IL-KUMMISSJONI EWROPEA 
Brussell, 24.11.2011 
SEG(2011) 1388 finali 
  
DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI 
SOMMARJU E ŻEKUTTIV TAL-VALUTAZZJONI TAL-IMPATT 
li jakkumpanja d-dokument 
Proposta g ħal Regolament tal-Kunsill 
dwar l-appo ġġ mill-Unjoni g ħal programmi ta' g ħajnuna g ħad-dikommiss jonar nukleari 
fil-Bulgarija, il-Li twanja u s-Slovakkja 
{KUMM(2011) 783 finali} 
{SEG(2011) 1387 finali}  
 
MT 1   MT 1. DEFINIZZJONI TAL -PROBLEMA  
Fil-kuntest tan-negozjati tal-ade żjoni għall-Unjoni Ewropea, it-tliet pajji żi kandidati, il-
Bulgarija, il-Litwanja u s-Slovakkja impenjaw ru ħhom li jag ħlqu u sussegwentement 
jiddikommissjonaw reatturi nukleari li ma setg ħux jiġu modernizzati biex jissodisfaw ir-
rekwiżiti minimi tal-istandards tas-sikurezza bi spi ża aċċettabbli ekonomikament sa data 
maqbula bejn kul ħadd. Dan l-g ħeluq kmieni kien jirrappre żenta piż finanzjarju e ċċezzjonali 
għall-Istati Membri li ma kienx jaqbel mas-sa ħħa ekonomika tal-pajji żi konċernati. L-Unjoni 
Ewropea, b’rikonoxximent ta’ dan il-fatt u b ħala att ta’ solidarjetà impenjat ru ħa li tkompli 
tipprovdi g ħajnuna finanzjarja addizzjonali adegwata g ħad-dikomissjonar ta’ dawn ir-reatturi. 
L-impenn g ħall-għeluq tat-tliet Stati Membri, kif ukoll l-impenn tal-UE li tag ħti appoġġ 
finanzjarju tal-UE kien ġie previst fit-Trattati tal-Ade żjoni korrispondenti. 
L-għajnuna finanzjarja tal-UE b ħalissa hija prevista sa  tmiem l-2013 b’total ta’ 
EUR 2 847.8 miljun (EUR 1 367 miljun g ħal-Litwanja, EUR 613 miljun g ħas-Slovakkja u 
EUR 867.8 miljun g ħall-Bulgarija). Dan l-appo ġġ finanzjarju tal-UE mmitiga b’mod effika ċi 
l-konsegwenzi ekonomi ċi tal-għeluq kmieni u l-pro ċess tad-dikommissjonar huwa avvanzat 
sew: iż-żarmar tas-sistemi u l-komponenti mhux si kuri rilevanti tal-impjanti tal-ener ġija 
nukleari nbeda u l-kostruzzjoni  tal-infrastruttura me ħtieġa għall-immani ġġjar tal-iskart b ħall-
faċilitajiet għal ħżin ta’ fjuwil u żat u t-trattament tal-iskart u l-fa ċilitajiet tal- ħżin jinsabu fi 
stadju avvanzat ta’ implimentazzjoni. Aktar atti vitajiet bl-istess importa nza li twettqu huma l-
preparazzjoni tad-dokumenti kollha me ħtieġa għal-liċenzji, kif ukoll il-valutazzjonijiet tal-
impatt ambjentali, meta me ħtieġa. Madankollu, billi d-dikommissjonar tal-impjanti tal-
enerġija nukleari huwa pro ċess fuq żmien twil (20-30 sena), il-pro ċess ser ikompli wara l-
2013 u pro ġetti ewlenin importanti dwar is-sikurezza g ħadhom iridu ji ġu implimentati. 
Sabiex ikun jista’ jsir dikommissjonar sikur, g ħandu jkun hemm ri żorsi finanzjarji adegwati 
meta meħtieġa1. Għalkemm it-tliet Stati Membri stabbili xxew fondi nazzjonali biex iwarrbu r-
riżorsi finanzjarji g ħad-dikommissjonar, dawk ir-ri żorsi mhumiex bi żżejjed min ħabba 
raġunijiet stori ċi. Għalhekk il-problema immedjata li ser ti ġi indirizzata hija n-nuqqas ta' 
finanzjament biex jitkompla d-diko mmissjonar sikur tal-impjanti tal-ener ġija nukleari, sabiex 
jiġi żgurat li l-g ħeluq isir irreversibbli2 u fl-istess waqt jistimol a l-Istati Membri benefi ċjarji 
biex gradwalment jie ħdu huma r-responsabbiltà ta l-kopertura finanzjarja s ħiħa u s-sjieda. L-
intervent pubbliku huwa me ħtieġ biex jg ħin lill-Istati Membri b’appo ġġ finanzjarju 
addizzjonali tal-UE. 
Iċ-ċittadini tal-UE u l- ġenerazzjonijiet futuri, kif ukoll l- ambjent, huma l-gruppi ewlenin 
affettwati mill-problema tan-nuqqas ta' finanz jament u s-sikurezza nukleari. In-nuqqas tal-
finanzjament ikun ta’ periklu g ħaż-żamma sikura tar-reatturi mag ħluqa sakemm il-fjuwil 
jitneħħa kompletament u d-dikommissjonar sikur jitkompla bla xkiel, min ħabba r-riskju li 
passi ulterjuri fid-dikommissjonar ji ġu posposti g ħal data indefinita, fl-istennija g ħad-
disponibbiltà tal-fondi u t-trasferiment  ta’ dan l-impenn u r-responsabbiltà lill- ġenerazzjonijiet 
futuri. Hemm ukoll ir-riskju li l-impjanti tal-ener ġija nukleari jer ġgħu jinfetħu. F’bosta mill-
                                                 
