C 275/66

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej (riformulazzjoni)

[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)]

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-trasparenza u l-immirar tar-reklamar politiku

[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

(2022/C 275/11)

Korelatur: Andris GOBIŅŠ Korelatur: Carlos Manuel TRINDADE

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 13.12.2021 Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 15.12.2021 u 21.1.2022 Bażi legali Artikoli 114 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 10.2.2022 Adottata fil-plenarja 23.2.2022 Sessjoni plenarja Nru 567 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 222/4/5

1. Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-KESE jilqa’ l-għanijiet u l-motivazzjoni tal-pakkett elettorali Ewropew. Peress li huwa konxju tal-isfidi u l-perikli kbar għall-proċessi demokratiċi, il-KESE jissuġġerixxi li r-Regolamenti jkunu aktar ambizzjużi u li dawn jiġu implimentati kemm jista’ jkun malajr.

1.2 L-iffaċilitar u l-promozzjoni ta’ parteċipazzjoni politika konxja min-naħa taċ-ċittadini huwa punt kritiku, bħalma huma l-iżgurar ta’ attivitajiet politiċi trasparenti, aċċessibbli u onesti u r-rwol ċar u attiv għas-soċjetà ċivili. Din l-Opinjoni tipproponi diversi emendi għar-Regolamenti u xi azzjonijiet addizzjonali f’dan ir-rigward.

1.3 Il-KESE jappoġġja l-inklużjoni tal-aspetti kollha b’rabta mal-kampanja politika fil-pakkett elettorali. Hemm bżonn ta’ enfasi aktar b’saħħitha fuq il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, peress li din qed ikollha dejjem aktar impatt fuq l-elezzjonijiet u t-trasparenza. Il-verifika tal-fatti u l-litteriżmu medjatiku la jistgħu jindirizzaw l-ammont sostanzjali ta’ kontenut diviżiv u qarrieqi li ċ-ċittadini huma esposti għalih, u lanqas dak li jattira xi ċittadini lejn kontenut bħal dan.

1.4 Dwar it-trasparenza u l-immirar tar-reklamar politiku, il-KESE jissuġġerixxi proposti speċifiċi għal titjib (ara l-parti 3.1):

i. l-użu ta’ definizzjoni wiesgħa iżda ċara tar-reklamar politiku li tmur lil hinn mill-attivitajiet remunerati uffiċjalment, inklużi l-impatti permezz tal-hekk imsejħa “bots” u “trolls” u/jew informazzjoni manipulattiva;

ii. it-twessigħ tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-pieni għall-irregolaritajiet;

iii. it-twessigħ tal-bażi legali biex tkopri l-persuni ġuridiċi u fiżiċi kollha;

iv. il-limitazzjoni tal-possibbiltajiet fir-rigward ta’ atturi mhux tal-UE biex jeżerċitaw influwenza;

v. l-għoti ta’ informazzjoni direttament viżibbli (mhux links) dwar kwistjonijiet ewlenin ta’ trasparenza;

vi. id-disponibbiltà u t-trasparenza tal-informazzjoni;

vii. l-istess regoli għal kulħadd;

viii. il-ħolqien tal-possibbiltà li jsir ilment direttament mal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, mhux biss fuq il-pjattaforma online rilevanti;

ix. l-aċċessibbiltà tal-informazzjoni għal kull ċittadin mingħajr limitazzjonijiet;

x. il-projbizzjoni ta’ reklamar politiku mmirat ibbażat fuq traċċar u pproċessar mifrux ta’ informazzjoni dwar l-imġiba online jew offline ta’ individwu;

xi. il-limitazzjoni jew it-twaqqif ta’ tekniki ta’ mmirar u amplifikazzjoni fir-reklamar politiku li jinvolvu l-ipproċessar ta’ data personali, minħabba riskji b’rabta mal-għoti limitat ta’ kunsens;

xii. il-projbizzjoni sħiħa tal-immirar abbażi ta’ kategoriji speċjali ta’ data personali sensittiva;

xiii. il-forniment ta’ trasparenza sħiħa dwar it-tekniki ta’ mmirar, anke meta ma jkollhomx rabta diretta ma’ kampanja partikolari;

xiv. kunsiderazzjoni ta’ regolamenti speċjali għal pajjiżi fejn l-indipendenza tal-midja pubblika mhijiex żgurata b’mod adegwat.

