Komunikazzjoni mill-Kummissjoni - Programm ta’ azzjoni ewropew għas-sikurezza tat-toroq reviżjoni f'nofs triq (SEC(2006) 221) /* KUMM/2006/0074 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 22.2.2006 KUMM(2006) 74 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI PROGRAMM TA’ AZZJONI EWROPEW GĦAS-SIKUREZZA TAT-TOROQ REVIŻJONI F'NOFS TRIQ (SEC(2006) 221) 1. INTRODUZZJONI Il- White Paper dwar it-Trasport adottata fl-2001[1] ipproponiet bħala għan it-tnaqqis bin-nofs tan-numru ta’ mwiet fuq it-toroq sa l-2010. Sussegwentement, dan l-objettiv kien enfasizzat fil-Programm ta’ Azzjoni Ewropew għas-sikurezza fuq it-toroq adottat fl-2003[2]. Lil hinn minn dan l-għan, il-messaġġ kien ċar: għalkemm mhuwiex ġdid id-dibattitu dwar liema livell ikun l-aktar effikaċi, bejn dak Ewropew, dak nazzjonali, dak reġjonali jew dak privat, il-programm ta’ l-2003 introduċa l-kunċett ta’ “ responsabbiltà maqsuma ”. It-titjib tas-sikurezza tat-toroq huwa fil-fatt ir-riżultat ta’ interventi f’livelli differenti. Uħud jaqgħu biss taħt il-livell lokali (pereżempju, iż-żieda fis-sikurezza tat-toroq) jew sempliċiment ta’ l-utent individwali (l-aġir responsabbli), filwaqt li oħrajn jimplikaw diversi partijiet: il-vetturi aktar sikuri li jirriżultaw minn inizjattiva ta’ l-industrija tal-vetturi bil-mutur biex tilqa’ għad-domanda tal-konsumatur. L-intervent Komunitarju, min-naħa tiegħu, irid jirrispetta l-kunċett ta’ kompetenza mħallta kif mixtieq mit-Trattat: ċerti azzjonijiet li l-prijorità tagħhom hija magħrufa jiddependu biċ-ċar biss mill-Istati Membri (jew minn partijiet oħra). Oħrajn, ukoll ta’ importanza, jirrikjedu inizjattiva Komunitarja. L-għan aħħari msemmi aktar ’il fuq, appoġġjat mill-Parlament Ewropew[3] u wara mill-Kunsill[4], ippermetta li jsir progress importanti. Din il-komunikazzjoni tikkostitwixxi reviżjoni f'nofs triq kif kien ġie mħabbar fil-programm adottat fl-2003, msemmi qabel. Din għandha magħha Dokument ta’ Ħidma ta’ l-Istaff tal-Kummissjoni[5], li jinkludi statistika dwar l-inċidenti (l-ewwel parti), tabelli b’ġabra ta’ informazzjoni għal kull Stat Membru (it-tieni parti), ġabra tal-leġiżlazzjoni ta’ l-Unjoni dwar is-sikurezza tat-toroq (it-tielet parti), numru ta’ proġetti ffinanzjati mill-Kummissjoni f’dan il-qasam (ir-raba’ parti) u fl-aħħar ftit eżempji ta’ involviment taċ-ċittadini li jsiru fil-qafas tal-Karta Ewropea tas-Sikurezza tat-Toroq (il-ħames parti).[6] 2. 2001-2005 : żIEDA FIL-PROGRESS, IżDA HEMM FEJN JISTA' JSIR ħAFNA IKTAR TITJIB 2.1 Il-bilanċ globali fil-livell ta’ l-Unjoni Ewropea Flimkien, il-pajjiżi li llum jiffurmaw l-Unjoni Ewropea kellhom 50,000 mewta fuq it-toroq fl-2001 , u l-għan komuni, propost fl-2001 u mwettaq wara t-tkabbir ta’ l-2004, huwa li ma jinqabżux il- 25,000 mewta fis-sena sa l-2010 . Ġew irreġistrati madwar 41.600 mewta fl-2005[7] jiġifieri tnaqqis, insuffiċjenti, ta’ 17.5% f’4 snin. Għalhekk, b’dan il-pass, l-Unjoni għadha tista' tgħodd 32,500 mewta fl-2010, u mhux massimu ta’ 25,000 kif maħsub. Ix-xejra fl-aħħar għaxar snin rat tnaqqis fl-2001 li jiħoqilha spjegazzjoni. Għalhekk, - Bejn l-1994 u l-2000, in-numru ta’ mwiet fuq it-toroq naqas biss b’medja ta’ 2% fis-sena, filwaqt li n-numru ta’ inċidenti ra xi ftit taż-żieda; dan jimplika li t-titjib tekniku mwettaq fil-vetturi huma l-raġuni prinċipali ta’ din il-bidla. - Bejn l-2001 u l-2005, in-numru ta’ mwiet fuq it-toroq naqas b’medja ta’ 5% fis-sena, fil-waqt li n-numru ta’ inċidenti naqas b’medja ta’ 4% fis-sena, u wkoll b’5% fis-sena bejn l- 2003 u l-2004; din ix-xejra, minn issa ’l quddiem parallela, fl-indikaturi prinċipali tikkorrispondi mad-dati tad-dħul fis-seħħ tal-pjanijiet volontarji favur is-sikurezza tat-toroq