Kaxxa 2: Id-dimensjoni taż-żona tal-euro tal-iżbilanċi makroekonomiċi

L-implikazzjonijiet tal-iżbilanċi makroekonomiċi taż-żona tal-euro kollha, xieraq li jiġu kkunsidrati b’attenzjoni. B’konformità mal-proposti inklużi fir-Rapport tat-22 ta’ Ġunju 2015 "Completing Europe's Economic and Monetary Union" ta’ Jean Claude Juncker, Donald Tusk, Jeroen Dijsselbloem, Mario Draghi u Martin Schulz, kif ukoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-21 ta’ Ottubru 2015 "On steps towards completing Economic and Monetary Union" (Lejn Passi sabiex tiġi kkompletata l-Unjoni Ekonomika u Monetarja), u mill-bidu ta’ din is-sena, l-AMR jinkludi analiżi sistematika tal-implikazzjonijiet tal-iżbilanċ taż-żona tal-euro kollha u kif tali implikazzjonijiet jirrikjedu approċċ ikkoordinat għar-reazzjonijiet għall-politika.

Bħalissa, iż-żona tal-euro qed tirrappreżenta wieħed mill-ikbar bilanċi pożittivi tal-kont kurrenti f’termini ta’ valur. Fl-2015, huwa mistenni li jammonta għal madwar EUR 390bn, jew 3.7% tal-PDG. Il-biċċa l-kbira tal-bilanċ pożittiv huwa tal-Ġermanja u l-Pajjiżi l-Baxxi, li l-kontribuzzjoni tagħhom tirrappreżenta 2.5% u 0.7% tal-PDG taż-żona tal-euro rispettivament u mill-Italja (0.4% tal-PDG taż-żona tal-euro). (Grafika 1) Pajjiżi li qabel kellhom defiċit, issa qed jirrekordjaw pożizzjonijiet bilanċjati jew ta’ bilanċ pożittiv li huma bżonnjużi sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-pożizzjonijiet esterni tagħhom. F’kuntest ta’ tkabbir ekonomiku baxx u ta’ inflazzjoni kważi żero, il-persistenza ta’ bilanċi pożittivi għoljin ħafna f’pajjiżi li għandhom bżonnijiet ta’ diżingranaġġ relattivament baxxi, tipponta lejn nuqqas ta’ sorsi domestiċi ta’ tkabbir. Hekk kif il-prezzijiet taż-żejt jerġgħu jogħlew, id-domanda domestika tissaħħaħ, l-effett tal-euro baxx jgħib fix-xejn u jitnaqqas it-tkabbir tal-esportazzjoni, il-bilanċ kummerċjali favorevoli taż-żona tal-euro u l-UE ma jibqgħux jikbru u eventwalment jonqsu bi ftit fl-2017. L-akkumulazzjoni kontinwa ta’ assi barranin netti tista’ timplika wkoll esponiment ikbar għar-riskju tar-rata tal-kambju u inqas spazju għall-awtoritajiet nazzjonali biex jimmaniġġjaw ir-riskji makrofinanzjarji (eż permezz ta’ miżuri prudenzjali jew regolatorji) minħabba li s-sehem tal-assi f’portafolji domestiċi li joriġinaw f’pajjiżi barranin jikber iktar.

Pressjonijiet ta’ diżingranaġġ simultanji bħalissa huma preżenti fis-setturi kollha tal-ekonomija (unitajiet domestiċi, korporazzjonijiet, il-gvern). Fil-livell aggregat taż-żona tal-euro, l-unitajiet domestiċi, il-korporazzjonijiet u l-gvernijiet bħalissa qed jitħabtu ma’ livelli għoljin ta’ dejn, u l-proċess meħtieġ ta' diżingranaġġ jimplika investiment u dinamiċi tal-konsum batuti. Skont id-dejta tal-Eurostat, fl-2014, l-istokks tad-dejn f’termini kkonsolidati rrappreżentaw 59.7% u 79.5% tal-PDG taż-żona tal-euro għall-unitajiet domestiċi u l-korporazzjonijiet mhux finanzjarji, filwaqt li ammontaw għal 63.1% u 81.9% tal-PDG rispettivament fl-2009. L-aggregati jaħbu differenzi kbar bejn l-Istati Membri. Id-diżingranaġġ tas-settur privat beda qabel, meta faqqgħet il-kriżi, iżda l-proċess għadu għaddej. L-unitajiet domestiċi għadhom qed juru pożizzjoni ta’ self netta li hija għolja d-doppju tal-livell tagħha qabel il-kriżi. Il-korporazzjonijiet, li ħafna drabi rrekordjaw bżonnijiet ta’ self netti fi żminijiet normali, għadhom qed jippreżentaw pożizzjoni ta’ self netta pożittiva. Id-diżingranaġġ tal-gvern beda iktar tard minħabba li l-ewwel fażi tar-riċessjoni wasslet għal pakketti ta’ stimolu fl-2009-2010. Minn dak iż-żmien’ l hawn, il-gvernijiet daħlu f’fażi ta’ konsolidazzjoni, u l-politika baġitarja baqgħet stretta jew, aktar reċentement, ġeneralment newtrali. L-impatt tad-domanda tal-proċessi ta’ diżingranaġġ mill-unitajiet domestiċi u l-korporazzjonijiet għalhekk ġiet aggravata minħabba l-ħtieġa li titrażżan iż-żieda fid-dejn fis-settur tal-gvern.

