L-INPP ma setgħetx tlesti kif ippjanat il-proċedura tal-akkwist għall-kostruzzjoni tar-repożitorju qrib il-wiċċ għall-iskart ta’ livell baxx u intermedju minħabba l-azzjoni legali ta’ offerent eskluż. Madankollu, l-INPP lestiet il-kostruzzjoni tal-faċilità tal-landfill għall-iskart b’ħajja qasira ta’ livell baxx ħafna; l-ewwel kampanja ta’ tagħbija hi ppjanata għal din is-sena. Mat-tlestija b’suċċess ta’ dawn il-faċilitajiet, l-INPP se jkollha l-għodod kollha meħtieġa għar-rimi tal-iskart radjuattiv b’ħajja qasira skont il-pjan tad-dekummissjonar. Qed jiġi żviluppat pjan dettaljat għall-konverżjoni tal-kmamar tal-ħżin tal-iskart bituminizzat f’repożitorju, bis-sorveljanza tal-korpi regolatorji rilevanti.

Minn tmiem l-2021, il-programm kien għamel progress sostanzjali fit-tneħħija tal-fjuwil użat mill-binjiet tar-reattur u fit-trasferiment tiegħu għall-faċilità interim tal-ħżin xott, li t-tagħbija tagħha kienet kważi lesta (l-Illustrazzjoni 5, bettija minn 191 lesta biex tinħareġ). Din hi tappa ewlenija f’termini ta’ sikurezza nukleari u ta’ tnaqqis tar-riskju radjoloġiku, li tiftaħ it-triq għaż-żarmar tas-sistemi ewlenin tar-reattur. Sadanittant, l-INPP bdiet tnaddaf, tbattal u tiddekontamina l-ġabriet tal-fjuwil użat.

Il-liċenzja tal-faċilità tal-ħżin interim ġiet modifikata, bl-approvazzjoni tasal fl-2021, biex tilqa’ skart mhux kundizzjonat ta’ livell baxx ħafna. Wara t-tlestija ta’ sett ta’ testijiet, it-tħaddim mistenni jibda fil-bidu tal-2022.

Ġew iffirmati kuntratti biex tiġi evalwata l-possibbiltà ta’ ħżin fit-tul ta’ materjal nukleari irradjat barra mis-sit ta’ Ispra, biex b’hekk tiġi evitata l-kostruzzjoni ta’ faċilità tal-ħżin xott oneruż fuq il-post. Dawn l-istudji se jitlestew f’nofs l-2022. Iż-żona sikura ta’ tranżitu (TSA) għall-ħżin sikur temporanju ta’ materjal nukleari rradjat fl-INE bdiet topera f’Mejju 2021.

L-attivitajiet ta’ qabel id-dekummissjonar għamlu progress tajjeb f’ħafna faċilitajiet. F’Novembru 2021 inġarr ammont sinifikanti ta’ ċiklotron mogħti b’donazzjoni (li hu wieħed minn dawk il-faċilitajiet) lejn l-Università ta’ Praga, u t-tneħħija tal-komponenti ntemmet fil-bidu tal-2022; sadanittant, it-tħejjija tad-dokumentazzjoni tal-liċenzjar għar-revoka tal-liċenzji kienet għadha għaddejja.

Sar xogħol ta’ tindif importanti qabel id-dekummissjonar f’LCSR (laboratorju sħun), b’karatterizzazzjoni ta’ tindif u skennjar gamma taċ-ċelloli sħan kollha, u issa ġew dekontaminati sa livell li jippermetti t-tħaddim dirett tal-operatur, li se jkompli fl-2022 bid-dekontaminazzjoni tat-tankijiet attivi fil-faċilità. Sadanittant, it-tħejjija tad-dokumentazzjoni għar-revoka tal-liċenzji għadha għaddejja.

Id-dekummissjonar kumplessiv tal-INE, sottomess fi tmiem l-2019, għadu qed jistenna l-approvazzjoni u qed jiġi aġġornat biex iqis id-dħul fis-seħħ tat-TSA u l-bidla tal-2020 fil-liġi (ara hawn taħt), iżda kienet qed issir interazzjoni sinifikanti mal-awtoritajiet kompetenti bil-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali. Għall-2022 huma ppjanati azzjonijiet sinifikanti ta’ qabel id-dekummissjonar.

Peress li ħarġet leġiżlazzjoni ġdida li tirregola l-attivitajiet nukleari implimentati fl-Italja fl-2020, il-liċenzji nukleari preżenti kollha fuq is-sit ta’ Ispra jridu jiġu aġġornati bi sforz sinifikanti ta’ liċenzjar u dokumentazzjoni. L-iskadenza għas-sottomissjoni tad-dokumentazzjoni kollha hija Awwissu 2022, diġà applikabbli għal-liċenzja taċ-ċiklotron. Fajl importanti ieħor li qed jistenna l-approvazzjoni hu l-pjan operazzjonali għat-trattament tal-iskart metalliku permezz tat-tidwib; id-data mistennija għall-approvazzjoni, skont diskussjoni mal-awtoritajiet kompetenti, hija nofs l-2022.

