Rapport Speċjali Finanzjament mill‑UE ta’ 
impjanti tat‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi 
fil‑baċin tax‑Xmara Danubju: 
aktar sforzi huma meħtieġa 
biex l‑Istati Membri 
jingħataw għajnuna sabiex 
jilħqu l‑objettivi tal‑UE 
għall‑politika tal‑ilma 
mormiMT 2015  Nru  02
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa ( http://europa.eu ).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2015
Print ISBN 978 ‑92‑872‑2461 ‑3 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/534601 QJ‑AB‑15‑006 ‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑2442 ‑2 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/732796 QJ‑AB‑15‑006 ‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑2417 ‑0 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/068019 QJ‑AB‑15‑006 ‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
replace EN with:
Għal kwalunkwe użu minn jew riproduzzjoni tal ‑Figura 1, għandu jintalab il ‑permess direttament lid ‑dententur tad ‑
drittijiet tal ‑awtur.
Printed in Luxembourg
Finanzjament mill‑UE ta’ 
impjanti tat‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi 
fil‑baċin tax‑Xmara Danubju: 
aktar sforzi huma meħtieġa 
biex l‑Istati Membri 
jingħataw għajnuna sabiex 
jilħqu l‑objettivi tal‑UE 
għall‑politika tal‑ilma mormi
(skont l‑Artikolu 287(4), it‑tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 02
02
 Tim tal‑awditjar
Ir‑rapporti speċjali tal‑QEA jagħtu r‑riżultati tal‑awditi tal‑prestazzjoni u tal‑konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il‑QEA tagħżel u tfassal dawn il‑kompiti tal‑awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir‑riskji għall‑prestazzjoni jew għall‑konformità, il‑livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l‑iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l‑interess politiku u pubbliku.
Dan l‑awditu tal‑prestazzjoni ġie prodott mill‑Awla II tal‑Awditjar ‑ immexxija mill‑Membru tal‑QEA s‑Sur Henri Grethen 
‑ li tispeċjalizza fl‑oqsma ta’ nfiq ta’ politiki strutturali, trasport u enerġija. L‑awditu tmexxa mill‑Membru tal‑QEA George 
Pufan; b’appoġġ minn Patrick Weldon, kap tal‑kabinett; Mircea Radulescu, attaché tal‑kabinett; Alain Vansilliette, kap 
tal‑unità; Marion Colonerus, kap tat‑tim; Zuzana Gullova, awditur; Attila Horvay‑Kovacs, awditur; Jean‑François Hynderick, 
awditur; Dana Moraru, awditur; Radka Papouskova, awditur; Tomasz Plebanowicz, awditur u Olivier Prigent, awditur
Mix‑xellug għal‑lemin:  Mircea Radulescu, Alain Vansilliette, Olivier Prigent, George 
Pufan, Zuzana Gullova, Patrick Weldon, Attila Horvay‑Kovacs u Tomasz Plebanowicz

03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju
I–VII  Sommarju eżekuttiv
1–11 Introduzzjoni
1–7 Sfond
8–11 Kofinanzjament mill‑UE tal‑infrastruttura relatata mal‑ilma mormi
12–17 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
18–105 Osservazzjonijiet
18–33 Konformità mad‑dati ta’ skadenza tad‑Direttiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi
21–29 Ġeneralment, l‑Istati Membri ssodisfaw id‑dati ta’ skadenza speċifikati fid‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi għall‑ġbir iżda mhux għat‑trattament tal‑ilma mormi
30–31 Il‑Kummissjoni għandha biss informazzjoni parzjali dwar is‑sitwazzjoni f’agglomerazzjonijiet ta’ taħt 
l‑2 000 e.p.
