Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Niżguraw il-libertà u d-diversità tal-media fl-Ewropa”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2021/C 517/02)

Relatur: Christian MOOS

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 20.2.2020 Bażi legali Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 7.9.2021 Adottata fil-plenarja 22.9.2021 Sessjoni plenarja Nru 563 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 223/2/8

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-libertà tal-media, inklużi s-sikurezza u s-sigurtà tal-ġurnalisti, u l-pluraliżmu tal-media huma l-pedamenti tad-demokrazija liberali kif miftiehem mill-Istati Membri kollha fit-Trattati tal-UE.

1.2. Filwaqt li b’mod ġenerali l-Ewropa għadha kontinent b’media libera u diversa, l-iżviluppi fl-UE huma allarmanti. Xi Stati Membri tal-UE ma għadhomx demokraziji liberali, għax qed iżommu l-media indipendenti taħt kontroll politiku u jrażżnu b’mod attiv id-diversità tal-media.

1.3. It-theddid għal-libertà tal-media u t-tnaqqis fil-pluraliżmu tal-media mhumiex limitati għal ftit Stati Membri, iżda huma tendenza ġenerali madwar l-UE. L-Istati Membri kollha għandhom b’mod urġenti jieħdu passi biex jippreservaw il-libertà tal-media u l-pluralità tal-media.

1.4. Peress li xi Stati Membri mhumiex lesti li jadottaw il-miżuri meħtieġa, huwa l-obbligu tal-istituzzjonijiet tal-UE li jinfurzaw il-valuri Ewropej u jiggarantixxu l-funzjonament tad-demokrazija liberali u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri kollha tal-UE.

1.5. L-isfidi ewlenin jinkludu l-garanzija tas-sikurezza, s-sigurtà u l-indipendenza tal-ġurnalisti fl-Istati Membri kollha fi kwalunkwe ħin, il-protezzjoni tal-media indipendenti mill-influwenza politika, u t-teħid ta’ passi kontra t-tnaqqis fil-pluralità tal-media xprunat minn rieda politika u imperattivi ekonomiċi.

1.6. Il-KESE jilqa’ l-firxa wiesgħa ta’ rapporti u inizjattivi mill-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni ( 1 ) u mill-Kummissjoni; madankollu, jenfasizza li l-kompitu ewlieni li jmiss huwa li jintlaħaq titjib konkret rigward il-libertà u l-pluralità tal-media fil-livell nazzjonali kif enfasizzat fir-rapport annwali tal-2021 tal-organizzazzjonijiet imsieħba tal-Pjattaforma tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Promozzjoni tal-Protezzjoni tal-Ġurnaliżmu u s-Sikurezza tal-Ġurnalisti ( 2 )

1.7. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tuża r-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 3 ) dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni mingħajr dewmien biex tiġi indirizzata t-theddida akuta għal-libertà u l-pluraliżmu tal-media f’xi Stati Membri.

1.8. Il-KESE jilqa’ l-pjan tal-Kummissjoni li tipproponi miżuri biex tiżdied is-sikurezza tal-ġurnalisti u jissottolinja l-ħtieġa ta’ projbizzjoni legali fuq il-Kawżi Strateġiċi Kontra l-Parteċipazzjoni Pubblika (SLAPP).

1.9. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tagħmel l-akkwisti pubbliċi fis-settur tal-media u l-appoġġ pubbliku lill-kumpaniji tal-media aktar trasparenti u ġusti.

1.10. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-pjan tal-Kummissjoni għal “Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Media” biex il-Kummissjoni tingħata strumenti legali effettivi biex tinforza l-libertà tal-media u l-pluraliżmu tal-media fis-Suq Komuni.

1.11. Il-KESE jqis li l-appoġġ pubbliku imparzjali lill-kumpaniji tal-media huwa investiment f’ġurnaliżmu ta’ kwalità, l-istess kif il-kumpaniji tax-xandir pubbliku indipendenti u imparzjali huma kontribut indispensabbli għall-pluralità tal-media.

1.12. Il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ xandar Ewropew tas-servizz pubbliku li jkun indipendenti għal kollox.

1.13. Il-KESE jissottolinja l-importanza li jkompli jiġi żviluppat il-litteriżmu medjatiku u jappoġġja l-proposta li titwaqqaf “Aġenzija Ewropea” biex tagħti spinta lill-ħiliet medjatiċi taċ-ċittadini tal-UE permezz ta’ programmi edukattivi.

