Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar għal Ewropa soċjali aktar b’saħħitha: l-isfruttament tal-benefiċċji kollha tad-diġitalizzazzjoni għall-futur tax-xogħol”

(COM(2021) 761 final)

u l-“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-titjib tal-kondizzjonijiet tax-xogħol fix-xogħol fuq il-pjattaformi”

(COM(2021) 762 final)

(2022/C 290/16)

Relatur: Cinzia DEL RIO

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 17.1.2022 Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 4.5.2022 Bażi legali Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 7.3.2022 Adottata fil-plenarja 23.3.2022 Sessjoni plenarja Nru 568 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 149/80/18

1. Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-pandemija enfasizzat xi bidliet fid-dinja tax-xogħol, li diġà kienu għaddejjin, u aċċellerat l-espansjoni ta' kull tip ta' xogħol fuq il-pjattaformi, u b'hekk saħħet it-tkabbir u l-impatt tal-ekonomija diġitali.

1.2. Il-KESE jilqa' l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal Direttiva dwar it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fix-xogħol fuq il-pjattaformi (COM(2021) 762), fil-qafas tal-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Dan l-intervent regolatorju għandu jkollu l-għan li jistabbilixxi definizzjonijiet ċari tal-kriterji għall-klassifikazzjoni tar-relazzjonijiet ta' impjieg u għar-regolamentazzjoni tal-użu tal-algoritmi, u għandu jipprovdi aċċess għall-protezzjonijiet u għad-drittijiet soċjali u tax-xogħol.

1.3. Il-KESE diġà enfasizza f'għadd ta' Opinjonijiet preċedenti, li jibqgħu rilevanti għal din l-Opinjoni, l-opportunitajiet u l-isfidi li jakkumpanjaw ix-xogħol fuq il-pjattaformi, u l-ħtieġa li jiġu stabbiliti regoli ċari u ġusti sabiex tiġi żgurata kompetizzjoni ġusta fis-suq intern, implimentazzjoni effettiva tad-drittijiet tal-ħaddiema u kundizzjonijiet tax-xogħol imtejba. L-għan ġenerali huwa li jiġi infurzat u li jissaħħaħ is-suq intern billi jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni għall-atturi kollha.

1.4. Il-KESE enfasizza li l-ekonomija tal-pjattaformi tipprovdi opportunitajiet kemm għan-negozji kif ukoll għall-ħaddiema. Il-kumpaniji jistgħu jilħqu swieq ġodda, inaqqsu l-ispejjeż, u jikkapitalizzaw fuq l-innovazzjonijiet fit-teknoloġiji diġitali u l-aċċess għall-forzi tax-xogħol globali u lokali biex itejbu l-effiċjenza u jsaħħu l-produttività. Il-ħaddiema għandhom opportunitajiet ġodda li jiġġeneraw l-introjtu u opportunitajiet ta' impjieg, li huma dejjem aktar importanti u saħansitra kruċjali għal gruppi vulnerabbli bħaż-żgħażagħ, il-migranti u n-nisa. Dawn l-opportunitajiet għandhom jiġu indirizzati b'mod soċjalment sostenibbli.

1.5. It-tħassib espress relatat mal-kundizzjonijiet tax-xogħol fl-ekonomija tal-pjattaformi jinkludi aċċess aktar limitat għall-protezzjoni soċjali u l-kopertura tas-sigurtà soċjali, ir-riskji għas-saħħa u s-sikurezza, ix-xogħol mhux sikur, il-ħinijiet tax-xogħol frammentati u l-livelli inadegwati ta' introjtu u d-diffikultajiet fl-iżgurar tar-rikonoxximent tad-drittijiet kollettivi. Dan it-tħassib jeħtieġ jiġi indirizzat u jeħtieġ jiġu żviluppati soluzzjonijiet ibbilanċjati f'livelli adegwati — Ewropej, nazzjonali u permezz ta' negozjar kollettiv li jinvolvi l-pjattaformi. Il-KESE jqis li jeħtieġ jiġi żgurat trattament indaqs bejn il-kumpaniji “tradizzjonali” u dawk li jużaw mezzi diġitali bbażati fuq il-funzjonijiet tal-ġestjoni algoritmika meta jintużaw għall-ġestjoni tal-organizzazzjoni tax-xogħol u r-relazzjonijiet tal-impjieg: direzzjoni, kontroll u/jew setgħa organizzattiva.

1.6. Il-pjattaformi tax-xogħol diġitali jvarjaw fid-daqs. Għall-SMEs tal-pjattaformi, jeżistu sfidi oħrajn, li jridu jitqiesu, inklużi sfidi relatati mal-ispejjeż b'rabta mal-piżijiet infrastrutturali u amministrattivi u mal-adattament għat-trasformazzjoni diġitali.

1.7. Il-KESE jirrikonoxxi li l-flessibbiltà fis-sigħat tax-xogħol tista' tkun karatteristika pożittiva tax-xogħol fuq il-pjattaformi, li ntlaqgħet b'mod partikolari minn dawk li jiddependu mix-xogħol fuq il-pjattaformi bħala sors addizzjonali ta' introjtu. Madankollu, il-flessibbiltà għandha dejjem tkun ibbażata fuq ir-rispett tal-istandards soċjali u tax-xogħol fundamentali ggarantiti mil-liġi tal-UE.

1.8. Il-KESE jaqbel li l-klassifikazzjoni legali tar-relazzjoni tal-impjieg u d-distinzjoni ċara tagħha minn impjieg indipendenti ġenwin huma kruċjali biex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali kemm għan-negozji kif ukoll għall-ħaddiema u biex jiġu żgurati d-drittijiet u l-protezzjonijiet tal-ħaddiema. Madankollu, din il-kwistjoni hija indirizzata b'mod differenti fi Stati Membri differenti. Id-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar oqsma speċifiċi, id-deċiżjonijiet tal-qorti b'segwitu għal tilwim industrijali, u l-ftehimiet kollettivi f'segmenti mmirati tax-xogħol fuq il-pjattaformi qed jikkawżaw frammentazzjoni tar-regolamentazzjoni eżistenti fl-UE u disparitajiet fil-mod kif il-ħaddiema tal-pjattaformi jiġu ttrattati fid-diversi Stati Membri. Jeħtieġ li jiġi identifikat l-impjegatur legalment responsabbli, kemm mil-lat ta' tassazzjoni u kontribuzzjonijiet soċjali, u bil-ħsieb li jiġu stabbiliti proċessi ta' negozjar kollettiv.

1.9. L-Ewropa ma jistax ikollha approċċi regolatorji differenti għall-istess sfidi. Il-KESE jappoġġja l-għan tal-proposta leġiżlattiva tal-Kummissjoni Ewropea li tindirizza dawn ir-regolamenti diversi ħafna fl-Istati Membri.

1.10. Il-KESE jenfasizza li r-regoli l-ġodda tad-Direttiva għandhom ikunu bbażati fuq l- acquis soċjali tal-UE u għandhom jinkludu definizzjonijiet ċari, li ma għandhomx ikunu f'kunflitt mal- acquis legali, mal-ftehimiet kollettivi jew mal-ġurisprudenza tal-qrati fl-Istati Membri individwali. Id-Direttiva għandha tkun qafas legali ċar li għandu jiġi adattat fil-livell nazzjonali skont il-liġijiet u l-prattiki nazzjonali, u b'mod partikolari tinkoraġġixxi proċessi ta' negozjar kollettiv.

