Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “It-turiżmu u t-trasport/Segwitu”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2022/C 275/01)

Relatur: Panagiotis GKOFAS

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 25.3.2021 Bażi legali Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum Adottata fis-sezzjoni 3.2.2022 Adottata fil-plenarja 23.2.2022 Sessjoni plenarja Nru 567 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 185/2/7

1. Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) ifaħħar l-isforzi konġunti straordinarji tal-istituzzjonijiet tal-UE fl-2021, bil-proposti ta’ politika u l-miżuri tagħhom immirati biex jgħinu lin-negozji jirkupraw u jiżguraw l-impjiegi fis-setturi Ewropej tat-turiżmu, tat-trasport u tal-ivvjaġġar, li huma l-ekosistemi li ġew l-aktar affettwati mill-pandemija tal-COVID-19 ( 1 ) . Madankollu, l-impatt tal-pandemija u l-konsegwenzi għall-ekonomija u s-soċjetà għadhom mhumiex kompletament evidenti. Iridu jsiru sforzi sinifikanti biex jiġi żgurat li fix-xhur li ġejjin ikompli jittieħed approċċ ikkoordinat tal-UE, b’appoġġ ċar għall-SMEs f’termini ta’ kreditu u finanzjament, kif ukoll informazzjoni dwar it-tilqim, u miżuri ta’ sikurezza biex jiġu żgurati turiżmu, vjaġġar u trasport sikuri u jiġu restawrati gradwalment il-flussi turistiċi (bl-implimentazzjoni tas-Sistema Ewropea ta’ Indikaturi tat-Turiżmu (ETIS) u s-sikurezza għat-turiżmu ( 2 ) ).

1.2. It-turiżmu mhux se jirritorna għal-livell li kien qabel il-pandemija: l-interdipendenza globali, u t-tendenzi aktar ekoloġiċi u aktar diġitali fl-imġiba tal-konsumatur se jiddeterminaw mudelli ta’ negozju ġodda. Il-KESE jikkunsidra li l-miżuri fuq perjodu ta’ żmien qasir, medju u twil meħtieġa fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri/reġjonali huma:

1.2.1. Fuq perjodu ta’ żmien qasir: — L-iżgurar li l-pjani ta’ rkupru tal-UE u tal-Istati Membri jikkunsidraw b’mod adatt is-settur tal-lukandi, tar-ristoranti u tal-forniment tal-ikel (is-settur tal-HORECA) u l-intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju (MSMEs) fl-oqsma kollha tat-turiżmu, speċjalment ir-ristoranti, sabiex tiġi żgurata s-sopravivenza tagħhom. Jeħtieġ li l-UE u l-gvernijiet nazzjonali jappoġġjaw bis-sħiħ il-miżuri urġenti ta’ appoġġ finanzjarju, l-inizjattivi ta’ finanzjament dirett u l-Qafas Temporanju għall-għajnuna mill-Istat lil hinn mill-2022. — Is-salvagwardja ta’ miżuri ta’ appoġġ finanzjarju għall-MSMEs, b’mod partikolari dawk fis-settur tal-HORECA, l-estensjoni tal-finanzjament tal-UE u dak nazzjonali sakemm ikun meħtieġ u wara Diċembru 2022 u li ma jiġix issottovalutat l-impatt li l-kriżi attwali tal-persunal se jkollha fuq il-pass tal-irkupru. — L-estensjoni tal-programm SURE għall-2022 u li jiġu posposti l-obbligazzjonijiet tat-taxxa kollha dovuti lill-awtoritajiet, inklużi dawk iġġenerati matul il-pandemija, speċjalment għall-MSMEs fis-settur tal-HORECA. — L-istabbiliment ta’ baġit speċifiku għat-turiżmu fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) u t-titjib tal-kundizzjonijiet u l-armonizzazzjoni tal-proċeduri għall-aċċess ta’ fondi fl-ambitu tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRPs): eż. id-diġitalizzazzjoni u t-trasformazzjoni tal-infrastruttura b’mod aktar sostenibbli, l-applikazzjoni tal-prinċipji “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” u “ta’ darba biss”, l-inklużjoni fil-prattika tal-mikrointrapriżi bi proċeduri b’livell baxx ta’ burokrazija, u l-introduzzjoni ta’ sejħiet trasparenti għall-offerti għan-negozji tat-turiżmu u għall-awtoritajiet turistiċi lokali (3). — L-implimentazzjoni ta’ prerekwiżiti għall-integrazzjoni tal-MSMEs fil-qasam tat-turiżmu u tat-trasport fis-sistema bankarja u fis-settur finanzjarju permezz ta’ skemi ta’ garanzija tal-UE mill-UE u mill-BĊE. — It-titjib tal-koordinazzjoni fl-Ewropa, l-armonizzazzjoni aħjar tal-protokolli tas-saħħa u s-sikurezza (li jkunu favorevoli għall-SMEs), l-iffaċilitar tal-ivvjaġġar għall-pubbliku u għan-negozji tal-UE f’pajjiżi mhux tal-UE, iż-żamma tal-fruntieri miftuħa, it-tnaqqis tar-restrizzjonijiet għall-vjaġġaturi u ż-żieda fl-għadd ta’ strateġiji u pjani ta’ koordinazzjoni fost il-gvernijiet tal-UE u dawk nazzjonali, biex jerġgħu jiġu stabbiliti l-flussi tat-turiżmu internazzjonali u l-investimenti diretti barranin. — L-inkoraġġiment tal-istituzzjonijiet tal-UE, tal-imsieħba soċjali, tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, u tal-korpi ta’ riċerka u akkademiċi kollha biex jikkontribwixxu ħalli l-2022 tkun is-“Sena tat-Turiżmu Sostenibbli” u għall-promozzjoni ta’ network ta’ wirjiet u fieri tal-UE dwar it-turiżmu u t-trasport sostenibbli fis-swieq internazzjonali. — L-introduzzjoni ta’ linja dwar it-“turiżmu” fil-proġetti kollha tat-TEN-T – il-kurituri Ewropej tat-trasport. — L-introduzzjoni ta’ sistema armonizzata ta’ rata mnaqqsa tal-VAT għas-settur kollu tal-ospitalità u tat-turiżmu, li għandha tkun favur l-SMEs u bi proċeduri trasparenti, l-iffinanzjar ta’ għodod u proċeduri għall-aċċess (punt uniku ta’ servizz, għodod online, ġemellaġġi ma’ organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs) u linja baġitarja speċifika b’mod partikolari għall-MSMEs. — L-istabbilment ta’ ombudsman/awtorità responsabbli għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rkupru tal-UE, l-aċċess għal-likwidità, b’mod partikolari għan-negozji mikro u żgħar fis-settur tat-turiżmu u tat-trasport, u dmirijiet speċifiċi oħra. (4) — L-iżvilupp ta’ mekkaniżmu tal-UE għall-monitoraġġ tal-għoti ta’ appoġġ lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali attwali (2021-2027).

