Rapport Speċjali Nru 9/2013 “Appoġġ tal-UE għall-governanza fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo”





AKRONIMI AKP : Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku CAF : Qafas ta’ Assistenza għall-Pajjiż CENI : Commission Électorale Nationale Indépendante (Kummissjoni Elettorali Nazzjonali Indipendenti) CMJ : Comité Mixte de la Justice (Kumitat Imħallat tal-Ġustizzja) CSRP : Comité de Suivi de la Réforme de la Police (Kumitat ta’ Monitoraġġ tar-Riforma tal-Pulizija) DĠ : Direttorat Ġenerali DSP : Dokument ta’ Strateġija għall-Pajjiż EIDHR : Strument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem EUPOL : Missjoni tal-Pulizija tal-Unjoni Ewropea f’Kinshasa EUSEC : Missjoni tal-UE biex tipprovdi parir u assistenza għar-riforma tas-settur tas-sigurtà fl-RDK FEŻ : Fond Ewropew għall-Iżvilupp ĠFP : Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi HIPC : Pajjiżi Fqar b’Ħafna Dejn IfS : Strument għall-Istabbiltà MONUC : Missjoni tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fl-RDK (li ġiet sostitwita mill-MONUSCO) MOR : Monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati OECD/DAC : Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi/Kumitat għall-Għajnuna fl-Iżvilupp OLAF : Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi PAG : Programme d’Appui à la Gouvernance (Programm ta’ Appoġġ għall-Governanza) PAMFIP : Projet d’Appui à la Modernisation des Finances Publiques (Programm ta’ Appoġġ għall-modernizzazzjoni tas-sistemi ta’ ġestjoni tal-finanzi pubbliċi) PAP : Programme d’Appui aux Parlements (Programm ta’ Appoġġ għall-Parlamenti) PARP : Programme d’Appui à la Réforme de la Police Nationale (Programm ta’ Appoġġ għar-Riforma tal-Pulizija Nazzjonali) PEFA : Nefqa Pubblika u Obbligu ta’ Rendikont Finanzjarju PIN : Programm Indikattiv Nazzjonali PNK : Pulizija Nazzjonali Kongoliża PSDK : Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni RDK : Ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo REJUSCO : Programme d’Appui à la Restauration de la Justice à l’Est de la République Démocratique du Congo (Programm tal-UE għar-restituzzjoni tal-ġustizzja fil-parti tal-Lvant tal-RDK) SEAE : Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna SKI : Strument tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp UNDP : Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti UPI : Unité de Police Intégrée (Programm ta’ Appoġġ tal-UE għat-taħriġ tal-Unità Integrata tal-Pulizija) SOMMARJU EŻEKUTTIV I. Ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo (RDK) hija riko-noxxuta fi grad kbir bħala wieħed mill-iktar stati fraġli fid-dinja. L-inkapaċità tal-Istat li jipprovdi servizzi bażiċi lill-popolazzjoni tiegħu hija indikatur konvinċenti ta’ fraġilità. Elementi fundamentali ta’ governanza tajba bħad-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija mhumiex rispettati. Wara li pprovdiet madwar EUR 1,9 biljun f’assistenza bejn l-2003 u l-2011, l-UE hija waħda mill-iktar sħab importanti għall-iżvilupp tal-RDK. II. Il-Qorti eżaminat l-effettività tal-appoġġ tal-UE għat-titjib tal-governanza fl-RDK. B’mod iktar speċifiku, hija eżaminat l-appoġġ tal-UE għall-proċess elettorali, ir-riformi tal-ġustizzja u tal-pulizija u tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, u l-proċess ta’ deċentralizzazzjoni. III. Il-Qorti tikkonkludi li l-effettività tal-assistenza tal-UE għall-governanza fl-RDK hija limitata. L-appoġġ tal-UE għall-governanza huwa stabbilit fi ħdan strateġija ta’ kooperazzjoni ġeneralment tajba, jindirizza l-ħtiġijiet prinċipali u kiseb xi riżultati. Madankollu, il-progress huwa bil-mod, irregolari u kumplessivament limitat. Inqas minn nofs il-programmi eżaminati wasslu, jew x’aktarx li jwasslu, il-biċċa l-kbira tar-riżultati mistennija. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, is-sostenibbiltà hija prospett mhux realistiku. IV. Bħal sħab oħra għall-iżvilupp, il-Kummissjoni tiffaċċja ostakoli serji fl-isforzi tagħha biex tikkontribwixxi għat-titjib tal-governanza fl-RDK. In-nuqqas ta’ rieda politika, id-dinamika mmexxija mid-donaturi tal-programmi u n-nuqqas ta’ kapaċità ta’ assorbiment huma fattur prinċipali ta’ dawn il-fallimenti. Madankollu, filwaqt li l-Kummissjoni għandha għarfien tajjeb tal-kaġuni u l-konsegwenzi prinċipali ta’ fraġilità tal-Istat fl-RDK, ma ħaditx kont biżżejjed ta’ dawn l-isfidi fit-tfassil tal-programmi tal-UE. Ir-riskji ma ġewx indirizzati b’mod adegwat, l-objettivi tal-programm għandhom tendenza li jkunu ambizzjużi żżejjed, il-kundizzjonalità għandha effett dgħajjef ta’ inċentiv u d-djalogu ta’ politika ma ġiex sfruttat fil-potenzjal kollu tiegħu u ma ġiex ikkoordinat b’mod adegwat mal-Istati Membri tal-UE. V. Il-kompitu ta’ rikostruzzjoni tal-Istat u titjib tal-governanza fl-RDK se jkun proċess twil. Jekk, bħala sieħba prinċipali għall-iżvilupp mal-RDK u promottriċi tal-governanza tajba u d-drittijiet tal-bniedem, l-UE se tkompli tappoġġa l-governanza fl-RDK, din teħtieġ li ttejjeb b’mod sinifikanti l-effettività tal-għajnuna tagħha. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni teħtieġ kemm li tkun iktar realistika dwar x’jista’ jinkiseb u dwar it-tfassil tal-programmi tal-UE kif ukoll li titlob ħidma ikbar mill-awtoritajiet Kongoliżi fil-monitoraġġ tal-konformità mal-kundizzjonijiet miftiehma u l-impenji meħuda [1]. VI. Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni u s-SEAE jtejbu l-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-UE mal-RDK, jivvalutaw aħjar ir-riskji marbuta mal-implimentazzjoni b’suċċess tal-programmi, jistabbilixxu objettivi li jistgħu jintlaħqu fil-kuntest nazzjonali u jsaħħu l-użu tal-kundizzjonalità u d-djalogu ta’ politika. INTRODUZZJONI FRAĠILITÀ TAL-ISTAT 1. Il-Kummissjoni tiddefinixxi "fraġilità" biex tfisser strutturi dgħajfa jew sitwazzjonijiet fallimentari fejn il-kuntratt soċjali jinkiser minħabba n-nuqqas ta’ kapaċità jew rieda min-naħa tal-Istat li jindirizza l-funzjonijiet bażiċi tiegħu jew li jissodisfa l-obbligi u r-responsabbiltajiet tiegħu fir-rigward tat-tfassil ta’ servizzi, il-ġestjoni tar-riżorsi, l-istat tad-dritt, l-aċċess ġust għall-poter, is-sigurtà u s-sikurezza tal-poplu u l-ħarsien u l-promozzjoni tad-drittijiet u l-libertajiet taċ-ċittadini [2]. 2. L-istati fraġli ħafna drabi huma kkaratterizzati minn istituzzjonijiet pubbliċi, proċessi politiċi u mekkaniżmi soċjali li mhumiex effettivi, inklużivi jew leġittimi, livelli għolja ta’ faqar u żvilupp insuffiċjenti serju. Karatteristika oħra tipika f’bosta Stati fraġli hija li mhumiex kapaċi jeżerċitaw awtorità effettiva tal-gvern. 3. Bosta dokumenti ta’ politika tal-UE, inkluż il-Kunsens Ewropew għall-Iżvilupp [3] , jirrikonoxxu l-fraġilità tal-Istat bħala tħassib partikolari fil-kuntest tal-objettivi tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE. Fl-2007, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Lejn reazzjoni tal-UE għal sitwazzjonijiet ta’ fraġilità" enfasizzat il-kooperazzjoni għall-iżvilupp fuq terminu twil bħala reazzjoni għall-fraġilità. 4. Il-ħtieġa li tiġi promossa governanza tajba ġiet enfasizzata fil-Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar "Governance and Development" (Governanza u Żvilupp) [4] u "Il-Governanza fil-Kunsens Ewropew dwar l-Iżvilupp", li fittxew li jiżviluppaw approċċ koerenti u komuni għall-promozzjoni tal-governanza demokratika. IR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAL-KONGO SITWAZZJONI SOĊJOEKONOMIKA 5. Ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo (RDK) tinsab fl-Afrika Ċentrali, fuq medda ta’ 2,3 miljun km2 u għandha popolazzjoni stmata ta’ 68 miljun [5] magħmula minn madwar 350 grupp etniku (ara l-mappa). Kienet it-tieni l-iktar pajjiż industrijalizzat fl-Afrika fl-indipendenza mill-Belġju fl-1960. Għandha riżorsi minerali u forestali konsiderevoli, potenzjal agrikolu u kapaċità idroelettrika. L-RDK għandha wkoll iż-żejt. Minkejja l-potenzjal tar-riżorsi naturali, bħalissa hija waħda mill-pajjiżi l-inqas żviluppati. It-tnaqqis ekonomiku beda bħala riżultat ta’ prattiki ekonomiċi predatorji, governanza ħażina u investiment insuffiċjenti taħt l-ex-President Mobutu. Il-kunflitt fit-tul fir-reġjun tal-Lagi l-Kbar mill-bidu tas-snin disgħin kellu impatt devastanti fuq l-ekonomija: l-infrastruttura sofriet ħsarat kbar, bosta istituzzjonijiet inqerdu, l-assi ntilfu u l-investiment waqaf [6]. 6. Kien hemm xi rkupru makroekonomiku minn meta Joseph Kabila ħa s-setgħa fl-2001 u mit-tmiem tal-gwerra ċivili. Il-gvern implimenta programm ta’ riformi mmirat lejn ir-restituzzjoni tal-istabbiltà makroekonomika, li permezz tiegħu dderieġa r-riżorsi lejn ir-riabilitazzjoni tal-infrastruttura u rriforma ċ-Ċivil u s-settur bankarju. Ħafna attività ekonomika ssir fis-settur informali lil hinn mill-kontroll tal-gvern. Dan huwa żvantaġġ serju għad-dħul mit-taxxa. Il-baġit nazzjonali għall-2013 huwa ta’ USD 8 biljun, li huwa insinifikanti meta jitqiesu d-daqs, il-popolazzjoni u l-ġid tar-riżorsi naturali tal-pajjiż. 7. L-infrastruttura inadegwata u irvinata hija ostakolu kbir għat-tkabbir ekonomiku, l-iżvilupp soċjali, l-amministrazzjoni pubblika effettiva, is-sigurtà u l-bini ta’ sentiment ta’ unità nazzjonali. Sfida kbira ħafna hija t-territorju mifrux u frammentat li l-gvern ma jikkontrolax. MAPPA MAPPA — IR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAL-KONGO – MAPPA AMMINISTRATTIVA +++++ TIFF +++++ © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 8. L-indikaturi tal-faqar u tal-vulnerabbiltà ma juru l-ebda sinjal ta’ titjib. Fl-2011, l-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Bniedem tal-RDK kien ta’ 0,286, li poġġa lill-RDK fil-187 post minn 187 pajjiż b’data komparabbli [7]. Madwar 70 % tal-popolazzjoni tgħix taħt il-linja tal-faqar [8]. L-istennija tal-għomor hija ta’ 48 sena [9]. Il-pajjiż ma jiflaħx jilħaq il-ħtiġijiet edukattivi taċ-ċittadini tiegħu [10]. Minkejja l-abbundanza tar-riżorsi naturali, l-RDK b’mod paradossali tibqa’ produttur fqir tal-ikel; madwar 70 % tal-popolazzjoni għandha insigurtà alimentari u madwar 14 % tat-tfal taħt il-ħames snin isofru minn malnutrizzjoni akuta [11]. 