2008
L-GĦAJNUNA TA’  RIJABILITAZZJONI 
TAL-KUMMISSJONI EWROPEA WARA T-TSUNAMI U L-URAGAN MITCHIL-QORTI EWROPEA 
TA’  L-AWDITURI
Rapport Speċjali  Nru 6F’DAN IR-RAPPORT, IL-QORTI TANALIZZA L-ĠESTJONI MILL-
KUMMISSJONI EWROPEA TA’  L-GĦAJNUNA TA’  RIJABILITAZZJONI WARA ŻEWĠ DIŻASTRI NATURALI KBAR: L-URAGAN MITCH FL- 1998 
U T-TSUNAMI TA’ L- 2004. L-GĦAJNUNA MĦALLTA TA’  RIJABILITAZZJONI 
MILL-KUMMISSJONI TA’  550 MILJUN EURO MMIRAT BIEX TIBNI MILL-
ĠDID INFRASTRUTTURA BAŻIKA U TIPPROVDI BAŻI GĦALL-IŻVILUPP SOSTENIBBLI. IL-QORTI TAGĦMEL RAKKOMANDAZZONIJIET LI JISTGĦU JGĦINU LILL-KUMMISSJONI EWROPEA SABIEX TAGĦTI GĦAJNUNA TA’  
RIJABILITAZZJONI AKTAR EFFIĊJENTI U EFFETTIVA FIL-ĠEJJIENI.
MT
QJ-AB-08-006-MT-C
ISBN 978-92-95009-48-6IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI
ED807149cover_MT.indd   1 ED807149cover_MT.indd   1 8/09/08   14:52:05 8/09/08   14:52:05
Kif tista’ tikseb pubblikazzjonijiet ta’ l-UE?
Il-pubblikazzjonijiet li jinħarġu mill-Uffi   ċċju tal-Pubblikazzjonijiet li huma għall-bejgħ 
jistgħu jinkisbu mill-Bookshop ta’ l-UE http://bookshop.europa.eu fejn inti tista’ tordna mill-uffi   ċċju tal-bejgħ li tixtieq.
Tista’ wkoll titlob lista ta’ l-operaturi tan-netwerk tal-bejgħ tagħna madwar id-dinja 
billi tibgħat feks lil dan in-numru: (352) 2929 42758.Il-Qorti Ewropea ta’ L-Awdituri
Rapport Speċjali Nru 6/2008
L-Għajnuna ta’ Rijabilitazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea wara t-Tsunami u l-Uragan Mitch
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej2008 – 40 pp. – 21 x 29,7 cmISBN 978-92-95009-48-6
ED807149cover_MT.indd   2 ED807149cover_MT.indd   2 8/09/08   14:52:06 8/09/08   14:52:06
L-GĦAJNUNA TA’ 
RIJABILITAZZJONI TAL-KUMMISSJONI EWROPEA WARA T-TSUNAMI U L-URAGAN MITCHRapport Speċjali Nru 6   2008
IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI(skond l-Artikolu 248(4), it-tieni sottaparagrafu, KE)
ed807149inside_MT.indd   1 ed807149inside_MT.indd   1 3/09/08   15:27:08 3/09/08   15:27:08
IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
L – 1615 Luxembourg
Tel. : (352) 4398 45410
Fax : (352) 4398 46 430
mail : euraud@eca.europa.eu
Internet : http://www.eca.europa.eu
Rapport Speċjali Nru 6   2008
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet. Jista’ jsir aċċess 
għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).
Informazzjoni dwar il-katalogar tinsab fit-tmiem ta’ din il-pubblikazzjoni.
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, 2008
ISBN 978-92-95009-48-6
© Il-Komunitajiet Ewropej, 2008
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.
Mitbugħ fil-Belġju
ed807149inside_MT.indd   2 ed807149inside_MT.indd   2 3/09/08   15:27:09 3/09/08   15:27:09
WERREJ
SOMMARJU EŻEKUTTIV
KAPITOLU 1. INTRODUZZJONI
TAQSIMA 1.1. IL-KUNTEST TAL-VERIFIKA
TAQSIMA 1.2.  QAFAS REGOLATORJU
KAPITOLU 2.  AMBITU U APPROĊĊ TAL-VERIFIKA
KAPITOLU 3.  OSSERVAZZJONIJIET
TAQSIMA 3.1.  IDENTIFIKAZZJONI TAL-BŻONNIJIET TA’ RIJABILITAZZJONI U T-TFASSIL TA’ PROĠETTI
STRATEĠIJA TA’ RIJABILITAZZJONI FIL-ĦIN LI TINKORPORA KWISTJONIJIET USA’
TFASSIL AKTAR MALAJR U PARTIĊIPAZZJONI AQWA MILL-BENEFIĊJARJI GĦAT-TSUNAMI MILLI GĦALL-URAGAN MITCH
TAQSIMA 3.2.  L-IMPLIMENTAZZJONI TA’ L-GĦAJNUNA
IMPLIMENTAZZJONI RAPIDA GĦALL-INDONEŻJA, 
BIL-MOD GĦAS-SRI LANKA U L-URAGAN MITCH
IL-BŻONN LI JIĠU MSAĦĦA S-SISTEMI TA’ SORVELJANZA BIEX JASSIGURAW L-EFFIĊJENZA
TAQSIMA 3.3.  KISBA TAR-RIŻULTATI
KISBA TA’ BOSTA PRODOTTI UTLI
RABTIET KONTRASTANTI MA’ GĦAJNUNA UMANITARJA PREĊEDENTI
RABTA B’SAĦĦITHA MA’ L-IŻVILUPP FUQ ŻMIEN ITWAL
TĦASSIB DWAR IS-SOSTENIBILITÀ TAL-PROĠETTI
KAPITOLU 4.  KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET
IR-RISPOSTI TAL-KUMMISSJONI Paragrafu
I-VI
1-11
1-67-11
12-1617-41
17-22
18-19
20-22
23-29
24-26
27-29
30-41
31-33
34-37
38
39-41
42-45
ed807149inside_MT.indd   3 ed807149inside_MT.indd   3 3/09/08   15:27:09 3/09/08   15:27:09
 I.
Wara t-Tsunami fl-Oċean Indjan tas-26 ta’  
Diċembru 2004, li qatel aktar minn 200 000 ruħ 
u kkawża danni ta’ madwar 10 biljun euro, il-Qorti ta’ l-Awdituri rrappurtat fuq ir-reazzjoni 
ta’ għajnuna umanitarja immedjata tal-Kum-
missjoni mfassla biex tipprevjeni jew ittaffi  
t-tbatija tal-bnedmin. Il-Parlament u l-Kunsill, waqt id-diskussjonijiet tagħhom fuq dan ir-rap-port, talbu lill-Qorti biex tirrapporta fuq il-fażi 
ta’ rijabilitazzjoni sussegwenti fuq żmien itwal li għaliha l-Kummissjoni kkontribwiet madwar 
300 miljun euro. Il-verifika kurrenti għalhekk eżaminat l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni ta’  wara t-Tsunami. L-ambitu tal-verifika ġie estiż biex jinkludi r-reazzjoni ta’ rijabilitazzjoni ta’ 
250 miljun euro tal-Kummissjoni għall-Uragan 
Mitch, li laqat l-Amerika Ċentrali f’Ottubru  
1998 (ara l-paragrafi 1 sa 14).
 
II.
Din il-verifika indirizzat it-tliet domandi li  
ġejjin bil-għan li tevalwa l-prestazzjoni tal-Kummissjoni fil-ġestjoni ta’ l-għajnuna ta’ rija-
bilitazzjoni wara l-Uragan Mitch u t-Tsunami  
(ara l-paragrafi 15 u 16):
Il-Kummissjoni identifikat b’mod xieraq  a) 
il-bżonnijiet ta’ rijabilitazzjoni ta’ dawk mil-
quta mid-diżastri?
Il-proċeduri tal-Kummissjoni jassiguraw li  b) 
l-għajnuna hija implimentata fil-ħin u b’mod effiċjenti?
Il-proġetti kisbu r-riżultati mistennija inkluża c) 
rabta sodisfaċenti bejn l-għajnuna fuq żmien 
qasir u l-iżvilupp fuq żmien itwal?SOMMARJU EŻEKUTTIV
ed807149inside_MT.indd   4 ed807149inside_MT.indd   4 3/09/08   15:27:09 3/09/08   15:27:09
5
ħolqu biżżejjed informazzjoni biex jissorveljaw 
u juru l-effiċjenza ta’ l-implimentazzjoni (ara l-paragrafi 23 sa 29). 
 
V.
Minkejja dan li ntqal hawn fuq, inkisbu  
bosta riżultati utli. Fl-Amerika Ċentrali, fost  
il-proġetti kkompletati bl-iffinanzjar tal-Kum-missjoni kien hemm  skejjel, djar, ċentri tas-
saħħa, sistemi tad-dranaġġ u ta’ l-ilma għax-
xorb. Fl-Indoneżja r-riżultati nkludew djar,  
toroq, skejjel u ċentri komunitarji. Iż-żieda  fil-prezzijiet wara ż-żewġ diżastri naqqset il-kwantità tal-prodotti. Il-proġetti ġeneralment 
ikkonsistew fi żvilupp aktar milli f’attivitajiet 
ta’ rijabilitazzjoni u r-rabtiet ma’ l-għajnuna  umanitarja preċedenti kienu varjabbli. Ir-rabta 
qawwija ma’ l-iżvilupp fuq żmien itwal ittejjeb 
il-prospetti ta’ sostenibilità, għalkemm it-tfas-
sil tal-proġetti ma identifikax biżżejjed għejun 
ta’ finanzjament biex jassigura li l-attivitajiet 
ikomplu jaħdmu meta l-iffinanzjar għall-
proġetti jintemm (ara l-paragrafi 30 sa 41).
 
VI.
Abbażi ta’ dawn l-osservazzjonijiet, il-Qorti  
tagħmel rakkomandazzjonijiet li jistgħu  
jgħinu lill-Kummissjoni tagħti għajnuna ta’  rijabilitazzjoni aktar effiċjenti u effettiva (ara 
l-paragrafi 42 sa 45). 
III.
Kemm wara l-Uragan Mitch u kif ukoll wara  
t-Tsunami, il-Kummissjoni żviluppat strateġija 
ta’ rijabilitazzjoni f’inqas minn sitt xhur minn meta  rrikonoxxiet il-bżonn mhux biss biex tibni 
mill-ġdid l-infrastruttura mġarrfa, imma wkoll 
biex tindirizza l-iżvilupp fuq żmien itwal u  
l-bżonnijiet ta’ dawk mhux milquta direttament mid-diżastri. Wara l-Uragan Mitch, il-proċess  
ta’ tfassil li wara ttraduċa l-istrateġija ta’ rija-
bilitazzjoni fi proġetti speċifiċi kien twil u dam 
sa Ottubru 2002, erba’ snin wara d-diżastru.  B’kuntrast, wara t-Tsunami, il-proċess ta’ tfas-sil, imwettaq minn organizzazzjonijiet inter-
nazzjonali li permezz tagħhom il-Kummissjoni 
wasslet l-iffinanzjar tagħha, kien aktar rapidu, u t-tfassil ta’ proġetti kbar ġie approvat fi żmien 
tmien xhur mid-diżastru fl-Indoneżja u fi żmien 
ħdax-il xahar fis-Sri Lanka. Barra dan, sabiex  
tgħin filli jkun assigurat li l-bżonnijiet reali  
ġew identifikati, ir-risposta tal-Kummissjoni  
evolviet biex tinkludi koordinazzjoni u konsul-
tazzjoni aħjar mal-pajjiżi benefiċjarji fil-livelli nazzjonali u lokali (ara l-paragrafi 17 sa 22).
 
IV.
Fl-Amerika Ċentrali, wara l-proċess ta’ tfassil 
twil wara l-Uragan Mitch, kien hemm aktar  dewmien fl-implimentazzjoni minħabba diffi-
kultajiet biex jinstabu kuntratturi sodisfaċenti 
u biex tiġi identifikata art xierqa. L-implimen-
tazzjoni tar-risposta ta’ rijabilitazzjoni tal-Kummissjoni kienet l-aktar rapida fl-Indoneżja, fejn inkisbu ħafna prodotti fis-sentejn ta’ wara 
t-Tsunami permezz tal-Fond ta’ Trust b’Dona-turi Multipli. Fis-Sri Lanka, b’kuntrast, s’issa  
ftit inkisbu riżultati,  prinċipalment minħabba 
t-tiġdid tal-kunflitt. Il-Kummissjoni ma indi-
rizzatx in-nuqqasijiet prinċipali kollha fil-
monitoraġġ u s-sorveljanza ta’ l-effiċjenza ta’ l-għajnuna għar-rijabilitazzjoni, għalkemm  
irnexxielha ttejjeb il-kwalità ta’ l-informazzjoni 
ta’ monitoraġġ mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi 
Multipli fl-Indoneżja. Fis-Sri Lanka, proċeduri 
ta’ monitoraġġ u ta’ sorveljanza għal orga-
nizazzjonijiet internazzjonali ma ġewx stab-
biliti għall-proġetti kollha. Wara ż-żewġ  diżastri l-Kummissjoni ma assiguratx li miri  ta’ produzzjoni kkwantifikati b’mod ċar ġew  żviluppati għall-proġetti kollha u li s-sistemi SOMMARJU EŻEKUTTIV
ed807149inside_MT.indd   5 ed807149inside_MT.indd   5 3/09/08   15:27:10 3/09/08   15:27:10
TAQSIMA 1.1. IL-KUNTEST TAL-VERIFIKA
 1.  Fis-26 ta’ Diċembru 2004 Tsunami fl-Oċean Indjan qatel aktar minn 200 000 ruħ 
u kkawża danni ta’ 10 biljun euro. Il-provinċja Indoneżjana ta’ Aceh intlaqtet 
l-agħar mill-qerda b’aktar minn 160 000 ruħ mejta jew mitlufa u aktar minn 
nofs miljun imċaqalqa. Fis-Sri Lanka, it-tieni pajjiż milqut l-agħar, madwar 
35 000 ruħ mietu jew intilfu u nofs miljun ġew imċaqalqa. 
