1.Introduzzjoni

Fl-24 u fil-25 ta’ Mejju 2021, il-Kunsill Ewropew kellu l-ewwel dibattitu strateġiku dwar ir-Russja u kkundanna l-attivitajiet illegali, provokattivi u ta’ tfixkil tar-Russja kontra l-UE, l-Istati Membri tagħha u lil hinn. Huwa afferma mill-ġdid l-unità u s-solidarjetà tal-UE fid-dawl ta’ atti bħal dawn kif ukoll l-appoġġ tagħha lis-sħab tal-Lvant. Il-Kunsill Ewropew afferma mill-ġdid l-impenn tiegħu għall-ħames prinċipji li jirregolaw il-politika tal-UE fir-rigward tar-Russja u stabbilixxa li l-UE se tkompli tikkoordina ma’ sħab tal-istess fehma. Huwa stieden lir-Rappreżentant Għoli u lill-Kummissjoni biex jippreżentaw rapport b’għażliet ta’ politika dwar ir-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja, f’konformità mal-ħames prinċipji, bil-ħsieb tal-laqgħa tiegħu f’Ġunju 2021.. Il-Komunikazzjoni Konġunta li ġejja twieġeb għal din l-istedina.

2.Kuntest politiku

Ir-Russja hija l-akbar ġar tal-UE, u għadha forza li trid titqies u tittieħed bis-serjetà fl-Ewropa u mad-dinja. Dan huwa bbażat l-aktar fuq id-daqs u l-firxa ġeografika tagħha, ir-rieda tagħha li tipproġetta s-setgħa internazzjonalment, u l-kapaċità politika, diplomatika u militari b’saħħitha tagħha. Bħala attur ġeopolitiku, ir-Russja taspira li żżomm il-pożizzjoni globali tagħha f’dinja multipolari bbażata fuq il-politika tal-poter, spiss f’kuntatt mill-qrib ma’ atturi oħra bħaċ-Ċina, aktar milli tikkontribwixxi u taġixxi f’sistema multilaterali aktar b’saħħitha u bbażata fuq ir-regoli. Tipprova tinforza l-isfera ġeopolitika tagħha stess ta’ influwenza bbażata l-aktar fuq loġika ta’ somma żero. B’dan il-mod, il-gvern spiss jisfida u jimmina d-dritt internazzjonali, kif ukoll il-prinċipji ewlenin tal-OSKE u tal-Kunsill tal-Ewropa, li huwa impenja ruħu għalihom u li jistrutturaw is-sigurtà u l-kooperazzjoni fil-kontinent Ewropew, inkluż id-dritt ta’ kull pajjiż li jagħmel l-għażliet liberi ta’ politika barranija, ta’ sigurtà u domestika tiegħu stess.

It-tmexxija Russa tuża varjetà ta’ strumenti biex tinfluwenza, tinterferixxi fl-UE u fl-Istati Membri tagħha, iddgħajjifhom jew saħansitra anki tfittex li tiddistabbilizza lilhom, kif ukoll il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u tas-Sħubija tal-Lvant. Bħala parti minn dawn l-isforzi, hija tkompli tinvesti ħafna fil-kapaċità tagħha li tikkontrolla u tinfluwenza l-ispazju ta’ informazzjoni ġewwa u barra l-fruntieri tagħha. Il-finanzjament ta’ midja kkontrollata mill-Istat qed jikber b’mod rapidu, b’mod partikolari għal ħwienet, bħal r-Riċerka u t-Teknoloġija, li huma diretti esklużivament lejn udjenzi esterni. Ir-Russja qed tkompli torganizza operazzjonijiet dejjem aktar sofistikati ta’ manipulazzjoni ċibernetika u ta’ informazzjoni kif ukoll attakki kimiċi u oħrajn, inkluż kontra l-Organizzazzjoni għall-Prevenzjoni ta’ Armi Kimiċi (Organisation for the Prevention of Chemical Weapons, OPCW) u l-Bundestag Ġermaniż, l-Iskripali f’Salisbury, kif ukoll l-isplużjoni fir-Repubblika Ċeka. Hija twettaq azzjonijiet militari u ibridi diretti fil-konflitti mhux solvuti li hija talimenta fl-Ukrajna, fil-Georgia u fil-Moldova, kif ukoll fil-viċinat tan-Nofsinhar tal-UE, fis-Sirja u l-Libja b’mod partikolari, u lil hinn minnu. Hija tfittex li żżomm kontroll fuq ir-reġim awtoritarju fil-Belarussja.

