MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 23.12.2005 
KUMM(2005) 696 finali 
  
GREEN PAPER 
Dwar Konflitti ta' Ġurisdizzjoni u l-Prin ċipju ne bis in idem  fil-Proċedimenti Kriminali 
(preżentat mill-Kummissjoni)  
  
{SEG(2005) 1767} 
 
MT 2   MT GREEN PAPER 
Dwar Konflitti ta' Ġurisdizzjoni u l-Prin ċipju ne bis in idem  fil-Proċedimenti Kriminali 
L-għan ta' din il-Green Paper huwa biex jing ħata bidu g ħal konsultazzjon i b'firxa wiesg ħa tal-
partijiet interessati  dwar il-kwistjoni jiet ta' konflitti ta' ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet kriminali, 
inkluż il-prinċipju ta' ne bis in idem . Il-Green Paper tidentifika l-problemi li jistg ħu jinqalgħu 
fis-sitwazzjoni pre żenti u tag ħti suġġerimenti g ħal soluzzjonijiet potenzj ali. Id-dokument ta' 
ħidma mehmu ż jipprovdi anali żi aktar dettaljata. 
Il-Kummissjoni tistieden il-partijiet interessati biex iressqu l-kummenti tag ħhom qabel il-31 
ta' Marzu 2006 u jibag ħuhom f’dan l-indirizz: 
Il-Kummissjoni Ewropea Id-Direttorat- Ġenerali għall-Ġustizzja, il-Libertà u s-Sigurtà 
Unit D3 – Ġustizzja Kriminali 
Uffiċċju LX46 3/20 
B - 1049 Brussell 
E-mail : JLS-criminaljustice@cec.eu.int
 
Fax: +32-2/296 76 34 Il-partijiet interessati huma mitluba jsemmu b'mod spe ċifiku jekk jixtiqux li l-kummenti 
tagħhom jiġu ppubblikati fuq il-websajt tal-Kummissjoni. 
 
MT 3   MT 1. L-ISFOND  
Peress illi l-kriminalità qed tinfirex dejjem aktar fuq skala internazzjonali, il-
ġustizzja kriminali ta' l-UE qed tiltaqa' aktar u aktar ma' sitwazzjonijiet fejn diversi 
Stati Membri g ħandhom ġurisdizzjoni kriminali biex jie ħdu azzjoni kontra l-istess 
każ. Barra minn hekk, huwa probabbli li b ħalissa jinqalg ħu bosta prosekuzzjonijiet 
fuq l-istess ka żijiet, jew konflitti "po żittivi" ta' ġurisdizzjoni, peress illi l-firxa ta' 
ħafna mill- ġurisdizzjonijiet kriminali nazzjonali ġiet estiża b'mod konsiderevoli 
matul dawn l-a ħħar snin.  
Diversi prosekuzzjonijiet huma ta' dannu g ħad-drittijiet u l-interessi ta' l-individwi u 
jistgħu jwasslu g ħad-duplikazzjoni ta' attivitajiet. Il-konvenuti, il-vittmi u x-xhieda 
jistgħu jissejħu għas-seduti f'diversi pajji żi. B'mod partikolari, pro ċedimenti ripetuti 
jeħtieġu multiplikazzjoni ta' limitazzjonijiet  fuq id-drittijiet u l-interessi tag ħhom, per 
eżempju, ta' moviment ħieles. Dawn i żidu l-piż psikoloġiku u l-ispejje ż u l-
kumplessità ta' rappre żentanza legali. F' żona żviluppata ta' libertà, sigurtà u ġustizzja, 
jidher xieraq li, fejn ikun possibbli, effetti ta' dannu b ħal dawn ji ġu evitati permezz 
ta’ l-illimitar ta’ diversi prosekuzzjonijiet fuq l-istess ka żijiet.  
Bħalissa, l-awtoritajiet nazzjonali huma ħielsa biex jag ħtu bidu g ħall-
prosekuzzjonijiet parralleli tag ħhom stess fuq l-istess ka żijiet. L-uniku ostaklu legali 
huwa l-prin ċipju ne bis in idem stipulat fl-Artikoli 54 -58 tal-Konvenzjoni li 
timplimenta l-Ftehim ta' Schenge n (CISA). Madankollu, dan il-prin ċipju ma 
jipprevenix il-konflitti ta' ġurisdizzjoni waqt li jkunu g ħaddejjin diversi 
prosekuzzjonijiet f' żewġ Stati Membri jew aktar; jista' jid ħol fis-seħħ biss, billi 
jipprevjeni li ssir prosekuzzjoni o ħra fuq l-istess ka ż, jekk de ċiżjoni li tibblokka 
prosekuzzjoni o ħra (res judicata ) tkun temmet il-pro ċedimenti fi Stat Membru.  
Aktar importanti minn hekk, ming ħajr sistema li tallokka l-ka żijiet għall-
ġurisdizzjoni xierqa waqt li jkunu g ħaddejjin il-pro ċedimenti, ne bis in idem  jista' 
jwassal g ħal riżultati aċċidentali jekk mhux ar bitrarji: billi ting ħata preferenza lill-
ewwel ġurisdizzjoni li tkun kapa ċi tieħu deċiżjoni finali, l-effetti tieg ħu jammontaw 
għall-prinċipju ta "min ikun l-ewwe l, jinqeda l-ewwel." B ħalissa l-g ħażla tal-
ġurisdizzjoni qieg ħda ssir bix-xorti, u jidher li din hija r-ra ġuni għaliex il-prin ċipju ta' 
ne bis in idem  għadu suġġett għal bosta e ċċezzjonijiet.  
Waħda mis-soluzzjonijiet g ħall-problema ta' konflitti (po żittivi) ta' ġurisdizzjoni tista' 
tkun il-ħolqien ta' mekkani żmu li jallokka l-ka żijiet lil ġurisdizzjoni li tkun tixraq. 
Meta l-prosekuzzjonijiet huma mi ġbura f'ġurisdizzjoni wa ħda, il-kwistjoni ta' ne bis 
in idem  ma tinqalax. Barra minn hekk, mekkani żmu bħal dan jikkumplimenta l-
prinċipju ta' g ħarfien reċiproku, li jsostni li de ċiżjoni ġudizzjarja me ħuda fi Stat 
Membru partikolari hija mg ħarrfa u – fejn ikun hemm b żonn – infurzata mill-Istati 
Membri l-o ħra. 
F'din il-Green Paper, il-Kummissjoni tfassal il-possibbiltajiet g ħall-ħolqien ta' 
mekkaniżmu li jiffa ċċilita l-għażla tal-ġurisdizzjoni l-aktar xierqa fil-pro ċedimenti 
kriminali, kif ukoll il-possibbilità ta' revi żjoni tar-regoli tan- ne bis in idem.  Il-Paper 
twieġeb għall-punt 3.3 tal-Programm ta' Th e Hague, u tal-Programm ta' G ħarfien 
Reċiproku tad-29.11.2000 (b'mod part ikolari l-punt 2.3 u l-mi żuri 1 u 11 tieg ħu). Il-
miżuri rilevanti ta' l-UE jistg ħu jiġu adottati b ħala deċiżjoni ta' qafas, ibba żati fuq l-
 
