MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 389/35

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “L-Inizjattiva taċ-ċittadini ewropej (reviżjoni)”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 389/05)

Relatur: is-Sur Antonio LONGO

Nhar il-21 ta’ Jannar 2016, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (reviżjoni)”.

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

Is-sottokumitat li kien responsabbli għat-tħejjija tal-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adotta din l-Opinjoni nhar is-17 ta’ Mejju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’107 voti favur, vot wieħed (1) kontra u astensjoni waħda (1).

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE), erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI), jenfasizza r-rwol ċentrali taċ-ċittadini fil-proġett Ewropew u l-kapaċità ta’ dan l-istrument biex jiġi eliminat id-defiċit demokratiku b’appoġġ għal ċittadinanza attiva u demokrazija parteċipattiva.

1.2. Il-Kumitat, filwaqt li jappoġġja l-pożizzjonijiet diġà meħuda mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, jemmen li l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ma werietx il-potenzjal sħiħ tagħha minħabba regolament li jeħtieġlu reviżjoni.

1.3. Il-KESE jinnota problemi sinifikanti tekniċi, legali u burokratiċi, kif ukoll tagħbija żejda evidenti fir-responsabbiltajiet prinċipali tal-Kummissjoni Ewropea, li jostakolaw l-iskjerament, l-implimentazzjoni u s-segwitu sħiħ, f’każ ta’ inizjattivi ta’ suċċess.

1.4. Il-Kumitat, fid-dawl tar-reviżjoni tar-Regolament, jipproponi l-miżuri li ġejjin:

1.4.1. Li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jibdew jiġbru d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ f’data tal-għażla tagħhom.

1.4.2. Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini b’tali mod li tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali.

1.4.3. Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi.

1.4.4. Jiġu eżaminati proposti mmirati li jnaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni.

1.4.5. Li jissolva l-konflitt ovvju ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni permezz ta’ diviżjoni fir-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”. Il-KESE, billi jtenni li huwa lest ikompli bl-impenn tiegħu fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun ukoll kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali.

1.4.6. Li jiġi żgurat segwitu xieraq lill-inizjattivi b’suċċess, billi jħeġġeġ lill-Kummissjoni li tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Fin-nuqqas ta’ proposta, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE.

1.5. Il-KESE jenfasizza li xi problemi jistgħu jissolvew mingħajr ma ssir reviżjoni tar-regolament u, għaldaqstant, dawn għandhom jiġu indirizzati malajr sabiex ma jiġux skoraġġuti organizzaturi potenzjali. Biex dan l-istrument isir aktar effettiv u faċli għall-utent, il-Kumitat jittama li jiġu implimentati l-inizjattivi li ġejjin:

1.5.1. Sabiex il-proċess ta’ reġistrazzjoni jsir aktar trasparenti, il-Kummissjoni għandha tadotta proċeduri ċari u sempliċi kif ukoll tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli fil-każ ta’ inizjattivi meqjusa mhux eliġibbli, li jippermetti lill-kumitati biex jimmodifikawhom u jerġgħu jissottomettuhom.

1.5.2. Il-Kummissjoni għandha tkompli n-negozjati tagħha mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza.

1.5.3. Għandu jkun b’mod permanenti s-softwer b’xejn għall-ġbir onlajn tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ (OCS) (1) li jissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità.

1.6. Il-Kumitat, f’perspettiva aktar ġenerali ta’ distribuzzjoni u twaqqif tal-ECI, jirrakkomanda li:

1.6.1. Li jissaħħu l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar l-istrument tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej b’kampanji ad hoc, sabiex il-kumitati taċ-ċittadini jingħataw pariri dwar ir-riżultati miksuba u partikolarment permezz ta’ involviment akbar tal-Kummissjoni fil-publiċizzazzjoni tas-segwitu tal-inizjattivi ta’ suċċess.

1.6.2. Li jiġi garantit il-multilingwiżmu u jiġu esplorati modi ġodda ta’ konnessjoni bejn il-ġbir onlajn tal-firem u l-midja soċjali u diġitali bil-għan li tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa.

1.6.3. Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment.

