MT    MT  
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA 
Brussell, 4.4.2014  
COM(2014) 215 final 
  
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI 
Dwar sistemi tas-sa ħħa effettivi, a ċċessibbli u re żiljenti 
 
 
2 
 1. Introduzzjoni  
Fis-soċjetajiet moderni s-sistemi tas-sa ħħa1 huma essenzjali biex lin-nies jg ħinuhom i żommu jew 
itejbu saħħithom. Is-sistemi tas-sa ħħa mhux biss g ħandhom ikunu kapa ċi jżidu aktar snin lil ħajjet in-
nies, iżda wkoll aktar ħajja f'dawk is-snin.  
Hemm differenzi fis-sistemi tas-sa ħħa tal-Istati Membri tal-UE li jirriflettu l-g ħażliet differenti tas-
soċjetà. Madankollu, minkejja d-differenzi fl-organizza zzjoni u l-finanzi, is-sistemi huma mibnija fuq 
valuri komuni, kif rikonoxxut mill-Kunsill tal-Ministri tas-Sa ħħa fl-2006.2 Dawn huma l-universalità, l-
aċċess għal kura ta' kwalità tajba, l-ekwità u s-solidarjetà. 
Is-sistemi tas-sa ħħa tal-UE qeg ħdin jintera ġixxu dejjem aktar ma’ xulxin. Id-d ħul fis-seħħ tad-Direttiva 
2011/243 kien pass ewlieni fi ż-żieda ta’ din l-interazzjoni. It-tis ħiħ tal-kooperazzjoni bejn is-sistemi 
tas-saħħa għandu jgħinhom ja ħdmu aħjar meta jaffrontaw il-mobilit à ikbar tal-pazjenti u tal-
professjonisti tal-kura tas-sa ħħa. 
F'dawn l-a ħħar għaxar snin, is-sistemi tas-sa ħħa Ewropej ħabbtu wiċċhom ma' sfidi komuni li kull ma 
jmur qegħdin jikbru: żieda fl-ispi ża tal-kura tas-sa ħħa, it-tixjiħ tal-popolazzjoni marbut ma' żieda fil-
mard kroniku u l-multimorbidità li jwassal g ħal domanda ikbar g ħall-kura tas-sa ħħa, għal nuqqasijiet 
u distribuzzjoni inugwali tal-professjonisti tas-sa ħħa, inugwaljanzi tas-sa ħħa u inekwità fl-a ċċess 
għall-kura tas-sa ħħa. 
Barra minn hekk, f’dawn l-a ħħar snin il-kri żi ekonomika po ġġiet limitu fuq ir-ri żorsi finanzjarji 
disponibbli u b’hekk aggravat id-diffikultajiet tal-Istati  Membri huma u jippruvaw ji żguraw is-
sostenibbiltà tas-sistemi tas-sa ħħa tagħhom.4 Konsegwentement, dan idg ħajjef il-ħila tal-Istati 
Membri li jipprovdu a ċċess universali g ħall-kura tas-sa ħħa ta’ kwalità tajba. Is-sistemi tas-sa ħħa 
jeħtieġ li jkunu re żiljenti: għandhom ikunu jistg ħu jadattaw ru ħhom effettivament g ħat-tibdil fl-
ambjent u jeg ħlbu sfidi kbar b'ri żorsi limitati.  
Minħabba l-Interdipendenza dejjem ikbar u l-isfidi komuni hemm b żonn ta' kooperazzjoni aktar mill-
qrib. Fl-2006, l-Istati Membri qablu fuq l-g ħanijiet komuni g ħall-aċċessibbiltà, il-kwalità u s-
sostenibbiltà finanzjarja tal-kura tas-sa ħħa fil-kuntest tal-Metodu Miftu ħ ta’ Koordinazzjoni g ħall-
protezzjoni so ċjali u l-inklu żjoni soċjali5. Fl-2011, il-Kunsill tal-Ministri tas-Sa ħħa stabbilixxa pro ċess ta’ 
riflessjoni fil-livell tal-UE biex jg ħin lill-Istati Membri jipprovdu sistemi tas-sa ħħa moderni, reattivi u 
                                                            
1 F’din il-Komunikazzjoni, is-sistemi tas-sa ħħa huma definiti b ħala dawk is-sistemi inti żi biex jipprovdu servizzi 
tal-kura tas-sa ħħa lill-pazjenti – kemm jekk preventivi, dijanjosti ċi, kurattivi jew paljattivi – li l-g ħan primarju 
tagħhom huwa t-titjib tas-sa ħħa. 
2 Il-Konklu żjonijiet tal-Kunsill dwar il-valuri u l-prin ċipji komuni fis-sistemi tas-sa ħħa tal-Unjoni Ewropea, ĠU 
C 146, 22.06.2006 
3 Id-Direttiva 2011/24/KE, ĠU L 88, 04.04.2011. 
4 Dan huwa enfasizzat ukoll fil-konklu żjonijiet tal-Kunsill dwar ir-Rapport Kon ġunt tal-Kumitat tal-Politika 
Ekonomika (KPE) u tal-Kummissjoni Ewropea dwar is-sistemi tas-sa ħħa fl-UE (is-7 ta’ Di ċembru 2010). 
5 L-Opinjoni kon ġunta tal-Kumitat tal-Protezzjoni So ċjali u tal-Kumitat dwar il-Politika Ekonomika dwar il-
Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Na ħdmu flimkien, na ħdmu aħjar: proposti g ħal qafas ġdid għall-
koordinazzjoni miftu ħa ta’ ħarsien soċjali u politiki ta’ inklu żjoni” approvata minn EPSCO fl-10 ta' Marzu 2006, 
 
