MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C 204/25

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — In-Netwerks trans-Ewropej: Lejn approċċ integrat

COM(2007) 135 finali

(2008/C 204/08)

Nhar il-21 ta' Marzu 2007, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Kommunikazzjoni mill-Kummissjoni — In-Netwerks trans-Ewropej: Lejn approċċ integrat

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà ta' l-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar id-19 ta' Frar 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Krzaklewski.

Matul l-443 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-12 u t-13 ta' Marzu 2008 (seduta tat-13 ta' Marzu 2008), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'64 vot favur u astensjoni waħda.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jinnota li approċċ integrat għan-netwerks trans-Ewropej (TENs) huwa mod wieħed kif jista' jinkiseb l-objettiv ta' żvilupp sostenibbli fl-Unjoni Ewropea.

1.2 Il-KESE huwa konvint li approċċ integrat jista' jħaffef l-implimentazzjoni tan-netwerks trans-Ewropej ippjanati u jnaqqas l-ispejjeż ta' kostruzzjoni assoċjati magħha, meta mqabbel ma' l-approċċ li ma jqisx l-effetti ta' sinerġija possibbli bejn it-tipi differenti ta' netwerks.

1.2.1 B'rabta ma' dan il-fatt, il-Kumitat isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea biex tressaq proposti li jwessgħu l-ambitu ta' għajnuna finanzjarja għall-approċċi integrati, fil-forma ta' “fond b'approċċ integrat” għan-netwerks trans-Ewropej (kollha kemm huma, inklużi l-fergħat tan-netwerks), qabel ir-reviżjoni li ġejja ta' nofs it-term.

1.3 Wara li evalwa l-kundizzjonijiet għal approċċ integrat li jkopri t-TENs kollha, il-KESE jemmen li l-konverġenza bejn is-setturi (1) hija meħtieġa jekk ser tintlaħaq sinerġija wiesgħa bejn in-netwerks trans-Ewropej. Fil-fehma tal-Kumitat kundizzjoni ewlenija oħra għal approċċ integrat iktar effettiv hija t-tlestija kemm jista' jkun kmieni ta' l-istruttura ta' dawn in-netwerks.

1.4 Il-KESE jissuġġerixxi li jitwessa' l-kontenut tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni permezz ta' analiżi li tistudja sa liema punt is-sħubija tat-12-il Membru ġdid affettwat il-possibilità ta' l-adozzjoni ta' approċċ integrat f'dawn il-pajjiżi u l-kamp ta' l-applikazzjoni tiegħu.

1.5 Il-Kumitat jinnota li approċċ integrat għan-netwerks trans-Ewropej jista' jġib miegħu benefiċċji kbar, bħal: — il-limitazzjoni tal-ħsara ambjentali kkawżata mill-kostruzzjoni u t-tħaddim ta' netwerks; u — it-tnaqqis tan-numru u s-severità tat-tilwim li jibda minn kunflitti ta' interess li jinvolvu l-kostruzzjoni u t-tħaddim tan-netwerks.

1.6 Il-KESE jaħseb li r-riċerka xjentifika li fiha kemm inizjattivi Komunitarji kif ukoll nazzjonali għandha rwol partikularment importanti fl-ottimizzazzjoni ta' l-effetti ta' approċċ integrat għan-netwerks trans-Ewropej. B'rabta ma' dan, il-Kumitat jinnota li r-riċerka attwali hija maqsuma bejn approċċ tematiku u approċċ settorjali. Il-KESE għalhekk isejjaħ lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex ifasslu u jimplimentaw programmi Ewropej ta' riċerka xjentifika sabiex jidentifikaw sinerġiji bejn it-tipi kollha differenti ta' netwerks li jagħmlu parti mit-TENs.

1.7 Meta wieħed iqis li f'xi Stati Membri ta' l-UE teżisti “sinsla” tan-netwerks tal-fibra ottika biex jintlaħqu l-ħtiġijiet teknoloġiċi ta' ċerti infrastrutturi nazzjonali (bħan-netwerks ta' l-elettriku u tal-ferroviji), il-KESE huwa konvint li, jekk jiġi adottat approċċ integrat, dawn in-netwerks tal-fibra ottika ser ikollhom jintużaw iktar għal finijiet kummerċjali (servizzi tat-telekomunikazzjoni, it-trasmissjoni ta' informazzjoni, eċċ.).

1.7.1 Fl-istess waqt, il-Kumitat jemmen li, bil-mira li jiġi adottat approċċ integrat, l-iżvilupp attiv ta' l-infrastruttura lokali li attwalment qiegħed isir f'għadd kbir ta' Stati Membri għandu jintuża sabiex jissaħħaħ l-iżvilupp ta' netwerks ta' aċċess tal-fibra ottika u sabiex tinbena infrastruttura lokali intelliġenti (2). Parti integrali ta' din l-infrastruttura għandha tkun mappa integrata GIS (3). Dan għandu jirriżulta f'approċċ integrat għall-infrastruttura tan-netwerk lokali msejjes fuq sistema ta' l-IT (sistema ta' ġestjoni ta' l-infrastruttura intelliġenti — IIMS).

