Skont l-aħħar Rapport tal-Parametri Referenzjarji tal-BEREC dwar ir-Roaming Internazzjonali (IR) , il-proporzjon ta’ abbonati fl-UE/fiż-ŻEE li kellhom SIM card li tippermetti r-roaming baqa’ stabbli għal madwar 96 % sa mis-sajf tal-2017. Ħafna drabi, is-SIM cards ristretti għall-użu domestiku (jiġifieri s-SIM cards li ma jipprovdu l-ebda servizz tar-roaming barra mill-pajjiż) huma cards li jitħallsu bil-quddiem li jaqdu l-ħtiġijiet tal-komunikazzjoni lokali u/jew pjanijiet li huma tad-data biss jew prodotti fissi tal-aċċess mingħajr wajer li jistgħu jintużaw biss f’post speċifiku. Għaldaqstant, il-pjanijiet b’tariffi domestiċi biss baqgħu marġinali, għajr fir-Rumanija, fl-Estonja, fil-Latvja u fil-Bulgarija fejn aktar minn 10 % tal-utenti aċċettaw offerti li huma domestiċi biss. Dan il-proporzjon ilu jonqos fil-Bulgarija u fil-Latvja sa mis-sajf tal-2017 iżda żdied sostanzjalment fir-Rumanija . L-Awstrija hi l-uniku Stat Membru ieħor fejn is-sehem tal-abbonati ta’ servizzi li huma domestiċi biss żdied b’mod sostanzjali (minn 4 % għal 9 % bejn is-sajf tal-2017 u l-ewwel kwart tal-2018, ħafna minnhom abbonati ta’ MVNO). B’mod ġenerali, l-MVNO għandhom sehem akbar (u kultant sehem sinifikament akbar) ta’ abbonati ta’ servizzi li huma domestiċi biss milli għandhom l-MNO, u dan aktarx hu attribwit parzjalment għas-segmenti tal-klijenti li tipikament ikollhom fil-mira. Iżda f’kull pajjiż tal-UE/taż-ŻEE, il-proporzjon tal-abbonati tat-telefonija mobbli li hija domestika biss jibqa’ ferm inqas mill-proporzjon tal-popolazzjoni li qatt ma vvjaġġat barra minn pajjiż fl-aħħar sena. Il-Kummissjoni se tissorvelja l-evoluzzjoni tal-pjanijiet ta’ tariffi li huma domestiċi biss filwaqt li l-limitu tal-prezzijiet tad-data tar-roaming bl-ingrossa jibqa’ jonqos.

Issa l-medja tad-data li jużaw il-vjaġġaturi bir-roaming hi kważi erba’ (4) darbiet aktar minn qabel ir-RLAH (ara l- Grafika 2 ) . Bħala medja ta’ sejħiet bir-roaming, dawn jagħmlu medja ta’ madwar 1,7 darbiet aktar minn qabel l-implimentazzjoni tar-RLAH .

Fl-2017, il-Kummissjoni, il-Parlament Ewropew u s-sħab nazzjonali (eż. l-NRA u l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi) immobilizzaw riżorsi importanti u mezzi biex jinfurmaw kif xieraq liċ-ċittadini Ewropej dwar id-drittijiet il-ġodda tagħhom fejn jidħol ir-roaming meta jivvjaġġaw fl-UE/fiż-ŻEE. Ir-riforma tar-RLAH hi rikonoxxuta u apprezzata ferm mill-Ewropej. Sena wara l-introduzzjoni tar-RLAH, l-istħarriġ tal-Ewrobarometru wera li 62 % tal-Ewropej kienu jafu li ntemmu t-tariffi tar-roaming fl-UE/fiż-ŻEE u 69 % jaħsbu li huma, jew xi ħadd li jafu, ibbenefikaw jew se jibbenefikaw. Is-sensibilizzazzjoni dwar ir-regoli l-ġodda laħħqet il-81 % fost dawk li siefru fit-12-il xahar ta’ qabel . Fil-Finlandja, fil-Litwanja u fl-Estonja fejn l-MNO kollha ngħataw derogi ta’ sostenibbiltà mill-15 ta’ Ġunju 2017, id-deroga, użata mill-operaturi b’xi parsimonja, ma biddlitx l-għarfien mill-konsumaturi tal-benefiċċji tar-riforma, li huma ferm aktar mill-medja tal-UE f’dawk il-pajjiżi.

c. limiti mħallsa bil-quddiem

Fejn jidħlu t-tipi ta’ FUP applikati, madwar nofs l-operaturi implimentaw il-kriterju ta’ residenza/rabta stabbli. It- Tabella 2 hawn taħt turi li l-maġġoranza kbira tal-operaturi qagħdu fuq il-limiti tal-pakketti tad-data miftuħa, iżda dan kien inqas fil-każ tal-MVNO. B’din il-politika tal-użu ġust, l-operaturi jkunu jistgħu jistabbilixxu limiti għad-data mobbli kkonsmata mill-klijenti tagħhom waqt ir-roaming bil-prezzijiet domestiċi, abbażi tal-prezzijiet tal-pakketti tagħhom u t-tariffi massimi regolati tar-roaming bl-ingrossa applikabbli dak iż-żmien .

