KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Il-film Ewropew fl-era diġitali Inqarrbu d-diversità kulturali mal-kompetittività /* COM/2014/0272 final */





KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Il-film Ewropew fl-era diġitali Inqarrbu d-diversità kulturali mal-kompetittività Is-settur awdjoviżiv għandu ħafna sinifikat kulturali, soċjali u ekonomiku. Dan jifforma identitajiet, jippreżenta valuri u jista' jkun xprun tal-integrazzjoni Ewropea billi jikkontribwixxi għall-identità Ewropea komuni tagħna. Is-settur jikkontribwixxi għat-tkabbir u l-impjiegi fl-Ewropa u huwa xprun tal-innovazzjoni. Is-settur awdjoviżiv hu magħruf ukoll li hu aktar regolat minn setturi kreattivi oħra u jiddependi ħafna fuq il-finanzjament pubbliku[1]. L-industrija tal-films tal-Ewropa hija diversa u kreattiva. Il-patrimonju tal-films jattira tifħir mid-dinja kollha u nebbaħ diversi ġenerazzjonijiet ta’ produtturi tal-films u x-xogħlijiet tagħhom[2]. Madankollu, filwaqt li l-Ewropa hija kapaċi tipproduċi għadd kbir ta’ feature films varji, ħafna mill-films Ewropej ma jaslux għand l-udjenza potenzjali kollha tagħhom fl-Ewropa u wisq anqas fis-suq globali. Fil-parti l-kbira, il-films jibqgħu fis-swieq nazzjonali, iżda anke hemm, xi wħud qatt ma jintwerew fuq l-iskrin taċ-ċinema jew jonqsu milli jkollhom xi mezzi oħra tad-distribuzzjoni. Din hija opportunità mitlufa biex tinfirex id-diversità tal-kulturi Ewropej fid-dinja kollha, biex titjieb il-kompetittività u biex ikun indirizzat id-defiċit kummerċjali eżistenti ma’ pajjiżi terzi, b’mod partikulari mal-Istati Uniti. Ir-rivoluzzjoni diġitali toffri aktar possibilitajiet u flessibilità għad-distribuzzjoni u qed ikollha impatt fundamentali fuq l-imġiba tal-udjenza. Huwa essenzjali għalhekk li tiġi adattata għall-era diġitali u tintuża l-potenzjal tagħha biex jinżammu l-udjenzi eżistenti u jintlaħqu oħrajn ġodda, u biex jinbnew pontijiet bejn id-diversità kulturali u l-kompetittività. Dan iġib miegħu ċerti sfidi: għall-industrija, biex tittestja mudelli ġodda ta' negozju u strateġiji ta' żvilupp tal-udjenzi; u għall-politiki pubbliċi fuq il-livelli reġjonali, nazzjonali u Ewropej. Kooperazzjoni ta' politika tranżnazzjonali u djalogu strutturat mas-settur fuq livell Ewropew huma għalhekk kruċjali. Din il-Komunikazzjoni hija integrata fi ħdan il-qafas strateġiku ppreżentat fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-promozzjoni tas-setturi kulturali u kreattivi għat-tkabbir u l-impjiegi fl-UE[3] u f'konformità mal-Aġenda Diġitali għall-Ewropea[4]. Il-Komunikazzjoni tipprovdi rendikont tal-iżviluppi reċenti fis-settur tal-films u tidentifika l-isfidi attwali fil-politiki pubbliċi li jolqtu s-settur tal-films. Din tenfasizza wkoll l-istrumenti eżistenti tal-UE li jistgħu jikkontribwixxu għall-proċess ta’ adattament għal dawn l-isfidi. Fl-oqsma kollha koperti, il-Komunikazzjoni għandha l-għan li ttejjeb il-komplimentarjetà bejn l-Istati Membri u l-politiki tal-Kummissjoni. Din tippromwovi direzzjonijiet komuni biex il-possibilitajiet ikunu adottati aħjar u jiġu indirizzati l-isfidi relatati mal-bidla diġitali, filwaqt li tieħu kont tad-diversità kulturali u lingwistika u l-varjetajiet ta’ pajsaġġi awdjoviżivi nazzjonali, u tenfasizza l-ħtieġa għal sforz konġunt biex tissaħħaħ l-effiċjenza globali ta’ għodod eżistenti ta’ finanzjament għall-kompetittività u d-diversità fis-settur Ewropew tal-films. 1. Il-qagħda attwali fis-settur Ewropew tal-films 1.1. Il-produzzjoni tal-films u l-udjenzi: distakk li qed jikber? Meta wieħed iħares lejn is-settur Ewropew tal-films, hemm żbilanċ bejn il-produzzjoni u d-distribuzzjoni u l-konsum, jiġifieri bejn l-għadd ta’ films prodotti u l-għadd ta’ films li tassew jaslu għand l-udjenza mmirata tagħhom. Hemm ferm aktar produzzjonijiet Ewropej minn produzzjonijiet Kanadiżi u tal-Istati Uniti[5], iżda l-films Ewropej huma distribwiti fuq skala iżgħar u jħabbtu wiċċhom ma' diffikultajiet biex jilħqu udjenza usa’ fis-swieq mhux nazzjonali, inkluż fi ħdan l-UE. Is-suċċess ma jistax jitkejjel mis-sehem tas-suq u mid-dħul tal-box office biss. Films jistgħu jimmiraw udjenzi speċjalizzati; dan jista’ jirriżulta f’sehem iżgħar tas-suq fil-livell nazzjonali/tal-UE u l-livell dinji. Madankollu dawn il-films għandu mnejn jirnexxilhom jilħqu l-udjenza mmirata tagħhom u li jifformaw parti importanti tad-diversità kulturali. Minn perspettiva ekonomika, is-suċċess relattiv ta’ film għandu jiġi analizzat ukoll f’termini ta’ profitabbiltà, jiġifieri l-proporzjon bejn l-investiment fl-iżvilupp, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni, u d-dħul iġġenerat[6]. Madankollu, għal għadd sinifikanti ta’ films prodotti fl-UE, ir-rilaxx tagħhom fiċ-ċinema għadu limitat jew saħansitra ineżistenti, speċjalment barra mis-suq domestiku. Barra minn hekk, ma jidhirx li se jilħqu udjenza akbar permezz ta’ forom oħra ta’ distribuzzjoni. Is-sitwazzjoni u ċ-ċifri relatati jistgħu jvarjaw skont il-forom differenti ta’ distribuzzjoni (ċinema, xandir, DVD, VoD[7], eċċ.) u jista’ jkun hemm ukoll differenzi sinifikanti bejn l-Istati Membri. Fir-rigward tal-esplojtazzjoni teatrali taċ-ċinema, it-tendenzi ewlenin huma kif ġej: · Fl-UE, il-films Ewropej jirrappreżentaw medja ta' 62,52 % tal-films ġodda fis-swali taċ-ċinema, u jammontaw għal 32,9 % tal-biljetti tad-dħul[8]. Il-qligħ mill-box office u l-biljetti tad-dħul tal-films Ewropej huwa ferm anqas minn dak tal-produzzjonijiet tal-Istati Uniti. Fl-2012, il-produzzjonijiet tal-Istati Uniti kienu d-19,84 % tal-films ġodda u l-65,11 % tal-biljetti tad-dħul tal-UE[9]. Il-biljetti tad-dħul għall-films mhux Ewropej fis-suq tal-UE huma stabbli għall-medja ta' madwar 12 %[10]. · Minoranza żgħira biss ta’ films Ewropej huma rilaxxati fiċ-ċinema barra mill-Ewropa (8 % fl-2010) fejn dawn jilħqu udjenza mhux negliġibbli għalkemm modesta, f’termini ta’ sehem mis-suq tal-box office[11]. Fil-fatt, aktar minn 19 % tal-biljetti