[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 23.7.2008 KUMM(2008) 496 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Dwar il-Ġestjoni ta’ Fondi mill-UE fil-Bulgarija 1. INTRODUZZJONI Il-Bulgarija rċeviet sostenn finanzjarju u tekniku importanti mill-Unjoni Ewropea fil-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni u hija eleiġibbli biex tibqa’ tirċievi livell għoli ta’ sostenn finanzjarju taħt il-perspettiva finanzjarja attwali 2007 - 2013 (€6.852 biljun mill-Fondi Strutturali waħedhom). Is-sostenni ta’ qabel l-adeżjoni – il-programm PHARE, SAPARD (il-biedja) u ISPA (l-infrastruttura) – u għajnuna finanzjarja temporanja prevista fl-Att ta’ Adeżjoni - il-Faċilità Tranżitorja u mill-Faċilità tal-Fluss tal-Likwidità u ta' Schengen – kienu mfassla biex jgħinu lill-Bulgarija tikkonsolida r-riforma soċjo-ekonomika u tħejji biex tassorbi ammonti akbar ta’ fondi strutturali. Dawn il-programmi jinsabu fi stadji differenti ta’ twettiq, iżda mhux il-fondi kollha ġew ikkuntrattati u hemm ammonti sinifikanti li għad iridu jitħallsu. Il-fondi strutturali u programmi oħra (bħall-Faċilità Schengen) li jaqgħu taħt il-perspettivi finanzjarji kurrenti jinsabu f’fażi bikrija ta’ implimentazzjoni, u għadhom saru biss il-ħlasijiet bil-quddiem. Filwaqt li proċeduri ta’ twettiq speċifiċi bejn dawn il-programmi jvarjaw, hemm livelli ta’ kontroll ta’ ġestjoni u tal-finanzi komuni li jridu jintlaħqu. Pereżempju, hemm proċeduri stretti ta’ akkwist (eż. dwar is-sejħa għall-offerti, l-evalwazzjoni u l-għoti tal-kuntratt) li jridu jkunu segwiti u jrid jitħaddem kontroll finanzjarju rigoruż. Il-finanzjament mill-Unjoni Ewropea jsir biss meta tista’ tidher u tiġi ċċertifikata ġestjoni finanzjarja tajba. Il-Bulgarija qed issib diffikultajiet f’ħafna minn dawn il-programmi u teħtieġ turi li hemm f’posthom strutturi ta' ġestjoni finanzjarja b'saħħithom u qed jaħdmu b’mod effettiv. Il-kapaċità amministrattiva hija dgħajfa. Iktar minn hekk, kien hemm allegazzjonijiet serji ta’ irregolaritajiet kif ukoll suspetti ta’ frodi u kunflitti ta’ interess fl-għoti tal-kuntratti. Investigazzjonijiet mill-uffiċċju ta’ l-UE ta’ kontra l-frodi, l-OLAF, dwar kif l-awtoritajiet Bulgari amministraw il-fondi ta’ l-UE wasslu għas-sospensjoni temporanja tal-fondi ta’ qabel l-adeżjoni u l-iffriżar tal-pagamenti taħt diversi strumenti finanzjarji. Meta tqis ir-responsabbiltà taħt it-Trattat għat-tħaddim tal-baġit, u b'mod partikolari b'kunsiderazzjoni għall-ġestjoni finanzjarja b'saħħitha tal-fondi ta' l-UE u għall-protezzjoni ta’ l-ispiżi taħt il-baġit ta’ l-UE, il-Kummissjoni Ewropea tikkunsidra li għandha tinforma lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, jiġifieri l-awtorità baġitarja, dwar il-qagħda fil-Bulgarija, il-passi li qed tieħu l-Kummissjoni u l-azzjonijiet ta’ rimedju li qed jittieħdu minn jew li huma mistennija li jittieħdu mill-awtoritajiet Bulgari. Dan ir-rapport mhux komplut, iżda jeżamina s-sitwazzjoni dwar il-programmi ta’ finanzjament ewlenin, jagħti ħarsa ġenerali lejn il-passi li ttieħdu s'issa u indikazzjoni tal-passi li jmiss. Il-qagħda hija serja. B’għarfien tad-dimensjonijiet tal-problema, l-gvern Bulgaru dan l-aħħar ħa numru ta’ passi korrettivi. Beda x-xogħol fuq it-tibdiliet proċedurali u leġislattivi meħtieġa biex jittrattaw b’mod effettiv mal-kunflitt ta’ interess, it-trasparenza u l-effiċjenza tal-proċeduri ta’ l-appalti pubbliċi, l-emendi fil-liġi, it-trattament ta’ l-irregolaritajiet kif ukoll it-tisħiħ ta’ l-uffiċjal nazzjonali li jawtorizza (NAO). Għamel ħatriet kruċjali f’livell għoli – per eżempju inħatar Viċi-Prim Ministru responsabbli għall-koordinazzjoni tal-fondi ta’ l-UE li hu fl-istess waqt il-kap tas-Servizz Bulgaru ta’ Kontra l-Frodi. Inħatru Diretturi ġodda ta’ l-Awtorità tal-Verifika u ta' l-Unità Ċentrali tal-Finanzi u l-Kuntratti (CFCU). Dawn huma passi fit-triq it-tajba. Iżda, dan kollu jeħtieġ li jkun segwit minn azzjonijiet kredibbli, li jikkoreġu l-istrutturi u riforma mill-qiegħ. 