In-negozji qegħdin dejjem aktar jiffinanzjaw l-attivitajiet tagħhom lil hinn miċ-ċirkwiti bankarji, parzjalment permezz ta’ self bejn il-kumpaniji. Mill-2007 sal-2017, is-self mill-banek naqas minn 47 % għal 23 % tad-dejn totali tal-korporazzjonijiet mhux finanzjarji. Barra minn hekk, Malta hija wieħed mill-pajjiżi tal-UE bl-akbar differenza bejn id-dejn tal-korporazzjonijiet mhux finanzjarji konsolidat u dak mhux konsolidat (ara l-Grafika 1.8). Din id-differenza kbira hija marbuta mal-preżenza ta’ kumpaniji multinazzjonali u attivitajiet ta’ self intragrupp relatati bejn il-fruntieri. It-titoli tad-dejn jirrappreżentaw sors ta’ finanzjament marġinali iżda li qed jikber, peress li l-valur tal-bonds maħruġa rdoppja bejn l-2011 u l-2017. Billi s-suq kapitali Malti għadu mhux żviluppat biżżejjed, il-kumpaniji spiss jużaw finanzjament bejn il-kumpaniji, u b’mod partikolari self intragrupp, bħala sors alternattiv. Bejn l-2007 u l-2017, is-self intragrupp żdied minn 19 % għal 38 % tal-finanzjament korporattiv (BĊM, 2018a).

Malta bħalissa qed twettaq titjib fil-kapaċità tagħha biex twettaq superviżjoni dwar il-konformità mar-regoli ta’ kontra l-ħasil tal-flus. Wara li wettqu Valutazzjoni Nazzjonali tar-Riskju biex jidentifikaw il-vulnerabbiltajiet prinċipali u d-dgħufijiet istituzzjonali, f’April 2018 l-awtoritajiet adottaw strateġija integrata biex jiġġieldu l-ħasil tal-flus u jiġġieldu kontra l-finanzjament tat-terroriżmu. Din l-istrateġija għandha tiġi implimentata fit-tliet snin li ġejjin. Il-miżuri implimentati dan l-aħħar jinkludu: a) it-twaqqif ta’ Kumitat Nazzjonali ta’ Koordinazzjoni dwar il-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu, magħmul minn rappreżentanti mill-gvern u mill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti; c) iż-żieda fir-riżorsi fl-Unità tal-Kriminalità Ekonomika tal-Pulizija. u c) il-bidu ta’ proċess biex jiġu rieżaminati l-proċeduri ta’ implimentazzjoni fir-rigward ta’ persuni esposti politikament. Barra minn hekk, ġie stabbilit memorandum ta’ ftehim bejn l-awtorità u l-Unità tal-Analiżi tal-Intelliġenza Finanzjarja sabiex jiġu kkoordinati u integrati aħjar l-isforzi tagħhom ( ). Dan jinkludi tim konġunt u l-koordinazzjoni tal-fażijiet kollha tas-superviżjoni dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu. Inizjattivi oħra jinkludu investiment f’għodod ta’ ġestjoni tal-għarfien avvanzati, informazzjoni dwar in-negozju, għodod teknoloġiċi regolatorji u ta’ superviżjoni u programmi ta’ taħriġ. L-Unità tal-Analiżi tal-Intelliġenza Finanzjarja rċeviet riżorsi umani u finanzjarji addizzjonali u qed tirrevedi l-proċeduri tagħha biex tiżgura superviżjoni effettiva.

L-indikaturi ewlenin dwar il-faqar u l-esklużjoni soċjali juru li Malta qed tibbenefika minn klima ekonomika li qed tiffjorixxi. Fl-2017, is-sehem tal-popolazzjoni fir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali (at risk of poverty and social exclusion, AROPE) naqas minn 20,1 % fl-2008 għal 19,2 %. Madankollu, it-tnaqqis ma kienx uniformi għall-gruppi kollha. Barra minn hekk, peress li d-dħul mix-xogħol qed jiżdied b’rata aktar mgħaġġla minn dħul ieħor, il-popolazzjoni f’riskju ta’ faqar relattiv (at risk of relative poverty, AROP) qed tiżdied, u laħqet is-16,8 % fl-2017. L-istimi rapidi jindikaw li x-xejra kompliet.

