RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT, LILL-KUNSILL U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW RAPPORT ANNWALI TAL-2010 DWAR L-GĦAJNUNA FINANZJARJA GĦAT-TKABBIR (IPA, PHARE, CARDS, STRUMENT TA' QABEL L-ADEŻJONI TAT-TURKIJA U L-FAĊILITÀ TA' TRANŻIZZJONI) /* KUMM/2011/0647 finali */





Sommarju Dan ir-rapport ikopri l-iżviluppi strateġiċi u operazzjonali ewlenin li seħħew fl-2010 fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni, inklużi kunsiderazzjonijiet dwar perspettivi futuri. Id-dettalji tal-attivitajiet li twettqu waqt il-perjodu ta’ rapportar jistgħu jinsabu fid-dokument ta’ ħidma tal-persunal tekniku li jakkumpanja dan ir-rapport[1]. Għall-ewwel darba din is-sena, dan tal-aħħar ikopri f’dokument uniku kemm l-IPA[2] kif ukoll l-istrumenti preċedenti ta' qabel l-adeżjoni u dawk għall-Balkani tal-Punent (jiġifieri PHARE, CARDS, l-Istrument ta’ Qabel l-Adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni[3]. Billi qed isir fin-nofs tal-perspettivi finanzjarji tal-2007-2013, ir-Rapport Annwali 2010 huwa opportunità biex wieħed iħares lura lejn is-suċċessi li għaddew u t-tagħlimiet mittieħda u biex iħares 'il quddiem lejn il-futur. Din il-parti tar-rapport tistabbilixxi fil-qosor il-kuntest politiku u ekonomiku li fih saru attivitajiet iffinanzjati mill-UE. Hija tkopri avvenimenti ewlenin li seħħew matul is-sena u l-progress magħmul għat-titjib tad-dokumenti tal-ippjanar u l-programmazzjoni strateġiċi. Hija tipprovdi rapporti sommarji dwar l-implimentazzjoni u r-riżultati ta’ proġetti kif ukoll dwar il-koordinazzjoni tad-donaturi. Qed jiġu ppreżentati l-prijoritajiet għat-titjib tal-impatt tal-fondi IPA. L-analiżi ta’ esperjenzi tal-imgħoddi, ipprovduti minn evalwazzjonijiet u konklużjonijiet mill-Konferenza IPA tal-2010, intużaw biex isiru rakkomandazzjonijiet biex jittejjeb iktar l-impatt tal-fondi IPA sas-sena 2013 u 'l quddiem. *** IS-SENA TA’ REVIżJONI: IL-KUNTEST POLITIKU U EKONOMIKU F’dan l-aħħar deċennju seħħ tibdil importanti fil-Balkani tal-Punent, fejn ir-reġjun qiegħed jimxi lejn l-integrazzjoni fl-UE. Madankollu l-kriżi finanzjarja globali kellha impatt profond fuq ir-reġjun fl-2010. Il-pajjiżi kandidati[4] u l-kandidati potenzjali[5] kellhom iħabbtu wiċċhom mal-isfidi ta’ qgħad għoli, livelli ogħla ta’ faqar, investiment ta’ kapital imnaqqas, defiċits pubbliċi li dejjem jiżdiedu u tkabbir mhux uniformi. Bi tweġiba għal dan, il-pajjiżi li kienu parti mit-tkabbir użaw l-appoġġ tal-IPA biex jintroduċu riformi relatati mal-UE biex ikun hemm ambjent tan-negozju aħjar u biex tingħata għajnuna li twassal għall-irkupru u għall-iżvilupp sostenibbli. Il-pajjiżi l-iżjed dgħajfa kienu dawk li l-iżjed ħassew l-impatt. Huma użaw l-għajnuna finanzjarja tal-IPA sabiex itejbu l-kundizzjonijiet għall-gruppi l-iżjed vulnerabbli fis-soċjetà, anki għall-inklużjoni soċjali u ekonomika tar-Roma. Il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali bdew jirriflettu l-politiki tal-Istrateġija ‘Ewropa 2020’[6] għal żvilupp sostenibbli u żvilupp għaqli u inklużiv fil-prijoritajiet u l-azzjonijiet politiċi nazzjonali tagħhom stess f’livell reġjonali. Minkejja l-kunest ekonomiku diffiċli, fl-2010 f'għadd ta' pajjiżi parti mit-tkabbir kien hemm ċerti avvenimenti ewlenin notevoli fil-mixja lejn l-integrazzjoni tal-UE: - Il-Kroazja qiegħda fl-istadji finali tal-adeżjoni tagħha fl-UE; - Il-Montenegro u l-Islanda ngħataw l-istatus ta’ kandidati u l-Islanda fetħet in-negozjati għall-adeżjoni; - Is-Serbja ppreżentat l-applikazzjoni tagħha għal sħubija fl-UE; - L-ivvjaġġar mingħajr viża lejn iż-żona Schengen ġie estiż għall-Albanija u l-Bosnja-Ħerzegovina. LEJN L-GħOTI TA’ GħAJNUNA IżJED EFFIċJENTI U EFFIKAċI: IL-KONNESSJONI IżJED MILL-QRIB TAL-GħAJNUNA MAL-PRIJORITAJIET TAL-POLITIKA TAT-TKABBIR U L-APPROċċ SETTORJALI Moviment gradwali lejn l-approċċ settorjali Wara d-deċiżjoni tal-2009 li ssir bidla minn approċċ ibbażat b’mod predominanti fuq proġetti taħt il-Komponent I lejn approċċ iżjed komprensiv ibbażat fuq politika jew ibbażat fuq settur għal għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni[7], fl-2010, il-Kummissjoni pprovdiet taħriġ dwar l-effikaċja tal-għajnuna u l-approċċ settorjali għall-persunal operazzjonali fil-kwartieri ġenerali u d-delegazzjonijiet tal-UE. Il-Kummissjoni organizzat ukoll workshop internazzjonali inklużiv u profond dwar approċċi settorjali fil-kuntest tat-Tkabbir tal-UE f’Sarajevo f’Marzu 2010. Dawn l-avvenimenti indirizzaw il-ħtieġa li jkun hemm kondiviżjoni tal-esperjenzi prattiċi dwar l-iżvilupp ta’ pjanijiet settorjali, dwar il-konnessjoni ta’ approċċi settorjali ma' għanijiet ta' integrazzjoni tal-UE, dwar it-titjib tal-parteċipazzjoni diretta tal-pajjiżi, il-ġestjoni tal-governanza ta' approċċi settorjali u t-twaqqif ta’ qafas ta’ evalwazzjoni tal-prestazzjoni sabiex jitkejlu r-riżultati. Il-workshop, li ġie organizzat mill-Kummissjoni u l-Bosnja-Ħerzegovina, ippermetta li jkun hemm interazzjoni f’sessjonijiet ta’ ħidma prattika bejn professjonisti benefiċjarji, il-persunal tal-UE u donaturi oħra. Is-sessjonijiet urew li l-approċċi bbażati fuq settur jistgħu jiffaċilitaw il-kooperazzjoni fost id-donaturi u l-benefiċjarji, fejn possibbli taħt it-tmexxija tal-awtoritajiet nazzjonali. Jekk il-partijiet interessati jkunu ffukati fuq l-impatt ta’ sforzi kkombinati, ikun possibbli li jiġi evitat ir-riskju ta’ duplikazzjoni u tittejjeb il-ġestjoni bbażata fuq ir-riżultati. L-approċċi settorjali għandhom jippermettu li ssir identifikazzjoni aħjar tal-prijoritajiet fuq perjodu qasir u dawk fuq perjodu itwal u identifikazzjoni ta’ sensiela kontinwa ta' azzjonijiet fuq perjodu qasir u dawk fuq perjodu medju sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet għall-bini ta’ kapaċitajiet, għall-assistenza teknika, għall-investimenti, eċċ.. Il-workshop wera li l-integrazzjoni tal-UE kienet il-fattur ewlien għall-istrateġiji ta’ setturi nazzjonali u li xi wħud mill-“elementi prinċipali” għal approċċi mifruxa mas-settur kollu – bħal korp ta' koordinazzjoni tad-donaturi fil-qalba ta’ gvern, qafas ta’ politika għall-konnessjoni ta’ strateġiji nazzjonali u prijoritajiet ta’ integrazzjoni tal-UE u qafas ta’ programmazzjoni konness mal-proċess baġitarju – kienu mwaqqfa f’ħafna pajjiżi benefiċjarji. Madankollu kien hemm ħtieġa għal assistenza kontinwa biex jiġu ppreparati strateġiji ta’ setturi governattiviu jsiru operazzjonali. L-isfidi li offra l-workshop ta’ Sarajevo u t-tagħlimiet li ttieħdu minnu huma deskritti fl-" Implementing sector approaches in the context of EU Enlargement: A "Kif Tittieħed NotaHow To" Note "[8] li jipprovdi gwida prattika dwar kif jiġi implimentat approċċ fis-settur kollu, immirat għall-persunal tal-UE, l-uffiċjali tal-gvern nazzjonali kif ukoll għal donaturi oħra attivi fil-pajjiżi fl-istadju ta’ qabel l-adeżjoni. Reviżjoni tad-Dokumenti Multiannwali tal-Ippjanar Indikattiv għall-perjodu 2011-2013 Id-Dokumenti Multiannwali tal-Ippjanar Indikattivi 2011-2013 (MIPDs) ippreparati fl-2010, għat-twaqqif tal-istrateġija għal għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni, introduċew għall-ewwel darba il-bidla favur approċċ settorjali. Disa’ setturi ta’ referenza ġew identifikati bħala l-oqsma tal-ikbar rilevanza għall-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE, prinċipalment: i) ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika; ii) il-ġustizzja u l-affarijiet interni; iii) l-iżvilupp tas-settur privat; iv) it-trasport; v) l-enerġija; vi) l-ambjent u t-tibdil fil-klima; vii) l-iżvilupp soċjali; viii) l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali; u ix) l-appoġġ u attivitajiet oħra. Minn dawn, intgħażlu għadd ta’ setturi prijoritarji f’MIPDs individwali. Il-prijoritizzazzjoni tal-għajnuna IPA permezz ta’ setturi magħżula kien kompitu li offra sfida, b’mod speċjali meta l-pajjiżi benefiċjarji kienu qed iħabbtu wiċċhom ma’ firxa wiesgħa ta’ diffikultajiet konnessi mal-mixja tagħhom lejn is-sħubija fl-UE. Minkejja dan, din il-bidla ġiet approvata minn pajjiżi benefiċjarji fil-Workshop ta’ Sarajevo u waqt laqgħat mal-Koordinaturi IPA Nazzjonali li saru fil-Montenegro f’Settembru tal-2010 bħala preparazzjoni għall-Konferenza IPA 2010. Il-Kummissjoni mexxiet il-proċess ta’ disinn, b’konsultazzjoni mal-partijiet interessati lokali, mal-Istati Membri tal-UE u ma' donaturi oħra. Is-setturi li fihom kien meħtieġ intervent ġew iddeterminati permezz ta’ djalogu mal-pajjiżi benefiċjarji, fuq il-bażi tal-ħtiġijiet espressi fil-pjanijiet nazzjonali ta’ żvilupp u fi strateġiji nazzjonali u settorjali, b’konformità mal-prijoritajiet deskritti fil-qosor fl-Istrateġija tat-Tkabbir u fir-Rapporti ta' Progress[9] u b’kunsiderazzjoni tal-komplementarjetajiet ma’ azzjonijiet tal-imgħoddi jew li għadhom għaddejjin min-naħa tal-UE, donaturi oħra u istituzzjonijiet finanzjarji oħra. Is-setturi konnessi mal-kriterji politiċi, prinċipalment il-ġustizzja u l-affarijiet interni u r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, intgħażlu fl-MIPDs kollha, b’konferma tal-importanza u l-prijoritizzazzjoni tagħhom. B’konformità mar-rakkomandazzjoni tal-Istrateġija tat-Tkabbir tal-2010, l-MIPDs ikkonfermaw li l-azzjonijiet biex jiġu indirizzati d-drittijiet fundamentali jew id-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoritajiet u gruppi vulnerabbli se jiġu riflessi fl-attivitajiet kollha pprogrammati taħt l-IPA, b’mod partikolari fir-rigward