MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 81/145

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Dokument ta’ Riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa”

[COM(2017) 206]

“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-istabbiliment tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali”

[COM(2017) 250 final]

“Proposta għal Proklamazzjoni Interistituzzjonali dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali”

[COM(2017) 251 final]

(2018/C 081/20)

Relatur: Gabriele BISCHOFF Korelatur: Jukka AHTELA

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 5.7.2017 Bażi legali Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 27.9.2017 Adottata fil-plenarja 19.10.2017 Sessjoni plenarja Nru 529 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 229/4/2

1. Konklużjonijiet

1.1. Quddiem sfidi bħall-ġejjieni tax-xogħol, iż-żieda fl-inugwaljanzi u l-faqar, il-globalizzazzjoni u l-migrazzjoni, iċ-ċittadini qegħdin jiddubitaw dejjem aktar li l-UE, flimkien mal-Istati Membri, humiex kapaċi jagħtu sigurtà, progress soċjali u ekonomiku u impjiegi ta’ kwalità jew li jdgħajfu l-protezzjoni nazzjonali fl-Istati Membri. Id-dibattitu dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa u l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) jista’ jkun instrumentali biex jintlaħaq kunsens ġdid dwar dawn il-kwistjonijiet urġenti u jista’ jgħin jiżblokka l-UE.

1.2. Il-KESE jenfasizza bil-qawwa li d-deċiżjonijiet meħuda fir-rigward ta’ liema xenarji jew deċiżjonijiet għandhom jiġu segwiti fir-rigward tad-dimensjoni soċjali mhumiex għażla akkademika iżda se jkollhom impatt fundamentali fuq il-ħajja tan-nies. Il-KESE jemmen li futur realistiku għall-Unjoni Ewropea huwa possibbli biss jekk bażi ekonomika soda tingħaqad ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha. B’mod partikolari, is-servizzi soċjali moderni u l-oppportunitajiet tal-ħajja ugwali jgħinu biex jippromovu l-għoti ta’ setgħa lin-nies, il-paċi soċjali u l-iżvilupp ekonomiku. Il-KESE jtenni li t-tilħiq tal-objettivi tat-Trattat ta’ tkabbir ekonomiku bbilanċjat u progress soċjali li jwasslu għal titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol għandu jkun il-prinċipju ta’ gwida fid-determinazzjoni tal-orjentament futur tad-dimensjoni soċjali tal-UE.

1.3. Il-Kumitat jifhem li l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) huwa maħsub bħala dikjarazzjoni politika ta’ intenzjoni u, fih innifsu, ma joħloq l-ebda drittijiet legali ta’ azzjonijiet ġodda. Għalhekk, il-Kumitat jemmen li dan ikun sinjal importanti li l-Kunsill huwa kapaċi jappoġġja l-Proklamazzjoni tiegħu waqt is-Summit Soċjali ta’ Gothenburg f’Novembru 2017. Il-KESE jemmen li pjan direzzjonali ċar għall-implimentazzjoni tal-Pilastru jgħin ikattar il-konverġenza u jikseb l-objettivi tiegħu.

1.4. Madankollu, il-Kumitat jirrikonoxxi wkoll li fil-kuntest politiku attwali, hemm differenzi ta’ opinjoni dwar kif l-UE għandha timxi ’l quddiem. Il-KESE jemmen bil-qawwa li t-tisħiħ tad-dimensjoni soċjali jitwettaq aħjar ma’ kull wieħed mis-27 Stat Membru, b’enfasi fuq proġetti ewlenin li jwasslu għal progress soċjali u ekonomiku. Madankollu, jekk dan ma jkunx possibbli, toroq alternattivi għandhom jiġu kkunsidrati, pereżempju xi pajjiżi jibqgħu għaddejjin u jistiednu lill-oħrajn kollha biex isegwuhom. Il-Kumitat jenfasizza wkoll li hemm bżonn ta’ aktar ċarezza dwar liema miżuri għandhom japplikaw għall-UE 27 u li għandhom ikopru ż-żona tal-euro.

1.5. L-inugwaljanza, il-faqar u l-esklużjoni soċjali li qegħdin jiżdiedu għandhom ikunu miġġielda fil-livelli kollha mill-partijiet interessati kollha. Minħabba dan, il-KESE jemmen li huma meħtieġa aktar sforzi mmirati lejn id-definizzjoni ta’ prinċipji komuni, standards, politiki u strateġiji fil-livelli xierqa fir-rigward ta’ konverġenza mtejba tal-pagi u l-istabbiliment jew iż-żieda tal-pagi minimi għal livelli adegwati, b’rispett sħiħ għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali. Il-KESE enfasizza wkoll fl-ewwel opinjoni tiegħu dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (1) li l-istudju tal-ILO (2) huwa punt ta’ referenza utli. Dan jenfasizza li firxa ta’ indikaturi jistgħu jintużaw biex jitqabblu l-livelli tal-paga minima, li jqisu ċ-ċirkostanzi nazzjonali, iżda l-iktar popolari huwa l-proporzjon bejn il-paga minima u paga medja. Barra minn hekk, huwa importanti li jiġi żgurat li ċ-ċittadini kollha huma koperti minn dħul minimu. Il-KESE jenfasizza li l-flus allokat għall-koeżjoni soċjali u l-investiment soċjali għandu jiżdied biex jiġu ffaċċjati l-isfidi futuri.

1.6. Il-politika soċjali hija kompetenza kondiviża fil-qafas legali tal-UE. Ser ikun importanti li jintlaħaq kunsens dwar min għandu jagħmel xiex fil-qasam tal-politika soċjali, u b’mod partikolari f’liema oqsma l-UE għandha taġixxi u kif, flimkien ma’ aktar trasparenza u responsabbiltà għall-azzjonijiet meħuda jew, tabilħaqq, in-nuqqas ta’ azzjoni. F’dan il-kuntest, riformi u inizjattivi politiċi għandhom jiġu segwiti li jindirizzaw sfidi multipli u jagħmlu s-soċjetajiet u l-ekonomiji addatti għall-futur. Jekk wara żmien xieraq l-impenn politiku għall-implimentazzjoni ta’ pinċipji komuni jidher li huwa inadegwat, għandhom jiġu kkunsidrati miżuri adatti ġodda, inklużi inizjattivi legali u mhux legali.

1.7. L-organizzazzjonijiet rilevanti kollha rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili jridu jiġu involuti b’mod xieraq fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politiki rilevanti, filwaqt li jiġi rikonoxxut ir-rwol speċifiku tal-imsieħba soċjali u r-rispett tal-awtonomija tagħhom. Il-promozzjoni tan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali fil-livelli kollha se tkun ukoll importanti biex tipprovdi swieq tax-xogħol li jiffunzjonaw sew, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti għal kulħadd, aktar produttività u sigurtà soċjali sostenibbli.

1.8. Fil-qalba ta’ dan il-proġett politiku huma l-valuri komuni tal-UE, imħaddna fid-drittijiet fundamentali. Il-KESE jibqa’ mħasseb ħafna dwar in-nuqqas ta’ infurzar tad-drittijiet soċjali eżistenti u d-“dinjiet ta’ konformità differenti” mal-liġi tal-UE. Il-Kummissjoni, bħala l-gwardjan tat-Trattati, hi responsabbli għall-infurzar iżda l-Istati Membri għandhom id-dmir li jimplimentaw kif suppost u jikkonformaw mar-regoli tal-UE. Il-KESE jemmen li jista’ jaqdi rwol aktar attiv fil-promozzjoni, is-sensibilizzazzjoni u l-monitoraġġ tas-sitwazzjoni attwali billi jinħoloq forum permanenti dwar id-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt.

