Rapport Speċjali Nru 4/2010 “Hemm probabbiltà li t-tfassil u l-ġestjoni tal-iskema ta’ mobbiltà tal-programm Leonardo da Vinci jwasslu għal riżultati effettivi?”





Sommarju eżekuttiv I. Il-programm Leonardo da Vinci huwa mfassal biex jimplimenta l-politika ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali tal-Unjoni Ewropea. Proġetti ta’ mobbiltà, li jikkostitwixxu l-ikbar parti tal-programm, jippermettu l-organizzazzjonijiet involuti fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali biex jibagħtu parteċipanti f’pajjiż Ewropew ieħor, u b’hekk dawn jingħataw l-opportunità li jtejbu l-kompetenzi, l-għarfien u l-ħiliet tagħhom. II. Il-Kummissjoni Ewropea għandha r-responsabbiltà globali tal-programm u tissorvelja l-implimentazzjoni tiegħu f’kooperazzjoni mal-Awtoritajiet Nazzjonali – ġeneralment il-Ministeri għall-Edukazzjoni – f’kull pajjiż parteċipanti. Ir-responsabbiltà operattiva għall-ġestjoni tal-proġetti ta’ mobbiltà hija ddelegata kompletament lill-Aġenziji Nazzjonali maħtura mill-Istati Membri. III. Il-Qorti qieset jekk it-tfassil u l-ġestjoni tal-iskema ta’ mobbiltà ta’ Leonardo Da Vinci fil-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja (2007-2013) x’aktarx li jwasslu għal riżultati effettivi. IV. Is-sejbiet tal-Qorti huma relatati ma’ verifika li saret fil-Kummissjoni u f’sitt pajjiżi parteċipanti li ntagħżlu biex issirilhom il-verifika. Peress li Leonardo huwa wieħed mill-erba’ programmi ta’ edukazzjoni u taħriġ fil-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja tal-Kummissjoni, bosta mis-sejbiet tal-verifika għandhom relevanza li testendi għal skemi oħra ta’ Programmi ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja. Il-Qorti sabet li: - Fit-tfassil tal-programm Leonardo da Vinci attwali (2007-2013), il-Kummissjoni qieset l-evalwazzjonijiet mandatarji tagħha tal-programm predeċessur, imma ma qisitx b’mod sistematiku studji u rapporti importanti oħra. - Il-Kummissjoni stabbiliet sistema għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja adegwata għal Leonardo, iżda s-sistema tal-IT ta’ sostenn kien fiha xi nuqqasijiet sinifikanti. - Ġeneralment l-elementi operattivi fil-programm, inklużi l-pubbliċità u l-promozzjoni tal-programm u ċ-ċiklu annwali tal-ipprogrammar kienu ġestiti b’mod tajjeb, izda l-Kummissjoni ma indirizzatx id-diffikultajiet tal-applikanti fit-tfittxija għal imsieħba u ma żguratx il-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-Aġenziji Nazzjonali għall-applikazzjonijiet għall-għotja. - Hemm f’postha sistema ta’ rapportar iżda din għadha mhix qed tippermetti lill-Kummissjoni tkejjel ir-riżultati u l-effetti tal-programm. Hemm nuqqasijiet fis-sistema fir-rigward tar-rappurtar dwar ir-riżultati u l-effetti tal-programm Leonardo. Sat-tielet sena tal-programm il-Kummissjoni kienet bdiet imma kienet għadha ma lestietx l-istabbiliment ta’ sistema komprensiva għall-kejl tal-impatt ta’ Leonardo. - Kontrolli fil-livell tal-Aġenzija Nazzjonali kkonformaw mal-gwida tal-Kummissjoni. - Hemm nuqqasijiet fil-mod kif l-Awtoritajiet Nazzjonali jwettqu l-kontrolli sekondarji tagħhom fuq l-Aġenziji Nazzjonali. - Il-konklużjoni ġenerali hija li t-tfassil u l-ġestjoni tal-iskema ta’ mobbiltà tal-programm Leonardo da Vinci jistgħu jwasslu għal riżultati effettivi. Il-Kummissjoni kienet bdiet imma kienet għadha ma lestietx l-istabbiliment ta’ sistema komprensiva għall-kejl tal-impatt ta’ Leonardo. Konsegwentement, minn mindu beda l-programm tliet snin ilu – madwar nofs it-tul tiegħu - il-Kummissjoni s’issa għadha ma tistax tivvaluta kif qed jintlaħqu miri. V. Abbażi ta’ dawn l-osservazzjonijiet, il-Qorti tagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni biex ittejjeb is-sistema tal-IT ta’ sostenn, tipprovdi reazzjoni kwalitattiva dwar l-ipprogrammar annwali tal-ħidma, tipprovdi aktar appoġġ biex jinstabu msieħba ospitanti, tiżviluppa aktar u tissorvelja l-proċeduri għall-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet tal-proġetti, tiffinalizza mingħajr aktar dewmien l-objettivi SMART u l-indikaturi tal-prestazzjoni, ittejjeb il-valutazzjoni tar-riżultati, tiffoka aktar fuq l-impatt tal-programm u, fil-ġejjieni, tiżgura li għal kwalunkwe programm suċċessur ieħor tiġi stabbilita mill-bidu nett sistema għall-valutazzjoni tal-impatt. Introduzzjoni 1. F’Marzu 2000 il-Kunsill Ewropew ta’ Liżbona stabbilixxa l-għan strateġiku għall-Unjoni Ewropea biex sal-2010 ssir l-ekonomija l-aktar dinamika u bbażata fuq l-għarfien tad-dinja. Huwa rrikonoxxa r-rwol importanti tal-edukazzjoni bħala parti integrali mill-politiki ekonomiċi u soċjali. Il-bażi għall-kooperazzjoni Ewropea fl-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali ġiet stipulata fil-"proċess ta’ Copenhagen" [1]sussegwenti li stabbilixxa l-għan li tiżidied il-kooperazzjoni volontarja, għall-promozzjoni tal-fiduċja reċiproka, tat-trasparenza kif ukoll ir-rikonoxximent tal-kompetenzi u l-kwalifiki, u b’hekk twaqqaf prinċipju ta’ bażi biex tiżdied il-mobbiltà u jiġi ffaċilitat l-aċċess għat-tagħlim tul il-ħajja. 2. Il-Kummissjoni Ewropea ġabret flimkien id-diversi inizjattivi tagħha għall-edukazzjoni u t-taħriġ taħt saqaf wieħed, il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja [2], bil-għan li tħeġġeġ l-interskambju, il-kooperazzjoni u l-mobbiltà bejn is-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ fi ħdan l-Unjoni. Il-Programm ġdid ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja jissostitwixxi l-programmi ta’ qabel tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u tat-Tagħlim elettroniku [e-Learning], li spiċċaw fl-2006. 3. Allokazzjoni finanzjarja indikattiva [3]għall-implimentazzjoni tal-perjodu ta’ seba’ snin li beda mill-1 ta’ Jannar 2007 kienet ta’ EUR 6970 miljun. Fi ħdan din l-allokazzjoni, l-ammonti li għandhom jiġu allokati għas-subprogrammi m'għandhomx ikunu ta’ anqas minn: - Comenius 13 % - Erasmus 40 % - Leonardo da Vinci 25 % - Grundtvig 4 % 4. Leonardo da Vinci huwa l-isem li ngħata lis-subprogramm li ġie mfassal biex jimplimenta l-politika ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali tal-Unjoni Ewropea, filwaqt li jappoġġa u jissupplementa l-azzjonijiet li ttieħdu mill-Istati Membri. Il-fażi ta’ bħalissa tal-Programm Leonardo da Vinci Programme 2007-2013 hija kontinwazzjoni tal-programmi ta’ qabel, Leonardo I (1995-1999) u Leonardo II (2000-2006). L-objettivi ġenerali, speċifiċi u operattivi tal-Programm ta' Tagħlim Tul il-Ħajja ta' Leonardo da Vinci [4]huma deskritti fil-paragrafu 44 u fl-Anness. 5. Jistgħu jiġu appoġġati firxa ta’ attivitajiet permezz tal-programm Leonardo da Vinci, inklużi: - il-mobbiltà – fejn parteċipanti jqattgħu xi żmien f’pajjiż Ewropew ieħor; - sħubijiet li jiffokaw fuq temi ta’ interess reċiproku; - proġetti multilaterali, b’mod partikolari dawk immirati għat-titjib fis-sistemi ta’ taħriġ. 