[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 5.7.2010 KUMM(2010)355 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Eżerċizzju ta' sorveljanza tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni"Lejn suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust sal-2020" SEG(2010)807 INTRODUZZJONI Dan ir-rapport kien adottat mill-Kummissjoni bħala parti mill-eżerċizzju ta' sorveljanza tas-suq tal-konsumaturi varat fil-bidu tal-2009 fil-kuntest tax-xogħlijiet ta' sorveljanza tas-swieq li saru wara l-Komunikazzjoni "Suq Uniku għall-Ewropa tas-seklu 21" tal-2007[1]. Is-suq tal-konsumaturi kien magħżul biex ikun is-suġġett ta' dan l-eżerċizzju ta' sorveljanza b'kunsiderazzjoni għall-importanza ta' dan is-settur għal diversi oqsma tal-Unjoni Ewropea (4.2% tal-Prodott Gross Domestiku tal-UE, 17.4 miljuni ta' impjegati u 20% tal-SMEs Ewropej[2]), u speċjalment minħabba r-rabtiet mill-qrib li għandu ma' għadd ta' attivitajiet ekonomiċi kemm upstream kif ukoll downstream fil-katina tal-produzzjoni. Is-suq tal-konsumaturi għandu diversi forom (ħwienet, kummerċ elettroniku, swieq miftuħa...), formati (minn ħwienet żgħar sa hypermarkets), prodotti (tal-ikel, mhux tal-ikel, mediċini bil-preskrizzjoni u mingħajr preskrizzjoni...), strutturi legali (indipendenti, franchises, gruppi integrati...), lokalitajiet (urbani/rurali, ċentri tal-bliet/periferiji....). L-analiżi żviluppata f'dan ir-rapport tinkorpora l-varjanti kollha b'enfasi partikolari fuq il-predominanza tal-bejgħ ta' oġġetti tal-ikel, b'kunsiderazzjoni għall-piż ekonomiku tiegħu[3]. Din il-kumplessità ma tistax tkun ridotta għal sempliċi dikotomija "ħwienet żgħar/supermarkets". Filfatt, l-istrateġija tal-gruppi l-kbar f'dawn l-aħħar snin kienet dominata minn diversifikazzjoni, minn ħanut kummerċjali żgħir fil-kwartier jew fil-villaġġ għal hypermarket, u dan permezz ta' ħwienet ta' daqs medju bħas-supermarkets jew id-discount stores". F'din ir-rapport it-terminu "suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni" se jintuża biex ifisser is-suq tal-konsumaturi. Dan ir-rapport u d-dokument ta' ħidma tas-servizzi tal-Kummissjoni li jakkumpanjawh, jindirizzaw għall-ewwel darba, abbażi ta' analiżi li saret, il-problemi li jaffettwaw jew li jistgħu jaffettwaw, mill-perspettiva tas-suq intern, il-prestazzjonijiet ekonomiċi, soċjali jew ambjentali (pereżempju f'termini ta' innovazzjoni, kompetittività, produttività, impjieg, ta' kontribuzzjoni għall-ġlieda kontra l-faqar u l-inklużjoni soċjali – speċjalment il-persuni b'diżabbiltà – u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima kif ukoll f'termini ta' responsabbiltà etika u soċjali) tal-intrapriżi attivi fis-settur tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni[4]. L-identifikazzjoni tal-problemi msemmija f'dan ir-rapport hija bbażata fuq il-kunsiderazzjoni ta' objettivi ekonomiċi u politiċi differenti assenjati lis-suq intern biex jikkontribwixxi għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklussiv fl-Unjoni. Fid-dawl ta' dawn il-konklużjonijiet, il-Kummissjoni se tiddefinixxi, għat-tieni darba u fil-kuntest tal-varar mill-ġdid tas-suq intern imħabbar fl-Istrateġija għall-Ewropa tal-2020[5], il-miżuri li jistgħu jkunu kkunsidrati bil-ħsieb li s-suq intern jiffunzjona aħjar f'dan is-settur, fir-rigward tal-osservazzjoni tal-prinċipji tas-sussidjarjetà u tal-proporzjonalità, kif ukoll fir-rigward ta' objettivi bażiċi oħra segwiti mill-Unjoni Ewropea. Dan ifisser li l-intrapriżi attivi fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni fl-UE jkunu jistgħu jużaw bl-aħjar mod il-libertajiet tas-suq intern, bil-ħsieb li jinkoraġġixxu l-iżvilupp tas-servizz tagħhom favur l-innovazzjoni, l-osservazzjoni tal-objettivi ta' koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, il-protezzjoni tal-ħaddiema, il-konsumaturi u l-ambjent. Suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni intelliġenti, sostenibbli u inklussivi, minn issa 'l quddiem magħruf bħala "ġust" jista' jikkontribwixxi direttament għas-suċċess tal-Istrateġija għall-Ewropa tal-2020. IN-NATURA TRASVERSALI TAS-SUQ TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI Is-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni huwa l-ħolqa bejn l-attivitajiet ekonomiċi upstream u downstream, fattur li jagħtih irwol ewlieni fl-ekonomija Ewropea. Fis-swieq downstream, il-kummerċjanti jinteraġixxu mal-konsumaturi. Minħabba li s-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni jikkundizzjona l-aċċess għal għażla wiesgħa ta' prodotti, fosthom il-prodotti bażiċi, l-iffunzjonar ta' dan is-suq għandu impatt dirett fuq il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini. Bis-saħħa tas-servizz mogħti lill-kummerċjanti, ħafna konsumaturi għandhom aċċess lokali