Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni tal-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika /* COM/2012/0577 final - 2012/0279 (NLE) */





ANNESS Il-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu tal-benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika Il-Partijiet għal dan il-Protokoll, Filwaqt li huma Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, minn hawn 'il quddiem, "il-Konvenzjoni", Filwaqt li jfakkru li l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu tar-riżorsi ġenetiċi huwa wieħed mit-tliet għanijiet ewlenin tal-Konvenzjoni, u li jirrikonoxxu li dan il-Protokoll għandu l-mira tal-implimentazzjoni ta’ dan l-għan fil-qafas tal-Konvenzjoni. Filwaqt li jirriaffermaw id-drittijiet sovrani tal-Istati fuq ir-riżorsi naturali tagħhom u skont id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni, Filwaqt li jkomplu jirriaffermaw l-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni, Filwaqt li jirrikonoxxu l-kontribut importanti għall-iżvilupp sostenibbli li jingħata permezz tat-trasferiment tat-teknoloġija u l-kooperazzjoni sabiex jikbru l-kapaċitajiet ta' riċerka u innovazzjoni li jżidu l-valur tar-riżorsi ġenetiċi f'pajjiżi li qed jiżviluppaw, skont l-Artikoli 16 u 19 tal-Konvenzjoni, Filwaqt li jirrikonoxxu li s-sensibilizzazzjoni pubblika dwar il-valur ekonomiku tal-ekosistemi u l-bijodiversità u l-qsim ġust u ekwu ta’ dan il-valur ekonomiku mal-kustodji tal-bijodiversità huma inċentivi importanti għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha, Filwaqt li jirrikonoxxu l-kontribut potenzjali tal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika, il-qerda tal-faqar u s-sostenibbiltà ambjentali u b'hekk li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-Għanijiet tal-Millenju għall-Iżvilupp, Filwaqt li jirrikonoxxu r-rabtiet eżistenti bejn l-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dawn ir-riżorsi, Filwaqt li jirrikonoxxu l-importanza li tingħata ċertezza tad-dritt fir-rigward tal-aċċess għal riżorsi ġenetiċi u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu tagħhom, Filwaqt li jirrikonoxxu aktar l-importanza li jiġu promossi l-ekwità u l-ġustizzja fin-negozjati ta’ patti bi qbil reċiproku bejn il-fornituri u l-utenti ta’ riżorsi ġenetiċi, Filwaqt li jirrikonoxxu wkoll ir-rwol vitali li n-nisa għandhom fl-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji u filwaqt li jaffermaw il-ħtieġa tal-parteċipazzjoni sħiħa tan-nisa fil-livelli kollha tat-tfassil tal-politika u l-implimentazzjoni għall-konservazzjoni tal-bijodiversità, Filwaqt li huma determinati li jkomplu jappoġġaw l-implimentazzjoni effettiva tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni relatati mal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji, Filwaqt li jirrikonoxxu l-ħtieġa ta’ soluzzjoni innovattiva għall-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ riżorsi ġenetiċi u tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi fis-sitwazzjonijiet transkonfinali jew li għalihom ma jkunx jista’ jingħata jew jinkiseb kunsens informat minn qabel, Filwaqt li jirrikonoxxu l-importanza tar-riżorsi ġenetiċi għas-sikurezza tal-ikel, is-saħħa pubblika, il-konservazzjoni tal-bijodiversità, u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih, Filwaqt li jirrikonoxxu n-natura speċjali tal-bijodiversità agrikola, il-fatturi distintivi tagħha u l-problemi tagħha li jeħtieġu soluzzjonijiet partikolari, Filwaqt li jirrikonoxxu l-interdipendenza tal-pajjiżi kollha fir-rigward tar-riżorsi ġenetiċi għall-ikel u l-agrikoltura kif ukoll in-natura u l-importanza partikolari tagħhom biex is-sikurezza tal-ikel tinkiseb mad-dinja kollha u għall-iżvilupp sostenibbli tal-agrikoltura fil-kuntest tal-ġlieda kontra l-faqar u tat-tibdil fil-klima u filwaqt li jirrikonoxxu r-rwol fundamentali tat-Trattat Internazzjonali dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi tal-Pjanti għall-Ikel u l-Agrikoltura u l-Kummissjoni tal-FAO dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi għall-Ikel u l-Agrikoltura f’dan ir-rigward, Filwaqt li jqisu r-Regolamenti Internazzjonali dwar is-Saħħa (2005) tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa u l-importanza li jiġi żgurat l-aċċess għall-patoġeni tal-bniedem għall-fini ta’ tħejjija u intervent għas-saħħa pubblika, Filwaqt li jirrikonoxxu x-xogħol li qed isir f’fora internazzjonali oħra li huwa relatat mal-aċċess u l-qsim tal-benifiċċji, Filwaqt li jfakkru dwar is-Sistema Multilaterali tal-Aċċess u l-Qsim ta’ Benefiċċji stabbilita skont it-Trattat Internazzjonali dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi tal-Pjanti għall-Ikel u l-Agrikoltura li ġie żviluppat f’armonija mal-Konvenzjoni, Filwaqt li jirrikonoxxu li l-istrumenti internazzjonali relatati mal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji għandhom ikunu komplimentari sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-Konvenzjoni, Filwaqt li jfakkru dwar ir-rilevanza tal-Artikolu 8(j) tal-Konvenzjoni, peress li jirrigwarda l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dan l-għarfien, Filwaqt li jinnotaw l-interrelazzjoni ta’ bejn ir-riżorsi ġenetiċi u l-għarfien tradizzjonali, in-natura inseparabbli tagħhom għall-komunitajiet indiġeni u lokali, l-importanza tal-għarfien tradizzjonali għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha, u għall-għajxien sostenibbli ta’ dawn il-komunitajiet, Filwaqt li jirrikonoxxu d-diversità ta’ ċirkostanzi li fihom l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi jkun miżmum jew proprjetà tal-komunitajiet indiġeni u lokali, Filwaqt li jqisu li l-komunitajiet indiġeni u lokali għandhom id-dritt li jidentifikaw is-sidien leġittimi tal-għarfien tradizzjonali tagħhom assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi, fil-komunitajiet tagħhom, Filwaqt li jirrikonoxxu aktar iċ-ċirkostanzi uniċi li bihom l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi jiġi miżmum fil-pajjiżi, li jista’ jkun f’forma orali, dokumentata jew f’forom oħra, u li jirriflettu wirt kulturali għani rilevanti għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika, Filwaqt li jinnotaw id-Dikjarazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni, u Filwaqt li jaffermaw li xejn f’dan il-Protokoll ma għandu jinftiehem li jnaqqas jew iħassar id-drittijiet eżistenti ta’ komunitajiet indiġeni u lokali, Ftiehmu kif ġej: Artikolu 1 GĦAN L-għan ta’ dan il-Protokoll huwa l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ riżorsi ġenetiċi, inkluż permezz ta’ aċċess xieraq għal riżorsi ġenetiċi u permezz ta’ trasferiment xieraq tat-teknoloġiji rilevanti, fejn jitqiesu d-drittijiet fuq dawk ir-riżorsi u għat-teknoloġiji, kif ukoll permezz ta’ finanzjament xieraq, biex b’hekk jingħata kontribut għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha. Artikolu 2 Użu ta’ termini It-termini definiti fl-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni għandhom japplikaw għal dan il-Protokoll. Barra minn hekk, għall-fini ta' dan il-Protokoll: (a) “Konferenza tal-Partijiet” tfisser il-Konferenza tal-Partijiet tal-Konvenzjoni; (b) “Konvenzjoni” tfisser il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika; (c) “Użu ta’ riżorsi ġenetiċi" tfisser it-twettiq ta’ riċerka u żvilupp dwar il-kompożizzjoni ġenetika u/jew bijokemikali ta’ riżorsi ġenetiċi, inkluż permezz tal-applikazzjoni tal-bijoteknoloġija kif definit fl-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni; (d) “Bijoteknoloġija” kif definita fl-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni tfisser kwalunkwe applikazzjoni teknoloġika li tuża sistemi bijoloġiċi, organiżmi ħajjin, jew derivattivi tagħhom, biex tagħmel jew timmodifika prodotti jew proċessi għal użu speċifiku; (e) “Derivattiv” tfisser kompost bijokemikali li jiġi b’mod naturali u li jkun ir-riżultat tal-espressjoni ġenetika jew il-metaboliżmu ta' riżorsi bijoloġiċi jew ġenetiċi, anke jekk ma jkollux unitajiet funzjonali tal-eredità. Artikolu 3 KaMp TA' APPLIKAZZJONI Il-Protokoll għandu jkun applikabbli għar-riżorsi ġenetiċi fl-ambitu tal-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni u għall-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dawn ir-riżorsi Il-Protokoll għandu jkun applikabbli wkoll għall-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi fl-ambitu tal-Konvenzjoni u għall-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dan l-għarfien. ARTIKOLU 4 RABTA MAL-FTEHIMIET U L-INSTRUMENTI INTERNAZZJONALI 1. Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Protokoll ma għandhomx jaffettwaw id-drittijiet u l-obbligi ta' ebda Parti Kontraenti li jkunu ġejjin minn ftehim internazzjonali eżistenti, ħlief fejn il-eżerċizzju ta' dawk id-drittijiet u l-obbligi jikkawża ħsara serja jew theddida għad-diversità bijoloġika. Dan il-paragrafu mhux maħsub biex joħloq xi ġerarkija bejn dan il-Protokoll u instrumenti internazzjonali oħra. 2. Xejn f’dan il-Protokoll ma għandu jżomm lill-Partijiet milli jiżviluppaw u jimplimentaw ftehimiet internazzjonali oħra rilevanti, ikluż ftehimiet oħra speċjalizzati ta’ aċċess u qsim tal-benefiċċji, sakemm dawn ikunu komplimentari u ma jmorrux kontra l-għanijiet tal-Konvenzjoni u ta’ dan il-Protokoll. 3. Dan il-Protokoll għandu jiġi implimentat b’mod komplimentari reċiproku ma’ instrumenti internazzjonali oħra rilevanti għal dan il-Protokoll. Il-ħidma jew prattiki utli u rilevanti li qed isiru bħalissa fl-ambitu ta’ dawn l-istrumenti internazzjonali u organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti għandhom jitqiesu b’mod xieraq, sakemm dawn ikunu komplimentari u ma jmorrux kontra l-għanijiet tal-Konvenzjoni u ta’ dan il-Protokoll. 4. Dan il-Protokoll huwa l-istrument għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni relatati mal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji, Meta jkun applikabbli strument internazzjonali speċjalizzat għall-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji li jkun konsistenti ma’, u ma jmurx kontra l-għanijiet tal-Konvenzjoni u ta’ dan il-Protokoll, dan il-Protokoll ma jkunx applikabbli għall-Parti jew Partijiet tal-istrument speċjalizzat fir-rigward tar-riżors ġenetiku speċifiku kopert mill-istrument speċjalizzat u għall-fini tiegħu. Artikolu 5 QsIM ĠUST U EKWU TAL-BENEFIĊĊJI 1. Skont il-paragrafi 3 u 7 tal-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni, il-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu tar-riżorsi ġenetiċi kif ukoll mill-applikazzjonijiet u kummerċjalizzazzjoni sussegwenti għandhom jiġu maqsuma b’mod ġust u ekwu mal-Parti li tipprovdi dawn ir-riżorsi, li hija l-pajjiż tal-oriġini ta' dawn ir-riżorsi jew xi Parti li tkun kisbet ir-riżorsi ġenetiċi skont il-Konvenzjoni. Dan il-qsim għandu jkun fuq patti bi qbil reċiproku. 2. Kull Parti għandha tieħu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew ta’ politika, skont ma jkun xieraq, bil-għan li tiżgura li l-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ riżorsi ġenetiċi li jkunu miżmuma minn komunitajiet indiġeni u lokali, skont il-leġiżlazzjoni interna fir-rigward tad-drittijiet stabbiliti ta’ dawk il-komunitajiet indiġeni u lokali fuq dawk ir-riżorsi ġenetiċi, jiġu maqsuma b’mod ġust u ekwu mal-komunitajiet konċernati, abbażi ta’ patti bi qbil reċiproku. 3. Sabiex timplimenta l-paragrafu 1 ta’ hawn fuq, kull Parti għandha tieħu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew ta’ politika, skont ma jkun xieraq. 4. Il-benefiċċji jistgħu jkunu kemm benefiċċji monetarji kif ukoll mhux monetarji, u jinkludu dawk elenkati fl-Anness iżda mhumiex limitati għalihom biss. 5. Kull Parti għandha tieħu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew ta’ politika, skont ma jkun xieraq, sabiex benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi jiġu maqsuma b’mod ġust u ekwu mal-komunitajiet indiġeni u lokali li jkollhom dan l-għarfien. Dan il-qsim għandu jkun fuq patti bi qbil reċiproku. Artikolu 6 Aċċess għar-riżorsi ġenetiċi 1. Fl-eżerċizzju tad-drittijiet sovrani fuq riżorsi naturali, u suġġett għar-rekwiżiti fil-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji, l-aċċess għal riżorsi ġenetiċi biex jintużaw għandu jkun suġġett għall-kunsens informat minn qabel tal-Parti li tipprovdi dawn ir-riżorsi, li hija l-pajjiż tal-oriġini ta' dawn ir-riżorsi jew xi Parti li tkun kisbet ir-riżorsi ġenetiċi skont il-Konvenzjoni, sakemm ma jiġix deċiż mod ieħor minn dik il-Parti. 2. Skont id-dritt intern, kull Parti għandha tieħu miżuri, skont ma jkun xieraq, bil-għan li tiżgura li jinkiseb il-kunsens informat minn qabel jew l-approvazzjoni u l-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali biex jinkiseb aċċess għal riżorsi ġenetiċi, meta dawn ikollhom id-dritt stabbilit li jagħtu l-aċċess għal dawn ir-riżorsi. 3. B’segwitu għall-paragrafu 1 ta’ hawn fuq, kull Parti li teħtieġ il-kunsens informat minn qabel għandha tieħu l-miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew ta’ politika meħtieġa, skont ma jkun xieraq, biex: (a) Tipprovdi ċ-ċertezza, iċ-ċarezza u t-trasparenza tal-leġiżlazzjoni jew ir-rekwiżiti regolatorji interni tagħhom dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji; (b) Tipprovdi regoli u proċeduri ġusti u mhux arbitrarji dwar l-aċċess għal riżorsi ġenetiċi; (c) Tipprovdi informazzjoni dwar kif wieħed japplika għal kunsens informat minn qabel; (d) Tipprovdi deċiżjoni bil-miktub ċara u trasparenti minn awtorità kompetenti nazzjonali, b’mod kosteffettiv u f’perjodu ta’ żmien raġonevoli; (e) Tipprovdi biex, fil-ħin tal-aċċess, jinħareġ permess jew ekwivalent tiegħu li jservi ta’ prova tad-deċiżjoni li jingħata l-kunsens informat minn qabel u ta’ li jkunu ġew stabbiliti patti bi qbil reċiproku, u tinnotifika liċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji skont il-ħtieġa. (f) Fejn applikabbli, u suġġett għal-leġiżlazzjoni interna, tistipula kriterji u/jew proċessi għall-ksib ta’ kunsens informat minn qabel jew l-approvazzjoni u l-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali għall-aċċess għal riżorsi ġenetiċi; u (g) Tistabbilixxi regoli u proċeduri ċari biex tesiġi u jiġu stabbiliti patti bi qbil reċiproku. Dawn it-termini għandhom jiġu stipulati bil-miktub u jistgħu jinkludu, fost l-oħrajn: (i) Klawżola dwar is-soluzzjoni tat-tilwim; (ii) Termini dwar il-qsim tal-benefiċċji, inkluż fir-rigward tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali; (iii) Termini dwar l-użu sussegwenti minn partijiet terzi, jekk dan ikun il-każ; u (iv) Termini dwar il-bdil fl-intenzjoni, fejn applikabbli. Artikolu 7 AĊĊESS għal għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi Skont id-dritt intern, kull Parti għandha tieħu miżuri, skont ma jkun xieraq, bil-għan li tiżgura li għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi li jkun miżmum minn komunitajiet indiġeni u lokali jiġi aċċessat bil-kunsens informat minn qabel jew bl-approvazzjoni u l-involviment ta’ dawk il-komunitajiet indiġeni u lokali, u li jkunu ġew stabbiliti patti bi qbil reċiproku. Artikolu 8 konsiderazzjonijiet speċjali Fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji tagħha dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji, kull Parti għandha: (a) Toħloq kondizzjonijiet biex tippromwovi u tinkoraġġixxi r-riċerka li tikkontribwixxi għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bioloġika, b’mod