Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali - Aġġornament tal-programm nukleari illustrattiv fil-kuntest tat-tieni analiżi strateġika tal-enerġija /* KUMM/2008/0776 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 13.11.2008 KUMM(2008) 776 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI AĠĠORNAMENT TAL-PROGRAMM NUKLEARI ILLUSTRATTIV FIL-KUNTEST TAT-TIENI ANALIŻI STRATEĠIKA TAL-ENERĠIJA KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI AĠĠORNAMENT TAL-PROGRAMM NUKLEARI ILLUSTRATTIVFIL-KUNTEST TAT-TIENI ANALIŻI STRATEĠIKA TAL-ENERĠIJA 1. Daħla Dan id-dokument - bħala parti mit-Tieni Analiżi Strateġika tal-Enerġija – jaġġorna t-tagħrif li hemm fil-Programm Nukleari Illustrattiv tal-2007[1]. Huwa jiffoka fuq l-aspetti ewlenin tas-sigurtà tal-provvista, il-ħtiġijiet tal-investiment, u l-kundizzjonijiet sabiex jitwettqu l-investimenti, u jagħmel rakkomandazzjonijiet għall-użu kontinwat sikur tal-enerġija nukleari fl-UE. Matul is-sentejn li għaddew, kien hemm dikjarazzjonijiet politiċi ta' interess f'dak li għandu x'jaqsam mal-enerġija nukleari f'xi Stati Membri tal-UE u madwar id-dinja. L-enerġija nukleari reġgħet daħlet fid-dibattitu politiku[2], u sussegwentement twaqqfu l-Forum Ewropew għall-enerġija nukleari, il-Grupp ta’ livell għoli dwar is-sikurezza nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari u l-Pjattaforma għat-teknoloġija tal-enerġija nukleari sostenibbli. L-Aġenzija internazzjonali għall-enerġija u l-Aġenzija tal-OECD għall-enerġija nukleari wkoll enfasizzaw il-kontribut importanti tal-enerġija nukleari fil-futur qarib[3][4]. F'dan il-kuntest, l-UE jista’ jkollha rwol ċentrali sabiex jiġi żviluppat qafas li jkun jerġa' iktar avvanzat u li jilħaq l-ogħla standards ta’ sikurezza, sigurtà u n-nonproliferazzjoni. Il-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa tal-2007 approva l-proposta tal-Kummissjoni biex l-emissjonijiet tal-gass b’effett tas-serra jitnaqqsu b’20% kif ukoll biex, sal-2020, l-effiċjenza tal-enerġija fl-UE tiżdied bl-istess ammont. Bħalissa, l-enerġija nukleari qed tipproduċi żewġ terzi mill-elettriku tal-UE li juża ftit karbonju u qed tagħti kontribut importanti biex jittaffa t-tibdil fil-klima dinjija. Il-Pjan SET tal-Komunità, li jindirizza l-ħtiġijiet tar-riċerka u l-iżvilupp tat-teknoloġiji kollha li jużaw ftit karbonju, inkluża l-fissjoni nukleari, huwa importanti għall-ħtiġijiet fit-tul tal-enerġija nukleari fil-ġejjieni. L-enerġija nukleari hija wkoll waħda mis-sorsi tal-enerġija l-iktar ekonomiċi, li mhijiex daqshekk vulnerabbli għall-bidliet fil-prezz tal-fjuwil, u b’hekk tħares lill-ekonomiji Ewropej min-nuqqas ta’ stabbiltà fil-prezzijiet tal-materja prima. Hija żżid ukoll is-sigurtà tal-provvista tal-enerġija fl-Ewropa, minħabba li s-sorsi tal-uranju huma mifruxin sew madwar id-dinja, f'żoni ġeopolitiċi stabbli. It-tħassib tal-pubbliku ġenerali dwar is-sikurezza nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari għad irid jiġi indirizzat b’mod sħiħ. Hekk kif intwera minn studju riċenti tal-Ewrobarometru[5], għadd kbir ta’ ċittadini Ewropej iqisu li l-Unjoni Ewropea hija fl-aħjar pożizzjoni biex tiżgura li jkun żgurat l-ogħla livell ta’ sikurezza nukleari fl-Ewropa. Mill-banda l-oħra, il-frammentazzjoni tal-qafas regolatorju fl-Unjoni Ewropea, b’mod partikulari fil-ħruġ tal-liċenzji u fiċ-ċertifikazzjoni tad-disinni, huwa ta’ xkiel għall-investiment. L-Unjoni Ewropea għandha tħeġġeġ qafas ekonomiku u regolatorju iktar koerenti. Dan se jiffaċilita l-investiment fl-Istati Membri li jagħżlu li jinkludu l-enerġija nukleari fit-taħlita tal-enerġija tagħhom u se jiżgura li d-deċiżjonijiet dwar l-investiment se jissejsu fuq regoli iktar trasparenti u li jiftehmu iktar. 2. Il-ħtiġijiet tal-investiment biex tkun tista' tiġi prodotta l-enerġija nukleari 2.1. It-tbassir tad-domanda għall-enerġija u għall-elettriku Skont ix-xenarju tal-PRIMES tal-politika l-ġdida tal-UE għall-enerġija, sal-2020 fl-UE d-domanda ġenerali aħħarija għall-enerġija hi mistennija tikber xi ftit (+1.5%) fil-każ ta’ prezzijiet moderati taż-żejt u tonqos xi ftit (-2%) fil-każ ta’ prezzijiet għoljin taż-żejt[6]. Matul l-istess perjodu, it-tkabbir fid-domanda għall-elettriku huwa mistenni li jkun ta’ madwar 8 sa 9%. Minħabba f’hekk, is-sehem tal-elettriku fid-domanda aħħarija għall-enerġija se jikber minn 20% għal 23%. Skont it-tbassir, sal-2020 il-kapaċità tal-produzzjoni tal-elettriku mistennija tikber bejn 20% u 24%, iżda skont is-suppożizzjonijiet tal-PRIMES tal-politika l-ġdida tal-UE għall-enerġija u skont il-prezz taż-żejt, sal-2020, is-sehem tal-enerġija nukleari se jonqos minn 30% għal bejn 25% u 26% fil-produzzjoni tal-elettriku u minn 14% għal bejn 12% u 14% fid-domanda totali għall-enerġija primarja[7]. Madanakollu, dawn iċ-ċifri jirriflettu politiki implimentati fl-Istati Membri u b’hekk iħallu barra d-diskussjonijiet l-iktar riċenti dwar il-possibbiltà tal-estensjoni ta’ ħajjet l-impjanti u l-binjiet il-ġodda li jistgħu jbiddlu s-sitwazzjoni tal-kapaċità fil-ġejjieni. Il-miżuri għall-effiċjenza fl-enerġija għandhom irażżnu t-tkabbir fil-konsum totali tal-enerġija kif ukoll fid-domanda għall-elettriku. Iżda jekk il-prezz tal-fjuwils fossili jibqa’ fil-livelli rekord tal-2008, wieħed jista’ jistenna li d-domanda għall-elettriku, b’mod speċjali fil-qasam tat-trasport, se tikber. Għaldaqstant, se tiżdied l-importanza tas-sigurtà tal-provvista tal-elettriku għall-ekonomija in ġenerali. 