għall-prodotti li ġejjin minn Stati Membri oħra u pajjiżi terzi u jistgħu jibbenefikaw konkretament mis-suq intern Il-kummerċjanti jistgħu jsiru l-mutur tal-mudelli tal-iżvilupp sostenibbli, permezz tar-reazzjoni tagħhom għall-attitudnijiet tal-konsumaturi u l-interazzjoni li għandhom magħhom. Fis-swieq upstream, il-kummerċjanti jinteraġixxu ħafna b'mod transkonfinali ma' diversi parteċipanti ewlenin b'mod partikolari grossisti u fornituri, impjegati, servizzi tal-proprjetà kummerċjali, kumpaniji tat-trasport, kumpaniji tal-loġistika, fornituri ta' servizzi ta' pagamenti, aġenziji tal-pubbliċità u l-kummerċjalizzazzjoni, aġenziji tas-sigurtà, fornituri tal-enerġija, kolletturi u riċiklaturi tal-iskart. L-iżvilupp kollu li jikkaratterizza l-iffunzjonar ta' dan is-settur għandu neċessarjament impatt fuq attivitajiet ekonomiċi oħra u l-parteċipanti ewlenin rispettivi tagħhom. Il-politika kollha mmirata biex twieġeb għal problema identifikata għandha għalhekk tikkunsidra n-natura trasversali tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni u tikkunsidra t-tipi differenti tal-impatt li se jkollha tul il-katina kollha. Il-politika għandha tikkunsidra l-bilanċi differenti li għandhom jintlaħqu bejn l-objettivi ekonomiċi u politiċi differenti assenjati lis-suq intern. ŻVILUPP FIS-SUQ TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI LI KELLU IMPATTI ESTERNI SINIFIKANTI L-immodernizzar tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni wara s-snin sittin permezz tas-supermarkets, ikkontribwixxa b'mod sinifikanti għall-ġlieda kontra l-inflazzjoni. Huwa offra lill-konsumaturi, saħansitra f'perjodu ta' kriżi ekonomika, għażla vasta ta' prodotti u prezzijiet kompettivi, filwaqt li ppermettilhom jallokaw mill-ġdid parti dejjem tikber tad-dħul tagħhom, tradizzjonalment użata biex ikunu moqdija r-rekwiżiti bażiċi tal-ħajja, għall-konsum ta' firxa dejjem iktar wiesgħa ta' oġġetti u servizzi u b'hekk minħabba dan kienu stimulati l-innovazzjoni u t-tkabbir ekonomiku. Ir-riċerka u l-benefiċċji tal-ekonomiji ta' skala kienu l-mutur wara t-trasformazzjoni tal-mudelli ekonomiċi kummerċjali moderni. Il-konċentrazzjoni tal-fruntieri tas-suq intern flimkien mal-integrazzjoni vertikali, taw lil ċerti distributuri poter sinifikanti ta' negozjar li jippermettilhom jinnegozjaw prezzijiet irħas. Dan il-poter ta' negozjar, min-naħa l-oħra ġġenera l-konsolidazzjoni Ewropea tas-setturi tal-fornituri industrijali l-kbar, tal-loġistika jew tal-proprjetà kummerċjali li jfittxu flessibbiltà u poter ta' negozjar ekwivalenti fil-ktajjen ta' forniment rispettivi bħala reazzjoni għall-esiġenzi tad-distributuri. Minkejja li fl-aħħar għaxar snin is-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni rreġistra tkabbir tal-produttività iktar bil-mod milli fl-Istati Uniti, l-iżvilupp u l-mewġiet ta' integrazzjoni orizzontali u vertikali tagħhom ikkontribwew għal żieda fl-effikaċja tas-settur kummerċjali u għal tnaqqis fil-prezzijiet. Barra minn hekk, iż-żieda fil-kompetizzjoni, speċjalment minħabba ż-żieda tad-discount stores Ewropej u ta' ditti ta' distributuri irħas, saħħet din it-tendenza, li mingħajr waqfien qed timbotta lid-distributuri biex isiru dejjem aktar effikaċi sabiex inaqqsu l-erożjoni tal-marġini tagħhom. Għalkemm din it-tendenza żiedet il-kompetizzjoni, il-pressjoni fuq il-marġini u l-kompetittività tal-katina ekonomika, dan ma sarx mingħajr żvantaġġi għall-ħwienet żgħar indipendenti, għall-awtoritajiet lokali, għall-produtturi agrikoli żgħar, għall-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, għall-impjegati u għall-konsumaturi iżolati u żvantaġġati. Xi drabi kellha impatti negattivi fuq l-objettivi tal-ħarsien tal-ambjent, tal-koeżjoni soċjali u territorjali li qed tipprova tilħaq l-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, mill-analiżi li saret jidher li l-prestazzjoni ekonomika tas-settur ma laħqitx il-potenzjal sħiħ tagħha fl-Unjoni, b'mod partikolari mill-perspettiva tas-suq intern. Dan ir-rapport u d-dokument ta' ħidma tas-servizzi tal-Kummissjoni li jakkumpanjah jenfasizzaw il-problemi differenti li kienu identifikati li jfixxklu jew li jistgħu jfixxklu l-aħjar prestazzjoni tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni fis-suq intern, mill-perspettiva rispettiva ta' parteċipanti differenti fil-katina upstream u downstream tad-distribuzzjoni li huma l-konsumaturi, il-kummerċjanti u d-distributuri, il-fornituri, l-impjegati u l-ġenerazzjonijiet futuri. SUQ INTERN TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI IKTAR EFFIKAċI U ġUST GħALL-KONSUMATURI. Suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust għall-konsumaturi Ewropej għandu joffrilhom fil-post ta' residenza tagħhom, l-aċċess għall-ikbar għażla possibbli ta' kummerċjanti u