Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2009 - Is-sostenibilità u l-ġestjoni tal-Kummissjoni tal-proġetti tal-LIFE-Natura





Glossarju AEE : L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent EAFRD : Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali EIONET : In-Netwerk Ewropew ta' Informazzjoni u għall-Osservazzjoni tal-Ambjent ERDF : Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali ETC : Iċ-Ċentru Topiku Ewropew dwar id-Diversità Bijoloġika EUNIS : Is-Sistema ta’ Informazzjoni dwar in-Natura Ewropea Eżitu : Bidla li titfaċċa mill-implimentazzjoni ta’ intervent u li normalment għandha x’taqsam mal-objettivi ta’ dan l-intervent. L-eżiti jinkludu riżultati u impatti. L-eżiti jistgħu jkunu mistennija jew mhux mistennija, pożittivi jew negattivi. FES : Il-Fond Ewropew għas-Sajd ĠU : Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea Id-Direttiva dwar l-Abitati : Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal- 21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-abitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa Id-Direttiva tal-Għasafar : Id-Direttiva tal-Kunsill 79/409/KEE tat- 2 ta’ April 1979 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi Intervent : Kull azzjoni jew operazzjoni, imwettqa mill-awtoritajiet pubbliċi jew organizzazzjonijiet oħrajn, minkejja n-natura tagħha (il-politika, il-programm, il-miżura jew il-proġett). KE : Il-Komunità/Komunitajiet Ewropea/Ewropej KEE : Il-Komunità Ekonomika Ewropea LIFE : L-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent LIFE III : LIFE għall-perijodu tal-2000–2006 LIFE+ : LIFE għall-perijodu tal-2007–2013 LIFE-Natura : Komponent mil-LIFE li se jikkontribwixxi għaż-żamma jew ir-restituzzjoni tal-abitati naturali u/jew popolazzjonijiet tal-ispeċi għall-status ta' konservazzjoni favorevoli. Miżura : Fi ħdan il-qafas tal-politika, l-unità bażika tal-ġestjoni tal-programm, li tikkonsisti f’sett ta’ proġetti simili u li għandhom baġit definit b’mod preċiż. MS : Stat Membru Natura 2000 : In-netwerk ekoloġiku Ewropew ta’ żoni tal-konservazzjoni speċjali protetti. Objettiv : Id-dikjarazzjoni inizjali tal-eżiti li jridu jinkisbu wara intervent. Għandu jkun hemm distinzjoni bejn objettivi globali, intermedji, immedjati u operazzjonali: - objettiv globali jikkorrispondi mal-impatt globali ta’ intervent u huwa ġeneralment definit fil-leġiżlazzjoni tal-Komunità f'termini wiesgħin ħafna; normalment huwa tradott mill-Kummissjoni u l-Istati Membri f'objettivi intermedji li jikkorrispondu mal-impatti intermedji mistennija tal-programmi ffinanzjati; - objettivi immedjati jikkonċernaw ir-riżultati ta’ intervent fuq dawk li huma indirizzati direttament u huma normalment definiti mill-Istati Membri fi ħdan l-implimentazzjoni tal-programmi ffinanzjati; - objettivi operazzjonali jispeċifikaw il-prodotti li jridu jinkisbu. Prodott : Dak li hu prodott jew miksub bir-riżorsi allokati għal intervent (eż. X ettari ta’ abitat Y restawrati). Proġett : Operazzjoni mhux diviżibbli, delimitata f’termini ta’ skeda u baġit, u mqiegħda taħt ir-responsabilità ta’ organizzazzjoni li timplimenta r-riżorsi allokati lill-intervent, l-aktar qrib tal-qasam. Riżorsi : Ir-Riżorsi finanzjarji, umani u materjali mmobilizzati għall-implimentazzjoni ta’ intervent Riżultat : Tibdil immedjat li jinqala’ lil dawk indirizzati direttament fl-aħħar tal-parteċipazzjoni tagħhom f'intervent. SCI : Sit ta' importanza komunitarja SEBI : L-Organizzazzjoni tal-Indikaturi Ewropej tal-Bijodiversità SPA : Żona bi Protezzjoni Speċjali UE : L-Unjoni Ewropea Sommarju eżekuttiv I. Il-LIFE-Natura jikkofinanzja proġetti fl-Istati Membri, prinċipalment b’relazzjoni mas-siti tan-Natura 2000, favur il-konservazzjoni ta’ speċi u abitati. Proġetti bħal dawn għandu jkollhom valur miżjud dimostrattiv u jikkontribwixxu għat-tixrid tal-aħjar prattiċi dwar metodi u approċċi ta' konservazzjoni. Il-LIFE jassenja minn tal-inqas 78 % tal-baġit tiegħu ta’ 300 miljun euro kull sena għal għotjiet ta’ azzjoni, li minnhom 50 % huma allokati għal proġetti li jsostnu l-konservazzjoni tan-natura u l-bijodiversità. F’termini finanzjarji huwa l-finanzjament Ewropew l-aktar importanti li huwa ddedikat b’mod speċjali għall-ambjent u huwa ġestit direttament mill-Kummissjoni, filwaqt li huwa għodda essenzjali fir-rigward tal-objettivi tal-politika ambjentali tal-Unjoni Ewropea. II. Is-sorveljanza u t-tmexxija tal-LIFE-Natura huma kkumplikati, minħabba li l-proġetti jittrattaw sitwazzjonijiet differenti minn sit għal ieħor madwar l-Unjoni, li huma mmexxija minn varjetà kbira ta’ benefiċjarji u għandu jkollhom impatt sostnut fuq il-konservazzjoni tal-ispeċi individwali u abitati, filwaqt li jżidu l-valur permezz tat-tixrid tar-riżultati miksuba (il-paragrafi 1 sa 8). III. Mill-ewwel strument tal-LIFE, introdott fl-1992, il-Kummissjoni b’mod progressiv żviluppat u tejbet is-sistemi ta' ġestjoni u kontroll tagħha, u fost l-oħrajn ikkunsidrat ir-riżultati tal-verifiki preċedenti tal-Qorti [1]. Mal-bidu tal-LIFE+ li japplika għall-perijodu 2007-2013 (il-paragrafi 9 sa 11) ġew introdotti bidliet ulterjuri wkoll. IV. Il-verifika eżaminat l-effettività tal-ġestjoni tal-Kummissjoni tal-għotjiet imħallsa lill-proġetti tal-LIFE-Natura fir-rigward tas-sostenibilità tar-riżultati tagħhom. F’dan il-kuntest, ġie eżaminat ukoll kif il-benefiċjarji mexxew il-proġetti miżjura fir-rigward tas-sostenibilità tagħhom. (il-paragrafi 12 sa 16). V. Ix-xogħol sar fid-DĠ Ambjent fil-Kummissjoni u twettqu żjarat tal-verifika fuq il-post biex jiġu eżaminati 35 proġett fis-sitt Stati Membri li ġejjin: il-Belġju, il-Ġermanja, l-Italja, is-Slovenja, Spanja u r-Renju Unit. Saret żjara wkoll lit-timijiet ta' monitoraġġ u ta’ komunikazzjoni li xogħolhom ingħata ’l barra [Astrale], lill-evalwaturi tal-proġett [AGRECO], u liċ-Ċentru Topiku fuq id-Diversità Bijoloġika (li jaġixxi taħt kuntratt mal-Aġenzija Ambjentali Ewropea (EEA)), minħabba li huma sħab mill-qrib tal-Kummissjoni għall-amministrazzjoni u l-iżvilupp ta’ kwistjonijiet ambjentali (il-paragrafu 17). VI. B’mod ġenerali, il-proġetti vverifikati kkontribwew għall-konservazzjoni ta’ speċi u abitati mmirati, l-aktar fis-siti Natura 2000, fejn ikkontribwew għall-isforzi tal-Istati Membri u appoġġaw iċ-ċittadini tal-UE u x-xogħol ta’ volontarjat tal-assoċjazzjonijiet tagħhom u l-impenn favur il-konservazzjoni tal-bijodiversità. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li proposti ta’ proġetti mfassla b’mod xieraq biss ikunu approvati u jkunu esegwiti, kif mixtieq u għandha tinsisti fuq it-twaqqif ta’ strutturi organizzattivi u finanzjarji li huma suffiċjenti biex isostnu l-impatt ta’ proġetti ffinanzjati mill-UE (il-paragrafi 18 sa 20). VII. Għalkemm mill-introduzzjoni tal-LIFE fl-1992 sar progress sinifikanti, għad hemm lok għal titjib fis-sistemi ta’ amministrazzjoni u kontroll tal-Kummissjoni, sabiex ikun assigurat li l-miżuri ta’ konservazzjoni ffinanzjati mill-UE jilħqu l-objettivi tagħhom aħjar u jkomplu għaddejjin wara l-iffinanzjar tal-UE għall-proġetti. Dawn in-nuqqasijiet li ġejjin ġew enfasizzati b’relazzjoni mal-fażijiet differenti tal-amministrazzjoni tal-proġetti: a) Il-proċedura tas-selezzjoni: ma ngħatatx importanza preċiża u għolja lill-fatturi relevanti tas-sostenibilità fil-klassifikar tal-proġetti għal-LIFE+ u kien hemm proċess twil tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-konċessjoni tal-għotjiet (il-paragrafi 21 sa 28). b) L-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-proġetti: fok insuffiċjenti fuq ir-riżultati (l-eżiti), il-kuntratti u l-pjanijiet ta’ amministrazzjoni tal-proġetti, li ostakola s-sostenibilità mistennija tar-riżultati tal-proġetti (il-paragrafi 29 sa 40). c) It-tixrid tar-riżultati: il-valur miżjud potenzjali tal-proġetti LIFE-Natura individwali mhuwiex miksub kollu kemm hu minħabba li t-tagħlimiet meħuda, l-aħjar prattiċi identifikati u l-informazzjoni teknika/xjentifika dettaljata li nkisbet mhumiex disponibbli b’mod sistematiku għall-pubbliku interessat ’il barra mill-viċinat immedjat (reġjun jew pajjiż) tal-proġett (il-paragrafi 41 sa 53). d) L-amministrazzjoni tar-riżultati tal-proġetti fuq terminu ta’ żmien twil: minħabba li fil-biċċa l-kbira tal-każijiet ir-riżultati (l-eżiti) tal-proġetti ffinanzjati jistgħu jinħassu biss wara l-pagament finali fuq il-proġetti u m’hemm l-ebda proċedura ta’ segwitu ex-post stabbilita biex tevalwa l-effettività tal-azzjonijiet iffinanzjati, il-Kummissjoni m'għandhiex ħafna informazzjoni f'dan ir-rigward. Għalhekk hemm bżonn li jiġi stabbilit sett ta' indikaturi xierqa għall-evalwazzjoni tar-riżultati miksuba (il-paragrafi 54 sa 67). VIII. Huwa rrakkomandat li l-Kummissjoni għandha tagħti aktar konsiderazzjoni għad-diversi fatturi relevanti għas-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti, ittejjeb it-tixrid tal-għarfien miksub u tistabbilixxi segwitu sistematiku tal-proġetti wara li l-pagament finali jkun sar (il-paragrafi 68 sa 77). Introduzzjoni 1. LIFE huwa akronimu għal-L’Instrument Financier pour l’Environnement, jiġifieri L-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent. L-ewwel proġetti ffinanzjati mil-LIFE bdew fl-1992 [2] u komplew taħt l-istrumenti speċifi tal-LIFE sussegwenti permezz tat-tielet fażi (LIFE III) għall-2000–2006 [3]. Il-LIFE kien maqsum fi tliet komponenti tematiċi: - "LIFE-Natura" - "LIFE-Ambjent"; u - "LIFE-Pajjiżi Terzi". 2. Il-proġetti kienu magħżula għal kull wieħed mit-tliet komponenti bl-użu ta’ proċeduri dedikati. Il-fażi l-ġdida LIFE+ talloka 2143 miljun euro għall-perijodu 2007 sa 2013 [4]. Kważi 78 % ta’ dan l-ammont irid jintuża għal għotjiet dwar proġetti ta’ azzjoni. It-tliet komponenti issa saru: - "In-Natura u l-Bijodiversità"; - "L-Ambjent u l-Amministrazzjoni"; u - "L-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni". 3. Għall-kuntrarju tal-LIFE III, il-proġetti issa huma magħżula taħt proċedura waħda għat-tliet komponenti kollha. 4. Matul il-perijodu tal-2000–2006 l-LIFE-Natura ffinanzja 434 proġett li kienu implimentati f'26 Stat Membru u ammontaw għal 436 miljun euro (ara l-Figura 1). B’kontribuzzjoni medja tal-UE ta’ miljun euro, il-proġetti involvew riżorsi finanzjarji sostanzjali tal-UE barra mill-kofinanzjament nazzjonali. LIFE+, "in-Natura u l-Bijodiversità", se jibqa’ l-aktar komponent importanti tal-LIFE minħabba li allokazzjoni annwali ta’ mill-inqas 50 % tal-baġit iddedikat għal għotjiet ta’ azzjoni (850 miljun euro) hija assenjata għall-perijodu 2007–2013. 