L-eżenzjoni temporanja mill-obbligu tal-ikklerjar kellha l-għan li tagħti biżżejjed żmien lill-PSAs u parteċipanti rilevanti oħra fis-suq biex jiddifferenzjaw is-sorsi ta’ likwidità biex ikopru l-ħtiġijiet tal-marġnijiet ta’ varjazzjoni u biex jiżviluppaw il-kapaċità operazzjonali biex jittrattaw l-ikklerjar ta’ portafolli tad-derivattivi kbar.

4.1 Likwidità

L-eżenzjoni temporanja tal-ikklerjar għall-PSAs għandha l-għan li ttaffi l-impatt li l-obbligu tal-ikklerjar ikollu fuq l-allokazzjoni tal-flus tagħhom. L-aktar raġuni komuni għall-użu ta’ derivattivi OTC mill-PSAs hija l-għadd insuffiċjenti ta’ ħruġ ta’ bonds ta’ kwalità għolja datati fit-tul, li jirrestrinġi l-kapaċità tagħhom li jimmaniġġjaw ir-riskji tar-rati tal-imgħax b’mod adegwat. Dan jagħti lok għal tħassib dwar l-aċċess għall-flus kontanti matul perjodi ta’ stress fis-suq, meta t-talbiet għall-marġni jiżdiedu u l-PSAs jikkompetu ma’ entitajiet oħra tas-suq għal-likwidità.

Il-kundizzjonijiet tal-likwidità għall-PSAs evolvew b’mod favorevoli minn meta beda l-obbligu tal-EMIR li jikklerjaw ċentralment ċerti klassijiet ta’ derivattivi OTC, anke jekk żammew sew matul perjodi reċenti ta’ volatilità. Bl-eċċezzjoni ta’ Marzu-April 2020, meta s-sejħiet għall-marġni ta’ varjazzjoni ta’ kuljum kienu ogħla b’mod sinifikanti mill-flussi medji normalment osservati, il-PSAs ma ffaċċjawx problemi ta’ likwidità relatati ma’ sejħiet għall-marġni. F’Marzu 2020, il-pagamenti tal-marġni ta’ varjazzjoni kienu kbar meta mqabbla mal-assi likwidu ħafna miżmum mill-fondi tal-pensjonijiet u poġġew xi wħud minnhom taħt pressjoni ta’ likwidità. Madankollu, il-fondi tal-pensjonijiet kienu ġeneralment kapaċi jilħquhom.

Matul perjodi ta’ stress tas-suq, is-suq repo jista’ jsir sors importanti ta’ likwidità għall-parteċipanti min-naħa tax-xiri, inklużi l-PSAs. F’dawn l-aħħar snin, il-parteċipanti fis-suq kienu attivi fl-akkomodazzjoni tal-PSAs u entitajiet oħra fl-ekosistema tal-ikklerjar tar-repo. Eurex, is-CCP Ġermaniża, waqqfet mudell ta’ “aċċess dirett” biex tiffaċilita l-aċċess għall-ikklerjar. Dan jinkludi kemm repos kif ukoll swaps tar-rati tal-imgħax. Aktar reċentement, it-tieni kamra tal-ikklerjar tal-UE fetħet offerta ta’ mudell ta’ repo ta’ kklerjar sponsorjat, u żiedet aktar kapaċità ta’ trasformazzjoni tal-kollateral. Dawn il-mudelli huma mistennija li jkomplu jimmaturaw matul l-2022 u l-2023, u dan iwassal għal żieda fl-adozzjoni mill-isponsers u l-parteċipanti min-naħa tax-xiri.

