MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 13/121

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Ir-reviżjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Messiku”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 013/19)

Relatur: is-Sur José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO Korelatur: is-Sur Juan MORENO PRECIADO

Fis-sessjoni plenarja tal-10 ta’ Lulju 2014, il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“Ir-reviżjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Messiku.”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-16 ta’ Lulju 2015.

Matul il-510 sessjoni plenarja tiegħu li saret fis-16 u s-17 ta’ Settembru 2015 (seduta tas-17 ta Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’92 vot favur, l-ebda vot kontra u 4 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) huwa tal-fehma li l-proċess tat-tiġdid tar-relazzjonijiet mal-Messiku għandu jiġi kkunsidrat mill-perspettiva tar-relazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea mal-Amerika Latina u l-Karibew u li, flimkien ma’ aspetti oħra purament ekonomiċi u kummerċjali, għandu jingħata valur lil rabtiet oħra kondiviżi fil-livell ta’ identità storika u kulturali. Dawn jistgħu jilqgħu kontra l-influwenza dejjem tikber tad-dimensjoni pan-Amerikana u tal-Paċifiku f’dan il-kontinent. Fil-kuntest tal-globalizzazzjoni, il-Messiku u l-UE għandhom rabtiet kulturali, lingwi komuni u, b’mod fundamentali, valuri li joħolqu konnessjonijiet speċjali bejn is-soċjetajiet tagħhom, li jeħtieġ li jiġu żviluppati u approfonditi u ċertament għandhom iwassla għal approċċi li jikkoinċidu fil-forums internazzjonali.

1.2. Il-KESE huwa tal-fehma li, pjuttost jsiru negozjati għal Ftehim kompletament ġdid, ikun aktar effiċjenti li, abbażi tal-ftehim attwali, kif ukoll tal-esperjenza miksuba fil-ħmistax-il sena li ilu fis-seħħ, titlesta r-reviżjoni approfondita tiegħu u li l-kontenut tiegħu jkollu ambitu usa’.

1.3. Il-KESE jemmen li jeħtieġ li jitwaqqaf mill-iżjed fis Kumitat Konsultattiv Konġunt magħmul minn 9 rappreżentanti jew 12-il rappreżentant tal-KESE u numru ugwali min-naħa tas-soċjetà ċivili organizzata Messikana. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt għandu jkun rikonoxxut mill-korpi tat-tmexxija, li quddiemhom għandhom jitressqu l-proposti tas-soċjetà ċivili. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt għandu jkollu setgħat konsultattivi dwar il-kontenut ġenerali tal-Ftehim mingħajr preġudizzju għall-istabbiliment ta’ mekkaniżmi oħra ta’ parteċipazzjoni għas-suġġetti speċifiċi tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli. Jitlob ukoll li l-Ftehim futur jinkludi wkoll Kumitat ta’ dan it-tip.

1.4. Il-Ftehim il-ġdid għandu jinkludi taqsima li tesiġi li l-partijiet jirratifikaw u jinfurzaw il-konvenzjonijiet u r-riżoluzzjonijiet tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) fir-rigward tal-prinċipji u d-drittijiet soċjali fundamentali li jħaddnu l-għanijiet tal-ILO dwar ix-“xogħol deċenti” u, b’mod partikolari, il-Konvenzjoni Nru 98 tal-ILO dwar l-Applikazzjoni tal-Prinċipji tad-Dritt ta’ Organizzazzjoni u tal-Innegozjar Kollettiv.

1.5. Barra minn hekk, fil-qasam tal-kummerċ u l-investiment, għandhom jittejbu ċerti aspetti tal-Ftehim attwali dwar kwistjonijiet relatati mal-ostakli nontariffarji, il-ftehimiet dwar il-promozzjoni u l-protezzjoni reċiproka tal-investiment, il-proprjetà intellettwali u kooperazzjoni msaħħa fil-qasam tat-tassazzjoni bil-għan li jintemmu l-frodi fiskali u l-evażjoni tat-taxxa.

1.6. Għal darb’oħra, għandhom jiġu kkunsidrati mill-ġdid il-prijoritajiet fil-qasam tal-kooperazzjoni, filwaqt li tingħata preċedenza lill-elementi inklużi fis-sħubija strateġika, sabiex dawn ikunu interkonnessi ma’ xulxin u jiġġeneraw sinerġija pożittiva, li s’issa ma kenitx biżżejjed minħabba n-nuqqas ta’ rabta adegwata bejn il-proġetti individwali.