2. IL-QAGĦDA PREŻENTI TAD-DIVERSI STRUMENTI FINANZJARJI 2.1. Strumenti finanzjarji kkonċernati minn irregolaritajiet jew nuqqasijiet 2.1.1. PHARE/il-Faċilità Tranżitorja Il-programmi PHARE u l-Faċilità Tranżitorja jgħinu lill-Bulgrija ttemm ir-riformi istituzzjonali u tħejji biex tassorbi ammonti ta’ assistenza ikbar taħt il-Fondi Strutturali. L-ammont totali allokat mill-2004 sa l-2007 u dak li baqa' għall-implimentazzjoni fil-Bulgarija taħt il-programmi PHARE u l-Faċilità Tranżitorja huwa ta’ madwar € 650 miljun. L-iskadenza finali biex jiġu kkuntrattati l-fondi tal-PHARE huwa Novembru 2008 u għall-Faċilità Tranżitorja huwa Diċembru 2009. Il-fondi huma ġestiti mill-awtoritajiet Bulgari permezz ta’ erba’ aġenziji ta’ implimentazzjoni li kienu akkreditati mill-Kummissjoni f’Ġunju 2007, taħt is-sistema ta’ ġestjoni deċentralizzata estiża. Problemi Il-monitoraġġ u l-verifiki juru dgħufijiet serji fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll u jindikaw lejn għadd ta’ rregolaritajiet, każi suspetti ta’ frodi u kunflitti ta’ interess bejn l-amministrazzjoni tal-programmi u l-kuntratturi. Fi Frar, is-servizzi tal-Kummissjoni ssospendew il-pagamenti ta’ żewġ Aġenziji ta’ Implimentazzjoni, jiġifieri l-Unità Ċentrali ta’ l-Iffinanzjar u l-Kuntratti ( Central Finance and Contracting Unit – CFCU) u l-Aġenzija ta’ l-Implimentar fil-Ministeru ta’ l-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħlijiet Pubbliċi - Ministry of Regional Development and Public Work MRDPW) u talbu li jittieħdu passi korrettivi biex itejbu s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll. S’issa, l-awtoritajiet Bulgari ma ħadux il-passi meħtieġa biex jiżguraw ġestjoni finanzjarja b’saħħitha u ma segwewx l-irregolaritajiet b’mod adegwat. Il-passi li jmiss Il-Kummissjoni qiegħda tirtira miż-żewġ Aġenziji ta’ Implimentazzjoni (CFCU u MRDPW) d-dritt li jamministraw l-għajnuna finanzjarja taħt il-programm Phare u l-Faċilità Tranżitorja. B’riżultat ta’ dan is-CFCU u l-MRDPW ma jistgħux jikkuntrattaw taħt dawn il-programmi. Dan se jkollu effett fuq €250 miljun ta’ finanzjament li għad irid jiġu kkuntrattati. Kuntratti ta’ ġemellaġġ li huma inklużi f’dawn il-fondi huma eżenti minn din id-Deċiżjoni minħabba li ma nstabu ebda rregolaritajiet fil-ġestjoni tagħhom. Dawn il-kuntratti huma amministrati bl-involviment mill-qrib tal-Membru Stat sieħeb. Iktar minn hekk, il-Kummissjoni ssostni s-sospensjoni tal-pagamenti lil dawn iż-żewġ aġenziji. Il-Kummissjoni se ssegwi s-sitwazzjoni mill-qrib fid-dawl ta’ passi oħra li l-awtoritajiet Bulgari jieħdu biex jiżguraw ġestjoni finanzjarja b’saħħitha u jsegwu l-irregolaritajiet li nstabu. 