prodotti ta' kwalità bi prezz kompetittiv u li jintlaħaq minn kulħadd, skont l-objettivi ta' tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużivi tal-UE. Għandu joffri wkoll aċċess għal informazzjoni affidabbli, trasparenti u kumparabbli dwar l-offerti kummerċjali fl-UE li tippermettilhom jagħmlu l-iktar għażla infurmata u li tiżgura li se jibbenefikaw mid-drittijiet tagħhom, irrispettivament mill-post tax-xiri fl-UE. L-analiżi li saret ippermettiet li jkunu identifikati l-problemi li ġejjin: L-ewwel tħassib jirrigwarda l-aċċessibbiltà u l-għażla tal-ħwienet. Il-prossimità ta' ħwienet ta' oġġetti u servizzi bażiċi, b'mod partikolari l-ħwienet tal-ikel, hija ta' importanza dejjem tikber għall-persuni anzjani (17 % tal-popolazzjoni tal-UE diġà għandha 64 sena jew iktar) u għall-persuni b'diżabbiltà (15 % tal-popolazzjoni tal-UE), dawk emarġinati jew li jgħixu f'inħawi ftit li xejn ippopolati, u għad-9% taċ-ċittadini tal-UE li ma għandhomx il-mezzi biex ikollhom karozza[6]. Barra minn hekk, in-neċessità li ż-żoni rurali jinżammu ħajjin, fattur li jikkontribwixxu għalih il-ħwienet lokali, u li jkun limitat l-użu tal-karozzi għal raġunijiet ambjentali, ikomplu jagħmlu din il-kwistjoni dejjem iktar importanti. Madankollu, l-għadd ta' ħwienet tal-ikel żgħar lokali (li jħaddmu inqas minn 10 impjegati) naqas bi 3.7 % bejn l-2004 u l-2009. Din it-tendenza qed tinħass ukoll f'setturi oħra tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni minħabba l-polarizzazzjoni dejjem tikber tal-ħwienet fiċ-ċentri tal-bliet jew fiż-żoni kummerċjali mibnija fil-periferiji. Barra minn hekk, stħarriġiet[7] li saru fost il-konsumaturi juru li ċ-ċittadini tal-bliet li għandhom inqas minn 10 000 abitant, huma inqas sodisfatti mill-medja bl-għażla ta' ħwienet li għandhom aċċess għalihom. Dan l-iżvilupp jissuġġerixxi li minkejja d-diversi inizjattivi tal-Istati Membri biex jikkontrollaw l-ispazju kummerċjali, in-nuqqas ta' konsistenza f'dan il-qasam qed jiżdied għalkemm it-tendenza riċenti li s-supermarkets il-kbar ikollhom ħwienet żgħar fil-bliet u ż-żoni rurali, sa ċertu punt, qed tnaqqas xi ftit dan l-iżvilupp. Il-kummerċ elettroniku jista' jgħin biex ikunu affaċċjati l-impatti negattivi ta' dawn it-tendenzi u biex tinżamm il-pressjoni fuq il-prezzijiet kemm fil-kummerċ elettroniku kif ukoll fil-ħwienet, iżda kumplessivament, l-ammont totali ta' bejgħ tiegħu huwa baxx: huwa ma jaqbiżx it-2 % tal-bejgħ nazzjonali lill-konsumaturi ħlief f'erba' Stati Membri[8] u l-bejgħ onlajn fis-settur tal-ikel huwa saħansitra iktar limitat. Il-mezzi biex titjieb l-aċċessibbiltà tal-ħwienet u biex ikun iffaċilitat l-iżvilupp tal-kummerċ elettroniku fl-UE huma mistoqsijiet ewlenin. Diġà ġie varat studju fil-fond dwar is-suq u dwar id-differenzi fil-prezzijiet fis-suq elettroniku. L-analiżi wriet ukoll l-eżistenza ta' diskrepanzi kbar fil-prezzijiet fis-suq intern, fattur li jissuġġerixxi li s-suq intern għadu frammentat. Pereżempju l-prezzijiet tal-prodotti tal-ikel u tax-xorb mhux alkoħoliku huma, fil-medja, 28.4 % ogħla fil-Belġju milli fil-Pajjiżi l-Baxxi[9]. Għal ċertu prodotti mediċinali ta' kuljum li bħalissa jinbiegħu mingħajr preskrizzjoni, din id-differenza fil-prezz tista' tilħaq anke proporzjon minn wieħed sa ħamsa[10]. Fis-settur tal-ħwejjeġ, jista' jkun sorprendenti l-fatt li l-prezzijiet tal-ħwejjeġ fl-Irlanda, Franza u fir-Renju Unit huma irħas mill-medja tal-UE, filwaqt li fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, il-prezzijiet huma ogħla mill-medja[11]. Diversi fatturi bħad-differenzi fid-dħul medju tal-familji u fir-rata tat-taxxa fuq il-valur miżjud, jispjegaw ċerti diverġenzi fil-prezzijiet. Fatturi oħra marbuta mad-dinamika tas-swieq, il-qafas regolatorju jew il-prattiki kummerċjali bħal-limitazzjonijiet territorjali tal-forniment jew l-ostakoli għall-kummerċ parallel għandhom[12] sehem ukoll. In-natura u l-piż rispettiv tal-fatturi li jispjegaw dawn id-differenzi fil-prezzijiet għad iridu jkunu ppreċiżati. Barra minn hekk, informazzjoni aħjar għall-konsumaturi dwar l-offerti kummerċjali proposti lil hinn miż-żona abitwali tax-xiri tagħhom, inkluż fuq livell transkonfinali, tista' tikkontribwixxi għat-tnaqqis ta' dawn id-differenzi. Awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni u assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi setgħu juru kif il-kummerċjanti japplikaw prezzijiet differenti bejn iż-żoni lokali skont il-livell ta' kompetizzjoni li jkun hemm[13]. In-nuqqas ta' sodisfazzjon tal-konsumaturi rigward id-disponibbiltà ta' sorsi ta' informazzjoni komparattiva indipendenti dwar l-offerti kummerċjali, isaħħu din l-analiżi. Jista' jkun li waħda mill-kawżi ta' din is-sitwazzjoni hija, hawnhekk ukoll, in-nuqqas ta' żvilupp tas-servizzi li jwasslu lill-klijenti