Il-faċilità tal-EFSM ġiet attivata fl-2011 għall-Irlanda u l-Portugall, fejn ġie impenjat self sa EUR 22,5 biljun u EUR 26 biljun rispettivament.

Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 tal-11 ta' Mejju 2010 stabbilixxa l-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) fuq il-bażi tal-Artikolu 122(2) TFUE. L-EFSM huwa appoġġat b'mod sħiħ mill-baġit tal-UE u għandu kapaċità totali ta' self sa EUR 60 biljun.

Fl-2013, il-Kunsill adotta t-tieni programm ta' għajnuna finanzjarja prekawzjonarja (precautionary financial assistance - PFA) għar-Rumanija ta' massimu ta' EUR 2 biljun, li skada fl-aħħar ta' Settembru 2015 mingħajr qatt ma ntuża. Attwalment ma huwa previst l-ebda programm ġdid.

L-assistenza għall-BOP tingħata skont il-każ mill-Kunsill li jaġixxi b'maġġoranza kwalifikata. Il-benefiċjarji potenzjali huma l-Istati Membri mhux fiż-Żona tal-Euro li jkunu qed jiffaċċjaw diffikultajiet serji fil-bilanċ tal-pagamenti. L-għan tagħha huwa li ttaffi l-limitazzjonijiet esterni ta' finanzjament tal-Istati Membri benefiċjarji u li treġġa' lura l-vijabbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiż. Hija tingħata soġġetta għall-issodisfar ta' kundizzjonijiet tal-politika ekonomika li jiġu deċiżi mill-Kunsill – wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju (KEF) – u li d-dettalji tagħhom ikunu miftehma bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru benefiċjarju f'Memorandum ta' Qbil (MtQ) qabel il-konklużjoni ta' ftehim ta' self. It-tkomplija tal-konformità mal-miżuri, kif deskritt fil-MtQ, tiġi rieżaminata regolarment u hija kundizzjoni għall-iżborżi ta' ħlasijiet parzjali ulterjuri. Il-fondi meħtieġa jinġabru mis-swieq kapitali mill-Kummissjoni f'isem l-Unjoni Ewropea.

L-assistenza għall-bilanċ tal-pagamenti (balance of payments - BOP) skont l-Artikolu 143 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 tat-18 ta' Frar 2002 li jistabbilixxi faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja għal żmien medju għall-bilanċi ta' pagament tal-Istati Membri (ir-Regolament BOP) tieħu l-forma ta' self fuq perjodu ta' żmien medju pprovdut mill-Unjoni. Din tingħata ġeneralment flimkien ma' finanzjament mill-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) u mutwanti multilaterali oħra, bħall-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI), il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp (BERŻ) jew il-Bank Dinji.

Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill li jistabbilixxu l-istrumenti varji ta' self tal-Unjoni Ewropea (UE) jeħtieġu li l-Kummissjoni tinforma lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, fuq bażi annwali, dwar l-użu li jsir minn dawn l-istrumenti. Sabiex jissodisfa dawn ir-rekwiżiti ta' informazzjoni, dan ir-rapport jiddeskrivi l-operazzjonijiet ta' għoti b'self għal kull strument kif ukoll l-attivitajiet rispettivi ta' teħid b'self.

Inkluż l-iżborż ta' self ta' EUR 1 245 miljun fl-2015, l-ammont totali ta' self tal-MFA pendenti fil-31 ta' Diċembru 2015 huwa ta' EUR 3 biljun (kif irrappurtat fit-tabella hawn taħt).

Fit-22 ta' Ottubru 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddeċidew li jagħmlu MFA disponibbli għar-Repubblika Kirgiża b'ammont massimu ta' EUR 30 miljun (sa EUR 15-il miljun fil-forma ta' għotjiet u sa EUR 15-il miljun fil-forma ta' self). L-element ta' għotja tal-ewwel segment (EUR 10 miljun) ġie żborżat f'Jannar 2015, l-ewwel segment tas-self (EUR 5 miljun) ġie żborżat f'Ottubru 2015.