2.1.2. SAPARD Il-Bulgarija hija eliġibbli għal finanzjament mill-programm SAPARD għall-ammont ta’ € 445 miljun, li minnhom s’issa tħallsu € 235 miljun. Problemi Hemm tliet gruppi ta’ problemi li jikkonċernaw lis-SAPARD. L-ewwel huma l-proġetti li jammontaw għal € 26 miljun li bħalissa jinsabu taħt investigazzjoni mill-OLAF dwar diffikultajiet ta’ implimentazzjoni minħabba frodi u possibbilment korruzzjoni. Jidher li reċentement l-awtoritajiet Bulgari bdew proċeduri ta' rkupru. It-tieni huma l-investigazzjonijiet fl-attivitajiet ta’ l-eks-direttur eżekuttiv ta’ l-aġenzija SAPARD għal miżura ta’ spiża li tammonta għal € 10 miljuni. Id-direttur eżekuttiv tkeċċa fl-2007 wara allegazzjonijiet ta’ mġiba ħażina rigward il-ġestjoni ta’ l-Agrikoltura Finanzjata mill-Istat. L-awtoritajiet Bulgari kienu oriġinarjament sostnew li l-allegazzjonijiet ma kellhomx x’jaqsmu mal-ġestjoni tal-fondi tas-SAPARD. Madankollu, f’investigazzjoni sussegwenti l-Uffiċċju tal-Prosekutur fil-Bulgarija akkuża lill-eks-direttur eżekuttiv b’ “approvazzjoni ta’ proġetti li ma saritx skond il-liġi” taħt il-miżura “investimenti fi swieq bl-imnut”. Inbdew proċeduri kriminali kontra tiegħu. It-tielet problema tinvolvi dak li sabu s-servizzi tal-Kummissjoni f’verifika reċenti, li jkopri ammont totali ta’ € 105 miljuni li għad iridu jitħallsu mis-SAPARD lill-benefiċjarji (li jirrappreżentaw 63% ta’ l-ammont totali li għad iridu jinħarġu taħt il-programm). Il-verifika wriet nuqqasijiet serji dwar is-sistema ta’ kontroll ta’ għajnuna għall-investiment fi tliet oqsma ċentrali tal-Programm. Il-passi li jmiss Il-Kummissjoni infurmat lill-Uffiċjal Nazzjonali għall-Awtorizzazzjoni (National Authorizing Officer – NAO) bir-riżultati tal-verifika fuq it-tliet miżuri ta’ investiment u talbet biex jitħaddem pjan ta’ azzjoni. L-NAO huwa mitlub jittrażmetti dan il-pjan ta’ azzjoni lill-Kummissjoni flimkien ma’ skeda għat-twettiq tiegħu sal-31 ta’ Lulju 2008. Barra minn dan il-Kummissjoni infurmat lill-awtoritajiet Bulgari li sakemm il-Bulgarija tikkoreġi s-sistema b’mod li jissodisfa lill-Kummissjoni hija qed tissospendi l-applikazzjonijiet futuri għal pagamenti tan-NAO lill-Kummissjoni għal kull nefqa oħra f’dawn it-tliet oqsma. In-NAO għandu jinforma lill-Kummissjoni b’titjib meħtieġ fis-sistema sa Settembru 2008. Il-Kummissjoni imbagħad tikkunsidra jekk terġax tibda’ l-pagamenti meta tirċievi informazzjoni mill-awtoritajiet Bulgari li ġiet imwettqa għal kollox azzjoni korrettiva u meta din l-informazzjoni tkun ikkonfermata minn korp tal-verifika indipendenti. Il-pagamenti min-NAO lill-benefiċjarji aħħarin li jaqgħu taħt dawn il-miżuri għandhom jerġgħu jibdew biss ladarba l-pjan ikun implimentat. 2.1.3. ISPA – Il-Fond ta’ Koeżjoni Filwaqt li ħafna Stati Membri kellhom diffikultajiet biex jimplimentaw fil-ħin in-Netwerk Trans-Ewropew u l-investimenti ta’ infrastruttura ambjentali, il-Bulgarija miexja partikolarment bil-mod. S’issa 18% biss (€ 156 miljun mill-finanzjament disponibbli ta’ € 879 miljun) ġew assorbiti minn dawn il-proġetti, li kienu bdew taħt l-istrumenti ISPA ta’ qabel l-adeżjoni iżda li issa qed jiġu ffinaliżżati taħt ir-regoli tal-Fond ta’ Koeżjoni. F’Diċembru 2007 il-Kummissjoni talbet lill-awtoritjiet nazzjonali biex jippreżentaw Pjan ta’ Azzjoni intiż biex iħaffef it-twettiq ta’ proġetti li kienu identifikati bħala problematiċi. Dan il-pjan ta’ azzjoni kien rivedut mill-ministeri responsabbli u mis-servizzi tal-Kummissjoni, u ġew identifikati kemm ir-raġunijiet speċifiċi għad-dewmien kif ukoll x’titjib kien meħtieġ. Dan it-titjib irid jitwettaq malajr biex ikun żgurat it-twettiq tal-proġetti kollha qabel l-iskadenza għaċ-ċertifikazzjoni ta’ l-ispejjeż (l-aħħar ta’ l-2010). Problemi F’Jannar 2008, saru allegazzjonijiet fil-ġurnali Bulgari kontra d-Direttur Eżekuttiv