MT 4   MT Artikolu 31(1)(d) tat-Trattat ta' l-Unjoni Ewropea (TEU), li skond dan, azzjoni 
komuni g ħandha tinkludi l-prevenzjoni ta' konflitti ta' ġurisdizzjoni bejn l-Istati 
Membri. Jekk ikun hemm b żonn, l-ittra c ta' l-Artikolu 31(1) tista' sservi b ħala bażi 
kumplimentarja biex ti żgura l-kompatibilità fir-regoli applikabbli fl-Istati Membri 
skond il-ħtieġa għal titjib fil-kooperazzjoni ġudizzjarja.  
2. IL-ĦOLQIEN TA ' MEKKANI ŻMU GĦALL-GĦAŻLA TA ' ĠURISDIZZJONI  
2.1. Prerekwi żiti 
Hemm bżonn li l-mekkani żmu li l-għan li hu li jallokka l-ka żijiet lil ġurisdizzjoni li 
tkun tixraq, jevita l-burokrazija żejda, filwaqt li jag ħti garanziji ta' strate ġija 
bbilanċjata b’rispett lejn id-dritt ijiet ta' l-individwi involu ti. Sabiex dan jiffunzjona, 
hemm bżonn li jintla ħqu żewġ prerekwi żiti fundamentali. 
L-ewwelnett, l-awtoritajiet kompetenti g ħandhom isiru konxji tal-pro ċedimenti u/jew 
tad-deċiżjonijiet relatati fil- ġurisdizzjoni ta' xulxin: g ħandhom jit ħallew, u forsi 
jkunu obbligati wkoll, li jpartt u l-informazzjoni rilevanti. 
It-tieni, ladarba jsiru konxji mill-pro ċedimenti fi Stati Membri o ħra, l-awtoritajiet ta' 
Stat Membru li jkunu qed i ħarrku għandu jkollhom il-kapa ċità li jieqfu milli jibdew 
prosekuzzjoni ġdida, jew li jwaqqfu prosekuzzjoni e żistenti, għal ebda ra ġuni oħra 
ħlief dik li Stat Membru ie ħor ikun qieg ħed jieħu azzjoni fuq l-istess ka ż.  
Il-waqfa milli jibdew prosekuzzjoni ġdida, (jew it-twaqqi f ta’ prosekuzzjoni 
eżistenti) tista' tqajjem problemi g ħall-ordni legali ta' l-Istati Membri li huma 
konformi mal-prin ċipju ta' legalità, fejn l-awtoritajiet kompetenti g ħandhom id-dmir 
li jħarrku għal kull delitt li jaqa' fil-kompetenza tag ħhom. Dan jista' jo ħloq problemi, 
b'mod partikolari, fejn il-prin ċipju jkun je żisti f'Kostituzzjoni nazzjonali. G ħalhekk, 
jista' jkun hemm provvediment g ħal eċċezzjoni g ħall-applikazzjoni ta' dan il-
prinċipju fi strument futur. F’dan ir-rigward, wie ħed jista’ jargumenta b'mod validu 
illi f'żona komuni ta' Libertà, Sigurtà u Ġustizzja, dan il-prin ċipju huwa ssodisfat 
meta fi Stat Membru ie ħor tkun għaddejja prosekuzzjoni ta’ l-istess ka ż.  
2.2. Il-Proċedura 
Ladarba l-prerekwi żiti msemmija hawn fuq jitwettqu, dawn il-passi pro ċedurali li 
ġejjin jistg ħu jiffurmaw parti mill-mekkani żmu ssuġġerit.  
Pass 1: l-identifikazzjoni u l-inform azzjoni tal-"partijiet interessati" 
Fil-bidu, jidher ta' siwi li wie ħed jiddentifika l-Istati Membri li jistg ħu jkunu 
interessati u jinfurmahom biex jipparte ċipaw fil-pro ċess ta' l-g ħażla tal-ġurisdizzjoni 
l-aktar xierqa g ħal każ speċifiku. Għal dan il-g ħan, regola ta' l-UE tista' tag ħmel 
provvediment illi l-awtoritajiet  nazzjonali ta' Stat Membru li taw bidu jew se jag ħti 
bidu għal prosekuzzjoni kriminali  ("L-Istat inizjatur") f'każ li juri rabtiet 
sinifikanti ma' Stat Membru ie ħor, għandu jinfurma  lill-awtoritajiet kompetenti 
ta' dak l-Istat Membru l-ie ħor, malli jasal il-waqt. Obbligu b ħal dan jista' japplika 
għall-awtoritajiet inkarigati mit-ta ħrik, u/jew g ħal awtoritajiet o ħra 
ġudizzjarji/investigattivi jew ta' l-infurzar tal-li ġi skond il-karatteristi ċi partikolari 
tas-sistemi tal- ġustizzja kriminali ta' l-Istati Membri. Min-na ħa tagħhom, l-
 