1 Ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-immani ġġjar tar-riżorsi finanzjarji g ħad-dekommissjonar 
ta’ installazzjonijiet nukleari, fjuwil u żat u skart radjuattiv [traduzzjoni mhux uffi ċjali]. ĠU L 330, 
28.11.2006, p. 31 
2 Li l-g ħeluq isir irriversibbli tfisser li d-dikommissjonar tant ikun avvanza fuq livell tekniku, li 
ekonomikament ma g ħandux jibqa' ta’ vanta ġġ li jiġi kkunsidrat li l-unitajiet tar-reattur kon ċernati 
jerġgħu jinfetħu. 
 
MT 2   MT unitajiet tar-reatturi l-ebda pass ewlieni irriversibbli ta ż-żarmar għadu ma ġie implimentat. 
F’każ ta’ inċident jew a ċċident dan iwassal g ħal degradazzjoni ambjentali inevitabbli. 
2. SUSSIDJARJETÀ TAL -INVERVENT TAL -UE 
Il-ħtieġa tal-Invervent tal-UE ġejja mill-fatt li fondi adegwati me ħtieġa għat-tkomplija tad-
dikommissjonar sikur ma jistg ħux ikunu disponibbli fil- ħin permezz tal-fondi nazzjonali 
rispettivi. G ħall-kuntrarju ta' Stati Membri o ħra f’sitwazzjoni simili, i żda li ma ġewx 
ikkonfrontati b'g ħeluq kmieni tal-impjanti tag ħhom, ma kienx possibbli g ħalihom li 
jakkumulaw fondi bi żżejjed mit-t ħaddim tal-impjanti. 
Huwa għalhekk fl-interessi tal- Unjoni Ewropea li ti żgura li r-reatturi kon ċernati jibqg ħu 
magħluqin u li jitne ħħa l-fjuwil u ji żżarmaw sabiex jitnaqqas ir-riskju ta' konsegwenzi 
negattivi g ħaċ-ċittadin tal-UE u g ħall-ambjent. Il-valur mi żjud tal-UE jinsab fl-appo ġġ ta' 
miżuri mmirati g ħall-ilħuq ta' stat irriversibbli fil-pro ċess tad-dikommissjonar tal-unitajiet tar-
reatturi nukleari kon ċernati, skont il-pjanijiet rispettivi  tad-dikommissjonar, waqt li jin żamm 
l-ogħla livell ta’ sikurezza. Dan ser jikkontribwixxi g ħall-provvediment ta’ appo ġġ sostanzjali 
u durabbli g ħas-saħħa tal-ħaddiema u tal-pubbliku ġenerali, filwaqt li jevita degradazzjoni 
ambjentali u jipprovdi progress reali fis-sikurezza u s-sigurtà nukleari. 
3. GĦANIJIET TAL -INIZJATTIVA TAL -UE 
3.1. Għanijiet ġenerali tal-politika 
L-għan ġenerali tal-politika g ħall-provvediment ta’ finanzjament  addizzjonali tal-UE wara l-
2013 b’appo ġġ għat-tliet Stati Membri  fl-isforzi tag ħhom biex ikomplu d-dikommissjonar 
b’mod sikur, huwa li jitkomplew it-tne ħħija tal-fjuwil u d-dikommissjonar tal-unitajiet tar-
reatturi nukleari kon ċernati u li ji ġi żgurat li l-g ħeluq ikun irriversibbli. 
Biex dawn l-g ħanijiet imsemmija hawn fuq jinkisbu fil-kuntest attwali, ġie stmat appo ġġ 
addizzjonali ta' EUR 500 miljun g ħall-perjodu 2014 - 2020 g ħal dikommissjonar sikur. 
3.2. Għanijiet spe ċifiċi 
It-tliet għanijiet spe ċifiċi tal-programm ta’ appo ġġ addizzjonali tal-UE huma 
1. L-ilħuq ta' stat irriversibbli fil-pro ċess ta' dikommissjonar. Ir-ri żultati/impatti ewlenin 
mistennija bil-kisba ta’ dan il-g ħan huma li: 
• Impjanti tal-ener ġija nukleari jin żammu sikuri fl-istat ta’ wara l-g ħeluq sakemm 
il-fjuwil jitne ħħa għal kollox. 
• Il-liċenzja tad-dikommissjonar tkun ing ħatat; 
• Jitlesta d-disinn ta ż-żarmar taċ-ċirkwit primarju/il-qalba tar-reattur. 
• Iż-żarmar tal-bini tar- reattur ikun inbeda. 
2. L-immani ġġjar sikur tal-iskart radjuattiv: Ir-ri żultati/impatti ewlenin mistennija bil-kisba 
ta’ dan il-g ħan huma li: 
 
