IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 10.7.2020 COM(2020) 306 final KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020



MT IL-KUMMISSJONI

EWROPEA Brussell, 10.7.2020 COM(2020) 306 final KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 1. Daħla Sistemi tal-ġustizzja effettivi huma essenzjali sabiex jimplimentaw id-dritt tal-UE u sabiex jiddefendu l-istat tad-dritt u l-valuri li fuqhom hija msejsa l-UE. Il-qrati nazzjonali jaġixxu bħala qrati tal-UE meta japplikaw id-dritt tal-Unjoni. Huma l-qrati nazzjonali li l-ewwel jiżguraw li d-drittijiet u l-obbligi previsti skont id-dritt tal-Unjoni jiġu infurzati b’mod effettiv (l-Artikolu 19 TUE). Sistemi tal-ġustizzja effettivi huma essenzjali wkoll għall-fiduċja reċiproka, għall-klima tal-investiment u għas-sostenibbiltà tat-tkabbir fit-tul. Għal din ir-raġuni, it-titjib tal-effiċjenza, tal-kwalità u tal-indipendenza tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali għadu meqjus bħala waħda mill-prijoritajiet tas-Semestru Ewropew – iċ-ċiklu annwali ta’ koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-UE. L-istrateġija annwali tal-2020 għat-tkabbir sostenibbli, li tistabbilixxi l-istrateġija tal-politika ekonomika u tal-impjiegi għall-UE u tqiegħed is-sostenibbiltà u l-inklużjoni soċjali fil-qalba tat-tfassil tal-politika ekonomika tal-UE, ittenni r-rabta bejn sistemi tal-ġustizzja effettivi u l-ambjent tan-negozju fl-Istati Membri. Sistemi tal-ġustizzja li jaħdmu kif suppost u li jkunu kompletament indipendenti jista’ jkollhom impatt pożittiv fuq l-investiment u, għalhekk, jikkontribwixxu għall-produttività u għall-kompetittività. Huma wkoll importanti sabiex jiġi żgurat l-infurzar transfruntiera effettiv tal-kuntratti u tad-deċiżjonijiet amministrattivi u tas-soluzzjoni għat-tilwim, li huma essenzjali għall-funzjonament tas-suq uniku(). F’dan l-isfond, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tippreżenta ħarsa ġenerali annwali tal-indikaturi li jiffokaw fuq il-parametri essenzjali ta’ sistemi tal-ġustizzja effettivi: l-effiċjenza, il-kwalità u l-indipendenza. L-edizzjoni tal-2020 tkompli tiżviluppa l-indikaturi fuq it-tliet elementi kollha. Din ma tirriflettix il-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19, peress li d-data tkopri s-snin mill-2012 sal-2019, iżda mhux l-2020. − Il-Mekkaniżmu Ewropew għall-Istat tad-dritt – Kif imħabbar fil-linji gwida politiċi tal-President von der Leyen, il-Kummissjoni stabbiliet Mekkaniżmu Ewropew tal-Istat tad-Dritt komprensiv sabiex tapprofondixxi l-monitoraġġ tagħha tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri. Il-Mekkaniżmu tal-Istat tad-Dritt se jaġixxi bħala għodda preventiva, li tapprofondixxi d-djalogu u s-sensibilizzazzjoni konġunta dwar kwistjonijiet relatati mal-istat tad-dritt. Il-karatteristiċi ewlenin tiegħu huma spjegati fid-dettall fil-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar It-tisħiħ tal-istat tad-dritt fl-Unjoni – Pjan ta’ azzjoni” tal-2019. Il-Mekkaniżmu l-ġdid se jibbaża fuq Rapport annwali dwar l-Istat tad-Dritt, li se jipprovdi sinteżi tal-iżviluppi sinifikanti – kemm pożittivi kif ukoll negattivi – fl-Istati Membri kollha. Ir-Rapport se jkun ibbażat fuq varjetà ta’ sorsi, inkluża t-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE.



X’inhi t-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE? It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE hija għodda ta’ informazzjoni komparattiva annwali. L-iskop tagħha huwa li tassisti lill-UE u lill-Istati Membri sabiex itejbu l-effettività tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali tagħhom billi tipprovdi data oġġettiva, affidabbli u komparabbli dwar għadd ta’ indikaturi rilevanti għall-valutazzjoni tal-effiċjenza, tal-kwalità u tal-indipendenza tas-sistemi tal-ġustizzja fl-Istati Membri kollha. Ma tippreżentax klassifikazzjoni unika globali, iżda tagħti ħarsa ġenerali lejn il-funzjonament tas-sistemi tal-ġustizzja kollha, fuq il-bażi ta’ indikaturi li huma ta’ interess komuni għall-Istati Membri kollha. It-Tabella ta’ Valutazzjoni ma tippromwovi ebda tip partikolari ta’ sistema tal-ġustizzja u tittratta lill-Istati Membri kollha b’mod ugwali. L-effiċjenza, il-kwalità u l-indipendenza huma parametri essenzjali ta’ sistema tal-ġustizzja effettiva, ikunu xi jkun il-mudell tas-sistema tal-ġustizzja nazzjonali jew it-tradizzjoni legali li tkun imsejsa fuqha. Jenħtieġ li l-illustrazzjonijiet dwar dawn it-tliet parametri jinqraw flimkien, għaliex it-tliet elementi spiss ikunu marbutin flimkien (inizjattivi li għandhom l-għan li jtejbu xi wieħed minnhom jistgħu jkollhom influwenza fuq l-ieħor).

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tiffoka primarjament fuq kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi, kif ukoll fuq kawżi amministrattivi sabiex tgħin lill-Istati Membri fl-isforzi tagħhom biex joħolqu ambjent li jiffavorixxi aktar l-investiment, in-negozju u ċ-ċittadini. It-Tabella ta’ Valutazzjoni hija għodda komparattiva li tevolvi fi djalogu mal-Istati Membri u mal-Parlament Ewropew ( ). L-objettiv tagħha huwa li tidentifika l-parametri essenzjali ta’ sistema tal-ġustizzja effettiva u li tipprovdi data annwali rilevanti. X’inhi l-metodoloġija tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE? It-Tabella ta’ Valutazzjoni tuża firxa ta’ sorsi ta’ informazzjoni. Il-biċċa l-kbira tad-data kwantitattiva hija pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea għall-Effikaċja tal-Ġustizzja (CEPEJ) tal-Kunsill Ewropew li magħha l-Kummissjoni kkonkludiet kuntratt sabiex twettaq studju annwali speċifiku. Din id-data tkopri l-perjodu bejn l-2012 u l-2018 u ġiet ipprovduta mill-Istati Membri skont il-metodoloġija tas-CEPEJ(). L-istudju jipprovdi wkoll kummenti dettaljati u skedi informattivi speċifiċi għall-pajjiż li jagħtu aktar kuntest. Jenħtieġ li dawn jinqraw flimkien mal-illustrazzjonijiet ( ). Id-data fuq it-tul tal-proċedimenti miġbura mis-CEPEJ turi “ż-żmien għat-tlestija” li huwa t-tul kalkolat tal-proċedimenti tal-qorti (ibbażat fuq proporzjon bejn il-kawżi pendenti u dawk magħluqa). Id-data dwar l-effiċjenza tal-qrati fl-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni turi li t-tul medju tal-proċedimenti ġej mit-tul attwali tal-kawżi tal-qorti. Ta’ min jinnota li t-tul tal-proċedimenti tal-qorti jista’ jvarja sostanzjalment bejn iż-żoni fi ħdan Stat Membru, b’mod partikolari f’ċentri urbani fejn l-attivitajiet kummerċjali jistgħu jwasslu għal ammont akbar ta’ kawżi. Sorsi oħra ta’ data, li jkopru l-perjodu mill-2010 sal-2019(), huma: il-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali ( ), in-Network Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (ENCJ) ( ), in-Network tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE (NPSJC) ( ), l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u tal-Ġuriżdizzjonijiet Amministrattivi Supremi tal-UE (ACA-Europe) ( ), in-Network Ewropew għall-Kompetizzjoni (NEK)( ), il-Kumitat tal-Komunikazzjoni (COCOM)( ), l-Osservatorju Ewropew tal-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali( ), in-Network ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur (CPC)( ), il-Grupp ta’ Esperti dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu (EGMLTF)( ), il-Eurostat( ), in-Network Ewropew tat-Taħriġ Ġudizzjarju (EJTN)( ) u l-Forum Ekonomiku Dinji (WEF)( ). Tul is-snin, il-metodoloġija għat-Tabella ta’ Valutazzjoni kompliet tiġi żviluppata u rfinata aktar f’kooperazzjoni mill-qrib mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ kwestjonarju (aġġornat ta’ kull sena) u ġbir ta’ data dwar ċerti aspetti tal-funzjonament tas-sistemi tal-ġustizzja. Id-disponibbiltà tad-data, b’mod partikolari għall-indikaturi dwar l-effiċjenza tas-sistemi tal-ġustizzja, tkompli tittejjeb hekk kif diversi Stati Membri investew fil-kapaċità tagħhom sabiex jipproduċu statistika ġudizzjarja mtejba. Fejn għad fadal diffikultajiet fil-ġbir jew fil-provvista tad-data, dan huwa dovut jew għal kapaċità statistika insuffiċjenti jew inkella għall-fatt li l-kategoriji nazzjonali li għalihom tinġabar id-data ma jikkorrispondux eżattament għal dawk użati għat-Tabella ta’ Valutazzjoni. Fi ftit każijiet biss hemm diskrepanza fid-data minħabba nuqqas ta’ kontributi mill-awtoritajiet nazzjonali. Il-Kummissjoni se tkompli tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex ikomplu jnaqqsu din id-diskrepanza fid-data. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE kif tikkontribwixxi għas-Semestru Ewropew? It-Tabella ta’ Valutazzjoni tipprovdi elementi għall-valutazzjoni tal-effiċjenza, tal-kwalità u tal-indipendenza tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali u b’hekk timmira li tgħin lill-Istati Membri jtejbu l-effettività tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali tagħhom. Billi tqabbel l-informazzjoni dwar is-sistemi tal-ġustizzja, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tagħmilha aktar faċli sabiex jiġu identifikati n-nuqqasijiet u l-aħjar prattiki u sabiex jinżamm rendikont tal-isfidi u tal-progress. Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-valutazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż isiru permezz ta’ djalogu bilaterali mal-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati u mal-partijiet ikkonċernati. Din il-valutazzjoni hija riflessa fir-rapporti annwali tal-pajjiżi fis-Semestru Ewropew u tgħaqqad l-għarfien miksub mit-Tabella ta’ Valutazzjoni ma’ analiżi kwalitattiva speċifiċi għall-pajjiżi li tirrifletti l-karatteristiċi tas-sistemi ġuridiċi u l-kuntest usa’ tal-Istati Membri kkonċernati. Fejn in-nuqqasijiet identifikati jkollhom sinifikat makroekonomiku, l-analiżi taħt is-Semestru Ewropew tista’ twassal sabiex il-Kummissjoni tipproponi lill-Kunsill l-adozzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi għat-titjib tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali fl-Istati Membri individwali(). Għaliex sistemi tal-ġustizzja effettivi huma importanti għal ambjent li jippromwovi l-investiment? Sistemi tal-ġustizzja effettivi li jipproteġu l-istat tad-dritt ġew identifikati bħala sistemi li għandhom impatt ekonomiku pożittiv. Fejn is-sistemi tal-ġustizzja jiggarantixxu l-infurzar tad-drittijiet, ikun aktar probabbli li l-kredituri jsellfu l-flus, li n-negozji jżommu lura minn imġiba opportunistika, li jonqsu l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet u jkun ukoll aktar probabbli li n-negozji innovattivi jinvestu. L-impatt benefiċjarju għall-ekonomija ta’ sistemi tal-ġustizzja nazzjonali li jaħdmu kif suppost huwa enfasizzat f’firxa wiesgħa ta’ studji u ta’ letteratura akkademika, inkluż mill-Fond Monetarju Internazzjonali ( ), mill-Bank Ċentrali Ewropew ( ), mill-OECD ( ), mill-Forum Ekonomiku Dinji ( ), u mill-Bank Dinji ( ). Studju sab li t-tnaqqis tat-tul tal-proċedimenti tal-qorti b’1 % (imkejla fi żmien għat-tlestija ( )) jista’ jżid it-tkabbir tad-ditti ( ) u li perċentwal ogħla b’1 % ta’ kumpaniji li jipperċepixxu s-sistema tal-ġustizzja bħala indipendenti għandu tendenza li jkun assoċjat ma’ fatturat u ma’ tkabbir fil-produttività ogħla ( ). Studju ieħor indika korrelazzjoni pożittiva bejn l-indipendenza ġudizzjarja perċepita u l-flussi ta’ investiment dirett barrani fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant ( ). Barra dan, bosta stħarriġijiet enfasizzaw l-importanza tal-effettività tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali għall-kumpaniji. Pereżempju, fi stħarriġ minnhom, 93 % tal-kumpaniji l-kbar wieġbu li huma jirrevedu b’mod sistematiku l-kundizzjonijiet tal-istat tad-dritt (inkluża l-indipendenza tal-qrati) fuq bażi kontinwa fil-pajjiżi li jinvestu fihom ( ). F’ieħor, aktar minn nofs l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju wieġbu li l-kost u t-tul eċċessiv tal-proċedimenti ġudizzjarji, rispettivament, kienu r-raġunijiet ewlenin għaliex ma fetħux proċedimenti tal-qorti dwar ksur tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI) ( ). Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “L-identifikazzjoni u l-indirizzar tal-ostakoli għas-Suq Uniku”() u l-Pjan ta’ Azzjoni għall-Infurzar tas-Suq Uniku() wkoll jipprovdu għarfien dwar l-importanza ta’ sistemi tal-ġustizzja effettivi għall-funzjonament tas-suq uniku, b’mod partikolari għan-negozji. Il-Kummissjoni kif tappoġġja l-implimentazzjoni ta’ riformi fil-ġustizzja tajba permezz tal-Appoġġ Tekniku? L-Istati Membri jistgħu jibbażaw fuq l-appoġġ tekniku tal-Kummissjoni li huwa disponibbli permezz tad-Direttorat Ġenerali REFORM taħt il-programm ta’ appoġġ għal riformi strutturali ( ) li għandu baġit totali ta’ EUR 222,8 miljun għall-2017-2020. Mill-2017, 16-il Stat Membru ( ) ilhom jirċievu jew talbu appoġġ tekniku f’ħafna oqsma. Dan jinkludi, pereżempju, appoġġ tekniku għat-titjib tal-effiċjenza tas-sistema tal-qrati, għar-riforma tal-mappa ġudizzjarja, dwar l-organizzazzjoni tal-qrati, dwar it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-programmi tal-ġustizzja elettronika u l-ġustizzja ċibernetika, dwar is-sistemi ta’ ġestjoni tal-każijiet, dwar il-proċess tal-għażla u tal-promozzjoni għall-imħallfin, għat-taħriġ tal-imħallfin u għas-soluzzjoni alternattiva għat-tilwim tal-konsumaturi. F’Mejju 2020, il-Kummissjoni ppreżentat ukoll il-proposti tagħha għal Pjan ta’ Rkupru ( ). Bħala parti mill-Pjan ta’ Rkupru, ġie propost Strument ta’ Appoġġ Tekniku ( ) bħala l-kontinwazzjoni tal-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi Strutturali eżistenti. Dan jibni fuq is-suċċess tiegħu, u jippermetti lill-Kummissjoni tgħin fit-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali u amministrattiva tal-Istati Membri tal-UE. L-Istrument se jkompli jippermetti lill-Istati Membri jitolbu appoġġ tekniku fil-qasam tas-sistema tal-ġustizzja, fost l-oħrajn.

