MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 332/8

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-ikkompletar tal-UEM: il-pilastru politiku”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2015/C 332/02)

Relaturi: is-Sur Carmelo CEDRONE u s-Sur Joost VAN IERSEL

Nhar it-22 ta’ Jannar 2015, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“L-ikkompletar tal-UEM: il-pilastru politiku.”

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-6 ta’ Mejju 2015.

Matul il-508 sessjoni plenarja tiegħu li saret fis-27 u t-28 ta’ Mejju 2015 (seduta tas-27 ta’ Mejju 2015), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’183 vot favur, 16-il vot kontra u 16-il astensjoni.

Preambolu

Bi tħejjija għall-mandat li jmiss tal-Parlament Ewropew u tal-Kummissjoni Ewropea, il-KESE adotta opinjoni dwar “L-ikkompletar tal-UEM – il-leġislatura Ewropea li jmiss” f’Lulju 2014. F’Novembru 2014 sar aġġornament tagħha mir-relaturi. L-għan kien li jitfassal sett koerenti ta’ politiki biex tissaħħaħ l-arkitettura u l-effikaċja tal-UEM.

Il-KESE jiddistingwi erba’ pilastri: pilastru monetarju u finanzjarju, pilastru makro u mikroekonomiku, dak soċjali, kif ukoll politiku L-erbgħa kollha huma interrelatati. Il-KESE adotta għadd ta’ opinjonijiet fir-rigward tal-pilastru monetarju u finanzjarju, dak ekonomiku, u dak soċjali. Issal-KESE qed janalizza b’mod aktar speċifiku l-kwistjonijiet relatati mad-dimensjoni politika u istituzzjonali ġenerali tal-UEM li hija għal kollox f’idejn l-Istati Membri u l-Kunsill Ewropew. Din id-dimensjoni tibda bi grupp ċentrali ta’ pajjiżi tal-UEM, iżda hija miftuħa wkoll għall-pajjiżi kandidati potenzjali għaż-żona tal-euro li jixtiequ jieħdu l-istess direzzjoni.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Wara sitt snin ta’ kriżi finanzjarja u ekonomika jidher li hu aktar diffiċli minn qatt qabel li wieħed ibassar il-futur ekonomiku u soċjali. Minħabba l-isfidi ġeopolitiċi u ekonomiċi, se tkun biss UEM robusta li tiżgura stabbiltà orjentata lejn il-futur.

1.2. L-UEM għadha fraġli – ara d-dijanjożi u l-analiżi SWOT segwenti. Il-KESE huwa tal-fehma li l-iżbilanċi persistenti kif ukoll il-ħolqien ta’ fiduċja u kunfidenza madwar l-Ewropa jeħtieġu governanza ekonomika aktar effettiva u demokratika, b’mod partikolari fiż-żona tal-euro.

1.3. Il-KESE jirrikonoxxi li ma jistgħux jittieħdu passi deċiżivi mil-lum għal għada, iżda għandhom jitqiesu żewġ elementi: a. l-Ewropa ma tistax tipposponi d-deċiżjonijiet għal snin sħaħ; u b. rekwiżit ewlieni huwa ftehim fiż-żona tal-euro kollha dwar il-prinċipji ta’ politiki ekonomiċi neċessarji u li jitwettqu minn governanza effettiva.

1.4. B’mod parallel għall-konverġenza ekonomika, hemm bżonn ta’ leġittimità demokratika, qafas politiku robust u sens kondiviż ta’ destin komuni. Għal dan l-għan jistgħu jittieħdu passi konkreti fi ħdan il-qafas tat-Trattat u r-regoli attwali. Fil-perjodu ta’ żmien medju r-reviżjoni tat-Trattat għandha twassal biex id-dispożizzjonijiet istituzzjonali jsiru konformi mar-rekwiżiti indispensabbli ta’ Unjoni ekonomika u politika reali.

1.5. Għandna bżonn sistema koerenti tal-Kunsill Ewropew, il-gvernijiet nazzjonali, il-Parlament Ewropew, il-parlamenti nazzjonali, u l-Kummissjoni Ewropea, li tkun xhieda tal-leġittimità demokratika, ir-responsabbiltà u t-trasparenza, u li tkun kapaċi taġixxi b’mod effettiv fl-interess taċ-ċittadini u l-atturi ekonomiċi.

1.6. Illum jidher ċar li s-sistema attwali ta’ regoli li fuqhom hija msejsal-UE u, partikolarment iż-żona tal-euro, ħolqot konfużjoni dwar il-livelli legali, istituzzjonali u demokratiċi. Konsegwentement, hemm bżonn li dan il-metodu jinbidel. Id-dinamika politika u ekonomika m’għadhiex tippermetti li l-UE iżżomm l-arkitettura istituzzjonali attwali. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-approfondiment tal-proċess ta’ integrazzjoni taż-żona tal-euro huwa essenzjali.

