Fl-4 ta’ Diċembru 2019, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) ippubblikat ir-rapport tagħha bit-titolu “The European Environment – state and outlook 2020” (SOER), u r-riżultati tiegħu huma inkwetanti. L-isfidi ambjentali, klimatiċi u ta’ sostenibbiltà attwali huma ta’ skala u urġenza bla preċedent, u jeħtieġu azzjoni immedjata u konġunta u soluzzjonijiet sistemiċi. Il-politiki ambjentali tal-Unjoni wasslu benefiċċji sostanzjali matul l-aħħar għexieren ta’ snin mingħajr ma affettwaw il-kompetittività fit-tul tal-UE, u f’dawn l-aħħar snin l-acquis ġie msawwar dejjem aktar minn viżjoni ambizzjuża fit-tul, miri u politiki ta’ qafas strateġiku, li effettivament inaqqsu l-pressjonijiet ambjentali. Madankollu, it-telf tal-bijodiversità u d-degradazzjoni tas-servizzi tal-ekosistema, it-tibdil fil-klima u l-impatti tiegħu, u l-użu mhux sostenibbli tar-riżorsi, it-tniġġis u r-riskji assoċjati għas-saħħa u l-benesseri tal-bniedem, in-natura, l-ekosistemi u l-ekonomija, kollha jeħtieġu azzjoni ulterjuri deċiżiva fl-UE u globalment.

Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni Ewropea,

Wara t-trażmissjoni tal-abbozz tal-att leġiżlattiv lill-parlamenti nazzjonali,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni,

Waqt li jaġixxu skont il-proċedura ordinarja leġiżlattiva,

Billi:

(1)F’konformità mal-Artikolu 192(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, il-programmi ġenerali ta’ azzjoni ambjentali pprovdew il-qafas għall-azzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent u l-klima mill-1973.

(2)Id-Deċiżjoni Nru 1386/2013/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill stabbiliet is-Seba’ Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (is-Seba’ EAP), li jistabbilixxi l-aġenda ambjentali tal-Unjoni sal-31 ta’ Diċembru 2020 kif ukoll viżjoni fit-tul għall-2050.

(3)L-evalwazzjoni tal-Kummissjoni tas-seba’ EAP ikkonkludiet li l-viżjoni tiegħu sal-2050 u l-objettivi prijoritarji għadhom validi; li għen biex jipprovdi azzjoni aktar prevedibbli, rapida u kkoordinata fil-politika ambjentali; u li l-istruttura u l-qafas ta’ abilitazzjoni tiegħu għenu biex jinħolqu sinerġiji, u b’hekk il-politika ambjentali saret aktar effettiva u effiċjenti. Barra minn hekk, l-evalwazzjoni kkonkludiet li s-seba’ EAP antiċipa l-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti billi insista li t-tkabbir ekonomiku u l-benesseri soċjali jiddependu fuq bażi ta’ riżorsi naturali b’saħħitha, u ffaċilita t-twettiq tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli. Dan ippermetta wkoll li l-Unjoni titkellem b’vuċi waħda fix-xena globali dwar kwistjonijiet klimatiċi u ambjentali. Fl-evalwazzjoni tagħha tas-seba’ EAP, il-Kummissjoni kkonkludiet ukoll li l-progress relatat mal-ħarsien tan-natura, is-saħħa u l-integrazzjoni tal-politika ma kienx biżżejjed.