tas-servizzi pubbliċi, il-kwistjonijiet leġiżlattivi u l-iżvilupp soċjoekonomiku. MIPD speċifiku għall-koperazzjoni transkonfinali stabbilixxa pjanijiet għat-twaqqif mill-ġdid ta’ kuntatti preċedenti bejn ir-reġjuni konfinanti, interrotti minħabba l-kunflitti fir-reġjun, li se jkunu fundamentali għall-koperazzjoni futura u għal relazzjonijiet imtejba bejn il-ġirien. L-MIPD Multibenefiċjarju pprijoritizza l-appoġġ għat-tlestija tal-proċess ta’ rikonċiljazzjoni fil-Balkani tal-Punent. Enfasizza wkoll l-appoġġ għat-titjib tal-koperazzjoni reġjonali fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni u biex il-benefiċjarji tal-IPA jwaqqfu amministrazzjonijiet pubbliċi b’saħħithom, prinċipalment permezz tat-twaqqif tal-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) – ara l-kaxxa ta’ hawn taħt. Skola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika Il-ftuħ tal-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) f’Danilovgrad, il-Montenegro f’Novembru 2010 tippermetti lill-impjegati taċ-ċivil fl-amministrazzjonijiet tal-Balkani tal-Punent li jitħarrġu b’konformità mal-prinċipji tal-Ispazju Amministrattiv Ewropew u li jkun hemm titjib tal-koperazzjoni reġjonali fil-qasam tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. Il-faċilitajiet sabiex tiġi ospitata l-ReSPA ġew ipprovduti mill-awtoritjiet Montenegrini f'Danilovgrad fl-2009, u li għalihom l-UE forniet it-tagħmir u l-għamara fl-2010. Il-Fażi 2 tal-proġett li tnediet waqt l-ewwel laqgħa tal-Bord Governattiv fit-23 u l-24 ta’ Settembru 2010 għandha l-mira li tirrekluta u tħarreġ il-persunal tal-ReSPA sabiex iforni avvenimenti ta’ taħriġ u netwerking għal uffiċjali minn amministrazzjonijiet tal-imsieħba tal-ReSPA, u ttejjeb il-viżibbiltà tal-ReSPA u l-attivitajiet tagħha. F’diversi MIPDs saret referenza espliċita għall-ħtieġa li l-għajnuna mill-IPA tappoġġja l-irkupru mill-kriżi ekonomika. F’diversi MIPDs saret referenza espliċita għall-ħtieġa li l-għajnuna mill-IPA tappoġġja l-irkupru mill-kriżi ekonomika. Barra dan, l-MIPDs issottolinjaw li l-politika ta’ tkabbir tappoġġja wkoll l-aġenda tal-Ewropa 2020, li toffri lill-pajjiżi benefiċjarji ispirazzjoni importanti għal riformi. Kull pajjiż benefiċjarju ġie mistieden biex jikkunsidra l-prijoritajiet tal-istrateġija Ewropa 2020 u jadattaha għall-kuntest nazzjonali tiegħu. Setturi oħra importanti magħżula fl-MIPDs kienu l-iżvilupp soċjali, l-ambjent u t-tibdil fil-klima, l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, l-enerġija u t-trasport. L-MIPDs ipprevedew li l-IPA jista’ jiffinanzja azzjonijiet li mhumiex speċifiċi għal settur, bħall-identifikazzjoni u l-preparazzjoni ta’ programmi ta’ proġett/settur, azzjonijiet konnessi mal- acquis li jeħtieġ li jiġu adottati/implimentati skont skeda ta’ żmien stabbilita, il-parteċipazzjoni fi Programmi u Aġenziji tal-UE li għalihom il-pajjiż ikun eliġibbli kif ukoll miżuri ta’ appoġġ għall-implimentazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u l-awditjar ta’ programmi tal-IPA. Il-kapaċità ta’ rispons tal-IPA fl-2010 għall-prijoritajiet identifikati fir-Rapporti ta’ Progress permezz tad-dokumenti tal-ippjanar strateġiku multiannwali turi li huwa parti integrali mill-istrateġija ta’ tkabbir, u mhux strument iżolat. L-IPA jipprovdi qafas u sekwenzjar strateġiku li jvarja mill-monitoraġġ politiku tar-rapporti regolari u d-dokumenti ta’ sħubija sal-ippjanar u l-programmazzjoni tal-għajnuna finanazjarja. Koperazzjoni mal-komunità donatriċi dwar l-effikaċja tal-għajnuna Fl-2010 il-Kummissjoni kkoordinat azzjoni u tweġibiet għal żewġ stħarriġiet dwar il-koordinazzjoni tad-donaturi internazzjonali mnedija lejn l-aħħar tas-sena. L-ewwel stħarriġ, li kien jinvolvi l-Albanija, is-Serbja u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, kien jikkonċerna l-implimentazzjoni tal-Inizjattiva ta’ Finanzjament Aċċelerat tal-UE dwar it-Tqassim tax-Xogħol. It-tieni stħarriġ kellu l-mira li jipprepara l-Istħarriġ OECD DAC tal-2011 dwar l-Effikaċja tal-Għajnuna[10] u kien jinkludi l-Kosovo[11], il-Bosnja-Ħerzegovina u l-Albanija. Il-massimizzazzjoni tal-effikaċja tal-għajnuna hija ta’ rilevanza partikolari fil-Kosovo, li huwa wieħed mill-benefiċjarji ta’ għajnuna l-iżjed appoġġjati[12] kif ukoll l-ifqar wieħed tal-Ewropa, b’ING per capita u indikaturi ħafna iżjed baxxi mill-medja reġjonali f’oqsma bħas-saħħa u l-edukazzjoni[13]. Għalhekk l-awtoritajiet fil-Kosovo għamluha prijorità li jżidu l-impatt tal-għajnuna esterna. L-indikazzjonijiet inizjali mill-istħarriġ tal-aħħar (li għandu jispiċċa fl-2011) huma li jeħtieġ li jsir sforz ikbar sabiex jissaħħu l-azzjonijiet konġunti – missjonijiet konġunti, xogħol analitiku konġunt u koperazzjoni teknika konġunta. L-impenn f’dawn l-inizjattivi usa’ għall-effikaċja tal-għajnuna jista’ jipprovdi punt tat-tluq utli ħafna għat-titjib tal-operat fuq l-art b’konformità mal-aħjar prattika internazzjonali rikonoxxuta, b’kunsiderazzjoni tal-ispeċifiċitajiet tal-istrument tal-IPA li jipprepara wkoll strutturi ta’ operat konformi mal-parteċipazzjoni futura f'politiki interni tal-UE. Sa mill-2005 il-“Kunsens Ewropew dwar l-Iżvilupp[14] kien id-dokument qafas tal-UE għall-koperazzjoni ta’ żvilupp, billi jippreżenta viżjoni komuni tal-UE dwar l-iżvilupp, l-għanijiet, il-valuri u l-prinċipji tagħha. Huwa jenfasizza r-rwol doppju tal-Kummissjoni, jiġifieri l-valur miżjud tagħha bħala rappreżentant tal-interess konġunt tal-Istati Membri kollha u r-rwol tagħha bħala donatur (il-ġestjoni tal-fondi tal-UE u l-FEŻ). L-IPA huwa wieħed minn għadd ta’ strumenti finanzjarji li permezz tiegħu tiġi implimentata l-politika ta' żvilupp tal-UE. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li jeżistu ħtiġijiet ta’ żvilupp differenzjat fil-pajjiżi kollha ta’ tkabbir u li l-IPA għandu jkollu l-mira li jieħu ħsieb it-tħejjija għall-adeżjoni għal benefiċjarji li huma differenti ħafna f'termini tal-iżvilupp soċjoekonomiku tagħhom u fi stadji differenti tal-adeżjoni tagħhom. Fl-2010 l-Kummissjoni kellha rwol ta’ koordinatur fl-appoġġ għall-aġenda dwar it-tkabbir, u ppromwoviet il-koerenza u l-kumplimentarjetà bejn l-atturi differenti tal-UE li komplew jipprovdu appoġġ bilaterali lill-Balkani tal-Punent u lit-Turkija. Minħabba l-impatt tal-kriżi ekonomika globali, huwa partikolarment importanti li l-finanzjament tal-IPA, l-għotjiet u self ieħor jiġu kkoordinati aħjar biex jiġi mħeġġeġ l-irkupru fil-pajjiżi tat-Tkabbir. L-introduzzjoni tal-approċċ settorjali fl-2010 kien pass importanti fl-iżgurar tal-kumplimentarjetà. Barra minn hekk, minħabba l-pressjoni kontinwa fuq il-baġits nazzjonali, il-kwadru tad-donaturi qed jinbidel: fejn l-Istati Membri tal-UE jkunu qegħdin joħorġu b’mod gradwali mill-qasam, ħafna minnhom jippreferu jappoġġjaw il-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE b’mod indirett permezz tal-Baġit tal-UE u l-IPA, waqt li jirrikonoxxu l-vantaġġ kumparattiv tal-UE. Il-Bank Dinji (BD) u Organizzazzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFIs) oħra wkoll għaqqdu l-istrateġiji u l-finanzjament tagħhom mal-prijoritajiet tal-UE fir-reġjun. Ftit wara li l-Montenegro ngħata l-istat ta’ kandidat, id-Dokument ta’ Strateġija tal-Pajjiżi tal-Bank Dinji għall-2011-14 irrikonoxxa li " jista’ jiġi mistenni li l-preżenza tal-UE ssir iżjed b’saħħitha, u tkun ħaġa imperattiva li l-Bank u donaturi oħra jikkoordinaw il-programmi tagħhom b'mod iżjed sistematiku mal-UE u mal-aġenda ta’ adeżjoni tal-UE [15] Fl-2011 ix-xogħol se jkompli jinfluwenza l-għażliet bejn modalitajiet differenti ta’ appoġġ offrut minn donaturi differenti u jgħin fir-razzjonalizzazzjoni tiegħu permezz ta’ tqassim xieraq tax-xogħol. Il-kanalizzazzjoni tal-fondi tal-IPA se tibqa’ sseħħ permezz ta’ aġenziji multilaterali fejn dawn l-aġenziji jkollhom valur miżjud ċar u fejn ikun hemm stabbiliti arranġamenti xierqa għall-viżibbiltà tal-UE. L-approċċ settorjali jgħin fil-kjarifikazzjoni tar-responsabbiltà ta’ gvern lejn id-donaturi u ċ-ċittadini tiegħu, u fil-kjarifikazzjoni tar-responsabbiltajiet tad-donaturi, u għalhekk biex jiġu massimizzati r-riżorsi esterni. Għal settur partikolari, il-preżenza ta' għanijiet iżjed ċari, indikaturi li jistgħu jitkejlu, stabbiliti b’mod konġunt mal-benefiċjarji f’oqfsa ta’ evalwazzjoni tal-prestazzjoni, jgħinu biex jiġi żgurat li l-progress ikun jista’ jiġi kkwantifikat u l-monitoraġġ regolari jgħin biex jiġi żgurat li fejn programm ma jkunx qed jilħaq l-għanijiet tiegħu, tkun tista’ tittieħed azzjoni biex l-affarijiet jitreġġgħu lura fit-triq it-tajba. Konferenza tal-IPA tal-2010 Il-Konferenza tal-IPA tal-2010, koorganizzata mill-Kummissjoni u l-Bank Dinji, saret fis-6 u s-7 ta’ Diċembru 2010. Ħadu sehem madwar 350 parteċipant, inklużi rappreżentanti ta’ Stati Membri tal-UE u donaturi oħra, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, il-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Bank ta’ Żvilupp tal-Kunsill tal-Ewropa. Fil-Konferenza ġew diskussi d-diffikultajiet ta’ wara l-kriżi li kellhom iħabbtu wiċċhom magħhom il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali u ġie esplorat kif sħubijiet iżjed profondi bejn l-UE, il-Bank Dinji u l-istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej jistgħu jgħinu fl-ilħuq ta’ dawk l-isfidi. Ġew diskussi wkoll l-evalwazzjonijiet tal-ħtiġijiet li saru mill-benefiċjarji għall-ilħuq tal-kriterji ta’ adeżjoni fl-UE u l-kundizzjonijiet meħtieġa għal stabbilità makroekonomika u