1.2.2. Fuq perjodu ta’ żmien medju: — L-evitar tad-dejn eċċessiv u t-telf tal-affidabbiltà kreditizja tan-negozji (5). — L-awtorizzazzjoni ta’ task force biex tissorvelja l-implimentazzjoni u l-impatt tal-miżuri ta’ rkupru, b’mod partikolari dawk diretti lejn negozji mikro u żgħar fis-settur tat-turiżmu u tat-trasport. — Il-monitoraġġ tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza tal-Istati Membri, u li tiġi żgurata l-inklużjoni ta’ riformi relatati mat-turiżmu. — Il-ħolqien ta’ mekkaniżmu tal-UE għall-monitoraġġ tal-għoti ta’ appoġġ lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali attwali (2021-2027). — L-istabbiliment ta’ linja baġitarja speċifika tal-UE għat-turiżmu, li tirrifletti kemm l-importanza ta’ din l-ekosistema kif ukoll il-ħtiġijiet tagħha wara l-kriżi tal-COVID-19. — Il-ħolqien ta’ “Alleanza Ewropea għat-Turiżmu” b’saħħitha biex tiġbor l-inizjattivi u tottimizza l-finanzjament. Il-KESE għandu jkun involut b’mod sinifikanti f’din l-alleanza.

1.2.3. Fuq perjodu ta’ żmien twil: — L-iżvilupp ta’ pjan strateġiku fit-tul għat-turiżmu tal-UE: l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn mudell ta’ negozju tat-turiżmu reżiljenti u aktar sostenibbli, eż. l-inklużjoni tal-SMEs fi sħubijiet pubbliċi/privati. — Il-prijoritizzazzjoni tat-taħriġ vokazzjonali u edukattiv għall-SMEs fil-livell nazzjonali/reġjonali u t-tijib tal-programmi ta’ mobbiltà tal-apprendistati fis-setturi tat-turiżmu u tat-trasport, b’enfasi fuq il-ħiliet diġitali u ta’ sostenibbiltà (6), b’mod partikolari f’destinazzjonijiet ġodda u f’żoni remoti. — Il-formulazzjoni ta’ politiki tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss fil-qasam tat-turiżmu u tat-trasport li jistgħu jiżguraw il-prevedibbiltà u jiġġeneraw fiduċja għal irkupru sostenibbli. — L-iżvilupp ta’ forom ġodda ta’ finanzjament għall-mikrointrapriżi, b’mod partikolari fis-settur tal-HORECA u n-negozji mmexxija min-nisa, l-indirizzar tal-isfidi kontemporanji (7), l-irkupru mill-impatt tal-pandemija tal-COVID-19, u analiżi ta’ kif l-aħjar li jiġu appoġġjati dawn in-negozji, kif propost mill-Maestà Tagħha r-Reġina Máxima tan-Netherlands u mis-Sħubija Globali għall-Inklużjoni Finanzjarja (8).

1.3. It-Turiżmu u t-trasport fl-2020 u lil hinn Il-KESE jikkunsidra li l-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet stabbiliti fl-Opinjoni tiegħu tat-18 ta’ Settembru 2020 dwar ( 9 ) għadhom koerenti u rilevanti u li ma ġewx ikkunsidrati biżżejjed mill-Kummissjoni Ewropea fil-pjani u l-konsultazzjonijiet tagħha.

1.4. Il-KESE jistaqsi lill-istituzzjonijiet tal-UE/tal-Istati Membri/reġjonali, lill-imsieħba soċjali u lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili usa’ jekk humiex impenjati li jniedu mill-ġdid l-investimenti fit-tul billi jieħdu approċċ komprensiv sabiex jappoġġjaw il-kostruzzjoni ta’ qafas tal-ekonomija blu u aġenda turistika konġunta għall-2030/2050, jidentifikaw perkorsi ta’ finanzjament xierqa u jestendu l-kreditu, peress li mhux se jkun hemm fluss ta’ flus għall-SMEs fil-qasam tat-turiżmu wara l-pandemija. F’dawn il-kundizzjonijiet, huwa impossibbli għall-SMEs li jinvestu fl-ekonomija blu sakemm jirkupraw u jkunu jistgħu jħallsu l-obbligazzjonijiet tagħhom.