6. Il-proġetti ta’ mobbiltà għadhom forma prinċipali ta’ attività fil-Leonardo, bħalma kienu għall-programmi ta’ qablu. Kif jidher fil-Grafika 1, is-sehem tal-għotjiet tal-Leonardo li ġew ippremjati lil proġetti ta’ mobbiltà kien ta’ 64 % fl-2007 u ta’ 59 % fl-2008. Grafika 1 Leonardo da Vinci, għotjiet li ngħataw lil proġetti skont it-tip ta' attività 2007-2008 (f'EUR miljuni) +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. 7. Proġetti ta’ mobbiltà appoġġati mil-Leonardo huma maħsuba biex jagħtu lil individwi, inklużi l-apprendisti fit-taħriġ vokazzjonali inizjali u n-nies li diġà jinsabu fis-suq tal-impjieg, kif ukoll il-professjonisti fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, l-opportunità li jtejbu l-kompetenzi, l-għarfien u l-ħiliet tagħhom permezz ta’ placement ta’ taħriġ f’pajjiż Ewropew ieħor. L-għotjiet jikkontribwixxu għall-ġestjoni tal-proġett, għall-ispejjeż tal-ivvjaġġar u l-ispejjeż tal-għixien. Id-distribuzzjoni tal-parteċipanti fil-proġetti tal-mobbiltà għall-2008 skont il-qasam tal-edukazzjoni u t-taħriġ tidher fil-Grafika 2. Grafika 2 Parteċipanti fil-proġetti tal-mobbiltà tal-2008 skont il-qasam ta' edukazzjoni u taħriġ +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. Ir-rwol tal-Kummissjoni 8. Il-Kummissjoni Ewropea għandha r-responsabbiltà globali li tiżgura l-implimentazzjoni effikaċi u effiċjenti tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja [5]. Il-Kumitat għall-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja, ikkostitwit minn rappreżentati tal-Istati Membri, jassisti lill-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tal-programm. Ir-rwol tal-Kummissjoni huwa li: - tissorvelja u tivvaluta regolarment il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja mqabbel mal-objettivi tiegħu [6] f’kooperazzjoni mal-Istati Membri; u - tistabbilixxi kontrolli superviżorji xierqa, billi tissorvelja u tikkoordina l-operar tas-sistema kollha, u tirrevedi s-sistemi tal-kontrolli nazzjonali. [7] Ir-rwol tal-Awtorità Nazzjonali 9. Hemm 31 pajjiż li qed jipparteċipaw fil-programm: is-27 Stat Membru tal-UE flimkien mal-Iżlanda, Liechtenstein, in-Norveġja u t-Turkija. L-Awtorità Nazzjonali, ġeneralment il-Ministeru għall-Edukazzjoni f’kull pajjiż parteċipanti, tissorvelja u twettaq superviżjoni tal-ħidma tal-Aġenzija Nazzjonali tagħha f’kooperazzjoni mal-Kummissjoni. L-Awtorità Nazzjonali hija responsabbli għat-twaqqif ta’ sistema ta’ kontrolli sekondarji, li l-għan tagħhom huwa li tinkiseb assigurazzjoni raġonevoli li s-sistemi u l-kontrolli primarji mwettqa mill-Aġenziji Nazzjonali qed joperaw b’mod effikaċi. Ir-rwol tal-Aġenzija Nazzjonali 10. Ir-responsabbiltà operattiva għal proġetti ta’ mobbiltà fi ħdan il-Leonardo hija ddelegata kompletament lill-Aġenziji Nazzjonali stabbiliti f'kull pajjiż parteċipanti. Dawn l-Aġenziji Nazzjonali huma responsabbli għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġetti ta’ mobbiltà. Huma jikkontribwixxu wkoll, kif meħtieġ, għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-programm min-naħa tal-Kummissjoni. Il-funzjonijiet mistennija minnhom huma deskritti fil-bażi legali tal-programm, inkluża d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar ir-Responsabbiltajiet Rispettivi tal-Kummissjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-Aġenziji Nazzjonali li qed jimplimentaw il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja (C(2007) 1807); l-istruzzjonijiet operazzjonali huma mogħtija fid-dettall fil-Gwida għall-Aġenzija Nazzjonali, li huwa parti mill-ftehim finanzjarju annwali ffirmat bejn il-Kummissjoni u l-Aġenziji Nazzjonali. L-ambitu u l-approċċ tal-verifika 11. Il-verifika ffokat fuq l-attivitajiet ta’ mobbiltà ffinanzjati mill-programm Leonardo. L-għan kumplessiv kien biex jiġi vvalutat jekk it-tfassil u l-ġestjoni tal-iskema ta’ mobbiltà tal-Leonardo Da Vinci fil-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja (2007-2013) x’aktarx li jwasslu għal riżultati effettivi. 12. L-għanijiet tal-verifika kienu l-valutazzjoni dwar jekk: a) it-tfassil tal-programm qiesx l-evalwazzjonijiet u l-istudji relevanti u jekk kellux sistema adegwatat għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett; b) l-elementi operattivi tal-programm, inkluż it-tħejjija tal-programmi ta’ ħidma annwali, il-proċess tal-pubbliċità, il-promozzjoni u l-għoti ta’ informazzjoni u l-għażla tal-proġetti li kellhom jiġu ffinanzjati ġewx ġestiti b’mod tajjeb; c) kienx hemm f’postha sistema ta’ rappurtar li ppermettiet lill-Kummissjoni tkejjel ir-riżultati u l-impatt tal-programm; u d) jekk is-sistema tal-kontroll kinitx adegwata. 13. Il-verifika kopriet it-tħejjija tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja, li beda fl-2004, u l-estensjoni attwali tal-programm fl-2007-2008. Ittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll żviluppi relevanti fl-2009. Minbarra verifika li saret fil-Kummissjoni, saru żjarat f’sitt Stati Membri [8]. 45 % tat-total tal-fondi għall-mobbiltà tal-Leonardo ġew allokati lilhom fl-2007 u 44 % fl-2008 (ara Grafika 3). 14. Minħabba li Leonardo jifforma parti minn Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja integrat flimkien ma’ inizjattivi diversi ta’ edukazzjoni u taħriġ kollha taħt saqaf wieħed, ħafna sejbiet, konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet japplikaw għall-Programm globalment. 15. Il-ħidma ta’ verifika kienet tinkludi l-ġbir u l-analiżi ta’ data, reviżjonijiet ta’ dokumenti ta’ ppjanar, evalwazzjoni u implimentazzjoni, eżami tal-fajls tal-proġetti ta’ mobbiltà u intervisti ma’ uffiċjali mill-Kummissjoni, l-Awtoritajiet Nazzjonali u l-Aġenziji Nazzjonali u ma’ rappreżentanti ta’ organizzazzjonijiet benefiċjarji fl-Istati Membri magħżula. Grafika 3 Il-valur tal-għotjiet tal-mobbiltà Leonardo li ngħataw fl-2007-2008 skont il-pajjiż (f'EUR miljuni) +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.. Osservazzjonijiet Tfassil 16. Il-verifika eżaminat jekk il-Kummissjoni meta waqqfet il-programm Leonardo kinitx qieset il-ħafna informazzjoni li kien hemm għad-disponibbiltà tagħha rigward il-programmi predeċessuri tiegħu, jiġifieri l-evalwazzjonijiet, l-istudji u r-rapporti nazzjonali kollha kif ukoll jekk l-awtoritajiet nazzjonali għamlux użu mir-rapporti nazzjonali. Hija qieset jekk il-Kummissjoni kinitx stabbiliet sistema adegwata għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett fil-Kummissjoni u fil-livell ta’ kull pajjiż parteċipanti għall-implimentazzjoni ta’ Leonardo, inkluż is-sistema ta’ IT ta’ sostenn. Fil-livell tal-Kummissjoni, vvalutat jekk kienx hemm assenjazzjoni ċara tal-kompiti għall-unitajiet differenti. Fil-livell tal-pajjiżi parteċipanti, hija eżaminat l-implimentazzjoni amministrattiva mill-Awtoritajiet u l-Aġenziji Nazzjonali inkarigati bil-ġestjoni tal-programm, u li għandhom ir-rwoli u r-responsabbiltajiet tagħhom stabbiliti fil-linji gwida maħruġa mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni qieset l-evalwazzjonijiet mandatarji tagħha stess tal-programm predeċessur, imma ma qisitx b’mod sistematiku studji u rapporti importanti oħra 17. Il-programmi ffinanzjati mill-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej huma soġġetti għal evalwazzjoni mandatarja fi tliet stadji [9]: - Evalwazzjoni ex ante: rapport li jakkumpanja l-proposta leġiżlattiva għal programm (jew azzjoni) ġdid jew imġedded tal-UE. - Evalwazzjoni ta’ nofs il-perjodu: li twettqet fl-istadju tan-nofs ta' programm, din tipprovdi reazzjoni diretta waqt li jkun għadddej il-programm u b’hekk tista’ tgħin biex ittejjeb il-kwalità tal-interventi li għadhom għaddejjin. Barra minn hekk, minħabba ż-żmien fit-tul sostanzjali li t-twaqqif ta’ programmi jinvolvi, l-evalwazzjonijiet ta’ nofs il-perjodu huma wkoll sorsi importanti ta’ informazzjoni għat-tfassil tal-ġenerazzjoni li jmiss ta’ programm. - Evalwazzjoni finali: fit-tmiem ta’ programm. 