żvilupp sostenibbli. Il-Konferenza kkonfermat l-importanza ta’ investimenti u sħubijiet imsaħħa, b’mod partikolari mal-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali sabiex jingħata appoġġ lill-pajjiżi benefiċjarji biex jipparteċipaw fil-viżjoni kondiviża tal-Ewropa 2020 ta’ żvilupp għaqli, sostenibbli u inklużiv. Il-komplementarjetà, il-kombinazzjoni ta' self u sussidji u l-effett ta’ ingranaġġ tal-għajnuna tal-IPA għall-appoġġ, l-investiment u t-trasferiment tal-għarfien tal-IFI jistgħu jtejbu l-impatti tal-finanzajament ta’ qabel l-adeżjoni. Il-Qafas ta’ Investiment għall-Balkani tal-Punent (WBIF) ġie meqjus bħala eżempju tajjeb ta’ għajnuniet, self u kompetenzi miġbura flimkien mill-UE, mill-IFIs kif ukoll minn donaturi bilaterali għal proġetti ta' investiment prijoritarju. Il-Qafas ta’ Investiment għall-Balkani tal-Punent (WBIF) It-titjib tal-impatt tal-finanzjament ta’ qabel l-adeżjoni Il-WBIF jiffoka fuq setturi ewlenin tal-ekonomiji tal-Balkani tal-Punent inklużi l-enerġija, l-ambjent, it-trasport, l-infrastruttura soċjali u l-iżvilupp tas-settur privat. L-għan tiegħu huwa li jissimplifika l-koperazzjoni u jżid il-kapaċità ta’ finanzjament għall-investimenti li jikkontribwixxu għall-iżvilupp soċjoekonomiku u l-proċess ta’ adeżjoni fil-Balkani tal-Punent. Qed jingħata appoġġ lill-prijoritajiet nazzjonali li għandhom l-għan li jsir progress lejn l-adeżjoni fl-UE. Il-Koordinaturi Nazzjonali tal-IPA f’kull pajjiż benefiċjarju jiddeterminaw il-prijoritajiet nazzjonali wara konsultazzjoni mal-ministeri rilevanti. Il-Kummissjoni tiġi kkonsultata biex jiġi żgurat li l-proġetti ppjanati jkunu konsistenti mal-istrateġiji nazzjonali u jkunu allinjati mal-politika tal-UE. Il-ġbir flimkien tar-riżorsi jintuża biex jinkiseb valur massimu mill-kontribuzzjonijet tal-għotjiet. Fejn xieraq, il-kontribuzzjonijiet tal-WBIF jiġu kkombinati mal-finanzjament kurrenti tal-IPA biex tiġi ottimizzata l-vijabbiltà tal-proġetti, ikun hemm simplifikazzjoni tal-preparazzjoni tal-proġetti u l-possibiltajiet ta’ self futuri. Fl-2010, l-UE għalqet in-nuqqas fil-finanzjament tal-proġett b'investiment ta' għojta ta' kofinanzjament għal 12-il proġett. Fil-kuntest tal-preparazzjonijiet għall-qafas finanazjarju multiannwali li jmiss tal-UE wara l-2013, il-Konferenza tal-IPA tal-2010 kienet l-opportunità għat-tnedija ta’ konsultazzjoni tal-partijiet interessati dwar il-futur tal-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni[16]. Mill-Konferenza rriżulta li iktar parteċipazzjoni diretta mill-benefiċjarji kkumbinata ma' iżjed flessibbiltà fl-istrument tal-IPA tista' ttejjeb l-impatt u l-effiċjenza tal-għajnuna ta' qabel l-adeżjoni. Ġie rikonoxxut li kien hemm skop għal simplifikazzjoni jew tnaqqis tal-piżijiet amministrattivi fir-rigward tal-għoti tas-setgħat ta’ ġestjoni. Dan il-qasam li fih irid isir titjib se jiġi studjat iżjed fl-2011 hekk kif tiġi żviluppata l-Evalwazzjoni tal-Impatt għal strument ta' tkabbir ta' wara l-2013. Għandhom isiru wkoll sforzi fil-pajjiżi ta’ tkabbir fl-2011-2013, kif maħsub fl-MIPDs rilevanti, sabiex jiġi żgurat li jkiun hemm iktar koerenza u kumplimentarjetà bejn l-appoġġ ipprovdut taħt il-komponenti differenti tal-IPA. Il-Konferenza identifikat ukoll għadd ta’ oqsma u attivitajiet oħra għat-titjib tal-effikaċja taħt il-qafas attwali għal għajnuna tal-IPA. Is-suġġerimenti għat-tħejjija tal-istrument futur ta’ qabel l-adeżjoni irreġistrat fil-Konklużjonijiet tal-President[17] kienu li l-istrument li ġej għandu: - jibqa’ ffukat fuq appoġġ li jagħti perspettiva ċara għall-ilħuq tar-rekwiżiti ta’ adeżjoni fl-UE u tal- acquis ; - ikun allinjat mal-istrateġija Ewropa 2020 u jagħti perspettiva ċara ta' ippjanar u programmazzjoni fuq perjodu itwal u jtejjeb it-tkattir ta’ sensiela kontinwa ta’ proġetti ta’ investimenti realistiċi u bankabbli; - itejjeb il-kapaċità għal assorbiment ta’ fondi ta’ qabel l-adeżjoni kif ukoll ta’ fondi strutturali li jsiru disponibbli fil-perjodu ta’ wara l-adeżjoni, bl-esplorazzjoni ta’ modi kif titnaqqas id-differenza bejn il-volum ta’ dawk il-fondi; - ikattar is-sostenibbiltà u t-titjib kontinwu tal-kapaċità amministrativa, inkluż fil-livell tal-ippjanar u programmazzjoni strateġiċi; - jikkunsidra użu usa’ u iżjed strateġiku ta’ appoġġ ta’ baġit settorjali, u programmi multiannwali; - joħloq kundizzjonijiet favorevoli għal self mill-IFI sabiex jiġi attirat kapital privat; - jiżviluppa kriterji għal strateġiji effikaċi ta’ għotjiet tal-IPA li jottimizzaw il-komplementarjetà, il-kombinazzjoni ta' self u sussidji u l-effett ta’ ingranaġġ tal-istrument tal-IPA biex ikun hemm appoġġ, investiment u t-trasferiment ta’ għarfien mill-IFI; - jippermetti investimenti innovattivi u sħubijiet imsaħħa, b’mod partikolari bl-IFIs, li jistgħu jappoġġjaw lill-pajjiżi benefiċjarji sabiex jipparteċipaw fil-viżjoni kondiviża ta’ żvilupp għaqli, sostenibbli u inklużiv. Fl-2011 komplew il-konsultazzjonijiet mal-benefiċjarji tal-IPA, mal-Istati Membri tal-UE, mal-IFIs, ma' donaturi oħra u mas-soċjetà ċivili dwar l-għajnuna futura ta’ qabel l-adeżjoni ta’ wara l-2013. Fis-7 ta’ Diċembru, “Laqgħa speċjalizzata dwar il-Koperazzjoni Transkonfinali (CBC) tal-IPA bejn il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent” ġabret flimkien madwar 200 parteċipant mill-Balkani tal-Punent, Stati Membri tal-UE u istituzzjonijiet tal-UE. Il-laqgħa rrikonoxxiet ir-riżultati pożittivi tal-programmi CBC fir-reġjun, anki fir-rigward tal-proċess tar-rikonċiljazzjoni, evalwat l-avvenimenti importanti u r-riżultati milħuqa fil-perjodu 2007-2010 u ddiskutiet prospetti futuri. Il-laqgħa nediet ukoll diskussjoni mal-partijiet interessati dwar is-CBC tal-IPA ta’ wara l-2013 fil-Balkani tal-Punent. Il-parteċipanti enfasizzaw is-sodisfazzjon ġenerali tagħhom bil-programmi tas-CBC, b’mod partikolari l-impatt pożittiv fuq il-popolazzjoni lokali (it-twaqqif mill-ġdid u l-konsolidazzjoni ta’ kuntatti ma’ komunitajiet tal-viċinat, l-implimentazzjoni tal-proġetti li jgħaqqdu n-nies flimkien miż-żewġ naħat tal-fruntiera, il-preparazzjoni għal Fondi Strutturali, eċċ.). Il-livell għoli tad-domanda min-naħa tal-benefiċjarji jesiġi żieda fil-fondi għas-CBC. Kien hemm kunsens dwar il-ħtieġa li jiġu ssimplifikati r-regoli ta’ implimentazzjoni permezz ta’ iżjed armonizzazzjoni ma’ dawk tal-Fondi Strutturali tal-UE. IL-PARTIJIET L-AKTAR IMPORTANTI TAL-IMPLIMENTAZZJONI U T-TLESTIJA TA’ PROGRAMMI FL-2010 Modalitajiet u strutturi ta’ implimentazzjoni, kuntrattar u żborżamenti Fil-każ ta' ħafna benefiċjarji il-prestazzjoni fl-2010 uriet progress ċar meta mqabbla mas-snin ta’ qabel f’termini ta’ kuntrattar u żborżamenti tal-għajnuna. Kien hemm progress fil-preparazzjoni għall-ġestjoni deċentralizzata tal-għajnuna tal-IPA, b’ċerti differenzi bejn il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali. Il-prestazzjoni fl- Albanija ttejbet b’mod sinifikanti fl-2010, fejn tkompliet it-tendenza pożittiva li kienet diġà nbdiet fl-2009. Ġew ikkuntrattati iżjed minn EUR 92 miljun u ġie rrapportat progress fl-eżerċizzju tal-programmazzjoni, fir-rati ta’ żborżament u fl-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ bini ta' infrastruttura u istituzzjonijiet. Madankollu, l-implimentazzjoni ta’ proġetti tibqa’ sfida anke minħabba kapaċità amministrattiva dgħajfa fil-Ministeri kompetenti kif ukoll minħabba ostakli burokratiċi, bħal permessi ta’ bini nieqsa. Fl-2010, l-Albanija ġeddedt l-isforzi biex twaqqaf l-istrutturi meħtieġa u tibni l-kapaċità meħtieġa għall-ġestjoni deċentralizzata tal-għajnuna tal-IPA. Sar progress sinifikanti, b’mod speċjali fir-rigward tal-istrutturi ewlenin meħtieġa għall-Komponenti I u V. Il-Kummissjoni kompliet il-preparazzjonijet għall-Komponenti tal-IPA oħra. L-awtoritajiet Albaniżi bdew ifasslu Qafas Strateġiku ta' Koerenza għall-Komponenti III u IV u fil-ħarifa beda d-djalogu dwar id-dokument. Avvanzaw ukoll id-diskussjonijiet fuq l-abbozz tal-programm Albaniż dwar l-iżvilupp agrikolu u rurali. Il-Bosnja-Ħerzegovina rnexxielha tikkuntratta iżjed minn EUR 70 miljun fl-aħħar tas-sena ta’ rapportar, b’żieda ta’ iżjed minn 100% meta mqabbel mal-2009, waqt li r-rata tal-ħlas ta’ EUR 83.31 miljun kienet tliet darbiet iżjed minn dik tal-2009. F’April 2010, il-Bosnja-Ħerzegovina nnominat lill-Uffiċjal Kompetenti tal-Akkreditazzjoni, l-Uffiċjal Nazzjonali tal-Awtorizzazzjoni u l-Koordinatur Nazzjonali tal-IPA. Ir-rappreżentanti tal-Istat u l-entitajiet ma kinux kapaċi jilħqu ftehim dwar l-istrutturi għall-appoġġ tal-implimentazzjoni deċentralizzata tal-IPA u għat-tħejjija tal-Komponenti III, IV u V tal-IPA. Il-Kummissjoni użat metodi ta’ ġestjoni differenti biex timplimenta b’mod effikaċi u effiċjenti l-għajnuna fil-pajjiż, fejn il-parti l-kbira tal-għajnuna ġiet ġestita permezz ta' ġestjoni ċentrali konġunta u indiretta. Fl-2010, il- Kroazja kellha xi dewmien fl-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni tal-għajnuna taħt il-Komponenti III u V. Dan kien minħabba d-dewmien fl-għoti ta’ ġestjoni deċentralizzata, korpi li kienu għadhom kif twaqqfu li żiedu l-pressjonijiet fuq is-sistema ta’ implimentazzjoni u l-kumplessità ta’ ċerti kuntratti kbar ta’ infrastruttura. Il-prestazzjoni tal-IPA taħt il-Komponenti I u IV kienet tajba. Flimkien mal-appoġġ minn SIGMA u TAIEX, 21 proġett ta' ġemellaġġ kienu fil-fażi ta' implimentazzjoni fl-oqsma tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-istat tad-dritt. Sar progress sinifikanti fil-preparazzjoni tal-akkreditazzjoni għal ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex ante, kif muri bit-tnaqqis tar-rata ta’ ċaħda tal-fajls sottomessi lid-Delegazzjoni tal-UE għal kontroll ex ante . Barra dan, il-pajjiż ħa r-responsabbiltà sħiħa tal-evalwazzjoni interim tal-għajnuna taħt il-Komponent I, waqt li f’Awissu tal-2010 il-Kummissjoni tat il-ġestjoni tal-programmi ta’ koperazzjoni transkonfinali f'idejn l-Aġenzija Kroata għall-Iżvilupp Reġjonali. 