MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 108/18

Pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni skont l-Artikolu 50(2)(a) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel

(2016/C 108/08)

Din il-pubblikazzjoni tikkonferixxi d-dritt ta' oppożizzjoni għall-applikazzjoni skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1).

DOKUMENT UNIKU

“ISTARSKO EKSTRA DJEVIČANSKO MASLINOVO ULJE”

Nru tal-UE: HR-PDO-0005-01358 – 30.7.2015

DOP ( X ) IĠP ( )

1. Isem/Ismijiet

“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”

2. Stat Membru jew pajjiż terz

Il-Kroazja

3. Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1. Tip ta’ prodott

Klassi 1.5. Żjut u xaħmijiet (butir, marġerina, żjut, eċċ.)

3.2. Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f'(1)

“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” huwa żejt taż-żebbuġa straverġni miksub direttament mill-frotta tas-siġra taż-żebbuġ (Olea europaea, L.) permezz ta' mezzi mekkaniċi biss.

Meta l-prodott jitqiegħed fis-suq irid ikollu dawn il-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi:

—

kontenut ta' aċidu xaħmi liberu espress bħala aċidu olejku:

—

valur tal-perossidu

—

K232:

—

K270:

—

Delta-K:

—

aroma:

—

togħma:

—

togħma qarsa:

—

togħma qawwija:

3.3. Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

Dawn il-varjetajiet ta' żebbuġ li ġejjin jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”: istarska belica, buža, karbonaca, črnica, žižolera, rošinjola, puntoža, leccino, frantoio, moraiolo, pendolino u picholine. Fi kwantità partikolari ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” 80 % taż-żejt irid joriġina minn varjetà waħda jew aktar imsemmija hawn fuq.

Għall-produzzjoni ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” jistgħu jintużaw ukoll varjetajiet oħra ta' żebbuġ, iżda s-sehem tagħhom ma jridx jaqbeż l-20 %.

Fi żjut monovarjetali, mill-inqas 80 % taż-żejt irid jiġi minn varjetà waħda ta' żebbuġ.

3.4. Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

L-istadji kollha tal-produzzjoni ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”, mit-tkabbir sal-ipproċessar taż-żebbuġ, iridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita fil-punt 4.

3.5. Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-tħakkik, l-ippakkjar, eċċ tal-prodott li għalih jirreferi l-isem reġistrat

Iż-żejt irid jiġi ppakkjat fiż-żona ġeografika ddefinita fil-punt 4 sabiex jiġu preservati l-karatteristiċi speċifiċi u l-kwalità tiegħu. Meta l-imballaġ taż-żejt isir fiż-żona tal-produzzjoni r-riskju li l-kwalità tal-prodott tiġi affettwata ħażin minħabba trasport u dikantar multiplu jonqos, hekk kif jista' jiġi espost għall-fluttwazzjonijiet fit-temperatura, għall-ossiġenu atmosferiku u għad-dawl. Barra minn hekk, meta l-imballaġ isir biss fiż-żona tal-produzzjoni l-awtoritajiet ta' spezzjoni rilevanti jkunu jistgħu jwettqu l-kontrolli tal-konformità fil-preżenza tal-produtturi konċernati, li tradizzjonalment jibbottiljaw iż-żejt huma stess. Iċ-ċertifikazzjoni tal-konformità u d-dritt għall-użu ta' denominazzjoni ta' oriġini huma ta' importanza kbira għal dawn il-produtturi, peress li dawn iqawwu l-fiduċja tal-konsumatur, jipprovdu vantaġġ kompetittiv u, fl-aħħar mill-aħħar, jirriżultaw fi profitti akbar.

L-imballaġġ taż-żejt fiż-żona tal-produzzjoni jiffaċilita ħafna t-traċċabilità u l-kontroll tal-kwalità, li kieku jkunu diffiċli li jitwettqu barra miż-żona tal-produzzjoni.

3.6. Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar tal-prodott li għalih jirreferi l-isem reġistrat

L-isem tal-prodott “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” irid jingħaraf b'mod ċar minn kwalunkwe iskrizzjoni oħra mid-daqs, it-tip u l-kulur tal-ittri (it-tipografija). Id-daqs tal-iskrizzjoni tal-produttur ma tistax taqbeż 70 % tad-daqs tad-denominazzjoni ta' oriġini.

Huwa permissibbli li jintużaw l-ismijiet ta' azjendi agrikoli jew ta' rziezet tal-familja (“stancija”, pl. “stancije”) eċċ., u l-postijiet speċifiċi tagħhom, li jissemmew it-toponimi jew isir riferiment għall-ibbottiljar fl-azjenda jew f'assoċjazzjoni ta' azjendi li jinsabu fiż-żona tal-produzzjoni, jekk il-prodott jiġi prodott b'mod esklussiv biss minn żebbuġ maħsud fi msaġar taż-żebbuġ fl-azjenda agrikola inkwistjoni, jiġifieri msaġar taż-żebbuġ li jinsabu fil-post indikat fuq it-tikketta.