tad-dħul totali (u 16 % tad-dħul mill-box office) tal-produzzjonijiet Ewropej kienu ġenerati barra mill-Ewropa fl-2010[12]. Is-sitwazzjoni tal-films Ewropej fiċ-ċinema — kif intwera aktar ’il fuq — hija riflessa fi pjattaformi oħra ta’ viżjoni. It-televiżjoni għadha l-aktar pjattaforma użata għall-wiri tal-films. Fl-2011, 41 % ta' kważi l-122 000 feature film muri fuq it-televiżjoni fl-Ewropa kienu ta' oriġini Ewropea (7,7 % kienu produzzjonijiet nazzjonali, 14,5 % kienu prodotti f'pajjiżi Ewropej oħra u 18,7 % kienu koproduzzjonijiet, b'mod sħiħ jew parzjali, Ewropej)[13]. Filwaqt li d-DVD qed jonqos, il-VoD huwa relattivament forma ġdida ta’ distribuzzjoni li mistennija tikber b’mod sinifikanti fis-snin li ġejjin[14]. Kuntarju għad-DVD, il-VoD huwa kopert mill-AVMSD u d-dispożizzjonijiet tagħha jimmiraw li jippromwovu xogħlijiet Ewropej. Fl-2012, is-suq tal-VoD irreġistra rata ta’ tkabbir ta’ 59 % fil-Ġermanja u 14,7 % fi Franza[15]. Ħafna fornituri tas-servizz tal-VoD joffru s-servizzi tagħhom u l-użu tal-marka tagħhom f’suq territorjali wieħed biss, filwaqt li ftit fornituri joffru l-attivitajiet tagħhom taħt l-istess marka globalment. Filwaqt li teoretikament il-VoD joffri kapaċità bla limiti għad-distribuzzjoni (b’kuntrast ma’ impriżi oħra), ftit hemm dejta disponibbli dwar id-disponibbiltà u s-sehem tas-suq tal-films Ewropej fuq il-pjattaformi tal-VoD. L-ewwel studji jindikaw li l-biċċa l-kbira tad-dħul iġġenerat mill-pjattaformi tal-VoD jista’ jiġi minn films mhux Ewropej bl-istess mod tas-suq tad-DVD[16]. Fir-rigward tal-preżenza ta’ films Ewropej, l-informazzjoni disponibbli turi li attur globali (preżenti f’26 pajjiż tal-UE) jipproponi, fi ħwienet nazzjonali ewlenin tal-UE, aktar blockbusters tal-UE u aktar rebbieħa tal-Premjazzjoni tal-Films Ewropej mill-fornituri nazzjonali tas-servizzi tal-VoD[17]. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, hemm lok għal livell ogħla ta’ distribuzzjoni ta’ films Ewropej — kemm fi ħdan l-Ewropa u kemm lil hinn minnha — bejn il-kanali kollha tad-distribuzzjoni. 1.2. Udjenzi potenzjali u mġiba li qed tinbidel Skont stħarriġ reċenti mwettaq fost l-Ewropej tal-età 4-50[18], 97 % tal-Ewropej jaraw films tal-oriġini kollha, u 54 % jaraw films kuljum[19]. Xi 27 % tal-ispettaturi tal-films huma fans "kbar" tal-films li jaraw aktar minn 11-il film kull xahar[20]. Filwaqt li l-attendenza fiċ-ċinema baqgħet stabbli fis-snin reċenti[21], l-istħarriġ juri li n-nies tmur iċ-ċinema anqas minn darba fix-xahar u li 39 % qatt ma jmorru ċ-ċinema[22]. Barra mis-swali taċ-ċinema, l-Ewropej jaraw films fuq it-televiżjoni b'xejn (79 % tal-popolazzjoni), fuq DVD (67 %) u permezz ta' servizzi fuq talba (56 %)[23]. Għalhekk il-viżjoni fid-dar jew mobbli tirrappreżenta suq importanti, speċjalment minħabba li t-telespettaturi qed jistennew dejjem aktar li jaraw kontenut kull ħin, kullimkien u fuq kull mezz. Madankollu, l-istudju jirrikonoxxi li l-kontenut illegali qed jintuża wkoll u lil hinn mill-viżjoni, frazzjoni tal-pubbliku tixtieq dejjem aktar tinteraġixxi mal-kontenut u tipparteċipa fil-ħolqien jew l-ipprogrammar tiegħu, pereżempju permezz tal-apps jew il-midja soċjali. Dwar iż-żmien mgħoddi fuq il-midja, it-televiżjoni tibqa' l-mezz l-aktar użat għall-viżjoni tal-kontenut awdjoviżiv b’ħinijiet ta' viżjoni ta' madwar 4 sigħat kuljum fl-UE kollha[24]. Dawn iċ-ċifri huma ġeneralment stabbli fl-UE u kultant jonqsu fir-rigward tal-viżjoni ta’ kontenut lineari mill-ġenerazzjonijiet żgħażagħ.[25] Min-naħa l-oħa, il-viżjoni online medja tal-vidjow kull spettatur, għalkemm relattivament baxx fis-swieq ewlenin fl-UE, żdiedet bejn 155 % u 200 % matul il-perjodu 2008 sal-2011[26]. 1.3. Id-dgħufijiet strutturali fis-settur Ewropew tal-films biex jilħaq udjenzi potenzjali fl-Unjoni Ewropea u globalment Is-sitwazzjoni tas-settur awdjoviżiv tvarja b’mod konsiderevoli minn Stat Membru għal ieħor. Mhux biss ivarjaw id-daqs tas-settur, il-volum tal-produzzjoni u l-ambjent lingwistiku, iżda wkoll il-modi kif il-films jiġu ffinanzjati, l-ammont u l-istruttura tal-fondi pubbliċi tal-films, l-implikazzjoni tax-xandara jew partijiet interessati oħra fis-sistema tal-iffinanzjar u fl-istrateġiji ta’ politiki nazzjonali u reġjonali dwar il-films. Peress li kull film huwa prototip uniku, kull tentattiv biex jiġu mmudellati fatturi ta’ suċċess jitfaċċa r-riskju ta’ semplifikazzjoni żejda. Madankollu, huwa ċar li xi dgħufijiet strutturali għandhom impatt sinifikanti fuq il-kapaċità tal-films Ewropej biex jaslu għand l-udjenza potenzjali tagħhom kemm f’pajjiżhom kif ukoll barra minn pajjiżhom. · Il-frammentazzjoni tal-produzzjoni u l-finanzjament Is-settur Ewropew tal-films huwa magħmul l-iktar minn intrapriżi żgħar u mikro li jiddependu fuq assi intanġibbli limitati. Dawn jiffaċċjaw diffikultajiet dejjem jikbru biex jiġġeneraw baġits sinifikanti, u jiddependu l-aktar fuq il-finanzjament pubbliku. Il-baġit medju tal-produzzjoni jvarja b’mod konsiderevoli minn Stat Membru għal ieħor. Fir-Renju Unit dan jammonta għal EUR 10,9 miljun, fil-Ġermanja u fi Franza għal madwar EUR 5 miljun u fl-Iżvezja EUR 2,6 miljun. B’kuntrast ma' dan, fl-Ungerija jew fl-Estonja l-films jiġu prodotti b’baġit medju ta’ EUR 300 000[27]. Skont il-Motion Picture Association of America, il-baġit medju għall-films prodotti fl-Istati Uniti huwa ta' USD 15-il miljun[28]. Fir-rigward tal-films tal-Istati Uniti prodotti minn studios kbar tal-films, l-aħħar ċifri disponibbli jindikaw li l-baġit medju kien ta’ USD 106,6 miljun fl-2006. Minħabba l-livell għoli ta’ spejjeż meħtieġa fil-produzzjoni tal-films, jibqa' l-bżonn ta' dħul għoli b’mod partikolari mill-box office biex tinkiseb vijabbilità ekonomika. Minkejja l-livell għoli tas-sehem tas-suq tal-produzzjonijiet tal-Istati Uniti, diversi films blockbuster riċenti tal-Istati Uniti kellhom diffikultajiet biex iħallsu lura l-investimenti kbar. Filwaqt li xi films Ewropej — b'baġits iżgħar — setgħu