Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu”

(COM(2021) 420 final — 2021/0239 (COD))

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta’ fondi u ta’ ċerti kriptoassi (riformulazzjoni)”

(COM(2021) 422 final — 2021/0241 (COD))

“Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-mekkaniżmi li għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri għall-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu u li tħassar id-Direttiva (UE) 2015/849”

(COM(2021) 423 final — 2021/0250 (COD))

(2022/C 152/15)

Relatur: Javier DOZ ORRIT Korelatur: Benjamin RIZZO

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 4.10.2021 Kunsill, 8.10.2021 Bażi legali Artikoli 114 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 23.11.2021 Adottata fil-plenarja 8.12.2021 Sessjoni plenarja Nru 565 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 230/7/0

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Rapporti tal-Kummissjoni Ewropea (2019) u tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri (2021), studji akkademiċi u issa l-Pandora Papers u pubblikazzjonijiet oħra simili jenfasizzaw is-severità tal-fenomenu tal-ħasil tal-flus fl-UE. Il-leġiżlazzjoni Ewropea attwali hija fil-biċċa l-kbira inadegwata fid-dawl tal-fallimenti fil-koordinazzjoni u d-diverġenzi nazzjonali.

1.2. Il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-pakkett leġiżlattiv kontra l-ħasil tal-flus, b’mod partikolari l-ħolqien u t-tfassil ta’ Awtorità Ewropea ġdida għall-Ġlieda kontra l-Ħasil tal-Flus (AMLA) b’poteri superviżorji diretti. Hija għandha tingħata riżorsi suffiċjenti biex issir il-qalba ta’ sistema Ewropea integrata ta’ sorveljanza u intelligence.

1.3. Il-KESE jaqbel mad-distribuzzjoni tal-kontenut bejn l-ewwel Regolament dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus – superviżjoni ta’ istituzzjonijiet privati – u s-Sitt Direttiva dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus – koordinazzjoni tas-superviżuri nazzjonali u l-Unitajiet tal-Intelligence Finanzjarja – u d-dispożizzjonijiet tat-tnejn biex jarmonizzaw il-leġiżlazzjoni nazzjonali u jawtomizzaw ir-reġistrazzjoni u t-trażmissjoni ta’ informazzjoni.

1.4. L-effettività fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u reati predikati relatati tirrikjedi bidla kulturali, u l-involviment effettiv tas-soċjetà ċivili organizzata. Il-KESE jtenni l-proposta tiegħu għal Patt Ewropew għall-ġlieda kontra mġiba li tagħmel ħsara lill-prinċipji etiċi u politiċi tad-demokraziji tagħna u timmina l-beni pubbliċi. Huwa jipproponi wkoll il-ħolqien ta’ korp konsultattiv tas-soċjetà ċivili, fi ħdan l-AMLA, jew fl-ambitu tal-Kummissjoni Ewropea u bil-parteċipazzjoni tal-AMLA.

1.5. Il-KESE jipproponi li r-Regolament dwar il-kriptoassi, tal-pakkett leġiżlattiv kontra l-ħasil tal-flus, jiġi implimentat b’urġenza. Il-Proposta tal-Kummissjoni għal Regolament dwar is-swieq fil-kriptoassi ( 1 ) hija pass lejn regolamentazzjoni ġenerali u għandha tidħol fis-seħħ b’urġenza, iżda ma tissostitwixxix l-istrumenti kollha meħtieġa li jilqgħu kontra r-riskji finanzjarji u kriminali ta’ dawn il-prodotti finanzjarji.

1.6. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra kif għandha tapplika l-pakkett leġiżlattiv għal kanali ta’ ħasil tal-flus barra mis-sistema finanzjarja: is-suq f’xogħlijiet tal-arti u assi ta’ valur għoli; portijiet ħielsa, imħażen doganali u żoni ekonomiċi speċjali; ċerti tranżazzjonijiet kummerċjali jew ta’ kummerċ, investimenti fil-proprjetà immobbli, logħob tal-azzard, eċċ. Huwa jqis li leġiżlazzjoni Ewropea ġdida hija meħtieġa f’dawn l-oqsma.

1.7. Il-KESE jipproponi li l-Europol tingħata setgħat akbar u riżorsi suffiċjenti biex tiġġieled il-ħasil tal-flus, il-finanzjament tat-terroriżmu u l-kriminalità organizzata transnazzjonali u tikkoordina l-forzi tal-pulizija nazzjonali f’dawn l-oqsma. Koordinazzjoni effettiva tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, li għandha tiġi stabbilita mingħajr dewmien, l-Europol u l-AMLA l-ġdida jistgħu jkunu l-fattur ewlieni għas-suċċess prattiku tal-pakkett leġiżlattiv.

1.8. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tinsisti fuq it-traspożizzjoni urġenti fl-Istati Membri kollha tad-Direttiva 2018/1673 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 2 ) , li tistabbilixxi definizzjoni komuni tar-reat tal-ħasil tal-flus; u għall-promulgazzjoni ta’ Direttiva ġdida dwar definizzjoni komuni ta’ reati relatati, f’liema direttiva l-pieni korrispondenti għal dawn ir-reati għandhom jinżammu f’ċerti limiti.

