Il-Kunsill għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni (Council for the Prevention of Corruption, CPC) ikompli l-attivitajiet tiegħu fil-qasam tal-prevenzjoni tal-korruzzjoni. Huwa joħroġ rakkomandazzjonijiet dwar il-prevenzjoni tar-riskji ta’ korruzzjoni u tissorvelja l-implimentazzjoni tagħhom. Fil-perjodu ta’ rapportar, is-CPC għamel 86 żjara pedagoġika f’entitajiet pubbliċi fil-pajjiż kollu, li ffukaw b’mod partikolari fuq entitajiet li qed joperaw f’żoni ta’ riskju għoli u fejn hemm il-ħtieġa li titqajjem kuxjenza dwar il-prevenzjoni ta’ irregolaritajiet fl-infiq pubbliku. Matul il-pandemija tal-COVID-19, il-Kunsill ikkonċentra l-isforzi tiegħu fuq is-sensibilizzazzjoni dwar il-prevenzjoni tal-korruzzjoni fil-kura tas-saħħa u fl-eżekuzzjoni tal-baġit, b’mod partikolari fil-livell lokali. Filwaqt li l-istrateġija l-ġdida kontra l-korruzzjoni tenfasizza l-ħtieġa għal aktar kapaċitajiet għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni, għalissa, ir-riżorsi allokati lill-Kunsill għadhom limitati. Wieħed għad irid jara jekk il-Mekkaniżmu Kontra l-Korruzzjoni li nħoloq reċentement, li se jintegra l-Kunsill għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni, hux se jikkontribwixxi għal kapaċità akbar għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni.

Il-Portugall huwa repubblika demokratika rappreżentattiva bi President elett b’mod dirett u b’Parlament unikamerali. Fir-reġim semipresidenzjali, il-President tar-Repubblika, elett b’votazzjoni diretta popolari, għandu setgħat kostituzzjonali u politiċi sinifikanti, inkluża l-kompetenza li jxolji l-Parlament. Il-Prim Ministru għandu l-kompetenzi sabiex jidderieġi l-politika ġenerali tal-Gvern u sabiex jikkoordina u jorjenta l-azzjonijiet tal-Ministri kollha. Il-Parlament u l-Gvern għandhom kompetenza leġiżlattiva komuni. Il-Membri Parlamentari u l-gruppi parlamentari, il-Gvern, l-assemblej reġjonali u grupp ta’ mill-inqas 20 000 ċittadin għandhom id-dritt ta’ inizjattiva leġiżlattiva. L-Ombudsman indipendenti għandu l-kompitu li jissalvagwardja u jippromwovi l-libertajiet, id-drittijiet u l-garanziji taċ-ċittadini, u għandu d-dritt li jagħti bidu għal stħarriġ kostituzzjonali.

Il-Parlament mexxa ‘l quddiem miżuri biex itejjeb it-trasparenza tat-tfassil tal-liġijiet u l-kwalità tal-leġiżlazzjoni. Fl-1 ta’ Settembru 2020, daħlu fis-seħħ Regoli ġodda ta’ Proċedura, li għandhom l-għan li jsaħħu l-kwalità tal-leġiżlazzjoni parlamentari u t-trasparenza tal-proċedura, jsaħħu r-rispett għall-iskadenzi ta’ żmien stabbiliti għad-diskussjoni dwar l-abbozz ta’ leġiżlazzjoni u għalhekk iwessgħu wkoll l-opportunitajiet għall-involviment tal-partijiet ikkonċernati fil-proċess ta’ tfassil ta’ liġijiet. Skont ir-regoli l-ġodda, il-kontijiet tal-Gvern għandhom ikunu akkumpanjati mhux biss mill-istudji u d-dokumenti li ssostanzjawhom, iżda wkoll mill-opinjonijiet konsultattivi tal-partijiet ikkonċernati. Ir-regoli l-ġodda jippermettu wkoll lill-President tal-Parlament jipproponi lill-organi l-oħra b’setgħa leġiżlattiva ftehim interistituzzjonali dwar linji gwida komuni għall-kwalità tal-abbozzar tal-leġiżlazzjoni, minkejja li din il-prerogattiva għadha ma ntużatx. Barra minn hekk, il-Parlament ippubblika verżjonijiet aġġornati tal-gwida teknika tal-abbozzar legali tiegħu u tal-gwida teknika għall-konsultazzjoni pubblika tal-partijiet ikkonċernati f’Mejju u Ottubru 2020, rispettivament.