1.8 Il-Kumitat jipproponi li fil-pjanijiet tagħha, il-Kummissjoni tqis it-teknoloġiji integrati għall-gass naturali rinnovabbli u l-ġenerazzjoni ta' l-enerġija li ma tagħmilx ħsara lill-ambjent għal approċċ integrat lejn in-netwerks trans-Ewropej. Dawn it-teknoloġiji, li jwasslu l-ġenerazzjoni ta' l-elettriku eqreb lejn l-utent aħħari, jistgħu jnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2.

1.8.1 Dan l-approċċ għandu jimmira lejn riżultati f'termini ta' sinerġija, koordinazzjoni u tifdil/ffrankar, li huma possibbli permezz ta' l-iżvilupp tal-gass u l-bijoteknoloġiji.

1.9 Meta wieħed jikkunsidra s-sinerġija potenzjali tan-netwerks trans-Ewropej ta' l-enerġija fl-Istati Baltiċi bħala membri ġodda ta' l-UE, il-KESE jemmen li approċċ integrat għandu jadotta miżura partikulari waħda li tista' tiġi implimentata malajr u jinbena pont ta' l-enerġija sabiex is-sistemi ta' l-Istati Baltiċi jiġu integrati ma' dawk ta' l-UE. Madankollu, fuq perijodu fit-tul (2020) huwa importanti li ma jinħolqux spejjeż iżolati (stranded costs) (4) min-netwerks ta' trasmissjoni attwali.

2. Daħla

2.1 L-iżvilupp, il-ħolqien ta' konnessjonijiet u l-integrazzjoni u l-koordinazzjoni aħjar ta' l-iżvilupp ta' l-infrastrutturi Ewropej ta' l-enerġija, it-trasport u t-telekomunikazzjoni huma objettivi ambizzjużi u hemm referenza għalihom fit-Trattat (5) u fil-Linji Gwida għat-tkabbir u l-impjieg (6) msejsa fuq l-Istrateġija ta' Lisbona.

2.2 L-Artikoli 154-156 tat-Trattat u l-Linji Gwida għat-tkabbir u l-impjieg fihom objettiv għall-iżvilupp, il-ħolqien ta' konnessjonijiet, l-integrazzjoni u l-koordinazzjoni aħjar ta' l-infrastrutturi Ewropej ta' l-enerġija, it-trasport u t-telekomunikazzjoni.

2.3 Dawn id-dispożizzjonijiet fit-Trattat u l-linji gwida msemmija fuq jifformaw il-baż ta' l-idea għal “netwerks trans-Ewropej tat-trasport, ta' l-enerġija jew tat-telekomunikazzjoni” li “huma bħal sistema ta' ċirkolazzjoni tad-demm għall-ekonomiji tagħna”.

2.4 Bil-għan li jinkiseb l-ikbar benefiċċju possibbli min-netwerks trans-Ewropej, b'mod partikulari sabiex l-UE tkun iktar kompetittiva, f'Lulju 2005 il-Kummissjoni Ewropea ħatret grupp ta' tmexxija stabbilit b'mod speċjali bil-għan li jiddefinixxi approċċ komuni għall-koordinazzjoni aħjar ta' l-inizjattivi Komunitarji varji li jappoġġjaw il-ħidma fuq in-netwerks trans-Ewropej tat-trasport, l-enerġija u t-telekomunikazzjoni.

2.4.1 Il-Grupp ta' Tmexxija analizza b'mod partikulari dawn il-kwistjonijiet: — is-sinerġija bejn in-netwerks Ewropej, — ir-rispett għall-ambjent naturali u n-netwerks trans-Ewropej, — l-użu ta' teknoloġiji ġodda fin-netwerks tat-trasport trans-Ewropej. — L-iffinanzjar tan-netwerks trans-Ewropej, u b'rabta ma' dan: — l-ikkombinar ta' fondi, — l-iffinanzjar ta' proġetti ewlenin prijoritarji, — l-użu ta' sħubijiet pubbliċi-privati (PPP) għall-iffinanzjar tan-netwerks trans-Ewropej.

2.5 Is-suġġett ta' l-opinjoni tal-KESE mfissra hawn isfel huwa l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2007) 135 finali “Netwerks trans-Ewropej: Lejn approċċ integrat” — ir-riżultat tal-ħidma tal-Grupp ta' Tmexxija.

3. Konsiderazzjonijiet ġenerali

Is-sitwazzjoni attwali fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tan-netwerks trans-Ewropej

3.1 In-netwerk trans-Ewropew tat-trasport (TEN-T)

3.1.1 Wara t-tkabbir l-iktar reċenti ta' l-UE fl-2007, it-TEN-T issa fih 30 proġett prijoritarju li għandhom jitlestew sa l-2020. Barra minn hekk, il-Kummissjoni reċentement enfasizzat in-neċessità li n-netwerk tat-trasport trans-Ewropew jiġi estiż għall-pajjiżi ġirien (7).

3.1.2 Id-dati tat-tlestija għal dawn il-proġetti ewlenin qed jaqgħu lura mill-iskedi oriġinali. Minkejja l-fatt li wħud minn dawn il-proġetti tlestew jew attwalment dalwaqt jitlestew (8), ir-ritmu ta' kostruzzjoni ta' rotot tat-trasport li jitqiesu prijoritarji għadu miexi bil-mod wisq. L-opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE (9) tiddeskrivi fid-dettall ir-raġunijiet għal dan.

