Pjan Direzzjonali Ewropew Konġunt għat-tneħħija tal-miżuri ta’ konteniment tal-COVID-19

(2020/C 126/01)

Fil-laqgħa tagħhom tas-26 ta’ Marzu 2020 (1), il-Membri tal-Kunsill Ewropew impenjaw ruħhom li jagħmlu dak kollu meħtieġ biex jipproteġu liċ-ċittadini tal-UE u biex jegħlbu l-kriżi filwaqt li jippreservaw il-valuri u l-istil ta’ ħajja Ewropew. Lil hinn mill-urġenza tal-ġlieda kontra l-pandemija COVID-19 u l-konsegwenzi immedjati tagħha, il-Membri tal-Kunsill Ewropew appellaw biex jitħejjew il-miżuri meħtieġa biex is-soċjetajiet u l-ekonomiji tal-Ewropa jerġgħu lura għal funzjonament normali u għal tkabbir sostenibbli, b’integrazzjoni fost oħrajn tat-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, filwaqt li jinsiltu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

Il-komunikazzjoni preżenti, ippreżentata mill-President tal-Kummissjoni Ewropea u l-President tal-Kunsill Ewropew, twieġeb għas-sejħa tal-Membri tal-Kunsill għal strateġija ta’ ħruġ li tkun ikkoordinata mal-Istati Membri u li se twitti t-triq għal pjan ta’ rkupru komprensiv u investiment mingħajr preċedent.

1. Introduzzjoni

Il-fatt li l-pandemija COVID-19 tevolvi malajr u n-nuqqas ta’ għarfien sinifikanti abbinat ma’ virus ġdid u l-marda li jikkawża, wasslu għal sfidi bla preċedent għas-sistemi tal-kura tas-saħħa kif ukoll għal impatti soċjoekonomiċi drammatiċi fl-Ewropa u fid-dinja kollha. Il-kriżi diġà swiet eluf ta’ ħajjiet u qed tkompli tpoġġi s-sistemi tal-kura tas-saħħa taħt pressjoni enormi. Ittieħdu miżuri straordinarji u bla preċedent, kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali.

L-Istati Membri kollha pprojbew laqgħat pubbliċi, għalqu l-iskejjel (totalment jew parzjalment) u introduċew restrizzjonijiet fuq il-fruntiera/l-ivvjaġġar. Iktar minn nofs l-Istati Membri tal-UE pproklamaw stat ta’ emerġenza.

Dawn il-miżuri restrittivi kienu meħtieġa biex titnaqqas il-firxa tal-virus u diġà ffrankaw għaxriet ta’ eluf ta’ ħajjiet. (2) Iżda qed iġibu magħhom prezz soċjali u ekonomiku għoli. Joħolqu pressjoni fuq is-saħħa mentali u jġiegħlu liċ-ċittadini jibdlu radikalment il-ħajja tagħhom ta’ kuljum. Ħolqu xokkijiet enormi għall-ekonomija u kellhom impatt serju fuq il-funzjonament tas-Suq Uniku, billi setturi sħaħ kellhom jagħlqu, il-konnettività hija limitata b’mod sinifikanti u l-ktajjen ta’ provvista internazzjonali u l-libertà ta’ moviment tal-persuni ġew interrotti b’mod gravi. Dan skatta l-ħtieġa ta’ intervent pubbliku biex jikkontrobilanċja l-impatt soċjoekonomiku, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak tal-Istati Membri. (3) Minkejja l-miżuri li ttieħdu, l-impatt ekonomiku u soċjali se jkun gravi, kif juru b’mod drastiku is-sentimenti tas-suq u r-reġistrazzjonijiet bla preċedent fi skemi ta’ qgħad għal żmien qasir.

Anki jekk it-triq lura għan-normalità se tkun twila ħafna, huwa ċar ukoll li l-miżuri straordinarji ta’ konfinament ma jistgħux jibqgħu għaddejjin b’mod indefinit. Hemm ħtieġa ta’ valutazzjoni kontinwa dwar jekk dawn għadhomx proporzjonati hekk kif jevolvi l-għarfien tagħna tal-virus u tal-marda. Huwa indispensabbli li jkun hemm pjan għall-fażi meta l-Istati Membri jkunu jistgħu jirriattivaw attivitajiet ekonomiċi u soċjali filwaqt li jiġi minimizzat kwalunkwe impatt fuq is-saħħa tan-nies u ma jkunx ta’ piż żejjed għas-sistemi tal-kura tas-saħħa. Dan se jirrikjedi approċċ ikkoordinat sew fl-UE u fost l-Istati Membri kollha.

Il-Pjan Direzzjonali attwali jipprevedi approċċ bħal dan. Jibni fuq l-għarfien espert u l-pariri mogħtija miċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) u l-Panel Konsultattiv tal-Kummissjoni dwar COVID-19 u jqis l-esperjenza u l-prospetti minn għadd ta’ Stati Membri kif ukoll gwida mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO). Il-Pjan Direzzjonali jistabbilixxi rakkomandazzjonijiet lill-Istati Membri, bil-għan li tiġi ppriservata s-saħħa pubblika filwaqt li l-miżuri ta’ konteniment jitneħħew gradwalment biex jerġgħu jibdew il-ħajja komunitarja u l-ekonomija. Mhuwiex sinjal li l-miżuri ta’ konteniment jistgħu jitneħħew immedjatament iżda għandu l-għan li jinforma l-azzjonijiet tal-Istati Membri u jipprovdi qafas biex tiġi żgurata koordinazzjoni transfruntiera u fil-livell tal-UE, filwaqt li jirrikonoxxi l-ispeċifiċità ta’ kull Stat Membru. Is-sitwazzjoni epidemjoloġika speċifika, l-organizzazzjoni territorjali, l-arranġamenti tas-servizz tal-kura tas-saħħa, id-distribuzzjoni tal-popolazzjoni jew id-dinamika ekonomika huma wħud mill-fatturi li jistgħu jaffettwaw id-deċiżjonijiet tal-Istati Membri dwar fejn, meta u kif il-miżuri jitneħħew. Se tkun meħtieġa wkoll attenzjoni għas-sitwazzjoni tal-pajjiżi fil-viċinat tal-UE.

2. Kronometraġġ

Il-miżuri restrittivi introdotti mill-Istati Membri kienu neċessarji biex idewmu l-firxa tal-epidemija u jtaffu l-pressjoni fuq is-sistemi tal-kura tas-saħħa (“iċċattjar tal-kurva”). Dawn il-miżuri kienu bbażati fuq l-informazzjoni disponibbli b’rabta mal-karatteristiċi tal-epidemjoloġija tal-marda u segwew approċċ ta’ prekawzjoni. Ippermettew li jinkiseb ħin prezzjuż biex jiġu ppreparati s-sistemi tal-kura tas-saħħa tal-Istati Membri, għall-akkwist ta’ prodotti essenzjali bħal tagħmir personali protettiv u tal-laboratorju kif ukoll għall-ventilaturi, inkluż fil-livell tal-UE, u biex jingħata bidu għal xogħol fuq l-iżvilupp ta’ tilqima u għal trattamenti possibbli.

Il-fehma xjentifika prevalenti tindika li dawn il-miżuri huma essenzjali, u tabilħaqq, id-data disponibbli turi li kombinazzjoni ta’ miżuri stretti ta’ konteniment tikseb tnaqqis fir-rati ta’ trażmissjoni u ta’ mortalità (4).

Sors: Servizzi tal-Kummissjoni L-għadd ta’ każijiet pożittivi attwali huwa daqs l-għadd totali ta’ każijiet ikkonfermati li minnu jitnaqqsu l-individwi rkuprati u l-fatalitajiet.

Huwa meħtieġ aktar żmien biex jiġi vvalutat l-effett sħiħ tagħhom, filwaqt li jitqies il-perjodu ta’ inkubazzjoni tal-virus, it-tul ta’ żmien li tieħu l-marda biex tgħaddi u l-ammissjonijiet fl-isptarijiet, ir-rappurtar meħtieġ, id-differenzi fl-intensità ta’ ttestjar u aktar tixrid li jista’ jseħħ waqt konfinament, eżempju fost membri tal-istess familja.

