MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 115/1

RAPPORT ANNWALI DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-ISTRATEĠIJA TAL-UE GĦALL-ĠLIEDA KONTRA L-AKKUMULAZZJONI U T-TRAFFIKAR ILLEĊITI TA’ ARMI ĦFIEF U TA’ KALIBRU ŻGĦIR U L-MUNIZZJON TAGĦHOM — AZZJONIJIET FL-2015

(2017/C 115/01)

WERREJ

Introduzzjoni 3

Azzjonijiet Internazzjonali 3

Azzjoni 1: Parteċipazzjoni tal-UE fit-tieni Laqgħa tal-Esperti Governattivi tal-Programm ta’ Azzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Prevenzjoni, il-Ġlieda Kontra u l-Qerda tal-Kummerċ Illeċitu ta’ Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir fl-Aspetti Kollha Tiegħu 3

Azzjoni 2: iArms – appoġġ għall-ħolqien u l-ġestjoni ta’ bażi ta’ data għall-insegwiment u t-traċċar ta’ armi tan-nar mitlufa, misruqa, traffikati u mdaħħla b’kuntrabandu (iARMS) 3

Azzjoni 3: iTrace – mekkaniżmu ta’ rappurtar globali dwar armi ħfief u ta’ kalibru żgħir illeċiti u armi konvenzjonali oħrajn u munizzjon illeċiti biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu tagħhom 4

Azzjoni 4: Attivitajiet tal-UE b’appoġġ għall-implimentazzjoni tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi, fil-qafas tal-Istrateġija Ewropea ta’ Sigurtà 5

Azzjoni 5: Promozzjoni ta’ kontrolli effettivi tal-esportazzjoni tal-armi permezz tal-promozzjoni, fost pajjiżi terzi, tal-prinċipji u l-kriterji tal-Pożizzjoni Komuni 2008/944/PESK 6

Azzjoni 6: Il-ġlieda kontra t-traffikar transnazzjonali illeċitu ta’ armi permezz tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali (UNTOC) u l-Protokoll tagħha dwar l-Armi tan-Nar. 6

Azzjonijiet Reġjonali 7

Azzjoni 7: Attivitajiet tas-SEESAC (Ċentru tal-Ewropa tax-Xlokk u tal-Lvant għall-Kontroll tas-SALW) ta’ diżarm u kontroll ta’ armi fix-Xlokk tal-Ewropa. 7

Azzjoni 8: Proġett ta’ Qerda ta’ Mezzi Splussivi u Fdalijiet Splussivi tal-Gwerra fil-Bożnija-Ħerzegovina (EXPLODE). 9

Azzjoni 9: Attivitajiet biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu fi, u l-akkumulazzjoni eċċessiva ta’ SALW fir-reġjun kopert mill-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE). 10

Azzjoni 10: Attivitajiet tas-Sigurtà Fiżika u Ġestjoni tal-Ħażniet (PSSM) relatati mat-tnaqqis tar-riskju tal-kummerċ illeċitu tas-SALW u l-munizzjon tagħhom fir-reġjun tas-Saħel. 11

Azzjoni 11: Attivitajiet tar-RECSA b’appoġġ għall-ġlieda kontra l-akkumulazzjoni u l-kummerċ illeċiti ta’ armi tan-nar u munizzjon fl-Afrika. 11

Azzjoni 12: appoġġ lill-awtoritajiet Libjani għas-sigurtà tal-ħażniet ta’ armi konvenzjonali u l-munizzjon tagħhom. 11

Azzjoni 13: Appoġġ tal-UE għall-Mandat tal-ECOWAS għall-Paċi, is-Sigurtà u l-Istabbiltà Reġjonali – Programmi Pilota ta’ Ġbir ta’ Armi. 12

Azzjoni 14: Appoġġ tal-UE għall-Programm għall-Kontroll tal-Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir tal-Amerka Ċentrali (CASAC). 12

Azzjoni 15: Appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ sigurtà fl-Amerka Ċentrali fil-ġlieda u l-prevenzjoni ta’ delitti marbuta mal-armi ħfief u ta’ kalibru żgħir u l-vjolenza armata. 13

Azzjonijiet fil-qafas ta’ ftehimiet/djalogi strutturati 13

Azzjoni 16: Is-SALW fil-qafas ta’ djalogi politiċi ma’ pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet reġjonali u klawsoli tas-SALW. 13

Azzjonijiet fl-Unjoni Ewropea 14

Azzjoni 17: Inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea kontra t-traffikar tal-armi tan-nar illegali. 14

ANNESS 16

Introduzzjoni

Dan ir-rapport ta’ progress fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE għall-Ġlieda kontra l-Akkumulazzjoni u t-Traffikar Illeċiti ta’ Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir (SALW) u l-Munizzjon tagħhom ikopri l-azzjonijiet tal-UE li jappoġġaw l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni li jinsab fl-Istrateġija u li twettqu matul is-sena 2015. Ir-rapport tħejja mit-Taqsima tas-SEAE għad-Diżarm, in-Nonproliferazzjoni u l-Kontroll tal-Esportazzjoni tal-Armi f’kooperazzjoni ma’ servizzi rilevanti oħra tas-SEAE u tal-Kummissjoni Ewropea.

Matul il-perijodu ta’ rappurtar, l-UE kompliet tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ firxa wiesgħa ta’ proġetti marbuta mal-ġlieda kontra l-kummerċ illeċitu u l-akkumulazzjoni eċċessiva ta’ SALW u l-munizzjon tagħhom. L-UE kompliet ukoll tippromwovi għadd kbir ta’ kwistjonijiet relatati mas-SALW u l-munizzjon tagħhom fil-fora multilaterali kollha kif ukoll fid-djalogu politiku tagħha ma’ pajjiżi terzi fil-kuntest tal-istrumenti internazzjonali rilevanti, bħalma huma l-Programm ta’ Azzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Prevenzjoni, il-Ġlieda kontra u l-Qerda tal-Kummerċ Illegali ta’ Armi Żgħar u Armamenti Ħfief fl-Aspetti Kollha Tiegħu (PoA), l-Istrument Internazzjonali li Jippermetti li l-Istati Jidentifikaw u Jittraċċaw, b’Mod f’Waqtu u Affidabbli, Armi Żgħar u Armamenti Ħfief Illeċiti (ITI) u l-Protokoll tan-NU kontra l-Iffabbrikar Illeċitu u t-Traffikar tal-Armi tan-Nar, il-Partijiet u l-Komponenti u l-Munizzjon tagħhom, li jissupplimenta l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali (il-Protokoll tan-NU dwar l-Armi tan-Nar). Il-prevenzjoni tal-kummerċ illeċitu tal-armi hija wkoll wieħed mill-objettivi prinċipali tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi (ATT), li daħal fis-seħħ fl-24 ta’ Diċembru 2014, u li jikkomplementa u jsaħħaħ il-PoA.

Ir-rapport isegwi l-istruttura tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-Istrateġija tal-UE dwar is-SALW. Il-partijiet ikkwotati mill-Pjan ta’ azzjoni jinsab b’tipa korsiva u f’kaxxa.

IMPLIMENTAZZJONI TAL-PJAN TA’ AZZJONI LI JINSAB FL-ISTRATEĠIJA TAL-UE DWAR IS-SALW

Pjan ta’ Azzjoni:

1) Multilateraliżmu effettiv għall-iżvilupp ta’ mekkaniżmi universali, reġjonali u nazzjonali kontra l-provvista u l-firxa destabbilizzanti tas-SALW u l-munizzjon tagħhom

Internazzjonali

Promozzjoni tal-implimentazzjoni tal-Programm ta’ Azzjoni tan-NU (PAO) biex Jimpedixxi, Jikkumbatti, u Jeqred il-Kummerċ Illeċitu ta’Armi Żgħar u Armamenti Ħfief fl-Aspetti Kollha Tiegħu.

Azzjoni 1: Parteċipazzjoni tal-UE fit-tieni laqgħa tal-Esperti Governattivi tal-Programm ta’ Azzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Prevenzjoni, il-Ġlieda Kontra u l-Qerda tal-Kummerċ Illeċitu ta’ Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir fl-Aspetti Kollha Tiegħu (PoA MGE2, 1-5 ta’ Ġunju 2015 fi New York).

L-UE pparteċipat b’mod attiv fit-tieni laqgħa tal-Esperti Governattivi tal-PoA. Fid-Dikjarazzjoni tagħha, l-UE enfasizzat ir-rwol ta’ żviluppi ġodda fit-teknoloġija u d-disinn ta’ SALW biex jittejbu l-immarkar, iż-żamma ta’ rekords u t-traċċar tal-armi, u wriet li tinsab lesta li tappoġġa proġetti li jesploraw b’mod konkret l-użu potenzjali ta’ teknoloġiji ġodda biex is-SALW jinżammu taħt sigurtà. L-UE laqgħet ukoll l-isforzi akbar tal-komunità internazzjonali biex timmonitorja b’mod aktar effettiv l-implimentazzjoni tal-embargoes fuq l-armi u biex tkompli ttejjeb il-kapaċità dijanjostika tagħha fil-qasam tal-ġlieda kontra l-kummerċ illeċitu u d-devjazzjoni ta’ SALW. F’dan ir-rigward, l-UE laqgħet ir-Riżoluzzjoni 2220 (2015) tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar Armi Żgħar u Armamenti Ħfief, adottata fit-22 ta’ Mejju 2015. Barra minn hekk, l-UE laqgħet iż-żieda fl-iskambju ta’ informazzjoni u kooperazzjoni investigattiva bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi b’rabta mal-moviment internazzjonali ta’ armi tan-nar illeċiti u l-isforzi miżjuda biex is-SALW u l-munizzjon illeċiti jiġu segwiti fir-reġjuni milquta mill-konflitti, filwaqt li semmiet il-bażijiet ta’ data iARMS u iTrace (ara infra).

Pjan ta’ Azzjoni: appoġġ għall-adozzjoni ta’ strument internazzjonali li jorbot legalment dwar ir-rintraċċar u l-immarkar tas-SALW u l-munizzjon.