informazzjoni trasparenti, aċċessibbli, komparabbli u ta' kwalità dwar l-offerti kummerċjali lil hinn mis-suq lokali u nazzjonali tagħhom, speċjalment fil-kummerċ onlajn. Id-diffikultajiet marbuta mal-prestazzjoni ta' dawn is-servizzi, kemm jekk huma komunikazzjonijiet kummerċjali kif ukoll jekk huma servizzi ta' informazzjoni indipendenti, huma punt ewlieni fl-analiżi ta' dawn in-nuqqasijiet fil-funzjonament. SUQ INTERN TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI IKTAR EFFIKAċI U ġUST GħALL-KUMMERċJANTI. Suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust fl-UE għandu jippermetti lill-kummerċjanti kompetittivi, irrispettivament mid-daqs tagħhom, li jeżistu flimkien fis-suq u li jiżviluppaw l-attività tagħhom, b'mod partikolari permezz tal-iżvilupp ta' strateġiji innovattivi, effikaċi u sostenibbli, speċjalment fuq livell transkonfinali. L-analiżi li saret sal-lum ippermettiet l-identifikazzjoni ta' sensiela ta' problemi li jxekklu t-twettiq sħiħ tal-potenzjal tas-settur kummerċjali fl-UE. L-ewwel nett, ir-restrizzjonijiet qawwija mad-dħul fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni, jibqgħu preokkupazzjoni kbira minħabba li jillimitaw il-kompetizzjoni lokali u jostakolaw it-twettiq tas-suq intern għall-kummerċ. Ċertu restrizzjonijiet, bħal pereżempju l-projbizzjoni tal-ftuħ abbażi tal-impatt potenzjali fuq il-kummerċjanti kompetituri, bħalissa jinsabu fil-proċess li jiġu eliminati bl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi[14]. Madankollu, l-oqfsa nazzjonali, reġjonali u lokali tal-urbaniżmu kummerċjali li bħalissa huma frammentati flimkien mar-regoli differenti dwar is-sjieda tal-proprjetà u s-suq Ewropew tal-proprjetà immobbli kummerċjali, li jistgħu jwasslu għal nuqqas ta' funzjonament fil-livell lokali, huma fatturi oħra li jistgħu jiddiswadu lill-parteċipanti milli jidħlu f'ċerti swieq. Fiż-żoni fuq il-fruntieri, li fihom jgħixu madwar 35 % taċ-ċittadini tal-UE[15], nuqqas ta' koordinazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali jista' jwassal għal distorzjonijiet tal-kompetizzjoni. Ċertu Stati Membri żviluppaw prattiki tajbin li jistgħu jkunu applikati fi Stati Membri oħra. Għandhom ikunu kkunsidrati l-interessi rilevati kollha, b'mod partikolari l-bżonn li jkunu rikonċiljati l-interessi tal-kumpaniji tad-distribuzzjoni mal-ħarsien tal-ambjent jew l-ippjanar tal-użu tal-art (pereżempju billi jkun żgurat aċċess għall-ħwienet li jbiegħu prodotti u servizzi bażiċi). It-tieni nett, f'ċertu każijiet, il-kummerċjanti jsemmu l-eżistenza ta' ostakoli li jxekkluhom milli jfornu lill-intrapriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra. Din is-sitwazzjoni tista' tkun spjegata permezz tad-deċiżjoni min-naħa ta' produttur li jalloka l-klijenti lid-diversi sussidjarji tiegħu skont il-pożizzjoni ġeografika tagħhom (deċiżjoni intragrupp). Tista' tkun ukoll ir-riżultat ta' kundizzjonijiet kuntrattwali imposti mill-produtturi fuq il-klijenti grossisti tagħhom jew id-distributuri. Jekk ikun stabbilit, dan il-fenomenu jista' jispjega d-differenzi fil-prezz transkonfinali msemmija iktar 'il fuq. Il-kapaċità tal-importazzjoni parallela hija aktar limitata bl-oqfsa regolamentarji nazzjonali differenti, fattur li jirriżulta pereżempju mill-esiġenzi lingwistiċi differenti relatati mat-tikkettar tal-oġġetti tal-ikel[16]. It-tielet nett, minkejja l-armonizzazzjoni Ewropea tar-regoli li jikkontrollaw il-prattiki kummerċjali mmirati għall-konsumaturi bħall-pubbliċità, il-kummerċjalizzazzjoni u l-prattiki promozzjonali[17], iż-żamma ta' ċertu regoli nazzjonali relatati mal-komunikazzjonijiet kummerċjali u b'mod partikolari l-promozzjonijiet tal-bejgħ, ixekklu l-iżvilupp ta' strateġiji effikaċi u potenzjalment transkonfinali ta' komunikazzjoni mid-distributuri l-kbar kif ukoll minn SMEs f'żoni konfinali, ta' kummerċ elettroniku, eċċ[18]. B'mod partikolari, il-bejgħ u l-bejgħ mill-ġdid b'telf huma ta' importanza partikolari għall-mudelli ekonomiċi ta' bejjiegħa bl-imnut li jbigħu prodotti li jservu ħafna, speċjalment it-tessuti. Madankollu, jidher li r-regolamenti nazzjonali differenti li jimponu restrizzjonijiet fuq il-bejgħ b'telf, bl-għan li jipproteġu lill-bejjiegħa bl-imnut żgħar, mhux dejjem kienu effikaċi. Barra minn hekk, restrizzjonijiet differenti fuq il-perjodi ta' skont kienu kritikati minħabba li jwasslu għal kompetizzjoni inġusta bejn reġjuni fuq il-fruntieri. Problemi oħra identifikati jinkludu n-nuqqas persistenti ta' suq intern kompetittiv biżżejjed għas-sistemi tal-ħlas, il-bżonn ta' aċċess għal sistema loġistika iktar effikaċi u l-koeżistenza ta' oqfsa regolatorji differenti kemm għal franchises- li jistgħu jxekklu l-iżvilupp ta' netwerks tax-xiri għall-kummerċjanti żgħar – kif ukoll f'termini ta' drittijiet