3.1.3 Minn dawn it-30 proġett prijoritarju, 18 huma proġetti fuq linji tal-ferrovija u 2 huma relatati mal-passaġġi ta' l-ilma intern u proġetti tat-tbaħħir. Għaldaqstant ingħatat prijorità għolja lil dawk il-mezzi tat-trasport li l-inqas li jagħmlu ħsara lill-ambjent. Mapep inklużi fi studju li twettaq mill-ECORYS għall-Kummissjoni (10) juru l-progress li sar sal-lum fit-30 proġett prijoritarju u l-progress li għandu jsir sa tmiem il-perijodu qafas finanzjarju multi-annwali fl-2013. Dawn il-mapep juru kemm għadu lura biex jitlesta n-netwerk.

3.1.4 Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni (is-suġġett ta' din l-opinjoni) tevalwa r-riżorsi finanzjarji użati sabiex jiġi implimentat it-TEN-T matul il-perijodu finanzjarju 2000-2006 u tippreżenta l-mekkaniżmi finanzjarji taħt il-qafas finanzjarju multi-annwali 2007-2013. L-ammont ta' EUR 8 013 biljun ġie allokat direttament mill-baġit ta' l-UE għall-iżvilupp ta' netwerk tat-trasport trans-Ewropew f'dan il-perijodu finanzjarju.

3.1.5 Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (ERDF) u l-Fond ta' Koeżjoni ser ikomplu jkunu s-sorsi ewlenin ta' għajnuna Komunitarja għall-ko-finanzjar ta' proġetti tan-netwerk tat-trasport trans-Ewropew matul il-perijodu ta' programmar 2007-2013. F'termini ġenerali, il-kontribut tal-Komunità għall-implimentazzjoni tan-netwerk tat-trasport trans-Ewropew għandu jikkonċentra fuq is-sezzjonijiet trans-konfinali u fejn hemm konġestjoni.

3.1.6 Il-Bank Ewropew ta' l-Investiment (BEI) ser ikompli jiffinanzja l-infrastruttura tat-trasport permezz ta' self u ta' strument speċifiku ta' garanzija li għandu baġit ta' EUR 500 miljun taħt il-fondi tal-BEI stess u EUR 500 miljun taħt il-baġit tan-netwerk tat-trasport trans-Ewropew (jiġifieri 6,25 % ta' l-ammont totali disponibbli).

3.2 In-netwerk trans-Ewropew ta' l-enerġija (TEN-E)

3.2.1 F'Jannar 2007, fil-“Programm ta' Interkonnessjonijiet Prijoritarji”, il-Kummissjoni evalwat il-progress li sar fuq proġetti ta' interess Ewropew. Fil-każ ta' l-elettriku, ma sarx wisq progress — 12 minn 32 proġett qed jimxu skond l-iskeda, u ħamsa biss huma kważi lesti għal kollox (11).

3.2.2 Fejn jidħol il-gass, is-sitwazzjoni tidher li hija aħjar — seba' minn għaxar proġetti għandhom jitlestew sa l-2010-2013. Min-naħa l-oħra, 29 terminal u faċilità għall-ħżin ta' l-LNG (12) qegħdin lura — disa' proġetti ġew abbandunati, u x-xogħol fuq ħamsa oħra twaqqaf.

3.2.2.1 Il-Kummissjoni identifikat il-kumplessità ta' l-ippjanar u proċeduri oħrajn ta' awtorizzazzjoni bħala r-raġuni ewlenija għad-dewmien u n-nuqqasijiet. Raġunijiet oħra jinkludu l-oppożizzjoni ta' l-opinjoni pubblika, riżorsi finanzjarji mhux suffiċjenti u l-istruttura ta' kumpaniji ta' l-enerġija integrati vertikalment.

3.2.3 Qabel l-2013, l-UE ser ikollha tinvesti, mill-inqas EUR 30 biljun fl-infrastruttura (EUR 6 biljun għan-netwerks ta' l-elettriku, EUR 19-il biljun għal pipelines tal-gass u EUR 5 biljun għal terminals tal-Gass Naturali Likwefat (LNG)), jekk il-prijoritajiet imsemmija jridu jiġu implimentati bis-sħiħ. L-investiment huwa essenzjali mhux biss fil-kapaċità transkonfinali iżda wkoll fil-kapaċità ta' produzzjoni ta' l-enerġija.

3.2.4 Il-baġit ta' l-UE joffri appoġġ finanzjarju għal investimenti fit-TEN-E, li jista' jingħata biss f'każijiet speċjali u ġġustifikati. Il-fondi jiġu mil-linja tal-baġit allokata esklużivament għan-netwerks trans-Ewropej u mill-Fondi ta' Koeżjoni u dawk Strutturali. (Il-fondi jirrappreżentaw iktar minn terz tal-baġit u l-għan tagħhom huwa li jiffinanzjaw proġetti ta' żvilupp reġjonali, inklużi netwerks ta' l-enerġija).