5. Kemm ir-regolament tal-LIFE III u kif ukoll tal-LIFE+ jagħtu sostenn lill-proġetti tal-konservazzjoni tan-natura li jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tad-Direttivi tal-Għasafar u tal-Abitati [5]. Dawn id-direttivi jistabbilixxu netwerk ta’ territorji protetti msejħa s-siti tan-"Natura 2000" li lilhom il-LIFE-Natura jipprovdilhom sostenn [6]. L-implimentazzjoni tad-Direttivi hija r-responsabilità tal-Istat Membru rispettiv. Iżda, is-siti huma eliġibbli għal sostenn finanzjarju tal-UE taħt l-istrument Komunitarju relevanti [7]. Għalhekk, il-proġetti LIFE-Natura b’mod predominanti jimmiraw li jikkontribwixxu għaż-żamma jew ir-riabilitazzjoni ta’ abitati naturali u/jew speċi li huma fil-periklu elenkati f’waħda miż-żewġ direttivi. Il-lat tal-LIFE+ dwar il-bijodiversità jikkofinanzja proġetti innovattivi u dimostrattivi li jikkontribwixxu għat-twaqqif tat-telfa tal-biodiversità sal-2010 u aktar, il quddiem [8] u jippermetti finanzjament tal-LIFE barra mis-siti tan-Natura 2000. Stampa 1 kontribuzzjoni LIFE GĦALL kull Stat Membru 2000-2006 (436 miljun euro) +++++ TIFF +++++ 6. Il-leġiżlazzjoni tal-UE relevanti kollha tenfasizza l-importanza tal-iżvilupp sostenibbli tal-ambjent. Il-Ħames Programm ta’ Azzjoni tal-Komunità Ewropea dwar l-Ambjent huwa msemmi "Lejn is-Sostenibilità" [9]. Dan il-kunċett huwa żviluppat bis-Sitt Programm ta’ Azzjoni dwar l-Ambjent [10] li għadu għaddej u huwa partikolarment importanti għall-proġetti ta’ konservazzjoni tan-natura minħabba li r-riabilitazzjoni u l-protezzjoni tal-abitati u tal-ispeċi, huma minnhom infushom, proċessi fuq terminu ta’ żmien twil. Minħabba li l-finanzjament huwa mogħti biss lil parti mill-applikazzjonijiet, is-sostenibilità għandha tkun kriterju prinċipali fis-selezzjoni tal-proġetti jiġifieri l-proġetti magħżula għandhom ikunu dawk li l-benefiċċji tagħhom idumu jinħassu aktar wara l-finanzjament tal-UE. 7. Il-ġestjoni tal-għotjiet tal-LIFE-Natura mill-Kummissjoni huwa proċess ikkumplikat. Applikanti mill-Istati Membri kollha introduċew proposti għal investimenti favur diversi speċi u abitati. Dawn jista’ jkollhom komponenti innovattivi li jistgħu jeħtieġu diversi snin ta’ implimentazzjoni u għandu jkollhom impatt sostnut fuq l-istatus ta' konservazzjoni filwaqt li jżidu l-valur permezz tat-tixrid tar-riżultati miksuba. Id-Dijagramma 1 tagħti ħarsa fil-qosor taċ-ċiklu preżenti ta’ amministrazzjoni tal-proġetti: 8. Barra minn hekk, l-applikanti jistgħu jkunu entitajiet pubbliċi jew privati, u ħafna drabi jinkludu NGOs ta’ qisien differenti ħafna fejn l-impenn qawwi tagħhom għall-proġetti huwa element prinċipali għas-suċċess tagħhom. Il-proġetti tal-LIFE-Natura huma multiannwali b’objettivi ta’ sikwit kumplessi u jinvolvu bosta msieħba +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. Dijagramma 1 Iċ-ċiklu tal-ħajja ta’ proġett tal-LIFE-Natura: +++++ TIFF +++++ 9. Ir-Rapport Speċjali preċedenti tal-Qorti dwar l-istrument tal-LIFE, li kien ippubblikat fl-2003 [11], identifika nuqqasijiet fil-kwalità tal-investimenti u fl-effetti tar-riżultati fuq terminu ta’ żmien twil: il-verifika sabet li l-istrument tal-LIFE ma kellux objettivi definiti b’mod ċar u lanqas analiżi suffiċjenti tal-impatt tiegħu u tixrid adegwat tar-riżultati [12]. 10. Il-Kummissjoni indirizzat numru ta’ rakkomandazzjonijiet tal-Qorti fis-snin sussegwenti. Iżda, is-segwitu tar-Rapport Speċjali fir-Rapport Annwali għall- 2004 [13] jindika li mhux ir-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti kollha kien sar xi ħaġa dwarhom. B’mod partikolari, id-definizzjoni tal-objettivi kienet għadha mhix ċara, l-ambitu tal-verifiki fuq il-post li saru mill-Kummissjoni kien għadu ffukat fuq l-aspetti finanzjari, u l-evalwazzjoni tar-riżultati miksuba tal-proġetti baqgħet ma saritx. 11. Mill-ewwel strument tal-LIFE, introdott fl-1992, il-Kummissjoni żviluppat u tejbet is-sistemi ta' ġestjoni u kontroll tagħha b'mod progressiv, u fost l-oħrajn ikkunsidrat ukoll ir-riżultati tal-verifiki preċedenti tal-Qorti. Barra minn hekk, bidliet addizzjonali fl-iskema tal-għotjiet tal-LIFE ġew introdotti fl-2007 għall-perijodu finanzjarju 2007–2013. Il-verifika kurrenti indirizzat in-nuqqasijiet identifikati qabel billi ffukat fuq l-implikazzjonijiet tagħhom fuq is-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti, li huwa kruċjali għall-effettività tan-nefqa LIFE tal-UE ġestita direttament mill-Kummissjoni. L-ambitu u l-approċċ tal-verifika 12. L-objettiv tal-verifika kien li teżamina l-effettività tal-ġestjoni tal-Kummissjoni tal-għotjiet tal-LIFE-Natura matul il-fażijiet differenti taċ-ċiklu tal-proġett fir-rigward tas-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti. 13. Ġew indirizzati l-mistoqsijiet li ġejjin: - Il-proċess ta’ selezzjoni rivedut ta prijorità lill-proġetti li offrew l-aktar aspettativa għolja għas-sostenibilità? - Il-proġetti kienu implimentati u mmonitorati b'mod adegwat mill-Kummissjoni? - Il-Kummissjoni tassigura t-tixrid b'mod xieraq tal-informazzjoni fuq ir-riżultati tal-proġetti u t-tagħlimiet meħuda? - Il-Kummissjoni qiegħda twettaq is-segwitu tal-proġetti, jew teżamina r-riżultati tagħhom b’mezzi oħra xierqa fuq terminu ta’ żmien twil? 14. Ġew ivverifikati l-amministrazzjoni tal-proġetti tal-LIFE III Natura (2000–2006) u l-proċedura tas-selezzjoni għal-LIFE+ (2007–2013) il-ġdid. L-osservazzjonijiet ifformulati għadhom importanti għall-amministrazzjoni tal-Kummissjoni minħabba li l-kwestjonijiet indirizzati għandhom x’jaqsmu wkoll mal-proġetti l-ġodda tal-LIFE+. 15. Minħabba li m'hemmx kunċett regolatorju jew miftiehem formalment ta' sostenibilità li japplika għall-proġetti ffinanzjati mil-LIFE, il-verifika adottat l-ispeċifikazzjonijiet stipulati fid-Direttivi tal-Għasafar u tal-Abitati li l-proġetti tal-LIFE-Natura jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tagħhom. Dawn jagħtu tliet elementi bażiċi: - element ta’ riżultati: "iżommu jew jirripristinaw, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, l-abitat naturali u l-ispeċi" (Id-Direttiva tal-Abitati) u "biex iżommu l-popolazzjoni għall-ispeċi" (Id-Direttiva tal-Għasafar); - element ta’ ħin: "x’aktarx jibqgħu jeżistu fil-ġejjieni prevedibbli" (Id-Direttiva tal-Abitati) u "it-tqassim fit-tul u l-abbundanza tal-[ispeċi]" (Id-Direttiva tal-Abitati); - element ta’ amministrazzjoni: "l-istruttura speċifika u l-funzjonijiet li huma meħtieġa biex ikun mantenut fit-tul jeżistu" (Id-Direttiva tal-Abitati). 16. Għall-verifika kurrenti, is-sostenibilità ta’ proġett iffinanzjat mil-LIFE ġiet definita bħala l-assigurazzjoni li tista’ tinkiseb (il-kwalità ta’ proġett, l-istrutturi ta’ tmexxija, il-garanziji finanzjarji, eċċ.) dwar jekk l-investimenti ffinanzjati u l-effetti tagħhom humiex se jitkomplew wara li l-proġett jispiċċa u r-riżultati tiegħu jiġu mxerrda. Waqt l-evalwazzjoni tas-suċċess tal-implimentazzjoni tal-istrument tal-LIFE-Natura, il-kunsiderazzjoni mogħtija lis-sostenibilità f’kull fażi taċ-ċiklu tal-amministrazzjoni tal-proġett hija ta’ importanza prinċipali, mill-bidu tal-proċedura ta’ selezzjoni sa wara l-finanzjament LIFE tal-proġetti. 17. Evidenza tal-verifika nġabret ukoll mid-DĠ Ambjent, mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, miċ-Ċentru Topiku Ewropew dwar id-Diversità Bijoloġika, mix-xogħol tat-timijiet ta' monitoraġġ u ta’ komunikazzjoni li ntbagħat barra, mill-evalwaturi, minn kampjun tal-benefiċjarji u mill-awtoritajiet nazzjonali relevanti. L-evidenza nkisbet permezz ta’ reviżjonijiet dokumentarji, intervisti u kwestjonarji. Saru żjarat tal-verifika fuq il-post għal kampjun ta’ 35 proġett LIFE III approvati bejn l-2000 u l-2005 u implimentati f’sitt Stati Membri: Il-Belġju, il-Ġermanja, l-Italja, is-Slovenja, Spanja u r-Renju Unit (ara l-Anness I) [14]. Il-proġetti li ffurmaw parti mill-kampjun jikkorrispondu għal 13 % tan-nefqa LIFE III tal-UE ta’ 436 miljun euro u, għalhekk, jagħtu evidenza suffiċjenti għall-verifika mwettqa. Osservazzjonijiet Il-kisbiet tal-LIFE u l-opportunitajiet għal titjib 18. B'mod ġenerali, instab li abbażi tal-35 proġett ivverifikat, l-investimenti previsti kienu qed jikkontribwixxu għall-konservazzjoni tal-ispeċi u l-abitati fis-siti tan-Natura 2000. Anke jekk xi proġetti ffaċċjaw diffikultajiet, l-impenn tal-benefiċjarji u l-persunal tagħhom sewa biex dawn jingħelbu u tittieħed azzjoni korrettiva. 19. Mill-1992, il-Kummissjoni tejbet il-ġestjoni tal-għotjiet tal-LIFE b'mod konsistenti. Iżda, l-verifika enfasizzat nuqqasijiet li għandhom jiġu indirizzati biex is-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti tkun protetta. It-Tabella 1 tagħti ħarsa fil-qosor lejn it-tip ta’ nuqqasijiet identifikati fil-proġetti vverifikati fuq il-post, miġbura f’kategoriji skont iċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett. It-tabella 1 It-tip ta’ nuqqasijiet misjuba fil-proġetti vverifikati fuq il-post Il-proċedura tas-selezzjoni: | preparazzjoni inadegwata tal-proposta tal-proġett,kapaċitajiet legali u tekniċi insuffiċjenti tal-benefiċjarji għaż-żamma tar-riżultati tal-proġetti wara l-finanzjament tal-LIFE,struttura mhux trasparenti tal-kofinanzjaturi u l-imsieħba,ebda kriterju u indikatur stabbilit minn qabel dwar l-evalwazzjoni tar-riżultati tal-proġetti,ebda baġit għaż-żamma tar-riżultati tal-proġetti wara l-finanzjament tal-LIFE. | Il-fażi ta’ implimentazzjoni | diffikultajiet biex jinkisbu l-pakketti tal-art previsti għas-sit tal-proġett,nuqqasijiet fis-sħubiji responsabbli mill-amministrazzjoni tal-proġett,pressjoni demografika li taffettwa s-sit tal-proġett,interessi li jikkompetu ma’ xulxin, b’mod partikolari mal-agrikoltura,monitoraġġ fqir tar-riżultati tal-proġetti,ebda garanziji biex jipproteġu l-art mixtrija għall-konservazzjoni tan-natura,ebda sostenn mill-partijiet interessati. | It-tixrid tar-riżultati: | il-popolazzjoni lokali mhux infurmata jew involuta b’mod adegwat, jew ma taqbilx mal-proġett innifsu,tixrid tar-riżultati prinċipalment iffukat biex jilħaq il-pubbliku lokali u reġjonali,il-websajts tal-proġetti mhux miżmuma b’mod sistematiku jew ta’ kwalità limitata,- il-websajts tal-proġetti mhux użati b’mod effiċjenti għat-tixrid tar-riżultati u l-eżiti tal-proġetti. | L-amministrazzjoni tar-riżultati tal-proġetti għal terminu ta’ żmien twil: | il-pjan tal-amministrazzjoni mhux approvat mill-awtoritajiet tal-Istati Membri,integrazzjoni insuffiċjenti tal-miżuri tal-konservazzjoni tal-proġett LIFE fl-inħawi,kapaċitajiet legali u finanzjarji insuffiċjenti ta’ dawk responsabbli għaż-żamma tar-riżultati tal-proġetti wara l-finanzjament LIFE,monitoraġġ insuffiċjenti tal-ispeċi jew abitati għall-evalwazzjoni tal-impatt. | 20. Il-paragrafi li ġejjin jeżaminaw kull fażi tal-amministrazzjoni tal-proġetti mill-Kummissjoni u jidentifikaw in-nuqqasijiet relevanti u l-opportunitajiet għal titjib. Il-proċedura tas-selezzjoni 21. Il-verifika eżaminat: - jekk il-Kummissjoni kinitx stabbiliet kriterji u klassifikar ċari u xierqa biex il-proġetti jintgħażlu abbażi tal-kwalità tagħhom, ir-relevanza tal-objettivi tagħhom u l-probabilità tas-sostenibilità tar-riżultati tagħhom (prodotti); u, - jekk dawn il-kriterji kinux ġew applikati fil-prattika. is-sostenibilitĀ fil-proceduri tas-selezzjoni ma ngĦatatx attenzjoni preciza 22. L-iskop tal-proċedura tas-selezzjoni huwa li l-fondi skarsi tal-LIFE jingħataw lill-aħjar proġetti fost numru kbir ta’ applikazzjonijiet. L-applikanti għandhom jippreżentaw proposti li jilħqu ħtiġijiet eżiġenti u dettaljati, tekniċi, finanzjarji u oħrajn. Il-verifika tal-proċeduri tas-selezzjoni tal-Qorti tal-LIFE III u LIFE+ ikkonkludiet li l-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni akbar lill-kriterji tal-prijorità kif ukoll lill-iskali ta’ importanza u tal-klassifikazzjoni tagħhom, użati biex jassiguraw li tingħata kunsiderazzjoni suffiċjenti u kwantifikata lill-fatturi tas-sostenibilità. 