9. Sfida ewlenija għall-iżvilupp hija l-governanza ħażina. Il-kapaċità inadegwata tad-dipartimenti tal-gvern li jipprovdu servizzi bażiċi hija ċentrali għall-fraġilità tal-pajjiż. Tmexxija dgħajfa, nuqqas ta’ professjonaliżmu, prospetti limitati tal-karriera, ġestjoni inadegwata tar-riżorsi umani, salarji baxxi [12] u kundizzjonijiet ħżiena tax-xogħol huma fost il-kaġuni ta’ amministrazzjoni pubblika ineffiċjenti u ineffettiva. Bosta servizzi "pubbliċi" huma bi ħlas biex ipattu għall-inkapaċità tal-Istat biex jipprovdihom. Il-korruzzjoni hija mifruxa: fl-Indiċi dwar il-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni Dinjija ta’ Transparency International (2011) l-RDK tinsab fil-168 post minn 182 pajjiż evalwati (ara wkoll il-paragrafu 82). SITWAZZJONI POLITIKA U ISTITUZZJONALI 10. Wara tmiem ir-reġim ta’ Mobutu fl-1997, il-fatt li fl-2006 saru elezzjonijiet presidenzjali u leġiżlattivi kien kisba politika kbira. L-elezzjonijiet segwew sforzi importanti għall-bini tal-paċi li kienu l-bażi ta’ gvern ta’ unità nazzjonali li għen fl-istabbiliment ta’ gvern tranżizzjonali mmexxi mill-President Joseph Kabila f’Ġunju 2003 [13]. 11. L-awtoritajiet Kongoliżi damu biex iħejju l-elezzjonijiet presidenzjali u leġiżlattivi ta’ Novembru 2011 previsti mill-Kostituzzjoni. Wara emenda kontroversjali tal-Kostituzzjoni, l-elezzjoni presidenzjali tnaqqset għal rawnd wieħed, li ftit jagħti ċans lill-oppożizzjoni toħroġ rebbieħa. In-nuqqas ta’ kooperazzjoni mas-sħab barranin, il-ġestjoni ħażina u l-ippjanar ħażin tal-operazzjonijiet tal-votazzjoni kellhom effett kbir fuq il-kredibbiltà tal-kummissjoni elettorali nazzjonali (CENI) u r-riżultati tal-elezzjonijiet [14]. 12. L-instabbiltà u l-vjolenza fil-Lvant tal-RDK jibqgħu tħassib kbir. Ir-raġunijiet fundamentali huma d-dgħufija tal-Istat, it-tensjonijiet etniċi, it-tilwim dwar l-art, il-preżenza tal-gruppi armati, kemm barranin [15] kif ukoll Kongoliżi u n-nuqqas tal-implimentazzjoni sħiħa tal-ftehimiet dwar il-paċi [16]. L-isfruttar illegali tal-ġid minerali tar-reġjun għadu jħeġġeġ il-kunflitt. Bosta sħab internazzjonali u bilaterali huma involuti fir-riforma tas-settur tas-sigurtà. Kif jidher mill-inkapaċità tal-armata nazzjonali tal-RDK biex tittratta r-ribelli u l-milizzji, ir-riżultati tar-riforma huma ħżiena. KOOPERAZZJONI TAL-UE MAL-RDK FIL-PERJODU MILL-2003 SAL-2011 13. Il-kooperazzjoni tal-UE mal-RDK ġiet sospiża mill-1992 sal-2002 minħabba n-nuqqas ta’ progress fil-proċess ta’ demokratizzazzjoni politika, il-grad għoli ta’ korruzzjoni, il-ġestjoni ekonomika ħażina u d-differenzi bejn il-politiki tal-Istati Membri tal-UE lejn il-pajjiż. Matul dan il-perjodu, l-UE żammet preżenza attiva permezz tal-għajnuna umanitarja ffinanzjata mid-DĠ Għajnuna Umanitarja u Protezzjoni Ċivili (ECHO). 14. Il-kooperazzjoni tal-UE għall-iżvilupp tkompliet wara l-iffirmar tal-Ftehim Globali u Inklużiv f’Diċembru 2002 u r-ratifikazzjoni tiegħu f’Sun City (l-Afrika t’Isfel) f’April 2003. L-appoġġ finanzjarju tal-UE lill-RDK matul il-perjodu mill-2003 sal-2011 laħaq l-EUR 1868 miljun, magħmul minn 72 % (EUR 1344 miljun) f’kooperazzjoni għall-iżvilupp, 23,5 % (EUR 439 miljun) f’għajnuna umanitarja u 4,5 % (EUR 85 miljun) f’kooperazzjoni politika u dik relatata mas-sigurtà. KOOPERAZZJONI GĦALL-IŻVILUPP 15. L-istrument prinċipali għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp mal-RDK huwa l-FEŻ. F’Settembru 2003, id-disa’ Dokument ta’ Strateġija għall-Pajjiż (DSP) tal-FEŻ u l-Programm Indikattiv Nazzjonali (PIN) ġew iffirmati għal ammont inizjali ta’ EUR 171 miljun, mibnija madwar tliet prijoritajiet prinċipali: (i) appoġġ makroekonomiku mmirat lejn il-ftuħ tal-aċċess għall-ħelsien mid-dejn; (ii) appoġġ għas-settur tas-saħħa; u (iii) bini ta’ istituzzjonijiet u appoġġ għat-tranżizzjoni demokratika. 16. F’Novembru 2003, żdiedu EUR 105 miljun, wara deċiżjoni tal-Kunsill [17] li tipprovdi appoġġ finanzjarju għat-tranżizzjoni demokratika. F’Ġunju 2005, l-analiżi ta’ nofs it-terminu tad-disa’ FEŻ allokat EUR 270 miljun addizzjonali u żiedet l-infrastruttura tat-trasport bħala settur fokali. Fi tmiem l-2011, l-allokazzjoni totali mid-disa’ FEŻ kienet ta’ EUR 625 miljun [18]. 17. L-allokazzjoni inizjali taħt il-PIN tal-10 FEŻ, iffirmat f’Settembru 2008, kienet ta’ EUR 561,7 miljun. L-allokazzjoni għall-ħtiġijiet mhux previsti ġiet miżjuda minn 47,7 fl-2008 għal EUR 120 miljun fl-2010, prinċipalment għal sforzi kontinwi ta’ riabilitazzjoni fil-Lvant tal-RDK u biex jiġi indirizzat l-impatt tal-prezz dinji tal-ikel u l-kriżijiet finanzjarji. L-allokazzjoni tal-10 FEŻ tammonta għal total ta’ EUR 709 miljun (Ġunju 2013). 18. L-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-10 FEŻ tibni fuq tliet setturi fokali: (a) il-governanza - appoġġ għall-gvernijiet ċentralizzati u deċentralizzati, riforma tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi (ĠFP) u riforma tas-settur tas-sigurtà (ġustizzja u pulizija); (b) l-infrastruttura u t-trasport - appoġġ għar-riabilitazzjoni jew it-titjib ta’ toroq u ta’ passaġġi fuq l-ilma; (c) is-saħħa. 19. L-appoġġ għas-setturi mhux fokali huwa prinċipalment immirat lejn il-miżuri ta’ integrazzjoni reġjonali u l-ġestjoni tar-riżorsi forestali. 20. It-Tabella tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-allokazzjonijiet magħmula taħt il-PIN tad-9 u l-10 FEŻ. TABELLA ALLOKAZZJONIJIET TAĦT ID-9 U L-10 FEŻ (EUR miljun) | Id-9 FEŻ | L-10 FEŻ | | | % | | | % | Għajnuna programmabbli | | | Għajnuna programmabbli | | | Setturi fokali | | | Setturi fokali | | | Saħħa | 80 | 14 | Governanza | 130 | 23 | Infrastruttura | 50 | 9 | Infrastruttura | 276 | 49 | Appoġġ makroekonomiku | 106 | 19 | Saħħa | 91 | 16 | Appoġġ/governanza istituzzjonali | 105 | 19 | | | | Subtotal | 341 | | Subtotal | 497 | | | | | | | | Setturi mhux fokali | | | Setturi mhux fokali | | | Elezzjonijiet | 105 | 19 | Riżorsi naturali sostenibbli, miżuri reġjonali, TCF [8888] | 72 | 13 | Riżorsi naturali, DDR [9999], oħrajn | 104 | 19 | Subtotal | 209 | | Subtotal | 72 | | Total programmabbli | 550 | | Total programmabbli | 569 | | Għajnuna mhux programmabbli | 75 | | Għajnuna mhux programmabbli | 140 | | Total | 625 | | Total | 709 | | LINJI BAĠITARJI TEMATIĊI TAL-UE 21. Matul il-perjodu mill-2003 sal-2011, l-appoġġ mill-baġit ġenerali tal-UE laħaq l-EUR 147 miljun, l-iktar taħt l-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp (SKI) għall-appoġġ lil atturi mhux tal-Istat u l-programmi ta’ sigurtà alimentari. L-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR) ġie skjerat fl-oqsma tal-appoġġ għall-vittmi tat-tortura, il-promozzjoni tad-demokrazija u l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali u l-atturi mhux tal-Istat. L-Istrument għall-Istabbiltà (IfS) iffinanzja miżuri ta’ stabbilizzazzjoni fil-Lvant tal-RDK u appoġġ għall-pulizija, bħall-Programm ta’ Appoġġ għall-paċi u l-istabbilizzazzjoni fil-Lvant tal-RDK (ara l-paragrafi 52 u 54). GĦAJNUNA UMANITARJA 22. B’madwar EUR 500 miljun matul il-perjodu mill-2003 sal-2012, id-DĠ Għajnuna Umanitarja u Protezzjoni Ċivili (ECHO) huwa l-ikbar donatur ta’ assistenza umanitarja fl-RDK. Dan l-appoġġ huwa kkonċentrat l-iktar fil-parti tal-Lvant tal-pajjiż. KOOPERAZZJONI POLITIKA U TA’ SIGURTÀ 23. Il-kontributi diplomatiċi tal-Kunsill tal-UE għall-isforzi ta’ stabbilizzazzjoni reġjonali inkludew nomini suċċessivi ta’ Rappreżentanti Speċjali tal-UE (RSUE) b’mandat biex jiffukaw fuq l-istabbilizzazzjoni fil-pajjiżi tal-Lagi l-Kbar Afrikani, b’mod partikolari matul il-fażi ta’ wara t-tranżizzjoni fl-RDK. L-enfasi kienet fuq ir-riforma tas-settur tas-sigurtà u t-trawwim ta’ istituzzjonijiet demokratiċi. 24. L-UE varat ukoll ħames missjonijiet ta’ Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK) fl-RDK: żewġ operazzjonijiet militari (Artemis u EURFOR RD Congo) u tliet missjonijiet ċivili (EUPOL Kinshasa (2005-2007), EUPOL RD (2007-għadu għaddej) u EUSEC RDC (2005-għadu għaddej)). Dawn iż-żewġ missjonijiet ċivili tal-aħħar għandhom l-għan li jikkontribwixxu għar-riforma tas-settur tas-sigurtà. AMBITU U APPROĊĊ TAL-AWDITJAR 25. Il-Qorti fittxet li tivvaluta jekk l-appoġġ tal-UE għall-governanza fl-RDK huwiex effettiv. L-awditu ffoka fuq żewġ mistoqsijiet: (a) L-appoġġ tal-UE għall-governanza huwa rilevanti għall-ħtiġijiet u qed jikseb ir-riżultati ppjanati? (b) Il-Kummissjoni qed tqis biżżejjed il-kuntest fraġli tal-RDK fit-tfassil tal-programmi tal-UE? 26. L-awditu kopra l-appoġġ tal-UE għall-proċess elettorali, ir-riforma tas-settur tas-sigurtà (ġustizzja u pulizija), ir-riforma tal-ĠFP u d-deċentralizzazzjoni matul il-perjodu mill-2003 sal-2011. 27. L-awditu twettaq bejn Marzu u Diċembru 2012 u inkluda: (a) analiżi tad-dokumenti ewlenin ta’ politika fl-oqsma msemmija hawn fuq, analiżi tad-DSP u tal-PIN għad-9 u l-10 FEŻ, u intervisti mal-persunal tal-Kummissjoni Ewropea u tas-SEAE fi Brussell; (b) analiżi ta’ 16-il programm iffinanzjati mill-UE. Din l-analiżi kellha l-għan li tivvaluta l-effettività ta’ interventi individwali, li ngħataw punteġġ skont il-metodoloġija tal-monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati (MOR) tal-Kummissjoni (ara l-Annessi I u II); (c) żjara lill-RDK mit- 28 ta’ Mejju sal- 14 ta’ Ġunju 2012, li matulha l-awdituri tal-Qorti intervistaw lill-persunal tad-Delegazzjoni tal-UE, lill-awtoritajiet Kongoliżi, lil sħab għall-iżvilupp prinċipali oħra u lil rappreżentanti tas-soċjetà ċivili. Saru żjarat lil programmi f’Kinshasa, Bas-Congo, Kivu t’Isfel u Kivu ta’ Fuq; (d) fl-istadji tat-tfassil tal-awditjar u l-abbozzar tar-rapport, konsultazzjoni ma’ espert tal-Kongo speċjalizzat fil-governanza u fil-politika ta’ relazzjonijiet bejn l-Istat u s-soċjetà. OSSERVAZZJONIJIET L-APPOĠĠ TAL-UE GĦALL-GOVERNANZA FL-RDK HUWA RILEVANTI GĦALL-ĦTIĠIJIET IŻDA KISEB RIŻULTATI KUMPLESSIVI LIMITATI 28. Il-Qorti eżaminat jekk l-appoġġ tal-UE għall-governanza fl-RDK: (a) huwiex stabbilit fi ħdan strateġija tajba ta’ kooperazzjoni li tindirizza l-ħtiġijiet prinċipali tal-pajjiż u hija konformi mal-politika tal-UE fir-rigward tar-rispons tagħha għal sitwazzjonijiet ta’ fraġilità; (b) kisibx jew x’aktarx li jikseb ir-riżultati mistennija. L-APPOĠĠ TAL-UE GĦALL-GOVERNANZA FL-RDK ĠIE STABBILIT FI ĦDAN STRATEĠIJA TA’ KOOPERAZZJONI ĠENERALMENT TAJBA 29. L-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-UE hija bbażata fuq valutazzjoni xierqa tas-sitwazzjoni politika, ekonomika, soċjali u ta’ sigurtà fl-RDK. Skont id-disa’ FEŻ, il-Kummissjoni b’mod progressiv stabbilixxiet strateġija ta’ kooperazzjoni li kienet rilevanti għas-sitwazzjoni li kienet qed tevolvi wara l-kunflitt u n-nuqqas ta’ strateġija nazzjonali għat-tnaqqis tal-faqar qabel l-2006. L-appoġġ għall-proċess elettorali kien kruċjali għall-bini ta’ istituzzjonijiet u għat-tranżizzjoni għad-demokrazija. Ir-riabilitazzjoni ta’ infrastruttura, b’mod partikolari fis-settur tas-saħħa, kienet meħtieġa bil-kbir għat-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-popolazzjoni. L-appoġġ makroekonomiku taħt l-inizjattiva tal-Pajjiżi Fqar b’Ħafna Dejn (HIPC) kien strumentali fir-restituzzjoni tal-istabbiltà makroekonomika u fit-twittija tat-triq għar-riforma u l-iżvilupp tal-ĠFP [19]. 