2010 kienet l-ewwel sena ta’ implimentazzjoni effikaċi tal-programm taħt il-Komponent V:il-Kroazja rċeviet setgħat ta’ ġestjoni mingħajr kontrolli ex ante mill-Kummissjoni għall-ewwel miżuri f’Novembru tal-2009 Dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja għamlet iżjed titjib fir-rigward tal-programmazzjoni u kisbet akkreditazzjoni għall-ġestjoni deċentralizzata tal-għajnuna taħt il-Komponent I f’Diċembru 2010. L-implimentazzjoni tal-programm tħaffet, bl-impenn ta’ EUR 35 miljun u l-finalizzazzjoni ta’ 88 kuntratt. Il-pajjiż ħa miżuri leġiżlattivi essenzjali sabiex isaħħaħ l-istrutturi akkreditati għall-ġestjoni tal-fondi tal-IPA u sar titjib kunsiderevoli taħt il-Komponenti I, IV u V. F’Novembru, il-firma għal għotja diretta lill-Aġenzija tal-Istat għall-Impjiegi kien avveniment importanti għall-implimentazzjoni diretta tal- Programm ta’ Operat għall-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani. Bdiet l-implimentazzjoni deċentralizzata ta' tliet miżuri tal-Komponent V. Madankollu, il-progress taħt il-Komponenti II u III kien iżjed limitat. Dan kien prinċipalment kaġun, rispettivament, ta’ kwistjonijiet ta’ koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet ġirien u l-kwalità insuffiċjenti ta' sensiela kontinwa ta' proġetti tekniċi. In-negozjati ta’ adeżjoni mal- Islanda bdew f’Ġunju tal-2010. Saru għadd ta’ avvenimenti TAIEX fis-sena u fil-ħarifa bdew il-preparazzjonijiet għall-MIPD tal-2011-2013 u l-Programm Nazzjonali tal-2011. Minħabba l-grad ta’ allinjament tal-pajjiż mal-leġiżlazzjoni tal-UE permezz tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea u l-livell tiegħu ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali l-Islanda hija eċċezzjoni fost il-pajjiżi kandidati. Għal din ir-raġuni ġie miftiehem li l-pajjiż għandu jirċievi għajnuna tal-IPA esklużivament taħt il-Komponent I, ġestit mill-Kummissjoni. L-awtoritajiet Islandiżi wrew livelli għolja ta’ parteċipazzjoni direttta fl-għajnuna tal-IPA u impenn għal dak li jirrigwardaha. Matul is-sena, inħatar il-Koordinatur Nazzjonali tal-IPA u ħa l-kariga fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin. L-avvenimenti importanti fil- Kosovo kienu jinkludu l-approvazzjoni ta' programmi ta' koperazzjoni transkonfinali għall-ewwel darba ma' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-Albanija. L-implimentazzjoni tal-proġetti bdiet f’għadd ta’ oqsma differenti għall-iżvilupp ekonomiku reġjonali, l-effiċjenza fil-qasam tal-enerġija, ir-riforma ġudizzjarja u r-rikonċiljazzjoni. L-implimentazzjoni fil-Kosovo kienet unikament taħt il-ġestjoni ċentralizzata tal-Kummissjoni Ewropea billi l-Kosovo kien għadu fil-fażi bikrija ta' ġestjoni deċentralizzata. Minkejja dan, l-awtoritajiet lokali għamlu sforzi sinifikanti biex iżidu l-parteċipazzjoni diretta, b’mod speċjali fit-tfassil ta' programmi annwali, u l-Kummissjoni appoġġjat dan il-proċess. Il- Montenegro wera tendenzi pożittivi fl-implimentazzjoni ta’ proġetti u kuntratti tal-IPA meta mqabbla mal-2009. Dan kien tabilħaqq pożittiv, b’iżjed minn 200 kuntratt iffirmat, meta mqabbel mas-66 kuntratta fl-2009, u t-tlestija ta’ 81 kuntratt b'valur totali ta’ EUR 9 miljuni. Bl-għan li tintlaħaq id-deċentralizzazzjoni fil-ġestjoni tal-fondi tal-UE, fl-2010 il-Montenegro lesta l-Istadju 1 u għamel progress għall-Istadju 2 (tnaqqis tad-differenza) fir-rigward tal-Komponenti I u II, waqt li fir-rigward tal-Komponenti l-oħra l-Montenegro baqa’ fl-Istadju 0. Ġew iddedikati ħames proġetti għat-tħejjija tas-sistemi għal ġestjoni deċentralizzata. L-2010 wera progress fit-tisħiħ tal-kapaċità tal-Uffiċjal Nazzjonali li Jawtorizza, tal-Fond Nazzjonali, tal-Unità Ċentrali tal-Finanzi u Kuntratti u l-Uffiċjal li Jawtorizza tal-Programm. Ġiet stabbilita formalment Awtorità ta’ Verifika fl-Istituzzjoni ta’ Verifika tal-Istat bħala post għaż-ż żamma temporanja sal-aħħar tal-2011. Wara l-bidliet fil-Gvern fl-aħħar tal-2010, ġew maħtura Koordinatur Nazzjonali tal-IPA u Uffiċjal Kompetenti tal-Akkreditazzjoni ġodda. Fis- Serbja , fl-aħħar tas-sena, kienu qegħdin jiġu implimentati proġetti b'valur ta’ EUR 606 miljun, żieda ta’ 43% fuq il-prestazzjoni kuntrattwali tal-2009. Permezz ta' rapporti esterni ta’ monitoraġġ ġiet evalwata l-prestazzjoni medja ta’ proġetti li għaddejjin u irriżulta li hija ‘tajba’ u li ż-żmien tal-implimentazzjoni kemm tal-programm tal-2009 kif ukoll ta’ dak tal-2010 bħala ‘f’waqthom’. Fl-2010, is-Serbja avvanzat lejn il-ġestjoni deċentralizzata tal-għajnuna tal-IPA, billi laħqet l-Istadju 2 (tnaqqis tad-differenza) fir-rigward tal-Komponenti I sa IV. B’appoġġ minn proġett ta’ ġemellaġġ, hija bdiet twaqqaf l-istrutturi meħtieġa għall-ġestjoni futura tal-fondi taħt il-Komponent V. Fit- Turkija , id-dewmien fl-implimentazzjoni kompla, iżda, fl-2010 ammonti sostanzjali ta’ fondi tal-IPA ġew żburżati mill-UE favur it-Turkija u pprovdew assorbiment tajjeb ta’ fondi. Barra dan, tlestew għadd ta’ proġetti importanti matul is-sena u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tal-IPA f’oqsma bħall-edukazzjoni, l-intraprenditorija u l-inklużjoni soċjali bdiet turi riżultati sinifikanti. Bosta riformi kruċjali tejbu l-programmazzjoni, il-ġestjoni u l-monitoraġġ tal-fondi tal-UE. Sar progress fil-ksib tal-akkreditazzjoni tal-Ministeru għall-Ambjent u l-Foresterija għall-funzjonijiet tas-sejħiet għal offerti, l-ikkuntrattar u l-ġestjoni finanazjarja għall-Programm ta’ Operat Ambjentali taħt il-Komponent III. Fil-każ tal-Komponent V, f'Lulju 2010 daħar fis-seħħ Ftehim Settorjali b’regoli speċifiċi ta’ implimentazzjoni u pprovda l-bażi legali għall-implimentazzjoni ta’ għajnuna għall-iżvilupp rurali. Barra dan sar ħafna progress fis-sottomissjoni tal-pakkett tal-akkreditazzjoni li sussegwenti għalih il-Kummissjoni setgħet tibda l-proċess ta’ tħejjija għall-konferiment tal-ġestjoni. Minkejja dan, kien meħtieġ li jiġu indirizzati dgħufijiet kritiċi kemm fil-livelli ta’ ħatra tal-persunal kif ukoll fil-bżonn ta’ kapaċità amministrattiva qabel ma jkun jista’ jiġi kkunsidrat li l-implimentazzjoni deċentralizzata tkun qiegħda tiffunzjona bis-sħiħ. Qafas orjentat lejn ir-riżultati Il-kriżi ekonomika u baġitarja titlob għal aktar iffukar fuq il-provvista ta' għajnuna b'għanijiet ċari u li jistgħu jitkejlu, sabiex ir-riżultati jkunu jistgħu jiġu rintraċċati u jintwera li l-kontribwenti fiskali tal-UE jkunu qegħdin jiksbu valur għal flushom. Deskrizzjoni aħjar tal-impatti tanġibbli għaċ-ċittadini tal-Balkani tal-Punent u t-Turkija ttejjeb ukoll il-viżibbiltà tal-għajnuna tal-IPA u s-self u l-garanziji addizzjonali li din l-għajnuna tista’ ġġib magħha. Il-programmazzjoni orjentata lejn il-ksib ta’ riżultati tiddependi fuq identifikazzjoni ċara u ftehim dwar għanijiet u indikaturi li jistgħu jitkejlu kkombinati ma’ proċeduri sodi ta’ monitoraġġ. Ir-reviżjonijiet u workshops differenti u l-Konferenza tal-2010 tal-IPA enfasizzaw il-ħtieġa li tiġi żviluppata iżjed programmazzjoni strateġika u orjentata lejn il-ksib ta’ riżultati li tiffoka fuq approċċi wiesgħa mas-settur kollu, il-bini ta’ kapaċitajiet għat-twaqqif ta’ għanijiet speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jinkisbu, realistiċi u bi skadenza (SMART) u indikaturi relatati, u li jiġu żviluppati oqfsa xierqa ta’ monitoraġġ, inkluż l-iżvilupp ta’ statistika u dejta li tintuża bħala punt ta' riferiment kif diġà huwa rekwiżit fil-każ tal-programmi tal-Komponenti III sa V. Fl-2010 ittieħdu passi sabiex jiġu indirizzati dawn l-għanijiet: is-sistemi diġà qegħdin jiffukaw dejjem iżjed fuq ir-riżultati, u dan se jiġi intensifikat iżjed fl-2011 b'arranġamenti msaħħa ta' monitoraġġ. Għadd kbir ta’ proġetti li tlestew fl-2010 ipproduċew riżultati tanġibbli u riżultati f’setturi differenti kemm fil-pajjiżi kandidati kif ukoll kandidati potenzjali. Ir-riżultati ta’ investimenti strutturali, agrikoli u ta' infrastruttura jistgħu jitkejlu b’iktar faċilità mir-riżultati fl-oqsma relatati mal-proċess ta' riforma u l-bini ta' istituzzjonijiet. Fil-każ tal-aħħar it-twaqqif ta’ indikaturi li jistgħu jitkejlu huwa sfida ikbar. Madankollu, il-produzzjoni u r-riżultati miksuba twettqu permezz ta’ għadd ta’ attivitajiet ta’ assistenza teknika u ġemellaġġ li joffru appoġġ lill-benefiċjarji fit-twettiq tal-aġġustamenti meħtieġa sabiex ikun hemm konformità mal- acquis u l-istandards tal-UE. Eżempji fil-pajjiżi kandidati Fil- Kroazja , l-għajnuna tal-IPA kienet imfassal biex twieġeb għall-istrateġija ta' tkabbir u tindirizza l-ħtiġijiet li fadal tal-Kroazja f'dak li jirrigwarda l-obbligi ta’ sħubija mal-UE. Permezz ta' għajnuna ta’ tranżizzjoni u għall-bini ta’ istituzzjonijiet, ġie pprovdut appoġġ għal proġett sabiex jiġi żviluppat qafas legali effiċjenti allinjat mar-rekwiżiti tal-UE u li jgħin lill-Parlament Kroat jipprepara għall-adeżjoni mal-UE, li ġie implimentat mill-Parlament Kroat u l-Assemblea Nazzjonali Ungeriża b’input minn Stati Membri oħra. Is-SIGMA pprovda input u appoġġ analitiku lil għadd ta’ abbozzi ta’ pakketti leġiżlattivi, inklużi l-Istrateġija Nazzjonali Kontra l-Frodi u l-liġi kontra l-korruzzjoni. Ikkontribwixxa wkoll għal programm ta’ operat għall-iżvilupp ta’ kapaċitajiet amministrattivi. Barra dan, tlestiet Sistema ta’ Informazzjoni Spazjali ta' użi differenti u din saret disponibbli għall-pubbliku ġenerali permezz tal-Internet. Ir-rekords kollha tar-reġistri tal-art ġew diġitalizzati u organizzati f’bażi ta' dejta unika, u b’hekk is-suq tal-bini Kroat sar ħafna iżjed effiċjenti. Matul l-2010, permezz ta' proġett ewlieni għat-titjib tas-sigurtà marittima ġiet żviluppata sistema ta’ monitoraġġ u ġestjoni għat-traffiku marittimu. Inbnew tliet ċentri ta’ operat u għaxar radars biex ikopru l-Adrijatiku tal-Lvant kollu u jiġu żgurati livelli għolja ta’ sikurezza fin-navigazzjoni u l-prevenzjoni tat-tniġġis. L-azzjonijiet konkreti għat-tkabbir ekonomiku fil-Kroazja kienu jinkludu appoġġ sinifikanti għall-intrapriżi ta’ daqs żgħir u medju (SMEs). Ingħataw erbgħa u għoxrin għotja lil SMEs orjentati lejn l-esportazzjoni biex jiżdied il-volum tal-esportazzjonijiet, il-kompetittività u l-produttività tas-settur privat. Ingħataw tletin għotja b'total ta’ EUR 4 miljuni taħt programmi differenti ta’ Kooperazzjoni Transkonfinali bejn il-Kroazja u l-Bosnja-Ħerzegovina, il-Montenegro u s-Serbja, għall-finanzjament ta’ proġetti fl-oqsma tal-ħarsien ambjentali, il-wirt naturali u kulturali, l-iżvilupp ekonomiku u l-koeżjoni soċjali. L-ilħuq ta’ dawn l-għanijiet tal-istrateġija tat-tkabbir se jipproduċi benefiċċji għall-UE b’mod ġenerali. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja għamlet progress kunsiderevoli lejn il-professjonalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika tagħha. Iżjed minn 3,000 impjegat ġew imħarrġa permezz ta’ workshops u żjarat ta’ studju. L-attivitajiet iffinanzjati mill-IPA għenu lill-pajjiż jimplimenta Sistema Nazzjonali għal Koordinazzjoni tat-Taħriġ u żiedu l-għarfien prattiku ta’ uffiċjali f’oqsma prijoritarji bħall-akkwist, il-ġestjoni finanzjarja u l-irregolaritajiet. Ir-riżultat ta’ dawn l-interventi kien kapaċità mtejba fid-Dipartiment Ċentrali tal-Finanzi u Kuntrattwali (CFCD) u l-Fond Nazzjonali (FN). Madankollu, fl-2010 il-miżuri preparatorji għat-Tagħlim Tul il-Ħajja u l-Programmi ‘Żgħażagħ fl-Azzjoni’ ġew sospiżi minħabba l-irregolaritajiet u n-nuqqasijiet serji fil-ġestjoni finanzjarja u s-sistema ta’ kontroll fil-pajjiż għall-implimentazzjoni ta’ dawk il-programmi. L-iffukar fuq ir-riformi istituzzjonali, il-ġestjoni mtejba tal-finanzi pubbliċi, il-bini ta’ kapaċitajiet tas-settur pubbliku u s-sostenibbiltà tal-kapaċità amministrattiva meħtieġa għall-integrazzjoni fl-UE se jikkontribwixxi wkoll għall-kompetittività ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u se jappoġġja l-irkupru ekonomiku. Sar ukoll progress fl-allinjament tal-leġiżlazzjoni domestika mal- acquis tal-UE fl-oqsma tad-dwana, l-ambjent u l-proċedura kriminali. Fl-2010 twettqet evalwazzjoni komprensiva tal-leġiżlazzjoni doganali u l-analiżi tan-nuqqasijiet identifikat ir-riformi meħtieġa sabiex jintlaħqu r-rekwiżiti tal-Kodiċi Doganali Komunitarju u r-regolamenti relatati. L-assistenza teknika sabiex tgħin fit-tfassil ta’ liġijiet fil-qasam tal-ħarsien ambjentali wasslet għal riżultati tanġibbli. Id-direttivi tal-UE ġew trasposti kompletament fil-leġiżlazzjoni nazzjonali meta ġew adottati liġijiet dwar il-Ġestjoni tal-Batteriji u l-Akkumulaturi u l-protezzjoni mill-istorbju fl-ambjent. Proġett ta’ ġemellaġġ mibdi fl-2009 ikkontribwixxa għall-adozzjoni b’suċċess fl-2010 ta’ liġi ġdida dwar il-Proċedura Kriminali. L-implimentazzjoni tal-ewwel programm annwali tal-IPA tal- Islanda ma nbediex fl-2010, sakemm jiġi finalizzat il-Ftehim Qafas bejn l-Islanda u l-UE, iżda saru missjonijiet ta’ evalwazzjoni TAIEX matul is-sena fuq kapitoli magħżula ta’ adeżjoni għall-identifikazzjoni ta’ nuqqasijiet u ħtiġijiet tal-pajjiż sabiex isir allinjament mal-istandards tal-UE u għall-appoġġ tal-preparazzjonijiet tal-adeżjoni. Avvenimenti qosra u mmirati ta' TAIEX għall-awtoritajiet Islandiżi rnexxielhom iqajmu għarfien dwar aspetti speċifiċi ħafna ta' rekwiżiti tal- acquis , pereżempju dwar statistiki tan-negozju u kontijiet finanzjarji fuq perjodu qasir, u dwar rekwiżiti istituzzjonali għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Fil- Montenegro , tlesta proġett ta’ infrastruttura ffinanzjat mill-IPA għall-bini ta’ parti ta’ triq ewlenija sabiex jiġi evitat iċ-ċentru tal-belt kapitali Podgorica. Dan ġab riżultati immedjati billi tejjeb il-flussi tat-traffiku, u integra aħjar lill-Montenegro fin-netwerks turistiċi u allinja l-miżuri nazzjonali tas-sikurezza fit-toroq mal-istandards tal-UE u kkontribwixxa għal tkabbir ekonomiku mtejjeb. Fil-qasam tal-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà, tlestew proġetti ta’ ġemellaġġ għat-tisħiħ tal-koperazzjoni bejn l-aġenziji fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u nħolqu sistema ta’ sorveljanza għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u bazi ta' dejta kontra l-ħasil tal-flus. L-appoġġ prattiku permezz ta’ skema ta’ għotjiet għad-djar, ta' skemi biex jiġi ġġenerat id-dħul u ta' taħriġ speċjalizzat għen b’mod dirett iżjed minn 2,100 refuġjat u persuni spustati fil-Montenegro. Dan ikkontribwixxa sabiex l-għan tal-Istrateġija Nazzjonali jsib soluzzjonijiet dejjiema għall-problemi ta' dawn il-gruppi vulnerabbli. L-appoġġ tal-IPA rriżulta wkoll fl-adozzjoni ta’ għadd ta’ liġijiet u inizjattivi assoċjati ta’ bini ta’ kapaċitajiet f’oqsma prijoritarji bħall-edukazzjoni, il-ġustizzja tal-minorenni, l-ambjent u l-iżvilupp ekonomiku. L-isforzi tal-Montenegro sabiex ikun involut fi żviluppi edukattivi Ewropej usa’ ġew appoġġjati permezz tal-adozzjoni ta' Qafas Nazzjonali ġdid tal-Kwalifiki. Il-qafas għall-implimentazzjoni effiċjenti tal-għanijiet tal-Politika tal-Ġustizzja Ġovanili issaħħaħ permezz tat-tħejjija ta’ leġiżlazzjoni ġdida għall-protezzjoni tad-drittijiet taż-żgħażagħ u l-bini ta’ kapaċitajiet għall-persunal involut fil-ġustizzja tal-minorenni. Assistenza Teknika għall-preparazzjoni tal-leġiżlazzjoni rilevanti u pjan ta’ azzjoni dwar l-enerġija u l-effiċjenza enerġetika fissru li l-Montenegro seta’ jimplimenta impenji taħt it-Trattat dwar il-Komunità tal-Enerġija. Iżjed minn 780 impjegat tal-amministrazzjoni pubblika ġew imħarrġa fl-akkwist pubbliku u ġiet abbozzata liġi ġdida dwar l-Akkwist Pubbliku. Il-prospetti għal żvilupp ekonomiku sostenibbli ġew imtejba permezz ta’ proġett ta’ ġemellaġġ għat-tisħiħ tal-kapaċità regolatorja u superviżorja tar-regolaturi finanzjarji. Minkejja li l-parteċipazzjoni diretta żdiedet bl-involviment tal-benefiċjarji finali fil-preparazzjoni tal-proġetti tal-IPA, xi drabi l-implimentazzjoni u l-kapaċità tal-assorbiment ġew imfixkla mid-daqs żgħir u d-dgħufija tal-amministrazzjoni pubblika u l-persunal li jkun qed jaħdem fuq kwistjonijiet relatati mal-IPA. L-għajnuna tal-UE fit- Turkija pproduċiet riżultati kbar f’ħafna oqsma elenkati fost l-assi prijoritarju ta’ intervent fl-istrateġija tat-Tkabbir u r-rapporti ta’ progress, prinċipalment fl-oqsma tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-inklużjoni soċjali. Ġew ipprovduti EUR 2 miljun għall-appoġġ ta’ ċentri lokali għan-nisa bħala għajnuna għat-tnaqqis tal-inugwaljanza bejn is-sessi u ż-żieda tal-istat soċjali, ekonomiku u politiku tan-nisa fir-reġjuni l-inqas żviluppati tat-Turkija. Il-koeżjoni tas-soċjetà ċivili ġiet indirizzata permezz tal-proġett “UE – Id-Djalogu tas-Soċjetà Ċivili tat-Turkija – Pontijiet Kulturali” . L-arti u avvenimenti kulturali fi 18-il pajjiż ippromwovew b’suċċess l-iskambju kulturali u għenu fil-ġlieda kontra l-preġudizzji li jeżistu fis-soċjetajiet Torok u Ewropej. Dan l-għan ġie segwit permezz tal-kontinwazzjoni tal-programm tal-Borża ta’ Studju Jean Monnet: dan il-programm, introdott fit-Turkija fl-1989, offra liż-żgħażagħ Torok opportunità biex iwettqu studji postuniversitarji fl-UE u ppermetta lil iżjed minn 1,100 impjegat taċ-ċivil, gradwati ġodda, u impjegati fis-settur privat sabiex jiksbu għarfien u ħiliet ġodda relatati mal-adeżjoni fl-UE. F’April tal-2010 spiċċa proġett importanti għall-appoġġ tas-suq tax-xogħol . Dan il-proġett għen lil 11,000 mara u żgħażagħ diżokkupati minn 25 belt sabiex isibu impjieg billi pprovda opportunitajiet ta’ taħriġ vokazzjonali u servizzi ta’ konsulenza ta’ kwalità. Barra dan, ġie pprovdut appoġġ ta’ investiment fuq perjodu twil għall-ħolqien tal-kundizzjonijiet għal opportunitajiet ta’ impjieg sostenibbli lil negozji u intrapriżi ta’ daqs żgħir u medju (SMEs) permezz tal-Programmi ta’ Self lill-Intrapriżi ż-Żgħar I u II (SELP). L-SMEs jikkostitwixxu 99% tal-intrapriżi kollha fit-Turkija u huma s-sinsla tal-ekonomija, madankollu l-aċċess għal faċilitajiet ta’ self huwa diffiċli. Skont dejta tal-istatistika miġbura minn banek, ta’ self ta’ fondi mislufa, sal-aħħar tal-2010, inħolqu 11,291 impjieg u ġew garantiti 34,346 impjieg f’49 provinċja Torka. Is-SELP se jkompli jiżgura appoġġ qawwi għal investimenti u impjiegi permezz ta’ self u kapital ta' ħidma sal-2012. Eżempji ta’ kandidati potenzjali Fl- Albanija ġew konklużi 80 kuntratt matul l-2010 taħt CARDS. Inkisbu riżultati konkreti f’għadd ta’ oqsma prijoritarji inklużi l-ġustizzja, l-affarijiet interni u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. Proġett għall-appoġġ tar-riforma tas-servizz ċivili rriżulta