Azzjoni 2: iARMS – appoġġ għall-ħolqien u l-ġestjoni ta’ bażi ta’ data għall-insegwiment u t-traċċar ta’ armi tan-nar mitlufa, misruqa, traffikati u mdaħħla b’kuntrabandu (iARMS)

Fil-qafas tal-komponent fit-tul tal-Istrument tal-UE li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP), l-UE kompliet tipprovdi assistenza finanzjarja lill-INTERPOL għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ bażi ta’ data għall-insegwiment u t-traċċar ta’ armi tan-nar mitlufa, misruqa, traffikati u mdaħħla b’kuntrabandu (iARMS) permezz tas-sistema Interpol I-24/7, sabiex jiġu faċilitati l-iskambju reġjonali u transreġjonali ta’ informazzjoni u l-kooperazzjoni investigattiva bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi. Il-proġett ilu fit-tielet fażi tiegħu minn Diċembru 2014, u huwa skedat li jintemm f’Diċembru 2016, bl-objettiv li jiġu kkonsolidati l-kisbiet tal-ewwel żewġ fażijiet, sabiex jitrawwem l-użu globali tal-iARMS u jiġu sfruttati sinerġiji ma’ sistemi relatati, fl-UE u fi bnadi oħra. Sa minn Awwissu 2015, 144 pajjiż membru tal-INTERPOL ħolqu kontijiet uffiċjali għall-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi u rreġistraw total ta’ 1 619-il kont tal-utenti. 763 537 rekord ta’ armi tan-nar mitlufa, misruqa, traffikati jew imdaħħla b’kuntrabandu ddaħħlu fil-bażi ta’ data. L-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi wettqu 6 697 tiftixa u ppreżentaw 4 296 talba għal traċċar permezz tas-sistema iARMS. It-tfittxijiet raddew 50 riżultat li minnhom 5 huma kkonfermati u 45 jinsabu taħt investigazzjoni fil-ħarifa tal-2015. Intwieġbu 872 talba għal traċċar. L-INTERPOL użat id-data mis-sistema iARMS biex tanalizza rotot ta’ traffikar magħrufa lejn u ‘l barra mill-Panama.

L-effiċjenza tal-bażi ta’ data tiddependi fuq il-preċiżjoni tal-kontenut u l-użu regolari ta’ utenti li jafu jużawha sew. Sabiex jittejbu l-kwalità tal-kontenut u l-użu sistematiku, il-proġett ta taħriġ għall-utenti tal-iARMS imfassal biex l-utenti jkunu jistgħu jwettqu azzjonijiet speċifiċi fi ħdan il-bażi ta’ data, marbuta mal-ġestjoni ta’ talbiet dwar il-ħolqien, l-aġġornament, ir-reġistrazzjoni, it-tiftix, ir-rappurtar u t-traċċar ta’ rekords, u li jipprovdi diversi funzjonijiet ta’ helpdesk. Twettqu seba’ sessjonijiet ta’ taħriġ, li minnhom ħamsa kienu taħriġ reġjonali (fil-Kamerun għall-Afrika tal-Punent, f’El Salvador għall-Amerka Latina, fiż-Żimbabwe għall-Afrika t’Isfel, u tnejn f’Lyon għall-Ewropa) u tnejn kienu sessjonijiet ta’ ħidma nazzjonali (il-Portugall u Franza).

Pjan ta’ Azzjoni: tisħiħ tal-mekkaniżmi għas-sanzjonijiet u s-sorveljanza tas-sanzjonijiet u appoġġ għalihom.

Azzjoni 3: iTrace – mekkaniżmu ta’ rappurtar globali dwar armi ħfief u ta’ kalibru żgħir illeċiti u armi konvenzjonali oħrajn u munizzjon illeċiti biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu tagħhom (Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/698/PESK (1) u Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2015/1908 (2))

L-UE ilha mill-2013 tappoġġa lill-iTrace, li huwa mekkaniżmu ta’ rappurtar globali dwar SALW illeċiti u armi konvenzjonali oħrajn u munizzjon illeċiti, implimentat minn Conflict Armament Research (CAR). Is-sistema għandha l-għan li ssegwi u tittraċċa SALW u munizzjon illeċiti permezz ta’ riċerka fuq il-post f’reġjuni milquta minn konflitt, fejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi lokali spiss ma jkollhomx il-kapaċità li jagħmlu dan. CAR taħdem mill-qrib mal-gvernijiet, gruppi ta’ monitoraġġ tas-sanzjonijiet tan-NU u Operazzjonijiet ta’ Appoġġ għall-Paċi, u tipprovdilhom assistenza teknika. L-informazzjoni dwar ix-xejriet tat-traffikar u d-devjazzjoni esposti minn iTrace sservi biex tiżdied l-effettività tal-miżuri tal-kontroll tal-armi, bħall-kontroll tal-esportazzjoni u l-ġestjoni tal-ħażniet. L-objettiv tal-inizjattiva hija li tiġi identifikata u mwaqqfa d-devjazzjoni. iTrace għandu l-għan ukoll li jgħin fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-ATT, jipprovdi informazzjoni komprensiva b’appoġġ għall-analiżijiet tal-implimentazzjoni tal-ATT u jsaħħaħ il-kapaċità tal-gvernijiet nazzjonali biex jantiċipaw l-impatt ta’ deċiżjonijiet dwar il-ħruġ ta’ liċenzji tal-esportazzjoni tal-armi.

Fl-2015, CAR wettqet investigazzjonijiet fuq il-post tal-iTrace fir-Repubblika Ċentru-Afrikana, iċ-Chad, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, il-Kolombja, il-Kosta tal-Avorju, l-Eġittu, l-Iraq, il-Ġamajka,, il-Libanu, il-Libja, Mali, il-Myanmar, in-Nepal, in-Niġer, is-Somalja, Somaliland, is-Sudan t’Isfel, is-Sirja, l-Emirati Għarab Magħquda, u l-Uganda. B’kollox, it-timijiet ta’ investigazzjoni ta’ CAR iddokumentaw iktar minn 130 000 oġġett (armi, munizzjon, imballaġġ, vetturi, u materjal relatat). CAR kontinwament tivverifika u ttella’ din l-informazzjoni fuq is-sistema iTrace.

Barra minn hekk, fl-2015 CAR ippreżentat ukoll l-iTrace f’firxa wiesgħa ta’ avvenimenti internazzjonali f’reġjuni differenti tad-dinja, li jinkludu:

— il-konferenza tas-SEESAC dwar il-liċenzji tal-esportazzjoni tal-armi f’Tirana, l-Albanija;

— l-UNSOM, is-Somalja;

— l-UNMAS f’Bamako, il-Mali;

— il-Joint Improvised Explosive Device Defeat Agency (JIEDDA) u d-Defense Intelligence Agency (DIA), Washington DC;

— Stimson Center for Global Security, Washington DC;

— il-Missjoni Konsultattiva Militari tal-UE fir-Repubblika Ċentru-Afrikana (EUMAM RCA), Bangui;

— id-Delegazzjoni tal-UE f’Bejrut;

— u f’żewġ preżentazzjonijiet lit-Tieni Laqgħa ta’ Esperti Governattivi dwar il-Programm ta’ Azzjoni.

CAR saħħet ukoll l-iskambju ta’ informazzjoni mal-Gruppi ta’ Monitoraġġ tas-Sanzjonijiet tan-NU, filwaqt li pprovdiet assistenza diretta lil sitta minnhom. Dawn il-Gruppi għamlu referenza għar-riżultati tal-proġett iTrace f’erba’ rapporti reċenti lill-Kunsill tas-Sigurtà: Al-Qaida u individwi u entitajiet assoċjati miegħu (S/2014/815), il-Grupp ta’ Esperti tar-RDK (S/2015/19), il-Bord ta’ Esperti tas-Sudan (S/2015/31), u l-Grupp ta’ Esperti dwar il-Kosta tal-Avorju (S/2015/252).

Fl-aħħar nett, is-serje tal-CAR Dispatches from the Field ġiet irrappurtata b’mod mifrux fil-media tal-aħbarijiet internazzjonali. Dawn jinkludu żewġ “Dispatches” li ħarġu matul il-perijodu ta’ rappurtar: Islamic State weapons in Kobane, li jagħti dettalji dwar armi maqbuda minn forzi tal-Istat Iżlamiku u ddokumentat minn tim investigattiv tal-CAR fi 48 post f’Kobane u madwaru; u Weapons and Ammunition Airdropped to SPLA-iO Forces in South Sudan, li jipprovdi evidenza ta’ provvisti ta’ armi mis-Sudan lill-forzi ribelli tas-Sudan t’Isfel.

L-UE tat garanzija tal-appoġġ tagħha għat-tieni fażi tal-proġett iTrace permezz ta’ Deċiżjoni ġdida tal-Kunsill ((PESK) 2015/1908) adottata fit-22 ta’ Ottubru 2015.

Pjan ta’ Azzjoni: appoġġ għat-tisħiħ tal-kontrolli tal-esportazzjoni u l-promozzjoni tal-kriterji tal-Kodiċi ta’ Kondotta dwar l-Esportazzjoni tal-Armi.

Il-kontroll tal-esportazzjoni, l-importazzjoni, it-transitu u t-trasbord tal-armi huwa kruċjali biex jiġi evitat li s-SALW jiġu ddevjati u użati għall-kriminalità jew it-terroriżmu; il-PoA tan-NU huwa espliċitu f’dan ir-rigward. Għalhekk l-UE qed tappoġġa Stati, fuq talba tagħhom, biex isaħħu s-sistemi tagħhom ta’ kontroll tat-trasferiment tal-armi. L-attivitajiet tal-proġetti jsiru madwar id-dinja u jinkludu assistenza għall-abbozzar ta’ leġislazzjoni, taħriġ u kondiviżjoni tal-aħjar prattiki fost il-professjonisti fil-qasam tal-kontroll tal-esportazzjoni. Dawn l-attivitajiet huma implimentati mill-Uffiċċju Federali tal-Ġermanja għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Kontroll tal-Esportazzjoni (BAFA), bl-assistenza ta’ uffiċjali għall-kontroll tal-esportazzjoni minn Stati Membri oħra tal-UE. In-norma internazzjonali għall-kontroll tal-esportazzjoni tal-armi li tintuża għall-komunikazzjoni hija t-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi. Il-pajjiżi riċevituri fil-viċinat tal-UE jistgħu wkoll jitolbu assistenza biex jiffamiljarizzaw ruħhom mas-sistema ta’ kontroll tal-esportazzjoni tal-UE għall-prodotti militari tal-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2008/944/PESK (3).

