Komunikazzjoni mill-Kummissjoni - Futur sostenibbli għat-trasport : lejn sistema integrata, immexxija mit-teknoloġija u li tista' tintuża faċilment /* KUMM/2009/0279 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 17.6.2009 KUMM(2009) 279 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI Futur sostenibbli għat-trasport: Lejn sistema integrata, immexxija mit-teknoloġija u li tista' tintuża faċilment KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI Futur sostenibbli għat-trasport: Lejn sistema integrata, immexxija mit-teknoloġija u li tista' tintuża faċilment 1. DAħLA 1. Fl-2001, il-Kummissjoni ħarġet White Paper[1] li tistabbilixxi aġenda għall-politika Ewropea tat-trasport għall-2010. Dan il-programm ġie aġġornat fl-analiżi ta' nofs it-terminu tal-2006[2]. Hekk kif qegħdin noqorbu lejn it-tmiem tal-perjodu ta' għaxar snin, wasal iż-żmien li nħarsu iktar 'il quddiem u nħejju l-bażi għal żviluppi politiċi li jiġu wara. 2. It-trasport huwa sistema kumplessa li tiddependi fuq diversi fatturi, inklużi x-xejriet fl-imġiba tal-popolazzjonijiet u tal-konsum tal-bniedem, l-organizzazzjoni tal-produzzjoni u d-disponibbiltà tal-infrastruttura. Minħabba din il-kumplessità, kwalunkwe intervent fis-settur tat-trasport għandu jkun ibbażat fuq viżjoni fuq medda twila għall-mobilità sostenibbli tal-bnedmin u l-oġġetti, u mhux l-inqas minħabba li l-politiki ta' natura strutturali jieħdu ż-żmien biex jiġu implimentati u għandhom jiġu ppjanati minn qabel sew. 3. Din hija r-raġuni għala l-politiki tat-trasport għall-għaxar snin li ġejjin għandhom ikunu bbażati fuq riflessjoni dwar il-futur tas-sistema tat-trasport li tħaddan ukoll id-deċennji ta' wara. Il-Kummissjoni varat it-tali riflessjoni, li tinkludi studju ta' evalwazzjoni dwar il-Politika Ewropea tat-Trasport (European Transport Policy, ETP); dibattitu fi tliet 'Gruppi ta' Fokus'; studju – 'Transviżjonijiet' – l-identifikazzjoni ta' xenarji ta' emissjonijiet baxxi ta' CO2 possibbli għat-trasport; u konsultazzjoni tal-partijiet interessati, notevolment permezz ta' Konferenza għall-Partijiet Interessati ta' Livell Għoli fid-9-10 ta' Marzu 2009[3]. 4. Din il-Komunikazzjoni tagħti fil-qosor ir-riżultati ta' din ir-riflessjoni wiesgħa. Fit-taqsima 2, tirreferi għall-iżviluppi reċenti tal-ETP u l-kwistjonijiet pendenti. Fit-taqsima 3, tħares lejn il-futur, fejn tidentifika x-xejriet tal-elementi li jmexxu lit-trasport 'il quddiem u l-isfidi li x'aktarx jistgħu joħolqu għas-soċjetà. Fit-taqsima 4, tipproponi xi għanijiet politiċi intermedji, li jistgħu jiġu segwiti biex jindirizzaw l-isfidi li qegħdin jitfaċċaw fis-settur tat-trasport. Fit-taqsima 5, tiddeskrivi xi strumenti disponibbli u xi metodi ta' intervent possibbli sabiex jintlaħqu l-għanijiet imsemmija. 5. L-ideat imressqa f'din il-Komunikazzjoni għandhom l-għan li jistimolaw aktar dibattitu sabiex jiġu identifikati għażliet politiċi mingħajr ma jippreġudikaw il-formulazzjoni ta' proposti konkreti fil-White Paper li jmiss tal-2010. 2. IL-POLITIKA EWROPEA TAT-TRASPORT FL-EWWEL DEċENNJU TAS-SEKLU 21 6. Qabel ma nħarsu lejn il-futur, ikun utli li jitqiesu l-iżviluppi fil-passat reċenti. Filwaqt li għadu kmieni wisq sabiex jiġi vvalutat b'mod sħiħ l-impatt ta' għadd ta' miżuri politiċi li ttieħdu mill-2000 sa issa, jistgħu madankollu jinsiltu xi ftit indikazzjonijiet mix-xejriet tas-suq u d-dejta. Dawn jistgħu jiġu vvalutati b’paragun mal-għanijiet politiċi stabbiliti fl-analiżi ta' nofs it-terminu tal-White Paper u dawk stabbiliti għat-trasport bl-Istrateġija tal-Iżvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Strategy, SDS) tal-2006[4]. It-taqsima li ġejja turi li l-ETP inġenerali laħqet l-għanijiet stabbiliti fid-dokumenti strateġiċi msemmija hawn fuq, billi kkontribwiet b'mod sostanzjali għall-iżvilupp ta' ekonomija Ewropea u tal-kompetittività tagħha, bl-iffaċilitar tal-ftuħ tas-swieq u l-integrazzjoni, bl-istabbiliment ta' standards ta' kwalità għolja għas-sikurezza, is-sigurtà u d-drittijiet tal-passiġġieri u bit-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol. 7. It-trasport huwa komponent essenzjali tal-ekonomja Ewropea. L-industrija tat-trasport inġenerali tifforma 7 % tal-PGD u 'l fuq minn 5 % tal-impjiegi totali tal-UE[5]. L-ETP kkontribwiet għal sistema ta' mobilità li titqabbel tajjeb f'termini ta' effiċjenza u effikaċja ma' dik tar-reġjuni tad-dinja l-iktar avvanzati ekonomikament. L-ETP għenet il-koeżjoni soċjali u ekonomika u ppromoviet il-kompetittività tal-industrija Ewropea[6] u għalhekk ikkontribwiet b'mod sinifikanti għall-Aġenda ta' Liżbona għat-Tkabbir u l-Impjiegi[7]. Madankollu, ir-riżultati mqabbla mal-għanijiet tal-SDS tal-UE kienu aktar limitati: kif indikat fir-rapport tal-progress tal-2007[8], is-sistema Ewropea tat-Trasport f'dak li għandu x'jaqsam ma' bosta aspetti għadha ma qabditx triq sostenibbli. 8. Il-ftuħ tas-swieq b'mod ġenerali wassal għal aktar effiċjenza u kostijiet aktar baxxi. Dan nistgħu narawh fis-settur tat-trasport bl-ajru fejn il-proċess huwa aktar avvanzat[9]. L-UE miexja sabiex toħloq sitwazzjoni ta' kundizzjonijiet indaqs għal kulħadd fis-suq tat-trasport li kull ma jmur aktar qiegħed jiġi integrat, iżda kwistjonijiet bħal differenzi fit-tassazzjoni u s-sussidji għad iridu jiġu indirizzati. Ta' min wieħed jinnota li mhux biss il-kumpaniji l-kbar iżda anke l-impriżi żgħar u ta' daqs medju (l-SMEs) ibbenefikaw mill-ftuħ tas-swieq u l-integrazzjoni f'modi differenti tat-trasport. 9. Il-politika tan-Netwerks Trans-Ewropej tat-Trasport (Trans-European Transport Networks, TEN-T) żiedet sew il-koordinazzjoni fl-ippjanar tal-proġetti tal-infrastruttura mill-Istati Membri. Il-progress fl-implimentazzjoni kien sostanzjali u twettqu madwar terz mill-investimenti meħtieġa (€ 400 biljun) fit-TEN-T[10]. L-estensjoni tat-TENs biex ikopru l-Istati Membri l-ġodda, filwaqt li jibnu fuq l-investiment li sar diġà qabel it-tkabbir[11], ipprovdiet il-pjanta strutturali għall-fondi Strutturali u ta' Koeżjoni sabiex b'mod gradwali jimlew id-defiċits infrastrutturali tagħhom. Għad baqa' ħafna xi jsir, iżda t-TENs diġà mxew ħafna fil-konnessjoni tas-swieq u tan-nies tal-UE. 10. Intlaħaq progress fit-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja u l-inċidenti fit-toroq. Il-kwalità tal-arja fl-ibliet Ewropej tjiebet b'mod sinifikanti permezz tal-applikazzjoni ta' standards tal-emissjonijiet EURO dejjem aktar severi, iżda għad baqa' xi jsir, fuq kollox biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-NOx fiż-żoni urbani u l-partikoli fini (PM10) – dawn tal-aħħar huma aktar ta' ħsara għas-saħħa tal-bniedem – kif ukoll biex jiġi żgurat li l-emissjonijiet dinjin reali jkunu kkontrollati b'mod adegwat. L-espansjoni tal-infrastruttura tat-trasport irriżultat ukoll fit-telfien tal-ħabitats u fil-frammentazzjoni tal-pajsaġġi. L-għan li jitnaqqsu bin-nofs id-diżgrazzji fit-trasport bit-triq sal-2010, inkluż fil-White Paper tal-2001, x'aktarx li ma jintlaħaqx għalkemm beda ċaqliq f'ħafna Stati Membri f’dan ir-rigward u wassal għal progress sinifikanti. Ladarba fl-2008 kien għad hemm iktar minn 39 000 mewt fl-UE, it-trasport bit-triq għadu għoli wisq f'termini ta' ħajjiet mitlufa ta' bnedmin. 11. Fis-settur marittimu, it-tniġġis tal-baħar u l-inċidenti tal-baħar tnaqqsu b'mod konsiderevoli u l-UE stabbilixxiet wieħed mill-oqfsa l-aktar avvanzati għas-sikurezza u għall-prevenzjoni tat-tniġġis (fl-aħħar bit-tielet Pakkett għas-Sikurezza Marittima). Fl-avjazzjoni, adottat sett komuni ta' leġiżlazzjoni komprensiva, uniformi u obbligatorja li tkopri l-elementi ewlenin kollha li jaffettwaw is-sikurezza (l-inġenji tal-ajru, il-manutenzjoni, l-ajruporti, is-sistemi tal-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru. eċċ.). Ġew stabbiliti aġenziji tas-sikurezza għall-avjazzjoni (EASA), marittimi (EMSA) u għat-trasport ferrovjarju (ERA). 