MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 179/19

Pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għal emenda skont l-Artikolu 50(2)(a) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel

2013/C 179/07

Din il-pubblikazzjoni tagħti d-dritt għall-oġġezzjoni għall-applikazzjoni għal emenda, skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1).

APPLIKAZZJONI GĦAL EMENDA

IR-REGOLAMENT TAL-KUNSILL (KE) Nru 510/2006

dwar il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjonijiet tal-oriġini għall-prodotti agrikoli u l-oġġetti tal-ikel (2)

APPLIKAZZJONI GĦAL EMENDA SKONT L-ARTIKOLU 9

“MELOCOTÓN DE CALANDA”

Nru tal-KE: ES-PDO-0105-0103-28.02.2011

IĠP ( ) DPO ( X )

1. Intestaturi tal-ispeċifikazzjoni affettwati mill-emenda

—  Isem il-prodott — ☒ Deskrizzjoni —  Żona ġeografika — ☒ Prova tal-oriġini — ☒ Metodu ta' produzzjoni —  Rabta — ☒ Tikkettar — ☒ Rekwiżiti nazzjonali — ☒ Oħrajn (Organu ta' Spezzjoni)

2. Tip ta' emenda

— ☒ Emenda tad-Dokument Uniku jew tas-Sommarju. —  Emenda tal-Ispeċifikazzjoni tad-DPO jew l-IĠP rreġistrata li għaliha ma ġie ppubblikat l-ebda Dokument Uniku jew Sommarju. —  Emenda tal-Ispeċifikazzjoni li ma teħtieġ l-ebda emenda għad-Dokument Uniku ppubblikat (l-Artikolu 9(3) tar-Regolament (KE) Nru 510/2006). —  Emenda temporanja tal-Ispeċifikazzjoni li tirriżulta mill-impożizzjoni ta’ miżuri sanitarji jew fitosanitarji obbligatorji mill-awtoritajiet pubbliċi (l-Artikolu 9(4) tar-Regolament (KE) Nru 510/2006).

3. Emendi

3.1. Deskrizzjoni tal-prodott

Kulur: Id-deskrizzjoni tiġi emendata fir-rigward tal-kulur sabiex tinkludi l-preżenza possibbli ta' frott b'dabra ħamra. Dan huwa konsegwenza tal-progress u t-titjib li sar fil-prattiki agrikoli abitwali; meta l-varjetajiet inklużi fid-Denominazzjoni tal-Oriġini jitlaqqmu mas-salvaġġ tal-għajnbaqar, xi frott li jkun qed jimmatura jiżviluppa dabra ħamra. Din il-varjazzjoni ma tibdilx il-kwalità tal-prodott u f'ebda każ ma għandha titqies bħala aspett negattiv, u għalhekk huwa meħtieġ li, biex id-deskrizzjoni tal-prodott tkun kompleta, mal-karatteristika tal-kulur jiżdied il-fatt li l-frott jista' jkollu din id-dabra ħamra.

L-ebusija: Jiġu emendati l-limiti stabbiliti għall-ebusija tal-frott, fejn il-limitu minimu ta' reżistenza għall-pressjoni jiġi stabbilit bħala 3Kg/0,5cm2 u l-limitu massimu jitneħħa. Din l-emenda hija konsegwenza tal-analiżi tad-dejta miksuba mill-Consejo Regolador, wara 10 snin ta' kontrolli tal-kwalità tad-diversi varjetajiet aċċettati għall-produzzjoni tal-Melocotón de Calanda. Fid-dawl ta' din id-diversità fil-varjetajiet, wieħed seta' jikkonferma li l-kombinazzjoni tal-parametri tal-kwalità kollha stabbiliti: (l-ebusija, il-kontenut ta' zokkor u d-daqs) tippermetti li jiġu aċċettati varjazzjonijiet li jkunu fil-limiti stabbiliti għall-ebusija, bla ma tiġi affettwata l-kwalità tal-prodott. Dawn it-tip ta' varjetajiet juru tnaqqis żgħir fil-valur tal-ebusija, iżda dan ma jfissirx li l-kwalità tal-prodott hija aktar baxxa u fil-fatt dawn huma l-aktar varjetajiet imfittxija minn klijenti ta' xi pajjiżi Ewropej; bl-istess mod, xi varjetajiet jista' jkollhom valur ogħla minn dak stabbilit (reżistenza ta' 3Kg/0,5cm2), minkejja li l-frotta tkun matura, peress li l-kwalità tagħhom tiddependi mill-valur tal-kontenut taz-zokkor.

