MT    MT MT 
MT    MT  IL-KUMMISSJONI EWROPEA  
Brussell, 9.3.2010 
SEG(2010) 198 
  
ID-DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI 
SOMMARJU TAL-ISTIMA TAL-IMPATT 
  
Dokument mehmu ż mad- 
  
Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsil l li tistabbilixxi azzjoni tal-Unjoni 
Ewropea g ħaċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew  
  
{KUMM(2010) 76 finali} 
{SEG(2010) 197}  
MT 2   MT SINTEŻI EŻEKUTTIVA  
Din l-istima tal-impatt g ħandha takkumpanja l-proposta g ħal Deċiżjoni tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilix xi azzjoni tal-Unjoni Ewropea g ħaċ-Ċertifikat tal-
Patrimonju Ewropew  
1. DEFINIZZJONI TAL -PROBLEMA  
Il-kunċett oriġinali taċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew ( ĊPE) nibet b ħala wieħed 
mit-tweġibiet għal-lakuna bejn ir-realtà tal-UE u l-per ċezzjonijiet ta ċ-ċittadini 
tagħha. Din il-lakuna hija marbuta, sa ċertu punt importanti, ma’ nuqqas ta’ g ħarfien 
tal-istorja tal-Ewropa, ir-rwol tal-UE u l-funzjonament tal-istituzzjonijiet tag ħha. 
L-iskema tniedet sussegwentement f’April 2006 b ħala inizjattiva intergovernattiva. 
S’issa, b’kollox 64 sit minn 17-il Stat Memb ru tal-UE kif ukoll l-Isvizzera kisbu ċ-
ċertifikat. L-g ħan taċ-ĊPE oriġinali kien li jintu ża l-potenzjal tal-wirt kulturali biex 
jissaħħaħ is-sens tal-identità Ewropea. Ta’ min wie ħed jinnota li mill-bidu nett, kien 
ċar li ċ-ĊPE waħdu ma setax jimla l-lakuna bejn i ċ-ċittadini u l-UE. Kien ma ħsub 
għal għan iktar modest, ji ġifieri li jkun kontribut wie ħed flimkien ma' inizjattivi o ħra 
fil-qasam tal-komunikazzjoni, l-ed ukazzjoni, il-kultura jew i ċ-ċittadinanza immirati 
li jindirizzaw l-istess problema.  
Dan iwassalna g ħat-tieni livell tal-problema, ji ġifieri li l-interpretazzjoni tal-wirt 
kulturali fl-Ewropa, inklu ż dik tal-iktar siti simboli ċi tal-wirt kondivi ż tagħna, li 
għadha l-biċċa l-kbira interpretazzjoni fuq live ll nazzjonali. Id-dimensjoni Ewropea 
tal-wirt komuni tag ħna mhijiex enfasizzata bi żżejjed u l-potenzjal biex ji ġi stimulat 
id-djalogu interkulturali  mhuwiex sfruttat bl-a ħjar mod. Din il-qag ħda ġiet 
rikonoxxuta b'mod ċar mill-Ministri tal-Kultura li niedu ċ-ĊPE intergovernattiv u din 
l-inizjattiva kellha l-g ħan li titratta din il-pro blema billi tidentifika u ta ħtar siti li 
kellhom rwol ewlieni fil-binja u l-g ħaqda tal-Ewropa, tippromwovi interpretazzjoni 
Ewropea ta' dawn is-siti, ti żviluppa l-potenzjal  edukattiv tag ħhom, u tkattar il-qsim 
tal-esperjenza u l-a ħjar prattiki.  
