Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew - Aċċess aħjar għaż-żoni rurali għat-teknoloġija moderna tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) {SEC(2009) 254} /* KUMM/2009/0103 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 3.3.2009 KUMM(2009) 103 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Aċċess aħjar għaż-żoni rurali għat-teknoloġija moderna tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) {SEC(2009) 254} KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Aċċess aħjar għaż-żoni rurali għat-teknoloġija moderna tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) 1. INTRODUZZJONI L-użu effiċjenti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), iffaċilitat minn aċċess aħjar għall-internet b’veloċità għolja (broadband), huwa ġeneralment rikonoxxut bħala fattur ewlieni li jżid il-produttività u jistimula l-innovazzjoni fl-Ewropa, anke fiż-żoni rurali[1]. Jista’ jwettaq rwol sinifikanti fil-promozzjoni tal-ispirtu intraprenditorju u tal-progress ekonomiku fiż-żoni rurali, u b’hekk jikkontribwixxi biex jittejbu l-kompetittività tas-settur tal-agrikoltura u tal-kultivazzjoni tal-foresti, il-kwalità tal-ħajja u d-diversifikazzjoni tal-ekonomija rurali. Id-disponibbiltà ta’ internet ta’ kwalità għolja tista’ tgħin biex jibda jiġi rrealizzat il-potenzjal taż-żoni rurali, u tista’ tagħmilhom żoni aktar attraenti biex wieħed jgħix fihom. L-ICT tgħin lill-impriżi eżistenti fit-twettiq aktar effikaċi u effiċjenti tal-ħidmiet tagħhom u tissodisfa d-domanda tagħhom għal aċċess rapidu għal tipi diversi ta’ informazzjoni. Toħloq opportunità akbar għall-ħolqien ta’ impriżi ġodda u tiffaċilita l-forniment ta’ servizzi vitali u l-kwalità aħjar tal-ħajja[2]. Attwalment, jeżistu differenzi sinifikanti, bejn l-Istati Membri (SM), fil-forniment u fl-adozzjoni ta’ e-services u ta’ aċċess ta’ kwalità għall-internet b’veloċità għolja, b’differenzi bejn iż-żoni rurali tagħhom, u b’differenzi saħansitra akbar bejn iż-żoni rurali u dawk urbani. Il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni rurali tirċievi servizzi ta’ kwalità aktar baxxa bi prezzijiet ogħla. Il-Pjan Ewropew għall-Irkupru Ekonomiku (European Economic Recovery Plan – EERP)[3] jenfasizza l-importanza tal-komunikazzjonijiet broadband għall-ekonomiji moderni u għandu l-għan li jiżgura li sal-2010 l-broadband ikun disponibbli għall-Ewropej kollha. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni pproponiet finanzjament addizzjonali ta’ EUR 1.0 biljun biex jitnaqqsu d-differenzi li jeżistu fir-rigward tal-broadband, li jippermetti liż-żoni rurali jindirizzaw b’mod speċifiku xi wħud mill-problemi li jiffaċċaw minħabba l-kriżi ekonomika u finanzjarja[4]. Din il-Komunikazzjoni konġunta tindirizza t-talba li l-Kunsill (Agrikoltura u Sajd) għamel biex il-Kummissjoni tistudja l-kwistjoni ta’ titjib fl-aċċess taż-żoni rurali għall-ICT moderna, speċjalment fir-rigward ta’ aċċess għall-internet b’veloċità għolja[5]. Din l-inizjattiva tikkontribwixxi għad-dibattitu politiku dwar il-kontribut tal-iżvilupp rurali għall-istrateġija ta’ Liżbona u għall-politika Komunitarja dwar l-ICT. Studju dwar id-“Disponibbiltà tal-aċċess għal netwerks ta’ kompjuters fiż-żoni rurali” li kien ikkummissjonat mid-DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali u li tlesta f’Diċembru 2007 intuża bħala dokument ta’ bażi fit-tfassil ta’ partijiet minn din il-Komunikazzjoni u l-Anness[6]. 2. IL-KUNTEST TAL-POLITIKA Waħda mill-aktar prijoritajiet importanti tal-UE hi li tibni soċjetà msejsa fuq l-għarfien u l-innovazzjoni, u r-rwol tal-iżvilupp rurali biex jiżdied l-użu tal-ICT fiż-żoni rurali ġie rrikonoxxut fl-Aġenda mġedda ta’ Liżbona[7]. Fl-2005, ġie stabbilit il-qafas strateġiku i2010 għall-immodernizzar u l-użu tal-istrumenti politiċi tal-UE biex jinkoraġġixxi l-iżvilupp tas-soċjetà tal-informazzjoni sal-2010. Fid-Dikjarazzjoni Ministerjali tal-Konferenza ta’ Riga dwar l-e-Inklużjoni[8], l-Istati Membri qablu dwar għadd ta’ miri: fosthom, biex sal-2010 d-distakk fl-użu tal-internet minn gruppi li għandhom riskju li jiġu esklużi jitnaqqas bin-nofs, u biex sal-istess data d-disponibbiltà tal-infrastruttura tal-broadband tiżdied sa livell ta’ mill-anqas 90% taċ-ċittadini u tal-impriżi tal-UE, billi jiġu mmobilizzati l-istrumenti xierqa, li jinkludu l-Fondi Strutturali (SF – Structural Funds), il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (EAFRD - European Agricultural Fund for Rural Development) il-politika tal-UE dwar is-soċjetà tal-informazzjoni u l-politika tal-UE dwar il-kompetizzjoni fi sforz kollettiv biex il-broadband isir disponibbli għall-Ewropej kollha. Il-politika dwar l-iżvilupp rurali hija t-tieni pilastru tal-Politika Agrikola Komuni u tiffoka fuq l-impjiegi, it-tkabbir, il-kompetittività u s-sostenibbiltà tal-agrikoltura, tal-kultivazzjoni tal-foresti, tal-industrija alimentari u taż-żoni rurali; l-immodernizzar tal-kapital uman; iż-żamma u l-protezzjoni tal-ambjent; il-kwalità tal-ħajja u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. F’dan il-kuntest, il-promozzjoni tal-użu u tat-tixrid tal-ICT fost il-bdiewa, is-settur agro-alimentari u s-settur tal-kultivazzjoni tal-foresti kif ukoll għaż-żoni rurali in ġenerali u t-turiżmu rurali, huma identifikati bħala azzjonijiet ewlenin fil-linji gwida strateġiċi Komunitarji għall-iżvilupp rurali[9]. In-netwerk tal-iżvilupp rurali Ewropew, element ġdid u importanti fil-bini tal-politika dwar l-iżvilupp rurali, jipprovdi forum għad-definizzjoni tar-rekwiżiti u l-iskambju ta’ prattiki tajba. Kemm is-SF kif ukoll l-EAFRD jappoġġaw investimenti f’servizzi, infrastruttura, prodotti u kompetenzi fl-ambitu tal-ICT, b’konsegwenzi sekondarji konsiderevoli bejn u fost it-territorji. Fil-perjodu attwali, il-biċċa l-kbira tal-investiment ippjanat għall-iżvilupp tas-soċjetà tal-informazzjoni fiż-żoni rurali u fir-reġjuni inqas żviluppati jappoġġa l-iżvilupp tal-e-services, filwaqt li l-investiment fl-infrastruttura tal-ICT huwa aktar limitat[10]. Fl-ambitu tal-immodernizzar u t-taħriġ tal-kompetenzi, il-Fond Soċjali Ewropew (ESF - European Social Fund) u l-EAFRD joffru opportunitajiet ta’ finanzjament lil nies u intraprendituri miż-żoni rurali, filwaqt li l-EAFRD joffri alternattivi addizzjonali speċifiċi lill-bdiewa, lill-industrija alimentari u lil dawk li jieħdu ħsieb il-foresti. Is-Seba’ Programm ta’ Riċerka tal-UE (FP7) jkompli jistimula r-riċerka u t-trasferiment ta’ innovazzjoni f’żoni rurali, speċjalment permezz tal-inizjattivi “Reġjuni ta’ Għarfien” u “Potenzjal tar-Riċerka”, li fihom, l-ICT hija wieħed mill-aktar setturi importanti. Il-linji gwida strateġiċi għall-iżvilupp rurali għall-2013-2013 jinkoraġġixxu l-eżistenza ta’ sinerġija u komplementarjetà bejn l-iżvilupp rurali, l-impjieg u l-politiki strutturali. Fil-każ tal-ICT, din is-sinerġija tista’ tintuża bl-aħjar mod billi l-azzjonijiet għall-iżvilupp tas-soċjetà tal-informazzjoni fiż-żoni rurali jiġu integrati fi strateġiji tal-ICT reġjonali jew nazzjonali usa’ li jkollhom l-appoġġ tal-EAFRD u tas-SF. Dan l-approċċ strateġiku għandu jiżgura l-kompatibbiltà u l-komplementarjetà mal-politiki reġjonali u nazzjonali fl-ambitu tal-ICT. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-partijiet interessati għandhom jikkooperaw biex jiżviluppaw strateġija tal-UE għall-broadband sabiex l-estensjoni u l-immodernizzar tan-netwerks tal-broadband jieħdu inqas żmien, kif jesiġi l-EERP. L-aċċess aħjar għall-internet u l-ICT f’żoni rurali jista’ jitqies daqstant importanti għall-pajjiżi (potenzjalment) kandidati għall-adeżjoni mal-UE bħal ma huwa importanti għall-UE stess, peress li dawn il-pajjiżi, bl-għajnuna tal-fondi ta’ qabel l-adeżjoni tal-UE, diġà bdew it-tħejjija tagħhom għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE. 3. OQSMA FEJN TISTA’ TITTIEħED AZZJONI U S-SITWAZZJONI ATTWALI 3.1. Żviluppi u prijoritajiet tal-ICT għaż-żoni rurali Fil-Komunikazzjoni tagħha “Bridging the broadband gap” (negħlbu d-distakk fl-aċċess għall-broadband) (2006)[11], il-Kummissjoni identifikat ir-raġunijiet ewlenin għad-differenza li teżisti bejn l-aċċess għall-broadband f’żoni rurali u dak f’żoni urbani, fosthom, id-densità baxxa tal-popolazzjoni, id-distanza u n-nuqqas ta’ kompetizzjoni. Fatturi soċjo-ekonomiċi oħra, bħal ma huma livelli baxxi ta’ edukazzjoni u ta’ dħul ta’ flus, nuqqas ta’ aċċess għal teknoloġiji ġodda, servizz ta’ kwalità baxxa, nuqqas ta’ applikazzjonijiet b’kontenut rilevanti għall-impriżi rurali u agrikoli, nuqqas ta’ għarfien, jew il-popolazzjoni li qed tixjieħ, iwasslu għal livelli aktar baxxi ta’ adozzjoni[12]. Stimulazzjoni tad-domanda: Kontenut, servizzi u applikazzjonijiet Applikazzjoniet li jaħdmu bil-broadband inaqqsu l-ħin u d-distanzi u jippermettu li s-servizzi jitwasslu għand in-nies u l-impriżi