Rapport Speċjali Il‑prijorità tal‑UE li 
tippromwovi ekonomija 
rurali bbażata fuq 
l‑għarfien ġiet affettwata 
minn ġestjoni ħażina ta’ 
miżuri ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ 
konsulenzaMT 2015  Nru  12
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2015
Print ISBN 978 ‑92‑872‑2982 ‑3 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/917028 QJ‑AB‑15‑013‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑2993 ‑9 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/733049 QJ‑AB‑15‑013‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑2990 ‑8 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/34753 QJ‑AB‑15‑013‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Għal kwalunkwe użu jew riproduzzjoni tar‑ritratti “Taħriġ għall‑bdiewa nisa” u “Grupp ta’ ħidma għall‑bdiewa (żjara fuq 
il‑post)” fil‑paġna 10, għandu jintalab permess direttament mingħand id‑detentur tad‑drittijiet tal‑awtur.
Printed in Luxembourg
Il‑prijorità tal‑UE li 
tippromwovi ekonomija 
rurali bbażata fuq 
l‑għarfien ġiet affettwata 
minn ġestjoni ħażina ta’ 
miżuri ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 12
02
 Tim tal‑awditjar
Ir‑rapporti speċjali tal‑QEA jagħtu r‑riżultati tal‑awditi tal‑prestazzjoni u tal‑konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il‑QEA tagħżel u tfassal dawn il‑kompiti tal‑awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir‑riskji għall‑prestazzjoni jew għall‑konformità, il‑livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l‑iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l‑interess politiku u pubbliku.
Dan l‑awditu tal‑prestazzjoni ġie prodott mill‑Awla I tal‑Awditjar — immexxija mill‑Membru tal‑QEA Augustyn Kubik — li 
tispeċjalizza fl‑oqsma ta’ nfiq ta’ preżervazzjoni u ġestjoni tar‑riżorsi naturali. L‑awditu tmexxa mill‑Membru tal‑QEA Jan 
Kinšt, b’appoġġ minn Alejandro Ballester Gallardo, kap tal‑kabinett; Michael Bain, kap tal‑unità; Klaus Stern, kap tat‑tim 
u Els Brems, deputat kap tat‑tim. It‑tim tal‑awditjar kien magħmul minn Stuart Ballantine; Malgorzata Frydel; Athanasios 
Koustoulidis; Lorenzo Pirelli; Maria Eulàlia Reverté i Casas; Michael Spang u Diana Voinea. Assistenza segretarjali ġiet ip ‑
provduta minn Terje Teppan‑Niesen u appoġġ lingwistiku minn Milosz Aponowicz, Cathryn Lindsay, Michał Machowski, 
Paulina Pruszko u Charlotta Törneling.
03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju
I‑XI Sommarju eżekuttiv
1‑15 Introduzzjoni
1‑3 Investiment fl‑għarfien u fil‑ħiliet fl‑Unjoni Ewropea
4‑12 Appoġġ għall‑iżvilupp rurali għal servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza
13‑15 Koordinazzjoni ma’ appoġġ ieħor tal‑UE għal servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza
16‑21 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
22‑88 Osservazzjonijiet
22‑51 Parti I — Il‑proċeduri għall‑identifikazzjoni u l‑għażla tas‑servizzi l‑aktar effettivi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza
23‑29 L‑Istati Membri identifikaw il‑ħtiġijiet tal‑ħiliet ta’ operaturi rurali f’termini wiesgħa tant li kważi kwalunkwe 
tip ta’ attività tista’ tiġi ffinanzjata
30‑34 L‑Istati Membri mhux dejjem jivverifikaw il‑kwalifiki u l‑esperjenza tal‑fornituri
35‑46 L‑għażla tal‑attivitajiet u l‑fornituri tbati min‑nuqqas ta’ kompetizzjoni ġusta u trasparenti
47‑51 Il‑gwida tal‑Kummissjoni lill‑Istati Membri dwar il‑miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
kienet limitata
52‑65 Parti II — Proċeduri li jiżguraw it‑twassil kosteffettiv u koordinat ta’ servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza
52‑53 L‑Istati Membri approvaw attivitajiet ta’ taħriġ mingħajr ma wettqu kontrolli effettivi li l‑ispejjeż tagħhom 
kienu raġonevoli…
54‑55 … u hemm indikazzjonijiet li kultant ħallsu wisq għal taħriġ jew servizzi ta’ konsulenza li ma kinux 
iġġustifikati biżżejjed
56‑57 Il‑kopertura tal‑awditjar tal‑Kummissjoni ma pprovdewx biżżejjed informazzjoni dwar id‑dgħufijiet li sabet 
il‑Qorti
58‑65 Il‑fondi tal‑UE u fondi oħrajn mhumiex koordinati biex jipprovdu twassil effiċjenti ta’ servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza
04 Werrej
66‑88 Parti III — Proċeduri għall‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni tar‑riżultati tal‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza
69‑73 Feedback dirett mill‑parteċipanti fit‑taħriġ spiss jinġabar mill‑fornituri ta’ taħriġ iżda rari jintuża 
mill‑awtoritajiet tal‑Istat Membri biex itejbu l‑azzjonijiet sussegwenti
74‑78 Jeżistu xi eżempji ta’ prattiki tajba, bl‑Istati Membri jagħmlu sforzi biex jiġbru informazzjoni utli rigward 
l‑impatt ta’ attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza
79‑88 Id‑data  miġbura biex turi r‑riżultati aggregati ta’ servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
fil‑livell tal‑UE mhijiex affidabbli
89‑102 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness  I —  Implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza fl‑Istati 
Membri awditjati
 Anness  II — “Kirkpatrick Four Levels”
 Risposta tal‑Kummissjoni
05
 Glossarju
Akkwist pubbliku : Proċess ta’ offerti li għandu jiġi segwit mill‑korpi pubbliċi meta jixtru prodotti, xogħlijiet 
u servizzi bi prezz ogħla minn ċertu soll. L‑għan huwa li tinkiseb l‑offerta bl‑aħjar valur billi tinħoloq biżżejjed 
kompetizzjoni bejn il‑fornituri u biex jiġi żgurat li l‑kuntratti jingħataw b’mod ġust, trasparenti u mingħajr 
diskriminazzjoni. Id‑Direttiva 2004/18/KE u d‑Direttiva 2004/17/KE jistipulaw il‑qafas legali għall‑akkwist pubbliku li 
jeħtieġ li jiġi implimentat mill‑awtoritajiet nazzjonali.
Awtorità maniġerjali : Korp nazzjonali jew reġjonali maħtur mill‑Istat Membru biex jimmaniġġja Programm ta’ 
Żvilupp Rurali (PŻR).
CMEF : Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni madwar l‑UE għall‑iżvilupp rurali fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2007 ‑2013.
CMES : Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni madwar l‑UE għall‑iżvilupp rurali fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑2020.
Effett deadweight : Sitwazzjoni fejn attività jew proġett sussidjati jkunu twettqu kompletament jew parzjalment 
mingħajr l‑għajnuna tal‑għotja.
Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE, FSIE) : Terminu ġdid għal ħames fondi tal‑UE li jipprovdu 
appoġġ taħt il‑politika ta’ koeżjoni fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020.  
Dawn il‑ħames fondi huma: il‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp Reġjonali (FEŻR); il‑Fond Soċjali Ewropew (FSE); il‑Fond 
ta’ Koeżjoni (FK); il‑Fond Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR); il‑Fond Ewropew għall‑Affarijiet Marittimi 
u s‑Sajd (FEMS).
Ġestjoni kondiviża : Metodu ta’ implimentazzjoni tal‑baġit tal‑UE fejn il‑kompiti ta’ implimentazzjoni jiġu 
ddelegati lill‑Istati Membri1. Għal dak il‑għan, l‑awtoritajiet tal‑Istati Membri jaħtru korpi responsabbli għall‑ġestjoni 
u l‑kontroll tal‑fondi tal‑UE.
Miżura : Skema ta’ għajnuna għall‑implimentazzjoni ta’ politika. Kull miżura tistipula regoli speċifiċi li l‑proġetti 
jew l‑azzjonijiet li jistgħu jiġu ffinanzjati għandhom jikkonformaw magħhom. Hemm żewġ tipi prinċipali ta’ miżuri: 
miżuri ta’ investiment u għajnuna relatata mal‑erja.
Operaturi rurali : Għall‑finijiet ta’ dan ir‑rapport, bdiewa, sidien ta’ foresti u negozji u partijiet interessati rurali oħra 
qed issir referenza għalihom bħala “operaturi rurali”, sakemm mhux indikat mod ieħor.
PAK : Politika Agrikola Komuni: is‑sett ta’ leġiżlazzjoni u prattiki adottat mill‑Unjoni Ewropea biex tipprovdi politika 
komuni u unifikata dwar l‑agrikoltura.
Perjodu ta’ programmazzjoni : Qafas pluriennali għall‑ippjanar u l‑implimentazzjoni tal‑politiki tal‑UE 
bħall‑politika ta’ żvilupp rurali.
Programm ta’ żvilupp rurali (PŻR) : Dokument imħejji minn Stat Membru jew reġjun, u approvat mill‑Kummissjoni, 
biex tiġi ppjanata u mmonitorjata l‑implimentazzjoni tal‑politika ta’ żvilupp rurali.
Qafas ta’ ftehim : Ftehim bejn wieħed jew aktar mill‑awtoritajiet kuntrattwali u wieħed jew aktar mill‑operaturi 
ekonomiċi, fejn l‑għan huwa li jiġu stabbiliti t‑termini li jirregolaw il‑kuntratti li għandhom jiġu mogħtija f’ċertu 
perjodu stabbilit, b’mod partikolari fir‑rigward tal‑prezz u, fejn ikun xieraq, il‑kwantità prevista2.
1 L‑Artikolu 59 tar‑Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tal ‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir‑regoli finanzjarji applikabbli 
għall‑baġit ġenerali tal‑Unjoni u li jħassar ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU L 298, 26.10.2012, p. 1).
2 L‑Artikolu 1(5) tad‑Direttiva 2004/18/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tal ‑31 ta’ Marzu 2004 fuq koordinazzjoni ta’ proċeduri għall‑għoti ta’ 
kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi (ĠU L 134, 30.4.2004, p. 114).
06
 Sommarju eżekuttiv
I
L‑attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsu ‑
lenza ingħataw prijorità ta’ livell għoli, kemm għall‑UE 
sħiħa kif ukoll għall‑iżvilupp rurali b’mod partikolari. 
L‑importanza tal‑edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, 
l‑iżvilupp tal‑ħiliet, it‑tagħlim tul il‑ħajja u t‑trasfer ‑
iment tal‑għarfien ġiet enfasizzata mill‑Parlament 
Ewropew u minn Kummissarji suċċessivi tal‑UE 
għall‑agrikoltura, u hija riflessa fil‑qafas legali tal‑UE.
II
Dan l‑awditu eżamina l‑forniment ta’ attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza kkofi ‑
nanzjati permezz tal‑baġit tal‑UE għall‑Iżvilupp 
Rurali (FAEŻR) u tal‑baġits tal‑Istati Membri stess 
għall‑perjodu 2007 ‑2013. Il‑finanzjament totali tal‑UE 
allokat għal dawn l‑attivitajiet għal dak il‑perjodu jam ‑
monta għal EUR 1,3 biljun; il‑kofinanzjament għandu 
jtella’ l‑appoġġ pubbliku totali għal EUR 2,2 biljun.
III
Sabiex ikunu effettivi u jkollhom l‑impatt mixtieq, 
il‑fondi allokati għall‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza jridu jintefqu b’rispons 
għall‑ħtiġijiet identifikati, jiġu fornuti bi spiża 
raġonevoli u minn fornituri kwalifikati u esperjenzati 
kif xieraq. Ir‑riżultati għandhom ikunu jistgħu jitkejlu 
u jiġu vvalutati biex jipprovdu informazzjoni dwar 
dak li fil‑fatt inkiseb. Madankollu, l‑awditu tal‑Qorti 
żvela li, minħabba dgħufijiet fil‑ġestjoni tal‑attivitajiet 
mill‑Istati Membri u mill‑Kummissjoni, dan ma kienx 
il‑każ.
IV
L‑awditu sab li t‑twassil tal‑attivitajiet ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien u ta’ konsulenza ma kienx biżżejjed 
f’relazzjoni mal‑importanza tal‑miżuri u l‑eżiti misten ‑
nija għal attivitajiet bħal dawn. Spiss l‑Istati Membri 
qagħdu fuq il‑proposti tal‑fornituri u kwalunkwe tip 
ta’ taħriġ deher li huwa “tajjeb” u eliġibbli biex jirċievi 
l‑appoġġ pubbliku; kien biss rarament li saret analiżi 
xierqa ta’ jekk dan setax ikollu impatt reali.
Sommarju eżekuttiv 07
V
Il‑proċeduri fis‑seħħ mhux dejjem żguraw kompetiz ‑
zjoni ġusta u trasparenti biex jippromwovu l‑għażla ta’ 
fornituri u attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza ta’ kwalità għolja bl‑aħjar prezz.
VI
It‑twassil kosteffettiv ta’ servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza huwa essenzjali 
għall‑protezzjoni tal‑fondi pubbliċi fir‑rigward kemm 
tal‑baġit tal‑UE kif ukoll dawk nazzjonali. Il‑Qorti sabet 
dgħufijiet fil‑kontrolli li l‑Istati Membri jridu jwettqu, 
kemm fl‑istadju tal‑applikazzjoni kif ukoll fl‑istadju 
tal‑pagamenti. Hemm indikazzjonijiet li l‑Istati Membri 
ħallsu żżejjed għal ċerti servizzi u li l‑ispejjeż relatati 
ma kinux iġġustifikati biżżejjed.
VII
L‑awditu żvela wkoll li għadd konsiderevoli ta’ servizzi 
simili huma ffinanzjati minn Fondi differenti tal‑UE 
(eż. mill‑FSE kif ukoll mill‑FAEŻR). Dan jimplika r‑riskju 
ta’ finanzjament doppju u jeħtieġ id‑duplikazzjoni 
ta’ strutturi ta’ ġestjoni li jiswew ħafna, li l‑Qorti tqis 
li mhumiex ekonomiċi. Għall‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020, il‑komplementarjetà bejn il‑fondi 
tal‑UE hija enfasizzata fuq il‑politika preċedenti ta’ 
demarkazzjoni; dan jimplika ħtieġa akbar ta’ koordi ‑
nazzjoni biex jiġu evitati r‑riskji deskritti hawn fuq.
VIII
Kien hemm nuqqas ta’ evalwazzjoni dettaljata 
ta’ x’inkiseb fir‑realtà bil‑fondi pubbliċi u kienu 
qed jinġabru biss indikaturi kemxejn simplistiċi 
bħall‑għadd ta’ persuni mħarrġa jew l‑għadd ta’ jiem 
ta’ taħriġ iffinanzjati. Barra minn hekk, il‑Qorti sabet 
problemi bl‑affidabbiltà tad‑ data  li qed tinġabar.IX
Id‑dgħufijiet stipulati f’dan ir‑rapport prinċipalment 
jikkonċernaw il‑ġestjoni tal‑miżuri mill‑Istati Mem ‑
bri. Madankollu, minħabba l‑importanza marbuta 
mal‑attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza, instab li lanqas ir‑rwol tal‑Kummissjoni 
fil‑gwida u s‑superviżjoni tal‑Istati Membri ma kien 
adegwat u li dan għandu jittejjeb.
X
Abbażi ta’ dawn is‑sejbiet il‑Qorti qed tagħmel sen ‑
siela ta’ rakkomandazzjonijiet immirati lejn it‑titjib 
tas‑sitwazzjoni għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
attwali tal‑Iżvilupp Rurali (2014 ‑2020) u l‑iżgurar li 
l‑objettivi ambizzjużi stabbiliti għall‑attivitajiet ikoll ‑
hom possibbiltà akbar li jintlaħqu.
XI
Speċifikament, il‑Qorti tirrakkomanda li:
 ο L‑Istati Membri għandu jkollhom proċeduri 
stabbiliti biex janalizzaw il‑ħtiġijiet tal‑għarfien 
u l‑ħiliet ta’ operaturi rurali, li jmorru lil hinn 
mill‑istabbiliment ta’ temi wiesgħa, notevolment 
għas‑sejħiet għall‑proposti jew il‑perjodi ta’ of ‑
ferti. L‑Istati Membri għandhom jiżguraw, bħala 
parti minn proċeduri rikorrenti, li s‑servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza rile ‑
vanti jiġu speċifikati u magħżula abbażi ta’ analiżi 
bħal din u jevitaw ir‑riskju li l‑proċess isir xprunat 
mill‑fornituri.
 ο Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi gwida addizz ‑
jonali dwar kif l‑Istati Membri għandhom iwettqu 
analiżijiet rikorrenti bħal dawn u tħeġġeġ lill‑Istati 
Membri jifformulaw dawn l‑analiżijiet f’termini li 
jkunu speċifiċi aktar milli ġenerali.
 ο L‑Istati Membri għandhom jiżguraw li l‑appoġġ 
għall‑istabbiliment ta’ servizzi ta’ konsulenza 
ġodda jingħata biss fejn ikun hemm defiċit jidher 
fis‑servizzi rilevanti fil‑qasam ikkonċernat u fejn 
teżisti l‑ħtieġa tal‑finanzjament ta’ persunal, 
faċilitajiet u/jew tagħmir ġodda.
08 Sommarju eżekuttiv
 ο L‑Istati Membri għandhom jagħżlu l‑fornituri 
tas‑servizz biex jirċievu l‑fondi pubbliċi permezz 
ta’ kompetizzjoni ġusta u trasparenti, irrispet ‑
tivament minn jekk jużawx sejħiet għall‑proposti 
jew proċeduri formali ta’ akkwist pubbliku. B’mod 
partikolari, l‑Istati Membri għandhom jiżguraw li 
l‑kriterji tal‑għażla jew tal‑għoti tagħhom ma jif ‑
favorixxux ċerti fornituri jew tipi ta’ fornituri.
 ο Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi gwida speċifika 
addizzjonali dwar twassil intern, subkuntrattar 
u l‑valutazzjoni tat‑twassil tas‑servizz minn kon ‑
sorzji. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni għandha 
timmonitorja b’mod adegwat il‑proċeduri tal‑Istati 
Membri biex tiżgura li l‑għażla tal‑attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza tkun 
kompetittiva, ġusta u trasparenti.
 ο Fir‑rigward tal‑kontrolli effettivi tar‑raġonevolezza 
tal‑ispiża, il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
għandhom jimplimentaw ir‑rakkomandazzjonijiet 
fir‑Rapport Speċjali tal‑Qorti dwar dan is‑suġġett3. 
B’mod partikolari għall‑attivitajiet ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien u ta’ konsulenza, l‑Istati Mem ‑
bri għandhom jivvalutaw il‑ħtieġa għall‑appoġġ 
ta’ attivitajiet, li huma faċilment disponibbli fuq 
is‑suq bi prezz raġonevoli. Meta din il‑ħtieġa tkun 
ġustifikata, l‑Istati Membri għandhom jiżguraw 
li l‑ispejjeż tal‑attivitajiet appoġġati ma jaqbżux 
l‑ispejjeż ta’ attivitajiet simili offruti mis‑suq.
 ο Il‑Kummissjoni għandha tibni fuq l‑ewwel passi 
meħuda biex tiġi żgurata l‑komplementarjetà bejn 
il‑fondi tal‑UE, pereżempju permezz ta’ gruppi ta’ 
ħidma speċifiċi ta’ bejn is‑servizzi, biex iwettqu 
valutazzjoni bir‑reqqa tal‑komplementarjetà 
bejn il‑fondi differenti tal‑UE proposti mill‑Istati 
Membri għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑2020. Din il‑valutazzjoni għandha tirriżulta 
f’approċċ koordinat li jappoġġa attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien sabiex jiġi mmitigat 
ir‑riskju ta’ finanzjament doppju u ta’ duplikazzjoni 
tal‑amministrazzjoni. ο L‑Istati Membri għandhom jistabbilixxu sis ‑
temi ta’ feedback li jużaw informazzjoni ta’ 
monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni biex itej  bu 
s‑sejħiet għall‑proposti jew il‑proċeduri ta’ 
sejħa għall‑offerti li jkun imiss. Dawn is‑sistemi 
għandhom jeħtieġu li l‑fornituri jipprovdu in ‑
formazzjoni mhux biss dwar is‑sodisfazzjon 
tal‑parteċipanti bis‑servizzi, iżda wkoll li jittestjaw 
jekk tgħallmux dak li suppost kellhom jitgħallmu.
 ο Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi gwida dwar kif 
l‑Istati Membri jistgħu jesegwixxu proċeduri ta’ 
feedback rikorrenti bħal dawn u timmonitorja li 
l‑Istati Membri jkunu stabbilixxewhom. Ir‑riżultati 
ta’ feedback bħal dan jistgħu jintużaw ukoll 
mill‑evalwaturi biex jikkonċentraw ix‑xogħol ta’ 
evalwazzjoni fuq l‑analiżijiet tal‑attivitajiet fil‑livell 
tar‑riżultat u tal‑impatt.
 ο Fl‑aħħar nett, il‑Kummissjoni għandha żżid, 
mingħajr dewmien, il‑profil tar‑riskju tal‑miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza u ttej ‑
jeb is‑superviżjoni u l‑ġestjoni tagħha kif xieraq, 
biex tipprovdi aċċertament akbar li l‑Istati Membri 
jwasslu s‑servizzi rispettivi b’mod effettiv.
3 Ara r‑Rapport Speċjali Nru 22/2014 “Il‑ksib ta’ ekonomija: inżommu 
l‑ispejjeż tal‑għotjiet għal proġetti tal‑iżvilupp rurali ffinanzjati 
mill‑UE taħt kontroll” ( http://eca.europa.eu ).
09
 Introduzzjoni
Investiment fl‑għarfien 
u fil‑ħiliet fl‑Unjoni 
Ewropea
01 
L‑importanza tal‑edukazzjoni u taħriġ 
vokazzjonali, l‑iżvilupp tal‑ħiliet, 
it‑tagħlim tul il‑ħajja u t‑trasferiment 
tal‑għarfien issemmiet minn diversi 
politiċi u ġiet enfasizzata f’bosta 
dokumenti ta’ livell għoli, inkluża 
l‑istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir 
intelliġenti, sostenibbli u inklużiv4.
“L‑ispinta għall‑bażi tal‑għarfien 
tas‑settur agrikolu tagħna huwa 
aspett importanti tal‑Programmi 
ta’ Żvilupp Rurali”5
Phil Hogan (Kummissarju Ewropew 
għall‑Agrikoltura u l‑Iżvilupp Rurali)
“L‑agrikoltura tal‑ġejjieni għandha 
tkun ibbażata fuq l‑għarfien”6
Dacian Cioloș (eks‑Kummissarju Ewropew 
għall‑Agrikoltura u l‑Iżvilupp Rurali)
02 
It‑Trattat dwar il‑Funzjonament tal‑Un ‑
joni Ewropea (TFUE) jirreferi b’mod 
espliċitu għal “koordinament effettiv 
ta’ sforzi rigward taħriġ fl‑agrikoltura, 
ir‑riċerka u l‑popolarizzazzjoni ta’ 
l‑agronomija” sabiex jintlaħqu l‑objet ‑
tivi tal‑Politika Agrikola Komuni (PAK)7.03 
Il‑leġiżlazzjoni tal‑UE għall‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014 ‑20208 tagħmel 
enfasi partikolari fuq is‑servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza bħala attivitajiet ewlenin 
għall‑kisba tal‑iżvilupp sostenibbli 
f’żoni rurali. “It‑trawwim tat‑trasfer ‑
iment tal‑għarfien u l‑innovazzjoni 
fl‑agrikoltura, il‑forestrija, u ż‑żoni ru ‑
rali” hija prijorità orizzontali fil‑qasam 
tal‑iżvilupp rurali, jiġifieri hija titqies 
bħala għodda importanti biex ittejjeb 
l‑implimentazzjoni ta’ prijoritajiet 
u miżuri oħra fil‑qasam tal‑iżvilupp 
rurali.
Appoġġ għall‑iżvilupp 
rurali għal servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza
04 
L‑appoġġ finanzjarju għas‑servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsu ‑
lenza f’żoni rurali jingħata taħt il‑Fond 
Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali 
(FAEŻR). Fil‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2007 ‑2013 dan l‑appoġġ ingħata 
permezz ta’ dawn l‑erba’ miżuri li 
ġejjin9:
 ο Miżura 111 — Taħriġ vokazzjonali 
u azzjonijiet ta’ informazzjoni;
 ο Miżura 114 — Użu ta’ servizzi ta’ 
konsulenza;
 ο Miżura 115 — Twaqqif ta’ servizzi 
ta’ ġestjoni, ta’ sostituzzjoni u ta’ 
konsulenza;
 ο Miżura 331 — Taħriġ 
u informazzjoni.4 COM(2010) 2020 finali 
tat‑3 ta’ Marzu 2010 
“EWROPA 2020 — Strateġija 
għal tkabbir intelliġenti, 
sostenibbli u inklussiv”.
5 Il‑Kummissjoni Ewropea 
— Stqarrija għall‑istampa: “A 
further 18 Rural Development 
Programmes get green light” 
(Approvazzjoni għal 18 ‑il 
Programm ieħor tal‑Iżvilupp 
Rurali), Brussell, it ‑
13 ta’ Frar 2015 ( http://europa.
eu/rapid/
press‑release_IP ‑15‑4424_
en.htm ).
6 Dikjarazzjoni dwar il‑biedja 
bbażata fuq l‑għarfien, 
it‑12 ta’ Ottubru 2011 ( https://
www.youtube.com/
watch?v=QqOqVed_atA ).
7 L‑Artikolu 41 tat‑TFUE.
8 Ir‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
u li jħassar ir‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
(ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).
9 Il‑Miżura 341 (Akkwist 
u animazzjoni ta’ ħiliet 
bil‑ħsieb ta’ tħejjija 
u implimentazzjoni ta’ 
strateġija għall‑iżvilupp lokali) 
u l‑Miżura 431 (Tmexxija 
tal‑grupp ta’ azzjoni lokali, 
akkwist ta’ ħiliet, animazzjoni) 
jinkludu wkoll it‑taħriġ, iżda 
huma rilevanti biss 
għall‑LEADER u gruppi simili 
taħt l‑Assi 3 u huma 
intenzjonati biex jgħinu lil 
gruppi bħal dawn 
jimplimentaw l‑istrateġiji 
lokali tagħhom. Għalhekk ma 
jitqisux iżjed fil‑kuntest ta’ dan 
l‑awditu.
10 Introduzzjoni
05 
L‑għan tal‑ewwel tliet miżuri kien li 
jsaħħu l‑kompetittività ta’ bdiewa 
u ta’ sidien tal‑foresti. Il‑Miżura 331 
kienet indirizzata lejn negozji u par ‑
tijiet interessati rurali oħra bil‑għan 
kemm li żżid il‑kapaċità tagħhom li 
jikkontribwixxu għad‑diversifikazzjoni 
tal‑ekonomija rurali kif ukoll li tte ‑
jjeb il‑kwalità tal‑ħajja f’żoni rurali. 
