MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

•Raġunijiet u għanijiet tal-proposta

L-Unjoni Ewropea ilha taħdem bla heda, sa mill-ewwel każijiet ta’ kontaġju tal-COVID-19, biex tappoġġa lill-Istati Membri u liċ-ċittadini tagħhom biex jindirizzaw il-kriżi. Il-Kummissjoni attivat is-sistema tagħha ta' twissija ġenerali rapida “ARGUS” għall-koordinazzjoni tal-kriżi u l-Kumitat għall-Koordinazzjoni tal-Kriżijiet jiltaqa’ regolarment biex jikkoordina l-azzjonijiet tad-dipartimenti u tas-servizzi rilevanti kollha tal-Kummissjoni u tal-aġenziji tal-UE. Il-Kummissjoni stabbiliet ukoll tim ta’ koordinazzjoni tar-rispons fil-livell politiku, magħmul mill-ħames Kummissarji responsabbli għall-aktar politiki affettwati. Wara l-vidjokonferenzi tal-mexxejja tal-UE dwar ir-rispons għat-tifqigħa COVID-19 fl-10, fis-17 u fis-26 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni qed tkompli żżid ir-rispons tagħha għat-tifqigħa tal-COVID-19, fuq kull lat. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ppubblikat Komunikazzjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Bank Ewropew tal-Investiment u lill-Grupp tal-Euro għal “rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19” fit-13 ta’ Marzu 2020. Fl-isfera ekonomika, il-Kummissjoni pproponiet Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus (CRII) biex tuża l-Fondi Strutturali tal-UE b’mod flessibbli biex tirreaġixxi għall-ħtiġijiet li qed jitfaċċaw malajr fl-aktar setturi esposti, bħall-kura tas-saħħa, l-SMEs u s-swieq tax-xogħol, u tgħin lill-aktar territorji milquta fl-Istati Membri u ċ-ċittadini tagħhom. Sadanittant din il-proposta ġiet adottata u daħlet fis-seħħ fit-30 ta’ Marzu. Il-Kummissjoni adottat ukoll Qafas Temporanju għall-għajnuna mill-Istat sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jużaw il-flessibbiltà sħiħa prevista skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat biex jappoġġjaw l-ekonomiji tagħhom. Barra minn hekk, il-Kummissjoni talbet ukoll lill-Kunsill biex jiżgura li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jattivaw il-klawżola liberatorja ġenerali skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni japplikaw dik il-klawżola bħala parti mill-istrateġija tal-Unjoni biex tirreaġixxi malajr, b’mod sforzat u b’mod koordinat għall-pandemija tal-COVID-19.

Il-kriżi li naffaċċaw minħabba l-pandemija tal-COVID-19 għandha dimensjoni umana sinifikanti ħafna, kif ukoll impatt soċjoekonomiku negattiv maġġuri. Għalhekk huwa essenzjali li l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha jaġixxu b’mod deċiżiv u kollettiv, fi spirtu ta’ solidarjetà biex jillimitaw it-tixrid tal-virus u jgħinu lill-pazjenti, jegħlbu l-konsegwenzi ekonomiċi u jnaqqsu l-impatti soċjali negattivi. Bħala parti minn dak ir-rispons koordinat konġunt, il-proposta tal-Kummissjoni li testendi l-ambitu tal-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE (FSUE) biex jinkludi emerġenzi kbar tas-saħħa pubblika u biex jiddefinixxi operazzjonijiet speċifiċi eliġibbli għall-finanzjament ġiet adottata wkoll b’tali mod li tkattar is-solidarjetà tal-Unjoni fost l-Istati Membri meta jiġu biex jittrattaw is-sitwazzjoni ta’ emerġenza.

Kif tħabbar fil-Komunikazzjoni tat-13 ta’ Marzu 2020, l-Unjoni tinsab ukoll lesta li tappoġġja lill-Istati Membri fejn possibbli biex itaffu l-impatt fuq l-impjiegi għall-individwi u s-setturi l-aktar milquta. L-istrument il-ġdid għal Appoġġ Temporanju biex itaffi r-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE) propost lill-Kunsill huwa strument temporanju addizzjonali li jippermetti għajnuna finanzjarja tal-Unjoni sa EUR 100 biljun fil-forma ta’ self mill-Unjoni lill-Istati Membri affettwati. Ir-responsabbiltà kontinġenti li tirriżulta minn dak is-self mill-Unjoni se ssir kompatibbli mar-restrizzjonijiet tal-baġit tal-UE b’garanziji mill-Istati Membri għall-baġit tal-Unjoni, li jirrappreżentaw 25 % tas-self mogħti u pprovdut minn kull Stat Membru f’konformità mas-sehem rispettiv tiegħu fit-total tad-Dħul Nazzjonali Gross tal-Unjoni. SURE se jkun assistenza finanzjarja addizzjonali, li tkun miżjuda ma’ miżuri nazzjonali u b’mod ulterjuri għall-appoġġ ta’ għotjiet regolari pprovdut għal skopijiet simili taħt il-Fond Soċjali Ewropew.

Jenħtieġ li l-istrument SURE jkun disponibbli għall-Istati Membri li jeħtieġu jimmobilizzaw mezzi finanzjarji sinifikanti biex jiġu miġġielda l-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali negattivi tat-tifqigħa tal-COVID-19 fit-territorju tagħhom. L-istabbiliment ta’ SURE hija espressjoni tanġibbli oħra tas-solidarjetà tal-Unjoni, li biha l-Istati Membri jaqblu li jappoġġjaw lil xulxin permezz tal-Unjoni billi jagħmlu disponibbli riżorsi finanzjarji addizzjonali permezz ta’ self. L-istrument SURE se jipprovdi assistenza finanzjarja lill-Istati Membri biex jindirizzaw żidiet f’daqqa fin-nefqa pubblika għaż-żamma tal-impjiegi. B’mod speċifiku, l-istrument SURE se jaġixxi bħala t-tieni linja ta’ difiża, li tappoġġja skemi ta’ xogħol għal żmien qasir u miżuri simili, biex jgħin lill-Istati Membri jipproteġu l-impjiegi u b’hekk l-impjegati u l-persuni li jaħdmu għal rashom kontra r-riskju ta’ qgħad u t-telf ta’ introjtu. Skemi ta’ xogħol għal żmien qasir huma programmi pubbliċi li jippermettu li kumpaniji li jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi jnaqqsu b’mod temporanju s-sigħat maħduma filwaqt li jipprovdu lill-impjegati tagħhom, b’appoġġ ta’ introjtu mill-Istat għas-sigħat mhux maħduma. Skemi simili jeżistu għal sostituzzjoni tal-introjtu għal dawk li jaħdmu għal rashom f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza. Il-kundizzjonijiet biex jiġi ddeterminat meta Stat Membru jkun jista’ jibbenefika minn appoġġ taħt dan l-istrument jenħtieġ li jiġu stabbiliti b’referenza għaż-żieda qawwija f’daqqa fin-nefqa pubblika kurrenti u possibbilment dik ippjanata wkoll, għaż-żamma tal-impjiegi, ikkawżata mit-tifqigħa ta’ COVID-19 u jkunu relatati direttament mal-ħolqien jew mal-estensjoni ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar u miżuri simili oħra meħuda b’reazzjoni għaliha.