ-ċiklu kollu tal-ħajja – jista’ jagħmel differenza fir-rendiment tas-suq tax-xogħol ta’ l-Istati Membri. Dan għandu rilevanza partikolari kemm għaż-żgħażagħ kif ukoll għall-ħaddiema aktar anzjani. It-tagħlim tul il-ħajja jibqa’ ingredjent meħtieġ fil-pakkett ta’ linji politiċi ta’ suċċess, u r-rapport ta’ din is-sena jenfasizza s-soluzzjonijiet tal-linji politiċi li jtejbu kemm l-effiċjenza kif ukoll l-ekwità fit-taħriġ vokazzjonali. Ir-rapport jeżamina wkoll il-kwistjoni wisq diskussa ta’ żviluppi fil-kwota tad-dħul mix-xogħol fl-UE u jissuġġerixxi xi tweġibiet għall-politika li jimmiraw lejn it-tnaqqis ta' l-effetti possibbli tagħhom mhux mixtieqa. Globalment, is-sejbiet tar-rapport jappoġġjaw id-direzzjoni ġenerali ta’ l-inizjattivi ewlenin tal-linji politiċi f’livell ta’ l-UE fi ħdan il-kolonna ta’ l-impjiegi ta’ l-Aġenda ta’ Liżbona li tnediet mill-ġdid. Il-klima ekonomika mtejba ta’ l-2006 ma għandha bl-ebda mod ixxekkel l-attenzjoni lejn il-ħtieġa urġenti għal riforma fil-kontinwazzjoni tas-suq tax-xogħol madwar l-UE. Għal kuntrarju, dan it-tijib ċikliku għandu joħloq opportunità biex ifassal u jimplimenta l-bidliet strutturali meħtieġa biex tinkiseb innovazzjoni lejn l-għanijiet ġenerali ta' Liżbona ta’ xogħol għal kulħadd, kwalità u produttività fuq ix-xogħol, u koeżjoni soċjali u territorjali. Ir-rapport “l-Impjieg fl-Ewropa 2007” huwa ppubblikat fuq il-websajt li ġejja: http://ec.europa.eu/employment_social/employment_analysis/employ_2007_en.htm [1] COM(2007)359 [2] COM(2007)498 [3] COM(2007) 359 [4] L-Effiċjenza u l-ekwità fis-sistemi Ewropej ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ; COM 2006 (481)