Minkejja dan, il-PSAs ikomplu jirrapportaw tħassib dwar is-sitwazzjoni tal-likwidità tagħhom. Għalkemm il-likwidità baqgħet robusta s’issa, din tista’ tissikka, speċjalment fis-suq għall-kollateral ġenerali, hekk kif il-politika monetarja tinnormalizza fuq perjodu medju ta’ żmien. Skont il-PSAs, dan jista’ jwassal biex ikollhom ibigħu parteċipazzjonijiet bħal ekwitajiet, bonds korporattivi u bonds tal-gvern. F’ambjent bħal dan, huma jkunu qed ibigħu f’suq li sejjer ħażin, u tali bejgħ ta’ assi jista’ jkompli jaggrava l-pressjoni ’l isfel fuq it-tnaqqis fil-prezzijiet tal-assi.

Minkejja dan, jistgħu jsiru disponibbli sorsi alternattivi ta’ likwidità. Pereżempju, l-estenżjoni tas-sigħat operattivi tat-TARGET2 u t-T2S aktar tard din is-sena tista’ tgħin biex jiġi żgurat li t-tranżazzjonijiet ta’ finanzjament minn faċilitajiet repo denominati f’EUR ikunu jistgħu jiġu saldati meta jaslu sejħiet għall-marġni. Għalkemm dawn il-mudelli ġodda ta’ aċċess jidhru aktar adatti għall-ħtiġijiet ta’ PSAs kbar, dawn jippermettu lill-banek jirrilaxxaw il-kapaċità tal-karta tal-bilanċ, potenzjalment ukoll għall-benefiċċju ta’ PSAs iżgħar. Madankollu, il-PSAs jitolbu l-introduzzjoni ta’ link tal-bank ċentrali mal-pjattaforma repo kklerjata, sabiex il-banek ċentrali jkunu jistgħu jintervjenu fis-suq tar-repo u jaġixxu bħala fornitur ta’ flus kontanti għall-fondi tal-pensjonijiet (kif ukoll parteċipanti oħra fis-suq) bl-użu ta’ repos ikklerjati.

Madankollu, ta’ min jinnota li la l-ESMA fit-tliet rapporti annwali tagħha u lanqas il-grupp ta’ esperti tal-PSA ma indikaw li fi kwalunkwe punt il-kundizzjonijiet ta’ likwidità ddeterjoraw sa tali punt, anke fir-rebbiegħa tal-2020, sabiex jheddu b’mod permanenti l-kapaċità tal-PSAs li jissodisfaw is-sejħiet għall-marġni. Bl-istess mod, is-servizzi tal-ikklerjar għal bonds tal-gvern u tranżazzjonijiet repo baqgħu reżiljenti u stabbli, għall-kuntrarju tal-likwidità esperjenzata fis-suq tar-repo bilaterali. Anke qabel l-intervent tal-bank ċentrali, l-ebda fond tas-suq monetarju ma ssospenda l-fidi u s-suq repo kompla jiffunzjona, li jfisser li l-PSAs komplew ikunu jistgħu jaċċessaw il-likwidità. Madankollu, fi żmien ta’ stress, il-PSAs jistgħu jibbenefikaw indirettament minn operazzjonijiet tal-bank ċentrali li għandhom l-għan li jappoġġaw segmenti vulnerabbli tas-suq, kif kien il-każ f’Marzu-April 2020 meta l-BĊE pprovda faċilitajiet ta’ self għall-banek biex jixtru assi minn fondi tas-suq monetarju jew li jestendu l-kollateral għal bonds bankarji mhux garantiti.

4.2 Disponibbiltà operazzjonali għall-ikklerjar

II-PSAs huma fil-biċċa l-kbira lesti biex jikklerjaw, li jfisser li għandhom arranġamenti ta’ kklerjar fis-seħħ u jikklerjaw xi kummerċ b’mod volontarju. Dawn is-sejbiet huma kkonfermati mill-aħħar rapport tal-ESMA li nnota livell għoli ta’ disponibbiltà operazzjonali tal-PSAs biex jikklerjaw.

