Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tal-eżenzjoni temporanja mir-regoli dwar l-użu tas-slots fl-ajruporti tal-Komunità minħabba l-pandemija tal-COVID-19”

(COM(2020) 818 final — 2020/0358 (COD))

(2021/C 123/07)

Relatur ġenerali: Thomas KROPP

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 18.1.2021 Kunsill, 21.1.2021 Bażi legali Artikoli 100(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni Adottata fil-plenarja 27.1.2021 Sessjoni plenarja Nru 557 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 225/1/4

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Fis-16 ta’ Diċembru 2020, il-Kummissjoni Ewropea (KE) ipproponiet regolament emendatorju ġdid ( 1 ) rigward eżenzjoni temporanja mill-klawżola “jintużaw inkella jintilfu” għall-perjodu wara s-27 ta’ Marzu 2021. Essenzjalment, il-Kummissjoni pproponiet li r-regola “tużah jew titilfu” għandha terġa’ tapplika iżda li, għal perjodu limitat, il-limitu għall-użu tas-slots għandu jkun stabbilit għal 40 % minflok 80 %. Barra minn hekk, il-KE pproponiet li għandu jkollha setgħat delegati biex testendi l-eżenzjoni mis-slots, skont għadd ta’ kriterji relatati mat-tul u l-intensità tal-kriżi.

1.2. Il-KESE jfaħħar lill-KE għall-inizjattiva tagħha li testendi l-eżenzjoni temporanja mir-regoli tar-regolament dwar is-slots tal-Komunità Ewropea, u jappoġġja l-proposta li tagħti mandat lill-Kummissjoni biex tadatta l-limitu sal-istaġun tax-xitwa tal-2024/2025.

1.3. Madankollu, sabiex jinħoloq mekkaniżmu ta’ rispons verament flessibbli, il-proposta għandha tinkludi wkoll id-dritt tal-linji tal-ajru li jerġgħu lura għal serje sħiħa ta’ slots flimkien ma’ limitu ta’ użu varjabbli.

1.4. L-estensjoni hija ġġustifikata minħabba li l-kriżi ekonomika globali esperjenzata fil-bidu tal-2021 hija agħar milli kien antiċipat 12-il xahar ilu, matul l-ewwel tliet xhur tal-2020. Għall-kuntrarju tal-aspettattivi, il-pandemija tal-COVID-19 għadha ma ġietx imrażżna. Fil-fatt, it-tieni mewġa ta’ żidiet esponenzjali ta’ infezzjonijiet fit-tieni nofs tal-2020 s’issa kellha implikazzjonijiet soċjali, ekonomiċi u finanzjarji aktar qawwija mill-ewwel mewġa fl-Ewropa. It-trasport, il-kummerċ u t-turiżmu huma fost is-setturi ekonomiċi l-aktar milquta. Barra minn hekk, mutazzjoni infettiva ħafna tal-virus attwalment qed tinfirex madwar l-Ewropa. Dan l-aħħar ir-Renju Unit impona t-tielet lockdown biex irażżan it-“tielet mewġa” tal-virus.

1.5. Il-KESE jħeġġeġ lill-KE u lill-Koleġiżlaturi jikkunsidraw mill-ġdid il-proposta tal-Kummissjoni fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet żviluppati mill-Bord Dinji tas-Slots tal-Linji tal-Ajru (WASB), li huwa magħmul minn linji tal-ajru, ajruporti u koordinaturi tas-slots, u li ppubblika r-rakkomandazzjonijiet tiegħu għall-eżenzjoni tas-slots għall-istaġun tal-iskedar tas-sajf 2021 ( 2 ) fl-20 ta’ Novembru 2020 (IATA, A4E, ACI-Europe u EUACA jappoġġjaw ir-rakkomandazzjoni tad-WASB). Ir-rakkomandazzjonijiet jikkonsistu f’taħlita ta’ (i) eżenzjoni sħiħa mir-regola “tużah jew titilfu” għal serje sħiħa ta’ slots li jerġgħu jiġu rritornati fil-grupp qabel il-bidu tal-istaġun u (ii) limitu ta’ utilizzazzjoni ta’ 50 % għas-serje ta’ slots li l-linji tal-ajru jżommu. Fiha wkoll ċerti kundizzjonijiet u dispożizzjonijiet dwar in-nuqqas ta’ użu ġustifikat ta’ slots speċifiċi għas-sitwazzjoni tal-COVID-19.