2. Kuntest: Żviluppi fir-riformi tal-ġustizzja fl-2019 Fl-2019, għadd kbir ta’ Stati Membri ssoktaw bl-isforzi tagħhom sabiex itejbu l-effettività tas-sistemi tal-ġustizzja tagħhom. L-Illustrazzjoni 1 tippreżenta ħarsa ġenerali aġġornata lejn il-miżuri adottati u ppjanati fl-oqsma funzjonali differenti tas-sistemi tal-ġustizzja fl-Istati Membri involuti fl-attivitajiet ta’ riforma. Illustrazzjoni 1: Attività leġiżlattiva u regolatorja li tikkonċerna s-sistemi tal-ġustizzja fl-2019(miżuri/inizjattivi adottati li qegħdin jiġu nnegozjati għal kull Stat Membru) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( ))

Fl-2019, il-leġiżlazzjoni proċedurali kompliet tkun qasam ta’ fokus partikolari f’għadd kbir ta’ Stati Membri b’ammont sinifikanti ta’ attività leġiżlattiva kurrenti jew ippjanata. Ir-riformi dwar l-istatus tal-imħallfin, ir-regoli għall-professjonisti legali u għall-prosekuturi raw ukoll attività akbar. Meta mqabbla mal-aħħar edizzjoni tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE, l-adozzjoni ta’ miżuri f’oqsma bħalma huma l-amministrazzjoni tal-qrati u tal-kunsilli tal-ġudikatura qabdet aktar momentum hekk kif l-Istati Membri taw segwitu għat-tħabbiriet preċedenti. . Tnaqqas ir-ritmu ta’ attività f’oqsma oħra, bħalma huma l-iżvilupp tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) fis-sistema tal-ġustizzja jew it-tfassil mill-ġdid ta’ mapep ġudizzjarji. Xi Stati Membri diġà qegħdin jużaw b’mod attiv jew tal-anqas qed jippjanaw li jagħmlu użu mill-intelliġenza artifiċjali fis-sistemi tal-ġustizzja tagħhom. Għal darb’oħra, il-ħarsa ġenerali tikkonferma l-osservazzjoni li r-riformi tal-ġustizzja jieħdu ż-żmien tagħhom − xi drabi bosta snin – mit-tħabbira tagħhom sal-adozzjoni tal-miżuri leġiżlattivi u regolatorji u l-implimentazzjoni effettiva tagħhom fil-prattika.



3. Is-sejbiet ewlenin tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 L-effiċjenza, il-kwalità u l-indipendenza huma l-parametri ewlenin ta’ sistema ġudizzjarja effettiva, u t-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta indikaturi dwar it-tlieta li huma. 3.1. L-effiċjenza tas-sistemi tal-ġustizzja It-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta indikaturi għall-effiċjenza tal-proċedimenti fl-oqsma wesgħin tal-kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi u f’oqsma speċifiċi fejn l-awtoritajiet amministrattivi u l-qrati japplikaw id-dritt tal-UE( ). 3.1.1. Żviluppi fil-volum ta’ kawżi Il-volum ta’ kawżi tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali naqas fil-maġġoranza tal-Istati Membri u għadu fil-biċċa l-kbira taħt il-livelli tal-2012, għad li għadu jvarja b’mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri (Illustrazzjoni 2). Dan juri l-importanza ta’ aktar sforzi sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistema tal-ġustizzja. Illustrazzjoni 2: L-għadd ta’ kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u oħrajn li deħlin, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ ( )) (*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, din il-kategorija tinkludi l-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u mhux kontenzjużi kollha, il-kawżi tar-reġistru tal-artijiet u tan-negozju mhux kontenzjużi, kawżi tar-reġistru oħrajn, kawżi mhux kontenzjużi oħrajn, il-kawżi tal-liġi amministrattiva u kawżi mhux kriminali oħrajn. Tibdiliet fil-metodoloġija fil-LV (applikati b’mod retroattiv għall-2016 u wkoll għall-2017), fis-SK u fl-SE (data għall-2016 u għall-2017 ġiet adattata sabiex kawżi dwar il-liġi tal-migrazzjoni jiġu inklużi bħala kawżi amministrattivi, f’konformità mal-metodoloġija tas-CEPEJ). Illustrazzjoni 3: Għadd ta’ kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi li deħlin, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi ċivili/kummerċjali kontenzjużi jikkonċernaw tilwim bejn il-partijiet, eż. tilwim dwar kuntratti. Il-kawżi ċivili/kummerċjali mhux kontenzjużi jikkonċernaw proċedimenti mhux ikkontestati, eż. ordnijiet ta’ ħlas mhux ikkontestati. Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Id-data għan-NL tinkludi l-kawżi mhux kontenzjużi. Illustrazzjoni 4: L-għadd ta’ kawżi amministrattivi li deħlin, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi tal-liġi amministrattiva jikkonċernaw tilwim bejn l-individwi u l-awtoritajiet lokali, reġjonali jew nazzjonali. Id-DK u l-IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament. Fl-2018, fir-RO, ġew deġudikalizzati ċerti proċeduri amministrattivi. Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL, fis-SK u fl-SE. Fl-SE, il-kawżi dwar il-migrazzjoni ġew inklużi mal-kawżi amministrattivi (applikati b’mod retroattiv għall-2016 u wkoll għall-2017).

3.1.2. Data ġenerali dwar l-effiċjenza L-indikaturi dwar l-effiċjenza tal-proċedimenti fl-oqsma wesgħin tal-kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi huma: it-tul ta’ żmien stmat tal-proċedimenti (iż-żmien għat-tlestija), ir-rata tal-għeluq tal-kawżi; u l-għadd ta’ kawżi pendenti. − Tul ta’ żmien stmat tal-proċedimenti – It-tul ta’ żmien tal-proċedimenti jindika ż-żmien stmat (f’jiem) meħtieġ sabiex tiġi riżolta kawża l-qorti, jiġifieri ż-żmien meħud mill-qorti sabiex tasal għal deċiżjoni fil-prim’istanza. L-indikatur taż-“żmien għat-tlestija” huwa l-għadd ta’ kawżi mhux riżolti diviż bl-għadd ta’ kawżi riżolti sa tmiem is-sena mmoltiplikat bi 365 (jum) ( ). Hija kwantità kkalkolata li tindika ż-żmien minimu stmat li qorti tkun teħtieġ sabiex issolvi kawża filwaqt li żżomm il-kundizzjonijiet tax-xogħol attwali. Aktar ma jkun għoli l-valur, aktar ikun hemm probabbiltà li l-qorti tieħu aktar żmien sabiex tasal għal deċiżjoni. Prinċipalment, l-illustrazzjonijiet jikkonċernaw proċedimenti fil-qrati tal-prim’istanza u jqabblu, fejn disponibbli, data għall-2012, għall-2016, għall-2017 u għall-2018 ( ). Żewġ illustrazzjonijiet juru ż-żmien għat-tlestija fl-2018 f’kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi, u kawżi amministrattivi fl-istanzi kollha tal-qrati, u illustrazzjoni waħda turi t-tul medju tal-proċedimenti f’kawżi relatati mal-ħasil tal-flus fil-qrati tal-ewwel u tat-tieni istanza. Illustrazzjoni 5: Iż-żmien meħtieġ stmat sabiex jiġu solvuti kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u oħrajn, 2012 – 2018 (*)(prim’istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, din il-kategorija tinkludi l-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u mhux kontenzjużi kollha, il-kawżi tar-reġistru tal-artijiet u tan-negozju mhux kontenzjużi, kawżi tar-reġistru oħrajn, kawżi mhux kontenzjużi oħrajn, il-kawżi tal-liġi amministrattiva u kawżi oħrajn mhux kriminali. Tibdiliet fil-metodoloġija fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. Fil-LV: it-tnaqqis f’salt huwa dovut għar-riforma tas-sistema tal-qorti, u għall-kontrolli tal-iżbalji u għat-tindif tad-data fis-sistema ta’ informazzjoni tal-Qrati. Illustrazzjoni 6: Iż-żmien meħtieġ stmat sabiex jiġu solvuti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi, 2012 – 2018 (*)(prim’istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi ċivili/kummerċjali kontenzjużi jikkonċernaw tilwim bejn il-partijiet, eż. tilwim dwar kuntratti. Il-kawżi ċivili/kummerċjali mhux kontenzjużi jikkonċernaw proċedimenti mhux ikkontestati, eż. ordnijiet ta’ ħlas mhux ikkontestati. Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. Id-data għan-NL tinkludi l-kawżi mhux kontenzjużi. Illustrazzjoni 7: Iż-żmien meħtieġ sabiex jiġu solvuti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (*) fl-istanzi kollha tal-qorti fl-2018 (il-prim’istanza, it-tieni u t-tielet istanzi/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) L-ordni huwa ddeterminat skont l-istanza tal-qorti bl-itwal proċedimenti f’kull Stat Membru. Ma hemm l-ebda data disponibbli għall-qrati tal-prim’istanza u tat-tieni istanza fil-BE, fil-BG u fl-IE, għall-qrati tat-tieni u t-tielet istanza fin-NL, għall-qrati tat-tieni u tat-tielet istanza fin-NL u fl-AT jew għall-qrati tat-tieni istanza fil-DE u fil-HR. Ma hemm ebda qorti tat-tielet istanza f’MT. L-aċċess għal qorti tat-tielet istanza jista’ jkun limitat f’xi Stati Membri. Illustrazzjoni 8: Iż-żmien meħtieġ stmat sabiex jiġu solvuti kawżi amministrattivi, 2012 – 2018 (*) (prim’istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Il-kawżi tal-liġi amministrattiva jikkonċernaw tilwim bejn l-individwi u l-awtoritajiet lokali, reġjonali jew nazzjonali skont il-metodoloġija tas-CEPEJ. Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha tal-qorti fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. Id-DK u l-IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament. CY: fl-2018, l-għadd ta’ kawżi solvuti żdied bħala konsegwenza ta’ kawżi li ġew ipproċessati flimkien, tal-irtirar ta’ 2 724 kawża kkonsolidata u tal-ħolqien ta’ Qorti Amministrattiva sentejn ilu. Illustrazzjoni 9: Iż-żmien meħtieġ sabiex jiġu solvuti kawżi amministrattivi (*) fl-istanzi kollha tal-qorti fl-2018 (il-prim’istanza u, fejn applikabbli, it-tieni u t-tielet istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) L-ordni huwa ddeterminat skont l-istanza tal-qorti bl-itwal proċedimenti f’kull Stat Membru. Ma hemm l-ebda data disponibbli: għall-qorti tal-prim’istanza fil-LU, għall-qrati tat-tieni istanza f'MT u fir-RO u għall-qorti tat-tielet istanza fin-NL. Il-qorti suprema jew l-ogħla qorti oħra hija l-unika istanza ta’ appell fiċ-CZ, fl-IT, f’CY, fl-AT, fis-SI u fil-FI. Ma hemm l-ebda qorti tat-tielet istanza għal dawn it-tipi ta’ kawżi fil-HR, fil-LT, fil-LU u f’MT. L-ogħla Qorti Amministrattiva hija l-ewwel u l-unika istanza għal ċerti kawżi fil-BE. L-aċċess għall-qorti tat-tielet istanza jista’ jkun limitat f’xi Stati Membri. Id-DK u l-IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament. − Ir-rata tal-għeluq tal-kawżi – Ir-rata tal-għeluq tal-kawżi hija l-proporzjon tal-għadd ta’ kawżi solvuti għall-għadd ta’ kawżi li deħlin. Din tkejjel jekk qorti hijiex qed tlaħħaq mal-volum ta’ kawżi li deħlin. Fejn ir-rata tal-għeluq tal-kawżi hija ta’ 100 % jew aktar, dan ifisser li s-sistema ġudizzjarja kapaċi ssolvi tal-anqas il-kawżi kollha li jidħlu. Meta r-rata tal-għeluq tal-kawżi tkun ta’ anqas minn 100 %, din tfisser li l-qrati qegħdin isolvu anqas kawżi mill-għadd ta’ kawżi li jidħlu. Illustrazzjoni 10: Rata ta’ soluzzjoni ta’ kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u oħrajn, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/f’% — valuri ogħla minn 100 % jindikaw li jiġu solvuti aktar kawżi milli jidħlu, filwaqt li valuri anqas minn 100 % jindikaw li jiġu solvuti anqas kawżi milli jidħlu) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Tibdiliet fil-metodoloġija fis-SK. L-IE: minħabba l-metodoloġija, huwa mistenni li jkun irrapportat għadd anqas mill-għadd reali ta’ kawżi solvuti. IT: klassifikazzjoni differenti tal-kawżi ċivili introdotta fl-2013. Illustrazzjoni 11: Ir-rata ta’ soluzzjoni tal-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/f’%) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. L-IE: minħabba l-metodoloġija, huwa mistenni li jkun irrapportat għadd anqas mill-għadd reali ta’ kawżi solvuti. IT: klassifikazzjoni differenti tal-kawżi ċivili introdotta fl-2013. Id-data għan-NL tinkludi kawżi mhux kontenzjużi. Illustrazzjoni 12: Ir-rata ta’ soluzzjoni tal-kawżi amministrattivi, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/f’%) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Il-valuri tal-passat għal xi Stati Membri tnaqqsu għall-finijiet tal-preżentazzjoni (CY fl-2018 = 219 %; l-IT fl-2012=279,8 %); Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Id-DK u l-IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament. F’CY, l-għadd ta’ kawżi solvuti żdied bħala konsegwenza ta’ kawżi li ġew ipproċessati flimkien, tal-irtirar ta’ 2 724 kawża kkonsolidata u tal-ħolqien ta’ Qorti Amministrattiva sentejn ilu. − Kawżi pendenti – L-għadd ta’ kawżi pendenti jindika l-għadd ta’ kawżi li għadhom ma ġewx deċiżi sal-aħħar tas-sena kkonċernata. Dan jinfluwenza wkoll iż-żmien għat-tlestija. Illustrazzjoni 13: L-għadd ta’ kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi u oħrajn pendenti, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Tibdiliet fil-metodoloġija fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. IT: klassifikazzjoni differenti tal-kawżi ċivili introdotta fl-2013. Illustrazzjoni 14: L-għadd ta’ kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi pendenti, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. IT: klassifikazzjoni differenti tal-kawżi ċivili introdotta fl-2013. Id-data għan-NL tinkludi kawżi mhux kontenzjużi. Illustrazzjoni 15: L-għadd ta’ kawżi amministrattivi pendenti, 2012 – 2018 (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Il-valuri tal-passat għal xi Stati Membri tnaqqsu għall-finijiet tal-preżentazzjoni (il-EL fl-2012=3.5). Tibdiliet fil-metodoloġija fil-EL u fis-SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha fiċ-CZ u, sal-2016, fis-SK. Fid-DK u fl-IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.