Madankollu, i ċ-ĊPE intergovernattiv ma r ċeva l-ebda ri żultat konkret s’issa. Dan 
huwa parzjalment dovut g ħall-fatt li ċ-ĊPE għadu riċenti ħafna u li l-problema li 
jixtieq jindirizza hija kumplessa u fonda. Dan huwa wkoll dovut g ħall-fatt li ċ-ĊPE 
għadu ħafna ’l bog ħod milli jasal g ħal potenzjal s ħiħ tiegħu u li l-implimentazzjoni 
tiegħu turi bosta nuqqas ijiet li jridu ji ġu indirizzati. Dan kien ikkonfermat minn 
evalwazzjoni tal-inizjattiva li sa ret mill-konsulent estern ECOTEC b ħala parti mis-
servizzi ta’ appo ġġ tiegħu għal din l-istima tal-impatt li wriet, per e żempju, li b ħala 
konsegwenza tal-pro ċeduri tal-g ħażla kurrenti, in-natura tas-siti mag ħżula, ir-
relevanza tag ħhom, u l-attivitajiet tag ħhom aktarx ivarjaw u f’xi ka żijiet huma 
diffiċli biex jinftiehmu; li ċ-ĊPE għandu nuqqas ta’ vi żibilità anki fost l-partijiet 
interessati ewlenin fis-settur tal-wirt storiku; u li s’issa sar progress żgħir wisq fuq id-
dimensjoni edukattiva u n-networking bejn is-siti ċċertifikati. Sabiex jinkisbu 
riżultati konkreti u biex  ikun hemm impatt, i ċ-ĊPE jeħtieġ approċċ iktar proattiv u 
jeħtieġ li jieħu pass kwalitattiv 'il quddiem. 
MT 3   MT 2. ANALIŻI TAS -SUSSIDJARJETÀ  
Fl-20 ta’ Novembru 2008, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta konklu żjonijiet li 
stiednu lill-Kummissjoni Ewropea biex tippre żentalu “proposta xierqa li twassal 
għall-ħolqien mill-Unjoni Ewropea ta’ Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew u biex 
tagħti dettalji dwar il -modalitajiet pratti ċi tal-implimentazzjoni ta’ dan il-pro ġett”.  
Il-bażi legali għaċ-ĊPE jinsab fl-Artikolu 167 tat-Tra ttat dwar il-Funzjonament tal-
Unjoni Ewropea. Dan l-Artikolu jag ħti lill-UE l-mandat li ‘tikkontribwixxi biex il-
kulturi tal-Istati Membri jiffjorixxu, filw aqt li tirrispetta d-diversità nazzjonali u 
reġjonali tag ħhom u fl-istess waqt twassal bi ex il-wirt kulturali komuni jin ġieb ’il 
quddiem’. L-UE g ħandha tinkora ġġixxi wkoll ‘il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri’ 
fil-qasam tal-kultura u ‘jekk jin ħtieġ, tappoġġa u tissupplimenta l-azzjoni tag ħhom’. 
Skont dawn il-konklu żjonijiet tal-Kunsill, il-parte ċipazzjoni tal-Istati Membri se tkun 
fuq bażi volontarja. L-involviment tal-UE fi ċ-ĊPE huwa mistenni li jsa ħħaħ il-
koordinazzjoni bejn l-Istati Me mbri u b'hekk jikkontribwixxi g ħall-iżvilupp u l-
applikazzjoni ta' kriterji ta' g ħażla ġodda, komuni, ċari u trasparenti kif ukoll 
proċeduri ġodda ta’ g ħażla u monitora ġġ għaċ-ĊPE biex b’hekk ti ġi żgurata r-
relevanza tas-siti fid-dawl tal-g ħanijiet. Ir-ri żultati tal-evalwazzjoni ta ċ-ĊPE attwali 
msemmi hawn fuq juru li dan ma setax jinkiseb bl-arran ġamenti intergovernattivi. 
Benefiċċji oħra mistennija li ji ġu mill-azzjoni tal-UE huma żieda fl-għadd ta’ Stati 
Membri li jipparte ċipaw fl-inizjattiva u soluzzjoni g ħall-problemi marbuta mas-
segretarjat ta’ rotazzjoni pre żenti. Dan g ħandu jgħin biex jittejjeb il-valur tal-
inizjattiva sabiex ti ġi żgurata l-kwalità, il -kredibilità u s-su ċċess fit-tul tieg ħu. 
