MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 21.9.2005 
KUMM(2005) 446 finali 
  
KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJ ONI LILL-KUNSILL U LILL-
PARLAMENT EWROPEW 
Strateġija Tematika dwar it-tni ġġis ta’l-arja 
{SEG(2005) 1132} 
 
{SEG(2005) 1133} 
 
MT 2   MT KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJ ONI LILL-KUNSILL U LILL-
PARLAMENT EWROPEW 
Strateġija Tematika dwar it-tni ġġis ta’l-arja 
 
(Test b’relevanza g ħall–EEA) 
1. I NTRODUZZJONI  
It-tniġġis ta’ l-arja j ħassar is-sa ħħa tal-bniedem u l-ambjent. Il- ħtieġa li jkollna 
arjaarja aktar nadifa ilha rikonoxxuta g ħal ħafna għexieren ta’ snin u ttie ħdet azzjoni 
fil-livell nazzjonali u fil-livell ta’ l-UE u anke permezz tal-parte ċipazzjoni attiva fil-
konvenzjonijiet in ternazzjonali1. L-azzjoni ta’ l-UE ffukat fuq it-twaqqif ta’ 
standards minimi ta’ kwalità g ħall-arja ambjentali u fuq li ssolvi l-problemi tax-xita 
aċiduża u l-ożonu fil-livell ta’ l-art. B’hekk tn aqqsu l-emissjonijiet ta’ tni ġġis minn 
impjanti kbar ta’ kombustjoni u g ħejun itineranti; ittejbet il-kwalità tal-fjuwil u 
ddaħħlu ħtiġijiet għall-ħarsien ta' l-ambjent fis-setturi tat-trasportu ta' l-ener ġija. 
Minkejja titjib sinifikanti, qed ikomplu l-impatti serji tat-tni ġġis ta’ l-arja. Fuq sfond 
bħala dan, is-Sitt Programm ta' Azzj oni Ambjentali tal-Komunità ( 6th EAP ) sejjaħ 
għal żvilupp ta’ strate ġija tematika dwar it-tni ġġis ta’ l-arjaarja bl-g ħan li jintla ħqu 
“il-livelli ta’ kwalità ta’ l-arja li ma jo ħolqux impatti negattivi sinifikanti fuq, u riskji 
għas-saħħa tal-bniedem u l-ambjent ”2. Wara l-komunikazzjoni tag ħha tal-programm 
ta’ l-Arja Nadifa g ħall-Ewropa ( CAFE )3, il-Kummissjoni e żaminat jekk il-
leġiżlazzjoni pre żenti hijiex bi żżejjed biex jintla ħqu l-għanijiet ta’ l-EAP sa’ l-2020. 
Din l-anali żi ħarset lejn l-emissjonijiet fil-futur u l-impatti fuq is-sa ħħa u l-ambjent u 
użat l-aħjar informazzjoni disponibbli dwar is-sa ħħa u x-xjenza . Uriet li se jkomplu 
l-impatti negattivi sinifikanti anke b’implimentazzjoni effettiva tal-le ġiżlazzjoni 
preżenti.  
Skond dan, din l-istrate ġija tematika dwar it-tni ġġis ta’ l-arja (l- Istrateġija) 
tistabbilixxi g ħanijiet interim g ħat-tniġġis ta’ l-arja fl-UE u tipproponi mi żuri xierqa 
biex dawn jintla ħqu. Din l-istrate ġija tirrakomanda li ti ġi mmodernizzata l-
leġiżlazzjoni pre żenti, li tkun aktar iffukata fuq dawk is-sustanzi li jni ġġsu l-arja 
b’mod serju u li jsir i żjed biex l-kwistjonijiet ambjentali ji ġu integrati fi strate ġiji u 
programnmi o ħra. 
                                                 
1 E. ż. Konvenzjoni dwar Tni ġġis ta’ l-Ajru Transkonfinali b’ Firxa twila ( CLRTAP ). 
2 De ċiżjoni 1600/2002/KE, ĠU L 242, ta’ l-10.9.2002, p. 1. 
3 COM(2001) 245. 
 
MT 3   MT  
2. E VALWAZZJONI TAS -SITWAZZJONI PRE ŻENTI  
It-tniġġis ta’ l-arja hija probl ema kemm lokali kif ukoll wa ħda li taqsam il-fruntieri u 
hija kkaw żata minn ċerti sustanzi li jni ġġsu l-ajra jew wa ħedhom jew inkella 
permezz ta’ reazzjoni kimika jwasslu g ħal impatt negattiv fuq l-ambjent u s-sa ħħa 
tal-bniedem. 
F’dak li g ħandu x’jaqsam mas-sa ħħa, l-iktar sustanzi ta’ tni ġġis inkwetanti huma l-
ożonu fil-livell ta’ l-art u l-materja bil-parti ċelli (“trab fin”). Meta wie ħed jesponi 
ruħu għal dawn, dan jista’ jwassal g ħal impatti li jibdew minn effetti żgħar fuq is-
sistema respiratorja sal-mewt qabel i ż-żmien (ara Anness 2) . L-emmissjoni ta’ l-
ożonu mhijiex diretta i żda tissawwar permezz ta’ reazzjoni ta’ komposti volatili 
organiċi (VOCs) u ossidi tan-nitro ġenu (NOx) fil-pre żenza tad-dawl tax-xemx. L-
emmissjoni tal-materja tal-parti ċelli tista’ ssir direttament fl-arja (dawk li jg ħidulhom 
partiċelli primarji) jew jisg ħu jissawwru fl-atmosfera b ħala “parti ċelli sekondarji” 
minn gassijiet b ħad-diossidu tal-kubrit (SO 2), ossidi tan-nitro ġenu u l-ammonja 
(NH 3). 
L-ekosistemi huma m ħassra permezz ta’ (1) ir-rimi u d-depo żiti ta sustanzi 
aċidifikanti – l-ossidi tan-nitro ġenu, id-diossidi tal-kubrit  u l-ammonja – li jwasslu 
għat-telf tal-flora u l-fawna; (2) in-nitro ġenu nutrijent e ċċessiv fil-forma ta’ l-
ammonja u l-ossidi tan-nitro ġenu jistgħu jħarbtu l-komunitajiet tal-pjanti, u jiffiltraw 
fl-ilma ħelu sabiex iwasslu, f’kull ka ż, għat-telf fil-biodiversità (li tissejja ħ 
“ewtrofikazzjoni”); u (3) l-o żonu fil-livell ta’ l-art li jwassal g ħal ħsara fiżika u 
tnaqqis fl-i żvilupp ta’ l-u ċuh ta’ l-art agrikoli, il-foresti u l-pjanti. It-tni ġġis ta’ l-arja 
jagħmel ħsara lill-materjali u dan iwassal g ħal deterjorament fil-bini u l-monumenti. 
Diġà sar progress sinifikanti fit-tnaqqis tas-su stanzi ta’ l-arja ewlenin. Il-figura 1 turi 
t-tnaqqis sa mill-1990, bis-sa ħħa tal-politika attwali f’da n ir-rigward, fl-emissjonijiet 
ta’ l-ossidi tan-nitro ġenu, id-diossidi tal-kubrit, il-komposti organi ċi volatili u l-
ammonja. 
Dan it-tnaqqis kellu impatti po żittivi, għalkemm żewġ terzi mill-g ħadajjar u x-
xmajjar li ġew mistħarrġa fl-Iskandinavja g ħadhom f’riskju min ħabba d-depo żitu ta’ 
l-aċdu u xi 55% ta’ l-ekosistemi fl-UE kollh a qed ibatu mill-ewtrofikazzjoni. Anke 
bl-implimentazzjoni s ħiħa tal-liġijiet eżistenti, il-problemi ta’ l-ambjent u tas-sa ħħa 
tal-bniedem se jkomplu anke fl-2020 jekk ma tittie ħidtx azzjoni ulterjuri. Filwaqt li 
meta mqabbel mas-sitwazzjoni ta' ba żi tas-sena 2000, se jkun hemm tnaqqis ta' 
madwar 44% fil-medda ta’ l-ek osistemi li qed ikollhom depo żitu ta' aċdu eċċessiv, 
x'aktarx li mhux se jkun hemm tnaqqis ta’ aktar minn 14% fi ż-żoni affettwati mill-
ewtrofikazzjoni, min ħabba li huwa mistenni li jkun hemm tnaqqis żgħir ħafna fl-
emissjonijiet ta’ l-ammonja. Madankollu, il-projezzjonijiet ma setg ħux jinkludu t-
tnaqqis potenzjali ta’ l-emmissjonijiet ta’ l-ammonja wara r-riforma tal-Politika 
 