IT

BE

AT

L-operaturi tat-telefonija mobbli li wrew li mhumiex kapaċi jirkupraw l-ispejjeż reali u mistennija tagħhom għall-forniment tas-servizzi regolati tar-roaming tagħhom mingħajr ma jżidu l-prezzijiet domestiċi tagħhom biex jipprovdu r-RLAH, ingħataw deroga ta’ sostenibbiltà mill-NRA tagħhom. Dawn id-derogi ngħataw strettament biex jirkupraw l-ispejjeż tagħhom għall-forniment tas-servizzi tar-roaming lill-klijenti tagħhom u tiġi evitata kwalunkwe żieda fil-prezzijiet domestiċi (ara t-Taqsima 2). It- Tabella 4 hawn taħt tippreżenta l-għadd ta’ derogi li ngħataw tul l-ewwel sena tar-RLAH, għal kull pajjiż, imqassmin skont it-tip ta’ operatur (MNO u MVNO).

Il-Kummissjoni analizzat id-data fuq l-MVNO miġbura għar-Rapporti tal-Parametri Referenzjarji tal-BEREC. Sfortunatament, ir-rata ta’ rispons min-naħa tal-MVNO hi inqas minn dik tal-MNO u instabbli tul iż-żmien, b’għadd differenti ta’ MVNO iwieġbu t-talbiet għall-informazzjoni li għamlu Rapporti tal-Parametri Referenzjarji tal-BEREC. Dan ifisser li kwalunkwe konklużjoni tal-analiżi tad-data tal-MVNO jenħtieġ jitqies b’kawtela.

Sors: L-istħarriġ tal-NRA li għamlet il-Kummissjoni f’Ġunju 2018.

Kif mistenni, l-MVNO huma l-utenti primarji tad-deroga ta’ sostenibbiltà minħabba s-sitwazzjoni speċifika tagħhom fis-suq tar-roaming bl-ingrossa (ara t-Taqsima 5.6). Tul l-ewwel sena tar-RLAH, madwar żewġ terzi (2/3) tad-derogi ngħataw lill-MVNO (30 vs 14). Madankollu dawn huma frazzjoni żgħira meta mqabbla mat-330 MVNO u iżjed li jeżistu fl-Unjoni. Ħafna mill-fornituri li ngħataw deroga għandhom sehem żgħir mis-suq il-pajjiż rispettiv tagħhom.

Fir-rigward tal-MNO, hemm erba’ Stati Membri li taw deroga ta’ sostenibbiltà lill-MNO kollha; dawn huma l-Estonja, il-Finlandja, il-Litwanja u l-Polonja (dan tal-aħħar mill-2018 ’il quddiem biss). Anki l-iżgħar MNO tar-Rumanija ngħata deroga ta’ sostenibbiltà. Dawn il-pajjiżi huma kkaratterizzati minn prezzijiet tad-data mobbli partikolarment baxxi u minn traffiku tar-roaming outbound nett għoli. Għaldaqstant, l-operaturi ta’ dawn il-pajjiżi kienu l-aktar probabbli li jduru għad-deroga prevista fir-Regolament dwar ir-Roaming biex ma jaffettwawx il-livell tal-prezzijiet domestiċi f’dawn is-swieq. Min-naħa l-oħra, kif mistenni, ma ngħatat l-ebda deroga lill-MNO fi Stati Membri li huma riċevituri netti ta’ traffiku tar-roaming inbound.

Fil-każijiet kollha msemmija hawn fuq, l-operaturi użaw id-derogi ma’ parsimonja u introduċew ħlasijiet supplimentari biss f’subsett tal-pjanijiet tat-tariffi tagħhom, u b’hekk il-maġġoranza tat-traffiku tar-roaming outbound minn dawn il-pajjiżi għadu jgawdi mir-RLAH (ara t-Taqsima 4.2). Barra minn hekk, f’ħafna każijiet, il-ħlasijiet asupplimentari massimi li jippermettu l-NRA huma inqas mil-limiti tal-prezzijiet tar-roaming bl-ingrossa.

Fit-tieni sena tar-RLAH ma ngħatat l-ebda deroga ġdida, għajr iġġeddu xi derogi diġà mogħtija. Ftit derogi fi Franza u l-unika deroga fid-Danimarka ma ġġeddux. Fl-Istati Membri l-oħra, l-NRA ġeddu d-derogi li kienu skadew, u dan wara li ġew eżaminati l-applikazzjonijiet ġodda li ressqu l-operaturi. F’ħafna mill-każijiet, il-ħlasijiet supplimentari massimi ġodda li ppermettew l-NRA huma inqas minn dawk tal-ewwel derogi.