3.2. Prova tal-oriġini

Fit-tieni paragrafu tneħħew ir-referenzi għall-Consejo Regulador.

It-tielet paragrafu tneħħa u r-raba' paragrafu ġie emendat biex isir konformi mal-istandard UNE-EN 45011 fl-ambitu tal-programm ta' ċertifikazzjoni li jitwettaq mill-Consejo Regulador, li ġie kostitwit bħala entità ta' kontroll u awtorizzat mill-ENAC fl-2010.

3.3. Metodu ta' produzzjoni

Titneħħa r-referenza għall-Consejo Regolador li kienet tidher fil-paragrafu dwar l-oriġini tal-frott.

Fir-rigward tat-traqqiq, titneħħa d-data fissa ta' meta għandu jsir u jiġi stabbilit perjodu massimu sa meta dan għandu jintemm. Fir-rigward tal-ippakkjar, jitneħħa l-perjodu minimu ta' 9 ġimgħat sabiex tiġi stabbilita data limitu ta' bidu għat-traqqiq. Din l-emenda hija meħtieġa peress li t-tibdil fil-klima, il-pass li bih azjendi tal-familja jaqilbu għal uċuħ ta' kultivazzjoni akbar u l-evoluzzjoni tas-sistemi ta' tkabbir, jibdlu l-użanzi tradizzjonali u x-xogħol tat-traqqiq u tal-ippakkjar ikunu jistgħu jsiru fuq perjodu ta' żmien itwal. Iż-żewġ ħidmiet jaqgħu fl-ambitu tal-prattiki agrikoli tajba u l-limitazzjoni taż-żmien sa meta jridu jitwettqu mhix element li neċessarjament jiggarantixxi l-kwalità finali tal-prodott li huwa protett mid-DPO.

Fir-rigward tal-ħsad, il-wasla u l-konservazzjoni temporali tal-frott, għall-fini tal-kontrolli li jsiru fuq il-prodott, jinżammu l-kriterji stabbiliti fil-punt B tal-ispeċifikazzjoni u jiġi ċċarat aktar l-istadju ta' meta għandhom jitwettqu dawn il-kontrolli, peress li t-test ta' qabel seta' jwassal għal xi żbalji. Il-kejl tal-ebusija u tal-kontenut taz-zokkor ma jistax isir fl-aħjar kundizzjonijiet jekk isir fl-għalqa (fl-istadju tal-ħsad).

Fir-rigward tal-ippakkjar, it-test ta' dan il-paragrafu jiġi emendat biex jindika li, minħabba l-varjetà fil-preżentazzjoni, il-prodott jista' jiġi mibjugħ f'ippakkjar b'saff wieħed jew aktar, basta jiġi żgurat li l-prodott ma ssirlux ħsara u li l-ippakkjar jintuża darba biss.

Ġiet miżjuda wkoll il-frażi “Il-preparazzjoni u l-ippakkjar isiru fiż-żona tal-produzzjoni”, li qabel kienet tidher fil-punt B.

Barra minn hekk, jitneħħa l-aħħar paragrafu li jirrigwardja ċ-ċertifikazzjoni, peress li ma għandux x'jaqsam ma' dan il-punt, u jitqiegħed fil-punt korrispondenti (il-punt D).

3.4. L-ittikkettjar

Fl-ewwel paragrafu, il-kelma “tikketta” tiġi sostwita bil-kelma “kontratikketta” meta din tkun tirreferi għat-tikketta nnumerata, u b'hekk jitneħħew ir-referenzi għall-Consejo Regolador.

Barra minn hekk, jitneħħa t-tieni paragrafu.

3.5. Rekwiżiti nazzjonali

Ġew aġġornati r-referenzi għal-leġiżlazzjoni nazzjonali ppubblikata wara l-approvazzjoni inizjali ta’ din l-Ispeċifikazzjoni.

3.6. Oħrajn

Il-punt G (Struttura tal-Kontrolli) jiġi emendat, biex isir adattat għar-regolamenti fis-seħħ peress li t-test ta' qabel isemmi leġiżlazzjoni li ma għadhiex fis-seħħ u jagħti deskrizzjoni żbaljata tal-Istruttura tal-Kontrolli. Barra minn hekk, issir rettifika li tindika s-sede l-ġdid tal-Consejo Regolador tad-DPO: Melocotón de Calanda.