fil-komunitajiet tagħhom stess. Il-fokus fuq l- iżvilupp ta ’ servizzi u kontenut rilevanti huwa fundamentali biex jiżdiedu d-domanda għal u l-użu ta’ servizzi pubbliċi on-line u tal-broadband fiż-żoni rurali. Id-differenzi eżistenti bejn iż-żoni rurali u dawk urbani fl-ambitu tal-ICT jixhdu l-bżonn li l-amministrazzjonijiet u l-istituzzjonijiet nazzjonali u lokali jinvestu f’miżuri li jistimulaw id-domanda. L-iżvilupp u d-disponibbiltà ta’ servizzi pubbliċi bħall-e-government, e-health u e-learning huma kruċjali, flimkien mal-e-skills u applikazzjonijiet lokali. Għandha ssir promozzjoni għal dawk is-servizzi ta’ impriżi konnessi bil-broadband u l-internet, inklużi dawk li għandhom x’jaqsmu mal-agrikoltura, peress li l-użu tal-broadband min-negozji huwa element importanti biex tiżdied l-effiċjenza. Aċċess aħjar min-naħa tal-impriżi jippermetti fluss aqwa tal-informazzjoni, aktar trasparenza tas-suq u għarfien tal-prezzijiet, jiffaċilita l-kooperazzjoni tal-industrija alimentarja u jnaqqas l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet. Attwalment, l-użu ta’ servizzi pubbliċi f’żoni b’densità tal-popolazzjoni baxxa fl-UE huwa aktar limitat milli f’żoni b’densità tal-popolazzjoni għolja[13]. Pereżempju, l-adozzjoni ta’ servizzi e-government fl-UE-27 laħqet livell ta’ 22.5% f’żoni ta’ densità tal-popolazzjoni baxxa u livell ta’ 32.9% f’żoni ta’ densità tal-popolazzjoni għolja. L-użu tal-internet fost l-SMEs u l-impriżi żgħar ħafna (micro-enterprises) fiż-żoni rurali għadu f’livell baxx ħafna meta mqabbel ma’ dak fost impriżi kbar, kif wieħed jista’ jinnota f’għadd ta’ Programmi ta’ Żvilupp Rurali (eż., il-Bulgarija, ir-Renju Unit, l-Ingilterra, eċċ.). L-SMEs ibatu l-aktar minn nuqqas ta’ ħaddiema kwalifikati fil-qasam tat-teknoloġiji ġodda[14]. Fl-2008, imqabbel mas-27.4% tan-nies li qatt ma użaw l-internet f’żoni b’densità tal-popolazzjoni għolja, fiż-żoni b’densità tal-popolazzjoni baxxa fl-UE-27 din iċ-ċifra kważi laħqet nofs il-popolazzjoni (41.7%) F’ċerti Stati Membri, l-ammont ta’ nies li qatt ma użaw PC huwa kważi nofs il-popolazzjoni kollha (eż., il-Bulgarija, Ċipru, il-Greċja, l-Italja, il-Portugall, ir-Rumanija, Malta, eċċ.). Fl-UE-27, 30% tad-djar ta’ familji f’żoni b’popolazzjoni baxxa daħħlu l-internet DSL, filwaqt li għaż-żoni urbani din iċ-ċifra hija 40%[15]. Fil-perjodu 2005–2007, l-adozzjoni tal-internet DSL f’żoni urbani żdiedet aktar milli żdiedet f’żoni rurali u globalment, fuq livell nazzjonali, l-adozzjoni f’żoni rurali hija bejn in-nofs u l-kwart ta’ dik f’żoni urbani[16]. Infrastruttura tal-broadband L-Istati Membri, ir-reġjuni u l-awtoritajiet lokali għandhom rwol vitali xi jwettqu fil-proċess li jinkorpora il-ħtiġijiet soċjo-ekonomiċi taż-żoni rurali u l-popolazzjoni rurali fl-istrateġiji nazzjonali u fil-programmi nazzjonali/reġjonali. L-isforzi ma jaqtgħux li qed isiru biex iż-żoni rurali tal-UE jingħataw konnessjonijiet tal-ICT moderni, li jinkludu l-użu ta’ teknoloġiji ġodda mingħajr użu ta’ wajers u permezz ta’ satellita, għandhom ikomplu u jiżdiedu . F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni, fl-EERP tagħha pproponiet finanzjament addizzjonali ta’ EUR 1.0 biljun. Il-finanzjament pubbliku għal dan it-tip ta’ inizjattivi għandu jkun konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tat-Trattat tal-KE. F’Diċembru 2007, il-kopertura tal-broadband (DSL) laħqet medja ta’ 98% tal-popolazzjoni f’żoni urbani, filwaqt li l-kopertura f’żoni rurali kienet limitata għal 70% tal-popolazzjoni rurali tal-UE-27[17]. Il-kopettura f’żoni rurali għadha baxxa fis-Slovakkja (39%), fil-Polonja (43%), fil-Greċja (50%) u fil-Latvja (65%), kif ukoll fil-Bulgarija u fir-Rumanija. 3.2. Atturi li qed jitilfu l-opportunità Impriżi agrikoli Il-promozzjoni tal-adozzjoni u t-tixrid tal-ICT fis-settur agroalimentari kollu, u fl-impriżi agrikoli in ġenerali, hija azzjoni ewlenija għall-iżvilupp rurali. In-nuqqas ta’ aċċess għall-broadband inaqqas il-kompetittività tal-bdiewa b’mod konsiderevoli, jirrestrinġi l-alternattivi li għandhom biex japplikaw ġestjoni aqwa tal-impriża agrikola u innovattiva, jaġġustaw il-metodi ta’ produzzjoni tagħhom għall-iżviluppi ekonomiċi attwali, jikkontrollaw il-kwantità u l-kwalità tal-produzzjoni, u jillimita l-għarfien tagħhom dwar is-swieq u x-xejriet ekonomiċi, ir-riċerka u l-iżvilupp agrikoli. Jillimita l-opportunitajiet kummerċjali tagħhom, jimpedixxi l-użu ta’ servizzi