partikolari fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, inkluż permezz ta’ miżuri simplifikati fir-rigward tal-aċċess għall-fini ta’ riċerka mhux kummerċjali, fejn titqies il-ħtieġa li jiġi indirizzat il-bdil fl-intenzjoni għal dik ir-riċerka; (b) Tagħti l-attenzjoni meħtieġa għal każijiet ta’ emerġenza preżenti jew imminenti li jikkawżaw theddida jew ħsara għas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti, kif determinat fil-livell nazzjonali jew internazzjonali. Il-Partijiet jistgħu jqisu l-ħtieġa ta’ aċċess pront għar-riżorsi ġenetiċi u tal-qsim ġust u ekwu pront tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dawn ir-riżorsi ġenetiċi, inkluż l-aċċess għal trattamenti affordabbli minn dawk li jeħtiġuhom, speċjalment f’pajjiżi li qed jiżviluppaw; (c) Tqis l-importanza tar-riżorsi ġenetiċi għall-ikel u l-agrikoltura u r-rwol speċjali tagħhom għas-sikurezza tal-ikel. Artikolu 9 KONTRIBUT GĦALL-KONSERVAZZJONI U L-UŻU SOSTENIBBLI Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu lill-utenti u lill-fornituri biex jużaw il-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu tar-riżorsi ġenetiċi għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u għall-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha. ARTIKOLU 10 MEKKANIŻMU GLOBALI MULTILATERALI GĦALL-QSIM TAL-BENEFIĊĊJI Il-Partijiet għandhom iqisu l-ħtieġa u l-modilatijiet ta’ mekkaniżmu globali multilaterali għall-qsim tal-benefiċċji sabiex jindirizza l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ riżorsi ġenetiċi u tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi li jseħħu fis-sitwazzjonijiet transkonfinali jew li għalihom ma jkunx jista’ jingħata jew jinkiseb kunsens informat minn qabel. Il-benefiċċji li jitqassmu bejn l-utenti ta’ riżorsi ġenetiċi u ta' għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi permezz ta’ dan il-mekkaniżmu għandhom jintużaw bħala appoġġ għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha, fuq livell globali. Artikolu 11 KOOPERAZZJONI TRANSKONFINALI 1. Fil-każijiet fejn l-istess riżorsi ġenetiċi jkunu jinsabu in situ fit-territorju ta’ aktar minn Parti waħda, dawk il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jikkooperaw, skont ma jkun xieraq, bl-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali konċernati, fejn applikabbli, bil-għan li dan il-Protokoll jiġi implimentat. 2. Fil-każijiet fejn l-istess għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi jkun kondiviż bejn komunità indiġena u lokali waħda jew aktar f’diversi Partijiet, dawk il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jikkooperaw, skont ma jkun xieraq, bl-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali konċernati, bil-għan li dan il-Protokoll jiġi implimentat. Artikolu 12 għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi 1. Meta jimplimentaw l-obbligi tagħhom skont dan il-Protokoll, il-Partijiet għandhom iqisu, skont id-dritt intern, il-liġijiet konswetudinarji, il-protokolli u l-proċeduri tal-komunitajiet indiġeni u lokali, kif applikabbli, fir-rigward tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi. 2. Il-Partijiet, bil-parteċipazzjoni effikaċi tal-komunitajiet indiġeni u lokali konċernati, għandhom jistabbilixxu mekkaniżmi sabiex jinformaw lill-utenti potenzjali ta’ għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi dwar l-obbligi tagħhom, inkluż il-miżuri li jsiru disponibbli permezz taċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji għall-aċċess u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dan l-għarfien. 3. Il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jappoġġaw, skont ma jkun xieraq, l-iżvilupp min-naħa tal-komunitajiet indiġeni u lokali, inkluż in-nisa f'dawn il-komunitajiet, ta’: (a) Protokolli komunitarji fir-rigward tal-aċċess għal għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ dan l-għarfien; (b) Rekwiżiti minimi fil-patti bi qbil reċiproku sabiex jiġi żgurat il-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi; u (c) Klawżoli kuntrattwali mudell għall-qsim tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta’ għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi. 4. Kemm jista’ jkun, meta jimplimentaw dan il-Protokoll, il-Partijiet ma għandhomx jirristrinġu l-użu u l-iskambju konswetudinarju tar-riżorsi ġenetiċi u l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi fil-komunitajiet indiġeni u lokali u bejniethom skont l-għanijiet tal-Konvenzjoni. Artikolu 13 punti ta' riferiment nazzjonali u Awtoritajiet KOMPETENTI nazzjonali 1. Kull Parti għandha taħtar punt ta’ riferiment nazzjonali għall-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. Il-punt ta’ riferiment nazzjonali għandu jagħmel l-informazzjoni disponibbli kif ġej: (a) Għall-applikanti li jitolbu aċċess għar-riżorsi ġenetiċi, informazzjoni dwar il-proċeduri ta’ kif jiksbu l-kunsens informat minn qabel u ta’ kif jistabbilixxu patti bi qbil reċiproku, inkluż il-qsim tal-benefiċċji; (b) Għal applikanti li jitolbu aċċess għal għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi, meta jkun possibbli, informazzjoni dwar il-proċeduri ta’ kif jiksbu l-kunsens informat minn qabel jew l-approvazzjoni u l-involviment, skont ma jkun xieraq, ta’ komunitajiet indiġeni u lokali, u ta’ kif jistabbilixxu patti bi qbil reċiproku, inkluż il-qsim tal-benefiċji; u (c) Informazzjoni dwar l-awtoritajiet kompetenti nazzjonali, il-komunitajiet indiġeni u lokali rilevanti u l-partijiet interessati rilevanti. Il-punt ta’ riferiment nazzjonali għandu jkun responsabbli għall-komunikazzjoni mas-Segretarjat. 2. Kull Parti għandha taħtar awtorità kompetenti nazzjonali waħda jew aktar għall-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. L-awtoritajiet kompetenti nazzjonali għandhom, skont il-miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u ta’ politika interni applikabbli, ikunu responsabbli għall-għoti tal-aċċess jew, jekk applikabbli, għall-ħruġ ta’ prova bil-miktub li r-rekwiżiti għall-aċċes ġew issodisfati u jkunu responsabbli biex jagħtu parir dwar il-proċeduri u r-rekwiżiti applikabbli għall-ksib ta’ kunsens informat minn qabel u għall-ikkuntrattar ta’ patti bi qbil reċiproku. 3. Parti tista’ taħtar entità waħda biex taqdi l-funzjonijiet kemm ta’ punt ta’ riferiment kif ukoll ta’ awtorità kompetenti nazzjonali. 4. Kull Parti għandha, mhux aktar tard mid-data tagħha tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-protokoll, tinnotifika lis-Segretarjat bl-informazzjoni ta’ kuntatt tal-punt ta’ riferiment tagħha u tal-awtorità jew awtoritajiet kompetenti nazzjonali. Fejn Parti taħtar aktar minn awtorità kompetenti nazzjonali waħda, hija għandha tagħti lis-Segretarjat, man-notifika tagħha, informazzjoni rilevanti dwar ir-responsabbiltajiet rispettivi ta’ dawn l-awtoritajiet. Fejn applikabbli, din l-informazzjoni għandha, tal-anqas, tispeċifika liema awtorità kompetenti hija responsabbli għar-riżorsi ġenetiċi mitluba. Kull Parti għandha wara dan tinnotifika lis-Segretarjat mill-ewwel b'kull tibdil fil-ħatra tal-punt ta' riferiment nazzjonali tagħha jew fl-informazzjoni ta’ kuntatt jew fir-responsabbiltajiet tal-awtorità jew awtoritajiet nazzjonali kompetenti tagħha. 5. Is-Segretarjat għandu jagħmel l-informazzjoni li jirċievi skont il-paragrafu 4 ta’ hawn fuq disponibbli permezz taċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji. Artikolu 14 Iċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji u l-iskambju ta’ informazzjoni 1. Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji huwa hawnhekk stabbilit bħala parti minn mekkaniżmu taċ-ċentri ta' skambju skont l-Artikolu 18, paragrafu 3, tal-Konvenzjoni. Dan għandu jservi ta’ mezz għall-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. B’mod partikolari, għandu jipprovdi aċċess għall-informazzjoni li kull Parti tagħmel disponibbli għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. 2. Mingħajr preġudizzju għall-protezzjoni ta’ informazzjoni kunfidenzjali, kull Parti għandha tagħmel disponibbli, liċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji, kwalunkwe informazzjoni meħtieġa minn dan il-Protokoll, kif ukoll l-informazzjoni meħtieġa skont id-deċiżjonijiet li jittieħdu mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa bejn il-Partijiet għal dan il-Protokoll. L-informazzjoni għandha tinkludi: (a) Miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u ta’ politika dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji; (b) Informazzjoni dwar il-punt ta' riferiment nazzjonali u l-awtorità jew awtoritajiet kompetenti nazzjonali; u (c) Permessi, jew ekwivalenti tagħhom, li jinħarġu fil-mument tal-aċċess bħala prova tad-deċiżjoni li jingħata kunsens informat minn qabel u li ġew stabbiliti patti bi qbil reċiproku. 3. Informazzjoni addizzjonali, jekk tkun disponibbli u adatta, tista’ tinkludi: (a) Awtoritajiet kompetenti rilevanti tal-komunitajiet indiġeni u lokali, u informazzjoni skont kif jiġi deċiż; (b) Klawżoli kuntrattwali mudell; (c) Metodi u għodod żviluppati għall-monitoraġġ tar-riżorsi ġenetiċi; u (d) Kodiċi ta’ kondotta u l-aħjar prassi. 4. Il-modalitajiet tal-operat taċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji, inklużi r-rapporti dwar l-attivitajiet tiegħu, għandhom jiġu kkunsidrati u jsiru deċiżjonijiet fuqhom fil-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll fl-ewwel laqgħa tagħha, u minn hemm 'il quddiem jibqgħu jiġu analizzati. Artikolu 15 Konformità mar-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji 1. Kull Parti għandha tieħu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u ta’ politika adatti, effikaċi u proporżjonati sabiex tiżgura li r-riżorsi ġenetiċi li jintużaw fil-ġurisdizzjoni tagħha jkunu ġew aċċessati skont il-kunsens informat minn qabel u li jkunu ġew stabbiliti patti ta’ qbil reċiproku, kif meħtieġ mir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji tal-Parti l-oħra. 2. Il-Partijiet għandhom jieħdu miżuri adatti, effikaċi u proporżjonati sabiex jindirizzaw sitwazzjonijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mal-miżuri adottati skont il-paragrafu 1 ta’ hawn fuq. 3. Kemm jista’ jkun u sakemm ikun xieraq, il-Partijiet għandhom jikkooperaw f’każijiet ta’ ksur allegat tar-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji msemmija fil-paragrafu 1 ta’ hawn fuq. ARTIKOLU 16 Konformità mar-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji għal għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi 1. Kull Parti għandha tieħu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u ta’ politika adatti, effikaċi u proporżjonati, skont ma jkun xieraq, sabiex tiżgura li l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi li jintużaw fil-ġurisdizzjoni tagħha jkun ġie aċċessat skont il-kunsens informat minn qabel jew l-approvazzjoni u l-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali u li jkunu ġew stabbiliti patti ta’ qbil reċiproku, kif meħtieġ mir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji tal-Parti l-oħra fejn ikunu jinsabu dawn il-komunitajiet indiġeni u lokali. 2. Kull Parti għandha tieħu miżuri adatti, effikaċi u proporżjonati sabiex tindirizza sitwazzjonijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mal-miżuri adottati skont il-paragrafu 1 ta’ hawn fuq. 3. Kemm jista’ jkun u sakemm ikun xieraq, il-Partijiet għandhom jikkooperaw f’każijiet ta’ ksur allegat tar-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji msemmija fil-paragrafu 1 ta’ hawn fuq. ARTIKOLU 17 MONITORAĠĠ TAL-UŻU tar-riżorsi ġenetiċi 1. Bħala appoġġ għall-konformità, kull Parti għandha tieħu miżuri, skont ma jkun xieraq, sabiex timmonitorja u żżid it-trasparenza fir-rigward tal-użu tar-riżorsi ġenetiċi. Dawn il-miżuri għandhom jinkludu: (a) Il-ħatra ta’ punt ta’ spezzjoni wieħed jew aktar, kif ġej: (i) Il-punti ta’ spezzjoni maħtura għandhom jiġbru jew jirċievu, skont ma jkun xieraq, informazzjoni rilevanti relatata mal-kunsens informat minn qabel, mas-sors tar-riżors genetiku, mal-ikkuntrattar ta’ patti bi qbil reċiproku, u/jew mal-użu tar-riżorsi ġenetiċi, skont ma jkun xieraq; (ii) Kull Parti għandha, skont ma jkun xieraq u skont il-karatteristiċi partikolari tal-punt ta’ spezzjoni maħtur, tesiġi li l-utenti tar-riżorsi ġenetiċi jipprovdu l-informazzjoni speċifikata fil-paragrafu ta’ hawn fuq fil-punt ta’ spezzjoni maħtur. Kull Parti għandha tieħu miżuri adatti, effikaċi u proporzjonati sabiex tindirizza sitwazzjonijiet ta’ nuqqas ta’ konformità; (iii) Din l-informazzjoni, inkluż dik li tkun ġejja miċ-ċertifikati ta' konformità rikonoxxuti internazzjonalment, meta dawn ikunu disponibbli, tingħata, mingħajr preġudizzju għall-protezzjoni ta’ informazzjoni kunfidenzjali, lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti, lill-Parti li tagħti l-kunsens informat minn qabel u liċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji, skont ma jkun xieraq; (iv) Il-punti ta’ spezzjoni għandhom ikunu effikaċi u l-funzjonijiet tagħhom għandhom ikunu rilevanti għall-implimentazzjoni ta’ dan is-subparagrafu (a). Dawn għandhom ikunu rilevanti għall-użu tar-riżorsi ġenetiċi, jew għall-ġbir ta’ informazzjoni rilevanti fi, inter alia, kwalunkwe stadju ta’ riċerka, ta’ żvilupp, ta’ innovazzjoni, ta’ qabel il-kummerċjalizzazzjoni jew ta’ kummerċjalizzazzjoni. (b) Inkoraġġiment lill-utenti u l-fornituri tar-riżorsi ġenetiċi sabiex jinkludu dispożizzjonijiet fil-patti ta’ qbil reċiproku għall-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ dawn il-patti, inkluż permezz ta’ rekwiżiti ta’ rappurtar; u (c) Inkoraġġiment għall-użu ta’ għodod u sistemi ta’ komunikazzjoni li jkunu kosteffikaċi. 2. Permess, jew ekwivalent tiegħu, li jinħareġ skont il-paragrafu 3(e) tal-Artikolu 6 u li jkun disponibbli għaċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji, għandu jikkostitwixxi ċertifikat ta’ konformità rikonoxxut internazzjonalment. 3. Ċertifikat ta’ konformità rikonoxxut internazzjonalment għandu jservi bħala prova li r-riżors ġenetiku kopert minnu ġie aċċessat skont kunsens informat minn qabel u li ġew stabbiliti patti ta’ qbil reċiproku, kif meħtieġ mir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni jew rekwiżiti regolatorji interni dwar l-aċċess u l-qsim ta’ benefiċċji tal-Parti li tipprovdi l-kunsens informat minn qabel. 4. Bħala minimu, iċ-ċertifikat ta’ konformità rikonoxxut internazzjonalment għandu jinkludi l-informazzjoni li ġejja, meta din ma tkunx kunfidenzjali: (a) Awtorità emittenti (b) Data tal-ħruġ; (c) Fornitur; (d) Identifikatur uniku taċ-ċertifikat; (e) Il-persuna jew l-entità li tkun ingħatat il-kunsens informat minn qabel; (f) Is-suġġett jew ir-riżorsi ġenetiċi koperti miċ-ċertifikat; (g) Konferma li ġew stabbiliti patti bi qbil reċiproku; (h) Konferma li ġie miksub kunsens informat minn qabel; u (i) Użu kummerċjali u/jew mhux kummerċjali. ARTIKOLU 18 KONFORMITà mal-patti ta’ qbil reċiproku 1. Meta timplimenta l-paragrafu 3(g)(i) tal-Artikolu 6 u l-Artikolu 7, kull Parti għandha tinkoraġġixxi lill-fornituri u l-utenti tar-riżorsi ġenetiċi u/jew tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi sabiex jinkludu dispożizzjonijiet fil-patti bi qbil reċiproku li jkopru, fejn ikun xieraq, is-soluzzjoni tat-tilwim, inkluż: (a) Il-ġurisdizzjoni li għaliha jkunu suġġetti l-proċessi ta’ soluzzjoni tat-tilwim kollha; (b) Il-liġi applikabbli; u/jew (c) L-għażliet possibbli ta’ soluzzjonijet alternattivi tat-tilwim, bħall-medjazzjoni jew l-arbitraġġ. 