(1)Din il-Komunikazzjoni ssegwi l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (DIK) dwar miżuri għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni mill-ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt fl-Ungerija (“il-Proposta għal DIK”) tat-18 ta’ Settembru 2022. Hija tipprovdi lill-Kunsill bl-informazzjoni meħtieġa biex jieħu deċiżjoni skont l-Artikolu 6(10) tar-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni (“ir-Regolament dwar il-Kondizzjonalità”) qabel id-19 ta’ Diċembru 2022.

(2)Il-proċedura skont ir-Regolament dwar il-Kondizzjonalità nbdiet permezz ta’ notifika bil-miktub trażmessa lill-Ungerija fis-27 ta’ April 2022 (“in-Notifika”). Fit-18 ta’ Settembru 2022, il-Kummissjoni Ewropea (“il-Kummissjoni”) adottat il-Proposta għal DIK f’konformità mal-Artikolu 6(9) tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità.

(3)Fil-proposta għal DIK il-Kummissjoni ppreżentat il-valutazzjoni tagħha tal-miżuri ta’ rimedju proposti kif ġew ippreżentati mill-Gvern Ungeriż biex jindirizza l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni. B’mod partikolari, il-premessa (28) tal-proposta għal DIK tiddikjara li “billi l-kwistjonijiet identifikati fl-Ungerija jikkonċernaw kemm il-qafas legali kif ukoll, fil-biċċa l-kbira, il-prattiċi amministrattivi, il-valutazzjoni tal-adegwatezza tal-miżuri ta’ rimedju proposti mill-Ungerija biex jintlaħaq l-għan tagħhom li jtemmu l-ksur u/jew ir-riskji għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni se tiddependi fuq l-analiżi tad-dettalji tal-miżuri u tal-implimentazzjoni korretta, sħiħa u effettiva tal-passi ewlenin kollha ta’ implimentazzjoni kif indikat fl-iskedi ta’ żmien rilevanti ppreżentati mill-Ungerija fit-22 ta’ Awwissu. F’dan ir-rigward, passi ewlenin għal ħafna mill-miżuri ta’ rimedju proposti għad iridu jittieħdu mill-Ungerija”. Il-passi ewlenin ta’ implimentazzjoni huma riprodotti wkoll fl-Anness tal-memorandum ta’ spjegazzjoni tal-Proposta għal DIK (il-“Passi Ewlenin ta’ Implimentazzjoni”).

(4)Fil-premessi 11 u 12, il-Proposta għal DIK tiġbor fil-qosor il-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni fin-Notifika dwar sitwazzjonijiet li jikkostitwixxu ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt u s-sitwazzjonijiet jew il-każijiet ikkonċernati minn tali ksur fl-Ungerija li huma ta’ detriment jew li jistgħu joħolqu riskji għall-ġestjoni finanzjarja tajba tal-baġit tal-Unjoni jew għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Il-konstatazzjonijiet jikkonċernaw irregolaritajiet sistemiċi serji, nuqqasijiet u dgħufijiet fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku, li jwasslu għal konċentrazzjoni ta’ għotjiet ta’ kuntratti, nuqqasijiet serji fl-attribuzzjoni ta’ ftehimiet qafas, nuqqas ta’ applikazzjoni tar-regoli dwar tal-akkwist pubbliku u l-kunflitt ta’ interess għal “trusts ta’ interess pubbliku” u għall-entitajiet ġestiti minnhom, u nuqqas ta’ trasparenza fir-rigward tal-ġestjoni tal-fondi minn dawn it-trusts. Barra minn hekk, il-konstatazzjonijiet kienu jikkonċernaw ukoll limitazzjonijiet għal investigazzjoni u prosekuzzjoni effettivi ta’ allegata attività kriminali, kwistjonijiet rigward l-organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni, u n-nuqqas ta’ qafas li jiffunzjona u effikaċi kontra l-korruzzjoni. Il-Kummissjoni qieset li dawn il-kwistjonijiet u l-issoktar tagħhom maż-żmien juru inabbiltà sistemika, il-falliment jew in-nuqqas ta’ rieda, min-naħa tal-awtoritajiet Ungeriżi, li jipprekludu deċiżjonijiet li jiksru l-liġi applikabbli, fir-rigward tal-akkwist pubbliku u l-kunflitti ta’ interess, u b’hekk jindirizzaw b’mod adegwat ir-riskji ta’ korruzzjoni. Dawn jikkostitwixxu ksur tal-prinċipju tal-istat tad-dritt, b’mod partikolari l-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ projbizzjoni tal-arbitrarjetà tas-setgħat eżekuttivi u jqajmu tħassib fir-rigward tas-separazzjoni tas-setgħat.