Għaddejjin sforzi biex jiġu implimentati għodod ta’ valutazzjoni tal-impatt ex ante. L-inizjattiva leġiżlattiva tal-Gvern hija soġġetta għal valutazzjoni tal-impatt tal-kostijiet u tal-benefiċċji ekonomiċi tal-proposta leġiżlattiva. Il-Portugall għamel il-valutazzjonijiet tal-impatt għodda ex ante sistematika mill-bidu tal-2017. Biex jappoġġa l-implimentazzjoni tal-Valutazzjoni tal-Impatt Regolatorju (Regulatory Impact Assessment, “RIA”), il-Kunsill tal-Ministri stabbilixxa l-Unità Teknika għall-Valutazzjoni tal-Impatt Leġiżlattiv (UTAIL) fiċ-Ċentru Legali tal-Kunsill tal-Ministri (JurisAPP) taħt il-proġett attwali, UTAIL qed tiżviluppa sistema biex tiġbor sett standardizzat ta’ informazzjoni statistika dwar l-ispejjeż regolatorji amministrattivi sabiex is-sistema tal-RIA issir aktar preċiża u effiċjenti. Bħalissa, mhi prevista l-ebda konsultazzjoni pubblika bħala parti mill-proċedura tal-RIA. Skont il-liġi Portugiża, issir konsultazzjoni pubblika għall-biċċa l-kbira tal-atti leġiżlattivi jew permezz ta’ konsultazzjoni diretta, fejn il-ministeru proponenti jikkonsulta direttament mal-entitajiet pubbliċi jew privati rilevanti, jew permezz ta’ konsultazzjoni pubblika, fejn l-abbozz tal-att jiġi ppubblikat fuq il-KonsultaLEX tal-Portal tal-Gvern.

Il-miżuri ta’ emerġenza adottati fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 qed jitneħħew gradwalment. Fl-2020, l-istat ta’ emerġenza kien fis-seħħ mit-18 ta’ Marzu sat-3 ta’ Mejju. Minn Mejju sa Novembru 2020, il-Gvern iddikjara f’okkażjonijiet differenti sitwazzjonijiet ta’ diżastri, allert, u kontinġenza, reġimi inqas stretti li jippermettu lill-Gvern jadotta miżuri restrittivi biex jipprevjeni jew jirreaġixxi għal sitwazzjonijiet ta’ periklu, inkluż fir-rigward tas-saħħa pubblika, jew jistabbilixxi mill-ġdid in-normalità f’każ ta’ ċirkostanzi eċċezzjonali, fuq il-bażi ta’ leġiżlazzjoni ordinarja. Fis-6 ta’ Novembru 2020, il-President tar-Repubblika ddikjara stat ieħor ta’ emerġenza, li mbagħad ġie estiż, u baqa’ fis-seħħ sat-30 ta’ April 2021. Matul l-istat ta’ emerġenza, il-Parlament kompla f’sessjoni, u d-data turi li huwa kompla jeżerċita l-kontroll u l-attività leġislattiva tiegħu b’mod regolari. Mill-15 ta’ Marzu 2021, ġie stabbilit pjan ta’ tneħħija gradwali.