MT 4   MT Agrikola Komuni4 u miżuri reċenti oħra. Il-medda ta’ foresta affettwata mill-livelli 
eċċessivi ta’ l-o żonu se tonqos biss b’ 14%. 
Fir-rigward ta’ l-impatti fuq is-sa ħħa, bħalissa fl-EU hemm tnaqqis fi ż-żmien li 
wieħed jistenna li jg ħix ta’ 8 xhur min ħabba il-PM 2.5 fl-arja, ekwivalenti g ħal 
3.6 miljun snin ta’ ħajja mitlufa fis-sena. Il-Figura 2 turi li anke b’implimentazzjoni 
effettiva ta’ l-istrate ġiji kurrenti dan se  jonqos biss g ħal madwar 5.5 xhur 
(ekwivalenti g ħal 2.5 miljun sena ta’ ħajja mitlufa jew 272,000 mewta qabel i ż-
żmien). G ħall-ożonu huwa stmat li jkun hemm madwar 21,000 ka ż ta’ mortalità 
prematura fl-2020. F’termini ta’ flus, biss biss il- ħsara għas-saħħa tal-bniedem hija 
stmata li fis-sena 2020 tkun ta’ bejn €189 - 609 biljun. Meta wie ħed iqis dawn l-
ispejjeż, mhemmx g ħażla ħlief li tittie ħed azzjoni ulterjuri. 
3. L-G ĦANIJIET TA ’ ‘ L-ISTRATE ĠIJA’ 
Li jintlaħqu l-għanijiet tas-sitt EAP ta’ “ livelli ta’ kwalità ta' arja li ma jwasslux g ħal 
impatti negattivi f uq, jew riskji lis-sa ħħa tal-bniedem u l-ambjent ” tfisser, g ħall-
ambjent naturali, li m’g ħandu jkun hemm l-ebda qbi ż fil-kwantitajiet u l-livelli 
kritiċi. Għas-saħħa tal-bniedem, is-sitwazzjoni hija iktar kumplessa peress li 
mhemmx livell sikur mag ħruf għal xi sustanzi li jni ġġsu bħal, per eżempju, il-materja 
tal-partiċelli u l-o żonu fil-livell ta’ l-art. Madankollu, hemm evidenza qawwija 
marbuta mas-sa ħħa li tindika li l-mi żuri meħuda għat-tnaqqis ta' dawn is-sustanzi li 
jniġġsuse jkollhom effetti tajba fuq il-popolazzjoni ta' l-UE. 
Figura 1. Emmissjonijiet bba żati fl-art tas-sustanzi li jni ġġsu NECD (UE-
25)   
0500010000150002000025000
1990 2000 2010 2020kilo tunnellatiSO2
NOx
VOCs
NH3
                                                 
4 L-ewwel effett preliminari stmat tar-riforma tal-PAK ta’ l-2003, min ħabba t-tnaqqis mistenni ta' l-g ħadd 
tal-bhejjem biss, huwa ta' tnaqqis ta' madwar 5 sa 6% ta' l-emissjonijiet ta' l-ammonja meta mqabbel 
mar-rata ta’ ba żi fl-2000. Din l-istima ma tqisx l-impatt po żittiv tat-tnaqqis mistenni fl-u żu ta’ 
fertilizzanti minarali tan-nitro ġenu. 
 