3.2.5 L-investimenti jiġu appoġġjati wkoll permezz ta' strumenti finanzjarji oħrajn (fondi, kreditu). Il-Bank Ewropew ta' l-Investiment huwa s-sors ewlieni ta' fondi għan-netwerks trans-Ewropej. Mill-1993 sa tmiem l-2005 ftehimiet ta' kreditu pprovdew total ta' EUR 69,3 biljun f'fondi għan-netwerks trans-Ewropej kollha, li minnhom EUR 9,1 biljun ġie allokat għan-netwerks ta' l-enerġija.

3.3 Netwerks trans-Ewropej tat-telekomunikazzjoni

3.3.1 Min-netwerks TEN kollha, l-iktar avvanzati fil-kostruzzjoni ta' l-infrastruttura tagħhom huma n-netwerks tat-telekomunikazzjoni (eTEN). Is-servizzi tat-telekomunikazzjoni nfetħu progressivament għall-kompetizzjoni mill-1988 u l-impatt kien drammatiku. Iktar kompetizzjoni stimolat l-investiment, l-innovazzjoni, il-ħolqien ta' servizzi ġodda u tnaqqis sinifikanti fil-prezzijiet għall-konsumatur.

3.3.2 Daż-żmien, l-investment qed ikun ikkonċentrat fuq l-aġġornament tan-netwerks attwali għall-ġenerazzjoni li jmiss, it-tiftiħ ta' infrastruttura mowbajl tat-tielet ġenerazzjoni u ta' servizzi oħra bla fil, u t-twassil tal-broadband għal żoni rurali ta' l-UE.

3.3.2.1 L-investiment jista' jinvolvi l-installazzjoni ta' netwerks tal-fibra ottika, fejn xogħlijiet ċivili u l-installazzjoni minn ġewwa tal-kejbils jirrappreżentaw 70 % ta' l-ispejjeż kollha għat-tiftiħ. Il-kostruzzjoni ta' linji tal-ferrovija, toroq jew linji ta' l-enerġija tista' tiffaċilita l-finalizzazzjoni ta' dawn in-netwerks f'żoni fejn is-servizz huwa minimu.

3.3.3 L-isfida ewlenija għan-netwerk Ewropew tat-telekomunikazzjoni hija li jitnaqqas id-distakk tal-broadband. Hemm differenzi bejn iż-żoni urbani u rurali u l-Istati Membri għandhom għalhekk jieħdu azzjonijiet konkreti u jfasslu objettivi biex din il-firda tiġi eliminata sa l-2010.

3.3.4 Hija meħtieġa koordinazzjoni u integrazzjoni iktar b'saħħitha tas-sorsi varji ta' fondi (Fondi Strutturali, Fond għall-Iżvilupp Rurali, it-TEN u fondi nazzjonali) biex jiġi żviluppat pjan koerenti u tiġi kkompletata l-kopertura tal-broadband.

Approċċ integrat għan-netwerks trans-Ewropej

3.4 Sinerġiji bejn in-netwerks Ewropej

3.4.1 L-ikkombinar tan-netwerks tat-toroq u tal-ferrovija huwa l-ewwel eżempju ta' sinerġija fin-netwerks trans-Ewropej (13). Il-merti ta' dan huma mfissra fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar “L-estensjoni ta' l-assi ewlenin tat-trasport trans-Ewropew għall-pajjiżi ġirien”: Linji gwida għat-trasport fl-Ewropa u fir-reġjuni tal-viċinat (14). L-iktar importanti huma: użu aħjar ta' l-ispazju, xogħol konġunt ta' kostruzzjoni, tnaqqis ta' l-impatt viżwali u inqas frammentazzjoni tal-pajsaġġ, miżuri sabiex l-impatt ta' infrastrutturi konġunti ma jkunx daqstant qawwi (protezzjoni kontra l-istorbju, passaġġi għal annimali selvaġġi kbar u żgħar). Infrastrutturi kkombinati joffru wkoll skop ġenwin sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż u l-ħsara ambjentali.

3.4.2 Sar studju dwar il-possibbiltà ta' l-iżvilupp ta' netwerks ikkombinati oħrajn, bħall-installazzjoni ta' linja ta' vultaġġ għoli minn mina tal-ferrovija, u l-installazzjoni ta' kejbils tat-telekomunikazzjoni, b'mod speċifiku kejbils tal-fibra ottika, ħdejn linji tal-ferrovija (15). Il-fattibilità teknika, l-impatt fuq l-ispejjeż tal-proġett u l-kumplessità tal-proċedura ġew analizzati, u ħarġu l-konklużjonijiet li ġejjin.

3.4.2.1 Barra mill-possibilità li jiġu kkombinati pipelines tal-gass ma' infrastrutturi oħrajn, fejn il-fattibilità teknika tidher diffiċli meta wieħed iqis l-estent taż-żoni sikuri meħtieġa, hemm vantaġġi ġenwini fl-ikkombinar ta' tipi oħra ta' TENs.

3.4.2.2 Huma s-sinerġiji bejn in-netwerks tat-telekomunikazzjoni u tat-trasport li jidhru l-iktar promettenti. Kull netwerk tat-trasport jista' jiġi ottimizzat billi jkollu n-netwerk ta' komunikazzjoni tiegħu stess li jintuża għall-ġestjoni tan-netwerk. F'ħafna mill-każi, netwerks tal-ferrovija u tal-motorways diġà għandhom netwerks tal-komunikazzjoni bħal dawn. F'xi każijiet, il-kapaċità żejda ta' dawn in-netwerks tintuża għal għanijiet oħra, per eżempju għall-komunikazzjoni tad-data.