1.11. Barra minn hekk, din l-Opinjoni tindirizza b'mod partikolari l-aspetti li ġejjin tad-Direttiva proposta: Kriterji ta' klassifikazzjoni: il-KESE jenfasizza li l-kriterji ta' klassifikazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 4 tal-Proposta ma jirriflettux l-evoluzzjoni dinamika u rapida tas-suq diġitali u jeħtieġ li jiġu aġġornati b'mod kostanti, u dan jagħmilhom vagi u ambigwi. Ikun aktar xieraq li jiġi ddikjarat li l-preżunzjoni tal-impjieg topera favur ħaddiema individwali li jipprovdu xogħolhom u/jew is-servizzi tagħhom taħt il-funzjonijiet speċifiċi ta' direzzjoni, kontroll u/jew ta' setgħa organizzazzjonali mwettqa permezz ta' ġestjoni algoritmika eżerċitata mill-pjattaforma diġitali kkonċernata u għalhekk jiġu stabbiliti l-kriterji skont dawn il-funzjonijiet. Il-KESE jaqbel li l-pjattaformi għandhom il-possibbiltà li jirribattu l-preżunzjoni tal-impjieg.

1.12. Il-KESE jindika li d-dimensjoni speċifika tal-ġestjoni algoritmika, li għandha influwenza sostanzjali fuq il-ħaddiema, tista' ma tapplikax għad-definizzjoni tal-preżunzjoni ta' relazzjoni tal-impjieg li tinvolvi professjonisti rreġistrati jew membri ta' assoċjazzjonijiet professjonali nazzjonali, fejn dawn jeżistu.

1.13. Regoli dwar il-ġestjoni algoritmika: il-KESE jaqbel li l-ġestjoni algoritmika għandha impatt sinifikanti fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol u għandha tkun trasparenti u responsabbli għall-ħaddiema u n-negozji. Il-ġestjoni algoritmika tissorvelja, tassenja l-kompiti, tipprovdi struzzjonijiet diretti li jillimitaw il-livell ta' awtonomija u tevalwa l-ħaddiema, inklużi l-prestazzjoni u l-imġiba tagħhom, kif ukoll il-qligħ u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u tista' saħansitra twassal għal sensji. Id-Direttiva għandha tiddikjara b'mod espliċitu li d-drittijiet stabbiliti fil-Kapitolu 3 japplikaw għas-sitwazzjonijiet kollha fejn il-ġestjoni algoritmika tintuża f'kuntest ta' impjieg.

1.14. Il-KESE jemmen li l-ħaddiema kollha tal-pjattaformi għandu jkollhom id-dritt garantit għall-portabbiltà tad-data u li jniżżlu d- data tagħhom mill-pjattaformi, inkluża d- data dwar il-ħiliet. Barra minn hekk, għandhom jiżdiedu dispożizzjonijiet ulterjuri sabiex jiġi eżerċitat id-dritt ta' rieżami ta' deċiżjoni awtomatizzata jew semiawtomatizzata. Id-deċiżjonijiet li jistgħu jkollhom impatt sostanzjali fuq ir-relazzjoni tax-xogħol għandhom jittieħdu mill-bnedmin. Il-KESE japprezza l-fatt li l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea tmur f'din id-direzzjoni.

1.15. Il-KESE jisħaq fuq l-importanza ta' infurzar effettiv permezz ta' kooperazzjoni aktar b'saħħitha bejn l-awtoritajiet tal-protezzjoni tad- data u l-ispettorati tax-xogħol u l-ħtieġa li jiġi ċċarat fejn jinsabu r-responsabbiltajiet, inkluż f'sitwazzjonijiet transfruntiera.

1.16. Drittijiet kollettivi: il-KESE jenfasizza li l-Artikolu 14 tad-Direttiva għandu jirreferi b'mod espliċitu għat-trade unions, li għandhom id-dritt ta' negozjar kollettiv. Barra minn hekk, id-drittijiet ta' informazzjoni u konsultazzjoni u d-dritt ta' negozjar kollettiv għandhom jiġu estiżi għall-ħaddiema kollha tal-pjattaformi.

1.17. Id-Direttiva għandha tiżgura proċessi ta' terminazzjoni ġusti għall-ħaddiema tal-pjattaformi u proċeduri ta' informazzjoni u konsultazzjoni f'każ ta' sensji kollettivi.

1.18. F'konformità mal-miri tal-Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa, il-KESE jenfasizza l-importanza ta' taħriġ u informazzjoni adegwati għall-ħaddiema tal-pjattaformi, li jistgħu jkunu disponibbli b'diversi lingwi, dwar kif jużaw u jaħdmu fil-pjattaforma kkonċernata, u dwar it-titjib tal-ħiliet diġitali tagħhom.

2. Introduzzjoni — Il-kuntest

2.1. Il-pandemija tal-COVID-19 aċċellerat l-użu tax-xogħol fuq il-pjattaforma diġitali, u ħarġet aktar fid-dieher xi bidliet fid-dinja tax-xogħol li diġà kienu għaddejjin. Il-KESE diġà saħaq fuq kif l-ekonomija tal-pjattaformi tipprovdi opportunitajiet kemm għan-negozji kif ukoll għall-ħaddiema. Il-pjattaformi tax-xogħol diġitali li jiffaċilitaw ix-xogħol malajr ippenetraw għadd ta' setturi ekonomiċi. Il-kumpaniji jistgħu jilħqu swieq ġodda, inaqqsu l-ispejjeż, u jikkapitalizzaw fuq l-innovazzjonijiet fit-teknoloġiji diġitali u l-aċċess għall-forzi tax-xogħol globali u lokali biex itejbu l-effiċjenza u jsaħħu l-produttività. Il-ħaddiema għandhom opportunitajiet ġodda li jiġġeneraw l-introjtu u opportunitajiet ta' impjieg, li huma dejjem aktar importanti u saħansitra kruċjali għal gruppi vulnerabbli bħaż-żgħażagħ, il-migranti u n-nisa.

2.2. Madankollu, hemm ukoll sfidi marbuta mad-drittijiet tal-ħaddiema, it-tassazzjoni, id-distribuzzjoni tal-ġid u s-sostenibbiltà, li jeħtieġ jiġu indirizzati fil-livell Ewropew ( 1 ) . Ix-xogħol fuq il-pjattaformi qed isir element importanti tal-mappa produttiva l-ġdida tal-attivitajiet ekonomiċi marbuta mal-iżvilupp diġitali u t-tranżizzjoni diġitali. Il-KESE diġà enfasizza l-opportunitajiet u r-riskji f'għadd ta' Opinjonijiet preċedenti ( 2 ) , li huma rilevanti għal din l-Opinjoni, u talab intervent regolatorju fil-livell Ewropew b'definizzjonijiet ċari tal-kriterji għall-klassifikazzjoni tar-relazzjonijiet tax-xogħol, li jirregolaw l-użu tal-algoritmi, u li jipprovdu aċċess għall-protezzjonijiet u għad-drittijiet soċjali u tax-xogħol.

2.3. Il-pożizzjoni ekonomika dgħajfa ta' bosta ħaddiema li joperaw fuq firxa wiesgħa ta' pjattaformi tax-xogħol diġitali żżid ir-riskji għas-saħħa u s-sikurezza ( 3 ) u l-prekarjetà tal-impjiegi ( 4 ) , fenomenu li huwa diffiċli li jiġi ddefinit fi ħdan konfini ġeografiċi nazzjonali preċiżi u speċifiċi. Barra minn hekk, fil-biċċa l-kbira tas-sistemi legali tal-UE, qed jiddgħajfu l-mekkaniżmi ta' protezzjoni ġenerali u ta' protezzjoni soċjali għall-ħaddiema mhux standard u atipiċi.