1.6. Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li jinżamm bilanċ bejn il-ħtieġa li jiġu evitati miżuri li jħallu impatt negattiv fuq il-kapaċità tas-settur tal-avjazzjoni li jirkupra minn din il-kriżi, l-objettiv fit-tul tal-linji tal-ajru li jżommu slots li jiswew ħafna flus fl-ajruporti, u l-ħtieġa li jiġi żgurat livell xieraq ta’ kompetizzjoni għal slots skarsi bħal dawn.

1.7. Fl-aħħar nett, il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-KE tidher iffukata fuq l-indirizzar tal-miżuri ta’ eżenzjoni mir-regoli tal-UE dwar l-allokazzjoni tas-slots mingħajr ma tqis li miżuri bħal dawn se jiġu riflessi globalment minn partijiet oħra tad-dinja. Għalhekk huwa preferibbli li jsiru modifiki li jkunu operazzjonalment fattibbli u maqbula globalment – bħar-rakkomandazzjonijiet tad-WASB.

2. Kummenti ġenerali

2.1. Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 ( 3 ) , li kien emendat b’mod parzjali mir-Regolament (KE) Nru 793/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 4 ) , jiddetermina l-proċeduri u r-regoli għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-UE. L-Artikolu 10 ta’ dan ir-Regolament jispeċifika li t-trasportaturi tal-ajru għandhom jużaw mill-inqas 80 % tas-slots allokati tagħhom f’perjodu ta’ skedar partikolari sabiex iżommu dawn is-slots għall-perjodu ta’ skedar korrispondenti fis-sena ta’ wara (għalhekk, “tużah jew titilfu”).

2.2. Fit-30 ta’ Marzu 2020, l-Unjoni Ewropea adottat emenda għar-Regolament dwar is-Slots ( 5 ) biex titneħħa r-regola “tużah jew titilfu” għall-perjodu kollu ta’ skedar tas-sajf 2020, li jintemm fl-24 ta’ Ottubru 2020. Dik l-emenda tat ukoll is-setgħa lill-KE biex testendi l-perjodu kopert mill-eżenzjoni sal-4 ta’ April 2021. Fl-14 ta’ Ottubru 2020, il-Kummissjoni adottat att delegat ( 6 ) li jestendi l-perjodu li jirrinunzja għar-regola “tużah jew titilfu” sal-aħħar tal-istaġun ta’ skedar tax-xitwa 2020/2021 fis-27 ta’ Marzu 2021.

2.3. Il-KESE jappoġġja l-proposta ta’ sospensjoni tar-regoli tal-UE dwar l-allokazzjoni ta’ slots fl-ajruporti fid-dokument ta’ pożizzjoni tiegħu, adottat fil-25 ta’ Marzu 2020. Dan ir-rapport irrakkomanda stabbiltà fl-ippjanar għal-linji tal-ajru u l-possibbiltà ta’ reazzjoni rapida u flessibbli għall-iżviluppi tas-suq mingħajr ma jintilfu s-slots meħtieġa biex jerġgħu jiġu stabbiliti networks li jiffunzjonaw.