2. Il-libertà u d-diversità tal-media bħala prerekwiżit għad-demokrazija

2.1. L-Artikolu 19 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, l-Artikolu 10(1) tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Artikolu 11(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea jiggarantixxu d-dritt li wieħed ifittex, jirċievi u jagħti informazzjoni u ideat mingħajr indħil mill-awtoritajiet pubbliċi u irrispettivament mill-fruntieri. L-indipendenza u d-diversità tal-media huma essenzjali biex jiggarantixxu din il-libertà tal-informazzjoni.

2.2. Il-libertà u l-pluraliżmu tal-media ggarantiti mill-Artikolu 11(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea huma wkoll prerekwiżit għad-demokrazija. Dawn għandhom jiġu rrispettati fil-livelli kollha biex iċ-ċittadini tal-Unjoni jkunu jistgħu jeżerċitaw b’mod effettiv id-dritt tagħhom li jipparteċipaw fil-ħajja demokratika tagħha, kif stipulat fl-Artikolu 10(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE).

2.3. Xenarju b’diversi media, flimkien mal-partiti politiċi u s-soċjetà ċivili, jagħti kontribut indispensabbli biex jiġu ffurmati l-opinjonijiet u l-intenzjonijiet fil-proċessi demokratiċi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

2.4. Il-media indipendenti tagħti kontribut indispensabbli għall-implimentazzjoni tal-prinċipju tat-trasparenza li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u korpi oħra huma marbuta bih bl-Artikolu 15 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE).

2.5. Bħala r-“raba’ poter”, il-ġurnalisti investigattivi jwettqu rwol ta’ sorveljanza fuq l-azzjonijiet tal-fergħat eżekuttivi, leġiżlattivi u ġudizzjarji, kif ukoll fuq l-entitajiet privati. B’hekk huma saħħu l-obbligu ta’ rendikont ta’ dawk eletti li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livelli kollha.

2.6. L-Istati Membri li fihom il-libertà jew id-diversità tal-media hija ristretta mhumiex demokraziji u jiksru l-valuri (l-Artikolu 2 tat-TUE) u l-għanijiet (l-Artikolu 3 tat-TUE) tal-UE.

2.7. Għalkemm xi Stati Membri tal-UE għadhom minn ta’ quddiem fix-xenarju globali fil-garanzija tal-libertà u d-diversità tal-media, it-theddid għal-libertà tal-media u t-tnaqqis fil-pluraliżmu tal-media fl-UE mhumiex limitati għal pajjiżi individwali — ix-xejriet negattivi huma evidenti fi gradi differenti madwar l-UE kollha.

2.8. It-tnaqqis intern tal-libertà tal-media u l-pluraliżmu tal-media jdgħajjef il-kapaċità tal-UE li tappoġġja d-demokrazija fil-viċinat tagħha, fejn kriżijiet reċenti f’xi pajjiżi wrew li s-sitwazzjoni li tikkonċerna l-libertà tal-media, il-pluraliżmu tal-media u s-sigurtà tal-ġurnalisti hija saħansitra agħar f’ċerti pajjiżi.

2.9. Xi Stati Membri tal-UE issa telqu miċ-ċirku tal-istati demokratiċi u fl-aħħar deċennju wrew l-aktar żvilupp mgħaġġel fid-dinja lejn awtokrazija. Il-limitazzjonijiet fuq il-libertà u d-diversità tal-media kienu karatteristika ta’ dan l-iżvilupp.

2.10. Il-pandemija kompliet taċċellera dan l-iżvilupp jew intużat biex tilleġittima aktar indħil fil-libertà tal-media.

2.11. Freedom and the Media u Freedom on the Net ta’ Freedom House juru biċ-ċar li l-UE qed titħabat biex tiddefendi l-valuri f’darha stess L-Indiċi Dinji tal-Libertà tal-Istampa 2021 ta’ Reporters mingħajr Fruntieri kif ukoll ir-rapporti annwalita’ Freedom House juru biċ-ċar li l-UE qed titħabat biex tiddefendi l-valuri f’darha stess ( 4 )

3. Theddid għal-libertà u d-diversità tal-media

3.1. It-theddida għall-ġurnalisti

3.1.1. Biex il-media twettaq il-missjoni tagħha, il-ġurnalisti għandhom ikunu jistgħu jaħdmu mingħajr xkiel u jkunu kunfidenti li f’kull ħin jinsabu protetti bis-sħiħ bħala individwi mill-UE u mill-Istati Membri kollha tagħha. Dan issa ma għadux il-każ.

