Proposta għal DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL fuq l-approvazzjoni ta’ programm ta’ aġġustament makroekonomiku għal Ċipru u li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE /* COM/2013/0602 final - 2013/0290 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI Fil-25 ta’ Ġunju 2012, Ċipru ressaq talba għal għajnuna finanzjarja mill-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES). Fil-25 ta’ April 2013, il-Kunsill ħa d-deċiżjoni (id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE) li Ċipru għandu jimplimenta b’mod rigoruż programm ta’ aġġustament makroekonomiku, li jindirizza riskji speċifiċi li joriġinaw minn Ċipru għall-istabbiltà finanzjarja taż-żona tal-euro u jimmira biex malajr jistabbilixxi mill-ġdid ambjent ekonomiku sod u sostenibbli u s-sitwazzjoni finanzjarja f’Ċipru. Fl-24 ta’ April 2013 il-Bord tal-Gvernaturi tal-MES iddeċieda li jagħti, fil-prinċipju, sostenn ta’ stabbiltà lil Ċipru u approva l-Memorandum ta’ Qbil dwar il-Kundizzjonalità Speċifika tal-Politika Ekonomika (minn hawn’ il quddiem “MtQ") u l-iffirmar tiegħu mill-Kummissjoni f’isem il-MES. Fit-8 ta’ Mejju 2013 il-Bord tad-Diretturi tal-MES approva ftehim dwar faċilità ta’ assistenza finanzjarja. Il-programm ta’ aġġustament makroekonomiku għandu l-għan li terġa' tinkiseb il-fiduċja fis-suq finanzjarju, jiġu stabbiliti mill-ġdid bilanċi makroekonomiċi sodi u li l-ekonomija tkun tista' terġa’ lura għal tkabbir sostenibbli. Biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, il-programm huwa msejjes fuq tliet pilastri. L-ewwel pilastru huwa strateġija għas-settur finanzjarju bbażata fuq ir-ristrutturar u t-tiċkin tal-istituzzjonijiet finanzjarji tiegħu u t-tisħiħ tas-sorveljanza tiegħu, bi sforzi biex jiġu indirizzati nuqqasijiet fil-kapital u l-likwidità. It-tieni pilastru huwa strateġija ambizzjuża ta’ konsolidazzjoni fiskali, imsejsa fuq l-isforzi ta’ konsolidazzjoni mibdija fl-2012, b’mod partikolari permezz ta’ miżuri mmirati biex jitnaqqas l-infiq primarju attwali, jsaħħaħ id-dħul tal-gvern, jitjieb il-funzjonament tas-settur pubbliku u tinżamm konsolidazzjoni fiskali fuq medda medja ta’ żmien. L-għan huwa li jiġi kkoreġut id-defiċit eċċessiv tal-gvern ġenerali u li l-proporzjon ta’ dejn pubbliku gross mal-PDG jaqbad xejra 'l isfel fuq perjodu ta’ żmien medju. L-awtoritajiet jimpenjaw ruħhom li sal-2016 inaqqsu d-defiċit għal inqas minn 3% tal-PDG. L-implimentazzjoni tajba ta’ Fondi Strutturali u Fondi oħra tal-UE, kif ukoll tal-inizjattivi ta' politika tal-UE mmirati lejn żieda fl-impjiegi u t-tkabbir ekonomiku għandha tinżamm. Dan ikun ta' kontribut biex Ċipru jitqiegħed fuq it-triq ta' tkabbir għat-tul. It-tielet pilastru jikkonsisti minn aġenda ambizzjuża ta’ riformi strutturali, bil-għan li jingħata sostenn lill-kompetittività u t-tkabbir sostenibbli u bbilanċjat, b’konformità mar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi indirizzati lejn Ċipru fl-2012, u li tippermetti li jinħallu l-iżbilanċi makroekonomiċi. Filwaqt li titfakkar ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta' April 2013 dwar l-istabbiliment ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ[1], l-opportunitajiet għaż-żgħażagħ u l-prospetti tagħhom li jsibu impjieg għandhom jissaħħu. Il-programm ta’ tliet snin ikopri l-perjodu min-nofs l-2013 sa nofs l-2016. F'konformità mal-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2013/236/UE, il-Kummissjoni, flimkien mal-BĊE u f'kooperazzjoni mal-FMI, mexxiet l-ewwel analiżi biex tevalwa l-progress fl-implimentazzjoni tal-miżuri miftiehma kif ukoll l-effikaċja u l-impatt ekonomiku u soċjali tagħhom. B'riżultat ta' dan il-FtQ ġie aġġornat fl-oqsma tar-riforma tas-settur finanzjarju, b’politika fiskali u riformi strutturali. Għas-settur finanzjarju, il-FtQ rivedut jinkludi ftehim dwar il-pubblikazzjoni ta' pjan direzzjonali biex gradwalment