Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill biex jawtorizzaw lill-Kummissjoni tiftaħ in-negozjati mas-Serbja u Montenegro għal Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni /* SEK/2005/0926 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 11.7.2005 SEG(2005) 926 finali RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL biex jawtorizzaw lill-Kummissjoni tiftaħ in-negozjati mas-Serbja u Montenegro għal Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL biex jawtorizzaw lill-Kummissjoni tiftaħ in-negozjati mas-Serbja u Montenegro għal Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni A. MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Mejju 1999 dwar il-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAp) ma’ l-Albanija, mal-Bożnja u l-Ħerzegovina, mal-Kroazja, ma’ dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u mas-Serbja u ma’ Montenegro[1] waqqfet qafas ġdid biex jiġu stabbiliti relazzjonijiet eqreb bejn l-UE u dawn il-pajjiżi. Is-Samit ta’ Tessaloniki f’Ġunju 2003 ikkonferma s-SAp bħala l-qafas tal-politika ta’ l-Unjoni Ewropea għax-Xlokk ta’ l-Ewropa. L-SAp jipprovdi għal sħubija wiesgħa, b’mod partikolari permezz ta’ kategorija ġdida ta’ ftehimiet, il-Ftehimiet ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAA). Il-ftuħ tan-negozjati għal SAA jiddependi mill-konformità min-naħa tal-pajjiżi SAp b’kondizzjonijiet politiċi u ekonomiċi speċifiċi. Matul l-aħħar snin, l-UE pprovdiet il-pariri tagħha dwar il-politika permezz tal-Forza tax-Xogħol Konsultattiva EU-FRY, u mbagħad id-Djalogu Permanenti Mtejjeb (EPD - Enhanced Permanent Dialogue ). L-EPD bħalissa jissorvelja u jmexxi r-riformi fuq il-bażi ta’ l-Isħubija Ewropea adottata mill-Kunsill tal-Ministri ta’ l-UE f’Ġunju 2004 u tal-Pjan ta’ l-implimentazzjoni korrispondenti ffinalizzat mill-awtoritajiet tas-Serbja u -Montenegro f’Diċembru 2004. Bħalissa, għajr għal ftehim dwar it-tessuti mar-Repubblika tas-Serbja[2], m’hemm l-ebda relazzjoni kuntrattwali bejn l-UE u s-Serbja u Montenegro (SCG[3]). Minn żmien il-waqa’ tar-reġim ta’ Milosevic f’Ottubru 2000, is-Serbja u Montenegro (dik li qabel kienet ir-Repubblika Federali tal-Jugoslavja – FRY, Federal Republic of Yugoslavia ) ibbenefikat minn bosta strumenti ta’ l-SAP b’mod partikolari l-miżuri tan-negozju awtonomi li jkopru kważi l-prodotti kollha u appoġġ finanzjarju sostanzjali. Kif ġie kkonfermat fil-Laqgħa ta’ Tessaloniki, is-Serbja u Montenegro huwa kandidat potenzjali għall-sħubija fl-UE. Fl-2002-2003, l-FRY għaddiet minn riforma kostituzzjonali fundamentali li wasslet biex tiġi adottata l-Karta Kostituzzjonali ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro fl-4 ta’ Frar 2003.[4] Ġie adottat Pjan ta’ Azzjoni għall-ħolqien ta’ politika waħdanija tal-kummerċ estern u suq intern mingħajr ostakli fis-Sajf ta’ l-2003. L-adozzjoni ta’ dawn id-dokumenti bażiċi ta opportunità lill-Kummissjoni ħalli tibda taħdem fuq abbozz tar-Rapport tal-Probabilità. Madankollu, l-attentati li saru biex jinkiseb livell minimu ta’ integrazzjoni tal-politika komuni tan-negozju u tas-suq intern ma kisbux ir-riżultati mixtieqa. Għalhekk, minħabba dewmien serju fl-implimentazzjoni tal-Karta Kostituzzjonali u tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-kummerċ u s-suq intern u n-nuqqasijiet kbar fl-implimentazzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet internazzjonali tas-Serbja u Montenegro, ma kienx possibbli li tiġi stmata l-probabilità li jinfetħu n-negozjati ta’ l-SAA. Bħala għajnuna tingħeleb sitwazzjoni kostituzzjonali persistenti fejn ma jista’ jsir l-ebda progress u terġa’ tingħata enerġija lill-progress tas-Serbja u Montenegro lejn l-UE, il-Kummissjoni pproponiet metodu ta’ “linji paralleli” f’Lulju 2004 li wara ġie approvat uffiċjalment mill-Kunsill tal-Ministri ta’ l-UE u mill-mexxejja politiċi tas-Serbja u Montenegro f’Ottubru 2004. Il-metodu ta’ linji paralleli huwa risposta għall-istruttura istituzzjonali komplessa tas-Serbja u Montenegro. Fil-konklużjonijiet tiegħu tal-11 ta’ Ottubru 2004, il-Kunsill esprima “l-appoġġ tiegħu għall-metodu ta’ linji paralleli, li għandu jimplika Ftehim waħdani ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni b’negozjati distinti mar-Repubbliki dwar il-politika tan-negozju, ta’ l-ekonomija u possibbilment dwar politika settorjali rilevanti oħra . Il-Kunsill afferma mill-ġdid l-impenn tiegħu għal Stat Unjoni tas-Serbja u Montenegro msaħħaħ, ibbażat fuq il-Karta Kostituzzjonali.” Il- Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mas-Serbja u Montenegro għandu jkopri l-kwistjonijiet tal-kompetenza ta’ l-Istat Unjoni u l-kwistjonijiet fil-kompetenza tar-Repubbliki. In-negozjati għandhom isiru fl-Istat Unjoni jew fir-Repubbliki skond it-tqassim mill-ġdid tal-kompetenzi. L-SAA sħiħa għandha tkun strument waħdani konkluż kemm mill-Istat Unjoni kif ukoll mir-Repubbliki skond is-setgħat rispettivi tagħhom. Dan il-metodu għandu jagħti lill-Komunità u lill-Istati Membri tagħha l-opportunità li jidħlu f’relazzjonijiet kuntrattwali mas-Serbja u Montenegro kif suppost, billi jiġu identifikati b’mod ċar id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet ta’ l-awtoritajiet kompetenti, b’rispett sħiħ għall-Istat Unjoni skond it-termini tal-Karta Kostituzzjonali. Għaldaqstant, il-Kummissjoni setgħet, f’April 2005 tippreżenta r-Rapport tal-Probabilità tagħha dwar l-SAA ta’ l-UE/tas-SCG[5]. Ikkonkludiet li s- Serbja u Montenegro hija ppreparata biżżejjed biex tinnegozja l-SAA iżda sabiex timxi ’l quddiem fl-istadji differenti tal-proċess, kemm qabel kif ukoll waqt in-negozjati, is-Serbja u Montenegro trid tkompli tikkoopera mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għal dik li qabel kienet il-Jugoslavja (ICTY, International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia ), u tikseb kooperazzjoni sħiħa mingħajr dewmien. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qieset ukoll li l-Istat Unjoni u żżewġ Repubbliki għandhom ikomplu jimplimentaw il-prijoritajiet ta’ l-Isħubija Ewropea permezz tal-Pjan ta’ Azzjoni tagħha u li għandhom jagħtu attenzjoni partikolari għal għadd ta’ kwistjonijiet li huma rilevanti b’mod partikolari għall-SAA elenkati fir-Rapport. Il-Kummissjoni ħabbret ukoll l-intenzjoni tagħha li tipprepara abbozzi tad-direttivi tan-negozjar. Dawn l-abbozzi tad-direttivi tan-negozjati jinsabu fl-Anness. L-UE diġà ffirmat Ftehimiet ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mal-pajjiż li qabel kien ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u tal-Kroazja, u bħalissa qed tinnegozja SAA ma’ l-Albanija. L-abbozz propost tad-direttivi tan-negozjar iqis dawn il-preċedenti bis-sħiħ. Madankollu, xi dispożizzjonijiet huma mfassla apposta għas-sitwazzjoni individwali tas-Serbja u Montenegro, inkluż it-tqassim mill-ġdid tal-kompetenzi bejn l-Istat Unjoni u ż-żewġ Repubbliki. Id-dispożizzjonijiet ta’ l-SAA dwar in-negozju ser jinkorporaw bis-sħiħ id-dispożizzjonijiet kollha li jinsabu fil-Preferenzi tan-Negozju Awtonomu diġà mogħtija lis-Serbja u Montenegro fuq bażi unilaterali. L-SAA ser tinkoraġixxi l-integrazzjoni reġjonali wkoll. It-twaqqif tar-relazzjonijiet kuntrattwali mas-Serbja u Montenegro, fil-forma ta’ SAA, ser jipprovdi għal kooperazzjoni wiesgħa u ser jrawwem il-proċess ta’ l-integrazzjoni tiegħu fl-istrutturi Ewropej. Id-direttivi proposti għan-negozjar jinkludu t-twaqqif ta’ qafas formalizzat għad-djalogu politiku mas-Serbja u Montenegro, fuq livell kemm bilaterali kif ukoll reġjonali. L-ispinta lir-relazzjonijiet ekonomiċi u dawk kummerċjali ser tkun l-għan ewlieni tal-ftehim, bil-perspettiva li wara perjodu transizzjonali jitwaqqfu żoni ta’ kummerċ ħieles kompatibbli mad-WTO (l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, World Trade Organisation ) li jkopru l-prodotti u s-servizzi, li t-tul tagħhom ser ikunu stabbiliti matul in-negozjati skond kemm tkun ippreparata s-Serbja u Montenegro. Il-ftehim ser jirregola l-moviment tal-ħaddiema, il-libertà tat-twaqqif, il-provvista tas-servizzi, il-ħlasijiet korrenti u l-moviment tal-kapital. Ser jinkludi l-impenn tas-Serbja u Montenegro għal armonizzazzjoni progressiva tal-leġiżlazzjoni tagħha ma’ dik tal-KE, (b’mod partikolari f’oqsma ewlenin tas-suq intern); ser iwaqqaf relazzjonijiet fuq bażi wiesgħa li jkopru l-oqsma kollha ta’ interess Komunitarju; u ser jipprovdi bażi għall-kooperazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja u ta’ l-affarijiet interni. Il-kooperazzjoni ġenerali se tkun imsaħħa minn programm ta’ għajnuna Komunitarja li għandu jipprovdi lis-Serbja u Montenegro b’appoġġ u għajnuna fl-implimentazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-ftehim. Minħabba l-kapaċità amministrattiva li hemm bħalissa fis-Serbja u Montenegro, ir-rata ta’ progress tan-negozjati u l-konklużjoni ta’ l-SAA għandhom ikunu ggwidati mit-tisħiħ tal-qafas leġiżlattiv u istituzzjonali tas-Serbja u Montenegro u l-kapaċità tagħha li timplimenta l-impenji tagħha fil-Ftehim. B. IR-RAKKOMANDAZZJONI Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni b’dan tirrikkmanda li l-Kunsill: - japprova l-abbozzi tad-direttivi tan-negozjar annessi ma’ dan id-dokument, li għandhom ikunu l-bażi għan-negozjati ta’ Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mas-Serbja u Montenegro. - jaħtar kumitat speċjali biex jgħin lill-Kummissjoni f’dan il-kompitu. ANNESS LINJI TA’ GWIDA TAN-NEGOZJAR A. MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 2 B. IR-RAKKOMANDAZZJONI 4 1. In-Natura tal-Ftehim 9 2. L-ambitu tal-ftehim 9 3. Il-kontenut tal-Ftehim 9 3.1. Il-Preambolu 9 3.2. Il-Prinċipji Ġenerali 11 3.3. Id-Djalogu Politiku 13 3.4. Il-Kooperazzjoni Reġjonali 14 3.4.1. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi l-oħrajn wara li ġie ffirmat Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ma’ l-UE 14 3.4.2. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi l-oħrajn ikkonċernati mill-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni 15 3.4.3. Il-kooperazzjoni mal-kandidati għall-adeżjoni fl-UE 15 3.5. Il-Moviment Ħieles tal-Prodotti 15 3.5.1. Il-kummerċ fil-prodotti industrijali 15 3.5.1.1. L-importazzjonijiet fil-Komunità 16 3.5.1.2. L-importazzjonijiet lejn is-Serbia u Montenegro 16 3.5.1.3. Id-dazji u r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjonijiet 16 3.5.1.4. Il-miżuri li huma komuni għaż-żewġ partijiet 16 3.5.1.5. L-Arranġamenti Speċjali 16 3.5.2. Il-Kummerċ fil-prodotti ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industrija tas-sajd 17 3.5.3. Id-Dispożizzjonijiet Komuni 18 3.5.3.1. Il-Waqfien 18 3.5.3.2. In-nuqqas ta’ diskriminazzjoni 18 3.5.3.3. Id-dazji tad-dwana fuq l-importazzjonijiet 18 3.5.3.5. Il-klawsoli u l-proċeduri speċjali 18 3.5.3.6. Ir-regoli preferenzjali ta’ l-oriġini u l-metodi tal-kooperazzjoni amministrattiva 19 3.5.3.7. Ir-Restrizzjonijiet 19 3.5.3.8. Il-kooperazzjoni amministrattiva fil-qasam tal-frodi u ta’ l-amministrazzjoni ta’ l-importazzjonijiet preferenzjali 19 3.6. Il-Moviment tal-Ħaddiema, it-Twaqqif (ta’ kumpaniji), is-Servizzi, il-Kapital 19 3.6.1. Il-Moviment tal-Ħaddiema 19 3.6.2. It-twaqqif (ta’ kumpaniji) 20 3.6.3. Il-moviment temporanju tal-fornituri tas-servizzi 21 3.6.4. L-għarfien reċiproku tal-kwalifiki 21 3.6.5. Il-provvista tas-servizzi 21 3.6.5.1. Id-dispożizzjonijiet ġenerali 21 3.6.5.2. Is-Servizzi tat-Trasport 21 3.6.6. Il-ħlasijiet korrenti u l-moviment tal-kapital 22 3.6.7. Id-dispożizzjonijiet ġenerali 23 3.7. L-Approssimazzjoni tal-Liġijiet, l-Infurzar tal-Liġi u r-Regoli tal-Kompetizzjoni 23 3.7.1 Il-kompetizzjoni 23 3.7.1.1. Il-kompetizzjoni inkluża l-għajnuna mill-Istat 23 3.7.1.2. Il-monopolji ta’ l-Istat 24 3.7.1.3. L-intrapriżi pubbliċi 24 3.7.2. Il-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali 24 3.7.3 Il-kuntratti pubbliċi 24 3.7.4. L-istandardizzazzjoni, il-metroloġija, l-akkreditazzjoni u l-valutazzjoni tal-konformità 25 3.7.5. Il-ħarsien tal-Konsumatur 25 3.7.6. Il-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-opportunitajiet indaqs 26 3.8. Il-Ġustizzja, il-Libertà u s-Sikurezza 26 3.8.1. Ir-rinforz ta’ l-istituzzjonijiet 26 3.8.2. Il-ħarsien tad-data personali 26 3.8.3. Il-viża, il-kontroll fuq il-fruntieri, il-kenn politiku u l-migrazzjoni 26 3.8.4. Il-prevenzjoni u l-kontroll ta’ l-immigrazzjoni illegali; l-ammissjoni mill-ġdid 27 3.8.5. Il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu 28 3.8.6. Il-kooperazzjoni dwar id-droga illegali 28 3.8.7. Il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-krimini u attivitajiet illegali oħrajn 28 3.8.8 Il-ġlieda kontra t-terroriżmu 29 3.8.9 Il-pożizzjoni speċjali tar-Renju Unit, ta’ l-Irlanda u tad-Danimarka. 