AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI

Gwida dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar drittijiet tal-konsumatur

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(2021/C 525/01)

WERREJ

INTRODUZZJONI 5

1. Kamp ta’ applikazzjoni 6

1.1. Il-kunċetti ta’ “kummerċjant” u ta’ “konsumatur” 6

1.2. Il-kunċett ta’ “kuntratt” 7

1.3. Kuntratti koperti 8

1.4. Kuntratti b’diversi skopijiet 9

1.5. Id-distinzjoni bejn is-servizzi diġitali u l-kontenut diġitali online 10

1.6. Kuntratti li jinvolvu ħlas u kuntratti li fihom il-konsumatur jipprovdi data personali 12

1.6.1. Kuntratti bi ħlas 12

1.6.2. Kuntratti fejn il-konsumatur jipprovdi data personali 13

1.7. Kuntratti li għalihom ma tapplikax id-Direttiva 14

1.7.1. Kuntratti ta’ kiri u kuntratti ta’ bini 14

1.7.2. Pakkett tal-ivvjaġġar 15

1.7.3. Kuntratti stabbiliti minn detentur ta’ kariga pubblika 16

1.7.4. Kuntratti għall-oġġetti intiżi għall-konsum kurrenti 16

1.7.5. Trasport ta’ passiġġieri 16

1.7.6. Bejgħ awtomatizzat 17

1.7.7. Ċerti kuntratti relatati mal-komunikazzjoni elettronika 17

1.8. Eżenzjoni possibbli ta’ kuntratti b’valur baxx lil hinn mill-post tan-negozju 18

1.9. Regoli għall-irkanti pubbliċi 19

2. Kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju 19

2.1. Kuntratti konklużi barra mill-post tan-negozju tal-kummerċjant 19

2.2. Kuntratti konklużi wara li l-konsumatur jiġi avviċinat barra mill-post tan-negozju 20

2.3. Kuntratti konklużi waqt vjaġġ promozzjonali organizzat mill-kummerċjant 21

3. Informazzjoni għall-konsumatur 22

3.1. Rekwiżiti ġenerali 22

3.1.1. Introduzzjoni 22

3.1.2. Ċarezza tal-informazzjoni u r-rabta mal-UCPD 22

3.1.3. Informazzjoni “diġà evidenti mill-kuntest” 23

3.1.4. Rekwiżiti ta’ informazzjoni f’leġiżlazzjoni oħra tal-UE 23

3.1.5. Impożizzjoni ta’ rekwiżiti ta’ informazzjoni addizzjonali 24

3.1.6. Eżenzjoni tat-tranżazzjonijiet “ta’ kuljum” 25

3.1.7. In-natura vinkolanti tal-informazzjoni prekuntrattwali 25

3.1.8. Rekwiżiti addizzjonali tal-lingwa 25

3.1.9. Oneru tal-provi 26

3.2. Rekwiżiti komuni għall-kuntratti fil-post tan-negozju u mill-bogħod/lil hinn mill-post tan-negozju 26

3.2.1. Karatteristiċi ewlenin 26

3.2.2. Identità u dettalji ta’ kuntatt tal-kummerċjant 27

3.2.3. Prezz 30

3.2.4. Kunsinna u eżekuzzjoni tal-kuntratt 31

3.2.5. L-arranġamenti għall-ħlas 32

3.2.6. Garanziji u servizzi ta’ wara l-bejgħ 32

3.2.7. Durata u terminazzjoni tal-kuntratt 34

3.2.8. Funzjonalità, kompatibbiltà u interoperabbiltà 34

3.3. Rekwiżiti addizzjonali għall-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju u mill-bogħod 36

3.3.1. Ipprezzar personalizzat 36

3.3.2. Kost għall-użu tal-mezzi ta’ komunikazzjoni mill-bogħod 36

3.3.3. Depożiti u garanziji finanzjarji 37

3.3.4. Mekkaniżmi ta’ rimedju barra mill-qorti 37

3.4. Rekwiżiti addizzjonali għas-swieq online 38

3.4.1. Kriterji ta’ klassifikazzjoni 38

3.4.2. L-istatus tal-parti kuntrattwali l-oħra 40

3.4.3. Informazzjoni dwar in-nuqqas ta’ applikabbiltà tad-dritt tal-UE dwar il-konsumatur 40

3.4.4. Allokazzjoni tar-responsabbiltajiet għall-kuntratt 41

3.4.5. Possibbiltà li jiġu imposti rekwiżiti ta’ informazzjoni addizzjonali 41

4. Rekwiżiti speċjali għall-kuntratti mill-bogħod 42

4.1. Definizzjoni ta’ kuntratt mill-bogħod 42

4.2. Informazzjoni prekuntrattwali 43

4.2.1. Informazzjoni li għandha tiġi ppreżentata direttament qabel ma ssir l-ordni 43

4.2.2. Buttuna ta’ konferma ta’ ordni 44

4.2.3. Informazzjoni dwar ir-restrizzjonijiet fuq il-kunsinna u fuq il-mezzi ta’ pagamenti 44

4.2.4. Kuntratti konklużi fuq mezzi ta’ komunikazzjoni mill-bogħod bi spazju jew b’ħin limitat 45

4.3. Kuntratti konklużi bit-telefon 46

4.4. Konferma tal-kuntratt 47

5. Dritt ta’ reċess 49

5.1. Kalkolu tal-perjodu tad-dritt ta’ reċess 49

5.1.1. Introduzzjoni 49

5.1.2. Punt tal-bidu tal-perjodu ta’ reċess 50

5.2. Informazzjoni dwar id-dritt ta’ reċess 51

5.3. Eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess 52

5.4. Konsegwenzi tar-reċess fir-rigward tad-data 53

5.5. Dritt ta’ reċess fir-rigward tal-oġġetti 54

5.5.1. Oġġetti multipli jew difettużi 54

5.5.2. Ritorn tal-oġġetti 54

5.5.3. Rimborż tal-pagamenti riċevuti mill-konsumatur 55

5.5.4. Responsabbiltà tal-konsumatur għall-immaniġġjar ħażin tal-oġġetti 56

5.5.5. Riskju meta l-oġġetti jiġu rritornati lill-kummerċjant 58

5.6. Dritt ta’ reċess minn kuntratti għal servizzi u għal utilitajiet pubbliċi 58

5.6.1. Kunsens tal-konsumatur għal prestazzjoni immedjata 58

5.6.2. Obbligu ta’ kumpens tal-konsumatur 60

5.7. Dritt ta’ reċess minn kuntratti għal kontenut diġitali online 61

5.8. Konsegwenzi tan-nuqqas ta’ informar dwar id-dritt ta’ reċess 62

5.8.1. Konsegwenzi fir-rigward tal-oġġetti 63

5.8.2. Konsegwenzi fir-rigward tas-servizzi u tal-utilitajiet pubbliċi 63

5.8.3. Konsegwenzi fir-rigward tal-kontenut diġitali online 64

5.9. Terminazzjoni tal-kuntratt wara l-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess 64

5.10. Kuntratti anċillari 65

5.11. Eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess 65

5.11.1. Oġġetti jew servizzi li għalihom il-prezz jiddependi fuq iċ-ċaqliq fis-suq finanzjarju 65

5.11.2. Oġġetti li saru skont l-ispeċifikazzjonijiet tal-konsumatur jew personalizzati b’mod ċar 66

5.11.3. Oġġetti li jistgħu jiddeterjoraw jew jiskadu malajr 67

5.11.4. Oġġetti ssiġillati għall-protezzjoni tas-saħħa ta’ raġunijiet ta’ iġjene 67

5.11.5. Oġġetti li jitħalltu b’mod inseparabbli ma’ oġġetti oħrajn 68

5.11.6. Kuntratti b’data speċifika jew b’perjodu speċifiku ta’ eżekuzzjoni 68

5.11.7. Tiswijiet mitlubin mill-konsumatur 69

5.12. Għażliet regolatorji f’każ ta’ żjarat jew ta’ vjaġġi promozzjonali mhux mitlubin 69

5.12.1. Introduzzjoni 69

5.12.2. Estensjoni tal-perjodu tad-dritt ta’ reċess 70

5.12.3. Derogi mill-eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess 71

6. Kunsinna 71

7. Trasferiment tar-riskju 72

8. Tariffi għall-użu tal-mezz ta’ pagament 73

8.1. Introduzzjoni 73

8.2. Definizzjoni ta’ “tariffi” 73

8.3. Definizzjoni tal-“kost” imġarrab mill-kummerċjant 74

8.3.1. It-Tariffa għas-Servizzi tan-Negozjant u kostijiet diretti oħrajn 74

8.3.2. Kostijiet ġenerali tat-tmexxija ta’ negozju 74

8.3.3. Kostijiet eliġibbli li jiġġustifikaw tariffa għall-użu ta’ mezz ta’ pagament 74

8.4. Pagamenti fi flus kontanti barranin 75

9. Komunikazzjoni bit-telefon 76

10. Pagamenti addizzjonali 77

11. Infurzar 77

11.1. Infurzar pubbliku u privat 77

11.2. Applikazzjoni għal kummerċjanti ta’ pajjiżi terzi 78

11.3. Penali 79

11.3.1. Kriterji għall-impożizzjoni ta’ penali 79

11.3.2. Penali fil-kuntest ta’ azzjonijiet ta’ infurzar koordinati tas-CPC 80

ANNESS 82

INTRODUZZJONI

L-iskop tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) dwar drittijiet tal-konsumatur (minn hawn ’il quddiem imsejħa s-“CRD” jew id-“Direttiva”) huwa li tikseb livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur madwar l-UE kollha u li tikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern billi tagħmel approssimazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-liġijiet, tar-regolamenti u tad-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti (2).

L-iskop ta’ dan l-Avviż ta’ Gwida (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “Avviż”) huwa li jiffaċilita l-applikazzjoni effettiva tad-Direttiva. L-Avviż għandu wkoll l-għan li jżid l-għarfien tad-Direttiva fost il-partijiet interessati kollha, bħall-konsumaturi, in-negozji, l-awtoritajiet tal-Istati Membri, inklużi l-qrati nazzjonali, u l-prattikanti legali, madwar l-UE. Ikopri l-emendi introdotti mid-Direttiva (UE) 2019/2161 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) fir-rigward tal-infurzar u tal-modernizzazzjoni aħjar tar-regoli tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur li jidħlu fis-seħħ fit-28 ta’ Mejju 2022. Għaldaqstant, parti minn din il-gwida tirrifletti u tiddiskuti r-regoli li għadhom ma daħlux fis-seħħ fid-data tal-ħruġ ta’ dan l-Avviż. It-taqsimiet u l-punti rilevanti huma indikati b’mod ċar.

L-Avviż jirrifletti l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem imsejħa l-“QĠUE” jew “il-Qorti”) dwar id-Direttiva mid-dħul fis-seħħ tagħha fit-13 ta’ Ġunju 2014. Mid-data tal-applikazzjoni tagħha, id-Direttiva ssostitwiet id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE (4) biex tħares lill-konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mill-lok tan-negozju u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5) dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi in rigward ta’ kuntratti li jsiru mill-bogħod. Is-CRD żammet ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttivi preċedenti 85/577/KEE u 97/7/KE. Għalhekk, il-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti relatata mal-interpretazzjoni ta’ dawk id-Direttivi hija msemmija f’dan id-dokument ukoll, fejn applikabbli.

L-Avviż ma janalizzax l-applikazzjoni tad-Direttiva fl-Istati Membri individwali, inklużi d-deċiżjonijiet tal-qrati nazzjonali u ta’ korpi kompetenti oħrajn. Minbarra s-sorsi differenti ta’ informazzjoni disponibbli fl-Istati Membri, l-informazzjoni dwar id-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu d-Direttiva, dwar il-ġurisprudenza u dwar il-letteratura legali hija disponibbli fil-Bażi tad-Data dwar il-Liġi tal-Konsumatur aċċessibbli permezz tal-portal tal-Ġustizzja elettronika (6).

Dan l-Avviż huwa indirizzat lill-Istati Membri tal-UE u lill-Iżlanda, lil-Liechtenstein u lin-Norveġja bħala firmatarji tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (7) (ŻEE). Għalhekk, ir-referenzi għall-UE, għall-Unjoni jew għas-Suq Uniku għandhom jinftiehmu bħala referenzi għaż-ŻEE jew għas-suq taż-ŻEE.

Dan l-Avviż huwa maħsub bħala dokument ta’ gwida biss – it-test tal-leġiżlazzjoni tal-UE nnifisha biss għandu forza legali. Kwalunkwe qari awtorevoli tal-liġi jrid jinkiseb mit-test tad-Direttiva u b’mod dirett mid-deċiżjonijiet tal-Qorti. Dan l-Avviż iqis is-sentenzi tal-Qorti ppubblikati sa Ottubru 2021 u ma jistax jippreġudika żviluppi ulterjuri tal-ġurisprudenza tal-Qorti.

L-opinjonijiet espressi f’dan l-Avviż ma jistgħux jippreġudikaw il-pożizzjoni li l-Kummissjoni Ewropea tista’ tieħu quddiem il-Qorti. L-informazzjoni li tinsab f’dan l-Avviż hija ta’ natura ġenerali u ma tindirizzax speċifikament lil xi individwu jew entità partikolari. La l-Kummissjoni Ewropea u lanqas xi persuna li taġixxi f’isem il-Kummissjoni Ewropea ma hija responsabbli għal kwalunkwe użu li jista’ jsir mill-informazzjoni li ġejja.

Peress li dan l-Avviż jirrifletti l-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku fiż-żmien tal-abbozzar, il-gwida offruta tista’ tiġi mmodifikata f’data aktar tard.

1. Kamp ta’ applikazzjoni

1.1. Il-kunċetti ta’ “kummerċjant” u ta’ “konsumatur”

Kif stabbilit fl-Artikolu 1 tagħha, is-CRD tapplika għal “kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti”. Għalhekk, sabiex kuntratt ikun kopert mid-Direttiva, huwa neċessarju li jiġi stabbilit li parti waħda għalih tkun kummerċjant, kif iddefinit fl-Artikolu 2(2), u l-parti l-oħra tkun konsumatur, kif iddefinit fl-Artikolu 2(1).

Skont l-Artikolu 2(1), “konsumatur” hija kwalunkwe persuna fiżika li, f’kuntratti koperti mid-Direttiva, tkun qiegħda taġixxi għal skopjiet li jkunu lil hinn mis-sengħa, min-negozju jew mill-professjoni tagħha. Minn dik id-dispożizzjoni jirriżulta li jridu jiġu ssodisfati żewġ kundizzjonijiet kumulattivi sabiex persuna taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak il-kunċett, jiġifieri li: (i) il-persuna tkun persuna fiżika, u (ii) il-persuni jaġixxu għal skopijiet mhux professjonali.

Kif spjegat fil-Premessa 13, l-Istati Membri jistgħu jżommu jew jintroduċu leġiżlazzjoni nazzjonali li tikkorrispondi għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fir-rigward ta’ kuntratti li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, pereżempju, billi jestendu l-applikazzjoni tar-regoli nazzjonali wkoll għal persuni fiżiċi li ma humiex konsumaturi skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) jew għal persuni ġuridiċi, bħal organizzazzjonijiet mhux governattivi, negozji ġodda jew intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

F’dan ir-rigward, fil-Kawża C-329/19 Condominio di Milano (8), il-Qorti kkonfermat li l-kunċett ta’ “konsumatur” jista’ jitwessa’ mill-ġurisprudenza nazzjonali b’tali mod li r-regoli protettivi tiegħu jkunu japplikaw ukoll għal kuntratt bejn kummerċjant u suġġett tal-liġi, li ma jkunx persuna fiżika, bħall-“condominio” (assoċjazzjoni ta’ koproprjetarji) fid-dritt Taljan.

