Kaxxa 3: Impjiegi u żviluppi soċjali Is-swieq tax-xogħol tal-UE komplew jitjiebu fl-2017 u fl-ewwel nofs tal-2018, u d-disparitajiet madwar l-UE naqsu minn livelli għoljin. L-okkupazzjoni kompliet tikber u laħqet quċċata ġdida fl-għadd ta' persuni impjegati fl-UE kollha kemm hi. Il-qgħad qiegħed jonqos fil-pajjiżi kollha tal-UE, minkejja li għad fadal pajjiżi li għandhom livelli għoljin ta’ nies bla xogħol. L-irkupru wasal biex xi indikaturital-faqar naqsu, iżda l-qagħda soċjali f’xi Stati Membri għadha problema. Mill-2008, ir-riskju tal-faqar relattiv żdied fl-UE, iżda d-deprivazzjoni materjali estrema naqset, partikolarment fi Stati Membri tal-Lvant tal-Ewropa li kellhom livell għoli fil-bidu. Fl-2017, ir-rata tal-qgħad naqset fl-Istati Membri kollha. It-titjib kien l-akbar f’pajjiżi li għandhom fost l-ogħla livelli tal-qgħad (tnaqqis ta’ 2 punti perċentwali jew aktar fil-Kroazja, il-Greċja, il-Portugall u Spanja). Madankollu, seba’ Stati Membri (il-Greċja, Spanja, il-Kroazja, Ċipru, l-Italja, il-Portugall, u Franza) qabżu l-livell limitu tal-indikatur tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP ta’ medja ta’ 10 % tul l-aħħar 3 snin. Fl-2017, ir-rati tal-qgħad kienu għadhom ogħla milli kienu fl-2008 għal madwar żewġ terzi tal-Istati Membri. Fl-UE kollha kemm hi u fiż-żona tal-euro, ir-rati tal-qgħad kienu madwar 3 punti perċentwali taħt il-qċaċet li ntlaħqu fl-2013, iżda xorta 0,5 u 1.5 punt perċentwali ogħla mill-2008. Ir-rati tal-qgħad komplew jonqsu stabbilment fl-ewwel nofs tal-2018, għal 6,9 % u 8,3 % fi Q2-2018 fl-UE u fiż-żona tal-euro rispettivament. Ir-rati ta’ impjieg żdiedu fi kważi l-Istati Membri kollha, bi tkomplija tal-iżviluppi pożittivi ta’ dawn l-aħħar snin. Ir-rata ta’ impjieg (20-64 sena) laħqet 72,1 % fl-2017 għall-UE kollha kemm hi, ferm ogħla mill-ogħla livell ta’ qabel il-kriżi ta’ 70,3 % irreġistrat fl-2008. Ir-rata ta’ impjieg kompliet tiżdied fit-tieni trimestru tal-2018 sa rekord ta’ 73,2 %. Ir-rati ta’ attività komplew jiżdiedu kważi kullimkien fl-UE. Tliet pajjiżi biss irreġistraw tnaqqis fir-rata ta’ attività matul dawn l-aħħar tliet snin: Spanja (-0,3 punt perċentwali), Ċipru (-0,4), u l-Lussemburgu (-0,6). Fit-tliet każijiet, it-tnaqqis eċċeda l-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni ta’ -0,2. B’kollox, fl-2017 għall-UE u ż-żona tal-euro, ir-rati ta’ attività kienu ta’ 73,3 % u 73,1 % rispettivament, jiġifieri, 2,5 u 2 punti perċentwali ’l fuq mil-livelli tagħhom tal-2008. Din it-tendenza ta’ żieda hija l-aktar minħabba ż-żieda fil-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol minn ħaddiema ikbar fl-età u min-nisa. Il-qgħad fit-tul u fost iż-żgħażagħ għadu għoli f’bosta pajjiżi tal-UE, iżda s-sitwazzjoni tjiebet aktar milli fil-bqija tas-suq tax-xogħol. Il-qgħad fit-tul naqas fl-Istati Membri kollha fl-2017. Żewġ pajjiżi biss irreġistraw rati li huma ogħla minn tliet snin qabel: fl-Awstrija, il-qgħad fit-tul