Fl-istess ħin, ir-regoli se jkomplu jippreżervaw l-integrità tas-suq intern u jirrispettaw l-objettivi tal-koeżjoni stabbiliti fit-Trattat tal-UE, li huma fil-qalba tal-integrazzjoni Ewropea. L-għan tagħhom huwa li jnaqqsu d-differenzi bejn il-livelli ta’ żvilupp tar-reġjuni varji, billi jiġu appoġġati r-reġjuni l-inqas vantaġġjati biex ilaħħqu mal-oħrajn. B’mod partikolari, dan ifisser li l-appoġġ pubbliku għall-investiment li jiġġenera d-dħul lil kumpaniji kbar irid ikompli jkun ta’ benefiċċju biss l-ifqar reġjuni li se jiġu affettwati mit-tranżizzjoni ekoloġika (l-Artikolu 107 (3) (a) u (c) tat-TFUE).

·faċilità ġdida ta’ self għas-settur pubbliku għal investimenti addizzjonali li għandha tiġi ingranata mill-Bank Ewropew tal-Investiment.

Il-Fond InvestEU jista’ jkun għodda effiċjenti biex jiġu ġġenerati investimenti addizzjonali sinifikanti fi proġetti ta’ tranżizzjoni ġusta fir-reġjuni kkonċernati. Għal dan il-għan, parti mill-finanzjament taħt il-Fond InvestEU se jkun iffukat fuq l-objettivi ta’ tranżizzjoni ġusta. Dan jista’ jiġġenera sa EUR 45 biljun ta’ investimenti matul il-perjodu 2021-2027 biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni fir-reġjuni kkonċernati, bil-għan li tiġi riflessa l-iskema nazzjonali ta’ allokazzjoni skont il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta. Madankollu, l-użu finali ta’ InvestEU se jibqa’ mmexxi mid-domanda u se jiddependi fuq is-sett ta’ proġetti. Il-kapaċità ta’ assorbiment tar-reġjuni kkonċernati se tkun kruċjali biex jinkisbu l-għanijiet. Il-mira globali ta’ EUR 45 biljun tikkorrispondi għal proviżjonament ta’ madwar EUR 1,8 biljun mill-baġit tal-UE għall-Programm InvestEU. Barra minn hekk, l-Istati Membri se jkunu jistgħu jikkontribwixxu parti mill-allokazzjoni tagħhom tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta biex jappoġġaw l-investiment permezz ta’ self garantit jew ekwità permezz tal-kompartiment tal-Istat Membru tagħhom. Se jkun hemm bżonn ta’ appoġġ ta’ konsulenza mfassal apposta biex tiġi żviluppata sensiela ta’ proġetti. Sabiex jinkiseb dan, huwa essenzjali li jiġi żgurat livell adegwat ta’ garanzija InvestEU fin-negozjati li għaddejjin dwar il-QFP.

Il-pjanijiet ta’ tranżizzjoni territorjali ġusta se jkunu fiċ-ċentru tal-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta, u se jkunu referenza għall-pilastri kollha tiegħu. Dawn il-pjanijiet se jistabbilixxu l-isfidi soċjali, ekonomiċi u ambjentali li jirriżultaw mit-tneħħija gradwali ta’ attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, jew id-dekarbonizzazzjoni ta’ proċessi jew prodotti b’intensità tal-gassijiet serra. Huma se jagħtu wkoll deskrizzjoni ġenerali tal-proċess ta’ transizzjoni sal-2030, inkluż l-iżvilupp, it-taħriġ mill-ġdid u l-ħtiġijiet ta’ riabilitazzjoni ambjentali u l-approċċ biex dawn jiġu indirizzati b’mod integrat, l-iskeda ta’ żmien tat-transizzjoni, it-tipi ta’ operazzjonijiet previsti u l-mekkaniżmi ta’ governanza. Dan ifisser li l-miżuri li għandhom jiġu appoġġati mill-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta jistgħu jvarjaw fost l-Istati Membri u t-territorji fir-rigward tal-prijoritajiet u l-isfidi identifikati. Il-proċess ta’ programmazzjoni se jkun ibbażat fuq il-valutazzjoni pprovduta fil-kuntest tas-Semestru Ewropew. B’kont meħud ta’ din il-valutazzjoni, l-Istati Membri se jħejju pjanijiet ta’ tranżizzjoni territorjali ġusta, li se jkunu parti mill-programmi taħt il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta. L-approvazzjoni tal-pjanijiet mill-Kummissjoni se tiftaħ il-bibien għal finanzjament iddedikat mhux biss mill-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta (il-pilastru 1 tal-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta), iżda wkoll mill-iskema ddedikata ta’ tranżizzjoni ġusta skont InvestEU (il-pilastru 2) u l-faċilità ta’ self tas-settur pubbliku mill-BEI (il-pilastru 3).