3.1.2. Mill-2015, inqatlu mill-inqas 16-il ġurnalist fl-UE waqt li kienu qed iwettqu xogħolhom, jew b’riżultat ta’ dan. Daphne Caruana Galizia, Giorgos Karaivaz, Ján Kuciak u l-għarusa tiegħu Martina Kušnírová u Lyra McKee, Peter de Vries u l-kollegi tagħhom ma għandhomx jintesew.

3.1.3. Il-ġurnalisti qed ikunu dejjem aktar esposti għal attakki verbali u fiżiċi, u l-kopertura tal-protesti u d-dimostrazzjonijiet b’mod partikolari qed isiru aktar perikolużi, bil-periklu li joriġina kemm mid-dimostranti kif ukoll mill-forzi tal-liġi u tal-ordni. B’aktar minn mitt każ relatat mal-pandemija, it-theddida laħqet proporzjonijiet ġodda fl-Ewropa ( 5 )

3.1.4. F’ċerti pajjiżi Ewropej mhumiex tal-UE, is-sitwazzjoni tal-ġurnalisti hija katastrofika; l-iżviluppi drastiċi kontra ġurnalisti indipendenti fil-Belarussja huma eżempju allarmanti ħafna.

3.1.5. Il-media soċjali u d-dinamika tal-grupp li tidher fil-media ibaxxu l-livell limitu għall-fastidju u t-theddid. Jeżistu xi kampanji kkoordinati li għandhom l-għan li jfixklu l-ħidma tal-media jew tal-ġurnalisti individwali. Dan iqajjem il-kwistjoni li jista’ jkun hemm bżonn li l-pjattaformi tal-media soċjali jiġu rregolati mingħajr ma jiġu mrażżna l-libertajiet fundamentali.

3.1.6. Għall-ġurnalisti nisa hemm probabbiltà akbar milli għall-kollegi rġiel li jkunu fil-mira ta’ attakki verbali u fiżiċi, kif ukoll ta’ fastidju u theddid online, li ħafna drabi huma ta’ natura misoġena, sesswali jew macho.

3.1.7. F’1ċerti Stati Membri, il-miżuri kontra d-diżinformazzjoni u l-projbizzjonijiet ta’ libell huma mfassla biex ikunu jistgħu jintużaw biex jikkriminalizzaw ir-rappurtar kritiku u jheddu l-ġurnalisti bi priġunerija jew b’multi kbar.

3.1.8. Il-Kawżi Strateġiċi Kontra l-Parteċipazzjoni Pubblika (SLAPP) qed jintużaw dejjem aktar biex isikktu l-partijiet ikkonċernati tas-soċjetà ċivili u l-ġurnalisti.

3.1.9. L-isfidi ekonomiċi attwali li jiffaċċjaw il-kumpaniji tal-media wasslu għal tnaqqis fl-għadd ta’ ġurnalisti f’impjieg regolari. Għall-ġurnalisti freelance li huma dejjem aktar f’sitwazzjoni ta’ prekarjetà u vulnerabbiltà, it-tilwim legali jhedded l-għajxien anke jekk it-talbiet introdotti jkunu infondati.

3.1.10. B’mod partikolari fil-livell lokali hemm “deżerti tal-aħbarijiet” mingħajr preċedent u ħafna drabi l-media indipendenti tiġi sostitwita bl-hekk imsejħa aħbarijiet muniċipali, gazzetti b’xejn, li huma proprjetà ta’ eliti ekonomiċi u politiċi lokali u li jistgħu jipperikolaw il-libertà u l-pluraliżmu tal-media.

3.1.11. L-għan tat-theddid huwa li jqanqal l-awtoċensura. Dan jipperikola l-libertà tal-media fl-Ewropa.

3.2. Theddid għal-libertà tal-media

3.2.1. Sabiex il-media topera b’mod ħieles, il-qafas legali li jiggarantixxi l-libertà u d-diversità tagħha għandu jiżgura li l-ġurnalisti u l-kumpaniji tal-media jkunu jistgħu jwettqu xogħolhom mingħajr indħil politiku.