1.9. Il-KESE huwa mħasseb ħafna dwar l-eżistenza fl-UE ta’ numru kbir ta’ “kumpaniji fittizji”, li għandhom rwol ewlieni fil-ħasil tal-flus u fl-evitar tat-taxxa. Huwa jipproponi li l-awtoritajiet responsabbli bħalissa u s-sistema ta’ sorveljanza integrata futura jistabbilixxu programmi speċifiċi biex jissorveljaw dawn il-kumpaniji, ġestiti minn ċerti ditti legali, kumpaniji ta’ konsulenza jew konsulenti tat-taxxa, sabiex jidentifikaw is-sidien reali tagħhom u dawk responsabbli għat-tranżazzjonijiet tagħhom, u jinvestigaw kwalunkwe reat li jistgħu jwettqu.

1.10. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea teżamina l-possibbiltà li l-AMLA tkun kompletament operattiva, inkluża s-superviżjoni diretta, qabel l-2026. Fi kwalunkwe każ, il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet kollha involuti biex sadanittant jikkooperaw aktar mill-qrib bejniethom sabiex jimplimentaw il-leġiżlazzjoni eżistenti b’mod aktar effettiv.

1.11. Il-KESE jqis li huwa neċessarju li titfassal lista ġdida, realistika u veraċi tal-pajjiżi terzi b’riskju kbir, inklużi dawk kollha li jiffaċilitaw il-ħasil tal-flus. Huwa jipproponi wkoll li l-Kummissjoni Ewropea tadotta regola li l-kumpaniji u l-individwi involuti fil-kriminalità finanzjarja jew fil-ħasil tal-flus għandhom jiġu esklużi mill-proċeduri tal-akkwist pubbliku.

1.12. Il-KESE jistieden lill-UE u lill-gvernijiet nazzjonali jipproteġu l-ħajja u l-integrità tal-ġurnalisti, tal-impjegati u tal-ħaddiema taċ-ċivil li jirrappurtaw il-korruzzjoni ekonomika u politika, u jqis li d-dewmien fit-traspożizzjoni tad-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 3 ) mhuwiex aċċettabbli.

2. Proposta tal-Kummissjoni Ewropea u sfond

2.1. F’Lulju 2019, il-Kummissjoni Ewropea (KE) ippreżentat il-valutazzjoni tagħha tal-Ġlieda kontra l-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu (AML/CFT). Il-Komunikazzjoni u l-erba’ evalwazzjonijiet ( 4 ) enfasizzaw nuqqasijiet serji fl-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni eżistenti u diverġenzi bejn l-Istati Membri fil-qasam tal-AML/CFT.

2.2. Sabiex tindirizza dawn il-problemi, fis-7 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ppubblikat Pjan ta’ Azzjoni dwar l-AML/CFT ( 5 ) u nediet konsultazzjoni pubblika dwaru. Il-Pjan kien ibbażat fuq sitt pilastri: implimentazzjoni effettiva tar-regoli eżistenti; ġabra unika tar-regoli tal-UE; superviżjoni fil-livell tal-UE; appoġġ u kooperazzjoni għall-Unitajiet tal-Intelligence Finanzjarja (UIF); infurzar aħjar tad-dritt kriminali, u tisħiħ tar-rwol tal-UE fid-dinja. Fl-Opinjoni tiegħu dwar “Il-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa u l-ħasil tal-flus ( 6 ) ”, il-KESE esprima l-appoġġ tiegħu għall-pjan u l-iżvilupp u l-implimentazzjoni urġenti tiegħu.

2.3. Wara l-approvazzjoni mill-Kunsill u mill-Parlament Ewropew u l-konsultazzjoni, il-Kummissjoni żviluppat il-proposti leġiżlattivi tal-Pjan fil-pakkett leġiżlattiv tal-20 ta’ Lulju 2021, li jinkludi l-proposti li ġejjin: — Regolament li jistabbilixxi Awtorità Ewropea tal-AML/CFT (7); — Ġabra Unika tar-Regoli tal-AML/CFT li tinkorpora parti mil-leġiżlazzjoni (8); — Direttiva ġdida, is-sitt waħda, li tirrevedi ftit mil-leġiżlazzjoni li fadal (9); u — ir-riforma tar-Regolament dwar it-Trasferiment ta’ Fondi biex jiġu koperti l-kriptoassi (10).

2.4. Fil-qalba tal-pakkett leġiżlattiv hemm il-ħolqien ta’ Awtorità ġdida tal-UE (AMLA), li tassumi setgħat superviżorji diretti, u ssaħħaħ is-setgħat ta’ koordinazzjoni u kooperazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali, li biha se tiżgura li r-regoli tal-UE jiġu applikati b’mod korrett u konsistenti mis-settur privat. B’mod partikolari, din se: — tistabbilixxi sistema superviżorja unika integrata tal-AML/CFT mal-awtoritajiet nazzjonali; — tissorvelja direttament uħud mill-istituzzjonijiet finanzjarji l-aktar riskjużi li joperaw f’numru kbir ta’ Stati Membri tal-UE; l-AMLA se jkollha setgħat ta’ sanzjoni fuq dawn “l-entitajiet marbuta b’obbligu magħżula”; — tissorvelja u tikkoordina superviżuri nazzjonali responsabbli għal istituzzjonijiet finanzjarji u mhux finanzjarji oħra u l-applikazzjoni tar-regoli tal-UE, u twettaq valutazzjonijiet perjodiċi ta’ wħud mill-attivitajiet jew tal-attivitajiet kollha ta’ superviżur finanzjarju wieħed, diversi jew kollha, inkluża l-valutazzjoni tal-għodod u r-riżorsi tagħhom biex tiżgura standards u prattiki superviżorji ta’ livell għoli; — tippromovi u tappoġġja l-kooperazzjoni bejn l-UIF u tiffaċilita l-komunikazzjoni transfruntiera u l-analiżi konġunta.

