MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 21.04.2004 
KUMM(2005) 279 finali 
2004/0084(COD)   
Proposta g ħal 
DIRETTIVA TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL 
dwar l-implimentazzjoni tal-prin ċipju ta’ opportunitajiet ugwali u ta’ trattament ugwali 
ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjoni jiet ta’ impjiegi u xog ħol 
(verżjoni b’tibdiliet) 
  
(preżentata mill-Kummissjoni) 
 
MT 2   MT MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI  
1. KONSIDERAZZJONIJIET ĠENERALI 
L-għan ta’ din il-proposta g ħal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill huwa li tkun 
issemplifikata, modernizzata u mtejba l-li ġi Komunitarja fil-qasam tat-trattament ugwali bejn 
l-irġiel u n-nisa billi jitpo ġġew flimkien, f’test wie ħed, id-dispo żizzjonijiet ta’ Direttivibl-
istess suġġett tagħhom sabiex il-le ġiżlazzjoni Komunitarja ssir aktar ċara u aktar effettiva 
għall-benefi ċċju taċ-ċittadini kollha. Din il-proposta g ħal Direttiva hija wkoll ibba żata fil-
kuntest ġenerali ta’ l-ambjent legali u politiku ġdid li għandu l-għan li jagħmel lill-Unjoni 
aktar miftu ħa, li tinftiehem u rilevanti g ħal ħajja ta’ kuljum.  
Trattament ugwali g ħall-irġiel u għan-nisa huwa prin ċipju fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea. 
Sa mill-bidu d-dispo żizzjonijiet tal-le ġiżlazzjoni primarja stabbiliti fit-Trattat ta’ Ruma 
ddikjaraw dan u minn dak i ż-żmien, emendi sussegwenti rrinforzaw dan, u b’dan il-mod sar 
parti integrali mill-politika so ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. 
Il-prinċipju ta’ trattament ugwali żviluppa minn dispo żizzjoni iżolata dwar paga ndaqs fit-
Trattat ta’ Ruma, g ħal acquis tassew importanti u ta’ influwenza kbira fil-qasam ta’ l-
ugwaljanza – fattur li jpo ġġi lill-Ewropa fuq quddiem intern azzjonalment. L-Artikolu 2 tal-
KE jagħraf l-ugwaljanza bejn l-ir ġiel u n-nisa b ħala prinċipju fundamentali u wie ħed mill-
għanijiet u mill- ħidmiet tal-Komunità. Barra minn dan, ta ħt l-Artikolu 3(2) tal-KE, il-
Komunità ting ħata missjoni spe ċifika, jiġifieri li tintegra l-ugwaljanza bejn l-ir ġiel u n-nisa fl-
attivitajiet kollha tag ħha. 
It-Trattat ta’ Amsterdam żied b’mod sinifikanti l-li ġi primarja u l-kapa ċità ta’ l-Unjoni 
Ewropea li tie ħu azzjoni fil-qasam ta’ l- opportunitajiet ugwa li u t-trattament ugwali bejn l-
irġiel u n-nisa billi jag ħti lil-leġislatur Komunitarju ba żijiet legali spe ċifiċi (l-Artikoli 13, 137, 
141 tal-KE). Dawn l-i żviluppi fit-Trattat jikkos titwixxu inkorporament ċar tad-dikjarazzjoni 
tal-Qorti li l-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni bba żata fuq is-sess tifforma parti mid-
drittijiet fundamentali. Il-Qorti enfa sizzat li l-Artikolu 141 (kif kienet g ħamlet qabel fil-ka ż 
ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Tratta t tal-KE) jifforma parti mill-g ħanijiet so ċjali tal-Komunità, li 
m’hijiex biss Unjoni Ekonomika imma  hija intenzjonata fl-istess ħin, permezz ta’ azzjoni 
komuni, sabiex ti żgura progress so ċjali u tfittex titjib kon tinwu fil-kundizzj onijiet ta’ l-
għajxien u x-xog ħol. Il-Qorti kkonkludiet li l-g ħan ekonomiku li l-Artikolu 141 tal-KE jfittex 
li jikseb huwa sekondarju g ħall-għan soċjali lil-istess dispo żizzjoni tfittex li tikseb u li 
tikkostitwixxi l-es pressjoni ta’ dritt fundamentali1. 
Il-Karta tad-drittijie t fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea, iffirmata f’Nizza fis-7 ta’ Di ċembru 
2000, għarfet ukoll fl-Artikolu 23 l-ugwaljanza bejn l-ir ġiel u n-nisa b ħala prinċipju 
fundamentali. 
Sar ukoll progress sinifi kanti f’dik li hija le ġiżlazzjoni sekondarja.  Id-Direttivi e żistenti 
stabbilew il-ba żi legali għal bidliet radikali fil-le ġiżlazzjoni, attitudnijiet u prassi nazzjonali, 
filwaqt li l-Qorti permezz tal- ġurisprudenza tag ħha għenet sabiex ti ċċara u tiżviluppa aktar l-
interpretazzjoni u l-ambitu tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali.  
                                                 
1 Is-Sentenza tal-Qorti ta’ l-10 ta’ Frar 2000. De utsche Post AG v Elisabeth Sievers (C-270/97) u 
Brunhilde Schrage (C-271/97). Il-Ka żi konġunti C-270/97 u C-271/97. ECR 2000 p. I-00929 
 
MT 3   MT Minn Direttiva tal-bidu (75/117/KEE) dwar paga ndaqs li kienet  adottata fuq il-ba żi ta’ l-ex-
Artikolu 100 fl-1975, u li kompliet timplimenta u tapplika l-ex-Artikol u 119 tat-Trattat tal-
KE, l-ambitu ta’ trattament ugwali ġie estiż sabiex ikopri oqsma o ħra ta’ politika so ċjali. Fl-
1976 it-tieni Direttiva, dwar  it-trattament ugwali li g ħandu x’jaqsam ma’ a ċċess għal impjiegi, 
taħriġ vokazzjonali, promozzjoni  u kundizzjonijiet ta’ xog ħol (id-Direttiva 76/207/KEE), ġiet 
adottata fuq il-ba żi ta’ l-ex-Artikolu 235 tal-KE. Fl- 1979, it-tielet Direttiva (79/7/KEE), 
relatata ma’ l-implimentazzjoni progressiva tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali fi kwistjonijiet 
tas-sigurtà so ċjali (skemi statutarji), kienet adottata fuq il-ba żi ta’ l-ex-Artikolu 235 tal-KE.  
Fl-1986 żewġ Direttivi o ħra ġew adottati, wa ħda fuq il-ba żi ta’ l-ex-Artikoli 100 u 235 tat-
Trattat tal-KE b’relazzjoni g ħal skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol (86/378/KEE) 
u l-oħra, fuq il-ba żi ta’ l-ex-Artikolu 235 tat-Trattat tal-KE, fuq l-applikazzjoni tal-prin ċipju 
ta’ trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa impenjati f’attività, inklu ża l-agrikoltura, b ħala nies 
li jaħdmu għal rashom, u fuq il-protezzjoni tan-nisa li ja ħdmu għal rashom matul it-tqala u l-
maternità (86/613/KEE).  
Il-modifiki su ċċessivi tat-Trattat ippermettew l-adozzjoni ta’ Direttivi b’ba żijiet legali ġodda 
u taħt proċeduri oħra li enfasizzaw, fost ħwejjeġ oħra, ir-rwol li l-imsie ħba soċjali jista’ 
jkollhom fil-qasam ta’ l-ugwaljan za, b’mod partikolari d-Direttivi dwar il-protezzjoni tat-tqala 
u tal-maternità (92/85/KEE) adottati fuq il-ba żi ta’ l-ex-Artikolu 118A tat-Trattat tal-KE u 
dwar lîf tal- ġenituri  (96/34/KE). Id-Direttiva 96/34/KE kienet  l-ewwel Direttiva adottata wara 
l-ewwel ftehim ta’ msie ħba soċjali fil-livell Komunitarju wara t-Trattat ta’ Maastricht ta ħt il-
Ftehim fuq il-politika so ċjali, anness mal-Protokoll (Nru 14) fuq il-politika so ċjali, anness 
mat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 4 (2) ta’ dan. 
Wara serje ta’ sentenzi importanti tal-Qorti tal- Ġustizzja, kien meqjus ne ċessarju li ti ġi 
adottata d-Direttiva 96/97/KE ta’ wara  Barber, li temenda d-Direttiva 86/378/KEE, sabiex 
tkun żgurata konformità bejn id-Direttiva 86/378 u l-ex-Artikolu 119 (issa l-Artikolu 141), kif 
interpretat mill-Qorti fis-sentenza ta’ Barber u sentenzi o ħrajn sussegwenti.  
Il-ġurisprudenza tal-Qorti u l-b żonn ta’ l-effika ċja tal-liġi Komunitarja wasslu lill-Kunsill, fuq 
il-bażi ta’ proposta tal-Kummissjoni, li jadot ta d-Direttiva 97/80/KE dwar il-pi ż tal-prova ta ħt 
il-Ftehim fuq il-politika so ċjali, anness mal-Protokoll (Nru 14) dwar il-politika so ċjali, anness 
mat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 2 (2) ta’ dan.  
Ibbażati fuq ra ġunijiet legali differenti, id-Direttivi e żistenti (bl-emendi tag ħhom) jipprovdu 
ambjent le ġiżlattiv b’sa ħħtu. M’hemmx dubju, madankollu, li dawn g ħandhom b żonn ikunu 
aġġornati u ssemplifikati sabiex jiggarantixxu aktar ċarezza u ċertezza f’Unjoni ta’ wara t-
tkabbir u sabiex ikunu aktar fa ċli biex jinqraw.  
Il-modifika re ċenti tad-Direttiva 76/207/KEE permezz tad-Direttiva 2002/73/KE, adottata ta ħt 
il-bażi legali spe ċifika ta’ l-Artikolu 141(3) KE li kien et introdotta permezz tat-Trattat ta’ 
Amsterdam, uriet ukoll li l-le ġislatur qabel li hemm b żonn reali biex ji ġu aġġornati d-Direttivi 
eżistenti (li w ħud għandhom aktar minn g ħoxrin sena). Id-Direttiva 2002/73/KE tag ħti kas ta’ 
l-iżviluppi l- ġodda fit-Trattat (il-mezz legali biex ji ġi implimentat il-prin ċipju ta’ trattament 
ugwali u ta’ ħidma għall-kisba ta’ l-ugwaljanza bejn l-ir ġiel u n-nisa kien imtejjeb 
konsiderevolment wara t-Trattat ta’ Amsterdam), il- ġurisprudenza tal-Qorti (li żviluppat 
konsiderevolment il-prin ċipju ta’ trattament ugwali) u l-adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni o ħra simili 
(id-Direttivi 2000/43/KE u 2000/78/KE bba żati fuq l-Artikolu 13 tal-KE). 
 
MT 4   MT F’dan il-kuntest, il-le ġiżlazzjoni dwar it-trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u tan-nisa ġiet 
identifikata b ħala qasam ta’ politika li g ħandu prijorità g ħal semplifikazzjoni, 
modernizzazzjoni u titjib2. L-għan ġenerali ta’ semplifikazzjoni u titjib ta’ l-ambjent 
leġiżlattiv huwa b’mod partikolari rilevanti fil-ka ż ta’ leġiżlazzjoni dwar trattament ugwali 
għax irġiel u nisa individwali huma di rettament affettwati minnha u g ħandhom b żonn li 
jkollhom id-drittijiet individwali tag ħhom stabbiliti b’mod ċar.  
2. IR-RIŻULTATI TAL-KONSULTAZZJONIJIET U TA’ L-ISTIMA TA’ L-IMPATT 
F’Lulju 2003, il-Kummissj oni bdiet konsultazzjoni fuq l-Internet3, bħala stedina lill-Istati 
Membri, u li l partijiet o ħra interessati (Imsie ħba Soċjali, NGOs, asso ċjazzjonijiet tan-Nisa, kif 
ukoll individwi) sabiex jippre żentaw l-opinjonijiet tag ħhom dwar l-inizjattiv a tal-Kummissjoni. 
Il-konsultazzjoni kienet ibba żata fuq Karta ta’ G ħażliet li stabbilit it-tliet g ħażliet li setg ħu 
jintgħażlu fil-proċess ta’ semplifikazzjoni, mo dernizzazzjoni u titjib ta’ le ġiżlazzjoni fil-qasam 
tat-trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa. Waslu tl etin risposta ming ħand Stati Membri, 
imsieħba soċjali, istituzzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mat-tra ttament ugwali u NGOs. Il-
kummenti kollha kienu kostr uttivi. Il-parti l-kbira tar-risposti wrew il-fehma li se mplifikazzjoni, 
modernizzazzjoni u titjib huma ne ċessarji. F’termini wesg ħin, il-Gvernijiet li taw risposta, kif 
ukoll il-partijiet interessati mill-industrija, mill-kummer ċ u mill-professjonijiet ħielsa, fittxew 
strateġija li timplika bidla inqas, filwaqt li bi dliet b’impatt akbar fuq l-istruttura le ġiżlattiva 
Komunitarja kienu ff avoriti minn rappre żentanti ta’ ħaddiema u NGOs. 
Fit-3 ta’ Ottubru 2003 saret laqg ħa informali ma’ esperti minn Stati Membri, Pajji żi Applikanti u 
Pajjiżi ta’ l-EFTA. Din il-laqg ħa ntużat sabiex ikomplu ji ġu spjegati l-g ħażliet ta’ politika u 
sabiex ikun hemm diskussjoni ak tar profonda dwar dawn l-g ħażliet. L-inizjattiva tal-
Kummissjoni sabiex tiċċara u tissemplifika l-le ġiżlazzjoni Komunitarja filwaqt li żżomm l-
acquis, kienet ġeneralment milqug ħa bħala l-istrate ġija t-tajba. U ħud mill-parte ċipanti ppreferew 
kodifikazzjoni pura  imma deher li o ħrajn kienu aktar favur bidliet moderati permezz ta’ bidla fil-
leġiżlazzjoni e żistenti filwaqt li o ħrajn, terġa’, appoġġjaw strate ġija b’effett akbar. Kienet 
enfasizzata l-importanza li l-acquis  preżenti jinżamm b’mod s ħiħ, filwaqt li jkunu integrati biss 
dawk is-sentenzi tal-Qorti li kienu ġurisprudenza stabbilita sew.  
Sar ukoll skambju informali ta’ opinjonijiet ma’ l-imsie ħba soċjali rappre żentati fuq il-livell ta’ l-
UE (UNICE, CEEP, UEAPME, ETUC).  
Fid-19 ta’ Ottubru 2003, il-Ku mitat Konsultattiv ta l-Kummissjoni dwar opportunitajiet ugwali 
adotta opinjoni fuq din il-kwistjoni, filwaqt li kkjarifika li min ħabba n-natura tal-Kumitat u l-istat 
tal-membri tieg ħu, l-opinjoni la tirrifletti u lanqas torb ot lill-Gvernijiet ta ’ l-Istati Membri. L-
opinjoni hija favur direttiva ġdida b’tibdiliet li tinkludi d- direttiva tal-maternità. Ir-rappre żentanti 
ta’ l-UNICE, l- UEAPME u s-CEIP  adottaw po żizzjoni separata, mehmu ża ma’ l-Opinjoni, favur 
semplifikazzjoni ming ħajr kwalunkwe modifika lil-le ġiżlazzjoni eżistenti. 
Is-servizzi tal-Kummissjoni g ħamlu wkoll Stima Esti ża ta’ l-Impatt (mehmu ża bħala anness).  
Fid-dawl ta’ l-anali żi komprensiva ta’ l-g ħażliet possibbli g ħat-titjib ta’ l-istruttura le ġiżlattiva 
għal trattament ugwali tal-KE, jidher li direttiva ġdida b’tibdiliet, tkun l-aktar adattata g ħall-
                                                 
2 Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat Ekonomiku u 
Soċjali ta’ l- 24.1.2003 "L-a ġġornament u s-semplifikazzjoni ta’ l- acquis Komunitarju", COM(2003)71finali. 
3 http://europa.eu.int/comm/employment_social/news/2003/jul/consultation_en.html. 
 
MT 5   MT ħtiġijiet ta’ a ġġornament, semplifikazzjoni, mode rnizzar u titjib ta’ l-acquis  Komunitarju 
f’dan il-qasam. Huwa g ħalhekk propost li tkun ippre żentata direttiva li: 
– tipprovdi test uniku koerenti fuq il-ba żi ta’ Direttivi konsolida ti, strutturata b’mod ċar 
f’kapitoli differenti b’dispo żizzjonijiet orizzontali u spe ċifiċi, u definizzjoniji et koerenti. It-
test jirrifletti r-relazzjoni bejn aspetti differe nti tat-trattament ugwali u juri kif dawn huma 
marbuta ma’ xulxin, filwaqt li jsegwu prin ċipji komuni. 
– tirrifletti b’mod ċar ġurisprudenza stabbilita u b’hekk tikkontribwixxi g ħal ċertezza u 
ċarezza legali. 
– tirrifletti b’mod ċar l-applikazzjoni ta’ dispo żizzjonijiet orizzontali tad-Direttiva 
2002/73/KE u d-Direttiva fuq ir-revoka tal-pi ż tal-prova f’ka żijiet ta’ diskriminazzjoni fuq 
bażi ta’ sess g ħal paga ndaqs u skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol.  
– tipprovdi l-appo ġġ neċessarju sabiex ta ċċelera l-implimentazzjoni e ffettiva ta’ trattament 
ugwali sabiex jintla ħqu l-għanijiet tal-politika so ċjo-ekonomika Komunitarja. 
Din il-proposta tirrifletti l-g ħażla li tikkonsisti fl-amalgamazzj oni tad-Direttivi kollha li 
jimplimentaw il-prin ċipju ta’ paga ndaqs bejn l-ir ġiel u n-nisa (inklu ż it-trattament ugwali fi 
skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol), u wkoll id-Direttivi dwar it-trattament ugwali 
bejn l-irġiel u n-nisa relatat ma’ l-a ċċess għall-impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni, u 
kundizzjonijiet ta’ xog ħol u d-Direttiva fuq il-pi ż tal-prova. 
Din il-proposta sservi diversi g ħanijiet: l-ewwelnett tie ħu l-forma ta’ strument uniku sabiex 
jinqara’ b’aktar fa ċilità u jkun hemm aktar ċarezza; tiffa ċilita l-implimentazzjoni tal-prin ċipju 
ta’ trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa relatat ma’ l-impjiegi u x-xog ħol; fl-aħħarnett 
ittejjeb l-acquis f’dawn l-oqs ma bl-integrazzjoni tal- ġurisprudenza tal-Qorti. 
3. IL-MIŻURI INDIKATI FIL-PROPOSTA G ĦAL DIRETTIVA 
Minn perspettiva ġenerali, il-pr oposta korrenti g ħal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-
Kunsill għandha l-g ħan li timplimenta l-prin ċipju ta’ trattament ugwa li fi kwistjonijiet koperti 
mid-Direttivi pre ċedenti miġbura mill- ġdid f’test wie ħed. Għalhekk l-g ħan tal-proposta huwa: 
- li jkunu żgurati l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ opportunitajiet ugwali 
u tat-trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fi kwistjonijiet li jirrigwardaw a ċċess għal impjiegi, 
taħriġ vokazzjonali u promozzjoni , u kundizzjonijiet ta’ xog ħol, inkluż il-prinċipju ta’ paga 
ndaqs għal xogħol ugwali jew xog ħol ta’ valur ugwali, u  
- li jkun żgurat li l-mi żuri li jittie ħdu mill-Istati Membri g ħall-implimentazzjoni tal-prin ċipji 
ta’ paga ndaqs u trattament ugwali jsiru akta r effettivi, sabiex il-persuni kollha li ja ħsbu li ġew 
ittrattati ħażin, għaliex dawn il-prin ċipji ma ġewx applikati fil-ka ż tagħhom, jista’ jkollhom 
id-drittijiet tag ħhom stabbiliti/asseriti minn pro ċess ġudizzjali wara rikors possibbli lil korpi 
kompetenti o ħra. 
L-innovazzjonijiet prin ċipali tal-proposta korrenti huma dawn li ġejjin:  
- l-integrazzjoni tal- ġurisprudenza tal-ECJ b’mod pa rtikolari fir-rigward ta’: 
 
MT 6   MT - paga ndaqs li tista’ tkun attribwita g ħal sors uniku – is-sentenzi4 ta’ Lawrence u wkoll ta’ 
Allonby - (ara l-Artikolu 4 tal-pr oposta korrenti u l-premessa 9); 
- trattament ugwali u skemi ta’ pensjonijiet g ħal uffiċjali pubbli ċi – il-ġurisprudenza tal-Qorti 
fis-sentenzi5 ta’ Beune, Evrenopoulos u Niemi – (ara l-Artikolu 6(2) tal-proposta korrenti u l-
premessa 12); 
- il-kjarifika ta’ l-estensjoni tal-protezzjoni ta’ ħaddiema tqal g ħall-kundizzjonijiet kollha tax-
xogħol u mhux biss g ħad-dritt li jirritornaw g ħall-impjieg pre ċedenti tag ħhom jew g ħal 
pożizzjoni ekwivalenti – modifiki introdotti mid-Direttiva 2002/73/KE  bit-tieni punt, tal-
paragrafu 7 ta’ l-Artikolu 1, tag ħha li jissostitwixxi l-Artikol u 2 tad-Direttiva 76/207/KEE 
skond il-ġurisprudenza ta’ l-ECJ – (ara l-Artikol u 15(1) u (2) tal-pr oposta korrenti);  
- l-applikazzjoni tad-de finizzjonijiet li jinsabu fid-Direttiva 2002/73/KE g ħall-oqsma kollha 
koperti mill-proposta pre żenti (ara l-Artikolu 2 tal-propos ta korrenti u l-premessa 5); 
- l-estensjoni tar-regoli dwar il-pi ż tal-prova g ħall-oqsma kollha li jaqg ħu fl-ambitu materjali 
tal-proposta – li jiggarantixxu l-effika ċja tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali (kif jidher 
b’analoġija fir-rigward tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni  fid-Direttivi ta’ l-Artikolu 13) – (ara l-
Artikolu 20 tal-proposta korrenti); 
- l-estensjoni tad-dispo żizzjonijiet fuq id-difi ża tad-drittijiet minn asso ċjazzjonijiet li 
għandhom interess le ġittimu, introdotti mid-Direttiva 2002/73/KE, g ħal oqsma o ħra koperti 
mill-proposta pre żenti – skond tibdiliet mag ħmula mid-Direttiva 2002/73/KE – (ara l-Artikolu 
17 (2) tal-proposta korrenti); 
- l-estensjoni tad-dispo żizzjoni li ti ċċara l-kwistjoni ta’ regoli nazzjonali fuq il-limiti ta’ żmien 
għas-sottomissjoni ta’ talbiet, g ħall-oqsma l-o ħra kollha koperti mill-proposta pre żenti – 
skond l-Artikolu 6 tad-Direttiva 76/207/KEE ki f emendat mid-Direttiv a 2002/73/KE – (ara l-
Artikolu 17 (3) tal- proposta korrenti); 
- l-estensjoni tal- ġurisprudenza fuq sa nzjonijiet/penali g ħall-oqsma kollha koperti mill-
proposta pre żenti – skond tibdiliet mag ħmula mid-Direttiva 2002/73/KE  - (ara l-Artikoli 18 u 
26 tal-proposta korrenti); 
- l-estensjoni ta’ regoli dwar korpi g ħall-promozzjoni ta’ tra ttament ugwali u wkoll 
dispożizzjonijiet dwar djalogu so ċjali għall-oqsma l-o ħra kollha koperti mill-proposta pre żenti 
- skond tibdiliet mag ħmula mid-Direttiva 2002/73/KE  - (ara l-Artikoli 21 sa 23 tal-proposta 
korrenti);  
- l-estensjoni ta’ l-obbligazzjoni ta’ l-integrazzjoni tas-sessi ( gender mainstreaming ) għall-
oqsma l-o ħra ta’ trattament ugwali koperti mill-proposta pre żenti – skond l-Artikolu 3 (2) KE 
u f’konformità ma’ l-Artikolu 1 (1a)  tad-Direttiva 76/207/KEE, kif imda ħħal mid-Direttiva 
2002/73/KE mill-ewwel punt ta’ l-Artikolu 1 tag ħha - (ara l-Artik olu 29 tal-proposta 
korrenti); 
                                                 
4 Is-Sentenzi tal-Qorti tas-17 ta’ Settembru 2002. A. G. Lawrence u O ħrajn v Regent Office Care Ltd, 
Commercial Catering Group u Mitie Secure Services Ltd. Ka ż C-320/00. Ir-rapporti tal-Qorti Ewropea 
2002 Paġna I-07325 u Allonby, C-256/01 
5 Is-Sentenzi tal-Qorti tat-28 ta’ Settembru 1994 il-Ka ż C-7/93 Beuene ECR 1994 pa ġna I-4471; 17 ta’ 
April 1997 il-Ka ż C-147/95 Evrenopoulos, ECR 1997 p I-2057; u 12 ta’ Settembru 2002 il-Ka ż C-
351/00 Neimi, ECR 2002 p. I-07007 
 
MT 7   MT - l-introduzzjoni ta’ klawsola ta’ e żami mill-ġdid – din hija klawsola st andard - (ara l-Artikolu 
32 tal-proposta korrenti).  
Din il-proposta hija strutturata f’ ħames titoli kif ġej. 
TITOLU I ID-DISPO ŻIZZJONIJIET ĠENERALI  
L-għan tal-proposta huwa spe ċifikat f’dan it-titolu, ji ġifieri li tkun żgurata l-applikazzjoni tal-
prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali u trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u tan-nisa fi kwistjonijiet 
ta’ impjiegi u xog ħol. 
Dan it-titolu jipprovdi wkoll g ħall-applikazzjoni tad-defini zzjonijiet (diskriminazzjoni u 
fastidju diretti u indiretti u fastidju sessw ali) li jinstabu fid-Direttiva 2002/73/KE g ħall-
kwisjonijiet koperti mid-Direttivi l-o ħra miġbura mill- ġdid fil-proposta. Fih ukoll id-
definizzjoni ta’ paga li tinsab fl-Artikolu 141(2) KE u wkoll id-definizzjoni ta’ skemi ta’ 
sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol li tinstab fid-Direttiva 86/ 378/KEE, kif modifikata mid-
Direttiva 96/97/KE. 
Din il-proposta g ħal Direttiva f’dak li g ħandu x’jaqsam l-ambitu personali tapplika g ħall-
popolazzjoni li ta ħdem kollha kemm hi u g ħal persuni li qed iressqu talba ta ħt dawn. 
TITOLU II ID-DISPO ŻIZZJONIJIET SPE ĊIFIĊI 
Dan it-titolu jikkonsisti fi tliet kapitoli, wie ħed fuq il-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħal xogħol 
ugwali jew xog ħol ta’ valur ugwali, it-tieni fuq il-prin ċipju ta’ trattament ugwali fi skemi ta’ 
sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol u t-tielet fuq il-prin ċipju ta’ trattament ugwali g ħal irġiel 
u nisa fejn g ħandhom x’jaqsmu a ċċess għal impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni u 
kundizzjonijiet ta’ xog ħol.  
Kapitolu 1 Il-prin ċipju ta’ paga ndaqs  
Dan il-kapitolu jikkorrispondi mad-dispo żizzjonijiet prin ċipali tad-Direttiva 75/117/KEE. 
Huwa jinkorpora wkoll ġurisprudenza re ċenti tal-Qorti tal- Ġustizzja.6 Huwa importanti li 
wieħed jinnota li sa mit-8 ta’ April 1976 (id-data tas-sentenza Defrenne II )7 il-Qorti tal-
Ġustizzja Ewropea ddikjarat li l- ex-Artikolu 119 tat-Trattat ta l-KE (issa l-Artikolu 141 tal-
KE) dwar paga ndaqs huwa dispo żizzjoni b’effett dirett. Il-Qor ti, sa mill-1970 (mis-sentenza 
tagħha f’ Defrenne I )8, żviluppat il- ġurisprudenza tag ħha dwar paga ndaqs billi ċċarat l-ambitu 
ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE kif ukoll tad-Direttiva 75/117/KEE.  
F’dan il-kuntest jidher li, fil-pre żent, il-leġiżlazzjoni sekondarja li tikkon ċerna l-applikazzjoni 
tal-prinċipju ta’ paga ndaqs, ji ġifieri d-Direttiva 75/117/KEE dwar  paga ndaqs, ma tirriflettix 
bis-sħiħ il-ġurisprudenza re ċenti ta’ l-ECJ. Ir-revoka ta d-Direttiva 75/117/KEE u s-
sostituzzjoni tag ħha b’Direttiva ġdida unika b’tibdiliet fuq il-ba żi tal-proposta pre żenti, tista’ 
tiċċara l-kontenut tal-prin ċipju ta’ paga ndaqs, min ħabba li d-Direttiva l- ġdida tista’ tirrifletti 
b’mod sħiħ l-interpretazzjoni ta’ paga prevista mit-Trattat u l-interpretazzjoni ta’ din mill-
                                                 
6 Is-Sentenzi tal-Qorti tas-17 ta’ Settembru 2002. A. G. Lawrence u O ħrajn v Regent Office Care Ltd, 
Commercial Catering Group u Mitie Secure Services Ltd. Il-Ka ż C-320/00. Ir-rapporti tal-Qorti 
Ewropea 2002 Pa ġna I-07325 u Allonby, C-256/01 
7 Is-Sentenza tat-8 ta’ April 1976. il-Ka ż C-43/75 , ECR. 1976 P.455 
8 Is-Sentenza tal-25 ta’ Mejju 1971 , f’C-80/70 Defrenne v l-Istat Bel ġjan ECR 1971 P.445 
 
MT 8   MT ECJ. Dan jintla ħaq bl-integrazzjoni tas-sentenza Allonby9 kif ukoll dik ta’ Lawrence10 fl-
Artikolu 4 ta’ din id-Direttiva. Barra minn dan, l- idea ta’ paga relatata ma’ skemi ta’ pensjoni 
għal uffiċjali pubbli ċi kif intwera fil-ka żijiet Niemi11 u Beune12 hija kodifikata fl-Artikolu 6 
tad-Direttiva pre żenti.  
Huwa importanti li wie ħed jinnota li l-punt 3, tal-paragraf u 1, tas-sottoparagrafu (c) ta’ l-
Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE di ġà jipprevedi li l-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali tfisser li m’huwa ser ikun hemm  ebda diskriminazzjoni diretta jew indiretta 
fuq bażi ta’ sess fis-setturi pubbli ċi jew privati, inklu żi korpi pubbli ċi, b’relazzjoni g ħall-paga, 
fost ħwejjeġ oħra, kif previst mid-Direttiva 75/117/KEE.  
Din il-ġurisprudenza, li di ġà hija parti mill-acquis Komunitarju, tista’ tin ġabar fil-qosor kif 
ġej:  
- Xogħol ta’ valur ugwali  
Il-Qorti spe ċifikat li l-Artikolu 141(1) jistabbilixxi l-prin ċipju li xog ħol ugwali jew xog ħol ta’ 
valur ugwali g ħandu jkun rimunerat bl-istess mod, kemm jekk ikun imwettaq minn ra ġel u 
kemm jekk minn mara. Sabiex ikun applikabbli, wie ħed jassumi g ħalhekk li l- ħaddiema r ġiel 
u l-ħaddiema nisa jinstabu f’sitw azzjonijiet komparabbli.  
F’dan il-kuntest il-prin ċipju ta’ paga ndaqs stabbilit mill-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE 
ma jwaqqafx milli jsir ħlas ta’ pagament globali esklussivament lil ħaddiema nisa li jie ħdu l-
lîf tal-maternità, fejn tali ħlas huwa ma ħsub sabiex jibbilan ċja l-iżvantaġġi li jinqalg ħu fuq il-
post tax-xog ħol għal dawk il- ħaddiema g ħaliex ma kinux qed imorru x-xog ħol13 peress li s-
sitwazzjoni partikolari tag ħhom, min ħabba l-maternità, ma tistax titqabbel ma’ dik ta’ 
ħaddiema r ġiel. 
Il-Qorti dde ċidiet f’diversi okka żjonijiet li d-determinazzjoni ta’ valur ugwali tinvolvi 
paragun tax-xog ħol ta’ħaddiema mara ma’ dak ta’ ħaddiem ra ġel li jag ħmel xogħol 
komparabbli b’referenza g ħall-ħiliet mitluba mill- ħaddiema fit-twettiq tal- ħidmiet bħal 
kapaċità, sforz u responsabbiltà, jew ix-xog ħol magħmul u n-natura tal- ħidmiet involuti fix-
xogħol li jrid jitwettaq. 
Il-Qorti żviluppat il-kriterji ta’ kompara bilità fir-rigward tal-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħall-
irġiel u għan-nisa. Skond il-Qorti14 
- L-Artikolu 141 tal-KE u d-Direttiva 75/117/KEE japplikaw g ħal skemi ta’ ħlas għal xogħol 
imħallas bl-imqietg ħa fejn il- ħlas jiddependi totalment jew fil-parti l-kbira tieg ħu fuq il-
produzzjoni individwali ta’ kull ħaddiem. 
                                                 
9 Is-Sentenza tat-13.01.2004 
10 (2002) ECR I-7325 
11 (2002) ECR I-7007 
12 (2002) ECR I-4471 
13 Is-Sentenza tal-Qorti tas-16 ta’ Settembru 1999 fil-Ka ż C-218/98, Oumar Dabo Abdoulaye u O ħrajn v 
Régie nationale des usines Renault SA. , ECR 1999 I p. 5723 
14 Is-Sentenza tal-Qorti tal-31 ta’ Mejju 1995, fil-Ka ż C-400/93 Specialarbejderforbundet i Danmark v 
Dansk Industri, qabel Industriens Arbejdsgivere, f’isem g ħal Royal Copenhagen A/S., ECR 1995 I 
p.1275 
 