Malta ħadet miżuri biex iżżid l-attrattività tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u ssaħħaħ ir-rwol tagħhom fl-ekosistema ekonomika u tal-innovazzjoni. Ġew introdotti suġġetti vokazzjonali u applikati fl-iskejjel sekondarji, b’żieda ta’ aktar minn erba’ suġġetti fis-sena skolastika 2019-2020 b’appoġġ mill-Fond Soċjali Ewropew (FSE). In-numru ta’ apprendistati żdied b’100 student, fis-sena akkademika 2017. Barra minn hekk, il-Malta College of Arts, Science and Technology kien involut f’703 sħubija ma’ industriji lokali.

Minkejja t-titjib riċenti, ir-rata ta’ kisba ta’ edukazzjoni terzjarja għal dawk li għandhom bejn it-30 u l-34 sena għadha waħda mill-aktar baxxi fl-UE. Fl-2017, ir-rata tjiebet b’1,5 pp għal 33,5 % imqabbla ma’ medja tal-UE ta’ 39,9 %. Ir-rata hija ogħla għan-nisa (35 %) u għall-persuni mwielda barra (39,7 %). Ġew introdotti diversi miżuri biex jitwessa’ l-aċċess għal kulħadd, biex u dan żied in-numru ta’ reġistrazzjonijiet b’9,5 % mill-2013. Fl-2017, ir-rata ta’ impjieg tal-gradwati terzjarji riċenti kienet l-ogħla fl-UE (95,3 % vs 84,9 %). Is-sehem ta’ gradwati fix-xjenza, it-teknoloġija u l-matematika kien, min-naħa l-oħra, wieħed mill-aktar baxxi fl-UE (19,5 % vs 26 % fl-2016). Biex tindirizza aħjar il-ħtiġijiet tal-ħiliet, Malta hija parti mill-istħarriġ pilota Ewropew dwar il-gradwati. Sa tmiem l-2019, dan se jipprovdi valutazzjoni komparattiva tar-riżultati tal-gradwati u kontribut siewi dwar il-kwalità tas-sistema tal-edukazzjoni għolja.

Tabella C.5:Prestazzjoni tal-prodott fis-suq u indikaturi tal-politika Sors: Il-Kummissjoni Ewropea; Il-Bank Dinji — Doing Business (għall-infurzar tal-kuntratti u l-ħin meħud biex jinbeda negozju); OECD (għall-indikaturi tar-regolamentazzjoni tas-suq tal-prodott); SAFE (għal eżitu ta’ applikazzjonijiet tal-SMEs għas-self mill-banek).

Tabella C.6:Tkabbir ekoloġiku Sors: Il-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (Sehem ta’ emissjonijiet ta’ GHG kopert mill-ETS); Il-Kummissjoni Ewropea (Taxxi ambjentali fuq it-taxxi fuq ix-xogħol u l-PDG); Eursotat (l-indikaturi l-oħra kollha)

Anness D: Gwida għall-investiment dwar il-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni 2021-2027 għal Malta

Filwaqt li jibni fuq il-proposta tal-Kummissjoni għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss għall-perjodu 2021-2027 tat-2 ta’ Mejju 2018 (COM (2018) 321), dan l-Anness jippreżenta l-fehmiet preliminari tas-servizzi tal-Kummissjoni dwar l-oqsma ta’ investiment prijoritarji u l-kundizzjonijiet ta’ qafas għat-twettiq effettiv tal-Politika ta’ Koeżjoni 2021-2027. Dawn l-oqsma ta’ investiment ta’ prijorità huma derivati mill-kuntest usa’ tal-konġestjonijiet fl-investiment, il-ħtiġijiet ta’ investiment u d-disparitajiet reġjonali vvalutati fir-rapport. Dan l-Anness jipprovdi l-bażi għal djalogu bejn Malta u s-servizzi tal-Kummissjoni fid-dawl tal-programmazzjoni tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni (il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Soċjali Ewropew Plus). ( )