f’bosta abbozzi ta’ liġijiet għall-modernizzazzjoni tal-qafas legali u Ordni tal-Prim Ministru dwar il-ġestjoni tal-impjegati ċivili fil-ministeri kompetenti u fil-Kunsill tal-Ministri. Dan ifforma l-bażi għat-twaqqif ta’ regoli ċari, ir-reviżjoni tal-proċeduri u t-tisħiħ tal-kapaċità tal-ġestjoni tad-Dipartiment Albaniż tal-Amministrazzjoni Pubblika. Proġett sabiex jipprepara lill-awtoritajiet Albaniżi għal ġestjoni deċentralizzata tal-fondi tal-UE wassal għal progress sostanzjali fit-twaqqif ta’ strutturi ta’ operat u sistemi ta’ kontroll tal-ġestjoni. Inkisbu riżultati pożittivi dwar is-salvagwardja tad-drittijiet fundamentali billi ġew ikkumpliati listi tal-votanti permezz tat-twaqqif tar-Reġistru Nazzjonali tal-Indirizzi u r-Reġistru Nazzjonali għall-Istat Ċivili. Ġie pprovdut appoġġ għar-riforma tal-Pulizija Albaniża tal-Istat minn esperti tal-pulizija minn Stati Membri differenti. L-interventi tagħhom għenu fit-titjib tal-ftehim u l-kapaċità fit-trattament tal-priġunieri u d-detenuti skont l-istandards tal-UE. L-appoġġ għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ambjentali Nazzjonali qarrbet lill-Albanija lejn traspożizzjoni xierqa tal- acquis ambjentali. Dan huwa ta’ benfiċċju għall-Albanija u l-ġirien tagħha fil-Balkani tal-Punent u għandu valur miżjud ukoll għaċ-ċittadini tal-UE, billi d-diżastri ambjentali possibbli li jkollhom implikazzjonijiet fuq pajjiżi tal-UE tal-viċinat ikunu jistgħu jiġu kkontrollati aħjar u r-riskji jiġu minimizzati. Fl-2010 l-programmi CARDS kważi tlestew kollha fil- Bosnja-Ħerzegovina . L-għajnuna tal-IPA kompliet tiffoka fuq ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, it-tisħiħ tal-istat tad-dritt u l-għajnuna tal-irkupru mill-kriżi ekonomika globali. Proġett għat-titjib tat-trasparenza bejn il-gvern lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (CSOs) ġie implimentat b’suċċess fuq livell muniċipali. Twaqqfu mekkaniżmi trasparenti għall-iżburżament ta’ fondi muniċipali lis-CSOs u żdiedu l-komunikazzjoni u l-koperazzjoni bejn l-awtoritajiet u s-CSOs. Ġew implimentati 67 sottoproġett li jiffukaw fuq it-tnaqqis tal-faqar, l-inklużjoni soċjali, l-ugwaljanza tas-sessi, id-drittijiet tal-bniedem, l-ambjent u t-titjib tas-sitwazzjoni tal-minoritajiet u l-gruppi vulnerabbli. Ġie implimentat proġett konġunt għall-ġestjoni effiċjenti tal-ħabsijiet mill-Kunsill tal-Ewropa. Iżjed minn 420 membru tal-persunal tal-ħabsijiet ġew imħarrġa sabiex jiġgestixxu ż-żamma tal-priġunieri skont l-istandards tal-UE, 12-il membru tal-persunal ġew imħarrġa biex ikunu jistgħu jħarrġu, ġew adottati oqfsa legali u ssaħħet il-kollaborazzjoni bejn il-persunal tal-ħabsijiet u l-uffiċjali ministerjali, benefiċċju importanti f’sitwazzjoni frammentata mil-lat amministrattiv u dak politiku. Ġiet ipprovduta assistenza teknika lill-Bank Ċentrali sabiex ikun hemm konformità mal-istandards bankjari ċentrali tal-UE. Is-soluzzjonijiet ta’ komunikazzjoni tal-IT rakkomandati taħt il-proġett ippermettew lill-Bank Ċentrali li jtejjeb il-preparazzjoni ta’ dejta u informazzjoni tal-istatistika għall-dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet u l-analiżi ekonomika dwar l-istabilità fiskali. Il-protezzjoni tal-minoritajiet u l-gruppi vulnerabbli hija kwistjoni serja u urġenti għall- Kosovo . Fl-2010 il-proġetti ffinanzjati mill-IPA pproduċew riżultati f'dan il-qasam. Il-Kamp tar-Roma f'Cesmin Lug ingħalaq u 130 familja refuġjata minn komunitajiet ta’ minoranza setgħu jmorru lura fil-Kosovo, b'pakkett komprensiv ta' għajnuna u taħriġ professjonali li għandu l-għan li jiżgura is-isistemazzjoni mill-ġdid u r-reintegrazzjoni tagħhom. Fil-qasam tal-ġustizzja, permezz ta' proġett dwar l-eżaminazzjoni u l-ħatra mill-ġdid ta’ mħallfin u prosekuturi saret reviżjoni ta' kemm l-applikanti kollha huma adattati għal ħatriet permanenti bħala mħallfin u prosekuturi u wassal għall-ħatra ta’ persunal kwalifikat sew f’pożizzjonijiet ġudizzjarji kruċjali. 60% tal-persuni maħtura kienu ġodda għall-pożizzjoni tagħhom, li jimmarka tixtil sostanzjali tas-servizzi ġudizzjarji u ta’ prosekuzzjoni tal-Kosovo. L-appoġġ għall-pulizija tal-fruntieri u l-konfini offra taħriġ imfassal apposta lil iżjed minn 750 uffiċjal tal-pulizija għat-titjib tal-ħiliet tagħhom biex jipprevjenu l-qsim illegali tal-fruntieri u l-kuntrabandu, biex jikkoordinaw aħjar mal-pajjiżi ġirien tagħhom u jqarrbu lejn l-istandards tal-istat tad-dritt tal-UE. Proġett pilota dwar l-effiċjenza enerġetika – waħda mill-ogħla prijoritajiet tal-istrateġija tal-UE għar-reġjun kollu tal-Balkani tal-Punent – għen biex jitnaqqsu l-użu tal-enerġija u d-domanda għall-enerġija. Wara t-twaqqif ta’ qafas legali u pjan nazzjonali dwar l-effiċjenza enerġetika, l-IPA għen fl-implimentazzjoni tal-pjan. L-għarfien pubbliku tkabbar permezz ta' proġetti ta’ dimostrazzjoni fl-iskejjel u fl-isptarijiet. Ġiet ipprovduta għajnuna lill-gvern lokali għat-titjib tal-kapaċità li ssir stima tan-nefqa marbuta mal-enerġija u għall-implimentazzjoni ta’ proċessi ta’ verifika fil-qasam tal-enerġija. L-eżistenza ta’ qafas legali u regolatorju ħeġġeġ lill-IFIs sabiex jipprovdu fondi kemm għas-settur privat kif ukoll għal dak pubbliku sabiex jinvestu fl-effiċjenza tal-enerġija. Pereżempju, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp ipprovda self żgħir għall-promozzjoni tal-effiċjenza enerġetika fl-SMEs. Is- Serbja rrapportat riżultati tajba fil-qasam tal-protezzjoni tal-persuni li jagħmlu parti minn minoritajiet jew gruppi vulnerabbli. Permezz ta' proġett ta’ għotja għar-refuġjati u l-persuni li jkunu ġew spustati internament ġiet ipprovduta akkomodazzjoni u appoġġ għal attivitajiet li jiġġeneraw dħul u konsegwentement ittejbet il-kwalità tal-ħajja ta' madwar 600 familja vulnerabbli. L-IPA għen ukoll lill-Aġenzija Pubblika għall-akkreditazzjoni ta’ istituzzjonijiet tal-kura tas-saħħa biex tipprovdi sistema tal-kura tas-saħħa iżjed fiż-żgur, iżjed ekwa u orjentata lejn prestazzjonijiet għolja, b’konformità mas-sistemi tal-UE. L-infrastruttura reġjonali rċeviet appoġġ permezz ta’ proġetti ta’ infrastruttura għall-provvista tal-ilma u t-trattament tad-drenaġġ u l-iskart solidu. Proġett għall-bini tal-Pont il-ġdid ta’ Žeželj f’Novi Sad, b’infrastruttura ta’ konnessjoni assoċjata se jkollu impatti pożittivi wkoll fil-pajjiżi tal-viċinat u fl-Ewropa b’mod ġenerali, billi Novi Sad tinsab fuq il-‘Kuritur X’ internazzjonali, li huwa l-arterja tat-trasport li tgħaqqad l-Ewropa Ċentrali ma’ dik tax-Xlokk. L-interventi speċifiċi relatati mal-ilħuq tar-rekwiżiti tal- acquis kienu jinkludu l-allinjament sħiħ tas-Serbja mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-protezzjoni tal-arja, li fetħu t-triq għal xogħlijiet tħejjija għall-iżvilupp ta’ pjanijiet għal arja iżjed nadifa fuq livell muniċipali. Tħejjew mapep diġitali ortofotografiċi tal-pajjiż kollu u saret l-ewwel kampanja nazzjonali għall-vaċċinazzjoni orali tal-volpijiet kontra l-marda tar-rabja, li kkontribwiet fl-isforz ġenerali tal-UE biex jiġu eradikati l-marda tar-rabja u d-deni tal-qżieqeż fil-Balkani tal-Punent. TAGħLIMIET ADDIZZJONALI GħALL-FUTUR Matul l-2010 il-Kummissjoni lestiet għadd ta’ evalwazzjonijiet ewlenin relatati mal-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni[18]: - Metaevalwazzjoni intermedjarja tal-IPA; - Evalwazzjoni dwar il-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-programmazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija; - Evalwazzjoni tal-ispejjeż u l-benefiċċji relattivi tal-Ġemellaġġ u l-Assistenza Teknika; - Evalwazzjoni interim tal-programmi transkonfinali (CBC) bejn il-pajjiżi kandidati u dawk kandidati potenzjali. Metaevalwazzjoni tal-IPA Il-metaevalwazzjoni tal-IPA ffukat prinċipalment fuq il-qafas strateġiku tal-IPA (l-MIPDs) u fuq il-loġika tal-programmazzjoni, prinċipalment taħt il-Komponent I. Hija evalwat l-ippjanar u l-programazzjoni tal-għajnuna u r-rilevanza, l-effiċjenza, l-effikaċja, l-impatt u s-sostenibbiltà tagħha. L-evalwazzjoni kkonkludiet li l-MIPDs ipprovdew direzzjoni u ffukar għall-proċess ta’ programmazzjoni għall-komponenti kollha tal-IPA, u kienu titjib meta mqabbel mad-dokumenti ekwivalenti tal-programmazzjoni tal-imgħoddi ta’ għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni. Id-donaturi fil-benefiċjarji tal-IPA rrikonoxxew ir-rwol ta’ tmexxija tal-UE, u bi gradi differenti huma użaw l-MIPDs sabiex jorjentaw il-programmazzjoni tagħhom stess. Mill-evalwazzjoni rriżulta li l-mekkaniżmi għall-koordinazzjoni u l-armonizzazzjoni tal-għajnuna kienu stabbiliti tajjeb. Il-ħtiġijiet finanzjarji tal-pajjiżi benefiċjarji, b’mod partikolari għall-infrastruttura, kienu jaqbżu b’mod ċar il-finanzjament disponibbli tal-IPA (u ta’ donaturi oħra). Għalhekk, fil-futur l-sfida ewlenija li se tiffaċċja l-għajnuna tal-IPA se tkun l-appoġġ tal-użu effiċjenti tal-flussi finanzjarji kollha tad-donaturi u li r-rwol tagħha ta’ ingranaġġ għal sorsi oħra ta’ finanzjament. L-evalwazzjoni rrapportat eżempji tajba ta’ użu tal-IPA sabiex jinkiseb finanzjament minn donaturi/IFIs, b’mod partikolari għall-proġetti ta’ infrastruttura. Ċerti kwistjonijiet dwar l-effiċjenza f’termini ta’ implimentazzjoni opportuna ġew irrapportati għall-ewwel sena tal-IPA fl-2007, iżda minn dak iż-żmien l-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni għaddejin b’pass iżjed imħaffef. Il-kwalità tal-għanijiet u l-indikaturi kemm fl-MIPDs kif ukoll fid-dokumenti ta’ programmazzjoni ta’ livell iżjed