tal-konsumatur, il-ħinijiet tal-ftuħ tal-ħwienet , u l-ġbir u r-riċiklaġġ tal-iskart. SUQ INTERN TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI IKTAR EFFIKAċI U ġUST GħALL-FORNITURI. Suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust għall-fornituri għandu jippermettilhom li jbigħu prodotti kompetittivi f'termini ta' prezz, kwalità, u/jew innovattivi u f'ammonti suffiċjenti biex jagħmlu l-investimenti tagħhom vijabbli. Għandu jipprovdi lill-fornituri l-informazzjoni dwar it-talbiet tal-konsumaturi, fattur li għandu jħeġġiġhom jadattaw l-offerti tagħhom biex ikollhom reazzjoni aħjar għall-iżvilupp tal-bżonnijiet u t-tendenzi, speċjalment prodotti iktar etiċi. Għalhekk, is-suq intern għandu jippermetti l-promozzjoni ta' ekonomija iktar ekoloġika u kompetittiva bbażata fuq innovazzjoni iktar effikaċi fl-użu tar-riżorsi, filwaqt li tinkoraġġixxi l-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali. L-analiżi identifikat żewġ problemi li qed jostakolaw tranżizzjoni lejn suq iktar effikaċi u ġust tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni għall-fornituri. L-ewwel nett, it-tensjonijiet li jikkaratterizzaw ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn l-intrapriżi, sakemm dawn jibqgħu jeżistu, jistgħu jtellfu l-kapaċità tal-fornituri li jagħmlu qligħ biżżejjed li jrendi l-attivitajiet tagħhom vijabbli u li jagħmlu l-investimenti neċessarji fl-innovazzjoni. Ċertu esiġenzi kuntrattwali applikati direttament mill-kummerċjanti jew mill-ħwienet kummerċjali kbar fuq il-fornituri tagħhom jew mill-fornituri fuq il-produtturi primarji, f'ċertu ċirkustanzi jistgħu jkunu kkunsidrati bħal inġusti u li jistgħu jillimitaw it-tkabbir u anke l-vijabbiltà ta' ċertu intrapriżi kompetittivi. F'ċertu ċirkustanzi, l-ineffikaċitajiet strutturali tal-intermedjarji fil-katina tal-forniment ta' prodotti tal-ikel jistgħu jikkontribwixxu għat-trażmissjoni asimettrika u għar-riġidità tal-prezzijiet kif ukoll għall-kundizzjonijiet kuntrattwali inġusti fuq il-produtturi primarji[19]. Barra minn hekk, protezzjoni insuffiċjenti tal-innovazzjonijiet fil-produzzjoni ta' oġġetti industrijali ta' marka kontra prattiki inġusti bħall-ikkupjar servili, jista' jxekkel l-innovazzjoni f'dan is-settur. Minkejja li jeżistu leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar il-prattiki kuntrattwali żleali bejn l-intrapriżi, dawn ivarjaw ħafna skont l-Istati Membri, fattur li jista' joħloq ostakoli għas-suq intern, distorsjoni tal-kompetizzjoni jew ir-riskju li sempliċiment ikunu evitati. F'kull każ, l-effikaċità ta' dawn ir-regolamenti ħafna drabi hija limitata mill-biża' ta' miżuri ta' retaljazzjoni jekk l-eventwalità tal-ksur tar-regolamenti jkun denunċjat. Ir-relazzjonijiet bejn il-parteċipanti ewlenin fil-katina ta' forniment, li xi drabi jistgħu jkunu inġusti, huma problema politika li għaliha l-Forum dwar il-katina ta' forniment ta' prodotti tal-ikel[20] għandu l-intenzjoni li jsib soluzzjoni preliminari. L-applikazzjoni tar-regoli ta' kompetizzjoni sabiex ikunu miġġielda l-prattiki antikompetittivi li jistgħu jaffettwaw l-iffunzjonar tajjeb tal-katina ta' forniment għad-detriment tal-konsumaturi, u sabiex ikunu żgurati kundizzjonijiet ta' kompetizzjoni ġusti bejn l-operaturi ekonomiċi kollha fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni, hija wkoll element importanti. It-tieni nett, għalkemm it-tkabbir ta' sistemi li jiggarantixxu ċertu livell ta' kwalità tal-prodott, b'mod partikolari f'termini soċjali u ambjentali huwa żvilupp milqugħ, il-kopertura nazzjonali spissa tagħhom, il-proliferazzjoni, in-nuqqas ta' trasparenza u l-ispejjeż għall-komparabbiltà u l-implimentazzjoni tagħhom, ifisser li b'mod partikolari l-SMEs, mhux dejjem jifilħu l-ispejjeż assoċjati magħhom. In-nuqqas ta' qafas ta' referenza indipendenti li jippermetti iktar trasparenza u kumparabbiltà bejn is-sistemi ta' kwalità differenti għall-prodotti u s-servizzi, b'mod partikolari l-kriterji soċjali u ambjentali tagħhom, huma għalhekk problemi ewlenin għat-twettiq tal-potenzjal tas-suq intern. SUQ INTERN TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI IKTAR EFFIKAċI U ġUST GħALL-IMPJEGATI. Suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni aktar effikaċi u ġust għall-impjegati għandu jtejjeb il-produttività u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Is-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni, minbarra li huwa wieħed mill-iktar setturi li jħaddmu nies fl-ekonomija tal-UE, ħafna drabi huwa l-bieb għas-suq tax-xogħol għaż-żgħażagħ (30% tal-impjegati f'dan is-settur għandhom inqas minn 30 sena) għandhom ftit jew xejn kwalifiki. Huwa kkaratterizzat ukoll minn ħafna xogħol part-time (30 % tal-forza tax-xogħol). Ta' min wieħed jinnota li dan huwa s-settur li jħaddem