IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 13.2.2017 COM(2017) 59 final RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Rapport ta' evalwazzjoni ex post dwar il-Programm ta' Ġustizzja Ċivili (2007-2013)



WERREJ 1 INTRODUZZJONI 1.1 L-GĦAN TAR-RAPPORT 1.2 METODOLOĠIJA U SORS TA’ INFORMAZZJONI 1.3 ĦARSA ĠENERALI LEJN IL-PROGRAMM 2 RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONI 2.1 RILEVANZA TAL-PROGRAMM 2.2 KOERENZA U KUMPLIMENTARJETÀ 2.3 EFFIKAĊJA 2.4 SOSTENIBBILTÀ, TRASFERIBBILTÀ U INNOVAZZJONI 2.5 EFFIĊJENZA U AMBITU GĦAL SIMPLIFIKAZZJONI 2.6 VALUR MIŻJUD EWROPEW 3 KONKLUŻJONIJIET

1INTRODUZZJONI 1.1L-GĦAN TAR-RAPPORT

Id-Deċiżjoni li tistabbilixxi l-programm dwar il-Ġustizzja Ċivili (JCIV) titlob li l-Kummissjoni tippreżenta evalwazzjoni ex post għall-perjodu mill-2007 sal-2013. L-evalwazzjoni ex post saret minn evalwatur estern indipendenti assistit mill-persunal rilevanti tal-Kummissjoni. Dan ir-rapport huwa bbażat fuq din l-evalwazzjoni. Ir-rapport huwa maqsum f'taqsimiet dwar il-kriterji prinċipali tal-evalwazzjoni u l-mistoqsijiet korrispondenti. Dawn jinkludu r-rilevanza; il-koerenza u l-kumplimentarjetà; l-effikaċja; l-impatt u s-sostenibbiltà; l-effiċjenza u l-ambitu għal simplifikazzjoni; u l-valur miżjud Ewropew. 1.2METODOLOĠIJA U SORS TA’ INFORMAZZJONI Din l-aħħar evalwazzjoni hija bbażata fuq dan li ġej: rieżami estensiv tad-dokumentazzjoni disponibbli tal-130 għotja ta’ azzjoni u tas-16-il għotja operattiva mogħtija skont il-programm 2007-2013; rieżami tad-dokumentazzjoni bħad-deċiżjoni tat-twaqqif, il-programmi ta’ ħidma annwali u s-sejħiet għall-proposti kemm għall-għotjiet kif ukoll għall-kuntratti ta’ akkwist pubbliku; rieżami tad-dokumenti ta’ politika tal-UE u tad-deċiżjonijiet tat-twaqqif tal-programmi tal-UE relatati; analiżi kwantitattiva ta’ kampjun ta’ 146 għotja ta’ azzjoni u għotja operattiva mogħtija; analiżi ta’ 52 tweġiba għall-istħarriġ onlajn mill-benefiċjarji ta’ għotjiet tal-programm JCIV; 15-il intervista ta’ segwitu mal-koordinaturi ta’ proġetti jew organizzazzjonijiet li rċevew għotjiet mill-JCIV matul il-perjodu 2007-2013; erba’ intervisti esplorattivi ma’ uffiċjali tal-Kummissjoni. 1.3ĦARSA ĠENERALI LEJN IL-PROGRAMM Il-JVIC kien stabbilit mid-Deċiżjoni 1149/2007/KE tal-25 ta’ Settembru 2007 għall-2007-2013 bħala parti mill-Programm “Drittijiet Fundamentali u Ġustizzja”. L-Artikolu 2 tad-deċiżjoni tat-twaqqif jelenka l-objettivi ġenerali. Dawn huma: il-promozzjoni ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja bil-għan li tikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ spazju Ewropew ta’ ġustizzja ġenwin f’materji ċivili fuq il-bażi ta’ rikonoxximent reċiproku u fiduċja reċiproka; il-promozzjoni tal-eliminazzjoni tal-ostakoli għall-funzjonament tajjeb tal-proċedimenti ċivili transfruntiera fl-Istati Membri; it-titjib tal-ħajja ta’ kuljum tal-individwi u tan-negozji billi jkunu jistgħu jasserixxu d-drittijiet tagħhom madwar l-Unjoni Ewropea, notevolment permezz ta’ trawwim tal-aċċess għall-ġustizzja; it-titjib tal-kuntatti, tal-iskambju ta’ informazzjoni u tan-netwerking bejn l-awtoritajiet legali, ġudizzjarji u amministrattivi u l-professjonijiet legali, inkluż permezz tal-appoġġ għal taħriġ ġudizzjarju, bil-għan ta’ għarfien reċiproku aħjar fost tali awtoritajiet u professjonisti.

L-Artikolu 3 jelenka l-objettivi speċifiċi tal-programm. Dawn għandhom irawmu kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili bil-għan li: jiżguraw iċ-ċertezza ġuridika u jtejbu l-aċċess għall-ġustizzja; jippromwovu r-rikonoxximent reċiproku tad-deċiżjonijiet f’każijiet ċivili u kummerċjali; jeliminaw l-ostakli għal-litigazzjoni transfruntiera maħluqa mid-disparitajiet fil-liġi ċivili u fil-proċeduri ċivili u jippromwovu l-kompatibbiltà meħtieġa tal-leġiżlazzjoni għal dan l-iskop; jiggarantixxu amministrazzjoni xierqa tal-ġustizzja billi jevitaw kunflitti ta’ ġurisdizzjoni; itejbu l-għarfien reċiproku tas-sistemi legali u ġudizzjarji tal-Istati Membri f’materji ċivili u jippromwovu u jsaħħu n-netwerking, il-kooperazzjoni reċiproka, l-iskambju u t-tixrid ta’ informazzjoni, l-esperjenza u l-aqwa prassi; jiżguraw l-implimentazzjoni tajba, l-applikazzjoni korretta u konkreta u l-evalwazzjoni tal-istrumenti tal-Komunità fil-qasam tal-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili u kummerċjali; itejbu l-informazzjoni dwar is-sistemi legali fl-Istati Membri u l-aċċess għall-ġustizzja; jippromwovu t-taħriġ tal-prattikanti legali fil-liġi tal-Unjoni u tal-Komunità; jevalwaw il-kundizzjonijiet ġenerali meħtieġa sabiex tissaħħaħ il-fiduċja reċiproka, filwaqt li tiġi rrispettata b’mod sħiħ l-indipendenza tal-ġudikatura; jiffaċilitaw l-operat tan-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali stabbilit mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE. L-objettivi speċifiċi tal-JCIV jagħżlu minn fost l-objettivi ġenerali sabiex jaslu għall-eżiti mistennija tal-programm. Bħal fil-każ ta’ programmi oħrajn li jifformaw parti mill-Programm Ġenerali tad-Direttorat Ġeneral għall-Ġustizzja dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Ġustizzja 2007-2013, il-JCIV jipprevedi diversi tipi ta’ azzjoni, inklużi: Għotjiet għal azzjoni għal: proġetti transnazzjonali speċifiċi ta’ interess Komunitarju. Dawn jistgħu jiġu ppreżentati minn awtorità jew minn kwalunkwe korp ieħor ta’ Stat Membru, organizzazzjoni internazzjonali jew organizzazzjoni mhux governattiva, skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-programm ta’ ħidma annwali. Dawn il-proġetti huma kofinanzjati sa 80 % tal-ispejjeż totali u jifformaw il-qalba tal-programm; proġetti speċifiċi fl-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni Ewropej. Dawn huma proġetti mmirati biex jippromwovu l-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn, u t-taħriġ ta’, imħallfin nazzjonali li jridu jinfurzaw ir-regoli tal-kompetizzjoni Ewropej, inklużi l-Artikoli 101 u 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, bil-għan li jikkontribwixxu għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politika Ewropea dwar il-kompetizzjoni u miżuri ta’ kooperazzjoni tal-Komunità dwar il-kompetizzjoni sabiex tiġi żgurata l-konsistenza tal-politika Komunitarja dwar il-kompetizzjoni. Għotjiet operattivi intiżi sabiex: jikkofinanzjaw (sa 80 %) il-programm ta’ ħidma annwali ta’ organizzazzjonijiet mhux governattivi jew ta’ entitajiet oħrajn li għandhom għan ta’ interess Ewropew ġenerali (sejħiet għall-proposti); jikkofinanzjaw l-infiq assoċjat mal-programm ta’ ħidma permanenti tal-organizzazzjonijiet speċifiċi msemmija fil-bażi legali (in-Netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura u n-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-Unjoni Ewropea), dment li l-għotjiet jintużaw sabiex jintlaħaq objettiv ta’ interess ġenerali Ewropew; jiffinanzjaw l-operat tan-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali stabbilit mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE. Proġetti bl-inizjattiva tal-Kummissjoni għat-twettiq ta’ studji u riċerka, sondaġġi tal-opinjoni pubblika u stħarriġ; il-formulazzjoni tal-indikaturi u l-metodoloġiji komuni; il-ġbir, l-iżvilupp u t-tixrid ta’ data u statistika; l-organizzazzjoni ta’ seminars, konferenzi u laqgħat ta’ esperti; it-tmexxija ta’ kampanji pubbliċi u avvenimenti; l-istabbiliment u ż-żamma ta’ siti elettroniċi; l-abbozzar u l-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni; l-appoġġ u t-tmexxija ta’ netwerks ta’ esperti nazzjonali; u l-analiżi, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tax-xogħol li sar. Il-Kummissjoni tuża proċeduri ta’ akkwist għal dawn l-attivitajiet.