L-użu tas-setgħat ta’ emerġenza kien soġġett għal skrutinju mill-Parlament, mill-qrati u mill-Ombudsman. Id-dikjarazzjoni u l-estensjoni tal-istat ta’ emerġenza huma l-prerogattiva tal-President tar-Repubblika, wara konsultazzjoni mal-Gvern u awtorizzazzjoni mill-Parlament. Il-Gvern għandu jippreżenta wkoll lill-Parlament rapport wieħed għal kull perjodu ta’ stat ta’ emerġenza, rigward l-applikazzjoni tiegħu, biex b’hekk il-Parlament ikun jista’ jeżerċita wkoll kontroll ex post tal-miżuri adottati. Il-Parlament bħalissa qed janalizza r-rapporti relatati mad-dikjarazzjoni u l-estensjoni tal-istat ta’ emerġenza bejn Novembru 2020 u April 2021. Barra minn hekk, inħoloq kumitat parlamentari ad hoc biex jimmonitorja l-miżuri adottati b’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19. L-Ombudsman intalab ukoll iwieġeb għal għadd sinifikanti ta’ lmenti li jirreferu għal miżuri relatati mal-COVID-19. F’dan il-kuntest, l-Ombudsperson ħareġ diversi rakkomandazzjonijiet lil awtoritajiet pubbliċi differenti u talab kjarifiki, filwaqt li talab ukoll rieżami kostituzzjonali ta’ dispożizzjoni waħda dwar ir-reġim ta’ appoġġ applikabbli għall-bejjiegħa bl-imnut. Il-qrati amministrattivi u tat-taxxa ġew imsejħa wkoll biex jirrevedu l-miżuri ta’ emerġenza. B’mod partikolari, il-Qorti Amministrattiva Suprema ddeċidiet dwar 12-il appell li jirreferu għal miżuri relatati mal-COVID-19, li l-maġġoranza tagħhom ġew iddikjarati inammissibbli.

Qed jitfaċċaw sfidi ġodda għas-soċjetà ċivili. Għalkemm l-ispazju tas-soċjetà ċivili huwa meqjus miftuħ, ġew irreġistrati każijiet ta’ ostilità u pressjoni, b’mod partikolari minn xi partiti u movimenti politiċi, kontra organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili attivi fl-appoġġ tal-minoranzi. F’dan il-kuntest, il-partijiet ikkonċernati jirrapportaw deterjorament tal-paċi u d-djalogu soċjali. F’Ottubru 2020, diversi Relaturi Speċjali tan-NU bdew djalogu mal-Portugall, rigward każ ta’ theddid u fastidju tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, u affermaw mill-ġdid l-importanza li jiġi żgurat ambjent sikur u abilitanti għad-difensuri kollha tad-drittijiet tal-bniedem, b’mod partikolari dawk li jippromwovu l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni u li jiddokumentaw diskors u mġiba razzisti, u ksur relatat tad-drittijiet tal-bniedem. Sabiex isaħħaħ il-politiki dwar il-ġlieda kontra r-razziżmu u d-diskriminazzjoni, il-Gvern Portugiż ħoloq grupp ta’ ħidma dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni razzjali, li fih hija rrappreżentata s-soċjetà ċivili. Il-pandemija tal-COVID-19 u l-miżuri ta’ emerġenza assoċjati kellhom ukoll impatt fuq l-attività tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, li wassal għal sejħiet għal appoġġ finanzjarju pubbliku straordinarju. F’dan il-kuntest, il-Gvern u għadd kbir ta’ muniċipalitajiet ipprovdew appoġġ finanzjarju straordinarju lil dawn l-organizzazzjonijiet sabiex jiggarantixxu l-ħidma regolari tagħhom.

