Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew - Id-Dekummissjonar ta' Installazzjonijiet Nukleari u l-Ġestjoni tal-Iskart Radjoattiv: Il-Ġestjoni tal-ObbligiNukleari li jirriżultaw mill-Attivitajiet taċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (JRC) imwettqa skont it-Trattat tal-Euratom /* KUMM/2008/0903 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 12.1.2009 KUMM(2008)903 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Id-Dekummissjonar ta' Installazzjonijiet Nukleari u l-Ġestjoni tal-Iskart Radjoattiv: Il-Ġestjoni tal-ObbligiNukleari li jirriżultaw mill-Attivitajiet taċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (JRC) imwettqa skont it-Trattat tal-Euratom KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Id-Dekummissjonar ta' Installazzjonijiet Nukleari u l-Ġestjoni tal-Iskart Radjoattiv: Il-Ġestjoni tal-ObbligiNukleari li jirriżultaw mill-Attivitajiet taċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (JRC) imwettqa skont it-Trattat tal-Euratom WERREJ 1. Sommarju Eżekuttiv 2 2. L-għan tal-Komunikazzjoni 4 3. Il-kuntest 4 4. Il-Kisbiet tal-Programm tad-Dekummissjonar (2004 - 2008) 4 4.1. Ispra (IT) 4 4.2. Karlsruhe (DE) 6 4.3. Geel (BE) 6 4.4. Petten (NL) 6 5. L-Evalwazzjoni Totali tal-Programm (2008) 7 5.1. L-Istat tal-Programm f'Ispra 7 5.1.1. Ir-Reviżjoni Esterna 7 5.1.2. Il-Ġestjoni tar-Riskju 7 5.1.3 L-Impatt fuq il-Baġit 10 5.2. L-Istat tal-Programm f'Karlsruhe, Geel u Petten 11 5.2.1. Karlsruhe (DE) 11 5.2.2. Geel (BE) 12 5.2.3. Petten (NL) 12 6. L-Istat tal-Programm u l-Baġit t'April 2008 (Sommarju) 12 7. L-Impatt finanzjarju 13 8. L-Opinjoni tal-Grupp ta' Esperti Indipendenti 13 9. L-Opinjoni tal-Bord tal-gvernaturi tal-JRC 14 10. Konklużjonijiet 14 ANNESS 1: L-Ispejjeż u l-Iskeda tal-Programm 16 1. SOMMARJU EżEKUTTIV L-għan ta' din il-Kommunikazzjoni huwa sabiex tipprovdi aġġornament dwar l-iżvilupp tal-programm tad-dekummissjonar tal-installazzjonijiet obsoletobsoleti nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari (il-programm D&WM) amministrat miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni Ewropea, li jkopri l-perjodu 2004 - 2008. L-attivitajiet tal-programm huma l-iżjed sinifikanti fuq is-sit ta' JRC-Ispra fl-Italja, li jospita bosta mill-installazzjonijiet nukleari magħluqa tal-JRC, filwaqt li l-attivitajiet tad-dekummissjonar huma, għal issa, relattivament limitati għas-siti ta' Geel (il-Belġju), Karlsruhe (il-Ġermanja) u Petten (l-Olanda), li lkoll għadhom joperaw l-installazzjonijiet nukleari tagħhom. Fl-aħħar erba' snin, il-programm żied fil-momentum u kiseb progress solidu f'għadd ta' attivitajiet prinċipali tal-programm. F'Ispra, fin-nuqqas ta’ faċilitajiet tat-trattament u tal-ħżin tal-iskart radjoattiv fl-Italja, il-JRC-ISPRA iffoka fuq id-disinn u l-bini ta’ impjanti għall-karatterizzazzjoni, it-trattament u l-ikkundizzjonarikkundizzjonar tal-iskart fuq is-sit (qabel id-dekummissjonar). L-iskart totali f'Ispra (12,000 m3), la darba kkundizzjonat, irid jinħażen fis-sit sakemm ma jkunx hemm depositi temporanji jew finali fl-Italja; għal dan il-għan, il-JRC qed jiddisinja faċilità ta' ħżin temporanju fis-sit. Ħafna mill-materjal nukleari ġie ttrasportat lil hinn mis-sit jew qiegħed fil-proċess li jiġi ittrasferit lil partijiet terzi. Fil-frattemp, l-attivitajiet ta' qabel id-dekummissjonar komplew fit-tliet siti l-oħra, immirati lejn il-faċilitajiet u t-tagħmir obsolet li rriżulta mix-xogħol ta' riċerka fil-passat, u t-tneħħija tal-karburanti u l-materjali nukleari mis-sit. Sew l-evalwazzjonijiet interni sew dawk esterni li saru matul l-2008 ħaddnu l-istrateġiji lokali adottati għall-eżekuzzjoni tal-programm D&WM u rrikonoxxew il-progress li sar fis-siti. Madankollu, hemm xi restrizzjonijiet u inċertezzi severi assoċjati mal-eżekuzzjoni tal-programm f'Ispra, partikolarment: - In-nuqqas ta' standards Taljani definittivi li jirregolaw il-ħżin tal-iskart ("kriterji tal-aċċettazzjoni tal-iskart") li jwassal lill-JRC sabiex jipposponi l-ikkundizzjonar ta' xi skart. - L-inċertezza li tikkonċerna l-prezz tal-iżmaltiment finali tal-iskart fis-sit tal-ħażna tal-futur Taljan. Dan jirrapreżenta riskju finanzjarju potenzjalment sinifikanti għall-Komunità li għalih l-il-JRC qed jipprepara pjanijiet ta' kontinġenza. - Il-valuri limitu Taljani tal-esponiment pubbliku huma baxxi u jimponu restrizzjonijiet addizzjonali fuq l-amministrazzjoni u l-ħżin temporanju tal-iskart b' implikazzjonijiet sussegwenti fuq l-ispiża. - L-eżistenza ta' 'responsabbiltajiet Taljani' fis-sit ta' Ispra, li jirriżultaw minn operazzjonijiet nukleari Taljani tal-passat fis-sit Ispra, li jżidu x-xogħol tal-JRC u li jikkostitwixxu riskju finanzjarju għall-Komunità. Barra minn dawn ir-restrizzjonijiet, in-numru limitat ta' kuntratturi lokali kkwalifikati fin-nukleari flimkien mal-proċeduri interni tal-akkwist u l-ingaġġar tal-ħaddiema tal-Kummissjoni, li ċerti drabi jafu jkunu restrittivi speċjalment meta wieħed iqies in-natura teknikament kumplessa tal-programm, ikkontribwew għad-dewmien ta' ċerti proġetti f'Ispra. L-effetti kkumbinati tal-fatturi esterni u