Azzjoni 4: L-attivitajiet tal-UE b’appoġġ għall-implimentazzjoni tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi, fil-qafas tal-Istrateġija Ewropea ta’ Sigurtà (Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/768/PESK (4)).

Bil-għan li jagħti kontribut għall-implimentazzjoni u l-universalizzazzjoni tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi, fl-2013 il-Kunsill tal-UE adotta programm ambizzjuż ta’ appoġġ għall-pajjiżi mhux tal-UE. Dan il-programm jassisti għadd ta’ pajjiżi mhux tal-UE, fuq talba tagħhom, biex isaħħu s-sistemi tagħhom tat-trasferiment tal-armi f’konformità mar-rekwiżiti tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi. Il-proġett huwa implimentat mill-Uffiċċju Federali tal-Ġermanja għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Kontroll tal-Esportazzjoni (BAFA).

Fl-2015, saru żjarat ta’ assistenza mill-ATT fil-Ġamajka (Jannar), il-Perù (Mejju), is-Senegal (Frar), il-Burkina Faso (Lulju), il-Ghana (Lulju), il-Filippini (Jannar) u l-Georgia (Settembru). F’dawn il-pajjiżi kollha l-ewwel żjara tal-valutazzjoni tal-ħtiġijiet saret sabiex jiġu identifikati l-oqsma ta’ prijorità għal kooperazzjoni speċifika. It-timijiet ta’ appoġġ tal-UE ltaqgħu mal-partijiet ikkonċernati nazzjonali prinċipali involuti fl-implimentazzjoni tal-ATT u, fi wħud mill-pajjiżi, l-oqsma ta’ prijorità miżmuma diġà ġew stipulati u indirizzati fi pjan direzzjonali ta’ assistenza li ser jiggwida l-kooperazzjoni mal-UE aktar fit-tul.

Barra ż-żjarat ta’ assistenza, ġew organizzati erba’ seminars reġjonali bħala parti mill-attivitajiet tal-UE b’appoġġ għall-implimentazzjoni tal-ATT:

— għall-membri tal-ECOWAS u ħames pajjiżi ġirien (il-Mauritania, il-Kamerun, iċ-Chad, il-Gabon u l-Guinea Ekwatorjali) f’Dakar fil-5 u s-6 ta’ Mejju 2015;

— għall-Istati Membri taċ-Ċentru Reġjonali tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Paċi u d-Diżarm fl-Asja u l-Paċifiku (UNRCPD) (ħlief għat-Taġikistan, it-Turkmenistan, il-Każakistan, il-Kirgiżistan u l-Użbekistan) f’Manila fl-10 u l-11 ta’ Mejju 2015;

— għall-pajjiżi Afrikani (ħlief il-Mauritania, il-Kamerun, iċ-Chad, il-Gabon, il-Guinea Ekwatorjali) fi Pretoria fit-23 u l-24 ta’ Settembru 2015;

— Fit-Togo, fil-qafas tal-attivitajiet ad hoc tal-pajjiżi, sar Séminaire de Sensibilisation des Parlementaires sur le Traité sur le Commerce des Armes fil-15 u s-16 ta’ Ottubru 2015.

L-inklużjoni ta’ SALW fl-ambitu tal-ATT hija ferm importanti u kontrolli aktar stretti dwar it-trasferimenti internazzjonali legali ta’ SALW pereżempju, permezz ta’ kontrolli u garanziji aktar sodi tal-utenti aħħarin kif ukoll permezz ta’ miżuri li jillimitaw id-devjazzjoni, jistgħu jkomplu jnaqqsu r-riskju li SALW jiġu ddevjati għas-suq illegali. B’hekk, l-ATT ser jikkomplementa u jsaħħaħ ukoll strumenti rilevanti oħra tan-NU bħall-PoA u l-Protokoll tan-NU dwar l-Armi tan-Nar.

Azzjoni 5: Promozzjoni ta’ kontrolli effettivi fuq l-esportazzjoni tal-armi permezz tal-promozzjoni, fost pajjiżi terzi, tal-prinċipji u l-kriterji tal-Pożizzjoni Komuni 2008/944/PESK (Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/711/PESK (5) u 2015/2309/PESK (6))

L-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/711/PESK dwar appoġġ għall-attivitajiet tal-Unjoni sabiex issir promozzjoni, fost pajjiżi terzi, tal-kontroll tal-esportazzjoni ta’ armi u tal-prinċipji u l-kriterji tal-Pożizzjoni Komuni 2008/944/PESK ġiet ikkompletata f’Diċembru 2014. L-attivitajiet ta’ komunikazzjoni dwar il-kontroll tal-esportazzjoni tal-armi twettqu mill-Uffiċċju Federali tal-Ġermanja għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Kontroll tal-Esportazzjoni (BAFA). Din l-azzjoni kienet segwitu tal-Azzjoni Konġunta 2009/2012/PESK. Deċiżjoni ġdida tal-Kunsill (2015/2309/PESK) b’appoġġ għall-kontroll effettiv tal-esportazzjoni tal-armi ġiet adottata fl-10 ta’ Diċembru 2015 u l-Kunsill inkariga lill-BAFA bl-implimentazzjoni teknika tagħha.

L-għan tad-Deċiżjoni huwa li tippromwovi kontrolli effettivi tal-esportazzjoni tal-armi minn pajjiżi mhux tal-UE f’konformità mhux biss mal-prinċipji stipulati fil-Pożizzjoni Komuni 2008/944/PESK, iżda wkoll fit-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi, u biex tappoġġa l-isforzi ta’ dawn il-pajjiżi fil-livell domestiku u dak reġjonali biex il-kummerċ tal-armi konvenzjonali jsir aktar responsabbli u trasparenti. Il-pajjiżi benefiċjarji ta’ dawn l-azzjonijiet jinkludu l-pajjiżi tal-Ewropa tax-Xlokk (l-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina, il-Kroazja, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja); il-pajjiżi Mediterranji tal-Afrika ta’ Fuq tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (l-Alġerija, l-Eġittu, il-Libja, il-Marokk u t-Tuneżija) u l-pajjiżi tal-Ewropa tal-Lvant u l-Kawkasu tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Belarussja, il-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna).

Pjan ta’ azzjoni: il-promozzjoni tar-ratifika tal-Protokoll Kontra l-Fabbrikazzjoni u t-Traffikar Illeċiti ta’ Armi tan-Nar

Azzjoni 6: Il-ġlieda kontra t-traffikar transnazzjonali illeċitu ta’ armi permezz tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali (UNTOC) u l-Protokoll tagħha dwar l-Armi tan-Nar.

Dan il-programm ġie appoġġat permezz tal-komponent fit-tul tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP), li jindirizza theddid globali u transreġjonali u li qabel kien magħruf bħala l-Istrument għall-Istabbiltà (IfS). Dan ġie implimentat mill-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC), li beda f’Marzu 2011 u kkonkluda f’Lulju 2015, bl-għan li jiġi prevenut u miġġieled il-kummerċ transnazzjonali illeċitu tal-armi tan-nar permezz tal-promozzjoni tar-ratifika u l-implimentazzjoni tal-Protokoll dwar l-Armi tan-Nar. Il-programm kellu fil-mira 8 pajjiżi fl-Afrika tal-Punent u 7 fl-Amerka t’Isfel u l-Karibew u pprovda appoġġ leġislattiv imfassal apposta lill-pajjiżi tal-proġett biex jgħinhom jemendaw il-leġislazzjoni domestika jew jadottaw leġislazzjoni domestika ġdida għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Protokoll dwar l-Armi tan-Nar.

Il-proġett ipprovda assistenza leġislattiva lil 5 pajjiżi fl-Afrika tal-Punent: il-Benin, il-Burkina Faso, il-Mauritania, is-Senegal u t-Togo, u lil 5 pajjiżi fl-Amerka t’Isfel: l-Arġentina, il-Bolivja, l-Ekwador, il-Paragwaj u l-Urugwaj, fir-reviżjoni u l-abbozzar ta’ liġijiet nazzjonali, u f’xi wħud minnhom (il-Benin, il-Mauritania, it-Togo u s-Senegal) fil-finalizzazzjoni tal-proċess tal-abbozzar tal-liġi u s-sottomissjoni tagħha lill-awtoritajiet kompetenti, għall-adozzjoni leġislattiva sussegwenti. Fl-Arġentina l-assistenza leġislattiva ffokat fuq l-inklużjoni tar-reat ta’ traffikar illeċitu fl-abbozz il-ġdid tal-kodiċi penali.

Fil-qasam tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, uffiċjali tal-infurzar tal-liġi mill-Afrika tal-Punent (il-Ghana, il-Burkina Faso, is-Senegal, il-Benin u t-Togo) u l-Amerka t’Isfel (l-Arġentina, il-Bolivja, il-Brażil, iċ-Ċilí, l-Ekwador, il-Paragwaj) ingħataw taħriġ dwar l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tat-traffikar tal-armi tan-nar. Il-korsijiet ipprovdew lil dawk li jipprattikaw il-ġustizzja kriminali bi sfond ta’ bażi soda fil-ħiliet l-aktar importanti meħtieġa biex jinvestigaw it-traffikar tal-armi tan-nar u reati oħrajn relatati mal-armi tan-nar.