ta’ konsulenza, jirrestrinġi l-kuntatti tagħhom ma’ amministrazzjonijiet lokali u nazzjonali u jtellef il-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet. In-nuqqas ta’ aċċess għall-internet u e-services jista’ jdgħajjef l-istimuli tal-bdiewa biex jaġġornaw il-kompetenzi professjonali tagħhom u jnaqqas l-effetti sekondarji konsegwenti mill-qsim u l-iskambju ta’ esperjenzi professjonali pożittivi. Impriżi żgħar u ta’ daqs medju, u impriżi żgħar ħafna (micro-business) L-ICT tista’ tintuża bħala katalista biex impriżi (żgħar) agrikoli u mhux agrikoli, inkluż l-industrija alimentari, jaħdmu flimkien biex jiffurmaw netwerks u jikbru, u b’hekk isaħħu l-kompetittività tagħhom. Dan jista’ jħalli effett pożittiv fuq il-prestazzjoni u l-produttività tax-xogħol tagħhom, u jista’ jgħin lill-bdiewa biex iwettqu r-rwol multifunzjonali tagħhom fiż-żoni rurali. Jistgħu jinħolqu ekonomiji fil-kobor u l-e-business, l-e-commerce u l-e-banking jistgħu jitwettqu aktar faċilment. Il-promozzjoni għall-użu tal-ICT fl-industrija alimentari u l-ħolqien ta’ infrastruttura li tiżgura l-aċċess għall-internet lill-proċessuri tal-ikel jistgħu jsiru fatturi importanti għat-tkabbir tas-settur u jwasslu għal valur miżjud ogħla u għal integrazzjoni aħjar bejn il-bdiewa u l-proċessuri. Żgħażagħ Iż-żgħażagħ huma wieħed mill-ixprunaturi ewlenin għall-iżvilupp tal-ICT fiż-żoni rurali. In-nuqqas ta’ forniment tal-internet jiżolahom minn avvenimenti dinjin u mill-fluss tal-informazzjoni, u jnaqqsilhom l-aċċess għas-swieq tax-xogħol u l-mezzi biex jiżviluppaw il-kompetenzi tagħhom li jgħinuhom jikkwalifikaw għal impjiegi ta’ kwalità li jħallsu sew. Il-ħolqien tal-aċċess u tal-applikazzjonijiet rilevanti, speċjalment għaż-żgħażagħ li jieqfu mill-istudji u jibdew jaħdmu, huwa essenzjali biex jingħataw inċentiv ħalli jibqgħu jgħixu f’żoni rurali. Nisa L-għadd ta’ nisa intraprendituri fiż-żoni rurali qed jiżdied u dawn qed jinvolvu ruħhom aktar fl-attivitajiet soċjoekonomiċi. L-aċċess tagħhom għas-swieq tax-xogħol għandu jsir eħfef, u wieħed mill-modi kif dan jista’ jseħħ hu billi jingħataw aċċess għall-internet b’veloċità għolja u b’hekk iżidu l-kompetenzi diġitali tagħhom. Anzjani u gruppi ta’ nies żvantaġġati Il-bdiewa fi tmiem tal-karriera tagħhom, l-anzjani u l-gruppi ta’ nies żvantaġġati f’żoni rurali għandhom ħtiġijiet speċifiċi, li ħafna minnhom jistgħu jiġu indirizzati bil-forniment ta’ teknoloġiji aċċessibbli u rilevanti u ta’ applikazzjonijiet tal-ICT. L-ICT tista’ tħaffilhom l-aċċess għal servizzi pubbliċi, opportunitajiet ta’ xogħol u edukazzjoni ta’ kwalità. 3.3. Impatti potenzjali ta' proġetti rurali tal-ICT [18] Jekk jingħataw servizzi, prodotti u infrastruttura aħjar, iż-żoni rurali jistgħu jiksbu għadd kbir ta’ impatti u benefiċċji. Madankollu, wieħed għandu jqis il-kunsiderazzjonijiet jew limitazzjonijiet ambjentali eżistenti. Pereżempju, meta jinvestu f’sistemi ta’ prenotazzjoni on-line (e-booking) u web-portals, il-bdiewa u l-impriżi rurali jipprovdu aċċess aqwa għall-informazzjoni u għal opportunitajiet ta’ mogħdija ta’ żmien lill-komunitajiet lokali u esterni, joħolqu kuxjenza dwar il-valuri naturali u soċjali lokali, jiżdied l-għadd ta’ turisti, joħolqu opportunitajiet ta’ tkabbir u impjiegi, u jkattru l-iżvilupp ekonomiku u soċjali domestiku. Il-proġetti tal-ICT jistgħu wkoll iħallu impatt pożittiv qawwi jekk jiġu ffukati fuq iż-żieda tal-valur tal-prodotti lokali jew fuq it-titjib tas-sistemi ta’ forniment, fuq l-agrikoltura ta’ preċiżjoni, id-distribuzzjoni u l-promozzjoni ta’ enerġiji rinovabbli deċentralizzati bħal ma hi l-bijoenerġija, il-preżervazzjoni tal-wirt naturali, il-forniment ta’ informazzjoni pubblika u kummerċjali, il-forniment ta’ dejta għal utenti speċifiċi u għal skopijiet edukattivi, l-iżvilupp tal-kompetenzi, eċċ. Fl-istess ħin, jista’ jkun hemm konsegwenzi sekondarji pożittivi li jwasslu għal żieda fl-użu tal-bijoenerġija, aċċess aħjar għal opportunitajiet ta’ taħriġ, żvilupp tal-orjentazzjoni tax-xogħol, forniment effikaċi tas-servizzi pubbliċi, promozzjoni ta’ agrikoltura sostenibbli u fl-aħħarnett, u xejn inqas importanti, trasferiment tal-innovazzjoni u promozzjoni ta’ prattiki tajbin. 