2.5. L-AMLA se tkun regolata minn President, Bord Eżekuttiv ta’ ħames membri, u Bord Ġenerali b’żewġ strutturi ta’ sħubija u tipi ta’ kompetenza: superviżorja u UIF; dawn se jinkludu l-kapijiet tal-aġenziji nazzjonali ta’ sorveljanza u intelligence biex jirregolaw is-sistema Ewropea integrata ta’ superviżjoni u intelligence finanzjarja. Membru tal-Kummissjoni Ewropea se jkun membru tal-korpi governattivi tal-AMLA. Il-Bord Ġenerali se jinkludi bħala osservaturi rappreżentanti tal-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) u tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), li l-kompetenzi u l-għodod tagħhom – il-bażi ta’ data ċentrali AML/CFL u FIU.net – se jiġu ttrasferiti lill-Awtorità l-ġdida. L-AMLA se tibda l-attivitajiet tagħha fl-2024, u se timla l-karigi kollha tagħha u tibda superviżjoni diretta fl-2026.

2.6. L-ewwel Regolament tal-UE dwar l-AML/CFT jestendi l-lista ta’ entitajiet b’obbligu biex jinkludu fornituri ta’ servizzi tal-kriptoassi, pjattaformi ta’ finanzjament kollettiv u operaturi ta’ migrazzjoni (li jiffaċilitaw l-akkwist ta’ residenza u, f’xi każijiet, nazzjonalità għall-investituri). Il-miżuri ta’ diliġenza dovuta u l-kontrolli huma msaħħa u aktar ċari. Ir-rekwiżiti relatati ma’ pajjiżi terzi u ma’ persuni politikament esposti ġew riveduti. Bl-istess mod, ir-rekwiżiti għas-sjieda benefiċjarja ġew ċċarati u ġew introdotti oħrajn ġodda biex jittaffa r-riskju li l-kriminali jinħbew wara saffi intermedjarji. Ittieħdet azzjoni kontra l-użu ħażin ta’ strumenti tal-portatur u ġie stabbilit limitu massimu ta’ EUR 10 000 għall-użu ta’ flus kontanti.

2.7. B’kuntrast mar-regolamentazzjoni tas-settur privat, is-Sitt Direttiva dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu tiffoka fuq is-sistema istituzzjonali tagħha u l-adattament tagħha f’kull Stat Membru. Il-proposta tiċċara l-kompetenzi, il-kompiti u l-aċċess għall-informazzjoni tal-UIF, tistabbilixxi qafas għal analiżi konġunta u tipprovdi bażi legali għas-sistema FIU.net. Is-setgħa tas-superviżuri li jaġixxu ġiet imsaħħa u l-mekkaniżmi għall-kooperazzjoni bejn is-superviżuri u ma’ awtoritajiet oħra ġiet imtejba. L-interkonnessjoni tar-reġistri tal-kontijiet bankarji hija prevista.

2.8. Ir-Regolament propost dwar it-trasferimenti ta’ fondi u ċerti kriptoassi huwa riformulazzjoni tar-Regolament (UE) 2015/847 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ( 11 ) dwar it-trasferimenti ta’ fondi, bil-għan li jagħmel ir-rekwiżiti ta’ traċċabbiltà u identifikazzjoni għat-trasferimenti ta’ kriptoassi simili għal dawk fis-seħħ għall-fondi. Fl-istess ħin, il-fornituri tas-servizzi tal-kriptoassi se jkunu soġġetti għar-rekwiżiti tar-Regolament dwar il-ġlieda kontra l-ħasil ta’ flus għal operaturi finanzjarji oħra.

3. Kummenti ġenerali

3.1. L-ewwel Direttiva dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus ġiet promulgata fl-1991. Minn dakinhar, ġew adottati erba’ Direttivi oħra dwar l-AML/CFT u għexieren ta’ Direttivi komplementari oħra, relatati mas-sistema finanzjarja jew ma’ reati relatati. Ir-riżultati ta’ dan l-isforz, meqjusa bħala prijorità mill-awtoritajiet tal-UE, sa issa ma kinux sodisfaċenti.

3.3. L-istimi tal-volum tal-ħasil tal-flus jammontaw għal bejn 1 % tal-PDG tal-EU27 (il-Europol u l-Kummissjoni Ewropea) u 1,3 % (il-Qorti tal-Awdituri), jiġifieri bejn EUR 140 u EUR 208 biljun fis-sena. B’mod aktar sinifikanti, skont il-Europol, jiġi rkuprat biss madwar 1 % ta’ dan il-volum. F’dawn l-aħħar snin kien hemm diversi skandli dwar il-ħasil tal-flus li jinvolvu istituzzjonijiet finanzjarji ewlenin, u huwa sinifikanti li ħafna minnhom ma kinux jiġu skoperti mingħajr l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Ewropea jew l-intervent tas-superviżuri. Fi kliem ieħor, minkejja l-isforzi u r-rieda tal-Kummissjoni Ewropea u tal-Parlament Ewropew, ma sar l-ebda progress f’termini ta’ riżultati fil-ġlieda kontra l-AML/CFT.

3.4. Il-pubblikazzjoni Pandora Papers tal-Konsorzju Internazzjonali ta’ Ġurnalisti Investigattivi (ICIJ) reġgħet enfasizzat l-iskala tal-problema tal-ħasil tal-flus u reati relatati, u r-rwol essenzjali tar-rifuġji fiskali biex jiffaċilitaw dawn ir-reati. Għalhekk huwa diffiċli li wieħed jifhem li l-ġuriżdizzjoni l-aktar spiss imsemmija fid-dokumenti mhijiex fuq il-lista tal-UE ta’ “ġuriżdizzjonijiet li ma jikkooperawx”, u li ECOFIN għadu kemm neħħa mil-lista ġuriżdizzjoni oħra li l-leġiżlazzjoni tagħha tagħmilha impossibbli li jiġu identifikati s-sidien veri ta’ kumpaniji u kontijiet.

