Ir-Rapport Speċjali Nru 13/2012 “Għajnuna għall-Iżvilupp mill-Unjoni Ewropea għall-Provvista tal-Ilma tax-Xorb u s-Sanità Bażika fil-Pajjiżi Sub-Saħarjani”





TAQSIRIET U AKRONIMI AKP : Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku CRIS : Sistema Komuni ta’ Informazzjoni Relex DĠ Żvilupp u Kooperazzjoni — EuropeAid : Id-Direttorat Ġenerali għall-Iżvilupp u l-Kooperazzjoni — EuropeAid EUWI : Inizjattiva tal-Unjoni Ewropea dwar l-Ilma FEŻ : Fond Ewropew għall-Iżvilupp IGAD : Awtorità Intergovernattiva għall-Iżvilupp JMP : Programm Konġunt ta’ Monitoraġġ tad-WHO/UNICEF MDGs : Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millennju ROM : Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati SADC : Komunità għall-Iżvilupp tan-Nofsinhar tal-Afrika UNICEF : Fond tan-Nazzjonijiet Uniti għat-Tfal WHO : Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa SOMMARJU EŻEKUTTIV I. L-Afrika sub-Saħarjana mhijiex miexja kif previst biex tilħaq l-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millennju għall-ilma u s-sanità. Il-verifika kellha l-għan li tivvaluta jekk il-Kummissjoni ġestitx l-għajnuna għall-iżvilupp mill-UE għall-ilma tax-xorb u s-sanità bażika fl-Afrika sub-Saħarjana sabiex jitwasslu riżultati effettivi u sostenibbli. II. Il-Qorti eżaminat kampjun ta’ 23 proġett f’sitt pajjiżi, li jirrappreżenta parti sinifikanti tal-għajnuna mwassla lil dak ir-reġjun, biex tara jekk kinux twasslu riżultati tal-proġetti u jekk kienx probabbli li dawn jinżammux maż-żmien. III. Is-sejbiet prinċipali tal-verifika kienu kif ġej: - B’mod ġenerali, it-tagħmir ġie installat kif ippjanat u kien jaħdem. - Madankollu, inqas minn nofs il-proġetti eżaminati taw riżultati li jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-benefiċjarji. - B’mod ġenerali l-proġetti eżaminati ppromwovew l-użu ta’ teknoloġija standard u materjali disponibbli lokalment: huma kienu sostenibbli f’termini tekniċi. - Għall-maġġoranza tal-proġetti, ir-riżultati u l-benefiċċji mhumiex se jkomplu jitwasslu fit-terminu medju u f’dak fit-tul dment li ma jiġix żgurat dħul nontariffarju; jew minħabba fi dgħufijiet istituzzjonali (kapaċità dgħajfa minn operaturi fl-użu tat-tagħmir installat). - Il-proċeduri tal-Kummissjoni għall-ġestjoni tal-proġetti jkopru s-sostenibbiltà b’mod komprensiv; iżda l-Kummissjoni ma għamlitx użu tajjeb ta’ dawk il-proċeduri biex iżżid il-probabbiltà li l-proġetti jwasslu benefiċċji dejjiema. IV. Il-Qorti tirrakkomanda li f’diversi rispetti l-Kummissjoni għandha tagħmel użu aħjar tal-proċeduri eżistenti tagħha, sabiex timmassimizza l-benefiċċji min-nefqa tal-UE għall-iżvilupp f’dan il-qasam u settur. INTRODUZZJONI IS-SETTUR TAL-ILMA U S-SANITÀ: KISBIET U SFIDI 1. Titjib fil-provvista tal-ilma u s-sanità huwa element kritiku fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millennju (MDGs) [1]. L-ilma tajjeb għax-xorb u s-sanità jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku u t-tnaqqis tal-faqar, primarjament permezz ta’ saħħa pubblika aħjar [2], u jappoġġjaw objettivi oħra tal-iżvilupp inklużi l-ugwaljanza bejn is-sessi, u s-sigurtà tal-ikel u n-nutriment. 2. Is-settur jippreżenta xi sfidi karatteristiċi. Jeħtieġ li s-sistemi installati jkunu ambjentalment sostenibbli, u jevitaw kemm id-degradazzjoni tar-riżorsi tal-ilma, pereżempju b’użu esaġerat, kif ukoll dannu ekoloġiku bħal dak li jirriżulta minn sistemi inadegwati ta’ sanità u ta’ ilma mormi. 3. Titjib fis-sanità normalment jeħtieġ tibdil fl-imġiba personali, u għalhekk jiddependi fuq kampanji dwar l-iġjene biex jinkisbu aċċettazzjoni u adozzjoni soċjali ġenerali. U partikolarment f’żoni rurali, kompiti operattivi, manutenzjoni minuri u ġestjoni finanzjarja ġeneralment huma r-responsabbiltà mhux ta’ aġenzija permanenti iżda ta’ persuni lokali li jeħtieġu kemm taħriġ kif ukoll appoġġ fl-istabbiliment ta’ istituzzjonijiet adatti. 4. L-MDGs jinkludu mira speċifika (MDG 7, il-mira 7c) għall-ilma u s-sanità, li huwa t-"tnaqqis bin-nofs, sal-2015 (b’referenza għall-1990), tal-proporzjon tan-nies mingħajr aċċess sostenibbli għal ilma tajjeb għax-xorb u sanità bażika". Il-Programm Konġunt ta’ Monitoraġġ tad-WHO/UNICEF (JMP) għall-Provvista tal-Ilma u s-Sanità huwa l-mekkaniżmu tan-Nazzjonijiet Uniti għall-monitoraġġ tal-progress lejn l-MDGs rigward l-ilma u s-sanità. 5. Skont ir-rapport tal-JMP għall-2012, id-dinja laħqet il-mira għall-ilma tax-xorb, għalkemm mhuwiex probabbli li tintlaħaq il-mira għas-sanità. Id-differenzi bejn żoni urbani u dawk rurali huma impressjonanti: madwar id-dinja, 79 % tan-nies għadhom mingħajr sors imtejjeb tal-ilma tax-xorb, u 72 % ta’ dawk mingħajr sanità mtejba jgħixu f’żoni rurali [3]. 6. Il-miri tal-ilma u s-sanità għadhom ’il bogħod milli jintlaħqu fl-Afrika sub-Saħarjana. Fl-2010, 39 % tal-popolazzjoni ma kellhom l-ebda aċċess għal sors imtejjeb tal-ilma tax-xorb u 70 % kienu mingħajr faċilitajiet imtejba tas-sanità. Il-miri rispettivi kienu 25 % u 36 %. 7. L-estimi tal-finanzjament meħtieġ (addizzjonali għal dak li huwa diġà ppjanat) biex jintlaħqu l-MDGs għall-ilma u s-sanità, ivarjaw b’mod sinifikanti. Il-Bank Dinji ppubblika estimu tad-distakk fil-finanzjament fl-Afrika sub-Saħarjana (kemm żoni urbani kif ukoll dawk rurali) ta’ 11,8 biljun dollaru Amerikan fis-sena mill-2011 sal-2015 [4]. Id-Dikjarazzjoni ta’ Marsilja ta’ Marzu 2012 [5], min-naħa l-oħra, tikkwota 8 biljun dollaru Amerikan bħala s-somma totali addizzjonali li għandha tiġi mobilizzata matul il-perjodu mill-2012 sal-2015 biex jintlaħqu dawn il-miri fl-Afrika rurali kollha. IL-POLITIKA TAL-UE U L-GĦAJNUNA FINANZJARJA LIS-SETTUR POLITIKI TAL-ILMA U S-SANITÀ 8. L-għajnuna għall-iżvilupp mill-UE għall-ilma u s-sanità hija ggwidata mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2002 dwar il-Ġestjoni tal-Ilma [6], kif approvata mir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tat- 30 ta’ Mejju 2002 dwar il-Ġestjoni tal-Ilma fil-Pajjiżi li Qegħdin Jiżviluppaw [7]. L-importanza tal-ilma fl-għajnuna għall-iżvilupp mill-UE ġiet imtennija fil-Kunsens tal-UE dwar l-Iżvilupp tal-2005 [8]. 9. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2002 tidentifika, bħala waħda mill-objettivi prinċipali tal-għajnuna għall-iżvilupp, l-iżgurar tal-provvista lil kull bniedem, speċjalment dawk l-aktar foqra, ta’ biżżejjed ilma tax-xorb ta’ kwalità tajba u mezzi adegwati ta’ rimi tal-iskart. 10. B’riżultat tal-Komunikazzjoni, fis-Summit Dinji tal-2002 dwar l-Iżvilupp Sostenibbli f’Johannesburg l-UE varat Inizjattiva dwar l-Ilma (EUWI) maħsuba biex tgħin fil-kisba tal-MDGs għall-ilma tax-xorb u s-sanità (ara l-Kaxxa 1). FINANZJAMENT 11. L-UE tidderieġi l-fondi għall-ilma u s-sanità kemm permezz ta’ programmi tematiċi kif ukoll permezz ta’ dawk ġeografiċi (nazzjonali u reġjonali) [9]. Barra minn hekk, l-UE tipprovdi fondi fil-kuntest ta’ operazzjonijiet ta’ għajnuna umanitarja. 12. Is-sistema ta’ informazzjoni tal-azzjonijiet esterni tal-Kummissjoni, is-Sistema Komuni ta’ Informazzjoni Relex (CRIS), turi li l-infiq fuq l-ilma u s-sanità fil-pajjiżi sub-Saħarjani bejn l-2001 u l-2010 kien ta’ EUR 1010 miljun (ara l-Anness I) Madankollu, peress li l-finanzjament għall-ilma u s-sanità jidher ukoll f’setturi oħra ta’ għajnuna, bħall-iżvilupp rurali, l-agrikoltura, l-ambjent, is-saħħa u l-edukazzjoni, l-ammont totali tas-sostenn ipprovdut mill-Kummissjoni jkun ogħla. KAXXA 1 OBJETTIVI TAL-INIZJATTIVA TAL-UE DWAR L-ILMA L-EUWI għandha l-għan li: - issaħħaħ l-impenn politiku għall-azzjoni u tgħolli l-profil tal-kwistjonijiet dwar l-ilma u s-sanità fil-kuntest tal-isforzi għat-tnaqqis tal-faqar; - tippromwovi arranġamenti aħjar ta’ governanza tal-ilma (permezz tat-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali u s-sħubijiet pubbliċi-privati); - ittejjeb il-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni fl-implimentazzjoni ta’ interventi relatati mal-ilma u s-sanità; - tinkoraġġixxi l-kooperazzjoni reġjonali u subreġjonali fil-qafas tal-ġestjoni integrata tar-rżorsi tal-ilma; u - tagħti impetu għal finanzjament addizzjonali. L-AMBITU U L-APPROĊĊ TAL-VERIFIKA 13. Il-verifika vvalutat jekk l-għajnuna għall-iżvilupp mill-UE għall-provvista tal-ilma tax-xorb u s-sanità f’sitt pajjiżi sub-Saħarjani magħżula għas-sinifikanza finanzjarja tagħhom fost l-10 riċevituri l-aktar importanti, hijiex qed twassal għal riżultati sostenibbli. Hija ffukat fuq iż-żewġ mistoqsijiet li ġejjin: (a) Ir-riżultati ppjanati tal-proġetti ffinanzjati mill-UE nkisbu, u huma sostenibbli? (b) Il-Kummissjoni ħadet passi adatti biex tiżgura riżultati sostenibbli fil-provvista tal-ilma u s-sanità? 