2.4. Filwaqt li ssemmiet il-ħtieġa li tiġi stabbilita mogħdija għar-ritorn għall-applikazzjoni normali tar-regola “tużah jew titilfu”, il-Kummissjoni pproponiet li mill-perjodu ta’ skedar tas-sajf 2021, l-applikazzjoni tar-rekwiżiti tal-użu tas-slots skont ir-Regolament dwar is-Slots għandha terġa’ tapplika, iżda li l-limitu għandu jiġi stabbilit għal 40 % minflok 80 %. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tkun iddelegat setgħat sa u inkluż l-istaġun tax-xitwa tal-2024/2025 biex testendi aktar l-eżenzjoni tas-slots billi taġġusta r-rata tal-użu tas-slots abbażi ta’ għadd ta’ indikaturi, bħad-data attwali u mbassra dwar it-traffiku tal-ajru, il-fatturi tat-tagħbija u l-użu tal-flotta. Il-proposta fiha wkoll ċerti kundizzjonijiet rigward, fost l-oħrajn, l-esklużjonijiet għal slots allokati ġodda u skambjati, kif ukoll limitu ta’ żmien għar-ritorn ta’ slots.

2.5. Fl-20 ta’ Novembru 2020, id-WASB, magħmul minn linji tal-ajru, ajruporti u koordinaturi tas-slots, ħabbar li kien laħaq qbil dwar rakkomandazzjonijiet għal eżenzjoni tas-slots għall-istaġun tal-iskedar tas-sajf 2021 ( 7 ) . L-IATA, l-A4E ( 8 ) , l-ACI-Europe u l-EUACA jappoġġjaw ir-rakkomandazzjoni tad-WASB. B’kuntrast mal-proposta tal-KE, jirrakkomanda taħlita ta’ (i) eżenzjoni sħiħa mir-regola “tużah jew titilfu” għal serje sħiħa ta’ slots li jerġgħu jiġu rritornati fil-grupp għal żmien twil biżżejjed qabel il-bidu tal-istaġun u (ii) limitu ta’ użu ta’ 50 % għal serje ta’ slots li l-linji tal-ajru jżommu. Fiha wkoll ċerti kundizzjonijiet u dispożizzjonijiet dwar in-nuqqas ta’ użu ġustifikat ta’ slots speċifiċi għas-sitwazzjoni tal-COVID-19.

2.6. Il-KESE jappoġġja l-eżenzjoni kontinwa mir-regola tal-UE dwar ir-regola tar-regolament dwar is-slots “tużah jew titilfu” għall-istaġun tas-sajf 2021. Madankollu, jemmen li l-proposta tal-KE għandha tinkludi l-kapaċità li tiġi rritornata serje sħiħa ta’ slots, flimkien ma’ tnaqqis fil-limitu. Fil-fatt, il-konnettività fit-terminu medju sa dak itwal tiġi servuta aħjar jekk il-linji tal-ajru jkunu appoġġjati fl-irkupru finanzjarju tagħhom u jkunu jistgħu jerġgħu jistabbilixxu n-networks tagħhom ladarba jerġa’ jiżdied it-traffiku. Barra minn hekk, l-eżenzjonijiet mir-regola dwar l-użu tas-slots f’pajjiżi terzi ta’ spiss huma soġġetti għal reċiproċità, u dan jissuġġerixxi l-ħtieġa ta’ approċċ kompatibbli fuq livell globali.

2.7. Il-KESE jappoġġja l-impetu tar-rakkomandazzjonijiet tad-WASB, ippubblikati fl-20 ta’ Novembru 2020, li jinkludu għażla li l-linji tal-ajru jirritornaw sensiliet sħaħ ta’ slots matul il-kriżi. Il-KE tidher iffukata fuq l-indirizzar tal-miżuri ta’ eżenzjoni mir-regoli tal-UE dwar l-allokazzjoni tas-slots mingħajr ma tqis li miżuri bħal dawn se jkunu riflessi mir-reġjuni l-oħra kollha fid-dinja. Għalhekk huwa preferibbli li jsiru modifiki li jkunu operazzjonalment fattibbli u maqbula globalment. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-KE u lill-koleġiżlaturi jikkunsidraw il-proposta tal-Kummissjoni fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet tad-WASB.

