WERREJ INTRODUZZJONI 2 IL-ĦOLQIEN TAL-PROGRAMM ĠUSTIZZJA ĊIVILI 2 L-GĦANIJIET TAL-PROGRAMM 3 ID-DIVERSI MEZZI TA’ AZZJONI TAL-PROGRAMM 5 IL-ĠESTJONI TAL-PROGRAMM 6 L-INIZJATTIVI TAL-KUMMISSJONI 11 IL-PROĠETTI SPEĊIFIĊI 13 IL-PROĠETTI SPEĊIFIĊI FIL-QASAM TAL-LIĠI DWAR IL-KOMPETIZZJONI 19 L-GĦOTJIET OPERATTIVI 20 KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET 22 INTRODUZZJONI Id-Deċiżjoni[1] tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Settembru 2007 li tistabbilixxi l-Programm Speċifiku “Ġustizzja Ċivili”, tipprovdi li l-Kummissjoni għandha tippreżenta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, sa mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu 2011, rapport ta’ evalwazzjoni interim dwar ir-riżultati miksuba u l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tal-implimentazzjoni tal-Programm. Dan ir-rapport jissodisfa din il-ħtieġa. Huwa jiddeskrivi l-progress tal-programm mill-adozzjoni tiegħu f’Settembru 2007, billi jipprovdi sommarju tal-kisbiet ewlenin tiegħu. L-ewwel attivitajiet iffinanzjati mill-programm bdew biss ftit inqas minn tliet snin ilu. Ftit biss minn dawn l-attivitajiet tlestew diġà. Għalhekk, l-enfasi sejra tkun essenzjalment fuq l-istruttura u l-ġestjoni tal-Programm. Ir-rapport jindirizza wkoll xi wħud mill-kwistjonijiet ċentrali għat-tħejjija tal-eżerċizzju ta’ programmazzjoni finanzjarja li jmiss. L-evalwazzjoni proposta hija bbażata b’mod partikolari fuq: - L-informazzjoni statistika u baġitarja li għandha l-Kummissjoni, kif ukoll l-esperjenza miksuba minnha mill-Programm ta’ fondi preċedenti, - L-informazzjoni statistika u baġitarja, kif ukoll l-impressjonijiet rigward l-effikaċja tal-Programm biex jappoġġja l-attivitajiet politiċi tal-Kummissjoni, - L-analiżi tal-operazzjonijiet tal-Programm, - L-iskambju ta’ ideat li kien hemm waqt il-laqgħa informali mal-parti l-kbira tar-rappreżentanti tal-Istati Membri fi ħdan il-Kumitat tal-Programm, li kienet iddedikata kollha għal din l-evalwazzjoni. Din il-laqgħa saret fi Brussell fil-11 ta’ Jannar 2011. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta wkoll, sa mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2014, rapport ta’ evalwazzjoni finali tal-Programm li jistabbilixxi, permezz tal-indikaturi ta’ prestazzjoni, jekk dawn il-miri jkunux intlaħqu. IL-ĦOLQIEN TAL-PROGRAMM ĠUSTIZZJA ĊIVILI Il-Programm huwa kontinwazzjoni tal-Programmi preċedenti Grotius (1996 – 2000), Grotius civil (2001), Schuman (1999 – 2001) u, għall-perjodu 2002-2006, tal-qafas ġenerali Komunitarju ta’ attivitajiet stabbiliti sabiex jiffaċilitaw il-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam ċivili. Il-Programm Grotius kellu l-għan li jiffaċilita l-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-Istati Membri billi jrawwem l-għarfien reċiproku tas-sistemi legali u ġudizzjarji. Huwa kien immirat għall-professjonisti legali u serva sabiex jiffinanzja taħriġ, skambji u korsijiet, kif ukoll l-organizzazzjoni ta’ laqgħat, studji u riċerki, u t-tixrid tal-informazzjoni. L-azzjoni Robert Schuman kienet implimentata bejn l-1999 u l-2001 bl-għan li tinkoraġġixxi u tappoġġja inizjattivi li jkabbru l-għarfien tal-professjonijiet legali tal-Istati Membri dwar il-liġi Komunitarja. L-għan ġenerali tagħha kien li ttejjeb bil-mod il-mod l-applikazzjoni tal-liġi Komunitarja fl-UE kollha. Il-Kummissjoni mbagħad ipproponiet il-ħolqien ta’ Programm qafas ġdid dwar il-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam ċivili għall-perjodu 2002-2006. Dan il-Programm ġdid kien adottat mill-Kunsill fir-rebbiegħa tal-2002. B’hekk saret enfasi partikolari fuq l-azzjonijiet li jwasslu għal riżultati aktar konkreti u fuq il-ħtieġa ta’ konnessjoni aktar mill-qrib mal-għanijiet tal-Programm u l-prijoritajiet magħżula fil-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Tampere. Il-possibbiltà ta’ finanzjament tal-attivitajiet ta’ NGOs u tal-azzjonijiet imwettqa fuq inizjattiva tal-Kummissjoni kienet l-element ġdid ewlieni tal-Programm. Fis-6 ta’ April 2005, il-Kummissjoni ppubblikat Komunikazzjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill bl-għan li tistabbilixxi Programm qafas “Drittijiet fundamentali u ġustizzja” għall-perjodu 2007-2013. Dan kien jikkonsisti f’erba’ proposti għal deċiżjonijiet, fosthom proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill li tistabbilixxi Programm Speċifiku għall-Ġustizzja Kriminali u deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi Programm għall-Ġustizzja Ċivili. Dawn iż-żewġ Programmi għandhom l-għan li jistabbilixxu żona Ewropea ta’ ġustizzja, ibbażata fuq il-prinċipju tar-rikonoxximent reċiproku tad-deċiżjonijiet tal-ġustizzja, il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji, fil-qasam ċivili jew kriminali, u l-ħolqien ta’ klima ta’ fiduċja. Huma jaħsbu ukoll