MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 89/3

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija

2014/C 89/03

WERREJ

1. INTRODUZZJONI

2. PRINĊIPJI ĠENERALI

2.1. L-Artikolu 101 tat-Trattat u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali

2.2. Il-qafas ġenerali għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101

2.3. Definizzjoni tas-suq

2.4. Id-distinzjoni bejn partijiet kompetituri u partijiet li ma humiex

3. L-APPLIKAZZJONI TAR-REKTT

3.1. L-effetti tar-REKTT

3.2. L-ambitu u t-tul ta' żmien tar-REKTT

3.2.1. Il-kunċett ta' ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija

3.2.2. Il-kunċett ta' “trasferiment”

3.2.3. Ftehimiet bejn żewġ partijiet

3.2.4. Ftehimiet dwar il-produzzjoni ta' prodotti fil-kuntratt

3.2.5. Tul ta’ żmien

3.2.6. Relazzjoni ma' regolamenti oħra ta’ eżenzjoni ta’ kategorija

3.2.6.1. Ir-Regolamenti ta' Eżenzjonijiet ta’ Kategorija għal ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni u ta’ R&Ż.

3.2.6.2. Ir-Regolament ta’ Eżenzjoni Ġenerali dwar ftehimiet vertikali

3.3. Il-limiti tas-sehem mis-suq fejn tidħol l-eżenzjoni

3.4. Ir-restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni taħt ir-Regolament ta’ Eżenzjoni ta' Kategorija

3.4.1. Prinċipji ġenerali

3.4.2. Ftehimiet bejn partijiet kompetituri

3.4.3. Ftehimiet bejn partijiet li mhumiex kompetituri

3.5. Restrizzjonijiet esklużi

3.6. L-irtirar u n-nonapplikazzjoni tar-Regolament ta’ Eżenzjoni Ġenerali ta' Kategorija

3.6.1. Proċedura għall-irtirar

3.6.2. In-nonapplikazzjoni tar-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali

4. L-APPLIKAZZJONI TAL-ARTIKOLU 101(1) U 101(3) TAT-TRATTAT LIL HINN MILL-AMBITU TAL-REKTT

4.1. Il-qafas ġenerali għall-analiżi

4.1.1. Il-fatturi rilevanti

4.1.2. L-effetti negattivi ta' ftehimiet ta' liċenzjar restrittiv

4.1.3. L-effetti pożittivi ta' ftehimiet ta' liċenzjar restrittiv u l-qafas tal-analiżi ta' dawn l-effetti

4.2. L-applikazzjoni tal-Artikolu 101 għal diversi tipi ta’ restrizzjonijiet fil-liċenzjar

4.2.1. Obbligi rigward royalties

4.2.2. Liċenzjar esklussiv u restrizzjonijiet fuq il-bejgħ

4.2.2.1. Liċenzji esklussivi u uniċi

4.2.2.2. Restrizzjonijiet fuq il-bejgħ

4.2.3. Restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni

4.2.4. Restrizzjonijiet fuq il-qasam tal-użu

4.2.5. Restrizzjonijiet fuq l-użu intern

4.2.6. Il-bejgħ abbinat jew f'pakkett

4.2.7. Obbligi ta' non-kompetizzjoni

4.3. Ftehimiet ta' riżoluzzjoni

4.4. Pools tat-teknoloġija

4.4.1. Il-valutazzjoni tal-formazzjoni u l-operazzjoni tal-pools tat-teknoloġija

4.4.2. L-evalwazzjoni ta’ restrizzjonijiet individwali fi ftehimiet bejn il-pool u detenturi tal-liċenzja tiegħu

1. INTRODUZZJONI

1. Dawn il-linji gwida jistabbilixxu l-prinċipji għall-valutazzjoni ta’ ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (1) (“l-Artikolu 101”). Il-ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija jikkonċernaw il-liċenzjar ta’ drittijiet tat-teknoloġija fejn il-liċenzjatur jippermetti lid-detentur tal-liċenzja sabiex jisfrutta d-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata għall-produzzjoni ta’ prodotti jew servizzi, kif definit fl-Artikolu 1(1)(c) tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 316/2014 tal-21 ta' Marzu 2014 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-kategoriji ta’ ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija (“ir-REKTT”) (2).

2. L-għan ta' dawn il-linji gwida huwa li jipprovdu gwida fl-applikazzjoni tar-REKTT kif ukoll fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija li jaqgħu lil hinn mill-kamp ta' applikazzjoni tar-REKTT. Ir-REKTT u l-linji gwida huma mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà ta’ applikazzjoni parallela tal-Artikolu 102 tat-Trattat għall-ftehimiet dwar it-trasferiment tat-teknoloġija (3).

3. L-istandards stabbiliti f'dawn il-linji gwida jridu jiġu applikati fid-dawl taċ-ċirkostanzi speċifiċi ta' kull każ. Dan jeskludi applikazzjoni mekkanika. Kull każ irid jiġi evalwat skont il-fatti tiegħu stess u l-linji gwida għandhom ikunu applikati b'mod raġonevoli u flessibbli. L-eżempji mogħtija għandhom iservu biss bħala tali, u ma humiex maħsuba biex ikunu eżawrjenti.

4. Dawn il-linji gwida huma bla preġudizzju għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 101 u tar-REKTT li tista’ tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali.

2. PRINĊIPJI ĠENERALI

2.1. L-Artikolu 101 tat-Trattat u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali

5. L-għan tal-Artikolu 101 tat-Trattat b'mod ġenerali huwa li jipproteġi l-kompetizzjoni fis-suq sabiex jitħares il-ġid tal-konsumatur u r-riżorsi jiġu allokati b'mod effiċjenti. L-Artikolu 101(1) jipprojbixxi l-ftehimiet jew il-prattiċi restrittivi kollha bejn l-impriżi u deċiżjonijiet minn assoċjazzjonijiet ta’ impriżi (4) li jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri (5) u li jkollhom bħala għan jew effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni (6). Bħala eċċezzjoni għal din ir-regola, l-Artikolu 101(3) jistipula li l-projbizzjoni li tinsab fl-Artikolu 101(1) tista' tiġi ddikjarata inapplikabbli fil-każ ta' ftehimiet bejn impriżi li jikkontribwixxu għat-titjib tal-produzzjoni jew id-distribuzzjoni tal-prodotti jew li jippromwovu progress tekniku jew ekonomiku, filwaqt li jħallu lill-konsumaturi sehem ġust mill-benefiċċji li jirriżultaw u ma jimponux restrizzjonijiet li mhumiex indispensabbli biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, u li ma jippermettux lil dawn l-impriżi li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti kkonċernati.

6. Il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali jagħtu drittijiet esklussivi lid-detenturi ta' privattivi, drittijiet tal-awtur, drittijiet ta' disinn, trademarks u drittijiet oħra mħarsa legalment. Sid il-proprjetà intellettwali huwa intitolat skont il-liġijiet tal-propjetà intellettwali li ma jħallix li jsir użu mhux awtorizzat tal-proprjetà intellettwali tiegħu u li jisfruttaha, pereżempju, billi jilliċenzjaha lil terzi persuni. Ladarba prodott li jinkorpora dritt dwar il-proprjetà intellettwali, bl-eċċezzjoni tad-drittijiet tal-eżekuzzjoni (7), jitqiegħed fis-suq fi ħdan iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) mid-detentur jew bil-kunsens tiegħu, id-dritt tal-proprjetà intellettwali jkun eżawrit fis-sens li d-detentur ma jkunx jista’ jużah aktar biex jikkontrolla l-bejgħ tal-prodott (il-prinċipju tal-eżawriment tal-Unjoni) (8). Id-detentur tad-dritt m'għandux dritt taħt il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali li jippreveni l-bejgħ mid-detenturi jew ix-xerrejja ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Il-prinċipju tal-eżawriment tal-Unjoni huwa konformi mal-funzjoni essenzjali tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, jiġifieri li jagħtu d-dritt lid-detentur li jeskludi lil oħrajn mill-isfruttament tal-proprjetà intellettwali tiegħu mingħajr il-kunsens tiegħu.

7. Il-fatt li l-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali jagħtu drittijiet esklussivi ta' sfruttament ma jimplikax li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ma japplikawx għal-liġi tal-kompetizzjoni. L-Artikoli 101 tat-Trattat huma b’mod partikolari applikabbli għal ftehimiet fejn id-detentur jilliċenzja impriża oħra biex din tisfrutta d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tiegħu (9). Lanqas ma jimplika li hemm xi kunflitt inerenti bejn id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u r-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Fil-fatt, iż-żewġ korpi ta' liġijiet għandhom l-istess objettiv bażiku li jippromwovu l-ġid tal-konsumatur u allokazzjoni effiċjenti tar-riżorsi. L-innovazzjoni tikkostitwixxi komponent essenzjali u dinamiku f'ekonomija tas-suq miftuħa u kompetittiva. Id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jippromwovu kompetizzjoni dinamika billi jinkoraġġixxu lill-impriżi jiżviluppaw prodotti u proċessi ġodda jew imtejba. L-istess tagħmel il-kompetizzjoni billi tpoġġi pressjoni fuq l-impriżi biex ikunu innovattivi. Għalhekk, kemm id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u kemm il-kompetizzjoni huma neċessarji għall-promozzjoni tal-innovazzjoni u biex jiġi żgurat l-isfruttament kompetittiva tagħhom.

8. Fil-valutazzjoni tal-ftehimiet tal-liċenzja skont l-Artikolu 101 tat-Trattat, wieħed għandu jikkunsidra li l-ħolqien tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ħafna drabi jinvolvi investiment sostanzjali u li spiss din tkun operazzjoni riskjuża. Biex il-kompetizzjoni dinamika ma titnaqqasx u biex jinżamm l-inċentiv għall-innovazzjoni, l-innovatur m'għandux ikun ristrett bla bżonn milli jisfrutta d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali li jirriżultaw ta' valur. Għal dawn ir-raġunijiet l-innovatur normalment għandu jkun liberu li jfittex remunerazzjoni xierqa għal proġetti ta’ suċċess li tkun biżżejjed biex jinżammu l-inċentivi għall-investiment, meta jitqiesu wkoll il-proġetti li jfallu. Il-liċenzjar tad-drittijiet tat-teknoloġija jista’ jirrikjedi wkoll li d-detentur jagħmel investimenti irrekuperabbli sinifikanti (jiġifieri, li hekk kif jitħalla dak il-qasam partikolari ta’ attività, l-investiment ma jintużax mid-detentur tal-liċenzja għal attivitajiet oħra jew jinbiegħ ħlief jekk mhux b'telf sinifikanti) fit-teknoloġija liċenzjata u l-assi tal-produzzjoni meħtieġa biex dan jiġi sfruttat. L-Artikolu 101 ma jistax jiġi applikat mingħajr ma jitqiesu dawn l-investimenti ex ante mill-partijiet u r-riskji relatati magħhom. Ir-riskju quddiem il-partijiet u l-investiment irrekuperabbli li jridu jagħmlu jistgħu għalhekk iwasslu biex, il-ftehim ma jaqax taħt l-Artikolu 101(1) jew jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3), skont il-każ, għall-perjodu ta' żmien neċessarju sabiex jiġi rkuprat l-investiment.

9. Fil-valutazzjoni tal-ftehimiet ta' liċenzjar taħt l-Artikolu 101 tat-Trattat, il-qafas analitiku eżistenti huwa flessibbli biżżejjed biex iqis kif dovut l-aspetti dinamiċi tal-liċenzjar tad-drittijiet tat-teknoloġija. M'hemm l-ebda preżunzjoni li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u l-ftehimiet ta' liċenzjar minnhom infushom iwasslu għal tħassib fir-rigward tal-kompetizzjoni. Il-parti l-kbira tal-ftehimiet ta' liċenzjar ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni u joħolqu effiċjenzi favur il-kompetizzjoni. Fil-fatt, il-liċenzjar fih innifsu jiffavorixxi l-kompetizzjoni għaliex iwassal għat-tixrid tat-teknoloġija u jippromwovi l-innovazzjoni mil-liċenzjatur u mid-detnetur(i) tal-liċenzja. Barra minn hekk, anke l-ftehimiet tal-liċenzja li jirrestrinġi l-kompetizzjoni spiss jista' jwassal għal effiċjenzi li jiffavorixxu l-kompetizzjoni, li jridu jitqiesu skont l-Artikolu 101(3) u jiġu bbilanċjati mal-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni. (10) Għaldaqstant, il-maġġoranza kbira tal-ftehimiet tal-liċenzjar huwa kompatibbli mal-Artikolu 101.

2.2. Il-qafas ġenerali għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101

10. L-Artikolu 101(1) tat-Trattat jipprojbixxi ftehimiet li l-għan jew l-effett tagħhom huwa r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. L-Artikolu 101(1) japplika kemm għal restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni bejn il-partijiet fil-ftehim innifsu kemm għal restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni bejn xi waħda mill-partijiet u partijiet terzi.

11. Il-valutazzjoni dwar jekk ftehim ta' liċenzjar jirrestrinġix il-kompetizzjoni għandha ssir fil-kuntest attwali li fih ikun hemm kompetizzjoni fl-assenza tal-ftehim u l-allegati restrizzjonijiet tiegħu (11). F’din il-valutazzjoni jeħtieġ li jitqies l-impatt probabbli tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji (jiġifieri, il-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw teknoloġiji li jikkompetu) u dik fl-ambitu tal-istess teknoloġija (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw l-istess teknoloġija) (12). L-Artikolu 101(1) jipprojbixxi restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni kemm bejn it-teknoloġiji u kemm dik fl-ambitu tal-istess teknoloġija. Għaldaqstant jeħtieġ li jiġi valutat l-effett jew il-possibbiltà ta' effett tal-ftehim fuq dawn iż-żewġ aspetti tal-kompetizzjoni fis-suq.