3.4.2.3 Għadu rari li sinerġiji sistematiċi jinsabu bejn netwerk ta' ġestjoni ta' l-infrastruttura u netwerk tat-telekomunikazzjoni mill-bidu tal-kostruzzjoni ta' l-infrastruttura.

3.4.2.4 Soluzzjonijiet interessanti li jinvolvu l-interkonnessjoni ta' netwerks ta' l-elettriku u tat-trasport u l-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni jinkludu dawn li ġejjin: l-installazzjoni ta' kejbils ta' vultaġġ għoli max-xtut ta' kanali u xmajjar, interkonnessjonijiet ta' vultaġġ baxx (2 x 25 kV) tul linji tal-ferrovija ta' veloċità għolja, interkonnessjonijiet iktar sistematiċi tal-linji ta' vultaġġ għoli taħt l-art (300 sa 700 kV) tul il-passaġġi ta' netwerks tat-trasport. Dawn is-suġġerimenti ma jieħdux post il-bżonn immedjat li n-netwerks nazzjonali ta' vultaġġ għoli jiġu interkonnessi, iżda huma proposta għal konnessjonijiet iktar fini tas-sistemi nazzjonali ta' l-elettriku tul perijodu ta' żmien itwal li jaqbel maż-żmien meħtieġ sabiex jitlestu proġetti ewlenin ta' l-infrastruttura.

3.5 L-integrazzjoni ta' l-ambjent u n-netwerks trans-Ewropej

3.5.1 L-Istrateġija ta' Lisbona għat-Tkabbir u l-Impjiegi ssejjaħ għall-implimentazzjoni ta' TENs b'mod li huwa għal kollox kompatibbli ma' l-iżvilupp sostenibbli.

3.5.2 Il-maġġoranza tal-proġetti prijoritarji TEN-T huma proġetti li jippromwovu mezzi tat-trasport li jagħmlu inqas ħsara lill-ambjent u li jikkonsmaw inqas enerġija, bħal ferroviji u passaġġi ta' l-ilma. It-tlestija tan-netwerk trans-Ewropew tat-trasport ser ikollha impatt pożittiv fuq l-ambjent. Jekk l-emissjonijiet tas-CO2 ġġenerati mit-trasport ser ikomplu jiżdied bir-rata attwali, sa l-2020 ser ikunu 38 % iktar mil-livelli attwali. Fl-opinjoni tal-Kummissjoni, it-tlestija tat-30 proġett prijoritarju ser inaqqas din iż-żjieda b'madwar 4 %, li huwa ekwivalenti għat-tnaqqis ta' emissjonijiet ta' CO2 ta' madwar 6,3 miljun tunnellata fis-sena.

3.5.3 Permezz ta' l-interkonnessjoni tas-sistemi nazzjonali ta' l-enerġija u l-konnessjoni magħhom tas-sorsi ta' l-enerġija rinnovabbli, ser ikun possibbli li tiġi ottimizzata l-kapaċità ta' utilizzazzjoni f'kull Stat Membru u b'hekk l-impatt ambjentali negattiv ma jkunx daqstant qawwi.

3.5.4 Il-leġislazzjoni Komunitarja ambjentali tagħti dispożizzjoni għal qafas ċar li fih dawn il-proġetti ewlenin jistgħu jiġu implimentati. Il-linji gwida Komunitarji għall-iżvilupp ta' netwerk trans-Ewropew tat-trasport jirreferu għal dan b'mod espliċitu (16). Kull programm ġdid għal infrastruttura TEN irid jgħaddi minn valutazzjoni ambjentali strateġika (17), u kull proġett irid jiġi evalwat fuq bażi individwali (18). Teżisti wkoll il-possibilità li l-valutazzjonijiet jiġu użati bħala qafas għal studju biex jinstabu sinerġiji possibbli.

3.5.5 Kull proġett individwali għandu jkun konformi mal-leġislazzjoni Komunitarja dwar l-istorbju, l-ilma u l-ħarsien tal-flora u l-fawna (19).

3.5.6 Jekk l-ebda waħda mill-alternattivi għal proġett li huwa ddikjarat fl-interess pubbliku ma tiġi kkunsidrata bħala s-soluzzjoni ottimali u konformi mal-leġislazzjoni Komunitarja, jistgħu jiġu adottati miżuri ta' kumpens li jippermettu li l-proġett isir waqt li fl-istess ħin isir kumpens għall-impatt negattiv.

3.6 Approċċ integrat għall-iffinanzjar tan-netwerks trans-Ewropej

3.6.1 L-ikkombinar ta' fondi għall-implimentazzjoni ta' TEN wassal għal problemi ewlenin u anke tilwim. Il-kwistjoni ta' akkumulazzjoni ta' fondi Komunitarji minn sorsi ta' finanzjament varji għall-istess proġett kienet ta' tħassib kontinwu għall-Kummissjoni. Il-Qorti ta' l-Awdituri enfasizzat din il-kwistjoni fir-rapporti tagħha dwar l-implimentazzjoni tal-Kummissjoni tan-netwerks trans-Ewropej.