fil-parti l-kbira ta’ l-Istati Membri. L-eżami ta’ l-istatistika għal kull kategorija ta’ utent, ta’ vettura jew skond it-tipi ta’ inċidenti, juri li l-bidla mhix uniformi. Għalhekk: - Il-proporzjon ta’ mwiet bil-mutur meta mqabbel mat-total ta’ mwiet fuq it-toroq, relattivament stabbli ta’ madwar 9.5% sa l-1996, ma waqafx jiżdied minn dak iż-żmien u laħaq l-14% fl-2003. - Bħala valur assolut, in-numru ta’ mwiet bil-mutur żdied b’5.6% bejn l-2000 u l-2003, filwaqt li n-numru totali ta’ mwiet fit-toroq naqas bi 12% matul l-istess perjodu. Ċerti ċifri huma allarmanti: fl-Italja, fil-Belġju, fl-Iżvezja u fir-Renju Unit żdied in-numru ta’ mwiet bil-mutur fit-toroq tagħhom b’40%, 39%, 21% u 15% rispettivament. Fi Franza kien hemm inverżjoni sinifikanti fit-tendenza: żieda ta’ 10% bejn l-2000 u l-2002 segwita bi tnaqqis ta’ 8% fl-2003 meta mqabbla mas-sena ta’ qabel. - Iż-żgħażagħ ta’ bejn 18 u 25 sena jirrappreżentaw kategorija f’riskju: dan l-10% tal-popolazzjoni totali jirrappreżentaw 21% ta’ l-imwiet kollha fl-2003, u erbgħa minn kull ħamsa minn dawn il-mejta huma rġiel. Il-fenomenu magħruf bħala “id-Deni tas-Sibt fil-Għaxija” (inċidenti li jseħħu fl-aħħar żewġ iljieli tal-ġimgħa) jibqa’ traġiku. - Persuni għaddejjin mit-triq (5,400 mewta) u s-sewwieqa tar-roti (2,000 mewta) jibqgħu partikolarment vulnerabbli. - Persuni għaddejjin mit-triq li jkollhom aktar minn 65 sena jirrappreżentaw madwar 27% mill-imwiet kollha ta’ dawk li jimxu u huma l-aktar rappreżentati meta mqabbla man-numru tagħhom fit-total tal-popolazzjoni (18%). - Il-vetturi tqal huma involuti f’6% ta’ l-inċidenti kollha, imma f’16% ta’ l-inċidenti mortali, li jikkonferma s-serjetà kbira ta’ dawn l-inċidenti. Min-naħa l-oħra, l-involviment tal-vetturi tqal f’inċidenti qed jonqos b’rata aktar mgħaġġla mill-ammont ta’ inċidenti ġenerali. - L-inċidenti barra miż-żoni bil-bini (għajr l-awtostradi) huma l-aktar gravi: għalkemm jirrappreżentaw biss 28% mit-total ta’ l-inċidenti, jinvolvu 60% tat-total ta’ vittmi tat-triq. - L-inċidenti f'żoni mibnija jirrappreżentaw 67% tat-total ta’ l-inċidenti u 31% tat-total tal-vittmi tat-triq. - Għall-awtostradi l-proporzjonijiet huma ta’ 5% ta’ l-inċidenti u 9% ta’ l-imwiet rispettivament. Dwar l-Istati Mebri li daħlu l-aħħar, ir-riżultati tagħhom fil-qasam tas-sikurezza tat-toroq huma inqas tajbin mill-medja ta' l-Unjoni qabel l-2004. Jekk uħud minn dawn il-pajjiżi esperjenzaw evoluzzjoni drammatika fil-bidu tad-Disgħinjiet, il-qagħda tagħhom mill-2001 mhix fundamentalment differenti minn dik ta' bosta Stati Membri ta' l-Ewropa tal-Ħmistax. Fl-aħħar, il-pajjiżi tat-tkabbir m'għandhom ebda speċifiċità tagħhom: il-problemi huma l-istess biss li seħħu wara. 2.2 L-Istati Membri - Tendenzi reċenti Iċ-ċifri globali msemmija aktar ’il fuq fil-paragrafu 2.1 ma jirriflettux id-differenzi importanti li jeżistu bejn l-Istati Membri; għalhekk: - In-numru annwali ta’ vittmi għal kull miljun abitant ivarja minn 50-60 (Malta, l-Olanda, l-Iżvezja u r-Renju Unit) għal aktar minn 200 (il-Latvja u l-Litwanja), il-medja ta’ l-Ewropa tal-Ħamsa u Għoxrin hija 95; - In-numru annwali ta’ vittmi għal kull miljun vettura privata[8] jvarja minn 130-150 (l-Olanda, l-Iżvezja u r-Renju Unit) għal 600 (il-Litwanja) u 800 (il-Latvja), il-medja ta’ l-Ewropa tal-Ħamsa u Għoxrin hija 220 ; - F’termini tal-bidla fin-numru ta’ mwiet bejn l-2001 u l-2004, disa' Stati Membri (il-Ġermanja, l-Estonja, Franza, l-Italja, il-Lussemburgu, Malta, l-Olanda, il-Portugall, l-Iżvezja) għamlu tnaqqis gradwali aktar mgħaġġel mill-medja tal-Ħamsa u Għoxrin (-14%); tmienja oħra (il-Belġju, id-Danimarka, il-Greċja, Spanja, l-Irlanda, l-Awstrija, il-Finlandja, ir-Renju Unit) għamlu progress