MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 383/74

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Protokoll ta’ Pariġi – Pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima globali wara l-2020”

(COM(2015) 81 final)

(2015/C 383/11)

Relatur: is-Sur Lutz RIBBE

Nhar il-25 ta’ Marzu 2015, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 43 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-Protokoll ta’ Pariġi – Pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima globali wara l-2020

(COM(2015) 81 final).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar l-4 ta’ Ġunju 2015. Ir-relatur kien is-Sur Ribbe.

Matul il-509 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-1 u t-2 ta’ Lulju 2015 (seduta tat-2 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’193 vot favur, 12-il vot kontra u 9 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jistenna li l-partijiet fin-negozjati tal-Konferenza tal-Partijiet 21 (COP 21) fl-aħħar jikkonkludu ftehim ambizzjuż, ġust u vinkolanti. Il-Kumitat jilqa’ bis-sħiħ il-pożizzjoni tan-negozjar tal-Kummissjoni tal-UE f’dan ir-rigward, ħlief għal xi eċċezzjonijiet marġinali. Madankollu, jikkritika l-fatt l-UE għadha ma fehmitx għalkollox ir-rwol ċentrali li s-soċjetà ċivili għandha taqdi f’dan il-proċess.

1.2. Il-pajjiżi firmatarji kollha tal-Konvenzjoni Qafas dwar it-Tibdil fil-Klima għandhom mingħajr eċċezzjoni jkunu responsabbli biex jinkiseb l-għan ewlieni tal-“[i]stabilizzazzjoni ta’ konċentramenti ta’ greenhouse gases fl-atmosfera f’livell li ma jippermettix interferenza antropoġenika (1) perikoluża mas-sistema tal-klima”. Huwa biss wara li jinkiseb dan l-għan li tista’ tiġi evitata ħsara ikbar għall-bniedem, l-ambjent u l-ġenerazzjonijiet futuri.

1.3. Il-prinċipju tar-responsabbiltà komuni iżda divrenzjata huwa korrett. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi għandhom jidħlu malajr fi proċess ta’ trasformazzjoni li jitbiegħed mill-enerġija tal-karburanti fossili u jwassal lejn effiċjenza ogħla fl-użu tar-riżorsi u tal-enerġija kif ukoll lejn l-enerġija rinnovabbli. Dawk il-pajjiżi li llum il-ġurnata ftit li xejn jikkontribwixxu għall-impatt fuq il-klima għandhom jiġu appoġġjati sabiex jimxu direttament lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Jeżistu wkoll opportunitajiet kbar għall-intrapriżi innovattivi Ewropej li għandhom isibu appoġġ politiku f’dan ir-rigward. F’dan ir-rigward għandha tingħata attenzjoni sabiex bidla bħal din ma tfaqqarx lin-nies li jinsabu taħt il-linja tal-faqar. Minflok, din għandha u trid tintuża b’mod effettiv biex jinħoloq impetu ekonomiku ġdid, b’mod partikolari fil-livell reġjonali, u biex jiġu żviluppati faċilitajiet deċentralizzati ġodda għall-produzzjoni ta’ enerġija ħielsa mill-karbonju, bil-parteċipazzjoni tal-persuni lokali.

1.4. Il-COP 21 mhu ser titratta l-ebda kwistjoni ambjentali klassika. L-għan tagħha huwa pjuttost li tistabbilixxi l-bażi ta’ ekonomija globali ġdida b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

1.5. Dan il-proċess jirrikjedi l-pijunieri. L-Ewropa assumiet dan ir-rwol b’suċċess għal bosta snin. Madankollu m’għadx nistgħu ngħidu li l-Ewropa waħidha fil-qasam tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. Bosta blokki ekonomiċi oħrajn illum jinvestu ħafna fil-proċess ta’ trasformazzjoni u fit-teknoloġiji ekoloġiċi, mingħajr ma jassumu rwol aktar attiv fil-proċess tan-negozjati tal-COP. Indipendentement mir-riżultati tan-negozjati f’Pariġi: il-ġlieda għas-swieq futuri tat-teknoloġiji ekoloġiċi, li huma importanti għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, realment ilha li bdiet u l-Ewropa għandha timplika ruħha, bir-riżultati tal-COP-21 jew mingħajrhom.

1.6. Il-kundizzjonijiet ekonomiċi importanti, li jistgħu jwasslu għar-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju jew għar-rilokazzjoni ta’ livelli baxxi tal-emissjonijiet tal-karbonju, mhumiex ser jiġu nnegozjati fil-qafas tal-COP. Għalhekk huwa neċessarju li, anke lil hinn mill-proċess tan-negozjati tal-UNFCCC, nikkunsidraw il-kwistjonijiet marbuta mat-tibdil fil-klima flimkien mal-konsegwenzi ekonomiċi, soċjali u politiċi tagħhom. L-UE għandha timpenja ruħha fil-livelli kollha sabiex, pereżempju, jiġu stabbiliti mekkaniżmi tas-suq li jiżguraw li l-emissjonijiet tal-prodotti jiġu kkunsidrati fi kwistjonijiet ta’ kummerċ globali.

1.7. Il-KESE jinnota li l-klima tista’ tiġi salvata, mhux permezz tar-riżultati, li nittamaw li jkunu ambizzjużi tal-COP 21, iżda permezz tal-implimentazzjoni konsistenti tagħhom. Dawn ma jiġux implimentati mill-politiċi, iżda miċ-ċittadini. Huwa minnu li dawn għandhom jistabbilixxu l-kundizzjonijiet qafas adatti filwaqt li jikkunsidraw il-konsegwenzi ambjentali kif ukoll dawk ekonomiċi u soċjali, iżda hija s-soċjetà ċivili li timplimentahom. Jeħtieġ li d-deċiżjonijiet jiġu aċċettati b’mod wiesa’ mis-soċjetà u jiġu appoġġjati mill-intrapriżi, it-trejdjunjins u l-partijiet l-oħra kollha tas-soċjetà ċivili.

1.8. Ir-rwoli multipli tas-soċjetà ċivili (ara l-punt 6) sfortunatament ser jiġu indirizzati biss b’mod marġinali matul il-COP u l-UE ma ħadet l-ebda inizjattiva partikolari biex tirrimedja s-sitwazzjoni. Il-Komunikazzjoni ma tagħti assolutament l-ebda indikazzjoni konkreta dwar ir-rwol li s-soċjetà ċivili għandha taqdi. Il-politika l-ġdida dwar il-klima ma tistax u m’għandhiex tkun imposta “minn fuq”, iżda għandha tkun ibbażata fuq kunsens wiesa’ ta’ maġġoranza taċ-ċittadini, permezz ta’ djalogu ċiviku attiv li jinkludi l-partijiet interessati kollha u għandha tiġi implimentata “minn isfel”. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tal-UE, il-Kunsill u l-PE, fl-aħħar jidħlu fi djalogu strutturat u intensiv sabiex ma jitilfux ir-rieda bażika tas-soċjetà li tiżviluppa strutturi ġodda. Il-politika konkreta li tal-UE f’dan il-qasam s’issa diżappuntanti ħafna. F’dan il-kuntest il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni toħloq il-kundizzjonijet strutturali kif ukoll tipprovdi r-riżorsi meħtieġa biex is-soċjetà ċivili tkun tista’ tinvolvi ruħha ma’ dawk kollha interessati fuq il-bażi ta’ rikonoxximent ugwali u inklużjoni.