Il-Kummissjoni qed tissorvelja mill-qrib id-derogi mogħtija u mġedda mill-NRA biex tiżgura l-konsistenza fl-applikazzjoni tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/2286 madwar l-Unjoni. Il-Kummissjoni stiednet lill-NRA biex jeżerċitaw l-istess skrutinju akut meta janalizzaw l-applikazzjonijiet għal derogi. L-NRA għandhom is-setgħa jerġgħu jikkunsidraw id-deċiżjonijiet tagħhom waqt il-perjodu ta’ validità ta’ deroga mogħtija fid-dawl ta’ żviluppi ġodda u/jew informazzjoni rigward is-sitwazzjoni tal-operatur. Il-Kummissjoni tistenna li d-derogi jitneħħew gradwalment, l-aktar mill-2019, meta se jidħlu fis-seħħ tnaqqisiet akbar fil-limiti regolati tal-bejgħ bl-ingrossa għas-servizzi tad-data mobbli, u dan itejjeb is-sostenibbiltà tar-RLAH f’dawn il-pajjiżi.

6L-effetti tar-RLAH fuq is-swieq domestiċi

B’mod kumplessiv tibqa’ tippersisti x-xejra ta’ tnaqqis fil-prezzijiet domestiċi madwar l-UE/iż-ŻEE

Skont l-istudju “Mobile Broadband Prices in Europe 2018” , tul il-perjodu minn Frar 2017 sa Frar 2018 (jiġifieri minn tliet (3) xhur qabel l-introduzzjoni tar-RLAH sa disa’ (9) xhur wara), ma hemm l-ebda xejra ta’ żieda fil-prezzijiet domestiċi.

Għall-kuntrarju, bejn dawn iż-żewġ dati, il-prezz medju tal-UE naqas għall-pakketti kollha tal-vuċi u tad-data u għall-gruppi kollha li huma tad-data biss, kif jixhdu t-tabelli li ġejjin:

100MB, 30 sejħa 500MB, 100 sejħa 1GB,

300 sejħa 2GB,

900 sejħa 2GB,

100 sejħa 5GB,

100 sejħa Bidla fil-prezz medju tal-UE għall-pakketti tal-vuċi u tad-data -14 % -6 % -6 % -5 % -16 % -20 % 256MB 512MB 1GB 2GB 5GB 10GB 20GB Bidla fil-prezz medju tal-UE għall-pakketti li huma tad-data biss -10 % -14 % -5 % -12 % -4 % -6 % -16 %

Skont dan l-istudju, ħames Stati Membri biss juru xejra ta’ żieda fil-prezzijiet għall-pakketti li jinkludu l-vuċi u d-data (BG, IE, LV, MT, SE) filwaqt li tnax juru xejra ta’ tnaqqis (AT, BE, FR, DE, HU, IT, NL, PL, PT, RO, ES, UK). Il-prezzijiet fil-bqija tal-Istati Membri jibqa’ stabbli jew jippreżentaw xejra mħallta, li jonqsu għal ċerti pakketti u jiżdiedu għal oħrajn.

Is-sitwazzjoni hi pjuttost simili għall-pakketti li huma tad-data biss. Ħames Stati Membri juru xejra ta’ żieda (HR, DK, EE, LT, MT) filwaqt li tmien Stati Membri juru xejra ta’ tnaqqis (FI, FR, IE, IT, NL, PL, SE, UK).

Xejriet bħal dawn ma jippreżentawx devjazzjonijiet kbar minn dawk tas-snin preċedenti, filwaqt li jitqies ukoll il-livell ta’ maturità li qed jinbidel fejn jidħlu s-servizzi tad-data.

Jibqgħu jiżdiedu l-użu tal-broadband mobbli u l-kopertura 4G

Jidher li l-introduzzjoni tar-RLAH la influwenzat l-użu tal-broadband mobbli b’mod pożittiv jew b’mod negattiv u lanqas ma affettwat l-investimenti tal-operaturi tat-telefonija mobbli biex iwessgħu n-netwerks 4G tagħhom.

Skont studju tad-DESI, l-użu tal-broadband mobbli qed ikompli jiżdied madwar l-UE, u fi tmiem l-2017 laħaq id-90,2 % meta mqabbel ma’ 83,8 % fi tmiem l-2016 filwaqt li jippreżenta ċerta żieda kostanti meta mqabbel mas-snin preċedenti .

Fl-istess waqt, kopertura 4G tal-popolazzjoni madwar l-UE laħqet id-90,8 % fi tmiem l-2017 (meta mqabbla ma’ 85,6 % fi tmiem l-2016). Fil-maġġoranza tal-Istati Membri (ara l- Grafika 5 ), il-kopertura 4G taqbeż id-90 % filwaqt li f’erba’ biss hi inqas minn 80 %. Fl-Istati Membri b’kopertura 4G inqas minn 90 % fi tmiem l-2016 (11 b’kollox), iż-żieda miksuba tul l-2017 kienet dejjem ogħla minn 5 % għajr fil-Ġermanja u fl-Italja.