[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 7.4.2011 KUMM(2011) 183 finali Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL Li tagħti għajnuna reċiproka lir-Rumanija MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI INTRODUZZJONI Fis-6 ta’ Marzu 2009, fl-isfond ta’ stmellija ħafna akbar tar-riskju matul il-kriżi ekonomika globali li wasslet għal inqas influssi ta’ kapital, pressjonijiet fuq ir-rata tal-kambju u aċċess dejjem aktar ristrett għas-suq tal-bonds għas-self pubbliku, l-awtoritajiet Rumeni għamlu talba għal għajnuna finanzjarja fuq perjodu medju mill-UE u avviċinaw ukoll lill-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF) u lill-Bank Dinji għal assistenza kumplimentari addizzjonali. Fid-9 ta’ Marzu 2009, il-Kummissjoni Ewropea (il-Kummissjoni) flimkien mal-Presidenza tal-Kunsill iddikjarat li l-UE kienet lesta li tipparteċipa mal-IMF f’pakkett ikkoordinat ta’ finanzjament sabiex issosnti s-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija. Madankollu, kien enfasizzat li l-għajnuna finanzjarja se tkun tiddependi fuq l-implimentazzjoni ta’ programm politiku ta’ sostenn. Dan il-programm, mibgħut fil-forma ta’ Ittra ta’ Intenzjoni lill-KE u lill-IMF fit-28 ta’ April 2009, kien iffukat biex jilqa’ għall-effetti tat-tnaqqis qawwi fl-influssi ta’ kapital privat filwaqt li jimplimenta miżuri ta’ politika sabiex jindirizzaw l-iżbilanċi esterni u fiskali u jsaħħaħ is-settur finanzjarju. Fl-isfond tal-pakkett ikkoordinat ta’ finanzjament appoġġjat minn dan il-programm, fil-kuntest tal-Inizjattiva ta’ Koordinament tal-Banek Ewropej, l-istituzzjonijiet prinċipali tad-disa’ l-akbar banek ta’ sjieda barranija fir-Rumanija wiegħdu li jżommu l-espożizzjoni globali tagħhom għar-Rumanija f’livell għoli. Fis-6 ta’ Mejju 2009, flimkien ma’ Arranġament ta’ Riżerva (Stand-by Agreement - SBA) tal-IMI fl-ammont ta’ SDR 11.4 biljuni approvat fl-4 ta’ Mejju 2009 u għajnuna addizzjonali mill-Bank Dinji, l-BEI u l-BERŻ sa EUR 2 biljuni, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ddeċieda li jagħti għajnuna reċiproka lir-Rumanija u li jipprovdi għajnuna finanzjarja sa EUR 5 biljuni fuq perjodu medju mill-UE lir-Rumanija[1]. Fit-23 ta’ Ġunju 2009, ġie konkluż Memorandum ta’ Qbil (MtQ) bejn l-Unjoni Ewropea u r-Rumanija, li speċifika l-miżuri konkreti ta’ politika li għandhom jiġu implimentati matul il-perjodu tal-programm u qabel kull żborż tal-ħames pagamenti parzjali mis-selfa tal-UE. Bejn Ottubru 2009 u Frar 2011, is-servizzi tal-Kummissjoni wettqu missjonijiet ta’ analiżi biex jivvalutaw il-progress fir-rigward tal-kundizzjonijiet marbuta mal-għajnuna finanzjarja fuq medda medja mill-UE. Fuq il-bażi tas-sejbiet ta’ dawn il-missjonijiet, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-kundizzjonijiet għall-iżborż tal-ħames pagamenti parzjali tas-selfa mill-UE kienu b’mod ġenerali ġew issodisfati. Bejn l-ewwel u l-ħames pagament, kienu miżjuda total ta’ erba’ addendums mal-MtQ, li jirrifletti l-effetti tat-tibdil fl-ambjent ekonomiku kif ukoll il-miżuri addizzjonali ta’ riforma strutturali. Fis-17 ta’ Frar 2011, wara diskussjonijiet komprensivi mas-servizzi tal-Kummissjoni u l-persunal tal-IMF waqt missjoni mill-25 ta’ Jannar sat-8 ta’ Frar 2011 ġewwa Bukarest, l-awtoritajiet Rumeni għamlu talba għal għajnuna finanzjarja prekawzjonarja sa EUR 1.4 biljun mill-UE lir-Rumanija fuq medda medja ta’ żmien biex tkompli ssostni l-programm ta’ riforma ekonomika tal-gvern. Bl-istess mod bħall-għajnuna preċedenti, l-għajnuna l-ġdida tingħata wkoll flimkien ma’ SBA tal-IMF fl-ammont ta’ SDR 3.09 biljuni li r-Rumanija għandha tittratta wkoll bħala prekawzjonarji, u self mill-Bank Dinji. Għalhekk, l-għajnuna prekawzjonarja pprovduta b’mod konġunt għandha tindirizza b’mod xieraq it-theddidiet li jifdal għall-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija u r-riskji relatati għall-istabilità ekonomika u finanzjarja għar-Rumanija u s-sħab kummerċjali prinċipali tagħha fl-UE. L-IżVILUPP U L-PROSPETTI MAKROEKONOMIċI Wara tnaqqis ta’ 7.1% fil-PDG u tnaqqis ieħor ta’ 1.3% fl-2010, qegħdin jiżdiedu s-sinjali pożittivi li jindikaw irkupru fis-sentiment u l-attività. L-aħħar dejta mill-istħarriġ tikkonferma x-xejra ta’ titjib fis-sentiment ekonomiku. Il-produzzjoni industrijali rkuprat b’5.5% fl-2010. Bl-istess mod, l-ordnijiet industrijali ġodda fit-tieni nofs tal-2010 żdiedu b’medja ta’ 25% sena fuq sena (s-f-s). L-esportazzjoni kompliet tiżdied b’mod stabbli (b’27.3% fl-2010 f’termini tal-valur RON). Filwaqt li l-attività tal-kostruzzjoni rkuprat b’mod b’saħħtu f’Diċembru 2010, il-kummerċ tal-konsum għadu jħoss l-effett taż-żieda fil-VAT u t-tnaqqis fil-pagi tas-settur pubbliku. Iż-żieda modesta fil-pagi (is-salarju nett medju ta’ kull xahar f’Diċembru żdied b’1.3% s-f-s) tindika titjib fis-suq tax-xogħol u għandha tipprovdi appoġġ għall-konsum. Filwaqt li d-diżokkupazzjoni reġistrata kompliet tonqos f’Jannar 2011, ir-rata tal-qgħad x’aktarx li tiżdied fl-ewwel nofs tas-sena, li jirrifletti l-impatt tal-obbligi ġodda ta’ reġistrazzjoni għad-diżokkupati. L-ekonomija hija mistennija li ddawwar ir-rotta fl-2011, bil-PDG reali mbassar li jiżdied b’1.5%. Wara li naqas severament fl-2009 u fl-2010, l-investiment korporattiv għandu jirkupra hekk kif qiegħda tiżdied id-domanda barranija u r-rati tal-użu tal-kapaċità fis-settur tal-manifattura huma qrib l-ogħla