2. Kull Parti għandha tiżgura li s-sistemi ġuridiċi tagħha joffru l-possibbiltà li jiġu ppreżentati rikorsi, b’konformità mar-rekwiżiti ġurisdizzjonali applikabbli, f’każijiet ta’ tilwim li jinqala’ minn patti bi qbil reċiproku. 3. Kull Parti għandha tieħu miżuri effikaċi, skont ma jkun xieraq, fir-rigward ta’: (a) L-aċċess għall-ġustizzja; u (b) L-użu ta' mekkaniżmi fir-rigward tar-rikonoxximent reċiproku u l-infurzar ta’ sentenzi barranin u sentenzi tal-arbitraġġ. 4. Il-Konferenza tal-Partijiet, li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, għandha tirrevedi l-effikaċja ta’ dan l-artikolu, skont l-Artikolu 31 ta’ dan il-Protokoll. ARTIKOLU 19 Klawżoli kuntrattwali mudell 1. Kull Parti għandha tinkoraġġixxi, skont ma jkun xieraq, l-iżvilupp, l-aġġornament u l-użu ta’ klawżoli kuntrattwali mudelli settorjali u transsettorjali għall-patti bi qbil reċiproku. 2. Il-Konferenza tal-Partijiet, li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, għandha tagħmel bilanċ perjodiku tal-użu tal-klawżoli kuntrattwali mudelli settorjali u transsettorjali. ARTIKOLU 20 Kodiċi ta’ kondotta, Linji Gwida u l-aħjar praSSI u/jew standards 1. Kull Parti għandha tinkoraġġixxi, skont ma jkun xieraq, l-iżvilupp, l-aġġornament u l-użu ta’ kodiċi ta’ kondotta volontarji, linji gwida u l-aħjar prassi u/jew standards fir-rigward tal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. 2. Il-Konferenza tal-Partijiet, li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, għandha tagħmel bilanċ perjodiku tal-użu ta’ kodiċi ta’ kondotta volontarji, linji gwida u l-aħjar prassi u/jew standards u tqis l-adozzjoni ta’ kodiċi ta’ kondotta, linji gwida u l-aħjar prassi u/jew standards speċifiċi. ARTIKOLU 21 sensibilizzazzjoni Kull Parti għandha tieħu miżuri biex iżżid is-sensibilizzazzjoni għall-importanza tar-riżorsi ġenetiċi u tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi, u l-kwistjonijiet relatati tal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. Dawn il-miżuri jistgħu jinkludu, inter alia: (a) Il-promozzjoni ta’ dan il-Protokoll, inkluż tal-għanijiet tiegħu ; (b) L-organizzazzjoni ta’ laqgħat tal-komunitajiet indiġeni u lokali u tal-partijiet interessati rilevanti; (c) Il-ħolqien u l-manutenzjoni ta’ help desk għall-komunitajiet indiġeni u lokali u l-partijiet interessati rilevanti; (d) It-tixrid ta’ informazzjoni permezz ta’ ċentru ta’ skambju ta’ informazzjoni nazzjonali; (e) Il-promozzjoni ta’ kodiċi ta’ kondotta volontarji, linji gwida u l-aħjar prassi u/jew standards b’konsultazzjoni mal-komunitajiet indiġeni u lokali u l-partijiet interessati rilevanti; (f) Il-promozzjoni, skont ma jkun xieraq, tal-iskambju ta’ esperjenzi fuq livell nazzjonali, reġjonali u internazzjonali; (g) It-tagħlim u t-taħriġ tal-utenti u l-fornituri tar-riżorsi ġenetiċi u l-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi dwar l-obbligi tagħhom fir-rigward tal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji; (h) L-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali u tal-partijiet interessati rilevanti fl-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll; u (i) Is-sensibilizzazzjoni dwar il-protokolli u l-proċeduri komunitarji tal-komunitajiet indiġeni u lokali. ARTIKOLU 22 KAPAĊITÀ 1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fil-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità u biex isaħħu r-riżorsi umani u l-kapaċitajiet istituzzjonali sabiex dan il-Protokoll jiġi implimentat b’mod effikaċi fil-Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment fil-pajjiżi l-inqas żviluppati u fl-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni, inkluż permezz ta' istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet globali, reġjonali, subreġjonali u nazzjonali eżistenti. F’dan il-kuntest, il-Partijiet għandhom jiffaċilitaw l-involviment tal-komunitajiet indiġeni u lokali u tal-partijiet interessati rilevanti, inkluż l-organizzazzjonijiet mhux governattivi u s-settur privat. 2. Il-ħtieġa ta’ riżorsi finanzjarji tal-Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment il-pajjiżi l-inqas żviluppati u l-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni, b’konformità mad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Konvenzjoni, għandha titqies bi sħiħ fil-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. 3. Bħala bażi għall-miżuri adatti fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll, il-Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment il-pajjiżi l-inqas żviluppati u l-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni għandhom jidentifikaw il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet nazzjonali tagħhom fir-rigward tal-kapaċità billi jwettqu awtovalutazzjonijiet tal-kapaċità nazzjonali. Meta jagħmlu hekk, dawn il-Partijiet għandhom jappoġġaw il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-komunitajiet indiġeni u lokali u tal-partijiet interessati rilevanti fir-rigward tal-kapaċità, kif dawn ikunu ġew identifikati minnhom, fejn jenfasizzaw il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-kapaċità fir-rigward tan-nisa. 4. Bħala appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll, il-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità jistgħu jindirizzaw, inter alia, dawn l-oqsma importanti: (a) Kapaċità għall-implimentazzjoni tal-obbligi ta’ dan il-Protokoll u biex dawn jiġu ssodisfati; (b) Kapaċità għan-negozjar ta’ patti bi qbil reċiproku; (c) Kapaċità għall-iżvilupp, implimentazzjoni u infurzar ta’ miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u ta’ politika nazzjonali dwar l-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji; u (d) Kapaċità tal-pajjiżi biex jiżviluppaw il-kapaċitajiet endoġeni ta’ riċerka tagħhom sabiex iżidu l-valur għar-riżorsi ġenetiċi tagħhom stess. 5. Il-miżuri skont il-paragrafi 1 sa 4 jistgħu jinkludu, inter alia: (a) Żvilupp ġuridiku u istituzzjonali; (b) Promozzjoni ta’ ekwità u ġustizzja fin-negozjati, bħal taħriġ għan-negozjar ta’ patti bi qbil reċiproku; (c) Il-monitoraġġ u l-infurzar tal-konformità; (d) L-użu tal-aqwa għodod disponibbli għall-komunikazzjoni u ta’ sistemi bbażati fuq l-internet għall-attivitajiet ta’ aċċess u qsim ta' benefiċċji; (e) Żvilupp u użu ta’ metodi ta’ valwazzjoni; (f) Bijoprospettar, riċerka assoċjata u studji tassonomiċi; (g) Trasferiment ta’ teknoloġija, u infrastruttura u kapaċità teknika sabiex dan it-trasferiment ta’ teknoloġija jkun sostenibbli; (h) Tkabbir tal-kontribut tal-attivitajiet ta’ aċċess u qsim ta’ benefiċċji għall-konservazzjoni tad-diversità bijoloġika u l-użu sostenibbli tal-komponenti tagħha; (i) Miżuri speċjali biex tiżdied il-kapaċità tal-partijiet interessati rilevanti fir-rigward tal-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji; u (j) Miżuri speċjali biex tiżdied il-kapaċità tal-komunitajiet indiġeni u lokali, b’enfasi għat-tkabbir tal-kapaċità tan-nisa ta’ dawk il-komunitajiet fir-rigward tar-riżorsi ġenetiċi u/jew tal-għarfien tradizzjonali assoċjat mar-riżorsi ġenetiċi. 