1.5 Dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej (riformulazzjoni), il-KESE jissuġġerixxi proposti speċifiċi (ara l-parti 3.2):

i. it-tisħiħ tal-istandards li jikkonċernaw il-bilanċ bejn il-ġeneri;

ii. l-indirizzar tad-diskriminazzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem;

iii. il-limitazzjoni tad-donazzjonijiet lil partijiet minn pajjiżi barra mill-UE;

iv. l-istabbiliment ta’ limitu massimu universali għad-donazzjonijiet taċ-ċittadini ta’ EUR 18 000 fis-sena;

v. regolazzjoni tal-fornituri tas-servizzi esterni;

vi. limitazzjoni tal-involviment tal-partijiet tal-UE fil-kampanji ta’ referenda nazzjonali;

vii. tnaqqis tal-limitu massimu tad-donazzjonijiet anonimi għal EUR 1 000;

viii. tkomplija tas-sistema ta’ kofinanzjament għall-partiti politiċi Ewropej.

1.6 Dwar ir-reżiljenza u t-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fil-proċessi elettorali (żviluppati fil-parti 3.3.):

i. l-għoti ta’ vuċi sinifikanti liċ-ċittadini fit-tiswir tal-futur tal-UE bejn l-elezzjonijiet u lil hinn minnhom;

ii. l-organizzazzjoni ta’ avveniment annwali biex jiġu kondiviżi l-aħjar prattiki u jitfassal pjan annwali biex jissaħħu d-demokrazija, il-parteċipazzjoni u d-djalogu ċiviku u l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE;

iii. il-ħolqien ta’ strument finanzjarju għat-twettiq ta’ kampanji imparzjali u inklużivi biex “in-nies joħorġu jivvutaw”;

iv. il-ħolqien ta’ programm ta’ finanzjament għall-ġurnalisti, ir-riċerkaturi, il-verifikaturi tal-fatti u l-organizzazzjonijiet ta’ sorveljanza;

v. l-appoġġ għall-kooperazzjoni esperta u l-ħidma fuq il-finanzjament tal-kampanji, il-forensika online, il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni u ċ-ċibersigurtà;

vi. it-tneħħija tal-ostakli li fadal u l-iżgurar tal-parteċipazzjoni inklużiva fl-elezzjonijiet;

vii. l-appoġġ għaċ-ċittadini mobbli;

viii. l-iżgurar ta’ elezzjonijiet mingħajr ostakli għaċ-ċittadini tal-UE b’diżabilità;

ix. l-inkoraġġiment lill-individwi biex isiru membri tal-partiti politiċi Ewropej kollha;

x. l-iżgurar li ċ-ċittadini jkollhom id-dritt li jkunu jafu liema partiti politiċi fil-livell nazzjonali għandhom, jew qed jippjanaw rabtiet, mal-partiti Ewropej;

xi. l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni b’rabta mal-kundizzjonijiet elettorali tal-Parlament Ewropew (l-età tal-votazzjoni, id-data tal-elezzjoni, ir-rekwiżiti għad-distretti elettorali, il-kandidati, u l-partiti politiċi u l-finanzjament tagħhom) u l-promozzjoni tal-importanza tal-edukazzjoni.

2. Sfond u kummenti ġenerali

2.1 Kuntest tal-Opinjoni, inkluża l-proposta leġiżlattiva kkonċernata

2.1.1 Il-pakkett b’rabta mat-tisħiħ tad-demokrazija u l-integrità tal-elezzjonijiet inħareġ mill-Kummissjoni Ewropea fil-25 ta’ Novembru 2021. Dan kien ġie mħabbar preċedentement fil-linji gwida politiċi tal-President tal-Kummissjoni Ewropea, Ursula von der Leyen, u fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea adottat f’Diċembru 2020. Il-kontenut tal-pakkett huwa dan li ġej, u l-KESE ntalab jindirizza biss il-punti (i) u (ii) fl-Opinjoni tiegħu: i. ir-reviżjoni tar-Regolament dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej; ii. Proposta għal Regolament dwar Trasparenza akbar fir-reklamar politiku bil-ħlas; iii. ir-reviżjoni ta’ żewġ Direttivi dwar id-dritt tal-vot għal “ċittadini mobbli tal-UE” (ċittadini tal-UE residenti fi Stat Membru li mhumiex ċittadini tiegħu); iv. mekkaniżmu konġunt propost għar-reżiljenza elettorali.