Peress li l-miżuri ta’ konfinament issa ilhom fis-seħħ għal ġimgħat, tqum naturalment il-kwistjoni ta’ meta u kif jistgħu jiġu llaxkati.

Huwa mifhum b’mod wiesa’ fost l-esperti epidemjoloġiċi li anke b’miżuri ta’ konfinament il-virus jibqa’ jiċċirkola u kwalunkwe livell ta’ rilassament gradwali tal-konfinament inevitabbilment iwassal għal żieda korrispondenti f’każijiet ġodda. Dan se jkun jeħtieġ monitoraġġ kostanti u dettaljat kif ukoll ir-rieda li jiġu aġġustati u introdotti mill-ġdid miżuri ġodda jekk ikun meħtieġ. Huwa evidenti wkoll li s-soċjetajiet ikollhom jgħixu bil-virus sakemm jinstabu tilqima jew trattament. F’dan ir-rigward, huwa essenzjali li jkun hemm komunikazzjoni u trasparenza ċari u f’waqthom maċ-ċittadini. Djalogu kostanti mas-sħab soċjali se jkun ukoll ta’ importanza ewlenija.

Evidentement, il-kundizzjonijiet u l-kriterji li taħthom jistgħu jitneħħew il-miżuri ta’ konteniment jiddependu fil-biċċa l-kbira fuq data li qed tiżviluppa maż-żmien, b’mod partikolari fuq il-livell ta’ trażmissjoni tal-virus fir-reġjuni milquta, l-iżvilupp u t-tul ta’ żmien tal-immunità għall-virus fost il-popolazzjoni, u kif diversi gruppi ta’ età huma affettwati mill-marda. Data affidabbli timminimizza r-riskju ta’ deċiżjonijiet ibbażati fuq suppożizzjonijiet żbaljati jew informazzjoni mhux sħiħa, minħabba, pereżempju, dewmien fir-rappurtar jew nuqqas ta’ ttestjar ta’ persuni infettati b’ebda sintomu jew b’sintomi ħfief. Ir-rakkomandazzjonijiet f’dan il-Pjan Direzzjonali huma bbażati fuq l-għarfien xjentifiku disponibbli s’issa. Dawn jenħtieġ li jiġu riveduti hekk kif ikollna aktar evidenza, id-data nazzjonali ssir aktar komparabbli u l-metodi ta’ kejl isiru aktar armonizzati.

3. Kriterji

Huma rilevanti tliet settijiet ta’ kriterji biex jiġi vvalutat jekk wasalx iż-żmien li l-konfinament jibda jiġi llaxkat:

1. Kriterji epidemjoloġiċi li juru li t-tixrid tal-marda ikun naqas b’mod sinifikanti u stabbilizza għal perjodu ta’ żmien sostnut. Dan jista’, pereżempju, jiġi indikat bi tnaqqis sostenut fl-għadd ta’ infezzjonijiet ġodda, ammissjonijiet fi sptarijiet u pazjenti f’kura intensiva.

2. Kapaċità suffiċjenti tas-sistema tas-saħħa, pereżempju f’termini tar-rata ta’ okkupanza għall-Unitajiet tal-Kura Intensiva, għadd adegwat ta’ sodod tal-isptar, aċċess għal prodotti farmaċewtiċi meħtieġa f’unitajiet ta’ kura intensiva, ir-rikostituzzjoni ta’ stokkijiet ta’ tagħmir, aċċess għall-kura b’mod partikolari għal gruppi vulnerabbli, id-disponibbiltà ta’ strutturi tal-kura primarja kif ukoll biżżejjed persunal b’ħiliet xierqa biex jieħdu ħsieb pazjenti rilaxxati mill-isptarijiet jew li jinżammu d-dar u li jieħdu sehem f’miżuri biex jitneħħa l-konfinament (pereżempju ittestjar). Dan il-kriterju huwa essenzjali peress li jindika li s-sistemi nazzjonali differenti tal-kura tas-saħħa jistgħu jlaħħqu ma’ żidiet futuri fil-każijiet wara li jitneħħew il-miżuri. Fl-istess ħin, l-isptarijiet huma dejjem aktar probabbli li jiffaċċjaw akkumulazzjoni ta’ interventi elettivi li kienu ġew posposti temporanjament matul il-quċċata tal-pandemija jiġifieri s-sistemi tas-saħħa tal-Istati Membri jkollhom jirkupraw biżżejjed kapaċità b’mod ġenerali, u mhux biss relatata mal-ġestjoni ta’ COVID-19.

3. Kapaċità ta’ monitoraġġ xierqa, inkluża kapaċità ta’ ttestjar fuq skala kbira sabiex jiġi identifikat u mmonitorjat it-tixrid tal-virus flimkien mat-traċċar tal-kuntatti u l-possibbiltajiet li jiġu iżolati n-nies f’każ li jerġa’ jfeġġ il-virus u jerġgħu jinxterdu l-infezzjonijiet. Il-kapaċitajiet ta’ detezzjoni tal-antikorpi, meta kkonfermati b’mod speċifiku għal COVID-19, se jipprovdu data komplementari dwar kemm hu kbira s-sezzjoni tal-popolazzjoni li tkun irnexxielha tegħleb il-marda u eventwalment se jkejlu l-immunità miksuba.

Huwa f’idejn l-Istati Membri, skont l-istrutturi tagħhom stess, li jiddeċiedu f’liema livell jenħtieġ li tiġi vvalutata l-konformità mal-kriterji ta’ hawn fuq.

4. Prinċipji

Id-dieskalazzjoni mill-miżuri imposti ta’ COVID-19 b’mod koordinat hija kwistjoni ta’ interess Ewropew komuni. L-Istati Membri kollha huma affettwati, minkejja li fi gradi differenti. It-tixrid tal-virus ma jistax jiġi kkontrollat fi ħdan il-fruntieri u l-azzjonijiet meħuda minn stati għal rashom huma garantiti li jkunu inqas effettivi. Il-miżuri ta’ konteniment, u l-illaxkar gradwali tagħhom, jaffettwaw mhux biss is-saħħa pubblika iżda wkoll il-ktajjen ta’ valur li huma integrati sew, kif ukoll is-sistemi tat-trasport nazzjonali u transfruntiera meħtieġa biex jippermettu l-moviment liberu ta’ persuni, oġġetti u servizzi. Għaldaqstant, jenħtieġ li n-natura integrata tas-Suq Uniku titqies meta jkunu qegħdin jitneħħew dawn il-miżuri. Filwaqt li ż-żmien u l-modalitajiet speċifiċi se jvarjaw bejn l-Istati Membri, huwa essenzjali li jkun hemm qafas komuni.

Jenħtieġ li tliet prinċipji bażiċi jiggwidaw lill-UE u lill-Istati Membri tagħha:

1. Jenħtieġ li l-azzjoni tkun ibbażata fuq ix-xjenza u jkollha s-saħħa pubblika fiċ-ċentru tagħha: id-deċiżjoni biex jitneħħew il-miżuri restrittivi hija deċiżjoni ta’ politika multidimensjonali, li tinvolvi l-ibbilanċjar ta’ benefiċċji għas-saħħa pubblika kontra impatti soċjali u ekonomiċi oħra. Fl-istess ħin, jenħtieġ li l-ħarsien tas-saħħa pubblika fuq medda qasira u twila ta’ żmien tibqa’ l-għan primarju tad-deċiżjonijiet tal-Istati Membri. L-evidenza xjentifika disponibbli għandha tinforma kemm jista’ jkun id-deċiżjonijiet tal-Istati Membri u jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu lesti jirrevedu l-approċċi tagħhom hekk kif toħroġ iktar evidenza xjentifika.

2. Jenħtieġ li l-azzjoni tkun ikkoordinata bejn l-Istati Membri: nuqqas ta’ koordinazzjoni fit-tneħħija ta’ miżuri restrittivi jirriskja li jkollu effetti negattivi għall-Istati Membri kollha u joħloq tensjoni politika. Filwaqt li m’hemmx approċċ wieħed tajjeb għal kulħadd, mill-inqas, jenħtieġ li l-Istati Membri jinnotifikaw lil xulxin u lill-Kummissjoni fi żmien xieraq permezz tal-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa qabel ma jħabbru miżuri ta’ tneħħija tal-konfinament u jqisu l-opinjonijiet tagħhom. . Jenħtieġ li jkun hemm komunikazzjoni u diskussjoni fil-kuntest tar-Rispons Politiku f’Sitwazzjonijiet ta’ Kriżi.