Il‑Miżuri 111 u 331 koprew korsijiet ta’ 
taħriġ, sessjonijiet ta’ ħidma, żjarat 
f’azjendi agrikoli, kowċing, eċċ. u ssir 
referenza għalihom bħala miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien. Il‑Miżuri 114 
u 115 kienu miżuri ta’ konsulenza li 
kienu maħsuba biex jipprovdu gwida 
lil individwi jew gruppi ta’ bdiewa 
u sidien tal‑foresti. L‑attivitajiet ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
individwali ġew offruti lill‑parteċipanti 
mingħajr ħlas jew bi ħlas imnaqqas.Minn hawn ‘il quddiem, bdiewa, sidien 
tal‑foresti u negozji u partijiet interes ‑
sati rurali oħra ssir referenza għalihom 
bħala “operaturi rurali”.
Eżempji ta’ servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza ffinanzjati 
mill‑FAEŻRKaxxa 1
© ZAMm/ Gerald LechnerTaħriġ għall‑bdiewa nisa
© ECATaħriġ għall‑bdiewa
© BMLFUW/LFI/weinfranz 
Grupp ta’ ħidma għall‑bdiewa  
(żjara fuq il‑post)
11 Introduzzjoni
06 
Fi ħdan il‑qafas tal‑politika ta’ żvilupp 
rurali, il‑miżuri ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza huma 
suġġetti għal ġestjoni kondiviża 
mill‑Kummissjoni u mill‑Istati Mem ‑
bri. Il‑Programmi ta’ Żvilupp Rurali 
(PŻR) jiġu proposti mill‑Istati Membri 
u approvati mill‑Kummissjoni. L‑Istati Membri mbagħad jagħżlu l‑proġetti 
li għalihom għandu jiġi allokat il‑fi ‑
nanzjament, fuq il‑bażi tal‑programmi 
ppreżentati. Il‑ Figura 1  turi kif il‑fi ‑
nanzjament jiġi allokat għal proġetti 
rilevanti taħt il‑qafas regolatorju.Figura 1Qafas regolatorju għall‑allokazzjoni tal‑finanzjament taħt il‑FAEŻR għall‑proġetti
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.
€Proposta 
mill-Kummissjoni 
u approvata 
mill-Kunsill
Proposta mill-Istat 
Membru u 
approvata 
mill-Kummissjoni
Għażla 
tal-proġettRegoli u proċeduri dettaljati ﬁl-livell tal-Istat Membru Programmazzjoni ﬁl-livell tal-Istat MembruPolitika ta’ żvilupp rurali stabbilita ﬁl-livell tal-UE
Finanzjament allokat għal proġetti ta’ trasferiment 
tal-għarﬁen u ta’ konsulenza(Leġiżlazzjoni, proċeduri, gwidi nazzjonali jew reġjonali)(Pjan Strateġiku Nazzjonali, Programm ta’ Żvilupp Rurali)(Linji Gwida Strateġiċi Komunitarji, Regolament tal-Kunsill)
12 Introduzzjoni
07 
Sa fejn huwa kkonċernat il‑perjodu 
2007 ‑2013, bejn wieħed u ieħor 
EUR 1.3 biljun, jiġifieri 1.4 % 
tal‑finanzjament taħt il‑FAEŻR, 
twarrbu għal miżuri ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien u ta’ konsulenza. 
Sal‑31 ta’ Diċembru 2013 mad ‑
war EUR 744 miljun, jew 57 % tal‑finan ‑
zjament ippjanat taħt il‑FAEŻR, kien 
intnefaq mill‑Istati Membri. Il‑miżuri 
kollha huma kkofinanzjati mill‑Istati 
Membri (għad‑dettalji, ara t‑ Tabella 1 ). 
Madankollu, kif diġà indikat, l‑impor ‑
tanza kumplessiva marbuta mal‑miżuri 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza taqbeż ferm il‑valur tagħhom 
f’termini purament monetarji.
08 
L‑Istati Membri mhux neċessarjament 
jimplimentaw l‑erba’ miżuri kollha 
tat‑trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza tal‑FAEŻR. Analiżi tad‑ data  
tal‑2012 riċevuta mill‑Kummissjoni 
żvelat li, minn total ta’ 88 PŻR, 
il‑miżuri 111, 114, 331 u 115 ma ġewx 
użati f’19 %, 52 %, 66 % u 74 % tal‑PŻR 
rispettivament.09 
Għall‑ġejjieni, l‑erba’ miżuri individ ‑
wali issa ġew amalgamati fi tnejn 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑2020 tal‑iżvilupp rurali:
 ο il‑miżura 01 – Azzjonijiet ta’ trasfer ‑
iment tal‑għarfien u informazzjoni;
 ο il‑miżura 02 — Servizzi ta’ kon ‑
sulenza, servizzi ta’ ġestjoni 
u għajnuna tal‑azjendi agrikoli.
10 
In‑nefqa ppjanata taħt il‑FAEŻR 
għall‑miżura 01 tammonta għal 
EUR 1.16 biljun u dik għall‑miżur
a 02 għal EUR 742 miljun, jiġifieri 
EUR 1.9 biljun b’kollox10. Meta kkom ‑
binati mal‑kofinanzjament nazzjonali, 
in‑nefqa pubblika totali tista’ taqbeż 
l‑EUR 4 biljun. Dan jikkostitwixxi 
żieda ta’ madwar 46 % meta mqab ‑
bel mal‑infiq ippjanat fil‑perjodu ta’ 
programmazzjoni preċedenti.Tabella 1Nefqa pubblika totali (FAEŻR flimkien mal‑kofinanzjament nazzjonali) u nefqa 
tal‑FAEŻR skont il‑miżura
Miżura Deskrizzjoni tal-miżuraIppjanat għall-2007-2013 Imġarrab bejn l-2007 u l-2013
FAEŻR (euro)Pubbliku totali 
(euro)FAEŻR (euro)Pubbliku totali 
(euro)
111Taħriġ vokazzjonali u azzjonijiet 
ta’ informazzjoni947 013 157 1 599 928 390 556 561 212 974 023 090 
114 Użu ta’ servizzi ta’ konsulenza 197 958 811 338 640 512 98 320 876 169 488 261 
115Twaqqif ta’ servizzi ta’ ġestjoni, 
ta’ sostituzzjoni u ta’ konsulenza50 307 450 76 068 793 26 540 966 43 419 212 
331 Taħriġ u informazzjoni 115 516 980 226 388 227 62 498 154 122 427 257 
Miżuri ta' trasferiment tal-għarfien u ta’ 
konsulenza1 310 796 398 2 241 025 922 743 921 208 1 309 357 820 
Sors:  Data  min‑Netwerk Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali (aġġornata fi Frar 2014).10 Iċ‑ċifri huma bbażati fuq 
informazzjoni pprovduta 
mill‑Kummissjoni Ewropea. 
Dawn jinkludu kemm iċ‑ċifri 
pprovduti fis‑ 56 mill ‑118‑il PŻR 
approvati kif ukoll dawk li 
għadhom qed jiġu diskussi. 
Għaldaqstant, fil‑preżent 
iċ‑ċifri huma indikattivi.
13 Introduzzjoni
11 
Filwaqt li l‑parteċipanti fit‑taħriġ 
u r‑riċevituri tal‑konsulenza, kif 
ukoll il‑fornituri tas‑servizz, kienu 
benefiċjarji potenzjali tal‑miżuri 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013, dan issa nbidel. Fil‑perjodu 2014 ‑
2020, il‑benefiċjarji tal‑appoġġ finan ‑
zjarju taħt il‑miżuri 01 u 02 se jkunu 
fornituri tas‑servizz, jiġifieri l‑entitajiet 
li jipprovdu konsulenza jew taħriġ 
lir‑riċevituri finali (operaturi rurali).
12 
Għalkemm mhux obbligatorju, xi 
Stati Membri kienu diġà qed jużaw 
proċeduri tal‑akkwist pubbliku biex 
jagħżlu fornituri ta’ servizzi ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsu ‑
lenza fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013. Taħt il‑leġiżlazzjoni l‑ġdida, 
ir‑regoli tal‑akkwist pubbliku jridu jiġu 
applikati qabel jiġu konklużi l‑kuntratti 
tas‑servizz mal‑fornituri tas‑servizzi 
taħt il‑miżura 02. Fil‑każ tal‑miżura 01, 
l‑akkwist pubbliku mhuwiex ob ‑
bligatorju għall‑għażla tal‑fornituri 
tas‑servizz.Koordinazzjoni ma’ 
appoġġ ieħor tal‑UE għal 
servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza
13 
L‑appoġġ tal‑UE għas‑servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza mhux limitat għall‑qasam 
tal‑politika ta’ żvilupp rurali. Fuq livell 
ġenerali ħafna, u meta jittieħed inkun ‑
siderazzjoni il‑mandat ta’ kull fond, 
il‑proġetti tat‑taħriġ huma appoġġati 
permezz tal‑Fond Soċjali Ewropew 
(FSE) u l‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali (FEŻR), li l‑objettiv tagħhom 
huwa li jikkontribwixxu għat‑tkabbir 
u l‑impjiegi. Dawn il‑fondi, flimkien 
mal‑FAEŻR u żewġ fondi oħra, huma 
magħrufa bħala l‑Fondi Strutturali 
u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE). 
Il‑qafas leġiżlattiv għall ‑2014 sal ‑2020 
jeħtieġ koordinazzjoni aħjar bejn 
il‑Fondi SIE milli kien il‑każ qabel 
kemm fil‑livell tal‑UE kif ukoll dak 
tal‑Istati Membri. Il‑qafas il‑ġdid jint ‑
wera fil‑ Figura 2 .
14 
Il‑Fondi SIE huma mezz ta’ implimen ‑
tazzjoni tal‑istrateġija Ewropa 2020. 
Sabiex jipprovdu appoġġ effet ‑
tiv, il‑Fondi SIE għandhom jiffukaw 
fuq il‑kontribut għall ‑11‑il objettiv 
tematiku11. Ir‑Regolamenti speċifiċi 
għall‑Fond jipprovdu ripartizzjoni oħra 
ta’ dawn l‑objettivi fi prijoritajiet ta’ 
investiment.
15 
L‑objettiv tematiku rilevanti għal dan 
l‑awditu huwa n‑Nru 10, li jinkludi 
“investiment fl‑edukazzjoni, it‑taħriġ 
u t‑taħriġ vokazzjonali għal ħiliet 
u t‑tagħlim tul il‑ħajja”. Aktar prijori ‑
tajiet ta’ investiment dettaljati huma 
stabbiliti fir‑Regolamenti speċifiċi 
tal‑FSE, tal‑FEŻR u tal‑FAEŻR12 (ara 
l‑Figura 2 ).11 Kif stabbilit fl‑Artikolu 9 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tas‑17 ta’ Diċembru 2013 li 
jistabbilixxi dispożizzjonijiet 
komuni dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni, il‑Fond 
Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali u l‑Fond 
Marittimu u tas‑Sajd Ewropew 
u li jistabbilixxi 
d‑dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni u l‑Fond 
Ewropew għall‑Affarijiet 
Marittimi u s‑Sajd u li jħassar 
ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 320).
12 Il‑prijoritajiet ta’ investiment 
speċifiċi għall‑Fond huma 
stipulati fid‑dokumenti li 
ġejjin:  
‑ FSE: l‑Artikolu 3 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1303/2013  
‑ FEŻR: l‑Artikolu 5 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1301/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali 
u dwar dispożizzjonijiet 
speċifiċi li jikkonċernaw 
l‑Investiment li għandu fil‑mira 
t‑tkabbir ekonomiku 
u l‑impjiegi, u li jirrevoka 
r‑Regolament (KE) 
Nru 1080/2006 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 289)  
‑ FAEŻR: l‑Artikolu 5 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013.
14 Introduzzjoni Figura 2Qafas legali għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.
Ewropa 2020
Inizjattiva għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli  
u inklużiv
Ftehim ta’ Sħubija 
Prijoritajiet ta’ investiment speċiﬁċi għall-fondi li jirri/f_lettu l-objettivi tematiċiNirri/f_lettu l-Ewropa 2020 permezz ta’  11-il objettiv tematiku komuni
(FAEŻR, FSE, FEŻR)(10) investiment /f_l-edukazzjoni, it-taħriġ u t-taħriġ 
vokazzjonali għall-ħiliet u t-tagħlim tul il-ħajja; 
Programmi OperazzjonaliProgrammi ta’ Żvilupp RuraliDokument li jiddeskrivi ﬁl-qosor l-użu 
intenzjonat tal-Fondi SIE
Fondi SIE – Regolamenti speċiﬁċi 
għall-Fondi             Fondi SIE – Qafas Strateġiku Komuni             
15
 Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
16 
Il‑Qorti wettqet awditu tal‑proċeduri 
għall‑ġestjoni u l‑kontroll tal‑infiq fuq 
miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza fil‑perjodu ta’ pro ‑
grammazzjoni 2007 ‑2013 (ara wkoll 
il‑paragrafu 4) bil‑ħsieb li tipprovdi 
rakkomandazzjonijiet sinifikanti 
rigward il‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni l‑ġdid. Dan sabiex l‑Istati Membri 
jkunu jistgħu jiħduhom inkunsider ‑
azzjoni meta jiżviluppaw ir‑regoli 
u l‑proċeduri ta’ implimentazzjoni 
għall‑programmi tagħhom u l‑Kum ‑
missjoni tkun tista’ tużahom b’mod 
partikolari biex ittejjeb il‑monitoraġġ 
tagħha tas‑sistemi ta’ ġestjoni u kon ‑
troll tal‑Istati Membri.
17 
L‑awditu ffoka fuq it‑tweġiba għal din 
il‑mistoqsija:
Hemm sistemi ta’ ġestjoni u kon ‑
troll stabbiliti biex il‑miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza tal‑iżvilupp rurali jitwasslu 
b’mod effettiv?
18 
Fir‑rigward ta’ dan, ir‑rapport 
tal‑Qorti jipprovdi tweġibiet 
għas‑submistoqsijiet li ġejjin:
 ο Hemm proċeduri stabbiliti biex 
jiġu identifikati u magħżula 
l‑aktar servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza rile ‑
vanti għall‑operaturi rurali?
 ο Hemm proċeduri stabbiliti biex 
jiġi żgurat it‑twassil kosteffet ‑
tiv u koordinat ta’ servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza?
 ο Hemm proċeduri stabbiliti 
għall‑monitoraġġ u l‑evalwazz ‑
joni tar‑riżultati ta’ attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza?19 
L‑awditu kopra l‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2007 ‑2013 u għamel ir‑rabta, 
sa fejn possibbli, mal‑perjodu ta’ pro ‑
grammazzjoni li jmiss, li fih huma biss 
l‑entitajiet li jipprovdu t‑taħriġ u l‑kon ‑
sulenza lir‑riċevituri finali (operaturi 
rurali) li se jibbenefikaw mill‑miżuri. 
Għaldaqstant, l‑awditu ffoka fuq dan 
it‑tip ta’ benefiċjarju matul il‑perjodu 
2007 ‑2013.
20 
L‑awditu twettaq bejn Lulju 2014 
u Frar 2015. L‑evidenza għall‑awditjar 
inġabret permezz ta’ analiżijiet tad‑do ‑
kumentazzjoni, żjarat tal‑awditjar 
lill‑Awtoritajiet Maniġerjali u lill‑forni ‑
turi tas‑servizz f’ħames Stati Membri13: 
Spanja (il‑Galicia), l‑Awstrija, il‑Polonja, 
l‑Iżvezja u r‑Renju Unit (l‑Ingilterra) 
u stħarriġ14. Is‑sitwazzjoni fir‑rigward 
tad‑diversi miżuri implimentati 
fl‑Istati Membri miżjura qed tintwera 
fl‑Anness I .13 Għall‑finijiet ta’ dan ir‑rapport, 
“Stat Membru” tista’ tittieħed li 
tfisser il‑pajjiż jew reġjun jew 
komunità awtonoma f’dak 
il‑pajjiż.
14 Il‑Qorti wettqet stħarriġ ta’ 
19‑il Stat Membru, li jkopri 
kampjun ta’ 25 PŻR sabiex 
taċċerta r‑raġunijiet għaliex 
l‑Istati Membri ma kinux 
għamlu użu sħiħ mill‑miżuri 
kollha disponibbli.
16 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
21 
L‑infiq ippjanat u mġarrab fir‑rigward 
tal‑miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza kien għoli f’dawn 
l‑Istati Membri (ara l‑ Figura 3 ). 
L‑għażla tal‑Qorti ta’ Stati Membri 
kienet iddeterminata mill‑objettiv 
tagħha li tkopri l‑erba’ miżuri kollha 
(ara l‑paragrafu 4) u li jkollha firxa 
ġeografika bbilanċjata. Iż‑żjarat 
tal‑awditjar u l‑istħarriġ koprew l‑Istat 
Membru responsabbli għal aktar minn 
65 % tal‑infiq tal‑miżuri ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien u ta’ konsulenza. Figura 3Perjodu tal‑iżvilupp rurali 2007 ‑2013 ‑ Miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza: l ‑20 PŻR bl‑ogħla nfiq f’Diċembru 2012
Sors:  Data  min‑Netwerk Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali.0 10 20 30 40 50 60 70 80
...................................................................................................................................................... ................ ................ ................ ............ .... ................ ..........................................................................................................................................................................................
........................ ................ ................ ................ ............ .... ................ ........................................................................................................................ .... ................ ........................................ ........ .... ...... ....
.................... ................ .... ................ .................................................... .............. ........ .... ................ .... ................ .................... ................ ........ .... ....
................................................................................................ .................. ..
.... ............................................................................
Miżuri ta’ konsulenza Miżuri ta' trasferiment tal-għar/f_ienmiljun EUR
L-Iżvezja
Ir-Renju Unit - L-Ingilterra
L-Awstrija
L-Ungerija
Franza - Réunion
Id-Danimarka
Franza - Hexagone
Il-Polonja
Il-Finlandja - Kontinentali
Is-Slovakkja
Il-Portugall - Kontinentali
Spanja - Il-Galicia
Spanja - Andalusija
Il-Belġju - Il-Fjandri
Ir-Repubblika Ċeka
Ir-Renju Unit - Wales
Il-Litwanja
Ir-Rumanija
L-Italja - Il-Piemonte
Franza - Guadeloupe
17
 Osservazzjonijiet
Parti I ‑ Il‑proċeduri 
għall‑identifikazzjoni 
u l‑għażla tas‑servizzi 
l‑AKTAR rilevanti ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza
22 
Sabiex tivvaluta jekk intagħżlux l‑aktar 
attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza rilevanti, il‑Qorti app ‑
likat il‑kriterji li ġejjin:
 ο il‑FAEŻR għandu jintuża biss għal 
attivitajiet ta’ finanzjament li 
jgħinu biex jintlaħqu l‑objettivi 
speċifiċi tal‑Istati Membri stabbiliti 
għall‑miżuri sabiex jiġi evitat finan ‑
zjament arbitrarju ta’ kwalunkwe 
tip ta’ taħriġ jew konsulenza lil 
operaturi rurali. Prerekwiżit għal 
dan huwa analiżi tal‑ħtiġijiet 
tal‑għarfien u l‑ħiliet tal‑operaturi 
rurali li tkun speċifika biżżejjed 
biex tippermetti lill‑Istati Membri 
jimmiraw l‑għajnuna fuq attivita ‑
jiet konkreti;
 ο il‑FAEŻR għandu jiffinanzja taħriġ 
u konsulenza ta’ kwalità għolja 
biss. Fornituri ta’ kwalità għolja 
huma ta’ importanza ewlenija, 
u għalhekk l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri għandu jkollhom rekwiżiti 
u proċeduri rilevanti stabbiliti;
 ο il‑fornituri u l‑attivitajiet 
għandhom jintagħżlu permezz ta’ 
kompetizzjoni ġusta u trasparenti;
 ο il‑Kummissjoni għandha tapprova 
biss PŻR li jidentifikaw b’mod ċar 
il‑ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet 
tal‑operaturi rurali. Jekk ikun 
meħtieġ, il‑Kummissjoni għandha 
tipprovdi gwida għall‑Istati Mem ‑
bri biex tgħinhom jistabbilixxu 
proċeduri aħjar ta’ valutazzjoni 
tal‑ħtiġijiet.L‑Istati Membri identifikaw 
il‑ħtiġijiet tal‑ħiliet ta’ 
operaturi rurali f’termini 
wiesgħa tant li kważi 
kwalunkwe tip ta’ attività 
tista’ tiġi ffinanzjata
23 
L‑għażla u l‑implimentazzjoni ta’ 
attivitajiet xprunati mill‑ħtiġijiet 
jeħtieġu li l‑Istati Membri janalizzaw 
u jiddeterminaw il‑preferenzi indi ‑
vidwali tal‑operaturi rurali u jidentifi ‑
kaw il‑ħtiġijiet oġġettivi tal‑għarfien 
u tal‑ħiliet tal‑ekonomija u tas‑soċjetà 
rurali qabel jidħlu għall‑ippjanar u/jew 
l‑għażla tal‑attivitajiet tat‑taħriġ. Dawn 
il‑ħtiġijiet jistgħu jinbidlu fit‑terminu 
qasir jew f’dak medju. Għaldaqstant, 
il‑proċeduri analitiċi u tal‑ippjanar 
għandhom ikunu flessibbli biżżejjed 
biex ikunu kapaċi jirreaġixxu għal dan 
it‑tibdil.
24 
Konsegwentement, il‑Qorti tistenna li 
l‑Istati Membri jeżaminaw il‑ħtiġijiet 
tal‑għarfien u tal‑ħiliet fuq perjodu ta’ 
żmien itwal għal finijiet strateġiċi (għal 
raġunijiet prattiċi, il‑perjodu ta’ prog ‑
rammazzjoni) u jkollhom proċeduri 
rikorrenti biex jiġu ddeterminati 
l‑ħtiġijiet fuq terminu qasir u medju. 
Wara dawn l‑analiżijiet, l‑Istati Membri 
għandu jkollhom biżżejjed informazz ‑
joni għad‑dispożizzjoni tagħhom 
biex jispeċifikaw is‑servizzi meħtieġa 
għas‑sejħiet għall‑proposti jew l‑offer ‑
ti. Dan jintwera fil‑ Figura 4 .
18 Osservazzjonijiet
25 
Il‑Qorti analizzat il‑Pjanijiet 
Strateġiċi Nazzjonali u l‑PŻR u doku ‑
menti strateġiċi oħra, u anke studji 
disponibb  li, ir‑regoli ta’ implimentazz ‑
joni u l‑ispeċifikazzjonijiet tas‑servizzi 
relatati mal‑akkwist speċifiku ta’ 
dawn it‑tipi ta’ attivitajiet. Il‑Qorti 
sabet li l‑Istati Membri awditjati kienu 
identifikaw u ddefinixxew il‑ħtiġijiet 
tal‑għarfien u l‑ħiliet tal‑operaturi 
rurali f’termini wiesgħa biss, li jaqdi 
l‑għan strateġiku. Madankollu, ebda 
wieħed mill‑Istati Membri awditjati ma 
għamel aktar biex jidentifika l‑attivita ‑
jiet l‑aktar rilevanti (jiġifieri korsijiet ta’ 
taħriġ konkreti) f’dawn l‑oqsma. Dan 
jimplika r‑riskju li jiġu ffinanzjati attivi ‑
tajiet ġeneriċi u xprunati mill‑fornituri, 
bħal korsijiet bażiċi tal‑kompjuter, li 
jistgħu ma jkunux ibbażati fuq ħtiġijiet 
identifikati (ara l‑ Kaxxa 2 ).Figura 4Analiżi rikorrenti tal‑ħtiġijiet għall‑għażla ta’ attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza tal‑iżvilupp rurali
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.Evalwazzjoni /f_inaliAnaliżi tal-ħtiġijiet u programmazzjoni fuq terminu twil
Il-perjodu 
li jmiss
Sena 2Sena 7 Sena 3 Sena 1
Evalwazzjoni Analiżi 
tal-ħtiġijiet fuq 
terminu qasirGħażla 
tal-proġett
Implimentazzjoni 
tal-proġett
Speċiﬁkazzjoni 
tal-akkwist
19 Osservazzjonijiet
Eżempji ta’ definizzjonijiet wiesgħa ta’ ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet 
mhux speċifikati aktar għall‑finijiet ta’ akkwist
Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra):
Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra) użat proċeduri f’bosta livelli ta’ ġestjoni biex tidentifika l‑ħtiġijiet tal‑għarfien 
u l‑ħiliet ta’ operaturi rurali. Madankollu, dan ma rriżultax fi speċifikazzjoni dettaljata tas‑servizzi ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien fil‑livell tal‑akkwist. B’riżultat ta’ dan, l‑awtoritajiet qagħdu fuq il‑proposti dettaljati 
mingħand il‑fornituri.
Il‑PŻR ġeneralment jirreferi għal defiċits fil‑ħiliet fis‑setturi tal‑azjendi agrikoli, tal‑ikel u tal‑forestrija, 
u għat‑taħriġ bħala prijorità għat‑titjib tal‑kompetittività tagħhom u biex jikkontribwixxi għal ambjent aħjar 
u komunitajiet b’saħħithom u ta’ suċċess. B’appoġġ minn assemblea ta’ partijiet interessati, ġie żviluppat 
qafas wiesa’ ta’ sitt gruppi ta’ korsijiet, li kkostitwixxa l‑bażi għal kwalunkwe proċedura ta’ offerti mwettqa 
mill‑awtoritajiet. Imbagħad tnediet sensiela ta’ kompetizzjonijiet żgħar biex jiġu akkwistati l‑attivitajiet reali. 
Madankollu, il‑Qorti sabet li l‑ispeċifikazzjonijiet tas‑servizzi għall‑kompetizzjonijiet iż‑żgħar baqgħu ġenerali 
ħafna u li l‑awtoritajiet qagħdu fuq il‑pjanijiet tat‑twassil tal‑fornituri, li kienu ġew ippreżentati ma’ kull 
offerta.
L‑Awstrija:
B’mod simili fl‑Awstrija, il‑PŻR kien jirreferi għal prijoritajiet rilevanti tal‑UE u għal‑livell baxx ta’ edukazzjoni 
formali fis‑settur primarju. L‑oqsma tematiċi għall‑miżuri kkonċernati ġew iddefiniti fir‑regoli ta’ implimen ‑
tazzjoni rilevanti15 iżda baqgħu kemxejn wiesgħa (eż. “Intejbu l‑effiċjenza u l‑kompetittività ta’ negozji agrikoli 
u tal‑forestrija”). Ir‑regoli ta’ implimentazzjoni stipulaw li konferenza ddedikata, li tinkludi l‑partijiet interes ‑
sati, kienet se tipproponi aktar speċifikazzjonijiet u prijoritajiet lill‑Ministeru tal‑Agrikoltura (BMLFUW), li kell ‑
hom jitqiesu mill‑awtoritajiet ta’ approvazzjoni fl‑għażla tal‑proġetti. Minkejja li saru 10 laqgħat, ma ngħatat 
ebda speċifikazzjoni ulterjuri u, konsegwentement, l‑għażla tal‑proġett saret biss fuq il‑bażi tal‑oqsma 
tematiċi wiesgħa msemmija fir‑regoli ta’ implimentazzjoni.
15 Sonderrichtlinie des Bundesministers für Land ‑ und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft zur Umsetzung von Maßnahmen im Rahmen des 
Österreichischen Programms für die Entwicklung des ländlichen Raums 2007  – 2013 „Sonstige Maßnahmen“ .Kaxxa 2

20 Osservazzjonijiet
26 
L‑Istati Membri awditjati involvew for ‑
nituri u partijiet interessati fil‑proċess 
tad‑definizzjoni tal‑prijoritajiet jew 
l‑oqsma tematiċi għas‑servizzi ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza, 
jew permezz ta’ laqgħat u gruppi 
ta’ ħidma, jew inkella billi tawhom 
l‑opportunità li jippreżentaw proposti 
bil‑miktub. L‑involviment tal‑fornituri 
u tal‑partijiet interessati għandu jwas ‑
sal għal servizzi li jirreaġixxu aħjar 
għall‑ħtiġijiet tal‑gruppi fil‑mira. 