interni, bħal proċeduri tal-akkwist, xekklu xi attivitajiet prinċipali tal-programm Ispra, u żiedu man-nefqa mbassra (+6%) u l-iskala taż-żmien tal-programm (+8 snin għat-twassil lejn ċentru nazzjonali ta' ħżin finali). Sabiex tindirizza l-inċertezza dejjem akbar, il-JRC adottat strateġija ta' taffija tar-riskju. L-azzjonijiet previsti jinkludu kuntatti mtejba mal-partijiet interessati Taljani, iżjed dipendenza fuq kuntratti turnkey u s-simplifikazzjoni tal-mogħdijiet tal-akkwist. Fit-termini tal-ippjanar għall-kontinġenzi, jekk tippersisti l-inċertezza dwar il-kriterji tal-aċċettazzjoni tal-iskart, il-JRC ikollu jerġa’’ jiffoka l-programm Ispra fuq l-konservazzjoni sikura, u jipposponi l-ikkundizzjonar tal-iskart sakemm tkun assikurata għażla ta' żmaltiment finali. Il-JRC iddiskuta estensivament l-istrateġija tiegħu tad-dekummissjonar li tinvolvi l-esperti tal-industrija u l-Grupp ta' Esperti Indipendenti li jagħti l-pariri lill-JRC dwar il-programm, li lkoll kemm huma kkontribwew u ħaddnu l-għażliet strateġiċi li ttieħdu. 2. L-GħAN TAL-KOMUNIKAZZJONI L-għan ta' din il-Komunikazzjoni huwa sabiex taġġorna t-tagħrif li jingħata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-iżvilupp tal-programm tad-dekummissjonar tal-installazzjonijiet obsoleti nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari (il-programm D&WM[1]) amministrat miċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni Ewropea. Dan isegwi mill-komunikazzjonijiet li ħarġu fl-1999 COM(1999)114 u fl-2004 SEC(2004)621. 3. IL-KUNTEST Stabbilit bl-Artikolu 8 tat-Trattat tal-Euratom u oriġinarjament iddedikat fl-intier tiegħu lill-enerġija nukleari, il-JRC sussegwentament iddiversifika l-attivitajiet tiegħu sabiex jissodisfa l-ħtiġijiet tad-Direttorati Ġenerali l-oħra tal-Kummissjoni u Istituzzjonijiet oħra. L-attivitajiet nukleari bħal issa jgħoddu għal 30% tal-attivitajiet tal-JRC. Fuq il-bażi tat-Trattat il-JRC irid jamministra l-obbligi nukleari tiegħu u d-dekummissjonar tal-installazzjonijiet tiegħu la darba jkunu ngħalqu definittivament. Għal dan il-għan, inħolqot intestatura tal-baġit bi qbil mal-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Il-programm D&WM jirrelata mal-installazzjonijiet nukleari kollha tal-JRC, anke jekk ħafna minnhom għadhom joperaw, b'mod partikulari f'Geel, Karlsruhe u Petten. L-installazzjonijiet magħluqa nukleari jinsabu predominament f'Ispra. F'termini prattiċi l-Kummissjoni ħadet ir-responsabbiltà li tiddekummissjona l-installazzjonijiet obsoleti sar-rilaxx totali u mingħajr kundizzjonijiet tal-installazzjonijiet; jiġifieri mingħajr restrizzjonijiet radjoloġiċi. Dan jippermetti li l-installazzjonijiet jintużaw għall-għanijiet li mhumiex nukleari. 4. IL-KISBIET TAL-PROGRAMM TAD-DEKUMMISSJONAR (2004 - 2008) Kif spjegat fuq, is-siti ta' Geel, Karlsruhe u Petten iwettqu attivitajiet ta' riċerka u żvilupp (R&D) fil-qasam nukleari, filwaqt li f'Ispra, bl-eċċezjoni tas-Cyclotron u l-laboratorji użati biex jappoġġaw il-programm tas-Salvagwardji tal-JRC, l-installazzjonijiet kollha (ir-reatturi u l-laboratorji sħan) ilhom magħluqa definittivament għal numru ta' snin. Il-Programm tad-Dekummissjonar huwa għalhekk iżjed avvanzat f'Ispra u għalhekk din is-Sezzjoni għandha iżjed dettal fuq Ispra milli fuq is-siti l-oħra. 4.1. Ispra (IT) Is-sitwazzjoni fl-Italja hija differenti minn dik f'pajjiżi oħra ospitanti tal-JRC minħabba li m'hemmx fornitur tas-servizzi għat-trattament tal-iskart rajoattiv fl-Italja, u lanqas repożitorju nazzjonali għall-ħżin temporanju jew finali tal-iskart. Għal din ir-raġuni il-JRC -spra għandu jibni diversi installazzjonijiet tat-trattament tal-iskart u l-ikkundizzjonar fis-sit tiegħu ta' Ispra. Skont il-liġi Taljana, dan l-iskart irid ikun jista' jitqiegħed fi ħżin temporanju għal perjodu li għadu jrid ikun determinat, imma li jista' jwassal sa 50 sena. Id-definizzjoni tal-Programm Ispra qieset dan ir-rekwiżit u l-JRC adotta l-istrateġija tiegħu skont dan. Il-Programm Ispra għandu ħames għanijiet prinċipali, li jridu jitwettqu fl-ordni li ġejja: - jinżammu sikuri l-installazzjonijiet obsoleti skont l-istandards tas-sikurezza fis-seħħ, l-operazzjonijiet magħrufa bħala 'konservazzjoni sikura[2]; - il-kostruzzjoni u l-arranġament mill-ġdid tal-karatterizzazzjoni tal-iskart, it-trattament, il-ikkundizzjonar u l-installazzjonijiet tal-iskart temporanji; - il-ikkundizzjonar tal-materjali nukleari bil-ħsieb li jkunu maħżuna fis-sit jew ittrasferiti lill-partijiet terzi; - l-irkupru, it-trattament u l-ikkundizzjonar mill-ġdid ta' skart eżistenti; - id-dekummissjonar tal-installazzjonijet obsoleti u l-ġestjoni tal-iskart li jirriżulta. L-għan prinċipali tal-Programm mill-2004 kien sabiex jinħolqu l-karatterizzazzjoni tal-iskart u l-installazzjonijiet tat-trattament. Fl-aħħar tal-2007, kienu lesti l-installazzjonijiet li ġejjin: - l-impjant tat-Trattament tal-Iskart Likwidu; - l-impjant tad-dekontaminazzjoni tal-iskart solidu bl-ibblastjar li jobrox; - l-installazzjoni tal-karatterizzazzjoni fiżika u radjoloġika tal-iskart solidu li tippermetti l-monitoraġġ tal-kontenut u l-kompożizzjoni