MT 5   MT awtoritajiet infurmati jistg ħu jindikaw l-interess tag ħhom fil-prosekuzzjoni tal-ka ż in 
kwistjoni. Wie ħed jista' jipprevedi illi din l-espressjoni ta' interess g ħandha tkun 
iddikjarata f'perjodu ta' żmien stabbilit. Madankollu, is-sistema tista' wkoll 
tippermetti, f’ka żi eċċezzjonali, li jinqabe ż iż-żmien stabbilit g ħad-dikjarazzjonijiet 
ta’ espressjoni ta’ interess. Jekk l-ebda Stat Membru ma jesprimi interess, l-Istat 
inizjatur  jista' jibqa’ g ħaddej bil-prosekuzzjoni tal-ka ż mingħajr iżjed konsultazzjoni 
– sakemm fatti ġodda ma jbiddlux is-sitwazzjoni.  
Pass 2: konsultazzjoni/diskussjoni 
Meta żewġ Stati Membri jew aktar huma interessati  li ssir prosekuzzjoni ta’ l-istess 
każ, l-awtoritajiet kompetenti rispettivi tag ħhom għandhom ikunu kapa ċi jeżaminaw 
flimkien il-kwistjoni dwar liema hu "l-a ħjar post" fejn g ħandha ssir il-prosekuzzjoni. 
Waħda mill-għażliet tista' tkun il- ħolqien ta' dmir li wie ħed jidħol f'diskussjonijiet  
sabiex l-opinjonijiet ta' l-Istati Membri kollha interessati jkunu jistg ħu jitqiesu. F'dan 
l-istadju, il-kuntatti dire tti bejniethom jidher li huwa l-mezz l-aktar effi ċjenti ta' 
diskussjoni. Jekk ikun hemm b żonn, jistgħu jitolbu l-g ħajnuna ta’ l-Eurojust u/jew ta’ 
mekkaniżmi oħrajn ta' għajnuna ta' l-Unjoni.  
It-tieni pass sikwit jista' jwassal g ħal ftehim bikri dwar l-g ħażla tal-ġurisdizzjoni l-
aktar xierqa biex issir prosekuzzjoni ta’ ka ż li jqajjem kwistjoni jiet ta' kunflitti ta' 
ġurisdizzjoni. G ħalhekk, ċerti awtoritajiet nazzjonali jagħlqu jew iwaqqfu  l-
proċedimenti tag ħhom b'mod volontarju (jew jieqfu milli jibdew il-pro ċedimenti), 
waqt li awtorità o ħra tibda jew tkompli bil-pro ċedimenti tag ħha dwar il-ka ż. 
F'xenarju b ħal dan, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jistg ħu sempli ċiment 
jipproċedu skond il-li ġi nazzjonali tag ħhom. Għalhekk, jidher illi m'hemmx b żonn 
ta’ regoli li jorbtu g ħal dawn il-mi żuri fuq livell ta' l-UE. Skond il-mekkani żmu 
msemmi, de ċiżjonijiet domesti ċi bħal dawn jistg ħu jiġu riveduti mill-Istati Membri 
kkonċerntati jekk sejbiet ġodda jbiddlu s-sitwaz zjoni. Madankollu, f' ċerti każijiet, l-
awtoritajiet domesti ċi jistgħu jippreferu jikkonkludu ftehim li jorbot biex ji żguraw 
iċ-ċertezza legali u biex jevitaw il-bidu mill- ġdid tad-dibattitu. Jekk jixtiequ jag ħmlu 
hekk, jistg ħu jagħmlu użu minn ftehim ta' mudell ta' l-UE , li jista', inter alia , 
jipprovdi regoli komuni g ħad-denunzja ta' dawn il-ftehimiet.  
Pass 3: ri żoluzzjoni ta' tilwi m/medjazzjoni  
Meta ftehim ma jistax jintla ħaq faċilment, ikun hemm b żonn ta' mekkani żmu għar-
riżoluzzjoni tat-tilwim. Dan il-pass g ħandu joffri l-opportunità ta ' djalogu strutturat 
bejn il-partijiet interessati li  jkun jippermetti kunsiderazzjoni o ġġettiva ta' l-interessi 
involuti. G ħal dan il-g ħan, jidher xieraq li jkun involut  korp fuq livell ta' l-UE li 
jagħmilha ta’ medjatur billi jgħin l-Istati Membri kkon ċernati jil ħqu ftehim 
volontarju billi jag ħmlu użu tal-kriterji mfassla hawn ta ħt. L-Eurojust tidher li hija 
f'pożizzjoni tajba biex tassumi  dan ir-rwol. Tkun ukoll kon ċepibbli l-idea li jin ħoloq 
korp ġdid għar-riżoluzzjoni ta' tilwim, per e żempju bord jew panel mag ħmul minn 
prosekuturi nazzjonali ta' livell g ħoli u/jew im ħallfin.  
Dan it-tielet pass jista' jibda  fuq it-talba ta' kwalunkw e Stat Membru li esprima 
interess fil-prosekuzzjoni tal-ka ż. Ikun validu wkoll l-argument li pro ċedura ta' 
riżoluzzjoni ta' tilwim g ħandha tkun mandatorja wara li jiskadi perjodu ta' żmien 
f'pass 2, biex ikun żgurat illi l-ka żijiet ta' nuqqas ta' ftehim ji ġu trasferiti mill-ewwel 
għal stadju fejn tkun tista’ tinkiseb g ħajnuna mill-UE. Meta jintla ħaq ftehim fit-3 
 