1.7. B’mod iżjed konkret, il-KESE jixtieq jenfasizza tliet oqsma li, fil-fehma tiegħu, huma prijorità biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni: it-titjib tal-governanza, ir-riċerka xjentifika u teknika u l-kooperazzjoni fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli, it-tibdil fil-klima u l-ħarsien tal-ambjent.

2. Ir-relazzjonijiet bejn l-Unjoni Ewropea u l-Messiku fil-kuntest globali tar-relazzjonijiet mal-Amerika Latina

2.1. Ir-rabta bejn l-Ewropa u l-Amerika Latina u l-Karibew ilha turi sinjali ta’ għeja għal aktar minn għaxar snin. L-isfida tal-mexxejja attwali fuq iż-żewġ naħat tal-Atlantiku tikkonsisti f’li jibnu mill-ġdid din ir-rabta u jagħtuha nifs ġdid.

2.2. Huwa evidenti li l-Amerika Latina hija influwenzata mill-evoluzzjoni tal-kontinent Amerikan kollu, kif ukoll mill-interdipendenza ekonomika dejjem tikber mal-pajjiżi tal-Paċifiku u, b’mod partikolari, maċ-Ċina. Madankollu, ir-relazzjoni bejn l-Ewropa u l-Amerika Latina hija mirfuda mir-rabtiet kulturali, il-lingwi komuni, il-valuri li jiġġeneraw konnessjonijiet profondi bejn is-soċjetajiet tagħhom u li jagħmlu mod li ż-żewġ reġjuni jkollhom il-privileġġ li jaqsmu għeruq kulturali storiċi komuni, fil-kuntest kumpless tal-globalizzazzjoni, li jmorru lil hinn minn sempliċi għanijiet u valuri kummerċjali. Fid-dawl ta’ dan, ir-relazzjonijiet ekonomiċi għandhom jitqiesu bħala komponent wieħed ta’ entità multidimensjonali, iżda mhux bħala n-nukleu ċentrali jew l-aspett fundamentali tar-relazzjonijiet fl-intier tagħhom, għall-kuntrarju ta’ dak li jista’ jiġri f’reġjuni oħra tad-dinja.

2.3. Huwa evidenti li, fl-istess ħin, ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Messiku, minkejja li l-Messiku huwa sieħeb strateġiku, għamlu progress b’pass iktar bil-mod milli fi nħawi oħra tad-dinja u li hemm ċerta għeja li tagħmilha obbligatorja, aktar minn qatt qabel, li jinstabu elementi ġodda għad-dibattitu u r-riflessjoni sabiex jingħata nifs ġdid lil dawn ir-relazzjonijiet.

3. Kuntest

3.1. Il-Messiku huwa importanti għall-Unjoni Ewropea għal dawn ir-raġunijiet, fost oħrajn: l-ewwel nett, il-popolazzjoni għolja tiegħu ta’ 120 miljun abitant, is-sehem tiegħu ta’ 2 % tal-PDG globali PDG per capita ta’ madwar EUR 9 000, li jagħmluh imsieħeb kummerċjali importanti ħafna fil-livell dinji. It-tieni nett, is-sħubija tiegħu fit-Trattat NAFTA, u xi jsarraf dan minn perspettiva ekonomika u diplomatika fir-rigward tal-ftehimiet transatlantiċi globali mal-Amerika ta’ Fuq u l-proċess ta’ Heiligendamm u, it-tielet nett, il-fatt li għandhom rabtiet kulturali estensivi, li jfisser li l-UE tista’ tikkontribwixxi għall-isforzi tal-Gvern tal-Messiku biex isaħħaħ l-istrutturi soċjali tiegħu u biex tiġi żviluppata soċjetà aktar ġusta u jkun hemm koeżistenza paċifika.

3.2. Fl-1997, l-Unjoni Ewropea u l-Messiku ffirmaw Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika, Koordinazzjoni Politika u Kooperazzjoni li daħal fis-seħħ fl-2000. Dan il-Ftehim jissejjes fuq tliet pilastri prinċipali: id-djalogu politiku, il-kummerċ u l-kooperazzjoni.

