Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar pagi minimi adegwati fl-Unjoni Ewropea”

(COM (2020) 682 final — 2020/310(COD))

(2021/C 220/16)

Relaturi: Milena ANGELOVA u Cinzia DEL RIO

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 11.11.2020 Kunsill, 10.11.2020 Bażi legali Artikoli 153(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 11.3.2021 Adottata fil-plenarja 25.3.2021 Sessjoni plenarja Nru 559 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 155/100/20

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jappoġġja bis-sħiħ l-għan enfasizzat li l-Ewropa tmexxi l-perkors mill-fraġilità lejn vitalità ġdida billi toħloq opportunitajiet u prosperità billi tippromovi l-innovazzjoni, it-tkabbir sostenibbli u l-kompetizzjoni ġusta ( 1 ) , sabiex tistimula l-konverġenza ekonomika u soċjali ’l fuq. Il-KESE jaqbel mal-għanijiet ġenerali li jinkisbu pagi minimi adegwati u li jissaħħu s-sistemi ta’ negozjar kollettiv fl-UE, li x-xogħol irendi, li jiġi miġġieled il-faqar, u li jissaħħaħ ir-rwol tal-imsieħba soċjali u d-djalogu soċjali, f’konformità mas-sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali.

1.2. Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta se tikkontribwixxi għall-objettivi tal-Unjoni — jiġifieri li tippromovi l-benesseri tan-nies, tiżviluppa ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna (l-Artikolu 3 tat-TUE) u tippromovi kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol imtejba (l-Artikolu 151 tat-TFUE). Tittratta wkoll id-drittijiet minquxa fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, bħad-dritt tal-ħaddiema għal kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u xierqa (l-Artikolu 31), u hija konformi mal-Prinċipju 6 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR). Il-Kummissjoni Ewropea tirrimarka li ma fiha l-ebda miżura b’impatt dirett fuq il-livell tal-paga, u li għalhekk d-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 153(5) tat-TFUE huma rispettati bis-sħiħ.

1.3. Il-KESE jaqbel mal-għanijiet ġenerali tal-proposta u jistenna li din tkun imfassla bir-reqqa biex tirrispetta t-tradizzjonijiet, il-liġijiet u l-prattiki nazzjonali, u li fil-qafas tal-obbligi tagħha tħalli lok għal adattament għall-kuntest nazzjonali. Hemm fehmiet diverġenti fi ħdan il-KESE dwar xi elementi tal-bażi legali tal-proposta. Minkejja dawn id-differenzi fil-fehmiet, il-KESE jesprimi l-fehma tiegħu dwar ċerti kwistjonijiet inklużi fil-proposta tal-KE.

1.4. Ir-rwol tal-Istat li joħloq il-“kundizzjonijiet abilitanti” — kemm politiċi kif ukoll legali — billi jappoġġja u jirrispetta r-rwol tad-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv tat-trade unions u l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem — huwa rikonoxxut minn diversi istituzzjonijiet internazzjonali u mfakkar ukoll f’diversi Opinjonijiet tal-KESE. L-imsieħba soċjali għandhom ikunu awtonomi u l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem u t-trade unions għandhom jiġu protetti minn kwalunkwe forma ta’ restrizzjoni tad-dritt tagħhom li jorganizzaw, jirrappreżentaw jew jieħdu azzjoni kollettiva. Fl-istess ħin, il-KESE jerġa’ jtenni l-importanza ta’ azzjonijiet konġunti u programmi ta’ bini tal-kapaċitajiet fil-livell Ewropew u nazzjonali ġestiti direttament mill-imsieħba soċjali Ewropej u nazzjonali.

1.5. Il-KESE jappoġġja l-għan li tiżdied il-kopertura tan-negozjar kollettiv, skont il-liġijiet u l-prattiki nazzjonali u b’rispett sħiħ u f’konformità mad-diviżjoni tal-kompetenzi u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali. Il-KESE jaqbel mal-proposta li l-mira ta’ 70 % u jemmen li pjani ta’ azzjoni nazzjonali (l-Artikolu 4) jista’ jkollhom rwol kruċjali fil-konverġenza ’l fuq tal-pagi u fl-istabbiliment tal-aktar miżuri u mekkaniżmi adegwati għall-iffissar tal-pagi u għaż-żieda tal-kopertura fil-livell nazzjonali, kif ukoll sabiex titnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u d-diskrepanza fil-pagi abbażi tal-età, u jitnaqqsu l-inugwaljanzi u d-diskriminazzjoni, b’attenzjoni partikolari għaż-żgħażagħ. Il-KESE jirrakkomanda li kwalunkwe pjan ta’ azzjoni nazzjonali għandu jitfassal mill-imsieħba soċjali u jiġi miftiehem fi proċess tripartitiku.

1.6. Il-KESE jirrikonoxxi li f’pajjiżi fejn teżisti sistema awtoregolatorja ta’ negozjar kollettiv, li tiżgura livelli minimi ġusti u adegwati ta’ pagi, flimkien ma’ kundizzjonijiet tax-xogħol miftiehma oħrajn, għandu jiġi evitat kull intervent tal-Istat sabiex tiġi salvagwardjata/ippreservata sistema ta’ relazzjonijiet industrijali li taħdem sew, li waħidha tista’ tiggarantixxi l-ilħuq tal-għanijiet stabbiliti fid-Direttiva proposta.

1.7. Il-KESE jemmen li r-rappreżentattività tal-imsieħba soċjali hija fattur importanti, peress li tiggarantixxi l-mandat demokratiku tagħhom. Jeżistu kriterji differenti li jistgħu jirrappreżentaw prattiki tajba li għandhom jiġu kkunsidrati fil-livell nazzjonali skont il-liġijiet u l-prattiki nazzjonali. Hemm għadd ta’ fatturi/kriterji kumplessi li jistgħu jitqiesu meta tiġi vvalutata r-rappreżentattività tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali, filwaqt li jiġi kkunsidrat li dawn ivarjaw minn Stat Membru għal ieħor.

1.8. Il-KESE jappoġġja sistemi għall-iffissar tal-pagi żviluppati sew u sistemi ta’ protezzjoni soċjali li jiffunzjonaw tajjeb li jipprovdu xbieki ta’ sikurezza għal dawk fil-bżonn, kif ukoll miżuri oħra għall-prevenzjoni tal-faqar fost dawk li jaħdmu. Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta tistabbilixxi biss il-prinċipju ġenerali tal-adegwatezza tal-pagi — abbażi ta’ valuri ta’ referenza mhux vinkolanti stmati għal pagi medjani jew medji gross jew netti — u ma tinkludi l-ebda miżura speċifika jew dispożizzjoni dwar kif il-pagi għandhom jiġu stabbiliti fil-livell nazzjonali, peress li din tibqa’ kompetenza tal-Istati Membri waħidhom. Il-KESE jappoġġja l-istabbiliment ta’ indikaturi vinkolanti biex jiggwidaw lill-Istati Membri u lill-imsieħba soċjali fil-valutazzjoni tagħhom tal-adegwatezza tal-pagi minimi statutorji u fl-identifikazzjoni u l-introduzzjoni ta’ miżuri rilevanti fil-pjani ta’ azzjoni nazzjonali.

1.9. Il-KESE jinnota li l-Artikolu 9 tad-Direttiva jinkludi dispożizzjonijiet għall-ħaddiema impjegati fl-akkwist pubbliku u fis-sottokuntrattar, billi jistieden lill-Istati Membri jikkonformaw mal-pagi minimi fil-proġetti kollha tal-akkwist pubbliku. Il-KESE jtenni t-talba tiegħu biex il-kuntratti ta’ akkwist pubbliku jirrispettaw bis-sħiħ il-ftehimiet kollettivi u li jiġu sospiżi l-ftehimiet kummerċjali f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità mal-Konvenzjonijiet fundamentali u aġġornati tal-ILO.

1.10. Il-KESE jirrakkomanda li r-rapporti mressqa mill-Istati Membri jiġu eżaminati u vvalutati bl-involviment adegwat tal-imsieħba soċjali fil-Kumitat tal-Impjiegi (EMCO) u jista’ jinħoloq sottogrupp speċifiku għal dan il-għan — li jikkonsisti f’rappreżentanti tal-gvernijiet nazzjonali, organizzazzjonijiet nazzjonali u Ewropej tat-trade unions u ta’ min iħaddem u esperti maħtura mill-KE.

2. Kummenti ġenerali

2.1. Il-KESE jaqbel mal-għanijiet ġenerali li jinkisbu pagi minimi adegwati u li jissaħħu s-sistemi ta’ negozjar kollettiv fl-Unjoni Ewropea (UE), li x-xogħol irendi, li jiġi miġġieled il-faqar, u li jissaħħaħ ir-rwol tal-imsieħba soċjali u d-djalogu soċjali, f’konformità mas-sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali. Livell ta’ paga minima adattat tajjeb jikkontribwixxi biex jistimula d-domanda domestika u t-tkabbir ekonomiku u biex jiżviluppa ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna. Hemm diversi strumenti ta’ governanza li permezz tagħhom l-Unjoni Ewropea (UE) u l-Istati Membri jaħdmu flimkien biex jilħqu dawn l-għanijiet, fosthom is-Semestru Ewropew. L-involviment sħiħ strutturat u effettiv tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess kollu tas-Semestru fil-livell Ewropew u nazzjonali huwa kruċjali sabiex jiġu implimentati l-politiki ekonomiċi u soċjali.

2.2. Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta se tikkontribwixxi għall-objettivi tal-Unjoni — jiġifieri li tippromovi l-benesseri tal-popli, tiżviluppa ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna (l-Artikolu 3 tat-TUE) u tippromovi kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol imtejba (l-Artikolu 151 tat-TFUE). Tittratta wkoll id-drittijiet minquxa fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, bħad-dritt tal-ħaddiema għal kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u xierqa (l-Artikolu 31), u hija konformi mal-Prinċipju 6 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR). Il-Kummissjoni Ewropea tirrimarka li ma fiha l-ebda miżura b’impatt dirett fuq il-livell tal-paga, u li għalhekk d-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 153(5) tat-TFUE huma rispettati bis-sħiħ.

2.3. Hemm tħassib u fehmiet diverġenti fi ħdan il-KESE dwar elementi tal-bażi legali tal-proposta ( 2 ) iżda, minkejja dawn id-differenzi, f’din l-Opinjoni l-KESE jesprimi l-fehmiet tiegħu dwar ċerti kwistjonijiet inklużi fil-proposta tal-KE.