12. Iż-żewġ mistoqsijiet li ġejjin jipprovdu qafas utli għal din il-valutazzjoni. L-ewwel mistoqsija tirrigwarda l-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji filwaqt li t-tieni mistoqsija tirrigwarda l-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni fl-ambitu tal-istess teknoloġija. Minħabba li r-restrizzjonijiet jistgħu jaffettwaw fl-istess ħin kemm il-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji u kemm dik fl-ambitu tal-istess teknoloġija, jista' jkun jeħtieġ li r-restrizzjoni tiġi analizzata fid-dawl taż-żewġ mistoqsijiet qabel ma wieħed ikun jista' jikkonkludi jekk il-kompetizzjoni ġietx imfixkla jew le fis-sens tal-Artikolu 101(1): (a) Il-ftehim tal-liċenzjar jirrestrinġi l-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li kieku teżisti mingħajr il-ftehim ikkontemplat? Jekk dan ikun il-każ, il-ftehim jista' jinqabad mill-Artikolu 101(1). F'din il-valutazzjoni jeħtieġ li tiġi kkunsidrata l-kompetizzjoni bejn il-partijiet u l-kompetizzjoni minn partijiet terzi. Ngħidu aħna, fejn żewġ impriżi stabbiliti fi Stati Membri differenti jikkonċedu liċenzji lil xulxin ta’ teknoloġiji li jikkompetu u jintrabtu li ma jbigħux prodotti fis-swieq domestiċi ta’ xulxin, tiġi ristretta l-kompetizzjoni (potenzjali) li tkun teżisti qabel il-ftehim. Bl-istess mod, fejn il-liċenjatur jimponi obbligi fuq id-detenturi tal-liċenżja tiegħu li ma jużawx teknoloġiji li jikkompetu u dawn l-obbligi jaqtgħu ‘l barra teknoloġiji ta’ partijiet terzi, tiġi ristretta l-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li altrimenti kien ikun hemm fl-assenza tal-ftehim. (b) Il-ftehim tal-liċenzja jirrestrinġi l-kompetizzjoni attwali jew potenzjali li kieku kellha teżisti fl-assenza tar-restrizzjoni(jiet) kuntrattwali? Jekk dan ikun il-każ, il-ftehim jista' jinqabad mill-Artikolu 101(1). Ngħidu aħna, fejn il-liċenzjatur jirrestrinġi lid-detenturi tal-liċenzja, li ma kinux kompetituri attwali jew potenzjali qabel il-ftehim, milli jikkompetu bejniethom, il-kompetizzjoni (potenzjali) li seta' jkun hemm bejn id-detenturi tal-liċenzja fin-nuqqas tar-restrizzjonijiet hija ristretta. Dawn ir-restrizzjonijiet jinkludu l-iffissar vertikali tal-prezzijiet u r-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ bejn id-detenturi tal-liċenzja fuq bażi territorjali jew skond il-klijent. Madankollu, ċerti restrizzjonijiet jistgħu f’ċerti każi ma jinqabdux mill-Artikolu 101(1) fejn ir-restrizzjoni tkun oġġettivament neċessarja għall-eżistenza ta’ ftehim ta’ dak it-tip jew ta’ dik in-natura (13). Din l-esklużjoni tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tista' ssir biss minħabba fatturi oġġettivi esterni mill-partijiet infushom u mhux minħabba fehmiet u karatteristiċi suġġettivi tal-partijiet. Il-mistoqsija mhix jekk il-partijiet fis-sitwazzjoni partikolari tagħhom kinux jaċċettaw li jikkonkludu ftehim anqas restrittiv, iżda jekk, meta titqies in-natura tal-ftehim u l-karatteristiċi tas-suq, ftehim anqas restrittiv kienx jiġi konkluż minn impriżi f'sitwazzjoni simili (14). L-argument li fin-nuqqas ta' restrizzjoni l-fornitur kien jirrikorri għal integrazzjoni vertikali mhux biżżejjed. Id-deċiżjonijiet dwar jekk għandux ikun hemm integrazzjoni vertikali jew le jiddependu minn firxa wiesgħa ta' fatturi ekonomiċi kumplessi, li numru minnhom huma interni għall-impriża kkonċernata.

13. Il-fatt li l-Artikolu 101(1) tat-Trattat jagħmel distinzjoni bejn dawk il-ftehimiet li għandhom restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala l-għan tagħhom u dawk il-ftehimiet li għandhom restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala effett tagħhom għandhom jiġu kkunsidrati fl-applikazzjoni tal-qafas analitiku msemmi fil-punt (12) ta’ dawn il-linji gwida. L-Artikolu 101(1) jipprojbixxi ftehim jew restrizzjoni kuntrattwali biss fejn l-għan jew l-effett ikun li tiġi resritta l-kompetizzjoni bejn it-teknoloġiji u/jew dik fl-ambitu tal-istess teknoloġija.

14. Ir-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni intenzjonati huma dawk li bin-natura proprja tagħhom jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Dawn huma restrizzjonijiet li fid-dawl tal-objettivi li għandhom ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, tant għandhom potenzjal għoli li jħallu effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni li fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) ma jkunx meħtieġ li jiġu dimostrati xi effetti fuq is-suq (15). Barra minn hekk, diffiċli jintlaħqu l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) fil-każ ta' restrizzjonijiet intenzjonati. Il-valutazzjoni dwar jekk ftehim għandux bħala l-għan tiegħu r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni hija bbażata fuq numru ta' fatturi. Dawn jinkludu, b'mod partikolari, il-kontenut tal-ftehim u l-objettivi li jipprova jilħaq. Jista' jkun jeħtieġ ukoll li jiġi kkunsidrat il-kuntest li fih ikun (ser jiġi) applikat jew l-imġiba attwali tal-partijiet fis-suq (16). Fi kliem ieħor, qabel ma jiġi konkluż jekk restrizzjoni partikolari tikkostitwixxix restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni, jista' jkun hemm bżonn ta' eżaminazzjoni tal-fatti wara l-ftehim u taċ-ċirkostanzi speċifiċi li jopera fih. Il-mod li bih il-ftehim attwalment jiġi implimentat jista' jiżvela restrizzjoni intenzjonata anke fejn il-ftehim formali ma jinkludix dispożizzjoni espressa f'dan is-sens. Prova tal-intenzjoni suġġettiva tal-partijiet li jirrestrinġu l-kompetizzjoni hija fattur rilevanti, iżda mhix kundizzjoni neċessarja. Ftehim jista’ jitqies li jkolli għan restrittiv anke jekk ma jkollux bħala għan waħdieni li jillimita l-kompetizzjoni imma jkollu wkoll għanijiet oħra li huma leġittimi (17). Għall-ftehimiet tal-liċenzja, il-Kummissjoni tikkunsidra li r-restrizzjonijiet koperti mil-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni li tinsab fl-Artikolu 4 tar-REKTT huma restrittivi mill-istess intenzjoni tagħhom (18).

15. Fejn il-ftehim ma jkunx restrittiv għall-kompetizzjoni bl-għan tiegħu jkun jinħtieġ li jiġi eżaminat jekk dan għandux effetti restrittivi fuq il-kompetizzjoni. Għandhom jitqiesu kemm l-effetti attwali kif ukoll dawk potenzjali (19). Fi kliem ieħor, il-ftehim irid ikollu effetti li x'aktarx huma anti-kompetittivi. Biex ftehimiet ta' liċenzjar ikollhom effett restrittiv għall-kompetizzjoni dan irid iħalli effett attwali jew potenzjali fuq il-kompetizzjoni b'tali mod li fis-suq rilevanti wieħed ikun jista' jistenna, bi grad ta' probabbiltà raġonevoli, effetti negattivi fuq il-prezzijiet, il-produzzjoni, l-innovazzjoni jew il-varjetà jew il-kwalità tal-prodotti u s-servizzi. Dawn l-effetti x'aktarx negattivi fuq il-kompetizzjoni iridu jkunu jinħassu (20). X'aktarx ikun hemm effetti anti-kompetittivi li jinħassu meta għall-anqas wieħed mill-partijiet ikollu jew jikseb ammont ta' saħħa fis-suq u l-ftehim jikkontribwixxi għall-ħolqien, iż-żamma jew it-tisħiħ ta' dik is-saħħa fis-suq jew jippermetti lill-partijiet li jisfruttaw dik is-saħħa fis-suq. Is-saħħa fis-suq hija l-abbiltà li wieħed iżomm prezzijiet ogħla minn livelli kompetittivi jew li jżomm produzzjoni f'termini ta' kwantità ta' prodotti, ta' kwalità u ta' varjetà jew innovazzjoni tal-prodotti anqas minn livelli kompetittivi għal perjodu ta' żmien mhux insinifikanti (21). Il-grad ta' saħħa fis-suq normalment meħtieġa biex jinstab ksur skont l-Artikolu 101(1) huwa anqas mill-grad ta' saħħa fis-suq meħtieġa biex tinstab dominanza skont l-Artikolu 102 (22).

16. Għall-iskopijiet tal-analiżi ta' restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-effett tagħhom normalment ikun meħtieġ li jiġi definit is-suq rilevanti u li jsir eżami u valutazzjoni, b'mod partikolari, tan-natura tal-prodotti u t-teknoloġiji kkonċernati, il-pożizzjoni fis-suq tal-partijiet, il-pożizzjoni fis-suq tax-xerrejja, l-eżistenza ta' kompetituri potenzjali u l-livell ta' ostakli għad-dħul. F'ċerti każi, madankollu, jista' jkun possibbli li jintwerew effetti anti-kompetittivi direttament billi tiġi analizzata l-imġiba tal-partijiet fil-ftehim fis-suq. Pereżempju, jista' jiġi nnutat li ftehim wassal għal żieda fil-prezzijiet.

17. Madankollu, il-ftehimiet ta’ liċenzjar jistgħu jkollhom ukoll potenzjal pro-kompetittiv sostanzjali u l-maġġoranza l-kbira dawk il-ftehimiet huma tabilħaqq prokompetittivi. Il-ftehimiet ta' liċenzjar jistgħu jippromwovu l-innovazzjoni billi jippermettu lill-innovaturi li jieħdu lura qligħ biex ikopru għall-anqas parti mill-ispejjeż fuq ir-riċerka u l-iżvilupp. Il-ftehimiet tal-liċenzja jwasslu wkoll biex jinxterdu t-teknoloġiji, li jistgħu joħolqu l-valur billi jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni tad-detentur tal-liċenzja jew billi jippermettulu jipproduċi prodotti ġodda jew imtejba. L-effiċjenza fuq il-livell tad-detentur ta' liċenzja ħafna drabi tinbet mill-użu tat-teknoloġija tal-liċenzjatur flimkien mal-assi u t-teknoloġija tal-istess detentur tal-liċenzja. Din l-integrazzjoni ta’ assi u teknoloġiji komplimentari tista’ twassal għal konfigurazzjoni ta’ nfiq/benefiċċju li kieku ma tkunx possibbli. Ngħidu aħna, it-teknoloġija mtejba tal-liċenzjatur applikata flimkien ma' produzzjoni u distribuzzjoni tal-assi aktar effiċjenti min-naħa tad-detentur tal-liċenzja jistgħu jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni jew iwasslu għall-produzzjoni ta' prodott ta' kwalità ogħla. Il-liċenzjar jista' jkun siewi wkoll għall-għan pro-kompetittiv li jitneħħew l-ostakli għall-iżvilupp u l-isfruttar tat-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja stess. B'mod partikolari f'setturi fejn jipprevalu numru kbir ta' privattivi, il-liċenzjar ħafna drabi jservi biex tinħoloq libertà tad-disinn billi jitneħħa r-riskju ta' pretensjonijiet ta' ksur tad-drittijiet tal-liċenzjatur. Fejn il-liċenzjatur jaqbel li ma jinvokax id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali tiegħu biex iwaqqaf il-bejgħ tal-prodotti taċ-ċessjonarju, l-ftehim ineħħi ostaklu għall-bejgħ tal-prodott tad-detentur u b’hekk b’mod ġenerali jkun qiegħed jippromwovi l-kompetizzjoni.

18. F'każijiet fejn ftehim tal-liċenzja jinqabad mill-Artikolu 101(1) tat-Trattat, l-effetti pro-kompetittivi tal-ftehim għandhom jiġu bbilanċjati bl-effetti restrittivi tiegħu fil-kuntest tal-Artikolu 101(3). Fejn jintlaħqu l-erba' kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3), il-ftehim ta' liċenzjar restrittiv ikkonċernat ikun validu u infurzabbli, mingħajr ma tkun tinħtieġ deċiżjoni f'dan is-sens minn qabel (23). Restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni x’aktarx ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). Tali ftehimiet ġeneralment ma jissodisfawx (għall-anqas) waħda mill-ewwel żewġ kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). Ġeneralment dawn ma joħolqux benefiċċji ekonomiċi oġġettivi jew benefiċċji għall-konsumaturi. Barra minn hekk, dan it-tip ta' ftehimiet ġeneralment ma jissodisfawx it-test ta' indispensabbiltà (taħt it-tielet kundizzjoni). Pereżempju, jekk il-partijiet jiffissaw il-prezz li bih għandhom jinbiegħu l-prodotti magħmula taħt il-liċenzja, normalment dan iwassal għal anqas produzzjoni u allokazzjoni ħażina tar-riżorsi, kif ukoll prezzijiet ogħla għall-konsumaturi. Minbarra dan, ir-restrizzjoni fuq il-prezz mhix indispensabbli biex jinkisbu l-effiċjenzi possibbli li jirriżultaw mid-disponibbiltà taż-żewġ kompetituri taż-żewġ teknoloġiji.

2.3. Definizzjoni tas-suq

19. L-approċċ tal-Kummissjoni biex tiddefinixxi s-suq rilevanti huwa stabbilit fl-Avviż tagħha dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall-għanijiet tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità (24). Dawn il-linji gwida jindirizzaw biss aspetti mid-definizzjoni tas-suq li huma ta' importanza partikolari fil-qasam tal-liċenzjar tat-teknoloġija.

20. It-teknoloġija hija fattur tal-produzzjoni li jiġi integrat jew fi prodott jew fi proċess tal-produzzjoni. Il-liċenzjar tat-teknoloġija għaldaqstant jista’ jaffettwa l-kompetizzjoni kemm upstream fis-swieq tal-fatturi tal-produzzjoni u kemm fis-swieq ta’ prodotti lesti. Pereżempju, ftehim bejn żewġ partijiet li jbigħu prodotti li jikkompetu u li jagħtu liċenzja reċiproka tad-drittijiet tat-teknoloġija li jirrigwardaw il-produzzjoni ta’ dawn il-prodotti upstream jista’ jirrestrinġi l-kompetizzjoni fejn jidħol is-suq ta’ prodotti jew servizzi downstream ikkonċernati. Il-liċenzjar reċiproku jista’ wkoll jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq upstream għat-teknoloġija u possibbilment anke fi swieq oħra upstream tal-fatturi tal-produzzjoni. Għall-finijiet ta’ valutazzjoni tal-effetti kompetittivi ta’ ftehimiet tal-liċenzja jista’ għalhekk ikunmeħtieġ li jiġu ddefiniti s-suq (swieq) rilevanti tal-prodott kif ukoll is-suq (swieq) rilevanti tat-teknoloġija (25).

21. Is-suq tal-prodott rilevanti jinkludi l-prodotti tal-kuntratt (li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata) u prodotti li jitqiesu mix-xerrejja bħala skambjabbli jew sostitwibbli mal-prodotti tal-kuntratt, minħabba l-karatteristiċi tal-prodotti, il-prezzijiet tagħhom u l-użu maħsub tagħhom. Prodotti tal-kuntratt jistgħu jkunu parti minn suq tal-prodotti finali u/jew intermedji.

22. Is-swieq rilevanti tat-teknoloġija jikkonsistu fid-drittijiet ta' teknoloġija liċenzjata u s-sostituti tagħha, jiġifieri teknoloġiji oħrajn li jitqiesu mid-detenturi tal-liċenzja bħala skambjabbli jew sostitwibbli bit-teknoloġija liċenzjata, minħabba l-karatteristiċi tat-teknoloġiji, ir-royalties għalihom u l-użu intenzjonat għalihom. L-ewwel, rigward it-teknoloġija mqiegħda fis-suq mil-liċenzjatur, jeħtieġ li jipu identifikati dawk it-teknoloġiji oħrajn li d-detenturi tal-liċenzja jistgħu jirrikorru għalihom b'rispons għal żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet relattivi, jiġifieri fir-royalties. Metodu alternattiv huwa li jitqies is-suq tal-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata (ara l-punt (25) ta' taħt).

23. It-terminu “suq rilevanti” użat fl-Artikolu 3 tar-REKTT u definit fl-Artikolu 1(1)(m) jirreferi għas-suq tal-prodott rilevanti u s-suq rilevanti tat-teknoloġija sew fid-dimensjoni tal-prodott kif ukoll f’dik ġeografika tagħhom.

24. Is-“suq ġeografiku rilevanti” kif definit fl-Artikolu 1(1)(1) tar-REKTT jinkludi ż-żona fejn l-impriżi konċernati jkunu involuti fil-provvista u d-domanda ta’ prodotti jew fil-liċenzjar tat-teknoloġija, li fiha l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni jkunu omoġenji biżżejjed u li jistgħu jkunu distinti minn żoni ġirien peress li l-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni jkunu sostanzjalment differenti f’dawk iż-żoni. Is-suq ġeografiku tas-suq(swieq) rilevanti ta’ teknoloġija jista' jvarja mis-suq ġeografiku tas-suq(swieq) rilevanti tal-prodotti.