1.9. Il-KESE jenfasizza li hemm opportunitajiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali marbuta mat-tekniki ta’ mitigazzjoni tas-CO2 eżistenti u li jistgħu jwasslu għall-ħolqien ta’ impjiegi u l-iżvilupp tan-negozju madwar id-dinja.

2. Kuntest

2.1. Il-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (“United Nations Framework Convention on Climate Change”, UNFCCC fil-qosor) ġiet adottata 23 sena ilu, f’Mejju 1992 fi New York. L-għan tagħha, li huwa stabbilit fl-Artikolu 2, huwa li l-“[i]stabilizzazzjoni ta’ konċentramenti ta’ greenhouse gases fl-atmosfera f’livell li ma jippermettix interferenza antropoġenika (2) perikoluża mas-sistema tal-klima” kif ukoll li jiġu mitigati l-konsegwenzi possibbli.

2.2. Fl-istess sena, din il-Konvenzjoni ġiet iffirmata minn 154 pajjiż matul il-Konferenza ta’ Rio tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp (UNCED). Fl-1994 daħlet fis-seħħ; u llum il-ġurnata l-Konvenzjoni tinkludi 196 parti firmatarja.

2.3. Dawn jiltaqgħu kull sena fl-hekk imsejħa Summits Dinjija dwar il-Klima tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Konferenza tal-Partijiet (“Conference of Parties”, fil-qosor: COP). S’issa ma ttieħdux biżżejjed miżuri biex jintlaħqu, jew kważi jintlaħqu, l-għanijiet tal-Konvenzjoni. Jeżistu biss għanijiet vinkolanti dwar il-livell massimu ta’ emissjonijiet għall-pajjiżi industrijalizzati, li ġew stabbiliti fil-Protokoll ta’ Kjoto li ġie adottat fil-COP 3 f’Kjoto; iżda l-Protokoll ta’ Kjoto, kif inhu magħruf sew, ma ġiex irratifikat mill-pajjiżi industrijalizzati kollha.

2.4. Attwalment, jeżisti kunsens li wara 21 sena ta’ negozjati, li matulhom l-emissjonijiet totali żdiedu bi kważi 50 % (minn 30,8 biljun tunnellata ekwivalenti ta’ CO2 fl-1992 għal 43,4 biljun fl-2011) (3) u l-effetti negattivi tat-tibdil antropoġeniku fil-klima saru dejjem aktar evidenti, wasal iż-żmien li tittieħed azzjoni.

2.5. Kważi l-istudji xjentifiċi kollha juru li għadu possibbli li nillimitaw iż-żieda fit-temperatura b’mod korrispondenti. Dan jirrikjedi litibda malajr l-implimentazzjoni ta’ miżuri ambizzjużi rilevanti. L-istudji juru wkoll li għalkemm fit-teorija l-għanijiet jistgħu jinkisbu aktar tard, dan jinvolvi spejjeż sproporzjonatament ogħla u jkun ta’ ħsara kbira, li toloqt lil miljuni ta’ nies u l-ekonomija bl-istess mod.

2.6. Il-Konvenzjoni Qafas dwar it-Tibdil fil-Klima ma tiddefinixxix b’mod ċar x’inhi l-“interferenza antropoġenika perikoluża mas-sistema tal-klima”. Matul il-COP 16 (fl-2010) il-pajjiżi firmatarji laħqu ftehim politiku biex jillimitaw iż-żieda fit-temperatura globali għal inqas minn 2 gradi Celsius (jew saħansitra 1,5 grad Celsius) meta mqabbla mal-livelli preindustrijali; madankollu, ma offrew l-ebda bażi xjentifika li turi li l-għan jista’ jintlaħaq permezz ta’ dan il-ftehim politiku.

2.7. Il-KESE jfakkar lill-partijiet interessati kollha- il-politiċi kif ukoll is-soċjetà ċivili – li din l-interferenza u l-konsegwenzi serji li ġġib magħha joħorġu fid-dieher anke llum il-ġurnata, b’tisħin globali ta’ ħafna inqas minn 2 gradi. Dan il-limitu ta’ 2 gradi għalhekk ma jistax jiġi kkunsidrat bħala għan li għandna nilħqu iżda bħala limitu li għandna kemm jista’ jkun innaqqsu.

3. Il-COP 21 f’Pariġi

3.1. Il-COP 21 ser tiġi organizzata f’Diċembru 2015, f’Pariġi. Fl-aħħar għandha ssir realtà l-wegħda li tittieħed id-deċiżjoni neċessarja, ambizzjuża, ġusta u vinkolanti fil-forma ta’ ftehim globali għall-196 pajjiż firmatarju kollha kemm huma. Dan il-ftehim għandhu jidħol fis-seħħ fl-2020.

3.2. Id-deċiżjonijiet li huma mistennija jinkludu: (a) il-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima; il-pajjiżi firmatarji impenjaw ruħhom biex sal-aħħar ta’ Marzu 2015 jinformaw lis-segretarjat tal-UNFCCC dwar il-miri nazzjonali tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet (Intended Nationally Determined Contributions (INDCs)) li għandhom ikunu ambizzjużi u jmorru lil hinn mill-isforzi li saru sal-lum il-ġurnata. Dawn l-INDCs kollha f’daqqa għandhom ikunu biżżejjed biex iżommu ż-żieda fit-temperatura globali għal inqas minn 2 gradi. Sal-1 ta’ Novembru 2015 għandu jiġi ppreżentat rapport ta’ sinteżi li jivvaluta jekk dan jistax jinkiseb; (b) miżuri għall-adattament għat-tibdil fil-klima; (c) regolamenti finanzjarji għall-ġlieda, l-adattament u l-kumpens għat-tibdil fil-klima (telf u ħsara); dan jinkludi l-kwistjoni ta’ a) kif ser jitħallsu l-USD 100 biljun fis-sena li ġew imwiegħda sal-2020 u b) liema kriterji u rekwiżiti ser jintużaw għall-allokazzjoni tagħhom; (d) kwistjonijiet ta’ trasferiment tat-teknoloġija (bil-kunsiderazzjoni tal-“proprjetà intellettwali”); (e) regoli dwar il-monitoraġġ tal-ftehim, inkluż il-kejl, ir-rappurtar, il-monitoraġġ u t-trasparenza, eċċ. (4) u ta’ importanza partikolari (f) il-qafas legali għall-ftehim, jiġifieri n-natura vinkolanti tad-deċiżjonijiet.