MT 5   MT Figura 2. Effetti tal-Parti ċelli fuq ir-rata tal-mortalità fl-2000 & l-2020 (politika 
attwali)
Titjib sa l-2020:
- 1.1 miljun sena ħajja mitlufa 
- 76,000 mortalitajiet prematuri- 2.5 xahar telf ta' ħajja statistika
   Il-problema li tibqa' sa l-2020:
 - 2.5 miljun sena ħajja mitlufa
- 272,000 mortalitajiet prematuri
- 5.5 telf t' ħajja statistika
Xenarji varji biex jintla ħqu dawn l-g ħanijiet strate ġiċi ġew analizzati fl-evalwazzjoni 
ta’ l-impatt5, minn li ma tittie ħidx azzjoni ulterjuri sa l-applikazzjoni tal-mi żuri 
tekniċi fattibbli kollha . Anke jekk ji ġu applikati l-mi żuri kollha tkun xi tkun in-
nefqa, xorta mhux se jkun possibbli li jintla ħqu l-għanijiet ambizzju żi tas-sitt EAP. 
Għalhekk, g ħandha ssir g ħażla ta’ politika fuq il-livell tal- ħarsien tas-sa ħħa u l-
ambjent li tkun tista’ tintla ħaq sa l-2020, filwaqt li jitqiesu l-benefi ċċji u l-ispejje ż 
relatati. Saret anali żi estensiva biex ji ġu ddeterminati l-ispejjez u l-benefi ċċji tal-
livelli differenti ta' ambizzjoni bil- ħsieb li jinstab il-livell li huwa l-iktar effika ċi fir-
rigward tan-nefqa u li huwa konsistenti ma’ l-istrate ġiji Komunitarji tal-Li żbona u ta’ 
l-iżvilupp sostenibbli. L-anali żi u x-xenarji differenti huma deskritti fid-dettall fl-
Evalwazzjoni ta’ l-Impatt li ja kkumpanja din il-Komunikazzjoni. 
L-istrateġija magħżula tistabbilixxi g ħanijiet dwar is-sa ħħa u l-ambjent (Anness 3) u 
l-miri għat-tnaqqis fl-emissjonijiet g ħas-sustanzi li jni ġġsu ewlenija. Dawn l-
għanijiet se jintla ħqu fi stadji. Billi ji ġu stabbiliti l-g ħanijiet li g ħandhom jintla ħqu 
sa’ l-2020, i ċ-ċittadini ta’ l-UE se ji ġu mħarsa mill-esponiment g ħall-materja bil-
partiċelli u l-o żonu fl-arja u l-ekosistemi Ewropej se ji ġu mħarsa aħjar mix-xita 
aċiduża, in-nitro ġenu tan-nutrijent e ċċessiv u l-o żonu. Dan jimplika li l-
konċentrazzjoni tal-PM 2.5 tonqos b’75% u l-o żonu fuq il-livell ta’ l-art b’60% minn 
dak li huwa teknikament fattibbli sa l-2020. Barra minn hekk, it-theddida g ħall-
ambjent naturali kemm mill-a ċidifikazzjoni kif ukoll mill- ewtrofikazzjoni se ti ġi 
ridotta b’55% minn dak li huw a teknikament possibbli. 
Biex jintla ħqu dawn l-g ħanijiet, l-emissjonijiet ta’ l-SO 2 jridu jitnaqqsu bi 82%, 
l-emissjonijiet ta’ l-NOx b’ 60%, il-VOCs b’  51%, l-ammonja bi 27% u primarju b’ 
59% meta mqabbel ma’ l-emissjonijiet tas-sena 2000. Parti kbira minn dawn l-
emissjonijiet se jintla ħqu permezz ta’ mi żuri diġà addottati u implimentati fl-Istati 
                                                 
5 SEC(2005) 1133. 
 
MT 6   MT Uniti. Dan it-tnaqqis huwa stmat li jsalva xi 1.71 miljun sena ħajja mill-esponiment 
għal-materja bil-parti ċelli u li jnaqqas il-mortalitajiet akuti mill-esponiment g ħall-
ożonu sas-sena 2,200. Dan se jnaqqas b’mod sinifikanti l- ħsara ambjentali li ssir lill-
foresti, il-lagi u x-xmajriet u l-biodiversità mix-xita a ċiduża u biex jit ħarsu aħjar l-
ekosistemi Ewropej mi ż-żieda fl-atmosfera tan-nitro ġenu nutrijent. 
Parti mill-istrate ġija sejra ti ġi implimentata permezz ta’ revi żjoni tal-le ġiżlazzjoni 
kurrenti dwar il-kwalità ta’ l-arja li fiha żewġ elementi: 
(a) il-konformità tad-dispo żizzjonijiet e żistenti u l- ġbir ta’ ħames 
strumenti legali biex jiffurmaw direttiva wa ħda, 
(b) l-introduzzjoni ta’ st andards ta' kwalità ġodda għal materja bil-
partiċelli fini (PM 2.5) fl-arja. 
Id-direttiva g ħal-limiti nazzjonali ta' l-emissjonijiet ( NECD )6 se tiġi reveduta wkoll 
biex tiżgura li l-emissjonijiet imnaqqsa ta’ l-ossidi tan-nitro ġenu, id-diossidu tal-
kubrit, il-komposti organi ċi volatili, l-ammonja u l-materja bil-parti ċelli huma 
konsistenti ma’ l-g ħanijiet interim proposti g ħas-sena 2020. 
Il-livell ta’ ambizzjoni mag ħżul għal din l-Istrate ġija ġie stmat li jag ħti mill-inqas 
€42 biljun fis-sena f’benefi ċċji għas-saħħa. Dawn il-benefi ċċji jinkludu inqas 
mewtiet prematuri, inqas mard, inqas d ħul fl-isptarijiet, produttività tax-xog ħol aħjar 
eċċ. Għalkemm mhemmx xi mo d miftiehem kif il- ħsara lill-ekosistema tista’ ti ġi 
kkalkulata f’termini monetarji, il-benefi ċċji ambjentali permezz ta’ tnaqqis fit-tni ġġis 
ta’ l-arja se jkun sinifi kanti ukoll f’termini ta' tn aqqis ta' riskji u inqas żoni ta’ 
ekosistemi li jistg ħu jitħassru permezz ta’ l-a ċidifikazzjoni, l-ew trofikazzjoni u l-
ożonu. L-ekosistemi m ħassra minn qabel jkunu jistg ħu jirkupraw i żjed bil-ħeffa 
ukoll. Barra minn hekk, il- ħsara lill-bini u l-materjali jitnaqqsu wkoll. Bl-istess mod, 
titnaqqas il- ħsara lill-u ċuh ta’ l-art b’ madwar  €0.3 biljun fis-sena. 
Il-kisba ta' dawn il-miri hija stmata li tiswa madwar €7.1 biljun fis-sena (li 
jirrappreżenta madwar 0.05% tal-PGD ta ’ l-UE-25 fis-sena 2020) g ħalkemm mhux 
mistenni li jkun hemm l-ebda bidla netta fl-impiegi.. Jitnaqqas ukoll it-telf fil-
produzzjoni min ħabba l-mard u g ħandhom jibbenefikaw l-aktar il-gruppi li jaqilg ħu 
inqas li huma ġeneralment esposti g ħall-għola livelli ta’ tni ġġis ta’ l-arja. 
L-istandards ambjentali jistg ħu jagħtu spinta lit-tkabbir u l-innovazzjoni 
kummerċjali. L-UE tista’ tikseb vanta ġġi kompetittivi u tisfrutta  l-opportunijiet billi 
tiffoka r-ri ċerka u l-i żvilupp fuq teknolo ġiji li jniġġsu anqas u li huma effi ċjenti 
f’termini ta’ ri żorsi li eventwalment jridu ji ġu addottati minn pajji żi oħra ukoll. Il-
pajjiżi żviluppati, b ħall-Istati Uniti u l- Ġappun, di ġà għandhom fis-se ħħ strateġiji 
bħal dawn g ħat-tniġġis ta' l-arja b ħal, per eżempju, il- ir-Regola Interstatali g ħall-
Arja Safja) ġdida fl-Istati Uniti. Jidher ċar li l-pajji żi li qed jiżviluppaw b ħaċ-Ċina u 
l-Korea qed jit ħassbu dejjem aktar dwar it-tni ġġis ta' l-arja, u qed jie ħdu passi 
pożittivi biex inaqqsu l-emissjonijiet u qed ifittxu l-ispirazzjoni politika u teknika 
mill-Ewropa. 
                                                 