3 
 sostenibbli.6 Irrikonoxxa li “ filwaqt li l-i żgurar ta' a ċċess ekwu g ħal servizzi tas-sa ħħa ta' kwalità 
għolja f'ċirkostanzi ta' ri żorsi ekonomi ċi u oħrajn skarsi minn dejjem kien kwistjoni ewlenija, 
attwalment huma l-iskala u l-ur ġenza tas-sitwazzjoni li qed jinbidlu u, jekk ma ji ġux indirizzati, dawn 
jistgħu jsiru fattur kru ċjali fix-xena ekonomika u so ċjali futura tal-UE ”. 
F’Diċembru 2013, il-Kunsill tal-Ministri tas-Sa ħħa approva l-progress li sar u appella biex isir aktar 
xogħol f’dan il-qasam, fil-konklu żjonijiet tieg ħu dwar “Il-pro ċess ta’ riflessjoni dwar sistemi tas-sa ħħa 
moderni, reattivi u sostenibbli”.7 
Fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir tal-20148 (SAT) “il-prijorità ewlenija issa hija li jinbnew it-tkabbir 
u l-kompetittività” sabiex nassiguraw irkupru dewwiemi. B’dan l-g ħan f’moħħu, is-SAT jenfasizza l-
ħtieġa li tittejjeb l-effi ċjenza u s-sostenibilità fina nzjarja tas-sistemi tas-sa ħħa, filwaqt li jissa ħħu l-
effettività u l-kapa ċità tagħhom li jissodisfaw il- ħtiġijiet soċjali u li ji żguraw ix-xbieki ta’ sikurezza 
soċjali essenzjali. Jirrikonoxxi wkoll l-importanza tas-settur tas-sa ħħa fl-indirizzar tal-konsegwenzi 
soċjali tal-kri żi ekonomika, filwaqt li jenfasizza li s-servizzi tas-sa ħħa huma qasam li se ji ġġenera 
opportunitajiet sinifikanti ta’ xog ħol fis-snin li ġejjin. L-ist ħarriġ irrakkomanda li g ħandhom ji ġu 
żviluppati strate ġiji ta’ inklu żjoni soċjali attiva li jkunu jinkludu a ċċess wiesa’ g ħal servizzi tas-sa ħħa ta’ 
kwalità għolja għall-but ta' kul ħadd. 
Dan diġà kien ġie enfasizzat fl-2013, meta ħdax-il Stat Membru9 rċevew rakkomandazzjoni biex 
jirriformaw is-sistemi tas-sa ħħa tagħhom bħala parti mis-Semest ru Ewropew. Il-bi ċċa l-kbira ta’ dawn 
ir-rakkomandazzjonijiet ffukaw fuq is-sosteni bbiltà u l-kosteffettività tas-sistemi tas-sa ħħa, u 
appellaw g ħal riformi fis-settur tal-isptarijiet, fl-ipprezzar tas-servizzi tas-sa ħħa, fil-kura tal-pazjenti 
esterni u fil-kura primarja. Tliet rakk omandazzjonijiet appellaw ukoll biex jin żamm jew jitjieb l-a ċċess 
għall-kura tas-sa ħħa. 
Minbarra li hija valur fiha nnifisha, is-sa ħħa hija wkoll prekundizzjoni g ħall-prosperità ekonomika, kif 
inhu rikonoxxut fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni “L-investiment fis-sa ħħa”, li 
huwa parti mill-Pakkett ta’ Investiment So ċjali.10 Is-saħħa tan-nies taffettwa r-ri żultati ekonomi ċi 
f’termini tal-produttivi tà, il-provvista tax-xog ħol, il-kapital uman u l-infiq pubbliku. Is-settur tas-sa ħħa 
huwa influwenzat ferm mill-innovazzjoni u g ħandu importanza ekonomika kbira: jirrappre żenta 10 % 
tal-PDG tal-UE. Barra minn hekk, huwa qasam li jirrikjedi ħafna ħaddiema u huwa wie ħed mill-akbar 
setturi fl-UE: il-forza tax-xog ħol fil-qasam tas-sa ħħa kienet tammonta g ħal 8 % tal-impjiegi kollha fl-
UE fl-2010.11 
                                                            
6 Il-Konklu żjonijiet tal-Kunsill: Lejn sistemi tas-sa ħħa moderni, reattivi u sostenibbli (is-6 ta’ Ġunju 2011).  
7 Il-konklu żjonijiet tal-Kunsill dwar il-Pro ċess ta’ riflessjoni dwar sistemi tas-sa ħħa moderni, reattivi u 
sostenibbli (l-10 ta’ Di ċembru 2013). 
8 COM(2013) 800. 
9  L-Awstrija, il-Bulg arija, ir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, il-Finlandja, Franza, Malta, il-Polonja, ir-Rumanija, 
is-Slovakkja u Spanja. 
10 COM(2013) 83.  
11 SWD(2012) 93, li jakkumpanja lil COM(2012) 173. 
 
4 
 Filwaqt li tikkapitalizza fuq l-esperjenza u x-xog ħol imwettaq f'dawn l-a ħħar snin, u bil- ħsieb li tkompli 
tiżviluppa l-appro ċċi fil-livell tal-UE, din il-Komunikazz joni tiffoka fuq azzjonijiet inti żi li:  
1. Isaħħu l-effettività tas-sistemi tas-sa ħħa 
2. Iżidu l-aċċessibbiltà tal-kura tas-sa ħħa 
3. Itejbu r-re żiljenza tas-sistemi tas-sa ħħa 
2. It -tisħiħ tal-effettività t as-sistemi t as-sa ħħa  
L-effettività, is-sikurezza u l-esperjenzi tal-pazjenti  huma komponenti ewlenin tal-kwalità tal-kura tas-
saħħa, aspett importanti ta' kif ikunu qed ja ħdmu s-sistemi tas-sa ħħa. Fil-livell tal-UE qed isir xog ħol 
biex tittejjeb is-sikurezza tal-pazjenti,12 filwaqt li l-esperjenza tal-pazjenti hija qasam ewlieni li se 
jeħtieġ aktar attenzjoni fil- ġejjieni. 
Din il-Komunikazzjoni tiffoka fuq l-effettività: il- ħila tas-sistemi tas-sa ħħa li jipprodu ċu riżultati 
pożittivi fil-qasam, ji ġifieri li jtejbu s-sa ħħa tal-popolazzjoni. 
Il-kejl tal-effettività tas-sistemi tas-sa ħħa se jsir dejjem aktar importanti, spe ċjalment billi s-sistemi 
tas-saħħa mhumiex l-uniku fattur fit-titjib ta' sa ħħitna. Għalkemm g ħad hemm differenzi kbar fl-
istennija tal-g ħomor bejn l-Istati Membri, b’mod ġenerali qed ng ħixu aktar fit-tul u aktar f’sa ħħitna 
minn ġenerazzjonijiet pre ċedenti. Il-kisbiet sinifikanti fis-settur tas-sa ħħa pubblika u minn barra s-
sistema tas-sa ħħa kienu fattur importanti. Fil-futur huwa mistenni li jkun hemm iktar titjib, 
pereżempju mill-g ħadd iżgħar ta' nies ipejpu, minn konsum i żgħar tal-alko ħol, minn nutrizzjoni a ħjar 
u minn żieda fl-attività fi żika. Hemm kunsens ġenerali li l-kontribuzzjoni tas-settur tas-sa ħħa għal 
popolazzjoni f’sa ħħitha żdiedet b’mod drammatiku f’dawn l-a ħħar ħamsin jew sittin sena.   
Il-ġbir ta’ informazzjoni dwar l-effetti vità komparattiva tas-sistemi tas-sa ħħa għadu fi stadju bikri. L-
eżempji mog ħtija hawn ta ħt juru l-oqsma fejn il-kontribuzzjoni tas-sistemi tas-sa ħħa għat-titjib tas-
saħħa hija l-iktar evidenti u dawn l-e żempji huma appo ġġjati mill-indikaturi disponibbli g ħall-UE 
kollha (dawn huma l-mortalità perinatali, l-imwiet li jistg ħu jiġu evitati, l-in ċidenza tal-mard li jista’ ji ġi 
evitat permezz tat-tilqim u l-iskrining tal-kan ċer). Dan it-tqabbil juri li hemm varjazzjonijiet kbar bejn 
l-Istati Membri tal-UE. 
Il-mortalità perinatali 
Il-mortalità perinatali ti ġi kkalkulata b ħala s-somma tal-imwiet fetali fi stadju avvanzat (wara 28 
ġimgħa ta' tqala) u l-imwiet tat-trabi tat-twelid (fl-ewwel sebat ijiem wara l- ħlas). Meta mqabbel mal-
mortalità tat-trabi,13 dan l-indikatur huwa inqas asso ċjat mill-qrib mal-fatturi so ċjoekonomi ċi u, 
għalhekk, huwa indikatur aktar affidabbli tal-effettività tas-sistema tas-sa ħħa. 
                                                            
12 Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta' Ġunju 2009 dwar is-sikurezza tal-pazjent, inklu ż il-prevenzjoni 
minn u l-kontroll ta' infezzjonijiet asso ċjati mal-kura tas-sa ħħa, ĠU C 151, 03.07.2009.  
13 Il-mortalità tat-tfal hija l-g ħadd ta’ mwiet ta' tfal fl-ewwel sena ta' ħajjithom g ħal kull 1 000 twelida ta' tarbija 
ħajja. 
 