1.9. Id-diskussjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa ma tistax issir b’mod iżolat u għandha tkun konnessa mad-dibattiti dwar l-approfondiment tal-UEM, dwar kif nistgħu nisfruttaw il-globalizzazzjoni waqt li jiġu indirizzati l-isfidi tagħha u kif dawn l-għanijiet ikunu mgħammra b’mod adegwat u effettiv.

1.10. Biex tittejjeb id-dimensjoni soċjali, hija speċjalment meħtieġa azzjoni f’żewġ oqsma ewlenin – l-UEM u s-suq uniku. Il-politika soċjali trid tkun inkorporata f’politiki ekonomiċi tal-UE differenti, b’taħlita ta’ politika makroekonomika tajba u bi progress lejn l-approfondament tal-UEM. Fir-rigward tal-UEM, is-Semestru Ewropew se jaqdi rwol essenzjali fl-ibbilanċjar mill-ġdid tal-politika ekonomika u soċjali kif ukoll il-faċilitazzjoni ta’ riformi mfassla tajjeb fl-Istati Membri kkonċernati. Il-Kumitat jenfasizza l-ħtieġa għal Semestru Ewropew ekonomiku u soċjali. Il-Pilastru huwa maħsub ukoll li jkollu impatt fuq il-governanza ekonomika Ewropea. It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għall-EPSR jeħtieġ li titjieb b’indikaturi aktar adegwati u xierqa.

1.11. Il-Kumitat jibqa’ konvint li futur tajjeb huwa possibbli u li UE aktar b’saħħitha tista’ tgħin biex jjisawwru aħjar il-globalizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni sabiex jipprovdu prospetti ġodda għaċ-ċittadini kollha. Kulħadd għandu, madankollu, jifhem dak li hemm fin-nofs – x’jista’ jintilef jekk immorru lura jew dak li nistgħu niksbu jekk nimxu ’l quddiem.

2. Introduzzjoni (Sfond, sfidi u kuntest)

2.1. Għaxar snin wara l-kriżi finanzjarja, l-effetti ekonomiċi, soċjali u politiċi tagħha jkomplu jidhru u kellhom impatt profond fuq l-UE u ċ-ċittadini tagħha. L-UE teħtieġ viżjoni għall-futur u li ssib direzzjoni ġdida, li tgħinha tindirizza l-isfidi ewlenin bħall-ġejjieni tax-xogħol, il-globalizzazzjoni, il-migrazzjoni, iż-żieda fl-inugwaljanzi u l-faqar.

2.2. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jemmen li futur realistiku għall-Unjoni Ewropea huwa possibbli biss jekk bażi ekonomika soda tingħaqad ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha. Huwa konvint li l-Unjoni Ewropea teħtieġ kunsens imġedded dwar strateġija ekonomika u soċjali sostenibbli biex twassal il-wegħda tagħha li taħdem għal tkabbir ekonomiku bbilanċjat u progress soċjali li jwasslu sabiex tikber il-benesseri taċ-ċittadini tagħha. Għalhekk jilqa’ b’sodisfazzjon id-dibattitu dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa, ankrat f’diskussjoni usa’ dwar il-ġejjieni tal-Ewropa, kif ukoll il-proposta tal-Kummissjoni għal proklamazzjoni interistituzzjonali dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR).

2.3. Id-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa, ippubblikat fis-26 ta’ April 2017, hu wieħed mill-ħames dokumenti ppreżentati fid-dibattitu wiesa’ bejn il-mexxejja tas-27 Stat Membru, l-istituzzjonijiet tal-UE, l-imsieħba soċjali u ċ-ċittadini, li ngħata bidu mill-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-futur tal-Ewropa (3). Id-dokument dwar id-dimensjoni soċjali huwa l-kontribuzzjoni tal-Kummissjoni għad-diskussjoni dwar kif il-mudelli soċjali Ewropej għandhom jadattaw għall-isfidi attwali u futuri, u dwar ir-rwol li suppost ikollha l-Unjoni Ewropea f’dan u sa liema punt.

2.4. Id-dokument jesplora l-mistoqsija dwar jekk, u jekk hu hekk, kif id-dimensjoni soċjali tista’ tiġi appoġġjata fid-dawl tax-xenarji differenti żviluppati fil-White Paper. Filwaqt li l-White Paper tistabbilixxi ħames xenarji mhux eżawrjenti jew preskrittivi, id-dokument ta’ riflessjoni jiddeskrivi biss tliet perkorsi possibbli għad-dimensjoni soċjali tal-Ewropa. Dan iqis ukoll l-erba’ għodod ewlenin li l-UE għandha bħalissa biex tgħin twassal l-objettiv ta’ tkabbir inklużiv: leġislazzjoni, gwida, finanzjament u kooperazzjoni.

2.5. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-inizjattiva tal-White Paper tal-Kummissjoni: huwa ż-żmien biex l-Unjoni Ewropea tibda riflessjoni serja dwar it-triq ’il quddiem għall-Unjoni Ewropea, li dalwaqt se tonqos għal 27 Stat Membru. Id-dimensjoni soċjali hija parti integrali minn din id-diskussjoni.

2.6. Fl-istess ħin tad-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali, il-Kummissjoni ppreżentat ukoll Rakkomandazzjoni u proposta għal Proklamazzjoni interistituzzjonali tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR/il-Pilastru) (4). Wara dawn segwiet konsultazzjoni estensiva fl-2016 dwar sommarju preliminari għall-Pilastru. Il-KESE stabbilixxa l-opinjonijiet inizjali tiegħu dwar il-Pilastru f’opinjoni (5) li adotta f’Jannar 2017, fejn ibbaża ruħu fuq ir-riżultati ewlenin tad-dibattiti organizzati fit-28 Stat Membru.

2.7. F’din l-opinjoni, il-KESE qed jirrispondi għall-mistoqsija mill-Kummissjoni Ewropea biex ifassal opinjoni dwar id-Dokument ta’ Riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa. B’dan, il-Kumitat jgħaqqad ukoll din l-inizjattiva mar-Rakkomandazzjoni u l-Proklamazzjoni tal-Pilastru proposta.

2.8. “Ewropa Soċjali” huwa kunċett wiesa’ ħafna u, kif imsemmi fid-dokument ta’ riflessjoni, il-fehim ta’ xi jfisser dan jinbidel ħafna. Xi wħud jistgħu anke jikkontestaw il-bżonn ta’ dimensjoni soċjali tal-UE minħabba li jħossu li l-politika soċjali tal-UE hija theddida għall-kompetittività dinjija Ewropea. Madankollu, oħrajn jaraw l-“Ewropa soċjali” bħala l-bażi għall-kontribuzzjoni tal-UE għad-demokrazija, il-koeżjoni, id-diversità kulturali u soċjetajiet prosperużi.