23. Il-kriterji tas-selezzjoni u l-iskali għall-għoti ta’ prijorità lill-proġetti, li kienu stabbiliti fil-forma ta’ "klassifikazzjoni massima" għal-LIFE III u l-LIFE+, huma mqassra fit-Tabella 2. 24. Il-kwalità teknika tal-proposti tal-proġetti għal-LIFE+ bħalissa hija evalwata minn evalwaturi kkuntrattati minn barra, abbażi tal-kriterji tas-selezzjoni stabbiliti fil-gwidi ta’ applikazzjoni u evalwazzjoni tal-LIFE-Natura tal-Kummissjoni. Dan huwa skont ir-rakkomandazzjonijiet preċedenti tal-Qorti dwar l-użu ta’ esperti minn barra biex is-segregazzjoni neċessarja tal-funzjonijiet tkun assigurata [15]. 25. Iżda, kull kriterju huwa eżaminat b'referenza għal mistoqsijiet analitiċi minn hawn 'il quddiem imsejħa sottokriterji, li jagħti livell għoli ta’ diskrezzjoni lill-evalwaturi meta jistabbilixxu l-klassifikazzjoni tal-proġetti. Minħabba li s-sottokriterji li għandhom x’jaqsmu ma' kull kriterju tal-għotja ma ġewx imwieżna, kull evalwatur jista’ jallokalhom prijorità differenti. Konsegwentement, anke jekk wieħed jew aktar mis-sottokriterji ma jintlaħqux, il-proposta tal-proġett xorta tista’ tirċievi klassifikazzjoni għolja għall-kriterji tal-għotja rispettivi. Dan huwa speċjalment minnu għall-aspetti tas-sostenibilità li huma inklużi bħala sottokriterji taħt "il-benefiċċju tal-konservazzjoni" jew "kontribuzzjoni għall-objettivi" taħt il-LIFE III u l-LIFE+, rispettivament [16]. It-tabella 2 Il-kriterji tas-selezzjoni tal-proġetti LIFE-Natura tal-Kummissjoni: klassifikazzjonijiet massimi (espressi f'perċentwali) Il-kriterji tal-għotja | LIFE III (2006) | LIFE III (2007) | Koerenza teknika | 23 | 16 | Koerenza finanzjarja | 7 | 16 | Benefiċċju ta’ konservazzjoni | 47 | - | Kuntest soċjoekonomiku u operattiv | 23 | - | Kontribuzzjoni għall-objettivi | - | 26 | Valur miżjud Ewropew | - | 26 | Komplimentarjetà | - | 11 | Karattru transnazzjonali | - | 5 | Valur miżjud nazzjonali [] | - | - | Klassifikazzjoni totali | 100 | 100 | 26. Il-verifika enfasizzat il-fatt li r-relevanza tal-kriterji relatati mas-sostenibilità msemmija hawn fuq kienu ġew imnaqqsa b’mod konsiderevoli mil-LIFE III għal-LIFE+ (ara t-Tabella 2). Skont is-servizzi tal-Kummissjoni, dan kien neċessarju sabiex il-proposti li jirreferu għat-tliet komponenti (ara l-paragrafu 1) ikunu jistgħu jiġu evalwati bl-istess kriterji u jikkompetu ma’ xulxin. Dan l-approċċ ittrasforma l-mistoqsijiet aktar preċiżi tal-gwida tal-evalwazzjoni tal-LIFE III, li kienu ġew żviluppati matul is-snin, f'mistoqsijiet ġenerali ħafna b’valur ta’ informazzjoni żgħir. B’mod ġenerali, instab li l-kriterji tas-selezzjoni emendati tal-LIFE+ ma jtejbux il-kunsiderazzjoni mogħtija lis-sostenibilità u li mhux neċessarjament huma applikati b'mod konsistenti. Il-Kaxxa 1 Il-klassifikazzjoni għas-sostenibilità Ir-reviżjoni tal-fajls tal-evalwaturi minn barra wriet li filwaqt li tqajmu dubji sinifikanti dwar is-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti xorta waħda ngħataw klassifikazzjonijiet għolja fir-rigward tal-kriterju relevanti: "Huwa ovvju li abitati bħal ma huma għadajjar għolja, li jridu jiġu ppreservati ladarba riżervati, ikollhom bżonn amministrazzjoni kontinwa. …Huwa mixtieq li fondi bħal dawn ikunu disponibbli fl-aħħar tal-proġett, sabiex jieħdu f’idejhom l-ispejjeż tal-amministrazzjoni fuq terminu ta’ żmien twil." – 8 punti mill-10 possibbli (tajjeb); "Filwaqt li l-bżonn għat-tneħħija invażiva kontinwa huwa rikonoxxut mill-gvern, mhuma konfermati ebda riżorsi biex dan isir b’segwitu għall-proġett." - 17-il punt minn 25 (tajjeb); "Se jkunu meħtieġa fondi adizzjonali wara tmiem il-proġett sabiex jinżamm l-istatus ta' konservazzjoni tal-abitati permezz ta' xogħol rikorrenti sabiex tkun assigurata l-kolonizzazzjoni mill-ġdid tal-ispeċi eżotiċi" - 22 punt minn 25 (eċċellenti) 27. Il-kriterji tas-selezzjoni evolvew wara l-leġiżlazzjoni u l-esperjenza akkwistata mill-Kummissjoni. Minkejja dan, ġie nnutat li l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) u ċ-Ċentru Topiku Ewropew dwar id-Diversità Bijoloġika (ETC) ma ġewx involuti fid-definizzjoni tal-kriterji tas-selezzjoni minkejja l-għarfien espert tagħhom dwar in-netwerk tan-Natura 2000 u dwar il-monitoraġġ tal-bijodiversità fl-Ewropa (ara l-paragrafu 39). Proċess ta’ selezzjoni twil 28. Fil-prinċipju, il-proċedura ta’ selezzjoni riveduta m’ghandhiex tkun proċess magħluq, fejn l-applikanti jibagħtu l-proposti tagħhom u normalment jirċievu risposta sena wara biss (ara l-Anness II). Dewmien twil bħal dan – meta mqabbel ma’ xi sitt xhur meħtieġa għal proġetti oħra ffinanzjati mill-fondi tal-UE, bħal ma huma l-EAFRD u l-EFF – li ħafna drabi huma imposti mill-proċeduri interistituzzjonali, jista’ jkun sors ta’ ostakoli kbar għall-implimentazzjoni tal-proġett, minħabba li sadanittant il-kundizzjonijiet prinċipali tal-proġett jistgħu jkunu nbidlu b’mod sostanzjali. Pereżempju, ix-xiri tal-art fiż-żona ta' konservazzjoni mmirata jista' ma jkunx aktar possibbli jew il-partijiet interessati prinċipali mhux disponibbli aktar. F’żewġ proġetti vverifikati, inċidenti bħal dawn ipperikolaw b’mod serju t-tnedija tal-proġett. Minkejja li l-benefiċjarji u l-Kummissjoni għamlu sforzi sostanzjali, dawk l-inċidenti ġew rimedjati parzjalment biss. L-implementazzjoni ta' proġetti 29. Filwaqt li kienet qed tara jekk il-proġetti kinux implimentati u mmonitorati tajjeb mill-Kummissjoni, il-qorti eżaminat: - jekk hemmx fok ta’ monitoraġġ adegwat fuq il-progress ta’ proġetti u riżultati; - jekk il-monitoraġġ ikoprix il-kisba tar-riżultati tal-proġetti (l-eżiti). nuqqasijiet fil-monitoraġġ tar-riżultati tal-proġetti u riżultati fuq terminu ta’ żmien twil 30. Il-Kummissjoni tassenja tim ta’ esperti dwar il-konservazzjoni tan-natura biex jimmonitorja l-implimentazzjoni tal-proġetti. Ladarba proġett huwa approvat, is-sorveljaturi jżuru kull proġett darba fis-sena biex jiċċekkjaw il-progress. Huma jifformulaw l-evalwazzjoni teknika tagħhom dwar il-progress tal-proġett abbażi ta' dawn iż-żjarat u tar-rappurtar tal-benefiċjarji. Il-Kummissjoni tiddeċiedi dwar il-ħlasijiet tal-għotjiet għall-proġetti abbażi tar-rapporti ta’ implimentazzjoni tas-sorveljatur. 31. Bħala esperti dwar il-konservazzjoni, is-sorveljaturi jistgħu jassiguraw li l-implimentazzjoni tal-proġett hija mmonitorata b’mod professjonali u għandhom il-potenzjal li jtejbu l-iskambju ta’ esperjenzi u ta’ tagħlimiet meħuda fir-rigward ta’ kwistjonijiet simili bejn il-proġetti LIFE. Iżda, il-verifika enfasizzat nuqqasijiet f’ 14-il proġett mill-35 li saritilhom żjara minħabba l-istrateġija u l-approċċ tal-monitoraġġ adottati mill-Kummissjoni: - monitoraġġ insuffiċjenti tar-riżultati tal-proġetti (ara l-paragrafi 32, 34, 35, 36); - aċċettazzjoni tal-bidliet fil-proġetti f'każijiet ta' modifiki sostanzjali fil-ftehim tal-għotja (ara l-paragrafu 33); - kontroll dgħajjef tal-implimentazzjoni tal-azzjonijiet imdewma fl-aħħar tal-proġetti (ara l-paragrafu 58); u - kontroll insuffiċjenti tal-eżistenza u l-kontenut tal-kuntratti ta’ amministrazzjoni (ara l-paragrafi 64 u 67). 32. Il-Kummissjoni teħtieġ li l-benefiċjarji jikkalkolaw l-ispejjeż tagħhom għal kull azzjoni stabbilita fil-ftehim tal-għotja biex iservi bħala bażi għall-monitoraġġ sussegwenti. Iżda, dawn il-kategoriji tal-infiq għal kull azzjoni mhumiex użati fir-rappurtar finali. Dan ifisser li l-Kummissjoni ma tissorveljax il-kategoriji tal-infiq finanzjarji li kieku jippermettulha tqabbel l-ispejjeż għal kull azzjoni mwettqa matul l-implimentazzjoni tal-proġett ma’ dawk previsti fil-ftehimiet tal-għotjiet u l-klawsoli ż-żejda. Għalhekk, il-Kummissjoni m’għandha ebda bażi fuq xiex tikkumpara l-ispejjeż attwali ma’ dawk li kien hemm baġit għalihom fil-proposta. 33. Il-verifika identifikat diversi raġunijiet għaliex xi proġetti ma kisbux ir-riżultati previsti tagħhom għal kollox (prodotti). F’erba’ każijiet, l-akkwist tal-art prevista ma setax isir u għalhekk, il-miżuri ta’ konservazzjoni ma setgħux jiġu implimentati kif ippjanat. Il-Kummissjoni rreaġġixxiet jew billi aċċettat l-irtirar tal-investimenti relatati jew billi emendat il-ftehim tal-għotja billi biddlet l-objettivi inizjali. Għalkemm mhumiex ikkunsidrati bħala ksur tal-ħtiġijiet formali, emendi bħal dawn huma aċċettabbli biss sakemm l-objettivi ġenerali tal-proposta inizjali tal-proġett ma tiġix mibdula b'mod sostanzjali; iżda, f'każ wieħed ivverifikat ir-riżultati previsti tal-proġett inbidlu b'mod konsiderevoli minħabba li minn artijiet mistagħdra v mibdul f'abitati b'għadajjar għolja u ma rnexxilux jgħaqqad ma’ xulxin siti eżistenti protetti tan-natura (ara l-Kaxxa 2): Il-Kaxxa 2 L-objettivi inizjali mhumiex miksuba Proġett tal-LIFE, li jinvolvi kontribuzzjoni tal-UE ta’ 2 miljun euro, jinstab f'SPA magħżula taħt id-Direttiva tal-Għasafar. Kellu l-intenzjoni li joħloq art mistagħdra kontinwa b'sezzjonijiet mgħaddra integrati li jattiraw varjetà ta' għasafar tal-passa, primarjament bħala żona ta' mistrieħ. Iż-żona l-ġdida kieku tgħaqqad is-sottositi eżistenti. Għalhekk il-miżura prinċipali tal-ftehim tal-għotja kienet ix-xirja ta’ art fi tliet sottositi prinċipali sabiex jingħaqdu flimkien il-pakketti eżistenti li huma propjetà tal-istat u jinħolqu l-kondizzjonijiet ta' qabel l-implimentazzjoni tal-miżuri tal-umidifikazzjoni mill-ġdid. Minħabba f’oppożizzjoni qawwija mill-bdiewa lokali, il-proġett kellu jiġi emendat: Żona 2 ta’ 52 ettaru kellha tintesa u 80,5 ettaru (78 %) biss minflok il-103 ettari ppjanati setgħu jinxtraw fiż-żewġ żoni l-oħra. Biex ikun hemm kumpens għat-telfa tal-wiċċ, ġie aċċettat sottosit ieħor immirat għar-riabilitazzjoni ta' għadajjar għolja minflok artijiet mistagħdra. Iżda, ir-riżultati finali tal-proġett approvat bil-proċedura tas-selezzjoni juru li minn naħa waħda l-proġett falla fir-rigward tal-kisba tal-objettivi oriġinali li jerġa’ jagħti l-ħajja lill-artijiet mgħaddra u l-artijiet mistagħdra, u min-naħa l-oħra li jgħaqqad il-bijotipi differenti. Minflok, ittieħdu miżuri fuq għadajjar għolja li xorta inkludew xi speċi mmirati, imma b’sett kompletament ġdid ta’ abitati u siti tal-proġetti. 34. Il-verifika żvelat disa’ każijiet ta’ investimenti jqumu l-flus f’oġġetti b’ użu limitat ħafna jew b’ebda impatt tanġibbli fuq l-ispeċi u l-istatus tal-konservazzjoni tal-abitati (aral-Kaxxa 3). 