Barra minn hekk, il-proġett kellu b’mod konsistenti l-għan ta’ involviment ma’ korpi nazzjonali u reġjonali tas-soċjetà ċivili u l-membri parlamentari sabiex iżid is-sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet marbutin ma’ SALW u biex jissaħħu l-parteċipazzjoni u s-sorveljanza mis-soċjetà ċivili fl-implimentazzjoni ta’ strateġiji dwar l-armi tan-nar. L-impenn mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kompla kemm billi ġew involuti f’attivitajiet ta’ assistenza leġislattiva kif ukoll billi ġew organizzati moduli ta’ taħriġ speċjali għall-organizzazzjonijiet mhux governattivi. UNODC kompla wkoll il-ġbir u l-analiżi ta’ data dwar armi tan-nar maqbuda, dwar il-partijiet u l-komponenti tagħhom, u dwar il-munizzjon sabiex isir studju dwar it-traffikar ta’ armi tan-nar li nbeda fi tmiem l-2013. Il-mira tal-istudju hija li tibda tinftiehem aħjar il-problema tat-traffikar tal-armi tan-nar, jinkixfu rotot possibbli fil-kummerċ illeċitu tal-armi tan-nar, u jiġu identifikati xejriet ġodda jew emerġenti fit-traffikar tal-armi tan-nar, kif ukoll tiġi determinata n-natura interkonnessa u transnazzjonali ta’ dan il-fenomenu. L-istudju “Study on the transnational nature of and routes and modus operandi used in trafficking in firearms”, ġie ppubblikat fi tmiem l-2015 (7).

1) Multilateraliżmu effettiv għall-iżvilupp ta’ mekkaniżmi universali, reġjonali u nazzjonali kontra l-provvista u l-firxa destabbilizzanti tas-SALW u l-munizzjon tagħhom

Pjan ta’ Azzjoni: Reġjonali

Proġett ta’ assistenza speċifika tal-UE lil Pajjiżi Terzi u Organizzazzjonijiet Reġjonali

(A) Balkani tal-Punent

Azzjoni 7: Attivitajiet ta’ SEESAC (Ċentru tal-Ewropa tax-Xlokk u tal-Lvant għall-kontroll tas-SALW) ta’ diżarm u kontroll ta’ armi fix-Xlokk tal-Ewropa (Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/730/PESK (8))

Iċ-Ċentru tal-Ewropa tax-Xlokk u tal-Lvant għall-kontroll tal-Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir (SEESAC) jaħdem biex isaħħaħ il-kapaċitajiet tal-partijiet nazzjonali u reġjonali kkonċernati biex jiġu kkontrollati u jitnaqqsu l-proliferazzjoni u l-użu ħażin tal-armi ħfief u ta’ kalibru żgħir, u b’hekk jikkontribwixxi għal aktar stabbiltà, sigurtà u żvilupp fix-Xlokk u l-Lvant tal-Ewropa. Is-SEESAC jaħdem skont il-mandat mogħti lilu mill-Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti (UNDP) u mill-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali (KKR).

Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/730/PESK kienet diġà t-tielet waħda li tat appoġġ għall-azzjonijiet ta’ kontroll tas-SALW mis-SEESAC wara l-Azzjonijiet Konġunti 2002/842/PESK (9) u Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/179/PESK (10). Is-SEESAC qed jimplimenta l-attivitajiet stipulati fid-Deċiżjoni attwali tal-Kunsill fl-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Kosovo (11), ir-Repubblika tal-Moldova, il-Montenegro, u r-Repubblika tas-Serbja.

Sigurtà Fiżika u Ġestjoni tal-Ħażniet (PSSM)

Fl-2015, is-SEESAC lesta b’suċċess il-proċess ta’ installazzjoni (li nbeda fl-2014) ta’ 19-il bieb tas-sigurtà f’erba’ postijiet ta’ ħżin tal-Ministeru għad-Difiża tal-Bożnija-Ħerzegovina. Wara missjoni ta’ valutazzjoni u żjara fuq il-post fir-Repubblika tal-Moldova, ġie miftiehem mal-Ministeru għad-Difiża li jinbeda t-titjib tas-sigurtà għal żewġ imħażen tal-munizzjon/SALW f’Chisinau u Bulboaca. Fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-proġett qed ikompli t-titjib tal-kondizzjonijiet tas-sigurtà fiż-żewġ imħażen: Orman u Erebino. F’Marzu 2015, ġie organizzat b’suċċess kors ta’ ħamest ijiem dwar is-Sigurtà Fiżika u l-Ġestjoni tal-Ħażniet (PSSM) fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja: l-attività kienet importanti mhux biss biex jiżdied l-għarfien dwar il-PSSM fost il-persunal inkarigat mis-sigurtà tal-ħażniet iżda wkoll biex jissaħħaħ l-investiment tal-proġett fit-titjib tal-infrastruttura għas-sigurtà tal-ħżin. Barra minn hekk, is-SEESAC beda jippjana t-Taħriġ reġjonali dwar il-PSSM bil-għan li jissaħħu l-kapaċitajiet tal-persunal inkarigat mill-ġestjoni tal-ħażniet tas-SALW/munizzjon.

Qerda ta’ SALW żejda u l-munizzjon tagħhom

Fl-ewwel parti tal-2015, is-SEESAC rċieva l-konferma finali mill-Ministeru għad-Difiża tal-Albanija li permezz tal-proġett kienu ser jinqerdu 5.400 arma. Minbarra dan, inqerdu 2.656 arma ħafifa u ta’ kalibru żgħir, u 2 048 parti u komponent bl-appoġġ tas-SEESAC fil-Montenegro u l-Kosovo f’żewġ avvenimenti qerrieda separati għall-kommemorazzjoni tad-9 ta’ Lulju, il-Jum Internazzjonali tal-Qerda ta’ Pistoli. Iżda l-progress tal-attività taħt dan il-komponent batta’ fir-Repubblika tal-Moldova, is-Serbja u l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja minħabba instabbiltà politika u/jew tibdil fil-persunal.

Titjib fl-immarkar u t-traċċar tas-SALW

Il-kapaċitajiet tal-immarkar u t-traċċar issaħħu fir-reġjun kollu. Fl-Albanija, ġew distribwiti 56 kompjuter, 56 UPS u 9 skanners f’6 Direttorati tal-Pulizija u 27 għassa tal-pulizija fil-pajjiż kollu, filwaqt li 72 utent ġew imħarrġa dwar is-software tar-reġistru elettroniku tal-armi. Iż-żjarat ta’ monitoraġġ imwettqa mis-SEESAC f’49 għassa tal-pulizija Albaniżi wrew li r-reġistru elettroniku l-ġdid tal-armi huwa operattiv u tejjeb sinifikattivament iż-żamma tar-reġistri tal-armi min-naħa tal-pulizija. Barra minn dan, 166 uffiċjal tal-pulizija ġew imħarrġa dwar il-Proċeduri Operattivi Standard (SOP) għat-Traċċar tas-SALW waqt tmien sessjonijiet ta’ ħidma, organizzati fil-Kosovo kollu.

Fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, delegazzjoni ta’ esperti tal-Ministeru għall-Intern ġiet appoġġata biex tara fil-prattika l-applikazzjoni tar-Reġistru elettroniku tal-Armi tan-nar fil-Ministeru għall-Intern Awstrijakk u biex tindirizza t-tħassib tekniku u leġislattiv tagħhom. Fil-Bożnija-Ħerzegovina ġie kkonsenjat is-sett komplut ta’ tagħmir mitlub u bħalissa qed jintuża.

Trawwim ta’ kooperazzjoni aktar mill-qrib rigward kwistjonijiet ta’ SALW

Fis-Serbja, il-kuntrattar u l-installazzjoni ta’ tagħmir għal-laboratorju ballistiku taċ-Ċentru Forensiku Nazzjonali (ĊFN) ġew iffinalizzati b’suċċess filwaqt li ġiet organizzata b’suċċess f’Belgrad it-3 Laqgħa tal-Esperti tax-Xlokk tal-Ewropa fl-Armi tan-Nar (SEEFEN), li laqqgħet flimkien esperti ta’ livell għoli fl-armi tan-nar tas-Servizzi tal-Pulizija, l-Amministrazzjonijiet Doganali u l-Uffiċċji tal-Prosekuturi. Fir-rapport biennali tiegħu dwar is-SALW, is-Segretarju Ġenerali tan-NU ġibed l-attenzjoni wkoll għas-SEEFEN bħala eżempju ta’ prattika tajba fl-infurzar tal-liġi u l-kooperazzjoni fl-investigazzjoni b’enfasi fuq l-iskambju ta’ informazzjoni. Is-SEESAC saħħaħ ukoll is-sħubiji strateġiċi mal-EUROPOL u l-INTERPOL. Finalment, sar l-ewwel Jum ta’ Azzjoni Konġunta bejn is-SEEFEN u l-UE u dan jirrappreżenta bidu importanti ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn ir-reġjun tax-Xlokk tal-Ewropa, l-EUROPOL u l-Istati Membri tal-UE.

Id-Deċiżjoni tal-Kunsill ipprovdiet ukoll lis-SEESAC il-mandat li jiffaċilita l-ħolqien ta’ netwerk reġjonali tal-armi tan-nar. Għaldaqstant, ir-4 Laqgħa Reġjonali tal-Kummissjoni dwar is-SALW saret f’Budva, il-Montenegro. F’Mejju, is-SEESAC nieda l-Kompendju ta’ Liġijiet dwar l-Armi tax-Xlokk tal-Ewropa, li għandu l-għan li jappoġġa l-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni dwar il-kontroll u l-esportazzjoni tal-armi fix-Xlokk tal-Ewropa. Dan hu disponibbli għall-pubbliku online bil-lingwi oriġinali u bl-Ingliż. Barra minn hekk, il-proġett iffaċilita: 1) żewġ żjarat ta’ skambju bejn il-kontropartijiet tal-Bożnija-Ħerzegovina u l-Albanija mill-Ministeri għad-Difiża u l-kontropartijiet tal-Albanija u l-Kosovo mis-Servizzi tal-Pulizija; 2) skambju ta’ esperti bejn uffiċjali mill-Kummissjonijiet Nazzjonali dwar is-SALW tal-Bożnija-Ħerzegovina, is-Serbja u l-Montenegro mar-rappreżentanti tal-Moldova minn diversi ministeri kompetenti. Il-laqgħat, li saru fir-Repubblika tal-Moldova, kienu opportunità għall-uffiċjali Moldovani biex jiksbu għarfien u kompetenzi dwar aspetti speċifiċi tal-kontroll tal-armi kif ukoll dwar l-istabbiliment tal-Kummissjoni dwar is-SALW tagħhom. Barra minn hekk, inbeda l-iżvilupp tal-Analiżi tad-dokumenti ta’ Politika Nazzjonali skont is-Sessi fil-qasam tal-Kontroll tas-SALW fix-Xlokk tal-Ewropa.