3. L-GĦANIJIET TAL -INIZJATTIVA TAL -UE 
Kif diġà msemmi hawn fuq, il-lakuna bejn l-UE u ċ-ċittadini tag ħha hija problema 
wiesgħa u kumplessa li ma tistax u mhix se ti ġi solvuta bi ċ-ĊPE biss. Inizjattivi 
differenti jindirizzaw din il-kwistjoni b’ modi kumplimentari u huwa importanti li 
wieħed jenfasizza li ċ-ċertifikat b’mod ċert mhux se jkollu impatt fuq l-istess livell 
bħal, per eżempju, l-iskambji ta’ studenti jew it-tag ħlim tal-lingwi. G ħalhekk ġie 
deċiż li jiġu proposti erba’ livelli ta’ g ħanijiet għaċ-ĊPE mġedded, b’g ħanijiet 
ġenerali li jirriflettu l-ambizzjoni globali ta ċ-ĊPE u jorbtuh ma’ a ġenda politika tal-
UE usa' u g ħanijiet intermedjar ji li jikkostitwixxu l-og ħla livell ta' impatt li ċ-ĊPE 
jista' jikseb wa ħdu. Fuq livell iktar ba żiku, huma inklu żi għanijiet spe ċifiċi u 
operattivi. 
3.1. Objettivi ġenerali 
Jissaħħaħ is-sens ta' appartenenza ta ċ-ċittadini Ewropej fl-U njoni Ewropea, ibba żat 
fuq elementi kondivi żi ta' storja u wirt kulturali, kif ukoll apprezzament tad-diversità. 
Jissaħħaħ id-djalogu interkulturali. 
3.2. Għanijiet intermedjarji 
Jiżdied il-valur u l-profil tas-siti li kell hom sehem ewlieni fl-i storja u l-bini tal-
Unjoni Ewropea.  
MT 4   MT Jiżdied il-fehim ta ċ-ċittadini Ewropej tal-bini tal-Ew ropa u l-wirt kulturali komuni 
iżda divers tag ħhom, speċjalment meta marbut mal-valuri demokrati ċi u d-drittijiet 
umani li fuqhom tissejjes l- integrazzjoni Ewropea. 
3.3. Għanijiet spe ċifiċi 
Jiġi żviluppat s-sinifika tt tas-siti Ewropej 
Jiżdied l-għarfien taż-żgħażagħ dwar il-wirt kulturali komuni 
Jiġi ffaċilitat il-qsim tal-esperjenzi u l-iskambji tal-a ħjar prattiki fl-Ewropa kollha. 
Jikber l-a ċċess għal siti ta’ wirt storiku g ħall-membri kollha tal-pubbliku, 
speċjalment iż-żgħażagħ. 
Jiżdied id-djalogu interkulturali, spe ċjalment fost i ż-żgħażagħ, permezz tal-
edukazzjoni artistika, kulturali u storika. 
Jitkattru siner ġiji bejn il-wirt kulturali u l- ħolqien u l-kreattività kontemporanji. 
Ikun hemm kontribut g ħall-attraenza u l-i żvilupp sostenibbli tar-re ġjuni. 
3.4. Objettivi operattivi 
a) Arranġamenti pratti ċi għaċ-ĊPE 
Tiġi żgurata l-applikazzjoni  ta’ kriterji komuni, ċari u trasparenti g ħall-għażla tas-siti 
Titkattar distribuzzjoni ġusta taċ-ċertifikati fl-Unjoni Ewropea kollha.  
Tiġi introdotta pro ċedura ta’ monitora ġġ biex tiżgura li s-siti ċċertifikati jirrispettaw 
l-impenji tag ħhom 
Tittejjeb il-komplimentarità ma’ inizjattivi o ħra fil-qasam tal-wirt kulturali 
speċjalment permezz ta’ komunikazzjoni tajba ma ’ entitajiet internazzjonali rilevanti. 
Jiġi żgurat li l-arran ġamenti pratti ċi jibqgħu ħfief u flessibbli g ħall-UE u l-Istati 
Membri 
Tiżdied il-viżibilità fil-livell Ewropew, notevolment permezz tal-i żvilupp ta’ websajt 
Jiġu żviluppati netwerks transnazzjonali tas-siti biex ji ġi żviluppat il-profil u l-
iskambju Ewropew tag ħhom 
b) Attivitajiet tas-siti ċċertifikati 
Tiġi żviluppata id-dimensjoni Ewropea ta ' siti permezz ta' attivitajiet ta' 
informazzjoni xierqa u tabelli multilingwi 
Jiġu żviluppati programmi ta’ attivitajiet edukattivi 
Li s-siti ji ġu kkummer ċjalizzati u promossi b ħala destinazzjonijiet turisti ċi, 
lokalment, nazzjonalment u fuq il-livell Ewropew. 