2.2 Kummenti ġenerali

2.2.1 Il-KESE jenfasizza dawn li ġejjin: i. Il-KESE jilqa’ l-aġġornamenti tal-pakkett elettorali tal-2018 (1). ii. Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ azzjoni fil-livell tal-UE biex jiġi promoss dibattitu demokratiku. iii. Il-KESE jaqbel mad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li “[g]ħaċ-ċittadini għandu jkun ċar li jkunu qed jirċievu kontenut politiku u mingħand min. Għandu jkun hemm trasparenza sinifikanti li tippermetti l-iskrutinju pubbliku u r-responsabbiltà tal-atturi rilevanti u li tirrifletti l-inklużività u d-diversità tas-soċjetajiet tagħna.” (2) iv. B’mod partikolari, l-aspetti relatati mal-iffaċilitar tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u l-inklużività u d-diversità tas-soċjetajiet tagħna jeħtieġu aktar proposti u proposti aħjar, u azzjoni konġunta tal-UE. F’dan ir-rigward hemm diversi punti inklużi fl-Opinjoni tal-KESE dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea (3). v. Il-KESE jenfasizza l-perikli li d-diżinformazzjoni toħloq għad-demokrazija fl-Unjoni Ewropea u jisħaq li hemm bżonn ta’ rispons qawwi u deċiżiv biex tiġi evitata sitwazzjoni li fiha l-oġġettività tal-elezzjonijiet u l-parteċipazzjoni ċivika qed jiġu kompromessi. vi. Ir-rivoluzzjoni diġitali ttrasformat il-politiki demokratiċi. Għodod online li jikkonsistu f’firxa wiesgħa ta’ strumenti għandhom rwol ewlieni fil-kampanji politiċi. Uħud minn dawn il-kampanji għandhom l-għan li jipprovokaw sfiduċja u frustrazzjoni, u li jfixklu l-ħsieb u l-fehim. Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li, b’riżultat ta’ dan, id-diġitalizzazzjoni tal-kampanji politiċi, minkejja li toffri mezzi bla preċedent biex jintlaħqu n-nies, jista’ jkollha impatti negattivi fuq id-demokrazija. Fil-fatt, skont l-Ewrobarometru, nofs l-Ewropej jgħidu li waqt li kienu qed jużaw l-internet, ġew esposti għal diżinformazzjoni u kontenut online li jġib il-firda. Barra minn hekk, terz ta’ dawn l-Ewropej kienu esposti għal kontenut u ma setgħux jidentifikaw jekk kienx reklam politiku jew le (4). vii. Il-KESE jappoġġja l-viżjoni li r-rwol tal-UE fit-tisħiħ tad-demokrazija għandu jitqies fil-livell globali, jiġifieri permezz tal-azzjoni esterna tal-UE, kif iddikjarat f’COM(2021) 730.

3. Kummenti speċifiċi

3.1 Emendi ssuġġeriti għall-Proposta għal Regolament dwar it-trasparenza u l-immirar tar-reklamar politiku

3.1.1 Il-KESE jappoġġja definizzjoni wiesgħa iżda ċara tar-reklamar politiku u jissuġġerixxi li jiġu inklużi azzjonijiet adegwati dwar modi diversi għat-twettiq ta’ kampanja/ħlas biex tiġi eżerċitata influwenza fuq il-proċessi politiċi bi ħlas, inklużi l-impatti permezz tal-hekk imsejħa “bots” u “trolls” u/jew informazzjoni manipulattiva. Jistgħu jinqalgħu problemi jekk definizzjoni mhux ċara tirriżulta fi flessibbiltà eċċessiva jew differenzi fl-implimentazzjoni fuq id-diversi pjattaformi.

3.1.2 Il-KESE jqis li l-lista attwali ta’ sanzjonijiet possibbli hija limitata ħafna u jissuġġerixxi li jiżdied punt ġdid fl-Artikolu 15(5) li għandu jaqra kif ġej: “d. jaġixxu biex jinforzaw pieni kriminali, pereżempju għal frodi fuq skala kbira.” Barra minn hekk, il-KESE jappella għal kriterji komuni Ewropej għall-pieni fil-livell nazzjonali.

3.1.3 Bħalissa, il-bażi ġuridika magħżula hija ristretta wisq, jiġifieri r-Regolament primarjament jikkonċerna servizzi li jiġu pprovduti minn atturi ekonomiċi u li huma mħallsa. Il-bażi ġuridika għandha tiġi estiża u r-regoli dwar ir-reklamar politiku għandhom japplikaw għall-persuni ġuridiċi u fiżiċi kollha li de facto joħolqu u jippubblikaw reklamar politiku. Ir-regoli dwar il-persuni fiżiċi għandhom jiġu ċċarati sabiex ma jkunux japplikaw għal persuni li jikkondividu l-fehmiet politiċi tagħhom f’kapaċità purament privata. L-effetti sekondarji negattivi fuq is-soċjetà ċivili u l-involviment u l-parteċipazzjoni tagħhom fit-teħid tad-deċiżjonijiet għandhom jiġu indirizzati permezz ta’ djalogu fil-fond mal-organizzazzjonijiet rilevanti.