2.4. Il-KESE jirrikonoxxi li l-flessibbiltà fis-sigħat tax-xogħol tista' tkun karatteristika pożittiva ta' xogħol fuq il-pjattaformi, li ntlaqgħet b'mod partikolari minn dawk li jiddependu fuq ix-xogħol fuq il-pjattaformi bħala sors addizzjonali ta' introjtu, b'mod partikolari ż-żgħażagħ. Madankollu, il-flessibbiltà għandha dejjem tkun ibbażata fuq ir-rispett tal-istandards soċjali u tax-xogħol fundamentali ggarantiti mid-dritt tal-UE u tista' tiġi regolata mil-liġi nazzjonali jew minn ftehimiet kollettivi abbażi tal-qafas legali rilevanti tal-UE. Dan huwa partikolarment meħtieġ għal żgħażagħ li għandhom perjodi ta' xogħol frammentati, livelli baxxi u inadegwati ta' introjtu u li jeħtieġ li jiġbru l-kontribuzzjonijiet soċjali tagħhom għall-pensjonijiet futuri tagħhom ( 5 )

2.5. In-natura differenti tar-relazzjonijiet ta' impjieg li jirriżultaw u jiżviluppaw fuq il-pjattaformi tax-xogħol diġitali f'kull Stat Membru ma twassalx għal soluzzjoni nazzjonali uniformi fir-rikonoxximent tal-protezzjoni soċjali meħtieġa, il-miżuri ta' saħħa u sikurezza okkupazzjonali meħtieġa, livelli ta' introjtu adegwati, ħin tax-xogħol adegwat u kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti. Dawn il-forom differenti ta' relazzjonijiet tax-xogħol, u ta' protezzjoni individwali u kollettiva baxxa fil-livell nazzjonali huma mmultiplikati fil-livell tal-UE, u b'hekk jinħolqu kundizzjonijiet għad-dumping soċjali u għall-kompetizzjoni inġusta li jheddu l-effettività proprja tal-istandards Ewropej u nazzjonali tal-protezzjoni tax-xogħol.

2.6. Il-pjattaformi tax-xogħol diġitali jistgħu jiġu kklassifikati f'żewġ kategoriji wiesgħa: pjattaformi online ibbażati fuq l-internet u pjattaformi bbażati fuq il-post ġeografiku. Dawn ivarjaw fid-daqs. Għall-SMEs tal-pjattaformi, jeżistu sfidi oħrajn, li jridu jitqiesu, inklużi sfidi relatati mal-ispejjeż b'rabta mal-piżijiet infrastrutturali u amministrattivi u mal-adattament għat-trasformazzjoni diġitali.

2.7. In-numru ta' persuni li jaħdmu għal impjegaturi li jużaw pjattaformi online qed jiżdied b'mod kostanti, mhux biss fl-Unjoni Ewropea, iżda fid-dinja ( 6 ) . Kif urew l-ILO u l-Eurofound, l-isfidi għan-negozji tradizzjonali jinkludu kompetizzjoni inġusta minn pjattaformi, li wħud minnhom mhumiex soġġetti għal tassazzjoni konvenzjonali u regolamenti oħrajn relatati mal-forzi tax-xogħol tagħhom. Barra minn hekk, ammont konsiderevoli ta' ġurisprudenza wera li xi mudelli ta' negozju tal-pjattaformi jibnu l-vantaġġ kompetittiv tagħhom billi jfittxu li jevitaw regolamenti applikabbli, kemm jekk ikunu leġiżlazzjoni soċjali, ambjentali jew ekonomika ( 7 ) . Din l-istrateġija ma twassalx għal sostenibbiltà ekonomika fit-tul u hija ta' detriment għall-kompetizzjoni ġusta, b'mod partikolari bejn il-kumpaniji ta' pjattaformi kbar u mikro jew żgħar.

2.8. Bit-tranżizzjoni diġitali, appoġġjata bil-qawwa mill-UE, fil-futur aktar setturi u professjonijiet se jiġu affettwati mill-mudell ta' “pjattaformi online”. Il-KESE enfasizza kemm-il darba ( 8 ) li regolazzjoni tajba tas-suq intern għandha tiġi infurzata u msaħħa billi jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni għall-atturi kollha, u li jeħtieġ li d-diġitalizzazzjoni tkun ta' benefiċċju għall-ħaddiema u l-kumpaniji. Huwa essenzjali li jiġi żviluppat qafas regolatorju li jiżgura ambjenti u kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri, ġusti u tajbin għas-saħħa permezz ta' sistema ta' drittijiet, responsabbiltajiet u dmirijiet definiti b'mod ċar.

2.9. Il-ħaddiema kollha għandhom id-dritt għal kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u deċenti. Dan huwa prinċipju fundamentali tad-dritt internazzjonali tax-xogħol u tad-dritt tal-Unjoni. Il-ħaddiem għandu d-dritt, f'konformità mal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2019/1152, li jiġi infurmat mill-impjegatur dwar l-elementi essenzjali tal-kuntratt tax-xogħol jew tar-relazzjoni tal-impjieg. Il-ħaddiema impjegati minn pjattaforma jridu jkunu soġġetti għall-istess dispożizzjonijiet tal-liġi tax-xogħol bħal dawk fis-seħħ fil-pajjiż fejn jiġi pprovdut is-servizz.

2.10. Għalhekk, il-kwistjoni ewlenija hija d-definizzjoni ċara ta' “impjegat” u d-distinzjoni ċara tagħha minn “ħaddiem li jaħdem għal rasu”. L-effikaċja u l-effettività tal-qafas regolatorju kollu tal-abbozz tad-Direttiva jiddependu miċ-ċarezza ta' dawn id-definizzjonijiet. L-istudji msemmijin ( 9 ) juru li f'ħafna każijiet il-ħaddiema jintalbu jirreġistraw bħala ħaddiema għal rashom, u l-isfida hija li jiġi evitat impjieg indipendenti fittizju. Il-ħaddiema għandhom jiksbu l-informazzjoni meħtieġa biex ikunu jistgħu jagħżlu jekk iridux li jkunu ġenwinament ħaddiema għal rashom jew le. L-istudju tal-Kummissjoni Ewropea msemmi fir-Rapport ta' Valutazzjoni tal-Impatt tad-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fix-xogħol fuq il-pjattaformi juri li huwa stmat li 5,5 miljun ħaddiem tal-pjattaforma huma kklassifikati b'mod żbaljat bħala ħaddiema għal rashom.

2.11. Il-kwistjoni tal-klassifikazzjoni legali tar-relazzjonijiet tal-impjieg hija indirizzata b'mod differenti fl-Istati Membri. Ir-riskju ta' żbalji fil-klassifikazzjoni legali tar-relazzjonijiet tal-impjieg huwa dovut l-aktar għall-iskarsezza tal-leġiżlazzjoni fis-sistemi legali nazzjonali u n-nuqqas ta' ċarezza legali. S'issa, l-ebda Stat Membru ma indirizza b'mod komprensiv il-kwistjoni tal-klassifikazzjoni legali tax-xogħol fuq il-pjattaformi. Xi Stati Membri (l-Italja, Spanja u Franza) għażlu leġiżlazzjoni settorjali li tiffoka fuq il-pjattaformi tat-trasport u tal-konsenji. Għadd kbir ta' Stati Membri (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Irlanda, l-Italja, in-Netherlands u l-Iżvezja) ippruvaw jiċċaraw ir-relazzjonijiet tax-xogħol ta' klassifikazzjoni inċerta permezz ta' leġiżlazzjoni, atti amministrattivi jew ġurisprudenza, iżda dawn jirreferu għal sitwazzjonijiet ġenerali tas-suq tax-xogħol u ma jqisux l-ispeċifiċitajiet tax-xogħol fuq il-pjattaformi. Fl-Italja u fi Spanja, in-negozjar kollettiv kellu rwol importanti bi ftehimiet u protokolli speċifiċi li antiċipaw dispożizzjonijiet legali speċifiċi.