jilħqu punt ta' ekwilibriju anki b’numru relattivament żgħir ta’ biljetti tad-dħul, id-dejta limitata disponibbli turi li l-maġġoranza kbira tal-films Ewropej mhumiex profittabbli u ma jirkuprawx l-investimenti tagħhom[29]. Dan jagħmilha diffiċli għall-kumpaniji Ewropej biex isiru aktar stabbli, li jitbiegħdu minn approċċ ta' proġett wieħed u biex jikbru. Is-sistema kumplessa ta’ finanzjament tal-produzzjoni tal-films qed tiġi sfidata minn bidliet fid-distribuzzjoni u l-konsum, kawżati mit-teknoloġiji diġitali. Id-dħul mit-televiżjoni jista’ jiġi affettwat mill-multiplikazzjoni ta’ kanali u l-frammentazzjoni tal-udjenza; filwaqt li d-dħul online qed jikber b'mod dinamiku, għadu ma jikkumpensax għat-telf mid-dħul tad-DVD[30]. Barra minn hekk, jidher li kemm fuq it-televiżjoni kif ukoll fuq il-VoD, is-sensiliet televiżivi li jinkludu produzzjonijiet Ewropej huma popolari b'mod speċjali fost l-udjenza, u jilħqu numru kbir ta’ spettaturi[31]. Id-distribuzzjoni fiċ-ċinema qed tiffaċċa l-ispejjeż tad-diġitizzazzjoni tas-swali taċ-ċinema u l-bidliet fl-imġiba tal-udjenza. L-atturi ġodda (pereżempju, il-pjattaformi tal-VoD, l-operaturi tat-telekomunikazzjoni) għandhom rwol dejjem jikber fid-distribuzzjoni, iżda mhumiex involuti b’mod sinifikanti fil-produzzjoni jew il-finanzjament tal-films. · Opportunitajiet limitati u inċentivi biex jiġu internazzjonalizzati l-proġetti u jiġu mmirati swieq diversi Numru limitat biss ta’ produtturi tal-films Ewropej joperaw f’aktar minn suq wieħed. B’mod aktar ġenerali, is-settur tal-films ma jimmobilizzax finanzjament xieraq għal proġetti b’punt fokali jew ġibda internazzjonali minn sussidji pubbliċi, minn investituri fil-katina tradizzjonali ta' valur, jew minn investituri ġodda. Parti sinifikanti tal-finanzjament ta’ sikwit jiġi minn sussidji pubbliċi nazzjonali jew reġjonali, u jappoġġa l-produzzjoni ta’ proġetti b’punt fokali nazzjonali jew reġjonali. Sehem żgħir ħafna biss tal-finanzjament pubbliku ġej minn fondi supranazzjonali (pereżempju, fl-2009, EUR 1 919 miljun ġew minn fondi nazzjonali u subnazzjonali fl-Ewropa, imqabbla ma’ EUR 144 miljun minn fondi supranazzjonali)[32]. Għalhekk, il-proġetti għandhom tendenza li jimmiraw lejn udjenzi nazzjonali. Mid-dehra din hi rinfurzata b’attenzjoni mhux suffiċjenti għall-fażi ta’ żvilupp meta l-udjenza potenzjali ta' produzzjoni tista' tiġi identifikata u ottimizzata tabilħaqq. Barra minn hekk, filwaqt il-koproduzzjonijiet jiċċirkolaw aħjar minn produzzjonijiet purament nazzjonali[33], jidher li dawn għandhom it-tendenza li jintużaw essenzjalment biex jiġi żgurat il-finanzjament, partikolarment f’pajjiżi b’kapaċità baxxa ta' produzzjoni. Il-potenzjal ta’ koproduzzjoni li jkabbar l-involviment ta’ film partikolari jista' jiġi esplojtat aħjar; hemm wisq koproduzzjonijiet li għad m’għandhomx strateġija ċara ta' distribuzzjoni fil-pajjiżi konċernati u lil hinn. · Punt fokali fuq il-produzzjoni u attenzjoni limitata għad-distribuzzjoni u l-promozzjoni L-enfasi tal-politiki dwar il-films fuq appoġġ għall-produzzjoni ma tiġix kumplimentata bi sforzi marbuta mat-twassil lill-udjenza. Is-sistema attwali ta’ għajnuna mill-istat qiegħda fil-biċċa l-kbira tappoġġa l-produzzjoni tal-films mingħajr enfasi suffiċjenti fuq id-distribuzzjoni. Fl-2009, il-korpi Ewropej ta' finanzjament pubbliku tal-films nefqu medja ta' 69 % mill-baġit tagħhom fuq il-ħolqien ta' xogħlijiet, filwaqt li 8,4 % intefqu fuq id-distribuzzjoni tagħhom u 3,6 % fuq il-produzzjoni tagħhom. Fondi li joperaw fuq il-livell supranazzjonali għandhom tendenza li jagħtu prijorità akbar lid-distribuzzjoni (33,6 % b'kuntrast ma 35,7 % fuq il-ħolqien) mill-fondi nazzjonali (7,4 % għad-distribuzzjoni, 70,4 % għall-ħolqien) u subnazzjonali (3,5 % għad-distribuzzjoni, 75,5 % għall-ħolqien). Madankollu, kif diġà ġie indikat hawn fuq, sehem żgħir ħafna biss tal-finanzjament pubbliku ġej minn fondi supranazzjonali. Fl-Istati Uniti, jiġu ddedikati baġits sostanzjali għall-marketing tal-films[34], iżda dan ġeneralment mhux il-każ fl-Ewropa. L-enfasi fuq ir-rilaxx tal-films fiċ-ċinema u x-xandir, fundamentali biex jiġi rkuprat l-investiment, titfi l-potenzjal ta' distribuzzjoni fuq il-pjattaformi kollha possibbli. Is-sistema attwali tal-perjodi għall-ħruġ fil-mezzi tal-midja[35] tinsab taħt pressjoni dejjem tiżdied minn bidliet fl-imġiba tal-udjenza[36]. Ir-regoli riġidi f’dan il-qasam u t-tendenza ta’ atturi tas-suq stabbiliti li jippreservaw l-istatus quo, jistgħu jostakolaw l-iżvilupp u l-użu ta’ strateġiji ta' rilaxx u mudelli ta’ negozju ġodda u innovattivi. Dan jista’ wkoll jimpedixxi lil produzzjonijiet żgħir u speċjalizzati — li jitħabtu biex ikollhom aċċess għall-iskrins taċ-ċinema u jintwerew hemmhekk biss għal perjodi qosra taż-żmien, jekk ikun il-każ — milli jilħqu l-udjenza tagħhom permezz ta’ pjattaformi ta’ distribuzzjoni oħra, pereżempju bil-VoD[37]. Il-VoD joffri potenzjal kbir iżda jeħtieġ investiment adattat u l-iżvilupp ta’ ħiliet ġodda. Biex ikun hemm films disponibbli fuq pjattaformi tal-VoD, l-operaturi qed jiffaċċaw spejjeż tekniċi u tranżazzjonali ġodda. L-ispejjeż marbuta mal-kodifikazzjoni tal-masters diġitali u t-tħejjija ta’ verżjonijiet lingwistiċi differenti (doppjati jew bis-sottotitli) jirrappreżentaw investiment għal kull film. L-ispejjeż tranżazzjonali huma għoljin b'mod speċjali fl-Ewropa minħabba l-frammentazzjoni tad-drittijiet u l-iżvilupp baxx ta’ attivitajiet ta’ aggregazzjoni[38] fis-settur tal-films. Dan jillimita l-attrazzjoni tal-katalgi Ewropej għal atturi ġodda. Barra minn hekk, hekk kif il-films isiru aċċessibbli bil-VoD, dawn ikollhom bżonn investiment addizzjonali fl-attivitajiet editorjali u f'għodod ta' promozzjoni u tixrid imfassla tajjeb. Kollox ma' kollox, dawn l-ispejjeż kollha jistgħu biss jiġu rkuprati permezz ta’ għadd sinifikanti ta’ viżjonijiet, u għalhekk possibilment fuq perjodu twil ta’ żmien. Għodod ta’ finanzjament għandhom jiżguraw