5 
 Figura 1: ir-rati tal-mortalità perinatali g ħal kull 1 000 twelida totali (2011 jew l-aktar dejta ri ċenti) 
 
Sors tad-dejta: Ba żi tad-dejta tal-Eurostat, il-pro ġett Europeristat ( żviluppat mill-persunal tal-Kummissjoni) 
F'dawn l-a ħħar ħames snin ir-rata tal-mortalità perinatali naqset fil-bi ċċa l-kbira tal-Istati Membri, 
għalkemm f'xi pajji żi din ir-rata żdiedet matul dan il-perjodu.  
L-imwiet li jistg ħu jiġu evitati 
L-imwiet li jistg ħu jiġu evitati huma definiti b ħala l-imwiet prematuri li ma jse ħħux li kieku ting ħata 
kura tas-sa ħħa effettiva u f’waqtha. Dan huwa indikatur fundamentali li jintu ża biex jesplora l-
kontribuzzjoni tas-sistemi tas-sa ħħa għar-riżultati fil-qasam.14 L-indikatur tal-imwiet li jistg ħu jiġu 
evitati jikkombina r-rati tal-mortalità standardizzati g ħal ġabra partikolari ta' mard li l-kura tas-sa ħħa 
hija stmata li g ħandha impatt dirett fuqha.  
Figura 2: l-imwiet li jistg ħu jiġu evitati, ir-rati tal-imwiet standardizzati g ħal kull 100 000 abitant — 2010 
 
Sors tad-dejta: Eurostat (id-dejta g ħall-Greċja mhix disponibbli) 
                                                            
14 Wieħed jista’ jargumenta li t-tqabbil tal-"imwiet li jistg ħu jiġu evitati" je ħtieġ li jqis l-in ċidenza tal-mard u 
mhux biss l-imwiet marbuta mal-mard rilevanti. Madankollu, ma hemmx garanzija li d-dejta disponibbli hija 
komparabbli. 
 
6 
 Prattikament l-Istati Membri kollha rnexxi elhom inaqqsu r-rata tal-imwiet li jistg ħu jiġu evitati bejn l-
2000 u l-2010, g ħalkemm ir-rati tat-tnaqqis ivarja w b’mod konsiderevoli bejniethom. 
Il-mard li jittie ħed 
L-inċidenza ta' mard li jittie ħed partikolari hija affettwata direttament mill-g ħoti ta' servizzi tas-sa ħħa 
xierqa: il-kampanji tat-tilqim naqqsu drammatikament l-in ċidenza tal-mard li jista' ji ġi evitat permezz 
tat-tilqim (anki jekk f'xi pajji żi hemm sinjali inkwetanti li r-rati tat-tilqim qed jonqsu). 
Figura 3: l-in ċidenza tal-mard li jista' ji ġi evitat permezz tat-tilqim— ka żijiet ikkonfermati g ħal kull 
100 000 abitant — 2011 
Sors tad-dejta: Ir-rapport epidemjologiku annwali tal-ECDC g ħall-2012  
Anki jekk niffukaw fuq ġabra żgħira ta’ mard li jista’ ji ġi evitat permezz tat-tilq im (l-infezzjonijiet tal-
meningokokki, l-epatite B, il-gattone, u l- ħosba), ir-rati ta’ in ċidenza bejn l-Istati Membri turi 
differenzi kbar. 
L-iskrining tal-kan ċer 
Id-dijanjo żi bikrija tal-kan ċer kolorettali, tal-g ħonq tal-utru u tas-sider permezz ta’ programmi ta’ 
skrining organizzati abba żi tal-popolazzjoni hija indikazzjoni utli tal-effettività tas-sistema tas-sa ħħa 
fl-indirizzar tas-setturi fir-riskju. Il-Kunsill irra kkomanda l-implimentazzjoni ta’ dawn il-programmi 
skont il-linji gwida Ewropej dwar il-garanzija tal-kwalità.15  
Il-kanċer tas-sider huwa l-qasam fejn sar l-i żjed progress. Il-programmi nazzjonali tal-iskrining 
ġeneralment isegwu l-linji gwida tal-UE fid-definizzjoni tal-grupi tal-età fil-mira (in-nisa ta’ bejn il-50 u 
d-69 sena) u fl-intervalli ta’ żmien rakkomandati bejn kull skrining bil-mammografija. Madankollu, 
filwaqt li l-linji gwida Ewropej jidentifikaw rata mixtieqa tal-iskrinjar ta’ mill-inqas 75 % tan-nisa 
eliġibbli (u livell a ċċettabbli ta’ 70 %), huma ftit l-Istati Membri li la ħqu din ir-rata fl-2010. 
                                                            
15 Ir-Rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill tat-2 ta' Di ċembru 2003 dwar l-iskrining tal-kan ċer ĠU L 327, 
16.12.2003. Ara wkoll il-linji gwida Ewropej g ħall-garanzija tal-kwalità fl-iskrining u d-dijanjo żi tal-kanċer 
kolorettali, l-iskrining tal-kan ċer tal-għonq tal-utru, u l-iskrining u d-dijanjo żi tal-kanċer tas-sider. 
 
7 
 Figura 4: l-iskrining g ħall-kanċer tas-sider — % tan-nisa ta' bejn il-50 u d-69 sena li ġew skrinjati 
 
Sors tad-dejta: OECD health at a gl ance Europe 2012, st atistika nazzjonali  
Is-sejbiet ewlenin  
Jistgħu jsiru xi osservazzjonijiet inizjali b’rabta ma’ dawn l-indikaturi spe ċifiċi, għalkemm mhumiex 
rappreżentattivi bi żżejjed biex ti ġi bbażata fuqhom valutazzjoni wi esa' tas-sistemi tas-sa ħħa. L-
osservazzjonijiet juru varjazzjonijiet kbar bejn l-Istati Membri tal-UE. Juru wkoll li r-ri żultati tas-sa ħħa 
huma multidimensjonali u diffi ċli biex wie ħed jiddefinixxihom. B'mod ġenerali, il-valutazzjoni tal-
effettività tas-sistemi tas-sa ħħa hija pro ċess kumpless: il-mi żuri tas-sa ħħa jistgħu juru l-effetti 
tagħhom biss wara ħafna żmien, u l-komparabilità u l-affidabbiltà tad-dejta huma diffi ċli. Madankollu, 
qed isir xog ħol biex dan jittejjeb. 
Il-Kummissjoni appo ġġjat l-iżvilupp tal-indikaturi ewlenin tas-sa ħħa Ewropej (ECHI - European 
Community Health Indicators), ġabra ta’ indikaturi li jimmonitorjaw is-sa ħħa tal-popolazzjoni u l-
prestazzjoni tas-sistemi tas-sa ħħa. Inħarġu wkoll diversi rapporti li jivvalutaw is-sistemi tas-sa ħħa 
Ewropej. E żempji partikolarment siewja huma r-rapport kon ġunt tal-EPC u tal-Kummissjoni Ewropea 
fuq is-sistemi tas-sa ħħa, ippubblikat fl-2010, u s-serje “Health at a Glance Europe", ippubblikata mill-
OECD u l-Kummissjoni. 
Fl-2013 ittie ħed pass importanti ie ħor: il-Kumitat tal-Protezzjoni So ċjali żviluppa qafas kon ġunt ta' 
valutazzjoni dwar is-sa ħħa, intiż biex ikun g ħodda ta' skrining inizjali biex ji ġu individwati l-problemi 
fis-sistemi tas-sa ħħa tal-Istati Membri. Dan huwa kontribuzzjoni ewlenija g ħall-valutazzjoni 
komparattiva tal-prestazzjoni tas-sistemi tas-sa ħħa, b'kunsiderazzjoni tad-disponibbiltà tad-dejta fil-
livell tal-UE. Fl-a ħħar nett, il-programmi qafas g ħar-riċerka u għall-iżvilupp teknolo ġiku ffinanzjaw 
diversi pro ġetti biex ji ġu żviluppati l-indikaturi u l-metodolo ġiji għall-valutazzjoni tal-prestazzjoni tas-
sistemi tas-sa ħħa.16 
                                                            
16 Ara pere żempju l-pro ġetti ECHO ( http://www.echo-health.eu ), Eurohope ( http://www.eurohope.info ), u 
EuroREACH ( http://www.euroreach.net ). 
 