35. Il-progress lejn status ta’ konservazzjoni aktar favorevoli jista’ jiġi evalwat biss jekk speċi mmirati u indikattivi jiġu mmonitorati. Il-benefiċjarju mhuwiex mitlub li jirrapporta biss fuq proġetti li huma diġà fiżikament lesti iżda wkoll fuq it-tibdil fl-istatus ta' konservazzjoni ta’ speċi jew abitati fraġli matul l-implimentazzjoni tal-proġett. Iżda, il-monitoraġġ imwettaq minn ħafna benefiċjarji kien ikkonċentrat fuq il-kejl tal-prodotti tal-proġetti (ara l-Kaxxa 4). Il-Kaxxa 3 L-azzjoni mhijiex ekonomikament effettiva L-objettiv prinċipali ta’ proġett kien li jnaqqas jew jelimina r-riskju ta’ kolliżjoni u ta’ elettrokuzzjoni tal-għasafar man-netwerk tal-elettriku. Azzjoni miżjura kienet tikkonċerna l-iżvilupp ta’ linja ġdida ta’ tensjoni medja ta’ 1,9 km taħt l-art biex tieħu post il-linja li qabel kienet fuq l-art, bl-ispiża ta’ 66000 euro. Iżda, il-linja fuq l-art ma kinitx għadha tintuża minħabba li l-uniku klijent kien falla ħafna snin qabel, u konsegwentement il-bini li kien moqdi mill-kejbil ma kienx għadu jintuża. Mingħajr ebda garanzija li l-elettriku kien qed jintuza, il-finanzjament tal-LIFE ma kellux għalfejn jiffinanzja l-bidla tal-linji tal-elettriku ta’ fuq l-art mhux użati. Il-Kaxxa 4 Monitoraġġ insuffiċjenti tar-riżultati tal-proġetti Proġett li rċieva għajnuna tal-UE ta' aktar minn 0,5 miljun euro, mmira għall-umidifikazzjoni mill-ġdid ta' għadira degradata, biex b'hekk jerġa’ jibda l-iżvilupp ta’ veġetazzjoni u fawna tipika tal-għadajjar. It-theddid prinċipali normalment huwa d-drenaġġ u l-ewtrofikazzjoni minħabba l-fertilizzant, li jew jiġi trasportat bir-riħ jew inkella bl-ilma mniġġes li ġej mill-art agrikola tal-inħawi sfruttata b'mod intensiv. Il-monitoraġġ tal-livell tal-ilma, kif previst u mwettaq matul il-proġett, serva biss biex ikejjel jekk l-azzjoni ħadmitx mil-lat tekniku u rnexxilux jgħolli l-livell tal-ilma. Dan il-proġett adotta approċċ mhux tas-soltu billi għarraq l-għadira kollha, u t-tim tal-monitoraġġ kien saħansitra dubbjuż fuq is-suċċess tiegħu diversi drabi. Iżda, filwaqt li l-benefiċjarju rrappurta b’mod regolari fuq il-kisba ta’ livelli ogħla ta' ilma, ma kien hemm ebda ġbir ta' data dwar l-impatt ta' dawn il-bidliet fuq l-ispeċi indikattivi, bħall-isphagnum, sabiex ikun hemm evidenza li turi jekk l-objettiv tal-proġett jiġifieri l-iżvilupp tal-għadajjar għolja mmirati, inkisibx. Il-monitoraġġ li sar, ma jagħti ebda indikazzjoni tar-riżultati tal-metodu użat. Għargħar ta’ art mistagħdra għal skopijiet ta’ konservazzjoni tal-ispeċi u tal-abitati +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 36. Barra minn hekk, il-monitoraġġ tekniku mhux dejjem involva livell adegwat ta’ kontrolli dwar jekk il-proġetti ffinanzjati kisbux ir-riżultati mistennija tagħhom (ara l-Kaxxa 5). Il-Kaxxa 5 Diga miksura mhux identifikata bil-monitoraġġ tal-proġett Wieħed mill-proġetti vverifikati li kellu finanzjament tal-UE ta' miljun euro, inkluda l-kostruzzjoni ta’ digi biex jumda żona ta’ art bil-pit. Tliet digi żgħar magħmulin minn pjanċi magħqudin flimkien u diga kbira b’tul ta’ madwar 300 metru ġew iffinanzjati sabiex jumdaw is-saff tal-pit iddeterjorat. Skont il-benefiċjarju, fi żmien il-verifika, id-diga l-kbira kienet infaqgħet minħabba l-pressjoni tal-ilma. It-tim tal-proġett kien ipprova jsewwiha bi struttura tal-injam biex isaħħaħ il-pjanċi, imma d-diga msaħħa kienet inkisret għal darb’oħra. It-tim tal-proġett iddikjara li hemm pjanijiet biex id-diga terġa’ tinbena mill-ġdid b’fondi nazzjonali is-sena ta’ wara. Id-diga miksura turi li l-azzjoni korrispondenti tal-proġett ma kisbitx l-objettiv tagħha. Is-sorveljatur kien ivverifika l-eżistenza tad-diga wara li nbniet, imma żjarat sussegwenti ma kinux irrappurtaw dwar il-kollass tagħha jew l-effett avvers tagħha fuq ir-riabilitazzjoni tal-abitat. La r-rapport tekniku finali tal-benefiċjarju u lanqas ir-rapport ta' monitoraġġ mill-Kummissjoni ma qatt semmew dan il-fatt. L-Indikaturi tal-eżiti għandhom jiġu żviluppati 37. Il-prerekwiżit għal monitoraġġ effettiv huwa l-istabbiliment ta’ sett ta' indikaturi u kriterji tal-evalwazzjoni ċari. Il-ftehim tal-għotja għandu jiddeskrivi l-azzjonijiet u r-riżultati prinċipali li jridu jiġu evalwati b’rispett ta’ kull objettiv relatat mal-proġetti individwali. Iżda, għal 9 minn 35 proġett ivverifikat, dawn l-indikaturi u l-kriterji jew ma ġewx stabbiliti jew inkella ma kinux dejjem evalwati waqt il-monitoraġġ. 38. Kif indikat minn issa ’l quddiem (il-paragrafi 39 u 40) il-verifika wriet li l-kompetenza għall-istabbiliment ta’ indikaturi bżonjużi għall-verifika tal-proġett hija disponibbli fl-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u fiċ-Ċentru Topiku Ewropew fuq id-Diversità Bijoloġika imma mhix qed tintuża mill-Kummissjoni għal dak l-iskop speċifiku. 39. Iċ-Ċentru Topiku Ewropew jassisti lill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent billi jagħti appoġġ xjentifiku u tekniku dwar it-twaqqif tan-netwerk tan-Natura 2000. Dan jinkludi l-iżvilupp ta’ gwida biex jappoġġja rappurtar dwar l-istatus ta’ konservazzjoni tal-ispeċi u l-abitati skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva tal-Abitati, l-amministrazzjoni tad-databases ta’ referenza (il-EUNIS u d-database tan- Natura 2000) u kontribuzzjonijiet lir-rapporti tal-EEA u lid-dokumenti ta’ ħidma tiegħu. L-ETC issa qed jiżviluppa indikaturi biex jikkontribwixxu għall-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni tal-bijodiversità fl-Ewropa, imwettqa fi ħdan l-ambitu tal-pjan ta’ azzjoni msejjaħ l-Organizzazzjoni tal-Indikaturi tal-Bijodiversità Ewropej 2010 (SEBI 2010). 40. L-ewwel rapporti mill-Istati Membri ppreparati fil-qafas tal-Artikolu 17 imsemmi hawn fuq ġew ippreżentati f’Ġunju 2007. L-informazzjoni mogħtija b’dawn ir-rapporti ġiet ivverifikata u ċċekkjata mill-ETC. Ir-rapporti jippermettu l-klassifikazzjoni tal-grad ta’ theddid għal speċi u abitati partikolari f’reġjun partikolari u fuq livell tal-UE. Iżda, għad m'hemm l-ebda implimentazzjoni prattika ta' dan l-indikatur prezzjuż fil-proċess ta' amministrazzjoni tal-proġetti tal-LIFE, jew fl-aġġornar tal-leġiżlazzjoni ambjentali relevanti. Strument ikkunsidrat mill-ETC sabiex jipprovdi indikaturi analitiċi li għandhom jgħinu fl-evalwazzjoni tas-sostenibilità tal-metodu/azzjoni tal-konservazzjoni tan-natura, hija d-database EIONET ta’ siti intenzjonati għan-netwerk ta’ Natura 2000. Iżda, din id-database tinkludi informazzjoni bażika biss dwar il-post u l-karatteristiċi tas-siti. L-indikaturi tas-SEBI 2010 qegħdin fil-proċess li jiġu ffinalizzati, iżda għadha ma ngħatatx indikazzjoni ċara dwar kif jistgħu jiġu implimentati fil-prattika, prinċipalment sabiex jippermettu l-evalwazzjoni tal-effettività tal-azzjonijiet tal-konservazzjoni tal-bijodiversità. It-tixrid tar-riżultati 41. Meta kienet qed teżamina jekk il-Kummissjoni assiguratx tixrid effettiv tar-riżultati tal-proġetti u t-tagħlimiet meħuda, il-verifika evalwat: - jekk il-Kummissjoni ffaċilitatx it-trasferiment tal-għarfien relatat mat-tagħlimiet meħuda u l-aħjar prattiċi lill-esperti potenzjali interessati fuq livell Ewropew; u - jekk l-istandards stabbiliti għall-għodod u l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni tal-proġetti tal-LIFE-Natura humiex adegwati għat-tixrid tal-prodott u r-riżultati tal-proġetti. L-attivitajiet ta’ tixrid jeħtieġ li jitjiebu 42. Ir-Regolament tal-LIFE III [17] jiddikjara li "[…] il-Kummissjoni għandha tassigura li r-riżultat ta' kull proġett iffinanzjat jiġi disseminat lill-pubbliku ġenerali u għandha wkoll turi kif il-kapaċitajiet u l-esperjenza miksuba jistgħu jiġu riprodotti xi mkien ieħor." Ir-Regolament LIFE+ [18] żied komponent ġdid, speċifikament relatat ma’ Informazzjoni u Kommunikazzjoni (ara l-paragrafu 2). 43. Il-Kummissjoni impenjat ruħha għal numru ta’ attivitajiet biex il-LIFE isir magħruf u biex ixxerred l-informazzjoni dwar il-proġetti ffinanzjati. L-attivitajiet u l-għodod ta’ komunikazzjoni jinkludu: - websajt li fiha ammont sinifikanti ta' informazzjoni, inkluż aħbarijiet, finanzjament, pubblikazzjonijiet, settijiet tal-għodda għall-benefiċjarji għall-amministrazzjoni tal-proġetti u attivitajiet ta’ komunikazzjoni, database tal-proġetti tal-LIFE, u l-LIFE skont il-pajjiż u t-tema; - database tal-proġetti tal-LIFE, li fil-preżent hija l-aktar parti popolari tal-websajt, inkluż sommarju ta’ kull proġett tal-LIFE b’sezzjoni intenzjonata għall-pubblikazzjoni ta’ link mal-websajt tal-proġett, Rapport Layman, vidjo u dokumentazzjoni addizzjonali fuq il-proġett; - pubblikazzjonijiet stampati, bħal "LIFE Focus" b’żewġ ħarġiet annwali, ġabra annwali tal-proġetti ġodda magħżula u fuljett tal-aħbarijiet tan-Natura 2000 maħruġa darbtejn fis-sena bl-Ingliż, bil-Franċiż, bil-Ġermaniż, bit-Taljan u bl-Ispanjol; - twissija elettronika dwar l-aħbarijiet distribwita kull xahar lil lista tal-posta estensiva; - organizzazzjoni ta’ u parteċipazzjoni f’laqgħat u avvenimenti pubbliċi għall-preżentazzjoni tal-LIFE f'diversi Stati Membri; u, - azzjonijiet tal-midja, bħall-preżentazzjoni annwali ta’ proġetti ġodda. 44. Barra minn hekk, il-benefiċjarji tal-proġett huma mitluba li jippubblikaw websajt jew sottosit iddedikat għall-proġett, jippreżentaw materjal awdjoviżwali lill-Kummissjoni, jirrikonoxxu s-sostenn tal-UE fil-komunikazzjonijiet tagħhom, itellgħu u jieħdu ħsieb notice boards u jippreżentaw Rapport Layman f'għeluq il-proġett. 45. Bħalissa, l-attivitajiet ta' komunikazzjoni tal-Kummissjoni qegħdin jiffukaw prinċipalment fuq ir-reklamar tal-istrument tal-LIFE b’mod ġenerali u fuq il-promozzjoni ta’ numru ta’ eżempji magħżula ta’ proġetti tal-LIFE, kemm fuq il-livell tal-websajt tal-LIFE u kif ukoll fuq il-pubblikazzjonijiet stampati tiegħu. Il-ħtieġa li l-benefiċjarji tal-proġett jippubblikaw il-prodotti tal-proġetti tagħhom hija permezz ta’ websajt tal-proġetti u Rapport Layman. M’hemm l-ebda ħtieġa li t-tagħlimiet meħuda jew l-informazzjoni teknika dettaljata jinxterdu u, fil-prattika, dan l-għarfien huwa disponibbli b’mod rari. Diffikultajiet jew nuqqasijiet fit-tekniki u fl-approċċi dimostrattivi użati għalhekk jistgħu jirrepetu ruħhom madwar l-Ewropa mingħajr għarfien tat-tagħlimiet diġà meħuda f'ċirkostanzi komparabbli. Ikun hemm telf ta' fondi u żmien jekk l-għarfien akkumulat u l-esperjenza fuq il-prattiċi ma jinġabrux b'mod sistematiku u aċċessibbli kemm għan-nuqqasijiet u kif ukoll għall-aħjar prattiċi. 46. Barra minn hekk, l-għodod ta’ komunikazzjoni kurrenti - bħall-websajt u d-database tal-LIFE, il-LIFE Focus, il-websajts tal-proġetti - ġeneralment ma jipprovdux il-livell ta’ detall tekniku/xjentifiku li jkun neċessarju biex l-għarfien akkumulat u l-esperjenzi fuq il-metodi u t-tekniki użati b’mod sistematiku jkunu disponibbli għall-utenti potenzjali. Il-materjal imxerred relatat mal-proġetti eżaminati ħafna drabi huwa ta' natura ġenerali u mhuwiex immirat lejn esperti. Kwistjoni ġenerali kienet li l-istħarriġ li sar minn evalwaturi esterni [19] wera nuqqas ta' dettall u din kienet ikkunsidrata problema partikolari minn 66 % tal-utenti tad-database tal-LIFE. Dan kien ikkonfermat waqt iż-żjarat fuq il-post (ara l-Kaxxa 6). 47. Barra minn hekk, numru ta’ proġetti tal-LIFE-Natura jiffinanzjaw il-ġabra ta’ manwali tal-gwida tal-amministrazzjoni tal-aħjar prattiċi jew pubblikazzjonijiet tekniċi/xjentifiċi oħra fil-lingwa nazzjonali, ibbażati fuq xogħol ta’ riċerka estensiv. Iżda, dawn il-manwali mhumiex disponibbli b’mod sistematiku fuq il-websajt tal-proġett jew fuq id-database tal-LIFE jew tradotti. Fil-fatt, il-valur miżjud u l-kompetenza akkwistata mhumiex sfruttati b’mod sistematiku biex jinkiseb effett multiplikatur. 