IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 17.10.2022 COM(2022) 529 final ANNESS

tar- RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni



























Werrej 1.EUROPEAN SAFETY POLICIES, OBJECTIVES AND RESOURCES 1.1.The European Aviation Safety Policy 1.2.The European Aviation Safety Policy and ICAO 1.3.The European safety and environmental protection legislative framework 1.3.1.Structure of the European safety legislative framework 1.3.2.Regulation (EU) 2018/1139 and associated rules 1.3.3.Investigation of accidents and incidents in civil aviation 1.3.4.Reporting, analysis and follow-up of occurrences in civil aviation 1.3.5.European Union list of air carriers subject to an operating ban within the EU 1.4.Safety responsibilities and accountabilities in the European Union 1.4.1.Decision making process within the European Union 1.4.2.Aviation safety competences and responsibilities within the European safety system 1.5.Accident and incident investigation 1.5.1.The applicable rules 1.5.2.Safety recommendations 1.5.3.Cooperation with other entities 1.6.Enforcement 1.6.1.Enforcement towards the Member States

1.6.2.Enforcement towards regulated industry organisations 2.EUROPEAN SAFETY RISK MANAGEMENT 2.1.Safety Data collection, Analysis and Exchange 2.2.Safety Risk Management at EU level: the process to develop and update the European Plan for Aviation Safety 2.2.1The European Plan for Aviation Safety: international dimension 2.3.Safety performance monitoring 2.3.1Agreement on safety performance of organisations 2.3.2Member States' safety performance 2.3.3The EASA Annual Safety Review 2.4.Safety Management Requirements for Authorities and Organisations 3.EUROPEAN SAFETY ASSURANCE 3.1Safety Oversight 3.1.1Monitoring the application of the rules in the Member States 3.1.2Oversight on certified organisations 3.2Safety-data-driven targeting of oversight of areas of greater concern or need 3.2.1Safety-data-driven targeting of monitoring of the Member States 3.2.2Safety-data-driven targeting of oversight of the industry 4.EUROPEAN SAFETY PROMOTION 4.1Activities at EU Level 4.1.1Safety communication

4.2Training at EU level List of Acronyms Table 1. Applicable European Union aviation safety and environmental protection/compatibility legislation9 Table 2. Competent Authorities under EU rules 25 Figure 1. Interrelationship between the stakeholders in the European safety system Figure 2. The European SRM process Figure 3. Relationship between the EASP, EPAS and other programmes and plans43



Introduzzjoni Dan id-dokument jiddeskrivi l-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni billi jiddeskrivi s-sett applikabbli ta’ regoli tal-avjazzjoni fil-livell tal-Unjoni, flimkien mal-attivitajiet u mal-proċessi li jintużaw għall-ġestjoni konġunta tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fil-livell tal-Unjoni. Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jikkorrispondi b’mod funzjonali, fil-livell tal-UE, għall-Programm tal-Istat għas-Sikurezza kif deskritt fl-Anness 19 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago. Ir-Regolament (UE) 2018/1139 introduċa Kapitolu obbligatorju ġdid dwar il-Ġestjoni tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni fil-qafas legali tal-avjazzjoni tal-UE. Jistabbilixxi, fost aspetti oħrajn, li l-Kummissjoni għandha tadotta, tippubblika u taġġorna dokument (il-“Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni”) li jiddeskrivi l-funzjonament tas-sistema Ewropea tas-sikurezza tal-avjazzjoni, li jkun fih ir-regoli, l-attivitajiet u l-proċessi li jintużaw għall-ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni f’konformità mal-qafas legali tagħha. Il-Programm jispjega kif tiġi ġestita s-sikurezza tal-avjazzjoni minn perspettiva Ewropea. Peress li llum il-ġurnata ħafna regoli u attivitajiet relatati mas-sikurezza tal-avjazzjoni jiġu adottati u kkoordinati fil-livell tal-UE, l-Istati Membri għandhom jirreferu għall-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni fil-Programmi tal-Istat għas-Sikurezza tagħhom stess. Din hija r-raġuni għaliex il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni għandu jinkludi tal-anqas l-elementi relatati mar-responsabbiltajiet tal-Istat għall-ġestjoni tas-sikurezza deskritti fl-istandards internazzjonali u fil-prattiki rakkomandati. Tabilħaqq, l-UE lleġiżlat f’ċerti oqsma tas-sikurezza tal-avjazzjoni, u ma huwiex possibbli għall-Istati Membri li jiddeskrivu kif is-sikurezza tiġi ġestita fi ħdan l-Istat tagħhom mingħajr ma jinkludu d-dimensjoni tal-UE. Barra minn hekk, f’ħafna mill-oqsma koperti mill-Konvenzjoni ta’ Chicago, l-Istati ttrasferew il-kompetenza tagħhom lill-Unjoni. Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jispjega wkoll kif l-UE tindirizza l-obbligi internazzjonali li jirriżultaw minn din id-delega tar-responsabbiltajiet. Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jimxi mal-format u mal-istruttura tad-deskrizzjoni ta’ Programm tal-Istat għas-Sikurezza kif deskritt fl-Anness 19 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago. Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jiddeskrivi wkoll il-proċess għall-iżvilupp, għall-adozzjoni, għall-aġġornament u għall-implimentazzjoni tal-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. L-objettiv tal-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni huwa li s-sistema għall-ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni fl-Unjoni Ewropea twassal l-ogħla livell ta’ prestazzjoni tas-sikurezza, li titgawda b’mod uniformi madwar l-Unjoni kollha, u kulma jmur tkompli titjieb, filwaqt li jitqiesu objettivi rilevanti oħrajn, fosthom il-ħarsien tal-ambjent.

Billi jiddeskrivi l-proċessi li jintużaw għall-ġestjoni konġunta tas-sikurezza fil-livell Ewropew u, b’mod partikolari, il-mod kif il-Kummissjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “il-Kummissjoni”), l-Istati Membri u l-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jikkooperaw sabiex jidentifikaw il-perikli u jieħdu azzjonijiet sabiex jimmitigaw ir-riskji għas-sikurezza, il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jikkontribwixxi sabiex jintlaħqu l-objettivi ta’ sikurezza ta’ livell għoli fl-UE kollha li huma ddefiniti fil-livell tal-Unjoni. Għalhekk, jiżgura li dawk kollha li huma involuti jkunu konxji tar-responsabbiltajiet tagħhom u li r-regoli u l-proċessi kollha jkunu fis-seħħ sabiex tittejjeb is-sikurezza tal-avjazzjoni u b’hekk dan jikkontribwixxi għall-prevenzjoni tal-aċċidenti fir-reġjun Ewropew u lil hinn minnu.

Terminoloġija F’dan id-dokument kollu: ·meta ssir referenza għal “Stati Membri”, din għandha tfisser is-27 Stat Membru tal-UE; ·meta ssir referenza għal “Stati Membri tal-EASA”, din għandha tfisser is-27 Stat Membru tal-UE, flimkien mal-Iżlanda, mal-Liechtenstein, man-Norveġja u mal-Iżvizzera; ·meta ssir referenza għal “Stati tal-ICAO EUR”, din għandha tfisser il-55 Stat tar-Reġjun EWROPA tal-ICAO, li jinkludu l-Istati Membri kollha tal-UE; ·kwalunkwe referenza għal “Regolament Bażiku” jew “BR” għandha tfisser ir-Regolament (UE) 2018/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-4 ta’ Lulju 2018 dwar regoli komuni fil-qasam tal-avjazzjoni ċivili u li jistabbilixxi Aġenzija tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni tal-Unjoni Ewropea; u ·kwalunkwe referenza għan-“Network ta’ Analisti” jew għan-“NoAs” għandha tfisser in-Network ta’ Analisti tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni kif imsemmi fir-Regolament (UE) Nru 376/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rappurtar, l-analiżi u s-segwitu ta’ okkorrenzi fl-avjazzjoni ċivili.



1.IL-POLITIKI, L-OBJETTIVI U R-RIŻORSI EWROPEJ GĦAS-SIKUREZZA 1.1.Is-Sistema Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni Is-Sistema Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni fiha regoli u proċessi li jintużaw għall-ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni f’konformità mar-Regolament (UE) 2018/1139. Dawk ir-regoli u l-proċessi jiżguraw livell għoli ta’ sikurezza fl-avjazzjoni ċivili, qegħdin jarmonizzaw l-aspetti tas-sikurezza u jiffaċilitaw il-moviment liberu tal-prodotti, tas-servizzi, tal-persuni u tal-kapital involuti fl-avjazzjoni ċivili. Fl-istess ħin, is-sistema: -ittejjeb il-kompetittività tal-industrija tal-avjazzjoni tal-Unjoni, -tippromwovi l-kosteffiċjenza, billi, fost l-oħrajn, tevita d-duplikazzjoni, u tippromwovi l-effettività fil-proċessi regolatorji, ta’ ċertifikazzjoni u ta’ sorveljanza kif ukoll użu effiċjenti tar-riżorsi relatati fil-livell tal-Unjoni u f’dak nazzjonali, -tassisti lill-Istati Membri sabiex jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom u jwettqu l-obbligi tagħhom skont il-Konvenzjoni ta’ Chicago, billi tiżgura interpretazzjoni komuni u implimentazzjoni uniformi u f’waqtha tad-dispożizzjonijiet tagħha, -tippromwovi, madwar id-dinja kollha, il-fehmiet tal-Unjoni fir-rigward tal-istandards u tar-regoli tal-avjazzjoni ċivili, billi tistabbilixxi kooperazzjoni xierqa ma’ pajjiżi terzi u ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali, u

-tippromwovi l-interoperabbiltà teknika u operazzjonali u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki amministrattivi. Is-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni hija bbażata fuq kollaborazzjoni mill-qrib bejn il-Kummissjoni Ewropea, l-Aġenzija tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem l-“EASA” jew “l-Aġenzija”), l-Istati Membri, kif ukoll l-industrija tal-avjazzjoni. Il-livell għoli u uniformi ta’ protezzjoni taċ-ċittadini Ewropej u tal-passiġġieri jiddependi l-aktar fuq l-adozzjoni ta’ regoli komuni dwar is-sikurezza, fuq miżuri li jiżguraw li l-prodotti, il-persuni u l-organizzazzjonijiet fl-UE jikkonformaw ma’ tali regoli, kif ukoll fuq proċessi effiċjenti ta’ Ġestjoni tar-Riskju tas-Sikurezza fil-livelli reġjonali, Statali u industrijali. L-Artikolu 85 tar-Regolament (UE) 2018/1139 jipprevedi sistema ta’ infurzar, li biha l-Aġenzija tassisti lill-Kummissjoni fil-monitoraġġ tal-applikazzjoni mill-Istati Membri ta’ dan ir-Regolament u tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni tiegħu. Din is-sistema hija akkumpanjata minn investigazzjonijiet rigorużi ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti li jippermettu li jiġu identifikati d-diskrepanzi fis-sikurezza u li tittieħed azzjoni sabiex id-diskrepanzi jitneħħew. Il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni jinkludi wkoll l-użu ta’ elementi iżjed proattivi u bbażati fuq l-evidenza li jimmiraw lejn l-identifikazzjoni tar-riskji li jheddu l-aktar is-sikurezza u sabiex tittieħed azzjoni sabiex dawk ir-riskji jitnaqqsu. B’mod partikolari, is-sistema tieħu vantaġġ mill-identifikazzjoni u mill-evalwazzjonijiet tar-riskju xprunati mid-data mwettqin mill-programm Data4Safety (big data) appoġġat mill-Kummissjoni u koordinat mill-EASA, bil-parteċipazzjoni tas-sħab rilevanti mill-komunità Ewropea tal-avjazzjoni. 1.2.Is-Sistema Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni u l-ICAO Is-Sistema Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni hija koordinata mill-qrib mal-iżvilupp u mal-implimentazzjoni tal-Istandards u tal-Prattiki Rakkomandati (SARPs) tal-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO). Il-Kummissjoni u l-EASA jsegwu l-proċess ta’ żvilupp tagħhom u jiskedaw azzjonijiet ta’ tfassil ta’ regoli relatati mal-iskeda malli jkun jista’ jiġi kkonfermat li tkun meħtieġa bidla fil-qafas regolatorju Ewropew. Dan jinkludi l-valutazzjoni tal-proposti ta’ Emenda tal-Annessi tal-ICAO (Ittra tal-Istat tal-ICAO tat-tip I) kif ukoll l-identifikazzjoni tad-differenzi bejn il-qafas regolatorju tal-UE u l-Annessi tal-ICAO (Ittra tal-Istat tal-ICAO tat-tip II u Listi ta’ Kontroll tal-Konformità). Fil-valutazzjoni tad-differenzi, l-EASA u l-Kummissjoni jappoġġaw lill-Istati Membri li jridu jinnotifikaw id-differenzi lill-ICAO. Wara l-valutazzjoni tal-EASA, il-Kummissjoni tipproponi deċiżjoni lill-Kunsill tal-UE dwar in-notifika tad-differenzi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni u l-EASA jaħdmu fi sħubija mal-Uffiċċju Reġjonali tal-ICAO għar-reġjun tal-Ewropa/tal-Atlantiku tat-Tramuntana (EUR/NAT) sabiex jippromwovu approċċ reġjonali għall-ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni, iħeġġu ġestjoni tar-riskju kollaborattiva u joħolqu sinerġiji fi ħdan id-diversi inizjattivi ta’ titjib tas-sikurezza tal-UE. Il-Pjan Reġjonali tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EUR RASP) ta’ EUR huwa strumentali f’dan il-kuntest: l-Uffiċċju Reġjonali tal-ICAO, il-Kummissjoni u l-EASA ilhom mill-2017 jaħdmu flimkien sabiex jiżviluppaw RASP bħal dan li jibbaża fuq l-azzjonijiet definiti fil-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EPAS), u b’hekk jippermettu lill-Istati kollha tal-ICAO EUR jibbenefikaw mill-proċess stabbilit tal-ippjanar tas-sikurezza u mid-diversi riżultati tiegħu, kemm f’termini ta’ materjal regolatorju, ta’ riżultati tanġibbli għall-promozzjoni tas-sikurezza, ta’ linji gwida, ta’ għodod u tal-aħjar prattiki. L-ewwel EUR RASP inħareġ f’Jannar 2019. Il-Kummissjoni u l-EASA huma rrappreżentati wkoll fil-Grupp ta’ Ppjanar tas-Sistema Ewropea tal-Avjazzjoni (EASPG) u fil-Grupp ta’ Koordinazzjoni tal-Programm (PCG) relatat tiegħu. L-objettivi ewlenin tal-EASPG huma li jiġi żgurat li l-pjanijiet għall-iżvilupp tas-sistema tan-navigazzjoni bl-ajru u l-pjanijiet għas-sikurezza tal-avjazzjoni fir-Reġjun EUR jibqgħu koerenti u kompatibbli ma’ dawk tar-reġjuni kontigwi kif ukoll mal-pjanijiet globali tal-ICAO, u li tiġi ġestita u kkoordinata l-implimentazzjoni tagħhom. Barra minn hekk, l-EASPG għandu rwol importanti fil-promozzjoni u fl-iffaċilitar tal-armonizzazzjoni u tal-koordinazzjoni tal-programmi subreġjonali u nazzjonali EUR relatati man-navigazzjoni bl-ajru u mas-sikurezza. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni u l-EASA huma rrappreżentati fil-Grupp ta’ Studju dwar il-Pjan għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni Globali (GASP), u b’hekk jikkontribwixxu għall-manutenzjoni tal-GASP, u tal-materjal ta’ gwida u tal-għodod relatati. L-iskop ewlieni tal-GASP huwa li kontinwament inaqqas il-fatalitajiet u r-riskju ta’ fatalitajiet billi jiggwida l-iżvilupp ta’ strateġija armonizzata għas-sikurezza tal-avjazzjoni fuq il-bażi ta’ sitt għanijiet tal-GASP b’miri assoċjati, u l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet reġjonali u nazzjonali għas-sikurezza tal-avjazzjoni. Barra minn hekk, l-EASA tippromwovi l-implimentazzjoni tal-Programm tal-Istat għas-Sikurezza (SSP) u tal-ġestjoni tas-sikurezza globalment permezz ta’ proġetti ta’ assistenza teknika tal-UE u billi taħdem mal-Uffiċċji Reġjonali tal-ICAO sabiex tappoġġa lill-Istati u lill-Organizzazzjonijiet Reġjonali għas-Sorveljanza tas-Sikurezza (RSOOs). L-objettivi ewlenin ta’ dawn il-proġetti huma li jgħollu l-livell ta’ sikurezza globalment billi jgħinu lill-Istati jistabbilixxu l-SSP tagħhom, jgħinu lill-Istati u lill-RSOOs jistabbilixxu mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni reġjonali, u b’hekk jiżguraw il-konformità mal-SARPs tal-ICAO. Matul dawn l-attivitajiet, il-politiki u l-objettivi Ewropej dwar is-sikurezza jistgħu jiġu promossi b’mod effettiv fil-livell reġjonali u globali. 1.3.Il-qafas leġiżlattiv tal-Unjoni dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni u l-ħarsien tal-ambjent 1.3.1.L-istruttura tal-qafas leġiżlattiv tal-Unjoni dwar is-sikurezza L-Artikolu 4(2) (g) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jistabbilixxi li t-trasport huwa kompetenza kondiviża bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha. Barra minn hekk, l-Artikolu 100(2) tat-TFUE jippermetti li l-Parlament Ewropew u l-Kunsill jistabbilixxu dispożizzjonijiet xierqa għat-trasport bl-ajru, fuq proposta mill-Kummissjoni. L-Artikolu 2(2) tat-TFUE jistabbilixxi li meta t-Trattati jagħtu lill-Unjoni kompetenza kondiviża mal-Istati Membri f’qasam speċifiku, l-Unjoni u l-Istati Membri jistgħu jilleġiżlaw u jadottaw atti legalment vinkolanti f’dak il-qasam, u li l-Istati Membri għandhom jeżerċitaw il-kompetenza tagħhom sal-punt li l-Unjoni ma tkunx eżerċitat il-kompetenza tagħha. Għalhekk, ir-rekwiżiti ġuridiċi fil-qasam tas-sikurezza tal-avjazzjoni jistgħu jiġu ddefiniti fil-livell tal-Unjoni, permezz tal-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Il-qafas leġiżlattiv tal-Unjoni dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili huwa magħmul minn Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ikkomplementati, meta jkunu rilevanti, minn regolamenti delegati u ta’ implimentazzjoni tal-Kummissjoni. Il-mekkaniżmi għall-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni u tal-effettività tal-leġiżlazzjoni, li potenzjalment iwasslu għar-reviżjoni tagħha, huma inklużi fl-atti legali rilevanti u vvalutati wkoll permezz tal-hekk imsejħa spezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni tal-Istati Membri mwettqin mill-EASA. It-tabella ta’ hawn taħt tagħti taqsira tal-leġiżlazzjoni applikabbli tas-sikurezza tal-avjazzjoni li ġiet adottata fil-livell tal-UE.