2.12. L-opinjoni li s-sistema regolatorja eżistenti fil-livell nazzjonali, fid-diversi pajjiżi tal-UE, attwalment mhijiex adatta għar-regolamentazzjoni tad-diversi profili tax-xogħol permezz ta' pjattaformi diġitali, hija kkonfermata minn kważi 100 tilwima legali mressqa mill-ħaddiema u/jew mir-rappreżentanti tal-union tagħhom, u fid-diversità tas-soluzzjonijiet ipprovduti mill-ġurisprudenza ta' ħafna pajjiżi Ewropej, maqsuma bejn dawk li jaffermaw mill-ġdid in-natura ta' impjieg indipendenti li tikkaratterizza r-relazzjoni tal-impjieg u n-numru dejjem jiżdied ta' dawk li jirrikonoxxu n-natura tal-impjieg tagħha, mingħajr ma jiġu esklużi dawk li jqiegħdu dan il-każ speċifiku f'sitwazzjoni legali intermedja ( 10 ) . Għalkemm dawn il-proċeduri spiss wasslu għal riżultati kontradittorji, dawn jikkonċernaw l-aktar is-servizzi tal-konsenja u tas-sewwieqa (servizzi ta' pjattaforma fuq il-post) u l-parti l-kbira tagħhom jaqblu li jiddefinixxu n-nies li jaħdmu fuq il-pjattaformi bħala impjegati (b'mod partikolari fis-setturi tat-trasport u tal-konsenji, li probabbilment huma dawk li fihom hemm l-aktar protezzjoni kuntrattwali u tal-unions).

2.13. Kwistjoni ewlenija oħra tirrigwarda l-impatt tal-ġestjoni algoritmika fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol, li hija inerenti fil-mudell ta' negozju tal-pjattaformi tax-xogħol diġitali ( 11 ) . Għandha tingħata attenzjoni biex jiġu żgurati t-trasparenza u r-responsabbiltà fir-rigward tal-algoritmi għall-ħaddiema u n-negozji.

2.14. data u n-nondiskriminazzjoni. Ittieħdu deċiżjonijiet pertinenti tal-qorti f'diversi pajjiżi (FR, IT, NL, PL u LU) Stati Membri individwali ħadu miżuri biex itejbu din is-sitwazzjoni billi jimplimentaw inizjattivi leġiżlattivi li jindirizzaw speċifikament il-ġestjoni tal-algoritmi fuq il-post tax-xogħol, (IT, ES). Sadanittant, għadd ta' Stati Membri (AT, BE, CY, CZ, DK, EE, FI, DE, IE, LV, LT, LU, NL, SV) jindirizzaw il-ġestjoni tal-algoritmi billi jieħdu miżuri fil-qafas tal-politiki dwar il-privatezza, il-protezzjoni tad-u n-nondiskriminazzjoni. Ittieħdu deċiżjonijiet pertinenti tal-qorti f'diversi pajjiżi (FR, IT, NL, PL u LU) ( 12 ) . Minħabba l-frammentazzjoni tar-regolamentazzjoni eżistenti fi ħdan l-UE, il-pjattaformi tax-xogħol diġitali li joperaw f'pajjiżi differenti jibqgħu wkoll soġġetti għal regolamentazzjonijiet differenti. Minħabba n-natura flessibbli, mobbli u li qed tevolvi malajr tal-ekonomija tal-pjattaformi, dan in-nuqqas ta' approċċ komuni se joħloq diffikultajiet fiż-żamma ta' kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni fost l-Istati Membri.

2.15. F'dan il-kuntest, l-inizjattiva tal-istituzzjonijiet Ewropej għandha tintlaqa' b'sodisfazzjon, b'referenza speċifika għall-pakkett ta' miżuri ppreżentat mill-Kummissjoni Ewropea fid-9 ta' Diċembru 2021 għat-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fuq pjattaformi, fil-qafas tal-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. L-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea tirrikonoxxi l-urġenza li jiġu indirizzati d-disparitajiet fit-trattament bejn l-Istati Membri, tindirizza l-aspetti problematiċi deskritti hawn fuq u tressaq Proposta Regolatorja b'Direttiva.

3. Konsiderazzjonijiet ġenerali

3.1. Il-KESE jaqbel mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tfassal Proposta għal Direttiva, b'kamp ta'' applikazzjoni li jestendi għal xogħol ibbażat fuq il-pjattaformi żviluppat kemm permezz ta' pjattaformi online (eż. servizzi legali, servizzi ta' traduzzjoni, freelancers, eċċ.) kif ukoll permezz ta' pjattaformi bbażati fuq il-post, li jirrikjedu li l-ħaddiem jipprovdi servizz fiżiku (eż. taxis, konsenji, servizzi tad-dar). Kif iddikjarat b'mod ċar fil-premessa 49 tal-Proposta għal Direttiva, il-ħtieġa għal Direttiva aktar milli strumenti legali mhux vinkolanti hija ġġustifikata mid-diversità estrema ta' sitwazzjonijiet, kundizzjonijiet tax-xogħol u leġiżlazzjoni f'kull Stat Membru, b'mod partikolari fir-rigward tal-iżgurar ta' kopertura formali u attwali, u l-adegwatezza u t-trasparenza tas-sistemi ta' protezzjoni soċjali, speċjalment peress li l-Istati Membri jipprevedu livelli differenti ta' protezzjoni soċjali. L-għadd kbir u dejjem jikber ta' kawżi u sentenzi tal-qorti favur il-klassifikazzjoni ta' dan ix-xogħol bħala impjieg huwa turija ċara tal-fatt li l-kwistjoni mhijiex regolata b'mod ċar biżżejjed anke fi ħdan is-sistemi legali nazzjonali individwali. Għalhekk, l-objettiv li jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol permezz ta' pjattaformi diġitali ma jistax jintlaħaq b'mod suffiċjenti minn kull Stat Membru waħdu iżda, f'konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, jista' jintlaħaq aħjar fil-livell tal-UE.

3.2. data dwar il-pjattaformi tax-xogħol diġitali, pereżempju dwar l-għadd ta' persuni li jwettqu xogħol permezz ta' pjattaformi diġitali, is-sitwazzjoni tal-impjieg tagħhom u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom. Dan jagħmel l-implimentazzjoni tar-regoli rilevanti aktar kumplessa, anke fir-rigward tal-liġi tax-xogħol u l-protezzjoni soċjali”. Il-KESE diġà indika data madwar l-Ewropa ta' pjattaformi kbar u żgħar. Bir-raġun, il-Proposta għal Direttiva tinnota fil-Premessa 9 li “meta l-pjattaformi diġitali joperaw f'diversi Stati Membri, spiss ma jkunx ċar minn fejn qed jitwettaq ix-xogħol fuq pjattaforma diġitali u minn min. Barra minn hekk, l-awtoritajiet nazzjonali ma għandhom l-ebda aċċess faċli għad-dwar il-pjattaformi tax-xogħol diġitali, pereżempju dwar l-għadd ta' persuni li jwettqu xogħol permezz ta' pjattaformi diġitali, is-sitwazzjoni tal-impjieg tagħhom u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom. Dan jagħmel l-implimentazzjoni tar-regoli rilevanti aktar kumplessa, anke fir-rigward tal-liġi tax-xogħol u l-protezzjoni soċjali”. Il-KESE diġà indika ( 13 ) li jkun meħtieġ li jiġi stabbilit reġistru ta' pjattaformi f'kull Stat Membru u bażi tad-madwar l-Ewropa ta' pjattaformi kbar u żgħar.