limitat (tnaqqis ta’ l-anqas ta’ 5%, imma anqas mill-progress medju jew fl-istess livell); sitta oħra (ir-Repubblika Ċeka, il-Latvja, l-Ungerija, il-Polonja, is-Slovenja, is-Slovakkja) għamlu progress żgħir ħafna, biex ma ngħidux xi ftit ta’ rigress (bidla massima ta’ 5%, bejn wieħed u ieħor, meta mqabbla maċ-ċifri ta’ l-2001), filwaqt li s-sitwazzjoni f’Ċipru u fil-Litwanja marret għall-agħar. Dawn il-proporzjonijiet madanakollu jridu jitqiesu bi prudenza, speċjalment fl-Istati Membri żgħar ħafna fejn numru limitat ta’ inċidenti gravi għandhom piż kbir fuq ir-riżultat nazzjonali. - Pjanijiet ġodda għas-sikurezza tat-toroq Il- White Paper ta’ l-2001 u l-Programm ta’ Azzjoni Ewropew ta’ l-2003 ħeġġew lil diversi Stati Membri, li kien għadhom m’għamlux dan, biex jistabbilixxu pjanijiet nazzjonali għas-sikurezza tat-toroq, u inkludew sikwit l-għan komuni li jitnaqqas bin-nofs in-numru ta’ vittmi fuq it-toroq. L-Unjoni Ewropea b’hekk ikkontribwiet biex tpoġġi s-sikurezza tat-toroq fuq quddiemnett ta’ l-attenzjoni politika ta’ l-Istati Membri. Minbarra t-tisħiħ tal-kontroll u tal-penali (bil-prijorità fil-biċċa l-kbira maqsuma bejniethom), il-pjanijiet ta’ l-Istati Membri b’mod ġenerali jinkludu azzjonijiet ta’ taħriġ u ta’ informazzjoni maħsuba biex ikattru kultura tas-sikurezza tat-toroq, jinkludu l-protagonisti kollha u jassiguraw kontroll aħjar tas-sewwieqa. Il-mobilizzazzjoni ta’ l-imsieħba konċernati tibbaża fuq karti jew impenn volontarju. L-Istati Membri ħadu wkoll inizjattivi fil-ġlieda kontra s-sewqan taħt l-effett ta' l-alkoħol, d-droga u l-mediċini: livelli aktar baxxi ta’ alkoħol fid-demm (ġeneralment 0.2 mg/ml) għas-sewwieqa ġodda jew professjonali f’ċerti pajjiżi; żieda fil-penali li jingħataw f’każ ta’ sewqan b’riżultat pożittiv ta’ alkoħol fid-demm; kif ukoll inizjattivi leġiżlattivi kontra s-sewqan taħt l-influwenza tad-droga. Il-kontrolli issa huma aktar numerużi, immirati, effikaċji, affidabbli u rapidi, partikolarment meta jseħħu fuq it-triq. 3. L-INTERVENT KOMUNITARJU SA MILL-2001 L-intervent Komunitarju ħa bosta suriet: leġiżlazzjoni, sostenn għar-riċerka, studji, sussidji, analiżi u tixrid tal-prassi t-tajba. Dan il-kapitolu jippreżenta aktar fid-dettall l-azzjonijiet li twettqu reċentement. Il-lista kompluta tal-leġiżlazzjoni adottata sa mill-2001 u l-lista ta’ proposti li għadhom qed jiġu negozjati bejn l-istituzzjonijiet kif ukoll għażla ta’ proġetti u studji Ewropej huma inklużi fil-partijiet 3 u 4 tad-Dokument ta’ Ħidma ta’ l-Istaff tal-Kummissjoni, imsemmi qabel. 3.1 Ir-rispett tar-regoli – Tmiem għall-impunità Ir-Rakkomandazzjoni 2004/345/KE tittratta l-prassi tajba fil-qasam ta’ kontroll fuq l-applikazzjoni tar-regoli li jikkonċernaw l-alkoħol fis-sewwieqa, il-veloċità u li jintlibes iċ-ċinturin tas-sikurezza. Din tapplika għat-trasport kollu permezz tal-vetturi bil-mutur, kemm privat u kemm professjonali. L-implimentazzjoni tagħha hija sorveljata minn grupp li jinkludi esperti mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni. Illum, numru kbir ta’ ksur tal-kodiċi tat-triq imwettqa minn persuni mhux residenti ma jwasslux għal prosekuzzjoni minħabba nuqqas ta’ kooperazzjoni sistematika bejn l-awtoritajiet amministrattivi u tal-pulizija ta’ l-Istati Membri differenti. F’ċerti pajjiżi b’ammont għoli ta’ tranżitu, il-livell ta’ ċertu ksur mwettaq minn persuni mhux residenti jista’ jirrappreżenta sa 35% tat-total. Dan juri li l-aqwa riżultati wkoll ibatu min-nuqqasijiet meta ma jkunx hemm kooperazzjoni transnazzjonali fuq il-kontroll u l-penali. Id-dimensjoni Ewropea ta’ din il-problema hija evidenti, u jinħtieġ li tiġi indirizzata. 