Proposta Konġunta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-pożizzjoni tal-Unjoni fi ħdan il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mwaqqaf permezz tal-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ rakkomandazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017) /* JOIN/2013/06 final - 2013/0107 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI Il-Marokk u l-UE huma marbuta bi Ftehim Ewro-Mediterranju ta’ Assoċjazzjoni, li ilu fis-seħħ minn Marzu 2000, li fuq il-bażi tiegħu ġie approvat Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) miż-żewġ partijiet f’Lulju 2005, għal perjodu ta’ ħames snin. F’dan il-qafas, ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Marokk żviluppaw u mmaturaw b’mod konsiderevoli. L-adozzjoni tad-dokument konġunt/Status Avvanzat f’Ottubru 2008 tahom spinta ġdida u mmarkat it-tisħiħ sinifikanti tagħhom fl-oqsma tar-relazzjonijiet politiċi u tas-sigurtà, tal-ekonomija u tal-kummerċ, kif ukoll f'bosta setturi u fil-kuntatti bejn il-popli[1]. Billi l-Pjan ta’ Azzjoni attwali fil-qafas tal-PEV skada f’Lulju 2010, tqies opportun li jiġi negozjat u konkluż Pjan ta’ Azzjoni ġdid, ibbażat fuq l-għanijiet u l-ambizzjonijiet tad-dokument konġunt/Status Avvanzat. Għaldaqstant, sakemm jiġi konkluż dan il-pjan il-ġdid, iż-żewġ partijiet qablu li jkomplu japplikaw il-Pjan ta’ Azzjoni tal-2005. Ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Marokk jitqiesu fil-kuntest ta’ sitwazzjoni politika globali li fir-reġjun ilha għaddejja minn evoluzzjoni kbira sa mill-bidu tal-2011. Il-komunikazzjoni konġunta lill-Parlament u lill-Kunsill bit-titlu “A New Response to a Changing Neighbourhood” (Strateġija Ġdida għal Viċinat li qed jinbidel) stabbilixxiet strateġija ġdida bbażata fuq distinzjoni msaħħa, li tippermetti lil kull sieħeb jiżviluppa r-relazzjonijiet tiegħu mal-UE skont l-ambizzjonijiet, il-ħtiġijiet u l-ħiliet tiegħu stess, iżda wkoll skont il-prinċipju ta' responsabbiltà reċiproka u l-livell ta' rabta mal-valuri universali tad-drittijiet tal-bniedem, tad-demokrazija u tal-Istat tad-Dritt, kif ukoll il-ħiliet li jimplimenta l-prijoritajiet definiti bi qbil komuni. Dan il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid jistabbilixxi b’mod ċar l-għanijiet prijoritarji tas-sħubija privileġġjata bejn l-UE u l-Marokk filwaqt li jqis b’mod sħiħ l-Istatus Avvanzat u l-kompletezza tar-relazzjonijiet bejn iż-żewġ partijiet. Is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (service européen pour l'action extérieure - SEAE), b’kooperazzjoni stretta mas-servizzi tal-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri tal-UE, wettaq diskussjonijiet preliminari mal-Marokk li wasslu għal ftehim rigward l-abbozz tal-Pjan ta’ Azzjoni, b'mod partikolari l-lista ta' azzjonijiet prijoritarji li għandhom jitwettqu f'dan il-qafas. Waqt l-aħħar laqgħa tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Marokk, li saret fit-23 ta’ April 2012, iż-żewġ partijiet innutaw li kienu kważi waslu għal ftehim, li mbagħad waslu għalih f’Novembru 2012. Il-finalizzazzjoni tal-konsultazzjonijiet tekniċi ta’ kull naħa ġiet innotifikata permezz ta’ skambju ta’ ittri fit-28 ta’ Novembru 2012 (SEAE) u fl-10 ta' Jannar 2013 (il-Marokk). Il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid UE-Marokk li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017) se jkun l-għodda ta’ referenza essenzjali li se jiggwida r-relazzjonijiet bilaterali tagħna mal-Marokk fis-snin li ġejjin; għalhekk jipprovdi pjan direzzjonali li jwassal għal assoċjazzjoni aktar profonda bejn il-Marokk u l-UE. Il-PEV se jkompli jkollha rwol ta’ katalista bħala qafas strateġiku uniku bbażat b’mod partikolari fuq is-sħubija u s-sjieda komuni, kif ukoll fuq distinzjoni skont ir-riżultati u għajnuna adattata għall-ħtiġijiet. Il-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà (aktar ’il quddiem ir-“Rappreżentant Għoli”) qed jehmżu bħala Anness it-test ta’ proposta konġunta għal deċiżjoni tal-Kunsill fir-rigward tal-pożizzjoni li għandha tiġi adottata mill-Unjoni Ewropea fi ħdan il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Marokk fid-dawl tal-adozzjoni ta’ rakkomandazzjoni rigward l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli jistiednu lill-Kunsill biex jadotta l-Proposta konġunta għal Deċiżjoni tal-Kunsill mehmuża hawnhekk. 2013/0107 (NLE) Proposta Konġunta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-pożizzjoni tal-Unjoni fi ħdan il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mwaqqaf permezz tal-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-adozzjoni ta’ rakkomandazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017) IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra d-Deċiżjoni 2000/204/KE, KEFA tal-Kunsill u tal-Kummissjoni tal-24 ta' Jannar 2000 dwar il-konklużjoni ta' Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, min-naħa l-waħda, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, u b'mod partikolari l-Artikolu 2(1) tiegħu, wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u b'mod partikolari l-Artikolu 29 tiegħu, wara li kkunsidra l-proposta konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-affarijiet barranin u l-politika tas-sigurtà, Billi: (1) Il-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, ġie ffirmat fis-26 ta’ Frar 1996 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Marzu 2000. (2) Il-Partijiet beħsiebhom japprovaw il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid UE-Marokk fil-qafas tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017), li jirrifletti s-sħubija privileġġjata bejn iż-żewġ partijiet u li se jikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-Ftehim Ewro-Mediterranju permezz tat-tfassil u l-adozzjoni ta' miżuri konkreti sabiex jintlaħqu l-għanijiet tiegħu, ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 Il-pożizzjoni tal-Unjoni fi ħdan il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mwaqqaf permezz tal-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-PEV li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017) hija bbażata fuq l-abbozz ta’ rakkomandazzjoni tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni mehmuża ma’ din id-Deċiżjoni. Artikolu 2 Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum li tiġi adottata. Magħmul fi Brussell, Għall-Kunsill Il-President Abbozz ta’ RAKKOMANDAZZJONI rigward l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-PEV li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017) Il-Kunsill ta' Assoċjazzjoni UE-Marokk, Wara li kkunsidra l-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra, u partikolarment l-Artikolu 80 tiegħu; Billi: (1) L-Artikolu 80 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju jagħti s-setgħa lill-Kunsill ta' Assoċjazzjoni li jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet xierqa, għall-iskop li jintlaħqu l-għanijiet tal-Ftehim. (2) B’mod konformi mal-Artikolu 90 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, il-Partijiet għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim u għandhom jaraw li l-għanijiet stipulati fil-Ftehim jinkisbu. (3) Il-partijiet fil-Ftehim Ewro-Mediterranju approvaw it-test tal-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017). (4) Dan il-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-PEV se jikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-Ftehim permezz tat-tfassil u l-adozzjoni, bi qbil bejn il-partijiet, ta' miżuri konkreti li jipprovdu gwida prattika għal din l-implimentazzjoni. (5) Il-Pjan ta’ Azzjoni għandu l-għan doppju li jippreżenta miżuri konkreti għat-twettiq, mill-partijiet, tal-obbligazzjonijiet stipulati fil-Ftehim Ewro-Mediterranju u li jipprovdi qafas aktar wiesa’ għat-tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Marokk, sabiex jintlaħaq livell għoli ta’ integrazzjoni ekonomika u approfondiment tal-koperazzjoni politika, b’mod konformi mal-għanijiet ġenerali tal-Ftehim Ewro-Mediterranju, (6) ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI: Artikolu Uniku Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jirrakkomanda li l-partijiet jimplimentaw il-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-PEV li jimplimenta l-Istatus Avvanzat (2013-2017), li jidher fl-Anness, sakemm din l-implimentazzjoni jkollha l-mira li jintlaħqu l-għanijiet tal-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Renju tal-Marokk, min-naħa l-oħra. Magħmul fi [...] Għall-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni Il-President ANNESS POLITIKA EWROPEA TAL-VIĊINAT ABBOZZ TA’ PJAN TA’ AZZJONI MAROKK GĦALL-IMPLIMENTAZZJONI TAL-ISTATUS AVVANZAT (2013-2017) I. Introduzzjoni Il-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) għandha għanijiet ambizzjużi, ibbażati fuq responsabbiltà reċiproka u r-rabta ma’ valuri komuni u rikonoxxuti reċiprokament ta’ demokrazija, ta’ Stat tad-Dritt, ta’ governanza tajba u tar-rispett tad-drittijiet tal-bniedem. Hija bbażata wkoll fuq prinċipji tal-ekonomika tas-suq, tal-kummerċ ħieles, tal-iżvilupp sostenibbli kif ukoll it-tnaqqis tal-faqar u l-implimentazzjoni ta’ riformi politiċi, ekonomiċi, soċjali u istituzzjonali. L-istabbiliment ta’ żona ta’ paċi u ta’ stabbiltà, inklużi l-ġestjoni tal-kriżijiet, il-prevenzjoni u s-soluzzjoni tal-kunflitti fir-reġjun, huma wkoll parti mill-PEV. Il-Marokk jaqsam dawn il-valuri u l-prinċipji li ggwidaw it-tfassil tal-politiki tiegħu kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll fuq dak internazzjonli. Is-sħubija Unjoni Ewropea (UE)-Marokk, li bdiet bil-Ftehim Kummerċjali tal-1969, għaddiet minn bidla permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni li ġie ffirmat fl-1996 u permezz tal-PEV. Dawn tal-aħħar ippermettew tisħiħ tar-relazzjonijiet politiċi, ekonomiċi u kummerċjali kif ukoll żvilupp kontinwu tal-iskambji kulturali u umani. Fuq il-bażi ta’ dan il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, ir-relazzjonijiet bejn il-Marokk u l-UE żviluppaw gradwalment u b’mod kontinwu lejn sħubija reali UE-Marokk, u b’hekk il-Marokk sar sieħeb privileġġjat. L-adozzjoni f’Ottubru 2008 tad-dokument konġunt dwar it-tisħiħ tar-relazzjonijiet bilaterali / Status Avvanzat tat bidu għal stadju ġdid fir-relazzjonijiet bilaterali. Dan id-dokument isaħħaħ is-sħubija prijoritarja għall-UE u l-Marokk billi jispeċifika ambizzjonijiet ġodda fir-rigward tal-approfondiment tar-relazzjonijiet politiċi, ekonomiċi u umani. Is-Summit UE-Marokk li sar fi Grenada f’Marzu 2010 ikkonferma dawn l-ambizzjonijiet filwaqt li enfasizza n-natura speċifika tas-sħubija UE-Marokk. Illum, fuq il-bażi ta’ livell avvanzat ħafna tar-relazzjonijiet, iż-żewġ partijiet qed jaħdmu biex isaħħu aktar din is-sħubija eżemplari u li tibbenefika lit-tnejn bl-għan li jiffaċċaw flimkien b’mod solidarju l-isfidi politiċi, ekonomiċi u soċjali komuni. Il-progress lejn il-governanza tajba u r-riformi politiċi u soċjoekonomiċi huma prinċipji komuni għall-implimentazzjoni tal-Istatus Avvanzat. Din is-sħubija tirrikjedi t-tisħiħ tal-impenji għall-implimentazzjoni tar-riformi ewlenin li beda l-Marokk u l-approfondiment tagħhom, kemm fil-livell politiku, bħala prijorità fir-rigward tad-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u r-rispett tal-Istat tad-Dritt, kif ukoll fil-livell ekonomiku u soċjali, b’mod partikolari biex isir progress tanġibbli fir-rigward tal-iżvilupp uman. L-intensità tal-appoġġ tal-UE se tkun adattata għall-ambizzjonijiet u għall-progress tar-riformi mwettqa mill-Marokk kif ukoll għall-ħtiġijiet u l-ħiliet tal-pajjiż. L-UE u l-Marokk se jkomplu jaħdmu f’din id-direzzjoni, li taqbel mal-Kostituzzjoni l-ġdida tal-Marokk adottata fl-1 ta’ Lulju 2011 u mal-istrateġija ġdida tal-UE żviluppata fil-qafas tas-Sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità Kondiviża man-Nofsinhar tal-Mediterran. L-UE tirrikonoxxi li għall-Marokk, it-triq għal rabtiet eqreb mal-UE tikkostitwixxi għażla fundamentali tal-politika barranija tiegħu. L-għan tiegħu huwa li tintlaħaq prossimità ottimali mal-UE bil-għan li tiġi kkonfortata u akkumpanjata d-dinamika tagħha ta’ modernizzazzjoni politika, ta’ ftuħ ekonomiku u ta’ koeżjoni soċjali. Din il-vokazzjoni hija daqstantieħor ikkonċepita bħala l-mezz privileġġjat għall-promozzjoni tal-konċiljazzjoni u l-koordinazzjon tiegħu mal-UE fi kwistjonijiet strateġiċi ta’ interess komuni. Iż-żewġ partijiet jemmnu li l-benefiċċji ta’ tali proċess se jiġu amplifikati permezz tal-integrazzjoni reġjonali tal-Magreb, u jikkonfermaw ir-rieda tagħhom li jaħdmu flimkien sabiex din tal-aħħar tirċievi impetu ġdid. Barra minn hekk, b’mod konformi mal-Artikolu 8 tat-Trattat dwar l-UE u mal-ambizzjonijiet tal-Marokk li jintlaħaq ftehim ġdid li jirregola r-relazzjonijiet reċiproċi, il-partijiet jaqblu li jkomplu r-riflessjoni dwar in-natura u l-forma li jista’ jkollu tali ftehim. Il-Pjan ta’ Azzjoni UE-Marokk