3.3. Barra minn hekk għandu jintlaħaq ftehim dwar x’miżuri konkreti għandhom jintużaw għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima fil-perjodu bejn Diċembru 2015, meta jittieħdu d-deċiżjonijiet, u l-2020, meta jidħlu fis-seħħ il-miżuri vinkolanti (“azzjoni ta’ qabel l-2020”).

3.4. Il-gvernijiet ser jikkunsidraw ukoll għall-ewwel darba l-mod kif il-politiki dwar il-klima għandhom jiġu implimentati. Il-KESE jappoġġja r-referenzi attwali għall-ħtieġa li jiġu rispettati d-drittijiet tal-bniedem u li tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta li tippriżerva u toħloq xogħol deċenti u impjiegi ta’ kwalità fil-bidla lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

3.5. L-UE ġabret fil-qosor il-pożizzjonijiet u l-istennijiet tagħha fir-rigward tal-COP 21 fil-Komunikazzjoni “Il-Protokoll ta’ Pariġi – Pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima globali wara l-2020” (5). Tipproponi, fost affarijiet oħra, li l-ftehimiet isiru vinkolanti billi l-Konvenzjoni ta’ Pariġi tiġi adottata bħala Protokoll għall-Konvenzjoni Qafas dwar it-Tibdil fil-Klima. Il-Ftehim “għandu jidħol fis-seħħ malli jkunu rratifikawh pajjiżi b’total kollettiv ta’ 80 % tal-emissjonijiet globali attwali”.

3.6. Il-pajjiżi firmatarji jaqblu dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ responsabbiltà komuni iżda divrenzjata, jiġifieri li l-pajjiżi firmatarji kollha għandhom ikunu responsabbli, irrispettivament minn kemm jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima. L-ambitu preċiż tar-responsabbiltà tagħhom għandu jiddependi minn għadd ta’ fatturi differenti bħal pereżempju l-livell attwali kif ukoll storiku tal-emissjonijiet, is-saħħa tal-ekonomija, is-sitwazzjoni soċjali, kemm jiġu affettwati, eċċ.

4. L-istennijiet tas-soċjetà ċivili Ewropea min-negozjati tal-COP 21

4.1. Il-KESE jħeġġeġ lill-partijiet kollha fin-negozjati biex fl-aħħar jadottaw ftehim legalment vinkolanti f’Pariġi. Jappoġġja bis-sħiħ il-pożizzjoni ta’ negozjar tal-UE stabbilita fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2015) 81 final.

4.2. Fil-COP 21, jeħtieġ li jintlaħaq kunsens dwar politika ta’ prevenzjoni fejn “illum” jittieħdu deċiżjonijiet ambizzjużi u wesgħin għal “għada”. Dawn id-deċiżjonijiet ser jifformaw il-bażi għall-attivitajiet ekonomiċi u soċjali tal-ġenerazzjonijiet futuri; u ser jgħinu wkoll biex itaffu t-tbatija ta’ dawk li diġà qed jesperjenzaw l-impatt tat-tibdil fil-klima.

4.3. Fil-COP 21 ma tiġi nnegozjata l-ebda kwistjoni ambjentali klassika, l-għan tagħha huwa pjuttost li tkun il-bażi ta’ ekonomija globali ġdida b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

4.4. Il-KESE jilqa’ l-prinċipju ta’ responsabbiltajiet komuni iżda divrenzjati. Kull pajjiż kontraenti għandu jagħraf ir-responsabbiltà tiegħu u m’għandux jibqa’ jaħrab minnha jew “jinħeba” wara pajjiżi oħra jew – kif xi drabi ġara fil-passat – jassumi r-responsabbiltà biss jekk jitħallas biex jagħmel dan.

Il-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima

4.5. Huwa jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li livell globalment suffiċjenti ta’ emissjonijiet jista’ jintlaħaq biss jekk kull bniedem fid-dinja jipproduċi medja ta’ mhux aktar minn 2 tunnellati ekwivalenti CO2 fis-sena.

4.5.1. Fl-Ewropa (b’medja ta’ madwar 9 tunnellati ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena) dan jista’ jinkiseb billi tiġi implimentata l-mira tal-2050 (tnaqqis ta’ 80-95 % fl-emissjonijiet tas-CO2 fl-Ewropa). Iċ-Ċina (li attwalment għandha medja ta’ 6 tunnellati ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena) ikollha tnaqqas l-emissjonijiet attwali per capita tagħha b’żewġ terzi u, pereżempju, l-Istati Uniti (b’medja attwali ta’ 16,5 tunnellata ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena) u l-Qatar – il-mexxej globali attwali – (b’40 tunnellata ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena) ikollhom jagħmlu ħafna iktar tnaqqis.

4.5.2. Min-naħa l-oħra, mhuwiex mistenni tnaqqis minn pajjiżi bħall-Mali (0,04 tunnellata ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena) jew ir-Rwanda (0,06 tunnellata ekwivalenti CO2 għal kull persuna fis-sena). F’dan ir-rigward, il-KESE ma jaqbilx għalkollox mad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni, jiġifieri li “jeħtieġ tnaqqis sostanzjali u kontinwu fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra min-naħa tal-pajjiżi kollha”. Madankollu, dawn il-pajjiżi għandhom jimxu direttament lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Ir-responsabbiltajiet tal-politika dwar il-klima f’termini tal-ġlieda u l-adattament għat-tibdil fil-klima għalhekk huma komuni iżda divrenzjati. Dawn il-pajjiżi jeħtieġu appoġġ urġenti ħafna li fl-istess ħin jipprovdi opportunitajiet ġodda ta’ kooperazzjoni għall-kumpaniji innovattivi. Dan jista’ jkun ta’ benefiċċju partikolarment għall-kumpaniji Ewropej li (għad) għandhom 40 % tal-privattivi kollha relatati ma’ teknoloġiji ekoloġiċi.

4.5.3. Huwa importanti li wieħed jinnota li d-data msemmija dwar l-emissjonijiet ma tirriflettix id-differenzi ewlenin li jeżistu fi ħdan l-istrati soċjali tal-pajjiżi, u huwa minnu li l-emissjonijiet tas-CO2 ġġenerati mill-produzzjoni għandhom jiġu allokati lill-pajjiżi fejn jiġu ġġenerati u mhux lill-pajjiżi fejn jintużaw il-prodotti. Jekk iseħħ bil-kontra, allura pereżempju ċ-Ċina tkun f’pożizzjoni ferm aħjar f’termini ta’ bilanċ tal-gassijiet b’effett ta’ serra mentri l-Ġermanja tkun f’qagħda agħar (6).