3.5. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni tal-istituzzjonijiet tal-UE u tal-gvernijiet nazzjonali għall-ħtieġa ta’ protezzjoni robusta tal-ħajja u tal-integrità tal-ġurnalisti, l-impjegati u l-impjegati taċ-ċivil li jirrappurtaw korruzzjoni ekonomika u politika. Il-Kumitat huwa mħasseb li għadd ta’ Stati Membri ma bdewx proċeduri ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva (UE) 2019/1937 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-UE, u jistieden lill-Kummissjoni taġixxi biex tiżgura t-traspożizzjoni urġenti tagħha sa tmiem l-2021.

3.6. Il-fallimenti u l-inadegwatezzi tal-politika tal-UE dwar l-AML/CFT għandhom diversi kawżi, li għandhom effetti kumulattivi: (i) il-frammentazzjoni tal-kompetenzi bejn varjetà ta’ istituzzjonijiet tal-UE u tal-Istati Membri; (ii) in-nuqqas ta’ superviżur wieħed tal-UE għall-AML/CFT; (iii) l-għodod limitati disponibbli għall-korpi kompetenti tal-UE; (iv) koordinazzjoni ħażina, kemm f’inizjattivi ta’ prevenzjoni kif ukoll fit-teħid ta’ azzjoni kontra riskji identifikati, u d-dewmien fl-implimentazzjoni tagħhom; (v) nuqqasijiet fil-ħidma tas-superviżuri u l-UIF f’ħafna pajjiżi; (vi) it-traspożizzjoni tad-Direttivi kienet tard ħafna u b’differenzi sinifikanti bejn l-Istati Membri, u wasslet għal proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji mill-Kummissjoni Ewropea; (vii) għarfien insuffiċjenti, f’numru mhux ħażin ta’ pajjiżi, dwar l-importanza tal-ġlieda soda kontra l-ħasil tal-flus u reati relatati; u (viii) id-differenzi li jirriżultaw mid-definizzjonijiet diverġenti ta’ reati fil-kodiċijiet kriminali, li jibdew bil-ħasil tal-flus innifsu, u l-pieni assoċjati; (ix) investigazzjoni inadegwata ta’ reati predikati relatati, b’mod partikolari f’pajjiżi terzi; u x) in-nuqqas ta’ rieda politika min-naħa ta’ xi gvernijiet tal-UE biex jadottaw u jimplimentaw standards Ewropej. Id-differenzi ġeografiċi u settorjali li jirriżultaw minn dawn il-fatturi kollha jgħinu lill-kriminali finanzjarji biex ifasslu l-aktar networks konvenjenti għat-traffikar illeċitu tagħhom.

3.7. F’xi sitwazzjonijiet, il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tal-UE ma dehritx bħala meħtieġa. Dan huwa l-każ bil-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-EBA fil-proċess ta’ investigazzjoni ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni, li wassal lill-Qorti tal-Awdituri biex tiddikjara li dan il-proċess “mhuwiex effettiv” ( 15 ) . Lanqas ma kienet dejjem effettiva l-kooperazzjoni bejn is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) u l-KE fit-tfassil tal-lista ta’ “pajjiżi terzi b’riskju kbir” fl-AML/CFT ( 16 ) . Il-lista tal-Kummissjoni Ewropea, appoġġjata mill-PE, fl-aħħar ġiet irrifjutata mill-Kunsill u l-lista adottata f’Mejju 2020 hija adattament tal-lista tal-FATF, u għandha lakuni notevoli.

4. L-Opinjoni tal-KESE

4.1. Il-KESE jesprimi l-appoġġ sħiħ tiegħu għall-pakkett leġiżlattiv tal-Kummissjoni, għaliex jemmen li l-implimentazzjoni korretta u fil-pront tiegħu tista’ tkun utli ħafna biex tinbidel sitwazzjoni insostenibbli bħal dik deskritta fil-qosor fit-taqsima preċedenti. B’mod partikolari, jappoġġja l-ħolqien u t-tfassil tal-AMLA li, billi teżerċita s-setgħat superviżorji diretti tagħha, issir il-qalba ta’ sistema superviżorja (u ta’ intelligence) Ewropea tal-AML/CFT, li tintegra superviżuri nazzjonali u UIF fil-Kunsill Ġenerali tagħha u, bħala osservaturi, l-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE involuti.

4.2. Il-KESE jaqbel mad-distribuzzjoni tal-kontenut bejn l-ewwel Regolament u s-Sitt Direttiva u d-dispożizzjonijiet tat-tnejn biex tiġi standardizzata l-leġiżlazzjoni nazzjonali u jiġi ffaċilitat l-operat tal-UIF nazzjonali u superviżuri f’oqsma ewlenin: rekords u rapportar u l-investigazzjoni ta’ tranżazzjonijiet suspettużi permezz ta’ rapporti ta’ attività suspetta, bl-użu ta’ tekniki standardizzati. L-enfasi fuq it-twettiq tad-diversi obbligi tal-awtoritajiet fl-iqsar perjodi ta’ żmien possibbli hija mixtieqa ħafna sabiex tingħeleb waħda mill-problemi attwali ewlenin. Il-KESE jemmen li l-leġiżlazzjoni proposta tirrispetta l-qafas Ewropew għall-protezzjoni tad-data u d-drittijiet ta’ individwi u kumpaniji li fl-aħħar mill-aħħar se jkunu protetti mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE).