1.5. Huwa essenzjali li jiġu introdotti politiki ġodda, li jallokaw riżorsi finanzjarji suffiċjenti biex jiġi salvat is-settur, u li tiġi żviluppata politika Ewropea tat-turiżmu sostenibbli, intelliġenti u responsabbli fit-tul. Barra minn hekk, il-KESE jisħaq fuq l-importanza li jkun hemm linja baġitarja speċifika tal-UE għat-turiżmu u li tiġi żgurata governanza xierqa sabiex jiġu implimentati azzjonijiet ta’ politika strateġika, inkluż il-ħolqien ta’ Aġenzija Ewropea għat-Turiżmu biex jitwettqu l-attivitajiet li ġejjin: — il-ħolqien ta’ żona Ewropea komuni tad-data biex tagħmel aktar data disponibbli għall-użu; — l-implimentazzjoni ta’ programm statistiku Ewropew li jiġbor il-metrika biex jiġu segwiti b’mod adatt il-politiki tat-turiżmu, u l-promozzjoni ta’ skambju tal-prattiki tajbin u l-kurrikuli tal-UE fil-qasam tat-turiżmu sostenibbli (eż. akkademja tat-turiżmu sostenibbli għall-SMEs tal-UE); — it-tnedija mill-ġdid tal-kollaborazzjoni internazzjonali tal-UE mal-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu tan-NU (UNWTO), mal-OECD u mal-Grupp ta’ Ħidma dwar it-Turiżmu tal-G20, u li jinħolqu akkademja tat-turiżmu tal-UE speċifikament għall-SMEs u programmi ta’ “ħarreġ lil min iħarreġ”, f’konformità mal-istandards tal-organizzazzjonijiet imsemmija hawn fuq.

1.6. Il-KESE huwa favur li jittieħed approċċ ta’ politika aktar komprensiv u li jinstabu soluzzjonijiet sostenibbli biex jiġi ssalvagwardjat il-futur tat-turiżmu u tat-trasport abbażi tat-tliet rekwiżiti u opportunitajiet ewlenin li ġejjin: — ir-restawr tal-fiduċja u l-possibbiltà ta’ rkupru biex jiġi ffaċilitat il-ftuħ mill-ġdid gradwali tal-ivvjaġġar u tal-konnettività komuni tat-trasport fi ħdan l-UE kif ukoll ma’ pajjiżi mhux tal-UE; — it-tagħlim mill-esperjenza tal-pandemija u l-prattiki introdotti, l-adozzjoni ta’ sett speċifiku ta’ indikaturi (favur l-SMEs), u l-armonizzazzjoni tad-data kemm dwar l-impatt tal-pandemija fuq is-settur tat-turiżmu u tat-trasport kif ukoll dwar ix-xejriet relatati mal-pandemija f’dan is-settur fil-livell tal-UE, reġjonali u internazzjonali; — l-għoti ta’ prijorità lil aġenda ta’ żvilupp sostenibbli biex tiġi pprovduta gwida fit-tul għat-turiżmu futur tal-UE/internazzjonali.

1.7. Il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ “Task Force dwar il-Likwidità u l-Investiment tan-Negozji Mikro u Żgħar” li tkun permanenti u magħmula minn esperti ta’ livell għoli tal-UE jew nazzjonali, u tinkludi l-ekosistemi tat-turiżmu u tat-trasport. L-għan tagħha jkun li tiffaċilita u tappoġġja l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rkupru u li taġixxi bħala mekkaniżmu ta’ monitoraġġ tal-UE bid-data indipendenti u trasparenti meħtieġa dwar il-flussi ta’ likwidità tal-MSMEs u l-aċċess tagħhom għall-fondi.

1.8. Il-KESE jħeġġeġ lill-istituzzjonijiet tal-UE, lill-Istati Membri, lir-reġjuni u lill-imsieħba soċjali tal-UE/nazzjonali biex iwettqu riforma ewlenija, jimplimentaw programmi konġunti ta’ kwalità u għodod ta’ politika aktar effettivi għall-protezzjoni ċivili (rescEU) u għat-tnaqqis tar-riskju ta’ diżastri, u jiskambjaw l-aħjar prattiki dwar l-involviment tas-soċjetà ċivili fil-ġestjoni tal-kriżijiet u fil-prevenzjoni ta’ telf ekonomiku u mwiet ta’ nies ( 10 )

1.9. Il-KESE jemmen li, mingħajr il-fiduċja tal-konsumaturi, l-industrija tat-turiżmu u tal-ivvjaġġar se tibqa’ lura fix-xejra ġenerali ta’ rkupru ekonomiku. Fattur ewlieni fil-kisba mill-ġdid ta’ din il-fiduċja huwa l-iżgurar ta’ protezzjoni b’saħħitha tad-drittijiet tal-konsumatur skont id-Direttiva dwar pakketti tal-ivvjaġġar u arranġamenti tal-ivvjaġġar marbuta (PTD) ( 11 ) , li r-rieżami tagħha għandu jiffoka fuq it-tneħħija tad-dgħufijiet fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-vjaġġaturi, kif uriet il-pandemija.