Ir-Regolament (UE) 2018/1139 jiddefinixxi “rekwiżiti essenzjali” li jistabbilixxu objettivi u obbligi ta’ livell għoli fuq l-awtoritajiet, fuq il-persuni u fuq l-organizzazzjonijiet sabiex jintlaħaq l-objettiv tar-Regolament. Ir-rekwiżiti essenzjali jimplimentaw l-istandards u l-prattiki rakkomandati stipulati bl-Annessi tal-Konvenzjoni ta’ Chicago. Dawn jirrigwardaw il-prodotti, il-partijiet u l-apparat ajrunawtiċi, l-operaturi involuti fit-trasport bl-ajru, kif ukoll il-bdoti u l-persuni, il-prodotti u l-organizzazzjonijiet involuti fit-taħriġ u fl-eżami mediku tagħhom, l-ajrudromi, il-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru u s-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru (ATM/ANS) ipprovduti fl-ispazju tal-ajru tat-territorju li għalih japplika t-Trattat tal-UE, il-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru, u l-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord. Bl-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2018/1139, il-Kummissjoni adottat ir-Regolamenti delegati u ta’ implimentazzjoni, inklużi dawk li huma deskritti fit-tabella inkluża fit-taqsima 1.3.1. Dawn ir-regoli kollha japplikaw direttament fl-Istati Membri u ma jirrikjedux traspożizzjoni nazzjonali. Fl-Unjoni Ewropea, l-applikazzjoni tad-dritt tal-UE hija primarjament ir-responsabbiltà tal-Istati Membri. Għalhekk, il-biċċa l-kbira tal-kompiti ta’ ċertifikazzjoni u ta’ sorveljanza rikjesti bir-Regolament (UE) 2018/1139 u bir-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu jitwettqu fil-livell nazzjonali mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. Madankollu, f’ċerti każijiet definiti b’mod ċar, bħal pereżempju l-approvazzjonijiet ta’ organizzazzjonijiet tad-disinn, l-EASA hija l-awtorità kompetenti u għandha s-setgħa li toħroġ ċertifikati u li tieħu l-miżuri relatati ta’ infurzar. L-oqsma tas-sikurezza tal-avjazzjoni fejn bħalissa tiġi eżerċitata l-kompetenza tal-UE huma: 1)Ċertifikazzjoni tal-ajrunavigabbiltà u ambjentali Ir-regoli tal-UE japplikaw għall-inġenji tal-ajru msemmijin fil-punti (a) u (b) tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) 2018/1139, minbarra inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord, u l-magni, l-iskrejjen, il-parts u t-tagħmir mhux installat tagħhom, li għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali għall-ajrunavigabbiltà li ġew stabbiliti fl-Anness II għal dak ir-Regolament. Fir-rigward tal-istorbju u tal-emissjonijiet, dawk l-inġenji tal-ajru u l-magni, l-iskrejjen, il-partijiet u t-tagħmir mhux installat tagħhom għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-ħarsien tal-ambjent li jinsabu fl-aħħar emendi għall-Anness 16 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago, li jiġu adattati regolarment. Ir-rekwiżiti essenzjali għall-kompatibbiltà ambjentali stipulati fl-Anness III tar-Regolament (UE) 2018/1139 għandhom japplikaw għal prodotti, għal parts u għal tagħmir mhux installat sa fejn id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Chicago msemmijin fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(2) tar-Regolament (UE) 2018/1139 ma jkunx fihom rekwiżiti dwar il-ħarsien tal-ambjent. Sett ta’ regoli relatati mal-ajrunavigabbiltà inizjali u kontinwa huwa applikabbli għad-disinn tal-prodotti, għad-disinn tal-partijiet, għad-disinn ta’ tagħmir mhux installat, għal inġenji tal-ajru individwali, għal organizzazzjonijiet responsabbli għad-disinn, għall-produzzjoni, għall-ġestjoni u għall-manutenzjoni tal-ajrunavigabbiltà kontinwa kif applikabbli, tal-prodotti, tal-partijiet u tat-tagħmir mhux installat, u lill-persunal responsabbli involut f’dawn l-attivitajiet. 2)Ħarsien tal-ambjent L-EASA tapplika miżuri fir-rigward tal-emissjonijiet u tal-istorbju, għall-fini taċ-ċertifikazzjoni tad-disinn tal-prodotti f’konformità mal-Artikolu 11 tar-Regolament (UE) 2018/1139, bl-għan li jiġu evitati effetti ta’ ħsara sinifikanti fuq il-klima, fuq l-ambjent u fuq is-saħħa tal-bniedem ikkawżati mill-prodotti tal-avjazzjoni ċivili kkonċernati. Fit-teħid ta’ dawk il-miżuri, l-EASA tqis kif xieraq l-istandards internazzjonali u l-prattiki rakkomandati, il-benefiċċji ambjentali, il-fattibbiltà teknoloġika u l-impatt ekonomiku. Il-miżuri jinkludu l-iżgurar tad-disponibbiltà ta’ standards ambjentali li tinkiseb permezz tal-involviment effettiv tal-UE upstream fil-proċess tal-Kumitat tal-ICAO dwar il-Ħarsien tal-Ambjent mill-Avjazzjoni (CAEP). Barra minn hekk, ir-Regolament (UE) 2018/1139 jagħti s-setgħa lill-UE sabiex toħloq standards ambjentali f’dawk l-oqsma fejn ma hemm l-ebda standard tal-ICAO disponibbli, inklużi iżda mhux limitati għal inġenji tal-ajru ibridi, elettriċi u li jaħdmu bl-idroġenu. B’mod ġenerali, il-Kummissjoni u l-EASA jiddefinixxu u jikkoordinaw il-politiki u l-azzjonijiet tal-ħarsien tal-ambjent tal-avjazzjoni ċivili fil-livell tal-UE. F’dak il-kuntest, il-Kummissjoni, l-EASA, istituzzjonijiet, korpi, uffiċċji u aġenziji oħrajn tal-UE kif ukoll l-Istati Membri jintalbu jikkooperaw fi kwistjonijiet ambjentali. Il-kooperazzjoni tinkludi attivitajiet relatati mas-Sistema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS), ir-Regolament dwar ir-Reġistrazzjoni, il-Valutazzjoni, l-Awtorizzazzjoni u r-Restrizzjoni ta’ Sustanzi Kimiċi (REACH) . Fl-istess kuntest, l-EASA qiegħda tikkontribwixxi wkoll għall-implimentazzjoni tal-azzjonijiet tal-istrateġija ambjentali tal-UE, bħall-iżvilupp ta’ programm ta’ tikkettar ambjentali għall-avjazzjoni bħala parti mill-Istrateġija ta’ Mobilità Intelliġenti u Sostenibbli kif ukoll l-appoġġ ipprovdut fir-rigward tal-iżvilupp tal-“pakkett lesti għall-mira ta’ 55 %”, li jinkludi l-proposta tal-Kummissjoni għall-qafas leġiżlattiv dwar l-Avjazzjoni RefuelEU b’kompitu ta’ monitoraġġ u ta’ rapportar dwar l-użu ta’ Fjuwils tal-Avjazzjoni Sostenibbli għall-EASA. Barra minn hekk, analiżi ambjentali żviluppata b’mod konġunt mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) u mill-EASA, bl-appoġġ tal-Maniġer tan-Netwerk tal-Ajru Uniku Ewropew (SES), tipprovdi rendikont oġġettiv tal-istat tal-ħarsien tal-ambjent relatat mal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni. Din l-analiżi, ippubblikata kull tliet snin fir-Rapport Ewropew dwar l-Ambjent fl-Avjazzjoni, fiha rakkomandazzjonijiet dwar kif jista’ jittejjeb il-livell ta’ ħarsien tal-ambjent fil-qasam tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni. L-aħħar rapport ġie ppubblikat f’Settembru 2022 . Barra minn hekk, l-EASA għandha wkoll mandat sabiex tiġbor u tivverifika l-informazzjoni dwar l-istorbju u l-prestazzjoni tal-inġenji tal-ajru għall-immudellar tal-istorbju madwar l-ajruporti, skont ir-Regolament (UE) 598/2014. 3)Ekwipaġġ tal-ajru Il-bdoti u l-ekwipaġġ tal-kabina involuti fl-operat tal-inġenji tal-ajru msemmijin fil-punt (b) tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) 2018/1139, minbarra inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord, kif ukoll l-apparati ta’ taħriġ ta’ simulazzjoni tat-titjir, il-persuni u l-organizzazzjonijiet involuti fit-taħriġ, fl-ittestjar, fil-kontrolli jew fil-valutazzjoni medika ta’ dawk il-bdoti u l-ekwipaġġ tal-kabina, għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness IV ta’ dak ir-Regolament. Il-bdoti huma meħtieġa jkollhom liċenzja ta’ bdot u ċertifikat mediku ta’ bdot xierqa għall-operazzjoni li tkun se titwettaq, l-ekwipaġġ tal-kabina involut f’operazzjonijiet tat-trasport kummerċjali bl-ajru huwa meħtieġ ikollu attestazzjoni, u l-approvazzjonijiet huma meħtieġa fir-rigward taċ-ċentri ajrumediċi, tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-bdoti u tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-ekwipaġġ tal-kabina. Huma meħtieġa ċertifikati fir-rigward ta’ kull apparat ta’ taħriġ ta’ simulazzjoni tat-titjir użat għat-taħriġ tal-bdoti. Il-persuni responsabbli għall-għoti ta’ taħriġ fit-titjir, ta’ taħriġ ta’ simulazzjoni tat-titjir, jew għall-valutazzjoni tal-ħiliet tal-bdoti, kif ukoll l-eżaminaturi ajrumediċi, huma meħtieġa wkoll li jkollhom ċertifikat. 4)Operazzjonijiet fl-ajru L-operat tal-inġenji tal-ajru msemmijin fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2018/1139, minbarra inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord, għandu jkun konformi mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness V u, jekk applikabbli, fl-Annessi VII u VIII tar-Regolament. L-operaturi tal-inġenji tal-ajru jiddikjaraw il-kapaċità tagħhom, u d-disponibbiltà għalihom tal-mezzi, sabiex iwettqu l-kompiti assoċjati mal-operat tal-inġenji tal-ajru f’konformità mar-regoli ta’ implimentazzjoni applikabbli tal-UE, jew ikollhom ċertifikat. Iċ-ċertifikat għandu jispeċifika l-privileġġi mogħtijin lill-operatur tal-inġenji tal-ajru u jista’ jiġi emendat sabiex jiżdiedu jew jitneħħew privileġġi. B’mod simili, iċ-ċertifikat jista’ jkun limitat, sospiż jew revokat, meta d-detentur ma jibqax jikkonforma mar-regoli u mal-proċeduri applikabbli tal-UE għall-ħruġ u għaż-żamma ta’ tali ċertifikat. 5)Ajrudromi u servizzi fuq l-art