l-aktar nisa (60 %)[21]. Madankollu, l-analiżi turi li suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni ġust u effikaċi għadu mhux żviluppat biżżejjed għall-impjegati għal erba' raġunijiet. L-ewwel nett, minkejja l-istandards minimi definiti fil-leġiżlazzjoni Ewropea, id-dritt għax-xogħol ivarja ħafna minn Stat Membru għal ieħor. Din id-differenza hija msaħħa fl-istess Stat Membru minħabba l-eżistenza ta' ftehimiet kollettivi li jvarjaw ħafna skont it-tip ta' ħanut, il-fergħa ta' attività jew in-numru u t-tip ta' impjegati koperti. Din is-sitwazzjoni tiġġenera mudelli ekonomiċi differenti fil-kummerċ. Il-parteċipanti ġodda li jidħlu ħafna drabi jadattaw il-mudell ekonomiku tagħhom sabiex ikunu jistgħu jikkompetu ma' parteċipanti stabbiliti. Il-kompetizzjoni għolja fil-prezzijiet li ġeneralment tikkaratterizza s-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni tfisser li jeżistu sitwazzjonijiet fejn is-salarji jkunu taħt pressjoni u s-sigħat tax-xogħol ftit ikunu kompatibbli mal-organizzazzjoni tal-ħajja personali. Madankollu, ċertu kummerċjanti jaffaċċjaw il-kompetizzjoni filwaqt li joffru kundizzjonijiet tax-xogħol tajba, djalogu soċjali kostruttiv u taħriġ sabiex il-persunal tagħhom jibqgħu leali u effiċjenti fir-relazzjonijiet mal-klijent. It-tieni problema hija marbuta mal-eżistenza ta' ekonomija informali li, għalkemm diffiċli li titkejjel, għandha impatt negattiv fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni u speċjalment fl-intrapriżi żgħar u l-mikrointrapriżi, fejn il-kontroll tal-osservazzjoni tal-leġiżlazzjoni u tal-ftehimiet kollettivi huwa iktar diffiċli. Jekk huma leġittimu li jkun żgurat li l-burokrazija għal dan it-tip ta' intrapriżi hija minima, bl-istess mod jeħtieġ li jkun żgurat li l-intrapriżi ma jabbużawx mill-kundizzjonijiet tax-xogħol, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda l-ħarsien tas-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol. It-tielet nett u quddiem din id-diversità tal-kundizzjonijiet tax-xogħol f'dan is-settur, il-konsumatur ħafna drabi jkollu biss ftit informazzjoni dwar il-prestazzjoni tal-kummerċjant f'termini ta' responsabbiltà soċjali. Għalhekk, il-konsumatur ma jkunx f'pożizzjoni li jagħmel għażla infurmata dwar minn fejn għandu jixtri. Fl-aħħar nett, filwaqt li l-kapaċità tas-settur li jassorbi impjegati ftit li xejn ikkwalifikati, ħafna darbi hija enfasizzata bħala pożittiva, min-naħa l-oħra huwa aktar diffiċli għal dan is-settur biex jadatta malajr għal soluzzjonijiet teknoloġiċi ġodda. In-nuqqas ta' kompetenza fl-użu ta' teknoloġiji tal-informazzjoni u ta' komunikazzjoni, inaqqas il-prestazzjoni tas-settur f'termini ta' produttività. L-importanza tal-SMEs fis-settur tista' wkoll tagħmilha diffiċli li jkun hemm investiment biżżejjed fl-edukazzjoni kontinwa. It-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-ġlieda kontra l-ekonomija informali u ż-żamma tal-livelli tal-impjieg u tal-kompetittività billi jkunu approssimati aħjar il-bżonnijiet tal-kummerċjanti u l-ħiliet tal-impjegati, huma għalhekk sfidi ewlenin. SUQ INTERN TAL-KONSUMATURI U D-DISTRIBUZZJONI IKTAR EFFIKAċI U ġUST GħALL-ġENERAZZJONIJIET FUTURI. Suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust għall-ġenerazzjonijiet futuri għandu jqis b'mod sħiħ ukoll l-impatti ambjentali tiegħu. Huwa għandu jippermetti li jkun hemm għażla importanti ta' prodotti li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent u/jew prodotti tal-kummerċ ġust, li jippermettu wkoll lill-intrapriżi etiċi, inklużi dawk ta' pajjiżi terzi, li jkollhom aċċess għas-suq intern. Għandu jenfasizza wkoll inqas konsum tal-enerġija, loġistika u sistemi tal-ġbir tal-iskart u tar-riċiklaġġ effikaċi. Il-kompetizzjoni għandu jkollha effett mhux biss fuq fatturi ekonomiċi iżda wkoll fuq kriterji ta' prestazzjoni soċjali, etiċi u ambjentali. Is-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni għalhekk għandu impatt ambjentali konsistenti, kemm minħabba l-attività tagħhom kif ukoll minħabba l-ivjaġġar tal-konsumaturi li huma jiġġeneraw. Barra minn hekk huwa settur li juża ħafna enerġija minħabba bżonnijiet ta' dawl fil-ħwienet, u bżonnijiet ta' refriġerazzjoni u tagħmir ta' tisħin/tkessiħ tal-arja eċċ. Is-settur jiġġenera u jirkupra ammonti kbar ta' skart (materjal pubbliċitarju, imballaġġ, skart tal-ikel, prodotti tal-elettriku u prodotti elettroniċi). L-insuffiċjenzi u d-diverġenzi fis-sistemi tal-ġbir u r-riċiklaġġ tal-iskart huma problema. Dan is-settur jikkontribwixxi wkoll għall-volum tat-traffiku kummerċjali. Il-parti kbira tat-trasport tal-oġġetti għall-bejgħ għada ssir permezz tat-trasport fit-toroq, minkejja l-bidu ta' diversifikazzjoni (permezz tax-xmajjar u l-ferroviji). Barra minn hekk, in-nuqqas ta' effikaċità fit-trasport u