8 
 3. Iż-żieda fl-aċċessibbiltà tas-sistemi tas-sa ħħa  
Is-sistemi tas-sa ħħa għandhom ikunu a ċċessibbli. Dan huwa wie ħed mill-prin ċipji ddikjarati fil-Karta 
Soċjali Ewropea,17 li tenfasizza l-importanza ta’ kriterji trasparenti g ħall-aċċess għat-trattament 
mediku, u l-obbligu tal-Istati li jkollhom sistema tas-sa ħħa li ma teskludix setturi tal-popolazzjoni mill-
għoti tas-servizzi tas-sa ħħa. 
Madankollu, huwa diffi ċli biex wie ħed ikejjel l-a ċċess għall-kura tas-sa ħħa u ma hemmx metodolo ġija 
dettaljata Ewropea biex timmonitorjah u tippromwovi l-a ħjar prassi. Dan ikun pass importanti biex 
jitnaqqsu l-inugwaljanzi fis-settur tas-sa ħħa.18  
L-indikatur li jintu ża normalment huwa l-varjanza madwar l-UE fil-per ċentwal tar-residenti li 
jirrappurtaw li ltaqg ħu ma' diffikultajiet fl-a ċċess għall-kura medika min ħabba raġunijiet marbuta19 
mal-aċċessibbiltà tas-sistemi tas-sa ħħa: il-ħin tal-istennija, l-ivvja ġġar involut u l-qsim tal-ispejje ż. 
Madankollu, dawn is-sejbiet jirri żultaw minn b żonnijiet iddikjarati mill-persuni stess u, g ħalhekk, 
jistgħu jkunu affettwati minn pre ġudizzju kulturali meta mqabbla bejn il-pajji żi. 
Figura 5: B żonnijiet ta' e żami mediku mhux sodisfatti ddikjarat i mill-persuna mqa ssmin skont ir-ra ġuni, 
proporzjon tal-popolazzjoni (%) 
Sors: Eurostat, Statistics on Income and Living Conditions 2012 (id-dejta tal-2011 g ħal AT u IE) 
L-aċċess għall-kura tas-sa ħħa huwa r-ri żultat tal-interazzjoni bejn fatturi differenti, inklu ż il-kopertura 
tas-sistema tas-sa ħħa (jiġifieri min huwa intitolat g ħall-kura tas-sa ħħa), il-fond tal-kopertura (ji ġifieri 
għal xiex inhuma intitolati ċ-ċittadini), l-affordabbiltà u d-disponibbiltà tas-servizzi tas-sa ħħa. L-aċċess 
għall-kura tas-sa ħħa huwa wkoll affettwat direttament mill-mudelli tal-organizzazzjoni u l- ġestjoni 
użati fis-sistemi tas-sa ħħa. Il-pazjenti jistg ħu jsibuha iktar diffi ċli biex jiksbu a ċċess għall-kura tas-
saħħa jekk is-sistemi tas-sa ħħa jkunu kumplessi u ma jkollhomx trasparenza. 
                                                            
17 Il-Karta So ċjali Ewropea riveduta, Strasburgu, it-3 ta’ Mejju 1996. 
18 COM(2009) 567. 
19 Innota li l-klassifikazzjoni “ra ġunijiet oħra” f’dan l-ist ħarriġ tirrigwarda r-ra ġunijiet mhux marbuta mas-
sistemi tas-sa ħħa lokali, e ż. “nuqqas ta' ħin”, “biża’ mit-tobba”, e ċċ. 
 
9 
 
 
Kopertura tal-popolazzjoni 
Fil-biċċa l-kbira s-servizzi tas-sa ħħa huma ffinanzjati minn sorsi pubbli ċi  prattikament fl-Istati Membri 
kollha tal-UE. Il-kopertura tal-kura tas-sa ħħa hija universali jew kwa żi universali fl-Istati Membri 
kollha; madankollu, g ħad hemm xi persuni minn kuntesti żvantaġġjati li huma esklu żi minn kopertura 
adegwata tas-sa ħħa. 
Fond tal-kopertura It-trattamenti tas-sa ħħa ffinanzjati mill-fondi pubbli ċi jvarjaw bejn is-sistemi nazzjonali tas-sa ħħa. 
Pereżempju, il-kura tas-snien, is-servizzi g ħall-kura tal-g ħajnejn u xi trattamenti avvanzati huma 
koperti f’xi Stati Membri biss. F’bosta Stati Membri ma hemm l-ebda definizzjoni espli ċita tat-
trattamenti ffinanzjati mill-fondi pubbli ċi. Dan jikkomplika t-tqabbil u l-anali żi li jistg ħu 
jikkontribwixxu g ħal kunsens dwar il-livelli minimi jew l-a ħjar livelli g ħall-għoti tal-kura. 
Affordabbiltà  In-nies ta’ spiss jintalbu jikkontribwixxu finanzjarjament g ħal servizz li je ħtieġu, fil-forma ta’ qsim tal-
ispejjeż jew ħlas konġunt. Dan jista’ jg ħin biex ji ġi żgurat li s-servizzi tas-sa ħħa jintużaw b’mod 
responsabbli; fl-istess ħin, madankollu, dan il- ħlas konġunt ma g ħandux ikun ta' ostakolu jew 
deterrent g ħall-persuni fil-ksib tal-kura tas-sa ħħa li għandhom b żonn. Il-mi
żuri ta’ limitazzjoni tal-
ispejjeż fis-sistemi tas-sa ħħa, intiżi biex jippromwovu u żu iktar razzjonali tas-servizzi tas-sa ħħa, ma 
għandhomx inaqqsu b'mod sproporzjonat l-a ċċess għal kura tas-sa ħħa ta’ kwalità g ħolja.  
Id-disponibbiltà (il- ħaddiema fil-qasam tas-sa ħħa, id-distanza minn fejn ting ħata l-kura, il- ħin tal-
istennija) 
Il-pazjenti g ħandu jkollhom a ċċess raġonevoli g ħas-servizzi tas-sa ħħa: ma g ħandux ikollhom 
jivvjaġġaw 'il bog ħod wisq jew jistennew ħafna biex ikollhom a ċċess għas-servizz li je ħtieġu. Din hija 
problema partikolarment diffi ċli fiż-żoni rurali u remoti. 
Il-problemi relatati mad-distanza jistg ħu jingħelbu permezz ta’ mudelli ta’ kura aktar integrati, li 
jtejbu l-kuntatt bejn il-pazjenti u s-sistema tas-sa ħħa, u permezz ta’ u żu usa’ tas-soluzzjonijiet tas-
Saħħa-e. 
 