3. Kummenti speċifiċi

3.1. B’kollox, sal-31 ta’ Diċembru 2020, 6,1 miljun titjira, jew 1,7 biljun vjaġġ tal-passiġġieri, ġew mitlufa mit-Traffiku tal-Ajru Ewropew meta mqabbla mas-sena ta’ qabel ( 9 ) , bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19.

3.2. Biex titnaqqas ir-rata tat-tkabbir tal-virus, il-gvernijiet imponew restrizzjonijiet severi fuq it-traffiku internazzjonali tal-ajru u fuq il-mobilità taċ-ċittadini rispettivi tagħhom. It-trasportaturi tal-ajru kellhom inaqqsu b’mod qawwi l-kapaċità u jwaqqfu l-operat tal-inġenji tal-ajru. F’diversi Stati Membri tal-UE, linji tal-ajru sħaħ baqgħu temporanjament l-art.

3.3. Din is-sitwazzjoni se tibqa’ kif inhi fl-2021, u tpoġġi pressjoni qawwija fuq il-vijabbiltà finanzjarja tal-partijiet ikkonċernati kollha tal-avjazzjoni, b’mod partikolari l-imsieħba soċjali, li kollha kemm huma ġġustifikaw it-tħassib dwar il-futur tal-impjieg tagħhom. Filwaqt li nstab vaċċin u dan ilu jingħata fl-UE mis-27 ta’ Diċembru 2020, rata ta’ tilqim suffiċjenti tal-popolazzjoni biex tippermetti t-tneħħija tar-restrizzjonijiet u l-miżuri ġenerali mmirati lejn it-tnaqqis tal-infezzjonijiet mhux se tintlaħaq qabel l-aħħar tal-2021 jew anke l-2022 ( 10 ) . Ma hemm l-ebda indikazzjoni li d-domanda fl-istaġun tas-sajf tal-2021 se terġa’ lura f’xi livell qrib ta’ dawn l-aħħar snin. L-inċertezza eżistenti se tibqa’ u tista’ saħansitra tiżdied jekk jitfaċċaw varjanti ġodda, aktar infettivi jew fatali tal-COVID-19. Fil-fatt, skont il-projezzjonijiet tal-industrija, il-perjodu ta’ rkupru jista’ jdum mill-inqas sal-2024 jew l-2025 ( 11 )

3.4. Is-slots huma essenzjali għall-operat lejn u minn ajruporti b’konġestjoni u huma importanti għat-trasportaturi tal-ajru biex jiksbu aċċess għall-kapaċità skarsa tal-ajruporti sabiex iżommu n-networks tagħhom u l-konnettività li jipprovdu lill-klijenti tagħhom. It-trasportaturi ħadu s-snin biex jiżviluppaw in-networks tagħhom u jakkwistaw is-slots meħtieġa għat-traffiku intra-Ewropew, interkontinentali u dak reġjonali li jwassal lill-passiġġieri fl-ajruporti ċentrali. Biex iżommu s-slots tagħhom fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni li tinnewtralizza r-regola “tużah jew titilfu”, it-trasportaturi tal-ajru jkunu obbligati jkomplu joperaw titjiriet b’numru ta’ passiġġieri baxx ħafna, u dan jaggrava t-telf finanzjarju u joħloq piż ambjentali mhux meħtieġ.

3.5. Il-miżuri kollha implimentati fl-2020 kienu bbażati fuq is-suppożizzjoni li dawn jgħinu jiżguraw kontroll effettiv tat-tixrid ulterjuri tal-virus f’perjodu qasir ta’ żmien, tal-anqas prevedibbli. Dawn l-aspettattivi s’issa ma ġewx sodisfatti; fil-fatt, il-proċess għall-irkupru minn din il-kriżi bla preċedent s’issa għadu ma jistax jiġi mbassar b’mod affidabbli.