3.1.3. L-effiċjenza f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-UE Din it-taqsima tikkumplimenta d-data ġenerali dwar l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji u tippreżenta t-tul ta’ żmien medju tal-proċedimenti ( ) f’oqsma speċifiċi meta jkun involut id-dritt tal-Unjoni. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-2020 tibni fuq id-data preċedenti fl-oqsma tal-kompetizzjoni, tal-komunikazzjoni elettronika, tat-trademark tal-UE, tal-liġi tal-konsumatur u tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. L-oqsma jintgħażlu minħabba r-rilevanza tagħhom għas-suq uniku u għall-ambjent tan-negozju. B’mod ġenerali, id-dewmien twil fil-proċedimenti ġudizzjarji jista’ jkollu konsegwenzi negattivi fuq id-drittijiet li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, pereżempju, meta ma jkunx għad hemm rimedji adegwati jew meta d-danni finanzjarji serji jsiru rrekuperabbli.

– Il-kompetizzjoni – L-infurzar effettiv tal-liġi tal-kompetizzjoni jiżgura kundizzjonijiet ekwi għan-negozji u, għalhekk, huwa essenzjali għal ambjent tan-negozju attraenti. L-Illustrazzjoni 16 tippreżenta t-tul medju tal-kawżi kontra d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni li japplikaw l-Artikoli 101 u 102 TFUE ( ). Illustrazzjoni 16: Kompetizzjoni: It-tul medju ta’ stħarriġ ġudizzjarju, 2013-2018 (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Network Ewropew għall-Kompetizzjoni) (*) L-EE: ebda kawża. L-IE u l-AT: ix-xenarju mhuwiex applikabbli minħabba li l-awtoritajiet ma għandhomx setgħat sabiex jieħdu d-deċiżjonijiet rispettivi. AT: id-data tinkludi kawżi deċiżi mill-Qorti Cartel li jinvolvu l-ksur tal-Artikoli 101 u 102 TFUE, iżda li mhumiex ibbażati fuq appelli kontra l-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni. Fil-BG u fl-IT intużat stima tat-tul. Kolonna vojta tindika li l-Istat Membru ma rrappurtax kawżi għal dik is-sena. L-għadd ta’ kawżi huwa baxx (anqas minn 5 fis-sena) għall-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, li bih id-data annwali tista’ tkun dipendenti fuq kawża eċċezzjonalment twila jew qasira. Għadd mill-itwal kawżi fis-sett ta’ data inkluda ż-żmien meħtieġ għal referenza quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (eż. il-LT), rieżami kostituzzjonali (eż. is-SK) jew dewmien proċedurali speċifiku (eż. CZ, EL, HU). – Il-komunikazzjonijiet elettroniċi – L-objettiv tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi huwa li żżid il-kompetizzjoni, tikkontribwixxi għall-iżvilupp tas-suq uniku u tiġġenera l-investiment, l-innovazzjoni u t-tkabbir. L-effetti pożittivi għall-konsumaturi jistgħu jinkisbu permezz ta’ infurzar effettiv ta’ din il-leġiżlazzjoni li tista’ twassal għal prezzijiet tal-utent aħħari aktar baxxi u servizzi ta’ kwalità aħjar. L-Illustrazzjoni 17 tippreżenta t-tul medju tal-kawżi ta’ stħarriġ ġudizzjarju kontra d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali li japplikaw id-dritt tal-UE dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi( ). Hija tkopri firxa wiesgħa ta’ każijiet, li jvarjaw mill-istħarriġ aktar kumpless ta’ “analiżi tas-suq” għal kwistjonijiet iffokati fuq il-konsumatur. Illustrazzjoni 17: Il-komunikazzjonijiet elettroniċi: It-tul ta’ żmien medju tal-kawżi ta’ stħarriġ ġudizzjarju, 2013-2018 (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mal-Kumitat tal-Komunikazzjonijiet) (*) L-għadd ta’ kawżi jvarja skont l-Istat Membru. Kolonna vojta tindika li l-Istat Membru ma rrapportax kawżi għal dik is-sena (ħlief għall-PT għall-2017 u għall-2018, u għar-RO għall-2018: l-ebda data). LU: ebda kawża. F’ċerti istanzi tal-qorti, l-għadd limitat ta’ kawżi rilevanti (LV, LT, MT, SK, SE) jista’ jfisser li d-data annwali jkollha tiddependi fuq kawża waħda twila jew qasira ħafna u jirriżulta f’varjazzjonijiet kbar minn sena għal oħra. DK: korp kważiġudizzjarju responsabbli mill-appelli fil-prim’istanza. ES, l-AT, u l-PL: qrati differenti responsabbli skont is-suġġett. MT: fl-2016 ġiet irrapportata kawża eċċezzjonalment twila ta’ 2 500 jum, li kienet tirrelata ma’ kwistjoni kumplessa li fiha awtorità lokali, flimkien ma’ diversi residenti, ressqu proċedimenti fir-rigward ta’ emissjonijiet perikolużi allegati minn stazzjonijiet bażi tar-radjukomunikazzjoni mobbli. – It-trademark tal-UE– L-infurzar effettiv tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali huwa essenzjali sabiex jistimola l-investiment f’innovazzjoni. Il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar it-trademarks ( ) tagħti rwol sinifikanti lill-qrati nazzjonali, li jaġixxu bħala qrati tal-UE u jieħdu deċiżjonijiet li jaffettwaw lis-suq uniku. L-Illustrazzjoni 18 taħt turi t-tul ta’ żmien medju tal-kawżi ta’ ksur tat-trademark tal-UE f’tilwima fost partijiet privati. Illustrazzjoni 18: Trademark tal-UE: It-tul ta’ żmien medju tal-kawżi ta’ ksur tat-trademark tal-UE, 2013-2018 (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mal-Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali) (*) FR, IT, LT, LU: kampjun ta’ kawżi użat għal data għal ċerti snin. BG: stima mill-qrati użata għall-2016. PL: stima mill-qrati użata għall-2015. Ġew irrapportati kawżi partikolarment twal li jaffettwaw il-medja fl-EE, fl-IE, fil-LV u fl-SE. EL: data bbażata fuq it-tul ta’ żmien medju ponderat minn żewġ qrati. DK: data mill-kawżi kollha dwar it-trademarks - mhux biss tal-UE - fil-Qrati Superjuri Kummerċjali u Marittimi; għall-2018, l-ebda data dwar it-tul ta’ żmien medju minħabba sistema ġdida tal-ICT. ES: il-kawżi li jikkonċernaw titoli oħrajn tal-IP tal-UE huma inklużi fil-kalkolu tat-tul ta’ żmien medju; għall-2018 tintuża stima. – Il-protezzjoni tal-konsumatur – L-infurzar effettiv tal-liġi tal-konsumatur jiżgura li l-konsumaturi jibbenifikaw mid-drittijiet tagħhom u li l-kumpaniji li jiksru r-regoli tal-konsumatur ma jiksbu ebda vantaġġ inġust. L-awtoritajiet tal-konsumatur u l-qrati għandhom rwol ewlieni fl-infurzar tal-liġi tal-konsumatur tal-UE ( ) fi ħdan id-diversi sistemi tal-infurzar nazzjonali. L-Illustrazzjoni 19 turi t-tul ta’ żmien medju tal-kawżi ta’ stħarriġ ġudizzjarju kontra deċiżjonijiet tal-awtoritajiet għall-protezzjoni tal-konsumatur li japplikaw id-dritt tal-Unjoni. Għall-konsumaturi jew għall-kumpaniji, l-infurzar effettiv jista’ jinvolvi katina ta’ atturi, mhux biss il-qrati iżda anke l-awtoritajiet amministrattivi. Sabiex titkompla l-eżaminazzjoni ta’ din il-katina ta’ infurzar, jerġa’ jiġi ppreżentat it-tul tal-proċedimenti mill-awtoritajiet tal-konsumaturi. L-Illustrazzjoni 20 turi t-tul ta’ żmien medju tad-deċiżjonijiet amministrattivi meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali għall-protezzjoni tal-konsumatur mill-2014 sal-2018 mill-mument li tinfetaħ kawża. Id-deċiżjonijiet rilevanti jinkludu d-dikjarazzjoni ta’ ksur tar-regoli sostantivi, il-miżuri interim, l-ordnijiet ta’ waqfien u ta’ ebda tkomplija, il-bidu ta’ proċedimenti fil-qorti jew l-għeluq tal-kawżi.





Illustrazzjoni 19: Protezzjoni tal-konsumaturi: It-tul ta’ żmien medju ta’ stħarriġ ġudizzjarju, 2013-2018(*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Network ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur) (*) L-AT, il-FI, il-DE, il-LU: ix-xenarju mhuwiex applikabbli minħabba li l-awtoritajiet tal-konsumatur ma għandhomx is-setgħa li jiddeċiedu fuq il-ksur tar-regoli rilevanti tal-konsumatur. L-għadd ta’ każijiet rilevanti huwa baxx (anqas minn ħamsa) f’CY, fl-IE, fin-NL u fl-SE. Stima tat-tul ta’ żmien medju ngħatat mill-EL u mir-RO. Illustrazzjoni 20: Protezzjoni tal-konsumaturi: It-tul ta’ żmien medju ta’ deċiżjonijiet amministrattivi mill-awtoritajiet tal-protezzjoni tal-konsumatur, 2014-2018(*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Network ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur) (*) L-AT, il-DE, il-LU: ix-xenarju mhuwiex applikabbli minħabba li l-awtoritajiet tal-konsumatur ma għandhomx is-setgħa li jiddeċiedu fuq il-ksur tar-regoli rilevanti tal-konsumatur. L-għadd ta’ każijiet rilevanti huwa baxx (anqas minn ħamsa) fin-NL u fl-SE. Stima tat-tul ta’ żmien medju ngħatat mid-DK, mill-FI, minn FR, mill-EL, minn FR u mir-RO.

– Il-Ħasil tal-Flus – Minbarra l-kontribut għall-ġlieda kontra l-kriminalità, l-effettività tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus hija kruċjali għas-solidità, għall-integrità u għall-istabbiltà tas-settur finanzjarju, għall-fiduċja fis-sistema finanzjarja u għall-kompetizzjoni ġusta fis-suq uniku ( ). Kif issottolinjat mill-Fond Monetarju Internazzjonali, il-ħasil tal-flus jista’ jiskoraġġixxi l-investiment barrani, ifixkel il-flussi tal-kapital internazzjonali u jkollu konsegwenzi negattivi fuq il-prestazzjoni makroekonomika ta’ pajjiż, li jirriżultaw fi tnaqqis tal-benesseri, u jieħdu r-riżorsi minn attivitajiet ekonomiċi aktar produttivi ( ). Id-Direttiva kontra l-ħasil tal-flus titlob li l-Istati Membri jżommu statistika dwar l-effettività tas-sistemi tagħhom sabiex jiġġieldu kontra l-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu( ). F’kooperazzjoni mal-Istati Membri, intuża kwestjonarju aġġornat sabiex tinġabar data dwar il-fażijiet ġudizzjarji tas-sistemi nazzjonali kontra l-ħasil tal-flus. L-Illustrazzjoni 21 turi t-tul ta’ żmien medju tal-kawżi tal-qorti tal-prim’istanza li jittrattaw reati ta’ ħasil tal-flus. Illustrazzjoni 21: Ħasil tal-flus: It-tul ta’ żmien medju tal-kawżi l-qorti, 2014-2018 (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea flimkien mal-Grupp ta’ Esperti dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu) (*) L-ebda data għall-2018: BE, EE, CY, AT, PL, u PT. ES, NL: tul stmat. LV: Minħabba għadd relattivament baxx ta’ kawżi fl-2016, hemm diversi fatturi li possibbilment jaffettwaw it-tul ta’ proċediment, eż. sospensjoni ta’ kawża waħda minħabba raġunijiet oġġettivi. PL: Il-kalkolu tat-tul għall-2016 ibbażat fuq kampjun ta’ kawżi magħżul b’mod każwali. SE: il-kalkolu fl-2017 ibbażat fuq kampjun ta’ kawżi solvuti; id-data għall-2018 hija preliminari. IT: id-data tirreferi għall-qrati korrispondenti, u tkopri madwar 91 % tal-proċedimenti totali fl-2015, u madwar 99 % fl-2016 u fl-2017; id-data tirreferi kemm għas-seduti ta’ smigħ tal-qorti tal-proċess kif ukoll dawk preliminari.