3.2 Kif jiġu evitati l-iżbalji jew jiġu minimizzati l-konsegwenzi tagħhom Dawk kollha li jużaw it-toroq jistgħu jiżbaljaw. Meta tiġi kkunsidrata l-gravità potenzjali ta’ l-iżbalji ta’ l-utenti, jaqbel li jiġu limitati l-konsegwenzi (sikurezza passiva), u jekk jista’ jkun li jiġu evitati (sikurezza attiva). - Is-sikurezza passiva tal-vetturi Il-vetturi joffru lil dawk li jokkupawhom protezzjoni aqwa minn dik ta’ xi snin ilu, b’ritmu ta’ titjib li qatt ma kien irreġistrat qabel. Barra dan, is-sikurezza saret element kummerċjali determinanti. Din il-bidla pożittiva hija dovuta għall-isforzi ta’ l-industrija, sostnuta sew mill-informazzjoni mgħoddija lill-konsumatur, pereżempju permezz ta’ EuroNCAP (programm ta’ evalwazzjoni tal-protezzjoni tas-sewwieqa u l-passiġġieri ta’ mudelli ġodda ta’ vetturi), u permezz ta’ l-għajnuna Ewropea għar-riċerka; hemm ħafna proġetti f’dan il-qasam. Issa huwa obbligatorju li jintlibes iċ-ċinturin tas-sikurezza fil-vetturi kollha li huma mgħammra bih. L-użu ta’ tagħmir speċifiku għas-sikurezza tat-tfal fil-vetturi huwa ġeneralizzat. Żewġ proposti, rispettivament bi l-għan li l-vetturi kollha jkunu mgħammra b’ċinturin tas-sikurezza u biex iċ-ċertifikazzjoni tal-vetturi tqal u l-karrozzi tal-linja ssir obbligatorja, u mhux biss fakoltattiva kif inhi llum, bħalissa għaddejjin mill-proċedura ta’ negozjati bejn l-istituzzjonijiet. Barra minn hekk, għad hemm potenzjal għal titjib tal-ħarsien ta’ l-utenti vulnerabbli f'każ ta' ħabta ma' vettura bil-mutur. - “ eSafety ”, u aspetti oħra dwar is-sikurezza attiva tal-vetturi Il-kunċett ta’ “ eSafety ” ġie żviluppat mill-2003[9] u msaħħaħ fl-inizjattiva "Vettura Intelliġenti". It-teknoloġiji intelliġenti jiftħu perspettivi importanti għas-sikurezza attiva u jikkumplementaw it-titjib li diġà sar bis-saħħa tas-sikurezza passiva. L-isforzi konġunti (il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-industrija) jimmiraw biex l- eSafety dalwaqt issir realtà, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-implimentazzjoni ta' l-" eCall "[10]. Teknoloġiji oħra, li jikkonċernaw ir-rapport bejn il-bniedem u l-vettura jew l-interazzjoni bejn il-vettura u l-infrastruttura, għadhom fi stadju sperimentali. Diversi studji ppubblikati reċentement fuq is-sit ta’ l- Internet Europa wrew l-potenzjal ta’ titjib fi żmien qasir tal-miżuri fi proporzjon għoli bejn l-ispiża u l-benefiċċju: kontroll elettroniku ta’ l-istabilità; l-użu ta’ dwal għal matul il-jum mill-vetturi kollha; l-immarkar tad-dawra tal-vetturi l-kbar bi strixxi li jirriflettu lura . - “ CARS-21 ”, għall-kompetittività ta’ l-industrija tal-karrozzi Il-grupp ta’ livell għoli CARS-21 [11] li l-għan tiegħu huwa t-tisħiħ tal-kompetittività ta’ l-industrija, eżamina l-kwistjonijiet marbuta mar-regolamentazzjoni, mal-kummerċ, ma’ l-ambjent u mas-sikurezza tat-toroq. Ġie adottat roadmap għall-għaxar snin li ġejjin fit-12 ta’ Diċembru 2005[12]. Fil-qasam tas-sikurezza tat-toroq, il-ġeneralizzazzjoni tas-sistemi mibnija fil-vetturi (twissija biex tfakkar li għandu jintlibes iċ-ċinturin tas-sikurezza, id-dwal għal matul il-jum, sistemi ta’ assistenza fil-każ li jinżamm brejk f’daqqa u kontroll elettroniku ta’ l-istabilità), hija kkunsidrata bħala prijorità. - Is-sikurezza ta’ l-infrastrutturi L- acquis leġiżlattiv hu għalissa limitat għad-Direttiva 2004/54/KE, li segwiet partikolarment in-nirien gravi tal-mini ta’ Mont Blanc, ta’ Tauern u ta’ Gothard fl-1999 u fl-2001. Hi timmira lejn it-tnaqqis tar-riskju ta’ inċidenti bis-saħħa ta’ miżuri ta’ prevenzjoni u, fil-każ ta’ inċident, biex jiġu salvati l-akbar numru possibbli ta’ ħajjiet. Fir-rigward ta’ titjib fl-infrastruttura tat-toroq, wieħed jista’ jevita kull sena aktar minn 600 mewta u madwar 7,000 inċident fuq l-assi tan-netwerk transewropew, jiġifieri 12 sa 16% ta’ l-imwiet u 7 sa 12% ta’ l-inċidenti fuq dawn l-istess assi permezz ta’ ġestjoni aħjar tas-sikurezza ta’ l-infrastruttura. L-inizjattivi ta’ verifika u ta’ metodoloġija, bħalma huma l- Euro RAP (European road assessment programme) & EuroTAP (European tunnels assessment programme) , it-tnejn li huma sostnuti minn fondi Komunitarji, għandhom l-għan li jagħmlu l-infrastrutturi tat-toroq aktar sikuri permezz ta’ strateġija ta’ informazzjoni u trasparenza. 