Table 1 1 turi l-għadd ta’ azzjonijiet differenti ffinanzjati f’kull sena. Is-sejħiet għall-proposti għal għotjiet għal azzjoni u għotjiet operattivi nqasmu bejn is-snin 2011 u 2012. Il-baġit totali ppjanat għall-programm JCIV għall-perjodu minn Jannar 2007 sa Diċembru 2013 kien ta’ EUR 109,3 miljun (ara Table 1 2 ). Matul il-perjodu, il-Kummissjoni ppubblikat sitt sejħiet għal proposti għal għotjiet għal azzjoni u sitt sejħiet għal proposti għal għotjiet operattivi u ġew imnedija 247 inizjattiva tal-Kummissjoni. 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 TOTALI Għotjiet għal azzjoni 24 19 18 16 25 28 130 Għotjiet operattivi 2 3 3 3 2 3 16 Akkwist pubbliku 2 22 22 52 36 63 50 247 Table 1 2 tipprovdi analiżi dettaljata tal-baġit għal kull sena ta’ implimentazzjoni u l-għodda ta’ finanzjament, fuq il-bażi tal-programmi ta’ ħidma annwali. Kif turi t-tabella, il-programm jinkludi proġetti speċifiċi fil-qasam tal-kompetizzjoni (EUR 800 000 fis-sena, li huma ġestiti mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni); il-ġestjoni tas-sħubija tal-komunità fil-Konferenza tal-Aja dwar il-liġi internazzjonali privata; u l-infiq operattiv tan-netwerk ġudizzjarju Ewropew. Dan il-finanzjament għan-netwerk ikopri madwar sitt laqgħat ġenerali fis-sena sabiex jiġu diskussi problemi fl-applikazzjoni ta’ strumenti tal-ġustizzja ċivili, il-pubblikazzjoni ta’ gwidi prattiċi għall-prattikanti u l-pubbliku (inklużi l-ispejjeż tat-traduzzjoni, tal-istampar u tat-trasport) u l-aġġornament tas-sit elettroniku (li għalihom normalment ikunu stabbiliti gruppi ta’ ħidma). L-azzjonijiet kollha huma deċiżi fis-sena preċedenti meta l-baġit ikun qed jiġi mfassal. Il-baġit allokat għall-għotjiet għal azzjoni u l-għotjiet operattivi bejn l-2007 u l-2013 kien ta’ EUR 49,2 miljun, li minnu EUR 34,9 miljun kienu impenjati u EUR 14,6 miljun intefqu minn Jannar 2015. Sena Il-Baġit disponibbli għall-għotjiet u l-kuntratti GĦOTJIET AKKWIST PUBBLIKU AGs AGs comp OGs NGOs OGs oħrajn HCCH NĠE Inizjattivi tal-Kummissjoni 2007 4 300 000 0 1 500 000 500 000 0 3 250 000 4 550 000 2008 4 500 000 0 1 500 000 500 000 0 3 150 000 4 650 000 2009 4 800 000 0 1 500 000 500 000 20 000 2 700 000 4 650 000 2010 5 050 000 0 1 500 000 500 000 20 000 3 050 000 5 380 000 2011 3 980 000 800 000 500 000 500 000 20 000 2 205 000 7 695 000 2012 4 350 000 800 000 500 000 500 000 34 000 2 700 000 7 216 000 2013 8 776 000 800 000 500 000 500 000 30 000 800 000 5 150 000 Totali 35 756 000 2 400 000 7 500 000 3 500 000 124 000 15 155 000 39 291 000 Sors: JCIV — Programm ta’ Ħidma Annwali (2007-2013) Ħafna mill-azzjonijiet tal-JCIV kienu mmexxija minn awtorità nazzjonali (22 % tal-organizzazzjonijiet ewlenin kollha), università (21 %) jew netwerk, pjattaforma jew forum Ewropew/a (20 %). Imqabbla ma’ programmi oħrajn, bħal Daphne u l-Programm dwar Drittijiet Fundamentali u Ċittadinanza (FRC), l-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) nazzjonali kienu fil-minoranza, tant li kienu qed imexxu biss 8 % tal-azzjonijiet tal-JCIV. L-universitajiet (22 %) u l-awtoritajiet nazzjonali (20 %) ammontaw għall-biċċa l-kbira ta’ organizzazzjonijiet sħab, segwit minn istituti tal-edukazzjoni u t-taħriġ (15 %), NGOs u pjattaformi nazzjonali (13 %) u l-professjonisti legali (10 %). Il-proġett li ngħata l-għotjiet għal azzjoni JCIV iffoka prinċipalment fuq attivitajiet analitiċi, taħriġ u s-sensibilizzazzjoni, informazzjoni u t-tixrid (ara Figure 1 1 , fuq ix-xellug). Għotjiet operattivi marru l-aktar lejn l-appoġġ ta’ atturi ewlenin; tagħlim reċiproku; skambju ta’ prattiki tajba u kooperazzjoni; u s-sensibilizzazzjoni, informazzjoni u t-tixrid (ara Figure 1 1 , fuq il-lemin). Il-kuntratti ta’ akkwist pubbliku ffokaw fuq studji, gwidi prattiċi, konferenzi, workshops, iż-żamma ta’ siti elettroniċi u provvedimenti oħrajn tal-IT. Il- Figure 1 2 tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-għadd ta’ drabi li tip ta’ output kien identifikat fil-146 proġett tal-JCIV li ġie immappjat. Pereżempju, “is-sessjonijiet ta’ ħidma u l-gruppi fowkus” tal-output, relatati mat-tagħlim reċiproku u n-netwerking, li kienu identifikati 66 darba u li għalihom instabu 59 indikatur, kellhom total ta’ 4 345 parteċipant (it-total ta’ 33 indikatur). Il-gruppi fil-mira kienu ħafna drabi mħallfin, prattikanti u persunal tal-ġudikatura.

It-tieni output l-aktar frekwenti kien attivitajiet ta’ taħriġ (42), bħala parti mis-sensibilizzazzjoni, l-informazzjoni u t-tixrid. Dawn ammontaw għal 4 371 parteċipant (fuq il-bażi ta’ 28 indikatur differenti). Il-gruppi fil-mira kienu ħafna drabi mħallfin, medjaturi u prattikanti. It-tielet output l-aktar frekwenti (41) kien avvenimenti, b’total ta’ 3 646 parteċipant (identifikati 23 darba), u 8 000 benefiċjarju (l-outputs ta’ indikatur wieħed). Il-gruppi fil-mira kienu ħafna drabi prattikanti, il-pubbliku ġenerali u persunal tal-ġudikatura. 2RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONI 2.1RILEVANZA TAL-PROGRAMM Ir-rilevanza ta’ programm tiġi vvalutata f’termini ta’ kemm l-azzjonijiet tiegħu jindirizzaw b’mod loġiku l-objettivi tiegħu, il-ħtiġijiet ta’ politika usa’ tal-UE u l-ħtiġijiet tal-udjenzi fil-mira. 2.1.1Ir-rilevanza tal-azzjonijiet tal-programm għall-objettivi tiegħu L-objettivi ġenerali u speċifiċi kollha huma mmirati lejn il-promozzjoni ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja bil-għan li tikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ spazju Ewropew ġenwin ta’ ġustizzja fil-materji ċivili u kummerċjali. Fil-valutazzjoni ta’ jekk l-objettivi humiex SMART, jista’ jiġi konkluż li huma speċifiċi (fis-sens li jimmiraw għal qasam speċifiku għat-titjib), jistgħu jinkisbu u huma realistiċi (billi jistgħu jitwettqu permezz tal-azzjonijiet iffinanzjati u bir-riżorsi pprovduti mill-programm). Madankollu, ma jistgħux jitkejlu, billi ma jikkwantifikawx jew għall-inqas jissuġġerixxu indikatur ta’ progress. Anqas ma huma marbuta biż-żmien, billi l-objettiv ma għandhiex limitu ta’ żmien u ma huwiex speċifikat meta għandhom jinkisbu r-riżultati. Il-Kummissjoni għandha l-objettiv wiesa’ li trawwem it-taħriġ ġudizzjarju Ewropew, li jipprijoritizza t-taħriġ fuq suġġetti speċifiċi sabiex jintlaħqu l-ħtiġijiet tal-politika u skont il-ħidma tan-Netwerk Ewropew tat-Taħriġ Ġudizzjarju (European Judicial Training Network, EJTN). Fl-2011, il-Kummissjoni Ewropea ffissat mira li tħarreġ nofs il-prattikanti legali kollha fl-UE (madwar 700 000) fil-liġi Ewropea u fil-liġi ta’ Stat Membru sal-2020 . Skont il-programm JCIV, it-taħriġ ġudizzjarju Ewropew kien appoġġat primarjament permezz ta’ għotjiet għal azzjoni u xi azzjonijiet speċifiċi, għalkemm ingħataw ukoll għotjiet operattivi permezz ta’ programmi oħra . Minħabba r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tmexxi s-segretarjat tan-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-Materji Ċivili u Kummerċjali (EJN-Civil), il-fondi ġew allokati wkoll permezz ta’ arranġamenti ta’ akkwist jew arranġamenti amministrattivi sabiex jiġi appoġġat l-operat tiegħu. Dan jappartjeni għal objettiv ġenerali, għalkemm wieħed jista’ jargumenta li huwa objettiv trasversali. In-netwerk ġeneralment jiltaqa’ sabiex jiddiskuti l-problemi fl-applikazzjoni tal-istrumenti eżistenti tal-ġustizzja ċivili, il-pubblikazzjoni ta’ gwidi prattiċi għall-prattikanti jew għall-pubbliku u l-aġġornar tas-sit elettroniku. 2.1.2Il-prijoritajiet stabbiliti fis-sejħiet għall-proposti u azzjonijiet magħżula u r-rilevanza tagħhom għall-politika. Il-programm JCIV kien marbut mill-qrib mal-iżviluppi tal-politika u l-istrumenti legali ewlenin fil-qasam tal-ġustizzja ċivili mill-bidu, u saru sforzi regolari sabiex il-programm JCIV jiġi allinjat mal-iżviluppi politiċi u leġiżlattivi ġodda permezz tal-istabbiliment ta’ prijoritajiet fis-sejħiet għall-proposti. B’mod ġenerali, il-prijoritajiet u l-azzjonijiet iffinanzjati jistgħu jitqiesu bħala rilevanti għall-objettivi tal-programm. Madankollu, il-proċess fis-seħħ sabiex jintgħażlu l-prijoritajiet tal-programm ftit li xejn ħalla lok għal manuvrar, ladarba jkunu ġew stabbiliti l-prijoritajiet (għalkemm fil-prinċipju proġett, li ma kien jirrifletti ebda prijorità, jista’ jirċievi għotja skont kriterji oħra tal-għoti). Dan kien ifisser li, f’xi każijiet, li kieku prijorità nbidlet matul l-implimentazzjoni ta’ proġett, ir-riżultati tiegħu kienu jkunu inqas utli. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tat-taħriġ, pereżempju, jistgħu jinqalgħu ħtiġijiet li ma kienux jaqgħu taħt il-prijoritajiet stabbiliti. Imbagħad ma setgħux jiġu ffinanzjati skont il-programm minħabba li ma ġewx ikkunsidrati f’sejħa speċifika. Il-programm kien implimentat: sabiex jikkontribwixxi għall-iżviluppi politiċi u leġiżlattivi, permezz ta’ riċerka, analiżi u attivitajiet oħrajn ta’ appoġġ, sabiex jipprovdi lil-leġiżlatur b’informazzjoni ċara u dettaljata dwar il-problemi u s-sitwazzjoni fil-prattika, kif ukoll permezz tat-tisħiħ tan-netwerks sabiex jassistu fit-tħejjija tal-inizjattivi futuri f’dan il-qasam. Fost il-kisbiet l-iktar importanti tiegħu, il-proġett ta’ għotjiet għal azzjoni tal-2009 “Interconnecting European Registers of Wills” kellu l-għan li jiżviluppa netwerk kbir ta’ reġistri interkonnessi ta’ testmenti, skont l-iżvilupp tal-politika, li finalment wassal għall-adozzjoni tar-Regolament dwar is-Suċċessjoni fl-2012. Il-kuntratti ta’ akkwist pubbliku ġeneralment intużaw ukoll għal dak il-għan, pereżempju, permezz tal-Atlas Ġudizzjarju Ewropew dwar Kwistjonijiet Ċivili, il-bażi ta’ data tal-ġurisprudenza ta’ JURE, u studji varji ta’ evalwazzjoni u implimentazzjoni. sabiex jappoġġa l-applikazzjoni u l-implimentazzjoni prattiċi tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-UE eżistenti, permezz tal-promozzjoni tan-netwerks, sabiex jgħin fl-implimentazzjoni konsistenti tal-istrumenti tal-UE madwar l-Ewropa, permezz ta’ taħriġ u bini ta’ kapaċità għall-professjonisti legali u prattikanti oħrajn, kif ukoll sabiex jipprovdilhom l-għodod bil-għan li jkunu jistgħu jimplimentaw b’mod effettiv id-drittijiet u l-linji politiċi tal-UE fil-prattika. Fost il-kisbiet l-iktar importanti tiegħu, żewġ proġetti ta’ għotjiet għal azzjoni tal-2009 maħsuba sabiex joħolqu għodod faċli għall-utenti —disponibbli fil-Portal Ewropew tal-Ġustizzja elettronika— bil-għan li jinstabu avukati u nutara fil-qasam tal-liġi ċivili, rispettivament, fl-UE. Eżempju ieħor huwa l-għotja ta’ azzjoni “i-Support”, li tesplora s-sistemi tal-ICT sabiex timplimenta r-Regolament dwar il-Manutenzjoni tal-2009 u l-Konvenzjoni tal-Aja dwar il-manutenzjoni tal-2007, li l-adeżjoni għalihom kienet qed tiġi diskussa fil-mument li ngħatat l-għotja. Il-kuntratti tal-akkwist pubbliku kellhom irwol importanti hawnhekk ukoll, pereżempju, permezz ta’ konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, valutazzjonijiet tal-impatt u studji tal-fattibbiltà.