MT 3   MT • L-unitajiet tar-reatturi nukleari kollha jitne ħħilhom il-fjuwil kompletament u l-
fjuwil nukleari u żat jinħażen b’mod sikur. 
• Id-dikommissjonar tal-iskart ikun parti minn programm komprensiv ta’ 
mmaniġġjar tal-iskart li jinkl udi t-trattament u l- ħżin sikuri skont pjan dettaljat ta’ 
mmaniġġjar tal-iskart. 
3. Iż-żamma ta’ g ħarfien espert u kompetenzi ewlenin: Din hija ta' benefi ċċju għad-
dikommissjonar sikur, kif ukoll g ħandha l-istess importanza g ħall-indirizzar tal-
konsegwenzi so ċjali tal-għeluq kmieni. Ir-ri żultat mistenni tal-il ħuq ta’ dan il-g ħan huwa 
l-użu mill-ġdid tal-persunal tal-impjant g ħall-attivitajiet tad-dikommissjonar. 
Il-Matriċi ta’ Qafas Lo ġiku mogħtija fi tmien dan is-sommarju tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-
aspetti prin ċipali tal-inizjattiva tal-UE (g ħanijiet, indikaturi, sorsi ta’ verifika u 
suppożizzjonijiet). 
Għajnuna finanzjarja addizzjona li tal-UE skont dawn l-g ħanijiet ta' hawn fuq tipprovdi l-
kontinwazzjoni bla xkiel tal-appo ġġ previst fit-Trattati tal-Ade żjoni ddedikati g ħal 
dikommissjonar sikur. Dan l-appo ġġ ulterjuri g ħandu jinfiehem b’mod ċar bħala espressjoni 
ta’ solidarjetà lejn it-tliet Stati Membri kon ċernati. Ir-responsabbiltà a ħħarija għas-sikurezza 
nukleari tibqa’ madankollu tal-Is tati Membri, u dan jimplik a wkoll ir-responsabbiltà a ħħarija 
għall-iffinanzjar tag ħha, inkluż il-finanzjament tad-dikommissjonar. 
4. GĦAŻLIET TA ’ POLITIKA  
Ġew identifikati u vvalutati tliet g ħażliet ta' politika: 
Għażla 1: Għażla bażika: Ebda g ħajnuna finanzjarja ulterjuri tal-UE; 
Għażla 2: Kollox jibqa’ kif inhu: Il- kontribut finanzjarju tal-UE  lejn id-dikommissjonar u 
l-miżuri konsegwenti fis-settur tal-ener ġija; 
Għażla 3: Finanzjament parzjali tal- UE tad-dikommissjonar biss; 
Taħt l-Għażla 1 l-implimentazzjoni tad-dispo żizzjonijiet tat-Trattat tal-Ade żjoni tispiċċa fl-
2013. Ma ting ħata l-ebda g ħajnuna finanzjarja ulterjuri tal- UE u konsegwentement it-tliet 
Stati Membri kollha jkollhom jiggarantixxu t- tlestija sikura tal-programm tad-dikommissjonar 
tagħhom bir-ri żorsi nazzjonali tag ħhom stess. 
L-Għażla 2 għandha tkun prolongazzjoni ta l-programm tal-finanzjament attwali, simili fil-
livell ta’ finanzjament (appo ġġ attwali: EUR 258 miljun fis-sena ) u fil-kamp ta’ applikazzjoni 
(miżuri ta’ dikommissjonar u ta’ ener ġija biex ikomplu jimmitigaw  il-konsegwenzi ekonomi ċi 
tal-għeluq kmieni). 
L-Għażla 3 hija messa ġġ politiku ċar li t-tliet Stati Membri g ħandhom juru grad og ħla ta’ 
responsabbiltà finanzjarja u sjieda u g ħalhekk huwa propost li l-finanzjament addizzjonali 
jitnaqqas fl-ammont (madwar EUR 71.4 miljun fis-sena) u ji ġi limitat fi ż-żmien (l-ebda 
appoġġ tal-UE war l-2020). Ta ħt din l-għażla, ma jkun hemm l-ebda g ħajnuna ulterjuri tal-UE 
għal miżuri fis-settur tal-ener ġija għall-mitigazzjoni tal-konsegwenzi ekonomi ċi tal-għeluq 
kmieni. L-appo ġġ tal-UE g ħandu jkun iffokat biss fuq kwistjoni jiet ewlenin sabiex jitkompla 
d-dikommissjonar sikur. L-appo ġġ tal-UE g ħandu jeħtieġ li jiġi kkumplimentat minn ri żorsi 
 