kien ta’ 1,8 % (0,3 punt perċentwali ogħla milli fl-2014), filwaqt li fil-Finlandja kien ta’ 2,1 % (żieda ta’ 0,2 punt perċentwali milli fl-2014). L-ebda żieda ma qabżet il-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni ta’ 0,5 punt perċentwali. L-ogħla rati ta’ qgħad fit-tul ġew osservati fil-Greċja (15,6 %), fi Spanja (7,7 %), fl-Italja (6,5 %) u fis-Slovakkja (5,1 %). Ir-rata ta’ qgħad fost iż-żgħażagħ naqset fil-pajjiżi kollha tal-UE fit-tliet snin sal-2017. Tnaqqis ta’ 10 punti perċentwali jew aktar tul l-istess perjodu ġie rreġistrat fil-Bulgarija, fil-Kroazja, f’Ċipru, fil-Portugall, fis-Slovakkja u fi Spanja. Madankollu, ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ xorta għadha ogħla minn 30 % fil-Greċja, l-Italja u Spanja, filwaqt li s-sehem ta’ żgħażagħ barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ xorta huwa ogħla minn 15 % fil-Bulgarija, l-Kroazja, Ċipru, il-Greċja, l-Italja u r-Rumanija. Filwaqt li qed titjieb, il-qagħda soċjali xorta hija sors ta’ tħassib f’bosta pajjiżi tal-UE, kif indikat minn kejl standard tal-faqar u d-deprivazzjoni. Is-sehem ta’ nies fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali (AROPE) naqas b’punt perċentwali wieħed fl-UE għal 22,5 % mill-2016 sal-2017. Dan huwa punt perċentwali wieħed taħt ir-rata osservata fil-bidu tal-kriżi u madwar żewġ punti perċentwali taħt il-quċċata osservata fl-2013. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi rreġistraw tnaqqis fl-2017. Ġew irreġistrati żidiet mill-Awstrija, mid-Danimarka, mil-Lussemburgu u min-Netherlands, iżda minn livelli relattivament baxxi. Il-livell tar-rata AROPE varja konsiderevolment minn 38,9 % fil-Bulgarija, segwit mir-Rumanija, mill-Greċja u mil-Litwanja, għal madwar 12 % fiċ-Ċekja, segwit mill-Finlandja, mis-Slovakkja u min-Netherlands. Dawn l-iżviluppi ġenerali fil-faqar u l-esklużjoni soċjali jirriflettu evoluzzjonijiet differenti tal-komponenti varji tagħhom. Is-sehem ta’ nies fir-riskju tal-faqar (AROP) żdied f’xi Stati Membri, filwaqt li naqas f’oħrajn fi snin riċenti: l-akbar żidiet tul perjodu ta’ tliet snin kienu rreġistrati fil-Litwanja (3,8 punti perċentwali) u l-Lussemburgu (2,3), filwaqt li ġie rreġistrat tnaqqis sinifikanti fil-Greċja (1,9) u l-Polonja (2,0). B’kuntrast, id-deprivazzjoni materjali estrema (SMD) naqset fuq perjodu ta’ tliet snin (kif ukoll fl-2017) fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE; naqset b’aktar minn 5 punti perċentwali fuq perjodu ta’ tliet snin fl-Ungerija, fil-Latvja, f’Malta u fir-Rumanija. Finalment, filwaqt li l-irkpru ġab miegħu tnaqqis fis-sehem tan-nies (taħt is-60 sena) li jgħixu f’unitajiet domestiċi b’intensità tax-xogħol baxxa ħafna fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi, dak is-sehem żdied fil-Finlandja u l-Litwanja fit-tliet snin ta’ qabel l-2017; barra minn hekk, il-faqar fost dawk li jaħdmu stabbilizza fil-quċċata ta’ 9,6 % kollha kemm hi fl-aħħar sentejn.