12. Il-White Paper tal-2001 ma semmietx is-sigurtà. Wara l-attakki tal-11 ta' Settembru 2001, madankollu, ġiet żviluppata politika ta' sigurtà. Illum il-ġurnata jeżistu miżuri leġiżlattivi tal-UE dwar is-sigurtà tat-trasport għall-maġġoranza tal-modi tat-trasport u għal infrastrutturi kritiċi. L-UE tikkoopera wkoll mal-komunità internazzjonali biex ittejjeb is-sigurtà: reċentement, tvaraw l-operazzjonijiet navali tal-UE sabiex jiġġieldu l-piraterija. 13. Servizzi ta' kwalità għall-utenti tat-trasport ġew imħeġġa bit-tisħiħ tad-drittijiet tal-passiġġieri. Il-leġiżlazzjoni dwar id-drittijiet tal-passiġġieri ġiet adottata u issa tinsab fis-seħħ. Fil-qasam ferrovjarju[12], ġie adottat regolament f'Diċembru 2007 li jipprovdi drittijiet estensivi għall-passiġġieri. F'Diċembru 2008 ġew adottati żewġ proposti[13] dwar id-drittijiet tal-passiġġieri fil-qasam tal-karozzi tal-linja u l-kowċis u fis-settur marittimu. Mill-banda l-oħra, it-trasport pubbliku (il-karozzi tal-linja u l-ferroviji) ġie identifikat bħal wieħed mis-setturi fejn is-sodisfazzjon tal-konsumatur hija l-iktar baxxa[14]. 14. Id-dimensjoni soċjali tal-politika tat-trasport issaħħet ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħaddiema tat-trasport. Ġiet introdotta leġiżlazzjoni dwar il-ħin tax-xogħol, il-livell minimu ta' taħriġ meħtieġ u r-rikonoxximent reċiproku tad-diplomi u l-kwalifiki – b'kollaborazzjoni mas-sħab soċjali – sabiex jitjiebu l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bit-triq, bil-ferrovija u t-trasport marittimu. 15. L-ambjent jibqa' l-qasam politiku ewlieni fejn huwa meħtieġ aktar titjib. Fl-UE, meta mqabbla mal-livelli tal-1990, fl-ebda settur ieħor ir-rata tat-tkabbir tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra (ma kienet għolja daqs dik fit-trasport[15]. L-emissjonijiet GHG jistgħu jitqiesu bħala l-prodott ta' tliet komponenti: l-ammont ta' attività li jiġġenera l-emissjonijiet; l-intensità tal-enerġija ta' dik l-attività; u l-intensità tal-GHG tal-enerġija li tkun qiegħda tintuża. Meta din l-analiżi tiġi applikata għall-iżviluppi fit-trasport tal-passat, nistgħu naraw li s-settur żied ħafna l-attività tiegħu filwaqt li għamel progress insuffiċjenti fit-tnaqqis tal-enerġija u l-intensità tal-GHG. 16. Id-diżakkoppjament tat-tkabbir tat-trasport mit-tkabbir tal-PGD, li kien wieħed mill-għanijiet tal-White Paper 2001 u tal-SDS, seħħ min-naħa tal-passiġġieri, fejn id-domanda għat-trasport kibret b'medja ta' 1.7 % fis-sena, bejn 1995 u 2007, għall-kuntrarju taż-żieda medja tal-PGD ta' 2.5 %. Id-domanda għat-trasport tal-merkanzija fl-UE, mill-banda l-oħra, kibret b'medja ta' 2.7 % fis-sena. Iż-żieda qawwija fil-kummerċ globali u l-integrazzjoni dejjem ikbar tal-UE mkabbra impediet id-diżakkoppjament tat-trasport tal-merkanzija mill-PGD fl-aħħar deċennju. It-tkabbir fit-trasport tal-merkanzija huwa wkoll marbut mal-prattiki ekonomiċi – il-konċentrazzjoni tal-produzzjoni f'inqas siti biex jiġu sfruttati l-ekonomiji fil-kobor, id-delokalizzazzjoni, il-kunsinni fil-ħin, ir-riċiklaġġ tal-ħġieġ, il-karti, il-metalli li huwa mifrux sew – li ppermettew it-tnaqqis tal-kostijiet u, possibbilment, tal-emissjonijiet f'setturi oħra bil-konsegwenza ta' emissjonijiet ogħla mit-trasport. 17. L-effiċjenza fl-enerġija tat-trasport qiegħda tiżdied, iżda ż-żieda fl-effiċjenza ma ġietx totalment iddedikata biex jitnaqqas il-konsum totali tal-fjuwil u ma kinitx biżżejjed biex tpatti għall-volumi ogħla tat-trasport. Il-leġiżlazzjoni li tistabbilixxi standards ta' rendiment f'dak li għandu x'jaqsam ma' emissjonijiet għall-karozzi tal-passiġġieri l-ġodda ġiet adottata f'April 2009 b'reazzjoni għal titjib li ma kienx miexi b'pass mgħaġġel biżżejjed[16]. Il-progress kien ukoll limitat f'dak li għandu x'jaqsam maċ-ċaqliq tat-trasport lejn modi aktar effiċjenti, inkluż permezz tal-iżvilupp ta' tbaħħir fuq distanzi qosra (short sea shipping), għalkemm ċertu bbilanċjar mill-ġdid seħħ u n-nuqqas relattiv fit-trasport ferrovjarju jidher li waqaf[17]. Għadd ta' servejs juru li f'ħafna bliet is-sehem modali taċ-ċikliżmu kiber b'mod sinifikanti f'dawn l-aħħar snin[18]. 18. It-trasport ma naqqasx b'mod sinifikanti l-intensità tal-GHG tiegħu billi qaleb għal sorsi ta' enerġija iktar ekoloġiċi u għadu jiddependi b'97 % fuq il-fjuwils fossili, u dan għandu wkoll implikazzjonijiet għas-sigurtà tal-provvista tal-enerġija. Il-miżuri biex titjieb il-kwalità tal-fjuwil[19] u mira vinkolanti ta' sehem ta' 10 % tal-enerġija rinnovabbli fit-trasport sal-2020 ġew adottati dan l-aħħar bħala parti mill-pakkett tal-Klima u l-Enerġija[20]. 3. XEJRIET U SFIDI 19. Din it-taqsima tiddeskrivi x-xejriet fl-elementi ewlenin li jmexxu lit-trasport 'il quddiem sa nofs dan is-seklu u l-isfidi relatati. Huwa diffiċli li jiġi antiċipat liema minnhom se jkollha l-ikbar influwenza fuq l-iżvilupp tal-futur tat-trasport. 3.1. It-tixjiħ 20. Sal-2060, l-età medjana tal-popolazzjoni Ewropea hija prevista li se tkun aktar minn 7 snin ogħla minn dik tal-lum u l-għadd ta' nies b'età ta' 65 jew aktar hija mistennija li tirrappreżenta 30 % tal-popolazzjoni meta mqabbla ma' 17 % llum[21]. 21. Għalkemm meta jaqbżu ċerta età n-nies jivvjaġġaw anqas minn meta kienu iżgħar, hemm it-tendenza li n-nies xjuħ tal-lum jivvjaġġaw aktar milli kienu jivvjaġġaw il-ġenituri tagħhom. Din it-tendenza hija mistennija li tkompli u hija rrinforzata minn saħħa aħjar, aktar alternattivi ta' vjaġġar u ħiliet aħjar f'dak li għandu x'jaqsam ma' lingwi barranin. Soċjetà li qiegħda tixjieħ se tagħmel enfasi ikbar fuq il-provvediment ta' servizzi tat-trasport li jinvolvu livell għoli ta' sigurtà u affidabbiltà perċettibbli, u li huma kkaratterizzati b'soluzzjonijiet għall-utenti b'mobilità mnaqqsa. 22. Soċjetà bi proporzjon ogħla ta' nies xjuħ teħtieġ li talloka aktar riżorsi pubbliċi għall-ħlas tal-pensjonijiet, il-kura tas-saħħa u l-kura. Minħabba l-effett tagħha fuq il-finanzi pubbliċi, it-tixjiħ se jqiegħed piż fuq il-provvista u l-manutenzjoni tal-infrastruttura tat-trasport u se jistabbilixxi limitu għall-finanzjament disponibbli għat-trasport pubbliku. Tista' tinħoloq skarsezza ta' xogħol u ta' ħiliet, li tiggrava aktar in-nuqqas ta' xogħol ta' ħila partikolari li diġà ġiet esperjenzata f'uħud mit-taqsimiet tas-settur tat-trasport. B'mod ġenerali, dan jista' jirriżulta f'kostijiet tat-trasport ogħla għas-soċjetà. 3.2. Migrazzjoni u mobilità soċjali: 23. Il-migrazzjoni netta fl-UE tista' żżid il-popolazzjoni tal-UE b'56 miljun ruħ fil-ħames deċennji li ġejjin[22]. Il-migrazzjoni jista' jkollha rwol importanti fit-taffija tal-effett tat-tixjiħ fis-suq tax-xogħol. Il-migranti, li ġeneralment ikunu żgħar u fil-biċċa l-kbira jgħixu f'żoni urbani, se jintensifikaw aktar ir-rabtiet tal-Ewropa mar-reġjuni ġirien, billi joħolqu rabtiet kulturali u ekonomiċi mal-pajjiż tal-oriġini tagħhom. Dawn ir-rabtiet se jinvolvu aktar moviment ta' nies u oġġetti. 24. Il-mobilità tal-ħaddiema fl-Unjoni hija mistennija li tiżdied ukoll bit-tneħħija gradwali ta' xkiel amministrattiv u legali u aktar intensifikazzjoni tas-suq intern. 3.3. Sfidi ambjentali 25. L-urġenza sabiex is-settur tat-trasport itaffi l-impatt negattiv tiegħu fuq l-ambjent qiegħda kull ma tmur tikber. L-UE dan l-aħħar adottat pakkett tal-Klima u l-Enerġija li stabbilixxa l-mira li l-emissjonijiet GHG fl-UE jitnaqqsu b'20 % meta mqabbla mal-1990. It-trasport għandu rwol ewlieni sabiex jintlaħaq dan l-għan u inverżjoni tax-xejriet attwali se tkun meħtieġa. 