MT 5   MT Jiġi żviluppat a ċċess għas-siti permezz ta’ adattazzjonijiet tas-siti, g ħodod għall-
viżitaturi, taħriġ tal-istaff u a ċċess privile ġġjat għall-pubbliku żgħażugħ 
Jiġu żviluppati programmi ta’ attivitajiet eduk attivi: avvenimenti, festivals, skemi 
b’artist fuq il-post e ċċ. 
4. ALTERNATTIVI TA ' POLITIKA  
Il-konklużjonijiet tal-Kunsill isemmu li ċ-ĊPE l-ġdid għandu jżomm 'l-arran ġamenti 
amministrattivi flessibbli u kollha fuq l-istess livell skont il-prin ċipju tas-
sussidarjetà.’ Dan l-istess ħsieb biex jin żammu l-ispejje ż limitati kemm fil-livell 
nazzjonali kif ukoll fil-livell Ewropew kien espress ukoll f'diversi okka żjonijiet waqt 
il-proċess ta’ konsultazzjoni u ssa ħħet mill-kuntest kurrenti tal-kri żi finanzjarja u 
ekonomika li x’aktarx iwassal li ma jkunx hemm disponibb li wisq finanzjament la 
fil-livell nazzjonali u la nqas fil-livell Ewropew g ħaċ-ĊPE fis-snin li ġejjin. Fid-dawl 
ta' dawn il-fatturi a ħna ħallejna barra l-g ħażla li setgħet involviet li ċ-ĊPE jitkompla 
jiġi ġestit bħala inizjattiva intergovernattiva i żda b'appo ġġ finanzjarju sinifikattiv 
mill-UE g ħall-iżvilupp tas-siti u tan-networ king bejniethom, kif ukoll g ħażla li kienet 
tinvolvi li ċ-ĊPE jiġi ttrasformat f’inizjattiva tal-UE b’appo ġġ finanzjajru sinifikattiv 
għas-siti.  
B’riżultat ta’ dan il-pro ċess inizjali ta’ e żaminazzjoni, it-tliet g ħażliet ewlenin li 
dehru realisti ċi u fattibli ġew żviluppati, b’wa ħda mill-għażliet bi tliet sottog ħażliet. 
Dawn l-g ħażliet kollha g ħandu jkollhom impatt limitat ħafna fuq il-ba ġit tal-UE. 
Kollha jikkonformaw mal-prin ċipji tas-sussidjarjet à u l-proporzjonalità. 
4.1. Għażla 1: Status quo (b ħala xenarju ta’ ba żi) 
Iċ-ĊPE jkompli b ħala inizjattiva intergovernattiva b’segretarjat ospitat mill-pajji żi 
parteċipanti fuq ba żi ta’ rotazzjoni (mhux iffinanzjat mill-UE) u bla azzjoni min-na ħa 
tal-UE.  
4.2. Għażla 2: Status quo  u appoġġ finanzjarju limitat mill-UE  
Iċ-ĊPE jkompli b ħala inizjattiva intergovernattiva b’appo ġġ finanzjarju limitat mill-
baġit tal-UE biex jappo ġġa parti mill-ispejje ż tat-tmexxija tas-segretarjat, parti mill-
ispejjeż tal-komunikazzjoni, il-laqg ħat tal-esperti u n-netw erking. Il-finanzjament 
għandu jiġi jew mill-programm tal-Kultura kurrenti jew dak tal-futur.  
