Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika Demokratika ta' Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir /* COM/2015/0104 final - 2015/0058 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. SFOND POLITIKU U LEGALI Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001[1] jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viżas fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni tal-Istati Membri u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dak ir-rekwiżit. Ir-Regolament (KE) Nru 539/2001 huwa applikat mill-Istati Membri kollha, bl-eċċezzjoni tal-Irlanda u r-Renju Unit. Ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (UE) Nru 509/2014[2] emenda r-Regolament (KE) Nru 539/2001 billi jittrasferixxi 19-il pajjiż għall-Anness II, li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mill-ħtieġa ta’ viża. Dawn il-19-il pajjiżi huma: il-Kolombja, Dominika, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, il-Palaw, il-Perù, Santa Luċija, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor-Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Vanwatu. Ir-referenza għal kull wieħed minn dawn il-pajjiżi fl-Anness II hija akkumpanjata b'nota f'qiegħ il-paġna li tispeċifika li "l-eżenzjoni mill-ħtieġa ta' viża għandha tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni Ewropea". Ir-Regolment (UE) Nru 509/2014 ġie adottat fl-20 ta’ Mejju 2014 u daħal fis-seħħ fid-9 ta’ Ġunju 2014. F'Lulju 2014, il-Kummissjoni ppreżentat Rakkomandazzjoni lill-Kunsill biex jawtorizzaha biex tibda negozjati dwar ftehimiet ta’ eżenzjoni mill-viża ma’ kull wieħed mis-17-il pajjiż li ġejjin: Dominika, Grenada, Kiribati, il-Gżejjer Marshall, il-Mikroneżja, Nauru, il-Palaw, Santa Luċija, Saint Vincent u l-Grenadini, Samoa, il-Gżejjer Solomon, Timor-Leste, Tonga, Trinidad u Tobago, Tuvalu, l-Emirati Għarab Magħquda u l-Vanwatu[3]. Fid-9 ta’ Ottubru 2014, il-Kunsill ħareġ direttivi ta’ negozjati lill-Kummissjoni. Il-Kolombja u l-Perù huma, skont il-Premessa 5 tar-Regolament (UE) Nru 509/2014 u d-dikjarazzjoni konġunta maħruġa fi żmien l-adozzjoni, suġġetti għal proċedura speċifika li teħtieġ valutazzjoni ulterjuri tat-twettiq minnhom tal-kriterji rilevanti, qabel ma l-Kummissjoni tkun tista’ tippreżenta lill-Kunsill rakkomandazzjonijiet għal deċiżjonijiet li jawtorizzaw il-ftuħ ta' negozjati dwar il-ftehimiet dwar l-eżenzjoni mill-viża ma’ dawn iż-żewġ pajjiżi. Għalhekk, huma ma kinux inklużi fir-Rakkomandazzjoni msemmija hawn fuq lill-Kunsill. In-negozjati dwar il-ftehim tal-eżenzjoni mill-viża ma’ Timor Leste nbdew fid-19 ta’ Novembru 2014 fi Brussell. Matul din il-laqgħa, l-abbozz tat-test kollu seta’ jiġi rivedut u ntlaħaq qbil dwar l-aspetti kollha tiegħu. Wara numru ta’ skambji informali sussegwenti, il-ftehim ġie inizjalat min-negozjaturi ewlenin fil-15 ta’ Diċembru 2014. L-Istati Membri ġew mgħarrfa waqt il-laqgħat dwar il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Viża tal-Kunsill li saret fil-21 ta’ Novembru 2014. Min-naħa tal-Unjoni, il-bażi legali għall-ftehim hu l-punt (a) tal-Artikolu 77(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), flimkien mal-Artikolu 218 tiegħu. [...] ffirmat il-Ftehim fil- [...] f’isem l-Unjoni. Konformi mal-paragrafu (a) tat-tieni subparagrafu tal- Artikolu 218(6) TFUE, l-approvazzjoni tal-Parlament Ewropew għall-konklużjoni tal-Ftehim ingħata fil- [...]. 