MT 6   MT pass, l-awtoritajiet kompetenti g ħandu jkollhom l-istess g ħażliet bħal f'pass 2 (li 
jwaqqfu l-pro ċedimenti b'mod volontarju f'xi Stati Membri sabiex iwettqu 
prosekuzzjoni fi Stat Membru ie ħor, jew konklu żjoni ta' ftehim li jorbot).  
Konformità soda mar-regoli tal-mekkani żmu fi tliet stadji li qed ji ġi ssuġġerit, 
flimkien ma' sett ta' kriterji g ħall-għażla ta' ġurisdizzjoni kif imfassal hawn ta ħt (il-
punt 2.5) probabbilment twassal g ħal ftehim f' ħafna mill-ka żijiet jekk mhux fil-
maġġoranza tag ħhom. Dan il-mekkani żmu jista' jit ħaddem f’qasir żmien, u jista' jkun 
ikkunsidrat suffi ċjenti sakemm aktar esperjenza ma ti żvelax il-b żonn għall-aktar 
passi. Fin-nuqqas ta' ftehim, il-prin ċipju ne bis in idem  jista' jitwettaq "mill- ġdid". 
Il-possibilità ta' pass addizzjonali: de ċiżjoni li torbot minn korp ta' l-UE? 
Fl-aħħarnett, għal każijiet fejn ir-ri żoluzzjoni ta' tilwim li qed ti ġi suġġerita tfalli, 
wieħed jista' jikkunsidra b ħala pass ie ħor, jekk korp fuq livell ta' l-UE g ħandux jkollu 
l-poter li jie ħu deċiżjoni li torbot b ħala l-ġurisdizzjoni l-aktar xierqa. Madankollu, 
dan il-pass addizzjonali jkun diffi ċli jitwettaq fil-qafas tat-Trattat pre żenti. L-
ewwelnett, ikun me ħtieġ li jitwaqqaf korp ġdid, peress il li r-rwoli ta' medjatur u ta' 
istanza li tie ħu d-deċiżjonijiet li jorbtu ma jidhrux kompatibbli. It-tieni, mistoqsijiet 
diffiċli dwar l-anali żi ġudizzjarja ta' de ċiżjoni fuq livell ta' l-UE jistg ħu jinqalgħu, kif 
jidher hawn ta ħt.  
2.3. Ir-rwol ta' l-individwi u l-anali żi ġudizzjarja 
Matul il- fażi preliminari g ħall-kawża, il-mekkani żmu suġġerit jiffoka fuq 
konsultazzjoni fost l-awtorita jiet kompetenti li qed i ħarrku. Id-diskussjoni ta' 
kwistjoniet ta' ġurisdizzjoni ma' l-individwi kkon ċernati sikwit tista' ti żvela fatti li 
jistgħu jpoġġu l-prosekuzzjoni f'periklu jew jaffettwaw id-drittijiet u l-interessi tal-
vittmi u x-xhieda. Probabbilment, id-de ċiżjoni dwar jekk riskju b ħal dan hux pre żenti 
f'każ speċifiku tista' tit ħalla f'idejn il-qrati nazzjonali . Jekk l-ebda riskju ma jkun 
identifikat, l-awtoritajiet kompetenti jistg ħu jintalbu jinfurmaw id-difiza u l-vittmi 
kkonċernati minnufih, dwar id-determinazzjoni tal- ġurisdizzjoni l-aktar xierqa. Ikun 
xi jkun il-ka ż, l-individwi kkon ċernati għandhom ji ġu infurmati dwar ir-ra ġunijiet 
prinċipali għall-għażla ta' ċerta ġurisdizzjoni mhux aktar tard mi ż-żmien meta l-
akkuża tintbagħat lill-qorti.  
B'kuntrast mal-fa żi preliminari g ħall-kawża fejn normalment ir-rwol ta' l-individwi 
involuti huwa limitat ħafna, fil-fa żi tal-kaw ża (u/jew f’fa żi intermedjarja) qorti 
nazzjonali li tir ċievi akku ża normalment tanali żża jekk din g ħandhiex ġurisdizzjoni 
biex tinqata’ l-kaw ża. Huwa kon ċepibbli wkoll li dispo żizzjoni ta' l-UE tkun ten ħtieġ 
li l-ġurisdizzjoni li tintg ħażel permezz ta' l-u żu tal-mekkani żmu ssuġerit, teżamina 
jekk hijiex forum xieraq  għat-trattament tal-ka ż. Il-qrati nazzjonali jidhru 
f'pożizzjoni tajba biex iwettqu anali żi bħal din. Anali żi estensiva ta' kull aspett li 
possibbilment g ħandu rwol f'allokazzjoni tista' tidhe r li m'hi la vijabbli u lanqas 
meħtieġa. Għalhekk, anali żi ġudizzjara tista' tasal g ħal deċiżjoni dwar jekk il-
prinċipji ta’ karattru ra ġonevoli u ta' proċess imparzjali  ġewx rispettati. G ħalhekk, 
għażla ta' ġurisdizzjoni tista' ssir mit- tribunal kompetenti jekk ja ħseb illi l-g ħażla li 
saret kienet arbitrarja. Din ir-rivista tista' ssir fuq ba żi ta' prinċipji magħruf lill-ordni 
legali nazzjonali ta' l-Istati Membri, b ħal mhu 'l-abbu ż ta' proċess.' Skond l-Artikolu 
35 TEU, mistoqsijiet ta' interpretazzjoni ta' regoli ffissati fuq livell ta’ l-Unjoni dwar 
 