 2.  Ir-Rapport Speċjali Nru 3/2006 1 tal-Qorti ta’ l-Awdituri eżamina r-reazzjoni ta’ 
għajnuna umanitarja tal-Kummissjoni għad-diżastru. Il-Qorti kienet waħda 
minn ta’ l-ewwel li pproduċiet rapport tal-verifika fuq ir-reazzjoni għat-
Tsunami u fi żmien tant bikri ffukat fuq l-għajnuna umanitarja fuq żmien  qasir tal-Kummissjoni. Waqt id-diskussjoni fuq dan ir-rapport, il-Kumitat tal-
Kontroll tal-Baġit tal-Parlament Ewropew esprima x-xewqa li l-Qorti tirrap-
porta fuq il-fażi ta’ rijabilitazzjoni sussegwenti
 2 fuq żmien itwal u l-Kunsill 
laqa’ dan is-suġġeriment 3.1 Ir-Rapport Speċjali Nru 3/2006 dwar 
l-Għajnuna Umanitarja tal-Kummissjoni 
Ewropea għat-Tsunami (ĠU C 170, 
21.7.2006, p. 1).
2 Laqgħa tal-Kumitat tal-Kontroll tal-
Baġit tad-19 u l-20 ta’ Ġunju 2006.
3 Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar 
ir-Rapport Speċjali Nru 3/2006 mill-
Qorti ta’ l-Awdituri dwar l-Għajnuna 
Umanitarja tal-Kummissjoni Ewropea 
għat-Tsunami adottati f’Ottubru 2006 
mill-Kunsill tar-Relazzjonijiet Esterni. KAPITOLU 1.
INTRODUZZJONI
ed807149inside_MT.indd   6 ed807149inside_MT.indd   6 3/09/08   15:27:10 3/09/08   15:27:10
7
 3. Kien f’dan il-kuntest li l-Qorti ddeċidiet li twettaq verifika ta’ l-għajnuna ta’ rija-
bilitazzjoni wara t-Tsunami, bil-għan li tevalwa l-prestazzjoni tal-Kummiss-joni fil-ġestjoni ta’ l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni. L-ambitu tal-verifika ġie  
estiż biex jinkludi r-reazzjoni tal-Kummissjoni għall-Uragan Mitch fl-Amerika 
Ċentrali li laqat il-Ħonduras, in-Nikaragwa, El Salvador u l-Gwatemala fit-30 u 
fil-31 ta’ Ottubru 1998, u rriżulta fil-mewt ta’ aktar minn 10 000 ruħ u f’dannu 
materjali ta’ madwar 5 biljun euro. Il-kontribuzzjonijiet totali tal-Kummissjoni ta’ madwar 550 miljun euro għar-rijabilitazzjoni wara l-Uragan Mitch u t-Tsu-
nami, jirrappreżentaw madwar 70 % tal-fondi għar-rijabilitazzjoni għal diżastri 
naturali, li seħħew mill-1998 ‘l hawn, iffinanzjati mill-baġit ġenerali. 
 4.  Wara l-Uragan Mitch, il-Kummissjoni tat madwar 250 miljun euro mil-linja tal-
baġit tar-rijabilitazzjoni għall-Programm Reġjonali għar-Rikostruzzjoni ta’  
l-Amerika Ċentrali (PRRAC). Il-parti l-kbira ta’ dawn il-fondi twasslet permezz ta’ 15-il unità li jamministraw  il-programmi
 4 (PMUs) kif muri fit- Tabella 1 .4 L-unitajiet li jamministraw 
il-programmi ġew stabbiliti wara 
eżerċizzju internazzjonali ta’ sejħiet 
għall-offerti. Immexxija minn Direttur, 
dawn kienu responsabbli mill-
implimentazzjoni ta’ programmi ta’ 
attivitajiet ta’ rijabilitazzjoni approvati mill-Kummissjoni. 
INTERVENZJONIJIET TAL-PRRAC SKOND IL-PAJJIŻ U L-IMSIEĦBATABELLA 1
(Miljun euro)
PajjiżProġetti kbar 
ġestiti minn 
15-il unità li 
jamministraw 
l-programmi 
(PMUs)Proġetti medji 
ġestiti minn 
istituzzjonijiet 
pubbliċi u min-
Nazzjonijiet UnitiProġetti żgħar 
ta’ l-NGOTotal
Ħonduras 111,0 5,2 3,1 119,3
Nikaragwa 72,9 5,1 5,3 83,3
El Salvador 24,5 0,9 3,1 28,5
Gwatemala 13,6 2,7 2,3 18,6
Total 222,0 13,9 13,8 249,7
Sors : Rapport annwali tal-PRRAC ta’ l-2005.
ed807149inside_MT.indd   7 ed807149inside_MT.indd   7 3/09/08   15:27:10 3/09/08   15:27:10
8
KONTRIBUZZJONIJIET MILL-BAĠIT TA’ L-UE LILL-FOND TA’ TRUST 
B’DONATURI MULTIPLI FL-INDONEŻJATABELLA 2 5.  Wara t-Tsunami, il-Kummissjoni wasslet l-għajnuna tagħha lill-Indoneżja (madwar 
200 miljun euro) permezz tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli tal-Bank Dinji 
kif muri fit- Tabella 2 . Kumitat ta’ Tmexxija, ippresjedut mill-Kummissjoni,  
il-Bank Dinji u l-aġenzija Governattiva responsabbli mill-koordinazzjoni tar-rikostruzzjoni
 5, kien responsabbli mill-iffissar tal-prijoritajiet, l-approvazzjoni 
tal-proġetti u s-sorveljanza tal-progress tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multi-
pli. Il-proġetti kienu ssorveljati minn aġenzija msieħba, ġeneralment il-Bank 
Dinji, u mwettqa minn aġenzija implimentattiva, ġeneralment dipartiment 
Governattiv 6.
 6.  L-għajnuna tal-Kummissjoni għas-Sri Lanka wara t-Tsunami twasslet permezz ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, prinċipalment il-Bank Asjatiku għall-
Iżvilupp u n-Nazzjonijiet Uniti (ara t- Tabella 3 )5 L-Aġenzija għar-Rijabilitazzjoni u 
r-Rikostruzzjoni ta’ Aceh-Nias (BRR jew 
Badan Rehabilitasi dan Rekonstruksi).
6 Il-Kummissjoni Ewropea kienet 
l-akbar donatur tal-Fond ta’ Trust 
b’Donaturi Multipli, billi tat aktar minn 
200 miljun euro jew 40 % ta’ l-għotjiet 
totali. Il-kontribwenti li warajha taw l-aktar kienu l-Olanda (26 %), ir-Renju 
Unit (11 %) u l-Bank Dinji (4 %).
(Miljun euro)
Kontribuzzjoni Sors Data miftiehma Total
Mekkaniżmu ta’ 
Reazzjoni RapidaMekkaniżmu ta’ 
Reazzjoni Rapida12.8.2005 3,5
L-ewwel 
kontribuzzjoniKooperazzjoni ma’ 
l-Asja u l-Amerika Latina29.8.2005 29,9
It-tieni kontribuzzjoni 21.9.2005 37,7
It-tielet 
kontribuzzjoni16.12.2005 13,9
Ir-raba’ kontribuzzjoni Rijabilitazzjoni 25.4.2006 117,5
Total 202,5
ed807149inside_MT.indd   8 ed807149inside_MT.indd   8 3/09/08   15:27:10 3/09/08   15:27:10
9
TAQSIMA 1.2. QAFAS REGOLATORJU
 7.  Ir-Regolament ta’ Rijabilitazzjoni 7 jiddeskrivi l-linji tal-baġit speċifiċi għar-
rijabilitazzjoni u jidentifika l-post ta’ l-għajnuna għar-rijabilitazzjoni  bħala t-tieni mit-tliet fażijiet prinċipali ta’ għajnuna wara li jseħħ diżastru 
naturali: 
Għajnuna umanitarja inizjali għal żmien qasir bil-għan li ssalva l-ħajja  a) 
u tindirizza l-bżonnijiet immedjati ta’ individwi milquta minn kriżi,  
per eżempju bil-għoti ta’ għajnuna ta’ ikel, ilma, kenn u mediċini ta’  
emerġenza.
Għajnuna ta’ rijabilitazzjoni għal żmien medju bil-għan li tibni mill- b) 
ġdid l-infrastruttura, tniedi mill-ġdid il-produzzjoni u ssaħħaħ  
l-istituzzjonijiet. 
It-tkomplija ta’ għajnuna għall-iżvilupp għal żmien itwal. c) 7 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 2258/96 tat-22 ta’ Novembru 1996 
dwar operazzjonijiet ta’ rijabilitazzjoni 
u rikostruzzjoni f’pajjiżi li qed jiżviluppaw (ĠU L 306, 28.11.1996, p. 1).
TABELLA 3
PROĠETTI FFINANZJATI FIS-SRI LANKA
(Miljun euro)
Deċiżjoni Baġit Imsieħeb Titolu Ammont
2005 
45 miljun euro Kooperazzjoni 
Asja u l-Amerika LatinaAġenzija tan-
Nazzjonijiet UnitiProgramm 
immedjat ta’ l-impjiegi5,4
Bank Asjatiku 
għall-IżviluppRijabilitazzjoni 
tat-triq Matara-Batticaloa39,4
2006 
50 miljun euroRijabilitazzjoni Organizzazzjoni 
InternazzjonaliŻvilupp 
ta’ l-impjiegi tal-Komunità9,9
Aġenzija tan-
Nazzjonijiet UnitiToroq ta’ aċċess 
tal-Komunità29,9
Aġenzija tan-
Nazzjonijiet UnitiRimedju ambjentali 9,9
Total 94,5
ed807149inside_MT.indd   9 ed807149inside_MT.indd   9 3/09/08   15:27:10 3/09/08   15:27:10
10
 8.  Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar ir-Rabta bejn l-Għajnuna, ir-Rijabilitaz-
zjoni u l-Iżvilupp (LRRD) 8 tenfasizza li dawn it-tliet fażijiet m’għandhomx jiġu 
indirizzati separatament, imma għandhom jiġu kkoordinati sabiex jassiguraw 
rabta qawwija bejniethom. 
 9.  Ir-Regolament għall-Kooperazzjoni ma’ l-Asja u l-Amerika Latina 9 jinkludi wkoll 
dispożizzjonijiet għall-finanzjament tar-rijabilitazzjoni wara d-diżastri 10. 
L-Uffiċċju tal-Kooperazzjoni tal-EuropeAid (EuropeAid) huwa responsabbli  
mill-implimentazzjoni ta’ għajnuna għar-rijabilitazzjoni ffinanzjata kemm  
permezz tar-Regolament ta’ Rijabilitazzjoni u kemm bir-Regolament għall-
Kooperazzjoni ma’ l-Asja u l-Amerika Latina. 
 10.  Il-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni Rapida, stabbilit mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 381/2001
 11 u bbażat fuq id-Direttorat-Ġenerali għar-Relazzjonijiet Esterni, 
inħoloq biex jirrispondi b’urġenza għall-bżonnijiet tal-pajjiżi li qed ibatu  
minħabba diżastru. Ma jistax jiffinanzja l-assistenza umanitarja, imma jista’ jiffinanzja biss azzjonijiet ta’ sitt xhur jew inqas li ma setgħux jinbdew malajr 
biżżejjed taħt strumenti eżistenti. Il-proċedura tal-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni 
Rapida tippermetti risposta ta’ malajr għax il-Kummissjoni għandha biss tin-
forma lill-Kunsill dwar l-azzjonijiet maħsuba mingħajr ma teħtieġ adozzjoni 
formali. 8 COM(96) 153 tat-30.4.1996 
dwar ir-Rabta bejn l-Għajnuna, 
ir-Rijabilitazzjoni u l-Iżvilupp (LRRD).
9 Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) 
Nru 443/92 tal-25 ta’ Frar 1992 dwar 
l-għajnuna finanzjarja u teknika lil, u 
kooperazzjoni ekonomika mal-pajjiżi 
li qed jiżviluppaw fl-Asja u fl-Amerika Latina (ĠU L 52, 27.2.1992, p. 1).
10 Ir-Regolament ta’ Rijabilitazzjoni 
jippermetti li jittieħdu deċiżjonijiet 
li jinvolvu sa 2 miljun euro mingħajr 
adozzjoni mill-Kumitat ta’ l-Istati 
Membri, filwaqt li fir-Regolament għall-Kooperazzjoni ma’ l-Asja u l-Amerika 
Latina  l-livell massimu huwa ta’ 
miljun euro.
11 ĠU L 57, 27.2.2001, p. 5.
ed807149inside_MT.indd   10 ed807149inside_MT.indd   10 3/09/08   15:27:11 3/09/08   15:27:11
11
 11.  Mill-2007, l-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp 12, li għandu jiġi implimen-
tat mill-EuropeAid, u l-Istrument ta’ Stabbiltà 13,li għandu jiġi implimentat 
mid-DĠ għar-Relazzjonijiet Esterni, issostitwew ir-regolamenti eżistenti. It-
tnejn li huma jinkludu proċeduri transversali b’risposta għad-diżastri 14. 12 Ir-Regolament (KE) Nru 1905/2006 
tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tat-
18 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi 
strument ta’ finanzjament tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp (ĠU L 378, 
27.12.2006, p. 41).
13  Ir-Regolament (KE) Nru 1717/2006 
tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-15 ta’ Novembru 2006 li jistabbilixxi 
Strument għall-Istabbiltà (ĠU L 327, 
24.11.2006, p. 1).
14 Deċiżjonijiet ta’ finanzjament 
ġeneralment jittieħdu wara l-adozzjoni 
mill-kumitat ta’ ġestjoni ta’ l-Istati Membri. Iżda, f’sitwazzjoni ta’ kriżi, 
l-Istrument ta’ Stabbiltà jiddisponi sabiex 
jiġu ffinanzjati miżuri sa 20 miljun euro 
mingħajr l-adozzjoni mill-kumitat tal-
ġestjoni ta’ l-Istati Membri. L-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp jinkludi 
faċilità għal reazzjoni rapida permezz ta’ 
miżuri speċjali sa 10 miljun euro, fil-każ 
ta’ ċirkostanzi mhux previsti bħal diżastru 
naturali, mingħajr l-adozzjoni mill-
kumitat ta’ ġestjoni ta’ l-Istati Membri. 
Impjant għat-trattament ta’ skart likwidu qed jinbena fil-Honduras
(Sors : ECA)
ed807149inside_MT.indd   11 ed807149inside_MT.indd   11 3/09/08   15:27:11 3/09/08   15:27:11
 12.   Il-verifika teżamina r-reazzjoni ta’ rijabilitazzjoni tal-Kummissjoni għat-Tsunami 
fl-Oċean Indjan ta’ Diċembru 2004 u tikkumplimenta dan b’eżami tar-risposti 
tal-Kummissjoni għall-Uragan Mitch. Għalkemm l-Uragan Mitch seħħ fl-1998, 
il-proġetti kienu għadhom qed jiġu ffinalizzati fl-2007. 
 13.   L-għajnuna umanitarja hija lil hinn mill-ambitu ta’ din il-verifika peress li ġiet eżaminata fir-Rapport Speċjali Nru 3/2006 tal-Qorti ta’ l-Awdituri dwar ir-
reazzjoni ta’ l-għajnuna umanitarja tal-Kummissjoni għat-Tsunami. Iżda,  
il-verifika teżamina r-rabta bejn l-għajnuna umanitarja fuq żmien qasir u  
r-rijabilitazzjoni fuq żmien itwal u l-kontribuzzjoni tal-Mekkaniżmu ta’ Reaz-
zjoni Rapida f’dan ir-rigward. 
 14.  L-eżami tar-reazzjoni tal-Kummissjoni għal dawn iż-żewġ diżastri kbar jippermetti li l-verifika tiffoka fuq tliet mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni differenti: 
Unitajiet li jamministraw il-programmi (PMUs) fl-Amerika Ċentrali. a) 
Kontribuzzjonijiet lill-fond b’donaturi multipli fl-Indoneżja. b) 
Kontribuzzjonijiet lil organizzazzjonijiet internazzjonali fis-Sri Lanka. c) 
 15.  Id-domandi prinċipali indirizzati minn dan ir-rapport bil-għan li jevalwaw il-
prestazzjoni tal-Kummissjoni fil-ġestjoni ta’ l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni  wara l-Uragan Mitch u t-Tsunami huma: 
Il-Kummissjoni identifikat b’mod xieraq il-bżonnijiet ta’ rijabilitazzjoni a) 
ta’ dawk milquta mid-diżastri?
Il-proċeduri tal-Kummissjoni jassiguraw li l-għajnuna hija implimentata b) 
fil-ħin u b’mod effiċjenti?
Il-proġetti kisbu r-riżultati mistennija u hemm rabta sodisfaċenti bejn  c) 
l-għajnuna fuq żmien qasir u l-iżvilupp fuq żmien itwal? 
 16.  Il-verifika kienet ibbażata fuq eżami tad-dokumenti, intervisti u żjarat fuq il-post. Is-sistemi għall-ġestjoni, sorveljanza u kontroll ta’ l-għajnuna kienu evalwati u kkorroborati bi żjarat lill-imsieħba u proġetti fin-Nikaragwa, il-Ħonduras, l-Indoneżja u s-Sri Lanka. It- Tabella 4  turi proġetti u msieħba miżjura fuq il-
post. Il-proġetti għaż-żjarat fuq il-post intgħażlu skond il-kriterji tas-settur, 
il-lok, l-ammont, l-istadju ta’ implimentazzjoni u t-tip ta’ imsieħeb sabiex  tinkiseb stampa ġenerali raġonevoli. KAPITOLU 2.
AMBITU U APPROĊĊ TAL-VERIFIKA
ed807149inside_MT.indd   12 ed807149inside_MT.indd   12 3/09/08   15:27:15 3/09/08   15:27:15
13
(Miljun euro)
Imsieħeb Deskrizzjoni tal-proġettIffi  nanzjar tal-
Kummissjoni 1
NIKARAGWA
PMU It-tisħiħ tas-settur edukattiv (FOSED) 18,7
PMU Il-proġett integrat Estelí Ocotal (PRIESO) 18,9
PMURijabilitazzjoni u tisħiħ tas-servizzi tas-saħħa 
fi l-Managua (FORSIMA)10,2
PMUProġett Integrat tal-periferija ta’ Managua 
(PROMAPER)23,9
Nazzjonijiet 
UnitiIlma u dranaġġ fi  d-dipartiment ta’ León 1,5
Valur totali ta’ proġetti miżjura fi  n-Nikaragwa 73,2
ĦONDURAS
PMU Ilma u dranaġġ f’Tegucigalpa 26,7
PMU Saħħa u Edukazzjoni 23,1
PMUSostenn lill-ġestjoni muniċipali, lid-djar u lis-settur 
privat (żvilupp lokali)23,9
Valur totali ta’ proġetti miżjura fi  l-Ħonduras 73,7
INDONEŻJA
Bank DinjiRikostruzzjoni tas-Sistema ta’ Amministrazzjoni ta’ l-Art 
f’Aceh8,4
Bank Dinji Proġett ta’ żvilupp Kecamatan (KDP) 19,0
Bank Dinji Proġett tal-faqar urban (UPP) 5,3
Bank DinjiProġett ta’ rijabilitazzjoni u rikostruzzjoni tas-
sistemazzjoni bbażat fi  l-komunità (REKOMPAK)24,9
Nazzjonijiet 
UnitiProgramm tal-ġestjoni ta’ l-irkupru ta’ l-iskart tat-
Tsunami 4,2
Valur totali ta’ proġetti miżjura fl  -Indoneżja 61,8
SRI LANKA
Nazzjonijiet Uniti Programm immedjat ta’ l-impjiegi 5,4
Bank Asjatiku 
għall-IżviluppRijabilitazzjoni tat-triq Matara-Batticaloa 39,4
Organizzazzjoni 
Internazzjonali Żvilupp ta’ l-impjiegi tal-Komunità 9,9
Nazzjonijiet Uniti Toroq ta’ aċċess tal-Komunità 29,9
Nazzjonijiet Uniti Rimedju ambjentali 9,9
Valur totali ta’ proġetti miżjura fi  s-Sri Lanka 94,5
1 Għall-proġetti fl-Indoneżja l-ammont muri huwa 40 % tal-finanzjament mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi 
Multipli li jirċievi 40 % tal-finanzjament tiegħu mill-Kummissjoni. TABELLA 4
PROĠETTI TA’ RIJABILITAZZJONI MIŻJURA FUQ IL-POST
ed807149inside_MT.indd   13 ed807149inside_MT.indd   13 3/09/08   15:27:15 3/09/08   15:27:15
TAQSIMA 3.1. IDENTIFIKAZZJONI 
TAL-BŻONNIJIET TA’ RIJABILITAZZJONI U T-TFASSIL TA’ PROĠETTI 
 17.   Il-verifika eżaminat jekk, wara li seħħew l-Uragan Mitch u t-Tsunami, matul il-fażi 
inizjali ta’ l-għajnuna umanitarja, il-Kummissjoni żviluppatx strateġija għall-
fażi ta’ rijabilitazzjoni sussegwenti, li ffukat mhux biss fuq ir-rijabilitazzjoni 
fiżika ta’ l-istruttura bażika imma wkoll fuq bżonnijiet akbar 15. Il-verifika  
eżaminat ukoll jekk din l-istrateġija ta’ rijabilitazzjoni mbagħad kinitx imsarrfa 
fi proġetti fil-ħin, u l-punt safejn kien hemm parteċipazzjoni tal-benefiċjarju 
għas-sostenibilità ta’ l-għajnuna. 
STRATEĠIJA TA’ RIJABILITAZZJONI FIL-ĦIN LI TINKORPORA 
KWISTJONIJIET USA’ 
 18.  Wara l-Uragan Mitch f’Ottubru 1998, il-Kummissjoni żviluppat l-istrateġija ta’ 
rijabilitazzjoni tagħha f’inqas minn sitt xhur. Ir-reazzjoni ta’ rijabilitazzjoni 
ppjanata tagħha kienet stabbilita fil-Pjan ta’ Azzjoni Komunitarju għar-
Rikostruzzjoni ta’ l-Amerika Ċentrali ta’ April 1999 16. Dan id-dokument kien 
il-bażi għall-iffissar tal-Programm Reġjonali għar-Rikostruzzjoni ta’ l-Amerika 
Ċentrali (PRRAC). Il-programm iffoka fuq l-edukazzjoni u s-saħħa, u mmira  
mhux biss biex jirrijabilita l-infrastruttura li kienet ġarrbet danni imma  wkoll biex itejjeb u jittrasforma servizzi li jipprovdu bażi għal żvilupp aktar 
sostenibbli. 
 19.  Wara t-Tsunami ta’ l-Oċean Indjan ta’ Diċembru 2004, ir-reazzjoni ta’ rijabilitaz-
zjoni ppjanata tal-Kummissjoni ġiet żviluppata wkoll f’inqas minn sitt xhur u kienet stabbilita fil-Programm Indikattiv tat-Tsunami ta’ Mejju 2005
 17. Il-
programm kien jimmira għall-bini tat-toroq, djar, skejjel u sptarijiet u għall-
bidu mill-ġdid ta’ l-impjiegi. Irrikonoxxa li l-impatt tat-Tsunami kien imur  
lil hinn mid-dawra dejqa tax-xatt li kienet mgħarrqa mill-mewġa u mmirat li tipprovdi għajnuna għal żvilupp usa’ għall-popolazzjoni sħiħa tad-distretti milquta. Irrikonoxxa ukoll il-bżonn għal sensittività dwar il-kunflitti kontinwi 
bejn il-Gvern u l-organizzazzjonijiet separatisti kemm f’Aceh kif ukoll fis-Sri Lanka. F’Aceh, kunflitt ta’ 30 sena bejn il-Gvern ta’ l-Indoneżja u l-Free Aceh 
Movement (GAM) wassal għall-mewt ta’ 15 000 ruħ. Fis-Sri Lanka l-gwerra ċivili 
kontinwa bejn il-Gvern u l-Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) sa mill-1983 
ħalliet 60 000 ruħ mejta. Meta seħħ it-Tsunami f’Diċembru 2004, wara tliet 
snin ta’ waqfien mill-ġlied u wara li 400 000 ruħ reġgħu lura f’darhom, kien għad hemm madwar 400 000 każ ta’ persuni mċaqalqa minħabba l-kunflitt. 15 Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 
COM(2001) 153 tat-23.4.2001 
dwar ir-Rabta bejn l-Għajnuna, 
ir-Rijabilitazzjoni u l-Iżvilupp - Evalwazzjoni u Komunikat tal-
Kummissjoni COM(2005) 153 ta’ 
l-20.4.2005 biex jiġi msaħħaħ ir-rispons 
ta’ l-UE f’każi ta’ Diżastri u ta’ Kriżi 
f’pajjiżi terzi.
16 COM(1999) 201 tat-28.4.1999 - 
Komunikazzjoni mill-Kummissjoni 
lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew dwar 
il-pjan ta’ azzjoni tal-komunità għar-
rikostruzzjoni ta’ l-Amerika Ċentrali.
17 C(2005) 1490 tat-23.5.2005 - 
Programm Indikattiv tat-Tsunami, 
l-Indoneżja, is-Sri Lanka, il-Maldive 
(2005-2006).KAPITOLU 3.
OSSERVAZZJONIJIET
ed807149inside_MT.indd   14 ed807149inside_MT.indd   14 3/09/08   15:27:15 3/09/08   15:27:15
15
TFASSIL AKTAR MALAJR U PARTIĊIPAZZJONI AQWA MILL-
BENEFIĊJARJI GĦAT-TSUNAMI MILLI GĦALL-URAGAN MITCH 
 20.   Wara l-Uragan Mitch, l-istrateġija inizjali stabbilita fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-
Komunità għar-Rikostruzzjoni ta’ l-Amerika Ċentrali ta’ April 1999 imbagħad 
ġiet tradotta fi proġetti speċifiċi minn uffiċċju ta’ l-assistenza teknika. Dan 
il-proċess ta’ tfassil beda f’Ottubru 1999 u dam tliet snin sa Ottubru 2002, 
erba’ snin wara li seħħ l-Uragan Mitch. Minħabba t-tul ta’ dan il-proċess ta’ 
tfassil, xi proġetti kellhom jerġgħu jiġu mfassla mill-ġdid mill-unitajiet tal-
ġestjoni tal-programm (PMUs) responsabbli mill-implimentazzjoni, li kompla 
tawwal iż-żmien qabel ma l-proġetti setgħu jinbdew. Barra dan, l-għażla ta’ 15-il unità li jamminstraw il-programmi mingħajr korpi nazzjonali simili naq-
qset ir-rabta ma’ l-awtoritajiet nazzjonali waqt il-fażi ta’ tfassil. 
 21.  B’differenza, fl-Indoneżja wara t-Tsunami, il-proċess ta’ tfassil kien aktar mgħaġġel. 
L-ewwel laqgħa tal-Kumitat ta’ Tmexxija tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Mul-tipli f’Mejju 2005 approvat erba’ proposti ta’ kunċetti ta’ proġett b’total ta’ 
150 miljun euro, u l-proposti tal-proġett dettaljati ġew imbagħad approvati 
għall-erba’ proġetti kollha sa Awwissu 2005. Waħda mir-raġunijiet prinċipali 
għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li twassal l-għajnuna tagħha permezz tal-Fond 
ta’ Trust b’Donaturi Multipli kienet li ttejjeb il-koordinazzjoni. Il-Fond ta’ Trust 
b’Donaturi Multipli approva biss proġetti li qabel kienu ġew iċċekkjati mill-
aġenzija Governattiva responsabbli mill-koordinazzjoni tar-rikostruzzjoni.  Barra dan, il-proġetti ta’ sikwit inkorporaw approċċ ta’ ppjanar parteċipatorju 
sabiex jassigura li l-bżonnijiet reali jiġu indirizzati u sabiex itejjeb il-prospetti 
tas-sostenibilità tal-proġetti. 
 22.   Bl-istess mod, fis-Sri Lanka, il-fażi ta’ tfassil kienet aktar rapida, u l-ftehim ġew iffirmati sa Novembru 2005 għall-ewwel tranche  ta’ 45 miljun euro, li twa-
sslu permezz ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali. Bħal fl-Indoneżja, il-
Kummissjoni ħadmet ukoll permezz tal-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni tal-
pajjiż benefiċjarju, fil-livell tad-distrett, li jitqies aktar effettiv, u l-proġetti ta’ sikwit kienu jinvolvu approċċ ta’ ippjanar parteċipatorju biex jgħin is-sostenibilità. B’kuntrast, kien hemm dewmien fil-fażi ta’ tfassil għat-tieni  
tranche  ta’ 50 miljun euro fis-Sri Lanka minħabba problemi politiċi gravi fil-
pajjiż. Għall-ewwel dawn il-fondi kienu ppjanati li jitwasslu permezz tal-fond 
ta’ trust ta’ l-Istruttura ta’ Ġestjoni Operattiva ta’ Wara t-Tsunami (PTOMS) 
miftiehma f’Ġunju 2005
 18. Iżda, f’Diċembru 2005 il-PTOMS ġiet iddikjarata  
mhux kostituzzjonali u wara l-falliment tagħha d-Delegazzjoni bdiet it-tfassil 
mill-ġdid immedjatament. 18 L-Istruttura Operattiva ta’ Ġestjoni 
wara t-Tusnami (PTOMS) kienet 
mekkaniżmu biex talloka fondi ta’ wara 
t-Tsunami ffinanzjati esternament lill-Grigal permezz ta’ serje ta’ kumitati 
li kellhom rappreżentanti mill-Gvern 
(prinċipalment jirrappreżentaw 
il-popolazzjoni Sinhaliża), il-Liberation 
Tigers of Tamil Eelam (LTTE) u l-komunità Musulmana.
ed807149inside_MT.indd   15 ed807149inside_MT.indd   15 3/09/08   15:27:15 3/09/08   15:27:15
16
TAQSIMA 3.2. L-IMPLIMENTAZZJONI TA’ 
L-GĦAJNUNA
 23.  Il-verifika eżaminat jekk l-implimentazzjoni ta’ l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni kinitx 
rapida biżżejjed biex tissodisfa l-bżonnijiet ta’ dawk milquta mid-diżastri 19, u 
jekk is-sistemi li l-Kummissjoni kienet isserraħ fuqhom biex tissorvelja b’mod 
effiċjenti l-implimentazzjoni u l-progress mal-pjanijiet kinux jippermettu li 
l-ġestjoni finanzjarja tajba ta’ l-għajnuna tiġi assigurata 20. 
IMPLIMENTAZZJONI RAPIDA GĦALL-INDONEŻJA, BIL-MOD GĦAS-
SRI LANKA U L-URAGAN MITCH
 24.  Wara fażi twila ta’ tfassil ta’ proġett fl-Amerika Ċentrali, kien hemm aktar dewmien 
waqt l-implimentazzjoni, ta’ sikwit marbut ma’ diffikultajiet biex jinstabu  
kuntratturi sodisfaċenti jew biex tiġi identifikata art xierqa (ara l-kaxxa 1). 19 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 2258/96 tat-22 ta’ Novembru 1996 
dwar operazzjonijiet ta’ rijabilitazzjoni 
u rikostruzzjoni f’pajjiżi żviluppati (ĠU L 306, 28.11.1996, p. 1).
20 Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 
COM(2005) 153 ta’ l-20.4.2005 sabiex 
jiġi Msaħħaħ ir-Rispons ta’ l-UE f’każi ta’ Diżastru u ta’ Kriżi f’pajjiżi terzi. 
EŻEMPJI TA’ DEWMIENKAXXA 1
Fin- Nikaragwa, proġett ta’ xogħol ta’ dranaġġ ma 
bediex qabel l-2006, jiġifi  eri aktar minn seba’ snin 
wara l-Uragan Mitch, minħabba fażi ta’ tfassil inizjali 
twila, il-bżonn ta’ tfassil mill-ġdid minħabba tfas-
sil inizjali insodisfaċenti u diffi   kultajiet biex jinstab 
kuntrattur xieraq. L-iskadenzi ġew estiżi għall- unità 
li tamministra l-programm responsabbli mill-proġett 
ta’ l-ilma u s-sistema tad-dranaġġ fil- Ħonduras  
minħabba diffikultajiet biex tiġi identifikata art 
xierqa, u għall-unità li tamministra l-programm 
għall-proġett tas-saħħa u l-edukazzjoni fi  l-Ħonduras 
minħabba n-nuqqas ta’ kapaċità ta’ l-aġenzija implimentattiva. Fis-
Sri Lanka , il-Kummissjoni wasslet 40 miljun euro 
permezz tal- Bank Asjatiku għall-Iżvilupp għar-
rijabilitazzjoni tat-toroq nazzjonali. Ix-xogħol fuq 
l-A2 fi  n-nofsinhar beda biss fl  -2007 fi  lwaqt li l-off  erta 
għax-xogħol fuq l-A4 fi  l-Lvant kienet għadha qed 
tiġi evalwata f’Settembru 2007. It-tlestija tal-proġett 
ta’ 5 miljun euro għall-iżvilupp ta’ l-impjiegi, impli-mentat mill-
aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti  u li 
ġie mdewwem minħabba sitwazzjoni ta’ sigurtà 
li dejjem kienet qed taggrava, ġiet estiża b’sena sa 
Settembru 2008.  
ed807149inside_MT.indd   16 ed807149inside_MT.indd   16 3/09/08   15:27:15 3/09/08   15:27:15
17
 25.  Mir-reazzjonijiet differenti, dik tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli fl-Indoneżja 
kienet l-aktar mgħaġġla, u minkejja xi dewmien inkisbu bosta riżultati hemm-
hekk fis-sentejn ta’ wara t-Tsunami. 
 26.  Fis-Sri Lanka, il-progress kien bil-mod. Kien hemm dewmien fir-rijabilitazzjoni tat-toroq nazzjonali ffinanzjata mill-Bank Asjatiku għall-Iżvilupp. Barra dan, 
konsegwenza tal-bżonn ta’ tfassil mill-ġdid (ara l-paragrafu 22), ix-xogħol  
fuq il-proġetti implimentati mill-aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti kien għadu 
qed jibda fit-tieni nofs ta’ l-2007. Kien hemm aktar dewmien prinċipalment 
minħabba diffikultajiet ta’ reklutaġġ tal-persunal. Bħala konsegwenza, kważi 
tliet snin wara t-Tsunami, ix-xogħol kien għadu qed jibda fuq il-proġetti  għat-titjib ta’ l-ambjent u t-toroq komunitarji, implimentati mill-aġenziji  
tan-Nazzjonijiet Uniti. 
Xogħol għaddej fuq it-triq nazzjonali A2 fis-Sri Lanka.
(Sors : ECA)
ed807149inside_MT.indd   17 ed807149inside_MT.indd   17 3/09/08   15:27:16 3/09/08   15:27:16
18
IL-BŻONN LI JIĠU MSAĦĦA S-SISTEMI TA’ SORVELJANZA BIEX 
JASSIGURAW L-EFFIĊJENZA
 27.   Fl-Amerika Ċentrali proġetti ta’ rijabilitazzjoni ġew implimentati permezz ta’ 
l-unitajiet li jamministraw il-programmi, u d-Delegazzjoni ġeneralment kellha sorveljanza u kontroll mill-vicin ta’ l-infiq. Iżda l-Kummissjoni ma assiguratx 
id-disponibilità ta’ informazzjoni standard jew li tippermetti l-paragun ta’ 
l-ispejjeż biex tissorvelja u turi l-effiċjenza fl-implimentazzjoni (ara l-kaxxa 2). 
Barra minn hekk, għal xi proġetti, bħal xogħlijiet ta’ ilma u dranaġġ, il-Kum-
missjoni ma assiguratx l-iżvilupp ta’ miri ta’ produzzjoni kkwantifikati b’mod ċar biex tevalwa jekk il-prodotti ppjanati intlaħqux. Barra dan, l-evalwazzjoni 
ta’ nofs terminu esterna ppjanata tal-Programm Reġjonali għar-Rikostruzzjoni 
ta’ l-Amerika Ċentrali (PRRAC) ma twettqitx.
L-ispejjeż unitarji ta’ attivitajiet komparabbli fi  l-Pro-
gramm Reġjonali għar-Rikostruzzjoni ta’ l- Amerika 
Ċentrali (per eżempju għal kull dar, l-ispiża għal 
kull metru kubu ta’ ħażna ta’ ilma; għal kull latrina, 
l-ispiża għal kull metru ta’ pajpijiet ta’ dranaġġ u ilma) mhumiex ikkalkolati b’mod sistematiku u mqabbla mid-Delegazzjoni sabiex jiġu segwiti, 
ġustifi  kati u spjegati varjazzjonijiet sinifi  kanti. Dan 
minkejja indikazzjonijiet ta’ fi  rxa wiesgħa ta’ attivi-
tajiet bi spejjeż unitarji. Per eżempju, l-
unità li tam-
ministra l-programm  responsabbli għall-proġett fi  l-
periferija ta’ Managua ħallset 7 000 euro għal kull dar 
lill-aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, fi  lwaqt li l-unità li 
tamministra l-programm responsabbli mill-proġett 
muniċipali ta’ ġestjoni fi  l-Ħonduras kienet kapaċi 
tibni djar b’2 900 euro l-waħda biss billi tinvolvi 
l-benefi  ċjarji fi  t-timijiet tal-kostruzzjoni. Ir-rapporti tal- Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli  
fl -Indoneżja ma jorbtux il-prodotti tal-proġetti ma’ 
l-ispejjeż korrispondenti u bħala konsegwenza ta’ dan 
ma jipproduċux bażi għall-evalwazzjoni ta’ l-eff  etti-
vità ta’ l-ispejjeż jew għal analiżi komparattiva. 
Fis-Sri Lanka  d-Delegazzjoni tat proġetti b’total ta’ 
madwar 40 miljun euro lill- aġenziji tan-Nazzjonijiet 
Uniti.  Abbażi ta’ evalwazzjoni wiesgħa d-Delegaz-
zjoni kkunsidrat li dan l-approċċ huwa aħjar mill-użu 
ta’ kuntratturi privati jew organizzazzjonijiet mhux 
governattivi. L-effiċjenza ta’ l-approċċ magħżul, 
tidher mill-fatt li l-ispejjeż ta’ l-unità, bħall-ispiża għal kull kilometru ta’ toroq mibnija mill-aġenziji 
tan-Nazzjonijiet Uniti permezz ta’ kuntratti komuni-
tarji (b’konsiderazzjoni għall-kundizzjonijiet lokali), 
jistgħu jiġu sorveljati u mqabbla ma’ l-ispejjeż ta’ 
mekkaniżmi alternattivi. NUQQAS TA’ INFORMAZZJONI STANDARD JEW LI TIPPERMETTI PARAGUN 
TA’ L-ISPEJJEŻKAXXA 2
ed807149inside_MT.indd   18 ed807149inside_MT.indd   18 3/09/08   15:27:21 3/09/08   15:27:21
19
 28.  Fl-Indoneżja, il-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli jirċievi 40 % tal-Fondi tiegħu 
mill-Kummissjoni u 50 % oħra minn Stati Membri ta’ l-UE. Il-parti l-kbira tal-
proġetti ffinanzjati mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli hija ġestita mill-
Bank Dinji li ma qasamx sistematikament mal-Kumitat ta’ Tmexxija rapporti ta’ 
sorveljanza interni wara żjarat fuq il-post tal-proġetti. Ir-rapporti ta’ progress annwali ppubblikati mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli ma tawx stampa 
sħiħa u bilanċjata ta’ l-istat ta’ implimentazzjoni tal-proġetti imma minflok 
enfasizzaw il-progress filwaqt li ma semmewx ix-xogħol b’lura. Il-Kummissjoni 
u donaturi oħra rnexxielhom itejbu l-kwalità ta’ l-informazzjoni billi jiksbu 
rapport ta’ progress dettaljat għall-perijodu sa Diċembru 2006 u susseg-wentement għal perijodi ta’ sitt xhur.  Bħal fil-każ ta’ wara l-Uragan Mitch, 
informazzjoni li tippermetti l-paragun ta’ l-ispejjeż ma kinitx disponibbli u 
għal xi proġetti ma ġewx żviluppati miri ta’ produzzjoni kkwantifikati b’mod 
ċar, bħall-Proġett tal-Faqar Urban, li għalih ingħatat lista ta’ bżonnijiet totali 
li eċċediet il-finanzjament disponibbli. 
 29.  Fis-Sri Lanka, għal proġetti implimentati minn aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Kummissjoni ma assiguratx id-disponibilità ta’ informazzjoni li tippermetti 
paragun ta’ l-ispejjeż għas-sorveljanza u l-wirja ta’ l-effiċjenza ta’ l-implimen-
tazzjoni. Bl-istess mod, il-Kummissjoni ma assiguratx l-iżvilupp ta’ miri ta’  
produzzjoni kkwantifikati b’mod ċar għal proġetti li qed jiġu implimentati 
mill-aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti, biex tevalwa jekk il-prodotti ppjanati  nkisbux. Barra dan, għal dawn il-proġetti, id-Delegazzjoni kienet għadha ma 
stabbilietx proċeduri għall-approvazzjoni tat-tfassil tax-xogħlijiet ippjanati 
u għall-aċċettazzjoni tax-xogħlijiet lesti. 
ed807149inside_MT.indd   19 ed807149inside_MT.indd   19 3/09/08   15:27:22 3/09/08   15:27:22
20
TAQSIMA 3.3. KISBA TAR-RIŻULTATI
 30.  Il-verifika eżaminat jekk il-prodotti mistennija nkisbux b’viżibilità xierqa u jekk 
il-proġetti ssodisfawx il-bżonnijiet mhux biss ta’ dawk milquta direttament 
mill-Uragan Mitch u mit-Tsunami imma wkoll tal-popolazzjoni in ġenerali.  Eżaminat ukoll jekk l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni ffurmatx rabta effettiva  
bejn minn naħa l-għajnuna umanitarja inizjali fuq żmien qasir u min-naħa  
l-oħra l-għajnuna għall-iżvilupp fuq żmien itwal
 21. Il-punt ta’ appartenenza u 
l-pjanijiet għal finanzjament fil-futur ġew eżaminati wkoll sabiex jiġu evalwati 
l-prospetti għas-sostenibilità. 21 Määrus (EÜ) nr 2258/96.
L-unitajiet li jamministraw il-programmi fin-
Nikaragwa  li implimentaw il-PRRAC, fost aff  arijiet 
oħra,  bnew jew irrijabilitaw 139 skola, ‘il fuq minn 
1 050 dar, ħames ċentri tas-saħħa, il-kwartieri ġenerali 
ta’ l-awtorità tas-saħħa, xogħlijiet ta’ ilma għax-xorb u dranaġġ inklużi bjar, ħażna ta’ l-ilma u latrini. Fil-
Ħonduras  il-prodotti inkludew ix-xogħlijiet 
ta’ l-ilma tax-xorb u d-dranaġġ, 1 280 dar ġdida u 200 rijabilitata, u 336 skola ġdida jew rijabilitata u 
ċentri tas-saħħa. 
Sa tmiem l-2006 il-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multi-
pli fl -Indoneżja
 sostna l-bini jew ir-rijabilitazzjoni ta’ 
2 100 dar, 1 900 km ta’ toroq tal-villaġġi, 240 skola, 
118-il ċentru komunitarju, 40 ċentru tas-saħħa u 
680 xogħol ta’ ilma nadif. Iżda, id-deċiżjoni tal-Kum-
missjoni li twassal il-fi  nanzjament permezz tal-Fond 
ta’ Trust b’Donaturi Multipli naqqas il-viżibilità ta’ 
l-UE f’għajnejn il-benefi  ċjarji u d-donaturi. Fis-Sri Lanka , sat-tieni nofs ta’ l-2007, il-prodotti 
kienu għadhom limitati hekk kif ix-xogħol kien 
għadu qed jibda fuq il-proġetti tat-toroq nazzjo-
nali u komunitarji implimentati mill- Bank Asjatiku 
għall-Iżvilupp  u l- aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti . 
Madwar 100 attività ta’ impjieg kienu għaddejjin jew kompluti fi  l-qafas tal-proġetti għall-iżvilupp ta’ 
l-impjiegi. Kważi nofs il-ġbir tat-tifrik ippjanat seħħ fi l-qafas tal-programm għar-rimedju ta’ l-ambjent 
imma l-bini ta’ siti għar-radam u ċ-ċentri ta’ riċiklaġġ 
ma kinux inbdew minħabba dewmien biex jiġu iden-
tifi kati postijiet xierqa. PRODOTTIKAXXA 3
ed807149inside_MT.indd   20 ed807149inside_MT.indd   20 3/09/08   15:27:22 3/09/08   15:27:22
21
Ħażna ta’ l-ilma fin-Nikaragwa.
(Sors : ECA )KISBA TA’ BOSTA PRODOTTI UTLI 
 31.  Minkejja d-diffikultajiet biex jiġu mqabbla l-kisbiet u l-miri ippjanati (ara l-para-
grafi 27 sa 29), il-proġetti ffinanzjati mill-Kummissjoni taw bosta prodotti  
fl-Amerika Ċentrali u fl-Indoneżja (ara l-kaxxa 3). Iżda, il-Kummissjoni u  l-imsieħba tagħha f’xi każijiet ma akkumulawx biżżejjed informazzjoni – bħal 
informazzjoni komparabbli dwar l-ispejjeż – biex juru jekk dawn il-prodotti 
rrappreżentawx użu effiċjenti tal-fondi (ara l-paragrafi 27 sa 29). Fis-Sri Lanka, 
sat-tieni nofs ta’ l-2007 il-prodotti kienu ftit li xejn, prinċipalment minħabba 
t-tiġdid tal-konflitt (ara l-paragrafi 22 sa 26). 
ed807149inside_MT.indd   21 ed807149inside_MT.indd   21 3/09/08   15:27:22 3/09/08   15:27:22
22
 32.  Wara ż-żewġ diżastri kien hemm żidiet sinifikanti fil-prezzijiet minħabba żieda 
fit-talba għall-ħaddiema, impjant u materjali. Għal proġetti mingħajr miri  
tal-produzzjoni kkwantifikati b’mod ċar, l-impatt ta’ l-inflazzjoni ma setax  
jitkejjel, imma fejn ġew iffissati miri ċari ma kienx hemm fondi biżżejjed biex 
jitwettqu l-attivitajiet kollha ppjanati fil-bidu (ara l-kaxxa 4). 
 33.  Il-kisba tar-riżultati tal-proġetti ma tiddependix biss fuq il-produzzjoni tal-pro-dotti, imma wkoll mill-assigurazzjoni li dawn il-prodotti huma utli għall-
benefiċjarji. Fl-Indoneżja, il-Kummissjoni rrikonoxxiet il-bżonn li ttejjeb  
l-utilità tad-djar iffinanzjati mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli billi  tagħti l-infrastruttura ta’ sostenn neċessarja, b’mod partikolari fir-rigward 
tat-twassil ta’ l-ilma għax-xorb. Fit-tliet pajjiżi kollha miżjura, il-proġetti ma 
mmirawx biss li jissostitwixxu l-infrastruttura mkissra u jgħinu l-popolazzjoni 
milquta direttament (ara l-paragrafi 18 u 19). Minflok, il-proġetti kkonsis-
tew prinċipalment fi żvilupp aktar milli f’attivitajiet ta’ rijabilitazzjoni u  
l-benefiċjarji kienu jinkludu l-popolazzjoni in ġenerali (ara l-kaxxa 5). 
L-unità li tamministra l-programmi  responsabbli 
biex ittejjeb is-servizzi tas-saħħa fi  n-Nikaragwa  ma 
kellhiex biżżejjed fondi biex tibni ċ-ċentri tas-saħħa 
ppjanati f’San Rafael del Sur. Dan kien minħabba 
żidiet fil-prezzijiet tal-ħaddiema u l-materjali li qabżu sew l-iffi   nanzjar lokali addizzjonali li kien 
disponibbli mit-tisħiħ ta’ l-euro kontra l-córdoba tan-Nikaragwa. 
Il-
Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli fl -Indoneżja 
ppjana illi jibni sa 10 000 dar u jsewwi 15 000 oħra. 
Iżda, dawn il-miri tnaqqsu għal 6 000 u 8 400 dar 
rispettivament minħabba ż-żidiet fi  l-prezzijiet.Fis-Sri Lanka,  minħabba ż-żieda fi  l-prezzijiet, il-fondi 
ma kinux biżżejjed biex ikopru t-toroq u l-attivitajiet 
kollha ppjanati fi  l-bidu fi  l-qafas tal-proġett ta’ rija-
bilitazzjoni tat-toroq implimentat permezz tal- Bank 
Asjatiku għall-Iżvilupp . Konsegwenza ta’ dan, pjani-
jiet ta’ madwar 8 miljun euro f’bini ta’ kapaċità u atti-vitajiet għall-bini ta’ toroq twaqqfu u fi  nanzjament 
addizzjonali ta’ 13-il miljun euro ġie trasferit minn programm ta’ rijabilitazzjoni tat-toroq ieħor biex 
ikopri l-ispejjeż tal-bini li kienu aktar minn dawk 
mistennija. It-tisħiħ ta’ l-euro kontra r-rupiah tas-Sri 
Lanka fl  -2006 u fl  -2007 mistenni li jpaċi l-impatt ta’ 
aktar żidiet fi  l-prezzijiet. L-IMPATT TA’ L-INFLAZZJONI FUQ IL-PRODOTTIKAXXA 4
ed807149inside_MT.indd   22 ed807149inside_MT.indd   22 3/09/08   15:27:25 3/09/08   15:27:25
23
KAXXA 5
PROĠETTI LI MHUX BISS ISSOSTITWEW L-INFRASTRUTTURA MĠARRFA
Il-proġett ta’ l-edukazzjoni fi  n-Nikaragwa  u l-proġett 
ta’ l-ilma u d-dranaġġ fil- Ħonduras indirizzaw 
prinċipalment il-bżonnijiet eżistenti qabel l-Uragan 
Mitch. L-ebda wieħed miċ-ċentri tas-saħħa mibnija 
mill- unità li tamministra l-programmi responsab-
bli mill-proġett tas-saħħa fi  n-Nikaragwa ma ssosti-
twixxa dawk li ġew meqruda jew li ġġarrfu ħafna mill-Uragan Mitch. Bl-istess mod djar mibnija mill-
unitajiet li jamministraw il-programmi ma nbnewx 
biex jissostitwixxu dawk meqruda mill-Uragan. 
Minfl  ok, il-benefi  ċjarji ntgħażlu abbażi tal-faqar u 
l-vulnerabilità. Il-muniċipju l-qadim f’Sandino ma 
nqeridx mill-Uragan Mitch, imma nbena muniċipju ġdid minħabba li l-infl  uss ta’ refuġjati żied ix-xogħol 
ta’ amministrazzjoni tal-muniċipju. Fl-
Indoneżja , il-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli  
ffi  nanzja proġett ta’ 50 miljun euro għall-iżvilupp 
ta’ sotto-distretti (il-Proġett ta’ Żvilupp ta’ Kecama-
tan). Minn 221 sotto-distrett kopert mill-proġett, 134 
(aktar minn 60 %) ma kinux milquta direttament mit-Tsunami. 
Fis-
Sri Lanka  madwar 70 miljun euro ġew allokati 
għar-rijabilitazzjoni ta’ toroq nazzjonali u rurali per-
mezz ta’ proġetti ġestiti mill- Bank Asjatiku għall-
Iżvilupp  u aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti . Dawn it-
toroq kienu fi   stat ħażin qabel it-Tsunami. Il-proġett 
ta’ immaniġġjar ta’ l-iskart implimentat minn aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti jkopri d-distrett sħiħ 
ta’ Ampara u mhux biss il-parti tal-kosta li ntlaqtet 
direttament. 
(Sors : ECA )Dar f’Aceh iffi   nanzjata mill-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli.
ed807149inside_MT.indd   23 ed807149inside_MT.indd   23 3/09/08   15:27:25 3/09/08   15:27:25
24
RABTIET KONTRASTANTI MA’ GĦAJNUNA UMANITARJA 
PREĊEDENTI 
 34.  Kien hemm rabta dgħajfa bejn l-għajnuna umanitarja tal-bidu u l-għajnuna ta’ rija-
bilitazzjoni ta’ warajha li ngħataw minħabba l-Uragan Mitch fl-1998, minħabba l-proċess twil ta’ tfassil u d-dewmien sussegwenti relatat mar-reazzjoni tar-
rijabilitazzjoni (ara l-paragrafi 20 u 24).
 35.  Wara t-Tsunami, ir-risposta tal-Kummissjoni kienet aktar sensittiva għar-rabta 
bejn l-għajnuna u r-rijabilitazzjoni, u fl-Indoneżja, b’mod partikolari, kien  hemm taħlita ta’ fatturi li saħħew din ir-rabta: 
Ir-reazzjoni relattivament rapida tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli  a) 
(ara l-paragrafu 25) ippermettiet li xi proġetti ta’ rijabilitazzjoni joħolqu 
rabta mal-proġetti umanitarji tad-Direttorat-Ġenerali għall-Għajnuna  
Umanitarja (ECHO). Per eżempju, ECHO ta kenn temporanju filwaqt li  
l-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli mbagħad kompla din l-attività billi bena djar permanenti. 
Iż-żmien twil ta’ intervent umanitarju ta’ ECHO sa nofs l-2007 għen biex b) 
tinħoloq rabta bejn l-għajnuna u r-rijabilitazzjoni, b’mod partikolari  
peress li inkluda rijabilitazzjoni ta’ terminu qasir, bħall-bini ta’ dgħajjes u xatt f’Lampuuk f’Aceh. 
Il-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni Rapida ffinanzja attivitajiet li għenu biex  c) 
joħolqu rabta bejn l-għajnuna u r-rijabilitazzjoni, bħall-proviżjoni ta’  
stampi bis-satellita. Iffinanzja wkoll l-isforzi ta’ medjazzjoni bejn il-Gvern 
Indoneżjan u l-Free Aceh Movement (GAM), li wassal għal ftehim ta’ paċi 
f’Awwissu 2005, li saħħaħ il-bażi għar-rijabilitazzjoni u l-iżvilupp fuq  żmien itwal.
ed807149inside_MT.indd   24 ed807149inside_MT.indd   24 3/09/08   15:27:29 3/09/08   15:27:29
25
 36.  Minkejja dan, il-Fond b’Donaturi Multipli indirizza b’dewmien il-qasam prinċipali 
biex jagħti mill-ġdid l-impjiegi mitlufa minħabba t-Tsunami. Kien biss f’Mejju 
2007 li l-Fond b’Donaturi Multipli rriżerva 50 miljun euro għall-iżvilupp eko-
nomiku u l-impjiegi. Għalkemm ħafna nies ġew impjegati fi proġetti tal-Fond 
b’Donaturi Multipli dan kien fuq żmien qasir biss u l-parti l-kbira tal-ħaddiema tas-snajja’ ma kinux minn Aceh.
Il-proġett ECHO biex jagħti mill-ġdid l-impjiegi lis-sajjieda f’Aceh.
(Sors : ECA )
ed807149inside_MT.indd   25 ed807149inside_MT.indd   25 3/09/08   15:27:29 3/09/08   15:27:29
26
 37.  Fis-Sri Lanka, ECHO baqa’ wkoll sa nofs l-2007 u l-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni 
Rapida ffinanzja Quick Recovery Project ta’ 2 miljun euro biex jitneħħa l-irdim 
u jittejjeb id-dranaġġ. Iżda, minkejja dawn il-miżuri, ir-rabta bejn l-għajnuna 
u r-rijabilitazzjoni kienet dgħajfa għax ECHO kien ikkonċentra l-attivitajiet 
umanitarji tiegħu fit-Tramuntana u fil-Lvant li mbagħad fil-biċċa l-kbira saru inaċċessibbli minħabba  l-eskalazzjoni tal-konflitt. Konsegwenza ta’ dan, ma 
setgħux jiġu implimentati attivitajiet ta’ rijabilitazzjoni f’ħafna oqsma fejn 
attivitajiet ta’ l-ECHO kienu twettqu preċedentement. Barra dan, il-Kummis-
sjoni għażlet li ma ssegwix id-dispożizzjonijiet ta’ kenn transitorji bil-bini  
ta’ djar permanenti għax is-settur tad-djar tat-Tsunami, meta mqabbel ma’ setturi oħrajn, kellu fondi żejda minn donaturi oħra.
RABTA B’SAĦĦITHA MA’ L-IŻVILUPP FUQ ŻMIEN ITWAL
 38.  L-istrateġija ta’ reazzjoni tal-Kummissjoni wara ż-żewġ diżastri ma kinitx biss li tibni mill-ġdid l-infrastruttura mġarrfa u tagħti mill-ġdid l-impjiegi lil dawk milquta direttament mid-diżastru, imma wkoll biex tindirizza l-bżonnijiet  
ta’ żvilupp fuq żmien itwal, u mhux biss ta’ dawk milquta direttament mid-
diżastru, imma tal-popolazzjoni in ġenerali (ara l-paragrafi 18, 19 u 33). Din 
l-orjentazzjoni ta’ żvilupp usa’ ġiet implimentata fil-prattika. Dan l-approċċ 
kien konsistenti ma’ l-istrateġiji nazzjonali u għalhekk apprezzat minn gverni-jiet benefiċjarji li enfasizzaw l-importanza ta’ “trasformazzjoni” wara l-Uragan 
Mitch u “bini mill-ġdid aħjar” wara t-Tsunami. Per eżempju, ir-rapport tal-
Gvern ta’ Sri Lanka ta’ Diċembru 2006 fuq l-Irkupru wara t-Tsunami faħħar 
lil dawk l-imsieħba li mmiraw distretti sħaħ u mhux biss il-parti tal-kosta  
direttament milquta mit-Tsunami. 
ed807149inside_MT.indd   26 ed807149inside_MT.indd   26 3/09/08   15:27:32 3/09/08   15:27:32
27
TĦASSIB DWAR IS-SOSTENIBILITÀ TAL-PROĠETTI 
 39.  Wara l-Uragan Mitch, l-implimentazzjoni tar-reazzjoni ta’ rijabilitazzjoni tal-
Kummissjoni fl-Amerika Ċentrali permezz ta’ l-unitajiet li jamministraw il-
programmi mingħajr kontraparti nazzjonali issa tidher inkonsistenti ma’  l-enfasi fuq l-appartenenza fil-politika ta’ l-iżvilupp attwali 
22. Konsegwenza 
ta’ dan, hemm riskju ta’ sostenibilità baxxa minħabba nuqqas ta’ involviment 
mill-istituzzjonijiet lokali li xi wħud mill-proġetti ppruvaw jindirizzaw billi 
bnew appartenenza lokali matul l-implimentazzjoni tal-proġett. Minkejja  
dan, komunitajiet benefiċjarji ma kinux involuti direttament fil-bini ta’ ċentri tas-saħħa u skejjel, u s-sostenibilità ta’ proġetti ta’ l-ilma u d-dranaġġ ser 
tiddependi fuq it-twaqqif ta’ mekkaniżmi effettivi ta’ fatturazzjoni u ta’ poli-
tiki nazzjonali f’dan il-qasam. 22 Il-Consensus Ewropew dwar l-Iżvilupp 
adottat b’mod konġunt f’Diċembru 
2005 mill-Kunsill u l-Istati Membri, il-Kummissjoni u l-Parlament 
(ĠU C 46, 24.2.2006, p. 1) jgħid li 
l-prinċipju komuni tal-kooperazzjoni 
għall-iżvilupp huwa l-appartenenza 
ta’ programmi minn pajjiżi msieħba. 
Id-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi fuq 
l-Effettività ta’ l-Għajnuna ta’ Marzu 2005 iffirmata mill-Ministri ta’ Pajjiżi 
Żviluppati u dawk li qed Jiżviluppaw, 
bl-istess mod tafferma l-impenn biex 
tiġi allineata l-għajnuna mas-sistemi 
u l-proċeduri ta’ pajjiżi msieħba u l-għajnuna għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet 
tagħhom. 
Skola li għadha kif inbniet fil-Ħonduras.
(Sors : ECA )
ed807149inside_MT.indd   27 ed807149inside_MT.indd   27 3/09/08   15:27:33 3/09/08   15:27:33
28
 40.  B’kuntrast, fl-Indoneżja wara t-Tsunami, l-aġenzija nazzjonali responsabbli mill-
koordinazzjoni tar-rikostruzzjoni ċċekkjat il-proposti tal-proġetti kollha tal-
Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli u kienet ukoll ko-president. Barra dan,  il-proġetti adottaw ukoll approċċ ta’ ippjanar parteċipatorju biex jassiguraw 
li jissodisfaw il-prijoritajiet lokali. Il-ħidma b’dan il-mod mal-popolazzjoni li 
kienet sejra tibbenefika tejbet il-prospetti ta’ sostenibilità, b’mod partiko-
lari bil-ftehim ta’ paċi illi kkontribwiet għalih il-Kummissjoni billi ffinanzjat 
l-isforzi għall-medjazzjoni. Minkejja dan, is-sostenn kontinwu mill-gvern u 
l-iffinanzjar sostenibbli jibqgħu kwestjonijiet sensittivi. 
 41.  Bl-istess mod, fis-Sri Lanka, kien hemm konsultazzjoni konsiderevoli mal-popo-lazzjoni lokali. Minkejja dan, is-sostenibilità tal-proġett tal-maniġment ta’ 
l-iskart implimentat mill-aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, ser tiddependi fuq 
it-twaqqif ta’ mekkaniżmu effettiv ta’ fatturazzjoni. Is-sostenibilità tat-toroq 
nazzjonali, implimentati permezz tal-Bank Asjatiku għall-Iżvilupp, ser tidde-pendi fuq it-tħaddim tajjeb tal-fond għat-tiswija tat-toroq li għadu kemm  
ġie stabbilit. Fir-rigward tas-sostenibilità tat-toroq lokali, implimentati mill-
aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, din ser tiddependi fuq il-kwalità tal-bini.  
Filwaqt li proġetti ffinanzjati mill-Kummissjoni jagħtu qafas konkret għall-
komunitajiet etniċi differenti biex jaħdmu flimkien, il-konflitt kontinwu fis-Sri 
Lanka jipperikola l-isforzi kollha li ttieħdu sabiex jassiguraw is-sostenibilità 
teknika u finanzjarja tal-proġetti. 
ed807149inside_MT.indd   28 ed807149inside_MT.indd   28 3/09/08   15:27:37 3/09/08   15:27:37
29
Bini ta’ triq lokali minn ħaddiema tal-Komunità fis-Sri Lanka. 
(Sors : ECA )
ed807149inside_MT.indd   29 ed807149inside_MT.indd   29 3/09/08   15:27:37 3/09/08   15:27:37
KAPITOLU 4.
KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET
 42.  Il-Kummissjoni użat tliet mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni differenti biex twas-
sal l-għajnuna ta’ rijabilitazzjoni b’reazzjoni għall-Uragan Mitch u t-Tsunami 
(unitajiet li jamministraw il-programmi fl-Amerika Ċentrali, kontribuzzjo-niijiet f’Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli fl-Indoneżja u kontribuzzjonijiet 
lill-organizzazzjonijiet internazzjonali fis-Sri Lanka). It- Tabella 5  turi l-pre-
stazzjoni tal-Kummissjoni f’dawn it-tliet postijiet dwar it-tliet domandi tal-
verifika. L-għażla tal-mekkaniżmu ta’ implimentazzjoni mhix l-uniku fattur 
li jinfluwenza l-prestazzjoni kif intwera biċ-ċar mill-eżempju tas-Sri Lanka  
fejn it-tiġdid tal-konflitt wara t-Tsunami naqqas il-pass tar-rijabilitazzjoni u 
illimita l-ambitu ġeografiku tagħha. 
SOMMARJU TAL-PUNTI B’SAĦĦITHOM U DGĦAJFA TABELLA 5
Domanda 
tal-verifi  kaKriterji L-Amerika 
Ċentrali wara 
l-Uragan 
MitchL-Indoneżja 
wara 
t-TsunamiIs-Sri Lanka 
wara 
t-Tsunami
Identifi  kaz-
zjoni tal-bżonnijietStrateġija fi  l-ħin li tinkorpora 
kwestjonijiet usa’++ +
Strateġija fi  l-ħin bil-
parteċipazzjoni tal-benefi  ċjarji- + + - 1
Implimen-
tazzjoni ta’ l-għajnunaImplimentazzjoni fi  l-ħin - + - 1
Sorveljanza ta’ l-effi   ċjenza - 2- 2- 2
Kisba tar-
riżultatiKisba ta’ prodotti utli ++ -  1
Rabta ma’ l-għajnuna umanitarja - + - 1
Rabta ma’ l-iżvilupp fuq żmien 
itwal++ +
Prospetti għas-sostenibilità - + - 1
+ = punt b’saħħtu;    - = punt dgħajjef 
1 Marbut mal-kunflitt fil-pajjiż
2 Prinċipalment għandu x’jaqsam mal-ġbir ta’ informazzjoni ta’ spejjeż paragunabbli u miri ta’ 
produzzjoni definiti b’mod ċar.
ed807149inside_MT.indd   30 ed807149inside_MT.indd   30 3/09/08   15:27:43 3/09/08   15:27:43
31
Il-Kummissjoni identifikat b’mod xieraq il-bżonnijiet ta’ rijabilitazzjoni  
ta’ dawk milquta mid-diżastri?
 43.  Dwar l-identifikazzjoni tal-bżonnijiet u t-tfassil tal-proġetti, wara ż-żewġ diżastri 
l-Kummissjoni żviluppat malajr strateġija li kienet sensittiva għall-bżonnijiet 
tal-popolazzjoni in ġenerali aktar milli biss għal dawk li l-assi tagħhom ġew 
mġarrfa jew meqruda mid-diżastru. Wara t-Tsunami l-Kummissjoni fasslet  
proġetti aktar malajr milli wara l-Uragan Mitch u b’aktar parteċipazzjoni mill-
benefiċjarji biex tgħin is-sostenibilità (ara l-paragrafi 17 sa 22).
RAKKOMANDAZZJONI 1
Il-Kummissjoni għandha tibni fuq l-approċċ li adottat wara t-Tsunami  
li jippermetti t-tfassil malajr ta’ proġetti ta’ rijabilitazzjoni u jinvolvi  
l-benefiċjarji sabiex isaħħaħ l-appartenenza u s-sostenibilità.
Il-proċeduri tal-Kummissjoni jassiguraw li l-għajnuna hija implimentata  
fil-ħin u b’mod effiċjenti?
 44.  L-implimentazzjoni kienet rapida ħafna fl-Indoneżja, filwaqt li s’issa fis-Sri 
Lanka ma tantx sar progress prinċipalment minħabba t-tiġdid tal-konflitt.  
Għat-Tsunami, il-Kummissjoni ma indirizzatx in-nuqqasijiet kollha prinċipali 
fis-sistemi tal-monitoraġġ u tas-sorveljanza ta’ l-effiċjenza ta’ l-għajnuna  
ta’ rijabilitazzjoni li kienu nnutati fil-każ ta’ l-Uragan Mitch. B’mod partiko-lari, ma assiguratx għall-proġetti kollha li miri ta’ produzzjoni kkwantifikati 
b’mod ċar ġew żviluppati u li s-sistemi ħolqu biżżejjed informazzjoni biex  
juru l-effiċjenza ta’ l-implimentazzjoni (ara l-paragrafi 23 sa 29).
ed807149inside_MT.indd   31 ed807149inside_MT.indd   31 3/09/08   15:27:43 3/09/08   15:27:43
32
RAKKOMANDAZZJONI 2
Sabiex ittejjeb il-monitoraġġ tal-fondi, il-Kummissjoni għandha tkompli 
l-isforzi tagħha, b’kooperazzjoni sħiħa ma’ donaturi oħra, biex ittejjeb 
it-trasparenza tar-rappurtar tal-Fond ta’ Trust b’Donaturi Multipli  
fl-Indoneżja u għandha tistabbilixxi evalwazzjoni ta’ kwalità indipen-
denti tat-tfassil tal-proġetti u approvazzjoni tax-xogħlijiet imlestija għall-
organizzazzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti li jamministraw fondi ta’ l-UE fis-Sri Lanka.
RAKKOMANDAZZJONI 3
Il-Kummissjoni għandha tassigura li informazzjoni komparabbli ta’  
l-ispejjeż hija disponibbli biex tissorvelja u turi l-effiċjenza ta’ l-impli-
mentazzjoni tal-proġetti, u li miri ċari għall-proġetti huma żviluppati  
sabiex ikun possibbli li jiġi evalwat inkisbux il-prodotti ppjanati.
Il-proġetti kisbu r-riżultati mistennija inklużi rabtiet sodisfaċenti bejn  
l-għajnuna fuq żmien qasir u l-iżvilupp fuq żmien itwal ?
 45.  Dwar il-kisba tar-riżultati, inkisbu bosta riżultati utli fl-Amerika Ċentrali u  
fl-Indoneżja għalkemm żidiet fil-prezzijiet wara ż-żewġ diżastri naqqsu  
l-kwalità tal-prodotti. Fl-Indoneżja, il-viżibilità f’għajnejn il-benefiċjarji u  
d-donaturi tnaqqset minħabba li l-fondi twasslu permezz tal-Fond ta’ Trust 
b’Donaturi Multipli. Kemm wara l-Uragan Mitch kif ukoll wara t-Tsunami,  il-benefiċjarji kienu jinkludu mhux biss dawk milquta direttament mid-
diżasrtru, imma lill-popolazzjoni in ġenerali. Filwaqt li r-rabta ma’ għajnuna 
umanitarja preċedenti kienet varjabbli, ir-rabta ma’ żvilupp fuq żmien itwal 
kienet hekk b’saħħitha li ttejjeb il-prospetti ta’ sostenibilità. Minkejja dan, is-
sostenn u l-iffinanzjar sostenibbli kontinwu mill-gvern jibqgħu kwestjonijiet sensittivi (ara l-paragrafi 30 sa 41). 
ed807149inside_MT.indd   32 ed807149inside_MT.indd   32 3/09/08   15:27:43 3/09/08   15:27:43
33
RAKKOMANDAZZJONI 4
Il-Kummissjoni għandha tantiċipa aħjar iż-żidiet sinifikanti fil-prezzijiet 
wara diżastri naturali sabiex timmaniġġjahom  per eżempju permezz ta’ 
użu akbar ta’ xogħol komunitarju u riżorsi lokali.
RAKKOMANDAZZJONI 5
Għandha tkun assigurata viżibilità xierqa għall-UE, b’mod partiko-
lari fejn proġetti huma implimentati permezz ta’ organizzazzjonijiet  
internazzjonali.
RAKKOMANDAZZJONI 6
Fil-bidu tal-fażi ta’ tfassil taI-proġetti, il-Kummissjoni għandha tieħu  
azzjoni xierqa u fil-ħin biex tassigura s-sostenibilità tal-proġetti.
Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti ta’ l-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa 
tagħha tat-12 ta’ Ġunju 2008.
Għall-Qorti ta’ l-Awdituri
Vítor Manuel da Silva Caldeira
President
ed807149inside_MT.indd   33 ed807149inside_MT.indd   33 3/09/08   15:27:43 3/09/08   15:27:43
IR-RISPOSTI 
TAL-KUMMISSJONI
SOMMARJU EŻEKUTTIV
III  
Iċ-ċirkustanzi wara l-Uragan Mitch u t-Tsunami 
kienu differenti. Rigward l-Uragan Mitch, sar  proċess wiesa’ ta’ konsultazzjoni li involva  l-partijiet kollha, pubbliċi u privati, fil-pja-nifikazzjoni kif ukoll fl-implimentazzjoni tal-
Programm Reġjonali tar-Rikostruzzjoni ta’  
l-Amerika Ċentrali (PRRAC). L-azzjonijiet li seg-wew l-Uragan Mitch wasslu għal involviment  
sostanzjali tas-soċjetà ċivili. 