26. Ir-Rapport TERM 2008[23] tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent li jipprovdi indikaturi li jsegwu t-trasport u l-ambjent fl-UE, juri li ħafna Ewropej għadhom esposti għal livelli għoljin b'mod perikoluż ta' tniġġis tal-arja u tal-istorbju. B'mod partikolari, il-konċentrazzjoni tal-PM10, li mis-sorsi kollha t-trasport huwa t-tieni l-aktar importanti, taqbeż il-valur tal-limitu tal-2005 f'ħafna żoni ddefiniti għall-finijiet tal-kwalità tal-arja. Għandhom jiġu indirizzati wkoll l-emissjonijiet ta' NOx u SOx mill-bastimenti. 27. It-trasport innifsu se jsofri mill-effetti tat-tibdil fil-klima u se joħloq il-ħtieġa ta' miżuri ta' adattament. It-tisħin globali li jirriżulta f'livell tal-baħar dejjem tiela' se jamplifika l-vulnerabbiltà tal-infrastrutturi kostali, inklużi l-portijiet[24]. Avvenimenti estremi tat-temp, jaffettwaw is-sikurezza tal-modi kollha. Nixfiet u għargħar joħolqu problemi għall-passaġġi tal-ilma interni[25]. 3.4. Skarsezza dejjem ikbar ta' fjuwils fossili 28. Fid-deċennji li ġejjin, iż-żejt u fjuwils fossili oħra huma mistennija li jogħlew hekk kif id-domanda tiżdied u s-sorsi li ma jiswewx ħafna jispiċċaw. L-impatt negattiv fuq l-ambjent se jkun ikbar, hekk kif sorsi konvenzjonali jitbiddlu bi provvisti li jniġġsu aktar. Fl-istess ħin, il-ħtieġa li ngħaddu għal ekonomija b'emissjonijiet baxxi ta' CO2 u t-tħassib dejjem jikber dwar is-sigurtà tal-enerġija se jwasslu għal provvista ikbar ta' enerġija rinnovabbli, li għandha torħos permezz tal-progress teknoloġiku u l-produzzjoni tal-massa. 29. Il-bidla fil-prezzijiet relattivi se tagħmel l-investimenti fis-sorsi alternattivi tal-enerġija aktar attraenti, minkejja l-varjabbiltà għolja ta' dawk il-prezzijiet. Il-ħtieġa li jiġu stabbiliti infrastrutturi ta' appoġġ u ċ-ċiklu tal-ħajja twil tal-vetturi se jdewwem il-proċess ta' tranżizzjoni. 30. Il-konsegwenza immedjata tat-tali trasformazzjoni se tkun in-nuqqas fil-ħtieġa tat-trasport tal-fjuwils fossili, li attwalment jirrappreżentaw madwar nofs il-volum tat-trasport internazzjonali bil-baħar[26]. 3.5. Urbanizzazzjoni 31. L-urbanizzazzjoni kienet xejra ċara f'dawn l-aħħar deċennji u mistennija li tkompli, bil-proporzjon tal-popolazzjoni Ewropea li toqgħod fiż-żoni urbani tiżdied minn 72 % fl-2007 għal 84 % fl-2050[27]. 32. Il-prossimità tan-nies u l-attivitajiet hija sors ewlieni ta' vantaġġi li jimbuttaw l-urbanizzazzjoni. Madankollu, f'dawn l-aħħar 50 sena, it-tkabbir fiż-żoni urbani madwar l-Ewropa kien saħansitra ikbar minn dak tal-popolazzjoni residenti. Dan it-tixrid urban huwa l-isfida ewlenija għat-trasport urban, għaliex iwassal għal ħtieġa ikbar ta' modi ta' trasport individwali, u b'hekk jiġġenera konġestjoni u problemi ambjentali. It-trasport urban jifforma 40 % tal-emissjonijiet tas-CO2 u 70 % tal-emissjonijiet ta' pollutanti oħra li ġejjin mit-trasport bit-triq[28]. 33. Il-konġestjoni, li tkun prevalenti f'agglomerazzjonijiet u fir-rotot tal-aċċess għalihom, hija s-sors ta' kostijiet kbar f'termini ta' dewmien u konsum ogħla tal-fjuwil. Minħabba li l-biċċa l-kbira tat-trasport tal-merkanzija jew tal-passiġġieri jibda jew jispiċċa fiż-żoni urbani, il-konġestjoni urbana jkollha impatt negattiv fuq l-ivvjaġġar interurban ukoll. Filwaqt li l-ibliet l-aktar densi huma moqdija aħjar b'modi ta' trasport kollettivi, id-disponibbiltà tal-art u l-aċċettabbiltà pubblika sabiex jinbnew infrastrutturi ġodda għal mezzi pubbliċi jew alternattivi tat-trasport se tibqa' sfida kbira. 3.6. Xejriet globali li jaffettwaw il-Politika Ewropea tat-Trasport 34. Flimkien ma' aktar tkabbir tas-Suq Uniku, l-integrazzjoni tal-UE mar-reġjuni ġirien (l-Ewropa tal-Lvant, l-Afrika ta' Fuq) u fl-ekonomija dinjija x'aktarx li tkompli. Il-globalizzazzjoni kienet xejra qawwija tal-aħħar deċennji, li setgħet isseħħ permezz ta' ftehimiet ta' liberalizzazzjoni tal-kummerċ u ta' żviluppi rivoluzzjonarji fit-trasport u t-teknoloġiji tal-komunikazzjoni (mill-kontejners sar-radjunavigazzjoni satellitari) li naqqsu x-xkiel tad-distanza u l-ħin. 35. Għalkemm din tista' titwaqqaf temporanjament bil-kriżi ekonomika u l-instabbiltà ġeopolitika, it-tkabbir ekonomiku qawwi ta' ħafna pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw jimplika aktar globalizzazzjoni. It-trasport 'il barra mill-Ewropa se jiżdied ħafna aktar minn dak ġo l-Ewropa u l-kummerċ estern u t-trasport tal-UE x'aktarx li jkomplu jikbru b'rata mgħaġġla fis-snin li ġejjin. 36. Il-popolazzjoni dinjija mistennija taqbeż id-9 biljuni sal-2050[29]. Din iż-żieda, b'madwar terz minn 6.8 biljun ruħ fl-2009, se jkollha impatt tremend fuq ir-riżorsi globali, u b'hekk l-għan li titwaqqaf sistema tat-trasport aktar sostenibbli – waħda li tuża anqas riżorsi – isir iktar importanti. 37. Aktar nies u ġid ekonomiku ikbar ifissru aktar mobilità u aktar trasport. Xi studji jissuġġerixxu li l-għadd ta' karozzi fid-dinja se jiżdied minn madwar 700 miljun illum għal aktar minn 3 biljuni fl-2050[30], u dan se joħloq problemi serji ta' sostenibbiltà sakemm ma jkunx hemm tranżizzjoni lejn vetturi b'emissjonijiet aktar baxxi ta' CO2 jew mingħajr emissjonijiet ta' CO2 u ma jiġix introdott kunċett ta' mobilità differenti. 4. L-GħANIJIET POLITIċI GħAL TRASPORT SOSTENIBBLI 38. L-għan tal-ETP huwa li tistabbilixxi sistema tat-trasport sostenibbli li tissodisfa l-ħtiġijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali tas-soċjetà u li twassal għal soċjetà inklussiva u Ewropa kompetittiva u integrata b'mod sħiħ. Ix-xejriet attwali u l-isfidi futuri li ġew enfasizzati fil-paragrafi preċedenti, jindikaw il-ħtieġa li tiġi ssodisfata d-domanda dejjem tikber għall-'aċċessibbiltà' f'kuntest tat-tħassib dejjem jikber dwar is-sostenibbiltà. Il-prijoritajiet l-aktar immedjati jidhru li huma l-integrazzjoni aħjar tal-modi tat-trasport differenti bħala mod kif titjieb l-effiċjenza ġenerali tas-sistema u l-aċċelerazzjoni tal-iżvilupp u l-mobilitazzjoni tat-teknoloġiji innovattivi. Dan fi ħdan approċċ li dejjem iżomm l-utenti u l-ħaddiema tat-trasport, bil-ħtiġijiet u d-drittijiet tagħhom, fiċ-ċentru tat-tfassil tal-politika. Il-kapitoli li ġejjin jiddeklinaw il-prijoritajiet ta' hawn fuq f'għanijiet iktar operazzjonali, u jipproponu li jitqiesu seba' għanijiet politiċi wesgħin. 4.1. Trasport ta’ kwalità msejjes fuq is-sikurezza u s-sigurtà 39. It-trasport jipprovdi aċċess għal ħafna mill-libertajiet tagħna. Il-libertà li naħdmu u ngħixu f'partijiet differenti tad-dinja. Il-libertà li ngawdu prodotti u servizzi differenti. Il-libertà għall-kummerċ u li nistabbilixxu kuntatti personali. 40. Id-domanda għal dawn il-libertajiet x'aktarx li tiżdied fis-soċjetà aktar multikulturali u eteroġena tal-futur, b'rabtiet ikbar mar-reġjuni l-oħra tad-dinja. L-aċċess għall-oġġetti u s-servizzi jkollu jiġi żgurat għal soċjetà li qiegħda tixjieħ li x'aktarx li titlob aktar sikurezza, sigurtà u kumdità fit-trasport, fi żmien meta t-tkabbir tat-traffiku u t-tensjonijiet tal-ambjent urban jkunu qegħdin jirriskjaw li jaħdmu fid-direzzjoni opposta. 41. Għalhekk titjib tal-kwalità ġenerali tat-trasport, inklużi s-sigurtà personali, it-tnaqqis tal-inċidenti u l-perikli għas-saħħa, il-ħarsien tad-drittijiet tal-passiġġieri u l-aċċessibbiltà għar-reġjuni remoti, għandhom jibqgħu prijorità għolja fil-politika tat-trasport. Is-sikurezza fit-toroq se tibqa' kwistjoni ta' tħassib u wara l-iskadenza tal-pjan ta' azzjoni tas-sikurezza fl-2010, għandha titqies b'mod xieraq strateġija ta' tkomplija sabiex jiġi żgurat li l-għadd ta' mwiet fit-toroq Ewropej jonqos. Il-kundizzjonijiet tax-xogħol għall-ħaddiema tat-trasport għandhom jitjiebu wkoll, b'mod partikolari fir-rigward tar-riskji għas-saħħa u s-sikurezza. 