Objettiv ta’ Politika 1: Ewropa Aktar Intelliġenti – Trasformazzjoni industrijali innovattiva u intelliġenti Il-prestazzjoni ta’ Malta fir-riċerka u l-innovazzjoni tjiebet iżda l-proporzjon ta’ intrapriżi innovattivi għadu lura. Għalhekk, ġew identifikati ħtiġijiet ta’ investiment ta’ prijorità ( ) biex tissaħħaħ il-prestazzjoni tar-riċerka u l-innovazzjoni u jitrawwem it-tkabbir tal-produttività billi jiġu identifikati oqsma ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti fuq il-bażi ta’ ħtiġijiet u potenzjal nazzjonali u reġjonali u b’mod partikolari biex: ·jiġi promoss l-investiment tan-negozju fir-riċerka u l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju u tissaħħaħ il-kapaċità tar-riċerka u l-iżvilupp f’setturi marbuta mal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti; ·jissaħħaħ l-iżvilupp u l-forniment ta’ teknoloġiji diġitali ewlenin; ·jiġu appoġġjati netwerking, raggruppamenti, kooperazzjoni, proġetti transreġjonali u interreġjonali; ·jiġi promoss l-iżvilupp ta’ ditti innovattivi fl-oqsma ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti; ·tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u tar-riżorsi, iċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma, il-ġestjoni tal-iskart u l-mobilità sostenibbli, bħal pereżempju fl-industrija tat-tbaħħir; ·jitrawwem l-investiment fl-ekoinnovazzjoni. Għalkemm Malta sejra tajjeb fir-rigward tal-kopertura tal-broadband, huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment biex jinkisbu l-benefiċċji tad-diġitalizzazzjoni għaċ-ċittadini, il-kumpaniji u l-gvernijiet, inklużi: ·l-adozzjoni tat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni fl-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, inklużi l-infrastrutturi u s-servizzi; ·il-gvern elettroniku, inkluż l-użu ta’ servizzi interoperabbli madwar l-Ewropa kollha. L-intrapriżi ta’ daqs żgħir jew medju esperjenzaw tkabbir sinifikanti, kemm f’termini ta’ valur miżjud kif ukoll f’termini ta’ impjieg. Madankollu, ir-riżorsi naturali limitati tal-pajjiż jistgħu jillimitaw il-potenzjal tagħhom. Għalhekk, huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment biex jissaħħu t-tkabbir u l-kompetittività ta’ intrapriżi ta’ daqs medju billi jiġu megħjuna jbiddlu l-isfidi ambjentali f’opportunitajiet, b’mod partikolari sabiex: ·jitrawmu l-ħolqien ta’ kumpaniji ġodda, it-tkabbir ta’ kumpaniji ġodda/li qed jespandu, l-aċċeleraturi; l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ mudelli ta’ negozju ġodda għal intrapriżi ta’ daqs medju li jindirizzaw l-isfidi ambjentali tal-pajjiż f’dawn l-oqsma; ·tiġi inkoraġġita l-ekosistema intraprenditorjali, inkluż l-iżvilupp ta’ raggruppamenti industrijali u kooperazzjoni msaħħa bejn intrapriżi ta’ daqs medju u universitajiet/ċentri ta’ riċerka, b’mod partikolari fl-oqsma tal-ekonomija ekoloġika, l-ekonomija ċirkolari, l-effiċjenza tar-riżorsi; ·jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-finanzi u s-servizzi avvanzati għall-intrapriżi ta’ daqs medju; ·tiġi miżjuda l-kompetittività tal-intrapriżi ta’ daqs medju u l-internazzjonalizzazzjoni billi titla’ ‘l fuq fil-katina tal-valur globali. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment ta’ prijorità għolja biex jittejbu l-ħiliet għall-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti, it-tranżizzjoni industrijali u l-intraprenditorija, speċjalment fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ sostenibbiltà, b’mod partikolari biex: ·tiġi promossa l-innovazzjoni u l-ġestjoni tal-ekoinnovazzjoni f’intrapriżi ta’ daqs medju; jiġi promoss taħriġ speċifiku u taħriġ mill-ġdid għal oqsma ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti u għall-ekoinnovazzjoni; ·tissaħħaħ l-integrazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ fl-ekosistemi tal-innovazzjoni, id-diffużjoni tat-teknoloġija u l-iżvilupp ta’ ħiliet; ·jiġu żviluppati ħiliet għal istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja u ta’ riċerka biex jiżdiedu l-vijabbiltà kummerċjali u s-suq kif ukoll ir-rilevanza tas-sostenibbiltà tal-proġetti ta’ riċerka tagħhom. Objettiv ta’ Politika 2: Ewropa b’livell baxx ta’ karbonju u aktar ekoloġika – Tranżizzjoni lejn enerġija nadifa u ġusta, investiment ekoloġiku u blu, ekonomija ċirkolari, adattament għall-klima u prevenzjoni tar-riskji L-ekonomija ta’ Malta hija relattivament intensiva fl-enerġija. L-effiċjenza enerġetika u t-tranżizzjoni għall-ġenerazzjoni tal-enerġija domestika minn sorsi rinnovabbli u lokali huma essenzjali biex jiġu indirizzati t-tibdil fil-klima u l-isfidi ambjentali. F’dan ir-rigward, l-inizjattiva “Enerġija Nadifa għall-gżejjer tal-UE” tistabbilixxi qafas biex tiġi ġġenerata enerġija sostenibbli bi spejjeż baxxi filwaqt li jiġu sfruttati l-opportunitajiet ta’ kooperazzjoni. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment ta’ prijorità għolja għall-promozzjoni ta’ miżuri tal-effiċjenza enerġetika b’mod partikolari permezz ta’: ·rinnovazzjoni effiċjenti fl-enerġija ta’ bini pubbliku u residenzjali, b’enfasi fuq l-indirizzar tal-faqar enerġetiku; ·dwal pubbliċi li jużaw l-enerġija b’mod effiċjenti, inklużi d-dwal tat-toroq; ·effiċjenza enerġetika f’intrapriżi ta’ daqs medju u fis-settur industrijali. Malta qiegħda fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira ta’ 10 % għall-enerġiji rinnovabbli. Madankollu, Malta għandha tkompli tintegra l-effiċjenza enerġetika u t-teknoloġiji rinnovabbli bħala strument strateġiku biex tiġi dekarbonizzata l-ekonomija u tiġi żgurata l-enerġija sostenibbli. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment ta’ prijorità biex tiġi promossa l-enerġija rinnovabbli b’mod partikolari permezz ta’: ·l-użu ta’ kapaċitajiet tal-elettriku rinnovabbli fuq skala żgħira, li jkunu proprjetà tal-komunitajiet tal-enerġija, ta’ intrapriżi ta’ daqs medju jew ta’ konsumaturi tal-enerġija individwali; ·tranżizzjoni lejn enerġiji rinnovabbli fit-tisħin u t-tkessiħ, inkluż it-tisħin distrettwali u installazzjonijiet fuq skala żgħira marbuta ma’ bini barra min-netwerk tat-tisħin ċentrali; ·żvilupp ta’ sistemi tal-enerġija, grilji u ħżin intelliġenti fil-livell lokali. Minħabba d-daqs żgħir tagħha, id-densità għolja tal-popolazzjoni, u l-iskarsezza tar-riżorsi naturali, Malta qed tħabbat wiċċha ma’ sfidi ambjentali sinifikanti. Barra minn hekk, bħala pajjiż taħt stress tal-ilma, waħda mill-prijoritajiet l-aktar urġenti ta’ Malta hija li ttejjeb l-effiċjenza tas-sistema tal-ġestjoni tal-ilma tagħha. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investimenti prijoritarji fil-promozzjoni tal-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, b’mod partikolari permezz ta’: ·il-provvista effiċjenti tal-ilma tax-xorb skont il-ġerarkija tal-ilma, inkluż it-tnaqqis tat-telf ta’ ilma min-netwerks tal-ilma u miżuri oħra ta’ effiċjenza; ·l-iżvilupp ta’ ċiklu sħiħ tal-ilma, inkluż l-użu ta’ ilma mormi ttrattat u għal skopijiet mhux tax-xorb kemm għal użu mhux domestiku kif ukoll għal użu agrikolu; ·il-ġestjoni tal-ilma tax-xita (tankijiet tal-ilma tal-maltemp, sistemi ta’ ġbir separat, żamma naturali tal-ilma). Hemm bżonn ta’ titjib sinifikanti biex il-ġestjoni tal-iskart tkun konformi mal-miri tal-UE, b’mod partikolari fir-rigward tar-riċiklaġġ, tal-ikkompostjar, tar-rimi f’miżbliet u tal-ġenerazzjoni tal-iskart muniċipali. Investimenti ta’ prijorità għolja huma meħtieġa biex jittejbu l-effiċjenza tar-riżorsi u l-ġestjoni tal-iskart, b’mod partikolari biex: ·appoġġ għall-prevenzjoni tal-iskart, l-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ kif ukoll sistemi ta’ ġbir separat; kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u appoġġ għal prattiki ta’ konsum sostenibbli; ·aġġornar tal-infrastruttura eżistenti tar-riċiklaġġ u tat-trattament tal-iskart u l-adattament tal-infrastruttura eżistenti għall-ġestjoni tal-iskart għall-miri ġodda fit-tul tar-riċiklaġġ; ·appoġġ għall-bini ta’ kapaċità għall-partijiet ikkonċernati involuti fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari; ·appoġġ għal alternattivi għall-materja prima u l-użu ta’ materjali riċiklati bħala materja prima. Malta hija partikolarment vulnerabbli għat-tibdil fil-klima (permezz ta’, pereżempju, tibdil fil-livell tal-baħar) u kellha problemi ta’ għargħar. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment biex jiġu promossi l-adattament għat-tibdil fil-klima, il-prevenzjoni tar-riskju u r-reżiljenza għad-diżastri, inkluż permezz ta’ azzjonijiet ta’ prevenzjoni u preparazzjoni, immirati lejn setturi li huma meqjusa partikolarment vulnerabbli għall-impatti tat-tibdil fil-klima, b’mod partikolari l-ġestjoni tal-ilma, l-infrastruttura u l-użu tal-art, l-ekosistemi naturali, l-agrikoltura u s-sajd, is-saħħa, it-turiżmu. Objettiv ta’ Politika 3: Ewropa aktar konnessa – Il-mobilità u l-konnettività tat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni reġjonali Il-konġestjoni tat-traffiku fuq in-netwerk tat-toroq qed tkompli tkun sfida kbira minħabba l-possibilitajiet limitati għal modi alternattivi ta’ trasport u n-nuqqas ta’ infrastruttura tat-trasport pubbliku bit-triq. Il-penetrazzjoni ta’ vetturi bil-mutur għadha għolja ħafna minħabba li l-miżuri fiskali mhumiex qed jiskoraġġixxu l-użu privat tal-vetturi. Huwa meħtieġ investiment prijoritarju għoli biex jiġi żviluppat Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport sostenibbli, reżiljenti għat-tibdil fil-klima, sigur u intermodali, b’mod partikolari permezz ta’: ·appoġġ għall-mobbiltà lokali, permezz tal-iżvilupp ta’ mezzi tat-trasport sostenibbli u aċċessibbli (trasport pubbliku, multimodali, ċikliżmu, korsiji apposta tal-karozzi tal-linja) u sistemi ta’ trasport intelliġenti biex titnaqqas id-dipendenza fuq il-karozzi privati, fil-qafas