2.1.3Ir-rilevanza tal-programm għall-ħtiġijiet tal-gruppi fil-mira B’mod ġenerali, il-benefiċjarji tal-għotjiet sabu li s-sejħiet u l-azzjonijiet magħżula identifikaw u wieġbu għall-ħtiġijiet tal-gruppi fil-mira, għalkemm il-punt safejn dawn identifikaw b’mod adegwat dawn il-ħtiġijiet varja, bi wħud wettqu valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet elaborati u oħrajn adottaw approċċ inqas riġidu. Il-biċċa l-kbira tal-benefiċjarji tal-għotjiet li ġew ikkonsultati għal din l-evalwazzjoni rrappurtaw li għamlu valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet sabiex jappoġġaw id-disinn u l-iżvilupp tal-proġetti tagħhom. Madankollu, analiżi tad-dokumentazzjoni tal-proġett uriet li għadd sinifikanti ta’ applikanti għall-għotjiet jew ma ddisinjawx il-proġetti tagħhom fuq il-bażi ta’ valutazzjoni tal-ħtiġijiet jew inkella ma ddokumentawx biżżejjed il-valutazzjoni fil-formola tal-applikazzjoni għall-għotja. Filwaqt li l-Kummissjoni ma talbithomx speċifikament li jwettaq u juru valutazzjoni tal-ħtiġijiet, dawn kienu jippermettu lill-applikanti għal għotjiet li jiċċaraw ħafna aktar ir-rilevanza tal-proġett tagħhom, kienu jsaħħu l-kwalità tal-istudji u jipprovdu linja ta’ referenza li skontha seta’ ġie evalwat is-suċċess tal-proġett aktar tard. Proġetti li mhumiex ibbażati fuq valutazzjoni jistgħu xorta jkunu rilevanti għall-ħtiġijiet tal-gruppi fil-mira. Iżda valutazzjoni tal-ħtiġijiet tagħmilha aktar probabbli li l-applikanti jagħżlu l-iktar metodu jew mezz rilevanti ta’ appoġġ lill-gruppi fil-mira. Il-benefiċjarji tal-għotjiet irrappurtaw li l-qafas kunċettwali tal-programm JCIV tahom iċ-ċans li jiżviluppaw il-proġetti tagħhom kif ippjanat. Minn 61 li wieġbu għall-istħarriġ onlajn, 59 qalu li huma kienu kapaċi jilħqu lill-gruppi fil-mira. Barra minn hekk, 86,8 % ta’ dawk li wieġbu għall-istħarriġ onlajn (53) irrappurtaw rispons pożittiv mill-grupp(i) li kkonferma li l-proġetti / attivitajiet kienu rilevanti għall-problemi jew il-kwistjonijiet li ffaċċjaw. F’intervisti ta’ segwitu, il-maġġoranza tal-partijiet ikkonċernati qalu li ma kinux jiftakru x’kienu l-messaġġi speċifiċi tal-gruppi fil-mira, iżda li l-proġetti tagħhom kienu, b’mod ġenerali, milqugħa b’mod pożittiv. Il-konklużjoni ġenerali li l-programm JCIV u l-prijoritajiet tiegħu kienu rilevanti għall-benefiċjarji tal-għotjiet kienet ikkonfermata fl-intervisti mal-partijiet ikkonċernati. Għaxra (10) minn fost 15 li ġew intervistati indikaw li l-qafas kunċettwali tal-programm (jiġifieri l-objettivi tiegħu u l-prijoritajiet stabbiliti) tahom iċ-ċans li jiżviluppaw il-proġetti tagħhom kif oriġinarjament previst. 2.2KOERENZA U KUMPLIMENTARJETÀ Il-koerenza hija relatata ma’ kemm il-loġika tal-intervent tal-programm hija internament konsistenti, jiġifieri bejn l-objettivi, l-inputs, l-attivitajiet u r-riżultati mistennija, kif ukoll relatata ma’ jekk l-intervent huwa konsistenti ma’ interventi li għandhom objettivi simili. Il-kumplimentarjetà tikkonċerna l-punt safejn hemm konverġenza ma’ linji politiċi u interventi oħrajn, jew koinċidenza. Il-kumplimentarjetà u l-koerenza jistgħu jinkisbu billi jinħolqu sinerġiji, jiġifieri azzjonijiet miftiehma, kollaborazzjoni jew interazzjoni li tinvolvi atturi / partijiet ikkonċernati differenti li jirrinforzaw b’mod reċiproku għanijiet komuni. Madankollu, jistgħu jiġu identifikati koinċidenzi fost il-programmi differenti. Il-koerenza u l-kumplimentarjetà kienu analizzati f’termini ta’ jekk il-programm kienx ottimizzat f’relazzjoni ma’ programmi oħrajn tal-UE u kif ir-riżultati tal-azzjonijiet implimentati jikkumplimentaw l-inizjattivi ta’ politika / il-programmi nazzjonali u inizjattivi / programmi Ewropej jew internazzjonali oħrajn. Dan jista’ jkun multidimensjonali f’termini (i) tal-objettivi u l-oqsma tematiċi; (ii) tal-prijoritajiet stabbiliti fis-sejħiet għall-proposti u (iii) tal-azzjonijiet iffinanzjati. L-Artikolu 12 tad-deċiżjoni tat-twaqqif jiddeskrivi l-lok għall-kumplimentarjetà ma’ programmi finanzjarji oħrajn tal-UE: il-Programm tal-Ġustizzja Kriminali (JPEN) bħala parti mill-Programm Ġenerali “Id-Drittijiet Fundamentali u l-Ġustizzja”; Is-Sigurtà u s-Salvagwardja tal-Libertajiet, kompost miż-żewġ programmi finanzjarji, jiġifieri Prevenzjoni ta’ u l-Ġlieda kontra l-Kriminalità (ISEC) u Prevenzjoni, Stat ta’ Tħejjija u Maniġġar tal-Konsegwenzi tat-Terroriżmu u Riskji oħrajn Relatati mas-Sigurtà (CIPS); Solidarjetà u Ġestjoni tal-Flussi ta’ Migrazzjoni, kompost minn erba’ fondi, jiġifieri l-Fond għall-Fruntieri Esterni (FFE), il-Fond Ewropew għar-Ritorn (RF), il-Fond Ewropew għar-Refuġjati (FER) u l-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi (jiġifieri mhux tal-UE) (EIF). Minbarra l-programmi msemmija fid-deċiżjoni ta’ twaqqif, iktar kumplimentarjetà hija possibbli ma’ għadd ta’ strumenti oħra tal-UE, pereżempju l-programm FRC (f’termini ta’ ċerti objettivi u oqsma tematiċi, in-natura tal-programm, u sa ċertu punt il-gruppi fil-mira), u l-programm Daphne (f’termini tan-natura tal-programm u gruppi fil-mira). 2.2.1Għanijiet u oqsma tematiċi Il-programm kiseb koerenza u kumplimentarjetà ma’ programmi simili fl-objettivi u t-temi permezz ta’ deċiżjonijiet li saru dwar l-ambitu tal-programmi fl-istadji tat-tfassil tal-programm u l-iżvilupp tas-sejħiet. Madankollu, l-analiżi sabet kemm kumplimentarjetà kif ukoll koinċidenza bejn il-programmi tal-JCIV u tal-JPEN, tal-FRC u (potenzjalment) tal-ISEC, f’termini tal-objettivi u t-temi. Il-JCIV u l-JPEN it-tnejn għandhom l-għan li jistabbilixxu spazju Ewropew ta’ ġustizzja bbażat fuq il-prinċipju tar-rikonoxximent reċiproku tad-deċiżjonijiet tal-qrati, il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji f’materji ċivili u kriminali u t-trawwim tal-fiduċja. Huma intiżi wkoll sabiex jiffaċilitaw l-aċċess għall-qrati u, b’hekk, sabiex jiffaċilitaw il-ħajjiet tal-Ewropej, billi jinvolvu lill-partijiet ikkonċernati u lis-soċjetà ċivili fid-dibattitu dwar il-ġustizzja. Hemm lok għall-kumplimentarjetà għax għandhom objettivi simili. Il-JCIV jittratta materji ċivili u kummerċjali, filwaqt li l-JPEN jittratta materji kriminali. Iżda dejjem hemm riskju li jidħlu f’xulxin, speċjalment fi kwistjonijiet ġenerali bħall-ġustizzja elettronika jew it-taħriġ. Barra minn hekk, xi suġġetti speċifiċi jaqgħu taħt il-ġustizzja ċivili f’xi Stati Membri u taħt il-ġustizzja kriminali f’oħrajn. Miżuri protettivi huma eżempju wieħed: dawn huma rregolati minn żewġ strumenti separati fil-livell tal-UE, wieħed ċivili u ieħor kriminali . Il-programmi nżammu separati fl-2007 minħabba l-bażijiet legali differenti tagħhom, li talbu għal proċeduri ta’ adozzjoni differenti. Madankollu, dan ma għadux il-każ minn mindu daħal fis-seħħ it-Trattat ta’ Lisbona. Il-programmi huma simili ħafna f’termini ta’ objettivi, metodi ta’ ġestjoni u l-benefiċjarji finali u ġew ikkombinati fi strument ta’ finanzjament wieħed għall-perjodu 2014-2020. Hemm kumplimentarjetà mal-objettiv tal-programm FRC li jiġi pprovdut "taħriġ lil professjonisti legali u prattikanti legali" li jista’ jiġi interpretat bħala simili għall-objettiv tal-JCIV li ‘jitjieb l-għarfien reċiproku dwar is-sistemi legali u ġudizzjarji tal-pajjiżi tal-UE f’materji ċivili għall-professjonisti u l-prattikanti legali’. Il-programm JCIV għandu l-għan li “jrawwem il-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili”. L-Artikolu 3(3) tad-deċiżjoni tat-twaqqif tal-ISEC jgħid li l-programm ma jittrattax il-kooperazzjoni ġudizzjarja. Madankollu, huwa jista’ jkopri azzjonijiet li jimmiraw li jinkoraġġixxu l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi u, għalhekk, hemm lok potenzjali għal kumplimentarjetà u għal koinċidenza mal-JCIV. Hemm miżura sinifikanti għal kumplimentarjetà bejn il-programm JCIV u programmi ta’ finanzjament oħrajn tal-UE u ftit li xejn hemm evidenza ta’ koinċidenza. B’mod partikolari, l-ambitu definit b’mod relattivament strett tal-programm JCIV (li jiffoka fuq qasam tematiku speċifiku, jiġifieri l-promozzjoni tal-aċċess għall-ġustizzja u t-trawwim ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili, għal tipi partikolari ta’ benefiċjarji, jiġifieri prattikanti legali u awtoritajiet nazzjonali) għen sabiex jiġu minimizzati l-koinċidenza u d-duplikazzjoni ma’ programmi oħrajn tal-UE. B’mod partikolari fuq kwistjonijiet trasversali bħall-ġustizzja elettronika u t-taħriġ, hemm ħtieġa għal kumplimentarjetà (anki sabiex jiġu evitati l-koinċidenza). 2.2.2Il-prijoritajiet stabbiliti fis-sejħiet għall-proposti Meta kien qed iħejji l-programmi ta’ ħidma annwali, id-DĠ Ġustizzja fittex ukoll li jżid il-kumplimentarjetà u l-koerenza bejn il-programmi tad-DĠ Ġustizzja billi organizza laqgħat bejn il-maniġment tal-programm u l-unitajiet tal-politika. Fl-istess ħin, huwa pparteċipa f’konsultazzjonijiet bejn is-servizzi u fi gruppi ta’ interservizz sabiex jiddiskuti l-kumplimentarjetà u l-koinċidenzi possibbli fl-ipprogrammar ma’ DĠs oħrajn. Il-Kummissjoni ppreżentat il-programm ta’ ħidma annwali u l-prijoritajiet tagħha lill-Kumitat tal-Programm sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jidentifikaw kwalunkwe kwistjonijiet ta’ kumplimentarjetà u koerenza ma’ inizjattivi tal-UE jew nazzjonali oħrajn. 2.2.3Azzjonijiet iffinanzjati Xi lok għall-kumplimentarjetà nstab ukoll f’għadd żgħir ta’ proġetti implimentati taħt il-JCIV. Dan kien jinkludi ftit każijiet ta’ koinċidenza potenzjali ma’ programmi oħrajn tal-UE. Fost l-aktar importanti: Il-proġett tal-JCIV: “Understanding Justice” huwa simili għall-JPEN, fis-sens li għandu l-għan li jadatta l-korp ta’ għarfien eżistenti u r-rakkomandazzjonijiet prattiċi għall-Interpretazzjoni u t-Traduzzjoni Legali (Legal Interpreting and Translation, LIT) fil-qasam tal-Ġustizzja Kriminali għat-twassil tal-LIT fil-qasam tal-Ġustizzja Ċivili, u joħloq u jxerred għarfien lill-persunal tal-ġudikatura u lill-prattikanti, lill-interpreti li jipprattikaw fil-qasam tal-Ġustizzja Kriminali u lill-pubbliku dwar l-aħjar prattiki fl-interpretazzjoni u t-traduzzjoni fi proċedimenti tal-ġustizzja ċivili. Il-proġett tal-JPEN: “European Training Platform for lawyers”, maħluq taħt il-prijorità tal-ġustizzja elettronika, huwa mmirat biex joħloq Pjattaforma Ewropea għat-Taħriġ għall-prattikanti fil-qasam ċivili u kriminali, għalkemm huwa ffinanzjat taħt il-programm JPEN. Il-proġett tal-JCIV: “Conference on Justice in the EU — from the Citizen’s Perspective” organizza konferenza li kkontribwixxiet għal għarfien aktar profond tal-kwistjoni tal-aċċess tal-individwi għall-ġustizzja ċivili u kriminali fl-UE u netwerking imtejjeb fost prattikanti legali. L-objettivi speċifiċi tal-programm JPEN jinkludu t-titjib tal-għarfien reċiproku tas-sistemi legali u ġudizzjarji tal-Istati Membri f’materji kriminali, il-promozzjoni u t-tisħiħ tan-netwerking u t-titjib tal-informazzjoni dwar is-sistemi legali fl-Istati Membri u l-aċċess għall-ġustizzja.