1.7. F’dan l-ispirtu, il-KESE jippreżenta pjan direzzjonali bl-istadji li ġejjin: 1.7.1. L-1 stadju 1. President stabbli tal-Grupp tal-Euro; 2. Il-Konferenza Interparlamentari tibda tiffunzjona; 3. “Parlamentarizzazzjoni” taż-żona tal-euro – (Gran Kumitat tal-PE – bil-parlamentari kollha tal-UEM). 1.7.2. It-2 stadju 4. Kunsill Affarijiet leġislattivi tal-UEM; 5. Vot parlamentari taż-żona tal-euro dwar kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UEM; 6. Eżekuttiv (gvern) għall-UEM (attwalment il-Grupp tal-Euro u l-Kummissjoni); 7. Tisħiħ tal-poteri u l-kompetenzi tal-Konferenza Interparlamentari (PE u parlamenti nazzjonali). 1.7.3. It-3 stadju 8. Tisħiħ tal-poteri tal-PE fil-kuntest tal-UEM (leġittimità demokratika) u l-istabbiliment ta’ partiti politiċi Ewropej ġenwini; 9. Kamra tal-Istati (UEM) (gvernijiet); 10. Distinzjoni bejn il-poter leġislattiv u l-poter eżekuttiv; 11. Abolizzjoni tal-votazzjoni b’unanimità. 1.8. Barra minn hekk, ikun tajjeb li jittieħdu l-inizjattivi li ġejjin bi tħejjija għall-implimentazzjoni tal-istadji stipulati hawn fuq: — Konferenza tas-soċjetà ċivili organizzata b’mod konġunt mill-KESE/l-KtR u l-Presidenza tal-UE u l-Kummissjoni, — Konferenza Interparlamentari, — Proposti tal-PE għal azzjoni skont it-Trattat attwali jew għar-reviżjoni tat-Trattat ta’ Lisbona, — Konvenzjoni kostituzzjonali, — Valutazzjoni tal-possibbiltà ta’ referendum pan-Ewropew.

2. Dijanjożi

2.1. L-UEM diġà għandha “acquis” estensiv. Għandha munita komuni u Bank Ċentrali; sa ċertu punt, din tiżgura l-koordinazzjoni tal-politiki fiskali u ekonomiċi, tieħu deċiżjonijiet vinkolanti għall-pajjiżi, li fil-prinċipju, jillimitaw l-awtonomija ekonomika u fiskali tagħhom, timponi kundizzjonijiet fuq kwalunke miżura espansjonarja fl-Istati Membri, u tobbligahom iwettqu riformi ekonomiċi u soċjali.

2.2. Dan ifisser li l-UEM hija federazzjoni anke meta bħalissa taġixxi bħala “għassies”, għalkemm s’issa għadha tagħmel dan b’mod mhux konġunt. Ir-rilevanza tagћha hija aktar b’saħħitha milli f’oqsma oħra u rawmet “aspett pubbliku” ta’ dibattitu. L-UEM tinvolvi ċediment akbar ta’ sovranità min-naħa tal-Istati Membri, għalkemm il-ġestjoni tagħha għadha primarjament taħt il-kontroll ta’ struttura teknokratika.

2.3. Din l-Unjoni trid tiġi kompletata billi jinħolqu l-kundizzjonijiet meħtieġa li jiżguraw li l-pajjiżi li jagħmlu jew jixtiequ jsiru parti minnha, ikunu jistgħu jiksbu mhux biss l-istabbiltà, iżda wkoll l-iżvilupp u l-prosperità. Għandu jkun ta’ vantaġġ akbar għalihom li jissieħbu fiż-żona tal-euro milli jibqgħu barra.

2.4. Il-kriżi finanzjarja fl-2008 u l-iżviluppi suċċessivi tagħha, flimkien mal-konsegwenzi diżastrużi għall-ekonomija reali u s-soċjetà Ewropea, servew ta’ twissija għal dawk kollha li sa dak iż-żmien kienu jemmnu li l-arkitettura tal-UEM se tkompli tiffunzjona b’mod pjuttost sodisfaċenti u li l-effetti sekondarji, b’mod armonjuż se jippromovu l-konverġenza bejn l-Istati Membri.

2.5. Fi żmien qasir wara l-iskossi tal-bidu, l-istituzzjonijiet Ewropej bdew ifittxu soluzzjonijiet fuq perjodu ta’ żmien qasir għall-aktar problemi urġenti. Il-fatt li ddaħħlu mekkaniżmi sabiex l-UEM, l-euro u ż-żona tal-euro jinżammu mhux mittiefsa kien kisba kbira, għad li kien hemm ukoll dewmien u nuqqasijiet serji, bħan-nuqqas ta’ pjan komuni għat-trawwim tat-tkabbir u l-impjieg.

2.6. Hija wkoll kisba kbira li, taħt ċirkostanzi estremament diffiċli, ittieħdu passi produttivi – tal-inqas parzjalment – biex tiġi stabbilita bażi aktar soda għall-UEM. Il-KESE laqa’ b’sodisfazzjon dawn l-istadji kollha, iżda kkritika wkoll il-limitazzjonijiet tagħhom u ressaq ideat oħrajn aktar adattati biex jindirizzaw il-kriżi.

2.7. Il-kriżi finanzjarja u ekonomika nbidlet fi tnaqqis kontinwu fir-ritmu ekonomiku bi żbilanċi ekonomiċi qawwija bejn l-ekonomiji nazzjonali. Sitt snin wara, partijiet kbar tal-UE jinsabu ferm ‘il bogħod mis-sitwazzjoni ideali, bi tkabbir baxx u nuqqas ta’ impjieg. Il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali jixhdu dan.

2.8. Minkejja l-progress kollu, l-UEM għadha mhux ikkompletata. Is-sitwazzjoni hija kumplessa ħafna. Minkejja sinjali inkoraġġanti ta’ rkurpu, għadhom jiddominaw l-istaġnar ekonomiku u n-nuqqas ta’ ħolqien ta’ impjiegi u l-faqar, li ħafna minnhom huma dovuti għal raġunijiet profondi li ħarġu fid-dieher u aggravaw aktar matul il-kriżi: storja, tradizzjonijiet ta’ governanza (jew nuqqas tagħha), rotot ta’ tkabbir diverġenti, strutturi ekonomiċi u soċjali differenti, u politiki barranin differenti.

2.9. Fiż-żona tal-euro għad hemm nuqqas ta’ qbil bejn il-protagonisti ta’ unjoni ta’ stabbiltà, xprunata mill-konverġenza ekonomika u r-riformi fl-Istati Membri, u l-protagonisti ta’ unjoni fiskali b’mod dirett. Dan id-distakk iwassal ukoll għal opinjonijiet diverġenti dwar liema politiki ekonomiċi għandhom jingħataw importanza fil-livell nazzjonali u tal-UE, kemm politikament kif ukoll fost l-imsieħba soċjali.

