MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

•Raġunijiet u għanijiet tal-proposta

Il-protezzjoni effettiva tal-fruntieri esterni tagħna hija prerekwiżit biex tiġi żgurata ż-żona sikura għall-moviment liberu ta’ persuni u ta’ oġġetti fl-Unjoni. Dan huwa wkoll fost l-għanijiet ewlenin tar-rispons tal-Unjoni lill-isfidi fl-oqsma tal-migrazzjoni u s-sigurtà kif deskritt fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni. Jenħtieġ li l-għan tal-Unjoni (skont l-Artikolu 67(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni (TFUE)) li tiżgura livell għoli ta’ sigurtà fi spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja jenħtieġ li jintlaħaq, fost oħrajn, permezz ta’ miżuri komuni dwar il-qsim tal-fruntieri interni minn persuni u kontrolli tal-fruntiera fil-fruntieri esterni tal-Unjoni, u l-politika komuni tal-viża. Il-kisba ta’ żona interna mingħajr fruntieri li fiha n-nies u l-merkanzija jistgħu jiċċirkulaw b’mod ħieles kienet ta’ benefiċċju importanti, kemm għaċ-ċittadini Ewropej kif ukoll għan-negozju. Iż-żona Schengen hija wieħed mill-mezzi ewlenin li permezz tiegħu ċ-ċittadini Ewropej jistgħu jeżerċitaw il-libertajiet tagħhom, u li bih is-suq intern ikun jista' jiffjorixxi u jiżviluppa. Hija waħda mill-iktar kisbiet tanġibbli tal-Unjoni li toħloq saħansitra iżjed ħtieġa li jissaħħu l-isforzi mmirati lejn is-salvagwardja tal-integrità tagħha, speċjalment fi żminijiet ta’ sfidi li jirriżultaw minn pressjoni migratorja.

Il-baġit tal-Unjoni kellu rwol ewlieni fil-finanzjament ta’ rispons komuni għad-dimensjonijiet varji tal-kriżi tal-migrazzjoni u l-preservazzjoni taż-żona Schengen. Il-Kummissjoni tipproponi li żżid l-appoġġ għall-assigurazzjoni tal-fruntieri esterni tagħna. Dan jinkludi l-ġestjoni tajba tal-flussi tal-merkanzija u tal-persuni billi jissaħħaħ il-kontroll tal-fruntieri esterni u l-iżgurar li l-Istati Membri jkollhom tagħmir adegwat biex iwettqu l-kontrolli doganali.

F’dan l-isfond, fit-2 ta’ Mejju 2018 il-Kummissjoni adottat proposta għal qafas finanzjarju pluriennali għall-perjodu 2021-2027 li fih huwa ssuġġerit li jitwaqqaf Fond ġdid għall-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri li se jipprovdi sostenn imsaħħaħ u vitali lill-Istati Membri għas-sigurtà tal-fruntieri esterni komuni tal-Unjoni, b’pakkett ta’ EUR 9 318 000 000 (fi prezzijiet attwali). Għall-perjodu li jmiss hija prevista żieda ta’ ħames darbiet iktar b’paragun mal-qafas finanzjarju pluriennali attwali għall-pakkett globali għall-ġestjoni tal-fruntiera. Il-Fond għall-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri se jikkontribwixxi għall-iżvilupp ulterjuri tal-politika tal-viżi komuni u jiżgura l-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri Ewropej fil-fruntieri esterni bil-ħsieb li jiġi ġestit il-qsim effiċjenti fil-fruntieri esterni. Dan jinkludi l-indirizzar tal-isfidi migratorji u t-theddidiet futuri potenzjali f'dawk il-fruntieri, u b'hekk jingħata kontribut biex tiġi indirizzata l-kriminalità serja b'dimensjoni transfruntiera, biex jiġi żgurat livell għoli ta' sigurtà interna fl-Unjoni, b'rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali, filwaqt li jiġi ssalvagwardjat il-moviment liberu tal-persuni fi ħdanha. Jenħtieġ li l-finanzjament ta’ appoġġ ikompli jiġi pprovdut lill-Istati Membri biex jibnu u jsaħħu l-kapaċitajiet tagħhom f’dawn l-oqsma u biex isaħħu l-kooperazzjoni, inkluż ma’ aġenziji rilevanti tal-Unjoni. Il-Fond se jkollu rwol ukoll fl-iżgurar ta’ aktar uniformità fit-twettiq tal-kontrolli doganali fil-fruntieri esterni, billi jindirizza d-differenzi attwali bejn l-Istati Membri minħabba s-sitwazzjoni ġeografika u differenzi fil-kapaċitajiet u r-riżorsi disponibbli. F’dan il-qafas, il-Fond propost għall-Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri (Integrated Border Management Fund, IBMF) se jkun magħmul minn żewġ strumenti: strument għall-appoġġ finanzjarju tal-ġestjoni tal-fruntieri u l-viża, u strument għall-appoġġ finanzjarju għal tagħmir ta’ kontroll doganali. Din il-proposta tikkonċerna biss l-istrument tal-ġestjoni tal-fruntieri u l-viża. Il-Kummissjoni qed tippreżenta proposta separata li tkopri l-istrument għal tagħmir ta’ kontroll doganali b’mod parallel.