29 3.9. Il-Politika ta’ Kooperazzjoni 29 3.9.1. Il-politika ekonomika u tal-kummerċ 30 3.9.2. Il-kooperazzjoni statistika 30 3.9.3. Il-banek, l-assigurazzjoni u s-servizzi finanzjarji l-oħrajn 30 3.9.4. Il-kooperazzjoni fil-verifiki u fil-kontroll finanzjarju 30 3.9.5. L-inkoraġġiment u l-ħarsien ta’ l-investiment 31 3.9.6. Il-kooperazzjoni industrijali 31 3.9.7. L-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju 31 3.9.8 It-turiżmu 31 3.9.9. L-agrikoltura u s-settur agro-industrijali 31 3.9.10. L-industriji tas-sajd 31 3.9.11. Id-dwana 32 3.9.12. It-taxxi 32 3.9.13. Il-kooperazzjoni soċjali 32 3.9.14. L-edukazzjoni u t-taħriġ 33 3.9.15. Il-kooperazzjoni kulturali 33 3.9.16. Il-kooperazzjoni fil-qasam awdjo-viżiv 33 3.9.17. Is-soċjetà ta’ l-informazzjoni 33 3.9.18 In-Netwerks u s-Servizzi tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi 34 3.9.19. L-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni 34 3.9.20. It-Transport 34 3.9.21. L-Enerġija 34 3.9.22. L-ambjent 34 3.9.23. Ir-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku 34 3.9.24. L-iżvilupp reġjonali u lokali 35 3.9.25 Ir-riforma ta’ l-amministrazzjoni pubblika 35 3.10. Il-kooperazzjoni finanzjarja 35 3.11. Id-Dispożizzjonijiet Istituzzjonali, Ġenerali u Finali 36 3.11.1. Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAC) 36 3.11.2. Il-Kumitat ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SACOM - Stabilisation and Association Committee) 36 3.11.3. Il-Kumitat Parlamentari ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAPC -Stabilisation and Association Parliamentary Committee) 36 3.11.4. Id-dispożizzjonijiet ġenerali u finali 36 1. IN-NATURA TAL-FTEHIM L-għan tan-negozjati huwa li jiġi konkluż Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAA) mas-Serbja u Montenegro (SCG). Ser ikun Ftehim preferenzjali, imfassal biex jikkontribiwwixi għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku, isaħħaħ id-demokrazija u s-supremazija tad-dritt u l-istabilizzazzjoni politika tal-pajjiż u tar-reġjun, u biex titwaqqaf assoċjazzjoni mill-qrib, għal żmien twil, bejn il-partijiet kontraenti. Il-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ser ikun l-ewwel ftehim ta’ assoċjazzjoni mas-Serbja u Montenegro. L-SAA sħiħ ser ikun strument uniku konkluż kemm mill-Istat Unjoni kif ukoll mill-Istati Membri kostitwenti skond is-setgħat rispettivi tagħhom. Ser ikun ftehim imħallat; parti waħda għall-ftehim se tkun il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-parti l-oħra l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, ir-Repubblika tal-Montenegro u r-Repubblika tas-Serbja[6]. 2. L-ambitu tal-ftehim Il-Ftehim huwa maħsub biex jirregola r-relazzjonijiet politiċi, ekonomiċi u kummerċjali bejn il-partijiet. Ser jinkludi dispożizzjonijiet dwar id-djalogu politiku, il-kooperazzjoni wiesgħa, it-twaqqif ta’ żona ta’ kummerċ ħieles bejn il-partijiet, l-approssimazzjoni legali, l-għajnuna u l-arranġamenti istituzzjonali meħtieġa għall-applikazzjoni tiegħu. Fejn għandu x’jaqsam l-ambitu territorjali, il-Ftehim ser iqis li r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1244 (1999) stabbiliet preżenza ċivili internazzjonali sabiex tkun ipprovduta amministrazzjoni ad interim għall-Kosovo (il-Missjoni ta’ l-Amministrazzjoni Interim tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo), u mhuwiex possibbli li bħalissa jkunu applikati l-obbligazzjonijiet meħuda f’dan il-Ftehim fil-Kosovo. 3. Il-kontenut tal-Ftehim 3.1. Il-Preambolu Il-preambolu jista’ jirreferi għal: - ir-rabtiet b’saħħithom bejn il-partijiet u l-valuri li jaqsmu, ix-xewqa tagħhom li jsaħħu dawk ir-rabtiet u jwaqqfu relazzjoni mill-qrib u fit-tul ibbażata fuq ir-reċiproċità u l-interess komuni, li għandu jagħti lis-Serbja u Montenegro l-opportunità li jsaħħu u jestendu aktar ir-relazzjonijiet mal-Komunità; - l-importanza ta’ dan il-Ftehim, fil-qafas tal-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mal-pajjiżi tax-Xlokk ta’ l-Ewropa, fit-twaqqif u fil-konsolidazzjoni ta’ ordni stabbli Ewropew ibbażat fuq il-kooperazzjoni, li l-Ewropa hija l-appoġġ ewlieni tiegħu, kif ukoll fil-qafas tal-Patt ta’ Stabbiltà; - l-impenn tal-partijiet li jikkontribwixxu b’kull mezz lejn l-istabilizzazzjoni politika, ekonomika u istituzzjonali fis-Serbja u Montenegro kif ukoll fir-reġjun, permezz ta’ l-iżvilupp tas-soċjetà ċivili u d-demokratizzazzjoni, il-bini ta’ l-istituzzjonijiet u r-riforma ta’ l-amministrazzjoni pubblika, l-integrazzjoni tal-kummerċ reġjonali u kooperazzjoni ekonomika mtejba, kooperazzjoni wiesgħa, b’mod partikolari fil-ġustizzja u fl-affarijiet interni, u li tissaħħaħ is-sikurezza nazzjonali u reġjonali; - l-impenn tal-partijiet għal aktar libertajiet politiċi u ekonomiċi bħala l-bażi ta’ dan il-ftehim, kif ukoll l-impenn tagħhom biex jirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem u s-supremazija tad-dritt, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li huma parti mill-minoranzi nazzjonali, u l-prinċipji demokratiċi permezz ta’ sistema b’bosta partiti b’elezzjonijiet ħielsa u ġusti; - l-impenn tal-partijiet għal implimentazzjoni sħiħa tal-prinċipji u tad-dispożizzjonijiet tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti (NU), ta’ l-OSCE (l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa, Organization for Security and Co-Operation in Europe ), b’mod partikolari dawk ta’ l-Att Finali ta’ Ħelsinki, tad-dokumenti tal-konklużjoni tal-Konferenzi ta’ Madrid u ta’ Vjenna, tal-Karta ta’ Pariġi għal Ewropa Ġdida, kif ukoll il-konformità ma’ l-obbligazzjonijiet taħt il-ftehimiet ta’ Dayton/Pariġi u Erdut, u tal-Patt ta’ Stabbiltà għax-Xlokk ta’ l-Ewropa, sabiex jikkontribwixxu għall-istabbiltà reġjonali u għall-kooperazzjoni fost il-pajjiżi tar-reġjun; - l-impenn tal-partijiet lejn il-prinċipji ta’ l-ekonomija tas-suq ħieles u l-prontezza tal-Komunità biex tikkontribwixxi għar-riformi ekonimiċi fis-Serbja u Montenegro; - l-impenn tal-partijiet għal kummerċ ħieles, skond id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw mid-WTO u biex ikunu applikati b’mod trasparenti u mhux diskriminatorju; - ix-xewqa tal-partijiet li jiżviluppaw djalogu politiku regolari fuq kwistjonijiet bilaterali u internazzjonali ta’ interess reċiproku, inklużi l-aspetti reġjonali, filwaqt li titqies il-Politika Komuni Esterna u tas-Sigurtà ta’ l-Unjoni Ewropea; - l-impenn tal-partijiet sabiex jegħlbu l-kriminalità organizzata u jsaħħu l-kooperazzjoni fil-ġlieda kontra t-terroriżmu fuq il-bażi tad-dikjarazzjoni maħruġa mill-Konferenza Ewropea fl-20 ta’ Ottubru 2001; - il-fehma li l-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ser joħloq klima ġdida għar-relazzjonijiet ekonomiċi bejniethom u fuq kollox għall-iżvilupp tal-kummerċ u ta’ l-investiment, fatturi kruċjali għar-ristrutturar ekonomiku u għall-modernizzazzjoni ta’ l-ekonomija; - l-impenji tas-Serbja u Montenegro biex iqarrbu l-leġiżlazzjoni tagħhom fis-setturi rilevanti lejn dik tal-Komunità, u biex jimplimentawha b’mod effettiv; - il-Karta Kostituzzjonali tas-Serbja u Montenegro li tistabbilixxi t-tqassim mill-ġdid tal-kompetenzi bejn l-Istat Unjoni u ż-żewġ Repubbliki kostitwenti; - l-impenn ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro u ż-żewġ Repubbliki kostitwenti ħalli jikkooperaw u jikkoordinaw il-politika tagħhom sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni; - ir-rieda tajba tal-Komunità biex tipprovdi appoġġ deċisiv għall-implimentazzjoni tar-riforma u għar-rikostruzzjoni, u li tuża l-istrumenti kollha disponibbli tal-kooperazzjoni u ta’ l-għajnuna teknika, finanzjarja u ekonomika fuq bażi multi-annwali komprensiva u indikattiva għal dan l-isforz; - il-ftehim li d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim li jaqgħu fl-ambitu tat-Titolu IV tal-Parti III tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea jorbtu lir-Renju Unit u l-Irlanda bħala Partijiet Kontraenti separati, u mhux bħala parti mill-Komuntià Ewropea, sakemm ir-Renju Unit jew l-Irlanda (skond il-każ) jgħarraf lis-Serbja u Montenegro li ntrabat bħala parti tal-Komunità Ewropea skond il-Protokoll dwar il-pożizzjonijiet tar-Renju Unit u ta’ l-Irlanda li huwa anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. L-istess japplika għad-Danimarka, skond il-protokoll anness ma’ dawk it-Trattati dwar il-pożizzjoni tad-Danimarka; - il-Laqgħa ta’ Żagreb, li sejħet għal aktar konsolidazzjoni tar-relazzjonijiet bejn il-pajjiżi tal-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u l-Unjoni Ewropea kif ukoll għal kooperazzjoni reġjonali mtejba; - il-Laqgħa ta’ Tessaloniki, li rrinforzat il-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bħala l-politika ta’ qafas għar-relazzjonijiet ta’ l-Unjoni Ewropea mal-Pajjiżi Balkani tal-Punent u enfasizzat il-prospett ta’ l-integrazzjoni tagħhom ma’ l-Unjoni Ewropea fuq il-bażi tal-progress fir-riformi u l-mertu individwali tagħhom; - il-Memorandum ta’ Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni u l-Liberalizzazzjoni tal-Kummerċ, iffirmat fi Brussell fis-27 ta’ Ġunju 2001 li permezz tiegħu s-Serbja u Montenegro, flimkien ma’ pajjiżi oħrajn tar-reġjun, impenjat ruħha li sa l-aħħar ta’ l-2002 tinnegozja netwerk ta’ Ftehimiet tal-Kummerċ Ħieles bilaterali sabiex tittejjeb il-kapaċità tar-reġjun li jkunu attirati l-investimenti u l-prospetti ta’ l-integrazzjoni tagħha fl-ekonomija globali. - il-prontezza ta’ l-Unjoni Ewropea biex tintegra safejn hu l-aktar possibbli lis-Serbja u Montenegro fix-xejra politika u ekonomika ewlenija ta’ l-Ewropa, u l-istat tagħha bħala kandidat potenzjali għall-isħubija fl-UE fuq il-bażi tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u biex jintlaħqu l-kriterji definiti mill-Kunsill Ewropew f’Ġunju 1993, bla ħsara għall-implimentazzjoni b’suċċess ta’ dan il-Ftehim, b’mod partikolari fejn għandha x’taqsam il-kooperazzjoni reġjonali. 3.2. Il-Prinċipji Ġenerali 1. Ir-rispett għall-prinċipji demokratiċi u għad-drittijiet tal-bniedem kif imħabbra fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem u kif iddefiniti fil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, fl-Att Finali ta’ Ħelsinki u fil-Karta ta’ Pariġi għal Ewropa Ġdida, ir-rispett għall-prinċipji tal-liġi internazzjonali u għas-supremazija tad-dritt u għall-prinċipju ta’ l-ekonomija tas-suq kif rifless fid-Dokument tal-Konferenza ta’ Bonn dwar il-Kooperazzjoni Ekonomika tal-CSCE (il-Kummissjoni dwar is-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa, Commission on Security and Cooperation in Europe ) għandhom jifformaw il-bażi tal-politika domestika u esterna tal-Partijiet u jikkostitwixxu elementi essenzjali ta’ dan il-Ftehim. 2 L-affermazzjoni mill-ġdid ta’ l-importanza li l-partijiet kuntraenti jagħtu lill-ġlieda kontra t-terroriżmu. 3. L-affermazzjoni mill-ġdid ta’ l-importanza li l-partijiet kontraenti jagħtu lill-implimentazzjoni ta’ l-obbligazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari l-kooperazzjoni sħiħa ma’ l-ICTY. 4. L-impenn min-naħa tal-partijiet kontraenti għall-paċi u l-istabbiltà internazzjonali u reġjonali. L-iżvilupp ta’ relazzjonijiet tajbin mal-pajjiżi ġirien huwa ċentrali għall-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u assoċjazzjoni. Il-konklużjoni u l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għalhekk se jibqa’ suġġett għall-kondizzjonijiet rilevanti politiċi u ekonomiċi li ddeċieda l-Kunsill fid-29 ta’ April 1997 u huma bbażati fuq il-merti individwali tas-Serbja u Montenegro. 5. Ir-riferenza għall-prontezza tas-Serbja u Montenegro biex irawmu l-kooperazzjoni u relazzjonijiet ta’ qrubija tajbin mal-pajjiżi l-oħrajn fir-reġjun, inkluż livell xieraq ta’ konċessjonijiet reċiproċi dwar il-moviment tal-persuni, tal-prodotti, tal-kapital u tas-servizzi kif ukoll l-iżvilupp ta’ proġetti ta’ interess komuni, b’mod partikolari dawk li għandhom x’jaqsmu mal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, il-korruzzjoni, il-ħasil tal-flus, l-immigrazzjoni illegali u t-traffikar, inkluż b’mod partikolari fil-bnedmin u fid-drogi illegali. Dan l-impenn jikkostitwixxi fattur ewlieni fl-iżvilupp tar-relazzjonijiet u tal-kooperazzjoni bejn il-partijiet kontraenti u għalhekk jikkontribwixxi għall-istabbiltà reġjonali. 6. L-assoċjazzjoni ser tkun realizzata għalkollox tul perjodu transizzjonali ta’ mhux aktar minn 10 snin u li se jkun maqsum f’żewġ stadji suċċessivi. Iż-żewġ stadji mhux ser japplikaw għall-moviment ħieles tal-prodotti (3.5), li għalih ser tkun prevista skeda speċifika fid-dispożizzjonijiet tal-Ftehim. L-iskop għal dan it-tqassim fi stadji suċċessivi huwa biex ssir reviżjoni fid-dettall ta’ l-applikazzjoni tal-Ftehim. Fil-qasam ta’ l-approssimazzjoni legali u ta’ l-infurzar tal-liġi, l-għan ser ikun li jkun hemm konċentrazzjoni, matul l-ewwel fażi, fuq l-elementi fundamentali, b’punti ta’ riferenza speċifiċi, ta’ l- acquis kif deskritt fi 3.7. Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAC – Stabilisation and Association Council ) ser jeżamina b’mod regolari l-applikazzjoni tal-Ftehim u r-riformi legali, amministrattivi, istituzzjonali u ekonomiċi tas-Serbja u Montegro fid-dawl tal-preambolu u skond il-prinċipji ġenerali ta’ l-SAA tal-futur. L-ewwel stadju ser jibda meta jidħol fis-seħħ il-ftehim. Matul il-ħames sena wara d-dħul fis-seħħ tal-ftehim, il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ser jevalwa l-progress li għamlet is-Serbja u Montenegro, u ser jiddeċiedi jikkonfermawx jew jipposponux il-mogħdija għat-tieni stadju sabiex tinkiseb assoċjazzjoni sħiħa. Ser jiddeċiedi wkoll dwar kwalunkwe dispożizzjoni speċifika li titqies bħala meħtieġa biex ikun irregolat it-tieni stadju. Dan m’hu ħa jkollu l-ebda effett fuq it-tul tal-perjodi ta’ transizzjoni stabbiliti matul in-negozjati. Il-Ftehim għandu jkun għal kollox kompatibbli u implimentat b’mod li huwa konsistenti mad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-WTO, b’mod partikolari l-Artikolu XXIV tal-GATT (Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ, General Agreement on Tariffs and Trade ) ta’ l-1994 u l-Artikolu V tal-GATS (Ftehim Ġenerali dwar il-Kummerċ fis-Servizzi, General Agreement on Trade in Services ). 3.3. Id-Djalogu Politiku Il-Ftehim ser jinkludi dispożizzjonijiet xierqa għad-djalogu politiku li jikkontribwixxi għat-twaqqif ta’ rabtiet mill-qrib ta’ solidarjetà u forom ġodda ta’ kooperazzjoni bejn il-partijiet, u li, b’mod partikolari, ser ikollhom l-għan li jinkoraġġixxu: - l-integrazzjoni sħiħa tas-Serbja u Montenegro fil-komunità tan-nazzjonijiet demokratiċi u t-taqrib gradwali lejn l-Unjoni Ewropea; - konverġenza dejjem akbar tal-pożizzjonijiet tal-partijiet fuq kwistjonijiet internazzjonali, ukoll permezz ta’ l-iskambju ta’ informazzjoni kif ikun xieraq, u b’mod partikolari, dwar dawk il-kwistjonijiet li wisq probabbli ser ikollhom effett sostanzjali fuq il-Partijiet; - il-kooperazzjoni reġjonali u l-iżvilupp ta’ relazzjonijiet ta’ qrubija tajba; - fehmiet komuni dwar is-sikurezza u l-istabbiltà fl-Ewropa, li jinkludu l-kooperazzjoni fl-oqsma koperti mill-Politika Komuni Barranija u tas-Sikurezza ta’ l-Unjoni Ewropea; il-kooperazzjoni u l-kontribuzzjoni għall-ġlieda kontra l-proliferazzjoni ta’ l-armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi li bihom jitwasslu fid-destinazzjoni tagħhom permezz ta’ konformità sħiħa ma’, u l-implimentazzjoni nazzjonali ta’, l-obbligazzjonijiet eżistenti tagħhom taħt it-trattati u l-ftehimiet internazzjonali dwar id-diżarm u n-nuqqas ta’ proliferazzjoni u obbligazzjonijiet internazzjonali rilevant oħrajn. Id-djalogu politiku ser isir l-ewwelnett fi ħdan il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, li ser ikollu r-responsabbiltà ġenerali għal kwalunkwe kwistjoni li l-partijiet jkollhom ix-xewqa li jġibu quddiemu. Fuq talba tal-partijiet, id-djalogu politiku jista’ jsir ukoll f’dawn il-formati li ġejjin: - laqgħat, fejn meħtieġ, ta’ l-uffiċjali anzjani li jirrappreżentaw lis-Serbja u Montenegro, fuq naħa waħda, u l-Presidenza tal-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni, fuq in-naħa l-oħra; - jittieħed l-akbar l-vantaġġ possibbli tal-kanali diplomatiċi kollha bejn il-Partijiet, inklużi l-kuntatti xierqa f’pajjiżi terzi u fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti, l-OSCE, il-Kunsill ta’ l-Ewropa u fora internazzjonali l-oħrajn; - kwalunkwe mezz ieħor li jagħti kontribuzzjoni utli għall-konsolidazzjoni, għall-iżvilupp u għall-ispinta ’l quddiem lil dan id-djalogu. Id-djalogu politiku fuq livell parlamentari għandu jseħħ fi ħdan il-qafas tal-Kumitat ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Id-djalogu politiku jista’ jseħħ fi ħdan qafas multilaterali, u bħala djalogu reġjonali li jinkludi pajjiżi oħrajn tar-reġjun. 3.4. Il-Kooperazzjoni Reġjonali B’konformità ma’ l-impenn tagħha għall-paċi u għall-istabbiltà internazzjonali u reġjonali, u għall-iżvilupp ta’ relazzjonijiet ta’ qrubija tajbin, is-Serbja u Montenegro ser tinkoraġġixxi b’mod attiv l-kooperazzjoni reġjonali. Il-programm ta’ għajnuna tal-Komunità Ewropea jista’ jagħti appoġġ lill-proġetti li għandhom dimensjoni reġjonali jew li jkunu min-naħa għall-oħra tal-fruntiera. Kull meta s-Serbja u Montenegro tipprevedi li ser tirrinforza l-kooperazzjoni tagħha ma’ wieħed mill-pajjiżi msemmija fit-3.4.1 sa 3.4.3 aktar ’l isfel għandha tgħarraf u tikkonsulta lill-UE kif deskritt fid-dispożizzjonijiet istituzzjonali, ġenerali u finali ta’ dan il-Ftehim. Is-Serbja u Montenegro ser tiġi mħeġġa tirrivedi l-Ftehimiet bilaterali eżistenti mas-isħab tar-reġjun jew li tikkonkludi ftehimiet ġodda sabiex ikun żgurat li huma kollha kompatibbli mal-prinċipji stabbiliti fil-Memorandum ta’ Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni u l-Liberalizzazzjoni tal-Kummerċ iffirmat fi Brussell fis-27 ta’ Ġunju 2001. 3.4.1. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi l-oħrajn wara li ġie ffirmat Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ma’ l-UE Wara li ġie ffirmat il-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, is-Serbja u Montenegro ser tibda n-negozjati mal-pajjiżi li diġà ffirmaw Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni sabiex tikkonkludi l-konvenzjonijiet bilaterali dwar il-kooperazzjoni reġjonali, bl-għan li tkabbar l-ambitu tal-kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati. L-elementi ewlenin ta’ dawn il-konvenzjonijiet ser ikunu: - id-djalogu politiku; - it-twaqqif ta’ żona ta’ kummerċ ħieles bejn il-partijiet, li hija konsistenti mad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-WTO; - konċessjonijiet reċiproċi li għandhom x’jaqsmu mal-moviment tal-ħaddiema, mat-twaqqif (ta’ kumpaniji), mal-provvista tas-servizzi, mal-ħlasijiet korrenti u mal-moviment tal-kapital kif ukoll ma’ politika oħra li għandha x’taqsam mal-moviment tal-persuni fuq livell ekwivalenti għal dak ta’ dan il-Ftehim; - dispożizzjonijet dwar il-kooperazzjoni f’oqsma oħrajn, kemm jekk koperti minn dan il-Ftehim u kemm jekk le, u b’mod partikoalri fil-qasam tal-Ġustizzja u ta’ l-Affarijiet Interni. Dawn il-konvenzjonijiet ser ikun fihom dispożizzjonijiet għall-ħolqien tal-mekkaniżmi istituzzjonali meħtieġa, kif inhu xieraq u ser jiġu konklużi wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim f’perjodu li għandu jiġi definit waqt in-negozjati. Il-prontezza tas-Serbja u Montenegro li tikkonkludi konvenzjonijiet bħal dawn ser tkun kondizzjoni biex ikomplu jiżviluppaw ir-relazzjonijiet bejn il-partijiet kontraenti. Se jkollhom jiġu mnedija negozjati simili ma’ pajjiżi oħrajn fir-reġjun malli jkunu ffirmaw Ftehimiet ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. 3.4.2. Il-kooperazzjoni mal-pajjiżi l-oħrajn ikkonċernati mill-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni Is-Serbja u Montenegro għandha tfittex il-kooperazzjoni reġjonali mal-pajjiżi l-oħrajn ikkonċernati mill-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni f’uħud mill-oqsma tal-kooperazzjoni koperti minn dan il-Ftehim, jew fl-oqsma kollha, u b’mod partikolari dawk ta’ interess komuni. Din il-kooperazzjoni għandha dejjem tkun kompatibbli mal-prinċipji u l-għanijiet tal-Ftehim. 3.4.3. Il-kooperazzjoni mal-kandidati għall-adeżjoni fl-UE Is-Serbja u Montenegro għandha tħaddan il-kooperazzjoni tagħha u tikkonkludi konvenzjoni dwar il-kooperazzjoni reġjonali mal- kandidati għall-adeżjoni fl-UE fl-oqsma kollha ta’ kooperazzjoni koperti minn dan il-Ftehim. Konvenzjoni bħal din għandu jkollha l-għan li ftit ftit twassal biex is-Serbja u Montenegro u dawn il-pajjiżi jaqbdu l-istess linja fejn għandhom x’jaqsmu r-relazzjonijiet bilaterali għall-parti rilevanti tar-relazzjonijiet bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha u dan il-pajjiż. 3.5. Il-Moviment Ħieles tal-Prodotti Matul perjodu transizzjonali definit kif deskritt taħt 3.2, il-Komunità ftit ftit ser jistabbilixxu żoni ta’ kummerċ ħieles mar-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika tal-Montenegro rispettivament bbażata fuq obbligazzjonijiet bilanċjati. Iż-żona ta’ kummerċ ħieles ser tkun konformi ma’ l-Artikolu XXIV tal-GATT ta’ l-1994 u mad-dispożizzjonijiet l-oħrajn rilevanti tad-WTO. Il-Komunità ser timxi sostanzjalment b’pass aktar mgħaġġel għal għonq din it-triq kemm mis-Serbja jew mill-Montenegro. Is-Serbja u Montenegro għandha tuża in-Nomenklatura Magħquda għall-klassifikazzjoni tal-prodotti fil-kummerċ bejn il-partijiet. Għandu jiġi applikat tnaqqis suċċessiv fuq id-dazji bażiċi, li għandhom ikunu dawk attwalment applikati miż-żewġ Repubbliki erga omnes fil-jum qabel ma jiġi ffirmat il-Ftehim. Jekk, wara li jiġi ffirmat il-Ftehim jiġi applikat xi tnaqqis fit-tariffi fuq bażi erga omnes, dawn id-dazji mnaqqsa għandhom jissostitwixxu d-dazji bażiċi msemmija aktar ’il fuq, u t-tnaqqis suċċessiv ser jiġi kkalkulat skond dawn ir-rati bażiċi l-ġodda. Il-partijiet kontraenti għandhom jikkomunikaw lil xulxin id-dazji bażiċi rispettivi tagħhom. Il-ftehim ma għandux jaffettwa l-abilità tar-Repubblika tas-Serbja jew tar-Repubblika tal-Montenegro li jagħtu trattament preferenzjali għall-importazzjoni minn pajjiżi oħra koperti mill-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ta’ l-UE fl-Ewropa tax-Xlokk, kif ukoll minn pajjiżi qrib li mhumiex membri ta’ l-UE, sabiex imexxi ’l quddiem l-kummerċ reġjonali. 3.5.1. Il-kummerċ fil-prodotti industrijali Id-dispożizzjonijiet ta’ din it-taqsima ser japplikaw għall-prodotti kollha li joriġinaw fil-partijiet kontraenti u li huma elenkati fil-Kapitoli 25 sa 97 tan-Nomenklatura Magħquda, ħlief dawk li huma elenkati f’Anness għall-Ftehim (li jidentifika dawk il-prodotti meqjusa bħala agrikoli u mhux industrijali). Il-kummerċ bejn il-partijiet fil-prodotti koperti mit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea ta’ l-Enerġija Atomika għandu jitmexxa skond id-dispożizzjonijiet ta’ dak it-Trattat. 3.5.1.1. L-importazzjonijiet fil-Komunità Il-Komunità ser tikkonferma l-abolizzjoni tar-restrizzjonijiet kwantitattivi, id-dazji tad-dwana u kwalunkwe miżura li għandha effett ekwivalenti fuq l-importazzjonijiet lejn il-Komunità ta’ prodotti li joriġinaw mis-Serbja u Montenegro mad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim. 3.5.1.2. L-importazzjonijiet lejn is-Serbia u Montenegro Ser ikun provduti l-miżuri li ġejjin: malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim, ir-restrizzjonijiet kwantitattivi jew il-miżuri li għandhom effett ekwivalenti fuq l-importazzjonijiet lejn iż-żewġ Repubbliki ta’ prodotti li joriġinaw fil-Komunità ser jiġu aboliti; - malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim, iż-żewġ Repubbliki ser jabolixxu d-dazji tad-dwana kollha għall-prodotti kollha mhux inklużi fil-listi tal-prodotti sensittivi. Dawn il-listi ser jiġu stabbiliti bħala annessi għall-Ftehim. iż-żewġ Repubbliki ser ineħħu ftit ftit id-dazji li japplikaw għall-prodotti li joriġinaw fil-Komunità elenkati fl-annessi msemmija tal-Ftehim skond il-programmi li ser jiġu nnegozjati fid-dawl ta’ 1) is-sensitività tal-prodott u 2) il-ħtieġa li għandhom iż-żewġ Repubbliki li jiżguraw is-sostenibbiltà fiskali. Id-dazji tad-dwana kollha għandhom jiġu aboliti sa l-aħħar tal-perjodu ta’ transizzjoni. 3.5.1.3. Id-dazji u r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjonijiet Il-partijiet kontraenti għandhom jabolixxu d-dazji tad-dwana kollha fuq l-esportazzjonijiet malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim. Il-partijiet kontraenti għandhom jabolixxu r-restrizzjonijiet kwantitattivi kollha fuq l-esportazzjonijiet malli jidħlu fis-seħħ il-Ftehimiet. 3.5.1.4. Il-miżuri li huma komuni għaż-żewġ partijiet Malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim, il-partijiet ser jabolixxu, bħallikieku bejniethom, kwalunkwe ħlas li għandu effett ekwivalenti għal dak tad-dazji tad-dwana. Malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim, il-partijiet ser jabolixxu d-dazji tad-dwana kollha fuq l-esportazzjonijiet u l-ħlasijiet kollha li għandhom effett ekwivalenti u r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjonijiet u l-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti fuq l-esportazzjonijiet. Ir-restrizzjonijiet kwantitattivi u l-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti ser ikunu aboliti malli jidħol fis-seħħ il-ftehim, ħlief fejn hemm speċifikat mod ieħor. 