livelli storiċi tagħhom tal-2008. L-esportazzjonijiet qawwija u ż-żieda fl-ordnijiet industrijali huma mistennija li jagħmlu kuraġġ lill-kumpaniji sabiex jinvestu anki jekk it-tixrid tar-riskju għadu pjuttost għoli. Il-kostruzzjoni residenzjali hija probabbli li tibqa’ mrażżna hekk kif l-attività ta’ kreditu għadha baxxa u l-prezzijiet tad-djar huma pproġettati li jkomplu jistabilizzaw ruħhom. Wara li naqas b’mod konsiderevoli fl-2009 u fl-2010, il-konsum domestiku huwa mistenni li jirkupra bil-mod matul din is-sena, sostnut minn aġġustament ’il fuq fil-pagi fis-settur pubbliku (+15%, wara t-tnaqqis ta’ 25% f’Lulju 2010), kif ukoll fl-industrija, fejn l-attività rkuprat b’mod b’saħħtu. Rimbalz aktar b’saħħtu huwa impedit mit-tnaqqis fiskali kontinwu, il-proporzjon għoli ta’ rimborż tad-djun għall-introjtu, u ż-żieda limitata fil-kreditu domestiku minħabba l-proporzjon għoli ta’ NPLs fis-settur bankarju għall-konsum. It-tkabbir ekonomiku reali fl-2012 huwa previst li jkun madwar 4%. Bil-mod il-mod it-tkabbir huwa mistenni li jkollu bażi usa', bid-domanda domestika jkollha rwol deċiżiv biex terfa’ l-ekonomija. In-nefqa ta’ konsum privat x’aktarx li se tiżdied b’pass aktar mgħaġġel minħabba t-titjib fil-karti bilanċjali tal-unitajiet domestiċi, imbuttat minn iżjed żidiet fil-pagi u l-impjiegi. L-inflazzjoni laħqet l-ogħla livell ta’ 8.0% (s-f-s) f’Diċembru 2010 b’konsegwenza taż-żidiet sinifikanti fit-tassazzjoni diretta. Dan kien ogħla sewwa mill-mira ta’ inflazzjoni ta’ 3.5% ±1 punti perċentwali stabilita għall-aħħar tal-2010 mill-Bank Nazzjonali tar-Rumanija (Banca Naţională a României, BNR). Fl-ewwel nofs tal-2010, l-inflazzjoni nżammet għolja prinċipalment biż-żidiet fid-dazji tas-sisa fuq it-tabakk u l-prezzijiet ogħla tal-fjuwil – l-inflazzjoni annwali laħqet medja ta’ 4.5% filwaqt li l-inflazzjoni HICP b’taxxi kostanti kienet biss ta’ madwar 2%. L-inflazzjoni żdiedet għal 7.5% fit-tielet kwart b’konsegwenza taż-żieda fil-VAT u ż-żidiet fil-prezzijiet tal-ikel. Fit-tieni nofs tal-2011, l-inflazzjoni hija mistennija li bil-mod il-mod terġa’ lura – hekk kif jonqsu l-effetti fuq il-prezzijiet relatati maż-żidiet fit-taxxi indiretti – għall-faxxa fil-mira tal-BNR (3.0% ± 1 punt perċentwali). Il-BNR żamm ir-rata bażika stabbli minn Mejju 2010. Madankollu, il-likwidità abbundanti fis-suq bejn il-banek żammet ir-rati fuq medda qasira ta’ żmien f’livelli ferm aktar baxxi mir-rata ta’ politika prinċipali tan-BNR fl-aħħar xhur. Minkejja t-tnaqqis fir-rati tas-swieq tal-flus, it-tkabbir tal-kreditu għas-settur privat baqa’ deċiżament baxx b’konsegwenza ta’ kundizzjonijiet ċikliċi mhux favorevoli u standards aktar stretti għas-self mill-banek. Il-politika monetarja qed tkompli tiffaċċja sfidi diffiċli. Il-qbiż ripetut tal-miri tal-inflazzjoni jista’ jpoġġi pressjoni fuq il-kredibilità tan-BNR – għalkemm parti kbira miż-żidiet riċenti fil-prezzijiet kienet lil hinn mill-kontroll dirett tiegħu. L-approċċ kawt tan-BNR għat-tħaffif monetarju fit-tieni nofs tal-2010 kien ġustifikat minħabba l-effetti possibbli tat-tieni rawnd miż-żieda fl-inflazzjoni relatata mal-VAT. Sabiex jankra aħjar l-aspettattivi dwar l-inflazzjoni, in-BNR se jkompli b’politika attiva ta’ komunikazzjoni. IL-FINANZI PUBBLIċI Id-defiċit tal-baġit 2010 kien 6.5% tal-PDG abbażi tal-pagamenti, aħjar mill-mira ta’ defiċit ta’ 6.8% tal-PDG. Id-dħul fl-2010 żdied b’7.2%, li jirrifletti introjtu akbar miż-żieda fir-rata tal-VAT għal 24%, kif ukoll mit-taxxi tas-sisa u d-dħul mhux mit-taxxi li żdiedu bi 28.2%. B’kuntrast, id-dħul mit-taxxa fuq il-profitti naqas bi 17.4% fl-2010 b’riżultat tal-effett imkarkar tal-kriżi. Barra minn hekk, il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u t-taxxa fuq l-introjtu naqsu wkoll b’4.5% u 3.2% rispettivament. In-nefqa nominali kibret b’4.2% fl-2010 minħabba żidiet fi trasferimenti oħra, assistenza soċjali u prodotti u servizzi. Dan tal-aħħar huwa parzjalment spjegat mill-ħlas lura ta’ arrettrati fis-settur tas-saħħa ta’ RON 2 biljuni f’Settembru. Il-qtugħ prinċipali fin-nefqa seħħ fl-infiq kapitali li naqas bi 11.7% fl-2010, segwit mill-infiq fuq il-persunal li naqas bi 8.6% u s-sussidji li kienu 6.7% anqas. Il-persunal tal-Kummissjoni jipproġetta li r-Rumanija laħqet ukoll il-mira tal-ESA għad-defiċit għall-2010, iżda dan irid jiġi kkonfermat fix-xhur li ġejjin. Madankollu, għandu jiġi nnotat li r-riklassifikazzjoni ta’ numru ta’ SOEs fis-settur tal-amministrazzjoni pubblika mill-Eurostat f’Settembru 2010 u f’April 2011 ikollha impatt ta’ żieda fid-defiċit ta’ mill-anqas 0.5% tal-PDG sakemm jiġu eliminati d-defiċits rilevanti tas-SOE. Jiddependi mill-andament baġitarju fl-2011, dan jista’ jkun jeħtieġ aġġustament fil-mira tad-defiċit għall-2011 sabiex jinkludi dan l-iżvilupp. F’dak il-każ jistgħu jkunu meħtieġa sforzi addizzjonali f’dan ir-rigward sabiex ikun żgurat li fl-2012 jintlaħaq defiċit taħt it-3% tal-PDG abbażi tal-ESA bi qbil mar-Rakkomandazzjonijiet applikabbli tal-Kunsill skont il-Proċedura ta' Żbilanċ Eċċessiv. L-arrettrati tal-pagamenti domestiċi kienu mnaqqsa sal-aħħar tal-2010 u l-awtoritajiet ikkommettew ruħhom li jżommuhom baxxi matul l-2011. L-istokk ta’ arrettrati tal-pagamenti domestiċi (ta’ iżjed minn 90 ġurnata) kien RON 1.1 biljun (0.2% tal-PDG) fl-aħħar tal-2010, tnaqqis minn RON 1.6 biljun (0.3% tal-PDG) fl-aħħar tal-2009. L-arrettrati huma prinċipalment