6. L-informazzjoni dwar inizjattivi għall-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità fuq livelli nazzjonali, reġjonali u internazzjonali, li jittieħdu skont il-paragrafi 1 sa 5 ta’ hawn fuq, għandha tingħata liċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji bil-għan li jiġu promossi s-sinerġija u l-koordinazzjoni fil-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità għall-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji. ARTIKOLU 23 Trasferiment ta’ teknoloġija, kollaborazzjoni u kooperazzjoni Skont l-Artikoli 15, 16, 18 u 19 tal-Konvenzjoni, il-Partijiet għandhom jikkollaboraw u jikkooperaw fi programmi ta’ riċerka u żvilupp tekniċi u xjentifiċi, inkluż attivitajiet ta’ riċerka bijoteknoloġika, bħala mezz biex jintlaħqu l-għanijiet ta’ dan il-Protokoll Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jippromwovu u jinkoraġġixxu l-aċċess għat-teknoloġija u t-trasferiment ta' teknoloġija fil-Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment fil-pajjiżi l-inqas żviluppati u fl-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni, sabiex jippermettu li tiġi żviluppata u msaħħa bażi teknoloġika u xjentifika soda u vijabbli biex jinkisbu l-għanijiet tal-Konvenzjoni u ta’ dan il-Protokoll. Fejn ikun possibbli u xieraq, dawn l-attivatijiet ta’ kollaborazzjoni għandhom jitwettqu mal-Parti jew Partijiet, u fil-pajjiż ta’ dik/dawk il-Parti/jiet, li jipprovdu r-riżorsi ġenetiċi, jiġifieri l-pajjiż/i ta’ oriġini ta’ dawn ir-riżorsi jew il-Parti/jiet li jkunu akkwistaw ir-riżorsi ġenetiċi skont il-Konvenzjoni. ARTIKOLU 24 Dawk li MHUMIEX PARTIJIET Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu lil min mhux Parti biex jaderixxi ma’ dan il-Protokoll u biex jikkontribwixxi informazzjoni xierqa liċ-Ċentru ta’ Skambju ta’ Informazzjoni dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji. ARTIKOLU 25 mekkaniżmu FINANZJARJU u riŻorsi finanzjarji 1. Filwaqt li jikkunsidraw ir-riżorsi finanzjarji għall-implimentazzjoni ta' dan il-Protokoll, il-Partijiet għandhom jikkunsidraw id-disposizzjonijiet tal-Artikolu 20 tal-Konvenzjoni. 2. Il-mekkaniżmu finanzjarju tal-Konvenzjoni għandu jkun il-mekkaniżmu finanzjarju għal dan il-Protokoll. 3. Fir-rigward il-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità msemmija fl-Artikolu 22 ta' dan il-Protokoll, il-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet fil-Protokoll, meta tipprovdi gwida rigward il-mekkaniżmu finanzjarju msemmi fil-paragrafu 2 ta’ hawn fuq, għall-konsiderazzjoni tal-Konferenza tal-Partijiet, għandha tqis il-ħtieġa ta’ riżorsi finanzjarji ta’ Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment il-pajjiżi l-inqas żviluppati u l-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni, kif ukoll il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-komunitajiet indiġeni u lokali, inkluż in-nisa ta’ dawn il-komunitajiet. 4. Fil-kontest tal-paragrafu 1 ta’ hawn fuq, il-Partijiet għandhom ukoll jikkunsidraw il-ħtiġijiet ta' Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment il-pajjiżi l-inqas żviluppati u l-Istati li huma gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw fosthom, u tal-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni, fl-isforzi tagħhom biex jidentifikaw u jimplimentaw il-ħtiġijiet fil-ħolqien u l-iżvilupp tal-kapaċità tagħhom għall-fini tal-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. 5. Il-gwida għall-mekkaniżmu finanzjarju tal-Konvenzjoni f'deċiżjonijiet rilevanti tal-Konferenza tal-Partijiet, inklużi dawk li sar qbil fuqhom qabel l-adozzjoni ta’ dan il-Protokoll, għandhom japplikaw, mutatis mutandis, għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu. 6. Il-Partijiet li huma pajjiżi żviluppati jistgħu wkoll jipprovdu, u l-Partijiet li huma pajjiżi li qed jiżviluppaw u l-Partijiet b'ekonomija fi stat ta’ tranżizzjoni jistgħu jibbenefikaw minn riżorsi finanzjarji u riżorsi oħra għall-implimentazzjonijiet tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Protokoll permezz ta' mezzi bilaterali, reġjonali u multilaterali. ARTIKOLU 26 Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet GĦAL dan il-Protokoll. 1. Il-Konferenza tal-Partijiet għandha sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll. 2. Il-Partijiet għall-Konvenzjoni li ma humiex Partijiet għal dan il-Protokoll jistgħu jipparteċipaw bħala osservaturi fil-proċeduri ta’ kwalunkwe laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għall-Protokoll. Meta l-Konferenza tal-Partijiet isservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, id-deċiżjonijiet li jaqgħu taħt dan il-Protokoll għandhom jittieħdu biss minn dawk li huma Partijiet għalih. 3. Meta l-Konferenza tal-Partijiet isservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, kwalunkwe membru tal-Bureau tal-Konferenza tal-Partijiet li jirrappreżenta Parti għall-Konvenzjoni imma li, għal dak il-ħin, ma tkunx Parti għal dan il-Protokoll, għandha tkun mibdula b'membru li jkun elett minn u minn fost il-Partijiet għal dan il-Protokoll. 4. Il-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala laqgħa għal dan il-Protokoll għandha żżomm l-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll taħt analiżi regolari u għandha tieħu, skont il-mandat tagħha, id-deċiżjonijiet meħtieġa biex jippromovu l-implimentazzjoni effikaċi tagħha. Għandha twettaq il-funzjonijiet assenjati lilha b’dan il-Protokoll u għandha: (a) Tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet dwar kwalunkwe kwistjonijiet meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll; (b) Tistabbilixxi dawk il-korpi sussidjarji li jkun jidhrilha meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll; (c) Tfittex u tutiliżża, fejn xieraq, is-servizzi u l-koperazzjoni ta’, u l-informazzjoni provduta mill-organizzazzjonijiet kompetenti internazzjonali u korpi intergovernattivi u korpi mhux governattivi; (d) Tistabbilixxi l-forma u l-intervalli għat-trasmissjoni ta’ informazzjoni li għandha tingħata skont l-Artikolu 29 ta’ dan il-Protokoll u tikkunsidra din l-informazzjoni kif ukoll ir-rapporti sottomessi minn kwalunkwe korp sussidjarju; (e) Tikkunsidra u tadotta, kif meħtieġ, emendi għal dan il-Protokoll u għall-Anness tiegħu, kif ukoll kwalunkwe anness addizzjonali għal dan il-Protokoll, li jitqiesu meħtieġa għall-implimentazzjoni ta' dan il-Protokoll; u (f) Teżerċita funzjonijiet oħra bħal dawn li jistgħu jkunu meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. 5. Ir-regoli tal-proċedura tal-Konferenza tal-Partijiet u regoli finanzjarji tal-Konvenzjoni għandhom ikunu applikati, mutatis mutandis, taħt dan il-Protokoll, ħlief fejn ikun deċiż mod ieħor b’kunsens mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll. 6. L-ewwel laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandha tissejjaħ mis-Segretarjat u tinżamm fl-istess ħin mal-ewwel laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet li hija skedata wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Protokoll. Laqgħat ordinarji sussegwenti tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandhom isiru fl-istess ħin ma’ laqgħat ordinarji tal-Konferenza tal-Partijiet, jekk ma jkunx deċiż mod ieħor mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll. 7. Laqgħat straordinarji tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandhom isiru fi żminijiet oħrajn skont ma jitqies meħtieġ mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, jew fuq talba bil-miktub minn kwalunkwe Parti, dejjem jekk, fi żmien sitt xhur minn meta t-talba tkun ikkomunikata lill-Partijiet mis-Segretarjat, hija jkollha l-appoġġ ta’ mill-inqas terz tal-Partijiet. 