32–33 Il‑Kummissjoni qed issegwi sitwazzjonijiet ta’ nuqqas ta’ konformità fi tlieta mill‑erba’ Stati Membri li 
saritilhom żjara
34–44 Użu tal‑fondi tal‑UE disponibbli taħt il‑perjodu tal‑programm 2007–2013
36–41 Ma ntużax il‑finanzjament kollu disponibbli taħt il‑programmi operazzjonali 2007–2013
42–44 Fil‑biċċa l‑kbira, il‑miri għal indikaturi tal‑output u tar‑riżultati ma ntlaħqux sa tmiem
45–88 Effettività tal‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi kkofinanzjati mill‑UE
46–71 Prestazzjoni ta’ impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi
72–88 Użu tal‑ħama prodott minn impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi
89–105 Sostenibbiltà finanzjarja tal‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi kkofinanzjati mill‑UE
95–99 It‑tariffi tal‑ilma mormi imposti fuq l‑utenti ppermettew irkupru sħiħ tal‑ispejjeż fi 11 % biss tal‑każijiet
100 –101 It‑tariffi tal‑ilma mormi kienu taħt il‑livell ta’ affordabbiltà msemmi mill‑Kummissjoni fi 92 % tal‑każijiet fejn 
l‑ispejjeż ġew biss parzjalment irkuprati
102–105 Riżervi finanzjarji insuffiċjenti biex jiżguraw it‑tiġdid tal‑infrastruttura
04 Werrej
106 –119 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I  — Ambjent tat‑trattament tal‑ilma urban mormi
 Anness II — Lista ta’ impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi eżaminati
 Anness III  —  Dati ta’ skadenza għall‑implimentazzjoni tad‑Direttiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma 
Urban Mormi
 Ir‑risposti tal‑Kummissjoni
05
 Glossarju
Agglomerazzjoni : Żona fejn il‑popolazzjoni u/jew l‑attivitajiet ekonomiċi huma kkonċentrati biżżejjed biex l‑ilma 
urban mormi jinġabar u jittieħed f’impjant tat‑trattament tal‑ilma urban mormi jew f’punt ta’ skarikar finali.
Awtokontrolli : F’dan ir‑rapport, (i) kontrolli mwettqa regolarment minn operatur, fil‑qafas tal‑operat ta’ kuljum 
ta’ impjant tat‑trattament tal‑ilma urban mormi, għall‑monitoraġġ tal‑kwalità tal‑ilma mormi skarikat u l‑kontenut 
tal‑ħama u (ii) kontrolli mwettqa minn installazzjonijiet industrijali għall‑monitoraġġ tal‑kwalità tal‑ilma mormi 
skarikat għal ġo netwerk pubbliku tad‑drenaġġ.
Baċin tax‑xmara : Żona ta’ art li minnha l‑iskol kollu tas‑superfiċje jgħaddi minn ġewwa sekwenza ta’ nixxigħat, 
xmajjar u, possibbilment, lagi għal ġol‑baħar f’bokka unika tax‑xmara, estwarju jew delta.
Direttiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi : Id‑Direttiva tal‑Kunsill 91/271/KEE tal ‑21 ta’ Mejju 1991 
għandha l‑għan li tipproteġi l‑ambjent mill‑effetti avversi ta’ skariki tal‑ilma urban mormi u skariki minn ċerti setturi 
industrijali. Dan jeħtieġ il‑ġbir u t‑trattament tal‑ilma mormi f’agglomerazzjonijiet b’ekwivalenti ta’ popolazzjoni 
(e.p.) ta’ ‘l fuq minn 2 000, u trattament aktar strett f’agglomerazzjonijiet b’e.p. ta’ ‘l fuq minn 10 000 f’żoni sensittivi. 
Jeħtieġ ukoll li fl‑agglomerazzjonijiet kollha ta’ taħt l ‑2 000 e.p. fejn is‑sistemi ta’ ġbir huma stabbiliti, trattament 
xieraq jiġi żgurat f’każ ta’ skariku fl‑ilma ħelu u fl‑estwarji.
Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO5): Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat minn mikroorganiżmi biex jeliminaw 
materja organika u minerali bijodegradabbli li tinsab fl‑ilma. Id‑DBO5 konvenzjonalment tintuża biex tkejjel 
il‑konsum tal‑ossiġenu f’termini ta’ mg O2/l wara ħamest ijiem. Aktar ma jkun għoli l‑valur tad‑DBO5, akbar ikun 
il‑konsum tal‑ossiġenu minn mikroorganiżmi u akbar ikun it‑tniġġis.
Domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO) : Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat biex jossida, permezz ta’ mezzi kimiċi, 
il‑materja organika u minerali preżenti fl‑ilma. Dan il‑parametru huwa espress f’mg O2/l.
Effluwent : Ilma mormi ttrattat li ġie skarikat għal ġo korpi tal‑ilma.
Ekwivalenti ta’ popolazzjoni (e.p.) : Espressjoni kwantitattiva tal‑piż tat‑tniġġis tal‑ilma mormi f’termini tal‑għadd 
ta’ persuni “ekwivalenti” li jkunu joħolqu skart tal‑istess qawwa. Unità ta’ e.p. waħda tikkorrispondi għall‑piż 
tat‑tniġġis ta’ drenaġġ iġġenerat minn abitant wieħed u tirrappreżenta t‑toqol bijodegradabbli organiku li jkollu 
domanda bijokimika ta’ ossiġenu fuq ħamest ijiem ta’ 60 g ta’ ossiġenu kuljum.
Ewtrofikazzjoni : L‑arrikkiment tal‑ilma b’nutrijenti, speċjalment komposti ta’ nitroġenu u/jew fosforu, li jikkawża 
tkabbir aċċellerat ta’ alga li jwassal għat‑tnaqqis fil‑livelli ta’ ossiġenu tal‑ilma u għall‑għajbien ta’ pjanti akkwatiċi 
indiġeni, ħut u fawna akkwatika oħra.
06 Glossarju
Fond Ewropew għall‑Iżvilupp Reġjonali : Il‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp Reġjonali għandu l‑għan li jirrinforza 
l‑koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l‑Unjoni Ewropea billi jirrimedja l‑iżbilanċi reġjonali prinċipali permezz 
ta’ appoġġ finanzjarju għall‑ħolqien ta’ infrastrutturi u permezz ta’ investimenti produttivi li joħolqu l‑impjiegi, 
prinċipalment għan‑negozji.
Fond ta’ Koeżjoni : Il‑Fond ta’ Koeżjoni għandu l‑għan li jqawwi l‑koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l‑Unjoni 
Ewropea billi jiffinanzja proġetti għall‑ambjent u t‑trasport fl‑Istati Membri li għandhom prodott nazzjonali gross 
per capita  ta’ inqas minn 90 % tal‑medja tal‑UE.
Ilma mormi : Kwalunkwe ilma li ġie affettwat b’mod avvers fil‑kwalità. Normalment, dan jinġarr f’netwerk 
tad‑drenaġġ u jiġi ttrattat f’impjant tat‑trattament tal‑ilma mormi. L‑ilma mormi ttrattat jiġi skarikat għal ġo ilma 
riċeventi permezz ta’ kanal tad‑drenaġġ. L‑ilma mormi ġġenerat f’żoni mingħajr aċċess għal netwerk pubbliku 
tad‑drenaġġ jiddependi minn sistemi individwali, bħal tankijiet settiċi.
Impjant tat‑trattament tal‑ilma urban mormi : Infrastruttura li tipprovdi sensiela ta’ proċessi ta’ trattament 
li għandhom l‑għan li jnaqqsu l‑livell ta’ tniġġis tal‑ilma mormi f’agglomerazzjonijiet urbani riċevut għal livell 
aċċettabbli qabel ma jiġi skarikat għal ġol‑ilmijiet riċeventi.