30. L-istrateġija tal-10 FEŻ b’mod korrett qed tibni fuq l-istess prinċipji. Għandha l-għan li tindirizza l-isfidi kemm tar-rikostruzzjoni politika kif ukoll ta’ dik tal-infrastruttura permezz ta’ appoġġ għall-governanza, saħħa, u infrastruttura tat-trasport u tal-ilma. Dawn l-objettivi huma allinjati mal-prijoritajiet stabbiliti fid-dokument ta’ strateġija nazzjonali għat-tnaqqis tal-faqar u għat-tkabbir [20] u fil-programm tal-gvern għal azzjoni prijoritarja [21]. Dgħufija waħda hija li l-appoġġ għaċ-ċiklu elettorali tal-2011, għalkemm huwa konsistenti mal-prijorità mogħtija lill-governanza, kien nieqes mill-istrateġija stabbilita fid-DSP u l-allokazzjoni finanzjarja fil-PIN. Dan naqqas il-kapaċità tal-Kummissjoni li tirreaġixxi b’mod xieraq għall-problemi l-kbar li kellhom effett fuq it-tħejjija ta’ dawk l-elezzjonijiet (ara l-paragrafi 11, 40, 41, 87 u 90). 31. Appoġġ għall-governanza huwa ċentrali għall-istrateġiji ta’ kooperazzjoni tad-9 u l-10 FEŻ minħabba li governanza tajba hija kruċjali għall-paċi, l-istabbiltà u l-iżvilupp. Dan l-appoġġ ikopri firxa ta’ oqsma ewlenin bl-għan li jikkontribwixxi fihom għal riformi fuq terminu twil u b’hekk isaħħaħ il-kapaċità tal-Istat li jassumi l-funzjonijiet bażiċi tiegħu fir-rigward tal-istat tad-dritt, is-sigurtà u l-ġestjoni tar-riżorsi pubbliċi. 32. F’konformità mal-politika tal-UE għar-rispons għal sitwazzjonijiet ta’ fraġilità, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp hija kkombinata mal-assistenza umanitarja ffinanzjata mid-DĠ Għajnuna Umanitarja u Protezzjoni Ċivili (ECHO) u mal-kooperazzjoni politika u ta’ sigurtà, prinċipalment fil-Lvant tal-RDK, fejn il-gvern ma jeżerċitax kontroll sovran fuq it-territorju. 33. L-istrateġija ta’ kooperazzjoni għaldaqstant issegwi approċċ komprensiv, li jinvolvi għajnuna għas-sigurtà, għall-politika, għall-ekonomija u għall-iżvilupp u l-assistenza umanitarja, f’konformità mal-Prinċipji għal Impenn Tajjeb fi Stati Fraġli tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi/Kumitat għall-Għajnuna fl-Iżvilupp (OECD/DAC) u l-qafas ta’ politika tal-UE. 34. L-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-UE tiffoka fuq l-appoġġ għall-gvern ċentrali u għal-Lvant tal-RDK. Din tirrifletti l-prijorità mogħtija lit-tisħiħ tal-kapaċità tal-Istat kif ukoll il-ħtieġa li tiġi indirizzata l-kriżi umanitarja enormi fir-reġjun. Madankollu, id-DSP tal-10 FEŻ ftit jagħti attenzjoni lill-komplementarjetà ġeografika bejn l-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-UE u l-programmi tal-Istati Membri tal-UE u sħab oħra għall-iżvilupp. Jidher li sħab oħra wkoll qed jiddedikaw parti sinifikanti mill-għajnuna tagħhom għal-Lvant, kif ukoll għaż-żewġ provinċji l-iktar prosperi (Bas-Congo u Katanga). Għaldaqstant hemm riskju ta’ żbilanċ fit-tqassim tal-għajnuna għall-iżvilupp, għad-detriment tal-provinċji ifqar [22]. L-APPOĠĠ TAL-UE GĦALL-GOVERNANZA HUWA RILEVANTI GĦALL-ĦTIĠIJIET FL-OQSMA KOLLHA IŻDA L-PROGRESS HUWA IRREGOLARI U KUMPLESSIVAMENT LIMITAT 35. Il-Qorti sabet li inqas minn nofs il-programmi eżaminati wasslu, jew x’aktarx li jwasslu, r-riżultati ppjanati u li s-sostenibbiltà hija prospett mhux realistiku fil-biċċa l-kbira tal-każijiet (ara l-punteġġi fil-kolonni "Riżultati" u "Sostenibbiltà" fl-Anness I). APPOĠĠ GĦALL-PROĊESS ELETTORALI 36. Il-prijorità immedjata wara tmiem il-gwerra ċivili kienet li l-pajjiż jitmexxa ’l bogħod mit-triq tal-gwerra u lejn rikonċiljazzjoni, unità u paċi. Wara l-Ftehim ta’ Pretoria, il-proċess ta’ tranżizzjoni beda fit- 30 ta’ Ġunju 2003 bl-istabbiliment ta’ gvern tranżizzjonali li l-mandat prinċipali tiegħu kien li daħħal id-demokrazija permezz ta’ elezzjonijiet ġusti, kompetittivi, trasparenti u demokratiċi. Dan l-objettiv kien ikkumplikat mill-arranġament diffiċli tal-gvern tranżizzjonali għall-kondiviżjoni tas-setgħa u mill-fehmiet differenti fost il-mexxejja politiċi prominenti dwar in-natura ta’ tranżizzjoni u rikostruzzjoni. It-twettiq ta’ referendum kostituzzjonali fl-2005 u l-elezzjonijiet fl-2006 mmarkaw tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni [23]. It-tieni ċiklu elettorali beda f’Novembru 2011. 37. L-objettiv prinċipali tal-UE fil-perjodu ta’ wara t-tkomplija tal-kooperazzjoni strutturali mal-RDK (ara l-paragrafu 13) kien li li jiġi akkumpanjat il-proċess ta’ tranżizzjoni politika u rikostruzzjoni tad-demokrazija. Għall-ewwel ċikli elettorali (2005 u 2006), il-Kummissjoni ffinanzjat iż-żewġ programmi li ġejjin bħala l-kontribuzzjoni tagħha għal fond fiduċjarju b’bosta donaturi ġestit mill-Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti (UNDP): (a) il-"Programme d’Appui au Processus Électoral" (PAPE) [24] adottat f’Novembru 2004 pprovda kontribuzzjoni ta’ EUR 105 miljun mill-pakkett addizzjonali allokat mill-Kunsill f’Lulju 2003 (ara l-paragrafu 16); (b) it-tieni kontribuzzjoni tal-PAPE, adottat f’Novembru 2005, kienet estensjoni ta’ EUR 60 miljun għall-programm preċedenti li kien iffinanzjat mill-għajnuna programmabbli għas-setturi mhux fokali tad-disa’ FEŻ. 38. Għall-appoġġ għat-tħejjija u l-organizzazzjoni tat-tieni ċiklu elettorali, il-Kummissjoni kkontribwixxiet ukoll għal fond fiduċjarju ġestit mill-UNDP, li kien vara l-"Programme d’Appui au Cycle Électoral (PACE I)" [25] fl-2007 biex tinżamm u tissaħħaħ l-infrastruttura istituzzjonali eżistenti bl-għan li jitħejja t-tieni ċiklu elettorali. Il-FEŻ iffinanzja żewġ programmi: (a) id-9 FEŻ ipprovda EUR 3 miljun lill-"Appui à la CENI", li tvara f’Novembru 2007; (b) l-10 FEŻ ipprovda EUR 47,5 miljun lill-"Programme d’Appui au Cycle Électoral 2011-2013" (PACE II) [26], li tvara f’Mejju 2011. 39. Iż-żewġ programmi tal-UE li jappoġġaw il-proċess elettorali 2005-2006 laħqu l-biċċa l-kbira tal-objettivi tagħhom billi kkontribwew fiż-żmien xieraq għax-xogħol ta’ tħejjija li kien meħtieġ biex l-elezzjonijiet isiru b’mod ġeneralment sodisfaċenti, kif ikkonfermat mill-Missjoni ta’ Osservazzjoni Elettorali tal-UE [27]. Il-proċess jitqies mis-sħab barranin tal-RDK bħala li rnexxa f’termini tal-organizzazzjoni tal-loġistika meta ffaċċjat bl-isfida enormi u unika tas-sitwazzjoni fil-pajjiż. L-UE u sħab barranin oħra rnexxew fil-fatt li jkun hemm elezzjonijiet fil-livelli presidenzjali u leġiżlattivi. Madankollu, żvantaġġ kbir kien in-nuqqas ta’ appoġġ għall-elezzjonijiet lokali li kienu wkoll skedati iżda li qatt ma saru. 40. L-objettivi tal-appoġġ tal-UE għall-elezzjonijiet presidenzjali tal-2011 ma ntlaħqux. Kif intenzjonat, it-tħejjija u l-organizzazzjoni tal-elezzjonijiet presidenzjali u leġiżlattivi tal-2011 tmexxew mill-awtoritajiet Kongoliżi; iżda l-proċess ġie ġestit b’mod ħażin u kien hemm dewmien sinifikanti biex jitvara l-proċess ta’ tħejjija. Meta l-komunità internazzjonali rreaġixxiet, kien tard wisq biex l-elezzjonijiet isiru b’mod sodisfaċenti. Kien hemm ukoll dewmien fl-istabbiliment tas-CENI [28]. Dawk fis-setgħa għażlu l-membri tas-CENI bir-reqqa u eskludew rappreżentanti tas-soċjetà ċivili potenzjalment favur l-oppożizzjoni. 41. F’Jannar 2011, il-Kostituzzjoni ġiet emendata: il-proċedura tal-votazzjoni presidenzjali tnaqqset għal rawnd wieħed, li ftit tat ċans lill-oppożizzjoni biex tirbaħ. Il-komunità internazzjonali damet biex tirreaġixxi, u argumentat li din kienet kwistjoni ta’ sovranità nazzjonali. Fir-rigward tal-Kummissjoni u l-Istati Membri tal-UE, din mhix raġuni valida: il-Ftehim ta’ Cotonou tassew jipprovdilhom il-possibbiltà li jieħdu sehem fi djalogu politiku u proċedura ta’ konsultazzjoni jekk iqisu li l-pajjiż sieħeb jonqos milli jissodisfa obbligu li ġej mir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, il-prinċipji demokratiċi u l-istat tad-dritt [29]. 42. Id-diskrepanza ta’ kredibbiltà li kkaratterizzat il-proċess elettorali tal-2011 u n-nuqqas ta’ leġittimità demokratika tar-riżultati elettorali huma rikonoxxuti minn parti kbira ħafna tal-poplu Kongoliż u l-komunità internazzjonali [30]. L-appoġġ ipprovdut mill-komunità internazzjonali, inkluża l-Kummissjoni, jinsab f’riskju li jkun perċipit bħala kontribut għat-tisħiħ tar-reġim għad-detriment tal-popolazzjoni. APPOĠĠ GĦALL-ĠUDIKATURA 43. L-istabbiliment tal-istat tad-dritt huwa parti fundamentali għall-istabbilizzazzjoni u l-bini mill-ġdid tal-RDK. L-istorja ta’ fraġilità u kunflitt tal-pajjiż wasslet għat-tkissir ta’ istituzzjonijiet tal-Istat, li, jekk dawn ma jinbnewx mill-ġdid bi strutturi ġodda b’saħħithom li jippromwovu l-istat tad-dritt, jistgħu jwasslu għal problemi politiċi u vjolenza ulterjuri. L-UE indirizzat dan it-tħassib bl-għoti ta’ appoġġ immirat lejn il-Lvant tal-RDK, kif ukoll bl-appoġġ għar-ristrutturar fuq terminu twil tal-korpi ġudizzjarji ċentrali. 44. Il-Qorti eżaminat żewġ programmi: (a) il-"Programme d’Appui à la Restauration de la Justice à l’Est de la République Démocratique du Congo" (REJUSCO), li tvara fl-2006, programm iffinanzjat minn ħafna donaturi [31] li fih l-UE kkontribwixxiet EUR 7,9 miljun mid-disa’ FEŻ; (b) il-komponent tal-ġustizzja tal-"Programme d’Appui à la Gouvernance" (PAG), b’finanzjament ta’ EUR 9 miljun mid-disa’ FEŻ f’Jannar 2007. 