DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI Analiżi mis-servizzi tal-Kummissjoni tas-sitwzzjoni baġitarja ta' Malta Li jakkumpanja d-dokument Rakkomandazzjoni għal RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL bil-ħsieb li tinġieb fi tmiemha s-sitwazzjoni ta' defiċit eċċessiv tal-gvern f'Malta /* SWD/2013/0389 final */





1. Introduzzjoni Sa mill-adeżjoni tagħha fl-UE, Malta kienet suġġetta għal żewġ proċeduri ta' defiċit eċċessiv (PDE)[1]. L-ewwel waħda kienet imnedija permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2004 u ġiet abrogata mill-Kunsill fil-5 ta’ Ġunju 2007. It-tieni tnediet fis-7 ta’ Lulju 2009 u abrogata fl-4 ta’ Diċembru 2012, wara estensjoni ta’ sena, sal-2011, tal-iskadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv minħabba avvenimenti ekonomiċi negattivi mhux mistennija b’konsegwenzi sfavorevoli kbar għall-finanzi tal-gvern li seħħew fl-2010. Skont dejta notifikata mill-awtoritajiet Maltin f’April 2013[2], id-defiċit tal-gvern ġenerali f’Malta laħaq 3,3 % tal-PDG fl-2012, 'il fuq minn 2,8 % tal-PDG fl-2011. Barra minn hekk, fl-2012 id-dejn gross tal-gvern ġenerali kien aktar mis-60 % tal-valur referenzjarju tal-PDG u Malta ma għamlitx progress suffiċjenti lejn konformità mal-limitu referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn, f’konformità mar-rekwiżiti tal-perjodu ta’ tranżizzjoni[3] wara l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv tagħha. Ir-rapport imħejji mill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“it-Trattat”), li jirrappreżenta l-ewwel pass fil-PDE, analizza r-raġunijiet għall-ksur tal-kriterji tad-defiċit u tal-dejn tat-Trattat, filwaqt li qies b’mod xieraq il-kuntest ekonomiku u l-elementi relevanti l-oħra. Skont ir-rapport, kemm il-kriterju tad-defiċit kif ukoll dak tad-dejn tat-Trattat mhumiex sodisfatti, u, skont l-Artikolu 126(6) tat-Trattat, il-Kunsill iddeċieda li jeżisti defiċit eċċessiv f’Malta. 2. L-iżviluppi makroekonomiċi riċenti L-ekonomija Maltija wriet reżiljenza matul il-kriżi. Fl-2009, il-PDG reali naqas bi 2,4 %, li huwa ferm taħt l-4,4 % ta’ tnaqqis fiż-żona tal-euro. L-irkuprar li seħħ eżatt wara kien aktar markanti, b’medja ta’ 2,4 % meta mqabbel ma’ 1,7 % fiż-żona tal-euro, xprunat l-aktar minn esportazzjoni netta. Il-ħolqien tal-impjiegi kien qawwi u r-rata tal-qgħad baqgħet f’livell baxx, iżda quddiem sfond ta’ rati ta’ parteċipazzjoni li kienu għadhom baxxi ħafna, speċjalment fost in-nisa u l-ħaddiema aktar imdaħħla fiż-żmien. Fl-2012, il-PDG reali kiber b’0,8 % (ara t-Tabella 1), xprunat mill-esportazzjoni u l-infiq pubbliku. Il-kummerċ internazzjonali baqa' mutur ewlieni tat-tkabbir ekonomiku, minkejja l-ambjent diffiċli, li kkontribwixxa għall-korrezzjoni tad-defiċit tal-kont kurrenti ta’ Malta. Is-suq tax-xogħol mar aħjar mill-medja fiż-żona tal-euro hekk kif komplew jinħolqu l-impjiegi, filwaqt li l-qgħad baqa’ baxx u stabbli, li laħaq 6,4 %. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2013, it-tkabbir ekonomiku f’Malta se jkompli jkun ogħla mill-medja taż-żona tal-euro sa tmiem il-perjodu ta’ tbassir. It-tkabbir reali tal-PDG huwa pprojettat li jaċċellera għal 1,4 % fl-2013 u 1,8 % fl-2014, sostnut minn irkupru gradwali fid-domanda domestika. It-tkabbir huwa mistenni li jibqa’ jwassal għall-ħolqien tal-impjiegi, prinċipalment bis-saħħa ta’ konverġenza tar-rati tal-impjiegi fost in-nisa u l-ħaddiema akbar fl-età, bil-qgħad u l-inattività jonqsu bħala riżultat. L-inflazzjoni fil-prezzijiet, wara li l-quċċata li laħqet fl-2012, mistennija li tkun moderata, iżda għandha tibqa’ 'l fuq mill-medja taż-żona tal-euro. Tabella 1: Paragun tal-iżviluppi u l-previżjonijiet makroekonomiċi || 2011 || 2012 || 2013 || 2014 || Outturn || Outturn || COM || SP || COM || SP PDG reali (% ta' bidla) || 1,7 || 0,8 || 1,4 || 1,4 || 1,8 || 1,6 Kontribuzzjonijiet għat-tkabbir tal-PDG reali: || || || || || || - Domanda interna finali || 0,6 || 0,4 || 1,1 || 0,8 || 1,6 || 1,1 - Bidla fl-inventarji || -1,7 || -0,5 || 0,0 || 0,0 || 0,0 || 0,0 - Esportazzjonijiet netti || 2,8 || 1,0 || 0,3 || 0,6 || 0,2 || 0,5 Id-differenza fil-produzzjoni (% tal-PDG potenzjali) || 0,2 || -0,3 || -0,4 || -0,5 || -0,1 || -0,3 Impjieg (% ta’ bidla) || 2,7 || 2,1 || 1,8 || 0,7 || 2,1 || 0,9 Rata tal-qgħad (%) || 6,5 || 6,4 || 6,3 || 6,6 || 6,1 || 6,4 Produttività tax-xogħol (bidla f’%) || -1,0 || -1,2 || -0,4 || 0,2 || -0,3 || 0,8 Inflazzjoni tal-IAPK (%) || 2,5 || 3,2 || 1,9 || 2,0 || 1,9 || 1,6 Kumpens għall-impjegati (ras għal ras, bidla f’%) || 0,5 || 2,4 || 1,8 || 0,7 || 1,8 || 1,1 Bilanċ tal-Gvern ġenerali (% tal-PDG) || -2,8 || -3,3 || -3,7 || -2,7 || -3,6 || -2,1 Dejn gross tal-Gvern (% tal-PGD) || 70,3 || 72,1 || 73,9 || 74,2 || 74,9 || 74,2 Sors: Programm ta' Stabbiltà (PS) tal-2013; It-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2013 (COM); Il-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni. 3. Il-prospetti baġitarji Ix-xenarju bażi li fuqha hi mibnija d-direzzjoni ta’ aġġustament jinkorpora t-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2013 u jestendih sal-2016 filwaqt li joqgħod fuq suppożizzjonijiet standard dwar l-għeluq tad-distakk tal-produzzjoni u s-sensittività tal-baġit għaċ-ċiklu. Il-projezzjonijiet baġitarji għall-2013 jinkorporaw il-baġit tal-2013 li ġie approvat mill-Parlament f’April 2013, li jinkludi miżuri espansjonarji kemm fuq in-naħa tad-dħul kif ukoll tal-infiq, b’impatt nett ta’ żieda fuq id-defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG. B’mod partikolari, il-baġit tal-2013 jistipula: it-tnaqqis gradwali fir-rata tat-taxxa fuq id-dħul għall kategorija ta’ dħul medju, kif ukoll it-twessigħ tagħha, matul il-perjodu 2013-2015; tnaqqis fit-taxxa ta’ reġistrazzjoni fuq vetturi privati “nodfa”; kif ukoll żieda fir-rata minima ta’ benefiċċji għat-tfal. Il-baġit jinkorpora wkoll l-injezzjoni ta’ ekwità fl-Air Malta (0,6 % tal-PDG) li kienet diġà ppjanata. Dawn il-miżuri espansjonarji huma biss parzjalment ikkompensati minn żidiet fid-dazji tas-sisa, mill-ġbir tal-arretrati tat-taxxa kif ukoll mill-iffrankar fl-infiq u mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali ogħla li jirriżultaw mir-riforma tal-pensjonijiet tal-2006. Tabella 2: Tbassir ta' elementi varjabbli makroekonomiċi u baġitarji ewlieni skont ix-xenarju bażiku % tal-PDG || 2011 || 2012 || 2013 || 2014 || 2015 || 2016 Introjti || 39,3 || 40,5 || 41,0 || 41,2 || 41,3 || 41,3 Introjti kurrenti || 37,6 || 38,3 || 38,2 || 38,4 || 38,5 || 38,5 Miżuri diskrezzjonarji b’impatt fuq dħul attwali (1) || 0,6 || 0,8 || -0,6 || -0,3 || -0,2 || 0,0 Nefqa || 42,1 || 43,9 || 44,6 || 44,9 || 44,7 || 44,8 Tkabbir reali tal-PDG (%) || 1,7 || 0,8 || 1,4 || 1,8 || 1,8 || 2,2 Tkabbir nominali tal-PDG (%) || 3,8 || 3,0 || 3,4 || 3,9 || 4,0 || 4,3 Tkabbir potenzjali tal-PDG (%) || 1,3 || 1,4 || 1,4 || 1,5 || 1,7 || 2,1 Bilanċ strutturali || -3,6 || -4,1 || -3,8 || -3,7 || -3,5 || -3,5 Bilanċ tal-gvern ġenerali || -2,8 || -3,3 || -3,7 || -3,6 || -3,4 || -3,4 p.m. elastiċità tal-introjti skont il-metodoloġija CAB (2) || 0,9 || 0,9 || 0,9 || 0,9 || 0,9 || 0,9 p.m. Elastiċità apparenti tal-introjti || 1,7 || 1,7 || 0,9 || 1,1 || 1,0 || 1,0 p.m Distakk tal-produzzjni (% tal-produzzjoni potenzjali) || 0,2 || -0,3 || -0,4 || -0,1 || -0,1 || 0,0 (1) Il-miżuri speċifikati b’mod ċar mill-gvernijiet, li impenjaw ruħhom għalihom, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2013. (2) L-elastiċità standard tal-introjti ġiet riveduta skont il-metodoloġija approvata reċentement mill-EPC għall-komputazzjoni ta' bilanċi aġġustati ċiklikament. Sors: Il-Programm ta’ Stabilità (SP); It-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2013 (COM); Il-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni. Id-defiċit tal- gvern ġenerali huwa pprojettat li jibqa’ 'l fuq minn 3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG sal-2016. Għall-2015, ix-xenarju bażi ma jinkludix l-injezzjoni ta’ kapital addizzjonali fl-Air Malta li hija ppjanata għall-2015 skont il-programm ta’ stabbiltà tal-2013. Wieħed għalhekk jassumi li l-injezzjoni ta’ kapital jew mhux se ssir jew inkella tkun ibbilanċjata b'miżuri fid-direzzjoni opposta. Wara li naqas b’½ pp. tal-PDG fl-2012, il-bilanċ strutturali huwa projettat li jitjieb b’madwar ½ pp. tal-PDG bejn l-2012 u l-2016. B’hekk, fix-xenarju tal-linja bażi, l-isforz strutturali se jibqa' insuffiċjenti biex jiġi żgurat progress lejn l-objettiv ta’ terminu medju, ta’ baġit ibbilanċjat f’termini strutturali. Skont ix-xenarju bażi, id-dejn tal-gvern ġenerali huwa mistenni li sal-2016 jiżdied minn 72,1 % tal-PDG fl-2012 għal 75,6 % tal-PDG. 4. Direzzjoni ta' aġġustament proposta Ix-xenarju tal-PDE jimplika l-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv fir-rigward ta' kemm il-kriterju tad-defiċit kif ukoll dak tad-dejn sal-2014. Fil-każ ta' PDE ibbażata fuq id-dejn, ir-rakkomandazzjoni għandha tinkorpora trajettorja fiskali li tiżgura li, jekk tiġi segwita, id-dejn ikun konformi ma’ tal-inqas l-element li jħaras 'il quddiem tal-valur referenzjarju tad-dejn[4] fl-aħħar tal-perjodu ta' rakkomandazzjoni (din hija kundizzjoni neċessarja għall-abrogazzjoni). Dan jista’ jinkiseb biss bil-kalibrazzjoni tal-isforz strutturali meħtieġ, li — abbażi tax-xenarju makro sottostanti — għandu jwassal għal ċerti livelli ta’ defiċit nominali li jiżguraw li jkun hemm proporzjon tad-dejn mal-PDG li jkun qed jonqos b’mod suffiċjenti. Abbażi tax-xenarju bażi, il-konformità mal-element li jħares 'il quddiem tal-valur referenzjarju tad-dejn fl-2014 (jiġifieri li jħares lejn il-proporzjon tad-dejn mal-PDG fl-2016) jimplika mira ta' defiċit nominali ta’ mhux aktar minn 2,7 % tal-PDG fl-2014. Għall-2013, il-mira tal-iżbilanċ tkun ta’ 3,4 % tal-PDG. Il-bilanċ primarju ikun fil-livell ta' -0,2 % tal-PDG fl-2013 u ta' 0,5 % tal-PDG fl-2014. Il-kisba ta’ dawn il-miri hija konsistenti ma’ titjib fil-bilanċ strutturali tal-baġit ta' 0,7 pps. tal-PDG kemm fl-2013 kif ukoll fl-2014. Mit-72,1 % tal-PDG fl-2012, il-proporzjon bejn id-dejn u l-PDG se jilħaq quċċata ta’ 74 % tal-PDG fl-2014 qabel ma jonqos għal 72,2 % tal-PDG sal-2016. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2013, biex jintlaħqu l-miri strutturali msemmija hawn fuq, l-awtoritajiet Maltin ikunu jridu jimplimentaw miżuri ta’ konsolidazzjoni addizzjonali ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2013 u ta' ¾ % tal-PDG fl-2014 minbarra l-miżuri li diġà huma inklużi fix-xenarju ta’ bażi. Dawn il-miri għat-titjib annwali fil-bilanċ strutturali tal-baġit iqisu l-ħtieġa ta' kumpens għall-effetti sekondarji negattivi tal-konsolidazzjoni fiskali fuq il-finanzi pubbliċi, permezz tal-impatt tagħha fuq it-tkabbir tal-PDG. Huma wkoll jassumu l-possibbiltà li l-injezzjoni ta’ kapital fl-Air Malta għall-2015 tiġi kkumpensata għal kollox minn miżuri addizzjonali ta’ konsolidazzjoni. Id-dejn tal-gvern ġenerali huwa pprojettat li jiżdied għal 73,5 % tal-PDG fl-2013 u jistabbilizza fl-2014 bħala konsegwenza tal-bilanċ favorevoli primarju restawrat. Tabella 3: Tbassir ta' elementi varjabbli makroekonomiċi u baġitarji ewlieni skont ix-xenarju tal-PDE % tal-PDG || 2012 || 2013 || 2014 Tkabbir reali tal-PDG (%) || 0,8 || 1,2 || 1,6 Tkabbir potenzjali tal-PDG (%) || 1,4 || 1,4 || 1,5 Bilanċ strutturali || -4,2 || -3,5 || -2,7 Bilanċ tal-gvern ġenerali || -3,3 || -3,4 || -2,7 p.m Distakk tal-produzzjoni (% tal-produzzjoni || -0,2 || -0,4 || -0,3 Sors: Il-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni. Id-deterjorazzjoni fil-pożizzjoni baġitarja tal-2012 rriżultat minn laxkezza fl-infiq kurrenti, ħaġa li tindika li n-natura mhux vinkolanti, u l-orizzont qasir tal-ippjanar fiskali f'Malta mhumiex ta' sostenn għal pożizzjoni fiskali soda. Fid-dawl ta’ dan, ikun importanti li d-direzzjoni ta’ aġġustament tintrifed minn qafas fiskali pluriennali aktar vinkolanti u effettiv u li jissaħħaħ il-monitoraġġ tal-eżekuzzjoni tal-baġit matul is-sena. It-twaqqif ta’ korp indipendenti jgħin biex tiġi assigurata l-konformità mar-regoli fiskali[5]. Fl-istess ħin, il-konsolidazzjoni fiskali għandha titfassal b’mod li jiffavorixxi t-tkabbir (inkluż billi jsiru eżerċizzji ta' analiżi sistematika tan-nefqa). 5. Konklużjonijiet Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2013 ta’ Malta jistabbilixxi miri tad-defiċit għall-2013 u l-2014 li, fid-dawl tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2013, ma jidhrux kredibbli. B’mod partikolari, is-servizzi tal-Kummissjoni jipprojettaw defiċit li jibqa’ taħt il-valur ta’ referenza fl-2013 u fl-2014, u tabilħaqq huwa ogħla mir-riżultat tal-2012. Il-mira ta' defiċit aktar baxx fil-Programm ta’ Stabbiltà meta mqabbel mal-previżjonijiet tas-servizzi tal-Kummissjoni tirrifletti tkabbir ogħla għal taxxi kurrenti, ħaġa li mhix ġustifikata b’mod kredibbli[6]. Għall-2014, il-Programm jipprojetta li d-defiċit ikompli jonqos, iżda jipprovdi dettalji biss dwar xi miżuri speċifiċi. Skont l-informazzjoni li hemm bħalissa, jidehr li huwa xieraq li ssir korrezzjoni gradwali tad-defiċit eċċessiv f’Malta, li għandu jwassal id-defiċit għal taħt it-3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG u tiżgura l-konformità