3.3 Il-liċenzja tas-sewqan u standards ta’ kundizzjoni tajba għas-sewqan - Il-liċenzja tas-sewqan Proposta ta’ riformulazzjoni u ta’ approfondiment tal-leġiżlazzjoni eżistenti fuq il-liċenzja tas-sewqan, li tipprevedi partikolarment ir-rinforz ta’ l-aċċess progressiv għall-muturi u għall-aktar vetturi kbar kif ukoll l-introduzzjoni ta’ liċenzja tas-sewqan għaċ-ċiklomuturi (motorini), għaddejja minn proċess ta’ negozjar interistituzzjonali. Il-kundizzjonijiet fil-kontenut ta’ l-eżami tal-liċenzja tas-sewqan issaħħu mid-Direttiva 2000/56/KE[13], b’tali mod li l-iskejjel tas-sewqan jippreparaw aħjar l-istudenti tagħhom, u xi proġetti rigward it-taħriġ ta’ sewwieqa żgħażagħ jidhru promettenti. - Standards ta’ kundizzjoni tajba għas-sewqan It-teknoloġiji mediċi qed jevolvu u l-għarfien fil-qasam ta’ l-inċidenza ta’ ċerti effetti negattivi fuq is-sewqan qed jitjieb. L-istandards mediċi minimi, iffissati mill-Anness III tad-Direttiva dwar il-liċenzja tas-sewqan, li ilhom madwar ħamsa u għoxrin sena, għalhekk iridu jevolvu. Għal dan il-għan, inbdiet ħidma ta’ reviżjoni ta’ l-istandards mediċi relattivi għall-vista, l-epilessija u d-dijabete, pertikolarment f’dak li jikkonċerna l-kundizzjonijiet fiżiċi għas-sewwieqa professjonali. 3.4 Sewqan għall-oħrajn f’sikurezza totali - Leġiżlazzjoni soċjali u teknika Proposta leġiżlattiva għat-titjib u r-rinforz tar-regoli fis-seħħ fuq il-kontroll u r-rispett għall-ħinijiet ta’ sewqan u ta’ mistrieħ, kif ukoll proposta leġiżlattiva li timmira li ttejjeb l-applikazzjoni tar-regoli soċjali (ħinijiet ta’ sewqan, ta’ mistrieħ u ta’ ħidma) f’Diċembru 2005 kienu s-suġġett ta’ ftehim bejn il-Parlament u l-Kunsill. Partikolarment, hija prevista wkoll żieda sinifikanti fin-numru ta’ kontrolli li jridu jsiru biex ikun verifikat ir-rispett tal-ħin tas-sewqan u tal-mistrieħ tas-sewwieqa (illum, 1% tal-ġranet ta’ ħidma jridu jiġu kontrollati). It-takografu diġitali huwa obbligatorju fuq il-vetturi l-ġodda kollha mill-2006; ir-regolaturi tal-veloċità ġeneralment jinstabu fil-vetturi kummerċjali kollha, li jibdew minn 3.5 tunellati jew għal dawk li jibdew minn tmien postijiet bilqiegħda. Fir-rigward tat-trasport ta’ merkanzija perikoluża, qed jitkompla l-adattament għall-progress tekniku (rekwiżiti u proċeduri ta’ kontroll). - It-taħriġ tas-sewwieqa Fil-qasam tat-trasport professjonali, il-kwalifika inizjali u t-taħriġ kontiwu tas-sewwieqa huma llum armonizzati f'livell għoli. Id-Direttiva 2003/59 dwar il-kwalifika inizjali u t-taħriġ perjodiku tas-sewwieqa professjonali trid tiġi implimentata fil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali f’Settembru 2006. Huwa stabbilit il-prinċipju ta’ l-aċċess progressiv tal-vetturi l-aktar ħfief għall-vetturi l-aktar tqal skond l-età tas-sewwieq u tat-tip ta’ taħriġ mogħti meta jkun beda l-impjieg, taħriġ li jrid jiġġedded b’mod regolari matul il-ħajja tas-sewwieq. 