2.4. Il-KESE huwa mħasseb li l-proporzjon ta’ persuni li jaħdmu iżda li għadhom qed jiffaċċjaw il-faqar żdied minn 8,3 % tal-forza tax-xogħol totali tal-UE fl-2007 għal 9,4 % fl-2018, b’impatt sinifikanti fuq iż-żgħażagħ (28,1 % tal-ħaddiema ta’ età bejn is-16-il sena u l-24 sena huma f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali), in-nisa, il-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, persuni b’diżabbiltà u dawk li jinsabu fil-marġnijiet tas-suq tax-xogħol. Dawn il-gruppi għandhom impjiegi aktar prekarji u atipiċi b’pagi baxxi u b’inqas kopertura tal-protezzjoni soċjali, li se jkollhom impatt fuq is-sostenibbiltà tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali fuq perjodu ta’ żmien medju u twil. Għandhom jittieħdu azzjonijiet u jsiru riformi mmirati sabiex jiġi żgurat li l-gruppi emarġinati jkunu protetti b’mod suffiċjenti milli jgħixu fil-faqar ( 3 )

2.5. Il-KESE jirrakkomanda li jittieħdu azzjonijiet sabiex jiġi evitat ir-riskju ta’ nuqqas ta’ konformità, inkluż tkabbir mhux mixtieq fin-numru ta’ ħaddiema mhux iddikjarati, li jwassal għal kompetizzjoni inġusta u li dawn l-aspetti għandhom jiġu mmonitorjati u indirizzati mill-qrib fil-fażi tal-implimentazzjoni tal-proposta.

3. Kummenti speċifiċi

3.1. Perkorsi u Kundizzjonijiet Abilitanti għall-Promozzjoni tan-Negozjar Kollettiv dwar l-Iffissar tal-Pagi

3.1.1. Id-Direttiva proposta għandha l-għan li tiżgura li l-ħaddiema fl-UE jkunu protetti permezz ta’ pagi minimi adegwati li jippermettu għajxien deċenti kull fejn jaħdmu u li tippromovi negozjar kollettiv dwar l-iffissar tal-pagi u b’mod ġenerali dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol fl-Istati Membri kollha ( 4 ) . Il-KESE jistenna li l-proposta għal Direttiva titfassal bir-reqqa biex tirrispetta t-tradizzjonijiet nazzjonali stabbiliti f’dan il-qasam, u tħalli d-diskrezzjoni għall-adattament lill-kuntest domestiku fl-obbligi tagħha.

3.1.2. L-imsieħba soċjali Ewropej kemm-il darba talbu lill-istituzzjonijiet biex jippromovu jew joħolqu, fejn meħtieġ, kundizzjonijiet favorevoli u abilitanti għad-djalogu soċjali u biex in-negozjar kollettiv ikun effettiv u jirrispondi għall-isfidi attwali. Id-Dikjarazzjoni Kwadripartitika ( 5 ) “Bidu ġdid għal Djalogu Soċjali” u l-konklużjonijiet tal-Kunsill tas-16 ta’ Ġunju 2016 jitolbu lill-Istati Membri “jappoġġaw it-titjib tal-funzjonament u l-effettività tad-djalogu soċjali fil-livell nazzjonali, li jwassal għal negozjar kollettiv u joħloq spazju adatt għan-negozjati bejn is-sħab soċjali”.

3.1.3. Ir-rwol tal-Istat li joħloq il-“kundizzjonijiet abilitanti” — kemm politiċi kif ukoll legali — huwa rikonoxxut minn diversi istituzzjonijiet internazzjonali. “Il-KESE jirrikonoxxi li djalogu soċjali effettiv jrid jinkludi: imsieħba soċjali rappreżentattivi u leġittimi bl-għarfien, il-kapaċità teknika u l-aċċess f’waqtu għall-informazzjoni rilevanti għall-parteċipazzjoni; ir-rieda politika u l-impenn politiku li wieħed jidħol fi djalogu soċjali; ir-rispett għad-drittijiet fundamentali tal-awtonomija tal-imsieħba soċjali, il-libertà ta’ assoċjazzjoni u n-negozjar kollettiv, li għadhom fil-qalba tar-relazzjonijiet industrijali, u qafas legali u istituzzjonali li jippermetti l-appoġġ tal-proċessi ta’ djalogu soċjali ma’ istituzzjonijiet li jiffunzjonaw tajjeb” ( 6 ) . L-istudji juru li f’dawk il-pajjiżi fejn ir-rwol tan-negozjar kollettiv huwa rikonoxxut sew u appoġġjat u rispettat bis-sħiħ mill-Istat, ir-rati tal-qgħad huma aktar baxxi, il-produttività hija ogħla u l-konverġenza tal-pagi hija promossa ( 7 ) . Huwa importanti wkoll li r-riżultati tal-proċessi ta’ djalogu soċjali jagħtu riżultati tanġibbli kemm għall-ħaddiema kif ukoll għan-negozji.

3.1.4. L-azzjonijiet konġunti u l-programmi ta’ bini tal-kapaċitajiet fil-livell Ewropew u dak nazzjonali ġestiti direttament mill-imsieħba soċjali huma strument effettiv biex jissaħħu l-kapaċitajiet fil-qasam tad-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv tat-trade unions u l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem fejn dan huwa meħtieġ ( 8 ) . Il-KESE jirrakkomanda li programmi u azzjonijiet tal-bini tal-kapaċitajiet jiġu appoġġjati b’mod suffiċjenti u li r-riżultati tagħhom jiġu vvalutati sabiex jintlaħqu bl-aħjar mod l-objettivi previsti tagħhom.