radjoloġika taċ-ċilindri tal-iskart; - l-installazzjoni tal-monitoraġġ għall-iskart li huwa kemmxejn radjoattiv jew mhuwiex radjoattiv, li jista' jiġi rriċiklat bl-użu tal-mogħdijiet tradizzjonali tad-distribuzzjoni industrijali; Barra minn hekk, l-operazzjonijiet li ġejjien tlestew jew qegħdin fil-proċess li jitlestew: - 20 tunnellata ta' karburant li mhuwiex irradjat intbagħtu lejn l-Istati Uniti u Franza; - 1,500 sors radjoattiv li kienu rtirati mis-servizz qegħdin fil-proċess li jkunu ttrasferiti lil parti terza ; - il-metalli alkalini qegħdin fil-proċess li jitneħħew; - il-modifikazzjoni u l-irranġar mill-ġdid taċ-ċelloli sħan qiegħed isir sabiex jgħin il-materjali nukleari irradjati li għadhom preżenti fuq is-sit jiġu kkundizzjonati. - il-karatterizzazzjoni fiżika u radjoloġika tas-sitt installazzjonijiet prinċipali obsoleti (ir-reatturi u l-laboratorji li jaħarqu) qed issir. - l-operazzjonijiet l-oħra saru għal raġunijiet ta' manutenzjoni jew sabiex jilħqu r-rekwiżiti regolatorji. Saru ċerti attivitajiet ta' qabel id-dekummissjonar, li jinkludu it-twaqqigħ tat-torri tat-tberrid tar-reattur Ispra-1, il-linja tal-pajpijiet li tieħu l-iskart likwidu lejn l-impjant tat-trattament l-antik, it-twaqqigħ ta' diversi binjiet sekondarji, it-tneħħija tat-tagħmir u l-preparazzjoni ta' aktar minn 1,200 tunnellata ta' metall u materjali oħra għall-evakwazzjoni. Finalment, iż-żona tat-trattament tal-iskart u l-ħżin temporanju kienet ristrutturata u rranġata mill-ġdid sabiex takkomoda l-installazzjonijiet il-ġodda. Qiegħed fil-proċess li jiġi ddisinjat bini għall-ħżin temporanju sa' 12,000 m3 ta' skart ikkondizzjonat, li jikkorrispondi għall-estimi totali tal-iskart f'Ispra. 4.2. Karlsruhe (DE) B'differenza minn Ispra, il-JRC-Karlsruhe jista' jtneħħi l-biċċa l-kbira mill-iskart radjoattiv tiegħu lejn maħżen temporanju amministrat miċ-ċentru tar-riċerka Forschungszentrum Karlsruhe GmbH, li huwa responsabbli għall-ġbir, it-trattament u l-ikkundizzjonar tal-iskar radjoattiv fir-reġjun bil-ħsieb tal-iżmaltiment finali tiegħu f'ċentru nazzjonali futur. Mill-2004, il-JRC-Karlsruhe irnexxielu jneħħi l-iskart akkumulat mix-xogħol tar-riċerka tal-imgħoddi u l-apparat tad-dekummissjonar li sar obsolet, bħall-kaxex tal-ingwanti użati għat-trattamenti ta’ materjali perikolużi. Fuq medja, kienu ddekummissjunati għoxrin kaxxa tal-ingwanti kull sena. 4.3. Geel (BE) Fl-2004, JRC-Geel lesta l-fażi inizjali tal-programm tad-dekummissjonar tiegħu, li kienet tikkonsisti fit-tindif tal-laboratorju tar-radjokimika. Mill-2004 is-sit neħħa wkoll xi materjali nukleari li mhumiex irradjati qabel iż-żmien. 4.4. Petten (NL) Barra mit-twettiq tal-attivitajiet tar-riċerka u l-iżvilupp fl-oqsma tal-enerġija li mhijiex nukleari, l-Istitut tal-Enerġija (IE) huwa sid ir-Reattur ta' Fluss Għoli (HFR) li huwa użat għar-riċerka dwar is-sikurezza tar-reatturi: il-ġestjoni tal-karburanti u l-komponenti, is-sikurezza tar-reatturi tal-futur (Ġenerazzjoni IV). Mill-2004 il-JRC ittrasferixxa l-liċenzja tal-operat tal-HFR lill-kumpanija NRG (NL) li diġà kienet topera r-reattur b’liċenzja tal-JRC. Din ippermettiet li r-responsabbiltajiet vis-à-vis l-awtoritajiet nazzjonali tas-sikurezza jiġu kkjarifikati, għaliex minn issa ‘l quddiem l-operatur u t-titolari l-liċenzja huma entità waħda. Madankollu, l-HFR se jibqa' tal-JRC, filwaqt li l-ispejjeż tal-operat, li jinkludu l-kontribuzzjoni lejn id-dekummissjonar finali, huma mħallsa minn l-utenti aħħarin. Mill-2004 il-JRC-Petten bagħat lura lejn l-Istati Uniti grupp ta' 420 element tal-karburant li kienu jikkostitwixxu responsabbiltajiet miruta. Barra minn hekk, fl-2007 il-proprjetà tal-grupp ta' materjali storiċi rradjati ħafna ġiet ittrasferita lill-NRG. Ma kienx hemm operazzjonijiet finanzjarji oħra skont il-baġit tal-programm u mhijiex ippjanata ebda azzjoni oħra qabel l-għeluq finali tar-reattur li mhux se jkun qabel l-2016. 5. L-EVALWAZZJONI TOTALI TAL-PROGRAMM (2008) Fix-xhur tal-bidu tal-2008, il-JRC iddeċieda li jevalwa l-programm tad-dekummissjonar fis-siti tieħu sabiex jivverifika l-progress tal-programm D&WM bejn l-2004 u l-2008. Ir-riżultat tal-evalwazzjoni kien sabiex jippermetti lill-JRC jerġa’’ jirranġa l-istrateġija tal-programm u l-ispejjeż assoċjati u l-iskeda. 5.1. L-Istat tal-Programm f'Ispra 5.1.1. Ir-Reviżjoni Esterna Barra mir-reviżjoni interna, il-JRC talab lil kumpanija industrijali li tispeċjalizza fil-ġestjoni tal-proġetti nukleari u d-dekummissjonar, sabiex tagħmel reviżjoni tal-programm Ispra. Ir-reviżjoni saret fl-ewwel nofs tal-2008 bl-għan li tiddentifika dawk l-elementi tal-programm D&WM preżenti li jikkontrollaw ir-riskji totali tal-programm f'termini ta' spejjeż u skala taż-żmien. Ir-reviżjoni pprovdiet approvazzjoni totali għall-għażla tal-istrateġija tad-dekummissjonar u l-approċċ tekniku tal-programm D&WM f'Ispra. L-istrateġija magħżula hija kkunsidrata konsistenti mal-aħjar prassi preżentament fid-dekummissjonar li tiffavorixxi approċċ bikri lejn dekummissjonar konsistenti mal-faċilitajiet disponnibli tal-ħżin tal-iskart jew l-iżmaltiment, il-ħtiġijiet tas-sikurezza, u r-restrizzjonijiet