Il-proġett tal-JCIV: “Litigious Love: Same-sex couples and mediation in the European Union” jgħin fil-ġlieda kontra l-omofobija u jimmira lejn koppji tal-istess sess fl-UE. Dawn l-objettivi u l-gruppi fil-mira huma simili għal dawk tal-programm FRC. L-istħarriġ onlajn sab diversi sinerġiji ma’ għotjiet oħra ffinanzjati minn fondi oħra ta’ programmi oħra nazzjonali, reġjonali jew tal-UE u fil-programm JCIV. Fil-qosor, disa’ persuni li wieġbu l-istħarriġ onlajn irrappurtaw sinerġiji ma’ proġetti oħra tal-JCIV, seba’ rrappurtaw sinerġiji ma’ programmi oħra tal-UE, u sitta rrappurtaw sinerġiji ma’ programmi nazzjonali jew reġjonali b’objettivi simili. 2.3EFFIKAĊJA L-effikaċja ta’ programm tirreferi għal kemm il-programm irnexxielu jilħaq l-objettivi tiegħu, u kemm il-proġetti tal-JCIV irnexxielhom jilħqu l-objettivi tal-proġett tagħhom stess. 2.3.1Kisbiet tal-programm Huwa diffiċli li wieħed jevalwa l-effikaċja tal-programm minħabba l-informazzjoni limitata disponibbli dwar ir-riżultati u l-impatti. Is-sistema ta’ evalwazzjoni u monitoraġġ tal-Kummissjoni kienet pjuttost orjentata lejn l-ouputs milli lejn ir-riżultati u din tispjega wħud min-nuqqasijiet ta’ dan ir-rapport ta’ evalwazzjoni. La l-mudell tar-rapport finali tal-għotjiet għal azzjoni u lanqas il-mudell tar-rapport finali tal-għotjiet operattivi ma għandu taqsima li titlob speċifikament id-deskrizzjoni tal-eżiti. Barra minn hekk, ir-rapporti finali analizzati kellhom it-tendenza li ma jagħmlux differenza bejn l-outputs u l-eżiti tal-proġetti jew l-impatt. Dan jista’ jkun minħabba li la l-mudell tar-rapport finali u lanqas il-linji gwida li jipprovdu struzzjonijiet biex jimtela r-rapport ma taw spjegazzjoni ċara tad-differenza bejn l-outputs u l-eżiti jew l-impatt. Minn fost il-146 għotja għal azzjoni u għotja operattiva implimentati matul il-perjodu tal-programm, 107 kienu lesti fil-mument li l-informazzjoni tpoġġiet disponibbli għal din l-evalwazzjoni. Madankollu, 94 minnhom biss kellhom rapport finali lest. Rieżami tar-rapporti finali għal dawn il-proġetti sab 54 għotja għal azzjoni u sitt għotja operattiva b’xi evidenza ta’ eżiti utli. 2.3.2Kisbiet tal-proġett B’mod ġenerali, l-azzjonijiet iffinanzjati kkontribwixxew għall-objettivi tal-programm. Il-maġġoranza tal-proġetti kienu kapaċi jiksbu r-riżultati ppjanati fil-ħin jew jilħqu lill-grupp fil-mira mistenni. Apparti mill-ostakli relatati mal-kriżi ekonomika, ma kien identifikat ebda ostaklu li influwenza serjament l-implimentazzjoni tar-riżultati jew l-objettivi tal-proġett. Fir-rigward ta’ effetti mhux mistennija tal-proġetti, l-evidenza miġbura uriet li l-maġġoranza tal-proġetti kienu laħqu riżultati pożittivi mhux mistennija u kważi l-ebda riżultati negattivi mhux mistennija. Iktar minn nofs l-għotjiet għal azzjoni u l-għotjiet operattivi kollha (69 minn 94 għotja li għalihom ir-rapporti finali kienu disponibbli) implimentaw l-attivitajiet kollha kif ippjanat. F’xi każi, din il-kisba ssarrfet f’bidliet fil-persunal jew ħtieġet tiftix għal finanzjament addizzjonali. Minn 37 li wieġbu għall-istħarriġ onlajn, 16 kellhom jissostitwixxu membru tal-persunal matul il-proġett / attivitajiet, filwaqt li 10 minn dawk li rrispondew issostitwixxew iktar minn membru wieħed tal-persunal matul il-proġett/attivitajiet u sebgħa (7) minn dawk li rrispondew kellhom ifittxu finanzjament addizzjonali sabiex jimplimentaw l-attivitajiet ippjanati. Madankollu, dawn il-fluttwazzjonijiet kellhom impatt żgħir fuq l-iżvilupp tal-azzjonijiet iffinanzjati. Ħamsa u tmenin fil-mija (85 %) tat-33 li wieġbu l-istħarriġ onlajn indikaw li dawn il-bidliet ma kellhom ebda impatt fuq l-eżiti tal-proġett / attivitajiet. Pereżempju, għalkemm iktar minn membru wieħed tal-persunal kellhom jiġu sostitwiti fil-proġett ta’ għotja ta’ azzjoni tal-2013 “Business & Human Rights challenges for cross border litigation in the European Union”, l-objettivi kollha tal-proġett inkisbu. Minn total ta’ 61 li wieġbu, il-maġġoranza stqarru li kienu kapaċi jiksbu ir-riżultati ppjanati kollha (56 %), jew il-biċċa l-kbira (26 %) fil-ħin u mit-52 li wieġbu, 94 % kienu kapaċi jilħqu gruppi fil-mira kif mistenni. Barra minn hekk, mit-52 li wieġbu, 58 % rrappurtaw li l-proġett tagħhom għamel differenza sinifikanti fil-qasam tematiku li fih kienu qed jaħdmu. Skont l-evidenza miġbura permezz tal-istħarriġ onlajn u l-intervisti ta’ segwitu, jidher li l-fatturi interni ewlenin li jinfluwenzaw b’mod pożittiv l-implimentazzjoni tal-proġett kienu r-relazzjonijiet tajbin fost is-sħab u l-kooperazzjoni tajba mal-Kummissjoni. Ma kien identifikat ebda ostaklu li influwenza serjament l-implimentazzjoni tar-riżultati jew l-objettivi tal-proġett. Madankollu, ġew introdotti xi bidliet fid-disinn inizjali ta’ xi proġetti sabiex jiksbu aħjar ir-riżultati ppjanati jew biex jadattaw għal ċirkustanzi li nbidlu.