4.6. Il-KESE jqis li l-istabbiliment ta’ miri nazzjonali għat-tnaqqis tal-emissjonijiet (INDCs) huwa parti ċentrali tal-proċess tal-COP 21. Id-dewmien drammatiku fit-tressiq tal-INDCs lis-segretarjat tal-UNFCCC (7) huwa sinjal ħażin ħafna.

4.7. Il-KESE jagħraf li għadu mhuwiex ċar jekk dawk li jipproponu ftehim strett tal-COP 21 hux ser ikunu kapaċi jibnu tip ta’ solidarjetà għall-ġenerazzjonijiet futuri (8) bejn 196 parti b’punti tat-tluq differenti ħafna u f’xi każijiet orjentazzjonijiet politiċi u sfondi kulturali ferm differenti.

4.8. In-negozjati dwar il-pakkett tal-UE dwar il-klima u l-enerġija għall-2030, li saru kważi COP fil-livell tal-UE, urew li, anke fil-livell tal-UE, bilkemm huwa possibbli li jiġi implimentat dak li huwa intiż mill-COP, jiġifieri l-ħolqien ta’ responsabbiltajiet nazzjonali ċari. Il-KESE għaldaqstant jiddispjaċih li fil-qafas tal-pakkett tal-UE dwar l-enerġija u l-klima għall-2030 għad m’hemm l-ebda mira nazzjonali vinkolanti, li jagħmilha aktar diffiċli biex jinkisbu l-għanijiet komuni tal-Ewropa u biex jiġu “allokati” r-responsabbiltajiet (9). L-istabbiliment ta’ miri nazzjonali għat-tnaqqis tal-emissjonijiet (INDCs) għall-Istati Membri tal-UE jikkostitwixxi pass fid-direzzjoni t-tajba għan-negozjati tal-COP.

L-adattament għat-tibdil fil-klima, ir-regolamenti finanzjarji u t-trasferiment tat-teknoloġija

4.9. Ir-responsabbiltà divrenzjata tfisser ukoll li hemm bżonn ta’ solidarjetà għal dan il-għan, peress li għandna ngħinu lill-pajjiżi inqas żviluppati u finanzjarjament dgħajfa, b’mod partikolari, biex jibnu ekonomija ekoloġika li tirrispetta l-klima u nippermettulhom jindirizzaw il-ħsara kkaġunata mit-tibdil fil-klima, li sikwit tolqothom b’mod aktar intensiv Għandha tingħata attenzjoni sabiex bidla bħal din ma tfaqqarx lin-nies li jinsabu taħt il-linja tal-faqar. Minflok, din għandha u trid tintuża b’mod effettiv biex jinħoloq impetu ekonomiku ġdid, b’mod partikolari fil-livell reġjonali, u biex jiġu żviluppati faċilitajiet deċentralizzati ġodda għall-produzzjoni ta’ enerġija ħielsa mill-karbonju, bil-parteċipazzjoni tal-persuni lokali.

4.10. Għalhekk, il-kwistjonijiet finanzjarji u dawk dwar it-trasferiment tat-teknoloġija għandhom rwol importanti. Il-pajjiżi inqas żviluppati diġà ħarġu ddiżappuntanti ferm peress li l-għajnuna għall-iżvilupp imwiegħda (0,7 % tal-PDG) ilha biex tiġi provduta fl-ambitu mwiegħed; dan m’għandux jerġa’ jseħħ.

Il-valur legali vinkolanti u l-monitoraġġ tal-Ftehim

4.11. Il-KESE jappoġġja d-dikjarazzjoni tal-UE li n-natura legalment vinkolanti tal-Ftehim hija l-bażi essenzjali għal kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni u l-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet neċessarji.

4.12. Il-benefiċċji ta’ ftehim legalment vinkolanti jinkludu fost l-oħrajn: — li jingħata sinjal politiku ċar mill-gvernijiet lin-negozjanti, l-investituri iżda wkoll lill-pubbliku li l-għan ta’ ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju huwa kondiviż mill-komunità dinjija kollha kemm hi; — li dan jipprovdi qafas fit-tul u prevedibbli, li jħeġġeġ l-investiment fit-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-karbonju u t-teknoloġiji ta’ adattament, b’mod li jkun effettiv ekonomikament; — it-trasparenza u r-responsabbiltà jiġu speċifikati b’mod ċar u — jkun disponibbli investiment għall-miżuri neċessarji, u b’hekk joħloq rabta diretta mal-ekonomija reali.

4.13. Is-soċjetà ċivili tistenna li fil-ftehim dinji ġdid dwar il-klima jiġu kkunsidrati t-talbiet tagħha għal tranżizzjoni ġusta, b’kunsiderazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u tal-ħaddiema, b’kunsiderazzjoni tal-konsegwenzi soċjali, inkluż il-kumpens għat-telf u l-ħsara, u l-kwistjonijiet relatati mal-adattament għat-tibdil fil-klima, partikolarment fl-aktar pajjiżi foqra.

4.14. L-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet għandha bilfors tkun trasparenti u verifikabbli, u l-pajjiżi li ma jżommux mad-deċiżjonijiet m’għandhomx ikomplu jibbenefikaw mill-benefiċċji li dan il-Ftehim ser jipprovdi.

4.15. Il-KESE jinnota li l-proposta tal-Kummissjoni, li toħloq dinamika permezz ta’ verifiki regolari“tista’ tippermetti impenji aktar b’saħħithom favur il-protezzjoni tal-klima filwaqt li jitqiesu ċ-ċirkustanzi nazzjonali differenti u r-responsabbiltajiet li jinbidlu.

L-istennijiet tar-rwol tal-UE fil-ġlieda globali kontra t-tibdil fil-klima

4.16. Tul dawn l-aħħar snin, l-UE kisbet reputazzjoni tajba fil-livell globali fir-rigward tal-protezzjoni tal-klima. Il-KESE jqis li huwa importanti li, kemm fin-negozjati tal-COP iżda wkoll permezz ta’ politika attiva lil hinn minn dawn in-negozjati, tinbena l-fiduċja fl-iskop tat-twaqqif ta’ politika ambizzjuża tat-tibdil fil-klima u li mhuwiex li jinkiseb vantaġġ ekonomiku għad-detriment ta’ pajjiżi jew atturi ekonomiċi oħra.

4.17. L-UE għandha tkompli tmexxi billi tagħti eżempju tajjeb u kredibbli fil-livell globali. Dawn il-proċessi ta’ negozjati u ta’ tibdil ma jimxux il-quddiem mingħajr il-“pijunieri” u l-“ixpruni” fil-politika u l-qasam ekonomiku. Huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-UE tista’ taqdi dan ir-rwol mexxej b’mod kredibbli biss jekk jiġi pruvat li l-politiki dwar it-tibdil fil-klima u l-iżvilupp ekonomiku pożittiv jimxu id f’id.