3.6. Id-domanda għas-servizzi tal-ajru ma tjibitx b’mod sostenibbli mill-implimentazzjoni min-naħa tal-UE tal-eżenzjoni oriġinali tal-COVID-19 f’Marzu 2020. Filwaqt li kien hemm żieda żgħira fit-traffiku matul ix-xhur tas-sajf għal - 51 % meta mqabbel mas-sena ta’ qabel, it-traffiku naqas wara s-sajf tal-2020, hekk kif it-tieni mewġa tal-pandemija laqtet lill-Istati Membri u dawn introduċew miżuri ġodda ta’ lockdown. Fl-14 ta’ Settembru 2020, il-Eurocontrol aġġustat b’mod sinifikanti l-previżjoni tagħha ’l isfel. Madankollu, anke x-xenarju tat-traffiku rivedut qed ikun ottimist wisq. F’Novembru, it-traffiku kien ta’ - 62 % u f’Diċembru kien ta’ - 60 % meta mqabbel mas-sena ta’ qabel meta mqabbel mal-previżjoni tal-Eurocontrol ta’ - 58 % u - 54 % rispettivament. Il-previżjoni tal-Eurocontrol hija ta’ - 60 % u - 50 % f’Jannar u Frar 2021, rispettivament ( 12 )

3.7. Fid-dawl tat-tixrid kontinwu u ripetut tal-virus u s-severità tal-miżuri meħuda mill-gvernijiet biex irażżnuh, id-domanda għas-servizzi tal-ajru għadha f’livell baxx ħafna, u tkompli tpoġġi s-settur tal-avjazzjoni taħt pressjoni finanzjarja sinifikanti, jekk mhux bl-eżistenza tiegħu mhedda. Fil-fehma tal-KESE, l-eżenzjoni mill-piż tar-regola “tużah jew titilfu” hija għalhekk ġustifikata u meħtieġa.

3.8. Il-KESE jfaħħar lill-partijiet ikkonċernati – il-linji tal-ajru, l-ajruporti u l-koordinaturi tas-slots – talli ltaqgħu flimkien biex jaslu għal soluzzjoni ta’ kompromess fid-WASB. Il-KESE huwa konxju li r-regolamentazzjoni ġenerali tas-slots hija kwistjoni kontenzjuża għalihom. Fil-fehma tal-KESE, ir-rakkomandazzjoni tad-WASB tindirizza b’mod adegwat l-għanijiet ġenerali u speċifiċi segwiti mill-Kummissjoni kif iddikjarat fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal li jakkumpanja l-proposta tagħha ( 13 )

3.9. Il-KESE jappoġġja l-għan ġenerali tal-Kummissjoni li tegħleb ċerti nuqqasijiet u sfidi assoċjati mal-eżenzjoni sħiħa tal-istaġun, tistimula l-konnettività, tħeġġeġ il-kompetizzjoni u tiffaċilita l-eliminazzjoni gradwali tal-eżenzjoni tas-slots. Il-KESE jappoġġja wkoll l-għanijiet speċifiċi tal-Kummissjoni, b’mod partikolari biex jitnaqqsu kemm jista’ jkun l-effetti dannużi fuq l-ambjent ikkawżati mill-operat ta’ titjiriet b’fatturi ta’ tagħbija baxxi ħafna.