MT 7   MT il-mekkani żmu proċedurali u l-kriterji g ħall-għażla ta' ġurisdizzjoni jistg ħu jiġu 
ppreżentati lill-Qorti Ewropea tal- Ġustizzja (QE Ġ) għal sentenzi preliminarji. 
Fuq talba ta' l-individwi involuti, anali żi ġudizzjarja ta' allokazzjonijiet ta' 
ġurisdizzjoni tidher me ħtieġa, mill-inqas, meta ka ż ikun allokkat g ħall-ġurisdizzjoni 
speċifika permezz ta' ftehim li jorbot. Dan min ħabba l-fatt li ftehimiet b ħal dawn li 
jorbtu jistg ħu jxekklu l-kapa ċità ta' l-Istati Memb ri involuti li jic ħdu l-allokazzjoni ta' 
ġurisdizzjoni aktar tard. Il-k wistjoni dwar jekk anali żi ġudizzjarja g ħandhiex ukoll 
tkun disponibbli fis-sitwazzjonijiet fejn  l-ebda ftehimiet li jorbtu ma je żistu, tista' 
possibbilment tit ħalla għad-diskrezzjoni ta' l-Istati Membri u l-li ġijiet nazzjonali 
tagħhom. (Jiġifieri, f'ka ż fejn l-awtoritajiet f' ċerti Stati Membri sempli ċiment 
ingħalqu, jew ma tawx bidu g ħal prosekuzzjoni bil-g ħan illi l-prosekuzzjoni tal-ka ż 
issir fi Stat Membru ie ħor). 
Jinqalgħu mistoqsijiet aktar kumplessi jekk, b ħala pass addizzjonali, is-setg ħa biex 
jittieħdu d-deċiżjonijiet tg ħaddi għal korp ta' l-UE. F'dan il-ka ż, analiżi ġudizzjarja 
tkun indispensabbli. Madankollu, m'huwiex  xierqa jew legalment possibbli li 
bħalissa l-qrati nazzjonali jing ħataw l-inkarigu li jirrevedu d-de ċiżjonijiet li ttie ħdu 
minn korp ta' l-UE. Min-na ħa l-oħra, it-Trattati kurrenti m'g ħandhomx ba żi legali 
biex jagħtu din is-setg ħa ta' anali żi lill-QEĠ. It-Trattat li Jistabbilixxi Kostituzzjoni 
għall-Ewropa jag ħti provvediment g ħal bażi legali għal analiżi bħal din fl-Artikolu 
III-359. Fi ħdan il-qafas tat-Trattat pre żenti, il-possibbiltà g ħal emenda tat-Trattat 
komparabbli tista' ti ġi esplorata. 
2.4. Il-prijorità g ħal prosekuzzjoni fl-Istat Membru "ewlieni" 
Flimkien mal-mekkani żmu ta' l-allokazzjoni, dispo żizzjoni ta' l-UE tista' tobbliga lill-
Istati Membri biex jikkon ċentraw il-pro ċedimenti fuq l-istess ka ż f'ġurisdizzjoni 
waħda "ewlenija". Minn ċertu stadju pro ċedurali 'l quddiem, l-Istati Membri l-o ħra 
jistgħu jkunu obbligati jwaqqfu l-prosekuzzjonijiet tag ħhom u jieqfu milli jibdew 
prosekuzzjonijiet ġodda. L-applikazzjoni ta' regola ta' prijorità  bħal din għandha 
taħdem flimkien mal-mekkani żmu mfassal hawn fuq; inkella r-ri żultati jkollhom 
jiddependu mix-xorti.  
Peress illi s-sejbiet il- ġodda sikwit jistg ħu jibdlu l-fehma dwar dak li fil-bidu jkun ġie 
kkunsidrat b ħala "l-aħjar lok" g ħal prosekuzzjoni, jista' ma jkunx g ħaqli li l-
awtoritajiet kompetenti jin ġiegħlu jagħmlu għażla definittiva ta' ġurisdizzjoni fi 
stadju bikri. L-a ħjar stadju g ħal regola li te ħtieġ li l-prosekuzzjonijiet kollha paralleli 
jkunu kkon ċentrati f’ ġurisdizzjoni wa ħda jidher il-mument meta tintbag ħat l-
akkuża quddiem il-qorti nazzjonali, peress illi f'dan l-istadju t-tag ħrif neċessarju li 
jkun meħtieġ għal valutazzjoni bir-reqqa  ta' kwistjonijiet ta' ġurisdizzjoni jkun 
disponibbli g ħall-awtoritajiet kompetenti. Barra minn hekk, il-pi żijiet prin ċipali 
għall-individwi kkon ċernati sikwit isegwu l-akku ża u għalhekk il-multiplikazzjoni ta' 
dawk il-pi żijiet, fil-bi ċċa l-kbira tag ħhom, ikunu g ħadhom jistg ħu jiġu evitati jekk ir-
regola tapplika minn din il-fa żi 'l quddiem.  
Biex ma jsirx l-evitar tal-mekkani żmu proċedurali, m'g ħandux ikun permess li 
akkuża tasal quddiem il-qorti waqt li konsultazzjoni u/jew pro ċedura ta' ri żoluzzjoni 
ta' tilwim ikunu g ħadhom għaddejja. Fi kliem ie ħor, qabel l-awtoritajiet nazzjonali 
ma jaċċettaw akku ża, huma g ħandhom jissoddisfaw id-dmiriijiet tag ħhom ta' 
 