3.6.2 Fil-Komunikazzjoni, li hija s-suġġett ta' din l-opinjoni tal-KESE, il-Grupp ta' Tmexxija kkonkluda li ma jistax ikun li teżisti l-possibilità ta' akkumulazzjoni ta' sussidji minn bosta fondi Komunitarji. Biex tkun żgurata t-trasparenza baġitarja u ġestjoni finanzjarja xierqa, ir-Regolament Finanzjarju u/jew l-atti settorjali bażiċi adottati waqt l-adozzjoni ma jippermettux il-possibilità ta' l-akkumulazzjoni ta' strumenti finanzjarji Komunitarji differenti għall-istess azzjoni.

3.6.3 Il-punt ewlieni fil-Komunikazzjoni, li għandu konsegwenzi kbar għall-investimenti TEN ikkombinati, huwa li n-nefqa fi proġett li huwa parti minn programm operattiv li qed jirċievi għajnuna finanzjarja mill-Fondi Strutturali u/jew il-Fond ta' Koeżjoni ma tistax tibbenefika minn fondi Komunitarji oħrajn.

3.6.3.1 Dan ifisser li meta n-nefqa, per eżempju għal tagħmir ERTMS jew l-elettrifikazzjoni ta' linja tal-ferrovija, ma tkunx qed tirċievi għajnuna finanzjarja mill-Fondi Strutturali u/jew mill-Fond ta' Koeżjoni, din tista' tibbenefika mill-fondi allokati għat-TEN. Il-kostruzzjoni reali tal-linji tal-ferrovija tista' tiġi ffinanzjata mill-ERDF jew mill-Fond ta' Koeżjoni. Proġetti jistgħu jiġu diviżi wkoll skond is-sezzjoni ġeografika, li jistgħu jiġu ko-finanzjati jew mill-ERDF/Fond ta' Koeżjoni jew mill-iffinanzjar tat-TEN.

4. Kummenti speċifiċi

4.1 Approċċ integrat għall-iżvilupp ta' netwerks ta' l-enerġija: l-elettriku u l-gass

4.1.1 L-iżvilupp ta' teknoloġiji tal-ġenerazzjoni ta' l-enerġija li jaħdmu bil-gass (teknoloġiji combi (20), koġenerazzjoni (21)) qed iwassal biex l-investiment fin-netwerks ta' l-elettriku qed isir iktar riskjuż (it-trasmissjoni ta' l-elettriku qed tinbidel bit-trasport tal-gass naturali u l-iżvilupp ta' koġenerazzjoni bil-gass fil-livell lokali, koġenerazzjoni fuq skala żgħira, il-mikro koġenerazzjoni).

4.1.2 L-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda għat-trasport tal-gass qed jagħmel l-investiment fin-netwerks tal-gass iktar riskjuż (it-trasmissjoni permezz tan-netwerk tal-gass naturali qed tibidel bit-trasport fuq il-baħar u fit-triq, permezz ta' l-użu tat-teknoloġiji tas-CNG (22) u l-LNG).

4.1.3 Il-konverġenza tas-setturi ta' l-elettriku u l-gass (kumpaniji f'dawn is-setturi), jiġifieri konverġenza f'termini ta' sjieda, ġestjoni u organizzazzjoni, hija prerekwiżit għal approċċ teknoloġiku integrat għall-użu tal-gass naturali, u l-elettriku u l-ġenerazzjoni tas-sħana. Għalhekk, hemm il-bżonn urġenti li l-firda settorjali tiġi eliminata ('il bogħod mill-iżolament reċiproku ta' l-industriji ta' l-elettriku u l-gass). Huwa importanti b'mod partikulari li titħaffef il-konverġenza tas-setturi ta' l-elettriku u tal-gass fl-Istati Membri l-ġodda ta' l-UE ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, waqt li jitqiesu l-konsegwenzi soċjali inevitabbli fl-Istati Membri kkonċernati, kemm l-antiki kif ukoll il-ġodda.

4.2 Approċċ integrat għall-iżvilupp tan-netwerks tal-fibra ottika

4.2.1 F'xi Stati Membri, inklużi bosta membri ġodda (per eżempju l-Polonja) netwerks ewlenin tal-fibra ottika ġew kostruwiti sabiex jilħqu ħtiġijiet teknoloġiċi speċifiċi (l-elettriku (23) u l-ferrovija (24)). Għalkemm qed jiżdied l-użu ta' dawn in-netwerks għal finijiet kummerċjali (25), il-potenzjal sinifikattiv għal integrazzjoni għad irid jiġi sfruttat. Dan il-potenzjal mhux sfruttat għadu jeżisti, per eżempju fl-industrija tal-gass. Madankollu, il-potenzjal ewlieni jinsab fl-integrazzjoni tan-netwerks tekniċi tal-fibra ottika ta' infrastrutturi varji (ta' l-elettriku, tal-ferrovija) man-netwerk tat-telekomunikazzjoni biex jiffurmaw netwerk ta' aċċess effiċjenti.