Madankollu, il‑partijiet interessati jista’ 
jkollhom interess ukoll li jippromwovu 
servizzi li huma popolari jew li diġà 
huma faċilment disponibbli, minflok 
jindirizzaw il‑lakuni reali fl‑għarfien 
u l‑ħiliet ta’ operaturi rurali. Għalhekk 
l‑Istati Membri għandhom iqisu opin ‑
jonijiet u proposti esterni, iżda event ‑
walment għandhom jieħdu deċiżjoni 
imparzjali dwar jekk l‑attivitajiet 
proposti mill‑fornituri tas‑servizz 
fir‑realtà jindirizzawx il‑ħtiġijiet 
reali ta’ operaturi rurali u jekk humiex 
disponibbli faċilment fis‑suq bi prezz 
raġonevoli. Il‑Qorti ma sabet ebda 
evidenza li dan kien il‑każ. B’riżultat 
ta’ dan, l‑awtoritajiet qagħdu fuq dik 
li hija essenzjalment proċedura minn 
isfel għal fuq li fiha l‑fornituri jippro ‑
ponu korsijiet li fil‑fatt għandhom jiġu 
akkwistati, aktar milli sitwazzjoni fejn 
il‑fornituri jirreaġixxu għal ħtiġijiet id ‑
definiti b’mod ċar espressi mill‑awtori ‑
tajiet infushom.27 
Analiżi insuffiċjenti tal‑proposti 
mingħand il‑fornituri tas‑servizzi timp ‑
lika mhux biss ir‑riskju ta’ finanzjament 
ta’ attivitajiet irrilevanti, iżda wkoll 
ir‑riskju ta’ duplikazzjoni ta’ attivita ‑
jiet ta’ taħriġ li diġà huma disponib ‑
bli faċilment fis‑suq u ta’ ħlas ogħla 
mill‑prezz tas‑suq (ara l‑paragrafi 54 
sa 55). Dan jikkostitwixxi nfiq pubbliku 
mhux meħtieġ u jista’ jfixkel is‑swieq 
tas‑servizzi eżistenti.
21 Osservazzjonijiet
28 
Eżempju ieħor ta’ valutazzjonijiet 
dgħajfa f’dan ir‑rigward jirreferi għal 
miżura 115. Permezz tal‑miżura 115, 
il‑FAEŻR għandu jiffinanzja l‑ispejjeż 
imġarrba fl‑istabbiliment ta’ servizzi 
(bħal spejjeż tal‑persunal, spejjeż 
għal uffiċċji ġodda, tagħmir, eċċ.)16. 
Madankollu, il‑Qorti sabet li xi drabi 
l‑miżura 115 intużat biex tiffinan ‑
zja korpi konsultattivi li ilhom stab ‑
biliti, għall‑istabbiliment ta’ servizzi li 
fil‑fatt ma kinux ġodda. Dawn kienu 
jikkonċernaw l‑inklużjoni ta’ suġġetti 
ġodda (li jirriżultaw mir‑rekwiżiti 
ġodda tar‑regolamentazzjoni) 
fil‑konsulenza. Filwaqt li fir‑Renju Unit 
(l‑Ingilterra), il‑fornituri potenzjali ta’ 
servizzi ġodda kellhom jiddimostraw 
id‑defiċit fil‑forniment ta’ konsulenza 
xierqa f’qasam speċifiku, dan ma 
kienx il‑każ fi Spanja (il‑Galicia) (ara 
l‑Kaxxa 3 ). Fl‑Istati Membri l‑oħra aw ‑
ditjati, il‑miżura 115 ma ntużatx.
Spanja (il‑Galicia)  — Finanzjament tal‑istabbiliment ta’ servizzi “ġodda” li 
fil‑fatt ma kinux ġodda
Spanja (il‑Galicia) tagħti finanzjament għall‑istabbiliment ta’ servizzi ta’ konsulenza li suppost huma “ġodda” 
lill‑fornituri, li fil‑fatt diġà kienu jeżistu qabel ġie implimentat il‑PŻR 2007 ‑2013. Il‑finanzjament huwa għal 
suġġetti ta’ konsulenza meqjusa bħala ġodda, irrispettivament minn jekk hemmx ħtieġa jew domanda di ‑
mostrata mill‑operaturi rurali u/jew jekk l‑istrutturi eżistenti humiex biżżejjed biex jassorbu dawn is‑suġġetti 
ġodda (jiġifieri jekk il‑forniment ta’ konsulenza dwar is‑suġġetti ġodda jeħtieġx ir‑reklutaġġ ta’ persunal ġdid, 
il‑kiri ta’ faċilitajiet addizzjonali u/jew ix‑xiri ta’ tagħmir ġdid).
Fid‑dawl tal‑fatt li naqqas il‑persunal tiegħu fl‑aħħar tal‑perjodu ta’ appoġġ ta’ ħames snin, jidher ukoll li 
l‑fornitur tas‑servizz awditjat jiddependi mill‑finanzjament taħt il‑FAEŻR biex ikopri l‑ispejjeż operazzjonali 
tiegħu.
Minbarra l‑finanzjament ta’ fornituri tas‑servizz eżistenti, hemm ukoll ir‑riskju ta’ finanzjament eċċessiv 
tal‑ispejjeż tal‑persunal tal‑fornituri. L‑ispejjeż tal‑persunal huma koperti bil‑miżura 115, iżda jiġu ffinanzjati 
wkoll permezz tal‑miżura 114, li tissussidja t‑tariffi li l‑bdiewa jħallsu lill‑fornituri għall‑konsulenza.Kaxxa 3  
16 L‑Artikolu 25 tar‑Regolament 
tal‑Kunsill (KE) Nru 1698/2005 
tal‑20 ta’ Settembru 2005 
dwar appoġġ għall‑iżvilupp 
rurali mill‑Fond Agrikolu 
Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali 
(FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, 
p. 1): “L‑appoġġ (…) għandu 
jingħata sabiex jiġu koperti 
l‑ispejjeż li jirriżultaw 
mill‑istabbiliment ta’ servizzi 
ta’ ġestjoni tal‑azjendi agrikoli, 
ta’ sostituzzjoni fl‑azjendi 
agrikoli u ta’ konsulenza 
agrikola u ta’ servizzi ta’ 
konsulenza forestali u għandu 
jkun digressiv tul perijodu 
massimu ta’ ħames snin 
mill‑istabbiliment”.
22 Osservazzjonijiet
29 
L‑awditu wera li, minkejja l‑analiżi 
insuffiċjenti tal‑ħtiġijiet, l‑azzjonijiet 
rilevanti ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza qed jiġu kofinanzjati 
mill‑FAEŻR ukoll. Madankollu, dan ma 
kienx ir‑riżultat tal‑identifikazzjoni 
u l‑immirar ta’ ħtiġijiet speċifiċi (ara 
l‑Kaxxa 4 ).
Eżempji ta’ proġetti rilevanti u innovattivi ffinanzjati
L‑Iżvezja ‑  “Generationsskifte”
“Generationsskifte” (Bidla tal‑ġenerazzjoni) tikkonċerna t‑trasferiment ta’ azjenda agrikola mill‑ġenerazzjoni 
anzjana għall‑ġenerazzjoni żagħżugħa. Dan qed isir dejjem aktar importanti, minħabba x‑xejra tal‑età fil‑po ‑
polazzjoni involuta b’mod attiv fil‑biedja (aktar minn 50 % tal‑bdiewa fl‑Iżvezja u fl‑UE għandhom 55 sena 
jew aktar17). Il‑kors ta’ taħriġ ta’ jum eżaminat fl‑Iżvezja primarjament jipprovdi informazzjoni dwar kwistjoni ‑
jiet ekonomiċi u finanzjarji (b’mod partikolari t‑tassazzjoni) u kwistjonijiet tal‑liġi ċivili. L‑aspetti psikoloġiċi 
u emozzjonali, li huma wkoll sinifikanti fit‑trasferiment ta’ azjenda agrikola tal‑familja, jiġu diskussi ftit ukoll, 
iżda jiġu indirizzati f’aktar dettall f’sessjonijiet ta’ kowċing li huma disponibbli wkoll.
L‑Iżvezja ‑ “Grön Arena”
“Grön Arena” huwa proġett li għandu l‑għan li jappoġġa azjendi agrikoli li jipprovdu servizzi relatati mal‑kura 
soċjali, l‑edukazzjoni, is‑saħħa u r‑rikreazzjoni, eż. jipprovdu attivitajiet fuq il‑post għall‑anzjani jew it‑tfal wara 
l‑iskola, “attivitajiet li wieħed iħossu tajjeb bihom” fil‑kampanja jew mal‑annimali, eċċ. Dan il‑proġett iservi 
l‑ħtiġijiet tas‑soċjetà u jipprovdi l‑possibbiltà ta’ diversifikazzjoni fid‑dħul għall‑bdiewa. Wara li ġie ttestjat 
f’reġjun wieħed, il‑proġett ġie estiż għall‑pajjiż kollu.
L‑Awstrija ‑ Kors ta’ maniġment għan‑nisa f’żoni rurali
L‑objettiv ta’ dan il‑kors ta’ maniġment kien li jinkoraġġixxi u jippermetti lin‑nisa jokkupaw pożizzjonijiet ta’ 
responsabbiltà f’negozji u gruppi soċjetali rurali, u b’hekk iservu wkoll ta’ mudell u jħeġġu lil nisa oħrajn isiru 
aktar attivi fl‑iżvilupp rurali. Ir‑rilevanza ta’ dan il‑kors tirriżulta b’mod ċar mil‑Linji Gwida Strateġiċi Komuni ‑
tarji għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑201318, li jistipula l‑objettivi espliċiti tat‑tħeġġiġ tad‑dħul tan‑ni ‑
sa fis‑suq tax‑xogħol u tal‑kunsiderazzjoni tal‑ħtiġijiet ta’ taħriġ għan‑nisa (għal informazzjoni addizzjonali 
dwar dan il‑kors, ara wkoll l‑ Kaxxa 9 ).
17 Il‑Kummissjoni Ewropea (2015): Skedi informattivi tal‑Istati Membri (L‑Iżvezja, p. 13, u l‑Unjoni Ewropea, p. 17) ( http://ec.europa.eu/agriculture/
statistics/factsheets/index_en.htm ).
18 Deċiżjoni tal‑Kunsill 2006/144/KE tal ‑20 ta’ Frar 2006 dwar il‑linji gwida strateġiċi Komunitarji għall‑iżvilupp rurali (Perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013) (ĠU L 55, 25.2.2006, p. 20).Kaxxa 4

23 Osservazzjonijiet
L‑Istati Membri mhux dejjem 
jivverifikaw il‑kwalifiki 
u l‑esperjenza tal‑fornituri
30 
Bil‑ħsieb li jiġu żgurati l‑kwalità u l‑ef ‑
fettività tas‑servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza li qed 
jiġu offruti, il‑korpi li jipprovdu dawn 
is‑servizzi għandhom ikunu kompe ‑
tenti fir‑rigward kemm tal‑kwalifiki 
tal‑persunal, l‑esperjenza u t‑taħriġ 
regolari, u l‑kapaċitajiet amministrat ‑
tivi u tekniċi.
31 
Fir‑rigward tas‑servizzi ta’ konsulenza, 
il‑Qorti sabet li l‑istandards misten ‑
nija19 kienu ġew issodisfati mill‑Istati 
Membri kollha, u dan ippermetta 
lill‑bdiewa u lis‑sidien tal‑foresti biex 
jagħżlu minn lista ta’ fornituri awtoriz ‑
zati. Madankollu, fl‑Iżvezja r‑rekwiżiti 
għal kwalifiki u esperjenza kienu 
jikkonċernaw biss konsulenza dwar 
il‑kundizzjonalità u s‑sikurezza ok ‑
kupazzjonali, għax tipi oħra ta’ kon ‑
sulenza lill‑bdiewa ġew offruti taħt 
il‑miżura 111, li għaliha ma kinux ġew 
stabbiliti rekwiżiti bħal dawn.32 
Fin‑nuqqas ta’ regoli rilevanti tal‑UE, 
l‑Iżvezja ma kinitx iddefinixxiet 
rekwiżiti li jikkonċernaw miżuri ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien. L‑Istati Membri 
l‑oħra awditjati kienu stipulaw kriterji 
rilevanti tal‑eliġibbiltà jew tal‑għoti, 
għalkemm, minkejja li nstabu xi prat ‑
tiki tajba, l‑awditu żvela li l‑proċeduri 
biex jiġu vvalutati l‑kwalifiki tal‑forni ‑
turi kienu pjuttost ineffettivi.
33 
L‑Awstrija u r‑Renju Unit (l‑Ingilterra) 
għandhom rekwiżiti b’saħħithom 
fil‑livell tal‑fornituri. Fl‑Awstrija, 
il‑fornituri tas‑servizzi ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien huma eliġibbli biss 
jekk ikollhom ċertifikat tal‑ġestjoni 
tal‑kwalità li jkun validu għal is ‑
tituzzjonijiet tat‑taħriġ għall‑adulti, 
u fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra), il‑fornituri 
tas‑servizz interessati jridu jagħtu pro ‑
va tal‑kapaċitajiet finanzjarji, tekniċi 
jew professjonali tagħhom fl‑ewwel 
stadju tal‑proċedura tal‑offerti bi tliet 
stadji. Madankollu, fiż‑żewġ każijiet 
l‑awditu żvela li l‑awtoritajiet ma 
ċċekkjawx sistematikament il‑kwalifika 
u l‑esperjenza tad‑ditti li jwasslu 
l‑korsijiet u tal‑ħarrieġa tagħhom (ara 
wkoll il‑ Kaxxa 5 ).
L‑Awstrija: Ċertifikati tal‑ġestjoni tal‑kwalità tal‑fornituri ta’ taħriġ mhux 
iċċekkjati
Sabiex jiġi ċċekkjat il‑kriterju tal‑eliġibbiltà li l‑fornituri tas‑servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien għandhom 
ċertifikat tal‑ġestjoni tal‑kwalità, l‑awtoritajiet Awstrijaċi inkludew punti rilevanti għall‑iċċekkjar fil‑listi ta’ 
kontroll tagħhom. Madankollu, il‑Qorti sabet li f’4 minn 30 każ, l‑awtoritajiet ikkonfermaw il‑punt rispettiv 
fil‑lista ta’ kontroll tagħhom minkejja li ma kien jeżisti ebda ċertifikat tal‑ġestjoni tal‑kwalità.
L‑infiq pubbliku totali mħallas lil dawn l‑erba’ fornituri ammonta għal EUR 3.6 miljun (FAEŻR: EUR 1.8 miljun), 
li minnhom bejn wieħed u ieħor EUR 3.1 miljun (FAEŻR: EUR 1.6 miljun) kienu relatati ma’ fornitur wieħed biss. 
F’Ottubru 2014 l‑istess fornitur ħabbar li issa kien kiseb iċ‑ċertifikat tal‑ġestjoni tal‑kwalità, filwaqt li kien ilu 
jipprovdi t‑taħriġ sa mill ‑2007.Kaxxa 5
19 Ara l‑Artikolu 15(2) 
tar‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/2006 tal ‑
15 ta’ Diċembru 2006 li 
jistabbilixxi regoli ddettaljati 
għall‑applikazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 dwar l‑appoġġ 
għall‑iżvilupp rurali mill‑Fond 
Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15):  
“2. L‑awtoritajiet u l‑korpi 
magħżula sabiex jipprovdu 
servizzi konsultattivi 
lill‑bdiewa għandhom 
jagħmlu użu minn riżorsi 
xierqa fl‑għamla ta’ persunal 
ikkwalifikat, faċilitajiet 
amministrattivi u tekniċi 
u esperjenza konsultattiva 
u affidabbiltà fir‑rigward 
tar‑rekwiżiti, il‑kundizzjonijiet 
u l‑istandards imsemmija 
fil‑punti (a) u (b) tat‑tieni 
subparagrafu tal‑Artikolu 24(1) 
tar‑Regolament (KE) 
Nru 1698/2005”.
24 Osservazzjonijiet
34 
Problemi simili ta’ kontrolli insuffiċjenti 
fuq il‑kwalifiki tal‑fornituri nstabu 
fil‑Polonja u fi Spanja (il‑Galicia). L‑aw ‑
toritajiet qagħdu fuq l‑informazzjoni 
tal‑fornituri, mingħajr ma ċċekkjawha 
abbażi tad‑dokumenti ta’ sostenn. 
Hekk kif l‑awtoritajiet fi Spanja 
(il‑Galicia) wasslu l‑korsijiet ta’ taħriġ 
huma stess, il‑kwalifiki u l‑esperjenza 
tal‑persunal tagħhom u l‑kapaċitajiet 
tekniċi u amministrattivi tagħhom 
tqiesu bħala fatt ovvju u ma saru ebda 
kontrolli.
L‑għażla tal‑attivitajiet 
u l‑fornituri tbati min‑nuqqas 
ta’ kompetizzjoni ġusta 
u trasparenti
35 
Il‑kompetizzjoni tħeġġeġ lill‑fornituri 
jtejbu l‑kwalità tas‑servizzi tagħhom, 
joffru prezzijiet tajba u jippro ‑
ponu servizzi xprunati mill‑ħtiġijiet 
u għalhekk għandha tipprovdi valur 
akbar għall‑flus il‑kontribwenti 
Ewropej. Il‑prinċipji bażiċi tal‑kom ‑
petizzjoni huma l‑ġustizzja u t‑tras ‑
parenza. Barra minn hekk, kif diġà ġie 
ddikjarat fil‑paragrafu 24, l‑awtoritajiet 
responsabbli għandu jkollhom idea 
ċara tas‑servizzi meħtieġa sabiex 
ikunu jistgħu jispeċifikaw is‑servizzi 
meħtieġa f’sejħiet għal proposti jew 
offerti, jew sabiex jistabbilixxu kriterji 
rilevanti għall‑għażla ta’ attivitajiet 
rilevanti.36 
Fir‑rigward ta’ miżuri ta’ trasferiment 
tal‑għarfien, l‑Istati Membri awditjati 
għandhom modi differenti kif jagħżlu 
fornituri u servizzi, li jvarjaw minn 
mingħajr kompetizzjoni għal forni ‑
ment intern mill‑awtoritajiet jew il‑kor ‑
pi affiljati, sejħiet uniċi għall‑proposti 
u l‑applikazzjoni tal‑proċeduri 
tal‑akkwist pubbliku. Madankollu, 
minkejja l‑firxa wiesgħa ta’ proċeduri 
użati, il‑Qorti sabet li, inġenerali, kienu 
l‑proposti ta’ fornituri tas‑servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsu ‑
lenza li ilhom jeżistu u li huma stab ‑
biliti sew li kienu jintgħażlu b’mod 
rikorrenti u li rċevew il‑biċċa l‑kbira 
mill‑finanzjament taħt il‑FAEŻR. Il‑Qor ‑
ti tqis li dan kien minħabba nuqqas ta’ 
kompetizzjoni u/jew minħabba nuqqas 
ta’ ġustizzja u trasparenza.
37 
Fil‑paragrafi li ġejjin, il‑Qorti 
tippreżenta l‑proċeduri li nstabu 
fl‑Istati Membri differenti awditjati 
u ċerti riskji u sejbiet relatati ma’ dawn 
il‑proċeduri:
Ebda għażla kompetittiva ta’ 
fornituri u servizzi ‑ l‑Awstrija 
u l‑Iżvezja
38 
Il‑proposti għal proġetti jistgħu 
jinkisbu jew jiġu ppreżentati fi 
kwalunkwe żmien matul il‑perjodu ta’ 
programmazzjoni, jiġifieri mingħajr 
ebda perjodi jew skadenzi fissi. 
B’konsegwenza ta’ dan, il‑valutazzjoni 
u l‑għażla kompetittiva tal‑proġetti 
u l‑fornituri mhijiex possibbli u l‑forni ‑
turi m’għandhom ebda inċentiv biex 
jipproponu servizzi orjentati b’mod 
partikolari lejn il‑ħtiġijiet u ddisinjati 
tajjeb, jiġifieri r‑riskju li l‑biċċa l‑kbira 
mill‑appoġġ finanzjarju tintnefaq fuq 
servizzi xprunati mill‑fornitur huwa 
għoli.
25 Osservazzjonijiet
39 
Fiż‑żmien tal‑awditu, grupp ta’ is ‑
tituti tat‑taħriġ ta’ korpi pubbliċi 
fl‑Awstrija kien irċieva 77.3 % tal‑fi ‑
nanzjament taħt il‑FAEŻR disponib ‑
bli għall‑miżura 111 u 54.3 % ta’ dak 
għall‑miżura 331. Dawn l‑istituti ta’ 
taħriġ għandhom vantaġġ kompetittiv 
fuq fornituri oħra, għax ebda forni ‑
tur ieħor ma kellu l‑opportunità li 
jipparteċipa f’laqgħat uffiċjali organiz ‑
zati mill‑awtoritajiet, fejn ġew diskussi 
korsijiet u regoli ta’ implimentazzjoni 
ġodda. Rapport ta’ evalwazzjoni kkum ‑
missjonat mill‑awtoritajiet Awstrijaċi 
sab li l‑provinċji [Bundesländer] ap ‑
provaw, kważi b’mod esklussiv, korsi ‑
jiet ta’ taħriġ diġà offruti minn dawn 
l‑istituti, b’effetti deadweight potenz ‑
jalment għolja20.
Forniment intern tas‑servizzi  – 
Spanja (il‑Galicia) u l‑Iżvezja
40 
Il‑forniment intern tas‑servizzi kien 
estensiv fi Spanja (il‑Galicia) (89 % 
tal‑baġit għall‑miżura 111) u fl‑Iżvezja 
(61 % tal‑baġit għall‑miżura 111 u 35 % 
għall‑miżura 331). Il‑fornituri privati 
ma ngħatawx l‑opportunità li jwettqu 
proġetti bħal dawn, li minflok ġew 
approvati direttament mill‑awtoritajiet 
tal‑Istat Membru. Il‑Qorti ma sabet 
ebda proċedura dokumentata dwar 
it‑teħid tad‑deċiżjonijiet li fiha kien ġie 
ffissat limitu massimu finanzjarju u/jew 
kien ġie ġġustifikat it‑twassil intern (eż. 
il‑preżenza ta’ kompetenza u kapaċità 
interni, ħtiġijiet tal‑ħiliet mhux koperti 
mis‑suq).41 
Fl‑Iżvezja, il‑proġetti interni ġew 
ipproċessati bl‑istess mod bħal 
proġetti mwettqa minn fornituri ta’ 
taħriġ esterni, jiġifieri unità organiz ‑
zattiva differenti taħt l‑istess awtorità 
approvat l‑attività. Madankollu, 
il‑proġetti ma ġewx ikklassifikati 
u l‑Qorti sabet li diversi kontrolli kienu 
biss pro forma  (ara l‑paragrafu 53).
42 
Il‑proġetti interni ġew ukoll esternaliz ‑
zati, iżda l‑ispiża tal‑attivitajiet am ‑
ministrattivi assoċjati (eż. it‑tfassil ta’ 
avviż tal‑offerti, l‑iċċekkjar tal‑offerti 
li jidħlu), li fil‑fatt kienu jinkludu parti 
mid‑dmirijiet normali tal‑awtoritajiet, 
ġew iddebitati għall‑proġett. Barra 
minn hekk, l‑awditu sab istanzi ta’ 
twassil ta’ proġetti interni mill‑awtori ‑
tajiet li kienu sinifikattivament aktar 
għaljin minn dawk diġà disponibbli 
fis‑suq mingħajr l‑appoġġ tal‑FAEŻR 
(ara l‑paragrafu 55).20 Mandl, C. and Kuttner, T., 
“Bildungsevaluierung 
Ländliche Entwicklung LE 
07‑13 – Endbericht”, Vjenna, 
2013, p. 107.  
Effett deadweight: Sitwazzjoni 
fejn attività jew proġett 
sussidjati kienu jitwettqu 
kompletament jew 
parzjalment mingħajr 
l‑għajnuna tal‑għotja.
26 Osservazzjonijiet
Sejħiet għall‑proposti  – Spanja 
(il‑Galicia)
43 
Fi Spanja (il‑Galicia), huwa biss 11 % 
tal‑baġit għall‑miżura 111 li ġie im ‑
plimentat permezz ta’ proċedura ta’ 
għażla kompetittiva, jiġifieri s‑sejħiet 
annwali għall‑proposti. Il‑proposti 
riċevuti ġew ivvalutati abbażi ta’ siste ‑
ma ta’ punti ta’ mertu għal kriterji dif ‑
ferenti, li ġew ikkomunikati lill‑fornituri 
potenzjali. Madankollu, l‑awditu żvela 
li ma kienx hemm metodu oġġettiv ta’ 
kif jingħataw il‑punti ta’ mertu. Dan 
irriżulta f’applikazzjonijiet li jingħataw 
jew żero punti (meta l‑informazzjoni 
meħtieġa fl‑applikazzjoni tkun nieqsa) 
jew il‑punti massimi possibbli (meta 
t‑taqsimiet relatati jkunu mimlija, 
anke b’informazzjoni mhux speċifika). 
B’riżultat ta’ dan, il‑proċedura 
tal‑għażla ma kinitx trasparenti u ma 
tat ebda aċċertament li ntgħażlu 
l‑aħjar fornituri u servizzi.
Akkwist pubbliku – Ir‑Renju 
Unit (l‑Ingilterra) u l‑Polonja
44 
L‑akkwist pubbliku jew is‑sejħa 
għall‑offerti huma proċeduri tal‑għażla 
kompetittivi li jsegwu regoli for ‑
malizzati. Jekk jiġu applikati b’mod 
korrett, dawn għandhom jipprovdu 
aċċertament raġonevoli ta’ ġustizzja 
u trasparenza u riżultati tajba f’termini 
tal‑għażla tal‑fornituri u proġetti. 
Madankollu, il‑Qorti sabet bosta kwist ‑
jonijiet li jqajmu tħassib.45 
Kwistjoni li nstabet fir‑Renju Unit 
(l‑Ingilterra) hija relatata mas‑sub ‑
kuntrattar. Il‑proċedura ta’ akkwist 
b’diversi stadji u d‑daqs tal‑lottijiet 
jiffavorixxu lill‑fornituri ewlenin. 
Il‑fornituri żgħar jistgħu jsiru parti 
mill‑istruttura tat‑twassil biss per ‑
mezz ta’ subkuntrattar. L‑awtoritajiet 
Ingliżi jeħtieġu li l‑offerenti jipprovdu 
informazzjoni rilevanti, eż. il‑ftehi ‑
miet tagħhom mas‑subkuntratturi, 
il‑ġestjoni tal‑kuntratti, u l‑komu ‑
nikazzjoni ppjanata biex jiġi żgurat 
li jinkiseb l‑eżitu mixtieq. Min‑naħa 
l‑oħra, m’għandhomx kontroll dirett 
fuq is‑subkuntrattar u jiddependu 
mill‑fornitur ewlieni fir‑rigward kemm 
tal‑għażla tas‑subkuntratturi kif ukoll 
tal‑fatturar tas‑servizzi mwassla. Dan 
tal‑aħħar irriżulta fi profitti eċċessivi 
mħallsa mill‑awtoritajiet lill‑kuntrattur 
ewlieni, aspett li qed jiġi żviluppat 
aktar fil‑Parti 2 ta’ dan ir‑Rapport (ara 
l‑Kaxxa 8 ).