42. Fit-titjib tal-kundizzjonijiet tas-sikurezza u s-sigurtà, il-kwistjoni tal-privatezza u l-protezzjoni tad-dejta, li tista' tinħoloq b'rabta mal-mezzi użati għal raġunijiet ta' sorveljanza, reġistrazzjoni u kontroll, għandha tingħata attenzjoni. 43. Nies b'mobilità mnaqqsa għandhom jiġu pprovduti b'soluzzjonijiet ta' trasport komdu. L-infrastruttura għandha tinbena, tinżamm u tittejjeb skont il-prinċipju ta' aċċessibbiltà għal kulħadd. Ambjent urban orjentat aktar lejn is-sikurezza u s-sigurtà jista' jwassal għal użu ikbar tat-trasport pubbliku, taċ-ċikliżmu u tal-mixi, li mhux biss itaffu l-konġestjoni u jnaqqsu l-emissjonijiet, iżda jkollhom ukoll effetti pożittivi fuq il-ħajja u l-benessri tal-bnedmin. 4.2. Netwerk miżmum tajjeb u kompletament integrat 44. It-trasport huwa industrija ta' netwerk li jinkludi bosta elementi. infrastruttura, interkonnessjonijiet, vetturi tat-trasport u tagħmir, applikazzjonijiet tal-ICT relatati mal-infrastruttura u abbord, servizzi tan-netwerk, u proċeduri operazzjonali u amministrattivi. Il-ħila li n-nies u l-oġġetti jiġu ttrasportati b'mod effikaċi u effiċjenti jiddependi primarjament fuq l-aqwa tħaddim ta' dawn l-elementi kollha flimkien. 45. Sfruttament aħjar tal-kapaċità tan-netwerk u tas-saħħiet relattivi ta' kull punt jista' jikkontribwixxi b'mod sinifikanti għat-tnaqqis tal-konġestjoni, tal-emissjonijiet u tal-inċidenti. Dan madankollu jeħtieġ l-aqwa titjib u t-tħaddim tan-netwerk bħala entità waħda, filwaqt li bħalissa n-netwerks modali huma mifruda ħafna u anke fi ħdan modi simili hemm nuqqas ta' integrazzjoni bejn il-pajjiżi. 46. B'mod partikolari, f'dak li għandu x'jaqsam mat-trasport tal-passiġġieri, l-integrazzjoni tal-avjazzjoni ma' ferroviji ta' veloċità għolja jkun żvilupp kruċjali. F'dak li gaħndu x'jaqsam mat-trasport tal-merkanzija, sistema loġistika intelliġenti u integrata jeħtieġ li ssir realtà, fejn l-iżvilupp tal-portijiet u t-terminali intermodali jkun element ewlieni. Fl-aħħar nett, ix-xejra ta' urbanizzazzjoni deskritta hawn fuq se tagħmel 'il-bidla modali' lejn modi li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent partikolarment importanti fil-kuntest tat-trasport urban. 47. L-infrastruttura għandha tinżamm tajjeb u l-ħidmiet tat-titjib għandhom ikunu kkoordinati. Dan inaqqas l-inċidenti u l-kostijiet tat-tħaddim kif ukoll il-konġestjoni, it-tniġġis u l-istorbju. Infrastruttura ġdida għandha tiġi ppjanata u tingħata prijorità bil-għan li l-benefiċċji soċjoekonomiċi jiżdiedu kemm jista' jkun filwaqt li jitqiesu l-aspetti esterni u l-effetti fuq in-netwerk kollu. 4.3. Trasport aktar sostenibbli mil-lat ambjentali 48. Reazzjoni għall-għanijiet tal-SDS tal-UE u tnaqqis tal-impatti ambjentali tat-trasport jinvolvu progress lejn għadd ta' għanijiet politiċi ambjentali. It-tnaqqis tal-konsum tar-riżorsi li mhumiex rinnovabbli huwa essenzjali għall-aspetti kollha tas-sistemi tat-trasport u l-użu tagħhom. Il-konsegwenzi ambjentali li mhumiex mixtieqa tal-attività tat-trasport se jeħtieġu aktar azzjoni b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mal-istorbju, l-emissjonijiet ta' pollutanti tal-arja u l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Il-leġiżlazzjoni tal-UE tistabbilixxi rekwiżiti f'ħafna minn dawn l-oqsma iżda dawn se jeħtieġu valutazzjoni u aġġornament fil-futur. 49. Għal uħud mill-aspetti, minħabba t-tul taż-żmien meħtieġ sabiex isseħħ il-bidla, huma meħtieġa strateġiji fuq tul ta' żmien sabiex jipprovdu assigurazzjoni għall-atturi differenti fis-suq. Fit-tfassil tal-futur tas-sistema tat-trasport, għandhom jitqiesu l-elementi kollha tas-sostenibbiltà. Dan jikkonċerna t-tħaddim tal-mezzi tat-trasport (l-emissjonijiet, l-istorbju) kif ukoll il-provvediment tal-infrastruttura (l-okkupazzjoni tal-art, il-bijodiversità). 4.4. Inżommu l-UE minn ta' quddiem fis-servizzi u t-teknoloġiji tat-trasport 50. L-innovazzjoni teknoloġika se tkun kontributur ewlieni lejn is-sejbien tas-soluzzjoni għall-isfidi tat-trasport. It-teknoloġiji l-ġodda se jipprovdu servizzi ġodda u aktar komdi għall-passiġġieri, se jżidu s-sikurezza u s-sigurtà u se jnaqqsu l-impatti ambjentali. "Infrastrutturi ħfief", bħal sistemi tat-trasport intelliġenti għat-toroq (ITS[31]) u sistemi tal-ġestjoni tat-traffiku għall-ferroviji (ERTMS[32]) u l-avjazzjoni (is-SESAR, tal-Ajru Uniku Ewropew[33]), appoġġati mill-GALILEO, jistgħu jtejbu kemm jista' jkun l-użu tan-netwerk u jżidu s-sikurezza; teknoloġija innovattiva tal-vetturi tista' tnaqqas l-emissjonijiet, tnaqqas id-dipendenza u żżid il-kumdità. 51. L-iżvilupp ta' soluzzjonijiet teknoloġiċi għat-trasport sostenibbli huwa importanti wkoll biex jippromwovi t-tkabbir u jitħarsu l-impjiegi. Popolazzjoni li qiegħda tixjieħ tista' tqiegħed f'periklu l-pożizzjoni kompetittiva tal-Ewropa fl-ekonomija dinjija u l-ħila tagħha li żżomm standards għoljin tal-ħajja. Sabiex tiffaċċa din l-isfida, se jkun partikolarment importanti għall-ekonomija tal-UE li żżid il-produttività, jiġifieri żżomm sistema tat-trasport effiċjenti u tinvesti aktar fir-R&Ż. 52. L-Ewropa hija minn ta' quddiem nett fid-dinja f'ħafna oqsma tat-trasport inklużi l-infrastruttura, il-manifattura tat-tagħmir tat-trasport, is-servizzi tat-trasport u l-loġistika. Fid-dawl taż-żieda mistennija fil-kompetizzjoni globali, iż-żamma u t-titjib ta' din il-pożizzjoni huma fattur ewlieni sabiex tiġi ppreservata l-kompetittività totali tal-UE, u tipprovdi wkoll opportunità għall-industrija tat-trasport tagħna sabiex taqdi swieq ġodda u li qegħdin jespandu. 4.5. Il-ħarsien u l-iżvilupp tal-kapital uman 53. Is-sistema tat-trasport se tesperjenza bidliet sostanzjali minħabba aktar ftuħ fis-suq u l-innovazzjoni. Il-kompetittività tal-ekonomija tal-UE u l-flessibbiltà tal-kumpaniji tat-trasport jiddependu fuq il-kapaċità li jadattaw għall-innovazzjoni u l-ħtiġijiet il-ġodda tas-suq. Il-kompetizzjoni u l-innovazzjoni kellhom impatt pożittiv fuq is-suq tax-xogħol tat-trasport. Madankollu, il-ħaddiema tat-trasport f'uħud mis-setturi jistgħu jiġu mċaqalqa mill-impjieg tagħhom b'riżultat tal-aġġustament għall-kuntest ekonomiku u tal-enerġija radikalment differenti. Huwa importanti li jkun żgurat li t-tali bidla tkun antiċipata u mmaniġġata sew, sabiex kundizzjonijiet ta' bidla jkunu wkoll sors ta' impjiegi ġodda u li l-ħaddiema tat-trasport ikunu jistgħu jipparteċipaw fil-proċess u jirreaġixxu għalih. Dan jista' jsir permezz ta' firxa ta' strumenti, fosthom it-tagħrif u l-konsultazzjoni, id-djalogu soċjali, l-identifikazzjoni bikrija tan-nuqqasijiet ta' ħiliet[34], it-taħriġ, u billi jiġi żgurat li kwalunkwe ristrutturar jitwettaq b'mod responsabbli mil-lat soċjali. Il-ħarsien soċjali u s-servizzi pubbliċi għandhom jipprovdu possibbiltà ta' sikurezza sabiex jiffaċilitaw l-aġġustament. Għandhom jitqiesu wkoll kunsiderazzjonijiet dwar is-sessi, sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess tan-nisa għall-impjiegi tat-trasport. 54. Għandu jiġi żgurat ukoll li l-kundizzjonijiet tax-xogħol jinżammu jew jittejbu. Id-differenzi fid-drittijiet u l-kundizzjonijiet soċjali bejn l-Istati Membri ma għandhomx jirriżultaw fi proċess ta’ deregolamentazzjoni kompetittiva bejn l-Istati Membri (race to the bottom) u jsiru fattur ta' kompetittività li żżid il-mobilità transkonfinali tal-ħaddiema tat-trasport. 