25. Ladarba s-swieq rilevanti jkunu identifikati, l-ishma fis-suq jistgħu jiġu assenjati lid-diversi sorsi ta' kompetizzjoni fis-suq u jintużaw bħala indikazzjoni tas-saħħa relattiva tal-operaturi fis-suq. Fil-każ tas-swieq tat-teknoloġija, mod kif wieħed jista’ jipproċedi huwa billi jikkalkula l-ishma tal-operaturi fis-suq abbażi tad-dħul tal-liċenzjar li jkollha kull teknoloġija mir-royalties, u dan ikun jirrappreżenta s-sehem fis-suq tat-teknoloġija fejn it-teknoloġiji jkunu liċenzjati li jikkompetu. Madankollu, ħafna drabi dan jista' jkun eżerċizzju teoretiku u mhux prattiku minħabba nuqqas ta' informazzjoni ċara dwar ir-royalties. Metodu ieħor, li li jintuża biex tiġi kkalkulata “l-eżenzjoni”, kif spjegat fl-Artikolu 8(d) tar-REKTT, huwa li l-ishma tas-suq fis-suq tat-teknoloġija jiġi kkalkulat skond il-bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata fi swieq tal-prodotti downstream (ara punt (86) ff għal aktar dettalji.). F’każijiet individwali lil hinn mill-eżenzjoni tar-REKTT jista’ jkun meħtieġ, fejn prattikament possibbli, li jiġu applikati ż-żewġ metodi deskritti sabiex tiġi valutata b’mod aktar preċiż is-saħħa fis-suq tal-liċenzjatur kif ukoll li jittieħed kont ta' fatturi oħra disponibbli li jagħtu indikazzjoni tajba tas-saħħa relattiva tat-teknoloġiji disponibbli (ara l-punti (157) u (159) ff għal aktar fatturi.) (26).

26. Ċerti ftehimiet tal-liċenzja jistgħu jaffettwaw il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni. Hija u tanalizza dawn l-effetti, madankollu, il-Kummissjoni normalment tillimita ruħa għal eżami tal-impatt tal-ftehim fuq il-kompetizzjoni fi ħdan is-swieq eżistenti ta’ prodotti u teknoloġija (27). Il-kompetizzjoni fi swieq bħal dawn tista' tiġi affettwata minn ftehimiet li jittardjaw l-introduzzjoni ta' prodotti mtejba jew ta' prodotti ġodda li maż-żmien jieħdu post il-prodotti eżistenti. F'dawn il-każi l-innovazzjoni hija sors ta' kompetizzjoni potenzjali li għandha titqies meta jiġi vvalutat l-impatt tal-ftehim fuq is-swieq tal-prodotti u tat-teknoloġija. F’numru limitat ta’ każi, madankollu, jista’ jkun utli u neċessarju li jiġu wkoll analizzati separatament l-effetti fuq il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni. Dan huwa partikolarment il-każ fejn il-ftehim jaffettwa l-innovazzjoni li l-għan tagħha huwa l-ħolqien ta' prodotti ġodda u fejn hu possibbli li fi stadju bikri jiġu identifikati poli ta' riċerka u żvilupp (28). F'każijiet bħal dawn jista' jiġi analizzat jekk wara l-ftehim hux ser jifdal numru biżżejjed ta' poli ta' riċerka u żvilupp li jikkompetu biex tinżamm effettivament il-kompetizzjoni fl-innovazzjoni.

2.4. Id-distinzjoni bejn partijiet kompetituri u partijiet li ma humiex

27. B'mod ġenerali, ftehimiet bejn kompetituri huma ta' riskju akbar għall-kompetizzjoni milli ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri. Madankollu, il-kompetizzjoni bejn impriżi li jużaw l-istess teknoloġija (kompetizzjoni bejn detenturi ta' liċenzja, fl-ambitu tal-istess teknoloġija) tikkomplimenta l-kompetizzjoni bejn l-impriżi li jużaw teknoloġiji li jikkompetu (kompetizzjoni bejn teknoloġiji differenti). Ngħidu aħna, il-kompetizzjoni fl-ambitu tal-istess teknoloġija tista' twassal għal prezzijiet orħos ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija kkonċernata, li mhux biss tista' tipprovdi benefiċċji immedjati għall-konsumaturi ta' dawn il-prodotti, iżda wkoll toħloq kompetizzjoni akbar bejn l-impriżi li jużaw it-teknoloġiji li jikkompetu. Fil-kuntest tal-liċenzjar il-fatt li d-detenturi tal-liċenzja qegħdin ibiegħu l-prodott tagħhom stess għandu jiġi kkunsidrat ukoll. M'humiex ibiegħu mill-ġdid prodott fornut minn impriża oħra. Għaldaqstant, jista' jkun hemm aktar lok għal differenzjazzjoni tal-prodott u kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità bejn id-detenturi tal-liċenzja milli fil-każ ta' ftehimiet vertikali għall-bejgħ mill-ġdid tal-prodotti.

28. Sabiex tiġi determinata r-relazzjoni kompetittiva bejn il-partijiet jinħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-partijiet fin-nuqqas tal-ftehim kienux ikunu kompetituri attwali jew potenzjali. Jekk fin-nuqqas tal-ftehim il-partijiet kieku ma jkunux kompetituri attwali jew potenzjali fi kwalunkwe suq rilevanti affettwat mill-ftehim, huma ma jitqisux bħala kompetituri.

29. Bħala prinċipju, il-partijiet ta' ftehim mhumiex ikkunsidrati bħala kompetituri jekk ikunu f’pożizzjoni ta’ imblukkar unidirezzjonali jew bidirezzjonali. Ikun hemm pożizzjoni ta’ imblukkar unidirezzjonali fejn teknoloġija ma tkunx tista’ tiġi sfruttata jekk mhux bi ksur ta' drittijiet ta' teknoloġija oħra jew jekk parti waħda ma tistax tkun attiva fis-suq rilevanti mingħajr ksur ta' drittijiet validi ta' teknoloġija tal-parti l-oħra. Dan huwa, pereżempju, il-każ fejn id-dritt ta' teknoloġija waħda jkopri t-titjib tad-dritt ta' teknoloġija oħra u t-titjib ma jistax ikun legalment użat mingħajr liċenzja tad-dritt bażiku ta' teknoloġija. Ikun hemm pożizzjoni ta’ imblukkar bidirezzjonali fejn l-ebda dritt ta' teknoloġija ma jista' jiġi sfruttat mingħajr ma jkun hemm ksur tad-drittijiet fuq id-dritt validu ta' teknoloġija oħra jew fejn l-ebda parti ma tista’ tkun attiva b’mod kummerċjalment vijabbli fis-suq rilevanti mingħajr ma jinkiser id-dritt validu tat-teknoloġija tal-parti l-oħra u fejn il-partijiet għalhekk ikollhom jiksbu liċenzja jew eżenzjoni minn xulxin (29). Madankollu, fil-prattika se jkun hemm każijiet fejn m’hemm l-ebda ċertezza jekk id-dritt ta' teknoloġija partikolari jkunx validu u miksur.

30. Il-partijiet huma kompetituri attwali fis-suq tal-prodott jekk qabel il-ftehim iż-żewġ naħat ikunu diġà attivi fl-istess suq tal-prodott relevanti. Il-fatt li ż-żewġ partijiet diġà jkunu attivi fl-istess suq tal-prodott relevanti, mingħajr ma jkunu daħlu f’arranġament ta’ liċenzjar, huwa indikatur b’saħħtu li l-partijiet ma jkunux qed jimblukkaw lil xulxin. F’xenarju bħal dan, il-partijiet jistgħu jitqiesu li huma kompetituri attwali, sakemm tiġi ppruvata pożizzjoni ta’ imblukkar (b’mod partikolari minn sentenza finali tal-qorti).

31. Il-partijiet jistgħu jitqiesu kompetituri potenzjali fis-suq tal-prodotti jekk ikun probabbli li, fin-nuqqas ta’ ftehim, x’aktarx kienu jagħmlu l-investiment addizzjonali neċessarju fis-suq rilevanti b'rispons għal żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet tal-prodotti. Probabbli tali annotazzjoni għandha tiġi vvalutata fuq bażi realistika, jiġifieri bbażata fuq il-fatti tal-każ ikkonċernat. Dan huwa aktar probabbli jekk id-detentur ikollu assi li faċilment ikunu jistgħu jintużaw biex jidħol fis-suq mingħajr ma jġarrab spejjeż irrekuperabbli sinifikanti jew jekk ikun diġà żviluppa pjanijiet, jew jibda jinvesti mod ieħor, biex jidħol fis-suq. Għandu jkun hemm possibbiltajiet konkreti reali għad-detentur tal-liċenzja li jidħol fis-suq relevanti u li jikkompeti ma’ impriżi stabbiliti (30). Għaldaqstant, id-detentur tal-liċenzja ma jistax jiġi deskritt bħala kompetitur potenzali jekk id-daħla tiegħu fis-suq ma tkunx strateġija ekonomikament vijabbli (31).

32. Fil-kuntest speċifiku tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, fattur addizzjonali għall-valutazzjoni ta’ jekk il-partijiet humiex kompetituri potenzjali f’suq partikolari hija l-possibbiltà li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tagħhom huma f’pożizzjoni ta’ imblukkar, jiġifieri li d-detentur tal-liċenzja ma jistax jidħol fis-suq rispettiv mingħajr ma jikser id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tal-parti l-oħra.

33. Fin-nuqqas ta’ ċertezza, pereżempju fil-forma ta’ deċiżjoni finali tal-qorti dwar jekk teżistix pożizzjoni ta’ imblukkar u għalhekk ta’ ċertezza dwar dan il-punt, il-partijiet, meta jindirizzaw il-kwistjoni jekk humiex kompetituri potenzjali, se jkollhom jibbażaw lilhom infushom fuq l-evidenza kollha disponibbli dak il-ħin, inkluża l-possibbiltà li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jinkisru u jekk humiex, f’każ speċifiku, il-possibilitajiet effettivi biex jaħdmu madwar id-drittijiet eżistenti tal-proprjetà intellettwali. Investimenti sostanzjali diġà magħmula jew pjanijiet avvanzati li jidħlu f'suq partikolari, jistgħu jappoġġjaw il-fehma li l-partijiet huma mill-inqas kompetituri potenzjali, anke jekk pożizzjoni ta’ imblukkar ma tistax tiġi eskluża. Tinħtieġ evidenza partikolarment konvinċenti dwar l-eżistenza ta' pożizzjoni ta' imblukkar fejn il-partijiet jista' jkollhom interess komuni fil-pretensjoni tal-eżistenza ta' pożizzjoni ta' imblukkar biex b'hekk ma jitqisux bħala kompetituri, bħal ngħidu aħna fejn l-allegata pożizzjoni ta' imblukkar tkun tikkonċerna teknoloġiji li huma teknoloġikament sostitwibbli (ara l-punt (22)) jew jekk ikunx hemm inċentivar finanzjarju sinifikanti mil-liċenzjatur lid-detentur tal-liċenzja.

34. Sabiex ikun jikkostitwixxi restrizzjoni kompetittiva realistika, id-dħul fis-suq irid ikun probabbli li jsir fi żmien qasir (32). Normalment perjodu bejn sena u sentejn ikun xieraq. Iżda, f'każijiet individwali jistgħu jitqiesu perjodi ta' żmien itwal. Il-perjodu ta' żmien meħtieġ għal impriżi diġà attivi fis-suq biex jaġġustaw il-kapaċitajiet tagħhom jista' jintuża bħala paragun ta' kejl biex ikun stabbilit dan il-perjodu. Ngħidu aħna, il-partijiet x'aktarx jiġu kkunsidrati bħala kompetituri potenzjali fis-suq tal-prodotti fejn id-detentur tal-liċenzja jipproduċi f'suq ġeografiku wieħed abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess, u jibda jipproduċi f'suq ġeografiku ieħor abbażi ta' teknoloġija liċenzjata li tikkompeti. F'tali ċirkostanzi huwa probabbli li d-detentur tal-liċenzja jkun kapaċi jidħol fit-tieni suq ġeografiku abbażi tat-teknoloġija tiegħu stess, sakemm tali dħul ma jinżammx minħabba fatturi oġġettivi, inkluża l-eżistenza ta’ imblukkar ta' drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

35. Il-partijiet ikunu kompetituri attwali fis-suq tat-teknoloġija jekk it-tnejn ikunu diġà qegħdin jilliċenzjaw t-teknoloġija sostitwibbli jew jekk id-detentur tal-liċenzja jkun diġà qed jilliċenzja d-drittijiet tat-teknoloġija tiegħu u l-liċenzjatur jidħol fis-suq tat-teknoloġija billi dan jikkonċedi liċenzja lid-detentur tal-liċenzja għal teknoloġija li tikkompeti.

36. Il-partijiet jiġu kkunsidrati bħala kompetituri potenzjali fis-suq tat-teknoloġija fil-każ fejn ikunu proprjetarji ta’ teknoloġiji sostitwibbli u fil-każ li d-detentur tal-liċenzja ma jilliċenzjax it-teknoloġija proprja tiegħu, sakemm x’aktarx ikun probabbli li jagħmel dan fil-każ ta’ żieda żgħira iżda permanenti fil-prezzijiet tat-teknoloġija. Fil-każ tas-swieq tat-teknoloġija, ġeneralment huwa aktar diffiċli li jiġi vvalutat jekk il-partijiet ikunux kompetituri potenzjali. Din hija r-raġuni għaliex, fl-applikazzjoni tar-REKTT il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija ma tiġix ikkunsidrata (ara l-punt (83)) u l-partijiet jitqiesu li mhumiex kompetituri.

37. F’ċerti każi jista’ jkun possibbli wkoll li wieħed jikkonkludi li filwaqt li l-liċenzjatur u d-detentur tal-liċenzja jipproduċu prodotti li jikkompetu bejniethom, mhumiex kompetituri fis-suq tal-prodott rilevanti u fis-suq tat-teknoloġija rilevanti għaliex it-teknoloġija liċenzjata tirrappreżenta innovazzjoni tant drastika li t-teknoloġija tad-detentur ikun għaddha żmienha jew ma tkunx għadha kompetittiva. F’każijiet bħal dawn it-teknoloġija tal-liċenzjatur jew toħloq suq ġdid jew teskludi t-teknoloġija tad-detentur mis-suq eżistenti. Spiss, madankollu, ma jkunx possibbli li wieħed jasal għal din il-konklużjoni fiż-żmien meta jiġi konkluż il-ftehim. Normalment ikun biss meta t-teknoloġija jew il-prodotti li jinkorporawha jkunu saru disponibbli għall-konsumaturi għal ċertu żmien li joħroġ fid-deher li t-teknoloġija l-qadima jkun għadda żmienha jew ma tibqax kompetittiva. Ngħidu aħna, meta ġiet żviluppata t-teknoloġija tas-CD u fis-suq tpoġġew is-CD players u d-disks, ma kienx għadu ovvju li din it-teknoloġija ġdida kienet ser tieħu post it-teknoloġija LP. Dan ħareġ fid-deher biss numru ta' snin wara. Għaldaqstant, il-partijiet jitqiesu bħala kompetituri jekk fi żmien il-konklużjoni tal-ftehim ma jkunx ovvju li t-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja għadda żmienha jew ma tibqax kompetittiva. Min-naħa l-oħra, minħabba li jridu jiġu applikati l-Artikolu 101(1) u l-Artikolu 101(3) tat-Trattat fid-dawl tal-kuntest attwali li l-ftehim isir fih, il-valutazzjoni hija waħda sensittiva għal kwalunkwe bidla materjali fil-fatti. Il-klassifikazzjoni tar-relazzjoni bejn il-partijiet għaldaqstant tinbidel f’waħda mhux kompettitiva, jekk aktar tard it-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja jgħaddi żmienha jew ma tibqax kompetittiva fis-suq.