46 
Fil‑Polonja, il‑proċedura ta’ akkwist 
ġiet ipperikolata minn sistema ta’ għoti 
mfassla ħażin li tiffavorixxi konsorzji 
stabbiliti sew fuq fornituri ġodda. 
Is‑sejbiet tal‑Qorti juru wkoll li mhu ‑
wiex biżżejjed li l‑awtoritajiet iwettqu 
valutazzjoni globali tal‑konsorzji li 
japplikaw, iżda l‑kapaċitajiet u r‑rwoli 
tal‑membri individwali jridu jiġu vvalu ‑
tati wkoll (ara l‑ Kaxxa 6 ).
27 Osservazzjonijiet
Il‑gwida tal‑Kummissjoni 
lill‑Istati Membri dwar 
il‑miżuri ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
kienet limitata
47 
Il‑Kummissjoni approvat il‑PŻR fil‑bidu 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni u ma 
obbligatx lill‑Istati Membri jiddefi ‑
nixxu b’mod ċar il‑ħtiġijiet tal‑għarfien 
u l‑ħiliet ta’ operaturi rurali fid‑doku ‑
menti tal‑programmazzjoni tagħhom 
jew biex jiddeskrivu l‑proċeduri 
tal‑għażla tagħhom. Barra minn hekk, 
il‑Kummissjoni ma pprovdiet ebda 
gwida xierqa fil‑perjodu ta’ pro ‑
grammazzjoni 2007 ‑2013 li setgħet 
tgħin lill‑Istati Membri jistabbilixxu 
proċeduri aħjar. Fir‑rigward tal‑per ‑
jodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid, 
il‑Kummissjoni ħejjiet gwida aktar 
estensiva dwar il‑miżuri, mingħajr ma 
daħlet f’dettall dwar kif għandhom jiġu identifikati ħtiġijiet tal‑għarfien 
u tal‑ħiliet (eż. permezz ta’ proċeduri 
flessibbli analitiċi u ta’ ppjanar). Abbażi 
tad‑dokumenti ta’ programmazzjoni li 
kienu disponibbli fiż‑żmien tal‑awditu, 
il‑Qorti ma sabitx evidenza li l‑Istati 
Membri analizzaw aħjar il‑ħtiġijiet 
tal‑għarfien u tal‑ħiliet (ara l‑para ‑
grafi 23 sa 29).Is‑sistema tal‑għoti fil‑Polonja hija mfassla u implimentata b’mod fqir
Fornituri stabbiliti ġodda b’inqas minn sentejn esperjenza qatt ma jistgħu jiksbu l‑għadd minimu ta’ punti 
għall‑esperjenza organizzattiva u huma esklużi a priori  mill‑appoġġ finanzjarju, irrispettivament mill‑kwalità 
tal‑attivitajiet proposti tagħhom.
Barra minn hekk, ir‑regolament ta’ implimentazzjoni Pollakk jippermetti li jingħataw tliet punti għall ‑
“kondiviżjoni tal‑esperjenza fl‑organizzazzjoni tat‑taħriġ (…)” f’każijiet fejn l‑organizzazzjoni agrikola tkun 
membru ta’ konsorzju li jkun qed jagħmel offerta. Il‑Qorti sabet li l‑awtoritajiet kienu taw tliet punti lil kon ‑
sorzju bħal dan, minkejja li r‑rwol tal‑organizzazzjoni agrikola fit‑twassil tas‑servizz kien żgħir u lanqas biss 
wassal għal pagament. L‑analiżi ta’ bosta offerti ta’ suċċess żvelat li dawn it‑tliet punti jistgħu jkunu kruċjali 
fir‑rebħ ta’ kompetizzjoni.Kaxxa 6  

28 Osservazzjonijiet
48 
Il‑Kummissjoni ma ħarġet ebda 
linji gwida lill‑Istati Membri, min ‑
barra d‑dispożizzjoni legali eżistenti 
għas‑servizzi ta’ konsulenza fl ‑2007 ‑
2013, dwar l‑iżgurar li l‑fornituri ta’ 
servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza jkunu affidab ‑
bli, ikkwalifikati u esperjenzati kif 
xieraq, u li jkollhom il‑kapaċitajiet 
amministrattivi u tekniċi meħtieġa. 
Fir‑rigward tal‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020, jista’ jimmater ‑
jalizza ċertu titjib, b’mod partikolari 
minħabba li d‑dispożizzjonijiet tal‑UE 
li jikkonċernaw il‑kapaċitajiet u l‑kwal ‑
ifiki tal‑fornituri ġew estiżi biex ikopru 
servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien21 
(ara l‑paragrafi 30 sa 34).
49 
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013, il‑Kummissjoni ma kinitx 
dejjem konxja tal‑problemi relatati 
mal‑proċeduri stabbiliti għall‑għażla 
tal‑fornituri u s‑servizzi u għalhekk, 
ma setgħetx tobbliga lill‑Istati Membri 
japplikaw azzjonijiet korrettivi (ara 
l‑paragrafi 35 sa 46).
50 
Fir‑rigward tal‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni 2014 ‑2020, il‑leġiżlazzjoni 
teħtieġ li l‑proċedura għall‑għażla 
tal‑fornituri ta’ servizzi ta’ konsu ‑
lenza tkun irregolata mil‑liġi dwar 
l‑akkwist pubbliku22. Għalhekk hemm 
ir‑riskju li l‑akkwist jirriżulta f’rebbieħ 
wieħed għal kull qasam ġeografiku 
u/jew tematiku u jnaqqas l‑għażla 
għall‑operaturi rurali. Dan ir‑riskju jista’ 
jiġi mmitigat mill‑fatt li l‑Istati Membri 
jistgħu jiffirmaw ftehimiet qafas ma’ 
bosta fornituri23, biex b’hekk jipper ‑
mettu li l‑operaturi rurali jagħżlu fost 
għadd ta’ fornituri tas‑servizz.51 
Fir‑rigward tal‑għażla ta’ servizzi 
u fornituri ta’ trasferiment tal‑għarfien, 
ma hemmx dispożizzjoni espliċita 
fil‑leġiżlazzjoni rilevanti, iżda l‑Istati 
Membri “jistgħu jagħżlu bejn di ‑
versi proċeduri skont il‑liġi naz ‑
zjonali tagħhom, inklużi offerti, (...) 
u l‑proċedura interna”24. Fin‑nuqqas ta’ 
gwida ulterjuri speċifika mill‑Kummiss ‑
joni, jistgħu jibqgħu jippersistu l‑prob ‑
lemi identifikati mill‑Qorti fir‑rigward 
tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013, bħat‑twassil intern mingħajr 
proċeduri trasparenti għat‑teħid 
tad‑deċiżjonijiet jew ġustifikazzjoni, 
subkuntrattar li ma jkunx suġġett 
għal kontrolli amministrattivi u l‑istess 
standards bħal kuntratti normali, 
u proċeduri ta’ għoti li mhumiex tras ‑
parenti u/jew ġusti.
Parti II ‑ proċeduri li 
jiżguraw it‑twASSIL 
kosteffettiv u koordinat 
ta’ servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza
L‑Istati Membri approvaw 
attivitajiet ta’ taħriġ 
mingħajr ma wettqu kontrolli 
effettivi li l‑ispejjeż tagħhom 
kienu raġonevoli…
52 
L‑iżgurar li l‑ispiża tal‑għotjiet 
għall‑iżvilupp rurali tinżamm taħt 
kontroll huwa element ewlieni tal ‑
“ġestjoni finanzjarja tajba” meħtieġa 
mir‑regolamenti finanzjarji tal‑UE, 
fejn il‑maniġers kollha tal‑baġit 
tal‑UE huma mistennija japplikaw 
il‑prinċipju tal‑ekonomija, jiġifieri li 
jappoġġaw l‑affarijiet it‑tajba bil‑prezz 
it‑tajjeb. Dan għandu jsir billi l‑ispejjeż 
jiġu ċċekkjati ex ante , jiġifieri qabel 
l‑approvazzjoni tal‑għotja, u qabel 
il‑pagament.21 L‑Artikoli 14(3) u 15(3) 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013.
22 L‑Artikolu 15(3) 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013.
23 Skont l‑Artikolu 32 
tad‑Direttiva 2004/18/KE.
24 Skeda tal‑miżura “Knowledge 
transfer and information 
actions” (Trasferiment 
tal‑għarfien u azzjonijiet ta’ 
informazzjoni), Verżjoni ta’ 
Ottubru 2014.
29 Osservazzjonijiet
53 
Bħalma l‑Qorti enfasizzat fir‑Rapport 
Speċjali Nru 22/201425 tagħha, l‑awtori ‑
tajiet tal‑Istati Membri ma jagħmlux 
biżżejjed biex jiżguraw li l‑ispejjeż 
li fuqhom huma bbażati l‑għotjiet 
approvati għall‑iżvilupp rurali jkunu 
raġonevoli. Fil‑każ tal‑miżuri ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien, spiss l‑applika ‑
zzjonijiet għal proġetti ma jkollhomx 
biżżejjed dettall biex jippermettu val ‑
utazzjoni sinifikanti tal‑ispejjeż relatati 
mal‑attivitajiet ippjanati. Madankollu, 
l‑awtoritajiet fl‑Awstrija u fl‑Iżvezja 
approvaw dawn l‑applikazzjonijiet 
ġenerali għal proġetti u fuq il‑listi ta’ 
kontroll tagħhom indikaw li tabilħaqq, 
ir‑raġonevolezza tal‑ispejjeż kienet 
ġiet iċċekkjata. Eżempji oħra li juru 
dgħufijiet fil‑kontrolli ex ante  fl‑Istati 
Membri jingħataw fil‑ Kaxxa 7 .… u hemm indikazzjonijiet 
li kultant ħallsu wisq għal 
taħriġ jew servizzi ta’ 
konsulenza li ma kinux 
iġġustifikati biżżejjed
54 
Kif deskritt hawn fuq, l‑awtoritajiet 
tal‑Istati Membri huma meħtieġa 
jiċċekkjaw li l‑għotjiet li japprovaw 
ikunu bbażati fuq spejjeż raġonevoli. 
Madankollu, mhijiex ħaġa rari li 
l‑ispejjeż imġarrba jvarjaw mill‑ispejjeż 
approvati fl‑istadju tal‑applikazz ‑
joni: kemm l‑ispeċifikazzjonijiet kif 
ukoll il‑prezzijiet jistgħu jinbidlu. 
Għaldaqstant, l‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri jeħtieġu regoli u sistemi 
stabbiliti biex jaqbdu devjazzjoni ‑
jiet sinifikanti mill‑ispejjeż appro ‑
vati tal‑proġetti u biex jiċċekkjaw li 
l‑ispejjeż riveduti jkunu għadhom 
raġonevoli qabel iħallsu l‑għotja.25 Ara r‑Rapport Speċjali 
Nru 22/2014 “Il‑ksib ta’ 
ekonomija: inżommu l‑ispejjeż 
tal‑għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali ffinanzjati 
mill‑UE taħt kontroll” ( http://
eca.europa.eu ).
Eżempji li juru dgħufijiet fil‑kontrolli ex‑ante  dwar ir‑raġonevolezza 
tal‑ispejjeż
Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra):
L‑awtoritajiet irċevew biss offerta waħda mingħand fornitur ta’ taħriġ b’rispons għal sejħa għall‑offerti. Huma 
aċċettaw l‑offerta mingħajr ma qabblu l‑prezzijiet ma’ spejjeż storiċi jew ma’ parametri referenzjarji oħra. 
Il‑Qorti sabet li l‑prezz għal kull trainee mitlub mingħand l‑awtoritajiet kien bejn darbtejn u tmien darbiet 
ogħla mill‑prezz standard irreklamat fil‑fuljett tal‑fornitur.
Spanja (il‑Galicia):
Żieda fil‑baġit ta’ proġett ta’ taħriġ ġiet aċċettata mingħajr ma ntalab ebda dokument ta’ sostenn biex tiġi 
ġġustifikata ż‑żieda proposta.
L‑Awstrija:
Il‑baġit ta’ proġett wieħed kbir żdied darbtejn, u rriżulta f’għotja kumplessiva ta’ EUR 2.7 miljun. L‑awtoritajiet 
approvaw iż‑żieda fil‑baġit bl‑argument li l‑kalkoli tal‑ispejjeż ippreżentati kienu bbażati fuq il‑pagamenti 
reali li saru għal attivitajiet simili fis‑snin preċedenti. Madankollu, il‑Qorti ma sabet ebda evidenza ta’ kontrolli 
xierqa.Kaxxa 7

30 Osservazzjonijiet
55 
Il‑Qorti sabet bosta dgħufijiet 
fil‑proċeduri fl‑istadju tal‑pagament li 
rriżultaw f’pagamenti skorretti, paga ‑
ment eċċessiv jew inċertezza dwar 
il‑korrettezza tal‑ammont imħallas, kif 
muri hawn taħt:
 ο taħriġ obbligatorju għall‑bdiewa, 
eż. dwar it‑trattament ta’ pro ‑
dotti fitosanitarji u dwar il‑benessri 
tal‑annimali, imwassal diretta ‑
ment mill‑awtoritajiet reġjonali 
għal EUR 2 680 u EUR 2 030 
rispettivament, kien disponibbli 
fiż‑żona bi prezz ferm aktar baxx 
(EUR 150 u EUR 200 rispettivament) 
(Spanja  – il‑Galicia);
 ο il‑pagamenti ma ġewx aġġustati 
abbażi tal‑attendenza reali 
tal‑parteċipanti tat‑taħriġ, minkejja 
li l‑proġett kellu jiġi ddebitat fuq 
din il‑bażi (Spanja – il‑Galicia);
 ο il‑listi ta’ attendenza għat‑taħriġ 
ma kinux affidabbli: dawn jew 
kienu iffirmati minn qabel, jew 
urew sinjali li ġew mibdula minn 
persuna li mhijiex il‑parteċipant, 
jew ma setgħux jiġu interpre ‑
tati minħabba s‑sinjali differ ‑
enti u l‑kodiċi użati (il‑Polonja, 
Spanja  – il‑Galicia);
 ο l‑ispejjeż iddebitati lill‑awtorità 
tal‑Istat Membru għall‑korsijiet 
ta’ taħriġ kienu ferm ogħla 
mill‑ammonti realment imħallsa 
lis‑subkuntratturi (ir‑Renju Unit  – 
l‑Ingilterra, ara l‑ Kaxxa 8 ); ο fil‑każ ta’ proġetti mwettqa 
mill‑awtoritajiet tal‑Istat Mem ‑
bru nfushom, ma kienx possib ‑
bli li tiġi stabbilita r‑rabta bejn 
l‑ispejjeż ta’ attività individwali 
ta’ taħriġ u l‑klejm korrispond ‑
enti għall‑pagament ippreżentat 
lill‑aġenzija tal‑pagament fi 
ħdan skeda ta’ żmien raġonevoli 
(l‑Iżvezja);
 ο ma kien hemm ebda obbligu li 
jinżammu skedi tal‑ħin, jew in ‑
kella r‑regoli dwar ir‑reġistrazzjoni 
tal‑ħin ma kinux ċari jew ma 
ppermettewx li jinżamm rekord 
korrett tal‑ħin reali li tqatta’ fuq at ‑
tivitajiet ta’ taħriġ mill‑fornituri jew 
mill‑awtoritajiet pubbliċi nfushom 
(l‑Iżvezja, il‑Polonja, Spanja). 
Fil‑każ ta’ awtoritajiet pubbliċi, dan 
ifisser li hemm ir‑riskju li l‑attivitaji ‑
et li jaqgħu taħt il‑mandat nor ‑
mali tal‑awtoritajiet jiġu ddebitati 
lill‑proġetti kofinanzjati mill‑FAEŻR 
(ara wkoll il‑paragrafu 42);
 ο xi servizzi ta’ konsulenza ġew 
iffinanzjati kompletament 
(l‑Iżvezja), għall‑kuntrarju 
tad‑dispożizzjonijiet legali, li jil ‑
limitaw ir‑rata ta’ finanzjament 
għal 80 %;
 ο ftehimiet ċari ma’ ħarrieġa jew kel ‑
liema esterni mhux dejjem jeżistu 
u l‑fatturi tagħhom mhumiex det ‑
taljati biżżejjed biex jippermettu 
l‑istabbiliment kemm tal‑korrettez ‑
za kif ukoll tar‑raġonevolezza 
tal‑ispejjeż u tar‑rabta mal‑proġett 
(l‑Awstrija, l‑Iżvezja).
31 Osservazzjonijiet
Profitti għolja b’mod eċċessiv fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra)
Fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra), minkejja l‑applikazzjoni ta’ proċedura ta’ akkwist pubbliku, l‑awtoritajiet tal‑Istat 
Membru ħallsu prezzijiet għolja b’mod eċċessiv għal bosta korsijiet ta’ taħriġ. Klejm għall‑pagament għal tliet 
korsijiet ippreżentati minn fornitur wieħed kienu juru spejjeż li kienu 13.8 darba ogħla mill‑ispejjeż diretti 
tat‑taħriġ li dan il‑fornitur kien ħallas lis‑subkuntratturi tiegħu. In‑nuqqas ta’ valur għall‑flus ta’ dan il‑kuntratt 
kien ġie nnutat ukoll minn spettur mill‑Aġenzija tal‑Pagament (qabel l‑awditu tal‑Qorti), iżda mingħajr ebda 
konsegwenza fir‑rigward tal‑pagament li sar. B’konsegwenza ta’ dan, l‑awtoritajiet tar‑Renju Unit jipprevedu 
l‑istabbiliment ta’ sistema aktar rigoruża ta’ monitoraġġ tal‑pjanijiet ta’ twassil.
1 Xi ftit spejjeż oħra jkunu l‑ispejjeż tar‑reklamar u l‑ispejjeż amministrattivi.  
2 Skont il‑klejm għall‑pagament.
Sors:  Il‑Qorti Ewropea tal‑Awdituri.Kaxxa 8
Total tal-pagament /two.superior
(tariﬃ tal-parteċipanti
 u /f_inanzjament pubbliku)
13 %8 %9 %
CBA
87 %92 %91 %Kors
£9 420£16 540£5 536
Pro/f_itt grossSpejjeż diretti tat-taħriġ imħallsa lis-sottokuntratturi/one.superior
32 Osservazzjonijiet
Il‑kopertura tal‑awditjar 
tal‑Kummissjoni ma 
pprovdewx biżżejjed 
informazzjoni dwar 
id‑dgħufijiet li sabet il‑Qorti
56 
Permezz tal‑awditi tagħha, il‑Kummis ‑
sjoni trid timmonitorja s‑sistemi ta’ 
ġestjoni u kontroll stabbiliti fl‑Istati 
Membri26. Servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza jitqiesu 
ta’ importanza kbira għall‑iżvilupp 
ulterjuri tas‑soċjetà rurali u l‑ekonom ‑
ija tagħha. Madankollu l‑kopertura 
tal‑awditjar tal‑Kummissjoni 
għall‑monitoraġġ tal‑ġestjoni ta’ dawn 
il‑miżuri ma pprovdewx biżżejjed in ‑
formazzjoni rilevanti dwar il‑proċeduri 
ta’ implimentazzjoni u kontroll 
tal‑Istati Membri u ma qabdu jew ma 
rrimedjaw ebda waħda mid‑dgħufijiet 
enfasizzati hawn fuq.
57 
Il‑Kummissjoni ma wettqet ebda 
awditu speċifiku tal‑miżuri ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
fl‑2007 ‑2013 fuq il‑bażi li l‑ammont ta’ 
finanzjament involut huwa relattiva ‑
ment baxx. Fl ‑2010, awditu wieħed 
usa’ kopra l‑miżura 111 bħala parti 
mill‑ambitu tiegħu. Dan żvela diversi 
dgħufijiet fis‑sistema ta’ ġestjoni 
u kontroll (kontrolli ewlenin) u wassal 
għal korrezzjoni finanzjarja27.Il‑fondi tal‑UE u fondi oħrajn 
mhumiex koordinati biex 
jipprovdu twassil effiċjenti 
ta’ servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza
58 
Kif diġà indikat fil‑paragrafu 13, huwa 
possibbli li l‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza għal op ‑
eraturi rurali jiġu ffinanzjati minn sorsi 
li mhumiex il‑FAEŻR. Matul iż‑żjarat 
tal‑awditjar u fuq il‑bażi tal‑istħarriġ 
tagħha (ara l‑paragrafu 20) l‑Qorti sa ‑
bet li fondi oħra tal‑UE (b’mod partiko ‑
lari l‑FSE), kif ukoll sorsi ta’ finanzja ‑
ment nazzjonali u reġjonali, jipprovdu 
finanzjament bħal dan.
59 
Sabiex jiġi evitat finanzjament doppju 
tal‑istess attivitajiet minn fondi dif ‑
ferenti, l‑Istati Membri huma meħtieġa 
jfasslu linji ta’ demarkazzjoni bejn 
id‑diversi fondi fil‑PŻR tagħhom28 u li 
jimplimentaw proċeduri effettivi ta’ 
ġestjoni29.
60 
Madankollu, id‑demarkazzjoni bejn 
il‑Fondi differenti tal‑UE ma kinitx biss 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri. Din 
kien imissha nbdiet fil‑livell tal‑Kum ‑
missjoni b’koordinazzjoni xierqa bejn 
id‑Direttorati Ġenerali responsabbli 
għall‑fondi differenti. Il‑Kummissjoni 
kien imissha vvalutat l‑adegwatezza 
tal‑linji ta’ demarkazzjoni u approvath ‑
om bħala parti mill‑Pjanijiet Strateġiċi 
Nazzjonali għall‑iżvilupp rurali, ħarġet 
gwida u ċċekkjat l‑implimentazzjoni 
tal‑miżuri fl‑Istati Membri.26 L‑Artikolu 59(2) 
tar‑Regolament (UE, 
EURATOM) Nru 966/2012.
27 Korrezzjonijiet finanzjarji 
jistgħu jsiru mill‑Kummissjoni 
meta l‑infiq, it‑tranżazzjonijiet 
jew il‑prattiki jkunu irregolari 
u ma jkunux ġew korretti 
mill‑Istat Membru. 
Korrezzjonijiet finanzjarji 
jistgħu jsiru wkoll fejn ikun 
hemm defiċjenza serja 
fis‑sistema ta’ ġestjoni 
u kontroll li tkun qiegħdet 
f’riskju l‑kontribuzzjoni tal‑UE 
diġà mħallsa għal programm, 
jew fejn Stat Membru ma 
jkunx investiga irregolaritajiet 
u għamel il‑korrezzjonijiet 
meħtieġa.
28 L‑Artikolu 60 tar‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005.
29 L‑Artikolu 24(5) 
tar‑Regolament 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011 tas ‑
27 ta’ Jannar 2011 li 
jistabbilixxi regoli dettaljati 
għall‑implimentazzjoni 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005, dwar 
l‑implimentazzjoni ta’ 
proċeduri ta’ kontroll kif ukoll 
kundizzjonalità fir‑rigward ta’ 
miżuri ta’ appoġġ 
għall‑iżvilupp rurali (ĠU L 25, 
28.1.2011, p. 8).
33 Osservazzjonijiet
61 
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013, il‑Kummissjoni ma ħarġet 
ebda gwida dwar id‑demarkazzjoni 
jew l‑evitar tar‑riskju ta’ finanzjament 
doppju u approvat il‑PŻR tal‑Istati 
Membri mingħajr ma talbet aktar 
dettalji dwar il‑mekkaniżmi applikati 
biex jiġi evitat finanzjament doppju. 
Il‑Qorti identifikat bosta każijiet fejn 
attivitajiet simili kienu ġew iffinanzjati 
minn fondi differenti u fejn id‑de ‑
markazzjoni bejn il‑fondi kienet vaga. 
L‑iżvantaġġ ovvju ta’ din is‑sitwazz ‑
joni huwa li l‑istrutturi tal‑ġestjoni 
jistgħu jiġu dduplikati. Akbar ma jkun 
in‑nuqqas taċ‑ċarezza tad‑demarka ‑
zzjoni meta kkombinat ma’ proċeduri 
ta’ ġestjoni li ma jaħdmux tajjeb, akbar 
ikun ir‑riskju ta’ finanzjament doppju.
62 
Minkejja dan, il‑Qorti sabet li xi Stati 
Membri użaw prattiki tajba biex jim ‑
mitigaw ir‑riskju ta’ finanzjament dop ‑
pju, bħall‑ittimbrar tal‑fatturi (Spanja 
(il‑Galicia), l‑Awstrija, il‑Polonja), dik ‑
jarazzjonijiet mill‑benefiċjarji (Spanja 
(il‑Galicia)) u konsultazzjonijiet bejn 
l‑awtoritajiet kompetenti u kontrolli 
obbligatorji fl‑istadju tal‑applikazzjoni 
(l‑Iżvezja).63 
Fir‑rigward tad‑demarkazzjoni bejn 
il‑Fondi differenti tal‑UE, il‑Qorti 
ċċekkjat il‑Pjanijiet Strateġiċi Naz ‑
zjonali u l‑PŻR tal‑Istati Membri 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2007 ‑2013 u sabet dawn id‑dgħufijiet 
li ġejjin:
 ο fi Spanja (il‑Galicia) l‑azzjonijiet 
ta’ taħriġ barra mill ‑“edukazzjoni 
normali” f’żoni rurali jistgħu jiġu 
appoġġati mill‑FAEŻR, l‑FSE jew 
il‑FEŻR. Madankollu ma kienu ġew 
definiti ebda kriterji ta’ demarka ‑
zzjoni. Instabu eżempji kemm ta’ 
korsijiet tal‑IT f’żoni rurali kif ukoll 
ta’ korsijiet dwar l‑intraprendi ‑
torija kooperattiva f’żoni rurali li 
kienu ġew iffinanzjati mill‑FAEŻR 
(miżura 111), il‑FEŻR jew il‑FSE;
 ο fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra), kor ‑
sijiet iffinanzjati mill‑FSE dwar 
it‑tmexxija u l‑ġestjoni, l‑IT 
u l‑ħiliet tal‑uffiċċju kienu miftuħa 
għan‑negozji kollha, inklużi 
intrapriżi rurali, minkejja li l‑kriterji 
ta’ demarkazzjoni dehru li kienu 
jeskluduhom;
 ο fil‑Polonja attivitajiet ta’ taħriġ 
simili kienu ġew iffinanzjati taħt 
il‑Programm Operazzjonali tal‑Ka ‑
pital Uman tal‑FSE u l‑miżura 111;
 ο fil‑Belġju (Walloon), attivita ‑
jiet simili setgħu jiġu ffinanz ‑
jati taħt il‑miżura 331 u l‑FSE. Din 
il‑miżura nbdiet bil‑finanzjament 
għall‑iżvilupp rurali iżda mbagħad 
ma tkomplietx. L‑awtoritajiet 
Belġjani spjegaw li l‑fornituri ta’ 
taħriġ kienu jippreferu l‑finanz ‑
jament taħt l‑FSE, għax ir‑regoli 
tar‑rimborż tal‑ispejjeż tal‑FSE 
huma, fl‑opinjoni tagħhom, inqas 
strinġenti mir‑regoli tal‑FAEŻR.
34 Osservazzjonijiet
64 
Fi Spanja (il‑Galicia), l‑awditu żvela li 
s‑sistema kien kellha r‑riskju ta’ finanz ‑
jament doppju permezz tal‑miżura 115 
u l‑FSE, fis‑sens li l‑ispejjeż għal 
persunal reklutat ġdid kienu koperti 
miż‑żewġ Fondi. Inqabad każ fejn 
fornitur tas‑servizz kien benefiċjarju 
kemm tal‑FSE (EUR 122 400) 
f’konnessjoni mal‑ħolqien tal‑impjiegi, 
kif ukoll tal‑miżura 115 (EUR 124 700).