1.7. Il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc.

2. Introduzzjoni

2.1. Id-dritt tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ġie introdott mit-Trattat ta’ Lisbona (2) bħala strument innovattiv ta’ demokrazija parteċipatorja transnazzjonali. Din tippermetti lil miljun ċittadin tal-UE minn tal-inqas seba’ Stati Membri, biex jitolbu lill-Kummissjoni Ewropea tipproponi leġislazzjoni fuq kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UE. B’dan il-mod huwa mixtieq l-involviment taċ-ċittadini fil-proċess Ewropew tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, billi jservi bħala forma indiretta ta’ dritt ta’ inizjattiva leġislattiva.

2.2. Ir-regoli u l-proċeduri li jirregolaw l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI) huma stipulati f’Regolament tal-UE adottat fis-16 ta’ Frar 2011 u li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ April 2012 (3).

2.3. ECI tista’ tiġi organizzata u/jew iffirmata miċ-ċittadini Ewropej kollha li jkunu laħqu l-età li tintitola persuna tivvota fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew (4). L-inizjattivi ma jistgħux jitmexxew minn organizzazzjonijiet, li, madankollu, jistgħu jippromovu jew jappoġġjaw l-inizjattivi sakemm jagħmlu dan b’mod trasparenti.

2.4. Il-proċedura tal-ECI tinvolvi tliet fażijiet:

2.4.1. Il-fażi tat-tnedija tipprevedi l-istabbiliment ta’ “kumitat taċ-ċittadini” (5), ir-reġistrazzjoni formali tal-inizjattiva (6) soġġetta għal valutazzjoni ta’ eliġibbiltà mill-Kummissjoni (7) u ċ-ċertifikazzjoni tas-sistema tal-ġbir ta’ firem onlajn (8).

2.4.2. Fil-fażi ta’ ġbir għandhom jinġabru miljun “dikjarazzjoni ta’ appoġġ” (firem) fuq perjodu massimu ta’ 12-il-xahar u mill-inqas minn 7 pajjiżi tal-UE. (9) Dan ir-riżultat għandu jiġi ċċertifikat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti (10).

2.4.3. Fil-fażi tal-applikazzjoni, l-inizjattiva hija eżaminata mill-Kummissjoni, wara laqgħa mal-organizzaturi u smigħ pubbliku fil-Parlament Ewropew. Il-Kummissjoni mbagħad ikollha tliet xhur biex tirreaġixxi b’komunikazzjoni ad hoc u tagħżel jekk tadottax il-proposta u tnedix il-proċedura leġislattiva.

3. L-ewwel erba’ snin tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej

3.1. Sa issa, aktar minn 6 miljun ċittadin Ewropew iffirma ECI. Għalkemm ġew ippreżentati 56 inizjattiva, 36 biss ġew irreġistrati mill-Kummissjoni, li minnhom 3 biss ġabru almenu miljun firma (11). L-ebda inizjattiva ta’ suċċess ma wasslet għal proposta leġislattiva ġdida, għalkemm, f’ċerti każijiet, il-Kummissjoni Ewropea qieset il-pożizzjoni tal-opinjoni pubblika dwar aspetti speċifiċi.

3.2. Id-diffikultajiet konsiderevoli ta’ natura teknika, legali u burokratika li jiffaċċjaw l-organizzaturi u n-nuqqas ta’ impatt leġislattiv li kellhom l-inizjattivi ta’ suċċess dgħajfu l-kredibbiltà tal-istrument tal-ECI. Dan il-fenomenu huwa evidenti fin-nuqqas drastiku ta’ inizjattivi rreġistrati, li niżel minn 16 fl-2012 għal 5 fl-2015 (12), u l-għadd ta’ dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ miġbura, minn aktar minn 5 miljuni fl-2012 għal ftit eluf fl-2015 (13).

3.3. Matul dawn l-aħħar erba’ snin ħafna organizzaturi u esponenti tas-soċjetà ċivili organizzata (14) ddenunzjaw in-nuqqasijiet u r-riġiditajiet tal-istrument, li l-intenzjoni tiegħu kienet li jkun ċar, sempliċi u faċli biex jintuża. Dawn il-linji gwida ġew ikkonfermati waqt seduta pubblika organizzata mill-KESE nhar it-22 ta’ Frar 2016.