3.2.2. Hemm tħassib serju f’għadd ta’ Stati Membri dwar l-indipendenza tar-regolaturi tal-media, li f’xi każijiet iservu bħala għodda de facto għall-gvernijiet biex jeżerċitaw influwenza fuq ix-xenarju tal-media. Il-korpi għall-awtoregolamentazzjoni volontarja tal-media u li jkunu tassew indipendenti jistgħu jkunu mezz biex jipproteġu l-media mill-influwenza politika.

3.2.3. Xi Stati Membri jużaw leġiżlazzjoni tat-taxxa diskriminatorja u baġits għar-reklamar immirati biex jinfluwenzaw il-media.

3.2.4. Xi Stati Membri użaw il-periklu tat-tixrid ta’ diżinformazzjoni dwar il-pandemija biex jilleġittimaw ir-restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-istampa biex jipprevjenu r-rappurtar kritiku tal-ġestjoni tal-kriżi.

3.2.5. Il-media pubblika taħt kontroll politiku dirett jew taħt kontroll politiku indirett permezz ta’ korpi superviżorji li mhumiex immexxija b’rispett sħiħ tal-libertà ġurnalistika huma theddida serja għal-libertà tal-media. Qed isiru sforzi dejjem akbar biex tiġi eżerċitata influwenza politika diretta fuq il-kopertura tal-media indipendenti, kif ukoll attakki verbali mill-politiċi u azzjoni legali kontra l-media u l-ġurnalisti kritiċi.

3.2.6. F’diversi Stati Membri, il-prossimità eċċessiva li l-intraprendituri tal-media għandhom mal-gvern jew ma’ dawk li jokkupaw uffiċċji tal-gvern, kif ukoll is-sjieda minn partiti politiċi jew stati ta’ kumpaniji tal-media b’sehem mis-suq għoli wisq, iwasslu għal restrizzjonijiet imdaqqsa fuq il-libertà u d-diversità tal-media.

3.2.7. Anke f’demokraziji liberali li jaħdmu tajjeb, l-eżistenza ta’ xandir indipendenti u imparzjali tas-servizz pubbliku bħala garanzija ta’ diversità ta’ opinjonijiet qed jitqajmu dubji dwarha u qed isiru talbiet għal influwenza politika fuq il-kompożizzjoni tal-programmi u fuq il-kontenut iddistribwit.

3.3. Theddid għad-diversità tal-media

3.3.1. Matul dawn l-aħħar tliet snin, il-konsolidazzjoni fis-suq tal-media tal-UE, inkluż is-suq tar-reklamar u l-kanali ta’ distribuzzjoni, żdiedet b’mod sinifikanti u tikkostitwixxi riskju medju jew għoli għal-libertà tal-media madwar l-UE, skont il-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media 2020 ( 6 )

3.3.2. Il-bidliet fix-xejriet tal-użu tal-media bħala riżultat tar-rivoluzzjoni diġitali qed jitfgħu dubju fuq il-mudelli kummerċjali tal-media stabbilita. Il-gazzetti u l-ħwienet tal-media żgħar fil-livell lokali, li huma s-sinsla tad-diversità tal-media fl-UE, huma partikolarment affettwati. Dawn qed ikunu faċilment fil-mira tal-konsolidazzjoni xprunata mill-politika.

3.3.3. L-importanza dejjem tikber tal-media diġitali żżid is-saħħa fis-suq — u għalhekk l-influwenza fuq l-opinjonijiet — ta’ pjattaformi kbar, li bħala kumpaniji barranin ħafna drabi jevitaw ir-regolamentazzjoni Ewropea.

3.3.4. Il-konsegwenzi ekonomiċi tal-pandemija, b’mod partikolari t-tnaqqis fid-dħul mir-reklamar, qed jaċċelleraw il-bidliet li għaddejjin fis-suq tal-media u jkomplu jillimitaw id-diversità tal-media.

4. Rakkomandazzjonijiet biex tissaħħaħ il-libertà u d-diversità tal-media fl-Ewropa

4.1. Rakkomandazzjonijiet ġenerali

4.1.1. Il-KESE jinnota li l-individwi u l-gvernijiet li jitfgħu dubju fuq il-libertà jew il-pluraliżmu tal-media bil-kliem jew bl-azzjonijiet tagħhom mhumiex adatti biex jippresjedu l-istituzzjonijiet tal-UE jew il-korpi preparatorji tagħhom jew biex jirrappreżentaw lill-Unjoni.

4.1.2. Il-KESE jilqa’ l-fatt li r-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni saħħaħ il-parti korrettiva tas-sett ta’ għodod tal-istat tad-dritt, inklużi l-libertà u l-pluraliżmu tal-media.