tal-pjanijiet eżistenti ta’ Mobilità Urbana Sostenibbli; ·l-użu tal-infrastruttura biex jiġu appoġġati d-diġitizzazzjoni u d-dekarbonizzazzjoni tat-trasport bit-triq u marittimu (pereżempju, toroq konnessi diġitalment, infrastruttura tal-fjuwils alternattivi); ·miżuri biex jittejbu s-sikurezza u l-effiċjenza enerġetika fil-modi kollha tat-trasport, u biex jiżdied is-sehem ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-settur tat-trasport. Objettiv ta’ Politika 4: Ewropa aktar soċjali – L-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali Ir-rata ta’ attività għadha taħt il-medja tal-UE u d-disparità bejn il-ġeneri fl-impjiegi għadha għolja fil-kuntest ta’ suq tax-xogħol aktar ristrett. Għalhekk, huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment biex jittejbu l-aċċess għall-impjieg ta’ persuni inattivi u tiġi promossa l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol tan-nisa u tal-persuni b’diżabilità, u b’mod partikolari biex: ·jissaħħu l-miżuri ta’ sensibilizzazzjoni għall-gruppi b’attività baxxa u ssir ħidma mas-soċjetà ċivili li taħdem mal-gruppi l-aktar ’il bogħod mis-suq tax-xogħol; u jiġu promossi forom ta’ organizzazzjoni tax-xogħol li jiffavorixxu lill-anzjani; ·jiġu appoġġati aktar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u l-politiki dwar dawk li jindukraw b’mod informali u li qegħdin f’impjieg, u jiġu indirizzati l-isterjotipi tal-ġeneri. L-eżiti tal-edukazzjoni huma ħżiena, b’rabta importanti mal-isfond soċjoekonomiku u l-istatus ta’ diżabilità; Parti kbira mill-popolazzjoni għandha livell baxx ta’ ħiliet. Għalhekk, huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment ta’ prijorità għolja għall-promozzjoni tal-aċċess ugwali għal, u t-tlestija ta’, edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità u inklużivi u għall-promozzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja, b’mod partikolari t-titjib tal-ħiliet flessibbli u t-taħriġ mill-ġdid, inkluż permezz tal-infrastruttura, u b’mod partikolari biex: ·jissaħħu l-inklużività, l-effettività u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ fil-livelli kollha, anke billi jiġu żviluppati l-kompetenzi tal-persunal tal-edukazzjoni; ·tiġi appoġġjata antiċipazzjoni aħjar tar-rekwiżiti tal-ħiliet ġodda, inklużi dawk marbuta mal-effiċjenza enerġetika u r-riżorsi, iċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma, il-ġestjoni tal-iskart u l-mobilità sostenibbli; ·tiġi promossa l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fit-taħriġ; l-appoġġ għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fl-iżvilupp tal-kapital uman, bl-użu ta’ għodod u sistemi għall-ġestjoni u t-taħriġ tal-forza tax-xogħol. L-influss kbir ta’ barranin jippreżenta sfidi għall-integrazzjoni soċjoekonomika tagħhom. Hemm lakuni fil-kopertura tas-sigurtà soċjali. Il-ħinijiet ta’ stennija għal pazjenti esterni minn gruppi soċjoekonomiċi aktar baxxi huma sinifikanti. Għalhekk, huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment biex jiġu promossi l-integrazzjoni soċjoekonomika ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi; biex jittejjeb l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità, inkluża l-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul,