(4)Skont ir-rapport tal-EEA “The European environment – state and outlook 2020, Knowledge for transition to a sustainable Europe” (“SOER 2020”), l-2020 tirrappreżenta tieqa unika ta’ opportunità għall-Unjoni biex turi tmexxija fuq is-sostenibbiltà u biex tiffaċċja l-isfidi urġenti ta’ sostenibbiltà li jeħtieġu soluzzjonijiet sistemiċi. Kif intqal fis-SOER 2020, il-bidliet fil-klima u l-ekosistemi globali osservati mis-snin 50 ’l hawn huma bla preċedent għal għexieren ta’ snin sa millenja. Il-popolazzjoni globali ttriplat mill-1950, filwaqt li l-popolazzjoni li tgħix fil-bliet żdiedet b’erba’ darbiet. Bil-mudell ta’ tkabbir attwali, il-pressjonijiet ambjentali huma mistennija li jkomplu jiżdiedu, u dan jikkawża effetti diretti u indiretti ta’ ħsara fuq is-saħħa u l-benesseri tal-bniedem. Dan jgħodd b’mod speċjali għas-setturi bl-ogħla impatt ambjentali – l-ikel, il-mobbiltà, l-enerġija kif ukoll l-infrastruttura u l-bini.

(5)Il-Kummissjoni Ewropea wieġbet għall-isfidi identifikati fl-SOER 2020 billi adottat il-Patt Ekoloġiku Ewropew: strateġija ġdida għat-tkabbir għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali doppja li għandha l-għan li tittrasforma lill-Unjoni f’soċjetà ġusta u prospera, b’ekonomija kompetittiva, newtrali għall-klima u effiċjenti fl-użu tar-riżorsi. Ir-Regolament (UE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill inaqqax fil-liġi l-mira tal-Unjoni li sal-2050 tintlaħaq in-newtralità klimatika.

(6)Il-Patt Ekoloġiku Ewropew jirfed il-Pjan ta’ Rkupru tal-UE tal-Ġenerazzjoni li Jmiss li jippromwovi l-investimenti f’setturi ekoloġiċi ewlenin meħtieġa biex tinbena r-reżiljenza, u joħloq it-tkabbir u l-impjiegi f’soċjetà ġusta u inklużiva. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza li se tagħti setgħa lill-irkupru ekonomiku tal-Unjoni mill-kriżi tal-coronavirus flimkien mal-baġit tal-Unjoni għall-2021-2027, hija bbażata wkoll fuq l-objettivi prijoritarji stabbiliti fil-Patt Ekoloġiku Ewropew. Barra minn hekk, l-inizjattivi kollha taħt il-Pjan ta’ Rkupru tal-UE tal-Ġenerazzjoni li Jmiss jenħtieġ li jirrispettaw il-prinċipju tal-Patt Ekoloġiku Ewropew ta’ “la tagħmilx ħsara”.

(7)Programmi ta’ azzjoni ambjentali ilhom jiggwidaw l-iżvilupp tal-politika ambjentali tal-UE sa mill-bidu tas-snin 70. Is-seba’ EAP se jiskadi fil-31 ta’ Diċembru 2020 u l-Artikolu 4(3) tiegħu jirrikjedi li l-Kummissjoni, jekk ikun xieraq, tippreżenta proposta għat-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (it-tmien EAP) fil-ħin bil-ħsieb li jiġi evitat distakk bejn is-seba’ u t-tmien EAP. Il-Patt Ekoloġiku Ewropew ħabbar l-adozzjoni ta’ programm ġdid ta’ azzjoni ambjentali.

(8)It-tmien EAP jenħtieġ li jappoġġa l-objettivi tal-ambjent u tal-azzjoni klimatika tal-Patt Ekoloġiku Ewropew f’konformità mal-objettiv fit-tul li “ngħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji” sal-2050, li diġà huwa stabbilit fis-seba’ EAP. Jenħtieġ li jikkontribwixxi biex jintlaħqu l-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha.