3. Ir-rispett u s-solidarjetà bejn l-Istati Membri jibqgħu essenzjali: suċċess ewlieni f’din il-fażi ikun li nibnu fuq il-punti ta’ saħħa ta’ xulxin. Mhux is-sistemi kollha tas-saħħa huma taħt l-istess pressjoni, hemm minjiera ta’ għarfien li għandu jinqasam bejn il-professjonisti u l-Istati Membri u l-assistenza reċiproka fi żminijiet ta’ kriżi hija kruċjali. Minkejja li kienu qed jitqajmu dubji dwar il-koordinazzjoni u s-solidarjetà bejn l-Istati Membri fil-bidu tal-pandemija, dawn l-aħħar ftit ġimgħat rajna eżempji ta’ solidarjetà li qed jikbru fl-UE kollha bħal pazjenti taħt kura intensiva li ġew trattati fi Stati Membri oħra, tobba u infermiera li ntbagħtu, il-provvista lil pajjiżi oħra ta’ lbies u maskri protettiv kif ukoll ventilaturi. Sbatax-il Stat Membru s’issa organizzaw titjiriet, ħafna minnhom iffaċilitati u ffinanzjati permezz tal-Mekkaniżmu tal-Protezzjoni Ċivili tal-UE, biex iġibu liċ-ċittadini Ewropej tan-nazzjonalitajiet kollha li nqabdu barra minn pajjiżhom. Permezz ta’ pjattaforma online ddedikata tal-UE, il-professjonisti tas-saħħa qed jaqsmu l-esperjenza tagħhom fil-kura ta’ pazjenti b’COVID-19. Dan huwa l-approċċ it-tajjeb u jenħtieġ li jitkompla. (5) Dan se jwassal għal aktar miżuri ta’ solidarjetà fil-livell tal-UE biex jiġu appoġġati xi Stati Membri u reġjuni li se jkollhom bżonn dan l-appoġġ biex jegħlbu l-pandemija jew li se jkunu affettwati aktar minn oħrajn mill-kriżi ekonomika li se tirriżulta. (6)

5. Miżuri ta’ akkumpanjament

Sabiex il-miżuri ta’ konfinament eżistenti jitneħħew b’mod gradwali b’suċċess, hemm bżonn taħlita ta’ miżuri ta’ akkumpanjament li huma rilevanti għall-Istati Membri kollha. L-UE qed tieħu passi biex tappoġġahom f’dak ir-rigward.

1. Il-ġbir ta’ data u l-iżvilupp ta’ sistema b’saħħitha għar-rappurtar: il-ġbir u l-iskambju armonizzat ta’ data fuq livell nazzjonali u sottonazzjonali mill-awtoritajiet tas-saħħa pubblika dwar it-tixrid tal-virus, il-karatteristiċi tal-persuni infettati u ta’ dawk li rkupraw, kif ukoll il-kuntatti diretti potenzjali tagħhom, huwa essenzjali biex tiġi ġestita aħjar it-tneħħija tal-miżuri. Fl-istess waqt, billi qed tiżdied l-evidenza li għadd kbir ta’ nies jistgħu jkunu portaturi asintomatiċi tal-COVID-19 jew jista’ jkollhom sintomi limitati biss, l-informazzjoni dwar il-każijiet irrapportati lill-awtoritajiet tas-saħħa jaf tirrappreżenta biss il-parti l-iktar viżibbli ta’ fenomenu ikbar. Għad fadal affarijiet sinifikanti li ma nafuhomx. Għaldaqstant qed jintużaw mudelli matematiċi biex nifhmu t-tixrid tal-COVID-19 u biex jiġi previst u evalwat l-impatt potenzjali tad-diversi miżuri ta’ konteniment stabbiliti mill-Istati Membri. Il-midja soċjali u l-operaturi tan-netwerks mobbli jistgħu joffru ammont kbir ta’ data dwar il-mobbiltà, l-interazzjonijiet soċjali, kif ukoll rapporti volontarji ta’ każijiet ta’ mard ħafif (eż. permezz ta’ sorveljanza parteċipattiva) u/jew sinjali bikrin indiretti dwar it-tixrid tal-mard (eż. tfittxijiet/posts dwar sintomi mhux tas-soltu). Tali data, jekk tinġabar flimkien u tintuża f’format aggregat u anonimizzat f’konformità mar-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni tad-data u l-privatezza, tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tal-kwalità tal-immudellar u tat-tbassir tal-pandemija fuq livell tal-UE. Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) u l-ECDC jistgħu jiċċentralizzaw dan il-ġbir ta’ data u l-ħidma fuq il-mudelli.

2. Il-ħolqien ta’ qafas għat-traċċar tal-kuntatti u għat-twissija permezz tal-apps għall-apparati mobbli, li jirrispetta l-privatezza tad-data: applikazzjonijiet tal-mowbajl li jwissu liċ-ċittadini dwar riskju akbar minħabba kuntatt ma’ xi persuna li tkun irriżultat infettata bil-COVID-19 huma partikolarment rilevanti fil-fażi tat-tneħħija tal-miżuri ta’ konteniment, meta r-riskju ta’ infezzjoni jikber hekk kif aktar u aktar nies jiġu f’kuntatt ma’ xulxin. Kif esperjenzat minn pajjiżi oħra li qed jittrattaw il-pandemija tal-COVID-19, dawn l-applikazzjonijiet jistgħu jgħinu biex jinterrompu l-katini tal-infezzjonijiet u jnaqqsu r-riskju ta’ iktar trażmissjoni tal-virus. Jenħtieġ li dawn ikunu element importanti fl-istrateġiji stabbiliti mill-Istati Membri, li jikkomplementaw miżuri oħra bħaż-żieda fil-kapaċitajiet tal-ittestjar. L-użu ta’ tali applikazzjonijiet tal-mowbajl jenħtieġ li jkun volontarju għall-individwi, ibbażat fuq il-kunsens tal-utenti u f’rispett sħiħ tar-regoli Ewropej dwar il-privatezza u dwar il-protezzjoni ta’ data personali. Meta jużaw apps ta’ traċċar, jenħtieġ li l-utenti jkollhom kontroll fuq id-data tagħhom. Jenħtieġ li l-awtoritajiet tas-saħħa nazzjonali jkunu involuti fid-disinn tas-sistema. It-traċċar tal-prossimità mill-qrib bejn l-apparati mobbli jenħtieġ li jkun possibbli biss fuq bażi anonima u aggregata, bl-ebda tip ta’ traċċar taċ-ċittadini, u l-ismijiet tal-persuni possibbilment infettati jenħtieġ li ma jiġux żvelati lill-utenti l-oħra. Jenħtieġ li l-applikazzjonijiet mobbli tat-traċċar u tat-twissija jkunu soġġetti għal rekwiżiti ta’ trasparenza stretti, jiġu diżattivati malli l-kriżi tal-COVID-19 tispiċċa u kull data li jifdal titħassar. Jekk jitqiesu l-effetti tan-netwerk, l-adozzjoni mifruxa ta’ xi app ta’ referenza pan-UE, jew tal-inqas l-interoperabbiltà u l-kondiviżjoni tar-riżultati bejn tali apps, jippermettu twissija iktar effettiva għall-persuni kkonċernati u segwitu aktar effiċjenti tal-politika tas-saħħa pubblika. Fit-8 ta’ April 2020 il-Kummissjoni adottat Rakkomandazzjoni (7) li tistabbilixxi proċess mal-Istati Membri għall-iżvilupp ta’ approċċ Ewropew komuni (“sett tal-għodod”) għall-użu tal-mezzi diġitali li jagħtu s-setgħa liċ-ċittadini biex jieħdu miżuri effettivi u mmirati ta’ tbegħid soċjali (8). Dan l-approċċ komuni se jiġi kkomplementat mill-gwida tal-Kummissjoni li se tispeċifika l-prinċipji rilevanti tal-privatezza u tal-protezzjoni tad-data. Il-kunfidenza f’dawn l-applikazzjonijiet u r-rispett tagħhom tal-privatezza u tal-protezzjoni tad-data huma ta’ importanza kbira għas-suċċess u l-effettività tagħhom.

