P9_TA(2021)0414

Il-protezzjoni tal-persuni b'diżabilità permezz tal-petizzjonijiet: it-tagħlimiet meħuda

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-7 ta' Ottubru 2021 dwar il-protezzjoni tal-persuni b'diżabilità permezz tal-petizzjonijiet: tagħlimiet meħuda (petizzjonijiet 2582/2013, 2551/2014, 0074/2015, 0098/2015, 1140/2015, 1305/2015, 1394/2015, 0172/2016, 0857/2016, 1056/2016, 1147/2016, 0535/2017, 1077/2017, 0356/2018, 0367/2018, 0371/2018, 0530/2018, 0724/2018, 0808/2018, 0959/2018, 0756/2019, 0758/2019, 0954/2019, 1124/2019, 1170/2019, 1262/2019, 0294/2020, 0470/2020, 0527/2020, 0608/2020, 0768/2020, 0988/2020, 1052/2020, 1139/2020, 1205/2020, 1299/2020 u 0103/2021 u oħrajn) (2020/2209(INI))

(2022/C 132/11)

Il-Parlament Ewropew,

— wara li kkunsidra l-petizzjonijiet li waslu dwar kwistjonijiet ta' diżabilità kif deskritti fit-titolu ta' din ir-riżoluzzjoni u fid-deliberazzjonijiet preċedenti tal-Kumitat għall-Petizzjonijiet dwar dawn il-petizzjonijiet,

— wara li kkunsidra l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea,

— wara li kkunsidra l-Artikoli 19, 48, 67(4), 153, 165, 168 u 174 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE),

— wara li kkunsidra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (il-Karta), b'mod partikolari l-Artikoli 3, 21, 24, 26, 34, 35, 41 u 47 tagħha,

— wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, b'mod partikolari l-prinċipji 1, 3, 10 u 17 tiegħu,

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità (CRPD), u d-dħul fis-seħħ tagħha fil-21 ta' Jannar 2011 b'konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/48/KE tas-26 ta' Novembru 2009 dwar il-konklużjoni, mill-Komunità Ewropea, tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità (1),

— wara li kkunsidra l-Kummenti Ġenerali dwar is-CRPD bħala gwida awtoritattiva dwar l-implimentazzjoni tagħha,

— wara li kkunsidra l-Kodiċi ta' Kondotta bejn il-Kunsill, l-Istati Membri u l-Kummissjoni li jispjega l-arranġamenti interni għall-implimentazzjoni min-naħa tal-Unjoni Ewropea kif ukoll għar-rappreżentanza tagħha relatati mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità (2),

— wara li kkunsidra l-osservazzjonijiet konklużivi tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità (il-Kumitat dwar is-CRPD) tat-2 ta' Ottubru 2015 dwar ir-rapport inizjali tal-Unjoni Ewropea,

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal,

— wara li kkunsidra l-inkjesta strateġika tal-Ombudsman Ewropew dwar kif il-Kummissjoni Ewropea tiżgura li l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jaċċessaw is-siti web tagħha,

— wara li kkunsidra l-miżura tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas fil-livell tal-UE rivedut mitlub mill-Artikolu 33.2 tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità ,

— wara li kkunsidra l-inkjesta strateġika tal-Ombudsman Ewropew dwar kif il-Kummissjoni Ewropea tissorvelja l-Fondi tal-UE użati biex jippromwovu d-dritt tal-persuni b'diżabilità u l-anzjani f'għajxien indipendenti,

— wara li kkunsidra r-Rapport dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-2020 tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali,

— wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew tal-11 ta' Diċembru 2019 intitolata “It-tiswir tal-aġenda tal-UE għal drittijiet tal-persuni b'diżabilità 2020-2030”,

— wara li kkunsidra l-Indiċi dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri tal-2020 tal-Istitut Ewropew għall-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri,

— wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 1371/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Ottubru 2007 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (3),

— wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/882 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' April 2019 dwar ir-rekwiżiti ta' aċċessibbiltà għall-prodotti u għas-servizzi (4),

— wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2016/2102 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta' Ottubru 2016 dwar l-aċċessibbiltà tas-siti elettroniċi u tal-applikazzjonijiet mobbli tal-korpi tas-settur pubbliku (5),

— wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2018/1972 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2018 li tistabbilixxi l-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (6),

— wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/1158 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Ġunju 2019 dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u għall-persuni li jindukraw u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2010/18/UE (7),

— wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas-27 ta' Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (8),

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-3 ta' Marzu 2021 intitolata “Unjoni ta' Ugwaljanza: Strateġija għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030” (COM(2021)0101),

— wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta' trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426, id-“Direttiva kontra d-diskriminazzjoni” u l-pożizzjoni tal-Parlament dwarha tat-2 ta' April 2009 (9),

— wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta' Ġunju 1998 dwar karta tal-ipparkjar għall-persuni b'diżabilità (10),

— wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/1004 tal-14 ta' Ġunju 2021 li tistabbilixxi Garanzija Ewropea għat-Tfal (11),

— wara li kkunsidra d-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni tas-27 ta' Novembru 2020 intitolat “Evaluation of the European Disability Strategy 2010-2020” (Evalwazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2010-2020) (SWD(2020)0291),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-17 ta' April 2020 dwar azzjoni koordinata tal-UE biex tikkumbatti l-pandemija tal-COVID-19 u l-konsegwenzi tagħha (12),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta' Ġunju 2020 dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità għal wara l-2020 (13),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta' Lulju 2020 dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabilità intellettwali u l-familji tagħhom fil-kriżi tal-COVID-19 (14),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tad-29 ta' April 2021 dwar il-Garanzija Ewropea għat-Tfal (15),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Marzu 2021 dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol fid-dawl tal-UNCRPD (16),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tad-29 ta' Novembru 2018 dwar is-sitwazzjoni tan-nisa b'diżabilità (17),

— wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tat-3 ta' Novembru 2016 intitolat “European structural and investment funds and people with disabilities in the European Union” (Il-fondi strutturali u ta' investiment Ewropej u l-persuni b'diżabilità fl-Unjoni Ewropea),

— wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-15 ta' Settembru 2017 intitolat “Inclusive education for learners with disabilities” (Edukazzjoni inklużiva għall-istudenti b'diżabilità),

— wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tad-9 ta' Ottubru 2015 intitolat “The protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities” (Ir-rwol ta' protezzjoni tal-Kumitat għall-Petizzjonijiet fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità), u l-aġġornamenti tiegħu mill-2016, l-2017 u l-2018,

— wara li kkunsidra l-analiżi fil-fond tiegħu tal-15 ta' Awwissu 2016 intitolata “The European Accessibility Act” (L-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà),

— wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tat-8 ta' Mejju 2018 intitolat “Transport and tourism for persons with disabilities and persons with reduced mobility” (It-trasport u t-turiżmu għall-persuni b'diżabilità u l-persuni b'mobilità mnaqqsa),

— wara li kkunsidra l-istudju tiegħu tal-15 ta' Lulju 2020 intitolat “The Post-2020 European Disability Strategy” (L-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità wara l-2020),

— wara li kkunsidra l-Artikolu 54 u l-Artikolu 227(3) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

— wara li kkunsidra l-opinjonijiet tal-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali u tal-Kumitat għal-Libertajiet Ċivili, il-Ġustizzja u l-Intern,

— wara li kkunsidra l-ittra mill-Kumitat għad-Drittijiet tan-Nisa u l-Ugwaljanza bejn is-Sessi,

— wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Petizzjonijiet (A9-0261/2021),

A. billi madwar 1 % tal-petizzjonijiet kollha li jaslu kull sena għand il-Kumitat għall-Petizzjonijiet għandhom x'jaqsmu ma' diversi kwistjonijiet ta' diżabilità;

B. billi hemm madwar 87 miljun persuna b'diżabilità fl-UE (18);

C. billi 37 % tal-persuni fl-UE li għandhom 15-il sena jew aktar irrappurtaw li għandhom limitazzjonijiet fiżiċi jew sensorjali (moderati jew serji) (19);

D. billi l-petizzjonijiet dwar kwistjonijiet ta' diżabilità jiżvelaw id-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom il-persuni b'diżabilità u l-fatt li dawn iħabbtu wiċċhom ma' diskriminazzjoni u ostakli fil-ħajja ta' kuljum u li ma jgawdux il-libertajiet u d-drittijiet fundamentali stipulati fis-CRPD, bħall-aċċess għat-trasport pubbliku u l-ambjent mibni, l-użu tal-lingwi tas-sinjali, il-finanzjament u l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali;

E. billi huwa ġeneralment rikonoxxut li l-persuni b'diżabilità għadhom iħabbtu wiċċhom ma' diversi ostakli u diskriminazzjoni fil-ħajja ta' kuljum li jżommuhom milli jgawdu l-libertajiet u d-drittijiet fundamentali stabbiliti fl-oqfsa leġiżlattivi applikabbli tal-UE u tan-NU; billi dawn jinkludu r-rikonoxximent reċiproku tal-istatus ta' diżabilità bejn l-Istati Membri – li n-nuqqas tiegħu jostakola l-libertà tal-moviment fi ħdan l-UE għall-persuni b'diżabilità – l-aċċess għat-trasport pubbliku, l-aċċessibbiltà fiżika, sensorja u konjittiva tal-ambjent mibni, il-prodotti, is-servizzi u l-programmi, l-użu tal-lingwi tas-sinjali u l-mezzi u l-formati l-oħra kollha ta' komunikazzjoni u informazzjoni aċċessibbli, il-finanzjament tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-aċċess ugwali għalihom, l-aċċess għas-suq tax-xogħol, l-aċċess għall-assistenza personali u l-inklużjoni tal-komunità, u l-opportunitajiet u t-trattament indaqs fl-impjieg u fix-xogħol;

F. billi l-persuni kollha b'diżabilità għandhom drittijiet ugwali fuq bażi ugwali ma' oħrajn fl-oqsma kollha tal-ħajja u huma intitolati għal dinjità inaljenabbli, trattament ugwali, għajxien indipendenti, awtonomija u parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà, u li jistennew li l-kontribut tagħhom għall-progress soċjali, politiku u ekonomiku tal-UE jiġi rrispettat u vvalutat;

G. billi l-informazzjoni li toħroġ mill-petizzjonijiet imressqa lill-Parlament minn persuni b'diżabilità jew dwar kwistjonijiet ta' diżabilità tista' sservi bħala sors ta' informazzjoni dwar nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tas-CRPD kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f'dak tal-UE, u tista' tgħin biex titfassal leġiżlazzjoni fl-oqsma kollha tal-politika;

H. billi l-Kumitat għall-Petizzjonijiet għandu “rwol ta' protezzjoni” biex jiżgura l-konformità tal-UE mas-CRPD fit-tfassil tal-politika u l-azzjonijiet leġiżlattivi fil-livell tal-UE; billi l-Kumitat għall-Petizzjonijiet ġie mitlub ifassal qafas tal-UE flimkien mal-Ombudsman Ewropew, l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, il-Forum Ewropew dwar id-Diżabilità, kif adottat mill-Kunsill fit-3 513-il laqgħa li saret fis-16 ta' Jannar 2017;

I. billi l-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali ssottolinja s-sinifikat ta' petizzjonijiet li jappartjenu għad-drittijiet tal-persuni b'diżabilità fid-dawl tar-rwol u r-responsabbiltajiet tal-Parlament stabbiliti fil-qafas tal-UE għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tas-CRPD;

J. billi permezz tar-rwol tiegħu, il-Kumitat għall-Petizzjonijiet għandu dmir speċjali li jipproteġi d-drittijiet tal-persuni b'diżabilità fl-UE, peress li l-eżerċitar tal-libertajiet u d-drittijiet fundamentali tagħhom huwa ggarantit mid-dritt tal-UE u mis-CRPD; billi l-informazzjoni disponibbli dwar dawn id-drittijiet hija insuffiċjenti u mhijiex aċċessibbli biżżejjed;

K. billi l-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali japprezza ħafna r-rwol kruċjali tal-Kumitat għall-Petizzjonijiet bħala pont bejn il-persuni fl-UE, il-Parlament u l-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE u bħala strument importanti li permezz tiegħu ċ-ċittadini jiġu involuti fid-demokrazija partiċipattiva; billi d-dritt li titressaq petizzjoni quddiem il-Parlament huwa wieħed mid-drittijiet fundamentali ta' kull individwu u organizzazzjoni bbażati fl-UE u huwa sors dirett indispensabbli ta' informazzjoni fattwali;

L. billi d-dritt ta' petizzjoni u l-proċess ta' petizzjoni għandhom ikunu aktar viżibbli u aċċessibbli għall-individwi u l-organizzazzjonijiet kollha fl-UE, inklużi l-persuni b'diżabilità; billi l-Kumitat għall-Petizzjonijiet għandu jiżgura viżibbiltà aqwa u informazzjoni suffiċjenti f'dan ir-rigward permezz ta' kampanji mmirati ta' informazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni, b'fokus speċjali fuq gruppi vulnerabbli inklużi persuni b'diżabilità; billi l-Parlament għadu ma żviluppax indiċi tal-effettività għas-sistema tal-petizzjonijiet tiegħu u ma ġabarx data statistika dwar it-trattament tal-petizzjonijiet;

M. billi s-CRPD hija l-ewwel trattat internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem irratifikat mill-UE u l-Istati Membri kollha tagħha;

N. billi l-Protokoll Fakultattiv għas-CRPD ma ġiex irratifikat mill-UE u minn ħames Stati Membri;

O. billi Unjoni ta' Ugwaljanza għal kulħadd, u fis-sinifikati kollha tagħha, hija waħda mill-prijoritajiet fil-linji gwida politiċi tal-Kummissjoni attwali;

P. billi l-petizzjonijiet enfasizzaw ripetutament il-limiti f'termini ta' aċċess għall-edukazzjoni għall-persuni b'diżabilità, li jwasslu għal inqas parteċipazzjoni fl-attivitajiet edukattivi meta mqabbla mal-medja tal-popolazzjoni u, bħala konsegwenza, għal riskju ta' esklużjoni soċjali u ekonomika; billi persuna b'diżabilità minn erba' titlaq mis-sistema edukattiva qabel iż-żmien previst (20);