3.1.4. Sommarju dwar l-effiċjenza tas-sistemi tal-ġustizzja Sistema tal-ġustizzja effiċjenti timmaniġġja l-volum tal-kawżi u l-kawżi pendenti tagħha u tieħu deċiżjonijiet mingħajr dewmien żejjed. Għalhekk, il-parametri ewlenin użati mit-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-UE għall-monitoraġġ tal-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji huma t-tul tal-proċedimenti (iż-żmien stmat jew medju f’jiem meħtieġ sabiex tinqata’ kawża), ir-rata tal-għeluq tal-kawżi (il-proporzjon tal-għadd ta’ kawżi solvuti għall-għadd ta’ kawżi li jidħlu) u l-għadd ta’ kawżi pendenti (li għadhom iridu jiġu indirizzati fi tmiem is-sena). Data ġenerali dwar l-effiċjenza It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tinkludi data dwar l-effiċjenza li tkopri seba’ snin (2012-2018). Dan iż-żmien jippermetti li jiġu identifikati ċerti xejriet u li jiġi kkunsidrat li r-riformi tal-ġustizzja ħafna drabi jieħdu ż-żmien sabiex juru l-impatt tagħhom. Jekk wieħed iħares lejn id-data disponibbli sa mill-2012 fil-kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi, l-effiċjenza tjiebet jew baqgħet stabbli fi 11-il Stat Membru, filwaqt li naqset, minkejja li ħafna drabi b’mod marġinali biss, fi tmien Stati Membri. Jistgħu jiġu osservati żviluppi pożittivi fil-maġġoranza tal-Istati Membri li kienu identifikati fil-kuntest tas-Semestru Ewropew bħala li qed jaffaċċjaw sfidi speċifiċi ( ): ·Mill-2012, fi kważi l-Istati Membri kollha, it-tul tal-proċedimenti tal-qorti tal-prim’istanza fil-kategorija wiesgħa “kawżi kollha” (Illustrazzjoni 5) u l-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (Illustrazzjoni 6) naqas jew baqa’ stabbli. Fil-kawżi amministrattivi (Illustrazzjoni 8), it-tul tal-proċedimenti sa mill-2012 naqas jew baqa’ stabbli fil-maġġoranza ta’ dawn l-Istati Membri. B’mod ġenerali, ftit Stati Membri biss raw żieda fit-tul tal-proċedimenti fl-2018. ·It-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta data dwar it-tul tal-proċedimenti fl-istanzi kollha tal-qorti għall-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (Illustrazzjoni 7) u għall-kawżi amministrattivi (Illustrazzjoni 9). Id-data turi li f’għadd ta’ Stati Membri identifikati bħala li jaffaċċjaw sfidi minħabba t-tul tal-proċedimenti fil-qrati tal-prim’ istanza, il-qrati ta’ istanza ogħla għandhom prestazzjoni aktar effiċjenti. Għall-kuntrarju ta’ dan, għal uħud mill-Istati Membri l-oħra li qed jaffaċċjaw sfidi, it-tul medju tal-proċedimenti fil-qrati ta’ istanza ogħla huwa anke itwal milli fil-qrati tal-prim’istanza. ·Fil-kategorija wiesgħa “kawżi kollha”, u fil-kategorija tal-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (Illustrazzjonijiet 10 u 11), l-għadd kumplessiv tal-Istati Membri fejn ir-rata ta’ għeluq tal-kawżi hija aktar minn 100 % żdied mill-2012 ’l hawn. Fl-2018, kważi l-Istati Membri kollha, inklużi dawk li jaffaċċjaw sfidi, irrapportaw rata għolja ta’ għeluq tal-kawżi (aktar minn 97 %), li jfisser li b’mod ġenerali l-qrati għandhom il-kapaċità li jittrattaw il-kawżi li jidħlu f’dawn il-kategoriji. Fil-kawżi amministrattivi (Illustrazzjoni 12), tista’ tiġi osservata varjazzjoni akbar tar-rata ta’ għeluq tal-kawżi minn sena għall-oħra u filwaqt li ġeneralment din għadha aktar baxxa milli f’kategoriji oħrajn ta’ kawżi, ċerti Stati Membri għamlu progress tajjeb. B’mod partikolari, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri li qed jaffaċċjaw sfidi jirrapportaw żieda fir-rata ta’ għeluq tal-kawżi amministrattivi mill-2012 ’l hawn. ·Sa mill-2012, il-progress qed ikompli kważi fl-Istati Membri kollha li jaffaċċjaw l-aktar sfidi sostanzjali bil-volum ta’ kawżi b’lura tagħhom, irrispettivament mill-kategorija tal-kawżi. Ħafna drabi sar progress sostanzjali fit-tnaqqis tal-kawżi pendenti kemm għall-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (Illustrazzjoni 14) kif ukoll għall-kawżi amministrattivi (Illustrazzjoni 15). Minkejja dan it-titjib, għadd hemm differenzi sinifikanti bejn l-Istati Membri b’relattivament ftit kawżi pendenti u dawk b’għadd kbir ta’ kawżi pendenti, u f’xi Stati Membri, il-volum ta’ kawżi b’lura jidher li qed jakkumula. L-effiċjenza f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-UE Id-data dwar it-tul ta’ żmien medju tal-proċedimenti f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-Unjoni (Illustrazzjonijiet 16-21) tipprovdi għarfien dwar il-funzjonament tas-sistemi tal-ġustizzja f’dawn it-tipi ta’ tilwim relatat man-negozju. Id-data dwar l-effiċjenza f’oqsma speċifiċi tad-dritt tinġabar abbażi ta’ xenarji definiti b’mod ristrett u l-għadd ta’ kawżi rilevanti jista’ jidher baxx. Madankollu, meta mqabbla mat-tul ikkalkolat tal-proċedimenti ppreżentat fid-data ġenerali dwar l-effiċjenza, dawn l-illustrazzjonijiet jipprevedu tul medju attwali tal-kawżi kollha rilevanti f’oqsma speċifiċi f’sena. Għalhekk, ta’ min jinnota li diversi Stati Membri li ma jidhrux li qegħdin jaffaċċjaw sfidi abbażi tad-data ġenerali dwar l-effiċjenza jirrapportaw tul medju ta’ kawżi ferm itwal f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-UE. Fl-istess ħin, it-tul tal-proċedimenti f’oqsma speċifiċi differenti jista’ wkoll ivarja b’mod konsiderevoli fl-istess Stat Membru. L-illustrazzjonijiet f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-Unjoni juru x-xejriet li ġejjin: ·Għal kawżi dwar il-kompetizzjoni (Illustrazzjoni 16), għad li l-volum kumplessiv ta’ kawżi b’lura affaċċjat mill-qrati madwar l-Istati Membri żdied bi ftit, it-tul tal-istħarriġ ġudizzjarju naqas jew baqa’ stabbli f’sitt Stati Membri, filwaqt li żdied f’ħames Stati Membri oħra. Fl-2018, kompliet ix-xejra pożittiva, b’żewġ Stati Membri biss li rrapportaw tul medju li jaqbeż l-1 000 jum (meta mqabbel ma’ tlieta fl-2017). ·Fil-qasam tal-komunikazzjonijiet elettroniċi (Illustrazzjoni 17), il-volumi ta’ kawżi affaċċjati mill-qrati komplew jiżdiedu, u b’hekk temmew ix-xejra pożittiva f’termini ta’ tnaqqis fit-tul tal-proċedimenti osservati fis-snin preċedenti. Fl-2018, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri rreġistraw żieda fit-tul medju tal-proċedimenti, meta mqabbla kemm mal-2017 kif ukoll mal-2013. ·Fir-rigward tal-kawżi ta’ ksur tat-trademark tal-UE (Illustrazzjoni 18), fl-2018 ix-xejriet fit-tul medju tal-proċedimenti varjaw b’mod sinifikanti. Xi Stati Membri rreġistraw żidiet qawwija, filwaqt li oħrajn irnexxielhom ilaħħqu aħjar mal-volum ta’ kawżi tagħhom u naqqsu ż-żmien meħtieġ sabiex isolvu l-kawżi. ·L-effett possibbli kkombinat tal-katina ta’ infurzar li jikkonsisti kemm fi proċedimenti ta’ reviżjoni amministrattiva kif ukoll f’dawk ta’ stħarriġ ġudizzjarju huwa ppreżentat fil-qasam tal-liġi tal-konsumatur (Illustrazzjonijiet 19 u 20). Fl-2018, seba’ Stati Membri rrapportaw li l-awtoritajiet tal-protezzjoni tal-konsumatur tagħhom kellhom medja ta’ anqas minn tliet xhur sabiex joħorġu deċiżjoni f’kawża koperta mid-dritt tal-UE dwar il-konsumatur, filwaqt li f’disa’ Stati Membri huma ħadu aktar minn sitt xhur. Meta d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet tal-protezzjoni tal-konsumatur kienu kkontestati fil-qrati, fl-2018 l-istħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjoni amministrattiva ħa medja ta’ anqas minn sena fil-maġġoranza tal-Istati Membri. ·Il-ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus hija kruċjali sabiex tipproteġi s-sistema finanzjarja, il-kompetizzjoni ġusta u tipprevjeni l-konsegwenzi ekonomiċi negattivi. L-isfidi fit-tul tal-proċedimenti tal-qorti meta jiġu ttrattati reati ta’ ħasil tal-flus, jistgħu jinfluwenzaw il-ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tippreżenta data aġġornata dwar it-tul tal-proċedimenti ġudizzjarji li jittrattaw ir-reati ta’ ħasil tal-flus (Illustrazzjoni 21), li turi li waqt li f’madwar nofs l-Istati Membri l-proċedimenti tal-qorti tal-prim’istanza jieħdu sa medja ta’ sena, dawn il-proċedimenti jieħdu medja ta’ madwar sentejn f’diversi Stati Membri li jaffaċċjaw sfidi rigward il-prosekuzzjoni ta’ reati ta’ ħasil tal-flus ( ). 3.2. Il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji Ma hemmx mod wieħed ta’ kif titkejjel il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tkompli teżamina fatturi li ġeneralment huma aċċettati bħala rilevanti sabiex titjieb il-kwalità tal-ġustizzja. Bħal fis-snin preċedenti, dawn huma raggruppati f’erba’ kategoriji: 1) l-aċċessibbiltà tal-ġustizzja għaċ-ċittadini u għan-negozji; 2) riżorsi finanzjarji u umani adegwati; 3) l-implimentazzjoni ta’ għodod għall-valutazzjoni; u 4) l-użu ta’ standards ta’ kwalità. 3.2.1. Aċċessibbiltà

L-aċċessibbiltà hija meħtieġa matul il-katina kollha tal-ġustizzja sabiex tippermetti lin-nies jiksbu informazzjoni rilevanti — dwar is-sistema tal-ġustizzja, kif jippreżentaw talba u l-aspetti finanzjarji relatati, l-istat attwali tal-proċedimenti sat-tmiem tagħhom — sabiex is-sentenza tkun tista’ tiġi aċċessata malajr online. – L-għoti ta’ informazzjoni dwar is-sistema tal-ġustizzja – Ġustizzja li tiffavorixxi liċ-ċittadini tirrikjedi li l-informazzjoni dwar is-sistema ġudizzjarja ma tkunx biss faċilment aċċessibbli iżda tkun imfassla wkoll għal gruppi speċifiċi tas-soċjetà li kieku kienu jsibu diffikultajiet sabiex jaċċessaw l-informazzjoni. L-Illustrazzjoni 22 turi d-disponibbiltà ta’ informazzjoni online dwar aspetti speċifiċi tas-sistema ġudizzjarja u għal gruppi speċifiċi tas-soċjetà. Illustrazzjoni 22: Id-disponibbiltà ta’ informazzjoni online dwar is-sistema ġudizzjarja għall-pubbliku ġenerali, 2019(*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) DE: Kull stat federali kif ukoll il-livell federali jiddeċiedu individwalment liema informazzjoni jipprovdu online. — Għajnuna legali, tariffi tal-qorti u tariffi legali — L-ispiża tal-litigazzjoni hija fattur ewlieni għall-aċċess għall-ġustizzja. Spejjeż għoljin ta’ litigazzjoni, inklużi t-tariffi tal-qorti ( ) u t-tariffi legali ( ), jistgħu jfixklu l-aċċess għall-ġustizzja. L-ispejjeż tal-litigazzjoni f’materji ċivili u kummerċjali mhumiex armonizzati fil-livell tal-UE. Dawn huma rregolati minn leġiżlazzjoni nazzjonali u, għalhekk, ivarjaw minn Stat Membru għal ieħor. L-aċċess għall-għajnuna legali huwa dritt fundamentali mnaqqax fil-Karta( ). Dan jippermetti aċċess għall-ġustizzja għal dawk li ma jkunux jistgħu jġarrbu jew iħallsu bil-quddiem l-ispejjeż ta’ litigazzjoni. Il-maġġoranza tal-Istati Membri tagħti għajnuna legali abbażi tal-introjtu tal-applikant( ). L-Illustrazzjoni 23 turi d-disponibbiltà ta’ għajnuna legali sħiħa jew parzjali f’kawża speċifika ta’ konsumatur li tinvolvi talba ta’ EUR 6 000. Dan iqabbel il-limiti ta’ introjtu għall-għoti ta’ għajnuna legali, espressi bħala perċentwal tal-limitu tal-Eurostat għall-faqar f’kull Stat Membru ( ). Pereżempju, jekk il-limitu għall-għajnuna legali huwa ta’ 20 %, dan ifisser li applikant b’introjtu ta’ 20 % aktar mil-limitu rispettiv tal-Eurostat għall-faqar fl-Istat Membru tiegħu jew tagħha xorta jista’ jkun eliġibbli għall-għajnuna legali. Għall-kuntrarju ta’ dan, jekk il-limitu għall-għajnuna legali jidher li jkun taħt iż-0, dan ifisser li persuna b’introjtu taħt il-limitu tal-faqar tista’ ma tkunx eliġibbli għall-għajnuna legali. Xi Stati Membri jħaddmu sistema ta’ għajnuna legali li tipprovdi għal kopertura ta’ 100 % tal-ispejjeż marbuta mal-litigazzjoni (għajnuna legali sħiħa), ikkumplimentata minn sistema li tkopri spejjeż parzjali (għajnuna legali parzjali), b’din tal-aħħar tapplika kriterji ta’ eliġibbiltà differenti minn dik ta’ qabel. Stati Membri oħrajn iħaddmu sistema ta’ għajnuna legali sħiħa biss jew inkella parzjali biss. Illustrazzjoni 23: Limitu tal-introjtu għall-għajnuna legali f’kawża ta’ konsumatur speċifika, 2019(*) (id-differenzi f’% mil-limitu tal-Eurostat għall-faqar) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE( )) (*) EE: id-deċiżjoni li tingħata għajnuna legali mhijiex ibbażata fuq il-livell ta’ riżorsi finanzjarji tal-applikant. IE: l-għajnuna legali parzjali trid tikkunsidra wkoll l-assi disponibbli tal-applikant. LV: il-limiti jvarjaw skont il-muniċipalità, il-limitu superjuri huwa rrappreżentat fiċ-ċart. Ħafna mill-Istati Membri jitolbu lill-partijiet iħallsu tariffa tal-qorti meta jibdew proċedimenti ġudizzjarji. Il-benefiċjarji tal-għajnuna legali spiss ikunu eżentati milli jħallsu t-tariffi tal-qrati. Fil-BG, l-EE, l-IE, in-NL, il-PL u s-SI biss ir-riċevituri tal-għajnuna legali mhumiex awtomatikament eżenti milli jħallsu t-tariffi tal-qorti. Fir-CZ, il-qorti tiddeċiedi fuq bażi individwali jekk teżentax lil benefiċjarju tal-għajnuna legali milli jħallas it-tariffi tal-qorti. L-Illustrazzjoni 24 tqabbel, għaż-żewġ xenarji, il-livell tat-tariffa tal-qorti ppreżentat bħala sehem tal-valur tat-talba. Jekk, pereżempju, fl-Illustrazzjoni ta’ hawn taħt, it-tariffa tal-qorti tidher bħala 10 % ta’ talba ta’ EUR 6 000, il-konsumatur ikollu jħallas tariffa tal-qorti ta’ EUR 600 sabiex jibda proċedimenti ġudizzjarji. It-talba b’valur baxx hija bbażata fuq il-limitu tal-Eurostat għall-faqar għal kull Stat Membru. Illustrazzjoni 24: It-tariffa tal-qorti sabiex jinbdew proċedimenti ġudizzjarji f’kawża speċifika ta’ konsumatur, 2019(*) (il-livell ta’ tariffa tal-qorti bħala sehem mill-valur tat-talba) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE( ))

(*)“Talba ta’ valur baxx” hija talba li tikkorrispondi għal-limitu tal-Eurostat għall-faqar għal persuna waħedha f’kull Stat Membru, mibdul f’introjtu fix-xahar (eż. fl-2019, dan il-valur kien ivarja bejn EUR 164 fir-RO u EUR 1 804 fil-LU). BE, EL u RO: ma kienet ipprovduta l-ebda informazzjoni dwar it-tariffi tal-qorti għal talba ta’ valur baxx. LU: il-litiganti jridu jħallsu tariffi ta’ uffiċjal ġudizzjarju sabiex jibdew proċedimenti bħala rikorrenti sakemm ma jkunux jibbenefikaw minn għajnuna legali. NL: It-tariffi tal-qorti għal introjtu ta’ < EUR 2 275/xahar.