45. Il-programm REJUSCO għandu l-għan li jikkontribwixxi għal (i) bini tal-kapaċità għall-ġudikatura f’Kivu ta’ Fuq u t’Isfel; (ii) titjib tal-funzjonament tal-ġustizzja sabiex jiġu garantiti proċessi ġusti u ugwali; u (iii) żieda fil-kunfidenza tal-popolazzjoni ta’ dawn il-provinċji tal-Lvant fil-ġudikatura tagħhom permezz ta’ monitoraġġ tal-proċessi u tal-ħabsijiet u bl-għajnuna għat-tqajjim ta’ kuxjenza pubblika dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-vjolenza bbażata fuq is-sessi. 46. Filwaqt li huma rilevanti, dawn l-objettivi ambizzjużi ntlaħqu biss b’mod parzjali, prinċipalment minħabba l-kumplessità tal-programm, il-multipliċità tal-proċeduri, l-ambjent diffiċli u d-djalogu dgħajjef bejn is-sħab u l-gvern. Konsegwentement, il-programm twaqqaf qabel iż-żmien ippjanat oriġinarjament u l-kontribuzzjoni tal-Kummissjoni tnaqqset. Għalkemm il-kwalità ta’ ċerti eżiti, b’mod partikolari l-bini, kienet ħażina, il-programm tabilħaqq ikkontribwixxa għat-titjib tal-kapaċitajiet funzjonali tal-qrati. Madankollu, il-kundizzjonijiet tal-ħabs għadhom kundannabbli, u għad hemm ħafna xi jsir għat-titjib tal-aċċess tal-popolazzjoni għall-ġudikatura u l-fiduċja tagħha fiha. L-inkwiet f’Goma (il-Moviment M23) ikkawża taqlib fir-reġjun li jista’ jkun li xekkel ulterjorment il-ħidma li saret bl-użu tal-għajnuna tal-UE (ara l-paragrafu 12). 47. Il-komponent tal-ġustizzja tal-PAG għandu l-għan li jappoġġa riforma ġudizzjarja billi (i) isaħħaħ il-kapaċità tal-Ministère de la Justice et des Droits Humains (MJDH) [32], il-Comité Mixte de la Justice (CMJ) u l-Conseil Supérieur de la Magistrature (CSM) [33]; (ii) itejjeb il-funzjonament tal-ġudikatura fil-Provinċja ta’ Kinshasa; u (iii) jistabbilixxi strateġija ta’ politika fuq terminu twil. 48. Il-programm kien għadu għaddej fi żmien iż-żjara tal-Qorti. Diffikultajiet fir-reklutaġġ tat-tim ta’ assistenza teknika wasslu għal dewmien b’sentejn fl-implimentazzjoni tal-attivitajiet. Dan wassal għall-kanċellazzjoni ta’ 20 % tal-baġit tal-programm. X’aktarx li l-programm jikseb parti kbira mir-riżultati ppjanati fir-rigward tat-tisħiħ tal-istituzzjonijiet ġudizzjarji ċentrali u l-ġudikatura fil-Provinċja ta’ Kinshasa. Problema kbira hija li r-riforma ta’ politika mhix se tiġi adottata qabel tmiem il-programm minħabba ineffiċjenza min-naħa tas-CMJ. Dan wassal lill-Kummissjoni biex tissospendi l-appoġġ finanzjarju tagħha għas-CMJ. 49. Għaż-żewġ programmi, is-sostenibbiltà tar-riżultati mhix garantita minħabba l-baġit nazzjonali insuffiċjenti għas-settur tal-ġustizzja, id-dgħufijiet persistenti fil-kapaċità amministrattiva u l-impenn inadegwat tal-gvern nazzjonali għar-riforma tal-politika tas-settur. APPOĠĠ GĦALL-PULIZIJA 50. Waħda mill-prijoritajiet prinċipali tar-riformi istituzzjonali varati mill-awtoritajiet Kongoliżi, wara snin ta’ negliġenza taħt Mobutu u l-perjodu mtawwal ta’ kunflitt armat, kienet li tiġi pprovduta sigurtà lill-popolazzjoni. Id-dgħufijiet prinċipali tal-pulizija nazzjonali Kongoliża huma n-nuqqas ta’ tagħmir u infrastruttura, taħriġ inadegwat u salarji baxxi u mħallsa b’mod irregolari, li kollha kemm huma jikkawżaw demotivazzjoni. Problema prinċipali hija l-kultura ta’ fluss ta’ ġid mill-foqra għas-sinjuri, fejn l-impjegati pulizija għandhom jipprovdu riżorsi lill-kapijiet tagħhom. Il-pulizija, bħall-militari, jgħixu minn fuq dar il-popolazzjoni. 51. L-objettivi prinċipali tal-UE fil-bidu tal-perjodu ta’ tranżizzjoni inkludew il-protezzjoni tal-istituzzjonijiet tal-Istat u t-tisħiħ tas-sigurtà interna sabiex jiġi salvagwardjat il-proċess ta’ tranżizzjoni u jiġi ffaċilitat it-twettiq tal-elezzjonijiet. Mill-2005, hija kellha l-għan li tappoġġa proċess usa’ u fuq terminu itwal li fih ir-riforma istituzzjonali u tal-governanza tal-forzi ta’ sigurtà hija komponent ewlieni. 52. Il-Qorti eżaminat tliet programmi f’dan il-qasam: (a) l-"Appui à la formation de l’Unité de Police Intégrée" (UPI), li tvara f’Mejju 2004 b’finanzjament ta’ EUR 5 miljun mill-pakkett Intra-AKP tad-9 FEŻ [34]; (b) il-Programm ta’ Appoġġ għall-paċi u l-istabbilizzazzjoni fil-Lvant tal-RDK, li tvara f’Ġunju 2008 b’kontribuzzjoni mill-UE ta’ EUR 10 miljun mill-IfS, inklużi EUR 2,9 miljun għall-pulizija; (c) il-"Programme d’Appui à la Réforme de la Police Nationale (PARP)", li tvara f’Awwissu 2010 b’finanzjament ta’ EUR 11-il miljun mill-10 FEŻ. 53. Il-programm ta’ appoġġ UPI tmexxa b’mod konġunt mal-EUPOL Kinshasa, missjoni tal-pulizija tal-PSDK (ara l-paragrafu 24). Kellu għadd limitat ta’ prijoritajiet ċari u loġiċi. Kellu suċċess fl-istabbiliment ta’ unità ta’ 1000 uffiċjal tal-pulizija mħarrġa sew bl-appoġġ loġistiku u t-tagħmir meħtieġa, u kiseb ir-riżultati ppjanati tiegħu billi żgura s-sigurtà għar-referendum kostituzzjonali u l-elezzjonijiet tal-2005 u l-2006. Il-Qorti ma setgħet tikseb l-ebda informazzjoni dwar ir-riorganizzazzjoni tal-persunal u t-tagħmir ladarba spiċċa l-programm. Is-sostenibbiltà ta’ dawn ir-riżultati għaldaqstant mhix ċara. 54. Il-komponent tal-pulizija fil-Programm ta’ Appoġġ għall-paċi u l-istabbilizzazzjoni fil-Lvant tal-RDK kiseb ir-riżultati ppjanati tiegħu b’mod parzjali. Huwa pprovda binjiet, faċilitajiet u tagħmir għal żewġ unitajiet mobbli ta’ intervent u l-kwartieri ġenerali reġjonali f’Goma u Bukavu. Ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni sofrew minn dewmien twil, b’mod partikolari f’Bukavu, u huma ta’ kwalità ħażina. Fi żmien iż-żjara tal-Qorti, il-faċilitajiet iffinanzjati f’Bukavu kien għadhom ma bdewx jintużaw. F’Goma, kien għadhom mhux operazzjonali minħabba n-nuqqas ta’ ilma ġieri u elettriku, li kellhom jiġu installati u ffinanzjati mill-awtoritajiet tal-pulizija. S’issa, il-programm ma kienx effettiv fit-titjib tal-kapaċità operazzjonali tal-pulizija fir-reġjun. L-inkwiet f’Goma (il-Moviment M23) jista’ jkun li xekkel ulterjorment il-ħidma li saret bl-użu tal-għajnuna tal-UE (ara il-paragrafu 12). 55. Il-PARP għandu l-għan li jappoġġa r-riforma tal-pulizija nazzjonali Kongoliża bit-tisħiħ tal-kapaċitajiet ta’ koordinazzjoni tal-Comité de Suivi de la Réforme de la Police (CSRP), bir-riorganizzazzjoni tal-ġestjoni tar-riżorsi umani u baġitarji u t-titjib tal-infrastruttura tat-taħriġ. B’koordinazzjoni mal-appoġġ tekniku pprovdut lis-CSRP mill-EUPOL RDC, qed tiġi implimentata missjoni oħra tal-pulizija tal-PSDK. 56. Fi żmien iż-żjara tal-Qorti l-programm kien fi stadju bikri tal-implimentazzjoni. Kien ta’ suċċess fl-istabbiliment tal-bażi tad-data tar-riżorsi umani, li huwa pass ewlieni għall-implimentazzjoni tar-riforma tal-pulizija. Madankollu, is-sostenibbiltà ta’ din id- bażi tad-data kienet kwistjoni ta’ tħassib peress li ma kien hemm l-ebda pjan rigward il-manutenzjoni tas-sistema tal-IT wara tmiem l-assistenza teknika ffinanzjata mill-UE. APPOĠĠ GĦAR-RIFORMA TAL-ĠESTJONI TAL-FINANZI PUBBLIĊI 57. Fl-2008, l-analiżi tan-Nefqa Pubblika u l-Obbligu ta’ Rendikont Finanzjarju (PEFA) stabbilixxiet li l-ĠFP kienet ikkaratterizzata minn defiċjenzi fil-biċċa l-kbira tal-oqsma, inklużi qafas baġitarju legali li ma għadux adegwat, nuqqasijiet fl-ippjanar u fl-implimentazzjoni baġitarji u rikors frekwenti għal proċeduri ta’ eċċezzjoni. Funzjonijiet ewlenin bħall-operazzjonijiet ta’ kontabbiltà u teżor ma rrispettawx il-prinċipji ta’ prattika tajba, u l-mekkaniżmi esterni ta’ skrutinju prattikament ma kinux jeżistu. 58. Wara l-analiżi, il-gvern adotta, u qed jimplimenta bl-appoġġ tas-sħab għall-iżvilupp li jinkludu lill-UE, Pjan Strateġiku għar-Riforma tal-Finanzi Pubbliċi bl-għan li jindirizza dawn id-dgħufijiet matul il-perjodu mill-2010 sal-2017. 59. Il-Qorti eżaminat tliet programmi tal-UE: (a) il-komponent tal-finanzi pubbliċi tal-"Programme d’Appui à la Gouvernance" (PAG), li ġie ffirmat f’Jannar 2007 u ffinanzjat b’kontribuzzjoni ta’ EUR 6,5 miljun mid-9 FEŻ; (b) il-komponent tar-riżorsi naturali tal-PAG, li ġie ffinanzjat b’kontribuzzjoni ta’ EUR 9 miljun mid-9 FEŻ; (c) il-"Projet d’Appui à la Modernisation des Finances Publiques" (PAMFIP) li ġie ffirmat f’Mejju 2010 u ffinanzjat b’kontribuzzjoni ta’ EUR 10 miljun mill-10 FEŻ. 60. Il-Qorti eżaminat ukoll żewġ programmi mmirati ta’ appoġġ baġitarju: (a) l-"Appui budgétaire à la Stabilisation économique de la RDC" [35], li ġie ffirmat f’Awwissu u Diċembru 2009 u ffinanzjat b’total ta’ EUR 48,6 miljun mill-10 FEŻ u mis-SKI; (b) l-"Appui budgétaire pour atténuer les effets de la crise économique et financière en RDC" [36], li ġie ffirmat f’Diċembru 2010 u ffinanzjat b’EUR 50 miljun mill-10 FEŻ taħt l-inizjattiva tal-Vulnerability FLEX (V-FLEX) li ġiet stabbilita fl-2009. 61. It-tliet programmi ta’ appoġġ tal-UE li jindirizzaw riformi ċentrali tal-ĠFP s’issa pproduċew riżultati moderati. 62. Il-komponent ĠFP tal-PAG saħħaħ il-Comité d’Orientation de la Réforme des Finances Publiques (COREF) [37], li huwa l-korp interministerjali ewlieni inkarigat mill-koordinazzjoni tar-riforma tal-ĠFP. Huwa kkontribwixxa wkoll għall-adozzjoni tal-"Plan Stratégique de Réforme des Finances Publiques" (PSRFP) [38] u rrinforza l-kapaċitajiet tal-Inspection Générale des Finances(IGF) [39] u l-Commission Économique, Financière et Contrôle Budgétaire (ECOFIN) tal-Assemblea Nazzjonali [40] bil-provvediment ta’ taħriġ, konsulenza u tagħmir u bir-riabilitazzjoni tal-bini tal-uffiċċji. 63. Min-naħa l-oħra, l-appoġġ għall-Istituzzjoni Suprema tal-Awditjar (SAI) kien fil-biċċa l-kbira bla suċċess. Filwaqt li kien hemm żieda fin-numru u l-kapaċitajiet tal-persunal, ir-riabilitazzjoni intenzjonata tal-kwartieri ġenerali tas-SAI tinsab wieqfa għalkollox minħabba tilwim legali mal-kuntrattur. Il-kapaċità operazzjonali tas-SAI ntlaqtet b’mod serju b’riżultat ta’ dan. 64. Il-PAMFIP, tkomplija loġika tal-PAG, għandu l-għan li jsaħħaħ il-programmazzjoni baġitarja, il-kontabbiltà u s-servizzi tad-dwana. Fi żmien iż-żjara tal-Qorti, il-programm kien fi stadju bikri tal-implimentazzjoni iżda kien diġà mxekkel minn diffikultajiet fir-reklutaġġ ta’ esperti u l-koordinazzjoni ta’ ċerti attivitajiet ma’ donaturi oħra. 65. Wieħed mill-objettivi taż-żewġ programmi mmirati ta’ appoġġ baġitarju kien il-kontribuzzjoni għat-titjib tal-ĠFP. Madankollu, il-programmi ma stabbilixxew l-ebda rabta mal-pjan tal-gvern għar-riforma tal-ĠFP, u lanqas ma identifikaw liema prijoritajiet kien beħsiebhom jappoġġaw. Mhuwiex ċar kif programmi ta’ dan it-tip jistgħu jilħqu tali objettiv, meta jitqies li l-fondi ġew żburżati f’segment wieħed fiss, mingħajr kundizzjonijiet relatati mal-prestazzjoni jew rekwiżiti ta’ djalogu ta’ politika. Il-Qorti tinnota li, għalkemm il-pajjiż qed jiffaċċja sitwazzjoni ekonomika u baġitarja diffiċli u s-salarji baxxi huma raġuni waħda għall-ineffiċjenza tad-dipartimenti tal-gvern (ara l-paragrafu 9), is-salarji tal-membri parlamentari ġew miżjuda minn USD 1500 matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni għal USD 6000 fl-2006 u USD 13000 fl-2012. Fl-2011, l-infiq fuq il-Presidenza, il-Prim Ministru, l-Assemblea Nazzjonali u s-Senat laħaq il-11 % tan-nefqa baġitarja totali u kien kważi tliet darbiet ikbar mis-somma li ntnefqet fuq is-saħħa [41]. 