3.5 Il-Karta Ewropea tas-Sikurezza tat-Toroq Biex tinkoraġġixxi lill-persuni involuti fis-sikurezza tat-toroq, apparti l-amministrazzjonijiet nazzjonali, biex jerfgħu r-responsabbilitajiet tagħhom, il-Karta Ewropea tas-Sikurezza tat-Toroq timplimenta l-kunċett tar-responsabbiltà maqsuma minħabba li dawk li ffirmawha jobbligaw ruħhom bis-sħiħ li jieħdu azzjonijiet konkreti u li jistgħu jitkejlu fl-isfera tar-responsabbilità tagħhom biex jikkontribwixxu għall-objettiv komuni. Sa mis-6 ta’ April 2004, l-intrapriżi, l-għaqdiet tal-karozzi, l-assoċjazzjonijiet, l-iskejjel, il-mezzi tax-xandir, il-gvernijiet lokali – biex ma nsemmux ukoll uħud mill-entitajiet potenzjali li ser jiffirmaw il-Karta – huma mistiedna biex jieħdu sehem f’attivitajiet konkreti. Sal-lum, aktar minn tliet mitt firmatarju ħadu sehem f’attivitajiet tal-Karta, li aktar minn kwart minnhom huma mill-awtoritajiet lokali. L-objettiv huwa li jkun hemm 2,500 firmatarju fl-2008. Il-lista ta’ firmatarji kif ukoll ta’ l-attivitajiet tagħhom huma ppubblikati fuq is-sit ta’ l-Internet tal-Karta[14]. Il-Parti 5 tad-dokument ta’ ħidma tippreżenta uħud mill-attivitajiet fil-qafas tal-Karta. 3.6 Il-protezzjoni u l-edukazzjoni ta’ l-utenti f’riskju u l-utenti vulnerabbli - Tfal u adoloxxenti Id-Direttiva 2003/20/KE, li trid tiġi implimentata mill-Istati Membri qabel id-9 ta’ Mejju 2006, tipprevedi sensiela ta’ miżuri biex tittejjeb is-sikurezza tat-tfal trasportati f’vetturi, trakkijiet u karozzi tal-linja. Pereżempju, fil-vetturi u t-trakkijiet mgħammra b’apparat tas-sikurezza, it-tfal li huma ta’ daqs inferjuri għal 150 ċentimetru jridu jkunu ristretti b’apparat adattat għall-piż tagħhom. Min-naħa l-oħra, meta jitqies li l-edukazzjoni tat-tfal dwar is-sikurezza tat-toroq trid tinbeda kemm jista’ jkun kmieni, diversi proġetti, kampanji u gwidi Ewropej ta’ prassi tajba ġew implimentati bil-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni. - Żgħażagħ adulti L-adulti żgħażagħ, li jikkostitwixxu l-parti l-kbira tas-sewwieqa ġodda, iridu jkunu mira partikolari għall-azzjonijiet ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ prevenzjoni. Għalhekk, il-kampanji “EuroBob” u “Lejla Ewropea mingħajr inċidenti” jiffukaw fuq wieħed mill-aspetti l-aktar traġiċi tas-sikurezza fit-triq, jiġifieri l-inċidenti, ħafna drabi gravi, li jseħħu fl-iljieli ta’ tmiem il-ġimgħa. Dawn il-kampanji jfittxu mezzi u lingwaġġ li jappellaw għar-responsabbiltà ċivili tagħhom sabiex iħeġġu lis-sewwieqa biex ma jiskrux. - Anzjani Il-kwistjoni ċentrali li tirrigwarda lill-persuni anzjani hija li jiġu rikonċiljati l-mobilità u s-sikurezza. Fis-sezzjoni ta’ l-età minn 70 sena ’l fuq, il-mortalità tal-persuni li jimxu hija aktar importanti minn dik tas-sewwieqa, li hija ta’ 40% kontra 12%. Madankollu, il-perċentwali ta' sewwieqa maqtula tiżdied sew mill-età ta' 70 sena ’l fuq. Huwa għalhekk neċessarju li dan il-fenomenu jiġi kkunsidrat. - Min jgħaddi mit-triq u sewwieqa tar-roti Id-Direttiva 2003/102/KE rigward il-protezzjoni ta’ pedestrians u utenti vulnerabbli oħra tat-triq qabel u fil-każ ta’ xi ħabta ma’ vettura bil-mutur tistipula, għal diversi tipi ta’ vetturi, li l-parti ta’ quddiem tal-vetturi jkunu anqas perikolużi għal min ikun miexi mit-triq b’effett mill-1 ta’ Ottubru 2005. Fil-Ħarifa 2005, sar dibattitu pubbliku dwar it-tijib fid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. Min-naħa l-oħra, id-Direttiva 2005/66/KE mmirata partikolarment biex ittejjeb il-protezzjoni ta’ l-utenti fil-każ ta’ ħabta ma’ vettura mgħammra b’“ bull-bar ”, ser tibda tapplika fl-2006. Id-Direttiva 2003/97/KE taħseb biex minn Jannar ta’ l-2007, il-vetturi kbar kollha li jkunu rreġistrati fl-Unjoni Ewropea jridu jkunu mgħammra b’mirja biex tara wara jew sistemi supplementari ta’ viżjoni indiretta li jneħħu l-angolu mgħotti ( blind spot) . L-apparat simili tal-vetturi eżistenti jista’ jsalva 1300 ħajja fis-sena, essenzjalment ta’ ċiklisti imma wkoll ta’ utenti oħra li qegħdin f’riskju, bi spiża erba’ darbiet