3.10. Fil-proposta tagħha biex jiddaħħal paragrafu 2(a) ġdid fl-Artikolu 10(a), il-Kummissjoni sempliċement tipproponi li, għal serje ta’ slots allokati għall-perjodu mit-28 ta’ Marzu 2021 sat-30 ta’ Ottubru 2021, it-trasportaturi tal-ajru se jkunu intitolati għall-istess serje ta’ slots fil-perjodu ta’ skedar ekwivalenti li jmiss, fejn użaw 40 % tas-slots f’dik is-serje. Dan ifisser li t-trasportaturi se jkollhom joperaw anke titjiriet mhux ekonomiċi b’fatturi ta’ tagħbija estremament baxxi li jilħqu tal-inqas 40 %, minflok ma jkunu jistgħu jirritornaw dawn is-slots mingħajr il-periklu li jitilfuhom. L-għoti ta’ inċentivi lil-linji tal-ajru għat-titjir ta’ inġenji tal-ajru kważi vojta mhuwiex kompatibbli mal-għan iddikjarat tal-Kummissjoni li jitnaqqsu l-effetti dannużi fuq l-ambjent. Dan jista’ jiġi rimedjat jekk il-linji tal-ajru jkunu jistgħu jirritornaw serje sħiħa ta’ slots li għalihom ikunu jafu li d-domanda se tkun baxxa (eż. f’jiem tat-traffiku batut jew f’ħinijiet ta’ traffiku mhux intensiv).

3.11. Bl-istess mod, il-proposta tal-KE ma tilħaqx l-għan iddikjarat tagħha li tiżgura operazzjonijiet effiċjenti tal-linji tal-ajru u l-użu effiċjenti tal-kapaċità tal-ajruporti. Billi ma jkunx permess ir-ritorn ta’ serje sħiħa ta’ slots, il-linji tal-ajru mhumiex inċentivati biex jirritornaw is-slots kmieni, li jippermetti l-allokazzjoni mill-ġdid ottimizzata tas-slots u l-ippjanar għall-ajruporti, il-linji tal-ajru u l-konsumaturi. Il-kapaċità li jerġgħu jirritornaw lura s-serje sħiħa ta’ slots tippermetti lill-ajruporti jaġġustaw aħjar l-operazzjonijiet tagħhom stess. Fuq kollox, din tagħmel is-slots disponibbli għar-riallokazzjoni u l-użu ad hoc, pereżempju, għal titjiriet tal-merkanzija, skont il-bidliet fid-domanda. Iż-żieda proposta ta’ paragrafu 7 fl-Artikolu 10(a) tar-regolament li jipprevedi skadenza ta’ tliet ġimgħat għar-ritorn ta’ slots ma jistax ikollha effett simili ( 14 ) . Minflok, hemm il-periklu li limitu aktar baxx waħdu jista’ jwassal għal skedi frammentati b’mod sinifikanti, għad-detriment tal-ftit klijenti li jifdal.

3.12. Filwaqt li l-KESE jappoġġja l-għanijiet ġenerali tal-Kummissjoni li tippromovi l-konnettività, tħeġġeġ il-kompetizzjoni u tiffaċilita t-tneħħija gradwali mill-eżenzjoni tas-slots, huwa tal-fehma li għandha tinżamm perspettiva fit-tul. Il-konnettività u l-kompetizzjoni (speċjalment ma’ trasportaturi mhux tal-UE) jitwasslu l-aħjar fuq perjodu medju sa twil billi jiġi żgurat li intrapriżi li altrimenti jkunu vijabbli jissopravvivu għall-kriżi attwali mingħajr ma jitilfu l-assi li jirrikjedu ladarba jerġa’ jiżdied it-traffiku. Fl-istess ħin, ir-regolament ma għandux ikun protettiv iżżejjed, sabiex tiġi evitata l-kompjaċenza u tiġi ssalvagwardjata l-kompetizzjoni. Minħabba l-iżvilupp inċert tad-domanda fl-istaġun tas-sajf u t-tbassir tal-Kummissjoni nnifisha ta’ livell ta’ traffiku ta’ 50 % meta mqabbel mal-2019 ( 15 ) , il-KESE jqis li għadu kmieni wisq biex jiġu applikati mill-ġdid ir-rekwiżiti tal-użu tas-slots skont ir-Regolament dwar is-Slots, saħansitra b’40 %. Fl-istess ħin, it-tkomplija tal-eżenzjoni sħiħa ma tilqax għall-isfidi u ma tilħaqx l-għanijiet stabbiliti b’mod korrett mill-Kummissjoni. Il-KESE jqis li r-rakkomandazzjoni li saret mid-WASB, li tgħaqqad l-effetti tat-taffija ta’ eżenzjoni sħiħa mal-effetti ta’ kontroll ta’ limitu hija bażi solida li minnha jista’ jerġa’ jkun hemm applikazzjoni normali tar-rekwiżiti għall-użu tas-slots.