65 
Fil‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid 
2014 ‑2020, ir‑regolamenti rilevanti 
jenfasizzaw l‑importanza ta’ koerenza 
akbar bejn il‑Fondi tal‑UE. L‑approċċ 
il‑ġdid jiffoka inqas fuq id‑demarkazz ‑
joni u aktar fuq il‑komplementarjetà. 
Madankollu, kien hemm nuqqas ta’ 
gwida operazzjonali mill‑Kummissjoni. 
Il‑Qorti analizzat il‑ftehimiet ta’ sħubija 
u mhuwiex ċar, fil‑każ ta’ bosta Stati 
Membri, kif id‑dgħufijiet fil‑koordinaz ‑
zjoni li seħħew fil‑perjodu ta’ pro ‑
grammazzjoni 2007 ‑2013 se jingħelbu 
fil‑perjodu l‑ġdid.Parti III ‑ proċeduri 
għall‑monitoraġġ 
u l‑evalwazzjoni 
tar‑riżultati tal‑attivitajiet 
ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza
66 
Element ewlieni fl‑iżgurar li 
l‑baġit tal‑UE jintefaq tajjeb huwa 
l‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni30. 
Kif muri fil‑ Figura 4  u l‑paragra ‑
fu 1, il‑monitoraġġ u l‑evalwa ‑
zzjoni jistgħu jipprovdu l‑input 
għal analiżijiet fuq terminu qasir 
u għall‑ispeċifikazzjonijiet tal‑pro ‑
gramm fil‑perjodu ta’ program ‑
mazzjoni ta’ seba’ snin, u fit‑tfassil 
ta’ programmi fuq terminu itwal 
għall‑ġejjieni.
67 
Fin‑nuqqas ta’ mudell użat mill‑Kum ‑
missjoni għal dan l‑iskop, il‑Qorti 
tagħmel referenza għal mudell rikon ‑
oxxut, il‑mudell “Kirkpatrick Four Lev ‑
els”, għall‑evalwazzjoni tal‑programmi 
ta’ taħriġ. Il‑prinċipji ta’ dan il‑mudell 
huma applikabbli għal kwalunkwe 
programm ta’ taħriġ (ara l‑ Anness II ). 
L‑erba’ livelli ta’ Kirkpatrick huma 
mfassla bħala sekwenza ta’ modi kif 
jistgħu jiġu evalwati l‑programmi ta’ 
taħriġ. Meta wieħed jgħaddi minn livell 
għal ieħor, il‑proċess isir aktar diffiċli 
u jieħu aktar ħin, iżda kull livell susseg ‑
wenti jipprovdi wkoll aktar informazz ‑
joni ta’ valur31.30 Il‑monitoraġġ huwa 
l‑eżaminar regolari tal‑infiq, 
l‑outputs u r‑riżultati, li 
jipprovdi informazzjoni 
aġġornata dwar jekk 
il‑programmi humiex qed 
jipprogressaw kif intenzjonat. 
L‑evalwazzjoni hija l‑ġbir 
u l‑analiżi perjodiċi 
tal‑evidenza — inkluża 
l‑informazzjoni prodotta 
għall‑monitoraġġ — biex jiġu 
ffurmati konklużjonijiet dwar 
l‑effettività u l‑effiċjenza ta’ 
programm jew politika.
31 Kirkpatrick, Donald L., 
Kirkpatrick, James D., 
Evaluating Training Programs: 
The Four Levels  (L‑Evalwazzjoni 
ta’ Programmi ta’ Taħriġ: 
L‑Erba’ Livelli), 
it‑tielet edizzjoni, 2006, p. 21.
35 Osservazzjonijiet
68 
L‑informazzjoni miksuba permezz 
tal‑livelli 1 u 2 (reazzjoni u tagħlim) 
hija primarjament utli biex tidenti ‑
fika kwistjonijiet marbuta mal‑kwal ‑
ità tas‑servizz fornut, l‑ambitu 
tal‑attività, eċċ. Din l‑informazzjoni 
tista’ sservi bħala input biex tirfina 
l‑ispeċifikazzjonijiet ta’ azzjonijiet 
sussegwenti, jew biex ittejjeb l‑għażla 
tal‑fornituri f’sejħiet għall‑offerti jew 
sejħiet għall‑proposti sussegwenti. 
Il‑livelli 3 u 4 (imġiba u riżultati) jistgħu 
jintużaw biex jiġu vvalutati l‑impatti 
u l‑eżiti tal‑azzjonijiet u jservu skopi ‑
jiet aktar strateġiċi bħall‑ivvalutar 
mill‑ġdid tal‑ħtiġijiet, l‑identifikazzjoni 
ta’ ħtiġijiet ġodda, eċċ.
Feedback dirett 
mill‑parteċipanti fit‑taħriġ 
spiss jinġabar mill‑fornituri 
ta’ taħriġ iżda rari jintuża 
mill‑awtoritajiet tal‑Istati 
Membri biex itejbu 
l‑azzjonijiet sussegwenti
69 
Il‑Qorti sabet li, fil‑każ tal‑miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien tal‑FAEŻR, 
ħafna mill‑Istati Membri jiġbru 
l‑feedback immedjat mingħand 
il‑parteċipanti fit‑taħriġ iżda ma 
jużawhx sal‑limitu possibbli biex tiġi 
vvalutata l‑kwalità tat‑taħriġ jew biex 
jiġu mmodifikati l‑korsijiet. Ftit Stati 
Membri jimmonitorjaw l‑informazzjoni 
dwar it‑tagħlim reali (livell 2).70 
Fil‑biċċa l‑kbira mill‑Istati Membri awd ‑
itjati, il‑parteċipanti fit‑taħriġ jimlew 
formoli tal‑feedback (magħrufa wkoll 
bħala “happiness sheets” (formoli 
dwar il‑kuntentizza) jew “satisfaction 
sheets” (formoli dwar is‑sodisfazzjon)) 
immedjatament wara li jkunu temmew 
it‑taħriġ. Dan isir l‑aktar fuq l‑inizjat ‑
tiva tal‑fornitur tas‑servizz iżda xi aw ‑
toritajiet tal‑Istati Membri żviluppaw 
linji gwida jew formoli tal‑feedback 
standardizzati (ara wkoll l‑ Kaxxa 9 ).
71 
Madankollu, f’ħafna każijiet l‑awtori ‑
tajiet tal‑Istati Membri ma jużawx 
l‑informazzjoni miġbura bis‑sħiħ. 
Fil‑Polonja, ir‑riżultati kkonsolidati 
ta’ mistoqsija kwalitattiva waħda biss 
jintbagħtu lill‑awtoritajiet fir‑rapport 
finali fl‑istadju tal‑pagament. Fl‑Aw ‑
strija, la l‑formoli tal‑feedback u lanqas 
l‑analiżijiet tagħhom ma jintbagħtu 
lill‑awtoritajiet. Fi Spanja (il‑Galicia), 
fil‑każ ta’ azzjonijiet tat‑taħriġ 
immaniġġjati permezz ta’ intervent 
dirett, is‑servizzi ċentrali tal‑awtori ‑
tajiet ma jirċevux il‑formoli mimlija 
mingħand il‑koordinaturi tal‑proġetti.
36 Osservazzjonijiet
72 
Il‑biċċa l‑kbira mill‑awtoritajiet tal‑Ista ‑
ti Membri li saritilhom żjara matul 
l‑awditu ma jimmonitorjawx sa liema 
punt il‑parteċipanti fil‑fatt jakkwistaw 
l‑għarfien, il‑ħiliet u l‑attitudnijiet 
intenzjonati, abbażi tal‑parteċipazzjoni 
tagħhom fl‑avveniment ta’ tagħlim 
(ekwivalenti għal‑livell 2 ta’ Kirkpat ‑
rick (tagħlim)). Pereżempju, fi Spanja, 
l‑awtoritajiet ma tawx segwitu għal 
kemm mill‑parteċipanti fit‑taħriġ 
fil‑fatt għamlu l‑eżami li għalih kien of ‑
frut il‑kors preparatorju. Fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra), l‑awtoritajiet ma jimmoni ‑
torjawx ir‑rati ta’ suċċess għal korsijiet 
b’ċertifikat u l‑Qorti sabet eżempji fejn 
anke l‑kuntrattur ewlieni ma kienx jaf 
ir‑rati ta’ suċċess tal‑korsijiet mogħtija 
mis‑subkuntrattur tiegħu. Fil‑Polonja, 
ma hemmx testijiet jew intervisti qabel 
u wara l‑avveniment ta’ taħriġ biex 
jiġi evalwat dak li tgħallem it‑trainee. 
Iċ‑ċertifikat li jirċievu l‑parteċipanti 
fl‑aħħar tal‑avveniment ta’ taħriġ huwa 
biss konferma tal‑parteċipazzjoni 
tagħhom u mhux konferma li għaddew 
mit‑test b’suċċess.Eżempji ta’ prattika tajba fil‑ġbir ta’ informazzjoni għall‑evalwazzjoni 
tal‑proġetti
L‑awtoritajiet Pollakki  jipprovdu formoli tal‑feedback standardizzati lill‑fornituri tas‑servizz li jinkludu 11 ‑il 
mistoqsija kwalitattiva.
L‑awtoritajiet fir‑ Renju Unit (l‑Ingilterra)  jippermettu li l‑fornituri jużaw il‑formoli tal‑evalwazzjoni tagħhom 
stess iżda jiżguraw, permezz ta’ linji gwida, li l‑formoli jikkorrispondu għar‑rekwiżiti minimi. It‑trainees 
jingħataw tliet għażliet jew aktar (eż. sodisfatt ħafna, sodisfatt jew mhux sodisfatt) fir‑rigward ta’ sitt elementi 
differenti; il‑pass u l‑kontenut tal‑kors, il‑materjali, il‑post u l‑faċilitajiet, il‑livell ta’ appoġġ mill‑għalliem, 
il‑kwalità kumplessiva u r‑rilevanza tal‑ħiliet. Il‑parteċipanti huma meħtieġa wkoll jikkonfermaw ir‑rile ‑
vanza tal‑ħiliet u l‑probabbiltà li dawn jitpoġġew fil‑prattika. Hemm xi spazju disponibbli għall‑kummenti 
u s‑suġġerimenti għal titjib.
Fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra)  ukoll, l‑awtoritajiet iwettqu stħarriġ bit‑telefon fost trainees magħżula b’mod 
aleatorju. L‑għan ewlieni tal‑istħarriġ bit‑telefon huwa biex tiġi ċċekkjata l‑attendenza, iżda huwa wkoll 
mekkaniżmu utli biex jinkiseb il‑feedback.
Fl‑Awstrija , il‑Qorti rat eżempju tajjeb fejn l‑evalwazzjoni kienet integrata fil‑kunċett ta’ kors ta’ ġestjoni 
innovattiv għan‑nisa attivi fl‑iżvilupp rurali. Il‑kors kien jinkludi valutazzjoni tal‑elementi kwalitattivi ta’ 
kull modulu, bħall‑atmosfera tat‑tagħlim, il‑kontenut tal‑kors u r‑rilevanza prattika, u l‑kwalità tal‑ħarrieġa 
u tad‑dokumenti tat‑tagħlim. Il‑ħarrieġa kienu meħtieġa jagħmlu awtovalutazzjoni, li tqabblet mal‑evalwa ‑
zzjoni tal‑parteċipanti, u finalment il‑fornitur kellu diskussjoni dwar il‑feedback mal‑awtoritajiet Awstrijaċi. 
Il‑parteċipanti kienu meħtieġa wkoll jippreżentaw dokument ta’ eżaminar, li ħadmu fuqu kontinwament matul 
il‑kors, u l‑fornitur jipprevedi t‑twettiq ta’ stħarriġ wara sena jew sentejn biex jistaqsi jekk il‑parteċipanti 
għadhomx qed jużaw l‑għarfien u l‑ħiliet miksuba. L‑intervisti mal‑parteċipanti, li jikkonfermaw ir‑riżultati 
pożittivi tal‑evalwazzjoni, huma pprovduti wkoll fuq l‑Internet.Kaxxa 9

37 Osservazzjonijiet
73 
Fl‑Awstrija, għall‑kuntrarju, fil‑każ ta’ 
korsijiet b’ċertifikat, il‑parteċipanti 
huma meħtieġa jgħaddu minn eżami. 
Il‑fornituri għandhom jimmonitor ‑
jaw u jevalwaw il‑korsijiet skont 
ċerti kriterji u jippreżentaw som ‑
marju tar‑riżultati lill‑awla nazzjonali 
tal‑agrikoltura. Skont id‑ data  fornuta, 
jinħarġu aktar minn 850 ċertifikat 
fis‑sena, li jirrappreżentaw rata ta’ 
suċċess ta’ bejn wieħed u ieħor 95 %.
Jeżistu xi eżempji ta’ prattiki 
tajba, bl‑Istati Membri 
jagħmlu sforzi biex jiġbru 
informazzjoni utli rigward 
l‑impatt ta’ attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza
74 
Kif stipulat fit‑taqsima preċedenti, 
l‑Istati Membri ma jisfruttawx bis‑sħiħ 
il‑possibbiltajiet tal‑evalwazzjoni 
tal‑proġetti. Xi Stati Membri kkum ‑
missjonaw stħarriġijiet jew studji ta’ 
evalwazzjoni fil‑livell tal‑programmi ta’ 
taħriġ bl‑objettiv li tinkiseb informazz ‑
joni dwar it‑tibdil fl‑imġiba (il‑livell 3 
ta’ Kirkpatrick) u l‑impatt (il‑livell 4 
ta’ Kirkpatrick). Dawn l‑istudji jridu 
jibdew bil‑ġbir ta’ data  ta’ evalwazz ‑
joni bażika, xi kultant żmien twil wara 
li jkunu ntemmu l‑korsijiet, li jagħmilha 
terġa’ aktar diffiċli u jieħu aktar żmien 
biex jinsiltu konklużjonijiet sinifikanti.75 
Fl‑Iżvezja, stħarriġ bil‑posta mal‑pajjiż 
kollu li jsir b’mod regolari mis‑servizz 
tal‑istatistika Żvediż, jipprovdi feed ‑
back dwar l‑erba’ livelli ta’ evalwa ‑
zzjoni kollha. L‑aħħar stħarriġ sar 
fir‑rebbiegħa tal ‑2010 fuq 8 000 indi ‑
vidwu li kienu pparteċipaw f’attivitajiet 
ta’ trasferiment tal‑għarfien jew ta’ 
konsulenza dwar l‑iżvilupp rurali. 
Studji simili twettqu fl ‑1999 u fl ‑
2006 u hemm ippjanat stħarriġ ġdid 
għall ‑201532.
76 
Fl‑Awstrija, l‑awtoritajiet ikkum ‑
missjonaw evalwazzjoni speċifika 
tal‑miżuri 111 u 331. L‑awturi tal‑istudju 
jużaw l‑erba’ metodi li ġejjin: analiżi ta’ 
studji, rapporti u dokumenti oħra nazz ‑
jonali u internazzjonali; stħarriġ online 
ta’ operaturi rurali (kemm parteċipanti 
kif ukoll mhux parteċipanti fil‑miżuri 
ta’ taħriġ), fornituri u uffiċjali tat‑taħriġ; 
“intervisti bi djalogu” ta’ bejn siegħa 
u sagħtejn; “evaluation cafés” (eval ‑
wazzjoni f’cafés). L‑awturi jipprovdu 
ħafna informazzjoni dettaljata, eż. 
dwar il‑benefiċċji stmati tal‑miżuri 
ta’ taħriġ b’mod ġenerali u ta’ tipi 
differenti ta’ azzjonijiet, jew l‑osta ‑
koli għall‑parteċipazzjoni. Min‑naħa 
l‑oħra, dawn jindikaw ukoll dgħufijiet 
fis‑sistema Awstrijaka u jissuġġerixxu 
l‑introduzzjoni ta’ għażla kompetit ‑
tiva tal‑proġetti bl‑użu ta’ indikaturi 
speċifiċi tas‑suċċess għal kull proġett33.
77 
Id‑data  miġbura permezz ta’ studji 
esterni fir‑Renju Unit (l‑Ingilterra) 
u fl‑Iżvezja tippermetti wkoll li jin ‑
siltu konklużjonijiet dwar il‑benefiċċji 
tat‑taħriġ u l‑konsulenza (ara 
l‑Kaxxa 10 ).32 Jordbruksverket: 
Kompetensutveckling inom 
landsbygdsprogrammet 
— Rapport från en statistisk 
undersökning genomförd. 
Rapport 2010:30.  
Jordbruksverket: Analys av 
kompetensutvecklingen inom 
landsbygdsprogrammet 
— Fördjupning av rapport 
2010:30. Rapport 2011:39.
33 Mandl, C. u Kuttner, T., 
“Bildungsevaluierung 
Ländliche Entwicklung LE 
07‑13 – Endbericht”, Vjenna, 
2013.
38 Osservazzjonijiet
78 
Fl‑Iżvezja, inizjattiva msejħa Greppa 
Näringen (Fokus fuq in‑Nutrijenti)35 ilha 
mill ‑2001 ‘l hawn tipprovdi konsulenza 
ambjentali mingħajr ħlas lil azjendi 
agrikoli ta’ aktar minn 50 ettaru u/jew 
aktar minn 25 annimal. Il‑finanzjament 
jinkiseb permezz tal‑FAEŻR u taxxi 
ambjentali li jiġu investiti mill‑ġdid. 
L‑inizjattiva toffri, fost affarijiet oħra, 
korsijiet għal bdiewa u għal konsulenti u toffri għodod għall‑kalkolu tal‑bilanċi 
tan‑nutrijenti. L‑evalwazzjoni tal‑kon ‑
sulenza għall‑azjendi agrikoli hija 
integrata permezz ta’ żjarat ta’ segwitu 
u stħarriġ kull tliet xhur. Is‑sodisfazzjon 
tal‑bdiewa biż‑żjarat ta’ konsulenza 
huwa pjuttost għoli u, bħala indikazz ‑
joni terġa’ aktar importanti ta’ suċċess; 
naqsu l‑eċċessi tan‑nitroġenu u l‑fosfru 
u l‑emissjonijiet tal‑ammonja għal kull 
azjenda agrikola.Eżempji ta’ studji fuq l‑impatt tat‑trasferiment tal‑għarfien u tal‑konsulenza 
ffinanzjati taħt l‑iżvilupp rurali
Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra)
Fl‑2013, l‑Istitut tar‑Riċerka dwar il‑Kampanja u l‑Komunità (l‑Università ta’ Gloucestershire) 
ikkompleta rapport34 li fih ipprova jivvaluta r‑Redditu Soċjali fuq l‑Investment (SROI) tal‑Assi 1 u 3 tal‑PŻR 
għall‑Ingilterra bl‑użu ta’ erba’ oqsma ta’ studju ta’ każijiet.
Ir‑rapport ikkonkluda, fost affarijiet oħrajn, li fil‑parti l‑kbira tagħhom il‑benefiċċji osservati (eż. sostenibbiltà 
mtejba f’azjendi agrikoli, involviment tal‑industrija tal‑bhejjem f’relazzjoni mas‑saħħa u l‑ħiliet tal‑annimali, 
titjib fil‑prattiki tal‑ġestjoni tal‑ħamrija u tal‑art, żvilupp tal‑kapaċità lokali f’valur miżjud fl‑Assi 1) jirriflettu 
l‑livelli ta’ investiment fit‑taħriġ u l‑konsulenza.
L‑Iżvezja
Studju ta’ monitoraġġ ta’ pestiċidi f’ilqugħ agrikolu żgħir fin‑Nofsinhar tal‑Iżvezja (ix‑xmara Vem ‑
menhög), li beda fl ‑1990, juri li l‑okkorrenza ta’ residwi ta’ pestiċidi fil‑kanali tal‑ilma naqas b’90 %, minkejja 
li ma sar kważi ebda tibdil fl‑ammonti ta’ sustanzi kimiċi użati għall‑protezzjoni tal‑għelejjel. L‑analiżi turi 
li dan huwa prinċipalment ir‑riżultat ta’ żieda fis‑sensibilizzazzjoni fost il‑bdiewa dwar l‑immaniġġjar sikur 
tal‑pestiċidi wara l‑bidu ta’ servizzi ta’ konsulenza f’dak id‑dominju fl ‑1994.
34 Valutazzjoni tar‑Redditu Soċjali fuq l‑Investiment tal‑Assi 1 u 3 tal‑Programm ta’ Żvilupp Rurali għall‑Ingilterra, ir‑Rapport Finali, mill‑Istitut 
tar‑Riċerka dwar il‑Kampanja u l‑Komunità f’isem id‑Dipartiment għall‑Ambjent, l‑Ikel u l‑Affarijiet Rurali, l ‑1 ta’ Novembru 2013.Kaxxa 10
35 http://www.greppa.nu
39 Osservazzjonijiet
Id‑data  miġbura biex turi 
r‑riżultati aggregati ta’ 
servizzi ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
fil‑livell tal‑UE mhijiex 
affidabbli
79 
It‑taqsimiet preċedenti jirreferu 
għall‑monitoraġġ u l‑evalwazzjoni 
prinċipalment bħala għodda biex 
jittejbu l‑ispeċifikazzjonijiet u l‑im ‑
plimentazzjoni tas‑servizzi ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
fil‑livell tal‑Istati Membri. Fil‑livell 
tal‑UE, ir‑regolament dwar l‑iżvilupp 
rurali stabbilixxa “Qafas Komuni ta’ 
Monitoraġġ u Evalwazzjoni” (CMEF) 
għall‑perjodu 2007–1336. Din kienet 
sistema ġdida, introdotta fl ‑2007, 
b’indikaturi komuni intenzjonati li 
jirreġistraw l‑progress lejn l‑objettivi 
tal‑iżvilupp rurali b’mod li jippermetti 
li kull wieħed mill‑PŻR jitqabbel u li 
d‑data  tiġi aggregata. Regolament 
tal‑Kummissjoni37 jistabbilixxi aktar 
rekwiżiti speċifiċi u jelenka indikaturi 
komuni bażi, tal‑output, tar‑riżultati 
u tal‑impatt. Billi l‑indikaturi komuni 
ma jistgħux jirreġistraw bis‑sħiħ l‑ef ‑
fetti kollha tal‑PŻR individwali, l‑Istati 
Membri jistgħu jistabbilixxu wkoll 
għadd limitat ta’ indikaturi addizzjona ‑
li. Madankollu, ebda wieħed mill‑Istati 
Membri awditjati ma ddefinixxa indi ‑
katuri addizzjonali għall‑miżuri ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza.
80 
L‑awditu tal‑Qorti kkonferma 
d‑dgħufijiet serji fid‑disponibbiltà 
u l‑kwalità tal‑informazzjoni ta’ 
monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni re ‑
latata mal‑infiq fuq l‑iżvilupp ru ‑
rali, kif enfasizzat fir‑Rapport Speċjali 
Nru 12/201338.81 
Matul dan l‑awditu, il‑Qorti sabet 
id‑dgħufijiet li ġejjin:
 ο Fil‑Polonja, il‑metodu tal‑kalkolu 
użat ma kienx konformi mal‑linji 
gwida tas‑CMEF, li rriżulta 
f’differenzi kbar ħafna fl‑għadd ta’ 
jiem ta’ taħriġ reali39;
 ο Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra) u Spanja 
(il‑Galicia) ma setgħux jipprovdu 
d‑data  mitluba bis‑sħiħ u l‑Awstrija 
allokat proġetti fit‑tipi żbaljati 
tas‑CMEF (li rriżulta f’għadd inaf ‑
fidabbli ta’ parteċipanti u jiem 
ta’ taħriġ għal tipi differenti ta’ 
attivitajiet).
82 
Fuq nota pożittiva, fl‑Iżvezja, il‑forni ‑
turi u l‑awtoritajiet huma meħtieġa 
jirreġistraw online l‑parteċipanti ta’ 
kull taħriġ individwali jew attività ta’ 
konsulenza f’database komuni. Id‑ data  
finanzjarja u l‑informazzjoni dwar 
il‑kontrolli amministrattivi tal‑proġett 
jiġu rreġistrati f’database oħra. 
Għall‑finijiet tar‑rappurtar tad‑ data  ta’ 
monitoraġġ lill‑Kummissjoni, iż‑żewġ 
databases iridu jintrabtu permezz 
tan‑numru tal‑proġett. Madankollu, 
is‑separazzjoni f’żewġ databases tfis ‑
ser li ma tista’ tiġi pprovduta ebda 
informazzjoni finanzjarja fil‑livell 
tat‑taħriġ individwali jew tal‑attivitaji ‑
et ta’ konsulenza, eż. spejjeż għal kull 
parteċipant u/jew jum ta’ taħriġ. Barra 
minn hekk, ir‑rabtiet bejn id‑databases 
huma problematiċi u l‑Qorti osservat 
problemi li jikkonċernaw l‑affidabbiltà 
tad‑ data .36 L‑Artikolu 80 tar‑Regolament 
(KE) Nru 1698/2005.
37 Ir‑Regolament (KE) 
Nru 1974/2006. Il‑lista sħiħa ta’ 
indikaturi komuni tinsab 
fl‑Anness VIII .
38 Ir‑Rapport 
Speċjali Nru 12/2013 “Jistgħu 
l‑Kummissjoni u l‑Istati 
Membri juru li l‑baġit tal‑UE 
allokat għall‑politika ta’ 
żvilupp rurali jintnefaq tajjeb?” 
(http://www.eca.europa.eu ).
39 Skont il‑linji gwida tas‑CMEF 
l‑indikatur “Għadd ta’ jiem ta’ 
taħriġ riċevuti” għandu jiġi 
kkalkulat bħala s‑somma ta’ 
għadd ta’ sigħat ta’ taħriġ 
riċevuti mill‑applikanti kollha, 
diviża bi tmien [sigħat]. 
Madankollu, l‑awtoritajiet 
Pollakki sempliċiment indikaw 
fl‑istatistika tagħhom 
tas‑CMEF għall ‑2013, l‑għadd 
ta’ jiem ta’ taħriġ li saru.
40 Osservazzjonijiet
83 
Barra minn hekk, l‑analiżi tad‑ data  
aggregata disponibbli mingħand 
il‑Kummissjoni hija evidentement 
qarrieqa għal bosta Stati Membri (ara 
l‑Kaxxa 11 ).
84 
Il‑Kummissjoni tikkoordina s‑CMEF, 
billi l‑persunal tal‑Kummissjoni jana ‑
lizza r‑Rapporti Annwali tal‑Progress 
u jaggrega d‑ data  ta’ monitoraġġ. 
Il‑persunal jista’ jipparteċipa bħala 
osservatur fil‑Kumitati ta’ Monitoraġġ 
tal‑Istati Membri u jospita laqgħa an ‑
nwali mal‑Awtoritajiet Maniġerjali biex 
jeżamina r‑riżultati ewlenin tas‑sena 
preċedenti għal kull PŻR. Il‑Kummissjoni 
hija meħtieġa wkoll tipproduċi għadd 
ta’ rapporti dwar l‑implimentazzjoni 
u l‑kisbiet tal‑politika ta’ żvilupp rurali.85 
Madankollu, il‑Kummissjoni mhi ‑
jiex dejjem konxja tal‑anomaliji 
u l‑problemi fil‑ġbir tad‑ data  fl‑Istati 
Membri u ppubblikat data  aggregata 
mingħajr ma żgurat il‑konsistenza 
tagħha. Għaldaqstant, fin‑nuqqas ta’ 
data  affidabbli, il‑Kummissjoni mhijiex 
f’pożizzjoni biex tivvaluta jekk il‑fondi 
tal‑FAEŻR għal azzjonijiet ta’ tras ‑
feriment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
ntefqux tajjeb jew jekk humiex qed 
jiksbu l‑miri stabbiliti għall‑azzjonijiet.