fil-qafas tal-PEV ippermetta użu aktar immirat tal-istrumenti pprovduti mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u appoġġa l-għan tal-Marokk ta’ integrazzjoni aktar qawwija tal-istrutturi ekonomiċi u soċjali tal-Marokk ma’ dawk tal-Unjoni. Il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid għall-implimentazzjoni tal-Istatus Avvanzat huwa stadju importanti fil-proċess kontinwu ta’ tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn il-Marokk u l-UE li se jimmobilizza l-lievi, l-mekkaniżmi u l-istrumenti kollha tal-Istatus Avvanzat. Dan l-istrument se jiffavorixxi l-ħolqien u l-implimentazzjoni ta' politiki u miżuri li jkollhom l-għan li jippromwovu l-konsolidament tal-Istat tad-Dritt, tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem, it-tkabbir ekonomiku, l-impjiegi u l-koeżjoni soċjali, it-tnaqqis tal-faqar u l-protezzjoni tal-ambjent, u b'hekk jikkontribwixxu għall-għan fuq żmien twil tal-iżvilupp sostenibbli. L-implimentazzjoni ta’ dan l-istrument ġdid se tqis il-bilanċ meħtieġ bejn l-aċċelerazzjoni tad-dinamika ta’ ftuħ u ta’ modernizzazzjoni tal-ekonomija tal-Marokk u l-obbligu ta’ żvilupp soċjoekonomiku sostenibbli. Barra minn hekk, iż-żewġ partijiet se jkomplu jimplimentaw l-integrazzjoni ekonomika permezz tat-tnedija tan-negozjati ta’ Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles Profond u Komprensiv (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement - DCFTA) li huma stess imbagħad japprofondixxu n-negozjati settorjali li diġà ġew konklużi jew li qed jiġu konklużi, b’mod partikolari dawk rigward il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tas-servizzi u tal-istabbiliment, u jeżaminaw il-possibbiltà li jitjiebu b’mod reċiproku l-konċessjonijiet preferenzjali adottati fil-qafas tal-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles fir-rigward tal-prodotti agrikoli, tal-prodotti agrikoli pproċessati u tal-prodotti tas-sajd, meta jitqiesu ċ-ċirkostanzi taż-żewġ partijiet stess. Dan l-istrument ġdid jgħaqqad il-Pjan ta’ Azzjoni l-antik u d-dokument konġunt dwar l-Istatus Avvanzat. Dan jinkludi r-riformi approvati u l-azzjonijiet previsti fil-qafas tal-Pjan ta’ Azzjoni li għadhom ma ġewx implimentati, u l-elementi ġodda mniżżla fid-dokument konġunt. Barra minn hekk, dan l-istrument ġdid jirrifletti l-prinċipji ta’ distinzjoni u ta’ sjieda, b’mod koerenti mal-programm ta’ riformi tal-Marokk. Huwa jagħti karattru operattiv lill-pjan direzzjonali dwar l-Istatus Avvanzat. B’hekk, id-dokument il-ġdid jimplika l-ħtieġa li l-gvern tal-Marokk jistabbilixxi strateġija ta’ approssimazzjoni regolatorja fuq il-bażi ta’ evalwazzjoni tad-diskrepanza eżistenti, definizzjoni tal-prijoritajiet ta’ konverġenza u kalendarju tal-implimentazzjoni. Din l-istrateġija se tiġi appoġġata mill-programmi ta’ appoġġ tal-UE. Dan l-istrument jipprevedi, fost oħrajn, approssimazzjoni regolatorja gradwali u f’fażijiet mal-acquis Komunitarju, u dan sabiex l-ekonomika tal-Marokk tiġi integrata bil-mod fis-suq intern tal-UE u biex jitħeġġu l-kummerċ, l-investiment u t-tkabbir. Għal dan l-għan, iż-żewġ partijiet jimpenjaw ruħhom li jwettqu analiżi sistematika tad-diskrepenza bejn il-leġiżlazzjoni tal-Marokk u l-acquis Ewropew fuq il-bażi tar-referenzi msemmija fil-Pjan ta’ Azzjoni. Għal kull wieħed mis-setturi fil-Pjan ta’ Azzjoni se titwettaq evalwazzjoni tal-prijoritajiet u tal-mezzi meħtieġa sabiex tiġi żgurata din il-konverġenza. L-approssimazzjoni regolatorja tista’ tieħu l-forma ta’ i) adozzjoni totali gradwali, fi żmien qasir jew twil, tal-acquis f'ċerti setturi, ii) it-traspożizzjoni ta' parti mill-acquis jew iii) l-adozzjoni tal-prinċipji ewlenin tal-acquis jew tal-prattika tajba f'qasam speċifiku. Wara l-ewwel sentejn tal-Pjan ta’ Azzjoni, il-gvern tal-Marokk se jadotta programm nazzjonali ta’ konverġenza regolatorja mal-UE sabiex jiddetermina l-prijoritajiet, l-ambitu u r-ritmu, kif mitlub fid-diskors mit-Tron tal-2010. Il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid se jibbenefika l-programmazzjoni, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-għajnuna tal-UE filwaqt li jitqiesu l-ħtiġijiet espressi u r-riżultati intermedjarji miksuba. F’dan il-qafas, il-Marokk u l-UE se jipprovdu riżorsi għall-implimentazzjoni tal-prijoritajiet approvati. Fir-rigward tal-UE, dan l-appoġġ se jiġi pprovdut l-aktar permezz tal-Programmi Indikattivi Nazzjonali approvati mal-Marokk, li jistabbilixxu l-prijoritajiet tal-għajnuna u l-pakkett finanzjarju indikattiv. Dan l-appoġġ se jingħata b’rispett strett tar-regoli u l-proċeduri rilevanti għall-implimentazzjoni tal-għajnuna esterna tal-UE. Tista’ tintuża varjetà ta’ strumenti għall-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-UE lill-Marokk, inklużi dawk li jirriżultaw mir-riflessjoni dwar l-istrateġija l-ġdida fir-rigward tal-pajjiżi tal-viċinat. Dawn l-istrumenti jinkludu l-iskambji ta’ pariri u għajnuna teknika, ta’ prattika tajba u għarfien, l-appoġġ għall-iżvilupp tal-ħiliet u għat-tisħiħ istituzzjonali, l-appoġġ għar-riformi settorjali, l-appoġġ għall-promozzjoni tal-integrazzjoni u għall-koeżjoni soċjali u ekonomika u għat-tnaqqis tad-diskrepanzi fl-iżvilupp bejn ir-reġjuni, kif ukoll l-appoġġ għas-soċjetà ċivili. Is-self tal-istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej se jkollhom ukoll rwol ewlieni fl-implimentazzjoni ta' dan il-Pjan ta’ Azzjoni ġdid. Għal dan, il-Faċilità ta’ Investiment tal-Viċinat u l-Faċilità Ewro-Mediterranja ta’ Investiment u Sħubija (Facilité Euro-Méditerranéenne d'Investissement et de Partenariat - FEMIP), iffinanzjati mill-UE, għandu jkolhom rwol importanti ta’ lieva għat-twaqqif ta’ self favur il-bini ta’ infrastrutturi, kif ukoll għall-iżvilupp u s-sħubija mas-settur privat. Dan se jippermetti fost oħrajn il-mobilizzazzjoni totali tal-fondi tal-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) iggarantiti fil-qafas tal-FEMIP. Il-partijiet qablu wkoll li jirriflettu flimkien dwar l-użu ottimali tal-istrumenti l-ġodda ta’ implimentazzjoni tal-kooperazzjoni finanzjarja kif introdotti wara l-istrateġija l-ġdida fir-rigward tal-pajjiżi tal-viċinat, minn naħa, u dwar l-aċċess għall-mezzi finanzjarji xierqa biex jappoġġaw lill-Marokk fit-tfassil ta' dawn ir-riformi u fit-triq għal rabtiet eqreb mal-UE; l-għan huwa li jitjiebu l-effiċjenza u l-adegwatezza fil-livell ta’ integrazzjoni li jistgħu jiksbu l-Marokk u l-UE. L-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni jkopri perjodu ta’ ħames snin (2013-2017). Se tingħata attenzjoni partikolari lill-azzjonijiet prijoritarji identifikati fit-tabella li hija parti integrali tal-Pjan ta’ Azzjoni (ara l-Anness III). Waqt l-implimentazzjoni tiegħu, iż-żewġ partijiet jistgħu jerġgħu jadattawh skont il-prijoritajiet ġodda tal-gvern tal-Marokk u/jew tal-UE, mingħajr ma jkollhom jadottaw Pjan ta’ Azzjoni ġdid. L-istabbiliment tar-riformi f’għadd kbir ta’ setturi ewlenin jirrekjedi li jiġu stipulati għanijiet preċiżi u li jiġu pprovduti mezzi xierqa. Il-Kumitat ta’ Assoċjazzjoni u s-sottokumitati stabbiliti fil-qafas tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni se jiżguraw monitoraġġ regolari tal-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni b’mod partikolari fir-rigward tal-progress li jkun sar u l-appoġġ li jkun ingħata. Il-partijiet jistgħu jfasslu wkoll rapporti tal-progress. Is-soċjetà ċivili għandha tkun tista’ tikkontribwixxi b’mod attivi għal dan il-monitoraġġ. Il-Pjan ta’ Azzjoni, li huwa parti mill-proċess ta’ implimentazzjoni tal-Istatus Avvanzat, huwa fażi importanti għall-evoluzzjoni tar-relazzjonijiet bejn iż-żewġ partijiet lejn sħubija privileġġjata. Abbażi ta’ dan, il-grupp ad hoc dwar l-Istatus Avvanzat se jkompli jirrifletti sabiex jistabbilixxi perspettivi ġodda għal din is-sħubija ġdida u biex jidentifika l-kontenut, l-istrumenti kif ukoll l-iskopijiet tagħha. II. Pjan ta’ Azzjoni A. LEJN ŻONA TA’ VALURI KONDIVIŻI 1. Djalogu politiku u strateġiku 1.1 Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-politika barranija u ta' sigurtà It-tisħiħ tad-djalogu u l-kooperazzjoni fil-qasam tal-politika barranija u ta’ sigurtà sabiex jiġu żgurati konsultazzjoni regolari dwar il-kwistjonijiet internazzjonali, il-kunsiderazzjoni tal-interessi ta’ kull waħda mill-partijiet u t-tisħiħ tas-sigurtà u l-istabbiltà b’mod partikolari fil-Magreb L-iżvilupp tad-djalogu politiku bilaterali b'mod partikolari permezz ta': · L-organizzazzjoni ta’ Summits bejn il-Marokk u l-UE fuq bażi ad hoc. · L-organizzazzjoni ta’ laqgħat bejn il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Marokk u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà u l-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea (RGħ-VP) fuq bażi ad hoc. · L-organizzazzjoni ta’ laqgħat informali, fuq bażi ad hoc, bejn il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Marokk u l-pari Ewropej tagħhom. · Il-parteċipazzjoni fuq bażi ad hoc tal-ministri tad-dipartimenti settorjali tal-Marokk mal-pari Ewropej tagħhom f’laqgħat li jsiru flimkien mal-laqgħat regolari tal-Kunsill tal-Ministri tal-UE. · L-organizzazzjoni ta’ laqgħat ad hoc bejn l-uffiċjali għolja tal-Marokk u l-membri tal-kumitati u l-gruppi tal-Kunsill tal-UE, b’mod partikolari l-Kumitat Politiku u ta’ Sigurtà (KPS), il-grupp Maghreb-Mashrek (MAMA), il-grupp Afrika (COAFR), il-Grupp ta’ Ħidma dwar it-Terroriżmu (COTER) u l-grupp Drittijiet tal-Bniedem (COHOM). · L-appoġġ tal-Marokk skont il-każ għad-dikjarazzjonijiet u d-deċiżjonijiet tal-Kunsill tal-UE fir-rigward tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni (PESK) skont l-arranġamenti stabbiliti mill-UE. Il-konsultazzjoni miżjuda fil-fora multilaterali · L-organizzazzjoni ta’ laqgħat f’New York bejn il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Marokk u r-RGħ-VP sabiex tiġi żgurata koordinazzjoni aħjar tal-pożizzjonijiet taż-żewġ sħab. · It-teħid ta’ inizjattivi konġunti fil-qafas tal-Kunsill tan-Nazzjonijiet Uniti tad-drittijiet tal-bniedem u tat-Tielet Kummissjoni tal-Assemblea Ġenerali u organizzazzjonijiet internazzjonali oħrajn, fuq il-bażi tal-prijoritajiet stabbiliti u approvati miż-żewġ partijiet, u l-istabbiliment ta’ kalendarju ta’ laqgħat ta’ konsultazzjoni f’Ġinevra u New York qabel il-laqgħat tal-korpi tan-Nazzjonijiet Uniti responsabbli għad-drittijiet tal-bniedem. · L-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ konsultazzjoni informali sabiex jikkontribwixxu għat-titjib tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet multilaterali. · It-twettiq ta’ laqgħat ta’ konsultazzjoni u ta’ koordinazzjoni dwar l-inizjattivi fir-rigward tal-ġlieda kontra t-theddid għas-sigurtà internazzjonali, reġjonali u subreġjonali. · Il-konsultazzjoni bejn il-Marokk u l-UE dwar it-tema tal-ġlieda kontra l-bidla fil-klima. It-tisħiħ tal-kooperazzjoni fil-qasam tal-prevenzjoni tal-kunflitti u l-ġestjoni tal-kriżijiet · It-tisħiħ tal-kooperazzjoni u tad-djalogu fil-qafas tal-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK). · Il-ħsieb ta’ konklużjoni ta’ ftehim-qafas dwar is-sigurtà tal-informazzjoni. · Il-konklużjoni ta' ftehim-qafas għall-parteċipazzjoni tal-Marokk fl-operazzjonijiet (ċivili u militari) ta' ġestjoni tal-kriżijiet tal-UE. · Il-parteċipazzjoni, jekk tkun meħtieġa, fl-attivitajiet ta’ taħriġ fir-rigward tal-prevenzjoni tal-kunflitti u tal-ġestjoni tal-kriżijiet organizzat mill-Kulleġġ Ewropew ta’ Sigurtà u ta’ Difiża (KESD). · L-analiżi tal-possibbiltajiet ta’ konsultazzjoni fir-rigward tal-ġestjoni ta’ wara l-kunflitti u tar-ristrutturar fil-qasam tat-tisħiħ tal-paċi. · L-iżvilupp tas-sħubija għall-paċi u s-sigurtà fl-Afrika, filwaqt li jitqiesu l-interessi taż-żewġ partijiet. · Il-kontribuzzjoni għall-isforzi tan-NU għas-soluzzjoni tal-kunflitti. · Il-parteċipazzjoni attiva fl-Inizjattiva taċ-Ċentri ta’ Eċċellenza Kimika, Bijoloġika, Radjoloġika u Nukleari (Chimique, Biologique, Radiologique et Nucléaire - CBRN) reġjonali maħsuba biex isaħħu l-ħiliet istituzzjonali fir-rigward tar-riskji CBRN b’mod indipendenti mill-oriġini kriminali, aċċidentali jew naturali tagħhom (Segretarjat taċ-ċentru Afrika tal-Punent/tal-Kosta tal-Atlantiku ppjanat fil-Marokk). L-approfondiment tal-kooperazzjoni fir-rigward tan-nonprofilerazzjoni ta' armi ta' qerda massiva u tal-kontroll tal-esportazzjoijiet tal-armi u l-oġġetti b’użu doppju · Il-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni tad-dokument finali tal-Konferenza ta’ Reviżjoni tat-Trattat tan-Nonprofilerazzjoni (Traité de non-prolifération - TNP) tal-2010. · Impenn attiv fil-proċess ta’ negozjazzjoni tat-Trattat dwar il-kummerċ tal-armi (Traité sur le commerce des armes - TCA). · L-organizzazzjoni ta' seminars u ta' eżerċizzji dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-Inizjattiva Globali għall-Ġlieda kontra t-Terroriżmu Nukleari (Initiative Globale de Lutte contre le Terrorisme Nucléaire - IGLTN/Global Initiative to Counter