3.1.4 Il-punt 14 tal-preambolu jindika li r-reklamar “imħejji, imqiegħed jew ippubblikat kompletament minn fornituri tas-servizzi stabbiliti barra mill-Unjoni iżda disseminat lil individwi fl-Unjoni” jagħmel parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament u għalhekk, fil-prinċipju, huwa permissibbli. Madankollu, ir-riskju ta’ interferenza barranija fl-elezzjonijiet huwa theddida serja wisq għad-demokrazija fl-UE. Għandu jiġi żviluppat sett ta’ dispożizzjonijiet speċjali li jkollhom l-għan li jevitaw it-tixrid fl-UE ta’ reklamar politiku jew attivitajiet oħra ta’ kampanja ffinanzjati direttament jew indirettament minn entitajiet li jinsabu barra mill-UE.

3.1.5 Għal trasparenza akbar, l-Artikolu 7(1)(c) tal-abbozz ta’ Regolament għandu jiġi emendat kif ġej: “avviż ta’ trasparenza li jippermetti li jinftiehem il-kuntest usa’ tar-reklamar politiku u l-għanijiet tiegħu”, billi titħassar il-parti tat-test li ġejja: “, jew indikazzjoni ċara ta’ fejn jista’ jinkiseb faċilment”. Il-punt 40 tal-preambolu għandu jinbidel skont dan.

3.1.6 Għal trasparenza akbar, l-Artikolu 7 tal-abbozz ta’ Regolament għandu jipprevedi wkoll il-pubblikazzjoni tal-ammont li jintefaq fuq ir-reklam u l-kampanja relatata. Għandha tiġi appoġġjata u inkluża fir-Regolament l-aħjar prattika eżistenti fl-Istati Membri, li titlobtrasparenza qabel l-elezzjonijiet dwar il-prezzijiet tar-reklami u tas-servizzi li japplikaw għall-forzi politiċi kollha bl-istess mod. Għandha tiġi stabbilita sistema għall-monitoraġġ ta’ dan.

3.1.7 Id-dritt taċ-ċittadini li jirċievu informazzjoni trasparenti dwar ir-reklamar politiku għandu jipprevali fuq il-piżijiet amministrattivi imposti fuq il-fornituri tas-servizzi mir-rekwiżiti ta’ rappurtar. Għaldaqstant, l-Artikolu 8 tal-abbozz ta’ Regolament (Rapportar perjodiku dwar is-servizzi ta’ reklamar politiku) għandu japplika għall-pubblikaturi kollha tar-reklamar, inklużi dawk ikklassifikati bħala intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju. Għal dan il-għan, il-parti 2 tal-Artikolu 8 (“Il-paragrafu 1 ma għandux japplika għal impriżi li jikkwalifikaw skont l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2013/34/UE.”) għandha titħassar.

3.1.8 L-Artikolu 9 tal-abbozz ta’ Regolament (Indikazzjoni ta’ reklami politiċi possibbilment illegali) għandu jiġi emendat. Minflok ma l-pubblikaturi tar-reklamar jitħallew jittrattaw l-ilmenti tal-individwi dwar in-nuqqas ta’ konformità mar-Regolament ta’ ċerti reklami ppubblikati minnhom, għandu jkun hemm ukoll il-possibbiltà li wieħed iressaq ilment direttament mal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. Inkella dan jista’ jwassal għal kunflitt ta’ interess, fejn pubblikatur tar-reklamar jista’ ma jkunx jixtieq jinterrompi kampanja ta’ reklamar partikolari minħabba l-biża’ li jitlef id-dħul.

3.1.9 L-informazzjoni dwar ir-reklamar politiku għandha tkun disponibbli għall-entitajiet interessati kollha mingħajr ebda spiża. Għal dan il-għan, aħna nemmnu li t-tnaqqis tal-kategoriji ta’ persuni li jistgħu jitolbu l-informazzjoni mill-fornituri ta’ servizzi ta’ reklamar politiku, kif diskuss fl-Artikolu 11(2) tal-abbozz ta’ Regolament, mhuwiex ġustifikat. Barra minn hekk, il-partijiet 4 sa 7 ta’ dan l-Artikolu għandhom jitħassru. L-informazzjoni għandha tkun faċilment aċċessibbli u tista' tintuża.