2.9. Id-dimensjoni soċjali minn dejjem kienet ċentrali għall-Unjoni Ewropea, iżda filwaqt li hemm acquis soċjali tal-UE pjuttost sostanzjali – li żviluppa maż-żmien b’mod parallel mas-Suq Uniku, l-Unjoni Ekonomika u Monetarja, id-drittijiet fundamentali tal-ħaddiema u ċ-ċittadini – xi drabi nħass li kien inviżibbli u assenti meta mqabbel mal-politiki nazzjonali tal-Istati Membri. Madankollu r-realtajiet soċjali fi ħdan l-Ewropa huma differenti ħafna. Ir-riskju hu ta’ ħafna aktar diverġenza, b’mod partikolari f’xenarju fejn l-UE tiddeċiedi attivament li tieħu pass lura fl-integrazzjoni tagħha. Id-Dokument ta’ Riflessjoni jidentifika wkoll bosta katalisti tal-bidla b’konsegwenzi fuq il-mudelli soċjali tal-Istati Membri, inkluża bidla demografika għal popolazzjoni li qed tixjieħ, soċjetà aktar differenti u kumplessa u bidliet fl-istil tal-ħajja u t-trasformazzjoni tax-xogħol, li jwasslu għal mudelli tax-xogħol u kundizzjonijiet tax-xogħol dejjem aktar differenti u irregolari.

2.10. Il-KESE jemmen li futur realistiku għall-Unjoni Ewropea huwa possibbli biss jekk bażi ekonomika soda tingħaqad ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha. L-UE taqsam il-kompetenzi mal-Istati Membri fil-qasam tal-politika soċjali, għalkemm ir-responsabbiltà taqa’ primarjament fil-livell nazzjonali mal-gvernijiet, l-imsieħba soċjali u l-atturi tas-soċjetà ċivili. ’Il quddiem, u fil-kuntest ġenerali tal-kunsens li ntlaħaq dwar il-futur tal-Ewropa, se jkun ukoll importanti li jintlaħaq kunsens dwar min għandu jagħmel xiex fil-qasam tal-politika soċjali, u b’mod partikolari f’liema qasam għandha taġixxi l-UE u kif.

2.11. Il-KESE ssottolinja wkoll il-problema tan-nuqqas ta’ infurzar tad-drittijiet soċjali eżistenti. Il-Kummissjoni, fir-rwol tagħha bħala “gwardjan tat-Trattati” għandha r-responsabbiltà ewlenija tal-infurzar. Madankollu, hija r-responsabbiltà tal-Istati Membri biex jimplimentaw b’mod tajjeb il-leġislazzjoni tal-UE u jikkonformaw magħha. Hemm “dinjiet ta’ konformità differenti (6)” mad-dritt tal-Unjoni fl-Istati Membri u ċertu nuqqas ta’ rieda mill-Kummissjoni biex tindirizza din il-kwistjoni b’mod tajjeb. Dan huwa wkoll ostaklu għal aktar konverġenza li għandha tiġi indirizzata. Il-Kumitat diġà enfasizza l-ħtieġa li jiġu promossi u infurzati d-drittijiet fundamentali u soċjali eżistenti u li jiġi sorveljat il-ksur ta’ dawn id-drittijiet (7). Il-KESE irid ikollu rwol iktar attiv hawnhekk u joħloq forum permanenti dwar id-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt biex tiġi monitorjata l-qagħda attwali. It-trasparenza u ċ-ċarezza dwar min jagħmel xiex huma essenzjali, sabiex iċ-ċittadini jkunu jistgħu jifhmu fejn jaqgħu r-responsabilitajiet u min għandu jkun responsabbli.

2.12. F’ħafna opinjonijiet (8), il-KESE enfasizza l-bżonn ta’ taħlita ta’ politika makroekonomika li tappoġġja, aktar milli taħdem biex taffronta, l-objettivi tal-politika soċjali. Il-Premessa 11 tar-Rakkomandazzjoni tal-EPSR li tiddikjara li “l-progress ekonomiku u soċjali huma minsuġa flimkien u […] l-istabbiliment ta’ EPSR għandu jkun parti minn sforzi akbar biex jinbena mudell ta’ tkabbir aktar inklużiv u sostenibbli bit-titjib ta’ kompetittività Ewropea u billi jsir post aħjar ta’ investiment, ta’ ħolqien ta’ xogħlijiet u biex ikattar l-inklużjoni soċjali”, hija għalhekk xierqa. Id-diskussjoni dwar id-dimensjoni soċjali għandha għalhekk tkun evidenza ta’ rabta mad-diskussjoni dwar il-futur tal-arkitettura tal-UEM, u s-suġġett ta’ dokument ta’ riflessjoni separat dwar il-Futur tal-Ewropa.

2.13. Il-mistoqsija ewlenija hija: x’impatt se jkollu l-EPSR? Hemm ħafna aspettativi u mistoqsijiet bħal pereżempju, se tindirizza l-iżbilanċi soċjali tas-suq komuni jew tgħin biex jintemm l-iżbilanċ bejn il-libertajiet ekonomiċi u d-drittijiet soċjali (9)? Il-verità hija li meta jinħolqu aspettattivi għoljin dan jista’ jkollu effett boomerang. Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda approċċ realistiku iżda xorta waħda ambizzjuż.

2.14. Preċedentement, il-KESE enfasizza, fil-kuntest tad-diskussjoni dwar l-EPSR, li l-UE għandha bżonn twassal proġett pożittiv biex kulħadd jindirizza ż-żieda fil-populiżmu, in-nazzjonaliżmu u x-xettiċiżmu fost iċ-ċittadini Ewropej u li juri li l-UE għadha kapaċi twassal il-wegħda li toħloq tkabbir ekonomiku u impjiegi, li ttejbilhom ħajjithom u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Tenna wkoll li dan għandu jkun prinċipju ta’ gwida biex jiddetermina l-orjentazzjoni tal-futur tad-dimensjoni soċjali tal-Ewropa.

3. Id-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa

3.1. Fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar il-“White Paper dwar il-Futur tal-Ewropa”, il-KESE diġà ssottolinja li d-dibattiti previsti mal-gvernijiet u s-soċjetà ċivili fl-Istati Membri m’għandhomx ikunu dwar għażla bejn il-ħames xenarji differenti msemmija fil-White Paper, imma għandhom ikunu użati biex juru l-konsegwenzi potenzjali tal-għażliet u d-deċiżjonijiet differenti. Għalhekk, id-deċiżjonijiet fi ħdan ix-xenarji deskritti ma jitqisux bħala l-uniċi għażliet possibbli jew bħala “mudelli” li jiddeskrivu deċiżjonijiet iżolati differenti. L-istess approċċ għandu japplika għad-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali.

3.2. Id-dokument ta’ riflessjoni jirreferi għar-realtajiet soċjali differenti fi ħdan l-UE, jidentifika katalisti tal-bidla possibbli u jipproponi tliet deċiżjonijiet possibbli ’l quddiem: — Il-limitazzjoni tad-“dimensjoni soċjali” għall-moviment liberu (moviment liberu biss), — Dawk li jixtiequ jagħmlu aktar fil-qasam soċjali jistgħu jagħmlu aktar (kooperazzjoni msaħħa), — L-UE-27 tista’ tapprofondixxi d-dimensjoni soċjali tal-Ewropa flimkien (tapprofondixxi d-dimensjoni soċjali mas-27).