fil-livell tal-gvern lokali (madwar 84% tal-ammont totali tal-istokk ta' arrettrati fl-aħħar tal-2010), u sa ċertu punt anqas fis-settur tas-saħħa, inklużi l-isptarijiet. Filwaqt li l-arrettrati tal-gvernijiet lokali huma iżjed diffiċli biex jiġu kkontrollati, liġi ġdida b’effett mill-1 ta’ Jannar 2011 dwar il-finanzi tal-gvernijiet lokali għandha tgħin. Wara li tħallsu l-arrettrati ta’ RON 2 biljuni (0.4% tal-PDG) tas-settur tas-saħħa f’Settembru 2010, l-arrettrati tas-settur tas-saħħa nżammu baxx ħlief għall-isptarijiet. Se tkun fundamentali iżjed riforma fis-settur tas-saħħa sabiex jiġi evitat li jerġgħu jitfaċċaw l-arrettrati f’dan il-qasam fuq bażi dejjiema. L-għan huwa li jkun hemm sistema tas-saħħa effiċjenti li tiffunzjona fi ħdan l-allokazzjonijiet baġitarji tagħha. Il-miżuri li qegħdin jittieħdu u li se jittieħdu jinkludu l-introduzzjoni ta’ sistema ta’ kopagament b’testijiet tal-mezzi, l-eliminazzjoni tal-kuntratti obbligatorji mal-isptarijiet kollha mill-Fond tas-Saħħa, u r-riforma tal-pakkett ta’ benefiċċji assigurat mill-gvern sabiex teskludi l-kopertura ta’ servizzi tas-saħħa mhux essenzjali. Il-Bank Dinji qiegħed, u se jkun qiegħed, jipprovdi assistenza teknika dwar dawn il-kwistjonijiet. Barra minn hekk, il-Ministeru tal-Finanzi se jimmonitorja ċ-ċifri totali għall-baġits tal-isptarijiet sabiex jiżgura li jkunu konsistenti man-nefqa programmata tal-amministrazzjoni pubblika. Jekk dan ma jkunx il-każ, huwa jieħu azzjoni mal-Ministeru tas-Saħħa sabiex jimpedixxi l-akkumulu mill-ġdid ta’ arrettrati fil-livell tal-isptarijiet. L-awtoritajiet jibqgħu impenjati li jilħqu defiċit fil-baġit ta’ 4.4% tal-PDG fl-2011 abbażi tal-pagamenti (inqas minn 5% tal-PDG f’termini ESA). Huma adottaw u ppromulgaw il-baġit għall-2011, kif ukoll l-Istrateġija Baġitarja fuq Medda Medja ta’ Żmien għas-snin 2011-13. Min-naħa tad-dħul, it-taxxi prinċipali kollha se jibqgħu l-istess sabiex tkun żgurata l-previdibilità. Fir-rigward tan-nefqa, il-baġit iżomm il-kont tal-pagi f’livell massimu ta’ RON 39 biljun, esklużi l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għall-militar (RON 1.6 biljun) li se jitħallsu mill-Istat b’bidu minn din is-sena b’riżultat tal-liġi l-ġdida dwar il-pensjonijiet. Wara tnaqqis temporanju ta’ emerġenza ta’ 25% fil-pagi pubbliċi f’nofs l-2010 sabiex id-defiċit fil-baġit jerġa’ jinġieb fit-triq it-tajba, il-pagi pubbliċi żdiedu bi 15% meta mqabbla mal-livell tagħhom ta’ Diċembru 2010. Madankollu, din iż-żieda kienet paċuta bit-tneħħija tat-13-il salarju u tal-bonus għall-btajjel. Barra minn hekk, in-numru ta’ impjegati fis-settur pubbliku tnaqqas b’20000 oħra meta mqabbel ma’ dak li kien meħtieġ biex jaqbel mal-kont globali tal-pagi. Miżuri oħra inklużi fil-baġit għall-2011 jikkonsistu fiż-żamma ta’ friża fuq il-pensjonijiet, l-issoktar tat-tnaqqis fl-impjiegi pubbliċi bil-politika li jiġi sostitwit 1 biss minn kull 7 ħaddiema li jitilqu, u l-eliminazzjoni tas-sussidji fuq it-tisħin. Barra minn hekk, ir-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet, flimkien mal-liġi unifikata dwar it-taxxi u r-ristrutturar tas-settur tas-saħħa, għandhom jiġġeneraw iffrankar sinifikanti. Għall-2012, l-awtoritajiet jibqgħu impenjati li jnaqqsu d-defiċit tagħhom għal inqas minn 3% tal-PDG f’termini ESA, iżda se jkunu meħtieġa miżuri addizzjonali. Il-previżjoni ekonomika tal-Kummissjoni tal-ħarifa 2010 ibbażata fuq suppożizzjoni ta’ ebda bidla ta’ politika diġà indikat il-ħtieġa għal sforz addizzjonali ta’ 0.5% tal-PDG. Madankollu, jistgħu jkunu meħtieġa miżuri saħansitra iżjed importanti minħabba r-riklassifikazzjoni tas-SOEs li qed jagħmlu telf fis-settur tal-amministrazzjoni pubblika, li jtellgħu l-isforz totali ta’ aġġustament addizzjonali probabbilment għal madwar 1% tal-PDG. Se jkun irid jiġi osservat ukoll kontroll kontinwat fuq in-nefqa, fosthom fuq il-pagi u l-bonusijiet. Il-programm prekawzjonarju propost se jfittex ukoll li jsaħħaħ aktar is-sistema ta’ mmaniġjar tal-baġit. L-implimentazzjoni tal-Liġi dwar ir-Responsabbiltà Fiskali u l-adozzjoni tal-Istrateġija Fiskali fuq Medda Medja ta’ Żmien għandhom jgħinu sabiex jittejjeb il-proċess tal-ippjanar tal-baġit. Barra minn hekk, l-ibbaġitjar tan-nefqa kapitali jitlob tisħiħ fil-livell tal-gvern ċentrali. Minkejja li l-baġits tal-infiq kapitali pubbliku tar-Rumanija għandhom tendenza li jkunu mdaqqsa (għall-2011 huwa riservat 7.2% tal-PDG), hemm ftit wisq eżitu x’juri għal dan, li jissuġġerixxi li l-infiq kapitali kien pjuttost ineffiċjenti. Barra minn hekk, inbdew numru kbir ħafna ta’ proġetti ta’ investiment fis-snin ta’ qabel mingħajr ma kienu żgurati r-riżorsi neċessarji għat-tlestija tagħhom. B’riżultat ta’ dan, ir-riżorsi attwalment disponibbli għall-infiq kapitali huma mxerrda b’teftif fuq sett kbir (ħafna) ta’ proġetti mhux mitmuma. Grupp ta’ ħidma taħt il-Prim Ministru se jistabilixxi lista ta’ proġetti ta’ investiment ta’ prijorità li għalihom se jkun disponibbli finanzjament matul it-3-5 snin li ġejjin fi ħdan l-allokazzjoni definita fl-istrateġija fiskali aġġornata għall-perjodu 2011-2014. Barra minn hekk, se jittejbu l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-proġetti ta’ investiment fil-livell ċentrali billi tissaħħaħ it-taqsima għall-monitoraġġ tal-investimenti kapitali fil-MoPF u billi tittejjeb il-bażi ta’ dejta dwar l-investimenti kapitali mmaniġġjata mill-Ministeru. Tista’ tkun