10 
 Ma hemm l-ebda definizzjoni komuni g ħall-UE ta’ kif jitkejjel il- ħin tal-istennija, g ħalkemm dan huwa 
kunċett importanti fir-Regolament 883/0420 u d-Direttiva 2011/24. Dan jista' jinbidel hekk kif id-
Direttiva 2011/24 ittejjeb ir-responsabbiltà tas-sistema tas-sa ħħa għall-aċċess għall-kura permezz ta’ 
trasparenza akbar dwar il-kun ċett ta’ ‘dewmien e ċċessiv’ fl-istennija g ħal trattament. 
It-tixjiħ tal-popolazzjoni u ż-żieda fil-mard kroniku multiplu jirrikjedu ta ħlitiet differenti ta' ħiliet, 
b’implikazzjonijiet fuq il-kontenut tal-programmi tat-ta ħriġ mediku. Is-separazzjoni tal-professjonijiet 
aktarx li ssir inqas ri ġida permezz tal- ħolqien ta’ timijiet multidixxiplinarji. Id-domanda g ħal ħiliet u 
kompetenzi fis-settur tas-sa ħħa qed tinbidel b’mod kostanti u r-rwoli u l-professjonijiet mistennija 
jevolvu sabiex jaqdu l-b żonnijiet tal-popolazzjoni. Pere żempju, min ħabba r-rati g ħolja ta’ inattività 
fiżika fl-UE u l-fatturi ta' riskju g ħas-saħħa marbuta mag ħha, il-professjonisti tas-sa ħħa għandhom 
rwol ewlieni fl-g ħoti ta' pariri lill-pazjenti dwar  l-importanza tal-attività fi żika, f'ħidma kon ġunta ma’ 
setturi oħra bħall-qasam tal-isport.21 
Sabiex jilqg ħu għall-isfidi li j ġibu magħhom dawn l-i żviluppi, is-sistemi g ħall-ippjanar tat-ta ħriġ 
mediku g ħandhom ikunu aktar intelli ġenti, għandhom jirrea ġixxu aktar malajr u g ħandhom ikun 
f’pożizzjoni aħjar biex jattiraw l-istudenti lejn l-ispe ċjalitajiet li jkunu me ħtieġa l-aktar. 
Barra minn hekk, l-evidenza turi li g ħandha ting ħata attenzjoni lill-medi ċini, billi s-sehem tal-infiq 
privat fil-medi ċini huwa og ħla ferm milli g ħal tipi oħra ta’ kura tas-sa ħħa koperta mill-fondi pubbli ċi. 
Id-deċiżjonijiet nazzjonali dwar l-ipprezzar u r-rimbor ż għandhom impatti diretti u indiretti fuq l-
aċċessibbiltà g ħall-mediċini madwar l-UE: il-prodotti innovattivi mhux dejjem isiru disponibbli fl-istess 
żmien fl-Istati Membri kollha, u f'xi pajji żi jistgħu ma jkunux disponibbli. 
L-ewwel pass biex intejbu din is-s itwazzjoni saret permezz tal-pro ċess dwar ir-responsabbiltà 
korporattiva fil-qasam farma ċewtiku, li ħeġġeġ id-diskussjoni bejn l-awtoritajiet kompetenti 
responsabbli g ħall-ipprezzar u r-rimbor ż u l-partijiet interessati l-o ħra, u appo ġġja l-iskambju 
trasparenti tal-informazzjoni dwar kif jinkiseb a ċċess aħjar għall-mediċini. 
4. It -titjib tar-re żiljenza tas-sistemi t as-sa ħħa  
Is-sistemi tas-sa ħħa moderni g ħandhom jibqg ħu aċċessibbli u effettivi filwaqt li jippruvaw jakkwistaw 
is-sostenibbiltà fit-tul. Biex jag ħmlu dan iridu jibqg ħu fiskalment sostenibbli. Il-Kummissjoni 
tappoġġja lill-Istati Membri f’din il- ħidma billi tipprovdi anali żi u tbassir u tirrakkomanda r-riformi 
bħala parti mill-pro ċess tas-Semestru Ewropew. 
Is-sistemi tas-sa ħħa għandhom jikkunsidraw ukoll il-fatturi mhux fiskali. G ħandhom ikollhom il- ħila 
jadattaw b’mod effettiv g ħall-bidliet fl-ambjent u jidentifikaw u japplikaw soluzzjonijiet innovattivi 
biex jegħlbu sfidi kbar — nuqqas ta’ g ħarfien espert/ri żorsi f’oqsma spe ċifiċi, żidiet mhux mistennija 
fid-domanda (e ż. minħabba l-epidemiji), e ċċ. — b’riżorsi limitati. Fi kliem ie ħor, jeħtiġilhom jibnu u 
jmantnu r-re żiljenza. 
                                                            
20 Ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-kordinazzjoni ta' sistemi ta' sigurtà so ċjali (ĠU L 166, 30.04.2004). 
21 Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tas-26 ta' Novembru 2 013 dwar il-promozzjoni transettorjali ta' attività fi żika 
favur is-sa ħħa, ĠU C 354, 4.12.2013. 
 
11 
 Is-sistemi tas-sa ħħa tal-UE ma kampawx bl-istess mod fil-kri żi ekonomika u xi w ħud kellhom 
jimplimentaw riformi kbar u kultant diffi ċli fi żmien qasir ħafna. Abba żi tal-esperjenza tar-riformi 
riċenti, il-Kummissjoni identifikat dawn il-fatturi tar-re żiljenza li g ħenu lil xi sistemi tas-sa ħħa biex 
iżommu servizzi tas-sa ħħa aċċessibbli u effettivi g ħall-popolazzjoni tag ħhom. 
 
Mekkaniżmi ta’ finanzjament stabbli  
Il-finanzjament stabbli jippermetti ppjanar effettiv tal-investiment u l-issuktar ming ħajr problemi tas-
servizzi fl-organizzazzjoni u l- ġestjoni tal-g ħoti tal-kura. Is-sistemi tas-sa ħħa li l-finanzjament tag ħhom 
huwa bba żat fuq sorsi inqas stabbli tad-d ħul aktarx li jbatu iktar mix-xokkijiet esterni: e ż. is-sistemi li 
għall-finanzjament iserr ħu l-aktar fuq il-kontribuzzjonijiet mill-impjiegi huma iktar esposti g ħall-
konsegwenzi ta' żieda fil-qg ħad. Ir-riżervi jew formoli kontro ċikliċi oħra għat-trasferiment tal-ba ġit 
tal-gvern jistg ħu jgħinu jiżguraw l-istabbiltà tal-fondi.  
Metodi tajbin g ħall-aġġustament tar-riskji 
Sistema konsistenti ta' a ġġustament u qsim tar-riskju hija g ħodda ewlenija biex ji ġi żgurat li r-rizorsi 
jintefqu skont il- ħtiġijiet. Pere żempju, meta bosta kumpaniji tal-assigurazzjoni so ċjali tas-sa ħħa jiġbru 
kontribuzzjonijiet so ċjali jew primjums tal-assigurazzjoni, jintu ża mekkani żmu ta' 
aġġustament/ekwalizzazzjoni tar-riskju li jqis id-daq s, l-istruttura tal-età u s-sess u indikatur tax-
xejriet tal-morbidità tal-individwi assigurati f’kull fond. Dan isir sabiex ti ġi evitata l-g ħażla u d-
diskriminazzjoni tal-pazjenti u biex ikun żgurat li l-finanzjament ji ġi aġġustat skont il-b żonn. 
Governanza tajba 
 