4.18. Ta’ min jinnota b’mod pożittiv li bosta miżuri li ġew introdotti għall-ewwel darba fl-UE u li kienu pjuttost kontroversjali, issa ġew adottati minn pajjiżi oħra. Fost l-eżempji nistgħu nsemmu s-sussidji għall-enerġiji rinnovabbli, kif ukoll l-iskema għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet, li issa qed tintuża miċ-Ċina wkoll.

4.19. Il-KESE jirrikonoxxi li r-Rappreżentanta Għolja tal-UE, Frederica Mogherini, qed tiffoka ħafna fuq il-kwistjonijiet tat-tibdil fil-klima fil-politika esterna tagħha permezz tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar id-Diplomazija fil-qasam tal-Klima (10). L-istqarrija tal-President Juncker tal-Kummissjoni li jrid li l-UE tkun tal-ewwel fil-livell dinji fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli – mhux biss għal finijiet ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, iżda wkoll għaliex b’hekk jinħolqu l-impjiegi u tiġi promossa s-sigurtà tal-enerġija – hija wkoll sinjal importanti fid-direzzjoni t-tajba.

4.20. L-UE għamlet ħafna kisbiet fil-livell globali, inkluż il-fatt li t-tkabbir ekonomiku jista’ jiġi diżakkoppjat minn żieda fl-emissjonijiet. Pereżempju, l-ebda ekonomija fid-dinja ma produċiet inqas emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra għal kull unità ta’ GDP mill-UE, u ħafna intrapriżi Ewropej huma “minn ta’ quddiem” f’termini ta’ effiċjenza tal-enerġija u r-riżorsi. Dan huwa relatat mill-qrib mal-kisbiet tekniċi, u b’hekk mal-kapaċità tal-innovazzjoni, tal-intrapriżi Ewropej li żviluppaw minn leġislazzjoni ambjentali relattivament stretta tal-UE.

4.21. Madankollu, l-Ewropa għad fadallha ħafna x’tagħmel: il-mira li l-emissjonijiet tas-CO2 jitnaqqsu bi 80-95 % sal-2050 mhux ser tintlaħaq bl-innovazzjoni teknika biss. Dan joħroġ fid-dieher, pereżempju, fis-settur tat-trasport fejn l-innovazzojni fil-qasam tat-teknoloġija tal-egżost sempliċement ġiet ikkumpensata, tal-inqas parzjalment, minn żieda fil-vetturi u t-toroq. Għalhekk ser jinħtieġu wkoll bidliet strutturali, jiġifieri jeħtieġ li jkun hemm konsistenza ħafna akbar bejn il-politiki dwar it-tibdil fil-klima u politiki oħra milli kien hemm fil-passat.

5. L-evoluzzjoni tan-negozjati tal-COPs tul dawn l-aħħar snin u r-realtà attwali lil hinn min-negozjati

5.1. Il-KESE ilu s-snin isegwi n-negozjati. Jagħraf li huwa estremament importanti li toħroġ konklużjoni pożittiva f’Pariġi, iżda fl-istess waqt jiġbed l-attenzjoni li l-klima ma tistax tiġi salvata permezz ta’ deċiżjonijiet biss, iżda bl-implimentazzjoni ta’ miżuri reali.

5.2. Il-komunità internazzjonali f’Pariġi fil-fatt kienet issibha aktar faċli li tilħaq kunsens kieku, pereżempju, id-deċiżjonijiet komuni tal-Konferenza Rio+20 ġew implimentati jew kienu fil-proċess li jiġu implimentati, jiġifieri li “[jiġu eliminati] b’mod gradwali s-sussidji dannużi u ineffiċjenti għall-karburanti fossili li jħeġġu l-konsum ħali u jfixklu l-iżvilupp sostenibbli” (11). Dak iż-żmien diġà kien rikonoxxut li għandhom jintużaw l-istrumenti bbażati fuq is-suq (pereżempju taxxi fuq il-karbonju, skemi għan-negozjar tal-emissjonijiet, eċċ.) u l-KESE jqis li dan huwa xieraq (12). Dokument ta’ ħidma ġdid tal-Fond Monetarju Internazzjonali (13) jqis li s-sussidji diretti u indiretti li jingħataw globalment għall-karburanti fossili jammontaw għal USD 5,3 triljun fis-sena li jfisser iktar minn USD 15-il biljun kuljum. Anki bl-ammont ta’ USD 100 biljun fis-sena, previst taħt il-Fond Ekoloġiku għall-Klima, l-effetti negattivi ta’ dawn is-sussidji ma jistgħux jiġu kumpensati.

5.3. Madankollu hemm lakuni kbar bejn l-impenji politiċi u l-implimentazzjoni li jdgħajfu l-fiduċja tas-soċjetà ċivili fil-ftehimiet politiċi globali. F’Pariġi ma jistax ikompli jissaħħaħ dan id-diżappunt iżda għandhom iseħħu affarijiet li jwasslu għal bidla fundamentali.

5.4. Għall-Ewropa, huwa importanti li jiġu mmonitorjati l-iżviluppi li jseħħu barra “mid-dinja tan-negozjati tal-COP” fid-“dinja tal-iżvilupp ekonomiku reali”. Dawn huma ftit eżempji: — Fil-COP 20 f’Lima, iċ-Ċina u l-Kalifornja ffirmaw ftehim li jipprovdi għal kooperazzjoni mill-qrib bejn dawn il-blokok ekonomiċi b’saħħithom fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli, l-elettromobbiltà u l-miżuri ta’ effiċjenza enerġetika. Ma jeżisti l-ebda ftehim simili ta’ kooperazzjoni strateġika mal-Ewropa. — Iċ-Ċina u l-Istati Uniti ilhom fil-quċċata tal-lista tal-pajjiżi bl-ogħla investimenti fl-enerġija rinnovabbli għal dawn l-aħħar snin. Fl-2013, l-investiment fl-enerġija rinnovabbli ammonta għal USD 54,2 biljun fiċ-Ċina, USD 33,9 biljun fl-Istati Uniti u USD 28,6 biljun fil-Ġappun. Ir-Renju Unit (USD 12,1 biljun) kien fir-4 pożizzjoni, segwit mill-Ġermanja (USD 9,9 biljun) fil-5 pożizzjoni. B’mod partikolari fil-Ġermanja u l-Italja, l-investiment f’dan il-qasam naqas drastikament (14).