Barra minn hekk, il-Qorti ddikjarat li l-kunċett ta’ “konsumatur” jirreferi għal individwu mhux involut f’attivitajiet kummerċjali jew ta’ negozju (9). Dan it-tieni kriterju għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-Premessa 17, li tintroduċi l-kwalifika ta’ “użu predominanti”: “[…] fil-każ ta’ kuntratti għal żewġ għanijiet, fejn il-kuntratt huwa konkluż għal skopijiet parzjalment fl-ambitu jew parzjalment barra mill-ambitu tal-kummerċ ta’ persuna u l-iskop ta’ kummerċ tant huwa limitat li mhuwiex predominanti fil-kuntest kumplessiv tal-kuntratt, dik il-persuna wkoll għandha titqies bħala konsumatur”.

Għalhekk, persuna fiżika li, f’kuntratti koperti minn din id-Direttiva, qed taġixxi għal skopijiet li primarjament ikunu barra mill-kummerċ, min-negozju, mis-sengħa jew mill-professjoni tagħha taqa’ wkoll taħt id-definizzjoni ta’ “konsumatur”. Tali klassifikazzjoni għandha tkun ibbażata fuq valutazzjoni każ b’każ (10).

“Kummerċjant” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(2) bħala persuna fiżika jew ġuridika li taġixxi, “f’isimha jew għall-interessi tagħha, għall-iskopijiet relatati mal-kummerċ, in-negozju, is-sengħa jew il-professjoni tagħha”. Mhux biss persuni bi sjieda privata, iżda wkoll persuni bi sjieda pubblika jistgħu jiġu kkwalifikati bħala kummerċjant.

Fil-Kawża C-105/17 Kamenova (11) , il-Qorti nnotat li l-kunċett ta’ “kummerċjant” huwa ddefinit kważi b’mod identiku kemm fis-CRD kif ukoll fid-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali (12) (minn hawn ’il quddiem imsejħa l-“UCPD”) u, għalhekk, irid jiġi interpretat b’mod uniformi. Fuq il-bażi tal-ġurisprudenza żviluppata skont il-UCPD, il-Qorti interpretat il-kunċett ta’ “kummerċjant” b’mod wiesa’ meta kkunsidrat li dan irid jiġi ddeterminat fir-rigward tal-kunċett relatat iżda dijametrikament oppost ta’ “konsumatur”. Fir-rigward ta’ kummerċjant, il-konsumatur huwa f’pożizzjoni aktar dgħajfa, u jeħtieġlu jitqies li huwa anqas infurmat, ekonomikament aktar dgħajjef u legalment anqas esperjenzat mill-parti l-oħra għall-kuntratt. Il-klassifikazzjoni bħala “kummerċjant” teħtieġ valutazzjoni ta’ każ b’każ ta’ dawn, filwaqt li jitqiesu l-kriterji indikattivi li ġejjin:

(i) jekk il-bejgħ twettaqx b’mod organizzat;

(ii) jekk dak il-bejgħ kienx maħsub sabiex jiġġenera profitt;

(iii) jekk il-bejjiegħ kellux informazzjoni teknika u għarfien espert relatat mal-prodotti li offra għall-bejgħ li l-konsumatur mhux bilfors li kellu, bir-riżultat li l-bejjiegħ kien f’pożizzjoni aktar vantaġġuża mill-konsumatur;

(iv) jekk il-bejjiegħ kellux status legali li kien jippermettilu jinvolvi ruħu f’attivitajiet kummerċjali;

(v) sa liema punt il-bejgħ kien konness mal-attività kummerċjali jew professjonali tal-bejjiegħ;

(vi) jekk il-bejjiegħ kienx soġġett għall-VAT;

(vii) jekk il-bejjiegħ, li jaġixxi f’isem kummerċjant partikolari jew f’ismu stess jew permezz ta’ persuna oħra li taġixxi f’ismu u għan-nom tiegħu, irċeviex remunerazzjoni jew inċentiv;

(viii) jekk il-bejjiegħ xtrax oġġetti ġodda jew użati sabiex jerġa’ jbigħhom, u b’hekk għamel din l-attività waħda regolari, frekwenti u/jew simultanja meta mqabbla mal-attività kummerċjali jew tan-negozju normali tiegħu;

(ix) jekk l-oġġetti għall-bejgħ kinux kollha tal-istess tip jew tal-istess valur; u

(x) jekk l-offerta kinitx ikkonċentrata fuq numru żgħir ta’ oġġetti.

Il-QĠUE enfasizzat li dawn il-kriterji la huma eżawrjenti u lanqas esklużivi, u, fil-prinċipju, il-konformità ma’ wieħed jew aktar mill-kriterji ma hijiex biżżejjed, waħedha, sabiex tikklassifika lil dik il-persuna bħala “kummerċjant”. Is-sempliċi fatt li l-bejgħ huwa maħsub sabiex jiġġenera profitt jew li persuna fiżika tippubblika, fl-istess ħin, fuq pjattaforma online numru ta’ reklami li joffru oġġetti ġodda u użati għall-bejgħ ma jistax ikun biżżejjed, waħdu, sabiex dik il-persuna tiġi kklassifikata bħala “kummerċjant” (13).

F’sitwazzjonijiet li fihom ikun involut intermedjarju (bħal suq online) jew kummerċjant li jirrappreżenta lil kummerċjant ieħor, dawn il-kummerċjanti differenti għandhom jagħmluha ċara lill-konsumatur liema kummerċjant ikun il-parti kuntrattwali għall-konsumatur u x’inhuma r-rwoli u r-responsabbiltajiet rispettivi tal-kummerċjanti differenti. Din il-mistoqsija hija ttrattata aktar fit-taqsima 3.2.2.1.

F’dan ir-rigward, id-Direttiva (UE) 2019/2161 emendat is-CRD, billi introduċiet rekwiżit għall-fornituri tas-swieq online sabiex jinformaw lill-konsumatur jekk il-fornitur terz ikunx qed jaġixxi bħala “kummerċjant” jew “mhux kummerċjant” (konsumatur par), fuq il-bażi ta’ dikjarazzjoni mill-fornitur terz lill-fornitur tas-suq online. Ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni għas-swieq online huma indirizzati fit-taqsima 3.4.2.

1.2. Il-kunċett ta’ “kuntratt”

Il-fattur skattatur għall-applikazzjoni tad-Direttiva huwa l-offerta sabiex jiġi konkluż kuntratt bejn kummerċjant u konsumatur. Id-Direttiva ma tiddefinixxix “il-kuntratt” u ma tiddeterminax iċ-ċirkostanzi meta jitqies li jkun ġie konkluż kuntratt li għalih tapplika d-Direttiva. Huwa f’idejn il-qrati nazzjonali u l-awtoritajiet tal-infurzar fl-Istat Membru kkonċernat li jivvalutaw jekk relazzjoni legali tikkostitwixxix “kuntratt”. Skont l-Artikolu 3(5) tagħha:

Artikolu 3 5. Din id-Direttiva ma għandhiex taffettwa l-liġi kuntrattwali ġenerali nazzjonali, bħar-regoli dwar il-validità, il-formazzjoni jew l-effett ta’ kuntratt, sakemm l-aspetti relatati mal-liġi kuntrattwali ġenerali mhumiex regolati minn din id-Direttiva.

Pereżempju, id-Direttiva hija mingħajr preġudizzju għar-regoli nazzjonali dwar il-liġi kuntrattwali dwar it-trasferiment ta’ drittijiet u ta’ obbligi kuntrattwali minn konsumatur għal ieħor.

Għandu jiġi nnotat li kuntratt uniku jista’ jkopri diversi oġġetti, kemm oġġetti ta’ merkanzija kif ukoll oġġetti ta’ kontenut diġitali. Pereżempju, skont it-termini tiegħu, kuntratt ta’ abbonament uniku jista’ jkopri l-provvista ta’ firxa ta’ kontenut diġitali. Għaldaqstant, jekk tkun koperta minn kuntratt ta’ abbonament, kull provvista ta’ kontenut diġitali individwali f’dak l-kuntratt ma tkunx tikkostitwixxi kuntratt ġdid għall-finijiet tad-Direttiva.

F’C-922/19 Stichting Waternet (14) , il-Qorti indirizzat il-kwistjoni dwar jekk il-provvista kontinwa tal-ilma f’abitazzjoni fil-każ ta’ bidla fl-okkupazzjoni mingħajr it-talba espressa tal-okkupant il-ġdid tikkostitwixxix “bejgħ mhux mitlub” skont it-tifsira tal-punt 29 tal-Anness I tal-UCPD (“lista sewda”), li jirriżulta fi dritt għall-konsumatur li ma jħallasx għal tali provvista f’konformità mal-Artikolu 27 tas-CRD. Il-każ kien jeħtieġ, fost l-oħrajn, determinazzjoni dwar jekk kuntratt jistax jitqies bħala konkluż bejn kumpanija li tipprovdi l-ilma u konsumatur, fin-nuqqas tal-kunsens espliċitu ta’ dak il-konsumatur.

Il-Qorti rrikonoxxiet li l-provvista tal-ilma mhux dejjem tista’ teħtieġ l-eżistenza ta’ kuntratt. Huwa possibbli wkoll li r-relazzjoni legali bejn il-fornitur rispettiv u l-konsumatur tkun irregolata kompletament mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, fir-rigward kemm tal-provvista tal-ilma [minn dan il-professjonist], kif ukoll tal-ispejjeż marbuta ma din il-provvista li għandhom jiġu sostnuti mill-konsumatur (15).

F’każ bħal dan fejn ma jkun hemm l-ebda kuntratt, id-Direttiva ma tapplikax għar-relazzjoni bejn il-fornitur u l-konsumatur. Fi kwalunkwe każ, jibqa’ deċiżiv jekk ir-relazzjoni rispettiva titqiesx bħala “kuntratt” skont id-dritt nazzjonali applikabbli.

1.3. Kuntratti koperti

Id-Direttiva tirregola ċerti aspetti tal-kuntratti bejn kummerċjant u konsumatur. L-ewwel nett, tiddistingwi bejn kuntratti differenti skont iċ-ċirkustanzi tal-konklużjoni tagħhom:

(1) kuntratti konklużi barra mill-bini tan-negozju tal-kummerċjant (kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju);

(2) kuntratti konklużi bl-użu ta’ mezzi ta’ komunikazzjoni mill-bogħod – fuq l-Internet, inkluż permezz tas-swieq online, bit-telefon eċċ. (kuntratti mill-bogħod); u

(3) kuntratti għajr kuntratti mill-bogħod jew lil hinn mill-post tan-negozju (tipikament dawn ikunu kuntratti konklużi fi ħwienet tradizzjonali, minn hawn ’il quddiem imsejħin “kuntratti “fil-post tan-negozju”).

Id-Direttiva tagħmel distinzjoni ulterjuri bejn it-tipi ta’ kuntratti li ġejjin fuq il-bażi tas-suġġett:

(1) kuntratti ta’ bejgħ;

(2) kuntratti ta’ servizzi, inklużi kuntratti għal servizzi diġitali;

(3) kuntratti għall-provvista ta’ kontenut diġitali li ma huwiex ipprovdut fuq mezz tanġibbli (“kuntratti għall-kontenut diġitali online”); u

(4) kuntratti għall-provvista ta’ ilma, ta’ gass jew ta’ elettriku, meta ma jinbiegħux f’volum limitat ta’ kwantità stabbilita, jew ta’ tisħin distrettwali (“kuntratti għall-provvista ta’ utilitajiet pubbliċi”).

Il-kuntratti tal-bejgħ u l-kuntratti tas-servizzi huma ddefiniti fl-Artikolu 2(5) u (6) tad-Direttiva. Il-kuntratti għall-kontenut diġitali online u għall-provvista tal-utilitajiet pubbliċi ma humiex iddefiniti espressament, iżda l-Premessa 19 tispjega li, għall-finijiet tad-Direttiva, ma humiex ikklassifikati bħala kuntratti ta’ bejgħ jew ta’ servizzi.

Għalkemm ħafna mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva japplikaw b’mod ġenerali għall-erba’ tipi ta’ kuntratti, hemm regoli li japplikaw biss għal tip speċifiku ta’ kuntratt. B’mod partikolari, il-kuntratti differenti (ara l-Artikolu 9) għandhom regoli differenti dwar il-kalkolu tal-perjodu li matulu jista’ jiġi eżerċitat id-dritt ta’ reċess (ara wkoll it-taqsima 5 dwar id-dritt ta’ reċess).

Il-Premessa 19 tiċċara wkoll li d-Direttiva tqis bħala “oġġetti” kontenut diġitali fornut fuq mezz tanġibbli. Tirreferi għall-kontenut diġitali fornut fuq CD jew fuq DVD bħala eżempji iżda l-istess approċċ japplika wkoll għal kontenut diġitali pprovdut fuq mezzi oħrajn jew fuq apparat intelliġenti, bħal pereżempju console tal-logħob b’logħob installat minn qabel. Irrispettivament mit-tip ta’ mezz tanġibbli (16), il-kuntratt għal tali kontenut diġitali jaqa’ taħt ir-regoli tas-CRD dwar id-dritt ta’ reċess applikabbli għal kuntratti ta’ bejgħ (17).

Peress li d-definizzjoni tal-kuntratt tal-bejgħ (ara aktar ’il quddiem) tirreferi għat-trasferiment ta’ sjieda tal-oġġetti mill-kummerċjant lill-konsumatur (jiġifieri kuntratti min-negozju għall-konsumatur), id-Direttiva ma tapplikax għall-kuntratti li taħthom huwa l-konsumatur li jittrasferixxi oġġetti lill-kummerċjant, pereżempju, karozza jew ġojjellerija użata.

1.4. Kuntratti b’diversi skopijiet

Artikolu 2 (5) “kuntratt ta’ bejgħ” tfisser kwalunkwe kuntratt li taħtu l-kummerċjant jittrasferixxi jew jimpenja ruħu li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ oġġetti lil konsumatur, inkluż kwalunkwe kuntratt li għandu bħala s-suġġett tiegħu kemm oġġetti kif ukoll servizzi; (6) “kuntratt ta’ servizz” tfisser kwalunkwe kuntratt li mhuwiex kuntratt ta’ bejgħ li taħtu l-kummerċjant iforni jew jimpenja ruħu li jforni servizz, inkluż servizz diġitali, lill-konsumatur;

Fil-prattika, ħafna kuntratti konklużi bejn il-kummerċjanti u l-konsumaturi, li għalihom tapplika d-Direttiva, fihom elementi kemm ta’ servizzi kif ukoll ta’ oġġetti. F’dawn il-każijiet, l-aħħar parti tad-definizzjoni skont l-Artikolu 2(5) hija rilevanti peress li tiddefinixxi kuntratt ta’ bejgħ ukoll bħala “kwalunkwe kuntratt li għandu bħala l-oġġett tiegħu kemm l-oġġetti kif ukoll is-servizzi”.

Skont id-definizzjoni fl-Artikolu 2(5), il-kriterju għall-klassifikazzjoni ta’ kuntratt bħala “kuntratt ta’ bejgħ” huwa t-trasferiment tas-sjieda tal-oġġetti lill-konsumatur. Għalhekk, jekk l-iskop prinċipali ta’ kuntratt huwa t-trasferiment tas-sjieda ta’ ċerti oġġetti, għandu jiġi kklassifikat bħala kuntratt ta’ bejgħ anki jekk ikopri wkoll servizzi relatati pprovduti mill-bejjiegħ, bħall-installazzjoni, il-manutenzjoni jew kull ipproċessar ieħor, irrispettivament mill-valur relattiv tal-oġġetti u tas-servizzi.

Eżempji ta’ kuntratti li jkopru kemm oġġetti kif ukoll servizzi u li normalment għandhom jitqiesu bħala kuntratti ta’ bejgħ minħabba l-iskop ewlieni tagħhom:

— ix-xiri ta’ sett tal-kċina ġdid, inkluża l-installazzjoni tiegħu fil-appartament tal-konsumatur;

— ix-xiri ta’ elementi speċifiċi ta’ kostruzzjoni, bħal twieqi u bibien, inkluża l-installazzjoni tagħhom fid-dar tal-konsumatur;

— ix-xiri ta’ smartphone mobbli flimkien ma’ abbonament għal servizz ta’ komunikazzjoni elettronika.