12 
 Il-governanza tinvolvi definizzjonijiet tajbin tar-responsabilitajiet fit-t ħaddim tas-sistema tas-sa ħħa u 
l-komponenti ewlenin tag ħha, flimkien ma’ tmexxija b’sa ħħitha, mekkani żmi tajbin ta’ responsabbiltà 
u struttura organizzattiva ċara. B'hekk is-sistemi jkunu jistg ħu jadattaw malajr g ħal objettivi u 
prijoritajiet ġodda u l-kapa ċità tagħhom li jirrea ġixxu għall-isfidi l-kbar tissa ħħaħ billi jidentifikaw u 
jimplimentaw il-mi żuri meħtieġa biex jappo ġġjaw deċiżjonijiet ta’ investiment intelli ġenti. 
Il-flussi tal-informazzjoni fis-sistema  Għarfien sod tal-punti b'sa ħħithom u dg ħajfa u l-kapa ċità li jimmonitorjaw l-informazzjoni, inklu ż fil-
livell tal-pazjenti individwali jew tal-fornituri tal-kura tas-sa ħħa, jippermetti lill-mani ġers tas-sistemi 
tas-saħħa li jagħmlu deċiżjonijiet immirati u bba żati fuq l-evidenza fis-subsetturi spe ċifiċi. 
Is-sistemi tal-informazzjoni bba żati fuq is-Sa ħħa-e jiffaċilitaw u jappo ġġjaw it-tisħiħ tas-sistemi tal-
għarfien u l-informazzjoni. Barra minn hekk, is-Sa ħħa-e tista’ toffri kura tas-sa
ħħa aktar 
personalizzata, u li tkun aktar immirata, effettiva u effi ċjenti, u tg ħin biex jitnaqqsu l-i żbalji u biex 
jitnaqqas kemm jista’ jkun i ż-żmien li n-nies ikunu l-isptar. 
Ipprezzar adegwat tas-servizzi tas-sa ħħa  
Dan huwa essenzjali biex wie ħed jifhem il-kumplessità tal-pro ċessi li jwasslu mill-ispejje ż għar-
riżultati: kif l-ispejje ż jikkorrispondu mar-ri żorsi umani u fi żiċi, kif ir-ri żorsi jikkontribwixxu g ħall-
attivitajiet (e ż. interventi kirur ġiċi, testijiet dijanjosti ċi), kif l-attivitajiet ji ġu raggruppati f'interventi 
tal-kura u, finalment, l-impatti li jko llhom tal-interventi tal-kura fuq is-sa ħħa.) 
Il-valutazzjoni tat-teknolo ġija tas-sa ħħa hija essenzjali biex ikun hemm metodu komuni g ħall-
valutazzjoni tal-effika ċja tal-interventi u l-ipprezzar xieraq tas- servizzi u b’hekk tippermetti lil dawk li 
jieħdu d-deċiżjonijiet li jallokaw ir-ri żorsi bl-aktar mod effi ċjenti. 
Il-kapaċità tal-ipprezzar tas-servizzi tas-sa ħħa b’mod pre ċiż mhix biss me ħtieġa għall-kontroll tal-infiq, 
iżda hija wkoll prerekwi żit għal deċiżjonijiet effettivi dwar l-investiment u l-prijoritizzazzjoni.  
Forza tax-xog ħol fil-qasam tas-sa ħħa ta' kapa ċità adegwata u bil- ħiliet it-tajba 
Forza tax-xog ħol fil-qasam tas-sa ħħa li tkun ikkwalifikata sew u mmotivata ta’ kapa ċità adegwata u 
bil-ħiliet it-tajba hija essenzjali sabiex jinstabu  soluzzjonijiet innovattivi permezz tal-bidla 
organizzattiva u teknolo ġika. Huwa essenzjali li jkun hemm struttura effika ċi ta’ inċentivi biex tittejjeb 
il-prestazzjoni tal-professjonisti tas-sa ħħa u biex ikun hemm enfasi fuq l-g ħoti dirett tal-kura tas-
saħħa. 
5. Aġenda tal-UE g ħal sistemi t as-sa ħħa effettivi, a ċċessibbli u 
reżiljenti  
Ir-responsabbiltà primarja g ħas-sistemi tas-sa ħħa hija tal-Istati Membri. L-UE ħadet għadd ta’ 
azzjonijiet biex tappo ġġja lill-Istati Membri, b’mod partikolari billi tipprovdi linji gwida u g ħodod għall-
monitora ġġ u l-valutazzjoni.  
 
13 
 Il-Kummissjoni waqqfet bord ta’ esperti indipendenti biex jag ħti pariri b’rabta mal-investiment fil-
qasam tas-sa ħħa.22 Dan il-bord se jipprovdi anali żijiet u rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar 
għadd ta’ kwistjonijiet diskussi. 
L-appoġġ għat-tisħiħ tal-effettività tas-sistemi tas-sa ħħa 
Valutazzjoni tal-prestazzjoni tas-sistemi tas-sa ħħa (HSPA -Health Systems Performance Assessment) 
Il-Kunsill tal-Ministri tas-Sa ħħa stieden lill-Istati Membri biex ju żaw l-HSPA g ħat-tfassil tal-politika, ir-
responsabbiltà u t-trasparenza, u stieden lill-Kummissjoni biex tappo ġġja lill-Istati Membri fl-u żu tal-
HSPA. 
B’reazzjoni g ħal din l-istedina, il- ħidma kollaborattiva fl-HSPA se tipprovdi lill-Istati Membri b’g ħodda 
u metodolo ġiji, fost l-o ħrajn:  
• il-kapitalizzazzjoni mir-ri ċerka ffinanzjata mill-UE dwar mi żuri u l-indikaturi g ħall-valutazzjoni 
tal-prestazzjoni;  
• id-definizzjoni tal-kriterji u l-pro ċeduri għall-għażla ta’ oqsma ta’ prijorità g ħall-HSPA fil-livell 
nazzjonali u tal-UE;  
• l-iżvilupp ta’ sistema ta’ rappurtar apposta; u  
• l-intensifikazzjoni tal-kooperazzjoni ma’ organi zzazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari 
l-OECD u l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Sa ħħa. 
Din il-ħidma kollaborattiva tista’ tippermetti wkoll aktar xog ħol immirat fil-livell tal-UE biex jitnaqqsu 
l-inugwaljanzi billi ting ħata għajnuna lill-Istati Membri li g ħadhom ta ħt il-medja tal-UE biex itejbu s-
sitwazzjoni tag ħhom. Tista wkoll tkun utli biex tg ħin lill-Istati Membri jissodisfaw ir-rekwi żiti tad-
Direttiva 2011/24 g ħall-informazzjoni dwar il-kwalità u s-sikurezza. 
Il-kwalità tal-kura, inklu ż is-sikurezza tal-pazjenti 
Fir-rebbieg ħa tal-2014, il-Kummissjoni g ħandha l-ħsieb li tippre żenta t-tieni rapport tag ħha dwar l-
implimentazzjoni tar-Rakkom andazzjoni tal-Kunsill dwar is -sikurezza tal-pazjenti.23 Fuq il-ba żi tas-
sejbiet ta’ dan ir-rapport, il-Kummissjoni se tiddiskuti x' jista' jsir biex tkompli tittejjeb is-sikurezza tal-
pazjenti u biex jitnaqqsu d-differenzi mhux ġustifikati bejn l-Istati Membri u fihom stess. 
Is-sejbiet tal-konsultazzjoni pubblika re ċenti dwar is-sikurezza tal-pazjenti u l-kwalità tal-kura juru li 
hemm interess kbir fl-i żvilupp ta’ a ġenda tal-UE usa’ biex ji ġu indirizzati l-kwistjonijiet li g ħandhom 
impatt fuq il-kwalità fil-kura tas-sa ħħa. Il-Kummissjoni be ħsiebha tie ħu azzjoni ta' segwitu xierqa. 
L-integrazzjoni tal-kura  
                                                            
22 Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta’ Lulju 2012 dwar it-twaqqif ta' panil ta' esperti multisettorjali u 
indipendenti biex jipprovdi konsulenza dwar modi effettivi ta' investiment fis-sa ħħa, ĠU C 198, 06.07.2012 . 
23 L-ewwel rapport ġie ppubblikat fl-2012: COM(2012) 658. 
 