66.﻿ L-adozzjoni tal-Pjan Strateġiku għar-Riforma tal-Finanzi Pubbliċi hija indikatur tal-impenn tal-gvern għar-riforma tal-ĠFP, li l-appoġġ koordinat tas-sħab għall-iżvilupp jgħin biex jinżamm. Madankollu, bħal fil-każ tal-programmi tal-UE f’oqsma oħra, riżorsi baġitarji insuffiċjenti u l-ġestjoni dgħajfa tal-finanzi pubbliċi jqajmu dubji dwar il-kapaċità tal-istituzzjonijiet appoġġati mill-programmi tal-PAG u l-PAMFIP li jkomplu l-attivitajiet tagħhom u jżommu l-bini u t-tagħmir mingħajr l-appoġġ tad-donaturi. 67. Il-futur ekonomiku tal-RDK u l-prospetti ta’ governanza mtejba jiddependu ħafna mill-mod kif jiġi ġestit il-ġid naturali konsiderevoli tal-pajjiż. Madankollu, tmiem il-kunflitt u t-twettiq ta’ elezzjonijiet għadhom ma ttrasformawx ir-riżorsi naturali tal-RDK f’motivaturi tal-iżvilupp. F’dan il-kuntest, il-komponent tar-riżorsi naturali tal-PAG għandu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċità tal-istituzzjonijiet ewlenin biex jiġġestixxu s-setturi tal-minjieri u l-forestrija, itejbu l-kundizzjonijiet biex jattiraw l-investiment u jżidu d-dħul. 68. Meta ġew eżaminati madwar sena u nofs qabel tmiem il-perjodu operazzjonali tiegħu, il-komponent tar-riżorsi naturali tal-PAG kien ipproduċa riżultati modesti. Raġuni waħda kienet valutazzjoni inadegwata tal-ħtiġijiet, li kienet naqset milli tidentifika xi dgħufijiet prinċipali fil-ġestjoni tar-riżorsi naturali, bħal sfruttar illegali, korruzzjoni, nuqqas ta’ data affidabbli, mekkaniżmi dgħajfa tal-kontroll u tad-dwana, tassazzjoni arbitrarja, produttività baxxa u r-rata baxxa tal-ipproċessar tal-komoditajiet. Kien hemm ukoll dgħufijiet fit-tfassil tal-programm, li jwasslu għal dewmien serju matul l-implimentazzjoni u l-ħtieġa li jitħassru bosta attivitajiet ippjanati. 69. Filwaqt li l-programm ikkontribwixxa għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet ta’ ċerti istituzzjonijiet, x’aktarx li bosta riżultati ma jinkisbux. Dawn jinkludu l-adozzjoni ta’ pjan forestali nazzjonali, ir-reviżjoni tal-kodiċi ta’ minjieri u t-tisħiħ tal-katina tal-isfruttar, tal-ipproċessar u tal-kummerċjalizzazzjoni. APPOĠĠ GĦALL-PROĊESS TAD-DEĊENTRALIZZAZZJONI 70. Id-deċentralizzazzjoni fl-RDK hija s-suġġett ta’ dibattitu politiku twil li reġa’ ddaħħal fl-aġenda bl-adozzjoni tal-Kostituzzjoni fl-2006. Din għandha tliet dimensjonijiet (politika, amministrattiva u fiskali) u għandha l-għan li trawwem demokrazija u ttejjeb l-obbligu ta’ rendikont politiku lokali filwaqt li ttejjeb is-servizz ipprovdut liċ-ċittadini. 71. Il-Qorti eżaminat żewġ programmi: (a) il-"Projet d’Appui au Démarrage de la Décentralisation en RDC" (PA2D) [42], li ġie ffirmat f’Mejju 2010 u ffinanzjat b’kontribuzzjoni ta’ EUR 15-il miljun mill-10 FEŻ; (b) il-"Programme d’Appui aux Parlements" (PAP) [43], li ġie ffirmat f’Mejju 2010 u ffinanzjat b’kontribuzzjoni ta’ EUR 5 miljun mill-10 FEŻ. 72. Il-PA2D għandu l-għan li jissimplifika t-triq lejn id-deċentralizzazzjoni bl-appoġġ lill-korpi inkarigati mit-tmexxija tar-riforma tad-deċentralizzazzjoni fil-livell nazzjonali u t-tisħiħ tal-kapaċitajiet amministrattivi fil-provinċji ta’ Kinshasa u Kivu ta’ Fuq. Il-PAP għandu l-għan li jikkontribwixxi għall-konsolidazzjoni tad-demokrazija fl-RDK bit-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-Assemblea Nazzjonali, is-Senat u ż-żewġ assemblei provinċjali f’Kinshasa u f’Kivu ta’ Fuq. 73. Fi żmien iż-żjara tal-Qorti ż-żewġ programmi kienu fi stadju bikri tal-implimentazzjoni, iżda diġà kellhom prospetti limitati ta’ suċċess. Kienu qed jesperjenzaw problemi kbar għal diversi raġunijiet, fejn dawk prinċipali kienu d-dgħufijiet tal-amministrazzjoni Kongoliża, il-posponiment tal-elezzjonijiet provinċjali u l-impenn politiku insuffiċjenti mill-awtoritajiet nazzjonali għall-ilħuq tal-objettiv tad-deċentralizzazzjoni. Il-presidenza attwali tinsab f’fażi fejn qed tipprova tikkonsolida s-setgħa. Id-deċentralizzazzjoni tirrikjedi l-kondiviżjoni tas-setgħa, iżda l-President qed iżomm lura milli jagħmel dan bħalissa. F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-sostenibbiltà ta’ kwalunkwe riżultat li ż-żewġ programmi għandhom mnejn jiksbu hija dubjuża ħafna dment li ma jkunx hemm bidla kbira fil-kuntest politiku. 74. Minkejja l-kunsens soċjali kbir ħafna fi ħdan il-pajjiż dwar il-ħtieġa għal deċentralizzazzjoni, il-gvern qed iżomm lura milli jimplimenta r-riforma. L-approċċ minn fuq għal isfel ibbażat f’Kinshasa li rrakkomandaw is-sħab barranin tal-RDK, inkluża l-Kummissjoni, għaldaqstant għandu potenzjal limitat għal suċċess fil-promozzjoni tal-implimentazzjoni tad-deċentralizzazzjoni. Il-gvernijiet provinċjali jsostnu li huma favur li jirċievu l-benefiċċji tad-deċentralizzazzjoni iżda jsibuha bi tqila jaċċettaw ir-responsabbiltajiet tal-provvediment ta’ servizz li din tinvolvi. Ostakolu politiku wieħed huwa l-iżbilanċ bejn l-assi provinċjali: żewġ provinċji (Bas-Congo u Katanga) jikkontribwixxu għal iktar minn nofs id-dħul mit-taxxa tal-pajjiż. 75. B’riżultat ta’ dan, il-proċess ta’ deċentralizzazzjoni ddewwem b’mod konsiderevoli: (a) bosta strumenti legali dwar id-deċentralizzazzjoni għadhom ma ġewx adottati; (b) il-proċess ta’ retroċessjoni għadu ma ġiex implimentat [44]; (c) l-elezzjonijiet lokali, li oriġinarjament kellhom isiru fl-2008, u wara ġew skedati mill-ġdid għall-2011, qatt ma saru. L-elezzjonijiet provinċjali previsti għall-2011 ġew sospiżi [45]; (d) il-ħolqien ta’ 26 provinċja, minflok il-11 attwali, kellu jkun ikkompletat sa Mejju 2010, iżda l-liġi għadha ma ġietx adottata. IL-KUMMISSJONI MA ĦADITX KONT BIŻŻEJJED TAL-KUNTEST NAZZJONALI FRAĠLI FIT-TFASSIL TAL-PROGRAMMI TAL-UE 76. Il-Qorti eżaminat jekk il-Kummissjoni: (a) indirizzatx b’mod adegwat ir-riskji prinċipali għall-effettività tal-programmi tal-UE; (b) stabbilixxietx objettivi ċari u li jistgħu jintlaħqu; (c) għamlitx użu xieraq tal-kundizzjonalità u d-djalogu ta’ politika biex tħeġġeġ l-impenn tal-awtoritajiet Konġoliżi għall-governanza mtejba. IR-RISKJI MA ĠEWX INDIRIZZATI B’MOD ADEGWAT 77. L-għajnuna esterna hija implimentata f’ambjenti ta’ riskju għoli, u dan huwa ferm iktar il-każ fi Stati fraġli. Bħal sħab oħra għall-iżvilupp, il-Kummissjoni ma tistax tevita li tieħu riskji. Madankollu, għandha tiġġestixxi r-riskji b’mod xieraq sabiex timmitigahom kemm jista’ jkun. 78. Il-Kummissjoni għandha għarfien tajjeb tas-sitwazzjoni fl-RDK u r-raġunijiet u l-konsegwenzi tal-fraġilità tal-Istat. Fit-tfassil tal-programmi tal-UE eżaminati mill-Qorti, hija identifikat bosta riskji u qieset it-tagħlimiet li ttieħdu minn programmi preċedenti. Il-Kummissjoni ħadet kont tal-kuntest diffiċli u tal-amministrazzjoni nazzjonali dgħajfa fl-għażla dwar kif se twassal l-għajnuna u fl-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ kontroll. Madankollu, il-Kummissjoni ma vvalutatx il-probabbiltà ta’ riskju jew l-impatt potenzjali tiegħu fuq il-programmi. F’bosta każijiet, id-dokumenti ta’ tħejjija ftit li xejn għamlu referenza għal suppożizzjonijiet u/jew riskji fuq l-effettività tal-programmi, għalkemm kien magħruf sew li kien hemm problemi serji dwar, b’mod partikolari, l-impenn insuffiċjenti mill-awtoritajiet nazzjonali għal riforma, u l-kapaċità istituzzjonali u finanzjarja dgħajfa tagħhom għall-iżgurar tas-sostenibbiltà tar-riżultati wara l-ikkompletar tal-programmi tal-UE. 79. Id-dokumenti tal-programmi jonqsu milli jsemmu għadd ta’ riskji kbar – b’mod partikolari n-nuqqas ta’ rieda politika, il-frodi u l-korruzzjoni – li huma kwistjoni serja ta’ tħassib fl-RDK (ara l-paragrafu 9). Riskji oħra ġew vvalutati b’mod insuffiċjenti, bħall-problemi tat-trasport u tal-komunikazzjoni, il-kapaċità ta’ assorbiment limitata tal-awtoritajiet nazzjonali (ara l-paragrafu 82(c)) u d-diffikultà fir-reklutaġġ ta’ esperti internazzjonali u kuntratturi lokali bit-tagħmir u l-ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati meħtieġa, b’mod speċjali fiż-żoni remoti u ħafna drabi insiguri tal-Lvant tal-RDK (ara l-paragrafu 82(b)). 80. Il-programmi eżaminati mill-Qorti ma inkludewx miżuri b’mod sistematiku għall-prevenzjoni jew għall-mitigazzjoni tar-riskji prinċipali speċifiċi li ġew identifikati fiż-żona kkonċernata, jew gwida għall-maniġers tal-proġetti u s-servizzi tal-Kummissjoni dwar il-linja ta’ azzjoni li għandha tiġi segwita f’każ li r-riskji jsiru realtà. 81. L-approċċ ta’ mmirar segwit għall-programmi ta’ appoġġ baġitarju li ġew adottati fl-2009 la jipprevieni u lanqas inaqqas ir-riskji. Il-fondi ta’ appoġġ baġitarju jiġu inkorporati ma’ riżorsi oħra fil-baġit tal-pajjiż sieħeb (magħruf bħala "funġibbiltà") u ma jistgħux jiġu ttraċċati lil hinn mill-istadju li fih jitħallsu f’dak il-baġit. Dawn huma esposti għall-istess dgħufijiet u riskji tal-ĠFP bħal riżorsi baġitarji nazzjonali oħra (ara l-paragrafu 65). ĦAFNA DRABI L-OBJETTIVI KIENU AMBIZZJUŻI WISQ 82. Il-valutazzjoni inadegwata tar-riskji kkontribwixxiet fil-biċċa l-kbira għall-istabbiliment ta’ objettivi ambizzjużi żżejjed għal sebgħa mill-programmi eżaminati mill-Qorti: (a) l-objettiv stabbilit għall-PACE (ara l-paragrafu 38) u l-appoġġ għas-CENI (ara l-paragrafi 11 u 40) dwar il-kontribuzzjoni għall-elezzjonijiet demokratiċi ma kienx realistiku meta titqies id-disponibbiltà limitata tal-awtoritajiet Kongoliżi għal djalogu mal-komunità internazzjonali dwar it-tħejjijiet f’waqthom għall-proċess elettorali tal-2011; (b) l-objettivi tal-programm REJUSCO (ara l-paragrafi 45 u 46) kienu ambizzjużi wisq għas-sitwazzjoni ta’ wara l-kunflitt fil-Lvant tal-RDK. Pereżempju, il-programm ma ħax kont tan-nuqqas ta’ intrapriżi tal-kostruzzjoni u tal-konsulenza b’ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati u tagħmir xierqa. Dan involva wkoll struttura kumplessa ta’ ġestjoni u taħlita ta’ regoli u proċeduri eteroġeni. Il-programm kellu jiġi limitat matul l-implimentazzjoni u eventwalment twarrab wara denunzja lill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) dwar il-kuntratti tax-xogħlijiet; (c) l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-komponent tal-ġustizzja tal-PAG (ara l-paragrafi 47 u 48) sabet li, bil-35 attività ppjanati u b’baġit ta’ madwar id-doppju tal-baġit annwali tal-Ministeru tal-Ġustizzja [46], il-programm ma kienx adattat tajjeb għall-kapaċità strutturali u ta’ assorbiment limitati tal-Ministeru tal-Ġustizzja. Kellu jiġi limitat b’mod sinifikanti matul l-implimentazzjoni; (d) il-komponent tar-riżorsi naturali tal-PAG (ara l-paragrafi 67 sa 69) isegwi għadd ta’ prijoritajiet li jinvolvu firxa wiesgħa ta’ attivitajiet u ħtiġijiet għal kompetenzi. Dan wassal għal diffikultajiet sinifikanti u l-ħtieġa li l-programm jiġi modifikat u limitat b’mod konsiderevoli matul l-implimentazzjoni; (e) il-PA2D (ara l-paragrafi 71 sa 73) ma ħax kont adegwat tal-fatt li l-proċess ta’ deċentralizzazzjoni kien prinċipalment immexxi mid-donaturi. Mill-bidu nett, il-gvern Kongoliż żamm lura milli jappoġġa r-riforma. Bosta strumenti legali dwar id-deċentralizzazzjoni għadhom ma ġewx adottati, u bosta osservaturi jaraw il-proċess kollu bħala fallut. Il-programm tal-UE li ġie approvat fl-2009 jinsab virtwalment wieqaf. (f) l-istabbiliment tal-objettivi għall-PAP (ara l-paragrafi 71 sa 73) ma ħax kont biżżejjed tar-riskju ta’ elezzjonijiet senatorjali u provinċjali posposti, u b’hekk iddewwem b’mod serju l-ilħuq tal-objettivi tal-programm. IL-KUNDIZZJONALITÀ U D-DJALOGU TA’ POLITIKA MA ĠEWX SFRUTTATI FIL-POTENZJAL KOLLU TAGĦHOM 83. Il-programmi tal-UE ma jinvolvux biss il-finanzjament tal-attivitajiet ippjanati iżda jinvolvu wkoll żewġ komponenti oħra li għandhom jiġu kombinati b’mod xieraq sabiex jiġu massimizzati l-possibbiltajiet li l-fondi tal-UE jintnefqu sew: (a) ftehim mal-pajjiż sieħeb dwar il-kundizzjonijiet marbuta mal-objettivi u r-riskji tal-programmi; (b) djalogu ta’ politika mal-gvern dwar id-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-politiki u l-istrateġiji xierqa ta’ riforma. KUNDIZZJONALITÀ 84. Għall-programmi tal-UE eżaminati mill-Qorti, il-Kummissjoni użat il-kundizzjonalità b’tali mod li naqqset b’mod konsiderevoli l-effett potenzjali ta’ inċentiv fuq l-impenn tal-awtoritajiet nazzjonali għal riforma u l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tuża kundizzjonijiet bħala għodda fid-djalogu ta’ politika mal-gvern. 85. Kif il-Qorti diġà sabet b’rabta mal-appoġġ tal-FEŻ għall-programmi ta’ infrastruttura tat-toroq fl-Afrika sub-Saħarjana [47], il-Kummissjoni rari imponiet kundizzjonijiet minn qabel li l-awtoritajiet Kongoliżi kellhom jilħqu qabel ma seta’ jinbeda programm, jitvara proċess ta’ offerti jew jiġi ffirmat kuntratt. Fil-programmi eżaminati nqabdu ftit eżempji ta’ dan l-approċċ, bħar-rekwiżit għal adozzjoni minn qabel ta’ leġiżlazzjoni jew provvediment għal art xierqa. 86. Il-kundizzjonijiet stabbiliti mhumiex legalment vinkolanti iżda ġeneralment jiġu ppreżentati fi ftehimiet ta’ finanzjament bħala "miżuri ta’ akkumpanjament" li għandhom jittieħdu mill-awtoritajiet Kongoliżi. Dawn il-miżuri ħafna drabi jiġu definiti b’mod vag (eż. li l-infiq fuq il-manutenzjoni jiżdied b’mod progressiv skont il-kapaċità baġitarja) jew b’mod mhux realistiku (eż. li tiġi żgurata manutenzjoni adegwata). 87. Għaldaqstant kien diffiċli għall-Kummissjoni biex timmonitorja l-konformità mal-kundizzjonijiet u tieħu miżuri f’waqthom u xierqa meta ma kinux jiġu ssodisfati. F’każ wieħed biss il-Kummissjoni ddeċidiet li tissuspendi l-iżburżar ta’ kontribuzzjoni tal-UE: fid-dawl tal-irregolaritajiet osservati matul l-elezzjonijiet presidenzjali tal-2011, il-Kummissjoni ddeċidiet b’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra li żżomm il-pagament finali tagħha. Madankollu, dan kien każ ta’ "wisq ftit, tard wisq". DJALOGU TA’ POLITIKA 88. Il-Kummissjoni kienet attur prinċipali fil-promozzjoni tad-djalogu ta’ politika mal-gvern Kongoliż b’koordinazzjoni ma’ donaturi oħra. Hija pparteċipat b’mod attiv fil-Qafas ta’ Assistenza għall-Pajjiż (CAF) u d-diversi gruppi ta’ ħidma tematiċi li huma l-qafas istituzzjonali għal djalogu bejn il-ministeri rilevanti, id-donaturi u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili. Hija ffinanzjat korpi interministerjali li kellu jkollhom rwol ewlieni fil-proċess ta’ riforma u fil-koordinazzjoni mad-donaturi [48]. Il-Kummissjoni żammet ukoll djalogu mal-gvern matul il-programmazzjoni u l-analiżi tal-istrateġiji ta’ kooperazzjoni tad-9 u l-10 FEŻ, it-tfassil u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ta’ programmi individwali u t-tmexxija konġunta ta’ analiżijiet annwali tal-kooperazzjoni tal-UE. 89. Madankollu, il-kwalità tad-djalogu ta’ politika ntlaqtet minn diversi dgħufijiet ewlenin: (a) il-gruppi ta’ ħidma tematiċi ma kinux forum effettiv għal djalogu kkoordinat ta’ politika. Sa nofs l-2009, il-biċċa l-kbira minnhom operaw mingħajr pjan ta’ azzjoni u ma kellhom l-ebda missjoni, objettiv, responsabbiltà, baġit jew skeda ta’ żmien ċari. Il-ministeri rilevanti ħafna drabi ma kinux involuti b’mod attiv u l-laqgħat ma kinux jindirizzaw kwistjonijiet rilevanti. Sar tentattiv għat-titjib tal-funzjonament tal-gruppi ta’ ħidma, iżda evalwazzjoni fl-2011 li saret mill-Ministeru għall-Ippjanar sabet li kien għad hemm bosta problemi; (b) għalkemm din is-sitwazzjoni insodisfaċenti kienet parzjalment ir-riżultat ta’ kapaċità amministrattiva nazzjonali dgħajfa, l-awtoritajiet Kongoliżi ppreferew l-approċċ ta’ djalogu ta’ politika bilaterali ma’ kull donatur sabiex jieħdu vantaġġ mid-differenzi potenzjali ta’ opinjoni u kompetizzjoni fost id-donaturi. Dan ġie ffaċilitat mill-koordinazzjoni inadegwata fid-djalogu ta’ politika bejn id-donaturi, inkluż bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri tal-UE, b’mod partikolari fl-oqsma ta’ appoġġ għall-pulizija [49]; (c) l-UE u sħab barranin tal-istess ħsieb jiffaċċjaw diffikultà dejjem ikbar biex jinfluwenzaw id-direzzjoni meħuda mill-awtoritajiet tal-RDK fir-rigward tal-governanza. L-RDK għandha riżorsi naturali li d-dinja teħtieġ, u l-ingaġġ ta’ sħab barranin aktar ġodda b’aġendi tan-negozju bla ebda rbit (bħaċ-Ċina, l-Afrika t’Isfel, il-Brażil u l-Korea t’Isfel) aktar inaqqas il-qawwa tas-sħab għall-iżvilupp tradizzjonali fuq il-gvern tal-RDK; (d) kif indikat hawn fuq (ara l-paragrafi 84 sa 87), l-approċċ tal-Kummissjoni għall-kundizzjonalità jnaqqas b’mod konsiderevoli l-kapaċità tagħha li tieħu vantaġġ sħiħ mid-djalogu ta’ politika. 90. F’dan il-kuntest, id-djalogu ta’ politika mal-awtoritajiet Kongoliżi kien kompitu ta’ sfida għall-Kummissjoni li kisbet riżultati diversi u, kumplessivament, limitati: (a) peress li l-appoġġ għall-proċess elettorali ma kienx settur fokali għall-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-10 FEŻ, il-Kummissjoni ma għamlithiex ċara biżżejjed mill-bidu nett li l-appoġġ għall-elezzjonijiet demokratiċi baqa’ prijorità politika ewlenija tal-kooperazzjoni tal-UE wara l-perjodu ta’ tranżizzjoni. Dan kellu effett fuq il-kapaċità tagħha li tirreaġixxi b’mod xieraq u f’waqtu; (b) fis-settur tal-ġustizzja, is-CMJ ma ssarrafx f’forum effettiv għal djalogu u fil-biċċa l-kbira ma kellux suċċess fil-kisba tal-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ riforma mill-Ministeru tal-Ġustizzja. Dan wassal lill-Kummissjoni biex tirtira l-finanzjament tagħha għas-segretarjat tas-CMJ fl-2011. L-awtoritajiet Kongoliżi wkoll urew ftit li xejn approprjazzjoni għall-programm REJUSCO, li ġie perċepit mill-popolazzjoni bħala inizjattiva mmexxija mid-donaturi; (c) fis-settur tal-pulizija, id-djalogu ta’ politika kien diffiċli. Għalkemm is-CSRP huwa forum xieraq għal djalogu, l-awtoritajiet Kongoliżi wrew impenn moderat għal riforma u preferenza għal djalogu bilaterali ma’ donaturi individwali. Il-liġi organika tal-pulizija damet ħames snin biex ġiet adottata; (d) in-nuqqas ta’ rieda politika għall-implimentazzjoni tal-proċess ta’ deċentralizzazzjoni ftit ħalla lok għal djalogu ta’ politika utli; (e) id-djalogu ta’ politika b’rabta mar-riforma tal-ĠFP kien inqas diffiċli, b’mod partikolari minħabba l-involviment ikkoordinat tad-donaturi mill-PEFA tal-2008. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET 91. Il-Qorti tikkonkludi li l-effettività tal-assistenza tal-UE għall-governanza fl-RDK hija limitata. L-appoġġ tal-UE għall-governanza huwa stabbilit fi strateġija ta’ kooperazzjoni ġeneralment tajba, jindirizza l-ħtiġijiet prinċipali tal-governanza tal-pajjiż u kiseb xi riżultati. Madankollu, il-progress huwa bil-mod, irregolari u, kumplessivament, limitat. Inqas minn nofs il-programmi taw, jew x’aktarx li jagħtu, il-biċċa l-kbira tar-riżultati mistennija. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, is-sostenibbiltà hija prospett mhux realistiku. 92. Bħal sħab oħra għall-iżvilupp, il-Kummissjoni tiffaċċja ostakoli serji fl-isforzi tagħha biex tkompli ttejjeb il-governanza fl-RDK: in-nuqqas ta’ rieda politika, id-dinamika mmexxija mid-donaturi tal-programmi u n-nuqqas ta’ kapaċità ta’ assorbiment. Madankollu, filwaqt li l-Kummissjoni għandha għarfien tajjeb tal-kaġuni u l-konsegwenzi prinċipali ta’ fraġilità tal-Istat fl-RDK, ma ħaditx kont biżżejjed ta’ dan il-kuntest fit-tfassil tal-programmi tal-UE. Ir-riskji ma ġewx indirizzati b’mod adegwat, l-objettivi tal-programm ħafna drabi huma ambizzjużi żżejjed, il-kundizzjonalità għandha effett dgħajjef ta’ inċentiv u d-djalogu ta’ politika ma ġiex sfruttat fil-potenzjal kollu tiegħu u ma ġiex ikkoordinat b’mod adegwat mal-Istati Membri tal-UE fl-oqsma kollha. 93. Il-kompitu ta’ rikostruzzjoni tal-Istat u titjib tal-governanza fl-RDK se jkun proċess twil. Jekk, bħala sieħba prinċipali għall-iżvilupp mal-RDK u promottriċi tal-governanza tajba u d-drittijiet tal-bniedem, l-UE se tkompli tappoġġa l-governanza fl-RDK, teħtieġ li ttejjeb b’mod sinifikanti l-effettività tal-għajnuna tagħha. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni teħtieġ kemm li tkun iktar realistika dwar x’jista’ jinkiseb u dwar it-tfassil tal-programmi tal-UE kif ukoll li titlob ħidma ikbar mill-awtoritajiet Kongoliżi fil-monitoraġġ tal-konformità mal-kundizzjonijiet miftiehma u l-impenji meħuda [50]. 94. Il-Qorti tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin bl-għan li titjieb l-effettività tal-appoġġ tal-UE għall-governanza fl-RDK: RAKKOMANDAZZJONI 1 STRATEĠIJA TA’ KOOPERAZZJONI TAL-UE B’koordinazzjoni ma’ sħab oħra għall-iżvilupp, b’mod partikolari l-Istati Membri tal-UE, il-Kummissjoni u s-SEAE għandhom: (a) bil-ħsieb li jipprogrammawi il-ħdax-il FEŻ u jfasslu programmi futuri tal-UE, (i) jagħtu iktar attenzjoni biex jiġi żgurat bilanċ xieraq tal-għajnuna bejn il-provinċji kollha, b’mod speċjali dawk l-ifqar; (ii) jikkombinaw appoġġ fil-livell ċentrali mal-programmi fil-livelli provinċjali li jorbtu d-deċentralizzazzjoni politika u territorjali ma’ strateġiji mtejba ta’ ġestjoni tar-riżorsi naturali u riabilitazzjoni u żvilupp tal-infrastruttura; u (iii) iqisu mill-ġdid l-appoġġ tal-UE għal ġestjoni mtejba tar-riżorsi naturali abbażi ta’ valutazzjoni komprensiva tal-ħtiġijiet; (b) jagħmlu enfasi ikbar, fid-djalogu tagħhom mal-gvern tal-RDK, fuq il-fatt li l-elezzjonijiet demokratiċi huma komponent ewlieni tal-governanza, u jivvalutaw bir-reqqa r-riskji kollha biex jiżguraw li l-programmi tal-UE f’dan il-qasam ma jappoġġawx it-tisħiħ tar-reġim; (c) jippromwovu obbligu mtejjeb ta’ rendikont tal-gvern tal-RDK permezz ta’ appoġġ akbar għat-tisħiħ tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet nazzjonali ta’ sorveljanza, b’mod partikolari l-kumitati speċjalizzati tal-Assemblea Nazzjonali u l-Istituzzjoni Suprema tal-Awditjar; (d) fl-oqsma kollha ta’ governanza koperti mill-istrateġija ta’ kooperazzjoni tal-UE, iqisu b’mod sistematiku l-ħtieġa ta’ appoġġ għall-ġlieda kontra l-frodi u l-korruzzjoni. RAKKOMANDAZZJONI 2 RISKJI Il-Kummissjoni għandha: (a) mill-bidu nett tal-programmi u b’mod regolari matul l-implimentazzjoni tagħhom, tivvaluta l-probabbiltà u l-impatt potenzjali tar-riskji prinċipali fuq l-ilħuq tal-objettivi tal-programmi. Dan se jinvolvi (i) evalwazzjoni tar-rilevanza u tal-kredibbiltà tal-politiki u l-pjanijiet ta’ azzjoni tal-pajjiż għat-titjib tal-governanza b’rabta mad- mar-riżorsi istituzzjonali u finanzjarji disponibbli, u (ii) monitoraġġ tal-progress fir-rigward tal-impenji meħuda mill-awtoritajiet tal-RDK; (b) tistabbilixxi miżuri li jipprevienu jew jimmitigaw ir-riskji u tiddefinixxi b’mod ċar il-linja ta’ azzjoni li għandha tiġi segwita f’każ li r-riskji jsiru realità. RAKKOMANDAZZJONI 3 OBJETTIVI TAL-PROGRAMMI Il-Kummissjoni għandha: (a) tiffoka l-objettivi fuq għadd limitat ta’ prijoritajiet; (b) tistabbilixxi perjodu ta’ żmien speċifikat li jkun iktar adattat għall-ambjent tal-programmi; (c) tipprevedi flessibbiltà matul l-implimentazzjoni tal-programmi sabiex l-objettivi jkunu jistgħu jiġu analizzati mill-ewwel meta xieraq. RAKKOMANDAZZJONI 4 KUNDIZZJONALITÀ U DJALOGU TA’ POLITIKA Il-Kummissjoni għandha: (a) issaħħaħ l-użu tagħha ta’ kundizzjonalità u djalogu ta’ politika. Dan se jinvolvi (i) stabbiliment ta’ kundizzjonijiet ċari, rilevanti, realistiċi u marbuta mal-ħin, (ii) valutazzjoni perjodika tal-konformità mal-kundizzjonijiet miftiehma, u (iii) rispons sod, proporzjonat u f’waqtu jekk il-gvern tal-RDK juri impenn insuffiċjenti għall-konformità, bis-sospensjoni jew it-terminazzjoni tal-programm meta xieraq; (b) tħeġġeġ lill-gvern tal-RDK jadotta l-miżuri meħtieġa għat-titjib tal-funzjonament tal-gruppi ta’ ħidma tematiċi, u jimonitorja l-implimentazzjoni ta’ dawk il-miżuri; (c) tieħu rwol ta’ tmexxija iktar attiv fir-rigward tal-Istati Membri tal-UE biex tħeġġeġ djalogu ta’ politika kkoordinat u żżid il-qawwa tal-UE fuq il-gvern tal-RDK. Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas- 16 ta’ Lulju 2013. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] Il-Prim Ministru tal-RDK Augustin Matata Ponyo ddikjara li l-RDK teħtieġ sħab li jitolbu ħidma kbira iżda li jagħdru, li huma proattivi iżda li jirrispettaw, li huma kritiċi iżda b’viżjonijiet ċari (Libération, 12.12.2012). [2] KUMM(2007) 643 finali tal- 25 ta’ Ottubru 2007. [3] KUMM(2006) 421 finali tat- 30 ta’ Awwissu 2006. [4] KUMM(2003) 615 finali tal- 20 ta’ Ottubru 2003. [5] Il-Bank Dinji (2011). [6] Trefon, Th., Congo Masquerade – The political culture of aid inefficiency and reform failure (Maskarata Kongoliża – Il-kultura politika ta’ ineffiċjenza fl-għajnuna u falliment fir-riforma), Zed Books, Londra-New York, 2011. [7] L-HDI tal-Afrika sub-Saħarjana bħala reġjun żdied minn 0,365 fl-1980 għal 0,463 fl-2011, li jpoġġi lill-RDK ferm taħt il-medja reġjonali. [8] Il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp, "Analyse de la pauvreté en RDC" (Analiżi tal-faqar fl-RDK), Dokument ta’ Ħidma Nru 112, Awwissu 2010. [9] Id-data tal-pajjiż mill-Bank Dinji għas-sena 2011. [10] Ir-rata tal-litteriżmu fost l-adulti kienet ta’ 67 % fl-2009 u r-rata tal-ikkompletar tal-primarja kienet ta’ 59 % fl-2010 (il-Bank Dinji). [11] http://www.fao.org/emergencies/resources/documents/resources-detail/en/c/162039/. Ara wkoll ir-Rapport Speċjali tal-Qorti Nru 1/2012 dwar l-effettività tal-għajnuna għall-iżvilupp mill-Unjoni Ewropea għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana, b’mod partikolari l-Istampa 2, it-Tabella 2 u l-Anness I (http://eca.europa.eu). [12] Ħaddiem ċivili ta’ livell medju jaqla’ inqas minn USD 100 fix-xahar. [13] Il-gvern kien kompromess politiku fost il-ħames gruppi armati prinċipali: l-ex-armata tal-gvern (Forces Armées Congolaises (FAC)), il-Mouvement de Libération du Congo (MLC), ir-Rassemblement Congolais pour la Démocratie (RCD), ir-Rassemblement Congolais pour la Démocratie/Mouvement de Libération (RCD/ML) u r-Rassemblement Congolais pour la Démocratie/National (RCD/N), kif ukoll milizzji Mai-Mai. [14] Ir-riżultati ġew segwiti immedjatament minn allegazzjonijiet ta’ manipulazzjoni, frodi u ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Għalkemm 32 miljun persuna rreġistraw għall-vot fl-2011, kienu inqas minn 19-il miljun (madwar 59 %) dawk li fil-fatt tefgħu l-vot tagħhom. Il-wasla tard tal-kaxxi tal-voti f’ħafna mit-63 000 ċentru tal-votazzjoni u d-diffikultajiet li kellhom in-nies biex jagħrfu f’liema ċentru kellhom jivvutaw, jiġġustifikaw l-aħjar id-diskrepanza bejn ir-reġistrazzjoni u l-votazzjoni. F’Katanga, li kienet favur Kabila, ir-reġistrazzjoni u l-votazzjoni kienu uffiċjalment l-ogħla. Fil-provinċji favur l-oppożizzjoni bħal Equateur, Kasai Oriental u Kasai Occidental, dawn kienu baxxi. [15] Ir-ribelljoni tal-M23, bl-appoġġ tar-Rwanda, hija l-eżempju l-aktar reċenti ta’ gruppi armati li joperaw fil-Lvant tal-RDK u li jikkontribwixxu għall-volatilità kumplessiva tas-sitwazzjoni u kienet l-isfida prinċipali tal-affarijiet barranin fit-tieni semestru tal-2012. L-M23 irnexxielha tieħu taħt idejha ’l Goma, il-kapitali strateġika ta’ Kivu ta’ Fuq. Din ingħatat attenzjoni sinifikanti fl-Assemblea Ġenerali tan-NU f’Settembru 2012 meta l-Presidenti Kabila u Kagame rrifjutaw li jieħdu b’idejn xulxin fil-pubbliku. L-M23 huwa moviment ribelli prinċipalment magħmul minn Tutsis Kongoliżi li qabel kien magħmul mill-"Congrès National pour la Défense du Peuple" (CNDP) (Kungress Nazzjonali għad-Difiża tal-Poplu). L-M23 ħareġ mill-armata tal-RDK f’April 2012 fi żmien pressjoni fuq il-gvern biex jarresta lill-Ġeneral Ntaganda, li kien imfittex mill-Qorti Kriminali Internazzjonali għal delitti kontra l-umanità. [16] "The DRC: Background and current developments" (L-RDK: Kuntest u żviluppi attwali), rapport tas-Servizz ta’ Riċerka tal-Kungress tal-Istati Uniti minn Ted Dagne, Speċjalist fl-Affarijiet Afrikani, April 2011. [17] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/583/KE tal- 21 ta’ Lulju 2003 dwar l-allokazzjoni mill-ġdid ta’ fondi li rċieva l-Bank Ewropew tal-Investiment għall-operazzjonijiet magħmula fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, taħt it-tieni, it-tielet, ir-raba’, il-ħames u s-sitt EDF (ĠU L 198, 6.8.2003, p. 8). [18] L-allokazzjoni tad-disa’ FEŻ hija l-allokazzjoni finali wara ż-żieda tal-allokazzjonijiet mogħtija b’riżultat tal-analiżijiet ta’ nofs it-terminu u ta’ tmiem it-terminu, kif ukoll tal-fondi diżimpenjati mis-seba’ u t-tmien FEŻ. [9999] Diżarm, demobilizzazzjoni u riintegrazzjoni ta’ dawk li qabel kienu suldati. [8888] Faċilità ta’ Kooperazzjoni Teknika. [19] F’Lulju 2010, l-RDK laħqet il-punt ta’ kkompletar tal-HIPC; USD 12,3 biljun mit-USD 13,1 biljun dejn tal-pajjiż ġie maħfur. [20] Document de Stratégie pour la Croissance et la Réduction de la Pauvreté (DSCRP). [21] Programme d’Actions Prioritaires (PAP). [22] L-ifqar żewġ provinċji li jirċievu l-inqas għajnuna għall-iżvilupp huma Equateur u Maniema. Iż-żewġ Kasais huma foqra wkoll u jirċievu ftit li xejn għajnuna għall-iżvilupp. [23] Ir-referendum kostituzzjonali sar fit- 18 ta’ Diċembru 2005. L-elezzjonijiet presidenzjali u nazzjonali/provinċjali kombinati seħħew fit- 30 ta’ Lulju u fid- 29 ta’ Ottubru 2006 madwar il-pajjiż kollu. [24] Il-programm ta’ appoġġ tal-UE għall-proċess elettorali 2005-2006. [25] Il-programm ta’ appoġġ għall-proċess elettorali 2011-2013 mibdi mill-UNDP. [26] Il-programm ta’ appoġġ tal-UE għall-proċess elettorali 2011-2013. [27] Rapport finali mill-Missjoni ta’ Osservazzjoni Elettorali tal-UE għall-RDK li jkopri l-elezzjonijiet presidenzjali, leġiżlattivi u provinċjali tal-2006. Rapport datat it- 23.2.2007. [28] Il-mandat presidenzjali li uffiċjalment kellu jintemm fis- 6 ta’ Diċembru 2011 ma ġiex estiż biex jakkomoda d-dewmien serju fl-istabbiliment tas-CENI (Marzu 2011) u l-promulgazzjoni tal-liġi elettorali (Awwissu 2011). [29] L-Artikoli 8, 9 u 96. [30] Rapport finali mill-Missjoni ta’ Osservazzjoni Elettorali tal-UE għall-RDK li jkopri l-elezzjonijiet presidenzjali u leġiżlattivi tal-2011. [31] Kofinanzjat mill-Belġju (EUR 3,7 miljun), il-Pajjiżi l-Baxxi (EUR 1,1 miljun) u r-Renju Unit (EUR 2,9 miljun). L-Isvezja ngħaqdet fi stadju iktar avvanzat b’appoġġ speċifiku għal attivitajiet li jimmiraw il-vjolenza sessista. [32] Il-Ministeru għall-Ġustizzja u d-Drittijiet tal-Bniedem. [33] Il-Kunsill Ġudizzjarju Suprem. [34] Il-pakkett Intra-AKP jirreferi għall-kooperazzjoni mal-Istati AKP li hija inkorporata fil-kooperazzjoni reġjonali li minnha jibbenefikaw ħafna Stati AKP jew kollha kemm huma. Tali operazzjonijiet għaldaqstant jistgħu jisbqu l-kunċett ta’ sit ġeografiku. [35] Appoġġ baġitarju għall-istabbilizzazzjoni makroekonomika fl-RDK. [36] Appoġġ baġitarju li jimmitiga l-impatt tal-kriżi ekonomika u finanzjarja. [37] Kumitat ta’ Tmexxija għar-Riforma tal-Finanzi Pubbliċi. [38] Pjan Strateġiku għar-Riforma tal-Finanzi Pubbliċi. [39] Spettorat Ġenerali tal-Finanzi. [40] Kumitat għall-Kontroll Ekonomiku, Finanzjarju u Baġitarju. [41] Fl-2011, il-baġit totali kien ta’ 6746 biljun Frank tal-Kongo/Kinshasa (CDF). L-approprjazzjonijiet baġitarji għall-Presidenza, għall-Prim Ministru, għall-Assemblea Nazzjonali u għas-Senat laħqu s-CDF 291 biljun (4,3 %) filwaqt li l-approprjazzjonijiet għas-saħħa ammontaw għal CDF 233 biljun (3,5 %). L-infiq baġitarju totali kien ta’ CDF 3 515-il biljun, li minnhom CDF 393 biljun (11,1 %) marru għall-ewwel settur u CDF 137 biljun (3,9 %) għal dak tal-aħħar. [42] Programm ta’ appoġġ għall-bidja tad-deċentralizzazzjoni fl-RDK. [43] Programm ta’ Appoġġ għall-Parlamenti. [44] L-Artikolu 175 tal-Kostituzzjoni jistipula li 40 % tad-dħul nazzjonali miġbur f’kull provinċja għandu jingħadda lilhom, proċess magħruf bħala retroċessjoni, filwaqt li 10 % jitpoġġa f’fond ta’ investiment għall-ugwaljanza (Caisse nationale de Péréquation), li jkun ristrett għal nefqa f’investiment. L-għan kumplessiv huwa li jitnaqqsu l-inugwaljanzi provinċjali. [45] Bħalissa, il-gvernaturi provinċjali għandhom rwol doppju billi jirrappreżentaw il-provinċji tagħhom filwaqt li fl-istess ħin iwettqu kompiti tal-gvern ċentrali. Il-kapijiet tal-gvern lokali jinħatru mill-President. [46] Ir-rapport ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-PAG, Ottubru 2011. [47] Ir-Rapport Speċjali Nru 17/2012 dwar il-kontribuzzjoni tal-Fond Ewropew tal-Iżvilupp (FEŻ) għal netwerk tat-toroq sostenibbli fl-Afrika tas-sub-Saħara (http://eca.europa.eu). [48] Pereżempju l-Comité de Suivi de la Réforme de la Police u l-Comité d’Orientation de la Réforme des Finances Publiques. [49] "CSDP Missions and Operations: Lessons learned processes" (Missjonijiet u Operazzjonijiet tal-PSDK: Proċessi ta’ tagħlimiet meħuda), il-Parlament Ewropew, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Esterna (PE 457.062, p. 52), April 2012. [50] Il-Prim Ministru tal-RDK Augustin Matata Ponyo ddikjara li l-RDK teħtieġ sħab li jitolbu ħidma kbira iżda li jagħdru, huma proattivi iżda li jirrispettaw, huma kritiċi iżda b’viżjonijiet ċari (Libération, 12.12.2012). -------------------------------------------------- ANNESS I SISTEMA TA’ EVALWAZZJONI TAL-PROGRAMMI (EUR miljun) | Programmi | Qasam | Ammont | Strument tal-UE | Rilevanza | Tfassil | Riżultati | Sostenibbiltà | Perjodu ta' Implimentazzjoni | Appui à la formation de l'Unité de Police Intégrée (UPI) | Pulizija | 5.00 | "Intra AKP - id-9 FEŻ" | A | B | B | D | 7.5.2004 – 31.12.2005 | Programme d'appui à la réforme de la Police Nationale (PARP) | 11.00 | l-10 FEŻ | A | B | B | C | 12.8.2010 – 12.2.2015 Addendum: 12.2.2016 | Support for Peace and Stabilisation in the eastern DRC (police component) | 2.90 | IfS | A | B | C | C | 20.6.2008 – 30.6.2011 | Programme Restauration de la Justice à I'Est de la République Démocratique du Congo (REJUSCO) | Ġustizzja | 7.90 | id-9 FEŻ | A | C | C | D | 11.7.2006 – 31.12.2010 | Programme d'appui à la gouvernance (PAG) - Volet Justice | 9.00 | id-9 FEŻ | A | B | B | C | 25.1.2007 – 31.12.2012 Addendum: 31.12.2013 | Appui au processus électoral en RDC (APEC) | Elezzjonijiet | 105.00 | Pakkett addizzjonali | A | B | B | C | 29.11.2004 – 31.12.2010 | Programme d'appui au processus électoral (PAPE / APEC) | 60.00 | id-9 FEŻ | A | B | B | C | 24.11.2005 – 31.12.2006 | Appui à la CENI | 3.00 | id-9 FEŻ | B | C | C | C | 13.11.2007 – 31.12.2009 | Programme d'appui au cycle électoral 2011-2013 (PACE) | 47.50 | l-10 FEŻ | A | B | D | D | 25.5.2011 – 27.5.2014 | Programme d'Appui Budgétaire pour la Stabilisation Économique de la RDC | Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi | 48.62 | l-10 FEŻ/DCI | C | C | MA | MA | 2009 | VFLEX - Appui budgétaire pour atténuer les effets de la crise économique et financière en RDC | 50.00 | l-10 FEŻ | C | C | MA | MA | 2010 | Programme d'appui à la Gouvernance (PAG) – Volet finances publiques | 6.50 | id-9 FEŻ | A | B | C | B | 25.1.2007 – 31.12.2012 Addendum: 31.12.2013 | Programme d'appui à la Gouvernance (PAG) – Volet ressources naturelles | 9.00 | id-9 FEŻ | B | C | C | C | 25.1.2007 – 31.12.2012 Addendum: 31.12.2013 | Programme d'appui à la Modernisation des Finances Publiques (PAMFIP) | 10.00 | l-10 FEŻ | A | A | C | B | 20.5.2010 – 20.5.2015 | Projet d'appui au démarrage de la decentralisation en République Démocratique du Congo (PA2D) | Deċentralizzazzjoni | 15.00 | l-10 FEŻ | A | C | C | C | 20.5.2010 – 20.5.2015 | Programme d'appui aux Parlements (PAP) | 5.00 | l-10 FEŻ | A | B | B | C | 20.5.2010 – 20.5.2014 Addendum: 20.5.2015 | TOTAL | | 395.42 | | | | | | | | | Leġġenda:Abbażi tal-metodoloġija tas-sistema ta’ evalwazzjoni fl-Anness II, ġiet stabbilita l-klassifika li ġejja: | A | Kriterju ssodisfat | B | Dgħufijiet żgħar | C | Dgħufijiet serji | D | Kriterju mhux issodisfat | -------------------------------------------------- ANNESS II METODOLOĠIJA TAS-SISTEMA TA’ EVALWAZZJONI Għall-iskop tal-awditu, is-sistema ta’ evalwazzjoni għar-rilevanza, it-tfassil, ir-riżultati u s-sostenibbiltà kien ibbażat fuq il-metodoloġija MOR tal-Kummissjoni. Il-kriterji użati qegħdin imniżżla hawn taħt: Rilevanza | A | Inkorporat b’mod ċar fil-politiki nazzjonali u fl-istrateġija tal-KE; iwieġeb għall-impenji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi dwar is-sjieda, l-allinjament u l-armonizzazzjoni; huwa rilevanti ferm għall-ħtiġijiet tal-grupp immirat. | B | Jidħol sew fil-politiki nazzjonali u fl-istrateġija tal-KE (mingħajr ma jkun dejjem espliċitu); huwa kompatibbli b’mod raġonevoli mal-impenji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi; rilevanti għall-ħtiġijiet tal-grupp immirat. | C | Hemm xi kwistjonijiet/problemi fir-rigward tal-konsistenza ma’ politiki nazzjonali u tal-KE jew mad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi, jew rilevanza għall-immirar. | D | Jikkontradixxi l-politiki nazzjonali jew l-istrateġija tal-KE jew l-impenji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi; jista’ jinxeħet dubju fuq ir-rilevanza tal-ħtiġijiet. Jinħtieġu adattamenti kbar. | Tfassil | A | Qafas loġiku ċar u strutturat tajjeb, loġika vertikali fattibbli u konsistenti ta’ objettivi; SMART biżżejjed; OVIs (indikaturi verifikabbli b’mod oġġettiv); riskji u suppożizzjonijiet identifikati u ġestiti b’mod ċar; strateġija ta’ ħruġ fis-seħħ. | B | Loġika xierqa ta’ intervent, għalkemm din għandha mnejn teħtieġ xi titjib fir-rigward tal-ġerarkija ta’ objettivi, OVIs, riskju u suppożizzjonijiet. | C | Problemi bil-loġika tal-intervent jistgħu jkollhom effett fuq il-prestazzjoni tal-proġett u l-kapaċità li jiġi mmonitorjat u evalwat il-progress; jinħtieġ titjib. | D | Il-loġika ta’ intervent hija difettuża u teħtieġ reviżjoni kbira biex il-proġett ikollu ċans ta’ suċċess. | Riżultati | ⇒ Għal proġetti magħluqa A | Il-benefiċċji u l-kapaċitajiet miġjuba mir-riżultati huma disponibbli, ta’ kwalità tajba u użati mill-gruppi mmirati kollha. | B | L-eżiti huma fil-biċċa l-kbira ta’ kwalità tajba, disponibbli u użati mill-biċċa l-kbira tal-gruppi mmirati. Jeżisti lok għal titjib, madankollu mingħajr impatt serju fuq l-effettività. | C | Hemm xi benefiċċji disponibbli, iżda mhux dejjem tal-aqwa kwalità. Jinħtieġ titjib biex jiġi żgurat li l-proġett jista’ jilħaq l-għan tiegħu f’dak li jirrigwarda l-kwalità, il-firxa u d-disponibbiltà. | D | Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, l-eżiti mhumiex disponibbli u huma ta’ kwalità fqira. Jinħtieġu bidliet kbar sabiex jinkisbu r-riżultati. | ⇒ Għal proġetti li għadhom għaddejjin A | Il-kisba sħiħa tar-riżultati hija probabbli f’dak li jirrigwarda l-kwalità u l-kopertura. L-effetti negattivi ġew mitigati. | B | Ir-riżultati se jinkisbu b’limitazzjonijiet żgħar; l-effetti negattivi ma kkawżawx wisq ħsara. | C | Ir-riżultati se jinkisbu parzjalment biss minħabba, fost affarijiet oħra, l-effetti negattivi li l-maniġment ma setax jadatta għalihom għalkollox. Jinħtieġu miżuri korrettivi biex titjieb l-abbiltà ħalli jinkisbu r-riżultati. | D | Proġett mhuwiex se jilħaq l-għan tiegħu sakemm ma titteħidx azzjoni kbira u fundamentali ta’ rimedju. | Sostenibbiltà | ⇒ Sostenibbiltà finanzjarja/ekonomika A | Potenzjalment tajba ħafna; l-ispejjeż għal servizzi u manutenzjoni huma koperti jew affordabbli; il-fatturi esterni mhumiex se jbiddlu dan. | B | X’aktarx li tajba, iżda għandhom mnejn jitqajmu problemi minħabba fatturi ekonomiċi esterni li qegħdin jinbidlu. | C | Iridu jiġu indirizzati l-problemi fir-rigward tas-sostenibbiltà finanzjarja f’termini istituzzjonali jew tal-grupp immirat, spejjeż jew f’termini ta’ kuntest ekonomiku li qed jinbidel. | D | Jista’ jinxteħet ħafna dubju fuqha sakemm ma jsirux bidliet kbar. | ⇒ Livell ta’ sjieda A | L-istrutturi u l-istituzzjonijiet lokali huma involuti b’mod qawwi fl-istadji kollha tal-implimentazzjoni u huma impenjati biex ikomplu jipproduċu u jużaw ir-riżultati wara tmiem il-finanzjament tal-KE. | B | L-implimentazzjoni hija bbażata fil-parti l-kbira fuq strutturi u istituzzjonijiet lokali li huma involuti wkoll sa ċertu punt fit-teħid ta’ deċiżjonijiet. Il-probabbiltà ta’ sostenibbiltà hija tajba, iżda hemm lok għal titjib. | C | Il-proġett prinċipalment juża arranġamenti ad hoc u ma hemmx biżżejjed strutturi u istituzzjonijiet lokali biex tkun żgurata s-sostenibbiltà. It-tkomplija tar-riżultati mhijiex garantita. Jinħtieġu miżuri korrettivi. | D | Il-proġett jiddependi għalkollox fuq strutturi ad hoc mingħajr ebda prospett ta’ sostenibbiltà. Jinħtieġu bidliet fundamentali biex is-sostenibbiltà ssir possibbli. | --------------------------------------------------