Kundizzjonalitajiet ex ante : Fil‑kuntest tat‑tħejjija ta’ programmi operazzjonali li jirċievu kofinanzjament 
mill‑Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej fil‑perjodu tal‑programm 2014 ‑2020, l‑Istati Membri jridu jivvalutaw 
jekk il‑kundizzjonalitajiet ex ante  predefiniti humiex issodisfati. F’każ li ma jkunux issodisfati, pjanijiet ta’ azzjoni 
jeħtieġ li jitħejjew biex jiżguraw li dawn jiġu ssodisfati sal ‑31.12.2016.
Netwerk tad‑drenaġġ : Infrastruttura fiżika, inklużi pajpijiet, pompi, għarbiela, kanali eċċ. użati għall‑ġarr 
tad‑drenaġġ mill‑oriġini tiegħu sal‑punt ta’ trattament jew rimi eventwali.
Perjodu tal‑programm : Il‑qafas pluriennali li fih in‑nefqa tal‑Fondi Strutturali u tal‑Fond ta’ Koeżjoni tiġi ppjanata 
u implimentata.
Permess tal‑iskariki tal‑ilma mormi : F’dan ir‑rapport, il‑permessi maħruġa lil dawk li jiskarikaw l‑ilma mormi skont 
dispożizzjonijiet legali nazzjonali. Il‑permessi għall‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi jinkludu, fost oħrajn, 
informazzjoni dwar il‑kapaċità tal‑impjant u l‑valuri limiti li għandhom jiġu rispettati għal għadd ta’ parametri 
u materjali li jniġġsu.
Prezz tal‑ilma mormi (tariffa) : Il‑prezz tal‑ilma mormi impost fuq dawk li jiskarikaw ilma mormi għal ġo netwerk 
tad‑drenaġġ u/jew impjant tat‑trattament, fi kliem ieħor l‑utenti tas‑servizzi ta’ trattament tal‑ilma mormi. It‑tariffi 
tal‑ilma mormi jistgħu jvarjaw għal utenti differenti (bħal unitajiet domestiċi u installazzjonijiet industrijali).
Prinċipju ta’ min iniġġes iħallas : Prinċipju stipulat fit‑Trattat dwar il‑Funzjonament tal‑Unjoni Ewropea 
(l‑Artikolu 191(2)). Fir‑rigward tal‑ilma mormi dan jimplika li dawk li jiskarikaw l‑ilma mormi għandhom iħallsu 
għat‑tniġġis ikkawżat (eżempji: l‑unitajiet domestiċi jħallsu għas‑servizz ta’ trattament permezz tal‑prezz tal‑ilma 
mormi, l‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi jħallsu tariffa għat‑tniġġis).
07 Glossarju
Programm operazzjonali : Programm operazzjonali jistipula l‑prijoritajiet u l‑objettivi speċifiċi ta’ Stat Membru 
u kif il‑finanzjament (kofinanzjament mill‑UE u kofinanzjament pubbliku nazzjonali u privat) se jintuża matul 
perjodu partikolari (ġeneralment seba’ snin) għall‑finanzjament ta’ proġetti. Dawn il‑proġetti jridu jikkontribwixxu 
għall‑ilħuq ta’ ċertu għadd ta’ objettivi speċifikati fil‑livell tal‑assi prijoritarju tal‑programm operazzjonali. Jeżistu 
programmi għal kull wieħed mill‑fondi fil‑qasam tal‑Koeżjoni (jiġifieri l‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni u l‑Fond Soċjali Ewropew). Programm operazzjonali jitħejja mill‑Istat Membru u jrid jiġi 
approvat mill‑Kummissjoni qabel ma jista’ jsir kwalunkwe pagament mill‑baġit tal‑UE. Dawn jistgħu jiġu modifikati 
biss matul il‑perjodu kopert jekk iż‑żewġ partijiet jaqblu.
Solidi sospiżi totali (SST) : Kwantità ta’ partiċelli minerali u organiċi sospiżi fl‑ilma li jistgħu jinqabdu fuq filtru 
tal‑porożità. Dan il‑parametru huwa espress ukoll f’mg/l.