14. Il-verifika kkunsidrat jekk il-proġetti ssodisfawx il-kundizzjonijiet tekniċi, finanzjarji u istituzzjonali meħtieġa sabiex ikunu sostenibbli. Safejn possibbli, ingħatat konsiderazzjoni wkoll għal jekk il-proġetti kellhomx ukoll impatti soċjali u ambjentali [10]. 15. Il-ħidma ta’ verifika saret bejn Frar u Diċembru 2011. Hija inkludiet eżami dettaljat ta’ proġetti dwar l-ilma u s-sanità ffinanzjati mill-UE f’sitt pajjiżi benefiċjarji, l-Angola, il-Benin, il-Burkina Faso, il-Gana, in-Niġerja u t-Tanzanija (ara l-Anness II). Bejn April u Lulju 2011 saru żjarat fil-Burkina Faso, in-Niġerja u t-Tanzanija. 16. Il-verifika eżaminat kampjun ta’ 23 proġett u programm, taħt kuntratti ffinanzjati permezz tas-Seba’, it-Tmien u d-Disa’ Fond Ewropew għall-Iżvilupp, inkluża l-ewwel Faċilità għall-Ilma AKP-UE (iffinanzjata mid-Disa’ FEŻ), u mill-baġit ġenerali tal-UE. L-ispiża totali ta’ dawn il-kuntratti kienet ta’ aktar minn EUR 400 miljun, li 49 % tagħhom kienu ffinanzjati mill-UE. L-Anness III jipprovdi lista tal-proġetti u l-programmi kollha magħżula għall-verifika. OSSERVAZZJONIJIET ĠIE INSTALLAT TAGĦMIR, IŻDA L-ĦTIĠIJIET TAL-BENEFIĊJARJI MA ĠEWX SODISFATTI B’MOD SODISFAĊENTI FIL-PARTI L-KBIRA TAL-KAŻIJIET U S-SOSTENIBBILTÀ HIJA FIR-RISKJU B’MOD ĠENERALI, IT-TAGĦMIR ĠIE INSTALLAT KIF IPPJANAT U KIEN JAĦDEM 17. Iż-żjarat u l-analiżijiet tar-rapporti mill-Qorti wrew li tagħmir adatt għall-provvista tal-ilma kien ġie installat għall-proġetti kollha. F’xi każijiet il-pjanijiet oriġinali ġew aġġustati f’termini ta’ kwantità, speċifikazzjonijiet tekniċi, post u għażla ta’ żmien sabiex jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet lokali li nstabu matul l-implimentazzjoni (ara l-Anness IV u l-Kaxxa 2). © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. +++++ TIFF +++++ 18. Fiż-żmien tal-verifika, kien hemm informazzjoni disponibbli (mid-delegazzjonijiet tal-UE jew b’riżultat tal-ispezzjoni mill-awdituri tal-Qorti) dwar it-tħaddim attwali ta’: - tagħmir tal-provvista tal-ilma fi 18 mit-23 proġett; - faċiltajiet tas-sanità f’10 mis-17-il proġett b’komponent tas-sanità KAXXA 2 GĦELUQ TAD-DISTAKK: TITJIB TAL-PROVVISTA TAL-ILMA U TAS-SANITÀ GĦAL BLIET ŻGĦAR FIN-NIĠERJA Il-proġett "Għeluq tad-distakk" ikkontribwixxa għall-provvista ta’ ilma nadif u sanità fi 12-il belt żgħira tal-istat ta’ Jigawa, fit-Tramuntana tan-Niġerja. Il-proġett iffinanzja l-kostruzzjoni ta’ sistemi sempliċi tal-provvista tal-ilma (spieri u netwerk tal-ilma) li kienu f’kundizzjoni tajba u jiffunzjonaw kif suppost fiż-żmien taż-żjara tal-awdituri (Lulju 2011). Barra minn dan, inbnew latrini għal abitazzjonijiet domestiċi bl-użu ta’ materjali disponibbli lokalment. © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. +++++ TIFF +++++ Il-proġett serva għal aktar mill-provvediment tal-infrastruttura. Billi għen lill-komunitajiet lokali jidentifikaw għalihom infushom x’kienu jeħtieġu mill-proġett, huwa mmira li jagħmel tibdil dejjiemi fl-imġiba. L-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi tal-ilma pparteċipaw fid-diskussjonijiet dwar l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tas-sistemi tal-provvista tal-ilma u s-sanità, b’kont meħud tal-ħtiġijiet tal-klijenti, u kienu responsabbli għat-tħaddim ta’ kuljum tas-sistemi. Huma rċevew sostenn mill-aġenzija statali tal-ilma u s-sanità meta kienu jinħtieġu manutenzjoni u tiswija. Il-proġett kellu effetti pożittivi fuq il-ħajja tal-komunitajiet lokali. Il-bliet iż-żgħar kienu viżibilment ħielsa mill-problema ta’ pporgar fil-beraħ u kien kenn tnaqqis fil-mard li jinġarr bl-ilma. Fiż-żmien tal-verifika, il-proġett kien irreplikat f’aktar minn 100 belt żgħira. PROVVISTA STATALI TAL-ILMA LI TAQSAM IX-XMAJJAR U S-SANITÀ FIŻ ŻONI RURALI, IN-NIĠERJA Il-benefiċjarju tal-għotja ppreżenta "Rapport Narrattiv Intern" fis- 7 ta’ Ġunju 2011. Dan ir-rapport ikopri l-perjodu kollu tal-implimentazzjoni (mill- 1 ta’ Jannar 2005 sal- 31 ta’ Diċembru 2010). Skont ir-Rapport Narrattiv Interim, ir-riżultati prinċipali tal-proġett kienu ġew implimentati kif ipprovdut mill-proposta tal-proġett u l-ftehim tal-għotja, b’żewġ eċċezzjonijiet prinċipali, jiġifieri, (a) it-tnaqqis tan-numru ta’ spieri li kienu ġew imsewwija għal 61 (imqabbel ma’ 120 fil-ftehim) u (b) l-abbandun tal-kostruzzjoni ta’ ċentri tas-sanità u latrini. Sabiex jikkumpensa għat-tnaqqis tan-numru ta’ spieri msewwija, il-benefiċjarju tal-għotja bena 15-il spiera ġdida addizzjonali. 19. F’10 mit-18-il proġett li għalihom kien hemm informazzjoni disponibbli, it-tagħmir tal-provvista tal-ilma installat inżamm f’kundizzjoni nadifa u tajba u kien qed jaħdem. Seba’ proġetti kellhom dgħufijiet minuri li kienu jaffettwaw parti mill-proġett filwaqt li għal proġett wieħed ġew innutati dgħufijiet serji (ara l-Kaxxa 3). 20. Mill-10 proġetti b’komponent tas-sanità li għalihom hemm informazzjoni disponibbli, ħamsa rnexxew, f’żewġ każijiet il-faċilitajiet mibnija ma kinux qed jitħaddmu jew ma kinux qed jaħdmu b’mod adegwat, u fi tliet każijiet oħra kien hemm dghufijiet minuri (ara l-Anness IV). © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. +++++ TIFF +++++ KAXXA 3 PROVVISTA TAL-ILMA U SANITÀ RURALI FIR-REĠJUN TAT-TRAMUNTANA, IL-GANA Skont ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali tal-proġett, pompi li jitħaddmu bl-idejn tqiegħdu f’żoni magħrufin li għandhom tendenza ta’ għargħar regolari, suxxettibbli għall-kontaminazzjoni u perjodikament inaċċessibbli. Fir-rigward ta’ spieri reabilitati f’Gonja tal-Lvant u Mamprusi tal-Punent ġew irrappurtati l-problemi li ġejjin minn missjoni ta’ verifikazzjoni li saret fl-2010: f’Gonja tal-Lvant, minn 17-il spiera spezzjonati, ħamsa ma kinux qed jiffunzjonaw u tlieta ma kinux qed jintużaw, u fid-distrett ta’ Mamprusi tal-Punent, minn seba’ spieri spezzjonati, waħda ma kinitx qed tiffunzjona. Wara l-ewwel żjara li saret fl-2009, kien ġie rrappurtat li, minn seba’ spieri magħżula għall-ispezzjoni fiż-żewġ distretti, waħda ma kinitx instabet u tlieta ma kinux qed jaħdmu tajjeb. Barra minn hekk, minn 40 spiera spezzjonati fid-distrett ta’ Gonja tal-Lvant fil-kuntest tal-verifiki tekniċi u finanzjarji tal-proġett li twettqu fl-2009, tlieta ma kinux qed jiffunzjonaw. IŻDA L-ĦTIĠIJIET TAL-BENEFIĊJARJI MA ĠEWX SODISFATTI B’MOD SODISFAĊENTI FIL-PARTI L-KBIRA TAL-KAŻIJIET 21. Il-ħtiġijiet tal-benefiċjarji kif definiti fil-proġetti ġew issodifati b’mod ċar f’żewġ każijiet biss mit-23 proġett ivverifikati, u ltaqgħu ma’ dgħufijiet minuri f’sitt każijiet oħra. F’każijiet oħra kien hemm dgħufijiet aktar serji (ara l-Anness IV u l-Kaxxa 4). 22. B’żewġ eċċezzjonijiet, l-entitajiet li jmexxu l-faċilitajiet ma għamlux kontrolli regolari biex jiżguraw li l-kwalità tal-ilma tilħaq l-istandards minimi meħtieġa għall-konsum uman (ara l-Kaxxa 5). 