DOKUMENT UNIKU

IR-REGOLAMENT TAL-KUNSILL (KE) Nru 510/2006

dwar il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjonijiet tal-oriġini tal-prodotti agrikoli u l-oġġetti tal-ikel (3)

«MELOCOTÓN DE CALANDA»

Nru tal-KE: ES-PDO-0105-0103-28.02.2011

IĠP ( ) DPO ( X )

1. Isem

“Melocotón de Calanda”

2. Stat Membru jew pajjiż terz

Spanja

3. Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew ta' l-oġġett tal-ikel

3.1. Tip ta' prodott

Klassi 1.6: Frott, ħxejjex u ċereali pproċessati jew mhumiex.

3.2. Deskrizzjoni tal-prodott li japplika għalih l-isem fil-punt 1

B' “Melocotón de Calanda” wieħed jirreferi għall-frott frisk tal-ispeċi Prunus persica Sieb. u Zucc. ta' oriġini tal-varjetà awtoktona magħrufa bħala “Amarillo tardío”, u għall-kloni magħżula tagħha Jesca, Evaisa u Calante, li jiġu kkultivati bl-użu tat-teknika tradizzjonali tal-ippakkjar tal-frott fis-siġra.

Il-varjetajiet protetti: il-ħawħ protett mid-Denominazzjoni tal-Oriġini “Melocotón de Calanda” jiġi biss mill-varjetà awtoktona taż-żona, magħrufa aħjar bħala “Amarillo tardío”, u l-kloni magħżula tagħhaJesca, Evaisa u Calante.

Il-karatteristiċi tal-prodott: il-ħawħ protett mid-Denominazzjoni tal-Oriġini “Melocotón de Calanda” għandu jkun tal-kategoriji “Extra” u “I” skont l-Istandards tal-Kwalità għall-ħawħ stabbiliti bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1580/2007 tal-21 ta' Diċembru 2007 li jistabbilixxi regoli ta’ implimentazzjoni tar-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 2200/96, (KE) Nru 2201/96 u (KE) Nru 1182/2007 fis-settur tal-frott u ħxejjex, u għandhom jissodisfaw dawn il-kundizzjonijiet:

ID-DEHRA ĠENERALI Il-frott għandu jkun sħiħ, bla mard u nadif, mingħajr sustanzi estranji viżibbli u mingħajr umdità, riħa u togħma estranji, u għandu jiġi ppakkjat fis-siġra. IL-KULUR Bejn isfar lewn il-krema u isfar lewn it-tiben, u jista' jkollu dabra ħamra. Jistgħu jiġu aċċettati tikek u xquq antoċjaniċi, iżda ma jiġix aċċettat frott ħadrani jew isfar lewn il-larinġ, għax dan il-kulur jindika li l-frott ikun immatura wisq. ID-DAQS Ċirkonferenza minima ta' 73 mm dijametru, li tikkorrispondi għall-kategorija AA tal-Istandards tal-Kwalità. L-EBUSIJA Tiġi mkejla f' Kg/0,5cm2 ta' reżistenza għall-pressjoni, u għandha tkun ogħla minn 3Kg/0,5cm2. ZOKKOR Minimu ta' 12 (Brix);

3.3. Materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

—

3.4. Għalf (għall-prodotti li ġejjin mill-annimali biss)

—

3.5. Stadji speċifiċi tal-produzzjoni li għandhom isiru fiż-żona ġeografika ddefinita

L-istadji kollha tal-produzzjoni għandhom iseħħu fiż-żona ġeografika definita.

3.6. Regoli speċifiċi dwar il-qtugħ, l-għerik, l-ippakkjar, eċċ.

Il-preparazzjoni u l-ippakkjar għandhom isiru fiż-żona tal-produzzjoni, biex jiġi evitat li l-prodott issirlu ħsara minħabba l-immaniġġjar eċċessiv jew minħabba li t-trasport tal-frott isir mingħajr il-preparazzjoni u l-ippakkjar meħtieġa. Barra minn hekk, minħabba l-fatt li l-“Melocotón de Calanda” huwa frott li jiġi ttrattat b'attenzjoni kbira fis-siġra permezz tat-teknika tal-ippakkjar u li l-ħsad tiegħu jsir meta l-frott jilħaq stadju ta' maturazzjoni li jippermetti l-frott jikseb il-karatteristiċi organolettiċi massimi tal-kwalità tal-prodott, kwalunkwe trasport u ħżin addizzjonali jista' jibdel il-karatteristiċi tad-dehra ġenerali u tal-kulur deskritti fil-punt 3.2.