4.3. Il-KESE jistieden lill-gvernijiet nazzjonali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropej jappoġġaw l-adozzjoni u l-implimentazzjoni korretta ta’ dan il-pakkett leġiżlattiv. La l-UE u lanqas l-Istat Membru mhuma f’pożizzjoni li jżommu s-sitwazzjoni attwali. Wisq anqas meta l-ġlieda kontra l-konsegwenzi tas-saħħa, ekonomiċi u soċjali tal-pandemija tal-COVID-19, u għall-irkupru tal-ekonomija, jesiġu li l-Istati Membri u l-UE jżidu sostanzjalment ir-riżorsi pubbliċi. Ir-Rapport tas-CEPS-ECRI jgħid li sforzi biex jitwaqqaf, jew tal-inqas jitnaqqas b’mod sinifikanti l-ħasil tal-flus jikkostitwixxu imperattiv morali fi kwalunkwe soċjetà demokratika, fejn iċ-ċittadini kollha huma ħielsa u ugwali quddiem il-liġi, f’sistema ġusta ta’ kooperazzjoni. Nuqqas ta’ ċarezza, dewmien u ineffiċjenza jistiednu biss aktar ħasil ta’flus ( 17 )

4.4. Il-KESE huwa konxju mill-importanza ta’ sħubijiet pubbliċi-privati f’dan il-qasam. F’xi pajjiżi, il-kapaċità tar-riċerka tinsab fil-biċċa l-kbira fis-settur privat ( 18 ) . Filwaqt li jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE, meta jimplimentaw il-pakkett leġiżlattiv, biex jagħmlu dak kollu li jistgħu biex jippromovu t-titjib tal-istituzzjonijiet superviżorji nazzjonali u l-UIF, il-Kumitat iridhom ukoll li jiffaċilitaw kemm jista’ jkun is-sħubijiet pubbliċi-privati f’dan il-qasam.

4.5. tinkiseb lura l-fiduċja tal-pubbliku u li jiġu żgurati sistemi tat-taxxa ġusti u trasparenti u ġustizzja fit-taxxi ” It-titjib tal-effettività tal-ġlieda kontra l-kriminalità ekonomika u fiskali probabbilment jirrikjedi, f’ħafna pajjiżi, bidla kulturali u involviment akbar tas-soċjetà ċivili. Din kienet waħda mill-motivazzjonijiet tal-proposta tal-KESE għal Patt Ewropew kontra reati fiskali, l-evitar tat-taxxa u l-ħasil tal-flus ( 19 ) . Huwa tal-istess fehma bħall-PE, li huwa favur li “[…] ( 20 ) . Sabiex jintlaħaq dan l-għan, il-KESE jipproponi li jitwaqqaf korp konsultattiv tas-soċjetà ċivili fi ħdan l-AMLA ( 21 ) , jew bħala korp fl-ambitu tal-Kummissjoni li fih tipparteċipa wkoll l-AMLA, sabiex l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-Kumitat innifsu jkunu jistgħu jinvolvu ruħhom b’mod aktar attiv fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu u jikkontribwixxu permezz tal-esperjenzi u l-proposti tagħhom stess. L-istituzzjonijiet tal-UE u s-soċjetà ċivili organizzata jeħtiġilhom jaġixxu flimkien biex jinfurmaw liċ-ċittadini Ewropej dwar l-impatt negattiv ħafna li l-ħasil tal-flus u r-reati relatati għandhom fuq il-beni pubbliċi u fuq il-prinċipji tal-ġustizzja u l-ekwità li fuqhom hija msejsa d-demokrazija.

4.6. L-Europol u esperti oħra jemmnu li minn mindu faqqgħet il-pandemija tal-COVID-19, il-ħasil tal-flus u r-reati relatati, b’mod partikolari dawk imwettqa b’mezzi elettroniċi u permezz tal-użu ta’ kriptovaluti u kriptoassi oħra, qegħdin jiżdiedu ( 22 ) . Għalhekk, il-KESE jemmen li hemm kull ġustifikazzjoni għall-adozzjoni ta’ regolament li jittrattahom bl-istess mod bħal tranżazzjonijiet oħra, li jagħmilha obbligatorja li jiġu identifikati s-sidien reali. Il-Proposta għal Regolament dwar is-swieq fil-kriptoassi ( 23 ) hija pass lejn regolamentazzjoni ġenerali u għandha tidħol fis-seħħ b’urġenza, iżda ma tissostitwixxix l-istrumenti kollha meħtieġa għad-difiża kontra r-riskji finanzjarji u reati ta’ dawn il-prodotti finanzjarji.