Q. billi l-ħolqien tar-rwol tal-Kummissarju għall-Ugwaljanza kellu rwol strumentali fl-istabbiliment tal-istrateġija l-ġdida għad-drittijiet tal-persuni b'diżabilità 2021-2030 (Strateġija Ewropea tad-Diżabilità 2020-2030);

R. billi fir-riżoluzzjonijiet tiegħu, il-Parlament ħeġġeġ ripetutament lill-Istati Membri jimplimentaw politiki xierqa biex jiġi żgurat li l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jgawdu bis-sħiħ id-drittijiet soċjali, politiċi u ekonomiċi tagħhom;

S. billi l-Istati Membri għandhom ir-responsabilità li jiżguraw li fl-UE kulħadd ikollu d-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal indipendenti u imparzjali stabbilit minn qabel bil-liġi, u li kulħadd ikollu l-opportunità li jingħata pariri, jiġi difiż u jiġi rrappreżentat;

T. billi 24 Stat Membru rrappurtaw b'mod komprensiv dwar il-progress li għamlu fl-implimentazzjoni tas-CRPD, fejn l-aċċessibbiltà kienet wieħed mill-prinċipji ewlenin tal-konvenzjoni, wara talbiet għal informazzjoni mibgħuta lir-Rappreżentanti Permanenti tal-Istati Membri kollha mill-Kumitat għall-Petizzjonijiet dwar il-Petizzjoni 0535/2017;

U. billi d-direttiva kontra d-diskriminazzjoni proposta, li tipprovdi protezzjoni akbar kontra diskriminazzjoni ta' kull tip permezz ta' approċċ orizzontali, għadha mblukkata fil-Kunsill, u billi dan ilu l-każ għal aktar minn għaxar snin;

V. billi l-aċċessibbiltà hija prekundizzjoni għall-eżerċitar tad-drittijiet l-oħra kollha previsti fis-CRPD fuq bażi ugwali ma' oħrajn; billi l-Kummissjoni pproponiet diversi azzjonijiet biex tissorvelja l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar l-aċċessibbiltà, kif ukoll miżuri ġodda biex tinħoloq UE mingħajr ostakli;

W. billi inizjattivi fil-livell tal-UE bħall-Access City Award (Premju għall-Bliet Aċċessibbli) jippromwovu l-adattament tal-ispazji pubbliċi għall-ħtiġijiet tal-anzjani u tal-persuni b'diżabilità; billi l-kompetizzjoni ppremjat bliet li jieħdu impenji fil-livell tal-proċess deċiżjonali politiku biex ikunu inklużivi fir-rigward ta' persuni b'diżabilità, jirrispettaw id-drittijiet tagħhom, jirreaġixxu għall-ħtiġijiet ta' persuni b'diżabilità u jżommu djalogu soċjali ma' organizzazzjonijiet għall-persuni b'diżabilità u l-anzjani; billi l-adattament ta' spazji pubbliċi mhux biss se jgħin fil-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali, iżda se jikkontribwixxi għat-tkabbir ekonomiku;

X. billi diversi petizzjonijiet juru l-problemi tal-aċċessibbiltà u l-ħtieġa li jittejjeb l-aċċess għall-persuni b'diżabilità għall-ambjent mibni, għat-trasport, kif ukoll għat-teknoloġiji u s-sistemi tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), u faċilitajiet u servizzi oħra pprovduti lill-pubbliku;

Y. billi huwa indispensabbli għall-istituzzjonijiet tal-UE li jiżguraw li s-siti web tagħhom ikollhom l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi meħtieġa sabiex ikunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità, sabiex il-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jirċievu informazzjoni korretta u diretta dwar il-kwistjonijiet kollha li jikkonċernawhom inkwantu ċittadini, bil-għan li tiżdied l-aċċessibbiltà tad-dokumenti, il-videos u s-siti web u jiġu promossi mezzi alternattivi ta' komunikazzjoni;

Z. billi ġie stabbilit grupp ta' ħidma interservizzi dwar il-lingwa tas-sinjali fil-Parlament sabiex jiġu implimentati miżuri li jissodisfaw it-talba fil-petizzjoni 1056/2016 biex ikun permess it-tressiq ta' petizzjonijiet fil-lingwi tas-sinjali nazzjonali użati fl-Unjoni Ewropea;

AA. billi l-miżuri meħuda mill-gvernijiet matul il-kriżi tas-saħħa maġġuri u eċċezzjonali kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 għandhom dejjem jirrispettaw id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tal-individwi u m'għandhomx jiddiskriminaw kontra ċ-ċittadini b'diżabilità;

AB. billi diversi petizzjonijiet juru li l-pandemija tal-COVID-19 aggravat is-sitwazzjoni tal-persuni b'diżabilità, inkluż il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem l-aktar bażiċi tal-persuni b'diżabilità, bħall-aċċess għall-kura tas-saħħa, għal miżuri protettivi kontra t-tixrid tal-marda u għall-edukazzjoni;

AC. billi l-Parlament jeħtieġlu jiggarantixxi li l-miżuri tal-COVID-19 huma konformi mal-Karta u l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità;

AD. billi, minħabba s-sitwazzjoni diffiċli matul il-kriżi tal-COVID-19, l-istituzzjonijiet għall-persuni b'diżabilità u l-anzjani, bħaċ-ċentri għal waqt il-ġurnata jew l-iskejjel, uħud mid-drabi ngħalqu temporanjament; billi f'din is-sitwazzjoni ta' emerġenza l-kura ta' persuni b'diżabilità intellettwali waqgħet fuq il-membri tal-familji tagħhom; billi l-persuni b'diżabilità li jgħixu f'istituzzjonijiet li baqgħu miftuħa ġew affettwati ħafna matul il-pandemija minħabba d-dipendenza tagħhom fuq kuntatt fiżiku ma' persuni li jindukraw u persunal ta' appoġġ, nuqqas ta' persunal, nuqqas ta' tagħmir protettiv personali u prodotti diżinfettanti u, b'konsegwenza ta' dan, rati għoljin ta' mard u għadd akbar ta' mwiet;

AE. billi miżuri ta' konfinament għandhom impatt negattiv partikolari fuq persuni b'diżabilità;

AF. billi l-petizzjonijiet enfasizzaw ripetutament il-fatt li l-opportunitajiet ta' impjieg għall-persuni b'diżabilità huma limitati; billi d-differenza medja bejn ir-rati ta' impjieg ta' persuni b'diżabilità u persuni mingħajr diżabilità fl-UE hija ta' 25 % (21);

AG. billi l-livelli ta' impjieg u xogħol għall-persuni b'diżabilità huma baxxi, b'persentaġġ fil-fatt ta' 50,6 % meta mqabbla mal-persentaġġ ta' 74,8 % tal-persuni mingħajr diżabilità; billi, barra minn hekk, il-pandemija u l-kriżi soċjali u ekonomika żiedu l-inugwaljanzi bejn il-persuni b'diżabilità u dawk mingħajr diżabilità;

AH. billi x-xogħol f'istituzzjonijiet segregati ma jiffaċilitax l-integrazzjoni ta' persuni b'diżabilità fis-suq tax-xogħol miftuħ;

AI. billi kważi wieħed minn kull erba' ċittadini tal-UE mistħarrġa rrappurtaw xi grad ta' limitazzjonijiet funzjonali minħabba kundizzjonijiet tas-saħħa (22);

AJ. billi l-protezzjoni soċjali u d-drittijiet tal-impjieg, l-użu tal-fondi strutturali u ta' investiment Ewropej f'konformità mar-regolamenti tal-UE u s-CRPD u kwistjonijiet oħra li jidħlu fil-kompetenza tal-Kumitat għall-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali, huma fost l-aktar tħassib komuni relatat mat-trattament ugwali tal-persuni b'diżabilità espress fil-petizzjonijiet li rċieva l-Parlament;

AK. billi l-Kumitat għall-Petizzjonijiet jirċievi għadd kbir ta' petizzjonijiet relatati mad-Direttiva 2000/78/KE li jikkonċernaw in-nuqqas ta' implimentazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali fir-rigward tal-aċċess għall-edukazzjoni inklużiva, l-impjiegi, it-taħriġ vokazzjonali, il-promozzjoni u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persuni b'diżabilità; billi l-Istati Membri u l-UE rratifikaw s-CRPD li l-Artikolu 24 tagħha jistipula li l-firmatarji jeħtiġilhom jiżguraw li l-persuni b'diżabilità jkollhom aċċess għat-tagħlim tul il-ħajja, l-edukazzjoni għall-adulti, it-taħriġ vokazzjonali, l-edukazzjoni terzjarja u sekondarja ġenerali kif ukoll edukazzjoni primarja b'xejn u obbligatorja;

AL. billi aċċess għal impjieg, edukazzjoni u taħriġ ta' kwalità, kura tas-saħħa, protezzjoni soċjali, inkluż lil hinn mill-fruntieri, akkomodazzjoni adegwata, appoġġ għal għajxien indipendenti u opportunitajiet indaqs għall-parteċipazzjoni f'attivitajiet ta' divertiment u fil-ħajja tal-komunità huma essenzjali għal ħajja ta' kwalità gta-persuni b'diżabilità;

AM. billi l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2020-2030 ippreżentata reċentement hija pass pożittiv lejn l-indirizzar tal-kwistjonijiet iffaċċjati minn persuni b'diżabilità, iżda billi dawn għadhom jiffaċċjaw ostakli u diskriminazzjoni; billi fl-2019, madwar 28,4 % tal-popolazzjoni tal-UE b'diżabilità (ta' 16-il sena jew aktar) kienu f'riskju ta' esklużjoni soċjali jew ta' faqar (23); billi l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2020-2030 se jkollha tindirizza din is-sitwazzjoni;

AN. billi l-prinċipju 17 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jiddikjara li l-persuni b'diżabilità għandhom id-dritt għal appoġġ għall-introjtu li jiżgura l-għajxien b'dinjità, servizzi li jippermettulhom jipparteċipaw fis-suq tax-xogħol u fis-soċjetà, u ambjent tax-xogħol adattat għall-bżonnijiet tagħhom;

AO. billi s-sessjonijiet ta' ħidma protetti għandhom ikollhom l-għan li jiżguraw l-inklużjoni, ir-riabilitazzjoni u t-tranżizzjoni għas-suq tax-xogħol miftuħ, iżda ta' spiss huma ambjenti segregati li fihom il-ħaddiema b'diżabilità ma jkollhomx status ta' impjegat jew igawdu minn drittijiet tax-xogħol, u dan jikkostitwixxi b'mod ċar ksur tas-CRPD; billi mudelli inklużivi ta' impjiegi appoġġjati jistgħu, jekk ikunu bbażati fuq id-drittijiet u rikonoxxuti bħala impjieg, jiffavorixxu l-inklużjoni tal-persuni b'diżabilità fis-suq tax-xogħol miftuħ u t-tranżizzjoni tagħhom għalih, fir-rispett tad-drittijiet tagħhom;

AP. billi l-kriżi ekonomika kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 toħloq theddida serja għall-ekonomiji Ewropej u ż-żamma tal-impjiegi; billi l-persuni minn gruppi żvantaġġjati, b'mod partikolari l-persuni b'diżabilità, ġew partikolarment affettwati mill-pandemija; billi l-miżuri ta' prevenzjoni tal-COVID-19 ippreżentaw kemm opportunitajiet kif ukoll sfidi għall-persuni b'diżabilità fir-rigward tal-aċċessibbiltà u l-inklużività tas-suq tax-xogħol;

AQ. billi l-UE, permezz tal-istrument temporanju għall-irkupru NextGenerationEU, jeħtiġilha tappoġġja reazzjoni għall-COVID-19 u rkupru minnha li jqisu l-persuni b'diżabilità; billi s-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet volontarji li jaħdmu fis-settur tad-diżabilità wrew għal darb'oħra l-importanza fundamentali u r-reżiljenza tagħhom matul il-kriżi tal-COVID-19;

AR. billi l-miżuri ta' prevenzjoni tal-COVID-19 ħolqu ostakli ġodda għall-persuni b'diżabilità u aggravaw l-esklużjoni eżistenti fl-oqsma kollha tad-dinja tax-xogħol; billi l-persuni b'diżabilità huma aktar probabbli li jitilfu xogħolhom u jkollhom diffikultajiet biex jerġgħu jsibu impjieg; billi l-COVID-19 kellu impatt negattiv fuq l-aċċessibbiltà u l-inklużività tal-organizzazzjoni tax-xogħol u l-arranġamenti tax-xogħol, kif ukoll fuq il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol tal-persuni b'diżabilità, u espona lil ħafna persuni b'diżabilità għall-effetti negattivi tat-telexogħol;

AS. billi fl-2019, kważi 18-il miljun tifel u tifla fl-UE (22,2 % tal-popolazzjoni tat-tfal) kienu jgħixu f'unità domestika f'riskju ta' faqar jew esklużjoni soċjali; billi t-tfal b'diżabilità jesperjenzaw żvantaġġi speċifiċi li jagħmluhom partikolarment vulnerabbli; billi dan jenfasizza l-importanza li jiġi garantit, għat-tfal fil-bżonn, aċċess bla ħlas u effettiv għal edukazzjoni u kura ta' kwalità għolja għat-tfulija bikrija ta' kwalità għolja, għal edukazzjoni u attivitajiet ibbażati fl-iskejjel, mill-inqas ikla waħda tajba għas-saħħa kull jum tal-iskola u l-kura tas-saħħa, kif ukoll aċċess effettiv għal nutrizzjoni tajba għas-saħħa u akkomodazzjoni adegwata, kif stipulat fir-rakkomandazzjoni tal-Kunsill li tistabbilixxi Garanzija Ewropea għat-Tfal;