tal-baġit. Madankollu, ir-reviżjoni esterna tikkonferma li s-sejbiet tar-reviżjoni interna li tikkonċerna numru ta' restrizzjonijiet u diffikultajiet li jfissru riskji sinifikanti u inċertezzi tal-ispiża/skala taż-żmien għall-programm u tirrakomanda li jittieħdu l-azzjonijiet sabiex ikunu mitigati dawn ir-riskji. Dawn ir-riskji u inċertezzi u l-istrateġija tat-taffija tagħhom qegħdin spjegati hawn taħt. 5.1.2. Il-Ġestjoni tar-Riskju Fl-2003 il-programm D&WM tal-JRC-Ispra kien imfassal fuq il-bażi li jinfetaħ ċentru nazzjonali ta' ħżin għal skart radjoattiv fl-2012. Bħala riżultat tad-dubji dwar iċ-ċentru magħżul fl-2003, issa huwa mistenni li jinfetaħ sit Taljan mhux aktar tard mill-2020, għall-ħżin finali ta' skart kategorija 2(ta' ħajja qasira u b'attività baxxa sa medja); filwaqt li tista ssir disponnibli fuq l-istess sit faċilità għall-ħżin temporanju (mhux finali) ta' skart kategorija 3 (ħajja twila u b'attività għolja). Il-programm JRC-Ispra għalhekk qed ikun żviluppat f'kuntest nazzjonali li huwa magħmul diffiċli partikolarment meta wieħed iqis in-nuqqas ta' standards definitivi li jirregolaw il-ħżin tal-iskart, u wkoll regolamenti nazzjonali li huma stretti żżejjed. Il-programm huwa ristrett iżjed mill-kundizzjonijiet tas-suq lokali u r-regoli interni tal-Kummissjoni. Ir-restrizzjonijiet dwar l-iżvilupp tal-programm, u l-azzjoni meħudha mill-JRC sabiex ittaffihom, jistgħu jinġabru kif ġej: A: In-nuqqas ta' standards definittivi li jirregolaw il-ħżin tal-iskart (jew 'il-kriterji tal-aċċettazzjoni’ jew WAC). Din hija primarjament assoċjata mal-fatt li għadha ma tteħditx deċiżjoni dwar repożitorju nazzjonali għall-iżmaltiment tal-iskart radjoattiv. Sakemm dawn il-kriterji jsiru definittivi, jippersisti r-riskju għall-JRC li l-iskart irid jerġa’’ jiġi kkundizzjonat aktar tard. Ir-riskju finanzjarju sussegwenti ikun għoli ħafna. - L-azzjoni tal-JRC: Sabiex jittaffa dan ir-riskju, il-JRC żied l-kuntatti mal-awtoritajiet Taljani bil-ħsieb li jikseb l-impenn tagħhom dwar l-iskart li jista’ jiġi kkundizzjonat f'Ispra skont il-kriterji tal-aċċettazzjoni proviżorja tal-iskart tal-kategorija 2[3]. Waslet reazzjoni pożittiva inizjali mill-Ministeru Taljan. Il-Kummissjoni tkompli l-kuntatti tagħha fuq livell politiku sabiex tilħaq qbil formali dwar l-ħżin finali u l-WACs. Filwaqt, il-JRC immodifika l-proġett tal-bini tal-ħżin temporanju tal-iskart f'Ispra, sabiex jirċievi biss skart kategorija 2 għaliex ma jeżistix WAC għall-iskart kategorija 3 . Barra minn hekk, il-JRC qed jikkontempla li jikkundizzjona skart kategorija 2 biss li jrid ikun irkuprat għal raġunijiet ta' sikurezza (eż. ċilindri bituminiżati) u jistenna l-ħruġ tal-WAC finali jew impenn formali mill-amministrazzjoni Tajlana għall-ikkundizzjonar ta' skart ieħor kategorija 2 u, essenzjalment, skart kategorija 3. Din l-orjentazzjoni mill-ġdid tal-istrateġija kellha effett qawwi fuq il-programm għaliex id-disinn tal-maħżen temporanju reġa’’ kien eżaminat sabiex jakkomoda skart kategorija 2 biss u l-ftuħ tiegħu issa qed ikun previst għall-2012 minflok l-2009. Konsegwenza oħra tar-restrizzjonijiet imsemmija qabel tikkonċerna il-ħażna tal-iskart f’kontenituri għall-ħżin temporanju, li huwa mxekkel min-nuqqas ta' disponibbiltà ta' kontenituri tal-iskart li jissodisfaw ir-regolamenti l-ġodda Taljani; din qed iġiegħel lill-JRC jiddisinja l-kontenituri (ikkwalifikati) tiegħu. B: In-nuqqas ta' limiti għar-rilaxx tal-iskart. Fl-Italja huwa permess il-prinċipju tar-rilaxx ta' materjali li huma ftit li xejn radjoattivi . Dan il-prinċipju jippermetti li jkunu riċiklati materjali li mhumiex ta' riskju radjoloġiku għall-popolazzjoni. Il-limiti tar-rilaxx jingħataw fuq bażi individwali u għal kull radjonuklidi (fi kwalunkwe każ il-valur massimu qiegħed fiss sa' 1 Bq/g u l-valur attwali jista' jkollu medda ta' bejn 1 sal-ordni ta' 0.1 Bq/g). Is-sit ta' Ispra rċieva din l-awtorizzazzjoni f'Lulju 2008 limitata għall-iskart u l-materjal diġà prodott matul l-operazzjoni tal-faċilitajiet. Għalhekk issa huwa possibli li dan it-tip ta' skart ikun rilaxxat. - L-Azzjoni tal-JRC: Il-JRC se jkollu bżonn awtorizzazzjoni simili meta l-applikazzjonijiet għal-liċenzja ta' dekummissjonar ta' kull faċilità jaslu għand l-awtoritajiet kompetenti. Ċ: Valur ta' limiti baxxi għall-esponiment pubbliku. Fl-Italja ir-restrizzjoni tad-doża tar-radjazzjoni jonizzanti mill-attivitajiet nukleari li jinkludu d-dekummissjonar, it-trattament u l-ħżin temporanju tal-iskart, għall-esponiment pubbliku hija l-iżjed baxxa tal-pajjiżi Ewropej kollha (10 µSv/sena, jiġifieri bejn 15 u 100 darba anqas mir-restrizzjonijiet korrispondenti stipulati f'pajjiżi oħra Ewopej), sakemm ma tingħatax deroga speċjali mill-awtoritajiet amministrattivi. Hija wkoll baxxa meta mqabbla mal-proposti li jinsabu fir-rakkomandazzjonijiet tal-IRCP tal-2007[4]. Din ir-restrizzjoni ta' doza baxxa tqiegħed restrizzjoni serja fuq l-operazzjonijiet ta' dekummissjonar ippjanati. - L-Azzjoni tal-JRC: Il-JRC saħħaħ il-bini tal-ħżin temporanju tal-iskart fuq is-sit sabiex ibaxxi l-esponiment tar-radjazzjoni ta' barra; dan żied