3.1.5. Il-KESE jirrakkomanda li ċerti dispożizzjonijiet u kunċetti li jinsabu fil-proposta ( 9 ) jiġu fformulati b’mod aktar preċiż sabiex ma jkunx hemm lok għal inċertezzi u interpretazzjoni mill-QĠUE. Is-suġġett u l-kamp ta’ applikazzjoni fl-Artikoli 1 u 2 japplikaw għall-Istati Membri kollha, inklużi pajjiżi fejn teżisti sistema awtoregolatorja ta’ negozjar kollettiv.

3.1.6. Il-KESE jirrakkomanda li kwalunkwe pjan ta’ azzjoni nazzjonali li għandu l-għan li jippermetti l-promozzjoni tal-kopertura tan-negozjar kollettiv jitfassal mill-imsieħba soċjali u jiġi miftiehem fi proċess tripartitiku. Għandhom jitfasslu wkoll b’konformità sħiħa mal-prinċipji rikonoxxuti sew tal-libertà ta’ assoċjazzjoni u n-natura volontarja tan-negozjar kollettiv stabbiliti fil-konvenzjonijiet tal-ILO. Il-KESE japprezza l-approċċ bilanċjat stabbilit fl-Artikoli 1 u 3 tal-Konvenzjoni 131 tal-ILO dwar l-iffissar tal-paga minima ( 10 ) . Il-KESE jirrakkomanda li d-dispożizzjonijiet tal-Proposta għal Direttiva jirrispettaw il-prinċipji tal-Konvenzjonijiet 87, 98 u 154 tal-ILO sabiex tiġi salvagwardjata l-awtonomija tal-imsieħba soċjali, il-possibbiltajiet tagħhom li jirreklutaw membri u l-inċentivi u d-drittijiet li jinnegozjaw u jikkonkludu ftehimiet kollettivi.

3.1.7. Il-KESE jappoġġja l-għan li tiżdied il-kopertura tan-negozjar kollettiv, skont il-liġijiet u l-prattika nazzjonali u b’rispett sħiħ għad-diviżjoni tal-kompetenzi u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u l-konformità magħhom. F’dan ir-rigward, il-KESE jappoġġja l-promozzjoni tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali u jippromovi l-azzjonijiet konġunti tagħhom biex jimpenjaw ruħhom fin-negozjar kollettiv dwar l-iffissar tal-pagi, u biex iħeġġu negozjati kostruttivi, sinifikanti u informati dwar il-pagi ( 11 ) . L-Artikolu 4 jistabbilixxi r-rekwiżiti għall-intervent tal-gvern fit-tħejjija tal-oqfsa u l-pjani ta’ azzjoni, u l-KESE jinsisti li dan isir b’approċċ tripartitiku b’mod li jirrispetta l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u f’kooperazzjoni magħhom. F’xi Stati Membri, il-kopertura tal-ftehimiet kollettivi tiġi deċiża mill-imsieħba soċjali, filwaqt li fi Stati Membri oħra, il-liġi jew il-prattika komuni jipprevedu mekkaniżmi biex jiġu estiżi l-ftehimiet kollettivi u dawn id-differenzi għandhom jiġu rispettati. Il-KESE jaqbel mal-mira proposta ta’ 70 % u jemmen li l-pjani ta’ azzjoni nazzjonali, miftiehma u mfassla mal-imsieħba soċjali, jista’ jkollhom rwol kruċjali fil-konverġenza ’l fuq tal-pagi u fl-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ġusti għall-iffissar tal-pagi fil-livell nazzjonali, inkluż sabiex titnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u d-diskrepanza fil-pagi abbażi tal-età. Dawn se jippermettu wkoll li jitqiesu l-prattiki nazzjonali u li jittejbu s-sistemi, fejn meħtieġ. Tali pjani ta’ azzjoni għandhom jiġu implimentati, ivvalutati, rieżaminati u adattati b’mod adegwat sabiex gradwalment iżidu l-kopertura tan-negozjar kollettiv fuq terminu ta’ żmien medju. F’xi pajjiżi, il-mekkaniżmi ta’ estensjoni għall-ftehimiet kollettivi huma fis-seħħ u għandhom l-għan li jżidu l-kopertura tan-negozjar kollettiv. Madankollu, l-użu ta’ mekkaniżmi ta’ estensjoni huwa biss wieħed mill-modi kif wieħed jista’ jippromovi n-negozjar kollettiv u jżid il-kopertura, flimkien ma’ azzjonijiet konġunti u miżuri li jibnu l-kapaċità u li jipproteġu kontra t-tfixkil tat-trade unions, il-protezzjoni tad-drittijiet ta’ organizzazzjonijiet tat-trade unions u ta’ min iħaddem li jinnegozjaw kollettivament, l-istabbiliment ta’ kriterji ta’ rappreżentanza miftiehma u l-ġlieda kontra kull forma ta’ diskriminazzjoni, pereżempju. Dawn l-elementi u proposti mmirati għandhom jitqiesu fil-pjani ta’ azzjoni nazzjonali, flimkien ma’ inizjattivi oħra.