18. Fit-tfassil tal-programm Leonardo l-ġdid, il-Kummissjoni qieset ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet ta’ nofs il-perjodu u dawk finali tal-programm predeċessur. Ir-riżultati tal-evalwazzjoni ta’ nofs il-perjodu tqiesu fit-tħejjija tal-evalwazzjoni ex ante. Kemm għall-evalwazzjonijiet ta’ nofs il-perjodu kif ukoll għal dawk finali, il-Kummissjoni ħejjiet pjanijiet ta’ azzjoni interna, billi stabbiliet kif se jittieħed kont tar-rakkomandazzjonijiet ta’ kull wieħed matul il-fażi inizjali tat-tfassil u fl-aġġornamenti sussegwenti għat-tfassil. Madankollu, il-pjanijiet ta’ azzjonijiet interni għall-istabbiliment tal-objettivi IT u SMART u tal-indikaturi tal-prestazzjoni għadhom ma tawx ir-riżultati mistennija (ara l-paragrafi 27-29 u 48-52). 19. Kull pajjiż parteċipanti huwa mitlub jipproduċi r-rapporti nazzjonali tiegħu stess kemm finali u ta’ nofs il-perjodu dwar l-implimentazzjoni u l-effettività tal-programm, u l-impatt tiegħu fuq is-sistemi ta’ taħriġ vokazzjonali u fuq l-arranġamenti fl-Istati Membri, u li jippreżentahom lill-Kummissjoni. Dawn ir-rapporti jridu jiġu ppreżentati lill-Kummissjoni fil-kuntest ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni tal-programm, u analizzati u segwiti f’dak il-kuntest. 20. L-analiżi tar-rapporti finali nazzjonali ġiet fdata f’idejn kuntrattur estern inkarigat mill-Kummissjoni biex iwettaq l-evalwazzjoni finali [10]. Madankollu, il-kuntrattur ma setax janalizza r-rapporti nazzjonali ta’ evalwazzjoni kollha, għaliex 19 biss mill-31 pajjiż parteċipanti kienu bagħtuhom lill-Kummissjoni sad-data tal-iskadenza stipulata. Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni ma wettqet l-ebda analiżi separata tar-rapporti nazzjonali li ntbagħtu wara d-data tal-iskadenza, jew inkella segwiethom. 21. L-użu li sar minn dawn ir-rapporti nazzjonali minn ċerti awtoritajiet nazzjonali wkoll kien limitat. Fi tlieta mill-Istati Membri fejn saret żjara, ir-rakkomandazzjonijiet ġew riveduti u segwiti iżda wieħed minnhom biss daħħal ir-rakkomandazzjonijiet fl-arranġamenti tal-ġestjoni tagħhom għall-programm Leonardo l-ġdid. Fit-tliet pajjiż l-oħra fejn saret żjara ma kien hemm l-ebda evidenza ta’ eżami tar-rapporti mill-awtoritajiet nazzjonali. 22. Il-Kummissjoni wettqet żewġ studji kbar dwar aspetti tal-attivitajiet ta’ mobbiltà fi ħdan Leonardo [11]. Il-Kummissjoni tiddikjara li dawn l-istudji huma ta’ appoġġ għal dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-ħidma tagħhom, iżda mhuwiex ċar kif il-Kummissjoni nnifisha sfruttat l-informazzjoni utli li kien hemm fihom sabiex tiżvilupppa u ttejjeb l-effettività tal-programm. Il-Kummissjoni stabbiliet sistema xierqa għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja għal Leonardo. Is-sistema tal-IT ta’ sostenn, iżda, kien fiha xi nuqqasijiet sinifikanti 23. Il-verifika kopriet is-sistema għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett stabbilita mill-Kummissjoni u vvalutat jekk din is-sistema hix adegwata. Il-Qorti tqis li dan huwa l-każ jekk il-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tkun imqassma b'mod ċar bejn l-atturi involuti, jekk il-ħidmiet huma deskritti b’mod ċar u l-miżuri superviżorji huma eżistenti. Kaxxa 1 Eżempji tar-rakkomandazzjonijiet għall-azzjoni li saru fl-"Impact Analysis of Leonardo da Vinci Mobility Measures on Young Trainees and Employees, and the Influence of Socio-economic Factors" [L-analiżi tal-Impatt tal-Miżuri ta’ Mobbiltà ta’ Leonardo da Vinci fuq Apprendisti ŻGĦAŻAGĦ u Impjegati, u l-Impatt tal-Fatturi Soċjoekonomiċi] (2007) Għad hemm xi nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tal-miżuri fil-pajjiżi ospitanti, kif ukoll fit-tħejjija tagħhom. Jenħtieġu preparazzjoni aħjar tal-proġetti, inkluż l-involviment tal-parteċipanti, għażla aktar prudenti tal-organizzazzjonijiet ospitanti, u aktar mentoring/tutelaġġ kif ukoll mentoring/tutelaġġ aħjar matul il-miżuri ta' mobbiltà mill-organizzazzjoni li tibgħat u, b'mod partikolari mill-organizzazzjoni ospitanti. L-analiżi tal-impatt tal-programm għandha ssir fuq firxa aktar wiesgħa u fuq bażi ta’ kontinwazzjoni. Evalwazzjoni sostnuta tal-proċessi għandha tiffoka fuq il-preparazzjoni, l-implimentazzjoni, is-segwitu u speċjalment fuq il-proċess tal-iżvilupp ta’ ħiliet (impatt), filwaqt li jiġu osservati l-ħtiġijiet tal-parteċipanti. 24. Wara t-tnedija tal-Programm il-ġdid ta' Tagħlim Tul il-Ħajja fl-2007, id-Direttorat-Ġenerali għall-Edukazzjoni u l-Kultura tal-Kummissjoni organizza ruħu mill-ġdid b’tali mod li jirrifletti l-ħtiġijiet ta’ programm ġdid integrat. 25. Qabel, kien hemm Aġenziji Nazzjonali differenti li kienu jittrattaw ma’ programmi ta’ edukazzjoni differenti. Wara t-tnedija fl-2007 tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja l-Kummissjoni ħeġġet lill-istati parteċipanti biex jinnominaw Aġenzija Nazzjonali individwali għas-subprogrammi kollha tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja, kif inhu l-każ bħalissa fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. Il-proġetti ta’ mobbiltà taħt il-Leonardo huma ġestiti direttamenti mill-Aġenziji Nazzjonali li huma responsabbli għall-aspetti kollha tal-ġestjoni: - il-promozzjoni tal-programm; - l-organizzazzjoni tal-proċedura għall-għoti tal-għotja inkluża l-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet; - il-ħruġ ta’ ftehimiet dwar l-għotja u t-trasferiment tal-ħlasijiet tal-għotja lill-applikanti li jirnexxu; - il-monitoraġġ u l-appoġġ tal-benefiċjarji tal-programm; - l-organizzazzjoni tal-qsim tar-riżultati; - l-għoti ta’ reazzjonijiet dwar kif il-programm qed jiffunzjona u dwar x’impatt qed ikollu fuq pajjiżhom. 26. L-Aġenziji Nazzjonali huma ssorveljati minn Awtoritajiet Nazzjonali maħtura li huma responsabbli għall-ġestjoni tajba tal-fondi tal-UE trasferiti lill-Aġenzija Nazzjonali u li huma inkarigati bil-monitoraġġ u s-superviżjoni tal-ħidma tal-Aġenzija Nazzjonali f’kooperazzjoni mal-Kummissjoni. 