MT 9   MT - Il-prinċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u għan-nisa iddikjarat fl-Artikolu 141 tal-KE u l-
Artikolu 1 tad-Direttiva 75/117 ifisser li s-sempli ċi sejba li fi skema ta’ ħlas għal xogħol 
imħallas bl-imqietg ħa l-ħlas medju ta’ grupp ta’ ħaddiema, li huwa mag ħmul fil-bi ċċa l-kbira 
minn nisa, li jkunu qed jwettqu xi tip ta’ xog ħol jidher sew li huwa inqas mill- ħlas medju ta’ 
grupp ta’ ħaddiema mag ħmul fil-bi ċċa l-kbira minn ir ġiel, li jkunu qed iwettqu xi tip ie ħor ta’ 
xogħol li huwa mog ħti valur ugwali mhux bi żżejjed biex ikun stabbilit li hemm 
diskriminazzjoni f’dik li hija l- paga. Madankollu fejn, fi skema ta’ ħlas għal xogħol imħallas 
bl-imqietg ħa l-paga individwali tikkonsisti minn element varjabbli li jiddependi fuq il-
produzzjoni ta’ kull ħaddiem u fuq element fiss li jkun differenti skond il-grupp ta’ ħaddiema 
konċernati, m’huwiex possibbli li ji ġu identifikati l-fatturi li ddeterminaw ir-rati jew l-
unitajiet ta’ qjies u żati għall-kalkulazzjoni ta’ l-elemen t varjabbli fil-paga, dak li j ħaddem 
jista’ jkollu jerfa’  l-piż li jipprova li d-differenzi misjuba m’humiex min ħabba 
diskriminazzjoni sesswali. 
- Għall-finijiet tal-paragun li jr id isir, fir-rigward tal-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u 
għan-nisa, bejn il-paga medja ta’ żewġ gruppi ta’ ħaddiema m ħallsa bil-bi ċċa xogħol, il-Qorti 
nazzjonali trid ti żgura ruħha li kull wie ħed miż-żewġ gruppi jinkludi l- ħaddiema kollha li, 
filwaqt li jittie ħdu f’kunsiderazzjoni grupp ta’ fatturi b ħan-natura tax-xog ħol, it-taħriġ 
meħtieġ u l-kundizzjonijiet ta’ xog ħol, jistgħu jitqiesu li qeg ħdin f’sitwazzjoni komparabbli u 
li jkopru numru relattivament kbir ta’ ħaddiema sabiex ikun żgurat li d-differenzi m’humiex 
purament min ħabba fatturi a ċċidentali jew fatturi g ħal żmien qasir jew min ħabba differenzi 
fil-produzzjoni individwali tal- ħaddiema kon ċernati. 
Il-Qorti dde ċidiet ukoll li "f’ka żijiet ta’ diskriminazzjoni reali li jaqg ħu fl-ambitu ta’ l-
applikazzjoni diretta ta’ l-Artikol u 119, il-paraguni huma ristretti g ħal xebh li jista’ jsir fuq il-
bażi ta’ stimi konkreti tal- ħidma li tabil ħaqq twettqet minn impjegati ta’ sess differenti fl-
istess stabbiliment jew servizz"15. 
Fi żmien aktar re ċenti16, madankollu, il-Qorti spe ċifikat li "f’din il-konnessjoni, m’hemm xejn 
fil-kliem ta’ l-Artikolu 141(1) tal-KE li jissu ġġerixxi li l-applikabilità ta’ dik id-dispo żizzjoni 
hija limitata g ħal sitwazzjonijiet fejn l-ir ġiel u n-nisa ja ħdmu għall-istess persuna (li qed 
timpjegahom)". Il-Qorti dde ċidiet li l-prin ċipju stabbilit minn dak l-Artikolu jista’ jkun 
invokat quddiem Qrati nazzjonali, b’mod partikolari f’ka żijiet ta’ diskriminazzjoni li ġejjin 
direttament minn dispo żizzjonijiet le ġiżlattivi jew ftehim ta’ ħidma kollettivi, kif ukoll 
f’każijiet fejn il- ħidma titwettaq fl-istess stabbiliment jew servizz, kemm jekk privat u kemm 
jekk pubbliku (ara, fost l-o ħrajn, il-paragrafu 40 f’Defre nne II; il-paragrafu 10 tal-Ka ż 129/79 
Macarthys [1980] ECR 1275; u l-paragrafu 17 tal-Ka ż 96/80 Jenkins [1981] ECR 911). 
Madankollu, fejn, id-differenzi identifik ati fil-kundizzjonijiet ta’ paga ta’ ħaddiema li qed 
iwettqu xog ħol ugwali jew xog ħol ta’ valur ugwali ma jistg ħux ikunu attribwiti g ħal sors 
uniku, m’hemmx korp li huwa responsabbli g ħall-inugwaljanza u li jista’ jer ġa’ jġib lura 
trattament ugwali. Sitwazzjoni b ħal din ma taqax fl-ambitu ta ’ l-Artikolu 141(1) tal-KE. Ix-
xogħol u l-paga ta’ dawk il- ħaddiema g ħalhekk ma jistg ħux jitqabblu fuq il-ba żi ta’ dik id-
dispożizzjoni. 
                                                 
15 Is-Sentenza f’C-129/79, McCarthy Ltd v. Wendy Smith, ECR 1980 P.1275, is-Sentenza tal-Qorti tat-30 
ta’ Marzu 2000 .Jämställdhetsombudsmannen v Örebro läns landsting. Paragun ta’ paga ta’ qabla ma’ dik ta’ tekniku kliniku – b’konsiderazzjoni g ħas-suppliment u g ħat-tnaqqis fis-sig ħat ta’ xog ħol 
minħabba ħinijiet mhux konvenjenti ta’ xog ħol. Każ C-236/98. ECR 2000 I p. 2189 
16 Is-Sentenza tal-Qorti tas-17 ta’ Settembru 2002. A.G. Lawrence u O ħrajn v Regent Office Care Ltd, 
Commercial Catering Group u Mitie Secure Services Ltd. Il-Ka ż C-320/00. ECR. 2002 I p.7325 
 
MT 10   MT Għaldaqstant, il-Qorti bil- ġurisprudenza msemmija hawn fuq introdu ċiet element ġdid li huwa 
aktar ġenerali mill-istess stabbiliment jew l-istess servizz biex jitqabbel xog ħol ta’ valur 
ugwali, dak ta’ sors wie ħed. Meta d-differenzi identifikati  fil-kundizzjonijiet tal-paga ta’ 
ħaddiema ta’ sess differenti li qed iwettqu xog ħol ugwali jew xog ħol ta’ valur ugwali ma 
jistax ikun attribwit g ħal sors uniku, ma jaqg ħux taħt l-ambitu ta’ l-Artikolu 141(1) tal-KE17. 
Il-proposta korrenti tikkodifika din il- ġurisprudenza. 
- L-evalwazzjoni u l-klassi fikazzjoni ta’ l-impjiegi   
Id-Direttiva 75/117/KEE fl-Artikolu 1 tag ħha tipprevedi li "B’mod partikolari, fejn tintu ża 
sistema ta’ klassifikazzjoni ta’ impjiegi  biex tkun iddeterminata l-paga, din g ħandha tkun 
ibbażata fuq l-istess kriterji kemm g ħall-irġiel u kemm g ħan-nisa u g ħalhekk għandha tinkiteb 
b’mod li teskludi kwalunkwe diskriminazzjoni fuq ba żi ta’ sess". 
Il-Qorti permezz tal- ġurisprudenza tag ħha, speċjalment fis-sentenza tag ħha fil-Każ C-237/85, 
Gisela Rumler v. Dato Druck GmbH, ippreskriviet tliet prin ċipji ta’ gwida li jsegwu mill-
paragrafu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 75/117/K EE fuq il-kwistjoni tal-klassifikazzjoni ta’ 
impjiegi, kif ġej; 
a) "Il-kriterji li jirrego law il-klassifikazzjoni ta r-rata tal-pagi jridu ji żguraw li x-xog ħol li 
oġġettivament huwa l-istess jattira l-istess rata ta’ paga kemm jekk imwettaq minn ra ġel u 
kemm jekk minn mara. 
b) L-użu ta’ valuri li jirriflettu r-rendiment medju ta’ ħaddiema ta’ wie ħed mis-sessi b ħala 
bażi biex jiġi ddeterminat il-limitu li g ħalih ix-xog ħol jitlob jew je ħtieġ sforz jew jekk hux 
diffiċli jikkostitwixxi forma ta’ diskriminazzjoni fuq ba żi ta’ sess li tmur kontra d-Direttiva. 
c) Sabiex sistema ta’ klassifikazzjoni ta’ l-impjiegi ma tkunx kollha diskriminatorja, g ħandha, 
sakemm tippermetti n-natura tax-xog ħlijiet imwettqa, tikkuns idra kriterji li g ħalihom 
ħaddiema ta’ kull sess jistg ħu juru dispo żizzjoni partikolari. 
Dawn il-prin ċipji ta’ gwida jistabbilixxu li fil-kuntest ta’ argument sistema ta’ klassifikazzjoni 
ta’ impjiegi ta ħt il-paragrafu 2 ta’ l-Artikol u 1 tad-Direttiva 75/117/KEE g ħandha, skond il-
ġurisprudenza tal-Qorti, tkun formali, analitika, ibba żata fuq fatturi u mhux diskriminatorja.  
Fi żmien aktar re ċenti l-Qorti fis-sentenza tag ħha18 dwar Brunnhofer  tas-26 ta’ Ġunju 2001, 
iċċarat il-ġurisprudenza tag ħha fuq il-klassifikazzjoni ta’ l-impjiegi u fuq xog ħol ta’ valur 
ugwali: 
- il-fatt li impjegata li tiddikjara li hija vittma ta’ diskriminazzjoni fuq ba żi ta’ sess u l-
ħaddiem ra ġel li jagħmel xogħol komparabbli huma klassifikati fl-istess kategorija ta’ impjieg 
skond il-ftehim kollettiv li jirregola l-impjieg tag ħhom mhux bi żżejjed fih innifsu biex wie ħed 
jikkonkludi li ż-żewġ impjegati kon ċernati qed iwettqu l-istess xog ħol jew xog ħol li huwa 
attribwit bl-istess valur fis-sens ta’ l-Arti kolu 141 tat-Trattat tal-KE u l-Artikolu 1 tad-
Direttiva 75/117/KEE, min ħabba li din hija biss indikazzjoni wa ħda fost o ħrajn li dan il-
kriterju ntla ħaq;  
- differenza fil-paga tista’ tkun i ġġustifikata minn ċirkustanzi mhux ikkunsidrati ta ħt il-ftehim 
kollettiv applikabbli g ħall-impjegati kon ċernati, sakemm dawn jikkostitwixxu ra ġunijiet 
                                                 
17 Ikkonfermat dan l-a ħħar f’Allonby, C-256/01 
18 Is-Sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2001, fil-Ka ż C-381/99, Brunnhofer, ECR I 2001 p. 4961. 
 
MT 11   MT oġġettivi li mhux relatati ma ’ kwalunkwe diskriminazzjoni bba żata fuq sess u huma konformi 
mal-prinċipju ta’ proporzjonalità;  
- fil-każ ta’ xogħol imħallas skond rati ta’ ħinijiet, differenza fil-paga mog ħtija meta dawn 
jibdew l-impjieg tag ħhom, lil żewġ impjegati ta’ sess differenti g ħall-istess impjieg jew g ħal 
xogħol ta’ valur ugwali ma tistax tkun i ġġustifikata minn fatturi li jsiru mag ħrufa biss wara li 
l-impjegati kon ċernati jibdew xog ħlhom u li jistg ħu jiġu vvalutati biss lada rba jkun beda l-
kuntratt ta’ l-impjieg, b ħal differenza fil-kapa ċità ta’ ħidma individwali tal-persuni kon ċernati 
jew fl-effika ċja tax-xog ħol ta’ impjegat spe ċifiku meta mqabbel ma’ dak ta’ kollega tieg ħu. 
Id-definizzjoni ta’ Paga g ħall-finijiet ta’ l-Artikolu 141(2)  
Il-Qorti dde ċidiet għal aktar minn darba li l-kun ċett ta’ paga fis-sens tat-tieni paragrafu ta’ l-
ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE jinkludi l-benefi ċċji kollha fi flus kontanti jew f’o ġġetti, 
preżenti jew futuri, ladarba dawn jit ħallsu, għalkemm indirettament minn dak li j ħaddem lill-
ħaddiem f’dak li g ħandu x’jaqsam l-impjieg tieg ħu.19 
Supplimenti individwali ta’ ħlas mal-paga ba żika (Handels v Danfoss)20 u inkrimenti bba żati 
fuq anzjanità (Nimz)21 flimkien mal-paga ba żika u minima jaqg ħu fl-ambitu ta’ l-ex-Artikolu 
119 tat-Trattat tal-KE. Fis-sentenza ta’ l-4 ta’ Ġunju 1992 (Bötel22), kien de ċiż li l-ħin meta 
wieħed ma jkunx qed ja ħdem ( time off ) bi ħlas għal impjegat li ja ħdem biss parti mill- ġurnata 
jew mill- ġimgħa (part-time)  li kien qed jie ħu t-taħriġ tal-Kunsill tax-Xog ħlijiet, kien 
jikkostitwixxi paga. Supplimenti l il "kapijiet ta’ djar" huma inklu żi fil-kunċett ta’ paga (il-
Kummissjoni Ewropea v. il-Lussemburgu).23 Il-benefi ċċji kkalkulati f’termini monetarji, 
bħas-sussidji tal-paga g ħall-mard jikkostitwixxu paga (Rinner-Kuhn).24 Barra minn dan il-
kalkulazzjoni monetarja g ħal ħin li wieħedma jkunx qed ja ħdem fih ( time off ) sabiex isegwi 
taħriġ tal-kunsill tax-xog ħlijiet instab li jikkostitwixxi pa ga (Bötel). Pensjonijiet, fa ċilitajiet 
għall-ivvjaġġar li jinkisbu ma’ l-irtirar u skemi g ħal meta jag ħlaq il-kuntratt ilkoll instabu li 
jikkostitwixxu paga (Garland, Barber25). Jidher g ħalhekk li kwalunkwe pagament dirett li 
jiżdied mal-paga ba żika huwa kopert. Dan jidher ukoll li jinkludi l-bonus g ħal xift, is-sahra u 
l-forom kollha ta’ paga skond mertu u rendiment. 
L-applikazzjoni ta’ l-ex-Artikolu 119 g ħal skemi ta’ sigurtà so ċjali kienet il-qalba tar-
referenza g ħal deċiżjoni preliminari fil-Ka ż 80/70 Defrenne v l-Istat Bel ġjan26. Fis-sentenza 
tagħha f’dak il-ka ż, il-Qorti tal- Ġustizzja ċċarat il-pożizzjoni tag ħha bl-esklu żjoni ta’ l-iskemi 
tas-sigurtà so ċjali statutarji mill-kun ċett ta’ "kwalunkwe konsiderazzjoni o ħra" ta’ l-ex-
Artikolu 119 (issa l-Artikolu 141( 2)). Il-Qorti, wara l-konklu żjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, 
ddeċidiet li l-kun ċett ta’ konsiderazzjoni m ħallsa direttament jew indirettament, fi flus jew 
f’oġġetti, ma setax jinkludi l-benefi ċċji ta’ l-iskemi tas-sigurtà so ċjali statutarji ming ħajr 
kwalunkwe element ta’ ftehim fl-intrapri ża jew fil-ferg ħa tax-xog ħol konċernata, u jkun 
applikabbli b’mod obbligatorju g ħall-kategoriji ġenerali tal- ħaddiema. Il-Qorti nnutat li, 
għall-iffininzjar ta’ dawn l-iskemi, il- ħaddiema, dawk li j ħaddmu u l-awtoritajiet pubbli ċi 
jikkontribwixxu safejn ikun iddeterminat inqas mir-relazzjoni f’termini ta’ l-impjieg bejn il-
                                                 
19 Is-Sentenza tas-17 ta’ Mejju 1990, C-262/88, Barber, ECR. 1990 P.1889 
20 Is-Sentenza tas-17 ta’ Ottubru 1989, C-109/88, Danfoss. ECR. 1989 P.3199 
21 C-184/89, Nimz v.Freie und Hansestadt Hamburg, ECR 1991, p.322 
22 C-360/90, Arbeiterwohlfahrt der Stadt Berlin v Bötel 
23 C-58/81 ECR p.2175 
24 C-171/88, Rinner-Kuhn v Spezial-Gebäudreinigung ECR.1989 p.2743 
25 C-262/88 Barber, ECR 1990, p.I 1889 
26 C-80/70, Defrenne I ECR 1971 p. 455. 
 
MT 12   MT ħaddiema u dawk li j ħaddmu, milli minn konsiderazz jonijiet ta’ politika so ċjali. Għal dawn ir-
raġunijiet, il-Qorti konkludiet li  "kwalunkwe konsiderazzjoni o ħra" ma setg ħetx tkun 
ikkunsidrata b ħala li tinkludi benefi ċċji ta’ skemi ta’ sigurtà so ċjali statutarji. Min-na ħa l-
oħra, madankollu, din il-linja tar-ra ġunament tfisser li skemi spe ċifiċi bħal skemi tax-xog ħol 
ta’ kumpaniji huma inklu żi, għaliex huma tabil ħaqq dawn li m’humiex direttament regolati 
mil-liġi. Dawn jinvolvu element ta’ ftehim fl-intrapri ża jew fil-ferg ħa, m’humiex obbligatorji 
għall-kategoriji ġenerali ta’ ħaddiema imma biss g ħal dawk il-kategoriji koperti mill-
intrapriża jew mill-ferg ħa, u huma ffinanzjati minn dawk li j ħaddmu jew mill- ħaddiema li 
jikkontribwixxu direttament, skond il- ħtiġijiet tal-fondi ta’ l- iskemi u mhux skond 
konsiderazzjonijiet ta’ politika so ċjali. 
Fl-1986 fil-Ka ż 170/84 Bilka-Kaufhaus v Weber27, il-Qorti kkonfermat id-de ċiżjoni impli ċita 
mogħtija fis-sentenza28 Defrenne I hawn fuq imsemmija, ji ġifieri li l-benefi ċċji li ġejjin minn 
skema ta’ sigurtà so ċjali statutarja biss kienu barra m ill-ambitu ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-
Trattat tal-KE. Il-Qorti g ħalhekk idde ċidiet li skema ta’ pensjoni tax-xog ħol imħallsa minn 
min iħaddem tikkostitwixxi paga g ħall-finijiet ta’ l-ex-Artik olu 119 tat-Trattat tal-KE.  
Fis-sentenza tag ħha tas-17 ta’ Mejju 1990 (il-Ka ż 262/88 Barber) u s-sentenzi  sussegwenti 
tagħha (ara aktar ’l isfel) il-Qorti tikkonferma l- ġurisprudenza pre ċedenti tag ħha f’170/84 
Bilka, jiġifieri li benefi ċċji taħt skemi tax-xog ħol għal ħaddiema m ħallsa jaqg ħu fil-kunċett 
ta’ paga fis-sens ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE. 
Il-fatt li pagamenti lill-impjegati m’humiex regolati mill-kuntratt ta’ l-impjieg ma jne ħħihomx 
mill-ambitu ta’ paga fl-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE. Huma inklu żi l-flus mog ħtija meta 
wieħed ikun ser jirtira u m ħallsa skond id-diskrezzjoni ta’ min i ħaddem (Garland)29. 
Għalhekk il-paga hija koperta, kemm jekk skond kuntratt, skond dispo żizzjonijiet statutarji 
jew kollettivi jew fuq ba żi volontarji. 
Kapitolu 2 Il-prin ċipju ta’ trattament ugwali fl-iskemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali  
Dan il-kapitolu jinkorpora d-dispo żizzjonijiet prin ċipali tad-Direttiva 86/378/KEE kif 
emendati mid-Direttiva 96/97/KE u barra dan ji ċċara l-implimentazzjoni tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali fi skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali mingħajr ma jbiddel il-po żizzjoni 
legali korrenti. Dan jintegra wkoll ġurisprudenza aktar re ċenti.30  
Paga ndaqs u l-iskemi okk upazzjonali tas-sigurtà so ċjali  
Kif diġa indikat, l-ambitu ta’ “paga” ġie ċċarat b’diversi de ċiżjonijiet ta’ l-ECJ, b’mod 
partikolari fir-rigward ta’ sk emi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali.  
Fis-sentenza tag ħha tas-17 ta’ Mejju 1990 (il-Ka ż 262/88 Barber)31 il-Qorti kkonfermat is-
sentenzi pre ċedenti tag ħha (il-Każ 170/84 Bilka), fejn ma ħalliet l-ebda spazju g ħal dubju: 
benefiċċji u kontribuzzjonijiet ta’ impjegati ta ħt it-termini ta’ skema ta’ pensjoni tax-xog ħol 
                                                 
27 C-170/84,  ECR 1986, p. 1607 
28 ECR 1971, p. 445, il-Ka ż 80/70 Defrenne v l-Istat Bel ġjan ("Defrenne I"). 
29 C-12/81, Eileen Garland v British Rail Engineering Ltd, ECR 1982, p.359 
30 Is-Sentenzi tal-Qorti tat-28 ta’ Settembru 1994, il-Ka ż C-7/93 Beune, ECR 1994 pa ġna I-4471 tas-17 
ta’ April 1997 fil-ka ż 147/95 Evrenopoulos ECR p. I-02057, tad-29 ta’ Novembru 2001, il-ka ż C-
366/99 Griesmar ECR p. I-09383, tat-13 ta’ Di ċembru 2001 il-ka ż C-206/00. ECR 2001 I-0201 Henri 
Mouflin u aktar re ċenti fis-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2002 f’C-351/00 Niemi ECR 2002 p. I-07007 
31 ECR 1990, p.I 1889 
 
MT 13   MT jaqgħu fil-kunċett ta’ paga fis-sens ta’ l-ex-Artikolu 119 (l-Artikol u 141 tal-KE korrenti b’xi 
modifiki) tat-Trattat tal-KE li jikkon ċerna paga ndaqs. Il-Qorti kkonfermat li dak li qalet 
b’mod impli ċitu fis-sentenza tag ħha tal-25 ta’ Mejju 1971 fil-Ka ż C-80/70 Defrenne I32 
jiġifieri li benefi ċċji mogħtija taħt skema ta’ pensjoni, li essenzjalment tirrelata ma’ l-impjieg 
tal-persuna kon ċernata, jiffurmaw parti mill-paga li dik il-persuna r ċeviet u jaqg ħu fl-ambitu 
ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE.33 
Id-diskriminazzjoni bejn l-ir ġiel u n-nisa fi skemi tas-sigurtà so ċjali tax-xog ħol għalhekk hija 
pprojbita, mhux biss meta tk un stabbilita l-età ta’ eli ġibilità għall-pensjoni, imma wkoll meta 
pensjoni tax-xog ħol hija offruta b ħala kumpens g ħal tkeċċija minħabba raġunijiet ekonomi ċi 
(il-fatti tal-Ka ż 262/88, Barber). Madankollu l-Qorti,  meta tat is-sentenza Barber, ħalliet xi 
dubju dwar l-effetti (retroattivi) fi ż-żmien ta’ l-applikazzjoni ta ’ l-Artikolu 119 tat-Trattat 
dwar skemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali.  
Il-ġurisprudenza tal-Qorti fil-qasam ta’ applikazzjoni ta’ l-ex-Artikolu 119 fi skemi 
okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali tista’ tin ġabar fil-qosor kif ġej: 
Il-Qorti, fis-sentenzi  tagħha tas-6 ta’ Ottubru 1993 (T en Oever), ta’ l-14 ta’ Di ċembru 1993 
(Moroni), tat-22 ta’ Di ċembru 1993 (Neath) u s-sitt sentenzi  tat-28 ta’ Settembru 1994 
ikkonfermat l-interpretazzjoni ta’ l-effett retroattiv ta’ l-appl ikazzjoni tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa fi skemi tax-xog ħol għal ħaddiema m ħallsa34 
f’konformità mal-Protokoll addizzjonali g ħall-ex-Artikolu 119. 
Fil-Każ C-109/91 "Ten Oever" (sentenza tas-6 ta’ Ottubru 1993), il-Qorti kkonfermat li l-ex-
Artikolu 119 japplika g ħall-benefi ċċji għal min jibqa’ ħaj (survivors’ benefits)  ipprovduti 
minn skema okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali b’effett mis-17 ta’ Mejju 1990 u m’hijiex aktar 
permessa d-diskriminazzjoni bejn l-ir ġiel u n-nisa minn dik id-data fl-g ħoti ta’ tali benefi ċċji. 
Fil-Każ C-110/91 "Moroni" (sen tenza ta’ l-14 ta’ Di ċembru 1993), il-Qorti kkonfermat li l-ex-
Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE japplika g ħat-tipi kollha ta’ l-iskemi tax-xog ħol u, 
konsegwentement, l-età ta’ eli ġibilità għall-pensjoni tax-xju ħija jew ta’ l-irtirar skond dawn l-
iskemi trid tkun l-istess g ħaż-żewġ sessi b’effett mis-17 ta’ Mejju 1990. 
Fil-Każ C-152/91 "Neath" (sentenza tat-22 ta’ Di ċembru 1993) u l-Ka ż C-200/91 "Coloroll" 
(sentenza tat-28 ta’ Sette mbru 1994), il-Qorti spe ċifikat li l-kontribuzzjonijiet ta’ l-impjegati 
għal skema okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali jridu jkunu l-istess g ħaż-żewġ sessi min ħabba li 
dawn jikkostitwixxu element ta’ paga fis-sens ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE. Minn-
naħa l-oħra, il-kontribuzzjonijiet ta’ dawk li j ħaddmu għal skemi b ħal dawn jistg ħu jvarjaw 
skond is-sess ladarba dawn huma bba żati fuq kalkoli attwarjali o ġġettivi, li jikkunsidraw il-
prospetti ta’ ħajja itwal g ħan-nisa. 
                                                 
32 ECR 1971 P.445 
33 Ara, b’mod partikolari, dwar dan, il-paragrafu 22 tal-Ka ż 170/84 Bilka v Weber von Hartz [1986] ECR 
1607; il-paragrafu 28 ta’ Barber; il-paragrafu 46 ta’ Beune; u aktar re ċenti l-paragrafu 32 fil-Ka żi 
Komuni C-234/96 u C-235/96 Deutsche Telekom v Vick u Conze [2000] ECR I-799. 
34 Is-Sentenzi tal-Qorti tas-6 ta’ Ottubru 1993, C-109/91 Ten Oever, ECR 1993 p.I-4879, ta’ l-14 ta’ 
Diċembru 1993, C-110/91 Moroni, ECR I-6591, tat-22 ta’ Di ċembru 1993, C-152/91 Neath, ECR I-
6953, tat-28 ta’ Settembru 1994, C-200/91 Coloroll, ECR 1994 p. I-4389. Sentenzi tat-28 ta’ Settembru 1994, C-57/93 Vroege ECR 1994 p.I-4541 u C-128-93 Fisscher ECR 1994, P.I-4583 u 
aktar reċentement, sentenzi tal-11 ta’ Di ċembru 1997, C-246/96 Magorrian ECR 1997 p. I-07153 u tas-
16 ta’ Mejju 2000 fil-ka ż C-78/98 Preston ECR 2000 p. I-03201. 
 
MT 14   MT Permezz tas-sentenzi  tagħha f’dawn il-ka żi, il-Qorti ċċarat l-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ 
paga ndaqs fil-qasam ta’ l-iskemi tax-xog ħol, b’mod partikolari liema skemi jaqg ħu taħt il-
kunċett ta’ paga ta’ l-Artikolu rilevanti fit-Trattat35. 
Qabel is-sentenzi  tal-Qorti, il-Kapijiet ta’ l-Istat u tal-Gvern li ltaqg ħu f’Maastricht iffirmaw 
protokoll supplementari g ħall-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE li g ħandu l-intenzjoni li 
jillimita l-effetti fi ż-żmien ta’ l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE b’rabta ma’ l-iskemi tax-
xogħol. Dan il-Protokoll g ħadu anness ma’ l-Artikolu 141 wara l-modifiki su ċċessivi tat-
Trattat (permezz tat-Trattati ta’ Amsterdam u ta’ Nizza).  
Skond dan il-Protokoll: "Għall-finijiet ta’ l-ex-Artikolu 119, il-benefi ċċji taħt l-iskemi okkupazzjonali tas-sigurtà 
soċjali m’humiex ser jitqiesu b ħala rimunerazzjoni jekk u ladarba dawn huma attribwiti g ħal 
perjodi ta’ impjieg qabel is-17 ta’ Me jju 1990 (data tas-sentenza Barber), ħlief fil-ka ż ta’ 
ħaddiema jew dawk li g ħamlu talba ta ħthom li qabel dik id-data bdew pro ċeduri legali jew 
għamlu talba ekwivalenti ta ħt il-liġi nazzjonali applikabbli". 
Id-Direttiva 96/97/KE li temenda d-Direttiv a 86/378/KE, adottata mill-Kunsill fuq il-ba żi ta’ 
proposta tal-Kummissj oni tirrifletti l- ġurisprudenza tal-Qorti u l- protokoll addizzjonali g ħall-
ex-Artikolu 119 u kienet ma ħsuba biex, g ħal raġunijiet ta’ ċertezza u ċarezza legali, tag ħmel 
lil-leġiżlazzjoni sekondarja, ji ġifieri d-Direttiva 86/378/KEE, konformi ma ’ l-ex-Artikolu 119 
tat-Trattat tal-KE, kif interpretata mill-Qorti tal- Ġustizzja. 
B’mod partikolari, fir-rigward tal-problema li jridu jitqiesu l-fatturi attwarjali li jvarjaw skond 
is-sess għall-kalkolu tal-kontribu zzjonijiet u tal-benefi ċċji taħt skemi tax-xog ħol, wieħed 
għandu jżomm f’mo ħħu li l-Kummissjoni, fil-proposta tag ħha tat-23 ta’ April 1983 (COM 
(83) 217 finali), li kienet il-prekursur tad-Direttiva 86/378/KEE, tat lista mhux e żawrjenti, fl-
Artikolu 6, ta’ ċerti dispo żizzjonijiet kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ trattament ugwali. Il-
problema prin ċipali b’din id-Direttiva ħarġet minn dan l-Artikolu, u b’mod partikolari mill-
paragrafi (h) u (i). 
Id-Direttiva 86/378/KEE pprovdiet li skemi jistg ħu jikkunsidraw fatturi ta ’ kalkoli attwarjali, 
li jvarjaw skond is-sess fejn g ħandhom x’jaqsmu l-kontri buzzjonijiet u l-benefi ċċji ta’ min 
iħaddem ikkunsidrati b ħala definiti mill-kontribuzzjon i. Ma’ l-ewwel daqqa t’g ħajn, l-
eċċezzjonijiet jirrelataw ma ’ skemi li jinvolvu kontribuzzjonijiet definiti, imma wie ħed 
għandu jgħid li t-test adottat ma kienx ċar ħafna u, matul il-konsult azzjonijiet, li involvew 
esperti tal-gvern, fondi ta l-pensjonijiet u l-imsie ħba soċjali, bil-għan li jemendaw id-Direttiva 
86/378, il-partijiet kollha qablu li t-test kellu jkun i ċċarat.  
Is-sitwazzjoni dwar id-dispo żizzjonijiet ta’ l-Ar tikolu 6(h) u (i) tad-Direttiva 86/378/KEE ġiet 
iċċarata mill- ġurisprudenza tal-Qorti, u l-aktar permezz tas-sentenzi imsemmija aktar ’il fuq 
                                                
 
35 Is-Sentenzi  tal-Qorti tas-6 ta’ Ottubru 1993, C-109/91 Ten Oever, ECR 1993 p. I-4879, ta’ l-14 ta’ 
Diċembru 1993, C-110/91 Moroni, ECR I-6591, tat-22 ta’ Di ċembru 1993, C-152/91 Neath, ECR I-
6953, tat-28 ta’ Settembru 1994, C-200/91 Coloroll, ECR 1994 p.I-4389. Is-Sentenzi  tat-28 ta’ 
Settembru 1994, C-57/93 Vroege ECR 1994 p.I-4541 u C-128-93 Fisscher ECR 1994, P.I-4583, 
Sentenza tal-Qorti tat-28 ta’ Settembru 1994. Il-Ka ż C-7/93. Beune, ECR 1994 pa ġna I-4471 u aktar 
reċentement sentenzi tal-11 ta’ Di ċembru 1997, C-246/96 Magorrian ECR 1997 p. I-07153 u tas-16 ta’ 
Mejju 2000 fil-ka ż C-78/98 Preston ECR 2000 p. I-03201, is-sentenza tal-25 ta’ Mejju 2000 fil-Ka ż C-
50/99. Jean-Marie Podesta v Caisse de retraite par répartition des ingénieurs cadres & assimilés 
(CRICA) u O ħrajn. ECR 2000 Pa ġna I-04039 
 