(9)It-tmien EAP jenħtieġ li jħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija riġenerattiva li tagħti lura lill-pjaneta aktar milli tieħu. Mudell ta’ tkabbir riġenerattiv jirrikonoxxi li l-benesseri u l-prosperità tas-soċjetajiet tagħna jiddependu fuq klima stabbli, ambjent b’saħħtu u ekosistemi b’saħħithom, li jipprovdu spazju operattiv sikur għall-ekonomiji tagħna. Filwaqt li l-popolazzjoni globali u d-domanda għar-riżorsi naturali qed ikomplu jikbru, l-attività ekonomika għandha tiżviluppa b’mod li ma jagħmilx ħsara iżda, għall-kuntrarju, treġġa’ lura t-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali, timminimizza t-tniġġis u tirriżulta fiż-żamma u t-tisħiħ tal-kapital naturali, biex b’hekk tiġi żgurata l-abbundanza ta’ riżorsi rinnovabbli u mhux rinnovabbli. Permezz tal-innovazzjoni kontinwa, l-adattament għal sfidi ġodda u l-ħolqien konġunt, l-ekonomija riġenerattiva ssaħħaħ ir-reżiljenza u tipproteġi l-benesseri tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri.

(10)It-tmien EAP għandu jistabbilixxi objettivi tematiċi prijoritarji fl-oqsma tan-newtralità klimatika, l-adattament għat-tibdil fil-klima, il-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità, l-ekonomija ċirkolari, l-ambizzjoni ta’ tniġġis żero u t-tnaqqis tal-pressjonijiet ambjentali mill-produzzjoni u l-konsum. Barra minn hekk, għandha tidentifika l-kundizzjonijiet abilitanti biex jinkisbu l-objettivi fit-tul u l-prijoritajiet tematiċi għall-atturi kollha involuti.

(11)Billi l-politika ambjentali hija deċentralizzata ħafna, għandha tittieħed azzjoni biex jinkisbu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP f’livelli differenti ta’ governanza, jiġifieri fil-livell Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali, b’approċċ kollaborattiv għall-governanza f’diversi livelli. L-approċċ integrat għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika għandu jissaħħaħ bil-ħsieb li jiġu massimizzati s-sinerġiji bejn l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali, filwaqt li tingħata attenzjoni partikolari lill-kompromessi potenzjali u lill-ħtiġijiet tal-gruppi vulnerabbli. Barra minn hekk, l-involviment trasparenti ta’ atturi mhux governattivi huwa importanti biex jiżgura s-suċċess tat-tmien EAP u l-ksib tal-objettivi prijoritarji tiegħu.

(12)Il-kooperazzjoni msaħħa mal-pajjiżi sħab, il-governanza ambjentali globali tajba kif ukoll is-sinerġiji bejn il-politiki interni u esterni tal-Unjoni huma kruċjali biex jintlaħqu l-objettivi ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni.

(13)Il-Kummissjoni Ewropea għandha tivvaluta l-progress fil-kisba tal-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP mill-Unjoni u l-Istati Membri fil-kuntest tat-tranżizzjoni lejn is-sostenibbiltà, il-benesseri u r-reżiljenza akbar. Dan huwa konformi mat-talbiet tal-Kunsill u tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-kejl tal-prestazzjoni ekonomika u l-progress tas-soċjetà “lil hinn mill-PDG”, u l-mixja lejn l-użu tal-benesseri bħala kumpass għall-politika, li hija appoġġata wkoll mill-OECD.

(14)Il-valutazzjoni tal-progress lejn l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP għandha tirrifletti l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-indikaturi. Jenħtieġ li tkun koerenti mal-għodod ta’ monitoraġġ jew governanza u mingħajr preġudizzju għalihom, li jkopru aspetti aktar speċifiċi tal-politika ambjentali u klimatika, bħal b’mod partikolari r-Regolament 1999/2018 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali jew għodod ta’ monitoraġġ relatati mal-ekonomija ċirkolari, mat-tniġġis żero, mal-bijodiversità, mal-arja, mal-ilma, mal-ħamrija, mal-iskart, jew ma’ kwalunkwe politika ambjentali oħra. Flimkien ma’ għodod oħra użati fis-Semestru Ewropew, il-Monitoraġġ tal-SDGs tal-Eurostat u fir-Rapport ta' Prospettiva Strateġika tal-Kummissjoni, dan ikun parti minn sett koerenti interkonness ta’ għodod ta’ monitoraġġ u governanza.