4.6. Prezzijiet bis-sens bħala sinjali tat-traffiku 55. Fit-trasport, bħal fi kwalunkwe settur ieħor, ma jistax ikun hemm effiċjenza ekonomika sakemm il-prezzijiet ma jirriflettux l-ispejjeż – interni u esterni – li realment jiġu kkawżati mill-utenti. Bil-provvediment ta' tagħrif dwar l-iskarsezza relattiva tal-oġġetti jew tas-servizzi, il-prezzijiet iwasslu tagħrif essenzjali lill-atturi ekonomiċi. Is-sistema tat-trasport tibbenifika b'mod partikolari minn sinjali aħjar tal-prezzijiet. Huwa rari li jkun hemm divrenzjar għall-użu tat-toroq fil-ħinijiet l-aktar traffikużi versus il-ħinijiet l-anqas traffikużi. B'mod simili, ma hemm l-ebda inċentiv ekonomiku biex jintużaw vetturi iktar silenzjużi, modi tat-trasport iktar sikuri jew mezzi li jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent. 56. L-operaturi tat-trasport u ċ-ċittadini mhux dejjem ikunu f'pożizzjoni fejn jistgħu jidentifikaw minn fost bosta alternattivi tat-trasport dak li huwa l-aħjar għall-ekonomija u l-ambjent, iżda permezz ta' pprezzar korrett tal-aspetti esterni għall-modi kollha u l-mezzi kollha tat-trasport ikunu qegħdin jagħmlu l-għażla t-tajba sempliċement billi jagħżlu l-irħas soluzzjoni. 57. Id-deċennju li jmiss x'aktarx li jkun wieħed ta' tranżizzjoni għas-sistema tat-trasport. Se joħorġu prattiki ġodda u teknoloġiji ġodda; se jsiru investimenti fuq perjodu twil taż-żmien, pereżempju fl-infrastruttura. L-Ewropa se jkollha tgħix b'dawn l-għażliet għal żmien twil: għalhekk huwa essenzjali li jkunu ggwidati bis-sinjali korretti tal-prezzijiet. 4.7. Tfassil b'attenzjoni għat-trasport: titjib fl-aċċessibbiltà 58. L-introduzzjoni ta' sistema korretta ta' pprezzar se tgħin biex il-kostijiet tat-trasport jitqiesu aħjar fid-deċiżjonijiet dwar il-lokazzjoni; minkejja dan, xorta waħda hemm riskju li l-kostijiet tat-trasport ma jitqiesux sew minn dawk responsabbli għall-ippjanar u li d-disponibbiltà ta' soluzzjonijiet tat-trasport irħas titqies bħala fatta. 59. Ħafna servizzi pubbliċi ġew iċċentralizzati b'mod progressiv bil-għan li tiżdied l-effiċjenza. Id-distanzi bejn iċ-ċittadini u l-fornituri tas-servizzi (l-iskejjel, l-isptarijiet, iċ-ċentri tax-xiri) żdiedu. Il-kumpaniji segwew l-istess xejra billi żammew għadd iżgħar ta' ċentri ta' produzzjoni, ħżin u distribuzzjoni. Ix-xejra lejn il-konċentrazzjoni tal-attivitajiet ipproduċiet ammont kbir ta' mobilità furzata, minħabba li l-kundizzjonijiet tal-aċċessibbiltà ħżienu. 60. Meta jittieħdu d-deċiżjonijiet dwar l-ippjanar tal-użu tal-art jew il-lok, minbarra t-trasport tal-oġġetti, l-awtoritajiet pubbliċi u l-kumpaniji għandhom iqisu wkoll il-konsegwenzi tal-għażliet tagħhom f'termini ta' bżonnijiet tal-klijenti u l-impjegati. Pjanar bil-għaqal għandu jiffaċilita l-integrazzjoni mingħajr ostakli tal-modi differenti tat-trasport. 61. Il-ħtieġa għat-trasport tista' titnaqqas ukoll biż-żieda ta' aċċessibbiltà 'virtwali' permezz tat-teknoloġija tal-informatika (telexogħol, Gvern elettroniku, Saħħa elettronika, eċċ.). L-evidenza dwar l-effett ta' dawn il-prattiki għadha limitata, iżda jidher li għandhom potenzjal sinifikanti biex jissostitwixxu t-traġitti iżda dan il-potenzjal għadu ma ġiex sfruttat. Mill-banda l-oħra, il-faċilità ta' aktar kuntatti tista' tinkoraġġixxi lin-nies biex jgħixu aktar 'il bogħod mill-post tax-xogħol tagħhom u lill-kumpaniji sabiex jifirxu l-attivitajiet tagħhom. Ir-riżultat nett jista' jkun anqas vjaġġi relatati max-xogħol iżda li jkunu itwal. Fi kwalunkwe każ, it-telexogħol għandu l-vantaġġ kbir li jipprovdi flessibbiltà fl-għażla ta' meta wieħed jivvjaġġa, u għalhekk inaqqas il-konġestjoni b'mod sinifikanti[35]. 5. POLITIKI GħAL TRASPORT SOSTENIBBLI 62. Filwaqt li t-taqsima preċedenti tipproponi l-għanijiet wiesgħa għall-politika tat-trasport għall-futur, din it-taqsima tressaq xi suġġerimenti dwar kif l-istrumenti politiċi disponibbli jistgħu jiġu attivati biex jintlaħqu dawk l-għanijiet u kif nirreaġixxu għall-isfida tas-sostenibbiltà. 5.1. Infrastruttura: manutenzjoni, żvilupp u integrazzjoni tan-netwerks modali. 63. L-aqwa tħaddim tas-sistema tat-trasport jesiġi integrazzjoni sħiħa u interoperabbiltà tal-partijiet individwali tan-netwerk, kif ukoll interkonnessjoni bejn netwerks (modali) differenti. L-interkonnessjonijiet, li huma ċ-ċentri tal-loġistika tan-netwerk, huma kruċjali sabiex jintlaħaq dan ir-riżultat u joffru konnettività u għażla kemm għat-trasport tal-merkanzija kif ukoll għal dak tal-passiġġieri. Il-pjattaformi intermodali u ta' trasbord għandhom jiġu promossi u żviluppati fejn hemm il-potenzjal għall-konsolidazzjoni u l-aqwa titjib possibbli tal-fluss tal-passiġġieri u tal-merkanzija. Dan tipikament ikun il-każ f'żoni ta' attività għolja ta' trasport ta' passiġġieri u merkanzija, i.e. f'żoni urbani, u f'kurituri intersezzjonali ta' volumi għoljin. 64. L-espansjoni tal-infrastruttura li ssir b'mod iffukat tajjeb tgħin sabiex tiġi evitata l-konġestjoni u t-telf ta' ħin. F'dan ir-rigward, l-infrastruttura jeħtieġ li tkun imfassla tajjeb u tingħata prijorità bil-għan li l-ktajjen tat-trasport u n-netwerk globali tat-trasport jitjiebu kemm jista' jkun. Minbarra t-tneħħija ta' toroq maħnuqa bit-traffiku, ikun essenzjali wkoll li jiġu identifikati kurituri ekoloġiċi sabiex jitnaqqsu l-konġestjoni u t-tniġġis ambjentali. Proġetti infrastrutturali jinkludu s-sistemi Ewropej għan-navigazzjoni globali bis-satellita (Galileo u EGNOS), li se jikkumplimentaw in-netwerks 'tradizzjonali' u se jtejbu l-isfruttament tagħhom. 65. L-użu tal-esperjenza miksuba bl-applikazzjoni tad-Direttivi tal-EIA u s-SEA[36], il-metodoloġiji komuni u suppożizzjonijiet simili għandhom jiġu adottati fil-valutazzjonijiet tal-proġetti tal-infrastruttura tal-modi kollha u, possibbilment tal-pajjiżi kollha[37]. Huma meħtieġa d-dejta u l-indikaturi komuni, u jeħtieġ nibdew b'dawk dwar it-traffiku u l-konġestjoni. Dan għandu jgħin sabiex jintgħażlu proġetti abbażi ta' proporzjonijiet komparabbli ta' kostijiet vs benefiċċji filwaqt li jitqiesu l-elementi kollha rilevanti. l-impatti soċjoekonomiċi, il-kontribut għall-koeżjoni u l-effetti fuq in-netwerk globali tat-trasport. 66. Infrastruttura ġdida tiswa l-flus u l-aqwa użu ta' faċilitajiet eżistenti diġà jista' jikseb ħafna b'riżorsi aktar limitati. Dan jesiġi ġestjoni, manutenzjoni, titjib u tiswija kif suppost tan-netwerk kbir ta' infrastruttura li sa issa lill-Ewropa taha vantaġġ kompetittiv. It-titjib tal-infrastruttura eżistenti – anke permezz ta' sistemi tat-trasport intelliġenti – huwa f'ħafna każijiet l-irħas mod biex jiżdied ir-rendiment globali tas-sistema tat-trasport. 67. Sa issa, l-infrastruttura ġiet iddisinjata għall-użu konġunt mill-vetturi tal-pasiġġieri u dawk tal-merkanzija, iżda ż-żieda fit-traffiku u l-konġestjoni relatata, speċjalment fl-ibliet u madwarhom, wasslet għal frizzjoni bejn it-trasport tal-passiġġieri u dak tal-merkanzija. Fejn ikun iġġustifikat bil-volumi tat-traffiku, għandha titqies il-possibbiltà li jiġu pprovduti infrastrutturi ddedikati għall-passiġġieri u l-merkanzija, jew f'forma ta' kurituri ddedikati għall-merkanzija jew billi jitwaqqfu regoli 'intelliġenti' ta' prijorità. Inġenerali, użu aktar effiċjenti tal-infrastruttura jista' jinkiseb meta l-utenti jkollhom profili simili. 68. Minħabba li l-Ewropa għandha l-linja tal-kosta twila u għadd kbir ta' portijiet, is-settur marittimu huwa alternattiva importanti għat-trasport bl-art. L-implimentazzjoni sħiħa tal-Ispazju Marittimu Ewropew mingħajr Ostakli[38] u l-istrateġija tat-trasport marittimu għall-2018[39] jistgħu jibdlu l-'awtostradi tal-baħar' f'realtà u jisfruttaw il-potenzjal intra-Ewropew ta' tbaħħir fuq distanzi qosra. L-operazzjonijiet tal-loġistika li jużaw sinerġiji bejn il-baħar u/jew ix-xmajjar għandhom ukoll potenzjal kbir għall-iżvilupp. 