27. Għaldaqstant għalhekk, b’mod ġenerali, l-istruttura għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett hija adegwata. Madankollu, kien hemm nuqqasijiet sinifikanti fis-sistema tal-IT għall-ġestjoni u r-rappurtar tal-proġett. L-Aġenziji Nazzjonali huma meħtieġa jużaw is-sistemi tal-IT li l-Kummissjoni tagħmel disponibbli għalihom [12]. Is-sistema tal-IT l-aktar reċenti li ġiet żviluppata mill-Kummissjoni hija LLPLink, għodda għall-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja mfassla biex tamministra elettronikament iċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġetti, mill-applikazzjoni sal-pagament finali. B’mod parallel mal-LLPLink, il-Kummissjoni kienet qed tiżviluppa wkoll il-formoli elettroniċi bbażati fuq l-internet li jiffaċilitaw il-preżentazzjoni onlajn tal-applikazzjonijiet, u jippermettu lill-Aġenziji Nazzjonali jivvalutaw, jagħżlu u jirrappurtaw dwar proġetti onlajn. L-Aġenziji Nazzjonali ġew mitluba biex mill-2008 ’l quddiem jużaw l-LLPLink għall-proġetti l-ġodda kollha. 28. Is-sistema tal-IT ta’ sostenn il-ġdida kellha nuqqasijiet sinifikanti. Waqt il-verifika LLPLink seta’ jissodisfa biss il-ħtiġijiet l-aktar urġenti tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja iżda l-proġett kien tard u ma kienx komplut. L-Aġenziji Nazzjonali li xtaqu jamministraw il-proċess tal-valutazzjoni tal-applikazzjoni u r-rappurtar billi jużaw soluzzjonijiet onlajn kellhom matul is-sena kollha tal-2009 jkomplu jużaw is-sistema l-qadima jew inkella s-sistemi lokali tagħhom b'mod parallel mal-LLPLink. F’każijiet fejn ma kienx hemm interfaces bejn l-LLPLink u s-sistemi użati mill-Aġenziji Nazzjonali, id-data kellha tiddaħħal darbtejn, li ħa ħafna ħin u kien ta’ piż addizzjonali fuq il-persunal. 29. Dewmien fl-implimentazzjoni tal-LLPLink għandhom impatt fuq il-ġestjoni tal-Leonardo u fuq il-bqija tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja għaliex is-sistema ma tistax tipprovdi d-data ta’ implimentazzjoni kompleta u konsistenti mill-pajjiżi parteċipanti sa mill-bidu tal-programm li huwa neċessarju sabiex jitkejjel il-progress lejn l-objettivi. Il-ġestjoni 30. Il-verifika ttrattat ma’ aspetti tal-operat ta’ kuljum tal-programm. Hija vvalutat jekk il-proċeduri għall-qbil dwar programm ta’ ħidma anwali setgħux jipprovdu lill-Kummissjoni b’assigurazzjoni preliminarja li l-programm se jkun implimentat skont id-dispożizzjonijiet fid-dokumenti kwadru (ta’ qafas) relevanti. Il-verifika vvalutat ukoll jekk il-Kummissjoni u l-Aġenziji Nazzjonali għamlux promozzjoni tal-programm; jekk l-Aġenziji kinux ippubblikaw il-programm skont il-gwida mill-Kummissjoni u jekk kinitx qed tiġi indirizzata d-diffikultà prinċipali li jġarrbu l-Aġenziji fit-tmexxija tal-programm. Fl-aħħar nett, eżaminat ukoll jekk il-valutazzjoni tal-Aġenziji tal-applikazzjonijiet tal-proġetti kinitx trasparenti, organizzata b’mod tajjeb u skont l-istruzzjonijiet mill-Kummissjoni kif ukoll jekk ġewx segwiti n-nuqqasijiet identifikati. L-arranġamenti li jirregolaw l-approvazzjoni tal-programmi ta’ ħidma annwali tal-Aġenziji Nazzjonali huma adegwati, għalkemm il-Kummissjoni ma tipprovdix lill-Aġenziji Nazzjonali b’reazzjoni kwalitattiva fuqhom b’mod sistematiku 31. Abbażi tal-ispeċifikazzjonijiet u t-templates standardizzati pprovduti mill-Kummissjoni kull Aġenzija Nazzjonali tħejji programm ta’ ħidma annwali, li l-Kummissjoni sussegwentement tapprova. L-għan primarju tal-Kummissjoni fl-approvazzjoni tal-programmi ta’ ħidma annwali hija li tikseb l-assigurazzjoni preliminarja li l-Aġenzija Nazzjonali se timplimenta l-programm f’konformità mad-dispożizzjonijiet stipulati fid-dokumenti ta’ qafas relevanti. L-Awtoritajiet Nazzjonali jaqblu wkoll dwar il-programm ta’ ħidma annwali, u b’hekk jimpenjaw irwieħhom li jipprovdu lill-Aġenzija Nazzjonali bir-riżorsi nazzjonali suffiċjenti li tirrikjedi. Din is-sistema taħdem mingħajr problemi kbar u għalhekk il-programmi ta’ ħidma annwali jiġu approvati fi ħdan l-iskadenzi, u b’hekk tiġi ffaċilitata implimentazzjoni kontinwa tal-programm skont kif ġie miftiehem. Filwaqt li ffaċilitat li kull Aġenzija Nazzjonali tippreżenta programmi ta’ ħidma konsolidati, il-Kummissjoni ma ħaditx l-opportunità biex tipprovdi lill-Aġenziji u l-Awtoritajiet Nazzjonali b’reazzjoni dwar il-kwalità tal-programm ta’ ħidma b’mod sistematiku; dan kieku jipprovdi stampa konċiża tal-implimentazzjoni nazzjonali ppjanata, xi ħaġa li tkun utli kemm għall-Kummissjoni kif ukoll għall-pajjiżi parteċipanti għaliex il-problemi jistgħu jkunu identifikati u kkorreġuti fil-ħin. Il-Kummissjoni u l-pajjiżi parteċipanti jippubblikaw u jippromwovu l-programm b’mod sodisfaċenti 32. Il-Kummissjoni u l-Aġenziji Nazzjonali ssodisfaw l-obbligi tagħhom relatati mal-attivitajiet ta’ promozzjoni billi offrew viżibbiltà u billi appoġġaw id-disseminazzjoni u l-isfruttament ulterjuri ta' prassi tajba permezz ta' serje ta' miżuri. L-Aġenziji Nazzjonali ppubblikaw is-"sejħiet għal proposti" fil-pajjiżi parteċipanti skont il-gwida mill-Kummissjoni u ppreżentaw l-informazzjoni ta’ appoġġ relevanti dwar il-programm Leonardo. Il-Kummissjoni ma indirizzatx id-diffikultajiet tal-applikanti fit-tfittxija għal imsieħba ospitanti f’pajjiżi oħra 33. L-applikanti sabu diffikultajiet biex isibu msieħba ospitanti f’pajjiżi oħra. Ir-raġunijiet għal dan jinkludu nuqqas ta’ ħiliet u differenzi kulturali. Skont il-Leonardo, u flimkien ma’ skemi ta’ mobbiltà oħra tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja, l-Aġenziji Nazzjonali huma responsabbli biss għall-ksib ta’ placements f’pajjiżi barranin għal applikanti minn pajjiżhom stess; ma għandhom l-ebda rwol li jgħinu applikanti minn pajjiżi oħra biex isibu ospiti xierqa. 34. Il-Kummissjoni tipprovdi informazzjoni, konsulenza u assistenza lil applikanti potenzjali li qed ifittxu msieħba ospitanti. Madankollu, fl-2007 l-Kummissjoni għalqet id-database għat-tfittxija għal imsieħba Ewropej li kienet ġiet imfassla biex tiffaċilita t-tfittix għal imsieħba, minħabba li ma setgħetx tiżgura li d-data dwar l-imsieħba potenzjali fid-database kienu tal-kwalità mistennija mill-utenti tagħha fil-pajjiżi parteċipanti. Din id-database għadha ma gietx sostitwita minn alternattiv adegwat. 35. Id-databases nazzjonali għat-tfittix tal-imsieħba diġà jeżistu f’ċerti pajjiżi parteċipanti, iżda dawn ma jistgħux jissostitwixxu database madwar l-Ewropa kollha. L-użu tad-databases nazzjonali rispettivi bħala għodda għat-tfittix tal-imsieħba twassal għal sitwazzjoni fejn dawk li qed ifittxu msieħba huma obbligati jirreġistraw ma' databases multipli sabiex ikunu jistgħu jidħlu fihom u jfittxu. Nuqqasijiet fil-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet 36. Il-proċeduri għall-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet u għall-għażla ta’ proġetti fil-pajjiżi parteċipanti huma trasparenti, organizzati b’mod tajjeb, u f’konformità mal-istruzzjonijiet tal-Kummissjoni. Madankollu, il-valutazzjonijiet tal-applikazzjonijiet urew eżempji tan-nuqqasijiet li ġejjin li jżidu r-riskju li proġetti magħżula ma jilħqux il-miri stabbiliti: - l-applikazzjonijiet ġew aċċettati wkoll jekk id-deskrizzjoni tal-kontenut, il-miri u r-riżultati mistennija tat-taħriġ kienu insuffiċjenti bħala bażi għall-ġustifikazzjoni tar-riżultat tal-valutazzjonijiet; - l-applikazzjonijiet ġew aċċettati wkoll jekk informazzjoni dwar l-ispejjeż fl-applikazzjonijiet ma kinitx biżżejjed biex tiġġustifika l-ammonti mitluba; - nuqqas ta’ kummenti mogħtija mill-evalwaturi biex jiġġustifikaw il-marki mogħtija f’kull sezzjoni tal-formola tal-valutazzjoni, partikolarment fi kwistjonijiet kwalitattivi. 