1.10. Minkejja l-liġijiet tal-ivvjaġġar tal-UE li jagħtu lill-vjaġġaturi d-dritt għal rifużjoni monetarja, bosta Stati Membri implimentaw miżuri nazzjonali ta’ emerġenza f’kontradizzjoni diretta ta’ dan id-dritt billi ġiegħlu lill-konsumaturi jaċċettaw vawċers u/jew billi estendew l-iskadenzi statutorji għar-rifużjonijiet. Huwa essenzjali li d-dritt tal-Unjoni jiġi kemm osservat kif ukoll infurzat. Il-pandemija, wara kważi sentejn, kellha effett finanzjarju dirett u diżastruż fuq in-negozji tat-turiżmu wkoll, b’mod partikolari l-MSMEs.

1.11. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tesplora l-fattibbiltà ta’ proposta biex id-Direttiva tiġi adattata b’tali mod li, f’sitwazzjonijiet futuri ta’ force majeure/att tan-natura bħall-pandemija, l-Istati Membri joħolqu fondi kollettivi ta’ garanzija sabiex jitqiesu aħjar l-interessi tas-sopravivenza tan-negozji tat-turiżmu u jiġi żgurat li l-konsumaturi jiġu kkumpensati b’mod adatt.

2. Introduzzjoni u kummenti ġenerali

2.1. It-turiżmu tal-UE u dak globali mhux se jerġa’ lura għal-livell tiegħu ta’ qabel il-pandemija. L-impatt tal-pandemija u l-konsegwenzi tagħha għas-soċjetajiet u l-ekonomija għadhom mhumiex kompletament evidenti. Qabel il-pandemija tal-COVID-19, direttament jew indirettament it-turiżmu kien jammonta għal kważi 10 % tal-PDG tal-UE, ipprovda madwar 22,6 miljun impjieg u wassal biex l-UE ssir id-destinazzjoni ewlenija tat-turiżmu fid-dinja, meta wieħed iqis li kien hemm 563 miljun wasla internazzjonali u li dan irrappreżenta 30 % tal-profitti globali fl-2018. Il-fatt li l-UE kellha 30 % tal-wasliet internazzjonali fl-2018 jagħmilha l-aktar destinazzjoni turistika popolari fid-dinja. Fl-2018, kien hemm aktar minn 600 000 stabbiliment turistiku fl-EU-27 u l-prenotazzjonijiet għall-akkomodazzjoni matul il-lejl ammontaw għal 1 326 049 994 lejl.

2.2. Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni Ewropea stima li l-industriji tat-turiżmu huma responsabbli għal aktar minn 6 % tal-impjieg totali tal-UE. Barra minn hekk, it-turiżmu jikkontribwixxi ħafna aktar għall-impjieg f’xi reġjuni u spiss huwa l-unika forma ta’ impjieg għal ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet. Pereżempju, fi Kreta (il-Greċja), fil-Kroazja Adrijatika (il-Kroazja), fil-Valle d’Aosta (l-Italja) u fil-Gżejjer Kanarji (Spanja), it-turiżmu jirrappreżenta aktar minn 30 % tal-impjieg reġjonali totali.

2.3. Wara diversi mewġiet ta’ wara l-pandemija fl-2020 u fl-2021, issa nistgħu naraw id-daqs tal-impatt tal-COVID-19 fuq l-impjiegi u l-konsegwenzi soċjali devastanti fis-setturi tat-turiżmu u tat-trasport: nuqqas ta’ turiżmu internazzjonali, domanda insuffiċjenti u fraġli għal oġġetti/servizzi relatati mat-turiżmu (minħabba l-mudelli tal-konsum u l-bidliet fl-imġiba fit-turiżmu fiż-żminijiet tal-pandemija tal-COVID-19), għadd dejjem akbar ta’ fallimenti tan-negozju u dejn dejjem jikber (li mhuwiex limitat biss għall-kumpaniji tat-turiżmu), diffikultajiet fl-aċċess għal miżuri ta’ likwidità u risponsi mhux effettivi mill-amministrazzjonijiet pubbliċi. L-hekk imsejħa miżuri ta’ ftuħ mill-ġdid intermittenti, l-użu ħażin ta’ miżuri restrittivi abbażi taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE u l-inkapaċità ta’ awtoritajiet indipendenti li jiggarantixxu drittijiet omoġeni tat-turisti/tal-vjaġġaturi u tan-negozju, il-kumplessità u spiss in-nuqqas ta’ informazzjoni affidabbli dwar is-sitwazzjoni attwali tas-saħħa u tas-sikurezza lokali għat-turisti, u l-proċeduri kumplessi ta’ burokrazija għall-mobbiltà fi ħdan il-fruntieri interni tal-UE wkoll mhumiex qed jgħinu biex tiġi rrestawrata l-mobbiltà transfruntiera u jiġi stimolat l-irkupru ekonomiku.

2.4. Ta’ min isemmi li, skont ir-rapport reċenti tas-Servizz ta’ Riċerka Parlamentari Ewropew (EPRS) ( 12 ) , l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq diversi destinazzjonijiet tat-turiżmu fl-Unjoni Ewropea huwa asimetriku u lokalizzat ħafna.