2.2. Il-perspettivi tal-investiment fil-qasam nukleari Tkun xi tkun l-evoluzzjoni eżatta fil-konsum tal-enerġija, id-domanda għall-elettriku fl-UE mistennija tkompli tikber b'rata iktar mgħaġġla mid-domanda ġenerali għall-enerġija. Jekk ma jkunx hemm biżżejjed kapaċità biex jiġi prodott l-ammont bażiku tal-elettriku, dan jista’ jqiegħed l-istabbiltà tan-netwerk tal-elettriku tal-UE fil-periklu sakemm ma jiddaħħlux kontromiżuri fuq skala kbira. Se jiżdied is-sehem tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli, iżda se jkun hemm bżonn ta’ sorsi tal-enerġija oħrajn, minħabba li l-possibbiltajiet biex jinħażen l-elettriku huma limitati u d-domanda trid tiġi ssodisfata fi kwalunkwe ħin. Il-bdil u/jew l-estensjoni ta’ ħajjet l-impjanti tal-enerġija nukleari li jkunu qed jeqdiemu u li jkunu qed jersqu lejn tmiem il-perjodu tal-ħajja tagħhom, maħsub oriġinalment qabel l-2020, jeħtieġu livelli ta' attenzjoni li dejjem qed jiżdiedu. Jekk dawn jingħalqu kompletament, il-kontribut tal-enerġija nukleari għall-provvista ġenerali tal-elettriku se jonqos b’mod sostanzjali, sakemm ma jinbnewx impjanti ġodda jew sakemm dawk qodma ma jiġux aġġornati b’mod sikur sabiex joperaw għal perjodu itwal. Il-graff (il-Grafika nru 1 tal-Anness 1) turi t-tendenza dejjem tonqos tal-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija nukleari fl-UE minkejja l-impjanti l-ġodda li qed jinbnew jew li ġew mgħarrfin lill-Kummissjoni[8] (FI, FR, BG u SK) u l-estensjonijiet tal-ħajja operattiva tal-impjanti sa 40, 50 jew 60 sena li diġà kien hemm qbil dwarhom (jew li għadhom pendenti). Skont it-tbassir attwali, il-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija nukleari fl-UE se tonqos bi 33 GWe[9] sal-2020. Jekk din il-kapaċità tal-produzzjoni tal-ammont bażiku ma tinbidilx b’impjant nukleari (NPP) ġdid, parti importanti minnha se tinbidel b’impjanti li jitħaddmu bil-gass jew bil-faħam. Se jkun hemm bżonn l-estensjoni ta’ ħajjet l-impjanti eżistenti jew il-bini ġdid sempliċiment sabiex is-sehem tal-produzzjoni tal-enerġija nukleari jinżamm fil-livell attwali u b'hekk jingħata kontribut għall-kisba tal-għanijiet tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet u s-sigurtà tal-provvista. Jekk ikun hemm estensjonijiet iġġeneralizzati ta’ ħajjet ir-reatturi eżistenti għal 50 sena, il-kapaċità tibqa’ stabbli sal-2020. Madanakollu, l-estensjonijiet iġġeneralizzati ta’ ħajjet l-impjanti għandhom limitu massimu minħabba li l-għadd ta’ stallazzjonijiet li jistgħu jiġu estiżi fil-verità se jkollu jiġi vvalutat każ każ, suġġett għal kemm jirrispettaw l-ogħla standards tas-sikurezza li jkunu disponibbli. Il-Pjattaforma għat-teknoloġija tal-fissjoni nukleari sostenibbli se jkollha rwol sinifikanti fl-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet tar-riċerka u tal-iżvilupp f’dak li għandu x’jaqsam mal-estensjonijiet ta’ ħajjet l-impjanti. F’dawn ix-xenarji, iż-żarmar mill-ewwel wara l-għeluq tal-impjanti li ma għadhomx jintużaw se jħaffef il-bini tal-kapaċità li tibdilhom fuq siti eżistenti nukleari. Investiment ġdid fil-qasam nukleari jeħtieġ li jiġi ppjanat sew minn qabel minħabba li trid tiġi żviluppata wkoll il-kapaċità industrijali sabiex dan l-investiment jitwettaq. Dan ma jgħoddx biss għall-produzzjoni tal-elettriku iżda wkoll għal applikazzjonijiet oħra, b’mod partikulari, il-mediċina nukleari. 2.3. Ħarsa lejn l-NPPs il-ġodda u dawk ippjanati, lejn l-għeluq u l-estensjonijiet ippjanati 2.3.1. Impjanti ġodda li qed jinbnew, pjanijiet ġodda għall-investiment Qed jinbnew żewġ reatturi Ewropej taħt pressjoni għolja (EPRs) ta’ 1600 MWe, fil-Finlandja (it-tielet unità tan-NPP ta’ Olkiluoto) u fi Flamanville, fi Franza, li mistennija jibdew jitħaddmu sal-2012. Il-Finlandja qed tibda wkoll il-proċedura sabiex possibbilment jinbena s-sitt reattur, u Franza ħabbret li se tibni t-tieni EPR u li qed tippjana li jkollha iktar reatturi sal-2020 – l-2030. Binjiet ġodda oħra li għaddejjin bħalissa fl-UE jew li huma ppjanati sew huma żewġ unitajiet tal-Belene AES-92 VVER fil-Bulgarija, u l-Unitajiet nru 3 u 4 tal-Mochovce VVER fis-Slovakkja. Ir-Rumanija dalwaqt tgħarraf il-pjanijiet tagħha li tlesti l-Unitajiet nru 3 u 4 tan-NPP ta’ Cernavoda CANDU NPP (l-unità nru 2 ingħaqdet man-netwerk fl-2007). Il-pajjiżi Baltiċi, il-Polonja u l-Olanda qed iqisu proġetti reġjonali u għażliet nazzjonali għal impjanti nukleari ġodda. F’Jannar 2008, il-gvern tar-Renju Unit approva bini nukleari ġdid, filwaqt li ddikjara li l-enerġija nukleari għandu jkollha rwol fil-provvista ta’ enerġija nadifa, sigura u bi prezz raġonevoli fir-Renju Unit. Huwa ppubblika l-Abbozz dwar l-Enerġija tiegħu, li jinkuraġġixxi l-investiment nukleari, bi klawżoli li jiżguraw li dawk li potenzjalment ikunu se jiżviluppaw impjanti ġodda nukleari jipprovdu b’mod xieraq għall-iffinanzjar tal-ispejjeż kollha tad-dekummissjonar u għas-sehem sħiħ tagħhom fl-ispejjeż tal-iskart. Il-gvern stieden lill-kumpaniji jfasslu pjanijiet sabiex jibnu u jħaddmu impjanti ġodda, u qal li l-art ta' madwar it-18-il sit madwar l-Ingilterra li fil-biċċa l-kbira tagħhom ma għadhomx jitħaddmu, se jitqiegħed għall-bejgħ u għall-iżvilupp permezz tal-Awtorità għad-Dekummissjonar Nukleari (NDA). Huma mistennija jinbnew mill-inqas 7 NPPs ġodda tal-kategorija tal-Ġenerazzjoni Nru III. Nhar it-22 ta’ Mejju 2008, l-Italja ħabbret li l-qasam nukleari biss jista' jipproduċi enerġija fuq skala kbira, b'mod sigur, bi spejjeż kompetittivi u b’mod li jirrispetta l-ambjent, u li, għalhekk, hija qed tippjana li terġa' tqajjem il-qasam nukleari, u li sal-2020 beħsiebhom jinbnew bejn 4 u 8 NPPs ġodda. 