3.3. Dawn l-inċertezzi legali f'xi sitwazzjonijiet jistgħu jiffavorixxu l-ħolqien u l-proliferazzjoni ta' forom ta' xogħol mhux iddikjarati u sitwazzjonijiet deplorabbli ta' sfruttament u kompetizzjoni bejn il-ħaddiema stess, li jistgħu jkunu taħt xi prattiki ta' sottokuntrattar illegali. Dawn il-ħaddiema spiss ikunu migranti, li huma oġġettivament dgħajfa u mhumiex konxji tad-drittijiet minimi ta' protezzjoni previsti. Id-Direttiva proposta ma fihiex dispożizzjoni dwar is-sottokuntrattar, u għalhekk lil dawk il-ħaddiema tal-pjattaformi ma toffrilhom l-ebda protezzjoni kontra dawk il-prattiki ( 14 )

3.4. Madankollu, it-test tal-proposta tal-Kummissjoni, huwa vag, ġeneriku u ambigwu fuq għadd ta' punti. Dan ma jirriflettix l-objettivi tal-protezzjoni u l-garanzija tad-drittijiet soċjali u tax-xogħol iddikjarati b'mod ċar fil-premessi, b'mod partikolari, id-definizzjoni ta' ħaddiem li jopera permezz ta' pjattaformi diġitali (l-Artikoli 2 u 5) u d-drittijiet kemm tal-ħaddiema kif ukoll tar-rappreżentanti tal-union għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni (l-Artikolu 9, li, madankollu, jagħmel referenza espliċita biss għad-Direttiva 2002/14/KE). Bħala punt preliminari, għandu jkun innotat li l-Proposta għal Direttiva ta' spiss tkun ugwali għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema mal-prinċipju tal-libertà li wieħed imexxi negozju. Id-drittijiet tal-ħaddiema u l-libertajiet fundamentali għandhom jiġu protetti b'mod adegwat, f'konformità mal-leġiżlazzjoni u f'konformità mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali.

3.5. Il-KESE jqis li huwa meħtieġ li d-Direttiva tinkludi dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol u s-sigurtà soċjali bbażati fuq il-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni, anke fir-rigward ta' ħaddiema simili u komparabbli impjegati fl-istess settur. Dan jinkoraġġixxi l-iżvilupp ta' protezzjoni kuntrattwali uniformi għas-setturi u jiġġieled il-forom ta dumping soċjali u fiskali.

3.6. Il-KESE jilqa' l-isforzi proposti tal-Kummissjoni għal appoġġ għall-kondiviżjoni ta' prattiki tajba fil-kuntest tal-programm ta' tagħlim reċiproku tagħha, kif ukoll għal appoġġ għall-attivitajiet tal-Awtorità Ewropea tax-Xogħol fi ħdan il-mandat tagħha; sabiex tappoġġa lill-Istati Membri fl-applikazzjoni tar-regoli ta' koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali u tipprovdi gwida dwarhom, fejn meħtieġ u permezz ta' programmi tal-UE (bħal Orizzont Ewropa) ( 15 )

3.7. Il-KESE jemmen li l-abbozz tad-Direttiva għandu jistabbilixxi kriterji u prinċipji ta' referenza ċari biex jiggwidaw lil dawk li jfasslu l-liġijiet nazzjonali u biex jinkoraġġixxu n-negozjar kollettiv sabiex jiġu stabbiliti regoli li jipprovdu ċertezza, sigurtà u prevedibbiltà għal ambjent ta' produzzjoni diġitalizzat ħafna. Dawn ir-regoli għandhom joħolqu kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni bejn il-pjattaformi tax-xogħol diġitali u l-fornituri tas-servizzi offline. Dawn m'għandhomx ikunu f'kunflitt mal- acquis legali, m'għandhomx ibiddlu l-kontenut u l-kamp ta' applikazzjoni tar-regoli li jiddefinixxu n-natura tal-impjieg ta' relazzjoni ta' servizz f'konformità mal-liġijiet nazzjonali, il-ftehimiet kollettivi, is-sistemi ta' klassifikazzjoni nazzjonali jew il-ġurisprudenza tal-qrati tal-Istati Membri individwali, u m'għandhomx idgħajfu l-kompetizzjoni ġusta bejn il-kumpaniji.

3.8. data , abbażi ta' kompetizzjoni trasparenti u ġusta bejniethom, li tiċċara l-istatus tal-impjegati għall-ħaddiema li jipprovdu servizzi u/jew iwettqu attivitajiet f'dawn is-setturi. Il-KESE jilqa' wkoll l-għan tal-Kummissjoni li tiċċara l-pożizzjoni ta' dawk li ġenwinament jaħdmu għal rashom u tappoġġjahom. “Meta jkun meħtieġ, dawk li jaħdmu għal rashom se jirċievu wkoll appoġġ biex jiċċaraw l-istatus tagħhom.” Id-Direttiva hija mistennija li tikkonferma darba għal dejjem l-awtonomija ta' dawk li jaħdmu għal rashom u tappoġġja l-kapaċità tagħhom li jisfruttaw il-possibbiltajiet intraprenditorjali tagħhom, eż. billi jiżviluppaw il-bażi ta' klijenti tagħhom. Dawk li diġà ġenwinament jaħdmu għal rashom se jibqa' jkollhom il-benefiċċji relatati mal-istatus tal-impjieg tagħhom Il-KESE jqis ukoll li huwa meħtieġ li jiġi żgurat trattament ugwali bejn il-kumpaniji “tradizzjonali” u dawk li jużaw mezzi ta' kontroll diġitali bbażati fuq il-ġestjoni algoritmika tad-, abbażi ta' kompetizzjoni trasparenti u ġusta bejniethom, li tiċċara l-istatus tal-impjegati għall-ħaddiema li jipprovdu servizzi u/jew iwettqu attivitajiet f'dawn is-setturi. Il-KESE jilqa' wkoll l-għan tal-Kummissjoni li tiċċara l-pożizzjoni ta' dawk li ġenwinament jaħdmu għal rashom u tappoġġjahom. “Meta jkun meħtieġ, dawk li jaħdmu għal rashom se jirċievu wkoll appoġġ biex jiċċaraw l-istatus tagħhom.” Id-Direttiva hija mistennija li tikkonferma darba għal dejjem l-awtonomija ta' dawk li jaħdmu għal rashom u tappoġġja l-kapaċità tagħhom li jisfruttaw il-possibbiltajiet intraprenditorjali tagħhom, eż. billi jiżviluppaw il-bażi ta' klijenti tagħhom. Dawk li diġà ġenwinament jaħdmu għal rashom se jibqa' jkollhom il-benefiċċji relatati mal-istatus tal-impjieg tagħhom ( 16 )

3.9. Għalhekk huwa kruċjali li l-kamp ta' applikazzjoni (fl-Artikolu 1) jittejjeb u jsir inqas ambigwu, biex jiġi żgurat li d-Direttiva tapplika għall-pjattaformi diġitali kollha li jipprovdu provvista medjata ta' ħaddiema. Huwa meħtieġ li jiġi identifikat b'mod ċar l-impjegatur reali u legalment responsabbli anke mil-lat ta' kontribuzzjonijiet tat-taxxa u soċjali u bil-ħsieb li jiġu stabbiliti proċessi ta' negozjar kollettiv, li jqisu l-ispeċifitajiet ta' pjattaformi mikro u żgħar.

Ir-referenza għall-kunċett ta' organizzazzjoni tax-xogħol imwettaq mill-individwi tista' twassal għall-esklużjoni mhux mixtieqa ta' ċerti pjattaformi diġitali.

4. Kapitolu 4 — Konsiderazzjonijiet speċifiċi

4.1. F'din l-Opinjoni, l-aspetti li ġejjin tal-Proposta għal Direttiva se jiġu analizzati b'mod partikolari: — il-kriterji għall-klassifikazzjoni bħala impjegat — il-ġestjoni tal-algoritmi — id-drittijiet kollettivi

4.2. Il-kriterji ta' klassifikazzjoni

4.2.1. L-Artikolu 4 tal-Proposta jistabbilixxi l-kriterji li abbażi tagħhom tiġi stabbilita l-preżunzjoni tal-impjieg tar-relazzjoni tax-xogħol. Il-KESE jinnota li l-kriterji proposti għandhom jirriflettu d-dinamika tas-suq diġitali, u l-evoluzzjoni tal-mudelli ta' negozju u tal-metodi ta' ħidma, u li jkollhom bżonn jiġu aġġornati b'mod kostanti. B'dispjaċir ninnotaw li l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 4 għadhom fil-biċċa l-kbira espressjonijiet ta' forom differenti ta' kontroll eżerċitati mill-pjattaforma diġitali fuq l-attività tax-xogħol tal-impjegat. Il-KESE jemmen li l-ankraġġ tal-protezzjoni tax-xogħol mal-eżerċizzju tal-kontroll ma jkoprix u ma jikkoreġix b'mod adegwat l-iżbilanċ tas-setgħa bejn il-pjattaforma u l-ħaddiema.