4.7. Il-KESE, il-PE u istituzzjonijiet oħra enfasizzaw ir-riskju li toħloq l-eżistenza fl-UE ta’ mijiet ta’ eluf ta’ “kumpaniji fittizji” ( 24 ) , legalizzati u ġestiti minn ditti legali, kumpaniji ta’ konsulenza jew konsulenti tat-taxxa, li ħafna minnhom jintużaw għall-ħasil tal-flus u reati predikati oħra relatati, kif ukoll għall-evitar tat-taxxa. Ammonti kbar ta’ kapital jgħaddu minnhom. L-awtoritajiet kompetenti, illum, u s-sistema superviżorja Ewropea l-ġdida se jkollhom jistabbilixxu programmi speċifiċi li jimplimentaw ir-regoli għall-identifikazzjoni tas-sidien benefiċjarji ta’ dawn il-kumpaniji u l-emittenti u r-riċevituri tat-tranżazzjonijiet tagħhom sabiex tkun tista’ ssir il-prosekuzzjoni tar-reati ekonomiċi u finanzjarji mwettqa minn ħafna minn dawn il-kumpaniji. L-ebda kumpanija, jew kwalunkwe tip ieħor ta’ entità suxxettibbli li tintuża f’operazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus jew ta’ finanzjament tat-terroriżmu, ma għandha titħalla tiġi reġistrata fi kwalunkwe Stat Membru jekk is-sidien aħħarin ma jkunux magħrufa, jew ikunu relatati ma’ tali attivitajiet.

4.8. Il-KESE jqis li hemm ħtieġa qawwija li l-Istati Membri jlestu b’mod urġenti t-traspożizzjoni tad-Direttiva 2018/1673, li tipprevedi definizzjoni komuni tar-reat tal-ħasil tal-flus. Il-KESE jipproponi Direttiva ġdida li tistabbilixxi definizzjonijiet komuni ta’ reati relatati fil-liġijiet tal-Istati Membri u li l-pieni korrispondenti għal dawn ir-reati għandhom jinżammu f’ċerti limiti. L-Artikolu 83 tat-TFUE jsemmi b’mod espliċitu l-ħasil tal-flus u reati transfruntiera relatati fost dawk li d-definizzjonijiet u l-pieni tagħhom jistgħu jiġu armonizzati permezz ta’ regoli minimi Ewropej.

4.9. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea teżamina l-possibbiltà li l-AMLA tkun kompletament operattiva, inkluża s-superviżjoni diretta, qabel l-2026. Fi kwalunkwe każ, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea u lill-istituzzjonijiet l-oħra involuti jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom sadanittant sabiex jimplimentaw il-leġiżlazzjoni eżistenti b’mod aktar effettiv wara l-kummenti magħmula mill-PE u l-QEA. Dan japplika b’mod partikolari għall-EBA, u l-Kumitat tal-AML il-ġdid tagħha, għall-BĊE u għall-Europol. Il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni Ewropea, lis-SEAE u lill-Europol iwettqu analiżi ġdida ta’ pajjiżi terzi li aktarx ikunu inklużi f’lista ġdida tal-UE ta’ dawk li ma jikkooperawx dwar l-AML/CFT kemm jista’ jkun malajr.

4.10. Il-KESE japprezza l-importanza kbira li l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jista’ jkollu fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu u jistieden lill-istituzzjonijiet Ewropej u lill-Istati Membri jiffaċilitaw l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu mingħajr aktar dewmien. Huwa jesprimi dispjaċir għall-ostakli maħluqa minn xi gvernijiet għat-tlestija tal-proċess, b’mod partikolari minn xi gvernijiet li reċentement kellhom il-presidenza temporanja tal-UE. Il-Kumitat jaqbel mal-PE fl-appell tiegħu lill-Kummissjoni Ewropea biex tikkunsidra l-proposta sabiex jiġi stabbilit qafas Ewropew għall-investigazzjonijiet transfruntiera ta’ reati finanzjarji u fiskali.

4.11. In-natura transnazzjonali tal-ħasil tal-flus tagħmilha neċessarja li tissaħħaħ il-koordinazzjoni bejn il-forzi tal-pulizija nazzjonali u s-servizzi ta’ intelligence. Fl-istess ħin, il-KESE jemmen li jkun utli ħafna li l-Europol tingħata setgħat akbar u riżorsi umani u materjali suffiċjenti biex tiġġieled il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, u l-kriminalità organizzata transnazzjonali, u tikkoordina l-forzi tal-pulizija nazzjonali. Koordinazzjoni effettiva tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, tal-AMLA l-ġdida u tal-Europol tista’ tkun l-fattur ewlieni għas-suċċess prattiku tal-pakkett leġiżlattiv il-ġdid.

4.12. Il-KESE jemmen li għandha titfassal lista ġdida, realistika u veritiera tal-ġuriżdizzjonijiet li ma jikkooperawx. Huwa jipproponi wkoll li l-Kummissjoni tfassal direttiva li tistabbilixxi li l-kumpaniji u l-individwi involuti fil-kriminalità finanzjarja jew fil-ħasil tal-flus għandhom jiġu esklużi minn kwalunkwe proċess tal-akkwist pubbliku.

4.13. Il-KESE jemmen ukoll li r-relazzjoni attwali bejn l-UIF tal-Istati Membri għandha tinżamm u tiġi inkluża fl-istruttura l-ġdida tal-AMLA. L-informazzjoni u l-alleanzi strateġiċi mibnija matul is-snin bejn l-UIF ta’ Stati Membri differenti ma jistgħux jintilfu.

4.14. Proporzjon sinifikanti tal-ħasil tal-flus iseħħ barra mis-sistema finanzjarja, permezz tal-użu ta’ flus għax-xiri ta’ oġġetti li sussegwentement huma legalizzati jew maħżuna, jew permezz ta’ ċerti tranżazzjonijiet kummerċjali. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistudja kif il-pakkett leġiżlattiv propost jista’ jiġi applikat bl-aktar mod effettiv għas-suq f’xogħlijiet tal-arti, u assi ta’ valur għoli u l-ħażna tagħhom f’portijiet ħielsa, imħażen doganali u żoni ekonomiċi speċjali, kif ukoll għal ċerti tranżazzjonijiet kummerċjali, tranżazzjonijiet kummerċjali li jinvolvu self mingħajr imgħax imħallas lura f’pajjiż ta’ destinazzjoni, investimenti fil-proprjetà immobbli u tranżazzjonijiet ma’ kumpaniji tal-logħob tal-azzard. Ir-riżultati ta’ studju bħal dan għandhom, fejn xieraq, iservu bħala bażi għal aktar proposti leġiżlattivi għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u r-reati relatati.