anqas mill-benefiċċji. - Sewwieqa ta’ muturi u ta’ ċiklomuturi L-istatistika tan-numru ta’ sewwieqa ta’ muturi mejta hija mill-aktar preokkupanti: din hija l-unika kategorija ta’ utenti fejn globalment il-mortalità fuq it-triq ma tonqos xejn, kontra l-kurrent tat-tendenza ġenerali, u f’ċerti Stati Membri ż-żieda hija allarmanti. B’konsegwenza ta’ dan, m’huwiex impossibbli li fl-2010 jiġi osservat il-fenomenu li ġej: in-numru ta’ mwiet fuq it-toroq ikun naqas bin-nofs, imma mewta waħda għal kull tlieta tkun ta’ sewwieq ta’ mutur, minflok waħda kull sitta kif inhi llum. Huwa għalhekk li l-programm ta’ azzjoni ħabbar l-objettiv ta’ titjib fis-sikurezza tal-muturi permezz tal-leġiżlazzjoni jew ta’ ftehim volontarju ma’ l-industrija. Għalhekk: - Il-proposta tat-tielet Direttiva fuq il-liċenzja tas-sewqan (riformulazzjoni) tintroduċi aċċess progressiv għall-muturi bl-aktar qawwa. - Il-produtturi Ewropej ta’ roti b’mutur impenjaw ruħhom bi ftehim volontarju, fil-qafas tal-Karta Ewropea tas-Sikurezza tat-Toroq, li minn issa sa l-2010, fuq nofs il-mudelli ġodda tagħhom joffru sistemi ta’ brejkijiet aktar sikuri, bħalma hu, pereżempju, l- ABS . L-industrija għandha tieħu inizjattivi oħra fil-qasam ta’ żvilupp teknoloġiku u tal-kummerċjalizzazzjoni. Jibqgħu l-problemi fundamentali tal-perċezzjoni ta’ vetturi b’żewġ roti li għandhom mutur, bil-karatteriatiċi tagħhom, mis-sewwieqa ta’ vetturi oħra kif ukoll il-perċezzjoni ta’ l-istess sewwieqa ta’ vetturi b’żewġ roti b’mutur fuq is-sikurezza tagħhom meta mqabbla mal-vetturi l-oħra. Illum, l-użu tal- helmet huwa obbligatorju fl-Istati Membri kollha għall-vetturi kollha b’żewġ roti li għandhom mutur. Ir-rispett għal din ir-regola jibqa’ suġġett ta’ preokkupazzjoni, li jiġġustifika li jsiru kampanji dwar dan. - Utenti bi bżonnijiet speċjali Hija prijorità assoluta li utenti bi bżonnijiet speċjali fiżiċi jkollhom aċċess aktar faċli għas-sewqan individwali. F’dan tinsab l-awtonomija vera tagħhom u wieħed għandu jiggarantixxi din il-mobilità, filwaqt li tkun imħarsa s-sikurezza tagħhom u dik ta’ oħrajn. Ċerti azzjonijiet diġà twettqu sew qabel l-2003; reċentement l-istudju QUAVADIS (q uality and use aspects of vehicle adaptations for disabled) iffavorixxa t-tixrid u t-tqassim ta’ l-informazzjoni fuq l-adattamenti ta’ vetturi fl-Unjoni Ewropea kollha. - Dawk li jibqgħu jwettqu offiżi Żieda fil-kontrolli fuq it-triq tfisser titjib fis-sikurezza fit-toroq, imma wkoll permezz ta’ żieda fin-numru ta’ rtirar tal-liċenzja tas-sewqan. Din il-penali, li tikkonsisti fl-irtirar ta’ dawk li jagħmlu l-kontravenzjonijiet l-aktar perikolużi miċ-ċirkolazzjoni, hija tassew neċessarja, imma biex tibqa’ kredibbli, din għandha tkun akkumpanjata minn miżuri bil-għan li jimmodifikaw l-imġiba tas-sewwieq. Huwa permezz tar-riabilitazzjoni ta’ dan it-tip ta’ sewwieqa li tista’ tiġi stabbilita sikurezza “dejjiema” fuq it-toroq. 3.7 Kontroll tas-sitwazzjoni u evalwazzjoni tal-miżuri Il-Kummissjoni diġà għandha bosta għodda ta' kontroll, u oħrajn għadhom qed jiġu żviluppati. B'hekk, mill-analiżi tal-miżuri politiċi nazzjonali ħarġu diversi studji, deskritti fid-dokument ta' ħidma. Il-monitoraġġ statistiku fih l-indikaturi rapidi, id- database tal-CARE ( data makroskopika), l-elementi varjabbli ta' l-esponiment għar-riskju, l-indikaturi tar-rendiment u databases dettaljati. Dwar il- CARE ( Community database on accidents on the roads in Europe ) tkompla: min-naħa waħda żdiedet l-informazzjoni disponibbli għall-pubbliku fuq is-sit ta’ l-Internet Europa u l-estensjoni għall-Istati Membri ġodda, kif ukoll għan-Norveġja u għall-Iżvizzera, tnediet fil-kuntest tal-proġett integrat SAFETY NET (is-Sitt Programm ta’ Qafas). Jaqbel