jillaxkaw il-kontrolli tal-kapital, abbażi ta' miri u b’konsistenza mas-sitwazzjoni tal-likwidità tal-banek. Barra minn hekk, il-FtQ rivedut jeħtieġ li jistabbilixxi l-qafas legali għal struttura ġdida ta’ governanza biex jimmaniġġja s-sehem tal-Istat fis-settur ta' kreditu għall-koperattivi. Fl-aħħar nett, pjan ta’ azzjoni dwar diliġenza dovuta tal-klijenti u trasparenza tal-entitajiet ġie miftiehem bħala parti mill-isforzi ta' Ċipru kontra l-ħasil tal-flus. Fir-rigward tal-politika fiskali, il-FtQ rivedut jinkludi impenn li jadotta skema ta’ kumpens għal fond ta' providenza u fondi għall-irtirar fis-Cyprus Popolar Bank, li għandha tiżgura trattament komparabbli ma’ tali il-fondi fil-Bank ta’ Ċipru. Barra minn hekk, huwa stabbilit li sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-fondi tal-UE, l-awtoritajiet Ċiprijotti għandhom jiżguraw li l-fondi nazzjonali meħtieġa jibqgħu disponibbli biex ikopru l-kontribuzzjonijiet nazzjonali. Fl-aħħar nett, f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 472/2013, l-FtQ rivedut jeħtieġ li Ċipru jippreżenta talba għall-assistenza teknika għall-perjodu tal-programm u jagħmel awditu komprensiv tal-finanzi pubbliċi tiegħu. Fil-qasam tar-riformi strutturali, il-FtQ rivedut jispjega r-riforma ppjanata fl-assistenza pubblika, li għandha tiżgura li l-assistenza soċjali sservi bħala xibka ta’ sikurezza biex jiġi żgurat dħul minimu għal dawk li mhumiex kapaċi jżommu livell bażiku ta’ għajxien, filwaqt li jiġu salvagwardjati l-inċentivi biex wieħed jibda jaħdem. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li Ċipru jħejji proposti politiċi dettaljati biex jindirizzaw nuqqasijiet fil-politiki ta’ attivazzjoni tiegħu u li Ċipru jieħu azzjoni rapida biex joħloq opportunitajiet għaż-żgħażagħ u jtejjeb il-prospetti tagħhom li jsibu impjieg, skont l-objettivi tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ. Wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 472/2013 programm ta’ aġġustament makroekonomiku issa għandu jiġi adottat fil-forma ta’ deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill. Għal raġunijiet ta’ ċarezza u ċertezza legali, il-Kummissjoni għalhekk tipproponi li tadotta l-programm mill-ġdid fuq il-bażi tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) Nru 472/2013. Is-sustanza tal-programm hija essenzjalment identika għal dik approvata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE, iżda tinkorpora wkoll ir-riżultati tar-reviżjoni mwettqa skont l-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2013/236/UE. Fl-istess ħin, huwa propost li d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE titħassar. Id-Deċiżjoni proposta se tiżgura konsistenza sħiħa bejn il-qafas ta’ sorveljanza multilaterali tal-Unjoni stabbilit mit-TFUE u l-kundizzjonalità ta’ politika li tirfed il-programm ta’ aġġustament ekonomiku. B'mod partikolari, l-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) Nru 472/2013 jipprovdi għal konsistenza fir-rapportar u l-obbligi ta' monitoraġġ. 2013/0290 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL fuq l-approvazzjoni ta’ programm ta’ aġġustament makroekonomiku għal Ċipru u li tħassar id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Mejju 2013 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ekonomika u baġitarja tal-Istati Membri fiż-żona tal-euro li jesperjenzaw jew ikunu mhedda b’diffikultajiet gravi fir-rigward tal-istabbiltà finanzjarja tagħhom, u b’mod partikolari l-Artikolu 7(2) u (5) tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, Billi: (1) Ir-Regolament (UE) Nru 472/2013 japplika għal Stati Membri li diġà qed jirċievu assistenza finanzjarja, inklużi dawk mill-MES, fil-mument tad-dħul fis-seħħ tiegħu. (2) Ir-Regolament (UE) Nru 472/2013 jistabbilixxi r-regoli għall-approvazzjoni ta’ programm ta’ aġġustament makroekonomiku għall-Istati Membri li jirċievu għajnuna