3.3. F’Ottubru tal-2008, il-Kunsill Ewropew approva l-istabbiliment ta’ Sħubija Strateġika bejn il-Messiku u l-UE u, bħala segwitu, f’Mejju tas-sena 2010 approva l-Pjan Eżekuttiv Konġunt ta’ din is-Sħubija, li jħaddan 14-il azzjoni konkreta u inizjattivi multilaterali, 4 dwar kwistjonijiet reġjonali u l-14 l-oħra dwar relazzjonijiet bilaterali. Sabiex is-sħubija tiġi implimentata, ġiet stabbilita firxa wiesgħa ta’ mekkaniżmi għal djalogu istituzzjonalizzat bejn il-Messiku u l-UE, pereżempju s-summit biennali (li jinkludi forum ta’ djalogu mas-soċjetà ċivili, Kumitat Konġunt Annwali, il-Kumitat Parlamentari Konġunt u sa mhux iżjed minn 9 djalogi settorjali dwar kwistjonijiet li jvarjaw mid-drittijiet tal-bniedem u t-tibdil fil-klima sal-aspetti kulturali.

3.4. Il-kooperazzjoni bejn il-Messiku u l-Unjoni Ewropea tissejjes fuq erba’ prinċipji komplementari: il-kooperazzjoni bilaterali, li l-ippjanar tagħha għall-perjodu 2007-2013 stabbilixxa bħala prijoritajiet il-koeżjoni soċjali, l-ekonomija sostenibbli u l-kompetittività, u l-edukazzjoni u l-kultura. It-tieni wieħed jinvolvi l-kooperazzjonif’oqsma settorjali bħad-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija, l-atturi mhux statali, l-ambjent u s-sikurezza nukleari, is-saħħa, il-migrazzjoni u l-asil. It-tielet wieħed jinvolvi l-parteċipazzjoni attiva tal-Messiku fil-programmi reġjonali għall-Amerika Latina u l-Karibew kollha kemm huma. Ir-raba’ u l-aħħar prinċipju jinvolvi l-parteċipazzjoni diretta tal-Messiku fi programmi oħrajn tal-UE, bħas-Seba’ Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-attivitajiet ta’ riċerka, ta’ żvilupp teknoloġiku u ta’ dimostrazzjoni.

3.5. F’diversi okkażjonijiet f’dawn l-aħħar snin, kemm min-naħa tal-Messiku kif ukoll tal-UE, inħasset il-ħtieġa li jiġu intensifikati u estiżi r-relazzjonijiet reċiproċi u, b’mod iżjed konkret, f’dak li jirrigwarda l-kummerċ, ġie enfasizzat l-approfondir tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles li daħal fis-seħħ fl-1997 u li tissaħħaħ il-kooperazzjoni kemm fil-livell multilaterali kif ukoll fl-ambitu tar-relazzjonijiet tal-UE mal-pajjiżi kollha tal-Amerika Latina u l-Karibew.

4. Analiżi tas-sitwazzjoni attwali

4.1. Fil-bidu tal-mandat tal-President Peña Nieto (Diċembru 2012), il-partijiet prinċipali ffirmaw “Patt għall-Messiku” u wara, il-gvern nieda sensiela ta’ riformi bil-għan li jimmodernizzaw l-ekonomija u l-Istat biex tingħata spinta lid-dinamiżmu tal-ekonomija Messikana. Madankollu, il-vitalità ekonomika fil-Messiku hija mhedda jekk ma tintrebaħx il-battalja li għaddejja bħalissa kontra l-vjolenza u favur ir-rispett sħiħ tad-drittijiet tal-bniedem. Il-ġlieda kontra n-netwerks kriminali għat-tnaqqis tal-vjolenza aggravata fil-pajjiż fis-snin preċedenti għadha ma kisbitx ir-riżultati mixtieqa, u għad hemm qtil indiskriminat, każijiet ta’ għajbien, sekweastri, eċċ. Jeħtieġ jiġi enfasizzat li, f’dan ir-rigward, ġiet introdotta sensiela ta’ miżuri fil-livell federali (Programm Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem; koordinazzjoni bejn l-gvernijiet lokali, statali u federali; ristrutturar tal-pulizija statali u l-uffiċji tal-prosekutur pubbliku) bil-għan li jintemm in-nuqqas ta’ koordinazzjoni fost is-servizzi differenti tal-pulizija u jiġu evitati l-każijiet tal-kompliċità jew l-implikazzjoni tal-pulizija fir-reati.