4. AZZJONIJIET LI JIPPROMWOVU L-ICT FIż-żONI RURALI 4.1. L-EAFRD u l-ICT Azzjonijiet Fil-perjodu ta’ programmazzjoni attwali, l-iżvilupp rurali jagħti importanza speċjali lill-ICT. F’65 RDP (Programmi ta’ Żvilupp Rurali) issir referenza għall-broadband u l-ICT fl-analiżi bażi u f’37 RDP issir fil-valutazzjoni ex-ante (minn total ta’ 94)[19]. L-analiżi jikkonfermaw id-differenzi kbar li jeżistu bejn l-Istati Membri u r-reġjuni. F’nofs iż-żoni tal-programm (44 RDP imfassla minn 7 Stati Membri) is-sitwazzjoni tal-ICT fiż-żoni rurali hija meqjusa bħala ta’ livell medju, filwaqt li f’16-il RDP (13-il Stat Membru) hija meqjusa bħala ta’ livell baxx. L-EAFRD jappoġġa l-iżvilupp tal-impriżi u servizzi tal-ICT, it-titjib tal-kompetenzi u l-broadband f ’ żoni rurali permezz ta’ diversi modi[20]. L-azzjonijiet diretti għall- ICT bħala servizz bażiku għall-ekonomija u l-popolazzjoni rurali jinkludu l-iżvilupp tal-e-health, il-pariri dwar is-saħħa u l-kura medika, l-appoġġ għall-impriżi, is-servizzi pubbliċi lokali, iċ-ċentri tal-ICT mobbli jew għaż-żgħażagħ, il-postijiet pubbliċi ta’ aċċess għall-internet/komunikazzjoni, l-infrastruttura tal-broadband inkluż it-teknoloġiji mingħajr użu ta’ wajers, eċċ. Azzjonijiet oħra speċifiċi immirati għal sitwazzjonijiet partikolari jkopru, pereżempju, it-tagħmir tal-ICT fi skejjel ta’ daqs żgħir, is-servizzi tat-trasport b’sejħa telefonika, is-siġurtà tal-abitanti rurali, it-teleworking u l-inizjattivi tal-ICT speċifiċi għall-villaġġi (47 RDP minn 16-il Stat Membru)[21]. L-impriżi mhux agrikoli rurali tal-bdiewa relatati mal-ICT jissemmew f’21 RDP (15-il Stat Membru) u jkopru l-iżvilupp tal-e-services, tal-e-commerce, tal-aċċess għall-internet, eċċ. Il-bdiewa jistgħu jimmodernizzaw aktar it-tagħmir tal-IT tagħhom permezz tal-miżura għall- immodernizzar tal-impriżi agrikoli . Il-ħolqien ta’ siti tal-internet għall-kummerċjalizzazzjoni u l-e-booking, web-portals għat-turiżmu u ċentri tal-informazzjoni għandu jikkaratterizza l-azzjonijiet tal-ICT marbuta mat- turiżmu rurali kif previst f’34 RDP (13-il Stat Membru). Il-ħolqien ta’ servizzi bbażati fuq l-ICT, it-twaqqif ta’ netwerk ta’ kooperazzjoni u l-formazzjoni ta’ gruppi, l-e-commerce u l-e-marketing għandhom ikunu miri ewlenin għall- impriżi żgħar ħafna u impriżi rurali mhux agrikoli kif speċifikat fi 28 RDP (17-il Stat Membru). Il-bdiewa, dawk li jieħdu ħsieb il-foresti u l-proċessuri tal-ikel se jingħataw aċċess għal appoġġ sinifikanti għat- taħriġ professjonali fl-ambitu tal-ICT u l-kompetenza fl-użu tal-kompjuters (40 RDP), e-learning (13-il RDP), attivitajiet ta’ informazzjoni li jużaw l-ICT (11-il RDP) jew azzjonijiet speċifiċi għaż-żona bħan-networking, il-proġetti ta’ dimostrazzjoni jew it-tagħlim mill-bogħod (distance learning). Eżempji tal-użu tal-ICT għall-ambjent huma s-sistemi ta’ teledetezzjoni u monitoraġġ ta’ ħruq fil-foresti, it-tagħmir ta’ komunikazzjoni (eż., għall-prevenzjoni ta’ ħruq fil-foresti) u n-networking (14-il RDP). L-iżvilupp rurali se jappoġġa wkoll lill-investimenti fl-IT, bħal ma huma netwerks f’bini pubbliku, taħriġ u informazzjoni dwar kwistjonijiet ambjentali tan-Natura 2000 flimkien ma’ forums għall-iskambju ta’ opinjonijiet, databases u e-catalogues għall-konservazzjoni ta’ riżorsi tal-bijodiversità, forniment ta’ servizzi ta’ konsulenza, promozzjoni ta’ gruppi ta’ produtturi, titjib tal-e-skills tal-popolazzjoni rurali, eċċ. Se jingħataw fondi wkoll għal web-portals nazzjonali u reġjonali għal netwerks tal-iżvilupp rurali. L-azzjonijet LEADER jistgħu jkopru firxa wiesgħa ta ’ investimenti tal-ICT fiż-żoni rurali , bħal teknoloġiji innovattivi tal-komunikazzjoni fl-ambitu tat-turiżmu, is-setturi produttivi, l-ambjent u l-beni kulturali fl-oqsma tal-kooperazzjoni transnazzjonali u interterritorjali, it-taħriġ u l-aċċess għall-internet. Baġit L-azzjonijiet tal-ICT fl-iżvilupp rurali huma integrati f’diversi miżuri, li jinkludu wkoll xi azzjonijiet li mhumiex relatati mal-ICT[22]. B’kollox, l-EAFRD se tonfoq EUR 2.7 biljun għal servizzi bażiċi għall-popolazzjoni rurali. EUR 4.9 biljun oħra se jintefqu għad-diversifikazzjoni agrikola, għall-ħolqien ta’ impriżi żgħar ħafna li mhumiex agrikoli u għat-turiżmu rurali. L-azzjonijiet ta’ taħriġ u informazzjoni tal-EAFRD (inklużi dawk relatati mal-e-skills) jammontaw għal total ta’ EUR 1.2 biljun. Barra minn hekk, jistgħu jingħataw fondi addizzjonali għal proġetti tal-ICT fl-ambitu tal-LEADER u/jew ta’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali. Parti kbira mill-fondi ta’ assistenza teknika tal-RDPs tmur għal investimenti f’ħardwer u softwer tal-amministrazzjoni pubblika biex