14 
 L-integrazzjoni tal-kura g ħandha ssir kemm bejn il-livelli differenti tal-kura tas-sa ħħa (il-kura primarja, 
il-kura fl-isptar, e ċċ.), kif ukoll bejn l-oqsma tas-sa ħħa u tal-kura so ċjali, partikolarment fir-rigward tal-
anzjani u l-persuni b'mard kroniku. 
Ir-riformi tal-Istati Membri biex inaqqsu d-dipendenza tas-sistemi tas-sa ħħa tagħhom fuq il-kura fl-
isptarijiet permezz ta’ integrazzjoni a ħjar tal-kura, joffru opportunità biex isir skambju ta’ esperjenzi 
ta' tagħlim fl-oqsma ewlenin u biex jing ħataw twe ġibiet għall-mistoqsijiet li ġejjin:  
• Liema pazjenti jistg ħu jiġu ttrattati a ħjar jew daqstant ie ħor tajjeb barra mill-isptar?  
• Kif jista' jitnaqqas l-g ħadd ta' pazjenti li jidda ħħlu l-isptar bla b żonn? 
Il-bord tal-esperti dwar l-investiment fis-sa ħħa ppubblika rapport dwar il-kura primarja u l-
integrazzjoni tal-kura, u l-Kummissjoni nediet konsultazzjoni pubblika abba żi tiegħu biex ji ġu 
identifikati oqsma ġodda ta’ riflessjoni. 
Żieda fl-aċċessibilità tal-kura tas-sa ħħa  
Il-ħaddiema fil-qasam tas-sa ħħa tal-UE 
Ġew identifikati nuqqasijiet kbar fil-kapa ċità tal-Istati Membri li jippjanaw g ħall-bżonnijiet futuri ta' 
ħaddiema fil-qasam tas-sa ħħa, u dawn huma marbuta kemm mal-volum totali kif ukoll mat-ta ħlitiet 
ta' ħiliet li se jkun hemm b żonn biex ji ġu sodisfatti b’mod effi ċjenti l-bżonnijiet tal-kura tas-sa ħħa 
mistennija. 
Ir-riżultati tal-pjan ta’ azzjoni dwar il-forza tax-xog ħol tas-saħħa24 se jgħinu biex jitbassru a ħjar il-
bżonnijiet ta’ ħiliet fil-ġejjieni u biex jipprovdu g ħarfien importanti g ħat-taħriġ tal-ġenerazzjonijiet 
futuri ta' professjonisti tas-sa ħħa bil-ħiliet it-tajba. It-titjib tad-dejta disponibbli biex jissa ħħu s-
sistemi nazzjonali tal-ippjanar jista' jg ħin ukoll sabiex jindirizza l-isfidi tal-mobbiltà tal- ħaddiema tas-
saħħa u biex jinstabu soluzzjonijiet li jikkunsidraw id-dritt ta ċ-ċaqliq ħieles fl-UE. 
L-isforzi g ħall-ippjanar tal-forza tax-xog ħol fil-qasam tas-sa ħħa għandhom ji żviluppaw soluzzjonijiet 
sostenibbli fil-livell tal-UE biex ji żguraw għadd suffiċjenti ta’ professjonisti tas-sa ħħa mħarrġa b’mod 
adegwat u bil- ħiliet xierqa biex jipprovdu kura lil dawk kollha li je ħtiġuha. Biex tevita li fil-futur ikun 
hemm nuqqas ta' ħaddiema jew nuqqas ta' tlaqqig ħ tal-ħiliet, il-Kummissjoni bi ħsiebha tkompli 
taħdem mal-Istati Membri biex ti żviluppa rakkomandazzjonijiet, g ħodod komuni, indikaturi u linji 
gwida sabiex isa ħħaħ l-appoġġ tal-UE għat-tisħiħ tal-ippjanar tal-Istati Membri.  
L-użu kosteffi ċjenti tal-medi ċini  
L-UE teħtieġ industrija farma ċewtika kompetittiva. G ħaldaqstant, l-Istati Membri u l-Kummissjoni 
għandhom jirriflettu aktar dwar kif jirrikon ċiljaw l-għanijiet politi ċi għal servizzi tas-sa ħħa aċċessibbli 
għaċ-ċittadini kollha tal-UE mal- ħtieġa għat-trażżin tal-ispejje ż. Għandha ting ħata kunsiderazzjoni lit-
titjib tal-kooperazzjoni fil-bini ta' mekkani żmi għal aktar trasparenza u koordinazzjoni biex jitnaqqsu 
kemm jista' jkun l-effetti mhux intenzjonati li jist a’ jkollhom is-sistemi ta’ pprezzar nazzjonali attwali 
f’termini ta’ a ċċessibilità madwar l-UE. 
                                                            
24 SWD(2012) 93, li jakkumpanja lil COM(2012) 173. 
 
15 
 L-aħjar implimentazzjoni tad-Direttiva 2011/24/KE  
Id-Direttiva 2011/24 twessa’ l-g ħażla tal-pazjenti fil-kura tas-sa ħħa u tgħinhom jevitaw id-dewmien 
eċċessiv biex jir ċievu t-trattamenti li je ħtieġu. Id-Direttiva se ttejjeb it-trasparenza billi tirrikjedi lill-
Istati Membri li jistabbilixxu punti ta’ kunt att nazzjonali biex jipprovdu informazzjoni li ċ-ċittadini, fost 
l-oħrajn dwar id-drittijiet u l-intitolamenti tag ħhom, is-sikurezza tal-pazjen ti u l-kwalità tal-istandards 
tal-kura. Titlob ukoll g ħal fehim a ħjar tal-basktijiet tal-kura tas-sa ħħa. L-Istati Membri g ħandhom 
jiżguraw li d-dispo żizzjonijiet kollha tad-Direttiva ji ġu implimentati kif xieraq. Il-Kummissjoni se 
tissorvelja mill-qrib kif il-kun ċett tad-dewmien e ċċessiv jiġi applikat fl-Istati Membri. 
In-netwerks ta’ referenza se jippromwovu l-kooperazzjoni fost il-fornituri spe ċjalizzati ħafna fl-Istati 
Membri differenti, sabiex il-pazjenti b'mard bi  prevalenza baxxa, kumpless jew rari jkollhom a ċċess 
għal kura ta’ kwalità g ħolja. Il-Kummissjoni bi ħsiebha tniedi sej ħiet għall-espressjonijiet ta’ interess 
għal membri tan-netwerk ta’ referenza Ewropew, li jistg ħu wkoll jipprovdu ta ħriġ lill-professjonisti 
tas-saħħa u appoġġ fid-definizzjoni tar-rekwi żiti tal-kwalità komuni. 
It-titjib tar-re żiljenza tas-sistemi tas-sa ħħa 
Hemm bżonn urġenti għal iktar studji dwar il-fatturi tar-re żiljenza għas-sistemi tas-sa ħħa u l-metodi 
kif dawn jistg ħu jinbnew. L-Istati Membri g ħandhom janali żaw aħjar dawn il-fatturi fuq il-ba żi tal-
esperjenza nazzjonali tag ħhom. Dan g ħandu jkun ikkomplementat minn ħidma tal-UE dwar il-qsim 
tal-aħjar prassi u dwar it-tfassil tal-mi żuri politiċi. Dawn l-appro ċċi li ġejjin se jkunu ta’ benefi ċċju 
sabiex titjieb ir-re żiljenza tas-sistemi tas-sa ħħa fl-Unjoni Ewropea. 
Valutazzjoni tat-teknolo ġija tas-saħħa (HTA - Health Technology Assessment) 
L-HTA hija appro ċċ xjentifiku biex jevalwa l-effett relattiv li jkollha teknolo ġija tas-saħħa partikolari 
fuq kundizzjoni medika billi jing ħataw twe ġibiet għal mistoqsijiet b ħal:  
• It-teknolo ġija hija effettiva?  
• Għal min taħdem?  
• X'inhuma l-ispejje ż involuti?  
• Kemm taħdem tajjeb meta mqabbla ma’ teknolo ġiji alternattivi?  
L-HTA wriet li hija g ħodda effiċjenti biex ittejjeb l-a ċċess għat-teknolo ġiji innovattivi g ħall-pazjenti u 
biex tappo ġġja l-allokazzjoni aktar effi ċjenti tal-fondi. 
L-Istati Membri jikkooperaw fuq l-HTA fi ħdan netwerk stabbilit mid-Direttiva 2011/24. Il-
Kummissjoni tappo ġġja għan ambizzju ż għan-netwerk tal-HTA, ji ġifieri li l-informazzjoni tal-HTA 
prodotta b’mod kon ġunt tintuża mill-ġdid fil-ivell nazzjonali. Dan inaqqas l-irduppjar tax-xog ħol mir-
regolaturi, il-korpi tal-HTA u l-industrija tal-HTA, u jwassal g ħal fehim komuni tal-aspetti klini ċi tat-
teknoloġiji tas-saħħa (jiġifieri, is-sikurezza u l-effika ċja/effettività relattivi tag ħhom). 
 