3.5.1.5. L-Arranġamenti Speċjali It-tessuti Il-kummerċ fil-prodotti tessili ser ikun irregolat minn dispożizzjonijiet speċifiċi li jinkorporaw il-miżuri kollha li jinsabu fil-Miżuri tal-Kummerċ Awtonomu, id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Ftehim dwar it-tessuti bejn ir-Repubblika tas-Serbja u l-Komunità Ewropea[7] kif ukoll il-miżuri awtonomi xierqa dwar it-tessuti[8]. 3.5.2. Il-Kummerċ fil-prodotti ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industrija tas-sajd Id-dispożizzjonijiet ta’ din l-intestatura ser japplikaw għall-kummerċ fil-prodotti ta’ l-agrikoltura (inklużi l-prodotti pproċessati ta’ l-agrikoltura) u l-prodotti ta’ l-industrija tas-sajd li joriġinaw fis-Serbja u Montenegro u fil-Komunità. It-terminu "prodotti ta’ l-agrikoltura u prodotti ta’ l-industrija tas-sajd” jirreferi għall-prodotti elenkati fil-Kapitoli 1 sa 24 tan-Nomenklatura Maqgħuda u l-prodotti elenkati fl-Anness 1 §I (ii) tal-Ftehim dwar l-Agrikoltura (GATT, 1994). Din id-definizzjoni tinkludi l-ħut u l-prodotti ta’ l-industriji tas-sajd li huma koperti mill- intestaturi 1604 u 1605, u mis-sub-intestaturi 0511 91, 2301 20 00 u l-ex-1902 20 10 ("għaġin mimli li fih aktar minn 20% tal-piż ta’ ħut, krustaċej, molluski jew inverterbrati oħrajn ta’ l-ilma") tal-Kapitolu 3. Il-prodotti pproċessati ta’ l-agrikoltura meqjusa għall-iskopijiet tal-Ftehim bħala “prodotti agrikoli”, ser ikunu regolati minn dispożizzjonijiet speċjali li ser iqisu l-aspetti industrijali u agrikoli tagħhom. Id-dispożizzjonijiet Komunitarji li huma fis-seħħ mhux ser jiġu ostakolati mill-konċessjonijiet reċiproċi li saru fil-Ftehim dwar il-prodotti ta’ l-agrikoltura pproċessati li mhumiex elenkati fl-Anness I tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. Mid-data li fiha jidħol fis-seħħ il-Ftehim, il-Komunità ser tabolixxi r-restrizzjonijiet kwantitattivi u l-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti fuq l-importazzjonijiet tal-prodotti ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industrija tas-sajd li joriġinaw mis-Serbja u Montenegro. Mid-data li fiha jidħol fis-seħħ il-Ftehim, iż-żewġ Repubbliki ser jabolixxu kwalunkwe restrizzjoni kwantitattiva jew miżura li għandha effett ekwivalenti fuq l-importazzjonijiet tal-prodotti ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industrija tas-sajd li joriġinaw fil-Komunità. Il-partijiet kontraenti ser jagħtu konċessjonijiet lil xulxin fuq bażi reċiproka skond it-termini stabbiliti fl-annessi għall-Ftehim. L-ekwivalenti tal-konċessjonijiet mogħtija lis-Serbja u lill-Montenegro taħt il-miżuri awtonomi tal-kummerċ tal-KE applikati fil-mument meta daħal fis-seħħ dan il-Ftehim ser jiġu inkorporati fil-SAA. Dawn il-konċessjonijiet huma suġġetti għar-rispett min-naħa tas-Serbja u Montenegro tad-dispożizzjonijiet taħt it-taqsima 3.5.3. Dawn jistgħu jiġu aġġustati fil-każ ta’ disturbi serji tas-swieq Komunitarji jew tal-mekkaniżmi regolatorji tagħhom li jistgħu jirriżultaw minnhom skond il-klawsoli speċifiċi ta’ salvagwardja u dawk kontra l-frodi li ser ikunu inklużi fil-Ftehim. Filwaqt li jitqies il-volum tal-kummerċ bejn il-KE u s-Serbja u Montenegro fil-prodotti ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industrija tas-sajd, is-sensittività partikolari tiegħu, ir-regoli tal-politika komuni Komunitarja dwar l-agrikoltura u l-industrija tas-sajd, ir-rwol ta’ l-agrikoltura u ta’ l-industriji tas-sajd fl-ekonomija tas-Serbja u tal-Montenegro u l-konsegwenzi ta’ l-adeżjoni tas-Serbja u ta’ Montenegro għad-WTO u l-konsegwenzi tan-negozjati kummerċjali multilaterali li jaqgħu taħt id-WTO, il-partijiet kontraenti ser jeżaminaw fil-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, prodott bi prodott, l-ambitu biex jagħtu lil xulxin aktar konċessjonijiet fuq bażi reċiproka. Il-konċessjonijiet mogħtija mill-partijiet dwar il-kummerċ fil-prodotti ta’ l-industrija tas-sajd ser ikunu elenkati fl-annessi ta’ appoġġ. Għandhom jiġu stabbiliti dispożizzjonijiet bejn il-Partijiet Kontraenti sabiex jipprovaw jiksbu l-ħarsien sħiħ ta’ l-indikazzjonijiet ġeografiċi fis-settur ta’ l-agrikoltura. 3.5.3. Id-Dispożizzjonijiet Komuni Sabiex jiġi ffaċilitat il-proċess ta’ liberalizzazzjoni progressiva msemmi fil-punti 3.5.1 u 3.5.2, il-Ftehim għandu jipprovdi għal dispożizzjonijiet ġenerali li se jkopru l-prodotti kollha, ħlief fejn hemm provdut mod ieħor. Kwalunkwe dispożizzjoni bħal din ser tkun f’konformità mar-regoli rilevanti tad-WTO. 3.5.3.1. Il-Waqfien Mingħajr preġudizzju għall-politika tal-partijiet preżenti jew futura dwar l-agrikoltura u ħlief għal eċċezzjonijiet miftiehma bejniethom, m’hu ser jiġi introdott l-ebda dazju jew ħlas b’effett ekwivalenti u l-ebda restrizzjoni kwantitattiva jew miżura ġdida b’effett ekwivalenti m’hi ser tiġi introdotta fil-kummerċ bejn il-partijiet kontraenti, u dawk li huma diġà applikati la jistgħu jiżdiedu u lanqas isiru aktar ristrettivi mill-jum qabel il-bidu tan-negozjati. 3.5.3.2. In-nuqqas ta’ diskriminazzjoni Il-partijiet ser iżommu lura minn kwalunkwe miżura jew prattika tat-taxxa domestika u ser jabolixxu dawk eżistenti li jiddiskriminaw, b’mod dirett jew indirett, bejn il-prodotti ta’ parti kontraenti waħda u prodotti simili li joriġinaw fil-parti l-oħra. Il-prodotti esportati lejn it-territorju tal-parti l-oħra ma jistgħux jibbenefikaw mill-pagament mill-ġdid ta’ taxxi interni li jkun aktar mill-ammont ta’ taxxa diretta jew indiretta imposta fuqhom. 3.5.3.3. Id-dazji tad-dwana fuq l-importazzjonijiet Id-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw l-abolizzjoni tad-dazji tad-dwana fuq l-importazzjonijiet għandhom japplikaw ukoll għad-dazji tad-dwana ta’ natura fiskali. 3.5.3.4. L-unjonijiet tad-dwana, iż-żoni ta’ kummerċ ħieles u l-arranġamenti għall-kummerċ fuq il-fruntiera Il-Ftehim ser jinkludi klawsola simili għal dik fi ftehimiet oħrajn ta’ assoċjazzjoni. Dawn il-ftehimiet u l-arranġamenti l-oħrajn ser ikunu kollha konformi mar-regoli rilevanti tad-WTO. 3.5.3.5. Il-klawsoli u l-proċeduri speċjali Il-Ftehim ser jinkludi klawsola kontra l- anti-dumping /tal-kontrobilanċ, klawsola tas-salvagwardja ġenerali, klawsola dwar monopolji ta’ l-Istat u klawsola dwar in-“nuqqas” u klawsola ta’ taxxa diretta li taqta’ minn biċċa ikbar (direct tax carve out ) komparabbli ma’ dawk li jinsabu fi ftehimiet simili, u d-dispożizzjonijiet dwar il-proċeduri li jirregolaw dawn il-klawsoli, filwaqt li jitqiesu l-esperjenzi ta’ qabel. 3.5.3.6. Ir-regoli preferenzjali ta’ l-oriġini u l-metodi tal-kooperazzjoni amministrattiva Ser jiġi anness mal-Ftehim Protokoll li jiddefinixxi t-terminu "prodott li joriġina” u li jistabbilixxi l-metodi tal-kooperazzjoni amministrattiva. Jekk, sadanittant, jiġi deċiż li l-kumulazzjoni djagonali għandha tiġi estiża għall-pajjiżi tal-SAP, dan se jitqies b’mod xieraq matul in-negozjati. 3.5.3.7. Ir-Restrizzjonijiet Il-Ftehim mhux ser jipprekludi l-infurzar tal-projbizzjonijiet jew tar-restrizzjonijiet fuq l-importazzjonijiet, l-esportazzjonijiet jew il-prodotti li jkunu qed jinġarru minn post għal ieħor kif jissemma fl-Artikoli 30, 296 u 297 tat-Trattat KE. 3.5.3.8. Il-kooperazzjoni amministrattiva fil-qasam tal-frodi u ta’ l-amministrazzjoni ta’ l-importazzjonijiet preferenzjali Il-Ftehim ser jagħti s-setgħa lill-partijiet kontraenti sabiex jieħdu miżuri xierqa fil-każ ta’ nuqqas ta’ kooperazzjoni amministrattiva jew amministrazzjoni u/jew irregolaritajiet jew frodi. Dwar il-kwistjonijiet tat-telf tad-dazji tad-dwana marbutin ma’ l-amministrazzjoni ta’ l-importazzjonijiet preferenzjali, jistgħu jiġu identifikati miżuri xierqa bbażati fuq deċiżjoni tal-Kunsill. 3.6. Il-Moviment tal-Ħaddiema, it-Twaqqif (ta’ kumpaniji), is-Servizzi, il-Kapital 3.6.1. Il-Moviment tal-Ħaddiema Bla ħsara għall-kondizzjonijiet u l-modalitajiet li japplikaw f’kull Stat Membru, il-Ftehim ser jiżgura li l-ħaddiema li huma ċittadini tas-Serbja u Montenegro u li huma legalment impjegati fit-territorju ta’ Stat Membru għandhom ikunu ħielsa minn kwalunkwe diskriminazzjoni ibbażata fuq in-nazzjonalità, fejn għandhom x’jaqsmu l-kondizzjonijiet tax-xogħol, ir-remunerazzjoni jew it-tkeċċija, meta mqabbla maċ-ċittadini ta’ l-Istat Membru stess. Bla ħsara għall-kondizzjonijiet u l-modalitajiet li japplikaw f’kull Stat Membru, b’mod partikolari l-leġiżlazzjoni li għandha x’taqsam mar-riunifikazzjoni tal-familja, ir-raġel jew il-mara legalment residenti u t-tfal ta’ ħaddiem li huwa legalment impjegat fit-territorju ta’ Stat Membru, ħlief għall-ħaddiema ta’ l-istaġun u għall-ħaddiema li jaqgħu taħt ftehimiet bilaterali stabbiliti bejn is-Serbja u Montenegro u l-Istati Membri, ikollhom aċċess għas-suq tax-xogħol ta’ dak l-Istat Membru matul il-perjodu li dak l-impjegat kien awtorizzat jibqa’ fil-pajjiż minħabba l-impjieg tiegħu. L-Istati Membri għandhom jippreservaw, u jekk ikun possibbli, itejbu, l-aċċess għall-impjiegi mogħti taħt ftehimiet bilaterali għall-ħaddiema mis-Serbja u Montenegro. Wara ċertu żmien, il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għandu jeżamina l-għotja ta’ titjib ieħor, filwaqt li titqies is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol fl-Istati Membri u fil-Komunità. Il-partijiet se jadottaw ir-regoli meħtieġa għall-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali għall-ħaddiema li għandhom iċ-ċittadinanza tas-Serbja u Montenegro, li huma legalment impjegati fit-territorju ta’ Stat Membru, u għall-membri tal-familji tagħhom li huma legalment residenti hemm. Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, li m’għandhiex taffettwa d-drittijiet jew l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw mill-ftehimiet bilaterali fejn dawn ta’ l-aħħar jipprovdu għal trattament aktar favorevoli, ser iqiegħdu dawn id-dispożizzjonijiet li ġejjin f’posthom : - il-perjodi kollha ta’ l-assigurazzjoni, ta’ l-impjieg jew tar-residenza li jikkompletaw ħaddiema bħal dawn fl-Istati Membri differenti ta’ l-UE għandhom jingħaddu flimkien għall-fini ta’ pensjonijiet u ħlasijiet ta’ kull sena minħabba xjuħija, l-invalidità u l-mewt u għall-fini ta’ kura medika għal ħaddiema bħal dawn u għal membri tal-familja bħal dawn; - kwalunkwe pensjoni jew ħlas ta’ kull sena minħabba x-xjuħija, il-mewt, aċċidenti industrijali jew mard fuq ix-xogħol, jew minħabba l-invalidità li tirriżulta minn dawn, ħlief għall-benefiċċji mhux kontributorji, għandhom jistgħu jiġu trasferiti b’mod ħieles bir-rata applikata skond il-liġi ta’ l-Istat Membru jew ta’ l-Istati Membri ta’ l-UE debitur; - il-ħaddiema ikkonċernati għandhom jirċievu s-sussidji għall-familja għall-membri tal-familji tagħhom kif huwa ddefinit aktar ’il fuq. Fil-Ftehim ser tkun inkluża klawsola ta’ reċiproċità għal dawn id-dispożizzjonijiet. 3.6.2. It-twaqqif (ta’ kumpaniji) Metodu għal-libertà tat-twaqqif (ta’ kumpaniji) li huwa simili għal dak li jinsab fi ftehimiet komparabbli, għandu jinkorpora dawn il-komponenti ewlenin li ġejjin: - malli jidħol fis-seħħ il-Ftehim, il-partijiet kontraenti għandhom jagħtu lil xulxin trattament nazzjonali jew stat ta’ MFN (l-Aktar Nazzjon Iffavorit, Most Favoured Nation) , liema minnhom huwa l-aħjar, fejn għandhom x’jaqsmu t-twaqqif u l-ħidma tal-kumpaniji. Il-kumpaniji ta’ l-UE li huma stabbiliti f’waħda mir-Repubbliki għandhom igawdu wkoll l-istess trattament nazzjonali jew ta’ MFN fir-Repubblika l-oħra; - wara perjodu li għandu jiġi definit waqt in-negozjati filwaqt li jitqiesu 1) it-tul tal-perjodu ta’ transizzjoni, 2) il-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, u 3) is-sitwazzjoni fis-suq tax-xogħol tal-partijiet, il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għandu jestendi id-dispożizzjonijiet ta’ aktar ’il fuq għaċ-ċittadini tal-partijiet għall-Ftehim li huma impjegati għal rashom; - jekk ikun meħtieġ, iż-żewġ Repubbliki għandhom jingħataw perjodi ta’ transizzjoni f’numru limitat ta’ setturi, li għandhom jiġu definiti fl-Annessi għal dan il-Ftehim; - minkejja d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema, il-benefiċjarji tad-dritt tat-twaqqif (ta’ kumpaniji) mogħti mill-partijiet kontraenti rispettivament se jkunu intitolati, skond il-leġiżlazzjoni fis-seħħ fil-pajjiż li jilqa’ t-twaqqif (ta’ kumpaniji), li jimpjegaw, jew li jkunu impjegati minn wieħed mill-istabbilimenti tagħhom hemm, impjegati li huma ċittadini ta’ l-Istati Membri Komunitarji u tas-Serbja u Montenegro rispettivament, sakemm dawn l-impjegati huma personàl ewlieni; - id-dispożizzjonijiet speċjali dwar it-trasport fuq l-art, il-kabotaġġ marittimu u t-trasport bl-ajru. F’dan il-qasam ta’ l-aħħar, għandhom jitqiesu r-riżultati tan-negozjati dwar dak li jissejjaħ “Ftehim Orizzontali”; - id-dispożizzjonijiet dwar id-ditti Komunitarji tal-ġarr tal-merkanzija bil-baħar huma identiċi għal dawk li jidhru fi ftehimiet simili. 