Promozzjoni tal-ġbir u r-reġistrazzjoni tas-SALW miżmuma illegalment mill-popolazzjoni ċivili fix-Xlokk tal-Ewropa

Matul l-2015, is-SEESAC baqa’ jappoġġa l-implimentazzjoni tal-ġbir tas-SALW u l-kampanji ta’ sensibilizzazzjoni fil-Balkani tal-Punent. Fl-2015, is-SEESAC kompla jipprovdi appoġġ espert u tekniku lill-Montenegro u lis-Serbja għall-kampanji pubbliċi tagħhom ta’ legalizzazzjoni u ġbir/sensibilizzazzjoni dwar l-armi. Madwar 1 004 arma tan-nar, 153 mina u apparat esplożiv, 577 arma, 14.963 balla ta’ kalibru differenti ngħataw lura mill-popolazzjoni ċivili fil-Montenegro mill-bidu tal-kampanja. Total ta’ 7.545 SALW u apparat esplożiv tneħħew mill-flussi illegali fis-Serbja sa tmiem il-kampanja. Barra minn hekk, 200 membru tal-Pulizija ġie mħarreġ fis-Serbja dwar l-implimentazzjoni tal-Liġi l-ġdida dwar l-Armi u l-Munizzjon filwaqt li 13-il ġurnalist minn mezzi tax-xandir prinċipali mix-Xlokk tal-Ewropa ġie mħarreġ dwar l-identifikazzjoni tas-SALW u l-Munizzjon.

Is-SEESAC japplika approċċ sensittiv għall-kwistjonijiet relatati mas-sessi għall-attivitajiet tiegħu ta’ kontroll tas-SALW. Fil-Balkani, armi tan-nar ta’ proprjetà privata (legali jew illegali) jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għall-vjolenza domestika: bħala għodda għal vjolenza letali kontra n-nisa b’mod partikolari, iżda wkoll bħala faċilitatur għall-vjolenza domestika mingħajr armi. Is-SEESAC ilu jippromwovi b’mod attiv opportunitajiet indaqs għan-nisa fl-aġenziji tal-infurzar tal-liġi kif ukoll il-ħolqien ta’ unitajiet tal-pulizija magħmula biss minn nisa biex jittrattaw b’mod speċifiku l-vjolenza domestika. Fis-sensibilizzazzjoni dwar il-perikli tal-pistoli d-dar u l-promozzjoni ta’ pussess responsabbli tal-pistoli (“PSSM at Home”) is-SEESAC ra li kampanja skont is-sessi diretta lejn in-nisa kienet ferm aktar ta’ suċċess fil-kisba tar-riżultati mixtieqa. Sabiex jiġi promoss l-approċċ skont is-sessi u l-partijiet ikkonċernati jiġu konvinti bil-ħidma ta’ kontroll tal-armi, is-SEESAC jisħaq fuq l-importanza tar-riċerka u d-data dwar kif il-vjolenza armata għandha impatt skont is-sessi u teħtieġ rispons skont is-sessi sabiex jinkiseb eżitu pożittiv.

Azzjoni 8: Proġett għall-Qerda ta’ Mezzi Splussivi u Fdalijiet Splussivi tal-Gwerra fil-Bożnija-Ħerzegovina (EXPLODE)

Kompliet anke fl-2015 l-implimentazzjoni ta’ proġett ta’ segwitu skont il-komponent ta’ rispons fi kriżi tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP), li jiffoka fuq il-perspettivi tas-sigurtà, is-sikurezza u l-iżvilupp għal individwi u komunitajiet lokali affettwati minn splużjonijiet aċċidentali f’siti fejn jinħażen il-munizzjon fil-Bożnija-Ħerzegovina. Ġie stmat li l-BiH kellha aktar minn 24 000 tunnellata ta’ ħażniet ta’ munizzjon militari, li minnhom aktar minn 17 000 tunnellata huma kimikament instabbli u jirrappreżentaw riskju għoli ta’ splużjoni mhux kontrollata li setgħet possibbilment twassal għal diżgrazzji umani u seta’ wkoll ikollha impatti negattivi għar-reġjun. Il-Ministeru għad-Difiża tal-BiH ma għandux biżżejjed kapaċitajiet, ħiliet u riżorsi finanzjarji biex jiżgura li hemm fis-seħħ standards adegwati fil-faċilitajiet ta’ ħżin u għalhekk jiddependi fuq l-UE u l-appoġġ internazzjonali biex jgħinu biex jitneħħew u jinqerdu malajr artillerija mhux sploduta u fdalijiet tal-gwerra esplożivi kif ukoll biex tiġi żgurata sikurezza aħjar tal-ħażniet.

L-interventi implimentati taħt dan il-proġett wasslu għal progress estensiv lejn it-tnaqqis tal-ħażniet ta’ munizzjon. Kwantitajiet sinifikanti ta’ sistemi ta’ rokits tneħħew bl-użu tal-kapaċitajiet u s-servizzi tal-industrija tad-difiża Pretis fil-perijodu bejn Ottubru u Diċembru 2015. Bħala parti mill-isforzi konġunti tal-proġett EXPLODE u Pretis, intremew 4 641 sistema ta’ rokits b’mod sigur, kemm għall-popolazzjoni kif ukoll għall-ambjent. Sa tmiem l-implimentazzjoni tagħha, EXPLODE ser tkun ħadet passi sinifikanti biex jintremew il-ħażniet żejda ta’ munizzjon perikoluż. Issa jmiss li jintremew il-fosfru abjad, is-sistemi kumplessi ta’ rokits u l-mini kontra t-tankijiet sa tmiem Awwissu 2016. Taħt l-awspiċi tal-proġett u l-attività tiegħu għall-iżvilupp tal-kapaċitajiet, l-attivitajiet laħqu aktar minn 100 parteċipant matul l-2015 u pprovdew għarfien espert immirat lis-sħab tal-proġett fil-qasam tal-ġestjoni tal-ħażniet u fl-allinjament tal-prattiki tagħhom mal-Linji gwida Tekniċi Internazzjonali dwar il-Munizzjon. Fil-komponent ta’ aġġornamenti tal-infrastruttura, ġew implimentati l-interventi ta’ sikurezza f’68 faċilità. Il-faċilitajiet ġew aġġornati u allinjati mal-istandards internazzjonali tas-sikurezza. Barra minn hekk, il-faċilità ta’ rimi tal-munizzjon militari TROM, Doboj ittejbet f’termini ta’ sikurezza okkupazzjonali, riskji ta’ splużjonijiet mhux ippjanati u mill-perspettiva tas-sikurezza ġenerali. EXPLODE ġie implimentat f’koordinazzjoni mill-qrib mal-attivitajiet tas-SEESAC.

(b) Reġjun tal-OSKE

Azzjoni 9: Attivitajiet biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu fi, u l-akkumulazzjoni eċċessiva ta’ SALW fir-reġjun kopert mill-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE) (Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/662/PESK (12))

Komplew ukoll l-attivitajiet biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu fi, u l-akkumulazzjoni eċċessiva ta’ SALW fir-reġjun kopert mill-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE) matul il-perijodu ta’ rappurtar.

Ġestjoni tal-Ħażniet

Rigward l-aġġornamenti ta’ sigurtà ppjanati tad-depożiti tal-ħażniet ta’ armi konvenzjonali u munizzjon fil-Kirgiżistan, wara li l-istituzzjonijiet nazzjonali rilevanti adottaw il-qafas regolatorju għall-implimentazzjoni tal-attivitajiet fil-pajjiż, l-OSKE kkonkludiet il-proċess tal-offerti biex jintgħażlu l-kumpanniji għall-bini u l-aġġornamenti tas-sigurtà ta’ sit wieħed ta’ ħżin f’Koi-Tash (mibdi f’Awwissu 2015), u għar-rikostruzzjoni ta’ tliet siti ta’ ħżin eżistenti (mibdija f’Settembru 2015).

Qerda ta’ SALW żejda

Fil-Kirgiżistan u l-Belarussja nbdew attivitajiet għall-qerda ta’ SALW żejda biex jiġi evitat li jiġu ddevjati lejn il-kummerċ illegali. Fil-Kirgiżistan, wara sena ta’ rieżami u konsultazzjoni, f’Awwissu 2015, il-Gvern approva d-digriet dwar ir-rimi ta’ armi żejda. Dan il-proċess kien appoġġat mill-OSKE permezz ta’ 5 diskussjonijiet madwar mejda mal-aġenziji kollha rilevanti li għandhom SALW fil-pajjiż u bl-għoti ta’ esperti għall-abbozzar tad-digriet. L-implimentazzjoni tad-digriet kienet soġġetta għall-iżvilupp u l-adozzjoni ta’ żewġ struzzjonijiet mill-Gvern (Settembru-Ottubru 2015), segwita mill-qerda attwali tal-armi żejda fil-Kirgiżistan (Novembru 2015).