3.4. Fi Frar 2015, tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu, il-Parlament Ewropew ippreżenta studju (15) dwar l-istat tal-implimentazzjoni tar-regolament fejn appella għar-reviżjoni tiegħu. Is-sejbiet ta’ dan l-istudju ġew inkorporati, fi Ottubru 2015, f’riżoluzzjoni (16) li biha l-Parlament introduċa formalment tali talba lill-Kummissjoni bi proposti ċari u preċiżi.

3.5. L-Ombudsman Ewropea, wara investigazzjoni biex jiġi vverifikat it-tħaddim effettiv tal-proċedura dwar l-ECI u r-rwol u r-responsabbiltajiet tal-Kummissjoni, stabbilixxiet, f’Marzu 2015, 11-il linja gwida mmirati biex itejbu l-inizjattiva (17).

3.6. Il-Kumitat tar-Reġjuni adotta, f’Ottubru 2015, opinjoni fejn huwa wkoll qabel ma’ reviżjoni sostanzjali u malajr tar-regolament (18).

3.7. Il-Kummissjoni, b’risposta għal bosta talbiet għal emenda tar-regolament, ippubblikat f’April 2015, kif stipulat f’dan ir-Regolament, rapport (19) dwar ir-riżultati li nkisbu s’issa u sussegwentement, fi Frar 2016, segwitu (20) dwar il-proposti li saru mill-Parlament. Fiż-żewġ każijiet, il-Kummissjoni, filwaqt li rrikonoxxiet id-diversi diffikultajiet li ffaċċjaw l-organizzaturi tal-ECI u aċċettat il-possibbiltà ta’ titjib fl-implimentazzjoni tal-qafas regolatorju eżistenti, ċaħdet kemm-il darba kull possibbiltà ta’ reviżjoni bikrija tar-Regolament attwali.

3.8. Issa huwa aċċettat b’mod wiesa’ mill-istituzzjonijiet Ewropej, l-organizzaturi u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata li, minkejja xi riżultati pożittivi, l-ECI għadha ‘l bogħod milli tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha bħala proposta politika u parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini.

3.9. Il-problemi ewlenin identifikati, b’mod uniformi, mill-istituzzjonijiet u l-partijiet interessati huma:

3.9.1. Nuqqas ta’ tagħrif u għarfien min-naħa taċ-ċittadini u l-istituzzjonijiet nazzjonali tal-għodda tal-ECI (21).

3.9.2. Il-kumitati taċ-ċittadini ffaċċjaw ħafna ostakli ta’ natura teknika, legali u burokratika, fir-reġistrazzjoni u l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ, tant li dan ippreġudika l-eżitu tal-inizjattiva nfisha.

3.9.3. Iċ-ċittadini li xtaqu jiffirmaw inizjattiva ħabbtu wiċċhom ma bosta diffikultajiet relatati mal-liġijiet nazzjonali individwali dwar l-ipproċessar tad-data.

3.9.4. Il-ftit inizjattivi ta’ suċċess ma tqisux mill-Kummissjoni biex tabbozza proposti leġislattivi ġodda iżda biss fil-każ ta’ inizjattivi leġislattivi indirettament marbuta magħhom.

3.10. Fid-dettall, id-diffikultajiet prinċipali li ltaqgħu magħhom il-kumitati taċ-ċittadini:

3.10.1. In-nuqqas ta’ rikonoxximent ġuridiku għall-kumitati taċ-ċittadini. Dan l-aspett għandu impatt negattiv fuq aspetti prattiċi importanti tal-ECI bħal pereżempju l-ġbir ta’ fondi u l-ftuħ ta’ kont kurrenti. Barra minn hekk, il-fatt li l-organizzaturi huma personalment responsabbli għal kwalunkwe dannu kkawżat fl-organizzazzjoni (22) ta’ ECI għandu effett dissważiv.