3.6.3. Il-moviment temporanju tal-fornituri tas-servizzi Dwar il-moviment temporanju tal-fornituri tas-servizzi, il-Ftehim għandu jittratta biss il-moviment temporanju tal-personàl ewlieni u ta’ gruppi oħrajn ta’ fornituri tas-servizzi definiti bir-reqqa, filwaqt li jitqiesu d-definizzjonijiet tal-GATS, b’mod partikolari d-definizzjonijiet għall-Mod 4 fl-iskedi ta’ l-impenji tal-KE. Barra minn hekk, sabiex jiġi evitat it-tidwir bil-kliem potenzjali, il-Kummissjoni għandha tinnegozja, kif ikun meħtieġ, definizzjonijiet aktar preċiżi għas-setturi partikolarment sensittivi. Il-Kummissjoni għandha tiżgura wkoll li xejn fil-Ftehim ma jwaqqaf lill-Partijiet milli japplikaw il-liġijiet, ir-regolamenti u l-kondizzjonijiet meħtieġa nazzjonali dwar id-dħul u ż-żjara, il-ħidma, il-kondizzjonijiet tax-xogħol, il-kumpaniji ta’ persuni naturali u l-provvista tas-servizzi sakemm, meta jsir dan, ma jħassrux jew jgħarrqu l-benefiċċji li jittieħdu minn dan il-Ftehim. 3.6.4. L-għarfien reċiproku tal-kwalifiki Sabiex ikun aktar faċli biex iċ-ċittadini ta’ parti waħda jibdew u jsegwu attivitajiet professjonali fit-territorju tal-parti l-oħra, il-Kunsill ta’ l-Assoċjazzjoni ser jeżamina liema passi huma meħtieġa għall-għarfien reċiproku tal-kwalifiki u jista’ jieħu l-passi kollha meħtieġa għal dak l-għan. 3.6.5. Il-provvista tas-servizzi 3.6.5.1. Id-dispożizzjonijiet ġenerali Il-Ftehim għandu jipprovdi għal-liberalizzazzjoni progressiva u reċiproka tal-kummerċ fis-servizzi bejn il-Komunità u r-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro rispettivament. Dan se jkun konsistenti mar-regoli rilevanti tad-WTO, b’mod partikolari l-Artikolu V tal-GATS. Il-Ftehim għandu jinkludi dawn il-komponenti ewlenin li ġejjin: - il-kumpaniji li mhumiex stabbiliti fit-territorju tal-parti l-oħra bil-mod ser jiksbu d-dritt li jipprovdu s-servizzi, skond id-dispożizzjonijiet tal-GATS u filwaqt li jitqies, b’mod partikolari, il-progress fl-approssimazzjoni tal-liġijiet fl-oqsma differenti. L-obbligazzjonijiet speċifiċi li daħlu għalihom ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro ser jiġu eżaminati wara l-adeżjoni fid-WTO; - Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ser jimmonitorja l-implimentazzjoni ta’ din il-liberalizzazzjoni u b’mod partikolari l-progress li jkun sar fil-qasam tas-servizzi finanzjarji (ir-riforma tal-banek, it-tisħiħ ta’ l-istrutturi ta’ superviżjoni, il-leġiżlazzjoni dwar is-sigurtajiet u l-Borża). 3.6.5.2. Is-Servizzi tat-Trasport Il-Ftehim ser jipprovdi wkoll għal-liberalizzazzjoni tas-servizzi tat-trasport, inkluż protokoll speċifiku dwar it-transport intern. Ser ikun fih dawn l-elementi ewlenin li ġejjin: - dispożizzjonijiet speċifiċi dwar it-trasport intern, b’mod partikolari t-trasport fuq it-toroq, bil-ferrovija u dak imħallat, sabiex jingħata traffiku għal vjaġġi minn post għall-ieħor fuq it-toroq mhux ristrett min-naħa għall-oħra tas-Serbja u Montenegro u l-Komunità sħiħa, filwaqt li jiġi żgurat trattament mhux diskriminatorju għat-trakkijiet tas-Serbja u Montegro b’riferenza għar-regoli li japplikaw għat-trakkijiet Komunitarji meta jkunu qed jivvjaġġaw fit-territorju Komunitarju. F’dan il-qasam (vjaġġi fit-territorju Komunitarju), is-Serbja u Montenegro ser iħarsu kwalunkwe regolament Komunitarju dwar il-vetturi li jifilħu għall-istrapazz. Il-vetturi li jifilħu għall-istrapazz tas-Serbja u Montegro ser ikunu koperti wkoll minn reġim simili għal kwalunkwe regolament Komunitarju futur li jista’ jiġi applikat li għandu l-għan li jnaqqas it-tniġġis u jtejjeb is-sikurezza tat-traffiku. Ser tkun żgurata wkoll l-applikazzjoni effettiva tal-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni, b’mod partikolari fil-qasam tal-ħlasijiet fuq it-toroq u l-kondizzjonijiet meħtieġa speċifiċi tekniċi, ambjentali u soċjali. Ir-ratifika u l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet internazzjonali mis-Serbja u Montenegro li għandhom x’jaqsmu mas-sikurezza tat-toroq ser jiġu mħeġġa. Filwaqt li tingħata attenzjoni partikolari għan-netwerk ċentrali reġjonali fix-Xlokk ta’ l-Ewropa, ir-rotot ewlenin tat-toroq u tal-ferroviji u l-proġetti li huma ta’ interess partikolari għall-partijiet kontraenti ser jiġu identifikati sabiex tingħata spinta primarjament lill-iżvilupp sħiħ tagħhom. Ser jitqiesu wkoll azzjonijiet xierqa biex jitjiebu progressivament is-servizzi tan-navigazzjoni interni; - id-dispożizzjonijiet dwar it-trasport bl-ajru li jipprovdu għal ftehim speċjali, dwar kondizzjonijiet ta’ aċċess reċiproku bl-għan li jiġi żgurat żvilupp koordinat u liberalizzazzjoni progressiva tat-trasport bejn il-partijiet adattati għall-ħtiġiet kummerċjali reċiproċi tagħhom; - fejn għandu x’jaqsam it-trasport marittimu, l-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ aċċess mhux ristrett, fuq bażi kummerċjali, għas-suq u t-traffiku internazzjonali marittimu, u dwar l-obbligazzjonijiet internazzjonali u Ewropej fil-qasam tas-sigurtà , tas-sikurezza u ta’ l-istandards ambjentali. 3.6.6. Il-ħlasijiet korrenti u l-moviment tal-kapital Huma meħtieġa dispożizzjonijiet dwar il-ħlas korrenti sabiex isaħħu d-dispożizzjonijiet fil-kapitoli l-oħrajn tal-Ftehim futur. Il-moviment liberu tal-kapital huwa karatteristika essenzjali ta’ suq integrat, li minnu ser jibbenefikaw ukoll is-Serbja u Montenegro malli tippermetti l-kompetittività tagħhom. Il-Ftehim ser jinkludi dispożizzjonijiet dwar il-kisba tal-proprjetà immobbli minn persuni li mhumiex residenti. Il-Ftehim ser jinkludi l-impenn taż-żewġ Repubbliki għal-liberalizzazzjoni tal-moviment tal-kapital li għandu x’jaqsam ma’ l-investimenti diretti li jsiru skond il-kapitolu dwar it-twaqqif u l-ħarsien ta’ l-investituri fejn għandhom x’jaqsmu l-likwidazzjoni u r-ripatrijazzjoni ta’ investimenti u profitti li ġejjin minnhom. Dispożizzjonijet bħal dawn m’għandhomx jaffettwaw kwalunkwe trattament li jkun aktar favorevoli ipprovdut skond l-impenji bilaterali u multilaterali eżistenti tas-Serbja u Montenegro. Il-Ftehim ser jinkludi klawsola ta’ waqfien u klawsola ta’ żvilupp li jipprovdu għal aktar liberalizzazzjoni tal-moviment tal-kapital tul perjodu ta’ żmien li huwa daqsxejn twil. Ser ikun fih ukoll impenn mis-Serbja u Montenegro biex jiżguraw il-moviment ħieles tal-kapital għall-investituri ta’ l-UE bejn iż-żewġ Repubbliki. 3.6.7. Id-dispożizzjonijiet ġenerali Id-dispożizzjonijiet ġenerali, inklużi d-dispożizzjonijiet dwar it-taxxa, ser ikunu mfassla fuq dawk ta’ ftehimiet simili. 3.7. L-Approssimazzjoni tal-Liġijiet, l-Infurzar tal-Liġi u r-Regoli tal-Kompetizzjoni Il-Ftehim ser ikun fih dispożizzjonijiet dwar l-approssimazzjoni ftit ftit tal-leġiżlazzjoni eżistenti u futura ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, tar-Repubblika tas-Serbja u tar-Repubblika ta’ Montenegro għal dik tal-Komunità, u ser jagħmel enfasi partikolari fuq l-implimentazzjoni effettiva tagħha. L-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro ser jibdew jiżguraw li l-leġiżlazzjoni ser ssir kompatibbli ma’ l-elementi fundamentali ta’ l- acquis , l-aktar fl-oqsma ewlenin tal-leġiżlazzjoni dwar is-Suq Intern, skond il-prijoritajiet ta’ l-Isħubija Ewropea. Fi stadju aktar tard, l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro ser iqarrbu l-liġijiet tagħhom lejn elementi oħrajn ta’ l- acquis . Il-Ftehim ser ikun fih dispożizzjonijiet dwar il-monitoraġġ ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni u ta’ azzjonijiet ta’ l-infurzar tal-liġi li għandhom jittieħdu, inkluża r-riforma tal-ġudikatura. Ser jitwaqqfu termini li matulhom trid issir l-armonizzazzjoni f’dawn is-setturi li ġejjin: il-kompetizzjoni, il-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali, il-kuntratti pubbliċi, l-istandards u ċ-ċertifikazzjoni, is-servizzi finanzjarji, it-trasport fuq l-art, bl-ajru u dak marittimu – b’enfasi speċjali fuq is-sigurtà u l-istandards ambjentali kif ukoll l-aspetti soċjali – l-enerġija, il-liġi dwar il-kumpaniji, iż-żamma tal-kotba, il-ħarsien tal-konsumatur, il-ħarsien tad-data, is-saħħa u s-sigurtà fuq ix-xogħol u opportunitajiet indaqs. L-approssimazzjoni legali f’setturi oħrajn tas-suq intern ser tkun obbligazzjoni li għandha tintlaħaq fl-aħħar tal-perjodu ta’ transizzjoni. 3.7.1 Il-kompetizzjoni 3.7.1.1. Il-kompetizzjoni inkluża l-għajnuna mill-Istat Id-dispożizzjonijiet dwar il-kompetizzjoni ser ikunu mfassla fuq dawk ta’ ftehimiet komparabbli, b’mod partikolari l-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mal-Kroazja. B’mod partikolari, dawn ser jinkludu: - dispożizzjoni għat-trasparenza fil-qasam ta’ l-għajnuna mill-istat, inkluż, fost l-oħrajn, ir-rapportar annwali; - kif inhu xieraq, il-prodotti ta’ l-azzar ser ikunu suġġetti għal reġim speċifiku skond il-mudell ta’ l-Artikolu 5 tal-Protokoll 2 ta’ l-SAA mal-Kroazja; ser jenfasizza l-karattru eċċezzjonali ta’ l-għajnuna għar-ristrutturar u l-fatt li għajnuna bħal din ser tkun limitata fiż-żmien u ser tkun marbuta mat-tnaqqis fil-kapaċità fi ħdan il-qafas tal-programmi tal-probabbiltà - ir-regoli tal-kompetizzjoni bbażati fuq l-Artikoli 81, 82 u 87 tat-Trattat KE kif ukoll id-dispożizzjonijiet dwar l-intrapriżi pubbliċi, u intrapriżi li ngħataw drittijiet speċjali jew esklussivi, li għandhom jiġu infurzati minn awtoritajiet li huma indipendenti fil-ħidma tagħhom. Id-dispożizzjonijiet ibbażati fuq l-Artikoli 81 u 82 għandhom japplikaw minn meta jiġi ffirmat il-Ftehim, filwaqt li d-dispożizzjonijiet ibbażati fuq l-Artikolu 87 għandhom jidħlu fis-seħħ ftit ftit f’perjodu li għandu jiġi ddeterminat waqt in-negozjati; - id-dritt ta’ kwalunkwe parti li tieħu miżuri xierqa, jekk tħoss li l-prattika hija inkompatibbli mat-termini ta’ dan il-Ftehim. 3.7.1.2. Il-monopolji ta’ l-Istat Jista’ jsir aġġustament, f’perjodu li għandu jiġi determinat waqt in-negozjati, tal-monopolji ta’ l-istat li għandhom karattru kummerċjali, sabiex jiġi żgurat illi ma teżisti l-ebda diskriminazzjoni bejn il-partijiet dwar il-kondizzjonijiet li taħthom il-prodotti jitqiegħdu fuq is-suq. 3.7.1.3. L-intrapriżi pubbliċi F’perjodu li għandu jiġi determinat waqt in-negozjati, u mingħajr preġudizzju għal obbligazzjonijiet aktar stretti biex jiġu applikati l-Artikoli 81, 82 u 87 għall-intrapriżi pubbliċi kif inhuma speċifikati taħt it-3.7.1.1, għall-intrapriżi pubbliċi s-Serbja u Montenegro ser tapplika l-prinċipji stabbiliti fit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, b’riferenza partikolari għall-Artikolu 86 . Id-drittijiet speċjali ta’ l-intrapriżi pubbliċi matul il-perjodu ta’ transizzjoni mhux se jinkludu l-possibbiltà li jiġu imposti restrizzjonijiet kwantitattivi jew miżuri li għandhom effett ekwivalenti fuq l-importazzjonijiet mill-Komunità lejn is-Serbja u Montenegro. 3.7.2. Il-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali L-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro ser jintroduċu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw ħarsien effettiv u xieraq għal u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali, inkluż il-ħarsien kontra l-falsifikazzjoni u l-piraterija, sabiex jiġi garantit livell ta’ ħarsien komparabbli ma’ dak li jeżisti fil-Komunità qabel l-aħħar tal-perjodu ta’ transizzjoni, fi ħdan qafas ta’ żmien li għandu jiġi determinat waqt in-negozjati, u li l-kumpaniji Komunitarji u ċ-ittadini Komunitarja jingħataw trattament li mhuwiex inqas favorevoli minn dak offrut lil pajjiżi terzi taħt Ftehimiet bilaterali mid-dħul fis-seħħ tal-Ftehim. Is-Serbja u Montenegro tintrabat li tirratifika jew taderixxi għall-konvenzjonijiet multilaterali f’dan il-qasam li għadha mhix parti minnhom, b’patt u kondizzjoni li l-Istati Membri tal-Komunità huma partijiet għalihom jew japplikawhom de facto . 