infiq effiċjenti billi jitqiesu dawn l-ispejjeż. Rigward il-patrimonju Ewropew tal-films, l-Ewropa għadha lura f’termini ta’ diġitizzazzjoni, li hija prekundizzjoni għall-aċċess diġitali. S'issa ġie diġitizzat biss 1,5 % tal-patrimonju ċinematografiku[39]. Dan jiġi spjegat bin-nuqqas ta’ finanzjament u l-ispejjeż għolja — kemm f’termini ta’ flus u ta’ ħin — għall-ikklerjar tad-dritt tal-awtur. Is-simplifikazzjoni tal-ikklerjar tad-dritt tal-awtur tista’ tħaffef il-proċess, inkluż bit-tnaqqis tal-ispejjeż. · Nuqqasijiet fil-ħiliet intraprenditorjali u sħubijiet transsettorjali Taħriġ inizjali għall-professjonisti taċ-ċinema spiss jonqos li jipprovdi l-ħiliet intraprenditorjali u kummerċjali meħtieġa. Ir-relazzjonijiet bejn l-iskejjel tal-films u n-negozju huma dgħajfa u t-taħriġ għadu mhux qed joffri opportunitajiet biżżejjed biex jinkisbu perspettiva u kuntatti internazzjonali. Is-settur Ewropew tal-films ma jinvolvix ruħu jew ma jikkooperax biżżejjed ma’ sħab potenzjali, bħal dawk li jirreklamaw u s-settur tal-ICT, li jistgħu jipprovdu kontribut vitali biex jimmassimizzaw l-udjenza għall-produzzjonijiet tagħhom fuq il-VoD. 2. L-isfidi attwali Se jkun hemm bżonn ta' sforz konġunt fil-livelli kollha sabiex jingħelbu dawn in-nuqqasijiet strutturali. L-oqsma li ġejjin se jkollhom bżonn li jiġu indirizzati biex id-diversità rikka tal-films Ewropej issir aċċessibbli u attraenti għal udjenza usa’, u biex il-films u l-kumpaniji tal-films Ewropej isiru aktar profittabbli. 2.1. Reviżjoni tal-ambjent ta’ finanzjament Industrija Ewropea tal-films ta’ suċċess teħtieġ bilanċ mill-ġdid tal-infiq fuq il-produzzjoni, id-distribuzzjoni u l-promozzjoni tal-films, bi progress fl-oqsma li ġejjin: · Skemi ta’ finanzjament pubbliku Mekkaniżmi domestiċi ta’ appoġġ għall-produzzjoni, l-iżvilupp, u d-distribuzzjoni tal-films — direttament jew indirettament — għandhom impatt fuq l-istrutturi u l-prattiki tal-industrija u fuq it-tip ta’ films prodotti u mqassma. L-appoġġ Ewropew jista’ biss jikkomplimenta dawn il-mekkaniżmi fil-livell nazzjonali, iżda ma jistabbilixxix il-fatturi fundamentali. Fid-dawl tal-bidliet miġjuba mill-ambjent diġitali u bidliet fl-aspettattivi tal-udjenza, l-iskemi ta’ appoġġ pubbliku, f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat[40], jeħtieġu xi reviżjoni. Kollox ma’ kollox, l-isfida mhijiex li jiżdied il-livell tal-appoġġ pubbliku f’dan is-settur iżda pjuttost li jiġi ottimizzat il-valur miżjud globali tiegħu, kif ukoll sabiex tintlaħaq il-komplimentarità bejn il-istrumenti u l-politiki fuq livelli differenti. Il-kwistjonijiet li ġejjin jistħoqqilhom interess partikolari f’dan il-kuntest: – Issir enfasi akbar fuq il-fażi ta’ żvilupp biex tiżdied il-kwalità u l-profitabbiltà tal-proġetti ffinanzjati. Jiġi żgurat li l-proġett jiġi żviluppat b’tali mod li jilħaq l-udjenza mmirata tiegħu, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tal-proġett partikolari, kemm mil-lat domestiku kif ukoll fil-livell tal-UE u fil-livell globali. – Jinstab bilanċ xieraq u jiġu żviluppati rabtiet aktar effiċjenti bejn l-appoġġ lill-produzzjoni u l-appoġġ lid-distribuzzjoni u l-promozzjoni. Pereżempju, jiġi żgurat li l-proġetti ffinanzjati pubblikament huma akkumpanjati minn strateġija ta' distribuzzjoni u marketing mfassla tajjeb. jew jingħataw inċentivi lill-produtturi u l-kumpaniji ta’ produzzjoni sabiex ipoġġu aktar enfasi fuq it-tqassim fost udjenzi akbar. – Jiġi żgurat li l-films li jibbenefikaw minn finanzjament pubbliku huma effettivament sfruttati u aċċessibbli għall-pubbliku. – Tiżdied it-trasparenza dwar ir-riżultati tal-films li jibbenefikaw minn finanzjament pubbliku. Pereżempju, jista’ jkun hemm rekwiżit li tingħata dejta dwar iċ-ċifri ta' viżjoni ta' tali films fuq il-kanali differenti ta’ distribuzzjoni. Dan għandu jiffaċilita l-pubblikazzjoni ta’ dejta dwar il-viżjoni fuq il-pjattaformi kollha ta’ distribuzzjoni għal kull film li huwa pubblikament appoġġat. – Tissaħħaħ il-komplimentarjetà u l-koerenza globali tal-appoġġ pubbliku biex tiżdied l-effiċjenza globali. Din tkun qed tiġbor il-livelli reġjonali, nazzjonali u supranazzjonali ta’ finanzjament u tinvolvi l-finanzjament tal-attivitajiet kollha differenti (l-iżvilupp, il-produzzjoni, id-distribuzzjoni, il-promozzjoni u l-marketing). – Tingħata responsabbiltà lill-produtturi u operaturi oħra li jiċċaqalqu minn approċċi bbażati fuq il-proġetti għal strateġiji ta’ tkabbir intraprenditorjali. – Jiġi żgurat depożitu kuntrattwali tal-films iffinanzjati u jiġu żviluppati mekkaniżmi biex jiġi ffaċilitat l-użu edukattiv tagħhom wara l-ħajja kummerċjali tagħhom, f’konformità mad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali[41]. Is-sottoprogramm tal-MEDIA se jistrieħ fuq l-esperjenza tal-MEDIA 2007 u l-programmi MEDIA Mundus fi ħdan il-programm Ewropa Kreattiva. Dan se jappoġġa l-iżvilupp, id-distribuzzjoni u l-esplojtazzjoni teatrali, iżda jgħin ukoll lis-settur fl-esplorazzjoni ta' opportunitajiet fl-ambjent diġitali, b’mod partikolari li tintlaħaq l-udjenza. Dan ser jiffoka wkoll fuq oqsma ta’ valur miżjud ċar tal-UE u l-komplimentarjetà ma’ strumenti tal-Istati Membri. B’mod partikolari, dan se jgħin is-servizzi fuq talba impenjati fi sforzi partikolari f’termini tad-disponibbiltà u l-prominenza tal-films Ewropej, l-operaturi involuti fil-ġabra tal-pakketti editorjali tal-films Ewropej lesti għal esplojtazzjoni online, kif ukoll forom ġodda ta’ sinerġiji mal-pjattaformi kollha ta' esplojtazzjoni. · L-involviment ta’ persuni ġodda fil-katina ta' valur Bil-ħolqien ta’ forom ġodda ta’ distribuzzjoni, b’mod partikolari tal-VoD, waħda mill-kwistjonijiet ewlenin dwar il-pajsaġġ tal-midja li qiegħed jinbidel huwa dwar kif il-mudell ta’ finanzjament attwali se jevolvi u liema rwol l-atturi l-ġodda se jkollhom fil-finanzjament tal-kontenut ġdid. Hemm tendenza għall-pjattaformi globali tal-VoD bħal Netflix biex isir investiment f’kontenut oriġinali — primarjament fis-sensiliet, iżda wkoll, b'mod dejjem jikber, f'ġeneri oħra bħal dokumentarji u stand-up comedies. Wieħed għad irid jara jekk dawn l-atturi b’mod ġenerali humiex se jiżviluppaw interess kummerċjali biex ikunu aktar involuti fil-produzzjoni ta’ tipi oħra ta’ kontenut awdjoviżiv, inklużi xogħlijiet ċinematografiċi. Iż-żieda dinamika tas-servizzi tal-VoD u l-kontribuzzjoni attwali tax-xandara lill-produzzjoni ta’ xogħlijiet Ewropej f’ċerti pajjiżi — inkluża leġiżlazzjoni li timponi tali obbligi — taw lok għal diskussjonijiet f’dawk l-Istati Membri kkonċernati. F’xi każijiet dan iqajjem kwistjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni domestika dwar parteċipanti stabbiliti fi Stati Membri oħra jew barra mill-Unjoni Ewropea. · L-aċċess għall-iffinanzjar privat permezz tal-istrumenti finanzjarji tal-UE Ir-riskji speċjali u l-inċertezzi marbuta mal-produzzjoni tal-films ta’ spiss jagħmluha diffiċli għall-intrapriżi mis-settur jaċċessaw self mill-banek[42]. Strumenti ta’ inġinerija finanzjarja (b’mod partikolari fondi ta’ garanzija) urew il-kapaċità tagħhom li jiftħu l-aċċess għall-finanzjament privat. Il-ġbir tal-kapital għall-proġetti ta’ infrastruttura (pereżempju, tas-swali taċ-ċinema, il-patrimonju, u l-pjattaformi teknoloġiċi l-ġodda) jistgħu jibbenefikaw ukoll minn tali strument ta’ garanzija. Fl-istess waqt, it-tkabbir tal-kompetittività ġenerali tal-industrija Ewropea tal-films hija essenzjali biex jinfetaħ l-aċċess għal self f’dak il-qasam. Mill-2016, il-faċilità ta’ garanzija tal-Ewropa Kreattiva għas-setturi kulturali u kreattivi se tikkontribwixxi għal dan il-proċess. Din għandha tiffaċilita l-aċċess għall-finanzjament privat fil-forma ta' self. Is-settur tal-films se jkollu ċ-ċans jirrikorri għal strumenti aktar orizzontali għall-iżvilupp tan-negozju (strumenti ta' politika dwar l-SMEs fi ħdan il-Programm COSME[43]), investimenti (il-Fond ta' Koeżjoni, l-istrumenti ta' finanzjament fil-programmi tal-COSME u l-Orizzont 2020), il-ħolqien u t-tqassim tal-kontenut bl-użu ta' teknoloġiji ġodda, il-midja soċjali u l-konverġenza (LEIT fl-Orizzont 2020)[44] u t-trawwim tal-użu mill-ġdid innovattiv tal-materjal tal-arkivji tal-films[45]. 2.2. It-tfassil ta' ambjent ta’ negozju innovattiv Il-qafas regolatorju jiżolġi rwol importanti fit-tfassil tal-ambjent tan-negozju għas-settur tal-films. Il-qafas tad-drittijiet tal-awtur u r-regolamentazzjoni tal-midja u tal-kontenut huma partikolarment importanti f’dan ir-rigward. Id-dritt tal-awtur huwa kemm l-istimolu ewlieni għal investiment fil-films kif ukoll il-bażi għad-dħul tal-kontributuri kollha fil-katina ta' valur, li tibda bl-awturi. Il-films spiss ikunu ffinanzjati permezz tal-bejgħ tad-drittijiet esklussivi għal territorji limitati, prattika kummerċjali li mbagħad tagħmel aktar diffiċli u aktar għalja l-liċenzjar tas-servizzi online f'ħafna territorji fi ħdan is-suq uniku diġitali. F'dan ir-rigward, flimkien mad-djalogu mal-partijiet interessati "Liċenzji għall-Ewropa", issa mitmum[46], il-Kummissjoni qiegħda tirrevedi l-qafas tad-drittijiet tal-awtur, kif ħabbret fil-Komunikazzjoni tagħha dwar il-kontenut fis-suq uniku diġitali[47]. Dan id-dibattitu se jkun ta’ rilevanza partikolari għas-settur tal-films. L-iżviluppi mgħaġġla fis-settur jitolbu flessibilità suffiċjenti biex l-operaturi jitħallew jesperimentaw u jittestjaw approċċi u mudelli ġodda ta’ negozju. Il-flessibilità hija meħtieġa b’mod partikulari fil-perjodi għall-ħruġ fil-mezzi tal-midja[48] biex tippermetti li jiġu ttestjati, żviluppati u użati strateġiji alternattivi ta' rilaxx adattati għal tipi differenti ta’ films, u li jiġu mmassimizzati l-kumplimentaritajiet ta’ pjattaformi differenti biex jintlaħqu l-udjenzi. L-ittestjar u l-iżvilupp ta’ rotot ta’ esplojtazzjoni b’reazzjoni għall-bidliet fl-aspettattivi tal-udjenza se jgħinu lit-telespettaturi jkollhom aċċess rapidu għall-films hekk kif isiru jafu bihom. Dan jista’ jiżgura sehem addizzjonali tal-udjenza lil dawk il-films Ewropej li huma aktar adattati għal metodi ġodda ta’ distribuzzjoni, pereżempju, permezz tal-VoD. Dan jista’ wkoll jimmassimizza l-effett tal-marketing u jkun għodda effettiva fil-ġlieda kontra l-piraterija biż-żieda tal-provvista legali. Jista' jiġi esplorat ir-rilaxx simultanju jew aktar ikkoordinat tal-films ġodda fiċ-ċinema transfruntier jew l-aċċess iktar rapidu għal servizzi online. Il-kwistjoni dwar il-perjodi speċifiċi għal kull tip ta’ perjodu limitat ta' ħruġ biex xogħol ċinematografiku joħroġ fil-midja hija primarjament kwistjoni li għandha tiġi deċiża permezz ta’ ftehimiet bejn il-partijiet interessati jew bejn il-persuni professjonali involuti. F’dan ir-rigward, ir-regoli dwar il-perjodi għar-rilaxx fil-mezzi tal-midja jistgħu jiġu riveduti fid-dawl tal-iżviluppi teknoloġiċi u tas-suq. Dan jippermetti lid-detenturi tad-drittijiet jiżviluppaw u jużaw strateġiji ġodda u innovattivi biex jippromwovu u jqassmu l-films tagħhom, inkluż bil-possibbiltà ta’ rilaxx simultanju jew kważi simultanju fiċ-ċinema u fuq il-VoD. Dwar din il-kwistjoni, ir-riżultati tal-azzjoni preparatorja kontinwa dwar iċ-ċirkolazzjoni tal-films Ewropej — li jikkonċernaw il-kombinazzjoni ta’ perjodi għar-rilaxx fil-mezzi tal-midja — ser ikunu kkomunikati lis-settur fir-rebbiegħa tal-2014[49]. L-esperjenzi u d-dejta tal-proġetti ffinanzjati jistgħu jikkontribwixxu biex jiġu żviluppati strateġiji ta’ rilaxx u mudelli ta’ negozju aktar innovattivi. Id-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva (AVMSD)[50] li tirregola l-koordinazzjoni mal-UE kollha tal-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-midja awdjoviżiva kollha, kemm ix-xandir tradizzjonali tat-TV kif ukoll is-servizzi fuq talba, tistabbilixxi sett minimu ta’ regoli komuni. Din tippermetti ċ-ċirkolazzjoni libera tas-servizzi tal-midja awdjoviżiva fl-UE, filwaqt li tipproteġi għanijiet politiċi importanti. Il-Green Paper "It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b’Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u Valuri"[51] varat konsultazzjoni pubblika dwar firxa wiesgħa ta' kwistjonijiet marbuta mat-trasformazzjoni kontinwa tal-pajsaġġ tal-midja awdjoviżiva. Din tfittex rispons dwar jekk ir-rekwiżiti attwali tal-AVMSD jipprovdux l-aħjar mod biex jiġu promossi l-ħolqien, id-distribuzzjoni, id-disponibilità u l-attrazzjoni tas-suq ta’ xogħlijiet Ewropej fis-suq uniku diġitali. 