6 Id-Direttiva 2001/81/KE ĠU L 309, 27.11.2001, p. 22. 
 
MT 7   MT 4. A ZZJONIJIET U MEZZI  
Sabiex jinkisbu dawn il-miri strate ġiċi, il-leġiżlazzjoni pre żenti sejra ti ġi 
ssimplifikata u le ġiżlazzjoni o ħra rreveduta fejn jixraq. Se jittie ħdu inizjattivi o ħra 
fuq il-vetturi ġodda u, su ġġett għal valutazzjoni ta’ l-impatt bir-reqqa, huma previsti 
miżuri ġodda għall-emissjonijiet minn pjanti ta’ kombustjoni żgħar, mill-vapuri u 
mill-ajruplani. Il-fondi strutturali Kom unitarji, il-kooperazzjoni internazzjonali, l-
implimentazzjoni a ħjar u l-għażla ta’ strumenti xierqa kollha se jiffurmaw parti mit-
taħlita ta’ politika ssu ġġerita. 
4.1. Biex il-le ġiżlazzjoni dwar l-ambjent ta ħdem aħjar 
Din l-Istrate ġija tassumi li l-le ġiżlazzjoni kurrenti hija implimentata effettivament. 
Għal dan il-g ħan u bil-ħsieb li jkun he mm “Regolazzjoni A ħjar” il-Kummissjoni 
tipproponi li ġġib f’konformità l-le ġiżlazzjoni kurrenti dwar il-kwalità ta’ l-arja biex 
tħaffef it-toqol amministrattiv u tg ħin lill-Istati Membri ja ħkmu d-diffikultajiet li 
jkollhom waqt li jikko nformaw mar-regoli pre żenti. Il-Kummissjoni sejra ta ħdem 
ukoll lejn it-titjib tal-konsistenza ta’ l-eval wazzjonijiet tal-kwalità ta’ l-arja, xxerred 
l-aħjar prassi u tibni fuq id-djalogu kostruttiv tag ħha ma’ l-Istati Membri. 
4.1.1. Is-simplifikazzjoni tal-le ġiżlazzjoni tal-kwalità ta’ l-arja 
Il-proposta le ġiżlattiva hija mehmu ża ma’ din l-Istrate ġija li tgħaqqad id-Direttiva ta’ 
Qafas7, l-Ewwel8, it-Tieni9 u t-Tielet10 Direttivi Sekondarji u l-Iskambju tad-
Deċiżjoni ta’ Informazzjoni11. Ir-Raba’ Direttiva Sekondarja adottata dan l-a ħħar12 
ser tingħaqad iktar tard permezz ta’ pro ċess ta’ “kodifikazzjoni” ssimplifikata. Il-
proposta ti ċċara u tissimplifika, tirrevoka dispo żizzjonijiet li m’g ħadhomx jintu żaw, 
timmodernizza r-rekwi żiti ta’ rappurta ġġ u tintrodu ċi dispożizzjonijiet ġodda dwar il-
partiċelli fini. 
It-tisħiħ ta’ l-implimentazzjoni 
Skond id-Direttiva ta’ Qafas u d-direttivi sekondarji, il-lim iti tal-kwalità ta' l-arja 
japplikaw madwar it-territorj u kollu ta' l-Istati Membri . L-esperjenza miksuba wriet 
li hemm żoni li qed ibatu minn problemi akuti u e ċċezzjonali. G ħalhekk, bħala parti 
mill-proposta ġdida u meta l-Istati Membri jkunu jistg ħu juru li huma ħadu l-miżuri 
kollha raġjonevoli biex jimplimentaw din il-le ġiżlazzjoni, hija proposta li jit ħallew 
jitolbu li jestendu d-da ta ta’ l-iskadenza g ħall-konformità fi ż-żoni affettwati jekk 
jintlaħqu kriterji stretti u jekk ikun hemm pjani e żistenti għal mixja lejn il-
konformità. 
                                                 
7 Id-Direttiva 96/62/KE ĠU L 296, 21.11.1996, p. 55. 
8 Id-Direttiva 1999/30/KE ĠU L 163, 29.6.1999, p. 41. 
9 Id-Direttiva 2000/69/KE ĠU L 313, 13.12.2000, p. 12. 
10 Id-Direttiva 2002/3/KE ĠU L 67, 9.3.2002, p. 14. 
11 Id-De ċiżjoni 97/101/KE ĠU L 35, 5.2.1997, p. 14. 
12 Id-Direttiva 2004/107/KE ĠU L 23, 26.1.2005, p. 3. 
 