L-ajrudromi, it-tagħmir tal-ajrudromi relatat mas-sikurezza, l-operat tal-ajrudromi u l-forniment ta’ servizzi fuq l-art u ta’ servizzi ta’ mmaniġġjar tar-rampa (AMS) fl-ajrudromi għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness VII u, jekk applikabbli, fl-Anness VIII tar-Regolament (UE) 2018/1139. Ir-regoli tal-UE japplikaw għall-ajrudromi, li jinsabu fit-territorju li għalih japplikaw it-Trattati, u li jissodisfaw il-kriterji kollha li ġejjin: -ikunu miftuħin għall-użu pubbliku, -ikunu jaqdu t-trasport kummerċjali bl-ajru; u -ikollhom ranway bl-istrumenti ta’ 800 metru jew aktar, jew -ikunu jaqdu esklussivament ħelikopters bl-użu ta’ proċeduri ta’ avviċinament jew ta’ tluq bl-istrumenti. Ir-regoli tal-UE jistabbilixxu rekwiżiti komuni għal dawn: -id-disinn, il-manutenzjoni u l-operat tal-ajrudromi, -inkluż it-tagħmir relatat mas-sikurezza użat fihom, -id-disinn, il-produzzjoni, il-manutenzjoni u l-operat ta’ tagħmir tal-ajrudromi relatat mas-sikurezza użat jew maħsub għall-użu fl-ajrudromi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-UE, kif ukoll il-forniment ta’ servizzi fuq l-art u ta’ Servizzi ta’ Mmaniġġjar tar-Rampa f’dawk l-ajrudromi; u -is-salvagwardja tal-inħawi tal-ajrudromi riferiti, u dan mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-Unjoni u dak nazzjonali dwar l-ippjanar tal-ambjent u tal-użu tal-art. 6)ATM/ANS, inkluża l-implimentazzjoni tal-SES Il-forniment ta’ ATM/ANS għandu jikkonforma mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness VIII u, jekk ikun applikabbli, fl-Anness VII. L-inġenji tal-ajru kollha li joperaw fl-ispazju tal-ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SES), għajr dawk involuti fl-attivitajiet imsemmijin fil-punt (a) tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament (UE) 2018/1139, għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fil-punt 1 tal-Anness VIII. Il-fornituri ta’ ATM/ANS huma meħtieġa jkollhom ċertifikat li jispeċifika l-privileġġi mogħtijin, ladarba jkunu wrew konformità mar-regoli applikabbli tal-UE. Barra minn hekk, l-organizzazzjonijiet involuti fid-disinn, fil-produzzjoni jew fil-manutenzjoni tas-sistemi tal-ATM/ANS u tal-kostitwenti tal-ATM/ANS jistgħu jkunu meħtieġa jkollhom ċertifikat. L-EASA hija l-awtorità kompetenti responsabbli għaċ-ċertifikazzjoni, għas-sorveljanza u għall-infurzar fir-rigward ta’ ċerti fornituri ta’ servizzi tal-ATM/ANS u ta’ organizzazzjonijiet tat-taħriġ tal-ATCO, inklużi fornituri pan-Ewropej, kif ukoll tal-organizzazzjonijiet involuti fid-disinn, fil-produzzjoni jew fil-manutenzjoni tas-sistemi tal-ATM/ANS u tal-kostitwenti tal-ATM/ANS. L-EASA, fuq talba, tipprovdi assistenza teknika lill-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tal-SES kif stipulat fl-Artikolu 93 tar-Regolament (UE) 2018/1139. 7)Kontrolluri tat-traffiku tal-ajru Il-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru involuti fil-forniment ta’ ATM/ANS, kif ukoll il-persuni, l-organizzazzjonijiet u l-apparati sintetiċi tat-taħriġ involuti fit-taħriġ, fl-ittestjar, fil-verifika jew fil-valutazzjoni medika ta’ dawk il-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru, għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl- Anness VIII tar-Regolament (UE) 2018/1139. Il-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru għandhom ikunu meħtieġa jkollhom liċenzja ta’ kontrollur tat-traffiku tal-ajru u ċertifikat mediku ta’ kontrollur tat-traffiku tal-ajru li jispeċifikaw il-privileġġi mogħtijin u jistgħu jiġu emendati sabiex jiżdiedu jew jitneħħew privileġġi, kif ukoll jiġu limitati, sospiżi jew irrevokati meta d-detentur ma jibqax jikkonforma mar-regoli u mal-proċeduri applikabbli tal-UE għall-ħruġ u għaż-żamma ta’ liċenzja jew ta’ ċertifikat mediku. L-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru u ċ-ċentri ajrumediċi huma meħtieġa jkollhom ċertifikat. Il-persuni responsabbli sabiex jipprovdu t-taħriġ prattiku u jivvalutaw il-ħiliet prattiċi tal-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru, kif ukoll l-eżaminaturi ajrumediċi, għandhom ikunu meħtieġa jissodisfaw ċerti rekwiżiti tal-kompetenza.

8)Inġenji tal-Ajru Mingħajr Bdot Abbord Id-disinn, il-produzzjoni, il-manutenzjoni u l-operat ta’ inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord u tal-magni, tal-iskrejjen, tal-partijiet, tat-tagħmir mhux installat u tat-tagħmir tagħhom sabiex jiġu kkontrollati mill-bogħod, kif ukoll il-persunal, inklużi l-bdoti mill-bogħod, u l-organizzazzjonijiet involuti f’dawk l-attivitajiet, għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness IX , u, fejn applikabbli, mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Annessi II, IV u V tar-Regolament (UE) 2018/1139. B’kont meħud tan-natura u tar-riskju tal-attività kkonċernata, tal-karatteristiċi operazzjonali tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord ikkonċernati u tal-karatteristiċi taż-żona ta’ operat, jista’ jkun meħtieġ ċertifikat għad-disinn, għall-produzzjoni, għall-manutenzjoni, u għall-operat ta’ inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord u tal-magni, tal-iskrejjen, tal-parts, tat-tagħmir mhux installat u tat-tagħmir sabiex jiġu kkontrollati mill-bogħod, kif ukoll għall-persunal, inkluż l-bdoti mill-bogħod, u l-organizzazzjonijiet involuti f’dawk l-attivitajiet. Iċ-ċertifikat għandu jispeċifika l-limitazzjonijiet relatati mas-sikurezza, il-kundizzjonijiet tal-operat u l-privileġġi, u jista’ jiġi emendat sabiex jiżdiedu jew jitneħħew limitazzjonijiet, kundizzjonijiet u privileġġi, kif ukoll jiġi limitat, sospiż jew irrevokat meta d-detentur ma jibqax konformi mal-kundizzjonijiet, mar-regoli u mal-proċeduri għall-ħruġ jew għaż-żamma ta’ tali ċertifikat. 9)Operazzjonijiet minn Pajjiżi Terzi L-inġenji tal-ajru msemmijin fl- Artikolu 2(1) (c) tar-Regolament (UE) 2018/1139, kif ukoll l-ekwipaġġ tal-ajru tagħhom u l-operazzjonijiet tagħhom, għandhom jikkonformaw mal-istandards applikabbli tal-ICAO. Sa fejn ma jkun hemm l-ebda standard bħal dan, dawk l-inġenji tal-ajru, l-ekwipaġġ tal-ajru tagħhom u l-operazzjonijiet tagħhom għandhom jikkonformaw, fir-rigward ta’ inġenji tal-ajru għajr inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord, mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Annessi II, IV u V tar-Regolament (UE) 2018/1139. Fir-rigward tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord, dawn għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Anness IX u, fejn applikabbli, mar-rekwiżiti essenzjali stabbiliti fl-Annessi II, IV u V tar-Regolament imsemmi. 10)Riċerka u innovazzjoni (R&I) Ir-Regolament (UE) 2018/1139 introduċa numru ta’ kompetenzi ġodda ewlenin għall-EASA. Fil-qasam tar-R&I, l-Aġenzija għandha tassisti lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri fl-identifikazzjoni ta’ temi ewlenin ta’ riċerka fil-qasam tal-avjazzjoni ċivili sabiex tikkontribwixxi għall-iżgurar tal-konsistenza u tal-koordinazzjoni bejn ir-riċerka u l-iżvilupp iffinanzjati minn fondi pubbliċi u l-politiki li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament. L-EASA tappoġġa lill-Kummissjoni fid-definizzjoni u fit-twettiq tal-programmi qafas rilevanti tal-Unjoni għall-attivitajiet ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni u tal-programmi ta’ ħidma annwali u pluriennali, inkluż fit-twettiq ta’ proċeduri ta’ evalwazzjoni, fir-rieżami ta’ proġetti ffinanzjati u fl-isfruttament tar-riżultati ta’ proġetti ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni. L-Aġenzija timplimenta wkoll partijiet relatati mal-avjazzjoni ċivili tal-Programm Qafas tal-UE għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, u tinvolvi ruħha f’attivitajiet ta’ riċerka ad hoc li huma kompatibbli mal-kompiti tal-Aġenzija u mal-objettivi tar-Regolament (UE) 2018/1139. L-industrija Ewropea tal-avjazzjoni għaddiet minn żvilupp b’suċċess f’dawn l-aħħar deċennji li xpruna lill-Ewropa fuq quddiem nett fis-suq kompetittiv globali. Elementi sinifikanti huma l-programmi tal-UE tar-R&I fl-avjazzjoni Ewropea kif ukoll l-attivitajiet ta’ riċerka tal-Istati Membri u tal-industrija. Dawn l-inizjattivi huma direttament rilevanti għall-objettiv kemm tal-EASP kif ukoll tal-EPAS li jiżguraw l-ogħla livell ta’ sikurezza, ta’ sigurtà u ta’ ħarsien tal-ambjent fl-Ewropa. Teknoloġiji u kunċetti ġodda qegħdin joħorġu b’rata mingħajr preċedent. Il-programmi Ewropej u nazzjonali tar-R&I, inklużi Clean Sky/Avjazzjoni Nadifa u SESAR qegħdin jiżviluppaw kunċetti u soluzzjonijiet ġodda tal-avjazzjoni, li se jkollhom jiġu ċċertifikati jew approvati qabel ma jibdew joperaw fl-Ewropa kif ukoll f’pajjiżi terzi. Barra minn hekk, parteċipanti ġodda, b’mod partikolari fis-settur tad-droni, iġibu rekwiżiti ġodda fix-xena ajrunawtika Ewropea u jeħtieġu risponsi regolatorji Ewropej ġodda. Is-sistema Ewropea tas-sikurezza tal-avjazzjoni tappoġġa l-użu ta’ dawn is-soluzzjonijiet il-ġodda, u b’mod aktar ġenerali l-integrazzjoni sikura ta’ teknoloġiji u ta’ kunċetti ġodda. Fir-rigward tal-EPAS, il-proġetti ta’ riċerka li jsiru parti mill-Pjan jirriżultaw mil-lista ta’ suġġetti tal-aġenda tar-riċerka prijoritizzati, li għalihom jinkiseb sors ta’ finanzjament jew fejn x’aktarx li l-proġett ikun iffinanzjat mill-bidu tal-perjodu ta’ referenza tal-EPAS partikolari . Il-programm Data4Safety jipprovdi sors ta’ valur għall-identifikazzjoni ta’ data rilevanti (data dwar it-titjiriet, data dwar it-traffiku, temp, rapporti dwar is-sikurezza, eċċ.) li tkun disponibbli b’mod aggregat sabiex tappoġġa l-proġetti ta’ riċerka, f’konformità mal-Artikolu 72 tar-Regolament (UE) 2018/1139 li jitlob lill-EASA tiġbor u tanalizza d-data dwar is-sikurezza biex tidentifika r-riskji u tkejjel il-prestazzjoni tas-sikurezza tas-sistema Ewropea tas-sikurezza tal-avjazzjoni. 11)Interdipendenzi bejn is-sikurezza u s-sigurtà fl-avjazzjoni ċivili, inkluża ċ-ċibersigurtà Ir-Regolament (UE) 2018/1139 jistabbilixxi li l-Kummissjoni, l-Aġenzija u l-Istati Membri għandhom jikkooperaw b’rabta ma’ kwistjonijiet ta’ sigurtà relatati mal-avjazzjoni ċivili, inkluża ċ-ċibersigurtà, meta jkun hemm interdipendenzi bejn is-sikurezza u s-sigurtà fl-avjazzjoni ċivili. L-EASA tista’ tipprovdi wkoll assistenza teknika lill-Kummissjoni, meta l-Aġenzija jkollha l-għarfien espert rilevanti dwar is-sikurezza, fl-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 300/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill41u dispożizzjonijiet rilevanti oħrajn tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Sabiex tikkontribwixxi għall-protezzjoni tal-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza mhux skont il-liġi, l-Aġenzija għandha, fejn neċessarju, tirreaġixxi mingħajr dewmien żejjed għal problema urġenti billi tieħu miżuri relatati mal-ajrunavigabbiltà u ċ-ċertifikazzjoni ambjentali sabiex tindirizza l-vulnerabbiltajiet fid-disinn tal-inġenji tal-ajru, u tirrakkomanda azzjonijiet korrettivi li għandhom jittieħdu mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jew mill-persuni fiżiċi u ġuridiċi soġġetti għar-Regolament (UE) 2018/1139 u/jew tgħaddi l-informazzjoni rilevanti lil dawk l-awtoritajiet u l-persuni, f’każ li l-problema taffettwa l-operat tal-inġenji tal-ajru, inklużi r-riskji għall-avjazzjoni ċivili li jirriżultaw minn żoni ta’ kunflitt.

