MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 81/9

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-finanzjament tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mill-UE”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2018/C 081/02)

Relatur: Jean Marc ROIRANT

Bażi legali L-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 30.3.2017 Kummissjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni speċjalizzata 27.9.2017 Adottata fil-plenarja 19.10.2017 Sessjoni plenarja Nru 529 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 188/15/10

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ) jaqdu rwol ewlieni fil-promozzjoni ta’ ċittadinanza attiva fl-Ewropa. Id-demokrazija parteċipatorja tirrikjedi korpi intermedjarji sabiex iċ-ċittadini jiġu involuti u titħeġġeġ l-vuċi tagħhom f’kull spazju ċiviku. L-eżistenza ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha, indipendenti u diversifikata tiddependi fuq finanzjamenti pubbliċi adatti.

1.2. Lil hinn mid-diffikultà kbira ta’ aċċess għal fondi pubbliċi, ir-restrizzjoni tal-ispazju ċiviku, li qed isseħħ f’xi pajjiżi tal-UE, hija l-aktar element perikoluż għall-funzjonament tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u għad-demokrazija Ewropea.

1.3. Il-KESE jqis li għandu jiġi stabbilit qafas politiku u legali fil-livell Ewropew u nazzjonali sabiex irawwem l-iżvilupp ta’ soċjetà ċivili Ewropea, li tinkorpora l-attività tagħha fil-qafas tal-valuri li jirriflettu d-drittijiet fundamentali.

1.4. Bħalma għamlu ċerti Stati Membri fil-livell nazzjonali permezz ta’ “Karti ta’ impenn reċiproku” jew “ftehimiet”, l-istituzzjonijiet Ewropej jistgħu jidħlu fi proċess ta’ djalogu ċivili Ewropew ġenwin. Jeħtieġ li jerġgħu jinbdew id-diskussjonijiet dwar statut tal-assoċjazzjoni Ewropea u dwar statut Ewropew tal-fondazzjonijiet, kif ukoll tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE dwar id-djalogu strutturat mas-soċjetà ċivili.

1.5. L-UE għandha tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex iżommu jew jiżviluppaw inċentivi fiskali għad-donazzjonijiet privati, u jikkanalizzaw parti mid-dħul fiskali tagħhom lejn l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ). L-UE għandha wkoll tneħħi l-ostakli għal donazzjonijiet transkonfinali, billi tikkoordina r-regoli u l-proċeduri fiskali, u tinvesti fil-filantropija madwar l-UE.

1.6. L-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jiżguraw li jippromovu immaġni pożittiva tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u jaraw li jżommu l-indipendenza tagħhom speċjalment bit-tisħiħ tal-kapaċità ta’ azzjoni u ta’ impenn tagħhom fl-innovazzjoni soċjali u l-parteċipazzjoni ċivika.

1.7. Il-KESE jappella għal strateġija li tiffaċilita l-iżvilupp ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha u indipendenti fl-Ewropa, u għall-istabbiliment ta’ Koordinatur tal-UE dwar il-libertajiet tal-ispazju ċiviku li l-NGOs ikunu jistgħu jirrapportaw lilu dwar inċidenti relatati ma’ restrizzjoni b’rabta ma’ fastidju jew restrizzjoni ta’ xogħolhom.

1.8. Rigward il-qafas finanzjarju pluriennali futur, il-KESE jappellla lill-awtoritajiet baġitarji sabiex iżidu l-appoġġ lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili l-aktar permezz ta’ għotjiet operattivi u finanzjamenti pluriennali.

1.9. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tipproponi fond Ewropew għad-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u l-valuri fi ħdan l-UE (1), li jkun mgħammar b’baġit ambizzjuż, miftuħ direttament għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili madwar l-Ewropa u amministrat b’mod indipendenti, bl-istess mod bħall-Fond Ewropew għad-Demokrazija (EED) (2), bil-parteċipazzjoni ta’ r-rappreżentanti tal-KESE.

1.10. Sabiex tiġi promossa d-demokrazija parteċipatorja, il-KESE jemmen li l-programm Ewropa għaċ-Ċittadini għandu jkollu baġit ta’ EUR 500 miljun taħt il-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss (QFP), kif propost mill-Parlament Ewropew (3). Bl-istess mod, għandhom jiġu miżjuda l-azzjonijiet tal-Erasmus + immirati lejn is-soċjetà ċivili.

1.11. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tissorvelja l-implimentazzjoni tal-kodiċi ta’ kondotta dwar sħubija mas-soċjetà ċivili fi ħdan il-Fondi Strutturali. Il-Kummissjoni għandha titlob ukoll lill-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali jużaw dispożizzjonijiet ta’ assistenza teknika, imfassla biex isaħħu l-bini ta’ kapaċità, għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

1.12. Il-KESE huwa favur li ssir diskussjoni aktar profonda dwar kif jiġi żgurat aktar l-involviment tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fi programmi ta’ riċerka billi jitrawmu rabtiet bejn ir-riċerkaturi u s-soċjetà ċivili, u billi jiġi propost qasam ġdid dwar l-involviment taċ-ċittadini u d-demokrazija taħt il-pilastru tal-isfidi tas-soċjetà fil-programm qafas futur għar-riċerka.