MT 4   MT nazzjonali finanzjarji sostanzj ali addizzjonali biex jintla ħaq in-nuqqas li jifdal fil-
finanzjament tat-tlestija tad-dikommissjonar. 
B’kumpliment g ħall-għażliet ta’ politika jistg ħu jiġu kkunsidrati erba’ mekkani żmi ta’ twettiq 
possibbli g ħall-implimentazzjoni tal-g ħażliet 2 u 3 (l-g ħażla 1 ma te ħtieġ l-ebda mekkani żmu 
ta’ twettiq). Dawn huma: 
Mekkani żmu A:  Il-finanzjament ta ħt tmexxija kon ġunta mal-Bank Ewropew g ħar-
Rikostruzzjoni u l-I żvilupp (BER Ż) permezz tal-fondi internazz jonali ta’ bosta donaturi 
eżistenti (mekkani żmu attwali g ħat-tliet Stati Membri kollha) : Din hija s-sistema ta’ b ħalissa. 
Din kienet ħadmet sew matul il-perjodu ta' qabel l-Ade żjoni, iżda minn dak i ż-żmien bdiet 
turi l-limitazzjonijiet tag ħha. Ta’ min jinnota li d-donaturi l-o ħra ma pprovdew l-ebda appo ġġ 
ulterjuri g ħal bosta snin, u g ħalhekk l-UE hija l-ikbar donatur u mill-2004 l-uniku donatur li 
baqa’ (aktar minn 95 % ta l-fondi tota li attwali). 
Mekkani żmu B:  Finanzjament ta ħt tmexxija kon ġunta mal-BER Ż madankollu permezz ta’ 
fondi ddedikati tal-UE. Din is-sistema g ħandha tibbenefika mill-kompetenzi tal-BER Ż bħala 
istituzzjoni finanzjarja ta ħt tmexxija kon ġunta, ming ħajr l-iżvantaġġi tas-sistema tal-fondi 
minn bosta donaturi. 
Mekkani żmu C:  Il-finanzjament ta ħt tmexxija indiretta ċentralizzata permezz tal-a ġenzija 
nazzjonali e żistenti CPMA (mekkani żmu addizzjonali attwali g ħal-Litwanja biss) ma ħtura 
mill-Kummissjoni: Bit-tlestija tal-pro ġetti ewlenin ta’ investiment g ħall-infrastruttura, u l-
avvanzar tal-pro ċess ta’ dikommissjonar bil-persunal kompetenti tal-istess impjant tal-
enerġija nukleari, hemm tendenza li s-CPMA tkompli timxi lejn e żekuzzjoni s ħiħa tal-baġit 
tal-UE. 
Mekkani żmu D:  Finanzjament integrat fil-mekkani żmu tal-fondi struttu rali tal-UE: Dan il-
mekkaniżmu ta’ twettiq ikun totalment ġdid u jpo ġġi l-programm ta’ appo ġġ għad-
dikommissjonar ta ħt ir-Regolament Ġenerali li jirregola l- Fondi Strutturali. 
5. VALUTAZZJONI TAL -IMPATTI  
5.1. Impatti ekonomi ċi: 
• Prezzijiet tal-elettriku g ħall-konsumaturi:   
Għalkemm wie ħed jista’ jargumenta li sa issa, il-prezz tal-elettriku mitlub ma kienx jinkludi l-
ispejjeż kollha involuti (g ħajr is-Slovakkja), hemm żidiet għoljin fil-prezzijiet tal-elettriku 
għall-konsumaturi a ħħarin minħabba l-għeluq kmieni. L-g ħażliet 2 u 3 g ħandhom jimmitigaw 
l-effett, billi jpattu parzjalment g ħall-ispejje ż tad-dikommissjonar u jifirxu ż-żieda fil-prezz 
fuq l-elettriku min ħabba tariffi og ħla tul is-snin. 
• Kummerċ tal-elettriku:   
L-għeluq kmieni wassal g ħal tnaqqis fil-kapa ċità tal-ġenerazzjoni fit-tliet Stati Membri, u 
għalhekk naqqas il-kummer ċ tal-elettriku (il-Bulgarija), jew ġab bidla minn esportatur tal-
elettriku g ħal importatur (il-Litwanja u s-Slovakkja) . Ta’ min jinnota li l-Litwanja u l-Istati 
Baltiċi b’mod ġenerali mhumiex konnessi mal-grilja  tal-elettriku Ewropea, u g ħalhekk huma 
vulnerabbli g ħal importazzjonijiet ma ġġuri tal-elettriku minn so rs uniku, ir-Russja. L-g ħażla 2 
biss tagħmel differenza, billi l-mi żuri tas-settur tal-ener ġija jiġu ffinanzjati. 
 