2.3.2. It-tkabbir tal-livell ta’ kapaċità u l-estensjonijiet ta’ ħajjet l-impjanti It-tkabbir tal-livell ta’ kapaċità tal-impjanti qed ikompli jitwettaq f’iktar minn 25% tan-NPPs kollha; id-disponibbiltà medja tal-unità madwar l-UE żdiedet b’mod stabbli matul dawn l-aħħar 10 snin sa 15-il sena (u laħqet 84% għall-perjodu mill-2004 sal-2006). Matul l-istess perjodu, il-programmi kemm dwar it-tkabbir tal-livell ta’ kapaċità tal-impjanti kif ukoll biex tiżdied id-disponibbiltà tal-impjant wasslu għal produzzjoni netta ta’ enerġija ta’ iktar minn 5000 MWe addizzjonali fl-UE-27 (ekwivalenti għal 3 jew 5 reatturi, skont il-livell ta’ qawwa tagħhom). Madanakollu, l-impjanti operattivi kollha dalwaqt se jaslu sal-limitu tal-perjodu tal-ħajja tagħhom maħsub oriġinarjament (30 sa 40 sena): l-età medja tal-flotta tal-UE-27 hija ta’ 23 sena, meta mqabbla mal-medja dinjija ta’ 20 sena (il-Grafika nru 2 tal-Anness 1). 18% tal-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija nukleari fl-UE ta’ bħalissa tiġi minn impjanti li għandhom 30 sena jew iktar, u 8% biss minnha tiġi minn impjanti li għandhom 15-il sena jew inqas[10]. Abbażi tal-perjodi tal-ħajja tal-impjanti oriġinali ta’ 30 sa 40 sena, matul l-10 snin li ġejjin madwar 44 GWe jew 33% tal-kapaċità netta li tiġi prodotta l-enerġija nukleari stallata fl-UE-27 se jkollha titneħħa min-netwerk u tinbidel. Minkejja dan, il-produtturi jiffaċċaw nuqqas ta’ ċertezza politika u regolatorja meta japplikaw għal binjiet ġodda, li huma investimenti li jieħdu fit-tul biex jiġu bbilanċjati bil-qligħ. Għaldaqstant, fiċ-ċirkustanzi attwali, l-estensjoni tal-ħajja operattiva tal-impjanti b’kundizzjonijiet sikuri tidher li hi iktar effikaċi f’termini tan-nefqa milli l-għażla favur binjiet ġodda, u, f'ħafna pajjiżi, qed issir ħaġa normali. M’hemm l-ebda evidenza li l-programmi għall-estensjoni ta’ ħajjet l-impjanti jikkompromettu s-sikurezza kontinwata tat-tħaddim tal-impjanti nukleari. Dawk l-impjanti magħżulin għall-estensjoni ta' ħajjithom huma suġġetti għal investimenti sinifikanti sabiex titkabbar il-qawwa tagħhom u jiġu mmodernizzati, inkluż sabiex ikollhom karatteristiċi mtejbin tas-sikurezza. L-estensjoni ta’ ħajjet l-impjanti ssir biss f’dawk il-każi fejn ikun hemm biżżejjed marġini ta’ sikurezza sabiex jiġu koperti mekkaniżmi tal-elementi ewlenin li jkunu qed jeqdiemu. Minkejja l-politiki uffiċjali dwar it-tneħħija gradwali ppreżentati hawn taħt, dal-ħin għaddejja diskussjoni dwar l-estensjonijiet ta’ ħajjet l-impjanti kemm fil-Belġju kif ukoll fil-Ġermanja. 2.3.3. Il-kapaċità rkuprata Minbarra t-tkabbir tal-livell ta’ kapaċità u l-estensjonijiet ta’ ħajjet l-impjanti, il-bidla progressiva mill-użu ta’ impjanti tat-tixrid bil-gass għal impjanti tal-arrikkiment ċentrifugali se tirkupra madwar 3000 MWe tal-kapaċità tal-produzzjoni tal-elettriku. 2.3.4. L-għeluq ippjanat Il-Belġju u l-Ġermanja qed jippjanaw li jneħħu b’mod gradwali l-enerġija nukleari wara li jingħalqu n-NPPs eżistenti[11]. Minbarra d-deċiżjonijiet għat-tneħħija gradwali tal-enerġija nukleari li dawn iż-żewġ pajjiżi ħadu fil-livell politiku, sal-2010 huma mistennija li jingħalqu mill-inqas 11-il impjant operattiv fl-UE, li jammontaw għal madwar 7.7 GWe jew 5.5% tal-kapaċità attwali tal-UE. Il-Litwanja u s-Slovakkja t-tnejn se jkollhom jagħlqu kompletament reattur wieħed kull wieħed bħala parti mill-impenji tal-adeżjoni tagħhom mal-UE. Dan l-għeluq kollu jikkontribwixxi għat-tnaqqis imbassar fis-sehem tal-enerġija nukleari sal-2020, sakemm ma jitreġġgħux lura l-politiki dwar it-tneħħija b'mod gradwali. 3. Il-kundizzjonijiet sabiex jitwettaq l-investiment meħtieġ 3.1. L-aċċettazzjoni mill-pubbliku L-aċċettazzjoni mill-pubbliku hija essenzjali sabiex l-enerġija nukleari tintuża fl-Ewropa. L-UE għandha industrija nukleari matura, li tkopri ċ-ċiklu kollu tal-fjuwil nukleari, b’rekord tajjeb f’dak li għandu x’jaqsam mas-sigurtà u mas-sikurezza. Madanakollu, fadal xi tħassib li għad irid jiġi indirizzat. L-awtoritajiet pubbliċi fuq il-livelli lokali, reġjonali, nazzjonali, tal-UE u internazzjonali lkoll għandhom rwol f'dan. Jeħtieġ li jissaħħaħ il-qafas legali attwali Ewropew sabiex jittejbu t-trasparenza u t-tmexxija tal-attivitajiet nukleari. Iridu jsiru sforzi sabiex il-pubbliku jingħata tagħrif fattwali, f’waqtu u li jiftiehem b'mod faċli, biex b’hekk jiġi żgurat dibattitu miftuħ bejn il-parteċipanti ewlenin dwar l-aspetti kollha tal-enerġija nukleari. Il-Kummissjoni qed tindirizza dawn il-kwistjonijiet kemm