Il-livell tal-bilanċ favorevoli tal-kont kurrenti taż-żona tal-euro probabbilment se jkun ogħla minn dak li jimplikaw il-karatteristiċi fundamentali, li jirrifletti l-ineffiċjenzi ekonomiċi u d-domanda domestika kwieta. Numru ta’ karatteristiċi ekonomiċi bħall-profil tax-xjuħija tal-popolazzjoni, il-proporzjon tad-dipendenza tax-xjuħija, il-livelli relattivament għoljin tad-dħul per capita iżda wkoll l-istatus tal-ewro bħala munita ta’ riserva, jissuġġerixxu li l-bilanċ kumplessivament xieraq tat-tfaddil-investiment fiż-żona tal-euro, għandu jkun kumplessivament ibbilanċjat. Madankollu, iż-żieda fil-bilanċ pożittiv tal-kont kurrenti taż-żona tal-euro matul dawn l-aħħar ftit snin wasslet għal pożizzjoni li hija ogħla mil-bilanċ pożittiv implikat minn dawn l-elementi ekonomiċi fundamentali. Minkejja t-tijib riċenti u minkejja l-effetti temporanji ta' prezzijiet iktar baxxi taż-żejt u żviluppi fir-rata tal-kambju, in-nuqqas ta’ tkabbir robust tal-kreditu fiż-żona tal-euro bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ progress fil-karta tal-bilanċ u l-pressjonijiet imdaqqsa tad-diżingranaġġ, jispjegaw parzjalment id-differenza. Jekk inħarsu ’l quddiem, il-politiki stabbiliti fil-livell tal-UE (e.ż. il-Programm ta’ Xiri tas-Settur Pubbliku tal-BĊE u l-Pjan ta’ Investiment imniedi mill-Kummissjoni) għandhom l-għan li jappoġġjaw il-kreditu għall-investiment u l-konsum, avolja l-effett fuq l-ekonomija reali jista’ jieħu ftit taż-żmien biex jimmaterjalizza.

L-effetti konsegwenzjali transfruntiera fiż-żona tal-euro jitolbu li jkun hemm approċċ ikkoordinat għall-politiki makroekonomiċi sabiex jiġu indirizzati l-iżbilanċi filwaqt li jiġi appoġġjat l-irkupru. Fid-dawl tal-interkonnessjoni fost l-ekonomiji taż-żona tal-euro permezz ta’ rabtiet kummerċjali, finanzjarji u istituzzjonali, qed jiġi ggarantit approċċ ikkoordinat għall-politiki makroekonomiċi sabiex tiġi aċċellerata l-korrezzjoni tal-iżbilanċi filwaqt li jiġi appoġġjat it-tkabbir. Barra minn hekk, l-effetti tal-fiduċja urew li huma wkoll mekkaniżmu ta’ trażmissjoni importanti . B’mod partikolari, l-effetti konsegwenzjali li jirriżultaw mill-pożizzjoni tal-politika f’pajjiżi kbar bħalissa huma ta’ rilevanza sistemika għaż-żona tal-euro.

Ir-riskju ta’ tkabbir baxx kroniku u inflazzjoni baxxa fil-livell taż-żona tal-euro għandhom jiġu mitigati speċjalment mill-pajjiżi li jinsabu f’pożizzjoni aħjar biex jistimulaw l-investiment b’mod konsistenti permezz tal-ispazju fiskali disponibbli u l-bilanċ pożittiv tal-investiment permezz tat-tfaddil. Dan huwa l-każ tal-Ġermanja u l-Pajjiżi l-Baxxi li l-bilanċi favorevoli tal-kont kurrenti tagħhom huma mbassra li jibqgħu għoljin fis-snin li ġejjin. Tnaqqis tal-bilanċi pożittivi f’pajjiżi bi bżonnijiet ta’ diżingrannaġġ relattivament baxxi, iwassal għal titjib fid-domanda li tant hu meħtieġ fiż-żona tal-euro u jgħin sabiex tiġi ffaċilitata t-tpaċija affaċċjata mill-pajjiżi midjunin ħafna li għandhom bżonn ta’ diżingranaġġ u jagħtu spinta lit-tkabbir simultanju.

B’mod parallel, ir-riformi strutturali mmirati biex jiġi żblukkat il-potenzjal tat-tkabbir għandu jkompli jew jiżdied, b’mod partikolari f’pajjiżi ta’ rilevanza sistemika bħall-Italja u Franza. Tali riformi jgħinu mhux biss biex jitneħħew il-limitazzjonijiet għat-tkabbir, iżda jikkontribwixxu wkoll sabiex tiġi appoġġjata l-fiduċja dwar is-sostenibbiltà tal-iżbilanċi fiskali f’dawn il-pajjiżi.

Fl-aħħarnett, il-pajjiżi li l-kapaċità tagħhom li jsostnu d-domanda hija kostretta mid-dejn eċċessiv u l-livell għoli ta’ selfiet mhux produttivi, għandhom jiffokaw ukoll fuq riformi li jsaħħu t-tkabbir, jiżguraw li l-oqfsa tal-insolvenza jkunu wkoll adegwati sabiex jiġu indirizzati stokks ta’ dejn mhux vijabbli, jiġu lliberati riżorsi ekonomiċi u l-kapital jiġi riallokat b’mod effiċjenti.