1.13. L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u l-prijoritajiet tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri għandhom ikunu integrati fil-QFP futur.

1.14. L-UE għandha żżomm u tkompli ssaħħaħ il-pożizzjoni mexxejja tagħha bħala donatur tal-għajnuna umanitarja u l-kooperazzjoni internazzjonali u tippromovi b’mod proattiv soċjetà ċivili żviluppata sew.

1.15. Il-KESE jilqa’ wkoll bi pjaċir il-proposta tal-Kummissjoni fil-proposta tagħha dwar reviżjoni tar-Regolament Finanzjarju biex il-ħin volontarju jiġi kkunsidrat bħala spiża eliġibbli (reazzjoni diretta għall-Opinjoni tal-KESE dwar “Għodod statistiċi biex jitkejjel il-volontarjat” (4)), kif ukoll biex tiġi ffaċilitata l-inklużjoni tal-kontribuzzjonijiet in natura bħala kofinanzjamenti. Huwa jilqa’bi pjaċir ukoll ir-rapport tal-Parlament u jappella għas-semplifikazzjoni fis-superviżjoni tal- fondi, bħall-kontrodipendenza fir-rigward tal-valutazzjoni u l-awditjar, it-tħaffif fir-ritmu tat-tweġibiet lill-applikanti u l-iffirmar ta’ kuntratti u pagamenti. Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jaslu għal ftehim dwar it-test propost li jippermetti li l-ħinijiet li jagħmlu l-voluntiera jiġu vvalutati b’mod ġust.

1.16. It-tisħiħ tas-soċjetà ċivili jfisser ukoll titjib fl-aċċess għall-finanzjamenti għall-iżgħar organizzazzjonijiet, kif ukoll għall-pubbliku l-aktar żvantaġġjat. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha tipprovdi għal varjetà ta’ arranġamenti ta’ finanzjament u tissemplifika aktar il-formalitajiet amministrattivi, tipprovdi taħriġ u linji gwida dwar l-implimentazzjoni ta’ kuntratti u obbligi finanzjarji, filwaqt li tiżgura interpretazzjoni konsistenti mid-dipartimenti tagħha fir-regolametazzjoni dwar ir-regoli finanzjarji.

1.17. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tirreaġixxi minnufih b’miżuri rilevanti, inklużi proċeduri ta’ ksur kontra Stati Membri, meta d-dispożizzjonijiet nazzjonali amministrattivi jew legali jirrestrinġu l-aċċess ta’ organizzazzjonijiet nazzjonali tas-soċjetà ċivili għal fondi tal-UE, inkluż meta jiġu imposti kundizzjonijiet ta’ finanzjament li jillimitaw l-attivitajiet tagħhom ta’ promozzjoni.

2. Introduzzjoni

2.1. F’għadd ta’ opinjonijiet tiegħu l-KESE analizza l-kwistjonijiet tad-djalogu ċivili u tad-demokrazija rappreżentattiva, id-definizzjoni ta’ dawn il-kunċetti, ir-rappreżentattività tad-diversi partijiet interessati u l-miżuri li hemm bżonn fil-livell Ewropew. B’mod partikolari, il-KESE enfasizza li l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE (5) kienet essenzjali għall-UE sabiex tilħaq l-għan tagħha ta’ leġittimità f’għajnejn in-nies.

2.2. Madankollu, il-kwistjoni ta’ kif il-finanzjamenti jistgħu jgħinu biex jiffaċilitaw iċ-ċittadinanza attiva u d-demokrazija parteċipatorja s’issa ma ġietx diskussa f’opinjoni speċifika.

2.3. Fi żmien meta l-istituzzjonijiet tal-UE qegħdin iħejju sabiex jiddiskutu l-proposta dwar il-qafas finanzjarju pluriennali wara l-2020 u qegħdin fil-proċess li jiddeċiedu dwar ir-reviżjoni tar-Regolament Finanzjarju, hemm bżonn ta’ analiżi urġenti tas-sitwazzjoni tat-tqassim u l-effettività tal-finanzjamenti tal-Unjoni Ewropea għal dan il-qasam.

2.4. Il-kwistjonijiet tal-finanzjament huma wkoll marbutin mar-rikonoxximent ta’ rwol u statut speċifiċi għad-diversi partijiet interessati tad-djalogu ċivili Ewropew. Il-KESE diġà tkellem diversi drabi dwar il-ħtieġa ta’ statut tal-assoċjazzjoni Ewropea (6).

