5.miżuri ewlenin għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-UE u l-ġlieda kontra l-frodi

5.1.It-traspożizzjoni tad-Direttiva PIF

Id-Direttiva (UE) 2017/1371 dwar il-ġlieda kontra l-frodi tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni permezz tal-liġi kriminali (id-Direttiva PIF) daħlet fis-seħħ fil-5 ta’ Lulju 2017. L-iskadenza għat-traspożizzjoni tad-Direttiva PIF fil-liġi nazzjonali skadiet fis-6 ta’ Lulju 2019.

Il-Kummissjoni ppubblikat l-ewwel wieħed minn tliet rapporti dwar it-traspożizzjoni tad-Direttiva, kif meħtieġ skont l-Artikolu 18 tagħha, fis-6 ta’ Settembru 2021. Ir-rapport jikkonkludi li għalkemm l-Istati Membri kollha ttrasponew id-Direttiva, hija meħtieġa aktar azzjoni biex jiġu indirizzati kwistjonijiet pendenti ta’ konformità. Huwa jenfasizza li t-traspożizzjoni xierqa tad-definizzjonijiet, tas-sanzjonijiet, tar-regoli dwar il-ġuriżdizzjoni tad-Direttiva PIF, u tal-perjodi ta’ limitazzjoni għall-frodi u għal reati oħra li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-UE hija meħtieġa biex l-UPPE jkun jista’ jwettaq investigazzjonijiet u prosekuzzjonijiet effettivi. Ir-rapport jenfasizza wkoll li l-kooperazzjoni bejn l-UPPE u l-Istati Membri hija kruċjali.

F’Diċembru 2021, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ proċedimenti ta’ ksur kontra tmien Stati Membri talli ma ttrasponewx b’mod korrett id-Direttiva PIF. Fi Frar 2022, il-Kummissjoni fetħet proċedimenti ta’ ksur kontra ħames Stati Membri oħra. F’Mejju 2022, il-Kummissjoni fetħet proċedimenti ta’ ksur kontra erba’ Stati Membri oħra.

Il-Kummissjoni se tkompli tieħu l-passi kollha meħtieġa biex tiżgura t-traspożizzjoni korretta u komprensiva tad-Direttiva PIF, bi proċedimenti ta’ ksur ulterjuri, jekk ikun meħtieġ.

Il-Kummissjoni qed tħejji t-tieni rapport ta’ traspożizzjoni dwar id-Direttiva PIF, li għandu jitlesta fit-tielet trimestru tal-2022. Dan ir-rapport se jiffoka fuq l-adegwatezza tal-limitu tal-VAT ta’ EUR 10 miljun u l-effettività tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fil-qasam tal-frodi tal-akkwist pubbliku u l-perjodi ta’ limitazzjoni.

5.2.Ġlieda kontra l-ħasil tal-flus

Il-frodi kontra l-baġit tal-UE tista’ tkun ukoll il-prekursur ta’ reati oħra (jiġifieri tista’ tkun reat predikat). B’hekk, anke jekk ma jkunx relatat direttament mal-protezzjoni tal-baġit tal-UE, il-qafas legali tal-UE dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu huwa rilevanti f’dan il-kuntest.

L-Istati Membri kollha rrapportaw traspożizzjoni sħiħa tal-ħames direttiva dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu.

5.3.Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza

Ir-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF) daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. L-RRF ilu jiffinanzja riformi u investimenti fl-Istati Membri mill-bidu tal-pandemija fi Frar 2020 sal-31 ta’ Diċembru 2026. Sabiex jibbenefikaw mill-RRF, l-Istati Membri jridu jissottomettu l-pjanijiet nazzjonali tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni Ewropea. Kull pjan jistabbilixxi r-riformi u l-investimenti li għandhom jiġu implimentati sa tmiem l-2026, li jippermettu lill-Istati Membri jirċievu finanzjament sa allokazzjoni miftiehma minn qabel.

Kull pjan għandu jindirizza l-isfidi identifikati fis-Semestru Ewropew, b’mod partikolari r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2019 u l-2020 adottati mill-Kunsill. Għandu javvanza wkoll it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u jagħmel l-ekonomiji u s-soċjetajiet tal-Istati Membri aktar reżiljenti. L-investimenti jridu jirrispettaw il-prinċipju “la tagħmilx ħsara sinifikanti”.

L-RRF huwa strument ibbażat fuq il-prestazzjoni. It-twettiq tal-istadji importanti u l-miri miftiehma lejn il-kisba tar-riformi u l-investimenti fil-pjanijiet jippermetti l-iżborżi lill-Istat Membru ta’ għotjiet u self.

Ir-regolament RRF jirrikjedi li l-Istati Membri jieħdu l-miżuri xierqa kollha biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-UE u biex jiżguraw li l-użu tal-fondi jikkonforma mal-liġijiet nazzjonali u tal-UE applikabbli. Għal dan l-għan, l-Istati Membri jridu jipprovdu sistema ta’ kontroll intern effettiva u effiċjenti u l-irkupru ta’ ammonti mħallsa bi żball jew użati ħażin. Dan il-mudell il-ġdid ta’ twettiq jagħti lill-Istati Membri responsabbiltà kbira biex jiżguraw li dawn ir-riżorsi jkunu protetti mill-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interessi (iddefiniti bħala “irregolaritajiet serji”) u l-finanzjament doppju.

Għalhekk, kull pjan fih taqsima ta’ kontroll u ta’ awditjar fejn l-Istati Membri jiddeskrivu l-miżuri (inklużi miżuri kontra l-frodi) li se jimplimentaw u jidentifikaw stadji importanti u miri speċifiċi biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-UE minn irregolaritajiet serji u finanzjament doppju. Il-Kummissjoni tista’ tivvaluta pjan b’mod pożittiv biss jekk dan jikklassifika b’mod pożittiv mil-lat tas-sistemi ta’ kontroll tiegħu. Bħala servizz tal-Kummissjoni, l-OLAF ikkontribwixxa għall-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Istati Membri, billi pprovda pariri mmirati kontra l-frodi. Il-kooperazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali għadha għaddejja biex jiġu skambjati l-fehmiet u jiġi ffaċilitat it-tixrid ta’ prattiki u esperjenzi tajbin (bħall-użu ta’ għodod tal-IT – ara wkoll it-Taqsima 4.2.1).

F’Settembru 2021, il-Europol, l-OLAF, l-UPPE, il-Eurojust u 21 Stat Membru ngħaqdu bħala parti mill-Operazzjoni SENTINEL biex jantiċipaw il-mewġa mistennija ta’ frodi li taffettwa l-fondi ta’ rkupru. Għal dan il-għan, il-Europol stabbiliet mekkaniżmu ddedikat intern biex jipproċessa d-data operazzjonali, jgħin fl-iskambji ta’ informazzjoni u jappoġġa każijiet li għadhom għaddejjin. L-attivitajiet konġunti kellhom fil-mira l-frodi, kif ukoll l-evażjoni tat-taxxa, il-frodi fiskali, il-korruzzjoni, l-approprjazzjoni indebita, il-miżapproprjazzjoni u l-ħasil tal-flus. Il-Europol u l-OLAF ħarġu Rapport Konġunt – “Assessing the Threats to the Next Generation EU (NGEU) Fund” – fi Frar 2022.