li jkunu enfasizzati d-diffikultajiet li ltaqgħu magħhom ċerti Stati Membri: għalhekk, l-Italja ilha ma tipprovdi data sa mill-1999 u d- data mogħtija mill-Ġermanja tinkludi informazzjoni kunfidenzjali li ma tippermettix li din tintuża. Min-naħa l-oħra, twaqqfu jew qed jitwaqqfu diversi databanks li jinkludu ħafna aktar dettall imma li jibbażaw fuq kampjuni rappreżentattivi ta’ inċidenti, fil-kuntest ta’ proġetti ta’ riċerka Komunitarji jew ta’ proġetti ssusidjati mill-Kummissjoni. Il-qsim bejn kulħadd tad- data u l-informazzjoni kollha hija biċċa xogħol essenzjali. Se jitkompla l-monitoraġġ regolari, u dak li għadu fi stadju sperimentali għandu, f'medda ta' żmien medja, isir permanenti permezz ta' mekkaniżmu speċifiku. Dwar l-evalwazzjoni tal-miżuri tal-programm Ewropew, huwa diffiċli li jitkejlu l-effetti, għax ħafna miżuri diffiċilment jistgħu jkunu kwantifikati, billi huma għandhom effett indirett (rakkomandazzjonijiet, proġetti ta' riċerka, sostenn għal kampanji implimentati fuq livell nazzjonali) jew effetti li jdumu biex jinħassu (leġiżlazzjoni), jew saħansitra t-tnejn. 4. KONKLUżJONI Globalment, is-sikurezza tat-toroq qed titjieb fl-Unjoni Ewropea; kif qed titjieb ukoll b'pass aktar mgħaġġel minn qatt qabel, iżda mhux f'mod uniformi. L-iktar għax dan il-progress mhumiex biżżejjed u hemm fejn jista' jsir ħafna iktar titjib. Proġetti mibdija hemm bil-bosta u ebda wieħed m'hu se jitħalla: fil-qasam ta' l-infrastruttura, l-imġiba u l-vetturi. L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha kif ukoll il-partijiet interessati l-oħra, depożitarji tar-“responsabbiltà maqsuma”, għandhom jagħmlu iktar u jagħmluh aħjar biex jiksbu l-objettiv ambizzjuż approvat kollettivament. Għalhekk, il-Kummissjoni ser tistudja miżuri komplementarji fil-qafas tar-reviżjoni f'nofs triq tal- White Paper dwar it-Trasport. [1] Il-Politika Ewropea tat-Trasport għall-2010: żmien għad-deċiżjoni [COM(2001) 370 finali tat-12 ta’ Settembru 2001] [2] Programm ta’ azzjoni Ewropew għas-sikurezza fuq it-toroq – li jitnaqqas bin-nofs in-numru ta’ vittmi tat-triq sa l-2010: responsabbiltà maqsuma [COM(2003) 311 finali tat-2 ta’ Ġunju 2003] [3] Ir-Riżoluzzjoni tat-12 ta’ Frar 2003, ĠU C43E tad-19.2.2004, p.250 [4] Il-konklużjonijiet tal-Kunsill tat-Trasport tal-5 ta’ Ġunju 2003, dokument 9686/03 (Press 146), p.22 [5] SEC ta’ [...], p. [...] [6] Dawn id-dokumenti huma ppubblikati fuq is-sit ta’ l-Internet Europa / trasport fuq it-triqhttp://europa.eu.int/comm/transport/road/index_en.htm [7] Stima bbażata fuq l-iktar data provviżorja disponibbli reċenti [8] Il-proporzjon numru ta’ mwiet/numru ta’ vetturi jagħti teorikament stampa aktar ċara tas-sitwazzjoni mill-proporzjon numru ta’ mwiet/popolazzjoni; madankollu, dan irid jiġi interpretat b’attenzjoni minħabba l-inċertezza dwar in-numru reali ta’ vetturi li jinstaqu fil-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri. [9] Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar it-teknoloġija ta’ l-informazzjoni u tal-komunikazzjoni għall-vetturi sikuri u intelliġenti [COM(2003)542 finali, 15.9.2003]. [10] COM(2005)431 finali, 14.9.2005. [11] Dan il-grupp, maħluq f’Jannar 2005, jinkludi rappreżentanti mill-Kummissjoni, mill-Istati Membri, mill-Parlament Ewropew, mill-industrija, mit- trade unions , mill-organizzazzjonijiet mhux governattivi u mill-utenti. [12] http://europa.eu.int/comm/enterprise/automotive/pagesbackground/competitiveness/cars21.htm [13] Id-Direttiva tal-Kummissjoni 2000/56/KE ta’ l-14 ta’ Settembru 2000 li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 91/439/KEE fuq il-liċenzi tas-sewqan, ĠU L 237 219.2000, p.45 [14] http://europa.eu.int/comm/transport/roadsafety/charter.htm