Ir-reazzjoni tal-UE għall-kriżi kienet rapida u b’saħħitha. L-Istati Membri ġew offruti appoġġ finanzjarju mingħajr preċedent sabiex itaffu l-impatt ekonomiku, soċjali u fuq is-saħħa tal-kriżi u sabiex jissaħħaħ l-irkupru, inkluż permezz tal-istrument SURE l-ġdid, l-Istrument għall-Appoġġ ta’ Emerġenza u ż-żieda fil-flessibbiltà fl-użu tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni taħt l-Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus. Barra minn hekk, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza – li tinsab fiċ-ċentru ta’ Next Generation EU – se tipprovdi appoġġ finanzjarju fuq skala kbira għar-riformi u għall-investimenti mmirati sabiex jappoġġaw il-ħolqien tal-impjiegi u jagħmlu l-ekonomiji, is-soċjetajiet u s-sistemi tas-saħħa tal-UE aktar reżiljenti u ppreparati aħjar għat-tranżizzjoni doppja. Dan jirrappreżenta opportunità unika sabiex tingħata spinta lill-investiment fin-nies u jitħaffef l-irkupru ekonomiku. Dan ir-rispons rapidu jidħol fi ħdan strateġija fit-tul u jikkontribwixxi għall-kapaċità tal-Unjoni li tikseb l-objettivi fit-tul tagħha.

·Żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ (rata ta’ NEET), 15-24

L-indikaturi ewlenin jindikaw xi deterjorament fil-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol fl-ewwel nofs tal-2020. Mill-ħames indikaturi tas-suq tax-xogħol imsemmija hawn fuq, ir-rata ta’ impjieg u r-rata ta’ NEET marru għall-agħar fl-EU-27 fit-tieni trimestru tal-2020 meta mqabbla mal-istess trimestru tal-2019, filwaqt li r-rata tal-qgħad baqgħet kostanti; id-differenza bejn il-ġeneri fl-impjiegi u r-rata tal-qgħad fit-tul, għall-kuntrarju, urew xi titjib (aktar dettalji dwar xejriet riċenti fil-Kapitolu 1).

L-indikaturi soċjali u tal-ħiliet, li għalihom hija disponibbli biss data ta’ qabel il-COVID-19, komplew jitjiebu fl-2019. Id-disa’ indikaturi ewlenin li jifdal juru xejra pożittiva jew ġeneralment stabbli fuq bażi annwali (jiġifieri fl-2019 jew fl-2018 skont id-disponibbiltà tad-data). B’mod partikolari, ġie osservat titjib bħala medja għall-faqar, għall-inugwaljanza u għall-indikaturi relatati (jiġifieri s-sehem ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali, il-proporzjon tad-distribuzzjoni kwintili tal-introjtu, l-introjtu disponibbli gross tal-unitajiet domestiċi per capita, il-qligħ nett ta’ ħaddiem waħdu full-time li jaqla’ l-paga medja) kif ukoll għall-indikaturi tal-edukazzjoni, tal-indukrar tat-tfal u tal-ħiliet (dawk li jitilqu kmieni mill-edukazzjoni u mit-taħriġ, il-parteċipazzjoni tat-tfal ta’ anqas minn tliet snin fl-indukrar tat-tfal, is-sehem tal-popolazzjoni b’ħiliet diġitali bażiċi jew ogħla). Ġiet osservata xejra ġeneralment stabbli għall-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-ħtieġa awtorapportata mhux issodisfata għall-kura medika.

Kif enfasizzat mill-graffs tal-iscatterplots fil-Kapitolu 3, tista’ tiġi osservata xejra diverġenti fost l-Istati Membri għall-biċċa l-kbira tal-indikaturi tas-suq tax-xogħol (ħlief ir-rata tal-qgħad fit-tul). Dan ifisser li, bħala medja, l-Istati Membri b’sitwazzjoni inizjali agħar esperjenzaw deterjorament akbar fis-sena sat-tieni trimestru tal-2020. Madankollu, xi grad ta’ konverġenza ġeneralment jista’ jiġi osservat għall-indikaturi ewlenin l-oħra (f’xi każijiet, ix-xejra mhijiex definita b’mod ċar).