Fir-rigward tal-bidliet waqt il-proġett / attivitajiet, minn 33 li wieġbu, 55 % rrappurtaw li dawn il-bidliet ma kellhom ebda impatt fuq l-implimentazzjoni tal-proġett / attivitajiet, u 42 % rrappurtaw li l-bidliet imsemmija hawn fuq kellhom impatt żgħir. Kienu biss 3 % li rrappurtaw li l-bidliet kellhom impatt kbir. Fir-rigward tal-effett ta’ dawn il-bidliet fuq l-eżiti, minn 33 li wieġbu, 85 % rrappurtaw li l-bidliet ma kellhom ebda impatt fuq l-eżiti tal-proġett / attivitajiet; 12 % emmnu li kien hemm impatt żgħir u 3 % biss qalu li l-bidliet kellhom impatt kbir fuq ir-riżultati tal-proġett / attivitajiet. Waqt intervisti ta’ segwitu, is-sħab tal-proġett semmew ukoll l-iżvilupp ta’ relazzjonijiet tajba bejn is-sħab u l-kooperazzjoni mal-Kummissjoni bħala fatturi pożittivi li kkontribwew għall-implimentazzjoni effettiva ta’ proġetti u attivitajiet. Is-16-il għotja operattiva tlestew kollha bejn l-2007 u l-2013. L-attivitajiet imwettqa kienu primarjament relatati mas-sensibilizzazzjoni, mat-tagħlim reċiproku u mal-appoġġ għall-atturi ewlenin. Pereżempju, l-għotja operattiva tal-2009 lil Save the Children Italy għenet l-unità legali tagħha twettaq attivitajiet sabiex trawwem kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili u ttejjeb l-informazzjoni f’sistemi legali u l-aċċess għall-ġustizzja fl-Istati Membri. Fost dawn l-azzjonijiet ipproduċiet u bagħtet bullettin onlajn lil 1 000 reċipjent fi 13-il Stat Membru, organizzat żewġ laqgħat għall-imħallfin u għall-awtoritajiet ċentrali u erba’ laqgħat ta’ taħriġ intern għall-esperti legali ta’ Save the Children. Għenet ukoll fit-twaqqif ta’ taqsima tal-UE tal-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Imħallfin u tal-Maġistrati għaż-Żgħażagħ u l-Familja (International Association of Youth and Family Judges and Magistrates - IAYFJM). Taħt il-komponent tal-akkwist pubbliku tal-programm JCIV ingħataw 247 kuntratt. L-informazzjoni pprovduta għall-evalwazzjoni tinkludi l-ammont totali tal-kuntratt, l-isem tal-kuntrattur ewlieni u jekk il-kuntratt kienx għat-twettiq ta’ studji, avvenimenti jew kompiti relatati mal-IT. L-informazzjoni turi li l-kuntratti ta’ akkwist pubbliku kienu wżati għall-iżvilupp, l-implimentazzjoni u t-tixrid ta’ politika u l-leġiżlazzjoni, u sabiex jiġi żgurat li r-riżultati tal-proġetti kienu sostenibbli. Il-kuntratti tal-akkwist pubbliku ntużaw sabiex jiffinanzjaw il-Jum Ewropew tal-Ġustizzja Ċivili, li jiġi ċċelebrat kull sena nhar il-25 ta’ Ottubru. Dawn l-avvenimenti ċentrali, koorganizzati mill-Kunsill tal-Ewropa u mill-Kummissjoni Ewropea, għandhom l-għan li jqarrbu l-ġustizzja lejn iċ-ċittadini u jgħarrfuhom dwar id-drittijiet tagħhom permezz tas-simulazzjoni ta’ każi u l-organizzazzjoni ta’ sessjonijiet ta’ informazzjoni miftuħa għall-istudenti, għall-professjonisti legali u għall-pubbliku ġenerali, kif ukoll permezz ta’ “jiem għall-pubbliku” fil-qrati. Attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni (pereż. kampanja dwar id-drittijiet tal-konsumatur fl-2012) u attivitajiet ta’ tixrid (pereż. il-produzzjoni ta’ gwidi f’diversi lingwi, pereżempju Guide du citoyen fl-2010, Practice Guide for the Application of the Regulation on the European Order for Payment fl-2011 u “Procédure européenne d’injonction de payer” fl-2012) huma ffinanzjati wkoll permezz ta’ kuntratti ta’ akkwist pubbliku. Għandu jissemma wkoll l-Atlas Ġudizzjarju Ewropew dwar Kwistjonijiet Ċivili, u l-kuntratti ffinanzjati għall-manutenzjoni tal-Portal tal-Ġustizzja elettronika; 2.4SOSTENIBBILTÀ, TRASFERIBBILTÀ U INNOVAZZJONI F’termini ta’ sostenibbiltà, kien analizzat jekk ir-riżultati, l-eżiti u l-impatti miksuba mill-proġetti humiex sostenibbli lil hinn mill-perjodu ta’ finanzjament tal-proġett. Fl-evalwazzjoni kienu identifikati tliet livelli ta’ sostenibbiltà: sostenibbiltà fil-perjodu qasir, li tinkiseb primarjament permezz tat-tixrid tar-riżultati tal-proġetti; sostenibbiltà fil-perjodu medju, li tinkludi l-kontinwazzjoni tar-riżultati u / jew tas-sħubiji tal-proġett; u sostenibbiltà iktar fit-tul, li tinkiseb primarjament permezz tat-trasferiment tar-riżultati ta’ proġetti f’kuntesti oħrajn, organizzazzjonijiet jew Stati Membri bi ftit finanzjament jew xejn. 2.4.1Kontinwazzjoni tal-attivitajiet u l-outputs u t-tixrid tal-proġetti L-iżvilupp ta’ għodod elettroniċi kien prijorità għall-proġetti ffinanzjati mill-JCIV sa mill-Komunikazzjoni tal-2008 u l-pjan ta’ azzjoni tal-Ġustizzja elettronika. Dan jista’ jispjega r-raġuni għaliex dawk li wieġbu għall-istħarriġ indikaw li huma komplew jew se jkomplu jagħmlu l-manutenzjoni tal-ħardwer u / jew tas-softwer. Meta saru l-intervisti ta’ segwitu, sebgħa (7) minn fost 15 li ġew intervistati indikaw li t-tagħmir elettroniku u l-portals onlajn, li jirriżultaw mill-proġetti, kienu outputs dejjiema, għalkemm tnejn (2) minn sebgħa (7) li wieġbu rreferew ukoll għad-diffikultajiet fil-manutenzjoni u l-aġġornar tagħhom. L-uffiċjali tal-Kummissjoni kkonfermaw li l-aġġornamenti (u l-manutenzjoni) tal-outputs (pereżempju; siti elettroniċi, studji) huma ta’ tħassib kbir u dan jista’ jinfluenza l-għażla tal-proġett. Il-mistoqsija hija dwar jekk għandhomx ikomplu jiġu ffinanzjati proġetti utli b’outputs ta’ kwalità tajba li jistgħu ma jkunux sostenibbli fit-tul, jekk l-informazzjoni ma tiġix aġġornata regolarment. L-evidenza miġbura permezz tal-konsultazzjoni mal-benefiċjarji tal-għotjiet għal din l-evalwazzjoni tissuġġerixxi wkoll li l-proġetti kienu jiddependu ħafna fuq il-fondi tal-UE sabiex jiġu garantiti l-outputs. Il-finanzjament tal-UE kkontribwixxa wkoll b’mod sinifikanti għall-kapaċità tal-organizzazzjonijiet li jissoktaw b’attivitajiet li kienu implimentati qabel. Aktar minn nofs il-parteċipanti fl-istħarriġ, jiġifieri 27 minn fost 52, indikaw li kien meħtieġ finanzjament ulterjuri sabiex tiġi garantita s-sostenibbiltà finanzjarja tal-proġetti / attivitajiet. F’xi każi, il-benefiċjarji tal-għotjiet irrappurtaw fl-intervisti ta’ segwitu li l-elementi speċifiċi tal-proġetti tagħhom kienu jeħtieġu finanzjament ulterjuri sabiex jiżguraw riżultati sostenibbli — l-aktar sabiex ikomplu jxerrdu l-outputs tal-proġett u sabiex jittrasferixxu partijiet mill-proġett. Dawn l-elementi speċifiċi huma: iż-żamma ta’ siti elettroniċi jew ta’ għodod elettroniċi, jiġifieri r-reġistru elettroniku jew “clearing houses”, bħal portal ta’ medjazzjoni onlajn; l-attivitajiet ta’ segwitu maħsuba biex jiżguraw il-kontinwazzjoni tar-riżultati ta’ proġett u l-estensjoni ta’ dawn ir-riżultati għal grupp usa’ ta’ benefiċjarji, pereż. konferenzi, avvenimenti u rispons għat-talbiet u l-mistoqsijiet rigward ir-riżultati tal-proġett; il-produzzjoni ta’ materjal ta’ segwitu bħal manwali;

it-trasferibbiltà tar-riżultati miksuba fi Stat Membru wieħed lil Stati Membri oħrajn, pereżempju; analiżi komparattiva u skambju tal-aqwa prassi; attivitajiet ta’ taħriġ — b’mod partikolari, l-adattament tal-attivitajiet għal kuntesti oħrajn. Minn fost it-52 li wieġbu għall-istħarriġ, kienu biss 13 li qalu li diġà kien garantit finanzjament ulterjuri minn fondi oħrajn tal-UE. Madankollu, ma ġiet ipprovduta ebda informazzjoni oħra dwar it-tip ta’ finanzjament addizzjonali. F’xi każijiet, l-organizzazzjoni tiffinanzja l-attivitajiet ta’ segwitu hija stess, pereżempju l-Istitut Max Planck, il-Lussemburgu. 2.4.2Kontinwazzjoni tas-sħubiji wara t-tlestija tal-proġett Ir-rapporti finali tal-azzjonijiet iffinanzjati mill-JCIV jissuġġerixxu li r-rata ta’ kontinwazzjoni tas-sħubiji kienet notevolment baxxa. Mill-146 proġett li ġew immappjati abbażi tal-informazzjoni disponibbli fid-dokumentazzjoni tal-proġett, kienu biss 10 li rrappurtaw li komplew bis-sħubiji stabbiliti tagħhom, b’mod sħiħ f’sitt (6) każi u parzjalment f’erba' (4) każi. Ir-rata ta’ kontinwazzjoni tista’ tkun baxxa minħabba li, kif indikat fir-rapport ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu, is-sejħiet kienu tekniċi ferm (jiffukaw fuq suġġetti legali tekniċi ħafna). Dan seta’ affettwa l-għażliet ta’ sħubija fi tmiem il-proġetti. Madankollu, l-istħarriġ onlajn wera riżultati differenti fir-rigward ta’ jekk is-sħubijiet komplewx wara t-tlestija tal-proġett. Mit-52 li wieġbu għall-istħarriġ, 69 % indikaw li s-sħubija kompliet u 6 % biss indikaw li s-sħubija ma komplietx. Id-data tista’ tkun kontradittorja minħabba li l-immappjar sar fuq il-bażi tar-rapporti finali (li setgħu pprovdew informazzjoni inkompleta dwar is-suġġett) filwaqt li l-istħarriġ ġabru direttament il-fehmiet tal-maniġers tal-proġett. Id-data tal-istħarriġ x’aktarx li tkun aktar rappreżentattiva tas-sitwazzjoni attwali fir-rigward tal-kontinwazzjoni tas-sħubiji mibdija fi proġett iffinanzjat mill-JCIV. 2.4.3Is-sostenibbiltà u t-trasferibbiltà potenzjali tal-outputs Ir-rapporti finali pprovdew ftit li xejn informazzjoni dwar is-sostenibbiltà tal-outputs tal-proġetti. It-tixrid tal-outputs u tar-riżultati lil udjenza wiesgħa jista’ jżid is-sostenibbiltà tagħhom. Ħafna mill-outputs kienu diġà mfasslin sabiex jintużaw fil-livell tal-UE (bħat-taħriġ ġudizzjarju tal-EJTN kien imfassal għall-parteċipanti minn bosta Stati Membri u l-portal tal-Ġustizzja elettronika kien maħsub sabiex jintuża minn udjenzi fl-Istati Membri kollha). Uħud mill-outputs li ma kinux imfassla għal applikazzjoni madwar l-UE kienu minflok imfassla sabiex ikunu trasferibbli lil Stati Membri oħrajn. Ħafna mis-sħab tal-proġett li ġew intervistati għall-evalwazzjoni wrew li huma kienu fasslu l-proġetti tagħhom madwar prodotti ċari, jew outputs, li ħafna minnhom ikunu jew jistgħu jkunu ttrasferiti lil Stati Membri oħrajn. Total ta’ 70 minn 89 li wieġbu għall-istħarriġ onlajn esprimew ukoll il-fehma tagħhom li l-outputs kollha, jew uħud minnhom, jistgħu jintużaw mingħajr bidliet f’aktar minn pajjiż wieħed u 22 oħra rrappurtaw li t-trasferiment jista’ jsir b’xi bidliet żgħar f’aktar minn pajjiż wieħed. Aktar minn żewġ terzi (61 li wieġbu) irrappurtaw ukoll li r-riżultati tal-proġett / attivitajiet jistgħu jinformaw l-attivitajiet ta’ politika f’pajjiż(i) ieħor/oħrajn. Kien hemm evidenza li mill-inqas xi azzjonijiet implimentati skont il-JCIV komplew ladarba ġie fi tmiemu l-finanzjament tal-UE. Minn 94 proġett (għotjiet għal azzjoni u għotjiet operattivi) li għalihom kien hemm rapporti finali, 45 ipprovdew xi evidenza ta’ kontinwazzjoni tar-riżultati tal-proġett. Ir-rapporti għall-bqija tad-49 azzjoni ffinanzjati ma pprovdew ebda informazzjoni dwar din il-kwistjoni. Għaldaqstant, id-disponibbiltà tal-informazzjoni taffettwa l-possibbiltà li tiġi evalwata s-sostenibbiltà tal-proġetti tal-JCIV. Il-benefiċjarji tal-għotjiet qiesu li ħafna proġetti kienu kisbu riżultati sostenibbli. Mit-52 li wieġbu, 30 (58 %) irrappurtaw li l-proġetti tagħhom għamlu differenza sinifikanti fil-qasam tematiku li fih kienu qed jaħdmu; 18 minn dawk li wieġbu (35 %) ma kinux jafu, u erbgħa (8 %) emmnu li l-proġett tagħhom ma għamilx differenza sinifikanti. F’xi każijiet, ġew identifikati problemi bit-trasferibbiltà tar-riżultati - dawn huma marbuta mal-enfasi speċifika ta’ wħud mill-azzjonijiet implimentati. Dan kien il-każ bil-proġett “European experience in mediation and its implementation in the Czech legal environment” li kellu l-għan li jħarreġ lill-avukati u l-persunal tal-ġudikatura Ċeki fil-medjazzjoni. Il-proġett “The application of Rome I and II Regulations and EC 4/2009 by legal practitioners in southern Europe – EUROME” kien jikkonċerna Regolamenti ffokati fuq il-liġi tal-baħar u, b’hekk, dawn ma jistgħux jiġu implimentati f’pajjiżi mingħajr rilevanza għal dan il-qasam. Madankollu, fiż-żewġ każijiet, il-mudelli żviluppati jistgħu jintużaw għal skopijiet oħrajn. L-elementi tal-proġetti li ġew ittrasferiti kienu jinkludu: għodod metodoloġiċi maħluqa għall-proġetti, pereżempju; valutazzjonijiet metodoloġiċi, u mudelli tal-attività, pereżempju; għat-twettiq ta’ kampanji, avvenimenti u attivitajiet ma’ gruppi fil-mira oħrajn; siti elettroniċi — jekk il-kontenut jiġi tradott, sabiex jintużaw f’pajjiżi oħrajn; settijiet ta’ għodod u għodod tal-proġett, pereżempju; rapporti, linji gwida u manwali; u korsijiet u materjal ta’ taħriġ. 2.4.4Innovazzjoni L-innovazzjoni hija l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ ideat ġodda (prodotti, servizzi u mudelli) sabiex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet u jinħolqu relazzjonijiet jew kollaborazzjonijiet ġodda. L-innovazzjoni tikkonċerna t-tfassil ta’ reazzjonijiet ġodda għad-domandi (soċjali) urġenti. L-evidenza miġbura wriet li ħafna mill-proġetti kienu innovattivi f’termini ta’ attivitajiet jew prattiki wżati. Ikkonfermat ukoll li l-proġetti jistgħu jitqiesu bħala mexxejja fit-triq 'il quddiem fil-qasam tagħhom. L-applikanti għall-għotjiet kienu mitluba jiddokumentaw l-aspetti innovattivi tal-proġett tagħhom. Mija u erbgħin (140) proġett urew xi evidenza ta’ innovazzjoni. Dan huwa kkonfermat mit-tweġibiet li ngħataw għall-istħarriġ onlajn. Disgħin fil-mija (90 %) tat-52 li wieġbu għall-istħarriġ onlajn ikkunsidraw il-proġetti / l-attivitajiet tagħhom bħala innovattivi. Il-prattiki u l-attivitajiet innovattivi kienu jinkludu taħriġ, riċerka rivoluzzjonarja f’qasam li qatt ma kien studjat qabel, il-ħolqien ta’ pjattaforma onlajn, u prattiki li jinvolvu b’mod attiv lill-gruppi fil-mira, pereżempju; diskussjonijiet fil-komunità, l-użu ta’ mudelli ta’ eżempju tajjeb u l-immappjar tar-riżorsi tal-komunità. F’termini tal-metodi innovattivi, ir-riċerka enfasizzat l-użu ta’ metodi ta’ taħriġ imfassla apposta, metodi dwar kif jiġu involuti l-gruppi fil-mira, pereżempju; in-negozji, il-persunal tal-ġudikatura u l-medjaturi, il-mudelli ta’ kooperazzjoni interistituzzjonali u l-metodoloġija tal-edukazzjoni bejn il-pari.