2.5. F’din l-Opinjoni, “organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili” tfisser l-organizzazzjonijiet mhux governattivi mingħajr skop ta’ qligħ li huma indipendenti mill-istituzzjonijiet pubbliċi u mill-interessi kummerċjali, li l-attivitajiet tagħhom jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, bħall-inklużjoni soċjali, il-parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini, l-iżvilupp sostenibbli fil-forom kollha tiegħu, l-edukazzjoni, is-saħħa, l-impjieg, id-drittijiet tal-konsumatur, l-għajnuna lill-migranti u lir-refuġjati, id-drittijiet fundamentali (7).

3. Ir-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili

3.1. Soċjetà ċivili li tkun impenjata, pluralista u indipendenti taqdi rwol kruċjali fil-promozzjoni tal-parteċipazzjoni attiva tal-pubbliku fil-proċess demokratiku u l-governanza u t-trasparenza fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Din tista’ tikkontribwixxi wkoll għal politiki li jkunu aktar ġusti u aktar effiċjenti, u tappoġġja l-iżvilupp sostenibbli u t-tkabbir inklużiv (8). Peress li huma kapaċi “jilħqu l-gruppi tal-popolazzjoni l-aktar fraġli u l-aktar żvantaġġati u jagħtu vuċi lil dawk li ma jsemmgħux leħenhom biżżejjed (…)” l-OSĊ jippermettu parteċipazzjoni akbar u jikkontribwixxu għad-definizzjoni tal-politiki Ewropej (9).

3.2. Lil hinn mill-funzjonijiet ċiviċi u soċjali tagħhom, uħud mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma involuti wkoll fis-settur tal-ekonomija soċjali u solidari u jagħtu kontribut sinifikanti għall-ħolqien tal-impjiegi.

3.3. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom il-partikolarità li jiġbru flimkien fil-parti l-kbira voluntiera impenjati ħafna u impjegati dedikati f’varjetà ta’ proġetti. Il-volontarjat bħala espressjoni attiva tal-parteċipazzjoni ċivika li ssaħħaħ il-valuri Ewropej komuni bħas-solidarjetà u l-koeżjoni soċjali għandu jsib l-ambjent adatt (10).

3.4. Demokrazija parteċipatorja ġenwina tenħtieġ korpi intermedjarji (trejdjunjins, organizzazzjonijiet ta’ impjegaturi u SMEs, NGOs, u atturi oħrajn li ma jagħmlux qligħ, eċċ.) sabiex jinvolvu liċ-ċittadini u jippromovu s-sjieda popolari u ċivika tal-kwistjonijiet Ewropej u jibnu Ewropa aktar ġusta, aktar inklużiva u bbażata fuq solidarità akbar. L-eżistenza ta’ soċjetà ċivili organizzata b’saħħitha u diversifikata hija bbażata fuq finanzjamenti pubbliċi adegwati u kuntest li jiffaċilita l-aċċess għad-diversi forom ta’ finanzjament privat.

4. Id-diversi forom ta’ finanzjament

4.1. Fil-livell tal-Unjoni Ewropea, hemm bosta programmi f’diversi setturi (edukazzjoni, kultura, soċjali, ċittadinanza, ambjent, drittijiet fundamentali, riċerka, kooperazzjoni internazzjonali, għajnuna umanitarja, saħħa, eċċ.) li jinkludu għanijiet speċifiċi għall-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari fil-forma ta’ proġetti. L-istituzzjonijiet introduċew ukoll għotjiet operattivi b’mod partikolari sabiex irawmu n-netwerking fost id-diversi organizzazzjonijiet nazzjonali attivi f’firxa ta’ setturi u kwistjonijiet tas-soċjetà. Għalhekk, dan is-sostenn finanzjarju jikkontribwixxi għall-formazzjoni ta’ “opinjoni pubblika Ewropea”.

4.2. F’dak li jirrigwarda l-politiki tat-tkabbir u esterni, inkluż il-kooperazzjoni internazzjonali u l-għajnuna umanitarja, l-UE żviluppat politika proattiva sabiex tippromovi soċjetà ċivili żviluppata tajjeb, l-aktar permezz ta’ miżuri speċifiċi. L-UE hija wkoll waħda mill-kontributuri ewlenin fid-dinja għall-għajnuna għall-iżvilupp u għall-għajnuna umanitarja, u ċ-ċittadini Ewropej jappoġġjaw bis-sħiħ dan l-approċċ (11).

4.3. Madankollu, f’dak li għandu x’jaqsam ma’ politika interna, mill-2000 ma saritx iktar rivalutazzjoni tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (b’mod partikolari skont l-Artikolu 11 tat-TUE), meta ġie ppubblikat dokument ta’ diskussjoni inizjali tal-Kummissjoni bħala parti mill-proċess ta’ riforma amministrattiva u li enfasizza l-ħtieġa li jinżamm livell għoli ta’ finanzjament pubbliku għal r-rwol tal-NGOs, li jitfassal approċċ konsistenti fid-dipartimenti kollha tal-Kummissjoni u li tittejjeb il-ġestjoni tal-għotjiet.