l-ispejjeż, għalkemm moderati, għall-programm. Fil-futur, ir-restrizzjoni preżenti tad-doża tista' tikkawża l-problemi għall-operazzjonijiet oħrajn tad-dekummissjonar u twassal għal iktar spejjeż. D: L-eżistenza tal-'obbligi Taljani' fis-sit ta’ Ispra. Uħud mill-installazjonijiet u l-iskart storiku f'Ispra jappartjenu kollha jew parti minnhom għal entitajiet Taljani[5]. Dawn l-installazzjonijiet u l-iskart jikkostitwixxu l-'obbligi Taljani', li huma stmati għal għexierien ta' miljuni ta' €. Il-JRC għamel il-lista tiegħu dwar x'jikkostitwixxu l-obbligi, iżda l-lista u l-ispejjeż relatati għadhom ma ġewx aċċettati mill-partijiet Taljani involuti. In-nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet ikkonċernati qiegħed jaffetwa l-implimentazzjoni tal-programm u jżid l-inċertezzi dwar ir-responsabbiltà finanzjarja li qed tinġarr mill-baġit tal-Komunità. - L-Azzjoni tal-JRC: Il-JRC ipprovda d-dokumentazzjoni kollha disponibbli lill-partijiet interessati Taljani, sabiex jaslu għal arranġament mal-proġetti relatati. Il-Kummissjoni tkompli l-kuntatti tagħha fuq livell politiku sabiex tilħaq qbil formali dwar l-obbligi Taljani. E: L-inċertezzi li jirregolaw l-programm, li jinkludu l-ispiża tal-iżmaltiment finali tal-iskart. Bin-nuqqas ta' ċentru finali tal-iżmaltiment, il-miżati għar-rimi finali mhumiex magħrufa kif ukoll il-parametri użati sabiex ikun kompjutati dawn l-ispejjeż[6]. Din l-inċertezza tinfluwenza l-għażla tat-trattament tal-iskart u l-proċeduri tal-ikkundizzjonar[7], u għalhekk tafettwa l-iskeda u l-ispiża tal-programm. - L-Azzjoni tal-JRC: Il-JRC qed jagħmel l-ippjanar ta' kontinġenza sabiex jieħu ħsieb l-avveniment jekk tippersisti l-inċertezza dwar il-kriterji tal-aċċettazzjoni tal-iskart, f'liema każ il-JRC ikollu jerġa’ jiffoka l-programm Ispra fuq l-konservazzjoni sikura, u jipposponi l-ikkundizzjonar tal-iskart sakemm tkun assikurata għażla ta' żmaltiment finali. Barra minn hekk, sabiex ikunu kontenuti l-inċertezzi tal-programm, il-JRC se jtejjeb il-mudellar tar-riski u l-impatti fuq il-programm u jiddedika iżjed sforz għall-ippjanar bil-quddiem tal-fażijiet tal-futur tal-programm. F: In-numru limitat ta' kumpaniji lokali kkwalifikati fl-industrija nukleari sabiex jipprovdu għax-xogħlijiet fuq is-sit: dan jaffettwa r-riżultat tas-sejħiet għall-offerti, li għandhom tendenza jirċievu ftit offerti li jiswew ħafna flus; dan spiss jagħmel neċessarju l-pubblikazzjoni mill-ġdid tas-sejħiet bil-ħtiġijiet reveduti jew b'emendi għall-proċeduri tal-akkwist. - L-Azzjoni tal-JRC: Il-JRC qiegħed jadatta l-mogħdijiet tax-xiri tiegħu sabiex inaqqas iż-żmien li fih irid isir ix-xogħol u jqanqal iżjed interess min-naħa tal-kumpaniji li qed iwieġbu għas-sejħiet tal-offerti. Fuq kollox, iżda, l-JRC-Ispra qed imur lil hinn minn kuntratti ta' servizzi żgħar/medji u jimxi lejn soluzzjonijiet turnkey. G: Il-proċeduri ta' akkwist intern tal-Kummissjoni, li xi kultant ikunu wisq restrittivi minħabba n-natura teknikament kumplessa tal-programm, eż. billi jħallu ftit wisq spazju għan-negozjar effettiv tal-offerti. - L-Azzjoni tal-JRC: il-JRC għandu l-intenzjoni li jagħmel l-aħjar użu possibli tar-regolamenti tal-akkwist u r-regolamenti tal-ingaġġar tal-ħaddiema tal-Kummissjoni sabiex ilaħħqu ma' operazzjonijiet industrijali kbar u riskjużi u partikolarment sabiex jinnegozjaw mal-kuntratturi bbażati fuq medda wiesa ta' possibbiltajiet tekniċi sabiex jipprovdu soluzzjonijiet turnkey mal-ħtiġijiet funzjonali. Barra minn hekk, il-JRC-Ispra qiegħed jerġa’ jinforza it-tim tad-dekummissjonar b'kapaċità tal-ġestjoni industrijali addizzjonali. 5.1.3. L-Impatt fuq il-Baġit Il-baġit totali għall-programm Ispra kġie revedut fl-2007 bil-ħsieb li jittaffew aħjar ir-riskji u l-inċertezzi assoċċjati mal-eżekuzzjoni aktar fit-tul tal-programm (cf 0) filwaqt li jwieġeb għat-tibdiliet, adottati jew ippjanati, li qed jeffettwaw il-programmar u l-ispiża tal-proġetti ta' dekummissjonar. Bħala riżultat, il-baġit totali revedut għall-programm Ispra jammonta għal €676Mil2003, jiġifieri +€37.4Mil2003 jew +5.9% meta mqabbel mal-previżjoni tal-2004. Il-programmar tal-impenji finanzjarji kien revedut skont dan. Il-fatturi prinċipali li jmexxu l-varjazzjonijiet fil-prezz huma dawn li ġejjin: - In-nefqa għall-implimentazzjoni tal-installazzjonijiet tal-ġestjoni tal-iskart għandha tonqos b'€6Mil2003 (-11%), bl-effett li tiżdied l-ispiża għall-installazzjonijiet għat-trattament tal-fluwidi u l-iskart solidu li jagħmel tajjeb għaliha bil-kbir it-tnaqqis fin-nefqa għall-bini tal-ħżin temporanju tal-iskart, li bħalissa issa jakkomoda biss skart tat-2 klassi, u kif ukoll l-eżekuzzjoni tas-servizzi fuq is-sit minflok l-kostruzzjoni ta' installazzjonijiet mwaħħla (super-kompattazzjoni, simentazzjoni). L-ispiża għal dawn is-servizzi hija rrapurtata taħt l-ġestjoni tal-iskart minn issa 'l quddiem. - In-nefqa stmata għall-irkupru u l-ġestjoni tal-iskart storiku preżenti fis-sit reġa’ ġie evalwat b'riżultat tar-rispons mis-suq għall-offerti u r-rekwiżiti biex ikunu aċċettati l-paketti tal-iskart fiċ-ċentru nazzjonali tal-futur. Iż-żieda hija €31Mil2003 (+75%). - Il-ġestjoni