permezz tal-Grupp ta’ livell għoli dwar is-sikurezza nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari (HLG), li huwa magħmul minn regolaturi nazzjonali ta’ livell għoli, kif ukoll permezz tal-Forum Ewropew għall-enerġija nukleari (ENEF), li jirrappreżenta taqsima usa’ tas-soċjetà. L-HLG twaqqaf mill-Kummissjoni fl-2007, b’mandat biex jiżviluppa ftehim komuni u biex jissuġġerixxi approċċi komuni sabiex jittejbu aktar is-sikurezza nukleari u l-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv. Fil-qafas tal-inizjattiva tal-HLG u filwaqt li jitqiesu d-diskussjonijiet u l-iżviluppi f’fora oħrajn, il-Kummissjoni qed tħejji proposta riveduta ta’ Direttiva li se tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari. L-ENEF jipprovdi pjattaforma għal diskussjoni wiesgħa bejn il-partijiet interessati dwar l-opportunitajiet u r-riskji tal-enerġija nukleari, li tiffoka fuq il-kompetittività tal-enerġija nukleari, l-kwistjonijiet speċifiċi tal-iffinanzjar ta’ binjiet ġodda nukleari, il-modi kif weħed għandu jimxi ’l quddiem fil-ġestjoni tal-iskart u l-approċċi sabiex jitjiebu l-fiduċja, it-trasparenza u l-kunfidenza bejn il-pubbliku u l-parteċipanti involuti fil-proċess. Stħarriġ tal-Ewrobarometru ta’ dan l-aħħar[12], li sar minn Frar sa Marzu tal-2008, wera li l-attitudni taċ-ċittadini Ewropej lejn l-enerġija nukleari hija iktar pożittiva milli kienet fl-2005. Madanakollu, dan ikkonferma wkoll li l-aċċettazzjoni tal-enerġija nukleari mill-pubbliku hija marbuta mill-qrib mad-disponibbiltà ta’ soluzzjonijiet permanenti u sikuri għall-ġestjoni tal-iskart radjuattiv. Waqt li l-Istati Membri huma responsabbli b’mod sħiħ għall-ġestjoni tal-iskart radjuattiv tagħhom, iċ-ċittadini Ewropej iridu li l-UE jkollha rwol attiv sabiex tiżgura li l-prattiki u l-programmi nazzjonali dwar l-iskart radjuattiv ikunu mmonitorjati, armonizzati u koerenti ma’ pjanijiet speċifiċi u ma’ skadenzi fissi. Oqsma xjentifiċi u teknoloġiċi importanti għad-disponiment ġeoloġiku laħqu livell ta’ maturità u l-politika ta' “stenna u ara” ma għadhiex aċċettabbli aktar. Irid isir progress lejn is-soluzzjonijiet li ġew identifikati, inkluż permezz ta’ iktar riċerka u żvilupp, u d-deċiżjonijiet politiċi ma għandhomx jitħallew għall-ġenerazzjonijiet li jmiss. Hemm bżonn ta’ sforz kollaborattiv fost il-partijiet interessati ewlenin fl-oqsma tar-riċerka u l-iżvilupp, b’mod partikulari l-aġenziji nazzjonali għall-ġestjoni tal-iskart, sabiex jiġu stabbiliti aġenda strateġika tar-riċerka u strateġija għat-tixrid għar-riċerka mmirata lejn l-implimentazzjoni. Is-sinerġija sabiex tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-iskart nukleari fil-livell tal-UE titrawwem permezz tal-HLG dwar is-sikurezza nukleari u l-ġestjoni tal-iskart nukleari, il-Forum Ewropew għall-enerġija nukleari, kif ukoll il-Pjattaforma għat-teknoloġija tal-enerġija nukleari sostenibbli u Pjattaforma għat-teknoloġija ġdida dwar id-disponiment ġeoloġiku, bil-għan li jiġu ffaċilitati sforzi addizzjonali sabiex jiġu ottimizzati r-riċerka u l-iżvilupp Ewropej, u li jkun hemm koordinazzjoni aħjar biex jiġu stabbiliti miri komuni u biex ikun hemm parteċipazzjoni u impenn akbar min-naħa tal-industrija biex jiġu ttrattati l-kwistjonijiet dwar il-ġestjoni tal-iskart radjuattiv. Meta tressaq is-sitt rapport dwar l-iskart nukleari[13], il-Kunsill qies is-sitwazzjoni tal-ġestjoni tal-iskart nukleari fl-UE. In-nonproliferazzjoni nukleari hija kwistjoni dinjija, li tfakkar lill-pubbliku u tħassbu dwar ir-riskji potenzjali tas-sigurtà relatati mal-użu tal-enerġija nukleari u mal-iżvilupp tagħha fil-ġejjieni. Bl-għadd ta’ pajjiżi li qed jibdew, jew li qed iqisu li jibdew programm għall-enerġija nukleari dejjem jiżdied, hemm bżonn ċar li jissaħħu s-sikurezza, is-sigurtà u l-garanziji nukleari għan-nonproliferazzjoni. F’dan il-kuntest, l-Unjoni Ewropea għandha rwol importanti bl-użu tal-istrumenti disponibbli ta’ dimensjoni esterna: l-Istrument għall-kooperazzjoni dwar is-sikurezza nukleari (INSC) u l-Istrument għall-istabbiltà[14]. Prijorità ewlenija tal-Komunità hija li jinżamm l-appoġġ tagħha għat-Trattat għan-nonproliferazzjoni (TNP), billi jiġi żviluppat approċċ komuni mal-IAEA dwar ir-riskji tal-proliferazzjoni. Id-Dikjarazzjoni Konġunta tas-7 ta’ Mejju 2008 tal-Kummissjoni Ewropea u tal-IAEA tiddeskrivi l-importanza ta’ dan[15]. Il-Kummissjoni beħsiebha tindirizza Komunikazzjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar in-nonproliferazzjoni nukleari. Fil-qafas ta’ skambju bikri tat-tagħrif u tat-twissija f’każ li jkun hemm inċidenti nukleari fl-UE, il-Kummissjoni tiddiskuti wkoll mal-Istati Membri t-tħaddim tas-sistema ECURIE. 3.2. Kwistjonijiet dwar il-liċenzjar 3.2.1. Il-liċenzjar Jeħtieġ li tiġi ppjanata l-istabbiltà u li jitnaqqsu r-riskji tal-investiment li ġejjin min-nuqqas ta' ċertezza regolatorja għall-investituri u l-partijiet interessati l-oħra. Il-liċenzjar jinkludi ċ-ċertifikazzjoni standard tad-disinni, il-permessi bikrin għas-siti, il-permessi għall-bini, il-liċenzji tal-operat u l-liċenzji mħalltin. L-awtoritajiet pubbliċi fl-UE għandhom jitħeġġu jarmonizzaw u jissimplifikaw il-proċeduri tal-liċenzjar sabiex jipprovdu ċertezza legali. 