2. IR-RIŻULTAT TAN-NEGOZJATI Il-Kummissjoni tikkunsidra li nkisbu l-għanijiet stabbiliti mill-Kunsill fid-direttivi ta’ negozjati tiegħu u li l-abbozz ta’ ftehim għall-eżenzjoni mill-viża hu aċċettabbli għall-Unjoni. Il-kontenut finali tiegħu jista’ jitqassar kif ġej: Għan Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini ta' Timor Leste meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. Sabiex jitħares it-trattament ugwali taċ-ċittadini kollha tal-UE, ġiet inkluża dispożizzjoni fil-ftehim li tistqarr li Timor Leste tista’ tissospendi jew ittemm il-ftehim biss fir-rigward tal-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea u li l-Unjoni tista' wkoll tissospendi jew ittemm il-Ftehim fir-rigward tal-Istati Membri tagħha. Is-sitwazzjoni speċifika tar-Renju Unit u tal-Irlanda hi riflessa fil-preambolu. Kamp ta' applikazzjoni L-eżenzjoni mill-viża tkopri l-kategoriji kollha ta’ persuni (dawk li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku jew uffiċjali/għas-servizz) li jivvjaġġaw għal għanijiet differenti, bl-eċċezzjoni għall-għan ta’ attivitajiet bi ħlas. Għal din il-kategorija tal-aħħar, kull Stat Membru u wkoll Timor Leste jibqgħu ħielsa milli jimponu l-ħtieġa tal-viża fuq iċ-ċittadini tal-Parti l-oħra skont il-liġi tal-Unjoni jew nazzjonali applikabbli. Sabiex tkun żgurata implimentazzjoni armonizzata, dikjarazzjoni konġunta hi mehmuża mal-ftehim dwar l-interpretazzjoni tal-kategorija ta' persuni li jivvjaġġaw għall-għan ta’ attivitajiet bi ħlas. Tul ta’ żmien tas-soġġorn Il-ftehim jipprovdi għal vjaġġar mingħajr il-viża għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u għaċ-ċittadini ta' Timor Leste meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. Dikjarazzjoni konġunta dwar l-interpretazzjoni ta’ dan il-perijodu ta’ 90 jum huwa mehmuż ma’ dan il-ftehim. Il-ftehim jikkunsidra s-sitwazzjoni tal-Istati Membri li għadhom ma applikawx l-acquis ta' Schengen b’mod sħiħ. Sakemm huma mhux parti miż-żona ta’ Schengen mingħajr fruntieri interni, l-eżenzjoni mill-viża tagħti dritt liċ-ċittadini ta' Timor Leste biex jibqgħu għal 90 jum f'perjodu kwalunkwe ta' 180 jum fit-territorju ta’ kull wieħed minn dawk l-Istati Membri (il-Bulgarija, il-Kroazja, Ċipru u r-Rumanija), b’mod indipendenti mill-perjodu kkalkulat għaż-żona sħiħa ta’ Schengen. Applikazzjoni territorjali Il-ftehim għandu dispożizzjonijiet relatati mal-applikazzjoni territorrjali tiegħu: fil-każ ta’ Franza u n-Netherlands, l-eżenzjoni mill-viża tintitola liċ-ċittadini ta' Timor Leste biex jibqgħu biss f’dawk it-territorji Ewropej tal-Istati Membri Dikjarazzjonijiet Dikjarazzjonijiet konġunti oħra huma mehmuża mal-ftehim.: - dwar it-tixrid totali tal-informazzjoni dwar il-kontenut u l-konsegwenzi tal-ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħal-kundizzjonijiet tad-dħul, u - fuq l-assoċjazzjoni tan-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta’ Schengen. 3. KONKLUŻJONIJIET Fid-dawl tar-riżultati msemmija hawn fuq, il-Kummissjoni tipproponi li l-Kunsill japprova, wara li jikseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew, il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir 2015/0058 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika Demokratika ta' Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-punt (a) tal-Artikolu 77(2), flimkien mal-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 218(6), tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew, Billi: (1) Il-Kummissjoni nnegozjat Ftehim f’isem l-Unjoni Ewropea mar-Repubblika Demokratika ta' Timor Leste (minn hawn 'il quddiem "Timor-Leste") dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir (minn hawn 'il quddiem "il-Ftehim"). (2) Dan il-Ftehim ġie iffirmat, f'isem l-Unjoni Ewropea, fil-….2015 u ġie applikat proviżorjament minn dik id-data, soġġett għall-konklużjoni possibbli tiegħu aktar tard, konformi mad-Deċiżjoni……../……/UE tal-Kunsill tal-[………….]