sabiex jiffaċilitaw l-aċċess għall-ġustizzja u b’hekk, jiffaċilitaw il-ħajja taċ-ċittadini Ewropej, waqt li jinvolvu wkoll lill-“partijiet interessati” u lis-soċjetà ċivili fir-riflessjoni fil-qasam tal-ġustizzja. Il-Programmi “Ġustizzja Kriminali” u “Ġustizzja Ċivili” ivarjaw minn xulxin b’mod partikolari għaliex huma bbażati fuq bażijiet legali differenti (l-Artikoli 31 tat-TUE fil-każ tal-ewwel wieħed u 61 tat-TKE fil-każ tal-ieħor), iżda l-metodi ta’ ġestjoni tagħhom huma simili, li jgħin sabiex tinżamm koerenza bejniethom. Il-Programm Ġustizzja Ċivili ġie adottat tard permezz ta’ kodeċiżjoni, fl-aħħar tax-xahar ta’ Settembru 2007, u minħabba dan kien hemm aktar dewmien fil-pubblikazzjoni ta’ sejħiet għal proposti u fl-għażla tal-proġetti, dewmien li issa huwa kompletament solvut. L-GĦANIJIET TAL-PROGRAMM L-għanijiet prinċipali tal-Programm huma li jiffinanzja azzjonijiet maħsuba għall-promozzjoni tal-kooperazzjoni ġudizzjarja sabiex jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ żona Ewropea ġenwina ta’ ġustizzja fil-qasam ċivili. Aktar speċifikament, huma għandhom l-għan: - li jippromwovu l-kooperazzjoni ġudizzjarja sabiex jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ żona Ewropea ġenwina ta’ ġustizzja fil-qasam ċivili; - li jippromwovu l-eliminazzjoni ta’ ostakoli għall-funzjonament korrett ta’ proċedimenti transkonfinali ċivili fl-Istati Membri; - li jtejbu l-ħajja ta’ kuljum tal-individwi u tan-negozji billi jagħmluha possibbli għalihom li jasserixxu d-drittijiet tagħhom fl-Unjoni Ewropea kollha, l-aktar billi jitrawwem l-aċċess għall-ġustizzja; - li jsaħħu l-kuntatti, l-iskambju ta’ informazzjoni u n-netwerking bejn l-awtoritajiet legali, ġudizzjarji u amministrattivi u l-professjonijiet legali, anke permezz ta’ appoġġ għal taħriġ ġudizzjarju, bil-għan li dawk l-awtoritajiet u professjonisti jkunu jistgħu jifhmu lil xulxin aħjar. Kull sena, jiġu ppubblikati Programm ta’ Ħidma ġdid u sejħiet ġodda għall-proposti. Il-Programm ta’ Ħidma u s-sejħiet għall-proposti jipprovdu d-dettalji tal-prijoritajiet tas-sena f’dak li jirrigwarda s-sejħiet għall-proposti, kif ukoll l-istadji kollha tal-proċedura tal-għażla: - Fl-2007, madankollu ma kienet ġiet stabbilita l-ebda prijorità partikolari. - Għall-2008 u l-2009, il-prijorità ġenerali tal-Programm għall-għotjiet għall-azzjoni kienet is-servizzi elettroniċi tal-ġustizzja (e-justice). - Għall-2010, il-prijorità ġenerali kienet għal darb’oħra s-servizzi elettroniċi tal-ġustizzja, kif ukoll it-taħriġ tal-professjonisti legali. - Fl-2011, intgħażlu diversi prijoritajiet. Id-definizzjoni ta’ prijoritajiet speċifiċi tista’ biss iżżid l-effiċjenza tal-Programm. Madankollu, il-prijoritajiet jitqiesu biss bħala indikazzjoni: il-Programmi ta’ ħidma annwali jipprovdu li l-proġetti innovattivi li ma jaqgħux taħt l-oqsma definiti bħala prijoritajiet ma jiġux ippenalizzati. Fi kliem ieħor, il-prijoritajiet huma pjuttost teoretiċi. Il-Programmi ta’ ħidma annwali jistabbilixxu wkoll ir-rati ta’ kofinanzjament Komunitarju, kif ukoll il-limiti minimi u massimi li bejniethom jista’ jsir dan il-finanzjament. Kull sena r-rata ta’ kofinanzjament kienet stabbilita għal 80% tal-ispejjeż eliġibbli, filwaqt li din kienet biss ta’ 60% taħt il-Programm preċedenti. Għall-kuntrarju, mill-2009, il-limiti ta’ 50.000 u 200.000 Euro ttellgħu għal 75.000 u 500.000 Euro. Il-Programm huwa indirizzat, inter alia , lill-professjonisti tal-liġi, l-awtoritajiet nazzjonali u ċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea b’mod ġenerali. Huwa miftuħ għall-istituzzjonijiet u l-korpi pubbliċi jew privati, inklużi organizzazzjonijiet professjonali, universitajiet, istituzzjonijiet ta’ riċerka u istituzzjonijiet ta’ taħriġ legali u ġudizzjarju, għal professjonisti legali, organizzazzjonijiet internazzjonali u organizzazzjonijiet mhux governattivi tal-Istati Membri. Dan il-Programm huwa miftuħ għall-Istati Membri, minbarra d-Danimarka. Il-pajjiżi msieħba u dawk kandidati u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent li qegħdin jipparteċipaw fil-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u ta’ assoċjazzjoni jistgħu jipparteċipaw fil-Programm taħt ċerti kundizzjonijiet. ID-DIVERSI MEZZI TA’ AZZJONI TAL-PROGRAMM Il-Programm jipprovdi diversi metodi ta’ azzjoni, fosthom: - L-azzjonijiet fuq inizjattiva tal-Kummissjoni Dawn huma azzjonijiet speċifiċi mnedija mill-Kummissjoni, b’mod partikolari studji u xogħlijiet ta’ riċerka, stħarriġ tal-opinjoni pubblika u stħarriġ ieħor, it-tfassil ta’ indikaturi u metodoloġiji komuni, il-ġbir, l-iżvilupp u t-tixrid ta’ dejta u ta’ statistika, seminars, konferenzi u laqgħat ta’ esperti, l-organizzazzjoni ta’ kampanji u avvenimenti pubbliċi, l-iżvilupp u l-aġġornament ta’ siti elettroniċi, it-tħejjija u t-tixrid ta’ materjal ta’ informazzjoni, l-appoġġ lil netwerks ta’ esperti nazzjonali u l-amministrazzjoni tagħhom, attivitajiet ta’ analiżi, ta’ monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tipproċedi permezz ta’ kuntratti ta’ akkwisti pubbliċi. - Il-proġetti speċifiċi Dawn huma proġetti transnazzjonali speċifiċi ta’ interess Komunitarju ppreżentati minn awtorità jew kwalunkwe korp ieħor ta’ Stat Membru, organizzazzjoni internazzjonali jew organizzazzjoni mhux governattiva, u li jinvolvu fi kwalunkwe każ tal-inqas żewġ Stati Membri jew tal-inqas Stat Membru wieħed u Stat ieħor li jista’ jkun pajjiż imsieħeb jew pajjiż kandidat. L-azzjonijiet tal-Programm huma miftuħa għall-pajjiżi li ġejjin: il-pajjiżi fil-proċess ta’ sħubija, il-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent inklużi fil-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-ftehim ta’ assoċjazzjoni jew fil-protokolli addizzjonali tagħhom relatati mal-parteċipazzjoni fi programmi Ewropej konklużi jew li għandhom jiġu konklużi ma’ dawk il-pajjiżi. Fil-mument li qed jiġi ppreżentat dan ir-rapport, l-ebda pajjiż terz ma jissodisfa l-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jieħu sehem fil-programm. NB: Kull sena, somma ta’ EUR 800.000 tiġi rriżervata għall-finanzjament ta’ proġetti speċifiċi marbuta mat-taħriġ tal-professjonisti legali fil-qasam tal-liġi Ewropea tal-kompetizzjoni. Din l-attività hija soġġetta għal sejħiet għal proposti separati. - L-għotjiet operattivi Il-programm jista’ jiffinanzja l-attivitajiet tal-organizzazzjonijiet mhux governattivi jew entitajiet oħrajn li jkollhom għanijiet ta’ interess Ewropew ġenerali skont l-objettivi ġenerali tal-Programm taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-programmi ta’ ħidma annwali. Aktar tard sejrin naraw kif it-test kemmxejn ambigwu ta’ din id-dispożizzjoni ħoloq ċerti diffikultajiet. - L-organizzazzjonijiet imsemmija fil-bażi legali Il-Programm jipprovdi għotjiet operattivi bl-għan li jikkofinanzja spejjeż marbuta mal-Programmi ta’ ħidma permanenti tan-netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura u n-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-Unjoni Ewropea, kemm-il darba l-ispejjeż isiru għall-finijiet li jiġi segwit objettiv ta’ interess ġenerali Ewropew. - In-netwerk ġudizzjarju Ewropew Il-Programm huwa maħsub ukoll sabiex jiffaċilita l-operat tan-netwerk ġudizzjarju Ewropew fil-qasam ċivili u kummerċjali stabbilit mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE. IL-ĠESTJONI TAL-PROGRAMM - Ir-riżorsi finanzjarji L-ipprogrammar finanzjarju, espress f’miljuni ta’ Euro, huwa skont kif ġej: |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 |Total | |Ġustizzja ċivili |14,4 |14,7 |15,3 |15,8 |16,0 |16,5 |17,1 |109,3 | |Il-linja tal-baġit ikkonċernata hija 18 06 07. Il-Programm Ġustizzja Ċivili jgawdi minn żieda qawwija fl-allokazzjoni finanzjarja meta mqabbel mal-Programm preċedenti. It-tabella ta’ hawn taħt turi d-differenza fl-allokazzjonijiet bejn il-Programm ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja ċivili (5 snin) u l-Programm attwali (l-ewwel 5 snin). Iżda wieħed m’għandux jinsa li dan tal-aħħar jinkludi n-nefqiet marbuta mal-operat tan-netwerk ġudizzjarju Ewropew u ma’ azzjonijiet speċifiċi fil-qasam tal-kompetizzjoni (€ 800.000 fis-sena) immexxi mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni. [pic] Aħdar: Ġustizzja ċivili 2007/2011 Aħmar: Kooperazzjoni ġudizzjarja ċivili 2002/2006 Il-grafika ppreżentata fil-paġna li jmiss tispjega t-tqassim tal-baġit disponibbli għad-diversi attivitajiet previsti mill-Programm, sena wara sena. Wieħed jinnota l-post kemmxejn żgħir tal-krediti rriżervati għall-għotjiet għall-azzjoni (proġetti speċifiċi transnazzjonali) li jiffurmaw il-qofol tal-Programm. TQASSIM TAL-BAĠIT DISPONIBBLI SKONT IT-TIPI TA’ ATTIVITAJIET [pic] Blu: Inizjattivi tal-Kummissjoni Aħmar: Għotjiet għal azzjonijiet Aħdar: Għotjiet għal azzjonijiet: kompetizzjoni Vjola: Għotjiet għall-funzjonament Blu ċar: Għotjiet għall-funzjonament imsemmija fil-bażi ġuridika Oranġjo: Netwerk - Iċ-ċiklu ta’ ħajja ta’ proġett Bħal bosta Programmi Ewropej, il-Programm Ġustizzja Ċivili jimxi fuq ċiklu speċifiku, għall-inqas fil-każ tal-parti “proġetti speċifiċi”, li hija mifruxa fuq diversi snin. Iċ-ċiklu jibda, l-ewwel sena, bi Programm ta’ ħidma annwali. Dan il-Programm ta’ ħidma jiġi adottat mill-Kummissjoni, megħjuna mill-Kumitat tal-Programm skont il-proċedura ta’ amministrazzjoni. Waqt laqgħa informali li saret fil-11 ta’ Jannar 2011, ir-rappreżentanti tal-Istati Membri kollha esprimew ix-xewqa li jiġu inklużi aktar fit-teħid tad-deċiżjoni dwar il-Programm ta’ ħidma, li tfisser id-deċiżjoni dwar il-finanzjament, kif ukoll fl-għażla tal-proġetti, anki jekk f’dan il-każ il-Kumitat jiddeċiedi skont il-proċedura konsultattiva. Il-Programm ta’ Ħidma