4.15. L-attività tal-maġġoranza l-kbira ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mingħajr skop ta’ qligħ issaħħaħ id-demokrazija billi tagħmilha parteċipattiva, kif ukoll billi hija settur ekonomiku ta’ valur dejjem jikber. Ħafna minnhom fil-fatt kienu qed jiġġieldu kontra l-ħasil tal-flus u kkontribwixxew għall-iżvelar ta’ prattiki ta’ ħasil tal-flus. Madankollu, xi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mingħajr skop ta’ qligħ jistgħu jintużaw f’operazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus. Għal din ir-raġuni, meta jitfasslu politiki dwar l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mingħajr skop ta’ qligħ, kull valutazzjoni tar-riskju f’dan is-settur trid issir b’reqqa liema bħalha, sabiex jiġu identifikati każijiet tal-użu ta’ tali organizzazzjonijiet għal skopijiet illegali mingħajr ma jiġi promoss trażżin tal-iżvilupp tagħhom jew gvernijiet awtoritarji jitħallew jattakkaw organizzazzjonijiet li jikkritikawhom.

5. Kummenti speċifiċi

5.1. Matul il-pandemija, minbarra żieda fit-tranżazzjonijiet virtwali u użu akbar tal-kriptoassi, kiber is-suq għall-NFTs (Tokens Mhux Funġibbli) ( 25 ) , li jċaqilqu l-flus bejn il-fruntieri (USD 2,5 biljun fl-ewwel nofs tal-2021) bl-użu tat-teknoloġija tal-blockchain. Il-KESE jipproponi li l-operaturi tal-NFTs (is-suq) jiġu inklużi fil-lista tal-entitajiet b’obbligu. Bl-istess mod, it-“tranżazzjonijiet mhux fi flus”, li qed jintużaw għall-ħasil tal-flus, jeħtieġ li jiġu mmonitorjati.

5.2. Il-pandemija naqqset l-użu tal-flus. Dan, flimkien mad-deċiżjoni li ma jibqgħux jiġu stampati l-karti ta’ EUR 500, ħoloq il-ħtieġa li l-kriminali “jaħslu” dawn il-flus u jdaħħluhom fl-ekonomija reali. Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni Ewropea teżamina l-possibbiltà li tnaqqas il-limitu tat-tranżazzjonijiet fi flus għal anqas minn EUR 10 000, filwaqt li tqis is-sitwazzjonijiet differenti fid-diversi Stati Membri.

5.3. Il-KESE jqis li huwa essenzjali li l-UIF jiffunzjonaw kif suppost. Dan jirrikjedi riżorsi tekniċi u umani suffiċjenti u ta’ livell għoli. Il-kapaċità tagħhom li jaħdmu flimkien ma’ UIF u awtoritajiet oħra tal-UE trid tissaħħaħ, bi standards, proċeduri u għodod tal-IT kompatibbli, u taħriġ suffiċjenti u komparabbli għall-persunal kollu tagħhom. L-AMLA għandha tikkoopera mal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti biex timmassimizza l-effiċjenza tal-ħidma tagħha. Il-Kumitat jistieden lill-gvernijiet nazzjonali, speċjalment dawk li ssemmew fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tas-Semestru Ewropew, biex jagħtu prijorità lill-objettiv tal-operat bla xkiel tal-UIF u jippromovu kooperazzjoni effettiva mal-awtoritajiet Ewropej.

5.4. Il-KESE jemmen li l-kwalità professjonali għolja, l-esperjenza, l-indipendenza – fis-sens li jiġu difiżi biss l-interessi u l-valuri tal-UE – u l-onestà tal-maniġers tal-AMLA u ta’ persunal ieħor tal-AMLA huma essenzjali għall-funzjonament tajjeb tagħha. Għalhekk, ir-rigorożità u t-trasparenza jridu jirregolaw il-proċess tal-għażla. Il-Kumitat jipproponi li l-Kummissjoni tħejji lista ta’ prinċipji u valuri li fuqhom ikunu bbażati l-proċessi inizjali ta’ reklutaġġ u li jistgħu jitqiesu fil-Kodiċi ta’ Etika li għandu jitfassal u jiġi approvat mill-korpi tal-Awtorità.

5.5. Il-KESE jtenni l-proposta ( 26 ) – f’konformità ma’ dik tal-PE – li jitneħħew gradwalment l-iskemi ta’ residenza b’investiment u jiġu pprojbiti l-iskemi ta’ nazzjonalità u, sadanittant, li jiġi vverifikat b’mod rigoruż li dawk li jibbenefikaw minnhom ikunu ssodisfaw l-obbligi legali tagħhom fil-pajjiżi ta’ oriġini tagħhom u ma jkunux involuti f’operazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus.

5.6. Il-KESE jipproponi li l-Kummissjoni Ewropea toħloq bażi tad-data biex tipprovdi lill-SMEs b’informazzjoni dwar sanzjonijiet fuq individwi u kumpaniji, u d-durata tagħhom, fir-rigward tal-finanzjament tat-terroriżmu.