. (3) Il-Ftehim għandu jiġi approvat. (4) Il-Ftehim jistabbilixxi Kumitat Konġunt għall-ġestjoni tal-Ftehim, li għandu jadotta r-regoli tal-proċedura tiegħu. Ikun xieraq li titfassal proċedura simplifikata għall-istabbiliment tal-pożizzjoni tal-Unjoni f'dan il-każ. (5) B'mod konformi mal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja u l-Protokoll dwar l-acquis ta’ Schengen integrat fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u filwaqt li jikkonfermaw li d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ma japplikawx għar-Renju Unit u l-Irlanda, IDDEĊIEDA KIF ĠEJ: Artikolu 1 Il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea Ewropea u Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir huwa għalhekk approvat f’isem l-Unjoni. Artikolu 2 Il-President tal-Kunsill għandu jagħti n-notifika pprovduta fl-Artikolu 8(1) tal-Ftehim[4]. Artikolu 3 Il-Kummissjoni, assistita minn esperti mill-Istati Membri, għandha tirrappreżenta lill-Unjoni fil-Kumitat Konġunt ta’ esperti stabbilit mill-Artikolu 6 tal-Ftehim. Artikolu 4 Il-pożizzjoni tal-Unjoni fi ħdan l-Kumitat Konġunt ta’ esperti dwar l-adozzjoni tar-regoli tal-proċedura tiegħu kif meħtieġ skont l-Artikolu 6(4) tal-Ftehim għandha tittieħed mill-Kummissjoni wara konsultazzjoni ma’ kumitat speċjali maħtur mill-Kunsill. Artikolu 5 Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha. Magħmul fi Brussell, Għall-Kunsill Il-President [1] Ir-Regolament tal-Kunsilll (KE) Nru 539/2001 tal-15 ta' Marzu 2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżentati minn dak ir-rekwiżit, ĠU L 81, 21.03.2001, p. 1. [2] Ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2014 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandhom ikollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk iċ-ċittadini li huma eżenti minn dik il-ħtieġa, ĠU L 149, 20.05.2014, p.67 [3] COM (2014) 467, 17.7.2014 [4] Id-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ser tiġi ppubblikata f' Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea mis-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill. ANNESS tal- Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika Demokratika ta' Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir FTEHIM bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika Demokratika ta' Timor Leste dwar l-eżenzjoni mill-viża għal perjodu qasir L-UNJONI EWROPEA, minn hawn ’il quddiem imsejħa "l-Unjoni", u IR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TA' TIMOR LESTE, minn hawn ’il quddiem imsejħa “Timor Leste” u magħrufa flimkien mal-Unjoni bħala l-“Partijiet Kontraenti”, BIL-ĦSIEB li jiġu żviluppati ulterjorment relazzjonijiet ta’ ħbiberija bejn il-partijiet Kontraenti u bix-xewqa li jiġi ffaċilitat l-ivvjaġġar billi jiġi żgurat dħul u soġġorn għal perjodu qasir mingħajr viża għaċ-ċittadini tagħhom, WARA LI KKUNSIDRAW ir-Regolament (UE) Nru 509/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Mejju 2014, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 li jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża fil-pussess tagħhom meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa billi, fost l-oħrajn, jittrasferixxu 19-il-pajjiżi terzi, inkluż Timor Leste, għal fuq il-lista ta’ pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati mir-rekwiżit ta' viża għal soġġorni qosra fl-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea (UE), FILWAQT LI HUMA KONXJI li l-Artikolu 1 tar-Regolament (UE) Nru 509/2014 jistipula li għal dawn id-19-il-pajjiż, l-eżenzjoni mill-ħtieġa ta' viża tapplika mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ ftehim dwar l-eżenzjoni mill-viża li għandu jiġi konkluż mal-Unjoni Ewropea, FILWAQT LI JIXTIEQU li jitħares il-prinċipju ta’ trattament ugwali taċ-ċittadini kollha tal-UE, WARA LI JIKKUNSIDRAW li l-persuni li jivvjaġġaw b'fini ta’ attività bi ħlas matul is-soġġorn qasir tagħhom mhumiex koperti b’dan il-Ftehim u għalhekk għal din il-kategorija r-regoli relevanti