48. Il-benefiċjarji tal-proġett u l-esperti tagħhom jaħdmu flimkien permezz ta' netwerk bi gradi ta' suċċess li jvarjaw . Skont l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-Kummissjoni tal-implimentazzjoni tal-LIFE fl-2003, il-biċċa l-kbira tal-partijiet interessati investigati kkunsidraw in-nuqqas ta’ ħidma permezz ta’ netwerk fuq livell tal-UE bħala wieħed mill-ostakoli prinċipali għal dibattiti transnazzjonali fuq kwistjonijiet tal-LIFE [20]. Minkejja n-netwerks eżistenti ta’ xjentisti u organizzazzjonijiet speċjalizzati, il-benefiċjarji tal-proġetti u l-esperti tagħhom enfasizzaw l-importanza ta' ħidma permezz ta’ netwerk fuq livell tal-UE u l-bżonn li jingħelbu l-ostakoli. Il-Kaxxaht 6 Ekonomikament effettiv u effiċjenti – imma mhux imxerred Il-biċċa l-kbira tal-benefiċjarji vverifikati għamlu sforzi sinifikanti biex jimplimentaw il-proġetti b’manjiera ekonomikament effettiva. Proġett minnhom, li jinstab f’żona urbanizzata ħafna li hija użata ħafna għar-rikreazzjoni, kellu bżonn iżomm lill-popolazzjoni lokali infurmata dwar il-progress tal-miżuri ta’ konservazzjoni implimentati. Biex jevitaw il-produzzjoni ta’ panels ta' informazzjoni aġġornata, il-benefiċjarji tal-proġett xtraw panel ta’ informazzjoni fuq is-sit fejn dawn niżżlu informazzjoni aġġornata dwar il-progress tal-proġett. L-informazzjoni fuq il-panel setgħet titħassar u tiġi aġġornata biex tagħti dettalji fuq il-progress tal-proġett. L-istess proġett uża materjal minn ħidmiet ta’ proġetti oħra biex joħloq punt ta’ vista naturali, biex b’hekk jiffranka l-flus li inkella kienu jintużaw biex jittrasportaw u jiddepożitaw il-materjal xi mkien ieħor u minflok jinbena torri ta’ osservazzjoni li jqum ħafna flus. Proġett ieħor żviluppa metodu ekonomikament effiċjenti ħafna biex jirregola l-livelli tal-ilma billi juża pajpijiet li jġonġu sempliċi minflok il-barrieri tradizzjonali li jqumu l-flus. Tekniki bħal dawn ġew ikkomunikati lil proġetti oħra nazzjonali, imma ma ġewx deskritti fuq il-websajt jew imxerrda ma’ pubbliku usa’. It-trasferiment tal-għarfien jeħtieġ standards tal-komunikazzjoni reveduti 49. L-istandards tal-komunikazzjoni [21] stabbiliti mill-Kummissjoni għat-tixrid tar-riżultati tal-proġetti ma jassigurawx b’mod suffiċjenti li l-prodott u r-riżultati tal-proġetti huma aċċessibbli biex jinkiseb trasferiment tal-għarfien usa’. Fil-prattika l-benefiċjarju tal-proġett għandu d-diskrezzjoni li jagħmel dak li huwa jikkunsidra xieraq bl-attivitajiet ta' tixrid. Konsegwentement, l-enfasi fuq il-komunikazzjoni f’termini ta’ attenzjoni fuq il-volum, il-gruppi destinatarji, il-professjonaliżmu u l-amministrazzjoni tal-proġetti tvarja b’mod sinifikanti bejn proġett u ieħor u ħafna drabi tilħaq biss il-livelli nazzjonali u reġjonali. 50. Wara r-Regolament (KE) Nru 1655/2000 tal-LIFE III, huwa obbligatorju għall-benefiċjarji tal-proġetti tal-LIFE Natura kollha li joħolqu u jżommu websajt tal-proġett sa tmiem il-proġett, u li wara bir-Regolament (KE) Nru 614/2007 dwar LIFE+ il-manutenzjoni tagħha ġiet estiża sa ħames snin wara tmiem il-proġett. Iżda, l-għażla mogħtija lill-benefiċjarji tal-proġett biex jinkludu l-informazzjoni relatata mal-proġett fuq paġni tal-web tal-websajt tagħhom stess jillimita l-effettività ta’ din l-għodda b’mod konsiderevoli. Ta’ sikwit huwa diffiċli li wieħed ikollu aċċess jew anke jiddistingwi l-informazzjoni relatata mal-proġett meta hija biss parti żgħira minn websajt kbira amministrata minn komunità lokali, awtorità reġjonali jew nazzjonali jew NGO kbira. 51. Il-biċċa l-kbira tal-benefiċjarji li saritilhom żjara żviluppaw attivitajiet u għodod ta’ komunikazzjoni bl-għan li jgħinuhom jiksbu l-ftehim u l-involviment attiv tal-popolazzjoni lokali u l-partijiet interessati. Dawn jinkludu l-azzjonijiet tal-midja, il-pubblikazzjoni ta’ fuljetti u materjali għall-wiri, l-organizzazzjoni ta’ laqgħat u konferenzi għal diversi gruppi destinatarji u l-ħolqien ta’ websajt tal-proġett jew sottosit għat-tixrid tal-informazzjoni relatata mal-proġett. 52. Fil-prattika l-kwalità professjonali ta’ dawn il-websajts tal-proġetti varjat ukoll b’mod konsiderevoli, minn sempliċi paġna tal-web bi ftit ritratti għal-wiri, sa sit interattiv tal-ogħla livell. Minħabba li sal-2007 [22] ma kienx hemm minimu dwar il-kontenut meħtieġ tal-web, ma kien hemm ebda garanzija li d-dokumentazzjoni prinċipali tal-proġett hija disponibbli fuq il-websajts tal-proġetti, kif kien il-każ f’aktar minn nofs il-websajts tal-35 proġett li saritilhom żjara fuq il-post (ara l-Kaxxa 7). Pereżempju, għal ħamsa mis-sitt proġetti vverifikati fil-Ġermanja l-informazzjoni dettaljata dwar il-prodotti u r-riżultati ma kinitx aċċessibbli fuq il-websajts tal-proġett. 53. Ġeneralment, it-trasferiment tar-riżultati tal-proġetti, f’termini ta’ għarfien akkwistat matul iċ-ċiklu tal-proġett, jiddependi ħafna fuq l-inizjattivi tal-komunikazzjoni mwettqa fil-livell tal-proġett, li jvarjaw ħafna, u li mhux dejjem jinkludu informazzjoni prinċipali relevanti. Il-Kaxxa 7 Tixrid insuffiċjenti tar-riżultati tal-proġetti Wieħed mill-proġetti vverifikati li kellu kontribuzzjoni mill-UE ta’ aktar minn miljun euro fost l-objettivi speċifiċi tiegħu kellu: li jippromwovi prattika tajba għall-amministrazzjoni tal-abitati attivi tal-għadajjar għolja permezz ta’ dimostrazzjoni lil proġetti oħra simili kemm fil-pajjiż u kif ukoll fl-Istati Membri relevanti l-oħrajn u permezz ta’ ospitar ta’ websajt; li jippromwovi prattika tajba għall-amministrazzjoni ta’ dan l-abitat fuq siti oħra; u li jqajjem kuxjenza nazzjonali, reġjonali, u fi ħdan il-komunitajiet lokali dwar l-importanza internazzjonali ta’ għadajjar għolja attivi. L-attivitajiet ta' tixrid ta’ informazzjoni tal-benefiċjarju kkonsistew fil-produzzjoni ta' numru ta' fact sheets, konferenza organizzata għall-amministraturi ta' siti oħrajn biex ixerrdu r-riżultati tal-proġetti u l-prattika tajba miksuba u numru ta' ġranet lokali miftuħa għal pubbliku varjat. Il-websajt tal-proġett tnediet fl-2002 u tneħħiet min fuq l-internet fl-2003, ftit qabel ma ngħalaq il-proġett. Id-database tal-LIFE ma fihiex aktar informazzjoni relatata ma’ dan il-proġett. Fil-qosor, l-għarfien usa’ ta’ trasferiment previst ma nkisibx minħabba li l-prattiċi tajba identifikati u l-esperjenza akkwistata permezz tal-proġett ma xterdux b’suċċess. L-amministrazzjoni tar-riżultati tal-proġetti għal terminu ta’ żmien twil 54. F’dan ir-rigward il-verifika eżaminat: - jekk il-Kummissjoni twettaqx is-segwitu tar-riżultati tal-proġetti; u - jekk il-miżuri ta’ konservazzjoni humiex salvagwardjati wara tmiem il-proġett. Segwitu wara l-LIFE jikkontribwixxi għas-sostenibilità 55. Segwitu tal-proġetti mill-Kummissjoni wara t-tlestija tagħhom kieku jkun favur is-sostenibilità. Minħabba fin-natura inerenti tal-miżuri tal-konservazzjoni, ħafna drabi r-riżultati jinkisbu u huma viżibbli biss wara li jgħaddi ċertu żmien. Ir-riabilitazzjoni tal-ispeċi u tal-abitati tieħu l-ħin wara li jittieħdu l-miżuri ta' intervent estensiv bħal, pereżempju, il-qtugħ tas-siġar u l-arbuxelli sabiex foresta konifera monokulturali terġa’ tinbidel fix-xagħri nieqes min-nutrijenti kif kien qabel. B’mod simili, l-għasafar mhux dejjem inisslu mill-ewwel fuq art mistagħdra riabilitata. 56. B’mod partikolari fil-każ ta’ abitati li għandhom bżonn kura kontinwa – bħal mergħat xotti, art moxa jew għadajjar għolja li jistgħu kieku jikbru żżejjed jew jiġu pperikolati malajr minn veġetazzjoni invażiva – hemm riskju għoli li l-investimenti ffinanzjati mil-LIFE fl-aħħar mill-aħħar ma jirnexxux jekk sa tmiem il-proġett ma jkunx hemm l-istrutturi finanzjarji u organizzattivi biex jieħdu ħsiebhom. 57. B’konsegwenza ta’ dan, f’ħafna mill-kazijiet, ir-riżultati mistennija indikati fil-ftehim tal-għotja, ikunu viżibbli biss wara li l-proġett ikun ilu li għalaq. Iżda, wara l-pagament finali s-servizzi tal-Kummissjoni mhux neċessarjament jibqgħu f’kuntatt mal-benefiċjarji jew jibqgħu jimmonitoraw il-proġetti u, għalhekk, il-Kummissjoni m’għandhiex idea tar-riżultati jew l-impatt fuq terminu ta’ żmien twil tal-miżuri tal-konservazzjoni ffinanzjati mil-LIFE-Natura. Art niexfa mimlija ħaxix bl-orkidi selvaġġi fejn tneħħew is-siġar mhux żviluppati. Kura rikorrenti hija kruċjali sabiex tkun evitata l-veġetazzjoni li tikber iżżejjed u tixtered b’mod invażiv +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 58. F’xi każijiet, l-aħħar kontroll mis-sorveljaturi jsir qabel ma jitlestew l-investimenti u l-azzjonijiet ippjanati kollha. Anke jekk xi azzjonijiet minn dawn jistgħu ma jiswewx flus jew jistgħu jiġu ffinalizzati biss wara tmiem il-proġett [23], l-implimentazzjoni tagħhom tista' tkun kundizzjoni importanti biex tassigura l-kontinwità tar-riżultati tal-proġetti. 59. Fl-2005, il-Kummissjoni introduċiet "pjan ta’ konservazzjoni wara l-LIFE" bħala obbligu kuntrattwali għall-proġetti l-ġodda kollha tal-LIFE-Natura fejn il-benefiċjarju jrid iwaqqaf aktar objettivi u, barra minn hekk, jiddikjara l-pjanijiet tiegħu dwar aktar sorsi minn fejn ħa jakkwista aktar fondi biex il-ġestjoni tal-proġett wara l-finanzjament tal-LIFE tkompli għaddejja. Fil-fatt, l-istabbiliment tal-pjanijiet ta’ konservazzjoni ta' wara l-LIFE jista' jkun punt ta’ tluq tajjeb u kontribuzzjoni utli għas-sostenibilità tar-riżultati tal-proġetti. Iżda, il-pjanijiet jistgħu ma jkunux effettivi fl-assigurazzjoni tas-sostenibilità minħabba li l-implimentazzjoni tagħhom mhijiex la mandatarja u lanqas ivverifikata mis-servizzi tal-Kummissjoni. Il-miżuri ta’ konservazzjoni mhumiex salvagwardjati wara tmiem il-proġett. 60. Il-kundizzjonijiet prinċipali għas-sostenibilità fuq terminu ta’ żmien twil għall-miżuri tal-konservazzjoni għandhom x’jaqsmu mat-tfassil tal-proġett u s-servizzi tal-Kummissjoni għandhom jieħdu ħsiebhom sew qabel ma jintemm il-proġett. Dawn jistgħu jiġu spjegati kif ġej: - il-ftehimiet tal-għotja jibqgħu jimpenjaw lill-benefiċjarji/imsieħba anke wara tmiem il-proġett; - l-użu tal-art u l-oġġetti li jservu għal tul ta’ żmien allokati lill-proġett huwa riżervat għall-iskopijiet korrispondenti ta’ konservazzjoni għal perijodu ta’ żmien raġjonevoli; - il-kuntratti ta’ amministrazzjoni rikorrenti, is-sħubijiet u l-arranġamenti għall-koperazzjoni stabbiliti mill-benefiċjarju x’aktarx li jkomplu wara tmiem il-proġett; - il-pjanijiet ta’ amministrazzjoni, imfassla matul il-perijodu tal-implimentazzjoni tal-proġett tal-LIFE huma approvati mill-awtoritajiet kompetenti. 61. Il-benefiċjarji la huma obbligati bil-leġiżlazzjoni u lanqas b’mezzi effettivi oħra li jsostnu l-miżuri ffinanzjati. Dan huwa l-każ anke fejn il-benefiċjarji huma entitajiet pubbliċi jew il-proġett ikun qed jitwettaq ġo sit tan-Natura 2000, u għalhekk jikkontribwixxi għas-sodisfazzjon tal-obbligi ta' konservazzjoni ġenerali tal-Istat Membru rispettiv. 62. Il-ħtiġijiet regolatorji dwar l-iffinanzjar tal-LIFE-Natura tal-proġetti tal-konservazzjoni li għandhom x’jaqsmu mad-Direttivi tal-Għasafar u tal-Abitati b’mod ċar jitfgħu r-responsabilità għal prevenzjoni tad-degradazzjoni tal-istatus ta’ konservazzjoni tal-ispeċi speċifiċi fuq l-Istati Membri. Iżda, fil-prattika, din ir-responsabilità ġenerali ma tobbligax lill-Istati Membri biex jallokaw ir-riżorsi meħtieġa organizzattivi u finanzjarji għall-proġetti individwali ffinanzjati permezz tal-istrument tal-LIFE. Barra minn hekk, il-Qorti għamlet osservazzjonijiet dwar in-nuqqasijiet li jaffettwaw l-infurzar mhux effettiv ta’ dawn id-Direttivi: il-kontrolli li saru dwar l-obbligi tal-cross compliance fil-biedja kienu ftit fin-numru u baxxi fil-kwalità (ara r-Rapport Speċjali tal-Qorti Nru 8/2008 "Il-cross compliance huwa politika effettiva?" [24]). 