baxx (Programmi Nazzjonali Annwali u fiches tal-proġett) tjiebet matul il-perjodu 2007-2009. Jidher li b’mod ġenerali l-proġetti kienu rilevanti. B’mod ġenerali, il-produzzjoni f’termini ta’ riżultati immedjati tal-għajnuna tal-IPA, pereżempju l-għadd ta’ persuni mħarrġa, intlaħqet. Madankollu, ir-riżultati fuq livell ta’ produzzjoni jiġifieri l-benefiċċji li se jinħassu bħala riżultat tat-taħriġ kienu inqas espliċiti. Irriżulta li l-effikaċja tal-IPA kienet l-iżjed waħda b'saħħitha f’oqsma konnessi mal- acquis , iżda ċerti oqsma orizzontali, bħar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, kienu oqsma li offrew sfida partikolari. Ġie rakkomandat iżjed titjib, inkluż rwol imtejjeb għall-pajjiżi benefiċjarji matul il-preparazzjoni tal-proġett u l-proċess tal-għażla. Il-parteċipazzjoni diretta tal-benefiċjarji tal-aġenda tar-riforma u l-kapaċità tal-amministrazzjonijiet tagħhom kienu l-fattur ewlieni għall-ilħuq tal-impatt u s-sostenibbiltà. Fid-dawl ta' dan, l-evalwaturi rrapportaw ċerti riskji għall-impatt u s-sostenibbiltà relatati mal-livelli adegwati ta’ għadd ta' impjegati u ż-żamma ta' impjegati kapaċi. L-iffukar tal-għajnuna fuq għadd iżjed limitat ta’ setturi jista’ jtejjeb l-effikaċja u l-impatt futur. L-adozzjoni ta’ approċċ multiannwali/ibbażat fuq is-setturi taħt il-Komponent I (kif diġà ġie użat taħt komponenti oħra tal-IPA) għandha tiffaċilita l-prijoritizzazzjoni u s-sekwenzjar tal-għajnuna, il-kordinazzjoni tad-donaturi u għandha ttejjeb il-parteċipazzjoni diretta tal-benefiċjarji flgħajnuna. Ġiet rakkomandata introduzzjoni gradwali ta’ approċċ ibbażat fuq is-setturi, billi tqiset il-kapaċità tal-benefiċjarji li jimmaniġġjaw l-implimentazzjoni. Evalwazzjoni tal-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-programmazzjoni u fl-implimentazzjoni tal-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni għat-Turkija. Din l-evalwazzjoni evalwat il-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Komponent I tal-IPA. Hija rrakkomandat kif din il-parteċipazzjoni tista' tkun iżjed fil-fond, biex tittejjeb il-prestazzjoni tal-għajnuna finanzjarja. B’mod ġenerali l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati ġiet aċcettata bħala prinċipju u l-interess fit-tisħiħ u t-twessigħ tal-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-programmazzjoni kien qed jikber. L-imsieħba fl-iżvilupp u l-organizzazzjonijiet tal-UE kienu magħmula minn partijiet interessati involuti fil-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-IPA (13%), istituzzjonijiet governattivi (46%) u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (41%). Xi partijiet interessati esterni kienu involuti fil-kondiviżjoni ta’ informazzjoni u proċessi ta’ konsultazzjoni iżda mhux tant bħala msieħba jew fit-teħid konġunt tad-deċiżjonijiet. Dan irriżulta f'parteċipazzjoni u sens ta’ impenn għall-proċess limitati min-naħa tagħhom. Mill-evalwazzjoni irriżulta li l-iżvilupp ta’ strateġiji settorjali kien pass importanti għat-tisħiħ tal-parteċipazzjoni effettiva tal-partijiet interessati iżda kienet meħtieġa perspettiva fuq perjodu itwal. Il-preparazzjoni u r-reviżjoni tal-MIPD kienu offrew ambitu limitat għal parteċipazzjoni wiesgħa tal-partijiet interessati. L-istedina biex jsiru kummenti bil-miktub dwar l-abbozzi tal-MIPDs minn imsieħba fl-iżvilupp u mis-CSOs, ma stimolatx livelli adegwati ta’ djalogu fil-perjodu 2007-2009. Irriżulta li l-proċess ta’ tħejjija tal-Programm Nazzjonali Annwali taħt il-Komponent I kien il-punt ta' konġestjoni ewlenija għall-involviment tal-partijiet interessati, u l-kontribut tal-partijiet interessati esterni f’din il-fażi kien limitat. Fost il-mekkaniżmi differenti biex jinksibu riżultati, jidher li l-iskemi tal-għotja joffru l-ikbar ambitu għall-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati, pereżempju mal-benefiċjarji finali. L-evalwazzjoni rrakkomandat li l-valutazzjoni tal-partijiet interessati għandha tkun parti integrali tal-iżvilupp tal-istrateġiji settorjali. Dan għandu jgħin fid-determinazzjoni tal-atturi rilevanti f’qasam partikolari, il-kapaċitajiet tagħhom u l-kontribut mistenni minnhom fl-ilħuq ta' għanijiet strateġiċi fuq perjodu twil. Għandha tkun meħtieġa tmexxija soda mill-istituzzjonijiet benefiċjarji nkarigati mill-koordinazzjoni tal-għajnuna finanzjarja sabiex jipprovdu appoġġ u gwida fl-operat fost l-amministrazzjoni kollha tal-benefiċjarju fir-rigward ta' dan. Evalwazzjoni tal-ispejjeż u l-benefiċċji relattivi tal-Ġemellaġġ u l-Assistenza Teknika Din l-evalwazzjoni kienet paragun ta’ żewġ strumenti għall-kisba ta' riżultati li kienu komuni fl-implimentazzjoni tal-programmi tal-IPA: il-ġemellaġġ u l-assistenza teknika (AT). Il-perjodu studjat kien IPA 2007 – 2008, PHARE 2005 – 2006, CARDS 2005 – 2006 u l-istrument ta’ għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija 2005 – 2006. Mill-evalwazzjoni irriżulta li fil-prattika l-għażla ta’ AT jew ġemellaġġ kienet ibbażata fuq tliet kriterji: in-natura tal-kompitu (ġemellaġġ prinċipalment għal oqsma relatati mal- acquis ), il-maturità tal-istituzzjoni benefiċjarja u l-kapaċità tal-organizzazzjoni benefiċjarja. L-għażla finali tal-istrument saret b’mod korrett permezz ta’ djalogu bejn id-Delegati tal-UE, it-Tkabbir tad-DĠ u l-Koordinatur Nazzjonali tal-IPA. Minkejja li, b’mod ġenerali, instab li l-benfiċjarji kienu f’pożizzjoni tajba sabiex jagħmlu għażla mgħarrfa tal-istrument, bosta benefiċjarji indikaw li huma kien għadhom qegħdin isibu diffikultà biex jagħmlu għażla tajba bejn ġemellaġġ u AT. Bħala parti minn din l-evalwazzjoni, ġie propost sett ta’ kriterji biex jgħin fid-deċiżjoni dwar meta għandu jintuża ġemellaġġ jew AT. Il-proġetti b’AT kienu jeċċedu b’mod sinifikanti l-proġetti ta’ ġemellaġġ f’termini kemm ta’ għadd ta’ proġetti kif ukoll ta’ riżorsi finanzjarji (madwar erba’ darbiet iżjed), iżda s-sehem tal-proġetti ta’ ġemellaġġ żdied maż-żmien, u kien ikbar fil-pajjiżi kandidati milli fil-pajjiżi potenzjali. Ma nstabet l-ebda differenza sinifikanti fis-suċċess tal-proġetti ta’ ġemellaġġ meta mqabbla ma’ dawk ta’ AT. Iżda l-ġemellaġġ kienet l-għażla ppreferuta għal ħafna minħabba benefiċċji tanġibbli, mhux l-inqas minħabba t-twaqqif ta’ relazzjoni dejjiema ma’ organizzazzjoni kumparabbli fi Stat Membru tal-UE, kif ukoll il-bidla fil-kultura tax-xogħol. Fuq bażi ta’ spiża ta’ unità, instab li l-ġemellaġġ kien 23% irħas minn AT. Madankollu, il-perċezzjoni tal-benefiċjarji kienet li l-AT kienet iżjed flessibbli u iżjed faċli għall-kontroll tal-istrument. Waqt li indikat li l-ġemellaġġ kien apprezzat ħafna mill-partijiet interessati kollha, l-evalwazzjoni qajmet tħassib fuq żewġ punti dwar il-funzjonament tal-istrument: iż-żmien twil li ħafna drabi jgħaddi bejn l-evalwazzjoni tan-nuqqasijiet u l-implimentazzjoni tal-proġett, u n-nuqqas ta’ flessibbiltà ta’ ċerti proċeduri kurrenti ta’ implimentazzjoni, li għandhom ikunu ta’ benefiċċju għall-adattament tal-assistenza għas-sitwazzjoni fil-post. Evalwazzjoni interim ta’ programmi transkonfinali (CBC) bejn il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali L-ewwel rapport f'din l-evalwazzjoni ffoka fuq il-programmazzjoni, l-istrutturi tal-governanza u l-proċessi. It-tieni parti se tiġi konkluża fl-2011 u se tiffoka fuq l-implimentazzjoni tal-programm. Mir-rapport jidher li b’mod ġenerali l-evalwazzjoni tal-ħtiġijiet, l-istrateġija u l-għanijiet fil-programmi CBC kienu koerenti. Madankollu, l-impatt futur tal-programmi jista’ jittejjeb biż-żieda tal-għarfien min-naħa tal-partijiet interessati tar-rwol tas-CBC bħala prekursur għall-Fondi Strutturali, u billi jiġi żgurat li l-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali kienu rappreżentati bis-sħiħ fil-Kumitati Konġunti ta’ Monitoraġġ. Il-perċezzjonijiet tal-partijiet interessati ssuġġerew li kienu qed jinkisbu riżultati mill-programmi CBC f’termini ta’ relazzjonijiet imtejba mal-viċinat u t-twaqqif mill-ġdid tal-kuntatti ta’ qabel il-kunflitt. Il-proċess tal-għoti ta’ għotjiet ġeneralment kien dokumentat tajjeb u l-għadd kbir ta’ applikazzjonijiet għal għotja li ġew sottomessi indika interess ċar fil-programmi. Madankollu, il-kwistjonijiet tematiċi u orizzontali mhux dejjem kienu indirizzati tajjeb u nstab li l-proċeduri kienu ineffiċjenti u li jieħdu ż-żmien. Ir-rapport irrakkomanda li l-analiżi soċjoekonomika għandha tissaħħaħ b’bażi ta' statistika iżjed aġġornata, bi spjegazzjoni aħjar tal-kriterji użati kif ukoll b’allinjament aħjar mal-oqsma statistiċi. Ir-rapport irrakkomanda wkoll li fil-futur l-abbozzi finali tal-programmi jsiru disponibbli (permezz tal-Internet jew mezzi oħra) għal konsultazzjoni pubblika wiesgħa. Finalment, ġie rakkomandat li l-pakkett ta’ applikazzjoni u l-proċedura ta’ evalwazzjoni għandhom jiġu simplifikati. KONKLUżJONIJIET B’RETROSPETTIVITÀ U B'ħARSA GħALL-ġEJJIENI: L-GħAJNUNA TA’ QABEL L-ADEżJONI WARA L-2013 L-2010 kienet sena tajba għall-IPA, sena li uriet titjib konsistenti fl-iffukar strateġiku u impatt aħjar. Dan ir-Rapport juri kif il-finanzjament ta’ qabel l-adeżjoni għen fil-bini ta’ istituzzjonijiet stabbli, fit-tisħiħ tal-proċess demokratiku u tal-istat tad-dritt, fid-drittijiet tal-bniedem u r-rispett għal minoritajiet u l-protezzjoni tagħhom. L-appoġġ tal-IPA għen fil-ħolqien tal-kundizzjonijiet għal ekonomiji tas-suq li jiffunzjonaw b’mod aħjar u appoġġja l-iżvilupp ta’ forzi tax-xogħol iżjed kapaċi u li jistgħu jiġu impjegati iżjed faċilment fi żmien ta’ diffikultà ekonomika. Ħeġġeġ il-koperazzjoni reġjonali, ikkontribwixxa għal żvilupp sostenibbli u żvilupp inklużiv, minbarra li beda jibni għarfien dwar l-isfida kritika tat-tibdil fil-klima. Il-pajjiżi kandidati kienu wkoll ippreparati aħjar biex jassumu l-obbligi tas-sħubija fl-UE. Dan kien jikkonċerna b’mod partikolari t-tħejjija għall-implimentazzjoni tal-politiki u l-fondi tal-iżvilupp strutturali u rurali futuri. Ma kienx hemm biss l-appoġġ tat-twaqqif ta’ infrastrutturi soċjali, ambjentali u ekonomiċi u agrikoltura kompetittiva kif ukoll produzzjoni ta’ ikel fiż-żgur u iġjenika, iżda tkompla wkoll il-bini b’suċċess ta’ strutturi effiċjenti u effikaċi ta’ implimentazzjoni u sistemi għall-fondi ta’ wara l-adeżjoni. Is-sħubija eqreb mal-Balkani tal-Punent u t-Turkija taħt il-forma ta’ għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni toffri wkoll benefiċċji għall-Istati Membri tal-UE, bħal pereżempju sigurtà mtejba tal-provvista tal-enerġija kif ukoll importazzjonijiet ta’ ikel fiż-żgur u iġjeniċi, iżjed sigurtà mal-konfini esterni tal-UE u prospetti aħjar għall-ġestjoni ta’ sfidi globali bħall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u t-tniġġis. Il-proċess ta’ tkabbir ħoloq opportunitajiet għall-UE sabiex timpenja ruħha f’azzjonijiet strateġiċi usa'. Għal dan l-iskop u bil-ħsieb li tiġi żgurata l-koerenza politika, il-politika tat-tkabbir bdiet issir ħaġa waħda mal-istrateġija tal-Ewropa 2020. B’dan il-mod, il-politika ta’ tkabbir tiġġenera benefiċċji għall-UE, u għall-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali sabiex jilħqu għanijiet strateġiċi għall-irkupru ekonomiku u l-iżvilupp sostenibbli. L-introduzzjoni tal-approċċ settorjali fl-MIPDs għall-2011-2013 se twassal għal tnaqqis fl-għadd ta’ oqsma ta’ interventi fil-pajjiżi kollha ta’ tkabbir, prijoritizzazzjoni aħjar u ffukar iżjed definittiv fuq ir-riżultati. Ingħatat għajnuna ukoll lill-pajjiżi benefiċjarji biex setgħu jagħtu iżjed attenzjoni lill-vijabbiltà, lill-komplementarjetà u lill-koerenza tal-interventi ffinanzjati mill-IPA bil-pjanijiet u l-istrateġiji settorjali nazzjonali, u l-appoġġ għal dawn il-pjanijiet min-naħa ta' donaturi oħra. Għad baqa’ xi jsir fl-2011 u anka wara biex tkun żgurata parteċipazzjoni diretta iżjed kompluta fil-livell ta’ pajjiż u biex jiġu identifikati u indirizzati korrettament il-ħtiġijiet tal-bini ta’ kapaċitajiet fil-pajjiżi benefiċjarji biex jinkisbu l-benefiċċji sħaħ maħsuba tal-approċċ settorjali. F’oqsma li jesponu lir-reġjun għal sfidi globali dinamiċi, bħat-tibdil fil-klima, l-MIPD 2011-2013 jirrikonoxxi li jeħtieġ li jiġu intensifikati l-isforzi fil-livell nazzjonali u dak reġjonali biex il-pajjiżi jiġu ppreparati biex inaqqsu l-impatti tat-tibdil fil-klima u jadattaw ruħhom għalihom. Il-Kummissjoni se tfittex tapplika sa fejn ikun possibbli il-prinċipji ta’ allinjament, ta' qsim tax-xogħol u ta' ġestjoni għall-ksib ta’ riżultati ta’ żvilupp. L-UE esplorat ukoll kif l-approfondiment ta' sħubijiet bejn l-UE u istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej u internazzjonali jistgħu jgħinu fl-ilħuq tal-ħtiġijiet tal-benefiċjarji permezz ta’ sħubijiet imtejba u mekkaniżmi ġodda ta’ finanzjament bħall-kombinazzjonijiet ta' self u sussidji. Fl-2010 kien hemm iżjed parteċipazzjoni diretta mill-benefiċjarji tal-IPA, kif muri permezz taż-żieda fit-tmexxija tal-kordinazzjoni tad-donaturi u permezz tat-twettiq tal-evalwazzjonijiet tal-ħtiġijiet tagħhom stess bħala tħejjija għall-adeżjoni fl-UE u għall-ilħuq ta’ għanijiet ta’ żvilupp usa’, stabilità makroekonomika u tkabbir sostenibbli fil-preparazzjoni għall-Konferenza tal-IPA tal-2010. Barra dan, kien hemm impenn kunsiderevoli mill-benefiċjarji, b’mod speċjali l-Koordinaturi Nazzjonali tal-IPA u l-awtoritajiet responsabbli għall-integrazzjoni Ewropea biex jappoġġjaw u jiżviluppaw approċċi għat-titjib tal-kejl tal-prestazzjonijiet u biex juru l-impatt tal-fondi tal-IPA għaċ-ċittadini tagħhom. Il-prospetti kredibbli ta' sħubija fl-UE fil-ġejjieni jibqgħu l-ikbar motivazzjoni għar-riformi u t-trasformazzjoni tas-soċjetajiet fil-pajjiżi ta’ tkabbir. L-użu effiċjenti u mmiratffukat tajjeb tal-fondi tal-IPA kkombinat mas-setgħa tiegħu li jattira riżorsi mill-IFIIFIs għandu jgħin biex ikun hemm progress iżjed mgħaġġel fin-negozjati politiċi.fil-proċess tal-adeżjoni. Finalment, is-sena 2010 fetħet konsultazzjoni pubblika dwar kif l-istrument tal-IPA jista’ jittejjeb iktar, taħt il-qafas finanzjarju multiannwali li jmiss tal-UE, sabiex ikun hemm l-iktar impatt pożittiv fuq il-progress tal-Balkani tal-Punent, tat-Turkija u tal-Islanda, li għandu jġib ukoll benefiċċji għall-UE u l-Istati Membri tagħha. [1] Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni – Dokument ta’ Sfond – Li jakkumpanja d-dokument ‘Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Rapport Annwali tal-2010 dwar l-għajnuna finanzjarja għat-tkabbir (IPA, PHARE, CARDS, Strument ta’ Qabel l-Adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni). [2] L-Istrument ta’ Għajnuna ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) għandu baġit globali ta’ EUR 11.5 biljun għall-perjodu 2007-2013. Il-benefiċjarji tal-IPA huma l-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, il-Kroazja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro, is-Serbja, it-Turkija, l-Islanda (fl-2011) kif ukoll il-Kosovo taħt l-UNSCR 1244/99. L-IPA jappoġġja riformi fil-pajjiżi benefiċjarji u l-allinjament progressiv tagħhom mal-istandards u l-politiki tal-Unjoni Ewropea u l- acquis , bl-għan li jiġu ppreparati għas-sħubija mal-UE fil-ġejjieni. [3] Il-Parti I tad-dokument ta’ ħidma tal-persunal ikopri l-IPA u l-għajnuna finanzjarja preċedenti għar-reġjun ta’ tkabbir kurrenti, jiġifieri l-Islanda, il-Balkani tal-Punent u t-Turkija. Il-Parti II tkopri l-għajnuna ta’ qabel u ta’ wara l-adeżjoni li ingħatat lill-Istati Membri li ssieħbu fl-UE fl-2004 u fl-2007, li kienet għadha għaddejja fl-2010 jew li kienet qiegħda tintemm b’mod gradwali. [4] Il-Kroazja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-Islanda, il-Montenegro u t-Turkija [5] L-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, is-Serbja kif ukoll il-Kosovo taħt l-UNSCR 1244/99 [6] Ara: http://ec.europa.eu/europe2020/index_mt.htm [7] Arar-Rapport Annwali tal-2009 dwar l-implimentazzjoni tal-istrument għall-għajnuna ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA, COM(2010) 687 finali tal-25.11.2010, taqsima 1.2, paġna 3 [8] Disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/enlargement/projects-in-focus/donor-coordination/meetings_events_conf_coord_aid_en.htm [9] L-Istrateġija ta’ Tkabbir tal-2010 enfasizzat ċerti oqsma komuni li fihom il-pajjiżi ta’ qabel l-adeżjoni kienu jeħtieġu li jikkonsolidaw ir-riformi. Dawn kienu jinkludu r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u tal-ġudikatura, fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni u dwar il-libertà ta’ espressjoni u tal-midja. Ir-Rapporti ta’ Progress enfasizzaw li għadd ta’ kwistjonijiet bilaterali kellhom jiġu solvuti mill-partijiet ikkonċernati, fi spirtu tajjeb ta’ viċinat, b’kunsiderazzjoni tal-interessi ġenerali tal-UE. Il-koperazzjoni reġjonali ġiet ukoll enfasizzata bħala element essenzjali tal-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. [10] Kull sentejn l-OECD jagħmel stħarriġ tal-ambjent għall-għoti ta’ għajnuna fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw madwar id-dinja. L-istħarriġ huwa bbażat fuq ħames prinċipji ewlenin li ġew iffirmati minn 100 donatur u pajjiżi li qed jiżviluppaw fid-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi dwar l-Effikaċja tal-Għajnuna. Dawk il-prinċipji huma: 1. Sjieda : il-pajjiżi li qed żviluppaw jistabbilixxu l-istrateġiji tagħhom stess għat-tnaqqis tal-faqar, itejbu l-istituzzjonijiet tagħhom u jiġġieldu kontra l-korruzzjoni; 2. Allinjament : il-pajjiżi donaturi jallinjaw ruħhom wara dawn l-għanijiet u jużaw sistemi lokali; 3. Armonizzazzjoni : il-pajjiżi donaturi jikkoordinaw, jissimplifikaw il-proċeduri u jaqsmu informazzjoni sabiex tiġi evitata d-duplikazzjoni; 4. Riżultati : il-pajjiżi li qed jiżviluppaw u d-donaturi iċaqilqu l-iffukar fuq ir-riżultati tal-żvilupp u jkejlu r-riżultati; 5. Responsabbiltà reċiproka : id-donaturi u l-imsieħba huma responsabbli għar-riżultati tal-iżvilupp. [11] taħt ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1244/1999 [12] ODA per capita u bħala proporzjon tal-ING f’għadd ta’ pajjiżi magħżula, 2009. % ING | $ tal-Istati Uniti per capita | L-Afganistan | 45.7 (2008) | 203.7 | L-Albanija | 3 | 113.4 | Ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo | 23.9 | 35.6 | Il-Bosnja-Ħerzegovina | 2.4 | 110.2 | L-Etjopja | 13.4 | 46.1 | Il-Kosovo | 14 | 436.5 | Il-Maċedonja FYR | 2.2 | 94.7 | L-Uganda | 11.4 | 54.6 | Sors: World Development Indicators 2010, Bank Dinji [13] Sors: Kosovo Human Development Report 2010 , UNDP [14] ĠU C 46 tal-24.2.2006 [15] http://siteresources.worldbank.org/INTMONTENEGRO/Resources/110127-MNE-CPS-SECBO.pdf [16] http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/financial_assistance/phare/evaluation/20110912_final_report.pdf [17] L-atti tal-Konferenza huma disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/enlargement/projects-in-focus/donor-coordination/meetings_events_conf_coord_aid_en.htm [18] http://ec.europa.eu/enlargement/how-does-it-work/financial-assistance/phare/evaluation/interim_en.htm