finanzjarja, li jeħtieġ li jkunu konsistenti mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jistabbilixxi l-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES). (3) Fuq talba tal-25 ta’ Ġunju 2012 minn Ċipru għal għajnuna finanzjarja mill-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES), fil-25 ta’ April 2013 il-Kunsill iddeċieda (id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE) li Ċipru għandu jimplimenta b’mod rigoruż programm ta’ aġġustament makroekonomiku. (4) Fl-24 ta’ April 2013 il-Bord tal-Gvernaturi tal-MES iddeċieda li jagħti, fil-prinċipju, sostenn ta’ stabbiltà lil Ċipru u approva l-Memorandum ta’ Qbil dwar il-Kundizzjonalità Speċifika tal-Politika Ekonomika (minn hawn’ il quddiem “MtQ") u l-iffirmar tiegħu mill-Kummissjoni f’isem il-MES. (5) F'konformità mal-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE, il-Kummissjoni, flimkien mal-BĊE u f'kooperazzjoni mal-FMI, għamlet l-ewwel analiżi biex tevalwa l-progress fl-implimentazzjoni tal-miżuri miftiehma kif ukoll l-effikaċja u l-impatt ekonomiku u soċjali tagħhom. Bħala konsegwenza ta’ din l-analiżi, sar aġġornament għall-programm ta’ aġġustament makroekonomiku attwali, li jirrifletti l-passi li ħadu l-awtoritajiet Ċiprijotti sat-tieni kwart tal-2013. (6) Wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 472/2013 programm ta’ aġġustament makroekonomiku issa għandu jiġi adottat fil-forma ta’ deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill. Għal raġunijiet ta’ ċarezza u ċertezza legali, il-programm għandu jkun adottat mill-ġdid abbażi tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) Nru 472/2013. Is-sustanza tal-programm għandha tibqa’ identika għal dik approvata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE, iżda l-programm għandu jinkorpora wkoll ir-riżultati tal-analiżi mwettqa skont l-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2013/236/UE. Fl-istess ħin, id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE għandha tiġi revokata. (7) Il-Kummissjoni, flimkien mal-BĊE u mal-FMI, għamlet l-ewwel analiżi biex tevalwa l-progress fl-implimentazzjoni tal-miżuri miftiehma kif ukoll l-effikaċja u l-impatt ekonomiku u soċjali tagħhom. Bħala riżultat, il-MtQ ġie aġġornat fl-oqsma tar-riforma tas-settur finanzjarju, il-politika fiskali u r-riformi strutturali, b’mod speċjali fir-rigward ta’ (i) pjan direzzjonali għal rilassament gradwali tal-kontrolli tal-kapital, (ii) li jiġi stabbilit il-qafas legali għal struttura ġdida ta’ governanza biex timmaniġġja s-sehem tal-Istat fis-settur tal-kreditu għall-koperattivi, (iii) pjan ta’ azzjoni kontra l-ħasil tal-flus, (iv) skema ta’ kumpens għal fond ta' providenza u fondi għall-irtirar fis-Cyprus Popular Bank, (v) li jkun żgurat li l-fondi nazzjonali meħtieġa jibqgħu disponibbli biex ikopru l-kontribuzzjonijiet nazzjonali għal proġetti ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u minn fondi oħra tal-UE, (vi) li jiġu pprovduti dettalji dwar ir-riforma ppjanata ta’ assistenza pubblika, u (vii) preparazzjonijiet ta' proposti politiċi dettaljati għal politiki ta’ attivazzjoni u t-teħid ta’ azzjoni rapida biex jinħolqu opportunitajiet għaż-żgħażagħ u jitjiebu l-prospetti tagħhom li jsibu impjieg. L-implimentazzjoni ta’ riformi komprensivi u ambizzjużi f’oqsma finanzjarji, fiskali u strutturali għandha tissalvagwradja s-sostenibbiltà, fuq perjodu ta' żmien medju, tad-dejn pubbliku Ċiprijott. (8) Matul l-implimentazzjoni tal-pakkett komprensiv ta’ politika ta’ Ċipru, il-Kummissjoni għandha tipprovdi konsulenza politika addizzjonali kif ukoll assistenza teknika f’oqsma speċifiċi. Stat Membru soġġett għal programm ta’ aġġustament makroekonomiku li jesperjenzja kapaċità amministrattiva insuffiċjenti jfittex assistenza teknika mill-Kummissjoni, li tista’ tikkostitwixxi, għal dan l-għan, gruppi ta’ esperti. (9) L-awtoritajiet Ċiprijotti jfittxu l-opinjonijiet, skont ir-regoli u l-prattika nazzjonali attwali, tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-preparazzjoni, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-programm ta’ aġġustament makroekonomiku. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 1. Sabiex ikun iffaċilitat ir-ritorn tal-ekonomija Ċiprijotta lejn perkors ta’ tkabbir sostenibbli u ta’ sostenibbilta fiskali u finanzjarja, Ċipru jimplimenta b’mod rigoruż programm ta’ aġġustament makroekonomiku (“il-programm”), li l-elementi prinċipali tiegħu huma stabbiliti fl-Artikolu 2 ta’ din id-Deċiżjoni. Il-programm jindirizza r-riskji speċifiċi li joriġinaw f’Ċipru għall-istabbiltà finanzjarja taż-żona tal-euro u jkollu l-għan li terġa’ tinkiseb malajr sitwazzjoni finanzjarja u ekonomika soda u sostenibbli u tiġi restawrata l-kapaċità tiegħu li jiffinanzja lilu nnifsu għal kollox fis-swieq finanzjarji internazzjonali. Il-programm iqis kif xieraq ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill indirizzati lil Ċipru skont l-Artikoli 121, 126, 136 u 148 tat-TFUE kif ukoll l-azzjonijiet ta’ Ċipru biex jikkonforma magħhom, filwaqt li jimmira lejn it-twessigħ, it-tisħiħ u l-approfondiment tal-miżuri ta’ politika meħtieġa. 2. Il-Kummissjoni, b’kollaborazzjoni mal-BĊE, u fejn xieraq, mal-FMI, tissorvelja l-progress ta’ Ċipru fl-implimentazzjoni tal-programm tiegħu. Ċipru jikkoopera bis-sħiħ mal-Kummissjoni u mal-BĊE. B’mod partikolari huwa jipprovdilhom l-informazzjoni kollha li jqis neċessarja għall-monitoraġġ tal-programm. L-awtoritajiet Ċiprijotti jikkonsultaw ex-ante mal-Kummissjoni, il-BĊE u l-FMI dwar l-adozzjoni ta’ politiki li mhumiex inklużi f’din id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni iżda li jista’ jkollhom impatt materjali fuq il-kisba tal-objettivi tal-programm. 3. Il-Kummissjoni, b'kollaborazzjoni mal-BĊE u, fejn xieraq, mal-FMI, teżamina mal-awtoritajiet Ċiprijotti kwalunkwe tibdiliet u aġġornamenti għall-programm li jistgħu jkunu meħtieġa sabiex tqis kif xieraq, inter alia, kwalunkwe diskrepanza sinifikanti bejn il-previżjonijiet makroekonomiċi u fiskali u ċ-ċifri reali (inkluż tal-qgħad), l-effetti negattivi mifruxa kif ukoll xokkijiet makroekonomiċi u finanzjarji. Sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni mingħajr xkiel tal-programm, u bħala għajnuna biex l-iżbilanċi jiġu kkoreġuti b’mod sostenibbli, il-Kummissjoni tipprovdi konsulenza u gwida kontinwa dwar ir-riformi fiskali, strutturali u tas-swieq finanzjarji. Il-Kummissjoni tivvaluta regolarment l-impatt ekonomiku tal-programm u tirrakkomanda l-korrezzjonijiet neċessarji bil-għan li jissaħħaħ it-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi, tinkiseb il-konsolidazzjoni fiskali meħtieġa, u jiġu minimizzati impatti soċjali li jagħmlu dannu. Il-programm ta' aġġustament makroekonomiku jsir pubbliku, inklużi l-objettivi tiegħu u d-distribuzzjoni mistennija tal-isforz ta' aġġustament. Artikolu 2 1. L-objettivi ġenerali tal-programm huma: li tiġi restawrata l-pożizzjoni soda tas-settur bankarju Ċiprijott; li jitkompla l-proċess kontinwu ta’ konsolidazzjoni fiskali; kif ukoll li jiġu implimentati riformi strutturali li jsostnu l-kompetittività u t-tkabbir sostenibbli u bbilanċjat. 2. Ċipru jissokta b'konsolidazzjoni fiskali konsistenti mal-obbligi tiegħu skont il-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv permezz ta’ miżuri permanenti ta’ kwalità għolja u bil-minimizzazzjoni tal-impatt fuq gruppi vulnerabbli. 