Eżekuzzjoni effiċjenti tal-kuntratti hija essenzjali għall-ekonomija. Il-probabbiltà li jiġu rkuprati l-ispejjeż reali tal-litigazzjoni ssaħħaħ il-pożizzjoni tal-kreditur li jfittex li jeżegwixxi kuntratt. Tipikament, il-kreditur, bħala rikorrent, ikun meħtieġ iħallas tariffa tal-qorti sabiex jippreżenta kawża l-qorti. Il-qrati ġeneralment jordnaw lill-konvenut li jitlef irodd lura bis-sħiħ it-tariffi tal-qorti mħallsa mir-rikorrent li jkun rebaħ. L-Illustrazzjoni 25 turi l-livell tat-tariffa tal-qorti meħtieġa sabiex jinfetaħ proċediment ġudizzjarju f’każ kummerċjali speċifiku (ara n-nota 59 f’qiegħ il-paġna). Illustrazzjoni 25: It-tariffa tal-qorti sabiex jinfetħu proċedimenti ġudizzjarji f’kawża kummerċjali speċifika, 2019(*) (f’EUR) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE()) (*) L-irkupru tat-tariffi tal-qorti jiġi deċiż fuq bażi ta’ każ b’każ fi ES, PT u RO. Ma hemm l-ebda rkupru komplut tat-tariffi tal-qorti mill-parti rebbieħa fil-EL u HU. Normalment, il-kreditur ikollu jħallas minn qabel it-tariffi tal-avukat tiegħu stess mhux biss matul il-fażi kontenzjuża iżda diġà sa mill-fażi prekontenzjuża. Fir-rigward tar-rimborż, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tapplika r-regola li tgħid li parti li titlef il-kawża hija mistennija ġġarrab mhux biss l-ispejjeż legali tagħha stess, iżda anki dawk tal-parti rebbieħa. Tali regola ta’ trasferiment tat-tariffi tiskoraġġixxi l-preżentazzjoni ta’ kawżi bi probabbiltà baxxa ta’ rebħ, filwaqt li tħeġġeġ il-preżentazzjoni ta’ kawżi bi probabbiltà għolja ta’ rebħ. L-Illustrazzjoni 26 turi l-ammont li l-qorti tagħti lir-rikorrent li jirbaħ f’xenarju ta’ kawża kummerċjali speċifika (ara n-nota 60 f’qiegħ il-paġna). Tista’ ssir distinzjoni bejn tliet sistemi ewlenin: (1) fl-Istati Membri b’sistema ta’ tariffi statutorji, ir-rimborż tat-tariffi legali jiddependi mil-livell tat-tariffa statutorja prevista għall-ħidma mwettqa mill-avukat, li tvarja b’mod sinifikanti bejn l-Istati Membri; (2) fl-Istati Membri mingħajr sistema ta’ tariffi statutorji, ikun hemm rimborż sħiħ (HU, PT, FI) jew parzjali (PL, LV, LU) tat-tariffi legali; u (3) f’għadd ta’ Stati Membri r-rimborż jiġi deċiż mill-qorti fuq bażi ta’ każ b’każ. Illustrazzjoni 26: Il-potenzjal ta’ rkupru tat-tariffi legali fi proċess kummerċjali, 2019 (*) (f’EUR) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE( )) (*) Għal din l-illustrazzjoni, it-tariffi legali ma jinkludux l-ispejjeż klerikali u l-VAT, jekk ikunu pagabbli. It-tariffa legali ipotetika għall-fażi kontenzjuża prevista fix-xenarju hija ta’ EUR 1 650. L-irkupru sħiħ f’sistemi mingħajr tariffa statutorja jfisser li dan l-ammont (EUR 1 650) jista’ jiġi rkuprat. L-Istati Membri bi rkupru parzjali (PL, LV, LU) huma mqassma skont l-ordni tat-tariffa legali li tista’ tiġi rkuprata (l-aktar sal-anqas, b’ammonti li jvarjaw minn EUR 1 275 – EUR 500). L-Illustrazzjoni ma tinkludix informazzjoni dwar il-potenzjal ta’ rkupru ta’ tariffi legali għall-fażi prekontenzjuża, li mhijiex prevista fl-Istati Membri kollha. AT: ix-xenarju ma japplikax għalkollox għas-sistema ta’ rimborż tal-AT. MT: ma hemm l-ebda kunċett ta’ tariffa legali fis-siegħa f’MT, ir-rimborż jiġi ddeterminat abbażi tal-valur tat-talba. IT: hemm tariffa statutorja fl-IT (EUR 3235 fix-xenarju), iżda l-qorti tista’ tiddeċiedi dwar rimborż sa limitu stabbilit. LT: il-qorti tiddeċiedi filwaqt li tieħu kont tal-gwida tal-Ministeru tal-Ġustizzja, l-ammont massimu fix-xenarju jkun ta’ EUR 3 350. – Il-preżentazzjoni u s-segwitu ta’ talba online – Il-kapaċità li wieħed ilesti passi speċifiċi fil-proċedura ġudizzjarja b’mezzi elettroniċi hija parti importanti mill-kwalità tas-sistemi tal-ġustizzja minħabba li s-sottomissjoni elettronika tat-talbiet kif ukoll il-possibbiltà li wieħed jimmonitorja u javvanza proċediment online jistgħu jiffaċilitaw l-aċċess għall-ġustizzja u jnaqqsu d-dewmien u l-ispejjeż. Is-sistemi tal-ICT fil-qrati wkoll għandhom rwol dejjem akbar fil-kooperazzjoni transfruntiera bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u jiffaċilitaw ukoll l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE, pereżempju, fir-rigward ta’ proċeduri għal talbiet żgħar.



Illustrazzjoni 27: Id-disponibbiltà ta’ mezzi elettroniċi, 2018 (*) (0 = disponibbli f’0 % tal-qrati, 4 = disponibbli f’100 % tal-qrati ( )) (sors: studju tas-CEPEJ) (* ) Metodoloġija ġdida, id-data mhijiex komparabbli mas-snin preċedenti. DK u RO: il-kawżi jistgħu jitressqu quddiem il-qrati permezz tal-posta elettronika. – L-aċċess għas-sentenzi – L-iżgurar tal-aċċess għas-sentenza online jżid it-trasparenza tas-sistemi tal-ġustizzja, jgħin liċ-ċittadini u n-negozji jifhmu drittijiethom, u jista’ jikkontribwixxi għall-konsistenza fil-ġurisprudenza. L-arranġamenti għall-pubblikazzjoni online tas-sentenzi huma essenzjali sabiex jinħolqu faċilitajiet ta’ tiftix faċli għall-utent(), li jagħmlu l-ġurisprudenza aktar aċċessibbli għall-professjonijiet legali u għall-pubbliku ġenerali. Aċċess bla xkiel għall-ġurisprudenza u użu mill-ġdid faċli tal-ġurisprudenza jippermettu applikazzjonijiet innovattivi ta’ “teknoloġija legali” li jappoġġaw lill-prattikanti.

Il-pubblikazzjoni online tad-deċiżjonijiet tal-qrati teħtieġ li jiġu bbilanċjati diversi interessi, fil-limiti stabbiliti mill-oqfsa ġuridiċi u ta’ politika. Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data() japplika bis-sħiħ għall-ipproċessar ta’ data personali mill-qrati. Irid jinstab bilanċ ġust bejn id-dritt għall-protezzjoni tad-data u d-dritt għall-pubbliċità tad-deċiżjonijiet tal-qrati u għat-trasparenza tas-sistema tal-ġustizzja meta jiġi vvalutat liema data għandha ssir pubblika. Dan huwa partikolarment il-każ fejn hemm interess pubbliku prevalenti li jiġġustifika l-iżvelar ta’ dik id-data. F’ħafna pajjiżi, il-liġi jew il-prattika teħtieġ l-anonimizzazzjoni jew il-psewdonimizzazzjoni() ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji qabel il-pubblikazzjoni, jew b’mod sistematiku jew fuq talba. Id-data prodotta mill-ġudikatura hija rregolata wkoll mil-leġiżlazzjoni Ewropea dwar id-data miftuħa u l-użu mill-ġdid tal-informazzjoni tas-settur pubbliku(). Id-disponibbiltà ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji f’format li jinqara mill-magni () tiffaċilita sistema tal-ġustizzja li tiffavorixxi l-użu tal-algoritmi(). Illustrazzjoni 28: L-aċċess online mill-pubbliku ġenerali għas-sentenzi ppubblikati, 2019 (*) (kawżi ċivili/kummerċjali, amministrattivi u kriminali, l-istanzi kollha) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) Il-massimu possibbli: 9 punti. Għal kull istanza tal-qorti, ingħata punt wieħed jekk ikunu disponibbli s-sentenzi kollha għall-kawżi ċivili/kummerċjali u amministrattivi u kriminali, rispettivament, u 0,5 ta’ punt meta jkunu disponibbli wħud mis-sentenzi. Għall-Istati Membri li għandhom żewġ istanzi biss tal-qorti, ingħataw punti għat-tliet istanzi billi ġiet riflessa l-ogħla istanza rispettiva tal-istanza li ma teżistix. Għal dawk l-Istati Membri li ma jagħmlu ebda distinzjoni bejn iż-żewġ oqsma tal-liġi (ċivili/kummerċjali u amministrattiva), ingħata l-istess numru ta’ punti għaż-żewġ oqsma. BE: għall-kawżi ċivili u kriminali, kull qorti hija inkarigata li tiddeċiedi dwar il-pubblikazzjoni tas-sentenzi tagħha. BG: Id-deċiżjonijiet kriminali tal-Qorti tal-Kassazzjoni jiġu ppubblikati kollha ħlief dawk li fihom informazzjoni klassifikata. DE: kull stat federali jiddeċiedi dwar id-disponibbiltà online tas-sentenzi tal-prim’istanza. IE: għal kawżi kriminali, il-kawżi sommarji ġeneralment mhumiex soġġetti għal sentenza bil-miktub. CY: għal kawżi amministrattivi u kriminali, l-imħallfin jiddeċiedu liema sentenzi jiġu ppubblikati. LU u SE: il-qrati ma jippubblikawx is-sentenzi tagħhom online b'mod regolari (il-kawżi li jistabbilixxu preċedent biss). AT: għall-prim’istanza u għat-tieni istanza, l-imħallfin jiddeċiedu liema sentenzi jiġu ppubblikati. NL: il-qrati jiddeċiedu dwar il-pubblikazzjoni skont kriterji pubblikati. PL: għal kawżi amministrattivi, il-kap tal-unità f’kull qorti jiddeċiedi dwar il-pubblikazzjoni. PT: għal kawżi ċivili u kriminali, kummissjoni fil-qorti tiddeċiedi dwar il-pubblikazzjoni. Illustrazzjoni 29: Arranġamenti għall-produzzjoni ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji li jinqraw mill-magni, 2019 (*) (kawżi ċivili/kummerċjali, amministrattivi u kriminali, l-istanzi kollha) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) Il-massimu possibbli: 24 punt għal kull tip ta’ kawża. Għal kull waħda mit-tliet istanzi (il-prim’istanza, it-tieni istanza, l-istanza finali) jista’ jingħata punt wieħed jekk jiġu koperti d-deċiżjonijiet ġudizzjarji kollha. Jekk jiġu koperti biss xi deċiżjonijiet ġudizzjarji f’istanza partikolari, jingħata nofs punt biss. Meta Stat Membru jkollu żewġ istanzi biss, ingħataw punti għat-tliet istanzi billi ġiet riflessa l-ogħla istanza rispettiva tal-istanza li ma teżistix. Għal dawk l-Istati Membri li ma jagħmlux distinzjoni bejn kawżi amministrattivi u ċivili/kummerċjali, ġew allokati l-istess punti għaż-żewġ oqsma tal-liġi. ES: L-użu tal-bażi ta’ data tal-Kunsill Ġenerali għall-Ġudikatura (CGPJ) għal finijiet kummerċjali, jew it-tniżżil massiv ta’ informazzjoni mhuwiex permess. L-użu mill-ġdid ta’ din l-informazzjoni għall-elaborazzjoni ta’ bażijiet ta’ data jew għal finijiet kummerċjali jrid isegwi l-proċedura u l-kundizzjonijiet stabbiliti mis-CGPJ permezz taċ-Ċentru ta’ Dokumentazzjoni Ġudizzjarja tiegħu. FR: Huma biss is-sentenzi ppubblikati mill-Qorti ta’ Kassazzjoni (“Cour de Cassation”) li huma aċċessibbli għall-pubbliku mingħajr ħlas. Dawk ippubblikati mill-qrati tal-appell fuq Jurica huma aċċessibbli permezz tan-network virtwali privat tal-ġustizzja, u għall-pubblikaturi legali. Is-sentenzi trażmessi mill-prim’istanza u mill-qrati għolja lill-Qorti tal-Kassazzjoni (“Cour de Cassation”) mhumiex soġġetti għall-anonimizzazzjoni jew għall-psewdonimizzazzjoni. Ġie stabbilit l-aċċess miftuħ għal sentenzi tal-qorti – bl-esklużjoni ta’ talbiet ripetittivi u sistematiċi. L-użu mill-ġdid ta’ data personali ta’ mħallfin u ta’ persunal ġudizzjarju għall-evalwazzjoni, għall-analiżi, għat-tqabbil jew għat-tbassir tal-prattiki professjonali attwali jew preżunti tagħhom huwa punibbli. IE: L-ordinament ġuridiku Irlandiż ma għandux ġuriżdizzjoni tal-qorti speċjalizzata sabiex tittratta kawżi tal-liġi amministrattiva. LU: F’kawżi amministrattivi, hemm biss żewġ livelli tal-qorti. – Aċċess għal metodi ta’ soluzzjoni alternattiva għat-tilwim – L-Illustrazzjoni 30 turi l-isforzi tal-Istati Membri fil-promozzjoni tal-użu volontarju ta’ metodi ta’ soluzzjoni alternattiva għat-tilwim permezz ta’ inċentivi speċifiċi, li jistgħu jvarjaw skont il-qasam tal-liġi ( ). Illustrazzjoni 30: Il-promozzjoni tal-metodi ADR u l-inċentivi biex jintużaw, 2019 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) Il-massimu possibbli: 52 punt. Indikaturi aggregati bbażati fuq l-indikaturi li ġejjin: (1) sit web li jipprovdi informazzjoni dwar l-ADR, (2) Kampanji pubbliċitarji fil-midja, (3) Fuljetti għall-pubbliku ġenerali, (4) Il-qorti tipprovdi sessjonijiet ta’ informazzjoni speċifiċi dwar l-ADR fuq talba, (5) Koordinatur tal-ADR/medjazzjoni fil-qrati, (6) Pubblikazzjoni tal-evalwazzjonijiet dwar l-użu tal-ADR, (7) Pubblikazzjoni tal-istatistika dwar l-użu tal-ADR, (8) L-għajnuna legali tkopri l-ispejjeż (parzjali jew sħaħ) imġarrba għall-ADR, (9) Rifużjoni sħiħa jew parzjali tat-tariffi tal-qorti, inklużi t-taxxi tal-boll, jekk l-ADR tirnexxi, (10) Ma huwa meħtieġ l-ebda avukat għall-proċedura tal-ADR, (11) L-imħallef jista’ jaġixxi bħala medjatur, (12) Il-ftehim milħuq mill-partijiet ikun jista’ jiġi eżegwit mill-qorti, (13) L-użu ta’ għodod elettroniċi sabiex tiġi solvuta t-tilwima permezz ta’ metodi tal-ADR. Għal kull wieħed minn dawn it-13-il indikatur, ingħata punt wieħed għal kull qasam tal-liġi. CZ: id-data għal tilwim amministrattiv mhijiex disponibbli. DK: kull qorti għandha ambaxxatur responsabbli għall-promozzjoni tal-użu tal-medjazzjoni. Il-qrati amministrattivi għandhom il-possibbiltà li jipproponu lill-partijiet sabiex jirrikorru għall-medjazzjoni. IE: il-kawżi amministrattivi huma inklużi fil-kategorija tal-kawżi ċivili u kummerċjali. EL: l-ADR teżisti fil-qasam tal-proċedura tal-akkwist pubbliku quddiem il-Qrati Amministrattivi tal-Appell. ES: l-ADR hija obbligatorja fil-kawżi dwar il-liġi dwar ix-xogħol. LT: segretarju fl-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali jikkoordina l-proċessi ġudizzjarji tal-medjazzjoni fil-qrati. PT: għat-tilwim ċivili/kummerċjali, it-tariffi tal-qorti jiġu rifużi biss fil-każ tal-Kummissarji tal-Ġustizzja. SK: l-ordni ġuridiku Slovakk ma jappoġġjax l-użu tal-ADR għal skopijiet amministrattivi. SE: l-imħallfin għandhom diskrezzjoni proċedurali dwar l-ADR. It-tfittxija ta’ ftehim bonarju dwar it-tilwima hija kompitu obbligatorju għall-imħallef għajr jekk din ma tkunx xierqa minħabba n-natura tal-każ.