3.1.10 Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa l-projbizzjoni ta’ reklamar politiku mmirat ibbażat fuq traċċar u pproċessar mifrux ta’ informazzjoni dwar l-imġiba online jew offline ta’ individwu. Huwa importanti li wieħed jiftakar li din id-data personali li mhijiex sensittiva fiha nnifisha tista’, flimkien ma’ data oħra mhux sensittiva sew mhux personali sew personali, tipprovdi l-istess informazzjoni sensittiva b’mod indirett li l-Kummissjoni qed tipprova tipproteġi. Fir-Regolament għandu jiġi inkluż punt separat dwar din il-kwistjoni.

3.1.11 L-abbozz ta’ regolament jippermetti l-użu ta’ tekniki ta’ mmirar u ta’ amplifikazzjoni fir-reklamar politiku li jinvolvu l-ipproċessar ta’ data personali sensittiva “abbażi tal-kunsens espliċitu tas-suġġett tad-data jew matul l-attivitajiet leġittimi tiegħu, b’salvagwardji xierqa minn fondazzjoni, minn assoċjazzjoni jew minn korp ieħor mingħajr skop ta’ qligħ b’għan politiku, filosofiku jew reliġjuż, jew ta’ trade union”. Madankollu, il-kunċett ta’ “kunsens espliċitu” huwa problematiku ħafna f’dan il-kuntest, peress li ma hemm l-ebda mod kif jiġi żgurat jew ivverifikat, bi grad għoli ta’ affidabbiltà, li l-individwi li jkunu fil-mira ta’ tekniki ta’ mmirar u ta’ amplifikazzjoni fil-fatt jieħdu l-ħin biex isiru familjari ma’ dawn it-tekniki, jifhmu bis-sħiħ ir-riskju involut u jipprovdu kunsens verament infurmat. Minħabba l-grad għoli ta’ riskju għad-demokrazija tal-UE li jirriżulta mill-użu ta’ tekniki ta’ mmirar u ta’ amplifikazzjoni fir-reklamar politiku, it-tekniki ta’ mmirar u ta’ amplifikazzjoni abbażi ta’ data sensittiva għandhom jiġu pprojbiti għalkollox.

3.1.12 It-trasparenza dwar l-immirar tekniku għandha tkun ukoll viżibbli u ċara fir-rigward ta’ informazzjoni li ma jkollhiex rabta diretta ma’ kampanja partikolari. L-informazzjoni dwar ir-raġuni għaliex xi ħadd jara reklam partikolari trid tkun viżibbli u faċli biex tintuża, b’għażla rapida biex jiġi rtirat il-kunsens potenzjali biex wieħed ikun soġġett għal pubbliċità bħal din.

3.1.13 Għandhom jiġu kkunsidrati regolamenti speċjali f’pajjiżi fejn l-indipendenza tal-midja pubblika mhijiex żgurata b’mod adegwat. Barra minn hekk, għandhom jiġu indirizzati l-lakuni u l-problemi kkawżati min-nuqqas ta’ regolamentazzjoni tar-reklamar tematiku.

3.2 Emendi ssuġġeriti għall-proposta dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej (riformulazzjoni)

3.2.1 L-Artikolu 4(1)(j) tal-abbozz ta’ Regolament, (“in-normi interni li dwar il-bilanċ bejn il-ġeneri”) għandu jissaħħaħ billi jiġu stabbiliti standards minimi dwar il-bilanċ bejn il-ġeneri, bħal kwoti għar-rappreżentanza tal-ġeneri fis-sħubija ġenerali u f’pożizzjonijiet ta’ responsabbiltà, u billi tintalab il-konformità magħhom.

3.2.2 L-Artikolu 4(2) għandu jiġi emendat biex jipprevedi li l-istatuti ta’ partit politiku Ewropew jinkludu wkoll dispożizzjonijiet dwar l-approċċ tal-partit biex tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni u jiġu promossi d-drittijiet tal-bniedem f’konformità man-normi tal-UE.

3.2.3 Il-KESE jemmen li l-kontribuzzjonijiet jew id-donazzjonijiet potenzjali minn pajjiżi barra l-UE li huma ta’ benefiċċju għall-partiti politiċi jew għall-fondazzjonijiet tal-UE jistgħu joħolqu riskju eċċessiv għall-indipendenza tal-benefiċjarji, u b’hekk anke għas-sistema demokratika. Għal dan il-għan, l-Artikolu 23(9) u (10) tal-abbozz ta’ Regolament għandu jiġu emendat, sabiex jiġi żgurat b’mod strett li jkunu permessi biss kontribuzzjonijiet minn partiti politiċi minn pajjiżi tal-Kunsill tal-Ewropa li ma jimponux limitazzjonijiet fuq valuri komuni tal-UE, u fejn dawn il-valuri jistgħu jiġu promossi liberament. Emenda oħra tikkonċerna t-tnaqqis sinifikanti tal-ammonti permessi ta’ kontribuzzjonijiet u donazzjonijiet. Dan għandu jinkludi wkoll self possibbli u impenji oħrajn ta’ natura finanzjarja.