huwa segwit minn sejħiet għal proposti, l-għażla tal-proġetti l-aktar rilevanti, l-iffirmar tal-kuntratti u l-ewwel ħlasijiet. Fit-tieni sena, tibda l-implimentazzjoni tal-proġetti. Wara l-perjodu ta’ attività tagħhom (massimu ta’ sentejn), il-promoturi tal-proġetti jkun għad fadlilhom 3 xhur sabiex jippreżentaw ir-rapport finali u l-kontijiet. Fi kliem ieħor, għal sejħa li tkun ġiet imnedija fis-sena n, il-ħlasijiet finali jsiru fis-sena n+2, jew saħansitra n+3. Il-kontenut tas-sejħa jiġi adattat kull sena sabiex jikkunsidra, minn naħa, prijoritajiet ġodda msemmija fil-Programm ta’ ħidma annwali (marbuta mal-progress tal-ħidma Komunitarja fil-qasam tal-ġustizzja ċivili) u, min-naħa l-oħra, l-esperjenzi tas-snin ta’ qabel. Id-diversi fażijiet tal-proċedura tal-għażla, li tista’ tidher twila ħafna minħabba li tieħu madwar 8 xhur bejn il-pubblikazzjoni tas-sejħa u l-iffirmar tal-kuntratti ta’ għotja, huma dawn li ġejjin: L-applikazzjonijiet għandhom jintlaqgħu sa mhux aktar tard mid-data indikata fis-sejħa għall-proposti. Mill-2008, l-applikanti ġew mitluba jimlew il-formola tagħhom u jinkludu d-dokumenti kollha meħtieġa permezz ta’ sistema elettronika msemmija Priamos. L-użu ta’ din is-sistema jippermetti b’mod partikolari li jiġi evitat l-immaniġġjar ta’ fajls tal-karti (pereżempju, diversi evalwaturi jkunu jistgħu jaħdmu fl-istess ħin), jiġi evitat li jintilfu fajls u jiġu evitati kwistjonijiet rigward id-data ta’ meta jkunu waslu. Kumitat intern tal-għażla, magħmul minn uffiċjali tal-Kummissjoni, jeżamina l-proposti, billi jivverifika f’din l-ordni: - Il-kriterji ta’ esklużjoni u ta’ eliġibbiltà - Il-kriterji tal-għażla - Il-kriterji tal-għoti (evalwazzjoni proprja) Dawn il-kriterji differenti huma spjegati fis-sejħiet għall-proposti, li tagħhom wieħed għandu jsib eżempju fl-Anness nru 2 (Programm ta’ ħidma u sejħa għal proposti għall-2010). Jekk il-proposti jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà u ta’ għażla, il-Kumitat jevalwahom u jagħtihom punti skont id-diversi kriterji tal-għoti. Il-kumitat jikklassifika l-proposti eliġibbli skont il-marki miksuba u, fil-limiti tal-baġit disponibbli, jindika dawk li jirrakkomanda li jintgħażlu. Il-kumitat konsultattiv previst mid-Deċiżjoni bażika jiltaqa’ sabiex jiddiskuti l-proposta msemmija hawn fuq. Sa issa, fir-rigward tas-sejħiet għall-proposti għall-2007, 2008, 2009 u 2010, il-kumitat ta opinjoni favorevoli b’konsensus dwar il-proposti ippreżentati lilu. Jista’ jkun li l-laqgħat jiġu sostitwiti minn proċedura bil-miktub. Il-Kummissjoni tadotta l-lista ta’ proposti magħżula għal kofinanzjament (“Award decision”). Din il-lista tkun akkumpanjata mill-ammonti massimi li jikkorrispondu għal kull għotja. Dawn l-ammonti jistgħu jiġu riveduti jekk il-baġits ippreżentati mill-kandidati ma jkunux għal kollox eliġibbli jew ippreżentati tajjeb. Meta baġit totalment eliġibbli jintbagħat lill-Kummissjoni, il-fondi meħtieġa jiġu impenjati u jiġi ppreżentat ftehim dwar għotja lill-benefiċjarju potenzjali. Wara l-iffirmar tal-ftehim miż-żewġ partijiet, l-azzjoni tista’ tibda, u titħallas l-ewwel parti tal-finanzjament, jiġifieri 70%. L-azzjonijiet ġeneralment idumu bejn 12 u 24 xahar mill-ewwel jum tax-xahar ta’ wara d-data tal-iffirmar tal-ftehim ta’ għotja mill-aħħar waħda miż-żewġ partijiet jew data oħra magħżula mill-benefiċjarju jekk ikun meħtieġ. Matul il-perjodu kollu tal-attività, il-proġett ikun immonitorjat minn uffiċjal tal-Kummissjoni, li jindirizza l-kwistjonijiet kollha mqajma mill-benefiċjarju. Il-parti l-kbira tal-kwistjonijiet imqajma mill-benefiċjarji matul l-implimentazzjoni tal-proġett tagħhom huma marbuta mal-baġit (żieda f’ċerti spejjeż jew l-arranġament tagħhom bejn it-taqsimiet differenti); Spiss jiġri li l-benefiċjarji jkunu jixtiequ jestendu ż-żmien tal-proġett jew għax ma jkunx irnexxielhom iwettqu l-azzjonijiet kollha previsti, jew għax ikunu ltaqgħu ma’ diffikultajiet sabiex jorganizzaw il-konferenzi/seminars jew ilaqqgħu lill-parteċipanti/kelliema kollha f’data partikolari; Xi kultant, wieħed mill-imsieħba marbuta mal-proġett jiddeċiedi li jirtira minnu u għalhekk jipperikola l-implimentazzjoni tal-proġett. It-tibdil fil-persunal (mard, liv tal-maternità eċċ.) huwa problema oħra li spiss jiltaqgħu magħha l-mexxejja tal-proġett. Imbagħad, ir-rapport finali (dwar l-aspetti tekniċi u finanzjarji) għandu jintbagħat mill-benefiċjarju lill-Kummissjoni fi żmien 3 xhur minn meta tintemm l-azzjoni, flimkien mat-talba tal-ħlas finali. Il-ħlas tal-bilanċ isir fi żmien 45 jum minn meta dawn id-dokumenti jiġu approvati mill-Kummissjoni. Il-kontroll tal-proġetti jsir f’diversi stadji: Waqt il-proċess tal-għażla: is-servizzi finanzjarji tal-Kummissjoni jivverifikaw li l-baġits ikunu eliġibbli u ppreżentati tajjeb. Jekk ma jkunx hekk, dawn jikkuntattjaw lill-applikanti