3.3. Sabiex jiġu mifhuma aħjar l-implikazzjonijiet possibbli, il-KESE kkunsidra t-tliet deċiżjonijiet f’termini tal-isfidi u l-katalisti tal-bidla deskritti fid-dokument ta’ riflessjoni, u l-isfidi li l-KESE indirizza fl-opinjoni inizjali tiegħu dwar l-EPSR. Dawn huma spjegati permezz ta’ eżempji indikattivi fl-Appendiċi għal skopijiet illustrattivi biss.

3.4. “Moviment liberu biss” – l-ewwel deċiżjoni – tirrappreżenta l-akbar bidla rigward l-istatus quo u taf tidher bħala pass kbir lura. Dan jista’ jsir il-mutur għal dejjem aktar diverġenza fl-UE, b’konsegwenzi kunsiderevoli għall-ħajja taċ-ċittadini tal-UE u li jistgħu jwasslu għal forzi ċentrifugali li fl-aħħar mill-aħħar jistgħu jwasslu għad-diżintegrazzjoni tal-UE. Min-naħa l-oħra, il-moviment liberu u r-regolament dwar il-mobilità fl-UE jistgħu jkunu ta’ kwalità ogħla u b’kamp ta’ applikazzjoni akbar, u jiffaċilitaw wkoll l-infurzar u l-monitoraġġ tal-Kummissjoni (jiġifieri anqas imma aħjar).

3.5. “Kooperazzjoni mtejba” – it-tieni deċiżjoni – tista’ almenu tirriżulta f’aktar konverġenza bejn xi wħud mill-Istati Membri, imma tista’ toħloq ukoll lakuni usa’ ma’ oħrajn (semi-konverġenza). Ikun pass ’il quddiem fir-rigward tal-istatus quo u ħruġ mill-problema attwali li dejjem jinstab id-denominatur komuni l-aktar baxx jew li jiġu inklużi wisq nonparteċipazzjonijiet li jagħmlu l-infurzar ta’ dawn ir-regoli wisq ikkumplikat. Dan jista’, madankollu, iwassal għal livelli differenti ta’ drittijiet għaċ-ċittadini, skont f’liema Stat Membru jgħixu. Jista’ joħloq ukoll sfidi ġodda u inċertezzi għan-negozji li joperaw fl-UE u l-ħtieġa ta’ kundizzjonijiet ekwi, u li ser ikunu ikkonfrontati wkoll b’żewġ dinjiet differenti ta’ konformità. Din taf twassal ukoll għal nuqqas ta’ appoġġ tas-suq komuni jekk iċ-ċittadini f’pajjiżi mhux involuti jħossuhom dejjem aktar minsija.

3.6. “‘L-approfondiment tad-dimensjoni soċjali mas-27”’ – it-tielet deċiżjoni – iġib miegħu bidla fis-sitwazzjoni attwali u jkun katalist ewlieni għall-konverġenza mal-UE kollha. Dan jaf jinkludi miżuri vinkolanti u punti ta’ riferiment għall-UE27 u finanzjament mill-UE marbut mal-prestazzjoni fir-rigward il-punti ta’ riferiment u l-għanijiet konġunti. Madankollu, anke jekk il-KESE jemmen li l-approfondiment tad-dimensjoni soċjali l-aħjar li jsir bejn is-27 Stat Membru, filwaqt jiġu meqjusa n-negozjati diġà kumplessi dwar il-kunċett xejn ċar tal-EPSR, ma tidhirx realistika li nantiċipaw li din id-deċiżjoni tkun appoġġjata, speċjalment minn dawk l-Istati Membri li jridu jżommu l-vantaġġ komparattiv prinċipali tagħhom f’termini ta’ pagi u livelli soċjali aktar baxxi jew minn dawk li jibżgħu li l-mudelli nazzjonali u l-istandards għoljin tagħhom ikunu affettwati negattivament.

3.7. Il-KESE huwa tal-fehma li approċċ ta’ “tisħiħ tad-dimensjoni soċjali fejn possibbli u ssir aktar enfasi fuq ir-riżultati” se jappoġġja wkoll xprun ewlieni għal aktar konverġenza. Għalhekk huwa jappoġġja aktar miżuri vinkolanti bbażati fis-Semestru Ewropew (10) – b’benchmarks, mill-inqas għaż-Żona tal-Euro iżda preferibbilment għall-UE-27, marbuta mal-impjieg, l-edukazzjoni u l-ħarsien soċjali (pereżempju b’qafas ta’ referenza komuni għal appoġġ ta’ dħul għal dawk fil-bżonn). Dan għandu jkun akkumpanjat bi pjan li jistabbilixxi inizjattivi konġunti f’oqsma ewlenin li fihom l-azzjonijiet tal-UE jipprovdu valur miżjud ċar, u fejn possibbli, iffokat fuq ir-riżultati minflok. Il-flus allokat għall-koeżjoni soċjali u l-investiment soċjali għandu jiżdied sabiex jiġu ffaċċjati l-isfidi tal-ħiliet u l-kompetenzi, id-diġitalizzazzjoni u t-tibdil demografiku fl-Unjoni Ewropea.

4. Proklamazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali

4.1. Il-KESE diġà stqarr li l-EPSR għandu jikkontribwixxi għal bilanċ ġust bejn id-dimensjonijiet ekonomiċi u soċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-kwistjoni tal-ibbilanċjar tal-objettivi ekonomiċi u soċjali tiżboq il-bini ta’ pilastru waħdieni u tindirizza l-pedamenti orizzontali tal-Unjoni Ewropea.

4.2. L-objettivi msemmija tal-Pilastru li jjikkontribwixxi għal “suq tax-xogħol tabilħaqq pan-Ewropew u ġust” u li “jservi bħala kumpass għal konverġenza mġedda fi ħdan iż-żona tal-euro” imorru lil hinn mill-kompetenzi tal-qasam tat-Titolu X tal-Politika Soċjali tat-TFUE. Dawn jiksbu pożizzjoni fil-qalba tal-politiki ekonomiċi u monetarji, kif ukoll fl-istrateġija tal-impjieg skont it-Titoli VIII u IX tat-TFUE.

4.3. Il-Pilastru jiddeskrivi 20 “prinċipju u dritt” li l-Kummissjoni tqis essenzjali għas-swieq tax-xogħol ġusti u li jiffunzjonaw sew u għas-sistema tal-għajnuna soċjali tas-Seklu 21, miġbura taħt tliet kategoriji: 1) opportunitajiet u aċċess għas-suq tax-xogħol indaqs, 2) kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u 3) protezzjoni u inklużjoni soċjali.

4.4. L-istabbiliment tal-EPSR għandu karattru kemm retrospettiv kif ukoll li jħares ’il quddiem. Jipprova jirrifletti l-acquis tal-UE tad-drittijiet soċjali eżistenti, u jindika jekk u kif dan għandu jiġi implimentat, fejn neċessarju, biex iqis il-bidliet ewlenin fid-dinja tax-xogħol u fis-soċjetà, u jgħin ukoll fil-kisba ta’ swieq tax-xogħol u sistemi tal-għajnuna soċjali li jiffunzjonaw sew f’Ewropa tas-seklu 21.