It-termini stabbiliti fl-Ispeċifikazzjoni tal-prodott biss jistgħu jakkumpanjaw l-isem “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”. It-tikkettar jista' jinkludi dikjarazzjonijiet preċiżi u ddokumentati li għandhom l-għan li jenfasizzaw kwalunkwe proċedura speċifika adottata minn produtturi individwali. eż. “monovarjetali”, “maqtugħ bl-idejn”, eċċ.

Is-sena tal-ħsad trid tkun indikata wkoll fuq it-tikketta.

Fil-mument tat-tqegħid fis-suq, kull pakkett irid ikollu timbru adeżiv bis-simboli komuni u bin-numru tal-imballaġġ uniku fuqu, b'hekk tkun żgurata t-traċċabilità u l-konformita mal-ispeċifikazzjoni tal-prodott.

L-utenti kollha tad-denominazzjoni ta' oriġini li jqiegħdu l-prodott fis-suq b'konformita mal-ispeċifikazzjoni tiegħu għandhom id-dritt li jużaw it-timbru, taħt l-istess kundizzjonijiet.

Id-disinn tas-simbolu komuni jidher hawn taħt.

Is-simbolu komuni jinkludi ellissi vertikali bl-iskrizzjoni “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” miktuba madwar il-bordura tiegħu. Is-simbolu fuq ġewwa fih il-Peniżola tal-Istrija, flimkien ma' deskrizzjoni taż-żona tal-produzzjoni. Mill-parti t'isfel tal-peniżola tidher ħierġa qatra żejt stilizzata.

4. Deskrizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” jista' jiġi prodott biss fil-fruntieri amministrattivi tal-Kontea ta' Istrija u f'parti tal-Kontea Primorje-Gorski. Fil-Kontea ta' Istrija “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” jista' jiġi prodott fit-territorju ta' dawn il-bliet u l-muniċipalitajiet li ġejjin: Buje, Buzet, Labin, Novigrad, Pazin, Poreč, Pula, Rovinj, Umag, Vodnjan, Bale, Barban, Brtonigla, Cerovlje, Fažana, Funtana, Gračišće, Grožnjan, Kanfanar, Karojba, Kaštelir-Labinci, Kršan, Lanišće, Ližnjan, Lupoglav, Marčana, Medulin, Motovun, Oprtalj, Pićan, Raša, Sveta Nedjelja, Sveti Lovreč, Sveti Petar u Šumi, Svetvinčenat, Tar-Vabriga, Tinjan, Višnjan, Vižinada, Vrsar u Žminj. Fil-Kontea ta' Primorje-Gorski Kotar, “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”, jista' jiġi prodott fit-territorju ta' dawn il-bliet u l-muniċipalitajiet li ġejjin: Mošćenička Draga, Lovran, Opatija, Matulji u Kastav.

5. Rabta maż-żona ġeografika

Speċifiċità taż-żona ġeografika

F'termini tal-karatteristiċi ġeoloġiċi, topografiċi u, sa ċertu punt, klimatiċi, il-Peniżola ta' Istrija hi magħmula minn tliet partijiet distinti: it-tarf żgħir muntanjuż fit-Tramuntana u l-Grigal, il-parti ċentrali bl-għoljiet bid-depożiti ta' blat sedimentarju (flysch), u l-pjanura tal-franka mal-kosta tan-Nofsinhar u tal-Punent. Il-partijiet tan-Nofsinhar, tal-Punent u dik ċentrali, li għandhom klima Mediterranja, huma l-aktar important f'termini tat-tkabbir taż-żebbuġ. Għalkemm il-Peniżola ta' Istrija tinsab fit-tarf tal-latitudni adatta għat-tkabbir taż-żebbuġ, din tgawdi minn klima aktar moderata meta mqabbla ma żoni oħra li jinsabu fuq l-istess latitudni, minħabba l-forma u l-orjentazzjoni tagħha. Fin-Nofsinhar, il-klima għandha karatteristiċi Ewromediterranji, b'influwenza marittima qawwija, staġun tas-sajf niexef ħafna, temperatura annwali medja ta' madwar 16 °C u bi preċipitazzjoni annwali totali ta' madwar 820 mm. Iż-żoni lejn il-Punent u l-Majjistral huma kkaratterizzati minn klima Ewromediterranja, fejn l-istaġun tas-sajf mhuwiex daqshekk xott, b'temperaturi annwali medji ta' madwar 14 °C u bi preċipitazzjoni annwali totali li tilħaq madwar 1 000 mm.