37. Il-Kummissjoni ma twettaqx reviżjonijiet dwar l-assigurazzjoni tal-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-proġetti tal-applikazzjonijiet għax hija tqis li dan huwa r-rwol tal-Awtoritajiet Nazzjonali. Madankollu, il-Kummissjoni ma kinitx ħarġet linjigwida speċifiċi dwar kif l-Awtoritajiet Nazzjonali għandhom jiċċekkjaw il-valutazzjonijiet tal-applikazzjonijiet. Mingħajr linjigwida ċari, hemm ir-riskju li kontrolli mill-Awtoritajiet Nazzjonali jistgħu jkunu anqas rigorużi f’ċerti pajjiżi parteċipanti milli f’oħrajn. Ir-rappurtar 38. Il-Kummissjoni, f’kooperazzjoni mal-pajjiżi parteċipanti, għandha tiżgura l-ġbir, l-analiżi u l-ipproċessar tad-data disponibbli meħtieġa sabiex jitkejlu r-riżultati u l-effetti tal-programm [13]. Din l-attività iżżid mal-valutazzjonijiet tal-impatt dettaljati mwettqa bħala parti mill-evalwazzjonijiet ta’ nofs il-perjodu u dawk finali tal-programm Leonardo. Il-verifika vvalutat jekk kienx hemm f’postha sistema ta’ rappurtar bbażata fuq l-objettivi SMART li tippermetti lill-Kummissjoni tkejjel ir-riżultati u l-impatt tal-programm imqabbla mal-prestazzjoni ppjanata [14]. Hemm nuqqasijiet fis-sistema fir-rigward tar-rappurtar dwar ir-riżultati u l-effetti tal-programm Leonardo 39. L-Aġenziji Nazzjonali jħejju rapport dwar l-attività annwali għall-Kummissjoni [15]li jipprovdi informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-programm. Il-kontenut tar-rapport huwa stipulat mill-Kummissjoni u jkopri kwistjonijiet bħall-għadd u t-tip ta’ proġetti appoġġati u r-riżultati tagħhom. 40. Fl-2007 l-Qorti eżaminat rapporti dwar l-attività tas-sitt pajjiżi li saritilhom żjara u sabet għadd ta’ nuqqasijiet, li huma deskritti fil-paragrafi 41-44. Dawn in-nuqqasijiet inaqqsu l-valur tar-rapporti bħala strument li jgħarraf lill-Kummissjoni u lill-utenti l-oħra dwar ir-riżultati u l-impatt tal-programm Leonardo. 41. Peress li l-programm ta’ ħidma annwali huwa strutturat b’mod differenti mir-rapport tal-attività annwali, mhuwiex possibbli li jsir tqabbil bis-sens tar-riżultati mal-prestazzjoni ppjanata. Il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tadatta l-istruttura tar-rapport tal-attività annwali f’konformità mal-istrutturar mill-ġdid tal-programm ta’ ħidma b’effett għall-programm ta’ ħidma tal-2011. 42. L-informazzjoni dwar ir-riżultati mogħtija mill-Aġenziji Nazzjonali hija limitata għal data fattwali li ma tippermettix valutazzjoni tal-impatt tal-Leonardo f’termini tal-objettivi tiegħu, pereżempju titjib fit-tagħlim, il-ksib ta’ ħiliet u l-impatti ekonomiċi. Pereżempju, ir-rapport ta’ attività annwali jinkludi informazzjoni dwar l-għadd ta’ proġetti, iżda l-informazzjoni dwar ir-riżultati u l-impatti tal-attivitajiet appoġġati għall-parteċipanti u l-istituzzjonijiet hija limitata. 43. Barra minn hekk, hemm nuqqas ta’ konsistenza fl-approċċ tal-Aġenziji Nazzjonali għar-rappurtar tal-attività annwali, bil-konsegwenza li r-rapporti finali ppreżentati lill-Kummissjoni fihom analiżijiet differenti tar-riżultati, ippreżentati f’diversi modi. 44. Ir-reviżjoni tal-Kummissjoni tar-rapporti ta’ attività annwali ppreżentati mill-Aġenziji Nazzjonali ffokat aktar fuq il-kompletezza u l-koerenza milli tiżgura li l-informazzjoni meħtieġa ġiet irrappurtata (ara l-paragrafu 38). Madankollu, il-Kummissjoni rrappurtat li hija bagħtet ir-reazzjoni tagħha lill-pajjiżi parteċipanti wara l-valutazzjoni tar-Rapporti Annwali għall-2008, u b’hekk mill-2009 tistabbilixxi rabta bejn il-kontrol ex ante tal-programm ta’ ħidma u l-valutazzjoni ex post tar-rapport annwali. Kaxxa 2 Eżempji ta’ nuqqasijiet fil-mod kif l-Aġenziji Nazzjonali ppreżentaw ir-riżultati tal-implimentazzjoni tal-programm ta’ ħidma 2007 nuqqas ta’ valutazzjoni kwantitattiva tar-riżultati tal-proġetti; analiżi insuffiċjenti tal-mod kif l-objettivi ġew indirizzati; deskrizzjoni ta’ effetti potenzjali ġenerali mingħajr referenza għal provi attwali tal-impatt; eżempji tal-impatti li ttieħdu minn studju tal-programm Leonardo II ta’ qabel. 45. L-Aġenziji Nazzjonali jwettqu wkoll żjarat ta’ monitoraġġ fil-proġetti, bil-għan li jappoġġaw il-benefiċjarji, jiġbru u jqassmu eżempji tal-aħjar prassi u jistabbilixxu jew isostnu relazzjonijiet tajba bejn il-benefiċjarji u l-Aġenzija Nazzjonali. 46. Il-Kummissjoni stipulat rekwiżit [16]għall-għażla ta’ liema benefiċjarji għandu jsirilhom żjara, inkluż id-daqs u t-tip tal-benefiċjarju, il-firxa ġeografika tagħhom fil-pajjiż kollu, u l-livell tal-għotja tal-UE. Madankollu, bil-kontra tal-kontrolli primarji, il-Kummissjoni ma speċifikatx għadd minimu għaż-żjarat ta’ monitoraġġ li l-Aġenzija Nazzjonali għandha twettaq. 47. Fl-2008 l-Kummissjoni introduċiet żjarat għall-monitoraġġ tal-kwalità u tal-impatt. L-objettiv kien li tinkiseb perċezzjoni akbar tal-kwalità tal-attivitajiet tal-programm fil-pajjiżi parteċipanti. Dawn iż-żjarat jinkludu laqgħat mal-Awtoritajiet Nazzjonali u l-Aġenziji u mal-benefiċjarji tal-għotja. Għalkemm dan huwa pass pożittiv, l-iskop ta’ dawn iż-żjarat mhuwiex żviluppat biżżejjed. Ir-rapporti tal-Kummissjoni maħruġa fl-2008 dwar ir-riżultat ta’ dawn iż-żjarat kienu jinkludu fatti u żviluppi relatati mal-attivitajiet ta’ mobbiltà, iżda ma kien fihom l-ebda analiżi dwar l-effetti reali tal-proġetti ta’ mobbiltà tal-Leonardo fuq is-sistemi ta’ edukazzjoni, l-istituzzjonijiet parteċipanti jew fuq l-individwi. Fl-ewwel sentejn rapporti jew reazzjonijiet oħra ma kinux intbagħtu b’mod sistematiku lill-pajjiżi parteċipanti għall-konferma jew kummenti. Il-Kummissjoni kienet bdiet imma kienet għadha ma lestietx l-istabbiliment ta’ sistema komprensiva għall-kejl tal-impatt tal-Leonardo sat-tielet sena tal-programm 48. L-objettivi għandhom ikunu "SMART" (jiġifieri specific, measurable, achievable, relevant and timed - speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, relevanti u f'waqthom) [17]. Madankollu, dan mhuwiex il-każ għall-objettivi tal-programm Leonardo li huma pjuttost ġenerali, u li jagħmilha diffiċli biex wieħed ikejjel kif il-proġetti ta’ mobbiltà jistgħu jikkontribwixxu għalihom (ara Kaxxa 3). Kaxxa 3 L-Objettivi Speċifiċi tal-Leonardo da Vinci li jappoġġa parteċipanti f'attivitajiet ta' taħriġ u ta' taħriġ ulterjuri fil-kisba u l-użu ta' tagħrif, ħiliet u kwalifiki, sabiex jiffaċilita l-iżvilupp personali, l-impjegabbiltà u l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol Ewropew; li jappoġġa t-titjib fil-kwalità u l-innovazzjoni fis-sistemi, fl-istituzzjonijiet u fil-prattiki tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali; li jsaħħaħ l-attrazzjoni tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u tal-mobbiltà għal min iħaddem u għall-individwi u li jiffaċilita l-mobbiltà ta' dawk li jitħarrġu fuq ix-xogħol. L-Objettivi Operattivi tal-Leonardo da Vinci li tittejjeb il-kwalità u li jiżdied il-volum tal-mobbiltà fl-Ewropa tal-persuni li jkunu involuti fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali u f'taħriġ kontinwat, sabiex jiżdiedu l-placements f'intrapriżi għal mill-inqas 80000 kull sena sat-tmiem tal-Programm ta' Tagħlim Tul il-Ħajja; li tittejjeb il-kwalità u li jiżdied il-volum tal-koperazzjoni bejn istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet li jipprovdu opportunitajiet ta' tagħlim, intrapriżi, imsieħba soċjali u korpi relevanti oħra fl-Ewropa; li jiġi ffaċilitat l-iżvilupp ta' prattiki [prassi] innovattivi fil-qasam tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għajr dak ta' livell terzjarju, u t-trasferiment tagħhom, anke minn pajjiż parteċipant għal oħrajn; li jittejbu t-trasparenza u r-rikonoxximent tal-kwalifiki u l-kompetenzi, inklużi dawk li jkunu nkisbu permezz ta' tagħlim mhux formali jew informali; li jiġi mħeġġeġ it-tagħlim ta' lingwi barranin moderni; li jkun appoġġat l-iżvilupp ta' kontenut, servizzi, pedagoġiji u prattika [prassi] li jkunu bbażati fuq it-Tekonoloġija tal-Informazzjoni u tal-Kommunikazzjoni u innovattivi, għat-tagħlim tul il-ħajja. 