38. F’xi każijiet il-partijiet jistgħu jsiru kompetituri wara l-konklużjoni ta’ ftehim minħabba li d-detentur tal-liċenzja jiżviluppa jew jakkwista u jibda jisfrutta teknoloġija li tikkompeti. F'każijiet bħal dawn wieħed għandu jqis il-fatt li l-partijiet ma kinux kompetituri fil-mument meta sar il-ftehim u li l-ftehim ġie konkluż f'dak il-kuntest. Il-Kummissjoni għaldaqstant se tiffoka l-aktar fuq l-impatt li l-ftehim iħalli fuq il-kapaċità tad-detentur tal-liċenzja li jisfrutta t-teknoloġija tiegħu stess (li tikkompeti). B’mod partikolari, il-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali li japplikaw għal ftehimiet bejn kompetituri mhux se jiġu applikati fil-każ ta’tali ftehimiet sakemm il-ftehim ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament wara li l-partijiet ikunu saru kompetituri (ara l-Artikolu 4(3) tar-REKTT).

39. L-impriżi li jkunu partijiet fi ftehim jistgħu jsiru kompetituri wkoll wara l-konklużjoni tal-ftehim fejn id-detentur ta' liċenzja kien diġà attiv fis-suq rilevanti fejn il-prodott tal-kuntratt ikun qiegħed jinbiegħ qabel tkun ingħatat il-liċenzja, u fejn il-liċenzjatur sussegwentement jidħol fis-suq rilevanti jew abbażi ta' drittijiet ta' teknoloġija liċenzjata jew b'teknoloġija ġdida. F'dan il-każ ukoll, il-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali rilevanti għal ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri tkompli tapplika għall-ftehim sakemm il-ftehim ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament (ara l-Artikolu 4(3) tar-REKTT). Emenda materjali tinkludi l-konklużjoni ta’ ftehim ġdid ta’ trasferiment ta’ teknoloġija bejn il-partijiet rigward drittijiet ta' teknoloġiji li jikkompetu li jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta’ prodotti li jikkompetu mal-prodotti tal-kuntratt.

3. L-APPLIKAZZJONI TAR-REKTT

3.1. L-effetti tar-REKTT

40. Kategoriji ta’ ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija li jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti fir-REKTT huma eżentati mir-regola ta’ projbizzjoni li tinsab fl-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Ftehimiet eżentati bħala kategorija huma legalment validi u infurzabbli. Tali ftehimiet jistgħu jiġu pprojbiti biss għall-futur u fil-każ biss li tkun irtirata l-eżenzjoni ta’ kategorija mill-Kummissjoni jew minn awtorità għall-kompetizzjoni ta’ Stat Membru. Ftehimiet eżentati bħala kategorija ma jistgħux ikunu pprojbiti skont l-Artikolu 101 mill-qrati nazzjonali fil-kuntest ta' tilwim legali privat.

41. L-eżenzjoni bħala kategorija ta’ ftehimiet dwar trasferiment ta' teknoloġija hija bbażata fuq il-preżunzjoni li ftehimiet bħal dawn – sa fejn jinqabdu taħt l-Artikolu 101(1) tat-Trattat – jissodisfaw l-erba’ kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 101(3). Għalhekk wieħed jassumi li l-ftehimiet iwasslu għal effiċjenzi ekonomiċi, li r-restrizzjonijiet fil-ftehimiet huma indispensabbli biex jintlaħqu dawn l-effiċjenzi, li l-konsumaturi fis-swieq milquta jibbenefikaw minn sehem ġust mir-rendiment tal-effiċjenza u li l-ftehimiet ma jippermettux lill-impriżi kkonċernati l-possibbiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni fir-rigward ta' parti sostanzjali mill-prodotti involuti. Il-limiti tas-sehem fis-suq (l-Artikolu 3), il-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali (l-Artikolu 4) u r-restrizzjonijiet esklużi (l-Artikolu 5) stabbiliti fir-REKTT għandhom l-għan li jiżguraw li jiġu eżentati bħala kategorija biss dawk il-ftehimiet restrittivi li jistgħu raġonevolment jitqiesu konformi mal-erba’ kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3).

42. Kif stabbilit fit-taqsima 4 ta' dawn il-linji gwida, bosta ftehimiet ta’ liċenzjar jaqgħu taħt l-Artikolu 101(1) tat-Trattat, jew għaliex bl-ebda mod ma jirrestrinġu l-kompetizzjoni jew inkella għaliex ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni ma tkunx waħda li tinħass (33). Fejn dawn il-ftehimiet xorta jidħlu fl-ambitu tar-REKTT, m’hemmx bżonn li jiġi ddeterminat jekk jinqabdux taħt l-Artikolu 101(1) (34).

43. Lilhinn mill-ambitu ta' eżenzjoni ta' kategorija, huwa rilevanti li jiġi eżaminat jekk fil-każ individwali l-ftehim jinqabadx skont l-Artikolu 101(1), u jekk dan ikun il-każ, jintlaħqux il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). M’hemm l-ebda preżunzjoni li ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija li mhumiex koperti b'eżenzjoni ta' kategorija jinqabdu skont l-Artikolu 101(1) jew li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). B'mod partikolari, is-sempliċi fatt li s-sehem tal-partijiet fis-suq jeċċedi l-limiti tas-sehem fis-suq stabbiliti fl-Artikolu 3 tar-REKTT mhuwiex bażi biżżejjed biex il-ftehim jiġu kkunsidrat li jinqabad skont l-Artikolu 101(1). Tinħtieġ valutazzjoni individwali tal-effetti probabbli tal-ftehim. Jista' jiġi preżunt li l-ftehimiet huma pprojbiti bl-Artikolu 101 biss meta dawn ikunu jinkludu restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni.

3.2. L-ambitu u t-tul ta' żmien tar-REKTT

3.2.1. Il-kunċett ta' ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija

44. Ir-REKTT u dawn il-linji gwida jkopru ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija. Skont l-Artikolu 1(1)(b) tar-REKTT il-kunċett ta’ “drittijiet tat-teknoloġija” jkopri l-kompetenza kif ukoll privattivi, mudelli ta’ utilità, id-drittijiet tad-disinn, it-topografiji ta’ prodotti semikundutturi, ċertifikati ta’ protezzjoni supplimentari għall-prodotti mediċinali jew prodotti oħra li għalihom jistgħu jinkisbu tali ċertifikati ta’ protezzjoni supplimentari, għarfien espert ta' dawk li jkabbru l-pjanti, u d-dritt tal-awtur tas-softwer jew taħlita tagħhom kif ukoll l-applikazzjonijiet għal dawk id-drittijiet u għar-reġistrazzjoni ta’ dawk id-drittijiet. It-teknoloġija liċenzjata għandha tippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jipproduċi l-prodotti kuntrattwali, kemm jekk bil-kontribut ta' fatturi oħrajn u kemm jekk le. Ir-REKTT japplika biss fl-Istati Membri fejn il-liċenzjatur jippossjedi d-drittijiet tat-teknoloġija rilevanti. Altrimenti, ma jkunx hemm drittijiet tat-teknoloġija x’jiġu trasferiti fi ħdan it-tifsira tar-REKTT.

45. Fl-Artikolu 1(1)(i) tar-REKTT, kompetenza hija definita bħala pakkett ta’ informazzjoni prattika, li jirriżulta mill-esperjenza u l-ittestjar li jkun sigriet, sostanzjali u identifikat: (a) “Sigriet” tfisser li b’mod ġenerali l-kompetenza ma tkunx magħrufa jew aċċessibbli faċilment. (b) “Sostanzjali” tfisser li l-kompetenza tinkludi informazzjoni li tkun sinifikanti u utli għall-produzzjoni tal-prodotti koperti bil-ftehim tal-liċenzja jew għall-applikazzjoni tal-proċess kopert bil-ftehim tal-liċenzjar. Fi kliem ieħor, l-informazzjoni għandha tikkontribwixxi għall-produzzjoni tal-prodotti kuntrattwali, jew tiffaċilitaha, b'mod sinifikanti. Fejn il-kompetenza liċenzjata tkun dwar prodott, u mhux dwar proċess, din il-kundizzjoni timplika li l-kompetenza hija utli għall-produzzjoni tal-prodott kuntrattwali. Din il-kundizzjoni ma tintlaħaqx fejn il-prodott kuntrattwali jista' jiġi prodott abbażi ta' teknoloġija disponibbli liberament. Madankollu, il-kundizzjoni ma tirrikjedix li l-prodott kuntrattwali jkun ta' valur ogħla minn prodotti magħmula permezz ta' teknoloġija disponibbli liberament. Fil-każ ta’ teknoloġiji ta’ proċess, din il-kundizzjoni timplika li l-kompetenza hija utli fis-sens li fid-data tal-konklużjoni tal-ftehim jista’ jkun mistenni li jkun jista’ jtejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tad-detentur tal-liċenzja b’mod sinifikanti, ngħidu aħna billi jnaqqas l-ispejjeż tal-produzzjoni. (c) “Identifikat” tfisser li jkun possibbli li jiġi verifikat li l-kompetenza liċenzjata tissodisfa l-kriterji li tkun sigrieta u sostanzjali. Din il-kundizzjoni tintlaħaq fejn il-kompetenza liċenzjata tkun deskritta fil-manwali jew f'forma miktuba oħra. Madankollu, f'xi każijiet dan jista' ma jkunx raġonevolment possibbli. Il-kompetenza liċenzjata tista’ tkun tikkonsisti f’għarfien prattiku li jkollhom l-impjegati tal-liċenzjatur. Ngħidu aħna, l-impjegati tal-liċenzjatur jistgħu jkunu fil-pussess ta’ għarfien sigriet u sostanzjali dwar proċess ta’ produzzjoni partikolari li jingħadda lid-detentur tal-liċenzja fil-forma ta’ taħriġ lill-impjegati tal-istess detentur. F'dawn il-każijiet ikun biżżejjed li fil-ftehim tiġi deskritta n-natura ġenerali tal-kompetenza u jiġu elenkati l-impjegati involuti diġà, jew li ser ikunu involuti, fit-trażmissjoni lid-detentur tal-liċenzja.

46. Dispożizzjonijiet fi ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija li għandhom x’jaqsmu max-xiri ta’ prodotti mid-detentur tal-liċenzja huma koperti mir-REKTT biss, u sal-punt fejn dawk id-dispożizzjonijiet ikunu direttament relatati mal-produzzjoni jew il-bejgħ tal-prodotti tal-kuntratt. Għalhekk ir-REKTT ma japplikax għal dawk il-partijiet ta’ ftehim dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija relatati mal-kontribut u/jew tagħmir li jintuża għal għanijiet oħra għajr il-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt. Pereżempju, fejn il-ħalib jinbiegħ flimkien ma’ liċenzjar ta’ teknoloġija li tipproduċi l-ġobon, ikun biss il-ħalib użat għall-produzzjoni tal-ġobon bit-teknoloġija liċenzjata li jkun koperti bir-REKTT.

47. Id-dispożizzjonijiet fi ftehimiet dwar trasferiment ta’ teknoloġija relatati mal-liċenzjar ta' tipi oħra ta' proprjetà intellettwali bħal marki kummerċjali u d-drittijiet tal-awtur, iktar milli drittijiet tal-awtur tas-softwer (dwar id-drittijiet tal-awtur għas-softwer ara l-unti (44) u (62)) huma koperti mir-REKTT biss, u sal-punt fejn dawk id-dispożizzjonijiet ikunu direttament relatati mal-produzzjoni jew il-bejgħ tal-prodotti tal-kuntratt. Din il-kundizzjoni tiżgura li dispożizzjonijiet li jkopru tipi oħrajn ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali jiġu eżentati bħala kategorija sa tali punt li dawn id-drittijiet ta' proprjetà intelletwali oħra jkunu jservu biex id-detentur tal-liċenzja jkun jista' jisfrutta t-teknoloġija liċenzjata aħjar. Pereżempju, fejn il-liċenzjatur ma jawtorizzax detentur tal-liċenzja li juża marka kummerċjali tiegħu fuq il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata, din il-liċenzja tal-marka kummerċjali tista’ tippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jisfrutta t-teknoloġija liċenzjata aħjar billi l-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu r-rabta immedjata bejn il-prodott u l-karatteristiċi mogħtija lilu permezz tad-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata. L-obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li juża l-marka kummerċjali tal-liċenzjatur jista’ wkoll jippromwovi t-tixrid tat-teknoloġija billi l-liċenzjatur ikun jista’ jidentifika lilu nnifsu bħala s-sors tat-teknoloġija li fuqha jkun ibbażat il-prodott. Ir-REKTT ikopri ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija f’dan ix-xenarju anke jekk l-interess ewlieni tal-partijiet jinsab fl-isfruttament tal-marka kummerċjali aktar milli t-teknoloġija (35).

48. Ir-REKTT ma jkoprix liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur għajr dawk fuq softwer (ħlief għas-sitwazzjoni stabbilita fil-punt (47)). Il-Kummissjoni, madankollu, bħala regola ġenerali, tapplika l-prinċipji stabbiliti fir-REKTT u f’dawn il-linji gwida meta tivvaluta l-liċenzjar tad-drittijiet tal-awtur għall-produzzjoni ta’ prodotti tal-kuntratt skont l-Artikolu 101 tat-Trattat.

49. Min-naħa l-oħra, il-liċenzjar tad-drittijiet tal-kiri u d-drittijiet ta' eżibizzjoni pubblika protetti mid-drittijiet tal-awtur, b’mod partikolari fil-każ ta’ films jew mużika, jitqies li jinvolvi kwistjonijiet partikolari u jista’ ma jkunx opportun li ssir valutazzjoni ta’ liċenzjar bħal dan abbażi tal-prinċipji żviluppati f’dawn il-linji gwida. Fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 iridu jiġu kkunsidrati l-ispeċifiċitajiet tax-xogħol u l-mod kif jiġi sfrittat (36). Għaldaqstant, il-Kummissjoni mhix se tapplika r-REKTT u l-linji gwida preżenti b’analoġija għal-liċenzjar ta’ dawn id-drittijiet oħrajn.

50. Ukoll, il-Kummissjoni mhix se testendi l-prinċipji żviluppati fir-REKTT u dawn il-linji gwida għal-liċenzjar tal-marki kummerċjali (ħlief għas-sitwazzjoni stipulata fil-punt (47)). Il-liċenzjar tal-marki kummerċjali ħafna drabi jsir fil-kuntest tad-distribuzzjoni u l-bejgħ mill-ġdid ta' prodotti u servizzi u ġeneralment huwa aktar simili għal ftehimiet ta' distribuzzjoni milli għal-liċenzjar ta' teknoloġija. Meta l-liċenzja tal-marki kummerċjali hija direttament relatata mal-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ oġġetti u servizzi u ma tkunx tikkostitwixxi l-għan ewlieni tal-ftehim, il-ftehim ta’ liċenzjar ikun kopert mir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 330/2010 (37).

3.2.2. Il-kunċett ta' “trasferiment”

51. Il-kunċett ta’ “trasferiment” jimplika li t-teknoloġija trid tgħaddi minn impriża għal oħra. Trasferimenti bħal dawn normalment isiru fil-forma ta’ liċenzjar li permezz tiegħu l-liċenzjatur jagħti lid-detentur tal-liċenzja d-dritt li juża t-teknoloġija tiegħu filwaqt li dan tal-aħħar iħallas ir-royalties.

52. Kif stipulat fl-Artikolu 1(1)(c) tar-REKTT, l-assenjamenti fejn parti mir-riskju assoċjat mal-isfruttament tad-drittijiet tat-teknoloġija tibqa’ f’idejn min jassenja huma wkoll meqjusa bħala ftehimiet dwar it-trasferiment tat-teknoloġija. B’mod partikolari, dan huwa l-każ fejn is-somma pagabbli għall-assenjament hija dipendenti fuq id-dħul miksub mill-persuna assenjata fir-rigward ta’ prodotti manifatturati b’teknoloġija assenjata, il-kwantità ta’ dawn il-prodotti magħmula jew in-numru ta’ operazzjonijiet imwettqa li jużaw it-teknoloġija.