AT. billi l-Istati Membri tal-UE kollha rratifikaw il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal, u b'hekk għamluha vinkolanti fil-livell nazzjonali, u billi l-Artikoli 3(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jistabbilixxi l-objettiv li l-UE tippromwovi l-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal; billi l-Karta tiggarantixxi l-protezzjoni tad-drittijiet tat-tfal mill-istituzzjonijiet tal-UE u mill-Istati Membri meta jimplimentaw id-dritt tal-UE; billi l-Parlament adotta r-riżoluzzjoni tiegħu dwar il-Garanzija Ewropea għat-Tfal b'maġġoranza qawwija, li titlob li jiġi żgurat l-aċċess għall-edukazzjoni inklużiva mit-tfulija bikrija sal-adolexxenza għat-tfal kollha, inkluż għat-tfal Rom, tfal b'diżabilità, tfal apolidi u migranti u dawk li jgħixu f'ambjenti ta' emerġenza umanitarja

AU. billi d-diskriminazzjoni relatata max-xogħol fil-konfront tal-persuni b'diżabilità hija relatata man-nuqqas ta' edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali inklużivi, kif ukoll is-segregazzjoni u d-diskriminazzjoni preżenti fil-qasam tal-akkomodazzjoni u l-kura tas-saħħa, u n-nuqqas ta' aċċessibbiltà tat-trasport u servizzi u prodotti oħra;

AV. billi fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar l-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol fid-dawl tal-UNCRPD, il-Parlament Ewropew żvela n-nuqqasijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE;

AW. billi d-Direttiva (UE) 2019/1158 teħtieġ lill-Istati Membri jivvalutaw jekk il-kundizzjonijiet ta' aċċess għal u l-arranġamenti dettaljati għal-liv tal-ġenituri, tal-familjari li jindukraw u tal-ħaddiema għandhomx jiġu adattati għall-bżonnijiet speċifiċi tal-ġenituri f'sitwazzjonijiet partikolarment żvantaġġjati, bħal ġenituri b'diżabilità, ġenituri adottivi, waħedhom jew separati ta' tfal b'diżabilità jew mard fit-tul, jew ġenituri f'ċirkostanzi diffiċli;

AX. billi l-persuni b'diżabilità jiffaċċjaw bosta ostakli fil-ħajja tagħhom ta' kuljum, fost l-oħrajn meta jippruvaw jiksbu assistenza personali, jiġu inklużi fil-komunità, isibu akkomodazzjoni aċċessibbli adegwata u affordabbli u jiksbu kura tas-saħħa affordabbli u kura soċjali u tas-saħħa ffukata fuq il-persuna;

AY. billi l-qgħad u n-nuqqas ta' impjiegi sostenibbli u ta' kwalità għal persuni b'diżabilità huma l-fatturi ewlenin li jikkontribwixxu għal riskju għoli ta' faqar, esklużjoni soċjali u nuqqas ta' akkomodazzjoni fost il-persuni b'diżabilità;

AZ. billi fl-2017, terz tal-adulti fl-UE b'diżabilità kienu jgħixu f'unitajiet domestiċi li r-riżorsi finanzjarji tagħhom ma kinux biżżejjed biex ikopru l-ispejjeż meħtieġa tas-soltu; billi fl-2019, kważi żewġ terzi tal-popolazzjoni tal-UE b'limitazzjoni tal-attività kienu jkunu f'riskju ta' faqar mingħajr benefiċċji soċjali, allowances jew pensjoni (24);

BA. billi l-persuni b'diżabilità huma grupp varjat u ħafna drabi huma soġġetti għal diskriminazzjoni intersezzjonali, li l-effetti kumulattivi tagħha għandhom impatt tanġibbli fuq l-impjieg;

BB. billi l-progress li sar fid-deistituzzjonalizzazzjoni mhuwiex ugwali fl-Istati Membri kollha u billi minkejja l-introduzzjoni ta' politiki rilevanti u l-allokazzjoni ta' finanzjament sostanzjali fl-UE, xorta għad hemm miljun persuna jgħixu f'istituzzjonijiet; billi tressqu diversi petizzjonijiet dwar l-użu ħażin tal-fondi tal-UE għad-deistituzzjonalizzazzjoni tal-persuni b'diżabilità; billi fi Frar 2021 l-Ombudsman Ewropew fetħet inkjesta fuq inizjattiva proprja dwar ir-rwol tal-Kummissjoni fl-iżgurar li l-Istati Membri jużaw il-fondi tal-UE bil-ħsieb li jippromwovu l-għajxien indipendenti għal persuni b'diżabilità u persuni anzjani, u li jkun hemm tranżizzjoni mill-istituzzjonijiet ta' kura residenzjali għal soluzzjonijiet oħra; billi l-Istati Membri jeħtiġilhom iħaffu l-proċess tad-deistituzzjonalizzazzjoni u l-Kummissjoni jeħtiġilha timmonitorja bir-reqqa l-progress tagħhom;

BC. billi l-ġabra tal-istatistika tal-UE dwar il-popolazzjoni tinjora n-natura tad-diżabilità ta' persuna kif ukoll in-numru ta' persuni b'diżabilità li jgħixu f'kura residenzjali, u tfixkel il-konformità mal-Artikolu 31 tas-CRPD;

BD. billi l-katalgu ta' benefiċċji u drittijiet marbuta mal-istatus ta' diżabilità jvarja minn Stat Membru għal ieħor, l-istess bħall-entitajiet li jiddefinixxu u jirrikonoxxu dawn id-drittijiet;

BE. billi n-numru ta' persuni b'diżabilità u persuni li jeħtieġu indukrar u kura fit-tul huwa mistenni li jiżdied b'mod drammatiku fl-UE minħabba, fost fatturi oħra, sfidi demografiċi u żieda f'kundizzjonijiet kroniċi ta' saħħa; billi l-biċċa l-kbira tal-kura fit-tul attwalment hija pprovduta minn persuni li jindukraw b'mod informali, ġeneralment mhux imħallsa, u fil-biċċa l-kbira tagħhom nisa; billi l-politiki għall-indirizzar tal-isfidi demografiċi u r-reazzjoni għall-ħtiġijiet dejjem akbar ta' kura u assistenza fit-tul għandhom ikunu mfassla b'tali mod li ma jwasslux għal pressjoni akbar fuq il-persuni li jindukraw b'mod informali;

BF. billi d-diżabilità spiss hija riżultat ta' korriment okkupazzjonali jew tinkiseb minn kundizzjoni kronika relatata ma' mard okkupazzjonali u l-esponiment għal perikli għas-saħħa;

BG. billi l-impenn għal inklużjoni aħjar u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-persuni b'diżabilità għandhom jiġu riflessi fl-oqsma ta' politika kollha, u anki fil-proċess tas-Semestru Ewropew;

BH. billi l-UE u l-Istati Membri għandhom jadottaw il-miżuri xierqa kollha għall-implimentazzjoni tad-drittijiet fis-CRPD, u jimmodifikaw jew jabolixxu miżuri attwali li jikkostitwixxu diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilità; billi l-UE u l-Istati Membri għandhom jipproteġu u jippromwovu d-drittijiet fundamentali tal-persuni b'diżabilità fil-politiki u l-programmi kollha;

BI. billi 46 miljun mara u tifla fl-Unjoni Ewropea qed jgħixu b'diżabilità (25);

BJ. billi n-nisa u l-bniet b'diżabilità jesperjenzaw diskriminazzjoni intersezzjonali multipla u sfidi li jirriżultaw mill-intersezzjoni tal-ġeneru u d-diżabilità mal-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru, l-espressjoni tal-ġeneru, il-karatteristiċi tas-sess, il-pajjiż tal-oriġini, il-klassi, l-istatus tal-migrazzjoni, l-età jew l-oriġini razzjali jew etnika; billi huwa aktar probabbli li n-nisa b'diżabilità minn kuntesti ta' minoranza jesperjenzaw diskriminazzjoni tripla minħabba s-sitwazzjoni vulnerabbli tagħhom; billi d-diskriminazzjoni toħloq ostakli għall-parteċipazzjoni tagħhom fl-oqsma kollha tal-ħajja, inklużi żvantaġġi soċjoekonomiċi, iżolament soċjali, vjolenza abbażi tal-ġeneru, sterilizzazzjoni furzata u abort, nuqqas ta' aċċess għal servizzi komunitarji, kultura, sport u divertiment, akkomodazzjoni ta' kwalità baxxa, istituzzjonalizzazzjoni u kura tas-saħħa inadegwata; billi dawn l-ostakli jnaqqsu l-probabilità li dawn in-nisa jipparteċipaw bis-sħiħ fis-soċjetà, jinvolvu ruħhom b'mod attiv fis-soċjetà u jikkontribwixxu għaliha, inkluż fl-edukazzjoni u fis-suq tax-xogħol;

BK. billi fl-Unjoni Ewropea, 20,6 % biss tan-nisa b'diżabilità għandhom impjieg full-time, meta mqabbla ma' 28,5 % tal-irġiel b'diżabilità (26); billi ċ-ċifri juru li, bħala medja, 29,5 % tan-nisa b'diżabilità fl-UE huma f'riskju li jisfaw vittmi tal-faqar u l-esklużjoni soċjali, meta mqabbla ma' 27,5 % tal-irġiel b'diżabilità (27);

BL. billi l-Konvenzjoni tas-CRPD tinnota li n-nisa u l-bniet b'diżabilità huma f'riskju akbar ta' vjolenza kemm fid-dar kif ukoll barra mid-dar; billi uħud mill-Istati Membri għadhom ma rratifikawx il-Konvenzjoni dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa u l-vjolenza domestika (il-Konvenzjoni ta' Istanbul); billi l-estensjoni ta' oqsma tal-kriminalità biex jinkludu forom speċifiċi ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru skont l-Artikolu 83(1) tat-TFUE se tipprovdi protezzjoni akbar għan-nisa u l-bniet b'diżabilità;

Governanza u implimentazzjoni

1. Jisħaq fuq il-ħtieġa li titqajjem sensibilizzazzjoni fil-livelli kollha dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabilità minquxa fis-CRPD sabiex jiġu protetti d-drittijiet u d-dinjità tagħhom, u biex jiġu promossi l-kooperazzjoni produttiva u l-iskambju ta' prattiki tajba bejn l-Istati Membri; jissottolinja l-ħtieġa ta' definizzjonijiet aċċettati b'mod ġenerali ta' diżabilità, deistituzzjonalizzazzjoni, għajxien fil-komunità, għajxien indipendenti u edukazzjoni inklużiva; iħeġġeġ lill-Istati Membri jsaħħu l-mekkaniżmi ta' koordinazzjoni;

2. Jenfasizza li l-Istati Membri għandhom iżidu l-isforzi tagħhom fl-għoti ta' appoġġ għall-persuni b'diżabilità fl-oqsma ta' prijorità segwenti: is-saħħa, l-edukazzjoni, l-aċċessibbiltà, il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol, l-għajxien indipendenti, il-koordinazzjoni, il-kundizzjonijiet tal-għajxien, il-protezzjoni soċjali u s-sensibilizzazzjoni;

3. Jistieden lill-Istati Membri kollha li għadhom ma rratifikawx il-Protokoll Fakultattiv tas-CRPD biex jagħmlu dan mingħajr aktar dewmien, u lill-UE biex tirratifikah b'mod sħiħ; jistieden lill-Kunsill jieħu l-passi meħtieġa sabiex jiżgura l-adeżjoni tal-UE mal-Protokoll Fakultattiv;

4. Iqis il-Protokoll Fakultattiv bħala parti indiviżibbli tas-CRPD; jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-Protokoll Fakultattiv jipprovdi liċ-ċittadini b'forum biex jikkomunikaw l-allegazzjonijiet ta' ksur tad-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni minn Stat Parti, u jippermetti lill-Kumitat tas-CRPD jibda inkjesti kunfidenzjali meta jirċievi informazzjoni li tindika li Stat Parti wettaq ksur serju jew sistematiku;

5. Jistieden lill-Kummissjoni twettaq rieżami komprensiv u trasversali tal-leġiżlazzjoni tal-UE u l-programmi ta' finanzjament bl-għan li jikkonformaw bis-sħiħ mas-CRPD billi jiġu involvuti b'mod kostruttiv l-organizzazzjonijiet għall-persuni b'diżabilità u l-membri tal-qafas tal-UE għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tas-CRPD;

6. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jqisu d-diversità u l-eteroġeneità tal-persuni b'diżabilità meta jfasslu u jimplimentaw politiki u miżuri;

7. Jieħu nota tal-progress li sar mill-Istati Membri fl-implimentazzjoni u l-monitoraġġ effettivi tas-CRPD u fl-adattament tal-miżuri ta' aċċessibbiltà biex jikkonformaw mal-istandards tas-CRPD; jistieden lill-Istati Membri jaħtru, mingħajr dewmien żejjed, awtoritajiet responsabbli biex iservu bħala punti fokali, u jistabbilixxu mekkaniżmi ta' koordinazzjoni fil-livelli amministrattivi kollha, f'konformità mal-Artikolu 33 tas-CRPD, għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tagħha; jisħaq fuq il-fatt li l-Istati Membri għandhom jiżguraw l-involviment ta' għadd sinifikanti ta' persuni b'diżabilità fix-xogħol ta' dawn l-awtoritajiet;

8. Jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li tistabbilixxi pjattaforma għad-diżabilità sabiex issaħħaħ il-governanza tal-kooperazzjoni fil-livell tal-UE f'dan il-qasam u tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030 u l-istrateġiji nazzjonali dwar id-diżabilità;

9. Jirrimarka li pjattaforma ġdida tal-UE għad-diżabilità għandha tkun allinjata mal-linji gwida stabbiliti mill-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali;

10. Jistieden lill-Istati Membri jniedu kampanji nazzjonali ta' sensibilizzazzjoni dwar id-diżabilità intiżi sabiex jippromwovu s-CRPD u l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030 li jkunu aċċessibbli għal kulħadd u jinvolvu l-persuni b'diżabilità u l-membri tal-familja u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom; jistieden lill-Istati Membri jadottaw skedi ta' żmien ambizzjużi għall-implimentazzjoni tal-istrateġija; jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa sett ta' indikaturi dettaljati fl-att delegat li jmiss dwar it-tabella ta' valutazzjoni soċjali riveduta biex jitkejjel il-progress lejn l-għanijiet u l-objettivi tal-istrateġija u biex tiġi żgurata l-konformità ta' dawk kollha involuti fl-impenji deskritti f'dawn id-dokumenti;