3.1.8. Madankollu, f’pajjiżi fejn teżisti sistema awtoregolatorja ta’ negozjar kollettiv, li tiżgura livelli minimi ġusti u adegwati ta’ pagi, flimkien ma’ kundizzjonijiet tax-xogħol miftiehma oħrajn, għandu jiġi evitat kull intervent tal-Istat sabiex tiġi salvagwardjata/ippreservata sistema ta’ relazzjonijiet industrijali li taħdem sew, li waħidha tista’ tiggarantixxi l-ilħuq tal-għanijiet stabbiliti fid-Direttiva proposta. F’dawn il-pajjiżi, fil-każ ta’ kopertura ta’ negozjar kollettiv li taqa’ taħt limitu speċifiku, il-pjani ta’ azzjoni nazzjonali għandhom jiġu l-ewwel nett mill-imsieħba soċjali u jintlaħaq qbil dwarhom minnhom.

3.2. Il-proposta tistabbilixxi approċċ differenzjat bejn l-Istati Membri bl-iffissar statutorju tal-pagi minimi u dawk bi ftehim kollettiv tal-iffissar tal-pagi. Klassifikazzjoni bħal din, anki jekk tintuża ħafna mill-OECD, mill-Eurofound u minn istituzzjonijiet oħrajn għal skopijiet akkademiċi u ta’ riċerka, tista’ tiġi kkontestata meta tintuża għall-fini ta’ kwalunkwe eżerċizzju relatat mal-iffissar tal-pagi — għal raġunijiet differenti, u waħda minnhom hija li f’xi Stati Membri fejn l-intervent tal-gvern huwa limitat għall-uffiċjalizzazzjoni ta’ ftehimiet innegozjati mill-imsieħba soċjali, il-paga minima mhijiex statutorja iżda konvenzjonali.

3.3. Negozjar Kollettiv — Definizzjonijiet u Kopertura

3.3.1. Il-KESE jenfasizza li n-negozjar kollettiv huwa l-aktar għodda effettiva biex jiġu stabbiliti pagi adegwati u adattati tajjeb, inklużi l-pagi minimi, li huma komponent essenzjali tal-ekonomija tas-suq soċjali. L-Artikolu 3 tal-proposta jinkludi xi definizzjonijiet li japplikaw għall-fini tad-Direttiva.

3.3.2. Il-KESE jemmen li r-rappreżentattività tal-imsieħba soċjali hija fattur importanti, peress li tiggarantixxi l-mandat demokratiku tagħhom. Jeżistu kriterji differenti li jistgħu jirrappreżentaw prattiki tajba li għandhom jiġu kkunsidrati fil-livell nazzjonali skont il-liġijiet u l-prattiki nazzjonali. Hemm għadd ta’ fatturi/kriterji kumplessi li jistgħu jitqiesu meta tiġi vvalutata r-rappreżentattività tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali, filwaqt li jiġi kkunsidrat li dawn ivarjaw fost l-Istati Membri: l-għadd ta’ membri u s-sinifikat tal-preżenza fit-territorju fil-livell nazzjonali; il-kapaċità li jimmobilizzaw il-membri tagħhom u jieħdu azzjoni; in-numru ta’ ftehimiet kollettivi ffirmati fil-livelli differenti (settur/kumpanija eċċ.); in-numru ta’ rappreżentanti eletti tat-trade unions jew ta’ min iħaddem; l-affiljazzjoni ma’ organizzazzjoni Ewropea tal-imsieħba soċjali (rikonoxxuta mill-KE); ir-rikonoxximent mill-gvern u l-preżenza fi strutturi jew korpi nazzjonali/settorjali bipartitiċi/tripartitiċi għall-iżvilupp sostenibbli, eċċ. Il-KESE jappella biex minflok it-terminu “organizzazzjonijiet tal-ħaddiema” jintuża “trade unions”, billi t-terminu “organizzazzjoni tal-ħaddiema” jista’ jwassal għal interpretazzjonijiet li jqarqu u jwassal biex in-negozjati jinfetħu għal forom ta’ gruppi ta’ interess tal-ħaddiema mhux rikonoxxuti jew anke “yellow” unions.

3.3.3. Il-KESE kemm-il darba stqarr li d-djalogu soċjali huwa parti integrali mill-mudell soċjali Ewropew. L-imsieħba soċjali għandhom ikunu awtonomi u l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem u tal-ħaddiema għandhom jiġu protetti minn kwalunkwe forma ta’ restrizzjoni tad-dritt tagħhom li jorganizzaw, jirrappreżentaw jew jieħdu azzjoni kollettiva. Dan huwa daqstant importanti għal min iħaddem u għat-trade unions.