53. Ftehim li permezz tiegħu l-liċenżjatur jimpenja ruħu li ma jeżerċitax id-drittijiet tat-teknoloġija kontra d-detentur tal-liċenzja jista’ wkoll jitqies bħala trasferiment tad-drittijiet tat-teknoloġija. Tabilħaqq, l-essenza ta' liċenzja ta' privattiva pura huwa d-dritt li wieħed jopera fl-ambitu tad-dritt esklussiv tal-privattiva. Isegwi li r-REKTT ikopri wkoll l-hekk imsejħa ftehimiet ta' non-invokazzjoni u ftehimiet tranżatorji li permezz tagħhom il-liċenzjatur jippermetti lid-detentur tal-liċenzja li jipproduċi fl-ambitu tal-privattiva (38).

3.2.3. Ftehimiet bejn żewġ partijiet

54. Skont l-Artikolu 1(1)(c) tar-REKTT, ir-Regolament ikopri bis il-ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija “bejn żewġ impriżi”. Ftehimiet dwar it-trasferiment ta' teknoloġija bejn aktar minn żewġ impriżi m'humiex koperti bir-REKTT (39). Il-fattur deċiżiv f’termini ta’ distinzjoni bejn ftehimiet bejn żewġ impriżi u dawk b’aktar partijiet huwa jekk il-ftehim ikkonċernat jiġix konkluż bejn aktar minn żewġ impriżi.

55. Ftehimiet konklużi bejn żewġ impriżi jidħlu fl-ambitu tar-REKTT anke jekk il-ftehim jistipula kundizzjonijiet għal aktar minn livell wieħed ta' kummerċ. Ngħidu aħna, ir-REKTT japplika għal ftehim ta' liċenzjar li jikkonċerna mhux biss l-istadju tal-produzzjoni iżda wkoll l-istadju tad-distribuzzjoni, u li jistipula obbligi li d-detentur tal-liċenzja jrid jew jista' jimponi fuq il-bejjiegħa tal-prodotti li jkun ipproduċa taħt il-liċenzja (40).

56. Ftehimiet li jistabbilixxu pools tat-teknoloġija u liċenzjar minn pools tat-teknoloġija huma ġeneralment ftehimiet b’diversi partijiet u għalhekk mhumiex koperti bir-REKTT (41). Il-kunċett ta' pools ta' teknoloġiji jkopri ftehimiet li permezz tagħhom żewġ partijiet jew aktar jiftiehmu li jiġbru flimkien it-teknoloġiji rispettivi tagħhom u jilliċenzjawhom f'daqqa bħala pakkett. Il-kunċett ta’ pools tat-teknoloġija jkopri wkoll arranġamenti li permezz tagħhom żewġ impriżi jew aktar jiftiehmu li jilliċenzjaw parti terza u jawtorizzawha tilliċenzja l-pakkett ta’ teknoloġiji.

57. Ftehimiet ta' liċenzjar konklużi bejn aktar minn żewġ impriżi ħafna drabi jkunu jinvolvu l-istess kwistjonijiet bħal ftehimiet tal-istess natura konklużi bejn żewġ impriżi. Fil-valutazzjoni individwali tagħha ta’ ftehimiet ta' liċenzjar li jkunu tal-istess natura bħal dawk koperti mill-eżenzjoni ta’ kategorija iżda li jkunu konklużi bejn aktar minn żewġ impriżi, il-Kummissjoni se tapplika b’analoġija l-prinċipji stabbiliti fir-REKTT. Madankollu, il-pools tat-teknoloġija u l-liċenzjar minn pools tat-teknoloġija huma trattati b’mod speċifiku fit-taqsima 4.4.

3.2.4. Ftehimiet dwar il-produzzjoni ta' prodotti fil-kuntratt

58. Mill-Artikolu 1(1)(c) talr-REKTT isegwi li għal ftehimiet tal-liċenzja li għandhom ikunu koperti minnha, dawn għandhom isiru “għall-iskop ta’ produzzjoni ta’ prodotti tal-kuntratt”, jiġifieri prodotti li jinkorporaw id-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata jew magħmula permezz tagħhom. Il-liċenzja trid tippermetti lid-detentur tal-liċenzja tagħha u/jew is-sub-kuntrattur(i) li jisfrutta t-teknoloġija liċenzjata bl-iskop li jiġu prodotti oġġetti jew servizzi (ara l-premessa 7 tal-preambolu tar-REKTT).

59. Fejn l-iskop tal-ftehim ma jkunx il-produzzjoni ta’ prodotti tal-kuntratt iżda, pereżempju, sempliċement l-imblukkar tal-iżvilupp ta’ teknoloġija li tikkompeti, il-ftehim ta’ liċenzjar ma jaqax taħt ir-REKTT u dawn il-linji gwida jistgħu wkoll ma jkunux xierqa għall-valutazzjoni tal-ftehim. Fil-fatt, meta l-partijiet ma jisfruttawx id-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata, ma jkun hemm l-ebda attività li ttejjeb l-effiċjenza u għaldaqstant ir-raġuni nfisha wara l-eżenzjoni ta' kategorija tkun nieqsa. Madankollu, mhux meħtieġ li l-isfruttament jieħu l-forma ta' integrazzjoni tal-assi. Ikun hemm sfruttament ukoll fejn il-liċenzja tagħti lid-detentur tagħha l-libertà tad-disinn billi tippermettilu li jisfrutta t-teknoloġija tiegħu stess mingħajr ir-riskju ta' pretensjonijiet ta' ksur tal-liċenzja mil-liċenzjatur. Fil-każ ta' liċenzjar bejn kompetituri, il-fatt li l-partijiet ma jisfruttawx it-teknoloġija liċenzjata jista' jkun indikazzjoni li l-arranġament huwa biss kartell mistur. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni teżamina każijiet ta’ non-sfruttament bir-reqqa.

60. Ir-REKTT japplika għal ftehimiet tal-liċenzja għall-iskop tal-produzzjoni ta’ prodotti tal-kuntratt mid-detentur tal-liċenzja u/jew is-subkuntrattur(i) tiegħu. Għalhekk, ir-REKTT ma japplikax għal (dawk il-partijiet ta’) ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija li jippermettu s-subliċenzjar. Madankollu, il-Kummissjoni tapplika b’analoġija l-prinċipji stabbiliti fir-REKTT u f’dawn il-linji gwida għal ftehimiet ta’ “liċenzjar oriġinali” bejn il-liċenzjatur u d-detentur tal-liċenzja (jiġifieri ftehim li permezz tiegħu l-liċenzjatur jippermetti lid-detentur li jissubliċenzja t-teknoloġija). Ftehimiet bejn id-detentur tal-liċenzja u subdetenturi għall-produzzjoni ta’ prodotti tal-kuntratt huma koperti mir-REKTT.

61. It-terminu “prodotti tal-kuntratt” jinkludi prodotti u servizzi magħmula permezz tad-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata. Dan ikun il-każ kemm fejn it-teknoloġija liċenzjata tintuża fil-proċess tal-produzzjoni u kemm fejn din tkun inkorporata fil-prodott innifsu. F’dawn il-linji gwida t-terminu “prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata” jkopru ż-żewġ sitwazzjonijiet. Ir-REKTT japplika fil-każijiet kollha fejn id-drittijiet tat-teknoloġija jiġu liċenzjati għall-iskopijiet ta' produzzjoni ta' prodotti u servizzi. Il-qafas tar-REKTT u dawn il-linji gwida huma bbażati fuq il-premessa li hemm rabta diretta bejn id-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata u prodott tal-kuntratt. Fejn din ir-rabta ma teżistix, jiġifieri fejn l-iskop tal-ftehim huwa li ma jippermettux il-produzzjoni ta’ prodott tal-kuntratt, il-qafas analitiku tar-REKTT u dawn il-linji gwida jistgħu ma jkunux xierqa.

62. Il-liċenzjar tad-drittijiet tal-awtur tas-softwer għal skopijiet ta’ sempliċi riproduzzjoni u distribuzzjoni tax-xogħol protett, jiġifieri l-produzzjoni ta’ kopji għall-bejgħ, ma jkunx ikkunsidrat bħala “produzzjoni” fit-tifsira tar-REKTT u għalhekk mhuwiex kopert mir-REKTT u dawn il-linji gwida. Din ir-riproduzzjoni għad-distribuzzjoni minflok hija koperta b’analoġija mir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 330/2010 (42) u l-Linji Gwida dwar ir-Restrizzjonijiet Vertikali. (43) Huwa fil-każ ta’ riproduzzjoni għad-distribuzzjoni fejn tingħata liċenzja biex jiġi riprodott softwer fuq trasportatur, irrispettivament mill-mezzi tekniċi li bihom is-softwer jiġi distribwit. Ngħidu aħna, ir-REKTT u dawn il-linji gwida ma jkoprux il-liċenzjar tad-drittijiet tal-awtur tas-softwer fejn id-detentur tal-liċenzja jkun provdut b’kopja oriġinali tas-softwer sabiex jirriproduċi u jbigħ is-software lill-utenti finali. Lanqas ma jkopru l-liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur tas-softwer u d-distribuzzjoni ta’ software permezz ta’ liċenzji “shrink wrap”, jiġifieri, sett ta’ kundizzjonijiet inklużi fil-pakkett tal-kopja solida li l-utent finali jitqies bħala li aċċetta billi jiftaħ il-qoxra tal-pakkett, jew il-liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur tas-softwer tal-awtur u d-distribuzzjoni ta’ softwer billi jitniżżel onlajn.

63. Madankollu, meta s-softwer liċenzjat jiġi inkorporat mid-detentur tal-liċenzja fil-kuntratt prodott dan mhuwiex meqjus bħala sempliċi riproduzzjoni iżda bħala produzzjoni. Ngħidu aħna, ir-REKTT u dawn il-linji gwida jkopru l-liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur tas-softwer fejn id-detentur tal-liċenzja jkollu d-dritt tar-riproduzzjoni tas-softwer billi jinkorporah f’apparat li miegħu jinteraġixxi s-softwer.

64. Ir-REKTT ikopri s-“subkuntrattar” li permezz tiegħu l-liċenzjatur jilliċenzja d-drittijiet tat-teknoloġija lid-detentur tal-liċenzja li min-naħa tiegħu jikkommetti ruħu li jipproduċi ċerti prodotti abbażi tagħhom esklussivament għal-liċenzjatur. Is-subkuntrattar jista' jinvolvi wkoll il-forniment ta' tagħmir mil-liċenzjatur biex jintuża fil-produzzjoni tal-prodotti u servizzi koperti bil-ftehim. Biex dan it-tip ta’ subkuntrattar jiġi kopert mir-REKTT bħala parti minn ftehim dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija, it-tagħmir fornut irid ikun direttament relatat mal-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt. Is-subkuntrattar huwa wkoll kopert min-Notifika tal-Kummissjoni dwar il-ftehimiet tas-subkuntrattar (44). Skont dik in-notifika, li tibqa' applikabbli, ftehimiet ta’ subkuntrattar li permezz tagħhom is-subkuntrattur jimpenja ruħu li jipproduċi ċerti prodotti esklussivament għall-kuntrattur ġeneralment ma jidħlux fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Il-ftehimiet ta’ subkuntrattar fejn il-kuntrattur jiddetermina l-prezz tat-trasferiment tal-prodotti tal-kuntratt intermedju bejn is-subkuntratturi f’katina ta’ valur tas-subkuntrattar ġeneralment ukoll jaqgħu ‘l barra mill-ambitu tal-Artikolu 101(1) sakemm il-prodotti tal-kuntratt ikunu prodotti esklussivament għall-kuntrattur. Madankollu, restrizzjonijiet oħrajn imposti fuq is-subkuntrattur bħall-obbligu li ma jwettaqx jew li ma jisfruttax ir-riċerka u l-iżvilupp tiegħu stess, jistgħu jinqabdu taħt l-Artikolu 101 (45).

65. Ir-REKTT japplika wkoll għal ftehimiet li permezz tagħhom id-detentur tal-liċenzja jkollu jwettaq xogħol ta' żvilupp qabel ma jikseb prodott jew proċess li jkun lest għall-isfruttament kummerċjali, sakemm ma jkunx ġie identifikat prodott tal-kuntratt. Anke jekk ikun meħtieġ dan ix-xogħol u investiment ulterjuri, l-għan tal-ftehim huwa l-produzzjoni ta' prodott tal-kuntratt identifikat, jiġifieri prodotti magħmula bid-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata.

66. Min-naħa l-oħra, ir-REKTT u l-linji gwida ma jkoprux ftehimiet li permezz tagħhom id-drittijiet tat-teknoloġija tiġi liċenzjata bl-iskop li d-detentur tal-liċenzja jkun jista’ jwettaq riċerka u żvilupp ulterjuri f’diversi oqsma, inkluż l-iżvilupp ulterjuri ta’ prodott li joħroġ minn tali riċerka u żvilupp (46). Ngħidu aħna, ir-REKFTT u l-linji gwida ma jkoprux il-liċenzjar ta' għodda ta' riċerka teknoloġika fil-proċess ta' attività ta' riċerka ulterjuri. Lanqas ma jkopru subkuntrattar għar-riċerka u l-iżvilupp li permezz tiegħu d-detentur tal-liċenzja jimpenja ruħu li jwettaq riċerka u żvilupp fil-qasam tat-teknoloġija liċenzjata u li jrodd lura l-pakkett ta' teknoloġija mtejba lil-liċenzjatur (47). L-għan ewlieni ta' ftehimiet bħal dawn huwa l-forniment ta' servizzi ta' riċerka u żvilupp bil-ħsieb li t-teknoloġija titejjeb, u mhux il-produzzjoni ta' prodotti u servizzi abbażi tat-teknoloġija liċenzjata.

3.2.5. Tul ta’ żmien

67. Sakemm idum applikabbli r-REKTT, li jiskadi fit-30 ta’ April 2026, l-eżenzjoni ta’ kategorija tapplika sakemm id-dritt fuq il-proprjetà liċenzjata ma jkunx intemm, skada jew ġie dikjarat invalidu. Fil-każ tal-kompetenza l-eżenzjoni ta' kategorija tapplika sakemm il-kompetenza liċenzjata tjibqa' sigrieta, ħlief fejn tali kompetenza ssir magħrufa pubblikament minħabba intervent tad-detentur tal-liċenzja, f'’liema każ l-eżenzjoni għandha tibqa’ tapplika sakemm jibqa’ fis-seħħ il-ftehim (ara l-Artikolu 2 tar-REKTT).

68. L-eżenzjoni ta’ kategorija tapplika għal kull dritt ta' teknoloġija liċenzjata kopert mill-ftehim u ma tibqax tapplika mad-data meta l-aħħar dritt ta’ proprjetà intellettwali li jikkostitwixxi “teknoloġija” fit-tifsira tar-REKTT (ara l-paragrafu ) jiskadi, isir invalidu jew isir pubbliku.

3.2.6. Relazzjoni ma' regolamenti oħra ta’ eżenzjoni ta’ kategorija

69. Ir-REKTT ikopri ftehimiet bejn żewġ impriżi li jirrigwardaw il-liċenzjar ta' drittijiet tat-teknoloġija għal skopijiet ta' produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt. Madankollu, id-drittijiet tat-teknoloġija jistgħu jkunu wkoll element ta' tipi ta' ftehimiet oħrajn. Barra minn hekk, il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata sussegwentement jinbiegħu fis-suq. Għalhekk huwa meħtieġ li tiġi indirizzata l-interfaċċa bejn ir-REKTT u r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1218/2010 (48) dwar ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni, ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1217/2010 dwar ftehimiet ta’ riċerka u żvilupp (49) u r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 330/2010 (50) dwar ftehimiet vertikali.