MT 8   MT informazzjoni u konsultazzjoni. Meta ma jag ħmlux hekk, ikollhom iwaqqfu l-
proċedimenti tal-qorti fuq it-talba ta' xi Stat Membru ie ħor. 
Madankollu, fl-ebda ka ż regola ta' prijorità m’g ħandha tipprevjeni Stati Membru 
oħra milli jappo ġġa bi kwalunkwe mod lill -Istat ewlieni , permezz tal-mi żuri eżistenti 
fl-UE u fuq livell internazzjonali. G ħall-kuntrarju, g ħandhom jag ħtu għajnuna b'mod 
pro-attiv jekk ikun hemm b żonn. 
2.5. Kriterji Rilevanti 
Flimkien ma' mekkani żmu proċedurali u regola ta' prijorit à, lista ta' kriterji li 
għandha tintu ża mill-Istati Membri fl-g ħażla ta' ġurisdizzjoni ewlenija g ħandha tkun 
it-tliet element ta' strate ġija sħiħa biex tipprevjeni u ssolvi kunflitti ta' ġurisdizzjoni. 
Huwa vijabbli li jkunu identifikati numru ta' kriterji rilevanti li g ħandhom ikunu 
applikati u meqjusa b’metodu kemmxejn flessibbli ka ż b'każ, jiġifieri, l-awtoritajiet 
kompetenti g ħandu jkollhom firxa wiesg ħa ta' diskrezzjoni. 
Dawk il-kriterji, jew fatturi rilevanti, li se jinfluwenzaw il-pro ċess ta' kif ti ġi 
determinata ġurisdizzjoni xierqa, g ħandhom ikunu o ġġettivi u jistg ħu jkunu elenkati 
fi strument futur ta' l-UE. B'mod partikolari, il-lista tista' tinkludi t-territorjalità, il-
kriterji relatati mal-bniedem suspettat jew il -konvenut, l-interessi tal-vittmi, il-kriterji 
relatati ma' l-interessi ta' l-Istat, u ċerti kriterji o ħra relatati ma' l-effi ċjenza u r-
rapidità tal-pro ċedimenti.  Jista' jkun li ċerti fatturi li m'għandhomx  ikunu ta' 
rilevanza jistg ħu wkoll ji ġi identifikati.  
Bħala stadju ie ħor, l-Istati Membri jistg ħu jaqblu fuq ċerti prinċipji bażiċi dwar il-
prijoratizzazzjoni jew is-sekwenzar fl-ambitu tal-lista ta' kriterji, jekk jinstab li dan ikun meħtieġ. Min-na ħa l-oħra, metodu aktar flessibbli jista' jkun preferut. 
Irrispettivament minn jekk prijo ratizzazzjoni jew sekwenzar b ħal dawn fost il-kriterji 
rilevanti jkunux imfassla fi strume nt ta' l-UE, jidher vijabbli u ne ċessarju li mill-
inqas ikun hemm qbil fuq prin ċipju ġenerali ta' gwida g ħall-allokazzjoni ta' 
ġurisdizzjoni. Per e żempju, prin ċipju bħal dan jista' jag ħmel referenza g ħal karattru  
raġonevoli  u/jew ta' proċess imparzjali . Fi kliem ie ħor, l-awtoritajiet kompetenti 
jistgħu jkunu obbligati li jqisu l-interessi ta' l-individwi kkon ċernati. Il-kejl, kif ukoll 
il-mistoqsija prin ċipali għal analiżi ġudizzjarja possibbli, g ħ
andhom ikunu 
amministrazzjoni imparzjali tal- ġustizzja, ibba żata fuq anali żi komprensiva tal-fatti 
rilevanti u kejl bilan ċjat tal-kriterji rilevanti. 
3. IL-PRINĊIPJU TAN -NE BIS  IN IDEM   
L-Artikoli 54 sa 58 ta ċ-ĊISA fuq il-prin ċipju tan- ne bis in idem  bħalissa jorbtu fi ż-
Żona ta' Schengen kollha, fl-g ħaxar Stati Membri li ssie ħbu fl-2004, fl-I żlanda u n-
Norveġja u fir-Renju Unit; estenzjoni g ħall-Irlanda g ħandha tasal dalwaqt. Il-
programm ta' g ħarfien re ċiproku ta' Di ċembru 2000 talab li dawk id-
dispożizzjonijiet, par tikolarment l-e ċċezzjonijiet tal-prin ċipju, jer ġgħu jkunu 
kkunsidrati. Il-Kunsill ma setax jaqbel ma' l-inizjattiva relatata tal-Gre ċja għal 
Deċiżjoni ta' Qafas1, iżda enfasizza li x-xog ħol għandhu jkompli, "fid-dawl tal-
                                                 
1 ĠU C 100, 26.4.2003, p ġ. 24. 
 