MT 15   MT tat-22 ta’ Di ċembru 1993 (il-Ka ż C-152/91 Neath) u tat-28 ta’ Settembru 1994 (il-Ka ż C-
200/91 Coloroll). S kond il-Qorti, l-u żu ta’ fatturi attwarjali li jvarjaw skond is-sess fi skemi 
ta’ pensjoni tax-xog ħol iffinanzjati b’benefi ċċju definit ma jaqax fl-iskop  ta’ l-ex-Artikolu 
119 tat-Trattat tal-KE safejn jikkon ċerna l-kontribuzzj onijiet ta’ min i ħaddem. 
Il-Qorti wriet li din il-konklu żjoni neċessarjament testendi g ħal aspetti spe ċifiċi tal-
kwistjonijiet li kienu mg ħoddija għandha għal deċiżjoni preliminari fil-ka żijiet ta’ Neath u ta’ 
Coloroll, b’mod partikolari il-kapitalizzazzjoni ta’ parti mill-pensjoni perjodika u t-trasferiment tad-drittijiet g ħall-pensjoni, li l-valur tag ħhom jista’ jkun biss iddeterminat 
f’termini ta’ l-arran ġamenti tal-fondi. 
Il-Qorti kompliet turi li  kontribuzzjonijiet ta’ impjegati, fi skema tax-xog ħol kontributorja, 
iridu jkunu l-istess g ħaż-żewg sessi. Il-konklu żjoni tagħha hija bba żata fuq l-idea li, fil-
kuntest tal-pensjonijiet tax-xog ħol, l-ex-Artikolu 119 ikopr i biss dak li huwa mwieg ħed minn 
min iħaddem, ji ġifieri l-benefi ċċji perjodiċi li jakkumulaw mill-pensjoni li wie ħed ser jirċievi 
ladarba jil ħaq l-età li fiha jkollu jirtira. Il-kontribuzzjonijiet ta’ min i ħaddem għalhekk ma 
jaqgħux fl-ambitu ta’ l-ex-Artik olu 119, u lanqas ma jaqg ħu s-somom trasferiti minn fond ta’ 
pensjoni g ħal ieħor meta jkun hemm bidla fl-impjieg. 
Dawn il-fatturi huma relatati b’mod ċar mal-"provi żjoni ta’ fondi" g ħal skema ta’ pensjoni u 
m’humiex, skond il-linja tar-ra ġunament tal-Qorti, koperti mill-ex-Artikolu 119. Dak li huwa 
inqas ċar huwa jekk din il-linja tar-ra ġunament teskludix ukoll mill-ambitu ta’ l-ex-Artikolu 
119 is-somma kapitali, li ċerti skemi jipprovdu b ħala tpattija g ħar-rinunzja ta’ parti mill-
pensjoni normali. Il-Qorti tikkunsidra b’mod ċar li l-formazzjoni ta’ kapital ta’ dan it-tip hija 
eskluża mill-iskop ta’ l-ex-Ar tikolu 119 (il-punt 33 fir-ra ġunijiet għas-sentenza Neath). 
Madanakollu, wie ħed irid jinnota li s-somma kapitalizzata tirrapre żenta biss sostitutuzzjoni 
għal parti mill-pensjoni normali u li l-linja tar-ra ġunament tal-Qorti tapplika biss g ħal skemi 
b’benefiċċju definit. 
Għalhekk, skond ma ntqal aktar ’il fuq, id-dispo żizzjonijiet ta’ l-Arti kolu 6(h) u (i) tad-
Direttiva 86/378, kif adottati mill-K unsill tal-Ministri fl-1986, jibqg ħu konsistenti ma’ l-ex-
Artikolu 119 tat-Trattat tal- KE. Kien hemm, madankollu, b żonn ta’ ċerti aġġustamenti li 
jgħinu sabiex ji ċċaraw l-affarijiet, per e żempju billi ssir distinzjoni bejn skemi 
b’kontribuzzjoni definita (fejn min i ħaddem iwieg ħed kontribuzzjoni) u skemi b’benefi ċċju 
definit (fejn il-weg ħda ta’ min i ħaddem hija l-benefi ċċju finali).
36 F’dak li jikkon ċerna l-
kontribuzzjonijiet ta’ min i ħaddem, il-Qorti dde ċidiet b’mod ċar fuq l-ammont li jrid jit ħallas 
fil-kuntest ta’ skemi b’benefi ċċju definit fejn, skond il-Qorti, dan l-ammont jista ’ jvarja skond 
is-sess sabiex jitqiesu fatturi li jvarjaw ta’ kalkolu attwarjali. 
Minn-naħa l-oħra, il-Qorti ma dde ċidietx fuq l-ammont ta’ kontribuzzjonijiet b ħal dawn fi 
skemi b’kontribuzzjoni definita.  
Fis-sentenza  tagħha tad-9 ta’ Novembru 1993, fil-Ka ż C-132/92 Birds Eye Walls,37 il-Qorti 
ddeċidiet li differenzi fil-kont ribuzzjonijiet ta’ min i ħaddem taħt skemi b ħal dawn (skemi ta’ 
kontribuzzjoni definita) jistg ħu jkunu permessi sakemm l-g ħan ikun li jinkisbu pensjonijiet 
ugwali għaż-żewġ sessi. 
                                                 
36 Il-punt 3 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 96/97/KE li jissostitwixxi l-Artikolu 6 tad-Direttiva 86/378/KEE, 
ara b’mod partikolari h) u i) 
37 Birds Eye Walls Ltd. v Friedel M. Roberts. ECR 1993 I p. 5579 
 
MT 16   MT Fit-28 ta’ Settembru 1994, minbarra s-sentenza  fil-Każ C-200/91 Coloroll, il-Qorti kompliet 
tiċċara, f’ħames sentenzi  oħra, l-ambitu ta’ l-ex-Artikol u 119 tat-Trattat tal-KE u l-
applikazzjoni tieg ħu f’dak li g ħandhom x’jaqsmu l-iskemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali . 
Is-sentenza  fil-Każ 200/91 Coloroll, minbarra l- kwistjoni ta’ fatturi a ttwarjali, tikkonferma l-
prinċipji ewlenin stabbiliti f’sentenzi pre ċedenti tal-Qorti (Ten Oever, Moroni, Neath), u 
b’hekk tipprovdi aktar ċarezza f’ċerti oqsma, b ħall-fatt li l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE 
jistgħu jiddependu fuqu kemm l-im pjegati u d-dipendenti tag ħhom, kontra d-depo żitarji 
(amministraturi ta’ skemi tax-xog ħol) li huma marbuta li josservaw il-prin ċipju ta’ trattament 
ugwali (obbligi rispettivi ta’ min i ħaddem u depo żitarji). 
Fis-sentenzi  tagħha fil-Każijiet 408/92 Smith u 28/93 Van den Akker, il-Qorti tikkunsidra li l-
ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal- KE irid ikun interpretat b ħala li jipprekludi lil dak li j ħaddem 
milli jagħmel l-età li fiha wie ħed ikollu jirtira l-istess billi jg ħolli l-età g ħan-nisa bħal dik ta’ l-
irġiel fejn għandhom x’jaqsmu perjodi ta’ servizz komp luti bejn is-17 ta’ Mejju 1990 (id-data 
tas-sentenza  Barber) u d-data li fiha l-mi żuri l-ġodda jiġu fis-seħħ, sabiex ikun hemm 
konformità mas-sentenza  Barber,. 
Għalhekk, f’dak li g ħandhom x’jaqsmu l-perjodi ta’ servi zz kompletati bejn is-17 ta’ Mejju 
1990 u d-data tad-d ħul fis-seħħ tar-regola li permezz tag ħha l-iskema timponi età uniformi ta’ 
rtirar, l-ex-Artikolu 119 ma jippermettix li tintla ħaq sitwazzjoni ta’ ugwaljanza b’xi mod 
ieħor, ħlief li jiġu applikati l-istess arran ġamenti li jgawdu l-impjegati nisa g ħall-impjegati 
rġiel. 
Minn-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ perjodi ta’ serv izz kompletati wara d-data tad-d ħul fis-seħħ 
tal-miżuri li tabil ħaqq jistabbilixxu trattament ugwali, l- ex-Artikolu 119 ma jwaqqafx milli 
tittella’ l-età li fiha n-nisa jkollhom jirtiraw g ħal dik ta’ l-ir ġiel. Fir-rigward ta’ perjodi ta’ 
servizz qabel is-17 ta’ Mejju 1990, il-li ġi Komunitarja ma imponiet  l-ebda obbligazzjoni li 
tista’ tiġġustifika riduzzjoni re troattiva tal-vanta ġġi li kienu jgawdu n-nisa.38  
Is-sentenzi  fil-Każ C-57/93 Vroege u l-Ka ż C-128/93 Fisscher jikkon ċernaw id-dritt ta’ 
ħaddiema li ja ħdmu biss g ħal parti mill- ġurnata jew mill- ġimgħa (part-time)  li jingħaqdu fi 
skema ta’ pensjoni tax-xog ħol. Il-Qorti, b’konferma tal- ġurisprudenza pre ċedenti tag ħha (il-
Każ C-170/84 Bilka), ikkuns idrat li l-esklu żjoni ta’ ħaddiema li ja ħdmu biss g ħal parti mill-
ġurnata (part-time)  minn sħubija fi skema tax-xog ħol tista’ tikkostitwixxi diskriminazzjoni 
indiretta kontra n-nisa li hija pprojbita mill- ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE, jekk ma te żisti 
l-ebda ġustifikazzjoni o ġġettiva għal esklużjoni bħal dik. Il-limitazzjoni ta’ l-effetti fi ż-żmien 
tas-sentenza  Barber tas-17 ta’ Mejju 1990, kif ukoll il-Protokoll Nru 2 li jikkon ċerna l-ex-
Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE ma japplikawx g ħad-dritt li wie ħed jidħol fi skema ta’ 
pensjoni tax-xog ħol, li għadha rregolata mis-sentenza  Bilka tat-13 ta’ Mejju 1985. Min ħabba 
li din is-sentenza  ta’ l-aħħar ma nkludiet l-ebda limitazzjoni fi ż-żmien, wie ħed jista’ joqg ħod 
fuq l-effett dirett ta’ l-ex-Artikolu 119 sa biex issir talba b’ mod retroattiv g ħal trattament 
ugwali fil-ka ż tad-dritt li wie ħed jidħol fi skema ta’ pensjoni tax-xog ħol u dan jista’ jsir sa 
mit-8 ta’ April 1976, id-data tas-sentenza  Defrenne II li fiha l-Qorti dde ċidiet għall-ewwel 
darba li l-ex-Artikolu 119 g ħandu effett dirett. Fi żmien aktar re ċenti, fis-sentenzi  tal-11 ta’ 
Diċembru 1997 fil-Ka ż C-246/96 Magorrian, u tas- 16 ta’ Mejju 2000 fil-Ka ż C-78/98 
                                                 
38 Is-Sentenza  tal-25 ta’ Mejju 2000 fil-Ka ż C-50/99. Jean-Marie Podesta v Caisse de retraite par 
répartition des ingénieurs cadr es & assimilés (CRICA) u O ħrajn. ECR 2000 Pa ġna I-04039 
 
MT 17   MT Preston, il-Qorti ċċarat il-ġurisprudenza tag ħha f’dak li jikkon ċerna s-sitwazzjoni ta’ 
ħaddiema li ja ħdmu biss g ħal parti mill- ġurnata jew mill- ġimgħa (part-time) . 
Il-fatt li ħaddiem jista’ jitlob, b’mod retroattiv, li jid ħol fi skema ta’ pensjoni tax-xog ħol ma 
jippermettix lill- ħaddiem li jevita li j ħallas il-kontribuzzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-
perjodu tas-s ħubija konċernat. 
Wieħed jista’ joqg ħod fuq ir-regoli nazzjonali li g ħandhom x’jaqsmu mal-limiti ta’ żmien 
sabiex jinbdew azzjonijiet ta ħt il-liġi nazzjonali kontra ħaddiema li jasserixxu d-dritt tag ħhom 
li jidħlu fi skema ta’ pensjoni tax-xog ħol, sakemm huma m’humi ex inqas favorevoli g ħal 
azzjonijiet b ħal dawn milli g ħal azzjonijiet simili ta’ natura domestika u li fil-prattika ma 
jagħmlux impossibbli l-e żerċizzju tad-drittijiet mog ħtija mill-li ġi Komunitarja.  
Fis-sentenza  tagħha fil-Każ C-7/93 Beune, il-Qor ti tiddikjara l-kriterji  li skond huma l-ex-
Artikolu 119 tat-Tratta tal-KE japplika fil-ka ż ta’ ċerti skemi g ħall-impjegati ma ċ-Ċivil. 
F’sentenzi sussegwenti (sentenzi  fil-każijiet Evrenopoulos, Griesmar, Mouflin u Niemi39) il-
Qorti kompliet ti ċċara s-sentenza  tagħha tat-28 ta’ Settembru 1994 fil-ka ż Beune, li skemi ta’ 
rtirar fis-servizz ċivili (skemi tas-settur pubbliku) huma wkoll koperti mill-kun ċett ta’ paga 
fis-sens ta’ l-Artikolu 119 pre ċedenti tat-Trattat tal-KE meta ji ġu mir-relazzjoni ta’ l-impjieg.  
Il-Qorti dde ċidiet40 li sabiex ikun stabbilit li skema ta’  rtirar fis-servizz ċivili taqa’ fl-ambitu 
ta’ l-Artikolu 141 tal-KE (l-ex-Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE) il-fatt li l-benefi ċċju ta’ 
pensjoni huwa marbut mar-relazzjoni ta’ l-impjieg u, b’ri żultat ta’ da n, huwa m ħallas mill-
Istat fil-kapa ċità tiegħu bħala dak li j ħaddem, dak il-kriterju ma jistax jitqies b ħala esklussiv, 
safejn pensjonijiet im ħallsa taħt skemi ta’ sigurtà so ċjali statutarji jistg ħu jirreflettu, fit-total 
jew f’parti minnhom, paga g ħal xogħol (il-paragrafu 44 f’Be une u l-paragrafu 29 fi 
Griesmar).  
Madankollu, konsiderazzjonijiet ta’ politika so ċjali, ta’ organizzazzjoni ta ’ l-Istat, ta’ etika, 
jew anke ta’ t ħassib dwar ba ġit li influwenzaw jew li setg ħu influwenzaw it-twaqqif ta’ 
skema, permezz ta’ le ġislatura nazzjonali, ma jistg ħux ikunu a ċċettati jekk il-pensjoni 
tikkonċerna biss kategorija partikolari ta’ ħaddiema, jekk hija direttame nt relatata mal-perjodu 
ta’ servizz kompletat u jekk l-ammont tag ħha huwa kkalkulat b’referenza g ħall-aħħar salarju 
ta’ l-uffiċjal pubbliku. Il-pensjoni m ħallsa minn min i ħaddem fis-settur pubbliku hija, f’dak il-
każ, definittivament komparabbli ma’ dik im ħallsa minn min i ħaddem fis-settur privat lill-
impjegati pre ċedenti tieg ħu (il-paragrafu 45 f’Beune, il-paragra fu 30 fi Griesmar u l-paragrafu 
47 fi Niemi).  
Dawn is-sentenzi huma b’mod partikolari rilevanti g ħall-età li fiha wie ħed jirtira, g ħall-
benefiċċji għal min jibqa’ ħaj (survivor’s benefits)  u għall-vantaġġi speċifiċi tax-xjuħija 
mogħtija lil persuni li qed jie ħdu ħsieb lit-tfal tag ħhom.  
Din il-ġurisprudenza a ħħarija issa hija wkoll riflessa b’mod ċar fit-test tad-Direttiva b’tibdiliet 
l-ġdida proposta. 
                                                 
39 Is-Sentenzi  tal-Qorti tat-28 ta’ Settembru 1994. Ka ż C-7/93 Beune, ECR 1994 pa ġna I-4471, tas-17 ta’ 
April 1997 fil-ka ż 147/95 Evrenopoulos ECR p. I-02057, tad-29 ta’ Novembru 2001, il-ka ż C-366/99 
Griesmar ECR p.I-09383, tat-13 ta’ Di ċembru 2001 il-ka ż C-206/00. ECR 2001 I-0201 Henri Mouflin u 
aktar reċenti fis-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2002 f’C-351/00 Niemi ECR 2002 p. I-07007. 
40 Idem  bħal 42 
 
MT 18   MT Il-Qorti ċċarat ukoll fis-sentenza  tagħha tal-25 ta’ Me jju 2000 fil-Ka ż C-50/99, Jean-Marie 
Podesta v Caisse de retraite par répartition des ingénieurs cadres & assimilés, li l-ex-Artikolu 
119 tat-Trattat tal-KE japplika g ħal skemi privati supplementari ta ’ pensjoni ta’ l-irtirar bejn 
ix-xogħlijiet ibba żati fuq kontribuzzjonijiet de finiti mmexxija fuq ba żi ta’ ħlas mill-ewwel 
(pay-as-you-go)  tant li l-g ħan ta’ dawk l-iskemi huwa li j żidu jew jissostitwixxu l-benefi ċċji 
provduti minn skemi ta’ sigurtà so ċjali statutarji u fejn  il-pensjoni hija m ħallsa lill-ħaddiem 
minħabba r-relazzjoni ta’ l-impjieg bejnu u min kien i ħaddmu qabel, kemm jekk s ħubija f’tali 
skemi hija obbligatorja u kemm jekk m’hix.41 Għaldaqstant, l-ex-Arti kolu 119 tat-Trattat tal-
KE, li jistabbilixxi l-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u għan-nisa, huwa applikabbli g ħall-
iskemi supplementari ta’ pensjoni ta’ rtir ar ta’ l-AGIRC u ta’ l- ARRCO (l-Association 
Générale des Institutions de Retraite des Ca dres (AGIRC) u l-Association des Régimes de 
Retraite Complémentaire (ARRCO)) fi Franza u jipprojbixxi li dawn jiddiskriminaw bejn l-
irġiel u n-nisa fejn tid ħol l-età li fiha huma intitolati g ħall-pensjoni ta’ min jibqa’ ħaj 
(survivor’s pension) wara l-mewt tal-konju ġi tagħhom. 
Il-Qorti kkonfermat ukoll fl-istess sentenza  li skond ġurisprudenza stabbilita tag ħha, wieħed 
jista’ joqg ħod fuq it-trattament ugwali fil-kwistjoni ta’ pensjonijiet tax-xog ħol mitlub mill-ex-
Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE f’dak li g ħandhom x’jaqsmu l-benefi ċċji li jitħallsu għall-
perjodi ta’ servizz wara s-17 ta ’ Mejju 1990, id-data tas-sentenza  Barber (ara, dwar dan, il-
paragrafu 12 tal-Ka ż C-28/93 Van Den Akker u O ħrajn42). Minħabba dan skemi ta’ pensjoni 
tax-xogħol kienu mitluba sabiex jinkiseb tratta ment ugwali sa mis-17 ta’ Mejju 1990 (il-
paragrafu 14 f’Van Den Akker u O ħrajn). L-Artikolu 141 tal-KE (l-ex-Artikolu 119 tat-
Trattat tal-KE) japplika g ħal skemi supplementari ta’ pensjoni ta’ l-irtirar, b ħall-AGIRC u l-
ARRCO u jipprekludi dawk l-iskemi milli jiddiskriminaw, sa mis-17 ta’ Mejju 1990, bejn l-irġiel u n-nisa min ħabba l-età li fiha l-konju ġi tagħhom ikun intitolat g ħal pensjoni ta’ min 
jibqa’ ħaj (survivor’s pension) wara l-mewt ta’ dawk l-impjegati. 
-L-iskemi okkupazzjonali g ħall-ħaddiema li ja ħdmu għal rashom
 
Huwa importanti li wie ħed jinnota li l- ġurisprudenza f’Barber u fis-sentenzi sussegwenti ma 
taffetwax is-sitwazzjoni ta’ ħaddiema li ja ħdmu għal rashom, li huma inklu żi fl-ambitu 
personali tad-Direttiva 86/378/KE. G ħalhekk, id-Direttiva pre żenti, kif kienet ukoll id-
Direttiva pre ċedenti 96/97/KE , ma tintrodu ċi l-ebda bidliet g ħas-sitwazzjoni tal- ħaddiema li 
jaħdmu għal rashom.  
Dawn il-ħaddiema huma koperti mid-Direttiva 86/378/KEE imma b’mod tassew limitat u 
safejn huma organizzati skem i okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali fuq ba żi kollettiva (e ż, skemi 
tas-settur fi Franza). L-iskemi individwali g ħal nies li ja ħdmu għal rashom huma esklu żi 
b’mod espli ċitu mill-ambitu tad-Direttiva 86/378/KEE kif emendata mid-Drettiva 96/97/KE 
(l-Artikolu 2(2) a) u b) tad- Direttiva 86/378/KEE, kif sostitwit mill-punt 1, il-paragrafu 2 ta’ 
l-Artikolu 1 tad-Di rettiva 96/97/KE). Skond dawn id-dispo żizzjonijiet, il-kuntratti individwali 
ta’ ħaddiema li ja ħdmu għal rashom u l-iskemi g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom li 
għandhom biss membru wie ħed huma esklu żi. Barra minn dan, skond l-Artikolu 4 tad-
Direttiva 86/378/KEE, is-sussidji g ħall-familja huma kon ċernati sakemm huma attribwiti lil 
persuni impjegati, filwaqt li skond l-Artikolu 9 a)  u b) tad-Direttiva, kif emendata mill-punt 5 
ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 96/97/KE, l-Istati Membri jistg ħu jiddiferixxu l-applikazzjoni 
                                                 
41 Is-Sentenza  tal-25 ta’ Mejju 2000 fil-Ka ż C-50/99. Jean-Marie Podesta v Caisse de retraite par 
répartition des ingénieurs cadr es & assimilés (CRICA) u O ħrajn. ECR 2000 Pa ġna I-04039 
42 ECR 1994-I p.4527 
 
MT 19   MT obbligatorja tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali fejn g ħandha x’taqsam id-determinazzjoni ta’ 
l-età tal-pensjoni u l-benefi ċċji għal min jibqa’ ħaj (survivor’s benefits) għal ħaddiema li 
jaħdmu għal rashom. L-unika dispo żizzjoni li hija ta’ importanza rilevanti g ħall-ħaddiema li 
jaħdmu għal rashom hija l-Artikolu 9 c), kif emendat mill-punt 5, ta’ l-Artikolu 1 tad-
Direttiva 96/97/KE, li tipprovdi g ħal kontribuzzjonijiet indaqs g ħall-irġiel u għan-nisa g ħal 
skema tax-xog ħol għal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom (skema kollettiva) mill-31 ta’ Lulju 
1999 (tlettax-il sena wara n-notifikaz zjoni tad-Direttiva 86/378/KEE). G ħaldaqstant mill-1 ta’ 
Awwissu 1999, l-iskemi tas-sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol iridu japplikaw kalkoli 
attwarjali adattati g ħaż-żewġ sessi għall-kontribuzzjonijiet ta’ persuni li ja ħdmu għal rashom 
f’dawn l-iskemi. 
Kapitolu 3 Il-prin ċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u għan-nisa fejn g ħandu 
x’jaqsam l-a ċċess għall-impjiegi, it-ta ħriġ vokazzjonali, il-promozzjoni u l-
kundizzjonijiet tax-xog ħol 
Id-Direttiva 2002/73/KE tal-Parlament Ewr opew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 
76/207/KEE ti żgura ċarezza u ċertezza legali billi tikkodifika diversi de ċiżjonijiet tal-Qorti 
Ewropea tal- Ġustizzja fuq id-Direttiva ori ġinali.  
Dan il-kapitolu jikkorrispondi mad-dispo żizzjonijiet prin ċipali tad-Direttiva 76/207/KEE, kif 
emendata mid-Direttiva 2002/73/ KE, b’relazzjoni mat-tne ħħija tad-diskriminazzjoni (diretta 
jew indiretta) fuq ba żi ta’ sess. Dan il-kapitolu jinkludi d-dispo żizzjonijiet safejn huma 
permessi derogi mill-prin ċipju ta’ trattament ugwali fil-ka ż ta’ impjieg li bl-istess natura 
tiegħu jeħtieġ persuna ta’ sess spe ċifiku.  
Barra minn dan, l-istess b ħad-Direttiva 2002/73/KE, din il-proposta ttenni l-prin ċipju li jinsab 
fl-Artikolu 141(4) KE li jiddikjar a li "bl-intenzjoni li tkun żgurata ugwaljanza totali fil-
prattika bejn l-ir ġiel u n-nisa fil- ħajja tax-xog ħol, il-prin ċipju ta’ trattament ugwali m’hux ser 
ifixkel lil kwalunkwe Stat Membru milli j żomm jew jadotta mi żuri li jipprovdu vanta ġġi 
speċifiċi sabiex ikun aktar fa ċli għas-sess li huwa inqas rappre żentat milli jsegwi attività 
vokazzjonali jew milli ma j ħallix jew ipatti g ħal żvantaġġi f’karrieri professjonali ".  
Barra minn dan, dan il-kapitolu fih id-dispo żizzjonijiet tad-Direttiv a 2002/73/KE dwar ir-
rinforz tal-protezzjoni ta’ ommijiet fuq lîf ta’ maternità u ji ċċara l-konnessjonijiet mad-
Direttiva 92/85/KE.43 Jinkludi wkoll id-dispo żizzjonijiet mid-Direttiva 2002/73/KE li 
għandhom x’jaqsmu mal-protezzjoni ta’ missirijiet u ommijiet fuq lîf ta’ pa ternità u jew lîf ta’ 
adozzjoni fil-ka ż ta’ Stati Membri li jag ħrfu tali drittijiet.  
TITOLU III ID-DISPO ŻIZZJONIJIET ORIZZONTALI  
Kapitolu 1 Id-difi ża tad-drittijiet  
Taqsima 1: Ir-rimedji  
                                                 
43 Id-Direttiva tal-Kunsill 92/85/KEE tad-19 ta’ Ottubru 1992 dwar l- introduzzjoni ta’ mi żuri sabiex 
jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u fis-sa ħħa fuq il-post tax-xog ħol għal ħaddiema tqal u ħaddiema li 
welldu re ċenti jew qed ireddg ħu (l-għaxar Direttiva individwali fit-tif sira ta’ l-Artikolu 16 (1) tad-
Direttiva 89/391/KEE) Ġurnal Uffi ċjali L 348 28.11.92 p.1 
 
MT 20   MT Dan il-kapitolu fih id-dispo żizzjonijiet il- ġodda dwar rimedji u in furzar, introdotti mid-
Direttiva 2002/73/KE. Dawn id-dispo żizzjonijiet jirriflettu l- ġurisprudenza tal-Qorti. 
Jikkonċerna: 
- ir-rinforz tal-protezzjoni (a) ta’ vittmi ta’ diskriminazzjoni anke wara t-tmiem tar-relazzjoni 
ta’ impjieg44 u (b) kontra kwalunkwe trattament li jag ħmel ħsara; 
- l-integrazzjoni tal- ġurisprudenza tal-Qorti fuq il-kwistjoni ta’ l-og ħla limit45 (li huma 
permessi biss f’ ċerti każijiet eċċezzjonali) f’ka żijiet ta’ kumpens jew riparazzjoni. 
Dawn id-dispo żizzjonijiet ser ikollhom, fil-kuntest tal-proposta pre żenti, applikazzjoni 
orizzontali u ser ikopru m hux biss kwistjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu ma’ a ċċess għal 
impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni  u kundizzjonijiet tax-xog ħol, imma wkoll 
kwistjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu ma’ paga, inklu żi skemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali 
li wkoll jikkostitwixxu aspetti importanti mill-implimentazzjoni tal-prin ċipju ta’ trattament 
ugwali fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xog ħol. 
Taqsima 2: Il-pi ż tal-prova  
Dan il-kapitolu fih mhux biss id-dispo żizzjonijiet prin ċipali tad-Direttiva 97/80/KE fuq il-pi ż 
tal-prova, imma wkoll iqabbel it-test tag ħha mad-Direttiva 2002/73/KE adottata dan l-a ħħar. 
L-impatt ewlieni ta’ din il-pr oposta ser ikun sabiex tkun żgurata l-effika ċja tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali billi jkunu esti żi r-regoli fuq il-pi ż tal-prova g ħall-qasam ta’ l-iskemi 
okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali. 
Huwa importanti li wie ħed jinnota li w ħud mill-aspetti ta’ l-iske mi okkupazzjonali tas-sigurtà 
soċjali (benefi ċċji u kontribuzzjonijiet ta’ impjegati) jitqiesu b ħala paga fit-tifsira ta’ l-ex-
Artikolu 119 tat-Trattat tal-KE, id-Direttiva 97/80/KE fuq il-pi ż tal-prova kienet di ġà tkopri 
b’mod impli ċitu dawn l-aspetti min ħabba li ta ħt l-Artikolu 3(1)(a) ta’ din id-Direttiva, din 
tapplika g ħas-"sitwazzjonijiet koperti mill-Artikolu 119 tat-Trattat, u permezz tad-Direttivi 
75/117/KEE, 76/207/KEE u safejn hija kkon ċernata diskriminazzjoni bba żata fuq sess, 
92/85/KEE u 96/34/KE". Id-Direttiva 97/80/ KE, minkejja l-proposta inizjali tal-
Kummissjoni46 u l-opinjoni tal-Parlament Ewropew47, fl-aħħar ma inkludietx fl-ambitu tag ħha 
id-Direttivi 86/378/KEE u 96/97/KE dw ar trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa fi skemi 
okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali. Ir-raġunijiet imressqa qabel g ħal din l-esklu żjoni jidhru li 
m’għadhomx rilevanti min ħabba li d-Direttivi bba żati fuq l-Artikolu 13 tal-KE kellhom 
dispożizzjonijiet simili dwar il-pi ż tal-prova. Madankollu, matul in-negozjati g ħall-adozzjoni 
tad-Direttiva 97/80 kien hemm dikjarazzjoni Komuni tal-Kuns ill u tal-Kummissjoni dwar l-
Artikolu 3(1)(a), kif ġej:48  
"Il-Kunsill jitlob li l-Kummissjoni fir-rapport tag ħha li ser jitressaq skond l-Artikolu 7, 
teżamina wkoll il-kwistjoni ta ’ l-ambitu tad-Direttiva. 
                                                 
44 Il-Ka ż C-185/97, Goote, ECR.1998 I p.5199 
45 Il-Ka żijiet C-180/95 Draehmpaehl, ECR 1997 I p.2195 u C-271/31 Marshal ECR 1993 I P.4367 
46 ĠU C 332, 7.11.1996. p.11 u ĠU C 185 18.6.1997 p.21 
47 L-Opinjoni tal-Parlament Ewropew ta’ l-10 ta’ April 1997 ( ĠU C 132, 28. 4. 1997, p.215), Il-Po żizzjoni 
Komuni tal-Kunsill ta’ l-24 ta’ Lulju 1997 ( ĠU C 307, 8. 10. 1997, p. 6) u d-De ċiżjoni tal-Parlament 
Ewropew tas-6 ta’ Novembru 1997 ( ĠU C 358, 24. 11. 1997).  
48 SN 157/2/97(SOC) REV 2 tas-27 ta’ Ġunju 1997 
 
MT 21   MT F’dan ir-rapport, se ting ħata l-importanza xierqa lid-de ċiżjonijiet tal-Qorti fl-oqsma kollha 
tal-politika so ċjali eżaminati li huma relatati mal-prin ċipju ġenerali tan-nuqqas ta’ 
diskriminazzjoni. " 
Il-proposta pre żenti, min ħabba li tg ħaqqad f’test uniku dispo żizzjonijiet dwar skemi 
okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali u dawk dwar il-pi ż tal-prova, ser tag ħmel effettiv ukoll l-
applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali f’dan il-qasam u ser tirrea ġixxi għal din id-
dikjarazzjoni u g ħat-talba pre ċedenti tal-Parlament Ewropew.  
Impatt prattiku importanti ie ħor tal-proposta korrenti f’dan il- kuntest ser tkun ir-revoka tad-
definizzjoni ta’ diskriminazzjoni  indiretta fil-paragrafu 2 ta ’ l-Artikolu 2 tad-Direttiva 
97/80/KE sabiex din ti ġbed l-istess linja b ħad-definizzjoni li tinsab fid-Direttiva 2002/73/KE. 
Wieħed għandu jiftakar, f’dan il-ka ż, li l-adozzjoni tad-Direttiva 2002/73/KE li temenda d-
Direttiva 76/207/KEE introdu ċiet definizzjoni ġdida ta’ diskriminazzjoni indiretta ming ħajr l-
element ta’ statistika fit-test skond id-def inizzjoni fid-Direttivi adottati fuq il-ba żi ta’ l-
Artikolu 13 tal-KE. F’dan ir-rigward wie ħed għandu jinnota li matul in-negozjati g ħall-
adozzjoni tad-Direttiva 2002/73/KE li te menda d-Direttiva 76/207/KEE kien hemm 
dikjarazzjonijiet kemm tal-Kumm issjoni u kemm tal-Kunsill f’ Ġunju 200149, meta l-
pożizzjoni Komuni kienet  adottata, fuq il-b żonn li tin ġibed l-istess linja fil-ka ż tad-
definizzjoni ta’ diskriminazzjoni indiretta misj uba fid-Direttiva 97/80/KE kif emendata minn 
98/52/KE, u d-definizzjo ni adottata fil-po żizzjoni Komuni u wara fid-Direttiva 2002/73/KE.50 
Il-proposta pre żenti għalhekk għandha x’taqsam ma’ dawn id-dikjarazzjonijiet. Din issegwi t-
talba spe ċifika li saret mill-Istati Membri lill- Kummissjoni sabiex tipproponi proposta 
modifikata tad-Direttiva 97/80/KE ħalli tadatta d-definizzjoni tag ħha fuq diskriminazzjoni 
indiretta. Id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni fuq dan is-su ġġett kienet inklu ża fil-minuti tal-
Kunsill g ħall-Affarijiet So ċjali ta’ Ġunju 2001. G ħalhekk, dan l-e żerċizzju li jer ġa’ jgħaqqad 
id-Direttivi 2002/73/KE mad-Dire ttiva 97/80/KE, jirre lata wkoll mad-dikj arazzjonijiet ta’ 
hawn fuq u jipprova jtejjeb l-effika ċja tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali kif interpretat mill-
Qorti tal-Ġustizzja.51  
Kapitolu 2 Il-korpi li jinkora ġġixxu trattament ugwali – id-djalogu so ċjali 
Kif intqal fil-kapitolu pre ċedenti, dan il-kapitolu jinkludi d-dispo żizzjonijiet il- ġodda 
introdotti mid-Direttiva 2002/73/KE, li huma simili g ħad-dispożizzjonijiet e żistenti fid-
Direttivi bba żati fuq l-Artikolu 13, ji ġifieri d-Direttivi 2000/43/KE u 2000/78/KE. Dan 
għandu x’jaqsam ma’: 
-Il-ħatra mill-Istati Membri ta’ korpi u r-rwol ta’ dawn il-korpi, ji ġifieri li jinkora ġġixxu 
trattament ugwali, l-ist ħarriġ tal-leġiżlazzjoni Komunitarja u li jkun provdut appo ġġ lill-vittmi 
tad-diskriminazzjoni. 
                                                 
49 9588/01, SOC 233, CODEC 519 tas-6 ta’ Ġunju 2001 
50 Id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni g ħall-minuti (rigward l-emenda g ħad-Direttiva 97/80/KE) "Fid-dawl 
ta’ l-emenda tad-definizzjoni ta’ diskriminazzjoni indiretta, il-Ku mmissjoni ser tipproponi emenda 
xierqa għad-Direttiva 97/80/KE kif emendata mid-Direttiva 98/52/KE, malajr kemm jista’ jkun." Id-
dikjarazzjoni  tal-Kunsill g ħall-minuti (rigward id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni fuq l-emenda tad-
Direttiva 97/80KE) "Il-Kunsill jag ħraf l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tag ħmel proposta sabiex temenda 
d-Direttiva 97/80/KE fid-dawl ta’ l-emenda g ħad-definizzjoni ta’ di skriminazzjoni indiretta." 
51 Is-Sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2001, fil-Ka ż C-381/99, Brunnhofer, ECR I 2001 p.4961, is-Sentenza tas-
27 ta’ Ottubru 1993 f’C-127/92 Enderby, ECR 1993 p. I-5535, ara wkoll is-sentenza tas-17 ta’ Ottubru 
1989 f’C-109/88 Danfoss, ECR 1989 p.3199. 
 