sabiex jirranġaw dawn l-iżbalji, u l-ftehim dwar l-għoti jiġi propost biss jekk ikun hemm qbil dwar l-aspetti tal-baġit. Matul il-progress tal-proġetti, jista’ jkun li uffiċjal tal-Kummissjoni jipparteċipa f’attivitajiet bħal konferenzi u seminars. Madankollu, ma jkunx mistenni li jsir rapport interim. Fl-aħħar tal-proġetti, il-ħlas tal-bilanċ lill-benefiċjarju jsir biss wara l-approvazzjoni tar-rapport finali mill-Kummissjoni, kemm jekk ikunu aspetti materjali jew inkella finanzjarji. B’mod partikolari, id-dokumenti ta’ appoġġ (irċevuti eċċ.) li jakkumpanjaw ir-rapport jiġu analizzati mis-servizzi finanzjarji, billi jittieħdu “kampjuni”. L-INIZJATTIVI TAL-KUMMISSJONI Matul il-perjodu studjat, l-azzjonijiet imwettqa fuq inizjattiva tal-Kummissjoni kienu dawn li ġejjin: - Il-manutenzjoni tas-siti elettroniċi u ta’ databases li diġà kienu nħolqu permezz tal-Programm preċedenti: L-Atlas Ġudizzjarju Ewropew huwa għodda elettronika, ippreżentat fil-forma ta’ database aċċessibbli permezz tal-internet u disponibbli fil-lingwi uffiċjali kollha tal-Unjoni Ewropea. L-għan tiegħu huwa li jassigura aċċess faċli għall-informazzjoni li tirrigwarda l-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam ċivili. L-Atlas jagħti lill-professjonisti u liċ-ċittadini l-possibbiltà li jistabbilixxu b’mod faċli liema awtorità kompetenti għandhom jindirizzaw f’każijiet partikolari, b’mod speċjali: - għat-tiftix ta’ qrati li jkollhom ġurisdizzjoni, - għan-notifika u s-servizz ta’ dokumenti, - għall-kisba ta’ xhieda, - għall-infurzar tas-sentenzi u - għal diversi kwistjonijiet oħrajn. Barra minn hekk, il-proċeduri rilevanti jkunu ffaċilitati sa fejn ikun possibbli, billi l-utent jingħata aċċess għal xi għodda elettronika bbażata fuq il-formoli differenti li għandhom jimtlew bħala parti mill-applikazzjoni ta’ diversi strumenti legali. JURE hija database żviluppata mill-Kummissjoni Ewropea li tiġbor tagħrif dwar il-kawżi tal-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea u tal-qrati tal-Istati Membri u dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000, kif ukoll dwar il-ġurisdizzjoni, ir-rikonoxximent u l-infurzar tas-sentenzi fil-qasam ċivili u kummerċjali u dwar l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni tal-1968 ta’ Brussell u l-Konvenzjoni tal-1988 ta’ Lugano. Din hija għodda ta’ riċerka b’saħħitha li primarjament hija maħsuba sabiex tiffaċilita l-aċċess għal tagħrif komplet u aġġornat b’mod regolari. Dan it-tagħrif huwa aċċessibbli għal kulħadd mingħajr ħlas, inklużi l-professjonisti legali tal-UE kollha. Is-sommarji tas-sentenzi ta’ din id-database huma disponibbli bil-Ġermaniż, bl-Ingliż u bil-Franċiż kif ukoll bil-lingwa oriġinali tal-kawża. JURE tiġi aġġornata kontinwament bil-kontribuzzjonijiet magħmula mill-professjonisti tas-settur legali u riveduti mill-Kummissjoni Ewropea. - Studji Il-Kummissjoni ffinanzjat għadd ta’ studji permezz tal-Programm Ġustizzja Ċivili, fosthom: Studju, fdat f’idejn l-Istitut Svizzeru tal-liġi komparattiva, dwar l-applikazzjoni tal-liġi ta’ pajjiż barrani mit-tribunali u l-awtoritajiet extra-ġudizzjarji. Dan l-istudju għandu jgħin sabiex ikun stabbilit jekk approċċ komuni għal din il-kwistjoni huwiex mixtieq fil-livell Ewropew u, jekk iva, liema azzjonijiet jistgħu jittieħdu. Studju dwar l-adozzjoni jelenka d-dispożizzjonijiet legali, il-proċeduri u l-prattiki dwar dan is-suġġett fis-27 Stat Membru kif ukoll id-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom iċ-ċittadini Ewropej li jkunu jixtiequ jadottaw internazzjonalment. Dan l-istudju ser jikkunsidra l-possibbiltà li tinħoloq proċedura Ewropea applikabbli f’dawn il-każijiet. L-awturi ta’ studju dwar l-għajnuna legali sejrin jiffukaw fuq l-applikazzjoni tad-Direttiva tal-2003 dwar dan is-suġġett kif ukoll tal-Konvenzjoni tal-Aja tal-1980. Studju ieħor, li għaddej bħalissa, għandu jservi sabiex jitħejja r-rapport tal-Kummissjoni previst mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament “Rome I” dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali. Fl-aħħar nett għadu kif ġie mgħoddi studju lill-Kummissjoni rigward l-irkupru tad-djun transkonfinali, li għandu l-għan li jħejji l-proposta tal-Kummissjoni dwar il-ħolqien ta’ “European freezing order”. - Attivitajiet ta’ promozzjoni u tagħrif Il-“Jum Ewropew tal-Ġustizzja Ċivili”, organizzat fil-25 ta’ Ottubru ta’ kull sena b’kollaborazzjoni mal-Kunsill tal-Ewropa, jagħti l-possibbiltà lill-pubbliku sabiex isir jaf aktar dwar l-operat tal-ġustizzja ċivili u, b’hekk, isibha aktar faċli sabiex ikollu aċċess għall-qrati u t-tribunali. Mill-2007, din l-inizjattiva hija abbinata mal-Premju “Miżien tal-Kristall”. - Konferenzi Pereżempju, f’Jannar 2009, il-Kummissjoni u l-konferenza tal-Aja dwar id-dritt internazzjonali privat organizzaw konferenza komuni fil-qasam