Il-Kummissjoni llum qed tadotta proposta għal regolament li jistabbilixxi l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, kif ukoll proposta għal emendi mmirati għar-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni. Sabiex jiġi lliberat euro wieħed mill-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, kull Stat Membru se jkun mitlub jalloka minimu ta’ 1,5 euro u massimu ta’ 3 euros mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond Soċjali Ewropew Plus. Dan l-infiq mill-baġit tal-UE se jkun issupplimentat minn kofinanzjament nazzjonali skont ir-regoli tal-politika ta’ koeżjoni. Dan jista’ jġib l-ammont totali ta’ fondi pubbliċi mmobilizzati permezz tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għal bejn it-EUR 30 u l-EUR 50 biljun.

Il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta (Just Transition Fund — JTF) se jkun mgħammar bil-pakkett tiegħu stess ta’ EUR 7,5 biljun fi ħdan il-baġit tal-UE, li jakkumpanja l-proposta għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss li sar mill-Kummissjoni f’Mejju 2018. Il-Fond se jimmira biex itaffi l-ispejjeż soċjali u ekonomiċi tat-tranżizzjoni għan-newtralità tal-klima.

Kull pilastru se jassisti bi strumenti ta’ għotjiet u ta’ finanzjament differenti sabiex joffri firxa sħiħa ta’ għażliet ta’ appoġġ f’konformità mal-ħtiġijiet biex jiġu mmobilizzati investimenti li jkunu ta’ benefiċċju għar-reġjuni l-aktar milquta. Sabiex tiġi żgurata l-koerenza bejn it-tliet pilastri, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta se jintuża biex jipprovdi primarjament l-għotjiet; l-iskema ta’ tranżizzjoni ddedikata taħt InvestEU se tinkludi l-investiment privat, u l-faċilità l-ġdida ta’ self għal tranżizzjoni ġusta fis-settur pubbliku se tingrana l-finanzjament pubbliku. Dawn il-miżuri se jkunu akkumpanjati minn assistenza konsultattiva u teknika ddedikata għar-reġjuni u l-proġetti kkonċernati. Il-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta se jinkludi qafas ta’ governanza b’saħħtu ċċentrat fuq pjanijiet territorjali ta’ tranżizzjoni ġusta.

Il-proġetti fir-reġjuni li għandhom pjan ta’ tranżizzjoni approvat skont ir-Regolament tal-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, jew proġetti li huma ta’ benefiċċju għal dawk ir-reġjuni (anke jekk dawn ma jinsabux fir-reġjuni stess), jistgħu jibbenefikaw mill-iskema, iżda biss meta l-finanzjament barra mit-territorji ta’ tranżizzjoni ġusta jkun essenzjali għat-tranżizzjoni f’dawk it-territorji. Dan huwa rilevanti b’mod partikolari għal proġetti ta’ infrastruttura tat-trasport jew tal-enerġija li jtejbu l-konnettività tat-territorji ta’ tranżizzjoni ġusta. L-investimenti li jsegwu l-objettivi ta’ tranżizzjoni ġusta jistgħu jingħaddu lejn l-objettivi klimatiċi u jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi klimatiċi ta’ 30 % stabbiliti fil-Programm InvestEU.