MT 22   MT -Ir-rinforz tar-rwol ta’ l-imsie ħba soċjali u ta’ l-NGOs sabiex jag ħtu spinta lill-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali. 
Bħal fil-kapitolu pre ċedenti, dawn id-dispo żizzjonijiet, fil-kunt est tal-proposta pre żenti, issa 
ser ikollhom applikazzjoni orizzontali u ser ikopru mhux biss kwistjoniji et li jirrelataw ma’ 
aċċess għal impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni u kundizzjonijiet ta’ xog ħol, imma 
wkoll kwistjonijiet li ji rrelataw ma’ paga, inklu żi skemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali 
Huwa raġonevoli li jkun mistenni  li korpi stabbiliti g ħal trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-
nisa b’relazzjoni g ħal aċċess għal impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni u 
kundizzjonijiet ta’ xog ħol għandhom ikopru wkoll aspetti o ħra ta’ kundizzj onijiet ta’ xog ħol 
bħal paga u skemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali. L-estensjoni ta’ l-ambitu ta’ korpi b ħal 
dawn, skond il-proposta korrenti, mhix ser timponi pi ż sinifikanti fuq l-Istati Membri. 
TITOLU IV L-IMPLIMENTAZZJONI  
Din il-parti fiha d-dispo żizzjonijiet orizzontali li g ħandhom x’jaqsmu ma’ l-implimentazzjoni 
tad-Direttiva. Titlob ming ħand l-Istati Membri li ji żguraw li kwalunlwe dispo żizzjonijiet 
kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ paga ndaqs jew trattament ugwali (per e żempju liġijiet, ftehim 
kollettiv, kuntratti individwali, e ċċ.) ikunu aboliti jew iddikjarati ming ħajr effett legali jew 
emendati fl-iqsar żmien possibbli. Tipprovdi wkoll g ħall-protezzjoni ta’ l-impjegati, inklu żi l-
impjegati li huma rappre żentanti ta’ l-impjegati, minn vittimizzazzjoni.  
Titlob li l-Istati Membri jipprovdu sistema ta ’ sanzjonijiet effettivi, proporzjonali u disswa żivi 
li jistgħu jkunu applikati f’ka ż ta’ ksur tad-drittijiet mog ħtija taħt din id-Direttiva sabiex 
tiggarantixxi l-effett prattiku totali ( effet utile ) ta’ din id-Direttiva. L-Istati Membri huma 
meħtieġa li jgħarrfu lill-Kummissjoni bid-dispo żizzjonijiet adottati f’dan il-qasam. 
Titlob li l-Istati Membri jinkora ġġixxu lil min i ħaddem u lil dawk responsabbli g ħat-taħriġ 
vokazzjonali sabiex ji żviluppaw b’mod proattiv mi żuri adegwati g ħall-prevenzjoni ta’ 
diskriminazzjoni sesswali u b’mod partikolari ta ’ fastidju u ta’ fastidju sesswali fuq il-post 
tax-xogħol. 
Din tinkludi klawsola standa rd ta’ non-regressjoni.  
Il-proposta g ħal Direttiva tinkludi dispo żizzjoni simili g ħal dik fid-Direttiva 2002/73/KE fuq 
l-obbligazzjoni ta’ l-Istati Membri  li jikkunsidraw attivament l-g ħan ta’ l-ugwaljanza bejn l-
irġiel u n-nisa fil-formulazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ li ġijiet, regolamenti, 
dispożizzjonijiet amministratt ivi u attivitajiet fl-oqsma li hemm referenza g ħalihom fl-ambitu 
tad-Direttiva.  
Barra dan, il-proposta tobbliga l-Istati Membri li ji żgurawli d-Direttiva flimkien mat-
traspożizzjoni tad-dispo żizzjonijiet nazzjonali jin ġiebu għall-attenzjoni tal-persuni kollha 
konċernati. 
TITOLU V ID-DISPO ŻIZZJONIJIET FINALI  
Din il-parti tinkludi d-dispo żizzjonijiet standard adattati g ħall-proposta pre żenti għal 
Direttiva.  
Klawsola standard fuq it-traspo żizzjoni tad-Direttiva te ħtieġ li l-Istati Membri jwettqu xi 
kondizzjonijiet me ħtieġa ta’ informazzjoni, b ħall-komunikazzjoni regolari ta’ li ġijiet 
 
MT 23   MT nazzjonali ta’ traspo żizzjoni u ftehim kollettivi u wkoll tabelli ta’ korrelazzjoni xierqa lill-
Kummissjoni. Klawsola standard o ħra meħuda mill-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/73/KE 
teħtieġ li l-Istati Membri jag ħmlu referenza g ħal din id-Direttiva fil-li ġijiet ta’ traspo żizzjoni.  
Tinkludi wkoll Artikolu fuq id-Direttivi mi ġbura mill- ġdid fil-proposta pre żenti, li għandhom 
ikunu rrevokati ladarb a d-Direttiva l- ġdida ssir applikabbli fl-Istati Membri. 
Hemm ukoll il-"klawsola standard ta’ revi żjoni" (l-Artikolu 32) li tg ħid li l-Kummissjoni, 
mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2008, g ħandha tirrivedi t-t ħaddim ta’ din id-Direttiva bil-
ħsieb li tippre żenta, jekk ikun hemm b żonn, il-modifiki ne ċessarji.  
Tintegra wkoll id-dispo żizzjoni spe ċifika inklu ża fid-Direttiva 2002/73/KE fuq rapporti 
regolari kull erba’ snin lill -Kummissjoni li permezz tag ħhom l-Istati Membri g ħandhom 
jinfurmaw lill-Kummissjoni fuq il-mi żuri ta’ azzjoni po żittiva meħuda taħt l-Artikolu 141(4) 
tat-Trattat tal-KE u skond id-Dik jarazzjoni 28 (prijorità mog ħtija lill-mi żuri ta’ azzjoni 
pożittiva għan-nisa).  
4. IL-BAŻI LEGALI 
Il-proposta g ħal Direttiva hija bba żata fuq l-Artikolu 141(3) ta l-KE li jawtorizza lill-
Komunità li tadotta mi żuri sabiex ti żgura l-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali 
għall-irġiel u għan-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xog ħol. Minħabba li l-oqsma kollha 
koperti mid-Direttivi ori ġinali 75/117/KEE, 86/378/KEE, kif emendati mid-Direttiva 
96/97/KEE, 76/207/KEE kif emendata mid-Diret tiva 2002/73/KE u 97/80/KE, kif emendata 
minn 98/52/KE jaqg ħu fil-kategorija legali ta’ "kwistjonijiet ta’ impjiegi u xog ħol", id-
Direttiva b’tibdiliet, li tg ħaqqad id-Direttivi msem mija, tista’ titqieg ħed fuq l-istess ba żi 
legali. 
Il-leġiżlazzjoni li ti żgura trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa fil-qasam ta’ l-impjiegi u tax-
xogħol adottata ta ħt u/jew koperta mill-Artikolu 141 tal-KE g ħandha, għall-oqsma kollha 
koperti, tu ża l-istess kun ċetti bħal dawk u żati fil-leġiżlazzjoni adottata dan l-a ħħar bħad-
Direttiva 2002/73/KE li temenda d- Direttiva 76/207/KEE, kif ukoll f’le ġiżlazzjoni simili 
adottata ta ħt l-Artikolu 13 tal-KE, sabiex ti ġġieled id-diskriminazzjoni g ħal raġunijiet oħra 
minbarra s-sess, safejn dan ta’ l-a ħħar jikkonċerna wkoll il-qasam ta’ l- impjiegi, sabiex tkun 
żgurata koerenza legali u polit ika bejn partijiet tal-le ġiżlazzjoni, li g ħandhom g ħanijiet simili. 
Huwa għalhekk ne ċessarju li tkun żgurata koerenza bejn le ġiżlazzjoni sekondarja fuq 
kwistjonijkiet identi ċi, bħalma huma l-kun ċett ta’ diskriminazzjoni indiretta jew il-b żonn ta’ l-
Istati Membri li jkollhom korpi li jinkora ġġixxu trattament ugwali, f’oqsma aktar wesg ħin ta’ 
impjiegi u xog ħol u mhux biss g ħall-kwistjonijiet koperti mi d-Direttiva 2002/73/KE, li 
temenda d-Direttiva 76/207/KEE. 
5. IL-ĠUSTIFIKAZZJONI  GĦAS-SUSSIDJARJETÀ  U GĦALL-
PROPORZJONALITÀ.  
L-użu ta’ dokument le ġiżlattiv Komunitarju huwa skond il-prin ċipju ta’ sussidjarjetà. Il-
bidliet f’direttivi e żistenti fil-qasam ta’ opportunitajiet ugwali u trattament ugwali g ħall-irġiel 
u għan-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xog ħol ser jgħinu sabiex ikun żgurat li dawn il-
prinċipji jkunu applikati b’mod uniformi u effett iv fuq livell nazzjonali. Barra minn dan, 
hemm obbligu li tkun żgurata koerenza fuq livell Komunitarju tal-le ġiżlazzjoni li timplimenta 
l-prinċipju ta’ trattament ugwali. L-a ħjar mod biex dan jintla ħaq, fil-każ tad-diskriminazzjoni 
sesswali, huwa permezz ta’ bidla fil-le ġiżlazzjoni e żistenti. 
 
MT 24   MT Il-kontenut tad-dokument propost huwa konformi wkoll mal-prin ċipju ta’ proporzjonalità, 
minħabba li dan jag ħti lill-Istati Membri l-akbar wisa’ possibli sabiex jiddeterminaw kif l-
applikazzjoni effettiva tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali g ħandu jkun applikat f’dan il-ka ż. 
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja m’hi ser i kollha l-ebda impatt dirett fuq it-t ħaddim ta’ intrapri żi 
u m’hi ser timponi l-ebda limitazzjoni ammi nistrattiva jew legali li tista’ ttellef il- ħolqien u l-
iżvilupp ta’ l-SMEs (intrapri żi żgħar u ta’ daqs medju). 
6. KUMMENTARJU  FUQ  L-ARTIKOLI 
Kien hemm b żonn li jsiru ċerti korrezzjonijiet lingwisti ċi fil-verżjonijiet bil-Finlandi ż, bit-
Taljan, bil-Portugi ż u bl-Isvedi ż tat-testi tad-Direttivi b’tibdiliet sabiex ikun hemm 
konsistenza ma’ ver żjonijiet lingwisti ċi oħra. 
TITOLU I  
Id-dispożizzjonijiet ġenerali  
Artikolu 1  
Dan l-Artikolu jiddefinixxi l-finijiet tad-Direttiva.  
Id-Direttiva tkopri l-kwistj onijiet indirizzati fid-Dirett ivi 76/207/KEE kif emendati mid-
Direttiva 2002/73/KE, (dwar a ċċess għal impjiegi, ta ħriġ vokazzjonali u promozzjoni, u 
kundizzjonijiet ta’ xog ħol), u wkoll mid-Direttivi 75/117/KEE (paga ndaqs) u 86/378/KEE kif 
emendati mid-Direttiva 96/97/KE (skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali). 
Barra dan, l-g ħan tad-Direttiva huwa li jikkjarifika r-rabtiet e żistenti bejn id-Direttivi 
76/207/KEE kif emendati u 92/85/ KEE fuq kwistjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-maternità 
u mat-tqala koperti minn dawn id-Dir ettivi. Tipprovdi definizzjonijiet ċari u konsistenti, 
taġġorna t-test permezz ta’ l-integrazzjoni tal- ġurisprudenza stabbilita  u tipprovdi test legali 
strutturat b’mod ċar. 
Din id-Direttiva hija ma ħsuba wkoll sabiex ti żgura l-applikazzjoni effettiva tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali, inklu ża, b’mod spe ċjali, l-estensjoni tar-r egoli fuq ir-revoka tal-pi ż tal-
prova għall-oqsma kollha li jaqg ħu taħt l-ambitu materjali tag ħha. 
Artikolu 2  
Dan l-Artikolu jiddefinixxi l-kun ċetti tad-diskriminazzjoni dire tta u indiretta, tal-fastidju 
bbażat fuq sess u tal-fastidju sesswali. Id-definizzjonijiet huma identi ċi għal dawk li jinsabu 
fid-Direttiva 2002/73/KE li di ġà ġiet adottata. 
Jirriprodu ċi wkoll id-definizzjoni ta’ " paga" kif qiegħda fl-Artikolu 141 tal-KE, kif ukoll id-
definizzjoni ta’ " skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjalil"  li qiegħda fl-Artikolu 2 tad-
Direttiva 86/378/KEE kif emendata mill-punt 1 ta l-paragrafu 1 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 
96/97/KE. 
Artikolu 3  
Dan l-Artikolu jiddefinixxi l-ambitu personali tad-Direttiva f’termini identi ċi għal dawk u żati 
fid-Direttiva 96/97/KE. 
 
MT 25   MT Il-paragrafu 2 jinkludi formulazzjoni standard li te żisti fid-Direttivi kollha dwar trattament 
ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa. Dan jirrifletti l-prin ċipju stabbilit sew li mi żuri għall-protezzjoni 
tan-nisa matul it-tqala u l-maternità huma e ċċezzjoni permessa g ħall-prinċipju ta’ trattament 
ugwali. Dan jinkorpora test li jidher fil-paragr afu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE 
li għandu effett orizzontali g ħad-Direttivi (ara wkoll l- Artikolu 5(2) tad-Direttiva 
86/378/KEE). 
Il-paragrafu 3 jinkludi l-ewwel sentenza adattata tar-raba’ sottoparagrafu ta’ l-Artikolu 2(7) 
tad-Direttiva 76/207/KEE kif emendata mill-pa ragrafu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 
2002/73/KE52. 
TITOLU II  
Id-dispożizzjonijiet spe ċifiċi 
Kapitolu 1 
Il-prinċipju ta’ paga ndaqs 
Artikolu 4   
Dan l-Artikolu jikkorris pondi ma’ l-Artikolu prin ċipali tad-Direttiva 75/117/KEE fuq paga 
ndaqs, xi ftit adattat sabiex jikkunsidra l- ġurisprudenza re ċenti tal-Qorti, b’mod partikolari 
fis-Sentenza tag ħha tas-17 ta’ Settembru 2002 fil-Ka ż C-320/00 A. G. Lawrence u O ħrajn v 
Regent Office Care Ltd, Co mmercial Catering Group u Mitie Secure Services Ltd.53, kif ukoll 
is-Sentenza tat-13 ta’ Jannar 2004 fil-Ka ż Debra Allonby v. Accr ington / Rossdendale 
College, C-256/0154. Skond din il- ġurisprudenza l-Qorti introdu ċiet element ġdid aktar 
wiesgħa mill-istess stabbiliment jew mill-is tess servizz biex ikun imqabbel xog ħol ta’ valur 
ugwali, dak ta’ sors  uniku. Il-Qorti spe ċifikat li "m’hemm xejn, f’dan il-kuntest fil-kliem ta’ l-
Artikolu 141(1) tal-KE li jissu ġġerixxi li l-applikabi lità ta’ dik id-dispo żizzjoni hija limitata 
għal sitwazzjonijiet li fihom l-ir ġiel u n-nisa ja ħdmu għall-istess persuna". 
Għalhekk, il-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u għan-nisa, jimplika li rimunerazzjoni 
għall-istess xog ħol jew xog ħol ta’ valur ugwali mhux bilfors trid tkun im ħallsa mill-istess 
persuna li t ħaddem, imma trid tori ġina minn sors uniku li g ħalih jistgħu jiġu attribwiti 
kwalunkwe differenza identifikata fil-kundizzjoniji et tal-paga. Fin-nuqqa s ta’ sors uniku ma 
jkun hemm l-ebda korp responsabbli g ħal kwalunkwe inugwaljanza li jista’ jrodd lura 
trattament ugwali.  
Sa fejn hija kon ċernata l-kwistjoni tal-klassifikazzjon i ta’ l-impjiegi, it-test tal-proposta 
preżenti jibqa’ mhux mibdul meta mqabbel ma t-test ta’ l-Artikol u 1 tad-Direttiva 
75/117/KEE. 
Kapitolu 2 
Il-prinċipju ta’ trattament ugwali fi skemi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali 
Artikolu 5  
                                                 
52 ĠU L 348, 28.11.1992, p.1 
53 ECR. 2002 I p.7325 
54 Għadu mhux pubblikat. 
 
MT 26   MT Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-ewwel paragr afu ta’ l-Artikolu 5 ta d-Direttiva 86/378/KE, 
li ma kienx modifikat mid-Direttiva 96/97/KE. Dan ja ħseb għall-applikazzjoni tal-prin ċipju 
ta’ trattament ugwali fi sk emi okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali fil-limiti kif inhuma stabbiliti 
fl-Artikolu 6.  
Artikolu 6  
L-ewwel paragrafu ta’ dan l-Artikolu jinkorpora  l-Artikolu 4 mhux mibdul tad-Direttiva 
86/378/KEE dwar l-ambitu materjali ta’ dan il -kapitolu f’relazzjoni ma’ l-iskemi tax-xog ħol u 
r-riskji koperti.  
It-tieni paragrafu huwa dispo żizzjoni ġdida li tirrifletti l- ġurisprudenza tal-Qorti tal- Ġustizzja 
dwar l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 141(1) u (2) tal-KE pre żenti għal skemi spe ċifiċi għal 
uffiċjali pubbli ċi.55 Bil-kodifikazzjoni ta’ din il- ġurisprudenza, id-Direttiva tikkjarifika li din 
tapplika wkoll g ħal skemi tas-sigurtà so ċjali li jikkon ċernaw kategorija partikolari ta’ uffi ċjali 
pubbliċi, jekk il-benefi ċċji konċernati huma m ħallsa min ħabba r-relazzjoni ta’ l-impjieg, 
huma direttament relatati mal-perjodu ta’ se rvizz komplut u l-ammont huwa kkalkulat 
b’referenza g ħall-aħħar salarju. Il-fatt li skema partikolari g ħal kategorija partikolari ta’ 
uffiċjali pubbli ċi u impjegati o ħra reklutati mill-Istat hija parti minn struttura ġenerali u 
armonizzata ta’ skema statutarja huwa ming ħajr preġudizzju f’dan il-ka ż (ara b’mod 
partikolari s-sentenzi f’ Beune  u Niemi).  
Artikolu 7  
Din id-dispo żizzjoni tinkorpora, ming ħajr tibdil, il-paragrafi 2 u 3 ta’ l-Artikolu 2, tad-
Direttiva 86/378/KEE kif emendata  mill- paragrafu 1 ta’ l-Arti kolu 1, tad-Direttiva 96/97/KE. 
L-istess b ħad-direttivi pre ċedenti:  
(a) kuntratti individwali g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom (minħabba li dawn il-kuntratti 
huma privati fil-prin ċipju); 
(b) skemi g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom li g ħandhom biss membru wie ħed (bħal fil-
punt preċedenti dawn il-kuntratti huma privati fil-prin ċipju);  
(c) kuntratti ta’ assi gurazzjoni li min i ħaddem m’g ħandux sehem fihom, fil-ka ż ta’ ħaddiema 
b’salarju, m’humiex koperti bil-proposta korrenti. 
Il-punti (d) u (e) jikkon ċernaw arran ġamenti privati, bejn il-persuna assigurata u l-iskema, li 
ma jaqgħux fis-tifsira ta’ skema okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali kif definita mill-Artikolu 2 
tal-proposta pre żenti. 
It-tieni paragrafu jirrifletti l- ġurisprudenza tal-Qorti fis-sentenza tag ħha tad-9 ta’ Novembru 
1993 fil-Ka ż C-132/92 Birds Eye Walls ,56 dwar " bridging pensions jiġifieri pensjonijiet minn 
min iħaddem għal dawk il- ħaddiema li jirtiraw qabel l-età ta’ l-irtirar" u huwa me ħud bla 
tibdil mill-Artikolu 2(3) tad- Direttiva 86/378/KEE kif imda ħħal bil-paragrafu 1 ta’ l-Artikolu 
1, tad-Direttiva 96/97/KE. 
                                                 
55 Is-Sentenzi tal-Qorti tat-28 ta’ Settembru 1994. Il-Ka ż C-7/93 Beune, ECR 1994 pa ġna I-4471 jew is-
17 ta’ April 1997 fil-ka ż 147/95 Evrenopoulos ECR p.I-02057 tad-29 ta’ Novembru 2001, il-ka ż C-
366/99 Griesmar ECR p I-09383, tat-13 ta’ Di ċembru 2001 il-ka ż C-206/00. ECR 2001 I-0201 Henri 
Mouflin u aktar re ċentement fis-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2002 f’C-351/00 Niemi ECR 2002 p. I-
07007. 
56 Birds Eye Walls Ltd. v Friedel M. Roberts. ECR 1993 I p. 5579 
 
MT 27   MT Artikolu 8  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 6 tad-Direttiva 86/378/ KEE kif emendat mill-
Artikolu 1(3) tad-Direttiva 96/ 97/KE sabiex tkun ikkunsidrata l- ġurisprudenza tal-Qorti 
f’Neath  u Coloroll  u tinkludi lista mhux e żawrjenti ta’ dispo żizzjonijiet li jmorru kontra l-
prinċipju ta’ trattament ugwali. 
L-Artikolu ori ġinali huwa xi ftit modifikat min ħabba li punt h tal-paragrafu 1 ma jag ħmilx 
referenza g ħall-anness li qieg ħed fid-Direttiva 96/97/KE li temenda d-Direttiva 86/378/KEE. 
Dan l-anness jag ħti eżempji ta’ ċerti elementi fil-ka ż ta’ skemi ta’ investiment b’benefi ċċju 
definit, li jistg ħu ma jkunux ugwali fejn l-inugwaljanza ta’ l-ammonti tirri żulta mill-effetti ta’ 
l-użu ta’ fatturi attwarjali li jvarjaw skond is-sess fi ż-żmien meta jkun implimentat l-
investiment ta’ l-iskema.  
Dawn l-eżempji huma kif ġej: 
- il-konver żjoni f’somma kapitali ta’ parti mill-pensjoni perjodika,  
- it-trasferiment tad-drittijiet g ħall-pensjoni,  
- il-pensjoni b’river żjoni li għandha titħallas lil dipendent talli ċeda parti mill-pensjoni, 
- il-pensjoni mnaqqsa fejn il- ħaddiem jag ħżel li jirtira qabel. 
Artikolu 9  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 8 tad-Direttiva 86/378/KEE, kif emendat mill-
Artikolu 1(4) tad-Direttiva 96/97/KE,  fejn għandha x’taqsam l-applikazzjoni tad-Direttiva 
għal skemi ta’ xog ħol għal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom. Dawn id-dispo żizzjonijiet ma 
kinux affetwati mill- ġurisprudenza tal-Qorti f’Barber  u fis-sentenzi sussegwenti. 
Id-dispożizzjonijiet kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ trattament ugwali fi skemi tax-xog ħol għal 
dawk li ja ħdmu għal rashom iridu jkunu riveduti mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 1993 jew 
għall-Istati Membri li l-ade żjoni tagħhom seħħet wara dik id-data, fid-data li d-Direttiva 
86/378/KE, kif emendata mid-Direttiva 96/97/KE, da ħlet fis-seħħ fit-territorju tag ħhom.  
Id-Direttiva ma tipprekludi x drittijiet u obbligi li g ħandhom x’jaqsmu ma’ perjodu ta’ s ħubija 
fi skema tax-xog ħol għal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom, qabel ir-revi żjoni ta’ dik l-iskema, 
milli jibqg ħu soġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ l-iskema li qed tintu ża waqt dak il-perjodu. 
Artikolu 10  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 9 tad-Direttiva 86/378/ KEE kif emendat mill-
Artikolu 1(5) tad-Dire ttiva 96/97/KE. Dan jikkon ċerna d-derogi li g ħandhom x’jaqsmu ma’ l-
applikazzjoni tad-Direttiva g ħal skemi tax-xog ħol għal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom li, 
bħal fl-Artikolu pre ċedenti, ma kienux affetwati mill- ġurisprudenza tal-Qorti f’Barber u s-
sentenzi sussegwenti. Dawn id-derogi jikkon ċernaw id-determinazzjoni ta’ l-età li fiha wie ħed 
ikollu jirtira, id-dritt ta’ benefi ċċji għal min jibqa’ ħaj (survivor’s benefits)  u l-ugwaljanza tal-
kontribuzzjonijiet g ħal skema okkupazzjonali tas-sigurtà so ċjali għal ħaddiema li ja ħdmu għal 
rashom. Il-punt (c) ta’ dak li qabel kien l-Artikolu 9 tad-Direttiva 86/378/KEE, kif emendata mid-Direttiva 96/97/KE (il-paragrafu 5 ta’ l- Artikolu 1), jinkludi perjodu ta’ tansizzjoni 
sabiex il-kontribuzzjonijiet ta’ persuni li ja ħdmu għal rashom jin ġiebu l-istess.  
Artikolu 11
 
 
MT 28   MT Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Ar tikolu 2 tad-Direttiva 96/97/KE.  
Il-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu jirriflettu l- ġurisprudenza tal-Qorti fuq l-applikazzjoni 
retroattiva ta’ l-Arti kolu 141(1) u (2) korrent i (l-ex-Artikolu 119), g ħal skemi okkupazzjonali 
tas-sigurtà so ċjali, li hija integrata fid-Direttiv a 96/97/KE. Il-paragrafu 3 jirrifletti l-
applikazzjoni tad-Direttiva fl-Istati Membri, li qa bel kienu partijiet kontr aenti fil-ftehim fuq 
iż-Żona Ekonomika Ewropea. 
Hemm madankollu l-paragrafu 4 il- ġdid, li jispe ċifika li għall-Istati Membri l-o ħra li ngħaqdu 
wara d-data tas-17 ta’ Mejju 1990, id-Data tas-17 ta’ Mejju 1990 fil-paragrafi 1 u 2 
imsemmija hawn fuq ser tkun sostitwita bid-data  li fiha l-Artikolu 141( 1) u (2) (l-ex-Artikolu 
119) daħal fis-seħħ fit-territorju tag ħhom (sabiex ikopri s-sitwazzjoni ta’ pajji żi li għad iridu 
jsiru membri). 
Artikolu 12  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artik olu 9a tad-Direttiva 86/378/KEE (li dda ħħal mill-
Artikolu 1 tad-Direttiva 96/97/KE ) dwar irtirar flessibbli. G ħalhekk, l-età flessibbli li fiha 
wieħed jista’ jirtira, ta ħt l-istess kundizzjonijiet g ħall-irġiel u għan-nisa, m’hix ser titqies 
inkompatibbli ma’ din id-Direttiva. 
Kapitolu 3  
Il-prinċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u għan-nisa fejn g ħandhom x’jaqsmu l-
aċċess għall-impjiegi, it-ta ħriġ vokazzjonali u l-promozzjon i u l-kundizzjonijiet tax-
xogħol 
Artikolu 13  
L-ewwel paragrafu ta’ dan l-Artikolu jikkorri spondi mal-paragrafu 1 ta’ l-Artikolu 3 tad-
Direttiva 76/207/KEE kif emendat mill-paragraf u 3 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE. 
Dan l-Artikolu l- ġdid jikkorrispondi mal-formulazzjonijiet  simili li jinsabu f’Direttivi bba żati 
fuq l-Artikolu 13 tal-KE, ji ġifieri 2000/43/KE57 u 2000/78/KE58. 
It-tieni paragrafu ta’ dan l- Artikolu jikkorrispondi mal-para grafu 6 ta’ l-Artikolu 2 tad-
Direttiva 76/207/KEE kif emendat mill-paragraf u 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE. 
Dan jikkon ċerna safejn huma permess derogi mill-prin ċipju ta’ trattament ugwali fil-ka ż ta’ 
impjieg li min ħabba l-istess natura tieg ħu jeħtieġ persuna ta’ sess spe ċifiku, u huwa 
f’konformità mal- ġurisprudenza tal-Qorti fuq dan is-su ġġett59.  
It-tielet paragrafu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 9 (2) tad-Direttiva 76/207/KEE li jirreferi g ħall-
klawsola ta’ esklu żjoni fl-Artikolu 2 (6) ta d-Direttiva 76/207/ KEE kif emendat mill-paragrafu 2, 
6 ta’ l-Artikolu 1 tad- Direttiva 2002/73/KE.  
Artikolu 14  
                                                 
57 ĠU L 18019 Lulju 2000 p.22 
58 ĠU L 303 2 Di ċembru 2000 p.16 
59 Is-Sentenza tal-15 ta’ Mejju 1986 fil-Ka ż C-222/84 Johnston; sentenza tas-26 ta’ Ottubru 1999, Sirdar, 
[1999] ECR I-0000 u sentenza tal-11 ta’ Jannar 2000 fil-Ka ż C-285/98 Kreil [2000] ECR I-0000. 
 