3.3.4. L-Artikolu 7 tad-Direttiva jistabbilixxi dispożizzjonijiet dwar l-involviment u l-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali fir-rigward tad-determinazzjoni u l-aġġornament tal-pagi minimi statutorji. F’dawn l-aħħar snin, fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, inħarġu diversi rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi biex jitolbu l-Istati Membri biex jiżguraw involviment adegwat tal-imsieħba soċjali f’dan il-proċess. Fis-Semestru 2020-2021, 12-il Stat Membru rċevew rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li jindikaw il-ħtieġa li jiżdiedu l-involviment u s-sjieda tal-imsieħba soċjali fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet ( 12 )

4. Adegwatezza

4.1. data turi li kien hemm staġnar ġenerali tal-pagi u saħansitra deterjorament f’xi pajjiżi f’dawn l-aħħar snin. Il-KESE jenfasizza li n-negozjar kollettiv għandu rwol ewlieni sabiex il-paga minima tingħata protezzjoni adegwata. Il-pajjiżi b’kopertura għolja ta’ negozjar kollettiv għandhom it-tendenza li jkollhom proporzjon aktar baxx ta’ ħaddiema b’paga baxxa, pagi minimi ogħla meta mqabbla mal-paga medjana, u inqas inugwaljanza fil-pagi u pagi ogħla minn pajjiżi oħrajn Bħala riżultat tal-kriżijiet ekonomiċi u tal-pandemija attwali, id-turi li kien hemm staġnar ġenerali tal-pagi u saħansitra deterjorament f’xi pajjiżi f’dawn l-aħħar snin. Il-KESE jenfasizza li n-negozjar kollettiv għandu rwol ewlieni sabiex il-paga minima tingħata protezzjoni adegwata. Il-pajjiżi b’kopertura għolja ta’ negozjar kollettiv għandhom it-tendenza li jkollhom proporzjon aktar baxx ta’ ħaddiema b’paga baxxa, pagi minimi ogħla meta mqabbla mal-paga medjana, u inqas inugwaljanza fil-pagi u pagi ogħla minn pajjiżi oħrajn ( 13 )

4.2. Il-KESE jappoġġja sistemi għall-iffissar tal-pagi żviluppati sew u sistemi ta’ protezzjoni soċjali li jiffunzjonaw tajjeb li jipprovdu xbieki ta’ sikurezza għal dawk fil-bżonn, kif ukoll miżuri oħra għall-prevenzjoni tal-faqar fost dawk li jaħdmu. Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta tistabbilixxi biss il-prinċipju ġenerali tal-adegwatezza tal-pagi — abbażi ta’ valuri ta’ referenza mhux vinkolanti stmati għal pagi medjani jew medji grossi jew netti — u ma tinkludi l-ebda miżura speċifika jew dispożizzjoni dwar kif il-pagi għandhom jiġu stabbiliti fil-livell nazzjonali, peress li din tibqa’ kompetenza tal-Istati Membri waħidhom. Il-KESE jappoġġja l-istabbiliment ta’ indikaturi vinkolanti biex jiggwidaw lill-Istati Membri u lill-imsieħba soċjali fil-valutazzjoni tagħhom tal-adegwatezza tal-pagi minimi statutorji u fl-identifikazzjoni u l-introduzzjoni ta’ miżuri rilevanti fil-pjani ta’ azzjoni nazzjonali. Il-pagi huma fil-fatt stabbiliti mil-liġijiet nazzjonali li jipprovdu għal paga minima statutorja, fejn dawn jeżistu, jew permezz ta’ negozjar kollettiv. Fl-istess ħin, it-tneħħija ta’ aktar nies mill-faqar se tnaqqas in-nefqa pubblika għall-iskemi ta’ protezzjoni soċjali. Il-limiti tal-faqar u l-indikaturi tal-esklużjoni soċjali jintużaw fil-livell tal-UE għall-analiżi u l-ġbir komuni tad- data , iżda attwalment ma jeżisti l-ebda indikatur maqbul fil-livell tal-UE biex ikejjel f’termini assoluti l-ekwità u l-adegwatezza tal-pagi minimi, u l-proposta tħalli f’idejn l-Istati Membri biex jindirizzawhom fil-pjani nazzjonali.

4.3. Elementi importanti, bħall-kompetittività, il-produttività, l-iżvilupp ekonomiku skont is-settur, il-ġestjoni tal-ħiliet, proċessi ġodda ta’ produzzjoni minħabba l-introduzzjoni ta’ teknoloġija ġdida, id-diġitalizzazzjoni u l-organizzazzjoni tax-xogħol differenti u aktar flessibbli f’ċerti setturi produttivi għandhom jiġu kkunsidrati mill-imsieħba soċjali meta jistabbilixxu l-pagi permezz ta’ negozjar kollettiv skont il-liġi u l-prattika nazzjonali. Filwaqt li jenfasizza l-ħtieġa ta’ konverġenza ’l fuq tal-pagi, il-KESE jinnota li pagi ogħla jfissru wkoll żieda fil-konsum u għalhekk fid-domanda interna, b’impatt ekonomiku pożittiv, u ż-żieda fil-pagi twassal ukoll għal dħul ogħla għas-sigurtà soċjali u s-sistemi tat-taxxa. Dawn l-effetti jridu jiġu analizzati bir-reqqa.

4.4. Madankollu, id-Direttiva proposta għandha l-għan li tistabbilixxi limitu indikattiv fil-livell tal-UE bħala referenza għall-pagi minimi statutorji fil-pajjiżi fejn jeżistu. Meta jitqies li l-pagi huma ħlas għax-xogħol li jkun sar, jistgħu jiġu kkunsidrati wkoll fatturi oħra, bħal-linja tal-faqar, standard minimu tal-għajxien deċenti, l-għoli tal-ħajja ta’ kull pajjiż. Dawn l-elementi huma l-fatturi bażiċi ewlenin fl-istabbiliment tal-pagi minimi statutorji u kollettivi miftiehma fil-pajjiżi tal-UE. Għandha ssir distinzjoni ċara bejn l-iffissar tal-pagi minimi u ż-żidiet fil-pagi.