2.10. L-opinjonijet u prattiki diverġenti ħarrxu l-klima ta’ sfiduċja mhux biss politikament, iżda wkoll fost il-pubbliku ġenerali fil-pajjiżi varji, irrispettivament minn kemm tista’ tkun superfiċjali l-kritika reċiproka. Dan l-iżvilupp qed ikompli jikkonferma ruħu – qed jelimina kull spazju potenzjali ta’ mmanuvrar min-naħa ta’ dawk li jfasslu l-politika, u joħloq fażijiet ta’ biża’ mill-UE fost iċ-ċittadini.

2.11. Hekk kif l-UEM tinsab prinċipalment iddominata mid-deċiżjonijiet intergovernattivi u l-ġestjoni teknokratika, in-nuqqas ta’ leġittimità u kredibilità demokratika qed ikollu impatt serju li jżid id-differenzi bejn il-pajjiżi msieħba.

2.12. L-UE mhijiex eċċezzjoni. Entitajiet kbar oħra bħall-Istati Uniti, iċ-Ċina, ir-Russja, l-Indja, u l-Brażil, u numru kbir ta’ pajjiżi iżgħar, ibatu wkoll minn ċirkustanzi diffiċli komparabbli. Iżda bla dubju, l-UE, u b’mod partikolari ż-żona tal-euro, għandha problemi kbar biex tegħleb l-ostakli meta mqabbla mal-Istati Uniti u l-kontinent Asjatiku (“il-fabbrika Asjatika”).

2.13. Fil-prinċipju, il-KESE jemmen li, għalkemm bosta aspetti differenti u kumplessi jsawru l-istat attwali tal-ekonomija Ewropea, il-ġestjoni politika aktar effettiva tal-UEM għandha tgħin b’mod sinifikanti biex toħloq aktar stabbiltà biex jiġu indirizzati d-diffikultajiet attwali u futuri. Fi kwalunkwe każ, UEM aktar b’saħħitha se tkun indispensabbli biex tissalvagwardja ċerti interessi Ewropej ewlenin fid-dinja.

2.14. Il-KESE jirrikonoxxi li, fil-mument, is-soluzzjonijiet definittivi għadhom ‘il bogħod milli jintlaħqu. Jagħraf ukoll li d-dinamika, il-kumplessitajiet u d-dilemmi attwali huma ta’ xkiel għal pjan direzzjonali robust. Min-naħa l-oħra, in-nuqqasijiet istituzzjonali u ta’ governanza attwali ma jistgħux għaddejjin għal ħafna żmien mingħajr ma jħallu effetti dannużi fit-tul għall-kunfidenza u l-produzzjoni ekonomika. Għaldaqstant, il-KESE jqis li d-dewmien, ir-rassenjazzjoni u n-nuqqas ta’ pjan għall-futur mhumiex aċċettabbli.

2.15. Għalhekk il-KESE jemmen li bilfors irid isir dibattitu serju dwar arkitettura robusta tal-UEM, li jkun jimplika kunsens dwar l-għanijiet ekonomiċi u soċjali kif ukoll governanza maqbula.

2.16. Sa mill-bidu tal-UEM id-dibattitu dwar aktar jew inqas integrazzjoni Ewropea huwa dwar is-sovranità nazzjonali. Il-KESE jenfasizza li din hija paradigma falza, peress li s-sovranità nazzjonali qiegħdha tispiċċa ftit ftit. Fil-paradigma attwali tal-globalizzazzjoni u l-isfidi korrispondenti ma jara l-ebda alternattiva fattibbli għajr li s-sovranità komuni u kondiviża tiġi integrata aktar fl-UE, u b’mod partikolari fiż-żona tal-euro. Dan se jirrikjedi t-tlaqqigħ flimkien tal-governanza ekonomika jew gvern ekonomiku b’mod robust. Bl-istess raġunament, il-futur tal-UEM huwa għalhekk marbut mill-qrib ma’ politiki “sovrani” kruċjali oħra bħall-iżvilupp ta’ politika ta’ sigurtà u ta’ difiża komuni u Unjoni tal-Enerġija.