4.4. Il-finanzjament tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jiffoka essenzjalment fuq il-qasam tal-għajnuna umanitarja u tal-kooperazzjoni internazzjonali. Skont id-data tal-2015 ġew allokati EUR 1,2 biljun għall-finanzjament lill-NGOs (madwar 15 % tal-intestatura “L-Ewropa fid-dinja”) (12) filwaqt li l-finanzjamenti tal-OSĊ f’oqsma oħrajn għadhom pjuttost limitati: 0,08 % tal-intestatura “tkabbir sostenibbli: riżorsi naturali”, 2,5 % tal-intestatura “Sigurtà u ċittadinanza” u inqas minn 0,009 % tal-intestatura “tkabbir intelliġenti u inklużiv”. Għalhekk huwa urġenti li ssir valutazzjoni tal-ammonti, iżda wkoll tal-effettività tal-miżuri fis-seħħ.

5. Id-disponibbiltà tal-fondi pubbliċi u r-restrizzjoni tal-ispazju ċiviku

5.1. Studji u stħarriġiet reċenti, kif ukoll il-miżuri żviluppati f’ċerti pajjiżi tal-UE, juru wkoll li s-sitwazzjoni tal-ispazju ċiviku qed tiddeterjora fil-livell nazzjonali f’ċerti Stati Membri tal-UE (13). Ir-reviżjoni tal-qafas finanzjarji wara l-2020, u r-reviżjoni li għaddejja bħalissa ta’ ċerti programmi ta’ finanzjament ma jistgħux jinjoraw din is-sitwazzjoni ġdida.

5.2. Il-liġi Ungeriża reċenti dwar it-trasparenza tal-organizzazzjonijiet li jirċievu fondi barranin, adottata f’Ġunju 2017, ġiet ikkundannata mill-Kummissjoni Ewropea, mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-Ewropa. Dan il-fatt juri l-ħtieġa li l-Kummissjoni tiżgura li l-miżuri meħuda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu u l-ħasil tal-flus ma jkollhomx konsegwenzi mhux mixtieqa fuq l-aċċess għall-finanzjament u s-self finanzjarju għall-OSĊ.

5.3. F’ħafna pajjiżi Ewropej, qegħdin nassistu għall-iżvilupp ta’ miżuri li jintroduċu kundizzjonalità fis-sussidji lill-OSĊ, bil-konsegwenza li jillimitaw ir-rwol ta’ promozzjoni tagħhom jew il-kapaċità tagħhom li jiftħu proċeduri legali (14).

5.4. Il-kriżi finanzjarja u ekonomika f’diversi pajjiżi wasslet biex l-għajnuna pubblika lill-OSĊ titnaqqas u/jew issir disponibbli bħala sussidji għal żmien qasir. Il-forom ta’ finanzjament iffokati essenzjalment fuq proġetti jistgħu jġiegħlu lill-OSĊ jadattaw il-prijoritajiet tagħhom u jwassluhom biex jitbiegħdu mill-missjoni oriġinali tagħhom u mill-ħtiġijiet tas-soċjetà. F’xi pajjiżi, il-gvernijiet taw appoġġ ukoll lill-organizzazzjonijiet li jsegwu l-linja strateġika tagħhom (għad-detriment tal-organizzazzjonijiet l-oħrajn) u rawmu atmosfera ta’ konnivenza politika, u qed nassistu għal żieda fin-nuqqas ta’ trasparenza fl-għoti tas-sussidji.

5.5. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tissorvelja mill-qrib l-implimentazzjoni tal-kundizzjonalitajiet ex ante hija u tivvaluta l-programmi, kif ukoll fir-rigward tal-ftehimiet ta’ sħubija, b’mod partikolari fl-oqsma tal-impjieg, l-inklużjoni soċjali u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjonijiet, l-ambjent, l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel u d-drittijiet tal-persuni b’diżabbiltà, l-involviment u t-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (15), kif ukoll it-trasparenza tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti, u għas-sospensjoni tal-pagamenti meta dawn ma jiġux rispettati. Barra minn hekk, il-KESE jfakkar lill-Kummissjoni biex timmonitorja l-implimentazzjoni tal-Artikolu 125 dwar l-obbligu għall-awtoritajiet maniġerjali biex japplikaw proċeduri u kriterji ta’ għażla li jkunu trasparenti u mhux diskriminatorji. Il-KESE jistieden lill-Qorti Ewropea tal-Awdituri biex, fir-rapport li jmiss tagħha, tivvaluta l-konformità ma’ dawn id-dispożizzjonijiet fir-rigward tal-proċeduri ta’ għażla għall-NGOs.

5.6. Iż-żieda fl-estremiżmu u l-populiżmu u l-atti kollha antidemokratiċi huma sfida għall-acquis demokratiku kollu u toħloq klima ostili għall-korpi intermedjarji. Għalhekk, hemm bżonn li tiġi kkonfermata l-importanza tar-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u jiżdied l-appoġġ finanzjarju tal-UE għalihom.