3.2.4 Fl-interess tat-trasparenza, l-Artikolu 23(11) tal-abbozz ta’ Regolament għandu jiġi emendat, billi tiġi ingassata d-dikjarazzjoni li “[i]l-limitu massimu stipulat fl-ewwel subparagrafu ma għandux japplika meta l-membru kkonċernat ikun ukoll membru elett tal-Parlament Ewropew, ta’ parlament nazzjonali jew ta’ parlament reġjonali jew assemblea reġjonali”. Għalhekk, il-limitu massimu universali għal donazzjoni minn ċittadin se jkun ta’ EUR 18 000 fis-sena għal kull membru.

3.2.5 F’konformità ma’ dak li ntqal hawn fuq, ir-regoli dwar ir-reklamar politiku għandhom japplikaw bis-sħiħ għall-istanzi kollha li fihom il-partiti politiċi Ewropej jipparteċipaw f’reklamar politiku, u mhux biss f’każijiet fejn dawn jiddependu minn fornituri ta’ servizzi esterni. L-Artikolu 5 tal-abbozz ta’ Regolament għandu jiġi emendat biex jirrifletti dan.

3.2.6 Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 24 dwar il-finanzjament possibbli mill-partiti politiċi Ewropej u mill-fondazzjonijiet politiċi Ewropej ta’ kampanji ta’ referenda nazzjonali jistgħu joħolqu sitwazzjonijiet problematiċi minħabba l-użu ħażin possibbli mill-populisti jew minn forzi radikali, u jistgħu jwasslu għal allegazzjonijiet ta’ “interferenza barranija”. Dawn ir-riskji huma partikolarment kbar fl-Istati Membri iżgħar tal-UE, fejn il-kampanji li jħallu impatt jistgħu jitwettqu b’finanzjament relattivament baxx u fuq perjodi ta’ żmien qosra, filwaqt li proċedimenti li jikkonċernaw il-legalità tal-finanzjament minn partiti politiċi jew fondazzjonijiet Ewropej jistgħu jieħdu żmien twil. Din il-proposta għandha tiġi implimentata biss f’koordinazzjoni mar-regolamenti dwar ir-referenda fil-livell nazzjonali li jimmitigaw ir-riskji identifikati. Id-dibattiti pubbliċi ma’ politiċi minn Stati Membri oħrajn tal-UE huma, fi kwalunkwe każ, ta’ valur.

3.2.7 Fl-interess tat-trasparenza, l-Artikolu 36 għandu jiġi emendat biex jinkludi regoli aktar stretti dwar il-pubblikazzjoni ta’ donazzjonijiet minn persuni fiżiċi. L-ammont massimu ta’ kwalunkwe donazzjoni li għalih ma hemmx għalfejn jiġi ppubblikat isem id-donatur għandu jkun limitat għal EUR 1 000. Dan l-ammont se jkun aktar proporzjonat għal-livelli relattivament aktar baxxi ta’ introjtu f’ċerti Stati Membri tal-UE.

3.2.8 Il-Kummissjoni tipproponi li jiġi emendat l-Artikolu 20(4) biex titnaqqas ir-rata ta’ kofinanzjament minn 10 % għal 5 % għall-partiti politiċi Ewropej u għal 0 % fis-sena tal-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew. Il-KESE ma jappoġġjax din il-proposta għaliex anke livell baxx ta’ kofinanzjament juri l-impenn tal-partijiet għall-politiki li jippromovu. Barra minn hekk, il-KESE jinnota li l-flussi kollha tal-flus bejn il-partiti nazzjonali u Ewropej għandhom ikunu trasparenti.