4.2. Minn perspettiva purament kummerċjali, il-ftehim tal-1997 jista’, b’ċerta moderazzjoni, jitqies bħala pożittiv għaż-żewġ partijiet. Il-kummerċ reċiproku żdied b’fattur ta’ tlieta matul il-perjodu 2003-2013 u l-Messiku żied is-sehem tiegħu tal-esportazzjonijiet tal-UE minn 1 % għal 1,7 %, filwaqt li l-Unjoni Ewropea żammet bilanċ kummerċjali favorevoli kważi b’mod kostanti matul dawn is-snin kollha ta’ bejn EUR 7 u 10 biljun. Dan ipoġġi lill-Messiku fis-17-il post f’dak li jirrigwarda l-importanza tiegħu bħala msieħeb kummerċjali għall-UE, liema pajjiż jirrappreżenta 1 % tal-importazzjonijiet totali tal-Unjoni Ewropea u, kif issemma diġà, 1,7 % tal-esportazzjonijiet totali tal-UE li, madankollu, huma taħt il-piż tat-2 % tal-Messiku fil-PDG dinji filwaqt li, fl-istess ħin, l-Unjoni Ewropea hija t-tielet imsieħba kummerċjali tal-Messiku wara l-Istati Uniti u ċ-Ċina.

4.3. Barra minn hekk, kien hemm investimenti diretti sostanzjali, kemm mill-Unjoni Ewropea fil-Messiku (EUR 11 138 biljun matul il-perjodu 2008-2012 biss), u l-Messiku fl-Unjoni Ewropea (b’mod partikolari f’setturi bħal dak tas-siment, it-telekomunikazzjoni u l-ikel). B’mod ġenerali, il-Messiku ffirma trattati bilaterali għall-protezzjoni tal-investiment mal-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea u jeżisti wkoll ftehim bilaterali bejn il-Messiku u l-Bank Ewropew għall-Investiment sabiex jiġu ffinanzjati attivitajiet f’dan il-pajjiż, li għamel possibbli l-għoti ta’ faċilitajiet ta’ kreditu li jammontaw għal EUR 495 miljun mill-2000 ‘l hawn. Madankollu, ma kienx hemm progress biżżejjed fil-ġlieda kontra l-frodi fiskali.

4.4. Dawn iċ-ċifri tal-investiment huma influwenzati ħafna mill-politika tradizzjonali tal-Messiku li tillimita l-aċċess tal-investituri barranin f’setturi strateġiċi bħall-enerġija jew is-servizzi postali (stipulat fil-Kostituzzjoni tal-Messiku) jew is-servizzi tat-telekomunikazzjoni u tat-trasport tal-passiġġieri fuq l-art. Ħafna minn dawn ir-regoli qed jiġu eliminati gradwalment mill-Pjan ta’ Żvilupp tal-Messiku għall-perjodu 2013-2018, li qed iġibu magħhom progress sinifikanti. Il-Kumitat jittama li dal-progress ikompli fil-ġejjieni u li jqis il-fehma tal-partijiet kollha tas-soċjetà Messikana.

4.5. Fil-qasam tal-appoġġ għas-soċjetà ċivili Messikana u t-tisħiħ tagħha, ġiet żviluppat firxa wiesgħa ta’ proġetti konġunti li jikkonċernaw il-ħolqien ta’ laboratorju għall-koeżjoni soċjali, bosta proġetti ffinanzjati mill-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem dwar kwistjonijiet ta’ ugwaljanza u l-protezzjoni tal-minorenni u 15-il proġett relatati mal-hekk imsejħa “atturi mhux statali”. Fl-aħħar nett, ġew żviluppati inizjattivi marbuta mas-saħħa tal-popolazzjoni u l-migrazzjoni u l-asil.

4.6. Fit-tisħiħ tal-kompetittività u tal-ħarsien ambjentali ġew żviluppati inizjattivi fil-qafas tal-proġett dwar il-Programm dwar il-Kompetittività u l-Innovazzjoni (PROCEI), maħsub biex jiffavorixxi l-SMEs fil-Messiku kif ukoll għadd ta’ inizjattivi settorjali fil-qasam tal-agrikoltura, it-tibdil fil-klima u s-sikurezza nukleari. Bl-istess mod, ir-riċerkaturi Messikani u ċentri tar-riċerka u l-universitajiet f’dan il-pajjiż għandhom aċċess għall-programm Orizzont 2020 tal-Unjoni Ewropea.

4.7. Ġew żviluppati proġetti interessanti fis-settur kulturali, fil-qafas tal-“Fond Kulturali bejn l-UE u l-Messiku”, fl-istadji I u II tiegħu, li fih ipparteċipa CONACULTA bħala l-imsieħeb prinċipali Messikan.