4.1.3. Il-KESE jilqa’ l-fatt li r-Rapport tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Istat tad-Dritt, inkluż il-monitoraġġ tal-pajjiż rigward il-pluraliżmu tal-media u l-libertà tal-media, u d-dibattitu fil-Kunsill tal-Unjoni Ewropea saħħew ukoll il-parti preventiva tas-sett ta’ għodod tal-istat tad-dritt fl-UE.

4.1.4. Il-KESE jitlob li tissaħħaħ l-effettività tal-parti preventiva permezz tal-inklużjoni futura tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi ta’ riforma tal-Istati Membri fil-kapitoli tal-pajjiżi li jinsabu fir-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt, li l-implimentazzjoni tagħhom se tiġi evalwata fir-rapport mis-sena ta’ wara.

4.1.5. Il-KESE huwa impenjat sabiex il-protezzjoni tal-libertà u d-diversità tal-media jsiru punt ċentrali tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar l-importanza ta’ din l-isfida u biex ikompli jiġi intensifikat id-dibattitu dwar il-miżuri meħtieġa.

4.2. Rakkomandazzjonijiet dwar il-protezzjoni tal-ġurnalisti

4.2.1. Il-KESE jisħaq li l-aħjar protezzjoni għall-ġurnalisti hija l-prosekuzzjoni rigoruża tal-każi kollha ta’ fastidju, theddid u attakki kontrihom.

4.2.2. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tuża r-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni mingħajr dewmien biex tiġi indirizzata t-theddida akuta għal-libertà u l-pluraliżmu tal-media f’xi Stati Membri. Dan jinkludi b’mod ċar iċ-ċaħda tal-aċċess għall-finanzjament Ewropew għall-Istati Membri li jiksru l-libertà tal-media.

4.2.3. Il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni tal-Parlament Ewropew ( 7 ) li jieħu azzjoni skont l-Artikolu 256 tat-TFUE fil-każ li l-Kummissjoni ma taġixxix.

4.2.4. Il-KESE jilqa’ l-pjan tal-Kummissjoni li tagħmel proposti tanġibbli għall-implimentazzjoni konsistenti tar-Rakkomandazzjoni tal-Kumitat tal-Ministri dwar il-protezzjoni tal-ġurnaliżmu u s-sikurezza tal-ġurnalisti u ta’ atturi oħra tal-media ( 8 ) fl-Istati Membri kollha tal-UE, u li tissorvelja l-konformità mar-Rakkomandazzjoni fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Rapport tagħha dwar l-Istat tad-Dritt.

4.2.5. Il-KESE jilqa’ l-impenji tal-Kummissjoni li tipprovdi appoġġ finanzjarju għal proġetti li jikkonċernaw il-protezzjoni legali u prattika tal-ġurnalisti u jissuġġerixxi li, barra minn hekk, jiġu kkunsidrati modi kif jiġi żgurat li s-sistemi tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri jkopru r-riskji professjonali tal-ġurnalisti, b’mod partikolari dawk freelance.

4.2.6. Il-KESE jirrimarka li l-awtoritajiet tas-sigurtà tal-Istati Membri huma obbligati jipproteġu lill-ġurnalisti. Huwa jipproponi li jiżdied it-taħriġ tal-pulizija fl-involviment tagħhom mal-ġurnalisti, billi jinvolvu lill-assoċjazzjonijiet tal-istampa u lill-organizzazzjonijiet tal-ġurnalisti, biex jiġi promoss l-iskambju tal-aħjar prattika.

4.2.7. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ġurnalisti mill-fastidju u t-theddid online, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-Opinjoni tiegħu dwar l-indirizzar tal-kontenut illegali online ( 9 ) u jenfasizza l-vulnerabbiltà partikolari tagħhom minħabba r-rwol pubbliku viżibbli ħafna tagħhom.

4.2.8. Il-KESE jirrimarka li kull miżura li għandha tiġi adottata għandha tindirizza l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-protezzjoni tal-ġurnalisti li jagħmlu parti mill-minoranzi.