5.7. Il-KESE jappella għat-twaqqif ta’ Koordinatur tal-UE dwar il-libertajiet tal-ispazju ċiviku fejn l-NGOs ikunu jistgħu jirrapportaw inċidenti relatati ma’ fastidju jew restrizzjoni ta’ xogħolhom.

6. Ir-rispons possibbli fil-livell Ewropew

6.1. Il-KESE jqis li għandu jiġi stabbilit qafas politiku u legali fil-livell Ewropew u nazzjonali sabiex irawwem l-iżvilupp ta’ soċjetà ċivili Ewropea diversifikata, li tinkorpora l-attività tagħha fil-qafas tal-valuri li jirriflettu d-drittijiet fundamentali.

6.2. L-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jiżguraw li jippromovu immaġni pożittiva tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u jaraw li jżommu l-indipendenza tagħhom speċjalment bit-tisħiħ tal-kapaċità ta’ azzjoni u ta’ impenn tagħhom fl-innovazzjoni soċjali u l-parteċipazzjoni ċivika li ħafna drabi hija marbuta mal-finanzjamenti.

6.3. L-istituzzjonijiet Ewropej jistgħu jidħlu fi proċess ta’ rikonoxximent u ta’ sħubija mal-korpi rappreżentattivi assoċjattivi Ewropej, bħalma għamlu ċerti Stati Membri fil-livell nazzjonali permezz tal-adozzjoni ta’ “Karti ta’ impenn reċiproku” jew “ftehimiet”, u b’hekk joħolqu l-kundizzjonijiet għal djalogu ċivili Ewropew ġenwin u jimplimentaw l-Artikolu 11 tat-TUE u impenji internazzjonali relevanti oħrajn (16).

6.4. Hemm bżonn urġenti wkoll li jitkomplew id-diskussjonijiet dwar l-istatut għall-assoċjazzjonijiet Ewropej – propost mill-Kummissjoni fl-1992 (17) – flimkien ma’ Statut għall-fondazzjonijiet Ewropej. Din l-inizjattiva għandha tippromovi r-rikonoxximent tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-kooperazzjoni bejniethom fil-livell Ewropew, bħala komplement għall-Istatut għal Kumpanija Ewropea adottat fl-2004 (18).

6.5. Il-KESE jemmen li l-Unjoni għandha tinkoraġġixxi lill-Istati Membri sabiex jippreservaw l-inċentivi fiskali eżistenti għad-donazzjonijiet privati u jiżviluppawhom aktar, kif ukoll jikkanalizzaw parti mid-dħul tagħhom mit-taxxa lill-OSĊ, filwaqt li jneħħu l-ostakli għad-donazzjonijiet transkonfinali permezz ta’ koordinazzjoni tal-liġijiet u l-proċeduri fiskali, kif ukoll l-investiment fil-filantropija madwar l-UE.

6.6. Rigward il-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) futur, il-KESE jistieden lill-awtoritajiet baġitarji sabiex iżidu l-finanzjament lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inkluż permezz ta’ għotjiet operattivi u finanzjamenti pluriennali sabiex jgħinu fl-iżvilupp ta’ azzjonijiet fit-tul.

6.7. Minn meta ġiet adottata l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ma kien hemm ebda programm reali għall-appoġġ lis-soċjetà ċivili fil-livell tad-drittijiet tal-bniedem għall-Istati Membri tal-UE. L-appoġġ essenzjali li ngħata lis-soċjetà ċivili fil-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant fiż-żmien tal-adeżjoni tagħhom mal-UE ma nżammx b’mekkaniżmi oħrajn ta’ finanzjament. L-avvenimenti reċenti li seħħew biż-żieda fit-terroriżmu u gruppi estremisti u/jew partiti populisti wrew il-bżonn li jsir iktar investiment fis-soċjetà ċivili u li tiġi żgurata l-koeżjoni fost il-pajjiżi f’dak li għandu x’jaqsam mal-iżvilupp tas-soċjetà ċivili.

6.8. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tipproponi fond Ewropew għad-demokrazija, il-valuri u d-drittijiet tal-bniedem fl-UE (19), b’pakkett baġitarju ambizzjuż u miftuħ direttament għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili madwar l-Ewropa, inklużi d-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li għandhom l-għan li jippromovu t-trasparenza u jipproteġu l-valuri fundamentali tal-UE. Il-Fond għandu jkopri l-ispejjeż operattivi kif ukoll l-attivitajiet ta’ sorveljanza u ta’ litigazzjoni, u jkun ġestit b’mod indipendenti bl-istess mod bħall-Fond Ewropew għad-Demokrazija (20), bil-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-KESE.