11. Jirrikonoxxi t-talba tal-Kummissjoni biex l-istituzzjonijiet, il-korpi, l-aġenziji u d-delegazzjonijiet kollha tal-UE jaħtru “koordinaturi tad-diżabilità”; itenni t-talba tiegħu biex jiġu stabbiliti punti fokali fl-istituzzjonijiet u l-aġenziji kollha tal-UE, inklużi l-Parlament u l-Kunsill, bil-punt fokali ċentrali fis-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni u bl-appoġġ ta' mekkaniżmu interistituzzjonali xieraq; jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE jipprijoritizzaw il-ħatra ta' persuni b'diżabilità għar-rwol ta' koordinaturi tad-diżabilità;

12. Jilqa' l-pjanijiet tal-Kummissjoni li teżamina l-funzjonament tal-qafas tal-UE għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tas-CRPD fl-2022 u tipproponi azzjonijiet fuq din il-bażi; jistieden lill-Kummissjoni ssaħħaħ il-qafas tal-UE u l-indipendenza tiegħu, fuq kollox billi tiżgura involviment u parteċipazzjoni akbar ta' esperti, organizzazzjonijiet mhux governattivi, sħab soċjali u b'mod partikolari l-persuni b'diżabilità, mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq it-tip ta' diżabilità jew kwalunkwe ċirkostanza personali oħra; jissottolinja l-bżonn li l-qafas tal-UE jkun ibbażat fuq data diżaggregata li tkun dettaljata, aġġornata u ta' kwalità, skont in-natura tad-diżabilità ta' persuna, billi tibni fuq il-Grupp ta' Washington dwar l-Istatistika tad-Diżabilità;

13. Jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE u lill-Istati Membri jaffermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li joħolqu ugwaljanza inklużiva għall-persuni b'diżabilità u jimplimentaw bis-sħiħ is-CRPD, inkluż l-Artikolu 27 tagħha dwar ix-xogħol u l-impjieg;

14. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jistabbilixxu objettivi ċari biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol tal-persuni b'diżabilità, filwaqt li jirrispettaw il-prinċipji tal-aċċessibbiltà u n-nondiskriminazzjoni u jinvestu f'opportunitajiet ugwali u fil-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità fl-oqsma kollha tal-ħajja;

15. Jirrimarka li l-Kumitat għall-Petizzjonijiet jiżvolġi rwol speċifiku ta' protezzjoni fl-iżgurar tal-konformità tal-UE mas-CRPD meta tiżviluppa politiki u tieħu azzjonijiet leġiżlattivi; jinnota li fil-qafas ta' din ir-responsabbiltà, il-Kumitat jittratta petizzjonijiet dwar kwistjonijiet relatati mad-diżabilità, jorganizza dibattiti, workshops tematiċi u seduti pubbliċi dwar dan is-suġġett, jabbozza riżoluzzjonijiet u rapporti u jwettaq żjarat fuq il-post;

16. Jisħaq fuq il-fatt li sabiex ikun hemm aċċess effettiv għall-ġustizzja permezz tat-tressiq ta' petizzjonijiet lill-Parlament, il-persuni b'diżabilità għandhom ikollhom aċċess għall-appoġġ u l-assistenza li jeħtieġu biex jabbozzaw u jressqu petizzjonijiet li jissodisfaw il-kriterji tal-ammissibilità; jappella għal viżibbiltà aħjar tal-mekkaniżmu tal-petizzjonijiet permezz ta' aktar sensibilizzazzjoni, kif ukoll l-involviment u l-parteċipazzjoni ta' persuni b'diżabilità jew ir-rappreżentanti tagħhom fil-kunsiderazzjoni tal-petizzjonijiet;

17. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżviluppaw pjanijiet ta' azzjoni nazzjonali li jindirizzaw in-nuqqasijiet fl-aċċess għall-informazzjoni relatata mas-sikurezza pubblika, għat-tagħlim mill-bogħod u online, għall-assistenza personali, u għas-servizzi ta' kura u appoġġ għal persuni b'diżabilità;

18. Jistieden lill-Kumitat għall-Petizzjonijiet jiġbor u jipprovdi data statistika dwar l-ipproċessar tal-petizzjonijiet u jenfasizza l-ħtieġa li l-kumitat jiżgura li jkun jista' jipprovdi interpretazzjoni bil-lingwa tas-sinjali, kif għandhom jagħmlu l-kumitati kollha tal-Parlament Ewropew, sabiex jiġi żgurat l-aċċess għall-informazzjoni u l-parteċipazzjoni;

19. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jirrikonoxxu aktar l-importanza ta' servizzi u sistemi ta' appoġġ aċċessibbli u ta' kwalità għall-għajxien indipendenti; jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu promossi strateġiji u standards għal appoġġ ta' kwalità personalizzat għall-persuni dipendenti b'diżabilità u dawk li jindukrawhom, inklużi protezzjoni soċjali mtejba u diversi forom ta' appoġġ għall-persuni li jindukraw b'mod informali; jistieden lill-Kummissjoni tippreżenta aġenda ta' kura strateġika tal-UE bħala pass ieħor 'il quddiem biex tingħata s-setgħa b'mod kwalitattiv lis-settur tal-kura tas-saħħa fl-UE, inklużi l-ħaddiema ta' servizzi għall-persuni u fid-djar; itenni li l-aġenda tal-kura jeħtieġ li tirrifletti wkoll is-sitwazzjoni tal-100 miljun persuna li tindukra b'mod informali fl-UE, li jipprovdu 80 % tal-kura fit-tul iżda li fil-parti l-kbira x-xogħol tagħhom jibqa' mhux rikonoxxut;

20. Jirrakkomanda li l-Kumitat għall-Petizzjonijiet iħejji rapport annwali dwar il-problemi indikati fil-petizzjonijiet relatati ma' persuni b'diżabilità u jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet;

21. Jistieden lill-Kummissjoni tintegra b'mod strutturali l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030 fil-proċess tas-Semestru Ewropew peress li dan għandu jintuża sabiex jispira l-politiki u l-approċċi tal-Istati Membri, biex isaħħaħ l-inklużività tas-soċjetà u jappoġġja l-impjieg u l-protezzjoni soċjali tal-persuni b'diżabilità; jistieden lill-Kummissjoni twettaq rieżami annwali tal-integrazzjoni tad-diżabilità fl-ambitu tal-proċess tas-Semestru Ewropew;

22. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jistabbilixxu definizzjoni komuni ta' diżabilità f'konformità mal-osservazzjonijiet ta' konklużjoni tal-Kumitat CRPD dwar ir-rapport inizjali tal-Unjoni Ewropea adottati fl-2015, u jiżguraw ir-rikonoxximent reċiproku tal-istatus ta' diżabilità fl-Istati Membri kollha, sabiex jiżguraw il-moviment liberu tal-persuni b'diżabilità u l-eżerċizzju u r-rikonoxximent xierqa tad-drittijiet taċ-ċittadinanza tal-UE tagħhom;

23. Jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-UE u l-Istati Membri jikkonformaw bis-sħiħ mal-obbligi rilevanti kollha tal-UE u tan-NU dwar id-drittijiet tal-persuni b'diżabilità, b'mod partikolari s-CRPD u l-Kummenti Ġenerali tal-Kumitat CRPD għall-konvenzjoni, u mal-miżuri u r-regoli ta' finanzjament rilevanti tal-UE, u biex tipprovdi appoġġ lilhom u lill-familji tagħhom u l-persuni li jindukrawhom u tippermetti l-iskambju tal-aħjar prattiki f'dan il-qasam;

24. Jenfasizza l-ħtieġa ta' aktar taħriġ u taħriġ regolari fil-qasam tas-sensibilizzazzjoni għall-persunal li jaħdem fl-oqsma tal-ġustizzja u tal-infurzar tal-liġi dwar l-intervent u l-ġestjoni tal-kriżijiet u t-tnaqqis tat-tensjoni tal-kunflitti meta jinteraġixxu ma' persuni b'diżabilitajiet speċifiċi;

Protezzjoni tad-data

25. Jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-Istati Membri jimplimentaw b'mod korrett ir-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta' data personali u dwar il-moviment liberu ta' tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data – GDPR) ( 28 ) , u jieħdu l-miżuri neċessarji biex jipproteġu d-data sensittiva ta' persuni b'diżabilità;

26. Jenfasizza li kull proċessar ta' data personali jrid jikkonforma bis-sħiħ mal-GDPR; jissottolinja li skont il-GDPR, l-ipproċessar ta' data ġenetika jew bijometrika għall-fini ta' identifikazzjoni unika ta' persuna fiżika u ta' data dwar is-saħħa (data personali sensittiva) huwa pprojbit sakemm dan ma jkunx permess b'mod espliċitu mill-GDPR;

Parteċipazzjoni

27. Jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu kkonsultati u involuti b'mod attiv l-organizzazzjonijiet ta' persuni b'diżabilità f'kull stadju tal-ippjanar, l-adozzjoni, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tat-tipi kollha ta' miżuri sabiex dawn il-miżuri jiżguraw il-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali tagħhom; jilqa' l-impenn tal-Kummissjoni li tinvolvi b'mod adegwat lill-organizzazzjonijiet ta' persuni b'diżabilità fl-istadji kollha tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030;

28. Ifakkar fl-importanza li jiġu kkonsultati u involuti l-persuni b'diżabilità u l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom meta jiġu adottati miżuri relatati mal-pandemija tal-COVID-19, bħal pjanijiet ta' rkupru u tilqim, u fi kwalunkwe kriżi futura;

29. Jenfasizza li l-parteċipazzjoni sħiħa u effettiva tal-persuni b'diżabilità fl-oqsma kollha tal-ħajja u tas-soċjetà hija kruċjali għall-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali tagħhom;

30. Ifakkar li ħafna persuni b'diżabilità għadhom segregati mill-ħajja tal-komunità u m'għandhomx kontroll fuq il-ħajja ta' kuljum tagħhom, b'mod partikolari dawk li qed jgħixu f'istituzzjonijiet residenzjali, peress li l-pandemija tal-COVID-19 enfasizzat u intensifikat l-isfidi li jaffaċċjaw dawn tal-aħħar; iħeġġeġ lill-Istati Membri jintegraw is-servizzi ta' appoġġ sabiex jiżguraw li l-persuni b'diżabilità jgawdu mill-istess dritt ta' għajxien indipendenti u ta' inklużjoni fil-komunità;

31. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw li l-persuni b'diżabilità jkunu involuti fil-proċess tat-tfassil tal-politika mingħajr ebda restrizzjoni; jinnota li s-CRPD tirrikjedi parteċipazzjoni politika sħiħa, li jfisser li l-persuni b'diżabilità jeħtiġilhom ikunu jistgħu jipparteċipaw fl-elezzjonijiet u fil-proċessi deċiżjonali fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-Istati Membri jipprovdu naturalizzazzjoni ffaċilitata jew eżenzjonijiet speċifiċi minn eżamijiet ta' naturalizzazzjoni għall-persuni b'diżabilità biex jiggarantixxu l-aċċess tagħhom għaċ-ċittadinanza;

32. Ifakkar fin-numru għoli ta' ċittadini tal-UE li ġew imċaħħda mid-dritt tagħhom li jipparteċipaw fl-elezzjonijiet, inklużi fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew, minħabba d-diżabilità tagħhom jew il-problemi ta' saħħa mentali tagħhom; jistieden, għalhekk, lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw id-dritt konkret ta' persuni b'diżabilità li jivvotaw fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew;

Moviment liberu

33. Jilqa' l-pjan tal-Kummissjoni li tippreżenta proposta, sa tmiem l-2023, għall-ħolqien ta' karta tad-diżabilità tal-UE li għandha tiġi rikonoxxuta fl-Istati Membri kollha, bil-ħsieb li jiżdiedu l-proġetti pilota għall-karta tad-diżabilità tal-UE u l-karta għall-parkeġġ tal-UE għall-persuni b'diżabilità; huwa tal-fehma li l-karta tad-diżabilità tal-UE, li għandha tkun obbligatorja fl-Istati Membri kollha, se tkun strument importanti biex tgħin lill-persuni b'diżabilità jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta' moviment liberu fl-UE mingħajr ostakli;

34. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jkunu ambizzjużi fir-rigward tal-portata tad-drittijiet tal-utenti tal-karta u fl-iżgurar tal-implimentazzjoni xierqa fl-Istati Membri kollha permezz ta' leġiżlazzjoni vinkolanti tal-UE jekk ikun meħtieġ;

35. Jinnota li f'ċerti Stati Membri fejn diġà ġiet introdotta karta tad-diżabilità, kien hemm rapporti ta' użu ħażin, li xi drabi wassal għal konsegwenzi negattivi għal persuni verament eliġibbli; jisħaq, għalhekk, fuq il-ħtieġa li titqajjem sensibilizzazzjoni fil-livelli kollha u li jittieħdu miżuri biex jiġi evitat l-użu ħażin tal-karta l-ġdida tal-UE tad-diżabilità;

36. Jistieden lill-Kummissjoni teżenta lill-persuni b'diżabilità u lill-familji u lill-assistenti tagħhom mill-ħlas ta' pedaġġi madwar l-UE biex tappoġġja l-moviment tagħhom, speċjalment meta jeħtieġ iwettqu diversi rotot għall-finijiet ta' trattament mediku u tal-benesseri tagħhom;

37. Jistieden lill-Kummissjoni ssaħħaħ aktar il-qafas leġiżlattiv għall-parteċipazzjoni ta' persuni b'diżabilità fit-turiżmu; jinnota li 25 % tal-elettorat tal-UE huwa affettwat minn ċertu grad ta' inkapaċità jew diżabilità ( 29 ) u li l-kontribut tat-turiżmu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità u l-persuni b'mobilità mnaqqsa f'termini ta' fatturat gross totali tal-UE ammonta għal madwar EUR 786 biljun fl-2012 ( 30 )