Ħafna minn dawk li wieġbu għall-istħarriġ onlajn (62 % minn 52) iddikjaraw ukoll li l-proġett jista’ jitqies mexxej fit-triq ‘il quddiem fil-qasam ta’ politika tagħhom. Għadd minn dawk li ġew intervistati rrappurtaw li l-partijiet ikkonċernati fil-livell lokali u fil-livell Ewropew, pereżempju; professjonisti, istituzzjonijiet u gruppi soċjali, kienu interessati fl-outputs tal-proġetti tagħhom — b’mod partikolari, fir-rigward tal-aspetti innovattivi tal-azzjonijiet implimentati, bħal: l-iżvilupp ta’ strumenti u metodoloġija li jistgħu jkunu wżati direttament minn gruppi fil-mira sabiex jissensibilizzaw irwieħhom iktar u jtejbu l-livell ta’ protezzjoni (pereżempju, l-Università tat-Teknoloġija ta’ Lappeenranta qed toħloq pjattaforma onlajn ta’ “ġestjoni tal-fluss tal-każijiet” li toffri lill-prattikanti informazzjoni u l-aqwa prassi għall-evitar tad-dewmien u tal-ineffiċjenzi fl-immaniġġar tal-qorti li jistgħu potenzjalment jimminaw il-funzjonament tal-qrati); l-indirizzar ta’ qasam li ma kienx indirizzat qabel, pereżempju; l-Università ta’ Pècs bil-proġett tagħha “Improving the effectiveness of cross-border enforcement in the EU”, jew il-proġett tal-Ministeru tal-Ġustizzja tar-Rumanija sabiex jintensifika l-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri. 2.5EFFIĊJENZA U AMBITU GĦAL SIMPLIFIKAZZJONI 2.5.1Flus li ntefqu mqabbla mal-impatti miksuba Ħafna mill-appoġġ finanzjarju fi ħdan il-baġit tal-programm JCIV kien ippjanat għal kuntratti ta’ akkwist pubbliku u għal għotjiet għal azzjoni (ara Table 1 2 Planned budget breakdown for the JCIV (2007-2013) ). Il-bqija tal-baġit kien allokat għal għotjiet operattivi. Ġew allokati rati għolja għall-kuntratti ta’ akkwist pubbliku li ntużaw b’mod estensiv permezz tal-programm JCIV sabiex jgħinu fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika u tal-leġiżlazzjoni tal-UE, fl-ippubbliċizzar tal-politika u tal-leġiżlazzjoni tal-UE u fl-iżgurar tas-sostenibbiltà tar-riżultati tal-proġett. Għal dan il-għan, intefqu ammont kbir ta’ flus fuq l-għodod tal-IT u l-manutenzjoni, b’mod partikolari għall-portal tal-Ġustizzja elettronika, minbarra għodod oħrajn, bħall-Atlas Ġudizzjarju Ewropew dwar Kwistjonijiet Ċivili u l-bażi ta’ data ta’ JURE. 2.5.2Domanda għal għotjiet għal azzjoni Kien hemm domanda għolja għal finanzjament tal-proġetti, f’termini ta’ applikazzjonijiet kontra l-proġetti magħżula. B’kollox, bejn l-2007 u l-2013 ġew ippreżentati total ta’ 385 applikazzjoni għal għotjiet għal azzjoni tal-JCIV u l-applikazzjonijiet għall-ewwel sejħiet kellhom rata ta’ suċċess ogħla minn dawk sottomessi għal sejħiet sussegwenti. Is-sejħiet tal-2007 u tal-2008 kellhom rata ta’ suċċess ta’ 61 % minn 44 u 31 applikazzjoni rispettivament, iżda dan il-proporzjon niżel għal 20 % għas-sejħa tal-2011-2012 (li kopriet sentejn baġitarji), meta l-applikazzjonijiet laħqu l-ogħla domanda ta’ 127 u għal 29 % għas-sejħa tal-2013 (b’96 applikazzjoni). Fil-bidu tal-programm, il-Kummissjoni ma rċevietx l-għadd mistenni ta’ applikazzjonijiet. Madankollu, l-għadd żdied f'daqqa hekk kif il-programm kiseb aktar viżibbiltà. L-għadd ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet għal azzjoni kiber minn medja ta’ 40,5 fil-perjodu 2007-2010 għal 127 fil-perjodu 2011-2012 u 96 fl-2013. 2.5.3Talba għal għotjiet operattivi B’total ta’ 50 applikazzjoni għal għotjiet operattivi (medja ta’ sebgħa (7) fis-sena matul il-perjodu, ħlief għas-sejħa tal-2010 meta ntlaħqet l-ogħla domanda ta’ 15-il applikazzjoni), ir-rati ta’ suċċess kienu ogħla fl-2008 u fl-2009 (50 % u 43 % rispettivament), imbagħad naqsu għal 20 % fl-2010 u żdiedu għal 29 % u 38 % fl-2012 u fl-2013. 2.5.4L-użu ta’ akkwist pubbliku Madwar 36,2 % tan-nefqa fuq l-akkwist kienet impenjata għall-istudji; 'il fuq minn 33,4 % fuq servizzi tal-informatika, u 26,8 % fuq avvenimenti. Minbarra l-inizjattivi tal-Kummissjoni, l-akkwist tal-JCIV jkopri l-baġit għall-ġestjoni tas-sħubija tal-komunità fil-Konferenza tal-Aja dwar il-liġi internazzjonali privata u dak allokat, skont il-programm ta’ ħidma annwali, lin-Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-Materji Ċivili u Kummerċjali, stabbilit mid-Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 2001/470/KE tat-28 ta’ Mejju 2001 li tistabbilixxi Netwerk Ġudizzjarju Ewropew fil-Materji Ċivili u Kummerċjali. Tal-ewwel ftit li xejn kellu impatt fuq il-baġit, filwaqt li tal-aħħar kien impenn ta’ EUR 17,8 miljun. Dan il-baġit kien ippjanat sabiex jintefaq għal attivitajiet speċifiċi matul is-sena ta’ qabel u, b’mod ġenerali, kien impenjat u mħallas kollu. 2.5.5Implimentazzjoni globali Kif ġie nnotat aktar ’il fuq, il-baġit inizjali totali ppjanat għall-implimentazzjoni tal-JCIV fil-perjodu ta’ programmazzjoni kien ta’ EUR 103,7 miljun. Minħabba li mhux l-azzjonijiet kollha tlestew għal kollox, l-ammont totali mħallas għadu mhuwiex magħruf. In-nuqqas ta’ nfiq medju huwa ta’ 25 %. B’dawn l-ammonti, il-JCIV iffinanzja 130 għotja ta’ azzjoni, 16-il għotja operattiva u 247 azzjoni ta’ akkwist. Għall-attivitajiet ta’ akkwist, jidher li dawk kollha kkompletati sal-lum tħallsu kompletament, fatt li jissuġġerixxu wkoll l-użu effikaċi tar-riżorsi finanzjarji. 2.5.6Ambitu għal simplifikazzjoni L-evalwazzjoni tal-effiċjenza tal-ġestjoni u l-ambitu għas-simplifikazzjoni hija marbuta mill-qrib mas-sejbiet l-oħra dwar l-effiċjenza skont din it-taqsima u fuq il-bażi ta’ valutazzjoni tal-proċess ta’ implimentazzjoni, eżempju jekk tkunx kumplessa żżejjed (inklużi regoli amministrattivi kkumplikati għalxejn), jew ir-rekwiżiti ta’ rappurtar ikunux ta’ piż kbir wisq.