B’kuntrast, jekk it-trasferiment tas-sjieda ta’ oġġetti speċifiċi ma jkunx l-iskop prinċipali tal-kuntratt imħallat, il-kuntratt ma għandhomx jitqiesu bħala kuntratt ta’ bejgħ.

Eżempji ta’ kuntratti li jkopru kemm is-servizzi kif ukoll l-oġġetti li għandhom jiġu kklassifikati bħala kuntratti ta’ servizzi minħabba l-iskop ewlieni tagħhom:

— kuntratt għat-tiswija, għar-rinnovazzjoni u għall-kostruzzjoni ta’ anness għal bini (ara l-Premessa 26);

— kuntratt sabiex wieħed jattendi lekċer, inkluż it-tqassim ta’ pinen u ta’ fowlders lill-parteċipanti;

— kuntratt għal kors ta’ taħriġ, inkluż it-tqassim ta’ ktieb tal-kors għal kull parteċipant.

Din l-interpretazzjoni hija sostnuta mill-ġurisprudenza stabbilita sew tal-QĠUE dwar il-moviment liberu tal-oġġetti u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi, li għadha pertinenti wkoll fil-kuntest ta’ din id-Direttiva.

Pereżempju, fil-kawża C-20/03 Marcel Burmanjer il-Qorti ddikjarat li attività ekonomika għandha tiġi eżaminata fil-kuntest jew tal-moviment liberu tal-oġġett jew inkella tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi jekk waħda minn dawn “hija kompletament sekondarja meta mqabbla mal-oħra u li tista’ tiġi assoċjata magħha” (18).

Dan ifisser ukoll li kuntratt imħallat għandu jitqies bħala kuntratt ta’ bejgħ jekk il-fatti juru li l-iskop attwali tiegħu jkun it-trasferiment tas-sjieda tal-oġġetti:

— Pereżempju, jekk il-bejgħ tal-ktieb tal-kors kellu post partikolarment prominenti fl-offerta tal-kummerċjant għal kors ta’ taħriġ u fil-komunikazzjoni bejn il-partijiet, u jekk dan il-ktieb tal-kors kellu valur relattiv sinifikanti meta mqabbel mal-prezz totali tat-taħriġ, il-kuntratt jista’ jiġi kklassifikat bħala kuntratt ta’ bejgħ aktar milli kuntratt ta’ servizz għall-iskopijiet tad-Direttiva.

Min-naħa l-oħra, anki meta kuntratt imħallat jirriżulta fil-produzzjoni ta’ xi ħaġa f’forma tanġibbli, għandu jitqies bħala kuntratt ta’ servizz sakemm is-suġġett tal-kuntratt ikun servizz intellettwali jew tas-sengħa u l-kunsinna sussegwenti jkollha biss funzjoni anċillari (19):

— Pereżempju, il-kuntratt ma’ perit sabiex jiddisinja dar u l-kuntratt ma’ avukat sabiex iħejji u jippreżenta kawża t-tnejn huma kuntratti ta’ servizz, għalkemm fl-aħħar hemm riżultat tanġibbli (eż. pjanti għall-kostruzzjoni, talba, jew rikors). Bl-istess mod, il-kuntratt ma’ artist sabiex ipitter u l-kuntratt ma’ fotografu għal sessjoni ta’ ritratti għal tieġ huma kuntratti ta’ servizz.

Fil-qosor, kull kuntratt imħallat għandu jiġi klassifikat fuq il-bażi tal-iskop ewlieni reali tiegħu. Il-fatt li l-kuntratt jista’ jinkludi għażla sabiex wieħed jidħol fi ftehimiet sussegwenti minnu nnifsu ma għandux ibiddel il-karatteristiċi tiegħu. Pereżempju:

— Jekk kuntratt għall-kiri ta’ oġġetti jinkludi biss għażla li tiġi ttrasferita s-sjieda, mhux obbligu, għandu jiġi kklassifikat bħala kuntratt ta’ servizz għall-iskopijiet tad-Direttiva.

Il-klassifikazzjoni ta’ kuntratt bħala kuntratt ta’ bejgħ jew kuntratt ta’ servizz tiddetermina kif jiġi kkalkolat il-perjodu ta’ reċess (l-Artikolu 9). Għall-kuntratti ta’ servizz, il-perjodu ta’ reċess ta’ 14-il jum jibda jiddekorri mill-konklużjoni tal-kuntratt. Għall-kuntratti ta’ bejgħ, il-perjodu ta’ reċess jibda jiddekorri biss wara li jkunu waslu l-oġġetti. Barra minn hekk, uħud mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva, bħall-Artikoli 18 u 20 dwar it-twassil u t-trasferiment tar-riskju, japplikaw għal kuntratti ta’ bejgħ biss.

L-istess kuntratt ta’ bejgħ jew ta’ servizz jista’ jkopri wkoll servizzi li ma humiex irregolati bid-Direttiva dwar Drittijiet tal-Konsumatur. Pereżempju, kuntratt ta’ bejgħ jew ta’ servizz jista’ jagħmilha possibbli li jitħallas il-prezz f’pagamenti parzjali b’rata tal-imgħax speċifika. Kuntratt bħal dan ikun soġġett ukoll għar-regoli speċifiċi li jirregolaw is-servizzi finanzjarji għall-konsumatur (20). Ir-regoli dwar kuntratti anċillari fl-Artikolu 15 tad-Direttiva jkunu japplikaw b’analoġija (ara t-taqsima 5.10).

1.5. Id-distinzjoni bejn is-servizzi diġitali u l-kontenut diġitali online

Id-Direttiva (UE) 2019/2161 iċċarat id-definizzjoni ta’ “kuntratt ta’ servizzi” fis-CRD bħala li tinkludi wkoll kuntratti għal “servizzi diġitali” (ara d-definizzjoni fit-taqsima preċedenti). Barra minn hekk, id-Direttiva (UE) 2019/2161 introduċiet, fl-Artikolu 2(16), definizzjoni ta’ “servizz diġitali”, li tirreferi għad-definizzjoni tagħha fil-punt (2) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva dwar il-Kontenut Diġitali (UE) 2019/770 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (21) (“DCD”).

L-Artikolu 2 tad-Direttiva dwar il-Kontenut Diġitali jistipula hekk:

Artikolu 2 (1) “kontenut diġitali” tfisser data li tiġi prodotta u pprovduta f’forma diġitali; (2) “servizz diġitali” tfisser: (a) servizz li jippermetti lill-konsumatur joħloq, jipproċessa, jaħżen jew li jkollu aċċess għal data f’forma diġitali; jew (b) servizz li jippermetti l-kondiviżjoni ta’ data f’format diġitali jew il-kondiviżjoni magħha, li tkun imtellgħa jew maħluqa mill-konsumatur jew utenti oħra ta’ dak is-servizz;

Il-Premessa 19 tad-DCD tispjega li “[bil-]għan li taħseb għal żviluppi teknoloġiċi mgħaġġlin u biex il-kunċett ta’ kontenut diġitali jew servizzi diġitali jibqa’ validu fil-futur, jenħtieġ li din id-Direttiva tkopri, inter alia, programmi tal-kompjuter, applikazzjonijiet, video files, audio files, logħob diġitali, kotba elettroniċi jew pubblikazzjonijiet elettroniċi oħra, u wkoll servizzi diġitali […] inkluż software bħala servizz , bħall-video sharing u l-audio sharing u l-ospitar ta’ fajls oħra, il-word processing jew il-logħob offrut fl-ambjent tal-cloud computing u l-midja soċjali.” Ta’ min jinnota li filwaqt li t-tieni sett ta’ eżempji huwa attribwit b’mod ċar għall-kategorija ta’ servizzi diġitali, il-klassifikazzjoni tal-ewwel sett ta’ eżempji bħala kontenut jew servizzi diġitali tiddependi fuq il-modalità ta’ trażmissjoni jew ta’ aċċess kif ukoll speċifiċitajiet oħrajn tal-mudell tan-negozju.

Il-Premessa 30 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tipprovdi gwida ulterjuri dwar id-distinzjoni tal-kuntratti għall-kontenut diġitali online minn kuntratti għal servizzi diġitali. B’mod partikolari, “[e]żempji ta’ servizzi diġitali huma servizzi ta’ kondiviżjoni ta’ vidjo u awdjo u l-ospitar ta’ fajls oħra, word processing jew logħob offruti fl-ambjent tal-cloud, cloud storage, posta web, midja soċjali u applikazzjonijiet tal-cloud”. B’kuntrast ma’ dan, “[ħ]afna kuntratti għall-forniment ta’ kontenut diġitali [online] […] huma kkaratterizzati minn att uniku ta’ forniment lill-konsumatur ta’ biċċa jew biċċiet speċifiċi ta’ kontenut diġitali, bħal fajls speċifiċi tal-mużika jew tal-vidjo.”

Għaldaqstant, is-servizzi diġitali huma, pereżempju:

— abbonamenti għall-ħażna fuq l-Internet ta’ stampi maħluqa mill-konsumatur, għal networks soċjali jew għat-telefonija fuq l-Internet bil-vuċi/vidjo;

— abbonamenti għal servizzi online dwar it-temp jew it-traffiku;

— abbonamenti għal gazzetti/bullettini online (ara wkoll l-eċċezzjoni mid-dritt ta’ reċess fil-punt (j) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 16, li tapplika għall-provvista ta’ gazzetta iżda mhux għall-abbonamenti ta’ gazzetta).

Il-Premessa 30 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tirrikonoxxi li madankollu jista’ jkun diffiċli li ssir distinzjoni bejn ċerti tipi ta’ kontenut diġitali online u ta’ servizzi diġitali. Għalhekk, ‘[f]ejn ikun hemm dubju dwar jekk il-kuntratt huwiex kuntratt ta’ servizz jew kuntratt għall-forniment ta’ kontenut diġitali li mhuwiex fornut fuq mezz tanġibbli, jenħtieġ li japplikaw ir-regoli tad-dritt ta’ reċess għas-servizzi.”

Id-distinzjoni bejn il-kuntratti għall-kontenut diġitali online u l-kuntratti għas-servizzi diġitali hija importanti minħabba r-reġimi differenti tad-dritt ta’ reċess. Ir-regoli dwar id-dritt ta’ reċess għal kuntratti ta’ servizz jippermettu lill-konsumatur jittestja s-servizz b’mod effettiv u jiddeċiedi, matul il-perjodu ta’ 14-il jum mill-konklużjoni tal-kuntratt, jekk iżommux jew le.

B’kuntrast ma’ dan, fil-punt (m) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 16 ma hemm l-ebda dritt ta’ reċess fil-każ tal-provvista ta’ kontenut diġitali online, soġġett għal diversi kundizzjonijiet. F’konformità mal-emendi introdotti mid-Direttiva (UE) 2019/2161, dawn il-kundizzjonijiet huma li l-eżekuzzjoni tkun bdiet bil-kunsens espliċitu minn qabel tal-konsumatur u bir-rikonoxximent li, b’din, il-konsumatur jitlef id-dritt ta’ reċess u li l-kummerċjant ikun ipprovda konferma tal-kuntratt konkluż (ara wkoll it-taqsima 5.7).

Il-Qorti ċċarat f’C-641/19 PE Digital li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess skont l-Artikolu 16(m) tas-CRD applikabbli għal kuntratti għal kontenut diġitali online għandha tiġi interpretata b’mod strett (22). Il-każ kien jikkonċerna r-reċess minn ftehim ta’ sottoskrizzjoni tal-primjum għal sit web ta’ dating, iżda biss wara li l-konsumatur ikun ħa test tal-personalità li pprovda għażla ta’ rakkomandazzjonijiet għal sħab fuq il-bażi ta’ algoritmu proprjetarju.

Il-Qorti ddikjarat li l-Artikolu 16(m), moqri flimkien mal-Artikolu 2(11) tas-CRD, irid jiġi interpretat bħala li jfisser li l-ġenerazzjoni ta’ tali rapport dwar il-personalità ma tikkostitwixxix l-provvista ta’ “kontenut diġitali”. Il-Qorti nnotat ukoll b’mod aktar ġenerali li, fid-dawl tal-Premessa 19 tad-Direttiva, servizz, bħal dak ipprovdut mis-sit Internet ta’ appuntamenti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jippermetti lill-konsumatur li joħloq, jipproċessa jew li jaħżen data f’forma diġitali, jew li jaċċedi għaliha, u li jippermetti l-qsim jew kwalunkwe interazzjoni oħra ma’ data fil-forma diġitali li tittella’ jew tinħoloq mill-konsumatur jew minn utenti oħra ta’ dan is-servizz, ma jistax jitqies, bħala tali, bħala l-provvista ta’ “kontenut diġitali” skont it-tifsira tal-Artikolu 16(m) (23).

Pereżempju, il-forniment ta’ logħob vidjo jista’ jinvolvi kemm kuntratti għall-kontenut diġitali online kif ukoll kuntratti għas-servizzi diġitali. Logħob li jista’ jitniżżel normalment jikkwalifika bħala kontenut diġitali online meta l-użu tiegħu ma jiddependix fuq l-involviment kontinwu tal-fornitur tal-logħob. B’kuntrast ma’ dan, il-logħob online pprovdut f’ambjent tal-cloud ikun jikkwalifika bħala servizzi diġitali.

Il-mikrotranżazzjonijiet fil-logħob (xiri fl-applikazzjoni) f’tali logħob li jtejbu l-esperjenza tal-utenti rispettivi, bħal oġġetti virtwali, normalment jikkwalifikaw bħala kuntratti għal kontenut diġitali online. Barra minn hekk, ix-xiri fl-applikazzjoni ta’ kontenut li jista’ jintuża barra mil-logħba (eż. rekordjar tas-sessjoni tal-logħob li tista’ titniżżel jew tiġi kondiviża fuq pjattaforma ta’ video-sharing) normalment jikkostitwixxi kuntratt għall-kontenut diġitali online. B’kuntrast ma’ dan, ix-xiri ta’ kontenut primjum li jespandi l-ambjent tal-logħob online ikun jirrappreżenta servizz diġitali ġdid li jikkomplementa dak oriġinali.

1.6. Kuntratti li jinvolvu ħlas u kuntratti li fihom il-konsumatur jipprovdi data personali

L-Artikolu 3 tas-CRD li jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu ġie emendat bid-Direttiva (UE) 2019/2161. Il-paragrafu 1 emendat issa jirreferi għall-“ħlas ta’ prezz” bħala kundizzjoni għall-applikazzjoni tad-Direttiva.

Fl-istess ħin, żdied paragrafu 1a ġdid li jestendi l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva għal kuntratti għal kontenut diġitali online u għal kuntratti għal servizzi diġitali li fihom il-konsumatur jipprovdi data personali lill-kummerċjant (soġġett għal xi eċċezzjonijiet).

Artikolu 3 1. Din id-Direttiva għandha tapplika , taħt il-kundizzjonijiet u sal-punt stabbiliti fid-dispożizzjonijiet tagħha, għal kwalunkwe kuntratt konkluż bejn kummerċjant u konsumatur fejn il-konsumatur iħallas jew jimpenja ruħu li jħallas il-prezz . Hija għandha tapplika għal kuntratti għall-provvista ta’ ilma, gass, elettriku jew tisħin distrettwali, inkluż min-naħa ta’ fornituri pubbliċi, sa fejn dawn il-komoditajiet huma fornuti fuq bażi kuntrattwali. 1a. Din id-Direttiva għandha tapplika wkoll f’każ fejn il-kummerċjant iforni jew jimpenja ruħu li jforni kontenut diġitali li mhuwiex fornut fuq mezz tanġibbli jew servizz diġitali lill-konsumatur u l-konsumatur jipprovdi jew jimpenja ruħu li jipprovdi data personali lill-kummerċjant , ħlief fejn id-data personali pprovduta mill-konsumatur tkun ipproċessata esklussivament mill-kummerċjant għall-finijiet tal-provvista tal-kontenut diġitali li mhuwiex fornut fuq mezz tanġibbli jew servizz diġitali skont din id-Direttiva jew għall-kummerċjant biex jikkonforma mar-rekwiżiti legali li għalihom ikun soġġett, u l-kummerċjant ma jipproċessa dik id-data għal ebda fini oħra.