4.8. Aspett wieħed li wassal għal xi differenzi ta’ interpretazzjoni kull tant żmien kien l-applikazzjoni tal-prinċipji tal-koerenza u tal-kundizzjonalità, li l-Unjoni Ewropea tippromovi fil-ftehimiet esterni tagħha ma’ pajjiżi u reġjuni oħra. B’mod konkret, l-aspetti tal-kundizzjonalità ġew interpretati minn ċerti interlokuturi Messikani bħala “ndħil fl-affarijiet interni tiegħu”, b’mod partikolari rigward it-tisħiħ tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem u t-trattament tal-komunitajiet indiġeni. Il-KESE huwa tal-fehma li dawn l-aspetti ma jistgħux ma jiġux indirizzati fir-reviżjoni futura tal-Ftehim.

4.9. Il-Pjan Eżekuttiv Konġunt tal-2010 implimentat mis-Sħubija Strateġika Messiku-UE jistabbilixxi li l-Messiku u l-UE jimpenjaw ruħhom li jsaħħu l-oqsma tad-djalogu politiku fir-reġjun, billi jinkoraġġixxu d-djalogu bireġjonali, speċjalment mal-Grupp ta’ Rio, fis-Summits tal-Amerika Latina u l-Karibew-Unjoni Ewropea (EU-LAC) u jippromovu l-kooperazzjoni trijangulari permezz tal-Proġett Mesoamerikan tal-Integrazzjoni u l-Iżvilupp. Il-Messiku u l-UE ser jeżaminaw ukoll l-opportunitajiet għal kooperazzjoni trijangulari ma’ reġjuni oħra tad-dinja, bħall-Afrika.

4.10. Bħala pajjiż b’livell għoli biżżejjed ta’ PGD, hemm prospetti reali li l-Messiku jista’ ma jibqax jirċievi l-għajnuna għall-kooperazzjoni bilaterali li l-Kummissjoni Ewropea tagħti lill-pajjiżi inqas żviluppati.

4.11. L-analiżi tal-minuti tad-diversi laqgħat istituzzjonali, kemm fil-livell tal-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, kif ukoll fil-livell tal-KESE stess mal-kontropartijiet Messikani tiegħu, ma tagħtix riżultati konkreti b’mod li nistgħu nikkonkludu li din is-Sħubija Strateġika qed tagħti riżultati tanġibbli li jirriflettu l-importanza politika tagħha. Il-lingwa diplomatika użata f’dawn il-minuti tissuġġerixxi li la ma jiġu indirizzati fil-fond id-differenzi żgħar potenzjali eżistenti u lanqas ma jingħataw linji gwida preċiżi biex tiġi żviluppata iżjed fil-fond is-Sħubija Strateġika.

4.12. Inevitabbilment, in-negozjati tas-Sħubija Trans-Atlantika ta’ Kummerċ u ta’ Investiment (TTIP) bejn l-Istati Uniti u l-Unjoni Ewropea ser jinfluwenzaw ir-relazzjonijiet tal-Amerika ta’ Fuq, kemm mal-UE kif ukoll fir-reġjun kollu kemm hu.

4.13. Kif diġà ġie enfasizzat fl-2012 mill-Kummissarju għall-Kummerċ, Karel De Gucht (1), minkejja l-fatt li l-Messiku u l-UE kienu pijunieri fl-1997 meta stabbilixxew ftehim ta’ kummerċ ħieles, il-ftehimiet suċċessivi ma’ bosta pajjiżi oħra fl-Amerika u l-bqija tad-dinja tejbu u saħħu l-iskemi previsti f’dak il-ftehim, u b’hekk hemm ir-riskju li ma għadux validu u ma jikkontribwixxix biex il-Messiku jibqa’ msieħeb prijoritarju, politiku, kummerċjali u strateġiku tal-UE. Minn mindu saret din l-istqarrija, ftit li xejn sar progress reali biex jittejbu l-ftehimiet fis-seħħ, ankie mil-lat purament kummerċjali u ekonomiku.

5. Il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili

5.1. Il-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li l-awtoritajiet taż-żewġ partijiet jaqblu, fil-qafas tan-negozjati għall-modernizzazzjoni ta’ dan il-Ftehim li, fi ħdan il-Ftehim innifsu, jitwaqqaf Kumitat Konsultattiv Konġunt, magħmul minn rappreżentazzjoni ugwali tal-KESE u s-soċjetà ċivili tal-Messiku, bil-għan li jgħin biex tingħata spinta lil dan il-proċess.