3.10.2. L-applikazzjoni stretta żżejjed tal-kriterji tal-eliġibbiltà ta’ ECI. Madwar 40 % tal-inizjattivi ġew iddikjarati ineliġibbli mill-Kummissjoni Ewropea fl-ewwel fażi tal-proċess, jiġifieri “ir-reġistrazzjoni” tal-inizjattiva (23). Skont il-Parlament Ewropew, huwa xieraq li nidħlu iżjed fil-fond fil-kunflitt ta’ interess intern tal-Kummissjoni, li, minn naħa, hija obbligata li tinforma lill-organizzaturi u tagħti stima dwar l-eliġibbiltà tal-inizjattiva, u min-naħa l-oħra hija d-destinatarju tal-inizjattiva nnifisha (24).

3.10.3. Attivitajiet sovraposti fil-kalendarju ta’ ECI. Iż-żmien meħtieġ biex ikunu verifikati f’kull Stat Membru s-sistemi ta’ ġbir onlajn inaqqas iż-żmien, diġà qasir fih innifsu, ta’ 12-il xahar għall-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ.

3.10.4. Nuqqas ta’ appoġġ adegwat ipprovdut mill-Kummissjoni b’mod partikolari waqt it-tnedija u l-ġestjoni ta’ din l-inizjattiva. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lis-servizz ta’ hosting u OCS offruti mingħajr ħlas mill-Kummissjoni u d-diffikultajiet tal-organizzaturi fit-tfassil u t-tqassim ta’ dokumentazzjoni li tkun multilingwi.

3.10.5. Il-ġestjoni ta’ ECI huwa hija proċess li jqum ħafna flus. Dan jidher mill-fatt li t-tliet inizjattivi ta’ suċċess kienu kisbu appoġġ minn organizzazzjonijiet kbar tas-soċjetà ċivili li appoġġjaw l-attivitajiet mil-lat tekniku, organizzattiv u finanzjarju. Ħafna organizzaturi, sabiex ma jippreġudikawx il-prinċipju fundatur tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, enfasizzaw il-ħtieġa li jingħataw appoġġ akbar fil-livell tal-UE biex iniedu l-kampanja.

3.10.6. Riġidità eċċessiva għall-ġbir u l-ipproċessar ta’ data personali. F’xi Stati Membri, ir-regoli f’dan ir-rigward skuraġġaw aktar l-organizzazzjoni u l-adeżjoni ma’ inizjattivi ġodda. Barra minn dan, f’xi pajjiżi l-liġijiet għall-ġbir tad-data jirrikjedu li jitqiesu biss il-firem miġbura minn ċittadini li jirrisjedu fit-territorju nazzjonali, li fil-fatt, iċaħħdu lil 11-il miljun persuna mid-dritt tagħhom li jipparteċipaw (25).

3.10.7. In-nuqqas ta’ involviment tal-promoturi fl-attivitajiet ta’ segwitu. Il-laqgħat u s-seduti ta’ smigħ, minħabba n-nuqqas ta’ segwitu għall-inizjattivi ta’ suċċess, jidhru li mhumiex biżżejjed biex jiġi stabbilit pjan ta’ azzjoni leġislattiva min-naħa tal-Kummissjoni.

3.11. L-2016 tirrappreżenta sena deċiżiva għall-ECI fil-proċess li jista’ jwassal għar-reviżjoni tagħha. Din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja għandha tkun il-kontribut tal-KESE għal dan il-proċess, peress li jirrikonoxxi li hemm potenzjal kbir mhux sfruttat ta’ dan l-istrument importanti u innovattiv fil-proċessi Ewropej ta’ teħid ta’ deċiżjoni u mil-lat ta’ ċittadinanza Ewropea reali.

4. Il-KESE u l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej

4.1. Il-KESE, bħala l-pont bejn l-istituzzjonijiet Ewropej u s-soċjetà ċivili organizzata, kien involut mill-bidu f’dibattitu dwar l-ECI. Dan juruh l-Opinjonijiet adottati s’issa (26) u t-twaqqif ta’ grupp ad-hoc li jsegwi kontinwament l-evoluzzjoni u l-implimentazzjoni ta’ dan id-dritt (27).