23. Diffikultà fl-organizzazzjoni ta’ testijiet regolari u r-riskju ta’ kontaminazzjoni [11] kienu fost l-ostakoli l-aktar komuni għall-kisba ta’ dawn l-istandards. Għalhekk il-popolazzjonijiet li għandhom is-servizz, spiss jingħataw parir sod li jgħallu l-ilma qabel ma jużawh għax-xorb jew għat-tisjir. GĦALL-MAĠĠORANZA TAL-PROĠETTI R-RIŻULTATI U L-BENEFIĊĊJI MHUMIEX SE JKOMPLU JITWASSLU FIT-TERMINU MEDJU U F’DAK FIT-TUL DMENT LI MA JKUNX JISTA’ JIĠI ŻGURAT DĦUL NONTARIFFARJU 24. Il-Qorti vvalutat is-sostenibbiltà teknika, finanzjarja u istituzzjonali tal-proġetti vverifikati, u fejn possibbli, l-impatt soċjali u ambjentali tagħhom, bl-analiżi ta’ dokumenti tekniċi u l-ispezzjoni ta’ proġetti (ara l-paragrafu 14 u l-Anness IV). KAXXA 4 PROGRAMM DWAR IL-PROVVISTA TAL-ILMA U S-SANITÀ FI BLIET ŻGĦAR (STWSSP), IN-NIĠERJA Il-programm inkluda l-kostruzzjoni ta’ spieri, pompi u netwerks ta’ distribuzzjoni f’24 belt żgħira fl-istati ta’ Adamawa, Delta u Ekiti. Il-pjanijiet kienu jiddependu fuq il-grilja tal-elettriku biex tħaddem lill-pompi, iżda f’dan il-każ il-provvista hija kważi noneżistenti. Għalkemm ġew installati ġeneraturi ta’ riżerva, id-diżil li huwa meħtieġ f’ammonti suffiċjenti biex dawn jitħaddmu fuq bażi ta’ rutina huwa għali wisq. B’riżultat, l-installazzjonijiet, għalkemm jaħdmu tajjeb, kienu qed jitħaddmu biss f’okkażjonijiet rari fiż-żmien tal-verifika. Għalhekk utenti potenzjali komplew jużaw is-sorsi preċedenti tagħhom tal-ilma, u l-programm bl-għan li jipprovdi sors imtejjeb u affidabbli tal-ilma tax-xorb ma kien wassal prattikament l-ebda benefiċċju. PROGRAMM GĦALL-PROVVISTA TAL-ILMA ĊENTRI REĠJONALI — FAŻI I FIT-TANZANIJA Fi Mwanza, il-kostruzzjoni tal-impjant għat-trattament ta’ ilma mormi li kienet oriġinarjament ippjanata ġiet posposta għall-Fażi II, għalkemm l-implimentazzjoni tal-komponent tal-proġett dwar il-provvista tal-ilma kienet diġà tlestiet. KAXXA 5 KWALITÀ TAL-ILMA FL-ANGOLA U T-TANZANIJA Fil-belt ta’ Tombwa, l-Angola, l-entità responsabbli mill-ġestjoni tas-sistema tal-provvista tal-ilma ddikjarat li l-analiżijiet tal-ilma kienu jsiru kuljum; madankollu, ma ġie pprovdut l-ebda rekord ta’ dawn l-analiżijiet lill-awdituri. L-ilma pprovdut liż-żoni suburbani ta’ Luwanda kien ittrattat kimikament fl-impjant tat-trattament tal-ilma qabel id-distribuzzjoni, u skont ir-rapporti dan issodisfa l-kriterji ssuġġeriti mil-linji gwida tad-WHO. Madankollu, in-netwerk tal-ilma kien soġġett għal tkissir frekwenti li żied il-possibbiltà ta’ kontaminazzjoni tal-ilma matul id-distribuzzjoni lill-utenti. Fiż-żoni rurali, għall-proġett għall-provvista lil 10 irħula tal-Provinċja tat-Tramuntana ta’ Uige ma saret l-ebda analiżi minħabba diffikultajiet loġistiċi biex tintlaħaq iż-żona ta’ lqugħ tal-ilma. Fit-Tanzanija, il-proġett rurali għall-provvista tal-ilma lill-irħula fi Njombe jista’ jserraħ fuq is-sostenn mil-laboratorju lokali għall-analiżi tal-ilma, għalkemm it-testijiet tal-kwalità saru b’mod irregolari. Madankollu, xi bdiewa lokali kienu ħawlu x-xgħir ħdejn iż-żona ta’ lqugħ tal-ilma, bl-użu ta’ fertilizzanti kimiċi u pestiċidi. Il-laboratorju lokali ma kienx mgħammar biex jiskopri dawk it-tipijiet ta’ kontaminazzjoni u l-kampjuni tal-ilma kellhom jintbagħtu l-belt kapitali, li kien jimplika perjodi twal ta’ stennija (sakemm ir-riżultati tal-analiżi jkunu magħrufa) u aktar spejjeż. SOSTENIBBILTÀ TEKNIKA 25. B’mod ġenerali l-proġetti vverifikati ppromwovew l-użu ta’ teknoloġija standard u ta’ materjali disponibbli lokalment kemm għall-komponent tal-provvista tal-ilma kif ukoll għal dak tas-sanità. B’mod partikolari, fil-każ ta’ proġetti rurali (15 mit-23 proġett), huma bnew spieri b’manutenzjoni faċli, ħaffru bjar mgħammra b’pompi li jitħaddmu bl-idejn għall-provvista tal-ilma, u ppromwovew il-kostruzzjoni ta’ mudelli ta’ tojlits bi prezz baxx bl-użu ta’ materjali disponibbli lokalment. © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. +++++ TIFF +++++ SOSTENIBBILTÀ FINANZJARJA 26. Ladarba jiġu trasferiti, il-benefiċċji tal-proġetti tal-ilma u s-sanità huma żgurati biss jekk ikollhom introjtu biżżejjed u affidabbli biex ikopru l-ispejjeż operazzjonali, inklużi l-manutenzjoni ta’ rutina, kif ukoll it-tiswijiet meta meħtieġa. Fi żmien debitu, se jkun meħtieġ ukoll li l-installazzjonijiet jinbidlu jew jissewwew. Fl-2002, il-Kunsill ikkonkluda li l-ipprezzar tas-servizzi tal-ilma għandu jiżgura s-sostenibbiltà finanzjarja, iżda żied li biex jiġu sodisfatti l-ħtiġijiet bażiċi ta’ gruppi foqra u vulnerabbli jeħtieġ li jitfasslu strutturi tariffarji u sistemi ta’ ġbir adatti [12]. Il-politiki nazzjonali u lokali f’pajjiżi sħab ivarjaw, u kemm għal raġunijiet prattiċi kif ukoll dawk politiċi spiss jagħmlu użu minn taxxi u trasferimenti kif ukoll tariffi [13]. 27. Id-disinni tal-proġetti jinkludu pjanijiet biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà wara t-trasferiment, u għalhekk għandhom janalizzaw il-possibbiltajiet disponibbli lokalment għall-iżgurar tal-finanzjament, inklużi r-riskji (pereżempju li l-finanzjament mill-gvern jista’ ma jkomplix, jew li ċ-ċirkostanzi jinneċessitaw aktar sussidji). Ostakoli prattiċi għall-istabbiliment u l-ġbir tat-tariffi jistgħu jiġu indirizzati fit-tfassil dettaljat u, pereżempju, billi jiġi pprovdut taħriġ bħala parti mill-implimentazzjoni tal-proġetti. 28. Kienu ftit ir-rekords finanzjarji għat-tħaddim tas-sistemi installati li kienu disponibbli, partikolarment għall-proġetti rurali. Għalhekk il-Qorti analizzat kwalunkwe dokumentazzjoni li kienet disponibbli (pereżempju rekords tal-ġbir tat-tariffi u rendikonti bankarji) u, fejn possibbli, iddiskutiet is-sitwazzjoni finanzjarja mal-entitajiet responsabbli għat-tħaddim tas-sistemi kif ukoll il-benefiċjarji finali tal-proġetti. 29. It-tariffi kienu stabbiliti f’livell li jkopri l-ispejjeż operazzjonali f’erbgħa biss mit-23 proġett eżaminati. Għall-oħrajn, dment li t-trasferimenti u t-taxxi ma jkunux disponibbli, is-sostenibbiltà tagħhom titqiegħed fir-riskju. Kif imfisser fit-tliet paragrafi li ġejjin, it-tariffi kienu influwenzati minn fatturi bħal: (a) l-abbiltà perċeputa tal-popolazzjoni benefiċjarja li tħallas għas-servizz; (b) ir-rifjut tal-ħlasijiet tal-ilma fuq il-bażi li l-gvern għandu jipprovdi l-ilma bla ħlas; u (c) il-fatturar u l-ġbir ineffettivi tal-ħlasijiet. 30. F’żewġ proġetti rurali fil-Burkina Faso (Programm Reġjonali Solari — Fażi II u Awtoġestjoni tal-ilma tax-xorb u s-sanità fiż-żona rurali tal-erba’ provinċji tal-Burkina Faso) il-prezz kien stabbilit mis-sindki mingħajr ma ttieħed kont suffiċjenti tal-ħtieġa biex jiġu koperti l-ispejjeż. Dan kien ukoll il-każ f’żewġ proġetti urbani eżaminati fl-Angola fejn il-prezz tal-ilma kien sussidjat. Dawn jipprovdu eżempji fejn it-tariffi se jkunu insuffiċjenti biex ikopru l-ispejjeż u jkunu meħtieġa taxxi jew trasferimenti biex tiġi ggarantita s-sostenibbiltà. 31. Skont l-aġenzija li timplimenta wieħed mill-proġetti vverifikati fin-Niġerja (il-Provvista Statali tal-Ilma li Taqsam ix-Xmajjar u s-Sanità fiż żoni Rurali), il-popolazzjoni lokali tqis l-ilma bħala beni soċjali mingħar ħlas u hija kontra unitajiet domestiċi jew individwi li jħallsu għall-ilma tax-xorb. Għall-proġett il-Provvista tal-Ilma u s-Sanità fiż żoni Rurali fir-Reġjun tat-Tramuntana fil-Gana, skont ir-rapport ta’ evalwazzjoni finali, ħafna kumitati tal-ilma u s-sanità ma ġabrux ħlasijiet għall-ilma. 32. Fi tmien proġetti, il-Qorti nnutat problemi mifruxa fil-fatturar u l-ġbir (numru baxx ta’ konnessjonijiet u proporzjon sinifikanti ta’ ilma mhux iffatturat, flimkien ma’ kapaċità dgħajfa ta’ kejl bil-miters). Pereżempju, għall-proġett il-Provvista tal-Ilma u Sanità għaż-Żoni Suburbani ta’ Luwanda, l-Angola, skont ir-rapport tal-attività tagħha għall-2010, l-EPAL (is-Servizz Pubbliku tal-Ilma ta’ Luwanda) iffattura biss 46,5 % tal-ilma prodott (EUR 31,1 miljun), u minn dan nofs biss inġabar (EUR 15,4 miljun). SOSTENIBBILTÀ ISTITUZZJONALI 33. Fir-rigward tas-sostenibbiltà istituzzjonali, huwa importanti li entitajiet lokali bħal assoċjazzjonijiet u kumitati tal-utenti tal-ilma għandhom jingħataw is-setgħa li jġestu u jħaddmu l-installazzjonijiet u li huma għandhom ikollhom aċċess għall-ħiliet u l-kompetenzi meħtieġa. 