5.2. L-aspettattivi tal-klawżola “demokratika” qanqlu l-interess ta’ bosta organizzazzjonijiet Ewropej u Messikani li jipparteċipaw fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Ftehim Globali. Il-Kumitat Konġunt magħmul mill-Gvern Messikan u l-Kummissjoni Ewropea ddeċieda li jsejjaħ forum għal djalogu bejn l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili tal-Messiku u tal-Unjoni Ewropea sabiex jiġu ttrattati dawn it-talbiet.

5.3. L-ewwel forum seħħ fi Brussell f’Novembru 2002 bil-parteċipazzjoni ta’ aktar minn 200 organizzazzjoni mill-qasam tan-negozju, mit-trejdjunjins, l-NGOs u assoċjazzjonijiet varji oħra. Il-KESE kien rappreżentat ukoll. Minn dak iż-żmien ‘l hawn, ġew organizzati ħames forums, li alternaw bejn il-Messiku u l-Ewropa. F’kull wieħed minnhom saru talbiet lill-korpi tal-ftehim globali, li ħadu nota tagħhom mingħajr – ħlief għal xi eċċezzjonijiet – ma aċċettawhom.

Fost it-talbiet li saru kemm-il darba minn dawn il-forums għandha tiġi enfasizzata l-ħtieġa għall-istituzzjonalizzazzjoni ta’ dan id-djalogu bejn l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili taż-żewġ partijiet. Fost l-oħrajn, ġie propost li l-Forum isir b’mod regolari darbtejn fis-sena, u li jitwaqqfu osservatorju soċjali u Kumitat Konsultattiv Konġunt.

5.4. Il-Forum sar b’ċerta regolarità iżda mhux daqskemm kien intalab. Pereżempju, is-6 Forum, li kellu jsir fil-Messiku f’Settembru 2014, għadu ma seħħx.

5.5. L-Osservatorju Soċjali, li l-ħolqien tiegħu kien fil-prinċipju aċċettat mill-awtoritajiet, għadu ma tnediex u l-għanijiet u l-kompożizzjoni tiegħu mhumiex definiti. Diversi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Messikana jikkunsidrawh bħala riżorsa purament Messikana għad-dispożizzjoni taċ-ċittadini biex ikunu jistgħu jivvalutaw il-ftehim globali, jiġifieri mingħajr parteċipazzjoni Ewropea.

5.6. Fil-Messiku m’hemm l-ebda Kunsill Ekonomiku u Soċjali (KES) fil-livell nazzjonali, li jista’ jkun il-kontroparti naturali tal-KESE fl-UE (għalkemm ċerti stati federali għandhom il-KES tagħhom). Fuq talba ta’ diversi setturi soċjali, xi snin ilu tfassal abbozz ta’ leġislazzjoni għall-istabbiliment tal-KES, iżda ma wassal imkien. Diversi organizzazzjonijiet u entitajiet u ċerti KES tal-istati federali għal darb’oħra talbu li, matul ir-riformi politiċi attwali, jerġa’ jiġi inkluż dan il-proġett.

5.7. Il-KESE kien diġà ressaq f’opinjonijiet preċedenti u fil-kuntatti tiegħu mal-awtoritajiet proposti simili sabiex tissaħħaħ il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fil-Ftehim. L-Opinjoni tal-KESE tal-2006 dwar “Ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Messiku” (2) talbet l-istituzzjonalizzazzjoni tad-djalogu mas-soċjetà ċivili organizzata u enfasizzat l-Artikolu 49 tal-Ftehim, li jipprevedi l-possibbiltà li jinħoloq kwalunkwe kumitat jew korp ieħor fir-rigward tal-ħolqien ta’ Kumitat Konsultattiv Konġunt.

5.8. Fir-rigward tal-possibbiltà li jitwaqqaf Kunsill Ekonomiku u Soċjali Messikan, il-KESE stqarr li l-ħolqien ta’ korp simili fil-Messiku ser ikun pożittiv għall-monitoraġġ konġunt tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Messiku, iżda li ser jirrispetta dak li jiddeċiedu s-soċjetà ċivili u l-awtoritajiet Messikani f’dan ir-rigward.