Il-ġestjoni tar-relazzjoni mar-Russja għalhekk tirrappreżenta sfida strateġika ewlenija għall-UE . Ir-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja ddeterjoraw dejjem aktar mill-2014, wara l-annessjoni illegali tar-Russja tal-peniżola tal-Krimea, kif ukoll id-destabbilizzazzjoni tagħha fil-Lvant tal-Ukrajna. Dan jinkludi, aktar reċentement, l-akkumulazzjoni militari tar-Russja tul il-fruntiera Ukrajna, fil-peniżola tal-Krimea u fil-Baħar l-Iswed, li ttieħdet lura biss parzjalment, u l-għeluq fit-tul taż-żoni tal-Baħar l-Iswed. Barra minn hekk, l-implikazzjoni tas-servizzi tal-intelligence Russi f’azzjonijiet ta’ tfixkil fl-Istati Membri tal-UE wasslet għal aktar dinamiċi negattivi. Dan jinkludi t-tkeċċija ta’ diplomatiċi, projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar u l-pubblikazzjoni mir-Russja tal-hekk imsejħa lista ta’ “stati ostili” u restrizzjonijiet konsegwenti għar-rappreżentanza diplomatika. Barra minn hekk, il-Gvern Russu ta’ spiss jipprova javvanza r-relazzjonijiet bilaterali tiegħu mal-Istati Membri għad-detriment tar-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja.

L-evoluzzjoni tal-politika interna tar-Russja, ikkaratterizzata minn repressjoni politika dejjem tikber mill-gvern biex jippreserva l-ordni politiku u ekonomiku attwali, affettwat dejjem aktar ir-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja. Bl-elezzjonijiet li ġejjin tad-Duma tal-Istat f’Settembru 2021, is-sitwazzjoni tas-soċjetà ċivili, tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u tal-mezzi tax-xandir indipendenti fir-Russja kompliet tmur għall-agħar, u naqqset ukoll il-kapaċità tagħhom li jikkooperaw mal-UE. Il-bidliet fil-kostituzzjoni u l-liġijiet repressivi dwar l-hekk imsejħa “aġenti barranin”, “organizzazzjonijiet mhux mixtieqa” u “estremiżmu” qed isaħħu ripressjoni sistematika fuq id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, minkejja li huma minquxa fil-kostituzzjoni Russa u fl-obbligi internazzjonali tal-pajjiż. Barra minn hekk, l-awtoritajiet imexxu kampanji ta’ diżinformazzjoni, li joħolqu narrattivi foloz dwar l-allegata “interferenza barranija” fl-affarijiet domestiċi Russi, li jfittxu li jiskoraġġixxu l-oppożizzjoni reali u jiskreditaw lis-soċjetà ċivili. Is-sentenzi politikament motivati ta’ Alexei Navalny, wara attentat ta’ qtil minn aġent nervin kimiku, il-projbizzjoni effettiva tal-attivitajiet tan-network politiku tiegħu bħala “estremisti”, kif ukoll l-intimidazzjoni u t-trażżin kontinwi tal-midja indipendenti u l-ġurnalisti huma biss uħud mill-eżempji reċenti.

Fl-istess ħin, ir-Russja tbati minn dgħufijiet strutturali serji u li qed jikbru. Id-dħul disponibbli reali fir-Russja naqas b’10 % mill-2013 ’il hawn. Il-pajjiż jinsab fuq traġettorja demografika u soċjoekonomika li qed tonqos, aggravata mill-mudell kummerċjali tiegħu ffukat fuq il-fjuwils fossili, perkors baġitarju mhux bilanċjat u l-impatt attwali tal-pandemija tal-COVID-19.

Minkejja dawn id-differenzi fundamentali, l-UE u r-Russja għandhom responsabbiltà fundamentali komuni għall-paċi u s-sigurtà fil-kontinent Ewropew. Naffaċċjaw sfidi globali komuni u ninsabu interkonnessi f’xi oqsma ekonomiċi speċifiċi. Ninsabu wkoll t-tnejn marbutin bl-istess obbligi f’organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-Kunsill tal-Ewropa u l-OSKE, li rridu nonoraw.