jiġu offruti servizzi u konsulti on-line lil applikanti (potenzjali). L-identifikazzjoni tal-miri, il-monitoraġġ u l-valutazzjoni Il-Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (Common Monitoring and Evaluation Framework - CMEF) għall-iżvilupp rurali 2007-2013 jipprovdi bażi solida biex tiġi identifikata s-sitwazzjoni fiż-żoni rurali li għandha tkun fil-mira, kif ukoll immonitorjata u vvalutata fir-rigward ta’ diversi indikaturi, inklużi dawk relatati mal-ICT. Fil-kuntest ta’ dan il-qafas (CMEF), pereżempju, l-Awstrija għandha l-għan li tiżgura li 80 000 ruħ igawdu minn servizzi aħjar permezz tad-disponibbiltà tal-internet, filwaqt li r-Repubblika Ċeka għandha mira ta’ 70 000 ruħ. F’termini ta’ penetrazzjoni tal-internet, il-Finlandja għandha l-għan li sal-2013 il-pajjiż kollu jkun kopert b’aċċess mingħajr wajers, filwaqt li l-Litwanja, pereżempju, għandha mira ta’ 99% kopertura b’2 500 punt ta’ aċċess għall-internet. 4.2. Fondi tal-Politika ta’ Koeżjoni u l-ICT Sabiex jintlaħqu l-għanijiet ġenerali, għandhom jiġu sfruttati kemm jista’ jkun is-sinerġiji bejn il-finanzjament u l-politiki Komunitarji, nazzjonali u/jew reġjonali li jħallu impatt fuq l-iżviluppi tal-ICT fiż-żoni rurali. Fil-perjodu ta’ programmazzjoni attwali, il-fondi tal-Politika ta’ Koeżjoni se jibqgħu jappoġġaw l-iżvilupp tal-ICT, anki fiż-żoni rurali. Se jsir investiment dirett ta’ madwar EUR 15.3 biljun (4.4% tal-baġit totali tal-Koeżjoni) fi prijoritajiet tal-ICT, inkluż l-e-public services u l-infrastruttura tal-broadband. Il-Fond Soċjali Ewropew (European Social Fund - ESF) se jinvesti b’mod konsiderevoli biex jinkisbu e-skills fil-qafas ta’ prijoritajiet strateġiċi differenti bħal ma huma t-tagħlim kontinwu, l-adattabilità tal-ħaddiema u t-taħriġ lil nies bla xogħol, inkluż lil dawk f’żoni rurali. 4.3. Riċerka Ir-riċerka għandha rwol xi twettaq kemm biex jiġu identifikati l-ħtiġijiet tal-ICT fiż-żoni rurali kif ukoll biex jinstabu metodi effiċjenti u effikaċi għas-soluzzjoni ta’ problemi eżistenti. Minbarra l-appoġġ li jingħata lil proġetti fl-ambitu tal-FP6 u l-FP7, ġew maħluqin żewġ ERA-networks taħt l-awspiċju tal-Kumitat Permanenti dwar ir-Riċerka fl-Agrikoltura (ICT-AGRI u RURAGRI), li qed jiffokaw l-attivitajiet tagħhom fuq il-koordinament ta’ programmi nazzjonali ta’ riċerka, li jinkludu l-applikazzjonijiet tal-ICT fl-agrikoltura u fiż-żoni rurali. 4.4. Proġetti tal-ICT fiż-żoni rurali u fatturi li jgħinu biex jiġu implimentati tajjeb [23] Il-proġetti tal-ICT fiż-żoni rurali tal-Ewropa jiffokaw fuq (i) it-tagħmir meħtieġ għall-aċċess għall-internet, (ii) il-kontenut, jiġifieri dak il-materjal li n-nies ifittxu u jużaw fuq l-internet, li jinkludi s-servizzi li jinkoraġġuhom jidħlu on-line, u (iii) l-iżvilupp ta’ kompetenzi ġodda għall-aċċess għall-internet. L-aktar proġetti li jħallu impatt huma dawk li jinkorporaw it-tliet aspetti. Minbarra l-ġestjoni tajba tal-proġett, għadd ta’ fatturi ekonomiċi, politiċi u soċjali jikkostitwixxu s-sett ta’ kundizzjonijiet meħtieġa biex jinkiseb suċċess mill-proġetti tal-ICT fiż-żoni rurali u jistgħu jiggarantixxu s-sjieda akbar tagħhom fil-komunità lokali, l-użu wiesa' u s-sostenibbiltà tagħhom. Appoġġ finanzjarju Komunitarju L-ispejjeż biex tiġi pprovduta infrastruttura, jingħata t-taħriġ u jiġu adattati s-servizzi huma ferm ogħla fiż-żoni rurali, minħabba d-diversi raġunijiet li ssemmew qabel. Bosta mill-fornituri kummerċjali jiffokaw fuq żoni urbani b’popolazzjoni għolja, fejn ikunu jistgħu jiksbu l-akbar penetrazzjoni tat-teknoloġiji ġodda u l-ogħla rendiment mill-investimenti tagħhom. F’ħafna mill-każijiet, il-penetrazzjoni fiż-żoni rurali tibda bil-mod minħabba li f’dawn iż-żoni ikun hemm iktar riluttanza biex jadottaw it-teknoloġiji ġodda milli hemm f’żoni urbani. L-użu ta’ fondi pubbliċi, inkluż fondi tal-UE, jista’ jgħin biex tonqos id-differenza fl-ammont ta’ investiment fl-infrastruttura ta’ aċċess għall-ICT, is-servizzi on-line u miżuri oħra li jippromwovu d-domanda fiż-żoni rurali, inkluż fil-muntaniji u fil-gżejjer. Huwa essenzjali li l-ħtiġijiet ta’ dawn iż-żoni jiġu indirizzati b’mod xieraq fl-istrateġiji u fil-programmi nazzjonali u reġjonali. Appoġġ minn awtoritajiet nazzjonali u reġjonali F’dawn l-aħħar snin, minbarra li ġew żgurati l-alternattivi ta’ finanzjament, diversi forom ta’ appoġġ nazzjonali u reġjonali żiedu s-sostenibbiltà u s-suċċess ta’ proġetti tal-ICT fiż-żoni