1.6.1. Kuntratti bi ħlas

Id-Direttiva (UE) 2019/2161 emendat id-definizzjonijiet ta’ kuntratti ta’ bejgħ u ta’ servizzi stabbiliti fl-Artikolu 2(5) u (6) tas-CRD li ma għadhomx jirreferu għall-konsumatur li jħallas “prezz”. Madankollu, filwaqt li jitqiesu l-emendi fl-Artikolu 3, dawn il-kuntratti għadhom soġġetti għad-Direttiva biss meta l-konsumatur ikollu jħallas prezz (sakemm is-suġġett ta’ kuntratt ta’ servizz ma jkunx servizz diġitali – ara aktar ’il quddiem).

Il-“ħlas ta’ prezz” għandu jinftiehem b’mod wiesa’, u jkopri wkoll strumenti b’ċertu valur konvertibbli jew monetarju (anki jekk jista’ jvarja fiż-żmien), bħal vawċers, (24) kupuni li jissarrfu, il-punti ta’ lealtà, kif ukoll rappreżentanza diġitali tal-valur (25) bħal vawċers elettroniċi, kupuni elettroniċi u muniti virtwali.

Id-Direttiva tapplika irrispettivament mill-valur tat-tranżazzjoni, u għalhekk huma koperti wkoll servizzi ta’ abbonament b’valur baxx (eż. EUR 5 fix-xahar jew fis-sena sabiex wieħed jirċievi aċċess għal prodotti jew għal offerti primjum). Id-Direttiva tidher li tapplika għal kuntratti ta’ servizz li jinkludu kuntratti għal servizzi diġitali, li jinkludu perjodu ta’ prova bla ħlas u huma awtomatikament konvertiti f’kuntratti bi ħlas ladarba jintemm il-perjodu ta’ prova (sakemm il-konsumatur ma jwaqqafx il-kuntratt qabel ma jintemm il-perjodu ta’ prova).

Meta (verżjoni limitata) tas-servizz diġitali tkun disponibbli mingħajr ħlas, u wara dan il-konsumatur ikun jista’ jagħżel li jakkwista s-servizz (sħiħ) bi ħlas, jiġu konklużi żewġ kuntratti separati suċċessivi. F’dan il-każ, id-Direttiva tapplika għall-kuntratt bi ħlas, filwaqt li l-applikabbiltà tagħha għall-ewwel kuntratt għall-verżjoni (limitata) mingħajr ħlas tas-servizz diġitali se tiddependi fuq jekk il-konsumatur jipprovdix data personali skont il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(1a).

Id-Direttiva ma tapplikax għal rigali jew għal servizzi pprovduti mill-kummerċjant mingħajr il-ħlas tal-prezz, jiġifieri “mingħajr ħlas” (26).

1.6.2. Kuntratti fejn il-konsumatur jipprovdi data personali

Id-Direttiva tapplika għal kuntratti għal kontenut diġitali online u għal kuntratti għal servizzi diġitali li taħthom il-konsumatur jipprovdi data personali lill-kummerċjant (27). F’dan ir-rigward, is-CRD issegwi l-istess approċċ bħad-Direttiva dwar il-Kontenut Diġitali (“DCD”).

— Pereżempju, is-CRD se tapplika għal kuntratti li jipprovdu aċċess mingħajr ħlas għall-kontenut diġitali online jew għas-servizzi diġitali u l-konsumatur jagħti l-kunsens tiegħu għall-proċessar ta’ data personali wkoll għal finijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni.

Madankollu, bħad-DCD, is-CRD ma tkoprix kuntratti għal kontenut diġitali online u kuntratti għal servizzi diġitali fejn id-data personali tiġi pproċessata biss għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt u tal-konformità mar-rekwiżiti legali. Il-Premessa 34 tad-Direttiva (UE) 2019/2161 tiċċara li tali rekwiżiti legali jistgħu jinkludu, pereżempju, ir-reġistrazzjoni tal-konsumatur għal finijiet ta’ sigurtà u ta’ identifikazzjoni fejn tkun stabbilita speċifikament mid-dritt applikabbli.

Barra minn hekk, kif spjegat fil-Premessa 35 tad-Direttiva (UE) 2019/2161, id-Direttiva ma tapplikax għal sitwazzjonijiet li fihom il-konsumatur, mingħajr ma jkun ikkonkluda kuntratt mal-kummerċjant, ikun espost għal reklami esklussivament sabiex jikseb aċċess għal kontenut diġitali jew għal servizz diġitali (28).

Tiċċara wkoll li d-Direttiva ma tapplikax għal sitwazzjonijiet li fihom il-kummerċjant jiġbor biss metadata, bħal informazzjoni dwar l-apparat jew il-brawżer tal-konsumatur (“it-teħid tal-marki tas-swaba’ tal-apparat” jew “it-teħid tal-marki tas-swaba’ tal-brawżer”) jew il-kronoloġija tal-ibbrawżjar, ħlief meta din is-sitwazzjoni titqies bħala kuntratt skont id-dritt nazzjonali (29).

Meta l-kuntratt jinvolvi l-ipproċessar ta’ data personali, il-kummerċjant jeħtieġlu jikkonforma mal-obbligi tiegħu skont il-liġi tal-konsumatur kif ukoll – fil-kapaċità tiegħu ta’ kontrollur – mal-obbligi skont ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“GDPR”) (30). Iż-żewġ oqfsa legali japplikaw għar-relazzjoni bejn in-negozju u l-konsumatur simultanjament u b’mod komplementari.

Għall-kuntratti kollha li fihom il-konsumatur jipprovdi data personali (irrispettivament minn jekk ikunx involut ħlas jew le), il-kummerċjant jeħtieġlu jinforma lill-konsumatur dwar l-għanijiet tal-proċessar fiż-żmien meta tinkiseb id-data personali. Barra minn hekk, il-kontrollur irid juri li l-proċessar ta’ data personali jista’ jkun ibbażat fuq waħda mir-raġunijiet legali stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tal-GDPR. “Kuntratt” (l-Artikolu 6(1)(b) tal-GDPR) huwa waħda mill-bażijiet legali awtorizzati hemmhekk. Madankollu, din il-bażi ġuridika hija valida biss għall-proċessar “meħtieġ għat-twettiq ta’ kuntratt” li huwa interpretat strettament (31).

Għaldaqstant, għall-operazzjonijiet ta’ pproċessar li ma humiex meħtieġa għat-twettiq tal-kuntratt, il-kummerċjant jeħtieġlu jibbaża wkoll fuq bażi ġuridika awtorizzata oħra għall-ipproċessar skont il-GDPR, pereżempju, il-kunsens liberu u informat tal-konsumatur (l-Artikolu 6(1)(a)) (32). F’konformità mal-GDPR, il-kunsens tal-konsumaturi jkun validu biss jekk jingħata b’mod liberu, speċifiku, informat u mhux ambigwu. Fil-kuntest ta’ relazzjoni kuntrattwali, il-kunsens jista’ jingħata liberament biss jekk ma jkunx kundizzjonali għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt (l-Artikolu 7(4) tal-GDPR). Għalhekk, li wieħed ikun jista’ jirtira l-kunsens mingħajr detriment huwa rekwiżit essenzjali għall-validità tal-kunsens (il-Premessa 42 tal-GDPR). Wara r-reċess tal-kunsens, il-kummerċjant ma jistax ikompli jipproċessa legalment id-data personali li l-ipproċessar tagħha kien ibbażat fuq dak il-kunsens.

Għaldaqstant, għall-operazzjonijiet ta’ pproċessar li ma humiex meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt, il-kontrollur tal-kummerċjant jeħtieġlu jiżgura li jkun hemm bażi ġuridika oħra għall-ipproċessar skont il-GDPR. B’kuntrast ma’ dan, il-“kuntratt” skont it-tifsira tas-CRD jinkludi d-drittijiet u l-obbligi kollha tal-partijiet, irrispettivament mid-distinzjoni fil-bażi ġuridika għall-ipproċessar ta’ data personali skont il-GDPR.

L-identifikazzjoni tal-attivitajiet ta’ pproċessar fil-kuntest ta’ kuntratti mal-konsumaturi u l-bażi ġuridika korretta skont il-GDPR tista’ tgħin lill-kummerċjant jifhem jekk il-“kuntratt” li jikkonkludi mal-konsumatur ikunx soġġett għas-CRD. Fil-prattika, meta l-kummerċjant ikollu jiddependi fuq kunsens separat tal-konsumatur jew fuq bażi ġuridika oħra skont il-GDPR (ħlief obbligu legali) għall-ipproċessar ta’ data personali tal-konsumaturi, il-kuntratt li fil-kuntest tiegħu jkun qed iseħħ dan l-ipproċessar ikun soġġett għar-rekwiżiti tas-CRD.

1.7. Kuntratti li għalihom ma tapplikax id-Direttiva

Kif spjegat fit-taqsima preċedenti, skont l-emenda miġjuba mid-Direttiva (UE) 2019/2161 għall-Artikolu 3 tas-CRD, id-Direttiva ma tapplikax għal kuntratti fejn il-konsumatur ma jħallasx prezz jew, fil-każ ta’ kuntratti għal kontenut diġitali online jew għal servizzi diġitali, fejn il-konsumatur la jħallas il-prezz u lanqas ma jipprovdi data personali lill-kummerċjant.

Barra minn hekk, l-Artikolu 3(3) jelenka kategoriji speċifiċi ta’ kuntratti esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. Pereżempju, id-Direttiva ma tapplikax għall-kuntratti għal servizzi finanzjarji, li jinkludu l-assigurazzjoni u l-investiment. Is-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa, il-logħob tal-azzard, it-timeshare u s-servizzi relatati tal-vaganzi huma esklużi wkoll. Is-servizzi tat-trasport tal-passiġġieri u l-kuntratti ta’ pakketti tal-ivvjaġġar (33) huma esklużi fil-prinċipju, għalkemm għadhom japplikaw dispożizzjonijiet speċifiċi.

Aktar spjegazzjonijiet huma pprovduti hawn taħt. Bħala regola ġenerali, dawn l-eċċezzjonijiet iridu jiġu interpretati b’mod ristrett (34).

1.7.1. Kuntratti ta’ kiri u kuntratti ta’ bini

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal kuntratti: (e) għall-ħolqien, l-akkwist jew it-trasferiment ta’ proprjetà immobbli jew tad-drittijiet fuq proprjetà immobbli; (f) għall-kostruzzjoni ta’ bini ġdid, it-trasformazzjoni sostanzjali ta’ bini eżistenti u għall-kiri ta’ akkomodazzjoni għal skop residenzjali;

L-eċċezzjoni taħt il-punt (e) tikkonċerna l-kategorija ġenerali ta’ proprjetà immobbli, inkluża l-art, filwaqt li l-punt (f) jittratta l-bini.

Filwaqt li l-kiri ta’ akkomodazzjoni għal skopijiet residenzjali huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, il-kiri ta’ akkomodazzjoni mhux għal skopijiet residenzjali huwa kopert. Dan huwa wkoll spjegat fil-Premessa 26: “[…] Il-kuntratti ta’ servizzi partikolarment dawk li jikkonċernaw il-kostruzzjoni ta’ annessi għall-bini (pereżempju garaxx jew veranda) u dawk li jikkonċernaw it-tiswija u r-rinnovazzjoni ta’ bini apparti dak ta’ konverżjoni sostanzjali, għandhom ikunu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva , kif ukoll kuntratti li jikkonċernaw servizzi ta’ aġenziji immobbiljari u kuntratti li jikkonċernaw il-kiri ta’ akkomodazzjoni mhux għal skopijiet residenzjali.”

— Pereżempju, il-kiri ta’ spazju għall-parkeġġ jew sala għall-festi huwa soġġett għad-Direttiva.

Għandha ssir distinzjoni bejn il-kuntratti tal-kostruzzjoni u l-kuntratti ta’ servizz relatati mal-kostruzzjoni. Fil-Kawża C-208/19 NK, il-Qorti nnotat li l-eċċezzjoni skont l-Artikolu 3(3)(f) ma tapplikax għal kuntratt bejn perit u konsumatur, li skont din tal-ewwel huwa meħtieġ iħejji d-disinji għall-kostruzzjoni ta’ bini ġdid. Għalkemm id-disinn jiġi qabel ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, huwa proċess separat, u fil-fatt ma jkun hemm l-ebda ċertezza li l-bini fil-fatt se jinbena (35).

Barra minn hekk, fuq il-bażi tal-Artikolu 2(3) u (4) u tal-punt (c) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 16, tali kuntratt ma jistax jitqies bħala il-forniment ta’ oġġetti li saru għall-ispeċifikazzjonijiet tal-konsumatur jew personalizzati b’mod ċar, skont it-tifsira tad-dispożizzjoni msemmija l-aħħar. Għalkemm id-disinji jistgħu jiġu pprovduti f’forma tanġibbli fuq karta jew bħala kontenut diġitali, is-suġġett tal-kuntratt huwa servizz intellettwali – disinn arkitettoniku, u l-kunsinna sussegwenti għandha biss funzjoni anċillari (36).

Skont il-loġika ta’ hawn fuq, is-CRD għandha tapplika għal ftehimiet ta’ servizz li jistgħu jkunu relatati mal-kostruzzjoni iżda jikkostitwixxu proċess separat b’riżultat indipendenti, bħal kuntratti konklużi ma’ ġeometri, kuntratti għad-disinn intern, ippjanar tal-pajsaġġ, eċċ.

1.7.2. Pakkett tal-ivvjaġġar

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal kuntratti: (g) dwar pakketti kif definiti fil-punt 2 tal-Artikolu 3 tad-Direttiva (UE) 2015/2302 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. L-Artikolu 6 (7), l-Artikolu 8(2) u (6) u l-Artikoli 19, 21 u 22 ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw mutatis mutandis għal pakketti kif definiti fil-punt 2 tal-Artikolu 3 tad-Direttiva (UE) 2015/2302 fir-rigward ta’ vjaġġaturi kif definiti fil-punt 6 tal-Artikolu 3 ta’ dik id-Direttiva;

Ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva japplikaw għal kuntratti ta’ pakketti tal-ivvjaġġar, kif definiti mid-Direttiva (UE) 2015/2302 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (37) dwar il-Pakketti tal-Ivvjaġġar, jiġifieri l-għażla regolatorja tal-Istati Membri sabiex jistabbilixxu rekwiżiti lingwistiċi għall-informazzjoni kuntrattwali (l-Artikolu 6(7)); informazzjoni li l-kummerċjanti jeħtiġilhom jipprovdu lill-konsumaturi direttament qabel ma jikkonkludu kuntratt b’mezzi elettroniċi, inkluż dwar l-obbligu tal-konsumatur li jħallas (l-Artikolu 8(2); l-għażla regolatorja tal-Istati Membri rigward il-konferma tal-offerta fil-każ ta’ kuntratti mill-bogħod konklużi bit-telefon (l-Artikolu 8(6)); il-projbizzjoni tat-tariffi għall-użu ta’ mezzi ta’ pagamenti (l-Artikolu 19); il-projbizzjoni tal-użu tan-numri tat-telefon b’rati ogħla minn dik bażika (l-Artikolu 21); u r-rekwiżit għal kunsens espliċitu tal-konsumaturi għal pagamenti addizzjonali (l-Artikolu 22).

Għandu jiġi nnotat li d-Direttiva dwar il-Pakketti tal-Ivvjaġġar tirregola wkoll l-hekk imsejħa “arranġamenti tal-ivvjaġġar marbutin” (38), li jinkludu tal-anqas żewġ tipi differenti ta’ servizzi tal-ivvjaġġar mixtrijin għall-finijiet tal-istess vjaġġ jew btala, iżda ma jikkostitwixxux pakkett (skont it-tifsira ta’ dik id-direttiva) u jirriżultaw mill-konklużjoni ta’ kuntratti separati ma’ fornituri individwali ta’ servizzi tal-ivvjaġġar. Is-CRD tistabbilixxi r-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali u tapplika għall-kuntratti ta’ servizzi individwali li jinkludu arranġament tal-ivvjaġġar marbut, soġġetti għal-limitazzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(3) u fil-punt (l) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 16 tagħha. Pereżempju, fir-rigward tal-kuntratti għas-servizzi tat-trasport tal-passiġġieri, japplikaw biss ir-rekwiżiti skont l-Artikolu 8(2) u l-Artikoli 19, 21 u 22 (ara t-taqsima 1.7.5 aktar ’il quddiem għal aktar informazzjoni).