2.5. Kif wieħed jista’ josserva mill-Illustrazzjonijiet 1 u 2 tar-rapport tal-EPRS, matul il-pandemija, il-kontribut tat-turiżmu għall-impjieg u l-PDG naqas b’mod konsiderevoli. Fl-Italja, pereżempju, il-kontribut tat-turiżmu għall-PDG naqas bin-nofs fl-2020 (meta mqabbel mal-2019), minn 13,1 % għal 7 %, u ntilfu 337 000 impjieg. Meta mqabbla mal-Istati Uniti, diversi Stati Membri tal-UE (eż. il-Ġermanja, l-Italja u Franza) raw telf akbar f’termini ta’ PDG iżda ġarrbu anqas f’termini ta’ impjiegi.

2.6. Wieħed u għoxrin xahar wara li bdiet il-pandemija fl-Ewropa, it-turiżmu globali u l-ekosistemi tat-trasport għadhom qed jiffaċċjaw kriżi bla preċedent ( 13 )

2.7. Fl-UE, rajna wkoll xejriet “ġodda” tal-ivvjaġġar u tax-xiri fiż-żoni urbani, adattati għar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti mill-gvernijiet, bħal żieda fil-mixi, fiċ-ċikliżmu, fl-ivvjaġġar bil-karozzi u fix-xiri online, għad-detriment tal-ivvjaġġar bit-trasport pubbliku. F’ħafna pajjiżi tal-UE, bħala riżultat tar-restrizzjonijiet tal-COVID-19, b’mod partikolari l-anzjani ma setgħux jikkontribwixxu għad-domanda għat-turiżmu staġonali u t-trasport.

2.8. L-ivvjaġġar bil-ferroviji, bil-bastimenti tal-kruċiera, bil-vapuri tal-passiġġieri u bl-ajruplan bata, f’konformità ma’ tnaqqis ta’ 70 % fid-domanda internazzjonali għat-turiżmu, li wassal għal telf ta’ dħul u ta’ impjiegi fiż-żewġ setturi u fis-setturi li jiddependu minnhom (eż. fis-setturi industrijali u tal-bejgħ bl-imnut). Għalkemm l-impatt fuq it-trasport tal-merkanzija s’issa kien żgħir, is-settur huwa mistenni li jiċkien fis-snin li ġejjin, speċjalment jekk l-ekonomija tkun f’reċessjoni. Għalhekk, dawn is-setturi għandhom jiġu kkunsidrati b’mod adatt fil-pjani ta’ rkupru tal-UE u tal-Istati Membri.

2.9. Flimkien ma’ dawn il-fenomeni, in-nirien reċenti fin-Nofsinhar tal-Ewropa u l-għargħar fit-Tramuntana tal-Ewropa wrew ukoll – lil hinn mit-telf traġiku ta’ ħajjiet u ekonomiku – kif il-politiki konvenzjonali u l-mekkaniżmu fraġli eżistenti tar-rescEU mhumiex qed jagħtu r-riżultati mistennija u wrew li mhumiex adatti għal mudelli ta’ żvilupp sostenibbli fit-tul.

3. Għal politiki tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss fil-qasam tat-turiżmu u tat-trasport

3.1. Huwa meħtieġ approċċ ġdid tal-ġenerazzjoni li jmiss, wieħed li huwa aktar armonizzat u bbażat fuq għażliet ta’ politika Ewropej u nazzjonali għar-reżiljenza għal perjodu ta’ żmien qasir, medju u twil u l-irkupru sħiħ tat-turiżmu u t-trasport. Il-prinċipji komuni ewlenin għandhom ikunu fiċ-ċentru ta’ aġenda politika, soċjali u ekonomika ġdida tal-UE biex: — terġa’ tinkiseb il-fiduċja fl-ekosistemi tat-turiżmu u tat-trasport tal-UE (li huma magħmula prinċipalment minn MSMEs u persuni li jaħdmu għal rashom) fost il-ħaddiema, il-membri tal-pubbliku, it-turisti/il-vjaġġaturi, u l-investituri privati u pubbliċi tal-UE/globali; — jgħinu ħalli l-ekosistemi eżistenti tal-industrija tat-turiżmu u tat-trasport tal-UE jerġgħu jiġu kkunsidrati biex jiġu promossi r-reżiljenza u l-irkupru lejn “tranżizzjoni trippla” (tas-saħħa, diġitali, ekoloġika); — nerġgħu lura għal-livelli ta’ domanda ta’ qabel il-pandemija tal-COVID-19, u jiġu promossi investimenti ġodda li jkunu affordabbli għall-SMEs fi tkabbir sostenibbli u fit-tul fis-setturi lil hinn mill-2021-2027.