Nuclear Terrorism - GICNT) · It-tisħiħ tad-djalogu dwar in-nonproliferazzjoni tal-armi ta’ qerda massiva u l-vetturi tagħhom li se jkopri l-analiżi tat-theddid speċifiku marbut ma’ dawn l-armi għas-sigurtà reġjonali, b’mod partikolari permezz ta’: – l-implimentazzjoni nazzjonali tal-obbligi internazzjonali fis-seħħ, b’mod partikolari tar-riżoluzzjonijiet 1540/04 u 1977/2011 tal-Kunsill ta’ Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti; – l-adeżjoni u l-implimentazzjoni nazzjonali tal-istrumenti internazzjonali rilevanti f'dan il-qasam, fuq il-bażi ta' kooperazzjoni msaħħa mal-organizzazzjonijiet internazzjonali kompetenti bħal pereżempju l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika (International Atomic Energy Agency - IAEA); – kooperazzjoni profonda fir-rigward tal-prevenzjoni u l-glieda kontra t-traffikar illegali ta’ sustanzi, tagħmir u għarfien li jistgħu jintervjenu fil-manifattura ta’ armi ta’ qerda massiva jew il-vetturi tagħhom; – promozzjoni tal-universalizzazzjoni u tal-implimentazzjoni tal-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Aja kontra l-Proliferazzjoni tal-Missili Ballistiċi (Hague Code of Conduct - HCOC) u tat-Trattat dwar il-Projbizzjoni Totali ta' Provi Nukleari (Comprehensive Test-Ban Treaty - CTBT). · L-istabbiliment ta’ sistema nazzjonali effiċjenti ta’ kontroll tal-esportazzjonijiet tal-armi u oġġetti b’użu doppju li tippermetti li jiġu sorveljati l-esportazzjonijiet u t-tranżitu tal-armi u l-merkanzija li jistgħu jintervjenu fil-manifattura ta' armi ta' qerda massiva, b'mod partikolari permezz ta': – l-adozzjoni ta’ regolamentazzjoni ta’ kontroll għall-esportazzjonijiet, li tkopri b’mod partikolari d-destinazzjoni finali tal-armi u l-oġġetti b’użu doppju u tas-sanzjonijiet effikaċi u adattati fil-każ ta’ nuqqas ta’ rispett; – l-iżvilupp ta’ sħubija bejn l-amministrazzjoni u l-operaturi privati biex jiġu żgurati t-tixrid u r-rispett tal-obbligi fir-rigward tal-kontroll tal-esportazzjonijiet tal-armi u l-oġġetti b’użu doppju. · It-tisħiħ tad-djalogu dwar is-suġġetti relatati mall-kontroll tal-esportazzjonijiet ta’ armi ħfief u ta’ kalibru żgħir kif ukoll il-kontroll tat-trasbord u tat-tranżit inkluż permezz tal-organizzazzjoni ta’ seminars reġjonali ta’ taħriġ u ta’ sensibilizzazzjoni. · Il-kooperazzjoni fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar illegali ta’ armi konvenzjonali inklużi l-armi ħfief u ta’ kalibru żgħir u l-ġlieda kontra dan it-traffikar. 1.2 Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili · It-tkomplija tal-kooperazzjoni reġjonali għall-prevenzjoni, it-tħejjija u r-reazzjoni għad-diżastri naturali u dawk ikkawżati mill-bniedem. · L-istabbiliment ta’ arranġamenti operattivi bejn l-organizzazzjonijiet tal-Marokk u dawk tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-kooperazzjoni maċ-Ċentru ta' Monitoraġġ u Informazzjoni tal-mekkaniżmu Komunitarju ta’ protezzjoni ċivili (Monitoring and Information Centre - MIC) waqt l-attivazzjoni tal-mekkaniżmu Komunitarju ta’ protezzjoni ċivili. · L-iffaċilitar tat-tisħiħ u tad-diversifikazzjoni tal-kooperazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili, inklużi l-prevenzjoni, it-tħejjija u l-ġestjoni tal-katastrofi naturali u tar-riskji teknoloġiċi, il-ħolqien ta’ sistema ta’ twissija għall-katastrofi naturali, u l-azzjonijiet ta’ taħriġ u ta’ speċjalizzazzjoni xierqa. 1.3 Il-kooperazzjoni reġjonali L-appoġġ għall-implimentazzjoni ta' inizjattivi u proġetti ta' integrazzjoni reġjonali · L-impenn attiv għall-implimentazzjoni bl-aħjar mod possibbli tal-Unjoni għall-Mediterran, sabiex isir qafas ta’ sħubija globali u solidari. · L-impenn għat-tisħiħ tal-mekkaniżmi ta’ konsultazzjoni u ta’ kooperazzjoni subreġjonali 5+5 u tal-format Unjoni tal-Magreb Għarbi (Union du Maghreb Arabe - UMA)-UE: b’mod partikolari permezz tal-iżvilupp ta’ proġetti b’ġeometrija varjabbli fl-oqsma ta’ interess komuni. · Il-promozzjoni tal-integrazzjoni intrareġjonali, b’mod partikolari fi ħdan il-UMA, fir-rigward tal-affarijiet ekonomiċi u kummerċjali fost oħrajn · Il-promozzjoni tal-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim ta’ Agadir b’mod li tissaħħaħ l-integrazzjoni ekonomika bejn il-pajjiżi Għarab li jmissu mal-Mediterran. · L-intensifikazzjoni tal-konsultazzjoni bilaterali dwar is-sħubija bejn l-Afrika u l-UE. 2. Id-Demokrazija, l-Istat tad-Dritt u l-Governanza L-azzjonijiet ta’ dan il-kapitolu għandhom bħala għan ir-rispett tal-prinċipji demokratiċi u tad-drittijiet tal-bniedem kif ukoll il-governanza u dan b’mod partikolari fil-qafas tal-implimentazzjoni tal-Kostituzzjoni tal-Marokk li ġiet adottata fl-1 ta’ Lulju 2011 2.1 Id-Demokrazija, l-Istat tad-Dritt u l-Governanza Il-konsolidament tal-istituzzjonijiet li jiggarantixxu d-demokrazija tal-Istat tad-Dritt u l-prinċipju ta’ separazzjoni u ta’ bilanċ tas-setgħat · Il-konsolidament tar-rwol tal-Parlament u tal-gvern · Il-konsolidament tar-rwol tal-partijiet politiċi fil-qafas tal-pluraliżmu demokratiku, u t-tisħiħ tal-iskambji bejn il-partijiet politiċi u l-gruppi parlamentari. · It-tisħiħ tal-kontribuzzjoni u tar-rwol essenzjali tal-oppożizzjoni parlamentari fil-ħidma parlamentari u l-garanzija tad-drittijiet tagħha · Il-konsolidament tar-rwol tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari permezz tat-tisħiħ tal-konsultazzjonijiet mal-atturi tas-soċjetà ċivili u l-partijiet interessati fit-tfassil tal-abbozzi tal-liġijiet; it-twaqqif għal dan l-għan ta’ entitajiet ta’ konsultazzjoni għall-promozzjoni tal-assoċjazzjoni tagħhom fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-politiki pubbliċi. · It-tisħiħ tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-ġestjoni tal-ħajja pubblika, b’mod partikolari permezz tal-implimentazzjoni tas-setgħa tagħhom ta’ petizzjoni u ta’ proposta leġiżlattiva. · It-tisħiħ tal-azzjonijiet bl-għan li jżidu r-rata ta' reġistrazzjoni fil-listi elettorali u ta' parteċipazzjoni fil-konsultazzjonijiet elettorali. · Il-konsolidament tal-miżuri u tal-entitajiet amministrattivi responsabbli għas-sorveljanza tat-tisħiħ tal-prattika demokratika u tal-Istat tad-Dritt b’mod partikolari t-twaqqif tal-Qorti Kostituzzjonali. · Iż-żamma ta’ elezzjonijiet demokratiċi, b’mod konformi mal-istandards internazzjonali. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-liġi dwar l-osservazzjoni indipendenti u newtrali tal-elezzjonijiet inkluż bl-assoċjazzjoni tas-soċjetà ċivili kkonċernata. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-miżuri leġiżlattivi bl-għan li jinkoraġġixxu b’mod ugwali l-aċċess tan-nisa u tal-irġiel għall-mandati u l-karigi eletti u tal-isforzi biex tiżdied il-partċipazzjoni tan-nisa fil-ħajja politika. · It-trawwim tal-implimentazzjoni mill-Marokk tal-miżuri li jippermettu lill-Marokkini li jgħixu barra mill-pajjiż jeżerċitaw id-dritt tagħhom li jkunu jistgħu jivvutaw u jiġu eletti. · It-tkomplija u t-tisħiħ tal-ħiliet ta’ azzjoni u tal-indipendenza tal-Kunsill Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem (Conseil national des droits de l’homme - CNDH) u tal-Istituzzjoni tal-Medjatur. Il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika · Il-garanzija tal-aċċessibbiltà tas-servizzi pubbliċi fuq bażi ugwali, tal-kopertura ekwa tat-territorju u tal-kontinwità tas-servizzi, u tal-konformità tas-servizzi pubbliċi mal-istandards tal-kwalità, tat-trasparenza, tal-preżentazzjoni tal-kontijiet u tar-responsabbiltà. L-adozzjoni u l-implimentazjoni, għal dan l-għan, ta’ Karta tas-servizzi pubbliċi li tistabbilixxi r-regoli kollha ta’ governanza tajba relatati mal-funzjonament tal-amministrazzjonijiet pubbliċi. · It-tisħiħ tal-istrutturi ta’ akkoljenza, ta’ orjentazzjoni u ta’ ġestjoni tal-ilmenti fl-amministrazzjonijiet pubbliċi u t-tfassil ta’ programmi ta’ taħriġ għall-aġenti tal-istrutturi ta’ akkoljenza. · Il-modernizzazzjoni tal-ġestjoni tar-riżorsi umani fis-servizzi pubbliku. · Is-semplifikazzjoni tal-proċeduri amministrattivi. · It-taħriġ fil-politiki Komunitarji. · Il-promozzjoni tal-ugwaljanza tas-sessi fis-servizz pubbliku u b'mod partikolari l-aċċess għan-nisa għall-postijiet ta' responsabbiltà. · Il-kooperazzjoni fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-politiki pubbliki. 2.2 Id-Dekonċentrazzjoni, id-deċentralizzazzjoni u r-reġjonalizzazzjoni Il-konsolidament tal-proċess ta’ deċentralizzazzjoni u ta’ dekonċentrazzjoni amministrattiva u baġitarja · L-implimentazzjoni tal-proċess ta’ dekonċentrazzjoni amministrattiva. · It-tisħiħ tal-ħiliet maniġerjali u tekniċi u fir-rigward tat-taħriġ u tal-ġestjoni tar-riżorsi umani tal-kollettivitajiet territorjali. · L-implimentazzjoni tal-liġi dwar il-finanzi tal-kollettivitajiet territorjali u l-gruppi tagħhom. · Is-semplifikazzjoni u t-titjib tar-rendiment tat-tassazzjoni lokali. · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-kollettivitajiet lokali biex jevalwaw u jużaw il-potenzjali fiskali kollha tagħhom. · It-trawwim tal-inizjattivi ta' sħubija u ta' kooperazzjoni bejn il-kollettivitajiet lokali Marokkini u Ewropej. · L-implimentazzjoni tal-proċess ta’ reġjonalizzazzjoni estiża permezz tal-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-Liġi Organika li tistabbilixxi l-qafas u l-arranġamenti għall-funzjonament tal-kollettivitajiet territorjali. · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-amministrazzjonijiet li jakkumpanjaw u jmexxu l-proġett ta’ reġjonalizzazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward tad-definizzjoni tal-mudell ta’ finanzjament u ta’ ugwalizzazzjoni, tal-organizzazzjoni amministrattiva xierqa u tal-iżvilupp tal-ħiliet ta’ sħubija u ta’ ħruġ ta’ kuntratti. · Il-professjonalizzazzjoni tas-servizzi lokali u t-tisħiħ tal-ġestjoni tal-proġetti. · It-trawwim tal-azzjonijiet ta’ kooperazzjoni bejn l-entitajiet territorjali Marokkini u l-Kumitat tar-Reġjuni tal-UE. 2.3 Ir-riforma tal-ġustizzja Ir-riforma tal-ġustizzja u tisħiħ tal-indipendenza tagħha · It-tisħiħ tal-indipendenza u tal-funzjonament effiċjenti tal-Ġudikatura u t-twaqqif tal-Kunsill Għoli tal-Ġudikatura. · L-implimentazzjoni tar-riformi meħtieġa li jiggarantixxu l-indipendenza tal-maġistrati, b’mod partikolari fir-rigward tan-nomina, l-promozzjoni, l-irtirar u d-dixxiplina tagħhom. · Ir-reviżjoni tal-istatus tal-Ġudikatura u tal-istatus tar-reġistru kif ukoll tal-qafas ġuridiku li jirregola l-professjonijiet ġudizzjarji diversi. · Iż-żieda tal-aċċess għall-ġustizzja għall-kulħadd u l-aċċess bla ħlas għall-ġustizzja għal dawk li ma għandhomx riżorsi biżżejjed meta dan ikun previst mil-liġi. · Il-garanzija tad-dritt ta’ proċess ġust, tal-prinċipju tal-preżunzjoni ta’ innoċenza u tad-dritt ta’ rimedju effettiv. · Il-finalizzazzjoni tal-kodiċi penali l-ġdid, ir-reviżjoni tal-kodiċi tal-proċedura penali u tal-kodiċi tal-proċedura ċivili, b’mod konformi mal-istandards internazzjonali. · Il-ħolqien ta’ Osservatorju nazzjonali tal-kriminalità. · L-iżvilupp tal-modi alternattivi ta' soluzzjoni tat-tilwim bħal pereżempju l-medjazzjoni, l-arbitraġġ u l-konċiljazzjoni, u l-applikazzjoni tal-pieni alternattivi għall-priġunerija b’sistema ta’ akkumpanjament tal-imputati. · It-tkomplija tad-dekonċentrazzjoni tal-qrati, ir-reviżjoni tal-mappa u tal-organizzazzjoni tal-Ġudikatura. · Is-semplifikazzjoni u t-titjib tal-proċeduri ġudizzjarji, inkluż permezz tat-tnaqqis tat-tul tal-proċeduri u tal-proċessi sabiex is-sentenzi jingħataw u jiġu infurzati fi żmien raġonevoli. · It-titjib tal-assistenza ġudizzjarja lid-detenuti, b’mod konformi mal-liġi. · L-approfondiment tat-taħriġ tal-imħallfin u persunal ieħor tal-Ġudikatura fl-oqsma li ġejjin: id-drittijiet tal-bniedem, il-Konvenzjonijiet internazzjonali, id-drittijiet tal-imputati, il-liġi tan-negozju. · It-tisħiħ tal-qrati tal-familja fi ħdan il-qrati ġenerali sabiex jappoġġaw id-dispożizzjonijiet tal-kodiċi tal-familja l-ġdid. · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-imħallfin għall-minorenni u tal-uffiċjali tal-pulizija ġudizzjarja għall-minorenni. · It-tisħiħ tal-ħiliet u tal-infrastrutturi soċjali ta’ appoġġ - il-ħaddiema soċjali u l-istabbilimenti maħsuba għall-osservazzjoni jew ir-riabilitazzjoni tal-minorenni. · L-iżgurar tal-applikazzjoni tal-istandards internazzjonali fil-qasam tal-ġustizzja għall-minorenni b’mod partikolari r-Regoli Minimi tal-1985 tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-amministrazzjoni tal-ġustizzja tal-minorenni (ir-Regoli ta' Beijing) u l-Linji Gwida tal-1990 tan-Nazzjonijiet Uniti għall-prevenzjoni tad-delinkwenza tal-minorenni (il-Linji Gwida ta’ Riyad). It-titjib tal-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni · Il-garanzija għad-detenuti li d-drittijiet tagħhom jiġu rispettati bis-sħuħ f'kull stadju tad-detenzjoni tagħhom. · It-tisħiħ istituzzjonali tad-Delegazzjoni Ġenerali għall-Amministrazzjoni Penitenzjarja u għar-Riintegrazzjoni b’mod partikolari fir-rigward tat-taħriġ, tas-salvagwardja tad-drittijiet tad-detenuti (sabiex jittejbu l-kundizzjonijiet tad-detenzjoni), tal-ġlieda kontra l-popolazzjoni eċċessiva fil-ħabs u r-riintegrazzjoni tad-detenuti. · Il-garanzija tal-integrità fiżika u morali tal-persuni kolla u t-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-impunità f’każ ta’ abbuż, inkluż fil-qafas tal-obbligi li jirriżultaw mill-Konvenzjoni internazzjonali kontra t-tortura u pieni jew trattamenti krudili, inumani jew degradanti oħra. · It-taħriġ tal-persunal maniġerjali u tal-persunal ta’ sorveljanza permezz tat-tisħiħ tal-kompetenza tagħhom fil-qasam edukattiv u tas-sigurtà u dwar id-drittijiet tal-bniedem. · Il-ftuħ ta’ ċentri edukattivi ġodda fl-istabbilimenti penitenzjarji. · Il-kooperazzjoni fir-rigward tat-titjib u r-riintegrazzjoni tad-detenuti. · It-titjib tal-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni billi titnaqqas il-popolazzjoni eċċessiva fl-istabbilimenti permezz ta’ programm ta’ bini u restawr tal-ħabsijiet. · Id-dekonċentrazzjoni peremzz tat-twaqqif ta’ disa’ direttorati reġjonali għal ġestjoni deċentralizzata u lokali tal-istabbilimenti penitenzjarji. 