Il-kompetittività globali, ir-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju u/jew ir-rilokazzjoni ta’ livelli baxxi tal-emissjonijiet tal-karbonju

5.5. Id-deċiżjonijiet li huma meħtieġa sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-Konvenzjoni Qafas dwar it-Tibdil fil-Klima illum mhux ser jirriżultaw biss f’“sitwazzjonijiet fejn jirbaħ kulħadd”. Għalhekk, bir-raġun, ta’ min jenfasizza d-diffikultajiet li ser ikun hemm biex id-deċiżjonijiet tal-COP jiġu rikonċiljati, fejn possibbli, mal-interessi nazzjonali jew settorjali (ekonomiċi) fil-perjodu qasir.

5.6. Dan mhux ser ikun dejjem possibbli, peress li naturalment ser ikun hemm setturi li ma jaqdux rwol, jew li jaqdu rwol żgħir ħafna, fl-ekonomija l-ġdida b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, u għaldaqstant ser jitilfu mill-bidliet strutturali meħtieġa. Ħadd mhu ser jiggwadanja mill-ħabi ta’ dan il-fatt. Dawn is-setturi ekonomiċi u r-reġjuni kollha u l-persuni kkonċernati għandhom id-dritt li jkunu jafu kif il-politiċi beħsiebhom jindirizzaw dawn il-bidliet biex jiġi żgurat li jkunu ostaklu kemm jista’ jkun minimu u li jkunu soċjalment responsabbli. Dawn id-diffikultajiet madankollu m’għandhomx iservu bħala raġuni biex ma tittiħiedx azzjoni llum. Ikun irħas li nieħdu azzjoni illum biex nippromovu t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju milli nsewwu l-ħsara aktar tard (15).

5.7. Il-kwistjoni tal-iżvilupp tas-swieq futuri, pereżempju fil-qasam tat-teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli jew tal-effiċjenza tal-enerġija, hija ta’ importanza ewlenija għall-kompetittività futura tal-Ewropa. Naturalment, dawk il-vuċijiet li fl-Ewropa pereżempju qed iwissu kontra r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju u li jħeġġu lill-Ewropa biex ma timxix waħedha l-quddiem malajr wisq għandhom jiġu kkunsidrati bis-serjetà.

5.8. Iżda l-Ewropa m’għadhiex waħedha – għandha iktar kompetizzjoni globali. Għalhekk issa rridu nindirizzaw ir-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju, jiġifieri r-riskju li l-Ewropa titlef il-pożizzjoni teknoloġika u gekonomika avvanzata li kellha qabel pereżempju fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli.

5.9. U dan jista’ jsir malajr ħafna. Fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli, għandu jiġi nnutat li l-Ewropa tilfet il-konnessjoni mat-teknoloġija tal-ħżin fil-batteriji; iċ-Ċina u l-Kalifornja ħadu l-pożizzjoni minn ta’ quddiem fil-qasam tal-elettromobbiltà, u l-irħas pannelli solari fid-dinja jiġu prodotti fiċ-Ċina; dan bilkemm jista’ jiġi attwribwit għad-dumping tas-salarji. Jinħtieġu b’mod urġenti investimenti pubbliċi u privati sostanzjalment ogħla fis-settur tar-riċerka u l-iżvilupp.

5.10. In-nuqqas ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni globali attwali jikkostitwixxi sfida kbira għall-intrapriżi Ewropej li jikkompetu globalment. Is-setturi bħal dawk tal-azzar, il-karti u l-kimika, fejn teżisti interdipendenza globali speċjali, għadhom ekonomikament importanti. L-impatt fuq il-klima mill-industriji tal-manifattura fl-UE naqas, permezz tal-iżvilupp tat-teknoloġija, b’31 % bejn l-1990 u l-2012 (16).

5.11. Madankollu mhuwiex probabbli li r-rwol ta’ dawn is-setturi tal-industriji jista’ jiġi kompletament sostitwit b’fergħat mill-industriji “ekoloġiċi” ġodda sal-2050. Ma jkunx ta’ ġid la għall-ekonomija Ewropea u lanqas għall-klima globali jekk dawn l-industriji jkunu sfurzati jirrilokaw f’pajjiżi barra mill-UE, mingħajr ma jkun hemm tnaqqis fl-emissjonijiet fil-livell dinji.

5.12. Il-firxa ta’ din ir-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju sikwit tiġi diskussa. Dan jista’ jsir b’mod dirett, permezz taċ-ċaqliq ta’ fabbriki u l-produzzjoni lejn pajjiżi li mhumiex fl-UE bħala tweġiba diretta għal miżuri politiċi ġodda. Iżda jsir ukoll b’mod aktar indirett, permezz ta’ żieda fl-investiment f’pajjiżi li mhumiex fl-UE, filwaqt li tinżamm il-produzzjoni tal-UE. Dan tal-aħħar huwa aktar il-każ illum il-ġurnata fir-rigward tal-intrapriżi globali minħabba ħafna fatturi ta’ produzzjoni. Peress li l-produzzjoni f’dawn l-“industriji qodma” qed tiżdied globalment, għandhom jinħolqu wkoll inċentivi bilanċjati għall-promozzjoni tat-teknoloġiji b’livell baxx ta’ CO2 għal dawn l-industriji fl-UE, mingħajr ma tintlaqat il-kompetittività relattiva tagħhom.

5.13. L-industrija u l-kummerċ fl-UE għandhom jaħdmu f’dan ir-rigward sabiex il-kontribut tagħhom għat-tnaqqis tal-impatt fuq it-tibdil fil-klima minħabba l-intrapriżi tagħhom ikun konformi mal-mira ta’ 80-95 % anqas sal-2050. Il-pjan direzzjonali għall-kisba ta’ dan l-objettiv jista’, madankollu, jvarja skont is-setturi u l-intrapriża kkonċernati. Permezz tal-iżvilupp, il-manifattura u l-esportazzjoni ta’ prodotti u servizzi, l-industrija u l-kummerċ fl-UE jistgħu jappoġġjaw lil pajjiżi oħra fl-isforzi tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet. Sakemm dan isir b’impatt imnaqqas fuq il-klima fl-Ewropa minn reġjuni oħra dan jista’ jfisser li l-emissjonijiet totali ogħla jistgħu jiġu aċċettati fil-perjodu qasir, iżda mingħajr ma tiġi kompromessal-mira ta’ tnaqqis Ewropea tal-Orizzont 2050. Għalhekk, jista’ jkun utli li jinħolqu tali pjani direzzjonali speċifiċi tal-UE għal kull settur tal-industrija.