Eżempji ta’ data  impreċiża tal‑indikatur tas‑CMEF
Miżura 111
 Il‑Qorti sabet li s‑CMEF kien jindika ċifri għolja b’mod mhux realistiku fid‑ Danimarka . Id‑data tal‑output 
kienet tindika, pereżempju, EUR 7 770 f’infiq taħt il‑FAEŻR għal kull parteċipant fit‑taħriġ u EUR 123 708 għal 
kull jum ta’ taħriġ fil‑perjodu 2007 ‑2011. Id‑data għall‑perjodu 2007 ‑2012 għadha turi valuri komparabbli.
 B’mod simili, id‑data tal‑output għal Franza (Martinique, Guadeloupe u Réunion)  għall‑perjodu 2007 ‑2012 
irriżultat f’valuri għolja b’mod mhux realistiku għall‑infiq taħt il‑FAEŻR għal kull jum ta’ taħriġ jew għal kull 
parteċipant (eż. EUR 382 333/jum ta’ taħriġ f’Martinique jew EUR 31 498/parteċipant f’Guadeloupe) minħabba 
l‑fatt li l‑ammonti monetarji ġew kodifikati għall‑miżura kollha filwaqt li l‑jiem ta’ taħriġ jew il‑parteċipanti 
ġew kodifikati skont is‑submiżura.
Miżura 115
 Id‑data tal‑output kienet tindika li 373 servizz ta’ konsulenza ġdid ġew appoġġati permezz tal‑miżura 115 
fi Spanja  (jiġifieri aktar minn 50 % tas‑servizzi ta’ konsulenza ġodda kollha appoġġati fl‑UE). Madankollu, 
jidher li l‑pagamenti annwali kollha lill‑istess fornituri ngħaddu bħala “servizzi ġodda” u għalhekk iċ‑ċifra ma 
tikkorrispondix għall‑għadd reali ta’ servizzi ta’ konsulenza ġodda stabbiliti bl‑appoġġ tal‑miżura, li huwa 
ferm aktar baxx.Kax xa 11

41 Osservazzjonijiet
86 
Il‑leġiżlazzjoni tipprevedi Sistema 
Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni 
(CMES) ġdida li tikkonċerna l‑iżvilupp 
rurali fil‑perjodu 2014 ‑202040. Dan 
jinkorpora għadd ta’ bidliet fir‑rigward 
ta’ dak preċedenti, bħall‑ġbir ta’ inqas 
data  u evalwazzjoni intermedja skont 
il‑ħtiġijiet tal‑Istati Membri. L‑indikatu ‑
ri tal‑output il‑ġodda huma:
 ο il‑miżura 01: għadd ta’ operazz ‑
jonijiet appoġġati, għadd ta’ jiem 
ta’ taħriġ mogħtija, għadd ta’ 
parteċipanti fit‑taħriġ;
 ο il‑miżura 02: għadd ta’ operazz ‑
jonijiet appoġġati, għadd ta’ 
benefiċjarji mogħtija konsulenza, 
għadd ta’ konsulenti mħarrġin41.
87 
Għall‑miżura 01, ir‑rappurtar għandu 
jsir għal kull tip ta’ operazzjoni, li 
għandu jevita l‑problema li attivi ‑
tajiet b’għadd żgħir ta’ parteċipanti 
jiġu rrappurtati taħt l‑istess indikatur 
bħal avvenimenti b’għadd kbir ta’ 
parteċipanti. Fir‑rigward ta’ miżuri 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza, il‑mistoqsija komuni 
tal‑evalwazzjoni hija kif ġej: “Sa liema 
punt l‑interventi tal‑PŻR appoġġaw 
it‑tagħlim tul il‑ħajja u t‑taħriġ voka ‑
zzjonali fis‑setturi tal‑agrikoltura 
u l‑forestrija?”4288 
Evidentement, il‑Qorti ma setgħetx 
tivvaluta fiż‑żmien tal‑awditjar sa liema 
punt is‑CMES il‑ġdid se tirrimedja 
d‑dgħufijiet enfasizzati hawn fuq. 
Madankollu, il‑valutazzjoni tas‑suċċess 
tal‑miżuri fuq il‑bażi tal‑għadd ta’ 
parteċipanti jew l‑għadd ta’ jiem ta’ 
taħriġ mogħtija biss, jew fuq il‑bażi ta’ 
mistoqsija wiesgħa ta’ evalwazzjoni 
mhijiex se tipprovdi feedback det ‑
taljat dwar is‑suċċess tal‑fondi allokati 
għall‑miżuri.40 L‑Artikoli 14 sa 16 
tar‑Regolament ta’ 
Implimentazzjoni 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 808/2014 tas ‑
17 ta’ Lulju 2014 li jistabbilixxi 
r‑regoli għall‑applikazzjoni 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill dwar 
appoġġ għall‑iżvilupp rurali 
mill‑Fond Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 227, 31.7.2014, p. 18).
41 Indikaturi tal‑output 11 ‑14; ara 
l‑Anness IV għar‑Regolament 
ta’ Implimentazzjoni 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 808/2014.
42 L‑Anness V għar‑Regolament 
ta’ Implimentazzjoni 
tal‑Kummissjoni (UE) 
Nru 808/2014.
42
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
89 
L‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza ingħataw 
prijorità ta’ livell għoli għall‑iżvilupp 
rurali. L‑importanza tal‑edukazzjoni 
u taħriġ vokazzjonali, l‑iżvilupp 
tal‑ħiliet, it‑tagħlim tul il‑ħajja u t‑tras ‑
feriment tal‑għarfien ġiet enfasizzata 
mill‑Parlament Ewropew u minn Kum ‑
missarji tal‑UE għall‑agrikoltura, u hija 
riflessa fil‑qafas legali tal‑UE.
90 
L‑awditu tal‑Qorti staqsa l‑mistoqsija 
li ġejja:
Hemm sistemi ta’ ġestjoni u ta’ 
kontroll stabbiliti biex il‑miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza tal‑iżvilupp rurali jitwasslu 
b’mod effettiv?
91 
Sabiex ikunu effettivi u jkollhom 
l‑impatt mixtieq, il‑fondi allokati 
għal‑miżuri ta’ taħriġ u ta’ trasferiment 
tal‑għarfien iridu jintefqu b’rispons 
għall‑ħtiġijiet identifikati tal‑għarfien 
u tal‑ħiliet, li jistgħu jinbidlu matul 
il‑perkors ta’ perjodu ta’ program ‑
mazzjoni. L‑attivitajiet magħżula 
biex jindirizzaw dawn il‑ħtiġijiet iridu 
jiġu fornuti minn fornituri kkwalifi ‑
kati u esperjenzati kif xieraq, b’mod 
kosteffettiv u r‑riżultati għandhom 
ikunu jistgħu jitkejlu u vvalutati biex 
jipprovdu informazzjoni dwar dak li 
fil‑fatt inkiseb. Madankollu, l‑awditu 
tal‑Qorti żvela li, minħabba dgħufijiet 
fis‑sistemi ta’ ġestjoni u kontroll 
tal‑Istati Membri u fis‑superviżjoni 
mill‑Kummissjoni tal‑miżuri, dan ma 
kienx il‑każ.92 
B’mod kumplessiv, il‑ġestjoni u l‑kon ‑
troll tal‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza ma kinux 
biżżejjed f’relazzjoni mal‑importanza 
tal‑miżuri u l‑eżitu mistenni għal attivi ‑
tajiet bħal dawn. Spiss kwalunkwe tip 
ta’ taħriġ tqies bħala “tajjeb” u eliġibbli 
biex jirċievi l‑appoġġ pubbliku; kien 
biss rarament li saret analiżi xierqa 
u li attivitajiet ta’ taħriġ ġew immirati 
lejn oqsma fejn seta’ jkollhom im ‑
patt reali. Id‑dgħufijiet stipulati f’dan 
ir‑rapport prinċipalment jikkonċernaw 
il‑ġestjoni tal‑miżuri mill‑Istati Membri. 
Madankollu, ir‑rwol tal‑Kummissjoni 
fil‑gwida u s‑superviżjoni tal‑Istati 
Membri ma għandux jiġi sottovalutat.
43 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
93 
Il‑Qorti sabet li kien hemm dgħufijiet 
fil‑proċeduri tal‑Istati Membri 
għall‑identifikazzjoni u l‑għażla ta’ 
fornituri tas‑servizz rilevanti. Minkejja 
li implimentaw proċeduri biex jidenti ‑
fikaw il‑ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet 
ta’ operaturi rurali, il‑ħtiġijiet identi ‑
fikati ġew iddefiniti f’termini li kienu 
wiesgħa wisq. Huma ma għamlux 
aktar biex jidentifikaw l‑attivitajiet 
l‑aktar rilevanti (jiġifieri korsijiet ta’ 
taħriġ konkreti) fi ħdan dawn l‑oqsma 
u qagħdu prinċipalment fuq il‑proposti 
tal‑fornituri. Fl‑opinjoni tal‑Qorti, 
l‑involviment tal‑fornituri u tal‑partijiet 
interessati jista’ potenzjalment iwassal 
għal twassil aħjar tal‑kejl, iżda r‑re ‑
sponsabbiltà aħħarija tibqa’ tal‑awtori ‑
tajiet tal‑Istat Membru (il‑paragrafi 23 
sa 27).
94 
Fir‑rigward speċifiku tal‑appoġġ 
tal‑FAEŻR għall‑istabbiliment ta’ 
servizzi ta’ konsulenza (dik li qa ‑
bel kienet il‑miżura 115), kultant 
l‑appoġġ kellu jintuża biex jiffinanzja 
korpi ta’ konsulenza li ilhom jeżistu, 
għall‑istabbiliment ta’ servizzi li fil‑fatt 
ma kinux ġodda (il‑paragrafu 28 
u l‑ Kaxxa  3).Rakkomandazzjoni 1  
Analiżi tal‑ħtiġijiet
(a) L‑Istati Membri għandu jkollhom 
proċeduri stabbiliti biex janalizzaw 
il‑ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet 
ta’ operaturi rurali li jmorru lil 
hinn mill‑istabbiliment ta’ temi 
wiesgħa, notevolment għas‑sejħiet 
għall‑proposti jew il‑perjodi ta’ 
offerti. L‑Istati Membri għandhom 
jiżguraw, bħala parti minn 
proċeduri rikorrenti (ara l‑para ‑
grafu 24 u l‑Figura 4), li s‑servizzi 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza rilevanti jiġu speċifikati 
u magħżula abbażi ta’ analiżi bħal 
din u jevitaw ir‑riskju li l‑proċess 
isir xprunat mill‑fornituri.
(b) Il‑Kummissjoni għandha tip ‑
provdi gwida addizzjonali dwar kif 
l‑Istati Membri għandhom iwettqu 
analiżijiet rikorrenti bħal dawn 
u tħeġġeġ lill‑Istati Membri jiffor ‑
mulaw dawn l‑analiżijiet f’termini li 
jkunu speċifiċi aktar milli ġenerali.
(c) Fir‑rigward speċifiku tal‑istabbil ‑
iment ta’ servizzi ta’ konsulenza 
(dik li qabel kienet il‑miżura 115), 
l‑Istati Membri għandhom jiżguraw 
li għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 l‑appoġġ tal‑FAEŻR 
għandu jingħata biss fejn ikun 
hemm defiċit jidher fis‑servizzi rile ‑
vanti fil‑qasam ikkonċernat u fejn 
teżisti l‑ħtieġa tal‑finanzjament ta’ 
persunal, faċilitajiet u/jew tagħmir 
ġodda.
(d) Il‑Kummissjoni għandha tip ‑
provdi, mingħajr dewmien, gwida 
speċifika addizzjonali lill‑Istati 
Membri li tikkonċerna l‑istab ‑
biliment ta’ servizzi ta’ konsu ‑
lenza, u timmonitorja l‑konformità 
sussegwenti tal‑Istati Membri.
44 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
95 
Fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑
2013 l‑Istati Membri kienu legalment 
meħtieġa jiżguraw li jintgħażlu biss 
fornituri ta’ kwalità għolja ta’ servizzi 
ta’ konsulenza43. Dispożizzjoni bħal din 
ma kinitx teżisti għall‑fornituri ta’ taħriġ 
u, f’dan ir‑rigward, l‑awditu żvela bosta 
dgħufijiet fil‑ġestjoni mill‑Istati Mem ‑
bri. L‑introduzzjoni ta’ rekwiżiti legali 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni l‑ġdid 
li jikkonċernaw il‑kapaċitajiet xierqa 
tal‑fornituri ta’ taħriġ tista’ tgħin biex 
tirrimedja dawn il‑problemi44 (il‑para ‑
grafi 30 sa 34).
96 
Madankollu, il‑Qorti sabet li l‑Istati 
Membri mhux dejjem żguraw kompetiz ‑
zjoni ġusta u trasparenti meta għażlu 
l‑attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u l‑fornituri tas‑servizz. Sempliċiment 
referenza għall‑akkwist pubbliku ma 
tiżgurax għażla kompetittiva, billi 
ma hemmx, b’mod partikolari, gwida 
ċara pprovduta fir‑rigward tat‑twassil 
intern, is‑subkuntrattar u l‑valutazzjoni 
tat‑twassil tas‑servizz minn konsorzji, 
minkejja li dawn il‑prattiki jintużaw 
b’mod wiesa’. Il‑biċċa l‑kbira mill‑Istati 
Membri awditjati ma żgurawx kom ‑
petizzjoni ġusta jew trasparenti meta 
kienu qed jagħżlu l‑fornituri tas‑servizz 
(il‑paragrafi 35 sa 46).Rakkomandazzjoni 2  
Għażla tal‑fornituri
(a) Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
l‑ġdid 2014 ‑2020, l‑Istati Membri 
għandhom jagħżlu attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u forni ‑
turi tas‑servizz biex jirċievu l‑fondi 
pubbliċi permezz ta’ kompetizzjoni 
ġusta u trasparenti, irrispettiva ‑
ment minn jekk jużawx sejħiet 
għall‑proposti jew akkwist pubb ‑
liku formali. B’mod partikolari, 
l‑Istati Membri għandhom itejbu 
l‑valutazzjoni tagħhom tal‑kwali ‑
fiki u l‑esperjenza tal‑fornituri ta’ 
taħriġ skont il‑leġiżlazzjoni l‑ġdida 
u jiżguraw li l‑kriterji tal‑għażla jew 
tal‑għoti tagħhom ma jiffavorixxux 
ċerti fornituri jew tipi ta’ fornituri.
(b) Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi, 
mingħajr dewmien, gwida speċifika 
addizzjonali dwar twassil intern, 
subkuntrattar u l‑valutazzjoni 
tat‑twassil tas‑servizz minn konsor ‑
zji. Barra minn hekk, il‑Kummiss ‑
joni għandha tiżgura li l‑proċeduri 
tal‑Istati Membri jkunu mmonitor ‑
jati b’mod adegwat u li l‑għażla 
tal‑attivitajiet ta’ trasferiment 
tal‑għarfien u ta’ konsulenza hija 
kompetittiva, ġusta u trasparenti.43 L‑Artikolu 15(2) 
tar‑Regolament (KE) 
Nru 1974/2006.
44 L‑Artikolu 14(3) 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1305/2013.
45 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
97 
Il‑Qorti sabet ukoll li l‑Istati Membri ma 
żgurawx il‑kosteffettività tal‑attivitajiet 
iffinanzjati jew li dawn ġew ikkoordi ‑
nati kif xieraq ma’ fondi oħra tal‑UE. 
It‑twassil kosteffettiv ta’ servizzi ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsu ‑
lenza huwa essenzjali għall‑protezzjoni 
tal‑fondi pubbliċi fir‑rigward kemm 
tal‑baġit tal‑UE kif ukoll ta’ dawk naz ‑
zjonali. Il‑Qorti sabet dgħufijiet fil‑kon ‑
trolli li l‑Istati Membri jridu jwettqu, 
kemm fl‑istadju tal‑applikazzjoni kif 
ukoll fl‑istadju tal‑pagament. Hemm 
indikazzjonijiet li l‑Istati Membri ħallsu 
żżejjed għal ċerti servizzi u li l‑ispejjeż 
relatati ma kinux iġġustifikati biżżejjed 
(il‑paragrafi 52 sa 55).
98 
L‑awditu żvela wkoll li għadd konsid ‑
erevoli ta’ servizzi simili huma ffinan ‑
zjati minn Fondi differenti tal‑UE (eż. 
mill‑FSE kif ukoll permezz tal‑FAEŻR). 
Dan jimplika r‑riskju ta’ finanzjament 
doppju u jeħtieġ id‑duplikazzjoni ta’ 
strutturi ta’ ġestjoni li jiswew ħafna, 
li l‑Qorti tqis li mhumiex ekonomiċi. 
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑2020, il‑komplementarjetà bejn 
il‑fondi tal‑UE hija enfasizzata fuq 
il‑politika preċedenti ta’ demarkazzjoni; 
dan jimplika ħtieġa akbar ta’ koordinaz ‑
zjoni biex jiġu evitati r‑riskji deskritti 
hawn fuq (il‑paragrafi 58 sa 64).Rakkomandazzjoni 3  
Kosteffettività
(a) Fir‑rigward tal‑kontrolli effet ‑
tivi tar‑raġonevolezza tal‑ispiża, 
il‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
għandhom jimplimentaw ir‑rak ‑
komandazzjonijiet fir‑Rapport 
Speċjali tal‑Qorti dwar dan 
is‑suġġett45. B’mod aktar konkret, 
l‑Istati Membri għandhom jiv ‑
valutaw il‑ħtieġa għall‑appoġġ 
ta’ attivitajiet li huma faċilment 
disponibbli fuq is‑suq bi prezz 
raġonevoli. Meta din il‑ħtieġa 
tkun ġustifikata, l‑Istati Membri 
għandhom jiżguraw li l‑ispejjeż 
tal‑attivitajiet appoġġati ma 
jaqbżux l‑ispejjeż ta’ attivitajiet 
simili offruti mis‑suq.
(b) Il‑Kummissjoni għandha tibni fuq 
l‑ewwel passi meħuda biex tiġi 
żgurata l‑komplementarjetà bejn 
il‑fondi tal‑UE, pereżempju per ‑
mezz ta’ gruppi ta’ ħidma speċifiċi 
ta’ bejn is‑servizzi, biex iwettqu 
valutazzjoni bir‑reqqa tal‑komple ‑
mentarjetà bejn il‑fondi differenti 
tal‑UE proposti mill‑Istati Membri 
għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020. Din il‑valutazzjoni 
għandha tirriżulta f’approċċ koor ‑
dinat li jappoġġa l‑attivitajiet ta’ 
trasferiment tal‑għarfien, sabiex 
jiġi mmitigat ir‑riskju ta’ finanz ‑
jament doppju u ta’ duplikazz ‑
joni tal‑amministrazzjoni fl‑Istati 
Membri.45 Ara r‑Rapport Speċjali 
Nru 22/2014 “Il‑ksib ta’ 
ekonomija: inżommu l‑ispejjeż 
tal‑għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali ffinanzjati 
mill‑UE taħt kontroll” ( http://
eca.europa.eu ).
46 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
99 
Fir‑rigward tal‑monitoraġġ u l‑eval ‑
wazzjoni tar‑riżultati tal‑attivitajiet 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza, il‑Qorti kkonkludiet 
li l‑Kummissjoni u l‑Istati Membri 
ma għandhomx proċeduri effettivi 
u effiċjenti stabbiliti. Il‑Qorti ma sabet 
ebda eżempju ta’ sistemi stabbiliti fejn 
ir‑riżultati ta’ sejħiet għall‑proposti 
jew l‑offerti preċedenti jservu ta’ input 
għall‑analiżijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet 
u minn hemm għat‑tfassil ta’ proċeduri 
tal‑għażla li ġejjin (il‑paragrafi 66 sa 
78).
100  
Barra minn hekk, il‑Qorti sabet kon ‑
ferma addizzjonali li d‑ data  tas‑CMEF 
mhijiex affidabbli46. Fl‑opinjoni 
tal‑Qorti, l‑għadd tal‑benefiċjarji 
jipprovdi biss informazzjoni dwar 
il‑popolarità ta’ ċerti servizzi iżda 
mhux dwar il‑kwalità u l‑effettività 
tagħhom. Ir‑riżultat huwa li minkejja 
l‑ħafna miljuni ta’ euro li qed jintnefqu 
u l‑bosta miljuni ta’ jiem ta’ taħriġ li 
qed jiġu organizzati, il‑Kummissjoni 
u l‑Istati Membri mhumiex konxji 
mill‑impatt tal‑miżuri pprovduti u lan ‑
qas dwar liema attivitajiet jikkontrib ‑
wixxu l‑aħjar għall‑objettivi stabbiliti 
(il‑paragrafi 79 sa 83 u 86 sa 88).Rakkomandazzjoni 4  
Monitoraġġ, evalwazzjoni 
u feedback
(a) L‑Istati Membri għandhom 
jimplimentaw sistemi ta’ feed ‑
back li jużaw informazzjoni ta’ 
monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni biex 
itejbu s‑sejħiet għall‑proposti jew 
il‑proċeduri ta’ sejħa għall‑offerti 
li jkun imiss (ara l‑paragrafu 24 
u l‑ Figura 4 . Il‑fornituri għandhom 
ikunu meħtieġa jipprovdu in ‑
formazzjoni mhux biss dwar 
is‑sodisfazzjon tal‑parteċipanti 
bis‑servizzi, iżda wkoll li jittest ‑
jaw jekk tgħallmux dak li sup ‑
post kellhom jitgħallmu. Riżultati 
bħal dawn jistgħu jintużaw ukoll 
mill‑evalwaturi biex ikunu jistgħu 
jikkonċentraw ix‑xogħol ta’ evalwa ‑
zzjoni tagħhom fuq l‑analiżijiet 
tal‑attivitajiet fil‑livell tar‑riżultat 
u tal‑impatt.
(b) Il‑Kummissjoni għandha tipprovdi 
gwida dwar kif l‑Istati Membri 
jistgħu jesegwixxu proċeduri 
rikorrenti ta’ feedback bħal 
dawn u timmonitorja li l‑Istati 
Membri jkunu stabbilixxewhom. 
Barra minn hekk, il‑Kummissjoni 
għandha tiżgura li l‑Istati Membri 
jipprovdu informazzjoni rilevanti 
u affidabbli dwar il‑kwalità u l‑ef ‑
fettività tas‑servizzi ta’ trasferi ‑
ment tal‑għarfien u ta’ konsulenza 
tagħhom.46 Ara wkoll ir‑Rapport Speċjali 
Nru 12/2013 “Jistgħu 
l‑Kummissjoni u l‑Istati 
Membri juru li l‑baġit tal‑UE 
allokat għall‑politika ta’ 
żvilupp rurali jintnefaq tajjeb?” 
(http://www.eca.europa.eu ).
47 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
101  
Il‑ġestjoni mill‑Kummissjoni tal‑miżuri 
ma tissodisfax l‑ambizzjonijiet stabbili ‑
ti għall‑attivitajiet jew il‑kontribut mis ‑
tenni għall‑prijoritajiet tal‑UE. Il‑Qorti 
hija tal‑opinjoni li l‑Kummissjoni ma 
ssodisfatx biżżejjed ir‑responsabbiltaji ‑
et tagħha fl‑arranġamenti tal‑ġestjoni 
kondiviża, b’mod partikolari fir‑rigward 
tal‑monitoraġġ tas‑sistemi ta’ ġestjoni 
u kontroll stabbiliti fl‑Istati Membri 
(il‑paragrafi 47 sa 51; il‑paragrafi 56 sa 
57; il‑paragrafu 65; il‑paragrafi 84 sa 
88).
102  
L‑iskala tal‑infiq fuq il‑miżuri ta’ 
trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza, meta mqabbla ma’ miżuri 
oħra tal‑iżvilupp rurali, mhijiex għolja 
f’termini relattivi. Madankollu, l‑effett 
multiplikatur potenzjali tal‑attivitajiet 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ kon ‑
sulenza jfisser li dawn jistħoqqilhom 
ġestjoni u monitoraġġ aħjar.Rakkomandazzjoni 5  
Superviżjoni 
mill‑Kummissjoni
Il‑Kummissjoni għandha żżid, mingħajr 
dewmien, il‑profil tar‑riskju tal‑miżuri 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza u ttejjeb is‑superviżjoni 
u l‑ġestjoni tagħha kif xieraq, biex 
tipprovdi aċċertament akbar li l‑Istati 
Membri jwasslu s‑servizzi rispettivi 
b’mod effettiv.
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla I, immexxija mis‑Sur Augustyn KUBIK, Membru 
tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha tat ‑22 ta’ Lulju 2015.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

48
 Annessi Anness  IImplimentazzjoni tal‑miżuri ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza fl‑Istati 
Membri awditjati
Stat Membru Miżura 111 Miżura 114 Miżura 115 Miżura 331
L‑Awstrija implimentata mhux implimentata mhux implimentata implimentata
Spanja (il‑Galicia) implimentata implimentata implimentata mhux implimentata
Ir‑Renju Unit (l‑Ingilterra) implimentata implimentata implimentata implimentata
Il‑Polonja implimentata implimentata mhux implimentata mhux implimentata
L‑Iżvezja1implimentata implimentata mhux implimentata implimentata
1 Fl‑żvezja, is‑servizzi ta’ konsulenza kienu ġeneralment iffinanzjati taħt il‑miżuri 111 u 331.  
Kienu biss il‑konsulenza dwar il‑kundizzjonalità u s‑sikurezza okkupazzjonali li ġew iffinanzjati taħt il‑miżura 114.
49 Annessi Anness  IIIl‑“Kirkpatrick Four Levels”1
Fin‑nuqqas ta’ mudell użat mill‑Kummissjoni jew mill‑Istati Membri biex janalizzaw il‑ħtiġijiet tal‑għarfien 
u l‑ħiliet u biex jevalwaw servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza, il‑Qorti fittxet appoġġ minn 
esperti. Dan wassal għall‑applikazzjoni tal‑mudell “Kirkpatrick Four Levels”, metodoloġija ta’ evalwazzjoni in ‑
fluwenti ħafna għal programmi ta’ taħriġ fid‑dinja tan‑negozju. Il‑mudell jista’ jiġi applikat ukoll f’ordni inversa 
biex jipprovdi gwida utli għall‑analiżi tal‑ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet tat‑trainees (“It‑tmiem huwa l‑bidu”).
(a) Evalwazzjoni
Livell 1 — Reazzjoni:  sa liema punt il‑parteċipanti għandhom reazzjoni favorevoli għall‑avveniment ta’ 
tagħlim? Normalment, dan il‑livell jiġi evalwat permezz ta’ formoli ta’ feedback, reazzjoni verbali, stħarriġ jew 
kwestjonarji ta’ wara t‑taħriġ.
Livell 2 — Tagħlim: sa liema punt il‑parteċipanti jiksbu l‑għarfien, il‑ħiliet, u l‑attitudnijiet intenzjonati fuq 
il‑bażi tal‑parteċipazzjoni tagħhom fl‑avveniment ta’ tagħlim? Dan il‑livell huwa tipikament ivvalutat permezz 
ta’ testijiet qabel u wara l‑avveniment ta’ taħriġ. Jistgħu jintużaw ukoll intervisti jew osservazzjoni.