L-analiżi tal-ESMA tindika li madwar terz tat-tranżazzjonijiet tal-ikklerjar tal-PSAs bdew jikklerjaw fl-aħħar sena. Madankollu, hemm xi differenzi bejn il-PSAs (xi wħud minnhom jikklerjaw il-maġġoranza vasta tal-kummerċ tagħhom, uħud minnhom ftit wisq jew xejn affattu) u l-attività tal-ikklerjar tidher li hija kkonċentrata (madwar 70 % tan-nozzjonali kklerjat huwa attribwibbli għal ħames PSAs biss). F’termini ta’ perċentwal ikklerjat, l-analiżi tindika li madwar 25 % tan-nozzjonali (40 % fl-għadd tal-kummerċ) innegozjat mill-PSAs huwa kklerjat. Madankollu, filwaqt li l-akbar tliet PSAs tipikament jikklerjaw medja ta’ 25 % iżda mhux aktar minn 25 % - 30 % tal-kummerċ tagħhom, il-PSAs ta’ daqs medju u żgħir jikklerjaw minn 0 sa 100 % tal-kummerċ tagħhom.

Il-bilanċ fl-attività ta’ kklerjar bejn Eurex u LCH Ltd għal swaps ikklerjati minn PSAs, f’termini ta’ volum ikklerjat dinji, huwa madankollu fl-istess proporzjon bħall-bqija tas-suq, jiġifieri li LCH Ltd għad għandha sehem mis-suq dominanti. Madankollu, f’termini ta’ arranġamenti ta’ kklerjar, l-istampa hija differenti. Meta wieħed iħares lejn il-PSAs ogħla mil-limitu tal-marġni inizjali ta’ EUR 8 biljun, l-analiżi tindika perċentwali simili f’termini ta’ PSAs li għandhom mill-inqas kummerċ ikklerjat f’Eurex (76 %) u kummerċ ikklerjat f’LCH Ltd (80 %). Dan ikun ifisser li l-maġġoranza tal-PSAs il-kbar, dawk l-aktar probabbli milquta mir-rekwiżit ta’ kklerjar, ikollhom arranġamenti fis-seħħ biex jikklerjaw fi kwalunkwe waħda mis-CCP. Skont il-kalkoli tal-ESMA, 31 PSAs tal-UE jkunu koperti mill-obbligu tal-ikklerjar skont l-EMIR, peress li jkunu ogħla mil-limiti massimi tal-ikklerjar. Il-maġġoranza ta’ dawn il-PSAs (80 %) ikklerjaw mill-inqas negozju wieħed, iżda mhux neċessarjament il-portafoll tad-derivattivi kollu tagħhom, u għalhekk għandhom xi arranġamenti tal-ikklerjar fis-seħħ. L-iżvilupp tal-istrateġija tal-Kummissjoni dwar l-ikklerjar, li se tiġi ppreżentata aktar tard fl-2022, għandu l-għan li jtejjeb l-attraenza tal-ikklerjar fl-UE.

Fl-aħħar nett, huwa importanti li jiġi enfasizzat li minkejja ż-żieda fil-prontezza operazzjonali tagħhom, il-PSAs esprimew tħassib dwar il-fatt li hemm biżżejjed kapaċità biex jiġu kklerjati d-derivattivi kollha tagħhom soġġetti għall-obbligu tal-ikklerjar. Huma indikaw li ż-żieda fir-rata tal-ikklerjar mil-livelli attwali tista’ toħloq sfidi f’termini ta’ limiti tal-kapaċità tal-ikklerjar ikkawżati minn għadd limitat ta’ membri tal-ikklerjar jew il-limiti tal-ikklerjar potenzjali tagħhom.

5.Konklużjoni

L-eżenzjoni tal-ikklerjar ċentrali attwali tiskadi fit-18 ta’ Ġunju 2022. L-EMIR REFIT jippermetti lill-Kummissjoni testendi din l-eżenzjoni temporanja għall-aħħar darba sat-18 ta’ Ġunju 2023, jekk tikkonkludi li l-parteċipanti fis-suq jeħtieġu żmien addizzjonali biex ikomplu jiżviluppaw u jadottaw soluzzjonijiet tekniċi xierqa, u li l-effetti negattivi tal-ikklerjar ċentrali tal-kuntratti tad-derivattivi fuq l-introjtu tal-pensjonijiet ma jinbidlux.