4.3. Għażla 3: Iċ-ĊPE jsir inizjattiva tal-UE permezz ta’ De ċiżjoni mill-Kunsill u l-
Parlament  
Id-Deċiżjoni għandha tispe ċifika l-g ħanijiet u r-regoli ta ċ-Ċertifikat il- ġdid, 
tiddefinixxi l-kriterji ta' g ħażla komuni, tistabbilixxi l-pro ċeduri ta' g ħażla u 
monitoraġġ u talloka b'mod ċar ir-responsabbiltajiet u l- ħidmiet bejn l-Istati Membri 
u l-Kummissjoni. Is-segretarjat jkun ipprovdut mill-Kummissjoni. Xi appo ġġ 
finanzjarju limitat ikun pprovdut biex jassis ti n-networking transnazzjonali tas-siti, 
jew permezz ta’ sej ħiet għal proposti jew permezz tal-organizzazzjoni tal-laqg ħat tal-
esperti mill-Kummissjoni. Il-Kummi ssjoni tkun responsabbli wkoll g ħall-
komunikazzjoni u vi żibilità taċ-ĊPE fil-livell Ewropew. 
MT 6   MT Huma possibbli tliet sottog ħażliet skont il-pro ċeduri varji ta’ g ħażla u monitora ġġ li 
nqalgħu waqt il-fa żi ta’ konsultazzjoni: 
3(a) L-għażla ta’ siti ssir mill-Istati Membri bi kriterji komuni, ċari u trasparenti. 
Kull sena l-Istati Membri jippre żentaw siti sa numru massimu u skont il-kwoti tal-
pajjiżi. Is-siti mbag ħad jiġu vvalidati mill-UE. Il-monitora ġġ huwa responsabbiltà 
tal-Istati Membri. Il-funzjoni tal-Kummissjoni hija li ti żgura koordinazzjoni tajba 
bejn l-Istati Membri u t-tm exxija bla intoppi tal-pro ċeduri u l-arran ġamenti pratti ċi. 
3(b) Is-siti jintg ħażlu permezz ta' pro ċess ta' għażla miftuħ li ma jqisx l-ori ġini 
nazzjonali tas-siti kandidati minn kumitat espe rt fil-livell Ewropew. Kull sena jista’ 
jingħata għadd limitat ta’ Ċertfikati. Il-funzjonijiet ta’ monitora ġġ jistgħu jitwettqu 
wkoll fil-livell tal-UE. 
3(c) Is-siti jintg ħażlu minn qabel mill-Istati Membri u mbag ħad suġġetti għal għażla 
finali minn bord indipendenti fi l-livell tal-UE. Il-monitora ġġ huwa primarjament 
responsabbilità tal-Istati Membri, i żda b’supervi żjoni u revi żjoni minn bord 
indipendenti u bil-possibilità ta’ tne ħħija tal-ħatra.  
5. VALUTAZZJONI TAL -IMPATTI  
Sabiex issir stima tal-impatt, ġiet identifikata medda ta' impatti potenzjali 
b'kooperazzjoni mal-konsulent estern. Dawn ittie ħdu minn diversi sorsi: minn 
reviżjoni tal-letteratura marbuta mal-impatt ta l-kultura u l-wirt storiku; minn anali żi 
tal-għanijiet ta ċ-ĊPE; u mill-kummenti u l-perspettivi tal-individwi, l-
organizzazzjonijiet u l -Istati Membri li pparte ċipaw fil-pro ċess ta’ konsultazzjoni. 