3. Analiżi SWOT tas-sitwazzjoni attwali fl-UE u fiż-żona tal-euro

Punti pożittivi Punti negattivi — Żieda fl-għarfien li l-Ewropej qed jiffaċċjaw ġejjieni komuni flimkien — Rwol eċċellenti, għalkemm limitat, tal-BĊE (bħala istituzzjoni supranazzjonali) — Il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES) u r-rikonoxximent reċenti tar-regoli ta’ flessibilità — Dixxiplina baġitarja mtejba mill-Istati Membri — Żieda fl-aċċettazzjoni politika mill-gvernijiet rigward regoli miftiehma fil-livell tal-UE, b’mod partikolari dwar il-ħtieġa ta’ riformi strutturali fl-Istati Membri kollha — Enfasi tal-UE dejjem akbar fuq it-titjib tal-governanza u l-amministrazzjoni aħjar fl-Istati Membri kollha — It-tnedija tal-Unjoni Bankarja, u l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar il-Mekkaniżmu Uniku ta’ Riżoluzzjoni — Tnaqqis kwantitattiv mill-BĊE — Rwol aktar attiv, għalkemm limitat tal-BEI, u l-proposta għal Pjan ta’ investiment għall-Ewropa — Is-Semestru u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż, li jimplikaw involviment akbar tal-UE sabiex tidentifika punti dgħajfa fil-baġits nazzjonali u fil-governanza — Aktar trasparenza fid-dibattitu pubbliku dwar l-iżviluppi fil-pajjiżi msieħba — Aċċettazzjoni akbar fl-Istati Membri kollha dwar il-ħtieġa għall-promozzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività kif ukoll biex jittejbu l-kundizzjonijiet għall-investiment intern u barrani — Minkejja d-differenzi madwar il-kontinent, il-mudelli tas-suq soċjali Ewropej qed jiżguraw l-aħjar żviluppi stabbli fis-soċjetà. — Żbilanċi ekonomiċi fit-tul fiż-żona tal-euro li għandhom tendenza li jiżdiedu — Nuqqas ta’ solidarjetà fost – u fi ħdan – l-Istati Membri — Votazzjoni b’unanimità persistenti dwar kwistjonijiet essenzjali — Jinħtieġu diskussjonijiet twal ħafna biex jintlaħaq progress, anke dwar kwistjonijiet li huma diġà maqbula — Minkejja l-euro ma hemm l-ebda “komunità ta’ destin” filwaqt li l-politiki ekonomiċi u fiskali għadhom, fil-biċċa l-kbira, kompetenzi tal-Istati Membri (1) — Nuqqas ta’ leġittimità demokratika — Pożizzjoni dgħajfa tal-KE fl-implimentazzjoni tar-regoli Ewropej u s-Semestru — Implimentazzjoni dgħajfa tar-regoli maqbula fl-Istati Membri: defiċits eċċessivi, rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż — Effetti negattivi ta’ politiki ta’ awsterità esklussivi — Preġudizzji nazzjonali li joriġinaw mill-istorja li jaffettwaw li jwasslu għal suspetti kontinwi bejn l-Istati Membri – sa ċertu punt inqas bejn il-Ministeri tal-Finanzi — Livell baxx ta’ inklużjoni tal-parlamenti nazzjonali u tas-soċjetà ċivili fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u/jew il-promozzjoni tas-sensibilizzazzjoni f’ħafna mill-Istati Membri — Komunikazzjoni mhux sodisfaċenti, b’mod partikolari mit-tmexxija fl-Istati Membri — Nuqqas ta’ qbil fl-opinjoni pubblika u l-partiti politiċi madwar l-Ewropa u fiż-żona tal-euro — Enfasi fuq approċċi ta’ soluzzjoni fuq perjodu ta’ żmien qasir, l-ebda viżjoni għall-perjodu fit-tul u daqstant ieħor nuqqas ta’ impenn — Unjoni Bankarja mhux kompleta, s’issa għad ma ttiħditx deċiżjoni dwar qafas għad-depożiti — Is-suq pan-Ewropew profond tal-kapital jibqa’ ħolma sakemm il-banek jibqgħu bbażati fil-livell nazzjonali — Suq intern mhux komplet u frammentat — Nuqqas ta’ viżjoni politika fit-tul għall-futur tal-UEM/UE. Opportunitajiet Riskji — Tisħiħ tal-governanza fiż-żona tal-euro — Tisħiħ tal-leġittimità demokratika — Implimentazzjoni korretta tar-regoli miftiehma — Miżuri favur il-bini tal-fiduċja li jwasslu għal klima ta’ investiment stabbli — Jiġu attirati investimenti fi ħdan l-UE u minn pajjiżi barranin, anki permezz tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa — Is-suċċess tal-programm ta’ tnaqqis kwantitattiv tal-BĊE — Konverġenza tal-politiki baġitarji u fiskali, abbażi ta’ prinċipji maqbula: tkomplija ta’ politiki nazzjonali fi ħdan qafas komuni aċċettat — Arranġamenti kuntrattwali bejn l-Istati Membri u l-UE — Indirizzar tal-iżbilanċi ekonomiċi f’qafas komuni — Qbil dwar ir-riformi nazzjonali kif ukoll dwar inizjattivi għat-tkabbir u għall-ħolqien tal-impjiegi — Soluzzjoni sostenibbli għat-tħassib tal-Greċja – u ta’ oħrajn – dwar il-promozzjoni tal-konverġenza — Iż-żamma tar-Renju Unit abbażi ta’ raġunijiet ġustifikabblili li ma jikkompromettux il-progress li ntlaħaq minn oħrajn — Interazzjoni li tirnexxi bejn il-BĊE, il-KE u l-Kunsill, b’mod partikolari fiż-żona tal-euro — Governanza soda taż-żona tal-euro — Konferma ta’ rwol proattiv għall-Kummissjoni, inkluż applikazzjoni rigoruża tal-“metodu Komunitarju” — L-ikkompletar tal-Unjoni Bankarja u tas-suq pan-Ewropew tal-kapital — Stabbiliment ta’ kundizzjonijiet għall-introduzzjoni ta’ eurobonds għall-investimenti — Bażi ta’ taxxa korporattiva komuni — Ippjanar ta’ bażi tat-taxxa għall-baġit tal-UE, u estensjoni tagħha b’mod parallel — Leħen Ewropew uniku fil-fora internazzjonali — UE/żona tal-euro: ftit wisq, tard iżżejjed — Sentiment pubbliku negattiv/ewroxettiċiżmu — In-nuqqas ta’ fiduċja fost l-investituri, internament u barra mill-pajjiż — Deflazzjoni — Tkabbir baxx persistenti, meta mqabbel ma’ kompetituri globali ewlenin — Kunflitti internazzjonali (militari) li għadhom għaddejjin, notevolment fuq l-għatba tal-UE — Tħejjija insuffiċjenti f’każ ta’ kriżi ekonomika ġdida — Żieda fl-eteroġeneità ekonomika fi ħdan l-Unjoni Ewropea/iż-żona tal-euro — Grexit (jew sitwazzjoni simili) — Brexit (jew status quo staġnata fil-bilanċ bejn ir-Renju Unit u ż-żona tal-euro) — Staġnar tal-Unjoni Bankarja — Ir-rabta kontinwa bejn il-banek nazzjonali u l-Istati Membri, in-nuqqas ta’ suq kapitali pan-Ewropew — Implimentazzjoni li mhux qed tirnexxi fis-settur finanzjarju, — Implimentazzjoni li mhux qed tirnexxi fis-suq intern, u qed twassal għal frammentazzjoni dejjem akbar — Staġnar fil-progress f’oqsma ewlenin oħra, bħall-Unjoni tal-Enerġija, l-Unjoni diġitali u l-PSDK — In-nuqqas ta’ suċċess tal-programm ta’ tnaqqis kwantitattiv tal-BĊE.