meħtieġa wkoll assistenza teknika possibbli mill-Istati Membri tal-UE. Il-MoPF se jipproduċi rapporti kull tliet xhur għall-gvern dwar l-istat tal-proġetti ta’ investiment li għaddejjin u li huma ppjanati u l-gvern se jiddiskuti dan ir-rapport u jieħu miżuri sabiex jelimina kwalunkwe telf fiskali potenzjali jew problemi oħra relatati mal-eżekuzzjoni tal-baġit. Fl-aħħar nett, l-infiq kapitali se jiġi bil-mod il-mod riorjentat minn investiment iffinanzjat għal kollox b’mod domestiku għal investiment kofinanzjat mill-UE, li għandu jikkontribwixxi wkoll sabiex jitjieb l-assorbiment tal-fondi tal-UE. IS-SWIEQ FINANZJARJI Is-swieq finanzjarji Rumeni wrew andament solidu minn nofs l-2010, għalkemm is-sitwazzjoni tibqa’ fraġli. It-taqlib li kompla fil-periferija taż-żona euro ftit jidher li kellu impatt dirett fuq is-swieq Rumeni. Il-pressjoni finanzjarja ttaffiet flimkien ma’ titjib fis-sentiment tas-suq globali u, sa ċertu punt, l-antiċipazzjoni tal-programm ta’ segwitu tal-UE/IMF għar-Rumanija. Ir-rata tal-kambju kienet stabbli u baqgħet qrib RON 4.20-4.30/EUR fl-aħħar xhur. Wara li laħaq l-ogħla punt fi ftit aktar minn 400 punt bażi sa nofs l-2010, il-firxiet tal-CDS fuq id-dejn sovran żammew f’madwar 300 punt bażi minn Ottubru 2010 (iżjed baxxi milli fil-Greċja, l-Irlanda, il-Portugall u l-Ungerija). L-indiċi tal-borża BET baqa’ ġeneralment stabbli fir-raba’ kwart tal-2010, iżda rkupra mill-ġdid f’Jannar. Ir-redditi domestiċi fuq l-irkanti ta’ T-bill ta’ sena niżlu faċilment taħt 7% p.a. f’Jannar u fi Frar 2011, li jimplika kost inqas ta’ rifinanzjament għall-baġit milli fil-biċċa l-kbira tal-2010. Il-profittabilità tas-settur bankarju sofriet minħabba deterjorament fil-kwalità tal-assi. Is-selfiet bla redditu (non-performing loans - NPLs) żdiedu għal 11.9% sal-aħħar tal-2010 meta mqabbel ma’ 7.9% fl-aħħar tal-2009. Minħabba dawn ix-xejriet fl-assi indeboliti, sofriet il-profittabilità tas-settur bankarju li kkulminat f’telf nett sal-aħħar tas-sena (jiġifieri r-redditu fuq l-ekwità kien negattiv f’livell ta’ -1%). Madankollu, il-banek żammew baffers kapitali suffiċjenti, bil-proporzjon tal-adegwatezza kapitali għas-sistema jibqa’ ’l fuq minn 14%. Minkejja t-tnaqqis fl-impenn ta’ skopertura għal 95% tal-parametru referenzjarju ta’ Marzu 2009 minn Ottubru 2010, il-banek prinċipali involuti fl-Inizjattiva "Vjenna" ta’ Koordinazzjoni tal-Banek Ewropej żammew l-iskopertura tagħhom qrib il-livell ta’ Marzu 2009 (98% fl-aħħar ta’ Jannar 2011). BILANċ TAL-PAGAMENTI U ħTIġIJIET TA’ FINANZJAMENT ESTERN Il-bilanċ tal-kont kurrenti mmarka defiċit ta’ 4.2% tal-PDG fl-2010. L-influssi ta’ kapital privat żdiedu gradwalment. Dan ippermetta akkumulu iżjed mgħaġġla milli mistenni ta’ riservi ta’ kambju li issa qegħdin f’livelli paxxuti (f’madwar 130% tad-dejn fuq medda qasira ta’ żmien). Bil-projezzjonijiet preżenti taħt ix-xenarju makroekonomiku bażiku, is-sostenibbiltà tad-dejn barrani ma tkunx f’riskju matul l-orizzont tal-programm. F’każ ta’ xokk negattiv, ir-Rumanija jista’ jkollha bżonn finanzjament addizzjonali sa EUR 5 biljuni. F’tali xenarju avvers alternattiv, ir-Rumanija ma tkunx kapaċi tkopri b’mod sħiħ il-ħtiġijiet tagħha ta’ finanzjament estern mir-riżorsi disponibbli ta’ finanzjament, prinċipalment minħabba t-tnaqqis fl-influssi ta’ investiment barrani dirett u r-rati ta’ rifinazjament iżjed baxxi għall-amortizzazzjoni tad-dejn, b’mod partikolari mill-banek. F’dan l-arranġament alternattiv, il-ħtiġijiet residwi ta’ finanzjament ikollhom jiġu koperti bl-attivazzjoni tal-għajnuna finanzjarja prekawzjonarja mill-UE (flimkien mal-għajnuna mill-IMF). Ix-xenarju alternattiv ġie żviluppat f’kooperazzjoni mill-qrib mal-persunal tal-IMF u jissottolinja l-ħtiġijiet addizzjonali ta’ finanzjament ta’ madwar EUR 5 biljuni li għandhom jiġu koperti b’għajnuna finanzjarja internazzjonali. Għalkemm li l-kriżi ekonomika għenet sabiex jinqaleb l-akkumulu tal-iżbilanċi fl-ekonomija, dawn l-iżbilanċi għadhom jeżistu. Il-kont kurrenti naqas minn 11.4% tal-PDG fl-2008 għal madwar 4.2% fl-2010. It-tkabbir tal-kreditu waqaf u l-attività tal-kostruzzjoni naqset b’rata ta’ żewġ figuri matul l-aħħar sentejn. L-inflazzjoni għadha għolja. Madankollu, it-tnaqqis qawwi fil-pagi, speċjalment dawk fis-settur pubbliku, u d-deprezzament ulterjuri tal-munita fl-2010, għenu lir-Rumanija tikseb kompetittività fil-prezzijiet. Il-miżuri adottati mill-awtoritajiet irnexxielhom inaqqsu d-defiċit fiskali għal taħt il-mira maqbula għall-2010. Madankollu, il-kont kurrenti u d-defiċit tal-gvern (żewġ defiċits) għadhom relattivament għoljin. Barra minn hekk, iż-żieda kontinwa fis-self barrani tista’ tkun ta’ riskju. Dan ifisser li għadhom jeżistu żbilanċi makro ta’ ħsara, li jheddu serjament is-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija. L-APPOġġ TAL-UE TAħT IL-FAċILITÀ TA’ BILANċ TAL-PAGAMENTI TIġI BħALA PARTI MINN SFORZ EKONOMIKU Fid-dawl tar-riskju li għadu għoli sabiex jintlaqgħu d-diffikultajiet fil-bilanċ tal-pagamenti u kundizzjonali fuq l-impenn sod tal-awtoritajiet Rumeni li jimplimentaw programm maġġuri ta’ aġġustament fiskali, finanzjarju u strutturali, il-Kummissjoni, wara li kkonsultat lill-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju (KEF) fit-3 ta’ Marzu 2011, tirrakkomanda lill-Kunsill sabiex jadotta Deċiżjoni sabiex jitkompla l-għoti ta’ għajnuna reċiproka prevista mill-Artikolu 143 tat-Trattat (TFUE). Il-gvern Rumen għandu jimplimenta l-programm ekonomiku tiegħu sabiex jindirizza t-theddidiet serji li fadal għas-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tagħha. Barra minn hekk, il-Kummissjoni, wara konsultazzjoni tal-KEF, tipproponi li l-Kunsill jadotta Deċiżjoni li tipprovdi għajnuna finanzjarja prekawzjonarja fuq medda medja ta’ żmien mill-UE sa EUR 1.4 biljun lir-Rumanija sabiex tappoġġja s-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija[2]. L-għajnuna prekawzjonarja proposta tkun disponibbli għall-attivazzjoni sal-31 ta’ Marzu 2013. Għajnuna finanzjarja prekawzjonarja fuq medda medja ta’ żmien lir-Rumanija taħt il-faċilità tal-bilanċ tal-pagamenti għall-Istati Membri tidher li hija xierqa fiċ-ċirkustanzi preżenti ta’ influssi kapitali li għadhom imnaqqsa u żbilanċi fiskali u esterni li għadhom għolja. Filwaqt li fil-kundizzjonijiet tas-suq preżenti, ir-Rumanija mhijiex beħsiebha titlob l-iżborż ta’ fondi magħmula disponibbli mill-IMF jew mill-UE, l-għajnuna prekawzjonarja se tiffaċilita aġġustament kontinwat kif għandu jkun tal-defiċits fiskali u esterni. L-għajnuna se tipprovdi kredibilità lill-programm ekonomiku tal-gvern, li jinkludi t-tkomplija tal-aġġustament fiskali, il-konsolidament tar-riforma tas-suq finanzjarju, u konċentrazzjoni akbar fuq ir-riformi fis-swieq tal-prodotti u tax-xogħol u l-assorbiment akbar tal-fondi strutturali tal-UE. L-implimentazzjoni tal-programm ekonomiku se ttejjeb il-potenzjal tat-tkabbir tar-Rumanija li għandu jkollu impatt pożittiv fuq il-valur estern tal-munita tar-Rumanija u b’hekk inaqqas il-probabbiltà ta’ effetti ta’ karti tal-bilanċ negattivi fis-setturi korporattivi u domestiċi. Konsegwentement, l-irkupru ekonomiku għandu jkun aktar sostenibbli u l-kwalità tal-assi fis-settur bankarju għandha titjieb, li tillibera mill-ġdid riżorsi għal investiment ġdid. Filwaqt li l-għajnuna prekawzjonarja tirrifletti l-fatt li f’ċirkustanzi normali tas-suq, ir-Rumanija tista’ tkopri l-ħtiġijiet tagħha ta’ finanzjament mingħajr għajnuna uffiċjali ulterjuri, ir-riskji negattivi sal-ewwel kwart tal-2013, li jheddu serjament is-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija, huma kkunsidrati bħala indirizzati adegwatament bit-total previst sa EUR 5 biljuni f’selfiet prekawzjonarju, billi l-għajnuna prekawzjonarja proposta tal-UE sa EUR 1.4 biljun lir-Rumanija se tiġi flimkien ma’ appoġġ mill-IMF permezz ta’ Arranġament ta’ Riżerva (SBA) prekawzjonarju fl-ammont ta’ SDR 3.09 biljun (300% tal-kwota tal-IMF għar-Rumanija; madwar EUR 3.6 biljuni). Il-Bank Dinji se jkompli jipprovdi appoġġ kommess aktar kmieni ta’ EUR 400 miljun taħt il-programm tiegħu ta’ self għall-iżvilupp (development loan programme DPL3) u EUR 750 miljun taħt il-finanzjament ibbażat fuq ir-riżultati għall-assistenza soċjali u r-riformi tas-saħħa. L-għajnuna finanzjarja prekawzjonarja tal-UE hija pprovduta b’appoġġ għall-impenn qawwi kontinwat mill-awtoritajiet Rumeni sabiex jimplimentaw programm ekonomiku komprensiv. Il-programm se jkun rifless b’mod sħiħ f’aġġornament tal-Programm ta’ Konverġenza Rumen kif ukoll fil-Programm ta’ Riforma Nazzjonali (NRP) tar-Rumanija. Il-kundizzjonalità speċifika tal-politika ekonomika marbuta mal-iżborż tal-pagamenti parzjali taħt is-selfa mill-UE se tiġi ddefinita f’MtQ li għandu jiġi konkluż mill-Kummissjoni mal-awtoritajiet Rumeni; l-elementi prinċipali ta’ din il-kundizzjonalità huma dawn li ġejjin: A: Konsolidament fiskali Il-konsolidament fiskali huwa element kruċjali fil-programm ta’ riforma li jipprevedi tnaqqis tad-defiċit fiskali għal 4.4% tal-PDG għall-2011 fuq bażi kontanti (inqas minn 5% tal-PDG f’termini ESA) u għal defiċit ta’ inqas minn 3% tal-PDG għall-2012 f’termini ESA, li b’hekk itemm id-defiċit eċċessiv. Barra minn hekk, il-programm se jżid l-isforzi sabiex jitnaqqsu l-arrettrati ta’ pagament tal-gvern, kemm fil-livell tal-gvern ċentrali kif ukoll fil-livell tal-gvern lokali. Is-sistema ta’ rapportar finanzjarju ta’ dawk l-intrapriżi proprjetà tal-istat (SOEs) li huma, jew li jirriskjaw li jkunu, ikklassifikati fi ħdan l-amministrazzjoni pubblika, hemm bżonn li tiġi mtejba sabiex tippermetti monitoraġġ kull xahar tas-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom, fosthom l-istokk ta’ arrettrati ta’ pagamenti, bil-għan li dawn tal-aħħar jitnaqqsu b’mod gradwali. Il-kont tal-pagi tas-settur pubbliku se jibqa’ ffissat f’limitu massimu ta’ RON 39 biljun (esklużi RON 1574 miljun f’kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għall-militar b’riżultat tal-applikazzjoni tal-liġi l-ġdida dwar il-pensjonijiet) fl-2011 u jrid jirrispetta l-limiti rilevanti stabiliti fl-Istrateġija Fiskali fuq Medda Medja ta’ Żmien matul il-perjodu 2012-2014. B: Governanza fiskali u riforma fiskali strutturali Il-governanza fiskali se tibbenefika bis-sħiħ mill-Assistenza Teknika kontinwa pprovduta mill-IMF u l-Bank Dinji fil-qasam tal-Immaniġġjar u l-Kontroll tal-Finanzi Pubbliċi. Dan jinkludi wkoll it-taħriġ tal-persunal u t-tiġdid tal-infrastruttura sħiħa tal-IT fl-immaniġjar tal-baġit u n-nefqa tal-gvern ċentrali. Il-programm ekonomiku jaħseb għall-fatt li jridu jiġu prijoritizzati aħjar il-ħtiġijiet ta’ investiment pubbliku u li jridu jittejbu l-ippjanar, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-proġetti ta’ investiment pubbliku. Il-programm ekonomiku jinkludi diversi miżuri