6. Perspettivi u linji gwida potenzjali għall-futur

6.1. Id-“Dikjarazzjoni ta’ Brussell” tas-Summit bejn l-UE u l-Komunità ta’ Stati tal-Amerika Latina u tal-Karibew (CELAC) li sar fl-10 u l-11 ta’ Ġunju 2015 ġibdet l-attenzjoni għall-progress sinifikanti li sar rigward il-modernizzazzjoni tal-Ftehim bejn l-UE u l-Messiku u, f’dan ir-rigward, għall-bżonn li n-negozjati jitnedew malajr kemm jista’ jkun. Il-KESE jittama li jiġi ffirmat Ftehim ġdid abbażi ta’ reviżjoni u estensjoni tal-Ftehim eżistenti, biili jiġu analizzati l-punti pożittivi u d-dgħufijiet tat-triq li segwew sa issal-UE u l-Messiku, abbażi tal-esperjenza miksuba b’rabta mal-ftehimiet ta’ sħubija ffirmati f’dawn l-aħħar snin bejn l-UE u diversi pajjiżi fid-dinja. Dan għandu jservi wkoll bħala element li jħeġġeġ ir-relazzjonijiet usa’ bejn l-Unjoni Ewropea u l-Amerika Latina u l-Karibew.

6.2. Il-KESE huwa konxju li l-Gvern tal-Messiku u l-istituzzjonijiet tal-UE jħaddnu viżjoni differenti tar-rwol li s-soċjetà ċivili għandha taqdi f’dan il-proċess. Madankollu, il-fatt li l-fehmiet tas-soċjetà ċivili mhux qed jiġu indirizzati b’mod organizzat jista’ jwassal għall-ħolqien ta’ forom alternattivi ta’ natura populista.

6.3. Il-Ftehim rivedut għandu jinkludi taqsima li tesiġi li l-partijiet jirratifikaw u jinfurzaw il-konvenzjonijiet u r-riżoluzzjonijiet tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) fir-rigward tad-drittijiet soċjali fundamentali li jħaddnu l-għanijiet tal-ILO dwar ix-“xogħol deċenti”.

6.4. Il-Messiku għadu ma rratifikax il-Konvenzjoni Nru 98 (3) tal-ILO dwar l-Applikazzjoni tal-Prinċipji tad-Dritt ta’ Organizzazzjoni u tal-Innegozjar Kollettiv. Ir-ratifika ta’ din il-Konvenzjoni importanti, u l-adattament meħtieġ tal-leġislazzjoni f’dan il-qasam, ser timpedixxi l-prattika mifruxa tal-hekk imsejħa “kuntratti ta’ protezzjoni” li jheddu d-djalogu bejn il-ħaddiema u min iħaddem u ser ikun hemm l-obbligu li l-kumpaniji kollha, barranin u Messikani, jirrispettaw l-istandards internazzjonali tax-xogħol.

6.5. Minbarra dawn l-aspetti relatati ma’ kwistjonijiet tax-xogħol, fil-qasam tal-kummerċ u l-investiment għandhom jitqiesu l-aspetti relatati mal-ostakli mhux tariffarji, is-sistema għall-protezzjoni tal-investiment u l-aspetti tal-protezzjoni intellettwali, flimkien ma’ kooperazzjoni akbar fil-qasam tat-tassazzjoni għall-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa.

6.5.1. Ikun utli ftehim ġenerali dwar l-investiment mal-UE li jissostitwixxi u jikkonsolida l-ftehimiet bilaterali ffirmati qabel mill-Messiku ma’ bosta pajjiżi tal-UE, f’kuntest ta’ kompatibbiltà mad-dispożizzjonijiet eżistenti fl-Istati Membri tal-UE.

6.5.2. Il-Messiku għamel sforz leġislattiv kbir biex itejjeb il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, iżda l-implimentazzjoni tagħha ma kenitx effettiva. Għandhom jiġu stabbiliti modi li jsaħħu l-implimentazzjoni effettiva tal-leġislazzjoni, l-aktar dwar il-kwistjoni tal-protezzjoni tal-marki kummerċjali kontra l-falsifikazzjoni.

6.5.3. Dwar l-ostakli mhux tariffarji, il-Messiku ma jippermettix li proprjetarji barranin jirreġistraw l-indikazzjonijiet ġeografiċi tagħhom rikonoxxuti fil-livell Komunitarju, li huwa permess, pereżempju, fil-ftehim tal-UE mal-Kolombja u l-Perù. Dan jikkostitwixxi diffikultà kbira biex jiżdied il-kummerċ ta’ bosta prodotti tal-UE.

6.6. Il-Messiku ġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jinstabu modi biex jitħeġġeġ aċċess aħjar tal-prodotti agrikoli ta’ dan il-pajjiż għas-swieq tal-UE, li għandu tgħin biex jitnaqqas id-distakk kummerċjali li jeżisti attwalment.