12)Kooperazzjoni internazzjonali Bis-saħħa ta’ ftehimiet internazzjonali fis-settur tal-avjazzjoni, l-UE testendi l-qafas regolatorju tagħha għal pajjiżi u għal reġjuni terzi madwar id-dinja. Dawn il-ftehimiet ifittxu konverġenza regolatorja sħiħa mar-regoli applikabbli tal-UE bl-għan li jitkabbar is-suq uniku tal-avjazzjoni tal-UE b’dawn il-pajjiżi u r-reġjuni terzi, jew inkella jistabbilixxu regoli u proċeduri għar-rikonoxximent reċiproku taċ-ċertifikati. F’dan ir-rigward, huwa importanti li wieħed jinnota l-attività intensa mwettqa mill-Kummissjoni u mill-EASA sabiex jipprovdu assistenza teknika lil pajjiżi u lil reġjuni terzi sabiex jappoġġawhom fl-implimentazzjoni tal-liġi tal-avjazzjoni tal-UE applikabbli. Tali assistenza tikkontribwixxi għall-armonizzazzjoni tar-regoli, għar-rikonoxximent reċiproku ta’ ċertifikati, fl-interess tal-industrija Ewropea, u għall-promozzjoni tal-istandards Ewropej tas-sikurezza tal-avjazzjoni. L-Aġenzija tikkoopera mal-awtoritajiet kompetenti ta’ pajjiżi terzi u ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali u tistabbilixxi arranġamenti ta’ ħidma ma’ dawk l-awtoritajiet u l-organizzazzjonijiet internazzjonali. Fil-kuntest tal-ICAO, l-EASA tassisti lill-Istati Membri fl-eżerċizzju tad-drittijiet tagħhom u fit-twettiq tal-obbligi tagħhom skont ftehimiet internazzjonali relatati ma’ kwistjonijiet koperti minn dan ir-Regolament, b’mod partikolari d-drittijiet u l-obbligi tagħhom skont il-Konvenzjoni ta’ Chicago. L-Aġenzija taġixxi bħala Organizzazzjoni Reġjonali għas-Sorveljanza tas-Sikurezza fil-qafas tal-ICAO (ara t-taqsima 1.2 aktar ’il fuq). 13)Maniġġar ta’ Kriżijiet fl-Avjazzjoni Il-Kummissjoni, kif ukoll l-EASA f’konformità mal-Artikolu 91 tar-Regolament (UE) 2018/1139, ħadu azzjoni immedjata fil-qasam ta’ kompetenza tagħhom sabiex jikkontribwixxu għal rispons f’waqtu għall-kriżi tal-COVID-19 u għall-mitigazzjoni tagħha. L-EASA, f’koordinazzjoni mal-partijiet ikkonċernati rilevanti, ħarġet numru ta’ rekwiżiti u ta’ rakkomandazzjonijiet għall-Istati Membri u għall-partijiet ikkonċernati tal-avjazzjoni, fil-forma ta’ Direttivi dwar is-Sikurezza, ta’ Bullettini ta’ Informazzjoni dwar is-Sikurezza, ta’ linji gwida u ta’ materjali għall-promozzjoni tas-sikurezza. Fost dawn id-dokumenti, l-EASA u ċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) ħarġu dokument konġunt li jiddefinixxi miżuri sabiex tiġi żgurata s-sikurezza tas-saħħa tal-vjaġġaturi tal-ajru u tal-persunal tal-avjazzjoni ladarba l-linji tal-ajru jerġgħu jibdew bl-iskedi tat-titjiriet regolari wara t-tfixkil serju kkawżat mill-COVID-19 . 14)Interdipendenzi bejn is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili u fatturi soċjoekonomiċi L-Artikolu 89 tar-Regolament (UE) 2018/1139 introduċa r-rekwiżit li “[l-]Kummissjoni, l-Aġenzija, korpi, uffiċċji u aġenziji oħra tal-Unjoni u l-Istati Membri, għandhom jikkooperaw, fi ħdan l-oqsma ta’ kompetenza rispettivi tagħhom, bil-ħsieb li jiżguraw li jitqiesu l-interdipendenzi bejn is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili u fatturi soċjoekonomiċi relatati inkluż fi proċeduri regolatorji, is-sorveljanza u l-implimentazzjoni ta’ kultura ġusta […] biex jindirizzaw riskji soċjoekonomiċi għas-sikurezza tal-avjazzjoni”. Jeħtieġ ukoll li, kull tliet snin, l-Aġenzija tippubblika rieżami “li għandu jagħti rendikont oġġettiv tal-azzjonijiet u l-miżuri meħuda, b’mod partikolari dawk li jindirizzaw l-interdipendenzi bejn is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili u fatturi soċjoekonomiċi”. Dan huwa konformi mal-proċess tal-Ġestjoni Ewropea tar-Riskji għas-Sikurezza (SRM), li billi huwa proċess proattiv u xprunat mid-data, għandu l-għan li jidentifika u jivvaluta b’mod sistematiku problemi għas-sikurezza inklużi dawk li jirriżultaw minn fatturi soċjoekonomiċi. L-EASA ppubblikat l-ewwel ħarġa tar-rieżami tal-Artikolu 89 f’Diċembru 2021 . Ir-rieżami jeżamina b’mod partikolari l-implikazzjonijiet tas-sikurezza tal-fatturi soċjoekonomiċi fl-oqsma tal-Impjiegi u tal-Kundizzjonijiet tax-Xogħol, tas-Saħħa u tal-Istil ta’ Ħajja u tal-Edukazzjoni. Jidentifika wkoll azzjonijiet u miżuri futuri possibbli fil-kuntest tal-EPAS. 1.3.2.2.Miżuri meħudin mill-Aġenzija L-implimentazzjoni tar-Regolament (UE) 2018/1139 u tal-atti ta’ implimentazzjoni u delegati tiegħu hija appoġġata, fejn rilevanti, mill-Ispeċifikazzjonijiet taċ-Ċertifikazzjoni (CSs) u minn speċifikazzjonijiet dettaljati oħrajn (DSs), minn Mezzi Aċċettabbli ta’ Konformità (AMC) u minn Materjal ta’ Gwida (GM). Is-CSs jipprevedu standards tekniċi, li jindikaw il-mezzi sabiex tintwera l-konformità mar-Regolament (UE) 2018/1139 u mal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu. Jintużaw għall-finijiet taċ-ċertifikazzjoni tal-prodotti, tal-persuni u tal-organizzazzjonijiet. Meta r-Regolament (UE) 2018/1139 jipprevedi hekk, xi CSs jifformaw il-bażi taċ-ċertifikazzjoni għall-ħruġ taċ-ċertifikat mill-EASA.

Id-DSs huma standards mhux vinkolanti maħruġin mill-Aġenzija għall-fini tal-implimentazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) 2018/1139 u tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu, fejn ir-Regolament (UE) 2018/1139 jirrikjedi l-użu ta’ speċifikazzjonijiet dettaljati għad-dikjarazzjoni tal-konformità mill-organizzazzjoni jew mill-persuna soġġetta għal tali obbligu ta’ dikjarazzjoni. L-AMC huma standards mhux vinkolanti maħruġin mill-Aġenzija li jintużaw minn organizzazzjonijiet sabiex juru l-konformità mar-Regolament (UE) 2018/1139 u mal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu, jew mas-CSs u mad-DSs. Il-GM huwa materjal mhux vinkolanti maħruġ mill-Aġenzija, li jgħin sabiex tintwera t-tifsira ta’ atti delegati jew ta’ implimentazzjoni, ta’ CSs jew ta’ DSs, u li jintuża sabiex jappoġġa l-interpretazzjoni tar-Regolament (UE) 2018/1139, tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu, u tas-CSs u tad-DSs. 1.3.2.3.Arranġamenti ta’ Flessibbiltà Peress li l-avjazzjoni hija attività kumplessa, ir-regoli ma jirnexxilhomx ikopru is-sitwazzjonijiet kollha u huwa meħtieġ ċertu ammont ta’ flessibbiltà sabiex l-attivitajiet ikunu jistgħu jseħħu filwaqt li jinżamm livell adegwat ta’ sikurezza. Għal dan l-għan, id-dispożizzjonijiet dwar il-flessibbiltà jinsabu fir-Regolament (UE) 2018/1139, li jippermetti lill-Istati Membri jagħtu eżenzjonijiet mir-rekwiżiti applikabbli lil kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika soġġetta għar-Regolament, fil-każ ta’ ċirkostanzi imprevedibbli urġenti li jaffettwaw lil dawk il-persuni jew ħtiġijiet operazzjonali urġenti ta’ dawk il-persuni, dment li jkunu ġew issodisfati l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin: ·ma jkunx possibbli li dawk iċ-ċirkostanzi jew dawk il-ħtiġijiet jiġu indirizzati b’mod adegwat f’konformità mar-rekwiżiti applikabbli; ·fejn neċessarju jiġu żgurati s-sikurezza, il-ħarsien tal-ambjent u l-konformità mar-rekwiżiti essenzjali applikabbli, fejn neċessarju permezz tal-applikazzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni; ·l-Istat Membru jkun immitiga kemm jista’ jkun kwalunkwe distorsjoni possibbli tal-kundizzjonijiet tas-suq bħala konsegwenza tal-għoti tal-eżenzjoni; u ·l-eżenzjoni tkun limitata fl-ambitu u fid-durata sal-livell strettament neċessarju u tiġi applikata b’mod mhux diskriminatorju. Meta l-eżenzjoni tkun ingħatat għal durata li taqbeż it-tmien xhur konsekuttivi jew meta Stat Membru jkun ta l-istess eżenzjoni ripetutament u d-durata totali tagħha jkun ta’ aktar minn tmien xhur, l-Aġenzija għandha tivvaluta jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti hawn fuq ikunux ġew sodisfatti u, fi żmien tliet xhur mid-data meta tirċievi n-notifika, għandha toħroġ rakkomandazzjoni lill-Kummissjoni fir-rigward tal-eżitu ta’ dik il-valutazzjoni. Imbagħad, il-Kummissjoni għandha, filwaqt li tqis dik ir-rakkomandazzjoni, tivvaluta jekk ġewx issodisfati dawk il-kundizzjonijiet. Meta tqis li dawk il-kundizzjonijiet ma jkunux ġew issodisfati jew meta tkun differenti mill-eżitu tal-valutazzjoni mill-Aġenzija, il-Kummissjoni għandha tadotta, fi żmien tliet xhur mid-data tar-riċevuta ta’ dik ir-rakkomandazzjoni, att ta’ implimentazzjoni li jkun fih id-deċiżjoni tagħha għal dak l-għan. Hekk kif l-Istat Membru kkonċernat jiġi nnotifikat b’att ta’ implimentazzjoni li tikkonferma li dawk il-kondizzjonijiet ma jkunux ġew issodisfati, huwa għandu jirrevoka minnufih l-eżenzjoni mogħtija. Meta Stat Membru jqis li l-konformità mar-rekwiżiti essenzjali applikabbli stabbiliti fl-Annessi tista’ tintwera permezz ta’ mezzi oħrajn għajr dawk stabbiliti fl-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi ta’ dan ir-Regolament, u li dawk il-mezzi joffru vantaġġi sinifikanti f’termini ta’ sikurezza tal-avjazzjoni ċivili jew ta’ effiċjenza għall-persuni soġġetti għal dan ir-Regolament jew għall-awtoritajiet ikkonċernati, ikun jista’ jibgħat talba motivata għall-emendar tal-att delegat jew ta’ implimentazzjoni kkonċernat lill-Kummissjoni u lill-Aġenzija sabiex ikun hemm lok li jintużaw dawk il-mezzi l-oħrajn. F’dak il-każ, l-Aġenzija għandha toħroġ, mingħajr dewmien bla bżonn, rakkomandazzjoni lill-Kummissjoni dwar jekk it-talba tal-Istat Membru tissodisfax il-kundizzjonijiet stabbiliti hawn fuq. Meta jkun neċessarju, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra, mingħajr dewmien u filwaqt li tqis dik ir-rakkomandazzjoni, li temenda l-att delegat jew ta’ implimentazzjoni kkonċernat. 1.3.3.L-investigazzjoni ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti fl-avjazzjoni ċivili Ir-regoli applikabbli għall-investigazzjoni ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti huma ddefiniti fil-livell Ewropew, fi ħdan ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 . Dan jiżgura livell għoli ta’ effiċjenza, ta’ ħeffa u ta’ kwalità fl-investigazzjonijiet Ewropej tas-sikurezza fl-avjazzjoni ċivili; bl-objettiv uniku ta’ prevenzjoni ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti fil-ġejjieni mingħajr ma jiġu attribwiti t-tort jew l-imputabbiltà. Ikompli jsaħħaħ il-kooperazzjoni fost l-awtoritajiet għall-investigazzjoni tas-sikurezza billi jiġi stabbilit Network Ewropew ta’ Awtoritajiet tal-Investigazzjoni tas-Sikurezza fis-Settur tal-Avjazzjoni Ċivili (ENCASIA) u jintroduċi dispożizzjonijiet għall-ħżin tar-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza u tar-rispons assoċjat tagħhom f’bażi tad-data ċentrali tal-UE. Iżjed informazzjoni dwar il-proċessi tal-investigazzjoni ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti fl-Unjoni Ewropea hija mehmuża fit-taqsima 1.5. 1.3.4.Ir-rapportar, l-analiżi u s-segwitu ta’ okkorrenzi fl-avjazzjoni ċivili Ir-Regolament (UE) Nru 376/2014 jinkludi regoli relatati mar-rapportar, mal-analiżi u mas-segwitu ta’ okkorrenzi li jikkomplementaw ir-regoli speċifiċi għall-oqsma dwar ir-rapportar tal-okkorrenzi inklużi mar-regolamenti ta’ implimentazzjoni tal-oqsma. Din il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi r-rekwiżiti bl-għan li titrawwem kultura soda ta’ rapportar. Tistabbilixxi wkoll obbligi għall-industrija, għall-Istati Membri u għall-EASA sabiex jiġbru u janalizzaw l-okkorrenzi, bl-għan li jiġu appoġġati l-proċessi tagħhom ta’ ġestjoni tas-sikurezza. Barra minn hekk, tiżgura li l-informazzjoni titħares kif xieraq u tiġi kondiviża fost l-Istati Membri u mal-EASA. Ir-regolament fih ukoll dispożizzjonijiet sabiex jitrawmu prinċipji tal-Kultura Ġusta fl-Istati Membri kollha. Fl-aħħar nett, l-EASP jibbenefika mill-ħidma tan-Network ta’ Analisti stabbilit minn dan ir-regolament sabiex jiġi ddeterminat liema azzjoni jeħtieġ li tiġi implimentata fil-livell tal-Unjoni minn perspettiva bbażata fuq l-evidenza. Dan ix-xogħol jibbenefika mill-analitiċi avvanzati disponibbli fil-pjattaforma Data4Safety kif ukoll mill-possibbiltà, fejn rilevanti, li d-data dwar l-okkorrenzi tiġi amalgamata ma’ sorsi oħrajn ta’ data u b’hekk tissaħħaħ id-dimensjoni mmexxija mid-data ta’ din il-ħidma u tiġi permessa l-identifikazzjoni u l-evalwazzjoni aħjar tar-riskji fi ħdan is-sistema kollha. 1.3.5.Lista tal-Unjoni Ewropea tat-trasportaturi tal-ajru li huma soġġetti għal projbizzjoni fuq l-operat fl-UE