Kważi l-Istati Membri kollha jaffaċċjaw sfidi f’minn tal-anqas indikatur ewlieni wieħed. Meta jitqiesu t-tliet klassifikazzjonijiet l-aktar problematiċi flimkien (jiġifieri “sitwazzjoni kritika”, “sitwazzjoni li trid tiġi osservata” u “dgħajfa iżda li qed titjieb”), l-Istati Membri kollha huma mmarkati tal-anqas darba, bl-eċċezzjoni tal-Ġermanja. Meta wieħed iħares lejn ‘sitwazzjonijiet kritiċi’ biss (jiġifieri indikaturi li għalihom il-livell huwa ħafna agħar mill-medja, u jew ma tjiebx malajr biżżejjed jew mar għall-agħar matul l-aħħar sena), 15-il Stat Membru ġew immarkati, wieħed aktar mir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi 2020. L-Awstrija, l-Ungerija u l-Portugall ingħaqdu ma’ dan il-grupp ta’ pajjiżi (l-aħħar tnejn “reġgħu ngħaqdu” miegħu, wara li kienu ħarġu minnu s-sena ta’ qabel), filwaqt li l-Estonja u l-Litwanja ħarġu minnu. Fost l-14-il qasam ivvalutati, b’mod ġenerali ġew identifikati 116-il każ ta’ “sitwazzjoni kritika”, “sitwazzjoni li trid tiġi osservata” jew “sitwazzjoni dgħajfa iżda li qed titjieb”, jiġifieri madwar 33 % tan-numru totali ta’ valutazzjonijiet (punt perċentwali aktar milli fir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi 2020). Minn dawn, 41 huma “sitwazzjonijiet kritiċi” (li jikkorrispondu għal 11,1 % tal-valutazzjonijiet kollha), meta mqabbla ma’ 40 fir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi 2019 (li jikkorrispondu għal 10,3 % tal-valutazzjonijiet kollha).

Bħal fis-snin preċedenti, is-sitwazzjoni tal-Istati Membri u s-severità tal-isfidi tagħhom ivarjaw ħafna – u dan jirrifletti wkoll l-impatt tal-kriżi, f’dak li għandu x’jaqsam mal-indikaturi tas-suq tax-xogħol. Ir-Rumanija u Spanja jippreżentaw valutazzjonijiet “kritiċi”, “li għandhom jiġu osservati”, jew “dgħajfa iżda li qed jitjiebu” f’għaxar indikaturi jew aktar, segwiti mill-Bulgarija u mill-Greċja b’disa’ sfidi kull wieħed (ara t-Tabella 1). Minn dawn il-pajjiżi, il-Bulgarija, ir-Rumanija u Spanja jippreżentaw l-ogħla numru ta’ “sitwazzjonijiet kritiċi” (6 kull wieħed) segwiti mill-Greċja (4). Madankollu, il-Greċja, ir-Rumanija u Spanja jirrapportaw ukoll numru ta’ valutazzjonijiet pożittivi kull wieħed (irreġistrati qabel il-bidu tal-pandemija): Il-Greċja hija fost il-pajjiżi “bl-aħjar prestazzjoni” fit-tluq bikri mill-iskola u “aħjar mill-medja” fl-inugwaljanza fl-introjtu u fil-livell ta’ ħiliet diġitali tal-individwi; Spanja hija fost il-pajjiżi “bl-aħjar prestazzjoni” fil-parteċipazzjoni fl-indukrar tat-tfal u “aħjar mill-medja” fil-ħtiġijiet awtorapportati mhux issodisfati għall-kura medika; ir-Rumanija hija fost il-pajjiżi “bl-aħjar prestazzjoni” fit-tkabbir tal-introjtu disponibbli tal-unitajiet domestiċi per capita. F’termini tal-għadd globali ta’ sfidi, l-Italja (seba’ sfidi), Ċipru, l-Ungerja u l-Latvja (sitt sfidi kull wieħed) isegwu. Għall-kuntrarju, iċ-Ċekja u n-Netherlands huma l-pajjiżi “bl-aqwa prestazzjoni” jew “aħjar mill-medja” f’għaxar indikaturi ewlenin, segwiti mid-Danimarka u mill-Iżvezja (disa’ indikaturi kull wieħed), u mill-Ġermanja (tmien indikaturi).

Tabella 1. Sommarju tal-indikaturi ewlenin fit-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali

Nota: aġġornament tat-28 ta’ Ottubru 2020. Il-proporzjon tad-distribuzzjoni kwintili tal-introjtu mhux disponibbli għall-IE, FR, IT, LV u SK. Ir-rata ta’ riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali mhijiex disponibbli għall-IE, IT. Ir-rata ta’ NEET u r-rata tal-qgħad fit-tul mhumiex disponibbli għall-DE. It-tkabbir tal-GDHI per capita mhuwiex disponibbli għall-BG, EL, LU, MT u PL. Il-qligħ nett ta’ ħaddiem waħdu full-time mingħajr tfal jaqla’ l-paga medja mhuwiex affidabbli (u mhuwiex irrapportat) għad-DK. L-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar mhuwiex disponibbli għall-IE, IT u SK. Il-ħtiġijiet awtorapportati mhux issodisfati għall-kura medika mhumiex disponibbli għall-IE, FR, IT u SK. Il-parteċipazzjoni tat-tfal ta’ anqas minn 3 snin fl-indukrar tat-tfal mhijiex disponibbli għal FR, IE, IT u SK. Il-livell ta’ ħiliet diġitali tal-individwi mhuwiex disponibbli għall-IT (l-2017 nieqsa). Il-waqfiet fis-serje u marki statistiċi oħra ġew irrapportati fl-Annessi 1 u 2.