1.7.3. Kuntratti stabbiliti minn detentur ta’ kariga pubblika

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal kuntratti: (i) li, skont il-liġijiet tal-Istati Membri, huma stabbiliti bl-intervent ta’ uffiċjali pubbliku, obbligat mil-liġi li jkun indipendenti u imparzjali, li għandu jiggarantixxi, billi jipprovdi informazzjoni ġuridika kompluta, li l-konsumatur jikkonkludi l-kuntratt fuq il-bażi biss ta’ deċiżjoni ġuridika għaqlija u bil-għarfien tar-rilevanza ġuridika tagħha;

Id-Direttiva ma tidentifikax id-detenturi ta’ kariga pubblika msemmijin f’din id-dispożizzjoni. Madankollu, hija tistabbilixxi l-kriterji li huma jeħtiġilhom jissodisfaw sabiex il-kuntratt jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. Din l-eċċezzjoni tapplika biss għall-kuntratti stabbiliti mid-detentur ta’ kariga pubblika (pereżempju nutar pubbliku) li jkun soġġett, skont id-dritt nazzjonali, għall-kundizzjonijiet kollha taħt l-Artikolu 3(3)(i):

— Pereżempju, l-eċċezzjoni ma tkunx applikabbli għal kuntratt li għalih detentur ta’ kariga pubblika, li għandu l-obbligu statutorju li jkun indipendenti u imparzjali, ikun sempliċement iċċertifika l-identità tal-partijiet.

Sabiex din l-eċċezzjoni tkun applikabbli, ma jidhirx neċessarju li d-dritt nazzjonali jirrikjedi li l-kuntratt inkwistjoni jiġi konkluż permezz tas-servizzi ta’ detentur ta’ kariga pubblika. L-eċċezzjoni għandha tapplika wkoll jekk waħda jew iż-żewġ partijiet fil-kuntratt volontarjament jitolbu li detentur ta’ kariga pubblika jistabbilixxi l-kuntratt tagħhom (39).

1.7.4. Kuntratti għall-oġġetti intiżi għall-konsum kurrenti

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal kuntratti: (j) ta’ provvista ta’ ikel, xorb u oġġetti oħra intiżi għall-konsum kurrenti fil-familja u fiżikament fornuti minn kummerċjant f’dawriet frekwenti u regolari fid-djar, residenzi jew post tax-xogħol tal-konsumatur;

Din l-eċċezzjoni teħtieġ li jiġu ssodisfati żewġ kundizzjonijiet, jiġifieri:

(a) li l-kummerċjant iwassal l-oġġetti permezz ta’ “dawriet frekwenti u regolari”, u

(b) li dawn l-oġġetti jkunu għall-“konsum kurrenti fil-familja”.

Ir-referenza espliċita għall-kunsinna fil-“post tax-xogħol” tal-konsumatur f’din id-dispożizzjoni tissuġġerixxi li l-konsum proprju tal-oġġetti mhux bilfors jeħtieġ li jseħħ fid-dar.

1.7.5. Trasport ta’ passiġġieri

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal kuntratti: (k) ta’ servizzi tat-trasport ta’ passeġġieri, għajr għall-Artikolu 8(2) u l-Artikoli 19 u 22;

Id-Direttiva (UE) 2019/2161 emendat din l-eċċezzjoni u għamlet l-Artikolu 21 dwar ir-rekwiżit tar-“rata bażika” għall-komunikazzjonijiet bit-telefon postkuntrattwali applikabbli wkoll għat-trasport tal-passiġġieri (ara t-taqsima 9 għal aktar informazzjoni).

Fil-Kawża C-583/18 DB Vertrieb, il-Qorti ddikjarat li din l-eċċezzjoni ma tapplikax għall-bejgħ ta’ karti ta’ skont għat-trasport, li, għaldaqstant, jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva.

Il-Qorti kkwalifikat lil dan tal-aħħar bħala tip ta’ “kuntratt ta’ servizz” b’oġġett speċjali li fih innifsu ma huwiex intiż direttament sabiex jippermetti t-twettiq ta’ trasport ta’ passiġġieri. Minflok, il-kuntratt b’għan li jagħti d-dritt lill-konsumatur għal tnaqqis fil-prezz meta l-kuntratti ta’ trasport tal-passiġġieri jiġu sussegwentement konklużi u l-kuntratt għax-xiri ta’ biljett tal-passiġġieri huma żewġ kuntratti li huma legalment distinti minn xulxin, b’tali mod li l-ewwel ma jistax jitqies bħala kuntratt marbut b’mod inseparabbli ma’ dan tal-aħħar. Ix-xiri ta’ kard li tagħti lid-detentur tagħha l-intitolament għal tnaqqis fil-prezzijiet meta jixtri biljetti tat-trasport mhux neċessarjament jinvolvi l-konklużjoni sussegwenti ta’ kuntratt li l-oġġett tiegħu jkun it-trasport tal-passiġġier innifsu (40).

1.7.6. Bejgħ awtomatizzat

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal kuntratti: (l) konklużi permezz ta’ magni awtomatiċi tal-bejgħ jew bini kummerċjali awtomatizzat;

Din l-eċċezzjoni tapplika għal kuntratti konklużi fil-preżenza fiżika tal-konsumatur u fil-post fejn jinbiegħ/jiġi pprovdut l-oġġett jew is-servizz b’mezzi awtomatizzati, bħal magni awtomatiċi tal-bejgħ, stazzjonijiet awtomatizzati tal-fjuwil jew faċilitajiet ta’ parkeġġ.

1.7.7. Ċerti kuntratti relatati mal-komunikazzjoni elettronika

Artikolu 3 3. Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal kuntratti: (m) konklużi mal-operaturi tat-telekomunikazzjonijiet permezz ta’ telefons pubbliċi bi ħlas għall-użu tagħhom jew konklużi għall-użu ta’ kollegament wieħed biss permezz tat-telefon, Internet jew fax, stabbilit minn konsumatur.

Din id-dispożizzjoni teżenta żewġ tipi ta’ kuntratti mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva.

L-ewwel tip imsemmi fis-CRD huwa kuntratti konklużi ma’ fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika permezz ta’ telefons pubbliċi bi ħlas għall-użu tagħhom. It-terminu “telefon pubbliku bi ħlas” tfisser telefon disponibbli għall-pubbliku ġenerali, li għall-użu tiegħu l-mezz ta’ ħlas jista’ jinkludi muniti u/jew karti ta’ kreditu/debitu u/jew karti mħallsin bil-quddiem, inklużi karti għall-użu b’kodiċi taċ-ċempil (41).

— Peress li din l-eċċezzjoni tapplika għal kuntratti konklużi permezz ta’ telefons pubbliċi bi ħlas, għandha tkopri l-każijiet li fihom il-kuntratt jiġi konkluż billi, pereżempju, jiddaħħlu muniti jew bi swipe ta’ karta ta’ kreditu fit-telefon pubbliku bi ħlas, sabiex issir telefonata bil-vuċi jew sabiex jinkiseb aċċess għal direttorju tat-telefon jew għal servizz ta’ referenza ieħor, offrut mill-istess operatur;

— L-eċċezzjoni ma għandhiex tapplika għall-kuntratti konklużi mal-operaturi ta’ telefons pubbliċi bi ħlas, pereżempju, permezz tax-xiri minn qabel ta’ kard għat-telefonati mħallsa minn qabel.

It-tieni parti tal-Artikolu 3(3)(m) dwar kuntratti konklużi għall-użu ta’ “kollegament wieħed biss” stabbilit mill-konsumatur għandha kamp ta’ applikazzjoni usa’. B’differenza mill-kuntratti għall-użu ta’ telefons pubbliċi bi ħlas, ma hija speċifikata l-ebda parti f’dan it-tip ta’ kuntratt, li jissuġġerixxi li l-kuntratti mal-fornituri ta’ servizzi tal-komunikazzjoni elettronika biss huma koperti. Barra minn hekk, xejn ma huwa speċifikat dwar l-iskop jew il-kontenut ta’ dan it-tip ta’ kuntratt.

Għalhekk, din l-eċċezzjoni tkopri, pereżempju:

— Kuntratt għall-użu ta’ punt tal-aċċess bla fili (WAP) għal sessjoni waħda tal-Internet.

B’kuntrast ma’ dan, l-eċċezzjoni ma għandhiex tapplika għal kuntratti għal servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika (42), li jkopru ċertu perjodu u/jew ċertu volum ta’ użu, pereżempju:

— Kuntratti konklużi permezz tax-xiri minn qabel ta’ kard SIM imħallsa minn qabel għas-servizzi tal-mobile jew ta’ kodiċi ta’ aċċess għal użu multiplu jew għal servizzi ta’ aċċess tal-Wi-Fi għal ħin twil.

Din l-eċċezzjoni tapplika wkoll għall-kuntratti konklużi mal-fornituri ta’ Servizzi ta’ Rata Primjum (PRS), jiġifieri, servizzi mħallsin permezz tal-kont tat-telefon tal-konsumatur (43) f’każijiet li fihom il-kuntratt jiġi konkluż u simultanjament eżegwit bis-sħiħ mit-telefonata waħdanija magħmula jew bl-SMS mibgħut mill-konsumatur għan-numru PRS, pereżempju:

— Telefonata magħmula lid-direttorju tat-telefon jew it-televotazzjoni fi spettaklu.

B’kuntrast ma’ dan, is-CRD hija applikabbli għal kuntratti li fihom is-sejħa bil-vuċi jew l-SMS għal numru tal-PRS ikun mezz ta’ konklużjoni u ta’ ħlas għal kuntratt, li jitwettaq b’mod sussegwenti:

— Pereżempju, kuntratti konklużi permezz ta’ SMS mibgħut lil fornitur ta’ servizzi ta’ parkeġġ.

F’dawn il-każijiet, il-kummerċjant jeħtieġlu jinforma lill-konsumatur dwar il-kost tas-sejħa bil-vuċi jew tal-SMS għan-numru tal-PRS peress li dan il-kost jikkostitwixxi l-“prezz” għall-kuntratt ikkonċernat, skont it-tifsira tal-Artikolu 6(1)(e). Barra minn hekk, informazzjoni dwar il-kost bl-użu tal-mezzi ta’ komunikazzjoni mill-bogħod ’il fuq mir-“rata bażika” għall-konklużjoni ta’ kuntratt hija meħtieġa skont l-Artikolu 6(1)(f) tad-Direttiva. L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “rata bażika” hija diskussa aktar fit-taqsima 8.

Il-fatt li d-Direttiva ma tapplikax għal ċerti kuntratti li jinvolvu PRS skont l-Artikolu 3(3)(m) ma jfissirx li dawn ma humiex soġġetti għar-regoli dwar il-protezzjoni tal-konsumatur. Il-qafas regolatorju tal-UE għall-komunikazzjoni elettronika, b’mod partikolari l-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (id-Direttiva (UE) 2018/1972 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (44)), jippermetti lill-Istati Membri u lill-Awtoritajiet Regolatorji Nazzjonali rilevanti jadottaw miżuri speċifiċi sabiex jipproteġu lill-konsumaturi fir-rigward tal-PRS. Għaldaqstant, numru ta’ Stati Membri implimentaw salvagwardji addizzjonali f’dan il-qasam, inklużi, pereżempju, limiti fuq il-konsum, obbligu li jitħabbar il-prezz fil-bidu tat-telefonata, eċċ.

1.8. Eżenzjoni possibbli ta’ kuntratti b’valur baxx lil hinn mill-post tan-negozju

L-Artikolu 3(4) jippermetti lill-Istati Membri ma japplikawx id-Direttiva għal kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju, li għalihom il-ħlas li għandu jsir mill-konsumatur ma jaqbiżx il-EUR 50 jew valur aktar baxx kif iddefinit fid-dritt nazzjonali. Jekk Stat Membru jagħżel li juża din l-għażla regolatorja, hemm riskju li d-Direttiva tiġi evitata mill-kummerċjanti li jistgħu jiddeċiedu li jaqsmu artifiċjalment kuntratt wieħed li huwa ogħla mil-limitu stabbilit f’diversi kuntratti. Kif spjegat fil-Premessa 28: “[…] Fejn żewġ jew aktar kuntratti b’suġġetti relatati huma konklużi fl-istess ħin min-naħa tal-konsumatur, l-ispiża totali ma għandhiex taqbeż dan il-limitu.” Dan il-prinċipju jkun japplika għal:

— Pereżempju, il-bejgħ ta’ kull ktieb separat minn sett ta’ tlieta taħt tliet kuntratti separati jew il-bejgħ ta’ par imsielet taħt żewġ kuntratti separati fl-istess ħin.

Għal kuntratti fit-tul (abbonamenti), l-ammont rilevanti għall-applikazzjoni ta’ din l-eċċezzjoni huwa l-ammont totali li l-konsumatur jimpenja ruħu li jħallas meta jikkonkludi l-kuntratt. Jiġifieri l-ammont totali ta’ pagamenti parzjali fix-xahar jew ta’ imposti matul il-perjodu kuntrattwali miftiehem, inkluż kwalunkwe perjodu “mingħajr ħlas”.

1.9. Regoli għall-irkanti pubbliċi

Id-Direttiva tapplika għall-irkanti, soġġetta għal regoli speċifiċi dwar l-“irkant pubbliku”, iddefiniti taħt l-Artikolu 2(13) bħala “metodu ta’ bejgħ fejn oġġetti u servizzi huma offruti mill-kummerċjant lill-konsumaturi, li jattendu jew jingħataw il-possibilità li jattendu l-irkant fiżikament , permezz ta’ proċedura trasparenti kompetittiva ta’ offerti mmexxija minn irkantatur u fejn l-offerent rebbieħ huwa obbligat li jixtri l-oġġetti jew is-servizzi”.

Għall-irkanti pubbliċi, l-Artikolu 6(3) jagħmilha possibbli li jiġu ssostitwiti l-identità, id-dettalji ta’ kuntatt u l-indirizz ġeografiku tal-istabbiliment u tal-post tan-negozju tal-kummerċjant li jbigħ l-oġġetti jew is-servizzi ma’ dawk tal-irkantatur. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda dritt ta’ reċess mill-kuntratti konklużi waqt irkant pubbliku skont l-eċċezzjoni fil-punt (k) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 16.

Rkant pubbliku għandu jagħti lill-konsumaturi l-possibbiltà li jattendu personalment, anki jekk ikun ukoll possibbli li jagħmlu offerti online jew bit-telefon. B’kuntrast, rkanti online mingħajr il-possibbiltà li jattendu personalment ma għandhomx jitqiesu bħala rkanti pubbliċi.

Il-Premessa 24 tispeċifika li “[… l-]użu ta’ pjattaformi online għal skopijiet ta’ rkant li huma għad-dispożizzjoni tal-konsumaturi u tal-kummerċjanti ma jitqiesx bħala rkant pubbliku fis-sens ta’ din id-Direttiva.” Għaldaqstant, l-irkanti online għandhom ikunu kompletament soġġetti għad-Direttiva dwar, pereżempju, l-informazzjoni prekuntrattwali li għandha tiġi pprovduta qabel ma l-konsumatur ikun marbut bil-kuntratt (l-offerta) u d-dritt ta’ reċess.

— Eżempju tal-limiti tal-eċċezzjoni ta’ hawn fuq huwa pjattaforma online li toffri għall-bejgħ lill-konsumaturi diversi oġġetti, bħal partijiet ta’ vetturi, magni żgħar, għodod, prodotti elettroniċi u għamara. Minkejja li t-tranżazzjonijiet jistgħu jiġu konklużi fil-forma ta’ rkant li fih il-prezz tal-bejgħ tal-oġġetti jiġi ddeterminat fuq il-bażi tal-offerti magħmulin b’mod supplimentari għal prezz tal-bidu, dan ma jkunx jikkwalifika bħala “rkant pubbliku”. Għalhekk, il-konsumaturi jkunu jżommu d-dritt ta’ reċess ta’ offerta ladarba ssir fi ħdan it-termini stabbiliti mis-CRD.

2. Kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju

2.1. Kuntratti konklużi barra mill-post tan-negozju tal-kummerċjant

Il-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju huma ddefiniti fl-Artikolu 2(8) kif ġej:

Artikolu 2 (8) “kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju” tfisser kwalunkwe kuntratt bejn il-kummerċjant u l-konsumatur: (a) konkluż fil-preżenza simultanja u fiżika tal-kummerċjant u l-konsumatur, f’post li mhuwiex dak tan-negozju tal-kummerċjant; (b) li saret offerta għalih mill-konsumatur f’ċirkostanzi simili kif imsemmi fil-punt (a); […]

Il-post tan-negozju huwa ddefinit fl-Artikolu 2(9) kif ġej:

Artikolu 2 (9) “post tan-negozju” tfisser: (a) kwalunkwe post fejn isir bejgħ bl-imnut immobbli fejn il-kummerċjant jiżvolġi l-attività tiegħu fuq bażi permanenti; jew (b) kwalunkwe post fejn isir bejgħ bl-imnut mobbli fejn il-kummerċjant jiżvolġi l-attività tiegħu fuq bażi tas-soltu;

Il-Premessa 22 tipprovdi diversi eżempji ta’ x’għandu jitqies bħala “bini tan-negozju”. Minn naħa waħda, il-kunċett ikopri “ħwienet, posti tal-monti jew trakkijiet[, kif ukoll armar] tal-monti u tal-fieri], li jservi bħala post permanenti jew tas-soltu ta’ negozju għall-kummerċjant”.

B’mod simili, il-postjiet ta’ bejgħ bl-imnut fejn il-kummerċjant jiżvolġi l-attività tiegħu fuq bażi staġunali, pereżempju matul l-istaġun turistiku f’post tal-villeġġatura tal-muntanja jew tal-baħar, għandhom jitqiesu bħala postijiet tan-negozju billi l-kummerċjant iwettaq l-attivitajiet tiegħu f’dak il-post fuq bażi tas-soltu.

Min-naħa l-oħra, spazji aċċessibbli għall-pubbliku, bħat-toroq, ċentri kummerċjali, bajjiet, faċilitajiet sportivi u trasport pubbliku, li l-kummerċjant juża fuq bażi eċċezzjonali għall-attivitajiet kummerċjali tiegħu ma humiex bini tan-negozju. Djar privati jew postijiet tax-xogħol (tal-konsumaturi) lanqas ma għandhom jitqiesu bħala postijiet tan-negozju.

Il-kuntratti konklużi matul iż-żjara tal-kummerċjant fid-dar jew fil-post tax-xogħol tal-konsumatur huma kuntratti lil hinn mill-post tax-xogħol irrispettivament minn jekk iż-żjara ntalbitx mill-konsumatur jew le. Tali kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju jista’ jiġi ppreċedut minn stadji preparatorji:

— Pereżempju, żjara tar-rappreżentant (tekniku) tal-kummerċjant fir-residenza tal-konsumatur sabiex ibigħ u jinstalla fl-istess ħin biċċa tagħmir jew apparat se tkun kuntratt ta’ servizz lil hinn mill-post tan-negozju, irrispettivament mill-fatt li l-konsumatur kien talab (irreġistra) tali żjara qabel wara żjara personali fil-ħanut tal-kummerċjant.

— B’kuntrast ma’ dan, jekk il-kuntratt jiġi fil-fatt konkluż matul iż-żjara tal-klijent fil-ħanut jew permezz ta’ komunikazzjoni mill-bogħod, iż-żjara sussegwenti tat-tekniku sabiex jinstalla t-tagħmir neċessarju fir-residenza tal-konsumatur ma tbiddilx il-kwalifika tal-kuntratt f’kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju.

Fil-Kawża C-485/17 Verbraucherzentrale Berlin (45), il-Qorti kkonfermat li l-espressjoni “fuq bażi tas-soltu” skont it-tifsira tal-Artikolu 2(9)(b) trid tinftiehem bħala li tirreferi għall-fatt li l-attività inkwistjoni li qed titwettaq fil-bini inkwistjoni hija “attività normali”. L-applikazzjoni ta’ dan il-kunċett teħtieġ valutazzjoni każ b’każ, filwaqt li jitqiesu b’mod partikolari t-tip ta’ oġġetti jew ta’ servizzi mibjugħin u l-prattika kummerċjali tal-kummerċjant speċifiku.

B’mod aktar speċifiku, il-Qorti indirizzat is-sitwazzjoni ta’ stand miżmum minn kummerċjant f’fiera kummerċjali, fejn iwettaq l-attività tiegħu għal ftit jiem kull sena. Hija ddikjarat li tali stand tikkostitwixxi “post tan-negozju” jekk, fid-dawl taċ-ċirkustanzi fattwali kollha li jikkonċernaw dik l-attività, b’mod partikolari d-dehra tal-istand u l-informazzjoni mgħoddija fil-bini tal-fiera stess, konsumatur normalment informat u raġonevolment attent u avżat jista’ raġonevolment jassumi li l-kummerċjant jeżerċita l-attivitajiet tiegħu hemmhekk u se javviċinah sabiex jikkonkludi kuntratt (46).

Barra minn hekk, il-Qorti rrikonoxxiet ir-rilevanza kontinwa tal-konklużjonijiet preċedenti tagħha fil-Kawża C-423/97 Travel-Vac, S.L. dwar l-interpretazzjoni tal-eks Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE. F’dik is-sentenza, il-Qorti ddikjarat speċifikament li:

“Fir-rigward tal-kwistjoni jekk il-kuntratt ġiex konkluż barra mill-post tan-negozju tal-kummerċjant, irid jiġi osservat li dan il-kunċett jirreferi għall-post fejn il-kummerċjant normalment iwettaq in-negozju tiegħu u li huwa identifikat b’mod ċar bħala l-post għall-bejgħ lill-pubbliku ”. (47)

Għaldaqstant, jekk il-kummerċjant juża post għall-bejgħ ta’ oġġetti u ta’ servizzi li ma “jintużawx normalment” għal dan l-għan u li ma jkunux identifikati b’mod ċar bħala post għall-bejgħ lill-pubbliku, il-kuntratti konklużi mal-konsumaturi x’aktarx li jkunu kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju.

— Pereżempju, il-bejgħ ta’ oġġetti matul avvenimenti (konvenzjonijiet, seminars, festini, eċċ.) organizzati f’ristoranti, f’kafetteriji jew f’lukandi mikrijin għall-fini tal-avveniment rispettiv x’aktarx li jkun kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju.

Il-klassifikazzjoni ta’ kuntratt bħala kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju tiddependi miċ-ċirkustanzi tal-konklużjoni tal-kuntratt. Kummerċjant ikun konxju tan-natura tal-attività tiegħu u għandu jaġixxi skont ir-regoli li jirregolaw il-kuntratti fil-post tan-negozju jew lil hinn mill-post tan-negozju. Kull tilwima dwar jekk, pereżempju, id-dritt ta’ reċess kienx applikabbli minħabba li l-kuntratt kellu jiġi kkunsidrat bħala kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju, ikollha tiġi vvalutata fuq bażi ta’ każ b’każ.

2.2. Kuntratti konklużi wara li l-konsumatur jiġi avviċinat barra mill-post tan-negozju

Artikolu 2 (8) “kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju” tfisser kwalunkwe kuntratt bejn il-kummerċjant u l-konsumatur: […] (c) konkluż fil-post tan-negozju tal-kummerċjant iżda permezz ta’ kwalunkwe mezz ta’ komunikazzjoni mill-bogħod immedjatament wara li l-konsumatur ġie avviċinat personalment u individwalment f’post differenti minn dak tan-negozju tal-kummerċjant, fil-preżenza fiżika tal-kummerċjant u l-konsumatur simultanjament; jew […]

Is-subparagrafu (c) tal-Artikolu 2(8) jipprovdi eżempju ieħor ta’ kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju. It-terminu “ġie avviċinat personalment u individwalment” f’din id-dispożizzjoni għandu japplika għall-offerti u għall-komunikazzjoni kummerċjali simili (irrispettivament mill-klassifikazzjoni legali tagħhom) li huma fformalizzati f’kuntratt immedjatament wara fil-post tan-negozju tal-kummerċjant jew permezz ta’ kull mezz ta’ komunikazzjoni mill-bogħod.

Sabiex tkun tapplika din id-dispożizzjoni, l-offerta tal-kummerċjant għandha tiġi indirizzata lil konsumatur partikolari, pereżempju:

— Ir-rappreżentant tal-kummerċjant javviċina lill-konsumatur partikolari fit-triq b’offerta għal abbonament għal rivista ta’ kull xahar u l-kuntratt jiġi ffirmat immedjatament fil-bini tan-negozju tal-kummerċjant li jinsab fl-inħawi.

— B’kuntrast ma’ dan, is-sempliċi distribuzzjoni ta’ fuljetti pubbliċitarji fit-triq ħdejn il-bini tal-kummerċjant mingħajr immirar individwali ta’ konsumaturi individwali ma tgħoddx bħala avviċinament “personalment u individwalment” tal-konsumatur għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni.

Barra minn hekk, sabiex tapplika din id-dispożizzjoni, il-kuntratt għandu jiġi konkluż minnufih. Il-kuntratt ma jiġix konkluż immedjatament jekk il-konsumatur iħalli l-bini tal-kummerċjant wara li jkun ġie mistieden fih, u jirritorna aktar tard fuq l-inizjattiva tiegħu stess, pereżempju, l-għada, wara li jkun ikkunsidra l-offerta.

Fil-Kawża C-465/19 B & L Elektrogeräte GmbH, il-Qorti ddeċidiet li passaġġ komuni għad-diversi stands preżenti f’sala ta’ espożizzjoni tal-fiera, li fiha tkun tinsab l-istand tal-kummerċjant (li huwa stess kien rikonoxxut bħala “bini tan-negozju”), ma jistax jitqies bħala “bini tan-negozju”, peress li dak il-passaġġ ipprovda aċċess għall-istands kollha tal-kummerċjant f’dik is-sala. Għalhekk, meta kummerċjant javviċina klijent fi spazju komuni bħal dan tal-fiera, u b’riżultat tal-avviċinament jiġi konkluż kuntratt fi stand miżmum mill-kummerċjant immedjatament wara, dan ikun “kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju” skont it-tifsira tal-Artikolu 2(8) tas-CRD (48).

2.3. Kuntratti konklużi waqt vjaġġ promozzjonali organizzat mill-kummerċjant

Artikolu 2 (8) “kuntratt lil hinn mill-post tan-negozju” tfisser kwalunkwe kuntratt bejn il-kummerċjant u l-konsumatur: […] (d) konkluż waqt vjaġġ promozzjonali organizzat mill-kummerċjant bil-għan u bl-effett li jippromwovi u jbigħ il-oġġetti jew is-servizzi lill-konsumatur;

Is-subparagrafu (d) tal-Artikolu 2(8) tad-Direttiva jiddefinixxi l-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju bħala kuntratti konklużi waqt vjaġġ promozzjonali organizzat mill-kummerċjant irrispettivament minn jekk tali kuntratti jkunux konklużi lil hinn mill-post tan-negozju ta’ kummerjant jew fih.

Barra minn hekk, id-Direttiva tispeċifika li tkopri l-vjaġġi promozzjonali bl-“għan” u l-“effett” tal-promozzjoni u tal-bejgħ ta’ prodotti lill-konsumatur, jiġifieri, għandux ikun importanti jekk il-konsumatur ikunx informat minn qabel dwar il-bejgħ intenzjonat tal-prodotti matul il-vjaġġ promozzjonali.

Il-kunċett ta’ “vjaġġ” jinkludi vjaġġi li jinvolvu żjarat f’siti jew attivitajiet oħrajn relatati mad-divertiment, jew vjaġġi f’postijiet bħal ristoranti, kafetteriji jew lukandi fejn jiġi organizzat avveniment ta’ bejgħ lil hinn mill-post tan-negozju. Fl-applikazzjoni ta’ dan il-kunċett, ma għandux ikun importanti jekk il-kummerċjant li jbigħ il-prodotti waqt vjaġġ jorganizzax it-trasport huwa stess jew ikunx għamel arranġamenti ma’ kumpanija tat-trasport:

— Pereżempju, jekk kummerċjant ikun għamel arranġamenti mal-organizzatur tal-vjaġġ sabiex jiżgura li, matul il-vjaġġ promozzjonali tagħhom, it-turisti jiġu fil-ħanut tiegħu wkoll, il-kuntratti konklużi fil-ħanut x’aktarx ikunu kuntratti lil hiinn mill-post tan-negozju minkejja l-fatt li l-ħanut ikkonċernat huwa l-post tan-negozju ta’ dak il-kummerċjant.

— B’kuntrast ma’ dan, servizz ta’ xarabank regolari organizzat minn ċentru tax-xiri bl-iskop uniku li jġibu l-klijenti potenzjali fiċ-ċentru tax-xiri huwa sempliċement anċillari għall-għan ewlieni tal-attività (jiġifieri li jinbiegħu l-oġġetti u s-servizzi) u ma għandux jitqies bħala “vjaġġ” għall-finijiet tal-Artikolu 2(8).

3. Informazzjoni għall-konsumatur

3.1. Rekwiżiti ġenerali

3.1.1. Introduzzjoni

Ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali huma stabbiliti fl-Artikoli 5 sa 8 tad-Direttiva. Dawn huma ddefiniti separatament għall-kuntratti fil-post tan-negozju fl-Artikolu 5(1) u għall-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju u mill-bogħod fl-Artikolu 6(1). Ir-rekwiżiti għall-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju u mill-bogħod huma aktar estensivi u jibnu fuq dawk previsti għall-kuntratti fil-post tan-negozju. Ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni speċifiċi addizzjonali għall-kuntratt konkluż fis-swieq online huma stabbiliti fl-Artikolu 6a li żdied mas-CRD bid-Direttiva (UE) 2019/2161.

Ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni dwar id-dritt ta’ reċess skont l-Artikolu 6(1)(h)–(k) huma indirizzati separatament fit-taqsima 5.

3.1.2. Ċarezza tal-informazzjoni u r-rabta mal-UCPD

L-Artikolu 7 tal-UCPD jipprojbixxi omissjonijiet qarrieqa, jiġifieri prattiki kummerċjali li jħallu barra jew li jipprovdu “tagħrif importanti” mhux ċar, li ma jistax jinftiehem, ambigwu jew mhux tempestiv li “l-konsumatur medju għandu bżonn […] sabiex jieħu deċiżjoni tranżazzjonali informata” meta tali prattika twassal sabiex il-konsumatur medju jieħu deċiżjoni tranżazzjonali li kieku ma kienx jieħu. L-Artikolu 7(4) jistabbilixxi rekwiżiti ta’ informazzjoni għal “stedina għax-xiri”, li hija komunikazzjoni kummerċjali li tinkludi informazzjoni dwar il-karatteristiċi u l-prezz tal-prodott, u għalhekk tkopri wkoll l-istadju prekuntrattwali tat-tranżazzjoni.

Is-CRD tirregola l-istadju prekuntrattwali f’aktar dettall mill-UCPD. L-Artikoli 5 u 6 tas-CRD ikopru r-rekwiżiti kollha ta’ informazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 7(4) tal-UCPD (49). Għalhekk, meta jipprovdi informazzjoni prekuntrattwali f’konformità mas-CRD, kummerċjant jikkonforma wkoll mar-rekwiżiti speċifiċi ta’ informazzjoni għall-istedina għax-xiri skont l-Artikolu 7(4) tal-UCPD. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ rekwiżiti oħra ta’ trasparenza u ta’ ġustizzja skont il-UCPD.