– Ġustizzja adattata għat-tfal – L-Illustrazzjoni 31 turi d-diversi arranġamenti fl-Istati Membri li jagħmlu s-sistema tal-ġustizzja aktar aċċessibbli għat-tfal u xierqa għall-ħtiġijiet tagħhom, pereżempju billi tipprovdi informazzjoni adattata għat-tfal dwar il-proċedimenti jew tieħu miżuri sabiex tipprevjeni milli t-tfal ikollhom jattendu diversi seduti. Illustrazzjoni 31: Ġustizzja adattata għat-tfal, 2019 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( ))

3.2.2. Riżorsi Riżorsi suffiċjenti, li jinkludu l-investimenti neċessarji fl-infrastruttura fiżika u teknika, u persunal tal-kategoriji kollha li huwa kwalifikat sew, imħarreġ u mħallas b’mod adegwat, huma neċessarji għall-funzjonament tajjeb tas-sistema ġuridika. Mingħajr għadd suffiċjenti ta’ faċilitajiet, ta’ għodod jew ta’ persunal bil-kwalifiki u bil-ħiliet meħtieġa u b’aċċess għal taħriġ kontinwu, il-kwalità tal-proċedimenti u tad-deċiżjonijiet ikunu f’riskju. – Riżorsi finanzjarji – L-illustrazzjonijiet ta’ hawn taħt juru n-nefqa reali tal-gvern fuq it-tħaddim tas-sistema tal-ġustizzja (ħlief għall-ħabsijiet), kemm għal kull abitant (Illustrazzjoni 32) kif ukoll bħala sehem mill-prodott domestiku gross (PDG) (Illustrazzjoni 33), u, fl-aħħar nett, il-kategoriji ewlenin tan-nefqa fuq il-qrati (Illustrazzjoni 34) ( ). Illustrazzjoni 32: In-nefqa totali tal-gvern estiż fuq il-qrati, 2012, 2016-2018 (*) (f’EUR għal kull abitant) (sors: il-Eurostat) (*) L-Istati Membri huma f’ordni skont in-nefqa tagħhom fl-2018 (mill-ogħla għall-anqas). Id-data tal-2018 għal ES, FR, HR, PT u SK hija proviżorja. Illustrazzjoni 33: In-nefqa totali tal-gvern estiż fuq il-qrati, 2012, 2016-2018 (*) (bħala perċentwal tal-PDG) (sors: il-Eurostat) (*) L-Istati Membri huma f’ordni skont in-nefqa tagħhom fl-2018 (mill-ogħla għall-anqas). Id-data tal-2018 għal ES, FR, HR, PT u SK hija proviżorja.



L-Illustrazzjoni 34 turi l-kategoriji ekonomiċi ewlenin li jifformaw in-nefqa tal-gvern fuq il-qrati: (1) il-pagi u s-salarji tal-imħallfin u tal-persunal tal-qorti, inklużi l-kontribuzzjonijiet soċjali (“kumpens tal-impjegati” ( )), (2) il-kostijiet operatorji għall-oġġetti u għas-servizzi li l-qrati jikkonsmaw bħal kirjiet tal-bini, oġġetti konsumabbli tal-uffiċċju, enerġija u għajnuna legali (“konsum intermedju” ( )), (3) investiment f’assi fissi, bħall-bini tal-qorti u s-software (“formazzjoni grossa tal-kapital fiss” ( )), u (4) nefqa oħra. Illustrazzjoni 34: In-nefqa totali tal-gvern estiż fuq il-qrati skont il-kategorija (*) (fl-2018, bħala perċentwal tan-nefqa totali) (sors: il-Eurostat) (*) Id-data għal ES , FR , il-HR u s-SK hija proviżorja, id-data għall-PT hija stmata. – Ir-riżorsi umani – Riżorsi umani adegwati huma essenzjali għall-kwalità ta’ sistema ġudizzjarja. Id-diversità fost l-imħallfin, inkluż il-bilanċ bejn il-ġeneri, iżżid l-għarfien, il-ħiliet u l-esperjenza kumplimentari u tirrifletti r-realtà tas-soċjetà. Illustrazzjoni 35: L-għadd ta’ mħallfin, 2012-2018 (*) (għal kull 100 000 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Din il-kategorija tikkonsisti minn imħallfin li jaħdmu fuq bażi full-time, skont il-metodoloġija tas-CEPEJ. Dan ma jinkludix Rechtspfleger/l-iskrivani tal-qorti li hemm f’ċerti Stati Membri. AT: Għaċ-ċiklu tal-2016 ġiet introdotta għall-ewwel darba d-data dwar il-ġustizzja amministrattiva. EL: l-għadd totali ta’ mħallfin jinkludi l-kategoriji differenti matul is-snin kif muri hawn fuq, li parzjalment jispjega l-varjazzjoni tagħhom. Sa mill-2016, id-data fuq l-għadd ta’ mħallfin professjonali tinkludi l-gradi kollha għall-ġustizzja kriminali u politika kif ukoll l-imħallfin amministrattivi. IT: Il-kummissjonijiet tal-awditjar reġjonali, il-kummissjonijiet tat-taxxa lokali, u l-qrati militari mhumiex ikkunsidrati. LU: in-numri ġew riveduti abbażi ta’ metodoloġija mtejba.

Illustrazzjoni 36: Proporzjon ta’ mħallfin professjonali nisa fil-Qrati Supremi fl-2017-2019 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) imqassmin skont iċ-ċifri tal-2019, l-ogħla sal-anqas.



Illustrazzjoni 37: L-għadd ta’ avukati, 2012 - 2018 (*) (għal kull 100 000 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ) (*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, avukat huwa persuna kkwalifikata u awtorizzata skont il-liġi nazzjonali sabiex tinvoka u taġixxi f’isem il-klijenti tagħha, sabiex tinvolvi ruħha fil-prattika tal-liġi, sabiex tidher quddiem il-qrati jew tagħti pariri u tirrappreżenta lill-klijenti tagħha fi kwistjonijiet legali (Rakkomandazzjoni Rec(2000)21 tal-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-libertà tal-eżerċitar tal-professjoni ta’ avukat). DE: ma ssir l-ebda distinzjoni bejn gruppi differenti ta’ avukati fil-Ġermanja, bħal solicitors u barristers. FI: sa mill-2015, l-għadd ta’ avukati pprovduti jinkludi kemm l-għadd ta’ avukati fis-settur privat kif ukoll l-għadd ta’ avukati li qed jaħdmu fis-settur pubbliku. – Taħriġ – It-taħriġ ġudizzjarju huwa importanti sabiex jikkontribwixxi għall-kwalità tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji u s-servizz tal-ġustizzja li jitwassal liċ-ċittadini. Id-data stabbilita hawn taħt tkopri t-taħriġ ġudizzjarju f’firxa wiesgħa ta’ oqsma, inkluż dwar il-komunikazzjoni mal-partijiet u l-istampa u dwar il-ħiliet ġudizzjarji. Illustrazzjoni 38: Is-sehem ta’ taħriġ kontinwu tal-imħallfin dwar diversi tipi ta’ ħiliet, 2018 (*) (bħala perċentwal tal-għadd totali ta’ mħallfin li jingħataw dan it-tip ta’ taħriġ) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) (*) L-Illustrazzjoni 38 turi d-distribuzzjoni tal-imħallfin li jieħdu sehem f’attivitajiet ta’ taħriġ kontinwu (jiġifieri dawk li jseħħu wara l-perjodu ta’ taħriġ inizjali sabiex wieħed isir imħallef) f’kull wieħed mill-erba’ oqsma identifikati bħala perċentwal tal-għadd totali ta’ mħallfin imħarrġa f’dawn it-tipi ta’ taħriġ. L-attivitajiet ta’ taħriġ legali ma jiġux ikkunsidrati. L-awtoritajiet ta’ taħriġ ġudizzjarju fil-EL, MT u PT ma pprovdewx attivitajiet ta’ taħriġ speċifiku dwar il-ħiliet magħżula. DK: tinkludi l-persunal tal-qorti. AT: tinkludi l-prosekuturi. Illustrazzjoni 39: Disponibbiltà ta’ taħriġ fil-komunikazzjoni għall-imħallfin, 2019 (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) Il-massimu possibbli: 14-il punt. L-Istati Membri ngħataw punt wieħed jekk kellhom taħriġ inizjali u punt wieħed jekk kellhom taħriġ kontinwu (massimu ta’ 2 punti għal kull tip ta’ taħriġ). DK: ma jingħata l-ebda taħriġ dwar il-komunikazzjoni mal-persuni li huma neqsin mid-dawl jew mis-smigħ minħabba li l-istat joffri appoġġ f’forma ta’ għodod jew ta’ assistent fl-awla tal-qorti lill-persuni neqsin mid-dawl jew mis-smigħ, eż. interpretu għall-persuni neqsin mis-smigħ. Taħriġ ieħor relatat mal-komunikazzjoni jinkludi: korsijiet immirati lejn it-tisħiħ tal-ħiliet ta’ komunikazzjoni pubblika u ta’ komunikazzjoni mal-midja (BE, BG, EE, LV, NL, PL, RO, SK); korsijiet dwar il-ħiliet ta’ interrogazzjoni (DE u AT), korsijiet dwar il-ġestjoni tan-nies (BE, ES, PL) u taħriġ ta’ ħiliet personali jkopru t-titjib taċ-ċarezza tad-deċiżjonijiet tal-qorti u tal-metodi ta’ preżentazzjoni (CZ, DK, LV, HU, PL, SK). 3.2.3. Għodod ta’ valutazzjoni Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-attivitajiet tal-qorti jgħinu sabiex jiġu identifikati nuqqasijiet u ħtiġijiet, u għalhekk jgħinu lis-sistema ġudizzjarja żżid il-kwalità tagħha. Evalwazzjoni regolari tista’ ttejjeb ir-rispons tas-sistema ġudizzjarja għall-isfidi attwali u futuri. Għodod adegwati tal-ICT jistgħu jipprovdu sistemi ta’ ġestjoni tal-każijiet f’ħin reali u jistgħu jgħinu sabiex jipprovdu statistika tal-qorti standardizzata fuq livell nazzjonali. Barra minn hekk, huma jistgħu jintużaw għall-ġestjoni tal-volumi ta’ kawżi b’lura u tas-sistemi awtomatizzati ta’ twissija bikrija. L-istħarriġijiet huma essenzjali sabiex jiġi vvalutat kif is-sistemi tal-ġustizzja joperaw mill-perspettiva tal-professjonisti legali u tal-utenti tal-qrati. Segwitu adegwat għas-sejbiet tal-istħarriġijiet huwa prerekwiżit sabiex tittejjeb il-kwalità tas-sistemi tal-ġustizzja.



Illustrazzjoni 40: Id-disponibbiltà tal-ICT għall-ġestjoni tal-kawżi u l-istatistika dwar l-attivitajiet tal-qorti, 2018 (*)

(0 = disponibbli f’0 % tal-qrati, 4 = disponibbli f’100 % tal-qrati ( )) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Metodoloġija ġdida, id-data mhijiex komparabbli mas-snin preċedenti. Illustrazzjoni 41: Suġġetti tal-istħarriġijiet imwettqa fost l-utenti tal-qrati jew il-professjonisti legali, 2018 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) L-Istati Membri ngħataw punt wieħed għal kull suġġett tal-istħarriġ indikat irrispettivament minn jekk l-istħarriġ twettaqx fil-livell nazzjonali, reġjonali jew tal-qrati. “Suġġetti oħrajn” jinkludu: stħarriġijiet fost l-avukati dwar il-funzjonament ta’ ċerti qrati (ES); sensibilizzazzjoni dwar il-miżuri tal-ICT bħala mezz sabiex tittejjeb l-aċċessibbiltà għall-utenti (MT); riżorsi u kundizzjonijiet materjali tal-qrati (PT); mistoqsijiet relatati ma’ proġett dwar il-ġustizzja proċedurali (SI), possibilitajiet għat-titjib tal-funzjonament tal-qrati (SK); kunċetti ta’ piena xierqa (FI); u s-sodisfazzjon tal-professjonisti legali u tal-utenti tal-qrati bis-servizzi mogħtija mis-sistema ġudizzjarja (SE). Fil-DE twettqu diversi stħarriġijiet differenti fil-livell tal-istati federali. Illustrazzjoni 42: Segwitu tal-istħarriġijiet imwettqa fost l-utenti tal-qrati jew il-professjonisti legali, 2018 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) L-Istati Membri ngħataw punt wieħed għal kull tip ta’ segwitu. Il-kategorija “segwitu ieħor speċifiku” inkludiet: spezzjoni (ES); l-użu bħala gwida għall-iżvilupp tal-politika interna (MT); pubblikazzjoni ta’ għodod informattivi għal skopijiet ġenerali (SI); u rapporti ta’ awtovalutazzjoni tal-qrati (SK). 3.2.4. Standards L-istandards jistgħu jtejbu l-kwalità tas-sistemi tal-ġustizzja. Wara l-ħarsa ġenerali lejn l-istandards dwar it-tempistika u l-informazzjoni lill-partijiet fl-edizzjoni preċedenti, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tiffoka fuq it-tempistika, il-volum b’lura ta’ kawżi u l-perjodi ta’ żmien bħala għodda ta’ ġestjoni fil-ġudikatura ( ). L-Illustrazzjoni 43 turi ħarsa ġenerali lejn liema l-Istati Membri jużaw miżuri standard dwar termini preskrittivi, perjodi ta’ żmien u volumi ta’ kawżi b’lura u tinkludi għall-ewwel darba informazzjoni mqassma skont l-oqsma tal-liġijiet u l-istanzi li fihom jeżistu standards bħal dawn. It-termini preskrittivi huma skadenzi kwantitattivi, eż. għadd massimu ta’ jiem bejn ir-reġistrazzjoni ta’ kawża sal-ewwel seduta. Il-volumi ta’ kawżi b’lura huma kawżi li jmorru lura aktar minn perjodu ta’ żmien identifikat. Il-perjodi ta’ żmien huma miri/prattiki li jistgħu jitkejlu, pereżempju, li jispeċifikaw sehem definit minn qabel ta’ kawżi li jridu jitlestew f’ċertu perjodu ta’ żmien partikolari.

Illustrazzjoni 43: L-eżistenza ta’ standards dwar it-tempistika, 2019 (*) (sors: il-Kummissjoni Ewropea ( )) (*) L-Istati Membri ngħataw punt (1) għal kull istanza (il-prim’istanza, it-tieni istanza, l-istanza finali) għal kull qasam tal-liġi (ċivili/kummerċjali, amministrattiva u kriminali) jekk huwa definit standard. Il-massimu possibbli: 27 punt. Għall-Istati Membri li għandhom żewġ istanzi biss tal-qorti, ingħataw punti għal tliet istanzi billi ġiet riflessa l-ogħla istanza rispettiva tal-qorti tal-istanza li ma teżistix. Għal dawk l-Istati Membri li ma jagħmlu ebda distinzjoni bejn iż-żewġ oqsma tal-liġi (ċivili/kummerċjali u amministrattiva), ingħata l-istess għadd ta’ punti għaż-żewġ oqsma.