3. L-espansjoni tal-kapaċità tal-ittestjar u l-armonizzazzjoni tal-metodoloġiji tal-ittestjar: fin-nuqqas ta’ vaċċin, il-popolazzjoni trid tiġi protetta kemm jista’ jkun mill-infezzjoni. Għaldaqstant, id-disponibbiltà ta’ ttestjar fuq skala kbira li jista’ jipprovdi riżultati rapidi u affidabbli hija essenzjali biex tiġi miġġielda l-pandemija u hija wkoll prekondizzjoni biex fil-futur il-miżuri ta’ tbegħid soċjali jitneħħew (u hija wkoll importanti għall-effettività tal-apps tat-traċċar tal-kuntatti kif spjegat hawn fuq). Huwa meħtieġ approċċ fuq tliet livelli biex jitjieb l-ittestjar fl-Istati Membri: a) L-iżvilupp u t-tisħiħ tal-kapaċità dijanjostika sostnuta tal-COVID-19 fl-isptarijiet u permezz ta’ strutturi tal-kura primarja u komunitarja u faċilitajiet ta’ ttestjar deċentralizzati, aċċessibbli għall-gruppi kollha f’riskju u għall-persuni li jindukraw individwi vulnerabbli kif ukoll għall-persuni b’sintomi jew dawk f’kuntatt mill-qrib mal-każijiet ikkonfermati. b) L-istabbiliment ta’ skemi tal-ittestjar adegwati, li jispeċifikaw liema (taħlita ta’) testijiet jenħtieġ li jsiru f’liema stadju u l-prijoritizzazzjoni tat-twettiq ta’ testijiet (pereżempju ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, persuni li jmorru lura għax-xogħol, l-anzjani fid-djar tal-anzjani, eċċ.). It-testijiet li jsiru jenħtieġ li jkunu ta’ kwalità aċċettabbli u jenħtieġ li jsiru b’tali mod li jkun hemm aċċettazzjoni reċiproka tad-data tat-testijiet fl-Istati Membri stess u bejniethom. L-introduzzjoni ta’ ttestjar seroloġiku biex tiġi vvalutata l-immunità miksuba tal-popolazzjoni hija parti minn strateġija bħal din. c) Tista’ tiġi kkunsidrata l-introduzzjoni ta’ kits għall-awtottestjar, ladarba jiġu vvalidati kif suppost u l-affidabbiltà tagħhom tiġi żgurata. Permezz ta’ punt ta’ referenza pubbliku għall-komunikazzjoni u għall-għoti ta’ struzzjonijiet dwar l-użu tagħhom u s-segwitu li jeħtieġu, se jkun possibbli l-ittestjar individwali ta’ persuni b’sintomi tal-COVID-19 filwaqt li tiġi evitata l-kontaminazzjoni tal-oħrajn. Dawn il-miżuri jistgħu jtaffu l-pressjoni fuq is-sistemi tal-kura tas-saħħa. L-allinjament tal-metodoloġiji tal-ittestjar huwa komponent kritiku ta’ dan l-approċċ u jirrikjedi l-kondiviżjoni tal-esperjenzi sabiex jinkisbu riżultati komparabbli madwar l-UE u fi ħdan ir-reġjuni tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni qed tippreżenta linji gwida dwar testijiet differenti tal-COVID-19 u l-prestazzjoni tagħhom, fuq il-bażi ta’ konsultazzjoni mal-ECDC, li indirizza l-ittestjar fil-valutazzjoni tar-riskju aġġornata regolarment. Ix-xogħol se jibqa’ għaddej biex jiġu allinjati l-approċċi għall-prestazzjoni tat-testijiet fuq livell tal-UE. Il-Kummissjoni se tiffaċilita l-kompilazzjoni tal-istudji xjentifiċi rilevanti kollha u taġixxi bħala punt ta’ kuntatt uniku biex id-data emerġenti u r-riżultati jkunu aċċessibbli għall-Istati Membri u għar-riċerkaturi. F’kooperazzjoni mal-Istati Membri u f’konsultazzjoni mal-ECDC, se tistabbilixxi netwerk ta’ laboratorji ta’ referenza għall-COVID-19 fl-Unjoni, flimkien ma’ pjattaforma ta’ appoġġ.

4. Żieda fil-kapaċità u r-reżiljenza tas-sistemi tal-kura tas-saħħa: it-tneħħija gradwali ta’ ċerti miżuri ta’ konfinament bilfors se twassal għal infezzjonijiet ġodda. Għaldaqstant huwa essenzjali li l-pazjenti ġodda tal-COVID-19 jirċievu l-kura xierqa mingħand is-sistemi tal-kura tas-saħħa u, b’mod partikolari, f’każ ta’ bżonn, mingħand l-isptarijiet. Kapaċitajiet suffiċjenti fl-isptarijiet u kura tas-saħħa primarja b’saħħitha, il-protezzjoni tal-kapaċità ta’ finanzjament tas-sistema tal-kura tas-saħħa, persunal fil-kura tas-saħħa li jkun imħarreġ sew u li rkupra, u l-aċċess garantit għall-kura tas-saħħa għal kulħadd se jkunu deċiżivi għar-reżiljenza tas-sistemi tas-saħħa fit-tranżizzjoni. Il-Kummissjoni mobilizzat strumenti baġitarji tal-UE għall-għoti ta’ riżorsi addizzjonali – inkluż persunal – għall-appoġġ tas-sistemi tal-kura tas-saħħa fil-ġlieda kontra l-kriżi tal-COVID-19 u biex jiġu salvati l-ħajjiet (9).

5. Espansjoni ulterjuri tal-kapaċitajiet għall-provvista ta’ tagħmir mediku u ta’ protezzjoni personali: il-kriżi tal-COVID-19 wasslet għal żieda qawwija fid-domanda għal tagħmir mediku u ta’ protezzjoni personali, bħall-ventilaturi, kits tal-ittestjar u maskri. Madankollu, din id-domanda mhux dejjem issib provvista suffiċjenti. Għaldaqstant, l-ewwel ġimgħat tal-kriżi kienu karatterizzati minn kompetizzjoni bejn akkwist konġunt fuq livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE, interruzzjonijiet fil-katini tal-provvista inklużi restrizzjonijiet fuq l-esportazzjoni, u n-nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-bżonnijiet tal-Istati Membri differenti. Prodotti importanti mhux qed jaslu fid-destinazzjonijiet tagħhom jew qed jaslu b’dewmien sinifikanti. Il-kompetizzjoni fost l-Istati Membri u s-sħab internazzjonali wasslet għal żieda sinifikanti fil-prezzijiet. Dan tefa’ dawl fuq l-importanza ta’ koordinazzjoni biex jiġu żgurati provvisti adegwati fl-UE kollha. Il-Kummissjoni qed taġixxi skont dan flimkien mal-Istati Membri (10). Jenħtieġ li l-użu l-iktar effettiv tat-tagħmir protettiv personali disponibbli jkun ibbażat fuq l-għarfien u l-pariri li jevolvu (11). It-tagħmir mediku – bħall-ventilaturi – normalment jiġi vvalutat u ċċertifikat minn korp notifikat fuq livell nazzjonali permezz ta’ valutazzjonijiet tal-konformità jew awtoċertifikazzjoni. Dan il-proċess jista’ jdum diversi xhur. Il-Kummissjoni titlob lill-korpi notifikati biex jagħtu prijorità lit-tagħmir mediku essenzjali fil-ġlieda kontra l-COVID-19, fuq il-bażi ta’ lista li għandha tiġi miftiehma mal-Istati Membri. Fir-rigward tal-valutazzjoni tas-sikurezza u l-prestazzjoni tal-apparati mediċi u tat-tagħmir protettiv personali, jenħtieġ li l-awtoritajiet nazzjonali jaqsmu l-aħjar prattiċi u jfittxu kunsens dwar approċċi komuni bl-għajnuna tal-korpi notifikati kif xieraq. Jenħtieġ li l-Istati Membri jistabbilixxu punt ta’ kuntatt uniku għall-mistoqsijiet kollha relatati mat-tagħmir protettiv personali u mal-apparati mediċi biex tinħoloq rabta bejn il-korpi tal-ittestjar u l-awtoritajiet rilevanti tas-sorveljanza tas-suq. Sabiex jiġu żgurati provvisti suffiċjenti ta’ tagħmir u mediċini biex tkun possibbli t-tneħħija tal-miżuri ta’ konfinament, jaf ikun hemm bżonn grad ta’ kooperazzjoni ikbar milli permess is-soltu bejn id-ditti, inklużi kompetituri, f’ċerti ekosistemi. Il-Kummissjoni qiegħda u se tkompli tipprovdi, skont il-bżonn, gwida dwar l-antitrust u konfort għall-kooperazzjoni bejn id-ditti f’ekosistemi biex jingħelbu n-nuqqasijiet ta’ oġġetti u servizzi meħtieġa biex ikun possibbli t-tnaqqis gradwali tal-miżuri ta’ konteniment. Permezz tan-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni (NEK), il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni se jiżguraw ukoll l-applikazzjoni koerenti ta’ din il-gwida fl-azzjonijiet ta’ infurzar rispettivi tagħhom.