4.2. Il-KESE huwa wkoll involut b’mod attiv fil-proċess tal-ECI (28) bir-rwol doppju ta’ faċilitatur u dak ta’ mentor istituzzjonali. Fost l-inizjattivi u l-kompetenzi tal-KESE insibu dawn li ġejjin:

4.2.1. Il-“Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, organizzat kull sena biex mal-atturi kollha involuti jiġu vvalutati l-qagħda tal-implimentazzjoni u l-effettività tal-ECI. Dan l-avveniment jiffaċilita wkoll l-iskambju tal-aqwa prattiki u n-netwerking bejn dawk li jipproponu u partijiet interessati oħra.

4.2.2. Il-ħolqien ta’ uffiċċju proprju, “helpdesk tal-ECI”, li jipprovdi, fost affarijiet oħra, li jkun hemm it-traduzzjoni fil-lingwi uffiċjali tal-UE tad-deskrizzjoni ta’ dawk l-inizjattivi li ġew ivvalidati mill-Kummissjoni.

4.2.3. It-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ swali proprji għat-tixrid tal-kampanji.

4.2.4. L-iżvilupp ta’ gwida prattika, li issa waslet fit-tielet edizzjoni tagħha, biex titqajjem kuxjenza u tiġi promossal-ECI (29). Il-Kumitat jagħti wkoll rwol ewlieni lill-ECI f’pubblikazzjoni oħra, bit-titolu Passaport Ewropew għaċ-Ċittadinanza Attiva (30) biex tinforma liċ-ċittadini Ewropej dwar id-drittijiet tagħhom b’mod sħiħ u tistimola demokrazija parteċipattiva transnazzjonali.

4.2.5. Il-ħolqien, fl-2016, ta’ arkivju pubbliku tad-dokumentazzjoni akkademika u xjentifika dwar l-ECI, miftuħa għaċ-ċittadini kollha u għal konsultazzjoni bla ħlas.

4.2.6. Il-preżentazzjoni fis-sessjoni plenarja, jew alternattivament fis-sezzjoni, tal-inizjattivi rreġistrati kollha li l-aktar kienu ta’ suċċess, li mhumiex f’kunflitt mal-politika uffiċjali tal-Kumitat kif espressa fl-opinjonijiet tiegħu. Dan jippermetti lill-KESE, filwaqt li jieħu pożizzjoni newtrali, li jagħtihom viżibbiltà xierqa.

4.2.7. Id-delegati tal-KESE jipparteċipaw fis-seduti ta’ smigħ tal-Parlament Ewropew dwar inizjattivi ta’ suċċess, u b’hekk jikkontribwixxu għall-proċess ta’ analiżi u esplorazzjoni tal-Kummissjoni.

5. Kummenti ġenerali

5.1. Il-KESE jtenni bil-qawwa l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. Erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-ECI tidher data inkoraġġanti f’termini ta’ parteċipazzjoni, iżda wkoll potenzjal enormi mhux sfruttat. Il-Kumitat jemmen li l-implimentazzjoni korretta u sħiħa tal-ECI tista’ tgħin biex jingħalaq id-distakk li qed jikber bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni Ewropea.

5.2. Il-KESE jikkondividi l-fehmiet diġà espressi mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, li jemmnu li din l-implementazzjoni parzjali u limitata tal-ECI ġejja minħabba diversi fatturi. B’mod partikolari, hemm limiti tekniċi, legali u burokratiċi, iżda wkoll ċirkwit kort istituzzjonali ċar minħabba tagħbija żejda ta’ kompetenze u responsabbiltajiet fil-Kummissjoni Ewropea.

5.3. Il-KESE jqis ukoll li wħud minn dawn il-problemi ġew solvuti b’suċċess mill-Kummissjoni, bħal fil-każ ta’ provvista bla ħlas tas-sistema ta’ OCS, iżda sfortunatament kien hemm oħrajn li ma jistgħux jiġu indirizzati mingħajr reviżjoni tar-regolament stess.