Livell 3 — Imġiba: sa liema punt il‑parteċipanti japplikaw dak li jkunu tgħallmu matul it‑taħriġ meta jmorru lura 
fl‑impjieg tagħhom? Biex jiġi evalwat dan il‑livell, jinħtieġu osservazzjoni u intervisti fuq perjodu ta’ żmien biex 
jiġu vvalutati l‑bidla, u r‑rilevanza u s‑sostenibbiltà tal‑bidla.
Livell 4 — Riżultati:  sa liema punt iseħħu l‑eżiti mmirati, b’riżultat tal‑avveniment(i) ta’ tagħlim u r‑rinforz 
sussegwenti? Biex jiġi evalwat dan il‑livell, normalment il‑miżuri jkunu diġà stabbiliti permezz ta’ sistemi ta’ 
ġestjoni u rappurtar normali — l‑isfida tinvolvi li dawk it‑tibdiliet jiġu rrelatati mat‑trainee.
(b) Analiżi tal‑ħtiġijiet u tfassil ta’ azzjonijiet
Mistoqsija 1 : X’inhuma l‑problemi u l‑isfidi speċifiċi taż‑żoni rurali tal‑Istati Membri jew tar‑reġjuni, u l‑attiv ‑
itajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza jikkontribwixxu għas‑soluzzjoni tagħhom, jiġifieri, huma 
rilevanti?
Mistoqsija 2 : B’liema mod għandhom jaħdmu (“iġibu ruħhom”) l‑operaturi rurali biex jikkontribwixxu 
għas‑soluzzjoni tal‑problemi u l‑isfidi identifikati?
Mistoqsija 3 : X’inhuma t‑tagħlim, l‑għarfien u l‑ħiliet konkreti meħtieġa biex l‑operaturi rurali jkunu jistgħu 
jaħdmu bil‑mod mixtieq, kif identifikat fil‑mistoqsija 2?
Mistoqsija 4 : X’inhuma l‑preferenzi tal‑operaturi rurali fir‑rigward tal‑ambjent, il‑kundizzjonijiet, il‑metodi 
u l‑għodda tat‑tagħlim?
50 Annessi
Il‑prinċipji tal‑mudell Kirkpatrick huma ta’ min iqishom meta jiġu analizzati l‑ħtiġijiet tal‑għarfien u l‑ħiliet ta’ 
operaturi rurali u meta jiġu evalwati servizzi ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza. Madankollu, il‑Qorti 
tixtieq tenfasizza li hija ma tiffavorixxix u ma tirrakkomandax b’mod espliċitu l‑użu esklussiv tiegħu. Jeżistu 
mudelli oħra biex jiġu evalwati programmi ta’ taħriġ, bħall‑Phillips ROI MethodologyTM2 jew il ‑“Framework for 
Designing and Analyzing Agricultural Advisory Services” (Qafas għat‑Tfassil u l‑Analiżi ta’ Servizzi ta’ Konsulenza 
Agrikola), ippubblikat mill‑Istitut Internazzjonali tar‑Riċerka fuq il‑Politika dwar l‑Ikel (IFPRI)3.
1 Kirkpatrick, J. u Kirkpatrick, W. Kayser, The Kirkpatrick Four Levels: A Fresh Look After 50 Years (L‑Erba‘ Livelli ta‘ Kirkpatrick: Ħarsa Ġdida Wara 50 Sena) 
(1959  – 2009) , April 2009.
2 Ara http://www.roiinstitute.net/
3 Regina Birner, Kristin Davis, John Pender, Ephraim Nkonya, Ponniah Anandajayasekeram, Javier Ekboir, Adiel Mbabu, David J. Spielman, Daniela 
Horna, Samuel Benin, u Marc Cohen (2006): From “Best Practice” to “Best Fit”: A Framework for Analyzing Pluralistic Agricultural Advisory Services 
Worldwide (Minn “L‑Aħjar Prattika” għal “L‑Aktar Xierqa”: Qafas għall‑Analiżi ta’ Servizzi ta’ Konsulenza Agrikoli Pluralistiċi Madwar id‑Dinja).  
Washington DC (ara http://www.ifpri.org/publication/best‑practice‑best‑fit ‑0).Anness  II
51 Risposta  
tal‑Kummissjoni
Sommarju eżekuttiv
III
L‑Istati Membri u r‑reġjuni jagħżlu l‑miżuri 
u l‑operazzjonijiet li jridu jiġu implimentati per ‑
mezz tal‑Programmi ta’ Żvilipp Rurali (PŻR) skont 
il‑ħtiġijiet identifikati fil‑qasam tal‑ipprogrammar. 
Dawn il‑ħtiġijiet għandhom jiġu elaborati sal‑livell 
ta’ azzjonijiet konkreti ta’ taħriġ li għandhom jiġu 
implimentati. Il‑Kummissjoni tara li l‑PŻR ikunu 
konsistenti mal‑objettivi ta’ politika u mar‑rekwiżiti 
legali. L‑implimentazzjoni attwali taqa’ taħt 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri. Il‑Kummissjoni 
tiġi infurmata fil‑qafas ta’ laqgħat tal‑Kumitat 
ta’ Sorveljanza u r‑rapporti ta’ implimentazzjoni 
pprovduti mill‑Istati Membri.
IV
It‑taħriġ u attivitajiet oħra ta’ trasferiment 
tal‑għarfien huma meħtieġa għat‑titjib tal‑ħiliet 
tekniċi u dawk tal‑kompetenzi trażversali. B’dan 
il‑mod huma jikkontribwixxu biex tittejjeb il‑pre ‑
stazzjoni tal‑operaturi rurali. Il‑fornituri tas‑servizzi 
jirrispondu għas‑sejħiet għall‑offerti jew proposti, li 
huma ppreparati fuq il‑bażi tal‑ħtiġijiet identifikati 
wara l‑analiżi SWOT tal‑Istati Membri. Madankollu, 
il‑Kummissjoni hija tal‑opinjoni li hemm lok għal 
titjib fl‑analiżi ex‑ante  mwettqa mill‑Istati Membri.
V
Il‑Kummissjoni tagħraf li sabiex jintgħażlu l‑aħjar 
fornituri tas‑servizz l‑għażla għandha tkun ibbażata 
fuq kompetizzjoni miftuħa u ġusta mkejla bħala 
proporzjon bejn il‑prezz u l‑kwalità. Li jiġi żgurat 
li dawn il‑proċeduri ikunu fis‑seħħ huwa fi ħdan 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
VI
L‑Istati Membri għandhom jiżguraw li l‑kostijiet 
relatati mal‑implimentazzjoni tal‑miżuri taħt il‑PŻR 
ikunu raġonevoli. Fejn jinstabu nuqqasijiet matul 
il‑verifiki tal‑konformità, jiġu applikati korrezzjoni ‑
jiet finanzjarji.VII
Il‑kwistjoni tad‑demarkazzjoni tqajmet fil‑PŻR. 
Għall‑perjodu 2014 ‑2020, l‑hekk imsejħa “Doku ‑
menti ta’ Pożizzjoni tas‑servizzi tal‑Kummissjoni”, 
imħejjija għal kull Stat Membru kienu ta’ gwida 
dwar l‑interventi koordinati tal‑Fondi Strutturali 
u ta’ Investiment Ewropej (FSIE). L‑Istati Membri kell ‑
hom jiżguraw il‑kumplementarjetà, il‑konsistenza 
u l‑konformità ma’ strumenti oħra tal‑UE, sabiex jiġi 
evitat finanzjament doppju1.
Il‑qafas regolatorju għall‑perjodu ta’ pprogrammar 
2014 ‑2020 għandu l‑għan li jiżgura aktar kompli ‑
mentarjetà u koordinazzjoni aħjar bejn il‑fondi 
bil‑għan li jiġu evitati attivitajiet li jirkbu fuq xulxin 
permezz tal‑Ftehimiet ta’ Sħubija, fejn l‑Istati Mem ‑
bri jkollhom jiddeskrivu l‑użu li jagħmlu mill‑FSIE 
sabiex tkun żgurata l‑kumplimentarjetà u s‑sinerġiji 
tal‑attivitajiet.
Barra minn hekk, fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali, 
il‑kwistjoni ta’ komplementarjetà ġiet indirizzata 
fil‑Kapitolu 14 tal ‑”Informazzjoni dwar il‑komple ‑
mentarjetà” tal‑FŻR.
Barra minn hekk, il‑Kumitati ta’ Monitoraġġ fl‑Istati 
Membri huma responsabbli biex jiżguraw l‑impli ‑
mentazzjoni korretta tal‑programmi u l‑komple ‑
mentarjetà bejn il‑fondi kollha tal‑UE.
Fl‑aħħar nett, is‑servizzi tal‑Kummissjoni jaħdmu 
flimkien biex jiżguraw approċċ koordinat lejn 
il‑komplementarjetà tal‑FSIE matul il‑fażi ta’ 
approvazzjoni tal‑programmi rispettivi.
1 Art. 5 Regolament 1698/2005
Risposta tal ‑Kummissjoni 52
XI — It‑tielet inċiż
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
XI — Ir‑raba’ inċiż
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
XI — Il‑ħames inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Diġà ngħatat gwida dwar il‑konsenja interna, 
is‑subkuntrattar u t‑twassil tas‑servizzi fil‑forma 
ta’ skeda tal‑miżura dwar servizzi konsultattivi, 
il‑ġestjoni tal‑azjendi agrikoli u servizzi ta’ skambju 
tal‑azjendi agrikoli. Din ġiet ippreżentata u diskussa 
f’diversi okkażjonijiet mal‑Istati Membri fil‑Kumitat 
tal‑Iżvilupp Rurali. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni 
u n‑Netwerk Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali organiz ‑
zaw taħriġ speċifiku għall‑awtoritajiet nazzjonali 
u reġjonali dwar “Ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet 
u l‑akkwist pubbliku” fi Brussell f’Marzu 2015.
Rigward il‑monitoraġġ tal‑proċeduri tal‑Istati 
Membri, il‑Kummissjoni se tqis kif xieraq il‑profil 
tar‑riskju tat‑trasferiment tal‑għarfien u miżuri ta’ 
konsultazzjoni biex jiġi stabbilit l‑ippjanar tal‑awd ‑
itjar tiegħu.
XI — Is‑sitt inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni qed timplimenta r‑rakkomandazz ‑
jonijiet magħmula fir‑rapport speċjali 22/20142 billi 
toffri taħriġ speċifiku għall‑Awtoritajiet Amminis ‑
trattivi u l‑Aġenziji ta’ Pagament, valutazzjonijiet 
imsaħħa dwar il‑verifikabbiltà u l‑kontrollabbiltà 
tal‑miżuri u l‑promozzjoni tal‑użu ta’ għażliet 
simplifikati tal‑kostijiet. Barra minn hekk, is‑sistemi 
fis‑seħħ biex jiġi żgurat li l‑kostijiet tal‑proġetti 
jkunu raġonevoli ser ikunu evalwati fil‑qafas tal‑ver ‑
ifiki ta’ konformità. Se jiġu applikati korrezzjonijiet 
finanzjarji f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità.
2 Rapport Speċjali Nru 22/2014 “Il‑ksib ta’ ekonomija: iż‑żamma 
taħt kontroll tal‑kost tal‑għotjiet għal proġetti tal‑iżvilupp rurali 
ffinanzjati mill‑UE” ( http://eca.europa.eu ).VIII
L‑evalwazzjoni tal‑FŻR hija fir‑responsabbiltà tal‑Istati 
Membri. Il‑valutazzjoni tal‑effettività tal‑miżuri 
kontra l‑objettivi tal‑programmi hija kompitu kump ‑
less, li għandu jkun proporzjonat mal‑użu tal‑eval ‑
wazzjoni. Dan il‑kompitu jitwettaq minn evalwaturi 
professjonali indipendenti. Dawn tal‑aħħar jaslu 
għall‑konklużjonijiet tagħhom fuq għadd ta’ fatturi 
u approċċi metodoloġiċi, inkluż permezz ta’ valutazz ‑
joni dettaljata tal‑loġika tal‑intervent tal‑programmi, 
studji ta’ każijiet u analiżi fuq il‑post, analiżi ta’ 
interazzjonijiet u effetti konsekwenzjali bejn miżuri 
differenti eċċ. Is‑sett ta’ indikaturi tal‑Qafas Komuni 
ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni ( Common Monitor ‑
ing and Evaluation Framework —  CMEF) huwa biss 
għodda waħda biex jiġu indirizzati mistoqsijiet dwar 
l‑evalwazzjoni. Dawn tal‑aħħar għandhom il‑mira li 
r‑rapporti ta’ evalwazzjoni jkunu strutturati b’mod 
uniformi, filwaqt li jiġu indirizzati b’mod komprensiv 
prijoritajiet strateġiċi fil‑livell tal‑Unjoni. Il‑Kummiss ‑
joni tinkoraġġixxi l‑iskambju tal‑aħjar prattiki fl‑eval ‑
wazzjoni li tista’ ssir permezz tan‑Netwerk Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali ( European Network for Rural 
Development —  ENRD).
IX
Il‑Kummissjoni dejjem assumiet l‑obbligi tagħha 
fir‑rigward tal‑monitoraġġ ta’ sistemi ta’ ġestjoni 
u kontroll stabbiliti fl‑Istati Membri. Il‑Kummissjoni 
tissorvelja l‑implimentazzjoni tal‑miżuri permezz 
tal‑proċess ta’ approvazzjoni tal‑PŻR, fi ħdan il‑kumi ‑
tati ta’ monitoraġġ li jinvolvu l‑partijiet interessati 
u laqgħat bilaterali annwali ta’ rieżami mal‑Awtorita ‑
jiet ta’ Ġestjoni.
XI — L‑ewwel inċiż
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
XI — It‑tieni inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni taqbel li analiżi rikorrenti tal‑ħtiġijiet 
għall‑attivitajiet ta’ taħriġ mill‑Istati Membri għandha 
tiġi inkoraġġita bħala kwistjoni ta’ prassi tajba u se 
taġġorna l‑iskeda tal‑miżura dwar it‑trasferiment 
tal‑għarfien u twettaq attivitajiet ta’ informazzjoni 
f’dan ir‑rigward. Il‑Kummissjoni ser tippromwovi 
wkoll l‑iskambju ta’ prassi tajba fejn jidħlu l‑approċċi 
metodoloġiċi fil‑kuntest ta’ attivitajiet ta’ netwerking.
Risposta tal ‑Kummissjoni 53
Osservazzjonijiet
25
L‑azzjonijiet ta’ taħriġ u ta’ għoti ta’ pariri ffinanzjati 
mill‑FAEŻR jirrispondu għall‑ħtiġijiet identifikati 
fil‑qasam tal‑ipprogrammar. Dawn il‑ħtiġijiet huma 
vvalutati u deskritti fil‑PŻR u mbagħad għandhom 
jiġu ppjanati attivitajiet konkreti speċifiċi ta’ taħriġ 
u ta’ pariri fil‑qafas ta’ arranġamenti ta’ implimen ‑
tazzjoni ta’ miżuri.
Filwaqt li jitqiesu l‑ħtiġijiet ta’ taħriġ li qed 
jevolvu, l‑awtoritajiet ta’ ġestjoni u l‑fornituri 
tas‑servizzi għandhom jadattaw l‑offerti tagħhom 
għall‑ħtiġijiet tal‑operaturi rurali li qed jevolvu.
26
Skont il‑prinċipju tas‑sħubija, għandha ssir konsul ‑
tazzjoni mas‑sħab ekonomiċi u soċjali u ma’ partijiet 
interessati oħra, b’mod partikolari l‑operaturi rurali, 
dwar l‑elaborazzjoni u l‑implimentazzjoni tal‑PŻR. 
Waqt il‑Kumitati ta’ Monitoraġġ kif ukoll permezz 
ta’ mekkaniżmi informali ta’ parteċipazzjoni u kon ‑
sultazzjoni, l‑operaturi rurali jkollhom l‑opportunità 
li jesprimu l‑ħtiġijiet tagħhom, li għandhom jiġu 
kkunsidrati mill‑Awtoritajiet ta’ Monitoraġġ, li 
huma finalment responsabbli għall‑istrateġija 
u l‑implimentazzjoni tal‑programm, inkluża l‑għażla 
ta’ attivitajiet rilevanti li tilħaq l‑objettivi strateġiċi 
tal‑programm.
28
L‑istabbiliment ta’ servizz ta’ konsulenza għandu 
jirrispondi għal xi ħtieġa speċifika kif identifikata 
fil‑qasam tal‑ipprogrammar.
Servizz ġdid jista’ jinftiehem bħala korp/entità 
maħluqa ex novo  biex jiġi pprovdut servizz f’ċerti 
temi/oqsma ta’ kompetenza meħtieġa fir‑reġjun. 
Madankollu, it‑twaqqif ta’ korp/dipartiment ġdid 
f’servizz ta’ konsulenza diġà eżistenti li jippermetti 
li jiġi estiż il‑kamp ta’ applikazzjoni tas‑servizzi 
pprovduti qabel ukoll jista’ jiġi kkunsidrat bħala 
servizz ġdid. Il‑premessa hija li s‑servizz il‑ġdid 
għandu jkun kapaċi jipprovdi pariri f’oqsma fejn ma 
jkunx kompetenti mingħajr il‑ħolqien tas‑servizz 
il‑ġdid.XI — Is‑seba’ inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Il‑Kummissjoni diġà stabbiliet proċeduri ta’ ħidma 
u gruppi rilevanti ta’ bejn is‑servizzi biex jivvalutaw 
il‑kwistjonijiet ta’ komplementarjetà u finanzja ‑
ment doppju bejn fondi differenti tal‑UE (pereż. 
in‑netwerk ta’ interpretazzjoni tal‑FSIE, netwerks 
oħra dwar elementi speċifiċi tar‑regolament 
bħall‑grupp ta’ ħidma dwar kostijiet ssimplifikati, 
netwerks tematiċi, jew il‑Pjattaforma Kumpass 
tal‑Istrumenti Finanzjarji).
Il‑Kummissjoni se tkompli tirrifletti dwar jekk hix 
meħtieġa struttura oħra (pereż. grupp speċifiku 
bejn is‑servizzi).
XI — It‑tmien inċiż
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
XI — Id‑disa’ inċiż
Il‑Kummissjoni parzjalment taċċetta din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni se tkompli tipprovdi gwida dwar 
l‑implimentazzjoni tal‑eżerċizzju ta’ maniġġar ta’ 
kriżijiet ( Crises Management Exercices  — CME) stab ‑
biliti fir‑regolamenti rilevanti.
Hemm metodoloġiji standard biex jiġi żgurat l‑użu 
ta’ proċeduri ta’ reazzjoni, il‑monitoraġġ u l‑evalwa ‑
zzjonijiet tar‑riżultati kif ukoll l‑impatt ta’ attivitajiet 
ta’ taħriġ. Il‑Kummissjoni se tinkoraġġixxi l‑iskambju 
tal‑aħjar prassi fil‑qafas tan‑Netwerk Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali ( European Network for Rural 
Development —  ENRD).
Madankollu, skont il‑qafas legali, il‑Kummissjoni 
mhix responsabbli li tissorvelja li jkun hemm 
fis‑seħħ it‑tali proċeduri ta’ reazzjoni.
XI — L‑għaxar inċiż
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni se tqis kif xieraq il‑profil tar‑riskju 
tat‑trasferiment tal‑għarfien u miżuri ta’ konsultazz ‑
joni biex jiġi stabbilit l‑ippjanar tal‑awditjar tiegħu.
Risposta tal ‑Kummissjoni 54
Ir‑rekwiżit biex titwettaq analiżi SWOT tas‑sitwa ‑
zzjoni u identifikazzjoni tal‑ħtiġijiet li għandhom 
jiġu indirizzati fiż‑żona ġeografika koperta mill‑pro ‑
gramm huwa parti integrali fil‑leġiżlazzjoni RD 
taż‑żewġ perjodi ta’ programmazzjoni. Din l‑analiżi 
hija kkumplimentata mill‑evalwazzjoni ex‑ante  
tal‑programm u tinkludi l‑ħtiġijiet ta’ għarfien u ta’ 
ħiliet ta’ operaturi rurali. L‑analiżi SWOT tal‑pro ‑
grammi, l‑identifikazzjoni tal‑ħtiġijiet u l‑orjentazz ‑
joni strateġika tal‑programmi lejn dawk il‑ħtiġijiet 
huma vverifikati bir‑reqqa mill‑Kummissjoni matul 
il‑fażi ta’ approvazzjoni tal‑programmi.
Il‑Kummissjoni ħarġet gwida bażika għall‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 biex tgħin lill‑Istati 
Membri jħejju l‑PŻR tagħhom.
Fir‑rigward tal‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑
2020, il‑Kummissjoni ppreparat aktar linji gwida 
u skedi ta’ miżuri3 estensivi u msaħħa li kienu 
diskussi diversi drabi mal‑Istati Membri fil‑Kumitat 
tal‑Iżvilupp Rurali. Il‑Kummissjoni pprovdiet ukoll 
tweġibiet għal mistoqsijiet magħmula mill‑Istati 
Membri fir‑rigward tat‑tħejjija tal‑programmi.
49
Il‑Kummissjoni hija konxja li l‑akkwist pubb ‑
liku huwa wieħed mill‑kawżi ewlenin fl‑għeruq 
tar‑rati ta’ żball. F’dan il‑kuntest, u f’konformità 
mal‑prinċipju tas‑sussidjarjetà, il‑Kummissjoni ħadet 
miżuri biex tidentifika u tipprevjeni jew tikkoreġi 
r‑riskji korrispondenti. Pereżempju, l‑informazz ‑
joni dwar ir‑riskji relatati mal‑implimentazzjoni 
tal‑miżura u l‑azzjonijiet ta’ mitigazzjoni għandhom 
jiġu inklużi fil‑PŻR. Għall‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 kemm id‑dispożizzjonijiet legali 
kif ukoll l‑gwida mill‑Kummissjoni dwar l‑akkwist 
pubbliku ġew imsaħħa, meta mqabbel mal‑perjodu 
ta’ programmar preċedenti.
3 Dokumenti ta’ gwida dwar: 1) Analiżi SWOT, 2) L‑akkwist 
pubbliku għall‑iżvilupp rurali 2014 ‑2020, 3) Kundizzjonijiet 
ta’ eliġibbiltà u kriterji tal‑għażla 2014 ‑2020, 4) L‑elementi ta’ 
programm strateġiku, 5) Il‑karattru verifikabbli u kontrollabbli 
(Art 62), 6) L‑iskeda ta’ miżuri Art 14 It‑trasferiment tal‑għarfien, 7) 
L‑iskema ta’ miżuri_Art. 15 Servizzi ta’ konsulenza.Tweġiba komuni għall‑paragrafi 35 
u 36
L‑Istati Membri għandhom jiżguraw li jkun hemm 
selezzjoni miftuħa, ġusta u trasparenti tal‑fornituri 
tas‑servizzi skont oqfsa legali tal‑UE u nazzjonali. 
Ir‑rekwiżit ta’ trasparenza akbar issaħħet fil‑perjodu 
ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020. B’mod partikolari, 
l‑Artikolu 15 tar‑Regolament Nru 1305/2013 jim ‑
poni r‑rekwiżit ta’ sejħiet għall‑offerti għall‑għażla 
tal‑benefiċjarji. L‑għażla tal‑benefiċjarji għandha 
ssir skont kriterji definiti. Il‑korpi li jipprovdu servizzi 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ informazzjoni 
għandu jkollhom il‑kapaċitajiet xierqa fil‑forma ta’ 
kwalifiki tal‑persunal u huma obbligati li jorganiz ‑
zaw attivitajiet regolari ta’ taħriġ.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 40.
38
Din il‑kwistjoni ġiet ukoll identifikata bħala dgħufija 
mill‑Kummissjoni. Il‑linji gwida dwar l‑eliġibbiltà 
u s‑selezzjoni espliċitament jirrakkomandaw li tiġi 
evitata l‑preżentazzjoni ta’ proposti fi kwalunkwe 
ħin matul il‑perijodu kollu tal‑programmazzjoni.
40
L‑Istati Membri għandhom l‑għażla li jipprovdu 
internament is‑servizzi sakemm jissodisfaw 
il‑kundizzjoni ta’ eliġibilità stabbiliti għall‑miżura. 
Sitwazzjonijiet fejn l‑amministrazzjoni tkun l‑unika 
benefiċjarja ta’ miżura għandha tkunu debitament 
iġġustifikata.
Wara l‑evalwazzjoni tal‑PŻR tal ‑2014 ‑2020, il‑Kum ‑
missjoni bagħtet ittra ta’ osservazzjoni lil Galicia 
fejn talbet informazzjoni dwar azzjonijiet li jkunu 
implimentati direttament mill‑amministrazzjoni 
u kif se jkun iggarantit l‑ogħla valur għall‑flus.
Tweġiba komuni għall‑paragrafi 47 
u 48
F’konformità mal‑leġiżlazzjoni applikabbli 
għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013, 
il‑PŻR approvati mill‑Kummissjoni kienu jinkludu 
informazzjoni dwar l‑identifikazzjoni ta’ ħtiġijiet 
u l‑proċeduri għall‑għażla tal‑benefiċjarji.
Risposta tal ‑Kummissjoni 55
55 — Il‑ħames inċiż
Il‑Bord tal‑Agrikoltura ma jirrappurtax l‑infiq fuq 
il‑livell ta’ attività. L‑ispejjeż kollha għandhom 
madankollu jkunu marbuta mal‑implimentazzjoni 
tal‑proġett sabiex ikunu kkunsidrati bħala eliġibbli 
għal appoġġ. Jekk l‑ispiża ta’ kontroll amministrat ‑
tiv ma tkunx meqjusa bħala parti mill‑implimen ‑
tazzjoni tal‑proġett, il‑kostijiet jiġu mnaqqsa.
55 — Is‑sitt inċiż
Fir‑rigward tal‑iskrutinju msaħħaħ tal‑appoġġ 
tal‑UE għall‑iżvilupp rurali fl‑Iżvezja fl ‑2013, il‑Bord 
tal‑Agrikoltura rrapporta titjib fil‑kontrolli. Huma 
previsti żviluppi ulterjuri fir‑rigward tal‑perjodu ta’ 
programmazzjoni l‑ġdid.
Tweġiba komuni għall‑paragrafi 56 
u 57
F’konformità mar‑rekwiżiti tal‑Artikolu 59(2) 
tar‑Regolament Finanzjarju, il‑Kummissjoni tis ‑
sorvelja s‑sistemi ta’ ġestjoni u kontroll stabbiliti 
fl‑Istati Membri li jirrispettaw il‑prinċipju ta’ propor ‑
zjonalità filwaqt li jiġi kkunsidrat il‑livell ta’ riskju 
evalwat. Il‑programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa 
ddeterminat fuq il‑bażi ta’ valutazzjoni tar‑riskju, 
li l‑element l‑aktar importanti tagħha hu l‑livell 
tan‑nefqa. Peress li l‑ammont ta’ finanzjament 
involut huwa relattivament baxx, sar biss għadd 
limitat ta’ verfiki ta’ konformità tat‑trasferiment 
tal‑għarfien jew tas‑servizzi ta’ konsulenza.
58
L‑attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ 
konsulenza jistgħu jiġu appoġġati permezz ta’ sorsi 
differenti, skont il‑grupp fil‑mira u t‑temi koperti. 
Pereżempju, il‑FAEŻR jappoġġa taħriġ u konsulenza 
għal nies attivi fis‑setturi agrikoli u tal‑foresti u mill ‑
2014 huwa mmirat ukoll għall‑SMEs f’żoni rurali, 
filwaqt li l‑appoġġ taħt l‑FSE jiffoka fuq il‑persuni 
qiegħda.