2.4 Il-promozzjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali L-iżgurar tar-rispett, il-promozzjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali b’mod konformi mal-istandards internazzjonali · It-tkomplija tal-isforzi ta' armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni Marokkina mal-istandards internazzjonali fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem. · L-għotja lill-Konvenzjonijiet internazzjonali ratifikati u ppublikati kif dovut il-preċedenza fuq il-leġiżlazzjoni interna u l-armonizzazzjoni tal-liġi nazzjonali sabiex tkun konformi ma’ dawn il-Konvenzjonijiet (Preambolu tal-Kostituzzjoni). · It-tlestija tal-proċess ta’ traspożizzjoni u implimentazzjoni tal-Protokoll Fakultattiv tal-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Forma ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (Convention sur l’élimination de toutes les formes de discrimination à l’égard des femmes - CEDEF). · L-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat għall-Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni minħabba r-Razza (Comité pour l'Elimination de la Discrimination Raciale - CEDR) maħruġa waqt is-77 sessjoni f’Ġinevra f’Awwissu 2010 wara l-analiżi tar-rapport perjodiku dwar il-Marokk. · Id-depożitu man-Nazzjonijiet Uniti tal-istrumenti ta’ adeżjoni tal-Marokk mal-Protokoll Fakultattiv Nru 1 tal-Patt internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi (Pacte international relatif aux droits civils et politiques - PIDCP) fir-rigward tal-proċeduri tal-ilmenti, mal-Protokoll Fakultattiv tas-CEDEF u mal-Protokoll Falkultattiv tal-Konvenzjoni kontra t-tortura. · Ir-ratifika tal-Konvenzjoni internazzjonali għall-protezzjoni tall-persuni kollha kontra l-għajbien imponut. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni mill-Marokk tar-rakkomandazzjonijiet tal-Eżami Perjodiku Universali tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti. · L-eżami tal-opportunità ta’ stedina permanenti tal-Marokk għall-proċeduri speċjali. · It-tkomplija tal-konsultazzjonijiet għar-ratifikazzjoni tal-Istatut ta’ Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali. · Iż-żieda tal-protezzjoni bil-liġi tad-dritt għall-ħajja, u ż-żamma tal-moratorju de facto fuq il-piena kapitali, filwaqt li jitkompla d-djalogu fir-rigward tar-reviżjoni tad-dispożizzjonijiet tal-kodiċi penali bl-għan li titneħħa l-piena kapitali u fir-rigward tal-adeżjoni għall-Protokoll Fakultattiv Nru 2 tal-PIDCP. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet kollha tal-Kummissjoni tal-Ġustizzja u r-Rikonċiljazzjoni b’mod partikolari l-implimentazzjoni ta’ strateġija nazzjonali ta’ ġlieda kontra l-impunità. · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni nazzjonali fir-rigward tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem. · L-intensifikazzjoni tad-djalogu u tal-kooperazzjoni fir-rigward tal-ġlieda kontra r-razziżmu u l-ksenofobija. · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-Liġi Organika li tagħmel l-Amazigh il-lingwa uffiċjali tal-Istat flimkien mal-lingwa Għarbija. · Il-konsolidament tal-isforzi li saru sabiex jiġu promossi u miżmuma d-drittijiet kulturali tal-komponenti diversi tan-nazzjon Marokkin (b’mod partikolari dawk li diġà nbdew fil-qasam awdjoviżiv) u l-iżgurar tal-protezzjoni tad-djaletti li jintużaw fil-Marokk: it-twaqqif għal dan l-għan ta’ Kunsill nazzjonali tal-lingwi u tal-kultura Marokkina. · Il-garanzija tal-prattika ħielsa tar-reliġjon. · Il-promozzjoni tal-ġlieda kontra l-forom kollha ta’ diskriminazzjoni, b’mod konformi mal-Artikolu 26 tal-PIDCP. 2.5 Il-libertà ta’ espressjoni, inkluż fil-qasam awdjoviżiv, u l-libertajiet ta' assoċjazzjoni u ta' raggruppament L-iżgurar tal-protezzjoni tal-libertajiet fundamentali b’mod konformi mal-istandards internazzjonali · It-tisħiħ tal-garanziji dwar il-libertà ta’ espressjoni, b’mod konformi mal-istandards internazzjonali. · L-adozzjoni tal-kodiċi l-ġdid tal-istampa b'mod konformi mal-istandards internazzjonali fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem, u l-appoġġ għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ kodiċi tal-etika mill-ġurnalisti; il-kunsiderazzjoni tat-tnaqqis jew l-eliminazzjoni tal-miżuri ta’ kontroll tal-libertà għall-ġurnalisti u l-garanzija tal-protezzjoni tas-sorsi fil-qafas tal-funzjonijiet tagħhom. · L-applikazzjoni effettiva tal-awtoregolamentazzjoni tal-istampa billi jiġi żgurat ir-rispett strett tal-għażla demokratika u tar-regoli ta’ etika u tal-kodiċi ta’ kondotta b’mod konformi mal-istandards internazzjonali. · It-tlestija tat-twaqqif tal-Kunsill Nazzjonali tal-Istampa. · L-implimentazzjoni tar-riformi li jiffavorixxu l-pluralità tal-midja u l-indipendenza tagħhom, b’mod partikolari dik finanzjarja, inkluż permezz tal-liberalizzazzjoni tas-suq fl-oqsma tal-midja u tal-pubbliċità. · It-tisħiħ tar-rwol tal-Awtorità Għolja tal-Komunikazzjoni Awdjoviżiva għat-tkomplija tal-proċess ta’ liberalizzazzjoni tal-awdjoviżiv u ta' promozzjoni tal-pluraliżmu tal-midja u l-espressjoni pluralista tal-opinjonijiet u l-ħsibijiet. · Il-konsolidament tal-pluraliżmu awdjoviżiv estern (pluralità tal-operaturi) u intern (pluralità tal-kontenut), bl-għan li jiġu żgurati l-mezzi meħtieġa għall-produzzjoni ta’ kontenut diversifikat, u b’mod aktar partikolari għat-twaqqif ta’ sistema ta’ informazzjoni awdjoviżiva professjonali u effiċjenti. · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ miżuri leġiżlattivi relatati mad-dritt ta’ aċċess għall-informazzjoni miżmuma mill-amministrazzjoni pubblika, l-istituzzjonijiet eletti u l-organizzazzjonijiet b’missjoni ta’ servizz pubbliku. · L-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ medjazzjoni qabel l-użu tal-ġustizzja għar-reati tal-istampa. · L-applikazzjoni effettiva tal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar id-dritt ta’ assoċjazzjoni u t-tisħiħ tal-mezzi li jippermettu li jsir appell kontra d-deċiżjonijiet jew l-ommissjonijiet tal-amministrazzjoni pubblika. · L-emenda tal-liġi dwar il-manifestazzjonijiet fit-triq u għar-raggruppamenti pubbliċi sabiex jiġu rikonċiljati l-interessi tal-ordni pubblika u s-salvagwardja tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali. · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-Liġi Organika dwar l-arranġamenti tal-eżerċizzju tad-dritt għall-istrajkjar b’konsultazzjoni mas-sħab soċjali. 2.6 Il-promozzjoni tad-drittijiet tan-nisa Il-promozzjoni tad-drittijiet ċivili, politiċi, soċjali u ekonomiċi tan-nisa u tal-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa fl-oqsma kollha · L-implimentazzjoni tas-CEDEF u tal-prinċipju tal-ugwaljanza tad-drittijiet u l-libertajiet fil-qasam ċivili, politiku, ekonomiku, soċjali, kulturali, edukattiv u ambjentali. · Il-ħidma lejn l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa, għat-twaqqif tal-Awtorità għall-Ugwaljanza u għall-ġlieda kontra l-forom kollha ta’ diskriminazzjoni. · L-implimentazzjoni tal-“aġenda governattiva għall-ugwaljanza 2011-2015” bejn l-irġiel u n-nisa bħala Pjan ta’ Azzjoni tal-gvern biex ikun hemm ugwaljanza tas-sessi fil-politiki pubbliċi. · L-implimentazzjoni tal-konklużjonijiet tal-laqgħa Ewro-Mediterranja dwar ir-rwol tan-nisa fis-soċjetà (Marrakech, Novembru 2009). · It-twaqqif u t-tisħiħ tal-mekkaniżmi u l-istruttura għall-promozzjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet tan-nisa. · It-tkomplija tat-twaqqif tal-mekkaniżmi u l-mezzi għall-applikazzjoni infurzata tal-kodiċi tal-familja mill-atturi kkonċernati, it-tkomplija tal-isforzi ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ taħriġ tal-maġistrati għall-prinċipji u l-għanijiet tal-kodiċi tal-familja u t-tisħiħ tal-qrati tal-familja bil-provvista ta’ mezzi materjali u umani xierqa. · It-twaqqif u l-funzjonament tal-Fond ta’ Solidarjetà tal-Familja. · It-tlestija tal-qafas leġiżlattiv fir-rigward tal-ġlieda kontra l-vjolenza kontra n-nisa (fil-qafas tar-riforma tal-liġi penali u l-adozzjoni tal-liġi dwar il-vjolenza kontra n-nisa). · L-applikazzjoni infurzata tal-miżuri ta’ ugwaljanza previsti fil-Kodiċi tax-Xogħol. 2.7 Il-promozzjoni tad-drittijiet tat-tfal u tal-persuni vulnerabbli b’mod partikolari dawk li għandhom diżabbiltà L-iżgurar tal-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal u tal-persuni b’diżabbiltà b’mod konformi mal-istandards internazzjonali · It-tisħiħ tal-mekkaniżmi ta’ kontroll għall-applikazzjoni effettiva tal-Kodiċi tax-Xogħol li jipprojbixxi li jaħdmu t-tfal ta' inqas minn 15-il sena, b'mod konformi mal-Konvenzjonijiet 182 u 138 tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (International Labour Organization - ILO). · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-liġi dwar il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol għall-impjegati domestiċi. · Il-ġeneralizzazzjoni tar-reġim ta’ għajnuna medika għal dawk l-inqas privileġġjati (régime d’assistance médicale des démunis - RAMED). · L-adozzjoni u l-applikazzjoni tal-liġi dwar id-drittijiet tal-persuni b’diżabbiltà. · It-twaqqif ta' Kunsill Konsultattiv tal-Familja u tat-Tfal u ta' Kunsill Konsultattiv taż-Żgħażagħ u tal-Azzjoni Komunitarja. 2.8 Il-kooperazzjoni bejn il-Marokk, l-UE u l-Kunsill tal-Ewropa L-iżvilupp ta’ kooperazzjoni bejn il-Marokk u l-Kunsill tal-Ewropa b’mod partikolari fl-oqsma tal-għafien espert tal-Kunsill tal-Ewropa u l-identifikazzjoni tas-sinerġiji bejn it-temi ewlenin ta’ din il-kooperazzjoni u l-azzjonijiet imwettqa fil-qafas tal-isħubija bejn il-Marokk u l-UE. · Il-bidu ta’ kooperazzjoni bejn is-CNDH tal-Marokk u l-Kummisarju għad-drittijiet tal-bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa fir-rigward tal-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem. · L-adeżjoni gradwali tal-Marokk għall-Konvenzjonijiet rilevanti tal-Kunsill tal-Ewropa fir-rigward tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali miftuħa għall-parteċipazzjoni tal-pajjiżi mhux membri tal-Kunsill tal-Ewropa b’mod konformi mal-proċeduri ta’ adeżjoni tal-Kunsill tal-Ewropa, b’mod partikolari: – il-Konvenzjoni dwar iċ-ċiberkriminalità u l-protokoll addizzjonali tagħha; – il-Konvenzjoni dwar il-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin; – il-Konvenzjoni dwar l-eżerċizzju tad-drittijiet tat-tfal; – il-Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tat-tfal kontra l-isfruttament u l-abbużi sesswali; – il-Konvenzjoni dwar il-ħasil tal-flus, it-tiftix, is-sekwestru u l-konfiska ta’ profitti minn attività kriminali u l-finanzjament tat-terroriżmu; – il-Konvenzjonijiet dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-protokoll addizzjonali; – il-Konvenzjoni għall-prevenzjoni tat-terroriżmu; – il-Konvenzjoni dwar assistenza reċiproka f’materji kriminali u t-tieni protokoll addizzjonali; – il-Konvenzjoni għall-prevenzjoni tat-tortura u tal-pieni u t-trattamenti inumani jew degradanti; – il-Konvenzjoni għall-protezzjoni tal-persuni fir-rigward tal-ipproċessar awtomatiku tad-dejta personali; – il-Konvenzjonijiet li jirrigwardaw il-qasam tal-komunikazzjoni awdjoviżiva u l-appoġġ għall-adeżjoni tal-Marokk mal-Osservatorju Ewropew tal-Mezzi Awdjoviżivi. · L-implimentazzjoni tal-programm ta’ kooperazzjoni tripartitika. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-istatus ta’ “Sieħeb għad-demokrazija” fi ħdan l-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa. · It-trawwim tal-azzjonijiet ta’ kooperazzjoni bejn l-entitajiet territorjali Marokkini u l-Kungress tal-awtoritajiet lokali u reġjonali tal-Kunsill tal-Ewropa. · L-użu mill-Marokk tal-għarfien espert tal-Kummissjoni għad-demokrazija permezz tal-liġi (il-Kummissjoni ta’ Venezja), li ilu membru tagħha mill-2007. · L-approssimazzjoni tal-qafas ġuridiku tal-Marokk ma’ dak tal-Kunsill tal-Ewropa fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem. 2.9 Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni Il-kooperazzjoni fir-rigward tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni · L-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti u strumenti oħra rilevanti fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · It-tkomplija tal-kooperazzjoni mal-OCDE fir-rigward tal-prevenzjoni u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · It-tkomplija tal-aġġornament u l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni Marokkina fir-rigward tal-prevenzjoni u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · L-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-istrateġija nazzjonali tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · It-tisħiħ tal-ħiliet pubbliċi għall-evalwazzjoni objettiva tal-politiki fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · It-tfassil ta’ kartografija tar-riskji tal-korruzzjoni permezz ta’ approċċ doppju, reġjonali u settorjali. · It-tisħiħ tat-trasparenza, is-semplifikazzjoni u d-dematerjalizzazzjoni tal-proċeduri fl-amministrazzjoni pubblika kif ukoll l-implimentazzjoni tal-għanijiet tal-amministrazzjoni elettronika. · It-tisħiħ tal-istituzzjonijiet tal-ispezzjoni, ta’ kontroll, ta’ monitoraġġ u ta’ preżentazzjoni tal-kontijiet b’mod partikolari sabiex tiġi żgurata t-trasparenza tad-deċiżjonijiet tagħhom, u l-iżvilupp ta’ rabtiet ta’ koordinazzjoni bejniethom. · It-tisħiħ tar-regoli ta’ integrità u ta’ trasparenza fil-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, il-ġestjoni delegata tas-servizzi pubbliċi, l-akkwist u l-eżekuzzjoni tas-swieq pubbliċi. · L-istabbiliment u t-tisħiħ tar-rwol, tal-indipendenza u tal-ħiliet tal-entità nazzjonali tal-integrita u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni. · It-tisħiħ tal-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fil-prevenzjoni tal-korruzzjoni. · L-akkumpanjament tat-twaqqif ta’ ċentri ta’ għajnuna ġuridika kontra l-korruzzjoni. · It-tisħiħ tal-ġurisdizzjonijiet finanzjarji inkluża l-Qorti tal-Awdituri. · L-applikazzjoni tal-liġi dwar il-protezzjoni tal-vittmi u l-iżvelaturi tal-korruzzjoni. Biex jintlaħqu l-għanijiet kollha mniżżla fit-taqsima “LEJN ŻONA TA’ VALURI KONDIVIŻI”, il-Marokk se jkompli jaħdem biex jissensibilizza l-atturi u l-parteċipanti nazzjonali kollha dwar l-importanza li jsegwu l-prinċipji u l-valuri previsti mill-Konvenzjoni Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa, il-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-UE, il-Ftehimiet parzjali tal-Kunsill tal-Ewropa kif ukoll id-direttivi Ewropej dwar dan is-suġġett. Ma’ dan id-dokument hemm mehmuża lista indikattiva tad-dispożizzjonijiet ġuridiċi Ewropej li għandhom jitqiesu f’dan l-eżerċizzju (ara l-Anness I). Dan l-isforz ta’ sensibilizzazzjoni se jikkonċerna wkoll il-leġiżlatur nazzjonali biex iqis dawn il-valuri u l-prinċipji fl-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni nazzjonali. 3. Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-Ġustizzja u s-Sigurtà 3.1 Il-kooperazzjoni ġudizzjarja ċivili u penali L-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni għall-kooperazzjoni ġuridika bejn l-Istati · L-implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet internazzjonali ewlenin, bħal pereżempju: – il-Konvenzjoni tal-Aja tal-1965 dwar in-notifika barra mill-pajjiż tal-atti ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji f’oqsma ċivili u kummerċjali; – il-Konvenzjoni tal-Aja tal-1970 dwar it-teħid ta’ provi barra l-pajjiż f’oqsma ċivili jew kummerċjali; – il-Konvenzjoni tal-Aja tal-1980 dwar l-aspetti ċivili tas-sekwestru internazzjonali tat-tfal; – il-Konvenzjoni tal-Aja tal-1996 dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent, l-infurzar u l-kooperazzjoni fir-Rigward tar-responsabbilità tal-ġenituri u l-miżuri għall-protezzjoni tat-tfal. · It-tisħiħ tad-djalogu dwar il-protezzjoni internazzjonali tat-tfal u l-kwisjonijiet tal-liġi tal-familja fil-kuntest tal-parteċipazzjoni tal-Marokk fil-Konferenza ġudizzjarja dwar il-problemi familjarji bejn il-fruntieri, il-“proċess ta’ Malta”, li nbeda mill-Konferenza tal-Aja dwar il-Liġi Internazzjonali Privata. · L-istabbiliment ta' soluzzjonijiet konkreti għall-prevenzjoni, il-ġestjoni u s-soluzzjoni tat-tilwim dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri u b'mod partikolari s-sekwestru tat-tfal. · Il-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kooperazzjoni bejn il-Marokk u l-Unità Ewropea ta’ Kooperazzjoni Ġudizzjarja (EUROJUST), filwaqt li jitqiesu l-eżiġenzi fir-rigward tal-protezzjoni tad-dejta personali. 3.2 Il-kooperazzjoni tal-pulizija It-tkomplija tal-iżvilupp u l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-pulizija tal-Marokk u tal-Istati Membri · Il-promozzjoni tal-kooperazzjoni tal-pulizija fir-rigward tal-prattika tajba. · Il-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kooperazzjoni strateġika bejn l-awtoritajiet kompetenti Marokkini u l-Uffiċċju Ewropew tal-Pulizija (EUROPOL). · Il-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kooperazzjoni bejn il-Marokk u l-Kulleġġ Ewropew tal-Pulizija (CEPOL) u l-parteċipazzjoni tal-Marokk fl-azzjonijiet ta’ taħriġ tas-CEPOL. · Il-ħolqien ta’ Istitut Għoli għall-ġlieda kontra l-kriminalità 3.3 Il-kooperazzjoni fir-rigward tal-ġlieda kontra t-terroriżmu It-tkomplija tal-iżvilupp u t-tisħiħ tal-kooperazzjoni fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-terroriżmu · It-tisħiħ tal-kooperazzjoni fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-terroriżmu, u dwar il-pjanijiet ta’ prevenzjoni, informazzjoni u kooperazzjoni ġudizzjarja u tal-pulizija. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tar-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill ta’ Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti 1988/11, 1989/11 u 1373/01 u r-ratifika tal-konvenzjonijiet u protokolli internazzjonali kollha xierqa. · It-tkomplija tal-kooperazzjoni fil-qafas tas-COTER. · L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni kontra t-terroriżmu, inkluża l-leġiżlazzjoni dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu filwaqt li jiġi garantit ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem. 3.4 Il-kooperazzjoni fir-rigward tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata Ir-ratifika u l-implimentazzjoni tal-istrumenti internazzjonali tal-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata · L-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-kriminalità transnazzjonali organizzata, u tal-Protokolli addizzjonali tagħha kontra t-traffikar illegali tal-migranti fuq l-art, bil-baħar u bl-ajru, kontra l-manifattura u t-traffikar illegali tal-armi, tal-partijiet, l-elementi u l-munizzjonijiet tagħhom kif ukoll tal-Protokoll addizzjonali għall-prevenzjoni, is-soppressjoni u l-punizzjoni tat-traffikar ta' persuni, speċjalment ta' nisa u tfal. · L-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni skont l-istandards u l-istrumenti internazzjonali rilevanti. · L-iżvilupp tal-leġiżlazzjoni dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin skont l-istandards u l-istrumenti internazzjonali. · It-tisħiħ tal-azzjonijiet li jimmiraw il-gruppi l-aktar vulnerabbli (in-nisa u t-tfal). · It-taħriġ fir-rigward tal-mekkaniżmi ta’ prevenzjoni u ta’ ġlieda kontra l-kriminalità organizzata b’mod partikolari dwar it-traffikar tal-bnedmin, inklużi l-identifikazzjoni, il-protezzjoni u l-għajnuna tal-vittmi tat-traffikar. · It-titjib tal-istrumenti tal-analiżi tan-natura tar-reat u tal-metodi tat-traffikar u l-isfruttament. · L-iskambju ta’ informazzjoni u ta’ prattiki dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra ċ-ċiberkriminalità. L-iżvilupp tal-metodi għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin · It-tisħiħ tal-istrateġija globali li timmira lil dawk li jirreklutaw, li jġorru u li jospitaw il-migranti, dawk li jħaddmuhom, intermedjarji oħrajn, il-klijenti u l-benefiċjarji. · It-tnedija ta’ azzjonijiet ta’ taħriġ speċjalizzati għall-maġistrati, il-pulizija u l-persunal ta’ kontroll tal-fruntieri. 3.5 Il-ġlieda u l-prevenzjoni kontra d-drogi inkluż it-traffikar tad-droga It-tisħiħ tal-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga, inkluż kontra t-tranżitu u l-esportazzjoni, u kontra l-abbuż tad-droga, b’mod partikolari permezz tal-prevenzjoni, fil-qafas tal-implimentazzjoni tat-taqsimiet diversi tal-istrateġija nazzjonali għall-ġlieda kontra d-droga · It-tisħiħ tal-istrateġija nazzjonali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra d-droga, inklużi l-azzjonijiet fir-rigward tat-tnaqqis tad-domanda, tal-offerta, tal-prevenzjoni u tal-azzjonijiet ta’ żvilupp tar-reġjuni. · It-tkomplija tad-djalogu fir-rigward tal-ġlieda u tal-prevenzjoni kontra d-droga. · Il-bidu ta’ azzjonijiet ta’ kooperazzjoni maċ-Ċentru Ewropew għall-Monitoraġġ tad-Droga u d-Dipendenza fuq id-Droga (European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction - EMCDDA), b’mod partikolari biex isiru operazzjonijiet maċ-Ċentru Nazzjonali għall-Monitoraġġ tad-Droga u d-Dipendenza fuq id-Droga. · It-tnedija ta’ azzjonijiet ta’ taħriġ speċjalizzati għall-aġenziji u l-persunal responsabbli għall-applikazzjoni tal-liġi (b’mod partikolari l-pulizija), il-kura u t-trattament. · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-Kummissjoni nazzjonali tad-droga. · Il-kooperazzjoni fil-qafas tat-tkomplija tal-proċess ta’ supressjoni tal-kultivazzjonijiet tal-kannabis u tal-implimentazzjoni tal-programmi ta’ żvilupp alternattiv. · L-iżvilupp mill-Marokk ta’ programmi ta’ prevenzjoni, ta’ kura u ta’ riabilitazzjoni tal-persuni b’dipendenza tad-droga inkluż bil-kollaborazzjoni tal-entitajiet kompetenti tal-Kunsill tal-Ewropa. · It-tisħiħ tal-istrutturi speċifiċi li jippermettu li tiġi żgurata l-kura sanitarja u soċjali tal-persuni b’dipendenza tad-droga. · Il-kooperazzjoni fit-tfassil ta’ standards fir-rigward tad-devjazzjoni tal-prekursuri kimiċi u sustanzi oħra użati għall-produzzjoni tad-drogi. 3.6 Il-ħasil tal-flus u r-reati ekonomiċi u finanzjarji It-tisħiħ tal-isforzi u l-kooperazzjoni kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu · L-implimentazzjoni tal-Artikolu 61 tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. · L-iskambju ta’ informazzjoni dwar il-leġiżlazzjopni, il-prattiki, it-tipoliġiji Ewropej u l-istrumenti nazzjonali (b'mod partikolari r-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp ta' Azzjoni Finanzjarja (Groupe d’Action Financière - GAFI) fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. · It-tkomplija tal-iżvilupp tal-qafas leġiżlattiv u regolatorju fir-rigward tal-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu b’mod konformi mal-prinċipji tar-rakkomandazzjonijiet tal-GAFI. · It-tisħiħ tal-mekkaniżmu nazzjonali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u kontra l-finanzjament tat-terroriżmu. · It-tisħiħ tal-iskambju ta’ informazzjoni bejn is-sistemi Ewropej ta’ unitajiet ta’ informazzjoni finanzjarja (“Financial Intelligence Unit (FIU)”) u s-sistema Marokkina, b’mod partikolari fil-qafas tal-Grupp ta’ Egmont. · It-tfassil ta’ programm ta’ taħriġ għall-maġistrati, il-prosekuturi, il-pulizija u kwalunkwe amministrazzjoni oħra kkonċernata. · It-tisħiħ tal-ħiliet u l-konsolidament tar-rwol preventiv tal-FIU Marokkina. · It-tkomplija tal-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni tal-kontribwenti. · It-tfassil ta’ proċeduri ta’ kontroll u ta’ sorveljanza tal-kontribwenti. 3.7 Il-ġestjoni tal-fruntieri, il-mobbiltà tal-persuni u l-politika dwar il-migrazzjoni, il-protezzjoni internazzjonali u l-ażil It-tkomplija tad-djalogu dwar il-migrazzjoni, il-mobbiltà u s-sigurtà bl-għanijiet li ġejjin: · organizzazzjoni aħjar tal-migrazzjonijiet legali, · massimizzazzjoni tal-impatt pożittiv tal-migrazzjonijiet fuq l-iżvilupp, · ġlieda effiċjenti kontra l-migrazzjonijiet illegali u t-traffikar tal-bnedmin, inkluża kooperazzjoni fir-rigward tar-riammissjoni u kontroll aħjar tal-fruntieri, · il-promozzjoni tal-protezzjoni internazzjonali u t-tisħiħ tal-politika tal-ażil, · il-promozzjoni u r-rispett tad-drittijiet tal-migranti, kemm taċ-ċittadini tal-Marokk li joqogħdu fl-UE, kif ukoll taċ-ċittadini tal-pajjiżi terzi li joqogħdu l-Marokk, · il-promozzjoni ta’ inizjattivi favur l-integrazzjoni tal-migranti Marokkini f’sitwazzjoni legali li jidħlu fl-UE u r-reintegrazzjoni soċjali u professjonali tal-Marokkini li jmorru lura fil-pajjiż ta’ oriġini tagħhom. L-għan tad-djalogu huwa li tiġi konkluża Sħubija għall-Mobbiltà li fiha ż-żewġ partijiet jaqblu u jimplimentaw bosta inizjattivi fir-rigward tal-migrazzjoni, il-mobbiltà u s-sigurtà. Il-miżuri identifikati permezz tad-djalogu jinkludu, fost oħrajn, l-aċċess infurzat għall-mezzi legali ta’ migrazzjoni, faċilitar tal-proċeduri għall-ħruġ tal-viżi (bili jieħdu bħala referenza pereżempju l-Kodiċi tal-Viżi tal-UE), ir-riammissjoni lejn il-pajjiż ta’ oriġini kif ukoll ir-reintegrazzjoni soċjali u professjonali fil-każ ta’ ritorn volontarju. Din is-Sħubija għall-Mobbiltà hija magħmula bħala qafas ta’ kooperazzjoni fuq żmien twil, b’mod konformi mal-Approċċ Globali dwar il-kwistjoni tal-migrazzjonijiet u tal-mobbiltà u l-politika Marokkina dwar dan is-suġġett u hija bbażata fuq id-djalogu politiku u l-kooperazzjoni, li se tevolvi maż-żmien fuq il-bażi tar-relazzjonijiet eżistenti bejn il-Marokk u l-UE. L-iżvilupp tal-protezzjoni internazzjonali u l-politika tal-ażil permezz ta’: · It-tisħiħ tal-qafas leġiżlattiv u istituzzjonali Marokkin fir-rigward tad-dritt tal-ażil, b'mod konformi mal-istandards internazzjonali u mad-dispożizzjonijiet tal-Kostituzzjoni tal-Marokk. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra tal-1951 u tal-Protokoll tagħha tal-1967 pereżempju fir-rigward tal-arranġamenti ta’ identifikazzjoni tal-migranti li jeħtieġu protezzjoni internazzjonali, l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non refoulement, il-konsegwenzi tal-kisba tal-istatus ta’ refuġjat. · It-tisħiħ tal-politiki pubbliċi fir-rigward tal-migrazzjoni li jqisu l-ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali u l-ħtieġa li r-refuġjati jingħataw soluzzjonijiet sostenibbli, li jippermettu wkoll l-integrazzjoni tagħhom. · It-tkomplija tal-kooperazzjoni mal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Rifuġjati (United Nations High Commissioner for Refugees - UNHCR) fil-qafas tal-implimentazzjoni tal-mandat tiegħu fil-Marokk u l-iżvilupp tal-istrutturi nazzjonali responsabbli għall-proċedura kollha ta’ ażil. 3.8 Il-Protezzjoni tad-Dejta Personali L-iżgurar ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tad-dejta personali fil-qafas tal-iżvilupp tal-applikazjonijiet tas-soċjetà tal-informazzjoni, tal-bażijiet ta’ dejta pubbliċi u tal-iskambji elettroniċi · L-intensifikazzjoni tal-kooperazzjoni bejn il-kummissjoni nazzjonali ta’ kontroll tal-protezzjoni tad-dejta personali u l-organizzazzjonijiet Ewropej simili ta' kontroll tal-ipproċessar tad-dejta personali. · Il-protezzjoni tad-dejta personali fil-kuntest tal-iżvilupp tal-kummerċ elettroniku (firma elettronika, ġestjoni tal-ismijiet tad-dominiji). 4. Rabtiet imqarrba Bejn il-Popli 4.1 Il-kooperazzjoni parlamentari · It-tisħiħ tal-azzjoni tal-Kumitat Parlamentari Konġunt UE-Marokk. · It-tisħiħ tal-ħiliet tekniċi, organizzazzjonali u leġiżlattivi tal-Parlament. · Il-kooperazzjoni bejn il-Parlament tal-Marokk u l-Parlament Ewropew għat-tisħiħ tal-isħubij bejn il-Marokk u l-UE b’mod partikolari permezz tal-implimentazzjoni ta' dan il-Pjan ta’ Azzjoni. 4.2 It-tħeġġiġ ta’ netwerks ta’ skambju u ta’ konsultazzjoni bejn l-atturi tas-soċjetà ċivili u l-implikazzjoni ta’ atturi ġodda · It-tisħiħ tal-ħiliet organizzazzjonali u maniġerjali u ta’ avukatura tal-atturi assoċjattivi Marokkini. · It-tħeġġiġ ta’ skambji bejn l-NGOs Marokkini u Ewropej. · L-iffaċilitar tal-aċċess għas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari l-assoċjazzjonijiet u l-clubs taż-żgħażagħ, għat-tekonoloġiji ġodda tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. · It-tisħiħ tar-rwol tal-Aġenziji ta’ żvilupp reġjonali fl-implimentazzjoni tal-programmi ta’ kooperazzjoni, ta’ skambju ta’ esperjenza u ta’ tisħiħ tal-ħiliet tal-atturi tas-soċjetà ċivili. · L-istabbiliment ta’ djalogu msaħħaħ bejn l-UE (inkluża l-Aġenzija tad-Drittijiet Fundamentali) u s-CNDH tal-Marokk. 4.3 L-istrutturar tar-relazzjonijiet bejn l-entitajiet territorjali tal-Marokk u tal-UE kif ukoll mal-Kumitat tar-Reġjuni · It-tisħiħ tal-iskambji bejn il-kollettivitajiet territorajli Marokkini u Ewropej fil-qafas tal-Assemblea Reġjonali u Lokali Ewro-Mediterranja (Assemblée Régionale et Locale Euro-méditerranéenne - ARLEM). · Il-promozzjoni tat-tfassil mill-kollettivitajiet territorjali ta’ proġetti ta’ kooperazzjoni b’mod partikolari permezz tal-aġenziji ta’ żvilupp. · Il-promozzjoni tal-governanza f’bosta livelli kif ukoll il-kollaborazzjoni f’diversi livelli istituzzjonali. · It-tisħiħ tal-awtoritajiet territorjali u l-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ modernizzazzjoni u ta’ taħriġ tal-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali. 4.4 Il-kooperazzjoni bejn il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tal-Marokk u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew It-tisħiħ tar-rabtiet u l-promozzjoni ta' kooperazzjoni strutturata bejn il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tal-Marokk u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew · L-istabbiliment ta’ kooperazzjoni strutturata u ta’ djalogu regolari bejn iż-żewġ istituzzjonijiet. · Il-promozzjoni ta’ djalogu soċjali bejn is-sħab soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-Marokk u mal-organizzazzjonijiet tal-UE. · L-iskambju ta’ informazzjoni, pubblikazzjonijiet u bażijiet ta’ dejta b’mod li jikkontribwixxu għall-perfezzjonament tal-attivitajiet u għall-arrikkiment tad-diskussjonijiet fi ħdan l-istituzzjonijiet. · L-organizzazzjoni ta' konferenzi konġunti dwar suġġetti ta' interess komuni. 4.5 Il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjoni tal-Medjaturi u l-Ombudsman Ewropew L-istabbiliment ta’ kooperazzjoni strutturata u ta’ djalogu regolari bejn iż-żewġ entitajiet · It-tisħiħ tal-għarfien espert fil-qasam tal-medjazzjoni. · It-tfassil ta’ programm ta’ azzjoni relatat mal-konvenzjoni li qed tiġi negozjata, b’mod partikolari: – Il-mekkaniżmi ta’ tisħiħ tad-drittijiet taċ-ċittadini mal-amministrazzjoni pubblika – Il-mekkaniżmi biex jogħlew l-istandards tal-etika fis-settur pubbliku – Il-mekkaniżmi ta’ tixrid tal-kultura tad-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji tal-amministrazzjoni tajba · Il-koordinazzjoni tal-azzjonijiet taż-żewġ istituzzjonijiet fi ħdan l-entitajiet internazzjonali. 4.6 Il-Koperazzjoni kulturali · It-tlestija tal-proċedura ta’ ratifika u implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tal-UNESCO tal-2005 dwar il-protezzjoni u l-promozzjoni tad-diversità tal-espressjonijiet kulturali. · It-tisħiħ tal-kooperazzjoni kulturali favur il-promozzjoni tad-djalogu interkulturali. · Il-ħidma fi ħdan il-fora internazzjonali bħal pereżempju l-UNESCO għall-promozzjoni u l-protezzjoni tad-diversità kulturali. · Il-promozzjoni tad-djalogu u l-kooperazzjoni fir-rigward taż-żamma u l-valorizzazzjoni tal-wirt storiku / tal-patrimonju u l-iżvilupp tal-industriji kulturali. · Iż-żieda fil-parteċipazzjoni tal-Marokk fil-programmi ta' kooperazzjoni kulturali fir-reġjun tal-Mediterranju (Euromed Heritage u Euromed Audiovisual), billi jiġu inklużi l-entitajiet tal-Marokk ikkonċernati bħal pereżempju l-Awtorità Għolja tal-Komunikazzjoni Awdjoviżiva (Haute Autorité de la Communication Audiovisuelle - HACA), l-Istitut Irjali għall-Kultura tal-Amazigh (Institut Royal de la Culture Amazighe - IRCAM), il-Kunsill tal-Komunità Marokkina Barra mill-Pajjiż (Conseil de la communauté marocaine à l’étranger - CCME) eċċ. · Il-modernizzazzjoni u t-titjib tal-ġestjoni tas-settur kulturali (pubbliku u privat). · L-iżvilupp tar-rwol tal-Marokk fir-rigward tal-promozzjoni tad-djalogu interkulturali, permezz tat-tisħiħ tal-industriji kulturali, bl-għan li jiżdiedu l-produzzjoni u t-tixrid tal-kontenut awdjoviżiv li jirrifletti b’mod partikolari l-valuri u l-għanijiet komuni mal-UE. · Il-kooperazzjoni maċ-Ċentru Tramuntana-Nofsinhar tal-Kunsill tal-Ewropa. · Il-kooperazzjoni fir-rigward tat-tfassil mill-ġdid tal-Pjan Nazzjonali Marokkin għall-Alleanza taċ-Ċiviltajiet. B. LEJN ŻONA EKONOMIKA KOMUNI 5. Riforma ekonomika u soċjali 5.1 Il-qafas makroekonomiku Il-konsolidament tal-progress li sar bl-għan li titjieb il-prestazzjoni makroekonomika u biex jiġu promossi t-tkabbir, l-impjiegi u l-iżvilupp · It-tkomplija tal-konsolidament tal-istabbiltà tal-qafas makroekonomiku inkluż permezz tal-promozzjoni ta’ pożizzjoni vijabbli tal-kontijiet korrenti u l-iżvilupp tal-kummerċ estern tal-ekonomija. · It-tkomplija tal-politika baġitarja prudenti għall-konsolidament baġitarju fi żmien medju biex jiġu żgurati l-istabbiltà u l-vijabbiltà tal-finanzi pubbliċi. · It-tkomplija tal-politika ta’ tnaqqis tad-dejn pubbliku. · It-tisħiħ tal-kapaċitajiet operattivi tal-Bank Ċentrali fl-implimentazzjoni tal-politika ta' sorveljanza tas-sistema bankarja u ta' kontroll tal-inflazzjoni. · It-tisħiħ tas-sistema ta’ ġestjoni tal-finanzi b’mod partikolari permezz tal-iskambju ta’ għarfien espert. · Id-diversifikazzjoni tas-sorsi tat-tkabbir ekonomiku. · It-tkomplija tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. · It-tkomplija tal-isforzi għar-riforma tar-reġim tas-sussidji fuq il-prezzijiet tal-enerġija u ċerti prodotti tal-ikel u b’mod li jitnaqqas il-piż baġitarju u tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-finanzi pubbliċi permezz ta’ mira xierqa b’mod partikolari favur il-gruppi ta’ popolazzjoni b’introjtu baxx. 5.2 It-tassazzjoni It-tkomplija tal-istabbiliment ta’ politika u ta’ amministrazzjoni fiskali konformi mal-istandards internazzjonali u Ewropej L-iżgurar tal-livell tad-dħul pubbliku u ż-żieda tal-ekwità tas-sistema fiskali · It-tkomplija tal-konsolidament tas-sistemi ta' deroga u l-limitazzjoni tal-ħolqien ta’ eżenzjonijiet ġodda. · It-tkabbir tal-bażi tat-taxxa. · It-tkomplija tar-riforma tal-VAT billi tiġi ssemplifikata u mtejba n-newtralità ekonomika ta’ din it-taxxa. · It-tkomplija tar-riforma tat-taxxa fuq d-dħul. · L-iżvilupp tas-sens ċiviku fiskali u t-tassazzjoni gradwali tas-settur informali. Il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni fiskali · It-tkomplija tad-dematerjalizzazzjoni tas-servizzi fid-Direttorat Ġenerali tat-Taxxa (Direction Générale des Impôts - DGI). · It-tkomplija tal-proċess ta’ semplifikazzjoni tas-sistema fiskali, b’mod partikolari l-armonizzazzjoni tal-iskadenzi tad-dikjarazzjoni, tal-iskadenzi għall-appelli jew għas-sanzjonijiet. · It-titjib tal-effikaċja u l-effiċjenza tal-kontroll fiskali b’mod partikolari fuq il-bażi ta’ approċċi ġodda bħal pereżempju l-approċċ ibbażat fuq ir-riskju flimkien mal-mira, u billi d-DGI jiġi mgħammar b'metodu ta' programmazzjoni awtomatika ta' verifika. · It-titjib tas-sistemi ta’ kontroll intern: traċċabbiltà tad-deċiżjonijiet; proċeduri interni ta’ ġesjoni; verifika u l-kontroll tal-ġestjoni; istrument ta’ monitoraġġ tal-indikaturi tal-prestazzjoni; tabella ta' valutazzjoni; eċċ. · It-titjib tal-kwalità tas-servizzi b'mod ġenerali u b'mod partikolari l-akkoljenza. Il-kooperazzjoni fiskali u l-konverġenza progressiva lejn is-sistema Ewropea fir-rigward tat-taxxa korporattiva · It-tkomplija u l-approfondiment tad-djalogu dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipji ta’ governanza fiskali tajba, inkluż il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-UE dwar it-tassazzjoni tal-impriżi. · L-implimentazzjoni tal-Karta Ewro-Mediterranja għall-Impriżi fid-dimensjoni tagħha ta’ tassazzjoni favur l-investiment. · It-taħriġ tal-persunal maniġerjali tad-DGI. 5.3 Il-Ġestjoni u l-kontroll tal-finanzi pubbliċi Iż-żieda tat-trasparenza, l-effikaċja u l-effiċjenza tal-arranġamenti ta' programmazzjoni, ġestjoni, eżekuzzjoni u kontroll tal-infiq pubbliku It-tkomplija tal-implimentazzjoni ta’ ġestjoni razjonali tal-finanzi pubbliċi · L-adozzjoni tal-Liġi Organika ġdida bbażata fuq il-Liġi tal-Finanzi li qed titfassal bħalissa, li tistabbilixxi l-prinċipji ta’: – programmazzjoni pluriennali; – ġestjoni bbażata fuq il-prestazzjoni; – trasparenza baġitarja permezz tar-riformulazzjoni tal-istruttura baġitarja bbażata fuq il-kunċett ta’ programmi; – sostenibbiltà baġitarja permezz tal-introduzzjoni ta’ regoli ġodda; – rwol akbar u aktar ċar tal-Parlament fil-proċess baġitarju. It-tkomplija tal-modernizzazzjoni tal-kontabbiltà pubblika li gradwalment tinkludi loġika ta’ sjieda · Il-ġeneralizzazzjoni tas-sistema ta’ informazzjoni tal-ġestjoni tal-infiq pubbliku. · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-amministrazzjonijiet, b'mod partikolari dawk li huma dekonċentrati, u l-maniġers responsabbli għall-ġestjoni baġitarja. · Il-modernizzazzjoni tas-sistema ta’ ġestjoni tal-finanzi pubbliċi lokali. Il-modernizzazzjoni tas-sistema ta’ kontroll intern tal-infiq pubbliku · It-tkomplija tat-tisħiħ tal-ħiliet tal-amministrazzjoniojiet responsabbli (Ispezzjoni Ġenerali tal-Finanzi/IGF, Ispezzjoni Ġenerali tal-Ministri/IGM, Ispezzjoni Ġenerali tal-Amministrazzjonijiet Territorajli/IGAT) għall-verifika u l-kontroll tal-legalità u tal-prestazzjoni tal-infiq pubbliku. · It-tkomplija tal-approssimazzjoni gradwali mal-istandards u l-metodoloġiji internazzjonali (Federazzjoni Internazzjonali tal-Kontabilisti/International Federation of Accountants/IFAC, Istitut tal-Awdituri Interni/Institute of Internal Auditors/IIA, Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Istituzzjonijiet Supremi ta' Verifika/International Organisation of Supreme Audit Institutions/INTOSAI) kif ukoll mal-aħjar prattiki tal-UE fir-rigward tal-kontroll u l-verifika tad-dħul u l-infiq pubbliku. · L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar ir-responsabbiltà tal-maniġers (uffiċjali awtorizzanti), il-kontrolluri u l-kontabilisti pubbliċi. · It-tisħiħ tal-ħiliet għal implimentazzjoni aktar effikaċi tal-leġiżlazzjoni dwar il-kontroll finanzjarju tal-Istat tal-impriżi pubbliċi. · L-iskambju ta’ esperjenzi u għarfien espert bejn l-istituzzjonijiet Marokkini ta’ kontroll u ta’ verifika tal-finanzi pubbliċi u tal-istituzzjonijiet Ewropej simili. It-tisħiħ tas-sistema ta’ kontroll estern tal-infiq pubbliku · It-tisħiħ tal-ħiliet tal-Qorti tal-Awdituri. · L-iskambju ta' esperjenzi bejn il-Qorti tal-Awdituri tal-Marokk u l-istituzzjonijiet ta’ kontroll estern tal-Istati Membri tal-UE. · It-tisħiħ tad-demokrazija baġitarja permezz tat-tisħiħ tas-setgħat u tal-kapaċità ta’ analiżi tal-Parlament fl-istadji tal-adozzjoni u tal-applikazzjoni tal-liġijiet tal-finanzi annwali. 