Relazzjonijiet ekonomiċi UE-Russja ·Ir-Russja hija l-ħames l-akbar sieħeb kummerċjali tal-UE, u tirrappreżenta 4,8 % tal-kummerċ totali tal-UE fil-merkanzija mad-dinja fl-2020. ·Viċi versa, huwa ċar li l-UE hija l-akbar sieħba kummerċjali tar-Russja, u tirrappreżenta 37,3 % tal-kummerċ totali tal-pajjiż fil-merkanzija. ·L-UE hija wkoll l-akbar investitur fir-Russja. Fl-2019, l-istokk tal-investiment dirett barrani (IDB) tal-UE ammonta għal EUR 311,4 biljun (75 % tal-IDB totali fir-Russja) ·L-istokk tal-IDB tar-Russja fl-UE kien stmat għal EUR 136 biljun (1 % biss mit-total tal-IDB)

Huwa evidenti li, sakemm il-kundizzjonijiet politiċi jippermettu dan, il-potenzjal għall-kooperazzjoni bejn l-UE u r-Russja huwa konsiderevoli ħafna. L-UE għamlet offerta kondizzjonali ta’ kooperazzjoni. Madankollu, il-Gvern Russu qed isegwi b’mod attiv objettivi li jmorru fid-direzzjoni opposta: il-ħolqien ta’ żona ta’ dipendenza fil-viċinat tagħha, l-imminar ta’ Ewropa politikament magħquda, it-treġġigħ lura tal-viżjoni tagħna ta’ ordni multilaterali u bbażat fuq ir-regoli, u l-ħolqien ta’ sitwazzjonijiet fl-affarijiet internazzjonali biex jiġi limitat ir-rwol tal-UE u s-sħab tagħha.

3.L-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta’ Minsk

L-UE baqgħet soda fl-appoġġ tagħha għall-format tan-Normandija, il-Grupp ta’ Kuntatt Trilaterali u l-OSKE, inklużi l-isforzi tal-Missjoni Speċjali ta’ Monitoraġġ (Special Monitoring Mission, SMM) tal-OSKE. Filwaqt li l-elezzjoni tal-President Zelenskyy ipprovdiet impetu mġedded fin-negozjati, il-konklużjonijiet tas-Summit tan-Normandija ta’ Diċembru 2019 għadhom ma ġewx implimentati għalkollox. B’mod aktar inkwetanti, il-Gvern Russu qed jipprova jippreżenta ruħu dejjem aktar bħala medjatur u mhux bħala parti għall-konflitt u jitlob kuntatt dirett bejn Kiev u l-hekk imsejħa “repubbliki”, li jmur kontra l-Protokoll ta’ Minsk. F’April 2021 żied ukoll il-preżenza militari tiegħu fil-fruntiera tal-Lvant tal-Ukrajna u fil-peniżola tal-Krimea. L-aċċess tal-SMM tal-OSKE għall-Ukrajna tal-Lvant jibqa’ ostakolat b’mod regolari mill-hekk imsejħa “repubbliki”, u l-ksur tal-waqfien mill-ġlied jinsab fil-livell ta’ waqfien mill-ġlied qabel Lulju 2020. Din it-tendenza x’aktarx li se tippersisti, bir-Russja nieqsa minn approċċ kostruttiv.

L-UE tkompli tappoġġa l-formati u l-istrumenti eżistenti. Hija se tkompli tenfasizza wkoll ir-rieda tagħha li jkollha rwol ewlieni fir-rikostruzzjoni tar-reġjuni milquta mill-kunflitt ladarba jiġu ssodisfati l-kondizzjonijiet, inkluż billi tinċentiva l-implimentazzjoni sħiħa tal-ftehimiet ta’ Minsk. Sadanittant, l-UE tibqa’ soda fl-isforzi tagħha biex ittaffi l-konsegwenzi umanitarji tal-konflitt.

Tabilħaqq, l-UE hija waħda mill-akbar donaturi umanitarji għall-kriżi fil-Lvant tal-Ukrajna. Sa mill-bidu tagħha, l-UE pprovdiet aktar minn EUR 190 miljun f’assistenza ta’ emerġenza, inklużi EUR 25,4 miljun fl-2021, u aktar minn EUR 1 biljun, mal-Istati Membri, f’għajnuna umanitarja u ta’ rkupru bikri. L-appoġġ tal-UE huwa ta’ benefiċċju għall-persuni vulnerabbli u dawk l-aktar fil-bżonn fuq iż-żewġ naħat tal-linja ta’ kuntatt. L-UE qed tipprovdi wkoll, permezz tal-Federazzjoni Internazzjonali tas-Salib l-Aħmar u tan-Nofs Qamar l-Aħmar, assistenza umanitarja lir-refuġjati Ukreni fir-Russja. L-assistenza totali għalihom mill-2017 tammonta għal aktar minn EUR 1 miljun u tkopri l-aċċess għas-servizzi tal-kura tas-saħħa, kupuni għall-ikel, oġġetti mhux tal-ikel u appoġġ għall-għajxien.