MT 5   MT • Kompetittività:   
It-Trattati tal-Ade żjoni diġà jirrokonoxxu l-pi ż straordinarju li jitpo ġġa fuq l-ekonomiji tat-
tliet Stati Membri kon ċernati wara l-g ħeluq kmieni. Il-b żonn ta’ ġbir ta’ riżorsi finanzjarji 
meħtieġa għall-proċess tad-dikommissjonar, spe ċjalment min ħabba l-kuntest ta’ g ħeluq 
kmieni, jista' jnaqqas il-kompetittività ta t-tliet Stati Membri matul perjodu esti ż ta’ żmien. L-
għażla 1 għalhekk tgħarraq l-istat kompetittiv tat-tliet Stati Membri kon ċernati. L-g ħażliet 2 u 
3 jerġgħu jwasslu g ħal livell ta' kompetittiv ità ugwali f'dak li g ħandu x'jaqsam mal-ammonti 
meħtieġa għad-dikommissjonar. Madankollu, meta jitqies it-tul ta’ żmien mill-g ħeluq u l-
miżuri tal-mitigazzjoni li di ġà twettqu sal-lum, g ħandha ting ħata attenzjoni biex wie ħed ma 
jiġrix wisq, spe ċjalment fir-rigward tas-sostituzzjoni tal-kapa ċità jew tat-tfaddil ekwivalenti. 
Azzjoni b ħal din (g ħażla 2) tista’ to ħloq tgħawwiġ ma’ Stati Membri o ħra li jeħtieġ li 
jissostitwixxu huma stess il- ġenerazzjoni tal-ener ġija li għamlet żmienha, po żizzjoni li g ħandu 
l-istess fehma dwarha l-Parlament Ewropew.  
• Impatt fuq il-PDG:  
L-implimentazzjoni bla xkiel tal-pjan ijiet tad-dikommiss jonar attwali (g ħażliet 2 u 3) 
tistimula t-tkabbir billi ta ċċellera l-pass tal-attivitajiet tad-dikommissjonar li jridu jitwettqu. 
Id-dewmien tad-dikommissjonar min ħabba finanzjament inadegwat (g ħażla 1) għandu jġib 
impatt negattiv fuq il-PDG, billi l-investimenti jitressqu g ħall-ġejjieni. 
• Awtoritajiet pubbli ċi:  
L-għażla 1 ikollha impatt ba ġitarju maġġuri għall-Istati Membri benefi ċjarji. Ikollhom b żonn 
ikopru l-finanzjament kollu li jifdal g ħad-dikommissjonar mill-ba ġit nazzjonali tag ħhom. L-
għażliet 2 u 3 jillimitaw l-impatt fuq il-ba ġits nazzjonali. Minkejja dan, l-g ħażla 3 tenfasizza 
b’mod ċar il-ħtieġa li t-tliet Stati Membri ji żguraw grad og ħla ta’ responsabbiltà finanzjarja u 
sjieda. Dan jippermetti tran żizzjoni bla xkiel g ħal finanzjament s ħiħ mill-Istat Membru tad-
dikommissjonar sa tmiem il-pro ċess, filwaqt li jipprovdi appo ġġ inqas wara l-2013. 
• Piż amministrattiv:  
Għall-implimentazzjoni tal-g ħażliet ta’ politika (2 u 3 biss), il-pi ż jiddependi mill-
mekkaniżmu ta’ twettiq mag ħżul identifikat fit-taqsima 4. 
Għall-mekkani żmu A is-sistemi ta’ de ċiżjoni huma kkumplikati, fejn l-UE ting ħata biss vot 
wieħed fost id-donaturi, u qed iwasslu g ħal dilwizzjoni tar-re sponsabbiltajiet. F’ka ż ta’ 
diffikultajiet fl-implimentazzjoni tal-pro ġetti, dan il-mekkani żmu wera l-limitazzjonijiet 
tiegħu fir-rigward tal-possibbiltajiet li l-Kummissjoni tintervjeni. 
Għall-mekkani żmu B il-pro ċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet għandu jkun issimplifikat, kif ukoll 
jittejbu l-flussi tal-monitora ġġ, u jitnaqqas il-pi ż amministrattiv. Dan isa ħħaħ il-possibbiltajiet 
tal-immani ġġjar mill-Kummissjoni biex ti ntervjeni b’mod aktar effika ċi f'każ ta' diffikultajiet 
(dewmien u spejje ż maqbuża fl-implimentazzjoni tal-pro ġett tad-dikommissjonar mill-
benefiċjarji. 
L-implimentazzjoni tal-appo ġġ tal-UE permezz ta’ a ġenzija nazzjonali dedikati ta ħt il-
mekkaniżmu ta’ twettiq C g ħandha benefi ċċji għat-tip ta’ pro ġetti futuri ta’ prossimità, 
pereżempju matul pro ċessi ta’ sej ħiet għal offerti u segwitu ta’ kuljum tax-xog ħlijiet tad-
dikommissjonar minn kumpaniji lokali. G ħalkemm dan il-mekkani żmu qed jit ħaddem fil-
 