6. L-iżvilupp ta’ vaċċin sigur u effettiv huwa kruċjali biex tispiċċa din il-pandemija tal-COVID-19. Għaldaqstant, l-iżvilupp u l-introduzzjoni rapida tiegħu huma essenzjali. Il-Kummissjoni qed timmobilizza fondi addizzjonali biex trawwem ir-riċerka għal vaċċin. Fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli bħalissa u l-esperjenzi passati b’rabta mal-iskedi tal-iżvilupp ta’ vaċċin, l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA) tistma li jaf tgħaddi sena qabel ikun jista’ jiġi approvat vaċċin kontra l-COVID-19 u qabel dan ikun disponibbli fi kwantitajiet suffiċjenti biex ikun possibbli l-użu mifrux u sikur tiegħu. Il-Kummissjoni, f’kooperazzjoni mal-EMA, qed tissimplifika l-passi regolatorji meħtieġa, mill-provi kliniċi sal-awtorizzazzjonijiet tal-kummerċjalizzazzjoni, biex tiżgura aċċellerazzjoni fil-proċess waqt li tiżgura s-sikurezza. Hija se tmexxi l-komunità tar-riċerka u l-industrija biex jgħaqqdu l-isforzi tagħhom fi provi kliniċi kbar u jaraw kif jistgħu jżidu l-produzzjoni tal-vaċċini fuq perjodu medju ta’ żmien. L-akkwist konġunt u l-aċċess ugwali għall-vaċċini, ladarba jkunu disponibbli, se jiggwidaw l-azzjoni tal-Kummissjoni. Fuq livell internazzjonali se titrawwem il-kooperazzjoni, partikolarment biex ikun promoss l-aċċess għall-vaċċin.

7. Fl-istess waqt, l-iżvilupp ta’ trattament u mediċini sikuri u effettivi, inkluż partikolarment billi l-mediċini eżistenti li attwalment huma awtorizzati għal mard jew kundizzjonijiet oħra jintużaw għal skop ġdid, jista’ jillimita l-impatt tal-virus fuq is-saħħa tal-popolazzjoni fix-xhur li ġejjin filwaqt li l-ekonomija u s-soċjetà jirkupraw qabel. L-UE qed tiffinanzja l-aċċess għas-supercomputing u għall-għarfien espert tal-intelliġenza artifiċjali biex tiġi aċċellerata l-identifikazzjoni ta’ molekuli attivi potenzjali fid-drogi u l-komposti eżistenti. Il-provi kliniċi għal dawn it-trattament bdew u l-istess bħal fil-każ tal-vaċċini, il-Kummissjoni u l-EMA qed iħejju għal aċċellerazzjoni tal-istadji regolatorji mill-provi kliniċi sal-awtorizzazzjoni tas-suq. Trid tingħata preferenza għall-istabbiliment ta’ provi kliniċi kbar, kemm jista’ jkun Ewropej, peress li dawn huma meħtieġa biex tiġi ġġenerata d-data robusta meħtieġa. It-tħejjija tal-akkwist konġunt għax-xiri fuq skala kbira ta’ terapiji potenzjali kontra l-COVID-19 hija fi stadju avvanzat.

6. Rakkomandazzjonijiet

Abbażi tal-parir xjentifiku tal-ECDC u tal-Panel Konsultattiv dwar il-COVID-19, il-Kummissjoni żviluppat sett ta’ rakkomandazzjonijiet lill-Istati Membri dwar kif għandhom jitneħħew gradwalment il-miżuri ta’ konteniment:

1. L-azzjoni se tkun gradwali, billi l-miżuri se jitneħħew fi stadji differenti u għandu jitħalla żmien biżżejjed bejn il-passi (eż. xahar wieħed), peress li l-effett tat-tneħħija tagħhom jista’ jitkejjel biss maż-żmien.

2. Jenħtieġ li l-miżuri ġenerali jiġu sostitwiti progressivament minn miżuri mmirati. Dan jippermetti li s-soċjetajiet imorru lura għan-normal gradwalment, filwaqt li l-popolazzjoni tal-UE tkompli tiġi protetta mill-virus, pereżempju: a) Il-gruppi l-aktar vulnerabbli jenħtieġ li jiġu protetti għal żmien itwal: filwaqt li għad hemm nuqqas ta’ data komprensiva, l-evidenza tindika li l-anzjani u n-nies li jbatu minn mard kroniku huma f’riskju ogħla. Persuni b’mard mentali huma grupp possibbli ieħor f’riskju. Jenħtieġ li jiġu previsti miżuri biex dawn in-nies ikomplu jiġu protetti, filwaqt li jitneħħew ir-restrizzjonijiet għal gruppi oħra. b) Persuni dijanjostikati jew persuni b’sintomi ħfief jenħtieġ li jibqgħu fi kwarantina u ttrattati b’mod adegwat: dan jgħin biex ikisser il-ktajjen ta’ trażmissjoni u jillimita t-tixrid tal-marda. Il-Kummissjoni se tagħti l-kompitu lill-ECDC biex jaġġorna b’mod regolari l-gwida tiegħu dwar il-kriterji biex tintemm il-kwarantina. (12) c) Alternattivi sikuri jenħtieġ li jieħdu post il-miżuri ġenerali projbittivi eżistenti: dan jippermetti li jiġu mmirati sorsi ta’ riskju filwaqt li jiġi ffaċilitat ir-ritorn gradwali tal-attivitajiet ekonomiċi meħtieġa (eż. minflok jiġu projbiti kompletament xi servizzi, jsir tindif u diżinfettar intensifikati u regolari taċ-ċentri tat-trasport u tal-mezzi ta’ trasport, tal-ħwienet u tal-postijiet tax-xogħol, u jkun hemm miżuri adegwati jew tagħmir biex jiġu protetti l-ħaddiema jew il-klijenti). d) Stati ġenerali ta’ emerġenzi b’setgħat eċċezzjonali ta’ emerġenza għall-gvernijiet jenħtieġ li jiġu sostitwiti b’interventi aktar immirati mill-gvernijiet f’konformità mal-arranġamenti kostituzzjonali tagħhom. Dan jiżgura r-responsabbiltà demokratika u t-trasparenza tal-miżuri meħuda u l-aċċettazzjoni pubblika wiesgħa tagħhom kif ukoll jiggarantixxi d-drittijiet fundamentali u r-rispett għall-istat tad-dritt.