Tali mmirar tal-garanzija InvestEU għall-għanijiet ta’ tranżizzjoni ġusta se jirrilaxxa investiment eliġibbli taħt l-erba’ fergħat ta’ politika kollha u se jkun rifless fil-prodotti finanzjarji sottostanti. Inċentivi ddedikati għas-Sħab ta’ Implimentazzjoni jistgħu jiġu offruti permezz ta’ tariffi jew kopertura tar-riskju aktar vantaġġuża għal proġetti li għandhom jiġu implimentati f’reġjuni ta’ tranżizzjoni. Il-mira ta’ tranżizzjoni ġusta se tkun inkluża fil-Linji Gwida dwar l-Investiment ta’ InvestEU u fil-ftehimiet ta’ garanzija mas-Sħab ta’ Implimentazzjoni. Barra minn hekk, is-sejħa/iet għal proposti indirizzati lis-sħab fl-implimentazzjoni tal-Fond InvestEU se jagħtu prijorità lil dawk is-Sħab ta’ Implimentazzjoni li joffru prodotti finanzjarji li jikkontribwixxu għall-għanijiet ta’ tranżizzjoni ġusta. Se tiġi pprovduta assistenza teknika ddedikata biex isiru investimenti ta’ proġetti permezz taċ-Ċentru tal-Konsulenza ta’ InvestEU, li għalihom se jkun disponibbli pakkett addizzjonali.

6.3.Il-pilastru 3: Faċilità ta’ self tas-settur pubbliku mal-Grupp tal-Bank Ewropew tal-Investiment

Faċilità ta’ self tas-settur pubbliku mal-Bank Ewropew tal-Investiment se tappoġġa ż-żieda fl-investiment fis-settur pubbliku fir-reġjuni li għaddejjin minn tranżizzjoni tal-klima. Dan l-appoġġ se joffri self konċessjonali lis-settur pubbliku. Dan is-self jipprovdi lill-entitajiet tas-settur pubbliku bir-riżorsi biex jimplimentaw miżuri li jiffaċilitaw it-tranżizzjoni għan-newtralità klimatika. L-investimenti appoġġati se jvarjaw minn infrastruttura tal-enerġija u tat-trasport, netwerks ta’ tisħin distrettwali, miżuri ta’ effiċjenza enerġetika inkluża r-rinnovazzjoni ta’ bini, kif ukoll infrastruttura soċjali, u jistgħu jinkludu wkoll setturi oħra. L-appoġġ tal-UE jista’ jieħu l-forma, fost l-oħrajn, ta’ sussidju tar-rata tal-imgħax jew għotja ta’ investiment, iffinanzjati mill-baġit tal-UE, li se jitħalltu flimkien ma’ self estiż mill-BEI għall-awtoritajiet muniċipali, reġjonali u pubbliċi oħrajn.

Il-kopertura ġeografika se tkun l-istess bħal dik taħt l-iskema ta’ tranżizzjoni ġusta ta’ InvestEU (il-pilastru 2 tal-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta), jiġifieri proġetti fir-reġjuni bi pjanijiet ta’ tranżizzjoni approvati iżda wkoll fi proġetti li jibbenefikaw minnhom dawk ir-reġjuni, iżda biss meta l-finanzjament barra mit-territorji ta’ tranżizzjoni ġusta jkun kruċjali għat-tranżizzjoni f’dawk it-territorji. Il-faċilità ta’ self għal tranżizzjoni tas-settur pubbliku hija intenzjonata li toffri kundizzjonijiet ta’ finanzjament preferenzjali sabiex tappoġġa l-investiment tas-settur pubbliku għall-benefiċċju tar-reġjuni l-aktar milquta. Se tinkludi wkoll appoġġ ta’ konsulenza sabiex tgħin fil-ġenerazzjoni ta’ riżerva ta’ proġetti.