MT 6   MT Litwanja, alternattiva simili mhix qed ti ġi investigata g ħas-Slovakkja u l-Bulgarija, billi ma 
hemmx strutturi adattati b ħalissa biex jissodisfaw dan ir-rwol. Min ħabba ż-żmien meħtieġ 
biex jiġu stabbiliti, verifikati u akkreditati strutturi ġodda bħal dawn, ikun hemm riskju 
sinifikanti g ħal dewmien. 
L-inklużjoni tal-fondi tad-dikommissjona r fil-fondi strutturali (mekkani żmu D) tidher li tmur 
kontra l-filosofija ġenerali tal-fondi  strutturali, li huma mmirati g ħal għanijiet ta’ tkabbir, 
notevolment skont il-prijo ritajiet tal-Istrate ġija EWROPA 2020. Il-F ondi Strutturali jit ħaddmu 
abbażi ta’ tmexxija kon ġunta. L-Istati Membri jfasslu, jag ħżlu, jimplimentaw u jmexxu 
proġetti, skont l-assi ta’ pr ijorità stipulati fil-programmi operattivi li huma so ġġetti għal 
deċiżjoni tal-Kummissjoni. Ir-re sponsabbiltajiet primarji g ħall-monitora ġġ u l-kontroll tal-
proġett jaqgħu fuq l-Istati Membri. Il-Kummi ssjoni hija nvoluta biss fuq ba żi ta’ konsulenza u 
twettaq awditi selettivi abba żi tal-anali żi tar-riskji. Il-karatteristi ċi speċifiċi tal-programm ta’ 
appoġġ għad-dikommissjonar mhumiex fa ċilment kompatibbli mal-mod tat-tmexxija 
konġunta tal-Fondi Strutturali. 
• Impatti fuq pajji żi terzi:  
L-għażla 1 twassal g ħal nuqqas immedjat fil- finanzjament. Dan jis ta’ jkollu impatt ma ġġuri 
potenzjali kemm fl-UE kif ukoll barra l-UE kif spjegat di ġà fid-definizzjoni tal-problema ta ħt 
it-taqsima 2. L-g ħażliet 2 u 3 jindirizzaw in-nuqqas fil-finanzjament u jkollhom impatt 
pożittiv fuq iċ-ċittadini u l-ambjent kemm fl-UE kif ukoll barra l-UE. 
5.2. Impatti so ċjali: 
• L-Impjiegi:  
Attwalment g ħadd sinifikanti ta’ nies kompetenti huma impjegati fl-impjanti tal-ener ġija 
konċernati. Dawn il- ħaddiema b'kompetenzi huma me ħtieġa għall-manutenzjoni sikura tar-
reatturi mag ħluqin, għall-karatterizzazzjoni radjulo ġika u għal ċerti attivitajiet ta’ qabel id-
dikommissjonarli li je ħtieġu l-għarfien storiku e żistenti tag ħhom tal-ħajja operattiva tal-
impjant. Jekk ma jkun hemm l-ebda finanzjament (g ħażla 1), dan jhedded serjament il- ħlas 
tas-salarji tag ħhom3. Dan jaffettwa wkoll bliet s ħaħ, fejn l-impjant tal-ener ġija nukleari huwa 
ġeneralment l-impjegatur ewlieni. G ħalhekk bosta aktar nies minbarra l-persunal dirett ji ġu 
affettwati fil- ġejjieni tag ħhom. Fil-ka ż ta’ tkomplija tal-finanzjament tal-UE g ħad-
dikommissjonar (g ħażliet 2 u 3), il-persunal ewlieni bl-g ħarfien espert tieg ħu għandu jinżamm 
kif ukoll il-memorja storika, li g ħandha l-og ħla valur g ħall-proġett ta’ dikommissjonar.  
• Sigurtà (a ċċidenti / terrori żmu / sigurtà tal-provvista tal-ener ġija): 
Mingħajr finanzjament (g ħażla 1), aktarx li jkun hemm i nqas kontroll strett u anqas 
manutenzjoni, u b’hekk ikun hemm riskju akbar ta’ u żu ħażin. Bl-aċċelerazzjoni tal-pro ċess 
tad-dikommissjonar (g ħażliet 2 u spe ċjalment 3), dan ir-riskju jitnaqqas. 
• Is-saħħa: 
Fil-każ ta’ aċċidenti jew manutenzjoni b'sikurezza aktar baxxa, hemm il-possibbiltà ta’ riskji 
radjuloġiċi għall-ħaddiema kif ukoll g ħall-pubbliku ġenerali Trattament, ħżin u rimi sikuri ta' 
                                                 
3 Ta' min jinnota li mhux il-persunal kollu g ħandu jitħallas taħt id-dikommissjonar. 
 
MT 7   MT fjuwil użat u skart radjuattiv g ħandhom ikunu skont l-istandards ta' sikurezza l-iktar g ħoljin, 
iżda dawn je ħtieġu finanzjament adegwat (g ħażliet 2 u 3). 
5.3. Impatti ambjentali: 
• Ambjent:  
Fil-każ ta’ manutenzjoni b'sikurezza insuffi ċjenti, tagħmir ta’ monitora ġġ li għamel żmienu, 
inċidenti jew a ċċidenti, hemm riskji ta’ deterjorament tal-ambjent. Huwa importanti li ji ġi 
żgurat monitora ġġ trasparenti, spe ċjalment g ħall-effetti li jistg ħu jaffettwaw l-UE kollha. Ir-
riskju ta’ a ċċidenti, kontaminazzjoni, tnixxig ħat eċċ. jiżdied bin-nuqqas ta’ finanzjament 
għall-manutenzjoni sikura u d-dikommissjonar. L-g ħażla 1 fiha riskju sinifikanti, li huwa ferm 
aktar baxx mill-g ħażliet 2 u 3. 
6. TQABBIL TAL -GĦAŻLIET  
L-ebda għajnuna finanzjarja ulterjuri tal-UE ta ħt l-għażla bażika ma twaqqaf il-programmi ta’ 
dikommissjonar u konsegwentement thedded is-sikurezza nukleari. L-g ħażla ta’ kollox jibqa’ 
kif inhu twassal g ħal appoġġ finanzjarju ferm og ħla mill-UE b'inqas valur mi żjud. Appo ġġ 
ulterjuri g ħall-proġetti fis-settur tal-ener ġija jwassal g ħal tgħawwiġ tal-kompetizzjoni u l-
issoktar tal-livell g ħoli tal-appo ġġ finanzjarju tal-Unjoni ma jkunx in ċentiv suffi ċjenti għall-
Istati Membri biex jie ħdu fuqhom ir-responsabbiltà finanzjarja s ħiħa tat-tlestija tad-
dikommissjonar. 
Il-finanzjament parzjali tal-UE tad-dikommissjonar biss (g ħażla 3) huwa kkunsidrat b ħala s-
soluzzjoni l-aktar adattata meta ssi r wara rieda politika espressa b’mod ċar. Din l-g ħażla 
twassal g ħall-ogħla valur mi żjud tal-UE u tappo ġġa t-tranżizzjoni lejn l-iffinanzjar s ħiħ mill-
Istat Membru tat-tlestija sikura tad-dikommissj onar wara l-qafas finanzjarju multiannwali li 
jmiss. L-g ħażla 3 tipprovdi titjib reali fis-sikurezza nukleari u ser tg ħin għall-ilħuq fil-ħin ta’ 
progress fi żiku veru fit-tne ħħija tal-fjuwil u d-dikommissjonar u ti żgura li l-g ħeluq ikun 
irriversibbli. 
L-għażla 3 flimkien mal-mekkani żmi ta’ implimentazzjoni B (g ħall-Bulgarija u s-Slovakkja) 
u C (għal-Litwanja) ser tipprovdi g ħal tisħiħ kontinwu tal-immani ġġjar mill-Kummissjoni 
għall-użu effikaċi, effiċjenti u ekonomiku tal-fondi tal- UE. In-nuqqasijiet identifikati ta ħt il-
mekkaniżmu A ta’ implimentazzjoni attwali g ħandhom jing ħelbu u din g ħandha ssa ħħaħ il-
possibbiltajiet tal-immani ġġjar mill-Kummissjoni biex tintervjeni b’mod aktar effi ċjenti f'każ 
ta' diffikultajiet (dewmien u spejje ż maqbuża) fl-implimentazzjoni tal-pro ġett tad-
dikommissjonar mill-benefi ċjarji. Bl-g ħanijiet spe ċifiċi stabbiliti skont il-ba ġit propost u 
abbażi ta' pjanijiet ta’ dikommissjonar riveduti/a ġġornati (b żonnijiet espressi mill-Istati 
Membri) flimkien mal-indikaturi ta’ prestazzjoni li jag ħmlu sens, g ħandu jkun hemm ba żi 
biex jintla ħqu l-benefi ċċji mistennija mill-appo ġġ finanzjarju ulterjur i tal-UE wara l-2013. 
Dan l-appro ċċ huwa konformi bis-s ħiħ mar-rakkomandazzjonijiet mill-Qorti Ewropea tal-
Awdituri. 
7. MONITORA ĠĠ U EVALWAZZJONI  
Sabiex is-su ċċes tal-programm ikun jista’ ji ġi vverifikat (il ħuq tal-għanijiet ġenerali u 
speċifiċi) ġew identifikati Indikaturi INTELLI ĠENTI (SMART) li jistg ħu jiġu Vverifikati 
 