Il-fatt li l-ħamrija u l-klima ta' Istrija jiffavorixxu t-tkabbir taż-żebbuġ ilu rikonoxxut minn żminijiet ir-Rumani tal-Qedem. Għalhekk, għal dawn l-aħħar 2 000 sena jew aktar, iż-żebbuġ u ż-żejt taż-żebbuġa ma kinux biss fattur ekonomiku importanti, iżda wkoll il-marka kummerċjali ta' Istrija. Uħud mill-amfori skoperti għad għandhom fuqhom l-iskrizzjonijiet Olei Histrici (żejt ta' Istrija) u Olei flos (żejt tal-ewwel tagħsir), li juru li f'dak iż-żmien kellhom tikketti apposta għal żjut ta' kwalità. Iż-żejt taż-żebbuġa ta' Istrija kien jiġi trasportat minn rotot kummerċjali lejn it-Tramuntana tal-Italja, Noricum u Pannonia.

Fit-tieni nofs tas-seklu 20, it-tkabbir taż-żebbuġ f' Istrija beda jiżdied b'pass aktar mgħaġġel. Bl-għajnuna ta' istituzzjonijiet xjentifiċi u professjonali, tħawlu msaġar taż-żebbuġ ġodda, uħud mill-varjetajiet żdiedu, u ġew introdotti tekniki ġodda għall-ipproċessar u għall-produzzjoni taż-żebbuġ. It-tradizzjoni antika tat-tkabbir taż-żebbuġ u l-ħolqien ta' tendenzi ġodda gradwalment wasslu sabiex tiżdied l-ispeċjalizzazzjoni fost il-kultivaturi u l-proċessaturi taż-żebbuġ ta' Istrija. Immexxija mill-kurżità kbira, mill-propensità għall-innovazzjoni u l-ħeġġa kompetittiva tagħhom, il-kultivaturi malajr ħadu vantaġġ mill-opportunità ġdida sabiex jipperfezzjonaw l-għarfien u l-ħiliet li ngħaddew minn ġenerazzjoni għall-oħra.

Speċifiċità tal-prodott

“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” huwa vvalorizzat u rikonoxxut għall-kwalità għolja u għall-karatteristiċi organolettiċi tiegħu li jirriżultaw minn għadd ta' fatturi. Iż-żejt għandu aroma bejn medja u intensa ta' żebbuġ frisk, ta' spiss b'taħlita ta' intensitajiet differenti ta' frott, ħaxix jew veġetazzjoni ħadra (eż. weraq aħdar, ħaxix aħdar, eċċ.). It-togħma ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” hija armonjuża, li tfakkrek fiż-żebbuġ frisk f'saħħtu u normalment tkun moderatament qawwija u morra.

“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” huwa rikk fil-kontenut tal-volatili C6 u C5 li huma marbuta mal-aromi ħodor u mat-togħma qawwija u morra tiegħu. Madankollu, it-togħma morra u qawwija ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” mhix relatata biss mal-kontenut għoli ta' volatili, iżda wkoll mal-proporzjon għoli ta' sustanzi fenoliċi, li minbarra li jtejbu l-karatteristiċi organolettiċi taż-żejt, jaffettwaw ukoll b'mod pożittiv il-karatteristiċi nutrizzjonali u l-istabbiltà tiegħu, b'hekk jagħmluh aktar reżistenti għall-ossidazzjoni.

Barra minn hekk, snin ta' riċerka fuq iż-żjut taż-żebbuġa straverġni ta' Istrija xjentifikament urew il-valur nutrizzjonali tagħhom u kkonfermaw li minbarra li huma rikki fis-sustanzi fenoliċi, dawn għandhom ukoll kontenut għoli ta' aċidu olejku. Bħala medja “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” jkollu kontenut għoli ta' aċidu olejku (ħafna drabi aktar minn 74 %), filwaqt li l-proporzjon ta' aċidu linoleniku jkun inqas minn 10 %. Din il-kompożizzjoni kimika speċifika ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”, jiġifieri, il-proporzjon għoli ta' aċidu olejku u ta' aċidu linoleniku (> 7), flimkien ma' kontenut għoli ta' fenoliċi, itejbu l-istabbilità tal-ossidazzjoni tiegħu.

Karatteristika distinta oħra ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” hija l-kontenut baxx tal-aċidu xaħmi liberu u l-valur baxx tal-perossidu tiegħu.