Fuq il-bażi tad-data miġbura s’issa, il-ġestjoni tal-JCIV mill-Kummissjoni, b’mod ġenerali, kienet meqjusa bħala effiċjenti f’termini tar-rekwiżiti imposti fuq l-applikanti u l-benefiċjarji tal-għotjiet u fid-dawl tal-appoġġ riċevut. Madankollu, xi organizzazzjonijiet kellhom diffikultajiet bil-proċess ta’ applikazzjoni u implimentazzjoni. Pereżempju, partijiet ikkonċernati nnutaw li l-proċedura kumplessa għall-applikazzjoni għas-sejħiet għal proposti u d-diffikultajiet li ltaqgħu magħhom fis-sistema teknika u tal-informatika wasslu lil xi organizzazzjonijiet jastjenu milli jwieġbu għas-sejħiet għal proposti. Hemm ftit lok għas-simplifikazzjoni tal-proċeduri għall-applikanti u l-benefiċjarji, inklużi: it-titjib ta’ sistemi tekniċi / tal-informatika; is-simplifikazzjoni tal-proċeduri ta’ kontabbiltà u r-rapportar finanzjarju; it-titjib u t-tħaffif tal-proċess ta’ feedback; il-ħlas ta’ istituzzjonijiet għal xogħolhom. B’mod ġenerali, ir-rekwiżiti tar-rappurtar kienu meqjusa bħala xierqa, iżda xi drabi kienu meqjusa ta’ piż kbir, b’mod partikolari fir-rigward tar-rappurtar finanzjarju. L-arranġamenti ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni kienu ġeneralment meqjusa bħala utli, iżda xi wħud minn dawk li wieġbu esperjenzaw diffikultajiet. Is-sistema ta’ evalwazzjoni u monitoraġġ tal-Kummissjoni kienet pjuttost orjentata lejn l-ouputs milli lejn ir-riżultati u din tispjega wħud min-nuqqasijiet ta’ dan ir-rapport ta’ evalwazzjoni. 2.6VALUR MIŻJUD EWROPEW Il-valur miżjud tal-UE jirreferi għal kemm in-natura Ewropea tal-programm iġġib valur għall-partijiet ikkonċernati tiegħu u kemm l-UE għandha vantaġġ komparattiv fuq l-atturi nazzjonali u internazzjonali li jaħdmu f’dan il-qasam. L-ewwel, se tiġi diskussa n-natura Ewropea tal-programm u l-kopertura ġeografika tiegħu. Il-valur miżjud tal-UE mbagħad jiġi analizzat f’termini ta’ valur għall-UE u għall-benefiċjarji. Madankollu, ma kienx possibbli li jiġi identifikat u mkejjel il-valur miżjud tal-UE f’termini ta’ impatti. B’mod ġenerali, il-finanzjament skont programmi ġestiti mid-DĠ Ġustizzja u koperti minn din l-evalwazzjoni kien disponibbli biss għal attivitajiet b’”valur miżjud” Ewropew ċar. Dan ifisser li l-attivitajiet għandhom jissuperaw l-interessi nazzjonali jew lokali sabiex isiru tassew ‘Ewropej’, jiġifieri b’rilevanza, kopertura u impatt Ewropej. Il-valur miżjud tal-programm JCIV huwa primarjament relatat mad-dimensjoni transnazzjonali tiegħu fi ħdan l-UE. Il-programm kien stabbilit sabiex jiżviluppa spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, li fih ikun żgurat il-moviment liberu tal-persuni. L-Istati Membri ma jistgħux jindirizzaw din il-kwistjoni b’mod effettiv weħidhom. Għaldaqstant, il-programm kien implimentat sabiex jirrikjedi reazzjoni Ewropea, inkluż l-iskambju ta’ informazzjoni fil-livell tal-UE u l-iżgurar tat-tixrid ta’ prattiki tajbin mal-UE kollha. Għalhekk, il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tal-UE hija kruċjali għall-implimentazzjoni tal-programm. Għal għotjiet għal azzjoni, l-Artikolu 4 tad-deċiżjoni tat-twaqqif jistipula li l-JCIV jiffinanzja proġetti transnazzjonali speċifiċi li jinvolvu mill-inqas żewġ Stati Membri jew mill-inqas Stat Membru wieħed u Stat ieħor li jista’ jkun jew pajjiż aderenti jew inkella pajjiż kandidat. Il-programmi ta’ ħidma annwali u s-sejħa għall-proposti jirrikjedu mill-applikanti li jiffurmaw sħubiji transnazzjonali ta’ “organizzazzjonijiet eliġibbli, jiġifieri applikant flimkien ma’ minimu ta’ sieħeb wieħed, magħmula minn organizzazzjonijiet minn mill-inqas żewġ pajjiżi eliġibbli differenti, jiġifieri minn mill-inqas żewġ Stati Membri tal-UE differenti”. Għal għotjiet operattivi, l-organizzazzjonijiet kellhom iwettqu attivitajiet b’dimensjoni Ewropea li jinvolvu mill-inqas 10 Stati Membri tal-UE. L-Artikolu 9(5) tad-deċiżjoni tat-twaqqif jgħid ukoll li wieħed mill-kriterji tal-evalwazzjoni għall-għażla tal-applikazzjonijiet għall-għotjiet operattivi huwa “l-impatt ġeografiku tal-attivitajiet imwettqa”. Skont l-Artikolu 5 tad-deċiżjoni tat-twaqqif, pajjiżi aderenti, pajjiżi kandidati u pajjiżi Balkani tal-Punent inklużi fil-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni jistgħu jipparteċipaw fl-azzjonijiet tal-programm. Barra minn hekk, il-prattikanti legali mid-Danimarka, minn pajjiżi kandidati li ma jipparteċipawx fil-programm meta dan ikun jikkontribwixxi għat-tħejjija tagħhom għall-adeżjoni, jew inkella minn pajjiżi mhux tal-UE oħrajn li ma jipparteċipawx fil-programm meta dan iservi l-għan tal-proġetti, jistgħu jipparteċipaw bħala msieħba assoċjati, iżda mhumiex permessi li jissottomettu proġetti jew ikunu koapplikanti (kobenefiċjarji). It-temi koperti mill-JCIV, kif imsemmi fil-programmi ta’ ħidma annwali u fis-sejħiet għall-proposti, iffokaw ħafna fuq materji tal-UE u l-kooperazzjoni transnazzjonali. Ewlieni fosthom, il-programm ta' ħidma annwali tal-2010 jirreferi għaż-żona tal-Ġustizzja elettronika Ewropea bħala prijorità ġenerali, u b’mod partikolari appoġġ għall-iżvilupp tal-aħjar prattiki permezz ta’ proġetti pilota transnazzjonali, li kellhom juru kif ikkontribwixxew biex titjieb l-interoperabbiltà fil-livell tal-UE. 2.6.1Il-kopertura ġeografika tal-proġetti ffinanzjati Mill-evalwazzjoni jidher li l-biċċa l-kbira tal-għotjiet tal-JCIV marru għand grupp żgħir ta’ Stati Membri (il-Belġju, il-Ġermanja, Franza u l-Italja). Stati Membri oħrajn kienu involuti b’mod limitat biss jew saħansitra ma kienu involuti xejn. Billi l-programm tal-JCIV iffoka fuq it-titjib tal-kooperazzjoni ġudizzjarja u tal-fiduċja reċiproka, kien kruċjali li l-programm jinvolvi msieħba u benefiċjarji finali minn Stati Membri differenti tal-UE. Ħafna mill-organizzazzjonijiet parteċipanti kienu bbażati fil-Belġju, fil-Ġermanja u fi Spanja, b’ħafna minn dawn l-organizzazzjonijiet ikunu organizzazzjonijiet sħab. Id-Danimarka ma pparteċipatx fil-programm JCIV.

L-organizzazzjonijiet mill-Istati Membri kollha, ħlief il-Portugall, Malta, Ċipru, il-Kroazja, il-Bulgarija, is-Slovakkja u d-Danimarka, ipparteċipaw bħala organizzazzjonijiet ewlenin fil-proġetti tal-programm JCIV. L-ogħla għadd ta’ organizzazzjonijiet ewlenin kien mill-Belġju (21 % jew 31 organizzazzjoni), segwit mill-Ġermanja (12 % jew 18-il organizzazzjoni) u minn Spanja (11 % jew 16-il organizzazzjoni). Il-Belġju jospita proporzjon għoli ta’ netwerks, pjattaformi u fora fil-livell tal-UE, li jispjega l-għadd għoli ta’ organizzazzjonijiet prinċipali irreġistrati fil-Belġju. L-ogħla għadd ta’ organizzazzjonijiet sħab kien mill-Italja (10 % jew 57 organizzazzjoni), segwita minn Spanja (10 % jew 55 organizzazzjoni). Madankollu, l-organizzazzjonijiet sħab kienu mifruxa iktar fi Stati Membri differenti. Wieħed u għxrin fil-mija (21 %) tal-finanzjament tal-JCIV kien impenjat għal proġetti fejn l-organizzazzjoni prinċipali kienu mill-Belġju. Il-Belġju kien segwit mill-Ġermanja (12 %) u Franza (11 %). Din id-distribuzzjoni tal-finanzjament issegwi mill-qrib id-distribuzzjoni tal-għadd ta’ proġetti mmexxija minn Stati Membri (ara Figure 2 1 (fuq ix-xellug)). Madankollu, il-mappa tal-finanzjament ma turix il-firxa tal-finanzjament impenjat fost is-sħab tal-proġetti. Il- Figure 2 1 tassumi li l-finanzjament impenjat kollu kien allokat lill-pajjiż tal-organizzazzjoni ewlenija. Dan ma kienx il-każ fil-verità (il-proġetti kienu transnazzjonali u s-sħab tal-proġetti rċevew ukoll parti mill-finanzjament), il- Figure 2 1 għandha tiġi interpretata b’kawtela. Il- Figure 2 2 tenfasizza wkoll l-istruttura ta’ sħubija tal-Aqwa 3 Stati Membri bl-ogħla għadd ta’ organizzazzjonijiet ewlenin (il-Belġju, il-Ġermanja u Spanja). Il-figuri juru li l-organizzazzjonijiet ewlenin Belġjani ġeneralment jaħdmu ma’ sħab Belġjani, Franċiżi u Ġermaniżi, u ma’ sħab Spanjoli u Olandiżi. L-organizzazzjonijiet ewlenin Ġermaniżi ssieħbu l-aktar ta’ spiss ma’ organizzazzjonijiet Awstrijaċi (tmien proġetti), segwiti minn organizzazzjonijiet Ċeki, Ġermaniżi u Taljani. L-organizzazzjonijiet ewlenin Spanjoli ssieħbu l-aktar mal-organizzazzjonijiet Portugiżi, Taljani u Spanjoli. Il-programm JCIV ma kopriex lill-Istati Membri kollha bl-istess mod. L-ogħla għadd ta’ applikazzjonijiet kien ippreżentat minn organizzazzjonijiet Taljani (76 minn fost 385), segwiti minn organizzazzjonijiet mill-Belġju (69) u minn Spanja (55). Dawn l-aqwa tliet Stati Membri applikanti ppreżentaw 52 % tal-applikazzjonijiet kollha għal finanzjament mill-programm. Il-Kroazja, Malta, Ċipru u d-Danimarka ma applikawx għall-finanzjament mill-JCIV (ara Figure 2 3 ). Il-Lussemburgu, il-Finlandja, ir-Repubblika Ċeka, Franza u l-Isvezja wrew l-ogħla rati ta’ suċċess tal-applikazzjonijiet sottomessi (aktar minn 50 % tal-applikazzjonijiet kienu ta’ suċċess). Il-Portugall, il-Bulgarija u s-Slovakkja ma kisbux il-finanzjament mill-programm JCIV. 2.6.2Valur miżjud għall-UE u għall-benefiċjarji tal-għotjiet