Għalhekk, l-ippakkjar fiż-żona tal-produzzjoni huwa meħtieġ biex jinżammu l-karatteristiċi l-aktar xierqa tal-prodott u biex tiġi mħarsa l-kwalità tiegħu, u fl-istess ħin dan jiggarantixxi t-traċċabbiltà u l-oriġini tal-prodott permezz ta' sistema unika ta' kontroll sakemm il-prodott jintbagħat għand il-konsumatur aħħari.

Il-“Melocotón de Calanda” jista' jiġi mibjugħ f'ippakkjar b'saff wieħed jew aktar, basta jiġi żgurat li l-frott ma ssirlux ħsara. Dan l-ippakkjar għandu jintuża darba biss.

3.7. Regoli speċifiċi li jirrigwardaw l-ittikkettar

L-industriji tal-preparazzjoni u l-ippakkjar li jkunu kisbu ċ-ċertifikat tal-konformità, fit-tikketti tal-ippakkjar iridu jużaw it-test “Denominación de Origen ‘Melocotón de Calanda’” fuq il-kontratikketta nnumerata, li twettaq il-funzjoni ta' ċertifikat u tippermetti t-traċċabbiltà tal-prodott fil-fażi tal-kummerċjalizzazzjoni.

4. Deskrizzjoni qasira taż-żona ġeografika

Iż-żona tal-produzzjoni tal-ħawħ protett mid-DPO “Melocotón de Calanda” hija r-reġjun naturali li jinsab fil-lvant tal-Komunità Awtonoma ta' Aragón bejn il-provinċji ta' Turuel u Zaragoza.

Iż-żona ġeografika hija magħmula minn dawn il-muniċipji:

Aguaviva, Albalate del Arzobispo, Alcañiz, Alcorisa, Alloza, Andorra, Arens de Lledó, Ariño, Berge, Calaceite, Calanda, Caspe, Castelserás, Castelnou, Castellote, Chiprana, Cretas, Escatrón, Fabara, Fayón, Foz-Calanda, Fuentespalda, Híjar, Jatiel, La Fresneda, La Ginebrosa, La Puebla de Híjar, Lledó, Maella, Más de las Matas, Mazaleón, Mequinenza, Molinos, Nonaspe, Oliete, Parras de Castellote, Samper de Calanda, Sástago, Seno, Torre de Compte, Urrea de Gaén, Valderrobres, Valdeltormo u Valjunquera.

5. Rabta maż-żona ġeografika

5.1. Speċifiċità taż-żona ġeografika

Rabta storika: Il-varjetajiet awtorizzati għall-produzzjoni tal-“Melocotón de Calanda” huma varjetajiet awtoktoni taż-żona tal-produzzjoni, miksuba bi proċess ta' selezzjoni naturali bl-intervent tal-produtturi tal-frott, li mal-mogħdija taż-żmien għarfu jagħżlu l-kloni l-aktar adattati għall-kundizzjonijiet ġeografiċi taż-żona. F'dokumenti medjevali jingħad li f'Aragón il-ħawħ kien jissejjaħ “presec” jew “prisco”, kif għadu jissejjaħ dan il-frott sal-lum fiż-żona ta' Calanda. Fl-1895, il-botaniku J. Pardo Sastrón ħalla dokument importanti dwar l-abbundanza tal-ħawħ f'din iż-żona u dwar il-fatt li kien bagħat xi “orejones” (ħawħ imqatta' f'biċċiet u mnixxef fix-xemx) minn Calanda għall-Fiera ta' Pariġi tal-1867. Fl-edizzjoni tal-1933 tal-Enciclopedia Universal Ilustrada Espasa Calpe, fir-rigward ta' “Calanda” jissemmew l-importanza tal-ħawħ għal din il-lokalità ta' Turuel u l-industrija ddedikata għall-produzzjoni tal-“orejones”. Skont l-istatistika uffiċjali tal-1953, fiż-żona ta' Calanda kien hemm industrija preżervattiva li pproċessat 4 000 kaxxa ta' ġulepp tal-ħawħ taż-żona.