4.2.2. Barra minn hekk, l-Artikolu 4 tal-proposta jħalli wisq setgħa diskrezzjonali lill-pjattaformi biex jiddeċiedu — peress li l-preżunzjoni tal-impjieg hija marbuta mal-preżenza ta' mill-inqas żewġ kriterji minn ħamsa — iżda f'kuntest li qed jevolvi b'mod kostanti, ikun faċli li dawn il-kriterji jiġu evitati. Il-KESE jemmen li status ta' impjieg definit b'mod ċar, anke għal dawk li jaħdmu ftit sigħat, jiggarantixxi d-dritt għall-protezzjoni soċjali, is-saħħa u s-sikurezza, id-dritt għall-organizzazzjoni u d-dritt għal negozjar kollettiv fir-rigward tas-sigħat tax-xogħol imwettqa, u b'hekk jiggarantixxi l-flessibbiltà meħtieġa.

4.2.3. Il-kriterji għandhom jindirizzaw b'mod aktar puntwali r-riskju ta' standards 'l isfel tax-xogħol. Għal dan il-għan, ikun mixtieq li jkun hemm kriterju uniku għall-preżunzjoni tal-impjieg li jista' jiġi kkonfutat mill-pjattaforma abbażi tal-Artikolu 5, li jqiegħed l-oneru tal-prova inversa fuq il-pjattaforma diġitali, u b'hekk juri n-natura tal-impjieg indipendenti tar-relazzjoni tax-xogħol. Il-KESE jaqbel mal-proposta tal-Kummissjoni Ewropea li għandhom ikunu l-pjattaformi li jirribattu l-preżunzjoni tal-impjieg.

4.2.4. Tabilħaqq, il-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u r-relazzjonijiet ġenwini ta' impjieg indipendenti, li għalihom ma hemm l-ebda definizzjoni fid-Direttiva, għandhom jiġu protetti b'mod adegwat ukoll. Hemm ħafna forom differenti ta' xogħol fuq il-pjattaformi, li ma jistgħux jaqgħu f'kategorija waħda. Hemm forom ta' xogħol li jistgħu jitqiesu simili għall-impjieg u hemm forom ta' xogħol li jeħtieġu professjonisti tas-sengħa, anke ħaddiema b'livell għoli ta' ħiliet, li f'xi pajjiżi huma komparabbli ma' dawk li huma elenkati fir-reġistri professjonali jew li huma membri ta' assoċjazzjonijiet professjonali nazzjonali. Id-dimensjoni speċifika tal-ġestjoni algoritmika, li għandha influwenza sostanzjali fuq il-ħaddiema, tista' ma tapplikax għad-definizzjoni tal-preżunzjoni ta' relazzjoni tal-impjieg li tinvolvi professjonisti rreġistrati jew membri ta' assoċjazzjonijiet professjonali nazzjonali, fejn dawn jeżistu.

4.2.5. Għalhekk ikun aktar xieraq li jiġi ddikjarat li l-preżunzjoni tal-impjiegi fil-qasam tal-pjattaformi tax-xogħol diġitali topera favur il-ħaddiema individwali li jipprovdu x-xogħol u/jew is-servizzi tagħhom taħt il-ġestjoni, il-kontroll u/jew is-setgħa organizzazzjonali ta' pjattaforma diġitali li tuża l-ġestjoni algoritmika.

Il-pjattaformi għandhom ikunu jistgħu jirribattu din il-preżunzjoni ta' impjieg billi jagħtu prova li ma jeżerċitaw l-ebda setgħa kummerċjali ta' organizzazzjoni, anke indiretta jew impliċita, fuq il-forniment tas-servizz/tax-xogħol mill-ħaddiem (17).

4.2.6. Argument komuni fis-sentenzi tal-qorti li jirrikonoxxi n-natura tal-impjieg tar-relazzjoni tax-xogħol — u, tabilħaqq, maħruġ minn qrati nazzjonali għoljin — huwa li l-pjattaforma, u b'mod aktar speċifiku l-ġestjoni tal-algoritmi, teżerċita bis-sħiħ forma ta' sorveljanza fuq it-twettiq tas-servizz eżegwit mill-ħaddiem. Dan, fil-fatt, jindika li s-servizz imwettaq mix-xogħol huwa integrat bis-sħiħ fin-negozju tal-pjattaforma. Dan l-element fih innifsu jsaħħaħ il-ħtieġa li tiġi bbilanċjata s-setgħa ta' kontroll imsemmija hawn fuq billi jiġu pprovduti garanziji individwali u kollettivi adegwati lill-ħaddiema kollha li jipprovdu x-xogħol u/jew is-servizzi tagħhom permezz ta' pjattaformi diġitali.

5. Kummenti speċifiċi u rakkomandazzjonijiet dwar il-ġestjoni tal-algoritmi

5.1. Il-ġestjoni algoritmika tipproċessa ammont sinifikanti ta' data , tissorvelja, tassenja il-kompiti, tipprovdi struzzjonijiet diretti li jillimitaw il-livell ta' awtonomija, u tevalwa l-ħaddiema, inklużi l-prestazzjoni u l-imġiba tagħhom, kif ukoll il-qligħ u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u tista' saħansitra twassal għal sensji. Il-KESE jilqa' l-fatt li l-abbozz ta' Direttiva jadotta l-prinċipji tal-GDPR — Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad- Data , u b'konsistenza mal-Artikolu 9 tal-GDPR, id-Direttiva għandha tipprojbixxi b'mod ċar l-ipproċessar ta' data personali sensittiva, inklużi opinjonijiet politiċi u sħubija fi trade unions. Id-Direttiva għandha tiddikjara b'mod espliċitu li d-drittijiet stabbiliti fil-Kapitolu 3 japplikaw fil-każijiet kollha ta' ġestjoni tal-algoritmi, ukoll meta l-pjattaforma jirnexxilha turi li ma jeżerċitaw ebda setgħa kummerċjali ta' organizzazzjoni, anke indiretta jew impliċita, fuq il-forniment tas-servizz min-naħa tal-ħaddiem, u għalhekk, il-preżunzjoni mill-pjattaforma li ma hemm l-ebda relazzjoni tal-impjieg.

5.2. Is-sistemi użati mill-pjattaformi tax-xogħol diġitali spiss jiddependu fuq elementi ta' intelliġenza artifiċjali (IA). Peress li l-pjattaformi se jkollhom jirrispettaw kemm id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva kif ukoll l-Att dwar l-IA (regolament tas-suq tal-prodotti), il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tagħmel kontroreferenza għad-Direttiva proposta u għall-Att dwar l-IA, u viċe versa, sabiex jiġu evitati jew iċċarati inkonsistenzi u lakuni possibbli.