3. Sabiex sal-2016 id-defiċit jitnaqqas għal inqas minn 3% tal-PDG, Ċipru jkun lest li jieħu miżuri addizzjonali ta’ konsolidazzjoni. B'mod speċifiku, f’każ ta’ prestazzjoni inadegwata minn intrjoti jew minħabba bżonnijiet ta’ nfiq soċjali ogħla minħabba effetti makroekonomiċi negattivi, il-Gvern Ċirpijott ikun lest li jieħu miżuri addizzjonali biex jippreserva l-objettivi tal-programm, inkluż permezz tat-tnaqqis fl-infiq diskrezzjonarju, filwaqt li jimminimizza l-impatt fuq gruppi vulnerabbli. Matul il-perjodu tal-programm, l-introjtu f’kontanti li jeċċedi l-previżjonijiet fil-programm, inkluż kwalunkwe qligħ mhux mistenni, irid jitfaddal jew jintuża biex jitnaqqas id-dejn. Jekk, minflok dan, ikun hemm prestazzjoni aħjar milli mistenni, sal-punt li din titqies permanenti, dan jista’ jnaqqas il-ħtieġa ta’ miżuri addizzjonali fis-snin ta’ wara. 4. Ċipru jżomm l-implimentazzjoni tajba ta’ fondi strutturali u fondi oħra tal-UE, b'kunsiderazzjoni għall-miri baġitarji tal-programm. Sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-fondi tal-UE, il-Gvern jiżgura li l-fondi nazzjonali meħtieġa jibqgħu disponibbli biex ikopru kontribuzzjonijiet nazzjonali, inkluża nefqa mhux eliġibbli, taħt il-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej u (il-FEŻR, il-FSE, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-FAEŻR u l-FES/FEMS) fil-qafas tal-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-2013 u 2014-20, filwaqt li jitqies il-finanzjament disponibbli mill-BEI. L-awtoritajiet jiżguraw li l-kapaċità istituzzjonali biex jimplimentaw programmi attwali u futuri tiġi mtejba u li jkunu disponibbli r-riżorsi umani xierqa tal-Awtoritajiet ta’ Ġestjoni u tal-korpi ta’ implimentazzjoni. 5. Bil-għan li tiġi rrestawrata l-istabbiltà tas-settur finanzjarju tiegħu, Ċipru jkompli bir-riforma u r-ristrutturar mill-qiegħ tas-settur bankarju u jsaħħaħ il-banek vijabbli billi jirrestawra l-kapital tagħhom, jindirizza s-sitwazzjoni tal-likwidità tagħhom u jsaħħaħ is-superviżjoni tagħhom. Il-programm għandu jipprevedi dawn il-miżuri u riżultati: (a) li jiġi żgurat li s-sitwazzjoni tal-likwidità tas-settur bankarju tiġi ssorveljata mill-qrib. Ir-restrizzjonijiet temporanji fuq il-moviment ħieles tal-kapital (inter alia, limiti fuq il-ġbid ta’ flus kontanti, fuq il-pagamenti u fuq it-trasferimenti) jiġu ssorveljati mill-qrib. L-għan huwa li l-kontrolli jibqgħu fis-seħħ biss sakemm ikunu strettament meħtieġa sabiex jipprevjenu riskji serji u immedjati għall-istabbiltà finanzjarja. Pjan direzzjonali għar-rilassament gradwali tal-kontrolli ġie ppubblikat, ibbażat fuq tappi importanti u l-progress mal-implimentazzjoni tal-programm u konsistenti mas-sitwazzjoni tal-likwidità tal-banek. Il-pjanijiet ta’ finanzjament u ta’ kapital, fuq perijodu ta’ żmien medju, tal-banek lokali li jiddependu fuq il-finanzjament mingħand il-banek ċentrali jew li jirċievu l-għajnuna mill-Istat għandhom jirriflettu b’mod realistiku t-tnaqqis fl-ingranaġġ li hu antiċipat li jseħħ fis-settur bankarju, u jnaqqsu d-dipendenza fuq self mill-banek ċentrali, filwaqt li jiġu evitati bejgħ bl-għaġġla tal-assi u kriżi tal-kreditu. Ir-regolamenti dwar ir-rekwiżiti minimi ta’ likwidità jiġu aġġornati biex ma jkunx hemm konċentrazzjoni eċċessiva ta’ emittenti fil-futur; (b) li jiġu adottati r-rekwiżiti regolatorji meħtieġa rigward żieda fil-proporzjon minimu tal-adegwatezza kapitali ewlieni għal-Livell minimu ċentrali 1 għal 9% sal-aħħar tal-2013; (c) li jittieħdu passi biex jiġi minimizzat il-kost tar-ristrutturar tal-banek għall-kontribwenti. L-istituzzjonijiet ta’ kreditu kummerċjali u koperattivi sottokapitalizzati jgħollu, sal-ogħla livell possibbli, il-kapital minn sorsi privati qabel ma jkunu awtorizzati miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. Kwalunkwe pjan ta’ ristrutturar għandu jiġi formalment approvat taħt ir-regoli tal-għajnuna mill-Istat, qabel tiġi pprovduta tali għajnuna mill-Istat. Banek kummerċjali b’nuqqas ta’ kapital jistgħu, jekk miżuri oħrajn ma jkunux biżejjed, jitolbu għajnuna ta’ rikapitalizzazzjoni mill-Istat f’konformità ma’ proċeduri ta’ għajnuna mill-Istat; (d) li jiġi żgurat li jinħoloq reġistru ta’ kreditu, li l-qafas regolatorju kurrenti fuq proċessi ta’ oriġini u ġestjoni ta’ self jiġi rivedut u