(5)Fil-premessa 38 tal-Proposta għal DIK il-Kummissjoni qieset li “il-miżuri ta’ rimedju proposti, meħuda flimkien, fil-prinċipju kapaċi jindirizzaw il-kwistjonijiet rigward l-irregolaritajiet sistemiċi, in-nuqqasijiet u d-dgħufijiet fl-akkwist pubbliku, ir-riskji ta’ kunflitti ta’ interess, u t-tħassib dwar “trusts ta’ interess pubbliku”, kif ukoll ir-raġunijiet addizzjonali rigward l-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u l-qafas kontra l-korruzzjoni, dment li l-miżuri kollha jiġu implimentati b’mod korrett u effettiv”.

(6)Il-premessa 39 żiedet li r-regoli dettaljati ta’ implimentazzjoni għall-miżuri ta’ rimedju għad iridu jiġu ddeterminati, b’mod partikolari kif l-elementi ewlenin tal-miżuri jiġu trasposti fit-testi legali attwali li għandhom jiġu adottati għall-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rimedju. Il-premessa 39 fakkret ukoll li, minħabba li bosta mill-kwistjonijiet identifikati fl-Ungerija mhumiex biss dwar bidliet fil-qafas legali, iżda b’mod aktar prominenti dwar l-implimentazzjoni konkreta tal-bidliet fil-prattika, din tal-aħħar tirrikjedi perjodu ta’ żmien aktar estiż biex tagħti riżultati konkreti, sakemm jiġu implimentati mill-inqas l-elementi ewlenin ta’ xi wħud mill-miżuri ta’ rimedju f’dan l-istadju, kif indikat fl-iskedi ta’ żmien tal-miżuri ta’ rimedju ppreżentati mill-Ungerija fit-22 ta’ Awwissu, għad hemm riskju għall-baġit tal-Unjoni. Sakemm jidħlu fis-seħħ it-testi leġiżlattivi ewlenin li jimplimentaw ħafna mill-miżuri ta’ rimedju proposti u b’kont meħud tal-valutazzjoni li tinsab fil-Memorandum ta’ Spjegazzjoni, kif ukoll il-possibbiltà li l-miżuri jistgħu ma jiġux implimentati b’mod korrett, jew li l-effettività tagħhom tiddgħajjef fid-dettalji tal-miżuri, il-Kummissjoni stmat ir-riskju li jirriżulta għall-baġit tal-Unjoni u pproponiet miżuri lill-Kunsill skont l-Artikolu 6(9) tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità.

(7)Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni pproponiet is-sospensjoni ta’ 65 % tal-impenji fi tliet programmi tal-politika ta’ Koeżjoni fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027, jiġifieri (i) il-Programm Operazzjonali għall-Ambjent u l-Effiċjenza Enerġetika Plus, (ii) il-Programm Operazzjonali Integrat tat-Trasport Plus, u (iii) il-Programm Operazzjonali Plus għall-Iżvilupp Territorjali u ta’ Insedjament. Fil-każ li dawn il-programmi ma jiġux approvati sa meta l-Kunsill jadotta d-deċiżjoni tiegħu, il-Kummissjoni pproponiet is-sospensjoni tal-approvazzjoni ta’ wieħed minnhom jew aktar. Barra minn hekk, il-Kummissjoni pproponiet il-projbizzjoni li jsiru impenji legali ġodda ma xi trust ta’ interess pubbliku u xi entità miżmuma minnhom fl-ambitu ta’ kull programm tal-Unjoni b’ġestjoni diretta u indiretta.