MT 8   MT b'mod Oġġettiv (ara d-dettalji fil-matri ċi ta' hawn ta ħt). Il-monitora ġġ huwa bba żat fuq l-
analiżi tal-indikaturi identifikati, li jkejlu l-progress lejn l-il ħuq tal-għanijiet. 
Fl-istadju attwali dawk l-indikaturi huma ġeneriċi għat-tliet Programmi individwali kollha 
(Programm Ignalina, Bohunice u Kozloduy). G ħall-implimentazzjoni huwa mistenni li ji ġi 
adottat programm wie ħed ta’ ħidma annwali g ħat-tliet Programmi individwali kollha, li 
jispeċifika l-għanijiet, ir-ri żultati mistennija, l-indikatu ri relatati u l-iskeda ta ż-żmien għall-
użu ta' fondi ta ħt kull impenn finanzjarju annwali. 
F'livell pro ċedurali, huwa mistenni li ji ġu adottati pro ċeduri dettaljati ta' implimentazzjoni 
għal tul il-Programm, sa m hux aktar tard mill-31 ta’ Di ċembru 2014. Din id-de ċiżjoni ser ikun 
fiha fost o ħrajn rekwi żiti dettaljati ta' monitora ġġ u rapportar, kif ukoll il-pjanijiet dettaljati 
riveduti tad-dikommissjonar g ħat-tliet Programmi individwali kollha li se jservu b ħala bażi 
għall-monitora ġġ tal-progress u l-kisba fil- ħin tar-riżultati mistennija. 
L-arranġamenti tal-UE g ħall-monitora ġġ, ir-rapportar u l- evalwzzjoni ser jin kludu tal-anqas: 
– Kumitat ta’ monitora ġġ li jiltaqa’ darbtejn fis-sena fuq il-post mal-UE biex jivverifika 
l-progress tax-xog ħlijiet tad-dikommissjonar. 
– Rapportar regolari dwar l-ista t u l-progress mill-benefi ċjarju tal-impjant tal-ener ġija 
nukleari (nuclear power plant – NPP) kif ukoll tal-korpi ta’ implimentazzjoni (EBRD 
u CPMA). 
– Dokument annwali ta’ pprogrammar kon ġunt, kif jidher fl-Anness g ħad-Deċiżjoni tal-
Kummissjoni dwar ir-rapporta r finanzjarju tal-progress lejn id-dikommissjonar. 
– Evalwazzjoni ta’ nofs il -perjodu tal-programm. 
– Rapporti dwar l-istat tal- implimentazzjoni tal-g ħajnuna finanzjarja tal-UE lill-
Parlament Ewropew u lill-Kunsill. 
Barra minn hekk, il-benefi ċjarji għandhom jistabbilixxu sistema ta’ monitora ġġ, li tippermetti 
monitoraġġ attiv ta’ kuljum tal-pro ġetti u tal-kompiti, u li tippermetti li g ħotja ta’ 
informazzjoni dwar l-operat ti ġi inkorporata immedjat ament fl-ippjanar b'mi żuri korrettivi. 
MATRIĊI TA’ QAFAS LO ĠIKU 
 Loġika ta' intervent  Indikaturi  Sors ta’ Verifika  Suppożizzjonijiet  
Għan 
Ġenerali  Appoġġ lill-isforzi 
tal-Istati Membri fid-
dikommissjonar 
sikur.  Progress skont il-pjan ta’ dikommissjonar (kompiti, 
spejjeż, riżorsi, żmien);
 Pjan ta’ 
dikommissjonar; 
Laqgħat regolari 
ta’ monitora ġġ; 
Rapportar mill-
NPP u l-
awtoritajiet 
nazzjonali;  Qafas politiku u regolatorju stabbli; 
Finanzjament 
nazzjonali mistenni li 
jkopri n-nuqqas fil-
finanzjament;
 