Fit-12 ta' Awwissu 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddeċidew li jagħmlu MFA disponibbli għall-Georgia b'ammont massimu ta' EUR 46 miljun (sa EUR 23 miljun fil-forma ta' għotjiet u sa EUR 23 miljun fil-forma ta' self). L-element ta' għotja tal-ewwel segment (EUR 13-il miljun) ġie żborżat f'Jannar 2015, u l-parti tas-self (EUR 10 miljun) ġiet żborżata f'April 2015. L-iżborż tat-tieni segment ta' self u għotjiet, skedat għat-tieni nofs tal-2015, ġie pospost għall-2016 wara l-posponiment tat-tieni rieżami tal-programm tal-FMI.

Fil-11 ta' Diċembru 2013, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddeċidew li jagħmlu MFA disponibbli għall-Ġordan, fil-forma ta' self għal ammont massimu ta' EUR 180 miljun. L-ewwel segment (EUR 100 miljun) ġie żborżat fi Frar 2015 u t-tieni u l-aħħar wieħed (EUR 80 miljun) f'Ottubru 2015.

Fil-15 ta' Mejju 2014, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill iddeċidew li jagħmlu MFA disponibbli għat-Tuneżija b'ammont massimu ta' EUR 300 miljun, kollha fil-forma ta' self b'maturità massima ta' 15-il sena. L-ewwel segment (EUR 100 miljun) ġie żborżat f'Mejju 2015 filwaqt li t-tieni wieħed (EUR 100 miljun), ġie żborżat f'Diċembru 2015.

F'Jannar 2015, il-Kummissjoni pproponiet it-tielet programm tal-MFA għall-Ukrajna, sa EUR 1,8 biljun f'self, li ġie adottat mill-Parlament u mill-Kunsill fil-15 ta' April 2015. Il-Ftehim ta' Self korrispondenti ġie ffirmat fit-22 ta' Mejju 2015. Flimkien maż-żewġ programmi preċedenti, it-tliet operazzjonijiet għall-Ukrajna, ladarba jkunu kompletament żborżati, ikunu jammontaw għal EUR 3,41 biljun, li jirrappreżentaw l-akbar assistenza finanzjarja mill-UE pprovduta lil pajjiż terz fi żmien daqshekk qasir. L-ewwel segment (EUR 600 miljun) tat-tielet programm ta' MFA għall-Ukrajna ġie żborżat f'Lulju 2015. L-iżborż tat-tieni segment (li jammonta wkoll għal EUR 600 miljun), li oriġinarjament kien previst li jsir fl-2015, ġie pospost, li jirrifletti l-progress bil-mod fuq għadd ta' miżuri ta' riforma.

*L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja

2.4.Il-faċilità tal-Euratom

Il-faċilità ta' self tal-Euratom tista' tintuża biex tiffinanzja proġetti fl-Istati Membri (id-Deċiżjoni tal-Kunsill 77/270/Euratom) jew f'ċerti pajjiżi terzi (l-Ukrajna, ir-Russja jew l-Armenja) (id-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/179/Euratom).

Fl-1990, il-Kunsill iffissa limitu ta' teħid b'self ta' EUR 4 biljun, li minnhom ġew deċiżi EUR 3,7 biljun u EUR 3,4 biljun diġà ġew żborżati . Skont id-Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-limitu ta' self (77/271/Euratom, kif emendata), il-Kummissjoni għandha tinforma lill-Kunsill ladarba l-ammont iffirmat jilħaq it-EUR 3,8 biljun u, jekk ikun xieraq, tipproponi massimu ta' self ġdid.

Fl-2013, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2013) 3496 dwar l-għoti ta' self tal-Euratom sa massimu ta' EUR 300 miljun f'appoġġ għall-programm ta' titjib tas-sikurezza tal-unitajiet ta' enerġija nukleari tal-Ukrajna. Il-Ftehim ta' Self ġie ffirmat fis-7 ta' Awwissu 2013. B'mod parallel, ftehim ta' self simili ta' EUR 300 miljun ġie ffirmat f'Marzu 2013 mill-BERŻ.

