C 62/305

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li twaqqaf il-bidliet staġonali fil-ħin u tħassar id-Direttiva 2000/84/KE”

(COM(2018) 639 final — 2018/0332 (COD))

(2019/C 62/49)

Relatur ġenerali: Maria NIKOLOPOULOU

Konsultazzjoni Konsultazzjoni mitluba mill-Parlament Ewropew, 13.9.2018 Konsultazzjoni mitluba mill-Kunsill, 19.9.2018 Bażi legali Artikolu 114(1) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Deċiżjoni tal-Bureau 18.9.2018 Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni Adottata fil-plenarja 17.10.2018 Sessjoni plenarja Nru 538 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 109/1/6

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni Ewropea biex jitħassru l-bidliet staġonali fil-ħin. Il-Kumitat jindika għadd ta’ limitazzjonijiet importanti rigward il-metodu, l-iskedi ta’ żmien u l-kontenut. Għal dawn ir-raġunijiet, huwa tal-fehma li huwa essenzjali li jiġi pprovdut aktar żmien għal dibattitu u analiżi. Huwa kruċjali li jintlaħaq kunsens wiesa’ fost iċ-ċittadini u li jkun hemm l-appoġġ unanimu tal-Istati Membri kollha biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva, armonizzata u kunsenswali tal-proposta.

1.2. Il-KESE jirrikonoxxi l-interess ta’ ċerti ċittadini Ewropej f’li jitħassar il-mekkaniżmu attwali li stabbilixxa bidla fil-ħin biannwali armonizzata, kif intwera fil-konsultazzjoni pubblika onlajn reċenti. Il-Kumitat huwa tal-fehma li konsultazzjoni pubblika onlajn immexxija kif imiss hija għodda li tista’ tipprovdi indikazzjonijiet dwar il-preferenzi tal-pubbliku u tissupplimenta proċessi demokratiċi stabbiliti. Huwa jiddispjaċih li l-gvernijiet nazzjonali u s-soċjetà ċivili organizzata ma kinux ikkonsultati biżżejjed qabel il-pubblikazzjoni urġenti tal-proposta.

1.3. Il-Kumitat jemmen li l-konsultazzjoni pubblika tal-Kummissjoni qajmet kwistjoni importanti għal ċerti ċittadini tal-UE, l-iżjed minħabba li dan is-suġġett ġie diskuss għal għadd ta’ snin f’ċerti Stati Membri, iżda mhux f’xi wħud mill-oħrajn. Madankollu, il-Kummissjoni ma kkun sidratx b’mos adegat li l-maġġoranza l-kbira tal-parteċipanti kienu minn pajjiż wieħed, li l-proposta nċaħdet f’ċerti Stati Membri, u li m’hemm l-ebda unanimità dwar il-benefiċċji reali tat-tneħħija tal-arranġament armonizzat attwali jew jekk ikunx aħjar li jiġi adottat il-ħin tas-sajf jew tax-xitwa.

1.4. Il-Kumitat josserva li l-proċedura urġenti adottata mill-Kummissjoni ġiet ikkritikata f’diversi Stati Membri, u li ċ-ċittadini jikkunsidraw li l-prijoritajiet tal-UE jinstabu band’oħra (il-kriżi ekonomika, il-qgħad, l-immigrazzjoni, eċċ.), li jista’ jwassal għal problemi fir-rigward tal-aċċettazzjoni soċjali tal-inizjattiva.

1.5. Skont il-Proposta għal Direttiva, il-prinċipju tas-sussidjarjetà jfisser li kull pajjiż huwa liberu li jżomm il-ħin tas-sajf jew tax-xitwa matul is-sena, li jissostitwixxi s-sistema armonizzata attwali li wriet b’mod wiesa’ l-effiċjenza tagħha. Il-KESE, kif ukoll il-Kummissjoni, huma tal-fehma li tinħtieġ unanimità bejn l-Istati Membri kollha dwar liema ħin għandu jintgħażel jekk nixtiequ li jiġi żgurat il-livell attwali ta’ armonizzazzjoni. Inkella, id-differenza fil-ħin bejn il-pajjiżi li bħalissa jinsabu fl-istess żona tal-ħin tista’ tikkawża l-frammentazzjoni u d-distorsjoni tas-suq intern.