L-appoġġ taħt il-faċilità ta’ self pubbliku se jkun komplementari għall-prodotti offruti mill-iskema ta’ tranżizzjoni ġusta ta’ InvestEU. Dan se japplika għall-proġetti li ma jiġġenerawx biżżejjed flussi ta’ dħul fis-suq u li inkella ma jiġux iffinanzjati mingħajr element ta’ sussidju.

Permezz tal-kontribuzzjoni mill-baġit tal-UE ta’ EUR 1,5 biljun u s-self tal-BEI ta’ EUR 10 biljuni f’riskju proprju, il-faċilità ta’ self tas-settur pubbliku tista’ timmobilizza bejn EUR 25 u EUR 30 biljun f’investimenti pubbliċi matul il-perjodu 2021-2027. Dan jirrifletti l-koeffiċjent tal-kontribuzzjoni nazzjonali skont il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, biex jappoġġa t-tranżizzjoni fir-reġjuni kkonċernati. Il-Kummissjoni se tressaq proposta leġiżlattiva biex tistabbilixxi din il-faċilità ġdida ta’ self għas-settur pubbliku f’Marzu 2020. Maż-żmien, il-Kummissjoni tista’ tesplora l-kooperazzjoni ma’ sħab implimentattivi addizzjonali hekk kif il-ħtiġijiet tas-settur pubbliku jevolvu.

6.4.Assistenza teknika u appoġġ ta’ konsulenza

It-tranżizzjoni ġusta mhux biss se tiddependi fuq il-flus disponibbli biex tappoġġa l-investiment, iżda wkoll fuq l-allokazzjoni ta’ dawn il-flus lejn il-proġetti t-tajba. Se tingħata assistenza lill-Istati Membri u lir-reġjuni permezz ta’ Pjattaforma ta’ Tranżizzjoni Ġusta, li se tiġi ġestita mill-Kummissjoni. Il-pjattaforma se tkun qed tibni fuq u tespandi l-ħidma tal-Pjattaforma għar-Reġjuni tal-Faħam fi Tranżizzjoni, li diġà tappoġġa reġjuni li jipproduċu l-fjuwils fossili madwar l-UE kollha biex tinkiseb tranżizzjoni ġusta. Se tipprovdi appoġġ tekniku u konsultattiv għall-elaborazzjoni tal-pjanijiet ta’ tranżizzjoni territorjali permezz ta’ netwerk ta’ esperti li jiffaċilita l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri, ir-reġjuni, l-aġenziji u l-partijiet interessati. Il-Kummissjoni se tniedi sejħa, diġà fl-ewwel kwart tal-2020, għal talbiet taħt il-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi Strutturali biex tgħin lill-Istati Membri jħejju l-pjanijiet tagħhom ta’ tranżizzjoni territorjali fejn meħtieġ. Il-mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta se jipprovdi wkoll appoġġ ta’ konsulenza u assistenza teknika permezz tal-istess mezzi kif deskritt fit-taqsima 5.1.2.

Il-Kummissjoni se: - Tikkollabora mal-koleġiżlaturi sabiex issir ħidma favur l-adozzjoni rapida tar-Regolament dwar il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-emendi korrispondenti tar-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni. -Taħdem mal-Grupp tal-BEI u sħab ta’ implimentazzjoni oħra biex tiġi implimentata l-iskema ta’ tranżizzjoni ġusta ta’ InvestEU ladarba tiġi adottata. - Tippreżenta proposta leġiżlattiva ġdida għal faċilità ta’ self tas-settur pubbliku mal-BEI f’Marzu 2020. - Tassisti lill-Istati Membri u lir-reġjuni fit-tħejjija ta’ pjanijiet ta’ tranżizzjoni territorjali. - Tipprovdi assistenza teknika u ta’ konsulenza sabiex tiġi ġġenerata riżerva robusta ta’ proġetti għall-benefiċċju ta’ reġjuni ta’ tranżizzjoni ġusta.