Wara li ġew issodisfati l-kundizzjonijiet kollha li jippreċedu d-disponibbiltà inizjali tas-self, fis-27 ta' Mejju 2015 ġiet adottata Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tawtorizza r-rilaxx ta' ammont sa EUR 100 miljun.

Madankollu, minħabba dewmien fl-implimentazzjoni, ma seħħ l-ebda żborż skont il-Faċilità tal-Euratom lill-Ukrajna.

3.Attivitajiet ta' teħid b'self tal-Unjoni Ewropea

Sabiex jiġu ffinanzjati l-attivitajiet ta' għoti b'self, il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tissellef fondi mis-swieq tal-kapital kemm f'isem l-Unjoni Ewropea kif ukoll f'isem il-Euratom. L-għoti u t-teħid b'self jitwettqu b'operazzjonijiet li jsegwu lil xulxin ("back to back"), biex b'hekk ikun żgurat li l-baġit tal-UE ma jieħu l-ebda riskju marbut mar-rata tal-imgħax jew tal-kambju. It-teħid b'self pendenti huwa kopert b'għoti b'self pendenti.

3.1.Faċilità tal-Bilanċ tal-Pagamenti

Fl-2015, fil-faċilità tal-BOP, l-ebda teħid b'self ma ġie eżegwit fis-suq. L-ammont totali pendenti fil-BOP kien ta' EUR 5,7 biljun fi tmiem l-2015.

3.2.Il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbilizzazzjoni Finanzjarja

Wara t-talba tal-Irlanda biex testendi l-maturità tas-self tagħha tal-EFSM ta' EUR 5 biljun dovut f'Diċembru 2015, l-UE ħarġet, f'Settembru u Ottubru 2015, tliet bonds b'maturitajiet ta' 8 snin, 14-il sena u 20 sena għal total ta' EUR 5 biljun, kif muri fit-tabella ta' hawn taħt.

Dawn il-bonds maħruġa mill-UE kellhom domanda qawwija fis-suq li wasslet għal domanda li ssuperat bil-bosta l-offerta. Il-gruppi importanti kollha ta' investituri, b'mod partikolari l-investituri fit-tul (fondi ta' investiment, maniġers tal-assi, fondi tal-assigurazzjoni u tal-pensjoni) kif ukoll istituzzjonijiet uffiċjali xtraw dawn il-bonds maħruġa mill-UE.

Tabella 5: Operazzjonijiet ta' teħid b'self tal-EFSM tal-UE matul l-2015 (f'EUR miljuni)

Pajjiż Data tal-ħruġ Data tal-maturità Daqs L-Irlanda – l-1 Segment 22/09/2015 04/10/2035 2 000 L-Irlanda – it-2 Segment 01/10/2015 04/11/2023 2 000 L-Irlanda – it-3 Segment* 15/10/2015 04/10/2029 1 000 Total 5 000

*Flimkien ma' EUR 80 miljun għall-MFA għall-Ġordan u EUR 5 miljun għall-MFA għar-Repubblika Kirgiża; (ara 3.3 hawn taħt)

3.3.Assistenza Makrofinanzjarja

Fl-2015, tmien operazzjonijiet ta' teħid b'self ġew eżegwiti b'suċċess għal ammont totali ta' EUR 1 245 miljun, kif muri fit-Tabella 6.

Fit-3 ta' Frar 2015, l-ewwel segment għall-Ġordan, li jammonta għal EUR 100 miljun ġie ffinanzjat permezz ta' tqegħid privat. It-tranżazzjoni kienet ibbażata fuq struttura amortizzanti (ħames bullet bonds li jimitaw l-istruttura ammortizzanti tal-ħlas lura tas-self) u ġiet żborżata fl-10 ta' Frar 2015.