3.2.5. Sommarju dwar il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji Aċċess faċli, riżorsi adegwati, għodod ta’ valutazzjoni effettivi u standards xierqa huma fatturi ewlenin li jikkontribwixxu għal kwalità għolja tas-sistemi tal-ġustizzja. Iċ-ċittadini u n-negozji jistennew deċiżjonijiet ta’ kwalità għolja minn sistema tal-ġustizzja effettiva. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tiżviluppa l-eżaminazzjoni komparattiva tagħha ta’ dawn il-fatturi. Aċċessibbiltà Din l-edizzjoni tħares mill-ġdid lejn għadd ta’ elementi li jikkontribwixxu għal sistema tal-ġustizzja li tiffavorixxi liċ-ċittadini: ·Kważi l-Istati Membri kollha jipprovdu aċċess għal xi informazzjoni online dwar is-sistema ġudizzjarja tagħhom, inkluż portal ċentralizzat fuq il-web b’formoli online u edukazzjoni interattiva dwar id-drittijiet legali (Illustrazzjoni 22). Id-differenzi jidhru fil-kontenut tal-informazzjoni u f’kemm dan huwa adegwat sabiex iwieġeb għall-ħtiġijiet tal-persuni. Pereżempju, għadd limitat biss ta’ Stati Membri (9) jippermettu lin-nies jiskopru jekk humiex eliġibbli għal għajnuna legali permezz ta’ simulazzjoni interattiva online. Madankollu, fil-maġġoranza tal-Istati Membri hemm disponibbli informazzjoni għall-kelliema mhux nattivi kif ukoll informazzjoni mmirata għal persuni neqsin mid-dawl jew mis-smigħ. ·Id-disponibbiltà tal-għajnuna legali u l-livell tat-tariffi tal-qrati għandhom impatt kbir fuq l-aċċess għall-ġustizzja, b’mod partikolari għall-persuni li jgħixu fil-faqar. L-Illustrazzjoni 23 turi li, f’xi Stati Membri, il-konsumaturi li l-introjtu tagħhom huwa anqas mil-limitu tal-Eurostat għall-faqar ma jirċievu ebda għajnuna legali. Meta mqabbla mas-sena li għaddiet, l-aċċessibbiltà għall-għajnuna legali baqgħet stabbli. Fl-istess ħin, matul is-snin, l-għajnuna legali saret anqas aċċessibbli f’xi Stati Membri. Il-livell tat-tariffi tal-qorti (Illustrazzjoni 24) baqa’ fil-biċċa l-kbira stabbli mill-2016, għalkemm il-piż tat-tariffa tal-qorti għadu proporzjonalment ogħla għal talbiet ta’ valur baxx. Id-diffikultà sabiex wieħed jibbenefika minn għajnuna legali flimkien ma’ livelli għoljin tat-tariffi tal-qorti f’xi Stati Membri jista’ jkollhom effett dissważiv fuq persuni li jgħixu fil-faqar sabiex jaċċessaw il-ġustizzja. ·It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 għall-ewwel darba tinkludi wkoll informazzjoni dwar it-tariffi tal-qorti u l-potenzjal ta’ rkupru tal-ispejjeż legali f’kawża kummerċjali. Il-livell tat-tariffi tal-qorti għal litigazzjoni kummerċjali (Illustrazzjoni 25) ivarja ħafna fost l-Istati Membri (minn 0,1 % sa 6 % tal-valur tat-talba), u żewġ Stati Membri biss ma għandhom l-ebda tariffa tal-qorti. L-Illustrazzjoni 26 turi, għall-ewwel darba, sa liema punt l-ispejjeż legali jistgħu jiġu rkuprati mill-parti rebbieħa f’kawża kummerċjali. Differenzi kbar fir-rigward tal-potenzjal ta’ rkupru tat-tariffi legali għall-fażi kontenzjuża jidhru kemm bejn l-Istati Membri b’sistema ta’ tariffi statutorji u dawk mingħajr, kif ukoll fi ħdan dawn il-gruppi (b’mod partikolari bejn sistemi ta’ tariffi statutorji aktar u anqas ġenerużi). Barra minn hekk, f’ħafna Stati Membri, l-irkupru tal-ispejjeż legali jiddependi fuq id-diskrezzjoni tal-qrati. Il-livell ta’ ġenerożità tas-sistema għall-irkupru tat-tariffi legali jista’ jkollu effett ta’ inċentiv jew deterrenti fuq il-probabbiltà li tiġi ppreżentata kawża, u għalhekk fuq l-aċċess kumplessiv għall-ġustizzja. ·Id-disponibbiltà tal-mezzi elettroniċi matul il-proċedura ġudizzjarja tikkontribwixxi għal aċċess aktar faċli għall-ġustizzja u għat-tnaqqis tad-dewmien u tal-ispejjeż. L-Illustrazzjoni 27 turi li f’aktar minn nofs l-Istati Membri, is-sottomissjoni elettronika tat-talbiet u t-trażmissjoni taċ-ċitazzjoni għadhom mhumiex implimentati jew huma possibbli biss b’mod limitat, kif deher diġà fit-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2019. Għad hemm diskrepanzi kbar b’mod partikolari fir-rigward tal-possibbiltà li jiġu segwiti l-proċedimenti tal-qorti online, fejn l-ebda Stat Membru ma laħaq implimentazzjoni sħiħa fil-qrati kollha fl-oqsma kollha tal-liġi. ·Meta mqabbel mas-snin preċedenti, l-aċċess online għas-sentenzi tal-qorti (Illustrazzjoni 28) baqa’ stabbli, b’mod partikolari fir-rigward tal-pubblikazzjoni tas-sentenzi tal-ogħla istanza: 19-il Stat Membru jippubblikaw is-sentenzi ċivili/kummerċjali u amministrattivi kollha u l-istess għadd ta’ Stati Membri jippubblikaw ukoll is-sentenzi kriminali fl-ogħla istanza. Dawn in-numri pożittivi jħeġġu lill-Istati Membri kollha sabiex ikomplu jagħmlu progress billi d-deċiżjonijiet tal-ogħla istanza jaqdu rwol importanti għall-konsistenza tal-ġurisprudenza. F’istanzi aktar baxxi, l-għadd ta’ Stati Membri li jippubblikaw is-sentenzi kollha għadu ferm anqas, kemm għal sentenzi kriminali kif ukoll għal dawk ċivili/kummerċjali u għal sentenzi amministrattivi, ċifra li baqgħet stabbli mill-2017. ·It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tapprofondixxi l-eżaminazzjoni tal-arranġamenti fis-seħħ fl-Istati Membri li jistgħu jiffaċilitaw il-produzzjoni ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji li jinqraw minn magna (Illustrazzjoni 29). L-Istati Membri kollha għandhom tal-anqas xi arranġamenti fis-seħħ għall-kawżi ċivili/kummerċjali, amministrattivi u kriminali. Madankollu, tista’ tiġi osservata varjazzjoni konsiderevoli fost l-Istati Membri. Jidher li l-qrati amministrattivi huma relattivament aktar avvanzati fir-rigward tal-ħolqien ta’ fatturi li jippermettu sistema ta’ ġustizzja li tiffavorixxi l-algoritmi. Sistemi tal-ġustizzja fejn ġew implimentati arranġamenti għall-immudellar tas-sentenzi skont standards li jippermettu li jinqraw minn magni jidher li għandhom il-potenzjal li jiksbu riżultati aħjar fil-futur. ·L-għadd ta’ Stati Membri li jippromwovu l-użu volontarju ta’ metodi ta’ soluzzjoni alternattiva għat-tilwim (ADR) (Illustrazzjoni 30) għal tilwim privat reġa’ kompla jikber meta mqabbel mas-snin preċedenti. Primarjament, dan jinkiseb bl-introduzzjoni ta’ aktar inċentivi għall-użu tal-ADR fost oqsma differenti tal-liġi. It-tilwim amministrattiv issa tqies għat-tieni sena konsekuttiva, filwaqt li wera espansjoni żgħira peress li issa aktar minn nofs l-Istati Membri jippermettu l-ADR f’dan il-qasam. ·Għall-ewwel darba, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tippreżenta ħarsa ġenerali konsolidata tal-miżuri meħuda mill-Istati Membri għal sistema tal-ġustizzja adattata għat-tfal (Illustrazzjoni 31). Kważi l-Istati Membri kollha jagħmlu tal-anqas xi akkomodazzjonijiet għat-tfal, b’miżuri għal smigħ adatt għat-tfal (inkluż fis-seduti) u sabiex jipprevjenu diversi seduti għal tfal partikolarment prevalenti. Madankollu, anqas minn nofs l-Istati Membri għandhom siti web iddedikati għat-tfal li jipprovdu informazzjoni dwar is-sistema tal-ġustizzja. Riżorsi Sistemi tal-ġustizzja ta’ kwalità għolja fl-Istati Membri jirrikjedu livelli suffiċjenti ta’ riżorsi finanzjarji u umani, inklużi l-investimenti neċessarji fl-infrastruttura fiżika u teknika, taħriġ inizjali u kontinwu xieraq, kif ukoll diversità fost l-imħallfin, inkluż bilanċ bejn il-ġeneri. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 turi dan li ġej: ·F’termini ta’ riżorsi finanzjarji, id-data turi li, b’mod ġenerali, fl-2018, in-nefqa totali tal-gvern estiż fuq il-qrati għadha fil-maġġor parti stabbli fl-Istati Membri, b’differenzi sinifikanti fl-ammonti attwali, kemm f’EUR għal kull abitant kif ukoll bħala perċentwal tal-PDG bejn l-Istati Membri, li baqgħu jippersistu (Illustrazzjonijiet 32 u 33). Kważi l-Istati Membri kollha żiedu n-nefqa tagħhom per capita fl-2018 (żieda meta mqabbla mal-2017) u l-maġġoranza żiedu wkoll in-nefqa tagħhom bħala perċentwal tal-PDG. ·Bħal fl-2019, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 turi wkoll it-tqassim tan-nefqa totali f’kategoriji differenti abbażi tad-data miġbura mill-Eurostat. L-Illustrazzjoni 34 turi differenzi kbar fix-xejriet tal-infiq fost l-Istati Membri. Minn naħa waħda, filwaqt li l-pagi u s-salarji tal-imħallfin u tal-persunal tal-qrati (inklużi l-kontribuzzjonijiet soċjali) jirrappreżentaw l-akbar sehem fil-maġġoranza tal-Istati Membri, l-investiment f’assi fissi bħall-bini tal-qrati u software huwa baxx ħafna, u f’xi każijiet anki nieqes. In-nefqa fuq il-kostijiet operatorji (eż. kirjiet tal-bini, għajnuna legali u oġġetti konsumabbli oħra), min-naħa l-oħra, hija ferm ogħla f’ċerti Stati Membri milli f’ħafna mill-oħrajn. Dan it-tqassim baqa’ relattivament stabbli minn sena għall-oħra (Illustrazzjoni 34). ·In-nisa għadhom jirrappreżentaw anqas minn ħamsin fil-mija tal-imħallfin fil-livell tal-Qrati Supremi fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri (Illustrazzjoni 36). L-evoluzzjoni matul il-perjodu ta’ tliet snin mill-2017 sal-2019 turi li x-xejriet ivarjaw bejn l-Istati Membri, iżda s-sehem ta’ mħallfin nisa fil-Qrati Supremi żdied mill-2010 f’ħafna mill-Istati Membri. ·Dwar it-taħriġ tal-imħallfin, filwaqt li kważi l-Istati Membri kollha jipprovdu tal-anqas xi taħriġ kontinwu dwar is-sengħa tal-imħallef, anqas fosthom joffru taħriġ dwar il-ħiliet fl-IT, il-ġestjoni tal-qorti u l-etika ġudizzjarja u s-sehem tal-imħallfin li jirċievu dan it-taħriġ għadu baxx fil-parti l-kbira tal-pajjiżi (Illustrazzjoni 38). Dwar it-taħriġ għall-komunikazzjoni ma’ gruppi vulnerabbli ta’ partijiet, hemm xejra kontinwa ta’ titjib, b’mod partikolari fir-rigward ta’ persuni li huma neqsin mid-dawl jew mis-smigħ, ta’ vittmi ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru u ta’ applikanti għall-ażil (Illustrazzjoni 39). It-taħriġ dwar is-sensibilizzazzjoni u l-indirizzar tad-diżinformazzjoni sar ukoll disponibbli b’mod aktar mifrux meta mqabbel mas-sena l-oħra. Għodod ta’ valutazzjoni ·Filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri implimentaw bis-sħiħ is-sistemi ta’ ġestjoni tal-każijiet tal-ICT (bi ftit eċċezzjonijiet), id-differenzi għadhom jippersistu fir-rigward tal-għodod tal-produzzjoni tal-istatistika tal-attività tal-qorti (Illustrazzjoni 40). Dawn is-sistemi jservu għal diversi skopijiet, inkluża l-ġenerazzjoni ta’ statistika, u għandhom jiġu implimentati b’mod konsistenti fis-sistema tal-ġustizzja kollha kemm hi. Ċerti Stati Membri għandhom sistemi ta’ twissija bikrija maħsuba sabiex jiskopru problemi jew nuqqas ta’ konformità mal-istandards tal-ipproċessar tal-kawżi, li jippermettu li jinstabu soluzzjonijiet f’waqthom. F’xi Stati Membri, għadu mhuwiex possibbli li jiġi żgurat il-ġbir tad-data fuq livell nazzjonali fl-oqsma kollha tal-ġustizzja. ·L-użu ta’ stħarriġijiet fost l-utenti tal-qrati u l-professjonisti legali (Illustrazzjoni 41) reġa’ naqas, b’numru li qed jikber ta’ Stati Membri li qed jagħżlu li ma jwettqux stħarriġijiet. Madankollu, jidher li hemm xi differenzi fir-rigward ta’ liema Stati Membri ma wettqux stħarriġijiet, li jindika li kultant l-istħarriġijiet jitwettqu biss kull sentejn jew kull ftit snin. L-aċċessibbiltà, is-servizz għall-klijenti, is-seduti tal-qorti u s-sentenzi, kif ukoll il-fiduċja ġenerali fis-sistema tal-ġustizzja, għadhom suġġetti rikorrenti tal-istħarriġijiet, iżda huma biss ftit l-Istati Membri li staqsew dwar is-sodisfazzjon tal-gruppi bi bżonnijiet speċjali u dwar l-għarfien dwar id-drittijiet tal-individwi. Kważi l-Istati Membri kollha li użaw stħarriġijiet żguraw ukoll segwitu (Illustrazzjoni 42), filwaqt li l-firxa tas-segwitu kompliet tvarja bil-bosta. Ir-riżultati ġeneralment ikkontribwew għal rapporti annwali jew speċifiċi u f’ħafna Stati Membri kkontribwew għal evalwazzjoni jew intużaw sabiex tiġi identifikata l-ħtieġa li tiġi emendata l-leġiżlazzjoni. Standards L-istandards jistgħu jgħollu l-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji. Din l-edizzjoni tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tkompli teżamina f’aktar dettall ċerti standards li għandhom l-għan li jtejbu ż-żmien tal-proċedimenti u tqassam dawn l-istandards b’mod aktar granulari filwaqt li tqis l-istanza u l-oqsma tal-liġi fejn jeżistu dawn l-istandards. ·Kważi l-Istati Membri kollha jużaw standards dwar it-tempistika, għalkemm mhux dejjem ikunu żviluppati sal-istess grad fl-istanzi kollha u fl-oqsma kollha tal-liġi. L-istandards li jistabbilixxu termini preskrittivi (eż. żmien fiss mir-reġistrazzjoni ta’ kawża sal-ewwel seduta) qed ikomplu jinfirxu dejjem aktar, filwaqt li dawk dwar il-perjodi ta’ żmien (eż. li jispeċifikaw sehem predefinit ta’ kawżi li jridu jitlestew sa ċertu żmien) u l-volumi ta’ xogħol b’lura għadhom anqas komuni (Illustrazzjoni 43) meta mqabbla magħhom. Madankollu, ċerti Stati Membri li jaffaċċjaw sfidi partikolari fl-effiċjenza bħalissa mhumiex qed jużaw dawn l-istandards jew sa ċertu punt limitat biss.