MT 9   MT pubblikazzjoni tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni fuq il-Kunflitti ta' Ġurisdizzjoni 
sabiex ikun żgurat li valur mi żjud ippruvat seta' jinkiseb."  
Jekk mekkani żmu li jwassal g ħal għażliet ta' ġurisdizzjoni bbilan ċjati jista' jkun 
stabbilit, minflok li jing ħata effett esklussiv g ħall-prosekuzzjoni  "l-iktar mg ħaġġla" 
("min ikun l-ewwel, jinqeda l-e wwel"), diskussjonijiet fuq in- ne bis in idem  jistgħu 
jibdew mill- ġdid flimkien bi prospetti itjeb ta' su ċċess. F'dan il-kuntest, dawn il-
mistoqsijiet li ġejjin jistgħu jkunu indirizzati. 
L-ewwelnett, aktar kunsiderazzjoni g ħandha ting ħata dwar jekk hemmx b żonn ta' 
kjarifika ta’ ċerti elementi u definizzjonijiet, per e żempju, rigward it-tipi ta' 
deċiżjonijiet li jista’ jkollhom l-effett tan- ne bis in idem , u/jew rigward ta’ x'g ħandna 
nifhmu b’ idem  jew b’ "l-istess fatti".  
It-tieni, f'ka ż ta' deċiżjoni ta' kundanna, il-prin ċipju bħalissa japplika biss meta l-
piena imposta "tkun ġiet infurzata, hija fil-pro ċess ta' l-infurzar jew ma tistax tkun 
infurzata aktar...". Din il-kondizzjoni ġiet iġġustifikata f'sistema tradizzjonali ta' 
għajnuna re ċiproka, fejn l-infurzar ta ' piena fi Stati Membri o ħra sikwit kien ikun 
diffiċli. Jeżisti dubju dwar jekk dan il-prin ċipju għadx hemm b żonnu f'żona ta' 
libertà, sigurtà u ġustizzja, fejn issa l-infurzar bejn il-fruntieri jsir permezz ta' l-
għarfien reċiproku ta' l-istrumenti ta' l-UE. 
It-tielet, huwa dubju ż jekk il-possibbilitajiet pre żenti għad-derogi mill-prin ċipju tan-
ne bis in idem għadhomx me ħtieġa. Bħalissa, l-Artikolu 55 CISA tg ħin lill-Istati 
Membri biex jag ħmlu provvediment g ħall-eċċezzjonijiet, li huma relatati ma' l-
interessi fil-prosekuzzjoni ta' ka żijiet speċifiċi f'ġurisdizzjoni partikolari (per 
eżempju, it-territorjalità, l-offi żi kontra s-sigurtà nazzjona li jew l-at ti ta' uffiċjali ta' 
Stat Membru). Dawk l-e ċċezzjonijiet jistg ħu jsiru irrilevanti mal- ħolqien ta' 
mekkaniżmu bbilan ċjat għall-għażla ta' ġurisdizzjoni.  
4. IT-TISĦIĦ TAL-PRINĊIPJU TA ' GĦARFIEN REĊIPROKU  
Il-miżuri ssuġeriti jistg ħu wkoll jg ħinu lill-Unjoni biex tnaqqas in-numru ta' 
raġunijiet għan-nuqqas tat-twettiq ta' de ċiżjonijiet ġudizzjarji minn Stati Membri 
oħra li bħalissa jinstabu fi strumenti ta' l-UE. Min ħabba s-sitwazzjoni e żistenti tal-
kunflitti ta' ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet kriminali, xi w ħud minn dawn ir-ra ġunijiet 
għan-nuqqas ta' twettiq jistg ħu jkunu kkunsidrati me ħtieġa. Per eżempju, dan jidher li 
huwa każ għal raġunijiet ibba żati fuq il-fatt li att ikun se ħħ fit-territorju ta' l-istat 
eżekutur, b ħal per eżempju, fl-Artikolu 4(7)(a) tad-De ċiżjoni ta' Qafas dwar il-
Mandat ta' Arrest Ewropew.  
 
MT 10   MT Mistoqsijiet 
(1) Hemm b żonn ta' dispo żizzjoni Ewropea li ssostni li l-li ġi nazzjonali g ħandha 
tippermetti li pro ċedimenti ji ġu sospiżi minħabba proċedimenti fi Stati Membri o ħra? 
(2) Għandu jeżisti d-dmir li ġurisdizzjonijiet o ħra ta' prosekuzzjonijet g ħaddejjin jew 
antiċipati jkunu infurmati jekk ikun hemm rabtiet sinifikanti ma' dawk il-
ġurisdizzjonijiet l-o ħra? Kif g ħandu jsir l-iskambju ta' tag ħrif dwar pro ċedimenti 
għaddejjin, de ċiżjonijiet finali u de ċiżjonijiet oħra relatati?  
(3) Għandu jkun hemm id-dmir li wie ħed jidħol f'diskussjonijiet ma' l-Istati Membri li 
għandhom rabtiet sinifikanti ma' ka ż partikolari? 
(4) Hemm b żonn ta' mudell ta' l-UE dwar il-ftehim iet li jorbtu fost  l-awtoritajiet 
kompetenti?  
(5) Għandu jkun hemm pro ċess ta’ ri żoluzzjoni g ħal tilwim/medjazzjoni meta d-
diskussjonijiet diretti ma jirri żultawx fi ftehim? Liema entità tidher l-a ħjar biex 
twettaq medjazzjoni ta' tilwim fuq ġurisdizzjoni?  
(6) Minbarra l-pro ċess ta’ riżoluzzjoni ta' tilwim/pro ċess ta' medjazzjoni, je żisti l-bżonn 
għal aktar passi, b ħal per eżempju, de ċiżjoni meħuda minn entità fuq livell ta' l-UE?
  