3. Jenħtieġ li t-tneħħija tal-miżuri tibda b’dawk b’impatt lokali u għandha tiġi estiża gradwalment għal miżuri b’għata ġeografika usa’, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet nazzjonali. Dan jippermetti t-teħid ta' azzjoni aktar effettiva, imfassla għall-kundizzjonijiet lokali fejn dan ikun xieraq, u li jekk ikun hemm għadd kbir ta’ każijiet ġodda jerġgħu jiġu imposti restrizzjonijiet kif meħtieġ (eż. l-introduzzjoni ta’ korduni sanitarji). Dan l-approċċ jippermetti li l-ewwel jiġu llaxkati l-miżuri li jaffettwaw il-ħajja tan-nies b’mod aktar dirett. Dan finalment jippermetti lill-Istati Membri jqisu aħjar id-differenzi reġjonali tal-COVID-19 mifruxa fit-territorji tagħhom.

4. Huwa meħtieġ approċċ f’fażijiet għall-ftuħ tal-fruntieri interni u esterni tagħna, li eventwalment jerġa’ jġib il-funzjonament taż-żona Schengen għan-normal. a) Jenħtieġ li l-kontrolli fil-fruntieri interni jitneħħew b’mod koordinat: Il-Kummissjoni ilha taħdem kontinwament mal-Istati Membri biex tillimita l-impatt tal-introduzzjoni mill-ġdid ta’ kontrolli fil-fruntieri interni fuq il-funzjonament tas-suq intern u fuq il-moviment liberu (13). Qed tagħmel l-almu tagħha wkoll biex tnaqqas l-impatt tas-sitwazzjoni attwali fuq is-settur tat-trasport, inkluż fuq l-operaturi u l-passiġġieri. (14)Ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar u l-kontrolli fil-fruntieri attwalment applikati jenħtieġ li jitneħħew ladarba s-sitwazzjoni epidemjoloġika tar-reġjuni tal-fruntiera tikkonverġi biżżejjed u jiġu applikati b’mod wiesa’ u b'responsabbiltà r-regoli ta’ tbegħid soċjali. Il-ftuħ mill-ġdid gradwali tal-fruntieri jenħtieġ li jagħti prijorità lil ħaddiema transkonfinali u staġjonali u għandu jevita kwalunkwe diskriminazzjoni kontra l-ħaddiema mobbli tal-UE. L-Istati Membri ġirien jenħtieġ li jibqgħu f’kuntatt mill-qrib biex jiffaċilitaw dan f’koordinazzjoni mill-qrib mal-Kummissjoni. Fil-fażi tranżitorja, jenħtieġ li jissaħħu l-isforzi biex jinżamm fluss ta’ merkanzija mhux ostakolat u biex jiġu żgurati ktajjen ta’ provvista. Jenħtieġ li l-ewwel nett, ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar jittaffew bejn żoni fejn ġie rappurtat livell baxx ta’ ċirkolazzjoni tal-virus. L-ECDC, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, se jżomm lista ta’ dawn iż-żoni. Il-Kummissjoni se tressaq ukoll gwida aktar dettaljata dwar kif jistgħu jiġu rrestawrati progressivament is-servizzi tat-trasport, il-konnettività u l-moviment liberu malajr kemm jista’ jkun, skont kemm tkun tippermetti s-sitwazzjoni tas-saħħa, anke fid-dawl tal-ippjanar tal-ivvjaġġar għall-vaganzi tas-sajf. b) Jenħtieġ li l-ftuħ mill-ġdid tal-fruntieri esterni u l-aċċess ta’ residenti mhux tal-UE għall-UE iseħħu fit-tieni stadju, u jenħtieġ li jitqies it-tixrid tal-virus barra mill-UE, u l-perikli tal-introduzzjoni tiegħu mill-ġdid. Is-salvagwardja tal-miżuri ta’ tbegħid soċjali meħuda mill-Istati Membri tal-UE u mill-Pajjiżi Assoċjati ma’ Schengen teħtieġ reviżjoni kontinwa tal-ħtieġa li jiġi ristrett l-ivvjaġġar mhux essenzjali lejn l-UE. (15)

5. Il-bidu mill-ġdid tal-attività ekonomika jenħtieġ li jiddaħħal gradwalment, biex b’hekk jiġi żgurat li l-awtoritajiet u n-negozji jkunu jistgħu jaġġustaw b’mod adegwat biex iżidu l-attivitajiet b’mod sikur. Hemm diversi mudelli (impjiegi b’kuntatt baxx interpersonali, impjiegi adatti għal telexogħol, importanza ekonomika, ċaqliq tal-ħaddiema, eċċ.), iżda mhux il-popolazzjoni kollha għandha tmur lura fuq il-post tax-xogħol fl-istess ħin, b’enfasi inizjali li għandha tkun fuq gruppi inqas ipperikolati u setturi li huma essenzjali biex tiġi ffaċilitata l-attività ekonomika (eż. it-trasport). Billi t-tbegħid soċjali jenħtieġ li jibqa’ fis-seħħ fil-biċċa l-kbira tiegħu, jenħtieġ li t-telexogħol jibqa’ jitħeġġeġ. Fuq il-post tax-xogħol, jenħtieġ li jiġu rispettati r-regoli dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol imposti mill-pandemija. Il-Kummissjoni se toħloq funzjoni ta’ twissija rapida biex tidentifika l-interruzzjonijiet fil-katina tal-provvista u tal-valur, filwaqt li sserraħ fost l-oħrajn fuq netwerks eżistenti bħan-Netwerk Enterprise Europe (EEN), Clusters, Kmamar tal-Kummerċ u l-assoċjazzjonijiet tal-kummerċ, Rappreżentanti tal-SMEs kif ukoll atturi oħra bħas-sħab soċjali fil-livell Ewropew. L-aħjar soluzzjonijiet disponibbli ser jiġu mfittxija biex jiġi indirizzat dan it-tfixkil, li jista’ jkollhom l-oriġini tagħhom fi tneħħija assimetrika ta’ miżuri ta’ trażżin (ġewwa jew barra l-UE), f’falliment ta’ negozji jew f’interferenza minn xi attur minn pajjiżi terzi.

6. Jenħtieġ li l-ġemgħat ta’ nies jibdew jiġu permessi progressivament. Meta jirriflettu fuq is-sekwenzjar l-aktar xieraq, jenħtieġ li l-Istati Membri jiffukaw fuq l-ispeċifiċitajiet ta’ kategoriji differenti ta’ attività, pereżempju: a) L-iskejjel u l-universitajiet (b’miżuri speċifiċi bħal ħinijiet differenti għall-ikel, titjib fit-tindif, klassijiet iżgħar, żieda fid-dipendenza fuq it-tagħlim elettroniku, eċċ.); b) Attività kummerċjali (bl-imnut) bi gradazzjoni possibbli (eż. numru massimu ta’ persuni permess, eċċ.); c) Miżuri ta’ attività soċjali (ristoranti, kafetteriji, eċċ.), bi gradazzjoni possibbli (ħinijiet tal-ftuħ ristretti, l-għadd massimu ta’ persuni awtorizzati, eċċ.); d) Laqgħat tal-massa (eż. festivals, kunċerti, eċċ.). Jenħtieġ li l-introduzzjoni gradwali mill-ġdid tas-servizzi tat-trasport tiġi adattata għat-tneħħija gradwali tar-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar u l-introduzzjoni gradwali ta’ tipi partikolari ta’ attivitajiet filwaqt li jitqies il-livell ta’ riskju fiż-żoni kkonċernati. Jenħtieġ li trasport b’riskju aktar baxx, individwalizzat (eż. karozzi privati) ikun permess mill-aktar fis possibbli, filwaqt li mezzi kollettivi tat-trasport għandhom jiġu introdotti gradwalment b’miżuri neċessarji orjentati lejn is-saħħa (eż. it-tnaqqis tad-densità ta’ passiġġieri f’vetturi, frekwenza ta’ servizz ogħla, ħruġ ta’ tagħmir ta’ protezzjoni personali għall-persunal tat-trasport u/jew tal-passiġġieri, bl-użu ta’ ilqugħ protettivi, tqegħid ta’ ġel idroalkoħoliku/ta’ diżinfettar disponibbli fiċ-ċentri ta’ trasport u f’vetturi, eċċ.)