7.Konklużjoni u l-passi li jmiss

Il-pjan ta’ Investiment għal Ewropa Sostenibbli huwa strumentali biex jimmobilizza l-investimenti meħtieġa biex jintlaħqu l-objettivi ambizzjużi stabbiliti mill-Patt Ekoloġiku Ewropew. Billi timpenja ruħha li timmobilizza mill-inqas EUR 1 triljun ta’ investimenti sostenibbli matul l-għaxar snin li ġejjin permezz tal-baġit tal-UE, il-Kummissjoni tistabbilixxi l-objettiv ferm konkret tagħha stess, li permezz tiegħu se jiġi mmonitorjat il-progress. Il-pjan jinkludi wkoll impenn biex jintużaw il-lievi tal-politika kollha rilevanti, sabiex l-investituri privati u pubbliċi jiġu pprovduti b’qafas li jippermetti investimenti sostenibbli kemm jista’ jkun possibbli. Tinvolvi wkoll impenn imġedded biex jiġu pprovduti l-ippjanar u l-eżekuzzjoni tal-proġetti meħtieġa lill-awtoritajiet u l-promoturi tal-proġetti. Minħabba l-kobor tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament, il-Kummissjoni hija impenjata li tkompli tesplora dwar kif tista’ timmobilizza finanzjament addizzjonali biex tikseb l-objettivi Ewropej tal-Ftehim Ekoloġiku.

Il-Mekkaniżmu ta’ Tranżizzjoni Ġusta inkluż fil-Pjan se jgħin biex jiġi żgurat li t-tranżizzjoni lejn futur sostenibbli ma tħalli lil ħadd lura. Ir-reġjuni li huma l-aktar esposti għal sfidi ta’ tranżizzjoni se jkunu megħjuna, kemm finanzjarjament kif ukoll amministrattivament, f’dan l-isforz.

Is-suċċess tal-Pjan ta’ Investiment għal Ewropa Sostenibbli se jiddependi fuq l-involviment tal-partijiet interessati rilevanti kollha fl-implimentazzjoni tagħha. Se jkun vitali li l-Istati Membri u l-Parlament Ewropew iżommu l-ambizzjoni għolja tal-proposta tal-Kummissjoni matul in-negozjati dwar il-qafas finanzjarju li jmiss. Il-komunità tal-investituri, inklużi l-investituri istituzzjonali, il-banek, l-istituzzjonijiet promozzjonali u l-fondi ta’ ekwità privata, huma mistiedna jagħmlu użu sħiħ mill-qafas emerġenti għall-investimenti sostenibbli. Min-naħa tagħhom, l-awtoritajiet tal-Istati Membri se jkollhom jieħdu rwol attiv fl-identifikazzjoni, il-promozzjoni u, fejn meħtieġ, il-kofinanzjament ta’ tali investimenti.

Kull sena l-Kummissjoni se torganizza Summit dwar l-Investiment Sostenibbli, li jinvolvi lill-partijiet interessati rilevanti kollha. Is-Summit se jkun opportunità biex jittieħed kont tal-progress fost il-flussi ta’ ħidma differenti inklużi fil-Pjan ta’ Investiment għal Ewropa Sostenibbli, u jiġu identifikati toroq ġodda għal azzjoni. Il-Kummissjoni se tkompli tesplora mas-sħab rilevanti sorsi addizzjonali li jistgħu jiġu mmobilizzati biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament fit-tul tat-tranżizzjoni, u modi innovattivi biex isir dan. Barra minn hekk, f’konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ Diċembru 2019, il-Kummissjoni se tiżviluppa u tipprovdi valutazzjonijiet regolari tal-impatti ambjentali u soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni għan-newtralità klimatika u l-ħtiġijiet ta’ investiment relatati biex jiġu indirizzati dawn l-impatti, fejn meħtieġ.