4.2.9. Il-KESE jirrikonoxxi li l-garanzija tal-prinċipju tat-trasparenza u d-dritt għal-libertà tal-informazzjoni tjiebet fil-livell tal-UE, iżda mhux fl-Istati Membri kollha. Huwa jistieden lill-Istati Membri kollha biex jikkonformaw mal-istandards tal-UE mingħajr eċċezzjonijiet, u jindika l-ħtieġa ta’ aktar titjib, inkluż fil-livell tal-UE ( 10 )

4.2.10. Il-KESE jilqa’ t-twaqqif tal-grupp ta’ esperti dwar is-SLAPP u l-pjan tal-Kummissjoni biex sa tmiem l-2021 titressaq proposta sabiex il-ġurnalisti u s-soċjetà ċivili jiġu protetti mis-SLAPP. Jemmen li projbizzjoni legali fuq is-SLAPP tieħu preċedenza fuq miżuri komplementari biex jappoġġjaw lil dawk affettwati.

4.2.11. Il-KESE jissottolinja l-importanza ta’ inizjattivi mis-soċjetà ċivili, bħall-Koalizzjoni Kontra s-SLAPPs fl-Ewropa (CASE) ( 11 ) , biex jipproteġu l-ġurnalisti mis-SLAPP u jitlob aktar appoġġ mill-UE.

4.2.12. Il-KESE jinnota li, fir-rigward tas-SLAPP, id-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti Brussell I ( 12 ) u Ruma II ( 13 ) ma għandhomx iwasslu għal tnaqqis fil-protezzjoni legali permezz tal-għażla ta’ ġurisdizzjoni għal kawżi legali vessatorji (turiżmu tal-libell). Huwa jisħaq fuq il-ħtieġa li din il-kwistjoni titqies fir-rieżami li jmiss taż-żewġ Regolamenti.

4.3. Rakkomandazzjonijiet għat-tisħiħ tal-indipendenza tal-media

4.3.1. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tikkomplementa l-metodoloġija tar-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt billi tevalwa l-indipendenza tax-xandir tal-istat u dak pubbliku.

4.3.2. Il-KESE jirrimarka li l-prosekuzzjoni effettiva tal-korruzzjoni toffri xi protezzjoni kontra l-interferenza tal-gvern fil-media, u għalhekk jistieden lill-Kummissjoni biex, minbarra li tinforza l-istandards kontra l-korruzzjoni, tieħu l-miżuri kollha meħtieġa, irrispettivament mill-kunsiderazzjonijiet politiċi, biex jiġi żgurat li mill-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid u mill-istrument għall-irkupru NextGenerationEU ma jintużawx flus biex jillimitaw id-diversità tal-media jew għal forom oħra ta’ korruzzjoni.

4.3.3. Il-KESE jistieden lill-Istati Membri kollha biex jistabbilixxu reġistri nazzjonali tat-trasparenza skont ir-Reġistru tat-Trasparenza Ewropew, peress li dawn jagħmlu wkoll il-kuntatti bejn il-politiċi u l-intraprendituri tal-media trasparenti. Ir-reġistri tat-trasparenza għandhom jiġu inkorporati f’reġistru tat-trasparenza f’diversi livelli madwar l-UE.

4.3.4. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tesplora jekk il-proġett pilota għall-ħolqien ta’ bażi tad- data aċċessibbli għall-pubbliku ta’ informazzjoni dwar is-sjieda fl-ekonomija tal-media jistax jiġi żviluppat b’tali mod li jinkludi informazzjoni dwar il-promozzjoni u l-ikkuntrattar ta’ kumpaniji tal-media mill-UE, l-Istati Membri tagħha, l-awtoritajiet reġjonali u lokali, il-korpi rregolati mil-liġi pubblika, l-impriżi pubbliċi u l-impriżi privati li fihom waħda jew aktar minn dawn l-entitajiet ikollhom maġġoranza ta’ azzjonijiet bi dritt tal-vot.

4.3.5. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tressaq proposta dwar standards minimi madwar l-UE għall-akkwist pubbliku kollu u dwar l-appoġġ tal-kumpaniji tal-media mill-entitajiet imsemmija fil-punt 4.3.4.

4.3.6. Il-KESE jilqa’ l-proposti tal-Kummissjoni biex tiġi indirizzata d-diżinformazzjoni b’mod ġenerali ( 14 ) u b’rabta mal-COVID-19 fuq il-media soċjali ( 15 ) , iżda jindika r-riskju li l-Istati Membri jistgħu jużaw il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni biex jiġġustifikaw ir-restrizzjoni tal-libertà tal-media. Il-fenomeni tad-diżinformazzjoni u d-diskors ta’ mibegħda jirrikjedu analiżi urġenti fil-fond, fost l-oħrajn, f’aktar opinjonijiet tal-KESE.