It-tisħiħ tal-ġesjtoni integrata Ewropea tal-fruntieri fil-fruntieri esterni, kif definit fir-Regolament (UE) 2016/1624 li jistabbilixxi l-Gwardja Ewropea tal-Fruntieri u tal-Kosta, huwa pilastru ewlieni tal-azzjoni tal-UE u prerekwiżit għall-funzjonament normali tas-sistema Schengen. Il-kunċett tal-ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntiera tgħaqqad flimkien għadd ta’ komponenti li jeħtieġu jiġu indirizzati b’mod komprensiv u koordinat, miż-żona ta’ kontroll tal-fruntiera, inkluż ir-riferiment ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz li jkollhom bżonn ta’ protezzjoni, il-prevenzjoni u d-detezzjoni ta’ reati transfruntiera, operazzjonijiet ta’ tfittxija u salvataġġ, sa analiżi ta’ riskju. Kooperazzjoni bejn l-aġenziji hija wkoll komponent importanti ta’ ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntieri, bħalma huma l-mekkaniżmi ta’ solidarjetà, inkluż il-finanzjament mill-Unjoni, bħalma hu l-IBMF il-ġdid, u b’mod partikolari l-istrument għall-ġestjoni tal-fruntieri u l-viża.

Il-fruntieri esterni tal-UE huma fruntieri komuni li jeħtieġu azzjonijiet kollettivi u konġunti minn awtoritajiet nazzjonali kompetenti u atturi tal-UE u mill-Unjoni kollha kemm hi. Għaldaqstant il-ġestjoni ta’ dawn il-fruntieri esterni komuni hija responsabbiltà kondiviża bejn l-Istati Membri u l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera (European Border and Coast Guard Agency, EBCGA), li tikkostitwixxi żewġ pilastri tal-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta. Biex il-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta timplimenta b’mod effettiv il-ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntieri, hija ħtieġa kruċjali li jkun hemm kooperazzjoni mill-qrib bejn il-partijiet kostitwenti. Distribuzzjoni adegwata ta’ riżorsi finanzjarji tal-UE sabiex jiġi żgurat li dawk l-Istati Membri li jkunu l-aktar milquta jkollhom kapaċità suffiċjenti fl-indirizzar tal-isfidi li jkunu kkonfrontati bihom, għall-benefiċċju tal-Unjoni kollha kemm hi. L-istrument għall-ġestjoni tal-fruntieri u l-viża se jikkontribwixxi għal dan.

L-isforzi tal-gwardji tal-fruntieri nazzjonali u l-awtoritajiet ta’ kontroll doganali li se jkunu appoġġati mill-istrument jeħtieġ li jkunu kumplimentati minn Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta b’saħħitha u operazzjonali bis-sħiħ fil-qalba ta’ sistema kompletament integrata ta’ ġestjoni tal-fruntieri tal-UE. Għalhekk il-Kummissjoni bi ħsiebha tipproponi tkabbir kbir tal-Aġenzija biex tilħaq status operattiv sħiħ, b’korp permanenti ta’ madwar 10 000 gwardja tal-fruntiera. Jeħtieġ ukoll Aġenzija Ewropea tiffunzjona sew għat-tmexxija operattiva tas-sistemi tal-IT fuq skala kbira fl-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja (eu-LISA).

Fil-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss, il-finanzjament tal-Unjoni bl-istrumenti tal-azzjoni esterna se jipprovdi iktar appoġġ imsaħħaħ għal kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi bil-għan li jtejjeb il-ġestjoni tal-fruntieri tagħhom, jieħu azzjoni kontra l-migrazzjoni irregolari u jtejjeb il-ġestjoni tal-flussi ta’ migrazzjoni.

L-isfida ewlenija li l-proposta għandha l-għan li tindirizza hija l-ħtieġa għal aktar flessibbiltà fil-ġestjoni tal-istrument futur, meta mqabbel mal-perjodu ta’ programmar attwali, iżda wkoll l-għodod biex jiġi żgurat li l-finanzjament jiġi ggwidat lejn il-prijoritajiet u l-azzjonijiet tal-UE li jkollhom valur miżjud sinifikanti għall-Unjoni. Mekkaniżmi ġodda għall-allokazzjoni ta’ finanzjament bejn ġestjoni kondiviża, diretta u indiretta huma neċessarji biex jiġu indirizzati sfidi u prijoritajiet ġodda.