63. Għall-kuntrarju tal-kundizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-fondi l-oħra tal-UE, bħal EAFRD, il-benefiċjarji mhumiex obligati legalment li jassiguraw id-dewmien tal-investiment għal perijodu minimu [25], meta fondi sostanzjali tal-LIFE kienu użati biex jiffinanzjaw xiri ta’ art u l-akkwist ta’ oġġetti li jservu għal tul ta’ żmien. F’erba’ proġetti, ix-xiri ta’ art ma kienx salvagwardjat b'mod xieraq bi klawsola dwar il-konservazzjoni effettiva tan-natura fir-reġistri tal-art, għalkemm dan huwa rekwiżit legali għall-finanzjament tal-LIFE [26]. Barra minn hekk, ħamsa mill-investimenti fil-proġetti vverifikati saru fuq proprjetà ta' partijiet terzi mingħajr is-salvagwardji kuntrattwali tal-kontinwità tal-miżuri relatati tal-konservazzjoni. Il-Kaxxa 8 Ma twaqqfet ebda struttura effettiva biex tassigura s-sostenibilità tar-riżultati Il-benefiċjarju ta’ wieħed mill-proġetti vverifikati b’finanzjament mill-UE ta’ nofs miljun euro, kien stabbilixxa l-ftehimiet u l-arranġamenti li ġejjin biex jiggarantixxi ż-żamma fuq terminu ta’ żmien twil tal-abitat inkwistjoni: ftehimiet ta’ tmexxija ma' sidien l-art biex jieħdu ħsieb għelieqi u għadajjar tal-karst, iffirmati fl-2005 għal perijodu ta’ ħames snin, inklużjoni ta' sidien l-art li kienu pparteċipaw fil-proġett fil-programm agroambjentali, li jimmira lejn l-abitat tal-proġett għall-perijodu ta’ ħames snin, ftehim biex jinbiegħ tiben prodott minn sidien l-art lil razzett taż-żwiemel, sabiex it-tneħħija tal-ħaxix tkun garantita, kuntratt ta' kera ma' komunità agrarja għal kamra tal-wiri għal perijodu ta' ħames snin. Iżda, il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-ftehimiet tat-tmexxija isir biss fuq bażi mhux formali, minħabba li l-benefiċjarju (università) m'għadux rappreżentat aktar f'din iż-żona u l-mexxejja tal-proġett m'għadhomx impjegati aktar mill-benefiċjarju. L-ispetturi tal-iskema tas-sorveljanza nazzjonali jiċċekkjaw l-implimentazzjoni tal-iskema agroambjentali, iżda l-objettivi stabbiliti huma ta' natura ġenerali u mhux dejjem applikabbli għall-ispeċifiċità tal-abitat immirat fil-proġett tal-LIFE. Ftehim bejn sidien l-art u r-razzett taż-żwiemel biex jinxtara t-tiben maħsud qatt ma tħaddem fil-prattika. Għad hemm wirja fil-kamra tal-wiri dwar ix-"xifer tal-karst" (promontorju tal-blat) u l-għadajjar tal-karst, iżda din mhijiex miftuħa għall-pubbliku ġenerali. 64. Kif osservat matul il-verifiki fuq il-post, xi kultant huwa diffiċli li jinġabru fondi għall-kontinwazzjoni u s-segwitu tal-miżuri ta' konservazzjoni. Il-verifika sabet sitt każijiet fost it-18-il proġett tal-LIFE-Natura magħluq ivverifikat, li fihom l-amministraturi ma setgħux jiġbru l-fondi li kien hemm bżonn biex isostnu l-proġett matul is-sena wara tmiemu. Barra minn hekk, f’każ minnhom il-bdiewa involuti fil-proġett iddikjaraw l-intenzjoni tagħhom li ma jkomplux l-azzjonijiet iffinanzjati ladarba jieqfu l-pagamenti minħabba li ma kellhom ebda inċentiv ekonomiku biex ikomplu l-attivitajiet mixtieqa (ara l-Kaxxa 8). 65. Aspett enfasizzat huwa n-nuqqas ta’ kapaċità ta’ NGOs żgħar li jassiguraw il-konservazzjoni tar-riżultati tal-proġetti minħabba fin-nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji proprji. F’każ minnhom, instab li l-uniku sors ta’ dħul kien l-għotja mil-LIFE (inkluża l-kontribuzzjoni komplimentari finanzjarja nazzjonali) u, f’każ ieħor id-dħul kien bażikament limitat għal għotjiet pubbliċi lil proġetti li għadhom għaddejjin. Dan ifisser li r-riskji għall-proġett huma kbar ħafna ladarba l-finanzjament tal-UE jispiċċa. Il-pjanijiet tal-amministrazzjoni huma importanti peress li jorganizzaw u jimpenjaw lill-awtoritajiet, u b’hekk jiżguraw li r-riżultati tal-proġett idumu +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 66. 32 proġett ivverifikat jinkludu l-preparazzjoni tal-pjanijiet ta' amministrazzjoni (ara l-Anness III). Pjanijiet ta’ amministrazzjoni bħal dawn huma importanti minħabba li jorganizzaw u jimpenjaw lill-awtoritajiet biex jassiguraw li r-riżultati tal-proġetti jservu għal żmien twil. Jekk approvati mill-Istati Membri, huma jimpenjaw lill-awtoritajiet nazzjonali biex jallokaw is-siti kkonċernati lil struttura permanenti (organizzattiva u finanzjarja) responsabbli għall-assigurazzjoni tal-kontinwità tar-riżultati tal-proġetti. Dawn il-pjanijiet, iżda, ġeneralment ma ġewx approvati, u bit-tneħħija bil-mod il-mod tal-finanzjament tal-LIFE il-Kummissjoni qatt ma segwiet l-implimentazzjoni tagħhom. 67. L-Istati Membri m’approvawx il-pjanijiet ta’ tmexxija għas-siti relevanti kollha tal-proġetti (eż. ħames proġetti fil-Belġju u erba' proġetti fis-Slovenja). Konsegwentement, il-bażi għall-amministrazzjoni tas-siti kkonċernati għadha ma ġietx stabbilita. Fl-aħħar nett, il-benefiċjarji ffaċċjaw diffikultajiet meta fittxew kofinanzjar għall-kuntratti tal-amministrazzjoni li għadhom għaddejjin taħt il-miżuri agroambjentali (ara l-Kaxxa 9). Il-Kaxxa 9 Finanzi mhux assigurati wara tmiem il-proġett Wieħed mill-objettivi prinċipali ta’ proġett ivverifikat li rċieva aktar minn miljun euro ta’ kontribuzzjoni mill-UE, kien li jkun żviluppat approċċ ta’ amministrazzjoni integrata għas-sit destinatarju tan-Natura 2000, permezz tal-istabbiliment ta’ ftehimiet mal-bdiewa biex jimplimentaw diversi tipi ta’ miżuri ta’ amministrazzjoni biex jipproteġu l-ispeċi destinatarji. L-esperjenzi miksuba mbagħad ikunu użati biex jiddefinixxu miżuri agroambjentali biex jipproteġu l-ispeċi destinatarji u biex jiddefinixxu l-miżuri agroambjentali biex jintużaw f'każijiet simili. Jintlaħqu l-ftehimiet mal-bdiewa u ġew allokati kumpens finanzjarju għall-perijodu tal-proġett. Iżda, ebda informazzjoni ma kienet disponibbli dwar l-iżvilupp konkret ta' miżuri agroambjentali sussegwenti minn bdiewa lokali. Konsegwentement, m’hemm ebda garanzija raġonevoli li r-riżultati miksuba mill-proġett ser jitkomplew, inkluż it-tixrid tat-tagħlimiet meħuda u għalhekk, informazzjoni dwar l-effettività tagħha. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 68. L-għotjiet tal-LIFE-Natura jikkontribwixxu għall-isforz tal-konservazzjoni tal-bijodiversità billi jtejbu l-azzjonijiet tal-Istati Membri tal-UE u billi jappoġġaw l-impenn ta’ ħafna ċittadini u l-assoċjazzjonijiet tagħhom favur il-preservazzjoni tal-ispeċi u l-abitati. 69. Il-LIFE-Natura huwa kkumplikat: il-proġetti jittrattaw ħafna realtajiet differenti, huma promossi minn diversi tipi ta' benefiċjarji u għandu jkollhom impatt sostenibbli fuq speċi u abitati speċifiċi, ukoll permezz tat-tixrid tar-riżultati miksuba u t-tagħlimiet meħuda. 70. Mill-ewwel strument tal-LIFE, introdott fl-1992, il-Kummissjoni żviluppat u tejbet is-sistemi ta' ġestjoni u kontroll tagħha b'mod progressiv, u fost oħrajn ikkunsidrat ir-riżultati tal-verifiki preċedenti tal-Qorti. Iżda, il-verifika kkonkludiet li l-miżuri ffinanzjati mil-LIFE-Natura għalissa għadhom mhumiex salvagwardjati b'mod suffiċjenti wara tmiem il-proġett (il-paragrafi 18 sa 20). Il-proċedura tas-selezzjoni 71. Il-kriterji relatati mas-sostenibilità adottati fis-selezzjoni tal-proġetti tal-LIFE-Natura jsiru anqas relevanti fil-LIFE+. Barra dan, minħabba li s-sottokriterji mhumiex imwieżna mhuwiex ċar kif il-proġetti huma ppenalizzati meta ma jissodisfawx wieħed jew aktar mis-sotto-kriterji relevanti (il-paragrafi 22 sa 26). 72. Il-verfika ma setgħetx issib evidenza tal-kontribuzzjoni tal-esperti mill-Aġenżija Ewropea għall-Ambjent jew iċ-Ċentru Topiku Ewropew fuq id-Diversità Bijoloġika dwar it-tfassil tal-mudell magħżul adottat (jew għal kull aspett ieħor tal-amministrazzjoni tal-proġetti LIFE) minkejja l-fatt li l-istrument LIFE jassorbi 70 % mill-baġit ġestit mid-DĠ ENV (il-paragrafu 27). 73. Il-Kummissjoni tqabbad evalwaturi minn barra għall-evalwazzjoni teknika indipendenti tal-proposti tal-proġetti rċevuti. Iżda, il-mudell ta’ prijorità użat (kriterji, sottokriterji, importanza, skali, eċċ) mhuwiex dettaljat jew trasparenti b'mod suffiċjenti għall-pubbliku interessat. Mill-banda l-oħra, il-proċess twil tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar l-għoti tal-għotjiet xi kultant jaffettwa l-fattibilità tal-implimentazzjoni tal-proġetti u jdgħajjef l-involviment tal-partijiet interessati (il-paragrafu 28). Rakkomandazzjoni 1 i) Il-Kummissjoni għandha tirrevedi l-mudell ta' selezzjoni tagħha abbażi ta' opinjoni ta' panel ta' esperti, inkluż il-kontribuzzjoni mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent jew iċ-Ċentru Topiku Ewropew fuq id-Diversità Bijoloġika, tivvalidaha u turiha lill-partijiet interessati kollha. ii) Il-mudell għandu jagħti prijorità lill-proposti tal-proġetti LIFE-Natura li jistgħu jagħtu assigurazzjoni dwar il-kontinwità tar-riżultati. F’dan ir-rigward il-Qorti tenfasizza li hija tirrakkomanda li l-Kummissjoni għandha teżamina jekk ikunx effiċjenti li l-amministrazzjoni tal-lati tan-"Natura" u tal-"Ambjent" tiġix separata, minħabba fid-differenzi intrinsiċi tagħhom, u b’hekk tiffavorixxi l-amministrazzjoni tagħhom fuq terminu ta’ żmien twil [27]. iii) Għandhom ukoll jiġu kkunsidrati modi possibbli biex il-proċedura tas-selezzjoni tiqsar prinċipalment billi jittieħed kont ta’ soluzzjonijiet implimentati għal skemi oħra tal-għotjiet, iffinanzjati mill-baġit tal-UE u bir-reviżjoni tal-proċedimenti interistituzzjonali li qegħdin fis-seħħ bħalissa. L-implementazzjoni tal-proġetti 74. Iż-żjarat fuq il-post lil 35 proġett urew li ħafna mill-investimenti previsti kienu ġew implimentati u kienu qed jikkontribwixxu għat-tijib tal-istatus ta’ konservazzjoni tal-ispeċi u l-abitati fis-siti tan-Natura 2000. Iżda, ġew identifikati diversi nuqqasijiet li jaffettwaw ir-riżultati tal-proġetti. Xi investimenti ffinanzjati kellhom impatt relattivament limitat fuq l-ispeċi u abitati mmirati, jew minħabba fl-ispiża eċċessiva tagħhom jew minħabba fil-probabilità għolja li wara t-tmiem malajr jitilfu l-impatt jekk ma jsirx ix-xogħol neċessarju ta' manutenzjoni. Barra minn hekk, il-kundizzjonijiet relevanti għall-assigurazzjoni tal-kontinwità tar-riżultati tal-proġetti mhux dejjem kienu salvagwardjati b’mod adegwat. 