49. L-Aġenziji Nazzjonali jirrappurtaw dwar ir-riżultati tal-programm fir-rapporti tal-attività annwali tagħhom. Meta l-Qorti kienet qed tagħmel il-verifika tagħha, il-Kummissjoni ma kinitx tat linjigwida dettaljati lill-Aġenziji Nazzjonali dwar kif għandhom jevalwaw ir-riżultat tal-programm jew dwar kif għandhom jivvalutaw l-impatt tal-proġetti ta’ mobbiltà. 50. F’Diċembru 2006, il-Kumitat dwar il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja [18]iddeċieda li jistabbilixxi grupp ta’ ħidma bil-għan li jiġi vvalutat l-impatt tal Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja kollu kemm hu inkluż Leonardo da Vinci. Il-kompitu tal-grupp ta’ ħidma kien jinkludi l-identifikazzjoni ta’ sett ta’ indikaturi komuni għall-evalwazzjoni tas-suċċess tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja mqabbla mal-objettivi tiegħu. F’Novembru 2009, il-grupp ta’ ħidma għamel proposta lill-Kumitat dwar il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja għal indikaturi tal-impatt u għall-ġbir tad-data u sistema ta’ rappurtar li tkun tindirizza wħud min-nuqqasijet ta’ bħalissa. Madankollu, sa’ Jannar 2010 l-proposta kienet għadha ma ġietx approvata. 51. Ladarba l-Kummissjoni tkun iddeċidiet dwar l-indikaturi li tixtieq tqis, se jkun hemm il-ħtieġa ta’ bidliet oħra, pereżempju jkun jeħtieġ li l-mistoqsijiet fir-rapporti ta’ attività annwali preżenti jiġu riveduti sabiex ikun żgurat li jistgħu jintużaw għall-ġbir tal-informazzjoni ta’ statistika meħtieġa għall-ġestjoni effettiva tal-programm. Il-komponent ta’ rappurtar fis-sistema tal-IT ta’ LLPLink ikun jeħtieġ li jiġi adattat biex jilqa’ l-ħtiġijiet ġodda għall-ġbir tad-data. 52. It-twaqqif ta’ grupp ta’ ħidma għall-valutazzjoni tal-impatt kien pass pożittiv lejn il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet neċessarji għall-monitoraġġ u l-kejl tar-riżultati u l-impatti. Madankollu, minn mindu beda l-programm Leonardo kurrenti tliet snin ilu, s’issa l-Kummissjoni għadha ma tistax tivvaluta safejn il-programm qiegħed jilħaq il-miri tiegħu, u lanqas ma għandha sistema stabbilita biex tkun tista’ tagħmel dan fil-ġejjieni. Ukoll jekk nassumu li fl-2010 l-Kumitat dwar il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja japprova l-indikaturi tal-impatt, id-data meħtieġa għall-valutazzjoni tal-impatt tal-programm tkun tinġabar biss għall-istadju li jkun fadal tal-programm u se jkun diffiċli ħafna biex tinkiseb data komparabbli għall-ewwel tliet snin tal-programm (2007-2009), jiġifieri għall-perjodu li għandu jkun kopert mill-evalwazzjoni ta’ nofs il-perjodu tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja, li r-rapport dwaru għandu jkun ippreżentat f’Marzu 2011. Kontrolli 53. Il-verifika ttrattat mal-adegwatezza tal-kontrolli mwettqa fir-rigward tal-Leonardo fil-livelli kollha, jiġifieri mill-Aġenziji Nazzjonali, l-Awtoritajiet Nazzjonali u l-Kummissjoni, fi ħdan il-qafas tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja [19]. Il-kontrolli li twettqu kienu meqjusa bħala adegwati jekk seħħew skont il-linji gwida tal-Kummissjoni u taħt is-superviżjoni tagħha. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-kontroll fuq il-Leonardo mill-Aġenziji Nazzjonali KKONFORMAW mal-gwida tal-Kummissjoni 54. L-Aġenziji Nazzjonali jwettqu "kontrolli primarji" fil-livell tal-benefiċjarju. Jitwettqu biex ikun hemm assigurazzjoni dwar ir-realtà u l-eliġibbiltà tal-attivitajiet appoġġati mill-fondi tal-UE kif ukoll il-legalità u r-regolarità tal-operazzjonijiet sottostanti. 55. L-istandards u r-rekwiżiti minimi għall-kontrolli primarji huma definiti fil-Gwida tal-Kummissjoni għall-Aġenziji Nazzjonali [20]. Il-kontrolli jikkonsistu minn firxa ta’ attivitajiet: analiżi tar-rapporti finali, desk check tal-materjal ta’ provi ppreżentati mill-benefiċjarji fl-istajdu tar-rapport finali, kontroll fuq il-post matul l-implimentazzjoni ta’ attività appoġġata, verifika wara l-ikkompletar u verifika tas-sistemi tal-benefiċjarji regolari. 56. Il-kontrolli primarji huma skont id-definizzjoni, kontrolli ta’ konformità li mhumiex imfassla biex jiffokaw fuq ir-riżultati tal-miżuri ta’ mobbiltà. Fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ kontrolli primarji, għalkemm l-Aġenziji Nazzjonali ġeneralment iwettqu l-kontrolli tagħhom f’konformità mal-Gwida tal-Kummissjoni għall-Aġenziji Nazzjonali, ġew innotati eżempji ta’ nuqqasijiet: - f’Aġenzija Nazzjonali partikolari, il-valutazzjoni u l-approvazzjoni tar-rapporti finali ma rrispettawx id-data tal-iskadenza ta’ 45 ġurnata mill-wasla tar-rapport; - f’Aġenzjia Nazzjonali oħra, pagamenti finali lil benefiċjarji saru mingħajr ir-reazzjoni meħtieġa mill-parteċipanti kollha tal-mobbiltà. Għalkemm il-kontrolli sekondarji mill-Awtoritajiet Nazzjonali ġeneralment jipprovdu assigurazzjoni raġonevoli li l-kontrolii primarji huma effettivi, ġew identifikati għadd ta’ nuqqasijiet 57. L-Awtorità Nazzjonali hija responsabbli għall-kontrolli nazzjonali fuq il-Leonardo. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni teħtieġ li din tistabbilixxi sistema ta’ kontrolli sekondarji, li l-mira tagħhom hija li jipprovdu assigurazzjoni raġonevoli li s-sistema ta’ kontrolli primarji mħaddma mill-Aġenziji Nazzjonali hija effettiva [21]. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-kontrolli sekondarji mwettqa mill-Aġenziji Nazzjonali offrew assigurazzjoni raġonevoli li s-sistema ta’ kontrolli primarji hija waħda effettiva. Madankollu l-verifika wriet ukoll nuqqasijiet fil-mod kif saru l-kontrolli sekondarji: dokumentazzjoni inadegwata dwar il-proċeduri superviżorji, superviżjoni insuffiċjenti min-naħa tal-Aġenzija Nazzjonali, u nuqqasijiet fis-segwitu tar-rakkomandazzjonijiet proposti mill-korpi ta’ kontroll nazzjonali jew tal-Kummissjoni. Kien biss dan l-aħħar li l-Kummissjoni pprovdiet gwida komplementari dwar il-proċeduri speċifiċi koperti mill-kontrolli sekondarji 58. Il-Kummissjoni twettaq żjarat ta’ monitoraġġ tas-sistema fil-pajjiżi parteċipanti. Dawn jiffokaw fuq konformità ta’ monitoraġġ tas-sistemi u l-proċeduri tal-Aġenziji Nazzjonali mar-regoli tal-Programm ta' Tagħlim Tul il-Ħajja. L-Awtoritajiet Nazzjonali interpretaw it-tifsira ta’ "kontrolli sekondarji" f’manjieri differenti. Kif il-Qorti osservat fir-Rapport Annwali tagħha għall-2008 [22], il-gwida tal-Kummissjoni dwar ir-responsabbiltajiet tal-awtoritajiet nazzjonali kienet nieqsa minn ċarezza dwar proċeduri speċifiċi. Il-verifika tal-Qorti dwar il-Leonardo tikkonferma din il-konklużjoni għaliex instabu nuqqasijiet fil-kontrolli sekondarji. Sussegwentement il-Qorti ħadet miżuri korrettivi billi ħarġet struzzjonijiet lill-Awtoritajiet li jipprovdu aktar gwida dwar proċeduri koperti mill-kontrolli sekondarji. Konklużjoni u rakkomandazzjonijiet 59. Il-Kummissjoni qieset l-evalwazzjonijiet mandatarji tagħha stess fit-fassil tal-programm Leonardo iżda ma stabbilietx pjanijiet ta’ azzjoni għal studji u rapporti oħrajn importanti. Il-Kummissjoni stabbiliet sistema xierqa għall-ġestjoni taċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett. Iżda, is-sistema tal-IT prinċipali, LLPLink, kienet għadha mhix kompluta sal-aħħar tal-2009, u b’hekk dan ostakola r-rappurtar xieraq u rrikjeda l-użu simultanju ta’ sistemi antiki. Sa nofs l-2010 għodda komuni ta’ rappurtar għall-kejl tal-impatt kienet għadha mhix lesta għal-LLP. 60. L-elementi operattivi tal-programm, inkluż it-tħejjija tal-programm ta’ ħidma annwali, il-pubbliċità, il-promozzjoni u l-għoti ta’ informazzjoni, ġeneralment kienu ġestiti b’mod tajjeb. Madanakollu, kien hemm nuqqasijiet f’xi oqsma bħal fl-assistenza lill-applikanti biex isibu msieħba ospitanti f’pajjiżi oħra u fl-iżgurar tal-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-Aġenzija Nazzjonali tal-applikazzjonijiet għall-għotja. Rakkomandazzjoni 1 a) Wara l-analiżi tagħha tal-programm ta’ ħidma annwali, il-Kummissjoni għandha tagħti reazzjoni kwalitattiva lill-Awtoritajiet Nazzjonali. Din ir-reazzjoni għandha tipprovdi stampa konċiża tal-implimentazzjoni nazzjonali u għandha taċċenna l-aspetti b’saħħithom u dawk dgħajfa, xi ħaġa li tkun utli kemm għall-Kummissjoni kif ukoll għall-Awtoritajiet Nazzjonali. b) Il-Kummissjoni għandha tesplora għażliet sabiex tiżgura għodda għat-tiftix tal-isħubiji li hija faċli biex tintuża u li hija effettiva, jew fil-livell tal-UE jew inkella f’dak nazzjonali. c) Il-Kummissjoni għandha tqis jekk l-Aġenziji Nazzjonali għandhomx jiffaċilitaw il-placements ta’ parteċipanti barranin billi jipprovdu lill-Aġenziji Nazzjonali b’informazzjoni dwar organizzazzjonijiet ospitanti u intermedjarji f’pajjiżhom stess. d) Il-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet tista’ tittejjeb permezz tal-iżvilupp imsaħħaħ tal-manwal tal-valutazzjoni għal evalwaturi, li jispeċifika fid-dettall, għal kull taqsima definita tal-formola tal-applikazzjoni, l-għan tal-evalwazzjoni u l-metodi għall-ksib ta’ dan il-għan. e) Sabiex tiżgura l-interpretazzjoni konsistenti tar-regoli tal-Kummissjoni, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li tinkludi kontrolli tal-valutazzjonijiet ta’ applikazzjonijiet fiż-żjarat ta’ kwalità u ta’ monitoraġġ tal-impatt tagħha fil-pajjiżi parteċipanti. f) Il-Kummissjoni għandha tiffinalizza l-applikazzjoni LLPLink għar-rappurtar dwar il-kejl tal-impatt mingħajr aktar dewmien sabiex tiggarantixxi l-ġbir ta’ data ta’ implimentazzjoni kompleta u konsistenti mill-pajjiżi parteċipanti kollha. 61. Għalkemm f’bosta każijiet, is-sistemi ta’ kontroll fil-Kummissjoni u fil-livell tal-Istat Membru kienu adegwati, is-sistemi ta’ rappurtar tagħhom ma ffukawx b’mod suffiċjenti fuq ir-riżultati tal-programm u wisq inqas fuq l-effettività u l-impatt tiegħu. Il-Kummissjoni kienet bdiet imma kienet għadha ma lestietx l-istabbiliment ta’ sistema komprensiva għall-kejl tal-impatt tal-Leonardo sat-tielet sena tal-programm. B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li tkejjel l-impatt tal-ewwel tliet snin tal-Leonardo – madwar nofs it-tul ta’ ħajja tiegħu. Rakkomandazzjoni 2 a) Il-Kummissjoni għandha ttejjeb "is-sistema ta’ monitoraġġ tal-kwalità u tal-impatt" tagħha u tikkoordinaha mar-rappurtar tal-attività annwali li bħalissa qed isir mill-Aġenziji Nazzjonali. b) Il-Kummissjoni għandha tallinja l-istruttura tal-programm ta’ ħidma u tar-rapport annwali sabiex tiffaċilita tqabbil tar-riżultati mal-prestazzjoni ppjanata. c) Il-Kummissjoni għandha tiffinalizza l-ħidma tagħha għall-istabbiliment tal-objettivi SMART u tal-indikaturi tal-prestazzjoni mingħajr aktar dewmien. d) Fil-ġejjieni, il-Kummissjoni għandha tiżgura li għal kwalunkwe programm suċċessur ieħor tiġi stabbilita mill-bidu nett sistema għall-kejl tal-impatt. 62. Il-konklużjoni globali hija li t-tfassil u l-ġestjoni tal-iskema ta’ mobbiltà tal-programm Leonardo da Vinci jistgħu jwasslu għal riżultati effettivi. Il-Kummissjoni kienet bdiet imma kienet għadha ma lestietx l-istabbiliment ta’ sistema komprensiva għall-kejl tal-impatt ta’ Leonardo. B’konsegwenza, il-Kummissjoni għadha ma tistax tivvaluta kif l-objettivi qed jintlaħqu minn mindu beda l-programm tliet snin ilu – madwar nofs it-tul tal-ħajja tiegħu. Dan ir-Rapport kien adottat mill-Kamra IV, immexxija mis-Sur Morten LEVYSOHN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu waqt il-laqgħa tagħha tad- 29 ta’ Ġunju 2010. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] Il-proċess Copenhagen ġie mniedi f’Novembru 2002 mill-ministri għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tal-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi li jappartjenu għaż-Żona Ekonomika Ewropea [European Economic Area] (EEA) u ż-Żona Ewropea tal-Kummerċ Ħieles [European Free Trade Area] (EFTA), l-imsieħba soċjali Ewropej u l-Kummissjoni Ewropea. [2] Id-Deċiżjoni Nru 1720/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 15 ta' Novembru 2006 li twaqqaf programm ta’ azzjoni fil-qasam tal-edukazzjoni u tat-tagħlim matul il-ħajja (ĠU L 327, 24.11.2006, p. 45). [3] L-Artikolu 14 u l-paragrafu B.11 tal-Anness għad-Deċiżjoni Nru 1720/2006/KE. [4] F’dan ir-rapport, it-terminu "Leonardo" jirreferi għall-fażi attwali tal-programm. [5] L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1720/2006. [6] L-Artikolu 15 tad-Deċiżjoni Nru 1720/2006/KE. [7] L-Artikolu 8(3) tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni li għandha x’taqsam mar-responsabilitajiet rispettivi tal-Istati Membri, il-Kummissjoni u l-Aġenziji Nazzjonali fl-implimentazzjoni tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja (2007-2013). [8] Franza, il-Ġermanja, Malta, il-Polonja, ir-Rumanija u r-Renju Unit. [9] Rekwiżiti bażiċi dwar l-ambitu, l-iskop, l-iskedar u l-użu tal-evalwazzjonijiet huma stabbiliti fir-Regolament Finanzjarju (l-Artikoli 27(4), 28, 33, 56(3) u 166) u fir-Regoli ta’ Implimentazzjoni tiegħu (l-Artikolu 21). [10] Joint Report on the Final Evaluation of Socrates II, Leonardo da Vinci II and eLearning, 2008. [Ir-Rapport Konġunt dwar l-Evalwazzjoni Finali ta’ Socrates II, Leonardo da Vinci II u eLearning, 2008.] [11] "Study