3.2.6.1. Ir-Regolamenti ta' Eżenzjonijiet ta’ Kategorija għal ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni u ta’ R&Ż

70. Ir-REKTT ma japplikax għal liċenzjar fil-kuntest ta’ ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni li huma koperti bir-Regolament (UE) Nru 1218/2010 jew għal-liċenzjar fil-kuntest ta’ ftehimiet ta’ riċerka u żvilupp li huma koperti bir-Regolament (UE) Nru 1217/2010 (ara l-premessa 7 u l-Artikolu 9 tar-REKTT).

71. Skont l-Artikolu 1(1)(d) tar-Regolament (UE) Nru 1218/2010 dwar ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni, dak ir-Regolament ikopri, b'mod partikolari, ftehimiet dwar produzzjoni konġunta li permezz tagħhom żewġ impriżi jew aktar jiftiehmu li jipproduċu ċerti prodotti flimkien. Ir-Regolament jestendi għal dispożizzjonijiet rigward iċ-ċessjoni jew l-użu tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, sakemm dawn ma jkunux jikkostitwixxu l-għan ewlieni tal-ftehim, iżda li jkunu relatati direttament u neċessarji għall-implimentazzjoni tiegħu.

72. Fejn l-impriżi jistabbilixxu impriża konġunta ta’ produzzjoni u jilliċenzjawha biex tisfrutta teknoloġija, li tintuża fil-produzzjoni tal-prodotti tal-impriża konġunta, liċenzjar bħal dan huwa suġġett għar-Regolament (UE) Nru 1218/2010 dwar ftehimiet ta’ speċjalizzazzjoni u mhux għar-REKTT. Għaldaqstant, il-liċenzjar fil-kuntest ta’ impriża konġunta tal-produzzjoni normalment jitqies li jaqa’ taħt ir-Regolament (UE) Nru 1218/2010. Minkejja dan, fejn l-impriża konġunta tilliċenzja t-teknoloġija lil partijiet terzi, l-attività ma tkunx marbuta mal-produzzjoni mill-impriża konġunta, u għalhekk ma tkunx koperta minn dak ir-Regolament. Arranġamenti ta' liċenzjar bħal dan, li jgħaqqdu flimkien it-teknoloġiji tal-partijiet, jikkostitwixxu ġabriet ta' teknoloġija, li huma trattati fit-taqsima 4.4 da' dawn il-linji gwida.

73. Ir-Regolament (UE) Nru 1217/2010 dwar ftehimiet ta’ riċerka u żvilupp ikopru ftehimiet li permezz tagħhom żewġ impriżi jew aktar jiftiehmu li jwettqu riċerka u żvilupp flimkien u li jesplojtjaw ir-riżultati tagħha. Skont l-Artikolu 1(1)(m) ta' dak ir-Regolament, ir-riċerka u l-iżvilupp u l-isfruttament tar-riżultati jitwettqu flimkien fejn ix-xogħol involut isir minn tim, organizzazzjoni jew impriżi konġunti, li flimkien jiġu fdati lil terza persuna jew li jiġu allokati bejn il-partijiet permezz ta' speċjalizzazzjoni fir-riċerka, l-iżvilupp, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni, inkluż il-liċenzjar. Dak ir-Regolament ikopri wkoll ftehimiet imħallsa tar-riċerka u l-iżvilupp li permezz tagħhom żewġ impriżi jew aktar jiftiehmu li r-riċerka u l-iżvilupp jitwettqu minn parti waħda u ffinanzjati minn parti oħra, bi sfruttament konġunt tar-riżultati tagħhom jew mingħajru (ara. l-Artikolu 1(1)(a)(vi) tar-Regolament (UE) Nru 1217/2010).

74. Isegwi li r-Regolament (UE) Nru 1217/2010 dwar ftehimiet ta’ riċerka u żvilupp ikopri liċenzjar bejn il-partijiet u mill-partijiet lil entità konġunta fil-kuntest tal-ftehim ta’ riċerka u żvilupp. Liċenzjar bħal dan huwa suġġett biss għar-Regolament (UE) Nru 1217/2010 u mhux għar-REKTT. Fil-kuntest ta' ftehimiet bħal dawn, il-partijiet jistgħu jiddeterminaw ukoll il-kundizzjonijiet għal-liċenzjar lil partijiet terzi tar-riżultati li joħorġu mill-ftehim ta' riċerka u żvilupp. Madankollu, minħabba li detenturi ta' partijiet terzi tal-liċenzja mhumiex parti mill-ftehim ta’ riċerka u żvilupp, il-ftehim ta’ liċenzjar individwali konkluż mal-partijiet terzi mhuwiex kopert mir-Regolament (UE) Nru 1217/2010. Dak il-ftehim għal-liċenzja jkun kopert mill-eżenzjoni ta’ kategorija fir-REKTT jekk il-kundizzjonijiet tiegħu jkunu ssodisfati.

3.2.6.2. Ir-Regolament ta’ Eżenzjoni ta' Kategorija dwar ftehimiet vertikali

75. Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 330/2010 dwar ftehimiet vertikali jkopri ftehimiet bejn żewġ impriżi jew aktar, li kull waħda minnhom topera, għall-għanijiet tal-ftehim, fuq livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni, u li għandhom x'jaqsmu mal-kundizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti prodotti jew servizzi. Għaldaqstant, din tkopri ftehimiet ta' provvista u distribuzzjoni (51).

76. Minħabba li r-REKTT ikopri biss ftehimiet bejn żewġ partijiet u d-detentur ta’ liċenzja li jbigħ prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata huwa fornitur għall-iskopijiet tar-Regolament (UE) Nru 330/2010, dawn iż-żewġ regolamenti dwar l-eżenzjonijiet ta’ kategorija huma marbuta mill-qrib. Il-ftehimiet bejn il-liċenzjatur u d-detentur tal-liċenzja huwa suġġett għar-REKTT filwaqt li l-ftehimiet konklużi bejn id-detentur tal-liċenzja u x-xerrejja tal-prodotti tal-kuntratt huma soġġetti għar-Regolament (UE) Nru 330/2010 u l-Linji Gwida dwar ir-Restrizzjonijiet Vertikali (52).

77. Ir-REKTT jeżenta bħala kategorija wkoll ftehimiet bejn il-liċenzjatur u d-detentur tal-liċenzja fejn il-ftehim jimponi obbligi fuq id-detentur rigward il-mod kif għandu jbigħ il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. B'mod partikolari, id-detentur tal-liċenzja jista' jkun obbligat li jistabbilixxi tip ta' sistema ta' distribuzzjoni partikolari bħal distribuzzjoni esklussiva jew distribuzzjoni selettiva. Madankollu, biex ikunu eżentati bħala kategorija, il-ftehimiet ta’ distribuzzjoni konklużi biex jiġu implimentati obbligi bħal dawn għandhom ikunu konformi mar-Regolament (UE) Nru 330/2010. Ngħidu aħna, il-liċenzjatur jista' jobbliga lid-detentur tal-liċenzja li jistabilixxi sistema bbażata fuq distribuzzjoni esklussiva skont regoli speċifikati. Minkejja dan, isegwi mill-Artikolu 4(b) tar-Regolament (UE) Nru 330/2010 li ġeneralment id-distributuri għandhom ikunu liberi li jbigħu b’mod passiv fit-territorji ta’ distributuri esklussivi oħrajn tad-detentur tal-liċenzji.

78. Barra dan, skont ir-Regolament (UE) Nru 330/2010 dwar ftehimiet vertikali, id-distributuri għandhom ikunu fil-prinċipju liberi li jbigħu kemm b’mod attiv kif ukoll b’mod passiv fit-territorji koperti mis-sistemi ta’ distribuzzjoni ta’ fornituri oħrajn, jiġifieri detenturi oħra li jipproduċu l-prodotti tagħhom stess abbażi tad-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata. Dan għaliex għall-iskopijiet tar-Regolament (UE) Nru 330/2010 kull detentur ta’ liċenzja huwa fornitur separat. Madankollu, ir-raġunijiet sottostanti għall-eżenzjoni ta’ kategorija fuq ir-restrizzjonijiet tal-bejgħ attiv fi ħdan is-sistema ta’ distribuzzjoni tal-fornitur li jinsabu f’dak ir-Regolament, jistgħu japplikaw ukoll fejn il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata jinbiegħu minn detenturi differenti li jkunu taħt marka komuni li tkun proprjetà tal-liċenzjatur. Fejn il-prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata jinbiegħu taħt l-identità ta’ marka komuni, jista’ jkun hemm l-istess raġunijiet ta’ effiċjenza biex jiġu applikati l-istess tipi ta’ limiti bejn is-sistemi ta’ distribuzzjoni tad-detenturi tal-liċenzja bħal fil-każ ta’ sistema ta’ distribuzzjoni vertikali unika. F’każijiet bħal dawn ma jkunx probabbli li l-Kummissjoni tikkontesta r-restrizzjonijiet, fejn b’analoġija r-rekwiżiti tar-Regolament (UE) Nru 330/2010 jkunu ssodisfati. Sabiex tkun teżisti identità taħt marka komuni, il-prodotti għandhom jinbiegħu u jkunu kkummerċjalizzati taħt marka komuni, li tkun predominanti f'termini ta' kwalità u informazzjoni rilevanti oħra għall-konsumatur. Mhuwiex biżżejjed li, b’żieda mal-marki tad-detenturi tal-liċenzja, il-prodott ikollu l-marka tal-liċenzjatur li tidentifikah bħala s-sors tat-teknoloġija liċenzjata.

3.3. Il-limiti tas-sehem mis-suq fejn tidħol l-eżenzjoni

79. Skont l-Artikolu 3 tar-REKTT, l-eżenzjoni ta’ kategorija għal ftehimiet restrittivi, jew fi kliem ieħor l-eżenzjoni mir-REKTT, hija suġġetta għal limiti fuq is-sehem fis-suq, u b’hekk jiġi llimitat l-ambitu tal-eżenzjoni ta’ kategorija għal ftehimiet li, minkejja li jistgħu jkunu restrittivi għall-kompetizzjoni, ġeneralment jistgħu jitqiesu li jilħqu l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat. Lilhinn mill-eżenzjoni maħluqa bil-limiti fuq is-sehem fis-suq, tkun tinħtieġ valutazzjoni individwali. Il-fatt li s-sehem fis-suq ikun jaqbeż il-limiti ma jfissirx preżunzjoni li l-ftehim jinqabad taħt l-Artikolu 101(1) jew li l-ftehim ma jilħaqx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3). Fin-nuqqas ta’ restrizzjonijiet assoluti kif stabbilit fl-Artikolu 4 tar-REKTT, tkun meħtieġa analiżi tas-suq.

Livelli ta’ referenza rilevanti għas-sehem mis-suq

80. Il-limitu tas-sehem fis-suq li għandu jkun applikat għall-iskopijiet tal-eżenzjoni tar-REKTT jiddependi minn jekk il-ftehim kienx konkluż bejn kompetituri jew le.

81. Il-limiti fuq is-sehem fis-suq japplikaw kemm għas-suq (swieq) rilevanti tad-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata kif ukoll għas-suq (swieq) rilevanti tal-prodotti tal-kuntratt. Jekk f’suq rilevanti tal-prodott u teknoloġija, wieħed jew ħafna, jinqabeż il-limitu applikabbli fuq is-sehem mis-suq, l-eżenzjoni ta’ kategorija ma tapplikax għall-ftehim għal dak is-suq (swieq) rilevanti. Pereżempju, jekk il-ftehim ta’ liċenzjar ikun jirrigwarda żewġ swieq separati tal-prodott, l-eżenzjoni ta’ kategorija tista’ tapplika għal wieħed minn dawn is-swieq u mhux għall-ieħor.

82. Skont l-Artikolu 3(1) tar-REKTT l-eżenzjoni pprovduta fl-Artikolu 2 tar-REKTT tapplika għall-ftehimiet bejn partijiet kompetituri bil-kundizzjoni li s-sehem tas-suq ikkumbinat tal-partijiet ma jaqbiżx l-20 % ta’ xi suq rilevanti. Il-limitu tas-sehem mis-suq tal-Artikolu 3(1) tar-REKTT huwa applikabbli jekk il-partijiet ikunu kompetituri attwali jew potenzjali fis-suq (swieq) tal-prodott u/jew kompetituri attwali fis-suq tat-teknoloġija (għad-distinzjoni bejn kompetituri u mhux kompetituri, ara l-punti (27) ff.).

83. Il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija ma tiġix ikkunsidrata fl-applikazzjoni tal-limitu tas-sehem fis-suq jew fil-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali b'rabta ma ftehimiet bejn kompetituri. Lil hinn mill-eżenzjoni tar-REKTT, il-kompetizzjoni potenzjali fis-suq tat-teknoloġija tiġi kkunsidrata iżda ma twassalx għall-applikazzjoni tal-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali rigward ftehimiet bejn kompetituri.

84. Meta l-impriżi li jkunu partijiet fil-ftehimiet ta’ liċenzjar ma jkunux kompetituri, japplika l-limitu tas-sehem mis-suq tal-Artikolu 3(2) tar-REKTT. Għalhekk, il-ftehim bejn partijiet mhux kompetituri jkun kopert jekk is-sehem mis-suq ta’ kull parti ma taqbiżx 30 % tas-swieq tat-teknoloġija u tal-prodotti rilevanti affettwati.

85. Meta l-partijiet isiru kompetituri skont it-tifsira tal-Artikolu 3(1) tar-REKTT f'xi mument aktar tard, pereżempju meta d-detentur ikun diġà preżenti, qabel il-konċessjoni, fis-suq rilevanti fejn jinbiegħu l-prodotti tal-kuntratt u l-liċenzjatur sussegwentement isir fornitur attwali jew potenzjali fl-istess suq rilevanti, japplika l-limitu ta’ 20 % tas-sehem mis-suq minn dak il-mument ‘il quddiem li fih isiru kompetituri. Madankollu, f’dak il-każ, il-lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali rilevanti għal ftehimiet bejn partijiet mhux kompetituri tkompli tapplika għall-ftehim sakemm l-dan ma jiġix sussegwentement emendat sostantivament (ara l-Artikolu 4(3) tar-REKTT u l-punt (39) ta' dawn il-linji gwida).

Il-kalkolu tal-ishma tas-suq għal suq(swieq) tat-teknoloġija għall-applikazzjoni tal-eżenzjoni

86. Il-kalkolu tal-ishma fis-suq fis-swieq rilevanti fejn tkun liċenzjata t-teknoloġija, skont ir-REKTT, ivarja mill-prattika tas-soltu għar-raġunijiet spjegati fil-punt (87) ta' dawn il-linji gwida.. Fil-każ tas-swieq tat-teknoloġija, isegwi mill-Artikolu 8(d) tar-REKTT li, kemm għall-prodott kif ukoll għad-dimensjoni ġeografika tas-suq rilevanti, is-sehem tal-liċenzjatur mis-suq għandu jkun ikkalkulat abbażi tal-bejgħ tal-liċenzjatur u tad-detenturi tal-liċenzja kollha ta’ prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija liċenzjata. Permezz ta’ dan il-metodu, il-bejgħ kombinat tal-liċenzjatur u tad-detenturi tal-liċenzja tiegħu ta’ prodotti tal-kuntratt jiġu kkalkulati bħala parti mill-bejgħ kollu ta’ prodotti li jikkompetu, irrispettivament minn jekk dawn il-prodotti f’kompetizzjoni jiġux prodotti b’teknoloġija li tkun qed tiġi liċenzjata jew le.