69. Is-sistemi tat-tagħrif huma essenzjali sabiex jissorveljaw ktajjen kumplessi tat-trasport li jinvolvu bosta atturi, kif ukoll sabiex jgħarrfu lill-utenti tat-trasport dwar għażliet alternattivi u dwar tħarbit possibbli. Id-dokumenti u l-biljetti tat-trasport għandhom isiru elettroniċi u multimodali, filwaqt li titħares il-privatezza tad-dejta personali. Kwistjonijiet dwar responsabbiltà, riżoluzzjoni ta' tilwim u ġestjoni ta' lmenti tal-katina kollha tat-trasport għandhom jiġu kkjarifikati u ssemplifikati. Soluzzjonijiet tal-ICT għandhom jiġu żviluppati bħala appoġġ għal ġestjoni aħjar u integrazzjoni tal-flussi tat-trasport. 5.2. Finanzjament: insibu r-riżorsi għal trasport sostenibbli 70. It-tranżizzjoni lejn ekonomija b'emissjonijiet baxxi ta' CO2 se timponi bidla ġenerali u sostanzjali tas-sistema tat-trasport. Din tkun teħtieġ finanzjament konsiderevoli u kkoordinat sew, iżda r-riżorsi meħtieġa mhux se jinstabu faċilment: il-kriżi ekonomika attwali qiegħda tpoġġi l-finanzi pubbliċi taħt pressjoni u x'aktarx li tiġi segwita b'fażi ta' konsolidazzjoni baġitarja. It-tixjiħ se jassorbi dejjem aktar mill-fondi pubbliċi għall-pensjonijiet u s-saħħa. 71. It-trasport jiġġenera ammont sostanzjali ta' dħul għall-baġits pubbliċi. It-taxxi fuq l-enerġija jammontaw għal 1.9 % tal-PGD, li l-biċċa l-kbira minnhom jiġu mit-taxxi fuq il-fjuwils fuq it-trasport bit-triq u l-karozzi privati. 0.6 % oħra tal-PGD jinġabru f'forma ta' taxxi fuq il-vetturi[40]. Minbarra t-taxxi, hemm ukoll it-taxxi fuq l-użu tat-toroq u l-imposti fuq l-użu tal-infrastruttura. L-utenti tat-trasport, għalhekk, diġà jħallsu ammont sinifikanti, iżda l-prezz li jħallsu spiss ma jkollu l-ebda rabta mal-kostijiet reali tal-għażliet tagħhom għas-soċjetà. 72. L-investiment fl-infrastruttura tat-trasport huwa prinċipalment iffinanzjat bil-fondi pubbliċi, li spiss ikopru wkoll madwar 50 % tal-kostijiet operattivi tas-servizzi tat-trasport pubbliku. L-użu tal-finanzjament pubbliku minbarra s-sorsi bbażati fuq il-prinċipju li 'l-utent iħallas' huwa ġġustifikat abbażi ta' benefiċċji soċjoekonomiċi usa' (eż. l-iżvilupp reġjonali, l-oġġetti pubbliċi). Dawn il-benefiċċji għandhom jiġu vvalutati permezz ta' metodi ta' valutazzjoni tal-proġetti li progressivament jiġu armonizzati fil-livell tal-UE. Il-kostijiet totali tal-infrastruttura tat-trasport fit-toroq – li huma l-kost fiss u l-manutenzjoni – huma stmati madwar 1.5 % tal-PGD[41]. 73. Skont l-istima disponibbli – li tirreferi għat-trasport bit-triq – il-kostijiet esterni l-aktar komuni jilħqu 2.6 % tal-PGD[42]. Dawn il-kostijiet jitħallsu ġenerikament miċ-ċittadini kollha, għaldaqstant mhux b'modi li huma relatati mal-aspetti esterni: l-effett ta' inċentiv u l-benefiċċji tas-sinjali tal-prezz jintilfu. Il-prinċipju tat-Trattat li min iniġġes għandu jħallas[43] mhuwa qiegħed jiġi rrispettat fl-ebda każ. 74. Is-sena l-oħra, il-Kummissjoni pproponiet strateġija pass pass għall-internalizzazzjoni tal-kostijiet esterni fil-modi tat-trasport kollha[44], li, tikkontempla, fost l-oħrajn, l-inklużjoni tal-avjazzjoni fl-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta' kwoti ta' Emissjonijiet mill-2012[45] u l-introduzzjoni tal-imposti tal-internalizzazzjoni tal-vetturi li jġorru merkanzija tqila. Fejn xieraq, l-azzjoni mill-Istati Membri u l-organizzazzjonijiet internazzjonali għandha tikkomplementa din l-istrateġija u tiżgura li l-kostijiet tal-utenti jinkludu l-aspetti esterni rilevanti għall-modi u l-vetturi kollha. L-iżvilupp tat-teknoloġija – pereżempju abbord unitajiet u sistemi ta' pożizzjonar globali għat-taxxi fuq l-użu tat-toroq – tiffaċilita l-implimentazzjoni futura ta' din l-istrateġija. L-imposti tal-internalizzazzjoni biex jikkomplementaw id-dħul mit-tassazzjoni fuq l-enerġija x'aktarx li jkunu meħtieġa fi kwalunkwe każ, minħabba li t-taxxi tas-sisa fuq id-derivati taż-żejt preżumibbilment se jonqsu b'tixrid usa' ta' vetturi li jaħdmu b'sorsi alternattivi ta' enerġija. 75. Huwa prevedibbli wkoll li s-settur tat-trasport kull ma jmur ikollu jiffinanzja iktar lilu nnifsu anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-infrastuttura. L-imposti fuq il-konġestjoni, li jirrappreżentaw il-kost tal-iskarsezza tal-infrastruttura, jistgħu jagħtu indikazzjoni tajba tal-ħtiġijiet għal kapaċità addizzjonali u jistgħu jipprovdu finanzjament għall-espansjoni tal-infrastruttura jew għal soluzzjonijiet ta' trasport alternattiv. 5.3. Teknoloġija: kif naċċeleraw it-tranżizzjoni lejn soċjetà b'emissjonijiet baxxi ta' CO 2 u nkunu minn ta' quddiem fl-innovazzjoni globali 76. Ix-xjenza u l-industrija diġà huma attivi ħafna fit-tiftix ta' soluzzjonijiet għas-sikurezza tat-trasport, id-dipendenza fuq il-fjuwil, l-emissjonijiet tal-vetturi u l-konġestjoni tan-netwerks. Fid-dawl tax-xejriet imsemmija fil-popolazzjoni tad-dinja u s-sjieda tal-karozzi globali, hemm ħtieġa importanti għal bidla teknoloġika lejn vetturi b'inqas emissjonijiet jew mingħajr emissjonijiet u għall-iżvilupp ta' soluzzjonijiet alternattivi għat-trasport sostenibbli. L-Ewropa jeħtieġ li tħejji t-triq għal mobilità sostenibbli, u fejn possibbli tipprovdi soluzzjonijiet li huma validi fuq skala globali u li jistgħu jiġu esportati lejn ir-reġjuni l-oħra tad-dinja. 77. Għal teknoloġiji promettenti, dawk li jfasslu l-politika għandhom jattwaw il-kundizzjonijiet ta' qafas meħtieġa sabiex it-teknoloġiji jiġu introdotti b'mod kummerċjali mingħajr ma jingħata vantaġġ żejjed lil kwalunkwe teknoloġija speċifika. Dan jesiġi, b'mod partikolari, li jitwaqqfu standards miftuħa, li tkun żgurata l-interoperabbiltà, li tiżdied in-nefqa tar-R&Ż għal teknoloġiji li għadhom mhux maturi biżżejjed għall-applikazzjoni fis-suq, li jiġi ddefinit qafas legali u regolatorju ċar – eż. għal kwistjonijiet ta' responsabbiltà u privatezza– u l-promozzjoni ta' eżempji tal-aqwa prattiki. 78. L-istrument politiku l-aktar importanti proabbli jkun it-twaqqif tal-istandards. It-tranżizzjoni lejn sistema tat-trasport ġdida u integrata tista' sseħħ malajr u tista' tkun ta' suċċess biss jekk jiġu introdotti standards u normi miftuħa għal infrastruttura ġdida u għal vetturi u apparati u tagħmir oħra meħtieġa. It-twaqqif tal-istandards għandu jkollu l-għan li t-tagħmir ikun interoperabbli, sikur u li jista' jintuża faċilment. Dan mhux biss huwa importanti għas-suq intern, iżda wkoll sabiex jiġu mħeġġa standards Ewropej fuq skala internazzjonali. L-iżviluppi ta' Sistemi tat-Trasport Intelliġenti jew ta' sistemi alternattivi ta' propulsjoni ta' vetturi jistgħu jipprovdu suċċess komparabbli ma' dak tat-teknoloġija GSM. Dawk li jfasslu l-politika jeħtieġ li, madankollu, jiżguraw li l-proċess tat-twaqqif tal-istandards jevita l-introduzzjoni ta' ostakli għad-dħul fis-suq u għall-iżvilupp ta' teknoloġiji alternattivi. 79. Strument politiku ieħor għandu jħeġġeġ in-nefqa tar-R&Ż lejn mobilità sostenibbli, pereżempju permezz tal-Inizjattiva Ewropea tal-Karozzi Ekoloġiċi[46]u Inizjattivi Teknoloġiċi Konġunti[47]. Sistemi ġodda tat-trasport u t-teknoloġiji tal-vetturi jeħtieġ li l-ewwel jiġu implimentati bħala proġetti ta' wiri, sabiex jiġu vvalutati kemm realment jistgħu jiġu attwati kif ukoll il-vijabbiltà ekonomika tagħhom. L-intervent pubbliku jkun meħtieġ ukoll fi stadji varji tal-iżvilupp tal-infrastruttura li tappoġġa vetturi ġodda, pereżempju netwerks intelliġenti għat-trasport elettriku u n-netwerks tad-distribuzzjoni tal-idroġenu. Għad baqa' ħafna xogħol xi jsir biex titħaffef l-integrazzjoni ta' applikazzjonijiet li diġà huma disponibbli fis-sistema tagħna tat-trasport. Fl-aħħar nett, ir-regoli tal-għajnuna mill-istat se jkunu wkoll strument politiku importanti li jiffavorixxi l-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda u modi alternattivi tat-trasport. 