Fil-Parlament ġiet approvata liġi ġdida dwar l-istatut tal-utilità pubblika. Bl-inizjattiva leġiżlattiva tal-Gvern, f’April 2021 il-Parlament approva statut ġdid li jagħti lil persuni ġuridiċi rikonoxxuti bħala li jsegwu objettivi ta’ interess ġenerali drittijiet partikolari, inkluż aċċess għal finanzjament speċifiku jew eżenzjonijiet mit-taxxa. Għalkemm tqajjem tħassib dwar l-inklużività tal-proċess ta’ konsultazzjoni formali tal-liġi l-ġdida, li għaliha għadd limitat ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili ġew formalment mistiedna jippreżentaw l-opinjoni tagħhom, il-parteċipazzjoni usa’ tal-partijiet ikkonċernati kienet possibbli permezz ta’ konsultazzjoni miftuħa. Il-liġi l-ġdida għandha l-għan li tikkonsolida u tissimplifika l-qafas leġiżlattiv applikabbli għall-persuni ġuridiċi li jibbenefikaw mill-istatut tal-utilità pubblika, u timplimenta sistema ta’ sorveljanza tal-attivitajiet tagħhom, li għandha titwettaq mis-Segretarjat Ġenerali tal-Presidenza tal-Kunsill tal-Ministri, u l-konformità mad-dmirijiet legali.

Anness I: Lista ta’ sorsi f’ordni alfabetiku*

* Il-lista ta’ kontribut li waslu fil-kuntest tal-konsultazzjoni għar-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tad-Dritt tista’ tinstab fuq https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation .

Associação Sindical dos Juízes Portugueses (2020), Reforço da Transparência e Integridade na Justiça.

Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2021), Media Pluralism Monitor 2021.

Civicus (2021), Monitor tracking civic space – Portugal ( https://monitor.civicus.org/country/portugal/ ).

Komunikazzjoni mill-Portugall dwar il-każ ta’ VICENTE CARDOSO v. il-Portugall (Applikazzjoni Nru 30130/10), DH-DD (2020)952.

Conselho Superior da Magistratura (2021), Relatório Anual 2020.

Il-Kunsill għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni (2020), Rakkomandazzjoni - Prevenzjoni ta’ Riskji ta’ Korruzzjoni u Ksur Relatat bħala parti mill-miżuri ta’ rispons għat-tifqigħa pandemika tal-COVID-19.

Il-Kunsill tal-Ewropa: Kumitat tal-Ministri (2010), Recommendation CM/Rec(2010)12 of the Committee of Ministers to member states on judges: independence, efficiency and responsibilities ( https://rm.coe.int/cmrec-2010-12-on-independence-efficiency-responsibilites-of-judges/16809f007d ).

Il-Kunsill tal-Ewropa: Il-Kumitat tal-Ministri (2018), H46-20 Vicente Cardoso group v. Portugal (Application No. 30130/10) – Supervision of the execution of the European Court’s judgments CM/Del/Dec(2018)1331/H46-20.

Il-Kunsill tal-Ewropa: Kunsill Konsultattiv tal-Imħallfin Ewropej (CCJE) (2007), Opinjoni Nru 10 (2007) għall-attenzjoni tal-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Kunsill għall-Ġudikatura għas-servizz tas-soċjetà ( https://rm.coe.int/168074779b ).

Il-Kunsill tal-Ewropa: Il-Kunsill Konsultattiv tal-Imħallfin Ewropej (CCJE) (2020) , Opinjoni Nru 23 dwar ir-rwol tal-Assoċjazzjonijiet tal-Imħallfin fl-appoġġ għall-indipendenza ġudizzjarja ( https://www.coe.int/en/web/ccje/opinion-no.-23-on-the-role-of-judicial-associations-2020- ).

Il-Kunsill tal-Ewropa, Pjattaforma għall-promozzjoni tal-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u tas-sikurezza tal-ġurnalisti ( https://www.coe.int/en/web/media-freedom/all-alerts?p_p_id=sojdashboard_WAR_coesojportlet&p_p_lifecycle=0&p_p_col_id=column-4&p_p_col_count=1&_sojdashboard_WAR_coesojportlet_selectedStringFilters=year.2021&_sojdashboard_WAR_coesojportlet_selectedCategories=11709562 ).