tal-Fond għall-Infrastruttura Nazzjonali tat-Toroq ( National Road Infrastructure Fund – NRIF) rigward kunflitt ta’ interess relatat ma’ l-iffirmar tal-kuntratti bejn in-NRIF u kumpanija tal-kostruzzjoni kkontrollata minn membru tal-familja. Barra minn hekk, żewġ uffiċjali tan-NRIF responsabbli għat-tħaddim tal-fondi ta' l-UE kienu arrestati u akkużati b'tixħim. Fl-24 ta’ Jannar, il-Kummissjoni bagħtet ittra lill-Ministeru tal-Finanzi fejn talbet li jitwaqqfu l-pagamenti tat-tliet proġetti attwali tal-Fond ta’ Koeżjoni (eks-ISPA) tan-NRIF u talbet li n-NRIF ma jiffirmax kuntratti ġodda taħt il-programmi 2007-2013, sakemm il-kwistjoni tkun investigata bir-reqqa u tittieħed l-azzjoni korrettiva meħtieġa. Id-Direttur Eżekuttiv sadanittant ġie sostitwit. Il-finanzjament għas-settur tat-toroq (€ 144 miljun għal proġetti attwali tal-Fond ta’ Koeżjoni (eks-ISPA)) ġie interrott u qed titħejja sospensjoni formali. L-iffriżar ta’ l-iffirmar ta' kuntratti ġodda għas-settur tat-toroq (taħt il-programmi 2007-2013) jibqa' jgħodd. Wara li saru l-investigazzjonijiet, l-ewwel rapporti ta’ verifika li ppreżenta l-Ministeru tal-Finananzi lis-servizzi tal-Kummissjoni ma serrħux moħħ il-Kummissjoni li n-NRIF seta’ jħaddem kif suppost il-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni. Il-Kummissjoni tat il-parir li ssir verifika indipendenti li tkun tista’ sservi bħala bażi għal pjan ta’ azzjoni konkret u dettaljat biex jitjiebu s-sistemi ta’ ġestjoni u ta’ kontroll fin-NRIF. Fit-18 ta’ Ġunju 2008, is-servizzi tal-Kummissjoni irċevew rapport ta’ verifika imħejji minn kumpanija internazzjonali tal-verifika f’isem l-awtoritajiet Bulgari, flimkien ma’ pjan ta’ azzjoni dettaljat ibbażat fuq is-sejbiet ‘preliminari’ ta’ din il-kumpanija tal-verifika. Il-passi li jmiss Id-Deputat Prim Ministru għall-Fondi ta’ l-UE li kien maħtur reċentement huwa konxju tal-problemi u qed jaħdem biex isaħħaħ il-koordinazzjoni ġenerali u s-sistema ta’ implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali fil-Bulgarija. Bil-għan li jissimplifikaw u jsaħħu s-sistema ta’ implimentazzjoni, l-awtoritajiet Bulgari dan l-aħħar naqqsu l-għadd ta’ Awtoritajiet ta’ Ġestjoni għal-proġetti ex-ISPA. Din il-bidla għandha ġġib lill-Fond għall-Infrastruttura Nazzjonali tat-Toroq taħt iżjed skrutinju u kontroll mill-Ministeru tat-Trasport. Waħda mill-konklużjonijiet tar-rapport ta’ l-awdituri indipendenti hija li jeħtieġ isiru iżjed investigazzjonijiet, partikolarment dwar għadd ta’ każi possibbli ta' kunflitt ta' interess. L-awtoritajiet Bulgari bħalissa jinsabu fil-proċess li jorganizzaw investigazzjonijiet dwar dan. Fl-istess waqt, ittieħdu l-ewwel passi lejn bidla radikali ta’ l-istruttura organizzattiva tan-NRIF. Dan għandu jitqies bħala pass essenzjali tal-bidu fil-pjan ta’ azzjoni dettaljat imsemmi hawn fuq. L-implimentazzjoni f’waqtha u effettiva tal-pjan ta’ azzjoni għandha tkun element kruċjali fl-evalwazzjoni tal-konformità għall-Programmi Operattivi għall-Iżvilupp Reġjonali u t-Trasport, minn fejn in-NRIF huwa Benefiċjarju. L-iskadenzi biex titlesta din l-evalwazzjoni huma bejn Settembru u Novembru 2008. Iċ-ċertifikazzjoni tan-nefqa għal dawn il-Programmi Operattivi tiddependi minn opinjoni evalwattiva pożittiva ta’ konformità mill-Korp għall-Evalwazzjoni tal-Konformità. It-twettiq tal-pjan ta’ azzjoni tan-NRIF se jkun analiżżat mill-Kummissjoni. Abbażi ta’ din l-analiżi, il-Kummissjoni tiddeċiedi jekk is-sistema ta’ monitoraġġ u kontroll u l-kapaċità amministrattiva tal-Fond issaħħewx biżżejjed u jekk jistax jerġa jibda’ l-ikkuntrattar u l-finanzjament. 