tal-installazzjonijiet tat-trattament tal-iskart u l-għoti tas-servizzi msemmija hawn fuq (super-kompattazzjoni, simentazzjoni) se jitħallew f'idejn provvedituri esterni. In-nefqa t'ammonta għal €16Mil2003. - In-nefqa tal-ġestjoni (it-tneħħija u l-ħżin temporanju) tal-materjali nukleari uriet li hija konsiderevolment iżjed milli mistenni. L-istima reġgħet ġiet evalwata għal €24Mil2003 (+109%), li €16Mil2003 minnhom jirrelataw mal-prezz diġà mħallas għat-trasferiment tas-sjieda tal-materjali nukleari mhux irradjati lill-partijiet terzi. - L-estensjoni tal-programm (+ 8 snin) wara d-dewmien tal-ftuħ taċ-ċentru tal-ħżin fl-Italja, u d-diffikultajiet li għandhom x'jaqsmu max-xiri se jżiedu n-nefqa tal-manteniment u monitoraġġ tal-installazzjonijiet sal-2028. In-nefqa addizzjonali stmata ta' din l-parti hija ta' €28Mil2003 (+35%). - Iż-żarmar tal-installazzjonijiet nukleari (ir-reatturi u l-laboratorji li jaħarqu) reġa’ wkoll kien evalwat għal €10Mil2003 (+10%) sabiex tkun ikkunsidrata ż-żieda tal-pakketti tal-iskart li għandhom x'jaqsmu mar-rekwiżiti regolatorji li jirregolaw ir-reżistenza kontra l-korrużjoni tal-kontenituri għal 50 sena. - In-nefqa tal-iżmaltiment finali tal-paketti tal-iskart fiċ-ċentru tal-ħżin tal-futur Taljan hija mnaqqsa b'€27Mil2003 (-15%) minħabba t-tnaqqies fl-inċertezzi li jikkonċernaw il-volum tal-iskart kondizzjonat. Madankollu, għandu jkun mfakkar li l-ispejjeż konċernati tal-ħżin għadhom ma kienux formalment ikkonfermati. Huma madankollu fost l-ogħla spejjeż li qed ikollhom preżentament l-Istati Membri. - Aġġustamenti oħra tal-ispiża huma riżultat tal-inklużjoni tal-ispejjeż ta' servizzi addizzjonali għall-installazzjoni (magħmula mill-kumpaniji barranin), u t-tnaqqis ta' kontribuzzjoni Taljana minħabba l-'obbligi Taljani' fuq is-sit. Il-kumbinazzjoni ta' dawn iż-żewġ oġġetti tfisser tnaqqis ta' €6Mil2003; u din hija stima konservattiva ħafna. - Għall-ħaddiema, l-istima hija mnaqqsa bi €32Mil2003 (-30%). Dan huwa r-riżultat tal-intenzjoni li jitqabbad iżjed xogħol lill-kumpaniji barranin, li wassal għal ftit miż-żieda fl-ispejjeż deskritti qabel. 5.2. L-Istat tal-Programm f'Karlsruhe, Geel u Petten 5.2.1. Karlsruhe (DE) Il-JRC-Karlsruhe qed jaffaċċja restrizzjonijiet simili bħal Ispra, sa fejn ma hemmx ċentru ta' ħżin nazzjonali finali f'postu fil-Ġermanja s'issa. Hemm żewġ proġetti għaddejin, wieħed fejn qabel kien hemm minjiera tal-ħadid mhux maħdum "Schacht KONRAD" għall-ħżin ta' skart b'attività baxxa, u l-ieħor f'Gorleben għall-ħżin tal-iskart kollu, inkluż l-iskart ta' attività għolja. Il-bidla prinċipali li għaddejja tinvolvi t-tneħħija ta' kwantitajiet żgħar ta' materjali nukleari irradjati li mhumiex omoġenji u jiġu f'ħafna forom. Dawn ir-residwi ġejjin minn esperimenti varji li normalment isiru jew b'kollaborazzjoni ma' ċentri oħra tar-riċerka, jew għall-operaturi nukleari. Il-JRC-Karlsruhe ipprova jinnegozja t-trattament ta' parti minn dawn il-materjali li fihom il-plutonju f'laboratoju tat-terza parti, imma n-nefqa kienet waħda projbittiva. Bħalissa l-għażla tal-ħżin biss qed tkun ikkunsidrata, imma tinvolvi l-karatterizzazzjoni tal-materjali u l-ikkundizzjonar tagħhom, li jiddependi wkoll mill-kriterji ta' dak li huwa aċċettat fiċ-ċentri ta' ħżin Ġermaniżi. Għal dawn ir-raġunijiet l-operazzjonijiet li qed jistennew l-ispeċifikazzjonijiet u d-disponnibiltà tal-installazzjonijiet kienu pposponuti. Il-programm għandu allokazzjoni tal-baġit raġonevoli sabiex isolvi din il-problema. Din tista', iżda, ma tkunx adekwata jekk il-ħtiġijiet sabiex ikunu aċċettati dawn il-materjali għall-iżmaltiment finali jiżdiedu. Fl-2007 il-Gvern Ġermaniż speċifika l-intenzjonijiet tiegħu dwar iċ-ċentru ta' ħżin KONRAD li huwa mistenni li jinfetaħ fl-2013. Mill-aħħar komunikazzjoni wkoll, il-liġi li tirregola l-kontribuzzjonijiet finanzjarji ta' dawk li jużaw iċ-ċentri ta' ħżin Ġermaniżi kienet mibdula b'konsegwenza ta' ġudizzju ta' qorti Federali. Il-ħlasijiet minn qabel fuq il-kontribuzzjoni miċ-ċentri tar-riċerka żdiedu konsiderevolment, inkluż fuq bażi retroattiva. Għall-JRC-Karlsruhe, il-kontribuzzjoni żdiedet b'€21Mil2003 matul il-perjodu 1977 sal-2012. Il-ftuħ fil-futur ta' KONRAD wassal għall-introduzzjoni ta' standards ġodda sabiex ikun aċċettat skart li diġa kien ikkondizzjonat. Iridu jittieħdu u jsir il-monitoraġġ ta' miżuri addizzjonali mill-Aġenzija tal-Ispezzjoni Nazzjonali. In-nefqa addizzjonali li trid tiġarrab mill-JRC tammonta għal 7.2 Mil2003. Barra minn hekk, il-JRC-Karlsruhe irid jibni laboratorju ġdid sabiex jissodisfa ir-rekwiżiti tal-liċenzjar. L-obbligu tal-futur assoċjat ma' dan il-laboratorju ġdid huwa stmat għal €10Mil2003. Il-baġit kien revedut b'riżultat ta' dan u issa jammonta għal €427.2Mil2003 (meta kkumparat ma' €389Mil2003 għall-aħħar komunikazzjoni), din hija żieda ta' 9.7% jew €38.2Mil2003. B'riżultat l-ippjanar għall-impenji finanzjarji reġa’ kien eżaminat (ara Anness 1). 5.2.2. Geel (BE) L-ispejjeż u l-ippjanar se jkunu kif ipprovdut fil-previżjonijiet tal-2004 (ara Anness 1), jiġifieri €42.0 Mil2003. 