MT 29   MT Dan l-Artikolu jikkorrispondi mal-paragrafu 8 ta’ l-Artikolu 2 tad-Direttiva 76/207/KEE kif 
emendat mill-paragrafu 2 ta’ l-Artiko lu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE u g ħandu x’jaqsam mal-
possibbiltà ta ħt l-Artikolu 141 (4) tal-KE li l-Istati Membri j żommu jew jadottaw mi żuri bil-
ħsieb li jiżguraw ugwaljanza s ħiħa fil-prattika bejn l-ir ġiel u n-nisa fil- ħajja tax-xog ħol. 
Artikolu 15  
Dan l-Artikolu jirrifletti l- ġurisprudenza tal-Qorti dwar il-maternità u t-tqala (ara b’mod 
partikolari, il-paragrafu 25 tal-Ka ż 184/83 Hofmann v. Barmer Ersatzkasse [1984] ECR 3047, 
il-paragrafu 21 tal-Ka ż C-421/92 Habermann-Beltermann [1994] ECR I-1657 u l-paragrafu 
20 tal-Ka ż C-32/93 Webb v EMO Air Car go [1994] ECR I-3567,). Dan ji ċċara r-rabtiet bejn 
id-Direttiva 92/85/KEE u l-proposta pre żenti għal Direttiva b’relazzjoni g ħal kwistjonijiet 
trattati f’dan il-kapitolu u koperti mit-tieni u t-tielet in ċiż tal-paragrafu 7 ta’ l-Artikolu 2tad-
Direttiva 76/207/KEE kif emendat mill-paragraf u 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE, 
kif stabbilit mill- ġurisprudenza.  
Il-proposta fl-ewwel paragrafu, li tispe ċifika li "Trattament inqas favorevoli ta’ mara relatat 
ma’ lîf ta’ tqala jew ta’ matern ità ser jikkostitwixxi diskrimi nazzjoni fis-sens ta’ din id-
Direttiva", tirrifletti t-tielet in ċiż ta’ l-Artikolu 2 (7) tad-Dire ttiva 76/207/KEE, kif imda ħħal 
mill-paragrafu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE. 
It-tieni paragrafu jikkorrispondi mat-tieni in ċiż ta’ l-Artikolu 2(7) tad- Direttiva 76/207/KEE, 
kif imdaħħal mill-paragrafu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Di rettiva 2002/73/KE, u jintegra t-test mhux 
mibdul ta’ dik id-dispo żizzjoni li tirrifletti l- ġurisprudenza tal-Qorti dwar id-dritt ta’ mara fuq 
lîf ta’ maternità, wara t-tmiem tal-perjodu tag ħha ta’ lîf ta’ maternità, li tirritorna lura g ħall-
impjieg tag ħha jew għal pożizzjoni ekwivalenti b’termini u k undizzjonijiet li m’humiex inqas 
favorevoli g ħaliha u li tibbenefika minn kwalunkw e titjib fil-kundizzjonijiet tax-xog ħol li 
għalihom hija kienet intitolata matul l-assenza tag ħha. 
Artikolu 16  
Dan l-Artikolu jintegra ming ħajr tibdil it-tieni parti tar-raba’ in ċiż ta’ l-Artikolu 2 (7) tad-
Direttiva 76/207/KEE kif imda ħħal mill-paragrafu 2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 
2002/73/KE, li tispe ċifika li din id-Direttiva hija wkoll ming ħajr preġudizzju g ħad-dritt ta’ l-
Istati Membri li jag ħrfu drittijiet distinti għal-lîf ta’ paternità  u/jew ta’ adozzjoni . Dawk l-
Istati Membri li jag ħrfu tali drittijiet huma obbligati li jie ħdu l-miżuri neċessarji biex 
jipproteġu rġiel u nisa li ja ħdmu minn tke ċċija minħabba li jkunu e żerċitaw dawk id-drittijiet 
u li jiżguraw li, fit-tmiem ta’ tali lîf, huma intitolati li jirritornaw g ħall-impjieg tag ħhom jew 
għal pożizzjonijiet ekwivalenti b’termini u kundi zzjonijiet li m’humiex inqas favorevoli 
għalihom, u li jibbenefikaw minn kwalunkw e titjib fil-kundi zzjonijiet tax-xog ħol li huma 
kienu intitolati g ħalihom matul l-assenza tag ħhom. 
Dan il-paragrafu dwar lîf ta’ paternità u ta ’ adozzjoni kien introdott kemm mill-Parlament 
Ewropew u kemm mill-Kunsill matul in-negozjati g ħall-adozzjoni tad-Direttiva 2002/73/KE. 
TITOLU III  
Id-Dispożizzjonijiet Orizzontali  
Kapitolu 1  
Id-Difiża tad-Drittijiet 
 
MT 30   MT Taqsima1 
Ir-rimedji 
Artikolu 17  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 6 (1 ), (3) u (4) tad-Direttiva 76/207/KEE, kif 
emendat mill-paragrafu 5 ta’ l-Artikolu 1 tad- Direttiva 2002/73/EC, adattat sabiex ikopri 
wkoll paga ndaqs. 
F’konformità mal- ġurisprudenza tal-Qorti 60, il-paragrafu 3 jispe ċifika li l-paragrafi pre ċedenti 
huma ming ħajr preġudizzju g ħar-regoli nazzjona li dwar limiti ta’ żmien sabiex jin ġiebu 
azzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-prin ċipju ta’ trattament ugwali. Dan jikkorrispondi 
mal-paragrafu 4 ta’ l-Artikolu 6 tad-Direttiv a 76/207/KEE, introdott b il-paragrafu 5 ta’ l-
Artikolu 1, tad-Direttiva 2002/73/KE. 
Artikolu 18  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu 6 (2) tad-Direttiva 76/207/KEE kif emendat 
mill-paragrafu 5 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE, u g ħandu x’jaqsam mal-kumpens 
fil-każ ta’ ksur tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali skond il- ġurisprudenza tal-Qorti. 
Taqsima 2 
Il-piż tal-prova 
Artikolu 19  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikolu prin ċipali tad-Direttiva 97/80/KE fuq il-pi ż tal-
prova, jiġifieri l-Artikolu 4. 
Artikolu 20  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Ar tikolu 3 tad-Direttiva 97/80/KE li g ħandu x’jaqsam 
ma’ l-ambitu ta’ dik id-Direttiv a. Dan l-Artikolu huwa wkoll xi  ftit adattat sa biex ikopri s-
sitwazzjonijiet kollha ko perti mill-proposta pre żenti għal Direttiva (ara aktar ’il fuq). 
L-eċċezzjoni li titratta pro ċeduri kriminali (l-Arti kolu 3 (2) tad-Direttiva 97/80) hija riflessa 
fil-paragrafu 2. 
Kapitolu 2 
Il-korpi li jinkora ġġixxu trattament ugwali – id-djalogu so ċjali 
Artikolu 21  
Dan l-Artikolu jikkon ċerna t-twaqqif, ir-rwol u l-kompe tenzi ta’ korpi ta’ ugwaljanza di ġà 
msemmija ta ħt l-Artikolu 8a tad-Direttiva 76/207/K EE (introdott mill-paragrafu 7 ta’ l-
Artikolu 1tad-Direttiva 2002/73/KE). Din id-dispo żizzjoni ser tapplika ta ħt il-proposta 
preżenti għall-kwistjonijiet kollha koperti mid-Dire ttivi li jiffurmaw parti mill-bidla pre żenti.  
                                                 
60 Is-Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2000 fil-ka ż C-78/98 Preston ECR 2000 p. I-03201. 
 
MT 31   MT Artikolu 22  
Dan l-Artikolu jikkon ċerna l-obbligazzjoni fuq l-Istati Membri, skond tradizzjonijiet u 
prattika nazzjonali, li jag ħtu spinta lid-djalogu so ċjali u li jinkora ġġixxu pjanijiet ta’ 
ugwaljanza fil-postijiet tax-xog ħol.  
Dan l-Artikolu jikkorrispondi ma’ l-Artikol u 8b tad-Direttiva 76/207/KEE (introdott mill-
paragrafu 7 ta’ l-Artikolu 1 tad- Direttiva 2002/73/KE) u ser japplika g ħall-oqsma kollha 
koperti mill-proposta pre żenti għal Direttiva.  
Artikolu 23  
Dan l-Artikolu jikkon ċerna l-obbligazzjoni fuq l -Istati Membri li jinkora ġġixxu djalogu ma’ 
organizzazzjonijiet mhux tal-gvern xierqa li g ħandhom, skond il-li ġi u l-prattika nazzjonali 
tagħhom, interess le ġittimu li jikkontribwixxu g ħall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni 
minħabba s-sess bil- ħsieb li jinkora ġġixxu l-prin ċipju ta’ trattament ugwali. Din id-
dispożizzjoni li di ġà teżisti fid-Direttiva 76/207/KEE (l-Artikolu 8c, introdott mill-paragrafu 7 
ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE), b’mod le ġittimu, għandha jkollha effett orizzontali 
u tapplika g ħall-kwistjonijiet kollha koperti mill-proposta pre żenti. Artikolu simili je żisti 
wkoll fid-Direttivi adottati dan l-a ħħar ibbażati fuq l-Artikolu 13 tal-KE (Direttiva 
2000/43/KEC u 2000/78/KE).  
TITOLU IV  
L-Implimentazzjoni  
Artikolu 24  
Dan l-Artikolu huwa dispo żizzjoni klassika, li tinsab fl-Artikolu 3 (2) tad-Direttiva 
76/207/KEE kif emendat mill-paragrafu 3 ta’ l-Ar tikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE, dwar il-
konformità ta’ l-Istati Membri mad-Diret tiva. It-trattament ugwali jinvolvi t-tne ħħija ta’ 
diskriminazzjoni li tori ġina minn kwalunkwe li ġi, regolament jew dispo żizzjoni 
amministrattiva u d-Direttiva g ħalhekk titlob li l-Istati Membri jabolixxu kwalunkwe 
dispożizzjonijiet simili. B ħal-leġiżlazzjoni pre ċedenti, id-Direttiva te ħtieġ ukoll li kwalunkwe 
dispożizzjoni li tmur kontra l-prin ċipju ta’ trattament ugwali g ħandha titqies ming ħajr effetti 
legali jew ti ġi emendata, jew iridu jkunu jistg ħu jinġiebu hekk jekk ikunu sfidati. 
Artikolu 25  
Din id-dispo żizzjoni ti ġi mid-Direttiva 2002/73/KE u tapplika b’mod orizzontali g ħas-
sitwazzjonijiet kollha fl-ambitu materjali tad-Di rettiva (il-paragrafu 6 ta’ l-Artikolu 1 li jie ħu 
post l-Artikolu 7 tad-Diret tiva 76/207/KEE). Din tikkon ċerna l-obbligazzjoni ta’ l-Istati 
Membri li jintrodu ċu fis-sistemi legali nazzjonali tag ħhom tali mi żuri li huma ne ċessarji 
għall-protezzjoni ta’ l-impjegati, inklu żi dawk li huma rappre żentanti ta’ l-impjegati kif 
previst mill-li ġijiet u/jew pratti ċi nazzjonali, kontra t-tke ċċija jew trattament li jag ħmel ħsara 
ieħor minn min i ħaddem bħala reazzjoni g ħal ilment fl-intrapri ża jew għal kwalunkwe 
proċedura legali bl-g ħan li tiġi infurzata l-osservanza tal-prin ċipji ta’ trattament ugwali.  
Artikolu 26  
Dan l-Artikolu huwa dispo żizzjoni standard li g ħandu x’jaqsam ma’ sanzjonijiet g ħall-ksur 
tal-prinċipju ta’ trattament ugwali. Dispo żizzjonijiet ekwivalenti jin stabu fl-Artikolu 8d tad-
 
MT 32   MT Direttiva 76/207/KEE, introdott mill-paragrafu 7 ta’ l-Artikol u 1 tad-Direttiva 2002/73/KE. L-
Artikolu 26 jer ġa’ jiġbor id-dispo żizzjonijiet kollha dwar sanzjonijiet u jag ħmilhom 
applikabbli g ħall-kwistjonijiet koperti minn din id-Direttiva. 
Artikolu 27  
Dan l-Artikolu ji ġi mill-Artikolu 2 (5) tad-Di rettiva 76/207/KEE, kif imda ħħal mill-paragrafu 
2 ta’ l-Artikolu 1 tad-Diret tiva 2002/73/KE, li jirrikkman da li l-Istati Membri g ħandhom 
jinkoraġġixxu sabiex jittie ħdu miżuri preventivi kontra d-diskriminazzjoni sesswali, il-fastidju 
u l-fastidju sesswali. 
Artikolu 28  
Din hija wkoll dispo żizzjoni standard li tipprovdi li m’g ħandux jitbaxxa l-livell ta’ protezzjoni 
kontra d-diskriminazzjoni min ħabba s-sess tal-persuna li di ġà tingħata mill-Istati Membri 
meta jimplimentaw din id-Direttiva. 
Artikolu 29  
Dan l-Artikolu li jikkon ċerna l-integrazzjoni tas-sess ( gender mainstreaming)  jirrifletti l-
ispirtu ta’ l-Artikolu 3(2)  tal-KE u huwa identiku g ħall-Artikolu 1(1a) tad-Direttiva 
76/207/KEE kif imda ħħal mill-paragrafu 1 ta’ l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2002/73/KE. Din id-
dispożizzjoni għandha effett orizzontali u ser tapplika g ħall-kwistjonijiet kope rti mid-Direttivi 
kollha li jiffurmaw parti mill-bidla pre żenti.  
Artikolu 30  
Din id-dispo żizzjoni ti ġi mid-Direttiva 97/80/KE (l-Artik olu 5) u wkoll mid-Direttiva 
75/117/KEE (l-Artikolu 7) u tikkon ċerna l-obbligazzjoni ta’ l-Istati Membri li jie ħdu ħsieb li 
d-dispożizzjonijiet adottati skond din id-D irettiva, flimkien mad-dispo żizzjonijiet rilevanti 
diġà fis-seħħ, jinġiebu għall-attenzjoni ta’ persuni kon ċernati bil-mezzi kollha xierqa, per 
eżempju fuq il-post tax-xog ħol. Din id-dispo żizzjoni importanti g ħandha effett orizzontali u 
ser tapplika g ħall-oqsma kollha koperti mill-proposta pre żenti għal Direttiva. 
TITOLU V  
Id-dispożizzjonijiet finali  
Artikolu 31  
Il-paragrafu 1 je ħtieġ li l-Istati Membri jirrapportaw lill-Kummissjoni dwar l-
implimentazzjoni tad-Direttiva sa mhux akta r tard mill- ……, sabiex ikun possibbli g ħall-
Kummissjoni li tikkompila rapport g ħall-Parlament Ewropew u g ħall-Kunsill.  
Il-paragrafu 2 jikko rrispondi, mad-dispo żizzjoni li tinsab fil-paragr afu 3 ta’ l-Artikolu 2 tad-
Direttiva 2002/73/KE dwar kif kull erba’ snin g ħandu jsir rapport fuq il-mi żuri meħuda mill-
Istati Membri skond l-Artikolu 141(4) tal-KE. 
 
MT 33   MT Artikolu 32  
L-Artikolu jsemmi revi żjoni possibbli tad-Direttiva u je żisti f’Direttivi o ħra f’termini simili. 
L-impatt tad-Direttiva ser ikun assessjat b’ attenzjoni mill-Kum missjoni u kwalunkwe 
aġġustament li jitqies ne ċessarju jista’ mbag ħad ikun propost kif jixraq. 
Artikolu 33  
Il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu jispe ċifika d-data g ħat-traspożizzjoni ta’ din id-Direttiva mill-
Istati Membri. Skond il-prattika miftiehma dan l-a ħħar, huwa mitlub ukoll li l-Istati Membri 
jinnotifikaw it-test tad-dispo żizzjonijiet adottati fit-traspo żizzjoni tad-Direttiva. 
Il-paragrafu 2 huwa dispo żizzjoni standard li je ħtieġ li d-dispo żizzjonijiet adottati g ħall-
implimentazzjoni tad-Direttiva jinkludu referenza g ħal din id-Direttiva jew li tali referenza 
tkun mehmu ża magħhom. Dan il-paragrafu jinkludi wkoll dispo żizzjoni oħra li teħtieġ li tali 
referenza tinkludi dikjar azzjoni li referenzi f’li ġijiet, regolamenti u dispo żizzjonijiet 
amministrattivi e żistenti għal Direttivi revokati b’din id-Dir ettiva ser ikunu interpretati b ħala 
referenzi g ħal din id-Direttiva. 
Artikolu 34  
Dan l-Artikolu jikkon ċerna r-revoka tad-Direttivi li jiffurmaw parti mill-bidla pre żenti ladarba 
din id-Direttiva tkun ġiet adottata mill-Kunsill u mill-Parlament Ewropew. Din id-
dispożizzjoni hija ming ħajr preġudizzju g ħall-obbligazzjonijiet fuq l-Istati Membri 
b’relazzjoni g ħal-limiti ta’ żmien għat-traspożizzjoni fil-li ġi nazzjonali u g ħad-dati ta’ l-
applikazzjoni tad-Direttivi e żistenti. 
Artikolu 35  
Dan huwa Artikolu standard li jispe ċifika li d-Direttiva ser tid ħol fis-seħħ fl-[għoxrin] ġurnata 
wara l-pubblikazzjoni tag ħha fil-Ġurnal Uffi ċċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. 
Artikolu 36  
Dan huwa Artikolu standard li jispe ċifika li d-Direttiva hija in dirizzata lill-Istati Membri.   
 
MT 34   MT 2004/0084 (COD) 
Proposta g ħal 
DIRETTIVA TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL 
dwar l-implimentazzjoni tal-prin ċipju ta’ opportunitajiet ugwali u ta’ trattament ugwali 
ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjoni jiet ta’ impjiegi u xog ħol 
IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA, 
Wara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-
Artikolu 141(3) tieg ħu, 
Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni61, 
Wara li kkunsidraw l-opinjoni  tal-Kumitat Ekonomiku u So ċjali Ewropew62, 
Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Re ġjuni63, 
Filwaqt li a ġixxew skond il-pro ċedura stabbilita fl-Artikolu 251 tat-Trattat, 
Billi: 
 
Ø ġdid 
(1) Id-Direttiva tal-Kunsill 76/207/KEE tad-9 ta’ Frar 1976 dwar l-implimentazzjoni tal-
prinċipju ta’ trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fir-rigward ta’ a ċċess għall-impjiegi, 
taħriġ vokazzjonali u promozzjoni, u kundizzjonijiet tax-xog ħol64, u d-Direttiva tal-
Kunsill 86/378/KEE ta’ l-24 ta’ Lulju 1986 dwar l-implimentazzjoni tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fi skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-
xogħol65 ġew emendati b’mod sostanzjali. Id-D irettiva tal-Kunsill 75/117/KEE ta’ l-10 
ta’ Frar 1975 dwar l-approssimazzjoni tal-li ġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrelataw ma’ l-
applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u għan-nisa66 u d-Direttiva tal-
Kunsill 97/80/KE tal-15 ta’ Di ċembru 1997 dwar il-pi ż tal-prova f’ka żijiet ta’ 
diskriminazzjoni bba żati fuq is-sess67 ukoll fihom dispo żizzjonijiet li g ħandhom b ħala 
l-għan tagħhom l-implimentazzjoni tal-prin ċipju tat-trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-
nisa. Min ħabba li jridu jsiru emendi o ħra għal dawn id-Direttivi, dawn g ħandhom 
                                                 
61 ĠU C , , p.  
62 ĠU C , , p. . 
63 ĠU C , , p. . 
64 ĠU L 39, 14.2.1976, p. 40, Id-Direttiva kif emendata mid-Direttiva 2002/73/KE ( ĠU L 269, 5.10.2002, p.15). 
65 ĠU L 225, 12.8.1986, p. 40, Id-Direttiva kif emendata mid-Direttiva 96/97/KE ( ĠU L 46, 17.2.1997, p. 20). 
66 ĠU L 45, 19.2.1975, p. 19. 
67 ĠU L 14, 20.1.1998, p. 6, Id-Direttiva kif emendata mid-Direttiva 98/52/KE ( ĠU L 205, 22.7.1998, p. 66). 
 
MT 35   MT jinbidlu fl-interessi ta ċ-ċarezza u sabiex jg ħaqqdu flimkien f’test wie ħed id-
dispożizzjonijiet prin ċipali li jeżistu f’dan il-qasam kif ukoll ċerti żviluppi li ori ġinaw 
mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal- Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej. 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 4 
(adattata) (adattata) 
(2) It-trattament ⌦ ugwaliUgwaljanza  ⌫ bejn nisa  ⌦ l-irġiel ⌫ u irġiel ⌦ n-nisa ⌫ 
huwa prin ċipju fundamentali,  ⌦ tal-liġi tal-Komunità li skond ⌫ taħt ⌦ l-
Artikoli ⌫ 2 u l -Artikolu  3(2) tat-Trattat KE  il-Komunità trid u l -ġurisprudenza tal -
Qorti tal -Ġustizzja . Dawn  id-dispożizzjonijiet tat -Trattat jipproklamaw l -ugwaljanza 
bejn in -nisa u l -irġiel bħala 'kompitu ' u 'għan' tal-Komunità u jimponu obbligu po żittiv 
biex 'tippromwovih'  fl-attivitajiet kollha tag ħha. 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 5 
(adattata) 
(3) L-Artikolu 141 ⌦ (3) ⌫ tat-Trattat, u b’mod partikolari l -paragrafu 3, jindirizza  
⌦ issa jipprovdi ba żi legali ⌫ speċifikament  ⌦ għall-adozzjoni ta’ mi żuri tal-
Komunità biex ti ġi żgurata l-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ ⌫ opportunitajiet ugwali 
u trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xog ħol ⌦ , 
inkluż il-prinċipju ta’ paga ndaqs g ħal xogħol ugwali u xog ħol ta’ l-istess valur ⌫ . 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 3 
(adattata) 
(4) ⌦ L-Artikoli 21 u 23 ta’ ⌫ Din id -Direttiva tirrispetta d -drittijiet fundamentali u 
tosserva l -prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill - l-Karta tad-Drittijiet 
Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea ⌦ wkoll jipprojbixxu kwalunkwe 
diskriminazzjoni fuq il-ba żi ta’ sess u jinkludu d-dritt g ħal trattament ugwali bejn l-
irġiel u n-nisa fl-oqsma kollha, inklu żi l-impjieg, ix-xog ħol u l-paga ⌫. 
 
Ø ġdid  
(5) Għal raġunijiet ta’ koerenza, huwa ne ċessarju li ting ħata definizzjoni unika ta’ 
diskriminazzjoni di retta u indiretta. 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 19 
(adattata) 
Billi huwa dejjem aktar diffi ċli li tiġi ppruv ata d -diskriminazzjoni meta din tkun indiretta ; 
huwa għalhekk importanti li ti ġi ddefinita d -diskriminazzjoni indiretta . 
 
MT 36   MT  
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 8 
(adattata) 
(6) Fastidju relatat mas-sess ta’ pers una u fastidju sesswali huma kuntrarji g ħall-prinċipju 
ta’ trattament ugwali bejn in -nisa ⌦ l-irġiel ⌫ u ⌦ n-nisa ⌫ l-irġiel; huwa  ⌦ u 
⌫ għalhekk xieraq li kun ċetti bħal dawn ji ġu definiti u li ji ġu pprojbiti forom ta’ din 
ix-xorta ta’  ⌦ għandhom jitqiesu b ħala li jikkostitwixxu ⌫ diskriminazzjoni 
⌦ minħabba s-sess g ħall-finijiet ta’ din id-Direttiva ⌫ . Għal din ir -raġuni għandu 
jkun enfasizzat li dawn  ⌦ Dawn ⌫ il-forom ta’ diskriminazzjoni jse ħħu mhux biss 
fuq il-post tax-xog ħol, imma wkoll fil-kuntest ta’ l-a ċċess għall-impjiegi u t-ta ħriġ 
vokazzjonali, matul l -impjieg u x -xogħol. 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 9 
(adattata) 
(7) F’dan il-kuntest, min i ħaddem u dawk li huma responsabbli g ħat-taħriġ vokazzjonali 
għandhom ji ġu mħeġġa biex jie ħdu miżuri ħalli jikkumbattu l-forom kollha ta’ 
diskriminazzjoni se sswali  ⌦ minħabba s-sess ⌫ u, b’mod partikolari, biex jie ħdu 
miżuri preventivi kontra l-fastidju u l-fastidju sesswali fuq il-post tax-xog ħol, skond il-
leġiżlazzjoni u l-prattika nazzjonali. 
 
Ø ġodda 
(8) Il-prin ċipju ta’ paga ndaqs g ħal xogħol ugwali jew g ħal xogħol ta’ valur ugwali kif 
stabbilit mill-Artikolu 141 tat-Trattat jikkostitwixxi aspett importanti tal-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali bejn l-ir ġiel u n-nisa. G ħalhekk huwa xieraq li ssir aktar 
preparazzjoni g ħall-implimentazzjoni tieg ħu. 
(9) Huwa stabbilit sew li l-prin ċipju ta’ paga ndaqs m’huwiex limitat g ħal sitwazzjonijiet 
li fihom l-ir ġiel u n-nisa ja ħdmu għall-istess persuna. Skond is-sentenzi tal-Qorti tal-
Ġustizzja fil-Ka ż C-320/00: A.G. Lawrence  and Others v Regent  Office Care Ltd, 
Commercial Catering Group u Mitie Secure Services Ltd68 u l-Każ C-256/01: Debra 
Allonby v Accrington & Rossendale College , Education Lecturing Services u The 
Secretary of State for Education and Employment69, xorta wa ħda jrid ikun hemm sors 
uniku li li tista’ ti ġi attribwita lilu  kwalunkwe differenza identi fikata fil-kundizzjonijiet 
tal-paga, g ħax inkella m’hemm l-e bda korp responsabbli g ħal kwalunkwe nuqqas ta’ 
ugwaljanza u li jkun jista’ jtrodd trattament ugwali. 
                                                 
68 [2002] ECR I-7325. 
69 Is-Sentenza tat-13.1.2004. 
 
MT 37   MT  
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 1 
(adattata) 
Billi t -Trattat jipprovdi li  kull Stat Membru g ħandu jiżgura l -applikazzjoni tal -prinċipju li l -
irġiel u n -nisa għandhom jir ċievu paga ndaqs g ħal xogħol ugwali; billi  «pa ga» 
għandha titqies li tfisser il -paga jew is -salarju ordinarju ba żiku jew minimu u 
kwalunkwe rimunerazzjoni o ħra, kemm jekk fi flus kontanti jew b’mezzi simili, li 
jirċievi l -impjegat , dire ttament jew indirettament , minn min i ħaddmu fejn g ħandu 
x’jaqsam l -impjieg tieg ħu; 
 
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 2 
(adattata) 
Billi, għalkemm il -prinċipju ta’ paga ndaqs  tabilħaqq japplika direttament f’ka żijiet fejn id -
diskriminazzjoni tista’ ti ġi ddeterminata biss fuq il -bażi tal-kriterji ta’ trattament 
ugwali u paga ndaqs , hemm ukoll sitwazzjonijiet fejn l -implimentazzjoni ta’ dan il -
prinċipju timplika l -adozzjoni ta’ miżuri addizzjonali li jiddefinixxu l -ambitu tieg ħu 
b’mod aktar ċar.  
 
Ð 75/117/KEE, il-Premessa 1 
(adattata) 
Billi l -implimentazzjoni tal -prinċipju li l -irġiel u n -nisa għandhom jir ċievu paga ndaqs li 
jinsab fl -Artikolu 119 tat-Trattat hija parti integrali tat -twaqqif u tal -funzjonament tas -
suq komuni ; 
 
Ð 75/117/KEE, il-Premessa 2 
(adattata) 
Billi hija primarjament ir -responsabbilità ta’ l -Istati Membri li ji żguraw l -applikazzjoni ta’ 
dan il -prinċipju permezz ta’ li ġijiet, regol amenti u dispo żizzjonijiet amministrattivi 
xierqa ; 
 
Ð 75/117/KEE, il-Premessa 3 
(adattata) 
Billi r -riżoluzzjoni tal -Kunsill tal -21 ta’ Jannar 1974 70 li tikkonċerna programm ta’ azzjoni 
soċjali, immirat biex jag ħmel possibbli l -armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ l -
għajxien u x -xogħol filwaqt li jin żamm it -titjib u li jintla ħaq żvilupp so ċjali u 
ekonomiku bbilan ċjat tal -Komunità , irrikonoxxiet li g ħandha ting ħata prijorità lill -
                                                 
70 ĠU Nru C 13, 12.2.1974, p. 1.  
 
MT 38   MT azzjoni li tittie ħed f’isem in -nisa fir -rigward ta’ l -aċċess għall-impjieg u t -taħriġ 
vokazzjonali u l -avvanz , u fir-rigward ta’ kund izzjonijiet tax -xogħol, inkluża l-paga ; 
 
Ð 75/117/KEE, il-Premessa 4 
(adattata) 
Billi huwa mixtieq li ji ġu rinforzati l -liġijiet bażiċi permezz ta’  standards immirati biex t kun 
iffaċilitata l -applikazzjoni prattika tal -prinċipju ta’ l -ugwaljanza b’ta li mod li l -
impjegati kollha fil -Komunità jistg ħu jiġu mħarsa f’dawn il -kwistjonijiet ; 
 
Ð 75/117/KEE, il-Premessa 5 
(adattata) 
Billi jibqg ħu jeżistu differenzi fid -diversi Stati Me mbri minkejja l -isforzi li saru biex ti ġi 
applikata r -riżoluzzjoni tal -konferenza ta’ l -Istati Membri tat -30 ta’ Diċembru  1961 
dwar paga ndaqs g ħall-irġiel u n -nisa u billi , għalhekk, id -dispożizzjonijiet nazzjonali 
għandhom jitqarrbu fir -rigward ta’ l -applikazzjoni tal -prinċipju ta’ paga ndaqs ; 
 
Ø ġdid 
(10) Għandhom ji ġu adottati mi żuri speċifiċi biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-
prinċipju ta’ trattament ugwali fi  skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali u biex ji ġi 
definit l-ambitu tieg ħu b’mod aktar ċar. 
 
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 3 
(adattata) 
Billi, l-Artikolu  1(2) tad-Direttiva tal -Kunsill 76/207/ KEE tad-9 ta’ Frar  1976 dwar l -
implimentazzjoni tal -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u n -nisa fir-rigward 
ta’ l -aċċess għall-impjieg, tat -taħriġ vokazzjonali u tal -promozzjoni , u tal -
kundizzjonijiet tax -xogħol71 jipprovdi li, sabiex ti ġi żgurata l -implimentazzjoni 
progressiva tal -prinċipju ta’ trattament ugwali fi kwistjonijiet ta’ sigurtà so ċjali, il-
Kunsill, filwaqt li ja ġixxi fuq proposta mill -Kummissjoni , ser jadotta dispo żizzjonijiet 
li jiddefinixxu s -sustanza tieg ħu, l-ambitu tieg ħu u l -arranġamenti għall-applikazzjoni 
tiegħu; billi l -Kunsill adotta g ħal dan il -għan id -Direttiva 79/7/ KEE tad-19 ta’ 
Diċembru  1978 dwar l -implimentazzjoni progressiva tal -prinċipju tat -trattament 
ugwali għall-irġiel u għan-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà so ċjali72. 
                                                 
71 ĠU Nru L 39, 14. 2. 1976, p. 40.  
72 ĠU Nru L 6, 10. 1. 1979, p. 24.  
 
MT 39   MT  
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 4 
(adattata) 
Billi l -Artikolu 3 (3) tad-Direttiva  79/7/ KEE jipp rovdi li , sabiex ti ġi żgurata l -
implimentazzjoni tal -prinċipju ta’ trattament ugwali fi skemi tax -xogħol, il-Kunsill, 
filwaqt li ja ġixxi fuq proposta mill -Kummissjoni, ser jadotta dispo żizzjonijiet li 
jiddefinixxu s -sustanza tieg ħu, l-ambitu tieg ħu u l -arranġamenti għall-applikazzjoni 
tiegħu; 
 
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 5 
(adattata) 
Billi l -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħandu jkun implimentat fi skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq 
il-post tax -xogħol li jipprovdu ħarsien  kontra r -riskji speċifikati  fl-Artikolu 3 (1) tad-
Direttiva 79/7/ KEE kif ukoll dawk li jipprovdu lill -impjegati bi kwalunkwe 
rimunerazzjoni o ħra fi flus kontanti jew b’mezzi simili fi ħdan it -tifsira tat -Trattat ; 
 
Ð 86/378/KEE, il-Premessa 6 
(adattata) 
Billi l -implimen tazzjoni tal -prinċipju ta’ trattament ugwali ma jippre ġudikax id -
dispożizzjonijiet li jirrelataw mal -ħarsien  tan-nisa minħabba l -maternità ,  
 
Ð 96/97/KE, il-Premessa 2 
(adattata) 
(11) Fis-sentenza tag ħha tas -17 ta’ Mejju  1990,  fil-Każ C-262/88: Barber v. Guardian 
Royal Exchange Assurance Group73, il-Qorti tal- Ġustizzja tal -Komunitajiet Ewropej 
tagħraf ⌦ ddeterminat ⌫ li l-forom kollha ta’ pensjoni tax-xog ħol jikkostitwixxu 
element ta’ paga fi ħdan it-tifsira ta’ l-Artikolu ⌦ 141 ⌫ 119 tat-Trattat. 
 
Ø ġdid 
(12) Għalkemm il-kun ċett ta’ paga fi ħdan it-tifsira ta’ l-Arti kolu 141 tat-Trattat ma 
jinkludix il-benefi ċċji tas-sigurtà so ċjali, issa huwa stabbilit b’mod ċar li skema ta’ 
pensjoni g ħal uffiċjali pubbli ċi taqa’ fl-ambitu tal-prin ċipju ta’ paga ndaqs jekk il-
benefiċċji li jitħallsu skond l-iskema jing ħataw lill-impjegat min ħabba r-relazzjoni ta’ 
l-impjieg tieg ħu ma’ min i ħaddmu fis-settur pubbliku, minkejja l-fatt li skema b ħal din 
tifforma parti minn skema ġenerali statutorja. Skond is-sentenzi tal-Qorti tal- Ġustizzja 
                                                 
73 1990 ECR I-1889 
 
MT 40   MT fil-Każ C-7/93: Bestuur van het Algemeen Burger lijk Pensioenfonds v G. A. Beune74 u 
l-Każ C-351/00: Pirkko Niemi75, din il-kundizzjoni ser ti ġi sodisfatta jekk l-iskema tal-
pensjoni tikkon ċerna kategorija partikolar i ta’ impjegati u l-benefi ċċji tagħha huma 
relatati direttament mal-perjodu tas-serviz z u huma kkalkulati permezz ta’ referenza 
għas-salarju finali ta’ l-uffi ċjal pubbliku. G ħal raġunijiet ta’ ċarezza, għalhekk huwa 
xieraq li ssir preparazzjoni spe ċifika għal dan il-g ħan. 
 
Ð 96/97/KE, il-Premessa 10 
(adattata) 
(13) Barra dan, fis -sentenzi tag ħha fil -Każ C-152/91 u l-Każ C-200/91), il- ⌦ Il- ⌫ Qorti 
⌦ tal-Ġustizzja kkonfermat ⌫ tispeċifika li ⌦ filwaqt ⌫ li l-kontribuzzjonijiet ta’ 
ħaddiema r ġiel u nisa fi skema ta’ pensjoni b’benefi ċċju definit iridu jkunu l -istess, 
minħabba li dawn  huma koperti mill-Artikolu ⌦ 141 ⌫ 119  tat-Trattat, filwaqt li  
⌦ kwalunkwe ⌫ nuqqas ta’ ugwaljanza ⌦ fil- ⌫ ta’ kontribuzzjonijiet ta’ min 
iħaddem im ħallsa skond skemi b’benefi ċċju definit iffinanzjati,  minħabba l-użu ta’ 
fatturi attwarjali li jvarjaw skond is-sess,  m’għandhiex titqies fid-dawl ta’ dik l-istess 
dispożizzjoni. 
 
Ð 96/97/KE, il-Premessa 4 
(adattata) 
(14) Billi skond il -Proto koll 2 li jikkonċerna l -Artikolu 119 tat-Trattat anness mat -Trattat li 
jistabbilixxi l -Komunità Ewropea , ⌦ Huwa stabbilit sew li ⌫ l-benefiċċji ⌦ li 
jistgħu jitħallsu ⌫ taħt skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol għandhom  
⌦ m’ ⌫ għandhomx ⌦ jitqiesu ⌫ bħala rimunerazzjoni jekk u sakemm  
⌦ sakemm ⌫ dawn jistg ħu jiġu attribwiti g ħall-perjodi ta’ impjieg qabel is-17 ta’ 
Mejju 1990, ħlief fil-ka ż ta’ ħaddiema jew ta’ dawk li jag ħmlu talba ta ħthom li,  qabel 
dik id -data kienu , bdew pro ċeduri legali jew qajmu  ⌦ ressqu ⌫ talba ekwivalenti 
skond il-li ġi nazzjonali applikabbli;  ⌦ qabel dik id-data. G ħalhekk huwa ne ċessarju li 
tiġi llimitata l-implim entazzjoni tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali skond dan ⌫ . 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 11 
(adattata) 
(15) ⌦ Li jkun żgurat aċċess ugwali g ħall-impjiegi u g ħat-taħriġ vokazzjonali li jwassal 
għalhekk huwa fundamentali g ħall-applikazzjoni tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali ta’ 
l-irġiel u n-nisa fi kwistj onijiet ta’ impjieg u xog ħol. Kwalunkwe e ċċezzjoni għal dan 
il-prinċipju għandha għalhekk tiġi llimitata g ħal dawk ⌫ L- l-attivitajiet ta’ xog ħol li 
l-Istati Membri jistg ħu jeskludu mill -ambitu tad -Direttiva 76/207/ KEE għandhom ji ġu 
ristretti għal dawk  li jeħtieġu l-impjieg ta’ persuna ta’ wie ħed sess ⌦ partikolari  ⌫ 
minħabba il=  n-natura ⌦ tagħhom ⌫ ta’ l -attivitajiet partikolari tax -xogħol 
                                                 
74 [1994] ECR I-4471.  
75 [2002] ECR I-7007. 
 