6.7. Il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili organizzata tal-Messiku u tal-Unjoni Ewropea għandha tkun partikolarment importanti biex tiżgura l-iżvilupp sodisfaċenti tal-aspetti ta’ kooperazzjoni inklużi fil-ftehimiet ta’ bejniethom. Għal darb’oħra, għandhom jiġu kkunsidrati mill-ġdid il-prijoritajiet f’dan il-qasam, kif ukoll il-fondi disponibbli, sabiex jiġi żgurat li dawn il-prijoritajiet ikunu interkonnessi ma’ xulxin u jiġġeneraw sinerġija pożittiva, li s’issa ma kenitx biżżejjed minħabba n-nuqqas ta’ konnessjoni adegwata bejn il-proġetti individwali.

6.8. B’mod konkret, il-KESE jixtieq jenfasizza tliet oqsma li, fil-fehma tiegħu, huma prijorità għal din il-parteċipazzjoni: it-titjib tal-governanza, ir-riċerka xjentifika u teknika, u l-kooperazzjoni fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli u l-ħarsien tal-ambjent.

6.8.1. Il-kwistjoni tal-governanza hija bla dubju aspett ċentrali tal-politika ta’ koperazzjoni. Il-Messiku għandu gradwalment jinkorpora l-bosta “prattiki tajbin” eżistenti f’dan il-qasam, u għandu jadattahom għaċ-ċirkustanzi tal-pajjiż biex jiġu sistematizzati l-azzjonijiet tas-soċjetà ċivili. B’hekk, tiġi kkonsolidata u organizzata b’mod effiċjenti, b’mod li tikkontribwixxi biex jiġu infurzati aħjar id-drittijiet tal-bniedem f’dan il-pajjiż.

6.8.2. Fil-qasam tar-riċerka xjentifika u teknika għandu jitħeġġeġ is-sehem tal-universitajiet u r-riċerkaturi tal-Messiku fil-programmi R&Ż tal-Unjoni Ewropea, bħall-Orizzont 2020, li billi jiffukaw fuq is-setturi prijoritarji fis-Sħubija Strateġika, pereżempju l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u u l-adattament għalih, sabiex jinsabu pożizzjonijiet komuni dwarhom. F’dan ir-rigward jista’ jiġi introdott mill-ġdid il-Fond ta’ Kooperazzjoni Internazzjonali fix-Xjenza u t-Teknoloġija UE-Messiku (FONCICYT), li kien fis-seħħ sal-2011.

6.8.3. Fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli u dak ambjentali, minbarra proġetti speċifiċi relatati mal-adattament għat-tibdil fil-klima, jistgħu jiġu stabbiliti proġetti speċifiċi oħrajn f’oqsma bħat-tnaqqis tal-emissjonijiet li jniġġsu l-arja, il-minimizzazzjoni tal-ilma tar-rimi u t-tniġġis tal-ilma ta’ taħt l-art u l-ipproċessar u r-riċiklaġġ tal-iskart ta’ kull tip.

6.8.4. Il-KESE jemmen li jeżistu, kemm fil-livell tal-Gvern tal-Messiku kif ukoll tal-UE, tal-korpi parlamentari u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, elementi suffiċjenti biex jiġu implimentati ħafna minn dawn l-inizjattivi mingħajr ma jkun hemm għalfejn nistennew li jiġi ffirmat ftehim ġdid. Il-konklużjonijiet tas-summits bejn l-Unjoni Ewropea, l-Amerika Latina u l-Karibew, u bejn l-Unjoni Ewropea u l-Messiku, f’Ġunju tas-sena 2015, kif ukoll id-19-il Laqgħa tal-Kumitat Parlamentari Konġunt tal-Unjoni Ewropea u l-Messiku (7-9 ta’ Lulju 2015), jipprovdu opportunità biex jiġu żviluppati inizjattivi bħal dawn fil-livell reġjonali, li fihom il-Messiku jrid ikun wieħed mill-iżjed pilastri essenzjali.

Brussell, is-17 ta’ Settembru 2015. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) Karel de Gucht, Kummissarju għall-Kummerċ, “Open for business: The European Union’s relations with Mexico in a changing world”, diskors lill-EU Chambers/ProMEXICO, il-Belt tal-Messiku, 12 ta’ Diċembru 2012.

(2) ĠU C 88, 11.4.2006, p. 85, (mhux disponibbli bil-Malti).

(3) F’April 2015, il-Messiku rratifika l-Konvenzjoni Nru 138 tal-ILO dwar l-Età Minima għad-Dħul fl-Impjieg.