5.2.3. Petten (NL) Mill-1996, l-użu tal-HFR kien akkumpanjat mill-istabbiliment tad-dispożizzjonijiet tad-dekummissjonar tiegħu. Dawn id-dispożizzjonijiet huma ffinanzjati mill-Programm Supplimentari ffinanzjat mill-Olanda u Franza għall-użu xjentifiku tar-reattur. Fl-aħħar tal-2007 ammontaw għal €8.2Mil. Minħabba l-inċertezza assoċjata mal-futur tal-HFR, il-JRC għażel fl-2004 sabiex ma jqiesx dawn id-dispożizzjonijiet għal issa. Il-baġit totali għad-dekummissjonar f'Petten għalhekk ma jinbidilx u jammonta għal €69Mil2003. 6. L-ISTAT TAL-PROGRAMM U L-BAġIT T'APRIL 2008 (SOMMARJU) It-tabella t'hawn taħt tagħti taqsira tal-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-programm, tqabbel il-previżjoni tal-2003 mal-progress attwali (April 2008), jiġifieri tqabbel dak li kien mistenni li jintefaq fuq il-programm fl-2003 man-nefqa attwali: Mil€ 2003 | It-Total tal-Baġit | Il-Previżjoni tal-2003 | L-Attwalità | % tat-Total | Geel | SEC 2004 | 41,9 | 6,8 | 16,1% | COM 2008 | 41,9 | 6,9 | 16,6% | Ispra | SEC 2004 | 638,6 | 165,6 | 25,9% | COM 2008 | 676,0 | 119,5 | 17,7% | Karlsruhe | SEC 2004 | 389,0 | 30,1 | 7,7% | COM 2008 | 427,2 | 43,2 | 10,1% | Petten | SEC 2004 | 68,8 | 11,1 | 16,1% | COM 2008 | 69,1 | 17,1 | 24,7% | Il-Kontinġenzi | SEC 2004 | 6,9 | 0,6 | 8,4% | COM 2008 | 7,5 | 0,8 | 11,1% | It-Total | SEC 2004 | 1145,3 | 214,2 | 18,7% | COM 2008 | 1221,7 | 187,5 | 15,3% | It-tabella li ġejja tagħti taqsira tat-tibdiliet bejn il-valuri tal-2004 u l-valuri tal-2008 fl-infieq tal-Programm D&WM (iċ-ċifri kollha f'Mil€2003). Mil€ 2003 | Il-Kriterji Speċifiċi | In-Nefqa tal-Ħaddiema | It-Total | % tat-Total | Geel | SEC 2004 | 39,8 | 2,1 | 41,9 | 3,7% | COM 2008 | 39,8 | 2,1 | 41,9 | 3,4% | Ispra | SEC 2004 | 531,3 | 107,3 | 638,6 | 55,8% | COM 2008 | 601,1 | 74,9 | 676,0 | 55,3% | Karlsruhe | SEC 2004 | 340,0 | 49 | 389,0 | 34,0% | COM 2008 | 378,2 | 49 | 427,2 | 35,0% | Petten | SEC 2004 | 67,0 | 1,8 | 68,8 | 6,0% | COM 2008 | 67,0 | 2,1 | 69,1 | 5,7% | Il-Kontinġenzi | SEC 2004 | 0,0 | 6,9 | 6,9 | 0,6% | COM 2008 | 0,3 | 7,2 | 7,5 | 0,6% | It-Total | SEC 2004 | 978,2 | 167,2 | 1145,3 | 100% | COM 2008 | 1086,4 | 135,3 | 1221,7 | 100% | In-nefqa totali tal-programm hija issa ta' €1222Mil2003 u żdiedet mill-2004 b'6.7% jew €76.3Mil2003. 7. L-IMPATT FINANZJARJU Ma hemmx impatt finanzjarju addizzjonali previst għall-perjodu bejn 2008-2013: F'Mil€ preżentament 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 28,7 | 32,66 | 26,9 | 26,27 | 32,72 | 30,90 | Il-Komunikazzjoni li jmiss lill-PE u l-Kusill, prevista għall-2011, se tispjega l-ammonti li se jkunu ppjanati għall-Qafas Finanzjarju Multianwali l-ġdid. 8. L-OPINJONI TAL-GRUPP TA' ESPERTI INDIPENDENTI Grupp ta' Esperti Indipendenti fil-qasam tad-dekumissjonar u t-trattament tal-iskart kien propost fil-bidu tal-programm mill-JRC u approvat mill-Bord tar-Regolaturi sabiex jagħtuh l-pariri dwar il-ġestjoni tal-Programm D&WM tiegħu. Huma magħmul minn esperti Ewropej li joriġinaw minn Stati Membri differenti u jiltaq’a darbtejn fis-sena. Il-pariri għandhom x'jaqsmu mad-dekummissjonar u l-istrateġija tat-trattament tal-iskart, it-teknoloġija disponibbli, l-organizzazzjoni u l-ġestjoni tas-sejħiet għall-offerti; il-ġestjoni tar-riżorsi interni, it-taħriġ, u kwalunkwe aspett ieħor li għandu x'jaqsam mal-programm imsemmi hawn fuq. Il-Grupp ġie kkonsultat partikolarment dwar l-aspetti strateġiċi tal-programm Ispra, li jinkludu, per eżempju, l-għażliet għal maħżen temporanju. Il-JRC kiseb pariri essenzjali, u fl-aħħar, ħadden totalment l-istrateġija adottata. Il-Grupp ġie wkoll ikkonsultat dwar it-test ta' din il-komunikazzjoni dwar liema ta opinjoni favorevoli, flimkien mal-kummenti li ġejjin: - Id-domanda għall-Kriterji tal-Aċċettazzjoni tal-Iskart li għaliha l-Italja għandha tagħti l-assikurazzjoni li l-iskart li kien ikkondizzjonat llum bin-normi eżistenti mhux se jkollu bżonn jerġa’ jiġi kkundizzjonat aktar tard jew tal-inqas l-ispiża li tirriżulta minn dan l-ikkundizzjonar mill-ġdid possibli ma tkunx trid tiġġarrabr mill-programm D&WM ta’ Ispra. - Ir-restrizzjoni tad-doża tar-radjazzjoni jonizzanti mill-attivitajiet nukleari li jinkludu d-dekummissjonar, it-trattament u l-ħżin temporanju tal-iskart, għall-esponiment tal-pubbliku hija l-iżjed baxxa mill-pajjiżi Ewropej kollha (10 µSv/sena, jiġifieri bejn 15 u 100 darba anqas mir-restrizzjonijiet korrispondenti stipulati f'pajjiżi oħra Ewopej, u baxxa wkoll meta mqabbla mal-proposti li jinsabu fir-rakkomandazzjonijiet tal-IRCP tal-2007[8]). L-influwenza ta' limiti daqshekk baxxi fuq in-nefqa tal-installazzjonijiet li għandhom isiru f'Ispra għandha tkun ikkunsidrata kif suppost. 9. L-OPINJONI TAL-BORD TAL-GVERNATURI TAL-JRC - Il-Bord tal-Gvernaturi jaqbel mas-sottomissjoni tal- Komunikazzjoni proposta lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew dwar il-progress tad-Dekummissjonar u l-Programm tal-Ġestjoni tal-Iskart u jagħti l-prosit lill-JRC dwar il-progress li sar s'issa mill-programm oriġinali. - Il-Bord tal-Gvernaturi jħaddan l- pjan rivedut , li jinkludi l-baġit rivedut u ż-żmien, jagħti l-prosit lill-JRC għall-isforzi tiegħu sabiex iżomm mal-ispejjeż tal-programm oriġinali, u jinkoraġixxi lill-JRC sabiex ikompli n-negozjati mal-awtoritajiet nazzjonali. - Minħabba l-inċertezzi/restrizzjonijiet li jxekklu, il-Bord qed jissuġġerixxi li jkun hemm aġġornament fuq il-progress lill-Kunsill u l-Parlament fi żmien sentejn mid-data tal-Komunikazzjoni. 