Skont l-evidenza storika, l-isem ta' “Melocotón de Calanda” beda jinfirex sew fis-snin 40, u peress li din il-biedja kienet qed iżżid fl-importanza u li kien diffiċli li tiġi megħluba l-problema tad-dubbiena tal-frott Mediterranja (Ceratitis capitata), il-frott beda jiġi ppakkjat biex ma jkunx jista' jiġi attakkat. Il-“Melocotón de Calanda” beda jissemma' fil-pubblikazzjonijiet iddedikati għall-frott tas-snin 60, u tul is-snin 70 fil-Fiera Agrikola Nazzjonali ta' Lérida ngħataw diversi premji, sena wara l-oħra, lill-frotta li ġġib dan l-isem. Fil-bidu tas-snin 80 bdiet tinħass il-ħtieġa li tintalab Denominazzjoni tal-Oriġini għall-“Melocotón de Calanda” u fl-istatistika tas-swieq nazzjonali prinċipali, bħalma huma l-Mercamadrid u l-Mercabarna, din il-frotta bdiet tissemma' u tiġi identifikata bl-isem ġeografiku tagħha.

Rabta naturali: Iż-żona tat-tkabbir tal-“Melocotón de Calanda” tinsab fil-widien tax-xmajjar Martín, Guadalope u Matarraña, li jibdew mill-għoljiet muntanjużi tas-Sistema Iberika, jieħdu l-ilmijiet miż-żona magħrufa bħala Bajo Aragón u jiżbokkaw fix-xmara Ebro. Għalhekk, din iż-żona tinsab fil-parti tax-xlokk tad-Depresión del Ebro.

L-artijiet huma ċatti, bi ftit qlib u b'altitudni li tvarja mill-122 m ta' Caspe għall-325 m ta' Alcañiz u għall-466 m ta' Calanda. Jippredominaw l-għoljiet tabulari, xi ftit jew wisq mifruda bl-ixmajjar. L-artijiet huma kalkarji b'formazzjonijiet ta' saffi ta' karbonati u ġibs, karatteristiċi tas-sedimentazzjoni f'żoni tal-lagi u bi klima sħuna u arida tal-epoka mijoċenika.

Il-medja annwali ta' nżul ta' xita tvarja bejn it-327,9 mm ta' Caspe, it-361,1 mm ta' Albalate del Arzobispo u l-367,9 ta' Alcañiz. Ix-xhur li fihom tinżel l-aktar xita huma Mejju u Ottubru, filwaqt li mil-lat tal-istaġuni, fil-ħarifa tinżel madwar 27 % tal-medja annwali, fis-sajf 20 %, fir-rebbiegħa 34 % u fix-xitwa 19 %.

It-temperatura medja annwali hija ta' madwar 14,3 °C f'Albalate del Arzobispo u f'Alcañiz, u 15 °C f'Caspe, li huma l-ogħla valuri fiċ-ċentru tal-wied tal-Ebro. Il-medja tat-temperaturi massimi hija 19,9 °C f'Alcañiz, 20.1 °C f'Albalate del Arzobispo u 20,6 °C f'Caspe, u l-medja tat-temperaturi minimi hija 8,8, 8,5 u 9,3 °C rispettivament. L-ogħla temperatura medja hija dik ta' Lulju, b'24,2 °C f'Alcañiz, u 25,1 °C f'Caspe, filwaqt li l-aktar baxxa hija dik ta' Jannar, li tvarja bejn 5,6 °C f'Alcañiz u 6,7 °C f'Albalate de Arzobispo. Din id-dejta tindika varjazzjoni termika annwali kbira, ta' aktar minn 18 °C; din il-varjazzjoni termika, li hija karatteristika tal-klima kontinentali, hija dovuta l-aktar għall-pożizzjoni ta' din iż-żona fiċ-ċentru tal-Depresión del Ebro.

Minn Marzu sa Ottubru jiġu rreġistrati temperaturi massimi ogħla minn 25 °C, anke jekk dan iseħħ aktar ta' spiss bejn ix-xhur ta' Mejju, meta t-temperatura tkun ogħla minn 25 °C f'aktar min-nofs il-jiem tax-xahar, u Ottubru, xahar li fih din it-temperatura tintlaħaq f'bejn 5 u 10 ġranet biss. Fix-xhur tas-sajf, it-temperaturi ta' matul il-jum ikunu ogħla minn 25 °C u l-medja tat-temperaturi massimi tkun ogħla minn 35 °C (f'Lulju tkun 37,2 °C f'Albalate u f'Alcañiz, u 38,3 °C f'Caspe).