4.5. Hija meħtieġa ċarezza dwar in-natura legali tal-Pilastru, li huwa ppreżentat fil-forma ta’ żewġ strumenti separati, iżda kważi identiċi: Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (11) u proposta għal Proklamazzjoni Interistituzzjonali (12). Skont il-Komunikazzjoni ta’ akkumpanjament, l-għażla tal-istrumenti tqis il-kunsiderazzjonijiet politiċi usa’ u l-limitazzjonijiet legali, b’mod partikolari r-restrizzjonijiet fuq il-kompetenzi tal-UE fl-isfera politika soċjali.

4.6. Ir-Rakkomandazzjoni, fl-eżerċizzju tal-kompetenza tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 292 tat-TFUE, tidħol fis-seħħ immedjatament. Din ma tindikax b’mod espliċitu lil min tindirizza, iżda l-premessi 17-20 jiċċaraw li “it-twettiq tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu impenn u responsabbiltà kondiviża bejn l-Unjoni, l-Istati Membri tagħha u s-sħab soċjali… u għandha tiġi implimentata kemm fil-livell tal-Unjoni kif ukoll f’dak tal-Istati Membri, fi ħdan il-kompetenzi rispettivi tagħhom u skont il-principju tas-sussidjarjetà”. F’dan il-kuntest, il-KESE jixtieq jenfasizza wkoll li l-awtonomija tal-imsieħba soċjali għandha tiġi rispettata.

4.7. B’mod parallel, il-Kummissjoni Ewropea tipproponi wkoll li l-EPSR għandu “jkun ipproklamat solennement b’mod konġunt mill-Istituzzjonijiet Ewropej”. M’hemmx bażi legali fit-Trattati tal-UE għall-Proklamazzjoni, għalkemm dan l-istrument diġà ntuża darba qabel, mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (CFREU), li ġiet ipproklamata għall-ewwel darba fil-Kunsill Ewropew ta’ Nizza fis-7 ta’ Diċembru 2000. Għandha ssir distinzjoni bejn il-Proklamazzjoni u ftehim interistituzzjonali fis-sens tal-Artikolu 295 TFUE, u, skont il-valutazzjoni legali tal-Kunsill, il-proklamazzjoni “tikkostitwixxi att atipiku, li mhuwiex legalment vinkolanti u ma joħloqx drittijiet direttament infurzabbli”.

4.8. Il-proċess ta’ Proklamazzjoni tal-EPSR huwa wkoll differenti mill-Karta tal-Komunità tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema adottata fid-9 ta’ Diċembru 1989. Barra minn hekk, din tal-aħħar għandha karattru purament dikjaratorju, iżda ġiet iffirmata mill-Istati Membri kollha barra mir-Renju Unit. Din ma kinitx dikjarazzjoni konġunta adottata flimkien ma’ istituzzjonijiet Ewropej oħra, għalkemm il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Programm ta’ Azzjoni Soċjali biex timplimenta l-Karta (COM(89) 568 final). Barra minn hekk, din tinkludi dispożizzjonijiet dwar l-infurzar tagħha.

4.9. Rigward “it-twassil tal-Pilastru Soċjali Ewropew”, dan huwa sforz u responsabbiltà kondiviżi bejn l-Unjoni, l-Istati Membri tagħha u l-imsieħba soċjali, u huwa konsistenti għall-Kunsill u l-Parlament Ewropew li jingħaqdu mal-Kummissjoni fil-proklamazzjoni solenni tal-Pilastru. L-EPSR għandu wkoll l-għan li jkollu impatt fuq il-governanza ekonomika tal-UE (is-Semestru Ewropew, it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali) u għalhekk ikun sinjal importanti li l-Kunsill jilħaq kunsens sabiex jappoġġja l-Proklamazzjoni. Minkejja r-rikonoxximent li l-imsieħba soċjali huma kompetenti f’ħafna oqsma, il-Kumitat jinnota li s’issa ma ġewx inklużi formalment fil-proċess tal-proklamazzjoni (13).

4.10. Il-Kumitat jifhem li l-Pilastru huwa maħsub bħala dikjarazzjoni politika ta’ intenzjoni u, fih innifsu, ma joħloq l-ebda drittijiet legali ta’ azzjonijiet ġodda. Il-Kummissjoni tagħmel distinzjoni bejn id-drittijiet u l-prinċipji: tal-ewwel jerġgħu jaffermaw uħud mid-drittijiet diġà preżenti fl-acquis tal-Unjoni, filwaqt li l-prinċipji jintqal li huma ġodda u għandhom l-intenzjoni li jindirizzaw l-isfidi li jirriżultaw mill-iżviluppi tas-soċjetà, tat-teknoloġija u tal-ekonomija. Tabilħaqq, skont il-Komunikazzjoni, la l-prinċipji u lanqas id-drittijiet mhuma direttament infurzati.

4.11. Minkejja n-nuqqas ta’ karattru legalment vinkolanti, tali Proklamazzjoni tinvolvi sforz politiku min-naħa tal-Istituzzjonijiet tal-UE, u tal-Kunsill u tal-Istati Membri, biex iwasslu riżultati b’rabta mal-EPSR, filwaqt li jirrispettaw id-diviżjoni tal-kompetenzi u l-principju tas-sussidjarjetà.

4.12. Is-CFREU, b’differenza mill-EPSR, għandha l-istess valur tat-Trattati u għalhekk hija parti mil-liġi primarja, għalkemm ma toħloqx kompetenzi ġodda fil-livell tal-UE u, filwaqt li vinkolanti għall-istituzzjonijiet tal-UE, mhijiex direttament infurzabbli miċ-ċittadini tal-UE. Din għandha approċċ usa’ għal drittijiet ekonomiċi u soċjali simili. Jekk wara żmien xieraq l-impenn politiku msemmi hawn fuq ma jkunx wasal fl-Istati Membri kollha għal inizjattivi konkreti li jimplimentaw il-pilastru, għandhom jiġu kkunsidrati miżuri adatti ġodda, inklużi inizjattivi legali u mhux legali. Il-KESE diġà talab għal direttiva qafas dwar introjtu minimu (14). Opinjonijiet legali ġodda, pereżempju kkummissjonati għall-Ministeru tax-Xogħol fil-Ġermanja, jesploraw kif dan jista’ jsir (15).

4.13. Il-KESE diġà enfasizza f’opinjoni tal-2011 (16) li d-drittijiet soċjali fundamentali huma “indiviżibbli” mid-drittijiet ċivili u politiċi u għalhekk jirrikjedu attenzjoni strateġika speċjali. Ippropona aktar miżuri u attivitajiet promozzjonali biex titjieb l-effettività tal-istrateġija ta’ implimentazzjoni tad-drittijiet fundamentali. Il-Kummissjoni ma tindirizzax biżżejjed il-problema tan-nuqqas ta’ infurzar tad-drittijiet soċjali eżistenti u l-KESE jemmen li hemm ċertu riskju li l-EPRS iwassal biex ir-rwol speċifiku li l-Kummissjoni għandha bħala “gwardjan tat-Trattati” ikun anqas ċar.

5. Relazzjoni bejn id-Dokument ta’ Riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali u l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali

5.1. Ir-relazzjoni bejn l-EPRS u d-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali, kif ukoll id-dokumenti ta’ riflessjoni oħra fil-futur usa’ tad-dibattitu dwar l-Ewropa, għandha wkoll tiġi kkunsidrata. Analiżi tal-EPRS turi li bosta xenarji mill-White Paper/id-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali jistgħu tabilħaqq ikunu magħquda fl-implimentazzjoni tal-Pilastru.