38. Jilqa' b'sodisfazzjon l-adozzjoni ta' drittijiet aktar b'saħħithom għall-passiġġieri ferrovjarji b'diżabilità u b'mobilità mnaqqsa, speċjalment it-tneħħija gradwali tal-eżenzjonijiet attwali għall-Istati Membri u t-tnaqqis tal-perjodu ta' notifika bil-quddiem li għandu jingħata minn persuni b'diżabilità jew b'mobilità mnaqqsa li jkollhom bżonn assistenza; jappella lill-Istati Membri biex kemm jista' jkun malajr jipprevedu perjodi ta' qabel in-notifika iqsar għall-persuni b'diżabilità li jkunu jirrikjedu assistenza fl-ivvjaġġar, sabiex il-persuni b'diżabilità u b'mobilità mnaqqsa jkunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom ta' moviment liberu b'mod aktar faċli kif ukoll biex jiddefinixxu perjodi ta' żmien ta' aċċessibbiltà; jitlob li jkun hemm implimentazzjoni rapida tar-regoli stipulati fir-riformulazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007 fl-Istati Membri kollha; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra tagħmel proposta relatata mad-drittijiet tal-passiġġieri b'diżabilità fit-trasport urban u rurali ħalli telimina l-lakuni li għadhom jeżistu; jappella għall-adozzjoni ta' pakkett ta' trasport marittimu effikaċi bl-istess mod;

39. Jistieden lill-Kummissjoni tappoġġja lill-Istati Membri biex jiżguraw il-kundizzjonijiet meħtieġa fil-livell lokali, reġjonali u nazzjonali biex jippermettu lill-persuni b'diżabilità jgawdu d-drittijiet tagħhom għall-moviment liberu, l-awtodeterminazzjoni u l-għażliet personali fuq bażi ugwali ma' oħrajn, jgħixu b'mod indipendenti u jkunu inklużi fil-komunità, kif stabbilit fl-Artikolu 19 tas-CRPD; jistieden lill-Istati Membri jtejbu l-aċċessibbiltà tal-informazzjoni pprovduta mill-amministrazzjonijiet pubbliċi billi jużaw formati miftuħa u aċċessibbli;

Aċċessibbiltà

40. Jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni għall-ħolqien taċ-ċentru tar-riżorsi “AccessibleEU” sal-2022; jistieden lill-Kummissjoni toħloq aġenzija tal-UE dwar l-aċċessibbiltà (“Bord tal-Aċċess tal-UE”) li tkun responsabbli biex tiżviluppa speċifikazzjonijiet tekniċi dwar l-aċċessibbiltà b'appoġġ għal politiki u leġiżlazzjoni speċifiċi tal-UE, twettaq konsultazzjonijiet mad-detenturi tad-drittijiet, mal-partijiet ikkonċernati u mal-organizzazzjonijiet mhux governattivi, tgħin lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet tal-UE jimplimentaw l-aċċessibbiltà b'mod armonizzat għall-benefiċċju tas-suq uniku, u tqajjem sensibilizzazzjoni dwar l-importanza tal-aċċessibbiltà għal soċjetajiet ekwi;

41. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw l-aċċessibbiltà konjittiva, sensorjali u fiżika tal-inizjattivi tal-UE dwar id-diġitalizzazzjoni tas-suq tax-xogħol;

42. Jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-aċċess għall-ambjent mibni u l-aċċessibbiltà fiżika ma kinux inklużi fil-kamp ta' applikazzjoni tal-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà; jistieden lill-Kummissjoni tuża l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà bħala bażi biex jiġi adottat qafas sod tal-UE għal ambjent aċċessibbli u inklużiv fejn tkun żgurata l-aċċessibbiltà sħiħa għall-ispazji pubbliċi u s-servizzi, inklużi s-servizzi tat-trasport pubbliku, tal-komunikazzjoni u dawk amministrattivi u finanzjarji, kif ukoll għall-ambjent mibni; jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni tal-“Access City Award”;

43. Jilqa' r-riżultati tal-kompetizzjoni Ewropea Access City; jistieden lill-Istati Membri jintroduċu kompetizzjonijiet simili fil-livell nazzjonali;

44. Ifakkar li t-tħassib l-aktar komuni tal-petizzjonanti fir-rigward tal-ugwaljanza tal-persuni b'diżabilità jirrigwarda l-aċċessibbiltà u l-protezzjoni soċjali, kif ukoll id-drittijiet tax-xogħol u d-dritt li wieħed jgħix b'mod indipendenti fil-komunità; jistieden, għalhekk, lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ u jimmonitorjaw b'mod kontinwu l-leġiżlazzjoni kollha relatata mal-aċċessibbiltà, inkluża d-Direttiva (UE) 2019/882 (l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà) sabiex b'mod effettiv u definittiv ineħħu u jimpedixxu l-ostakli għall-ħaddiema b'diżabilità u jtejbu u jiżguraw id-disponibbiltà ta' servizzi aċċessibbli u l-adegwatezza tal-kundizzjonijiet li jirregolaw il-provvista ta' dawn is-servizzi; jistieden, f'dan il-kuntest, lill-Istati Membri jikkunsidraw, meta jittrasponu l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, l-interkonnettività bejn l-aċċessibbiltà tas-servizzi u l-aċċessibbiltà tal-ambjent mibni;

45. jissottolinja li għandha tiġi garantita l-aċċessibbiltà sħiħa fil-postijiet pubbliċi Ewropej kollha; jiddispjaċih li l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030 illum il-ġurnata qed tiġi injorata minn ħafna aspetti, u b'mod partikolari li hemm wisq bini pubbliku b'ostakli arkitettoniċi, li jikkostitwixxu forma odjuża ta' diskriminazzjoni; jistieden lill-Kummissjoni tintegra l-aċċessibbiltà fis-setturi politiċi kollha u jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ il-leġiżlazzjoni fis-seħħ;

46. Jiddispjaċih li f'ċerti Stati Membri n-nuqqas ta' aċċessibbiltà tan-numri tal-emerġenza wassal għas-sitwazzjoni fejn persuni b'diżabilità ma setgħux jikkomunikaw mas-servizzi ta' appoġġ essenzjali u ta' emerġenza; iħeġġeġ, għalhekk, lill-Istati Membri jimplimentaw bir-reqqa d-Direttiva (UE) 2018/1972 li tistabbilixxi l-Kodiċi Ewropew għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi;

47. Jistieden lill-Istati Membri jiżguraw l-implimentazzjoni rapida u effiċjenti fil-livelli kollha tad-Direttiva (UE) 2016/2102 dwar l-aċċessibbiltà tas-siti web u tal-applikazzjonijiet mobbli tal-korpi tas-settur pubbliku, sabiex jiġi ggarantit li l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jaċċessaw l-informazzjoni kollha li jirrikjedu f'format aċċessibbli, inklużi l-lingwi tas-sinjali nazzjonali; jilqa' l-inizjattiva tal-Kummissjoni għal pjan ta' azzjoni dwar l-aċċessibbiltà għall-internet għall-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji kollha tal-UE bil-ħsieb li tiġi żgurata l-konformità tas-siti web tal-UE, u d-dokumenti ppubblikati fuq dawn is-siti web u fuq il-pjattaformi online, mal-istandards Ewropej għall-aċċessibbiltà, li jeħtieġ li jkunu usa'; iħeġġeġ lill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-aġenziji kollha tal-UE jikkonformaw mal-istandards Ewropej għall-aċċessibbiltà l-iktar tard fl-2022;

48. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jittrasponu fil-leġiżlazzjoni nazzjonali d-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Midja Awdjoviżiva tant mistennija u, b'mod konformi mal-Artikolu 7 tagħha, jipprovdu servizzi tal-midja awdjoviżiva aċċessibbli lil persuni b'diżabilità;

49. Iħeġġeġ lill-istituzzjonijiet tal-UE biex itejbu l-livell u l-kwalità tal-aċċessibbiltà fil-binjiet kollha tagħhom u jneħħu l-ostakli eżistenti għas-siti web, id-dibattiti u d-dokumentazzjoni tagħhom, jiġifieri biex irendu l-informazzjoni prodotta aċċessibbli, billi, pereżempju jipprovdu t-traduzzjoni għal-lingwa tas-sinjali tal-Istati Membri differenti, dokumenti miktuba bil-Braille, dokumenti b'lingwaġġ faċli biex jinqara;

50. Jenfasizza l-importanza li jiġi indirizzat b'mod rapidu t-tħassib dwar l-aċċessibbiltà fil-politiki u l-istrumenti rilevanti kollha, inkluż tħassib dwar ir-regoli relatati mal-akkwist pubbliku u l-aċċessibbiltà tat-tressiq tal-petizzjonijiet lill-Parlament;

51. Iħeġġeġ lis-servizzi rilevanti tal-Parlament ikomplu bl-isforzi tagħhom u jiffinalizzaw il-proġett dwar il-grupp ta' ħidma interservizzi dwar il-lingwa tas-sinjali fl-iqsar żmien possibbli sabiex jissodisfaw it-talbiet tal-Petizzjoni 1056/2016 biex jippermettu t-tressiq ta' petizzjonijiet fil-lingwi tas-sinjali internazzjonali u nazzjonali użati fl-UE u b'hekk id-dritt fundamentali ta' petizzjoni jsir aktar aċċessibbli għall-utenti tal-lingwa tas-sinjali;

52. Jenfasizza l-bżonn li jiġu pprovduti servizzi ta' interpretazzjoni tal-lingwa tas-sinjali u traduzzjonijiet tal-lingwa faċli li tinqara għal-laqgħat tal-kumitati, il-laqgħat plenarji u l-laqgħat l-oħra kollha tal-Parlament Ewropew, sabiex dawn isiru aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità;

Il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni

53. Jinnota li ma hemm l-ebda rikonoxximent reċiproku tal-istatus ta' diżabilità bejn l-Istati Membri; jistieden lill-Istati Membri jaħdmu flimkien fi spirtu ta' fiduċja reċiproka biex jirrikonoxxu l-istatus assenjat fi Stat Membru ieħor; jenfasizza l-għan tal-Kummissjoni li taħdem mal-Istati Membri biex tespandi l-kamp ta' applikazzjoni tar-rikonoxximent reċiproku tal-istatus ta' diżabilità f'oqsma bħall-mobilità tal-forza tax-xogħol u l-benefiċċji relatati mal-kundizzjonijiet tal-għoti ta' servizzi; jenfasizza l-ħtieġa li jiġu estiżi l-benefiċċji tal-karta tad-diżabilità tal-UE sabiex jiġu inklużi wkoll il-benefiċċji tal-aċċess għas-saħħa rikonoxxuti b'mod reċiproku; jissottolinja, f'dan il-kuntest l-importanza ta' azzjoni rapida f'termini tal-implimentazzjoni tal-Karta Ewropea tad-Diżabilità; itenni l-ħtieġa tal-fehim reċiproku tad-deistituzzjonalizzazzjoni u l-implimentazzjoni tagħha u l-għajxien indipendenti fil-komunità, bil-għan l-istrateġiji tal-Istati Membri u l-fondi tal-UE li jiġu allinjati aħjar mas-CRPD;

54. Jirrikonoxxi d-diversi ambiti li fih tista' tapplika l-Karta Ewropea tad-Diżabilità, kemm għal dak li jikkonċerna l-aċċess għal ħafna servizzi mingħajr diskriminazzjoni kif ukoll għal dak li jikkonċerna s-sigurtà fi żminijiet ta' periklu u emerġenza; jirrimarka li l-karta se tiżgura li l-persuna b'diżabilità tkun rikonoxxuta immedjatament mill-forzi tal-pulizija involvuti;

55. Jiddispjaċih li, skont id-WHO, it-tfal u l-adulti b'diżabilità għandhom riskju ogħla ta' vjolenza mill-pari tagħhom mingħajr diżabilità; jenfasizza li l-minorenni b'mod partikolari “huma 3,7 drabi iktar probabbli minn tfal mingħajr diżabilità li jkunu vittmi ta' kwalunkwe forma ta' vjolenza, 3,6 drabi aktar probabbli li jkunu vittmi ta' vjolenza fiżika, u 2,9 aktar probabbli li jkunu vittma ta' vjolenza sesswali”; jissottolinja li t-tfal b'indebolament mentali jew intellettwali jidhru fost l-aktar vulnerabbli, u qegħdin 4,6 drabi aktar fir-riskju ta' vjolenza sesswali mill-pari mingħajr diżabilità; iħeġġeġ, għalhekk, il-ħolqien ta' qafas Ewropew għall-protezzjoni ta' persuni b'diżabilità minn kull forma ta' vjolenza;

56. Jisħaq fuq il-ħtieġa urġenti ta' leġiżlazzjoni tal-UE mmirata lejn il-protezzjoni taċ-ċittadini kontra kull forma ta' diskriminazzjoni fl-UE u jqis li dan huwa primordjali għal implimentazzjoni korretta tal-politiki tas-CRPD; iħeġġeġ lill-Istati Membri jadottaw id-direttiva orizzontali tal-UE kontra d-diskriminazzjoni mressqa mill-Kummissjoni fl-2008; jistieden lill-Kummissjoni tippreżenta soluzzjoni alternattiva sabiex nimxu 'l quddiem fl-indirizzar tad-diskriminazzjoni madwar l-UE, fl-oqsma kollha tal-ħajja, kemm jista' jkun malajr;

57. Jikkundanna bil-qawwa d-diskriminazzjoni medika kollha fil-konfront ta' persuni b'diżabilità; ifakkar li l-miżuri rilevanti adottati mill-Istati Membri jridu jikkonformaw mas-CRPD u jridu jiżguraw aċċess ugwali u mhux diskriminatorju għall-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali; jisħaq li r-rispons għall-kriżijiet tas-saħħa futuri (mill-istat tat-tħejjija sat-trattament) irid jiżgura li l-persuni b'diżabilità ma jitħallewx jibqgħu lura; iħeġġeġ, f'dan ir-rigward, l-awtoritajiet rilevanti joffru lill-persuni b'diżabilità l-istess trattament mediku bħal kwalunkwe persuna oħra, inkluża l-kura medika intensiva; ifakkar fl-importanza għas-servizzi tas-saħħa pubblika li dejjem jiżvolġu rwol prinċipali fil-protezzjoni ta' persuni b'diżabilità;

58. Itenni t-talba tiegħu lill-Kummissjoni biex taħdem mal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea dwar strateġiji ta' komunikazzjoni u aċċessibbiltà sabiex tiżgura li l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jaċċessaw is-sistema tal-ġustizzja tal-UE mingħajr ma jħabbtu wiċċhom ma' xi forma ta' diskriminazzjoni; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jkomplu bil-programmi għall-għoti tas-setgħa għall-persuni b'diżabilità biex jippermettulhom jirrikonoxxu u jirrapportaw każijiet ta' diskriminazzjoni fil-konfront tagħhom;