emendat, jekk ikun hemm bżonn, u li tiġi adottata leġiżlazzjoni għat-tisħiħ tal-governanza ta’ banek kummerċjali; (e) li tissaħħaħ il-governanza tal-banek, inkluż billi jiġi pprojbit is-self lil membri indipendenti tal-bord jew lil partijiet relatati magħhom; (f) li jiġi mmassimizzat l-irkupru għal self mhux produttiv, filwaqt li jiġu minimizzati l-inċentivi għal inadempjenza strateġika minn min jissellef. Dan ikun jinkludi t-tnaqqis ta’ limitazzjonijiet fuq il-qbid ta’ kollateral u l-monitoraġġ xieraq u l-ġestjoni ta’ self mhux produttiv; (g) li jiġu kkompletati r-regolazzjoni u s-superviżjoni tal-istituzzjonijiet koperattivi ta’ kreditu ma’ dawk tal-banek kummerċjali; (h) li tiġi implimenta l-istrateġija għall-istruttura futura, il-funzjonament u l-vijabbiltà tas-settur tal-istituzzjonijiet kooperattivi ta’ kreditu, kif imfassla mill-Bank Ċentrali ta’ Ċipru f’konsultazzjoni mal-Kummissjoni, il-BĊE u l-FMI; (i) li jissaħħaħ il-monitoraġġ fuq id-djun tas-settur korporattiv u dak domestiku u li jiġi stabbilit qafas ta’ ristrutturar immirat tad-dejn tas-settur privat sabiex ikun iffaċilitat self ġdid u jitnaqqsu l-limiti fuq il-kreditu; (j) li jkompli jissaħħaħ il-qafas kontra l-ħasil tal-flus u jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni li jiżgura l-implimentazzjoni ta’ prattika mtejba fir-rigward tad-diliġenza dovuta tal-klijent u trasparenza tal-entitajiet, f’konformità mal-aħjar prattika; (k) li tiġi ppreżentata leġiżlazzjoni għal superviżjoni obligatorja bbażata fuq il-livelli ta’ kapitalizzazzjoni; (l) li jiġi integrat l-ittestjar tal-istress fis-superviżjoni regolari ta’ banek mhux fuq il-post; (m) li jiġu introdotti rekwiżiti obbligatorji ta’ divulgazzjoni biex jiġi żgurat li l-banek jikkomunikaw regolarment lis-swieq il-progress fir-ristrutturar tal-operazzjonijiet tagħhom; kif ukoll (n) li jiġi stabbilit il-qafas legali għal struttura ġdida ta’ governanza għall-ġestjoni tas-sehem tal-Istat fis-settur tal-koperattivi ta’ kreditu. 6. Matul l-2013, l-awtoritajiet Ċiprijotti jimplimentaw b’mod rigoruż tal-Liġi tal-Baġit 2013 (kif emendata), inklużi l-miżuri permanenti addizzjonali adottati qabel ma jingħata l-ewwel żborż ta’ għajnuna finanzjarja, li għandu jammonta għal mill-inqas EUR 351 miljun (2,1 % tal-PGD). Ċipru jadotta l-miżuri li ġejjin: (a) riforma tas-sistema fiskali għal vetturi bil-mutur, abbażi ta’ prinċipji ekoloġiċi u bil-għan li jkun hemm introjti addizzjonali fit-terminu medju; kif ukoll (b) skema ta’ kumpens għal fondi ta' providenza u tal-irtirar fis-Cyprus Popular Bank, li għandha tiżgura trattament komparabbli ma' tali fondi fil-Bank of Cyprus, għandha tqis il-likwidità u l-pożizzjoni attwarja ta’ kull Fond u għandha timminimizza l-impatt fuq l-iżbilanċ ġenerali tal-gvern. Minħabba n-natura tal-assistenza soċjali ta’ dawn il-fondi, il-mira tal-iżbilanċ ġenerali tal-gvern għall-2013 tista' tiġi riveduta biex tinkorpora l-impatt baġitarju ta’ din l-iskema; (c) implimentazzjoni sħiħa tal-miżuri ta’ konsolidazzjoni adottati minn Diċembru 2012. 7. Il-miżuri li ġejjin jiġu applikati minn Ċipru mill-1 ta’ Jannar 2014: (a) fuq in-naħa tan-nefqa, il-baġit ikun jinkludi: tnaqqis fl-infiq totali għal trasferimenti soċjali permezz ta’ immirar aħjar; tnaqqis ulterjuri fil-pagi u fil-kumpens għall-overtime tas-settur pubbliku, u dak pubbliku usa’; l-introduzzjoni ta’ tariffa imposta fuq il-karta tat-trasport pubbliku għal studenti u pensjonanti; kif ukoll miżuri għal riforma strutturali fis-settur edukattiv biex jitjieb l-użu tar-riżorsi; kif ukoll (b) fuq in-naħa tal-introjti, il-baġit għall-2014 ikun jinkludi: estensjoni tal-kontribuzzjoni temporanja fuq il-qligħ gross tal-impjegati tas-settur pubbliku u dak privat sal-31 ta’ Diċembru 2016; żidiet fil-VAT; żidiet fid-dazji tas-sisa; kif ukoll żieda fil-kontribuzzjonijiet għall-Iskema Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali. 