5.14. Il-problemi deskritti tar-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju u r-rilokazzjoni ta’ livelli baxxi ta’ emissjonijiet tal-karbonju ma jagħmlux parti min-negozjati tal-COP 21. L-UE għandha timpenja ruħha fil-livelli kollha, sabiex pereżempju jiġu stabbiliti mekkaniżmi tas-suq li jiżguraw, fost affarijiet oħra, li l-emissjonijiet tal-prodotti jiġu kkunsidrati fi kwistjonijiet ta’ kummerċ globali. Għandhom jittieħdu aktar passi biex tiġi indirizzata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet ta’ karbonju; bħalma hu l-aġġustament tal-karbonju fuq il-fruntieri, li hija sistema mmirata biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2 filwaqt li tiżgura kundizzjonijiet indaqs. Taħt din is-sistema, il-prezz tal-oġġetti importati jiżdied fuq il-fruntieri fuq il-bażi ta’ kalkolu tal-massa tal-emissjonijiet għal dawk l-oġġetti. Mudelli fi studju reċenti juru li l-aġġustament tal-karbonju fuq il-fruntieri jista’ jnaqqas sostanzjalment ir-rilokazzjoni tal-karbonju f’setturi rilevanti (17).

5.15. Madankollu, xi msieħba kummerċjali ewlenin tal-Ewropa ma jaqblux mal-aġġustamenti tal-karbonju fuq il-fruntieri fil-forma li qed tiġi diskussa bħalissa. Din il-kwistjoni għandha tiġi negozjata fid-WTO. It-trattat jippermetti li jitiqesu temi “mhux kummerċjali”. Ma għandhiex tiġi sottovalutat d-diffikultà li dan isir fin-nuqqas ta’ ftehim dinji dwar l-ipprezzar tal-karbonju. It-tħassib jista’ jiġi indirizzat permezz ta’ tfassil aħjar tal-aġġustamenti tal-karbonju fuq il-fruntieri. Il-punt kruċjali huwa li aġġustament tat-taxxi fuq il-karbonju fuq il-fruntieri mhuwiex għodda anti-dumping iżda jikkontribwixxi għal politika dinjija għal klima sostenibbli, sakemm dan jitfassal sew (18).

5.16. F’termini konkreti, dan ifisser li pereżempju fit-TTIP u n-negozjati tas-CETA għandhom jiġu previsti mekkaniżmi rilevanti.

Xi jfisser il-falliment (parzjali) tan-negozjati?

5.17. Permezz ta’ dawn il-kummenti, il-KESE jixtieq jesprimi li l-falliment jew il-falliment parzjali tan-negozjati tal-COP 21 bl-ebda mod ma jfisser it-tmiem tal-isforzi tal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, għalkemm ikun ta’ dispjaċir u intopp kbir. Ma jiġux provduti ċ-ċarezza u l-prevedibbiltà li jipprovdi ftehim vinkolanti u li jkunu mixtieqa ħafna għall-ekonomija u s-soċjetà inġenerali u li jagħtu impetus ġdid. Madankollu, fir-realtà l-ġlieda għas-swieq futuri tat-teknoloġiji ekoloġiċi ilha li bdiet u l-Ewropa għandha tiffaċċja din il-ġlieda, indipendentement minn jekk il-COP-21 tħallix il-frott jew le.

5.18. Kif inhu magħruf sew, il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima mhijiex l-uniku argument li jiġġustifika t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Il-bidu tal-iskarsezza tal-enerġija fossili, is-sigurtà tal-enerġija u l-fatt li t-teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli f’ħafna oqsma diġà jipproduċu enerġija orħos mis-sorsi ta’ enerġija konvenzjonali lkoll huma sinjali ċari li din hija triq li għandna nieħdu u ma nħarsux lura.

6. Ir-rwol tas-soċjetà ċivili

6.1. Peress li l-KESE jappoġġja l-pożizzjoni tal-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni tagħha dwar il-Protokoll ta’ Pariġi, min-naħa l-oħra jsibha diffiċli biex jifhem in-nuqqas ta’ strateġija fil-Komunikazzjoni dwar kif il-Kummissjoni trid torganizza u tikkomunika l-pożizzjoni tagħha, u fi stadji aktar tard l-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet, lis-soċjetà ċivili. Għall-KESE, il-Kummissjoni għandha l-obbligu ċar li fir-rigward tal-istrateġija tagħha dwar il-klima tidħol fi djalogu strutturat mas-soċjetà ċivili u b’mod partikolari mal-korpi istituzzjonali li jirrappreżentawhom.

6.2. Is-soċjetà ċivili għandha tal-inqas tliet rwoli importanti. Minn naħa, għandha tgħin biex takkumpanja l-proċess ta’ negozjati politiċi u teżerċita pressjoni soċjali sabiex jittieħdu mhux biss id-deċiżjonijiet vinkolanti li huma msemmija hawn fuq, iżda wkoll dawk id-deċiżjonijiet skont l-aspettattivi ambjentali, ekonomiċi u soċjali.

6.2.1. In-negozjati – bħal dawk tal-COP – għalhekk huma meħtieġa biss għaliex hemm fehmiet differenti fi ħdan il-komunità internazzjonali dwar l-urġenza, l-ambitu, il-finanzjament, ir-responsabbiltà, eċċ.. Fejn ikun hemm qbil, ma jkunx hemm bżonn ta’ negozjati. Anke fi ħdan is-soċejtà ċivili kien hemm (u għad hemm) pożizzjonijiet differenti. Madankollu, l-aktar COPs reċenti urew li żgur mhumiex “biss” l-ambjentalisiti, il-gruppi tal-politiki dwar l-iżvilupp, l-organizzazzjonijiet tan-nisa u r-rappreżentanti tal-popli indiġeni – biex insemmu wħud mill-partijiet interessati – li qed jitolbu sforzi rigorużi għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. Għall-kuntrarju, hemm moviment globali mifrux sew tas-soċjetà ċivili.

6.2.2. Irridu nirrikonoxxu b’mod partikolari l-impenn qawwi tal-moviment tat-trejdjunjins (globali) u ta’ ħafna gruppi ta’ interess ekonomiku u kumpaniji matul is-snin, pereżempju l-ħidma tal-ITUC u l-Kunsill Dinji tan-Negozji għall-Iżvilupp Sostenibbli. Huwa rikonoxxut li ekonomija favur il-klima b’użu effiċjenti tar-riżorsi twitti t-triq għal opportunitajiet ġodda ta’ żvilupp ekonomiku.

6.2.3. F’dan ir-rigward, il-COP 20 f’Lima kienet demostrazzjoni impressjonanti taż-żewġ naħat, kemm ta’ min iħaddem kif ukoll tal-ħaddiema, iżda wkoll tas-soċjetà ċivili kollha, li turi lill-politiċi responsabbli li sezzjonijiet wesgħin ħafna tas-soċjetà jridu ħafna aktar minn dak li ħareġ min-negozjtai politiċi.

6.2.4. L-attivitajiet relatati mal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima ħadu dimensjoni kompletament ġdida anke fir-reġjuni u l-muniċipalitajiet. Huma wkoll jirrikonoxxu li l-bżonnli ma ssirx iktar ħsara f’ċerti reġjuni u lill-persuni li jgħixu u jaħdmu fihom u jagħrfu wkoll li qed ifeġġu opportunitajiet biex jinħolqu ktajjen tal-valur ġodda, u li dawn għandhom jintużaw.