tal-liġi tal-Unjoni u tal-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u tal-liġi nazzjonali ta’ Timor Leste dwar l-obbligu jew l-eżenzjoni mill-viża u dwar l-aċċess għal impjieg jibqgħu japplikaw, WARA LI JIKKUNSIDRAW il-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja u l-Protokoll dwar l-acquis ta' Schengen integrat fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropa u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’konferma li d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim ma japplikawx għar-Renju Unit u l-Irlanda, FTIEHMU KIF ĠEJ: Artikolu 1 Fini Dan il-Ftehim jipprevedi li ċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u ċ-ċittadini ta’ Timor Leste jivvjaġġaw mingħajr viża meta jivvjaġġaw lejn it-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra għall-perjodu massimu ta' 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum. Artikolu 2 Definizzjonijiet Għall-fini ta' dan il-Ftehim: (a) "Stat Membru" tfisser kull Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, bl-eċċezzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda; (b) "ċittadin tal-Unjoni Ewropea" tfisser ċittadin ta’ Stat Membru kif deskritt fil-punt (a); (c) "ċittadin ta’ Timor Leste" tfisser kull persuna li għandha ċ-ċittadinanza ta’ Timor Leste; (d) "żona Schengen" tfisser iż-żona mingħajr fruntieri interni li tinkludi t-territorji tal-Istati Membri kif stipulat fil-punt (a) li japplikaw l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ; Artikolu 3 Kamp ta' applikazzjoni 1. Iċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz, uffiċjali jew speċjali li hu validu u maħruġ minn Stat Membru, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju ta’ Timor Leste għall-perjodu tas-soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(1). Iċ-ċittadini ta' Timor Leste li għandhom passaport ordinarju, diplomatiku, tas-servizz, uffiċjali jew speċjali li hu validu u maħruġ minn Timor Leste, jistgħu jidħlu u jibqgħu mingħajr viża fit-territorju tal-Istati Membri għall-perjodu tas-soġġorn kif definit fl-Artikolu 4(2). 2. Il-paragrafu 1 ma japplikax għall-persuni li jivvjaġġaw għall-finijiet ta’ attivitajiet bi ħlas. Għal din il-kategorija ta’ persuni, kull Stat Membru jista’ jiddeċiedi b’mod individwali li jimponi l-ħtieġa ta' viża fuq iċ-ċittadini ta’ Timor Leste jew li jirtiraha konformi mal-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001. Għal din il-kategorija ta’ persuni, Timor Leste jistgħu jiddeċiedu dwar il-ħtieġa ta' viża jew l-eżenzjoni mill-viża għaċ-ċittadini ta’ kull Stat Membru b’mod individwali konformi mal-liġi nazzjonali tiegħu. 3. L-eżenzjoni mill-viża pprovduta b’dan il-Ftehim tapplika bla ħsara għal-liġijiet tal-Partijiet Kontraenti dwar il-kundizzjonijiet tad-dħul u tas-soġġorn qasir. L-Istati Membri u Timor Leste jirriżervaw id-dritt li jirrifjutaw id-dħul u s-soġġorn qasir fit-territorji tagħhom jekk waħda jew aktar minn dawn il-kundizzjonijiet ma jintlaħqux. 4. L-eżenzjoni mill-viża tapplika irrespettivament mill-metodu ta’ trasport użat biex tinqasam il-fruntiera tal-Partijiet Kontraenti. 5. Kwistjonijiet mhux koperti minn dan il-Ftehim ikunu koperti bil-liġi tal-Unjoni, il-liġi nazzjonali tal-Istati Membri u l-liġi nazzjonali ta' Timor Leste. Artikolu 4 Tul ta’ żmien tas-soġġorn 1. Iċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea jistgħu jibqgħu fit-territorju ta’ Timor Leste għal perjodu massimu ta’ 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. 