8. In-Nazzjonijiet Uniti, l-aġenziji speċjalizzati tagħha u l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika, kif ukoll kwalunkwe Stat membru tagħhom jew osservaturi fihom li ma humiex Parti għall-Konvenzjoni, jistgħu jkunu rrappreżentati bħala osservaturi fil-laqgħat tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll. Kwalunkwe korp jew aġenzija, kemm jekk nazzjonali kif ukoll jekk internazzjonali, governattiva jew mhux governattiva, li tkun kwalifikata f'oqsma koperti minn dan il-Protokoll u li tkun informat lis-Segretarjat bix-xewqa tagħha li tkun rappreżentata fil-laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll bħala osservatur, tista’ tiġi aċċettati, sakemm ma jkunx hemm l-oġġezzjoni ta’ mill-inqas terz tal-Partijiet preżenti. Ħlief għal fejn huwa pprovdut mod ieħor minn dan l-Artikolu, id-dħul u l-parteċipazzjoni ta’ osservaturi għandu jkun suġġett għar-regoli ta’ proċedura, kif imsemmi fil-paragrafu 5 ta’ hawn fuq. ARTIKOLU 27 KORPI SUSSIDJARJI 1. Kwalunkwe korp sussidjarju stabbilit minn jew fl-ambitu tal-Konvenzjoni jista’ jagħti servizzi lil dan il-Protokoll, inkluż b’deċiżjoni mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll. Kwalunkwe deċiżjoni ta' dan it-tip għandha tispeċifika l-kompiti li għandhom isiru. 2. Partijiet għall-Konvenzjoni li mhumiex Partijiet għal dan il-Protokoll jistgħu jipparteċipaw bħala osservaturi fil-proċeduri ta’ kwalunkwe laqgħa ta’ korpi sussidjarji ta’ dan it-tip. Meta korp sussidjarju tal-Konvenzjoni jservi bħala korp sussidjarju ta’ dan il-Protokoll, id-deċiżjonijiet fl-ambitu tal-Protokoll għandhom jittieħdu biss mill-Partijiet għal dan il-Protokoll. 3. Meta korp sussidjarju tal-Konvenzjoni jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu rigward ta’ kwistjonijiet li jikkonċernaw lil dan il-Protokoll, kwalunkwe membru tal-bureau ta’ dak il-korp sussidjarju li jirrappreżenta Parti għall-Konvenzjoni imma, li sa dak iż-żmien, ma tkunx Parti għal dan il-Protokoll, għandu jkun sostitut minn membru elett minn u minn fost il-Partijiet għal dan il-Protokoll. ARTIKOLU 28 SEGRETARJAT 1. Is-Segretarjat stabbilit bl-Artikolu 24 tal-Konvenzjoni għandu jservi bħala s-segretarjat għal dan il-Protokoll. 2. Il-paragrafu 1 tal-Artikolu 24 tal-Konvenzjoni, dwar il-funzjonijiet tas-Segretarjat għandu japplika, mutatis mutandis, għal dan il-Protokoll. 3. Sakemm ikunu distinti, l-ispejjeż tas-servizzi tas-segretarjat għal dan il-Protokoll għandhom jitħallsu mill-Partijiet għalih. Il-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandha, fl-ewwel laqgħa tagħha, tiddeċiedi dwar l-arranġamenti baġitarji neċessarji għal dan il-għan. ARTIKOLU 29 MONITORAĠĠ U RAPPURTAR Kull Parti għandha tagħmel monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-obbligi tagħha skont dan il-Protokoll, u għandha, f'intervalli li għandhom jiġu determinati mill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, tirrapporta lill-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll dwar il-miżuri li tkun ħadet għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. ARTIKOLU 30 proċeduri u mekkaniżmi għall-promozzjoni tal-konformità ma’ dan il-protokoll Il-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandha, fl-ewwel laqgħa tagħha, tikkunsidra u tapprova proċeduri u mekkaniżmi istituzzjonali ta’ kooperazzjoni li jippromwovu l-konformità tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Protokoll u li jindirizzaw il-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità. Dawn il-proċeduri u mekkaniżmi għandhom jinkludu dispożizzjonijiet li joffru pariri u assistenza, fejn ikun xieraq. Għandhom ikunu separati minn, u mingħajr preġudizzju għal, proċeduri u mekkaniżmi għas-soluzzjoni tat-tilwim skont l-Artikolu 27 tal-Konvenzjoni. ARTIKOLU 31 EVALWazzjoni u reviżjoni Il-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll għandha twettaq, erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-Protokoll u, wara dan, f'perjodi ta' żmien kif tiddeċiedi l-Konferenza tal-Partijiet li sservi bħala l-laqgħa tal-Partijiet għal dan il-Protokoll, evalwazzjoni tal-effikaċja ta’ dan il-Protokoll. ARTIKOLU 32 FIRMA Dan il-Protokoll għandu jkun miftuħ għall-iffirmar mill-Partijiet għall-Konvenzjoni fil-Kwartieri tan-Nazzjonijiet Uniti fi New York mit-2 ta' Frar 2011 sal-1 ta' Frar 2012. ARTIKOLU 33 DĦUL FIS-SEĦĦ 1. Dan il-Protokoll għandu jidħol fis-seħħ fid-dsatax-il jum wara d-data tad-depositu tal-ħamsin strument ta’ ratifikazzjoni, aċċettazzjoni jew adeżjoni minn Stati jew organizzazzjonijiet ta' integrazzjoni ekonomika reġjonali li huma Partijiet għall-Konvenzjoni. 2. Dan il-Protokoll għandu jidħol fis-seħħ għal Stat jew organizzazzjoni ta' integrazzjoni ekonomika reġjonali li tirratifika, taċċetta jew tapprova dan il-Protokoll jew taċċedi għalih wara li jkun iddepożitat il-ħamsin strument kif imsemmi fil-paragrafu 1 ta’ hawn fuq, fid-disgħin jum wara d-data li fiha dak l-Istat jew l-organizzazzjoni ta’ integrazzjoni ekonomika reġjonali tiddepożita l-istrumenti tagħha tar-ratifikazzjoni, l-aċċettazzjoni, l-approvazzjoni jew l-adeżjoni, jew fid-data meta l-Konvenzjoni tidħol fis-seħħ għal dak l-Istat jew l-organizzazzjoni ta’ integrazzjoni ekonomika reġjonali, liema waħda minnhom tkun l-aktar tard. 3. Għall-fini tal-paragrafi 1 u 2 ta’ hawn fuq, kull strument depożitat minn organizzazzjoni ta’ integrazzjoni ekonomika reġjonali ma għandux jitqies bħala addizzjonali ma’ dawk depożitati mill-Istati Membri ta’ din l-organizzazzjoni. ARTIKOLU 34 RIŻERVI Ma jistgħux isiru riżervi għal dan il-Protokoll. ARTIKOLU 35 IRTIRAR 1. Fi kwalunkwe żmien wara sentejn mid-data li fiha dan il-Protokoll ikun daħal fis-seħħ għal xi Parti, dik il-Parti tista’ tirtira minn dan il-Protokoll billi tagħti notifika bil-miktub lid-Depożitarju. 2. Kull irtirar bħal dan għandu jsir wara li tgħaddi sena mid-data li fiha d-Depożitarju jirċievi n-notifika, jew xi data oħra aktar tard kif speċifikat fin-notifika tal-irtirar. ARTIKOLU 36 TESTI AWTENTIĊI L-oriġinal ta’ dan il-Protokoll, li t-testi tiegħu bl-Għarbi, biċ-Ċiniż, bl-Ingliż, bil-Franċiż, bir-Russu u bl-Ispanjol huma ugwalment awtentiċi, għandu jiġi depożitat mas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. B'XHIEDA TA' DAN, il-firmatarji ta’ hawn taħt, li huma awtorizzati kif xieraq biex jagħmlu hekk, iffirmaw dan il-Protokoll fid-dati indikati. MAGĦMUL f’Nagoya f'dan id-disgħa u għoxrin jum ta’ Ottubru tas-sena elfejn u għaxra. Anness BENEFIĊĊJI MONETARJI U MHUX MONETARJI 1. Il-benefiċċji monetarji jistgħu jinkludu dawn ta’ hawn taħt, iżda mhumiex limitati għalihom biss: (a) Tariffa/Tariffi tal-aċċess għal kull kampjun miġbur jew miksub b’xi mod ieħor; (b) Pagamenti bil-quddiem; (c) Pagamenti abbażi tal-eżitu; (d) Pagament ta’ royalties; (e) Tariffi ta’ liċenzja fil-każ ta’ kummerċjalizzazzjoni; (f) Tariffi speċjali li għandhom jitħallsu lil fondi fiduċjarji li jappoġġjaw il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-bijodiversità; (g) Salarji u patti preferenzjali meta dawn isiru bi qbil reċiproku; (h) Finanzjament tar-riċerka; (i) Impriżi konġunti; (j) Komproprjetà tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali rilevanti. 