6.9. Il-programm għall-“Ewropa għaċ-Ċittadini” huwa l-uniku programm Ewropew li jikkontribwixxi speċifikament għat-tnaqqis tad-defiċit demokratiku billi jippermetti liċ-ċittadini Ewropej jipparteċipaw direttament fil-kostruzzjoni tal-Ewropa, iżda l-finanzjament tiegħu huwa limitat wisq. Fil-kuntest attwali ta’ dubji dwar il-valuri Ewropej u dawk demokratiċi, il-KESE jemmen li dan il-programm għandu jkollu baġit ta’ EUR 500 miljun fil-qafas finanzjarju li jmiss skont il-proposta tal-Parlament Ewropew (21). Bl-istess mod, għandhom jiġu miżjuda l-azzjonijiet tal-Erasmus + immirati lejn is-soċjetà ċivili.

6.10. Il-parti l-kbira tal-OSĊ jsibu diffikultajiet biex jaċċessaw il-Fondi Strutturali, speċjalment minħabba l-kofinanzjamenti li jkunu meħtieġa. Konsegwentament, id-dispożizzjonijiet għall-assistenza teknika, maħsuba biex tappoġġja l-iżvilupp tal-kapaċitajiet, mhumiex użati biżżejjed u spiss huma riżervati għall-amministrazzjonijiet pubbliċi. Il-kodiċi ta’ kondotta Ewropea dwar is-sħubija mas-soċjetà ċivili, li huwa l-istrument ewlieni ma ġiex applikat kif suppost f’ħafna pajjiżi (22). Anke meta l-OSĊ jiġu mistiedna jieħdu sehem fil-kumitati ta’ sorveljanza, ir-rwol tagħhom huwa limitat.

6.11. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tirreaġixxi malajr b’miżuri rilevanti, inklużi proċeduri ta’ ksur kontra Stati Membri, meta d-dispożizzjonijiet nazzjonali amministrattivi jew legali jirrestrinġu l-aċċess ta’ organizzazzjonijiet nazzjonali tas-soċjetà ċivili għal fondi tal-UE, inkluż meta jiġu imposti kundizzjonijiet ta’ finanzjament li jillimitaw l-attivitajiet tagħhom ta’ promozzjoni.

6.12. Permezz tal-konnessjonijiet u l-kuntatt kontinwu tagħhom maċ-ċittadini u permezz tal-attivitajiet fuq il-post, l-assoċjazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma konxji mill-isfidi u l-ħtiġijiet tas-soċjetà; madankollu r-rwol tagħhom fir-riċerka huwa marġinali ħafna. Anke fil-Programm tal-UE għall-Impjiegi u l-Innovazzjoni Soċjali (EaSI) hemm ostakli għall-aċċess tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-KESE jappella għal diskussjoni aktar profonda dwar kif għandhom jitrawmu r-rabtiet bejn ir-riċerkaturi u s-soċjetà ċivili, u jipproponi qasam ġdid dwar il-parteċipazzjoni ċivika u d-demokrazija taħt il-pilastru tal-isfidi tas-soċjetà fil-programm qafas futur għar-riċerka.

6.13. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ għadu qed jikber u jirrappreżenta waħda mill-aktar problemi urġenti li għandha quddiemha l-UE, b’numru dejjem akbar ta’ żgħażagħ f’riskju ta’ esklużjoni soċjali. F’dan il-kuntest, il-finanzjamenti Ewropej għandhom jappoġġjaw aktar lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jinvestu fl-iżvilupp tal-ħiliet u l-kompetenzi taż-żgħażagħ permezz tat-tagħlim mhux formali.

6.14. Fil-qasam tal-kultura, il-parti l-kbira tas-sussidji mhumiex adatti għall-ħtiġijiet tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li joperaw f’dan il-qasam, u għalhekk dan itellfilhom l-aċċess għad-diversi strumenti finanzjarji disponibbli, bħas-self. Hemm nuqqas ta’ ħidma ġenwina fuq id-dimensjoni kulturali Ewropea, f’perjodu fejn l-espressjonijiet dwar l-identità u dawk populisti qegħdin jinfirxu dejjem aktar. L-UE għandha wkoll tkompli tappoġġja, b’mod partikolari permezz tal-programm Ewropa Kreattiva, produzzjonijiet kulturali indipendenti, filwaqt li tinvesti fl-iżvilupp u s-sostenibilità tal-midja komunitarja lokali mingħajr skop ta’ qligħ.

6.15. F’dak li jirrigwarda l-kooperazzjoni għall-iżvilupp, l-Unjoni Ewropea għandha tinvesti aktar f’azzjonijiet ta’ kooperazzjoni ffokati fuq il-popolazzjonijiet, inkluż fuq l-aspetti tal-ugwaljanza bejn is-sessi, ta’ governanza, tad-drittijiet tal-bniedem, tad-drittijiet ambjentali, ta’ reżiljenza għat-tibdil fil-klima u tal-protezzjoni soċjali, b’mod partikolari permezz ta’ approċċ tematiku skont il-pajjiż li jinkludi lis-soċjetà ċivili mill-qrib.

6.16. Meta jitfassal il-QFP futur, għandhom jitqiesu wkoll l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u l-prijoritajiet tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri.