5.4 Ir-riformi strutturali li jimmiraw lejn il-kompetittività tal-ekonomija tal-Marokk Ir-riforma strutturali u l-progress lejn ekonomija ta’ suq funzjonali u kompetittiva · It-tkompija tar-riformi biex isir titjib fl-ambjent tan-negozju inkluż ix-xogħol li qed isir fuq il-Karta tal-Investiment u l-infrastrutturi fiżiċi bl-għan li jiġi appoġġat l-investiment, li tiżdied il-kompetittività u li jiżviluppaw l-impjiegi. · L-istabbiliment ta’ mekkaniżmu ta’ twissija u ta’ konsultazzjoni bikrija għall-miżuri li għandhom impatt fuq il-kummerċ u l-investiment. · L-implimentazzjoni tal-pjan globali tal-pjattaformi industrijali integrati u taż-żoni ta’ attività kummerċjali fil-qafas tal-Patt Nazzjonali għall-Emerġenza Industrijali u tal-Pjan Rawaj għall-Kummerċ u d-Distribuzzjoni. · It-titjib tad-disponibbiltà tas-siti industrijali u kummerċjali. · It-tkomplija tal-implimentazzjoni ta’ miżuri li jimmiraw lejn iż-żieda tal-produttività u t-taħriġ tal-forza tax-xogħol fis-setturi tat-tkabbir tal-ekonomija b'mod partikolari dawk previsit fil-Patt Nazzjonali għall-Emerġenza Industrijali (ajrunawtika, awtomobilistika, elettronika, offshoring, agroalimentari u tessili). · L-implimentazzjoni tal-istudji strateġiċi u kummerċjali li jippermettu l-iżvilupp tas-setturi industrijali u ta’ oqsma ġodda ta' attività. 5.5 L-impjiegi (inklużi d-drittijiet soċjali fundamentali u l-istandards fundamentali tax-xogħol) u l-politika soċjali It-tisħiħ tad-djalogu u l-kooperazzjoni fir-rigward tal-impjiegi, il-politika soċjali u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel Il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel · Il-promozzjoni attiva tal-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa fil-livelli kollha (l-impjiegi, l-edukazzjoni, it-taħriġ, l-intraprenditorija u t-teħid tad-deċiżjonijiet) · It-tkomplija tal-politika dwar l-opportunitajiet ugwali u tal-politika tal-ġlieda kontra l-istereotipi fir-rigward tan-nisa u l-irġiel. · Il-konsolidament tal-protezzjoni tan-nisa tqal fuq il-post tax-xogħol. It-tisħiħ tad-drittijiet soċjali fundamentali u l-istandards fundamentali tax-xogħol · Il-ħolqien tal-kundizzjonijiet li jiffavorixxu l-perspettivi ta’ ratifika tal-Konvenzjoni 87 tal-ILO dwar il-Libertà tal-Assoċjazzjoni u l-Protezzjoni tad-Dritt għall-Organizzazzjoni. · It-tisħiħ tal-kontroll tal-implimentazzjoni u l-applikazzjoni effettiva tad-dispożizzjonijiet legali fir-rigward tal-Konvenzjonijiet 29, 87, 98, 100, 105, 111, 138 u 182 tal-ILO. · It-tisħiħ tal-mekkaniżmi ta’ kontroll tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-leġiżlzzjoni tax-xogħol inklużi dawk li jirregolaw ix-xogħol tat-tfal. · It-tkomplija tan-negozjati mas-sħab ekonomiċi u soċjali li jimmiraw lejn l-adozzjoni tal-Liġi Organika dwar l-eżerċizzju tad-dritt għall-istrajkjar. · It-tisħiħ tal-istrutturi xierqa u indipendenti ta’ djalogu soċjali (bipartitiku u tripartitiku) inklużi tal-ħiliet tas-sħab soċjali. · Il-promozzjoni tar-responsabbiltà soċjali tal-impriżi u tal-iżvilupp tal-prattiki ta’ intraprenditorija li jirrispettaw il-Patt Dinji tan-Nazzjonijiet Uniti u d-dikjarazzjoni tripartitika tal-ILO dwar l-impriżi multinazzjonali u l-politika soċjali kif ukoll il-prattiki tal-OCDE f’dan ir-rigward. · It-tisħiħ tal-mekkaniżmu ta’ promozzjoni u ta’ sorveljanza tas-saħħa, tal-iġjene u tas-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol inkluż permezz ta’ azzjonijiet ta’ taħriġ dwar dawn is-suġġetti, l-istituzzjonalizzazzjoni tal-prinċipju tal-prekawzjoni, il-prevenzjoni tar-riskji okkupazzjonali marbuta mal-immaniġġjar ta’ sustanzi perikolużi jew tossiċi u l-iskambju ta’ prattiċi tajbin u ta' analiżijiet li saru f'dan il-qasam sabiex jitnaqqsu l-aċċidenti u l-mard okkupazzjonali. · L-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-prinċipji ġenerali tad-direttivi Ewropej dwar il-prevenzjoni tar-riskji okkupazzjonali u l-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa, l-eliminazzjoni tal-fatturi ta’ riskju u ta’ aċċidenti, l-informazzjoni, il-konsultazzjoni, il-parteċipazzjoni bilanċjata u t-taħriġ tal-ħadiema u r-rappreżentanti tagħhom[2] u l-akkumpanjament tal-implimentazzjoni tagħha mill-Istitut Nazzjonali għall-Kundizzjonijiet tal-Ħajja fuq il-Post tax-Xogħol. · It-tisħiħ tal-metodi ta’ reġistrazzjoni u ta’ pproċessar trasparenti u koerenti fl-istatistika kollha dwar l-aċċidenti fuq ix-xogħol. L-implimentazzjoni tal-politiki dwar l-impjiegi, l-impjegabbiltà u x-xogħol deċenti li jimmiraw lejn l-iżvilupp tal-impjiegi u jiġġieldu kontra l-qgħad Il-promozzjoni tal-aċċess għal impjiegi produttiv deċenti fil-kuntest tal-ekonomija formali · L-iżvilupp tal-politika dwar l-impjiegi, l-impjegabbiltà u x-xogħol deċenti fil-Marokk filwaqt li jitqiesu l-Linji Gwida tal-istrateġija Ewropea tal-impjiegi u l-qafas ta' azzjoni definit fil-Konferenza Ministerjali Ewro-MEd dwar l-impjiegi f'Marrakech f'Novembru 2008, skont il-prinċipji ta' ġustizzja u ta’ ekwità soċjali, u b’mod partikolari: – Iż-żieda tar-rata ta’ attività tal-popolazzjoni fis-settur formali produttiv, iż-żieda tar-rata ta’ attività tan-nisa u tal-proporzjon ta’ ħaddiema indipendenti fil-popolazzjoni li taħdem; – L-iżvilupp tat-taħriġ li jwassal għal kwalifika (b’mod partikolari l-apprendistat u l-programmi ta' xogħol u studju), b’mod partikolari favur iż-żgħażagħ biex titjieb l-impjegabbiltà tagħhom; – L-adattament aħjar tal-kwalifiki meta jitqiesu l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, u b’mod partikolari l-iffaċilitar tal-integrazzjoni taż-żgħażagħ u tan-nisa f’impjiegi produttivi u formali; – L-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ evalwazzjoni u ta’ kontroll tal-miżuri ta’ promozzjoni attiva tal-impjiegi sabiex tiżdied l-effiċjenza u l-adegwatezza tagħhom għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol; It-tisħiħ tal-ħiliet tal-Aġenzija Nazzjonali għall-Promozzjoni tal-Impjiegi u tal-Ħiliet (Agence nationale pour la promotion de l’emploi et des compétences - ANAPEC); – L-implimentazzjoni tal-programm integrat tax-xogħol deċenti wara l-adozzjoni mill-Marokk u l-ILO, u l-monitoraġġ tal-għanijiet u l-indikaturi tiegħu. Il-promozzjoni tal-adozzjoni u l-applikazzjoni ta’ mekkaniżmu ġenerali tal-politiki ta’ protezzjoni soċjali u ta’ inklużjoni soċjali · L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ kumpens f’sitwazzjoni ta’ telf ta’ impjieg. · It-tkomplija tal-moviment ta’ tnaqqis kontinwu tal-għadd ta’ persuni li jinsabu f’faqar assolut jew relattiv jew f’sitwazzjoni ta’ vulnerabbiltà. · It-tkomplija tal-moviment ta’ tnaqqis kontinwu tar-rati ta’ esklużjoni soċjali (pereżempju l-perċentwal tal-popolazzjoni li jgħixu fi kwartieri tal-foqra). · It-tkomplija tal-kooperazzjoni bil-mira li jintlaħaq l-għan tal-Marokk ta' tnaqqis tal-faqar u t-titjib tal-koeżjoni soċjali. · Il-garanzija tal-inklużjoni soċjali attiva ta’ kulħadd billi titħeġġeġ il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, u dan b’mod partikolari għall-aktar gruppi vulnerabbli. · L-introduzzjoni ta’ miżuri amministrattivi u regolatorji konkreti għall-integrazzjoni soċjoprofessjonali tal-persuni b’diżabbiltà. · L-estensjoni tal-assigurazzjoni obbligatorja tas-saħħa (assurance maladie obligatoire - AMO) għall-kategoriji soċjoprofessjonali kollha (b’mod partikolari l-ħaddiema indipendenti, il-professjonijiet liberali u l-istudenti). · L-iskambju ta’ prattika tajba sabiex tiġi estiża l-kopertura u jiżdied il-livell tal-protezzjoni soċjali, b’mod partikolari għall-gruppi l-aktar żvantaġġati. · Il-garanzija tas-sostenibbiltà finanzjarja tas-sistema ta’ protezzjoni soċjali. It-tlestija tal-mekkaniżmu tal-kura jew tal-kopertura medika tal-assigurazzjoni b’mod li tkopri l-popolazzjoni kollha (u b’mod aktar partikolari ċ-ċittadini li huma soċjalment żvantaġġati) u biex tiżgura kura bażika ta’ kwalità · It-tnaqqis tal-ispejjeż diretti medji tal-familji (spejjeż “out of pocket”), b’mod partikolari għall-kategoriji li huma l-aktar żvantaġġati soċjalmement. · L-estensjoni tal-popolazzjoni effettivament koperta minn waħda mis-sistema ta’ assigurazzjoni tas-saħħa jew ta’ għajnuna għas-saħħa. Il-Konverġenza: Biex jiġu implimentati dawn ir-riformi, fir-rigward tal-konverġenza regolatorja, bl-appoġġ tal-UE, il-Marokk se jqis id-direttivi Ewropej dwar is-sigurtà u s-saħħa fuq ix-xogħol (tfassil ta’ mekkaniżmu leġiżlattiv u regolatorju ġdid dwar il-prevenzjoni tar-riskji okkupazzjonali), l-ugwaljanza tal-possibbiltajiet bejn l-irġiel u n-nisa, il-protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni, u d-dritt għax-xogħol, kif ukoll il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. 5.6 L-iżvilupp reġjonali u lokali · Il-konsolidament tal-proċess ta’ żvilupp fuq il-livell lokali: – It-tisħiħ tar-riżorsi istituzzjonali u finanzjarji tal-komuni, b’mod partikolari dawk rurali (“Komuni 2015”); – Il-ġeneralizzazzjoni tal-Pjanijiet Komunali ta’ Żvilupp (tfassil, adozzjoni, reviżjoni regolari); – Il-promozzjoni tal-interkomunalità; – Il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni komunali permezz tal-kompjuterizzazzjoni u d-dematerjalizzazzjoni tal-proċeduri u t-titjib tal-kwalità tas-servizz għaċ-ċittadini; – It-tisħiħ tal-isħubija bejn il-kollettivitajiet territorjali, is-settur privat u l-organizzazzjonijiet non governattivi għall-ħolqien u l-ġestjoni tal-infrastrutturi u t-tagħmir ta’ natura lokali u reġjonali; – L-użu ta' potenzjal fiskali tal-kollettivitajiet territorjali. · Jiġi aċċelerat it-tnaqqis tad-diskrepenzi bejn ir-reġjuni u bejn iż-żoni rurali u urbani: – L-istabbiliment u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-iżvilupp reġjonali u ta’ politiki li jimmiraw żoni speċifiċi (pereżempju: iż-żoni tal-muntanji); – It-tfassil u l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet ta’ Żvilupp Reġjonali (Plans de Développement Régional - PDRs) fis-16-il reġjun; – It-tnaqqis tad-diskrepanza fir-rigward tal-aċċess għall-infrastrutturi soċjali u ekonomiċi bażiċi; – It-tisħiħ tal-ħiliet tal-atturi tal-iżvilupp reġjonali u lokali; – Fl-evalwazzjonijiet konġunti li ġejjin (il-Marokk, il-Kummissjoni) tal-implimentazzjoni tal-Karta Ewro-Mediterranja għall-Impriżi, u skemm ikun hemm finanzjament disponibbli, għandu jitqies jekk il-Karta hijiex magħrufa u meqjusa fil-pajjiż kollu, inkluż barra miż-żoni ta' żvilupp ekonomiku, u liema huma l-effetti fir-reġjuni diversi u għall-benefiċjarji finali; – It-tisħiħ tal-kooperazzjoni permezz tal-programmi reġjonali u bejn transkonfinali bejn il-Marokk u l-UE biex jitnaqqas l-iżbilanċ fl-iżvilupp tar-reġjuni u tiżdied il-prosperità tagħhom. 5.7 L-iżvilupp soċjali u uman · It-titjib tal-effikaċja tal-proġetti tal-Inizjattiva Nazzjonali għall-Iżvilupp Uman (Initiative Nationale pour le Développement Humain - INDH). · It-tisħiħ tal-kontroll u tal-evlwazzjoni tal-proġetti tal-INDH. · Il-promozzjoni tal-mikroproġetti li jiġġeneraw l-impjiegi u dħul stabbli. · It-tisħiħ tal-parteċipazzjoni tan-nisa, taż-żgħażagħ u tal-persuni bi ħtiġijiet speċifiċi fl-organizzazzjonijiet ta’ governanza tal-INDH. 5.8 L-iżvilupp sostenibbli · L-implimentazzjoni tal-elementi dwar l-iżvilupp sostenibbli tal-Karta Nazzjonali għall-Ambjent u l-Iżvilupp Sostenibbli permezz tal-finalizzazzjoni tal-liġi qafas. · It-tkomplija tal-istabbiliment ta’ strutturi u proċeduri relatati mal-ippjanar strateġiku fil-qasam tal-iżvilupp sostenibbli kif ukoll il-koordinazzjoni bejn l-atturi differenti. 6. Il-kummerċ, is-suq u r-riforma regolatorja 6.1 L-approssimazzjoni tal-qafas leġiżlattiv tal-Marokk ma’ dak tal-UE f’dawn l-oqsma · L-istabbiliment ta’ mekkaniżmu biex tiġi identifikata d-diskrepanza bejn il-leġiżlazzjoni tal-Marokk u l-acquis Komunitarju sabiex jiġi faċilitat l-istabbiliment ta’ programm nazzjonali ta’ konverġenza. · L-identifikazzjoni tas-setturi prijoritarji għall-approssimazzjoni regolatorja kif ukoll ir-riżorsi nazzjonali meħtieġa u s-sekwenza tal-implimentazzjoni tagħha. 