u biex tiġi mmodernizzata l-protezzjoni soċjali, b’miri partikolari għal gruppi żvantaġġati bħal persuni li jinsabu fil-faqar jew faqar estrem, persuni b’diżabbiltajiet, migranti, eċċ.; u b’mod partikulari biex: ·jiġu eliminati d-diskriminazzjoni fuq l-akkomodazzjoni u s-suq tax-xogħol u jissaħħu l-eżiti tas-suq tax-xogħol u dawk soċjali tar-refuġjati filwaqt li jiġu żgurati pariri individwalizzati u aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ għall-adulti; ·jissaħħu l-miżuri ta’ inklużjoni soċjali mmirati għall-persuni l-aktar fil-bżonn, inkluż billi jiġi żgurat l-aċċess għall-protezzjoni soċjali u ssir prevenzjoni għall-problema ta’ persuni mingħajr dar u jsir investiment integrat soċjoekonomikament fl-akkomodazzjoni; ·tiġi promossa l-inklużjoni billi jiġi żgurat li s-servizzi bħall-kura tat-tfal ikunu jinkludu taħlita kulturali, etnika u soċjoekonomika; ·tissaħħaħ il-prevenzjoni tal-mard permezz ta’ servizzi ta’ kura primarja u komunitarja; ·tissaħħaħ il-kapaċità tal-kura outpatient, speċjalment għal servizzi speċjalizzati, inkluż permezz tal-infrastruttura, biex jiġu pprovduti alternattivi kosteffettivi għall-kura akuta; ·jittejjeb il-fluss tal-pazjenti fil-mogħdija tal-kura (mir-rikoveru fl-isptar sal-komunità); tiġi żgurata kapaċità suffiċjenti biex tiġi ssodisfata d-domanda prevista f’servizzi ta’ kura residenzjali, tad-djar u tal-komunità, minflok kura fl-isptar, inkluż għal persuni bi problemi ta’ saħħa mentali. Objettiv ta’ Politika 5 – Ewropa eqreb lejn iċ-ċittadini bit-trawwim tal-iżvilupp sostenibbli u integrat ta’ żoni urbani, rurali u kostali u inizjattivi lokali Minħabba d-daqs żgħir tagħha, Malta mhijiex affettwata minn disparitajiet reġjonali sostanzjali. Madankollu, l-insularità doppja, l-iżbilanċi territorjali u d-differenzjazzjoni reġjonali għandhom impatt aktar qawwi fuq Għawdex, speċjalment f’termini ta’ depopolazzjoni. Huma identifikati ħtiġijiet ta’ investiment għat-trawwim tal-iżvilupp u s-sigurtà soċjali, ekonomiċi, kulturali u ambjentali integrati f’żoni urbani, b’mod partikolari biex: ·jitnaqqsu l-inugwaljanzi bejn Malta u Għawdex/Kemmuna, inkluż fir-rigward tal-aċċess għas-servizzi; ·isir investiment f’żoni urbani magħżula abbażi ta’ strateġiji ta’ żvilupp territorjali integrat, filwaqt li tingħata prijorità lil setturi bħall-inklużjoni soċjali, l-effiċjenza enerġetika, l-ambjent u l-ġestjoni tal-iskart. Fatturi għat-twettiq effettiv tal-politika ta’ Koeżjoni ·tittejjeb il-kapaċità tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni u l-korpi ta’ implimentazzjoni biex jimplimentaw il-fondi tal-UE b’mod trasparenti, ikkoordinat u simplifikat; ·jiġu ddedikati r-riżorsi adegwati sabiex jiġi attirat, miżmum u mħarreġ il-persunal li qed jaħdem fuq l-implimentazzjoni tal-fondi tal-UE; ·tiżdied il-kapaċità biex tiġi vvalutata l-effettività tal-politiki u jitwettqu evalwazzjonijiet f’waqthom u ta’ kwalità; ·tiżdied il-kapaċità u l-involviment ta’ korpi intermedji, awtoritajiet lokali, imsieħba soċjali u benefiċjarji finali fil-fażijiet ta’ tħejjija u implimentazzjoni tal-proġetti; ·tittejjeb il-prestazzjoni tal-akkwist pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tal-akkwist kooperattiv, l-effiċjenza tal-proċeduri, il-kriterji tal-għoti, il-veloċità tad-deċiżjonijiet, u l-akkwist diviż f’lottijiet; ·jiġu implimentati miżuri effiċjenti biex jipprevjenu u jindirizzaw il-kunflitt ta’ interessi, il-frodi u l-korruzzjoni; ·isir użu usa’ minn strumenti finanzjarji u kontribuzzjonijiet għal kompartiment ta’ Malta f’InvestEU għal attivitajiet li jiġġeneraw id-dħul u li jiffrankaw l-ispejjeż; ·tiġi promossa kooperazzjoni transnazzjonali u transfruntiera.

Referenzi

ANED (2018), European Semester 2017/2018 country fiche on disability - Malta, Academic Network of European Disability experts.

Borg, A., & Vassallo, M. (2018), ‘ESPN Thematic Report on Inequalities in access to healthcare – Malta’, In-Netwerk Ewropew tal-Politika Soċjali, il-Kummissjoni Ewropea (Rapporti ESPN).

CASE u IAS (2018), Study and reports on the VAT gap in the EU-28 Member States: 2018 Final Report, Center for Social and Economic Research and Institute for Advanced Studies, Varsavja.

CBM (2017), Survey on Access to Finance (SAFE) in 2017, Central Bank of Malta Quarterly Review 2018:2.

CBM (2018a), Financial Stability Report 2017, il-Bank Ċentrali ta’ Malta.

CBM (2018b), Business investment and investment finance in Malta – Evidence from the EIBIS 2017 survey, Central Bank of Malta Quarterly review 2018:1.

Cedefop (2017), Skills panorama: skills anticipation in Malta – analytical highlights series, available at http://skillspanorama.cedefop.europa.eu/en/analytical_highlights/skills-anticipation-malta .