4.2.2 Ħafna Stati Membri ta' l-UE, b'mod partikulari l-membri l-ġodda, bħalissa qed jieħdu passi attivi biex jibnu l-infrastruttura lokali tagħhom, bħan-netwerk ta' l-ilma u s-sistemi tad-drenaġġ, ko-finanzjati mill-fondi ta' l-UE, l-iktar il-Fondi ta' l-Iżvilupp Reġjonali u dak ta' Koeżjoni. Dan jirrappreżenta opportunità unika biex din l-infrastruttura tiġi integrata fin-netwerks ta' aċċess tal-fibra ottika u tkun pass kbir 'il quddiem għaż-żoni rurali u l-bliet iż-żgħar fl-Ewropa. Din l-integrazzjoni tista' tkun appoġġjata permezz ta' l-użu tal-ko-finanzjament ta' l-UE bħala inċentiv għall-iżvilupp ta' infrastruttura lokali integrata.

4.2.3 In-netwerk ta' aċċess tal-fibra ottika jista' jipprovdi l-bażi għall-kostruzzjoni ta' infrastruttura lokali intelliġenti, li tkopri (mil-lat tekniku) il-kontroll ta' komponenti varji (intelliġenti) ta' l-infrastruttura (netwerks ta' l-ilma, sistemi tad-drenaġġ, trasport, netwerks tat-tisħin, is-sikurezza pubblika) u l-ġestjoni tagħhom (f'termini tas-superviżjoni teknika u fis-suq tas-servizzi). Parti integrali ta' infrastruttura lokali intelliġenti għandha tkun mappa integrata GIS (amministrata mill-kunsill distrettwali u aċċessibbli għall-kumpaniji ta' l-infrastruttura li joperaw fiż-żona lokali). Il-mappa GIS attwalment toffri l-ikbar potenzjal għall-integrazzjoni tan-netwerks lokali ta' l-infrastruttura.

4.3 L-approċċ integrat u l-kwistjoni tal-gass naturali rinnovabbli u l-produzzjoni ta' l-enerġija b'mod li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent

4.3.1 Teknoloġiji tal-gass naturali rinnovabbli (fuq skala żgħira, teknoloġiji tal-koġenerazzjoni (26), li jbiddlu f'gass il-bijomassa prodotta fl-irziezet il-kbar) jippermettu li l-espansjoni tan-netwerks ta' l-elettriku u t-telf li jagħmlu jiġu limitati biex isir użu aħjar tas-sorsi ewlenin ta' l-enerġija, u b'hekk jinqatgħu l-emissjonijiet tas-CO2.

4.3.2 Kategorija importanti ħafna tat-teknoloġiji integrati tħaddan fiha teknoloġiji li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent (teknoloġiji ta' koġenerazzjoni u b'bażi ekoloġika) li huma magħmula biex jiġġenereaw l-enerġija (l-elettriku u s-sħana) u biex jużaw l-iskart (użu ta' l-iskart muniċipali, l-iskart agrikolu u l-iskart mill-ipproċessar ta' l-ikel).

4.4 Approċċ integrat għall-finanzjament ta' netwerks ta' l-infrastruttura permezz ta' sħubija bejn il-pubbliku u l-privat

4.4.1 L-għan tal-finanzjament integrat ta' l-infrastruttura permezz ta' sħubijiet pubbliċi-privati huwa li jsir użu iktar effettiv tal-fondi ta' l-UE għall-iżvilupp ta' l-infrastruttura, b'mod partikulari fl-Istati Membri l-ġodda.

4.4.2 L-isħubijiet pubbliċi-privati fl-Istati Membri l-antiki (UE-15) intużaw biex jiffinanzjaw proġetti ewlenin ta' l-infrastruttura. Fl-Istati Membri l-ġodda ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, dawn is-sħubijiet għandhom jintużaw biex jiffinanzjaw investiment fuq skala żgħira fl-infrastruttura fil-livell lokali. Għal din ir-raġuni qed isir dejjem iktar importanti li l-esperjenza fis-sħubijiet fl-Istati Membri l-antiki tiġi applikata għall-membri l-ġodda. Madankollu, huwa importanti li wieħed iżomm f'moħħu li t-trasferiment dirett ta' l-esperjenza m'huwiex possibbli, peress li ma jistgħux isiru paralleli diretti bejn il-finanzjament ta' proġetti ewlenin ta' l-infrastruttura ta' darba biss u l-finanzjament ta' numru kbir ta' proġetti żgħar).

4.4.3 Bħala riżultat tad-disponibilità tal-fondi ta' l-UE, l-awtoritajiet lokali f'xi Stati Membri inklużi l-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant ta' sikwit jippermettu investiment żejjed fl-infrastruttura, b'mod speċjali fin-netwerks ta' l-ilma u tad-drenaġġ, waqt li ma jisfruttawx il-potenzjal ta' investiment integrat settorjalment. Din qed toħloq tħassib serju minħabba li l-opportunitajiet sabiex jitnaqqas l-infiq fl-investiment fuq l-infrastruttura qegħdin jintilfu (użu inqas effikaċji tal-fondi ta' l-UE) u l-awtoritajiet lokali qed jitgħabbew dejjem iktar bl-ispejjeż futuri mhux iġġustifikati tat-tħaddim ta' din l-infrastruttura fejn sar wisq investiment (żjieda fl-ispejjeż ta' kuljum mill-użu ta' l-infrastruttura, li jridu jħallsu għalihom ir-residenti lokali). L-użu ta' kapital privat għall-iffinanzjar ta' l-infrastruttura huwa mod effettiv kif jiġi sfruttat il-potenzjal għal integrazzjoni u biex jitnaqqas ir-riskju ta' investiment żejjed.