MT 41   MT ikkonċernati  ⌦ jew il-kuntest li fih jitwettqu ⌫ , sakemm l-g ħan li jrid jintla ħaq 
huwa leġittimu, u su ġġett għal ⌦ u jikkonforma ⌫ mal-prinċipju tal-proporzjonalità 
kif stabbilit mill -ġurisprudenza tal -Qorti tal -Ġustizzja76. 
 
Ð 76/207/KEE, il-Premessa 1 
(adattata) 
Billi l -Kunsill, fir -riżoluzzjoni tieg ħu tal-21 ta’ Jannar 1974 fejn għandu x’jaqsam programm 
ta’ azzjoni so ċjali77, li kien inklu ż fost l -azzjonijiet ta’ prijorità sabiex tinkiseb l -
ugwaljanza bejn l -irġiel u n -nisa fir -rigward ta’ l -aċċess għall-impjiegi u g ħat-taħriġ 
vokazzjonali u g ħall-promozzjoni u fir -rigward tal -kundizzjonijiet tax -xogħol, inkluża 
l-paga ; 
 
Ð 76/207/KEE, il-Premessa 2 
(adattata) 
Billi, fir-rigward tal -paga, il -Kunsill adotta fl -10 ta’ Frar  1975 id-Direttiva  75/117/ KEE dwar 
l-approssimazzjoni tal -liġijiet ta’ l -Istati Membri li jirrelataw ma’ l -applikazzjoni tal -
prinċipju ta’ paga ndaqs għall-irġiel u għan-nisa78; 
 
Ð 76/207/KEE, il-Premessa 3 
(adattata) 
Billi azzjoni tal -Komunità biex jinkiseb il -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u n -nisa 
fejn għandu x’jaqsam l -aċċess għall-impjiegi u g ħat-taħriġ vokazzjonali  u għall-
promozzjoni u fejn g ħandhom x’jaqsmu kundizzjonijiet o ħra ta’ xog ħol tidher ukoll li 
hija neċessarja ; billi, trattament ugwali g ħall-ħaddiema  ġiel u nisa jikkostitwixxi 
wieħed mill -għanijiet tal -Komunità , safejn għandha x’taqsam l -armonizzazzjoni tal-
kundizzjonijiet ta’ l -għajxien u tax -xogħol filwaqt li jin żamm it -titjib tagħhom għandu, 
fost l -oħrajn, jitkompla ; billi t -Trattat ma jag ħtix il -poteri spe ċifiċi neċessarji għal dan 
il-għan; 
 
Ð 76/207/KEE, il-Premessa 4 
(adattata) 
Billi d -definizzjoni u l -implimentazzjoni progressiva tal -prinċipju ta’ trattament ugwali fi 
kwistjonijiet ta’ sigurtà so ċjali għandhom ji ġu żgurati permezz ta’ strumenti 
sussegwenti , 
                                                 
76 Il -Każ C-222/84 Johnston, [1986] ECR 1651, il-Każ C-273/97 Sirdar [1999] ECR I -7403 u l-Każ C-
285/98 Kreil [2000] ECR I -69 
77 ĠU Nru C 13, 12. 2. 1974, p. 1.  
78 ĠU Nru L 45, 19. 2. 1975, p. 19.  
 
MT 42   MT  
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 14 
(adattata) 
(16) L -Istati Membri jis tgħu, skond  ⌦ Skond ⌫ l-Artikolu 141(4) tat-Trattat, ⌦ il-
prinċipju ta’ trattament ugwali ma jw aqqafx lill-Istati Membri milli j żommu ⌫ 
iżommu  jew ⌦ jadottaw ⌫ jadottaw  miżuri li jipprovdu g ħal vantaġġi speċifiċi, biex 
jagħmluha aktar fa ċli għas-sess li huwa rrapre żentat l-inqas milli jsegwi attività 
vokazzjonali jew jipprevjenu jew jikkumpensaw g ħal żvantaġġi fil-karrieri 
professjonali. Min ħabba s -sitwazzjoni korrenti , u filwaqt li wie ħed iżomm f’mo ħħu d-
Dikjarazzjoni  Nru 28 għat-Trattat ta’ Amsterdam , l-Istati Membri g ħandhom , l-
ewwelnett , jisħqu biex itejbu s -sitwazzjoni tan -nisa fil -ħajja tax -xogħol. 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 12 
(adattata) 
(17) ⌦ Huwa ċar mill-ġurisprudenza tal- ⌫ Il- Qorti tal- Ġustizzja b’mod konsistenti 
rrikonoxxiet il -leġittimità , fit-termini tal -prinċipju ta’ trattament ugwali , tal-ħarsien 
tal-kundizzjoni bijolo ġika tal -mara matul u wara t -tqala . Barra minn da n, b’mod 
konsistenti dde ċidiet li kwalunkwe  trattament mhux favorevoli ta’ nisa  ⌦ mara ⌫ 
relatat mat-tqala jew mal-maternità ji kkostitwixxi diskriminazzjoni diretta min ħabba s -
sess ⌦ minħabba s-sess. Trattament b ħal dan għalhekk għandu jiġi inkluż b’mod 
espliċitu f’din id-Direttiva ⌫.  
(18) ⌦ Il-Qorti tal- Ġustizzja rrikonoxxiet b’ mod konsistenti il-le ġittimità, fir-rigward tal-
prinċipju ta’ trattament ugwali, li tit ħares il-kundizzjoni bijolo ġika ta’ mara matul it-
tqala u l-maternità. ⌫ Din id-Direttiva hija g ħalhekk ming ħajr preġudizzju g ħad-
Direttiva tal-Kunsill 92/85/KEE tad-19 ta’ Ottubru 1992 dwar l-introduzzjoni ta’ 
miżuri biex ji ġi mħeġġeġ titjib fis-sigurtà u fis-sa ħħa fuq ix-xog ħol ta’ impjegati tqal u 
ta’ ħaddiema li welldu re ċentement jew li qed ireddg ħu79.(l-għaxar Direttiva 
individwali fi ħdan it -tifsira ta’ l -Artikolu  16(1) tad-Direttiva  89/391/ KEE), li għandha 
l-għan li tiżgura l -ħarsien ta’ l -istat fiżiku u ment ali tan -nisa tqal, tan -nisa li welldu 
reċentement jew tan -nisa li qed ireddg ħu. Il-preambolu g ħad-Direttiva  92/85/ KEE 
jipprovdi li l -ħarsien tas -sigurtà u tas -saħħa tal-ħaddiema tqal, tal -ħaddiema li welldu 
reċentement jew tal -ħaddiema li qed ireddg ħu m’għandux jinvolvi trattament tan -nisa 
li huma fis -suq tax -xogħol b’mod li mhux favorevoli u lanqas m’g ħandu jaħdem għad-
detriment tad -direttivi li jikkon ċernaw it -trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa. 
(19) ⌦ Għal raġunijiet ta’ ċarezza, huwa wkoll xieraq li ssir preparazzjoni apposta g ħall-
⌫ Il-Qorti tal -Ġustizzja rrikonoxxiet  ħarsien ⌦ tad- ⌫ drittijiet ta’ l-impjieg tan-
nisa, ⌦ dwar il-lîf tal-maternità u ⌫ b’mod partikolari d-dritt tag ħhom li jmorru lura 
fil-xogħol, ⌦ kariga li kellhom jew f’wa ħda ekwivalenti u li ma jbatu l-ebda 
detriment fit-termini u l-kundizzjonijiet tag ħhom min ħabba li jie ħdu lîf b ħal 
dan. ⌫mingħajr l-ebda kundizzjoni tax -xogħol li tkun inqas favorevoli , kif ukoll li 
jibbenefikaw minn kwalunkwe titjib fil -kundizzjonijiet tax -xogħol li għalihom kienu 
jkunu intitolati matul l -assenza tag ħhom. 
                                                 
79 ĠU L 348, 28.11.1992, p. 1.  
 
MT 43   MT  
Ø ġodda 
(20) L-implimentazzjoni effettiva tal-prin ċipju ta’ trattament ugwa li jirrikjedi li l-Istati 
Membri jkollhom il-pro ċeduri xierqa. 
(21) Li jkunu provduti pro ċeduri ġudizzjarji u amministrattivi adegwati g ħall-infurzar ta’ l-
obbligi imposti minn din id-Direttiva huwa essenzjali g ħall-implimentazzjoni effettiva 
tal-prinċipju ta’ trattament ugwali.  
 
Ð 97/80/KE, il-Premessi 13, 14 
16 u 18 (adattati) 
(22) ⌦ L-adozzjoni ta’ regoli dwar il-pi ż tal-prova g ħandha rwol importanti biex ikun 
żgurat li l-prin ċipju ta’ trattament ugwali jista’ ji ġi infurzat b’mod effettiv. Kif ⌫ 
Billi il-Qorti tal- Ġustizzja tal -Komunitajiet Ewropej  ddeċidiet għalhekk⌦ , ⌫ li r-
regoli dwar il -piż tal-prova iridu ji ġu adattati meta jkun hemm ka ż prima facie  ta’ 
diskriminazzjoni u li , biex il -prinċipju ta’ trattament ugwali ji ġi applikat b’mod 
effettiv , ⌦ għalhekk għandha ssir preparazzjoni biex ji ġi żgurat li l-pi ż tal-prova irid 
imur  ⌦ jmur ⌫ lura għand il-konvenut meta tin ġieb ⌦ hemm ka ż prima facie  ⌫ 
eviden za ta’ diskriminazzjoni ⌦ , ⌫ bħal din . Billi l -Istati Membri m’g ħandhomx 
għalfejn japplikaw ir -regoli fuq il -piż tal-prova għal ⌦ ħlief b’relazzjoni g ħal ⌫ 
proċeduri li matulhom hija l-qorti jew korp ie ħor kompetenti li g ħandha tinvestiga l-
fatti. tal -każ.; billi l -proċeduri li jissemmew huma dawk fejn il -kwerelant m’huwiex 
meħtieġ li jipprova l -fatti, li jridu jiġu investigati mill -qorti jew minn korp kom petenti . 
⌦ Madankollu huwa ne ċessarju li wie ħed jikkjarifika li ⌫ Billi  l-apprezzament tal-
fatti li minnhom wie ħed jista’ jippre żumi li kien hemm diskriminazzjoni diretta jew 
indiretta ⌦ tibqa’ ⌫ huwa  kwistjoni ⌦ għall-korp ⌫ rilevanti ġudizzjarji jew 
korpi kompetenti o ħra, ⌦ nazzjonali ⌫ skond il-li ġi jew il-prattika nazzjonali. Billi  
⌦ Barra minn hekk, ⌫ għandhom ikunu l-Istati Membri li jintrodu ċu, fi kwalunkwe 
stadju xieraq tal-pro ċeduri, regoli ta’ evidenza li huma aktar favorevoli g ħall-
kwerelanti. 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 1 
(adattata) 
Billi, fuq il -bażi tal-Protokoll dwar il -politika so ċjali anness m at-Trattat , l-Istati Membri, ħlief 
għar-Renju Unit tal -Gran Brittanja u l -Irlanda ta’ Fuq  (minn issa ’l quddiem imsej ħin 
«l-Istati Membri»), li jixtiequ jimplimentaw il -Karta Soċjali ta’ l -1989 , ikkonkludew 
Ftehim dwar il -politika so ċjali; 
 
MT 44   MT  
Ð 97/80/KE, il-Premessa 2 
(adattata) 
Billi l -Karta tal -Komunità tad -Drittijiet So ċjali Fundamentali tal -Ħaddiema tirrikonoxxi l -
importanza li ti ġi miġġielda kull forma ta’ diskriminazzjoni, inklu ża d -
diskriminazzjoni min ħabba sess, kulur, razza, opinjonijie t u twemmin ; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 3 
(adattata) 
Billi l -paragrafu 16 tal-Karta tal -Komunità tad -Drittijiet So ċjali Fundamentali tal -Ħaddiema 
dwar trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa, jipprovdi, fost l -oħrajn, li «l-azzjoni 
għandha tiġi intensifikata biex tkun żgurata l -implimentazzjoni tal -prinċipju ta’ l -
ugwaljanza g ħall-irġiel u n -nisa fir -rigward , b’mod partikolari, ta’ l -aċċess għall-
impjiegi, tar -rimunerazzjoni, tal -kundizzjonijiet tax -xogħol, tal -ħarsien  soċjali, ta’ l -
edukazzjoni , tat-taħriġ vokazzjonali u ta’ l -iżvilupp tal -karriera  »; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 4 
(adattata) 
Billi, skond l -Artikolu 3(2) tal-Ftehim dwar il -politika so ċjali, il -Kummissjoni kkonsultat ma’ 
l-amministrazzjoni u mal -ħaddiema fuq il -livell t al-Komunità dwar id -direzzjoni 
possibbli ta’ azzjoni Komunitarja dwar il -piż tal-prova f’ka żijiet ta’ diskriminazzjoni 
bbażati fuq is -sess; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 5 
(adattata) 
Billi l -Kummissjoni, filwaqt li qieset li l -azzjoni Komunitarja hija ta’ min jirrikmandaha wara 
konsultazzjoni b ħal din, g ħal darb’o ħra kkonsultat ma’ l -amministrazzjoni u mal -
ħaddiema dwar il -kontenut tal -proposta ma ħsuba skond l -Artikolu 3(3) ta’ l-istess 
Ftehim; billi dawn ta’ l -aħħar bagħtu l-opinjonijiet tag ħhom l ill-Kummissjoni ; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 6 
(adattata) 
Billi, wara t -tieni serje ta’ konsul tazzjonijiet, la l -amministrazzjoni u lanqas il -ħaddiema ma 
informaw lill -Kummissjoni bix -xewqa tag ħhom li jibdew il -proċess — li possibilment 
iwassal għal ftehim  — ipprovdut fl -Artikolu 4 ta’ l-istess Ftehim ; 
 
MT 45   MT  
Ð 97/80/KE, il-Premessa 7 
(adattata) 
Billi, skond l -Artikolu 1 tal -Ftehim, il -Komunità u l -Istati Membri stabbilew g ħalihom 
infushom l -għan, fost l -oħrajn, li jtejbu l -kundizzjonijie t ta’ l -għajxien u tax -xogħol; 
billi l -implimentazzjoni effettiva tal -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u n -
nisa għandha tikkontribwi xxi biex jintla ħaq dan l -għan; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 8 
(adattata) 
Billi l -prinċipju ta’ trattam ent ugwali kien iddikjarat fl -Artikolu 119 tat-Trattat, fid -Direttiva 
tal-Kunsill 75/117/ KEE ta’ l-10 ta’ Frar 1975 dwar l -approssimazzjoni tal -liġijiet ta’ l -
Istati Membri li jirrelataw ma’ l -applikazzjoni tal -prinċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel 
u għan-nisa80 u fid -Direttiva tal -Kunsill 76/207/ KEE tad-9 ta’ Frar 1976  dwar l -
implimentazzjoni tal -prinċipju ta’ trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa fir -rigward ta’ 
l-aċċess għall-impjiegi, g ħat-taħriġ vokazzjonali u g ħall-promozzjoni u g ħall-
kundizzjonijiet  tax-xogħol81; 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 9 
(adattata) 
Id-Direttiva tal -Kunsill 92/85/ KEE tad-19 ta’ Ottubru 1992  dwar l -introduzzjoni ta’ mi żuri 
biex jinkora ġġixxu titjib fis -sigurtà u fis -saħħa fuq ix -xogħol ta’ impjegati tqal u ta’ 
impjegati li welldu re ċentement jew li qed ireddg ħu tikkontribwixxi wkoll s għall-
implimentazzjoni effettiva tal -prinċipju ta’ trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa; billi 
dik id -Direttiva m’g ħandhiex ta ħdem għad-detriment tad -Direttivi dwar it -trattament 
ugwali m semmija aktar ’il fuq ; billi, għalhekk, il -ħaddiema nisa li huma koperti minn 
dik id -Direttiva bl -istess mod g ħandhom jibbenefikaw mill -adattament tar -regoli dwar 
il-piż tal-prova . 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 10 
(adattata) 
Billi d -Direttiva tal -Kunsill 96/34/ KE tat-3 ta’ Ġunju 1996 dwar il -ftehim qafas  dwar il -lîf tal -
ġenituri konklu ż mill -UNICE, mill-CEEP u mill-ETUC 82, hija wkoll ibba żata fuq il -
prinċipju ta’ trattament ugwali ta’ l -irġiel u n -nisa. 
                                                 
80 ĠU L 45, 19. 2. 1975, p. 19.  
81 ĠU L 39, 14. 2. 1976, p. 40.  
82 ĠU L 145, 19.6.1996, p.4  
 
MT 46   MT  
Ð 97/80/KE, il-Premessa 11 
(adattata) 
Billi r -referenzi g ħal 'proċess ġudizzjarju ` u għal 'qorti ` jkopru mekkani żmi li permezz 
tagħhom jistg ħu jitressqu kwistjon ijiet biex ikunu e żaminati u tintla ħaq deċiżjoni 
dwarhom quddiem il -korpi indipendenti li jistg ħu jagħtu deċiżjonijiet li jorb tu lill -
partijiet g ħal dawk il -kwistjonijiet . 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 12 
(adattata) 
Billi l -espressjoni 'proċeduri extra -ġudizzjarji ` tfisser b’mod partikolari l -proċeduri bħal 
konċiljazzjoni u medjazzjoni . 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 15 
(adattata) 
Billi huwa ne ċessarju li jitqiesu l -karatteristi ċi speċifiċi tas -sistemi legali ta’ ċerti Stati 
Membri , fost l -oħrajn fejn issir inferenza ta’ diskriminazzjoni jekk il -konvenut ma 
jirnexxilux jipprodu ċi evidenza li tissodisfa l -qorti jew  korp kompetenti ie ħor li ma 
kien hemm l -ebda ksur tal -prinċipju ta’ trattament ugwali . 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 17 
(adattata) 
Billi, il -kwerelanti jistg ħu jiġu mċaħħda minn kwalunkwe mezz effettiv biex bih jinfurzaw il -
prinċipju ta’ trattame nt ugwali quddiem il -qrati nazzjonali jekk l -effett ta’ l -
introduzzjoni ta’ l -evidenza ta’ diskriminazzjoni apparenti ma kienx biex jimponi fuq 
il-konvenut il -piż li jipprova li l -prattika tieg ħu fil-fatt mhix diskriminatorja . 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 20 
(adattata) 
(23) Pers uni li ġew suġġetti għal diskriminazzjoni bba żata fuq is -sess għandu jkollhom 
mezzi adegwati ta’ ħarsien  legali . Biex jiġi pprovdut ⌦ Bil-ħsieb li jittejjeb aktar ⌫ 
il-livell tal- ħarsien aktar effettiv  ⌦ offrut minn din id-Direttiva ⌫, assoċjazzjonijiet, 
organizzazzjonijiet u korpi legali o ħra għandhom ukoll jing ħataw il-poter li jinvolvu 
rwieħhom fi pro ċeduri, kif jiddeterminaw l-Istati Membri, jew f’isem jew b’appo ġġ ta’ 
⌦ min qed jag ħmel l-ilment ⌫ kwalunkwe vittma , mingħajr preġudizzju għar-regoli 
nazzjonali ta’ pro ċedura li jikkon ċernaw ir-rappre żentazzjoni u d-difi ża quddiem il -
qrati . 
 
MT 47   MT  
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 17 
(adattata) 
(24) Il -Qorti tal -Ġustizzja dde ċidiet li, filwaqt  ⌦ Fir-rigward ⌫ tan-natura fundamentali 
tad-dritt g ħal ħarsien ġudizzjarju  ⌦ legali ⌫ effettiv, li jgawdu l -impjegati  ⌦ huwa 
xieraq li ji ġi żgurat li l- ħaddiema jkomplu jgawdu ⌫ minn ħarsien ta’ din ix-xorta 
anki wara li r-relazzjoni ta’ l -impjieg  ⌦ li tkun wasslet g ħall-allegat ksur tal-prin ċipju 
ta’ trattament ugwali ⌫ tkun intemmet83. Impjeg at li jkun qed jiddefendi jew jag ħti 
xhieda f’isem persuna m ħarsa skond din id -Direttiva g ħandu jkollu d -dritt għall-istess 
ħarsien . 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 18 
(adattata) 
(25) ⌦ Kien stabbilit b’mod ċar ⌫ Il- mill-Qorti tal- Ġustizzja dde ċidiet li, sabiex ikun 
effettiv, il-prin ċipju ta’ trattament ugwali jimplika li, kull meta jinkiser , il-kumpens li 
jingħata ⌦ għal kwalunkwe ksur ⌫ lill-impjegat li tkun saret diskriminazzjoni 
kontrih  irid ikun adegwat meta titqies il- ħsara mġarrba. Huwa ⌦għalhekk xieraq li 
jiġi eskluż ⌫ barra minn dan spe ċifika ukoll li mhux  permess  l-iffissar ⌦ ta’ 
kwalunkwe ⌫ xi limitu fuqani minn qabel ⌦ għal ⌫ għax jista’ jipprekludi 
kumpens b ħal dan effettiv . ,ħlief għal għotja ta ’ imgħax bħala kumpens g ħat-telfa 
mġarrba84. 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 21 
(adattata) 
(26) ⌦ Biex tittejjeb l-implimentazzjoni effettiva tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali, ⌫ l-
Istati Membri g ħandhom jinkora ġġixxu d-djalogu bejn is-s ħab soċjali u, fi ħdan l-
istruttura ta’ prattika nazzjonali, ma’ organizzazzjonijiet mhux governamentali. biex 
jindirizzaw forom differen ti ta’ diskriminazzjoni bba żati fuq is -sess fuq il -post tax -
xogħol u biex jikkumbattuhom . 
 
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 22 
(adattata) 
(27) L-Istati Membri g ħandhom jipprovdu g ħal sanzjonijiet effe ttivi, proporzjonati u 
dissważivi fil-każ ta’ ksur ta’ l-obbligi skond ⌦ din ⌫ id-Direttiva 76/207/ KEE. 
                                                 
83 Il -Każ C-185/97 Coote [1998]  ECR 1 -5199  
84 Il -Każ C-180/95, Draehmpaehl, [1997] ECR I -2195, il-Każ C-271/91, Marshall [1993] ECR I -4367  
 
MT 48   MT  
Ð 2002/73/KE, il-Premessa 23 
(adattata) 
(28) Skond il -prinċipju tas -sussidjarjetà kif stabbilit fl -Artikolu 5 tat -Trattat , ⌦ Minħabba 
li ⌫ l-għanijiet ta’ l-azzjoni proposta ma jistg ħux jintlaħqu b’mod suffi ċjenti mill-
Istati Membri u jistg ħu għalhekk jintla ħqu aħjar permezz tal - ⌦ fuq livell ⌫ 
Komunitarju.  ⌦, il-Komunità tista’ tadotta mi żuri skond il-prin ċipju tas-sussidjarjetà 
kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat ⌫. Skond il-prin ċipju tal-proporzjonalità, kif 
stabbilit f’dak l-Artikolu, din id-Dir ettiva ma tmurx lil hinn minn dak li huwa 
neċessarju ⌦ sabiex jinkisbu dawk l-g ħanijiet ⌫. għal dak il -għan. 
 
Ð 97/80/KE, il-Premessa 20 
(adattata) 
Billi fl -Istati Membri kollha g ħadu ma ntla ħaqx b’mod sodisfa ċenti l -għan li jiġu adattati 
b’mod adegwat ir -regoli dwar il -piż tal-prova u, skon d il-prinċipju tas -sussidjarjetà 
ddikjarat fl -Artikolu 3b tat-Trattat flimkien ma’ dak tal -proporzjonalità , li jrid 
jintlaħaq l-għan fuq livell Komunitarju ; billi din id -Direttiva tillimita ru ħha għall-inqas 
azzjoni me ħtieġa u ma tmurx lil hinn minn dak li  huwa neċessarju għal dak il -għan, 
 
Ø ġodda 
(29) L-obbligu li din id-Direttiva ti ġi trasposta fil-li ġi nazzjonali g ħandu jkun limitat g ħal 
dawk id-dispo żizzjonijiet li jirrapre żentaw bidla sostantiva meta ji ġu mqabbla mad-
Direttivi pre ċedenti. L-obbligu li d-dispo żizzjonijiet li sostanzjalment ma nbidlux ji ġu 
trasposti titqajjem s kond id-Direttivi pre ċedenti. 
(30) Din id-Direttiva g ħandha tkun ming ħajr preġudizzju għall-obbligi ta’ l-Istati Membri li 
jirrelataw mal-limiti ta ż-żmien għat-traspożizzjoni fil-li ġi nazzjonali u g ħall-
applikazzjoni tad-Direttivi stabbiliti fil-Parti B ta’ l-Anness 1, 
 
MT 49   MT  
Ø ġodda 
ADOTTAW DIN ID-DIRETTIVA: 
TITOLU I 
ID-DISPO ŻIZZJONIJIET  ĠENERALI 
Artikolu 1 
L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li ji ġi żgurat li jkun applikat il-prin ċipju ta’ oppor tunitajiet 
ugwali u trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fi kwistjoni jiet ta’ impjiegi u x-xog ħol. 
Għal dan il-g ħan, tinkludi dispo żizzjonijiet biex ji ġi implimentat il-prin ċipju ta’ trattament 
ugwali b’relazzjoni g ħal: 
 (a) l-a ċċess għall-impjieg, inklu ża l-promozzjoni, u g ħat-taħriġ vokazzjonali; 
 (b) il-kundizzjonijiet tax-xog ħol, inkluża l-paga; 
 (c) l-iskemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali. 
Tinkludi wkoll dispo żizzjonijiet biex ikun żgurat li implimentazzjoni b ħal din tkun aktar 
effettiva permezz tat-twaqqif ta’ pro ċeduri xierqa. 
 
Ð 76/207/KEE (adattata) 
Artikolu 1 
1. L-għan ta’ din id -Direttiva huwa li, fl -Istati Membri, jid ħol fis -seħħ il-prinċipju ta’ 
trattament ugwali g ħall-irġiel u għan-nisa fir -rigward ta’ l -aċċess għall-impjiegi , inkluża l-
promozzjoni, u g ħat-taħriġ vokazzjonali u fir -rigward t al-kundizzjonijiet tax -xogħol u dwar il -
kundizzjonijiet li jissemmew fil -paragrafu 2, tas-sigurtà soċjali. Dan il -prinċipju minn issa ’l 
quddiem jisseja ħ bħala l-'prinċipju ta’ trattament ugwali '. 
2. Bil-ħsieb li tiġi żgurata l -implimentazzjoni progressiva tal -prinċipju ta’ trattament ugwali fi 
kwistjonijiet ta’ sigurtà so ċjali, il-Kunsill, filwaqt li a ġixxa fuq proposta tal -Kummissjoni, ser 
jadotta dispo żizzjonijiet li jiddefinixxu s -sustanza tieg ħu, l-ambitu tieg ħu u l -arranġamenti 
għall-applikazjzoni tieg ħu. 
 
MT 50   MT  
Ð 86/378/KEE (adattata) 
Artikolu  1 
L-għan ta’ din id -Direttiva huwa li ji ġi implimentat, fi skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il -post tax -
xogħol, il -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħall-irġiel u għan-nisa, li minn issa ’l quddiem se 
jissejaħ bħala «il-prinċipju ta’ trattament ugwali ». 
 
Ð 97/80/KE (adattata) 
Artikolu 1 
L-Għan 
L-għan ta’ din id -Direttiva g ħandu jkun li ji żgura li miżuri li jittie ħdu mill -Istati Membri biex 
jiġi implimentat il -prinċipju ta’ trattament ugwali jsiru aktar effettivi , sabiex l -persuni kollha 
li jaħsbu li ġew ittrattati ħażin minħabba li l -prinċipju ta’ trattament ugwali  ma ġiex applikat 
għalihom jing ħataw l -opportunità li d -drittijiet tag ħhom jiġu difiżi permezz ta’ pro ċess 
ġudizzjarju wara rikors po ssibbli lil korpi kompetenti  oħra. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Artikolu 2 
2. ⌦ 1. ⌫ Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, g ħandhom japplikaw id-d efinizzjonijiet li 
ġejjin: 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ (a) ⌫ - diskriminazzjoni diretta: fejn persuna wa ħda tiġi ttratata b’mod inqas 
favorevoli minn kif ġiet trattata jew tista’ ti ġi trattata persuna o ħra minħabba s-sess 
f’sitwazzjoni komparabbli,  ⌦ ; ⌫ 
⌦ (b) ⌫ - diskriminazzjoni indiretta: fejn dispo żizzjoni, kriterju jew prattika mid-dehra 
newtrali tista’ tpo ġġu lil persuni ta’ sess wie ħed fi żvantaġġ partikolari meta mqabbla ma’ 
persuni tas-sess l-ie ħor, sakemm dik id-dispo żizzjoni, kriterju jew prattika mhix i ġġustifikata 
objettivament minn g ħan leġittimu, u l-mezzi biex jintla ħaq dak l-g ħan huma xierqa u 
neċessarji,  ⌦ ; ⌫ 
 
MT 51   MT  
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 2(2) 
(adattat) 
– Għall-finijiet tal -prinċipju tat -trattament ugwali li jissemma fil -paragrafu 1, id-
diskriminazzjoni indiretta g ħandha teżisti fej n dispożizzjoni, kriterju jew prattika 
mid-dehra newtrali tpo ġġi fi żvantaġġ lil parti sostanzjalment og ħla tal -membri ta’ 
sess wieħed sakemm dik id -dispożizzjoni, kriterju jew prattika mhix xierqa u 
neċessarja u tista’ ti ġi ġġustifikata minn fatturi objet tivi li mhumiex relatati mas -sess, 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ (c) ⌫ - fastidju: fejn isse ħħ imġiba li mhix mixtieqa li g ħandha x’taqsam mas-sess ta’ 
persuna bl-g ħan jew bl-effett ta’ vjolazzjoni tad-dinjità ta’ persuna, u li jin ħoloq ambjent li 
jintimida, li huwa ostili, degrad anti, umiljanti jew offensiv,  ⌦ ; ⌫ 
⌦ (d) ⌫ - fastidju sesswali: fejn isse ħħ kwalunkwe forma ta’ m ġiba mhux mixtieqa li 
hija verbali, mhux verbali jew fi żika ta’ natura sesswali, bl-g ħan jew bl-effett ta’ vjolazzjoni 
tad-dinjità ta’ persuna, b’ mod partikolari meta jin ħoloq ambjent li jintimida, li huwa ostili, 
degradanti, umiljanti jew offensiv.  ⌦ ; ⌫ 
 
Ø ġdid 
(e) paga: il-paga jew is-salarju ordinarja li hija ba żika jew minima u kwalunkwe 
rimunerazzjoni o ħra, kemm jekk fi flus kontanti jew b’mezzi simili, li l- ħaddiem jir ċievi 
direttament jew indirettament, min ħabba l-impjieg tieg ħu minn min i ħaddmu; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 1 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
⌦ (f) ⌫ 1. « skemi ta’ sigurtà so ċjali fuq il-post tax-xog ħol » tfisser  ⌦ : ⌫ skemi li 
mhumiex irregolati mid-Di rettiva 79/7/KEE li l-g ħan tagħhom huwa li jipprovdu lill-
ħaddiema, kemm jekk impjegati u kemm jekk ja ħdmu għal rashom, f’intrapri ża jew fi grupp 
ta’ intrapri żi, f’qasam ta’ attività ekonomika, settur jew grupp ta’ setturi tax-xog ħol 
b’benefiċċji maħsuba biex i żidu l-benefi ċċji pprovduti minn skemi st atutorji ta’ sigurtà so ċjali 
jew biex jissostitwuwhom, kemm jekk is-s ħubija fi skemi ta’ din ix -xorta hija obbligatorja 
jew le. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
3. ⌦ 2. Għall-finijiet ta’ din id-Dire ttiva, diskriminazzjoni tinkludi: ⌫  
 
MT 52   MT ⌦ (a) ⌫ fastidju u fastidju sesswali fi ħdan it -tifsira ta’ din id -Direttiva g ħandhom 
jitqiesu b ħala diskriminazzjoni min ħabba s -sess u għalhekk huma pprojbiti . ⌦ , kif ukoll 
kwalunkwe trattament inqas favorevoli li huwa bba żat fuq ir-rifjut jew is-sottomissjoni ta’ 
persuna g ħal imġiba ta’ din ix-xorta; ⌫  
Ir-rifjut, jew is -sottomissjoni ta’ persuna g ħal, kondotta t a’ din ix -xorta ma jistax jintu ża bħala 
bażi għal deċiżjoni li taffetwa lil dik il -persuna . 
- 4. ⌦ (b) istruzzjoni biex issir diskriminazzjoni kontra persuni min ħabba s-sess.g ħandha 
titqies bħala diskriminazzjoni fi ħdan it -tifsira ta’ din id -Direttiva .  
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 2 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Artikolu 3 
 
⌦ 1. ⌫ Din id-Direttiva g ħandha tapplika g ħall-membri tal-popolazzjoni li ta ħdem, inklu żi 
l-persuni li ja ħdmu għal rashom, il-persuni li l-attività tag ħhom hija interrotta mill-mard, mill-
maternità, minn a ċċident jew mill-qg ħad involontarju u l-persuni li qed ifittxu impjieg,  
⌦ u ⌫ għall-ħaddiema rtirati u b’di żabilità ⌦ , ⌫ u għal dawk li qed jag ħmlu talba 
taħthom, skond il-li ġi u/jew il-prattika nazzjonali. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
7. ⌦ 2. ⌫ Din id-Direttiva g ħandha tkun ming ħajr preġudizzju g ħad-dispożizzjonijiet li 
jikkonċernaw il-ħarsien tan-nisa, b’mod partikolari fir-rigward tat-tqala u tal-maternità. 
⌦ 3. ⌫ Din id-Direttiva g ħandha wkoll  tkun ming ħajr preġudizzju g ħad-dispożizzjonijiet 
tad-Direttiva tal -Kunsill  96/34/KE tat -3 ta’ Ġunju 1996 dwar il -ftehim qafas dwar il -lîf tal -
ġenituri konklu ż mill -UNICE, mis-CEEP u mill -ETUC85 u tad-Direttiva tal -Kunsill  
92/85/KEE tad -19 ta’ Ottubru 1992 dwar l -introduzzjoni ta’ mi żuri biex ikun im ħeġġeġ it-
titjib fis -sigurtà u fis -saħħa fuq ix -xogħol ta’ ħaddiema tqal u ħaddiema  li welldu re ċentement 
jew li qed ireddg ħu (l-għaxar Direttiva individwali fi ħdan it -Tifsira ta’ l -Artikolu  16(1) tad-
Direttiva  89/391/ KEE)86. 
 