Kemm l-Artikolu 5(1) kif ukoll l-Artikolu 6(1) tas-CRD jirrikjedu li l-informazzjoni tiġi pprovduta “b’mod ċar u komprensibbli”. Il-Premessa 34 tispeċifika li, fl-għoti tal-informazzjoni prekuntrattwali, “[…] il-kummerċjant għandu jikkunsidra l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ konsumaturi li huma partikolarment vulnerabbli minħabba l-infermità mentali, fiżika jew psikoloġika, età jew inġenwità tagħhom b’tali mod li l-kummerċjant jista’ raġonevolment jipprevedi. Madankollu, il-kunsiderazzjoni ta’ dawn il-ħtiġijiet speċifiċi ma għandhiex twassal għal livelli differenti ta’ ħarsien tal-konsumaturi.”

Barra minn hekk, skont ir-regoli ġenerali tal-Artikolu 7(2) tal-UCPD, il-kummerċjanti jeħtiġilhom jiżguraw li l-informazzjoni tkun tinftiehem u f’waqtha, jiġifieri l-metodu u l-mument li fih tiġi pprovduta l-informazzjoni prekuntrattwali rilevanti jridu jippermettu lill-konsumatur medju jieħu deċiżjoni tranżazzjonali informata.

Għall-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju, l-Artikolu 7(1) tas-CRD jirrikjedi wkoll li l-informazzjoni prekuntrattwali tkun “leġġibbli u ppreżentata b’lingwaġġ sempliċi u li jinftiehem” u, għall-kuntratti mill-bogħod, l-Artikolu 8(1) tas-CRD jeħtieġ li l-informazzjoni tkun disponibbli għall-konsumatur “f’mod adegwat għall-mezz ta’ komunikazzjoni mill-bogħod użat b’lingwaġġ sempliċi u li jinftiehem. Sakemm dik l-informazzjoni tiġi pprovduta fuq mezz li jservi għal żmien twil, hija għandha tkun leġġibbli.”

Ma huwiex biżżejjed li tiġi pprovduta l-informazzjoni prekuntrattwali obbligatorja sempliċiment bħala parti mit-termini u mill-kundizzjonijiet ġenerali li l-konsumatur jista’ jkollu jaċċetta qabel ma jimxi fil-proċess tat-tranżazzjoni (50). Ir-rekwiżit li tingħata informazzjoni “b’mod ċar u komprensibbli” jfisser li l-elementi individwali tal-informazzjoni obbligatorja jridu jinġiebu għall-attenzjoni tal-konsumatur.

Fil-kuntest online, il-kummerċjanti jeħtiġilhom jagħmlu l-informazzjoni obbligatorja faċilment aċċessibbli u viżibbli b’mod prominenti għall-konsumaturi. Minħabba l-volum tiegħu, jista’ ma jkunx possibbli li l-informazzjoni obbligatorja għall-konsumatur tiġi pprovduta b’mod “ċar u komprensibbli” fuq paġna waħda. Għandhom jiġu evitati paġni twal wisq, fejn il-konsumaturi jkollhom jiskrolljaw b’mod estensiv sabiex jaqraw il-kontenut kollu.

Minflok, għandhom jiġu pprovduti d-diversi elementi ta’ informazzjoni prekuntrattwali meta jkunu l-aktar rilevanti matul il-proċess tal-konklużjoni tal-kuntratt hekk kif il-konsumatur jiċċaqlaq minn paġna waħda tal-interfaċċa online għal oħra. Fejn ikun meħtieġ, l-informazzjoni dwar suġġetti speċifiċi għandha tkun f’livelli differenti, b’indikatur prominenti fuq il-paġna ta’ quddiem li jwassal għall-paġna marbuta li tipprovdi d-dettalji kollha dwar is-suġġett rispettiv (51).

Ir-rekwiżiti ta’ preżentazzjoni addizzjonali għall-kuntratti mill-bogħod konklużi b’mezzi elettroniċi huma stabbiliti fl-Artikolu 8(2) tad-Direttiva, kif diskuss aktar fit-taqsima 4.2.4.

3.1.3. Informazzjoni “diġà evidenti mill-kuntest”

Għall-kuntratti fil-post tan-negozju, l-Artikolu 5 jippermetti lill-kummerċjanti sabiex ma jipprovdux informazzjoni li hija “diġà evidenti mill-kuntest”.

Il-kunċett tal-informazzjoni “diġà evidenti mill-kuntest” jintuża wkoll fl-Artikolu 7(2) tal-UCPD (52). Pereżempju, l-indirizz ġeografiku u l-identità tal-kummerċjant jistgħu jitqiesu bħala “ovvji jew evidenti mill-kuntest”, peress li l-konsumaturi normalment ikunu jafu l-indirizz ta’ ħanut jew ta’ ristorant li jkunu fih.

3.1.4. Rekwiżiti ta’ informazzjoni f’leġiżlazzjoni oħra tal-UE

Id-Direttiva hija ta’ natura trażversali. Din tikkomplementa r-regoli dwar il-protezzjoni tal-konsumatur speċifiċi għall-prodott u għas-settur, b’mod partikolari fir-rigward tar-rekwiżiti tal-informazzjoni.

Skont l-Artikolu 3(2) tiegħu (53), is-CRD ma taffettwax l-applikazzjoni tar-rekwiżiti ta’ informazzjoni skont leġiżlazzjoni oħra tal-UE speċifika għas-setturi. Dan jinkludi r-Regolament Ġenerali (UE) 2016/679 dwar il-Protezzjoni tad-Data u d-Direttiva 2002/58/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (54) dwar il-Privatezza Elettronika, li huma partikolarment rilevanti fil-bejgħ online għal kwistjonijiet bħall-informazzjoni dwar l-ipproċessar tad-data u l-kunsens tas-suġġetti tad-data għall-ipproċessar ta’ data personali tagħhom, fejn meħtieġ.

Barra minn hekk, ir-rekwiżiti addizzjonali ta’ informazzjoni għas-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika huma stabbiliti fil-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (“EECC”, id-Direttiva (UE) 2018/1972) u fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2019/2243 (55) dwar mudell għas-sommarju tal-kuntratt.

L-Artikolu 102(1) tal-EECC jispeċifika l-informazzjoni, b’referenza għall-Artikoli 5 u 6 tas-CRD u għall-Anness VIII tal-EECC, li l-fornituri ta’ servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika disponibbli għall-pubbliku għandhom jipprovdu qabel ma konsumatur ikun marbut b’kuntratt jew bi kwalunkwe offerta korrispondenti. Il-fornituri ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi disponibbli għall-pubbliku huma obbligati wkoll li jipprovdu lill-konsumaturi b’sommarju tal-kuntratt konċiż u li jinqara faċilment (l-Artikolu 102(3) tal-EECC u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2019/2243). Madankollu, is-sempliċi forniment tas-sommarju tal-kuntratt ma jissodisfax bis-sħiħ l-obbligi kollha ta’ informazzjoni prekuntrattwali, kif previst fl-Artikolu 102(1) u fl-Anness VIII tal-EECC.

Ir-rekwiżiti addizzjonali ta’ informazzjoni huma stabbiliti wkoll fid-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (56) dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva, fid-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (57) għall-elettriku, fid-Direttiva 2009/73/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (58) għall-gass naturali eċċ (59).

L-Artikolu 6(8) tas-CRD jindirizza speċifikament ir-relazzjoni bejn ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni stabbiliti f’din id-Direttiva u dawk li jinsabu fid-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (60) dwar is-Servizzi u fid-Direttiva 2000/31/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (61) . L-ewwel nett, jispeċifika li r-rekwiżiti ta’ informazzjoni f’dawn it-tliet strumenti huma komplementari. It-tieni, jiċċara li jekk dispożizzjoni ta’ dawn iż-żewġ direttivi dwar “il-kontenut u l-modalitajiet li bihom l-informazzjoni għandha tkun ipprovduta” tkun f’kunflitt ma’ dispożizzjoni tas-CRD, din tal-aħħar għandha tipprevali (62).

3.1.5. Impożizzjoni ta’ rekwiżiti ta’ informazzjoni addizzjonali

Skont l-Artikolu 4 tas-CRD: “L-Istati Membri m’għandhomx jippreservaw jew jintroduċu, fil-liġi nazzjonali tagħhom, dispożizzjonijiet diverġenti minn dawk stipulati f’din id-Direttiva, inklużi dispożizzjonijiet iktar jew inqas strinġenti biex jiżguraw livell differenti ta’ protezzjoni tal-konsumatur, sakemm din id-Direttiva ma tipprovdix mod ieħor”.

Waħda mid-derogi minn dan l-approċċ ta’ armonizzazzjoni sħiħa hija l-Artikolu 5(4), li jippermetti lill-Istati Membri jadottaw jew iżommu r-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali addizzjonali għall-kuntratti fil-post tan-negozju.

Filwaqt li r-rekwiżiti ta’ informazzjoni għall-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju u mill-bogħod huma, fil-prinċipju, eżawrjenti, fl-istess ħin, f’konformità mal-Artikolu 6(8) u mal-Premessa 12 tad-Direttiva, l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti ta’ informazzjoni addizzjonali f’konformità mad-Direttiva 2006/123/KE dwar is-Servizzi u mad-Direttiva 2000/31/KE dwar il-Kummerċ Elettroniku.

Id-dispożizzjoni rilevanti tad-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku f’dan ir-rigward hija l-Artikolu 5, li jirrikjedi li l-Istati Membri jiżguraw li l-fornitur ta’ servizz jagħmel aċċessibbli faċilment, direttament u b’mod permanenti għar-riċevituri tas-servizz u għall-awtoritajiet kompetenti tal-anqas l-informazzjoni stipulata f’dak l-Artikolu. L-Artikolu 10 tad-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku jistabbilixxi rekwiżiti ta’ informazzjoni ulterjuri rigward il-proċedura għall-konklużjoni tal-kuntratt.

Fir-rigward tad-Direttiva dwar is-Servizzi, l-Artikolu 22(1) sa (4) tagħha jistabbilixxi rekwiżiti speċifiċi għall-informazzjoni li l-fornituri jeħtiġilhom jagħmlu disponibbli għar-riċevituri tas-servizzi, kif ukoll rekwiżit għal komunikazzjoni ċara, mhux ambigwa u puntwali ta’ dik l-informazzjoni. L-Artikolu 22(5) jistipula wkoll li “[ma jwaqqafx] lill-Istati Membri milli jimponu rekwiżiti oħrajn ta’ informazzjoni li jkunu applikabbli għall-fornituri stabbiliti fit-territorju tagħhom”.

L-impożizzjoni ta’ rekwiżiti addizzjonali ta’ informazzjoni f’konformità mal-Artikolu 6(8) tas-CRD hija waħda mill-għażliet regolatorji, li dwarhom l-Istati Membri jeħtiġilhom jinformaw lill-Kummissjoni f’konformità mal-Artikolu 29. Il-Kummissjoni ppubblikat din l-informazzjoni online (63).

3.1.6. Eżenzjoni tat-tranżazzjonijiet “ta’ kuljum”

L-Artikolu 5(3) jippermetti lill-Istati Membri sabiex ma japplikawx ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali skont l-Artikolu 5(1) għall-kuntratti fil-post tan-negozju “li jinvolvu tranżazzjonijiet ta’ kuljum u li huma eżegwiti immedjatament fil-mument tal-konklużjoni tagħhom”.

Min-natura tagħhom, dawn it-tranżazzjonijiet x’aktarx ikunu għal oġġetti bi prezz baxx. Eżempju ovvju huwa x-xiri ta’ oġġetti tal-ikel u ta’ xorb maħsuba għall-konsum immedjat – eż. tnaqqir, ikliet take-away, eċċ.

Barra minn hekk, l-Artikolu 5(3) jista’ japplika wkoll għal ċerti servizzi u mhux biss għall-oġġetti. F’dak il-kuntest, it-tieni kriterju msemmi fl-Artikolu 5(3), jiġifieri r-rekwiżit biex il-kuntratt jiġi eżegwit immedjatament fil-mument meta jiġi konkluż, huwa ta’ importanza partikolari.

— Eżempji ta’ tali servizzi ta’ kuljum possibbli huma: servizzi ta’ tindif taż-żraben ipprovduti fit-triq, u servizzi taċ-ċinema fejn il-biljett jinxtara (jiġifieri fejn jiġi konkluż il-kuntratt) immedjatament qabel ma wieħed jara l-film.

3.1.7. In-natura vinkolanti tal-informazzjoni prekuntrattwali

L-Artikolu 6(5) jiddikjara dan li ġej fir-rigward tan-natura vinkolanti tal-informazzjoni prekuntrattwali li għandha tiġi provduta skont l-Artikolu 6(1): “5. L-informazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tifforma parti integrali tal-kuntratti mill-bogħod jew dawk lil hinn mill-post tan-negozju u ma għandhiex tkun modifikata għajr jekk mhux bil-ftehim espliċitu tal-partijiet kuntrattwali.”

Għaldaqstant, l-informazzjoni pprovduta fuq is-sit web tal-kummerċjant għandha tkun vinkolanti fuq il-partijiet u, jekk il-kummerċjant jixtieq ibiddel xi elementi tagħha, għandu jikseb il-kunsens espliċitu tal-konsumatur:

— Pereżempju, il-partijiet jistgħu espressament jaqblu, bl-iskambju ta’ emails, dwar żmien differenti tal-kunsinna tal-oġġetti minn dak speċifikat fuq is-sit web tal-kummerċjant;

— Madankollu, dispożizzjoni fit-termini u fil-kundizzjonijiet ġenerali li tiddikjara li l-kummerċjant jista’ jidderoga mill-informazzjoni pprovduta fuq is-sit web ma tikkonformax mar-rekwiżit għall-qbil espress tal-partijiet.

L-Artikolu 6(5) ma jkunx japplika għal bidliet fit-termini tal-kuntratt wara l-konklużjoni tiegħu. Meta tali bidliet ikunu bbażati fuq it-termini tal-kuntratt, tkun rilevanti d-Direttiva dwar il-Klawżoli Inġusti f’Kuntratti (64).

3.1.8. Rekwiżiti addizzjonali tal-lingwa

Skont l-Artikolu 6(7), l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti tal-lingwa dwar l-informazzjoni kuntrattwali fil-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju/mill-bogħod (65).

Jekk din l-għażla regolatorja tkun ġiet eżerċitata, ir-rekwiżiti rilevanti, pereżempju, il-provvista tal-informazzjoni fil-lingwa uffiċjali tal-Istat Membru kkonċernat, ikunu japplikaw għall-kummerċjanti transfruntiera soġġetti għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (66) dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (ir-Regolament Ruma I). L-Artikolu 6 tiegħu jistabbilixxi li, jekk il-kummerċjant iwettaq l-attivitajiet tiegħu fil-pajjiż tar-residenza abitwali tal-konsumatur jew jekk jindirizza tali attivitajiet għal dak il-pajjiż jew diversi pajjiżi inkluż dak il-pajjiż, il-liġi applikabbli għall-kuntratt tkun dik tal-pajjiż fejn il-konsumatur ikun abitwalment residenti.

Jekk il-partijiet ikunu għażlu liġi differenti, dik l-għażla ma tistax iċċaħħad lill-konsumatur mill-protezzjoni mogħtija mid-dispożizzjonijiet mandatorji tal-pajjiż ta’ residenza tal-konsumatur. Għalhekk, anke f’din is-sitwazzjoni, jekk il-kummerċjant jimmira l-attività tiegħu lill-konsumaturi fi Stat Membru li jkun impona rekwiżiti lingwistiċi skont l-Artikolu 6(7) tas-CRD, il-kummerċjant jeħtieġlu jipprovdi lill-konsumaturi b’informazzjoni kuntrattwali bil-lingwa meħtieġa minn dak l-Istat Membru, jekk dak l-obbligu tal-lingwa jitqies bħala “obbligu kuntrattwali” obbligatorju skont il-liġi nazzjonali.

Il-kunċett ta’ “mmirar” tal-attivitajiet kummerċjali jew professjonali lejn il-pajjiż tal-konsumatur ġie indirizzat mill-QĠUE fil-kawżi magħquda C-585/08 u C-144/09 Peter Pammer u Hotel Alpenhof GmbH. Din is-sentenza tistabbilixxi numru ta’ kriterji sabiex jiġi stabbilit jekk sit web ikunx “immirat” lejn Stat Membru speċifiku, bħall-użu ta’ lingwi jew ta’ muniti differenti fuq is-sit web (67).