2. Il-benefiċċji mhux monetarji jistgħu jinkludu dawn ta’ hawn taħt, iżda mhumiex limitati għalihom biss: (a) L-iskambju tar-riżultati ta’ riċerka u żvilupp; (b) Kollaborazzjoni, kooperazzjoni u kontribut fi programmi ta’ riċerka u żvilupp xjentifiċi, b’mod partikolari f’attivitajiet ta’ riċerka bijoteknoloġika, li jkunu possibbli fil-Parti li tipprovdi r-riżorsi ġenetiċi; (c) Parteċipazzjoni fl-iżvilupp tal-prodotti; (d) Kollaborazzjoni, kooperazzjoni u kontribut fit-tagħlim u t-taħriġ; (e) Id-dħul għal faċilitajiet ex situ ta’ riżorsi ġenetiċi u għal bazijiet ta’ dejta; (f) It-trasferiment, lill-fornitur tar-riżorsi ġenetiċi, ta’ għarfien u teknoloġija f’patti ġusti u mill-aktar favorevoli, li jinkludu termini konċessjonali u preferenzjali bi qbil, b’mod partikolari, għarfien u teknoloġija li jutilizzaw riżorsi ġenetiċi, inkluż il-bijoteknoloġija, jew li jkunu rilevanti għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika; (g) It-tisħiħ tal-kapaċitajiet għat-trasferiment ta’ teknoloġija; (h) Ħolqien ta’ kapaċità istituzzjonali; (i) Riżorsi umani u materjali biex isaħħu l-kapaċitajiet għall-amministrazzjoni u l-infurzar tar-regoli tal-aċċess; (j) Taħriġ relatat mar-riżorsi ġenetiċi bil-parteċipazzjoni sħiħa ta’ pajjiżi li jipprovdu riżorsi ġenetiċi, u fejn ikun possibbli, f’dawn il-pajjiżi; (k) Aċċess għal informazzjoni xjentifika rilevanti għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika, inkluż inventarji bijoloġiċi u studji tassonomiċi; (l) Kontribut għall-ekonomija lokali; (m) Riċerka mmirata lejn il-ħtiġijiet prijoritarji, bħas-sigurtà tas-saħħa u tal-ikel, fejn jitqiesu l-użijiet nazzjonali tar-riżorsi ġenetiċi fil-Parti li tipprovdi r-riżorsi ġenetiċi; (n) Relazzjonijiet istituzzjonali u professjonali li jistgħu jinħolqu minn ftehim ta' aċċess u qsim ta' riżorsi u minn attivitajiet sussegwenti ta' kollaborazzjoni; (o) Benefiċċji ta’ sigurtà tal-ikel u tal-mezzi ta’ għajxien; (p) Rikonoxximent soċjali; (q) Komproprjetà tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali rilevanti. MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI Il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika (il-Konvenzjoni) hija l-qafas internazzjonali ewlieni għall-miżuri biex tiġi kkonservata d-diversità bijoloġika, biex jintużaw b'mod sostenibbli l-komponenti tagħha u għall-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu tar-riżorsi ġenetiċi. Bħalissa, b'iktar minn 193 Parti għaliha, il-Konvenzjoni kważi għandha sħubija universali. L-Unjoni Ewropea u kull wieħed mis-27 Stat Membru tagħha jagħmlu Parti mill-Konvenzjoni. L-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni jistabbilixxi qafas ġenerali għall-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi u l-qsim tal-benefiċċji: jirrikonoxxi l-awtorità tal-istati li jiddeterminaw l-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi bħala parti mid-drittijiet sovrani tagħhom fuq ir-riżorsi naturali. Il-Partijiet huma obbligati jieħdu l-passi biex jiffaċilitaw l-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi tagħhom. Fl-istess ħin, il-Partijiet kollha huma obbligati jieħdu miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew ta’ politika biex jaqsmu b'mod ġust u ekwu r-riżultati tar-riċerka u l-iżvilupp u l-benefiċċji li joħorġu mill-użu kummerċjali u użu ieħor ta' riżorsi ġenetiċi mal-Parti li tipprovdi dawn ir-riżorsi. Il-kapijiet tal-istati u l-gvernijiet li attendew is-Summit Dinji dwar l-Iżvilupp Sostenibbli f'Awwissu 2002 qablu li jvaraw negozjati dwar "reġimi internazzjonali" għall-aċċess u l-qsim tal-benefiċċji fil-qafas tal-Konvenzjoni. Fid-29 ta' Ottubru 2010, l-għaxar konferenza tal-partijiet għall-Konvenzjoni adottat il-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika (il-Protokoll). Id-deċiżjoni tal-konferenza tal-partijiet titlob ukoll lill-Partijiet tal-Konvenzjoni jiffirmaw il-Protokoll kemm jista' jkun malajr u jiddepożitaw l-istrumenti ta' ratifika, aċċettazzjoni jew approvazzjoni jew l-istrumenti ta' adeżjoni, kif xieraq, bl-għan li jiġi żgurat id-dħul fis-seħħ tal-Protokoll kemm jista' jkun malajr. Il-Protokoll jeħtieġ ħamsin ratifika biex jidħol fis-seħħ. Il-Protokoll kien miftuħ għall-iffirmar fil-kwartieri ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fi New York mit-2 ta’ Frar 2011 sal-1 ta’ Frar 2012. L-UE u l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tagħha ffirmaw il-Protokoll ta' Nagoya[1]. Il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni esprimew l-impenn tagħhom lejn implimentazzjoni u ratifikazzjoni rapidi tal-Protokoll ta’ Nagoya fl-Unjoni[2]. Il-Kummissjoni pproponiet Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill[3] li jistabbilixxi sistema ta’ miżuri għall-implimentazzjoni tal-Protokoll ta’ Nagoya fl-Unjoni. Fid-dawl ta' dan kollu, huwa xieraq li l-Unjoni Ewropea tikkonkludi l-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika. 2012/0279 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni tal-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 192(1), flimkien mal-Artikolu 218(6)(a) tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta li saret mill-Kummissjoni Ewropea, Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew[4], Billi: (1) L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha ngħaqdu mal-kunsens tal-193 Parti għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika li adottat il-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika (il-Protokoll ta’ Nagoya) fid-29 ta’ Ottubru 2010. (2) L-Unjoni u l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tagħha ffirmaw il-Protokoll ta' Nagoya. (3) Il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni esprimew l-impenn tagħhom lejn implimentazzjoni u ratifikazzjoni rapidi tal-Protokoll ta’ Nagoya fl-Unjoni[5]. (4) Il-Protokoll ta’ Nagoya għandu jiġi approvat f’isem l-Unjoni Ewropea. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 Il-Protokoll ta’ Nagoya dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu ta' Benefiċċji li Jirriżultaw mill-Użu tagħhom għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika huwa b’dan approvat f'isem l-Unjoni. It-test tal-Protokoll huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni. Artikolu 2 Il-President tal-Kunsill għandu jaħtar lill-persuna li jkollha s-setgħa li tipproċedi, f'isem l-Unjoni Ewropea, biex tiddepożita l-istrument ta' approvazzjoni previst fl-Artikolu 33 tal-Protokoll, sabiex jesprimi l-kunsens tal-Unjoni Ewropea li tkun marbuta bil-Protokoll. Id-depożitu tal-istrument ta' approvazzjoni għandu jseħħ fl-istess waqt mad-depożitu ta’ dawk tal-Istati Membri. Fl-istess ħin, il-persuna maħtura għandha tiddepożita d-dikjarazzjoni stipulata fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni, skont l-Artikolu 34(3) tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika. Artikolu 3 Din id-Deċiżjoni għandha tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Magħmul fi Brussell, Għall-Kunsill Il-President ANNESS DIKJARAZZJONI MILL-UNJONI EWROPEA SKONT L-ARTIKOLU 34 (IL-PARAGRAFU 3) TAL-KONVENZJONI DWAR ID-DIVERSITÀ BIJOLOĠIKA. “L-Unjoni Ewropea tiddikjara li, bi qbil mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 191 tiegħu, hija kompetenti li tidħol fi qbil internazzjonali, u li timplimenta l-obbligi li joħorġu minnhom, li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-għanijiet li ġejjin: – il-preservazzjoni, il-protezzjoni u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent; – il-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem; – l-użu prudenti u razzjonali tar-riżorsi naturali; – il-promozzjoni ta' miżuri fuq livell internazzjonali biex jiġu ttrattati problemi ambjentali fuq livell reġjonali jew globali, inkluż it-tibdil fil-klima. Barra minn hekk, l-Unjoni Ewropea tadotta miżuri f'livell tal-Unjoni Ewropea biex tistabbilixxi Żona Ewropea tar-Riċerka u għall-funzjonament xieraq tas-swieq intern tagħha. L-Unjoni Ewropea tiddikjara li diġà adottat l-istrumenti legali vinkolanti fuq l-Istati Membri tagħha li jkopru l-kwistjonijiet regolati minn dan il-Protokoll.” [1] Għajr il-Latvja, Malta u s-Slovakkja. [2] Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 2010 (il-paragrafi 1 u 21), tat-23 ta’ Ġunju 2011 (il-paragrafu 14), ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta’ April 2012 (il-paragrafu 101), il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità sal-2020 (COM (2011) 244) (Azzjoni 20). [3] COM (2012) 576. [4] ĠU C , , p. . [5] Ara l-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 2010 (il-paragrafi 1 u 21), tat-23 ta’ Ġunju 2011 (il-paragrafu 14), ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament tal-20 ta’ April 2012 (il-paragrafu 101), il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità sal-2020 (COM (2011) 244) (Azzjoni 20).