għal dan il-għan, fosthom il-ħolqien ta’ bażi ta’ dejta tal-proġetti, żieda fil-kapaċità ta’ ppjanar tal-investimenti kapitali u fil-kapaċità ta’ monitoraġġ fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u fil-Ministeru tal-Finanzi, rispettivament. Il-baġits għall-isptarijiet taħt is-subordinazzjoni tal-Ministeru tas-Saħħa se jiġu mmonitorjati mill-qrib mill-Ministeru tal-Finanzi sabiex jiġi evitat l-akkumulu mill-ġdid ta’ arrettrati ta’ pagament. L-awtoritajiet Rumeni se jkomplu jirrevedu u jaġġornaw l-istrateġija għall-immaniġjar tad-djun fuq bażi annwali, jiġifieri taħt dan il-programm sal-aħħar ta’ Diċembru 2011 u l-aħħar ta’ Diċembru 2012. C: Regolazzjoni u superviżjoni tas-settur finanzjarju Fis-settur finanzjarju, l-awtoritajiet se jiżguraw li t-trattament prudenzjali tal-bidliet tad-dejn għall-ekwità ma jwassalx għal indeboliment tal-pożizzjonijiet finanzjarji tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Sabiex jippreparaw l-introduzzjoni tal-IFRS mill-2012, l-awtoritajiet se jiżviluppaw proposti għal filtri prudenzjali mmirati sabiex jippreservaw l-approċċ prudenti għall-proviżjonament tat-telf mid-djun, is-solvenza u r-riservi. Il-preservazzjoni tad-dixxiplina fil-kreditu u l-evitar tal-periklu morali fost id-debituri jikkontribwixxu b’mod sinifikanti sabiex tiżdied l-istabilità finanzjarja. Għalhekk, il-gvern se jkompli joqgħod lura milli jadotta inizjattivi leġiżlattivi (bħal-liġi dwar l-insolvenza personali) u jippromwovi dispożizzjonijiet fil-liġi dwar il-ġbir tad-djun, li jistgħu jimminaw id-dixxiplina tal-kreditu. Barra minn hekk, l-awtoritajiet se jagħmlu l-emendi neċessarji sabiex jikkorrelataw id-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar il-falliment tal-impriżi tal-assigurazzjoni mal-liġi ġenerali dwar l-insolvenza u l-liġi dwar in-negozju tal-assigurazzjoni u s-superviżjoni tal-assigurazzjoni. D: Politika Monetarja Il-politika monetarja se tibqa’ orjentata lejn l-istabilità tal-prezzijiet u l-ilħuq tal-miri tal-Bank Nazzjonali tar-Rumanija għall-inflazzjoni (3.0% ± 1 punt perċentwali fl-aħħar tal-2011 u fl-aħħar tal-2012). E: Riformi strutturali Il-programm ekonomiku tal-Gvern Rumen għandu enfasi qawwija fuq ir-riforma fis-suq tal-prodotti u tax-xogħol sabiex jitjieb il-funzjonament ta’ dawn is-swieq u b’hekk l-ekonomija Rumena ssir iżjed reżistenti meta ffaċċjata b’xokkijiet esterni u sabiex jissaħħaħ il-potenzjal tagħha tat-tkabbir fuq perjodu fit-tul. L-aġenda ta’ riforma strutturali ta’ dan il-programm għandha tkun inkluża fil-Programm ta’ Riforma Nazzjonali li jmiss tar-Rumanija u għandha tgħin lir-Rumanija biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha stabiliti fil-qafas tal-istrateġija tat-tkabbir Ewropa 2020. Fis-settur tal-enerġija, il-programm jipprevedi d-deregolamentazzjoni tal-iffissar tal-prezzijiet u l-kummerċ fl-elettriku u l-gass bil-għan li jiżdied l-aċċess għas-suq u l-kapaċità tat-trasport u sabiex jikkontribwixxi biex jinbena suq intern kompletament funzjonali, integrat u interkonness fl-elettriku u l-gass kif imfakkar mill-Kunsill Ewropew tal-4 ta’ Frar 2011. Il-programm jipprevedi l-ħolqien ta’ regolatur b’saħħtu u indipendenti tal-enerġija, li kapaċi jwettaq il-kompiti u r-responsabbiltajiet tiegħu kif definiti fit-tielet pakkett dwar l-enerġija. Il-pjan ta’ ristrutturazzjoni għas-settur tal-faħam se jiġi nnotifikat lill-Kummissjoni. Il-programm jinkludi riforma komprensiva tas-settur tal-ferroviji li hija mmirata sabiex iżżid l-effiċjenza għall-forniment ta’ servizzi tat-trasport tal-passiġġieri u l-ippjanar tal-infrastruttura ferrovjarja, filwaqt li tagħmel is-settur iżjed attraenti għat-trasport mhux tal-passiġġieri (merkanzija). Ir-riforma se tkun megħjuna minn korp regolatorju b’saħħtu u indipendenti għas-settur tal-ferroviji. Il-qafas legali Rumen dwar is-sħubiji pubbliċi privati jeħtieġ jiġi rivedud sabiex jiżgura konformità sħiħa mad-Direttivi tal-UE tal-akkwist pubbliku. Barra minn hekk, għandha titlesta analiżi tal-ambjent tal-akkwist pubbliku. Il-programm jipprevedi l-istabiliment ta’ Punt ta’ Kuntatt Waħdieni (PKW) oeprazzjonali, stipulat fid-Direttiva dwar is-Servizzi, biex jgħin lin-negozji fil-proċeduri amministrattivi kollha involuti għall-istabiliment fir-Rumanija jew għall-forniment ta’ servizzi bejn il-fruntieri u se jneħħi r-restrizzjonijiet għat-twaqqif ta’ negozji tal-konsum. Il-programm ikompli r-riforma tas-suq tax-xogħol permezz tal-emenda tal-Kodiċi tax-Xogħol li hija mistennija li tiġi approvata fl-2011, u r-razzjonalizzazzjoni tal-istituzzjonijiet li jiffissaw il-pagi. Ir-riġidità fis-suq tax-xogħol għandha tiġi indirizzata permezz ta’ użu usa' ta’ kuntratti ta’ xogħol fuq terminu fiss, bit-tnaqqis fil-ġenerożità tal-kumpens għas-sahra, u bl-estensjoni tal-perjodu ta’ prova tal-kuntratti permanenti. Il-Gvern Rumen se jfittex mal-partijiet interessati rilevanti kif jirrazzjonalizza n-negozjar tal-pagi fis-settur privat. Fl-aħħar nett, il-programm ta’ politika jinkludi miżuri sabiex iżidu l-inċentivi għall-provvista tax-xogħol filwaqt li jitnaqqas ix-xogħol mhux iddikjarat. Ir-riformi għandhom ikunu konformi mad-Direttivi tal-UE u l-istandards bażiċi tax-xogħol u għandhom iqisu kif xieraq il-ħtieġa li jkun hemm approċċ integrat għall-flessigurtà. L-awtoritajiet se jieħdu miżuri sabiex isaħħu l-governanza korporattiva tal-Intrapriżi Proprjetà tal-Istat, inkluż fis-settur