4. Proposti rigward il-politiki tal-UEM u l-istituzzjonijiet tal-UE

4.1. Demokrazija, trasparenza u leġittimità

4.1.1. L-isfidi fundamentali tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja, li tinvolvi trasferiment sostanzjali ta’ kompetenzi nazzjonali lejn l-Unjoni, huma marbuta mad-dimensjoni demokratika tagħha u b’mod partikolari mad-dimensjoni parlamentari, mal-effettività tas-sistema tagħha ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, mar-rispett tal-prinċipji ta’ responsabbiltà u kooperazzjoni leali, kif ukoll mat-trasparenza (viżibbiltà) tal-funzjonament tagħha. Għall-KESE, dawn l-isfidi jitolbu unjoni politika li terġa’ tikseb lura u tiżgura l-parteċipazzjoni tal-pubbliku u l-impenn tal-partijiet interessati kollha għall-integrazzjoni Ewropea.

4.1.2. L-ikkompletar tal-unjoni politika huwa proċess li għandu jseħħ fi stadji. Ċerti kundizzjonijiet u miżuri jistgħu jiġu implimentati mingħajr tibdil tat-Trattati tal-UE. Hemm oħrajn li bilfors jeħtieġu reviżjoni tat-Trattati.

4.1.3. Il-KESE jirrakkomanda li, għal raġunijiet ta’ responsabbiltà u kooperazzjoni reċiproka, il-modi eżistenti ta’ parteċipazzjoni fil-livell nazzjonali, jiġu applikati wkoll kif dovut fil-livell tal-Unjoni, partikolarment: — partiti politiċi Ewropej ġenwini, — ħolqien ta’ politiki maġġoritarji u minoritarji abbażi ta’ programmi elettorali, — unifikazzjoni tad-dati tal-elezzjonijiet Ewropej.

4.1.4. F’kull Stat u madwar l-UE kollha, il-kwistjoni tad-demokarazija tirrappreżenta aspett ta’ dgħjufija (biżżejjed niftakru fir-rwol tat-trojka fil-qafas tal-governanza ekonomika ġdida). Ir-relazzjoni bejn ir-rappreżentanti u dawk rappreżentati qiegħda dejjem tispiċċa, realtà li ħarġet fid-dieher permezz tal-kriżi. Minn hawn joħorġu l-bżonn u l-urġenza ta’ involviment fil-qafas ta’ proċessi bil-għan ta’ twettiq tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja fl-erba’ pilastri ta’ integrazzjoni tagħha: l-unjoni bankarja, l-unjoni fiskali, l-unjoni ekonomika (li, skont il-KESE, għandha tinkludi l-unjoni soċjali) u fl-aħħar, l-unjoni politika.

4.1.5. Sabiex din l-unjoni politika tintlaħaq mill-pajjiżi li jixtiequha u filwaqt li jiġi applkat il-prinċipju ta’ integrazzjoni differenzjata, il-KESE jissuġġerixxi li l-metodu tal-Konvenzjoni jiġi segwit fiż-żmien debitu, li se jkollha l-inkarigu li ssib soluzzjonijiet lil hinn mit-Trattat ta’ Lisbona. Il-KESE ser jieħu l-impenn li jfassal proposti għal parteċipazzjoni effettiva tas-soċjetà ċivili fil-ħidma ta’ Konvenzjoni bħal din.

4.2. Poter leġislattiv:

Id-demokrazija rappreżentattiva: il-Parlament Ewropew u l-parlamenti nazzjonali

4.2.1. Żona privileġġjata tad-demokrazija rappreżentattiva fi ħdan l-Unjoni Ekonomika u Monetarja hija dik tal-Parlament Ewropew, fejn huma rappreżentati d-deputati mill-pajjiżi li ssieħbu fil-munita unika jew minn dawk il-pajjiżi li qed iħejju biex jissieħbu fiha.

Proposta A

Sabiex l-attività ta’ dawn id-deputati tkun viżibbli, koerenti u effettiva, il-KESE jissuġġerixxi li jitwaqqaf korp permanenti fi ħdan il-PE sabiex jitlaqqgħu flimkien bil-għan li jistabbilixxu r-responsabbiltà tal-istituzzjonijiet responsabbli għall-governanza tal-munita unika u, fl-istess ħin, biex jistabbilixxu żona pubblika ta’ djalogu u konsultazzjoni, ifasslu u jivvotaw fuq testi dwar kwistjonijiet ekonomiċi u monetarji għad-deċiżjoni tal-Assemblea, u jiżguraw l-ugwaljanza fil-kunsiderazzjoni tal-prinċipji tas-solidarjetà u tal-kooperazzjoni leali fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-UEM.

4.2.2. L-istqarrija ta’ demokrazija rappreżentattiva fi ħdan l-UEM ma tkunx kompleta jekk il-metodu ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet ma jieħux kunsiderazzjoni tal-leġittimità doppja – nazzjonali u Ewropea – li hija essenzjali f’sistema sui generis bħal dik tal-mudell Ewropew.