3.2.2. Iċ-ċertifikazzjoni tad-disinni Minkejja li fl-Ewropa hemm passi lejn rekwiżiti armonizzati għal-liċenzjar, iċ-ċertifikazzjoni tad-disinni ssir fil-livell nazzjonali u hija msejsa fuq is-sikurezza. Id-dokument EUR (“European Utility Requirements”) huwa speċifikazzjoni ta’ impjant nukleari miktub minn grupp ta’ investituri potenzjali fil-produzzjoni tal-elettriku fl-Ewropa, l-aktar minn produtturi u istituzzjonijiet industrijali oħrajn, li oriġinarjament kien maħsub biex jiffaċilita l-liċenzjar tar-reatturi EPR. Minkejja li ntuża bħala l-bażi għall-ispeċifikazzjoni tal-offerti għall-bini tal-impjanti nukleari l-ġodda fil-Finlandja (l-EPR f’Olkiluoto 3) u fil-Bulgarija (l-AES-92 f’Belene), mhuwiex tip ta’ standard tas-sikurezza fid-disinn regolatorju fil-livell tal-UE. L-organizzazzjoni WENRA tgħaqqad flimkien l-awtoritajiet regolatorji nukleari tal-Istati Membri tal-UE u tal-Iżvizzera. L-għanijiet ewlenin tagħha huma li jiġi żviluppat approċċ komuni għas-sikurezza nukleari, li tiġi pprovduta kapaċità indipendenti għall-eżaminar tas-sikurezza nukleari ta’ pajjiżi kandidati tal-UE u ta’ pajjiżi li qegħdin fil-proċess tal-adeżjoni magħha, u li tgħaqqad ir-regolaturi fl-Ewropa billi jkun hemm skambju tal-esperjenza u d-diskussjoni ta’ kwistjonijiet sinifikanti tas-sikurezza. WENRA stabbiliet il-livelli ta' referenza tagħha li huma applikabbli għas-sikurezza tar-reatturi, u tirrevedihom b'mod regolari, filwaqt li tqis ir-Rekwiżiti tas-Sikurezza maħruġin mill-Aġenzija Internazzjonali għall-Enerġija Atomika (l-IAEA). Rakkomandazzjoni: għandhom jiġu adottati livelli komuni tas-sikurezza tar-reatturi għan-NPPs eżistenti kif ukoll għall-binjiet il-ġodda. 3.2.3. Id-disinni tal-Ġenerazzjoni Nru III Ir-reatturi tal-Ġenerazzjoni nru I ġew żviluppati fl-1950 sal-1960, u llum, fl-UE, l-ebda wieħed minnhom ma għadu jitħaddem, ħlief għal dawk fir-Renju Unit. Ir-reatturi tal-Ġenerazzjoni nru II huma dawk li qed jitħaddmu fil-biċċa l-kbira tagħhom kemm fl-UE-27 kif ukoll fil-bqija tad-dinja. Ir-reatturi avvanzati b’ilma ħafif u d-disinni evoluzzjonarji tal-Ġenerazzjoni nru III joffru avvanzi kemm f’termini tas-sikurezza kif ukoll f’dawk ekonomiċi meta mqabbla mal-ġenerazzjonijiet ta’ qabel u għalhekk huma proposti għall-bini ta’ impjanti ġodda fl-UE. Filwaqt li mhumiex iddefiniti b’mod formali, huma kkaratterizzati mill-fatturi li ġejjin: - Sistemi mtejba tas-sikurezza, inklużi fatturi tas-sikurezza passivi jew inerenti u struttura biex iżżomm il-materjal radjuattiv milli jixtered (“containment”) li tipprovdi protezzjoni mill-impatti interni minħabba l-effetti ta’ aċċidenti kif ukoll mill-impatti esterni; - Żieda fl-effiċjenza termali u b’hekk tnaqqis fir-rekwiżiti tal-fjuwil; - Perjodu itwal ta’ ħajja tal-impjant; - Teknoloġija mtejba tal-fjuwil u b’hekk tnaqqis tal-volum tal-iskart ta’ livell għoli. Eżempji ta’ reatturi tal-Ġenerazzjoni nru III huma l-binjiet il-ġodda ta’ dan l-aħħar f’Olkiluoto (fil-Finlandja), fi Flamanville (fi Franza) u f’Belene (fil-Bulgarija). L-impjanti nukleari għandhom jitħarsu sewwa wkoll kemm mit-tentattivi ta' sabotaġġ jew mill-attakki terroristi kif ukoll mill-possibbiltà ta' serq ta' materjal nukleari. L-impjanti ta’ dan l-aħħar fl-UE inkludew salvagwardji u rekwiżiti tas-sigurtà fid-disinn tagħhom, u b'hekk taw eżempju f'termini tas-sikurezza nukleari u n-nonproliferazzjoni nukleari. Rakkomandazzjoni: fl-UE, għall-binjiet il-ġodda fil-ġejjieni, għandhom jitqiesu biss disinni li għandhom livelli tas-sikurezza u tas-sigurtà ekwivalenti għall-Ġenerazzjoni III jew għat-titjib sussegwenti. 3.3. Kwistjonijiet finanzjarji L-ispejjeż tal-bini ta’ NPP huma ferm ogħla minn dawk ta’ impjant ekwivalenti li jitħaddem bil-faħam jew bil-gass. Madanakollu, l-ispejjeż biex jitħaddem NPP matul il-perjodu ta’ ħajja maħsub tiegħu huma inqas, minħabba l-ispejjeż iktar baxxi u iktar prevedibbli tal-fjuwil. Iżda d-daqs tal-investiment tal-bidu u ż-żmien li hu meħtieġ biex dan jitħallas lura jimplikaw riskju għoli għall-kumpaniji privati li jbiegħu l-elettriku abbażi ta’ kuntratti ta’ terminu qasir taż-żmien jew fil-Borża. S’issa, dan ħadem favur impjanti tal-produzzjoni li għandhom spejjeż kapitali iktar baxxi u spejjeż tal-fjuwil li huma ogħla u li potenzjalment ivarjaw (bħall-impjanti li jitħaddmu bil-gass). Iż-żieda fil-prezz tal-fjuwils fossili matul l-aħħar ħames snin qed tinfluwenza bis-sħiħ valutazzjoni mill-ġdid tal-istruttura ta’ ffinanzjar, u qed twassal għal interess mill-ġdid fl-investiment f'NPPs ġodda. Madanakollu, in-nuqqas ta’ stabbiltà fis-swieq dinjin tal-kreditu probabbilment se jitfa’ pressjoni fuq il-proġetti ta’ investiment fuq skala kbira fiż-żmien li ġej. Fl-istess ħin, l-ispejjeż dejjem jogħlew tal-materjal tal-bini u tal-ħaddiema wasslu għal stimi ogħla tal-ispejjeż ta’ impjanti ġodda għall-enerġija b’mod ġenerali. Kwalunkwe forma ta’ produzzjoni tal-elettriku tipproduċi xi tip ta’ esternalità negattiva – spejjeż imposti fuq terzi persuni li ma jkunux imħallsin b’mod dirett mill-produttur – u, ħafna drabi, l-ispejjeż tal-produzzjoni ma jirriflettux dawn l-ispejjeż esterni. L-ispejjeż esterni l-iktar sinifikanti tal-enerġija nukleari, jiġifieri l-ispejjeż tad-dekummissjonar u tal-ġestjoni tal-iskart, għandhom jiġu internalizzati fil-prezz tal-elettriku[16]. Miżuri sabiex jittaffa t-tisħin globali, bħal mekkaniżmu effikaċi għall-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, huma modi kif jiġu internalizzati l-ispejjeż esterni tal-fjuwils fossili u jistgħu jipprovdu kundizzjonijiet indaqs għall-ekonomija tal-enerġija nukleari. Huwa importanti li fl-UE jkun żgurat li l-proġetti għall-enerġija nukleari ma jibbenefikaw minn l-ebda sussidju Statali. F’dan ir-rigward wieħed jista’ jimxi ’l quddiem b’diversi modi[17]. 