34. Il-proġetti vverifikati żguraw li l-benefiċjarji kienu involuti fl-għażliet oriġinali li saru u ġeneralment inkludew l-iżvilupp tal-għarfien u l-kompetenzi tekniċi lokali meħtieġa. 35. Madankollu, f’sebgħa mill-proġetti vverifikati, l-entitajiet responsabbli ma setgħux jiżguraw li l-installazzjonijiet ħadmu b’suċċess. Fost id-diffikultajiet li nstabu f’dawk il-każijiet kien hemm in-nuqqas ta’ ħiliet tekniċi żviluppati biżżejjed u l-inkapaċità li tibena l-appartenenza (ara l-Kaxxa 6). Fil-prattika kwalunkwe waħda minn dawn il-limitazzjonijiet tista’ tfisser li t-tagħmir ma jintużax. KAXXA 6 PROGRAMM DWAR IL-PROVVISTA TAL-ILMA U S-SANITÀ FI BLIET ŻGĦAR (STWSSP), IN-NIĠERJA Il-komunitajiet ma kellhomx ħiliet biżżejjed biex jorganizzaw il-manutenzjoni u t-tiswija tal-iskemi, u jerġa’ inqas kapaċità biex jimplimentaw it-tibdil fl-imġiba. Fl-2006, rapport ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu ssuġġerixxa li l-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi tal-ilma kienu se jinħtieġu sostenn għal ħafna żmien wara li x-xogħlijiet ċivili jkunu ġew iffinalizzati. Ir-rapport ta’ monitoraġġ ex-post f’nofs l-2010 sab li s-sitwazzjoni ma kinitx inbidlet, peress li ma kien hemm ħadd preżenti li seta’ jmexxi l-iżvilupp ta’ mudell ta’ appartenenza komunitarja ‘l quddiem wara l-finalizzazzjoni tal-kuntratti tax-xogħlijiet. Ir-rapport ikkonkluda li n-nuqqas ta’ sostenn lill-komunitajiet kien qed jipperikola s-sostenibbiltà tal-proġett. Dan ġie kkonfermat mill-verifika tal-Qorti. RESPONSABBILTAJIET TAL-PAJJIŻI SĦAB 36. Fejn it-tħaddim tal-proġetti jiddependi fuq il-finanzjament, is-sostenn tekniku jew azzjoni oħra mill-gvernijiet u l-awtoritajiet lokali ta’ pajjiżi sħab, l-impenn tagħhom huwa meħtieġ biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà. Madankollu, fit-tliet proġetti fejn saru impenji formali, dawn ma ġewx irrispettati (ara l-Kaxxa 7). Fl-20 proġett l-ieħor ma sar l-ebda impenn formali. IMPATTI SOĊJALI U AMBJENTALI 37. Fin-nuqqas ta’ data rilevanti u ta’ indikaturi ambjentali, mhuwiex possibbli li jiġi vvalutat l-estent tal-kontribut tal-proġetti vverifikati għat-titjib fil-kundizzjonijiet ġenerali tal-għixien tal-popolazzjonijiet fil-mira u l-konservazzjoni tal-ambjent. 38. Madankollu, għalkemm il-proġetti kollha kienu intenzjonati li jiffukaw fuq il-ħtiġijiet tal-foqra, instabu sitt każijiet fejn dawk l-aktar foqra u l-aktar vulnerabbli ma kellhomx aċċess għall-ilma tax-xorb u s-sanità bażika. 39. Ukoll, minkejja l-promozzjoni ġenerali tal-kampanji ta’ għarfien u sensibilizzazzjoni dwar l-iġjene, l-importanza relattivament baxxa li tingħata lill-komponent tas-sanità u n-nuqqas ta’ integrazzjoni ċara u effettiva ta’ kwistjonijiet tal-ilma, is-sanità u l-iġjene naqqset b’mod sinifikanti l-impatt ta’ dawk l-attivitajiet (ara l-Kaxxa 8). KAXXA 7 PROVVISTA TAL-ILMA TAX-XORB FIL-BELT TA’ TOMBWA, L-ANGOLA Il-gvern tal-Angola ma rrispettax l-impenji tiegħu kif stabbilit fil-ftehim ta’ finanzjament f’termini ta’ xogħlijiet (estensjoni tas-sistema tal-provvista tal-ilma u n-netwerk tal-enerġija elettrika), l-aġġustament tat-tariffi tal-ilma għall-ispiża reali tagħhom u s-sostenn lill-proċess tar-ristrutturar tal-EMAST (is-servizz pubbliku tal-ilma ta’ Tombwa). Ir-rispett tal-gvern ta’ dawn l-impenji huwa ta’ importanza assoluta biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà tal-inverventi. KAXXA 8 PROGRAMM SOLARI REĠJONALI — FAŻI II FIL-BURKINA FASO Il-programm iffoka prinċipalment fuq attivitajiet relatati mal-ilma tax-xorb. L-aspetti tas-sanità ma tqisux sal-istess punt u ma ġiet prevista l-ebda infrastruttura sanitarja mid-dokumenti tal-ippjanar. Minħabba f’dewmien fil-kostruzzjoni tal-installazzjonijiet, partijiet mill-azzjonijiet ta’ taħriġ/sensibilizzazzjoni rigward prattiki tajbin tal-iġjene ma setgħux isiru jew saru kmieni wisq. APPROĊĊ INTEGRAT GĦALL-ERADIKAZZJONI TAD-DUDU TAL-GINEA (GUINEA WORM) PERMEZZ TAL-PROVVISTA TAL-ILMA, IS-SANITÀ U L-IĠJENE FIR-REĠJUN TAT-TRAMUNTANA, IL-GANA Wieħed mill-erba’ riżultati ewlenin tal-proġett kien relatat ma’ kampanji ta’ għarfien dwar l-iġjene u kien jinkludi attivitajiet li jimmiraw għall-implimentazzjoni ta’ prattiki mtejba fl-imġiba relatata mal-iġjene. Madankollu r-riżultati tal-attivitajiet li saru fil-qasam tal-promozzjoni tal-iġjene fl-iskejjel u fil-komunità nstabu li kienu fil-parti l-kbira ineffettivi (rapport dwar il-monitoraġġ tal-prestazzjoni għall-2009 u r-rapport ROM għall-2010). © Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. +++++ TIFF +++++ PROVVISTA TAL-ILMA TAX-XORB FIL-BELT TA’ TOMBWA, L-ANGOLA Il-proġett ma kienx jinkludi komponent tas-sanità, għalkemm sanità baxxa ġiet irrappurtata fl-istudji ta’ prefattibbiltà bħala riskju prinċipali għas-saħħa tal-popolazzjoni. Fiż-żmien tal-verifika, is-sitwazzjoni ma kinitx inbidlet; l-ipporgar fil-beraħ u prattiki oħra ħżiena tas-sanità li jżidu r-riskji għas-saħħa kienu għadhom komuni. 40. Fi proġett wieħed (Għeluq tad-distakk: titjib tal-provvista tal-ilma u tas-sanità għal bliet żgħar fin-Niġerja, ara l-Kaxxa 2), l-implimentazzjoni tal-kampanji ta’ għarfien dwar l-iġjene rnexxiet. Il-komunitajiet kienu viżibbilment ħielsa mill-problema tal-ipporgar fil-beraħ. Fiż-żmien tal-verifika, il-proġett kien irreplikat f’aktar minn 100 belt żgħira. Barra minn hekk, il-komunitajiet saritilhom żjara minn delegazzjonijiet min-Niġer (il-fruntiera hija 25 km ’il bogħod) li riedu jsiru jafu dwar l-approċċ adottat sabiex japplikawh f’pajjiżhom. MINKEJJA PROĊEDURI KOMPRENSIVI TA’ ĠESTJONI, KWISTJONIJIET IMPORTANTI RIGWARD IS-SOSTENIBBILTÀ MA ĠEWX ITTRATTATI 41. Fis-settur tal-ilma, il-mekkaniżmu li l-Kummissjoni tuża l-aktar għat-twassil tal-għajnuna għall-iżvilupp kien l-approċċ għall-proġetti. Il-proġetti mhumiex implimentati direttament mill-persunal tal-Kummissjoni, iżda huma mfassla u mwettqa minn aġenzija taħt l-awspiċi tal-ministeru rilevanti fil-pajjiż sieħeb jew minn NGO jew organizzazzjoni internazzjonali. 42. Il-Kummissjoni stabbiliet proċeduri, u tipprovdi struzzjonijiet, gwida u pariri dwar l-approvazzjoni u l-monitoraġġ. Peress li sabet li s-sostenibbiltà hija spiss fir-riskju (ara l-paragrafi 25 sa 40), il-Qorti eżaminat jekk dawn il-proċeduri kinux fil-prinċipju kapaċi jagħtu assigurazzjoni raġonevoli li l-proġetti jkunu sostenibbli, u jekk fil-fatt kinux applikati b’suċċess fil-proġetti eżaminati. IL-PROĊEDURI TAL-KUMMISSJONI GĦALL-ĠESTJONI TAL-PROĠETTI KOPREW IS-SOSTENIBBILTÀ B’MOD KOMPRENSIV 43. Il-Kummissjoni tipprovdi gwida interna għal kull waħda mill-fażijiet taċ-ċiklu tal-proġett: programmazzjoni, identifikazzjoni, formulazzjoni, implimentazzjoni u evalwazzjoni, u verifika. U hemm linji gwida speċifiċi għall-ilma u s-sanità [14]. 