mal-valur referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn sal-2014. Dan ikun jikkorrispondi għal defiċits nominali intermedji ta’ 3,4 % tal-PDG fl-2013 u 2,7 % tal-PDG fl-2014. It-titjib sottostanti fil-bilanċ tal-baġit strutturali implikat minn dawn il-miri hija 0,7 pps tal-PDG kemm fl-2013 kif ukoll fl-2014. Il-miżuri fiskali meħtieġa flimkien ma’ dawk diġà inklużi fix-xenarju tal-linja bażi tal-previżjoniijiet tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2013 huma stmati għal madwar 0,4 % fl-2013 u ¾ % tal-PDG fl-2014. Il-qafas fiskali ta’ Malta huwa pjuttost flessibbli, u n-natura nonvinkolanti tiegħu u l-orizzont qasir ta' ppjanar fiskali mhux ta' sostenn għal pożizzjoni fiskali soda. Huwa importanti li d-direzzjoni ta' aġġustament tintrifed minn qafas fiskali aktar vinkolanti u effettiv. [1] Id-dokumenti kollha relatati mal-PDE jinsabu fis-sit li ġej: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/malta_en.htm. [2] Skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 479/2009, l-Istati Membri għandhom jirrappurtaw lill-Kummissjoni, darbtejn fis-sena, il-livelli ppjanati u attwali tad-dejn u tal-iżbilanċ tal-gvern tagħhom. L-aktar notifika riċenti ta' Malta tinsab fis-sit: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/government_finance_statistics/excessive_deficit/edp_notification_tables. [3] Wara l-abrogazzjoni tal-PDE f’Diċembru 2012, f'konformità mal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir, Malta qed tibbenefika minn perjodu tranżitorju ta’ tliet snin sabiex tkun konformi mal-limitu referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn, li beda fl-2012. L-isforz strutturali implimentat minn Malta fl-2012 ma kienx biżżejjed biex jissodisfa r-rekwiżiti tal-perjodu ta’ transizzjoni referenzjarju għat-tnaqqis tad-dejn. L-Aġġustament Strutturali Lineari Minimu (MLSA) meħtieġ għall-2012 kien ugwali għal 0,4 pps tal-PDG, filwaqt li fl-2012 id-defiċit strutturali ta' Malta ddeterjora b'½ pp tal-PDG. [4] Il-kalkolu referenzjarju tad-dejn huwa speċifikat fil-Kodiċi ta’ Kondotta: l-element li jħares 'il quddiem fil-valur referenzjarju tad-dejn ikun sodisfatt meta l-proporzjon tad-dejn mal-PDG imbassar mis-servizzi tal-Kummissjoni jkun taħt il-valur referenzjarju tad-dejn għas-sena t +2. [5] Skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/85/UE tat-8 ta’ Novembru 2011, il-korpi indipendenti jew il-korpi li għandhom awtonomija funzjonali vis-à-vis l-awtoritajiet fiskali tal-Istati Membri għandhom jipprovdu analiżi kredibbli u indipendenti tal-monitoraġġ effettiv u f’waqtu għar-rigward ta' regoli fiskali numeriċi. L-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 473/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Mejju 2013 jenfasizza r-rwol ta’ korpi indipendenti fil-monitoraġġ u fl-evalwazzjoni tal-konformità ma’ regoli fiskali nazzjonali. [6] Skont l-Artikolu 4.1 tad-Direttiva tal-Kunsill 2011/85/UE tat-8 ta’ Novembru 2011, it-tbassir makroekonomiku u baġitarju mill-Istati Membri għandu jitqabbel mal-aktar previżjonijiet aġġornati tal-Kummissjoni u, fejn hu xieraq, ma’ dawk ta’ entitajiet indipendenti oħra. Id-differenzi sinifikanti li jkun hemm bejn ix-xenarju makrofiskali magħżul u l-previżjoni tal-Kummissjoni għandhom jiġu deskritti b’mod raġunat.