5.7. L-AMLA jeħtiġilha tingħata baġit suffiċjenti biex jintlaħqu l-isfidi ewlenin li l-objettivi u l-missjonijiet tagħha se jippreżentawlha. Ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu se ttejjeb b’mod sinifikanti d-dħul mit-taxxa tal-Istati Membri, li jeħtieġ li jiffaċċjaw l-isfidi tat-trasformazzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u t-tranżizzjonijiet ġusti tagħhom, kif ukoll li jkunu fattur fit-titjib tal-koeżjoni soċjali u politika tagħhom. Għandhom jiġu kkunsidrati l-ispejjeż li jeħtieġ li jġarrbu l-kumpaniji biex jissodisfaw l-obbligi legali l-ġodda, li jeħtieġ li jiġu vvalutati fuq bażi regolari għall-effettività tagħhom. Il-KESE jipproponi li l-AMLA tiġi ffinanzjata mill-baġit tal-UE.

5.8. Aspett kruċjali ta’ AML/CFT ta’ suċċess huwa d-disponibbiltà ta’ bażijiet tad-data interkonnessi tajbin u reġistri ta’ sjieda benefiċjarja ta’ kontijiet, proprjetà, trusts jew fiduċjarji u tranżazzjonijiet, u li dawn ikunu faċilment aċċessibbli għal persuni awtorizzati. Bid-daqs u l-veloċità dejjem akbar tal-aċċess għal dawn ir-reġistri u l-bażijiet tad-data, ir-rekwiżit għall-protezzjoni tad-data personali qed jiżdied. Il-KESE jemmen li din hija kwistjoni li jeħtieġ li tiġi indirizzata bl-akbar attenzjoni.

Brussell, it-8 ta’ Diċembru 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) COM(2020) 593 final

(2) Id-Direttiva (UE) 2018/1673 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2018 dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus permezz tal-liġi kriminali (ĠU L 284, 12.11.2018, p. 22).

(3) Id-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2019 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni (ĠU L 305, 26.11.2019, p. 17).

(4) COM(2019) 360 final, COM(2019) 370 final, COM(2019) 371 final u COM(2019) 372 final tal-24.7.2019.

(5) C(2020) 2800.

(6) ĠU C 429, 11.12.2020, p. 6.

(7) COM(2021) 421 final.

(8) COM(2021) 420 final.

(9) COM(2021) 423 final.

(10) COM(2021) 422 final.

(11) Ir-Regolament (UE) 2015/847 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2015 dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta’ fondi u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1781/2006 (ĠU L 141, 5.6.2015, p. 1).

(12) Riżoluzzjoni tal-PE tas-26 ta’ Marzu 2019 dwar il-kriminalità finanzjarja, l-evażjoni tat-taxxa u l-evitar tat-taxxa (ĠU C 108, 26.3.2021, p. 8) u Riżoluzzjoni tal-PE tal-10.7.2020.

(13) QEA Rapport Speċjali 13/2021.

(14) CEPS-ECRI: TF Report: AML in the EU (Rapport tat-Task Force CEPS-ECRI: Il-ġlieda kontra l-ħasil ta’ flus fl-UE), Jannar 2021.

(15) QEA, Ibid, punt 86. F’għaxar snin, il-Bord tas-Superviżuri tal-EBA ma mexxa l-ebda investigazzjoni AML/CFT fuq inizjattiva tiegħu stess. Peress li ma għandu l-ebda obbligu legali li jirrispondi f’waqtu għat-talbiet, huwa investiga biss tnejn mill-erba’ lmenti mressqa mill-Kummissjoni Ewropea.

(16) QEA, Ibid, punti 26 u 28.

(17) CEPS-ECRI t, Ibid p. 2

(18) CEPS-ECRI, Ibid p. iv

(19) Opinjoni tal-KESE dwar “Il-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa u l-ħasil tal-flus” (ĠU C 429, 11.12.2020, p. 6), punti 3.4, 3.5 u 3.6.

(20) Riżoluzzjoni tal-PE tal-10/07/2020 dwar il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-AML/CFT.

(21) Mindu nħolqu sabiex jgħinu jiffaċilitaw il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, l-EBA, l-ESMA (l-Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq) u l-EIOPA (l-Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol) għandhom gruppi tal-partijiet ikkonċernati, iffurmati minn membri li jirrappreżentaw fi proporzjonijiet bilanċjati kumpaniji privati, konsumaturi, utenti, rappreżentanti tal-impjegati ta’ kumpaniji settorjali, u akkademiċi tal-ogħla grad.

(22) Europol-EFECC: Enterprising criminals. Europe’s fight against the global networks of financial and economic crime (06/2020); u WCA: COVID 19 opened the doors for a new wave of money laundering.

(23) COM(2020) 593 final.

(24) “kumpanija faċċata” jew “fantażma” jew “fittizja”: kumpanija mingħajr attività ekonomika reali fil-pajjiż fejn hija rreġistrata u l-ebda impjegat jew ftit impjegati. Uħud minnhom jintużaw għall-ħasil tal-flus, l-evitar tat-taxxa jew biex tiġi evitata d-Direttiva dwar l-istazzjonar ta’ ħaddiema. Ara: EPRS, 10/2018: “An overview of shell companies in the European Union”; FMI, F&D, 09/2019: Damgaard, Elkjaer u Johannesen: The Rise of Phantom Investments u l-opinjoni tal-KESE “Il-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa u l-ħasil tal-flus” (ĠU C 429, 11.12.2020, p. 6).

(25) Reuters, 6/06/2021: NFT sales volume.

(26) ĠU C 47, 11.2.2020, p. 81 u ĠU C 429, 11.12.2020, p. 6.