Ġew analizzati l-impatti li ġejjin: 
5.1. Impatti so ċjali/tas-so ċjetà 
Aċċess akbar g ħal riżorsi ta' wirt kulturali 
Aċċess akbar g ħal wirt storiku g ħaż-żgħażagħ 
Żieda fl-interess fi jew g ħarfien tal-wirt komuni Ewropew 
Żieda fil-fehim tad-diversità kulturali Ewropea  
Djalogu akbar interkulturali Sens akbar ta’ appartenenza fl-Unjoni Ewropea Parteċipazzjoni is ħaħ fil-proċess demokratiku 
5.2. L-impatti ekonomi ċi 
L-effetti po żittivi fuq l-industrija  lokali tat-turi żmu, fosthom l-g ħadd ta’ nies 
impjegati 
L-iżvilupp ta’ rabtiet mal-indus triji kulturali u kreattivi 
MT 7   MT L-iżvilupp ta’ innovazzjoni u kreattività 
5.3. Impatti ambjentali 
L-effetti negattivi marbuta mal-i żvilupp żejjed tat-turi żmu 
Protezzjoni ta’ wirt kulturali L-analiżi tal-impatti varji wrew li l- effetti primarji diretti ta ċ-ĊPE se jkunu dawk 
soċjali. Il-benefi ċċji ekonomi ċi għandhom jitqiesu iktar b ħala benefi ċċji sekondarji 
jew indiretti fl-ewwel stadju, g ħalkemm dan ma jipprekludix l-Istati Membri jew is-
siti milli jsegwuhom b'm od aktar attiv. Il-kapa ċità li ċ-ĊPE jkollu impatt sinifikattiv 
fuq l-għadd ta’ vi żitaturi f'sit jista’ ji żdied maż-żmien, iżda dan jista’ jiddependi fuq 
il-kwalità, il-kredibilità u l-presti ġju taċ-ċertifikat hekk kif ji żviluppa. L-impatti 
ambjentali b’mod ġenerali m'g ħandhomx ikunu sostanzjali. 
L-analiżi wriet ukoll li t-trasformazzjoni ta ċ-ĊPE f’inizjattiva tal-UE permezz ta’ 
Deċiżjoni mill-Kunsill u l-Parlament (g ħażla 3) se ġġib valur mi żjud ċar li ma setax 
jintlaħaq mill-Istati Membri ja ġixxu waħedhom, anki bl-appo
ġġ finanzjarju tal-UE. 
Fost it-tliet sottog ħażliet tal-għażla 3, is-sottog ħażla tal-għażla tal-Istati Membri 
b’segretarjat tal-UE (3a) probabbilment twassal g ħal anqas titjib sinifikattiv fost il-
medda tal-impatti.  
Bejn is-sottog ħażliet 3b (l-g ħażla fil-livell tal-UE biss) u 3c (l-g ħażla fil-livell tal-
Istati Membri u l-UE flimkien), is-sottog ħażla 3b toffri l-prospett ta’ livell a ħjar ta’ 
titjib li jikkon ċerna biss il-fehim a ħjar tad-diversità kulturali, filwaqt li s-sottog ħażla 
3c x’aktarx li twassal g ħal iktar titjib fuq bosta na ħat, inkluż iktar aċċess għal riżorsi 
storiċi kulturali, a ċċess akbar g ħall-wirt kulturali g ħaż-żagħżagħ u, fit-tul, effetti 
pożittivi fuq l-industrija tat-turi żmu, inklu ż l-għadd ta’ nies impjegati.  
6. TQABBIL TAL -GĦAŻLIET  
Wara li tqies kif se jkunu l-impatti tal-g ħażliet differenti bdejna valutazzjoni fit-
termini tat-tliet kriterji ew lenin: effettività, effi ċjenza u koerenza. Madankollu, fi 
ħdan dawn il-kriterji ġenerali hemm medda ta’ sottokriterji li g ħandhom jitqiesu. 
Dawk ġejjin mill-fatturi ewlenin ta ċ-ĊPE kurrenti, mill-Konklu żjonijiet tal-Kunsill, 
mill-proċess ta’ konsultazzjoni, u mil-lezzjonijiet li nkisbu minn skemi o ħra ta' 
ċertifikazzjoni u premjijiet. Il-kriterji mag ħżula wrew bi ċ-ċar l-għanijiet kollha 
proposti g ħaċ-ĊPE mġedded. 
Fir-rigward tal-effettività tal-g ħażliet, qiesna d-distribuzzjoni ġusta taċ-Ċertifikati fl-
Istati Membri kollha, il-promozzjoni tad-di mensjoni Ewropea tas-siti, in-networking 
fost is-siti, il-vi żibilità u l-profil ta ċ-ĊPE, l-implimentazzjoni  tal-attivitajiet 
edukattivi u l-implimentazzjon i tal-attivitajiet kulturali. 
Fir-rigward tal-effi ċjenza tal-g ħażliet, aħna analizzajna l-pro ċessi tal-g ħażla, ir-
riżultati u l-konfor mità, l-arran ġemanti amministrattivi me ħtieġa, l-impatti 
finanzjarji, u l-komunikazzjoni ma’ organi o ħra internazzjonali. 