2.2. Strumenti finanzjarji u l-fażi tal-bidu Għadd ta’ programmi għadhom fil-fażi inizjali tat-twettiq tagħhom. Dan ifisser li għadhom saru biss il-ħlasijiet bil-quddiem f’dan l-istadju, u li l-Kummissjoni tinsab fil-proċess li teżamina jekk is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll stabbiliti mill-Bulgarija biex tiġi żgurata l-ġestjoni finanzjarja b’saħħitha tal-fondi hix b’saħħitha biżżejjed. 2.2.1. Fondi reġjonali u ta’ koezjoni Il-fondi reġjonali u ta’ koeżjoni għall-Bulgarija għall-perjodu 2007-2013 jammontaw għal € 5667 miljun. Il-preparamenti u l-implimentazzjoni tal-perjodu l-ġdid tal-Fondi Strutturali fil-Bulgarija beda pjuttost tajjeb. Il-programmi kollha kienu ppreżentati u approvati fil-ħin u t-tħaddim proprju ta’ għadd ta’ Programmi Operattivi sejjer il-quddiem. Kif kien previst fil-bażi ġuridika tal-Politika ta’ Koeżjoni, l-Awtoritajiet Bulgari bħalissa qed jagħmlu valutazzjoni ta' konformità tas-sistema kollha ta' ġestjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni. Dan l-eżerċizzju qed isir taħt ir-responsabbiltà ta’ l-Awtorità Nazzjonali tal-Verifika, li l-Kummissjoni għad għandha tħassib serju dwar it-tisħiħ tagħha. F’Ġunju 2008, inħatar Direttur ġdid ta’ l-Awtorità tal-Verifika u ġie ffirmat kuntratt ta’ qafas biex jintużaw awdituri minn barra. Dawn iż-żewġ passi huma milqugħa b’approvazzjoni iżda jridu jittieħdu iktar azzjonijiet, primarjament bil-għan li tiżdied konsiderevolment il-kapaċità amministrattiva in house ta’ din l-Awtorità. 2.2.2. Il-Fond Ewropew għas-Sajd Il-Fond Soċjali Ewropew jikkofinanzja żewġ programmi operattivi fil-Bulgarija – Il-Programm Operattiv għall-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani u l-Programm Operattiv għall-Kapaċità Amminstrattiva. Dawn jammontaw għal €1.85 biljun. Iż-żewġ programmi kienu adottati f’Ottubru 2007 u l-ewwel skemi ta’ għotjiet u ħidmiet ġew imnedija fl-2008. B’konformità mar-regolament finanzjarju relevanti (ir-Regolament 1083/2006) għadhom saru biss il-pagamenti awtomatiċi bil-quddiem (li jammontaw għal €59 miljun). Il-valutazzjoni ta’ konformità tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fil-Bulgarija għan-nefqa tal-Fond Soċjali Ewropew se ssir mill-Kummissjoni fit-tieni nofs ta' l-2008, abbażi ta' sottomissjoni mill-awtoritajiet Bulgari. Il-passi li jmiss Il-verifika tal-konformità trid tassigura li s-sistemi mqiegħda mill-Bulgarija huma skond ir-Regolament. Ma jista’ jsir ebda rimborż lill-awtoritjiet Bulgari għall-ispejjeż fuq il-proġetti sakemm il-Kummissjoni tkun qablet ma’ din il-verifika. L-awtoritajiet Bulgari huma mistennija jissottomettu d-dokumentazzjoni għall-verifika fis-sajf jew kmieni fil-ħarifa ta’ din is-sena. 2.2.3. Il-Fond Ewropew għas-Sajd Il-Kummissjoni Ewropea approvat il-Programm Operattiv għas-settur tas-sajd Bulgaru għall-perjodu 2007-2013 f’Diċembru 2007. L-ispiża pubblika totali eliġibbli tal-programm tammonta għal €107 miljuni li minnhom l-għajnuna mill-UE permezz tal-Fond Ewropew għas-Sajd (EFF) tammonta għal €80 miljun. Il-programm ikopri t-territorju kollu tal-Bulgarija, li kollu kemm hu huwa nominat bħala reġjun ta’ konverġenza. S’issa sar pagament wieħed bil-quddiem u l-verifika ta’ konformità hija mistennija sa Diċembru 2008. It-tnedija effettiva tal-programm hija prevista għal Settembru 2008 bl-ewwel sejħa għall-proposti għall-proġetti. L-Aġenzija Nazzjonali tas-Sajd