tal-liġi tal-familja. IL-PROĠETTI SPEĊIFIĊI MILL-2007 SAL-2010, INTLAQGħU 158 PROPOSTA GħAL PROġETTI SPEċIFIċI TRANSNAZZJONALI, LI MINNHOM INTGħAżLU 86 FILWAQT LI 72 ġEW IRRIFJUTATI . [pic] Blu: Proposti magħżula Aħmar: Proposti miċħuda Dawn il-proġetti jkopru firxa wiesgħa ta’ suġġetti differenti, li għamluha possibbli li bejn wieħed u ieħor jiġu indirizzati l-oqsma kollha tal-ġustizzja ċivili. L-aktar suġġetti ttrattati huma l-medjazzjoni u mbagħad is-servizzi elettroniċi tal-ġustizzja (e-justice). - Tqassim skont it-tipi ta’ benefiċjarji: Din it-tabella ta’ hawn taħt tispjega t-tqassim tal-proġetti magħżula skont it-tipi ta’ benefiċjarji [pic] Blu: Amministrazzjoni Aħmar: Universitajiet Aħdar: Assoċjazzjonijiet - Tqassim ġeografiku Organizzazzjonijiet minn 19-il Stat Membru, mis-26 li qegħdin jipparteċipaw fil-Programm (id-Danimarka m’hijiex tipparteċipa), ippreżentaw proposti għal proġetti speċifiċi u kellhom mill-inqas proposta waħda magħżula. L-Istati Membri kollha, minbarra d-Danimarka u Ċipru, kienu involuti mill-inqas darba fi proġett, kemm bħala “project leader” kif ukoll bħala sieħeb. Madankollu, dan il-bilanċ ġeografiku għandu jkun ikkwalifikat: l-organizzazzjonijiet ta’ ħames pajjiżi biss (il-Ġermanja, l-Italja, Spanja, il-Belġju u Franza) ippreżentaw ftit aktar minn żewġ terzi tal-proposti li daħlu mill-2007 u tal-proġetti magħżula. L-organizzazzjonijiet ta’ dawn il-pajjiżi huma wkoll dawk li spiss ikunu sħab fil-proġetti mmexxija minn oħrajn. Mill-bidu tal-Programm, l-organizzazzjonijiet Ġermaniżi huma l-aktar irrappreżentati fil-livelli kollha tal-parteċipazzjoni. Taħt il-Programm preċedenti, l-organizzazzjonijiet Taljani kienu bla dubju l-aktar irrappreżentati. Wieħed jista’ jinnota wkoll li l-organizzazzjonijiet ta’ ċerti pajjiżi bħall-Awstrija, l-Estonja, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Portugall jew ir-Rumanija huma spiss ippreżentati bħala msieħba. Fil-medja, proġett ma jinkludix aktar minn tliet imsieħba minn pajjiżi differenti, inkluż il-“project leader”. [pic] It-tabelli ppreżentati hawn taħt juru t-tqassim ġeografiku tal-proġetti magħżula: [pic] [pic] Blu: Proposti Aħmar: Project leader Kolonni (Stati Membri) : BE BG CZ DA DE EE IE GR ES FR IT CY LV LT LU HU MT NL AT PL PT RO SI SK FI SE UK [pic] Blu: Project leader Aħmar: Sieħeb Aħdar: Parteċipazzjoni Kolonni (Stati Membri) : BE BG CZ DA DE EE IE GR ES FR IT CY LV LT LU HU MT NL AT PL PT RO SI SK FI SE UK - Tqassim skont il-baġits It-tabella ta’ hawn taħt turi t-tqassim tal-proġetti magħżula skont il-valur tal-kofinanzjament mogħti. L-ammont kbir ta’ proġetti li l-kofinanzjament Ewropew tagħhom huwa bejn 101.000 u 200.000 Euro huwa ġġustifikat mill-fatt li l-Programmi ta’ ħidma tal-ewwel sentejn kienu jipprovdu limitu ta’ 200.000 Euro. [pic] Titlu: Finanzjament Komunitarju Blu: Proposti magħżula Kolonni: inqas minn 100,000 Euro, minn 101 sa 200,000 Euro, minn 201 sa 300,000 Euro, minn 301 sa 400,000 Euro, minn 401 sa 500,000 Euro IL-PROĠETTI SPEĊIFIĊI FIL-QASAM TAL-LIĠI DWAR IL-KOMPETIZZJONI Il-Programmi ta’ Ħidma annwali jipprovdu li kull sena, jiġi rriżervat baġit ta’ 800.000 Euro għall-kofinanzjament tal-proġetti speċifiċi fil-qasam tal-implimentazzjoni tal-liġi Ewropea dwar il-kompetizzjoni. Il-proġetti magħżula jirrigwardaw il-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-imħallfin nazzjonali, kif ukoll it-taħriġ tagħhom, fl-aspetti differenti tal-liġi Ewropea dwar il-kompetizzjoni, b’mod partikolari r-regoli applikabbli għall-impriżi u l-għajnuna mill-Istat. L-akbar għadd ta’ proġetti jirrigwarda l-attivitajiet ta’ taħriġ, kemm jekk dawn ikunu konferenzi u simpożji kif ukoll korsijiet strettament ta’ taħriġ. It-tabella li ġejja turi l-lista tal-benefiċjarji tal-għotjiet matul dawn it-tliet snin: [pic] L-Akkademja ta’ Trevi (E.R.A.) ipprovdiet kważi nofs l-azzjonijiet ta’ taħriġ ikkofinanzjati (13 minn 29). Imħallfin tan-nazzjonalitajiet kollha tal-UE ibbenefikaw mit-taħriġ mogħti. Mill-2007, is-sena li fiha l-aspett relatat mal-liġi dwar il-kompetizzjoni ntrabat mill-ġdid mal-Programm tal-Ġustizzja Ċivili, numru dejjem akbar ta’ mħallfin (kif ukoll prokuraturi u professjonisti legali oħrajn) setgħu jibbenefikaw mit-taħriġ: 499 fl-2007, 678 fl-2008, 747 fl-2009. L-GĦOTJIET OPER ATTIVI - Għotjiet mogħtija wara sejħa għal proposti Il-possibbiltà ta’ kofinanzjament tal-Programm ta’ ħidma ta’ ċerti NGOs wasslet biss għal ftit applikazzjonijiet (19) fl-ewwel tliet snin, li minnhom intgħażlu ftit biss (6 organizzazzjonijiet differenti intgħażlu matul l-ewwel tliet snin, li minnhom waħda tliet darbiet u oħra darbtejn). Il-fondi allokati għal dan it-tip ta’ azzjonijiet ma ntużawx b’mod sodisfaċenti ( madwar 30, 50 u 60% tal-fondi disponibbli matul l-ewwel tliet snin tal-Programm), li ġiegħel lill-Kummissjoni tnaqqas drastikament