3.13. L-att delegat propost fil-paragrafu 4 tal-Artikolu 10(a) għandu jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni mhux biss li temenda l-valuri perċentwali msemmija fil-paragrafu 2(a) tal-Artikolu 10, iżda wkoll li testendi l-għażla li jerġa’ jkun hemm serje sħiħa ta’ slots fil-bidu tal-istaġun rispettiv. Filwaqt li l-proposta tal-Kummissjoni tippermetti eżenzjoni sħiħa mill-użu tas-slots (jiġifieri 0 %), din ma tipprevedix il-possibbiltà li ż-żewġ elementi jingħaqdu flimkien. Dan biss se jikkostitwixxi mekkaniżmu ta’ rispons verament flessibbli.

3.14. Il-koordinazzjoni tas-slots hija kwistjoni globali. Regolament tal-UE dwar is-slots għandu għalhekk ikun kompatibbli mar-regolamenti ta’ pajjiżi terzi, li ta’ spiss jirrikjedu reċiproċità. B’eżenzjoni sħiħa, din mhijiex kwistjoni, peress li hija l-aktar mezz wiesa’ possibbli biex jittaffew il-kundizzjonijiet għall-użu tas-slots. Bl-istess mod, ir-rakkomandazzjoni tad-WASB x’aktarx li tikseb rikonoxximent globali ( 16 )

3.15. Il-KESE huwa tal-fehma li, fl-interess tar-reżiljenza u r-regolamentazzjoni intelliġenti, għandha tingħata kunsiderazzjoni lill-introduzzjoni ta’ dispożizzjonijiet li jippermettu t-taffija tar-regolamenti dwar l-użu tas-slots skont ir-Regolament (KEE) Nru 95/93, mhux biss għall-każi relatati mal-COVID-19, iżda wkoll għal avvenimenti futuri li għandhom effett sinifikanti fuq l-industrija tal-avjazzjoni. Fis-sitwazzjoni attwali mhuwiex l-ewwel darba li kienu meħtieġa emendi għar-regola dwar l-użu tas-slots fir-Regolament (KEE) Nru 95/93: — fl-2002 wara l-attakki terroristiċi tal-11 ta' Settembru (ir-Regolament (KE) Nru 894/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (17)); — fl-2003 wara t-tifqigħa tas-SARS (ir-Regolament (KE) Nru 1554/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (18)); — fl-2009 matul il-kriżi finanzjarja globali (ir-Regolament (KE) Nru 545/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (19)). Arranġamenti bħal dawn għandhom jinvolvu l-kapaċità ta’ rispons rapidu, mingħajr il-ħtieġa ta’ regolamentazzjoni addizzjonali u bil-possibbiltà ta’ rispons flessibbli, li jvarja minn eżenzjonijiet sħaħ u limiti aġġustati għal kombinazzjoni ta’ ritorni u limiti minimi bikrija tas-slots, kif issuġġerit mid-WASB għall-istaġun tas-sajf tal-2021.

3.16. Il-KESE huwa lest li jikkontribwixxi għal aktar diskussjonijiet dwar kif l-aħjar jiġi stabbilit mill-ġdid settur tal-avjazzjoni Ewropew vijabbli u kompetittiv. Approċċ bħal dan għandu jkun komprensiv u jinkludi diskussjonijiet mal-partijiet ikkonċernati kollha, b’mod partikolari mal-imsieħba soċjali, li qed jiġu affettwati b’mod sever mill-kriżi tal-COVID-19. Approċċ komprensiv ta’ dan it-tip għandu jinkludi r-rieżami ta’ kwalunkwe regolament jew miżura li tpoġġi piż żejjed fuq is-settur tal-avjazzjoni.