u l-Akwakultura (NAFA) hija reponsabbli għall-implimentazzjoni tal-Programm Operattiv ta’ l-EFF. Bħalissa qed issaħħaħ il-kapaċità amministrattiva li qed timplimenta l-Progrmm Operattiv u l-Politika Komuni tas-Sajd. Il-passi li jmiss Bħal programmi ta’ fondi strutturali oħra, ir-rimborż għall-ispejjeż tal-proġett jiddependi minn verifika ta’ konformità sodisfaċenti. Barra dan ir-Regolamenti ta’ l-EFF jipprovdu għadd ta’ possibbiltajiet biex jiġi sospiż, interrott jew isiru korrezzjonijiet lill-approprijazzjonijiet tal-Programm Operattiv f’każ ta’ irregolaritajiet jew nuqqasijiet sistematiċi fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll. Qed jitħaddem metodu ta’ verifika integrata fil-programm tas-sajd kif ukoll fil-programmi strutturali u tal-biedja. 2.2.4. Il-Faċilità tal-Fluss tal-Likwidità u ta' Schengen Il-Bulgarija hija benefiċjarja tal-Faċilità tal-Fluss tal-Likwidità u ta' Schengen, b’allokazzjoni totali mill-Komunità li tammonta għal € 239.5 miljun. B’konformità ma’ l-Artikolu 32 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni, li jistipula li mill-inqas 50% ta’ l-ammont totali jrid ikunu assenjat lil ħidmiet fil-fruntieri esterni ta' l-Unjoni u l-implimentazzjoni ta’ l-aquis ta’ Schengen, il-Bulgarija allokat € 161 miljun (67%) għall-parti Schengen tal-Faċilità. Il-passi li jmiss L-awtoritajiet Bulgari jeħtieġ jassiguraw ġestjoni u kontroll b’saħħithom għall-parti Schengen tal-Faċilità, partikolarment fejn għandhom x'jaqsmu l-prattiċi ta' appalt pubbliku. Mhux ċar jekk l-Unità Ċentrali ta’ l-Iffinanzjar u l-Kuntratti (CFCU), imsemmija hawn fuq f’punt 2.1.1., li tinsab involuta f’diffikultajiet dwar il-finanzjament tal-Phare hijiex se tkun tista’ tagħti l-assigurazzjonijiet meħtieġa. Iridu jitqiegħdu salvagwardji proċedurali mis-CFCU biex tiggarantixi li fl-evalwazzjoni ta’ l-offerti jiġi evitat kull kunflitt ta’ interess potenzjali jew attwali. Fil-każ ta’ nuqqasijiet serji fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll jistgħu jsiru korrezzjonijiet u/jew irkupri finanzjarji sinifikanti meta tkun qed issir l-approvazzjoni tal-kontijiet. 2.2.5. Fondi taħt il-Programm Ġenerali “Solidarjetà u Ġestjoni tal-Flussi ta’ Migrazzjoni” Il-Bulgarija tipparteċipa fil-Programm Ġenerali u għandha allokazzjoni f’daqqa għall-2007 ta’ € 1 miljun (għal 2 minn dawn il-fondi) u għall-2008 ta’ € 1.8 miljun (għal 3 mill-4 fondi). Il-passi li jmiss L-awtoritajiet Bulgari nominati biex jamministraw il-fondi taħt il-Programm Ġenerali “Solidarjetà u Ġestjoni tal-Flussi ta’ Migrazzjoni” jeħtieġu jsaħħu l-kapaċità amministrattiva biex iħejju l-programmi u jħaddmu s-sistemi ta’ kontroll. Il-kapaċità ta’ l-assorbiment trid titjieb kemm fil-livell ta’ l-awtoritajiet kontraenti kif ukoll fil-livell tal-benefiċjarji. 2.3. Ko-operazzjoni ma’ l-OLAF L-OLAF wettqet investigazzjonijiet f’każi li kienu jinvolvu l-finanzjament tal-PHARE u tas-SAPARD. L-esperjenza ta’ l-OLAF tindika nuqqasijiet fundamentali fil-kapaċità amministrattiva u ġudizzjarja Bulgara. Jeżisti nuqqas ta’ impenn biex tittieħed azzjoni deċiżiva, fil-pront u b'kooperazzjoni ma' awtoritajiet pubbliċi oħra meta tkun identifikata xi frodi. Pereżempju, il-korp Bulgaru involut fil-ħlasijiet taħt SAPARD, l-i State Fund Agriculture (SFA) ma kienx proattiv biex jindirizza irregolaritajiet allegati, kunflitt ta’ interess jew frodi li kienu jinvolvu finanzjament mill-Komunità. Kien hemm nuqqasijiet serji fil-livell ta’ ko-operazzjoni u ko-ordinazzjoni bejn il-korpi