5.2. L-EPSR huwa mmirat primarjament għall-Istati Membri fiż-żona tal-euro. F’dan ir-rigward, il-filosofija tal-EPRS tersaq qrib xenarju li fih “min irid jagħmel iżjed, jagħmel iżjed”. Il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Pilastru permezz tat-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali, b’indikaturi aktar adegwati u xierqa u li għandu jkun integrat fis-Semestru Ewropew, jista’ joffri possibbilment xi progress f’din id-direzzjoni. Is-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali għandhom jiġu kkonsultati dwar dawn l-indikaturi billi l-proposta attwali mhijiex biżżejjed.

5.3. Xi wħud mill-miżuri ta’ “segwitu” kienu ssuġġeriti fil-Komunikazzjoni dwar il-qbil tal-EPSR max-xenarju tal-UE-27, filwaqt li oħrajn jaf jidhru mmirati primarjament għax-xenarju ta’ “dawk li jkunu jridu jagħmlu aktar”. Għalhekk, il-miżuri, bħall-inizjattiva għall-promozzjoni tal-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata tal-Ġenituri li Jaħdmu u tal-Persuni li Jindokraw, ippreżentati bħala parti mill-pakkett tal-Pilastru Soċjali, għandhom l-intenzjoni li japplikaw għall-UE-27. Bl-istess mod, il-miżuri relatati mal-infurzar tal-leġislazzjoni eżistenti u d-djalogu soċjali huma wkoll maħsuba biex japplikaw għall-UE-27. Il-ħtieġa li taħdem f’livell ġeografiku iktar ristrett tista’ wkoll toħloq sfidi ġodda għall-imsieħba soċjali, li huma rrappreżentati fil-livell tal-UE.

5.4. Miżuri oħra proposti fir-Rakkomandazzjoni, bħal dawk relatati mas-Semestru Ewropew u t-tlestija tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja Ewropea, huma applikabbli u intiżi biss għaż-żona tal-euro. Dawn huma aktar adattati f’xenarju ta’ “dawk li jridu jagħmlu aktar”. Fil-fatt, id-Dokument ta’ Riflessjoni jsemmi, bħala eżempju ta’ tali xenarju, konverġenza aktar b’saħħitha lejn swieq tax-xogħol aktar integrati u lejn is-sistemi soċjali l-aktar effettivi u l-aktar sistemi b’saħħithom tal-edukazzjoni u tas-saħħa.

5.5. L-appoġġ finanzjarju tal-UE permezz tal-Fond Soċjali Ewropew huwa aktar adatt b’approċċ tal-UE-27. L-idea li jkun hemm finanzjament ikbar huwa fil-fatt imsemmi fid-Dokument ta’ Riflessjoni bħala eżempju tal-UE-27 li tapprofondixxi d-dimensjoni soċjali.

6. Relazzjoni mad-dokumenti ta’ riflessjoni l-oħra dwar il-Futur tal-Ewropa

6.1. Id-diskussjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa ma tistax issir waħedha u għalhekk huwa wkoll importanti li tiġi kkunsidrata r-relazzjoni mad-dokumenti ta’ riflessjoni l-oħra dwar il-Futur tal-Ewropa u l-messaġġi ewlenin tagħhom dwar id-dimensjoni soċjali u t-triq ’il quddiem, anke jekk il-KESE se jipproduċi opinjonijiet separati dwar uħud minn dawn id-dokumenti (17).

6.2. Id-dokument ta’ riflessjoni dwar “L-Approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja” jiddeskrivi l-impjiegi, it-tkabbir, il-ġustizzja soċjali, il-konverġenza ekonomika u l-istabbiltà finanzjarja bħala parti mill-prinċipji ta’ gwida għall-approfondiment tal-UEM. Dan pjuttost jidher bħala kunċett kemm xejn limitat tad-dimensjoni soċjali tal-UEM. Qabel xejn dan mhuwiex konsistenti mal-konverġenza ekonomika u soċjali jew speċjalment mal-konverġenza ’l fuq u jirreferi prinċipalment għall-“ġustizzja soċjali”. M’hemm l-ebda spjegazzjoni dwar il-kunċett jew il-perċezzjoni ta’ “ġustizzja soċjali”, u r-raġuni għala ma tirreferix minflok għal “ġustizzja soċjali” skont l-Artikolu 3 tat-TFUE.

6.3. Id-dokument ta’ riflessjoni tal-UEM jirreferi għat-tisħiħ tal-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi fi ħdan is-Semestru tal-UE, bħala għodda ewlenija. Fi ħdan is-Semestru, l-EPSR jaħdem bħala “kumpass imġedded għal ħafna politiki bħal dawn għal kundizzjonijiet ta’ xogħol u ħajja aħjar”. Dan ikun neċessarju biex “titkattar aktar kooperazzjoni u djalogu mal-Istati Membri, billi jiġu involuti l-parlamenti nazzjonali, l-imsieħba soċjali, il-bord nazzjonali tal-produttività u partijiet kkonċernati oħra” bil-għan li tiġi żgurata “responsabbiltà domestika aktar b’saħħitha u tiġi inkoraġġita implimentazzjoni tar-riforma aħjar.” Fid-dokument ta’ riflessjoni, il-Kummissjoni tenfasizza wkoll ir-rabta bejn ir-riformi nazzjonali u l-finanzjament mill-UE eżistenti. Essenzjalment, id-diskors dwar il-bżonn ta’ aktar responsabbiltà, l-involviment tal-imsieħba soċjali u l-kundizzjonalitajiet għall-finanzjament mill-UE mhumiex xi ħaġa ġdida u jenfasizza biss il-bżonn ta’ governanza aħjar u tat-twettiq tas-Semestru Ewropew.

6.4. Il-proposti rigward proċess ta’ konverġenza mġedded fid-dokument ta’ riflessjoni tal-UEM huma ċentrali fl-użu tal-qafas fil-livell tal-UE għal konverġenza, għat-tisħiħ tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u għat-tisħiħ mill-ġdid tar-rabtiet bejn ir-riformi nazzjonali u l-finanzjament mill-UE eżistenti. Hemm opinjonijiet differenti jekk fir-riformi, il-finanzjament mill-UE għandux ikun kundizzjonali u l-KESE rrakkomanda li dan għandu jkun possibbli biss jekk ikun hemm involviment bis-sħiħ tal-Parlament Ewropew fil-proċess kollu, fuq termini ugwali u bi rwol ċar għall-parlamenti nazzjonali. Mistenni li jkun hemm konverġenza u stabbiltà akbar bit-twettiq tar-riformi strutturali tajbin. Filwaqt li l-KESE jaqbel mal-fehma li riformi mfassla tajjeb fl-Istati Membri kkonċernati jistgħu jkunu essenzjali sabiex tinkiseb aktar konverġenza ’l fuq u s-sistemi soċjali jsiru aktar adegwati u reżiljenti, jenfasizza wkoll il-ħtieġa ta’ taħlita ta’ politika makroekonomika mtejba u involviment aħjar tal-imsieħba soċjali fi ħdan id-djalogu makroekonomiku, it-tfassil tal-proċess tas-Semestru Ewropew u r-riformi konnessi.