2. Iċ-ċittadini ta’ Timor Leste jistgħu joqogħdu fit-territorju tal-Istati Membri li japplikaw bis-sħiħ l-acquis ta’ Schengen, għal perjodu massimu ta’ 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum. Dan il-perjodu jkun ikkalkulat b’mod indipendenti minn kull soġġorn fi Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ. Iċ-ċittadini ta' Timor Leste jistgħu jibqgħu għal perjodu massimu ta’ 90 jum fi kalunkwe perjodu ta’ 180 jum fit-territorju ta’ kull Stat Membru li għadu ma japplikax l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ, irrispettivament mill-perjodu tas-soġġorn kkalkulat għat-territorju ta’ Stat Membru li japplika l-acquis ta’ Schengen b’mod sħiħ. 3. Dan il-Ftehim ma jaffetwax il-possibbiltà għal Timor Leste u għall-Istati Membri biex jestendu l-perjodu ta' soġġorn għal aktar minn 90 jum konformi mal-liġi nazzjonali u l-liġi tal-Unjoni. Artikolu 5 Applikazzjoni territorjali 1. Fir-rigward tar-Repubblika Franċiża, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim japplikaw biss għat-territorju Ewropew tar-Repubblika Franċiża. 2. Fir-rigward tar-Renju tan-Netherlands, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim japplikaw biss għat-territorju Ewropew u tar-Renju tan-Netherlands. Artikolu 6 Kumitat Konġunt għall-amministrazzjoni tal-Ftehim 1. Il-Partijiet Kontraenti jistabbilixxu Kumitat Konġunt ta’ esperti (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “il-Kumitat”), kompost minn rappreżentanti tal-Unjoni Ewropea u minn rappreżentanti ta’ Timor Leste. L-Unjoni tkun irrappreżentata mill-Kummissjoni Ewropea. 2. Il-Kumitat ikollu, fost l-oħrajn, dawn il-kompiti: (a) jissorvelja l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim; (b) jissuġġerixxi emendi jew żidiet għal dan il-Ftehim; (c) jagħmel rakkomandazzjonijiet sabiex jissolvew tilwimiet li jitqanqlu mill-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim. 3. Il-Kumitat jiltaqa' kull meta jkun meħtieġ fuq talba ta' waħda mill-Partijiet Kontraenti. 4. Il-Kumitat jistabbilixxi r-regoli tal-proċedura tiegħu stess. Artikolu 7 Ir-relazzjoni bejn dan il-Ftehim u ftehimiet bilaterali eżistenti għall-eżenzjoni mill-viża bejn l-Istati Membri u Timor Leste Dan il-Ftehim jingħata preċedenza fuq id-dispożizzjonijiet ta’ kull ftehim jew arranġament bilaterali konkluż bejn l-Istati Membri individwali u Timor Leste, sa fejn id-dispożizzjonijiet tagħhom ikopru kwistjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim. Artikolu 8 Dispożizzjonijiet finali 1. Dan il-Ftehim jiġi ratifikat jew approvat mill-Partijiet Kontraenti konformi mal-proċeduri interni rispettivi tagħhom u jidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tat-tieni xahar wara d-data tal-aħħar waħda miż-żewġ notifiki li permezz tagħha l-Partijiet Kontraenti jinnotifikaw lil xulxin li l-proċeduri msemmija hawn fuq ikunu tlestew. 2. Dan il-Ftehim qed jiġi konkluż għal perjodu ta’ żmien indefinit, kemm-il darba ma jiġix itterminat b'mod konformi mal-paragrafu 5. 3. Dan il-Ftehim jista’ jkun emendat bi ftehim bil-miktub mill-Partijiet Kontraenti. L-emendi jidħlu fis-seħħ wara li l-Partijiet Kontraenti jkunu nnotifikaw lil xulxin bit-twettiq tal-proċeduri interni tagħhom li huma meħtieġa għal dan il-fini. 4. Kull Parti Kontraenti tistà tissospendi l-Ftehim kollu jew parti minnu, b’mod partikolari, għal raġunijiet ta’ politika pubblika, protezzjoni ta’ sikurezza nazzjonali jew protezzjoni ta’ saħħa pubblika, immigrazzjoni illegali jew introduzzjoni mill-ġdid tar-rekwiżit tal-viża minn kwalunkwe Parti Kontraenti. Id-deċiżjoni dwar is-sospensjoni tkun notifikata lill-Parti Kontraenti l-oħra mhux aktar tard minn xahrejn qabel id-dħul fis-seħħ tagħha. Il-Parti Kontraenti li tkun issospendiet l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim tgħarraf minnufih lill-Parti Kontraenti l-oħra hekk kif ir-raġunijiet għas-sospensjoni ma jkunux japplikaw aktar. 5. Kull Parti Kontraenti tista’ ttemm dan il-Ftehim billi tavża bil-miktub lill-Parti l-oħra. Dan il-Ftehim ma jibqax jiffunzjona 90 jum mid-data ta’ dan l-avviż. 