6.17. It-tisħiħ tas-soċjetà ċivili jfisser ukoll titjib fl-aċċess għall-finanzjamenti għall-iżgħar organizzazzjonijiet, kif ukoll għas-setturi tas-soċjetà l-aktar żvantaġġjati. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni Ewropea għandha tipprovdi għal diversi modalitajiet ta’ finanzjament kif ukoll tagħmel sforz akbar għas-semplifikazzjoni tal-formalitajiet amministrattivi. Għandu jsir rikors aktar sistematiku għal mekkaniżmi ta’ għotjiet f’kaskata (sub-granting jew cascade funding), kif użat taħt l-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem u fil-qafas tal- finanzjament taż-ŻEE. L-għotjiet għandhom jingħataw permezz ta’ operatur indipendenti nazzjonali fuq il-bażi ta’ proċedura ta’ sejħa għall-offerti (23).

6.18. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant għad għandhom aċċess għall-fondi li huwa proporzjonalment limitat. Il-Kummissjoni Ewropea għandha ssaħħaħ il-kampanji ta’ informazzjoni tagħha dwar id-diversi fondi disponibbli għall-NGOs u tipprovdi aktar appoġġ għas-sħubijiet bejn l-organizzazzjonijiet.

6.19. Ikun ukoll utli li jiġi stabbilit segwitu aktar sistematiku u appoġġ lill-organizzazzjonijiet benefiċjarji, kif ukoll lid-diversi Direttorati Ġenerali differenti responsabbli mill-implimentazzjoni tar-Regolament Finanzjarju, billi jiġu offruti korsijiet ta’ taħriġ dwar l-obbligi kuntrattwali u l-awditi.

6.20. Bażijiet tad-data li jkun fihom deskrizzjoni tal-proġetti li diġà tlestew u tal-eżempji ta’ prattika tajba għandhom ikunu aċċessibbli għall-kandidati potenzjali biex irawmu l-innovazzjoni u s-sħubiji. Il-Kummissjoni għandha tkompli bl-isforzi tagħha sabiex ittaffi l-piż amministrattiv fil-proċess tal-applikazzjonijiet kif ukoll fil-ġestjoni tal-finanzjamenti, inkluż billi tintroduċi sistema ta’ applikazzjoni onlajn unika għall-programmi differenti.

6.21. L-evalwazzjoni tal-programmi mmexxija direttament mill-Kummissjoni għandha tkun aktar trasparenti u f’aktar dettall, minħabba n-numru kbir ta’ talbiet għal fondi Ewropej u r-rata baxxa ta’ suċċess. Barra minn hekk, jekk jingħata feedback lill-OSĊ li fallew, dawn itejbu lilhom infushom u tiżdied il-fiduċja fil-proċess tal-għażla.

6.22. L-iskadenzi għan-notifiki tal-kuntratti, l-iffirmar tal-kuntratti u l-ħlasijiet għandhom jitnaqqsu b’mod sinifikanti sabiex jonqos il-bżonn ta’ self mill-banek minħabba nuqqas ta’ flus kontanti.

6.23. Barra minn hekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tevalwa mill-ġdid l-ammonti ta’ kofinanzjament, partikolarment għal organizzazzjonijiet żgħar ħafna li jsibuha diffiċli ħafna biex jiksbu sorsi oħra ta’ finanzjament, jew għal organizzazzjonijiet involuti fil-promozzjoni, bħalma huma pereżempju l-organizzazzjonijiet għall-ħarsien tal-konsumatur, l-assoċjazzjonijiet ambjentalisti, l-organizzazzjonijiet għad-drittijiet tal-bniedem u dawk li jaħdmu favur il-promozzjoni taċ-ċittadinanza. Dan huwa partikolarment neċessarju peress li r-regoli ta’ kofinanzjament iżidu l-piż amministrattiv fuq l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, bir-riskji marbuta magħhom li jirriżultaw fuq id-donaturi u kkawżati mill-varjazzjonijiet fir-regoli kuntrattwali u finanzjarji.

6.24. Il-KESE jilqa’ bi pjaċir ukoll is-suġġeriment tal-Kummissjoni fil-proposta tagħha ta’ reviżjoni tar-Regolament dwar ir-regoli finanzjarji (24) biex il-ħin volontarju jiġi kkunsidrat bħala spiża eliġibbli, kif ukoll biex tiġi ffaċilitata l-inklużjoni tal-kontribuzzjonijiet in natura bħala kofinanzjamenti. Din il-proposta hija reazzjoni diretta għat-talba tal-KESE, espressa fl-Opinjoni tiegħu dwar “Għodod statistiċi biex jitkejjel il-volontarjat” (25). Il-KESE jilqa’ bi pjaċir ukoll ir-rapport tal-Parlament kif ukoll il-proposta tal-Kunsill li tiġi introdotta eċċezzjoni għar-regola ta’ nuqqas ta’ qligħ għall-assoċjazzjonijiet li ma jagħmlux qligħ. Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jaslu għal ftehim dwar it-test propost li jippermetti li l-ħinijiet li jagħmlu l-voluntiera jiġu vvalutati b’mod ġust.