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-koerenza tal-g ħażliet, qiesna l-limitazzjonijiet tan-
negozji fid-dominji so ċjali, ekonomi ċi u ambjentali, is-siner ġiji u l-
MT 8   MT kumplimentarjetajiet ma’ inizjattivi o ħra u l-possibilità ta’ parte ċipazzjoni minn 
pajjiżi li mhumiex fl-UE, g ħalkemm parte ċipazzjoni b ħal din x’aktarx li ssir biss 
meta iċ-ĊPE jkun stabbilit sew. 
It-tqabbil bejn l-alternattivi wera bi ċ-ċar li, hawn ukoll, is-sottog ħażliet 3b u 3c joffru 
l-prospett tal-iktar titjib sinifikattiv. Bejn i ż-żewġ sottogħażliet, it-3c (g ħażla fil-livell 
tal-Istati Membri u l-UE flimkien) hija preferibbli fuq il-ba żi li tiżgura distribuzzjoni 
iktar ġusta tas-siti madwar l-Ewropa u g ħalhekk x'aktarx li b'hekk ji ġu żgurati l-
appartenenza u l-impenn mill-Istati Membri  kollha. X’aktarx li tkun iktar effettiva 
fir-rigward tal-vi żibilità u l-profil ta ċ-ĊPE, minħabba li ż-żewġ livelli jistg ħu jieħdu 
sehem fil-kummer ċjalizzazzjoni u l-pubbli ċità, u tkun tista' tistrie ħ kemm fuq ir-
riżorsi tal-Istati Memb ri kif ukoll fuq ir-ri żorsi tal-UE g ħall-għażla u l-monitora ġġ, 
filwaqt li ti żgura applikazzjoni konsistenti tal-kriterji. Finalment, l-g ħażla 3 kienet 
tidher li kienet l-g ħażla li tiswa l-anqas. 
6.1. L-għażla politika ppreferuta 
Fuq il-bażi tal-valutazzjoni ta’ ha wn fuq, kif ukoll tal-pro ċess ta’ konsultazzjoni, l-
għażla ppreferuta g ħaċ-ĊPE hija l-g ħażla 3.  
7. MONITORA ĠĠ U EVALWAZZJONI  
Il-qafas ta’ monitora ġġ u evalwazzjoni ta ċ-ĊPE għandu jkun fih żewġ elementi li 
jridu jkunu distinti: 
Il-monitora ġġ tas-siti ċċertifikati 
L-għan hawn huwa li ji ġi vverifikat li s-siti ċċertifikati la ħqu l-obbligi li impenjaw 
rwieħhom bihom meta dawn g ħamlu l-applikazzjoni tag ħhom u ntg ħażlu. Dan il-
monitoraġġ se jaqa' ta ħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri, li g ħandhom 
jirrapportaw lill-bord Ewropew. Wara perjodu  ta’ djalogu, fl-eventwalità li siti 
speċifiċi ma jibqg ħux jwettqu l-obbligi tag ħhom, ikun hemm il-possibilità li jitne ħħa 
ċ-Ċertifikat. 
L-evalwazzjoni tal-programm ta ċ-ĊPE sħiħ 
Din il-evalwazzjoni se jkollha b żonn tgħaqqad il-fokus biex te żamina kemm il-
proċessi involuti fl-operazzjoni tal-program m kif ukoll l-impatt kumulattiv proprju 
taċ-ĊPE fil-livell tal-programm. L-g ħan se jkun li ji ġi identifikat fejn il-programm 
qed jaħdem sew, fejn hemm lok g ħal titjib u, kru ċjalment, kif dan it-titjib jista' 
jintlaħaq l-aħjar fil-futur. Il-monitora ġġ tas-siti ċċertifikati żgur li sejjer ji ġi inkluż 
f’din l-evalwazzjoni. Din l- evalwazzjoni se taqa’ ta ħt ir-responsabbiltà tal-
Kummissjoni u se tie ħu l-forma ta’ evalwazzjoni esterna kull sitt snin.