3.3 Ir-reżiljenza u aspetti speċjali għat-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fil-proċessi elettorali

3.3.1 il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija sar aktar kruċjali minn qatt qabel u għandu jiġi indirizzat flimkien mar-regolamentazzjoni tal-proċessi elettorali. Jenħtieġ li ċ-ċittadini jingħataw vuċi sinifikanti fit-tiswir tal-futur tal-UE fir-rigward tal-elezzjonijiet, eż. kif iddikjarat hawn taħt u lil hinn minn/bejn l-elezzjonijiet (kif iddikjarat fl-Opinjoni tal-KESE dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea u fil-Pjan Direzzjonali dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE u l-pjan ta’ azzjoni tiegħu Minħabba li l-partiti u n-networks populisti u nazzjonalisti qed isiru aktar popolari fl-Ewropa, b’għajnuna interna u esterna, il-KESE jemmen li t-trawwim tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-proċess demokratiku Ewropew kif iddikjarat fl-Opinjoni dwarsar aktar kruċjali minn qatt qabel u għandu jiġi indirizzat flimkien mar-regolamentazzjoni tal-proċessi elettorali. Jenħtieġ li ċ-ċittadini jingħataw vuċi sinifikanti fit-tiswir tal-futur tal-UE fir-rigward tal-elezzjonijiet, eż. kif iddikjarat hawn taħt u lil hinn minn/bejn l-elezzjonijiet (kif iddikjarat fl-Opinjoni tal-KESE dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea u fil-Pjan Direzzjonali dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE u l-pjan ta’ azzjoni tiegħu ( 5 ) ).

3.3.2 Il-KESE jenfasizza s-suġġeriment tiegħu li għandu jitnieda avveniment annwali li jlaqqa’ flimkien ir-rappreżentanti tal-ogħla livell tal-istituzzjonijiet tal-UE u l-organizzazzjonijiet/l-assoċjazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, kif ukoll l-imsieħba soċjali u r-rappreżentanti tad-djalogi settorjali u tad-djalogi lokali, reġjonali, nazzjonali u makroreġjonali (il-politika transnazzjonali u tal-viċinat) sabiex jiġu kondiviżi l-aħjar prattiki u jitfassal pjan annwali biex jissaħħu d-demokrazija, il-parteċipazzjoni u d-djalogu ċiviku, u l-implimentazzjoni tal-Artikolu 11 tat-TUE. Dan l-avveniment jista' wkoll joħloq sinerġiji mal-pakkett elettorali. Il-Kummissjoni u l-KESE għandu jkollhom rwol ewlieni f’dan il-proċess bħala organizzaturi.

3.3.3 Il-Kummissjoni Ewropea għandha tipprevedi strument finanzjarju ddedikat għat-twettiq ta’ kampanji imparzjali u inklużivi biex “in-nies joħorġu jivvutaw” imwettqa mis-soċjetà ċivili u mill-media tal-massa indipendenti u li għandhom l-għan li jżidu l-parteċipazzjoni fl-elezzjonijiet, speċjalment fil-parti l-kbira tal-Istati Membri tal-UE fejn il-parteċipazzjoni fl-elezzjonijiet mhijiex obbligatorja. B’mod partikolari, kampanji bħal dawn għandhom jiffukaw fuq l-involviment ta’ gruppi inqas privileġġati bħall-minoranzi u l-gruppi żvantaġġati minħabba l-istatus soċjali jew ekonomiku tagħhom, eċċ.

3.3.4 Għandu jiġi stabbilit programm ta’ finanzjament għall-ġurnalisti, ir-riċerkaturi, il-persuni li jivverifikaw il-fatti, l-organizzazzjonijiet ta’ sorveljanza, kif ukoll għall-monitoraġġ u għal azzjonijiet biex jiġi miġġieled it-tixrid tad-diżinformazzjoni dwar l-aspetti kollha tal-pakkett b’rabta mat-tisħiħ tad-demokrazija u l-integrità tal-elezzjonijiet. Għandu jiġi pprovdut finanzjament adegwat għall-iżvilupp u t-titjib tal-ħiliet elettroniċi tan-nies u biex jinkixfu “bżieżaq” populisti/radikali, inklużi dawk maħluqa permezz tad-diżinformazzjoni u tekniki oħra użati minn atturi politiċi domestiċi.

3.3.5 Il-mekkaniżmu konġunt ippjanat għar-reżiljenza elettorali għandu jipprevedi l-finanzi, l-appoġġ u l-forniment ta’ għodod għall-kooperazzjoni esperta u l-ħidma dwar il-finanzjament tal-kampanji. Il-forensika online, il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, u ċ-ċibersigurtà tal-elezzjonijiet huma kruċjali wkoll.