5.4. Il-qafas leġiżlattiv: nippromwovu iktar il-ftuħ tas-swieq u nrawmu l-kompetizzjoni 80. L-UE impenjat ruħha bil-proċess tal-ftuħ tas-swieq li diġà wera li huwa ta' suċċess fejn is-swieq kienu l-aktar avvanzati. B'riżultat ta' dan, għadd dejjem ikbar ta' kumpaniji huma attivi madwar is-swieq nazzjonali u l-modi differenti, u b'mod ġenerali dan huwa ta' ġid għar-rendiment ekonomiku u x-xogħol fl-UE. Swieq li huma miftuħa b'mod parzjali, madankollu, jinkludu r-riskju li l-operaturi li jaġixxu f'ambjenti protetti jissussidjaw l-operazzjonijiet tagħhom fis-swieq liberalizzati. 81. L-ikkompletar tas-suq intern b'infurzar qawwi tar-regoli tal-kompetizzjoni huwa essenzjali. Għandu jinkludi wkoll semplifikazzjoni amministrattiva bil-għan li jitnaqqsu l-piżijiet amministrattivi żejda fuq il-kumpaniji tat-trasport. Abbażi tal-kisbiet fil-qasam tat-trasport bl-ajru u bit-triq, regoli ġodda għall-ftuħ tas-swieq akkoppjati ma' infurzar effettiv tal-leġiżlazzjoni eżistenti jkunu partikolarment importanti fis-settur ferrovjarju. 82. Fl-istess ħin, il-qafas regolatorju jeħtieġ li jevolvi lejn obbligi ambjentali armonizzati, superviżjoni effikaċi, kundizzjonijet ta' ħarsien tal-ħaddiema u drittijiet tal-utenti uniformi. Il-qafas leġiżlattiv ikun jeħtieġ li l-kompetizzjoni mhux biss isseħħ f'sitwazzjoni fejn il-kundizzjonijiet ikunu ndaqs għal kulħadd, iżda wkoll li ma tissagrifikax l-istandards tas-sikurezza u s-sigurtà, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u d-drittijiet tal-konsumaturi, b'attenzjoni partikolari għal dawk b'mobilità limitata u bi bżonnijiet speċjali. Fl-istess waqt, l-istandards ambjentali jeħtieġ li aktar jikkonverġu ''il fuq' milli lejn id-denominatur komuni minimu. 83. Operaturi multimodali ta' loġistika kbira għandhom l-għarfien u r-riżorsi biex iwettqu investimenti li jinvolvu teknoloġiji avvanzati u jipparteċipaw fi proġetti ta' sħubija pubblika privata, iżda l-awtoritajiet pubbliċi għandhom jiżguraw li l-aċċess għall-partijiet terzi ma jkunx prekluż. Il-ħolqien possibbli ta' maniġers tal-infrastruttura transnazzjonali jkun żvilupp li jinltaqa' tajjeb li jista' jnaqqas il-frizzjoni li għadha teżisti. 5.5. Mġiba: nedukaw, ngħarrfu u ninvolvu 84. Il-kampanji ta' edukazzjoni, tagħrif u trawwim ta' kuxjenza se jkollhom rwol importanti fl-influwenzar ta' mġiba futura tal-konsumatur u fl-iffaċilitar ta' għażliet ta' mobilità sostenibbli. Il-politiki tat-trasport għandhom impatt dirett ħafna fuq il-ħajja tan-nies u għandhom it-tendenza li jkunu kontroversjali ħafna: iċ-ċittadini għandhom jingħataw tagħrif aħjar dwar ir-raġunar li jwassal għad-deċiżjonijiet politiċi u dwar l-alternattivi disponibbli. Għarfien aħjar tal-isfidi li għandna quddiemna huwa prekundizzjoni għall-aċċettazzjoni pubblika tas-soluzzjonijiet. 85. Involviment ikbar tal-pubbliku fl-ippjanar tat-trasport jista' jiġi żgurat billi nirrikorru għall-istrumenti parteċipattivi, jiġifieri konsultazzjonijiet miftuħa, servejs u rappreżentazzjoni fil-proċessi li jwasslu għad-deċiżjonijiet. 86. Il-ħaddiema tat-trasport u s-sħab soċjali settorjali għandhom jiġu mgħarrfa u kkonsultati dwar l-iżvilupp, l-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-politika tat-trasport u l-miżuri relatati, kemm fil-livell settorjali kif ukoll fil-livell ta' intrapriża. 5.6. Governanza: azzjoni effettiva u kkoordinata 87. Is-sistema tat-trasport tinvolvi interazzjonijiet kumplessi fost fatturi politiċi, ekonomiċi, soċjali u tekniċi. Is-settur jista' jikber u jirnexxi biss jekk dawk li jfasslu l-politika jkunu kapaċi jipprovdu ppjanar tajjeb, fondi adegwati u qafas regolatorju xieraq għall-operaturi tas-suq. 88. Din hija biċċa xogħol ta' sfida minħabba li tesiġi koordinazzjoni politika bejn korpi differenti u f'livelli differenti. L-ETP hija eżempju ta' każ partikolari: is-suċċess tagħha jiddependi fil-biċċa l-kbira fuq kif tiġi implimentata u kkomplementata b'miżuri li ġew deċiżi f'livelli oħra ta' gvern. Hemm tal-anqas żewġ oqsma fejn il-benefiċċji ta' azzjoni kkoordinata effikaċi, lil hinn minn dak li jsir attwalment fl-UE, ta' min jenfasizzahom. - Standards u interoperabbiltà. Bosta teknoloġiji ġodda u prattiki regolatorji se jiġu żviluppati fis-snin li ġejjin sabiex jindirizzaw l-isfidi tat-trasport. Se tkun meħtieġa koordinazzjoni sabiex tiġi żgurata l-interoperabbiltà tat-tagħmir u sabiex tiġi evitata l-proliferazzjoni tas-sistemi differenti fil-livell nazzjonali, pereżempju r-regoli u l-istandards għat-taxxi fuq l-użu tat-toroq, għall-ITS jew għall-aċċess għaż-żoni traffikużi ħafna. - L-isfida urbana. Għal raġunijiet ta' sussidjarjetà, ir-rwol tal-UE fir-regolazzjoni tat-trasport urban huwa limitat. Mill-banda l-oħra, il-biċċa l-kbira tat-trasport jibda u jispiċċa fl-ibliet u l-kwistjonijiet dwar l-interkonnessjoni u l-istandardizzazzjoni ma jiqfux fil-limiti tal-ibliet. Il-kooperazzjoni fil-livell tal-UE tista' tista' tgħin lill-awtoritajiet urbani jibdlu s-sistemi tat-trasport tagħhom f'sistemi li huma aktar sostenibbli. Hemm sensiela ta' attivitajiet u oqsma fejn l-UE tista' tagħti eżempju u tkompli tippromwovi u tappoġġa l-proġetti ta' wiri u l-iskambju tal-aqwa prattiki, notevolment permezz tas-7 Programm Kwadru u l-programmi tal-Politika ta' Koeżjoni. Barra minn hekk, l-UE tista' tipprovdi qafas fejn ikun eħfef għall-awtoritajiet biex jieħdu miżuri. 5.7. Id-dimensjoni esterna: il-ħtieġa li l-Ewropa titkellem b'vuċi waħda. 89. Is-settur tat-trasport kull ma jmur aktar qiegħed isir internazzjonali. Jeħtieġ għalhekk li l-ETP tiġi proġettata b'mod internazzjonali sabiex tiżgura aktar integrazzjoni mal-pajjiżi ġirien u tavvanza l-interessi ekonomiċi u ambjentali Ewropej fil-kuntest globali. 90. Integrazzjoni ekonomika aktar mill-qrib u flussi ta' migrazzjoni mill-pajjiżi ġirien u l-kontinent Afrikan se jkunu waħda mill-isfidi ewlenin li l-Ewropa se jkollha tiffaċċa fil-futur. Kooperazzjoni fil-qasam tat-trasport internazzjonali bil-għan li tiġi stabbilita l-interkonnessjoni meħtieġa tal-assi tat-trasport ewlenin ta' dawn ir-reġjuni għandha tiġi inkoraġġuta aktar, filwaqt li tgħin biex jiġi żgurat l-iżvilupp sostenibbli tal-pajjiżi ġirien u l-kontinent Afrikan. 91. Ċertament, l-iżvilupp tan-Netwerk Reġjonali Ewlieni tax-Xlokk tal-Ewropa bħala prekursur tat-TEN-T huwa kruċjali għall-istabbiltà u l-prosperità eknomika tax-Xlokk tal-Ewropa u se jsaħħaħ ukoll ir-rabtiet mal-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi kandidati potenzjali mir-reġjun. Barra minn hekk, il-Pjanijiet ta' Azzjoni tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (European Neighbourhood Policy, ENP), kif ukoll il-Ftehimiet ta' Sħubija u Kooperazzjoni bilaterali, jinkludu taqsimiet sostanzjali dwar il-kooperazzjoni fil-politika tat-trasport, inkluża l-adozzjoni, f'livelli differenti, tal-leġiżlazzjoni tal-UE tat-trasport mill-pajjiżi tal-ENP. Ir-relazzjonijiet tal-UE, f'dak li għandu x'jaqsam mat-trasport, mal-pajjiżi tal-ENP tal-Lvant, kif ukoll il-Belarus, jinkludu wkoll pjanijiet ambizzjużi għall-estensjoni tan-netwerk TEN-T. 92. Fuq skala globali, l-UE diġà għandha rwol ewlieni fl-iffissar tal-istandards. Biex insemmu ftit minn ħafna eżempji, l-istandards tal-emissjonijiet EURO għall-vetturi fit-toroq u s-Sistema Ewropea għall-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju (European Rail Traffic Management System, ERTMS) qegħdin kull ma jmur jiġu adottati 'l barra mill-Ewropa wkoll. Dawn l-iżviluppi jeħtieġ li jiġu appoġġati f'fora internazzjonali. Ir-rwol internazzjonali tal-UE huwa partikolarment importanti għat-trasport marittimu u t-trasport bl-ajru, li huma intrinsikament industriji globali. Sabiex iżżomm pożizzjoni prominenti f'dawn is-swieq fl-40 sena li ġejjin, l-Ewropa jeħtieġ li titkellem b'vuċi waħda f'dawk l-okkażjonijiet li jlaqqgħu l-gvernijiet, ir-rappreżentanti tal-industrija u r-regolaturi fil-livell globali. 