44. Il-linji gwida jirreferu kullimkien għas-sostenibbiltà u jippreskrivu firxa ta’ azzjonijiet u kontrolli f’kull stadju, li meta jittieħdu flimkien jipprovdu assigurazzjoni li r-riskji għas-sostenibbiltà jiġu identifikati u ġestiti. Dawn jinkludu l-iżgurar li: (a) fl-istadju ta’ programmazzjoni, il-programmi nazzjonali tal-pajjiż ikunu konformi mal-istrateġiji tal-pajjiż sieħeb u ta’ tnaqqis tal-faqar u jqisu l-koordinazzjoni ma’ donaturi oħra; (b) fl-istadji ta’ identifikazzjoni u formulazzjoni, jiġu proposti soluzzjonijiet tekniċi sodisfaċenti, tiġi identifikata d-disponibbiltà ta’ sorsi stabbli ta’ finanzjament, u jiġu definiti indikaturi, objettivi u miri ċari. Fil-każ ta’ kuntratti ta’ għotjiet iffinanzjati mill-KE [15] bħal dawk taħt il-Faċilità tal-Ilma, jittieħed kont tar-riżultat tal-istess tip ta’ analiżi fil-proċess ta’ selezzjoni; (c) fl-istadju ta’ implimentazzjoni, il-Kummissjoni timmonitorja l-progress u tieħu azzjoni ta’ rimedju kmieni biżżejjed; (d) kemm fil-fażi ta’ implimentazzjoni kif ukoll f’dik ta’ evalwazzjoni u verifika, is-sistema ta’ Monitoraġġ Orjentat Lejn ir-Riżultati (ROM) tal-Kummissjoni [16] tinkludi valutazzjoni tas-sostenibbiltà potenzjali u reali tar-riżultati rispettivament matul u wara li titlesta l-implimentazzjoni tal-proġetti; u (e) fil-każ tal-evalwazzjonijiet finali ikkuntrattati mis-servizzi tal-Kummissjoni, it-termini ta’ referenza jinkludu l-ħtieġa li tiġi vvalutata s-sostenibbiltà tar-riżultati tal-proġetti. MADANKOLLU, F’GĦADD SINIFIKANTI TA’ KAŻIJIET IL-KUMMISSJONI MA RNEXXILHIEX TITTRATTA KWISTJONIJIET IMPORTANTI FIR-RIGWARD TAS-SOSTENIBBILTÀ TAR-RIŻULTATI 45. Ma kienet teżisti l-ebda evidenza biex turi li l-Kummissjoni kienet identifikat, jew li kienet ħadet azzjoni biex tindirizza, id-dgħufijiet li ġejjin fit-tfassil tal-proġetti: (a) f’disa’ proġetti, aspetti importanti tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kienu neqsin jew mhux spjegati biżżejjed; (b) fi 11-il każ, l-analiżi ekonomika u finanzjarja ma kinitx żviluppata biżżejjed; (c) fi tmien proġetti, l-ebda objettiv ma kien iddefinit b’mod ċar u f’10 oħra l-ebda indikatur, valur ta’ bażi jew mira ma kien iddefinit b’mod ċar. 46. Id-dgħufijiet kienu jinkludu: (a) informazzjoni mhux dettaljata biżżejjed dwar is-soluzzjonijiet tekniċi proposti jew il-miżuri ta’ mitigazzjoni li għandhom jiġu adottati f’każijiet ta’ riskji magħrufin għas-sostenibbiltà tal-proġetti (partikolarment f’każijiet ta’ kundizzjonijiet idroġeoloġiċi avversi għall-isfruttament tal-ilma ta’ taħt l-art); (b) każijiet fejn is-soluzzjoni teknika adottata wriet li kienet inadegwata; u (c) każijiet ta’ żbilanċi bejn il-komponent tal-provvista tal-ilma u l-komponenti tar-rimi tal-ilma mormi u tat-trattament tal-ilma mormi tal-proġetti. 47. L-aspetti ekonomiċi u finanzjarji huma ta’ importanza kbira għas-sostenibbiltà. Peress li t-tariffi normalment mhumiex biżżejjed biex ikopru l-ispejjeż operazzjonali u ta’ manutenzjoni huwa kruċjali li sorsi alternattivi stabbli ta’ finanzjament huma identifikati u, fejn fattibbli, impenjati qabel l-approvazzjoni tal-finanzjament tal-operazzjonijiet tal-proġetti. 48. Kien f’każ wieħed biss (il-Programm Solari Reġjonali — Fażi II fil-Burkina Faso) li s-sostenibbiltà finanzjarja ġiet diskussa estensivament fil-proposta ta’ finanzjament. Fi 11-il każ ieħor, id-dokumenti eżaminati ma jindikawx kif ġie ppjanat li l-mauntenzjoni u t-tibdil tal-infrastruttura jiġu ffinanzjati. 49. Barra minn hekk, il-kuntest partikolarment diffiċli li fih jitħaddmu l-proġetti (komunitajiet bi dħul baxx, nuqqas ta’ rieda li jsir ħlas għall-ilma, eċċ.) u d-diffikultà li jiġu ġġenerati fondi suffiċjenti biex ikopru l-ispejjeż operazzjonali tagħhom (ara l-paragrafu 29), sejħu għal analiżi fl-istadju ta’ valutazzjoni dwar kif id-distakki ta’ finanzjament kellhom jitneħħew, u kieku kienu jiġġustifikaw li d-deċiżjoni tal-finanzjament issir dipendenti fuq impenji partikolari f’dak ir-rispett. Dan ma kienx il-każ għall-ebda wieħed mill-proġetti vverifikati. 50. In-nuqqas ta’ definizzjoni ċara tal-objettivi tal-proġetti huwa relatat prinċipalment mat-tagħmir ippjanat, il-livell ta’ tħaddim tiegħu (kwantità u kwalità) u l-popolazzjoni fil-mira li hija mistennija tibbenefika mir-riżultati tal-proġetti. In-nuqqas ta’ miżuri ċari u kwantifikati xekkel b’mod sinifikanti l-abbiltà tal-Kummissjoni li timmonitorja l-progress matul l-implimentazzjoni u aktar tard li tkejjel u tikkontrolla jekk ir-riżultati miksuba nżammux jew le maż-żmien (ara l-Kaxxa 9). 51. Il-Kummissjoni mmonitorjat 18 mit-23 proġett bl-użu tal-proċedura ROM. Għal tmienja minnhom, ma hemm l-ebda evidenza li l-Kummissjoni aġixxiet fuq ir-rakkomandazzjonijiet li saru fir-rapporti ROM. 52. Bħala regola, l-evalwazzjonijiet finali jiġu varati qabel jew ftit taż-żmien wara l-ikkompletar tal-attivajiet tal-proġetti, u għalhekk ikunu kmieni wisq għall-valutazzjoni tas-sostenibbiltà. Min-naħa l-oħra, il-monitoraġġ ex-post jew l-evalwazzjonijiet ex-post jitwettqu ferm wara t-tmiem tal-proġett biex jindirizzaw speċifikament il-kwistjoni tas-sostenibbiltà. Filwaqt li 10 mit-23 proġett eżaminati ġew soġġetti għal evalwazzjoni finali, kien biss f’żewġ każijiet minn 20 li setgħu jiġu soġġetti għal monitoraġġ ex-post li dan fil-fatt seħħ [17]. Id-dettalji jistgħu jinstabu fl-Anness V. 53. Fl-aħħar nett, għandu jkun innutat li fatturi rilevanti oħra għas-sostenibbiltà tar-riżultati tal-proġetti mhumiex taħt il-kontroll tal-Kummissjoni, pereżempju l-affidabbiltà tad-data użata biex jitkejjel l-impatt tal-proġetti (bħal saħħa, edukazzjoni u ambjent). KAXXA 9 TNAQQIS TAL-MORTALITÀ FOST IT-TFAL U ŻIEDA FL-ATTENDENZA FL-ISKOLA PERMEZZ TAT-TITJIB FL-AĊĊESS GĦALL-ILMA U S-SANITÀ F’ŻONI RURALI TAL-ANGOLA Il-proposta tal-proġett ma speċifikatx il-postijiet għall-kostruzzjoni tal-infrastruttura għall-provvista tal-ilma u s-sanità u naqset milli tistabbilixxi riżultati ċari f’termini tal-kwalità tal-ilma. PROVVISTA TAL-ILMA U SANITÀ RURALI FIR-REĠJUN TAT-TRAMUNTANA, IL-GANA Ma kien hemm l-ebda data konsistenti disponibbli dwar il-popolazzjoni li kienet il-mira tal-proġett: Filwaqt li l-istudju ta’ fattibbiltà li twettaq fis-sena 2000 irrefera għal popolazzjoni totali ta’ 576000 abitant fi 865 raħal fit-tliet distretti kkonċernati, ir-rapport ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu rrefera għal popolazzjoni ta’ 386000 abitant fl-2002 fl-istess żona. IS-SITT PROGRAMM TA’ MIKROPROĠETTI, IL-GANA Għalkemm id-dokumenti tal-proġetti rreferew għal aċċess akbar għall-ilma tax-xorb, ma ġiet stabbilita l-ebda mira f’termini ta’ kwantità u kwalità tal-ilma. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET KONKLUŻJONIJIET 54. Għall-proġetti koperti mill-verifika tal-Qorti, kien ġie installat tagħmir kif ippjanat u dan kien qed jaħdem (ara l-paragrafi 17 sa 20). Madankollu, inqas minn nofs il-proġetti taw riżultati li jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-benefiċjarji (ara l-paragrafi 21 sa 23). Għall-maġġoranza ta’ proġetti, ir-riżultati u l-benefiċċji mhumiex se jkomplu jitwasslu fit-terminu medju u f’dak fit-tul dment li ma jiġix żgurat dħul nontariffarju (ara l-paragrafi 24 sa 36). 55. It-teknoloġija użata nstabet li kienet adatta (ara l-paragrafu 25). 56. Madankollu, it-tariffi stabbiliti għall-ilma ma koprewx l-ispejjeż kollha, jew għaliex kienu ġew stabbiliti abbażi tal-abbiltà li jitħallsu, jew minħabba nuqqas ta’ rieda li jitħallsu, u fatturar u ġbir ineffettivi. L-ispejjeż operazzjonali fit-tul li rriżultaw mill-proġetti kienu għalhekk dipendenti fuq finanzjament ieħor (ara l-paragrafi 26 sa 32). 57. F’sebgħa mill-proġetti, l-operaturi ma kellhomx il-kapaċitajiet li jwettqu r-responsabbiltajiet tagħhom minħabba n-nuqqas ta’ ħiliet tekniċi żviluppati biżżejjed jew minħabba l-inkapaċità li tinbena l-appartenenza (ara l-paragrafi 33 sa 35). Fit-tliet proġetti fejn saru impenji formali minn gvernijiet sħab dawn ma ġewx irrispettati (ara l-paragrafu 36). 58. Għalkemm il-Qorti sabet kemm eżempji tajbin kif ukoll eżempji ħżiena ta’ impatti soċjali u ambjentali, fin-nuqqas ta’ data u indikaturi ambjentali rilevanti, mhuwiex possibbli li jiġu vvalutati l-kontributi tal-proġetti (ara l-paragrafi 37 sa 40). 59. Għalkemm il-proċeduri tagħha ta’ ġestjoni tal-proġetti koprew is-sostenibbiltà b’mod komprensiv, fil-proġetti eżaminati l-Kummissjoni naqqset milli titratta kwistjonijiet importanti rigward is-sostenibbiltà tar-riżultati. Fl-istadju tat-tfassil tal-proġetti, is-soluzzjonijiet tekniċi proposti (tmien proġetti) u l-vijabbiltà finanzjarja (11-il proġett) ma kinux analizzati biżżejjed. Għal 18-il proġett ma ġewx definiti objettivi, indikaturi u miri ċari (ara l-paragrafi 41 sa 50). 