din l-allokazzjoni indikattiva mill-2011 (150.000 Euro minflok 500.000 Euro). Nerġgħu lura għall-konklużjoni tar-rapport dwar ir-raġunijiet ta’ dan in-nuqqas ta’ interess u l-konsegwenzi li jirriżultaw minnu. [pic] - Għotjiet mogħtija lil korpi msemmija fid-deċiżjoni bażika L-Artikolu 4 d) tad-Deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru2007 jipprovdi l-possibbiltà li tingħata għotja operattiva lil żewġ netwerks Ewropej imsemmija b’isimhom: dak tal-Presidenti tal-Qrati Supremi tal-UE u dak tal-Kunsilli Għoljin tal-Ġustizzja tal-UE. Din id-dispożizzjoni tfisser biss li dawn l-organizzazzjonijiet m’humiex soġġetti għall-kompetizzjoni fil-kuntest ta’ sejħa għal proposti. Madankollu, dawn għandhom jippreżentaw Programm ta’ ħidma fil-bidu tas-sena u rapport finali, li jiġu analizzati mill-Kummissjoni qabel ma jitħallsu l-prefinanzjament u l-bilanċ. Il-Presidenti tal-Qrati Supremi ġudizzjarji tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea wrew ix-xewqa li jingħaqdu fi ħdan assoċjazzjoni li l-assemblea kostitwenti tagħha saret fl-10 ta’ Marzu 2004 fil-Qorti Suprema Franċiża bl-appoġġ finanzjarju tal-Kummissjoni Ewropea (Programm AGIS). In-Netwerk tal-Presidenti joffri lill-awtoritajiet Ewropej l-opportunità li jikkonsultaw lill-Qrati Supremi u lil dawn tal-aħħar il-kundizzjonijiet ta’ konnessjoni li tinkoraġġixxi r-riflessjoni u d-diskussjoni. Il-membri tiegħu jiltaqgħu f’konferenzi sabiex jiddiskutu suġġetti ta’ interess komuni. Jiġu organizzati korsijiet għall-membri tal-qrati supremi bħala parti mill-Programm ta’ skambji ta’ awtoritajiet ġudizzjarji Ewropej, b’rabta man-Netwerk Ewropew tat-taħriġ ġudizzjarju. Mill-2006, in-Netwerk qed jaħdem fuq proġett ta’ Portal komuni tal-qrati, li jippermetti lill-membri tiegħu jfittxu fid-databases tal-qrati nazzjonali, bl-appoġġ finanzjarju tal-Kummissjoni Ewropea. L-attivitajiet ta’ dan in-netwerk għandhom importanza partikolari fil-qasam kopert mill-Programm Ġustizzja Ċivili, b’mod partikolari fir-rigward tal-portal tal-qrati. L-għotja Ewropea tat il-possibbiltà li jinħoloq in-netwerk tal-Kunsilli Għoljin tal-Ġustizzja fl-2008 u li jibdew l-attivitajiet tiegħu. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET - Konklużjonijiet Il-Programm ilu li beda biss tliet snin u, fost l-azzjonijiet li bbenefikaw minn finanzjament, ftit biss diġà ntemmu. Għaldaqstant, għadu kmieni wisq sabiex wieħed jevalwa l-impatt u r-riżultati tal-Programm. Madankollu, wieħed jista’ diġà jinnota li l-azzjonijiet iffinanzjati, kemm dawk imwettqa fuq inizjattiva tal-Kummissjoni kif ukoll il-proġetti speċifiċi, jaqblu sewwa mal-estensjoni tal-għanijiet tal-Programm u, b’mod aktar ġenerali, max-xewqa tal-Kummissjoni li tippromwovi l-għarfien u l-applikazzjoni tajba tal-liġi Ewropea fil-qasam tal-ġustizzja ċivili. L-inizjattivi ewlenin tal-Kummissjoni li diġà qegħdin jitwettqu (l-Atlas Ġudizzjarju, id-database, l-azzjonijiet ta’ informazzjoni, konferenzi u studji) għandhom l-għan, permezz ta’ mezzi differenti iżda li jikkumplimentaw lil xulxin, li jinfurmaw lill-professjonisti legali, u saħansitra lill-pubbliku b’mod ġenerali, dwar l-iżviluppi reċenti fil-liġi Ewropea fil-kwistjonijiet ċivili. L-enfasi hija partikolarment fuq informazzjoni prattika u li tista’ tintuża direttament, b’mod partikolari permezz tat-teknoloġiji l-ġodda ta’ komunikazzjoni. B’sehem aktar limitat mill-baġit, il-possibbiltà ta’ finanzjament tal-Programm ta’ ħidma ta’ ċerti NGOs ġibdet biss ftit applikazzjonijiet fl-ewwel tliet snin, li minnhom intgħażlu ftit biss (6 organizzazzjonijiet differenti biss matul l-ewwel tliet snin) Għaldaqstant, m’hemmx dubju dwar ir-rilevanza tal-għanijiet tal-Programm Ġustizzja Ċivili, li jestendu l-attività leġiżlattiva tal-Kummissjoni, u li xi drabi jipprovdu inputs upstream. Fl-estensjoni tal-Programmi preċedenti, il-Programm Ġustizzja Ċivili għandu rwol importanti fl-appoġġ tal-politika Ewropea fil-qasam tal-ġustizzja. L-attivitajiet iffinanzjati, għal ammont kemmxejn żgħir, jippermettu l-involviment effiċjenti tas-soċjetà ċivili organizzata, kif ukoll tal-Istati Membri fil-ħolqien u l-implimentazzjoni armonjuża tal-liġi Ewropea. Barra minn hekk, il-ġestjoni tal-Programm, anki b’riżorsi umani limitati, hija effettiva u l-imsieħba tal-Kummissjoni ġeneralment jaqblu dwar dan. - Rakkomandazzjonijiet Għalhekk, jistgħu jsiru diversi rakkomandazzjonijiet sabiex il-Programm isir aktar effettiv. - X’jista' jsir biex il-Programm isir aktar attraenti? Għalkemm m’hemmx dubji dwar il-kwalità tal-azzjonijiet iffinanzjati, għandu jiġi nnotat li l-għadd ta’ proposti mibgħuta mhuwiex kbir, u lanqas id-diversità tal-oriġini ġeografika tagħhom (ara l-grafika hawn fuq). Għalhekk, il-Kummissjoni rċeviet biss ftit aktar minn 150 proposta f’4 snin, meta hija kienet qiegħda tistenna bejn 100 u 150 