8. Sabiex tkun żgurata s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, Ċipru jimplimenta riformi strutturali fiskali, li jinkludu, inter alia, dawn il-miżuri u riżultati: (a) jekk meħtieġ, aktar riformi tas-sistema ta’ pensjonijiet tas-settur ġenerali u pubbliku biex tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tiġi indirizzata l-adegwatezza tal-pensjonijiet. Għażliet għal riforma jiġu pprovduti minn studju attwarju; (b) jiġi kkontrollat it-tkabbir tan-nefqa fuq is-saħħa sabiex ikunu żgurati biżżejjed mezzi għall-kura fundamentali tas-saħħa billi tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-istruttura ta’ finanzjament u l-effiċjenza tal-provvista tal-kura tas-saħħa pubblika; tiġi implimentata Sistema Nazzjonali tas-Saħħa, li s-sostenibbiltà finanzjarja tagħha tiġi żgurata filwaqt li tkun tipprovdi kopertura universali; (c) titjib fl-effiċjenza tal-infiq pubbliku u tal-proċess baġitarju permezz ta’ qafas baġitarju effettiv fit-terminu medju bħala parti minn ġestjoni mtejba tal-finanzi pubbliċi, biex b'hekk jikkontribwixxi għall-isforzi ta’ konsolidazzjoni baġitarja billi jikkunsidra l-ħtieġa li jiġu żgurati mezzi suffiċjenti għal politiki fundamentali, bħalma huma l-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa. Dan il-qafas għandu jkun kompletament konformi mad-Direttiva tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2011 dwar ir-rekwiżiti għal oqfsa baġitarji tal-Istati Membri[2] u t-Trattat dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, iffirmat fi Brussell fit-2 ta’ Marzu 2012; (d) l-adozzjoni ta’ qafas legali u istituzzjonali xieraq għal sħubiji pubbliċi privati mfassla b’mod konformi mal-aħjar prattiki; (e) it-tfassil ta’ programm biex tinkiseb sistema ta’ governanza korporattiva solida għal intrapriżi li huma proprjetà tal-Istat u semipubbliċi u l-bidu ta’ pjan ta’ privatizzazzjoni bħala għajnuna biex tittejjeb l-effiċjenza ekonomika u tiġi restawrata s-sostenibbiltà tad-dejn; (f) it-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ pjan komprensiv ta’ riforma biex tittejjeb l-effikaċja u l-effiċjenza tal-ġbir tat-taxxi u tal-amministrazzjoni, inklużi miżuri biex jiġġieldu kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa u jissalvagwardjaw l-applikazzjoni sħiħa u f’waqtha ta' liġijiet u standards li jirregolaw il-kooperazzjoni internazzjonali dwar it-taxxa u l-iskambju ta’ informazzjoni dwar it-taxxa; (g) riforma fis-sistema tat-taxxa fuq il-proprjetà immobbli; (h) riforma tal-amministrazzjoni pubblika biex jittejbu t-tħaddim u l-kosteffettività tagħha, b'mod partikolari billi jiġi rivedut id-daqs, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-organizzazzjoni funzjonali tas-servizz pubbliku sabiex ikun żgurat użu effiċjenti tar-riżorsi tal-gvern u jingħata servizz ta’ kwalità lill-popolazzjoni; (i) riformi tal-istruttura ġenerali u l-livelli ta’ benefiċċji soċjali, bil-għan li jsir użu effiċjenti tar-riżorsi u jinkiseb bilanċ xieraq bejn l-assistenza soċjali u l-inċentivi biex wieħed jibda jaħdem. Ir-riforma ppjanata fl-assistenza pubblika tiżgura li l-assistenza soċjali sservi bħala xibka ta’ sikurezza biex jiġi żgurat dħul minimu għal dawk li mhumiex kapaċi jmantnu livell bażiku ta’ għixien, filwaqt li jiġu salvagwardjati l-inċentivi biex wieħed jibda jaħdem; kif ukoll (j) isir awditu komprensiv tal-finanzi pubbliċi tiegħu sabiex, inter alia, jiġu evalwati r-raġunijiet li wasslu biex jiġu akkumulati livelli eċċessivi ta’ dejn. 9. Ċipru għandu jiżgura li s-sospensjoni tal-indiċjar tal-pagi fis-settur pubbliku usa' jibqa’ fis-seħħ sal-aħħar tal-programm. Kwalunkwe bidla fil-paga minima għandha tkun f’konformità ma’ żviluppi ekonomiċi u fis-suq tax-xogħol, u għandha tkun adottata wara konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali. 10. Ċipru għandu jipprepara proposti ta' politika dettaljati fir-rigward tal-indirizzar ta' nuqqasijiet identifikati fil-politiki ta’ attivazzjoni tiegħu. Ċipru jieħu azzjoni rapida biex joħloq opportunitajiet għaż-żgħażagħ u jtejjeb il-prospetti tagħhom li jsibu impjieg, skont l-objettivi tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-Istabbiliment ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ. Id-disinn, il-ġestjoni u l-implimentazzjoni tal-miżuri mmirati lejn iż-żgħażagħ ikunu integrati sewwa fis-sistema usa' ta’ politiki ta’ attivazzjoni u jkunu koerenti mar-riforma tas-sistema ta' assistenza soċjali u l-miri baġitarji miftiehma. 