MT 8   MT L-immodernizzar tal-monitora ġġ u r-rappurta ġġ  
L-Istati Membri jim monitorjaw it-tni ġġis ta’ l-arja f’madw ar 3,000 post u jqassmu 
b’mod regolari din l-informazzjoni lill- pubbliku u lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni, 
f’kooperazzjoni ma’ l-A ġenzija Ewropea ta’ l-Ambjent, tipproponi li timxi lejn 
sistema ta’ rappurta ġġ elettroniku bba żat fuq sistema ta’ informazzjoni mqassma bl-
użu tal-qafas INSPIRE g ħal rappurta ġġ ta’ dejta spazjali13. Din l-istrate ġija se 
tnaqqas il-burokrazija, ir-rappurta ġġ b’konformità, il-flussi ta’ informazzjoni 
konformi, u ttejjeb l-a ċċess pubbliku g ħall-informazzjoni. 
Il-kontroll ta’ l-esponi ment tal-bniedem g ħall-PM 2.5 fl-arja ambjentali 
L-evidenza turi li l-parti ċelli fini (PM 2.5) huma iktar perikolu żi minn parti ċelli akbar, 
għalkemm il- coarse  fraction (partiċelli f'firxa ta’ 2.5 sa 10 µm dijametru) ma tistax 
tiġi injorata. G ħalhekk, barra mill-kontrolli e żistenti għall-PM 10, hemm b żonn li 
jitwaqqfu r-riskji bla b żonn ta’ esponiment g ħall-PM 2.5 u li jitnaqqas l-esponiment 
ġenerali ta ċ-ċittadini kullimkien. Limitu massimu ta’ 25 µg/m3 huwa propost li 
x'aktarx ma j żidx piżijiet żejda ħlied fl-aktar żoni mniġġsa ta’ l-UE. Il-limitu 
magħżul iqis l-in ċertezzi inerenti fl-g ħarfien attwali tag ħna dwar ir-riskji tal-PM 2.5. 
Qed jiġi propost ukoll li l-Istati Membri jwettqu monitora ġġ aktar kompresinv tal-
livelli ambjentali tal-PM 2.5 fiż-żoni urbani b ħala l-ewwel pass fit-tnaqqis tal-
konċentrazzjonijiet urbani me dji fit-terrtorju tag ħhom. Mira ta’ 20% g ħal tnaqqis 
interim uniformi qed ti ġi proposta sabiex l-Istati Membri kollha jil ħquha bejn l-2010 
u l-2020. Huwa previst li din il-mira se ti ġi riveduta meta jkun hemm aktar 
informazzjoni dwar il-monitora ġġ tal-kwalità ta’ l-arja. Din ir-revi żjoni se tindirizza, 
b’mod partikolari, il-kwis tjonijiet dwar l-introduzzj oni ta’ miri differenzjati g ħall-
Istati Membri individwali skond il-klima li jkun hemm ta’ tni ġġis ta’ l-arja u jekk 
dawn il-miri g ħandhomx isiru jorbtu legalment.  
4.1.2. Revi żjoni ta’ l-NECD 
Il-Kummissjoni se tirrevedi d-direttiva tal-limiti g ħall-emissjonijiet nazzjonali fl-
2006 u tipproponi limiti reveduti g ħall-emissjonijiet bba żati fuq ix-xenarju stabbilit 
f’din l-Istrate ġija. Il-proposta se tkun so ġġetta għal valutazzjoni ta’ l-impatt dettaljata 
u se tirrispetta l- ħtieġa għal approċċ integrat g ħall-ġestjoni tan-nitro ġenu (ara t-
taqsima 4.2.3) Barra minn hekk, se ji ġu kkunsidrati l-implimen tazzjoni ssimplifikata 
u d-dispo żizzjonijiet ta’ rappurta ġġ u l-miri g ħall-partiċelli primarji. Ma huwa previst 
l-ebda tibdil g ħall-pjanti ta' kombustjoni ikbar minn 50 MW th lil hinn mid-direttivi 
kurrenti dwar pjanti kbar ta’ kombustjoni14 u kontroll u prevenzjoni tat-tni ġġis 
integrat ( IPPC )15. Madankollu, se ji ġu eżaminati l-g ħażliet għall-konformità tal-
leġiżlazzjoni e żistenti li tkopri l-emissj onijiet industrijali. 
                                                 
13 COM(2004) 516, 23.7.2004. 
14 Id-Direttiva 2001/80/KE ĠU L 309, 27.11.2001, p. 1. Saret revi żjoni skond l-Artikolu 4(7) ta’ din id-
Direttiva. Ara http://europa.eu.int/comm/e nvironment/air/future_stationary.htm  
15 Id-Direttiva 96/61/KE ĠU L 257, 10.10.1996, p. 26. 
 
MT 9   MT 4.1.3. Il-koerenza ma’ strate ġiji ambjentali o ħra 
L-Istrateġija hija konsistenti ma’ l-istrate ġiji tal-bidla tal-klima u se jg ħinu li 
jintlaħqu l-impenji biex iwaqqfu t-telf  fil-biodiversità u l-appo ġġ għall-irkupru fit-
terminu itwal. Il-mi żuri msemmija f’din l-Istrate ġija se jwasslu g ħall-progress lejn il-
miri ta’ l-istrate ġija Komunitarja dwar il-merkurju16 bit-tnaqqis ta’ l-emissjonijiet tal-
merkurju rrelatati mal-kombustjoni, id-Diret tiva ta’ Qafas dwar l-Ilma u l-istrate ġija 
tematika li ġejja dwar l-ambjent tal-ba ħar. 
Il-monitora ġġ tal-ħamrija, il-kwalità ta’ l-ilma u l-biodiversità se j ħallu l-effetti 
tagħhom fuq l-evalwazzjoni ta' l-istrate ġiji tat-tniġġis ta' l-arja billi dawn huma 
kollha affettwati mill-a ċidifazzjoni u n-nitro ġenu nutrijent. Bl-istess mod, il-
monitoraġġ u r-rappurta ġġ tal-kwalità ta’ l-arja se jsos tnu il-Pjan ta’ Az zjoni dwar is-
Saħħa u l-Ambjent.  
4.2. L-integrazzjoni tal- ħsibijiet dwar il-kwalità ta’ l-arja f’oqsma strate ġiċi oħra 
Jinħtieġu sforzi u impenji minn oqsma o ħra biex jintla ħqu il-miri stabbiliti f’din l-
Istrateġija. 
4.2.1. L-Ener ġija 
Iktar użu effiċjenti ta’ l-ener ġija u użu aħjar tar-riżorsi naturali kollha jistg ħu jgħinu 
biex inaqqsu l-emissjonijiet ta' ħsara. L-UE stabbiliet mira indikattiva g ħaliha 
nnifisha li tipprodu ċi 12% ta’ l-ener ġija u 21% mill-elettriku minn g ħejun ta’ 
enerġija li tista’ ter ġa’ tiġġedded sa’ l-2010. Addottat ukoll il-miri minimi g ħat-
tqassim tal-biofjuwils. Ittie ħdu bosta azzjonijiet biex jirrestrin ġu d-domanda g ħall-
enerġija fosthom it-tikkettjar ta’ l-ener ġija, il-prestazzjoni ta’ l-ener ġija tal-bini, 
direttiva dwar il-ko ġenerazzjoni u proposta  rrelatata mar-rekwi żiti ta’ l-eko-disinn 
għall-prodotti li ju żaw l-ener ġija. Il- Green Paper  dwar l-effi ċenzja ta’ l-ener ġija 
tfittex ukoll modi biex tag ħmel iktar progress f’dan il-qasam17. 
4.2.1.1. Impjanti żgħar ta’ kombustjoni 
Dan l-għejungħajn ta’ emissjonijiet li dejje m qed jikber fl-importanza tieg ħu 
mhuwiex irregolat fil-livell Komunitarju. Il -Kummissjoni se tevalw a jekk id-direttiva 
ta’ l-IPPC g ħandhiex titwessa’ biex tkopri l-g ħejun taħt il-50 MW th. Se jiġu 
żviluppati ukoll standards tekni ċi armonizzati g ħall-apparat domestiku ta’ 
kombustjoni u l-fjuwils tag ħhom. Jekk jaqbel, bini kummer ċjali jew residenzjali 
żgħir jista’ jidda ħħal f'direttiva esti ża dwar l-effi ċjenza ta' l-ener ġija18. 
4.2.1.2. L-emissjonijiet VOC fil-pompi tal-petrol 
Minħabba r-rwol tal-ko mposti volatili organi ċi fil-formazzjoni ta’ l-o żonu fil-livell 
ta’ l-art, il-Kummissjoni se te żamina iktar fil-fond l-iskop biex jitnaqqsu l-
emissjonijiet VOC fil-pompi tal-petrol.  
                                                 