5.3. data , l-assigurazzjoni u r-responsabbiltà legali, bil-għan li jiġu vvalutati, aġġustati u armonizzati r-regolamenti eżistenti. Il-KESE diġà nnota li l-algoritmi użati mill-pjattaformi għandhom jiġu kkonsidrati wkoll bl-istess mod bħall-istruzzjonijiet mitkellma jew miktuba f'xogħol konvenzjonali Il-KESE jinkoraġġixxi għal darb'oħra ( 18 ) lill-Kummissjoni biex tiċċara r-responsabbiltajiet tal-partijiet kollha involuti fi kwistjonijiet bħas-saħħa u s-sikurezza, il-protezzjoni tad-, l-assigurazzjoni u r-responsabbiltà legali, bil-għan li jiġu vvalutati, aġġustati u armonizzati r-regolamenti eżistenti. Il-KESE diġà nnota li l-algoritmi użati mill-pjattaformi għandhom jiġu kkonsidrati wkoll bl-istess mod bħall-istruzzjonijiet mitkellma jew miktuba f'xogħol konvenzjonali ( 19 )

5.4. Id-dritt għar-rieżami ta' deċiżjoni awtomatizzata jew semiawtomatizzata huwa milqugħ ħafna. Madankollu, il-KESE jemmen li biex dan id-dritt jiġi eżerċitat b'mod prattiku, il-Kummissjoni għandha żżid dispożizzjonijiet li jirrikjedu li l-pjattaformi tax-xogħol diġitali: (a) jiżviluppaw l-algoritmi u s-sistemi tagħhom skont il-prinċipju “sikur sa mid-disinn” u (b) skont ir-raġunament tal-Att propost dwar l-IA, jipprevedu dispożizzjonijiet li jirrikjedu li l-pjattaformi tax-xogħol diġitali jgħaddu minn valutazzjoni tal-konformità tal-algoritmi tagħhom, mhux biss qabel ma jużawhom iżda wkoll matul il-forniment ta' xogħol/jew servizz min-naħa tal-ħaddiem. Il-valutazzjoni tal-konformità għandha titwettaq b'approċċ multidixxiplinari sabiex tiġi promossa valutazzjoni konġunta mill-esperti nnominati mit-trade unions, mill-pjattaforma u mill-awtoritajiet tax-xogħol, tal-protezzjoni soċjali u minn awtoritajiet rilevanti oħra. Meta jinħoloq kunflitt fir-rieżami ta' deċiżjoni assistita mill-algoritmu, il-ħaddiema għandu jkollhom il-possibbiltà li jkollhom aċċess għal arbitraġġ indipendenti.

5.5. Madankollu, il-KESE jemmen li l-Artikolu 8 għandu jipprevedi li l-ħaddiem jista' jiġi rrappreżentat mit-trade union f'każ ta' rieżami uman ta' deċiżjoni sinifikanti.

5.6. Peress li l-mudell ta' xogħol fuq il-pjattaformi jiddependi minn rieżami tal-klijenti, il-ħaddiema tal-pjattaformi għandu jkollhom il-kapaċità li jittrasferixxu u jużaw ir-rieżamijiet, bħala element ewlieni tad- data , bejn il-pjattaformi. Il-KESE jemmen li d-dritt għall-portabbiltà tad- data għandu jiġi garantit għall-ħaddiema kollha tal-pjattaformi. Aktar importanti minn hekk, id-Direttiva għandha tiggarantixxi l-kapaċità tagħhom li jużaw il-profil tagħhom, inklużi l-ħiliet, biex jiksbu impjieg barra mill-ekonomija tal-pjattaforma.

5.7. Is-suċċess tal-Proposta tal-Kummissjoni se jiddependi mill-infurzar effettiv tagħha. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-protezzjoni tad- data u l-awtoritajiet tax-xogħol hija meħtieġa mill-Proposta għal Direttiva. Madankollu, il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni għall-fatt li l-Awtoritajiet tal-Protezzjoni tad- Data f'diversi pajjiżi ma għandhomx il-kompitu li jwettqu analiżijiet fil-fond tal-kwistjonijiet tax-xogħol, u viċe versa, b'mod partikolari fir-rigward tas-sorveljanza u r-rimedju. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiċċara aktar l-allokazzjoni tal-kompetenzi, inklużi kunsiderazzjonijiet transfruntiera, u tqis l-ispettorati tax-xogħol.

6. Drittijiet kollettivi

6.1. Fil-kapitolu dwar l-infurzar, l-Artikolu 14 tad-Direttiva jirreferi għar-rappreżentanti tal-ħaddiema u mhux għat-trade unions. Din hija kwistjoni kritika peress li huwa importanti li ssir referenza espliċita għar-rappreżentanti tat-trade unions, sabiex jiġi evitat li jinħolqu trade unions ta' konvenjenza u li l-ħaddiema jingħataw drittijiet għal rappreżentanza kollettiva, anke fil-każ ta' tilwima.

6.2. Il-KESE jinnota li d-Direttiva tipprovdi drittijiet ta' informazzjoni u konsultazzjoni. Madankollu, l-Artikolu 9 jirreferi biss għad-Direttiva 2002/14/KE li tistabbilixxi qafas ġenerali. Għandha ssir ukoll referenza diretta għad-Direttiva 2001/23/KE dwar it-trasferimenti ta' impriżi, id-Direttiva 98/59/KE dwar is-sensji kollettivi u għad-Direttiva 2009/38/KE dwar il-Kunsill Ewropew tax-Xogħlijiet. Il-KESE jinnota li l-Artikolu 10, li jestendi d-drittijiet tax-xogħol stabbiliti fil-Kapitolu 3 tad-Direttiva għall-ħaddiema kollha tal-pjattaformi (anke għal dawk li ma għandhomx relazzjoni tal-impjieg) jeskludi d-drittijiet ta' informazzjoni u konsultazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 9. Din id-deroga ma tistax tiġi ġġustifikata. Hija meħtieġa definizzjoni aktar ċara tad-drittijiet ta' informazzjoni u konsultazzjoni sabiex jiġi appoġġjat in-negozjar kollettiv, li huwa dritt li jrid jiġi rikonoxxut ukoll għall-ħaddiema kollha tal-pjattaformi ( 20 )

6.3. Il-KESE jenfasizza li d-drittijiet tal-informazzjoni u l-konsultazzjoni tar-rappreżentanti tal-union tal-ħaddiema (Artikolu 9) għandhom jiġu garantiti, anki fir-rigward tal-parametri, ir-regoli u l-istruzzjonijiet li jirfdu l-algoritmi jew is-sistemi ta' intelliġenza artifiċjali li jinfluwenzaw it-teħid ta' deċiżjonijiet jew l-adozzjoni ta' deċiżjonijiet li jistgħu jaffettwaw il-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-aċċess għax-xogħol u l-preservazzjoni tal-impjiegi, inkluż it-tfassil ta' profili.

6.4. Il-KESE jinnota li l-ħaddiema tal-pjattaformi għandhom jirċievu taħriġ adegwat u speċifiku disponibbli f'diversi lingwi Ewropej dwar kif jużaw u jaħdmu fil-pjattaforma u għandhom jiġu mħarrġa fil-ħiliet diġitali rilevanti. Kif ġie enfasizzat f'Opinjoni preċedenti ( 21 ) , l-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni għall-Edukazzjoni Diġitali 2021–2027 għandha tiżgura djalogu soċjali effettiv u konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, rispett u infurzar tad-drittijiet tax-xogħol u d-dritt tal-ħaddiema għall-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni, u l-kapaċità tal-ħaddiema li jiżviluppaw il-ħiliet diġitali u tal-intraprenditorija tagħhom, b'mod partikolari permezz tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali (VET), it-tagħlim għall-adulti u t-taħriġ għall-impjegati, sabiex jitnaqqsu d-diskrepanzi fil-ħiliet li jiffaċċjaw il-kumpaniji.