59. jikkundanna kull forma ta' diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilità fil-postijiet tax-xogħol; jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jimplimentaw politiki mmirati lejn il-prevenzjoni ta' każijiet ta' fastidju bbażati fuq id-diżabilità; jistieden, barra minn hekk, lill-Istati Membri jimplimentaw politiki, f'kollaborazzjoni mal-impjegaturi, għall-prevenzjoni ta' każijiet ta' bullying fuq l-internet ta' persuni b'diżabilità fuq il-post tax-xogħol;

60. Jenfasizza li l-priġunerija ta' persuni li d-diżabilità tagħhom hija inkompatibbli mad-detenzjoni trid tiġi evitata u li għandhom jiġu pprovduti alternattivi għas-sentenzi ta' ħabs; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw li l-prinċipji fundamentali tat-trattament ugwali, in-nondiskriminazzjoni, l-akkomodazzjoni raġonevoli u l-aċċessibbiltà jiġu rispettati għad-detenuti b'diżabilità;

61. Jistieden lill-Istati Membri jiskambjaw informazzjoni u prattiki tajba, speċjalment fir-rigward tat-tranżizzjoni mill-kura istituzzjonali għall-għajxien indipendenti, il-provvista ta' akkomodazzjoni aċċessibbli u bi prezz raġonevoli għall-persuni b'diżabilità u l-inklużjoni fil-komunità;

62. Jenfasizza li akkomodazzjoni raġonevoli, aċċessibbiltà u disinn universali huma kruċjali biex tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilità; jissottolinja l-importanza ta' aċċess effettiv u nondiskriminatorju li jinvolvi l-identifikazzjoni u t-tneħħija ta' ostakli u xkiel li jfixklu l-aċċess tal-persuni b'diżabilità għall-prodotti, is-servizzi u l-faċilitajiet disponibbli għall-pubbliku ġenerali; jenfasizza li aċċess effettiv u nondiskriminatorju għall-persuni b'diżabilità għandu jiġi pprovdut, kull meta jkun possibbli, bl-istess termini u kundizzjonijiet bħal dawk għall-persuni mingħajr diżabilità, u li l-użu ta' apparat ta' assistenza mill-persuni b'diżabilità għandu jiġi ffaċilitat, meta jkun meħtieġ, inklużi l-għajnuniet għall-mobilità u l-aċċess, bħall-klieb gwida rikonoxxuti u klieb oħra ta' assistenza ( 31 ) ; ifakkar li l-istandards ta' aċċessibbiltà għandhom jiġu adottati f'konsultazzjoni mal-persuni b'diżabilità u l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom, peress li l-għarfien espert tagħhom huwa essenzjali għall-identifikazjoni ta' ostakli għall-aċċessibbiltà; jenfasizza li l-akkomodazzjoni raġjonevoli, l-aċċessibbiltà u d-disinn universali huma kruċjali biex tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilità;

63. Jenfasizza r-rwol determinanti li għandhom il-membri tal-familja li jindukraw il-persuni b'diżabilità u li ħafna drabi jissodisfaw l-ħtiġijiet ta' kura u ta' assistenza tal-persuni b'diżabilità; jissottolinja, għalhekk, il-ħtieġa li l-politiki u l-istrateġiji tal-UE u dawk nazzjonali jipprovdu appoġġ sħiħ lill-membri tal-familja u l-persunal tal-kura; iqis fundamentali li jingħatalhom rikonoxximent reċiproku Ewropew fir-rwol tagħhom ta' fornituri tal-kura;

64. Jenfasizza l-importanza tad-dritt tal-persuni b'diżabilità li jeżerċitaw id-drittijiet fundamentali tagħhom fuq bażi ugwali; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi rikonoxxut li l-persuni b'diżabilità jgawdu minn kapaċità ġuridika fuq bażi ugwali ma' ħaddieħor fl-aspetti kollha tal-ħajja, f'konformità mal-Artikolu 12 tas-CRPD; jistieden lill-Istati Membri jieħdu miżuri xierqa u f'waqthom biex jipprovdu aċċess effettiv, ekwu u inklużiv għas-sistema ġudizzjarja u l-infurzar tal-liġi għall-persuni b'kull tip ta' diżabilità fl-istadji kollha tal-proċess; jenfasizza li l-faċilitajiet u s-servizzi jridu jkunu aċċessibbli biex jiġi żgurat aċċess ugwali u mingħajr diskriminazzjoni għall-ġustizzja u l-proċess ġuridiku kollu;

65. Jenfasizza l-bżonn ta' għajnuna finanzjarja ħalli l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jqabbdu jew jimpjegaw indukraturi jew jappoġġjaw finanzjarjament il-membri tal-familja, peress li s-servizzi ta' indukrar tagħhom jirrappreżentaw spiża f'termini ta' ħin kif ukoll ta' finanzi, u li dan huwa assolutament neċessarju għall-appoġġ tal-persuni b'diżabilità u għall-membri tal-familja li jindukrawhom;

66. Jenfasizza li l-persuni b'diżabilità huma soċjalment marġinalizzati u esklużi mill-impjieg u l-ħajja ekonomika u soċjali; jiddispjaċih li l-persuni b'diżabilità, b'mod partikolari dawk bi bżonnijiet kbar ta' appoġġ, ta' spiss ikunu f'riskju qawwi li jiġu istituzzjonalizzati, filwaqt li l-appoġġ finanzjarju attwali tal-Istati Membri mhuwiex biżżejjed, b'mod partikolari fir-rigward ta' appoġġ iċċentrat fuq il-persuna u bbażat fuq il-komunità li jipproteġi d-drittijiet ta' persuni b'diżabilità ( 32 )

67. Jenfasizza li l-Artikolu 19 tas-CRPD jistabbilixxi d-dritt ta' għajxien indipendenti u ta' inklużjoni fil-komunità; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw proċess li jipprevedi bidla fl-arranġamenti tal-għajxien għall-persuni b'diżabilità, minn ambjenti istituzzjonali għal sistema li tippermetti l-parteċipazzjoni soċjali u fejn is-servizzi jiġu pprovduti fil-komunità skont ir-rieda u l-preferenza individwali; jistieden lill-Istati Membri jinkludu miri speċifiċi bi skadenzi ċari fl-istrateġiji ta' deistituzzjonalizzazzjoni tagħhom u jiffinanzjaw b'mod adegwat l-implimentazzjoni ta' dawn l-istrateġiji;

68. Jiddispjaċih għall-fatt li l-persuni b'diżabilità u n-networks ta' appoġġ tagħhom ġew esklużi mill-gruppi ta' prijorità fil-qafas tal-istrateġija ta' tilqim tal-UE; iħeġġeġ lill-Istati Membri joffru lill-persuni b'diżabilità u lin-networks ta' appoġġ tagħhom aċċess prijoritarju għat-tilqim; jitlob, f'dan ir-rigward, li t-teħid ta' tilqima tal-COVID-19 ikun ibbażat fuq il-kunsens liberu u infurmat tal-persuni b'diżabilità u li l-awtonomija u l-kapaċità legali tal-persuni b'diżabilità kollha inklużi persuni b'diżabilità intellettwali, persuni b'diżabilità psikosoċjali u persuni awtistiċi ma jridux jiġu mminati minn miżuri li huma maħsuba għall-ġid pubbliku jew l-aħjar interess tal-persuna;

69. Jappella għal investigazzjonijiet fil-livell tal-UE u dak nazzjonali fir-rati sproporzjonati ta' infezzjoni u mewt minħabba l-COVID-19 fid-djar tal-indukrar u tal-kura, u fil-kuntest tas-servizzi residenzjali għall-anzjani u l-persuni b'diżabilità u servizzi soċjali oħra, bl-għan li jiġu mifhuma l-kawżi, jiġu identifikati dawk responsabbli u jittieħdu l-miżuri meħtieġa għall-prevenzjoni ta' każijiet bħal dawn fil-futur;

70. Jitlob li s-siti fejn jingħata it-tilqim ikunu aċċessibbli fiżikament u li tingħata gwida u assistenza fil-mument lil dawk li jkollhom bżonnha; jappella għal programmi mmirati mingħajr ħlas jew bi prezz baxx għat-trasport aċċessibbli kull fejn ikun meħtieġ;

Impjiegi u affarijiet soċjali

71. Huwa mħasseb dwar ir-rati għolja tal-qgħad tal-persuni b'diżabilità, speċjalment fost in-nisa b'diżabilità meta mqabbla ma' gruppi oħra fl-UE; jistieden lill-Istati Membri jippromwovu u jiżguraw qafas leġiżlattiv u ta' politika għall-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità u speċjalment tan-nisa b'diżabilità fis-suq tax-xogħol, inklużi dawk b'diżabilità moħbija, mard kroniku jew diżabilità fit-tagħlim;

72. Jistieden lill-Istati Membri jieħdu approċċ intersezzjonali, speċjalment fil-politiki u l-miżuri tagħhom, ħalli joħolqu impjiegi inklużivi; jesprimi dispjaċir li d-diskriminazzjoni multipla u intersezzjonali mhijiex indirizzata biżżejjed fl-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030; jistieden għalhekk lill-Kummissjoni tagħmel enfasi speċjali fuq l-intersezzjonalità fl-implimentazzjoni tal-istrateġija u tistabbilixxi miri ċari, li jistgħu jitkejlu u li huma ambizzjużi li jkunu relatati mad-diversità fuq il-post tax-xogħol li tirriflettui l-eteroġeneità tal-persuni b'diżabilità, biex tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni multipla u intersezzjonali; jisħaq fuq l-importanza tal-monitoraġġ tal-effiċjenza tal-istrateġija bl-involviment ta' persuni b'diżabilità u l-organizzazzjonijiet li jirrapreżentawhom;

73. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippromwovu u jappoġġjaw l-intrapriżi soċjali li jiffukaw fuq l-impjieg ta' persuni b'diżabilità, peress li huma lieva biex tingħata spinta lill-ħolqien ta' impjiegi deċenti;

74. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jagħtu lill-persuni b'diżabilità sinifikanti u severa aċċess bikri għall-iskemi tal-pensjonijiet pubbliċi biex jiġġieldu r-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali fix-xjuħija;

75. Jistieden lill-Istati Membri jindirizzaw in-nuqqas ta' żvilupp u n-nuqqas ta' finanzjament tas-servizzi tal-impjieg pubbliku bil-ħsieb li tittejjeb ir-rata ta' impjieg tal-persuni b'diżabilità; iħeġġeġ lill-Istati Membri jsaħħu r-rabtiet bejn is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u l-aġenziji tar-reklutaġġ;

76. Jenfasizza r-rwol pożittiv li kellhom il-postijiet tax-xogħol protetti u konformi mas-CRPD fit-tranżizzjoni ta' persuni b'diżabilità lejn is-suq tax-xogħol miftuħ;

77. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jappoġġjaw mudelli ta' kollokament u appoġġ individwali (“impjieg ippoġġjat”) ibbażati fuq id-drittijiet, inklużivi u deċenti bħala mezz ta' tranżizzjoni għall-persuni b'diżabilità, meta possibbli, lejn is-suq tax-xogħol miftuħ;

78. Jistieden lill-Kummissjoni tibda tirrevedi d-Direttiva dwar l-Ugwaljanza fl-Impjiegi malajr kemm jista' jkun sabiex tiġi armonizzata b'mod sħiħ mad-dispożizzjonijiet tas-CRPD u jiġi implimentat proċess parteċipattiv immirat lejn l-iżgurar tal-involviment dirett u sħiħ tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw persuni b'diżabilità;

79. Jinnota li s-sistemi ta' appoġġ għar-reklutaġġ m'għandhomx inaqqsu l-pagi tal-persuni b'diżabilità, b'mod partikolari permezz ta' kofinanzjament pubbliku; jinnota li r-reklutaġġ ta' persuni b'diżabilità jrid ikun ibbażat fuq il-qafas tal-impjieg applikat għal ħaddiema oħra, f'termini ta' paga u arranġamenti ta' ħin tax-xogħol, u dak il-qafas għandu jiġi adattat għall-ħtiġijiet tagħhom; huwa tal-fehma li l-persuni b'diżabilità ma jistgħux jiġu inklużi fis-suq tax-xogħol miftuħ mingħajr qafas ġenerali ta' regolamentazzjoni tal-impjiegi, u l-promozzjoni kemm tal-pagi kif ukoll ta' negozjar kollettiv;

80. Jenfasizza l-ħtieġa ta' għajnuna finanzjarja biex il-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jqabbdu jew jimpjegaw persuni bi kwalifiki speċifiċi biex jgħinuhom;

81. Iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw koordinazzjoni adegwata tas-sigurtà soċjali għall-persuni b'diżabilità, anki billi jiżguraw li dawn ikomplu jirċievu appoġġ għad-diżabilità li jkopri spejjeż żejda relatati mad-diżabilità tagħhom anki meta jidħlu fis-suq tax-xogħol jew meta jaqbżu ċertu limitu ta' dħul, ħalli l-Istati Membri jappoġġjaw l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol u jgħinu fl-iżgurar tad-dinjità u l-ugwaljanza tagħhom; jemmen li dan għandu jsir permezz ta' emendi għar-Regolament (KE) Nru 883/2004 u billi jiġu kkonsultati l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b'diżabilità;

82. Jistieden lill-Istati Membri jiskambjaw informazzjoni u prattiki tajba, speċjalment fir-rigward tat-tranżizzjoni mill-kura istituzzjonali għall-għajxien indipendenti, il-provvista ta' akkomodazzjoni aċċessibbli u bi prezz raġonevoli għall-persuni b'diżabilità u l-inklużjoni fil-komunità;

83. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jżidu l-isforzi tagħhom f'li jindirizzaw id-differenza persistenti fl-impjiegi għal persuni b'diżabilità u fit-trawwim tal-aċċess tal-persuni b'diżabilità għal impjiegi sostenibbli u ta' kwalità; jilqa', f'dan ir-rigward, il-proposta tal-Kummissjoni fil-pjan ta' azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali li tinkludi d-differenza fl-impjiegi għal persuni b'diżabilità fit-tabella ta' valutazzjoni soċjali riveduta;