3.3.6 Għandhom isiru aktar sforzi biex jitneħħew l-ostakli li fadal u tiġi żgurata parteċipazzjoni inklużiva fl-elezzjonijiet. B’mod partikolari, għandhom isiru sforzi aktar qawwija biex tittejjeb il-parteċipazzjoni demokratika tan-nisa, taċ-ċittadini b’diżabilità, taċ-ċittadini żgħażagħ u ta’ gruppi oħrajn. L-ostakli għall-votazzjoni għaċ-ċittadini mobbli tal-UE f’ċerti Stati Membri għandhom jitneħħew. Il-votazzjoni fil-pajjiż ta’ residenza jew, fejn possibbli skont il-liġi nazzjonali u tal-UE, fil-pajjiż ta’ oriġini, għandha tiġi ffaċilitata u għandha tirriżulta f’rati ogħla ta’ parteċipazzjoni għaċ-ċittadini mobbli tal-UE. M’għandniex ninsew li madwar 13,5 miljun ċittadin tal-UE ma jgħixux fl-Istati Membri proprji tagħhom.

3.3.7 Il-KESE jinnota li għal persuni li marru jgħixu fi Stat Membru ieħor tal-UE, ir-reġistrazzjoni tal-votazzjoni għandha tiġi ssemplifikata u razzjonalizzata eż. permezz ta’ pjattaforma ta’ reġistrazzjoni tal-votazzjoni konġunta/kondiviża (fejn meħtieġ) disponibbli bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE. Id-drittijiet tal-vot għaċ-ċittadini tal-UE għandhom jiġu pprovduti wkoll fil-livell reġjonali, u għandu jiġi stabbilit helpdesk għall-votazzjoni transfruntiera.

3.3.8 Il-KESE jenfasizza li għad ma hemm l-ebda dritt reali għall-vot għal miljuni ta’ ċittadini tal-UE. Ir-rapport ta’ informazzjoni tal-KESE dwar Id-drittijiet reali ta’ persuni b’diżabilità li jivvutaw fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew jippreżenta l-bosta ostakli legali jew tekniċi li jiffaċċjaw iċ-ċittadini tal-UE b’diżabilità fi Stati Membri individwali li, minkejja l-fatt li jridu tabilħaqq jivvutaw, ma jistgħux jagħmlu dan. Il-KESE jtenni l-appell tiegħu, li għamel fl-Opinjoni tiegħu tat-2 ta’ Diċembru 2020 dwar Il-ħtieġa li jiġu garantiti drittijiet reali ta’ persuni b’diżabbiltà biex jivvutaw fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew , biex jiġu implimentati b’mod urġenti bidliet legali li jiggarantixxu d-dritt reali tal-vot għaċ-ċittadini kollha tal-UE matul l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew fl-2024.

3.3.9 L-inkorraġiment lill-individwi biex isiru membri tal-partiti politiċi Ewropej kollha jagħtihom l-opportunità li jinfluwenzaw u jikkontribwixxu direttament għad-dibattiti fil-livell tal-UE.

3.3.10 Iċ-ċittadini għandhom ikunu kapaċi jifhmu b’mod ċar liema partiti politiċi fil-livell nazzjonali għandhom, jew qed jippjanaw rabtiet, mal-partiti Ewropej. Dan huwa ta’ importanza speċjali qabel l-elezzjonijiet.

3.3.11 Il-KESE jappoġġja diversi proposti espressi mit-tieni Panel taċ-Ċittadini tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa li jaħdem fuq id-demokrazija u l-valuri, id-drittijiet, l-istat tad-dritt u s-sigurtà Ewropej ( 6 ) , bħas-suġġeriment biex jiġu armonizzati l-kundizzjonijiet elettorali tal-Parlament Ewropew (l-età tal-votazzjoni, id-data tal-elezzjonijiet, ir-rekwiżiti għad-distretti elettorali, il-kandidati, il-partiti politiċi u l-finanzjament tagħhom) u li ssir enfasi aktar qawwija fuq l-edukazzjoni u l-kompetenzi eż. il-protezzjoni tad-data, id-demokrazija, u l-identifikazzjoni u l-ġlieda kontra l-populiżmu.

Brussel, it-23 ta’ Frar 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) COM(2021) 730 final: Il-protezzjoni tal-integrità elettorali u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni demokratika

(2) COM(2021) 730 final: Il-protezzjoni tal-integrità elettorali u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni demokratika

(3) Opinjoni tal-KESE dwar Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea

(4) Ewrobarometru Speċjali 507: Id-Demokrazija fl-UE

(5) Action plan for the implementation of Article 11 (Pjan ta’ azzjoni għall-implimentazzjoni tas-suq uniku – mhux dispnibbli bil-Malti).

(6) Panel 2 – Panels taċ-Ċittadini Ewropej – Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa