Ir-rispondenti qiesu li l-objettivi preċiżi deskritti fil-valutazzjoni tal-impatt huma sinifikanti fil-biċċa l-kbira tagħhom, filwaqt li speċifikaw li bosta minn dawn l-objettivi huma interkonnessi u ma jistgħux jintlaħqu individwalment.

Il-partijiet ikkonċernati identifikaw diversi għanijiet addizzjonali, bħal: (i) l-iżvilupp u l-promozzjoni ta’ standards u linji gwida partikolari li jistgħu jiggwidaw lill-amministrazzjonijiet pubbliċi lejn l-interoperabbiltà skont id-disinn; (ii) it-tranżizzjoni lejn servizzi proattivi u awtosovrani; (iii) iż-żieda fit-trasparenza billi jiġi applikat il-prinċipju ta’ “darba biss”; (iv) qafas li jiċċentralizza l-informazzjoni tal-utenti; u (v) l-enfasizzar tal-valur tal-interoperabbiltà għad-drittijiet ċivili, l-involviment diġitali għal kulħadd, id-diversità u d-demokratizzazzjoni tal-għarfien pubbliku.

Il-maġġoranza tal-partijiet ikkonċernati semmew b’mod espliċitu l-ħtieġa ta’ standards u speċifikazzjonijiet miftiehma u miftuħa. Xi wħud minnhom enfasizzaw ukoll il-ħtieġa ta’ involviment aktar koordinat tas-settur pubbliku fl-organizzazzjonijiet tal-istandardizzazzjoni. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati kellhom fehmiet simili dwar l-inċentivar tal-kondiviżjoni tal-kostijiet tad-disinn fir-rigward ta’ soluzzjonijiet faċli għall-utent, affidabbli u siguri (inkluż bejn il-partijiet ikkonċernati pubbliċi u privati) u fir-rigward tat-trawwim ta’ kondiviżjoni u użu mill-ġdid madwar l-UE kollha ta’ soluzzjonijiet interoperabbli maturi, li jistgħu jerġgħu jintużaw u b’sors miftuħ għall-amministrazzjonijiet pubbliċi. Huma semmew ukoll li dawn s-soluzzjonijiet għandhom ikunu akkumpanjati minn gwida ċara dwar l-użu ta’ standards miftuħa u sors miftuħ (inklużi definizzjonijiet ċari), u li huwa meħtieġ li tiġi koperta l-assistenza teknika fil-livelli kollha (inklużi r-riżorsi ta’ taħriġ rilevanti).

Barra minn hekk, il-partijiet ikkonċernati talbu li l-politika dwar l-interoperabbiltà ssir aktar prattika u konsistenti ma’ politiki oħrajn tal-UE billi tiġi avvanzata l-idea ta’ implimentazzjonijiet ta’ referenza. Dawn l-implimentazzjonijiet jakkumpanjaw proposti ta’ politika bi “standards tad-deheb” mhux vinkolanti dwar kif tista’ taħdem l-implimentazzjoni interoperabbli fil-livell amministrattiv u juru kif il-proposti jistgħu jiġu implimentati.

•Ġbir u użu tal-għarfien espert

Il-proposta tfasslet flimkien mal-Grupp ta’ Esperti dwar l-interoperabbiltà tas-servizzi pubbliċi Ewropej. Bħala parti minn dan il-proċess, il-Grupp ta’ Esperti ħareġ rakkomandazzjonijiet ta’ politika għall-politika Ewropea tal-interoperabbiltà li jmiss f’Ottubru 2021.

Saru diversi studji biex jappoġġaw il-ħidma fuq l-inizjattiva. Dawn kienu jinkludu:

•Study supporting the evaluation of the implementation of the EIF;

•Study supporting the final evaluation of the programme on interoperability solutions for European public administrations, businesses and citizens (ISA2);

•Ir-Rapport Tekniku tal-JRC – Quantifying the Benefits of Location Interoperability in the European Union.

•Valutazzjoni tal-impatt

Il-Valutazzjoni tal-Impatt li takkumpanja din il-proposta ġiet eżaminata mill-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju fid-19 ta’ Jannar 2022. Il-Bord ta opinjoni pożittiva b’riżervi. Il-kummenti ġew indirizzati mill-Kummissjoni fil-verżjoni finali tal-Valutazzjoni tal-Impatt (id-dettalji huma pprovduti fl-Anness 1 tagħha).

Il-valutazzjoni tal-impatt tqabbel tliet għażliet, minbarra l-linja bażi ta’ nuqqas ta’ azzjoni.

L-għażla 1 tfittex żvilupp kontinwu gradwali tal-EIF.

L-għażla 2 iżżomm il-qafas volontarju attwali. Din tipproponi azzjoni leġiżlattiva li tiffoka fuq il-bini ta’ mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni strutturali b’mandat flessibbli sabiex jiġu żgurati l-iżvilupp u ż-żamma kontinwi ta’ soluzzjonijiet komuni ta’ interoperabbiltà miftiehma, kif ukoll sabiex jiġu ddeterminati sperimentazzjoni komuni u inizjattivi ta’ appoġġ politiku ffukati.

Simili għall-għażla 2, l-għażla 3 tipproponi azzjoni leġiżlattiva, iżda l-azzjoni proposta hija aktar wiesgħa. Din tiffoka fuq l-inklużjoni ta’ rekwiżiti minimi tal-interoperabbiltà Ewropea applikabbli direttament fil-liġi, li jiġu riveduti permezz ta’ deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni.

Skont il-valutazzjoni tal-impatti mistennija, l-għażla 1 u l-linja bażi ma humiex se jindirizzaw b’mod effettiv in-nuqqasijiet żvelati mill-evalwazzjoni tal-EIF. Minħabba inċentivi ta’ kooperazzjoni insuffiċjenti, it-tnejn li huma ma humiex se jissodisfaw l-aspettattivi politiċi u operazzjonali tal-partijiet ikkonċernati, speċjalment tal-Istati Membri. L-għażla 3 hija ugwalment inqas probabbli li tikseb appoġġ politiku, minħabba l-ambitu wiesa’ tagħha u l-livell għoli ta’ sensittività għas-sussidjarjetà (eż., fir-rigward tas-sistemi ta’ legat tal-UE u tal-Istati Membri). Għalkemm l-inklużjoni ta’ rekwiżiti minimi ta’ interoperabbiltà applikabbli direttament fid-dritt tal-UE hija mistennija li tkun effiċjenti, din se tkun proċedura twila, u se tirrikjedi kostijiet u sforzi sinifikanti ta’ implimentazzjoni. Għalhekk, huwa preżunt li dan ikollu inqas impatt biex jiggarantixxi reazzjoni flessibbli u risponsiva għal rekwiżiti teknoloġiċi u ta’ politika li jinbidlu malajr.

Il-valutazzjoni tal-impatt identifikat l-għażla 2 bħala x-xenarju preferut. Id-deċiżjoni li jinħoloq mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni strutturat hija mistennija li tipprovdi lill-Istati Membri l-istabbiltà u l-prevedibbiltà (legali) li jeħtieġu, filwaqt li tippermetti wkoll il-flessibbiltà meħtieġa biex ikomplu jiżviluppaw soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà kondiviżi b’reazzjoni għall-ħtiġijiet ta’ politika li qed jinbidlu. L-għażla 2 tiffoka wkoll fuq l-iżvilupp ta’ proċessi parteċipattivi. Dawn il-proċessi huma aktar rilevanti għall-progress teknoloġiku aċċellerat. Huma wkoll inqas intrużivi fir-rigward tal-impatt fuq is-sistemi ta’ legat, peress li ma jispeċifikax direttament ir-rekwiżiti (minimi) ta’ kompatibbiltà fil-liġi (kif tkun l-għażla 3). Sal-lum, l-għażla 3 hija inqas probabbli li tikseb appoġġ politiku, minħabba l-ambitu wiesa’ tagħha u l-livell għoli ta’ sensittività għas-sussidjarjetà (b’mod partikolari fir-rigward tas-sistemi ta’ legat tal-UE u tal-Istati Membri). Għalhekk, l-għażla 2 hija preżunta li tħalli inqas impatt fuq il-garanzija ta’ reazzjoni flessibbli u reattiva għar-rekwiżiti teknoloġiċi u ta’ politika li jinbidlu malajr. Maż-żmien, l-għażla 2, tista’ gradwalment twassal ukoll għall-għażla 3.

Hija prevista governanza tal-interoperabbiltà transfruntiera unifikata tal-UE biex trawwem kollaborazzjoni minn isfel għal fuq u sjieda minn fuq għal isfel fost il-partijiet ikkonċernati ewlenin fl-Istati Membri, li tirriżulta f’ekosistema ta’ interoperabbiltà kondiviża. Din tiffaċilita l-involviment fi stadju bikri fit-tfassil tal-politika u fl-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet ta’ (ko)investiment u ttejjeb l-implimentazzjoni tal-politika. Għal dawn ir-raġunijiet, l-għażla 2 ma hijiex theddida iżda faċilitatur għas-sussidjarjetà, li ssaħħaħ ir-reżiljenza tal-amministrazzjonijiet pubbliċi u s-sovranità diġitali.

Fl-aħħar nett, il-miżuri proposti fl-għażla 2 x’aktarx li jkollhom impatti limitati iżda pożittivi fuq l-ilħuq tal-għanijiet klimatiċi u enerġetiċi tal-UE. Interoperabbiltà transfruntiera akbar tista’ tiffranka l-piż billi, pereżempju, tiffaċilita r-rapportar tal-emissjonijiet tal-karbonju, tnaqqas l-użu tal-karti, u tillimita l-ivvjaġġar fiżiku meħtieġ mill-utenti tas-servizzi pubbliċi meta jtemmu l-proċeduri amministrattivi.