3.3.1. L-istruttura tal-ispejjeż tan-NPPs L-iktar fattur importanti li jiddetermina l-kompetittività tal-enerġija nukleari huwa li wieħed jamministra tajjeb l-ispejjeż tal-bini ta’ impjant nukleari li jkunu ġġarrbu. Minkejja l-ispejjeż għolja tal-investiment (madwar 70% tal-ispejjeż kollha tal-produzzjoni għall-enerġija nukleari meta mqabbel ma’ madwar 40% għall-faħam u madwar 30% għall-gass) u l-ħtieġa li jiġu internalizzati l-ispejjeż kollha tad-disponiment tal-iskart u tad-dekummissjonar, l-impjanti nukleari jikkompetu b’mod favorevoli mal-unitajiet imħaddma bil-fjuwils fossili (€40 sa €45 għal kull MWh u l-ebda spejjeż tal-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet). It-titjib fir-rendiment tal-impjanti nukleari matul l-aħħar 10 snin sa 15-il sena wassal għal tkabbir fid-disponibbiltà u fil-produzzjoni tal-impjanti, u b’hekk kompla jnaqqas l-ispejjeż tal-produzzjoni. Minħabba li impjant tal-enerġija ma jrendix qligħ matul il-bini, perjodu ta' bini itwal jew dewmien fil-bini direttament ifissru miżati ogħla tal-interessi fuq il-fondi missellfin. Proċeduri regolatorji standardizzati għall-għażla tas-siti, għal-liċenzjar u għall-bini se jnaqqsu l-perjodu ġenerali taż-żmien meħtieġ u se jżidu ċ-ċertezza li l-impjant se jitħalla jaħdem, jekk jinbena kif ikun ġie ddisinjat. 3.3.2. Kundizzjonijiet indaqs għall-iffinanzjar Sabiex tinkiseb il-bidla għal ekonomija li tuża ftit karbonju, l-UE teħtieġ bilanċ bejn id-deċiżjonijiet dwar l-investiment fis-suq u r-regolamentazzjoni. Filwaqt li s-suq fl-aħħar mill-aħħar se jinfluwenza deċiżjonijiet dwar it-teknoloġiji u l-proġetti konkreti ta’ investiment, l-awtoritajiet pubbliċi għandhom rwol importanti li jiggwidaw l-investimenti fl-enerġija nadifa billi jipprovdu oqfsa tal-politika fit-tul ċari u kredibbli. Filwaqt li l-finanzjament tal-bini ta' NPPs ġodda huwa f’idejn l-operaturi privati u s-swieq kapitali, xi miżuri biex jiffaċilitaw l-iffinanzjar jistgħu jkunu ġġustifikati, b’mod speċjali minħabba li l-klima ġenerali għall-investiment minn dawk li jissellfu fuq skala kbira saret iktar diffiċli matul l-aħħar sena. Fl-2007, il-Bank Ewropew tal-Investiment irreveda l-politika tiegħu tal-investiment sabiex jinkludi proġetti relatati mal-enerġija nukleari. Fl-imgħoddi ġie pprovdut self milll-Euratom għal stallazzjonijiet nukleari ġodda u għal titjib fis-sikurezza tar-reatturi fil-pajjiżi tal-adeżjoni u f’pajjiżi oħrajn. Din il-faċilità hija limitata b’limitu massimu ġenerali adottat mill-Kunsill. L-ammont li huwa disponibbli dal-ħin jista’ jipprovdi biss parti żgħira mill-iffinanzjar li huwa meħtieġ għal 2 jew 3 proġetti. Il-Kummissjoni pproponiet li żżid il-limiti ta’ kemm wieħed jista' jissellef flus mill-Euratom u ta' kemm l-Euratom jista' jsellef flus, u għadha impenjata twettaq dan fi żmien xieraq[18]. Dan is-self jingħata bir-rati tas-suq billi l-flus jiġu missellfa fis-swieq internazzjonali kapitali; huwa ma jiġix mill-baġit Komunitarju u mhuwiex sussidju. 3.4. Ir-responsabbiltà ċivili għad-dannu nukleari L-operaturi tal-impjanti nukleari huma responsabbli għal kwalunkwe dannu li jikkawżaw, u għalhekk jeħtieġ li jagħmlu polza tal-assigurazzjoni. Il-liġijiet nazzjonali huma ssupplimentati b'għadd ta’ konvenzjonijiet internazzjonali[19]. Kumpens li jmur lil hinn mil-limiti li dwarhom hemm dispożizzjoni fil-konvenzjonijiet u fil-leġiżlazzjoni nazzjonali jrid ikun kopert mill-assigurazzjoni individwali, jewinkella, l-Istat ikkonċernat għandu jaċċetta r-responsabbiltà bħala l-assiguratur aħħari, bħalma huwa l-każ għar-responsabbiltà fl-industriji l-oħra. Fl-Anness II qed jingħataw aktar dettalji. Rakkomandazzjoni: għandha tkun żviluppata skema tar-responsabbiltà aktar koerenti u armonizzata sabiex ikun żgurat livell ta’ protezzjoni għaċ-ċittadini li jista’ jitqabbel u sabiex jinħolqu kundizzjonijiet indaqs għall-industrija nukleari tal-UE . 4. Is-sigurtà tal-provvista tal-fjuwils nukleari L-operaturi tar-reatturi nukleari s-soltu jixtru minerali kkonċentrati tal-uranju u jilħqu ftehimiet mal-fornituri tas-servizzi taċ-ċiklu tal-fjuwil għall-konverżjoni kimika tal-konċentrati f’eżafluworidu tal-uranju, għall-arrikkiment u l-konverżjoni kimika tiegħu f’ossidu tal-uranju u fl-aħħar nett, għall-manifattura tiegħu f’elementi tal-fjuwil li mbagħad jintefgħu f’reattur tal-enerġija. Għal dawn l-attivitajiet kollha ta’ produzzjoni jintużaw l-iktar kuntratti fit-tul (dawk tipiċi huma għal 5 snin imma kemm-il darba jkun hemm kuntratti għal 10 snin jew saħansitra għal żmien itwal). Il-kunsinni li jitħallsu bi flus kontanti (“spot market deliveries”) għandhom rwol żgħir, minkejja li l-prezzijiet tal-kuntratti fit-tul ħafna drabi jkunu marbutin ma' prezzijiet kontanti ("spot prices") riċenti. 