finanzjarju. Dwar iż-żieda tant meħtieġa fl-assorbiment ta’ fondi tal-UE, il-programm jipprevedi l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-Gvern li bħalissa qed jiġi ffinalizzat mill-awtoritajiet Rumeni bi tweġiba għall-ittra mill-President tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Diċembru 2010. Il-programm jistabilixxi miri speċifiċi għal-livell totali kumulattiv tan-nefqa ċertifikata sal-aħħar tal-2012, inkluż l-garanzija li jkunu żgurati riżorsi nazzjonali adegwati għall-kofinanzjament fil-baġits annwali, sabiex tkun evitata s-sitwazzjoni fejn ir-Rumanija titlef parti sostanzjali mill-fondi strutturali magħmula disponibbli għall-iżvilupp ekonomiku tagħha. Rakkomandazzjoni għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL Li tagħti għajnuna reċiproka lir-Rumanija IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidraw it-Trattat Dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u, b’mod partikolari l-Artikolu 143 tiegħu, Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju, Billi: 1. Ir-Rumanija implimentat programm ta’ riforma sostanzjali sa mill-2009. Il-finanzi pubbliċi treġġgħu lura fi triq aktar sostenibbli u l-aċċess tal-gvern għal finanzjament ibbażat fuq is-suq tjieb ħafna. Hekk kif l-aġġustament fiskali għadu għaddej u r-rata tal-kambju tal-valuta nazzjonali Rumena (RON) flimkien mal-valuti tas-sħab kummerċjali ewlenin saret aktar stabbli u l-istituzzjonijiet prinċipali tal-banek b'sieda barranija żammew l-iskopertura tagħhom għar-Rumanija, is-settur bankarju baqa' stabbli u kkapitalizzat sew, u d-defiċit estern tar-Rumanija trażżan. 2. Jeħtieġ li titwettaq konsolidazzjoni fiskali kontinwa sabiex jiġi stabilizzat aktar il-proporzjon dejn-PDG u tiġi żgurata s-sostenibilità fit-tul tal-finanzi pubbliċi f'soċjetà li qed tixjieħ malajr. Ir-Rumanija bdiet tibni struttura tat-terminu tar-rata tal-imgħax, imma għalissa l-finanzjament tad-defiċit tal-baġit kif ukoll ir-rifinanzjament tad-dejn li qed jimmatura għadu jiswa ħafna, u r-Rumanija tibqa' sserraħ fuq l-istrumenti ta’ debitu l-aktar b'maturitajiet qosra. Filwaqt li l-istabilità tas-settur bankarju nżammet, iż-żieda fl-assi deboliti tista' tkompli toħloq tensjoni fuq is-sistema. 3. F'dan il-kuntest, huwa kruċjali li l-awtoritajiet Rumeni jsegwu politiki makroekonomiċi tajba u kredibbli biex jiġi evitat r-risorġiment ta’ stress kbir fis-swieq finanzjarji. Il-qofol tal-programm ekonomiku jibqa' t-tnaqqis tad-defiċit fiskali b'konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill lir-Rumanija adottati skont il-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv. Sabiex il-ksib ta’ defiċits baġitarji iżgħar isir sostenibbli, ir-Rumanija teħtieġ tkompli r-riformi tal-immaniġjar tal-fondi pubbliċi u l-ambjent tal-kontroll. 4. Il-Kunsill qed janalizza fuq bażi regolari l-politiki ekonomiċi implimentati mir-Rumanija, b’mod partikolari fil-kuntest tal-analiżijiet annwali tal-aġġornament tar-Rumanija tal-Programm ta’ Konverġenza u l-implimentazzjoni tal-Programm Nazzjonali ta’ Riforma kif ukoll l-analiżi regolari tal-progress magħmul mir-Rumanija fil-kuntest tar-Rapport ta’ Konverġenza. 5. Filwaqt li fix-xenarju bażi tal-programm ekonomiku, il-ħtiġijiet totali grossi ta’ finanzjament sa tmiem l-ewwel kwart tal-2013 ġew koperti totalment, u l-gvern baqa' jikkonsolida l-aċċess tiegħu għal finanzjar ibbażat fuq is-suq, l-aġenda tar-riforma li għadha ma tlestietx u r-riskju sostanzjali li jdawwar ix-xenarju bażi jsostnu t-talba tar-Rumanija għal għajnuna finanzjarja ta' natura prekawzjonarja b'segwitu tal-għajnuna mogħtija skont id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/458/KE[3]. 6. L-awtoritajiet Rumeni talbu għajnuna finanzjarja mill-UE u minn istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali oħra biex jappoġġjaw is-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti u biex jiżguraw li r-riżervi tal-valuti internazzjonali jinżammu f’livell prudenti anki fil-każ ta’ żviluppi ekonomiċi avversi. 7. Ir-Rumanija jibqgħalha theddida serja minħabba diffikultajiet fil-bilanċ tal-pagamenti tagħha, theddida li tkompli tiġġustifika l-għoti ta’ għajnuna reċiproka mill-Unjoni Ewropea. ADOTTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 L-Unjoni Ewropea għandha tkompli tagħti l-għajnuna reċiproka lir-Rumanija, u għaldaqstant tkompli l-għajnuna disposta fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/458/KE tas-6 ta’ Mejju 2009. Artikolu 2 Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lill-Istati Membri. Artikolu 3 Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tan-notifika tagħha. Artikolu 4 Din id-Deċiżjoni għandha tiġi ppubblikata f' Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea . Magħmul fi Brussell, [data]. Għall-Kunsill Il-President DIKJARAZZJONI TAL-IMPATT BAĠITARJU ( cf . l-Artikolu 16 tar-Regoli Interni) QASAM TA’ POLITIKA: TITOLU 01 – AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI ATTIVITÀ: OPERAZZJONIJIET U STRUMENTI FINANZJARJI 1. ISEM TAL-PROPOSTA, LINJA TAL-BAĠIT KONĊERNATA U T-TITOLU Rakkomandazzjoni għal Deċiżjoni tal-Kunsill għall-għoti ta’ għajnuna reċiproka lir-Rumanija flimkien mal-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tipprovdi għajnuna prekawzjonarja mill-UE fuq terminu ta’ żmien medju lir-Rumanija 01 04 01 01 Garanzija tal-Unjoni Ewropea għal self mill-UE miġbur għal appoġġ tal-bilanċ tal-pagamenti. 