16 COM(2005) 20. 
17 COM(2005) 265. 
18 Id-Direttiva 2002/91/KE ĠU L 1, 4.1.2003, p. 65. 
 
MT 10   MT 4.2.2. It-transport 
Bi qbil ma’ l-impenji stabbiliti fil-White Paper dwar strate ġija komuni tat-trasport19, 
il-Kummissjoni se tinkora ġġixxi iktar it-tendenzi lejn mezzi tat-trasport li jni ġġsu 
anqas, fjuwils alternattivi tnaqqis fil-kon ġestjoni tat-traffiku u l-internalizzazzjoni ta’ 
l-esternalitajiet fl-ispejje ż għat-trasport. Dwar it-tari ffi infrastrutturali, il-
Kummissjoni di ġà għamlet proposti dwar it-tariffi g ħall-użu ta’ l-infrastruttura tat-
triq applikabbli g ħall-vetturi tqal (Eurovi gnette) u qafas komuni g ħall-modi ta’ 
trasport kollha se  jsegwu f’qasir żmien. Miżuri oħra possibbli huma ppre żentati hawn 
taħt u dawn g ħandhom jkunu kkumplimentati minn o ħrajn meta ti ġi rreveduta il-
White Paper fl-2005. 
4.2.2.1. It-trasport fuq l-art 
Ittieħdu inizjattivi biex is-sistemi tal-ferroviji Ewropej ji ġu integrati u jing ħataw 
ħajja mill- ġdid. Dan huwa appo ġġjat mill-linji ta’ gwida g ħan-netwerks tat-trasport 
Trans-Ewropej addottati fl-2004 li se jag ħtu prijorità lill-mezzi, fosthom il-ferroviji, 
li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent. Barra minn hekk, se ji ġi promoss it-trasport tal-
merkanzija intermodali permezz tal-progamm “Marco Polo” u sejra tittejjeb l-effiċjenza fit-trasport permezz tal-programm Ew ropew ta’ navigazzjoni tar-radju bis-
satellita GALILEO.  
Fl-2005 se ti ġi adottata proposta biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-karozzi u l-
vannijiet ġodda (EURO V). Il-Kummi ssjoni se tressaq ukoll proposta biex tirrestrin ġi 
aktar l-emissjonijiet mill-vetturi heavy-duty . Fit-terminu twil, il-Kummissjoni se 
tinvestiga wkoll kemm jaqbel li jittejjeb il-pro ċess ta' l-approvazzjoni tat-tip sabiex l-
emissjonijiet ta ċ-ċiklu tat-test jirriflettu a ħjar is-sewqan reali.  
Il-Kummissjoni se tikkunsidra ukoll mi żuri oħra bħal: 
• linji ta’ gwida pratti ċi għal tariffi differenzjati skond il- ħsara u l-impatti tat-tni ġġis 
ta’ l-arja fuq i ż-żoni sensittivi g ħall-ambjent;  
• obbligi fuq l-awtoritajiet pubbli ċi biex jimplimentaw il-kwoti annwali minimi 
għax-xiri ta’ vetturi ġodda iktar ndaf u effi ċjenti fl-ener ġija; 
• it-twaqqif ta’ qafas komuni g ħad-deżinjazzjoni ta ż-żoni b’emissjonijiet baxxi. 
Il-vetturi ta t-triq qodma jo ħolqu livelli ta' tni ġġis mhux proporzjonali. G ħalhekk, l-
Istati Membri g ħandhom jikkunsidraw skemi g ħat-tagħmir wara l-manifattura u l-
iskreppjar waqt li jkunu qed ifasslu l-pjanijiet biex jil ħqu l-għanijiet għall-kwalita’ 
ta’ l-arja. 
Fl-istrateġija tematika tag ħha dwar l-ambjent urban, il-K ummissjoni qed tesplora kif 
l-aħjar tgħin lill-Istati Membri u l-awtoritajiet lokali jfasslu u jimplimentaw pjanijiet 
sostenibbli g ħat-trasport urban li jg ħaqqdu t-titjib tat-tr asport pubbliku ma’ l-
immaniġġjar tad-domanda tat-trasport sabiex ti ġi żgurata kontribuzzjoni xierqa ta’ l-
attivitajiet tat-trasport g ħall-ksib ta’ l-g ħanijiet għall-kwalità ta l-arja, l-istorbju u l-
bidla fil-klima. 
                                                