Proposta B

Il-KESE jissuġġerixxi li tiġi estiża l-Konferenza Interparlamentari u fl-istess ħin isir l-aħjar użu minnha, eks Art. 13 tal-patt fiskali, billi tingħata s-setgħat ta’ dibattitu u tingħata l-opinjonijiet mandatorji fl-oqsma tat-tkabbir, il-kompetittività, l-impjieg, it-tassazzjoni u l-politika soċjali. Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew għandu jiftaħ korp intern responsabbli għall-UEM u l-parteċipazzjoni ta’ deputati nazzjonali mill-pajjiżi taż-żona tal-euro u dawk kandidati, bħala osservaturi. Il-Konferenza Interparlamentari tista’ tkun magħmula mill-presidenti tal-kumitati tal-baġit u tal-industrija tal-pajjiżi tal-UEM u mill-presidenti tal-kumitati tal-baġit, tal-ekonomija, monetarja, tal-industrija, tar-riċerka, tal-enerġija u tal-koeżjoni tal-PE. L-approfondiment tal-proċedura ta’ kodeċiżjoni għandu jappoġġja l-leġittimità ta’ proposti leġislattivi ġodda.

Proposta C

Min-naħa tagħhom, il-parlamenti nazzjonali għandhom jipparteċipaw b’mod viżibbli fid-dibattiti politiċi Ewropej, li diġà jsiru f’xi pajjiżi, eż. permezz tal-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni fil-proċeduri Parlamentari. Jistgħu jixxerdu prattiki tajbin. L-għan ikun li l-forzi politiċi nazzjonali jieħdu impenn aktar viżibbli, fil-livell tagħhom, fir-rigward ta’ politiki komunitarji li jaffettwawhom direttament.

Il-Kunsill

4.2.3. F’dan il-kuntest politiku, ser ikun hemm bażi aktar favorevoli għal kooperazzjoni u konsultazzjoni aktar mill-qrib bejn is-Summit dwar l-Euro u/jew il-Grupp tal-Euro – attwalment anke l-pajjiżi li qed iħejju għall-euro, il-PE u l-parlamenti nazzjonali. Fil-loġika tal-punt preċedenti, il-Ministri mill-Istati Membri taż-żona tal-euro u minn dawk il-pajjiżi li jixtiequ jissieħbu jistgħu jeżerċitaw funzjonijiet leġislattivi b’mod konġunt mal-PE, fi kwistjonijiet relatati mal-UEM.

4.2.4. L-azzjoni tal-Kunsill għandha tissaħħaħ permezz tal-isforzi tal-amministrazzjonijiet nazzjonali li għandhom jimxu id f’id ma’ dan l-iżvilupp, notevolment permezz ta’ skambju ta’ uffiċjali u permezz tal-intensifikazzjoni tar-relazzjonijiet bilaterali.

4.2.5. Il-KESE jenfasizza li l-estensjoni tal-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u, fi żmien speċifiku, l-abolizzjoni tal-votazzjoni b’unanimità, se jiffaċilitaw l-approfondiment tal-integrazzjoni fl-Unjoni politika.

4.2.6. Għalhekk, kooperazzjoni u konsultazzjoni strutturati aħjar fl-Unjoni politika se jsaħħu l-effikaċja tal-politiki fl-oqsma ewlenin tal-UEM. L-Unjoni b’mod ġenerali se tibbenefika minn dan.

4.2.7. Kif indikat fit-tabella tal-punt 5, hemm diversi affarijiet li jistgħu jsiru taħt it-Trattat attwali; għall-parti l-kbira tal-politiki li jikkonċernaw l-UEM, nistgħu napplikaw kooperazzjoni msaħħa direttament bejn il-pajjiżi; ikun aħjar jekk l-UEM tingħata forma ta’ kooperazzjoni msaħħa u permanenti li tippermettilha tieħu azzjoni aħjar anke permezz tad-deputati Ewropej tal-pajjiżi fiż-żona tal-euro u tal-pajjiżi kandidati.

4.2.8. Il-KESE jissuġġerixxi li jkun siewi li jerġa’ jitnieda l-metodu tal-Kunsilli “jumbo” fi ħdan il-Grupp tal-Euro, filwaqt li tinfetaħ il-possibbiltà ta’ djalogu regolari bejn il-Ministri tal-affarijiet finanzjarji, ekonomiċi u soċjali minn naħa waħda, u l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili min-naħa l-oħra.

4.3. Poter eżekuttiv

Eżekuttiv għall-UEM, il-Kummissjoni

4.3.1. Wara perjodu tranżitorju, li eventwalment iwassal għal bidla fit-Trattat, għandu jinħoloq korp governattiv tal-UEM. Il-president tiegħu għandu jopera, għall-finijiet kollha, bħala Ministru tal-ekonomija u l-finanzi għaż-żona tal-euro, bi rwol ta’ viċi president tal-Kummissjoni – simili għall-pożizzjoni ta’ Rappreżentant Għoli għall-Affarijiet Barranin u l-Politika tas-Sigurtà.

4.3.2. Il-mudell Ewropew sui generis tal-Kummissjoni Ewropea (iżgħar u aktar effettiva) ser ikompli jaqdi rwol essenzjali. Il-“metodu tal-komunitarju” u d-dritt ta’ inizjattiva attwali tal-KE għandhom ukoll sinifikat speċjali ħafna għall-approfondiment tal-UEM. Dan ir-rwol għandu jiġi żgurat fl-Unjoni politika.

4.3.3. Il-Kummissjoni Ewropea għandha żżomm rwol “doppju”, filwaqt li żżomm il-kuntatt bejn l-UE u l-UEM sakemm ikun twaqqaf eżekuttiv tal-UEM fuq il-merti tiegħu stess. Mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ inizjattiva attwali tal-KE, għandhom jinstabu mezzi biex il-Parlament Ewropew jiġi involut kif dovut fil-proċess, sabiex tiġi sostnuta l-leġittimità ta’ proposti leġislattivi ġodda.