7. Jenħtieġ li l-isforzi biex jiġi evitat it-tixrid tal-virus jiġu sostnuti: jenħtieġ li l-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni jkomplu jħeġġu l-popolazzjoni biex iżżomm il-prattiki ta’ iġjene b’saħħithom (l-użu tas-sanitizzaturi, il-ħasil ta’ idejn, imġiba għal meta wieħed jisgħol/jagħtas, it-tindif ta’ uċuħ b’kuntatt frekwenti, eċċ.). Jenħtieġ li l-linji gwida dwar it-tbegħid soċjali jkomplu japplikaw. Jenħtieġ li ċ-ċittadini jingħataw informazzjoni sħiħa dwar is-sitwazzjoni biex jikkontribwixxu biex iwaqqfu t-trażmissjoni tal-virus permezz ta’ miżuri u responsabbiltà individwali. L-aħħar gwida tal-ECDC (16)tagħti parir li l-użu ta’ maskri mhux mediċi fil-pubbliku jista’ jkun utli. L-użu ta’ maskri tal-wiċċ fil-komunità jista’ jitqies, speċjalment meta wieħed jkun qed iżur postijiet tax-xogħol, spazji magħluqa, bħal ħwienet tal-merċa, ċentri kummerċjali, jew meta jintuża t-trasport pubbliku. Jista’ jiġi kkunsidrat l-użu ta’ maskri mhux mediċi magħmula minn diversi tessuti, speċjalment jekk — minħabba problemi ta’ provvista u użu ta’ prijorità minn ħaddiema tal-kura tas-saħħa — il-maskri mediċi ma jkunux disponibbli għall-pubbliku. Madankollu, l-użu ta’ maskri tal-wiċċ fil-komunità jenħtieġ li jitqies biss bħala miżura komplementari u mhux bħala sostituzzjoni għal miżuri preventivi stabbiliti, bħal tbegħid fiżiku, imġiba respiratorja, iġjene bir-reqqa tal-idejn u l-evitar li wieħed imiss wiċċu, imnieħru, għajnejh u ħalqu. L-użu ta’ maskri mediċi minn ħaddiema tal-kura tas-saħħa għandu dejjem jingħata prijorità fuq l-użu tagħhom fil-komunità. Rakkomandazzjonijiet dwar l-użu ta’ maskri tal-wiċċ fil-komunità jenħtieġ li jqisu bir-reqqa l-lakuni fid-data, is-sitwazzjoni tal-provvista, u l-effetti sekondarji negattivi potenzjali.

8. Jenħtieġ li l-azzjoni tkun immonitorjata kontinwament u għandu jiġi żviluppati l-istat ta’ tħejjija għar-ritorn lejn miżuri ta’ konteniment aktar stretti kif meħtieġ, f’każ ta’ żieda eċċessiva fir-rati ta’ infezzjoni, inkluża l-evoluzzjoni tal-firxa internazzjonali. Deċiżjonijiet dwar jekk jew meta jerġgħu jiddaħħlu miżuri aktar stretti jenħtieġ li jkunu bbażati fuq pjan formali, bl-użu ta’ kriterji espliċiti. L-istat ta' tħejjija jenħtieġ li jinvolvi t-tisħiħ tas-sistemi tal-kura tas-saħħa sabiex ikunu jistgħu jiġu affrontati ż-żidiet qawwija tal-virus li jista’ jkun hemm fil-ġejjieni. Il-Kummissjoni se tagħti l-kompitu li jiżviluppa parir dwar approċċ komuni tal-UE għal restrizzjonijiet fuq il-moviment futuri lill-ECDC fid-dawl tal-possibbiltà li l-marda terġa’ titfaċċa, filwaqt li jitqiesu l-lezzjonijiet li ttieħdu s’issa.

7. Konklużjoni

Il-parir xjentifiku, il-koordinazzjoni u s-solidarjetà fl-UE huma l-prinċipji ewlenin għall-Istati Membri biex ineħħu b’suċċess il-miżuri attwali ta’ konfinament.

F’dan il-kuntest, hemm bżonn ta’ approċċ ikkalibrat, koordinat u gradwali li jsir bir-reqqa. Ikun meħtieġ li jkunu qed joperaw diversi miżuri ta’ akkumpanjament biex inkunu nistgħu nimxu lejn fażi bħal din Il-Kummissjoni qiegħda tipprovdi għodod fil-livell tal-UE kif ukoll linji gwida, kemm għas-saħħa pubblika kif ukoll għar-rispons ekonomiku, u hekk se tkompli tagħmel. Se jkun importanti li l-Istati Membri jappoġġjaw u jużaw l-istrumenti disponibbli fil-livell tal-UE.

Il-Kummissjoni se tkompli tanalizza l-proporzjonalità tal-miżuri meħuda mill-Istati Membri biex jaffaċċjaw il-pandemija COVID-19 hekk kif is-sitwazzjoni tevolvi u se tintervjeni biex titlob it-tneħħija tal-miżuri meqjusa sproporzjonati, speċjalment meta jkollhom impatt fuq is-Suq Uniku.

Biex jiġu ssimplifikati l-isforzi ta’ koordinazzjoni, il-Kummissjoni se tkun lesta li tiżviluppa aktar linji gwida, meta jkun meħtieġ jew mitlub, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni gradwali mill-konfinament ġenerali. Aktar ma t-tranżizzjoni tkun ikkoordinata fil-livell tal-UE, aktar jiġu evitati effetti sekondarji aktar negattivi bejn l-Istati Membri u l-implimentazzjoni ta’ miżuri fl-Istati Membri differenti se tissaħħaħ b’mod reċiproku. Il-gwida mill-UE se tqis kif tkun qed tevolvi l-emerġenza tas-saħħa u l-impatt li jkollha fuq is-Suq Uniku. Din se tiġi infurmata mill-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa u tqis id-diskussjonijiet fir-Rispons Politiku f’Sitwazzjonijiet ta’ Kriżi.

Il-Kummissjoni se tkun qed tinteraġixxi wkoll mal-Istati Membri biex tiddiskuti miżuri u inizjattivi li għandhom jiġu ffinanzjati taħt l-Istrument ta’ Appoġġ ta’ Emerġenza (17) u tipprovdi opportunità lill-Istati Membri biex iressqu talbiet. B’dan il-mod, l-Istrument ta’ Appoġġ ta’ Emerġenza se jipprovdi appoġġ finanzjarju tal-UE biex tiġi ġestita t-tranżizzjoni gradwali mill-kriżi.

Il-koordinazzjoni b’suċċess tat-tneħħija tal-miżuri ta’ konteniment fil-livell tal-UE se jkollha wkoll impatt pożittiv fuq l-irkupru tal-UE. Hemm bżonn li jiġi ppjanat b’mod strateġiku l-irkupru b’kuxjenza tal-ħtiġijiet taċ-ċittadini, li fih l-ekonomija teħtieġ li taqbad ir-ritmu u terġa’ taqbad it-triq tat-tkabbir sostenibbli, billi tintegra t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali fuq żewġ partijiet u tislet it-tagħlimiet mill-kriżi attwali għat-tħejjija u r-reżiljenza tal-UE.

(1) https://www.consilium.europa.eu/media/43076/26-vc-euco-statement-en.pdf

(2) Servizzi tal-Kummissjoni; Seth Flaxman, Swapnil Mishra, Axel Gandy et al. Estimating the number of infections and the impact of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 in 11 European countries. Imperial College London (2020).

(3) Lil hinn mill-miżuri meħuda fil-livell nazzjonali, il-Kummissjoni malajr stabbiliet miżuri li jiffaċilitaw l-infiq pubbliku nazzjonali, pereżempju b’qafas temporanju għal miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-qafas fiskali tal-UE se tippermetti wkoll stimulu diskrezzjonali nazzjonali. Fil-livell tal-UE, il-Kummissjoni pprovdiet appoġġ ekonomiku u finanzjarju mill-baġit tal-UE u l-Bank Ċentrali Ewropew ipprovda appoġġ għall-politika monetarja. Għal ħarsa ġenerali lejn ir-rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa COVID-19, ara wkoll il-Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni COM (2020) 112 final tat-13 ta’ Marzu 2020 u COM(2020) 143 final tat-2 ta’ April 2020.