6.3. It-tieni rwol tas-soċjetà ċivili huwa li tkun involuta b’mod attiv fl-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet dwar il-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. Fil-fehma tal-KESE, il-politika f’dan ir-rigward għandha tiġi maħsuba mill-ġdid f’termini strateġiċi, għandha tagħmel possibbli tali parteċipazzjoni u għandha tersaq lejn involviment ħafna aktar mill-qrib.

6.3.1. Pereżempju mill-analiżi tal-KESE dwar kemm is-soċjetà ċivili għandha tkun involuta fl-implimentazzjoni tad-Direttiva Ewropea dwar l-Enerġija Rinnovabbli ħareġ biċ-ċar li firxa wiesgħa tas-soċjetà ċivili, inklużi ħafna SMEs, jixtiequ jipparteċipaw b’mod dirett pereżempju permezz ta’ proġetti taċ-ċittadini sabiex ikunu jistgħu japprofittaw mill-attivitajiet ekonomiċi ġodda fir-reġjuni tagħhom.

6.3.2. Pereżempju, is-suċċess tat-tranżizzjoni tal-enerġija fid-Danimarka u l-Ġermanja huwa bbażat ferm fuq il-fatt li l-individwi, il-bdiewa, il-muniċipalitajiet, il-kooperattivi u l-intrapriżi żgħar huma involuti fil-produzzjoni tal-enerġija u jibbenefikaw minnha b’mod ekonomiku. Madankollu, l-opportunitajiet ta’ involviment hawnhekk b’mod sistematiku marru għall-agħar minflok ittejbu mill-Kummissjoni.

6.4. It-tielet nett, apparti mill-monitoraġġ tal-proċess u l-għajnuna fl-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet, is-soċjetà ċivili tista’ tgħin ukoll biex ixxerred il-prattiki tajba u l-għarfien dwar l-iżviluppi pożittivi fl-intrapriżi. Huwa partikolarment importanti li ssir enfasi fuq dawk iż-żoni ekonomiċi fejn jidher li hemm kunċett żbaljat komuni li “ma jsir xejn, l-emissjonijiet jibqgħu jiżdiedu”, bħalma huma t-trasport jew il-proċessi industrijali. Id-deċiżjonijiet politiċi jistgħu jkunu aktar rilevanti jekk l-inċentivi jkunu bbażati fuq l-għarfien ta’ żviluppi attwali jew futuri fil-mudelli tat-teknoloġija u tan-negozju. Dan ir-rwol tas-soċjetà ċivili jista’ jitwettaq permezz ta’ konferenzi u l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni li juru l-approċċ wiesa’ tal-impenn mis-settur privat, mhux l-inqas fl-Istati Membri tal-UE.

6.5. Fil-COP 21 mhux ser jiġi diskuss ir-rwol strateġiku tas-soċjetà ċivili. Dan jagħmilha aktar importanti li dawk li jfasslu l-politika jikkoordinaw mas-soċjetà ċivili barra l-proċess tal-COP u jiżviluppaw strateġiji adatti.

6.6. L-UE qiegħda partikolarment lura f’dan ir-rigward. Il-Kumitat jiddispjaċih, pereżempju, li la l-pakkett tal-UE dwar il-klima u l-enerġija għall-2030 u lanqas il-proposta dwar unjoni Ewropea tal-enerġija ma jinkludu ideat konkreti għall-involviment tas-soċjetà ċivili.

6.7. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni, il-Kunsill u l-PE, fl-aħħar jidħlu fi djalogu strutturat u intensiv sabiex ma jinjorawx ir-rieda bażika tas-soċjetà biex tiżviluppa strutturi ġodda. Il-politika l-ġdida dwar il-klima ma tistax u m’għandhiex tkun imposta “minn fuq”, iżda għandha tkun ibbażata fuq kunsens wiesa’ fost il-partijiet interessati kollha u għandha tiġi implimentata “minn isfel”.

Brussell, it-2 ta’ Lulju 2015. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) Jiġifieri ħsara kkawżata mill-bniedem.

(2) Jiġifieri ħsara kkawżata mill-bniedem.

(3) http://de.statista.com/statistik/daten/studie/311924/umfrage/treibhausgasemissionen-weltweit/

(4) Il-pajjiżi firmatarji diġà huma obbligati jippubblikaw rapporti regolari li jinkludu informazzjoni dwar l-emissjonijiet u t-tendenzi attwali tal-gassijiet b’effett ta’ serra.

(5) COM(2015) 81 final 25.2.2015.

(6) L-Università ta’ Maryland, ara: www.tagesschau.de/ausland/klimaindex104.html

(7) L-INDCs kellhom jiġu ppreżentati sal-aħħar ta’ Marzu 2015. Sas-17 ta’ Mejju 2015, l-Iżvizzera, l-UE, in-Norveġja, il-Messiku, l-Istati Uniti tal-Amerika, il-Gabon, ir-Russja, il-Liechtenstein, Andorra u l-Kanada biss kienu għandhom ressqu l-INDCs tagħhom.

(8) Ara: http://www.futurejustice.org/

(9) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Qafas ta’ politika għall-Klima u l-Enerġija 2020-2030” (NAT/636), punti 1.2 u 3.3.

(10) Diskuss fil-laqgħa tal-Kunsill Affarijiet Barranin fid-19 ta’ Jannar 2015, 5411/15.

(11) Ara l-punt 225 tad-Dikjarazzjoni finali.

(12) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Strumenti bbażati fuq is-suq għal ekonomija tal-UE effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju” (NAT/620), ĠU C 226, 16.7.2014, p. 1, punti 1.3, 1.7 u 1.8.

(13) Dokument ta’ ħidma tal-FMI “How Large are Global Energy Subsidies?” (WP/15/105).

(14) Il-Ġermanja: USD 30,6 biljun (2011), USD 22,8 biljun (2012) u USD 9,9 biljun (2013). L-Italja: USD 28,0 biljun (2011, ir-raba’ fid-dinja dak iż-żmien), USD 14,7 biljun (2012), USD 3,6 biljun (2013, issa fl-10 pożizzjoni fid-dinja).

(15) Referenza għall-istudju tal-World Resource Institute, Better Growth, Better Climate: the New Climate Economy Report.

(16) Aġenzija Ewropea għall-Ambjent: Inventarju annwali tal-gassijiet b’effett ta’ serra tal-Unjoni Ewropea 1990-2012 u rapport dwar l-inventarju 2014.

(17) Ara l-Opinjoni tal-KESE “Strumenti bbażati fuq is-suq – Ekonomija tal-UE b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju” (NAT/620), ĠU C 226, 16.7.2014, p. 1, punt 3.5.

(18) Ara n-nota 17 f’qiegħ il-paġna.