2.3. It-tisħiħ ta' ambjent kreattiv L-Ewropa teħtieġ li trawwem it-talenti u tiżviluppa l-ħiliet professjonali fl-industrija Ewropea tal-films. Dan hu imperattiv peress li l-kwalità, id-diversità u l-oriġinalità tal-films Ewropej huma l-assi kruċjali biex jattiraw l-udjenzi u tissaħħaħ il-kompetittività. Il-kooperazzjoni bejn l-iskejjel Ewropej taċ-ċinema (dwar il-kurrikuli jew il-mobilità) u sħubijiet kreattivi bejn l-iskejjel u n-negozji għandhom jiġu mħeġġa. L-għan għandu jkun li tiġi promossa korrispondenza aħjar tat-taħriġ u l-ħiliet mal-ħtiġijiet tal-industrija (inklużi dawk intraprenditorjali, il-ħiliet tal-ICT, tar-reklamar u tal-marketing). Għandu jkollha wkoll l-għan li tintroduċi perspettiva tal-udjenza aktar internazzjonali u globali fil-parti kreattiva tal-industrija. Il-kooperazzjoni kreattiva għandha wkoll tiġi mħeġġa bejn is-settur tal-films u setturi oħra. Dan ma għandux ikun biss ma' setturi ġirien (pereżempju, TV fiction, il-videogames u l-cross media) jew ma' atturi fl-ambjent diġitali (pereżempju, l-operaturi tat-telekomunikazzjoni jew il-manifattur tal-elettronika għall-konsumatur), imma wkoll ma’ setturi kreattivi oħra jew mal-edukazzjoni. Lil hinn mill-programm Ewropa Kreattiva, partikolarment il-linja ta' żvilupp transsettorjali, li se tikkontribwixxi għal dan l-għan, il-programm ERASMUS+ se jappoġġa l-kooperazzjoni u l-mobilità fit-taħriġ inizjali, u fil-qsim tal-għarfien u l-alleanzi tal-ħiliet bejn is-settur tal-edukazzjoni tal-films u n-negozji. 2.4. L-aċċessibbiltà u l-iżvilupp tal-udjenza Flimkien mal-kontribut kreattiv, l-udjenza — sew jekk hi tal-massa u sew jekk speċjalizzata — għandha tkun fil-qalba tal-politiki dwar il-films fl-istadji kollha, mit-tfassil sal-esplojtazzjoni. Dan jirrikjedi — bħal f’setturi kulturali oħra — l-iżvilupp ta’ strateġiji u għodod li jżidu kemm il-possibilitajiet ta’ aċċess kif ukoll id-domanda għall-films Ewropej, speċjalment dawk li ma jkunux nazzjonali. L-impenn mal-udjenzi fil-fażijiet kollha tal-ħolqien u d-distribuzzjoni huwa kruċjali. Informazzjoni dwar il-preferenzi tal-udjenza u l-imġiba tal-konsumaturi tista’ tgħin biex jiġu identifikati u mmirati aħjar fatturi li jistgħu jikkontribwixxu għas-suċċess ta’ film. Din l-informazzjoni tista tgħin din il-fażi ta’ żvilupp. Hemm ukoll il-ħtieġa li jiġu promossi l-viżibbiltà u l-kapaċità ta' sejbien tal-films Ewropej, u ta' impenn mal-udjenzi. L-approċċi għandhom jiġu adattati għal kull proġett, iżda jidher ċar li l-iskambju tal-esperjenza u l-iżvilupp ta’ għodod komuni (pereżempju, apps jew servizz tal-web, avvenimenti u attivitajiet ta' branding) jistgħu jsaħħu l-effiċjenza fl-isforzi sabiex tiġi identifikata u mmirata aħjar l-udjenza taċ-ċinema Ewropea. L-eżistenza ta’ servizzi tal-midja awdjoviżivi li joffru aċċess legali għal diversità ta’ films Ewropej bi prezz aċċettabbli jiddependi fuq numru ta’ fatturi. L-aggregazzjoni tad-drittijiet u approċċ aktar ikkoordinat tal-mastering u l-ġestjoni tal-verżjonijiet lingwistiċi jistgħu jwasslu għal tnaqqis sinifikanti fl-ispejjeż tekniċi u ta' tranżazzjoni li altrimenti jistgħu jkunu ostakli ta' dħul fis-servizzi tal-VoD. Pereżempju, jista' jkun hemm disponibbli għal kull film master diġitali ta’ referenza unika ta’ kwalità tajba. biex imbagħad minnu jinsiltu d-diversi verżjonijiet speċifiċi kollha għas-servizzi tal-VoD. Dan jevita l-bżonn li jiġu ffinanzjati ħafna atti ta' mastering, daqskemm hemm pajjiżi koperti jew pjattaformi tal-VoD ikkonċernati. L-edukazzjoni dwar il-films tikkostitwixxi wkoll investiment kbir għall-udjenzi ta’ għada. Il-films Ewropej għandhom tendenza li jużaw grammatika viżiva u narrattiva kumplessa, li tista’ tiġi apprezzata biss bi ftit ħiliet analitiċi. L-udjenza hija interessata fl-edukazzjoni dwar il-films[52] u s-settur tal-films għandu jinvesti f’dan il-proċess. Attivitajiet li jiżviluppaw l-udjenza huma wkoll ċentrali fi ħdan il-programm Ewropa Kreattiva. Id-djalogu mal-partijiet interessati "Liċenzji għall-Ewropa”[53] wassal ukoll għal riżultati importanti li huma rilevanti għas-settur tal-films u li jrid isir segwitu għalihom[54]. B’mod partikolari, ir-rappreżentanti tal-industrija awdjoviżiva ħarġu dikjarazzjoni konġunta li tisħaq ir-rieda tagħhom li jkomplu jaħdmu għall-iżvilupp ulterjuri tal-portabbiltà transfruntiera ta' abbonament bbażata fuq is-servizzi online, u fil-qasam tal-patrimonju ċinematografiku, il-produtturi u l-awturi tal-films u istituzzjonijiet tal-patrimonju qablu dwar sett ta’ prinċipji u proċeduri li jiffaċilitaw id-diġitazzjoni tax-xogħlijiet tal-patrimonju ċinematografiku Ewropew, l-aċċess taċ-ċittadini Ewropej għalihom, u ż-żieda fl-interess f'dawn ix-xogħlijiet. Id-diskussjonijiet ittrattaw ukoll il-kwistjoni ta' kif tista' tittejjeb id-disponibilità ta’ aktar verżjonijiet lingwistiċi, jew kollha, tal-films f’pajjiż partikolari. 