6.5. Fil-kaxxa tal-għodod tal-UEM, it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali fil-kuntest tal-EPSR tidher bħala element wieħed tal-Unjoni Ekonomika, flimkien mal-Bordijiet Nazzjonali, biex tagħmel monitoraġġ tal-iżviluppi tal-produttività. Dan jindika r-rabta bejn l-approfondiment tal-UEM u l-EPSR. L-EPSR huwa maħsub biex ikun kumpass għall-ksib ta’ ċerti riformi strutturali f’oqsma li huma deskritti mill-20 prinċipju.

6.6. L-Anness 2 tad-dokument tal-UEM isemmi l-importanza ta’ bidu ġdid għad-djalogu soċjali u jikkwalifika t-tentattiv tal-Kummissjoni Ewropea biex tistabbilixxi l-EPSR bħala “pass importanti” (pp. 32-33). F’dan ir-rigward, huwa kruċjali li jkun hemm għarfien usa’ tad-djalogu soċjali, li ma jistax jiġi limitat biss għall-qafas tat-Titolu tal-Politika Soċjali. Għalkemm l-obbligu tal-Unjoni Ewropea li tippromwovi r-rwol tal-imsieħba soċjali huwa msemmi fit-Titolu dwar il-Politika Soċjali, dan l-obbligu jrid ikollu implikazzjonijiet, fejn applikabbli, lil hinn minn din il-politika waħdanija.

6.7. Fid-dokument ta’ riflessjoni dwar “il-Kontroll tal-Globalizzazzjoni”, il-Kummissjoni Ewropea tipprova tindirizza l-biżgħat li dejjem qed jikbru u l-kritika dwar il-politiki u r-riżultati tal-globalizzazzjoni attwali. Għalhekk il-Kummissjoni tenfasizza li l-globalizzazzjoni tista’ tkun ta’ benefiċċju meta jkun hemm kontroll tajjeb, sabiex ftit nies iħossuhom minsija.

6.8. Skont il-Kummissjoni, politiki soċjali b’saħħithom għandhom rwol importanti biex iħarsu u jagħtu setgħa liċ-ċittadini f’dan il-proċess. Iqisu dan bħala prerekwiżit għat-tkattir tal-fiduċja u l-kunfidenza taċ-ċittadini fir-rigward tal-isfidi u l-benefiċċji tal-globalizzazzjoni.

6.9. Id-dokument ta’ riflessjoni tal-Kontroll tal-Globalizzazzjoni jirreferi speċifikament għal dak dwar id-dimensjoni soċjali. Il-KESE jappoġġja l-opinjoni li “distribuzzjoni aħjar tal-benefiċċji tal-globalizzazzjoni, flimkien ma’ ħarsien soċjali effettiv, jgħin in-nies isibu impjieg deċenti u jadattaw għall-bidla. B’mod aktar ġenerali, distribuzzjoni mill-ġdid ġusta u ekwitabbli tal-ġid, u investimenti ffukati li jkattru l-inklużjoni soċjali ta’ kategoriji ta’ nies aktar vulnerabbli inklużi l-migranti, se tgħin issaħħaħ il-koeżjoni soċjali”. Din hija konformi ħafna mal-enfasi tal-KESE fuq il-ħtieġa ta’ tranżizzjonijiet aktar ġusti fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni u l-globalizzazzjoni. Il-Kummissjoni tenfasizza wkoll li l-UE għandha wkoll tkun ekonomija innovattiva u kompetittiva mal-aqwa kumpaniji u ċittadini li jistgħu jadattaw għall-bidla u huma kapaċi jiġġeneraw il-ġid meħtieġ biex jinżamm il-mudell soċjali tagħna.

6.10. Barra minn hekk, il-KESE jappoġġja l-fehma li huwa essenzjali li jkun hemm titjib fl-istandards u l-prattiki globali soċjali u tax-xogħol, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-ILO, l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili involuti partikularment f’din l-aġenda, bħal organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali.

6.11. Il-KESE jaqbel li l-UE tista’ ssawwar il-ġabra tar-regoli globali mhux biss għax hija l-akbar suq uniku fid-dinja u l-akbar negozjant u investitur, iżda wkoll għax temmen f’soluzzjonijiet dinjija għal sfidi globali. Għalhekk il-mudell soċjali Ewropew, il-valuri ewlenin tagħna u d-drittijiet fundamentali għandhom ikunu “l-kumpass u l-mudell ta’ referenza tagħna għal globalizzazzjoni ġusta”.

6.12. Għalkemm id-dokument ta’ riflessjoni dwar il-Futur tal-Finanzi tal-UE kien l-aħħar wieħed li ġie ppubblikat, il-baġit tal-UE se jkun fundamentali imma, ovvjament, se jkun iddeterminat mill-għażliet li saru dwar il-Futur tal-Ewropa. Id-dokument ta’ riflessjoni dwar il-finanzi tal-UE jivvaluta l-implikazzjonijiet għall-infiq tal-UE skont il-ħames xenarji deskritti fil-White Paper, li se jkollu impatt kbir fuq iċ-ċittadini, ir-reġjuni u l-gruppi ta’ nies li l-aktar għandhom bżonn appoġġ. Huwa biss fil-ħames xenarju – meta l-Istati Membri jaqblu li jagħmlu ħafna aktar flimkien – illi se jintefaq ammont ħafna akbar fuq il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali.

6.13. It-tluq tar-Renju Unit mill-UE se jkollu konsegwenzi kbar fuq il-baġit tal-UE. Il-KESE huwa konxju tar-riskju li dan jista’ jirriżulta fi tnaqqis tal-fondi soċjali. Il-KESE jenfasizza li l-Fond Soċjali Ewropew huwa katalist importanti għal aktar konverġenza u ma għandux jitnaqqas jekk se jintlaħqu l-isfidi futuri.

7. L-oqsma ta’ prijorità u l-azzjoni tal-KESE fuq livelli differenti, mill-atturi rilevanti

7.1. Fl-opinjoni inizjali tiegħu dwar l-EPRS, il-KESE kien diġà identifika l-oqsma prinċipali li ġejjin li fihom jemmen li teħtieġ azzjoni fil-livell tal-UE u/jew nazzjonali, skont il-kompetenzi rispettivi, jekk hemm bżonn: — l-investiment u l-innovazzjoni, — l-impjieg u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, — miżura kontra l-faqar, inkluż id-dħul minimu, — tranżizzjonijiet ġusti u bla xkiel appoġġjati minn politiki attivi tas-suq tax-xogħol, — kundizzjonijiet ta’ qafas fis-swieq tax-xogħol għall-appoġġ ta’ karrieri ġodda u aktar varjati u li jappoġġjaw kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti għal kulħadd, — protezzjoni soċjali għal kulħadd (forom ġodda ta’ xogħol eż. pjattaformi, eċċ.), — investiment soċjali (ħiliet, tranżizzjoni, eċċ.), — servizzi soċjali ta’ interess ġenerali.

7.2. Wara l-ksib ta’ kunsens dwar kif wieħed għandu jipproċedi, għandhom jiġu identifikati l-proġetti ewlenin. L-UE għandha tibda l-proġetti li għandhom impatt pożittiv dirett u li se jkunu appoġġjati minn kulħadd.