Fenominu ieħor karatteristiku tal-klima taż-żona huwa “l-inverżjoni termika”. Fix-xitwa, b'perjodi ta' kundizzjonijiet ta' antiċiklun, l-arja kiesħa tiddepożita fl-istrati baxxi u tifforma sħab ta' ċpar kiesaħ b'temperaturi massimi ibgħax minn 6 °C, filwaqt li f'postijiet għoljin, fejn ma jkunx hemm ċpar, it-temperaturi massimi jitilgħu sa ogħla minn 15 °C.

5.2. Speċifiċità tal-prodott

Kundizzjonijiet tat-tkabbir: Il-karatteristiċi morfoloġiċi u ta' identifikazzjoni varjetali skont ir-regoli tal-International Union for the Protection of New Varieties of Plants (U.P.O.V.) prattikament jixxiebhu ħafna fil-kloni kollha, fejn id-differenzi pjuttost għandhom x'jaqsmu mal-aspett sanitarju u dak tal-produttività, id-daqs u l-forma tal-frott: minħabba f'hekk, fl-1980 beda jintuża proċess ta' selezzjoni ta' kloni biex jittejbu dawn l-aspetti. Karatteristiċi oħra ta' dawn il-kloni huma l-maturazzjoni tardiva li sseħħ bejn tmiem Settembru u l-bidu ta' Novembru, il-kulur isfar u l-ebusija tal-qalba tal-frotta.

Jekk inqassmu l-kloni skont iż-żmien li fih jimmaturaw, jirriżultaw dawn il-gruppi:

San Miguel jew bikri Kloni li jimmaturaw bejn l-20 ta' Settembru u l-5 ta' Ottubru. Del Pilar Kloni li jimmaturaw bejn il-5 ta' Settembru u l-15 ta' Ottubru. Dawn jissejħu wkoll “tat-8 ta' Ottubru”. Tardivi B'data ta' maturazzjoni bejn il-15 ta' Ottubru sa tmiem l-istaġun, li f'xi partijiet ġeografiċi taż-żona jdum ma jasal sal-bidu ta' Novembru.

Mil-lat fiżjoloġiku, il-varjetà “Amarillo tardío” hija magħmula minn kloni li jeħtieġu sigħat twal ta' kesħa biex joħorġu mir-raqda tax-xitwa, tal-anqas 1 000 siegħa fis-sena, filwaqt li jeħtieġu wkoll perjodu sajfi twil biex jimmaturaw għalkollox, u għalhekk għandhom ċiklu pjuttost twil.

Skont l-U.P.O.V., il-karatteristiċi morfoloġiċi ta' din il-varjetà huma dawn:

Is-siġra B'saħħita u wieqfa, bi friegħi b'saħħithom tat-tip Red Haven. Bil-kontra tal-bqija tal-varjetajiet, il-blanzuni ma jifformawx ruħhom fuq friegħi b'saħħithom imħalltin, iżda f'nebbieta debboli, bħall-bukketti ta' Mejju, u għalhekk din il-varjetà teħtieġ tilqim differenti. Il-weraq Ta' daqs kbir, bi glandoli nettarji fiz-zokk u ta' għamla ta' kilwa. Fir-rebbiegħa, il-weraq idum ma jaqa', u jibqa' fuq is-siġra, fejn iżomm il-kulur dehbi karatteristiku tiegħu. Il-fjura Il-fjoritura hija semitardiva, ftit aktar tard minn dik tar-Red Haven iżda fix-xahar ta' Marzu. Il-blanzuni huma folti ħafna u l-fjoritura ddum bejn 12 u 18-il jum. Il-petali huma kbar u fit-tond, ta' kulur roża ċar u l-istigma tal-pistill hija twila daqs l-anteri tal-istami. Il-frott Ta' daqs kbir sa kbir ħafna, ta' dijametru akbar minn 73 mm u piż itqal minn 200 gramma. Ta' kulur bejn isfar lewn il-krema u isfar lewn it-tiben, uniformi għalkollox minħabba l-protezzjoni li jikseb mill-borża tal-karti li jkun imgeżwer fiha, anke jekk jista' jkollu xi pigmentazzjoni antoċjanika ħafifa. Ikollu pil sufi ħafif u l-qalba tiegħu soda ħafna u safra għalkollox bla pigmentazzjoni antoċjanika, lanqas qrib l-għadma li jkun imwaħħal sod magħha. L-għadma għandha forma ta' bajda, u d-daqs tagħha huwa żgħir meta mqabbel ma' dak tal-frotta.