10. KONKLUżJONIJIET Sar progress sinifikanti mill-aħħar Komunikazzjoni fl-2004. It-tneħħija tal-materjali nukleari, il-bidu tal-operat ta' diversi installazzjonijiet tat-trattament tal-iskart u l-karatterizzazzjoni u l-varar tal-karatterizzazzjoni għall-installazzjonijiet il-kbar li se jkunu dekummissjunati, huma wħud mill-avvanzi prinċipali li saru taħt il-Programm. L-effetti kkumbinati tal-fatturi esterni u interni, bħal proċerduri tal-akkwist, xekklu xi attivitajiet prinċipali tal-programm Ispra, u żiedu man-nefqa mbassra (+6%) u l-iskala taż-żmien tal-programm (+8 snin għat-twassil lejn ċentru nazzjonali ta' ħżin finali). Għad hemm numru ta' inċertezzi, partikolarment dwar is-sitwazzjoni f'Ispra. Il-JRC ingaġġat fil-ġestjoni tar-riskju estensivament sabiex ma jikbrux dawn l-inċertezzi. Ir-riżoluzzjoni tal-kriterji tal-aċċettazzjoni tal-iskart hija ta' importanza assoluta li jekk mod ieħor se timblokka t-triq lejn ir-rimi finali. Fil-każ li tippersisti l-inċertezza dwar il-kriterji tal-aċċettazzjoni tal-iskart, il-JRC jista' jkollu jerġa’ jiffoka l-parti Ispra tal-programm tad-dekummissjonar fuq il-konservazzjoni sikura, u jipposponi il-ikkundizzjonar tal-iskart sakemm tkun assikurata għażla ta' rimi finali. ANNESS 1: L-Ispejjeż u l-Iskeda tal-Programm Geel | Ispra | Karlsruhe | Petten | Brussell, | TOTAL | |L-Impenji |Il-Ħaddiema |L-Impenji |Il-Ħaddiema |L-Impenji |Il-Ħaddiema |L-Impenji |Il-Ħaddiema |L-Impenji |Il-Ħaddiema & mhux previsti |L-Impenji |Il-Ħaddiema | |Sena |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 |SEC 2004 |COM 2008 | |Total |39,832 |39,832 |2,104 |2,104 |531,336 |601,133 |107,311 |74,887 |340,001 |378,201 |49 |49,002 |67 |67 |1,819 |2,071 | |0,275 |6,939 |7,181 |978,169 |1.086,442 |167,174 |135,245 | | <2003 |6,149 |6,149 | | |21,36 |21,36 |8,789 |8,471 |11,611 |11,611 | | | | | | | | | | |39,12 |39,12 |8,789 |8,471 | |2003-07 |0,52 |794 |0,1 | |116,511 |71,473 |18,921 |17,964 |18,113 |30,66 |0,415 |0,882 |10,9 |16,66 |0,156 |0,408 | |0,275 |0,58 |0,561 |146,044 |119,862 |20,173 |19,814 | |2008 | |106 | | |20,975 |22,333 |5,2 |3,4 |3,533 |2,927 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,264 |0,307 |24,508 |25,367 |5,614 |3,872 | | 2009 | | | | |24,8 |25,267 |5,2 |3,4 |3,533 |2,896 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,264 |0,314 |28,333 |28,163 |5,614 |3,88 | | 2010 | | | | |18,65 |16,915 |5,2 |3,4 |3,533 |5,715 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,264 |0,328 |22,183 |22,63 |5,614 |3,894 | | 2011 | | | | |14,65 |15,056 |5,3 |3,4 |3,533 |6,505 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,269 |0,336 |18,183 |21,561 |5,719 |3,902 | | 2012 | | | | |19,84 |19,285 |5,3 |3,4 |3,533 |6,915 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,269 |0,345 |23,373 |26,2 |5,719 |3,910 | | 2013 | | | | |16,55 |19,686 |5,3 |3,4 |3,533 |4,453 |0,15 |0,165 | | | | | | |0,269 |0,36 |20,083 |24,139 |5,719 |3,925 | | >2013 |33,163 |32,783 |2,004 |2,104 |278 |389,758 |48,1 |28,05 |289,079 |306,519 |47,685 |47,130 |56,1 |50,34 |1,663 |1,663 | | |4,758 |4,63 |656,342 |779,4 |104,21 |83,577 | | Iċ-ċifri kollha f'Mil€2003 NB: Is-Sena tal-Kolonna tindika s-sena tal-konsum; jiġifieri qabel l-2003 (<2003), matul il-perjodu 2003-2007, is-snin sussegwenti sal-2013, wara l-2013 (>2013). Il-krediti tal-impenji huma l-krediti li ntefqu fuq it-tagħmir, l-operazzjonijiet u s-servizzi; Il-krediti tal-ħaddiema huma l-krediti li ntefqu fuq il-ħaddiema tal-JRC. [1] D&WM: Id-Dekummissjonar u l-Ġestjoni tal-Iskart [2] Dan ifisser li l-installazzjonijiet magħluqa jinżammu f'kundizzjoni sikura u sigura, li jkun hemm reazzjoni għall-installazzjonijiet li qed jiqdiemu jew għal bidliet fir-regoli nazzjonali u internazzjonali tas-sikurezza; din tiġi qabel id-dekummissjonar tal-installazzjonijiet. [3] Skart kategorija 2 (skart radjoattiv medju-baxx, tul qasir ta' ħajja) li jirrapreżenta 95% tal-iskart radjoattiv f'Ispra. [4] Il-Publikazzjoni IRCP 103, Volum 37, Nri 2-4 2007, p 116-117 (L-Esponiment tal-Pubbliku - l-esponiment imtawla): "Ir-restrizzjoni tad-doża għandha tkun inqas minn 1mSv u l-valur ta' mhux iżjed minn madwar 0.3mSV ikun xieraq". [5] ENEA u ENEL [6] Il-mistoqsija dwar il-miżata għall-iżmaltiment finali għadha miftuħa: jekk il-miżata tkun ibbażata fuq il-volum tal-iskart jew l-ispazju okkupat ġewwa r-repożitorju tista' jkollha impatt fuq l-istrateġija tal-JRC dwar il-ġestjoni tal-iskart [7] Per eżempju, skont il-miżata tal-ħżin finali, l-inċinerazzjoni tal-iskart jista' jkun previst minflok il-kompattazzjoni u l-issiġillar [8] Il-Pubblikazzjoni tal-IRCP 103, Vol. 37, N 2-4-2007, p. 116-117 (L-Esponiment tal-Pubbliku – l-esponiment fit-tul): "Ir-restrizzjoni tad-doża għandha tkun inqas minn 1mSv u l-valur ta' mhux iżjed minn madwar 0.3mSV ikun xieraq"