5.4. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taġixxi fuq approċċ fuq żewġ binarji: taġixxi malajr biex issolvi u/jew tissemplifika l-proċeduri burokratiċi u l-problemi tekniċi l-aktar sempliċi u ċari; u tippreżenta malajr kemm jista’ jkun proposta għal riforma tar-regolament sabiex jiġu indirizzati l-isfidi istituzzjonali, legali u organizzattivi l-aktar kumplessi.

6. Kummenti speċifiċi

6.1. Il-KESE jemmen li, bil-ħsieb ta’ semplifikazzjoni u razzjonalizzazzjoni tal-istrument tal-ECI, iressaq dawn il-proposti għar-riforma tar-Regolament:

6.1.1. Li jiġi permess lill-kumitati taċ-ċittadini jibda l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ fid-data tal-għażla tiegħu. Dan huwa kruċjali biex isir effettiv it-12-il xahar biex jinġabru l-firem.

6.1.2. Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini, li jingħatalhom, jekk hemm bżonn, status speċjali, sabiex tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali.

6.1.3. Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini interessati jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi. Huwa importanti li tiġi pprovduta lill-kumitati taċ-ċittadini għajnuna teknika u legali adegwata sabiex tiffaċilita s-sottomissjoni ta’ proposti u żżid il-proporzjon ta’ dawk eliġibbli.

6.1.4. Jiġu eżaminati l-proposti mmirati biex inaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament u mill-Kumitat tar-Reġjuni, biex b’hekk iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv fil-proċess tal-kostruzzjoni tal-Unjoni Ewropea.

6.1.5. Is-separazzjoni tar-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”, li t-tnejn li huma fil-preżent jinsabu fin-naħa tal-Kummissjoni. Dan huwa kruċjali sabiex jiġi rimedjat il-kunflitt ċar ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni, u tiġi promossal-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tal-istrument tal-ECI.

6.1.5.1. Il-KESE, billi jikkonferma d-disponibbiltà tiegħu stess fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali.

6.1.6. Jiġi żgurat segwitu xieraq għall-inizjattivi ta’ suċċess. Filwaqt li jirrispetta d-dritt ta’ inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Jekk ma tiġix preżentata proposta fil-ħin, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tibda relazzjoni aktar mill-qrib ma’ dawk li qed jipproponu dawn l-inizjattivi, li tmur lil hinn minn sempliċi seduti ta’ smigħ fi ħdan il-Parlament Ewropew, sabiex jiġi żgurat li l-proposta tikkonforma mal-aspettattivi ta’ dawk li jappoġġjawha.

6.2. Il-Kumitat jinnota wkoll li l-Kummissjoni għandha:

6.2.1. Tagħmel il-proċess ta’ reġistrazzjoni aktar trasparenti u effettiv. B’mod partikolari, il-Kummissjoni għandu jkollha rwol aktar proattiv billi tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli jekk l-inizjattiva titqies bħala mhux eliġibbli, li jippermettu lill-kumitati biex jimmodifikawha mill-ġdid biex issir konsistenti mal-kriterji stabbiliti mil-leġislazzjoni fis-seħħ.

6.2.2. Jitkomplew in-negozjati mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data, meħtieġa biex tiġi ffirmata dikjarazzjoni ta’ appoġġ. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati għall-massimu t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza (31).

6.2.3. Is-sistema tal-OCS bla ħlas għandha ssir permanenti, ħaġa li tissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità.

6.3. B’mod partikolari, qed jiġi ssuġġerit li:

6.3.1. Jissaħħu l-proċessi ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar l-ECI. Dan għandu jsir l-ewwel nett permezz ta’ kampanji ad hoc promossi mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. F’dan il-kuntest, huwa propost ukoll li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jinfurmaw lill-awtoritajiet ikkonċernati dwar l-iżviluppi u l-kisbiet tal-kampanja (bil-patt li dawn ikunu diġà ġew awtorizzati). L-istess jista’ jingħad fir-rigward tal-Kummissjoni li għandha tippubliċizza aħjar is-segwitu ta’ inizjattivi ta’ suċċess billi l-ewwel nett tinforma lill-kumitati taċ-ċittadini.