60. Ir-rapporti ta’ monitoraġġ, ta’ verifikazzjoni u ta’ evalwazzjoni ma ġewx użati b’mod sħiħ, li llimita l-kapaċità tal-Kummissjoni li tintroduċi miżuri korrettivi. Barra minn hekk, fil-parti l-kbira tal-proġetti kkompletati, in-nuqqas ta’ monitoraġġ jew ta’ evalwazzjonijiet ex-post ma ppermettiex li ssir valutazzjoni utli tas-sostenibbiltà tar-riżultati (ara l-paragrafi 51 sa 52). 61. Għalhekk l-appoġġ tal-UE żied l-aċċess għall-ilma tax-xorb u s-sanità bażika fis-sitt pajjiżi sub-Saħarjani vverifikati, bl-użu ta’ teknoloġija standard u ta’ materjali disponibbli lokalment, għalkemm dan issodisfa l-ħtiġijiet tal-benefiċjarji f’inqas minn nofs il-proġetti eżaminati. Għall-maġġoranza tal-proġetti r-riżultati u l-benefiċċji mhumiex se jkomplu jitwasslu fit-terminu medju u f’dak fit-tul dment li ma jkunx jista’ jiġi żgurat dħul nontariffarju. Minkejja proċeduri komprensivi ta’ ġestjoni, il-Kummissjoni ma ttrattatx kwistjonijiet importanti rigward is-sostenibbiltà. RAKKOMANDAZZJONIJIET 62. Sabiex jiġu massimizzati l-benefiċċji min-nefqa tal-UE għall-iżvilupp f’dan il-qasam u s-settur, il-Kummissjoni għandha: (a) Tiżgura li l-proċeduri tagħha jiġu applikati sewwa, speċjalment fir-rigward tal-punti li ġejjin fl-istadju tal-evalwazzjoni tal-proġetti: (i) id-definizzjoni tal-objettivi espliċiti tal-proġetti (kwantitajiet, tip ta’ tagħmir, post, benefiċjarji diretti u indiretti); (ii) id-deskrizzjoni ta’ u l-ġustifikazzjoni għas-soluzzjonijiet teknoloġiċi proposti (meta dan ikun applikabbli, b’referenza għal possibbiltajiet differenti); u (iii) l-istabbiliment ta’ indikaturi tal-progress li jkunu verifikabbli u oġġettivi, kif ukoll valuri ta’ bażi u miri kwantifikati għar-riżultati tal-proġetti. (b) Twettaq analiżi ekonomika u finanzjarja suffiċjenti sabiex tkun tista’ ssir identifikazzjoni faċli tas-sorsi mistennija tal-finanzjament tal-proġetti fil-futur (inklużi estimi tal-ammonti u tal-għażla taż-żmien tal-kontribuzzjonijiet). (c) Tikkunsidra b’mod espliċitu, qabel l-approvazzjoni tal-proġetti, jekk huwiex probabbli li jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet għal suċċess, inklużi l-impenji ta’ pajjiżi sħab. (e) Tiżgura li jsir użu sħiħ tar-riżultati tal-ħidma ta’ monitoraġġ, ta’ verifikazzjoni u ta’ evalwazzjoni, u li r-rakkomandazzjonijiet li jsiru fir-rapporti jiġu kkunsidrati u mwettqa. Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal- 10 ta’ Lulju 2012. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] L-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millennju ġew stabbiliti mid-Dikjarazzjoni tal-Millennju tan-Nazzjonijiet Uniti, iffirmata f’Settembru 2000 minn 189 nazzjon (http://www.un.org/millennium/declaration/ares552e.pdf), biex in-nies jinħelsu mill-faqar estrem u minn diversi deprivazzjonijiet sal-2015. Dawn l-għanijiet jirreferu għall-qerda tal-faqar u l-ġuħ, l-edukazzjoni universali, l-ugwaljanza bejn is-sessi, is-saħħa tat-tfal, is-saħħa materna, il-ġlieda kontra l-HIV/AIDS, is-sostenibbiltà ambjentali, is-sħubija globali għall-iżvilupp. L-ilma u s-sanità huma inklużi taħt l-MDG 7 dwar is-sostenibbiltà ambjentali; madankollu, huma jipprovdu kontribut ewlieni għall-kisbiet tal-MDGs kollha. [2] L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) testima li 6,3 % tal-imwiet madwar id-dinja (8 % jekk jitqiesu biss il-pajjiżi li qed jiżviluppaw) jistgħu jiġu evitati permezz ta’ provvista tal-ilma, sanità u iġjene aħjar. Il-maġġoranza ta’ dawk l-imwiet li jistgħu jiġu evitati huma tfal fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw. [3] Il-JMP tad-WHO/UNICEF jiddefinixxi sors imtejjeb tal-ilma tax-xorb bħala wieħed li huwa protett minn kontaminazzjoni esterna, partikolarment minn kontaminazzjoni bil-ħmieġ tal-imsaren. Huwa jikkunsidra dawn li ġejjin bħala sorsi mtejba ta’ ilma: ilma li jgħaddi mill-pajpijiet għal ġo abitazzjoni, bitħa jew biċċa art; vit pubbliku jew pajp vertikali konness mal-mejn (standpipe); tubewell jew spiera; bir imħaffer protett; nixxiegħa protetta; ġbir tal-ilma tax-xita. Faċilità tas-sanità mtejba hija definita bħala waħda li tissepara b’mod iġjeniku l-ekskreta tal-bniedem mill-kuntatt uman, bħal: flaxxjar jew flaxxjar billi jitferra’ l-ilma (pour-flush) għal sistema ta’ drenaġġ bil-pajpijiet; tank settiku; latrina fossa b’ċangatura; tojlit li fih jiżdied materjal għall-ikkompostjar (http://www.wssinfo.org/definitions-methods/introduction). [4] It-Tabella 8.7 f’Sudeshna Ghosh Banerjee and Elvira Morella, L-Infrastruttura tal-Ilma u s-Sanità fl-Afrika: Aċċess, Affordabbiltà, u Alternattivi, Il-Bank Dinji, 2011. [5] Id-Dikjarazzjoni tal-Konferenza dwar l-Inizjattiva tal-Provvista tal-Ilma u s-Sanità f’Żoni Rurali u l-Faċilità Afrikana għall-Ilma, Marsilja, l- 14 ta’ Marzu 2012: (http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Generic-Documents/RWSSI-AWF%20Conference%20Declaration%20Final%2014%20Mar%202012.pdf). [6] COM(2002) 132 finali tat- 12 ta’ Marzu 2002 – Il-Ġestjoni tal-Ilma fil-Pajjiżi li Qed Jiżviluppaw Politika u Prijoritajiet għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp tal-UE. [7] Id-dokument tal-Kunsill 9696/02. [8] Il-paragrafi 80 u 81 tal-Kunsens Ewropew dwar l-Iżvilupp (ĠU C 46, 24.2.2006), l-ilma (flimkien mal-enerġija) huwa inkluż fost id-disa’ oqsma ta’ prijorità għall-politika tal-UE għall-iżvilupp. [9] Il-Fondi Ewropej għall-Iżvilupp (FEŻ) għall-pajjiżi AKP u, għall-qafas finanzjarju għall-2007-2013, l-Istrument tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp għall-Asja u l-Amerika Latina, u l-Istrument għall-Politika Ewropea tal-Viċinat għall-pajjiżi tal-viċinat. [10] F’konformità mal-pożizzjoni tal-Kummissjoni kif espressa fil-COM(2002) 132 finali, l-approċċ strateġiku għall-aċċess sostenibbli għal u l-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma jintegra kwistjonijiet settorjali u trasversali u jkopri l-aspetti kollha tas-sostenibbiltà. Is-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali. [11] Pipelines antiki tad-distribuzzjoni tal-ilma u sorsi tal-ilma mhux protetti biżżejjed huma fost il-fatturi li jikkontribwixxu b’mod aktar sinifikanti għall-kontaminazzjoni tal-ilma pprovdut. Anki fejn il-faċilitajiet ikunu ġodda, jekk is-sistemi ta’ distibuzzjoni permezz tal-pajpijiet ma jintużawx il-proċessi ta’ trasport u ħżin tal-ilma fid-djar jżidu mar-riskju tal-kontaminazzjoni tiegħu. [12] Ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill dwar il-Ġestjoni tal-Ilma fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw: Politika u prijoritajiet għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp tal-UE (9696/02 tas- 7 ta’ Ġunju 2002), il-paragrafu 7. [13] Għalkemm sa issa għadha ma ġietx koperta fid-dikjarazzjonijiet tal-iżvilupp tal-politika tal-UE dwar l-ilma u s-sanità, l-użu ta’ taħlita ta’ tariffi, taxxi u – għall-investiment tal-kapital – trasferimenti ("it-3T") huwa diskuss, pereżempju, f’Il-Ġestjoni tal-Ilma għal Kulħadd (Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi, 2009). [14] Il-linji gwida tal-Kummissjoni għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp fil-qasam tar-riżorsi tal-ilma (1998, aġġornati fl-2008) u sett ta’ linji gwida għall-10 eżerċizzju ta’ programmar tal-FEŻ (Ir-Rwol tal-Ilma u s-Sanità fil-Kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millennju). [15] Skont il-paragrafu 6.1.1 tal-Gwida Prattika għall-Proċeduri ta’ Kuntratti għall-azzjonijiet esterni tal-UE (l-edizzjoni ta’ Jannar 2012), għotja hija kontribuzzjoni finanzjarja diretta, permezz ta’ donazzjoni, mill-baġit tal-UE jew il-FEŻ, għall-finanzjament ta’: - azzjoni intenzjonata biex tgħin jinkiseb objettiv li jifforma parti minn politika tal-Unjoni Ewropea; - jew il-funzjonament ta’ korp li jsegwi għan ta’ interess Ewropew ġenerali jew ikollu objettiv li jifforma parti minn politika tal-Unjoni Ewropea. [16] Is-sistema ta’ Monitoraġġ Orjentata Lejn ir-Riżultati (ROM) tal-Kummissjoni kienet stabbilita fis-sena 2000 sabiex tipprovdi