1.6. Il-Kumitat josserva li l-implimentazzjoni tal-inizjattiva tinvolvi r-riprogrammazzjoni tas-sistemi u l-apparati diġitali kollha f’livell globali, bi spiża ekonomika ovvja għan-negozji u l-gvernijiet u impatt potenzjali fuq in-nies. It-tranżizzjoni għal sistema ġdida ta’ ħin ser titlob perjodu twil ta’ ttestjar tal-ICT minn qabel biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tagħha. Fil-każ ta’ riżultat negattiv mill-valutazzjoni tal-impatt skedata għall-2024, ikun inkonċepibbli li dan jitreġġa’ lura malajr, minħabba l-ispejjeż addizzjonali u l-impatt fuq il-kredibilità tal-istituzzjonijiet Ewropej. Għal darb’oħra, dan juri l-ħtieġa għal aktar żmien biex isiru iżjed studji, ġbir ta’ data, rieda politika u aċċettazzjoni soċjali miċ-ċittadini qabel ma ssir bidla daqshekk sensittiva għall-Istati, iċ-ċittadini u n-negozji.

2. Il-kontenut essenzjali tal-proposta tal-Kummissjoni

2.1. Il-leġislazzjoni tal-UE dwar l-arranġamenti għall-ħin tas-sajf ġiet introdotta għall-ewwel darba fl-1980 bil-għan li jitlaqqgħu flimkien il-prattiki u l-iskedi tal-ħin tas-sajf nazzjonali eżistenti li kienu diverġenti, u b’hekk jiġi żgurat approċċ armonizzat għat-tibdil tal-ħin fi ħdan is-suq uniku.

2.2. Sa mill-2001 ’l hawn, l-arranġamenti tal-UE dwar il-ħin tas-sajf ġew irregolati mid-Direttiva 2000/84/KE, li tistabbilixxi obbligu għall-Istati Membri kollha li jaqilbu għall-ħin tas-sajf fl-aħħar Ħadd ta’ Marzu u li jaqilbu lura għall-ħin standard tagħhom (“il-ħin tax-xitwa”) fl-aħħar Ħadd ta’ Ottubru.

2.3. Iżda, abbażi tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, id-deċiżjonijiet dwar il-ħin standard jittieħdu individwalment mill-Istati Membri għat-territorju kollu tagħhom jew għal inħawi differenti fi ħdanu.

2.4. Dan l-aħħar, inxteħet dubju fuq is-sistema tat-tibdil tal-arloġġ ta’ darbtejn fis-sena f’diversi pajjiżi Ewropej, kif ħareġ mill-konsultazzjoni pubblika li għamlet il-Kummissjoni mill-4 ta’ Lulju sas-16 ta’ Awwissu 2018. Kien hemm madwar 4,6 miljun tweġiba għall-konsultazzjoni pubblika, u 84 % minnhom kienu favur li jintemm it-tibdil tal-arloġġ ta’ darbtejn fis-sena, kontra 16 % li kienu favur li jiżamm. Dawk favur jintemm it-tibdil tal-arloġġ esprimew preferenza għall-ħin tas-sajf (60 %). Huwa importanti li wieħed jinnota li l-maġġoranza l-kbira tal-parteċipanti kienu minn pajjiż wieħed (il-Ġermanja, b’3,1 miljun) u li l-proposta nċaħdet f’ċerti pajjiżi (il-Greċja u Ċipru) jew ma kien hemm l-ebda maġġoranza ċara (Malta).