3.2. Il-pakkett reċenti tal-Kummissjoni Ewropea “lesti għall-mira ta’ 55 %” jippermetti lill-UE tilħaq il-miri tal-kontinent għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra stabbiliti fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima. Il-proposti li jsiru fil-pakkett jaffettwaw ukoll l-ekosistemi Ewropej tat-trasport u tat-turiżmu. Sakemm dawn il-miżuri ma jitfasslux fid-dawl tal-politika t-tajba, il-proposti mhux se jwasslu għal politiki tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss fil-qasam tat-turiżmu u tat-trasport. Għall-kuntrarju, il-miżuri proposti jistgħu jwasslu għal żidiet sinifikanti fl-ispejjeż regolatorji għan-negozji tal-UE, kemm kbar kif ukoll żgħar, u jistgħu jagħmlu ħsara lill-kompetittività tagħhom fil-konfront tal-kumpaniji tat-trasport u tat-turiżmu ta’ pajjiżi mhux tal-UE li jinsabu madwar il-fruntieri tal-UE, u b’hekk jipperikolaw l-impjiegi tal-UE f’dawn is-setturi. Ir-reġjuni tal-UE li jiddependu ħafna mit-turiżmu konsegwentement jintlaqtu b’mod partikolarment ħażin. Approċċ ġdid tal-ġenerazzjoni li jmiss għandu għalhekk jagħti attenzjoni lill-impatt tal-ispejjeż ta’ dan il-pakkett leġiżlattiv għall-ekosistemi Ewropej tat-trasport u tat-turiżmu u jiżgura li l-kompetittività (internazzjonali) tagħhom ma tintlaqatx ħażin. B’dan il-mod biss jistgħu jiġu salvagwardjati l-impjiegi u l-kompetittività Ewropej, tiġi evitata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju u jiġi ggarantit is-suċċess tal-approċċ il-ġdid tal-ġenerazzjoni li jmiss.

4. Bidu tajjeb: għarfien ġdid tal-UE

4.1. L-użu sħiħ tal-flessibbiltà tal-Qafas Temporanju għall-Għajnuna mill-Istat għandu jkun garantit sa tmiem l-2022 u l-programm importanti tal-qgħad (SURE) għandu jkun operattiv fl-istess perjodu. Madankollu, l-atturi soċjali u l-organizzazzjonijiet tal-SMEs għandhom ikunu aktar involuti sabiex il-pakkett jissodisfa l-aspettattivi fir-rigward tal-impatt u l-effettività.

4.2. Minkejja dan, l-iskemi ta’ likwidità, finanzjarji u ta’ rikapitalizzazzjoni disponibbli għan-negozji ż-żgħar u l-SMEs fis-settur tal-HORECA għad għandhom bżonn urġenti ta’ intervent ta’ politika li jestendi dawn il-miżuri u l-programmi sa tmiem l-2022-2023.

4.3. Flimkien, il-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza sottomessi u l-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid (2021-2027) jirrikjedu sistema msaħħa u armonizzata ta’ metodoloġiji komuni u skambji ta’ prattiki ta’ politika (inkluż is-Semestru Ewropew) sabiex jiġu ggarantiti l-irkupru ekonomiku simetriku meħtieġ tal-UE, il-kompetizzjoni ġusta fost l-atturi pubbliċi u privati, b’mod partikolari r-ristoranti u l-SMES fis-settur tal-HORECA, fil-livell nazzjonali/reġjonali/lokali, il-konverġenza soċjali u l-inklużjoni.

4.4. Il-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza se jiddeterminaw kif il-fondi se jiġu allokati u minfuqa sal-iskadenzi eżistenti. Skont il-pajjiż tal-UE, it-turiżmu huwa kopert jew minn miżuri speċifiċi għat-turiżmu li jimmodernizzaw is-settur jew minn miżuri orizzontali li huma rilevanti għas-setturi kollha. Għal dawn ir-raġunijiet, żviluppajna qafas fuq perjodu ta’ żmien qasir sa medju/twil b’erba’ pilastri ta’ politika ewlenin li fuqhom se nibbażaw il-konklużjoni u r-rakkomandazzjonijiet finali tagħna:

4.5. PILASTRU I: Il-likwidità, l-irkupru tal-impjiegi u l-kisba mill-ġdid tal-fiduċja tan-negozji

4.5.1. Peress li ma hemm l-ebda informazzjoni ċara u aġġornata dwar l-impatt mistenni tal-appoġġ finanzjarju allokat mill-programm ta’ rkupru tal-Kummissjoni Ewropea fl-ambitu tal-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI) fuq l-MSMEs, il-KESE jesprimi t-tħassib tiegħu u jipproponi: — it-twaqqif ta’ task force biex tissorvelja l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rkupru, b’mod partikolari dawk diretti lejn negozji mikro u żgħar fis-settur tat-turiżmu u tat-trasport; — il-monitoraġġ tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza tal-Istati Membri biex jiġi vvalutat jekk ġewx inklużi riformi relatati mat-turiżmu; — il-ħolqien ta’ mekkaniżmu tal-UE għall-monitoraġġ tal-għoti ta’ appoġġ lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali attwali (2021-2027); — l-istabbiliment ta’ linja baġitarja speċifika għat-turiżmu, li tirrifletti kemm l-importanza ta’ din l-ekosistema kif ukoll il-ħtiġijiet tagħha wara l-kriżi tal-COVID-19; — l-implimentazzjoni ta’ skemi tat-tieni opportunità u ta’ twissija bikrija għat-turiżmu u għan-negozji żgħar tat-trasport u programm ġdid ta’ solvenza faċli biex jintuża għall-SMEs; — dawn id-diversi inizjattivi u proposti għandhom jinġabru flimkien f’“Alleanza Ewropea għat-Turiżmu”, li tippermetti li l-problemi, is-soluzzjonijiet u l-finanzjament jiġu mmirati aħjar. Il-KESE ser jikkontribwixxi billi jkun involut fid-diskussjonijiet u l-ħidma ta’ din l-alleanza.