informazzjoni ta’ rispons esterna, oġġettiva u imparzjali dwar il-prestazzjoni tal-proġetti u l-programmi ta’ għajnuna ffinanzjati mill-UE. ROM hija parti miċ-ċiklu globali tal-assigurazzjoni tal-kwalità ta’ EuropeAid li jibda bit-tfassil ta’ proġetti u jintemm wara l-implimentazzjoni tagħhom. Hija tagħti rakkomandazzjonijiet għal azzjonijiet waqt li l-proġetti jkunu għaddejjin. [17] Il-monitoraġġ ex-post ġeneralment jinbeda fi żmien sentejn wara l-ikkompletar tal-proġett. -------------------------------------------------- ANNESS I ILMA U SANITÀ (PAJJIŻI TAS-SUB-SAĦARA): AMMONTI KKUNTRATTATI 2001–10 Żona li tibbenefika mill-azzjoni | Ikkuntrattati (EUR) | Programmi ġeografiċi | EUWF (Id-Disa’ FEŻ) [1] | Total | il-Możambik | 50937409,24 | 37018074,60 | 87955483,84 | il-Burkina Faso [2] | 59080872,33 | 7125461,00 | 66206333,33 | it-Tanżanija | 38059850,98 | 27852366,00 | 65912216,98 | in-Niġerja | 61930227,68 | 3416645,95 | 65346873,63 | il-Lesoto | 34779134,56 | 10000000,00 | 44779134,56 | il-Benin [2] | 24225786,83 | 19863828,00 | 44089614,83 | il-Gana | 37998463,78 | 2764826,00 | 40763289,78 | l-Etjopja | - | 39947063,39 | 39947063,39 | il-Mawrizju [2] | 38945583,78 | - | 38945583,78 | ir-Rwanda | 29957191,50 | 8573355,25 | 38530546,75 | l-Angola | 32026905,70 | 5018240,00 | 37045145,70 | l-Uganda | 8017687,04 | 28107637,00 | 36125324,04 | il-Côte d’Ivoire | 34664325,20 | 1400001,00 | 36064326,20 | il-Kenja | 2995171,46 | 30462679,60 | 33457851,06 | il-Madagaskar | - | 30400952,00 | 30400952,00 | il-Mali | 19910603,30 | 9451714,00 | 29362317,30 | iċ-Ċad | 19099441,52 | 675000,00 | 19774441,52 | il-Malawi | 4725,00 | 17619266,75 | 17623991,75 | iż-Żambja | 3025570,00 | 13546210,00 | 16571780,00 | is-Senegal | 1221044,55 | 14350685,37 | 15571729,92 | in-Niġer | 1608065,01 | 9491300,64 | 11099365,65 | in-Namibja | 6183029,77 | 4641954,00 | 10824983,77 | Ġibuti | 9448628,25 | - | 9448628,25 | il-Kongo (ir-Repubblika Demokratika ta’) | 77174,00 | 8303900,00 | 8381074,00 | iż-Żimbabwe | - | 7860277,62 | 7860277,62 | il-Kap Verde | 6398887,39 | 609351,00 | 7008238,39 | il-Gambja | 6398797,59 | - | 6398797,59 | il-Mawritanja | 2556626,03 | 3092556,00 | 5649182,03 | il-Ginea Konakri | 1824749,33 | 2563390,00 | 4388139,33 | il-Majott | 4267566,78 | - | 4267566,78 | is-Sjerra Leone | - | 3792465,00 | 3792465,00 | San Tome | 2511626,65 | 1032898,00 | 3544524,65 | il-Ginea Ekwatorjali | 3493422,26 | - | 3493422,26 | il-Botswana | 3350467,76 | - | 3350467,76 | l-Eritrea | - | 2979328,75 | 2979328,75 | ir-Repubblika Ċentru-Afrikana | 172136,00 | 2648430,01 | 2820566,01 | is-Seychelles | 2814129,34 | - | 2814129,34 | il-Gabon | 2752488,51 | - | 2752488,51 | il-Kamerun | - | 2679034,95 | 2679034,95 | il-Burundi | - | 2569826,25 | 2569826,25 | is-Sudan | - | 2153914,00 | 2153914,00 | il-Komoros | - | 2136805,16 | 2136805,16 | il-Ginea-Bissaw | 87206,94 | 1754270,90 | 1841477,84 | is-Somalja | - | 1337428,00 | 1337428,00 | it-Togo | - | 1056742,00 | 1056742,00 | is-Sważiland | - | 629867,00 | 629867,00 | Pajjiżi varji | 2850188,63 | 31037242,25 | 33887430,88 | EUWF oħrajn: | | Inizjattiva Afrikana għall-Ilma | - | 20000000,00 | 20000000,00 | Inizjattiva għall-Baċir tan-Nil | - | 19458290,62 | 19458290,62 | Komunitajiet rurali fin-Nofsinhar tas-Sudan | - | 8000000,00 | 8000000,00 | Infrastruttura għas-Sħubija Afrika-UE | - | 7986026,00 | 7986026,00 | Oħrajn (programmi ġeografiċi): | | Reġjun SADC | 647456,00 | - | 647456,00 | Reġjun IGAD | 139331,00 | - | 139331,00 | Total | 554461971,69 | 455409304,06 | 1009871275,75 | [1] Fil-perjodu kkunsidrat, l-ammonti kkuntrattati taħt it-Tieni Faċilità tal-Ilma (l-Għaxar FEŻ) ma qabżux EUR 400000. Skont l-informazzjoni fil-CRIS, ġew ikkuntrattati EUR 117-il miljun oħra fl-2011. [2] Iċ-ċifra tal-programmi ġeografiċi tinkludi għajnuna għall-appoġġ baġitarju settorjali kif ġej: EUR 38 miljun fil-każ tal-Burkina Faso, EUR 4,8 miljun fil-każ tal-Benin u EUR 37,4 miljun fil-każ tal-Mawrizju. -------------------------------------------------- ANNESS II POPOLAZZJONI LI QED TUŻA FAĊILITAJIET MHUX IMTEJBA TAS-SORSI TAL-ILMA U TAS-SANITÀ, F’PERSENTAĠĠ (KOPERTURA STMATA) Sors: Programm Konġunt ta’ Monitoraġġ tal-UNICEF/WHO, aġġornament ta’ Marzu 2010 (http://www.wssinfo.org/data-estimates/introduction). (%) | | Ilma | Sanità | Urbani | Rurali | Total | Urbani | Rurali | Total | l-Angola | 1990 | 70 | 60 | 64 | 42 | 94 | 75 | 2008 | 40 | 62 | 50 | 14 | 82 | 43 | il-Benin | 1990 | 28 | 53 | 44 | 86 | 99 | 95 | 2008 | 16 | 31 | 25 | 76 | 96 | 88 | il-Burkina Faso | 1990 | 27 | 64 | 59 | 72 | 98 | 94 | 2008 | 5 | 28 | 24 | 67 | 94 | 89 | il-Gana | 1990 | 16 | 63 | 46 | 89 | 96 | 93 | 2008 | 10 | 26 | 18 | 82 | 93 | 87 | in-Niġerja | 1990 | 21 | 70 | 53 | 61 | 64 | 63 | 2008 | 25 | 58 | 42 | 64 | 72 | 68 | it-Tanżanija | 1990 | 6 | 54 | 45 | 73 | 77 | 76 | 2008 | 20 | 55 | 46 | 68 | 79 | 76 | -------------------------------------------------- ANNESS III LISTA TA’ PROĠETTI U PROGRAMMI VVERIFIKATI Intervent | Sors ta’ finanzjament | Modalità ta’ implimentazzjoni | Spiża (EUR miljun) | Kontribuzzjoni KE (EUR miljun) | L-Angola Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Tombwa | It-Tmien FEŻ | Proġetti awtonomi | 8,8 | 8,8 | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni suburbani tal-Luwanda | Id-Disa’ FEŻ | Proġetti awtonomi | 21,4 | 21,4 | Tnaqqis tal-mortalità fost it-tfal u żieda fl-attendenza fl-iskejjel permezz tat-titjib fl-aċċess għall-ilma u s-sanità f’żoni rurali tal-Angola | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Ftehim dwar kontribuzzjoni ma’ Organizzazzjoni Internazzjonali | 4,9 | 3,7 | Installazzjoni jew rinnovament ta’ sistema tal-provvista tal-ilma u promozzjoni ta’ iġjene u sanità bażika f’10 irħula fiż-żoni rurali tal-provinċja ta’ Uige | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Għotja għal azzjoni | 1,0 | 0,5 | Il-Benin Inizjattiva tal-ilma f’ċentri semiurbani (programm ta’ appoġġ baġitarju) | Id-Disa’ FEŻ | Appoġġ baġitarju settorjali | 15,7 | 4,8 | Provvista tal-ilma tax-xorb u s-sanità bażika f’200 lokalità vulnerabbli fil-Benin | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Ftehim dwar kontribuzzjoni ma’ Organizzazzjoni Internazzjonali | 2,2 | 1,2 | Ġestjoni integrata tal-ilma domestiku mill-Iżvilupp Assoċjattiv u tal-Kunsill fil-Majjistral tal-Benin | Baġit ġenerali tal-UE | Għotja għal azzjoni | 0,7 | 0,5 | Il-Burkina Faso Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Ouagadougou | It-Tmien FEŻ | Proġetti awtonomi | 202,6 | 30,0 | Programm solari reġjonali — Fażi II fil-Burkina Faso | It-Tmien FEŻ | Proġetti awtonomi | 14,2 | 13,2 | Awtoġestjoni tal-ilma tax-xorb u s-sanità fiż-żona rurali ta’ erba’ provinċji tal-Burkina Faso | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Għotja għal azzjoni | 1,2 | 0,9 | Riabilitazzjoni u esplojtazzjoni tas-sistema taż-żamma tal-ilma f’Zibako | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Għotja għal azzjoni | 0,4 | 0,1 | Il-Gana Provvista tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni Rurali fir-Reġjun tat-Tramuntana | It-Tmien FEŻ | Proġetti awtonomi | 12,2 | 12,2 | Approċċ Integrat għall-Eradikazzjoni tad-Dudu tal-Ginea (Guinea Worm) permezz tal-Provvista tal-Ilma, is-Sanità u l-Iġjene fir-reġjun tat-Tramuntana, il-Gana | Id-Disa’ FEŻ | Ftehim dwar kontribuzzjoni ma’ Organizzazzjoni Internazzjonali | 20,0 | 15,0 | Is-Sitt Programm ta’ Mikroproġetti, il-Gana | Id-Disa’ FEŻ | Proġetti awtonomi | 20,2 | 20,2 | Tisħiħ tas-Servizzi tal-Ilma, is-Sanità u l-Promozzjoni tal-Iġjene fil-Gana | Baġit ġenerali tal-UE | Għotja għal azzjoni | 1,3 | 0,9 | Provvista sostenibbli tal-ilma, is-sanità u l-promozzjoni tal-iġjene lil komunitajiet rurali u urbani, foqra u neqsin mill-kumditajiet essenzjali fil-Gana | Baġit ġenerali tal-UE | Għotja għal azzjoni | 2,0 | 0,7 | In-Niġerja Programm tal-Provvista tal-Ilma u s-Sanità fi Bliet Żgħar | Is-Seba’ FEŻ | Proġetti awtonomi | 19,1 | 7,2 | Għeluq tad-distakk: Titjib tal-provvista tal-ilma u s-sanità għal bliet żgħar fin-Niġerja | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Għotja għal azzjoni | 3,9 | 2,9 | Proġett tal-Provvista Statali li Taqsam ix-Xmajjar tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni Rurali | Baġit ġenerali tal-UE | Għotja għal azzjoni | 0,9 | 0,7 | It-Tanżanija Programm tal-Provvista tal-Ilma Ċentri Reġjonali Fażi I | It-TmienFEŻ | Proġetti awtonomi | 44,8 | 33,6 | Programm tal-Provvista tal-Ilma Ċentri Reġjonali Fażi II | Id-Disa’ FEŻ | Proġetti awtonomi | 50,2 | 38,3 | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għal 14-il raħal fid-Distrett ta’ Njombe | Id-Disa’ FEŻ – Faċilità tal-Ilma | Għotja għal azzjoni | 2,5 | 1,6 | Il-Programm ta’ Kilolo għall-Iżvilupp Sostenibbli | Baġit ġenerali tal-UE | Għotja għal azzjoni | 0,5 | 0,4 | -------------------------------------------------- ANNESS IV VALUTAZZJONI TAL-PROĠETTI VVERIFIKATI Iva | Dgħufijiet minuri | Dgħufijiet serji | Le | Evidenza insuffiċjenti | M/A | | Il-proġetti taw riżultati | It-tagħmir jaħdem tajjeb u huwa mantenut | Il-livell ta’ tħaddim jissodisfa l-ħtiġijiet tal-benefiċjarji | Id-dħul mit-tariffi jkopri l-ispejjeż operazzjonali | L-entitajiet li jmexxu l-faċilitajiet għandhom kapaċità suffiċjenti | Ilma | Sanità | Ilma | Sanità | L-Angola | Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Tombwa | | M/A | | M/A | | | | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni suburbani tal-Luwanda | | | | | | | | Tnaqqis tal-mortalità fost it-tfal u żieda fl-attendenza fl-iskejjel permezz tat-titjib fl-aċċess għall-ilma u s-sanità f’żoni rurali tal-Angola | | | | | | | | Installazzjoni jew rinnovament ta’ sistema tal-provvista tal-ilma u promozzjoni ta’ iġjene u sanità bażika f’10 irħula fiż-żoni rurali tal-provinċja ta’ Uige | | | | | | | | Il-Benin | Inizjattiva tal-ilma f’ċentri semiurbani (programm ta’ appoġġ għall-baġit) | | M/A | | M/A | | | | Provvista tal-ilma tax-xorb u s-sanità bażika f’200 lokalità vulnerabbli fil-Benin | | | | | | | | Ġestjoni integrata tal-ilma domestiku mill-Iżvilupp Assoċjattiv u tal-Kunsill fil-Majjistral tal-Benin | | | | | | | | Il-Burkina Faso | Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Ouagadougou | | | | M/A | | | | Programm solari reġjonali — Fażi II fil-Burkina Faso | | M/A | | M/A | | | | Awtoġestjoni tal-ilma tax-xorb u s-sanità fiż-żona rurali ta’ erba’ provinċji tal-Burkina Faso | | M/A | | M/A | | | | Riabilitazzjoni u esplojtazzjoni tas-sistema taż-żamma tal-ilma f’Zibako | | M/A | | M/A | | | | Il-Gana | Provvista tal-Ilma u s-Sanità rurali fir-Reġjun tat-Tramuntana | | | | | | | | Approċċ Integrat għall-Eradikazzjoni tad-Dudu tal-Ginea (Guinea Worm) permezz tal-Provvista tal-Ilma, is-Sanità u l-Iġjene fir-Reġjun tat-Tramuntana, il-Gana | | | | | | | | Is-Sitt Programm ta’ Mikroproġetti, il-Gana | | | | | | | | Tisħiħ tas-Servizzi tal-Ilma, is-Sanità u l-Promozzjoni tal-Iġjene fil-Gana | | | | | | | | Provvista sostenibbli tal-ilma, is-sanità u l-promozzjoni tal-iġjene lil komunitajiet rurali u urbani, foqra u neqsin mill-kumditajiet essenzjali fil-Gana | | | | | | | | In-Niġerja | Programm tal-Provvista tal-Ilma u s-Sanità fi Bliet Żgħar | | | | | | | | Għeluq tad-distakk: titjib tal-provvista tal-ilma u s-sanità għal bliet żgħar fin-Niġerja | | | | | | | | Proġett tal-Provvista Statali li Taqsam ix-Xmajjar tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni Rurali, in-Niġerja | | | | | | | | It-Tanżanija | Programm tal-Provvista tal-Ilma, Ċentri Reġjonali Fażi I | | M/A | | M/A | | | | Programm tal-Provvista tal-Ilma, Ċentri Reġjonali Fażi II | | | | | | | | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għal 14-il raħal fid-Distrett ta’ Njombe | | | | | | | | Il-Programm ta’ Kilolo għall-Iżvilupp Sostenibbli | | | | | | | | -------------------------------------------------- ANNESS V EVALWAZZJONIJIET FINALI Proġett | Pajjiż benefiċjarji | Data ta’ tlestija | Data tal-evalwazzjoni finali | Osservazzjonijiet | Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Tombwa | l-Angola | 30.6.2009 | - | Saż-żien tal-verifika t-termini ta’ referenza għall-evalwazzjoni finali kienu qed jitħejjew | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għaż-Żoni Suburbani tal-Luwanda | l-Angola | 30.6.2009 | - | L-evalwazzjoni finali hija ppjanata li ssir matul l-ewwel tliet xhur tal-2012 | Tnaqqis tal-mortalità fost it-tfal u żieda fl-aċċess għall-ilma u s-sanità f’żoni rurali tal-Angola | l-Angola | 12.2009 | - | Missjoni ROM ex-post saret f’Marzu–April 2011 | Installazzjoni jew rinnovament ta’ sistema tal-provvista tal-ilma u promozzjoni ta’ iġjene u sanità bażika f’għaxar irħula fiż-żoni rurali tal-provinċja ta’ Uige | l-Angola | 31.5.2009 | - | Ma kinitx prevista evalwazzjoni finali | Inizjattiva tal-ilma f’ċentri semiurbani (programm ta’ appoġġ għall-baġit) | il-Benin | 12.2011 | - | Saż-żmien tal-verifika l-proġett kien għadu għaddej | Provvista tal-ilma tax-xorb u s-sanità bażika f’200 lokalità vulnerabbli fil-Benin | il-Benin | 8.2011 | - | Saż-żmien tal-verifika ma kintix saret evalwazzjoni finali | Ġestjoni integrata tal-ilma domestiku mill-Iżvilupp Assoċjattiv u tal-Kunsill fil-Majjistral tal-Benin | il-Benin | 2.2009 | Jannar 2009 | | Provvista tal-ilma tax-xorb fil-belt ta’ Ouagadougou | il-Burkina Faso | 31.6.2010 | - | Saż-żmien tal-verifika l-evalwazzjoni finali kienet għadha ma saritx | Programm solari reġjonali — Fażi II fil-Burkina Faso | il-Burkina Faso | 30.9.2010 | Marzu 2009 | | Awtoġestjoni tal-ilma tax-xorb u s-sanità fiż-żona rurali ta’ erba’ provinċji tal-Burkina Faso | il-Burkina Faso | 29.6.2009 | Lulju 2009 | | Riabilitazzjoni u esplojtazzjoni tas-sistema taż-żamma tal-ilma f’Zibako | il-Burkina Faso | 30.6.2008 | - | Ma saritx evalwazzjoni finali | Provvista tal-ilma tax-xorb u s-sanità għaż-żoni rurali fir-Reġjun tat-Tramuntana | il-Gana | 31.10.2007 | Frar 2008 | | Approċċ Integrat għall-Eradikazzjoni tad-Dudu tal-Ginea (Guinea Worm) permezz tal-Provvista tal-Ilma, is-Sanità u l-Iġjene fir-Reġjun tat-Tramuntana, il-Gana | il-Gana | 5.6.2011 | - | Saż-żmien tal-verifika ma kintix saret evalwazzjoni finali | Is-Sitt Programm ta’ Mikroproġetti | il-Gana | 30.6.2009 | Jannar 2010 | | Tisħiħ tas-Servizzi tal-Ilma, is-Sanità u l-Promozzjoni tal-Iġjene fil-Gana | il-Gana | 1.4.2005 | - | Ma saritx evalwazzjoni finali | Provvista Sostenibbli tal-Ilma, is-Sanità u l-Promozzjoni tal-Iġjene lil Komunitajiet Rurali u Urbani, foqra u Neqsin mill-Kumditajiet Essenzjali il-Gana | il-Gana | 31.3.2009 | - | Ma saritx evalwazzjoni finali | Programm tal-Provvista tal-Ilma u s-Sanità fi Bliet Żgħar (STWSSP) | in-Niġerja | 31.12.2008 | Mejju 2009 | Missjoni ROM ex-post saret f’Lulju 2010 | Għeluq tad-distakk: titjib tal-provvista tal-ilma u tas-sanità għal bliet żgħar fin-Niġerja | in-Niġerja | 13.9.2012 (ippjanat) | - | Saż-żmien tal-verifika l-proġett kien għadu għaddej | Provvista Statali li Taqsam ix-Xmajjar tal-Ilma u s-Sanità għaż-żoni Rurali | in-Niġerja | 31.12.2010 | Jannar–Frar 2011 | | Programm tal-Provvista tal-Ilma Ċentri Reġjonali Fażi I | it-Tanżanija | 31.12.2009 | Settembru 2009 | | Programm tal-Provvista tal-Ilma Ċentri Reġjonali Fażi II | it-Tanżanija | 31.12.2011 (ippjanat) | - | Saż-żmien tal-verifika l-proġett kien għadu għaddej | Il-Programm ta’ Kilolo għall-Iżvilupp Sostenibbli | it-Tanżanija | 30.6.2007 | 2005–2008 | Saru tliet żjarat lill-proġett mill-evalwaturi f’Novembru 2005, Marzu 2007 u Mejju 2008 | Provvista tal-Ilma u s-Sanità għal 14-il raħal fid-Distrett ta’ Njombe | it-Tanżanija | 31.12.2009 | Diċembru 2009 | | --------------------------------------------------