3. Konklużjoni L-industrija Ewropea tal-films għandha bżonn ambjent stimulanti biex tilħaq il-potenzjal kulturali u ekonomiku sħiħ tagħha. Il-ħolqien ta' dan l-ambjent jirrikjedi l-mobilizzazzjoni ta' dawk involuti fil-livelli kollha: fis-settur innifsu u fl-Istati Membri, mil-livell lokali għal dak nazzjonali. B’rispett sħiħ tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, l-Unjoni Ewropea tista' wkoll tikkontribwixxi għal dan il-proċess. Lil hinn min-netwerks eżistenti ta’ fondi pubbliċi u sħubijiet reġjonali, pereżempju fost il-pajjiżi Nordiċi, it-tifsila hawn fuq turi l-wisa’ tal-kontribuzzjonijiet li l-UE tista' ġġib għall-għan konġunt li jintlaħqu l-isfidi tad-diversità kulturali u l-iżvilupp ekonomiku fis-settur tal-films. Madankollu, huwa ċar li r-responsabbiltajiet ewlenin u l-għodod l-aktar b’saħħithom qegħdin f’idejn l-awtoritajiet pubbliċi fl-Istati Membri u għand l-operaturi u l-partijiet interessati fis-settur stess. Fid-dawl tal-evoluzzjoni mgħaġġla fis-settur, hemm il-bżonn li jitqanqal dibattitu Ewropew u jinfetaħ djalogu mal-partijiet interessati kollha — l-awtoritajiet pubbliċi u s-settur privat — fuq il-politika dwar il-films Ewropej. Dan għandu jiffoka fuq l-għanijiet komuni li tagħmel id-diversità rikka tal-films Ewropej aktar aċċessibbli lill-udjenza tal-films, u tagħmel is-settur tal-films aktar kompetittiv u aktar profittabbli. Għal dan l-għan, il-Kummissjoni beħsiebha tniedi l-Forum Ewropew tal-Films, proċess li jibni fuq strumenti eżistenti, bil-għan li jiġi promoss l-iskambju ta’ esperjenzi u prattiċi, u li jistudja u jaqsam l-għarfien dwar kwistjonijiet ta’ interess komuni. L-għan ewlieni tal-Forum għandu jkun li jiddibatti l-politiki pubbliċi fis-settur tal-films. Dan il-proċess se jfittex li jinvolvi — fuq bażi volontarja — il-partijiet interessati fil-livell Ewropew. u se jitwettaq fi trasparenza totali għall-benefiċċju tas-settur kollu. [1] Kull sena tingħata għajnuna ta' EUR 2,1 biljun mill-fondi Ewropej għall-films (l-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew, Fondi Pubbliċi għall-Films u x-Xogħlijiet Awdjoviżivi fl-Ewropa — 2011). [2] Films reċenti bħal "Intouchables” attiraw udjenzi fid-dinja kollha għall-oriġinalità tagħhom u kienu ta' suċċess tal-box office u taw profitt. [3] COM(2012) 537 finali. [4] COM(2010), 245 finali/2. [5] L-għadd ta’ films prodotti fl-Unjoni Ewropea żdied minn 1 159 fl-2008 għal 1 336 fl-2011. Fl-istess perjodu, il-produzzjonijiet Kanadiżi u tal-Istati Uniti żdiedu minn 773 film għal 818-il film (EAO Focus 2013). [6] Huwa stmat li "Intouchables", fid-dinja kollha, kellu dħul mill-box office ta' EUR 309 189 989 b’baġit ta’ produzzjoni ta’ madwar EUR 7 miljun, filwaqt li “The Artist”, fid-dinja kollha, kellu dħul stmat mill-box office ta' EUR 96 718 509 b'baġit ta’ produzzjoni ta’ madwar EUR 11-il miljun. [7] Vidjow fuq talba (VoD). [8] Perjodu: 2008-2012. Id-dejta ma tinkludix lil Malta. Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew. [9] Perjodu: 2008-2012. Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew. [10] Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew, Yearbook 2012, volum 2, paġna 234. [11] Pereżempju, fl-2012, il-films mill-UE qalja kienu preżenti fis-suq tal-Istati Uniti u bilkemm kisbu sehem ta' 8 %, filwaqt il-films tal-Istati Uniti koprew aktar minn 90 %. Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew, il-bażi ta' dejta Focus, 2013. [12] Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew — studju dwar "Theatrical export of European films in 2010", li jkopri dawn il-pajjiżi li ġejjin: l-Arġentina, l-Awstralja, il-Brażil, iċ-Ċili, il-Kolombja, il-Korea t'Isfel, il-Messiku, in-New Zealand, l-Istati Uniti u l-Kanada, il-Venezwela. Matul l-istess perjodu, il-produzzjonijiet tal-Istati Uniti ġġeneraw 66 % tal-qligħ mill-box office tagħhom minn barra l-pajjiż. [13] Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew: Yearbook 2012, paġni 150-155. [14] Kuntarju għad-DVD, il-VoD huwa kopert mill-AVMSD u d-dispożizzjonijiet tagħha jimmiraw li jippromwovu xogħlijiet Ewropej. [15] Fl-2011, l-infiq tal-konsumatur fuq kontenut awdjoviżiv permezz ta’ pjattaformi u servizzi diġitali u online żdied b’20,1 % għal total ta’ EUR 1,2 biljun, filwaqt li l-infiq tal-konsumatur Ewropew fuq id-DVD naqas b’10 % għas-seba’ sena konsekuttiva għal total ta’ EUR 9,4 biljun. Għall-futur prevedibbli, huwa mistenni tkabbir kontinwu f’forom ta’ tqassim diġitali u online għas-settur tal-vidjow Ewropew. Pereżempju, id-dħul totali ġġenerat mill-provvediment tal-VoD fuq in-netwerks proprjetarji (l-hekk imsejħa servizzi ta' "walled garden") jipprevali fuq id-distribuzzjoni fuq l-internet. Fl-Ewropa tali dħul huwa mistenni li jikber minn EUR 850 miljun fl-2011 għal EUR 1,5 biljun fl-2017. L-infiq fuq DVD/BD (Blue Ray Disc) huwa previst li jonqos. Sorsi: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew , Yearbook 2012; Screen Digest database 2013. [16] IPTS Study: "Statistical, ecosystems and competitiveness analysis of the media and content industries — the film sector", Sophie de Vinck, Sven Lindmark, 2012, il-punt 3.4.3. [17] Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew. Fil-Ġermanja, iTunes offra 36 film minn kampjun ta’ 50 film, magħmula mill-aqwa 25 film rebbieħa tal-Premjazzjoni tal-Films Ewropej (1988-2012) u l-aqwa 25 blockbuster Ewropew (1996-2012), filwaqt li s-servizzi nazzjonali tal-VoD joffru massimu ta’ 29. Fi Franza ċ-ċifri kienu 30-21 u fl-Italja 2-8. [18] L-istħarriġ kopra 4 550 konsumatur Ewropew li għandhom l-età ta' bejn 4 snin u 50 sena, f’10 pajjiżi: A profile of current and future audiovisual consumers, Final Report, EAC/08/2012, p. 10 f. [19] A profile of current and future audiovisual consumers, Final Report, EAC/08/2012, p. 55 f. [20] A profile of current and future audiovisual consumers, Final Report, EAC/08/2012, p. 77 f. [21] Ara l-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew , Yearbook 2012 — volum 2, p. 222 (966 miljun fl-2011). Madankollu, l-attendenza naqset f’xi Stati Membri bħal Franza, l-Italja, Spanja, il-Portugall, il-Bulgarija, is-Slovenja u s-Slovakkja. [22] A profile of current and future audiovisual consumers, Final Report, EAC/08/2012, p. 10 f. [23] Din l-aħħar ċifra tkopri wkoll streaming jew downloads "b'xejn", li l-maġġoranza tagħhom huma aċċessati permezz ta' pjattaformi illegali. [24] Il-Green Paper “It-tħejjija għal Dinja Awdjoviżiva Konverġenti b'Mod Komplet: Tkabbir, Ħolqien u Valuri" tirreferi għall-Yerabook tal-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew , Volum II, paġna 171. [25] Fir-Renju Unit, analiżi riċenti tissuġġerixxi li l-ħin tal-viżjoni tat-televiżjoni lineari fost il-ġenerazzjonijiet 16-24 naqas minn 168 minuta kuljum fl-2010 għal 142 minuta kuljum fl-2013, u huwa previst li jkompli jonqos għal 119-il minuta/jum fl-2020; għall-ġenerazzjoni 25-34 il-ħin ta' viżjoni naqas minn 200 minuta/jum fl-2010 għal 183 minuta kuljum fl-2013, u huwa previst li jkompli jonqos għal 148 minuta/jum fl-2020. Enders Analysis, Where have all the young viewers gone? Jannar 2014. [26] Fl-2011 il-viżjoni online fir-Renju Unit ammontat għal 20,5 minuta kull xahar. Id-dejta għal Franza u l-Ġermanja kienu 15-il minuta u 22 minuta rispettivament. [27] Ara l-EAO Yearbook 2012 — Volum 2, p. 206. [28] Motion Pictures Association of America: http://www.mpaa.org/Resources/3037b7a4-58a2-4109-8012-58fca3abdf1b.pdf, paġna 21. [29] Ara l-istudju: "Rentabilité des investissements dans les films français", O. Bomsel and C. Chamaret, 2008. Dan l-istudju juri li mill-162 film prodotti fi Franza fl-2005, 15 biss irkupraw l-infiq tal-produzzjoni u d-distribuzzjoni tagħhom. http://crg.polytechnique.fr/fichiers/crg/perso/fichiers/chamaret_728_RentabContango2.pdf. [30] Il-livell tal-konsumatur fis-suq tal-vidjow naqas b’1,1 % b’mod ġenerali fi 17-il pajjiż Ewropew prinċipali fl-2012 meta mqabbel mal-2011, filwaqt li l-vidjow diġitali u l-VoD tat-tip walled garden (TV VoD) żiedu fil-bejgħ b’71 % u 26 %, rispettivament. Sors: International Video Federation, Yearbook 2013, paġni 17 u 18. [31] L-istatistika li tkopri 100 programm bl-aktar udjenza fi grupp ta’ sitt (6) Stati Membri (UK, DE, FR, IT, ES u PT) tindika li s-sensiliet televiżivi kienu l-ġeneru l-aktar popolari f’Diċembru 2012 b’udjenza akkumulattiva ta’ 62 %. Source: lesaudiencestv.com; http://www.lesaudiencestv.com/categorie-12499478.html. Il-produzzjonijiet Ewropej tas-sensiliet qed jaqbdu art fi programmazzjoni nazzjonali u internazzjonali, pereżempju "Real Humans" (l-Iżvezja / id-Danimarka / il-Finlandja) dalwaqt se tiġi adattata fir-Renju Unit, u diġà ġiet esportata lejn 53 territorju. Sors: Médiamétrie, Scripted Series Report 02. Ottubru 2013" [32] Sors: L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew, Fondi Pubbliċi għall-Films u x-Xogħlijiet Awdjoviżivi fl-Ewropa, 2011. [33] L-Osservatorju Awdjoviżiv Ewropew: "The circulation of European co-productions and entirely national films in Europe 2001 to 2007" http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/culture/film/paperEAO_en.pdf [34] Fl-Istati Uniti, il-baġit medju kien ta’ USD 106,6 miljun fl-2006, li minnhom USD 70,8 miljun fl-ispejjeż tal-produzzjoni u USD 35,9 miljun fl-ispejjeż tal-marketing. Sorsi: Motion Picture Association of America, Theatrical Market Statistics 2007. [35] Din hi sistema fejn il-films jiġu rilaxxati fuq pjattaformi differenti ta’ esplojtazzjoni b'mod suċċessiv. Dawn il-perjodi limitati għar-rilaxx jew skedi jvarjaw fl-Istat Membru kollha, iżda s-sekwenza standard għal feature film, pereżempju, hija li jiġi rilaxxat l-ewwel fis-swali taċ-ċinema, imbagħad fuq vidjow/DVD/Blu Ray, VoD, TV bil-ħlas, u fl-aħħar nett li jinħareġ fuq it-televiżjoni bla ħlas. [36] Ara l-punt I.2 aktar ’il fuq. [37] Ta' min jinnota li ħafna mill-films Ewropej li huma ta’ suċċess fis-swieq domestiċi tagħhom għandhom it-tendenza wkoll li jsiru speċjalizzati f’xi pajjiżi oħra. [38] Servizzi ta’ intermedjarji li l-għan tagħhom huwa li jinnegozjaw mad-detenturi tad-drittijiet tal-films differenti sabiex joħloqu katalogu li hu attraenti għall-pjattaformi tal-VoD; ma' din l-attività jista' jiżdied komponent editorjali attiv (attivitajiet ta' konservazzjoni). [39] Skont stima tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Arkivji tal-Films (ACE). [40] Ta’ min jinnota b’mod partikolari li l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar għajnuna mill-Istat għall-films u xogħlijiet awdjoviżivi oħrajn adottata fil-15 ta’ Novembru aġġornat il-kriterji tal-għajnuna mill-Istat użati biex jiġu vvalutati l-iskemi ta’ appoġġ tal-Istati Membri; hija tkopri għajnuna mill-Istat għal skop usa' ta' attivitajiet, tenfasizza l-prinċipju ta' sussidjarjetà fil-qasam tal-politika kulturali u l-osservazzjoni tal-prinċipji tas-suq intern, tintroduċi livell ta' intensità ogħla għal għajnuna massima għal produzzjonijiet transfruntiera, u tinkludi l-protezzjoni u l-aċċess għall-patrimonju tal-films. [41] Kif qed jiġri, pereżempju, fid-Danimarka, fi Spanja, l-Iżvezja u l-Latvja. Ara t-"Third Implementation Report on the Film Heritage Recommendation",https://ec.europa.eu/digital-agenda/sites/digital-agenda/files/swd_2012_431_en.pdf. [42] Ara "Study on the Role of Banks in the European Film Industry", Peacefulfish May 2009, http://ec.europa.eu/culture/media/media-content/documents/about/filmbanking.pdf [43] Il-COSME huwa programm tal-UE għall-Kompetittività tal-Intrapriżi u l-SMEs fis-seħħ mill-2014 sal-2020. [44] L-Orizzont 2020 huwa l-programm ta’ Riċerka tal-Unjoni Ewropea għall-perjodu mill-2014 sal-2020. LEIT tifforma parti mill-Orizzont 2020: Tmexxija fit-Teknoloġiji Abilitanti u Industrijali. [45] L-Isfida Soċjetali 6 fl-Orizzont 2020. [46] http://ec.europa.eu/licences-for-europe-dialogue/en/content/about-site. [47] COM(12)789 18/12/2012 [48] B’mod partikolari dwar is-sekwenza tar-rilaxx tal-films permezz tas-swali taċ-ċinema, tat-televixin bi ħlas, tal-bejgħ tal-vidjows għad-dar, tal-kiri ta’ vidjows għad-dar, tat-televixin b’xejn u l-VoD. [49] C(2012)1890 27/3/2012 [50] Id-Direttiva 2010/13/UE, ĠU L 95, 15.4.2010, p. 1-24. [51] COM(2013) 231 finali. [52] A profile of current and future audiovisual consumers, Final Report, EAC/08/2012, p. 72 f. [53] http://ec.europa.eu/licences-for-europe-dialogue/en/content/about-site. [54] Ara d-dokument "Ten pledges to bring more content online", http://ec.europa.eu/internal_market/copyright/docs/licences-for-europe/131113_ten-pledges_en.pdf