Mill-esperjenza tal-proċess ta’ konsultazzjoni 
dwar l-Uragan Mitch, l-azzjonijiet ipprovduti  
għat-Tsunami kienu kkoordinati sew fuq livell 
internazzjonali, u mibnija malajr fuq is-suċċess tal-fażi umanitarja u l-bidu f’waqtu tal-Pjanijiet 
Nazzjonali għar-Rikostruzzjoni. Partikularment, 
il-ħolqien ta’ Fond ta’ Fiduċja b’Numru ta’  
Donaturi fl-Indoneżja, immexxi mill-UE, kien  
strumentali biex jiffaċilita l-koordinazzjoni u  l-għaqda tal-fondi tad-donaturi, biex jinbeda 
malajr il-proċess ta’ rkupru b’politika soda 
1.
IV 
Fl-Amerika Ċentrali xi wħud mill-attivitajiet,  prinċipalment għall-azzjonijiet iżgħar, ġew  
imnedija  fl-2001. Il-proġetti kollha kell-hom stimi tar-riżultati u pprevedew rapporti  
perjodiċi biex isegwu l-progress sabiex ikunu jistgħu jwettqu l-azzjonijiet korrettivi korri-spondenti. Is-segwitu, kif ukoll il-valutazzjoni-jiet intermedji u finali, saru kif ippjanat. 
Rigward it-Tsunami, kemm fl-Indoneżja kif  
ukoll fis-Sri Lanka, ir-riżultati mistennija u  
l-valutazzjoni ta’ l-ispejjeż huma inklużi f’do-kumenti ta’ evalwazzjoni għal kull proġett u  fl-arranġamenti kuntrattwali ma’ l-imsieħba  li qegħdin jimplimentawhom. L-użu effiċjenti 
tal-fondi huwa segwit kontinwament mill-Kum-
missjoni. L-ispejjeż finali attwali huma stabbi-
liti fl-aħħar tal-proġett b’riżultat tal-proċess  
ta’ offerta u bżonnijiet u aġġustamenti oħra  
neċessarji waqt l-implimentazzjoni tal-proġett. Il-Kummissjoni għandha tinkludi valutazzjo-
nijiet ta’ l-effettività fl-infiq għal kull proġett 
fl-evalwazzjonijiet intermedji u finali.
1 Il-Fond ta’ Fiduċja b’Numru ta’ Donaturi ta’ Aceh u Nias (MDTF) 
huwa ffinanzjat minn 15-il organizzazzjoni internazzjonali u bilaterali, b’90 % tal-fondi pprovduti mill-UE (il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri).
ed807149inside_MT.indd   34 ed807149inside_MT.indd   34 3/09/08   15:27:45 3/09/08   15:27:45
35
Fis-Sri Lanka, wara ż-żjara tal-Qorti, il-Kummis-
sjoni saħħet il-kontroll tal-kwalità indipendenti 
qabel taċċetta x-xogħlijiet kompluti.
V. 
Il-proġetti PPRAC kienu ppjanati u implimen-tati b’approċċ li qies mhux biss ir-riżultati  fl-infrastruttura iżda wkoll l-attivitajiet ta’  
sensibilizzazzjoni u taħriġ biex ikunu msaħħa 
l-istituzzjonijiet nazzjonali u muniċipali u  l-organizzazzjonijiet benefiċjarji. F’uħud mill-
każi, il-PRRAC kkontribwixxa wkoll biex isaħħaħ 
inizjattivi ta’ deċentralizzazzjoni billi żviluppa 
l-kapaċitajiet amministrattivi ta’ atturi lokali  
biex jegħlbu inugwaljanzi reġjonali (jiġifieri  
proġetti dwar is-saħħa u l-edukazzjoni f’El  
Salvador).
Fil-każ tat-Tsunami, ir-reazzjoni tal-Kummis-
sjoni kienet parti integrali mill-Pjanijiet Naz-
zjonali għar-Rikostruzzjoni. Skond il-kunċett  
ta’ “Bini mill-Ġdid Aħjar”, il-manutenzjoni u  s-sostenibbiltà ta’ proġetti ta’ rikostruzzjoni  
għandhom ikunu żgurati, fil-każ ta’ rkupru tad-
djar u l-għejxien minn benefiċjarji privati, u  
fil-każ ta’ infrastrutturi u servizzi pubbliċi per-
mezz ta’ impenn fil-baġit tal-gvernijiet lokali 
u ċentrali.VI. 
Ir-risposti tal-Kummissjoni għar-
rakkomandazzjonijiet speċifiċi tal-Qorti huma 
pprovduti fil-paragrafi 42 sa 45.
KAPITLU 1. DAĦLA
4. 
Il-Programm Reġjonali tar-Rikostruzzjoni ta’  
l-Amerika Ċentrali (PRRAC) kien ir-reazzjoni  prinċipali li pprovdiet il-Kummessjoni wara  
l-Uragan Mitch u kien ikkumplementat minn  
xi riorjentazzjonijiet fil-programmi ta’ koo-
perazzjoni bilaterali, żidiet fl-allokazzjonijiet 
tal-kofinanzjamenti ta’ l-NGOs u appoġġ addiz-
zjonali fil-kuntest tas-sigurtà ta’ l-ikel.
KAPITLU 3. OSSERVAZZJONIJIET
20. 
L-implimentazzjoni permezz ta’ unitajiet ta’  
amministrazzjoni tal-proġetti kienet riżultat ta’ ftehim ad hoc  mal-pajjiżi benefiċjarji, u tieħu 
f’kunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi eċċezzjonali  
u n-nuqqas ta’ kapaċità lokali biex jitwettqu  
x-xogħlijiet involuti. Il-PRRAC wera li huwa pos-
sibbli li jintlaħaq livell għoli ta’ parteċipazzjoni 
tal-benefiċjarji u l-istituzzjonijiet nazzjonali,  
mingħajr ma l-programm ikun implimentat  direttament jew amministrat biss minnhom.  
Fil-PRRAC, l-implimentazzjoni tal-proġett per-mezz ta’ l-unitajiet ta’ amministrazzjoni tal-proġetti (PMUs) eliminat xi ftit mir-rivalitajiet u t-tensjonijiet politiċi kif ukoll nuqqasijiet  amministrattivi li s-soltu jfixklu l-proġetti  b’komponenti kbar ta’ infrastruttura.
24. 
Il-ħin neċessarju għall-pjanifikazzjoni u  l-implimentazzjoni tal-proġett huwa spjegat  min-natura kumplessa ta’ proġett li jkopri  bżonnijiet ta’ rkupru multidimensjonali. Xi atti-vitajiet, prinċipalment għal azzjonijiet żgħar  tal-PRRAC, kienu mnedija progressivament  mill-aħħar ta’ l-2001. 
ed807149inside_MT.indd   35 ed807149inside_MT.indd   35 3/09/08   15:27:45 3/09/08   15:27:45
36
26. 
L-intensifikazzjoni gradwali tal-konflitt fis-Sri 
Lanka pprovda kuntest operattiv diffiċli ħafna, partikularment fir-rigward ta’ progress biex  
jintlaħqu l-komunitajiet lokali.
Kaxxa 1 
Minkejja d-dewmien imsemmi fir-rigward tal-PRRAC fil-Honduras, il-proġetti dwar is-saħħa u 
l-edukazzjoni laħqu l-għanijiet tagħhom u, per eżempju, ikkontribwixxew biex itejbu s-sistema 
skolastika uffiċjali.
27. 
Il-Kummissjoni tikkonstata l-utilità li jkunu  mqabbla l-ispejjeż ta’ l-unitajiet biex issir  
preparazzjoni tal-baġit u analiżi mistennija  ta’ l-effettività ta’ l-infiq, iżda tixtieq issos-
tni d-diffikultà li tkun applikata għodda bħal 
din f’kuntesti ta’ rikostruzzjoni differenti u  
pajjiżi differenti b’mudelli soċjoekonomiċi  
differenti. 
Kull proġett kbir tal-PRRAC kien evalwat. Waqt 
li ma saret ebda evalwazzjoni intermedja tal-
PRRAC, rapport ta’ evalwazzjoni iktar ġenerali 
“Evaluation des actions de réhabilitation et de  
reconstruction financées par la Communauté  
Européenne dans les pays ACP/ALA/MED/TACIS”,  (“Valutazzjoni ta’ l-azzjonijiet ta’ riabilitazzjoni 
u rikostruzzjoni ffinanzjati mill-Komunità Ewro-pea fil-pajjiżi ACP/APA/MED/TACIS”)  li kopra  
l-PRRAC, kien ippubblikat fl-2003. Dawn l-eval-
wazzjonijiet għandhom rakkomandazzjonijiet li ġew ikkunsidrati. 
L-aħħar ħarsa ġenerali lejn l-informazzjoni ta’ 
l-ispejjeż standard jew komparattivi għandha tkun parti mill-evalwazzjoni tal-PRRAC ppja-nata li titwettaq lejn l-aħħar tal-2008.28. 
Fuq rikjesta tal-Kummissjoni u donaturi oħra, 
il-Bank Dinji qabel li jaqsam sistematikament 
mal-Kumitat ta’ Tmexxija tal-MDTF ir-rapporti 
tiegħu ta’ monitoraġġ intern bħala segwitu ta’ żjarat fuq il-post, mill-2007.  
Għall-proġetti kollha MDTF, l-analiżi tar-
raġonevolezza tar-riżultati proposti u l-ispejjeż 
stmati huma eżaminati mill-Kumitat ta’ Tmex-xija MDTF waqt l-istadju ta’ evalwazzjoni. Wara 
l-approvazzjoni, l-arranġamenti kuntrattwali  
ma’ l-imsieħba li qed jimplimentaw il-proġetti 
dejjem jinkludu stimi ta’ l-ispejjeż u r-riżultati 
korrispondenti. Għal kull proġett iffinanzjat,  
rapport finanzjarju mill-aġenzija li qiegħda  
timplimenta għall-fiduċjarju tippermetti  lill-fiduċjarju li jsegwi xi devjazzjoni u jieħu  
azzjonijiet korrettivi, f’konformità ma’ l-obbli-
gazzjonijiet kuntrattwali. Xi proġetti, bħal ma 
hu l-Proġett dwar il-Faqar fl-Ibliet, jallokaw  
għotjiet lill-komunitajiet li għandhom jiden-tifikaw u jagħtu prijorità lil xogħlijiet żgħar  
partikulari li għandhom isiru, soġġetti għal  
proċeduri speċifiċi ta’ reviżjoni u aċċettazzjoni. 
L-ispejjeż finali attwali tar-riżultati huma kkal-
kulati fl-aħħar tal-proġett. 
29. 
B’segwitu għaż-żjara tal-Qorti, il-Kummissjoni għandha tinkludi valutazzjoni ta’ l-effettività ta’ l-infiq fl-ewalvazzjoni finali.  Il-Kummissjoni 
saħħet il-kontroll tal-kwalità indipendenti  
qabel taċċetta x-xogħlijiet kompluti (jiġifieri  inġinier li jagħmel superviżjoni ta’ toroq ta’  
aċċess u infrastruttura tal-komunità).
Kaxxa 2 
Il-firxa ġeografika wiesgħa ta’ l-interventi  fil-PRRAC u l-kundizzjonijiet soċjoekonomiċi  differenti għamlu t-tqabbil ta’ l-ispejjeż inqas 
relevanti, bħal per eżempju, djar f’żewġ pajjiżi 
differenti u djar f’ambjent rurali u dawk f’am-
bjent urban. 
ed807149inside_MT.indd   36 ed807149inside_MT.indd   36 3/09/08   15:27:45 3/09/08   15:27:45
37
Fil-każ tal-PRRAC ta’ Ciudad Sandino (Mana-
gua), kien hemm qbil li kull familja benefiċjarja 
għandha tipprovdi ħaddiem full time  għax-
xogħlijiet ta’ kostruzzjoni tad-dar tagħha, kif 
ukoll 100 siegħa xogħol komunitarju. 
Rigward it-Tsunami, kemm fl-Indoneżja kif ukoll 
fis-Sri Lanka, ir-riżultati mistennija u l-valutaz-zjoni ta’ l-ispejjeż huma inklużi fid-dokumenti ta’ valutazzjoni u fl-arranġamenti kuntrattwali ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali u/jew aġenżiji msieħba li qegħdin jimplimentaw  il-proġetti. L-ispejjeż finali attwali huma stab-biliti fl-aħħar tal-proġett b’riżultat tal-proċess ta’ offerta u bżonnijiet u aġġustamenti oħra  neċessarji waqt l-implimentazzjoni tal-proġett. Il-Kummissjoni għandha tinkludi valutazzjoni ta’ effettività tan-nefqa fl-evalwazzjoni finali.
31. 
Fl-Amerika Ċentrali, l-evalwazzjonijiet inter-medji u finali individwali tal-proġetti PRRAC  ikopru l-informazzjoni neċessarja rigward  l-użu effiċjenti tal-fondi. Dan l-aspett se jkun kopert ukoll fl-evalwazzjoni finali tal-PRRAC  
kollu, previst għall-2008. Għall-Indoneżja u  
s-Sri Lanka l-użu tal-fondi qiegħed ikun segwit 
kontinwament u għandu jkun suġġett speċifiku 
għall-evalwazzjonijiet intermedji ppjanati  għall-2008.
Ara wkoll it-tweġibiet għall-paragrafi 27 u 29 
u Kaxxa 2.Kaxxa 3 
Il-Kummissjoni, fir-rwol tagħha ta’ kopresident 
tal-Kumitat tat-Tmexxija saħħet il-viżibbiltà  
tagħha fl-Indoneżja permezz ta’ l-influwenza  
strateġika  tagħha fl-MDTF, kif ukoll għaqqdet 
ir-rikostruzzjoni ma’ inizjattivi kumplimentari li jappoġġjaw il-proċess ta’ Paċi Aceh, bi dja-logu sħiħ u bħala msieħba privileġġjata ta’  l-awtoritajiet Indoneżjani fuq livell ċentrali  u lokali. Il-Kummissjoni kkunsidrat li r-rwol  kostruttiv ta’ koordinazzjoni tagħha, bħala  donatur ewlieni fil-Kumitat tat-Tmexxija, ħoloq viżibbiltà pożittiva ħafna u apprezzament għoli mal-benefiċjarji kif ukoll ma’ l-imsieħba li  qegħdin jimplimentaw il-proġetti.
Kaxxa 4 
L-osservazzjonijiet tal-Qorti dwar iċ-ċentru  
tas-saħħa ppjanat f’San Rafael del Sur huma  
ġusti. Madanakollu, il-komunità diġa għandha 
ċentru tas-saħħa funzjonali li jservi l-popo-
lazzjoni lokali. Għal dawn ir-raġunijiet, kien  konkluż li ċentru supplimentari ma kienx għadu 
ta’ prijorità.
Il-Kummissjoni kkontribwixxiet għall-pjan ta’ 
rikostruzzjoni ġenerali tad-djar tal-gvern ta’  
l-Indoneżja. Miż-żjara tal-Qorti, il-miri riveduti 
relatati mad-djar iffinanzjati mill-MDTF ġew  aġġornati għal 8 000 djar ġodda u 7 000 djar 
imsewwija. In-nuqqas tad-djar tal-MDTF hu  kopert minn fondi tal-gvern.
33. 
Fil-każ ta’ l-Uragan Mitch, il-fażi tal-prepa-razzjoni tal-programm qieset is-sitwazzjoni  ġenerali ta’ l-Amerika Ċentrali, u laħqet bilanċ bejn il-bżonnijiet immedjati u ta’ tul ta’ żmien medju, u l-istrateġija ta’ żvilupp għal tul ta’  żmien.
ed807149inside_MT.indd   37 ed807149inside_MT.indd   37 3/09/08   15:27:45 3/09/08   15:27:45
38
Għat-Tsunami, kemm fl-Indoneżja kif ukoll  
fis-Sri Lanka, l-appoġġ tal-Kummissjoni kien  
parti integrali mill-pjanijiet ta’ rikostruzzjoni u żvilupp nazzjonali biex tiżgura proprjetà u  
sostenibbiltà fil-”bini mill-ġdid aħjar”. Għas-Sri Lanka, il-komunità ta’ donaturi unanimament qablet li l-assistenza kellha tkun sensittiva  għall-konflitt u għandha tibbenefika lill-popo-lazzjonijiet l-iktar vulnerabbli fiż-żoni affet-
twati mit-Tsunami.
Kaxxa 5 
Ir-reazzjoni tal-MDTF hija konsistenti mal-
pjanijiet ta’ rikostruzzjoni nazzjonali li jkopru 
l-Provinċja kollha ta’ Aceh, minħabba n-numru 
kbir ta’ persuni mċaqalqa, li ħafna minnhom  
kienu ttrawmatizzati u ma ridux imorru lura  fiż-żoni tal-kosta.
34. 
Il-ħin neċessarju għall-pjanifikazzjoni u l-impli-mentazzjoni tal-proġett wara l-Uragan Mitch  huwa spjegat min-natura kumplessa ta’ proġett 
li jkopri neċessitajiet ta’ rkupru multidimensjo-
nali (ara r-risposti għall-paragrafi 20 u 24).
36. 
Fl-Indoneżja, l-attenzjoni fl-ewwel fażi kie-net fuq ir-rikostruzzjoni ta’ l-infrastruttura,  f’konformità mal-prijorità tal-bżonnijiet kif  espressi mill-awtoritajiet nazzjonali u lokali.  Kien hemm qbil ġenerali li, biex tkun żgurata 
s-sostenibbiltà ta’ l-attivitajiet ta’ rkupru ta’  
l-għejxien, dawn kellhom bżonn ikunu fi ħdan strateġija ta’ rkupru ekonomiku ta’ proprjetà 
lokali. Il-preparazzjoni ta’ strateġija bħal din 
kienet tiddependi fuq il-progress politiku u  
t-twaqqif ta’ gvern provinċjali li seħħet biss  mill-2007 ‘l quddiem (wara l-elezzjonijiet lokali ta’ Aceh f’Diċembru 2006). Fuq il-bażi ta’ dan, kien hemm qbil fuq proġett għall-”Faċilità  
Finanzjarja ta’ l-Iżvilupp Ekonomiku” ($50  
miljun) fl-2007.39. 
Azzjonijiet fis-setturi tas-saħħa, edukazzjoni, 
żvilupp lokali, ilma u dranaġġ spiss jinkludu  
komponenti biex jissaħħu l-istituzzjonijiet  
għall-entitajiet amministrattivi nazzjonali  bil-għan li jippromwovu politika sostenibbli  f’dawn is-setturi. L-ewwel rapport ta’ evalwaz-zjoni ex-post  dwar żewġ progetti f’El Salvador 
u wieħed fil-Honduras ikkonkluda li kienet  
milħuqa s-sostenibbiltà.
40. 
Finanzjament komplut għar-rikostruzzjoni  
Aceh huwa żgurat mill-baġit tal-Gvern ta’  
l-Indoneżja.
KAPITLU 4. KONKLUŻJONIJIET 
U RAKKOMANDAZZJONIJIET
42. 
Għat-Tsunami, kemm għall-Indoneżja kif ukoll 
għas-Sri Lanka il-Kummissjoni kkunsidrat li  l-passi li ttieħdu fir-rigward tal-monitoraġġ  
ta’ l-effiċjenza rriżultaw f’titjib fl-arranġamenti 
legali konklużi ma’ organizzazzjonijiet inter-
nazzjonali (ara r-risposti għall-paragrafi 27 sa 
29 u l-kaxxa 2). Il-Kummissjoni qiegħda tkompli 
taħdem f’dan is-sens.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li s-sommarju  
tal-Qorti dwar il-monitoraġġ ta’ l-effiċjenza  ppreżentat fit- Tabella 5  ma jiħux biżżejjed kon-
siderazzjoni ta’ kriterji oħra barra d-disponib-
biltà ta’ l-informazzjoni u l-miri ta’ l-ispejjeż  komparattivi. Il-Kummissjoni tikkunsidra li  
għadu kmieni wisq biex tagħmel konkluzjoni  
definittiva dwar is-sostenibbiltà u se teżamina 
l-kwestjoni fl-evalwazzjonijiet li ġejjin. 
ed807149inside_MT.indd   38 ed807149inside_MT.indd   38 3/09/08   15:27:46 3/09/08   15:27:46
39
Rakkomandazzjoni 1 
Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandaz-
zjoni tal-Qorti, li tirrapreżenta apprezzament pożittiv ħafna ta’ l-approċċ ikkoordinat ta’  
numru ta’ donaturi li kien segwit għat-Tsunami, u għandha tfittex li tapplikah kull fejn jeżistu l-prekundizzjonijiet.
44. 
Ġeneralment, wara diżastru maġġuri jkun  
hemm il-bżonn li jintlaħaq bilanċ bejn li tkun 
ipprovduta reazzjoni mgħaġġla u l-evalwaz-
zjoni dettaljata tal-bżonnijiet u l-istimi ta’  
l-ispejjeż għal kull unità, meta tikkunsidra li  
l-effiċjenza fl-ispiża hija żgurata prinċipalment 
mill-akkwist kompetittiv. Fil-każ tar-reazzjoni 
għat-Tsunami, ir-riżultati mistennija u l-valu-tazzjonijiet ta’ l-ispejjeż huma inklużi fid-
dokumenti ta’ valutazzjoni u fl-arranġamenti 
kuntrattwali mal-partijiet li qegħdin jimpli-
mentaw il-proġetti. Għal xi proġetti, xogħol  
speċifiku huwa identifkat u mogħti prijorità  mill-komunitajiet lokali waqt l-implimentaz-
zjoni, u għalhekk riżultati ċari kkwantifikati  
ma jistgħux ikunu magħrufa fil-bidu tal-pro-
grammi. L-użu effiċjenti tal-fondi huwa segwit 
kontinwament mill-Kummissjoni. Valutazzjoni-
jiet indipendenti ta’ l-effettività ta’ l-infiq għal 
kull proġett għandhom isiru fl-evalwazzjonijiet intermedji u finali. 
Rakkomandazzjoni 2 
Il-Kummissjoni taqbel mal-Qorti dwar it-traspa-renza tal-monitoraġġ ta’ l-MDTF u tikkunsidra li, fil-każ ta’ l-Indoneżja, ħadet passi, flimkien 
mad-donaturi, biex ittejjeb it-trasparenza (kif 
uriet id-disponibbiltà ta’ rapporti fil-fond ta’ 
progress minn Diċembru 2006). Fis-Sri Lanka, minn Novembru 2007, il-Kum-
missjoni saħħet il-kontroll tal-kwalità qabel  
l-aċċettazzjoni tax-xogħlijiet kompluti billi  
għamlet kuntratti għal servizzi addizzjonali  
għall-proġetti ta’ infrastruttura.
Rakkomandazzjoni 3 
Il-Kummissjoni tinnota s-siwi li jkunu mqabbla 
l-ispejjeż ta’ l-unitajiet biex issir preparazzjoni 
tal-baġit u analiżi mistennija ta’ l-effettività  tan-nefqa, iżda tixtieq issostni d-diffikultà li  
tkun applikata għodda bħal din f’kuntesti ta’ 
rikostruzzjoni differenti u pajjiżi differenti  
b’mudelli soċjoekonomiċi differenti. 
Il-Kummissjoni għandha tkompli l-isforzi  
tagħha biex tispeċifika l-miri tal-proġetti bl-iktar mod ċar possibbli.
45. 
Il-grupp ta’ donaturi tal-Fond ta’ Fiduċja  b’Num ru ta’ Donaturi ta attenzjoni kbira għall-ilħuq ta’ viżibbiltà ffukata fuq ir-riżultati. Il-
Kummissjoni kkunsidrat li r-rwol kostruttiv ta’ 
koordinazzjoni tagħha, bħala kopresident tal-
Kumitat tat-Tmexxija, ħoloq viżibbiltà pożittiva 
ħafna għall-Unjoni Ewropea u apprezzament  
għoli mal-benefiċjarji kif ukoll ma’ l-imsieħba 
li qegħdin jimplimentaw il-proġetti. 
Il-Kummissjoni tappoġġja l-kunċett tal-”bini  
mill-ġdid aħjar” fir-rikostruzzjoni, li għandha tinforza l-proprjetà u s-sostenibbiltà.
ed807149inside_MT.indd   39 ed807149inside_MT.indd   39 3/09/08   15:27:46 3/09/08   15:27:46
40
Rakkomandazzjoni 4 
Il-Kummissjoni ħadet nota tar-rakkoman-
dazzjoni tal-Qorti  u għandha tirrifletti fuq  
kif l-aħjar tittratta l-antiċipazzjoni ta’ żidiet  
sinifikanti fil-prezzijiet wara diżastri naturali, b’kooperazzjoni sħiħa ma’ donaturi oħra u  l-awtoritajiet tal-pajjiżi benefiċjarji.
Rakkomandazzjoni 5 
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-viżibbiltà  hija suġġett importanti u dejjem tipprova  
ttejjibha.
Rakkomandazzjoni 6 
Il-Kummissjoni taqbel li l-kwestjonijiet ta’  sostenibbiltà għandhom ikunu indirizzati mill-
fażi ta’ l-ippjanar. Ir-riskji, inklużi l-kwistjo-nijiet ta’ sostenibbilità, huma ġeneralment  
ivvalutati fil-fażi ta’ l-ippjanar tal-proġetti, u 
l-Kummissjoni għandha tfittex li tinforza dan 
l-aspett matul l-implementazzjoni tal-proġett 
kollu. 
ed807149inside_MT.indd   40 ed807149inside_MT.indd   40 3/09/08   15:27:46 3/09/08   15:27:46
Kif tista’ tikseb pubblikazzjonijiet ta’ l-UE?
Il-pubblikazzjonijiet li jinħarġu mill-Uffi   ċċju tal-Pubblikazzjonijiet li huma għall-bejgħ 
jistgħu jinkisbu mill-Bookshop ta’ l-UE http://bookshop.europa.eu fejn inti tista’ tordna mill-uffi   ċċju tal-bejgħ li tixtieq.
Tista’ wkoll titlob lista ta’ l-operaturi tan-netwerk tal-bejgħ tagħna madwar id-dinja 
billi tibgħat feks lil dan in-numru: (352) 2929 42758.Il-Qorti Ewropea ta’ L-Awdituri
Rapport Speċjali Nru 6/2008
L-Għajnuna ta’ Rijabilitazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea wara t-Tsunami u l-Uragan Mitch
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej2008 – 40 pp. – 21 x 29,7 cmISBN 978-92-95009-48-6
ED807149cover_MT.indd   2 ED807149cover_MT.indd   2 8/09/08   14:52:06 8/09/08   14:52:06
2008
L-GĦAJNUNA TA’  RIJABILITAZZJONI 
TAL-KUMMISSJONI EWROPEA WARA T-TSUNAMI U L-URAGAN MITCHIL-QORTI EWROPEA 
TA’  L-AWDITURI
Rapport Speċjali  Nru 6F’DAN IR-RAPPORT, IL-QORTI TANALIZZA L-ĠESTJONI MILL-
KUMMISSJONI EWROPEA TA’  L-GĦAJNUNA TA’  RIJABILITAZZJONI WARA ŻEWĠ DIŻASTRI NATURALI KBAR: L-URAGAN MITCH FL- 1998 
U T-TSUNAMI TA’ L- 2004. L-GĦAJNUNA MĦALLTA TA’  RIJABILITAZZJONI 
MILL-KUMMISSJONI TA’  550 MILJUN EURO MMIRAT BIEX TIBNI MILL-
ĠDID INFRASTRUTTURA BAŻIKA U TIPPROVDI BAŻI GĦALL-IŻVILUPP SOSTENIBBLI. IL-QORTI TAGĦMEL RAKKOMANDAZZONIJIET LI JISTGĦU JGĦINU LILL-KUMMISSJONI EWROPEA SABIEX TAGĦTI GĦAJNUNA TA’  
RIJABILITAZZJONI AKTAR EFFIĊJENTI U EFFETTIVA FIL-ĠEJJIENI.
MT
QJ-AB-08-006-MT-C
ISBN 978-92-95009-48-6IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI
ED807149cover_MT.indd   1 ED807149cover_MT.indd   1 8/09/08   14:52:05 8/09/08   14:52:05