4.3.4. Il-KESE jipproponi li jinħatar president permanenti tal-Grupp tal-Euro, li jista’ jaħdem aħjar, direttament fi Brussell, mal-Kummissjoni, il-PE, il-gvernijiet u l-parlamenti nazzjonali. Skont il-metodu użat mill-President Juncker, il-laqgħat tal-Grupp tal-Euro jkunu jistgħu jiġu preseduti minn viċi president tal-Kummissjoni. Din il-persuna tkun tista’ tirrappreżenta l-UEM fil-fora internazzjonali.

4.4. Il-KESE

4.4.1. Dan kollu għandu jagħmilna determinati aktar minn qatt qabel li nibnu relazzjonijiet aktar b’saħħithom u aktar kostruttivi mal-popli tal-Ewropa u nsibu modi kif jiġu involuti fil-ħajja pubblika. Għandhom jiġu garantiti forom solidi ta’ konsultazzjoni dwar kwistjonijiet speċifiċi li jinvolvu l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili, b’mod partikolari fiż-żona tal-euro, peress li dawn l-organizzazzjonijiet għandhom rwol importanti f’oqsma ta’ politika li huma affettwati direttament mill-UEM. Huma ta’ spiss jaffettwaw ukoll ir-riżultati tal-politiki fil-livell nazzjonali. Fil-livell Ewropew, il-KESE jista’ jaġixxi bħala faċilitatur tas-soċjetà ċivili, responsabbli għall-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili organizzata fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE, mingħajr preġudizzju għar-rwol tal-imsieħba soċjali fid-djalogu soċjali, permezz ta’: (a) forum tas-soċjetà ċivili organizzata dwar kwistjonijiet speċifiċi, inkluż dwar il-valutazzjoni tal-limiti għall-proċess ta’ integrazzjoni Ewropea u t-tfittxija għal forom ġodda ta’ parteċipazzjoni; (b) forum speċifiku għaż-żona tal-euro biex jivvaluta s-sens ta’ skop u s-sens ta’ appartenenza, bħala mezz biex jingħelbu l-preġudizzji u tiżdied il-fiduċja reċiproka; (c) opinjonijiet f’forma ta’ inizjattivi preleġislattivi dwar ċerti kwistjonijiet ta’ sensittività partikolari għall-pubbliku, u li dwarhom il-PE u l-Kunsill huma obbligati jilleġislaw.

5. Strumenti legali u suġġetti

5.1. Skont ir-rapport tal-erba’ presidenti, biex jintlaħqu l-erba’ unjonijiet li jikkorrispondu għall-erba’ pilastri tal-KESE (2), jistgħu jinkisbu sensiela ta’ temi jew politiki taħt it-Trattat eżistenti (l-1 kolonna fit-tabella hawn taħt). Oħrajn għandhom jiġu deċiżi flimkien, fil-livell Ewropew (żona tal-euro), l-ewwel nett b’metodu ġdid għat-teħid ta’ deċiżjonijiet u bi strumenti ġodda, permezz tal-kooperazzjoni msaħħa prevista fit-Trattat attwali (it-2 kolonna tat-tabella), jew b’emendi għat-Trattat jew, jekk ikun meħtieġ, Trattat ġdid tal-UEM (it-3 kolonna tat-tabella). Fl-aħħar nett, it-tabella tiġbor fil-qosor dawn l-istadji u proposti istituzzjonali, u l-inizjattivi preparatorji dwar il-pilastru politiku tal-UEM (ir-4 kolonna).