3.7.3 Il-kuntratti pubbliċi Id-dispożizzjonijiet għall-aċċess għal kuntratti pubbliċi ser ikunu simili għal dawk inklużi fil-SAA għall-Kroazja, u jinkludu wkoll obbligazzjoni lejn aktar responsabbiltà fil-qasam jiġifieri : - minn meta jidħol fis-seħħ il-Ftehim, il-Komunità ser tagħti lil kwalunkwe kumpanija mis-Serbja jew minn Montenegro, kemm jekk imwaqqfa fil-Komunità u kemm jekk le, aċċess għall-proċeduri ta’ l-għotja ta’ kuntratt pubbliku li mhux inqas favorevoli minn dak mogħti lill-kumpaniji Komunitarji; - minn meta jidħol fis-seħħ il-Ftehim, kull Repubblika ser tagħti lill-kumpaniji Komunitarji stabbiliti fit-territorju tagħha aċċess għall-kuntratti pubbliċi b’termini li mhumiex inqas favorevoli minn dawk mogħtija lill-kumpaniji Montenegrini u Serbji. Kumpanija tal-KE stabbilita f’Repubblika waħda għandha tgawdi wkoll it-trattament nazzjonali għall-kuntratti pubbliċi fir-Repubblika l-oħra jew għall-kuntratti mogħtija minn entitajiet ta’ l-Istat Unjoni; - f’perjodu li għandu jiġi determinat waqt in-negozjati, is-Serbja u Montenegro għandhom jagħtu lill-kumpaniji Komunitarji li mhumiex stabbiliti fis-Serbja u Montenegro aċċess għall-kuntratti pubbliċi b’termini li mhumiex inqas favorevoli minn dawk mogħtija lill-kumpaniji fiż-żewġ Repubbliki; - sa fejn it-twettiq tal-kuntratti pubbliċi huwa marbut ma’ oqsma bħat-twaqqif, il-ħidma, il-provvista tas-servizzi bejn il-partijiet kontraenti kif ukoll l-impjieg u l-moviment tal-ħaddiema, id-dispożizzjonijiet rispettivi ġenerali dwar il-moviment tal-ħaddiema, it-twaqqif (ta’ kumpaniji), il-provvista tas-servizzi u l-kapital jibqgħu japplikaw bis-sħiħ; - Is-Serbja u Montenegro ser idaħħlu progressivament fl-ordnijiet legali domestiċi tagħhom, mekkaniżmu li jżidu t-trasparenza, u jipprovdu għal eżami ġudizzjarju legali tad-deċiżjonijiet meħuda fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi. 3.7.4. L-istandardizzazzjoni, il-metroloġija, l-akkreditazzjoni u l-valutazzjoni tal-konformità Id-dispożizzjonijiet f’dan il-qasam ser jimmiraw li ftit ftit jiksbu konformità mal-leġiżlazzjoni fis-Serbja u f’Montenegro mar-regolamenti tekniċi Komunitarji u mal-proċeduri Ewropej ta’ l-istandardizzazzjoni, tal-metroloġija, ta’ l-akkreditazzjoni u tal-valutazzjoni tal-konformità. Għal dan l-għan, id-dispożizzjonijiet ser jirreferu b’mod partikolari: - biex ikun inkoraġġit l-użu tar-regolamenti tekniċi Komunitarji, ta’ l-istandards Komunitarji u tal-proċeduri Komunitarji ta’ l-valutazzjoni tal-konformità - biex tkun provduta għajnuna biex jitrawwem l-iżvilupp ta’ l-infrastruttura ta’ kwalità: l-istandardizzazzjoni, il-metroloġija, l-akkreditazzjoni u l-valutazzjoni tal-konformità; - biex tingħata spinta lill-parteċipazzjoni tas-Serbja u Montenegro fil-ħidma ta’ l-organizzazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ l-istandards, mal-valutazzjoni tal-konformità, mal-metroloġija u ma’ funzjonijiet simili (eż., CEN, CENELEC, ETSI, EA, WELMEC, EUROMET eċċ). - fejn ikun xieraq, għall-konklużjoni tal-Ftehim tal-Valutazzjoni tal-Konformità u ta’ l-Aċċettazzjoni tal-Prodotti Industrijali ladarba l-qafas u l-proċeduri leġiżlattivi tas-Serbja u Montenegro u l-proċeduri jkunu qed jiġbdu biżżejjed l-istess linja bħal dawk tal-Komunità u tkun disponibbli l-kompetenza xieraq. 3.7.5. Il-ħarsien tal-Konsumatur Huwa meħtieġ ħarsien effettiv tal-konsumatur sabiex jiġi żgurat illi l-ekonomija tas-suq taħdem sew, u dan il-ħarsien ser jiddependi mill-iżvilupp ta’ infrastruttura amministrattiva sabiex tiġi żgurata s-sorveljanza tas-suq u l-infurzar tal-liġi f’dan il-qasam. Għal dak l-għan, u minħabba l-interessi komuni tagħhom, id-dispożizzjonijiet f’dan il-qasam ser jiżguraw: - politika ta’ ħarsien attiv tal-konsumatur, skond il-liġi Komunitarja; - l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar il-ħarsien tal-konsumatur ma’ dik fis-seħħ fil-Komunità; - ħarsien legali effettiv għall-konsumaturi sabiex titjieb il-kwalità tal-prodotti għall-konsumatur u jinżammu l-istandards xierqa tas-sigurtà; - monitoraġġ tar-regoli minn awtoritajiet kompetenti u jkun provdut aċċess għall-ġustizzja f’każ ta’ argumenti. 3.7.6. Il-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-opportunitajiet indaqs Iż-żewġ Repubbliki ser jarmonizzaw il-leġiżlazzjoni tagħhom dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol progressivament, b’mod partikolari dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq ix-xogħol u dwar l-opportuntajiet indaqs mal-leġiżlazzjoni Komunitarja. 3.8. Il-Ġustizzja, il-Libertà u s-Sikurezza 3.8.1. Ir-rinforz ta’ l-istituzzjonijiet Fil-kooperazzjoni tagħhom dwar il-ġustizzja u l-affarijiet interni, il-partijiet ser jagħtu importanza partikolari lill-konsolidazzjoni tas-supremazija tad-dritt, u t-tisħiħ ta’ l-istituzzjonijiet fuq il-livelli kollha fl-oqsma ta’ l-amministrazzjoni b’mod ġenerali u ta’ l-infurzar tal-liġi u ta’ l-amministrazzjoni tal-ġustizzja b’mod partikolari. B’mod partikolari, il-kooperazzjoni ser jkollha l-għan, li ssaħħaħ l-indipendenza tal-ġudikatura u tittejjeb l-effiċjenza tagħha, tiżviluppa strutturi xierqa għall-korpi tal-pulizija u korpi oħrajn li jinfurzaw il-liġi, biex ikun provdut taħriġ xieraq u tkun miġġielda l-korruzzjoni. 3.8.2. Il-ħarsien tad- data personali Huwa meħtieġ ħarsien tad- data personali sabiex ikun possibbli t-trasferiment ta’ data personali bejn l-UE u s-Serbja u Montenegro, tiġi rinforzata d-demokrazija, u sabiex titwaqqaf il-bażi għall-kooperazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja u ta’ l-affarijiet interni, filwaqt li jiġi ggarantit il-ħarsien tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali ta’ l-individwi. Iż-żewġ Repubbliki ser jarmonizzaw il-leġiżlazzjoni tagħhom dwar il-ħarsien tad- data personali mal-liġi Komunitarja u mal-leġiżlazzjoni l-oħra Ewropea u internazzjonali dwar il-privatezza. Dan il-ħarsien ser jiddependi fuq it-twaqqif ta’ korpijiet indipendenti ta’ superviżjoni b’riżorsi finanzjarji u umani biżżejjed sabiex jimmonitorjaw b’mod effiċjenti l-infurzar tal-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-ħarsien tad- data personali 3.8.3. Il-viża, il-kontroll fuq il-fruntieri, il-kenn politiku u l-migrazzjoni Il-partijiet ser jikkooperaw fl-oqsma tal-viża, tal-kontroll fuq il-fruntieri, tal-kenn politiku u tal-migrazzjoni, u ser iwaqqfu qafas għall-kooperazzjoni, inkluża dik fuq livell reġjonali, f’dawn l-oqsma, filwaqt li jitqiesu u jintużaw b’mod sħiħ inizjattivi eżistenti oħrajn f’dan il-qasam kif inhu xieraq. Il-kooperazzjoni fil-kwistjonijiet imsemmija aktar ’il fuq ser tkun ibbażata fuq konsultazzjonijiet reċiproċi u koordinazzjoni mill-qrib bejn il-Partijiet u għandha tinkludi għajnuna teknika u amministrattiva għal: - l-iskambju ta’ l-informazzjoni dwar il-leġiżlazzjoni u l-prattika; - l-abbozzar tal-leġiżlazzjoni; - it-titjib ta’ l-effiċjenza ta’ l-istituzzjonijiet; - it-taħriġ ta’ l-istaff; - is-sikurezza tad-dokumenti ta’ l-ivvjaġġar u l-iskoperta tad-dokumenti foloz; - l-amministrazzjoni tal-kontroll fuq il-fruntieri; Il-kooperazzjoni ser tiffoka b’mod partikolari: - fil-qasam tal-kenn politiku, fuq l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali biex jintlaħqu l-istandards tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra ta’ l-1951 u l-protokoll ta’ New York ta’ l-1967 u b’hekk jiġi żgurat li jiġi rrispettat il-prinċipju li persuna li tkun qed tfittex kenn politiku jew rifuġjat fuq il-fruntiera ta’ territorju fejn ħajtu jew ħajjitha tista’ tkun mhedda, jew f’riskju ta’ persekuzzjoni ma tintbagħatx lura f’dak it-territorju (non-refoulement) kif ukoll drittijiet oħrajn ta’ dawk li jfittxu kenn politiku u r-refuġjati . - fil - qasam tal-migrazzjoni legali, ir-regoli dwar l-ammissjoni u d-drittijiet u l-istatus tal-persuna ammessa. Dwar il-migrazzjoni, il-Partijiet jaqblu dwar trattament ġust għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi oħrajn li joqogħdu legalment fit-territorji tagħhom u li jinkoraġġixxu politika ta’ integrazzjoni li bl-għan li tagħmel id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet tagħhom komparabbli ma’ dawk taċ-ċittadini tagħhom. 3.8.4. Il-prevenzjoni u l-kontroll ta’ l-immigrazzjoni illegali; l-ammissjoni mill-ġdid Il-partijiet ser jikkooperaw sabiex jipprevienu u jikkontrollaw l-immigrazzjoni illegali. Għal dan l-għan, il-Partijiet ser jiftiehmu, fuq talba u mingħajr aktar formalitajiet: - li jerġgħu idaħħlu lil kwalunkwe ċittadin tagħhom preżenti b’mod illegali fit-territorju tal-Parti l-oħra; - li jerġgħu jdaħħlu liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi u lil persuni mingħajr stat li daħlu fit-territorju ta’ l-UE mis-Serbja u Montenegro jew fit-territorju tas-Serbja u Montegro minn Stat Membru ta’ l-UE. L-Istati Membri ta’ l-Unjoni Ewropea u s-Serbja u Montenegro ser jipprovdu liċ-ċittadini tagħhom b’dokumenti ta’ l-identità xierqa u ser jestendu lilhom il-faċilitajiet amministrattivi meħtieġa għal dawn il-finijiet. Il-partijiet ser jiftiehmu biex jikkonkludu ftehim bejn is-Serbja u Montenegro u l-Komunità Ewropea li jirregola l-obbligazzjonijiet speċifiċi għas-Serbja u Montenegro u għall-Istati Membri ta’ l-Unjoni Ewropea dwar l-ammissjoni mill-ġdid, inkluża obbligazzjoni għall-ammissjoni mill-ġdid ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi u ta’ persuni mingħajr stat. Is-Serbja u Montenegro taqbel li tikkonkludi ftehimiet dwar l-ammissjoni mill-ġdid mal-pajjiżi l-oħrajn tal-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u tintrabat li tieħu kwalunkwe miżura meħtieġa biex tiżgura implimentazzjoni flessibbli u rapida ta’ dawk il-ftehimiet. Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għandu jistabbilixxi sforzi konġunti oħrajn li jistgħu jsiru għall-prevenzjoni u l-kontroll ta’ l-immigrazzjoni illegali, inkluż it-traffikar u n-netwerks ta’ l-immigrazzjoni illegali . 3.8.5. Il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu Il-Partijiet ser jikkooperaw sabiex jipprevienu l-użu tas-sistemi finanzjarji tagħhom għall-ħasil tal-qligħ minn attivitajiet kriminali b’mod ġenerali, u mir-reati li għandhom x’jaqsmu mad-droga b’mod partikolari. Il-kooperazzjoni f’dan il-qasam tista’ tinkludi għajnuna amministrattiva u teknika bl-iskop li tiġi żviluppata l-implimentazzjoni tar-regolamenti u l-ħidma effiċjenti ta’ l-istandards u tal-mekkaniżmi xierqa biex jiġu miġġielda l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu ekwivalenti għal dawk adottati mill-Komunità u minn fora internazzjonali oħrajn f’dan il-qasam, b’mod partikolari l-Forza ta’ Ħidma ta’ l-Azzjoni Finanzjarja (FATF - Financial Action Task Force ). 3.8.6. Il-kooperazzjoni dwar id-droga illegali Fis-setgħat u l-kompetenzi rispettivi tagħhom, il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiżguraw metodu bilanċjat u integrat fejn għandhom x’jaqsmu l-kwistjonijiet tad-droga. Il-politika u l-azzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mad-droga għandu jkollhom l-għan li jirrinforzaw l-istrutturi biex jiġġieldu d-droga illegali, inaqqsu l-provvista ta’, t-traffikar fi u t-talba għad-droga illegali, filwaqt li jlaħħqu mal-konsegwenzi tas-saħħa u soċjali ta’ l-abbuż mid-droga kif ukoll lejn kontroll aktar effettiv tal-prekursuri. Il-Partijiet ser jiftiehmu dwar il-metodi meħtieġa ta’ kooperazzjoni biex jinkisbu dawn l-għanijiet. L-azzjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq prinċipji miftiehma b’mod komuni skond l-Istrateġija ta’ l-UE dwar id-Droga għall-2005-2012. 3.8.7. Il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-krimini u attivitajiet illegali oħrajn Il-Partijiet ser jikkooperaw fil-ġlieda kontra u l-prevenzjoni ta’ l-attivitajiet kriminali u illegali, organizzati jew ta’ xorta oħra, bħal: - il-kuntrabandu u t-traffikar fil-bnedmin; - l-attivitajiet ekonomiċi illegali, u b’mod partikolari, il-falsifikazzjoni tal-muniti, it-transazzjonijiet illegali fuq prodotti bħall-iskart industrijali, il-materjal radjoattiv u t-transazzjonijiet li jinvolvu prodotti illegali jew iffalsifikati; - il-korruzzjoni, kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku, b’mod partikolari meta marbuta ma’ l-prattika amministrattiva mhux trasparenti; - il-frodi fiskali; - it-traffikar illegali tad-droga u tas-sustanzi psikotropiċi; - il-kuntrabandu ; - it-traffikar illegali ta’ l-armi; - il-falsifikazzjoni tad-dokumenti; - it-traffikar illegali tal-karozzi; - il-krimini fuq l-Internet. 3.8.8 Il-ġlieda kontra t-terroriżmu Skond il-konvenzjonijiet internazzjonali li huma msieħba fihom u l-liġijiet u r-regolamenti rispettivi tagħhom, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw sabiex jipprevienu u jrażżnu atti tat-terroristiċi reġjonali jew internazzjonali u l-finanzjament tagħhom, b’mod speċjali dawk li jinvolvu attivitajiet li huma min-naħa għall-oħra tal-fruntiera: - fil-qafas ta’ l-implimentazzjoni sħiħa tar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sikurezza 1373 u riżoluzzjonijiet, konvenzjonijiet u strumenti internazzjonali oħrajn rilevanti tan-NU,; - billi jkun hemm skambju ta’ informazzjoni dwar il-gruppi terroristi u n-netwerks li jappoġġjawhom skond il-liġi internazzjonali u nazzjonali; - billi jkun hemm skambju ta’ esperjenzi dwar il-mezzi u l-metodi biex ikun miġġieled it-terroriżmu u fl-oqsma tekniċi u tat-taħriġ, u billi jkun hemm skambju ta’ esperjenzi dwar il-prevenzjoni tat-terroriżmu. 3.8.9 Il-pożizzjoni speċjali tar-Renju Unit, ta’ l-Irlanda u tad-Danimarka. Ser titqies il-pożizzjoni speċjali tar-Renju Unit, ta’ l-Irlanda u tad-Danimarka fejn għandhom x’jaqsmu l-kwistjonijiet koperti mit-Titolu IV tat-Trattat KE . 