4.1. Is-sitwazzjoni tal-provvista u d-domanda, il-ħtiġijiet tal-investiment (il-Grafika nru 4 tal-Anness 1) L-UE għandha madwar terz tar-reatturi fid-dinja, u l-ħtiġijiet tal-fjuwil tagħha wkoll huma ta’ madwar terz tas-suq dinji tal-fjuwil nukleari. L-industrija tal-UE għandha l-kapaċità meħtieġa sabiex tissodisfa r-rekwiżiti tal-UE għall-arrikkiment tal-uranju u għall-manifattura tal-fjuwil (ħlief għar-reatturi tal-VVER ddisinjati mir-Russja), iżda ma għandhiex il-kapaċità kollha meħtieġa għall-konverżjoni tal-uranju u tiddependi fuq l-uranju impurtat. L-Anness II jiddeskrivi ċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari. 5. Il-konklużjonijiet L-enerġija nukleari għandha rwol importanti fil-bidla għal ekonomija li tuża ftit karbonju u tnaqqas id-dipendenza tal-UE fuq provvista li ġejja minn barra minnha. f’idejn l-Istati Membri li jagħżlu jekk jinkludux l-enerġija nukleari fit-taħlita tal-enerġija jew le. Madanakollu, wieħed għandu jinnota li jekk jittieħdu deċiżjonijiet strateġiċi dwar l-investiment malajr dwar il-kapaċitajiet tal-produzzjoni tal-enerġija fil-qasam tal-enerġija nukleari kif ukoll fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli, kważi żewġ terzi mill-produzzjoni tal-elettriku tal-UE tista’ tkun tuża ftit karbonju sa kmieni fis-snin 2020. Ir-rwol tal-Unjoni Ewropea hu li tiżgura li dan is-sors tal-enerġija jiġi żviluppat filwaqt li jintlaħaq l-ogħla livell tas-sikurezza. L-Unjoni Ewropea għandha tippromwovi wkoll regoli iktar koerenti dwar il-liċenzjar u s-sikurezza għall-bini ta' impjanti nukleari ġodda. Dan se jiffaċilita l-investiment u jiżgura liċ-ċittadini li dawn id-deċiżjonijiet qed jiġu implimentati abbażi ta’ regoli ċari u trasparenti. Qafas regolatorju xieraq għall-investimenti nukleari l-ġodda se jiffaċilita l-investimenti f’dan is-settur fil-ġejjieni u b’hekk jikkontribwixxi għas-sigurtà tal-provvista. L-għażliet strateġiċi tal-investiment għall-produzzjoni tal-elettriku se jkollhom impatt fuq l-emissjonijiet tad-dijossidu tal-karbonju, fuq il-kompetittività u fuq is-sigurtà tal-provvista fl-UE għal deċenni sħaħ. L-awtoritajiet pubbliċi għandhom ir-rwol li jistabbilixxu proċeduri prevedibbli u effikaċi għal-liċenzjar u li jtejbu l-aċċettazzjoni mill-pubbliku billi jindirizzaw it-tħassib marbut mas-sikurezza nukleari, mal-ġestjoni tal-iskart u mad-dekummissjonar. Il-kwistjoni tal-iffaċilitar tal-aċċess għall-finanzjament ukoll għandha tingħata l-attenzjoni li jixirqilha. L-industrija tal-UE tinsab fuq quddiem nett fid-dinja fit-teknoloġija nukleari, u għandha l-kapaċità tipprovdi kemm it-tagħmir tar-reatturi kif ukoll ħafna mis-servizzi taċ-ċiklu tal-fjuwil, għalkemm l-uranju naturali huwa, fil-biċċa l-kbira tiegħu, impurtat. Sabiex din il-pożizzjoni fuq quddiem nett tinżamm u tiġi żviluppata l-ġenerazzjoni ta’ reatturi nukleari li jmiss, meħtieġa sabiex tintlaħaq il-viżjoni ambizzjuża tal-UE għall-użu ta’ ftit karbonju fl-2050, iridu jiżdiedu, b’mod progressiv, l-isforzi fir-riċerka u l-iżvilupp fil-qafas tal-Inizjattiva Industrijali Ewropea tal-Pjan SET dwar l-enerġija mill-fissjoni. Ir-rwol tal-UE huwa li tiżviluppa aktar il-qafas l-iktar avvanzat għall-enerġija nukleari, li jkun jilħaq l-ogħla standards tas-sikurezza, tas-sigurtà u tan-nonproliferazzjoni kif meħtieġ mit-Trattat tal-Euratom, u li, permezz tal-istrumenti esterni tagħha, tappoġġa lil pajjiżi terzi biex ikollhom aċċess għalih. Il-Kummissjoni qed tħejji proposta riveduta ta’ Direttiva li se tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-Sikurezza Nukleari. Il-Kummissjoni tappoġġa l-implimentazzjoni tas-soluzzjonijiet tekniċi li diġà jeżistu għall-ġestjoni tal-iskart nukleari. Filwaqt li żżomm il-livell għoli tas-salvagwardji nukleari madwar l-UE kollha bħala mudell għas-sigurtà fl-Unjoni u ’l barra minnha, l-UE għandha tkompli bl-isforzi tagħha sabiex tippromwovi standards għoljin tas-sikurezza u tas-sigurtà b’mod internazzjonali permezz tal-istrumenti tagħha għall-kooperazzjoni esterna. Is-sigurtà tal-provvista tal-fjuwils nukleari ma tistax titqies bħala ħaġa ċerta, b’mod speċjali li kieku jkollu jkun hemm żieda ta’ malajr fid-domanda dinjija minħabba twessigħ tal-programmi għall-enerġija nukleari. Madanakollu, din il-qagħda hija aħjar minn dik tal-fjuwils fossili, minħabba d-disponibbiltà wiesgħa tal-uranju, u l-possibbiltà li l-materjali nukleari jkunu rriċiklati diversi drabi. L-industrija għandha żżid il-kapaċità tagħha skont id-domanda, imma, ħlief għall-mini l-ġodda, dan jista’ jsir fil-perjodu taż-żmien tal-bini ta’ impjant ġdid. Il-kapaċitajiet ta’ pproċessar meħtieġa se jinbnew meta jkun hemm biżżejjed evidenza ta' domanda addizzjonali. Filwaqt li, ħafna drabi, r-rekwiżiti kapitali jkunu importanti, is-swieq finanzjarji għarfu l-potenzjal għall-qligħ tal-investimenti relatati mal-enerġija u hemm kapital disponibbli għal proġetti li huma sodi finanzjarjament. Diġà qed jitwettqu investimenti ġodda sinifikanti fl-UE u f’postijiet oħra. Iż-żieda tal-produzzjoni tal-uranju naturali tieħu iktar żmien, imma matul il-5 sal-10 snin li ġejjin, il-produzzjoni