4.4. Rakkomandazzjonijiet għat-tisħiħ tad-diversità tal-media

4.4.1. Il-KESE jikkritika l-fatt li r-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Dritt inaqqas l-importanza tal-kwistjoni tal-pluraliżmu tas-suq sal-punt li titqies kwistjoni tat-trasparenza fis-sjieda tal-media, u jinjora l-grad ta’ konsolidazzjoni tas-suq. Huwa jistieden lill-Kummissjoni tadatta l-metodoloġija tar-rapport biex fil-futur tirrifletti aħjar kemm id-diversità tal-media hija f’riskju fl-Istati Membri kollha.

4.4.2. Il-KESE jilqa’ l-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni dwar “Il-Media tal-Ewropa fid-Deċennju Diġitali” ( 16 ) u l-għan tiegħu li jippreserva l-media tal-aħbarijiet bħala ben pubbliku, b’mod partikolari l-għoti ta’ appoġġ Ewropew biex jiġi evitat li d-diversità tal-media tiġi mrażżna minħabba l-konsegwenzi tal-pandemija.

4.4.3. Il-KESE jissottolinja li ġurnaliżmu ta’ kwalità jirrikjedi bażi ekonomika sostenibbli u jitlob kontinwazzjoni tal-appoġġ tal-UE lill-kumpaniji tal-media bħala investiment f’ġurnaliżmu tajjeb. L-investimenti se jservu biex itemmu l-proċess ta’ konsolidazzjoni fis-settur tal-media, li jhedded il-pluralità fis-suq tal-media. Dan ma jeskludix il-kapaċità tal-kumpaniji tal-media li jixtru b’mod leġittimu ħwienet tal-media oħrajn jew jibnu alleanzi strateġiċi peress li l-kumpaniji tal-media ekonomikament sostenibbli huma garanti tal-indipendenza tagħhom, dment li l-prinċipju tat-trasparenza jiġi rrispettat u ma jinħoloq l-ebda monopolju.

4.4.4. Il-KESE jinnota li l-valur tal-kumpaniji tal-media jinsab fid-diversità tagħhom u li l-ħolqien ta’ “champions nazzjonali” jeqred dan il-valur, li huwa xi ħaġa li tiddistingwi l-media u l-industriji kreattivi minn setturi oħra tal-ekonomija.

4.4.5. L-ispazju li qed jiċkien għall-media indipendenti jitlob mekkaniżmi urġenti ta’ appoġġ pubbliku u privat biex isostnu l-ġurnaliżmu bħala ben pubbliku. Hemm bżonn ta’ aktar riċerka għal mekkaniżmi effiċjenti ta’ appoġġ pubbliku li jiggarantixxu kriterji indipendenti u ekwi u mudelli ġodda ta’ negozju innovattivi u sostenibbli għall-ġurnaliżmu ta’ interess pubbliku.

4.4.6. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-pjan tal-Kummissjoni għal “Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Media” biex il-Kummissjoni Ewropea tingħata strumenti legali effettivi biex tinforza l-libertà tal-media u l-pluraliżmu tal-media fl-Istati Membri kollha tal-UE. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni teżamina kif jista’ jiġi implimentat u żviluppat id-dritt tal-kompetizzjoni Ewropew sabiex jittermina konsolidazzjoni ulterjuri fis-suq tal-media, b’mod partikolari dik xprunata mill-gvernijiet nazzjonali, biex jiġi evitat li jinħolqu monopolji tal-media fis-swieq tal-media nazzjonali fl-UE, b’mod partikolari minn gvernijiet jew atturi qrib tagħhom.

4.4.7. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-Opinjoni tiegħu dwar l-inizjattiva tal-Kummissjoni għal sistema komuni ta’ taxxa fuq is-servizzi diġitali fir-rigward tad-dħul li jirriżulta mill-provvista ta’ ċerti servizzi diġitali ( 17 ) , u jirrimarka li din it-taxxa (TSD) x’aktarx tikkumpensa għad-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni bejn il-media tradizzjonali u dik diġitali (speċjalment dawk ibbażati barra l-pajjiż).

4.4.8. Il-KESE jenfasizza l-importanza tax-xandir tas-servizz pubbliku indipendenti u imparzjali biex jiżgura d-diversità tal-media, u jiġbed l-attenzjoni għall-ftehim fil-Protokoll Nru 29 tat-TUE.