Brussell, is-27 ta’ Jannar 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) COM/2020/818 final.

(2) Rakkomandazzjoni tad-WASB, Airport slot alleviation measures for Northern Summer 2021, https://www.iata.org/contentassets/4820c05b19f148e2855db91f2a579369/wasb-northern-summer-21-recommendation-for-slot-use-relief.pdf

(3) Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 tat-18 ta’ Jannar 1993 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità (ĠU L 14, 22.1.1993, p. 1).

(4) Ir-Regolament (KE) Nru 793/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità (ĠU L 138, 30.4.2004, p. 50).

(5) Ir-Regolament (UE) 2020/459 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Marzu 2020 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità (ĠU L 99, 31.3.2020, p. 1).

(6) Ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2020/1477 tal-14 ta’ Ottubru 2020 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 fir-rigward tal-estensjoni temporanja ta’ miżuri eċċezzjonali biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi kkawżati mill-pandemija tal-COVID-19 (ĠU L 338, 15.10.2020, p. 4).

(7) Rakkomandazzjoni tad-WASB, Airport slot alleviation measures for Northern Summer 2021, https://www.iata.org/contentassets/4820c05b19f148e2855db91f2a579369/wasb-northern-summer-21-recommendation-for-slot-use-relief.pdf

(8) Il-membru tal-A4E Ryanair ma taqsamx din il-pożizzjoni u se tikkomunika l-fehmiet tagħha b’mod separat.

(9) Idem.

(10) Mistoqsijiet u Tweġibiet: It-tilqim kontra l-COVID-19 fl-UE, 21 ta’ Diċembru 2020, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/qanda_20_2467

(11) Aviation Round Table Report on the Recovery of European Aviation (Rappart ta’ Diskussjoni Madwar Mejda tal-Avjazzjoni dwar l-Irkupru tal-Avjazzjoni Ewropea), Novembru 2019, https://www.aci-europe.org/downloads/resources/Aviation%20Round%20Table%20DECLARATION%20FINAL%2016.11.2020.pdf

(12) Eurocontrol, Think Paper #8: What COVID-19 did to European Aviation in 2020, and Outlook 2021 (X’Għamlet il-COVID-19 lill-Avjazzjoni Ewropea fl-2020, u l-Prospettiva għall-2021), l-1 ta’ Jannar 2021. https://www.eurocontrol.int/publication/what-covid19-did-european-aviation-2020-outlook-2021

(13) SWD/2020/341 final.

(14) Barra minn hekk, din id-dispożizzjoni partikolari mhijiex effettiva peress li n-nuqqas ta’ osservanza ma għandu l-ebda konsegwenza. L-allokazzjoni tas-slots matul l-istaġun ta’ wara tiddependi mill-fatt li l-linji tal-ajru jilħqu l-limitu, irrispettivament minn jekk dawn jirritornawx slots matul il-perjodu ta’ tliet ġimgħat jew le.

(15) Ara n-nota 7 f’qiegħ il-paġna, premessa 11.

(16) Fiż-żmien ta’ dan ir-rapport, New Zealand, il-Malasja u l-Kanada (Vancouver) diġà adottaw il-proposta tad-WASB għas-sajf tal-2021. Il-Brażil tawwal l-Eżenzjoni eżistenti tas-Slots tax-Xitwa 2020/2021. Fl-Istati Uniti, l-FAA nediet konsultazzjoni dwar dawn iż-żewġ għażliet (biss): estensjoni tal-eżenzjoni (sħiħa) eżistenti u l-proposta tad-WASB.

(17) ĠU L 142, 31.5.2002, p. 3.

(18) ĠU L 221, 4.9.2003, p. 1.

(19) ĠU L 167, 29.6.2009, p. 24.