(7) X'tip ta' mekkani żmu għal kontroll ġudizzjarju jew anali żi ġudizzjarja jkun me ħtieġ u 
xieraq fir-rigward ta’ allokazzjonijiet ta' ġurisdizzjoni?  
(8) Hemm bżonn ta' regola jew prin ċipju li jitolbu t-twaqqif/it-tmiem ta' pro ċedimenti 
paralleli fi ħdan l-UE? Jekk iva, minn liema stadju pro ċedurali għandha tapplika din ir-
regola? 
(9) Hemm bżonn ta' regoli dwar il-konsultazzjoni u/jew it-trasferiment ta' pro ċedimenti li 
għandhom x'jaqsmu ma' pajji żi terzi, b'mod partikolari ma' partijiet g ħall-Kunsill ta' l-
Ewropa? Xi tip ta' strate ġija għandu jkun applikat f'dan il-ka ż?  
(10) Strument futur dwar konflitti ta' ġurisdizzjoni g ħandu jinkludi lista ta' kriterji li 
għandhom jintu żaw fl-għażla ta' ġurisdizzjoni?  
(11) Minbarra t-territorjalità, liema kriterji o ħra għandhom ikunu msemmija f’lista b ħal 
din? Lista b ħal din għandha tkun e żawrjenti?  
(12) Taħseb li lista b ħal din għandha tinkludi fatturi li m'g ħandhomx ji ġu kkunsidrati 
rilevanti fl-g ħażla ta' ġurisdizzjoni xierqa? Jekk iva, liema huma dawn il-fatturi?  
(13) Huwa me ħtieġ, vijabbli u xieraq  li l-kriterji ji ġu "prijoratizzati" fil-g ħażla ta' 
ġurisdizzjoni? Jekk iva, ta qbel li t-territorjalità g ħandha ting ħata prijorità? 
(14) Hemm bżonn ta' regoli rivedu ti ta' l-UE fuq in- ne bis in idem?   
(15) Taqbel mad-definizzjoni li ġejja fir-rigward ta’ l-ambitu tan- ne bis in idem:  "deċiżjoni 
fi kwistjonijiet kriminali li jew ittie ħdet minn awtorità ġudizzjarja jew li kienet 
suġġetta għal appell quddiem awtorità b ħal din"?  
 
MT 11   MT (16) Taqbel ma' din id-definizzjoni li ġejja ta' "de ċiżjoni finali": "... deċiżjoni, li ma 
tippermettix proseku zzjoni kriminali ġdida skond il-li ġi nazzjonali ta' l-Istat Membru 
fejn tkun ittie ħdet, sakemm din il-projbizzjoni  nazzjonali tmur kontra l-g ħanijiet tat-
TEU?   
(17) Ikun aktar xieraq jekk id-definizzjoni ta' "de ċiżjoni finali" tkun su ġġetta għall-
eċċezzjonijiet espressi? ( per eżempju, "de ċiżjoni li ma tippermettix prosekuzzjoni 
kriminali ġdida skond il-li ġi ta' l-Istat Membru fejn tkun ittie ħdet, ħlief meta...")  
(18) Barra minn hekk, fejn g ħandhom x'jaqsmu l-elementi msemmija fil-mistoqsijiet 16 u 
17, għandha tkun de ċisiva l-valutazzjoni pre ċedenti tal-merti dwar jekk de ċiżjoni 
għandhiex effett ne bis in idem  madwar l-UE kollha?  
(19) Huwa vijabbli u me ħtieġ li tingħata definizzjoni tal-kun ċett ta' idem  ikun identifikat, 
jew dan g ħandu jitħalla f'idejn il- ġurisprudenza ta' l-ECJ? 
(20) Jidhru xi sitwazzjonijiet fejn g ħadha neċessarja ż-żamma ta' kundizzjoni ta' l-infurzar, 
u jekk iva, liema huma dawn is-sit wazzjonijiet? Jekk iva, tista' titne ħħa l-kundizzjoni 
jekk jitwaqqaf mekkani żmu għall-għażla ta' ġurisdizzjoni?  
(21) Sa fejn għandhom jistg ħu jiġu ġġustifikati d-derogi fl-A rtikolu 55 CISA? Jistg ħu dawn 
id-derogi jitne ħħew jekk jitwaqqaf mekkani żmu għall-għażla ta' ġurisdizzjoni, jew 
taħseb li hemm b żonn ta' aktar mi żuri biex "jikkumpensaw" g ħat-tneħħija tad-derogi 
f’dawn iċ-ċirkostanzi?  
(22) In-ne bis in idem  għandu jkun ba żi għar-rifjut mandatorju ta' g ħajnuna legali 
reċiproka? Jekk iva, liema dispo żizzjonijiet tal-li ġi ta' l-UE g ħandhom ikunu adattati?  
(23) Hemm bżonn ta' metodu aktar koere nti fir-rigward tal-prin ċipju ne bis in idem  fejn 
għandhom x'jaqsmu l-pajji żi terzi? Wie ħed għandu jagħmel differenza bejn il-partijiet 
tal-Kunsill ta' l-Ewropa u pajji żi oħra? 
(24) Taqbel li b’mekkani żmu bbilan ċjat għall-għażla ta' ġurisdizzjoni?  
(a) ċerti raġunijiet għan-nuqqas tat-twettiq fl-istrumenti ta' g ħarfien reċiproku ta' l-
UE jistgħu ma jibqg ħux meħtieġa, almenu parzjalment? Liema jistg ħu jkunu 
dawn ir-ra ġunijiet, partikolarment? 
(b) ċerti raġunijiet għan-nuqqas tat-twettiq opzjonali g ħandhom ikunu mibdula 
f'raġunijiet għan-nuqqas ta' twettiq mandatorju jew vice versa ? Liema jistg ħu 
jkunu dawn ir-ra ġunijiet, partikolarment?