L‑Istati Membri u r‑reġjuni għandhom jiżguraw 
il‑kumplimentarjetà tal‑istrumenti, jevitaw id‑dup ‑
likazzjoni u l‑finanzjament doppju.Il‑Kummissjoni tissorvelja l‑implimentazzjoni billi 
ssaħħaħ l‑obbligi tar‑rappurtar, permezz ta’ laqgħat 
annwali ta’ analiżi u ta’ kumitati ta’ monitoraġġ. Fejn 
isiru verifiki tal‑konformità, l‑għażla tal‑fornituri hija 
vvalutata.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 38, 40 u 43. 
51
Għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 2014 ‑2020, 
l‑iskeda ta’ miżura speċifika dwar it‑trasferiment 
tal‑għarfien hija ħafna aktar dettaljata minn 
dik żviluppata fil‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni preċedenti u tinkludi informazzjoni dwar 
il‑proċeduri għall‑għażla tal‑benefiċjarji. Dan huwa 
kkumplimentat minn ġabra ta’ dokumenti ta’ gwida 
rilevanti ta’ natura orizzontali (pereżempju dwar 
l‑ipprogrammar u l‑akkwist pubbliku).
Barra minn hekk, il‑Kummissjoni diġà ddiskutiet 
din il‑kwistjoni b’mod estensiv mal‑Istati Membri 
fil‑kuntest tal‑Kumitat għall‑Iżvilupp Rurali, kif ukoll 
bilateralment, u tat risposti għall‑mistoqsijiet li 
saru. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni u n‑Netwerk 
Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali organizzaw taħriġ 
speċifiku għall‑awtoritajiet nazzjonali u reġjonali 
dwar “Ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet u l‑akkwist 
pubbliku” fi Brussell f’Marzu 2015.
Barra minn hekk, anke f’każijiet fejn l‑Istati Mem ‑
bri ma japplikawx proċeduri tal‑akkwist pubbliku, 
huma għandhom jiżguraw li l‑għażla ta’ benefiċjarji 
ssir b’mod miftuħ, ġust u trasparenti.
Id‑dispożizzjoni interna tas‑servizz hija possib ‑
biltà prevista fil‑leġiżlazzjoni tal‑akkwist pubbliku 
f’każijiet fejn l‑awtorità kontraenti jkollha r‑riżorsi 
xierqa biex timplimenta l‑operazzjoni internament.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 47 ‑48, 49 u 50.
55
(ara r‑risposta għall‑paragrafu 40.)
Risposta tal ‑Kummissjoni 56
Il‑Kummissjoni żviluppat dokumenti ta’ gwida 
estensivi għall‑ipprogrammar fuq żewġ livelli (PA 
u programmi). F’dan ir‑rigward, ġew ukoll stabbiliti 
ġabra ta’ dispożizzjonijiet legali komuni (ir‑Regola ‑
ment dwar Dispożizzjonijiet Komuni) u Qafas 
Strateġiku Komuni għall‑fondi SIE kollha biex 
tissaħħaħ il‑koordinazzjoni, il‑komplimentarjetà 
u s‑sinerġiji bejn il‑fondi.
Ara wkoll it‑tweġibiet għall‑paragrafi 60 u 61.
67
L‑evalwazzjoni tal‑FŻR issir minn evalwaturi 
esterni taħt ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri. 
Hija r‑responsabbiltà professjonali tal‑evalwatur li 
jipproponi l‑aħjar metodoloġija għall‑kompitu ta’ 
evalwazzjoni.
80
Is‑CMEF 2007 ‑2013 kien l‑ewwel qafas ta’ 
monitoraġġ u evalwazzjoni integrat. F’termini 
ta’ monitoraġġ, kienu evidenti xi limitazzjonijiet. 
Is‑CMEF 2014 ‑2020 ġie mtejjeb bl‑introduzzjoni 
pereżempju ta’ separazzjoni ċara bejn avvenimenti 
ta’ taħriġ u komunikazzjoni.
Kaxxa 11 — L‑ewwel inċiż
Fir‑rigward tad‑Danimarka, il‑miżura 111 tinkludi 
submiżura li tintegra l‑miżuri 111 u 123 (proġetti ta’ 
dimostrazzjoni). B’konsegwenza ta’ dan, diviżjoni 
sempliċi tal‑appoġġ totali skont l‑għadd ta’ persuni 
mħarrġa ma tistax tintuża għall‑kalkolu tal‑kost ta’ 
taħriġ għal kull persuna jew għal kull jum ta’ taħriġ.
85
Il‑Kummissjoni, li tibqa’ primarjament dipendenti 
fuq id‑dejta miġbura, aggregata u sottomessa 
mill‑Istati Membri, kienet konxja mil‑limitazzjonijiet 
li jirriżultaw mill‑kwalità ta’ tali dejta. Bħala kon ‑
segwenza, il‑Kummissjoni tejbet is‑CMES 2014 ‑
2020 bl‑introduzzjoni ta’ separazzjoni ċara bejn 
avvenimenti ta’ taħriġ u ta’ komunikazzjoni li kienet 
il‑kawża tal‑problemi fil‑ġbir tad‑dejta.
Il‑monitoraġġ tad‑dejta huwa wieħed mill‑elementi 
li jintużaw għall‑evalwazzjoni. Il‑valutazzjoni ta’ 
jekk l‑appoġġ tal‑FAEŻR ntefaqx tajjeb issir fil‑qafas 
tal‑evalwazzjoni ex‑post tal‑PŻR.Tweġiba komuni għall‑paragrafi 60 u 61
Peress li l‑attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien 
huwa eliġibbli taħt flussi differenti, ir‑responsab ‑
biltà għall‑ġestjoni ta’ dawn l‑attivitajiet għandha 
tibqa’ fi ħdan l‑awtorità rilevanti. Operazzjonijiet 
simili jistgħu jiġu appoġġati minn aktar minn 
fond wieħed, b’mod komplementari. L‑objettiv 
tad‑demarkazzjoni huwa li jiġi żgurat li l‑implimen ‑
tazzjoni ta’ diversi politiki tiġġenera sinerġiji, jiġu 
evitati r‑repetizzjonijiet u jiġi evitat il‑finanzjament 
doppju. Matul il‑proċess ta’ approvazzjoni, il‑mod ‑
ifiki fil‑programm u l‑laqgħat bilaterali regolari, 
il‑Kummissjoni talbet iktar informazzjoni dwar 
id‑demarkazzjoni, fejn rilevanti.
Il‑Kummissjoni vvalutat l‑adegwatezza tal‑linja ta’ 
demarkazzjoni ma’ fondi oħra matul il‑proċess ta’ 
approvazzjoni u l‑evalwazzjoni ta’ modifiki susseg ‑
wenti fil‑programm. Il‑PŻR kollha ġew evalwati 
wkoll f’konsultazzjonijiet bejn is‑servizzi, fejn 
id‑Direttorati Ġenerali responsabbli għall‑fondi 
diversi jaraw li jiġu evitati inkonsistenzi jew dupp ‑
likazzjonijiet possibbli. Barra minn hekk, il‑Kumitat 
ta’ Monitoraġġ, li jinkludi membri li jirrappreżentaw 
fondi oħra tal‑UE, għandu rwol importanti f’li 
jiżguraw id‑demarkazzjoni.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 58.
64
L‑ittra ta’ osservazzjoni tal‑Kummissjoni mibgħuta 
lil Galicia wara l‑evalwazzjoni tal‑PŻR 2014 ‑2020 
enfasizzat il‑bżonn li jiġi evitat il‑finanzjament dop ‑
pju. Fejn rilevanti, ir‑riskju ta’ finanzjament dop ‑
pju għandu jiġi identifikat fil‑PŻR u jiġu proposti 
azzjonijiet ta’ mitigazzjoni.
65
Il‑leġiżlazzjoni għall‑perjodu ta’ programmazzjoni 
2014 ‑2020 tistabbilixxi sensiela ta’ regoli li jiżguraw 
il‑koordinazzjoni ta’ interventi appoġġati mill‑fondi 
tal‑UE u r‑riżorsi nazzjonali.
Il‑komplementarjetà hija l‑ewwel nett indirizzata 
fil‑ftehimiet ta’ sħubija ( Partnershp Agreements  — 
PA) fejn l‑Istati Membri jiddefinixxu l‑mekkaniżmi 
biex jikkoordinaw l‑appoġġ irċevut taħt il‑FSIE. Dan 
jiġi sussegwentament speċifikat fil‑PŻR, fejn tkun 
ġiet inkluża taqsima speċifika dwar il‑komplemen ‑
tarjetà (Kapitolu 14 tal‑PŻR).
Risposta tal ‑Kummissjoni 57
93
Il‑Kummissjoni tagħraf li sabiex jintgħażlu l‑aħjar 
fornituri tas‑servizz l‑għażla għandha tkun ibbażata 
fuq kompetizzjoni miftuħa u ġusta imkejla bħala 
proporzjon bejn il‑prezz u l‑kwalità. Li jiġi żgurat 
li dawn il‑proċeduri ikunu fis‑seħħ huwa fi ħdan 
ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri.
Ara wkoll it‑tweġiba għall‑paragrafu 92.
94
L‑istabbiliment ta’ servizz ta’ konsulenza għandu 
jirrispondi għal xi ħtieġa speċifika kif identifikata 
fil‑qasam tal‑ipprogrammar.
Servizz ġdid jista’ jinftiehem bħala korp/entità 
maħluqa ex novo  biex jiġi pprovdut servizz f’ċerti 
temi/oqsma ta’ kompetenza meħtieġa fir‑reġjun. 
Madankollu, it‑twaqqif ta’ korp/dipartiment ġdid 
f’servizz ta’ konsulenza diġà eżistenti li jippermetti 
li jiġi estiż il‑kamp ta’ applikazzjoni tas‑servizzi 
pprovduti qabel ukoll jista’ jiġi kkunsidrat bħala 
servizz ġdid. Il‑premessa hija li s‑servizz il‑ġdid 
għandu jkun kapaċi jipprovdi pariri f’oqsma fejn ma 
jkunx kompetenti mingħajr il‑ħolqien tas‑servizz 
il‑ġdid.
Rakkomandazzjoni 1 (a)
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
Rakkomandazzjoni 1 (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni taqbel li analiżi rikorrenti tal‑ħtiġijiet 
għall‑attivitajiet ta’ taħriġ mill‑Istati Membri 
għandha tiġi inkoraġġita bħala kwistjoni ta’ prassi 
tajba u se taġġorna l‑iskeda tal‑miżura dwar 
it‑trasferiment tal‑għarfien u twettaq attivitajiet ta’ 
informazzjoni f’dan ir‑rigward. Il‑Kummissjoni ser 
tippromwovi wkoll l‑iskambju ta’ prassi tajba fejn 
jidħlu l‑approċċi metodoloġiċi fil‑kuntest ta’ attivi ‑
tajiet ta’ netwerking.
Rakkomandazzjoni 1 (c)
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.88
L‑evalwazzjoni tal‑FŻR hija fir‑responsabbiltà 
tal‑Istati Membri. Il‑valutazzjoni tal‑effettività 
tal‑miżuri kontra l‑objettivi tal‑programmi hija kom ‑
pitu kumpless, li għandu jkun proporzjonat mal‑użu 
tal‑evalwazzjoni. Dan il‑kompitu jitwettaq minn eval ‑
waturi professjonali indipendenti. Dawn tal‑aħħar 
jaslu għall‑konklużjonijiet tagħhom fuq għadd ta’ 
fatturi u approċċi metodoloġiċi, inkluż permezz 
ta’ valutazzjoni dettaljata tal‑loġika tal‑intervent 
tal‑programmi, studji ta’ każijiet u analiżi fuq il‑post, 
analiżi ta’ interazzjonijiet u effetti konsekwenz ‑
jali bejn miżuri differenti eċċ. Is‑sett ta’ indikaturi 
tal‑Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni 
(Common Monitoring and Evaluation Framework —  
CMEF) huwa biss għodda waħda biex jiġu indirizzati 
mistoqsijiet dwar l‑evalwazzjoni. Dawn tal‑aħħar 
għandhom il‑mira li r‑rapporti ta’ evalwazzjoni jkunu 
strutturati b’mod uniformi, filwaqt li jiġu indirizzati 
b’mod komprensiv prijoritajiet strateġiċi fil‑livell 
tal‑Unjoni.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
91
L‑Istati Membri u r‑reġjuni jagħżlu l‑miżuri u l‑oper ‑
azzjonijiet li jridu jiġu implimentati permezz tal‑Pro ‑
grammi ta’ Żvilipp Rurali (PŻR) skont il‑ħtiġijiet iden ‑
tifikati fil‑qasam tal‑ipprogrammar. Dawn il‑ħtiġijiet 
għandhom jiġu elaborati sal‑livell ta’ azzjonijiet konk ‑
reti ta’ taħriġ li għandhom jiġu implimentati. Il‑Kum ‑
missjoni tara li l‑PŻR ikunu konsistenti mal‑objettivi 
ta’ politika u mar‑rekwiżiti legali. L‑implimentazzjoni 
attwali taqa’ taħt ir‑responsabbiltà tal‑Istati Membri. 
Il‑Kummissjoni tiġi infurmata fil‑qafas ta’ laqgħat 
tal‑Kumitat ta’ Sorveljanza u r‑rapporti ta’ implimen ‑
tazzjoni pprovduti mill‑Istati Membri.
92
It‑taħriġ u attivitajiet oħra ta’ trasferiment 
tal‑għarfien huma meħtieġa għat‑titjib tal‑ħiliet 
tekniċi u dawk tal‑kompetenzi trażversali. B’dan 
il‑mod huma jikkontribwixxu biex tittejjeb il‑pre ‑
stazzjoni tal‑operaturi rurali. Il‑fornituri tas‑servizzi 
jirrispondu għas‑sejħiet għall‑offerti jew proposti, li 
huma ppreparati fuq il‑bażi tal‑ħtiġijiet identifikati 
wara l‑analiżi SWOT tal‑Istati Membri. Madankollu, 
il‑Kummissjoni hija tal‑opinjoni li hemm lok għal titjib 
fl‑analiżi ex‑ante  mwettqa mill‑Istati Membri.
Risposta tal ‑Kummissjoni 58
Rigward il‑monitoraġġ tal‑proċeduri tal‑Istati 
Membri, il‑Kummissjoni se tqis kif xieraq il‑profil 
tar‑riskju tat‑trasferiment tal‑għarfien u miżuri ta’ 
konsultazzjoni biex jiġi stabbilit l‑ippjanar tal‑awd ‑
itjar tiegħu.
97
L‑Istati Membri għandhom jiżguraw li l‑kostijiet 
relatati mal‑implimentazzjoni tal‑miżuri taħt il‑PŻR 
ikunu raġonevoli. Fejn jinstabu nuqqasijiet matul 
il‑verifiki tal‑konformità, jiġu applikati korrezzjoni ‑
jiet finanzjarji.
98
Il‑kwistjoni tad‑demarkazzjoni tqajmet fil‑PŻR.
Għall‑perjodu 2014 ‑2020, l‑hekk imsejħa “Doku ‑
menti ta’ Pożizzjoni tas‑servizzi tal‑Kummissjoni”, 
imħejjija għal kull Stat Membru kienu ta’ gwida 
dwar l‑interventi koordinati tal‑Fondi Strutturali 
u ta’ Investiment Ewropej (FSIE). L‑Istati Membri kell ‑
hom jiżguraw il‑kumplimentarjetà, il‑konsistenza 
u l‑konformità ma’ strumenti oħra tal‑UE, sabiex jiġi 
evitat finanzjament doppju4.
Il‑qafas regolatorju għall‑perjodu ta’ pprogrammar 
2014 ‑2020 għandu l‑għan li jiżgura aktar kompli ‑
mentarjetà u koordinazzjoni aħjar bejn il‑fondi 
bil‑għan li jiġu evitati attivitajiet li jirkbu fuq xulxin 
permezz tal‑Ftehimiet ta’ Sħubija, fejn l‑Istati Mem ‑
bri jkollhom jiddeskrivu l‑użu li jagħmlu mill‑FSIE 
sabiex tkun żgurata l‑kumplimentarjetà u s‑sinerġiji 
tal‑attivitajiet.
Barra minn hekk, fil‑qasam tal‑iżvilupp rurali, 
il‑kwistjoni ta’ komplementarjetà ġiet indirizzata 
fil‑Kapitolu 14 tal ‑”Informazzjoni dwar il‑komple ‑
mentarjetà” tal‑FŻR.
Barra minn hekk, il‑Kumitati ta’ Monitoraġġ fl‑Istati 
Membri huma responsabbli biex jiżguraw l‑impli ‑
mentazzjoni korretta tal‑programmi u l‑komple ‑
mentarjetà bejn il‑fondi kollha tal‑UE.
4 Art. 5 Regolament 1698/2005Rakkomandazzjoni 1 (d)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Il‑Kummissjoni ħarġet gwida dwar l‑Artikolu 15 
tar‑Regolament (UE) Nru 1305/2013 biex tgħin 
lill‑Istati Membri u lir‑reġjuni jimplimentaw il‑miżuri. 
Madankollu, il‑gwida mhux legalment vinkolanti 
u l‑applikazzjoni tagħha tiddependi mill‑Istati 
Membri. Il‑Kummissjoni wieġbet ukoll l‑għadd ta’ 
mistoqsijiet imqajma mill‑Istati Membri.
L‑implimentazzjoni tal‑PŻR, inkluż l‑istabbiliment ta’ 
servizzi ta’ konsulenza, ġiet diskussa fi ħdan il‑kumi ‑
tati ta’ monitoraġġ, il‑laqgħat annwali ta’ reviżjoni 
u l‑verifiki ta’ konformità.
Fejn meħtieġ, il‑Kummissjoni se tkompli taġġorna 
u testendi l‑gwida kurrenti.
96
Gwida dwar l‑akkwist pubbliku fil‑kuntest 
tal‑iżvilupp rurali ġiet ipprovduta mill‑Kummissjoni. 
B’mod partikolari, il‑gwida dwar l‑Artikolu 15 
tar‑Regolament 1305/2013 tispjega r‑rekwiżiti 
għall‑provvista interna tas‑servizz.
Rakkomandazzjoni 2 (a)
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
Rakkomandazzjoni 2 (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Diġà ngħatat gwida dwar il‑konsenja interna, 
is‑subkuntrattar u t‑twassil tas‑servizzi fil‑forma 
ta’ skeda tal‑miżura dwar servizzi konsultattivi, 
il‑ġestjoni tal‑azjendi agrikoli u servizzi ta’ skambju 
tal‑azjendi agrikoli. Din ġiet ippreżentata u diskussa 
f’diversi okkażjonijiet mal‑Istati Membri fil‑Kumitat 
tal‑Iżvilupp Rurali. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni 
u n‑Netwerk Ewropew għall‑Iżvilupp Rurali organiz ‑
zaw taħriġ speċifiku għall‑awtoritajiet nazzjonali 
u reġjonali dwar “Ir‑raġonevolezza tal‑kostijiet 
u l‑akkwist pubbliku” fi Brussell f’Marzu 2015.
Risposta tal ‑Kummissjoni 59
Tweġiba komuni għall‑paragrafi 99 
u 100
L‑evalwazzjoni tal‑FŻR hija fir‑responsabbiltà 
tal‑Istati Membri. Il‑valutazzjoni tal‑effettività 
tal‑miżuri kontra l‑objettivi tal‑programmi hija 
kompitu kumpless, li għandu jkun proporzjonat 
mal‑użu tal‑evalwazzjoni. Dan il‑kompitu jitwettaq 
minn evalwaturi professjonali indipendenti. Dawn 
tal‑aħħar jaslu għall‑konklużjonijiet tagħhom fuq 
għadd ta’ fatturi u approċċi metodoloġiċi, inkluż 
permezz ta’ valutazzjoni dettaljata tal‑loġika 
tal‑intervent tal‑programmi, studji ta’ każijiet 
u analiżi fuq il‑post, analiżi ta’ interazzjonijiet 
u effetti konsekwenzjali bejn miżuri differenti 
eċċ. Is‑sett ta’ indikaturi tal‑Qafas Komuni ta’ 
Monitoraġġ u Evalwazzjoni ( Common Monitor ‑
ing and Evaluation Framework —  CMEF) huwa biss 
għodda waħda biex jiġu indirizzati mistoqsijiet 
dwar l‑evalwazzjoni. Dawn tal‑aħħar għandhom 
il‑mira li r‑rapporti ta’ evalwazzjoni jkunu strut ‑
turati b’mod uniformi, filwaqt li jiġu indirizzati 
b’mod komprensiv prijoritajiet strateġiċi fil‑livell 
tal‑Unjoni. Il‑Kummissjoni tinkoraġġixxi l‑iskambju 
tal‑aħjar prattiki fl‑evalwazzjoni li tista’ ssir permezz 
tal‑ENRD.
Rakkomandazzjoni 4 (a)
Din ir‑rakkomandazzjoni hija indirizzata lill‑Istati 
Membri.
Rakkomandazzjoni 4 (b)
Il‑Kummissjoni parzjalment taċċetta din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni se tkompli tipprovdi gwida dwar 
l‑implimentazzjoni tal‑eżerċizzju ta’ maniġġar ta’ 
kriżijiet ( Crises Management Exercices  — CME) stab ‑
biliti fir‑regolamenti rilevanti.
Hemm metodoloġiji standard biex jiġi żgurat l‑użu 
ta’ proċeduri ta’ reazzjoni, il‑monitoraġġ u l‑evalwa ‑
zzjonijiet tar‑riżultati kif ukoll l‑impatt ta’ attivitajiet 
ta’ taħriġ. Il‑Kummissjoni se tinkoraġġixxi l‑iskambju 
tal‑aħjar prassi fil‑qafas tan‑Netwerk Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali ( European Network for Rural 
Development —  ENRD).
Madankollu, skont il‑qafas legali, il‑Kummissjoni 
mhix responsabbli li tissorvelja li jkun hemm 
fis‑seħħ it‑tali proċeduri ta’ reazzjoni.Fl‑aħħar nett, is‑servizzi tal‑Kummissjoni jaħdmu 
flimkien biex jiżguraw approċċ koordinat lejn 
il‑komplementarjetà tal‑FSIE matul il‑fażi ta’ 
approvazzjoni tal‑programmi rispettivi.
Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni qed timplimenta r‑rakkomandazz ‑
jonijiet magħmula fir‑rapport speċjali 22/20145 billi 
toffri taħriġ speċifiku għall‑Awtoritajiet Amminis ‑
trattivi u l‑Aġenziji ta’ Pagament, valutazzjonijiet 
imsaħħa dwar il‑verifikabbiltà u l‑kontrollabbiltà 
tal‑miżuri u l‑promozzjoni tal‑użu ta’ għażliet 
simplifikati tal‑kostijiet. Barra minn hekk, is‑sistemi 
fis‑seħħ biex jiġi żgurat li l‑kostijiet tal‑proġetti 
jkunu raġonevoli ser ikunu evalwati fil‑qafas tal‑ver ‑
ifiki ta’ konformità. Se jiġu applikati korrezzjonijiet 
finanzjarji f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità.
Rakkomandazzjoni 3 (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u bdiet timplimentaha.
Il‑Kummissjoni diġà stabbiliet proċeduri ta’ ħidma 
u gruppi rilevanti ta’ bejn is‑servizzi biex jivvalutaw 
il‑kwistjonijiet ta’ komplementarjetà u finanzja ‑
ment doppju bejn fondi differenti tal‑UE (pereż. 
in‑netwerk ta’ interpretazzjoni tal‑FSIE, netwerks 
oħra dwar elementi speċifiċi tar‑regolament 
bħall‑grupp ta’ ħidma dwar kostijiet ssimplifikati, 
netwerks tematiċi, jew il‑Pjattaforma Kumpass 
tal‑Istrumenti Finanzjarji).
Il‑Kummissjoni se tkompli tirrifletti dwar jekk hix 
meħtieġa struttura oħra (pereż. grupp speċifiku 
bejn is‑servizzi).
5 Ara r‑Rapport Speċjali Nru 22/2014 “Il‑ksib ta’ ekonomija: 
iż‑żamma taħt kontroll tal‑kost tal‑għotjiet għal proġetti 
tal‑iżvilupp rurali ffinanzjati mill‑UE” ( http://eca.europa.eu ).
Risposta tal ‑Kummissjoni 60
101
Il‑Kummissjoni dejjem assumiet l‑obbligi tagħha 
fir‑rigward tal‑monitoraġġ ta’ sistemi ta’ ġestjoni 
u kontroll stabbiliti fl‑Istati Membri. Il‑Kummissjoni 
tissorvelja l‑implimentazzjoni tal‑miżuri permezz 
tal‑proċess ta’ approvazzjoni tal‑PŻR, fi ħdan 
il‑kumitati ta’ monitoraġġ li jinvolvu l‑partijiet 
interessati u laqgħat bilaterali annwali ta’ rieżami 
mal‑Awtoritajiet ta’ Ġestjoni.
Il‑programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa ddeter ‑
minat fuq il‑bażi ta’ analiżi tar‑riskju, li l‑element 
l‑aktar importanti tagħha hu l‑livell tan‑nefqa. 
Peress li l‑ammont ta’ finanzjament involut huwa 
relattivament baxx, sar biss għadd limitat ta’ verifiki 
ta’ konformità speċifiċi rigward in‑nefqa tas‑servizzi 
tat‑trasferiment tal‑għarfien jew tas‑servizzi ta’ 
konsulenza.
Rakkomandazzjoni 5
il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni se tqis kif xieraq il‑profil tar‑riskju 
tat‑trasferiment tal‑għarfien u miżuri ta’ konsultazz ‑
joni biex jiġi stabbilit l‑ippjanar tal‑awditjar tiegħu.
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
Il‑Qorti eżaminat jekk il‑prijorità għolja ta’ tagħlim tul il‑ħajja 
u ta’ trasferiment tal‑għarfien fi ħdan il‑politika ta’ żvilupp 
rurali tal‑UE kinitx daqs l‑isforzi tal‑Kummissjoni u tal‑Istati 
Membri biex iwasslu attivitajiet ta’ trasferiment tal‑għarfien 
u ta’ konsulenza ta’ livell għoli. L‑awditu sab li dan ma kienx 
il‑każ. Wisq ta’ spiss l‑Istati Membri ddependew mill‑proposti 
li waslu mingħand il‑fornituri ta’ taħriġ u  kwalunkwe tip ta’ 
taħriġ tqies bħala “tajjeb” u  eliġibbli biex jirċievi appoġġ 
pubbliku. Kien biss infrekwentement li saret analiżi xierqa ta’ 
jekk attivitajiet bħal dawn setgħux ikollhom impatt reali. 
L‑Istati Membri mhux dejjem żguraw kompetizzjoni ġusta 
u trasparenti meta għażlu l‑attivitajiet ta’ taħriġ u ħallsu wisq 
għal ċerti servizzi. F’termini ta’ segwitu, l‑awditu sab nuqqas 
ta’ evalwazzjoni dettaljata ta’ x’verament inkiseb bil‑fondi 
pubbliċi. Fir‑rakkomandazzjonijiet tagħha, il‑Qorti tħeġġeġ 
b’mod partikolari lill‑Istati Membri biex jadattaw l‑attivitajiet 
ta’ trasferiment tal‑għarfien u ta’ konsulenza li huma jagħżlu 
għall‑ħtiġijiet dejjem jevolvu tal‑operaturi rurali permezz ta’ 
proċeduri rikorrenti ta’ analiżi u  evalwazzjoni.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I