l-kunsinna ta' prodotti fiċ-ċentri urbani għandu impatt negattiv fuq il-konġestjoni tat-traffiku fil-bliet, fuq it-tniġġiż tal-arja u l-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini. Il-kunsinna ta' prodotti fiċ-ċentri urbani hija ostakolu kbir għall-iżvilupp sostenibbli tas-settur kummerċjali. Il-Kummissjoni se teżamina fir-rigward tal-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-kompetenzi rispettivi tal-Unjoni Ewropea, tal-Istati Membri kif ukoll tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, kif politika integrata tista' tkun żviluppata billi tinkludi l-pjanifikazzjoni tal-infrastrutturi ta' mobbiltà urbana inklużi l-użu ta' sistemi ta' trasport intelliġenti (ITS) u ta' vetturi b'teknoloġija innovattiva adattata għall-bżonnijiet u l-limitazzjonijiet urbani. Barra minn hekk, sa ftit ilu, l-impatt ambjentali tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni bħall-ispejjeż marbutin mal-emissjonijiet tas-CO2 kkawżati mil-loġistika tal-attività, ma għandhomx ikunu integrati kollha fl-ispejjeż. Ċerti distributuri issa qed jippruvaw jilħqu, xi drabi permezz ta' miżuri ta' inċentiv, xi wħud mill-objettivi msemmija billi jnaqqsu l-impatt estern tal-attivitajiet tagħhom. In-nuqqas ta' regoli komuni u ta' metodu ta' analiżi fuq livell Ewropew taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti li jippermettu li jitkejjel l-impatt ambjentali tagħhom, huwa problema. Dwar l-aħħar punt, koordinazzjoni insuffiċjenti fil-livell Ewropew tal-inizjattivi nazzjonali, toħloq ir-riskju ta' frammentazzjoni tas-suq intern[22]. KONKLUżJONIJIET U L-PASSI LI JMISS Dan ir-rapport identifika abbażi ta' analiżi importanti li saret mill-Kummissjoni b'konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati kollha, għadd ta' problemi li għandhom jew li jista' jkollhom impatt dirett fuq il-prestazzjonijiet tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni kemm minn perspettiva ekonomika kif ukoll minn dik soċjali u ambjentali u li s-soluzzjoni tagħhom jista' jkollha rwol importanti fuq il-kapaċità tas-settur li jagħmel tranżizzjoni lejn suq intern iktar effikaċi u ġust tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni. 1) Il-problemi li ġejjin kienu identifikati bħala li jaffettwaw jew li jistgħu jaffettwaw il-prestazzjoni tad-distributuri f'termini ta' aċċessibbiltà (nuqqas ta' koerenza ġeografika bejn il-lokalitajiet tal-ħwienet, tad-djar u tat-trasport) taċ-ċittadini kollha tal-UE għal offerti kummerċjali varjati, kompetittivi u li jirrispettaw ir-rekwiżiti tal-iżvilupp sostenibbli: – Nuqqas ta' effikaċità u diversità tar-regoli dwar l-urbaniżmu kummerċjali kif ukoll il-funzjonament ħażin tal-proprjetà immobbli kummerċjali, li jaffettwaw l-istabbiliment ta' distributuri u l-aċċessibbiltà tal-ħwienet għall-konsumaturi. – Żvilupp insuffiċjenti tal-kummerċ elettroniku fis-suq intern b'riżultat ta' sensiela ta' ostakoli (servizzi postali transkonfinali, metodi ta' ħlas u tħaddim ħażin tas-sistemi ta' kumpens, eċċ.). – Żvilupp insuffiċjenti tal-komunikazzjonijiet kummerċjali u tas-servizzi ta' informazzjoni indipendenti (pereżempju, siti ta' tqabbil ta' prezzijiet fuq l-internet inklużi prezzijiet transkonfinali jew testi komparattivi tal-prodotti u s-servizzi) li jirriżultaw mid-diverġenzi persistenti tar-regoli nazzjonali dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi u dwar il-kompetizzjoni żleali u d-diffikultajiet ta' tqabbil tas-sistemi differenti tal-kwalità tal-prodotti u s-servizzi u tal-kriterji ambjentali u soċjali tagħhom. 2) Il-problemi li ġejjin kienu identifikati bħala li jaffettwaw jew li jistgħu jaffettwaw l-aħjar żvilupp ekonomiku tal-operaturi speċjalment il-kapaċitajiet ta' investiment u ta' innovazzjoni tagħhom, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda l-kwalità tal-prodotti u s-servizzi offruti: – Nuqqas ta' regoli jew ta' implimentazzjoni effikaċi tar-regoli li jikkontrollaw il-prattiki kummerċjali żleali u r-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-parteċipanti ewlenin differenti tal-katina ta' forniment. – Nuqqas ta' trasparenza tas-sistemi ta' kwalità u tad-diffikultajiet fl-użu transkonfinali tagħhom. 