84. Jitlob l-implimentazzjoni sħiħa mill-Istati Membri tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE; iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżviluppaw prospetti ta' impjieg għall-persuni b'diżabilità billi jtejbu l-implimentazzjoni tagħhom tad-Direttiva, b'mod partikolari l-Artikolu 5 dwar akkomodazzjoni raġonevoli, u billi jinvestu fil-fondi tal-UE u fil-finanzjament tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fit-taħriġ u l-ħolqien tal-impjiegi għall-persuni b'diżabilità;

85. Jenfasizza li t-tqabbil tal-impjiegi, it-tfassil ta' profili vokazzjonali, l-impjieg u t-taħriġ fl-istess ħin, l-induzzjoni fix-xogħol u l-appoġġ tat-taħriġ u l-opportunitajiet ta' żvilupp tal-karriera għandhom rwol importanti biex il-persuni b'diżabilità jiġu megħjuna jiżguraw u jżommu impjieg imħallas;

86. Jistieden lill-Istati Membri jiżguraw li s-swieq tax-xogħol u l-ambjenti tax-xogħol ikunu miftuħa, inklużivi u aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità, jappoġġjaw is-servizzi tal-impjiegi, iqajmu kuxjenza dwar prattiki ta' impjieg inklużivi, idaħħlu fis-seħħ inċentivi u miżuri ta' appoġġ adegwati għall-kumpaniji, b'mod partikolari l-intrapriżi mikro, żgħar u ta' daqs medju li jirreklutaw u jħarrġu persuni b'diżabilità, u jiżguraw li l-iskemi ġenerali ta' impjieg indipendenti jkunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità u jappoġġawhom;

87. Jistieden lill-Istati Membri jinkoraġġixxu l-adattamenti fuq il-post tax-xogħol u jieħdu azzjoni biex itejbu s-saħħa u s-sikurezza fuq ix-xogħol; jistieden lill-Kummissjoni tagħti attenzjoni speċjali lill-ħaddiema b'diżabilità fil-qafas strateġiku tal-UE li jmiss dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u tistabbilixxi għanijiet ambizzjużi;

88. Iħeġġeġ lill-istituzzjonijiet u l-Istati Membri jintroduċu kwotas fil-post tax-xogħol għall-persuni b'diżabilità sabiex jitrawwem post tax-xogħol inklużiv;

Akkwist pubbliku u fondi tal-UE

89. Ifakkar li l-proċeduri ta' akkwist pubbliku fl-Istati Membri jridu jitwettqu u jitlestew b'mod li jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet fundamentali tal-benefiċjarji, inklużi l-persuni b'diżabilità; jirrimarka li l-Istati Membri jeħtiġilhom jikkonformaw mas-CRPD meta jimplimentaw il-leġiżlazzjoni dwar l-akkwist pubbliku, b'mod partikolari b'rabta mal-għażla tal-mezzi ta' komunikazzjoni, l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi, il-kriterji tal-għoti u l-kundizzjonijiet għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt;

90. Ifakkar li struttura tajba tas-servizzi pubbliċi, b'mod partikolari fis-saħħa u l-edukazzjoni, hija essenzjali biex jiġi żgurat it-trattament ugwali tal-persuni b'diżabilità, irrispettivament mill-kundizzjoni ekonomika tagħhom; jistieden lill-Istati Membri jużaw il-fondi tal-UE biex itejbu dawn is-servizzi u l-infrastrutturi relatati, b'mod konformi mal-ispirtu ta' REACT-EU u Next Generation EU;

91. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinkludu, fil-kontenut finali tal-ftehimiet ta' sħubija dwar il-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej u fil-programmi ta' dawn il-fondi, l-objettivi u l-approċċi li jtejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-persuni b'diżabilità, filwaqt li jirrispettaw il-prinċipji tal-aċċessibbiltà u n-nondiskriminazzjoni, u jinvestu f'opportunitajiet ugwali u l-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità fl-oqsma kollha tal-ħajja, inkluż fl-appoġġ għat-tranżizzjoni minn ħajja istituzzjonali għal dik ibbażata fil-komunità; jitlob lill-Kummissjoni timmonitorja mill-qrib l-użu tal-fondi tal-UE f'konformità mas-CRPD; jenfasizza l-bżonn ta' konverġenza gradwali tad-definizzjonijiet ta' aċċessibbiltà, ta' parteċipazzjoni u ta' għajxien ibbażat fuq il-komunità bħala mezz biex tittejjeb il-koeżjoni fost l-Istati Membri;

92. Jistieden lill-Istati Membri jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet ipprovduti mill-fondi rilevanti tal-UE għall-ħolqien tal-impjiegi u t-taħriġ għall-persuni b'diżabilità, jiggarantixxu u jappoġġjaw l-aċċessibbiltà sħiħa tal-ispazji pubbliċi u l-infrastruttura u jiżguraw li l-azzjonijiet iffinanzjati mill-UE jilħqu lill-persuni b'diżabilità; jiddispjaċih għall-fatt li l-fondi tal-UE għadhom jintużaw f'għadd ta' Stati Membri biex jinbnew ambjenti segregati ġodda għall-persuni b'diżabilità;

93. Jissottolinja l-ħtieġa li jiġi ffinanzjat b'mod adegwat it-tagħmir li l-persuni b'diżabilità għandhom bżonn, biex jiġi żgurat li jkollhom għad-disponibbiltà tagħhom l-aħjar teknoloġija u tagħmir għall-ħajja ta' kuljum tagħhom, għall-impjieg tagħhom u għall-parteċipazzjoni soċjali tagħhom;

94. Jirrimarka li l-fondi tal-UE m'għandhom qatt jiffinanzjaw prodotti, servizzi jew infrastruttura li ma jkunux aċċessibbli;

95. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw li l-programmi u l-istrateġiji tal-iżvilupp rurali jinkludu miżuri speċifiċi ta' sensibilizzazzjoni għall-persuni b'diżabilità li jgħixu f'postijiet rurali u jinvolvuhom fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta' dawn il-programmi u strateġiji;

Diġitalizzazzjoni

96. Jistieden lill-Istati Membri jesploraw l-opportunitajiet u l-potenzjal li joffru d-diġitalizzazzjoni u s-soluzzjonijiet diġitali u jirrikonoxxu l-valur ta' teknoloġiji ta' assistenza u dawk adattivi għall-persuni b'diżabilità, b'kunsiderazzjoni xierqa għall-protezzjoni tad-data personali u kwistjonijiet etiċi; ifakkar li l-potenzjal tal-użu ta' għodod diġitali u teknoloġiji ta' assistenza jiddependu fuq l-opportunitajiet li l-persuni b'diżabilità għandhom biex jiżviluppaw il-ħiliet diġitali tagħhom; jenfasizza li l-iżvilupp tal-ħiliet diġitali neċessarji u l-għarfien tal-IA jistgħu jipprovdu dħul fis-suq tax-xogħol għal gruppi vulnerabbli bħall-persuni b'diżabilità;

97. Jirrimarka li l-pandemija tal-COVID-19 uriet li l-popolazzjoni kollha kemm hi għandha tkun tista' tibbenefika mit-trasformazzjoni diġitali, mingħajr ebda diskriminazzjoni jew esklużjoni; jenfasizza l-importanza tal-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni (ICTs) għall-mobilità, il-komunikazzjoni u l-aċċess għas-servizzi pubbliċi; jistieden, għalhekk, lill-Istati Membri jippromwovu b'mod attiv il-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità billi jipprovdu l-mezzi xierqa li jiżguraw l-aċċess tagħhom għas-servizzi pubbliċi online;

98. Jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE jiżguraw l-ogħla standards ta' aċċessibbiltà fl-infrastruttura, fis-servizzi u fis-servizzi diġitali, jagħmlu l-isforzi kollha biex jippubblikaw id-dokumenti tagħhom relatati ma' proċeduri leġiżlattivi b'mod faċli għall-utent u aċċessibbli, u jiżguraw li l-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jaċċessaw b'mod xieraq u sħiħ is-siti web tagħhom u l-formoli ta' kuntatt; iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżviluppaw programmi bl-għan li jinkludu persuni b'diżabilità fis-soċjetà permezz tal-isport, l-arti, il-kultura u attivitajiet ta' divertiment, u li jippromwovu l-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċess politiku mingħajr ebda limiti;

Ir-riċerka

99. Jistieden lill-Kummissjoni tagħmel aktar riċerka dwar l-impatt u l-effetti relatati mat-teknoloġiji emerġenti fuq il-persuni b'diżabilità, bħall-każ tad-dwal LED, b'mod partikolari fuq il-persuni fotosensittivi;

100. Ifakkar li sabiex jiġu żviluppati politiki xierqa u effettivi u jinstabu soluzzjonijiet adegwati għall-bżonnijiet tal-persuni kollha b'diżabilità fl-UE, hemm bżonn ta' data komparabbli u affidabbli tal-UE; jistieden, għalhekk, lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jintensifikaw l-isforzi tagħhom lejn qafas komuni għal statistika Ewropea dwar individwi u unitajiet domestiċi biex jiġbru data affidabbli dwar il-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità fid-diversi livelli u tipi ta' edukazzjoni u xogħol u fil-ħajja soċjali;

101. Jenfasizza l-bżonn li jkun hemm investiment fl-innovazzjoni u r-riċerka fir-rigward tal-impjieg u l-intraprenditorija ta' persuni b'diżabilità sabiex tiġi appoġġjata s-sopravivenza finanzjarja tagħhom u l-parteċipazzjoni tagħhom fil-ħajja ekonomika u soċjali;

102. Jisħaq fuq il-ħtieġa li jiżdiedu r-riċerka u l-innovazzjoni fil-qasam tat-teknoloġija aċċessibbli sabiex tissaħħaħ l-inklużività tas-swieq tax-xogħol għall-persuni b'diżabilità; jenfasizza l-importanza tal-ICT għall-mobilità, il-komunikazzjoni u l-aċċess għas-servizzi pubbliċi għall-persuni b'diżabilità;

Edukazzjoni

103. Jilqa' l-fatt li l-Istati Membri huma lesti li jimplimentaw politiki edukattivi inklużivi; jistieden lill-Istati Membri jżidu aktar il-kapaċità tas-sistemi edukattivi tagħhom biex jipprovdu edukazzjoni aċċessibbli ta' kwalità għolja għal dawk kollha li qed jitgħallmu, billi jippromwovu miżuri speċifiċi u appoġġ personalizzat, bħal kurrikuli aċċessibbli u speċifiċi u materjal għat-tagħlim, ICTs aċċessibbli u edukazzjoni diġitali adegwata; jistieden lill-Kummissjoni ssaħħaħ ir-rwol tal-Garanzija għat-Tfal, hekk kif tqis skema ta' premju għall-iskejjel aċċessibbli, fl-iżgurar tal-inklużjoni tat-tfal b'diżabilità; jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinvestu fit-taħriġ ta' professjonisti fir-rigward tal-ħtiġijiet tal-persuni b'diżabilità; itenni li l-implimentazzjoni u l-allokazzjoni tal-programmi ta' finanzjament rilevanti tal-UE għandhom jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni lejn edukazzjoni inklużiva; jenfasizza li l-persuni b'diżabilità għandhom jiġu garantiti l-aċċess għall-edukazzjoni, anki waqt kriżijiet bħall-pandemija tal-COVID-19, u li l-Istati Membri għandhom jindirizzaw il-forom kollha ta' diskriminazzjoni u esklużjoni f'dan il-qasam; jisħaq fuq il-ħtieġa li tiżdied il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ b'diżabilità fit-taħriġ, filwaqt li jitqiesu l-ħtiġijiet tagħhom, billi dan jipprovdilhom aċċess aħjar għas-suq tax-xogħol; jinnota l-benefiċċji għat-tfal minn minoranzi lingwistiċi u bi bżonnijiet edukattivi speċjali biex jitgħallmu bil-lingwa materna tagħhom matul l-edukazzjoni bikrija f'każijiet fejn huwa diffiċli għalihom li jużaw il-lingwa u jikkomunikaw; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw aċċess għall-edukazzjoni fil-lingwi minoritarji għal tfal bi bżonnijiet edukattivi speċjali;

104. Jindika li l-programmi ta' edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali inklużivi huma tnejn mill-prerekwiżiti ewlenin għal suq tax-xogħol aktar inklużiv; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-approċċ li jmiss tal-UE għall-mikrokredenzjali għat-tagħlim tul il-ħajja u l-impjegabbiltà jkun aċċessibbli u inklużiv u biex tirrifletti dwar kif tista' tittejjeb il-konkretizzazzjoni tad-dritt għax-xogħol tal-persuni b'diżabilità; jistieden lill-Istati Membri biex jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet li tipprovdi l-Garanzija għaż-Żgħażagħ imtejba fil-qasam tal-impjieg, l-edukazzjoni, it-traineeships jew l-apprendistati ta' żgħażagħ b'diżabilità, jiżguraw aċċess ugwali għal persuni b'diżabilità u jintroduċu politiki speċifiċi;

105. Jisħaq fuq l-importanza ta' appoġġ bikri, individwalizzat u komprensiv għat-tfal b'diżabilità, għall-ġenituri tagħhom u għal dawk li jindukrawhom; jistieden lill-Istati Membri jagħtu attenzjoni speċjali lit-tfal b'diżabilità u bi bżonnijiet edukattivi speċjali;

106. Jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tal-intervent fit-tfulija bikrija u għall-fatt li t-tfal b'diżabilità jeħtiġilhom jipparteċipaw u jiġu inklużi fis-soċjetà sa mill-istadji bikrija ta' ħajjithom; jirrimarka l-ħtieġa li jiżdiedu l-opportunitajiet ta' finanzjament għall-edukazzjoni inklużiva, fejn u meta jkun possibbli u rakkomandabbli, kemm għall-promozzjoni tal-impatt tal-edukazzjoni inklużiva fuq it-tfal b'diżabilità jew mingħajr diżabilità kif ukoll għall-finanzjament tar-riċerka fl-edukazzjoni inklużiva; iqis li huwa neċessarju li jitħeġġeġ l-użu ta' teknoloġiji ġodda, inklużi l-ICTs, it-tagħmir ta' appoġġ għall-mobilità, it-tagħmir u t-teknoloġiji anċillari li jkunu adattati għall-persuni b'diżabilità; jenfasizza li l-edukazzjoni hija ċentrali għall-iżvilupp individwali, u li ambjenti ta' tagħlim aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità joffrulhom il-possibbiltà li jikkontribwixxu bis-sħiħ għall-aspetti kollha tas-soċjetà;