 
19 COM(2001) 370, 12.9.2001. 
 
MT 11   MT 4.2.2.2. L-avjazzjoni 
Se jiġu diskussi siner ġiji potenzjali bejn il-bidla fil-klima u l-kwalità ta' l-arja fil-
Komunikazzjoni li ġejja dwar l-u żu ta' strumenti ekonomi ċi għat-tnaqqis fl-impatti 
tal-bidla fil-klima mill-ajruplani. 
4.2.2.3. It-tba ħħir 
L-emissjonijiet tat-tni ġġis ta’ l-arja ta’ l-SO 2 u l-NOx mill-vapuri huma ta’ t ħassib, 
minħabba li sa l-2020 huma mistennija li jaqb żu l-livelli ta’ tni ġġis minn sorsi 
bbażati fl-art fil-UE. Huma rregolati permezz ta’ l-Anness VI tal-Konvenzjoni dwar 
it-Tniġġis fil-Baħar ta’ l-IMO u l-Istati Membri kollha li g ħadhom ma da ħħlux fis-
seħħ l-Anness VI g ħandhom jag ħmlu dan ma’ l-ewwel opportunità. 
Il-Kummissjoni żviluppat strate ġija ta’ l-UE dwar l-emissjonijiet mill-vapuri u 
ftehmet dwar direttiva dwar  il-kubrit fil-fjuwil tal-ba ħar20. Madankollu, g ħandu jsir 
iktar minn hekk u l-Kummissjoni g ħandha l-ħsieb li: 
• tressaq rakkomandazzjoni lill-Kunsill dwar de ċiżjoni li tawtorizza l-Kummissjoni 
li tinnegozja fi ħdan il-qafas ta’ l-IMO biex jissa ħħu l-istandards e żistenti dwar l-
emissjonijiet ta’ l-arja; il-Kummissjoni bi ħsiebha tqis proposta g ħal standards Nox 
aktar stretti sa tmiem l-2006 jekk l-IMO ma tkunx g ħamlet proposti g ħal standards 
aktar stretti sa dik id-data; 
• tippromowovi l-elettriku mill-art g ħall-vapuri fil-port (preferibbiliment minn 
enerġji ta’ għejun li jistg ħu jiġġeddu) lill-i żvilupp ta’ linjigwida waqt li 
tikkunsidra l-e żenzjonijiet tat-taxxa ta’ l-energija; 
• tiżgura li ti ġi applikata l-operazzjoni b’emmissjoni baxxa b ħala kriterju g ħall-
programmi ta’ ffinanzjar ta’ l-UE, inklu ż il-Marco Polo u r-Rotot tal-Ba ħar. 
4.2.3. L-Agrikoltura 
It-trobbija tal-baqar, is-setturi tal- ħnieżer u tat-tjur u l-u żu tal-fertilizzanti minerali 
jgħoddu għall-maġġoranza kbira ta’ l-emissjonijiet  ta’ l-ammonja. Riforma ri ċenti 
tal-Politika Komuni Agrikola g ħandha twassal g ħal tnaqqis fl-emissjonijiet minn 
għejun agrikoli wara: (1) it-tne ħħija tar-rabta bejn l-appo ġġ fianzjarju u l-obbligu li 
jinżammu numri spe ċifiċi ta’ annimali; (2) it-tne ħħija ta’ l-in ċentivi għall-
intensifikazzjoni li jirri żulta fi tnaqqis fl-u żu tal-fertilizzant minerali; u (3) l-
introduzzjoni ta’ konformità inkro ċjata obbligatorja mad-direttivi ambjentali b ħala 
kundizzjoni g ħall-għoti sħiħ ta’ pagamenti diretti. Ik tar titjib huwa mistenni li 
jirriżulta mill-implimentazzjoni effettiva ta’ ċerti Direttivi ambjentali, b ħad-Direttiva 
dwar in-Nitrati, id-direttiva dwar l-IPPC , id-Direttiva dwar l- Evalwazzjoni ta’ l-
Impatt Ambjentali u d-Direttiva ta’ Qafas dwar l-Ilma. 
Madankollu, dan it-tijib jista’ ma jkunx bi żżejjed biex jintla ħqu l-miri ta' l-Istrate ġija. 
Minħabba li n-nitro ġenu għandu rwol f’ ħafna mill-problemi ambjentali, il-
                                                 
20 COM(2002) 595. 
 
MT 12   MT Kummissjoni se j ħaddan strate ġija koerenti g ħall-immani ġjar tan-nitro ġenu21. Se 
tingħata prijorità lill-mi żuri u l-istrate ġiji biex jitnaqqas l-u żu “eċċessiv” tan-
nitroġenu fl-agrikoltura u li fl-istess ħin jindiriżżaw in-nitrati fl-ilma, u l-ammonja l-
emissjonijiet fl-arja ta’ l-ossidu nitru ż fl-agrikoltura. Strate ġiji bħal dawn jistg ħu 
jindirizzaw (1) il-kontenut tan-nitro ġenu fl-għalf għall-annimali; (2) l-u żu eċċessiv 
tal-fertilizzanti tan-nitro ġenu; u (3) il-promozzjoni ta’ iktar ri ċerka fiċ-ċiklu tan-
nitroġenu u l-implikazzjonijiet ambjentali tieg ħu.  
Sabiex jikkonformaw mal-limiti ġodda eżistenti għall-ammonja meta ji ġi rrevedut l-
NECD, l-Istati Membri g ħandhom jippreparaw pjanijiet u programmi biex juru kif 
għandhom jilqg ħu dawn il-limiti ġodda. Sabiex jinkisbu l-miri tat-tnaqqis g ħandu 
mnejn jin ħtieġ l-iżvilupp tal-pjanijiet ta’ azzjonijiet nazzjonali, inklu ż l-obbligi 
nazzjonali applikabbli f il-livell ta’ farm i żda t-tnaqqis fl-emissjonijiet se jitne ħħa bil-
mod fuq perjodu ta’ madwar g ħaxar snin wara l-adozzj oni ta’ l-NECD rreveduta. 
Ir-Regoli dwar l-I żvilupp Rurali pre żenti u l-proposti tal-Kummissjoni g ħall-iżvilupp 
rurali bejn l-2007 u l-2013 jipprovdu bosta possibilitajiet biex jindirizzaw l-
emissjonijiet ta’ l-ammonja minn g ħejun agrikoli. Dawn jinkludu mi żuri dwar il-
modernizzazzjoni tal-farms, il-ksib ta’ l-istandards u l-ambjent agrikolu. Il-
Kummissjoni t ħeġġeġ lill-Istati Membri li jag ħmlu użu sħiħ minn dawn il-mi żuri. 
B’mod partikolari, l-Istati Membri jistg ħu jfasslu skemi agri-ambjentali li jmorru lil 
hinn mill-obbligi le ġiżlattivi ambjentali u r-rekwi żiti minimi g ħall-użu tal-fertilizzant 
identifikat fil-programmi ta’ żvilupp rurali. Dawn jistg ħu jgħinu li jwasslu 
konformità effettiva mal-kodi ċi CLRTAP tal-prassi tal-biedja tajba22. 
4.2.4. L-Iffinanzjar Strutturali 
Il-Fondi Strutturali qed jiffinanzjaw b’mod kon ġunt bosta mi żuri fl-Istati Membri u 
fir-reġjuni li jikkontribwixxu g ħal-kwalità ta’ arja a ħjar. Il-proposta tal-Kummissjoni 
għar-riforma tal-politika ta’ koe żjoni għas-snin 2007-201323 tinkludi proposti li se 
jgħinu li jintla ħqu l-miri ta’ din l-Istrate ġija. Per e żempju, appo ġġ għas-sistemi ta’ 
trasport sostenibbli, provvisti ta’ l-ener ġija iktar ndaf, u r-reabilitazzjoni u l-u żu mill-
ġdid ta’ l-art mitluqa. Il- ħarsien ta’ l-ambjent huwa mda ħħal fit-tliet G ħanijiet ta’ 
Konverġenza proposti, il-kompetittività u l-Impi eg u l-Kooperazzjoni Territorjali. 
Skond ta’ l-ewwel, li hija indirizzata lir-re ġjuni inqas ffavoriti, il-kwalità ta' l-arja 
msemmija fil-proposta g ħal Regolament dwar l-Fond Finanzjarju Ewropew g ħall-
Iżvilupp tar-Re ġjuni(ERDF)24. Waqt li ji ġi żgurat li isfruttament ta’ l-eko-
innovazzjonijiet u t-teknolo ġiji u l-introduzzjoni tas-sistemi tal- ġestjoni ambjentali 
fl-SMEs hija wkoll prijorità g ħall-politika ta’ koe żjoni fil-ġejjieni. 
4.2.5. Id-dimensjoni internazzjonali 
Minħabba li qed tikber il-kontri buzzjoni fl-isfond kemm re ġjunali kif ukoll globali 
għat-tniġġis ta’ l-arja Ewropea, il-Komunità g ħandha taħdem biex tibni kunsens 
internazzjonali madwar l-importanza tat-tni ġġis emisferiku. Il-Kummissjoni, 
f’kooperazzjoni ma’ l-Istati Me mbri, se tmexxi task force ġdida dwar it-tni ġġis 
                                                 