6.2 Ir-relazzjonijiet kummerċjali inkluża l-konklużjoni ta’ Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles Profond u Komprensiv B’mod konformi mar-rakkomandazzjonijiet tal-pjan direzzjonali Euromed u mal-għanijiet tad-dokument konġunt dwar l-Istatus Avvanzat, iż-żewġ partijiet l-ewwel se jaħdmu għall-konklużjoni ta’ Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles Profond u Komprensiv (DCFTA) u wara għat-twaqqif ta’ żona ekonomika komuni. L-implimentazzjoni tal-impenji meħuda fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni titolu II (Ċirkolazzjoni ħielsa tal-merkanzija) · Il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-kwistjonijiet relatati mat-taqsima kummerċjali tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni UE-Marokk, b’mod partikolari sabiex ikunu hemm tneħħija reċiproka tar-restrizzjonijiet fl-importazzjoni u l-esportazzjoni tal-oġġetti fl-aspetti kollha tariffarji u mhux tariffarji tiegħu. · It-tkomplija u l-approfondiment tal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tal-merkanzija b'koerenza mal-politiki settorjali. · L-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-ftehim dwar il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tal-prodotti agrikoli, tal-prodotti agrikoli pproċessati, tal-ħut u tal-prodotti tas-sajd. · It-taħriġ tal-persunal u t-tisħiħ tal-ħiliet amministrattivi fil-qasam tal-kummerċ internazzjonali. Il-kontribuzzjoni għall-iżgurar tat-twaqqif taż-żona ta’ kummerċ ħieles Ewro-Mediterranja · It-tkomplija tal-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles mas-sħab Mediterranji fuq il-livell reġjonali, intra-reġjonali jew bilaterali. · L-applikazzjoni u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-ftehim dwar s-soluzzjoni tat-tilwim kummerċjali inkluż l-appoġġ għat-taħriġ ta’ grupp ta’ arbitri Marokkini fil-kummerċ internazzjonali li jistgħu jeżerċitaw il-funzjoni ta’ arbitru fil-qafas ta’ proċedura ta’ soluzzjoni tat-tilwim. · Il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Agadir fl-oqsma kollha koperti mill-Ftehim sal-lum; iż-żieda tal-għadd ta' oqsma bħal pereżempju billi jiġu inklużi s-servizzi u l-investiment u t-tħeġġiġ tat-tkabbir ta’ Agadir lejn pajjiżi oħra tar-reġjun. · L-implimentazzjoni tal-inizjattivi għat-tisħiħ tal-isħubija Ewro-Mediterranja u b’mod partikolari fl-istabbiliment ta' mekkaniżmu Ewro-Mediterranju għall-iffaċilitar tal-kummerċ u l-investiment, li jkollu bħala komponent mekkaniżmu ta’ twissija u ta’ konsultazzjoni bikrija dwar miżuri li għandhom impatt fuq il-kummerċ u l-investiment. · It-tisħiħ tal-kooperazzjoni u tad-djalogu fl-istabbiliment u l-użu tal-istrumenti ta’ difiża kummerċjali. · It-tkomplija tan-negozjati bilaterali li huma għaddejjin dwar il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tas-servizzi u l-istabbiliment Konklużjoni ta’ DCFTA · It-tlestija tan-negozjati sabiex jiġi konkluż DCFTA bejn il-Marokk u l-UE li jikkontribwixxi għall-integrazzjoni gradwali tas-swieq tagħhom. · Fil-qafas tan-negozjati tad-DCFTA, is-setturi li ġejjin se jkunu koperti (lista mhux eżawrjenti, li tqis l-għażla tas-setturi prijoritarji fil-qafas tal-approssimazzjoni leġiżlattiva): – ir-regolamentazzjoni teknika dwar il-prodotti industrijali, l-istandards u l-evalwazzjoni tal-konformità; – is-swieq pubbliċi; – il-moviment u l-ħlas tal-kapitali; – il-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali; – il-miżuri sanitarji u fitosanitarji; – il-politika dwar il-kompetizzjoni; – id-dwana u l-iffaċilitar tal-kummerċ; – id-djalogu dwar l-istrumenti ta’ difiża kummerċjali; – l-approfondiment tal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tas-servizzi u l-protezzjoni tal-investimenti; – il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli; – l-analiżi tal-possibbiltajiet ta’ titjib tal-konċessjonijiet preferenzjali mogħtija fil-qafas tal-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles fir-rigward tal-prodotti agrikoli, tal-prodotti agrikoli pproċessati u tal-prodotti tas-sajd, filwaqt li jitqiesu l-politika agrikola, is-sensittività u l-ispeċfitajiet tal-prodotti kkonċernati taż-żewġ partijiet. 6.3 Faċilitar tal-aċċess għas-suq għall-prodotti industrijali 6.3.1 Il-kummerċ ħieles tal-prodotti industrijali (l-oqsma armonizzati tal-UE) L-iffaċilitar tal-aċċess għas-suq għall-prodotti industrijali. It-tkomplija tal-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Marokk dwar il-prodotti industrijali, mar-regolamentazzjoni u l-prattiki internazzjonali u Ewropej · Fil-qafas tal-Istatus Avvanzat, it-tkomplija tal-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli mal-acquis tal-UE u l-implimentazzjoni tagħha permezz tat-titjib tal-livell tal-infrastrutturi ta' kwalità. · It-tkomplija tal-approssimazzjoni tal-leġiżlazzjoni fir-rigward tal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-evalwazzjoni tal-konformità għall-armonizzazzjoni gradwali mal-qafas legali Ewropew fil-livell orizzontali u fis-setturi prijoritarji. · It-tisħiħ tal-istituzzjonijiet responsabbli għan-normalizzazzjoni (IMANOR), l-akkreditazzjoni (COMAC), l-evalwazzjoni tal-konformità, il-metroloġija u s-sorveljanza tas-suq, b’mod partikolari permezz ta’ skambju ta’ informazzjoni u ta’ għarfien espert u permezz tal-integrazzjoni tagħhom fl-istrutturi Ewropej u internazzjonali, inkluża l-adeżjoni għall-Kooperazzjoni Ewropea għall-Akkreditazzjoni-EA. · In-negozjazzjoni ta’ ftehim dwar l-evalwazzjoni tal-konformità u l-aċċettazzjoni tal-prodotti industrijali (Agreement on Conformity Assessment and Acceptance - ACAA) fis-setturi ta’ interess komuni fejn il-leġiżlazzjoni u l-istandards huma l-istess bħal fl-UE. 6.3.2 L-eliminazzjoni tar-restrizzjonijiet (l-oqsma mhux armonizzati tal-UE) L-iffaċilitar taċ-ċirkolazzjoni tal-merkanzija u t-titjib tal-kooperazzjoni amministrattiva · It-tkomplija tal-prevenzjoni tal-miżuri diskriminatorji u l-iżgurar li l-partijiet interessati jkollhom l-opportunità li jqajmu l-problemi identifikati. · It-tisħiħ tal-punt ta’ kuntatt ċentrali u l-punt ta’ informazzjoni stabblit fil-qafas tal-Ftehim dwar l-Ostakli Tekniċi għall-Kummerċ biex tiġi ffaċilitata t-trażmissjoni tal-informazzjoni u l-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Marokk, kif ukoll mal-operaturi ekonomiċi. · It-tkomplija tal-analiżi tal-leġiżlazzjoni tal-Marokk dwar it-tikkettar, il-kompożizzjoni, il-manifattura u d-deskrizzjoni tal-prodotti biex tiġi armonizzata aktar mal-prinċipji ġenerali eżistenti fl-UE. · L-identifikazzjoni u l-analiżi tal-ostakoli mhux tariffarji u l-iffaċilitar tat-tneħħija tagħhom permezz tal-mekkaniżmu Euromed tal-Iffaċilitar tal-Kummerċ. 6.4 Il-kwistjonijiet sanitarji u fitosanitarji It-titjib tas-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-iżgurar tas-sigurtà sanitarja tal-prodotti tal-ikel u l-għalf tal-annimali u l-iffaċilitar tal-kummerċ bejn il-Marokk u l-UE · It-tkomplija u l-implimentazzjoni tal-Ftehim tad-WTO dwar l-applikazzjoni tal-miżuri sanitarji u fitosanitarji (sanitary and phytosanitary measures - SPS) u tal-istandards internazzjonali tal-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali (Office international des épizooties - OIE), tal-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tal-Pjanti (Convention internationale pour la protection des végétaux - CIPV) u tal-Codex Alimentarius. · It-titjib tar-regoli fir-rigward tas-saħħa tal-annimali, tas-saħħa tal-pjanti u tas-sigurtà sanitarja tal-prodotti tal-ikel u tal-għalf għall-annimali, u l-benessri tal-annimali, sabiex il-livell jitqarreb lejn dak tal-protezzjoni u tar-regoli tal-UE, inklużi r-regoli tal-iġjene, tal-identifikazzjoni u tat-traċabbiltà, tal-animali ħajjin, tal-oġġetti tal-ikel, tal-għalf tal-annimali, tal-prodotti tas-sajd eċċ. B’mod partikolari: – l-adozzjoni tat-testi leġiżlattivi u regolatorji mfassla u vvalidati fil-qafas tal-proġett ta' ġemellaġġ iffinanzjat mill-UE fl-2007-2009; – l-adozzjoni tat-testi ta’ applikazzjoni tal-liġi Nru 28-07 dwar is-sigurtà sanitarja tal-prodotti tal-ikel. · It-tħeġġiġ tat-titjib tal-industriji agroalimentari inklużi l-industriji tas-sajd fir-rigward tal-istandards tal-iġjene u sanitarji b’mod konformi mal-liġi Nru 28-07. · Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-akkreditazzjoni tal-pestiċidi, tal-kontroll tar-residwi u tal-kontaminanti fil-prodotti tal-ikel u fl-għalf tal-annimali u miżuri ta' protezzjoni kontra l-introduzzjoni ta' organiżmi li jagħmlu l-ħsara fil-pjanti jew il-prodotti tal-pjanti. · Il-kooperazzjoni mal-Uffiċċju Nazzjonali għas-Sigurtà Sanitarja tal-Prodotti tal-Ikel (Office national de sécurité sanitaire des produits alimentaires - ONSSA) bl-għan li: – titjieb il-prevenzjoni u l-qerda tal-mard kontaġġjuż fl-annimali; – tiġi implimentata r-regolamentazzjoni l-ġdida fir-rigward tas-sigurtà sanitarja tal-prodotti tal-ikel (il-liġi Nru 28-07); – il-postijiet ta’ ispezzjoni fil-fruntieri jsiru konformi; – jitjiebu l-laboratorji sabiex jiġu akkreditati. · It-tkomplija tal-kooperazzjoni mal-ONSSA biex tiġi stabbilita, b’mod partikolari, sistema ta' reġjonalizzazzjoni fir-rigward tas-saħħa tal-annimali biex jiġu ffaċilitati l-esportazzjonijiet tal-Marokk fil-qafas tal-ftehim tal-kummerċ ħieles tal-merkanzija bejn il-Marokk u l-Unjoni Ewropea. · It-tkomplija tal-kooperazjoni fir-rigward tat-twissija sanitarja u l-parteċipazzjoni fi ħdan is-sistema ta’ twissija bikrija (rapid alert system for food and feed - RASFF) skont l-arranġamenti tal-UE. · It-tkomplija tal-parteċipazzjoni tal-Marokk fis-sistema TRACES (Trade Control and Expert System) · Il-kooperazzjoni mal-ONSSA bl-għan li tiġi stabbilita fil-Marokk sistema ta’ approvazzjoni tal-istabbilimenti agroalimentari (oġġetti tal-ikel li ġejjin mill-annimali). Din is-sistema għandha: a) tiggarantixxi l-protezzjoni tas-saħħa tal-konsumaturi fil-Marokk; b) tkun għodda li żżid it-trasparenza, il-previdibbiltà, il-fiduċja fil-kontrolli u, b’hekk, tiffaċilita l-kummerċ; c) tkun ibbażata fuq l-evalwazzjoni tal-effikaċja tas-sistemi uffiċjali ta’ spezzjoni u ta’ ċertifikazzjoni tal-pajjiżi esportaturi (aktar milli fuq prodotti jew stabbilimenti speċifiċi), b’mod konformi mad-direttivi u l-prinċipji tal-istandards internazzjonali u b’mod partikolari tal-istandard tal-Codex Alimentarius CAC/GL 26-1997; d) tiżgura l-effiċjenza u l-effikaċja tal-użu tar-riżordi tal-ONSSA. Il-Konverġenza: Biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, il-Marokk se jistabbilixxi prijoritajiet u se jadotta t-testi leġiżlattivi u regolatorji meħtieġa (pereżempju t-testi ta’ applikazzjoni tal-liġi Nru 28-07 dwar is-sigurtà sanitarja tal-prodotti tal-ikel kif ukoll l-abbozzi tat-testi mfassla u vvalidati fil-qafas tal-proġett ta’ ġemellaġġ iffinanzjat mill-UE fl-2007-2009). Fir-rigward tal-konverġenza regolatorja, bl-appoġġ tal-UE, il-Marokk se jqis il-leġiżlazzjoni Ewropea rilevanti fl-oqsma veterinarji u fitosanitarji. 6.5 L-agrikoltura u s-sajd L-agrikultura Il-modernizzazzjoni u t-tisħiħ tal-ħiliet fis-settur agrikolu fil-qafas tal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ u b'koerenza mal-perspettivi tal-Pjan għal Marokk Ekoloġiku (Plan Maroc Vert - PMV ): · L-iżvilupp tal-agrikoltura solidarja (Pilastru II tal-PMV), b’mod partikolari l-agrikoltura fuq skala żgħira tar-reġjuni fraġli u diffiċli. It-tipi ta’ azzjonijiet prijoritarji li jidħlu fil-qafas tat-tisħiħ tal-programmi ta’ sħubija proposti huma: – L-iżvilupp tal-arborikultura Mediterranja fiż-żoni tal-muntanji għall-ġlieda kontra l-faqar; – L-iżvilupp tal-prodotti lokali billi jiġu mmirati l-oqsma ta’ interess għaż-żewġ partijiet; – It-titjib tal-kuntest ekonomiku fis-settur agrikolu, b’mod partikolari fl-oqsma tal-makkinarju, il-kummerċjalizzazzjoni, is-servizzi għall-bdiewa li jaħdmu fuq skala żgħira, l-innovazzjoni fit-teknoloġija, ir-riċerja għat-titjib tal-produttività u tal-kwalità, eċċ); – L-iżvilupp tal-produzzjoni ta’ kwalità inkluża l-katina bijoloġika; – Il-kooperazzjoni fil-qasam tal-indikazzjonijiet ġeografiċi; – Il-konservazzjoni tar-riżorsi naturali u tal-bijodiversità. · Il-promozzjoni tal-produzzjoni ta’ kwalità u tal-konsolidament tal-kummerċ bejn is-setturi. · L-iffaċilitar, it-tisħiħ u t-tħeġġiġ tal-istabbiliment ta’ sħubiji bejn l-organizzazzjonijiet professjonali tal-produtturi agrikoli Marokkini u l-kontrapartijiet Ewropej tagħhom. · Jingħata bidu għan-negozjati għal ftehim bilaterali ta’ protezzjoni tal-Indikazzjonijiet Ġeografiċi tliet xhur wara d-dħul fis-seħħ tal-ftehim dwar il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ agrikolu, agroindustrijali u tas-sajd. · Tingħata għajnuna lill-Marokk sabiex fi żmien qasir jissodisfa l-kundizzjonijiet biex jipparteċipa fil-proġetti pilota ta’ żvilupp rurali (European Neighbourhood Programme for Agriculture and Rural Development - ENPARD) u biex fi