3.9. Il-Politika ta’ Kooperazzjoni Il-partijiet ser jistabbilixxu kooperazzjoni mill-qrib li għandha l-għan li tikkontribwixxi għall-potenzjal ta’ l-iżvilupp u tat-tkabbir tas-Serbja u Montenegro. Kooperazzjoni bħal din ser issaħħaħ ir-rabtiet ekonomiċi eżistenti fuq l-aktar bażi wiesgħa possibbli, għall-benefiċċju taż-żewġ Partijiet. Politika u miżuri oħrajn ser jitfasslu biex iwasslu għal żvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli tas-Serbja u Montenegro, u jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-faqar. Din il-politika għandha tiżgura li l-konsiderazzjonijiet ambjentali huma wkoll inkorporati bis-sħiħ mill-bidunett u li huma marbutin mal-kondizzjonijiet meħtieġa ta’ żvilupp soċjali armonjuż. Il-politika ta’ kooperazzjoni għandha tkun integrata fil-qafas reġjonali tal-kooperazzjoni. Ser tingħata attenzjoni speċjali lejn il-miżuri li jistgħu jrawmu l-kooperazzjoni bejn is-Serbja u Montenegro u l-pajjiżi ġirien tagħha, inklużi l-Istati Membri ta’ l-UE, u b’hekk jingħata kontribut għall-istabbiltà reġjonali. Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni jista’ jiddefinixxi l-prijoritajiet bejn u fi ħdan il-politika ta’ kooperazzjoni deskritta minn aktar ’l isfel. 3.9.1. Il-politika ekonomika u tal-kummerċ Il-partijiet kontraenti għandhom jiffaċilitaw il-proċess tar-riforma ekonomika billi jikkooperaw biex itejbu l-ftehim tal-punti fundamentali ta’ l-ekonomiji rispettivi tagħhom u l-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-politika ekonomika fl-ekonomiji tas-suq. Fuq talba ta’ l-awtoritajiet tas-Serbja u Montenegro, il-Komunità tista’ tipprovdi għajnuna maħsuba biex tappoġġja l-isforzi tas-Serbja u Montenegro biex iwaqqfu ekonomiji tas-suq li jaħdmu u biex bil-mod il-mod jqarrbu l-politika tagħhom għall-politika orjentata lejn l-istabbiltà ta’ l-Unjoni Ekonomika u Monetarja. Il-kooperazzjoni ser jkollha l-għan ukoll li ssaħħaħ is-supremazija tad-dritt fiż-żona kummerċjali permezz ta’ qafas legali stabbli u mhux diskriminatorju relatat mal-kummerċ. Ser tinkludi wkoll l-iskambju ta’ informazzjoni dwar il-prinċipji u l-ħidma ta’ l-Unjoni Ekonomika u Monetarja Ewropea. 3.9.2. Il-kooperazzjoni statistika Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ser tiffoka l-ewwelnett fuq oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-istatistika. B’mod partikolari ser tkun immirata lejn l-iżvilupp ta’ sistema ta’ statistika effiċjenti u sostenibbli li hija kapaċi li tipprovdi data li wieħed jista’ joqgħod fuqha, oġġettiva u preċiża, meħtieġa biex jiġi ppjanat u mmonitorjat il-proċess tat-transizzjoni u tar-riforma fis-Serbja u Montenegro. Għandha wkoll tagħti l-opportunità lill-Uffiċji ta’ l-Istatistika fis-Serbja u Montenegro sabiex jilħqu aħjar il-ħtiġijiet tal-klijenti tagħhom (kemm ta’ l-amministrazzjoni pubblika kif ukoll tas-settur privat). Is-sistema ta’ l-istatistika għandha tħares il-prinċipji fundamentali ta’ l-istatistiċi maħruġa min-NU u t-tqegħid ta’ patt ta’ ftehim tal-liġi Ewropea ta’ l-Istatistika u tiżviluppa lejn l- acquis Komunitarju. 3.9.3. Il-banek, l-assigurazzjoni u s-servizzi finanzjarji l-oħrajn Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet kontraenti ser tiffoka fuq oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fl-oqsma tal-banek, ta’ l-assigurazzjoni u tas-servizzi finanzjarji. Il-Partijiet ser jikkooperaw bl-għan li jistabbilixxu u jiżviluppaw qafas xieraq biex jiġu mħeġġa s-setturi tal-banek, ta’ l-assigurazzjoni u tas-servizzi finanzjarji fiż-żewġ Repubbliki. 3.9.4. Il-kooperazzjoni fil-verifiki u fil-kontroll finanzjarju Il-kooperazzjoni ser tiffoka fuq oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam tal-kontroll pubbliku intern tal-finanzi (PIFC - public internal financial control ) u tal-verifika esterna. B’mod partikolari, il-Partijiet ser jikkooperaw bl-għan li jiżviluppaw sistemi effiċjenti tal-PIFC u tal-verifika esterna fiż-żewġ Repubbliki skond standards u l-metodoloġiji aċċettati fuq livell internazzjonali u l-aħjar prattika ta’ l-UE. 3.9.5. L-inkoraġġiment u l-ħarsien ta’ l-investiment Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet ser tiffoka primarjament fuq oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l-inkoraġġiment u l-ħarsien ta’ l-investiment. Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet, fl-ambitu tal-kompetenzi rispettivi tagħhom, fil-qasam ta’ l-inkoraġġiment u l-ħarsien ta’ l-investiment, ser ikollha l-għan li ġġib klima favorevoli għall-investiment privat, kemm domestiku kif ukoll barrani. 3.9.6. Il-kooperazzjoni industrijali Il-kooperazzjoni ser ikollha l-għan li tinkoraġġixxi l-modernizzazzjoni u r-ristrutturarta’ l-industrija tas-Serbja u Montenegro u s-setturi individwali. Ser tkopri wkoll il-kooperazzjoni industrijali bejn l-operaturi ekonomiċi, bl-għan li jissaħħaħ is-settur privat taħt kondizzjonijiet li jiżguraw il-ħarsien ta’ l-ambjent. L-inizjattivi tal-kooperazzjon industrijali ser jirriflettu l-prijoritajiet iddeterminati mill-partijiet kollha għall-Ftehim. Ser iqisu l-aspetti reġjonali ta’ l-iżvilupp industrijali, l-inkoraġġiment tas-sħubijiet transnazzjonali fejn rilevanti. L-inizjattivi għandhom ifittxu b’mod partikolari li jwaqqfu qafas xieraq għall-intrapriżi, li jtejbu jitjieb l-għarfien ta’ l-amministrazzjoni u jinkoraġġixxu s-swieq, it-trasparenza tas-swieq u l-ambjent kummerċjali . Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ser tqis b’mod xieraq l- acquis Komunitarju fil-qasam tal-politika industrijali. 3.9.7. L-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ser ikollha l-għan li tiżviluppa u ssaħħaħ l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) fis-settur privat u ser tqis, kif inhu xieraq, l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-SMEs. Dan jinkludi l-impenn tas-Serbja u Montenegro, inkluż il-Kosovo, għall-Karta Ewropea għall-Intrapriżi ż-Żgħar, introdotta fil-laqgħa ta’ Tessaloniki u li fiha għaxar linji ta’ gwida dwar kif il-gvernijiet jistgħu jtejbu l-ambjent kummerċjali għall-kumpaniji ż-żgħar. 3.9.8 It-turiżmu Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet fil-qasam tat-turiżmu ser ikollha l-għan li ssaħħaħ il-fluss ta’ l-informazzjoni dwar it-turiżmu (permezz ta’ netwerks internazzjonali, databanks , eċċ.) u li tittrasferixxi l-għarfien (permezz tat-taħriġ, ta’ l-iskambji, tas-seminars). Il-kooperazzjoni ser tqis l- acquis Komunitarju li għandu x’jaqsam ma’ dan is-settur. 3.9.9. L-agrikoltura u s-settur agro-industrijali Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ser tiffoka fuq l-oqsma ta’ prijorità li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-agrikoltura. B’mod partikolari, il-kooperazzjoni ser ikollha l-għan li timmodernizza u tirristruttura s-settur agrikolu u dak agro-industrijali tas-Serbja u Montenegro, u li tappoġġja l-approssimazzjoni gradwali tal-leġiżlazzjoni u tal-prattika tar-regoli u ta’ l-istandards Komunitarji. 3.9.10. L-industriji tas-sajd Il-partijiet ser jesploraw il-possibbiltà li jidentifikaw oqsma ta’ benefiċċju reċiproku ta’ interess komun fis-settur ta’ l-industriji tas-sajd. Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-industriji tas-sajd. 3.9.11. Id-dwana Il-partijiet ser iwaqqfu kooperazzjoni f’dan il-qasam bl-għan li jiggarantixxu l-konformità mad-dispożizzjonijiet li ser jiġu adottati fil-qasam tal-kummerċ u biex jiksbu l-approssimazzjoni tas-sistemi tad-dwana tar-Repubblika ta’ Montenegro u tar-Repubblika tas-Serbja lejn dik tal-Komunità. Dan se jgħin biex titħejja t-triq għall-miżuri ta’ liberalizzazzjoni ppjanati taħt il-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u għall-approssimazzjoni gradwali tal-leġiżlazzjoni tad-dwana tar-Repubblika ma’ l- acquis . Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam tad-dwana. Il-protokolli dwar il-kooperazzjoni amministrattiva reċiproka fil-qasam tad-dwana ser jiżdiedu mal-Ftehim. 3.9.12. It-taxxi Il-partijiet ser iwaqqfu kooperazzjoni fil-qasam tat-taxxi inklużi l-miżuri li għandhom l-għan, kif ikun meħtieġ, ta’ aktar riforma fis-sistema fiskali u aktar ristrutturar ta’ l-amministrazzjoni tat-taxxi, sabiex ikun żgurat il-ġbir effettiv tat-taxxa u tkun rinforzata l-ġlieda kontra l-frodi fiskali. Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam tat-taxxa u fil-ġlieda kontra l-kompetizzjoni fit-taxxi li tagħmel il-ħsara. It-tneħħija ta’ kompetizzjoni fit-taxxi li tagħmel il-ħsara għandha ssir fuq il-bażi tal-prinċipji tal-Kodiċi ta-Kondotta għat-taxxi kummerċjali miftiehma mill-Kunsill fl-1 ta’ Diċembru 1997. Il-kooperazzjoni għandha tinkludi wkoll it-titjib tat-trasparenza u l-iskambju ta’ l-informazzjoni ma’ l-Istati Membri ta’ l-Unjoni Ewropea sabiex jiġi ffaċilitat l-infurzar tal-miżuri li jipprevienu l-frodi, l-evażjoni jew il-ħrib mit-taxxi. Dan għandu jinkludi wkoll impenn biex jitlesta n-netwerk tal-ftehimiet bilaterali ma’ l-Istati Membri, fuq il-bażi tal-ftehim mudell ta’ l-OECD biex tiġi skambjata l-informazzjoni. 3.9.13. Il-kooperazzjoni soċjali Il-partijiet ser jikkooperaw biex jagħmlu r-riforma tal-politika dwar l-impjiegi fiż-żewġ Repubbliki aktar faċli, fil-kuntest ta’ riforma u integrazzjoni ekonomika msaħħa. Il-kooperazzjoni ser tfittex ukoll li tappoġġja l-adattament tas-sistemi tas-sigurtà soċjali taż- żewġ Repubbliki għall-kondizzjonijiet meħtieġa l-ġodda ekonomiċi u soċjali. Dan jista’ jinvolvi l-aġġustament tal-leġiżlazzjoni dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-opportuntitajiet indaqs għan-nisa, kif ukoll ħarsien aħjar tas-saħħa u tas-sigurtà għall-ħaddiema, fejn jittieħed bħala riferenza l-livell tal-ħarsien li jeżisti fil-Komunità. Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju f’dan il-qasam. 3.9.14. L-edukazzjoni u t-taħriġ Il-partijiet ser jikkooperaw bl-għan li jgħollu l-livell ta’ l-edukazzjoni ġenerali u ta’ l-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali fiż-żewġ Repubbliki, kif ukoll tal-politika u l-ħidma għaż-żgħażagħ. Prijorità għal sistemi aktar għolja ta’ edukazzjoni għandha tkun il-kisba ta’ l-għanijiet tad-Dikjarazzjoni ta’ Bologna. Il-partijiet ser jikkooperaw ukoll bl-għan li jiżguraw li l-aċċess għal-livelli kollha ta’ l-edukazzjoni u tat-taħriġ fis-Serbja u Montenegro huwa ħieles mid-diskriminazzjoni minħabba s-sess, il-kulur, l-oriġini etnika jew ir-reliġjon. Il-programmi u l-istrumenti rilevanti Komunitarji ser jikkontribwixxu għat-titjib tal-kwalità ta’ l-istrutturi u l-attivitajiet edukattivi u ta’ taħriġ fis-Serbja u Montenegro. Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju f’dan il-qasam. 3.9.15. Il-kooperazzjoni kulturali Il-partijiet jintrabtu li jagħtu spinta lill-kooperazzjoni kulturali. Din il-kooperazzjoni ser isservi, fost l-oħrajn, biex jiżdied il-ftehim reċiproku u l-istima bejn l-individwi, il-komunitajiet u l-popli. 3.9.16. Il-kooperazzjoni fil-qasam awdjo-viżiv Il-partijiet ser jikkooperaw biex jagħtu spinta lill-industrija awdjo-viżiva fl-Ewropa u jħeġġu l-produzzjoni konġunta fl-oqsma taċ-ċinema u tat-televiżjoni. Il-kooperazzjoni għandha tinkludi, fost l-oħrajn, programmi u faċilitajiet għat-taħriġ tal-ġurnalisti u ta’ professjonisti oħrajn fil-mezzi tal-komunikazzjoni, per eżempju bil-parteċipazzjoni fil-programm MEDIA, kif ukoll għajnuna teknika lill-mezzi tal-komunikazzjoni pubbliċi u privati sabiex jiġu rinforzati l-indipendenza, il-professjonalità u r-rabtiet tagħhom ma’ mezzi tal-komunikazzjoni oħrajn Ewropej. Is-Serbja u Montenegro se tiġbed l-istess linja fil-politika tagħha dwar ir-regolazzjoni ta’ l-aspetti tal-kontenut tax-xandir min-naħa għall-oħra tal-fruntieri bħall-politika tal-KE u ser tarmonizza l-leġiżlazzjoni tagħha ma’ l- acquis ta’ l-UE. Is-Serbja u Montenegro se tagħti attenzjoni partikolari għall-kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-ksib tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali għall-programmi mxandra bis-satellita u bil-kejbil . 3.9.17. Is-soċjetà ta’ l-informazzjoni Il-kooperazzjoni ser tiffoka primarjament fuq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju dwar is-soċjetà ta’ l-informazzjoni. Ser tappoġġja l-aktar l-allinjament ftit ftit tal-politika u tal-leġiżlazzjoni f’dan is-settur ma’ dawk tal-Komunità. Il-partijiet ser jikkooperaw ukoll bl-għan li jiżviluppaw aktar is-Soċjetà ta’ l-Informazzjoni fis-Serbja u Montenegro. L-għanijiet globali ser jinkludu l-preparazzjoni tas-soċjetà sħiħa għall-era diġitali, li jinġibdu l-investimenti u li jiġi żgurat it-tħaddim tan-netwerks mas-servizzi. 3.9.18 In-Netwerks u s-Servizzi tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi Il-kooperazzjoni ser tiffoka primarjament fuq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju f’dan il-qasam. B’mod partikolari, il-partijiet ser isaħħu l-kooperazzjoni fil-qasam tan-netwerks tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, u s-servizzi assoċjati, bl-għan aħħari li ż-żewġ Repubbliki jadottaw l- acquis f’dawn is-setturi. 