87. Dan il-metodu, li bih jiġi kkalkulat is-sehem fis-suq tal-liċenzjatur fis-suq tat-teknoloġija bħala l-“impatt” tiegħu fil-livell tal-prodott, intgħażel minħabba d-diffikultajiet prattiċi biex jiġi kkalkulat is-sehem tal-liċenzjatur fis-suq abbażi ta’ dħul minn royalties (ara l-punt (25)). Minbarra d-diffikultà ġenerali li tinkiseb dejta affidabbli dwar dħul mir-royalties, id-dħul attwali mir-royalties jista’ wkoll jissottovaluta b’mod serju l-pożizzjoni ta’ teknoloġija fis-suq fil-każ li pagamenti minn royalties jitnaqqsu bħala riżultat ta’ liċenzjar reċiproku jew tal-provvista ta’ prodotti marbuta. Dak ir-riskju ma jkunx hemm jekk is-sehem tal-liċenzjatur mis-suq tat-teknoloġija jkun ibbażat fuq il-prodotti magħmula permezz ta’ dik it-teknoloġija, meta mqabbla ma' prodotti magħmula b’teknoloġiji li jikkompetu. Tali impatt fil-livell tal-prodott b’mod ġenerali jirrifletti sew il-pożizzjoni fis-suq tat-teknoloġija.

88. Idealment tali impatt ikun ikkalkolat billi jiġu esklużi mis-suq tal-prodott il-prodotti magħmula b’teknoloġiji interni li ma jkunux liċenzjati, billi dawn it-teknoloġiji interni huma biss limitazzjoni indiretta fuq it-teknoloġija liċenzjata. Madankollu, peress li fil-prattika jista’ jkun diffiċli għall-liċenzjatur u d-detenturi tal-liċenzja li jkunu jafu jekk prodotti oħra fl-istess suq tal-prodott ikunux magħmula b’teknoloġiji liċenzjati jew interni, il-kalkolu tas-sehem mis-suq tat-teknoloġija, għall-iskopijiet tar-REKTT huwa bbażat fuq il-prodotti magħmula bit-teknoloġija liċenzjata bħala parti mill-prodotti kollha mibjugħa f’dak is-suq ta’ prodott. Dan l-approċċ ibbażat fuq l-impatt tat-teknoloġija fuq is-suq (swieq) ġenerali tal-prodott is-soltu jnaqqas is-sehem mis-suq ikkalkulat billi jinkludi prodotti magħmula b’teknoloġiji interna iżda b’mod ġenerali jipprovdi indikatur tajjeb tas-saħħa tat-teknoloġija. L-ewwelnett, jinkludi kull kompetizzjoni potenzjali minn impriżi li jipproduċu bit-teknoloġija tagħhom stess u li kieku probabbli jibdew jilliċenzjaw f'każ ta' żieda żgħira iżda permanenti fil-prezz tal-liċenzji. It-tieni, anke fejn mhux probabbli li proprjetarji ta' teknoloġija oħra jibdew jilliċenzjaw, il-liċenzjatur mhux bilfors ikollu saħħa fis-suq tat-teknoloġija anke jekk għandu sehem kbir mid-dħul tal-liċenzjar. Jekk is-suq tal-prodotti downstream huwa kompetittiv, il-kompetizzjoni fuq dan il-livell tista' effettivament tillimita lil-liċenzjatur. Żieda upstream fir-royalties taffettwa l-ispejjeż tad-detentur tal-liċenzja, u b’hekk ikun anqas kompetittiv u jitlef il-bejgħ. Is-sehem ta’ teknoloġija mis-suq tal-prodotti wkoll huwa affettwat minn dan l-element u għalhekk normalment huwa indikatur tajjeb tas-saħħa tal-liċenzjatur fis-suq tat-teknoloġija.

89. Sabiex tiġi stmata s-saħħa tat-teknoloġija, trid titqies ukoll id-dimensjoni ġeografika tas-suq tat-teknoloġija. Xi kultant dan jista’ jkun differenti mid-dimensjoni ġeografika tas-suq tal-prodott downstream rispettiv. Għall-iskop tal-applikazzjoni tar-REKTT, id-dimensjoni ġeografika tas-suq tat-teknoloġija rilevanti tkun iddeterminata wkoll mis-suq (swieq) tal-prodott. Madankollu, lil hinn mill-eżenzjoni mir-REKTT jista’ jkun xieraq li titqies ukoll żona ġeografika akbar, fejn il-liċenzjatur u d-detenturi tal-liċenzja tat-teknoloġiji li jikkompetu jkunu involuti fil-liċenzjar ta’ dawn it-teknoloġiji u li fiha l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni jkunu omoġenji biżżejjed u li jistgħu jkunu distinti minn żoni ġirien minħabba li l-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni ikunu differenti b’mod apprezzabbli f’dawk iż-żoni.

90. Fil-każ ta' teknoloġiji ġodda li jkunu għadhom ma ġġeneraw l-ebda bejgħ fis-sena kalendarja ta' qabel, jiġi assenjat sehem fis-suq ta' żero. Meta dawn jibdew jinbiegħu, it-teknoloġija kkonċernata tibda takkumula s-sehem fis-suq. Jekk is-sehem mis-suq sussegwentement jogħla ’l fuq mil-limitu rilevanti ta’ 20 % jew 30 %, l-eżenzjoni tkompli tapplika għal perjodu ta’ sentejn kalendarji konsekuttivi wara s-sena li fiha jkun inqabeż il-limitu (ara l-Artikolu 8(e) tar-REKTT).

Il-kalkolu tal-ishma tas-suq għal suq (swieq) tal-prodott għall-applikazzjoni tal-eżenzjoni

91. Fil-każ tas-swieq relevanti fejn jinbiegħu l-prodotti tal-kuntratti, is-sehem fis-suq tad-detentur tal-liċenzja għandu jiġi kkalkulat skont kemm dan ikollu bejgħ ta' prodotti li jinkorporaw it-teknoloġija tal-liċenzjatur u ta' prodotti li jikkompetu, jiġifieri l-bejgħ totali mid-detentur tal-liċenzja fis-suq tal-prodott ikkonċernat. Fejn il-liċenzjatur ikun ukoll fornitur tal-prodotti fis-suq rilevanti, għandu jitqies ukoll il-bejgħ tal-liċenzjatur fis-suq tal-prodotti kkonċernat. Madankollu, fil-kalkolu tal-ishma fis-suq tal-liċenzjatur u/jew tad-detentur tal-liċenzja għas-swieq tal-prodotti, ma jitqiesx il-bejgħ minn detenturi tal-liċenzja oħrajn.

92. L-ishma fis-suq għanduhom ikun ikkalkulati skont id-dejta dwar il-valur tal-bejgħ tas-sena ta’ qabel, fejn din tkun disponibbli. Din id-dejta normalment tipprovdi indikazzjoni aktar preċiża dwar is-saħħa ta' teknoloġija milli d-dejta dwar il-volum. Madankollu, fejn ma tkunx disponibbli dejta bbażata fuq il-valur, jistgħu jintużaw stimi fuq informazzjoni tas-suq affidabbli oħra, inkluża dejta dwar il-volum tal-bejgħ fis-suq.

93. Il-prinċipji stabbiliti fit-taqsima 3.3 ta' dawn il-linji gwida jistgħu jiġu spjegati bl-eżempji li ġejjin:

Il-liċenzjar bejn partijiet li m'humiex kompetituri

Eżempju 1

Impriża A hija speċjalizzata fl-iżvilupp ta' prodotti u tekniki bijoteknoloġiċi, u żviluppat prodott ġdid jismu Xeran. L-impriża m'hijiex attiva bħala produttur ta' Xeran u m'għandhiex il-faċilitajiet ta' produzzjoni jew ta' distribuzzjoni għalih. Impriża B hija waħda mill-produtturi ta' prodotti li jikkompetu, u li tipproduċihom permezz ta' teknoloġiji disponibbli liberament u mingħajr proprjetarju. Fis-sena 1, B kienet qiegħda tbigħ b’EUR 25 miljun fi prodotti li hija pproduċiet permezz tat-teknoloġiji disponibbli liberament. Fis-sena 2, A tagħti liċenzja lil B biex tipproduċi prodotti Xeran. Fl-istess sena B tbigħ b’EUR 15-il miljun fi produzzjoni bl-għajnuna tat-teknoloġiji disponibbli liberament u b’EUR 15-il miljun fi prodotti Xeran. Fis-sena 3 u fis-snin ta’ wara B tipproduċi u tbigħ prodotti Xeran biss, għall-valur ta’ EUR 40 miljun fis-sena. Barra minn hekk, fis-sena 2 A bdiet tilliċenzja wkoll lil C, li ma kinitx attiva f’dak is-suq tal-prodotti qabel. C tipproduċi u tbigħ prodotti Xeran biss: b’EUR 10 miljun fis-sena 2 u b’EUR 15-il miljun fis-sena 3 u fis-snin ta’ wara. Huwa stabbilit li s-suq totali ta’ Xeran u tas-sostituti tiegħu, fejn huma attivi B u Ċ, għandu valur ta’ EUR 200 miljun fis-sena.

Fis-sena 2, is-sena meta ġie konkluż il-ftehim ta' liċenzjar, is-sehem ta' A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta' 0 % għaliex is-sehem fis-suq tagħha irid jiġi kkalkulat skont il-bejgħ totali ta' Xeran fis-sena preċedenti. Fis-sena 3, is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta’ 12,5 %, li jirrifletti l-valur ta' Xeran prodott minn B u Ċ fis-sena preċedenti 2. Fis-sena 4 u suċċessivament, is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta’ 27,5 %, li jirrifletti l-valur ta' Xeran prodott minn B u Ċ fis-sena preċedenti.

Fis-sena 2, is-sehem ta’ B fis-suq tal-prodotti huwa ta’ 12,5 %, li jirrifletti l-bejgħ ta’ B b’EUR 25 miljun fis-sena 1. Fis-sena 3, is-sehem ta’ B fis-suq huwa ta’ 15 % għaliex il-bejgħ tagħha żdied għal EUR 30 miljun fis-sena 2. Fis-sena 4 u suċċessivament, is-sehem ta’ B fis-suq huwa ta’ 20 % għaliex il-bejgħ tagħha huwa ta’ EUR 40 miljun fis-sena. Is-sehem ta’ C fis-suq tal-prodotti huwa ta’ 0 % fis-sena 1 u 2, ta’ 5 % fis-sena 3, u ta’ 7,5 % minn hemm ’il quddiem.

Minħabba li l-ftehimiet ta’ liċenzjar bejn A u B, u bejn A u C, ikunu saru bejn partijiet mhux kompetituri u s-sehem individwali ta' A, B u C fis-suq huwa ta’ inqas minn 30 % kull sena, kull ftehim huwa kopert mill-eżenzjoni tar-REKTT.

Eżempju 2

Is-sitwazzjoni hija l-istess bħal dik fl-eżempju 1, iżda din id-darba B u C joperaw fi swieq ġeografiċi differenti. Huwa stabbilit li s-suq totali ta’ Xeran u tas-sostituti tiegħu għandu valur ta' EUR 100 miljun fis-sena f’kull suq ġeografiku.

F’dan il-każ, is-sehem mis-suq ta’ A fis-swieq tat-teknoloġija rilevanti għandu jiġi kkalkolat abbażi tad-dejta dwar il-bejgħ tal-prodott għal kull wieħed miż-żewġ swieq ta’ prodotti ġeografiċi separatament. Fis-suq fejn hija attiva l-impriża B, is-sehem ta’ A fis-suq jiddependi mill-bejgħ ta’ prodotti Xeran minn B. Jekk nassumu li s-suq totali għal dan l-eżempju huwa ta’ EUR 100 miljun, jiġifieri daqs nofs is-suq fl-eżempju 1, is-sehem fis-suq ta’ A huwa ta’ 0 % fis-sena 2, ta’ 15 % fis-sena 3, u ta’ 40 % minn hemm ’il quddiem. Is-sehem ta’ B fis-suq hija ta’ 25 % fis-sena 2, ta’ 30 % fis-sena 3, u ta’ 40 % minn hemm ’il quddiem. Fis-snin 2 u 3, kemm is-sehem fis-suq ta' A u kemm dak ta’ B ma jaqbżux il-limitu ta’ 30 %. Madankollu, il-limitu jinqabeż mis-sena 4, u dan ifisser li skont l-Artikolu 8(e) tar-REKTT, wara s-sena 6 il-ftehim tal-liċenzja bejn A u B ma jistax jibqa’ jibbenefika mill-eżenzjoni, iżda jrid jiġi vvalutat fuq bażi individwali.

Is-suq fejn hija attiva l-impriża C, is-sehem ta’ A fis-suq jiddependi mill-bejgħ ta’ prodotti Xeran minn C. Għaldaqstant, is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija, ibbażat fuq il-bejgħ ta’ C fis-sena preċedenti, huwa ta’ 0 % fis-sena 2, ta’ 10 % fis-sena 3, u ta’ 15 % minn hemm ’il quddiem. Is-sehem ta' C fis-suq tal-prodotti huwa l-istess: 0 % fis-sena 2, ta’ 10 % fis-sena 3, u ta’ 15 % minn hemm ’il quddiem. Għalhekk, il-ftehim ta' liċenzjar bejn A u C huwa kopert mill-eżenzjoni matul il-perjodu kollu.

Liċenzjar bejn partijiet kompetituri

Eżempju 3

L-impriżi A u B huma attivi fl-istess suq tal-prodotti u ġeografiku rilevanti ta' prodott kimiku. It-tnejn li huma proprjetarji ta' privattiva fuq teknoloġiji differenti użati fil-produzzjoni ta' dan il-prodott. Fis-sena 1, A u B jiffirmaw ftehim tal-liċenzja reċiproku biex jilliċenzjaw lil xulxin l-użu tat-teknoloġiji rispettivi tagħhom. Fis-sena 1, A u B jipproduċu biss permezz tat-teknoloġiji tagħhom stess u A tbigħ b’EUR 15-il miljun fi prodotti filwaqt li B tbigħ b’EUR 20 miljun. Mis-sena 2, it-tnejn li huma jużaw it-teknoloġiji kemm tagħhom stess kif ukoll ta’ xulxin. Minn dik is-sena ’l quddiem, A tbigħ b’EUR 10 miljun fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija tagħha stess u b’EUR 10 miljun fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija ta’ B. Mis-sena 2 'l quddiem, B tbigħ b’EUR 15 miljun fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija tagħha stess u b’EUR 10 miljun fi prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija ta’ A. Huwa stabbilit li s-suq totali tal-prodott u tas-sostituti tiegħu għandu valur ta' EUR 100 miljun fis-sena.

Sabiex ikun ivvalutat il-ftehim ta' liċenzjar taħt ir-REKTT, irid ikun ikkalkulat is-sehem ta' A u B kemm fis-suq tat-teknoloġija kif ukoll fis-suq tal-prodotti. Is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija jiddependi mill-ammont tal-prodott mibjugħ fis-sena ta’ qabel il-produzzjoni, kemm minn A u kemm minn B, bit-teknoloġija ta’ A. Fis-sena 2, is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija għalhekk huwa ta' 15 %, li jirrifletti l-produzzjoni u l-bejgħ tagħha ta' EUR 15-il miljun fis-sena 1. Mis-sena 3, is-sehem ta’ A fis-suq tat-teknoloġija huwa ta’ 20 %, li jirrifletti l-EUR 20 miljun f’bejgħ tal-prodott magħmul permezz tat-teknoloġija ta’ A, li kien prodott u mibjugħ kemm minn A u kemm minn B (EUR 10 miljun kull wieħed). Bl-istess mod, fis-sena 2, is-sehem ta’ B fis-suq tat-teknoloġija huwa ta’ 20 % u minn hemm ’il quddiem ta’ 25 %.