Ir-Regolament (KE) Nru 2111/2005 (minn hawn ’il quddiem ir-“Regolament Nru 2111/2005”) jistabbilixxi regoli dwar l-istabbiliment u l-pubblikazzjoni ta’ lista tal-UE, ibbażata fuq kriterji komuni, ta’ trasportaturi tal-ajru li, għal raġunijiet ta’ sikurezza, huma soġġetti għal projbizzjoni fuq l-operat fl-Unjoni. Il- lista ta’ trasportaturi tal-ajru projbiti li ġiet adottata fuq il-bażi ta’ dan ir-Regolament hija fiha nnifisha Regolament u, għaldaqstant, tapplika direttament fl-Istati Membri. Il-lista ta’ trasportaturi tal-ajru projbiti hija stabbilita bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 474/2006 . Tiġi aġġornata b’mod regolari. Bl-iskop li tiġi aġġornata l-lista, il-Kummissjoni hija megħjuna mill-“Kumitat għas-Sikurezza tal-Ajru”, li huwa magħmul minn esperti tekniċi tas-sikurezza tal-ajru mill-Istati kollha tal-EASA u ppresedut mill-Kummissjoni. Filwaqt li jaġixxi fuq proposta tal-Kummissjoni, il-“Kumitat għas-Sikurezza tal-Ajru” jadotta l-opinjoni tiegħu b’maġġoranza kwalifikata. Id-deċiżjoni li trasportatur tal-ajru (jew grupp ta’ trasportaturi tal-ajru ċċertifikati fl-istess Stat) jiġi inkluż jew jitneħħa mil-lista tittieħed fuq il-bażi tal-kriterji komuni tas-sikurezza li jinsabu fir-Regolament (KE) Nru 2111/2005. Dawn il-kriterji jqisu, pereżempju, l-eżistenza ta’ nuqqasijiet fis-sikurezza min-naħa ta’ trasportatur tal-ajru, in-nuqqas ta’ ħila jew ta’ rieda ta’ trasportatur tal-ajru jew tal-awtoritajiet responsabbli għas-sorveljanza tiegħu li jindirizzaw in-nuqqasijiet fis-sikurezza, il-projbizzjonijiet fuq l-operat imposti minn pajjiżi terzi, ir-rapporti tal-awditjar imfasslin minn pajjiżi terzi jew minn organizzazzjonijiet internazzjonali (ICAO) u informazzjoni sostanzjata li tkun relatata mal-aċċidenti. Il-kriterji kollha jqisu l-istandards rilevanti tas-sikurezza tal-avjazzjoni, li jkunu jew SARPs tal-ICAO fil-każ ta’ operaturi ta’ pajjiżi terzi jew id-dritt tal-UE fil-każ ta’ operaturi Ewropej. 1.4.Ir-responsabbiltajiet u l-obbligi ta’ rendikont tas-sikurezza fl-Unjoni Ewropea 1.4.1.Il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet fl-Unjoni Ewropea L-Artikolu 100(2) tat-TFUE jippermetti, fost ħafna miżuri oħrajn, l-adozzjoni ta’ miżuri għat-titjib tas-sikurezza tat-trasport bl-ajru li għandhom jiġu adottati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill, li jaġixxu f’konformità mal-proċedura leġiżlattiva ordinarja u wara li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Leġiżlazzjoni bħal din tiġi proposta mill-Kummissjoni, li għandha d-dritt ta’ inizjattiva, u tiġi ppreżentata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, li ta’ sikwit jissejħu l-“koleġiżlaturi”. Il-Parlament Ewropew, elett miċ-ċittadini Ewropej, u l-Kunsill, magħmul mir-rappreżentanti tal-Istati Membri, jistgħu jemendaw it-test propost mill-Kummissjoni, fuq il-bażi tar-rekwiżiti tat-Trattati. L-adozzjoni mill-koleġiżlaturi, tassumi li fl-aħħar mill-aħħar jaqblu bejniethom dwar test korrispondenti. Ladarba kemm il-Parlament Ewropew kif ukoll il-Kunsill ikunu approvaw it-test finali, dan jiġi ffirmat b’mod konġunt mill-Presidenti u mis-Segretarji Ġenerali taż-żewġ istituzzjonijiet. Wara l-iffirmar, it-testi jiġu ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali. Ir-Regolamenti huma direttament vinkolanti fl-UE kollha mid-data stabbilita fil-verżjoni ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali. L-atti adottati f’konformità mal-proċedura ta’ hawn fuq jistgħu jinkludu setgħat delegati u ta’ implimentazzjoni għall-Kummissjoni. Il-Kummissjoni biss għandha dawn is-setgħat jekk l-att legali bażiku jipprevedi dan. Għall-adozzjoni ta’ atti delegati, ġie stabbilit grupp ta’ esperti speċifiku, fejn il-Kummissjoni, wara diskussjoni bir-reqqa tal-proposti regolatorji ma’ esperti li jirrappreżentaw lill-Istati Membri, tadotta l-atti delegati. Għall-adozzjoni tal-atti ta’ implimentazzjoni, inħoloq kumitat speċifiku sabiex jadotta abbozzi ta’ atti ta’ implimentazzjoni għar-Regolamenti (UE) 2018/1139 u (UE) Nru 376/2014, fejn il-Kummissjoni tippreżenta abbozzi ta’ Regolamenti bbażati l-aktar fuq proposti magħmulin mill-EASA (l-hekk imsejħin Opinjonijiet) li jkunu għaddew minn konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati qabel ma jiġu ppubblikati mill-Aġenzija. L-abbozz ta’ Regolament huwa diskuss f’dan il-kumitat regolatorju magħmul minn rappreżentanti tas-27 Stat Membru, li jgħoddu wkoll bħala osservaturi r-rappreżentanti tal-Iżlanda, tal-Liechtenstein, tan-Norveġja, tal-Iżvizzera u tal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA, f’konformità mal-ftehim ŻEE u mal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Żvizzera dwar it-Trasport bl-Ajru. Jekk il-kumitat jipprovdi opinjoni pożittiva dwar il-miżuri proposti tal-Kummissjoni, ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni jiġi adottat. Fil-qasam tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili, kumitat ieħor huwa ta’ rilevanza: il-“Kumitat għas-Sikurezza tal-Ajru” li huwa involut fl-aġġornament tal-lista ta’ trasportaturi tal-ajru li huma soġġetti għal projbizzjoni fuq l-operat skont ir-Regolament (UE) 2111/2005. Barra minn hekk, il-Kumitat dwar l-Ajru Uniku huwa responsabbli għall-adozzjoni tar-regoli tal-iskema ta’ prestazzjoni, li jinkludu l-indikaturi tal-prestazzjoni ta’ sikurezza għall-ATM/ANS. 1.4.2.Il-kompetenzi u r-responsabbiltajiet tas-sikurezza tal-avjazzjoni fis-sistema Ewropea tas-sikurezza 1.4.2.1.Sommarju tal-kompetenzi u tar-responsabbiltajiet fis-sistema Ewropea tas-sikurezza



Tabella 2. Awtoritajiet Kompetenti skont ir-regoli tal-UE QASAM TA’ KOMPETENZA STATI MEMBRI EASA L-ajrunavigabbiltà tal-inġenji tal-ajru u l-ħarsien tal-ambjent, li jkopru: -l-ajruplani, -l-inġenji tal-ajru kbar li jaħdmu bir-rotors, -sailplanes, -blalen tal-arja, -iġfna tal-ajru, -inġenji tal-ajru e-VTOL Ċertifikazzjoni tal-ajrunavigabbiltà ta’ inġenju tal-ajru (individwali) Ċertifikazzjoni tat-tip tal-inġenju tal-ajru, tal-magna u tal-iskrejjen Ċertifikazzjoni tal-istorbju ta’ inġenju tal-ajru (individwali) Ċertifikazzjoni ta’ partijiet u ta’ apparati mhux applikabbli Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tad-disinn Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-produzzjoni, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ organizzazzjonijiet tal-produzzjoni ta’ pajjiżi terzi Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-produzzjoni tal-UE li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ manutenzjoni (Parti-145), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ manutenzjoni ta’ pajjiżi terzi (Parti-145) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-Parti-145 tal-UE li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-ajrunavigabbiltà kombinati (Parti-CAO), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-ajrunavigabbiltà kombinati ta’ pajjiżi terzi (Parti-CAO) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-Parti-CAO tal-UE li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-ġestjoni tal-ajrunavigabbiltà kontinwa (Parti-CAMO), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-ġestjoni tal-ajrunavigabbiltà kontinwa (Parti-CAMO) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet tal-ġestjoni tal-ajrunavigabbiltà kontinwa tal-UE li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Ħruġ ta’ liċenzja lill-persunal li jiċċertifika l-manutenzjoni mhux applikabbli Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ fil-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru (Parti-147), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ fil-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru ta’ pajjiżi terzi (Parti-147) Approvazzjoni tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ fil-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru tal-UE (Parti-147) li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Operazzjonijiet fl-Ajru mhux applikabbli Awtorizzazzjoni ta’ operaturi ta’ pajjiżi terzi (trasport kummerċjali bl-ajru) Ċertifikazzjoni u sorveljanza tad-detenturi taċ-ċertifikat tal-operaturi tat-trasport kummerċjali bl-ajru / taċ-ċertifikat tal-operaturi tal-ajru (AOC), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-operaturi tat-trasport kummerċjali bl-ajru li l-AOC tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Sorveljanza/awtorizzazzjoni ta’ operaturi oħrajn (operazzjonijiet mhux kummerċjali, operazzjonijiet speċjalizzati), bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Sorveljanza/awtorizzazzjoni ta’ operaturi oħrajn f’każijiet li fihom is-sorveljanza ġiet ittrasferita f’konformità mal-Artikoli 64 jew 65 tal-BR Ekwipaġġ tal-Ajru u Mediku Ħruġ ta’ liċenzja u ċertifikazzjoni medika tal-bdoti mhux applikabbli Attestazzjoni tal-ekwipaġġ tal-kabina mhux applikabbli Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-bdoti, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-bdoti ta’ pajjiżi terzi Ċertifikazzjoni u sorveljanza tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-bdoti tal-UE li ċ-ċertifikat tagħhom ġie ttrasferit f’konformità mal-Artikolu 64 jew 65 tal-BR Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ ċentri ajrumediċi, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ ċentri ajrumediċi ta’ pajjiżi terzi Ċertifikazzjoni ta’ FSTDs, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni tal-FSTDs: - użati minn organizzazzjonijiet ta’ taħriġ iċċertifikati mill-EASA - li jinsabu f’pajjiż terz - li jinsabu fi Stat Membru fuq talba ta’ Stat Membru Ċertifikazzjoni ta’ għalliema tat-titjir, ta’ eżaminaturi u ta’ eżaminaturi ajrumediċi mhux applikabbli ATM/ANS Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ fornituri tal-ATM/ANS, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ fornituri tal-ATM/ANS ta’ pajjiżi terzi. Ċertifikazzjoni u sorveljanza ta’ fornituri tal-ATM/ANS pan-Ewropej, inkluż il-Maniġer tan-Network u l-fornituri ta’ servizzi tad-DAT mhux applikabbli Ċertifikazzjoni u sorveljanza fir-rigward taċ-ċertifikati għal ċertu tagħmir tal-ATM/ANS relatat mas-sikurezza, u d-dikjarazzjonijiet magħmulin fir-rigward ta’ dan Ħruġ ta’ liċenzji u ċertifikazzjoni medika tal-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru (inklużi l-għalliema tat-titjir u l-assessuri) mhux applikabbli Ċertifikazzjoni tal-organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għalihom l-EASA hija l-awtorità kompetenti Ċertifikazzjoni ta’ organizzazzjonijiet ta’ taħriġ tal-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru ta’ pajjiżi terzi Ċertifikazzjoni ta’ eżaminaturi ajrumediċi u ta’ ċentri mediċi mhux applikabbli Ajrudromi (inklużi ħeliports u vertiports) Ċertifikazzjoni tal-ajrudromi u tat-tagħmir relatat mas-sikurezza tagħhom Ċertifikazzjoni u sorveljanza fir-rigward taċ-ċertifikati għal ċertu tagħmir tal-ajrudromi relatat mas-sikurezza, u d-dikjarazzjonijiet magħmulin fir-rigward ta’ dan Ċertifikazzjoni tal-operaturi tal-ajrudromi u tal-operazzjonijiet tagħhom mhux applikabbli UAS (Droni) Reġistrazzjoni ta’ operaturi tal-UAS u ta’ UAS iċċertifikati Verifika tad-disinn tal-UAS operata fil-kategorija “speċifiċi” Awtorizzazzjonijiet operazzjonali għall-UAS operati fil-kategorija “speċifiċi” mhux applikabbli Ħruġ inizjali u sorveljanza kontinwa taċ-ċertifikati tal-operaturi tal-UAS Ħfief (LUC) mhux applikabbli Ħruġ ta’ liċenzja u ċertifikazzjoni medika tal-bdoti mill-bogħod li joperaw UAS mhux applikabbli U-space Valutazzjoni tar-riskju tal-ispazju tal-ajru, deżinjazzjoni tal-ispazju tal-ajru tal-U-space, rikonfigurazzjoni dinamika tal-ispazju tal-ajru u r-responsabbiltajiet relatati mhux applikabbli Deżinjazzjoni u ċertifikazzjoni tal-fornitur uniku ta’ servizzi ta’ informazzjoni komuni mhux applikabbli Ċertifikazzjoni ta’ fornituri oħrajn ta’ servizzi tal-u-space (USSP) Ċertifikazzjoni tal-USPs pan-Ewropej u tal-USPs ta’ pajjiżi terzi Nota:

Ir-responsabbiltajiet tal-approvazzjoni/taċ-ċertifikazzjoni fid-diversi oqsma ta’ kompetenza jinkludu wkoll il-ġestjoni tas-sikurezza u l-ġestjoni tas-sigurtà tal-informazzjoni, fejn applikabbli. Il-konformità mar-rekwiżiti applikabbli tiġi vverifikata bħala parti mill-proċessi ta’ ċertifikazzjoni/approvazzjoni inizjali u ta’ sorveljanza kontinwa u ma tkun soġġetta għall-ebda ċertifikat separat tal-approvazzjoni/tal-organizzazzjoni. Għaldaqstant, l-allokazzjoni tar-responsabbiltajiet għal dawk l-oqsma ssegwi dik iddefinita fit-Tabella 2. Illustrazzjoni 1. L-interrelazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati fis-sistema Ewropea tas-sikurezza 1.4.2.2.L-Istati Membri Skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, il-Kunsill magħmul mir-rappreżentanti tal-Istati Membri huwa koleġiżlatur flimkien mal-Parlament Ewropew (ara t-taqsima 1.3.1). L-Istati Membri (iżda mhux il-Kunsill bħala tali) huma wkoll parti mill-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-każ tal-atti ta’ implimentazzjoni permezz tal-arranġamenti stabbiliti tal-proċedura ta’ kumitat (ara t-taqsima 1.4.1). Skont id-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri jibqgħu responsabbli għar-regolamentazzjoni ta’: (a) L-ajrunavigabbiltà tal-inġenji tal-ajru mniżżla fl-Anness I tar-Regolament (UE) 2018/1139 (eż. ċerti inġenji tal-ajru storiċi, inġenji tal-ajru sperimentali, inġenji tal-ajru ħfief, eċċ); (b) Operazzjonijiet ta’ inġenji tal-ajru waqt it-twettiq ta’ attivitajiet jew ta’ servizzi militari, doganali, tal-pulizija, ta’ tfittxija u salvataġġ, ta’ tifi tan-nar, ta’ gwardja tal-kosta jew ta’ attivitajiet jew ta’ servizzi simili, dment li ma jkunux iddeċidew li japplikaw ir-rekwiżiti tal-UE kif previsti fl-Artikolu 2(6) tar-Regolament (UE) 2018/1139; (c) ATM/ANS, inklużi sistemi u kostitwenti, li huma pprovduti jew magħmulin disponibbli mill-militar, dment li Stat Membru ma jkunx iddeċieda li japplika r-rekwiżiti tal-UE kif previsti fl-Artikolu 2(6) tar-Regolament (UE) 2018/1139; (d) Ajrudromi li jkunu kkontrollati u operati mill-militar, dment li Stat Membru ma jkunx iddeċieda li japplika r-rekwiżiti tal-UE kif previst fl-Artikolu 2(6) tar-Regolament (UE) 2018/1139; Nota: Mingħajr preġudizzju għar-rekwiżiti nazzjonali ta’ sigurtà u ta’ difiża, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li s-servizzi tal-ATM/ANS imsemmijin fil-punt (c) ipprovduti lit-traffiku tal-ajru ċivili kif ukoll lill-faċilitajiet imsemmijin fil-punt (d) miftuħin għall-użu pubbliku, joffru livell ta’ sikurezza u ta’ interoperabbiltà mas-sistemi ċivili li jkun effettiv daqs dak li jirriżulta mill-applikazzjoni tar-rekwiżiti essenzjali tar-Regolament (UE) 2018/1139. (e) L-ajrudromi li ma jissodisfawx minn tal-anqas wieħed mill-kriterji li ġejjin: (i) ikunu miftuħa għall-użu pubbliku; (ii) jaqdu t-Trasport Kummerċjali bl-Ajru; (iii) ikunu pprovduti operazzjonijiet li jużaw proċeduri ta’ avviċinament jew tat-tluq bl-istrumenti u a. ikollhom runway miksija ta’ 800 metru jew iżjed; jew b. jaqdu b’mod esklużiv il-ħelikopters; (f) Fuq il-bażi ta’ deċiżjoni ta’ Stat Membru, l-ajrudromi li jissodisfaw il-kriterji kollha li huma deskritti fil-punti (e) (i) sa (iii), iżda jkollhom mhux aktar minn 10 000 passiġġier li jużaw trasport kummerċjali bl-ajru fis-sena jew li jkollhom mhux aktar minn 850 moviment fir-rigward ta’ operazzjonijiet ta’ merkanzija fis-sena.

(g) Miżuri ta’ limitazzjoni tal-ħin tat-titjiriet għal dawk iż-żoni mhux koperti mid-Dritt tal-UE (ara r-Regolament (UE) Nru 965/2012, l-Artikolu 8). Skont l-Artikolu 2(6) tar-Regolament (UE) 2018/1139, Stat Membru jista’ jiddeċiedi li japplika kwalunkwe waħda mit-Taqsimiet 1, 2, 3, jew 7 tal-Kapitolu III, jew kwalunkwe taħlita tagħhom, għall-attivitajiet kollha jew xi wħud minnhom imsemmijin fl-Artikolu 2(3)(a) tar-Regolament u għall-persunal u għall-organizzazzjonijiet involuti f’dawk l-attivitajiet, meta jqis li, fid-dawl tal-karatteristiċi tal-attivitajiet, tal-persunal u tal-organizzazzjonijiet inkwistjoni u tal-għan u tal-kontenut tad-dispożizzjonijiet ikkonċernati, dawk id-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu applikati b’mod effettiv. Din l-hekk imsejħa possibbiltà ta’ “inklużjoni fakultattiva” tipprovdi flessibbiltà lill-Istati Membri sabiex jiddeċiedu meta l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni tista’ tkun aktar effiċjenti bil-ħsieb li jiksbu titjib fis-sikurezza, fl-interoperabbiltà jew fl-effiċjenza. Filwaqt li l-parti l-kbira tal-leġiżlazzjoni dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni tiġi adottata fil-livell tal-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri jibqgħu responsabbli għall-iżgurar tas-sikurezza tal-avjazzjoni fit-territorju tagħhom u fl-ispazju tal-ajru tagħhom. Il-biċċa l-kbira tal-kompiti taċ-ċertifikazzjoni rikjesti bir-Regolament (UE) 2018/1139 u bir-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu jitwettqu fil-livell nazzjonali, fosthom approvazzjonijiet ta’ organizzazzjonijiet nazzjonali u l-ħruġ ta’ liċenzja lill-persunal. L-Istati Membri jissorveljaw dan il-persunal u dawn l-organizzazzjonijiet, iwettqu l-awditjar, il-valutazzjonijiet u l-ispezzjonijiet, u jieħdu miżuri għall-prevenzjoni tan-nuqqas ta’ konformità. Madankollu, f’ċerti oqsma, iċ-ċertifikati jinħarġu fil-livell tal-Unjoni Ewropea. Tabilħaqq, f’dawk l-oqsma, l-Istati Membri ddelegaw ir-responsabbiltajiet li huma ta’ kompetenza tagħhom skont il-Konvenzjoni ta’ Chicago lill-UE (ara d-dijagramma 2 ta’ hawn fuq għad-dettalji). Skont l-Artikolu 64(7) tar-Regolament (UE) 2018/1139, ir-riallokazzjonijiet tar-responsabbiltà skont dan l-Artikolu għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u għall-obbligi tal-Istati Membri skont il-Konvenzjoni ta’ Chicago. Meta, f’konformità ma’ dan l-Artikolu, Stat Membru jalloka mill-ġdid ir-responsabbiltà għall-kompiti li jkunu attribwiti lilu bil-Konvenzjoni ta’ Chicago, huwa għandu jinnotifika lill-ICAO dwar il-fatt li l-Aġenzija jew Stat Membru ieħor iwettaq f’ismu l-funzjonijiet u d-dmirijiet mogħtijin lilu skont il-Konvenzjoni ta’ Chicago. L-Istati Membri huma responsabbli wkoll, f’konformità mal-Istandards tal-ICAO u skont il-Kapitolu II tar-Regolament (UE) 2018/1139, għall-iżvilupp ta’ Programm tal-Istat għas-Sikurezza, li jrid ikun allinjat mal-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni u li jappoġġa t-twettiq tas-Sistema Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. 1.4.2.3.L-Aġenzija tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni tal-Unjoni Ewropea (EASA) L-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni ġiet stabbilita fl-2002 sabiex tagħti lok għal arranġamenti aħjar fl-oqsma kollha li huma koperti bir-Regolament (UE) 2018/1139, sabiex ċerti kompiti li jitwettqu fil-livell tal-UE, jitwettqu minn korp espert speċjalizzat uniku. Il-persunal tal-EASA huwa magħmul minn iżjed minn 800 espert u amministratur tal-avjazzjoni mill-Istati Membri kollha. Il-kwartieri ġenerali jinsabu f’Cologne (il-Ġermanja) b’uffiċċju fi Brussell u b’ħames uffiċċji oħra, f’Washington (l-Istati Uniti), f’Montreal (il-Kanada), f’Beijing (iċ-Ċina), fil-Belt tal-Panama (il-Panama) u f’Singapore. L-EASA hija indipendenti fir-rigward ta’ kwistjonijiet tekniċi u għandha awtonomija ġuridika, amministrattiva u finanzjarja. Għandha personalità ġuridika u teżerċita l-kompiti u r-responsabbiltajiet mogħtijin lilha bir-Regolament (UE) 2018/1139. Il-Bord tat-Tmexxija tal-EASA, li jlaqqa’ flimkien ir-rappreżentanti tas-27 Stat Membru tal-UE, tal-Iżlanda, tal-Liechtenstein, tan-Norveġja, tal-Iżvizzera u tal-Kummissjoni, jiddefinixxi l-programm ta’ ħidma tal-EASA, jistabbilixxi l-baġit tagħha u jissorvelja l-operat tal-Aġenzija. Il-Bord tat-Tmexxija jistieden ukoll lill-osservaturi għad-deliberazzjonijiet tiegħu, filwaqt li jlaqqa’ lill-Istati ġirien tal-UE li ffirmaw ftehim komprensiv dwar l-avjazzjoni mal-UE u mal-industrija rrappreżentata permezz tal-Bord Konsultattiv tal-EASA. L-EASA taġixxi bħala l-awtorità kompetenti fl-oqsma tal-avjazzjoni deskritti fid-dijagramma 2 ta’ hawn fuq. F’dan il-kuntest, mill-2003, l-EASA hija responsabbli għaċ-ċertifikazzjoni tat-tip tal-inġenji tal-ajru fl-UE. Iċ-ċertifikat maħruġ mill-EASA jixhed li t-tip tal-inġenju tal-ajru jissodisfa r-rekwiżiti tas-sikurezza stipulati bil-leġiżlazzjoni tal-UE. L-EASA tissorvelja l-prestazzjoni tat-tipi tal-inġenji tal-ajru waqt li jkunu operattivi, matul iċ-ċiklu kollu tal-ħajja ta’ inġenju tal-ajru li jkun prodott fuq il-bażi tad-disinn tat-tip. Għalhekk, meta tkun identifikat kundizzjoni mhux sikura, l-EASA tista’ tordna li tittieħed azzjoni. Għal dak l-għan, toħroġ “direttivi dwar l-ajrunavigabbiltà” li huma indirizzati lejn id-detentur taċ-ċertifikat tat-tip u li jridu jiġu segwiti mill-operaturi fil-kuntest ta’ manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru individwali tagħhom. L-EASA twettaq ukoll il-kompiti u r-responsabbiltajiet varji deskritti fid-dijagramma 3 ta’ hawn fuq. B’mod partikolari, dan jinkludi t-tħejjija u l-adozzjoni ta’ opinjonijiet li jappoġġaw lill-Kummissjoni fit-tħejjija tal-partijiet tekniċi tar-Regolamenti delegati u ta’ implimentazzjoni. Il-korpi konsultattivi jgħinu lill-EASA fit-tfassil ta’ dawn l-opinjonijiet u jagħtu wkoll pariri dwar il-kontenut, il-prijoritajiet u t-twettiq tal-programm ta’ regolamentazzjoni tal-EASA fil-kuntest tal-EPAS. L-Aġenzija tħejji u tadotta wkoll il-miżuri (speċifikazzjonijiet ta’ ċertifikazzjoni u speċifikazzjonijiet dettaljati oħrajn, mezzi aċċettabbli ta’ konformità u materjal ta’ gwida) li jappoġġaw l-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regoli tekniċi komuni. Barra minn hekk, l-EASA twettaq spezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni fl-Istati Membri sabiex tissorvelja l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) 2018/1139 kif ukoll tar-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu (ara wkoll it-taqsima 3.1.1) mill-Istati Membri. Tirrapporta lill-Kummissjoni, li fl-aħħar mill-aħħar tiddeċiedi dwar it-tnedija ta’ miżuri ta’ infurzar għal nuqqas ta’ konformità fuq il-bażi ta’ konsultazzjonijiet tekniċi u legali mal-Aġenzija. Fil-qasam tal-ATM/ANS, l-EASA tipprovdi assistenza teknika lill-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tal-SES, billi twettaq spezzjonijiet tekniċi, investigazzjonijiet u studji, kif ukoll billi tikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-Pjan Regolatorju tal-ATM (MP), inkluż appoġġ għall-iżvilupp u għall-użu tal-programm SESAR. B’mod partikolari, l-EASA tqis il-ħtiġijiet regolatorji u ta’ implimentazzjoni tal-bidliet operazzjonali essenzjali tas-SESAR u avvanzi teknoloġiċi oħrajn, fosthom, iżda mhux biss, soluzzjonijiet teknoloġiċi tal-U-space, il-virtwalizzazzjoni, l-arkitettura bbażata fuq il-cloud u operazzjonijiet tat-torrijiet remoti, billi jkunu jistgħu jintużaw metodi ta’ ħidma ġodda, titjib operazzjonali u teknoloġiji żviluppati mis-SESAR. L-EASA tappoġġa wkoll iċ-ċiklu kollu tal-innovazzjoni tas-SESAR billi tivvaluta s-sistemi proposti u billi tissorvelja s-soluzzjonijiet implimentati. Dawn jifformaw il-pedamenti tal-arkitettura futura tal-ispazju tal-ajru tal-Ewropa b’appoġġ għas-sikurezza, tal-effiċjenza u tal-prestazzjoni ambjentali. Barra minn hekk, l-EASA tiżgura, f’isem il-Kummissjoni, is-sorveljanza tal-Maniġer tan-Network għall-funzjonijiet ta’ network tal-ATM tal-SES. Barra minn hekk, l-EASA tikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-iskema ta’ prestazzjoni għas-servizzi tan-navigazzjoni bl-ajru u għall-funzjonijiet tan-network, b’mod partikolari billi tipprovdi materjal ta’ gwida għall-elementi relatati mas-sikurezza tal-Iskema ta’ Prestazzjoni tal-ATM tal-SES (irreferi għal 2.3.1). L-EASA għandha wkoll is-setgħa li tawtorizza lit-trasportaturi tal-ajru kummerċjali ta’ pajjiżi terzi li jtiru lejn, fi ħdan jew mill-31 Stat tal-EASA. L-EASA tieħu ħsieb biss il-parti tal-valutazzjoni tal-operaturi barranin li hija relatata mas-sikurezza. Il-permessi ta’ operar ikomplu jinħarġu mill-awtoritajiet nazzjonali. Barra minn hekk, l-EASA tikkoordina l-Programm Ewropew ta’ Spezzjonijiet fir-Rampa “SAFA” (Valutazzjoni tas-Sikurezza tal-Inġenji tal-Ajru Barranin) fir-rigward tas-sikurezza tal-inġenji tal-ajru barranin li jużaw l-ajruporti tal-Unjoni. B’mod iktar ġenerali, l-EASA tagħti pariri tekniċi lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, meta dan ikun xieraq. L-Aġenzija hija wkoll l-organu eżekuttiv tal-assistenza teknika fl-oqsma tas-sikurezza tal-avjazzjoni u tal-ATM lil pajjiżi u lil reġjuni terzi li magħhom l-UE ffirmat ftehimiet dwar l-avjazzjoni u li l-UE impenjat ruħha li tipprovdilhom tali appoġġ. L-assistenza hija pprovduta wkoll lill-awtoritajiet tal-avjazzjoni tal-Istati Membri tal-UE fuq bażi ad hoc. Barra minn hekk, l-EASA twettaq ukoll kompiti fil-qasam tal-ġbir tad-data, tal-analiżi u tar-riċerka sabiex titjieb is-sikurezza tal-avjazzjoni. F’dan il-kuntest, hija appoġġata min-Network ta’ analisti tas-sikurezza tal-avjazzjoni (NoAs). L-Aġenzija tikkoordina l-programm Data4Safety, li l-objettiv ewlieni tiegħu huwa li jistabbilixxi kapaċitajiet robusti ta’ ġestjoni tar-riskju għas-settur tal-avjazzjoni Ewropew sabiex itejjeb il-kapaċitajiet tiegħu li jieħu deċiżjonijiet infurmati u mmexxijin mid-data fl-oqsma differenti tas-sikurezza tal-avjazzjoni. L-objettiv tal-programm huwa li jisfrutta t-tip u l-volum bla preċedent ta’ għarfien u ta’ data sabiex jiġu indirizzati l-biċċa l-kbira tal-problemi u tal-isfidi importanti ffaċċjati u li se jiġu ffaċċjati mis-settur tat-trasport Ewropew.