Ta’ min jinnota li din l-għażla regolatorja skont is-CRD hija komplementari għal-liġijiet tal-Unjoni speċifiċi għas-setturi u għall-prodotti, li jippermettu lill-Istati Membri jistabbilixxu rekwiżiti lingwistiċi dwar it-twissijiet jew l-istruzzjonijiet rigward, pereżempju, ġugarelli (68) jew tagħmir tar-radju (69). Barra minn hekk, id-Direttiva (UE) 2019/771 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (70) tippermetti l-istabbiliment ta’ rekwiżiti lingwistiċi rigward il-garanziji kummerċjali għall-merkanzija.

3.1.9. Oneru tal-provi

Peress li n-nuqqas tal-kummerċjant li jipprovdi informazzjoni speċifika meħtieġa mid-Direttiva jwassal għal sanzjonijiet varji previsti fid-Direttiva (minbarra s-sanzjonijiet li jistgħu japplikaw skont il-liġijiet nazzjonali), l-Artikolu 6(9) fih dispożizzjoni importanti ħafna, li tistipula li fir-rigward tal-konformità tal-kuntratti mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju, “[fir-]rigward tal-konformità mar-rekwiżiti ta’ informazzjoni stipulati f’dan il-Kapitolu, l-oneru tal-prova għandu jkun fuq il-kummerċjant”.

Mingħajr ma tiġi eskluża l-possibbiltà li jiġu pprovati l-fatti b’mezzi oħrajn, il-każ tal-kummerċjant ovvjament isir aktar dgħajjef jekk l-informazzjoni meħtieġa tkun nieqsa mill-konferma tal-kuntratt fuq mezz li jservi għal żmien twil, li skont l-Artikolu 7(1)–(2) jew 8(7) (diskussi fit-taqsima 4.4) dejjem għandha tinkludi l-informazzjoni prevista fl-Artikolu 6(1) sakemm ma tkunx diġà provduta fuq mezz li jservi għal żmien twil.

3.2. Rekwiżiti komuni għall-kuntratti fil-post tan-negozju u mill-bogħod/lil hinn mill-post tan-negozju

3.2.1. Karatteristiċi ewlenin

Artikolu 5(1)(a) u Artikolu 6(1)(a) “il-karatteristiċi prinċipali tal-oġġetti jew tas-servizzi, sa fejn xieraq għall-mezz u għall-oġġett jew is-servizzi”

Għalkemm dan ir-rekwiżit ta’ informazzjoni jirreferi espressament għal “oġġetti” u għal “servizzi”, skont l-Artikoli 5(2) u 6(2) huwa japplika wkoll għall-utilitajiet pubbliċi u għall-kontenut diġitali online.

L-istess obbligu huwa impost mill-Artikolu 7(4) tal-UCPD li jistabbilixxi r-rekwiżiti ta’ informazzjoni għal “stedina għax-xiri”. Għaldaqstant, għall-għażla tal-karatteristiċi ewlenin li għandhom jiġu kkomunikati lill-konsumatur, il-kummerċjanti għandhom japplikaw l-istess approċċ bħal dak għall-finijiet tal-UCPD, jiġifieri jinformaw dwar dawk il-karatteristiċi li l-konsumaturi jeħtieġ li jieħdu deċiżjonijiet informati dwar ix-xiri. L-informazzjoni dwar il-karatteristiċi ewlenin għall-oġġetti tista’ tkun disponibbli mill-imballaġġ jew mit-tikkettar tagħhom li l-konsumatur jista’ jikkonsulta. Oġġetti aktar kumplessi jistgħu jeħtieġu l-komunikazzjoni ta’ informazzjoni addizzjonali sabiex jiġu stabbiliti l-karatteristiċi ewlenin tagħhom.

B’mod partikolari, il-karatteristiċi tal-prodott u l-kundizzjonijiet restrittivi kollha li l-konsumatur medju normalment ma jkunx jistenna mill-kategorija jew mit-tip ta’ prodott jew ta’ servizz partikolari jridu jiġu kkomunikati lill-konsumaturi, peress li dawk huma partikolarment probabbli li jaffettwaw id-deċiżjonijiet tranżazzjonali tagħhom (71).

Għall-kuntratti kollha li fihom il-konsumatur jipprovdi data personali, irrispettivament minn jekk ikunx involut ħlas jew le, il-kummerċjant jeħtieġlu jinforma lill-konsumatur dwar l-għanijiet tal-proċessar fiż-żmien meta tinkiseb id-data personali.

3.2.2. Identità u dettalji ta’ kuntatt tal-kummerċjant

Artikolu 5(1) (b) l-identità tal-kummerċjant, bħall-isem kummerċjali tiegħu, l-indirizz ġeografiku li fih huwa stabbilit u n-numru tat-telefon; Artikolu 6(1) (b) l-identità tal-kummerċjant, bħall-isem kummerċjali tiegħu; (c) l-indirizz ġeografiku fejn il-kummerċjant huwa stabbilit kif ukoll in-numru tat-telefon u l-indirizz tal-posta elettronika tal-kummerċjant; barra minn hekk, fejn il-kummerċjant jipprovdi mezzi oħra ta’ komunikazzjoni online li jiggarantixxu li l-konsumatur jista’ jżomm kwalunkwe korrispondenza bil-miktub, inklużi d-data u l-ħin ta’ tali korrispondenza, mal-kummerċjant fuq mezz li jservi għal żmien twil, l-informazzjoni għandha tinkludi wkoll dettalji ta’ dawk il-mezzi l-oħra; dawk il-mezzi kollha ta’ komunikazzjoni pprovduti mill-kummerċjant għandhom jippermettu lill-konsumatur biex jagħmel kuntatt malajr mal-kummerċjant u jikkomunika b’mod effikaċi miegħu; fejn applikabbli, il-kummerċjant għandu jagħti wkoll l-indirizz ġeografiku u l-identità tal-kummerċjant li f’ismu jkun qed jaġixxi; (d) jekk differenti mill-indirizz ipprovdut skont il-punt (c), l-indirizz ġeografiku tal-post tan-negozju tal-kummerċjant, u fejn applikabbli dak tal-kummerċjant li f’ismu qed jaġixxi, fejn il-konsumatur jista’ jirreferi kwalunkwe lment;

3.2.2.1. Identità tal-kummerċjant

Minbarra d-dispożizzjonijiet tas-CRD, l-Artikolu 7(4)(b) tal-UCPD jistipula li l-informazzjoni dwar l-indirizz ġeografiku u l-identità tal-kummerċjant hija meqjusa bħala informazzjoni materjali fil-każ ta’ stedina għax-xiri. Fir-rigward ta’ kuntratti fil-post tan-negozju, tali informazzjoni tista’ tkun evidenti mill-kuntest (ara wkoll it-taqsima 3.1.3).

Fil-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju/mill-bogħod, is-CRD teħtieġ li l-kummerċjant, li jaġixxi f’isem kummerċjant ieħor, jindika wkoll l-identità u l-indirizz ġeografiku tal-kummerċjant imsemmi l-aħħar. Barra minn hekk, is-swieq online, anke meta jkunu sempliċiment intermedjarji u mhux “jaġixxu f’isem” ta’ kummerċjant ieħor, jeħtiġilhom jieħdu passi sabiex jiżguraw li l-konsumatur ikun informat kif xieraq dwar l-identità tal-kummerċjant attwali li joffri l-oġġetti jew is-servizzi kkonċernati, fuq il-bażi tal-informazzjoni pprovduta mill-kummerċjant innifsu. Fil-fatt, jekk in-nuqqas mis-suq li jinforma dwar l-identità tal-kummerċjant attwali joħloq l-impressjoni li s-suq huwa l-kummerċjant attwali, dan jista’ jirriżulta fir-responsabbiltà tas-suq għall-obbligi tal-kummerċjant.

Fil-Kawża C-149/15 Wathelet (72), il-Qorti indirizzat ir-responsabbiltà ta’ intermedjarju offline (garaxx tal-karozzi) għall-konformità tal-oġġetti mibjugħin lill-konsumaturi skont id-Direttiva 1999/44/KE preċedenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (73) dwar il-Bejgħ ta’ Oġġetti lill-Konsumaturi. Il-Qorti ddikjarat li, filwaqt li d-Direttiva 1999/44/KE ma tindirizzax il-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-intermedjarji vis-a-vis il-konsumaturi, “ma teskludix per se li l-kunċett ta’ “bejjiegħ”, fis-sens tal-Artikolu 1(2)(ċ) tad-Direttiva 1999/44[/KE], jista’ jiġi interpretat fis-sens li jinkludi professjonist li qed jaġixxi f’isem individwu fejn hu, mill-perspettiva tal-konsumatur [...,] jippreżenta lilu nnifsu] bħala bejjiegħ ta’ oġġett tal-konsum skont kuntratt fil-kuntest tas-sengħa, negozju jew professjoni tiegħu. Fil-fatt, dan il-professjonist jista’ joħloq konfużjoni f’moħħ il-konsumatur billi jwasslu lil dan tal-aħħar li jaħseb b’mod żbaljat li qed jaġixxi bħala bejjiegħ proprjetarju tal-oġġett ” (74).

Il-Qorti ddikjarat ukoll li “[l-]grad ta’ parteċipazzjoni u l-intensità tal-isforzi mill-intermedjarju fil-bejgħ, iċ-ċirkustanzi li fihom l-oġġett ikun ġie ppreżentat lill-konsumatur […] kif ukoll l-aġir ta’ dan tal-aħħar, sabiex jiġi ddeterminat jekk dan setax jifhem li l-intermedjarju kienx qed jaġixxi f’isem l-individwu ” (75).

Il-konklużjonijiet ta’ din il-Qorti dwar ir-responsabbiltà tal-intermedjarju offline għall-konformità tal-oġġetti jistgħu jkunu rilevanti wkoll għal intermedjarji oħrajn u għal obbligi oħrajn tal-kummerċjanti skont id-dritt tal-UE, inkluż f’kuntest online. B’mod partikolari, is-swieq online jistgħu jinstabu responsabbli għall-obbligi tal-kummerċjant rigward informazzjoni prekuntrattwali jew eżekuzzjoni ta’ kuntratt skont is-CRD fejn, mill-perspettiva tal-konsumatur, jippreżentaw irwieħhom bħala kummerċjanti skont il-kuntratt (propost).

Fil-Kawża C-149/15 Wathelet, il-Qorti enfasizzat li “l-għarfien mill-konsumatur tal-identità tal-bejjiegħ u b’mod partikolari tal-kwalità tiegħu ta’ individwu jew ta’ professjonist, huwa imperattiv sabiex jippermetti lil dan tal-aħħar li jibbenefika mill-protezzjoni li tagħti d-direttiva.” (76). Madankollu, anke meta l-fornitur attwali jkun ukoll kummerċjant u l-konsumatur ma jkunx imċaħħad mid-drittijiet tiegħu, il-konsumatur jaf ma kienx jikkonkludi l-kuntratt li kieku kien jaf bl-identità tal-kummerċjant attwali. B’mod partikolari, il-konsumatur jista’ jkollu tħassib dwar, pereżempju, l-affidabbiltà ta’ tali kummerċjant u l-possibbiltà li jiġu infurzati d-drittijiet tal-konsumatur fir-rigward tiegħu.

In-nuqqas li tiġi pprovduta informazzjoni dwar l-identità tal-kummerċjant, jew il-forniment ta’ data skorretta jikkostitwixxi ksur tas-CRD. Jista’ jikkostitwixxi wkoll prattika qarrieqa skont il-UCPD, sal-punt li jaffettwa d-deċiżjoni tranżazzjonali tal-konsumatur. Hemm ukoll dispożizzjonijiet settorjali fid-dritt tal-UE li jsaħħu dan ir-rekwiżit. Pereżempju, fil-każ ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali (77) li jċajpru d-distinzjoni bejn is-suq u l-bejjiegħ bl-imnut huwa strettament ipprojbit. Suq li joffri prodotti mediċinali fis-suq tal-UE għandu jiżgura li l-konsumaturi jkunu jistgħu jivverifikaw li l-kummerċjant ikollu l-awtorizzazzjonijiet rilevanti u li jkun qed jopera f’konformità mal-liġi (78).

Il-mod ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt li jinvolvi kummerċjant terz ma jaffettwax id-drittijiet u l-obbligi rigward il-kuntratt li jirriżulta mis-CRD. Pereżempju, fil-mudell tan-negozju “dropshipping”, il-kummerċjant ma jżommx fl-istokk ċerti oġġetti li jbigħ iżda, minflok, meta ordnat minn konsumatur, il-kummerċjant jixtrihom minn parti terza u jibgħathom direttament lill-klijent.

Madankollu, jekk il-kummerċjant jipproċessa l-ordni biss bħala intermedjarju u mbagħad jibgħatha lil kummerċjant ieħor sabiex jiġi ssodisfat f’isem dak it-tieni kummerċjant stess, imbagħad skont il-Kawża Wathelet, l-ewwel kummerċjant jista’ jinżamm responsabbli quddiem il-konsumatur fejn, mill-perspettiva tal-konsumatur, dak il-kummerċjant ikun ippreżenta lilu nnifsu bħala l-bejjiegħ ta’ oġġetti tal-konsum skont il-kuntratt. Sabiex tiġi evitata responsabbiltà bħal din, il-kummerċjant jeħtieġlu jinforma b’mod ċar lill-konsumatur li jaġixxi bħala intermedjarju u jipprovdi informazzjoni dwar l-identità tal-bejjiegħ attwali b’mod prominenti (79).

F’dan ir-rigward, ta’ min jinnota li l-Artikolu 6a(b), introdott mid-Direttiva (UE) 2019/2161, fih rekwiżit addizzjonali speċifiku għall-fornituri ta’ swieq online sabiex jinformaw lill-konsumaturi dwar l-istatus tal-parti terza li toffri l-oġġetti, is-servizzi jew il-kontenut diġitali fuq il-bażi tal-informazzjoni pprovduta mill-parti terza (ara t-taqsima 3.4.2).

3.2.2.2. Mezzi ta’ komunikazzjoni

Fir-rigward ta’ kuntratti mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju, l-Artikolu 6(1)(c), kif emendat bid-Direttiva (UE) 2019/2161, jirrikjedi li l-kummerċjant jipprovdi lill-konsumatur b’informazzjoni dwar il-mezzi ta’ komunikazzjoni li ġejjin bħala parti mill-informazzjoni prekuntrattwali:

— L-indirizz ġeografiku, in-numru tat-telefon u l-indirizz tal-posta elettronika tal-kummerċjant; u

— Fejn disponibbli, mezzi online oħrajn ta’ komunikazzjoni bil-miktub, li jippermettu li l-kontenut u d-data u l-ħin tal-korrispondenza jinżammu fuq mezz durabbli.

“Mezz li jservi għal żmien twil” huwa ddefinit fl-Art. 2(10) tas-CRD bħala “kwalunkwe strument li jippermetti lill-konsumatur jew il-kummerċjant li jaħżen informazzjoni personalment indirizzata lilu b’mod aċċessibbli għal referenza futura għal perjodu ta’ żmien adegwat għall-iskopijiet tal-informazzjoni u li jippermetti r-riproduzzjoni mhux mibdula tal-informazzjoni maħżuna” (ara wkoll it-taqsima 4.4).

Pereżempju, f’dak li għandu x’jaqsam mal-applikazzjonijiet tal-messaġġi, xi wħud minnhom jippermettu lill-mittent, bħall-kummerċjant fil-kuntest ta’ B2C, iħassar, anke mill-apparat tar-riċevitur, jew b’mod awtomatiku jew manwalment, il-messaġġi li jkun bagħat f’ċertu perjodu ta’ żmien (qasir) wara l-kunsinna tagħhom. Għaldaqstant, dawn il-mezzi ta’ komunikazzjoni ma jippermettux b’mod effettiv lill-konsumatur jaħżen il-messaġġ riċevut. Ir-riċevitur j