Is-sehem ta' A u B fis-suq tal-prodotti jiddependi mill-bejgħ rispettiv tagħhom fis-sena preċedenti, irrispettivament mit-teknoloġija użata. Is-sehem ta’ A fis-suq tal-prodotti huwa ta' 15 % fis-sena 2 u ta' 20 % minn hemm ’il quddiem. Is-sehem ta’ B fis-suq tal-prodotti huwa ta' 20 % fis-sena 2 u ta' 25 % minn hemm ’il quddiem.

Minħabbba li l-ftehim huwa bejn partijiet kompetituri, biex dan jibbenefika mill-eżenzjoni, is-sehem tagħhom flimkien fis-suq, kemm fis-suq tat-teknoloġija kif ukoll fis-suq tal-prodotti, irid ikun inqas mil-limitu fuq is-sehem fis-suq ta’ 20 %. Huwa ċar li dan m'huwiex il-każ hawnhekk. Is-sehem ikkombinat fis-suq tat-teknoloġija u f’dak tal-prodotti huwa ta' 35 % fis-sena 2 u ta' 45 % minn hemm ’il quddiem. Dan il-ftehim bejn partijiet kompetituri għaldaqstant irid ikun ivvalutat fuq bażi individwali.

3.4. Ir-restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni taħt ir-Regolament ta’ Eżenzjoni ta' Kategorija

3.4.1. Prinċipji ġenerali

94. L-Artikolu 4 tar-REKTT jinkludi lista ta’ restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni. Il-klassifikazzjoni ta' restrizzjoni tal-kompetizzjoni bħala waħda fundamentali hija bbażata fuq in-natura tar-restrizzjoni u l-esperjenza turi li restrizzjonijiet bħal dawn kważi dejjem ikunu anti-kompetittivi. Skont il-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Unjoni (53) dawn ir-restrizzjonijiet jistgħu jirriżultaw mill-għan ċar tal-ftehim jew miċ-ċirkostanzi tal-każ individwali (ara l-punt (14)). Ir-restrizzjonijiet fundamentali jistgħu jkunu oġġettivament neċessarji f’każijiet eċċezzjonali ta' ftehimiet ta' tip jew ta' natura partikolari (54) u għalhekk jaqgħu barra mill-kamp ta' applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Barra minn hekk, l-impriżi jistgħu jinvokaw difiża tal-effiċjenza f’każijiet individwali, skont l-Artikolu 101(3) (55).

95. Isegwi mill-Artikolu 4(1) u 4(2) tar-REKTT li, meta ftehim dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija jkun fih restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni, il-ftehim kollu jaqa’ barra mill-ambitu tal-eżenzjoni ta’ kategorija. Għall-iskopijiet tar-REKTT, ir-restrizzjonijiet fundamentali ma jistgħux jitqiesu separatament mill-bqija tal-ftehim. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tikkunsidra li fil-kuntest ta’ valutazzjoni individwali huwa improbabbli li restrizzjonijiet fundamentali tal-kompetizzjoni jissodisfaw l-erba’ kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) (ara l-punt (18)).

96. L-Artikolu 4 tar-REKTT jiddistingwi bejn ftehimiet bejn partijiet kompetituri u oħrajn bejn partijiet li mhumiex.

3.4.2. Ftehimiet bejn partijiet kompetituri

97. L-Artikolu 4(1) tar-REKTT jelenka r-restrizzjonijiet fundamentali għal-liċenzjar bejn partijiet kompetituri. Skont l-Artikolu 4(1), ir-REKTT ma jkoprix ftehimiet li, direttament jew indirettament, waħedhom jew flimkien ma’ fatturi oħra taħt il-kontroll tal-partijiet, ikollhom bħala l-iskop tagħhom: (a) ir-restrizzjoni tal-abbiltà ta' parti partikolari milli tistabbilixxi l-prezzijiet tagħha meta tkun qed tbigħ il-prodotti lil partijiet terzi; (b) il-limitazzjoni tal-produzzjoni, minbarra l-limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt li jkunu imposti fuq id-detentur tal-liċenzja fi ftehim mhux reċiproku jew imposti fuq wieħed biss mid-detenturi tal-liċenzja fi ftehim reċiproku; (c) l-allokazzjoni ta' swieq jew klijenti għajr: (i) l-obbligu tal-liċenzjatur u/jew tad-detentur tal-liċenzja biex, fi ftehim mhux reċiproku, li ma jwettqux produzzjoni bid-drittijiet tat-teknoloġija liċenzjata fi ħdan territorju esklussiv riżervat għall-parti l-oħra u/jew li ma jbigħux, kemm attivament kif ukoll/jew passivament, fit-territorju esklussiv jew lill-grupp esklussiv ta’ klijenti li jkun riżervat għall-parti l-oħra; (ii) ir-restrizzjoni, fi ftehim mhux reċiproku, ta' bejgħ attiv mid-detentur tal-liċenzja f'territorju esklussiv jew lill-grupp esklussiv ta' klijenti li jkun allokat mil-liċenzjatur lil detentur ieħor sakemm dan tal-aħħar ma jkunx impriża li tikkompeti mal-liċenzjatur fiż-żmien meta tkun ġiet konkluża l-liċenzja tiegħu stess; (iii) l-obbligu tad-detentur tal-liċenzja li l-produzzjoni tal-prodotti tal-kuntratt issir għall-użu tiegħu biss sakemm ma jkunx ristrett milli jbigħ il-prodotti tal-kuntratt b'mod attiv jew passiv bħala spare parts għall-prodotti tiegħu stess; (iv) l-obbligu tad-detentur tal-liċenzja biex, fi ftehim mhux reċiproku, jipproduċi l-prodotti tal-kuntratt għal xi klijent partikolari, fejn il-liċenzja tkun ingħatat sabiex jinħoloq sors alternattiv ta' provvista għal dak il-klijent; (d) ir-restrizzjoni tal-abbiltà tad-detentur tal-liċenzja li jisfrutta t-teknoloġija proprja tiegħu jew ir-restrizzjoni tal-abbiltà ta' kull parti fil-ftehim milli twettaq riċerka u żvilupp, sakemm din l-aħħar restrizzjoni ma tkunx indispensabbli biex ma jiġix żvelat lil partijiet terzi l-kompetenza esperta liċenzjata.

Distinzjoni bejn ftehimiet reċiproċi u u mhux reċiproċi bejn partijiet kompetituri

98. Għal numru ta' restrizzjonijiet fundamentali, ir-REKTT jagħmel distinzjoni bejn ftehimiet reċiproċi u oħrajn li ma humiex. Il-lista ta' restrizzjonijiet fundamentali hija aktar stretta għal ftehimiet reċiproċi milli hija għal ftehimiet mhux reċiproċi bejn partijiet kompetituri. Ftehimiet reċiproċi huma ftehimiet ta' liċenzjar bejn il-partijiet fejn it-teknoloġiji liċenzjati jikkompetu bejniethom jew jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta' prodotti li jikkompetu. Ftehimiet mhux reċiproċi huma ftehimiet fejn parti waħda biss tilliċenzja t-teknoloġija tagħha lill-oħra jew, fil-każ ta' liċenzjar reċiproku, it-teknoloġiji liċenzjati ma jikkompetux bejniethom u ma jistgħux jintużaw għall-produzzjoni ta' prodotti li jikkompetu. Ftehim ma jkunx reċiproku għall-iskopijiet tar-REKTT, sempliċiment għaliex ikun jinkludi obbligu li l-liċenzja tintradd lura jew għaliex id-detentur tal-liċenzja jilliċenzja lura t-titjib li jagħmel fuq it-teknoloġija liċenzjata. Fejn maż-żmien ftehim mhux reċiproku jsir reċiproku minħabba li tiġi konkluża t-tieni liċenzja bejn l-istess partijiet, dawn jista' jkollhom jirrevedu l-ewwel liċenzja sabiex jevitaw li l-ftehim ikun jinkludi restrizzjoni fundamentali. Fil-valutazzjoni tal-każ individwali, il-Kummissjoni tqis iż-żmien li jgħaddi bejn il-konklużjoni tal-ewwel liċenzja u tat-tieni waħda.

Restrizzjonijiet fuq il-prezz bejn partijiet kompetituri

99. Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(a) tar-REKTT tirrigwarda ftehimiet bejn kompetituri li jkollhom l-iskop li jiffissaw il-prezzijiet ta' prodotti mibjugħa lil partijiet terzi, inklużi l-prodotti li jinkoporaw it-teknoloġija liċenzjata. L-iffissar tal-prezzijiet bejn kompetituri minnu nnifsu jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni. L-iffissar tal-prezzijiet jista' jsir fil-forma ta' ftehim dirett dwar il-prezz eżatt li għandu jinżamm jew lista ta' prezzijiet li jippermettu ammont massimu ta' tnaqqis. Huwa immaterjali jekk il-ftehim jirrigwardax prezzijiet fissi, minimi, massimi jew irrakkomandati. L-iffissar tal-prezzijiet jista' jiġi implimentat ukoll indirettament permezz ta' diżinċentivi biex wieħed ma jvarjax wisq mill-prezz miftiehem, ngħidu aħna billi jkun miftiehem li r-rata tar-royalties tiżdied jekk il-prezzijiet tal-prodott jitnaqqsu aktar minn ċertu livell. Madankollu, obbligu fuq id-detentur tal-liċenzja li jħallas ammont minimu ta’ royalties ma jikkostitwixxix fih innifsu ffissar tal-prezzijiet.

100. Meta r-royalties ikunu kkalkulati skond il-bejgħ tal-prodotti individwali, l-ammont tar-royalty jkollu impatt dirett fuq l-ispiża marġinali tal-prodott, u għalhekk anke fuq il-prezzijiet tal-prodott (56). Partijiet kompetituri għaldaqstant jistgħu jużaw il-liċenzjar reċiproku bi ħlas reċiproku tar-royalties bħala mezz ta' koordinazzjoni u/jew żieda tal-prezzijiet fis-swieq tal-prodotti downstream (57). Madankollu, huwa biss fejn il-ftehim ma jkollu l-ebda għan ta’ tkattir tal-kompetizzjoni, u għalhekk ma jkunx jikkostitwixxi arranġament ta' liċenzjar f'bona fede, li l-Kummissjoni tittratta l-liċenzjar reċiproku bi ħlas reċiproku tar-royalties bħala ffissar tal-prezzijiet. F'każijiet bħal dawn, fejn il-ftehim ma jkun tal-ebda valur u għalhekk ma jkollu l-ebda ġustifikazzjoni kummerċjali, l-arranġament ikun qarrieq u jammonta għal kartell.

101. Ir-restrizzjoni fundamentali msemmija fl-Artikolu 4(1)(a) tar-REKTT tkopri wkoll ftehimiet li permezz tagħhom ir-royalties jiġu kkalkulati skont il-bejgħ tal-prodotti globali, kemm jekk intużat it-teknoloġija liċenzjata u kemm jekk le. Ftehimiet bħal dawn ukoll jinqabdu taħt l-Artikolu 4(1)(d) li jipprevedi li d-detentur tal-liċenzja m’għandux jinżamm milli juża t-teknoloġija tiegħu stess (ara l-punt (116) ta' dawn il-linji gwida). B'mod ġenerali, dawn il-ftehimiet jirrestrinġu l-kompetizzjoni għaliex il-ftehim jgħolli l-ispejjeż tal-użu tat-teknoloġija tad-detentur tal-liċenzja u jirrestrinġi l-kompetizzjoni li tkun teżisti fl-assenza tal-ftehim (58). Dan jiġri kemm fil-każ ta' ftehimiet reċiproċi u kemm fil-każ ta' ftehimiet mhux reċiproċi.

102. B’mod eċċezzjonali, madankollu, fejn il-ftehim ikun wieħed li permezz tiegħu r-royalties jiġu kkalkulati abbażi tat-total ta' bejgħ tal-prodotti, dan jista' jkun jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) f'każ individwali fejn, skont fatturi oġġettivi, wieħed ikun jista' jikkonkludi li r-restrizzjoni hija indispensabbli għal liċenzjar pro-kompetittiv. Dan jista’ jkun il-każ fejn fl-assenza tar-restrizzjoni jkun impossibbli jew diffiċli li jiġu kkalkulati u mmonitorati r-royalties li għandhom jitħallsu mid-detentur tal-liċenzja, ngħidu aħna għaliex it-teknoloġija tal-liċenzjatur ma tħalli l-ebda traċċa fuq il-prodott finali u ma jkunux disponibbli metodi ta’ monitoraġġ alternattivi prattikabbli.

Ir-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni bejn partijiet kompetituri

103. Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(b) tar-REKTT tirrigwarda restrizzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni tal-partijiet. Restrizzjoni fuq il-produzzjoni hija limitazzjoni fuq kemm parti tkun tista' tipproduċi u tbigħ. L-Artikolu 4(1)(b) ma japplikax fil-każ ta’ limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq id-detentur tal-liċenzja fi ftehim mhux reċiproku, jew limitazzjonijiet fuq il-produzzjoni imposti fuq wieħed mid-detenturi tal-liċenzja fi ftehim reċiproku, sakemm il-limitazzjoni tkun tirrigwarda biss il-prodotti magħmula permezz tat-teknoloġija liċenzjata. L-Artikolu 4(1)(b) għaldaqstant jidentifika r-restrizzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni tal-partijiet u r-restrizzjonijiet fuq il-produzzjoni tal-liċenzjatur fir-rigward tat-teknoloġija tiegħu stess bħala restrizzjonijiet fundamentali. Fejn il-kompetituri jiftiehmu li jimponu limitazzjonijiet reċiproċi fuq il-produzzjoni, l-iskop u l-effett probabbli tal-ftehim ikun li titnaqqas il-produzzjoni fis-suq. L-istess jista’ jingħad għal ftehimiet li jnaqqsu l-inċentiv tal-partijiet li jespandu l-produzzjoni, pereżempju billi japplikaw royalties kontinwi reċiproki għal kull unità li jiżdiedu hekk kif tiżdied il-produzzjoni jew billi jobbligaw lil xulxin li jagħmlu pagamenti jekk jinqabeż ċertu livell ta' produzzjoni.

104. It-trattament aktar favorevoli għal limitazzjonijiet mhux reċiproċi fuq il-kwantità huwa bbażat fuq il-konsiderazzjoni li restrizzjoni imposta biss fuq parti waħda mhux bilfors twassal għal inqas produzzjoni fis-suq, filwaqt li r-riskju li l-ftehim ma jkunx arranġament ta' liċenzjar f'bona fede huwa iżgħar meta r-restrizzjoni ma tkunx waħda reċiproka. Meta d-detentur tal-liċenzja jkun lest li jaċċetta restrizzjoni unidirezzjonali, huwa probabbli li l-ftehim iwassal għal integrazzjoni reali tat-teknoloġiji komplimentari jew għal integrazzjoni li ttejjeb l-effiċjenza tat-teknoloġija superjuri tal-liċenzjatur permezz tal-assi produttivi tad-detentur tal-liċenzja. Fi ftehim reċiproku, restrizzjoni fuq il-produzzjoni imposta fuq wieħed mid-detenturi tal-liċenzja x'aktarx tirrifletti l-valur ogħla tat-teknoloġija liċenzjata minn waħda mill-partijiet u tista' sservi ta' promozzjoni għal-liċenzjar pro-kompetittiv.

L-allokazzjoni tas-suq u tal-konsumatur bejn il-kompetituri

105. Ir-restrizzjoni fundamentali tal-kompetizzjoni msemmija fl-Artikolu 4(1)(ċ) tirrigwarda l-allokazzjoni tas-swieq u l-klijenti. Ftehimiet li permezz tagħhom il-kompetituri jaqsmu s-suq u l-klijenti jkollhom bħala l-iskop ewlieni tagħhom ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. Ikun hemm restrizzjoni fundamentali fejn il-kompetituri jaqblu fi ftehim reċiproku li ma jipproduċux f'ċerti territorji jew li ma jbigħux attivament u/jew pas