L-EASA hija membru taċ-Ċellola Ewropea ta’ Koordinazzjoni tal-Kriżijiet tal-Avjazzjoni li hija responsabbli sabiex tikkoordina l-ġestjoni tar-rispons għal kriżi tan-network fil-qasam tal-avjazzjoni. Sa fejn ikollha kompetenza, għandha tikkontribwixxi għal rispons f’waqtu u għall-mitigazzjoni ta’ kriżijiet fl-avjazzjoni, f’koordinazzjoni, ma’ partijiet ikkonċernati adatti oħrajn. Fl-aħħar nett, l-EASA hija responsabbli għat-tħejjija u għall-adozzjoni tal-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EPAS). L-applikazzjoni ta’ prinċipji sodi ta’ ġestjoni tas-sikurezza hija essenzjali għat-titjib kontinwu tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni, filwaqt li jiġu antiċipati r-riskji emerġenti għas-sikurezza, u jsir l-aħjar użu minn riżorsi tekniċi limitati. Filwaqt li l-EPAS kien diġà għodda stabbilita sew għall-ippjanar tas-sikurezza fil-livell tal-UE, kien biss bir-Regolament (UE) 2018/1139 li dan id-dokument ġie pprovdut b’rikonoxximent legali formali. Huwa jindirizza l-problemi għas-sikurezza b’mod eżawrjenti u sħiħ. Il-Kapitolu II tar-Regolament (UE) 2018/1139 li jittratta l-ġestjoni tas-sikurezza jeħtieġ l-adozzjoni tal-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni u tal-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. Permezz ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-istandards u l-prattiki rakkomandati tal-Anness 19 tal-ICAO relatati mal-Programmi tal-Istati għas-Sikurezza jiġu trasposti wkoll fid-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, ir-Regolament (UE) 2018/1139 fih numru ta’ prinċipji li għandhom jiggwidaw lill-EASA, lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri meta jirregolaw is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili u meta jieħdu miżuri sabiex itejbu s-sikurezza tal-avjazzjoni. Dawn il-prinċipji jeħtieġu b’mod partikolari li l-miżuri u r-regoli tas-sikurezza jkunu jikkorrispondu u proporzjonati għan-natura u għar-riskji assoċjati mat-tipi differenti ta’ inġenji tal-ajru, ta’ operazzjonijiet u ta’ attivitajiet li jindirizzaw. Dawn il-miżuri, sa fejn dan ikun possibbli, għandhom jiġu fformulati wkoll b’mod li jiffoka fuq l-għanijiet li jridu jintlaħqu, filwaqt li jippermettu mezzi differenti kif jistgħu jintlaħqu dawk l-objettivi, u għandhom ukoll irawmu approċċ sistemiku għall-avjazzjoni ċivili, filwaqt li jqisu l-interdipendenzi bejn is-sikurezza u oqsma tekniċi oħrajn, inkluża ċ-ċibersigurtà. Dan għandu jikkontribwixxi sabiex il-livelli ta’ sikurezza rikjesti jinkisbu b’mod aktar kosteffiċjenti u sabiex tiġi stimolata l-innovazzjoni. 1.4.2.4.Il-Kummissjoni Ewropea Il-Kummissjoni hija responsabbli għat-tħejjija ta’ proposti leġiżlattivi Ewropej skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja (ara wkoll it-taqsima 1.3.1) u għat-tħejjija u għall-adozzjoni ta’ atti delegati u ta’ implimentazzjoni meta previsti skont l-istrument bażiku. Ladarba tiġi adottata l-leġiżlazzjoni tal-UE, l-Istati Membri jkollhom ir-responsabbiltà primarja li japplikawha b’mod korrett u f’waqtu. Il-Kummissjoni timmonitorja l-applikazzjoni xierqa mill-Istati Membri (ara wkoll it-taqsima 3.1.1) bl-assistenza tal-Aġenzija permezz tal-proċess ta’ spezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tista’ tieħu azzjoni jekk Stat Membru jkun issuspettat li kiser id-dritt tal-Unjoni. Jekk ma tkun tista’ tinstab l-ebda soluzzjoni fi stadju bikri, il-Kummissjoni, tipikament wara li tikkonsulta lill-EASA, tista’ tiftaħ proċediment formali ta’ ksur u eventwalment tressaq l-Istat Membru quddiem il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (ara t-taqsima 1.6). Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jiddeċiedu dwar il-baġit annwali tal-UE u l-Kummissjoni hija responsabbli għall-implimentazzjoni tiegħu. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tiżgura l-allokazzjoni ta’ biżżejjed fondi għal dawk l-attivitajiet imwettqin mill-EASA li jiddependu fuq finanzjament mill-UE. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni hija responsabbli għat-tħejjija, għall-aġġornament u għall-adozzjoni tal-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. Il-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 5(1) tar-Regolament (UE) 2018/1139, taġġorna kif meħtieġ il-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni sabiex jirrifletti l-bidliet introdotti fih. Tikkonsulta lill-Aġenzija u lill-Istati Membri għal dan l-għan. 1.5.L-investigazzjoni ta’ aċċidenti u ta’ inċidenti 1.5.1.Ir-regoli applikabbli Ir-responsabbiltà li jiġu investigati l-aċċidenti u l-inċidenti sabiex tittejjeb is-sikurezza tal-avjazzjoni, billi jiġu ddeterminati l-kawżi tagħhom u jsiru rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza bil-ħsieb li ma jerġgħux jirrepetu ruħhom, tibqa’ tal-Istati Membri. Ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 jipprovdi l-bażi legali fil-livell tal-UE għall-investigazzjoni u għall-prevenzjoni tal-aċċidenti u tal-inċidenti. Jiżgura livell għoli ta’ effiċjenza, ta’ ħeffa u ta’ kwalità fl-investigazzjonijiet Ewropej tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili, bl-objettiv uniku li jkun hemm il-prevenzjoni tal-aċċidenti u tal-inċidenti fil-ġejjieni mingħajr ma jiġu attribwiti t-tort jew l-imputabbiltà. Dawn ir-regoli jiżguraw b’mod partikolari li l-awtorità inkarigata tinvestiga l-aċċidenti u l-inċidenti (l-Awtorità għall-Investigazzjoni tas-Sikurezza - SIA) tkun indipendenti minn organizzazzjonijiet Statali oħrajn tal-avjazzjoni u minn kwalunkwe parti jew entità oħra li l-attivitajiet tagħha jistgħu jkunu f’kunflitt mal-kompitu fdat lill-awtorità għall-investigazzjoni tas-sikurezza, jew jistgħu jinfluwenzaw l-oġġettività tagħha. Ir-regoli jipprevedu li l-attivitajiet tal-SA jistgħu jiġu estiżi għall-ġbir u għall-analiżi ta’ informazzjoni relatata mas-sikurezza tal-avjazzjoni, b’mod partikolari għall-finijiet ta’ prevenzjoni ta’ aċċidenti. Dawn l-attivitajiet, l-istudji jew l-analiżi ta’ serje ta’ investigazzjonijiet jistgħu wkoll iwasslu għal rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza li jridu jiġu kkunsidrati mid-destinatarju rilevanti u, skont kif ikun xieraq, iridu jittieħdu passi fil-konfront tagħhom sabiex tiġi żgurata prevenzjoni adegwata tal-aċċidenti u tal-inċidenti fl-avjazzjoni ċivili. 1.5.2.Rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza Ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 jirrikjedi li d-destinatarju ta’ rakkomandazzjoni dwar is-sikurezza jinforma lill-SIA li ħarġet ir-rakkomandazzjoni fi żmien 90 jum minn meta jirċievi dik l-ittra, dwar l-azzjonijiet li ttieħdu jew li qegħdin jiġu kkunsidrati, u meta jkun xieraq, dwar iż-żmien neċessarju sabiex jitlestew u, meta ma tittieħed l-ebda azzjoni, ir-raġunijiet għal dan. Fi żmien 60 jum minn meta tirċievi t-tweġiba, l-SIA tinforma lid-destinatarju jekk tikkunsidrax li t-tweġiba hija adegwata jew le u tagħti ġustifikazzjoni meta ma taqbilx mad-deċiżjoni li ma tittieħed l-ebda azzjoni. L-SIAs għanda timplimenta proċeduri biex jiġu rreġistrati r-risponsi għar-rakkomandazzjonijiet li jkunu ħarġu dwar is-sikurezza, u l-entitajiet li jirċievu rakkomandazzjoni dwar is-sikurezza għandhom jimplimentaw proċeduri sabiex jiġi ssorveljat il-progress tal-azzjoni meħuda bħala rispons għar-rakkomandazzjonijiet li jirċievu dwar is-sikurezza. L-EASA tipproċessa r-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza indirizzati lill-Aġenzija u tipprovdi rapporti ta’ progress u statistiki dwar il-proċessar tar-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza. Il-leġiżlazzjoni tintroduċi wkoll rekwiżiti sabiex jiġu rreġistrati r-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza kif ukoll it-tweġibiet assoċjati f’bażi tad-data ċentrali Ewropea msejħa Repożitorju Ċentrali Ewropew (ECR), ġestit mill-Kummissjoni. L-SIAs għandhom jirreġistraw bl-istess mod ir-rakkomandazzjonijiet kollha dwar is-sikurezza riċevuti minn pajjiżi terzi fl-ECR. Hemm ħtieġa leġittima li l-pubbliku jingħata aċċess għar-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza (u r-risponsi għalihom) minħabba li l-għan ġenerali tar-Regolament (UE) Nru 996/2010 huwa li jitnaqqas in-numru ta’ aċċidenti u li jiġi promoss it-tixrid tas-sejbiet ta’ inċidenti relatati mas-sikurezza. Minħabba li għal raġunijiet ta’ sigurtà ma għandu jkun hemm l-ebda aċċess dirett għall-ECR, ir-rakkomandazzjonijiet kollha dwar is-sikurezza u r-risponsi għalihom li jinsabu fl-ECR jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ġenerali fuq sit web pubbliku separat. Dan jinsab fil-Hub Ċentrali tal-ECCAIRS 2 ( www.aviationreporting.eu ). Il-missjoni taċ-Ċentru Ewropew ta’ Koordinament għas-Sistemi ta’ Notifika tal-Aċċidenti u tal-Inċidenti tal-Avjazzjoni (ECCAIRS) hija li jipprovdi pjattaforma diġitali li tippermetti l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet definiti fir-Regolament (UE) Nru 376/2014. L-ECCAIRS jappoġġa lill-awtoritajiet tal-avjazzjoni fil-ġbir, fil-kondiviżjoni u fl-analiżi tal-informazzjoni tagħhom dwar is-sikurezza bl-għan aħħari li tittejjeb is-sikurezza tal-avjazzjoni. L-EASA tipprovdi appoġġ lill-Kummissjoni fil-ġestjoni tal-ECR.

1.5.3.Kooperazzjoni ma’ entitajiet oħrajn Ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 ikompli jsaħħaħ il-kooperazzjoni fost id-diversi SIAs billi jistabbilixxi Network Ewropew ta’ Awtoritajiet tal-Investigazzjoni tas-Sikurezza fis-Settur tal-Avjazzjoni Ċivili (ENCASIA), magħmul mill-kapijiet tal-awtoritajiet għall-investigazzjoni tas-sikurezza f’kull Stat Membru u/jew, fil-każ ta’ awtorità multimodali, il-kap tal-fergħa tal-avjazzjoni tiegħu, jew ir-rappreżentanti tagħhom. L-ENCASIA jfittex li tkompli tittejjeb il-kwalità tal-investigazzjonijiet imwettqin mill-awtoritajiet għall-investigazzjoni tas-sikurezza u li tissaħħaħ l-indipendenza tagħhom billi jitħeġġu standards għoljin fil-metodi ta’ investigazzjoni u fit-taħriġ tal-investigaturi. B’mod partikolari, l-ENCASIA jagħti pariri lill-istituzzjonijiet tal-UE dwar l-aspetti kollha li huma relatati mal-investigazzjonijiet tas-sikurezza, jippromwovi l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni li tkun utli għat-titjib tas-sikurezza tal-avjazzjoni, jikkoordina u jorganizza “rieżamijiet bejn il-pari” u attivitajiet ta’ taħriġ u jippromwovi l-aqwa prattiki għall-investigazzjoni tas-sikurezza. Fl-aħħar nett, l-ENCASIA huwa inkarigat li jwettaq l-analiżi tar-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza maħruġin jew riċevuti mill-Istati Membri tal-UE bil-ħsieb li jiġu identifikati rakkomandazzjonijiet importanti dwar is-sikurezza li jkunu ta’ rilevanza għall-Unjoni kollha. F’konformità mal-Anness 13 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago, ir-Regolament (UE) Nru 996/2010 jixħet l-obbligu fuq l-awtoritajiet għall-investigazzjoni tas-sikurezza fl-UE li jistiednu lill-EASA, u lill-awtoritajiet nazzjonali tal-avjazzjoni ċivili tal-Istat(i) Membru/i kkonċernat(i), sabiex jieħdu sehem fl-investigazzjonijiet tas-sikurezza. Ir-rwol tal-EASA huwa li taġixxi bħala konsulent sabiex tkun tista’ tappoġġa lill-Investigatur Responsabbli jew lir-Rappreżentant Akkreditat tal-awtorità għall-investigazzjoni tas-sikurezza li jwettaq jew jipparteċipa fl-investigazzjoni iżda mingħajr ma taffettwa l-istatus indipendenti tal-investigazzjoni Bl-istess mod, l-awtoritajiet nazzjonali tal-avjazzjoni ċivili tal-Istati Membri tal-UE jistgħu wkoll jipparteċipaw f’investigazzjonijiet tas-sikurezza bħala konsulenti. L-EASA u l-awtoritajiet nazzjonali tal-avjazzjoni ċivili jappoġġaw ukoll l-investigazzjoni li fiha jipparteċipaw billi jipprovdu l-informazzjoni, konsulenti u t-tagħmir mitlubin lill-SIA responsabbli. Ir-Regolament jimmira wkoll li jtejjeb il-koordinazzjoni tal-investigazzjonijiet bejn l-SIAs, u l-awtoritajiet l-oħrajn li x’aktarx ikunu involuti fl-attivitajiet relatati mal-investigazzjoni tas-sikurezza, bħall-awtoritajiet ġudizzjarji, tal-avjazzjoni ċivili u tat-tfittxija u salvataġġ. 1.6.Infurzar 1.6.1.L-infurzar fil-konfront tal-Istati Membri L-Artikolu 17(1) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jistabbilixxi li l-Kummissjoni għandha tiżgura l-applikazzjoni tat-Trattati, u tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet tal-UE skont dawn, u li għandha tissorvelja l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni taħt il-kontroll tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. L-Artikolu 258 tat-TFUE stabbilixxa l-proċedura ta’ infurzar ġenerali tal-UE, li tattribwixxi lill-Kummissjoni s-setgħa li tressaq proċedimenti ta’ ksur kontra l-Istati Membri li hija tqis li jkunu qegħdin jiksru l-obbligi tagħhom. Jista’ jiġi identifikat ksur potenzjali b’diversi modi, tipikament permezz tar-riżultati tal-ispezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni mwettqin mill-EASA li tassisti lill-Kummissjoni fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-liġi dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni. Modi oħrajn jinkludu lmenti miġjubin għall-attenzjoni tal-Kummissjoni u miksubin minn varjetà ta’ sorsi, minn ilmentaturi individwali jew istituzzjonali. Il-monitoraġġ tal-konformità mal-liġi tal-UE dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni u mal-biċċa l-kbira tal-qafas regolatorju fil-qasam tal-ATM/ANS jitwettaq mill-Aġenzija li, bis-saħħa tal-Artikolu 85 tar-Regolament (UE) 2018/1139, hija inkarigata sabiex tassisti lill-Kummissjoni fil-monitoraġġ tal-applikazzjoni mill-Istati Membri tar-Regolament u tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni tiegħu. Il-Kummissjoni inkarigat ukoll lill-EASA tagħmel l-istess għar-Regolament (UE) Nru 376/2014 u għar-Regolament ta’ implimentazzjoni tiegħu. Permezz tad-dispożizzjonijiet u permezz tal-proċeduri stabbiliti bir-Regolament ta’ implimentazzjoni speċifiku (UE) Nru 628/2013, l-EASA timmonitorja l-applikazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri tar-Regolamenti msemmijin hawn fuq, tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni, u twettaq spezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni. Barra minn hekk, mill-2022 ’il quddiem, l-ispezzjonijiet ta’ standardizzazzjoni jintużaw ukoll sabiex jiġu vvalutati l-Programmi tal-Istat għas-Sikurezza (SSP) tal-Istati Membri li għandhom ikunu konsistenti mal-EPAS u jinkludu l-elementi deskritti fl-Anness 19 tal-ICAO. Dawn l-SSPs għandhom jinkludu wkoll, jew ikunu akkumpanjati minn, Pjanijiet tal-Istati għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (SPAS) li jidentifikaw ir-riskji ewlenin għas-sikurezza u jistabbilixxu azzjonijiet sabiex jimmitigawhom, inklużi r-riskji u l-azzjonijiet identifikati fl-EPAS li huma rilevanti għall-Istat ikkonċernat. Għal kull spezzjoni ta’ standardizzazzjoni, l-EASA tfassal rapport ta’ spezzjoni li fih tindirizza s-sejbiet identifikati matul l-ispezzjoni u li jintbagħat lill-Istat Membru kkonċernat u lill-Kummissjoni. F’każijiet li fihom is-sejbiet identifikati ta’ nuqqas ta’ konformità ma jiġux indirizzati kif suppost, il-kwistjoni tiġi rrapportata lill-Kummissjoni li tista’ tibda proċedura ta’ ksur fuq il-bażi tal-Artikolu 258 tat-TFUE. Minbarra l-proċess ta’ standardizzazzjoni, iċ-ċertifikati maħruġin mill-Aġenzija jew mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, u d-dikjarazzjonijiet magħmulin minn persuni fiżiċi u ġuridiċi f’konformità mar-Regolament (UE) 2018/1139 u mal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu huma soġġetti għal monitoraġġ mill-Kummissjoni u mill-EASA. Jekk il-Kummissjoni tqis li persuna ġuridika jew fiżika li jkun inħarġilha ċertifikat jew li tkun għamlet dikjarazzjoni ma tibqax tikkonforma mar-rekwiżiti applikabbli ta’ dan ir-Regolament jew tal-atti delegati u ta’ implimentazzjoni adottati fuq il-bażi tiegħu, il-Kummissjoni għandha, fuq il-bażi ta’ rakkomandazzjoni mill-Aġenzija, tesiġi lill-Istat Membru responsabbli għas-sorveljanza ta’ dik il-persuna sabiex jieħu azzjoni korrettiva xierqa kif ukoll miżuri ta’ salvagwardja, inkluża l-limitazzjoni jew is-sospensjoni taċ-ċertifikat (ara t-taqsima 1.6.2.2 ta’ hawn taħt). 1.6.2.L-infurzar fil-konfront tal-organizzazzjonijiet regolati tal-industrija 1.6.2.1.Multi u penali Ir-regolamenti applikabbli dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni jirrikjedu li l-Istati Membri jistabbilixxu multi u penali għall-ksur ta’ dawn ir-Regolamenti u tar-regoli ta’ implimentazzjoni tagħhom, jekk ikun hemm. Dawk il-multi u l-penali jridu jkunu effettivi, proporzjonati u dissważivi. Barra minn hekk, f’każijiet ta’ ksur tar-Regolament (UE) 2018/1139 u tar-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu u meta l-Aġenzija tkun l-awtorità kompetenti u tissorvelja organizzazzjoni, il-Kummissjoni tista’, fuq talba tal-EASA, timponi multi jew ħlasijiet perjodiċi bħala penali fuq il-persuni u fuq l-impriżi li l-EASA tkun ħarġitilhom ċertifikat. Huwa meħtieġ li dawn il-multi u l-ħlasijiet perjodiċi bħala penali jridu jkunu dissważivi u proporzjonati kemm għall-gravità tal-każ kif ukoll għall-kapaċità ekonomika tad-detentur ikkonċernat taċ-ċertifikat, filwaqt li jitqies b’mod partikolari kemm tkun ġiet kompromessa s-sikurezza. Il-Kummissjoni qiegħda tħejji att delegat f’dan il-qasam, f’konformità mal-Artikolu 84(4) tar-Regolament (UE) 2018/1139, li jistabbilixxi kriterji dettaljati u metodoloġija dettaljata sabiex jiġu stabbiliti l-ammonti tal-multi u l-proċeduri għall-ġbir tal-ħlasijiet perjodiċi bħala penali, inklużi r-regoli għall-inkjesti, għar-rapportar u għad-drittijiet tad-difiża. 1.6.2.2.L-azzjonijiet dwar iċ-ċertifikati u miżuri oħrajn Ir-Regolament (UE) 2018/1139 jirrikjedi li l-Istati Membri, il-Kummissjoni u l-EASA jikkooperaw bil-ħsieb li tiġi żgurata l-konformità mar-Regolament u mar-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu. Apparti s-sorveljanza taċ-ċertifikati li huma jkunu ħarġu jew id-dikjarazzjonijiet li jkunu rċevew, l-Istati Membri huma mitlubin iwettqu investigazzjonijiet, inklużi spezzjonijiet fir-rampa, u jieħdu kwalunkwe miżura meqjusa neċessarja, inkluż li l-inġenji tal-ajru ma jitħallewx jittajru. Meta jkun ġie identifikat nuqqas ta’ konformità tad-detenturi taċ-ċertifikati mill-awtorità kompetenti (awtorità nazzjonali jew l-EASA), jew meta l-awtorità kompetenti tkun ġiet informata dwar dan, hija tista’ jew ikollha temenda (tillimita), tissospendi jew tirtira ċ-ċertifikat f’konformità mad-dispożizzjoni applikabbli fir-Regolament (UE) 2018/1139 u fir-regoli ta’ implimentazzjoni tiegħu. Barra minn hekk, jekk il-Kummissjoni tqis li persuna fiżika jew ġuridika li jkun inħarġilha ċertifikat jew li tkun għamlet dikjarazzjoni ma tibqax tikkonforma mar-rekwiżiti applikabbli, il-Kummissjoni għandha, fuq il-bażi ta’ rakkomandazzjoni mill-Aġenzija, tesiġi lill-Istat Membru responsabbli għas-sorveljanza sabiex jieħu azzjoni korrettiva xierqa kif ukoll miżuri ta’ salvagwardja, inkluża l-limitazzjoni jew is-sospensjoni taċ-ċertifikat. Ladarba l-Kummissjoni tadotta l-att ta’ implimentazzjoni li jkun fih tali deċiżjoni, din tidħol fis-seħħ u ċ-ċertifikat jew l-obbligu tad-dikjarazzjoni ta’ rikonoxximent reċiproku taċ-ċertifikati ma jibqax japplika għall-Istati Membri l-oħrajn. Ladarba l-Kummissjoni jkollha biżżejjed evidenza li ttieħdet azzjoni korrettiva xierqa, hija tiddeċiedi li r-rikonoxximent reċiproku għandu jerġa’ jibda japplika. L-EASA għandha wkoll mandat sabiex tirreaġixxi mingħajr dewmien żejjed għal problema urġenti ta’ sikurezza li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2018/1139 billi tiddetermina l-azzjoni korrettiva li għandha tittieħed minn persuni fiżiċi u ġuridiċi li fihom taġixxi bħala l-awtorità kompetenti u billi xxerred informazzjoni relatata lil dawk persuni, inklużi direttivi (direttivi dwar is-sikurezza) jew rakkomandazzjonijiet. Għall-kompiti li għalihom l-Istat Membru ikun responsabbli għaċ-ċertifikazzjoni u għas-sorveljanza, f’każ li tkun ġiet identifikata problema urġenti ta’ sikurezza, l-EASA għandha tiddetermina l-objettivi tas-sikurezza li għandhom jintlaħqu u tirrakkomanda azzjoni korrettiva li għandha tittieħed mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. F’dan il-każ, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jinformaw lill-EASA mingħajr dewmien żejjed dwar il-miżuri meħudin sabiex jintlaħqu l-objettivi tas-sikurezza ddeterminati mill-EASA.

Minbarra dawn il-miżuri, l-Istati Membri daħħlu fis-seħħ politiki nazzjonali ta’ infurzar sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta tal-leġiżlazzjoni fil-livell nazzjonali. Fil-kuntest speċifiku tal-Anness 19 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago, ir-rakkomandazzjoni 3.2.1.2 tistabbilixxi b’mod espliċitu li l-Istati għandhom jistabbilixxu politika ta’ infurzar li tispeċifika l-kundizzjonijiet u ċ-ċirkostanzi li fihom il-fornituri ta’ servizzi b’SMS jitħallew jittrattaw, u jsolvu, avvenimenti li jinvolvu ċerti problemi ta’ sikurezza, internament, fil-kuntest tal-SMS tagħhom u għas-sodisfazzjon tal-awtorità xierqa tal-Istat.

2.IL-ĠESTJONI EWROPEA TAR-RISKJI GĦAS-SIKUREZZA Ir-Regolament (UE) 2018/1139 jistabbilixxi li l-applikazzjoni ta’ prinċipji sodi ta’ ġestjoni tas-sikurezza hija essenzjali għat-titjib kontinwu tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni, filwaqt li jiġu antiċipati r-riskji emerġenti għas-sikurezza, u jsir l-aħjar użu minn riżorsi tekniċi limitati. Għalhekk, ir-Regolament jikkonkludi li huwa neċessarju li jiġi stabbilit qafas komuni għall-ippjanar u għall-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet għat-titjib tas-sikurezza. Għal dak l-għan, fil-livell tal-Unjoni għandhom jitfasslu Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni u Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. Kull Stat Membru għandu jfassal ukoll Programm tal-Istat għas-Sikurezza f’konformità mar-rekwiżiti li jinsabu fl-Anness 19 tal-Konvenzjoni ta’ Chicago. Dak il-Programm għandu jkun akkumpanjat minn pjan li jiddeskrivi l-azzjonijiet li jridu jittieħdu mill-Istat Membru sabiex jimmitiga r-riskji identifikati għas-sikurezza. Fid-dawl ta’ dan, ir-Regolament (UE) 2018/1139 jintroduċi qafas regolatorju vinkolanti ġdid bil-Kapitolu II tiegħu dwar il-Ġestjoni tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. L-Artikolu 5 tat-tali Regolament jistabbilixxi li wara li l-Kummissjoni tikkonsulta lill-Aġenzija u lill-Istati Membri, hija għandha tadotta, tippubblika u taġġorna, kif meħtieġ, dokument li jiddeskrivi l-funzjonament tas-sistema Ewropea tas-sikurezza tal-avjazzjoni, li jkun fih ir-regoli, l-attivitajiet u l-proċessi li jintużaw sabiex tiġi ġestita s-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fl-Unjoni f’konformità ma’ dan ir-Regolament (il-“Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni”). Il-Programm għandu jinkludi tal-anqas l-elementi relatati mar-responsabbiltajiet tal-Istat għall-ġestjoni tas-sikurezza deskritti fl-istandards internazzjonali u fil-prattiki rakkomandati. Għandu jiddeskrivi wkoll il-proċess għall-iżvilupp, għall-adozzjoni, għall-aġġornament u għall-implimentazzjoni tal-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni msemmi fl-Artikolu 6 tar-Regolament, li għandu jinvolvi mill-qrib lill-Istati Membri u lill-partijiet ikkonċernati rilevanti. L-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) 2018/1139 stabbilixxa li l-Aġenzija, f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati rilevanti, għandha tiżviluppa, tadotta, tippubblika, u sussegwentement taġġorna tal-anqas fuq bażi annwali Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. Fuq il-bażi tal-valutazzjoni tal-informazzjoni rilevanti dwar is-sikurezza, u fuq il-bażi tal-eżiti xprunati mid-data tal-programm Data4Safety, il-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni għandu jidentifika r-riskji ewlenin tas-sikurezza li jaffettwaw is-sistema Ewropea tas-sikurezza tal-avjazzjoni u jistabbilixxi l-azzjonijiet neċessarji sabiex jiġu mmitigati dawk ir-riskji. Dan l-Artikolu jipprevedi wkoll li l-Aġenzija, għal darb’oħra f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati rilevanti, għandha tiddokumenta f’portafoll dedikat tar-riskji għas-sikurezza r-riskji għas-sikurezza msemmijin fl-Artikolu u timmonitorja l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet ta’ mitigazzjoni relatati mill-partijiet ikkonċernati, inkluż, fejn xieraq, billi tistabbilixxi indikaturi tal-prestazzjoni tas-sikurezza. Il-Pjan Ewropew għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni għandu jispeċifika, filwaqt li jqis l-objettivi stabbiliti fl-Artikolu 1 tar-Regolament (UE) 2018/1139, il-livell ta’ prestazzjoni tas-sikurezza fl-Unjoni. Fil-prattika, dan jinkiseb permezz tal-istabbiliment ta’ għan ta’ sikurezza aspirazzjonali, flimkien mal-indikaturi tal-prestazzjoni tas-sikurezza bbażati fuq l-eżiti (operazzjonali) u bbażati fuq il-proċessi (SPIs) u appoġġati mill-Iskema ta’ Prestazzjoni tal-ATM tal-SES. L-SPIs ibbażati fuq l-eżiti huma definiti fl-Analiżi Annwali dwar is-Sikurezza (ASR) tal-EASA u mmonitorjati permezz tal-SRM Ewropew. L-indikaturi bbażati fuq il-proċessi huma definiti fil-Kapitolu 4 tal-EPAS u mmonitorjati permezz tal-proċeduri ta’ standardizzazzjoni tal-EASA. Il-Qasam tal-Prestazzjoni Ewlenija tas-Sikurezza tal-Iskema ta’ Prestazzjoni tal-SES tikkonforma mal-prinċipji u mad-direzzjoni teknika tal-qafas ta’ monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-EASA. L-indikaturi tal-prestazzjoni huma mfasslin minn grupp ta’ ħidma mmexxi mill-Aġenzija u appoġġati minn AMC u minn GM assoċjati. Dawn l-indikaturi jkejlu l-effettività tal-ġestjoni tas-sikurezza fil-livell tal-organizzazzjonijiet u mbagħad jimmonitorjaw l-eżiti tas-sikurezza, bl-użu tar-Repożitorju Ċentrali Ewropew bħala sors tad-data. Il-Kummissjoni, l-Aġenzija u l-Istati Membri għandhom jimmiraw b’mod konġunt li jilħqu dak il-livell ta’ prestazzjoni tas-sikurezza. L-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) 2018/1139 jistituzzjonalizza l-Programm tal-Istat għas-Sikurezza (SSP) fil-livell tal-Istati Membri. Jistabbilixxi li kull Stat Membru għandu, f’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati rilevanti, jistabbilixxi u jżomm programm tal-Istat għas-sikurezza għall-ġestjoni tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili fir-rigward tal-attivitajiet tal-avjazzjoni taħt ir-responsabbiltà tiegħu (“il-Programm tal-Istat għas-Sikurezza”), li għandu jkun proporzjonat għad-daqs u għall-kumplessità ta’ dawk l-attivitajiet u għandu jkun konsistenti mal-Programm Ewropew tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. L-SSP għandu jinkludi tal-anqas l-elementi relatati mar-responsabbiltajiet tal-Istat għall-ġestjoni tas-sikurezza deskritti fl-istandards internazzjonali u fil-prattiki rakkomandati. Barra minn hekk, l-SSP għandu jispeċifika l-objettivi tas-sikurezza li għandhom jintlaħqu fil-livell nazzjonali fir-rigward tal-attivitajiet tal-avjazzjoni taħt ir-responsabbiltà tal-Istat Membru kkonċernat. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 8 tar-Regolament (UE) 2018/1139 jistabbilixxi li l-SSP għandu jinkludi jew ikun akkumpanjat minn Pjan tal-Istat għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni. Fuq il-bażi tal-valutazzjoni tal-informazzjoni rilevanti dwar is-sikurezza, kull Stat Membru, f’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati rilevanti, għandu jidentifika f’dak il-pjan ir-riskji ewlenin għas-sikurezza li jaffettwaw is-sistema nazzjonali tas-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili tiegħu u għandu jistabbilixxi l-azzjonijiet neċessarji sabiex jiġu mmitigati dawk ir-riskji. L-Artikolu 8 jispeċifika wkoll li l-Pjan tal-Istat għas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (SPAS) għandu jinkludi r-riskji u l-azzjonijiet identifikati fl-EPAS li huma rilevanti għall-Istat Membru kkonċernat u li l-Istati Membri għandhom jinformaw lill-Aġenzija bir-riskji u bl-azzjonijiet identifikati fl-EPAS li huma jqisu ma għandux ikun rilevanti għas-sistema nazzjonali tas-sikurezza tal-avjazzjoni tagħhom u r-raġuniji