MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C 10/80

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Indikaturi armonizzati fil-qasam tad-diżabilità bħala strument għall-monitoraġġ tal-politiki Ewropej”

(2008/C 10/20)

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew irċieva ittra, datata t-13 ta' Frar 2007, mill-Presidenza futura Portugiża li titlob l-opinjoni tiegħu dwar l- Indikaturi armonizzati fil-qasam tad-diżabilità bħala strument għall-monitoraġġ tal-politiki Ewropej.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-17 ta' Lulju 2007. Ir-rapporteur kien is-Sur Joost.

Matul l-438 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-26 u fis-27 ta' Settembru 2007 (seduta tas-26 ta' Settembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adottat din l-opinjoni b'160 vot favur, l-ebda vot kontra u sitt astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-KESE jemmen li l-adozzjoni ta' pjan ta' direzzjoni simili għal dak li ġie adottat fil-qasam ta' l-ugwaljanza bejn is-sessi, bl-iżvilupp ta' numru ta' indikaturi u objettivi kwantitattivi li għandhom jinkisbu mill-Istati Membri f'numru ta' oqsma miftehma ta' prijorità, ikun il-pass it-tajjeb sabiex nimxu 'l quddiem u jsir progress sabiex l-opportunitajiet indaqs isiru realtà għall-persuni b'diżabilità.

1.2 Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri sabiex jiffukaw fuq il-ġbir ta' numru ta' indikaturi li huma affidabbli u koerenti, kif ukoll ta' objettivi kwantitattivi għal kull qasam ta' statistika u objettivi politiċi identifikati, li kull Stat Membru huwa obbligat li jwettaq f'limitu ta' żmien. L-attentati preċedenti għal statistika msemmija aktar 'il quddiem fid-dokument ma ġewx rikonoxxuti fuq livell Ewropew u m'humiex indikatur permanenti li jista' jitkejjel fuq bażi regolari, per eżempju, fl-indikaturi ta' l-inklużjoni soċjali. Dan ir-rikonoxximent u kejl sistematiku huwa neċessarju għal kwalunke politika koerenti.

1.3 Il-KESE jsejjaħ lill-Grupp ta' Livell Għoli dwar id-Diżabilità sabiex jadotta lista ta' prijoritajiet għall-ġbir ta' data bażata fuq grupp prinċipali ta' indikaturi li diġà jeżistu fil-lista ISTAT (1), li trid tiġi aġġornata.

1.4 L-Istati Membri jridu jkomplu bl-isforzi tagħhom sabiex jiġbru data dwar id-diżabilità bażata fuq stħarriġiet, li għandha tiġi ppubblikata fuq bażi regolari, per eżempju kull sentejn. Għandu jitkompla x-xogħol fuq id-definizzjoni fuq livell internazzjonali mal-Grupp ta' Washington.

1.5 L-Istħarriġ Ewropew dwar il-Forza tax-Xogħol għandu jevalwa l-progress miskub fuq bażi aktar regolari. Il-Kumitati dwar il-Protezzjoni Soċjali u l-Impjieg jistgħu, fil-futur, jinkludu grupp ta' indikaturi li jkunu sistematikament mistħarrġa, għall-kuntrarju ta' inizjattivi indipendenti li jsiru darba biss.

1.6 Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tinkludi fl-istħarriġiet ta' l-Eurostat modulu koerenti dwar id-diżabilità li jinkludi l-elementi msemmija hawn fuq, b'rapporti regolari sabiex ikun possibbli li ssir valutazzjoni tajba tal-politiki, kif ukoll identifikazzjoni tal-prijoritajiet.

1.7 L-organizzazzjonijiet tal-persuni b'diżabilità fl-Istati Membri għandhom ikunu involuti fil-ħidma sabiex jiġu stabbiliti indikaturi prijoritarji għall-Istat Membru individwali ikkonċernat. L-approvazzjoni ta' indikaturi armonizzati u l-ġabra ta' data ser jippermettu l-iskambju bejn l-Istati Memrbi tas-soluzzjonijiet ta' l-aħjar prattika, peress li l-effikaċja ta' l-inizjattivi użati tista' titkejjel.

2. Introduzzjoni

2.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa' t-talba tal-Presidenza Portugiża sabiex titħejja opinjoni dwar Indikaturi armonizzati fil-qasam tad-diżabilità. Il-Presidenza Portugiża hija determinata li tagħti kontribut sabiex l-Unjoni Ewropea tkun tista' tikseb data affidabbli u komparabbli ħalli tkun tista' tanalizza l-inklużjoni tal-persuni b'diżabilità.

2.2 Il-persuni b'diżabilità jirrappreżentaw aktar minn 15 % tal-popolazzjoni totali — ċifra li qiegħda togħla aktar ma l-popolazzjoni tixjieħ. Dan ifisser illi, fl-UE wara t-tkabbir, aktar minn 50 miljun ruħ għandhom diżabilità (2). L-istħarriġ SILC ta' l-2005 ma jikkunsidrax tfal b'diżabilità, persuni kbar fl-età, jew persuni b'diżabilità li jgħixu f'istituzzjonijiet.

2.3 Sabiex id-drittijiet soċjali — inkluż il-moviment ħieles tal-persuni — li huma rikonoxxuti mit-Trattati u mill-Karta Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, isiru realtà għall-persuni b'diżabilità, il-politiki u s-sitwazzjonijiet iridu jiġu analizzati u mqabbla fuq bażi komuni fl-Istati Membri kollha. Dan huwa l-ewwel pass lejn it-tħejjija u l-implimentazzjoni ta' politiki li jippermettu lill-persuni b'diżabilità jgawdu l-istess drittijiet bħall-persuni mingħajr diżabilità.

2.4 Hemm diversi indikaturi li jkejlu l-progress ta' l-Istati Membri fl-inklużjoni fis-soċjetà tal-persuni b'diżabilità: aċċessibilità ta' l-ambjent mibni, parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, aċċess għall-edukazzjoni, il-kultura, l-aċċessibilità elettronika, fost oħrajn. Huwa importanti ħafna li l-azzjonijiet meħuda mill-Istati Membri f'dan il-qasam u l-impatt tagħhom ikunu jistgħu jiġu analizzati.

3. Nuqqas ta' koerenza bejn l-istrumenti eżistenti legali u politiċi

3.1 Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità, li ġiet adottata reċentement, tidentifika ħafna bżonnijiet urġenti għall-promozzjoni ta' l-integrazzjoni sistematika tal-kwistjonijiet ta' diżabilità. L-Istati Membri ta' l-UE għandhom iħaddnu dawn il-prinċipji billi jirratifikaw il-Konvenzjoni kemm jista' jkun malajr. Sabiex tkun konformi ma' l-objettivi u l-prinċipji tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, li l-Kummissjoni ffirmat, l-UE trid tadotta politiki adattati. Il-pajjiżi kollha flimkien ma' l-UE għandhom jitħeġġu sabiex jiffirmaw il-protokoll fakultattiv li jagħmel parti mill-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità.

3.2 Il-Pjan Ewropew ta' Azzjoni dwar id-Diżabilità (3) jistabbilixxi l-għanijiet ambizzjużi li tinkiseb l-applikazzjoni totali tad-Direttiva dwar it-Trattament Ugwali fl-Impjieg u l-Okkupazzjoni (2000/78/KE), isaħħaħ l-integrazzjoni sistematika tal-kwistjonijiet dwar id-diżabilità fil-politiki rilevanti Komunitarji, u jtejjeb l-aċċessibilità għal kulħadd. Sabiex jinkisbu dawn l-objettivi, il-progress irid jitkejjel permezz ta' indikaturi li, għal kull prijorità politika, jevalwaw il-progress miksub f'kull Stat Membru u jippermettu d-definizzjoni ta' objettivi li jitkejlu.

3.3 Id-Direttiva 2000/78 KE adottata f'Novembru 2000 tipprojbixxi d-diskriminazzjoni kontra l-persuni b'diżabilità fil-qasam ta' l-impjieg u t-taħriġ professjonali. Il-valutazzjoni ta' l-implimentazzjoni tagħha mill-Istati Membri, lil hinn mill-problema ta' traspożizzjoni legali, madankollu hija problematika, peress li l-ebda data ta' paragun li hija disponibbli ma tippermetti l-kejl taż-żjieda fil-livelli ta' impjieg tal-persuni b'diżabilità hekk kif il-liġi tiġi implimentata f'kull Stat Membru.

3.4 Il-Pjan ta' Azzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar il-parteċipazzjoni totali tal-persuni b'diżabilità jistabbilixxi numru ta' għanijiet konkreti f'diversi oqsma relatati mas-soċjetà u mal-politika, li japplikaw għas-46 Stat Membru kollha u li jridu jiġu segwiti. Twaqqaf grupp ta' abbozzar sabiex jiżviluppa indikaturi li jkejlu l-progress.

3.5 L-Istrateġija ta' Lisbona stabbiliet objettivi ambizzjużi għall-UE, li jinkludu ż-żjieda fil-livelli ta' l-impjieg u t-tkabbir tal-koeżjoni soċjali. Dawn l-objettivi ma jistgħux jinkisbu mingħajr miżuri konkreti destinati li jneħħu l-ostakoli li jiffaċċjaw il-persuni b'diżabilità fl-aċċess għall-impjieg u għas-servizz sabiex tiġi permessa għalhekk l-integrazzjoni totali tagħhom fis-soċjetà.

3.6 Fl-oqsma kollha ta' politika li għandhom impatt fuq il-persuni b'diżabilità u li jistgħu jtejbu l-inklużjoni tagħhom fis-soċjetà u jiġi ffaċilitat l-aċċess tagħhom għad-drittijiet, hemm bżonn ta' indikaturi li jkejlu l-progress, kif ukoll sabiex jassiguraw fehma komprensiva tar-riżultati tal-miżuri differenti li jittieħdu fuq livell Ewropew. Irid ikun hemm evalwazzjoni tal-liġijiet eżistenti sabiex jiġu mmodifikati jew jittejbu.

4. Il-bżonn għal numru ta' statistiċi affidabbli u paragunabbli

4.1 Sistemi eżistenti li jkejlu d-data

4.1.1 Il-KESE jiddispjaċih li hemm nuqqas ta' indikaturi fil-qasam tad-diżabilità, u b'mod aktar partikolari n-nuqqas ta' impenn politiku eżistenti fil-livell ta' l-UE għal qbil dwar indikaturi komuni għas-sostenn u l-valutazzjoni ta' politiki.

4.1.2 Il-KESE jinnota li l-Eurostat ħa r-responsabilità ta' diversi proġetti u inizjattivi interessanti interessanti li l-għan tagħhom huwa li jiżviluppaw ġabra regolari ta' data b'mod koordinat madwar l-Ewropa kollha dwar l-aspetti ta' diżabilità: il-modulu dwar is-saħħa fil-Panel tal-Komunità Ewropea dwar id-Djar għall-perijodu 1994-1996 inkluda modulu qasir dwar id-diżabilità li ġie ppubblikat fi ktejjeb; fl-2002, l-Istħarriġ Ewropew dwar il-Forza tax-Xogħol inkluda modulu dwar l-impjieg tal-persuni b'diżabilità sabiex tiġi pprovduta informazzjoni koordinata u armonizzata matul il-laqgħa tal-Grupp ta' Washington fid-Diviżjoni ta' l-Istatistika tan-Nazzjonijiet Uniti (UNSD); l-Eurostat nieda l-proġett ta' Kejl Ewropew għad-Diżabilità (European Disability Measurement — EDM). Fl-2002, id-Diretturi Ewropej ta' l-Istatistiċi Soċjali qablu fuq qafas għal ġabra regolari ta' data armonizzata permezz ta' stħarriġ u/jew moduli ta' stħarriġ dwar is-saħħa, imsejħa s-Sistema Ewropea għall-Istħarriġ dwar is-Saħħa. F'dan il-kuntest, fl-aħħar ta' l-2006, l-Istati Membri qablu dwar il-verżjoni finali ta' kwistjonarju ta' Stħarriġ Ewropew dwar is-Saħħa permezz ta' Intervista; li l-ewwel serje ser tinżamm bejn l-2007 u l-2009. L-Istħarriġ ta' Intervista dwar is-Saħħa Ewropea ser jinkludi mistoqsijiet dwar diversi aspetti tad-diżabilità. Id-diżabilità hija inkluża wkoll bħala varjabbli fl-Istatistiċi dwar id-Dħul u l-Kondizzjonijiet ta' Għixien (4). Il-programm annwali ta' ħidma ta' l-Eurostat ta' l-2007 jinkludi attivitajiet fis-Sistema Ewropea ta' l-Istatistika (5) dwar aktar żvilupp ta' l-istatistiċi Komunitarji dwar id-diżabilità u l-inklużjoni soċjali sabiex tiġi pprovduta d-data rilevanti u paragunabbli bżonjuża sabiex tiġi mmonitorjata s-sitwazzjoni tal-persuni b'diżabilità, b'kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali. Sa nofs l-2008, modulu ġdid ta' stħarriġ dwar id-Diżabilità u l-Integrazzjoni Soċjali — issussidjat mill-Eurostat — għandu jkun lest għal implimentazzjoni, bħala test pilota, fl-Istati Membri. Dan ix-xogħol kollu ta' żvilupp huwa bażat fuq il-Klassifikazzjoni Internazzjonali ta' Tħaddim, Diżabilità u Saħħa stabbilita mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa.

4.1.3 Fuq livell internazzjonali, l-Eurostat daħal fl-iżvilupp ta' miżuri globali dwar id-diżabilità, ibbażati fuq il-Klassifikazzjoni Internazzjonali ta' Funzjonament, Diżabilità u Saħħa mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, fi ħdan il-Grupp ta' Washington dwar l-Istatistiċi fuq id-Diżabilità (6). Il-Kunsill ta' l-Ewropa ppubblika gwida metodoloġika dwar kif għandhom jiġu żviluppati l-indikaturi soċjali dwar il-koeżjoni soċjali (7).

4.1.4 Il-proposta għal Regolament dwar l-istatistiċi Komunitarji dwar is-saħħa pubblika u dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ser jagħtu qafas lill-attivitajiet futuri f'dan il-qasam. Ir-Regolament jista' jintuża għall-ġbir ta' data dwar id-diżabilità, li tbiddel is-sitwazzjoni fejn il-ġbir ta' data ssir mill-Istati Membri mingħajr bażi legali rilevanti.

4.2 Il-bżonn għal aktar indikaturi Ewropej

4.2.1 L-Artikolu 31 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti jiddikjara li l-pajjiżi jridu jiġbru informazzjoni adattata inkluż data statistika u ta' riċerka, li tippermettilhom jifformulaw u jimplimentaw politiki sabiex jagħtu effett lill-Konvenzjoni. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex isegwu mill-qrib dak il-prinċipju.

4.2.2 Il-KESE jilqa' l-inizjattivi msemmija hawn fuq iżda ddispjaċih li hemm nuqqas ta' koerenza u ta' indikaturi politiċi maqbula li jiġbru dawk l-inizjattivi, sabiex tiġi analizzata s-sitwazzjoni tal-persuni b'diżabilità, jitkejjel l-impatt tal-politiki u tal-leġislazzjoni u sabiex jiġu evalwati l-bżonnijiet tagħhom.

4.2.3 L-indikaturi jridu jiġu stabbiliti sabiex ikejlu l-livelli ta' l-impjiegi, sabiex b'hekk ikun hemm fehim aħjar ta' liema kwistjonijiet iridu jiġu indirizzati, u sabiex jitfasslu politiki adattati. Il-Kunsill tar-Rebbiegħa 2006 tenna l-bżonn li jittieħdu miżuri adattati sabiex jiżdiedu l-livelli ta' impjieg tal-persuni b'diżabilità.

4.2.4 Tkun neċessarja l-evalwazzjoni ta' l-impatt tad-Direttiva Ewropea kontra d-Diskriminazzjoni u tal-leġislazzjoni fl-Istati Membri differenti, sabiex titfassal azzjoni politika u leġislattiva aħjar fil-futur.

4.2.5 Id-data dwar id-diskriminazzjoni għandha tinġabar addizzjonalment flimkien ma' indikaturi fl-oqsma l-oħra ta' aċċess għall-oġġetti u s-servizzi, l-impjieg, l-inklużjoni soċjali eċċ., sabiex ikun hemm stampa koerenti tal-kwistjonijiet li jolqtu lill-persuni b'diżabilità u l-azzjoni reċiproka ta' bejniethom.

4.2.6 L-inklużjoni soċjali hija wkoll qasam fejn hemm bżonn ta' valutazzjoni addizzjonali sabiex ikun hemm fehim aħjar tar-raġunijiet kumplessi li jwasslu għall-esklużjoni soċjali tal-persuni b'diżabilità. Għandhom jitkejlu kwistjonijiet bħal dħul finanzjarju, iżda wkoll il-parteċipazzjoni fil-ħajja soċjali (rappreżentazzjoni, aċċess għall-assoċjazzjonijiet, ix-xogħol volontarju, il-politika, eċċ.) u aċċess għall-kura tas-saħħa, l-edukazzjoni, il-kultura, il-mezzi ta' komunikazzjoni u s-servizzi soċjali.

4.2.7 Soluzzjonijiet eżistenti ta' l-aħjar prattika, per eżempju l-karta Ewropea għall-parkeġġ, għandhom jistabbilixxu eżempju għall-introduzzjoni ta' soluzzjonijiet ġodda u simili, li ma jistgħux jinkisbu mingħajr sett ta' indikaturi li jkejlu l-inklużjoni soċjali ta' persuni b'diżabilità, b'data rilevanti u paragunabbli.

4.3 Sfidi fl-istabbiliment ta' l-indikaturi Ewropej

4.3.1 Il-provvediment ta' data mill-Istati Membri għall-valutazzjoni tal-livell ta' l-inklużjoni tal-persuni b'diżabilità attwalment qiegħda ssir mingħajr ftehim fuq livell Ewropew dwar indikaturi komuni ħlief ġbir ta' data fil-qafas ta' l-OMC (8) u l-ECHIM (9). Għandu jiġi spjegat ukoll lill-Istati Membri għaliex il-ġbir tad-data dwar kwistjonijiet ta' diżabilità għandu importanza kbira.

4.3.2 L-istħarriġ SILC jinkludi stima tan-numru ta' persuni b'diżabilità fl-UE iżda minn din id-data jeskludi l-persuni li jgħixu f'istituzzjonijiet, tfal u persuni kbar fl-età b'diżabilità, u għalhekk din il-figura ssir inqas rilevanti.

4.3.3 Id-definizzjonijiet ta' diżabilità huma differenti fil-pajjiżi kollha u għandhom jiġu estiżi sabiex jinkludu, per eżempju, persuni bi problemi ta' saħħa mentali, li sikwit ma jiġux inklużi fl-istatistiċi nazzjonali. Id-deskrizzjoni tal-kategorija tal-persuni b'diżabilità għandha tkun ibbażata fuq l-Artikolu 1, paragrafu 2 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità, b'hekk tkun teżisti bażi universali sabiex jiġu stabbiliti liema kategoriji jidħlu fid-definizzjoni ta' “persuni b'diżabilità”.

4.3.4 Il-persuni b'diżabilità huma grupp eteroġenu, u huwa diffiċli li jiġu stabbiliti kriterji ta' kejl. Numru ta' indikaturi għalhekk iridu jqisu d-diversità tad-diżabilitajiet, kif ukoll l-oqsma ta' politika li jħallu impatt fuq il-ħajja tal-persuni b'diżabilità, u jidentifikaw l-ostakoli għall-parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà għall-persuni b'diżabilitajiet.

Brussell, is-26 ta' Settembru 2007. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Dimitris DIMITRIADIS

(1) ISTAT — Istitut Nazzjonali ta' l-Istatistiċi — Italja, Proġett “Indicators on integration of disabled poeple into social life”, rapport finali, Ġunju 2001, ippubblikat mill-Eurostat.

(2) Skond l-istħarriġ ta' l-Eurostat SILC (Statistika dwar id-Dħul u l-Kondizzjonijiet ta' Għixien) ta' l-2005.

(3) Ara: http://europa.eu.int/comm/employment_social/disability/index_en.html.

(4) http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1913,47567825,1913_58814988&_dad=portal&_schema=PORTAL#B.

(5) Għas-Sistema Ewropea ta' l-Istatistika, ara:

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1153,47169267,1153_47183518&_dad=portal&_schema=PORTAL.

(6) Għall-Grupp ta' Washington, ara:

http://www.cdc.gov/nchs/citygroup.htm.

(7) “Concerted development of social cohesion indicators — Methodological guide”, Council of Europe Publishing.

(8) Open Method of Coordination — Metodu Miftuħ ta' Koordinazzjoni.

(9) European Community Health Indicators Monitoring — Monitoraġġ ta' l-Indikaturi dwar is-Saħħa tal-Komunità Ewropea.