Fil-Belarussja, fejn il-konsultazzjoni mal-Ministeru għad-Difiża rriżultat fl-identifikazzjoni ta’ madwar 12 000 SALW żejda, l-OSKE ser tipprovdi, permezz tal-UNDP tal-Belarussja, tagħmir għar-rimi tas-SALW żejda. Wara diversi laqgħat, l-OSKE u l-Ministeru għad-Difiża laħqu qbil dwar it-tagħmir meħtieġ u ġie deċiż li l-OSKE ser tipprovdi lill-Ministeru għad-Difiża tal-Belarussja 3 magni tal-qtugħ bil-plażma tal-arja, 3 imwejjed tal-iwweldjar, 6 forklifts, 3 pressi tal-art, 3 moli angolari, 6 segi ċirkolari, u tagħmir tas-sikurezza (nuċċalijiet tas-sikurezza, protezzjoni għas-smigħ/earmuffs li jnaqqsu l-istorbju, elmi għall-iwweldjar, eċċ.). L-akkwist tat-tagħmir ser isir mill-UNDP Belarus. L-attivitajiet tal-proġett iddedikati għat-titjib tas-sigurtà fiżika tal-ħżin ta’ SALW kienu għaddejjin f’żewġ ħażniet kbar li jinsabu f’Homiel u Kolasava. Ix-xogħlijiet fuq l-installazzjoni ta’ sistemi tal-allarm tan-nirien u ta’ sigurtà fuq is-sit Homiel kważi tlestew u wieħed mill-ħażniet ta’ SALW li jinsab f’Kolasava saritlu tiswija. Kien hemm sejħa internazzjonali għal xogħlijiet fuq tiswija importanti ta’ waħda mill-ħażniet ta’ SALW li tinsab f’Kolasava.

Immarkar, żamma ta’ rekords u traċċar

Fil-qasam tal-introduzzjoni tas-software għall-inventarju tas-SALW għat-titjib tal-ġestjoni tal-ħażna, iż-żamma ta’ rekords u t-traċċar tal-armi, abbażi tar-rieżami tal-applikazzjoni u l-kontribut mill-esperti fil-Bożnija-Ħerzegovina, il-Belarussja, ir-Repubblika tal-Moldova u t-Taġikistan, ġiet iffinalizzata verżjoni ġdida tas-software. L-applikazzjoni ġiet tradotta wkoll bir-Rumen u bit-Taġikistani. L-OSKE organizzat ukoll taħriġ għall-membri tal-forzi armati tal-Bożnija-Ħerzegovina dwar l-użu tal-applikazzjoni aġġornata għaż-żamma ta’ rekords. L-applikazzjoni ġiet ukoll ippreżentata lill-Ministeri għad-Difiża tal-Georgia u l-Ukrajna. Barra minn hekk, 30 kompjuter u 30 printer ġew ikkonsenjati lill-Ministeru għad-Difiża tar-Repubblika tal-Moldova, filwaqt li bejn it-13 u s-17 ta’ Lulju u bejn id-19 u t-23 ta’ Ottubru, il-membri tal-forzi armati Moldovani ġew imħarrġa dwar l-użu tal-applikazzjoni għaż-żamma ta’ rekords. Fil-25 ta’ Settembru 2015, id-Dipartiment tal-IT tal-Ministeru għad-Difiża tal-Georgia, wara ttestjar inizjali, ippreżenta lista ta’ mistoqsijiet dwar il-funzjonalitajiet tal-applikazzjoni tas-software u talab taħriġ dwar l-użu tiegħu, li ngħata f’Ottubru 2015. Ġie pprovdut aktar taħriġ lil uffiċjali mill-Ministeru għad-Difiża tat-Taġikistan f’Novembru 2015, u sar avveniment “ħarreġ lil min iħarreġ” fil-Kirgiżistan f’Novembru 2015.

(c) Afrika

Azzjoni 10: Attivitajiet relatati mas-Sigurtà Fiżika u l-Ġestjoni Tal-Ħażniet (PSSM) biex jitnaqqas ir-riskju tal-kummerċ illeċitu tas-SALW u l-munizzjon tagħhom fir-reġjun tas-Saħel (Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/912/PESK (13)).

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta d-deċiżjoni 2014/912/PESK, li tistabbilixxi proġett ta’ 36 xhar li għandu jiġi kofinanzjat mill-Uffiċċju tan-NU għall-Affarijiet ta’ Diżarm (UNODA) u implimentat miċ-Ċentru Reġjonali għall-Paċi u d-Diżarm fl-Afrika (UNREC). Il-proġett għandu l-għan li jikkontribwixxi għas-sigurtà u l-istabbiltà fir-reġjun tas-Saħel billi jipprovdi assistenza lill-Burkina Faso, iċ-Chad, il-Mali, il-Mauritania, in-Niġer u n-Niġerja biex permezz ta’ PSSM imtejjeb, jiġu evitati d-devjazzjoni u t-traffikar illeċitu ta’ SALW u munizzjon proprjetà tal-gvern. B’mod partikolari, huwa għandu l-għan li jappoġġa lill-pajjiżi fil-mira għall-iżvilupp ta’ leġislazzjoni, proċeduri amministrattivi u proċeduri operattivi standard prattiċi aġġornati, bħala l-bażi għat-tisħiħ tal-PSSM, f’konformità mal-istandards internazzjonali tal-aħjar prassi, u ser isostni wkoll b’mod dirett l-implimentazzjoni tal-attivitajiet għall-ġestjoni u s-sigurtà tal-ħażniet permezz tar-riabilitazzjoni ta’ faċilitajiet ta’ ħżin, il-qerda ta’ SALW żejda, li ma għadhomx jintużaw jew li huma illeċiti u l-pilotaġġ ta’ teknoloġiji ġodda. L-implimentazzjoni ta’ dawn l-attivitajiet inbdiet fl-2016.

Azzjoni 11: Attivitajiet tar-RECSA b’appoġġ għall-ġlieda kontra l-akkumulazzjoni u l-kummerċ illeċiti ta’ armi tan-nar u munizzjon fl-Afrika.

Bil-finanzjament mill-komponent fuq perijodu ta’ żmien twil tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP), l-UE kompliet bl-implimentazzjoni ta’ proġett biex tappoġġa l-ġlieda kontra l-akkumulazzjoni illeċita tal-armi u l-munizzjon fl-Afrika u l-kummerċ illeċitu tagħhom, permezz taċ-Ċentru Reġjonali dwar il-Proliferazzjoni ta’ Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir fir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar u l-Qarn tal-Afrika (RECSA), li jinsab f’Nairobi. Dan il-proġett ikkontribwixxa għall-implimentazzjoni tal-komponent tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Istrateġija Konġunta UE-Afrika. Wara l-ewwel fażi tal-proġett li spiċċat f’Ġunju 2013, u li appoġġat fost l-oħrajn l-istrutturi istituzzjonali u l-kapaċitajiet leġislattivi f’diversi pajjiżi fl-Afrika tal-Lvant, il-proġett daħal fit-tieni fażi tiegħu f’Lulju 2013 bl-objettiv li jtejjeb il-kapaċitajiet tal-pajjiżi Afrikani biex jimplimentaw u jikkoordinaw b’mod effiċjenti l-isforzi tagħhom kontra l-proliferazzjoni u t-traffikar ta’ SALW illeċiti. Il-proġett kompla b’taħlita ta’ attivitajiet li jibnu l-kapaċità istituzzjonali flimkien ma’ sensiela ta’ attivitajiet għall-ġestjoni effettiva tas-SALW (l-immarkar ta’ armi, iż-żamma ta’ rekords, il-ġestjoni u l-qerda ta’ ħażniet) u l-ġenerazzjoni ta’ informazzjoni. Il-proġett kien jipprevedi wkoll sensiela wiesgħa ta’ attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni bħal seminars u sessjonijiet ta’ ħidma li jipprovdu informazzjoni dwar l-aspetti kollha tal-Protokoll ta’ Nairobi u standards internazzjonali oħra rilevanti kif ukoll strumenti reġjonali u subreġjonali. Ir-RECSA pprovda wkoll parir, bħala parti minn żjarat ta’ sensibilizzazzjoni, lil pajjiżi fil-mira, dwar il-qafas politiku u legali tal-ġlieda kontra l-proliferazzjoni tas-SALW, u dwar l-istabbiliment u l-modus operandi ta’ istituzzjonijiet nazzjonali tas-SALW bħall-Kummissjonijiet Nazzjonali dwar is-SALW u l-punti Fokali Nazzjonali. Ir-RECSA appoġġa wkoll lir-Repubblika tal-Kongo u l-Malawi fl-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali dwar is-SALW. Barra minn hekk, ir-RECSA pprovda wkoll lill-Ghana, il-Mali, is-Somalja u s-Sudan b’magni għall-immarkar, kif ukoll taħriġ dwar tekniki tal-immarkar tal-armi u software rilevanti lill-Kosta tal-Avorju, il-Ghana, ir-Rwanda, is-Seychelles u t-Togo.

Azzjoni 12: appoġġ lill-awtoritajiet Libjani għas-sigurtà tal-ħażniet ta’ armi konvenzjonali u l-munizzjon tagħhom (Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/320/PESK (14))

Fl-24 ta’ Ġunju 2013 il-Kunsill iddeċieda li jipprovdi sa EUR 5 miljun bħala appoġġ tal-UE biex tingħata assistenza lill-awtoritajiet Libjani fil-kompitu tagħhom għas-sikurezza tal-volum enormi tagħhom ta’ ħażniet ta’ armi konvenzjonali u munizzjon. L-UE kellha l-intenzjoni li toffri dan l-appoġġ biex tgħin lill-awtoritajiet responsabbli fil-Libja biex iwaqqfu t-tixrid ulterjuri mhux ikkontrollat ta’ armi konvenzjonali u munizzjon, li jkompli jżid l-insigurtà fil-Libja, il-pajjiżi ġirien tagħha u r-reġjun usa’. Id-disinn tal-proġett irrikonoxxa s-sitwazzjoni politika kumplessa u l-isfidi li jirriżultaw fil-Libja kif ukoll il-ħtieġa li tkun żgurata s-sjieda nazzjonali u l-għoti tas-setgħa lis-sħab lokali. It-tul ta’ żmien previst tal-proġett kien ta’ ħames snin. Sfortunatament, fid-dawl tas-sitwazzjoni tas-sigurtà li ddeterjorat b’mod sinifikanti fil-Libja minn Lulju 2014 ‘l hawn, id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/320/PESK ġiet irrevokata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2015/1521 (15) f’Settembru 2015.