75. Il-monitoraġġ tal-proġett imwettaq minn esperti minn barra tal-konservazzjoni tan-natura jiffoka fuq il-kontrolli u r-rappurtar tal-progress tal-proġett b’relazzjoni ma’ investimenti u azzjonijiet previsti. Il-kisba tal-objettivi speċifiċi tal-konservazzjoni – bħal titjib fl-istatus tal-konservazzjoni tal-ispeċi jew abitati mmirati – mhijiex sorveljata b’mod adegwat. Il-promoturi tal-proġett mhumiex meħtieġa li jissorveljaw l-impatt tal-miżuri fuq l-ispeċi u l-abitati mmirati. Konsegwentement, il-Kummissjoni normalment hija infurmata tajjeb dwar il-progress tal-investimenti individwali esegwiti tal-proġetti imma m’għandhiex informazzjoni dwar sa fejn ir-riżultati tal-proġetti mmirati fil-fatt inkisbu u dwar l-impatt tagħhom. Barra minn hekk, monitoraġġ effettiv jeħtieġ sett ta’ indikaturi xierqa u kriterji li jridu jitwaqqfu mill-Kummissjoni abbażi tal-kompetenza disponibbli, pereżempju, fl-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u ċ-Ċentru Topiku Ewropew (il-paragrafi 30 sa 40). Rakkomandazzjoni 2 i) Il-Kummissjoni għandha tieħu l-inizjattivi neċessarji biex ittejjeb il-monitoraġġ tal-proġett fir-rigward tar-riżultati miksuba kif ukoll dwar is-salvagwardji stabbiliti fuq l-użu mogħti lill-investimenti ffinanzjati mil-LIFE u r-realtà tal-implimentazzjoni tal-kuntratti u tal-pjanijiet tal-amministrazzjoni. ii) Il-Kummissjoni għandha tiżviluppa indikaturi u kriterji xierqa għall-monitoraġġ tal-prodott tal-proġetti abbażi tal-kompetenza disponibbli prinċipalment fl-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u fiċ-Ċentru Topiku Ewropew. It-tixrid tar-riżultati 76. Xi diffikultajiet lingwistiċi għad iridu jingħelbu u hemm bżonn li l-istandards minimi tal-kwalità biex l-informazzjoni tixtered fuq il-websajts tal-proġetti jitjiebu. Id-database tal-proġetti LIFE tad-DĠ Ambjent ma jagħtix aċċess faċli u wiesa’ dwar it-tagħlimiet meħuda, u l-informazzjoni fuq kwistjonijiet tekniċi u xjentifiċi normalment mhijiex mogħtija lill-pubbliku espert potenzjali (il-paragrafi 42 sa 53). Rakkomandazzjoni 3 i) Il-Kummissjoni għandha tirrevedi l-istrateġija, l-attivitajiet u l-għodod ta' komunikazzjoni tagħha u żżomm f'moħħha li għandha tingħata attenzjoni partikolari għat-tixrid tal-informazzjoni relevanti u t-tagħlimiet meħuda lill-esperti interessati. It-titjib tal-possibilitajiet ta’ tiftix offerti għall-aċċess ta' informazzjoni fuq id-database tal-LIFE għandu jiġi kkunsidrat ukoll. ii) Barra dan, il-benefiċjarji għandhom jintalbu jagħtu aktar dettalji tekniċi fuq il-metodi użati, it-tagħlimiet meħuda u l-aħjar prattiċi sabiex ikun assigurat tixrid aktar wiesa'. L-amministrazzjoni tar-riżultati tal-proġetti għal terminu ta’ żmien twil 77. Il-proġetti tal-LIFE-Natura kkontribwew b’mod konsiderevoli għall-implimentazzjoni tan-netwerk tan-Natura 2000. Iżda, apparti milli talbet għall-abbozzar ta’ pjan ta’ konservazzjoni wara l-LIFE wara tmiem il-proġett, il-Kummissjoni ma tantx tagħti attenzjoni lill-proġetti tal-LIFE ladarba jingħalqu, u l-benefiċjarji u l-imsieħba mhumiex obbligati legalment jew b’mezzi oħra effettivi li jassiguraw il-kontinwazzjoni tar-riżultati tal-proġetti. Is-sotenibilità tal-miżuri tal-konservazzjoni ffinanzjati mil-LIFE-Natura mhumiex salvagwardjati wara tmiem il-proġett, u għalhekk l-impatt tal-finanzjament tal-UE jista’ jisparixxi malajr, minħabba li ma jsiru ebda kontrolli ex-post u l-Kummissjoni m’għandhiex skemi ta’ segwitu jew xi strument reattiv biex jassigura li r-riżultati ma jintilfux (il-paragrafi 55 sa 67). Rakkomandazzjoni 4 i) Il-ftehimiet tal-għotja għandhom jimpenjaw lill-benefiċjarji – u, fejn xieraq, il-kofinanzjaturi nazzjonali – biex isostnu r-riżultati tal-proġett għal perijodu minimu wara tmiem il-proġett. Il-konformità mal-obbligi kuntrattwali korrispondenti għandha tkun infurzata permezz ta' penali u rkupri xierqa. ii) Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li tintroduċi skema ta’ segwitu għall-finanzjament ta’ wara l-LIFE u jista' jkun li tkun meħtieġa bidla fil-qafas legali. Dan ir-Rapport kien adottat mill-Qorti tal-Awdituri fil-laqgħa tagħha fil-Lussemburgu tat- 2 ta’ Lulju 2009. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2003 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE) (ĠU C 292, 2.12.2003) u s-segwitu tiegħu - fir-Rapport Annwali għas-sena finanzjarja 2004, il-paragrafi 6.48-6.50 (ĠU C 301, 30.11.2005). [2] Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1973/92 tal- 21 ta’ Mejju 1992 li jistabbilixxi strument finanzjarju għall-ambjent (LIFE) (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 1). [3] Ir-Regolament (KE) Nru 1655/2000 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 17 ta’ Lulju 2000 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE) (ĠU L 192, 28.7.2000, p. 1) kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 1682/2004 (ĠU L 308, 5.10.2004, p. 1). [4] Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat- 23 ta’ Mejju 2007 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+) (ĠU L 149, 9.6.2007, p. 1). [5] Id-Direttiva tal-Kunsill 79/409/KEE tat- 2 ta’ April 1979 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU L 103, 25.4.1979, p. 1); Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal- 21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-abitat naturali u l-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7). [6] L-Artikolu 4 tar-Regolament LIFE+ jispeċifika li l-objettivi tal-LIFE+ Natura: jiżviluppaw u jimplimentaw in-netwerk tan-Natura 2000; jikkonsolidaw bażi ta’ għarfien; jimmonitoraw u jevalwaw l-amministrazzjoni tan-natura u l-bijodiversità; it-tmexxija. [7] L-Artikolu 8 tad-Direttiva tal-Abitati. [8] COM (2006) 216 finali tat- 22.5.2006: Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Inwaqqfu t-telf tal-bijodiversità sal-2010 – u aktar ’il quddiem – Insostnu s-servizzi tal-ekosistema għall-benessri uman. [9] Il-programm tal-Komunità Ewropea dwar il-politika u l-azzjoni b’relazzjoni mal-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli "Lejn is-Sostenibilità", ir-reżoluzzjoni tal-Kunsill tal- 1 ta’ Frar 1993 (ĠU C 138, 17.5.1993, p. 1). [10] Id-Deċiżjoni Nru 1600/2002/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat- 22 ta’ Lulju 2002 li tniżżel is-Sitt Programm ta’ Azzjoni tal-Komunità Ambjentali (ĠU L 242, 10.9.2002, p. 1). [11] Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2003. [12] Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2003 il-paragrafi 81 sa 84 u 86 sa 87 (il-Konklużjonijiet). [13] Il-paragrafi 6.48 sa 6.50. [14] Fil-bidu l-kampjun kien ta’ 36 proġett. Iżda, għal wieħed mill-proġetti magħżula, il-verifika fuq il-post ma setgħetx issir minħabba li l-benefiċjarju ma kienx disponibbli u sadattant abbanduna t-tlestija tal-proġett u kien ħallas lura l-pagament bil-quddiem lill-Kummissjoni. [15] Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2003, ir-rakkomandazzjoni wara l-paragrafu 89. [16] Għall-2006 s-sottokriterji tal-kriterju "benefiċċju tal-konservazzjoni" tal-LIFE III kienu li ġejjin: il-valur tas-sit/speċi/abitati, l-importanza tal-azzjonijiet proposti, il-kontribuzzjoni għall-istrateġiji tal-konservazzjoni Ewropej, u s-sostenibilità għall-azzjonijiet. Għall-2007 s-sottokriterji tal-kriterju "kontribuzzjoni għall-objettivi tal-LIFE+" tal-LIFE+ kienu li ġejjin: l-importanza Ewropea, il-kontribuzzjoni għas-soluzzjoni tal-problema mmirata, il-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni, l-aġġornar u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali Komunitarja, il-kontinwità u l-permanenza tar-riżultati tal-proġett, il-kontribuzzjoni sostenibbli għas-soluzzjoni tal-problema mmirata. [] "Valur miżjud nazzjonali" huwa kkunsidrat biss meta proġetti tal-istess Stati Membri jkunu rċevew l-istess klassifikazzjoni globali. [17] L-Artikolu 9 tar-Regolament KE Nru 1655/2000, kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 1682/2004. [18] L-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 614/2007. [19] Il-Kummissjoni daħlet f’kuntratt dwar evalwazzjoni esterna fuq ir-relevanza u l-impatt tal-attivitajiet tal-komunikazzjoni tal-LIFE għall-perijodu 2000–2007, li kienet iffinalizzata f’Awwissu 2008. Il-proġetti mistħarrġa għall-evalwazzjoni ġew magħżula b’mod predominanti minn fost proġetti ta’ prattika tajba f’termini ta’ kontenut u prattiċi ta’ komunikazzjoni. [20] Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-implimentazzjoni tal-istrument finanzjarju tal- LIFE (Lulju 2003), il-paġni 12 u 14. [21] Dispożizzjonijiet Amministrattivi Standard, l-Artikoli 11, 16 u 18 (2000–2006), l-Artikolu 13 (2007). [22] Ir-rekwiżiti minimi ("attivitajiet tal-proġetti, progress u riżultati") ġew introdotti bl-Artikolu 13.4 tad-Dispożizzjonijiet Komuni 2007. [23] Pereżempju, l-għeluq tal-kuntratti tal-ġestjoni estensivi se jseħħ biss wara li l-azzjonijiet tal-LIFE jkunu ġew implimentati, imma finalment jassiguraw l-użu tal-art għall-objettivi speċifiċi tal-konservazzjoni tan-natura. [24] Il-Paragrafu 64: "Minħabba fin-numru limitat u l-firxa tal-kontrolli mwettqa għal dawn iż-żewġ Direttivi, numru żgħir biss ta’ ksur tad-direttivi ġie skopert fl-2005 u fl-2006. Pereżempju, fil-Finlandja, fi Franza, fil-Greċja u fis-Slovenja ma ġie skopert l-ebda ksur tad-direttiva fi 11633 kontroll tal-cross compliance għad-Direttiva tal-Għasafar u 14896 kontroll għad-Direttiva tal-Abitati." (http://www.eca.europa.eu) [25] L-Artikolu 72 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal- 20 ta’ Settembru 2005 dwar sostenn għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (EAFRD) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1). [26] Għal tlieta minn dawn il-proġetti fil-Ġermanja, il-klawsola ta’ konservazzjoni kienet irreġistrata favur l-Art korrispondenti mingħajr kundizzjonijiet vinkolanti dwar l-użu tal-art għall-konservazzjoni tan-natura fil-futur. [27] Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2003, ir-rakkomandazzjoni wara l-paragrafu 89. -------------------------------------------------- ANNESS I PROĠETTI VVERIFIKATI FUQ IL-POST Nru tal-Proġett | SM | Isem il-Proġett | Akronimu | Benefiċjarju | | Status tal- benefiċjarju | Data tal-bidu | Data tat-tmiem | Status fit- 30.6.2008 | Spiża Totali (euro) | Għotja tal-LIFE (euro) | % | LIFE00 NAT/B/007148 | BE | Azzjonijiet għall-Għasafar ta' Reedbeds f'Bassin de la Haine | Haine | Natagora/RNOB asbl | | NGO | 1.7.2001 | 31.12.2007 | Magħluq | 1740715 | 870358 | 50 % | LIFE02/ NAT/B/008593 | BE | Riabilitazzjoni u amministrazzjoni sostenibbli tal-Mergħat niexfa tal-Meuse ta' fuq | Haute Meuse | Ardenne & Gaume asbl | | NGO | 1.9.2002 | 31.3.2007 | Magħluq | 1934717 | 967359 | 50 % | LIFE03/NAT/B/000024 | BE | Riabilitazzjoni integrata tal-abitati naturali fuq żoni militari fin-Natura 2000 | Militaire Gebieden | Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, AMINAL (afdeling Natuur) | | Pubbliku | 1.9.2003 | 31.12.2008 | Miftuħ | 15322373 | 6555658 | 43 % | LIFE05 NAT/B/000090 | BE | Riabilitazzjoni tas-sistema tax-xmara fuq art baxxa "Grote Nete" | Grote Nete | Natuurpunkt Beheer v.z.w. | | NGO | 8.1.2005 | 30.9.2010 | Miftuħ | 3120940 | 1560470 | 50 % | LIFE00 NAT/B/007156 | BE | Pjan ta' Azzjoni għall-konservazzjoni u r-riabilitazzjoni ta' tliet foresti fl-Ardennes Fjammingi. | 3 Bossen Vlaamse Ardennen | World Wide Fund for Nature | | NGO | 1.10.2001 | 11.4.2007 | Magħluq | 2837738 | 1126582 | 40 % | LIFE03/NAT/B000019 | BE | Riabilitazzjoni tal-abitati tal-pit u niedja fil-Plateau ta' Saint-Hubert | Saint Hubert Plateau | Unité de la Gestion Cynégétique du Massif Forestier de St-Hubert asbl, C/O Cantonnement de la Division Nature et forêt | | NGO | 1.9.2003 | 31.8.2007 | Miftuħ | 2127540 | 1063770 | 50 % | BE Total | 27084023 | 12144197 | | LIFE00 NAT/D/007038 | DE | Proġett ta' riabilitazzjoni fil-"Galenbecker See" għal speċi bi prijorità | Galenbecker See | Staatliches Amt für Umwelt und Natur Ueckermünde | | Pubbliku | 1.5.2001 | 31.12.2007 | Miftuħ | 5780907 | 4046635 | 70 % | LIFE05 NAT/D/000057 | DE | Użu aħjar tal-"pjanura mfawra ta" Lippe bejn Hamm u Hangfort" tal-pSCI | Lippe-Aue | Stadt Hamm, Umweltamt | | Pubbliku | 8.1.2005 | 28.2.2010 | Miftuħ | 5514593 | 2757297 | 50 % | LIFE00 NAT/D/007042 | DE | Użu aħjar tal-SPA "Düsterdieker Niederung" | SPA Duesterdieker Niederung | Biologisches