(4) Iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC), “Coronavirus disease 2019 (COVID-19) in the EU/EEA and the UK – eighth update”, it-8 ta’ April 2020, https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/covid-19-rapid-risk-assessment-coronavirus-disease-2019-eighth-update-8-april-2020.pdf

(5) F’dan il-kuntest, fit-3 ta’ April, il-Kummissjoni adottat Gwida dwar l-Assistenza ta’ Emerġenza tal-UE dwar il-Kooperazzjoni Transfruntiera fil-Kura tas-Saħħa (C (2020) 2153 final) Il-Gwida għandha l-għan li tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri biex tgħin lill-pazjenti fil-bżonn ta’ kura kritika billi toffri kapaċità disponibbli ta’ sodod tal-isptar (kif ukoll professjonisti tas-saħħa) sabiex ittaffi l-faċilitajiet tal-kura tas-saħħa li mhux ilaħħqu fl-Istati Membri fil-bżonn u fejn ma tpoġġix il-funzjonament tas-sistemi tas-saħħa tagħhom stess f’riskju.

(6) Pereżempju, l-Iskema Ewropea ta’ Riassigurazzjoni tal-Qgħad, kif proposta mill-Kummissjoni fit-2 ta’ April (COM(2020) 139 final), se tappoġġa lil dawk li qegħdin jaħdmu u tipproteġi lil dawk li tilfu xogħolhom matul din il-kriżi filwaqt li tnaqqas il-pressjoni fuq il-finanzi pubbliċi nazzjonali fiċ-ċirkostanzi attwali.

(7) Ir-Rakkomandazzjoni tat-8 ta’ April 2020 dwar sett tal-għodod komuni tal-Unjoni għall-użu tat-teknoloġija u tad-data biex niġġieldu u noħorġu mill-kriżi tal-COVID-19, b’mod partikolari dwar l-applikazzjonijiet mobbli u l-użu ta’ data anonimizzata dwar il-mobbiltà (C(2020) 2296 final).

(8) Il-Kummissjoni hija konxja mis-soluzzjonijiet żviluppati minn konsorzji Ewropej bħall-Pan-European Privacy-Preserving Proximity Tracing (https://www.pepp-pt.org/).

(9) F’dan il-kuntest il-Kummissjoni mobilizzat l-Istrument għall-Appoġġ ta’ Emerġenza. Dan huwa l-mezz ġenerali tal-UE għall-ġlieda kontra l-kriżi, fuq il-bażi tal-prinċipju ta’ solidarjetà u li jippermetti appoġġ dirett rapidu u flessibbli bla preċedent. Addizzjonalment, l-Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus (CRII) tipproponi appoġġ finanzjarju lill-Istati Membri biex jieħdu miżuri biex tittaffa l-pressjoni fuq is-sistemi tas-saħħa tagħhom u għaż-żieda tar-reżiljenza biex jissaħħu l-kapaċitajiet ta’ rispons għall-kriżijiet fis-sistemi tas-saħħa.

(10) Il-Kummissjoni qed taħdem mal-Istati Membri biex telimina projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet fuq l-esportazzjoni fi ħdan l-UE skont il-konklużjoni tal-Kunsill Ewropew li “l-adozzjoni tad-deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni għall-esportazzjoni ta’ tagħmir protettiv personali għandha twassal biex jitneħħew kompletament u b’mod effettiv il-forom kollha ta’ projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet interni”. Hija stabbiliet “Punt ċentrali ta’ koordinament għat-tagħmir mediku” li jiffaċilita l-identifikazzjoni tal-provvisti disponibbli, inklużi kits tal-ittestjar u t-tlaqqigħ tagħhom mad-domanda mill-Istati Membri. Dan jinvolvi wkoll kollaborazzjoni mal-industrija dwar iż-żieda fil-produzzjoni mill-manifatturi eżistenti, l-iffaċilitar tal-importazzjonijiet u l-attivazzjoni ta’ modi alternattivi għall-produzzjoni tat-tagħmir. Il-Kummissjoni se tistabbilixxi sistema ta’ rappurtar għall-Istati Membri biex jispeċifikaw l-eżiġenzi tagħhom ta’ tagħmir mediku, inkluż immappjar ġeografiku. Il-Kummissjoni tappoġġa parteċipanti ġodda fis-suq għal tagħmir protettiv b’dokumenti ta’ gwida apposta. L-informazzjoni dwar id-disponibbiltà u l-kapaċitajiet tal-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità se tkun kondiviża mal-operaturi tas-suq. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qed tiċċentralizza l-kumulazzjoni ta’ riżerva ta’ tagħmir mediku għal emerġenza permezz tar-rescEU. Flimkien mal-Istati Membri, il-Kummissjoni diġà kabbret l-isforzi tagħha billi nediet azzjonijiet ta’ akkwist konġunt għal diversi provvisti mediċi, inklużi l-kits tal-ittestjar. Fl-1 ta’ April 2020 ħarġet ukoll gwida dwar l-għażliet u l-flessibbiltajiet disponibbli fi ħdan il-qafas tal-UE għall-akkwist pubbliku għax-xiri tal-provvisti, is-servizzi u l-ħidmiet meħtieġa biex tiġi indirizzata l-kriżi (C(2020) 2078). Barra minn hekk, fit-8 ta’ April 2020 adottat Qafas Temporanju għall-valutazzjoni ta’ kwistjonijiet dwar l-antitrust relatati mal-kooperazzjoni kummerċjali b’reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta’ urġenza li jirriżultaw mit-tifqigħa attwali tal-COVID-19, sabiex tiżgura l-provvista u d-distribuzzjoni adegwata ta’ prodotti u servizzi essenzjali skarsi matul it-tifqigħa tal-COVID-19 (C(2020) 3200). Fl-istess jum adottat ukoll Linji gwida dwar il-provvista ideali u razzjonali ta’ mediċini biex jiġu evitati skarsezzi matul it-tifqigħa tal-COVID-19 (C(2020) 2272 final).

(11) F’dan il-kuntest fit-8 ta’ April 2020 l-ECDC adotta parir għat-tnaqqis tat-trażmissjoni tal-COVID-19 minn persuni li potenzjalment huma asintomatiċi jew presintomatiċi permezz tal-użu ta’ maskri tal-wiċċ: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/using-face-masks-community-reducing-covid-19-transmission

(12) ECDCGuidance for discharge and ending isolation in the context of widespread community transmission of COVID-19 (Il-Gwida tal-ECDC għall-ħruġ mill-iżolament u għat-tmiem tiegħu fil-kuntest ta’ trażmissjoni mifruxa komunitarja ta’ COVID-19) - l-ewwel aġġornament, it-8 ta’ April 2020, https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/covid-19-guidance-discharge-and-ending-isolation-first%20update.pdf

(13) il-Kummissjoni ħarġet linji gwida dwar l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-ħaddiema matul it-tifqigħa COVID-19 (C(2020) 2051 final).

(14) Il-Kummissjoni diġà kienet ipproponiet aktar flessibbiltà fl-applikazzjoni tar-regoli eżistenti dwar l-użu ta’ slots għal-linji tal-ajru (Regolament (UE) 2020/459 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità) u adottat linji gwida dwar il-korsiji ħodor (C(2020) 1897 final) u operazzjonijiet tal-merkanzija biex jiffaċilitaw il-moviment liberu tal-merkanzija fl-UE (C(2020) 2010 final). Il-Kummissjoni adottat ukoll linji gwida dwar id-drittijiet tal-passiġġieri(C(2020) 1830 final) u dwar il-baħħara, il-passiġġieri u persuni oħra abbord il-bastimenti (C(2020) 3100 final).

(15) Fit-30 ta’ Marzu il-Kummissjoni adottat gwida dwar l-implimentazzjoni ta’ restrizzjoni temporanja fuq l-ivvjaġġar mhux essenzjali lejn l-UE (C(2020) 2050 final). Fit-8 ta’ April, hija adottat Komunikazzjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew u lill-Kunsill dwar il-valutazzjoni tal-applikazzjoni tar-restrizzjoni temporanja fuq vjaġġar mhux essenzjali lejn l-UE (COM(2020)148).

(16) https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/using-face-masks-community-reducing-covid-19-transmission

(17) Regolament (UE) 2016/369, ĠU L 70, tas-16.3.2016, p. 1.