3. IMPJIEGI U RIFORMI SOĊJALI – PRESTAZZJONI U AZZJONI TAL-ISTATI MEMBRI

Din it-taqsima tippreżenta ħarsa ġenerali lejn l-indikaturi tal-impjiegi u soċjali ewlenin u lejn il-miżuri meħuda mill-Istati Membri fl-oqsma prijoritarji identifikati mil-linji gwida tal-UE dwar l-impjiegi, kif adottati mill-Kunsill fl-2020. Tibbaża fuq il-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma 2020 tal-Istati Membri u fuq is-sorsi tal-Kummissjoni Ewropea. Jekk ma jkunx speċifikat mod ieħor, il-miżuri ta’ politika implimentati wara Ġunju 2019 biss huma ppreżentati fir-rapport. Analiżi fil-fond tal-iżviluppi riċenti fis-suq tax-xogħol tista’ tinstab fil-Labour Market and Wage Developments Annual Review 2020 u fl-Employment and Social Developments in Europe Annual Review 2020.

3.1 Linja Gwida 5: Nagħtu spinta lid-domanda għax-xogħol

Din it-taqsima tħares lejn l-implimentazzjoni tal-linja gwida nru 5 dwar l-impjiegi, li tirrakkomanda li l-Istati Membri joħolqu kundizzjonijiet li jippromwovu d-domanda għax-xogħol u l-ħolqien tal-impjiegi. L-ewwel tippreżenta ħarsa ġenerali lejn ir-rati tal-qgħad u ta’ impjieg skont l-Istati Membri, filwaqt li tikkomplementa l-analiżi fil-livell tal-UE ppreżentata fil-Kapitolu 1. Imbagħad tħares lejn ix-xejriet tal-impjiegi indipendenti, id-dinamika tal-pagi, il-paga minima u l-iżviluppi fil-porzjon ta’ taxxa. It-Taqsima 3.1.2 tirrapporta dwar il-miżuri ta’ politika implimentati mill-Istati Membri f’dawn l-oqsma, b’enfasi speċjali fuq ir-reazzjonijiet ta’ politika sabiex jiġu ppreservati l-impjiegi u jiġi appoġġat il-ħolqien tal-impjiegi fil-kuntest tal-pandemija.

3.1.1 Indikaturi ewlenin

In-numru ta’ persuni impjegati naqas fit-tieni trimestru tal-2020, u dan jirrifletti l-impatt tal-kriżi tal-COVID‑19. Matul l-2019, l-impjiegi totali żdiedu jew baqgħu stabbli fl-Istati Membri kollha meta mqabbla mal-2018 (ħlief għal tnaqqis żgħir fil-Polonja u fir-Rumanija). It-tkabbir fl-impjiegi naqas jew sar negattiv f’diversi Stati Membri fl-ewwel trimestru tal-2020 (b’medja ta’ -0,2 % fl-UE trimestru b’trimestru). Sussegwentement, l-Istati Membri kollha (bl-eċċezzjoni ta’ Malta) irreġistraw tnaqqis fit-tieni trimestru (b’medja ta’ ‑2,7 % fl-UE). Meta mqabbel mal-ogħla livell tal-impjiegi fir-raba’ trimestru tal-2019, dan it-tnaqqis qabeż is-sitt miljun persuna. L-akbar tnaqqis ġie rreġistrat minn Spanja (-8,4 %, li jikkorrispondi għal 1,7 miljun persuna), mill-Irlanda (-6,1 %), mill-Estonja u mill-Ungerija (‑5,6 %). It-tkabbir fl-impjiegi kien anqas minn -2 % fi tlettax-il Stat Membru ieħor ( Figure 7 ). Għall-kuntrarju, it-tnaqqis kien aktar moderat f’Ċipru (-0,9 %), fil-Polonja (-0,4 %) u fil-Lussemburgu (‑0,3 %). Malta kienet l-uniku pajjiż li rreġistra żieda fl-impjiegi, b’1,7 %.

Illustrazzjoni 7: Tnaqqis sostanzjali fl-impjiegi madwar l-UE

Tibdil perċentwali fl-impjiegi totali u fis-sigħat maħduma bejn ir-raba’ trimestru tal-2019 u t-tieni trimestru tal-2020