5.2. Tabella analitika tal-alternattivi għall-ikkompletar tal-UEM (3)

(I) Politiki skont it-Trattat attwali (II) Kooperazzjoni msaħħa/strutturata klawsola “passerelle” (art. 136 tat-TFUE) (III) Lil hinn mit-Trattat ta’ Lisbona Stadji istituzzjonali biex jintlaħaq il-Pilastru politiku: għaż-żona tal-euro u l-pajjiżi li jixtiequha Pilastru finanzjarju-fiskali monetarju — Bażi komuni konsolidata tat-taxxa korporattiva (BKKTK) — L-ikkompletar tal-Unjoni Bankarja, is-suq tal-kapital u s-superviżjoni Ewropea — Għajnuna finanzjarja lil Stat f’każ ta’ kriżi (Art. 122 tat-TFUE) — Implimentazzjoni tal-programmi nazzjonali ta’ riforma Pilastru finanzjarju-fiskali monetarju — Tisħiħ tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES) — L-ikkompletar tal-mandat tal-BĊE — Politika fiskali komuni tal-UEM — Unjoni (fiskali) u baġitarja — Mutwalizzazzjoni tad-dejn (jew permezz tal-Artikolu 125 tat-TFUE?) — Mekkaniżmu ta’ solidarjetà u kompetittività, kontra l-iżbilanċi u l-iskossi asimmetriċi (Unjoni fiskali) — Bilanċ tal-pagamenti tal-UEM Pilastru finanzjarju-fiskali monetarju — Riżorsi proprji — Stabbiliment ta’ Fond Monetarju Ewropew bħala Aġenzija tad-dejn — Eurobonds għad-dejn ġdid — Armonizzazzjoni tat-taxxa L-1 stadju 1. President stabbli tal-Grupp tal-Euro 2. Il-Konferenza Interparlamentari tibda tiffunzjona 3. “Parlamentarizzazzjoni” taż-żona tal-euro – (Gran Kumitat tal-PE – bil-parlamentari kollha tal-UEM). Pilastru ekonomiku — Tisħiħ u implimentazzjoni tal-pjan ta’ Juncker — Politiki għall-investiment, it-tkabbir u l-impjieg — Eurobonds tal-BEI — Strateġiji għat-tixrid tal-għarfien (Aġenda Diġitali) — Ikkompletar tas-suq intern (suq uniku tal-enerġija, diġitali, tar-riċerka) — Flessibbiltà tar-regoli tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir — Implimentazzjoni aħjar tas-Semestru Ewropew u l-arranġamenti kuntrattwali Pilastru ekonomiku — Governanza makro u mikroekonomika tal-UEM — Riċerka u innovazzjoni — Koordinazzjoni mill-qrib bejn il-laqgħat fis-Summits tal-Kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern taż-żona tal-euro, il-Grupp tal-Euro u l-Grupp ta’ Ħidma tal-Grupp tal-Euro — Leġislazzjoni ġdida għaż-żona tal-euro — Investimenti infrastrutturali soċjali — Demokrazija parteċipatorja fis-settur ekonomiku Pilastru ekonomiku (fil-każ li ma jkunux jista’ jingħata l-mandat għal kooperazzjoni msaħħa lill-UEM) — Rappreżentant Għoli tal-UE għall-politika ekonomika/fiskali — Koordinazzjoni obbligatorja tal-politiki ekonomiċi (emenda tal-Artikolu 5 tat-TFUE) — Votazzjoni b’maġġoranza għall-politika makro u mikroekonomika b’kodeċiżjoni mal-Parlament (parlamentari tal-UEM) — Trasferiment ta’ kompetenzi, li jibda mill-industrija u l-enerġija It-2 stadju 4. Kunsill Affarijiet leġislattivi tal-UEM 5. Vot parlamentari taż-żona tal-euro dwar kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UEM 6. Eżekuttiv (gvern) għall-UEM (attwalment il-Grupp tal-Euro u l-Kummissjoni) 7. Tisħiħ tal-poteri u l-kompetenzi tal-Konferenza Interparlamentari (PE u parlamenti nazzjonali). Pilastru soċjali — drittijiet — Adeżjoni mal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem — Taħriġ, edukazzjoni — Direttiva qafas dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali — Integrazzjoni tal-ġeneri — Indikaturi tal-iżvilupp — Adeżjoni mal-Karta Soċjali tal-Kunsill tal-Ewropa — Rispett sħiħ tad-drittijiet — Klawżola soċjali orizzontali (Art. 9 tat-TFUE) Pilastru soċjali — Koordinazzjoni tal-politiki soċjali — Armonizzazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali — Politika dwar l-immigrazzjoni — Dritt għall-pensjoni individwali u transnazzjonali — Introjtu minimu għaċ-ċittadini — Beni pubbliċi Ewropej — Appoġġ għall-impjieg — Suq tax-xogħol, mobbiltà, rikonoxximent tal-kwalifiki — Kwalità tas-servizzi pubbliċi Pilastru soċjali — Votazzjoni b’maġġoranza għall-politiki soċjali, tal-impjieg, tal-edukazzjoni u tas-saħħa — Emenda tal-Karta tad-Drittijiet fir-rigward tal-limiti għad-dritt għall-proprjetà — Trasferiment ta’ għadd ta’ kompetenzi mil-lista ta’ appoġġ għal dik tal-kompetizzjoni (edukazzjoni u t-taħriġ b’mod partikolari) It-3 stadju 8. Tisħiħ tal-poteri tal-PE fil-kuntest tal-UEM (leġittimità demokratika) u l-istabbiliment ta’ partiti politiċi Ewropej ġenwini 9. Kamra tal-Istati (UEM) (gvernijiet) 10. Distinzjoni bejn il-poter leġislattiv u l-poter eżekuttiv 11. Abolizzjoni tal-votazzjoni b’unanimità Pilastru politiku — Parlamentarizzazzjoni tal-UEM — Gran Kumitat (parlamentari taż-żona tal-euro) — President stabbli tal-Grupp tal-Euro — Kunsill Affarijiet Leġislattivi — Ftehimiet interistituzzjonali — Implimentazzjoni tal-Politika tal-Viċinat — Ftehimiet kummerċjali bilaterali u multilaterali Pilastru politiku — Vot parlamentari taż-żona tal-euro dwar kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UEM — Tisħiħ tal-Konferenza Interparlamentari (Art. 13 tal-patt fiskali) — Difiża Ewropea — Politika tal-affarijiet barranin — Leħen uniku fil-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU — Rappreżentanza esterna tal-UEM — Prosekutur Pubbliku Ewropew — Korp Volontarju Ewropew għall-għajnuna umanitarja Pilastru politiku — Trattat ġdid tal-UEM — Europarlament (parlamentari tal-UEM) b’kooperazzjoni permanenti msaħħa (Art. 136 ġdid tat-TFUE) — Tisħiħ tal-PE (leġislazzjoni ordinarja, dritt ta’ inizjattiva fin-nuqqas ta’ azzjoni tal-KE) — Kamra tal-Istati (gvernijiet+) — Abolizzjoni tal-votazzjoni b’unanimità — Maġġoranza super-kwalifikata għall-emendi tat-Trattati — Eżekuttiv Ewropew (għall-UEM) — Partiti u programmi elettorali Ewropej u listi transnazzjonali — Separazzjoni tal-poteri — Politika tal-affarijiet barranin L-inizjattivi — Stati u soċjetà ċivili ġenerali promossi mill-KESE/KtR f’kooperazzjoni mal-Presidenza tal-UE u l-Kummissjoni — Konferenza Interparlamentari — Proposti tal-PE rigward azzjoni skont it-Trattat attwali u għar-reviżjoni tat-Trattat ta’ Lisbona — Konvenzjoni Kostituzzjonali — Valutazzjoni tal-possibbiltà ta’ referendum pan-Ewropew.

Brussell, is-27 ta’ Mejju 2015. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) “Preparing for Next Steps on Better Economic Governance in the Euro Area”– Nota ta’ analiżi ppreżentata minn Jean-Claude Juncker fit-12 ta’ Frar 2015, p. 1.

(2) Anke abbażi tal-Opinjoni tal-KESE “L-ikkompletar tal-UEM – Il-leġislatura Ewropea li jmiss” (ĠU, C 451 tas-16.12.2014, p. 10).

(3) Idem.