Brussell, it-13 ta' Marzu 2008. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Dimitris DIMITRIADIS

(1) Konverġenza organizzattiva tas-setturi, li jħaddnu fihom in-negozji.

(2) L-infrastruttura intelliġenti għandha komponenti marbutin magħha jew integrati li huma kapaċi jiġbru u jittrasmettu informazzjoni dwar il-qagħda ta' l-infrastruttura lejn kompjuter ċentrali, u f'xi każijiet jirċievu istruzzjonijiet lura mill-kompjuter li jattivaw tagħmir ta' kontroll. (U of T Civil Engineering — aġġornat l-aħħar: Nov. 9, 2001).

(3) Ara l-kummenti speċifiċi, punt 4.2.3

(4) Spejjeż iżolati (stranded costs) — l-ispejjeż f'investimenti u impenji li ġġarrbu esklussivament fil-passat (spejjeż storiċi) li għad iridu jiġu rkuprati mill-investituri permezz tal-bejgħ ta' l-elettriku u servizzi oħrajn u li ma jistgħux jiġu rkuprati fis-suq kompetittiv. Ġeneralment, id-data finali hija d-data meta s-suq ta' l-enerġija ġiet stabbilita jew liberalizzata.

(5) L-Artikoli 154, 155 u 156 tat-Trattat tal-KE.

(6) Linji Gwida għat-tkabbir u l-impjieg (2005-2008) Nru 9, 10, 11 u 16.

(7) COM(2007) 32 tal-31.1.2007.

(8) Il-konnessjoni fissa bejn l-Isvezja u d-Danimarka, li tlestiet fl-2000, l-ajruport ta' Malpensa, li tlesta fl-2001, il-linja ferrovrarja ta' Betuwe li toħloq konnessjoni bejn Rotterdam u l-fruntiera Ġermaniża, li tlestiet fl-2007, u l-proġett PBKAL (Ferrovija ta' veloċità għolja (HST) Pariġi-Brussell/Brussell-Koln-Amsterdam-Londra, li tlesta fl-2007).

(9) ĠU C 157, 28.6.2005, pġ. 130.

(10) Sinerġiji bejn in-Netwerks Trans-Ewropej, Evalwazzjonijiet ta' oqsma potenzjali għal impatti sinerġetiċi, ECORYS, Awissu 2006.

(11) Aleksandra Gawlikowska-Fryk: Trans-European Energy Networks, 2007.

(12) LNG — (Liquefied Natural Gas) Gass Naturali Likwefat

(13) Xi Stati Membri introduċew obbligu legali li tinstab sinerġija, b'mod partikulari l-Ġermanja (Bundesnaturschutzgesetz, paragrafu 2, Bündelungsgebot).

(14) COM(2007) 32 tal-31.1.2007 (mhux disponibbli bil-Malti)

(15) Synergies between Trans-European Networks, Evaluations of potential areas for synergetic impacts, ECORYS, August 2006.

(16) L-Artikolu 8 tad-Deċiżjoni Nru 884/2004/KE msemmija fuq.

(17) Valutazzjoni Ambjentali Strateġika (SEA) Direttiva (2001/42/KE) għall-evalwazzjoni ta' pjanijiet u programmi.

(18) Valutazzjoni Ambjentali ta' l-Impatt (EIA) Direttiva (85/337/KEE kif emendata mid-Direttivi 97/11/KE u 2003/35/KE) għall-valutazzjoni ta' proġetti.

(19) Direttiva dwar it-Tjur (79/409/KEE), Direttiva dwar il-Ħabitats (92/43/KEE) u d-Direttiva Qafas ta' l-Ilma (2000/60/KE).

(20) “Unitajiet tal-gass/fwar kapaċi jiġġeneraw bejn ftit tużżana sa 200 MW” Jan Popczyk, “What next for electricity?”, Monthly magazine of the Polish Electricians Association, VI 2000.

(21) Ara n-nota fil-qiegħ tal-paġna Nru 25.

(22) CNG — gass naturali kumpressat (20-25 MPa).

(23) Eżempju ta' dan huwa n-netwerk Pollakk tal-fibra ottika TelEnergo.

(24) Eżempju ta' dan huwa n-netwerk Pollakk tal-fibra ottika Telekomunikacja Kolejowa — Grupa PKP.

(25) Eżempju ta' dan fil-Polonja huwa l-għaqda tat-TelEnergo u t-Telbank,li wasslet għall-ħolqien ta' Exatel, kumpanija moderna fis-suq tas-servizzi tat-telekomunikazzjoni u ta' l-informatika.

(26) Koġenerazzjoni (ikkombinata wkoll mas-sħana u l-enerġija) hija proċess tekniku li jinvolvi l-ġenerazzjoni simultanjament ta' l-elettriku u sħana utli f'power station.