4.5. Il-kriterji proposti dwar l-adegwatezza tal-pagi minimi huma, bl-eċċezzjoni tal-kapaċità tal-akkwist, kriterji dwar id-distribuzzjoni tal-pagi u l-evoluzzjoni tagħhom. Dawn jikkonċernaw b’mod aktar ġenerali aspetti ta’ inugwaljanza u mhux il-protezzjoni tal-iżjed ħaddiema vulnerabbli. “Il-pagi minimi għandhom ikunu ġusti fir-rigward tad-distribuzzjoni tal-pagi fil-pajjiżi differenti u l-livell tagħhom għandu jkun ukoll adegwat f’termini ta’ prezzijiet reali, sabiex b’hekk ikun hemm standard ta’ għajxien deċenti filwaqt li fl-istess ħin tkun issalvagwardjata s-sostenibbiltà ta’ dawk il-kumpaniji li jipprovdu impjiegi ta’ kwalità” ( 14 )

5. Akkwist Pubbliku

6. Monitoraġġ u ġbir ta’ data

6.1. data u analiżi dwar il-pagi minimi u l-proċessi ta’ negozjar kollettiv. Id-disponibbiltà ta’ data affidabbli u aġġornata għall-istituzzjonijiet u l-imsieħba soċjali tista’ tgħin biex jiġu vvalutati u mifhuma aħjar it-tendenzi attwali, f’dak li għandu x’jaqsam mat-teħid tad-deċiżjonijiet f’dan il-qasam. Għalhekk, il-KESE jitlob lill-KE biex tkompli tgħin lill-Istati Membri, f’kooperazzjoni mal-imsieħba soċjali, biex ikomplu jtejbu l-ġbir tad- data u jimmonitorjaw l-evoluzzjoni tal-pagi minimi statutorji Diġà hemm għadd sinifikanti ta’ bażijiet ta’u analiżi dwar il-pagi minimi u l-proċessi ta’ negozjar kollettiv. Id-disponibbiltà ta’affidabbli u aġġornata għall-istituzzjonijiet u l-imsieħba soċjali tista’ tgħin biex jiġu vvalutati u mifhuma aħjar it-tendenzi attwali, f’dak li għandu x’jaqsam mat-teħid tad-deċiżjonijiet f’dan il-qasam. Għalhekk, il-KESE jitlob lill-KE biex tkompli tgħin lill-Istati Membri, f’kooperazzjoni mal-imsieħba soċjali, biex ikomplu jtejbu l-ġbir tad-u jimmonitorjaw l-evoluzzjoni tal-pagi minimi statutorji ( 21 )

6.2. F’xi Stati Membri, il-ftehimiet kollettivi huma disponibbli u ppubblikati u, f’xi każijiet, is-siti elettroniċi pubbliċi tal-internet jippermettu li dawn jiġu kkonsultati b’xejn, filwaqt li fi Stati Membri oħrajn, il-ftehimiet kollettivi u l-adegwatezza tal-livelli tal-pagi huma proprjetà tal-imsieħba soċjali nfushom u jiġu eżaminati minnhom u mhux mill-awtoritajiet jew isiru aċċessibbli għall-pubbliku. Filwaqt li jappoġġja l-iżvilupp delikat ulterjuri tal-aċċessibbiltà tad- data (li jista’ jkun sensittiv fir-rigward tar-rispett tal-awtonomija tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar u l-ftehimiet kollettivi, il-protezzjoni tad- data , il-kompetizzjoni ġusta u oqsma oħra), il-KESE huwa mħasseb dwar iż-żieda possibbli fil-piż amministrattiv, speċjalment għall-SMEs u għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali mingħajr skop ta’ qligħ, u jitlob li jintlaħaq bilanċ bejn il-valur miżjud li jirriżulta mill-obbligu dettaljat ħafna ta’ informazzjoni annwali u l-ħtieġa li jitnaqqas kemm jista’ jkun dan il-piż — meta din id-dispożizzjoni tiġi implimentata fil-livell nazzjonali, b’mod partikolari fir-rigward tan-neċessità li tingħata informazzjoni għall-ħaddiema koperti u mhux koperti, diżaggregata skont il-ġeneru, l-età, id-diżabbiltà, id-daqs tal-kumpanija u s-settur. Hemm bżonn ukoll ta’ aktar ċarezza dwar il-ħtieġa li tingħata distribuzzjoni f’deċili ta’ pagi minimi f’pajjiżi b’approċċ konvenzjonali.

6.3. Il-KESE jirrakkomanda li r-rapporti mressqa mill-Istati Membri jiġu eżaminati u evalwati bl-involviment adegwat tal-imsieħba soċjali fil-Kumitat tal-Impjiegi (EMCO) u jista’ jinħoloq sottogrupp speċifiku għal dan il-għan — li jikkonsisti f’rappreżentanti tal-gvernijiet nazzjonali, organizzazzjonijiet nazzjonali u Ewropej tat-trade unions u ta’ min iħaddem u esperti maħtura mill-KE.