107. Jenfasizza li l-persuni b'diżabilità għandhom jiddaħħlu bis-sħiħ fid-dinja tax-xogħol permezz tal-promozzjoni tal-edukazzjoni inklużiva, permezz tal-promozzjoni ta' forom ta' impjiegi flessibbli li jistgħu jissodisfaw l-ħtiġijiet tagħhom (bħat-telexogħol jew il-ħidma intelliġenti) u permezz tal-involviment sħiħ tal-assoċjazzjonijiet għall-persuni b'diżabilità fl-iżvilupp ta' strateġiji inklużivi;

108. Jirrimarka li l-persuni b'diżabilità spiss ikollhom livelli għoljin ta' ħiliet u kwalifiki li huma sottovalutati; Jinnota li dan iżommhom milli jilħqu l-potenzjal tagħhom u jċaħħad lis-soċjetà mill-valur soċjali u ekonomiku tal-inklużjoni tagħhom;

109. Jemmen bis-sħiħ li l-Istati Membri għandhom jipprovdu appoġġ adegwat lit-tfal b'diżabilità biex jippermettu li l-edukazzjoni pubblika ssir is-sinsla tal-paradigma pedagoġika individwalizzata;

110. Jirrikonoxxi l-valur tal-iskola u tal-isport bħala kruċjali fit-tkabbir u l-iżvilupp tat-tfal b'diżabilità, b'mod speċjali dawk bl-awtiżmu; jiddispjaċih li, waqt il-pandemija, it-tagħlim mill-bogħod ċaħħadhom minn dawn l-attivitajiet fundamentali; jispera li l-edukazzjoni tagħhom tkun prijorizzata fil-politiki ta' ftuħ mill-ġdid fl-Istati Membri;

111. Jipproponi l-ħolqien ta' proġetti ta' sensibilizzazzjoni dwar il-ħtiġijiet tal-persuni b'diżabilità, billi tintuża b'mod pożittiv is-setgħa tal-għodod kulturali, pereżempju permezz tal-promozzjoni ta' avvenimenti kulturali, bħala parti minn strateġija edukattiva usa' għall-promozzjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-persuni b'diżabilità;

112. Jistieden lill-Istati Membri jikkonformaw mal-linji gwida maħruġa mill-Kummissjoni fil-komunikazzjoni tagħha dwar il-kisba ta' Żona Ewropea tal-Edukazzjoni sal-2025 fir-rigward tad-dmir tal-gvernijiet li jippromwovu l-edukazzjoni inklużiva fis-setturi ta' edukazzjoni u ta' taħriġ kollha f'konformità mal-impenji tan-NU fil-qafas tas-CRPD; jappella għall-inkorporazzjoni tas-sistema ta' arranġamenti inklużivi fil-politiċi nazzjonali, Ewropej u reġjonali sabiex tiġi ffaċilitata l-inklużjoni edukattiva tal-istudenti b'diżabilità, ħalli tiġi evitata kull tip ta' diskriminazzjoni;

Protezzjoni tad-drittijiet tan-nisa b'diżabilità

113. Jilqa' l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità 2021-2030 u r-referenzi tagħha għall-isfidi speċifiċi li jiffaċċjaw in-nisa u l-bniet b'diżabilità; jitlob li l-intersezzjoni tal-ġeneru u d-diżabilità tiġi integrata fil-politiki, fil-programmi u fl-inizjattivi kollha tal-UE, kif ukoll fil-pjanijiet ta' azzjoni nazzjonali tal-Istati Membri; jitlob li jiġi ottimizzat l-użu tal-istrumenti ta' finanzjament eżistenti u futuri tal-UE għall-promozzjoni tal-aċċessibbiltà u n-nondiskriminazzjoni;

114. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw l-iżvilupp sħiħ, l-avvanz u t-tisħiħ tal-pożizzjoni tan-nisa b'diżabilità u jippromwovu l-parteċipazzjoni tagħhom fit-teħid ta' deċiżjonijiet pubbliċi; jirrimarka li għandhom jiġu stabbiliti miżuri adegwati biex jiġi żgurat li l-perspettivi tagħhom jiġu kkunsidrati bis-sħiħ u li, flimkien ma' korpi konsultattivi speċifiċi għad-diżabilità, tiġi promossa l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lin-nisa b'diżabilità;

115. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw b'mod urġenti l-vjolenza abbażi tal-ġeneru li n-nisa u l-bniet b'diżabilità jiffaċċjaw b'mod sproporzjonat permezz tal-Konvenzjoni ta' Istanbul u billi jestendu l-oqsma tal-kriminalità biex jinkludu forom speċifiċi ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru skont l-Artikolu 83(1) tat-TFUE; jistieden lill-Kummissjoni tuża dan bħala bażi ġuridika biex tipproponi miżuri vinkolanti u direttiva qafas olistika tal-UE għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra kull forma ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-ħtiġijiet tan-nisa b'diżabilità jiġu inklużi f'inizjattivi li jipprovdu appoġġ lill-vittmi permezz tal-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri u l-Istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Vittmi, u tiżgura li l-appoġġ għall-vittmi jkun imfassal f'konformità mal-prinċipju tal-aċċessibbiltà;

116. Jiddispjaċih għad-diskriminazzjoni bbażata fuq il-ġeneru li n-nisa u l-bniet b'diżabilitajiet fiżiċi kif ukoll konjittivi jesperjenzaw fis-settur mediku; iqis li n-nisa u l-bniet b'diżabilità jeħtiġilhom ikollhom aċċess sħiħ u ugwali għal trattamenti mediċi li jissodisfaw il-ħtiġijiet partikolari tagħhom, permezz ta' kura tas-saħħa speċifika għad-diżabilità u servizzi ġenerali; jistieden lill-Istati Membri jiżguraw edukazzjoni ulterjuri tal-professjonisti mediċi fir-rigward tal-ħtiġijiet speċifiċi tan-nisa u l-bniet b'diżabilità, u jiżguraw li n-nisa u l-bniet b'diżabilità jirċievu l-informazzjoni xierqa kollha biex ikunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet b'mod liberu rigward saħħithom;

117. Jitlob ir-rispett universali għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati, u l-aċċess għalihom; jiddispjaċih dwar ir-rigressjoni kontra s-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati tan-nisa f'xi pajjiżi, li hija partikolarment ta' ħsara għan-nisa u l-bniet b'diżabilità, li jiffaċċjaw ostakli addizzjonali fl-aċċess għall-kura tas-saħħa; jenfasizza l-importanza li l-Istati Membri jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex tiġi miġġielda l-isterilizzazzjoni mġiegħla; iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw l-investiment pubbliku biex jiggarantixxu aċċess sħiħ għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati tan-nisa u l-bniet b'diżabilità; jiddispjaċih li l-edukazzjoni dwar is-sesswalità spiss tiġi miċħuda lill-bniet b'diżabilità; iħeġġeġ lill-Istati Membri jiżguraw edukazzjoni komprensiva u inklużiva dwar is-sesswalità u r-relazzjonijiet;

118. Jistieden lill-Istati Membri jiggarantixxu sistema edukattiva aċċessibbli u mhux stereotipata, b'miżuri edukattivi inklużivi, li jħejju lin-nisa u l-bniet b'diżabilità għas-suq tax-xogħol, b'enfasi speċifika fuq il-kapaċitajiet diġitali u t-tagħlim tul il-ħajja, u jiggarantixxu li n-nisa u l-bniet b'diżabilità jkunu jistgħu jagħżlu l-oqsma ta' studju tagħhom, sabiex ikunu jistgħu jfittxu impjiegi li jixtiequ jagħmlu u li fihom ikunu jistgħu jużaw il-potenzjal sħiħ tagħhom u ma jkunux limitati minn inaċċessibbiltà, preġudizzji jew stereotipi; jirrikonoxxi r-rabta bejn l-edukazzjoni u l-impjiegi sussegwenti; jisħaq fuq il-ħtieġa ta' aċċess sħiħ għall-edukazzjoni sabiex tiġi miġġielda d-differenza fl-impjiegi;

119. Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw id-differenza fl-impjiegi li jħabbtu wiċċhom magħha n-nisa b'diżabilità, b'mod partikolari billi jindirizzaw l-istereotipi marbutin mal-ġeneru, isaħħu l-parteċipazzjoni tagħhom fl-ekonomija diġitali, iżidu r-rappreżentanza tagħhom fl-edukazzjoni, fit-taħriġ u fl-impjiegi fis-suġġetti u fl-impjiegi STEM, u jiġġieldu d-deterrenti għax-xogħol bħall-fastidju sesswali; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jieħdu miżuri konkreti biex jiżguraw li n-nisa b'diżabilità jipparteċipaw fit-teħid ta' deċiżjonijiet u jirċievu paga ugwali għal xogħol ugwali permezz ta' miżuri vinkolanti ta' trasparenza fil-pagi, biex jiġġieldu r-riskju għoli tagħhom ta' faqar fost dawk li jaħdmu u biex jaġġustaw ir-regolamenti tax-xogħol bħal arranġamenti tax-xogħol flessibbli u liv tal-ġenituri għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġjaw mudelli ta' negozju tal-ekonomija soċjali u inizjattivi mmirati lejn it-titjib tal-inklużjoni soċjali u tax-xogħol tan-nisa b'diżabilità permezz tal-pjan ta' azzjoni dwar l-ekonomija soċjali;

120. Jinnota li aktar ġbir ta' data u informazzjoni huwa kruċjali biex wieħed jifhem is-sitwazzjoni li jiffaċċjaw in-nisa u l-bniet b'diżabilità; jitlob li jkun hemm data rilevanti, preċiża u diżaggregata u sensittiva għall-kwistjonijiet ta' ġeneru u ta' diżabilità biex jitqiesu l-isfidi li jħabbtu wiċċhom magħhom in-nisa b'diżabilità, b'mod partikolari fis-suq tax-xogħol;

o

o o

121. Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kummissjoni, lill-Kunsill, lill-gvernijiet u l-parlamenti tal-Istati Membri, lill-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, lill-Kumitat tar-Reġjuni, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lin-Nazzjonijiet Uniti.

(1) ĠU L 23, 27.1.2010, p. 35.

(2) ĠU C 340, 15.12.2010, p. 11.

(3) ĠU L 315, 3.12.2007, p. 14.

(4) ĠU L 151, 7.6.2019, p. 70.

(5) ĠU L 327, 2.12.2016, p. 1.

(6) ĠU L 321, 17.12.2018, p. 36.

(7) ĠU L 188, 12.7.2019, p. 79.

(8) ĠU L 303, 2.12.2000, p. 16.

(9) ĠU C 137 E, 27.5.2010, p. 68.

(10) ĠU L 167, 12.6.1998, p. 25.

(11) ĠU L 223, 22.6.2021, p. 14.

(12) ĠU C 316, 6.8.2021, p. 2.

(13) ĠU C 362, 8.9.2021, p. 8.

(14) ĠU C 371, 15.9.2021, p. 6.

(15) Testi adottati, P9_TA(2021)0161.

(16) Testi adottati, P9_TA(2021)0075.

(17) ĠU C 363, 28.10.2020, p. 164.

(18) Kummenti introduttorji mill-Kummissarju Dalli tat-3 ta' Marzu 2021 dwar l-Istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità 2021-2030.

(19) Eurostat, “Functional and activity limitations statistics” (Statistika funzjonali u tal-limitazzjonijiet fl-attivitajiet), data estratta f'Diċembru 2020.

(20) Eurostat, “Archive: Disability statistics – access to education and training” (Arkivju: Statistika dwar id-diżabilità – aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ), data kkonsultata fid-29 ta' Lulju 2021.

(21) Annessi tas-17 ta' Diċembru 2019 għall-proposta għal rapport konġunt dwar l-impjiegi mill-Kummissjoni u l-Kunsill li jakkumpanja l-komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-Istrateġija Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli għall-2020 (COM(2019)0653), p. 89.

(22) Eurostat, “Functional and activity limitations statistics” (Statistika dwar il-limitazzjonijiet funzjonali u tal-attività), data kkonsultata fis-6 ta' Lulju 2021.

(23) Eurostat, “Disability: higher risk of poverty or social exclusion” (Id-diżabilità: riskju ogħla ta' faqar jew esklużjoni soċjali), data kkonsultata fis-6 ta' Lulju 2021.

(24) Eurostat, “European Union Statistics on Income and Living Conditions” (Statistika tal-Unjoni Ewropea dwar l-Introjtu u l-Kundizzjonijiet tal-Għajxien), data kkonsultata fit-2 ta' Lulju 2021.

(25) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar is-sitwazzjoni tan-nisa b'diżabilità.

(26) L-Indiċi tal-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri 2020.

(27) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità wara l-2020.

(28) ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1.

(29) Studju tal-Parlament Ewropew tal-1 ta' Ottubru 2018, “2018 Update on the Study on the protection role of the Committee on Petitions in the context of the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities” (Aġġornament tal-2018 dwar l-Istudju dwar ir-rwol ta' protezzjoni tal-Kumitat għall-Petizzjonijiet fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità).

(30) Preżentazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta' Jannar 2014 bit-titlu “Economic impact and travel patterns of accessible tourism in Europe: Presentation of the key study findings” (L-impatt ekonomiku u x-xejriet tal-ivvjaġġar tat-turiżmu aċċessibbli fl-Ewropa: Preżentazzjoni tas-sejbiet ewlenin tal-istudju).

(31) Petizzjonijiet 1140/2015, 0857/2016, 0535/2017 u 1140/2015, u 0988/2020.

(32) https://www.edf-feph.org/independent-living-and-de-institutionalisation-policy/