6.3.2. Għandu jiġi garantit il-multilingwiżmu bħala rekwiżit indispensabbli sabiex tintlaħaq rata ta’ parteċipazzjoni għolja u jiġu esplorati modi ġodda ta’ kif tgħaqqad il-ġbir tal-firem onlajn u l-midja soċjali u diġitali sabiex tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa.

6.3.3. Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment.

6.4. Fl-aħħar nett, il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. F’dan il-kuntest, sabiex jiġi żgurat li tiżdied il-parteċipazzjoni kwalifikata, il-KESE ser jistieden, fost l-oħrajn, rappreżentanti tal-istituzzjonijiet involuti, rappreżentant minn kull kumitat taċ-ċittadini li l-inizjattiva tiegħu ġiet reġistrata uffiċjalment, kif ukoll il-partijiet interessati kkonċernati kollha. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) L-OCS huwa l-akronimu għal Online Collection Software, u huwa faċilità pprovduta b’xejn mill-Kummissjoni Ewropea għall-ġbir tad-data onlajn. Dan l-istrument jiffaċilita kemm l-attivitajiet tal-ġbir tad-data kif ukoll il-verifika mill-awtoritajiet nazzjonali. Barra minn hekk, l-OCS jikkonforma mar-Regolament (UE) Nru 211/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 1179/2011 tal-Kummissjoni. https://joinup.ec.europa.eu/software/ocs/description.

(2) Artikolu 11(4) tat-TUE u Artikolu 24(1) tat-TFUE.

(3) Ir-Regolament (UE) Nru 211/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011, dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini, http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/welcome.

(4) L-età legali għall-vot hija ta’ 18-il sena fl-Istati Membri kollha, ħlief fl-Awstrija, fejn hija 16.

(5) Il-kumitat taċ-ċittadini għandu jkun magħmul minn tal-anqas seba’ ċittadini li jkunu residenti f’seba’ Stati Membri tal-UE.

(6) L-inizjattiva trid tiġi deskritta b’massimu ta’ 800 karattru (100 għat-titolu, 200 għad-deskrizzjoni u 500 għad-dettalji dwar l-objettivi).

(7) Regolament (KE) Nru 211/2011 Artikolu 4 (2). Qabel ir-reġistrazzjoni uffiċjali tal-inizjattiva u qabel tiddaħħal fuq is-sit web tal-Kummissjoni, din tal-aħħar għandha xahrejn biex tivverifika jekk: 1) il-kumitat taċ-ċittadini jkunx ġie stabbilit u l-kelliema maħtura; 2) l-inizjattiva ma tkunx taqa’ manifestament barra mill-ambitu tas-setgħat tal-Kummissjoni li tressaq proposta leġislattiva għall-għan ta’ implimentazzjoni tat-Trattati tal-UE; 3) l-inizjattiva mhijiex manifestament offensiva, għalxejn jew vessatorja; 4) li l-inizjattiva mhijiex manifestament kontra l-valuri stabbiliti mit-Trattati tal-UE. Id-deċiżjoni li tiġi reġistrata jew le proposta ta’ inizjattiva hi bbażata fuq bażijiet legali u għalhekk tista’ tiġi kkontestata. Jekk ir-reġistrazzjoni tiġi rrifjutata, il-Kummissjoni tinforma l-organizzaturi dwar ir-raġunijiet u dwar ir-rimedji ġudizzjali u extra-ġudizzjali kollha possibbli u disponibbli lilhom. Dawn jinkludu l-possibbiltà li jitressqu proċedimenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE jew li jitressaq ilment quddiem l-Ombudsman Ewropew (ilment dwar amministrazzjoni ħażina).

(8) Regolament (KE) Nru 211/2011, Artikolu 6. Ir-Regolament jipprevedi li dan il-proċess huwa r-responsabbiltà tal-awtoritajiet kompetenti ta’ kull Stat Membru fejn jinġabru d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ.

(9) Ir-Regolament jipprevedi l-obbligu li tintlaħaq kwota minima ta’ firem minn kull pajjiż skont in-numru ta’ abitanti http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/signatories.