Ð 86/378/KEE, l-Artikolu 5(2) 
(adattat) 
Il-prinċipju ta’ trattament ugwali  m’għandux jippre ġudika d -dispożizzjoniiet li jirrelataw mal -
ħarsien tan -nisa minħabba l -maternità . 
                                                 
85 ĠU L 145, 19.6.1996, p. 4. 
86 ĠU L 348, 28.11.1992, p. 1. 
 
MT 53   MT  
Ð 75/117/KEE, l-Artikolu 1 
(adattat) (adattat) 
Ö ġdid 
⌦ TITOLU II ⌫ 
⌦ ID-DISPOŻIZZJONIJIET SPE ĊIFIĊI  
⌦ Kapitolu 1 ⌫ 
⌦ Il-prinċipju ta’ paga ndaqs ⌫ 
Artikolu 4  
Il-prinċipju ta’ paga ndaqs g ħall-irġiel u għan-nisa mfisser ħafif ħafif fl -Artikolu 119 tat-
Trattat, li minn issa ’l quddiem  jissejaħ «il-prinċipju ta’ paga ndaqs », ifisser , għal ⌦ Għall-
 ⌫ istess xog ħol jew għal xogħol li jiġi attribwit b’valur ugwali, l -eliminazzjoni ta’  kull 
diskriminazzjoni min ħabba s-sess fir-rigward ta’ l-aspe tti u l-kundizzjonijiet kollha tar-
rimunerazzjoni Ö li tista’ ti ġi attribwita g ħal sors uniku Õ ⌦ għandha titne ħħa ⌫. 
 
Ð 75/117/KEE, l-Artikolu 1 
(adattat) 
B’mod partikolari, fejn tintu ża sistema ta’ klassifikazzjoni ta’ l-impjiegi biex ti ġi 
ddeterminata l-paga, din trid  ⌦ għandha ⌫ tiġi bbażata fuq l-istess kriterji kemm g ħall-
irġiel u kemm g ħan-nisa u g ħalhekk g ħandha tkun imfassla bi ex teskludi kwalunkwe 
diskriminazzjoni min ħabba s-sess. 
 
Ð 86/378/KEE (adattat) 
⌦ Kapitolu 2 ⌫ 
⌦ Il-prinċipju ta’ trattament ugwali fi sk emi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali ⌫  
Artikolu 5 
1. Fil-kundizzjonijiet stabbiliti fid -dispożizzjonijiet li ġejjin, ⌦ Mingħajr preġudizzju g ħall-
Artikolu 4, ⌫ il-prinċipju ta’ trattament ugwali jimplika li m’għandu jkun hemm l-ebda 
diskriminazzjoni ⌦ diretta jew indiretta ⌫fuq il -bażi ⌦ minħabba ⌫ ta’ s-sess ⌦ fi 
skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali, b’mod partikolari ⌫jew direttament jew 
 
MT 54   MT indirettament , permezz ta’ referenza, b’mod partikolari, g ħall-istat taż-żwieġ jew tal -familj a, 
speċjalment  fir-rigward ta’: 
- ⌦ (a) ⌫ l-ambitu ta’ l -⌦ tali ⌫ skemi u l-kundizzjonijiet ta’ l-a ċċess għalihom; 
- ⌦(b) ⌫ l-obbligu tal-kontribuzzjoni u l-ka lkulazzjoni tal-kontribuzzjonijiet; 
- ⌦(c) ⌫ il-kalkulazzjoni tal-benefi ċċji, inklużi l-benefi ċċji supplementari dovuti 
minħabba l-konju ġi jew in-nies dipendenti, u l-k undizzjonijiet li ji rregolaw it-tul u ż-żamma 
tad-dritt g ħall-benefi ċċji. 
 
Ð 86/378/KEE, l-Artikolu 4 
(adattat) 
Artikolu 6  
⌦ 1. ⌫ Dan Din id -Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ għandha tapplika  ⌦ japplika ⌫ għal: 
(a) skemi tax-xog ħol li jipprovdu ħarsien kontra r-riskji li ġejjin: 
- ⌦ (i) ⌫ il-mard, 
- ⌦ (ii) ⌫ l-invalidità, 
- ⌦ (iii) ⌫ ix-xjuħija, inkluż l-irtirar kmieni, 
- ⌦ (iv) ⌫ l-inċidenti industrijali u l-mard ikka ġunat mix-xog ħol, 
- ⌦ (v) ⌫ il-qgħad; 
(b) skemi tax-xog ħol li jipprovdu g ħal benefiċċji soċjali oħra, fi flus kontanti jew b’mezzi 
simili, u b’mod partikolari l-benefi ċċji ta’ min jibqa’ ħaj (survivors' benefits ) u s-sussidji 
għall-familja, jekk benefi ċċji bħal dawn jing ħataw lil persuni impjegati u g ħalhekk  
jikkostitwixxu rimunerazzjoni m ħallsa minn min i ħaddem lill- ħaddiem min ħabba l-impjieg 
ta’ dan ta’ l-a ħħar.  
 
Ø ġdid 
2. Dan il-Kapitolu japplika wkoll g ħall-iskemi tal-pensjoni g ħal kategorija partikolari ta’ 
ħaddiem b ħal dik ta’ l-uffi ċjali pubbli ċi jekk il-benefi ċċji li jitħallsu skond l-istess skema 
jitħallsu min ħabba r-relazzjoni ta’ l-impjieg ma’ min i ħaddem fis-settur pubbliku billi huma 
direttament relatati mal-perj odu tas-servizz u l-ammont tag ħhom huwa kkalkulat b’referenza 
għall-aħħar salarju ta’ l-uffi ċjal pubbliku. Il-fatt li skema ta’ din ix-xorta tifforma parti minn 
skema statutorja ġenerali huwa ming ħajr preġudizzju f’dan l-aspett. 
 
MT 55   MT  
Ð 96/97/KE, il-pt. 1 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
⌦Artikolu 7 ⌫ 
2. ⌦ 1. ⌫ Dan Din id -Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ ma japplikax g ħal: 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 1 ta’ l-Artikolu 
1  
(a) kuntratti individwali g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom; 
(b) skemi g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal rashom b’membru wie ħed biss; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 1 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Ö ġdid 
(c) kuntratti ta’ l-as sigurazzjoni li min i ħaddem m’huwiex parti g ħalihom, fil-ka ż ta’ 
ħaddiema b’salarju  Ö impjegati Õ; 
(d) dispo żizzjonijiet li mhumiex obbligatorji ta’ skemi okkupazzjonali offruti lill-
parteċipanti b’mod individwali bi ex ikunulhom iggarantiti: 
- ⌦ (i) ⌫ jew benefi ċċji addizzjonali, jew , 
- ⌦ (ii) jew ⌫ għażla ta’ data li fiha ser jibdew il-benefi ċċji normali g ħall-
ħaddiema li ja ħdmu għal rashom, jew g ħażla bejn diversi benefi ċċji; 
(e) skemi okkupazzjonali sakemm il-benefi ċċji huma ffinanzjati mill-kontribuzzjonijiet 
imħallsa mill- ħaddiema fuq ba żi volontarja. 
3. ⌦ 2. ⌫ Dan Din id-Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ ma jipprekludix lil min i ħaddem milli 
jagħti li lil persuni li di ġà laħqu l-età ta’ l-irtirar g ħall-finijiet ta’ g ħotja ta’ pensjoni permezz 
ta’ skema okkupazzjonali, imma li g ħadhom ma la ħqux l-età ta’ l-irtirar g ħall-finijiet ta’ 
għotja ta’ pensjoni ta’ l- irtirar statutorja, supplement tal-pensjoni, li l-g ħan tiegħu huwa li j ġib 
indaqs jew aktar kwa żi indaqs l-ammont totali ta’ benefi ċċju mħallas lil dawn il-persuni 
b’relazzjoni g ħall-ammont im ħallas lill-persuni tas-sess l-ie ħor fl-istess sitwazzjoni li di ġà 
laħqu l-età statutorja ta’ l-irti rar, sakemm il-persuni li qed jibbenefikaw mis-supplement jil ħqu 
l-età statutorja ta’ l-irtirar. 
 
MT 56   MT  
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Artikolu 6  ⌦ 8 ⌫ 
1. Dispożizzjonijiet kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ trattament ugwali g ħandhom jinkludu dawk 
ibbażati fuq is-sess, jew direttament jew indi rettament, b’mod partikolari b’referenza g ħall-
istat taż-żwieġ jew tal -familja , sabiex: 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1  
(a) ikunu ddeterminati l-persuni li jistg ħu jipparte ċipaw fi skema okkupazzjonali; 
(b) tkun iffissata n-natura obbligator ja jew mhux obbligatorja tal-parte ċipazzjoni fi 
skema okkupazzjonali; 
(c) ikunu stabbiliti regoli differen ti fir-rigward ta’ l-età tad-d ħul fl-iskema jew il-perjodu 
minimu ta’ impjieg jew s ħubija meħtieġ biex jinkisbu l-benefi ċċji tagħha; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
(d) ikunu stabbiliti regoli differenti, ħlief kif provdut fil-punti (h) ⌦ , ⌫ u (i) ⌦ u 
(j) ⌫, għar-rimbor ż tal-kontribuzzjonijiet meta ħaddiem jo ħroġ minn skema 
mingħajr ma jkun issodisfa l- kundizzjonijiet li jiggara ntixxu dritt diferut g ħall-
benefiċċji ta’ tul ta’ żmien; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1  
(e) ikunu ffissati kundizzjoniji et differenti biex jing ħataw il-benefi ċċji jew g ħar-
restrizzjoni ta’ benefi ċċji bħal dawn g ħall-ħaddiema ta’ wie ħed jew l-ie ħor mis-sessi; 
(f) ikunu ffissati etajiet di fferenti ta’ l-irtirar; 
(g) tkun sospi ża ż-żamma jew il-kisba ta’ drittijiet ma tul il-perjodi ta’ lîf tal-maternità 
jew ta’ lîf g ħal raġunijiet tal-familja li jing ħataw mil-li ġi jew bi ftehim u li jit ħallsu 
minn min i ħaddem; 
 
MT 57   MT  
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
(h) ikunu ffissati livelli differenti ta’ benefi ċċju, ħlief safejn jista’ jkun ne ċessarju biex 
jitqiesu fatturi ta’ kalkulazzjoni attwarjali li jvarjaw skond is-sess fil-ka ż ta’ skemi 
b’kontribuzzjoni definita. Fil - ⌦ ; fil- ⌫ każ ta’ skemi b’benefi ċċju definit 
iffinanzjati, ċerti elementi (li e żempji tag ħhom huma annessi)  jistgħu ma jkunux 
ugwali fejn in-nuqqas ta’ ugwa ljanza ta’ l-ammonti tirri żulta mill-effetti ta’ l-u żu ta’ 
fatturi attwarjali li jvarjaw skond is-sess fi ż-żmien meta ji ġi implimentat l-iffinanzjar 
ta’ l-iskema; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1  
(i) ikunu ffissati livelli differenti g ħall-kontribuzzj onijiet tal- ħaddiema; 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 3 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
⌦ (j) ⌫ ikunu ffissati livelli differenti g ħall-kontribuzzjon ijiet ta’ min i ħaddem, 
minbarra: 
- ⌦ (i) ⌫ fil-każ ta’ skemi b’kontribuzzjoni definita jekk l-g ħan huwa li 
jiddaqqas l-ammont tal-benefi ċċji finali jew li kwa żi jiddaqqsu g ħaż-żewġ 
sessi, 
- ⌦ (ii) ⌫ fil-każ ta’ skemi b’benefi ċċju definit iffinanzjati fejn il-
kontribuzzjonjiet ta’ min i ħaddem huma intenzjonati biex ji żguraw is-
suffiċjenza tal-fondi ne ċessarji biex ikopru l-ispi ża tal-benefi ċċji definiti; 
(j ) ⌦ (k) ⌫ ikunu stabbiliti standards differe nti jew standards applikabbli 
biss għall-ħaddiema ta’ sess spe ċifiku, ħlief kif provdut fil-punti (h) ⌦ , ⌫ u 
(i) ⌦ u (j) ⌫ , fir-rigward tal-garanzija jew ta ż-żamma tad-dritt g ħal 
benefiċċji diferiti meta ħaddiem jo ħroġ minn skema. 
2. Fejn l-g ħotja tal-benefi ċċji fl-ambitu ta’ dan din i d-Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ titħalla 
għad-diskrezzjoni tal-korpi li jamministraw l-iskema, dawn ta’ l-a ħħar iridu  ⌦ għandhom ⌫ 
jikkonformaw mal-prin ċipju ta’ trattament ugwali. 
 
MT 58   MT  
Ð 96/97/KE, il-pt. 4 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Ö ġdid 
Artikolu 8 ⌦ 9 ⌫ 
1. L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu l-passi ne ċessarji biex ji żguraw li d-dispo żizzjonijiet ta’ 
skemi okkupazzjonali g ħall-ħaddiema li ja ħdmu għal rashom li huma kuntrarji g ħall-prinċipju 
ta’ trattament ugwali ji ġu riveduti b’effett mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 1993 Ö jew 
għall-Istati Membri li l-ade żjoni tagħhom seħħet wara dik id-data, fid-data li d-Direttiva 
86/378/KEE kif emendata mid-Direttiva 96/97 /KE saret applikabbli fit-territorju tag ħhom Õ . 
 
2. Dan ⌦ il-Kapitolu ⌫ Din i d-Direttiva  m’għandux jipprekludi drittijiet u obbligi li 
jirrelataw g ħal perjodu ta’ s ħubija fi skema okkupazzjonali g ħal ħaddiema li ja ħdmu għal 
rashom qabel ir-revi żjoni ta’ dik l-iskema milli jibqg ħu suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ l-
iskema li tkun fis-se ħħ matul dak il-perjodu. 
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 5 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Ö ġdid 
Artikolu 9  ⌦ 10 ⌫ 
Fir-rigward ta’ skemi ⌦ okkupazzjonali ⌫ għall-ħaddiema li ja ħdmu għal rashom, l-Istati 
Membri jistg ħu jiddiferixxu l-applikazzjoni obbligatorja tal-prin ċipju ta’ trattament ugwali 
fir-rigward ta’: 
(a) id-determinazzjoni ta’ l-età tal-pensjoni biex jing ħataw il-pensjonijiet ta’ l-anzjanità 
jew ta’ l-irtirar, u l-im plikazzjonijiet possibbli g ħal benefiċċji oħra: 
- ⌦ (i) ⌫ jew sad-data li fiha tinkiseb ugwaljanza b ħal din fi skemi statutorji, 
- ⌦ (ii) ⌫ jew, sa l-aktar tard, sakemm ugwaljanza b ħal din hija stabbilita minn 
direttiva; 
(b) il-pensjonijiet ta’ min jibqa’ ħaj sakemm il-li ġi Komunitarja tistabbilixxi l-prin ċipju 
ta’ trattament ugwali fi skemi statutorji ta’ sigurtà so ċjali f’dak ir-rigward; 
(c) l-applikazzjoni ta’ l-ewwel subparagrafu tal-punt (i) ta’ l-Artikolu 
⌦ 8(1)(i) b’relazzjoni g ħall-użu ⌫ biex jitqiesu d -diversi  ⌦ ta’ ⌫ fatturi tal-
kalkulazzjoni attwarjali, sa mhux aktar tard mil l-1 ta’ Jannar 1999 jew g ħall-Istati 
Membri li l-ade żjoni tagħhom seħħet wara dik id-data sad-data li d-Direttiva 
86/378/KEE kif emendata mid-Direttiva 96/97 /KE saret applikabb li fit-territorju 
tagħhom Õ . 
 
MT 59   MT  
Ð 96/97/KE, l-Artikolu 2 (adattat) 
Artikolu ⌦ 11 ⌫ 
1. Kwalunkwe mi żura li timplimenta dan ⌦ il-Kapitolu ⌫ din i d-Direttiva , fir-rigward ta’ 
ħaddiema im ħallsa ⌦ impjegati ⌫ , trid  ⌦ għandha ⌫ tkopri l-benefi ċċji kollha ⌦ taħt l-
iskemi okkupazzjonali ta’ sigurtà so ċjali ⌫ li ġejjin minn perjodi ta’ impjieg wara s-17 ta’ 
Mejju 1990 u g ħandhom japplikaw b’mod retroattiv g ħal dik id-data, ming ħajr preġudizzju 
għall-ħaddiema jew g ħal dawk li jag ħmlu talba ta ħthom li, qabel dik id-data, bdew pro ċeduri 
legali jew g ħamlu talba ekwivalenti skond il-li ġi nazzjonali. F’dak il-ka ż, il-miżuri ta’ l-
implimentazzjoni jridu  ⌦ għandhom ⌫ japplikaw b’mod retroattiv g ħat-8 ta’ April 1976 u 
jridu  ⌦ għandhom ⌫ ikopru l-benefi ċċji kollha li ġejjin minn perjodi ta’ impjieg wara dik 
id-data. G ħall-Istati Membri li ssie ħbu fil-Komunità wara t-8 ta’ April 1976, u qabel is-17 ta’ 
Mejju 1990, dik id-data g ħandha tiġi sostitwita mid-data li fiha l-Artikolu 119  ⌦ 141 ⌫ tat-
Trattat sar applikabbli fit-territorju tag ħhom. 
2. It-tieni sentenza tal-paragrafu 1 m’g ħandhiex twaqqaf lir-regoli n azzjonali li jirrelataw mal-
limiti taż-żmien biex jinfet ħu kawżi skond il-li ġi nazzjonali milli ssir dipendenza fuqhom 
kontra ħaddiema jew dawk li jag ħmlu talba ta ħthom li bdew pro ċeduri legali jew jag ħmlu 
⌦ għamlu ⌫ talba ekwivalenti ta ħt il-liġi nazzjonali qabel is-17 ta’ Mejju 1990,  sakemm 
mhumiex inqas favorevoli g ħal dik it-tip ta’ azzjoni milli g ħal azzjonijiet simili ta’ natura 
domestika u li ma jag ħmlux l-eżerċizzju tal-li ġi Komunitarja impossibbli fil-prattika.  
3. Għall-Istati Membri li l-ade żjoni tagħhom seħħet wara s-17 ta’ Mejju 1990 u li fl-1 ta’ 
Jannar 1994 kienu Partijiet Kontraenti g ħall-Ftehim dwar i ż-Żona Ekonomika Ewropea, bid-
data tas-17 ta’ Mejju 1990 fl-ewwel se ntenza tal-paragrafu 1 ta’ dan l -Artikolu tkun sostitwita 
mill-1 ta’ Jannar 1994. 
 
Ø ġdid 
4. Għall-Istati Membri l-o ħra li l-ade żjoni tagħhom seħħet wara s-17 ta’ Mejju 1990, id-data 
tas-17 ta’ Mejju 1990  fil-paragrafi 1 u 2 hija  sostitwita mid-data li  fiha l-Artikolu 141 tat-
Trattat sar applikabbli fit-territorju tag ħhom.  
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 6 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
Artikolu 9a  ⌦ 12 ⌫ 
Fejn l-irġiel u n-nisa jistg ħu jikklejmjaw età pensjonabbli fl essibbli bl-istess kundizzjonijiet, 
din m’għandhiex titqies b ħala li mhix kompatibbli ma’ dan din i d-Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ 
. 
 
MT 60   MT  
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ Kapitolu 3 ⌫ 
⌦ Il-prinċipju ta’ trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fir-rigward ta’ l-a ċċess għall-
impjiegi, tat-ta ħriġ vokazzjonali u tal-promozzjon i u tal-kundizzjonijiet tax-xog ħol ⌫  
Artikolu 2  
Għall-finijiet tad -dispożizzjonijiet l i ġejjin, il -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħandu jfisser li 
assolutament m’g ħandu jkun hemm l -ebda diskriminazzjoni min ħabba s -sess jew direttament 
jew indirettament b’referenza b’mod partikolari g ħall-istat taż-żwieġ jew tal -familja..  
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 2(1) 
(adattat) 
Id-definizzjonijiet  
1. Għall-finijiet ta’ din id -Direttiva, il -prinċipju ta’ trattament ugwali g ħandu jfisser li 
assolutament m’g ħandu jkun hemm l -ebda diskriminazzjoni min ħabba s -sess, jew direttament 
jew indirettament . 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 3 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Artikolu 3  ⌦ 13 ⌫ 
1. L-applikazzjoni tal -prinċipju ta’ trattament ugwali tfisser li ⌦ M’għandu ⌫ jkun hemm l-
ebda diskriminazzjoni diretta jew indiretta min ħabba s-sess fis-settur pubbliku jew f’dak 
privat, inklu żi l-korpi pubbli ċi, b’relazzjoni g ħal: 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 3 ta’ l-
Artikolu 1  
(a) kundizzjonijiet g ħall-aċċess għall-impjiegi, g ħall-impjieg indipendenti jew g ħax-
xogħol, inklużi l-kriterji g ħall-għażla u l-kundizzjonijiet g ħar-rekluta ġġ, tkun xi tkun 
il-fergħa ta’ l-attività u fil-livelli kollha tal- ġerarkija professjonali, inklu ża l-
promozzjoni; 
 
MT 61   MT (b) a ċċess għat-tipi kollha u g ħal-livelli kollha ta’ gwida vokazzjonali, ta ħriġ 
vokazzjonali, ta ħriġ vokazzjonali avvanzat u ta ħriġ mill-ġdid, inklu ża l-esperjenza 
prattika tax-xog ħol; 
 
Ð 2002/73/KE, Artikolu 1 pt. 3 
(adattat) 
(c) kundizzjonijiet ta’ l-impjieg u tax-xog ħol, inklużi t-tkeċċijiet, kif ukoll il-paga kif 
provdut f’ ⌦ din ⌫ id-Direttiva 75/117/KEE ;  
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 3 ta’ l-
Artikolu 1  
(d) s ħubija, u involviment f’organizzazzjoni ta’ ħaddiema jew ta’ min i ħaddem, jew 
kwalunkwe organizzazzj oni li l-membri tag ħha jwettqu professjoni partikolari, 
inklużi l-benefiċċji provduti minn organizzazzjon ijiet ta’ din ix-xorta. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
6. ⌦ 2. ⌫ L-Istati Membri jistg ħu jipprovdu, fir-rigward ta’ l-a ċċess għall-impjiegi inklu ż 
it-taħriġ li jwassal g ħalih, li differenza fit-trattament li hija bba żata fuq karatteristika relatata 
mas-sess m’g ħandiex tikkostitwixxi diskriminazzjoni fejn, min ħabba n-natura ta’ l-attivitajiet 
tax-xogħol partikolari kkon ċernati jew tal-kuntest li fihom  jitwettqu, karatteristika b ħal din 
tikkostitwixxi kundizzjoni me ħtieġa ġenwina u determinanti tax-xog ħol, sakemm l -għan 
⌦ tagħha ⌫ huwa leġittimu u l-kundizzjoni me ħtieġa hija proporzjonata. 
 
Ð 76/207/KEE, l-Artikolu 9(2) 
(adattat) 
2. ⌦ 3. ⌫ L-Istati Membri g ħandhom perjodikament jivvalutaw l-attivitajiet tax-xog ħol li 
jissemmew ⌦ fil-paragrafu 2 ⌫ fl-Artikolu 2(2) sabiex jidde ċiedu, fid-dawl ta’ l-i żviluppi 
soċjali, jekk hemmx ġustifikazzjoni biex jin żammu l-esklu żjonijiet ikkon ċernati. Għandhom 
jinnotifikaw lill-Kummissjoni r-ri żultati ta’ din il-valutazzjoni. 
 
MT 62   MT  
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦Artikolu 14 ⌫ 
8. L-Istati Membri jistg ħu jżommu jew jadottaw mi żuri fi ħdan it-tifsira ta’ l-Artikolu 141(4) 
tat-Trattat bl-g ħan li jiżguraw ugwaljanza s ħiħa fil-prattika bejn l-ir ġiel u n-nisa ⌦, fil-ħajja 
tax-xogħol ⌫. 
 
Ð 2002/73/EC, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat)  
⌦Artikolu 15 ⌫ 
⌦ 1. ⌫ Trattament inqas favorevoli ta’ mara relatat ma’ tqala jew lîf tal-maternità f i ħdan 
it-tifsira tad -Direttiva  92/85/ KEE għandu jikkostitwixxi diskriminazzjoni fi ħdan it-tifsira ta’ 
din id-Direttiva. 
⌦ 2. ⌫ Mara li qieg ħda bil-lîf tal-maternità g ħandu jkollha d-dritt, wara li jintemm il-
perjodu tal-lîf tal-maternità tag ħha, li ter ġa’ lura g ħall-impjieg tag ħha jew g ħal kariga 
ekwivalenti b’termini u b’kundizzjonijiet li m’humiex inqas favorevoli g ħaliha u li g ħadha 
tibbenifika minn kwalunkwe titjib  fil-kundizzjonijiet tax-xog ħol li għalihom kien 
⌦ ikollha ⌫ se jkollha  d-dritt matul l-assenza tag ħha. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat)  
⌦ Artikolu 16 ⌫ 
⌦ Din id-Direttiva ⌫ Din hija wkoll  mingħajr preġudizzju g ħad-dritt ta’ l-Istati Membri li 
jirrikonoxxu drittijie t distinti g ħal-lîf tal-paternità u/jew ta’ l-adozzjoni. Dawk l-Istati Membri 
li jirrikonoxxu drittijiet b ħal dawn g ħandhom jie ħdu l-miżuri neċessarji biex i ħarsu l-irġiel u 
n-nisa li ja ħdmu kontra t-tke ċċija minħabba li je żerċitaw dawk id-drittijiet u ji żguraw li, fit-
tmiem ta’ lîf b ħal dan, għandu jkollhom id-dritt li jer ġgħu lura għall-impjiegi tag ħhom jew 
għal karigi ekwivalenti b’termini u kundizzj onijiet li m’humiex  inqas favorevoli g ħalihom, u 
li jibbenefikaw minn kwalunkwe t itjib fil-kundizzjonijiet tax-xog ħol li kien ikollhom id-dritt 
għalihom matul l-assenza tag ħhom. 
 
MT 63   MT  
Ð 2002/73/KE, il-pt. 5 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ TITOLU III ⌫ 
⌦ ID-DISPO ŻIZZJONIJIET  ORIZZONTALI ⌫ 
⌦ Kapitolu 1 ⌫ 
⌦ Id-difiża tad-drittijiet ⌫ 
⌦ Taqsima 1 ⌫ 
⌦ Ir-rimedji ⌫ 
Artikolu 6  ⌦ 17 ⌫  
1. L-Istati Membri g ħandhom ji żguraw li ⌦ , wara rikors possibbli g ħal awtoritajiet 
kompetenti o ħra, ⌫ikunu disponibbli g ħall-persuni kollha li ja ħsbu li ġew ittrattati ħażin 
minħabba li ma ġiex applikat fil-konfront tag ħhom il-prin ċipju ta’ trattament ugwali pro ċeduri 
ġudizzjarji u/jew amministrattivi, inklu żi, fejn l-awtoritajiet iqisu li huwa xieraq, pro ċeduri ta’ 
konċiljazzjoni g ħall-infurzar ta’ l-obbligi skond din id-Direttiva , anki  wara li tkun intemmet 
ir-relazzjoni li matulha jkun allegat li se ħħet id-diskriminazzjoni. 
3. ⌦ 2. ⌫ L-Istati Membri g ħandhom ji żguraw li l-asso ċjazzjonijiet, l-organizzazzjonijiet 
jew il-korpi legali o ħra li, skond il-krite rji stabbiliti mil-li ġi nazzjonali tag ħhom, għandhom 
interess le ġittimu li ji żguraw li jkun hemm konformità mad-dispo żizzjonijiet ta’ din id-
Direttiva, jistg ħu jinvolvu rwie ħhom, kemm jekk f’isem jew biex jappo ġġjaw lil min qed 
jagħmel l-ilment, bl-approvazzjoni tieg ħu jew tag ħha, fi kwalunkwe pro ċedura ġudizzjarja 
u/jew amministrattiva provduta g ħall-infurzar ta’ l-obbligi skond din id-Direttiva. 
4. ⌦ 3. ⌫ Il-paragrafi 1 u 3  ⌦ 2 ⌫ huma ming ħajr preġudizzju g ħar-regoli nazzjonali li 
jirrelataw mal-limiti ta ż-żmien biex jinfet ħu l-kawżi fejn għandu x’jaqsam il-prin ċipju ta’ 
trattament ugwali. 
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 2 
L-Istati Membri g ħandhom jintrodu ċu fis -sistemi legali nazzjonali tag ħhom ta li miżuri li 
huma ne ċessarji biex jippermettu lill -impjegati kollha li ja ħsbu li ġew ittrattati ħażin 
 
MT 64   MT minħabba li ma ġiex applikat il -prinċipju ta’ paga ndaqs ħalli jipproċedu bit -talbiet tag ħhom 
permezz ta’ pro ċess ġudizzjarju wara rikors possibbli g ħal awtoritajiet kompetenti o ħra. 
 