6.4. Il-KESE jinnota l-introduzzjoni, fid-Direttiva, ta’ klawżoli b’saħħithom ta’ nonrigressjoni u jistieden lill-Parlament isaħħaħ aktar xi punti ewlenin f’dan il-qasam, b’mod partikolari: — l-ebda interpretazzjoni futura possibbli ta’ din id-Direttiva m’għandha tintuża biex timmina l-pagi minimi li jiffunzjonaw tajjeb jew is-sistemi ta’ ftehim kollettiv; — l-ebda dispożizzjoni fid-Direttiva m’għandha tintuża għad-detriment tal-libertà ta’ assoċjazzjoni jew l-awtonomija tal-imsieħba soċjali; — l-ebda paga minima statutorja mhi se tiġi introdotta fejn dawn ma jeżistux, ħlief bil-qbil tal-imsieħba soċjali; — il-mekkaniżmi tal-iffissar tal-pagi huma prerogattiva nazzjonali, u l-ebda deċiżjoni tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea m’għandu jkollha l-għan li tinterferixxi direttament mal-mekkaniżmi tal-iffissar tal-pagi fil-livell nazzjonali u tal-kumpaniji, li jibqgħu prerogattiva tal-imsieħba soċjali. Il-KESE jistieden ukoll lill-Parlament Ewropew biex ikompli jenfasizza li xejn fid-Direttiva ma għandu jiġi interpretat bħala li jillimita jew li jaffettwa b’mod negattiv id-drittijiet u l-prinċipji kif rikonoxxuti, fl-oqsma ta’ applikazzjoni rispettivi tagħhom, mid-dritt tal-Unjoni jew mid-dritt internazzjonali u minn ftehimiet internazzjonali li għalihom l-Unjoni jew l-Istati Membri huma parti, inklużi l-Karta Soċjali Ewropea u l-Konvenzjonijiet u r-Rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol. Id-dispożizzjoni tipprovdi wkoll li l-Istati Membri u l-imsieħba soċjali jintroduċu dispożizzjonijiet leġiżlattivi/regolatorji/amministrattivi jew japplikaw ftehimiet kollettivi li huma aktar favorevoli għaż-żewġ partijiet. Il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa li tiġi żgurata l-konformità mal-ftehimiet kollettivi applikabbli u l-infurzar effettiv, li huma essenzjali biex jiġi żgurat l-aċċess għall-protezzjoni tal-paga minima u biex tiġi evitata l-kompetizzjoni inġusta għan-negozji.

Brussell, il-25 ta’ Marzu 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Diskors dwar l-Istat tal-Unjoni tal-President von der Leyen fil-Plenarja tal-Parlament Ewropew

(2) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 159.

(3) Questions and answers: Adequate minimum wages (Mistoqsijiet u Tweġibiet: Pagi Minimi Adegwati — mhux disponibbli bil-Malti).

(4) L-Artikolu 4 tal-COM (2020) 682 final, p. 24.

(5) Dikjarazzjoni Kwadripartitika.

(6) ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14, punt 1.3. Ara OECD Job Strategy (L-Istrateġija għall-Impjiegi tal-OECD); Studju tal-Eurofound “Capacity building: towards effective social dialogue” (Il-bini tal-kapaċitajiet: lejn djalogu soċjali effettiv), 2019; ir-Riżoluzzjonijiet tal-ILO tal-2013 u l-2018 dwar id-Diskussjoni Rikorrenti fuq id-Djalogu Soċjali

(7) The role of collective bargaining systems for labour market performance (Ir-rwol tas-sistemi ta’ negozjar kollettiv għall-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol — mhux disponibbli bil-Malti).

(8) L-imsieħba soċjali Ewropej reċentement iddikjaraw b’mod konġunt li għandha ssir aktar ħidma fil-qasam tal-bini tal-kapaċitajiet. Huma ddikjaraw fil-Programm konġunt tagħhom 2019-2021 li l-attivitajiet tal-bini tal-kapaċitajiet jibqgħu prijorità għall-imsieħba soċjali Ewropej. Huma jirrikonoxxu li sabiex id-djalogu soċjali Ewropew ikollu impatt pożittiv, għandu jsir ħafna biex jissaħħaħ u jiġi appoġġjat id-djalogu soċjali fil-livelli kollha. Ara wkoll ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14, punti 3.23 u 3.24.

(9) Speċjalment fir-rigward tar-rispett tal-kompetenzi tal-imsieħba soċjali.

(10) Irratifikat minn għaxar Stati Membri li kollha għandhom sistema statutorja ta’ paga minima.

(11) OECD “Job strategy 2018” (L-Istrateġija tal-Impjiegi tal-2018), paġna 143 dwar “Achieving higher convergence” (Il-kisba ta’ konverġenza ogħla).

(12) Ara ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14 punt 6.13 u overview of the 2020-2021 country-specific recommendations (CSRs) in the social field (ħarsa ġenerali tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi (CSRs) 2020-2021 fil-qasam soċjali).

(13) AMECO Online.

(14) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 159, punt 1.5.

(15) ĠU L 94, 28.3.2014, p. 1.

(16) ĠU L 94, 28.3.2014, p. 65.

(17) ĠU L 94, 28.3.2014, p. 243.

(18) Kawża C-115/14.

(19) Ref. to ILO Conv. 94 u ĠU C 429, 11.12.2020, p. 197 u ĠU C 429, 11.12.2020, p. 136. Assoċjazzjoni Ewropea għad-Difiża tad-Drittijiet tal-Bniedem, Foreign workers in the EU: moving towards multiple standards, founded on unequal treatment?

(20) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 197, punt 6.4, u ĠU C 429, 11.12.2020, p. 136, punt 4.10.

(21) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 159, punt 6.4.1.