5.3. Rabta kawżali bejn iż-żona ġeografika u l-kwalità jew il-karatteristiċi tal-prodott (għad-DPO) jew il-kwalità, ir-reputazzjoni jew karatteristiċi oħra speċifiċi tal-prodott (għall-IĠP)

L-impatt tal-kundizzjonijiet klimatiċi fuq il-kwalità tal-frott huwa fenomenu magħruf ħafna bħala l-kunċett “terroir” fil-kultivazzjonijiet tal-imsaġar. Fil-fatt, il-klimatoloġija abitwali ta' ċerti żoni u d-differenzi annwali li jseħħu fl-istess post, jixhdu biċ-ċar ir-rwol importanti tal-klima għall-kwalità tal-ħsad.

Fir-rigward ta' dan il-kriterju, huma t-temperaturi li l-aktar jiddeterminaw il-livell tal-karatteristiċi organolettiċi ewlenin tal-frott. L-ewwel nett ta' min jinnota li, għajr f'sitwazzjonijiet estremi, it-temperaturi jaffettwaw il-produzzjoni tal-ħawħ aktar mill-inżul tax-xita (defiċit idriku), peress li l-biċċa l-kbira tal-uċuħ li jintużaw għat-tkabbir tal-ħawħ (95 %) jissaqqew.

Fost il-fatturi klimatiċi li l-aktar għenu fl-iżvilupp, u għaldaqstant it-tkabbir, ta' varjetajiet awtoktoni tal-ħawħ ta' maturazzjoni tardiva fil-Bajo Aragón, hemm it-temperaturi xitwija taż-żona ġeografika li tippermetti l-kumulu tas-sigħat ta' kesħa (HF) meħtieġa biex is-siġar ta' dawn il-varjetajiet tant esiġenti joħorġu mir-raqda (minn meta jaqa' l-weraq sa qabel ma tibda l-fjoritura).

Mil-lat fiżjoloġiku, il-varjetà “Amarillo Tardío” hija magħmula minn kloni li jeħtieġu għadd kbir ta' sigħat ta' kesħa sabiex toħroġ mir-raqda tax-xitwa, talanqas 1 000 siegħa fis-sena.

Fil-Bajo Aragón, l-għadd tas-sigħat ta' kesħa akkumulati fix-xhur ta' Novembru, Diċembru u Jannar jissodisfaw biż-żejjed il-ħtieġiet massimi stabbiliti għal din il-kultivazzjoni: il-valuri minimi taż-żona jaqbżu d-950 siegħa ta' kesħa.

Barra minn hekk, waqt il-fjoritura u waqt li l-frott ikun qed joqgħod, it-temperaturi negattivi għandhom ikunu ftit, biex il-blanzuni jiżviluppaw kif suppost, u b'hekk, il-kwantità tal-frott ukoll, peress li d-daqs potenzjali tal-frott jiddependi direttament mat -temperaturi rreġistrati wara l-fjoritura, u b'mod partikolari, wara l-fjoratura sħiħa (F2) sa F2 + 40 jum. Intwera ċar (Warrington et al., 1999) li ċ-ċelloli jikbru tmien darbiet aktar jekk it-temperaturi massimi/minimi, minn 9/3 °C isiru 25/15 °C. Iżda jekk tagħmel il-kesħa, iċ-ċelloli jkunu inqas u iżgħar; dan jaffettwa d-daqs finali tal-frott.

Aspett importanti ieħor huwa li jkun hemm temperaturi adegwati tul iċ-ċiklu kollu, speċjalment fix-xhur ta' Settembru u Ottubru, biex b'hekk ikun jista' jseħħ l-iżvilupp veġitattiv u riproduttiv ta' dawn il-varjetajiet.

Minn Marzu sa Ottubru jiġu rreġistrati temperaturi massimi ogħla minn 25 °C, anke jekk dan iseħħ aktar ta' spiss bejn ix-xhur ta' Mejju, meta t-temperatura tkun ogħla minn 25 °C f'aktar min-nofs il-jiem tax-xahar, u Ottubru, xahar li fih din it-temperatura tintlaħaq f'bejn 5 u 10 ġranet biss. Fix-xhur tas-sajf, it-temperaturi ta' matul il-jum ikunu ogħla minn 25 °C u l-medja tat-temperaturi massimi tkun ogħla minn 35 °C (f'Lulju tkun 37,2 °C f'Albalate u f'Alcañiz, u 38,3 °C f'Caspe).