2.5. Fir-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta’ Frar 2018, il-Parlament Ewropew appoġġja l-idea ta’ bidla fl-arranġament attwali, u talab lill-Kummissjoni tressaq proposta leġislattiva. Il-Ministri tat-trasport dan l-aħħar indirizzaw din il-kwistjoni fil-laqgħat tal-Kunsill ta’ Ġunju 2018 u Diċembru 2017, mingħajr ma nkisbet unanimità ċara. Il-kwistjoni ma ġiex diskuss minn Ministri rilevanti oħra, u lanqas ma ġiet diskussa fil-laqgħat tal-prim Ministri. Lanqas ma ġie l-KESE kkonsultat minn qabel.

2.6. Il-proposta tirrigwarda t-tħassir tal-mekkaniżmu attwali li jistabbilixxi bidla armonizzata fil-ħin darbtejn fis-sena, u minflok jinżamm l-istess ħin matul is-sena. Il-ħin ser jiġi ffissat, b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, minn kull Stat Membru. Il-Kummissjoni tittama li l-pajjiżi kollha, mingħajr eċċezzjoni, ser jadottaw l-istess ħin tas-sajf u tax-xitwa sabiex tinżamm l-armonizzazzjoni attwali u tiġi evitata l-frammentazzjoni tas-suq intern. Huwa ppjanat li din il-proposta tidħol fis-seħħ fl-1 ta’ April 2019.

2.7. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li r-riċerka disponibbli dwar l-enerġija, is-saħħa, is-sikurezza fit-toroq u benefiċċji agrikoli marbuta mat-tibdil fil-ħin mhijiex dejjem konklużiva. Dak li ntwera huwa li l-assenza tal-armonizzazzjoni tal-ħin jista’ jkollha impatt fuq is-suq uniku, it-trasport bl-ajru, u dak marittimu u bit-triq, u fuq il-persuni li jivvjaġġaw għall-pjaċir jew fuq xogħol ( 1 )

3. Kummenti ġenerali

3.1. Il-KESE jqis bħala interessanti l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea li jitneħħew il-bidliet staġonali fil-ħin, kif stabbilit fid-Direttiva 2000/84/KE, iżda jindika sensiela ta’ limitazzjonijiet importanti, fir-rigward tal-metodi, l-iskedi ta’ żmien u l-kontenut. Il-Kumitat jemmen li huwa essenzjali li jingħata aktar żmien għal dibattitu u analiżi, sabiex jintlaħaq kunsens ġenwinament wiesa’ bejn iċ-ċittadini u jkun hemm l-appoġġ unanimu tal-Istati Membri kollha. Dawn il-fatturi huma kruċjali jekk nixtiequ li tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva u armonizzata tal-proposta.

3.2. Il-Kumitat iqis li l-metodu użat mill-Kummissjoni – konsultazzjoni pubblika onlajn li saret minn Lulju sa Awwissu 2018 – toffri data interessanti dwar l-aspettattivi ta’ parti mill-popolazzjoni Ewropea, iżda mhijiex l-unika għodda disponibbli għall-evalwazzjoni tal-opinjoni pubblika. Fid-dawl tal-bosta impatti politiċi, ekonomiċi u soċjali, is-soċjetà ċivili organizzata u numru akbar ta’ Stati Membri kellhom jiġu involuti u kkonsultati b’mod adatt qabel ma tressqet il-proposta.

3.3. Il-Kumitat jinnota li l-konsultazzjoni pubblika ma identifikatx unanimità ġenwina fost l-Istati Membri kollha (il-proposta nċaħdet fil-Greċja u Ċipru) u, l-aktar importanti, il-maġġoranza l-kbira tal-parteċipanti ġew minn pajjiż wieħed biss (il-Ġermanja). Dan juri li hemm interess reali f’din il-kwistjoni f’ċerti pajjiżi, iżda mhux kullimkien fl-UE. B’mod aktar speċifiku, il-Kumitat iqis li konsultazzjoni pubblika onlajn ma tistax tissostitwixxi l-proċessi demokratiċi ta’ konsultazzjoni fil-livelli kollha u f’kull stadju leġislattiv (qabel, waqt u wara).