6. XI JMISS? 93. Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi lill-partijiet interessati kollha sabiex jikkontribwixxu għall-eżerċizzju ta' konsultazzjoni varat b'din il-Komunikazzjoni[48]. L-opinjonijiet dwar il-futur tat-trasport u dwar l-għażliet politiċi possibbli għandhom jintbagħtu fl-indirizz elettroniku: tren-future-of-transport@ec.europa.eu sat-30 ta' Settembru 2009[49]. 94. Ir-riżultati tal-konsultazzjonijiet imsemmija hawn fuq jiġu ppreżentati f'konferenza għall-partijiet interessati fil-ħarifa 2009. Abbażi tal-informazzjoni li tirċievi mingħand il-partijiet interessati u mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill, fl-2010, il-Kummissjoni se tippubblika White Paper li tistabbilixxi l-miżuri politiċi li għandhom jiġu adottati fid-deċennju li jmiss 2010-2020. [1] COM(2001) 370. [2] COM(2006) 314. [3] Id-dokument rilevanti kollha jistgħu jitniżżlu mis-sit:http://ec.europa.eu/transport/strategies/2009_future_of_transport_en.htm [4] CS (2006) 10917. [5] Li minnhom 4.4 % jikkorrispondu mas-servizzi tat-trasport u l-bqija mal-manifattura tat-tagħmir tat-trasport, filwaqt li 8.9 miljun impjieg jikkorrispondu mas-servizzi tat-trasport u 3 miljuni mat-tagħmir tat-trasport. [6] COMPETE, “Analiżi tal-kontribut tal-politiki tat-trasport għall-kompetittività tal-ekonomija tal-UE u l-paragun mal-Istati Uniti”, Ottubru 2006, ISI-Fraunhofer mal-INFRAS, TIS, u l-EE għall-KE-DĠ TREN. [7] COM(2007) 803. [8] COM(2007) 642. [9] Ir-rotot intra-UE żdiedu b'120 % bejn 1992 u 2008. Ir-rotot intra-UE b'aktar minn żewġ kompetituri żdiedu b'320 % fl-istess perjodu. It-trasportaturi rħas illum il-ġurnata jirrappreżentaw 'il fuq minn terz tal-kapaċità skedata intra-UE. [10] COM(2007) 135. Fost il-proġetti li ntemmu hemm il-konnessjoni ta' Oresund, l-ajruport ta' Malpensa u l-linja ferrovjarja tal-merkanzija ta' Betuwe. Proġetti oħra se jintemmu mill-aktar fis, bħall-proġett PBKAL (HST Pariġi-Brussell-Kolonn, Amsterdam, Londra). Bdew jitħaddmu wkoll partijiet kbar ta' proġetti bħall-konnessjoni HST ta' Madrid-Barċellona jew l-ewwel fażi tat-TGV Est fi Franza. [11] B'mod partikolari permezz tal-Istrument għall-Politiki Strutturali għall-Preadeżjoni. [12] ĠU L 315, 3.12.2007, p. 14-41, ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007. [13] COM(2008) 817, COM(2008) 816. [14] http://ec.europa.eu/consumers/strategy/docs/2nd_edition_scoreboard_en.pdf [15] Sakemm ma jiġix iddikjarat mod ieħor, is-sors tad-dejta huwa DĠ TREN (2009), it-trasport u l-enerġija tal-UE f'ċifri. Ktejjeb tal-istatistika 2009. [16] ĠU L 140, 5.6.2009, p. 1-15, ir-Regolament (KE) Nru 443/2009. [17] Fl-2007, il-ferroviji tal-merkanzija kellhom l-istess sehem ta' 10.7 % li kellhom fl-2001. [18] http://spicycles.velo.info. Spicycles huwa proġett appoġġat mill-programm tal-UE IEE – STEER. [19] ĠU L 140, 5.6.2009, p. 16-62, id-Direttiva 2009/28/KE. [20] ĠU L 140, 5.6.2009, p. 88-113, id-Direttiva 2009/30/KE. [21] Eurostat (2008), Il-popolazzjoni u l-kundizzjonijiet soċjali, L-Istatistika fil-Fokus 72/2008; u l-Kummissjoni Ewropea, Rapport tad-Demografija 2008: Nilħqu l-Ħtiġijiet Soċjali f'Soċjetà li qiegħda Tixjieħ. SEC(2008) 2911. [22] Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna nru 21. [23] EEA, It-Trasport f'salib it-toroq, TERM 2008, Nru 3/2009. [24] SEC(2009) 387, Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-White Paper "L-adattament għat-Tibdil fil-Klima: Lejn qafas Ewropew għall-azzjoni". [25] IPCC (2007), Ir-Raba' Rapport ta' Valutazzjoni. [26] Is-sehem tal-fjuwils fossili minn fost il-prodotti bażiċi kkummerċjalizzati fid-dinja bil-baħar huwa ta' madwar 51 %, maqsumin kif ġej, iż-żejt mhux raffinat (32 %), il-prodotti taż-żejt (8 %) u l-faħam (11 %) (abbażi ta' biljuni ta' tunnellati-mili, ċifri 2005, sors: UNCTAD). [27] In-Nazzjonijiet Uniti, id-Dipartiment tal-Ekonomija u l-Affarijiet Soċjali/it-Taqsima tal-Popolazzjoni (2008), Prospetti tal-Urbanizzazzjoni tad-Dinja: Ir-Reviżjoni 2007. [28] COM(2007) 551. [29] It-Taqsima tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Popolazzjoni (2009): Il-Prospetti tal-Popolazzjoni Dinjija: Ir-Reviżjoni 2008. [30] Ara, eż., M. Chamon, P. Mauro and Y. Okawa (2008): The implications of mass car ownership in the emerging market giants. Economic Policy, Volume 23, Issue 54, p. 243-296. [31] COM(2008) 886 u COM(2008) 886/2. [32] COM(2005) 903. [33] Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/820/KE. [34] Ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Ħiliet Ġodda għal Impjiegi Ġodda: L-antiċipazzjoni u t-tlaqqigħ tas-suq tax-xogħol u l-ħiliet meħtieġa" - COM(2008) 868. [35] TRANSviżjonijiet: Rapport dwar Xenarji tat-Trasport b'Orizzont ta' 20 u 40 sena. http://ec.europa.eu/transport/strategies/doc/2009_future_of_transport/20030331_transvisions_task_1_final_report.pdf [36] Id-Direttiva dwar Valutazzjoni Ambjentali Strateġika (2001/42/KE) u d-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (85/337/KEE, kif emendata bid-Direttivi 97/11/KE u 2003/35/KE) [37] F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni se tadotta linji gwida ambjentali għall-espansjoni tal-portijiet kif previst fil-Blue Paper tal-Politika Marittima Integrata (COM(2007) 575). [38] COM(2009) 10 u COM(2009) 11. [39] COM(2009) 8, "L-iskopijiet strateġiċi u r-rakkomandazzjonijiet għall-politika tat-trasport marittimu tal-UE sal-2018". [40] Eurostat (2008), Xejriet tat-Tassazzjoni fl-Unjoni Ewropea, edizzjoni 2008. Il-Kummissjoni Ewropea, Tabelli tat-Taxxa tas-Sisa, Irċevuti tat-Taxxa – Prodotti tal-Enerġija u l-Elettriku, Lulju 2008. [41] Ara Project UNITE for EC 5th FP, by C. Nash et al., ITS University of Leeds. [42] Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna nru 21. Il-kalkolu jinkludi l-kostijet tal-konġestjoni, l-inċidenti, it-tniġġis tal-arja, l-istorbju u t-tisħin globali. [43] L-Artikolu 174(2), tat-Trattat tal-KE. [44] COM(2008) 435. [45] Fl-2006 saret proposta mill-Kummissjoni dwar l-attivitajiet tal-avjazzjoni u d-Direttiva li rriżultat minn din il-proposta ġiet adottata f'Novembru 2008. [46] COM(2008) 800. [47] Pereżempju, l-Inizjattiva l-ġdida ta' Teknoloġija Konġunta "AJRU NADIF" hija mistennija li tiżviluppa teknoloġiji ġodda u b'hekk tnaqqas b'mod sinifikanti l-impatt tat-trasport bl-ajru fuq l-ambjent. Għandha tlaqqa' l-proġetti ffinanzjati mill-UE u l-partijiet interessati tal-industrija ewlenin. [48] Gwida dwar kif wieħed għandu jwieġeb għall-konsultazzjoni se tkun disponibbli fuq is-sit tal-internet tad-DĠ TREN. http://ec.europa.eu/transport/strategies/2009_future_of_transport_en.htm [49] Il-kontribuzzjonijiet se jiġu ppubblikati fuq l-Internet. Huwa important li tinqara d-dikjarazzjoni speċifika dwar il-privatezza mehmuża ma' din il-konsultazzjoni għal tagħrif dwar kif se jiġu ttrattati d-dejta personali u l-kontribuzzjoni tiegħek. L-organizzazzjonijiet professjonali huma mistiedna jirreġistraw fir-Reġistru tal-Kummissjoni għar-Rappreżentanti ta' Interess (http://ec.europa.eu/transparency/regrin). Ir-Reġistru twaqqaf fil-qafas tal-Inizjattiva tat-Trasparenza Ewropea bil-għan li jipprovdi lill-Kummissjoni u l-pubbliku ġenerali b'tagħrif dwar l-għanijiet, il-finanzjament u l-istrutturi ta' rappreżentanti ta' interess.