6.5. Kif iddikjarat f'Opinjoni preċedenti, b'rabta mal-introduzzjoni ta' teknoloġiji ġodda bħal robots u magni intelliġenti, il-KESE jenfasizza fl-istudju tiegħu l-importanza li jinforma u jikkonsulta lir-rappreżentanti tal-ħaddiema minn qabel u l-ħtieġa ta' negozjar kollettiv biex jakkumpanja l-bidliet iġġenerati minn dawn it-teknoloġiji ( 22 ) . Il-KESE jindika wkoll li d-Direttiva dwar il-Kunsilli Ewropej tax-Xogħlijiet tagħmel din il-konsultazzjoni obbligatorja ( 23 )

6.6. In-negozjar jikkonċerna wkoll in-negozjar kollettiv settorjali, li jikkostitwixxi parti kbira mid-definizzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema, iżda ma hemm l-ebda referenza għal ftehimiet settorjali fil-Proposta għal Direttiva.

6.7. L-iżgurar ta' proċessi ta' terminazzjoni ġusti għall-ħaddiema tal-pjattaformi u l-aċċess għal mekkaniżmi indipendenti għar-riżoluzzjoni tat-tilwim huma objettivi importanti li għandhom jiġu inklużi f'qafas regolatorju. Il-Proposta għal Direttiva tirreferi biss għal sensji individwali, filwaqt li għandha tindirizza wkoll il-kwistjoni ta' proċeduri ta' informazzjoni u konsultazzjoni fil-każ ta' sensji kollettivi, b'referenza għal-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE ( 24 )

Brussell, it-23 ta’ Marzu 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU C 286, 16.7.2021, p. 70, il-punt 2.7.

(2) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 173; ĠU C 220, 9.6.2021, p. 1; ĠU C 194, 12.5.2022, p. 50; ĠU C 517, 22.12.2021, p. 61; ĠU C 286, 16.7.2021, p.70.

(3) JRC COLLEEM II Survey (L-istħarriġ COLLEEM II tal-JRC — mhux disponibbli bil-Malti).

(4) Studju tal-Kummissjoni (2021).

(5) Forum Ewropew taż-Żgħażagħ — Position paper on Platform work Dokument ta' pożizzjoni dwar ix-xogħol fuq il-pjattaformi — mhux disponibbli bil-Malti).

(6) Rapport tal-ILO The role of digital labour platforms in transforming the world of work (Ir-rwol tal-pjattaformi tax-xogħol diġitali fit-trasformazzjoni tad-dinja tax-xogħol — mhux disponibbli bil-Malti); Rapport tal-EUROFOUND 2018; Dokument tal-persunal tal-KE — data dwar in-numri u l-fatturat li ttriplikaw bil-pandemija (skont id-data tal-ILO, fl-UE ġie rreġistrat fatturat ta' EUR 12-il biljun fl-2020); Rapport finali tas-CEPS 2021; Pjattaformi tax-Xogħol Diġitali fl-UE; Studju tal-ETUI 2021; The definition of worker in the platform economy: exploring workers' risks and regulatory solutions (Id-definizzjoni ta' ħaddiem fl-ekonomija tal-pjattaformi: l-esplorazzjoni tar-riskji tal-ħaddiema u s-soluzzjonijiet regolatorji — mhux disponibbli bil-Malti).

(7) ĠU C 123, 9.4.2021, p. 1, il-punt 3.2.7.

(8) ĠU C 440, 6.12.2018, p. 1; ĠU C 123, 9.4.2021, p. 1; ĠU C 286, 16.7.2021, p. 70; ĠU C 367, 10.10.2018, p. 15.

(9) Ara n-nota 6 f’qiegħ il-paġna.

(10) Fost is-sentenzi favur in-natura tal-impjieg tar-relazzjoni tax-xogħol, huwa biżżejjed li wieħed ifakkar, bħala eżempju: is-sentenza tal-Qorti Franċiża tal-Kassazzjoni (Chambre sociale, Nru 374 tal-4 ta' Marzu 2020), li rrikonoxxiet in-natura tal-impjieg tax-xogħol imwettaq minn sewwieq tal-Uber; is-sentenza tal-Qorti Suprema Spanjola (Tribunal Superior de Justicia de Madrid, Sala de lo Social, Sentencia 40/2020 tas-17 ta' Jannar 2020), li rrikonoxxiet in-natura tal-impjieg tar-relazzjoni tax-xogħol bejn is-sewwieqa u l-pjattaforma Deliveroo; is-sentenza tal-Qorti ta' Barċellona, tat-13 ta' Jannar 2021, li rrikonoxxiet in-natura tal-impjiegi tar-relazzjoni tal-impjieg ta' 748 sewwieq. Skont din is-sentenza tal-aħħar, huwa meħtieġ li jiġu eżaminati indiċijiet ġodda li fuqhom għandha tiġi bbażata d-deċiżjoni dwar in-natura tar-relazzjoni, u b'hekk jiġi konkluż li l-flessibbiltà ta' kull siegħa hija, fi kwalunkwe każ, ir-riżultat ta' għażla li għandha l-għan li tidentifika l-aktar perjodi ta' żmien profittabbli għall-kumpanija u ċertament mhuwiex immirat lejn il-preservazzjoni ta' konċiljazzjoni aħjar bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għar-rikkieba u li għalhekk ir-rikkieba għandhom jitqiesu bħala impjegati. Minbarra dawn is-sentenzi, dawk Belġjani, Taljani u Netherlandiżi ddeċidew li r-relazzjoni tax-xogħol hija impjieg indipendenti abbażi tar-relativizzazzjoni tal-libertà allegata tar-rikkieba fit-twettiq konkret tas-servizz.

(11) Studju tal-Kummissjoni biex jappoġġja l-valutazzjoni tal-impatt fuq it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fix-xogħol fuq il-pjattaformi.

(12) Studju tal-Kummissjoni biex jappoġġja l-valutazzjoni tal-impatt fuq it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fix-xogħol fuq il-pjattaformi

(13) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 173, il-punt 1.15.

(14) Rapport tal-Fairwork (2021); Fairwork response to the European Commission’s Proposal for Directive on Platform Work (Rispons tal-Fairwork għall-Proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal Direttiva dwar ix-Xogħol fuq il-Pjattaformi — mhux disponibbli bil-Malti).

(15) Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni.

(16) 9.12.2021 COM(2021) 761 final, Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar għal Ewropa soċjali aktar b'saħħitha: l-isfruttament tal-benefiċċji kollha tad-diġitalizzazzjoni għall-futur tax-xogħol p. 10; il-kaxxa 'l isfel fil-paġna.

(17) Ara d-definizzjoni fil-Premessa 30 tal-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar il-liġi tal-kompetizzjoni u n-negozjar kollettiv: (iii) tinvolvi, bħala komponent meħtieġ u essenzjali, l-organizzazzjoni tax-xogħol imwettaq mill-individwi, irrispettivament minn jekk dak ix-xogħol ikunx qed isir online jew f’post partikolari. Pjattaformi li ma jorganizzawx ix-xogħol tal-individwi iżda sempliċiment jipprovdu mezz li permezz tiegħu l-persuni waħedhom li jaħdmu għal rashom jistgħu jilħqu lill-utenti finali, ma jikkostitwixxux pjattaformi tax-xogħol diġitali. Pereżempju, pjattaforma li sempliċiment taggrega u turi l-fornituri tas-servizzi disponibbli (eż. plumbers) f'żona speċifika, u b'hekk tippermetti lill-klijenti jużaw is-servizzi tagħhom fuq talba, mhijiex meqjusa bħala pjattaforma tax-xogħol diġitali, peress li ma torganizzax ix-xogħol tal-fornituri tas-servizzi.

(18) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 173.

(19) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 173, il-punt 1.8.

(20) ĠU C 123, 9.4.2021, p. 1, il-punt 3.2.8.

(21) ĠU C 286, 16.7.2021, p. 27.

(22) Studju tal-KESE (2017).

(23) ĠU L 122, 16.5.2009, p. 28.

(24) Direttiva 98/59/KE; Direttiva 2001/23/KE.