2. BAŻI LEGALI: L-Artikolu 143 tat-TFUE, l-Artikolu 352 tat-TFUE, ir-Regolament tal-Kunsill Nru 332/2002. 3. ĊIFRI GLOBALI GĦAS-SENA FINANZJARJA (F’EURO) Din il-partita tikkostitwixxi l-istruttura għall-garanzija pprovduta mill-Unjoni Ewropea. Hija se tippermetti lill-Kummissjoni li tħallas id-dejn (prinċipal, imgħax u kostijiet oħra) f’każ ta’ inadempjenza mid-debitur (ir-Rumanija). Id-daħla fil-baġit ("p.m.") li tirrifletti l-garanzija tal-baġit se tiġi attivata biss fil-każ ta’ sejħa effettiva fuq il-garanzija. Huwa mistenni li normalment il-garanzija tal-baġit ma tiġix imsejħa. 3a – Sena Kurrenti Mhux applikabbli CA | Approprjazzjoni inizjali għas-sena finanzjarja (baġit) | Trasferimenti | Approprjazzjoni addizzjonali | Approprjazzjoni totali | Approprjazzjonijiet diġà mwarrba minn programm ieħor ta’ ħidma | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | 3b – Riporti Mhux applikabbli CA | Riporti | Approprjazzjonijiet diġà mwarrba minn programm ieħor ta’ ħidma | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | 3c – Sena finanzjarja li jmiss Mhux applikabbli CA | Approprjazzjoni inizjali għas-sena finanzjarja (baġit) | p.m. | Trasferimenti | Approprjazzjoni addizzjonali | Approprjazzjoni totali | Approprjazzjonijiet diġà mwarrba minn programm ieħor ta’ ħidma | Bilanċ disponibbli | Ammont għall-azzjoni proposta | p.m. | 4. DESKRIZZJONI TAL-AZZJONI L-għajnuna finanzjarja prekawzjonarja proposta fuq medda medja ta’ żmien mill-UE lir-Rumanija, jekk tiġi attivata, tikkonsisti minn selfa tal-UE (li għandha tiġi ffinanzjata b’self mill-UE fis-swieq kapitali internazzjonali) fl-ammont sa EUR 1.4 biljun. Hija se tiġi pprovduta fil-kuntest ta’ pakkett ta’ finanzjament internazzjonali, u b’mod partikolari b’self mill-IMF ta’ SDR 3.09 biljuni (madwar EUR 3.6 miljuni) sostnut mill-faċilità ta’ riserva. Il-Bank Dinji kkommetta total ta’ EUR 1.15 biljun, li EUR 400 minnhom kienu diġà ġew kommessi taħt il-pakkett ta’ finanzjament internazzjonali preċedenti. L-għajnuna finanzjarja prekawzjonarja fuq medda medja ta’ żmien tal-UE lir-Rumanija hija maħsuba sabiex tindirizza r-riskji li għadhom għoljin marbuta mas-sostenibbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tar-Rumanija li kienet mhedda serjament mill-2009. L-għajnuna prekawzjonarja tkompli tipprovdi wkoll appoġġ lill-programm ekonomiku tal-gvern li għandu l-għan, fost affarijiet oħra, li jikkonsolida l-fiduċja miksuba mill-ġdid tal-investituri u jnaqqas il-probabbiltà ta’ aktar żidiet qawwija ta’ stress fis-swieq finanzjarji. L-għajnuna prekawzjonarja ġdida li ġiet ipprovduta hija mistennija li tikkontribwixxi għal stabilità finanzjarja li tmur lil hinn mill-pajjiż benefiċjarju minħabba r-rabtiet internazzjonali importanti (inkluż bejn il-banek). Il-pakkett ekonomiku tal-gvern li qed jiġi appoġġjat jinkludi t-tnaqqis kontinwu tad-defiċit fil-perjodu 2011-2013, li għandu jnaqqas il-ħtieġa tal-gvern għall-finanzjament. Fl-aħħar nett, l-għajnuna mmaniġjata mill-Kummissjoni, f’konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju, hija mod kif ikun żgurat li l-UE tibqa’ involuta mill-qrib fit-tfassil tal-politiki ekonomiki fir-Rumanija u li dawk il-politiki jkunu konsistenti mal-impenji tar-Rumanija fil-kuntest tal-UE u r-rakkomandazzjonijiet mill-Kunsill, b’mod partikolari dwar l-implimentazzjoni tal-Programm ta’ Riforma Nazzjonali kif ukoll tal-Programm ta’ Konverġenza. It-teħid ta’ self mill-UE mis-swieq kapitali jew minn istituzzjonijiet finanzjarji sabiex testendi s-self lir-Rumanija, f’każ ta’ talba mir-Rumanija u evalwazzjoni pożittiva ta’ tali talba mill-Kummissjoni u l-KEF, huwa kopert bil-garanzija tal-UE. Is-selfa tinġabar mis-swieq kapitali jew minn istituzzjonijiet finanzjarji. L-ammont fil-prinċipju, tas-self li jista’ jingħata lir-Rumanija, jammonta sa EUR 1.4 biljun. L-istruttura għall-garanzija pprovduta mill-UE se tippermetti lill-Kummissjoni li tħallas id-dejn f’każ ta’ inadempjenza mir-Rumanija. Sabiex tonora l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni tista’ tuża r-riżorsi fi flus tagħha biex tħallas id-dejn b’mod provviżorju. F’dan il-każ, japplika l-Artikolu 12 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000 tat-22 ta’ Mejju 2000 li jimplimenta d-Deċiżjoni 2007/436/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 130, 31.5.2000, p. 1). 5. METODU ADOTTAT TA’ KALKOLU Mhux applikabbli. 6. SKEDA TAL-ĦLASIJIET (F’EURO) Mhux applikabbli. Intestatura | Approprjazzjonijiet | Ħlasijiet | Sena n | Sena n+1 | Sena n+2 | Sena n+3 | Snin finanzjarji sussegwenti | Sena n | Sena n + 1 | Sena n | Sena n+1 | Total | [1] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-6 ta’ Mejju 2009 li tagħti għajnuna reċiproka lir-Rumanija (2009/458/KE) (ĠU L 1150, 13.6.2009) u d-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-istess data li tagħti għajnuna finanzjarja tal-Komunità lir-Rumanija fuq medda medja ta' żmien (2009/459/KE) (ĠU L 150, 13.6.2011, p. 8). Fis-16 ta’ Frar 2010, il-Kunsill emenda din id-Deċiżjoni sabiex jindirizza l-impatt tar-riċessjoni akbar milli mistennija fuq il-miri tal-programm (2010/183/UE) (ĠU L 83, 30.3.2010, p. 19). [2] L-għajnuna proposta se tiġi pprovduta taħt il-faċilità tal-UE għall-Istati Membri li għadhom m'adottawx l-euro, kif irregolata mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002. [3] ĠU L 150, 13.6.2009, p. 6.