3.9.19. L-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni Il-partijiet kontraenti ser jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jistimulaw l-iskambju reċiproku ta’ l-informazzjoni. Ser tingħata prijorità lill-programmi li għandhom l-għan li jipprovdu lill-pubbliku ġenerali b’informazzjoni bażika dwar il-Komunità u ċ-ċirki professjonali fis-Serbja u Montenegro b’informazzjoni aktar speċjalizzata. 3.9.20. It-Transport Il-kooperazzjoni bejn il-partijiet ser tiffoka fuq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam tat-trasport. B’mod partikolari, il-kooperazzjoni tista’ timmira lejn ir-ristrutturar u l-modernizzazzjoni tal-modi tat-trasport fir-Repubblika, it-titjib tal-moviment ħieles tal-passiġġieri u tal-prodotti, it-titjib ta’ l-aċċess għas-suq u għall-faċilitajiet tat-trasport, inklużi l-porti u l-ajruporti, l-appoġġ lill-iżvilupp ta’ l-infrastrutturi multimodali marbutin man-netwerks Transewropej ewlenin, l-aktar biex jissaħħu r-rabtiet reġjonali fix-Xlokk ta’ l-Ewropa, il-ksib ta’ standards operattivi komparabbli ma’ dawk fil-Komunità, l-iżvilupp ta’ sistema tat-trasport fis-Serbja u Montenegro kompatibbli u fuq l-istess linji tas-sistema Komunitarja u t-titjib tal-ħarsien ta’ l-ambjent fit-trasport. 3.9.21. L-Enerġija Il-kooperazzjoni ser tiffoka fuq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-enerġija, inklużi, kif xieraq, l-aspetti tas-sigurtà nukleari. Ser tirrifletti l-prinċipji ta’ l-ekonomija tas-suq u tal-Karta tat-Trattat Ewropew dwar l-Enerġija, u ser tiżviluppa bl-għan li jkun hemm integrazzjoni gradwali tas-Serbja u Montenegro fis-swieq ta’ l-enerġija Ewropej, b’mod partikolari biex tiġi stabbilita l-Komunità ta’ l-Enerġija fix-Xlokk ta’ l-Ewropa (ECSEE - Energy Community in South East Europe ). 3.9.22. L-ambjent Il-partijiet ser jiżviluppaw u jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom fil-kompitu vitali li jiġġieldu kontra d-degradazzjoni ambjentali, bl-għan li jinkoraġġixxu s-sostenibbiltà ambjentali. Il-kooperazzjoni ser tiffoka l-aktar fuq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-ambjent. 3.9.23. Ir-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku Il-Partijiet ser iħeġġu l-kooperazzjoni fir-riċerka xjentifika ċivili u fl-iżvilupp teknoloġiku (RTD) fuq il-bażi ta’ benefiċċju reċiproku u, filwaqt li titqies id-disponibbiltà tar-riżorsi, aċċess xieraq għall-programmi rispettivi tagħhom, bla ħsara għal livelli xierqa ta’ ħarsien effettiv tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, industrijali u kummerċjali (IPR). Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam tar-riċerka u ta’ l-iżvilupp tekniku. 3.9.24. L-iżvilupp reġjonali u lokali Il-partijiet ser ifittxu li jsaħħu l-kooperazzjoni għal żvilupp reġjonali u lokali, bl-għan li jikkontribwixxu għall-iżvilupp ekonomiku u jnaqqsu l-iżbilanċi reġjonali. Ser tingħata attenzjoni speċifika għall-kooperazzjoni min-naħa għall-oħra tal-fruntieri, dik transnazzjonali u interreġjonali . Il-kooperazzjoni ser tqis b’mod xieraq l-oqsma prijoritarji li għandhom x’jaqsmu ma’ l- acquis Komunitarju fil-qasam ta’ l-iżvilupp reġjonali. 3.9.25 Ir-riforma ta’ l-amministrazzjoni pubblika Il-kooperazzjoni ser jkollha l-għan li tiżviluppa aktar amministrazzjoni pubblika effiċjenti u responsabbli fis-Serbja u Montenegro. Il-kooperazzjoni ser tibni fuq l-isforzi għal riforma ta’ qabel u dawk korrenti f’dan il-qasam. Il-kooperazzjoni f’dan il-qasam ser tiffoka l-aktar fuq il-bini ta’ l-istituzzjonijiet, inkluż l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ proċeduri ta’ reklutaġġ trasparenti u imparzjali, l-amministrazzjoni tar-riżorsi umani, u l-iżvilupp tal-karrieri għas-servizz pubbliku, it-taħriġ li jkompli u l-inkoraġġiment ta’ l-etika fl-amministrazzjoni pubblika. Il-kooperazzjoni ser tkopri l-amministrazzjonijiet ta’ l-Istat Unjoni, tar-Repubbliki u l-amministrazzjonijiet lokali. 3.10. Il-kooperazzjoni finanzjarja Sabiex jinkisbu l-għanijiet ta’ l-SAA, is-Serbja u Montenegro tista’ tirċievi għajnuna finanzjarja mill-Komunità fil-forom ta’ għotjiet u self, inkluż self mill-Bank ta’ l-Investiment Ewropew. L-għajnuna Komunitarja tibqa’ marbuta mat-twettiq tal-prinċipji u tal-kondizzjonijiet stabbiliti fil-konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ l-Affarijiet Ġenerali tad-29 ta’ April 1997. Se jitqiesu wkoll is-Sħubija Ewropea, ir-riżultati tar-Rapport Ġenerali mas-Serbja u Montenegro, u l-konklużjonijiet l-oħrajn tal-Kunsill li huma rilevanti għall-programm tar-riforma. L-għajnuna mogħtija lis-Serbja u Montenegro ser titħaddem sabiex ikunu osservati l-bżonnijiet, jintgħażlu l-prijoritajiet, tingħata stampa tal-kapaċità ta’ assorbiment u ta’ ħlas mill-ġdid, u jkunu implimentati miżuri għar-riforma u r-ristrutturar ta’ l-ekonomija. L-għajnuna finanzjarja, fil-forma ta’ għotjiet, tista’ tkun provduta skond ir-Regolament tal-Kunsill rilevanti fi ħdan qafas indikattiv multi-annwali stabbilit mill-Komunità wara konsultazzjonijiet mas-Serbja u Montenegro. L-għajnuna finanzjarja mill-Komunità se tkopri s-setturi kollha tal-kooperazzjoni, fejn tingħata attenzjoni partikolari lill-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni u lill-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni. Fuq talba tas-Serbja u Montenegro u fil-każ ta’ ħtieġa speċjali, il-Komunità tista’ teżamina f’koordinazzjoni ma’ istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, il-possibbiltà li tingħata, fuq bażi eċċezzjonali, għajnuna makro-finanzjarja bla ħsara għal ċerti kondizzjonijiet u filwaqt li titqies id-disponibbiltà tar-riżorsi finanzjarji kollha. Din l-għajnuna tkun rilaxxjata bla ħsara għat-twettiq ta’ kondizzjonijiet li għad iridu jiġu stabbiliti fil-kuntest ta’ programm miftiehem bejn ir-Repubblika ta’ Montenegro u r-Repubblika tas-Serbja u l-IMF. Sabiex ikun possibbli l-aħjar użu possibbli tar-riżorsi disponibbli, il-Partijiet ser jiżguraw li l-kontribuzzjonijiet Komunitarji jsiru b’koordinazzjoni mill-qrib ma’ dawk minn għejun oħrajn bħall-Istati Membri, pajjiżi u istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali. Minħabba dan, l-informazzjoni dwar l-għejun kollha ta’ l-għajnuna ser tiġi skambjata b’mod regolari bejn il-Partijiet. 3.11. Id-Dispożizzjonijiet Istituzzjonali, Ġenerali u Finali 3.11.1. Il-Kunsill ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAC) L-SAC ser ikun l-ogħla korp imwaqqaf taħt il-Ftehim u ser jissuperviżjona l-implimentazzjoni tiegħu. Ser jiltaqa’ f’intervalli regolari, fuq livell xieraq, u jsejjaħ laqgħat straordinarji meta jeħtieġu ċ-ċirkostanzi. Ser jikkonsisti minn membri tal-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea u membri tal-Kummissjoni Ewropea fuq naħa waħda, u minn membri tal-Gvernijiet ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, tar-Repubblika ta’ Montenegro u tar-Repubblika tas-Serbja fuq in-naħa l-oħra. Ser jeżamina kwalunkwe kwistjoni ewlenija, inkluż il-ftehim wara argument, li għandha x’taqsam ma’ l-implimentazzjoni tal-Ftehim u kwalunkwe kwistjoni bilaterali jew internazzjonali oħra ta’ interess reċiproku. L-SAC jista’ jiddelega kwalunkwe setgħa li għandu lill-Kumitat ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SACOM, ara aktar ’l isfel). Għall-kwistjonijiet fil-kompetenza tiegħu, l-EIB ser ikun involut bħala osservatur fid-diskussjoni ta’ l-SAC. L-SAC ser iwaqqaf ir-regoli tal-proċedura tiegħu. 3.11.2. Il-Kumitat ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SACOM - Stabilisation and Association Committee ) L-SACOM ser jgħin l-SAC u jipprepara għal-laqgħat tiegħu. Ser jiltaqa’ fuq il-livell tal-ħaddiema ċivili anzjani għall-inqas darba fis-sena u skond ma jeħtieġu ċ-ċirkostanzi. Ser jiżgura l-kontinwità bejn il-laqgħat ta’ l-SAC. L-SACOM ser jikkonsisti mir-rappreżentanti tal-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea u mir-rappreżentanti tal-Kummissjoni Ewropea fuq naħa waħda, u mir-rappreżentanti tas-Serbja u Montenegro fuq in-naħa l-oħra. L-SACOM ser jeżamina kwalunkwe kwistjoni li għandha x’taqsam ma’ l-implimentazzjoni tal-Ftehim u kwalunkwe kwistjoni oħra ta’ interess reċiproku. Fl-oqsma speċifiċi, l-SACOM jista’ jwaqqaf sottokumitati . 3.11.3. Il-Kumitat Parlamentari ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAPC - Stabilisation and Association Parliamentary Committee ) L-SAPC ser ikun forum biex il-membri tal-Parlamenti ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro, tar-Repubblika ta’ Montenegro u tar-Repubblika tas-Serbja u tal-Parlament Ewropew jiltaqgħu u jiskambjaw il-fehmiet tagħhom. Ser jiltaqa’ għall-inqas darba fis-sena. L-SAPC jista’ jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-SAC. 3.11.4. Id-dispożizzjonijiet ġenerali u finali Il-partijiet ser jadottaw dispożizzjonijiet sabiex: - jiżguraw li l-persuni naturali u legali għandhom aċċess mingħajr diskriminazzjoni għall-qrati kompetenti u għat-tribunali amministrattivi għad-difiża tad-drittijiet tagħhom; - jagħmluha possibbli biex il-partijiet jieħdu kwalunkwe miżura li titqies meħtieġa għal raġunijiet ta’ sikurezza (difiża nazzjonali, stat ta’ gwerra, eċċ.); - jiżguraw in-nuqqas ta’ diskriminazzjoni fl-applikazzjoni tal-miżuri meħuda taħt il-Ftehim; - jistabbilixxu l-proċeduri ta’ konsultazzjoni u ta’ ftehim wara argumenti biex jittieħdu l-miżuri fil-każ li ma jintlaħqux l-obbligazzjonijiet taħt il-Ftehim; - jippermettu ż-żamma tad-drittijiet mogħtija minn ftehimiet eżistenti bejn is-Serbja u Montenegro u Stat Membru wieħed ta’ l-UE jew aktar minn Stat Membru wieħed, fejn dawn huma aktar vantaġġjużi għall-operaturi ekonomiċi tal-partijiet; - jistabbilixxu kemm idum japplika l-Ftehim (bi prinċipju, mhux limitat), bil-possibbiltà ta’ denunzja wara notifika (il-Ftehim għandu jieqaf japplika sitt xhur wara d-data ta’ notifika bħal din), u s-sospensjoni, b’effett immedjat, fil-każ ta’ ksur ta’ xi waħda mill-elementi essenzjali tal-Ftehim; - jinkludu klawsoli territorjali, b’mod partikolari li l-Ftehim m’għandux japplika fil-Kosovo li bħalissa qiegħda taħt amministrazzjoni internazzjonali wara r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1244 ta’ l-10 ta’ Ġunju 1999. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-istat korrenti tal-Kosovo jew għad-determinazzjoni ta’ l-istat finali tagħħa taħt l-istess Riżoluzzjoni; - jiddefinixxu l-kunċett ta’ "partijiet" għall-Ftehim, li jfisser il-Komunità, jew l-Istati Membri tagħha, jew il-Komunità u l-Istati Membri tagħha, skond is-setgħat rispettivi tagħhom, min-naħa waħda, u l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro u/jew l-Istati Membri kostitwenti tiegħu (iż-żewġ Repubbliki), skond is-setgħat rispettivi tagħhom, min-naħa l-oħra; - jiddefinixxu l-kunċett ta’ lingwi awtentiċi, kif ukoll ir-ratifika u d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim. Waqt in-negozjati, il-partijiet kontraenti ser jeżaminaw ir-rilevanza li jikkonkludu Ftehim Interim , li għandu jidħol fis-seħħ wara l-firma tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni, inklużi d-dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu tal-prodotti tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni kif ukoll id-dispożizzjonijiet rilevanti dwar it-Trasport. Is-Segretarju Ġenerali tal-Kunsill ta’ l-UE ser ikun id-depożitarju tal-Ftehim. [1] COM (99) 235 ta’ Mejju 1999 [2] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ l-14 ta’ Marzu 2005 dwar il-konklużjoni tal-ftehim bilaterali bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar il-kummerċ fil-prodotti tessili (2005/272/KE) Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 90/2005 [3] Taqsira ta’ Srbija i Crna Gora [4] L-Istat Unjoni fih żewġ Stati membri: ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika tal-Montenegro. [5] COM(2005) 476 finali tat-12 ta’ April 2005. [6] L-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro fih żewġ Stati membri: ir-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika ta’ Montenegro. Kemm l-Istat Unjoni kif ukoll iż-żewġ Stati membri kostitwenti għandhom setgħat biex jagħmlu t-trattati. F’dawn id-Direttivi tan-Negozjati kollha, it-termini Repubblika/i jew Repubblikan jirreferu għar-Repubblika tas-Serbja u r-Repubblika tal-Montenegro bħala Stati membri ta’ l-Istat Unjoni tas-Serbja u Montenegro. [7] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ l-14 ta’ Marzu 2005 dwar il-konklużjoni tal-ftehim bilaterali bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar il-kummerċ fil-prodotti tessili (2005/272/KE) Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 90/2005 [8] Skond ir-Regolament 517/94.