It-temperaturi rreġistrati matul is-sena fiż-żona ġeografika inkwistjoni jippermettu li l-varjetà “Tardío amarillo de Calanda”, ta' ċiklu twil, tlesti għalkollox l-iżvilupp tal-attività veġitattiva u riproduttiva tagħha.

Għalhekk, filwaqt li t-temperaturi xitwija jippermettu li jkun hemm is-sigħat ta' kesħa meħtieġa biex is-siġar tal-frott joħorġu mir-raqda, il-klima xejn ħarxa tul iċ-ċiklu tal-attività veġitattiva (minn Marzu sa Novembru) tippermetti lil dawn il-varjetajiet jipproduċu frott ta' kwalità għolja.

Ir-riżultati li ħarġu minn test ta' valutazzjoni ta' kloni magħżula tal-varjetà “Tardíos amarillos de Calanda” (Jesca, Calante u Evaisa) li sar f'azjenda agrikola sperimentali proprjetà tal-Gobierno de Aragón f'Alcañiz (wieħed mill-muniċipji tad-Denominazzjoni tal-Oriġini fejn jitkabbar għadd kbir ta' ħawħ), juru li fiż-żona ta' oriġini, f'erba' snin (2000, 2001, 2003 u 2004), ġie prodott frott bi grad ta' aktar minn 14 °Brix, sod u ta' daqs kbir, li huma l-aktar karatteristiċi rilevanti ta' dan il-ħawħ.

Il-materjal veġetali awtorizzat għall-produzzjoni tad-DPO “Melocotón de Calanda” japparteni għall-varjetà “Tardío amarillo”.

Din hija varjetà awtoktona taż-żona tal-produzzjoni, li ilha tinkiseb tul is-sekli; għall-bidu permezz tas-selezzjoni naturali ta' siġar li joriġinaw miż-żerriegħa tal-għadma tal-frott tas-siġar bl-aħjar karatteristiċi agronomiċi u li, tul iż-żmien, l-istess nies li kkultivawhom komplew jifirxu u jkabbru l-iżvilupp veġitattiv tal-varjetajiet li jadattaw ruħhom bl-aħjar mod għall-kundizzjonijiet tal-ħamrija u tal-klima taż-żona, biex b'hekk ġiet maħluqa “varjetà” awtentika.

Fl-1980, inbeda proċess ta' selezzjoni klonali u sanitarja tal-varjetà “Tardío amarillo”, li saret mill-awtoritajiet ta' Gobierno de Aragón (Servicios de Investigación Agraria y Extensión Agraria), bil-għan li tittejjeb il-kwalità u li l-prodott mibjugħ jiġi standardizzat bħala “Melocotón de Calanda”. Għalhekk, fiż-żona tal-produzzjoni tal-“Melocotón de Calanda” ġew studjati l-kloni l-aktar rappreżentattivi tal-varjetà “Tardíos amarillos” u dawk bl-aħjar karatteristiċi agronomiċi u ta' kwalità tal-frott (Espada et al., 1991). Din is-selezzjoni tal-bidu wasslet għar-reġistrazzjoni u t-tutela, mill-Oficina Española de Variedades Vegetales (Ministeru tal-Agrikoltura), tal-varjetajiet “Jesca” (Nru tar-reġistrazzjoni: 1989/2450), “Calante” (Nru tar-reġistrazzjoni: 1989/2447), u “vaisa” (Nru tar-reġistrazzjoni: 1989/2449), li attwalment jikkostitwixxu l-bażi tal-produzzjoni tad-DPO “Melocotón de Calanda”.

KONKLUŻJONI: Il-varjetà “Tardíos amarillos de Calanda” u l-kloni magħżula tagħha huma konsegwenza tal-adattament tagħhom għall-ambjent ta' mnejn oriġinaw.

Referenza għall-pubblikazzjoni ta' l-ispeċifikazzjoni tal-prodott

(L-Artikolu 5(7) tar-Regolament (KE) Nru 510/2006 (4))

http://www.aragon.es/estaticos/GobiernoAragon/Departamentos/AgriculturaGanaderiaMedioAmbiente/AgriculturaGanaderia/Areas/08_Calidad_Agroalimentaria/02_Alimentos_calidad_diferenciada/pliegodecondicionesMelocotondeCalanda.pdf

(1) ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1.

(2) ĠU L 93, 31.3.2006, p. 12. Sostitwit bir-Regolament (UE) Nru 1151/2012.

(3) Sostitwit bir-Regolament (UE) Nru 1151/2012.

(4) Ara n-nota f’qiegħ il-paġna Nru 3.