21 Konsistenti mad-Dikjarazzjoni tat-3et Konferenza Internazzj onali dwar in-nitro ġenu, f’Ottubru 
ta’l-2004, f’Nanjing fi ċ-Ċina. 
22 Me ħtieġ mill-Anness IX tal-Protoko ll ta’ Gothenburg – CLRTAP.  
23 COM(2004) 492. 
24 COM(2004) 495, Artikolu 4. 
 
MT 13   MT emisferiku fi ħdan is-CLRTAP flimkien ma’ l-Is tati Uniti ta’ l-Amerika. Il-
Kummissjoni se ttejje b il-kooperazzjoni tag ħha maċ-Ċina fuq it-tni ġġis ta’ l-arja. L-
UE se tkompli tappo ġġja l-attivitajiet xjentifi ċi u ta’ monitora ġġ tal-Konvenzjoni. 
5. I L-PASSI LI JMISS  
5.1. Evalwazzjoni, revi żjoni u riċerka 
Din l-Istrate ġija se tiġi reveduta fl-2010 u din se tag ħti kontribut lill-evalwazzjoni 
finali tas-sitt EAP. L-evalw azzjoni kontinwa ta' l-istrate ġiji se tkompli permezz ta' l-
użu ta' l-indikaturi e żistenti u l-informazzj oni rrappurtata. Il- ħidma ta’ l-evalwazzjoni 
se tiżdied bi tħejjija għal din ir-revi żjoni. 
L-analiżi abbażi din l-istrate ġija tkompli tibni fuq ir-ri ċerka Komunitarja dwar it-
tniġġis ta’ l-arja, inklu ż l-impatti tal-parti ċelli fuq is-sa ħħa, li saru ta ħt varji 
Programmi ta' Qafas ta’ l-RTD25. L-Istrate ġija tibni wkoll fuq mudelli ekonomi ċi-
ambjentali u g ħodda żviluppata bl-u żu tal-fondi Komunitarji RTD26.  
Se tinħtieġ iktar riċerka fis-snin li ġejjin fuq g ħejun ta’ emissjonijiet, kimika 
atmosferika u tixrid ta’ tni ġġis u dwar l-effetti tat-tni ġġis ta’ l-arja fuq is-sa ħħa u l-
ambjent inklu żi l-istudji epidjomolo ġiċi Ewropej fit-terminu twil. Ikollna b żonn 
ukoll ntejbu l-evalwazzjoni monetarja ta’ l-impatti fuq l-ekosistema u l-anali żi ta’ l-
infiq u l-effettività tal-mi żuri li verament ġew implimentati. Dan se je ħtieġ finanzjar 
għall-RTD min-na ħa ta’ l-UE, xog ħol min-na ħa taċ-Ċentru tar-Ri ċerka Kon ġunta, u 
l-appoġġ ta’ l-Istati Membri.  
5.2. Arran ġamenti Konsultattivi 
Kien hemm ‘il fuq minn mitt laqg ħa tal-partijiet interessati waqt il-programm CAFE 
u konsultazzjoni pubblika ta’ xahrejn bba żata fuq l-internet dwar l-Istrate ġija. 
10,000 mill-11,578 risposti li wasslu kienu minn i ndividwali privati. Dawk li taw ir-
risposti indikaw ħtieġa ċara għall-informazzjoni pubblika a ħjar, xewqa ikbar g ħall-
ħarsien mit-tni ġġis ta’ l-arja u xewqa li j ħallsu għall-inqas riskji fuq l-istess livell ta’ 
l-ilma għax-xorb. 
Il-Grupp ta’ Direzzjoni CAFE se jkompli jkun il-forum ewlieni g ħall-konsultazzjoni 
tal-partijiet interessati fil- ġejjieni iżda l-istruttura pre żenti tal-gruppi konsultattivi 
dwar it-tni ġġis ta’ l-arja je ħtieġu li jiġu modifikati ma ż-żmien. Barraminnhekk, ġie 
stabbilit grupp ta’ ħidma f’ Mejju ta’ l-2005 biex jg ħin fix-xog ħol tekniku marbut 
mar-reviżjoni ta’ l-NECD. X’aktarx li se jintu ża aktar il-Kumitat Regolatorju dwar 
it-tniġġis ta’ l-arja fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ implimentazzjoni u b’mod 
partikolari il-monitora ġġ u r-rappurta ġġ. 
                                                 
25 CLEAR cluster (http://www.nilu.no/ clear/); netwerk tematiku INTEGA IRE (http://www.integaire.org/). 
26 Valutazzjoni tas-sa ħħa mill-pro ġetti ExternE u NewExt; anali żi makroekonomika bl-u żu tal-mudell ta’ 
ekwilibriju ġenerali GEM-E3. 
 
MT 14   MT 6. K ONKLUŻJONI  
It-tniġġis ta’ l-arja jkompli jnaqqas is-sa ħħa u l-kwalità tal- ħajja taċ-ċittadini ta’ l-UE 
kif ukoll ta’ l-ambjent naturali. Id-daqs ta ’ dawn l-effetti huwa kbir wisq biex wie ħed 
jinjorah u li ma jsir xejn g ħajr li tiġi implimentata l-le ġiżlazzjoni e żistenti mhijiex 
għażla bis-sens. Din l-Istrate ġija tistabbilixxi perspettiva fit-terminu twil g ħal ajra 
iktar safja fl-Ewropa.