4.6. PILASTRU II: Networks ta’ għarfien tad-data u tħejjija, saħħa u sikurezza, mitigazzjoni tar-riskju

4.6.1. It-turiżmu għandu impatt fuq l-ekonomija, l-ambjent naturali u mibni, il-popolazzjoni lokali fil-postijiet miżjura u l-viżitaturi nfushom. Il-politiki biex it-turiżmu jsir aktar sostenibbli, u biex jilħaq il-potenzjal tiegħu li jikkontribwixxi għall-ilħuq tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli, huma mxekkla minn nuqqas ta’ statistika dwar is-sostenibbiltà tat-turiżmu. Jekk is-sostenibbiltà fit-turiżmu hija prijorità, irridu nagħmlu wkoll il-kejl tagħha prijorità.

4.6.2. L-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu (UNWTO), f’kollaborazzjoni mad-Diviżjoni tal-Istatistika tan-Nazzjonijiet Uniti (UNSD), qed tgħin lill-pajjiżi u lill-istituzzjonijiet ewlenin jiżviluppaw Qafas tal-Istatistika għall-Kejl tas-Sostenibbiltà tat-Turiżmu. L-aġenziji internazzjonali jissottolinjaw il-ħtieġa dejjem tikber li titkejjel is-sostenibbiltà tat-turiżmu fid-dimensjonijiet kollha tagħha – ekonomika, soċjali u ambjentali – u l-UE tista’ tikkontribwixxi bl-esperjenzi nazzjonali tagħha u tista’ tistabbilixxi standard armonizzat f’dan ir-rigward.

4.7. PILASTRU III: Perkorsi ta’ tranżizzjoni fuq perjodu medju u twil ta’ żmien:

4.7.1. L-istrateġija industrijali tal-UE jeħtieġ li tkompli taċċellera t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali u żżid ir-reżiljenza tal-ekosistemi industrijali tal-UE, li komponent essenzjali tagħhom huwa l-MSMEs, b’mod partikolari fis-setturi tat-turiżmu u tat-trasport. Il-kokreazzjoni ta’ “perkorsi ta’ tranżizzjoni” għat-turiżmu mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, mal-imsieħba soċjali, mal-awtoritajiet pubbliċi u mar-regolaturi kollha għandha tkun akkumpanjata minn approċċ komprensiv, li huwa meħtieġ biex jitqabblu xenarji sostenibbli u jiġu kkunsidrati mill-ġdid is-soluzzjonijiet tal-politika tat-turiżmu, tat-trasport u tas-settur tal-HOERCA fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali.

4.8. PILASTRU IV: Il-governanza u r-riżorsi : ir-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil- ġenerazzjoni li jmiss ta’ politiki tat-turiżmu u tat-trasport sostenibbli (Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza).

4.9. Il-Kummissjoni Ewropea stabbiliet seba’ inizjattivi ewlenin, li għalihom tħeġġeġ lill-pajjiżi tal-UE jressqu investimenti u riformi. Bosta minn dawn l-inizjattivi ewlenin, bħal dawk elenkati hawn taħt, jistgħu jwasslu għal investimenti fit-turiżmu: — ir-rinnovazzjoni: ir-rinnovazzjoni tal-infrastruttura tat-turiżmu biex tittejjeb il-prestazzjoni enerġetika tagħha (bini b’użu ta’ kważi żero enerġija), l-aċċessibbiltà u l-ġestjoni tar-riżorsi, u jiġu żviluppati mudelli ta’ negozju ċirkolari (eż. għall-ġestjoni tal-ikel u tal-iskart) u investimenti diretti sostenibbli barranin/tal-UE; — it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet: l-għoti ta’ taħriġ lill-intraprendituri fil-qasam tat-turiżmu, b’mod partikolari lill-MSMEs, lill-ħaddiema u lill-maniġers tad-destinazzjonijiet, b’appoġġ għat-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali; — il-modernizzazzjoni: l-appoġġ għad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet pubbliċi responsabbli għall-politika tat-turiżmu u l-promozzjoni tal-kondiviżjoni tad-data bejn l-amministrazzjonijiet pubbliċi, il-maniġers tad-destinazzjonijiet u n-negozji; — l-iċċarġjar mill-ġdid u r-riforniment: l-investiment f’mobbiltà nadifa u t-titjib tal-konnettività għad-destinazzjonijiet turistiċi, speċjalment il-hotspots tat-turiżmu (eż. it-trasport fuq l-ilma, ix-xarabanks, it-trasport pubbliku); — l-introduzzjoni ta’ linja dwar it-“turiżmu” fil-proġetti kollha tat-TEN-T (il-kurituri Ewropej tat-trasport) se tippermetti li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tagħha.

4.10. L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-UE se jkollhom bżonn qafas ta’ sħubija b’saħħtu mal-imsieħba Ewropej/nazzjonali/reġjonali u soċjali (djalogu soċjali). L-organizzazzjonijiet tal-UE/nazzjonali u tas-soċjetà ċivili u partijiet ikkonċernati oħra se jintalbu jaqdu rwol proattiv u b’valur miżjud fil-livelli kollha (lil hinn milli jkunu involuti bis-sħiħ fis-Semestru Ewropew, fis-sorveljanza tas-suq, eċċ.), b’xi objettivi komuni fit-tul, bi skadenzi komuni u b’konverġenza ekonomika ġdida li tiżgura l-inklużjoni soċjali. Hemm ħtieġa urġenti li jkun hemm pjanar bil-quddiem u tittieħed azzjoni permezz ta’ evalwazzjoni mill-ġdid bir-reqqa, aġenda politika konġunta konkreta u impenji nazzjonali sabiex jiġi żviluppat mudell ta’ negozju aktar sostenibbli, attraenti u interkonness fil-qasam tat-turiżmu u tat-trasport li se jkun adatt għad-domanda globali ġdida tas-suq u għal stili ta’ ħajja mibdula.