Station Kreis Steinfurt e.V. | | Pubbliku | 1.7.2001 | 30.4.2007 | L-irtirar tal-impenn għadu għaddej | 4534432 | 2267216 | 50 % | LIFE00 NAT/D/007039 | DE | Proġett-LIFE "Grindenscharzwald" | Grindenschwarzwald | Regierungspräsidium Karlsruhe | | Pubbliku | 1.1.2001 | 31.12.2005 | Magħluq | 1786914 | 893457 | 50 % | LIFE00 NAT/D/007058 | DE | Ġenerazzjoni mill-ġdid u preżervazzjoni ta' mergħat niexfa fil-Ġermanja | Trockenrasen Saar | Naturlandstiftung Saar | | NGO | 1.4.2001 | 31.3.2006 | Magħluq | 1433218 | 842732 | 59 % | LIFE00 NAT/D/007043 | DE | L-għadira tal-pit "Hohes Moor" | Hohes Moor Niedersachsen | Niedersächsisches Umweltministerium | | Pubbliku | 1.4.2001 | 31.3.2006 | Magħluq | 1288500 | 644250 | 50 % | DE Total | 20338564 | 11451587 | | LIFE00 NAT/E/007304 | ES | Titjib tal-amministrazzjoni tal-SCI u tal- SPA "Cabo de Gata-Níiar" | Cabo de Gata | Consejería de Medio Ambiente de la Junta de Andalucía | | Pubbliku | 1.7.2001 | 30.6.2005 | Magħluq | 4303086 | 3012160 | 70 % | LIFE03 NAT/E/000046 | ES | Konservazzjoni tal-pitarrun għubara Chlamydotis undulata fuertaventurae fl-SPAs tal-Gżejjer Canary | Hubara Canarias | Sociedad Española de Ornitologia (SEO/BirdLife) | | NGO | 1.6.2003 | 31.5.2007 | L-irtirar tal-impenn għadu għaddej | 2630899 | 1973174 | 75 % | LIFE03 NAT/E/000050 | ES | Konservazzjoni tal-Ajkla Imperjali Spanjola, tal-Avultun Iswed, taċ-Ċikonja Sewda | CBD 2003 | Fundación CBDHábitat para la Conservación de la Biodiversidad y su Hábitat | | Pubbliku | 1.9.2003 | 1.9.2007 | Miftuħ | 3286882 | 1972129 | 60 % | LIFE00 NAT/E/007348 | ES | Amministrazzjoni tal-PSA-SCI "La Serena y Sierras periféricas" | ZEPA La Serena | Consejería de Agricultura y Medio Ambiente - Dir. Gral de Medio Ambiente | | Pubbliku | 1.5.2001 | 31.8.2005 | Magħluq | 1853176 | 1297223 | 70 % | LIFE05 NAT/E/000067 | ES | Konservazzjoni u riabilitazzjoni ta' "Aiako Harria" LIC (ES2120016) | LIFE AIAKO HARRIA | Direción General de Montes y Medio Natural.Departamento para el Desarrollo del Medio Rural | | Pubbliku | 1.10.2005 | 30.9.2009 | Miftuħ | 2260318 | 1130159 | 50 % | LIFE00 NAT/E/007339 | ES | Mudell tar-riabilitazzjoni tal-abitati tad-duni f' "L'Albufera de Valencia" | Dunas Albufera | Ayuntamiento de Valencia - Concejalía de Devesa y Albufera y Alcaldías de Barrio | | Pubbliku | 1.1.2001 | 30.6.2004 | Magħluq | 1951482 | 975741 | 50 % | ES Total | 16285843 | 10360586 | | Nru tal-Proġett | SM | Isem il-Proġett | Akronimu | Benefiċjarju | | Status tal- benefiċjarju | Data tal-bidu | Data tat-tmiem | Status fit- 30.6.2008 | Spiża Totali (euro) | Għotja tal-LIFE (euro) | % | LIFE00 NAT/IT/007142 | IT | Titjib tal-abitati tal-għasafar u riabilitazzjoni tal-pjanti tal-elettriku | Po ENEL | Consorzio Parco Regionale Delta del Po | | Pubbliku | 1.7.2001 | 31.12.2006 | Miftuħ | 5637965 | 2198806 | 39 % | LIFE04 NAT/IT/000190 | IT | Azzjonijiet ta' konservazzjoni fis-siti tan-NATURA 2000 amministrati mis-Servizz Statali tal-Foresti | Corpo Forestale | Ministero delle Politiche Agricole e Forestali - Corpo forestale dello Stato - Ufficio per la Biodiversità | | Pubbliku | 1.4.2004 | 30.6.2009 | Miftuħ | 2505297 | 1252649 | 50 % | LIFE00 NAT/IT/007228 | IT | Konservazzjoni tal-Abies nebrodensis (Lojac) Mattei in situ u ex situ | Nebrodensis | Ente Parco Delle Madonie | | Pubbliku | 1.9.2001 | 31.8.2005 | Magħluq | 1161535 | 871151 | 75 % | LIFE00 NAT/IT/007281 | IT | Proġett NEMOS - titjib taż-żoni Alpini mistagħdra | Nemos | Provincia autonoma di Trento - Servizio Parchi e Foreste Demaniali | | Pubbliku | 1.1.2002 | 30.9.2004 | Magħluq | 1626422 | 796947 | 49 % | LIFE05 NAT/IT/000009 | IT | Salvagwardjar tat-tjur tal-priża mhedda fil-Provinċja ta' Matera | RAPACI LUCANI | Provincia di Matera | | Pubbliku | 1.10.2005 | 30.9.2009 | Miftuħ | 866062 | 649546 | 75 % | IT Total | 11797281 | 5769099 | | LIFE04 NAT/SI/000240 | SI | NATURA 2000 fis-Slovenja – mudelli ta' amministrazzjoni u sistema ta' informazzjoni | NATSLOMPIS | Institute of the Republic of Slovenia for Nature Conservation | | Pubbliku | 1.1.2005 | 31.12.2007 | Miftuħ | 1686077 | 843039 | 50 % | LIFE03 NAT/SLO/000077 | SI | Stabbiliment tal-protezzjoni fuq terminu ta' żmien twil tal-Crex crex fis-Slovenja | Crex Slovenia | DOPPS BirdLife Slovenia | | NGO | 1.1.2004 | 31.3.2007 | L-irtirar tal-impenn għadu għaddej | 809024 | 606768 | 75 % | LIFE02 NAT/SLO/008587 | SI | Konservazzjoni ta' abitati fil-perikolu / speċi fil-Karst Park futur | Karst park | Univerza na Primorskem, Znastevno-raziskovalno sredisce-Koper | | Pubbliku | 1.10.2002 | 30.9.2005 | Magħluq | 476930 | 357698 | 75 % | LIFE03 NAT/SLO/000076 | SI | Konservazzjoni ta' speċi u abitati pperikolati fil-Park tas-salini Secovlje | Secovlje | Soline, Pridelava soli d.o.o. | | Privat | 1.9.2003 | 1.9.2006 | Magħluq | 714440 | 357220 | 50 % | LIFE00 NAT/SLO/007231 | SI | Għadajjar tal-pit fil-Park Nazzjonali Triglav | Triglav | Triglavski Narodni Park | | Pubbliku | 15.6.2001 | 30.11.2003 | Magħluq | 470200 | 352650 | 75 % | LIFE00 NAT/SLO/007223 | SI | Pjan ta' amministrazzjoni u azzjonijiet urġenti għall-mergħat niexfa fil-għoli ta' Veternik u Oslica | Dry meadows | Kozjanski Regional Park | | NGO | 1.1.2001 | 31.12.2003 | Magħluq | 275000 | 206250 | 75 % | SI Total | 4431671 | 2723625 | | LIFE02 NAT/UK/008527 | UK | Żviluppar ta' netwerk strateġiku tal-għelieqi mħawla bil-qasab tal-SPA għall-Botaurus stellaris | Bittern | Royal Society for the Protection of Birds | | NGO | 3.2.2002 | 30.6.2006 | Magħluq | 6484498 | 3890699 | 60 % | LIFE02 NAT/UK/008541 | UK | Amministrazzjoni ta' Konservazzjoni Urġenti għall-Capercaillie Skoċċiżi | Capercaillie | Caledonian Partnership, Highland Birchwoods | | Privat | 1.2.2002 | 31.1.2007 | Miftuħ | 7355440 | 3677720 | 50 % | LIFE04 NAT/GB/000250 | UK | Konservazzjoni tas-salamun Atlantiku fl-Iskozja | CASS | Scottish Natural Heritage | | Pubbliku | 1.2.2004 | 31.7.2008 | Miftuħ | 4695816 | 2347908 | 50 % | LIFE00 NAT/UK/007079 | UK | Il-ġlieda kontra l-pressjonijiet urbani li jiddegradaw ix-xagħri Ewropew f'Dorset | Dorset heaths | Dorset County Council, Planning Division | | Pubbliku | 1.7.2001 | 30.6.2005 | L-irtirar tal-impenn għadu għaddej | 3819840 | 1909920 | 50 % | LIFE00 NAT/UK/007071 | UK | Titjib tal-amministrazzjoni tas-siti tan-Natura 200 tal-Pjanura ta' Salisbury | Salisbury Plain | English Nature | | Pubbliku | 1.4.2001 | 30.9.2005 | Magħluq | 3482722 | 1741361 | 50 % | LIFE00 NAT/UK/007078 | UK | Riabilitazzjoni tal-għadajjar għolja Skoċċiżi | Scottish raised bogs | Scottish Wildlife Trust | | NGO | 1.1.2001 | 1.1.2004 | Magħluq | 2139263 | 1458977 | 68 % | UK Total | 27977579 | 15026585 | | Total | 107914961 | 57475679 | | -------------------------------------------------- ANNESS II IL-KALENDARJU TAL-PROĊEDURA TAL-EVALWAZZJONI U TASSELEZZJONI TAL-LIFE + 2007 Id-data tal-bidu | Id-data tat-tmiem | It-tul tal-attività | L-attività | 30.11.2007 | | | Skadenza għal-bgħit tal-proposti tal-LIFE+ lill-Istati Membri | 15.1.2008 | | | Skadenza biex l-Istati Membri jibagħtu l-proposti tal-LIFE+ lill-Kummissjoni Ewropea | 15.1.2008 | 15.2.2008 | Xahar | Il-Kummissjoni tirċievi, tikkodifika u twettaq kontrolli tal-eliġibilità tal-proposti, inklużi mistoqsijiet possibbli dwar informazzjoni nieqsa u ż-żmien sa meta għandhom jaslu lura r-risposti | 16.2.2008 | 20.2.2008 | 5 ijiem | Informazzjoni lill-benefiċjarji li ma kellhomx suċċess (dwar proposti mhux eliġibbli) | 16.2.2008 | 30.4.2008 | Xahrejn u nofs | Evalwazzjoni ta’ proposti eliġibbli bl-assistenza tal-esperti minn barra | 1.5.2008 | 31.7.2008 | 3 xhur | Reviżjoni tal-proposti u preparazzjoni tal-lista finali "qasira u tar-riżerva" tal-proposti li għandhom jiġu preżentati lill-Kumitat tal- LIFE+ | 1.5.2008 | 31.7.2008 | 3 xhur | Konsultazzjoni bejn is-servizzi tal-Kummissjoni | 1.8.2008 | 15.8.2008 | Ġimagħtejn | Il-Kummissjoni tibgħat abbozz tal-lista ta’ għażliet lill-Kumitat tal-LIFE+ | 15.8.2008 | 31.8.2008 | Jum | Laqgħa tal-Kumitat tal-LIFE+ biex jiddeċiedi dwar il-lista tal-proġetti aċċettati għall-kofinanzjament | 1.9.2008 | 15.10.2008 | Xahar u nofs | Id-dokumenti jintbagħtu lill-Parlament Ewropew biex japplika d-"Droit de regard" tiegħu (id-dritt li jara tiegħu), wara l-vaganzi tas-sajf | 15.10.2008 | | | Id-deċiżjoni tal-għotja tal-Kummissjoni | 15.10.2008 | 31.10.2008 | Ġimagħtejn | Il-Kummissjoni tibgħat il-ftehimiet tal-għotja lill-benefiċjarji | 1.11.2008 | 30.11.2008 | Xahar | Il-benefiċjarji għandhom sa 30 jum biex jirrispondu | 1.12.2008 | 31.12.2008 | Xahar | Il-Kummissjoni tiffirma l-ftehimiet tal-għotja u tibgħathom lura lill-benefiċjarji | 1.1.2009 | | | L-aktar data bikrija possibbli għall-bidu tal-proġetti. | 2008 Sors: LIFE+ Natura u Bijodiversità: Linji gwida għall-applikanti 2007 u 2008. Id-data jew il-perijodu | L-attività | 21.11.2008 | Skadenza għall-applikanti biex jibagħtu l-proposti lill-awtoritajiet tal-Istati Membri | 5.1.2009 | Skadenza għall-Istati Membri biex jibagħtu l-proposti lill-Kummissjoni Ewropea | Jannar sa Lulju 2009 | Ammissibilità, esklużjoni u eliġibilità, evalwazzjoni u reviżjoni tal-proposti | 31.12.2009 | Skadenza għall-iffirmar tal-ftehimiet tal-għotjiet | 1.1.2010 | L-aktar data bikrija possibbli għall-bidu tal-proġetti tal-2008 | -------------------------------------------------- ANNESS III IL-PJANIJIET TA’ AMMINISTRAZZJONI Skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva tal-Abitati, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji li jinvolvu, jekk hemm bżonn, pjanijiet xierqa ta’ tmexxija mfassla speċifikament għas-siti jew integrati fi pjanijiet oħra ta’ żvilupp, u miżuri xierqa statutorji, amministrattivi jew kuntrattwali. Dawn il-miżuri huma implimentati permezz tan-netwerk tan-Natura 2000, billi jikkunsidraw il-ħtiġijiet ekonomiċi, soċjali u kulturali u l-karatteristiċi reġjonali u lokali. Pjan ta’ tmexxija għandu jkun fih l-elementi li ġejjin: - dikjarazzjoni tal-politika b’referenza għall-Artikolu 6 tad-Direttiva tal-Abitati; - deskrizzjoni tas-sit, inkluża analiżi storika tal-użu tal-art; - dikjrazzjoni tal-objettivi, inklużi l-miri fuq terminu ta’ żmien twil u qasir; - dikjarazzjoni tal-ostakoli, inkluża l-identifikazzjoni tal-atturi involuti; - lista realistika tal-azzjonijiet biex jiġu implimentati flimkien mal-iskedi tal-ħin u l-ippjanar finanzjarju; - proċess ta’ konsultazzjoni dettaljat; - monitoraġġ u evalwazzjoni. Il-paragrafu (6) tar-regolament tal-LIFE+ (Nru 614/2007) jenfasizza l-limitazzjonijiet finanzjarji tal-istrument tat-tmexxija tas-siti tan-Natura 2000, billi jgħid li hemm il-ħtieġa li jiġu stabbiliti arranġamenti sabiex jiġi żgurat il-finanzjament adegwat tan-netwerk Natura 2000, inkluż il-kofinanzjament Komunitarju. Billi l-għan ta’ dan ir-Regolament huwa l-finanzjament biss tal-proġetti tal-aħjar prattika jew ta’ dimostrazzjoni relatati mal-ġestjoni ta’ siti tan- Natura 2000, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jassiguraw li jkun hemm fondi suffiċjenti disponibbli permezz ta’ strumenti oħrajn għall-amministrazzjoni tan-netwerk, li l-ispiża tagħhom fl-2004 kienet stmata għal madwar 6100 miljun euro. --------------------------------------------------