varji involuti biex jindirizzaw dawn il-kwistjonijiet. Fil-każ ta’ SAPARD, is- Supreme Cassation Prosecution Office (SCPO) jidher li ma kienx f’pożizzjoni li jressaq evidenza lill-SFA biex iħalliha tibda proċeduri ta’ rkupru. Min-naħa l-oħra, meta l-SFA tibda proċeduri ta’ rkupru bħal dawn, il-kwistjoni tgħaddi għand l-i State Recovery Services fi ħdan il-Ministeru tal-Finanzi. L-SFA imbagħad jidher li ma jibqalhiex iktar rwol fil-kwistjoni u l-proċess jieqaf. Dan ifisser li fil-prattika m’hemmx punt fokali li jassumi responsabbiltà u fl-aħħar mill-aħħar m’hemm ebda deterrent għall-prattika mhux xierqa. L-awtoritajiet ġuridiċi Bulgari għandhom tendenza li jadottaw metodu li jaqsmu każ f'diversi komponenti li ma jippermettix investigazzjoni effettiva u riżultat ġudizzjarju. Hemm ukoll każi ta’ proċeduri ġudizzjarji li nfetħu iżda, sussegwentement għalqu mingħajr ġustifikazzjoni, u dan tellef iżjed investigazzjoni mill-OLAF. Barra dan, l-OLAF kienet iffaċċjata b’mumenti ta’ ksur ta’ kunfidenzjalità, trażmissjoni mhux xierqa u żvelar ta’ informazzjoni kunfidenzjali. Hemm suspett qawwi ta’ l-involviment ta’ kriminalità organizzata. Id-Deputat Prim Ministru li ġie appuntat dan l-aħħar huwa konxju tas-sitwazzjoni u beda jieħu azzjoni korrettiva. Sar impenn biex titħejja u tiġi adottata liġi, li tħaffef ix-xogħol ta’ l-OLAF u tgħinha meta tkun qed tagħmel kontrolli fil-post taħt Reg. (KE) 2185/96. Fl-aħħarnett, L-OLAF qed taħdem fil-qrib ma’ l-awtoritajiet Bulgari biex tiżgura li l-lezzjonijiet mill-każi ta' finanzjament ta' SAPARD jiġu kkunsidrati kemm fl-indirizzar gudizzjarju kif ukoll ta’ kontroll f’każi attwali u fil-futur. 3. KONKLUŻJONI Il-fondi ta’ l-UE intenzjonati għall-Bulgarija huma espressjoni prattika tas-solidarjetà li għandha l-Unjoni maċ-ċittadini tal-Bulgarija. Dawn il-fondi huma mmirati biex jgħinu lir-reġjuni l-inqas ivvantaġġjati fil-Bulgarija, u b’hekk iservu ta’ katalizzatur għall-investiment meħtieġ fit-trasport, l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni u l-enerġija, imexxu ’l quddiem il-kompetittività, jinkoraġġixxu l-koeżjoni soċjali u jtejbu l-prestazzjoni ġenerali ekonomika u l-istabbilità fil-Bulgarija. L-użu effiċjenti ta’ dawn il-fondi jeħtieġ li jkun hemm f’posthom strutturi ta’ ġestjoni u kontroll finanzjarju effettivi u affidabbli biex ikun hemm implimentazzjoni b’saħħitha tul iċ-ċiklu kollu tal-proġett – mill-valutazzjoni ta’ fattibbiltà u diżinn tal-proġett sa meta jsiru l-offerti u l-kuntratti sal-kontroll ex-ante u ex-post u l-evalwazzjoni. Il-Bulgarija ma tistax taħsad il-benefiċċji kollha minn din l-għajnuna minħabba dgħufijiet kritiċi fil-kapaċità amministrattiva u gudizzjarja, kemm fil-livell lokali, reġjonali u ċentrali. L-amministrazzjoni pubblika Bulgara tbati minn ċaqliq għoli ta’ ħaddiema, salarji baxxi li joħolqu opportunitajiet għall-korruzzjoni, u proċeduri antikwati u ċentraliżżati. B’mod partikolari, l-indeċiżjoni biex jintużaw il-poteri ta’ infurzar biex jiġu rimedjati l-irregolaritajiet u l-frodi permezz ta’ rkupri immedjati jew miżuri oħra protettivi u n-non-indipendenza de facto ta’ l-awtorità nazzjonali tal-verifika u l-aġenziji ta’ implimentazzjoni jagħtu lok għal tħassib serju. In-nuqqas ta’ responsabbiltà u trasparenza fl-appalt pubbliku meta jsiru l-offerti għall-fondi ta’ l-UE hija problema gravi. Korruzzjoni fl-ogħla livelli u l-kriminalità organizzata jkomplu jiggravaw dawn il-problemi ta’ dgħufija ġenerali fil-kapaċita amministrattiva u