Azzjoni 13: Appoġġ tal-UE għall-Mandat tal-ECOWAS għall-Paċi, is-Sigurtà u l-Istabbiltà Reġjonali – Programmi Pilota ta’ Ġbir ta’ Armi

B’kont meħud tal-fatt li l-Afrika tal-Punent hija reġjun ta’ prijorità minħabba s-sitwazzjoni fir-rigward tal-firxa ta’ SALW mill-konflitt fil-Libja, u s-sitwazzjoni ta’ sigurtà fin-Niġerja, kif ukoll filwaqt li tiġi rikonoxxuta l-ħtieġa urġenti għal Demobilizzazzjoni, Diżarm u Riintegrazzjoni komprensivi madwar ix-Xmara Mano u r-reġjuni tas-Saħel tas-Saħara sabiex tiġi appoġġata l-Komunità Ekonomika tal-Istati tal-Afrika tal-Punent (ECOWAS), tiġi implimentata l-Konvenzjoni tal-ECOWAS dwar l-Armi Żgħar, il-Munizzjon tagħhom u Materjali Oħrajn Relatati, fit-tielet trimestru tal-2014 inbeda proġett ġdid iffinanzjat mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ). Il-proġett għandu l-għan li jneħħi s-SALW u jippromwovi l-proġetti ta’ żvilupp permezz tal-għoti tas-setgħa lin-nies f’komunitajiet pilota li jinsabu f’reġjuni magħżula ta’ sitt Stati Membri tal-ECOWAS. Din l-azzjoni fuq tliet snin, li ser tibqa’ għaddejja sal-2017 bil-finanzjament ta’ EUR 5,56 miljun mill-UE, taqa’ taħt il-kappa tal-Programm “Appoġġ tal-UE għall-Mandat tal-ECOWAS għall-Paċi, is-Sigurtà u l-Istabbiltà Reġjonali” u hija implimentata mill-Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti (UNDP). Il-proġett ser jimplimenta l-“Programmi Pilota ta’ Ġbir ta’ Armi” (“Diżarm u Żvilupp tal-Komunità” jew “Armi għall-Iżvilupp”) f’żewġ gruppi li jkopru 6 pajjiżi, b’mod partikolari t-Tramuntana tan-Niġer, il-Mali; l-Unjoni tax-Xmara Mano (il-Punent tal-Kosta tal-Avorju; Guinée Forestière; il-Lvant tal-Liberja; il-Grigal ta’ Sierra Leone) li ser jikkomplementaw inizjattivi oħra li diġà qed jiġu implimentati fl-Istrateġija Ewropea għas-Sigurtà u l-Iżvilupp fis-Saħel. L-attivitajiet tal-proġett jinkludu ż-żieda tas-sensibilizzazzjoni tal-komunità dwar il-perikli assoċjati mal-firxa illeċita ta’ armi żgħar u l-vjolenza bl-armi; it-tisħiħ tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet tas-sigurtà u l-komunitajiet biex tissaħħaħ is-sikurezza u fuq kollox jiġu inkoraġġuti l-konsenja/il-ġbir tal-armi b’mod volontarju għal proġetti ta’ żvilupp ibbażati fil-komunità.

(d) Amerka Ċentrali

Azzjoni 14: Appoġġ tal-UE għall-Programm tal-Amerka Ċentrali għall-Kontroll tal-Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir (CASAC)

L-UE kompliet bl-implimentazzjoni ta’ proġett li jappoġġa l-Programm tal-Amerka Ċentrali għall-Kontroll tal-Armi Ħfief u ta’ Kalibru Żgħir (CASAC). Fil-qafas tal-komponent fit-tul tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi, il-proġett, li preċedentement kien implimentat mill-UNDP, daħal fit-tieni fażi tiegħu ta’ appoġġ f’Settembru 2012 bil-Kummissjoni ta’ Sigurtà tas-Sistema ta’ Integrazzjoni tal-Amerka Ċentrali (SICA) bħala s-sieħeb inkarigat mill-implimentazzjoni tiegħu l-Instituto de Enseñanza para el Desarrollo Sostenibile. Id-disinn tal-proġett huwa bbażat fuq konklużjonijiet aċċettati b’mod ġenerali dwar il-kawżi ewlenin tal-vjolenza fl-Amerka Ċentrali, jiġifieri t-traffikar tad-drogi, il-vjolenza fost iż-żgħażagħ u gruppi kriminali, u d-disponibbiltà mifruxa ta’ armi tan-nar illeċiti. Għalkemm l-indirizzar tat-traffikar illeċitu ta’ SALW huwa l-għan speċifiku taż-żewġ programmi tal-CASAC, il-proġett iqis ukoll l-attivitajiet tal-kriminalità organizzata assoċjati, bħan-narkotiċi, it-traffikar tal-bnedmin u l-kuntrabandu ta’ vetturi, bħala suġġetti li għandhom jiġu inklużi fil-parti l-kbira tat-taħriġ u r-riċerka tiegħu. F’termini ġenerali l-inċidenza tal-CASAC II hija l-aktar notevoli f’ċerti aspetti tal-infurzar tal-liġi tal-kontroll tas-SALW, fuq is-suppożizzjoni li l-qbid ta’ armi li jiċċirkolaw fir-reġjun iwassal mhux biss għan-nuqqas tat-tbatija, l-uġigħ u t-trawma kkawżati fuq il-vittmi, iżda wkoll għal spinta possibbli lit-tkabbir ekonomiku. Il-kontribut tal-proġett tal-UE għall-inizjattiva tal-CASAC għandu l-għan li tiġi stabbilita l-fondazzjoni għal struttura reġjonali u strateġija fit-tul għall-ġlieda kontra t-traffikar illeċitu ta’ armi fl-Amerka Ċentrali, fuq livell kemm nazzjonali kif ukoll reġjonali. Il-proġett huwa implimentat fl-Amerka Ċentrali u l-pajjiżi ġirien, b’enfasi partikolari fuq it-8 Stati Membri ta’ SICA (Sistema tal-Integrazzjoni tal-Amerka Ċentrali) (il-Belize, il-Costa Rica, El Salvador, il-Gwatemala, il-Honduras, in-Nikaragwa, il-Panama, u r-Repubblika Dominikana).

Sena qabel l-ikkompletar tal-proġett, il-CASAC II kiseb aktar mir-riżultati mistennija tiegħu f’termini ta’: i) kooperazzjoni reġjonali operazzjonali mtejba kontra l-akkumulazzjoni, il-pussess u l-kuntrabandu ta’ SALW; ii) l-Unitajiet Nazzjonali għall-kontroll tal-armi u l-investigazzjoni kriminali msaħħa f’termini tas-sistemi tar-reġistrazzjoni u l-kontroll tagħhom tas-SALW, biex isaħħu l-iskambju ta’ informazzjoni fil-livell tar-reġjun u l-monitoraġġ tat-traffiku tas-SALW permezz ta’ taħriġ, teknoloġija u l-provvisti ta’ tagħmir; iii) koordinazzjoni, standardizzazzjoni u implimentazzjoni mtejba ta’ strumenti internazzjonali, reġjonali u nazzjonali relatati mas-SALW. Dawn l-objettivi twettqu permezz tal-arranġament ta’ diversi attivitajiet li kellhom fil-mira l-pajjiżi kollha tas-SICA:

— Korsijiet nazzjonali dwar l-iżmantellar ta’ strutturi, organizzazzjonijiet u netwerks tat-traffikar illeċitu ta’ SALW fil-qafas tal-Istrateġija tas-Sigurtà tal-Amerka Ċentrali (ESCA); dwar l-identifikazzjoni tal-armi tan-nar u l-partijiet tagħhom fil-bagalji u l-kontejners marittimi; dwar it-traċċar ta’ iARMS, id-DNA u t-teħid tal-marki tas-swaba’.

— Stħarriġ nazzjonali dwar it-traffikar tal-armi u Operazzjonijiet reġjonali dwar it-traffikar tas-SALW (ORCA – Operativos Regionales para Control de Armas). It-tielet operazzjoni tal-ORCA wasslet għall-arrest ta’ 6 014-il persuna u l-konfiska ta’ 13 003 armi, 101 383 munizzjon u 155 splussiv.

— Abbozz ta’ Liġijiet mudell dwar l-Armi tan-nar u appoġġ għall-operazzjonijiet ta’ 8 CNMs (Uffiċċji nazzjonali) tal-Interpol.

Azzjoni 15: Appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ sigurtà fl-Amerka Ċentrali fil-ġlieda u l-prevenzjoni ta’ delitti marbuta mal-armi ħfief u ta’ kalibru żgħir u l-vjolenza armata

Proġett reġjonali “Appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ sigurtà fl-Amerka Ċentrali fil-ġlieda u l-prevenzjoni tad-delitti marbuta mal-armi ħfief u ta’ kalibru żgħir u l-vjolenza armata” kienet ukoll appoġġata finanzjarjament mill-Unjoni Ewropea minn Jannar 2012 sa Ġunju 2015. Il-proġett kellu fil-mira 6 pajjiżi tal-Amerka Ċentrali (il-Costa Rica, El Salvador, il-Gwatemala, il-Honduras, in-Nikaragwa jew il-Panama) bl-għan li jikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija ta’ Sigurtà tal-Amerka Ċentrali (ESCA) fil-komponent tagħha tal-ġlieda kontra l-kriminalità u l-prevenzjoni ta’ vjolenza bl-armi relatati mal-użu ta’ SALW. B’mod aktar speċifiku, il-proġett kellu l-għan li: (i) jappoġġa d-definizzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni għall-implimentazzjoni tal-ESCA fil-livell nazzjonali; (ii) isaħħaħ il-kummissjonijiet nazzjonali għall-kontroll tas-SALW u l-prevenzjoni ta’ vjolenza bl-armi (is-CNM – Comisión Nacional Multidisciplinar); (iii) jippromwovi d-dibattitu u l-iskambju ta’ esperjenzi dwar kwistjonijiet ta’ fruntieri rigward il-ġlieda kontra t-traffikar illeċitu ta’ armi; (iv) jistabbilixxi mekkaniżmu ta’ monitoraġġ għas-soċjetà ċivili biex jissorvelja l-impenji li kisbu l-Istati. L-Instituto de Enseñanza para el Desarollo Sostenible (IEPADES) inħatar bħala s-sieħeb li ser jimplimenta l-proġett li l-benefiċjarji ewlenin tiegħu huma: il-gvernijiet tal-pajjiżi tal-Amerka Ċentrali, is-SICA, is-soċjetà ċivili tal-Istati tal-Amerka Ċentrali organizzata fin-Netwerk tal-Amerka Ċentrali għall-Bini tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Bniedem (REDCEPAZ). Il-proġett kien appoġġat mill-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi.