11. Ċipru jadotta kwalunkwe emenda meħtieġa li fadal għal leġiżlazzjoni speċifika għas-settur sabiex jimplimenta bis-sħiħ id-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-servizzi fis-suq intern[3]. Ostakli mhux ġustifikati fis-swieq tas-servizzi, b’mod partikolari f’dak li għandu x’jaqsam ma’ professjonijiet regolati, jiġu eliminati. Il-qafas tal-kompetizzjoni jittejjeb billi jitjieb l-iffunzjonar tal-awtorità kompetenti għall-kompetizzjoni u billi jiġu msaħħa l-indipendenza u s-setgħat tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali. 12. Ċipru jiżgura li jħaffef il-ħruġ ta' titli ta' proprjetà li għadhom pendenti, jieħdu azzjoni biex iżid il-pass tal-ikklerjar ta’ piżijiet fuq it-titli ta' proprjetà li għandhom jiġu trasferiti għal xiri ta’ proprjetà immobbli, u jimplimenta perjodi ta’ żmien garantiti għall-ħruġ ta’ ċertifikati tal-bini u t-titli tal-proprjetà. 13. Ċipru jemenda r-regoli dwar il-bejgħ sfurzat ta’ proprjetà ipotekata u jippermetti l-bejgħ bl-irkant privat fl-iqsar perjodu ta’ żmien possibbli. Il-pass ta’ pproċessar ta' każijiet fil-qorti jitħaffef u l-ammont ta' kawżi pendenti fil-qorti jkun eliminat sa tmiem il-programm. Ċipru jieħu inizjattivi biex isaħħaħ il-kompetittività fis-settur tat-turiżmu, billi jipprovdi pjan ta’ azzjoni konkret li jwassal għall-implimentazzjoni ta’ miri kwantifikati identifikati, inter alia fl-Istrateġija tat-Turiżmu għall-2011-2015 riveduta riċentament. Ċipru jirrapporta dwar il-ħtiġijiet tal-konnettività tal-ajru bħala l-bażi għal strateġija aeropolitika. 14. Fis-settur tal-enerġija, Ċipru jimplimenta b’mod sħiħ it-tielet pakkett tal-enerġija, minkejja l-Artikolu 44.2 tad-Direttiva tal-Elettriku u l-Artikolu 49.1 tad-Direttiva tal-Gass. Ċipru jikkunsidra jekk għandux jagħmel użu mid-derogi li hemm għad-dispożizzjoni tiegħu fl-Artikoli msemmija. Barra minn hekk, jitfassal pjan ta’ żvilupp komprensiv għall-irranġar mill-ġdid tas-settur tal-enerġija Ċiprijott. Dak il-pjan ikun jinkludi: (a) pjan ta' żvilupp għall-infrastruttura meħtieġa għall-isfruttament tal-gass, filwaqt li jitqiesu l-għażliet u r-riskji kummerċjali; (b) sinteżi komprensiva tas-sistema regolatorja tal-organizzazzjoni tas-suq għal settur tal-enerġija ristrutturat u l-esportazzjonijiet tal-gass, inkluż għal-liċenzjar u r-reġim fiskali biex jiġi massimizzat id-dħul; kif ukoll (c) pjan biex jiġi stabbilit qafas istituzzjonali għall-ġestjoni ta’ riżorsi ta’ idrokarburi, inkluż fond għar-riżorsi, li għandu jirċievi u jiġġestixxi d-dħul pubbliku mill-isfruttament tal-gass lil hinn mill-kosta u li jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-aħjar prattiki rikonoxxuti internazzjonalment. 15. Ċipru jressaq talba lill-Kummissjoni Ewropea għal għajnuna teknika matul il-perjodu tal-programm. It-talba tkun tidentifika u tispeċifika l-oqsma ta’ assistenza teknika jew servizzi ta’ konsulenza li l-awtoritajiet Ċiprijotti iqisu essenzjali għall-implimentazzjoni tal-programm ta’ aġġustament makroekonomiku tiegħu. Artikolu 3 Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/236/UE hija rrevokata. Artikolu 4 Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Repubblika ta’ Ċipru. Magħmul fi Brussell, Għall-Kunsill Il-President [1] ĠU C 120, 26.4.2013, p. 1. [2] ĠU L 306, 23.11.2011, p. 41. [3] ĠU L 376, 27,12.2006, p. 36.