(8)Il-Proposta għal DIK irriflettiet l-impenn tal-Ungerija li tirrapporta lill-Kummissjoni, sad-19 ta’ Novembru 2022, dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rimedju ppreżentati mill-Ungerija. Fil-Proposta għal DIK, il-Kummissjoni ddikjarat ukoll li se żżomm lill-Kunsill infurmat b’kull element rilevanti li jista’ jkollu impatt fuq il-valutazzjoni tagħha.

(9)Wara d-diskussjonijiet bejn l-awtoritajiet Ungeriżi u s-servizzi tal-Kummissjoni, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni mill-Ungerija fid-19 ta’ Novembru 2022 dwar l-azzjonijiet li l-Ungerija ħadet biex timplimenta l-impenji li assuma l-Gvern Ungeriż.

(10)Wara li issa ġew ikkunsidrati l-miżuri ta’ rimedju fid-dawl tal-implimentazzjoni aktar dettaljata tagħhom mill-Ungerija, din il-Komunikazzjoni tipprovdi lill-Kunsill l-informazzjoni meħtieġa biex jieħu deċiżjoni dwar il-Proposta għal DIK. Il-valutazzjoni f’din il-Komunikazzjoni hija bbażata fuq id-dokumenti li waslu mingħand l-awtoritajiet Ungeriżi sad-19 ta’ Novembru 2022, li hija d-data limitu tal-valutazzjoni.

Valutazzjoni tal-adegwatezza tal-miżuri ta’ rimedju ppreżentati mill-Ungerija u l-progress li sar

(11)Wara l-adozzjoni tal-Proposta għal DIK, il-Kummissjoni analizzat, b’mod partikolari, id-dettalji tal-atti legali rilevanti ppreżentati mill-Ungerija u l-issodisfar tal-Passi Ewlenin ta’ Implimentazzjoni. Fuq il-bażi ta’ dan, ivvalutat l-adegwatezza tas-17-il miżura ta’ rimedju kif ippreżentati mill-Ungerija fl-ittra tat-22 ta’ Awwissu 2022 biex tindirizza l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni fin-Notifika, kif ikkomplementati minn impenji addizzjonali meħuda fl-ittra tat-13 ta’ Settembru 2022 (l-“Ittra ta’ Settembru”), u qieset il-progress li sar fl-implimentazzjoni tagħhom sad-19 ta’ Novembru 2022. Il-Kummissjoni qieset ukoll l-ittra dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ rimedju mibgħuta mill-Ministru għall-Ġustizzja tal-Ungerija Varga lill-Kummissarju Hahn fid-19 ta’ Novembru 2022 (“l-Ittra ta’ Novembru”).

(12)Il-miżuri ta’ rimedju huma dawn li ġejjin:

I.It-tisħiħ tal-prevenzjoni, id-detezzjoni u l-korrezzjoni tal-illegalitajiet u l-irregolaritajiet li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-fondi tal-Unjoni permezz ta’ Awtorità tal-Integrità li għadha kif ġiet stabbilita;

II.It-Task Force Kontra l-Korruzzjoni;

III.It-tisħiħ tal-Qafas Kontra l-Korruzzjoni;

IV.Il-garanzija ta’ trasparenza rigward l-użu li jagħmlu l-fondazzjonijiet tal-ġestjoni tal-assi ta’ interess pubbliku mis-sostenn tal-Unjoni;

V.L-introduzzjoni ta’ proċedura speċifika fil-każ ta’ reati speċjali relatati mat-tħaddim ta’ awtorità pubblika jew il-ġestjoni ta’ proprjetà pubblika;

VI.It-tisħiħ tal-mekkaniżmi ta’ awditjar u kontroll biex jiġi ggarantit l-użu tajjeb tal-appoġġ tal-UE;