on the obstacles to transnational mobility facing apprentices and other young people in initial vocational training and on ways of overcoming them" [Studju dwar l-ostakoli għall-mobbiltà tranżnazzjonali li jiffaċċjaw l-apprendisti u żgħażagħ oħra fit-taħriġ vokazzjonali inizjali u dwar modi kif jiġu ssuperati] magħruf ukoll bħala l-istudju MoVE-iT (2007). "Impact Analysis of Leonardo da Vinci Mobility Measures on Young Trainees and Employees, and the Influence of Socio-economic Factors" [L-analiżi tal-Impatt tal-Miżuri ta’ Mobbiltà ta’ Leonardo da Vinci fuq Apprendisti Żgħażagħ u Impjegati, u l-Impatt tal-Fatturi Soċjoekonomiċi] (2007). [12] 2008 Guide for National Agencies implementing the Lifelong Learning Programme [Il-Gwida 2008 għall-Aġenziji Nazzjonali li jimplimentaw il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja](il-paragrafi 28.1. u 9.1.1.). [13] L-Artikolu 6(3)(d) tad-Deċiżjoni Nru 1720/2006/KE. [14] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal- 25 ta' Ġunju 2002 dwar ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej, l-Artikolu 27 (ĠU L 248, 16.9.2002, p. 1). [15] Il-Parti 1 tar-Rapport Annwali tal-Aġenzija Nazzjonali. [16] 2008 Guide for National Agencies implementing the Lifelong Learning Programme [Il-Gwida 2008 għall-Aġenziji Nazzjonali li jimplimentaw il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja], il-punt 3.1.1.3. [17] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal- 25 ta' Ġunju 2002 dwar ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej, l-Artikolu 27 (ĠU L 248, 16.9.2002, p. 1). [18] Il-Kumitat għal-LLP jassisti l-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tal-programm. Huwa magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri u jagħti opinjonijiet dwar jew inkella huwa kkonsultat dwar miżuri għall-implimentazzjoni tal-LLP. [19] Il-Qorti qabel kienet diġà rrappurtat dwar il-verifika tal-kontrolli fuq il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja. Ara r-Rapport Annwali tal-Qorti tal-Awdituri li jikkonċerna s-sena finanzjarja 2008 (ĠU C 269, 10.11.2009, p. 181-185). [20] 2008 Guide for National Agencies implementing the Lifelong Learning Programme [Il-Gwida 2008 għall-Aġenziji Nazzjonali li jimplimentaw il-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja], il-punt 3.8.1. [21] L-Artkolu 8 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tas- 26 ta' April 2007. [22] Ir-Rapport Annwali tal-Qorti tal-Awdituri dwar is-sena finanzjarja 2008, Kapitolu 9, il-paragrafi 9.21 u 9.33. -------------------------------------------------- ANNESS L-objettivi (ibbażati fuq il-bażi legali tal-llp) Id-deċiżjoni nru 1720/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 15 ta’ Novembru 2006 li tistabbilixxi programm ta’ azzjoni fil-qasam tat-tagħlim tul il-ħajja L-Objettivi Ġenerali tal-Programm ta’ Tagħlim Tul il-Ħajja Jikkontribwixxi, permezz tat-tagħlim tul il-ħajja, għall-iżvilupp tal-Kommunità bħala soċjetà ta' tagħrif [għarfien] avvanzat, bi żvilupp ekonomiku sostenibbli, b'aktar impjiegi u b'impjiegi aħjar u b'koeżjoni soċjali akbar, filwaqt li jiġi żgurat ħarsien xieraq tal-ambjent għall-ġenerazzjonijiet futuri. B'mod partikolari, jimmira lejn l-interskambju, il-koperazzjoni u l-mobbiltà bejn is-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ fil-Komunità sabiex dawn isiru referenza dinjija ta' kwalità. L-objettivi speċifiċi tal-Programm LLP li jikkontribwixxi għall-iżvilupp ta' tagħlim tul il-ħajja ta' kwalità, u li jippromwovi prestazzjoni ta' livell għoli, innovazzjoni u dimensjoni Ewropea fis-sistemi u fil-prattiki fil-qasam; li jappoġġa t-twettiq ta' żona Ewropea għat-tagħlim tul il-ħajja; li jgħin itejjeb il-kwalità, l-attrazzjoni u l-aċċessibbiltà tal-opportunitajiet għat-tagħlim tul il-ħajja li jkunu disponibbli fl-Istati Membri; li jsaħħaħ il-kontribut tat-tagħlim tul il-ħajja għal koeżjoni soċjali, għaċ-ċittadinanza attiva, għad-djalogu interkulturali, għall-ugwaljanza bejn is-sessi u għar-realizzazzjoni personali; li jgħin jippromwovi l-kreattività, il-kompetittività, l-impjegabbiltà u t-tkabbir ta' spirtu intraprenditorjali; li jikkontribwixxi għal iżjed parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja minn nies ta' kull età, inklużi dawk bi ħtiġijiet speċjali u gruppi żvantaġġati, irrispettivament mill-ambjent soċjoekonomiku tagħhom; li jippromwovi t-tagħlim tal-lingwi u d-diversità lingwistika; li jappoġġa l-iżvilupp ta' kontenut, servizzi, pedagoġiji u prattika li jkunu bbażati fuq l-ICT u innovattivi, għat-tagħlim tul il-ħajja; li jsaħħaħ ir-rwol tat-tagħlim tul il-ħajja fil-ħolqien ta' sens ta' ċittadinanza Ewropea bbażata fuq l-intendiment [l-għarfien] u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u d-demokrazija, u jinkoraġġixxi t-tolleranza u r-rispett għal popli u kulturi oħrajn; li jippromwovi l-koperazzjoni fl-assigurazzjoni ta' kwalità fis-setturi kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ fl-Ewropa; li jinkoraġġixxi l-aħjar użu ta' riżultati, ta' prodotti u ta' proċessi innovattivi u l-iskambju tal-aħjar prattika [prassi] fl-oqsma koperti mill-Programm ta' Tagħlim Tul il-Ħajja, sabiex tiġi mtejba l-kwalità tal-edukazzjoni u tat-taħriġ. L-objettivi speċifiċi tal-Leonardo da Vinci li jappoġġa parteċipanti f'attivitajiet ta' taħriġ u ta' taħriġ ulterjuri fil-kisba u l-użu ta' tagħrif, ħiliet u kwalifiki, sabiex jiffaċilita l-iżvilupp personali, l-impjegabbiltà u l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol Ewropew; li jappoġġa t-titjib fil-kwalità u l-innovazzjoni fis-sistemi, fl-istituzzjonijiet u fil-prattiki tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali; li jsaħħaħ l-attrazzjoni tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u tal-mobbiltà għal min iħaddem u għall-individwi u li jiffaċilita l-mobbiltà ta' dawk li jitħarrġu fuq ix-xogħol. L-Objettivi Operattivi tal-Leonardo da Vinci li tittejjeb il-kwalità u li jiżdied il-volum tal-mobbiltà fl-Ewropa tal-persuni li jkunu involuti fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali u f'taħriġ kontinwat, sabiex jiżdiedu l-placements f'intrapriżi għal mill-inqas 80000 kull sena sat-tmiem tal-Programm ta' Tagħlim Tul il-Ħajja; li tittejjeb il-kwalità u li jiżdied il-volum tal-koperazzjoni bejn istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet li jipprovdu opportunitajiet ta' tagħlim, intrapriżi, imsieħba soċjali u korpi relevanti oħra fl-Ewropa; li jiġi ffaċilitat l-iżvilupp ta' prattiki innovattivi fil-qasam tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għajr dak ta' livell terzjarju, u t-trasferiment tagħhom, anke minn pajjiż parteċipant għal oħrajn; li jittejbu t-trasparenza u r-rikonoxximent tal-kwalifiki u l-kompetenzi, inklużi dawk li jkunu nkisbu permezz ta' tagħlim mhux formali jew informali; li jiġi mħeġġeġ it-tagħlim ta' lingwi barranin moderni; li jkun appoġġat l-iżvilupp ta' kontenut, servizzi, pedagoġiji u prattika li jkunu bbażati fuq l-ICT u innovattivi, għat-tagħlim tul il-ħajja. --------------------------------------------------