16 
 Fis-snin li ġejjin, se ti ġi żviluppata struttura aktar ambizzju ża u stabbli li tappo ġġja l-kooperazzjoni 
xjentifika dwar l-HTA. Bil-kollaborazzjoni tan-netwerk tal-HTA, il-Kummissjoni qed ta ħdem fuq il-
proposti li possibbilment tista' tag ħmel dwar dan. 
Is-sistema tal-informazzjoni tas-sa ħħa 
Kwalunkwe intervent biex ti żdied ir-re żiljenza tas-sistema tas-sa ħħa għandu jqis is-sistema nnifisha. 
Id-deċiżjonijiet dwar l-investiment jew id-di żinvestiment f’setturi spe ċifiċi jeħtieġ li jkunu bba żati fuq 
fehim tal-pro ċessi li jirregolaw dawn is-setturi u l-impatt tal-interventi fuq il-parametri tas-sa ħħa u l-
ekonomija. 
Għalhekk, l-Istati Membri g ħandhom jinvestu fl-i żvilupp tal-flussi tal-informazzjoni tag ħhom, 
pereżempju, billi ji żguraw li l-flussi tal-informazzjoni fil- livell tal-pazjent jaslu b’mod xieraq g ħand il-
fornituri kollha me ħtieġa tal-kura tas-sa ħħa, jew billi jappo ġġjaw riorganizzazzjoni aktar effettiva u 
sostenibbli tas-sistemi u s-servizzi tas-sa ħħa.25 
Il-Kummissjoni qed tikkunsidra li tappo ġġja lill-Istati Membri fit-twaqqif ta’ sistema sostenibbli u 
integrata ta’ informazzjoni dwar is-sa ħħa tal-UE, filwaqt li tesplora b’mod partikolari l-potenzjal ta’ 
konsorzju Ewropew komprensiv g ħall-infrastruttura tar-ri ċerka (ERIC - European Research 
infrastructure consortium) dw ar l-informazzjoni fuq is-sa ħħa. 
Is-Saħħa-e 
Il-Kummissjoni tinkora ġġixxi ferm il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri dwar is-Sa ħħa-e u 
tappoġġjahom fl-i żvilupp u fl-implimentazzjoni ta' solu zzjonijiet interoperabbli u kosteffika ċi tas-
Saħħa-e biex jittejbu s-sistemi tas-sa ħħa.26 Kif rikjest mid-Direttiva 2011/24, il-Kummissjoni tappo ġġja 
n-netwerk tas-servizzi tas-Sa ħħa-e, li jaħdem biex joffri benefi ċċji sostenibbli mis-sistemi u s-servizzi 
Ewropej tas-Sa ħħa-e u l-applikazzjonijiet interoperabbli. Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Sa ħħa-e għall-
2012-2020 jenfasizza wkoll il-benefi ċċji tas-servizzi tas-Sa ħħa-e għaċ-ċittadini, il-pazjenti u l-fornituri 
tal-kura tas-sa ħħa, u jipproponi azzjonijiet spe ċifiċi biex jitnaqqsu l-ostakli fl-g ħoti ta' dawn is-servizzi. 
Jinħtieġu aktar sforzi g ħall-iżvilupp ta' servizzi effettivi u interoperabbli tat-telemedi ċina. In-netwerks 
Ewropej ta’ referenza se jkunu opportunità ideali g ħall-introduzzjoni u l-ittestjar tat-telemedi ċina fl-
UE. 
6. Konklu żjonijiet 
L-Istħarriġ tat-Tkabbir Annwali tal-2013 g ħaraf li "fil-kuntest tal-isfidi demografi ċi u l-pressjoni fuq in-
nefqa relatata mal-età, ir-riformi tas-sistemi tal-kura tas-sa ħħa għandhom jitwettqu sabiex ji ġu 
żgurati l-kosteffettività u s-sostenibbiltà, filwaqt li ti ġi valutata l-prestazzjoni t a’ dawn is-sistemi meta 
mqabbla mal-mira doppja ta' u żu aktar effi ċjenti tar-ri żorsi pubbli ċi u aċċess għal kura tas-sa ħħa ta' 
kwalità għolja." 
                                                            
25 Ara l-konklu żjonijiet fir-rapport tat-Task Force tas-Sa ħħa-e bit-titolu “Redesigning health in Europe for 2020”, 
li jistieden lil dawk li jfasslu l-politika sabiex ju żaw is-setg ħa tad-dejta: http://ec.europa.eu/digital-
agenda/en/news/eu-task-force-ehealth-redesigning-health-europe-2020 . 
26 COM(2012) 736.  
 
17 
 Fil-ġejjieni l-ħila tal-Istati Membri li jipprovdu kura ta’ kwalità g ħolja lil kul ħadd se tiddependi fuq jekk 
is-sistemi tas-sa ħħa jsirux aktar re żiljenti u jekk ikollhomx il- ħila jegħlbu l-isfidi quddiemhom. U dan 
iridu jagħmluh filwaqt li jibqg ħu kosteffettivi u fiskalment sostenibbli. 
Filwaqt li din hija primarjament ir-responsabbiltà tal-Istati Membri, din il-Komunikazzjoni tenfasizza 
għadd ta’ inizjattivi li permezz tag ħhom l-UE tista’ tappo ġġja lil dawk li jfasslu l-politika fl-Istati 
Membri. L-UE se jkollha ti żviluppa dawn l-inizjattivi u tibni fuqhom sabiex ti żgura li l-aspirazzjonijiet 
taċ-ċittadini għal kura ta’ kwalità g ħolja jsiru realtà. L-enfasi g ħandha tkun fuq metodi u g ħodod li 
permezz tag ħhom l-Istati Membri jkollhom sistemi tas-sa ħħa iktar effettivi, a ċċessibbli u re żiljenti, 
skont ir-rakkomandazzjonijiet g ħar-riforma indirizzati lill-Istati Membri fil-kuntest tas-Semestru 
Ewropew. Biex jimplimentaw ir-riformi identifikati  f’dawn ir-rakkomandazzjonijiet, l-Istati Membri 
huma mħeġġa wkoll biex ju żaw l-istrumenti ta’ finanzjament Ewropej.