L-analiżi tal-Kummissjoni turi li l-kundizzjonijiet tal-likwidità għall-PSAs qed ikomplu jitjiebu u varjetà ta’ mudelli tfaċċaw biex jaċċessaw l-ikklerjar ċentrali jew jittrasformaw il-kollateral. Għalkemm soluzzjoni unika għall-forniment ta’ marġni lis-CCPs mill-PSAs f’kundizzjonijiet tas-suq taħt stress kienet elużiva, teżisti firxa ta’ strumenti li għandha tippermettu lill-fondi tal-pensjonijiet jikklerjaw b’mod effiċjenti f’kundizzjonijiet tas-suq differenti, inkluż taħt stress.

Sabiex jintużaw bis-sħiħ is-soluzzjonijiet disponibbli, il-fondi tal-pensjonijiet taż-ŻEE se jkollhom bżonn isaħħu l-kapaċità operattiva tagħhom biex jikklerjaw u jimmaniġġjaw il-likwidità u l-kollateral. L-analiżi ppreżentata mill-ESMA wriet li l-għadd ta’ kklerjar tal-PSAs qed ikompli jiżdied, iżda l-livell ta’ disponibbiltà fis-settur kollu jvarja. Għalhekk, il-PSAs u l-membri tal-ikklerjar tas-CCP tagħhom jeħtieġu żmien addizzjonali biex jiffinalizzaw l-arranġamenti meħtieġa biex jikklerjaw il-kuntratti kollha li huma fil-kamp ta’ applikazzjoni. Hemm bżonn ukoll ta’ żmien biex tiġi indirizzata t-tħejjija għal-likwidità tal-PSAs peress li mhux kollha jidhru li għandhom ġestjoni tal-likwidità adegwata. B’mod partikolari, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fl-Istati Membri bi swieq akbar tal-PSA indikaw li ġew stabbiliti inizjattivi superviżorji biex itejbu din is-sitwazzjoni. Fl-aħħar nett, l-istrateġija tal-Kummissjoni dwar l-ikklerjar se tattira attività akbar fi kmamar tal-ikklerjar ibbażati fl-UE, billi tipprovdi lill-PSAs b’aċċess akbar għal servizzi ta’ kklerjar kompetittivi u effiċjenti.

Bħala konklużjoni, mill-2019 ’l hawn, kien hemm progress sostanzjali lejn l-ikklerjar ċentrali għall-PSAs, inkluż xi PSAs li qed jimxu parzjalment lejn l-ikklerjar ċentrali fuq bażi volontarja. Madankollu, huma meħtieġa passi operazzjonali ulterjuri. B’mod partikolari, jenħtieġ li s-CCPs tal-UE jużaw iż-żmien allokat biex ikomplu jiżviluppaw il-mudelli tagħhom ta’ aċċess iffaċilitat u trasformazzjoni kollaterali, biex iżidu l-attraenza tagħhom għall-PSAs, b’mod partikolari dawk iżgħar, li attwalment jidhru li qed isibuha aktar bi tqila biex jikklerjaw. Fl-istess ħin, jenħtieġ li l-fondi tal-pensjonijiet jiżguraw li jkollhom biżżejjed kompetenzi u kapaċitajiet organizzattivi biex jimmaniġġjaw l-ikklerjar tal-portafolli tad-derivattivi tagħhom. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni se ttawwal l-eżenzjoni tal-ikklerjar għall-PSAs għal sena finali. Mid-19 ta’ Ġunju 2023, l-Arranġamenti tal-Iskemi tal-Pensjoni se jkunu meħtieġa skont l-EMIR biex jiġu kklerjati.