3.3. Indipendenza L-indipendenza ġudizzjarja, li hija integrali għall-kompitu tat-teħid ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, hija rekwiżit li joħroġ mill-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva msemmi fl-Artikolu 19 TUE, u mid-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal imnaqqax fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE (Artikolu 47) ( ). Dak ir-rekwiżit jippreżumi (a) indipendenza esterna, meta l-korp ikkonċernat jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu b’mod kompletament awtonomu, mingħajr ma jkun soġġett għal kwalunkwe restrizzjoni ġerarkika jew subordinat għal kwalunkwe korp ieħor u mingħajr ma jieħu ordnijiet jew istruzzjonijiet minn kwalunkwe sors, li b’hekk ikun protett kontra interventi esterni jew pressjoni li tista’ tfixkel il-ġudizzju indipendenti tal-membri tiegħu u jinfluwenza d-deċiżjonijiet tagħhom, u (b) l-indipendenza u l-imparzjalità interni, meta tinżamm distanza ugwali mill-partijiet għall-proċedimenti u mill-interessi rispettivi tagħhom fir-rigward tas-suġġett ta’ dawk il-proċedimenti() . L-indipendenza ġudizzjarja tiggarantixxi li jkunu protetti d-drittijiet kollha li l-individwi jiksbu mid-dritt tal-UE u li jkunu ssalvagwardjati l-valuri komuni għall-Istati Membri stabbiliti fl-Artikolu 2 TUE, b’mod partikolari l-valur tal-istat tad-dritt(). Il-preservazzjoni tal-ordinament ġuridiku tal-UE hija fundamentali għaċ-ċittadini u għan-negozji kollha li d-drittijiet u l-libertajiet tagħhom huma protetti mid-dritt tal-UE. Il-perċezzjoni tal-indipendenza tal-ġudikatura hija tassew fattur li jsaħħaħ it-tkabbir, hekk kif il-perċezzjoni ta’ nuqqas ta’ indipendenza tista’ tiskoraġġixxi l-investimenti. Minbarra l-indikaturi dwar l-indipendenza ġudizzjarja perċepita minn diversi sorsi, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-UE tal-2020 tippreżenta għadd ta’ indikaturi dwar kif is-sistemi tal-ġustizzja huma organizzati sabiex jipproteġu l-indipendenza ġudizzjarja f’ċerti tipi ta’ sitwazzjonijiet fejn l-indipendenza tagħhom tista’ tkun f’riskju. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020, li tirrifletti l-input min-Network Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (ENCJ), min-Network tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE (NPSJC), u mill-Grupp ta’ Esperti dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu, turi indikaturi aġġornati relatati mas-salvagwardji legali dwar il-proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-imħallfin, u l-ħatra tal-membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura, u żewġ ħarsiet ġenerali lejn il-proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-prosekuturi.

3.3.1. Indipendenza ġudizzjarja perċepita Illustrazzjoni 44: L-indipendenza perċepita tal-qrati u tal-imħallfin fost il-pubbliku ġenerali (*) (sors: l-Ewrobarometru ( ) — kuluri ċari: 2016, 2018 u 2019, kuluri skuri: 2020) (*) L-Istati Membri huma mqassmin l-ewwel skont il-perċentwal ta’ rispondenti li ddikjaraw li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija tajba ħafna jew pjuttost tajba (total tajba); jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija pjuttost ħażina jew ħażina ħafna (total ħażina); jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba u total ħażina, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija tajba ħafna; jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba, total ħażina u ta’ tajba ħafna, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija ħażina ħafna. L-Illustrazzjoni 45 turi r-raġunijiet ewlenin mogħtija mir-rispondenti għan-nuqqas perċepit ta’ indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin. Ir-rispondenti minn fost il-pubbliku ġenerali, li kklassifikaw l-indipendenza tas-sistema tal-ġustizzja bħala li hija “pjuttost ħażina” jew “ħażina ħafna”, setgħu jagħżlu minn fost tliet raġunijiet sabiex jispjegaw il-klassifikazzjoni tagħhom. L-Istati Membri huma elenkati fl-istess ordni bħal fl-Illustrazzjoni 44. Illustrazzjoni 45: Ir-raġunijiet ewlenin fost il-pubbliku ġenerali għan-nuqqas perċepit ta’ indipendenza (is-sehem mir-rispondenti kollha — valur ogħla jfisser aktar influwenza) (sors: l-Ewrobarometru ( )) Illustrazzjoni 46: L-indipendenza perċepita tal-qrati u tal-imħallfin fost il-kumpaniji (*) (sors: l-Ewrobarometru ( ) — kuluri ċari: 2016, 2018 u 2019, kuluri skuri: 2020)

(*) L-Istati Membri huma mqassmin l-ewwel skont il-perċentwal ta’ rispondenti li ddikjaraw li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija tajba ħafna jew pjuttost tajba (total tajba); jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija pjuttost ħażina jew ħażina ħafna (total ħażina); jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba u total ħażina, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija tajba ħafna; jekk xi Stati Membri għandhom l-istess perċentwal ta’ total tajba, total ħażina u ta’ tajba ħafna, dawn jitqassmu skont il-perċentwal ta’ rispondenti li qalu li l-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin hija ħażina ħafna. L-Illustrazzjoni 47 turi r-raġunijiet ewlenin mogħtija mir-rispondenti għan-nuqqas perċepit ta’ indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin. Ir-rispondenti minn fost il-kumpaniji, li kklassifikaw l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja bħala li hija “pjuttost ħażina” jew “ħażina ħafna”, setgħu jagħżlu minn fost tliet raġunijiet sabiex jispjegaw il-klassifikazzjoni tagħhom. L-Istati Membri huma elenkati fl-istess ordni bħal fl-Illustrazzjoni 46. Illustrazzjoni 47: Ir-raġunijiet ewlenin fost il-kumpaniji għan-nuqqas perċepit ta’ indipendenza (ir-rata tar-rispondenti kollha — valur ogħla jfisser aktar influwenza) (sors: l-Ewrobarometru ( )) Illustrazzjoni 48: WEF: il-perċezzjoni tal-indipendenza tal-imħallfin fost in-negozji, 2010-2019 (perċezzjoni — valur ogħla jfisser perċezzjoni aħjar) (sors: il-Forum Ekonomiku Dinji ( )) 3.3.2. Indipendenza strutturali Il-garanziji tal-indipendenza strutturali jeħtieġu regoli, b’mod partikolari fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-qorti u tal-ħatra, tat-tul tas-servizz u tar-raġunijiet għal astensjoni, għal rifjut u għal tkeċċija tal-membri tagħha, sabiex telimina kwalunkwe dubju raġonevoli fl-imħuħ tal-individwi dwar il-kapaċità ta’ dik il-qorti li ma tiġix influwenzata minn fatturi esterni u n-newtralità tagħha fir-rigward tal-interessi li ssib quddiemha ( ). B’mod partikolari dawk ir-regoli jridu jkunu tali li jipprekludu mhux biss kwalunkwe influwenza diretta, fil-forma ta’ struzzjonijiet, iżda anki tipi ta’ influwenza li huma aktar indiretti u li jista’ jkollhom effett fuq id-deċiżjonijiet tal-imħallfin ikkonċernati() . Ġew żviluppati standards Ewropej, b’mod partikolari mill-Kunsill tal-Ewropa, pereżempju f’2010 Council of Europe Recommendation on judges: independence, efficiency and responsibilities ( ). It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-UE tal-2020 tippreżenta għadd ta’ indikaturi dwar il-mod kif inhuma organizzati s-sistemi tal-ġustizzja sabiex tiġi ssalvagwardjata l-indipendenza ġudizzjarja. Din l-edizzjoni tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE fiha indikaturi aġġornati dwar il-korpi u l-awtoritajiet involuti fi proċedimenti dixxiplinari rigward l-imħallfin (Illustrazzjonijiet 49 u 50), u dwar il-ħatra ta’ membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (Illustrazzjonijiet 51 u 52) ( ). It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2020 tippreżenta wkoll informazzjoni dwar il-korpi u l-awtoritajiet involuti fi proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-prosekuturi (Illustrazzjonijiet 53 u 54) u illustrazzjoni aġġornata aktar dettaljata dwar l-istruzzjonijiet lill-prosekuturi f’każijiet individwali (Illustrazzjoni 55) ( ). L-illustrazzjonijiet jippreżentaw l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2019. L-illustrazzjonijiet ippreżentati fit-Tabella ta’ Valutazzjoni ma jipprovdu ebda valutazzjoni u ma jippreżentaw ebda data kwantitattiva dwar l-effettività tas-salvagwardji. Dawn mhumiex maħsuba sabiex jirriflettu l-kumplessità u d-dettalji tas-salvagwardji. Li jkun hemm aktar salvagwardji mhuwiex biżżejjed, fih innifsu, sabiex tiġi żgurata l-effettività ta’ sistema tal-ġustizzja. Jenħtieġ li jiġi nnotat ukoll li l-implimentazzjoni ta’ politiki u ta’ prattiki li jippromwovu l-integrità u li jipprevjenu l-korruzzjoni fil-ġudikatura hija essenzjali wkoll sabiex tiġi ggarantita l-indipendenza ġudizzjarja. Fl-aħħar nett, il-protezzjoni effettiva tal-indipendenza ġudizzjarja teħtieġ kultura ta’ integrità u ta’ imparzjalità, kondiviża mill-maġistrati u rrispettata mis-soċjetà usa’. – Salvagwardji dwar il-proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-imħallfin – Il-proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-imħallfin huma fost is-sitwazzjonijiet l-aktar sensittivi relatati mal-indipendenza ġudizzjarja. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea “r-regoli li jirregolaw is-sistema dixxiplinari […] ta’ dawk li għandhom il-kompitu li jiġġudikaw, ikollhom il-garanziji meħtieġa sabiex jiġi evitat kwalunkwe riskju ta’ użu ta’ tali sistema bħala sistema ta’ kontroll politiku tal-kontenut tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji” ( ). Is-sett ta’ garanziji identifikati mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala essenzjali għas-salvagwardja tal-indipendenza tal-ġudikatura jinkludu regoli li jiddefinixxu kemm l-imġiba li twassal għal reati dixxiplinari kif ukoll il-pieni effettivament applikabbli, regoli li jipprovdu għall-involviment ta’ korp indipendenti f’konformità ma’ proċedura li tissalvagwardja bis-sħiħ id-drittijiet stabbiliti fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta, b’mod partikolari d-drittijiet tad-difiża, u regoli li jistabbilixxu l-possibbiltà li jinfetħu proċedimenti legali kontra d-deċiżjonijiet tal-korpi dixxiplinari ( ). Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li “l-Artikolu 267 TFUE jagħti lill-qrati nazzjonali diskrezzjoni mill-iktar wiesgħa sabiex jirreferu kawża lill-Qorti (…) f’kull stadju tal-proċedura li huma jqisu xieraq” ( ). Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, kwalunkwe regola nazzjonali li tinibixxi din id-diskrezzjoni “sabiex [t]evita (…) li [t]inkorri sanzjonijiet dixxiplinari (…) tippreġudika l-prerogattivi mogħtija lill-qrati nazzjonali mill-Artikolu 267 TFUE u, konsegwentement, l-effikaċja tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita mill-mekkaniżmu tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari” ( ). Il-Qorti mbagħad sostniet li l-“fatt li ma jkunux esposti għal sanzjonijiet dixxiplinari għall-eżerċizzju ta’ possibbiltà (…) li ssir talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti (…) jikkostitwixxi garanzija inerenti għall-indipendenza tal-imħallfin” ( ). Skont l-istandards tal-Kunsill tal-Ewropa, jistgħu jsegwu proċedimenti dixxiplinari fir-rigward tal-imħallfin meta dawn jonqsu milli jwettqu dmirijiethom b’manjiera effiċjenti u xierqa ( ). L-interpretazzjoni tal-liġi, il-valutazzjoni tal-fatti jew il-ponderazzjoni tal-evidenza mwettqa mill-imħallfin sabiex jiddeterminaw il-kawżi jenħtieġ li ma joħolqux responsabbiltà ċivili jew dixxiplinari, ħlief fil-każ ta’ att malizzjuż jew ta’ negliġenza gravi ( ). Barra dan, jenħtieġ li l-proċedimenti dixxiplinari jitwettqu minn awtorità indipendenti bħala qorti bil-garanziji kollha ta’ proċess ġust. L-imħallef taħt proċediment dixxiplinari jenħtieġ li jkollu d-dritt li jikkontesta kemm id-deċiżjoni kif ukoll is-sanzjoni. Jenħtieġ li s-sanzjonijiet dixxiplinari jkunu proporzjonati ( ). L-Illustrazzjoni 49 tippreżenta ħarsa ġenerali aġġornata tal-awtoritajiet li jiddeċiedu dwar sanzjonijiet dixxiplinari fir-rigward ta’ mħallfin ordinarji, li jistgħu jkunu jew (a) awtoritajiet indipendenti regolari bħal qrati (il-Qorti Suprema, il-Qorti Amministrattiva jew il-President tal-Qorti), jew Kunsilli għall-ġudikatura, jew (b) awtoritajiet oħrajn li l-membri tagħhom huma maħturin speċifikament mill-Kunsill għall-Ġudikatura, minn imħallfin jew mill-eżekuttiv. Illustrazzjoni 49: Awtorità li tiddeċiedi dwar sanzjonijiet dixxiplinari li jirrigwardaw l-imħallfin (*) ( ) (*) BG: Jistgħu jiġu imposti sanzjonijiet dixxiplinari anqas severi mill-President tal-Qorti. Kwalunkwe deċiżjoni dwar miżuri dixxiplinari hija miftuħa għal stħarriġ ġudizzjarju quddiem il-Qorti Amministrattiva Suprema. CZ: Il-każijiet dixxiplinari jiġu eżaminati mill-awli dixxiplinari tal-Qorti Suprema Amministrattiva. Il-membri jiġu proposti mill-President tal-Qorti minn lista ta’ mħallfin u jintgħażlu bil-polza. DK: Il-Qorti Speċjali ta’ Imputazzjoni u ta’ Reviżjoni li tinkludi ħames membri, maħtura formalment mill-Ministru tal-Ġustizzja iżda nnominati rispettivament mill-Qorti Suprema, mill-Qrati Għolja, mill-Assoċjazzjoni tal-Imħallfin u mill-Assoċjazzjoni tal-Avukatura kif ukoll minn akkademiku distint, tiddeċiedi dwar sanzjonijiet dixxiplinari. Il-president ta’ qorti tal-prim’istanza jista’ joħroġ twissija. DE: Jistgħu jiġu applikati miżuri dixxiplinari fi proċedimen