rurali. Kemm jekk ikun ingħata appoġġ finanzjarju jew legali, kif ukoll jekk il-proġetti jkunu nbdew mill-gvernijiet jew mill-awtoritajiet lokali, inħolqu benefiċċji għall-impriżi rurali agrikoli, alimentari u mhux agrikoli kif ukoll għall-popolazzjoni rurali. Involviment u kooperazzjoni minn atturi lokali L-involviment ta’ atturi (ekonomiċi) lokali jista’ jkollu effett sinifikanti fuq proġett jekk huma jkollhom interess personali biex it-teknoloġija ġdida tibda tintuża. Biex isiru sostenibbli, il-proġetti jeħtieġu l-involviment tal-popolazzjoni lokali . It-twaqqif ta’ skemi ta’ broadband b'aggregazzjoni lokali, komunitarja jew ta’ gruppi jista’ jkun pass biex jibdew jittieħdu azzjonijiet broadband lokali u jkompli jgħin biex jiġu ddefiniti (aħjar) l-istrateġiji għall-broadband. Għandha tingħata aktar attenzjoni għall- kooperazzjoni bejn il-komunitajiet fir-rigward tar-riżorsi u l-faċilitajiet tal-broadband u l-użu effiċjenti tagħhom. Dan ġie kkonfermat ukoll permezz tal-prattiki tajbin tal-Leader+. Għarfien u reazzjoni għal opportunitajiet u ħtiġijiet ġodda għall-impriżi Il-globalizzazzjoni u l-internet ħolqu kompetizzjoni intensa, fost l-impriżi, għas-swieq u għall-klijenti. Biex isostnu l-attività tagħhom, l-intraprendituri rurali għandhom jirreaġixxu b’mod xieraq u jisfruttaw il-vantaġġi tal-ICT. L-għarfien ta' x'iridu l-utenti potenzjali , u kif iriduh, jista’ jżid b’mod sostanzjali l-penetrazzjoni tat-teknoloġiji ġodda u jipprovdi r-reazzjonijiet meħtieġa għad-domanda eżistenti fiż-żoni rurali. B’dan il-mod, jistgħu jittejbu fatturi bħall-qgħad, l-użu baxx tal-internet u l-aċċess għal għarfien fiż-żoni rurali. Il- ħolqien ta’ sjieda akbar ta’ proġett , li jista’ jfisser ukoll li l-komunità tkun involuta fil-ġestjoni tiegħu, jista’ jiżgura użu akbar, rendiment akbar tal-investiment u t-tkomplija tal-attività wara li jintemm il-finanzjament inizjali. 4.5. Promozzjoni ta’ prattiki tajbin tal-ICT għaż-żoni rurali L-iskambju ta’ prattiki tajbin jgħin fil-promozzjoni u fl-iżvilupp ta’ prodotti u servizzi innovattivi, joħloq valur miżjud fl-iżvilupp ta’ strateġiji, itejjeb l-għarfien u juri kif l-użu korrett tal-beni jista’ jwassal għal riżultati ta’ valur u pożittivi. L-istudju estern li tmexxa mid-DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali ħejja database ta’ 67 prattiki tajbin tal-ICT fiż-żoni rurali , li t-tixrid tagħhom jista’ jistimula proġetti innovattivi u jappoġġa l-istrateġiji għaż-żoni rurali. Id-database ikopri proġetti ffinanzjati minn fondi privati u/jew Komunitarji, l-aktar fil-perjodu 2000-2006. Dawn il-proġetti kienu inklużi wkoll fid-database tal-web-portal tal-broadband Ewropew li ġie mniedi mill-Kummissjoni f’Ġunju 2008[24]. Dan l-iskambju ta’ prattiki tajbin fil-qasam tal-iżvilupp rurali jista’ jiġi integrat aktar f’netwerks tal-iżvilupp rurali nazzjonali u tal-UE, fil-programmi Interreg u jiġi promoss permezz tal-Leader. 5. KONKLUżJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET L-iżvilupp tal-ICT fiż-żoni rurali jeħtieġ approċċ strateġiku qawwi li joffri komplimentarjetà u sinerġiji bejn fondi u politiki Komunitarji, nazzjonali u reġjonali, li kollha jikkontribwixxu għall-iżvilupp rurali. Permezz ta’ din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni: - Tafferma l-għan li sal-2010 jkun hemm “broadband għal kulħadd”, kif stabbilit fil-kuntest tal-EERP u tfakkar li, attwalment, 30% tal-popolazzjoni rurali tal-UE[25] ma għandhiex aċċess għall-broadband. - Tistieden lill-Istati Membri biex jużaw il-finanzjament għall-infrastruttura tal-broadband fl-ambitu tal-EERP b’mod effettiv u effikaċi u b’hekk jixprunaw il-ħajja ekonomika u soċjali fiż-żoni rurali. Biex dan iseħħ, jeħtieġ li fl-2009 jiġu adattati l-programmi ta’ żvilupp rurali b’kunsiderazzjoni għall-ħtiġijiet tal-Istati Membri, wara li l-Kunsill japprova l-proposta tal-Kummissjoni; - Tirrakkomanda li l-azzjonijiet li jappoġġaw id-domanda għal dawn it-teknoloġiji u l-forniment tagħhom jittieħdu b’pass aktar mgħaġġel. Dan għandu jinkludi azzjonijiet li jżidu l-aċċess lokali u l-aċċess backhaul għal infrastruttura tal-ICT bi prezz raġonevoli u l-aċċess għal kif ukoll l-iżvilupp ta’ servizzi on-line u l-kontenut rilevanti għall-impriżi rurali agrikoli u mhux agrikoli. L-azzjonijiet li jappoġġaw id-domanda għandhom jinkludu attivitajiet bħas-sjieda tal-PC, it-taħriġ professjonali fl-ambitu tal-ICT u l-e-business