4.4.9. Il-KESE jinnota li s-suq ħieles ma jistax jipprovdi servizzi tal-media madwar l-UE fil-qasam tax-xandir, u għalhekk jitlob il-ħolqien ta’ xandar tas-servizz pubbliku Ewropew indipendenti u imparzjali.

4.4.10. Fil-każijiet kollha fejn is-suq ħieles ma jistax jiżgura d-diversità tal-media, il-KESE jqis ix-xandir tas-servizz pubbliku indipendenti u imparzjali bħala mudell biex dan jiġi ggarantit, inkluż fil-media online u l-istampa.

4.4.11. Il-KESE jisħaq li l-aċċess mingħajr ostakli għall-media huwa parti fundamentali tal-libertà tal-media, u huwa mħasseb dwar iż-żieda fil-forom ta’ diskriminazzjoni diretta jew indiretta fuq il-bażi tad-diżabilità fil-media. Il-KESE jitlob li tiġi adottata leġiżlazzjoni li tneħħi l-prattiki restrittivi li għandhom l-effett li jfixklu jew li jannullaw il-parteċipazzjoni ta’ individwu fil-libertà u d-diversità tal-media.

4.5. Rakkomandazzjonijiet għat-tisħiħ tal-litteriżmu fil-media

4.5.1. Il-KESE jilqa’ l-għadd kbir ta’ proposti tal-Kummissjoni biex jissaħħaħ il-litteriżmu medjatiku taċ-ċittadini ( 18 ) , b’enfasi partikolari fuq il-ħiliet diġitali. Dan huwa ta’ importanza kbira biex tissaħħaħ ir-reżiljenza taċ-ċittadini għad-diżinformazzjoni.

4.5.2. Il-KESE jappoġġja l-proposta li titwaqqaf “Aġenzija Ewropea għall-Edukazzjoni dwar iċ-Ċittadinanza” biex jissaħħu l-ħiliet medjatiċi taċ-ċittadini tal-UE permezz ta’ programmi edukattivi. Huwa jistieden lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà li tistabbilixxi tali istituzzjoni ċentrali f’ħin opportun u biex tiżgura li wieħed mill-kompiti tagħha jkun l-għoti ta’ taħriġ dwar ir-relazzjoni mal-media — speċjalment dik diġitali.

Brussell, it-22 ta’ Settembru 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Rapport ta’ Magdalena Adamowicz MEP, PE — Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Novembru 2020 dwar it-tisħiħ tal-libertà tal-media: il-protezzjoni tal-ġurnalisti fl-Ewropa, id-diskors ta’ mibegħda, id-diżinformazzjoni u r-rwol tal-pjattaformi (ĠU C 425, 20.10.2021, p. 28).

(2) https://www.coe.int/en/web/media-freedom.

(3) Ir-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni (ĠU L 433 I, 22.12.2020, p. 1).

(4) Reporters without Borders: 2021 World Press Freedom Index, https://rsf.org/en/ranking (aċċessat fl-24 ta’ Mejju 2021).

(5) International Press Institute: COVID-19: Number of Media Freedom Violations by Region, https://ipi.media/covid19-media-freedom-monitoring/ (aċċessat fit-8 ta April 2021).

(6) Elda Brogi et al. 2020: Monitoring Media Pluralism in the Digital Age (2020: Il-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media fl-Era Diġitali). Application of the Media Pluralism Monitor in the European Union, Albania and Turkey in the years 2018-2019 (L-applikazzjoni tal-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media fl-Unjoni Ewropea, fl-Albanija u fit-Turkija fis-snin 2018-2019), Fiesole, p. 50.

(7) P9_TA(2021)0103.

(8) CM/Rec(2016)4.

(9) ĠU C 237, 6.7.2018, p. 19

(10) ĠU C 487, 28.12.2016, p. 51; ĠU C 13, 15.1.2016, p. 192.

(11) https://www.the-case.eu

(12) Ir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat- 12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU L 351, 20.2.2012, p. 1).

(13) Ir-Regolament (KE) Nru 864/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 11 ta’ Lulju 2007 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali (Ruma II) (ĠU L 199, 31.7.2007, p. 40).

(14) COM(2020) 790 final.

(15) JOIN(2020) 8 final.

(16) COM(2020) 784 final.

(17) ĠU C 367, 10.10.2018, p. 73

(18) JOIN(2020) 8 final; COM(2020) 624 final; COM(2020) 784 final; COM(2020) 790 final.