6. Timor Leste jista' jissospendi jew itemm dan il-Ftehim biss fir-rigward tal-Istati Membri kollha tagħha. 7. L-Unjoni tista' tissospendi jew ittemm dan il-Ftehim biss fir-rigward tal-Istati Membri kollha tagħha. Magħmul fi Brussell b’żewġ kopji bl-ilsien Bulgaru, Ċek, Daniż, Estonjan, Finlandiż, Franċiż, Ġermaniż, Grieg, Ingliż, Kroat, Latvjan, Litwan, Malti, Netherlandiż, Pollakk, Portugiż, Rumen, Slovakk, Sloven, Spanjol, Taljan, Ungeriż u Żvediż, b'kull wieħed minn dawn it-testi jkollhom l-istess awtentiċità. DIKJARAZZJONI KONĠUNTA FIR-RIGWARD TAL-IŻLANDA, IN-NORVEĠJA, L-IŻVIZZERA U L-LIECHTENSTEIN Il-Partijiet Kontraenti jirrimarkaw ir-relazzjoni mill-qrib bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, b’mod partikolari bis-saħħa tal-Ftehimiet tat-18 ta’ Mejju 1999 u tas-26 ta’ Ottubru 2004 dwar l-assoċjazzjoni ta’ dawn il-pajjiżi mal-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-iżvilupp tal-acquis ta’ Schengen. F’ċirkostanzi bħal dawn hu mixtieq li l-awtoritajiet tan-Norveġja, l-Iżlanda, l-Iżvizzera u l-Liechtenstein, minn naħa, u Timor Leste, min-naħa l-oħra, jikkonkludu, bla dewmien, ftehimiet bilaterali dwar l-eżenzjoni mill-viża għal soġġorn qasir f’termini simili għal dan il-Ftehim. DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-KATEGORIJA TA’ PERSUNI LI JIVVJAĠĠAW B'FINI TA’ ATTIVITÀ BI ĦLAS SKONT L-ARTIKOLU 3(2) TA’ DAN IL-FTEHIM Filwaqt li tkun issodisfata x-xewqa li tkun żgurata interpretazzjoni komuni, il-Partijiet Kontraenti jaqblu li, għal dan il-fini, il-kategorija ta’ persuni li jkunu se jagħmlu attività bi ħlas tkopri l-persuni li jidħlu b'fini li jkollhom mestier/attività bi qligħ b’remunerazzjoni fit-territorju tal-Parti Kontraenti l-oħra bħala impjegat jew fornitur ta’ servizz. Din il-kategorija ma għandhiex tkopri: — persuni tan-negozju, jiġifieri persuni li jivvjaġġaw b'fini ta’ deliberazzjoni tan-negozju (mingħajr ma jkunu mpjegati fil-pajjiż tal-Parti Kontraenti l-oħra), — persuni tal-isports u artisti li jeżebixxu attività fuq bażi ad hoc, — ġurnalisti mibgħuta mill-midja ta’ pajjiż ta’ residenza tagħhom, u — apprendisti intrakorporattivi. L-implimentazzjoni ta’ din id-Dikjarazzjoni tiġi ssorveljata mill-Kumitat Konġunt fi ħdan ir-responsabbiltà tiegħu skont l-Artikolu 6 ta’ dan il-Ftehim, li fuq il-bażi tal-esperjenzi tal-Partijiet Kontraenti jista’ jipproponi modifiki meta jikkunsidrah neċessarju. DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INTERPRETAZZJONI TAL-PERJODU TA’ 90 JUM FI KWALUNKWE PERJODU TA' 180 JUM KIF STABBILIT FL-ARTIKOLU 4 TA’ DAN IL-FTEHIM Il-Partijiet Kontraenti jifhmu li perjodu massimu ta’ 90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum kif ipprovdut fl-Artikolu 4 ta’ dan il-Ftehim ifisser soġġorn kontinwu jew bosta soġġorni konsekuttivi li t-tul ta’ żmien tagħhom ma jaqbiżx id-90 jum fi kwalunkwe perjodu ta’ 180 jum b’kollox. Il-kunċett ta’ “kwalunkwe” jimplika l-applikazzjoni ta’ perjodu ta’ referenza mobbli ta' 180 jum, billi wieħed iħares lura lejn kull ġurnata tas-soġġorn fl-aħħar perjodu ta' 180 jum, sabiex jiġi vverifikat jekk ir-rekwiżit tad-90 jum fi kwalunkwe perjodu ta' 180 jum għadux jiġi ssodisfat. Fost l-oħrajn, dan ifisser li assenza għal perjodu mhux interrott ta’ 90 jum tippermetti li jkun hemm soġġorn ġdid ta' mhux aktar minn 90 jum. DIKJARAZZJONI KONĠUNTA DWAR L-INFORMAZZJONI TAĊ-ĊITTADINI DWAR IL-FTEHIM TAL-EŻENZJONI MILL-VIŻA Filwaqt li tkun rikonoxxuta l-importanza tat-trasparenza għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u Saint Vincent u l-Grenadini, il-Partijiet Kontraenti jiftehmu li jiżguraw it-tixrid totali ta’ informazzjoni dwar il-kontenut u tal-konsegwenzi tal-eżenzjoni mill-viża u kwistjonijiet relatati, bħall-kundizzjonijiet għad-dħul fil-pajjiż.