Il-fattur ewlieni fid-distribuzzjoni tal-fondi huwa l-flessibbiltà fid-determinazzjoni tal-mod ta’ twettiq korrett u t-temi li għalihom jenħtieġ li jiġi allokat finanzjament, filwaqt li tinżamm massa kritika ta’ finanzjament bil-quddiem għal investimenti strutturali u kbar pluriennali skont il-ħtiġijiet tal-Istati Membri biex ikompli l-iżvilupp tas-sistemi ta’ ġestjoni tal-fruntieri tagħhom. L-allokazzjoni tal-fondi se tqis bis-sħiħ ukoll il-ħtieġa li l-Istati Membri jiffukaw l-investimenti fuq prijoritajiet ewlenin tal-UE skont l-acquis tal-Unjoni. Barra mill-ammont bażiku ta’ EUR 5 000 000 li huwa previst li jiġi allokat lill-Istati Membri fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni, il-pakkett finanzjarju maħsub għall-programmi tal-Istati Membri se jiġi allokati fuq il-bażi ta’ gwida għat-tqassim li se tirrifletti l-ħtiġijiet u l-pressjoni esperjenzati mill-Istati Membri fiż-żewġ oqsma koperti minn dan l-istrument (il-ġestjoni tal-fruntieri u l-viżi). Il-finanzjament se jitqassam skont il-ponderazzjoni li ġejja: 30 % għall-fruntieri esterni fuq l-art, 35 % għal fruntieri esterni tal-baħar, 20 % għall-ajruporti u 15 % għall-uffiċċji konsulari. Għall-ġestjoni tal-fruntieri, it-tqassim ta’ riżorsi għal fruntieri esterni tal-baħar u fuq l-art ta’ kull Stat Membru se jkun ibbażat fuq it-tul u l-pressjoni fuq dawn il-fruntieri esterni (70 %). Barra minn hekk, il-volum ta’ xogħol fuq il-fruntieri tal-art u tal-baħar esterni se jkun fattur għat-tqassim tar-riżorsi għal dawn il-fruntieri (30 %). Ir-riżorsi għall-ajruporti se jitqassmu fuq il-bażi tal-volum tax-xogħol tal-Istati Membri f’dawn l-ajruporti. Fir-rigward tar-riżorsi għall-uffiċċji konsulari, 50 % tar-riżorsi se jitqassmu filwaqt li jitqies l-għadd ta’ uffiċċji konsulari u l-50 % l-oħra tal-volum tax-xogħol f’dawn l-uffiċċji konsulari fir-rigward tal-ġestjoni tal-politika dwar il-viżi. Is-sehem għall-programmi tal-Istati Membri huwa madwar 60 % tal-pakkett finanzjarju sħiħ. Hu propost li l-Istati Membri jiġu pprovduti b’madwar 50 % tal-pakkett fil-bidu tal-perjodu ta’ programmar, filwaqt li tinżamm il-possibbiltà li perjodikament il-pakkett ikollu żieda supplimentari. Hu mbassar li suppliment fiss wieħed ta’ 10 % tal-pakkett se jingħata f’nofs it-terminu (aġġustament tekniku tal-gwida għat-tqassim soġġetta għall-prestazzjoni finanzjarja li skontha jenħtieġ li Stat Membru jkun ippreżenta talbiet għall-ħlas li jkopru tal-anqas 10 % tal-ammont inizjali ta’ approprjazzjonijiet ta’ pagament). L-40 % li jifdal tal-pakkett finanzjarju kumplessiv jenħtieġ li jiġu amministrati permezz ta’ faċilità tematika, li perjodikament tipprovdi finanzjament għal għadd ta’ prijoritajiet definiti f’deċiżjonijiet ta’ finanzjament tal-Kummissjoni. Din il-faċilità toffri flessibbiltà fil-ġestjoni tal-istrument billi tippermetti l-iżborż ta’ fondi għall-assistenza teknika b'inizjattiva tal-Kummissjoni u l-komponenti li ġejjin tal-faċilità tematika:

–appoġġ għal azzjonijiet speċifiċi, provvista ta’ finanzjament addizzjonali għal azzjoni dedikati ta’ valur miżjud għoli għall-UE, permezz tal-programmi nazzjonali tal-Istati Membri;

–appoġġ għall-azzjonijiet tal-Unjoni, ġestiti permezz ta’ ġestjoni diretta u indiretta; u

–assistenza ta’ emerġenza.