L-Illustrazzjoni 8 turi l-ammont ta’ xogħol li sar (il-valur miksub) meta mqabbel mal-pjan (il-linji bażi tal-2018 u tal-2021) fil-JRC ta’ Ispra. Il-progress tal-implimentazzjoni fis-siti l-oħra jinkiseb billi jitlestew proġetti speċifiċi b’kamp ta’ applikazzjoni iżgħar li jsiru waqt li l-faċilitajiet tar-riċerka nukleari jkunu għadhom qed joperaw.

Fil-JRC ta’ Petten ġie konkluż kuntratt qafas mal-kumpanija Olandiża NRG għar-rimi tal-iskart radjuattiv ta’ legat minn esperimenti li saru fil-passat. Il-JRC iżomm kuntatt regolari mal-partijiet ikkonċernati Olandiżi rigward id-dekummissjonar futur tar-Reattur ta’ Fluss Għoli.

Fil-JRC ta’ Karlsruhe ġie kkummissjonat studju tal-fattibbiltà dwar il-karatterizzazzjoni ta’ tankijiet tal-backlog u ġie konkluż kuntratt ġdid għaż-żarmar tal-kaxxi tal-ingwanti.





5.Tixrid tal-għarfien

Mill-2021, it-tixrid tal-għarfien sar objettiv espliċitu skont ir-Regolamenti, b’rekwiżit li l-esperjenza u t-tagħlimiet miksuba bil-programmi tinqasam mal-partijiet ikkonċernati tal-UE. Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) ingħata l-mandat li jiffaċilita t-tixrid. Għal dan il-għan, il-JRC ippjana li jistabbilixxi pjattaforma diġitali għall-iskambju u t-tixrid tal-għarfien, adattata biex jintlaħqu l-objettivi rilevanti tar-Regolamenti.

Il-pjattaforma se tiġi żviluppata fi tliet fażijiet. Fażi preparatorja se tistabbilixxi l-bażi tal-pjattaforma, billi tiddefinixxi l-prodotti tal-għarfien li jindirizzaw il-ħtiġijiet tal-partijiet ikkonċernati tal-UE u tistabbilixxi l-istruttura u l-għodod għall-ġestjoni tagħhom. F’fażi pilota (2022-2023) se jiġu żviluppati u kondiviżi xi prodotti tal-għarfien. Abbażi tal-eżitu tal-fażi pilota, se titnieda l-fażi operazzjonali (2024) għall-iskambju u l-kondiviżjoni regolari tal-prodotti tal-għarfien żviluppati mal-partijiet ikkonċernati interessati kollha. Il-progress se jiġi rrapportat fir-Rapporti Annwali tal-Attività tal-JRC.

B’mod paralleli mal-istabbiliment tal-pjattaforma, il-JRC se jsegwi l-iżvilupp ta’ inizjattivi oħra ta’ kondiviżjoni tal-għarfien permezz ta’ networks eżistenti mmexxija minn organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-IAEA u l-OECD-NEA.

L-operaturi tad-dekummissjonar tal-NDAP impenjaw ruħhom li jiżviluppaw prodott tal-għarfien speċifiku kull sena ħalli l-għarfien immaturat fl-aħħar snin ikun disponibbli. Kull prodott tal-għarfien hu kisba tanġibbli (dokument, servizz, avveniment, eċċ.) ta’ għarfien ippreparat li jippermetti azzjoni ta’ utenti magħżula.

Fl-2021, il-programm ta’ Bohunice żviluppa prodott għall-kondiviżjoni tal-għarfien intitolat “V1 NPP Conceptual Decommissioning Plan and what was next”. Dan jikkondividi, fil-forma ta’ preżentazzjoni dettaljata, l-esperjenza ta’ JAVYS tul proġetti inizjali ta’ stabbiliment/ippjanar/ikkostjar/liċenzjar tad-dekummissjonar ta’ faċilità nukleari u jista’ jintuża fil-livelli kollha tal-ġestjoni tal-proġetti tad-dekummissjonar.

Il-programm ta’ Kozloduy żviluppa prodott għall-kondiviżjoni tal-għarfien bl-użu ta’ mudell tridimensjonali u Mudell ta’ Informazzjoni Uniformi (UIM) taż-żoni kkontrollati li jippermettu esperjenza prattika u li jipprovdu informazzjoni dettaljata dwar l-ippjanar, id-disinn u l-implimentazzjoni tal-attivitajiet taż-żarmar, u x-xogħlijiet ta’ ġestjoni tal-materjali.

Il-prodott tal-għarfien żviluppat mill-programm ta’ Ignalina hu rapport tekniku li janalizza teknoloġiji differenti għall-immaniġġar tal-iskart radjuattiv likwidu, filwaqt li jqabbel il-bituminizzazzjoni u s-simentazzjoni.