3.4. Il-Kumitat josserva li l-proċedura urġenti adottata mill-Kummissjoni ġiet ikkritikata f’ċerti Stati Membri, fejn iċ-ċittadini jikkunsidraw li l-UE għandu jkollha prijoritajiet urġenti oħra (il-kriżi ekonomika, il-qgħad, l-immigrazzjoni, eċċ.), u dan jixħet dawl fuq problema potenzjali fir-rigward tal-aċċettazzjoni soċjali tal-inizjattiva. Barra minn hekk, ċerti gvernijiet nazzjonali għad m’għandhomx pożizzjoni ċara la dwar it-tħassir tar-regoli attwali u lanqas dwar liema ħin għandu jintgħażel (tas-sajf jew tax-xitwa), u ma jqisux din il-kwistjoni bħala prijorità.

3.5. Fir-rigward tal-kontenut, il-Kumitat huwa tal-fehma li l-idea li jitnieda dibattitu dwar suġġett hija interessanti, iżda jinnota ċerti limitazzjonijiet fil-proposta attwali tal-Kummissjoni li jiġġustifikaw li jiġi estiż iż-żmien għad-diskussjoni sabiex jintlaħaq kunsens wiesa’ fost iċ-ċittadini kollha u unanimità fost l-Istati Membri:

3.5.1. Id-dritt li jiġi stabbilit il-ħin huwa kompetenza nazzjonali. Skont il-Proposta ġdida għal Direttiva, il-prinċipju tas-sussidjarjetà jfisser li kull pajjiż huwa liberu li jżomm il-ħin tas-sajf jew tax-xitwa matul is-sena. Ir-riskju huwa li jekk ma jkunx hemm allinjament tal-ħin unanimu mill-pajjiżi kollha, filwaqt li jiġi żgurat l-istess livell ta’ implimentazzjoni armonizzata bħal fil-preżent, l-ispejjeż li jirriżultaw minn ħinijiet differenti bejn il-pajjiżi jista’ jkollhom impatt serju fuq is-suq intern (frammentazzjoni), u b’hekk jinħolqu iktar problemi milli benefiċċji. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi din il-problema fil-valutazzjoni tal-impatt tagħha u l-Kumitat huwa tal-fehma li jinħtieġ li jintlaħaq kunsens usa’ minn qabel, qabel il-preżentazzjoni uffiċjali tal-proposta tal-Kummissjoni.

3.5.2. Il-Kummissjoni stess tosserva li l-inizjattiva hija bbażata fuq sensiela ta’ studji mwettqa minn diversi assoċjazzjonijiet u l-Istati Membri li mhumiex konklużivi jew jikkontradixxu lil xulxin. Il-Kumitat jirrakkomanda li titnieda valutazzjoni tal-impatt aktar fil-fond, bl-involviment tas-setturi ekonomiċi u soċjali kollha, f’kull pajjiż tal-UE sabiex inkunu nistgħu nifhmu liema sistema hija aktar adegwata.

3.6. L-adattament teknoloġiku tas-sistemi f’livell globali għandu iwassal għal ekonomika ovvja għan-negozji u l-gvernijiet u għal impatt potenzjali fuq in-nies. Barra minn hekk, jinħtieġ perjodu twil ta’ ttestjar bil-quddiem tal-ICT sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tiegħu.

3.7. Għalkemm il-Kummissjoni tintroduċi mekkaniżmu li jevalwa l-impatt tad-Direttiva (fl-2024), il-Kumitat josserva li l-ispiża tal-bidla fil-ħin hija pjuttost għolja. Għal din ir-raġuni, fil-każ ta’ riżultat negattiv mill-valutazzjoni tal-impatt, mhuwiex realistiku li wieħed jimmaġina li dan jitreġġa’ lura malajr, minħabba l-ispejjeż ekonomiċi u l-impatt fuq il-kredibilità tal-istituzzjonijiet Ewropej.

Brussell, is-17 ta’ Ottubru 2018. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Luca JAHIER

(1) Studju mwettaq f’isem id-DĠ MOVE minn ICF International: The application of summer time in Europe (L-applikazzjoni tal-ħin tas-sajf fl-Ewropa), 19 ta’ Settembru 2014.