ġudizzjarja. Kif enfasiżżat fir-rapporti kollha tal-Kummissjoni dwar il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika inkluż dak adottat flimkien ma’ din il-Komunikazzjoni, jeħtieġ li jkun hemm impenn kontinwu u riżultati fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Dan għandu impatt dirett fuq il-kapaċità amministrattiva tal-Bulgarija u għaldaqstant il-kapaċità tagħha li tiżgura l-ġestjoni tajba u twettiq effiċjenti tal-fondi ta’ l-UE. Il-Bulgarija trid mhux biss issaħħaħ b’mod sostanzjali l-kapaċità amministrattiva tagħha iżda wkoll trażżan l-opportunitajiet għall-korruzzjoni fil-livelli għoljin u tiġġieled il-kriminalità organizzata b’mod effettiv. Tinħtieġ azzjoni urġenti minħabba li resqin l-iskadenzi biex jiġu kkuntrattati uħud mill-fondi, għaliex wara tkun intilfet l-opportunità ta’ dawn il-fondi lill-Bulgarija. Il-Bulgarija trid: - Issaħħaħ il-kapaċità amministrattiva fil-ġestjoni tal-fondi ta’ l-UE, billi tiggarantixxi l-istabbiltà, it-taħriġ u l-ħila teknika tal-persunal. Ħatriet għal pożizzjonijiet ta’ ġestjoni jridu jevitaw kull kunflitt potenzjali ta’ interess. - Telimina netwerks eżistenti jew potenzjali ta’ kunflitt ta’ interess fil-ġestjoni globali tal-fondi. - Ittejjeb is-superviżjoni u t-trasparenza tal-proċeduri ta’ akkwist pubbliku, fil-livell ċentrali, reġjonali u lokali b’konformità stretta mar-regoli applikabbli ta’ l-UE. - Iżżid il-kontroll tal-legalità u r-regolarità fl-ispiża billi twettaq spezzjonijiet u verifiki reali u regolari fil-post waħedha u fil-medda kollha tal-programmi ta’ fondi. - Tiżgura li l-fondi ta’ l-UE huma protetti u fejn meħtieġ jiġu applikati metodi ta’ rkupru f’waqthom direttament mill-korpi responsabbli mill-implimentazzjoni u s-superviżjoni meta jiġu identifikati xi irregolaritajiet jew frodi. - Tirrapporta mingħajr dewmien lill-Kummissjoni dwar l-irregolaritajiet jew frodi – kemm jekk konfermati jew suspettati. Tistabbilixxi definizzjonijiet ċari ta’ irregolaritajiet u frodi u struzzjonijiet fuq il-proċeduri li għandhom jiġi segwiti fir-rappurtar. - Tħaddem miżuri biex ma tħallix li jkun hemm ksur ta’ kunfidenzjalità u trażmissjoni mhux xierqa u żvelar ta’ informazzjoni kunfidenzjali biex ikun hemm skambju tajjeb ta’ informazzjoni li ma jimminax proċeduri investigattivi u legali. - Tieħu miżuri protettivi, korretivi u dixxiplinarji b’ħeffa fejn meħtieġ u tinforma lill-Kummissjoni kif suppost. - Tkompli tibni fuq il-passi tal-bidu biex ittejjeb il-ko-ordinazzjoni bejn il-ministeri, bejn id-diversi partijiet interessati kif ukoll bejn l-awtoritajiet ċentrali, reġjonali u lokali. Xi passi ttieħdu dan l-aħħar fil-livell nazzjonali biex jiġu indirizzati nuqqasijiet serji fil-ġestjoni tal-programmi u l-kontroll finanzjarju. Dan huwa ċaqlieq pożittiv, fid-direzzjoni t-tajba u hemm bżonn li jitkompla. Il-Kummissjoni hija ppreparata li tipprovdi pariri, assistenza u sostenn lill-Bulgarija biex issolvi dawn il-problemi. Issejjaħ lill-Istati Membri biex huma wkoll jgħinu lill-Bulgarija billi jkomplu jipprovdu ħila indipendenti u ta’ livell għoli. Hekk kif il-Bulgarija tieħu l-miżuri korrettivi meħtieġa biex ittejjeb il-ġestjoni finanzjarja u tissikka s-sistemi ta’ kontroll, il-Kummissjoni tinsab lesta li tbiddel id-deċiżjoni tagħha li tirtira l-akkreditazzjoni taż-żewġ aġenziji ta’ implimentazzjoni implikati, jiġifieri l-Unità Ċentrali tal-Finanzi u l-Kuntratti u l-Aġenzija ta’ Implimentazzjoni fil-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħlijiet Pubbliċi.