Rabta kawżali bejn iż-żona ġeografika u l-prodott

Peress li l-Peniżola ta' Istrija tinsab fil-konfini tat-Tramuntana tar-reġjun tat-tkabbir taż-żebbuġ, jista' jagħti l-impressjoni li l-kundizzjonijiet hemmhekk mhumiex favorevoli għat-tkabbir taż-żebbuġ. Madankollu, Istrija ilha rikonoxxuta bħala l-post ideali għall-produzzjoni taż-żebbuġ u taż-żejt taż-żebbuġa tal-ogħla kwalità minn żmien ir-Rumani. Prova diretta ta' dan hija l-firxa wiesgħa ta' varjetajiet ta' żebbuġ li jiġu mkabbra hemm. Il-fatt li “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” dejjem jissodisfa l-kriterji organolettiċi u kimiċi stabbiliti fil-punt 3.2, irrispettivament mill-kompożizzjoni varjata tiegħu, jindika li l-kundizzjonijiet pedoklimatiċi tal-Peniżola ta' Istrija jikkontribwixxu bil-kbir għall-kwalità u għall-karatteristiċi taż-żebbuġ imkabbar hemm u għall-karatteristiċi organolettiċi u kimiċi taż-żejt.

Il-konsegwenza prinċipali tal-kundizzjonijiet klimatiċi speċifiċi f'Istrija hija l-proporzjon għoli ta' aċidu olejku monoinsaturat fl-aċidi xaħmin kollha li jinsabu f'“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”. Dan jiġri peress li s-siġar taż-żebbuġ jadattaw għall-klimi aktar kesħin billi jipproduċu aktar aċidu olejku (Pannelli et al., 1993, f'O. Koprivnjak, I. Vrhovnik, T. Hladnik, Ž. Prgomet, B. Hlevnjak u V. Majetić Germek: Obilježja prehrambene vrijednosti djevičanskih maslinovih ulja sorti Buža, Istarska bjelica, Leccino i Rosulja, Hrvatski časopis za prehrambenu tehnologiju, biotehnologiju i nutricionizam No 7, (2012), p. 174).

Il-kompożizzjoni kimika rikka tal-volatili f'“Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”, li taffettwa l-aromi ħodor – xi ftit responsabbli wkoll għat-togħma morra u qawwija tiegħu – mhix riżultat biss tat-taħlita u tal-kundizzjonijiet klimatiċi, iżda wkoll tal-proċessi tal-produzzjoni adottati mill-kultivaturi taż-żebbuġ, jiġifieri li ż-żebbuġ jinġabar meta jkun misjur u l-applikazzjoni ta' prattika tajba fiż-żamma u fl-ipproċessar tal-frott u fil-ħażna taż-żejt. Għalhekk, l-għarfien u l-ħiliet fit-tkabbir taż-żebbuġ u fil-produzzjoni u fil-ħżin taż-żejt, miġbura u perfezzjonati minn ġenerazzjoni għall-oħra mill-kultivaturi u l-proċessaturi taż-żebbuġ lokali, għandhom rwol ewlieni fl-iżgurar tal-kwalità tal-prodott.

Ħsad bikri, li jsir meta l-frott ikun għadu aħdar jew parzjalment aħdar u iebes, jaffettwa bil-kbir il-karatteristiċi taż-żejt. Dan sar il-pedament fil-prattika tal-produzzjoni fost il-kultivaturi taż-żebbuġ ta' Istrija. Minbarra li jgħin biex jiġu evitati temperaturi baxxi, li jistgħu jikkawżaw li jiffriża l-frott, il-ħsad bikri jevita li ssir infestazzjoni mit-tieni u t-tielet ġenerazzjoni tad-dubbiena taż-żebbuġ, iż-żewġ każijiet jistgħu jaffettwaw bil-qawwi l-kwalità taż-żejt. Barra minn hekk, ħsad bikri huwa rikonoxxut li jtejjeb b'mod dirett l-indikaturi tal-kwalità kimika u l-karatteristiċi speċifiċi tat-togħma u tal-aroma ta' “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje”; huwa marbut ma' livelli baxxi ta' aċidi xaħmin liberi, ma' valur tal-perossidu baxx u ma' valuri K baxxi u ma' intensità għolja ta' karatteristiċi organolettiċi pożittivi f'termini ta' togħma u aroma (K. Brkić Bubola, O. Koprivnjak, B. Sladonja, D. Škevin, I. Belobrajić: Chemical and sensorial changes of Croatian monovarietal olive oils during ripening, European Journal of Lipid Science and Technology, vol. 114 (2012), p. 1400).

L-interazzjoni bejn il-fatturi naturali u umani lokali varji msemmija hawn fuq tagħti lil prodott DOP “Istarsko ekstra djevičansko maslinovo ulje” il-karattru distint tiegħu, jiġifieri t-togħma armonjuża, u bilanċ bejn it-togħma qawwija, morra u ta' frott taż-żebbuġ.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-prodott

(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta' dan ir-Regolament)

http://www.mps.hr/UserDocsImages/HRANA/ISTARSKO%20ED%20MASLINOVO%20ULJE/2015-12-23-IEDMU%20-%20IzmIjenjena%20Specifikacija%20proizvoda.pdf

(1) ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1.