L-intervisti ta’ segwitu u l-istħarriġ onlajn urew li s-sħubija transnazzjonali ġabet magħha benefiċċji speċifiċi għall-organizzazzjoni benefiċjarja, li ebda sors ta’ finanzjament ieħor ma seta’ jippermetti fuq l-istess skala . L-approċċ ta’ sħubija rriżulta f’bażi ta’ għarfien akbar tal-organizzazzjonijiet parteċipanti. Minn 59 li wieġbu għall-istħarriġ onlajn, 45 ikkonfermaw li s-sħubija rriżultat f’aktar għarfien/ħila esperta fil-qasam tas-suġġett (kemm l-għarfien tagħhom kiber ma ġiex imkejjel), fin-netwerking li jikkonsisti f’(aktar) sħab internazzjonali (41 li wieġbu) u f’aktar għarfien dwar il-politika u l-prattika f’pajjiżi oħrajn (38 li wieġbu). Xi ftit jew wisq, ikkontribwixxa wkoll għal iktar għarfien tal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE u l-politiki tal-UE. Is-sħubija transnazzjonali kompliet testendi wkoll l-ambitu għat-tixrid tar-riżultati. Ir-riżultati tal-istħarriġ, flimkien mal-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, jindikaw li r-relazzjonijiet tax-xogħol tajbin bejn is-sħab ippermettew lill-organizzazzjonijiet jilħqu lill-gruppi fil-mira kollha - inklużi dawk diffiċli biex jintlaħqu u żguraw li jkun hemm tixrid wiesa’ tar-riżultati. L-involviment tas-sħab kollha fil-proġett, l-allokazzjoni ċara tal-kompiti u l-ftehim dwar kif għandhom jiġu implimentati l-attivitajiet kienu għenuhom jiksbu dawn ir-riżultati. Madankollu, minkejja s-sodisfazzjon ġenerali bis-sħubiji, 26 % ta’ dawk li wieġbu għall-istħarriġ onlajn qablu bil-qawwa kollha u 35 % qablu parzjalment mad-dikjarazzjoni li kien ikun utli li jiġu involuti msieħba minn pajjiżi oħrajn. L-intervisti ta’ segwitu jikkonfermaw ukoll il-benefiċċji speċifiċi tas-sħubiji transnazzjonali, jiġifieri bażi ta’ għarfien akbar u lok akbar għat-tixrid, kif ukoll ir-relazzjonijiet tax-xogħol tajbin bejn is-sħab li huma l-bażi ta’ dawn il-benefiċċji speċifiċi. Minbarra l-valur miżjud għall-benefiċjarji tal-għotjiet, l-istħarriġ jindika li l-proġetti żiedu l-valur billi kkontribwixxew għall-kisba tal-objettivi tal-UE. Ħafna minn dawk li wieġbu fl-istħarriġ irrappurtaw li l-proġetti/attivitajiet implimentati għamlu kontribut sinifikanti/kbir għat-titjib tal-kooperazzjoni transkonfinali u l-elaborazzjoni u t-tixrid tal-aqwa prassi. Fosthom, l-attivitajiet analitiċi kkontribwixxew primarjament għal objettivi oħrajn (40 %), it-tagħlim reċiproku kkontribwixxa primarjament għall-iżvilupp ta’ fiduċja reċiproka fost il-pajjiżi (28 %), u s-sensibilizzazzjoni kkontribwixxiet primarjament għall-elaborazzjoni u t-tixrid tal-aqwa prassi (25 %). Madankollu, ħafna minn dawk li wieġbu rrappurtaw li l-proġetti / attivitajiet implimentati għamlu biss kontribut żgħir jew saħansitra ebda kontribut għall-ħolqien ta’ għodod u soluzzjonijiet prattiċi li jindirizzaw l-isfidi transkonfinali jew tal-Unjoni kollha u għas-sensibilizzazzjoni pubblika wiesgħa dwar id-drittijiet li joriġinaw mil-liġi tal-UE. Il-valur miżjud tal-UE huwa partikolarment evidenti fir-reazzjonijiet tal-benefiċjarji tal-għotjiet dwar kemm il-finanzjament tal-UE kien importanti sabiex jintlaħqu l-objettivi. Sebgħa u tmenin fil-mija (87 %) ta’ dawk li wieġbu għall-istħarriġ qalu li l-proġetti / attivitajiet ma kinux jiġu implimentati mingħajr finanzjament mill-UE. Għaldaqstant, wieħed jista’ jassumi li l-maġġoranza tal-proġetti / attivitajiet imwettqa taħt il-programm JCIV ma kinux jiġu implimentati li kieku l-programm ma kienx jeżisti. 3KONKLUŻJONIJIET Ir-rilevanza tal-programm L-objettivi tal-programm kienu fil-biċċa l-kbira tagħhom speċifiċi, li jistgħu jintlaħqu u realistiċi. Madankollu, dawn la setgħu jiġu mkejla u lanqas marbuta biż-żmien (għalkemm marbuta mill-programm innifsu u mit-tul tal-proġett). B’mod ġenerali, il-prijoritajiet u l-azzjonijiet iffinanzjati jistgħu jitqiesu bħala rilevanti għall-objettivi tal-programm. Madankollu, il-proċess fis-seħħ sabiex jintgħażlu l-prijoritajiet tal-programm ftit li xejn ħalla lok għal manuvrar, ladarba jkunu ġew stabbiliti l-prijoritajiet (għalkemm fil-prinċipju proġett, li ma kien jirrifletti ebda prijorità, jista’ jirċievi għotja skont kriterji oħra tal-għoti). Dan kien ifisser li, f’xi każijiet, li kieku prijorità nbidlet matul l-implimentazzjoni ta’ proġett, ir-riżultati tiegħu kienu jkunu inqas utli. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tat-taħriġ, pereżempju, jistgħu jinqalgħu ħtiġijiet li ma kienux jaqgħu taħt il-prijoritajiet stabbiliti. Imbagħad ma setgħux jiġu ffinanzjati skont il-programm minħabba li ma ġewx ikkunsidrati f’sejħa speċifika. Il-programm JCIV kien imfassal sewwa sabiex jappoġġa l-applikazzjoni u l-implimentazzjoni prattika tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-UE, u sabiex jikkontribwixxi għall-iżvilupp politiku u leġiżlattiv. B’mod ġenerali, il-benefiċjarji tal-għotjiet sabu li s-sejħiet u l-azzjonijiet magħżula identifikaw u wieġbu għall-ħtiġijiet tal-gruppi fil-mira, għalkemm il-punt safejn dawn identifikaw b’mod adegwat dawn il-ħtiġijiet varja, bi wħud wettqu valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet elaborati u oħrajn adottaw approċċ inqas riġidu. Madankollu, r-robustezza tal-metodu użat għall-valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet imwettqa mill-proġetti ma setgħetx tiġi vvalutata minn din l-evalwazzjoni. Il-valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet mhumiex rekwiżit obbligatorju għall-benefiċjarji tal-għotjiet. Koerenza u kumplimentarjetà

B’mod ġenerali, il-JCIV kiseb ċertu livell ta’ kumplimentarjetà ma’ programmi oħrajn tal-UE f’termini ta’ ċerti objettivi u oqsma tematiċi, in-natura tal-programm u l-gruppi fil-mira, speċjalment mal-JPEN u mal-FRC. Madankollu, fl-istess ħin, hemm riskju ta’ koinċidenza ma’ dawn il-programmi. Ġew stabbiliti sinerġiji kemm fil-livelli nazzjonali u tal-UE, u fil-programm innifsu. Il-programm JCIV kien konsistenti mal-iżviluppi tal-politika fil-livelli nazzjonali u tal-UE u kien f’pożizzjoni li jappoġġa l-iżviluppi tal-politika u l-leġiżlazzjoni fil-ġustizzja ċivili permezz tal-azzjonijiet iffinanzjati u permezz tal-kuntratti ta’ akkwist pubbliku. Effikaċja B’mod ġenerali, l-azzjonijiet iffinanzjati kkontribwixxew għall-objettivi tal-programm. Huwa madankollu diffiċli li wieħed jevalwa l-effikaċja tal-programm minħabba l-informazzjoni limitata dwar ir-riżultati u l-impatti pprovduti fir-rapporti finali tal-proġetti u fl-intervisti. Is-sistema ta’ evalwazzjoni u monitoraġġ tal-Kummissjoni kienet pjuttost orjentata lejn l-ouputs milli lejn ir-riżultati u din tispjega wħud min-nuqqasijiet ta’ dan ir-rapport ta’ evalwazzjoni. Ħafna mill-proġetti kienu kapaċi jiksbu r-riżultati ppjanati tagħhom fil-ħin u jilħqu lill-grupp fil-mira mistenni. Ma kien identifikat ebda ostaklu li influwenza serjament l-implimentazzjoni tar-riżultati jew l-objettivi tal-proġett. Il-JCIV ikkontribwixxa għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-UE, permezz ta’ għotjiet u kuntratti ta’ akkwist pubbliku. Madankollu, iċ-ċiklu twil tal-proġett jista’ jħassar l-effikaċja tal-azzjonijiet finalizzati meta l-prijoritajiet tal-politika jkunu nbidlu. Sostenibbiltà Fir-rigward tas-sostenibbiltà fuq perjodu qasir (jiġifieri permezz tat-tixrid tar-riżultati tal-proġetti), l-isforzi tal-Kummissjoni sabiex ixxerred (u timmonitorja) r-riżultati tal-proġetti kienu, b’mod ġenerali, limitati. Il-Kummissjoni fil-parti l-kbira ddependiet fuq il-benefiċjarji tagħha sabiex ixerrdu l-outputs direttament lill-gruppi fil-mira tagħhom, u r-riżorsi umani tagħha stess kienu ddedikati l-iktar għall-ġestjoni finanzjarja. It-tixrid mal-pubbliku usa’ hija identifikata bħala element ewlieni sabiex il-programm ikollu impatt ikbar. It-tixrid tar-riżultati tal-JCIV kien limitat fl-effikaċja minħabba n-nuqqas ta’ mezz speċifiku għat-tixrid tagħhom. It-tixrid tal-benefiċjarji tal-għotjiet deher li kien aktar effikaċi, minħabba li l-maġġoranza kienu stabbilixxew pjanijiet ċari għat-tixrid tar-riżultati tal-proġetti / attivitajiet tagħhom. B’mod ġenerali, il-programm JCIV iġġenera riżultati sostenibbli fuq perjodu medju (jiġifieri l-kontinwazzjoni tar-riżultati tal-proġetti u/jew tas-sħubiji) u fuq perjodu twil (jiġifieri permezz tat-trasferiment tar-riżultati tal-proġetti għal kuntesti, organizzazzjonijiet u Stati Membri oħrajn bi ftit li xejn finanzjament addizzjonali, jew inkella b’finanzjament limitat biss). Fir-rigward tal-kontinwazzjoni tas-sħubiji, l-evidenza miġbura hija kemmxejn kontradittorja: filwaqt li r-rapporti finali tal-JCIV issuġġerew li din kienet baxxa, l-istħarriġ onlajn wera riżultat differenti, bil-maġġoranza ta’ dawk li wieġbu indikaw li s-sħubija kompliet. Dan seta’ kien dovut għall-fatt li s-sħubiji ġew “rikostitwiti” wara ftit żmien biss, meta r-rapport finali kien diġà ġie ppreżentat. Il-maġġoranza tal-proġetti kienu meqjusa bħala innovattivi, b’mod partikolari, billi jimmiraw lejn gruppi partikolari jew jindirizzaw aspetti li ma kinux irriċerkati jew indirizzati qabel, jew permezz tal-iżvilupp ta’ metodoloġiji, approċċi jew għodod ġodda. Aktar minn nofs dawk li wieġbu għall-istħarriġ indikaw li kien meħtieġ finanzjament ulterjuri sabiex tiġi garantita s-sostenibbiltà finanzjarja tal-proġetti / attivitajiet. Effiċjenza B’mod ġenerali, il-finanzjament ipprovdut lill-għotjiet għal azzjoni, lill-għotjiet operattivi u lill-kuntratti ta’ akkwist jidher li kien biżżejjed sabiex jappoġġa l-kisba tal-objettivi ġenerali tal-JCIV B’mod ġenerali, ir-riżorsi finanzjarji b’mod ġenerali ntużaw b’mod effiċjenti, jekk wieħed iqis il-paragun bejn l-inputs/outputs bejn il-baġits tal-proġetti, u l-outputs u r-riżultati totali prodotti. Fl-ewwel snin tal-implimentazzjoni, ir-rati ta’ assorbiment kienu relattivament baxxi, minħabba nuqqas ta’ kapaċità finanzjarja u amministrattiva tal-benefiċjarji potenzjali, iżda dawn żdiedu għal livell aċċettabbli wara sentejn. Il-ġestjoni tal-JCIV mill-Kummissjoni kienet meqjusa bħala effiċjenti f’termini tar-rekwiżiti imposti fuq l-applikanti u l-benefiċjarji tal-għotjiet u tal-appoġġ riċevut. Madankollu, xi organizzazzjonijiet kellhom diffikultajiet bil-proċess ta’ applikazzjoni u implimentazzjoni. Hemm lok għal simplifikazzjoni tal-proċeduri għall-applikanti u l-benefiċjarji (pereżempju, it-titjib tas-sistemi tekniċi/tal-IT jew is-simplifikazzjoni tal-proċeduri tal-kontabbiltà u tar-rappurtar finanzjarju). B’mod ġenerali, ir-rekwiżiti tar-rappurtar kienu meqjusa bħala xierqa b’mod ġenerali, iżda xi drabi kienu meqjusa ineffiċjenti, b’mod partikolari fir-rigward tar-rappurtar finanzjarju. B’mod ġenerali, l-arranġamenti ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni kienu meqjusa bħala utli.