Pjan ta’ Azzjoni:

1) Multilateraliżmu effettiv għall-iżvilupp ta’ mekkaniżmi universali, reġjonali u nazzjonali kontra l-provvista u l-firxa destabbilizzanti tas-SALW u l-munizzjon tagħhom Fil-qafas ta’ ftehimiet/djalogi strutturati

Azzjoni 16: Is-SALW fil-qafas ta’ djalogi politiċi ma’ pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet reġjonali u klawsoli dwar is-SALW

Kwistjonijiet marbutin mas-SALW ġew inklużi fl-aġenda ta’ għadd ta’ djalogi politiċi regolari tal-UE ma’ pajjiżi terzi u fil-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet reġjonali. Matul il-perijodu ta’ rappurtar, il-Mibgħut Speċjali tas-SEAE għan-Nonproliferazzjoni u d-Diżarm, is-Sur Jacek Bylica, kellu laqgħat ta’ djalogu politiku dwar in-nonproliferazzjoni u d-diżarm mal-Brażil, l-Eġittu u l-Lega tal-Istati Għarab, il-Ġappun, l-Istati Uniti, Iżrael u r-Repubblika tal-Korea. Huwa kellu wkoll għadd ta’ konsultazzjonijiet bilaterali oħra ma’ diversi atturi, inkluż fil-marġini ta’ avvenimenti bħall-Konferenza tal-2015 għar Reviżjoni tat-TNP fi New York.

F’konformità mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar l-inklużjoni ta’ element ta’ SALW fi ftehimiet bejn l-UE u pajjiżi terzi adottati f’Diċembru 2008, saru aktar negozjati dwar l-inklużjoni ta’ elementi ta’ SALW fi ftehimiet rilevanti ma’ Kuba, il-Ġappun u l-Malasja u beda n-negozjar mal-Armenja f’Diċembru. Fost l-oħrajn, in-negozjati jikkontribwixxu b’mod effettiv biex issir sensibilizzazzjoni dwar il-politika tal-UE dwar is-SALW, jipprovdu forum biex jiżdied il-fehim reċiproku ta’ pożizzjonijiet rilevanti, u jgħin sabiex jiġu stabbiliti djalogi futuri fuq livell politiku u tal-esperti. Dawn it-taħditiet jidentifikaw ukoll oqsma possibbli għal kooperazzjoni futura u jinkoraġġixxu lill-pajjiżi sħab biex jagħmlu progress konkret fir-rigward tal-implimentazzjoni effettiva tal-istrumenti internazzjonali rilevanti dwar il-kontroll tas-SALW.

Pjan ta’ Azzjoni:

1) Multilateraliżmu effettiv għall-iżvilupp ta’ mekkaniżmi universali, reġjonali u nazzjonali kontra l-provvista u l-firxa destabbilizzanti tas-SALW u l-munizzjon tagħhom

Fi ħdan l-Unjoni

Azzjoni 17: Inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea kontra t-traffikar tal-armi tan-nar illegali

Fl-2015 il-Kummissjoni kompliet timplimenta l-azzjonijiet li jinsabu fil-Komunikazzjoni “L-Armi tan-Nar u s-Sigurtà Interna tal-UE: Il-Ħarsien taċ-Ċittadini u t-Tfixkil tat-Traffikar Illegali” (16),li ġiet adottata fil-21 ta’ Ottubru 2013.

L-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE dwar l-armi tan-nar għall-perijodu 2014-2017, li ġie adottat f’Diċembru 2013 mill-Kunsill, għaddejja bħalissa wkoll. Il-Europol stabbilixxa punt fokali dwar it-traffikar ta’ armi tan-nar u l-iżvilupp ta’ analiżi fil-fond tal-kwistjoni u l-Kulleġġ Ewropew tal-Pulizija implimenta korsijiet speċifiċi ta’ taħriġ dwar l-armi tan-nar.

F’Novembru 2015, l-attakki terroristiċi ta’ Pariġi żiedu sens kbir ta’ urġenza biex issir ħidma għall-implimentazzjoni tal-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà li ġiet adottata fit-28 ta’ April 2015 (17). Il-Kummissjoni aċċellerat it-twettiq minnha ta’ azzjonijiet relatati mal-ġlieda kontra t-terroriżmu u r-radikalizzazzjoni, u b’mod partikolari l-indirizzar tal-problema tat-traffikar u l-użu ta’ armi tan-nar u splussivi. Fil-ġimgħa ta’ wara l-attakki ta’ Pariġi l-Kummissjoni adottat żewġ proposti kruċjali għal leġislazzjonijiet importanti: ir-reviżjoni tad-Direttiva tal-Armi tan-Nar 91/477/KEE (COM(2015) 750 Final) (18) u Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni dwar id-diżattivazzjoni tal-armi tan-nar (UE) 2015/2403 (19) tal-15 ta’ Diċembru 2015.

Fit-2 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni adottat Pjan ta’ Azzjoni biex tissaħħaħ il-ġlieda kontra t-traffikar u l-użu illeċitu tal-armi tan-nar u l-isplussivi (COM(2015) 624 final) (20). Din is-sensiela ta’ miżuri hija mibnija fuq erba’ prijoritajiet u tistabbilixxi l-azzjonijiet meħtieġa li għandhom jiġu inkorporati fl-attivitajiet żviluppati s’issa biex jimlew il-lakuni fil-fażijiet kollha tal-azzjoni tal-infurzar tal-liġi: il-valutazzjoni ta’ theddid ġdid, azzjonijiet ta’ operazzjoni imfassla bl-aħjar mod, l-użu sħiħ tal-għodod tal-iskambju ta’ informazzjoni u l-kooperazzjoni internazzjonali.

Biex tissaħħaħ is-sigurtà tal-isplussivi, hija prijorità urġenti li tiġi żgurata l-implimentazzjoni sħiħa tar-Regolament (UE) Nru 98/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (21) tal-15 ta’ Jannar 2013 dwar il-prekursuri tal-isplussivi, li jnaqqas l-aċċess għal sustanzi kimiċi perikolużi u jippermetti investigazzjonijiet bikrija tal-pulizija dwar tranżazzjonijiet suspettużi u inċidenti oħra. Biex dan isir, huwa importanti li titrawwem kooperazzjoni b’saħħitha bejn l-Istati Membri u l-impenn mal-katina tal-provvista ta’ prekursuri. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qed tippjana li tavvanza r-rieżami tar-Regolament, li oriġinarjament kien maħsub għall-2017, u tikkunsidra aktar miżuri, biex jiġu ssikkati r-restrizzjonijiet u l-kontrolli tal-prekursuri tal-isplussivi.

L-impatt ta’ teknoloġiji ġodda fuq id-disponibbiltà potenzjali ta’ armi tan-nar u splussivi huwa kkunsidrat ukoll. Il-Kummissjoni ser tippromwovi evalwazzjoni komprensiva tal-impatt ta’ innovazzjonijiet teknoloġiċi ġodda f’kooperazzjoni mal-industrija tal-armi tan-nar u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi nazzjonali rilevanti. Dan huwa l-każ ta’ 3D printers, bejgħ online jew ir-riskju ta’ devjazzjoni tal-kummerċ legali.

Inkluż ukoll fil-Pjan ta’ Azzjoni hemm kapitolu speċifiku dwar l-azzjoni esterna u l-proċess ta’ tkabbir biex tiġi indirizzata l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi u t-theddid ta’ devjazzjoni minn pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni qed tikkunsidra t-tisħiħ ta’ attivitajiet operazzjonali ma’ sħab tal-Balkani tal-Punent fuq il-linji tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-armi tan-nar li ġie adottat fl-2014. L-instabbiltà attwali fir-reġjun MENA, b’mod speċjali l-konflitti fit-tul fil-Libja u s-Sirja, tfisser li t-traffikar illeċitu ta’ armi tan-nar lejn dan ir-reġjun żdied drastikament fi snin reċenti. Il-Kummissjoni diġà bdiet djalogu biex tesplora l-kooperazzjoni futura possibbli ma’ dawn il-pajjiżi minħabba li domanda enormi f’daqqa għal armi tan-nar fil-viċinat immedjat tal-UE tippreżenta theddida sinifikanti għas-sigurtà fit-tul għall-UE li teħtieġ li tiġi indirizzata b’mod urġenti. Għandha tingħata konsiderazzjoni speċjali wkoll lil djalogi futuri ma’ organizzazzjonijiet tar-reġjun tas-Saħel u l-Lega Għarbija u organizzazzjonijiet internazzjonali.

(1) ĠU L 320, 30.11.2013, p. 34.

(2) ĠU L 278, 23.10.2015, p. 15.

(3) ĠU L 335, 13.12.2008, p. 99.

(4) ĠU L 341, 18.12.2013, p. 56.

(5) ĠU L 321, 20.11.2012, p. 62.

(6) ĠU L 326, 11.12.2015, p. 56.

(7) UNODC Study in Firearms 2015 [Studju tal-UNODC dwar l-armi tan-Nar 2015]

(8) ĠU L 332, 11.12.2013, p. 19.

(9) ĠU L 289, 26.10.2002, p. 1.

(10) ĠU L 80, 26.3.2010, p. 48.

(11) Ir-riferimenti għall-Kosovo għandhom jinftehmu fil-kuntest tar-riżoluzzjoni 1244 (1999) tal-Kunsill tas-Sigurtà.

(12) ĠU L 297, 26.10.2012, p. 29.

(13) ĠU L 360, 17.12.2014, p. 30.

(14) ĠU L 173, 26.6.2013, p. 54.

(15) ĠU L 239, 15.9.2015, p. 142.

(16) COM(2013) 0716 final.

(17) COM(2015) 185 final.

(18) COM(2015) 0750 final.

(19) ĠU L 333, 19.12.2015, p. 62.

(20) COM(2015) 624 final.

(21) ĠU L 39, 9.2.2013, p. 1.