3) Il-problemi li ġejjin kienu identifikati li jaffettwaw il-kundizzjonijiet u l-produttività tax-xogħol, il-livell ta' impjieg u l-kompetittività fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni: – Id-differenzi fil-kundizzjonijiet tax-xogħol iġġenerati mid-diverġenzi fir-regoli tal-liġi tax-xogħol u l-ftehimiet kollettivi applikabbli għas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni. – L-impatt negattiv tal-ekonomija informali fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol. – Nuqqas ta' informazzjoni lill-konsumaturi dwar il-prestazzjonijiet soċjali tal-intrapriżi tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni. – Nuqqas ta' approssimazzjoni bejn il-bżonnijiet tal-intrapriżi u l-ħiliet tal-impjegati fis-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni. 4) Il-problemi li ġejjin kienu identifikati bħala li jistgħu jxekklu t-tranżizzjoni lejn suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar sostenibbli: – Konsum qawwi tal-enerġija, il-produzzjoni importanti tal-iskart, kontribut importanti għall-volum tat-traffiku kummerċjali u għall-konġestjoni tat-traffiku fil-bliet. – Kunsiderazzjoni insuffiċjenti tal-ispejjeż ambjentali fil-katina ta' forniment tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni (il-loġistika, l-effiċjenza tal-enerġija fil-ħwienet, il-kummerċjalizzazzjoni u l-komunikazzjonijiet...), b'mod partikolari n-nuqqas ta' miżuri ta' inċentivi suffiċjenti. – Nuqqas ta' metodu komuni tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-prodotti u s-servizzi mibjugħa, f'konformità mal-approċċ taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodott. Il-miżuri li jistgħu jwasslu għal reazzjonijiet xierqa għall-problemi identifikati hawn fuq u l-proġetti li jistgħu jinbdew fuq livell Ewropew, se jkunu preżentati f'Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-varar mill-ġdid tas-suq intern pjanat għall-ħarifa 2010. Minħabba n-natura trasversali tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni, il-miżuri proposti se jikkunsidraw b'mod sħiħ, kemm permezz tad-definizzjoni tagħhom kif ukoll permezz tal-koordinazzjoni li tikkaratterizza l-proċessi tal-adozzjoni tagħhom u permezz tal-modalitajiet ta' applikazzjoni tagħhom, l-objettivi differenti definiti fit-Trattati, b'rispett sħiħ għall-prinċipji tas-sussidjarjetà u tal-proporzjonalità. Il-Kummissjoni tistieden lill-partijiet interessati kollha biex jissottomettu r-reazzjonijiet tagħhom għal dan ir-rapport sal-10 ta' Settembru 2010 fl-indirizz li ġej: Id-DĠ għas-Suq Intern u s-Servizzi Il-Kummissjoni Ewropea 200, rue de la Loi 1049 Bruxelles jew bil-posta elettronika: MARKT-RETAIL@ec.europa.eu [1] COM(2007) 724 "Suq Uniku għall-Ewropa tas-Seklu 21". [2] Is-settur kummerċjali jinkludi 3 700 000 SME kontra 2 300 000 fis-settur industrijali, jiġifieri 63 % iktar. Il-Eurostat, l-SBS, 2005 u 2007 L-"Att dwar in-Negozji ż-Żgħar" għall-Ewropa (COM(2008)394 Finali) huwa element ewlieni tal-politika Ewropea favur l-SMEs. [3] Huwa jirrappreżenta madwar nofs il-bejgħ totali tas-suq tal-konsumaturi . Euromonitor International 2007. [4] L-eżempji tal-analiżi li jidhru fir-rapport jistgħu jinqraw fid-"Dokument ta' ħidma tas-servizzi tal-Kummissjoni dwar is-suq intern tal-bejgħ bl-imnut"[is-suq intern tal-konsumaturi], Ġunju 2010. [5] COM (2010) 2020 "EWROPA 2020 Strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklussiv". [6] Stqarrija għall-Midja tal-Eurostat 77/2009, 28 ta' Mejju 2009, Il-Kundizzjonijiet tal-Għejxien fl-UE. [7] Stħarriġ IPSOS dwar is-sodisfazzjoni tal-konsumaturi li sar għall-Kummissjoni Ewropea, 2008. [8] Euromonitor International 2007. [9] Għal aktar tagħrif dwar id-differenzi fil-prezzijiet tal-ikel fl-UE, ara b'mod partikolari l-Komunikazzjoni "Katina tal-provvista alimentari fl-Ewropa li taħdem aħjar ", COM(2009)591. [10] IMS health, Novembru 2009. [11] Eurostat Statistics in focus 50/2009. [12] Ara COM(2009)591 finali, imsemmija iktar 'il fuq. [13] UFC "Que Choisir" [X'għandi nagħżel?] 3 ta' April 2008 u r-Rapport tal-Kummissjoni tal-Kompetizzjoni tar-Renju Unit, 30 ta' April 2008. [14] Direttiva 2006/123/KE tat-12 ta' Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern. [15] Dokument ta' Ħidma tad-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali tal-Kummissjoni Ewropea, "Territorji li għandhom karatteristiċi ġeografiċi speċifiċi", Nru 02/2009. [16] Direttiva 2000/13/KE tal-20 ta’ Marzu 2000 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu ma' tikkettjar, preżentazzjoni u reklamar ta’ oġġetti tal-ikel. Ara wkoll il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-għoti ta’ informazzjoni fuq l-ikel lill-konsumaturi COM(2008)0040 finali, [17] Green Paper dwar il-komunikazzjonijiet kummerċjali fis-suq intern COM(1996)192 finali [18] Id-Direttiva 2005/29/KE tal-11 ta' Mejju 2005 dwar prattiċi [prattiki] kummerċjali żleali. [19] Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Il-prezzijiet tal-ikel fl-Ewropa COM/2008/0821 finali. [20] Skont il-proposta tal-Komunikazzjoni dwar "Katina tal-provvista alimentari fl-Ewropa li taħdem aħjar" COM (2009)591 finali. [21] Eurostat, Stħarriġ dwar il-Forza tax-Xogħol, 2007. [22] Il-Forum dwar id-Distribuzzjoni mwaqqaf mill-Kummissjoni Ewropea fl-2009 għandu l-għan li jnaqqas l-impatt ekoloġiku u li jxerred prattiki ambjentali tajbin fil-katina ta' forniment kummerċjali.