6.25. Għandu jsir titjib fit-trasparenza fl-aċċess u l-kontroll tal-finanzjamenti permezz tad-definizzjoni ta’ linji gwida ċari dwar il-kontrolli mill-Kummissjoni, u, fil-każ ta’ finanzjamenti li jinvolvu diversi donaturi, billi jiġu kkunsidrati l-evalwazzjonijiet ex-ante u l-għażliet tal-imsieħba, kif ukoll permezz ta’ verifiki ex-post u awditi mwettqa minn donaturi oħrajn.

6.26. Barra minn hekk, l-aċċess pubbliku għal informazzjoni dwar l-ammonti u l-għan tal-finanzjamenti għandu jkun iffaċilitat permezz ta’ riforma fl-arranġamenti ta’ trasparenza finanzjarja tal-Kummissjoni. Dan għandu jinkludi pagamenti annwali minflok impenji pluriennali, u għandu jsir aktar affidabbli permezz tal-istandardizzazzjoni tal-bażijiet ta’ data tad-diversi programmi. Fl-istess waqt, l-NGOs għandhom ikomplu japplikaw l-ogħla standards ta’ trasparenza ta’ awtorappurtar.

6.27. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni għandha tiżviluppa djalogu kostruttiv u segwitu bejn id-diversi Direttorati Ġenerali u l-OSĊ bil-għan li ssir valutazzjoni tal-prattiki tajba u ħżiena u jiġi żviluppat approċċ aktar koerenti.

Brussell, id-19 ta’ Ottubru 2017. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) Dan il-fond għandu jkollu l-istess għanijiet bħall-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem: http://www.eidhr.eu/whatis-eidhr#.

(2) SOC/563 – EESC-2017-01953-00-01-AS-TRA (FR/EN) 11/113 Dan il-fond għandu jkollu l-istess għanijiet bħall-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR): http://www.eidhr.eu/whatis-eidhr#. L-EED huwa organizzazzjoni indipendenti, li tagħti għotjiet, u li nħolqot fl-2013 mill-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tal-UE biex titrawwem id-demokrazija fil-Viċinat Ewropew u lil hinn minnu.

(3) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar Regolament li jistabbilixxi l-programm “L-Ewropa għaċ-Ċittadini”.

(4) ĠU C 170, 5.6.2014, p. 11.

(5) ĠU C 11, 15.1.2013, p. 8.

(6) ĠU C 318, 23.12.2006, p. 163.

(7) ĠU C 88, 11.4.2006, p. 41.

(8) ĠU C 318, 23.12.2006, p. 163. ĠU C 88, 11.4.2006, p.41.

(9) COM(2000) 11 final.

(10) Is-Sena Ewropea tal-Volontarjat 2011.

(11) Ara l-istħarriġ tal-2017: http://ec.europa.eu/echo/eurobarometer_fr.

(12) EuropAid – Direttorat Ġenerali għall-Kooperazzjoni Internazzjonali u l-Iżvilupp.

(13) “Civic Space in Europe 2016”, Civicus Monitor.

(14) Ara l-Lobbying Act fir-Renju Unit li jimpedixxi lill-NGOs milli jsemmgħu l-fehmiet tagħhom matul il-kampanji elettorali jew reċentament ir-Referendum on the EU membership and current reviews of the Electoral (Amendment) Act 2011 fl-Irlanda, li għandu l-għan li jipprevjeni lil partijiet terzi milli jinfluwenzaw il-kampanji elettorali iżda fejn l-interpretazzjoni ta’ “għanijiet politiċi” u l-livelli limitu għal donazzjonijiet individwali lill-NGOs ħolqu kontroversja, inkluż b’rabta mal-finanzjament ta’ kampanja favur l-abort.

(15) ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320.

(16) Ara pereżempju l-obbligi skont l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) u l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità għal djalogu strutturat li huma appoġġjati minn finanzjament adegwat.

(17) ĠU C 99, 21.4.1992, p. 1.

(18) Statut għal Kumpanija Ewropea.

(19) Dan il-fond għandu jkollu l-istess għanijiet bħall-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem: http://www.eidhr.eu/whatis-eidhr#.

(20) L-EED huwa organizzazzjoni indipendenti, li tagħti għotjiet, u li nħolqot fl-2013 mill-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tal-UE biex titrawwem id-demokrazija fil-Viċinat Ewropew u lil hinn minnu. L-Istati Membri kollha tal-UE huma membri tal-Bord tal-Gvernaturi tal-EED, flimkien mal-Membri tal-Parlament Ewropew u esperti tas-soċjetà ċivili.

(21) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar Regolament li jistabbilixxi l-programm “L-Ewropa għaċ-Ċittadini”.

(22) AEIDL – thematic network partnership.

(23) Mid-term NGO evaluation released – EEA Grants.

(24) COM(2016) 605 final

(25) ĠU C 170, 5.6.2014, p. 11.