(10) Artikolu 15 tar-Regolament (KE) Nru 211/2011.

(11) Il-proposti li kellhom suċċess huma: “L-ilma u s-sanità huma dritt tal-bniedem! L-ilma huwa ġid pubbliku, mhux komodità!”“Stop Vivisection”, u “Wieħed minna”: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/successful.

(12) In-numru ta’ inizjattivi rreġistrati naqqas progressivament matul is-snin: 16 fl-2012, 9 fl-2013, 5 fl-2014, u 5 fl-2015.

(13) Id-data dwar il-firem miġbura bħala appoġġ għal inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej matul l-aħħar 3 snin turi biċ-ċar tnaqqis fil-parteċipazzjoni u l-interess taċ-ċittadini. Fl-2013, inġabru 5 402 174 firma, 628 865 fl-2014 u 8 500 biss fl-2015.

(14) C. Berg, J. Tomson, An ECI that works! Learning from the first two years of the European Citizens’ Initiative, 2014, http://ecithatworks.org/

(15) Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew, “L-implimentazzjoni tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. L-esperjenza tal-ewwel tliet snin”, 2015. www.europarl.europa.eu/thinktank.

(16) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-28 ta’ Ottubru 2015 dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (2014/2257(INI). Rapporteur: Schöpflin.

(17) Każ: OI/9/2013/TN. Infetaħ: 18.12.2013; Deċiżjoni: 4.3.2015 http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/it/59205/html.bookmark.

(18) Kumitat tar-Reġjuni. Opinjoni dwar “L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej” (ĠU C 423, 17.12.2015, p. 1).

(19) COM(2015) 145 final, Rapport dwar l-applikazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 211/2011 dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini.

(20) Follow up to the European Parliament resolution on the European Citizens’ Initiative, adottat mill-Kummissjoni fit-2 ta’ Frar 2016.

(21) Stħarriġ tal-Ewrobarometru “The promise of EU”, Settembru 2014, p. 55.

(22) Regolament (KE) Nru 211/2011, Artikolu 13. Bħal pereżempju r-riskju ta’ żbalji waqt l-ipproċessar tad-data personali.

(23) L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “il-proposta ta’ inizjattiva ma tkunx taqa’ manifestament barra mill-ambitu tas-setgħat tal-Kummissjoni li tressaq proposta għal att legali tal-Unjoni għall-għan ta’ implimentazzjoni tat-Trattati”. B’dan il-mod tnaqqsu sistematikament l-inizjattivi kollha maħsuba biex jemendaw it-Trattati. L-unika eċċezzjoni hija “Let me vote”, li biha kien maħsub li d-drittijiet taċ-ċittadini Ewropej iddefiniti fl-Artikolu 20(2) tat-TFUE jiġu integrati mad-dritt li jivvutaw fl-elezzjonijiet politiċi kollha fl-Istat Membru ta’ residenza tagħhom taħt l-istess kondizzjonijiet bħaċ-ċittadini ta’ dak l-Istat.

(24) EPRS Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years, 2015, Kap. 3.1.4.

(25) EPRS Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years, 2015, Kap. 6.

EPRS Disenfranchisement of EU citizens resident abroad, Executive Summary.

(26) Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini” (ĠU C 44, 11.2.2011, p. 182).

Opinjoni tal-KESE dwar “L-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Lisbona: id-demokrazija parteċipattiva u l-inizjattiva taċ-ċittadini (Artikolu 11 TUE)” (ĠU C 354, 28.12.2010, p. 59).

(27) Il-grupp ad hoc dwar l-ECI twaqqaf f’Ottubru 2013 u l-mandat tiegħu ġġedded fl-2015.

(28) http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.members-former-eesc-presidents-henri-malosse-speeches-statements&itemCode=35383.

(29) http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/it_15_438-citizens-initiative.pdf.

(30) http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/15_85-citizenship-passport-it.pdf.

(31) Iċ-ċittadini Brittanniċi u Irlandiżi residenti fil-Bulgarija, fir-Repubblika Ċeka, fi Franza, fl-Awstrija u l-Portugall għadhom imċaħħda minn dan id-dritt.