8. Il-passi li jmiss mis-Summit Soċjali ta’ Gothenburg (2017) u lil hinn minnu: triq minn prinċipji għal drittijiet (18)?

8.1. Ilu tliet snin li l-President Juncker stqarr għall-ewwel darba li huwa xtaq iwassal “Social Triple A” għall-UE (19). Il-Kummissjoni ta’ Juncker bdiet pjuttost tard bl-inizjattivi tagħha u kellha bżonn żmien konsiderevoli għall-konsultazzjonijiet dwar l-EPSR (sena waħda). Għadda aktar ħin bit-tnedija tad-dibattitu dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa, mingħajr kwalunkwe rakkomandazzjonijiet prattiċi mill-Kummissjoni dwar kif nipproċedu. L-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew se jsiru fl-2019 u se jkun hemm ukoll Kummissjoni ġdida. Għal ħafna, dan il-paradoss fiż-żmien – min-naħa qed titlef iż-żmien biex tiġi stabilizzata l-UEM u l-mudell(i) soċjali Ewropew qabel l-2019, u min-naħa l-oħra tipprova tirbaħ il-ħin qabel ma jkun hemm l-elezzjonijiet ġenerali fil-Ħarifa tal-2017 – sfortunatament iwaqqaf lill-UE milli terġa’ ssib it-triq it-tajba.

8.2. Il-proposta tal-Kummissjoni f’April 2017 għal Proklamazzjoni Interistituzzjonali konġunta dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali rċeviet reazzjonijiet differenti. Uħud jaħsbu li dan hu progress importanti, oħrajn jarawh prinċipalment bħala att simboliku li mhuwiex tanġibbli biżżejjed biex jindirizza l-kriżi soċjali, u hemm ukoll min jibża’ li jista’ jmur wisq lil hinn. Wara s-Summit Soċjali ta’ Gothenburg (Novembru 2017), abbażi tal-Proklamazzjoni tal-EPSR u d-diskussjonijiet dwar id-dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa, il-KESE jħeġġeġ lit-tliet istituzzjonijiet tal-UE biex jiżviluppaw aġenda pożittiva għaċ-ċittadini tal-UE bil-għan li jissaħħaħ mudell ekonomiku u soċjali Ewropew adatt għall-futur, bil-promozzjoni tat-tkabbir ekonomiku, l-impjiegi, il-benessri taċ-ċittadini u l-konverġenza ’l fuq fir-riżultati tal-impjiegi u dawk soċjali.

8.3. Għad fadal ħafna inċertezzi dwar il-Pilastru, fosthom jekk hux se jiġi pproklamat mill-Istati Membri. Jekk iva, mistoqsija ewlenija għall-KESE hi jekk hux se jkun jista’ jiddetermina x’passi għandhom jittieħdu biex jiżgura li dan jista’ jkun strument effettiv. Il-KESE jemmen li hemm bżonn jittieħdu aktar passi fil-livell l-aktar xieraq, inklużi inizjattivi konġunti f’oqsma ewlenin fejn l-azzjoni tal-UE tipprovdi valur miżjud ċar u, fejn possibbli, għandha tiffoka fuq ir-riżultati. Il-KESE jemmen li pjan direzzjonali ċar għall-implimentazzjoni tal-EPSR jgħin ikattar il-konverġenza u jikseb l-objettivi tiegħu.

8.4. Il-KESE jipproponi wkoll li l-valutazzjonijiet tal-impatt għandhom jinkludu wkoll evalwazzjoni ta’ kompatabbiltà mal-EPSR. Fi ħdan l-aġenda għal regolamentazzjoni aħjar, għandu jkun hemm aktar enfasi fuq jekk u kif inizjattivi li jiffaċilitaw il-progress soċjali għaċ-ċittadini jkunu jistgħu faċilment jiġu osservati u infurzati.

8.5. Il-KESE jara r-rwol tiegħu bħala li jissorvelja dan il-proċess, jappoġġjah permezz ta’ dibattiti fil-livell nazzjonali u bħala dak li jinsisti li hemm bżonn ta’ aktar trasparenza u parteċipazzjoni fis-soċjetà ċivili. Huwa jwissi wkoll kontra proċessi kumplessi jew li jkun hemm approċċ lejn il-futur tal-UE permezz ta’ perspettiva istituzzjonali.

Brussell, id-19 ta’ Ottubru 2017. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

(2) Building a Social Pillar for European Convergence, ILO 18 ta’ Lulju 2016.

(3) https://ec.europa.eu/commission/white-paper-future-europe-reflections-and-scenarios-eu27_mt

(4) https://ec.europa.eu/commission/priorities/deeper-and-fairer-economic-and-monetary-union/european-pillar-social-rights_mt

(5) ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

(6) Complying with Europe: EU Harmonisation and Soft Law in the Member States (Konformità mal-Ewropa: Armonizzazzjoni mal-UE u Liġi mhux Vinkolanti fl-Istati Membri), Gerda Falkner, Oliver Treib, Miriam Hartlapp, 2007.

(7) Pereżempju ĠU C 376, 22.12.2011, p. 74.

(8) ĠU C 271, 19.9.2013, p. 1.

ĠU C 451, 16.12.2014, p.10.

ĠU C 13, 15.1.2016, p. 33.

(9) ĠU C 143, 22.5.2012, p. 23.

ĠU C 271, 19.9.2013, p. 1.

(10) Din hija l-proposta mill-Kummissjoni fir-rigward tal-“Approfondiment tal-UEM”.

(11) ĠU L 113, 29.4.2017, p. 56.

(12) Barra minn hekk, ir-Rakkomandazzjoni u l-Proklamazzjoni kienu akkumpanjati minn Komunikazzjoni ewlenija u numru ta’ inizjattivi mhux leġislattivi ta’ akkumpanjament oħra, inkluża Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għall-monitoraġġ tal-progress, żewġ konsultazzjonijiet tal-imsieħba soċjali u proposta leġislattiva għal Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, li hija soġġetta għal opinjoni separata mill-KESE.

(13) Ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tistabbilixxi l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, p. 6 COM(2017) 250 final.

(14) ĠU C 170, 5.6.2014, p. 23 (din l-opinjoni ma ngħatatx l-appoġġ tal-Grupp ta’ Min Iħaddem; ara www.eesc.europa.eu/resources/docs/statement-minimum-income.pdf).

(15) “Ein verbindlicher EU-Rechtsrahmen für soziale Sicherungssysteme in den Mitgliedstaaten”, Opinjoni legali tal-Prof. Dr. Thorsten Kingreen, Settembru 2017.

(16) ĠU C 376, 22.12.2011, p. 74.

(17) L-Approfondiment tal-UEM sal-2025 (ECO/438) (ara paġna 124 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali), il-finanzi tal-UE sal-2025 (ECO/439) (ara paġna 131 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

(18) Nota: dan huwa kapitolu importanti relatat mal-kwistjonijiet ta’ governanza u ta’ implimentazzjoni, bħas-Semestru Ewropew u r-rwol tal-imsieħba soċjali, u r-rwol li għandu l-KESE. Għandu jkun żviluppat bis-sħiħ. It-test li ġej jipprovdi deskrizzjoni tal-passi (politiċi) li ttieħdu b’rabta mal-EPSR.

(19) 22 ta’ Ottubru 2014, il-Parlament Ewropew.