madwar id-dinja hija mistennija tiżdied b’mod sinifikanti. Bir-rata ta’ konsum ta’ dal-ħin, ir-riżorsi dinjin tal-uranju huma biżżejjed[20]. Madanakollu, fit-tul, hemm bżonn ta' teknoloġiji ġodda tar-reatturi sabiex jitnaqqas it-tnaqqis tar-riżorsi tal-uranju. L-implimentazzjoni ta’ politika ta’ provvista ddiversifikata tibqa’ importanti ferm għall-industrija nukleari tal-UE. L-għadd baxx ta’ parteċipanti ewlenin fid-diversi passi taċ-ċiklu tal-fjuwil jista’ joħloq restrizzjonijiet mhux mistennija fil-provvista. Minħabba l-bżonn li jiġi impurtat l-uranju u filwaqt li titqies il-pożizzjoni fuq quddiem nett tal-UE fl-iżvilupp tat-teknoloġija nukleari, huwa importanti li l-UE żżomm il-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi u tiżviluppaha aktar, b’mod partikulari permezz ta’ ftehimiet tal-Euratom dwar l-użu paċifiku tal-enerġija nukleari kif ukoll dwar il-kooperazzjoni fir-riċerka. [1] Il-Programm Nukleari Illustrattiv – COM(2007) 565, 4.10.2007. [2] L-Opinjoni tal-KESE dwar il-Programm Nukleari Illustrattiv tal-Kummissjoni (TEN/283, 12.7.2007); Ir-rapport ta’ Maldeikis tal-Parlament Ewropew, “Nivvalutaw l-Euratom - 50 sena ta’ enerġija nukleari Ewropea” (A6-0129/2007, 2.4.2007); Ir-rapport ta’ Reul tal-Parlament Ewropew, “Is-sorsi tal-enerġija u t-teknoloġija tal-enerġija konvenzjonali” (A6-0348/2007, 24.10.2007). [3] World Energy Outlook 2006, International Energy Agency (Il-prospetti dinjin għall-enerġija tal-2006, l-Aġenzija internazzjonali għall-enerġija). [4] Nuclear Energy Outlook (Il-prospetti għall-enerġija nukleari), OECD/NEA, ippubblikat f’Ottubru 2008. [5] http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_297_en.pdf [6] Minħabba n-nuqqas ta’ ċertezza dwar il-prezzijiet taż-żejt mhux maħdum, l-iżvilupp skont it-tendenzi attwali huwa deskritt billi qed jingħataw firxiet għall-2020 li jiddependu fuq ambjent ta’ prezz taż-żejt għoli jew moderat. L-ambjent ta’ prezz taż-żejt moderat ifisser prezz taż-żejt ta’ $ 61 (tal-2005) għal kull barmil fl-2020. L-ambjent ta’ prezz taż-żejt għoli jfisser prezz taż-żejt ta’ $ 100 għal kull barmil, fi flus tal-2005, fl-2020. [7] Fl-analiżi dwar il-politika tal-UE għall-enerġija, l-IEA tinnota wkoll li “… minn issa ’l quddiem, se tonqos il-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija nukleari, dejjem jekk ma jkunx hemm investiment fil-futur qarib għal estensjonijiet ta’ ħajjet l-impjanti u għall-bdil ta’ faċilitajiet li jkunu qed jersqu lejn tmiem il-ħajja operattiva tagħhom. Mingħajr dan l-investiment, dan is-sors ta’ produzzjoni tal-ammont bażiku tal-elettriku li juża ftit karbonju jista’ jonqos minn 31% għal 21% tal-elettriku kollu prodott fl-UE fl-2020” . [8] Skont l-Artikolu 41 tat-Trattat tal-Euratom, il-proġetti ta’ investiment relatati maċ-ċiklu tal-fjuwil nukleari fl-UE għandhom jiġu mgħarrfin lill-Kummissjoni qabel ma jiġu ffirmati l-kuntratti mal-fornituri jew, jekk ix-xogħol ikun se jsir mill-impriża permezz tar-riżorsi tagħha stess, sa tliet xhur qabel ma jinbeda x-xogħol. [9] Dawn iċ-ċifri jqisu deċiżjonijiet żguri dwar NPPs ġodda, estensjonijiet tal-ħajja li diġà ntlaħaq qbil dwarhom u t-tneħħijiet gradwali li diġà tħabbru, iżda ma jinkludux is-suppożizzjonijiet dwar NPPs potenzjali ġodda. [10] 45% minnha ġejja minn NPPs li għandhom iktar minn 25 sena, u 25% minnha minn NPPs li għandhom inqas minn 20 sena (il-Grafika nru 3 tal-Anness 1). [11] Skont il-politika attwali, il-qawwa tal-produzzjoni tar-reatturi Ġermaniżi hija limitata, u b’hekk ir-reatturi għandhom jingħalqu kompletament wara madwar 32 sena ta’ ħidma. Dan ifisser li r-reatturi li qed jitħaddmu dal-ħin se jingħalqu sal-2022. Fil-Belġju, il-perjodu ta’ ħajja operattiva tal-impjanti huwa ta’ 40 sena, u l-għeluq tar-reatturi kollha eżistenti huwa mistenni jseħħ sal-2025. L-Iżvezja wkoll ħadet deċiżjoni politika biex tneħħi, b’mod gradwali, l-enerġija nukleari, iżda s’issa għadhom ma ġewx implimentati azzjonijiet konkreti għal dan il-għan. [12] Ewrobarometru Speċjali, nru 297 “L-attitudnijiet lejn l-iskart radjuattiv", ippubblikat f'Lulju 2008. [13] COM(2008) 542, 8.9.2008. [14] COM(2008) 312: “Li tindirizza l-isfida internazzjonali tas-sikurezza u s-sigurtà nukleari”. [15] www.iaea.org/NewsCenter/News/PDF/iaea_euratom070508.pdf [16] Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar riżorsi finanzjarji adegwati għall-fondi għad-dekummissjonar (ĠU L 330, 28.11.2006). [17] Fl-Abbozz dwar l-Enerġija ta’ dan l-aħħar tar-Renju Unit, dan stipula li l-iżvilupp ta’ impjanti nukleari ġodda għandu jinbeda, jkun iffinanzjat, jinbena u jitħaddem mis-settur privat sabiex ma jkun hemm l-ebda ħsieb li kien hemm xi għajnuna mill-Istat. [18] COM(2002) 457, 6.11.2002. [19] Il-Konvenzjoni ta’ Pariġi (tal-OECD) dwar ir-responsabbiltà ta’ partijiet terzi fil-qasam tal-enerġija nukleari tal-1960, imsaħħa mill-Konvenjoni supplimentari ta' Brussell tal-1963 u li daħlet fis-seħħ fl-1968. Il-Konvenzjoni ta’ Vjenna (tal-IAEA) dwar ir-responsabbiltà ċiviili għad-dannu nukleari tal-1963 li daħlet fis-seħħ fl-1977. [20] Mingħajr ma jitqies l-użu iktar effiċjenti tar-riżorsi li ġejjin mit-tixrid potenzjali tar-reatturi tal-Ġenerazzjoni nru IV fil-ġejjieni.