 
MT 9   MT Għanijiet 
Speċifiċi 
tal-
Program
m 
Skop L-ilħuq ta' stat 
irriversibbli fil-
proċess ta' 
dikommissjonar; 
Il-fjuwil nukleari 
użat u l-iskart 
radjuattiv 
immanniġġjati b’mod 
sikur; 
Iż-żamma ta’ 
għarfien espert u 
kompetenzi ewlenin;  Żarmar skont il-pjan ta’ 
dikommissjonar; 
 
 
Immaniġġjar tal-iskart skont 
pjan dettaljat g ħall-
immaniġġjar tal-iskart; 
 
Użu ta’ persunal mill-
impjanti tal-ener ġija 
nukleari;  Pjan tad-
dikommissjonar u 
l-gestjoni tal-
iskart; 
Laqgħat regolari 
dwar ir-rapportar 
u l-monitora ġġ; Qafas politiku u 
regolatorju stabbli; 
L-ebda bidla fl-
istrateġija tad-
dikommissjonar;  
Impatti 
(riżultati 
mistennij
a) Manutenzjoni sikura 
tal-NPP; 
L-ebda impatt fuq l-
ambjent; 
Ħżin sikur ta’ fjuwil 
użat; 
Ħżin sikur tal-iskart 
nukleari; 
Il-liċenzja tad-
dikommissjonar 
ingħatat; 
Disinn taż-żarmar 
taċ-ċirkwit 
primarju/tal-qalba; 
Persunal inga ġġat 
għad-
dikommissjonar;  Għadd ta’ 
inċidenti/aċċidenti; 
Dejta tal-monitora ġġ 
ambjentali; 
Għadd ta’ elementi ta’ fjuwil 
maħżuna u għadd ta' pakketti 
ta' skart ma ħżuna skont l-
ippjanar; 
Liċenzja mog ħtija skont l-
iskeda taż-żmien; 
Disinn tlesta fil- ħin; 
Għadd ta’ persunal 
impjegati; 
Analiżi tal-valur mi żjud; Rapport dwar l-
istat u l-progress; 
Laqgħat regolari 
ta’ monitora ġġ; 
Liċenzja mog ħtija 
mir-regolatur; 
Il-kontabilità tal-
persunal;  NPP bi struttura effiċjenti ta’ tmexxija 
għad-dikommissjonar 
stabbilita u operattiva 
bi sħiħ; 
Ippjanar effi ċjenti ta’ 
dikommissjonar 
stabbilit; 
Informazzjoni 
operattiva mog ħtija 
użata b’mod effika ċi; 
L-ebda bidla fl-
istrateġija tad-
dikommissjonar; 
Funzjoni ta' 
monitoraġġ proattiv 
tal-proġett stabbilita;
 
Attivitajie
t Manutenzjoni sikura; 
Tneħħija tal-fjuwil; 
Xogħlijiet ta' żarmar; 
Trattament u 
kkundizzjonar tal-
iskart radjuattiv; 
Dokumenti ta’ 
liċenzjar; 
Disinn tal-in ġinerija 
taż-żarmar taċ-
ċirkwit primarju/tal-
qalba; 
Taħriġ tal-persunal u 
riallokazzjoni tieg ħu; Ippjanar ta’ manutenzjoni 
sikura; 
Għadd ta’ elementi tal-fjuwil 
li ma tneħħewx; 
Kwantità ta’ 
materjal/sistema żarmata; 
Kwantità ta’ skart radjuattiv 
trattat u kkundizzjonat. 
Sottomissjoni ta’ dokumenti 
ta' liċenzjar; 
Il-fattibbiltà tad-disinn u l-
istudji tal-in ġinerija; 
Għadd ta’ persunal im ħarreġ 
u riallokat;  Rapporti dwar l-istat u l-progress; 
Laqgħat regolari 
ta’ monitora ġġ; 
Pjan ta’ ħidma 
dettaljat tad-
dikommissjonar; 
Informazzjoni 
operattiva 
mogħtija lid-
dipartiment tal-
ippjanar tal-NPP; 
Pjan ta’ Ri żorsi 
Umani;
 NPP bi struttura effiċjenti ta’ tmexxija 
għad-dikommissjonar 
stabbilita u operattiva 
bi sħiħ; 
Finanzjament 
nazzjonali mistenni li 
jkopri in-nuqqas fil-
finanzjament; 
Vijabbiltà ekonomika 
għall-użu tal-persunal 
tal-NPP stess;