għall-bdiewa, għall-proċessuri tal-ikel, u għall-impriżi rurali agrikoli u mhux agrikoli kif ukoll azzjonijiet lejn litteriżmu diġitali għall-popolazzjoni rurali. L-azzjonijiet għandhom ikunu akkompanjati minn netwerks, minn monitoraġġ komparattiv u minn azzjonijiet oħra (possibilment fil-qafas tal-osservatorji eżistenti tal-ICT) bl-għan li jappoġġaw il-kapaċità lokali u reġjonali li tmexxi, tippjana u timplimenta proġetti tal-ICT fil-qafas tal-Programmi ta’ Żvilupp Rurali. - Tinkoraġġixxi lill-Istati Membri u lir-reġjuni biex jużaw il-baġits ta’ assistenza teknika biex iniedu studji/analiżi dwar il-qagħda tal-ICT fiż-żoni rurali u fl-agrikoltura, li fihom jindikaw fid-dettall l-inizjattivi attwali fl-ICT u jimmonitorjaw l-indikaturi tal-ICT; - Tistieden lill-Istati Membri u lir-reġjuni biex fir-rapporti annwali tagħhom dwar l-iżvilupp rurali, mill-2010 ’il quddiem, jindikaw l-azzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-ICT li jkunu ħadu matul is-sena tar-rapport, u possibbilment il-finanzjament tagħhom. Il-Kummissjoni lesta tirrapporta dwar dan f’dokument ta’ ħidma li jkun ibbażat fuq l-informazzjoni li tingħata mill-Istati Membri; - Tħeġġeġ lill-Istati Membri u lir-reġjuni biex, fil-qafas tar-reviżjoni intermedja tagħhom tal-iżvilupp rurali li għandha ssir fl-2010, jagħmlu enfasi akbar fuq l-azzjonijiet fl-ICT, inkluż fis-setturi tal-agrikoltura, tal-kultivazzjoni tal-foresti u tal-industrija alimentari, u fuq il-progress li jkun sar, li abbażi tagħha, fejn meħtieġ għandhom isiru proposti għal aktar tisħiħ tal-azzjonijiet relatati mal-ICT u għal emendi tal-Programmi ta’ Żvilupp Rurali; - Tenfasizza li biex jinkisbu riżultati effettivi fiż-żoni rurali, jeħtieġ li l-finanzjament Komunitarju jkollu orjentazzjoni u komplimentarjetà korretti bil-għan li jinħolqu sinerġiji. Biex jintlaħaq dan l-għan, il-kooperazzjoni mill-qrib bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali li jamministraw fondi Komunitarji differenti (SF/CF/EAFRD) hija kruċjali; - Tenfasizza l-importanza tat-tixrid u tal-iskambju ta’ prattiki tajbin tal-ICT fiż-żoni rurali fost in-netwerks Ewropej u nazzjonali għall-iżvilupp rurali. In-netwerk RD tal-UE għandu jipprovdi suġġerimenti utli għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-ICT fiż-żoni rurali. Fl-aħħar sitt xhur tas-sena 2010 se jiġi organizzat avveniment dwar dan is-suġġett; - Tinkoraġġixxi lil dawk responsabbli mill-ġestjoni u l-iżvilupp ta’ proġetti tal-ICT fiż-żoni rurali biex jużaw il-web-portals Ewropej tal-ICT li huma disponibbli (www.broadband-europe.eu u www.ePractice.eu). [1] COM(2007) 803, 11.12.2007. [2] SPEECH/07/311 mill-Kummissarju Mrs Mariann Fischer Boel. [3] COM(2008) 800, 26.11.2008. [4] COM(2009) 36, 28.1.2009. [5] Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill 7085/07, 19 ta’ Marzu 2007. [6] SAACNRA, 2007, http://ec.europa.eu/agriculture/analysis/external/index_en.htm. [7] COM(2005) 330, 20.7.2005. [8] http://ec.europa.eu/information_society/events/ict_riga_2006/doc/declaration_riga.pdf. [9] Deċiżjoni tal-Kunsill 2006/144/KE tal-20 ta' Frar 2006 dwar il-linji gwida strateġiċi Komunitarji għall-iżvilupp rurali. [10] Il-linji ta’ demarkazzjoni dwar l-użu tad-diversi fondi tal-UE jiġu stabbiliti mill-Istati Membri u r-reġjuni. [11] COM(2006) 129, 20.3.2006. [12] COM(2006) 129, 20.3.2006 u SAACNRA, p. 64. [13] Definizzjoni tal-Eurostat abbażi tal-grad ta’ urbanizzazzjoni. [14] COM(2008) 394, 25.6.2008. [15] Eurostat. [16] Definizzjoni ta’ Idate tar-ruralità. Ara l-Anness għal aktar dettalji. [17] Definizzjoni ta’ Idate tar-ruralità. Ara l-Anness għal aktar dettalji. [18] Abbażi tal-analiżi SAACNRA (2007) dwar prattiki tajba , pp. 25-38. [19] Dan ikopri wkoll is-sitt RDPs qafas u ta’ netwerks, li madankollu, huma esklużi mill-analiżi. Ara l-Anness għal aktar dettalji. [20] L-investimenti f’ħardwer u softwer huma eliġibbli fil-programmi kollha. [21] Diversi Stati Membri għażlu li jħallu l-kontenut ta’ ċerti miżuri miftuħ, mingħajr ma speċifikaw ebda azzjonijiet prijoritarji; dawn ma ġewx meqjusin. [22] Il-programmazzjoni tal-baġit għall-iżvilupp rurali jsir f’livell tal-assi u tal-miżura, u mhux fil-livell tal-azzjoni. Minħabba f’hekk, ma hemm ebda dejta disponibbli dwar l-investimenti relatati ma’ azzjonijiet. [23] Abbażi tal-analiżi SAACNRA (2007) dwar prattiki tajbin , pp. 25-38. [24] www.broadband-europe.eu. [25] Definizzjoni ta’ Idate tar-ruralità.