Brussell, it-23 ta’ Frar 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Il-mument tal-Ewropa: Tiswija u Tħejjija għall-Ġenerazzjoni li jmiss COM(2020) 456 final, appoġġ għall-politika ta’ koeżjoni għall-2021-2027, u pakkett ta’ miżuri tas-saħħa u s-sikurezza bħall-politika tat-tilqim, iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, l-istandard minimu tas-Siġill tas-Sikurezza Ewropew kontra l-COVID-19 għat-Turiżmu u oħrajn.

(2) https://s3platform.jrc.ec.europa.eu/digitalisation-and-safety-for-tourism?p_l_back_url=%2Fsearch%3Fq%3Dtourism.

(3) L-oqsma ewlenin ta’ interess fit-“tranżizzjoni tat-turiżmu” għall-organizzazzjonijiet tal-MSMEs u għall-partijiet ikkonċernati f’sens usa’ huma: turiżmu aktar ekoloġiku (turiżmu ċirkolari, turiżmu aċċessibbli għal kulħadd, mobbiltà newtrali f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju, għarfien dwar is-sostenibbiltà, konsum sostenibbli), id-diġitalizzazzjoni (il-ġestjoni tal-analitika tad-data u tal-esperjenzi f’ħin reali, turiżmu diġitali tul is-sena kollha u esperjenzi virtwali, destinazzjonijiet b’setgħa teknoloġika, it-trasformazzjoni tal-ħolqien konġunt tal-valur, l-awtonomizzazzjoni diġitali u l-għarfien tal-fornituri u tal-konsumaturi tat-turiżmu) u r-reżiljenza (il-kapaċità adattiva tad-dinja li qed tinbidel tat-turiżmu, it-titjib tal-ħiliet u s-salvagwardja ta’ xogħol ta’ kwalità għolja fit-turiżmu, il-governanza tad-destinazzjoni biex jiġu appoġġjati l-benesseri għal kulħadd, l-appoġġ għall-ekwità, l-aċċessibbiltà u l-impatt soċjali tat-turiżmu fuq it-tibdil fil-klima, it-tixjiħ u d-distakk diġitali).

(4) Dmirijiet oħra li għandhom jitwettqu mill-ombudsman/awtorità: il-monitoraġġ tal-attivitajiet tal-Istati Membri fir-rigward tal-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza tagħhom biex jiġi vvalutat jekk ir-riformi relatati mat-turiżmu ġewx implimentati b’mod koerenti; il-monitoraġġ tat-“tieni opportunità” u ta’ “skemi ta’ twissija bikrija” għan-negozji tat-turiżmu u n-negozji żgħar tat-trasport u programm ġdid ta’ solvenza faċli biex jintuża għall-SMEs; u l-ħolqien tal-kundizzjonijiet għal linja baġitarja speċifika għat-turiżmu, li jirriflettu kemm l-importanza ta’ din l-ekosistema kif ukoll il-ħtiġijiet tagħha wara l-kriżi tal-COVID-19.

(5) Azzjonijiet: ir-ristrutturar tal-obbligazzjonijiet, it-tisħiħ tal-aggregazzjoni tal-mikrointrapriżi u tal-kapaċitajiet tar-raggruppamenti, il-promozzjoni tal-kapital ta’ ekwità u l-għoti ta’ inċentivi fiskali għall-investituri privati, u l-appoġġ ta’ mekkaniżmi ta’ twissija bikrija għan-negozji żgħar f’riskju ta’ insolvenza.

(6) Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-15 ta’ Marzu 2018 dwar Qafas Ewropew għal Apprendistati ta’ Kwalità u Effettivi (ĠU C 153, 2.5.2018, p. 1).

(7) Il-Maestà Tagħha r-Reġina Máxima, fil-kapaċità tagħha bħala l-Avukat Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU għall-Finanzi Inklużivi għall-Iżvilupp (UNSGSA), għamlet diskors fis-Summit tal-G20 f’Ruma fil-31 ta’ Ottubru 2021, www.unsgsa.org.

(8) Is-Sħubija Globali għall-Inklużjoni Finanzjarja hija pjattaforma inklużiva għall-pajjiżi kollha tal-G20.

(9) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 219.

(10) Qafas ta’ Sendai tan-NU għat-Tnaqqis tar-Riskju ta’ Diżastri 2015-2030; network ta’ għarfien dwar l-SMEs u ċentri ta’ dimostrazzjoni ta’ tħejjija, https://www.europeansmeacademy.eu/news/improving-preparednes-response-to-eu-natural-and-man-made-disasters/ (mhux disponibbli bil-Malti).

(11) Direttiva (UE) 2015/2302 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2015 dwar pakketti tal-ivvjaġġar u arranġamenti tal-ivvjaġġar marbuta (ĠU L 326, 11.12.2010, p. 1).

(12) Think Tank tal-Parlament Ewropew, Relaunching transport and tourism in the EU after COVID-19, Frar 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(13) Dan affettwa bl-aktar mod gravi lin-negozji ż-żgħar u lill-persuni li jaħdmu għal rashom fil-ktajjen tal-valur u tal-provvista rispettivi, kif ukoll lill-ħaddiema u lis-soċjetajiet u l-kapaċitajiet ta’ reżiljenza tagħhom.