Ð 86/378/KEE (adattat) 
Artikolu 10 
L-Istati Membri g ħandhom jintrodu ċu fis -sistemi legali nazzjonali tag ħhom tali mi żuri li 
huma neċessarji biex jippermettu lill -persuni kollha li ja ħsbu li batew min ħabba li ma ġiex 
applikat il -prinċipju ta’ trattament ugwali ħalli jipproċedu bit -talbiet tag ħhom quddiem il -
qrati, possib bilment wara li jkunu ressqu ll -kwistjonijiet quddiem aw toritajiet kompetenti 
oħra. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 5 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦Artikolu 18 ⌫ 
2. L-Istati Membri g ħandhom jintrodu ċu fis-sistemi legali nazzjonali tag ħhom il-mi żuri kollha 
meħtieġa biex jiżguraw kumpens jew riparazzjoni reali u effettiv kif ikun iddeterminat mill-
Istati Membri g ħat-telfien u g ħad-danni li tkun ġarrbet persuna b ħala riżultat tad-
diskriminazzjoni ⌦ minħabba s-sess ⌫ kuntrarju g ħall-Artikolu 3, b’mod li huwa disswa żiv 
u proporzjonat g ħal mad-dannu m ġarrab ⌦ . ⌫ ; tali  ⌦ Tali ⌫ kumpens jew riparazzjoni 
jista’ ma jkunx ristrett bl-iffissar ta’ limitu massimu pre ċedenti, ħlief f’każijiet fejn min 
iħaddem jista’ jipprova li l-uniku dannu li ġarrab l-applikant min ħabba diskriminazzjoni fi 
ħdan it-tifsira ta’ din id-Direttiva huwa r-rifjut li titqies l-applikazzjoni g ħall-impjieg 
tiegħu/tagħha. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 4 (adattat) 
⌦ Taqsima 2  ⌫ 
⌦ Il-piż tal-prova  ⌫ 
Artikolu 19  
Il-piż tal-prova  
1. L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu il-miżuri kollha me ħtieġa, skond is-sistemi ġudizzjarji 
nazzjonali tag ħhom, biex ji żguraw li, meta persuni li ja ħsbu li ġew ittrattati ħażin minħabba li 
l-prinċipju ta’ trattament ugwali ma ġiex applikat g ħalihom jistabbilixxu, quddiem qorti jew 
awtorità kompetenti o ħra, fatti li minnhom jista’ ji ġi preżunt li kien hemm diskriminazzjoni 
 
MT 65   MT diretta jew indiretta, g ħandu jkun il-konvenut li jipprova li ma kien hemm l-ebda ksur tal-
prinċipju ta’ trattament ugwali. 
2. Din id -Direttiva  ⌦ Il-paragrafu 1 ⌫ m’għandux iwaqqaf lill-Istati Membri milli 
jintroduċu regoli ta’ evidenza li huma aktar favorevoli g ħall-kwerelanti. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 4 
3. L-Istati Membri m’g ħandhomx g ħalfejn japplikaw il-paragrafu 1 g ħall-proċeduri fejn hija l-
qorti jew il-korp kompetenti li g ħandha tinvestiga l-fatti tal-ka ż. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 3 (adattat) 
Artikolu 20  
L-ambitu  
1. Din id -Direttiva  ⌦L-Artikolu 19 ⌫ għandu ⌦ wkoll ⌫ japplika g ħal: 
(a) is-sitwazzjonijiet koperti mill-Artikolu 119  ⌦ 141 ⌫ tat-Trattat u mid -Direttivi 
75/117/KEE, 76/207/KEE  u, safejn hija kkon ċernata d-diskriminazzjoni bba żata fuq 
is-sess, ⌦ mid-Direttivi ⌫ 92/85/KEE u 96/34/KE; 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 3 
(b) kwalunkwe pro ċedura ċivili jew amministrattiva li tikkon ċerna s-settur pubbliku jew 
privat li tipprovdi g ħal mezzi ta’ riparazzjoni ta ħt il-liġi nazzjonali skond il-mi żuri li 
jissemmew f’(a) ħlief għall-proċeduri extra- ġudizzjarji ta’ natura volontarja jew li 
huma provduti mil-li ġi nazzjonali. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 3 (adattat) 
2. Dan Din i d-Direttiva  ⌦ il-Kapitolu ⌫ m’għandux japplika g ħall-proċeduri kriminali, 
sakemm mhux provdut mod ie ħor mill-Istati Membri. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ Kapitolu 2 ⌫ 
⌦ Il-korpi g ħall-promozzjoni ta’ trattament ugwali – djalogu so ċjali ⌫ 
 
MT 66   MT Artikolu 8a  ⌦ 21 ⌫ 
1. L-Istati Membri g ħandhom ja ħtru u jagħmlu l-arran ġamenti ne ċessarji għal korp jew korpi 
għall-promozzjoni, g ħall-analiżi, għall-monitora ġġ u għall-appoġġ ta’ trattament ugwali tal-
persuni kollha ming ħajr diskriminazzjoni min ħabba s-sess. Dawn il-korpi jistg ħu jifformaw 
parti mill-a ġenziji mog ħnija ⌦ b’responsabbilità ⌫ fuq livell nazzjonali bi  ⌦ għad- ⌫ 
difiża tad-drittijiet tal-bniedem jew g ħas-salvagwardja tad-dri ttijiet ta’ l-individwi. 
2. L-Istati Membri g ħandhom ji żguraw li l-kompetenzi ta’ dawn il-korpi jinkludu li: 
(a) ming ħajr preġudizzju g ħad-dritt tal-vittmi u ta’ l-asso ċjazzjonijiet, ta’ l-
organizzazzjonijiet jew ta’ l-entitajiet legali o ħra msemmija fl-Artikolu 
6(3) ⌦ 17 (2) ⌫, jipprovdu assistenza indipendenti g ħall-vittmi tad-
diskriminazzjoni li jippro ċedu bl-ilmenti tag ħhom dwar id-diskriminazzjoni; 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1  
(b) jwettqu servejs indipendenti dwar id-diskriminazzjoni; 
(c) jippubblikaw rapporti indipendenti u jag ħmlu rakkomandazzjonijiet fuq kwalunkwe 
kwistjoni li g ħandha x’taqsam ma’ diskriminazzjoni b ħal din. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Artikolu 8b  ⌦ 22 ⌫ 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1  
1. L-Istati Membri g ħandhom, skond it-tradizzjonijiet u l-prattika nazzjonali, jie ħdu miżuri 
adegwati biex jippromwovu d-djalogu so ċjali bejn is-s ħab soċjali bil-ħsieb li jitrawwem it-
trattament ugwali, inklu ż permezz tal-monitora ġġ tal-prattika fuq il-post tax-xog ħol, tal-
ftehimiet kollettivi, tal-kodi ċijiet tal-kondotta, tar-ri ċerka jew ta’ l-iskambju ta’ esperjenzi u 
ta’ prattika tajba. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
2. Fejn ikun konsistenti mat-tradizzjonijiet u mal-prattika nazzjonali, l-Istati Membri 
għandhom jinkora ġġixxu lis-s ħab soċjali, ming ħajr preġudizzju g ħall-awtonomija tag ħhom, 
biex jippromwovu l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-ir ġiel u biex jikkonkludu, fuq il-livell xieraq, 
ftehimiet li jistabbilixxu regoli kontra d-diskri minazzjoni fl-oqsma li jissemmew fl-Artikolu 1 
 
MT 67   MT li jaqgħu fl-ambitu tan-negozjar kollettiv. Dawn il-ftehimiet g ħandhom jirrispettaw il - 
kundizzjonijiet minimi me ħtieġa stabbiliti mid - ⌦ id-dispożizzjonijiet ta’ ⌫ din id-Direttiva 
u l-miżuri nazzjonali rilevanti ta’ implimentazzjoni. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1  
3. L-Istati Membri g ħandhom, skond il-li ġi, il-ftehimiet kollettivi jew il-prattika nazzjonali, 
jinkoraġġixxu lil min i ħaddem biex jippromwovi trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fuq il-
post tax-xog ħol b’mod ippjanat u sistematiku. 
4. Għal dan il-g ħan, min iħaddem għandu jkun inkora ġġit biex, f’intervalli regolari adegwati, 
jipprovdi lill-impjegati u/jew lir-rappre żentanti tag ħhom b’informazzjoni xierqa dwar it-
trattament ugwali ta’ l-ir ġiel u n-nisa fl-intrapri ża. 
Informazzjoni ta’ din ix-xorta tista’ tinkl udi statistika fuq il-proporzjonijiet ta’ l-ir ġiel u n-nisa 
fuq livelli differenti ta’ l-organizzazzjoni u l-mi żuri possibbli biex ti ttejjeb is-sitwazzjoni 
b’kooperazzjoni mar-rappre żentanti ta’ l-impjegati. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Artikolu 8c  ⌦ 23 ⌫ 
L-Istati Membri g ħandhom jinkora ġġixxu djalogu ma’ l-organizzazzjonijiet mhux 
governattivi xierqa  li, skond il-li ġi u l-prattika nazzjonali tag ħhom, għandhom interess 
leġittimu li jag ħmlu kontribuzzjoni g ħall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni min ħabba s-sess 
bil-ħsieb li jinġib ’l quddiem il-prin ċipju ta’ trattament ugwali. 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 3 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ TITOLU IV ⌫ 
⌦ L-IMPLIMENTAZZJONI ⌫ 
⌦ Artikolu 24 ⌫ 
2. Għal dak il -għan, l-Istati Membri g ħandhom jie ħdu l-miżuri ⌦ kollha ⌫ neċessarji biex 
jiżguraw li: 
(a) kwalunkwe li ġi, regolament u dispo żizzjoni amministra ttiva kuntrarja g ħall-prinċipju 
ta’ trattament ugwali tkun abolita; 
 
MT 68   MT (b) kwalunkwe  dispożizzjoni kuntrarja g ħall-prinċipju ta’ trattament ugwali li hija 
inkluża f’kuntratti jew fi ftehimiet kollettivi, ⌦ skali tal-paga, ftehimiet dwar paga, 
regoli għall-istaff ta’ l-intrapri żi, ⌫ regoli interni ta’ l-intrapri żi jew regoli li 
jiggvernaw ix-xog ħlijiet u l-professjonijiet indipe ndenti u l-organizzazzjonijiet tal-
ħaddiema u ta’ min i ħaddem ⌦, kuntratti individwali ta’ l-impjieg jew kwalunkwe 
arranġament ieħor⌫ għandhom ikunu, jew jistg ħu jiġu ddikjarati, bla ebda effett 
legali jew ji ġu emendati.  ⌦ ; ⌫ 
 
Ð 86/378/KEE (adattat) 
Artikolu 7 
L-Istati Membr i għandhom jie ħdu l-passi kollha ne ċessarji biex ji żguraw li : 
(a) id-dispożizzjonijiet kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ trattament ugwali fi ftehimiet kollettivi 
obbligatorji bil -liġi, f’regoli g ħall-istaff ta’ in trapriżi jew fi kwalunkwe arran ġament ieħor 
relatat ma’ skemi tax -xogħol ma jkollhom l -ebda effett legali, jew jistg ħu jiġu ddikjarati bla 
ebda effett legali jew ji ġu emendati ;  
(b) ⌦ (c) ⌫ skemi li jinkludu dispo żizzjonijiet b ħal dawn ma jistg ħux jiġu approvati jew 
estiżi permezz ta’ mi żuri amministrattivi.  
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 3 
L-Istati Membri g ħandhom jabolixxu d -diskriminazzjoni kollha bejn l -irġiel u n -nisa li ġejja 
mil-liġijiet, mir -regolamenti j ew mid -dispożizzjonijiet amministrattivi li hija kuntrarja g ħall-
prinċipju ta’ trattament ugwali . 
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 4 
L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu l-miżuri neċessarji biex ji żguraw li d -dispożizzjonijiet li 
jidhru fi ftehimi et kollettivi, skali tal -paga, ftehimiet dwar paga jew kuntratti individwali jew 
impjiegi li huma kuntrarji g ħall-prinċipju ta’ paga ndaqs g ħandhom ikunu, jew jistg ħu jkunu 
ddikjarati, bla ebda effett legali jew jistg ħu jiġu emendati .  
 
MT 69   MT  
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 6 
Skond iċ-ċirkustanzi u s -sistemi legali nazzjonali tag ħhom,  l-Istati Membri g ħandhom, jie ħdu 
l-miżuri neċessarji biex ji żguraw li ji ġi applikat il -prinċipju ta’ paga ndaqs . Għandhom jaraw 
li jkunu disponibbli mezzi effettivi bi ex ikun żgurat li dan il -prinċipju jiġi osservat . 
 
Ð 2002/73/KE, Artikolu 1 pt. 6 
(adattat)  
Artikolu 7  ⌦ 25 ⌫  
L-Istati Membri g ħandhom jintrodu ċu fis-sistemi legali nazzjonali tag ħhom il-mi żuri kollha 
meħtieġa biex iħarsu lill-impjegati, inklu żi dawk li huma rappre żentanti ta’ l-impjegati, 
provduti mil-li ġijiet u/jew il-prattika nazzjonali, kontra t-tke ċċija jew trattament avvers ie ħor 
minn min i ħaddem bħala reazzjoni g ħal ilment fl-intrapri ża jew għal kwalunkwe pro ċedura 
legali bl-g ħan li tkun infurzata l-konformità mal-prin ċipju ta’ trattament ugwali. 
 
Ð 86/378/KEE (adattat) 
Artikolu 11 
L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu l-passi kollha ne ċessarji biex i ħarsu lill -ħaddiem mit -
tkeċċija fejn din tikkostit wixxi rispons min -naħa ta’ min i ħaddem għal ilment li sar fuq livell 
ta’ intrapri ża jew lill -istituzzjoni ta’ pro ċeduri legali bl -għan li tkun infurzata l -konformità 
mal-prinċipju ta’ trattament ugwali . 
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 5 
L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu l-miżuri neċessarji biex i ħarsu lill -impjegati mit -tkeċċija 
minn min i ħaddem bħala reazzjoni g ħal ilment fi ħdan l -intrapriża jew għal kwalunkwe 
proċedura legali bl -għan li tkun infurzata l -konformità mal -prinċipju ta’ paga ndaq s. 
 
MT 70   MT  
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Ö ġdid 
Artikolu 8d  ⌦ 26 ⌫ 
L-Istati Membri g ħandhom jistabbilixxu r-regoli dwar is-sanzjonijiet applikabbli g ħall-ksur 
tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adotta ti skond din id-Direttiva, u g ħandhom jie ħdu l-miżuri 
neċessarji biex ji żguraw li ji ġu applikati. Is-sanzjonijiet, li jistg ħu jinkludu l- ħlas ta’ kumpens 
lill-vittma, iridu jkunu effettivi, proporzjonati u disswa żivi. L-Istati Membri g ħandhom 
jinnotifikaw dawk id-dispo żizzjonijiet lill-Kummissjoni sa l-5 ta’ Ottubru  2005 sa mhux aktar 
tard Ö mid-data spe ċifikata fl-Artikolu 33 Õ u għandhom jinnotifikawha ming ħajr dewmien 
għal kwalunkwe emenda sussegwenti li taffetwahom.  
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 2 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat)  
⌦ Artikolu 27 ⌫ 
5. L-Istati Membri g ħandhom jinkora ġġixxu, skond il-li ġi, il-ftehimiet kollettivi jew il-
prattika nazzjonali, lil min i ħaddem u lil dawk li huma responsabbli g ħall-aċċess għat-taħriġ 
vokazzjonali biex jie ħdu miżuri ħalli jipprevjenu l-forom kollha ta’ diskriminazzjoni 
minħabba s-sess, b’mod partikolari l-fastidju  u l-fastidju sesswali fuq il-post tax-xog ħol. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 6 (adattat) 
Artikolu ⌦ 28 ⌫ 
In-nuqqas ta’ rigressjoni  
Fl-ebda ċirkustanza, l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva m’g ħandha tkun ra ġuni suffiċjenti 
għal tnaqqis fil-livell ġeneral i ta’ ħarsien tal- ħaddiema fl-oqsma li tapplika g ħalihom, 
mingħajr preġudizzju g ħad-dritt ta’ l-Istati Membri li jirrispondu g ħall-bidliet fis-sitwazzjoni 
billi jintrodu ċu liġijiet, regolamenti u dispo żizzjonijiet amministrattivi li huma differenti minn 
dawk li huma fis-se ħħ man-notifika ta’ din id-Diret tiva, sakemm hemm konformità ma l-
kundizzjonijiet minimi me ħtieġa ⌦ mad-dispo żizzjonijiet ⌫ ta’ din id-Direttiva. 
 
MT 71   MT  
Ð 2002/73/KE, il-pt. 7 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
Artikolu 8e  
1. L-Istati Membri jistg ħu jintrodu ċu jew iżommu dispo żizzjonijiet li huma aktar favorevoli 
għall-ħarsien tal -prinċipju tat -trattament ugwali minn da wk stabbiliti f’din id -Direttiva .  
2. Fl -ebda ċirkustanza, l -implimentazzjoni ta’ din id -Direttiva m’g ħandha tikkostitwixxi 
raġuni għal tnaqqis f il-livell ta’ ħarsien kontra d -diskriminazzjoni li di ġà jingħata mill -Istati 
Membri fl -oqsma koperti minn din id -Direttiva . 
 
Ð 2002/73/KE, il-pt. 1 ta’ l-
Artikolu 1 (adattat) 
⌦ Artikolu 29 ⌫ 
1a. L-Istati Membri g ħandhom iqisu b’mod attiv l-g ħan ta’ l-ugwaljanza bejn l-ir ġiel u n-nisa 
meta jifformulaw u jimplimentaw li ġijiet, regolamenti, dispo żizzjonijiet amministrattivi, 
politika u attivitajiet fl-oqsma li jissemmew f’p aragra fu 1 ⌦ din id-Direttiva ⌫.  
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 5 (adattat) 
Artikolu ⌦ 30 ⌫ 
L-informazzjoni  
L-Istati Membri g ħandhom ji żguraw li l-mi żuri li ttie ħdu skond din id-Dir ettiva, flimkien 
mad-dispo żizzjonijiet li di ġà huma fis-se ħħ, jinġiebu għall-attenzjoni tal-persuni kollha 
kkonċernati bil-mezzi kollha xierqa ⌦, per eżempju fuq il-post tax-xog ħol ⌫.  
 
Ð 76/207/KEE (adattat) 
Artikolu 8 
L-Istati Membri g ħandhom joqg ħodu attenti li d -dispożizzjonijiet adotta ti skond din id -
Direttiva , flimkien mad -dispożizzjonijiet rilevanti li di ġà huma fis -seħħ, jinġiebu għall-
attenzjoni ta’ l -impjegati bil -mezzi kollha xierqa, per e żempju fuq il -post ta’ l -impjieg 
tagħhom. 
 
MT 72   MT  
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 7 
L-Istati Membri g ħandhom jie ħdu ħsieb li d -dispożizzjonijiet adottati skond din id -Direttiva , 
flimkien mad -dispożizzjonijiet rilevanti li di ġà huma fis -seħħ, jinġiebu għall-attenzjoni ta’ l -
impjegati bil -mezzi kollha xierqa , per eżempju f uq il-post ta’ l -impjieg tag ħhom. 
 
Ð 2002/73/KE, l-Artikolu 2 
(adattat) 
⌦ TITOLU V ⌫ 
⌦ ID-DISPO ŻIZZJONIJIET  FINALI ⌫ 
Artikolu⌦ 31 ⌫ 
2. ⌦ 1. Sa mhux aktar tard mill-……, l- ⌫ L- Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill-
Kummissjoni, fi żmien tliet snin mid -dħul fis -seħħ ta’ din id -Direttiva , l-informazzjoni kollha 
neċessarja għall-Kummissjoni biex din tfassal rapport g ħall-Parlament Ewropew u g ħall-
Kunsill dwar l-applikazzjoni  ta’ din id-Direttiva.  
3⌦2. ⌫Mingħajr preġudizzju g ħall-paragrafu 2  ⌦ 1 ⌫, l-Istati Membri g ħandhom 
jikkomunikaw lill-Kummissjoni, kull erba’ snin, it-testi ta’ l iġijiet, regolamenti u 
dispożizzjonijiet amministrattivi  kwalunkwe mi żura adottata skond l-Artikolu 141(4) tat-
Trattat, kif ukoll rapporti dwar dawn il-mi żuri u l-implimentazzjoni tag ħhom. Fuq il-ba żi ta’ 
dik l-informazzjoni, il-Kummissj oni ser tadotta u tippubblika kull erba’ snin rapport li 
jistabbilixxi valutazzjoni kom parattiva ta’ kwalunkwe mi żura fid-dawl tad- Dikjarazzjoni Nru 
28 annessa ma’ l-Att Finali tat-Trattat ta’ Amsterdam. 
 
Ð 97/80/KE, l-Artikolu 7 (adattat) 
L-Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill -Kummissjoni, fi żmien sentejn mid -dħul fis -
seħħ ta’ din id -Direttiva , l-informazzjoni kollha ne ċessarja għall-Kummissjoni biex tfassal 
rapport għall-Parlament Ewropew u g ħall-Kunsill dwar l -applikazzjoni ta’ din id -Direttiva . 
 
MT 73   MT  
Ð 96/97/KE, il-pt. 2 ta’ l-Artikolu 
3 (adattat) 
(2) L-Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill -Kummissjoni, mhux aktar tard minn sentejn 
wara d -dħul fis -seħħ ta’ din id -Direttiva, l -informazzjoni kollha ne ċessarja li tippermetti lill -
Kummisjoni tfassal rapport dwar l -applikazzjoni ta’ din id -Direttiva . 
 
Ð 86/378/KEE, l-Artikolu 12 
(adattat) 
2. L-Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill -Kummissjoni mhux aktar tard minn ħames 
snin wara n -notifika ta’ din id -Direttiva l -informazzjoni k ollha neċessarja li tippermetti lill -
Kummisjoni tfassal rapport dwar l -applikazzjoni ta’ din id -Direttiva biex jitressaq quddiem il -
Kunsill . 
 
Ð 76/207/KEE (adattat) 
Artikolu 10 
Fi żmien sentejn wara li jiskadi l -perjodu ta’ 30 xahar stabbilit  fl-ewwel subparagrafu ta’ l -
Artikolu  9(1), l-Istati Membri g ħandhom jg ħaddu l -informazzjoni kollha ne ċessarja lill -
Kummissjoni biex din tkun tis ta’ tfassal rapport dwar l -applikazzjoni ta’ din id -Direttiva biex 
jitressaq quddiem il -Kunsill . 
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu  9 
Fi żmien sentejn mit -tmiem tal -perjodu ta’ sena msemmi fl -Artikolu  8, l-Istati Memb ri 
għandhom jg ħaddu l -informazzjoni kollha ne ċessarja lill -Kummissjoni biex  din tkun tista’ 
tfassal rapport dwar l -applikazzjoni ta’ din i d-Direttiva biex jitressaq quddiem il -Kunsill . 
 
Ø ġdid 
Artikolu 32 
Sa mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2008, il-Kummissjoni g ħandha tirrevedi l- ħidma ta’ din 
id-Direttiva u jekk ikun xieraq, tip proponi kwalunkwe emenda li tqis ne ċessarja. 
 
MT 74   MT  
Ø ġdid 
Artikolu 33 
L-Istati Membri g ħandhom ida ħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispo żizzjonijiet 
amministrattivi ne ċessarji għall-konformità ma’ din id-Diretti va sa mhux aktar tard mill-… 
jew għandhom ji żguraw, sa mhux aktar tard minn dik id -data, li l-amministrazzjoni u l-
ħaddiema jintrodu ċu d-dispo żizzjonijiet me ħtieġa biex juru qbil. L-Istati Membri g ħandhom 
jieħdu l-passi kollha ne ċessarji biex ikun jistg ħu jiggarantixxu r-ri żultati imposti minn din id-
Direttiva. G ħalhekk għandhom jikkomunikaw minnufih lill-Kum missjoni t-testi ta’ dawk id-
dispożizzjonijiet u tabella ta’ korre lazzjoni bejn dawk id-dispo żizzjonijiet u din id-Direttiva. 
Meta l-Istati Membri jadottaw dawn id-dispo żizzjonijiet, g ħandhom jinkludu referenza g ħal 
din id-Direttiva jew ikollhom mag ħhom referenza b ħal din meta ji ġu ppubblikati b’mod 
uffiċjali. Għandhom jinkludu wkoll dikjarazzjoni li r-referenzi f’li ġijiet, regolamenti u 
dispożizzjonijiet amministrattivi e żistenti għad-Direttivi revokati mi nn din id-Direttiva 
għandhom ikunu interpretati b ħala referenzi g ħal din id-Direttiva. L-Istati Membri g ħandhom 
jiddeterminaw kif g ħandha ssir referenza b ħal din u kif g ħandha tiġi fformulata dik id-
dikjarazzjoni. 
L-Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill-Kummi ssjoni t-test tad-dispo żizzjonijiet 
prinċipali tal-li ġi nazzjonali li huma jadottaw fil-qa sam kopert minn din id-Direttiva 
 
Ð 97/80/KE (adattat) 
Artikolu 7 
L-implimenta zzjoni  
L-Istati Membri g ħandhom ida ħħlu fis -seħħ il-liġijiet, ir -regolamenti u d -dispożizzjonijiet 
amministrattivi ne ċessarji għalihom biex jikkonformaw ma’ din id -Direttiva sa l -1 ta’ Jannar 
2001 . Għandhom jinformaw immedjatament lill -Kummissjoni b’dan . 
Meta l -Istati Membri jadottaw dawk il -miżuri dawn g ħandhom jinkludu referenza g ħal din  id-
Direttiva jew ikollhom mag ħhom referenza b ħal din meta jkunu ppubblikati b’mod uffi ċjali. 
Il-metodi biex isiru referenzi b ħal dawn g ħandhom ikunu stabbiliti mill -Istati Membri .  
 
Ð 98/52/KE, l-Artikolu 2 (adattat) 
Fir-rigward tar -Renju Un it tal-Gran Brittanja u ta’ l -Irlanda ta’ Fuq, id -data ta’ l -1 ta’ Jannar  
2001 fil-paragrafu 1 għandha tiġi sostitwita mit -22 ta’ Lulju  2001.  
 
MT 75   MT  
Ð 86/378/KEE (adattat) 
Artikolu 12 
1. L-Istati Membri g ħandhom ida ħħlu fis -seħħ tali liġijiet, rego lamenti u dispo żizzjonijiet 
amministrattivi kif inhuma ne ċessarji sabiex jikkonformaw ma’ din id -Direttiva sa mhux aktar 
tard minn tliet snin wara n -notifika ta’ dan87. Għandhom jinnotifikaw immedjatament lill -
Kummissjoni b’dan . 
 
Ð 76/207/KEE (adattat) 
Artikolu 9 
1. L-Istati Membri g ħandhom ida ħħlu fis -seħħ il-liġijiet, ir -regolamenti u d -dispożizzjonijiet 
amministrattivi  neċessarji sabiex jikk onformaw ma’ din id -Direttiva  fi żmien 30 xahar min -
notifika tag ħha u għandhom jinnotifikaw immedjatam ent lill -Kummissjoni b’dan . 
Madankollu , fir-rigward ta’ l -ewwel parti ta’ l -Artikolu  3(2)(c) u ta’ l -ewwel parti ta’ l -
Artikolu  5(2)(c), l-Istati Membri g ħandhom iwettqu l -ewwel eżami u jekk ikun me ħtieġ l-
ewwel revi żjoni tal -liġijiet, tar -regolamenti u ta d-dispożizzjonijiet amministrattivi li 
jissemmew fihom fi żmien erba’ snin min -notifika ta’ din id -Direttiva . 
3. L-Istati Membri g ħandhom ukoll jikkomunikaw lill -Kummissjoni t -testi tal -liġijiet, tar -
regolamenti u tad -dispożizzjonijiet amministrattivi li j adottaw fil -qasam kopert minn din id -
Direttiva . 
 
Ð 75/117/KEE (adattat) 
Artikolu 8 
1. L-Istati Membri g ħandhom ida ħħlu fis -seħħ il-liġijiet, ir -regolamenti u d -dispożizzjonijiet 
amministrattivi  neċessarji sabiex jikkonformaw ma’ din id -Dirett iva fi żmien sena min -
notifika tag ħha u għandhom jinformaw immedjatament lill -Kummissjoni b’dan .  
2. L -Istati Membri g ħandhom jikkomunikaw lill -Kummissjoni it -testi tal -liġijiet, tar -
regolamenti u tad -dispożizzjonijiet amministrattivi li jadottaw fil -qasam  kopert minn din id -
Direttiva . 
                                                 
87 Din id -Direttiva kienet innotifikata lill -Istati Membri fit -30 ta’ Lulju 1986.  
 
MT 76   MT  
Ø ġdid 
Artikolu 34 
1. Id-Direttivi 75/117/KEE, 76/207/KEE, 86/378/K EE u 97/80/KE, kif emendati mid-Direttivi 
fil-Parti A ta’ l-Anness 1 huma re vokati b’effett mid-data ddikja rata fl-ewwel paragrafu ta’ l-
Artikolu 33 ta’ din id-Direttiva, ming ħajr preġudizzju g ħall-obbligi ta’ l-Istati Membri li 
jirrelataw mal-limiti ta ż-żmien għat-traspożizzjoni fil-li ġi nazzjonali u g ħall-applikazzjoni 
tad-Direttivi ddikjarati fil- Parti B ta’ l-Anness 1. 
2. Referenzi g ħad-Direttivi revokati g ħandhom ikunu interpretati b ħala referenzi g ħal din id-
Direttiva u g ħandhom jinqraw skond it-tabella ta’ korrelazzjoni fl-Anness 2. 
 
Ø ġdid 
Artikolu 35 
Din id-Direttiva g ħandha tid ħol fis-seħħ fl-[għoxrin] ġurnata wara dik tal-pubblikazzjoni 
tagħha fil-Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. 
 
Ð . 
Artikolu 36  
Din id-Direttiva hija indirizzata lill-Istati Membri. 
Magħmula fi Brussell,  
Għall-Parlament Ewropew G ħall-Kunsill 
Il-President Il-President  
 
MT 77   MT  
 
Ð 96/97/KE, il-pt. 7 ta’ l-Artikolu 
1 (adattat) 
L-ANNE SS  
Eżempji ta’ l -elementi li jistg ħu ma jkunux ugwali, fejn g ħandhom x’jaqsmu skemi 
b’benefiċċju definit iffinanzjati , kif jissemmew fl -Artikolu  6 (h):  
– il-bidla f’somma kapitali ta’ parti minn pensjon i perjodika , 
– it-trasferiment tad -drittijiet tal -pensjoni , 
– pensjoni tar -riverżjoni li titħallas lil dipendent talli dan i ċedi parti mill -pensjoni , 
– pensjoni mnaqqsa fejn il -ħaddiem jag ħżel li jirtir a kmieni  
 
MT 78   MT  
Ï 
L-ANNESS 1  
Parti A 
Id-Direttivi revokati bl-emendi su ċċessivi tag ħhom   
(imsemmija fl-Artikolu 34(1)) 
Id-Direttiva tal-Kunsill 75/117/KEE  ĠU L 45, 19.2.1975 
 
Id-Direttiva tal-Kunsill 76/207/KEE ĠU L 39, 14.2.1976 
Id-Direttiva 2002/73/KE tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill ĠU L 269, 2.10.2002 
 
Id-Direttiva tal-Kunsill 86/378/KEE  ĠU L 225, 12.8.1986 
Id-Direttiva 96/97/KE ĠU L 46, 17.2.1997 
 
Id-Direttiva tal-Kunsill 97/80/KE ĠU L 14, 20.1.1998 
Id-Direttiva 98/52/KE ĠU L 205, 22.7.1998 
Parti B  
Lista tal-limiti ta ż-żmien għat-traspo żizzjoni fil-li ġi nazzjonali u d-dati ta’ l-
applikazzjoni  
(imsemmija fl-Artikolu 34(1)) 
Id-Direttiva Il-limitu ta ż-żmien għat-
traspożizzjoni Id-data ta’ l-applikazzjoni  
Id-Direttiva 75/117/KEE 19.2.1976  
Id-Direttiva 76/207/KEE 14.8.1978  
Id-Direttiva 86/378/KEE 1.1.1993  
Id-Direttiva 96/97/KE 1.7.1997  17.5.1990 b’relazzjoni 
għall-ħaddiema m ħallsa, 
ħlief għal dawk il-
ħaddiema jew g ħal dawk li 
għamlu t-talba ta ħhom li 
 
MT 79   MT qabel dik id-data kienu 
bdew pro ċedura legali jew 
għamlu klejm ekwivalenti 
taħt il-liġi nazzjonali.  
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 
86/378/KEE kif emendat mid-Direttiva 96/97/KE – mhux aktar tard mill-1.1.1993. 
L-Artikolu 6(1)(i), l-
ewwel in ċiż tad-Direttiva 
86/378/KEE kif imda ħħal 
mid-Direttiva 96/97/KE –mhux aktar tard mill-1.1.1999.  
Id-Direttiva 97/80/KE 1.1.2001 22.7.2001 fir-rigward tar-
Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta’ l-Irlanda ta’ Fuq  
Id-Direttiva 98/52/KE 22.7.2001  
Id-Direttiva 2002/73/KE 5.10.2005  
 
MT 80   MT L-ANNESS 2  
It-tabella ta’ korrelazzjoni  
Id-Direttiva 
75/117 Id-Direttiva 
76/207 Id-
Direttiva 86/378 Id-Direttiva 
97/80 Din id-
Direttiva  
- L-Artikolu 1 
(1) L-Artikolu 
1 L-Artikolu 1 L-Artikolu 1  
- L-Artikolu 
1(2) - - - 
- L-ewwel in ċiż 
ta’ l-Artikolu 2(2)  - - L-ewwel 
inċiż ta’ l-
Artikolu 2(1)  
- It-tieni in ċiż 
ta’ l-Artikolu 2(2)  - L-Artikolu 
2(2) It-tieni in ċiż 
ta’ l- Artikolu 2(1)  
- It-tielet u r-
raba’ in ċiżi 
ta’ l-Artikolu 2(2)  - - It-tielet u r-
raba’ inċiżi 
ta’ l-Artikolu 2(1)  
- - - - Il- ħames 
inċiż ta’ l-
Artikolu 
2(1)  
- - L-Artikolu 
2(1) - Is-sitt in ċiż 
ta’ l-Artikolu 2(1)  
- L-Artikolu 
2(3) u (4) - - L-Artikolu 
2(2) 
- - L-Artikolu 
3 - L-Artikolu 
3(1) 
- L-ewwel 
subparagrafu ta’ l-Artikolu 2(7)  L-Artikolu 
5(2) - L-Artikolu 
3(2) 
 
MT 81   MT - L-ewwel 
sentenza tar-raba’ sub-paragrafu ta’ l-Artikolu 2(7)  - - L-Artikolu 
3(3) 
L-Artikolu 1 - - - L-Artikolu 4 
- - L-Artikolu 
5(1) - L-Artikolu 5 
- - L-Artikolu 
4 - L-Artikolu 
6(1) 
- - - - L-Artikolu 
6(2) 
  L-Artikolu 
2(2)  L-Artikolu 
7(1) 
- - L-Artikolu 
2(3) - L-Artikolu 
7(2) 
- - L-Artikolu 
6 - L-Artikolu 8 
- - L-Artikolu 
8 - L-Artikolu 9 
- - L-Artikolu 
9  - L-Artikolu 
10  
- - - - L-Artikolu 
11 
- - L-Artikolu 
9a - L-Artikolu 
12 
- L-Artikoli 
2(1) u 3(1) - L-Artikolu 
2(1) L-Artikolu 
13(1) 
- L-Artikolu 
2(6) - - L-Artikolu 
13(2) 
- L-Artikolu 
9(2) - - L-Artikolu 
13(3) 
- L-Artikolu 
2(8) - - L-Artikolu 
14 
 
MT 82   MT - It-tielet 
subparagrafu ta’ l-Artikolu 2(7)  - - L-Artikolu 
15(1)  
- It-tieni 
subparagrafu ta’ l-Artikolu 2(7)  - - L-Artikolu 
15(2) 
- It-tieni u t-
tielet sentenza tar-raba’ subparagrafu ta’ l-Artikolu 2(7)  - - L-Artikolu 
16 
L-Artikolu 2 L-Artikolu 
6(1) L-Artikolu 
10 - L-Artikolu 
17(1) 
 - L-Artikolu 
6(3)  - - L-Artikolu 
17(2) 
- L-Artikolu 
6(4) - - L-Artikolu 
17(3) 
- L-Artikolu 
6(2) - - L-Artikolu 
18 
- - - L-Artikolu 4 L-Artikolu 
19 
- - - L-Artikolu 3 L-Artikolu 
20  
- L-Artikolu 8a - - L-Artikolu 
21 
- L-Artikolu 8b - - L-Artikolu 
22 
- L-Artikolu 8c - - L-Artikolu 
23 
L-Artikoli 3 u 6 L-Artikolu 3 
(2)(a) - - L-Artikolu 
24(a) 
L-Artikolu 4 L-Artikolu 3 
(2)(b) L-Artikolu 
7(a) - L-Artikolu 
24(b) 
- - L-Artikolu - L-Artikolu 
 
MT 83   MT 7(b) 24(c) 
L-Artikolu 5 L-Artikolu 7 L-Artikolu 
11 - L-Artikolu 
25 
L-Artikolu 6 - - - - 
- L-Artikolu 8d - - L-Artikolu 
26 
 L-Artikolu 
2(5)   L-Artikolu 
27 
- L-Artikolu 8e 
(1) - - - 
- L-Artikolu 8e 
(2) - L-Artikolu 6 L-Artikolu 
28 
- L-Artikolu 1 
(1a) - - L-Artikolu 
29 
L-Artikolu 7 L-Artikolu 8 - L-Artikolu 5 L-Artikolu 
30 
L-Artikolu 9 L-Artikolu 10 L-Artikolu 
12(2) Ir-raba’ sub-
paragrafu ta’ l-Artikolu 7  L-Artikolu 
31 
- - - - L-Artikolu 
32 
L-Artikolu 8  L-ewwel 
subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(1), u 9(2) u (3) L-Artikolu 
12(1) L-ewwel, it-
tieni u t-tielet sub-paragrafi ta’ l-Artikolu 7  L-Artikolu 
33 
- It-tieni 
subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(1)  - - - 
- - - - L-Artikolu 
34 
- - - - L-Artikolu 
35 
- - - - L-Artikolu 
 
MT 84   MT 36 
- - L-Anness - -