mill-ewwel sena [din iċ-ċifra, indikata fil-Programmi ta’ ħidma taħt l-intestatura “expected results” (riżultati mistennija), tbaxxiet wara 3 snin]. Hemm diversi spjegazzjonijiet għal din is-sitwazzjoni, fosthom l-ewwel nett: - L-aspett partikolarment tekniku tas-suġġetti ttrattati f’dan il-Programm (ferm aktar milli għal Daphne III, Drittijiet Fundamentali u Ċittadinanza, jew il-Ġustizzja Kriminali) li jwassal sabiex jillimita s-sottomissjoni ta’ proposti għall-kandidati stabbiliti. - Id-diffikultà għall-organizzazzjonijiet iż-żgħar sabiex isibu sħab u sorsi ta’ konfinanzjament personali. - In-nuqqas ta’ għarfien dwar il-Programm barra l-ewwel ċirku ta’ “klijenti” tiegħu - Il-biża’ tal-kandidati potenzjali minħabba proċeduri kkumplikati Għalkemm l-ewwel waħda minn dawn id-diffikultajiet tinħoloq minħabba n-natura stess tal-Programm, huwa possibbli li wieħed jaġixxi fuq it-tlieta l-oħra b’żewġ modi: - minn naħa, billi jkun hemm reklamar aħjar tal-Programm, b’mod partikolari permezz ta’ preżentazzjonijiet fl-Istati Membri li joffru l-possibbiltà li jinfurmaw lill-organizzazzjonijiet aktar lokali, li jispjegawlhom kif għandhom jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom, kif ifasslu proġett tajjeb u kif isibu sħab. Il-Kummissjoni għandha taġixxi fi sħubija mal-awtoritajiet tal-pajjiż ikkonċernat, li jieħdu ħsieb ilaqqgħu lill-assoċjazzjonijiet interessati. Żjajjar ta’ dan it-tip f’diversi Stati Membri mill-2008 wasslu għal parteċipazzjoni akbar minn dawn tal-aħħar. - min-naħa l-oħra, billi jiġu ssemplifikati l-proċeduri. Is-simplifikazzjoni, li spissa tintalab mill-partijiet interessati kollha, hija eżerċizzju li għandu jsir flimkien mal-ħtiġijiet ta’ trasparenza, ta’ ġestjoni finanzjarja tajba u ta’ trattament ugwali tal-imsieħba kkonċernati. Il-proċeduri attwali joħolqu tul ta’ żmien eżaġerat bejn il-pubblikazzjoni tas-sejħiet għall-proposti u l-bidu tal-azzjonijiet, li huwa r-riżultat ta’ għadd kbir ta’ fażijiet li jidhru sproporzjonati meta mqabbla mal-ammonti involuti (dewmien fil-preżentazzjoni tal-applikazzjonijiet, proċeduri interni fil-Kummissjoni, diskussjoni tal-baġits mal-benefiċjarji, proċeduri tal-kumitat) - Prijoritajiet definiti aħjar u f’konformità mal-prijoritajiet politiċi tal-Kummissjoni Id-definizzjoni tal-prijoritajiet għandha tkun aktar iffukata fuq attivitajiet politiċi u tippromwovi l-proġetti li jissodisfaw dawn il-prijoritajiet. Barra minn hekk, għandha tingħata aktar attenzjoni serja lit-tixrid tar-riżultati tal-proġetti, sabiex tkun żgurata viżibbiltà akbar tagħhom u tal-Programm inġenerali. - Aktar valur miżjud Ewropew L-isforzi finanzjarji għandhom ikunu kkonċentrati fuq proġetti li għandhom dimensjoni realment Ewropea u li l-valur miżjud Ewropew tagħhom huwa kbir. Biex jintlaħaq dan l-għan, jeħtieġ li jiġu ffinanzjati proġetti kbar. Għal dan il-għan il-Programmi ta’ Ħidma annwali kif ukoll id-deċiżjoni bażika li jmiss għandha tinkludi d-dispożizzjonijiet meħtieġa. Il-proposta tal-Kummissjoni għal deċiżjoni bażika għall-Programm kurrenti kienet diġà tipprovdi li kellhom ikunu involuti mill-inqas tliet Stati filwaqt li d-dokument finali jipprovdi biss għal tnejn (taħt il-Programm Ġustizzja Kriminali, jistgħu jiġu aċċettati wkoll proġetti “nazzjonali”). - L-għotjiet operattivi Kif diġà ġie enfasizzat hawn fuq, il-parti “għotjiet operattivi” tal-Programm s’issa tat riżultati diżappuntanti, li l-kawża tagħhom tista’ tkun ċertu nuqqas ta’ interess għal dan it-tip ta’ għotja, iżda wkoll minħabba l-fatt li l-proposti li jaslu spiss ikunu jxaqilbu aktar lejn proġetti ta’ azzjoni speċifika milli lejn Programm ta’ ħidma annwali. Barra minn hekk, huwa diffiċli li wieħed jidentifika d-dimensjoni Ewropea f’dan it-tip ta’ attività (ħlief għan-netwerks verament Ewropej, li kienu fiċ-ċentru tal-mira tal-Proposta tal-Kummissjoni). Meta wieħed iqis l-ammont ta’ ħidma kkawżata mill-pubblikazzjoni annwali ta’ sejħa għall-proposti ddedikata għall-għotjiet operattivi u r-riżultati miksuba, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li ma tirrepetix din l-esperjenza fl-2014. - Ir-relazzjoni bejn il-Programmi: lejn amalgamazzjoni? Fid-dawl tal-perjodu li jmiss ta’ programmazzjoni finanzjarja li sejra tibda fl-2014, jistgħu jiġu kkunsidrati diversi possibbiltajiet ta’ riforma fil-Programm, fosthom l-amalgamazzjoni mal-Programm simili “Ġustizzja Kriminali”. Il-Programmi kienu ġew isseparati fl-2007 minħabba l-bażi legali differenti tagħhom, li kienet tinvolvi proċedura ta’ adozzjoni differenti ukoll, iżda din il-problema spiċċat mindu daħal fis-seħħ it-Trattat ta’ Lisbona. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra l-possibbiltà li tipproponi Programm “Ġustizzja” li jiġbor fih il-Programmi attwali tal-Ġustizzja Ċivili u tal-Ġustizzja Kriminali. [1] Nru 1149/2007/KE, ĠU L 257, 3.10.2007, p. 16.