Strument għall‑Politika Strutturali għal Qabel l‑Adeżjoni (ISPA) : Strument finanzjarju (l‑ewwel sena 
tal‑operazzjoni: 2000) li assista lill‑pajjiżi kandidati fit‑tħejjija għall‑adeżjoni. Dan ipprovda assistenza għal proġetti 
ta’ infrastruttura fl‑oqsma prijoritarji tal‑UE tal‑ambjent u t‑trasport. Wara l‑adeżjoni (l ‑2004 għal 10 pajjiżi u l ‑2007 
għal 2 pajjiżi) il‑proġetti tal‑ISPA saru proġetti tal‑Fond ta’ Koeżjoni.
Trattament aktar strett/trattament terzjarju tal‑ilma mormi : Kif meħtieġ mid‑Direttiva dan huwa l‑fażi 
bijoloġika/kimika applikata fejn meħtieġ, biex jitnaqqsu l‑livelli ta’ konċentrazzjoni tan‑nutrijenti (nitroġenu 
u fosforu) f’ilmijiet mormija ttrattati qabel ma jiġu skarikati għal ġo ilmijiet riċeventi li jinsabu f’riskju ta’ 
ewtrofikazzjoni.
Trattament primarju : Fażi mekkanika li tinvolvi s‑separazzjoni inizjali mill‑ilma mormi ta’ partiċelli kbar 
tad‑drenaġġ.
Trattament sekondarju : Fażi bijoloġika li tinvolvi t‑trattament tal‑ilma mormi biex jiġu eliminati materjali organiċi 
bijodegradabbli li jniġġsu.
Żona sensittiva : Korp tal‑ilma jrid jiġi identifikat mill‑Istati Membri bħala żona sensittiva jekk jaqa’ f’wieħed minn 
dawn il‑gruppi li ġejjin: (i) korp tal‑ilma jew taqsima ta’ korp tal‑ilma f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni, (ii) korp tal‑ilma 
intenzjonat għall‑astrazzjoni ta’ ilma tajjeb għax‑xorb li jista’ jkun fih konċentrazzjoni kbira wisq ta’ nitrati u (iii) żoni 
fejn trattament aktar strett huwa meħtieġ biex jiġu ssodisfati d‑Direttivi tal‑Kunsill.  
In‑nominazzjoni xierqa ta’ żoni sensittivi hija kruċjali billi tiddetta t‑tip ta’ trattament tal‑ilma mormi li għandu jiġi 
stabbilit għat‑tnaqqis ta’ aġenti li jikkawżaw l‑ewtrofikazzjoni.
Żoni normali : Korp tal‑ilma jew taqsima ta’ korp tal‑ilma mhux f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni.
08
 Sommarju  
eżekuttiv
I
L‑ilma mormi u l‑ħama tad‑drenaġġ minn agglom ‑
erazzjonijiet urbani jistgħu jaffettwaw il‑kwalità 
tal‑lagi, ix‑xmajjar, l‑ilmijiet kostali, il‑ħamrija u l‑ilma 
ta’ taħt l‑art fl‑Ewropa. B’riżultat ta’ dan, l‑UE adot ‑
tat sensiela ta’ Direttivi u kkofinanzjat ukoll il‑bini ta’ 
impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi permezz 
tal‑Fond ta’ Koeżjoni u l‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali.
II
L‑awditu tal‑Qorti ffoka fuq erba’ Stati Membri 
fil‑baċin tax‑Xmara Danubju (ir‑Repubblika Ċeka, 
l‑Ungerija, ir‑Rumanija u s‑Slovakkja). Il‑Qorti ana ‑
lizzat il‑progress fir‑rigward tal‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi 
u, għal kampjun ta’ 28 impjant tat‑trattament tal‑ilma 
mormi kkofinanzjat mill‑UE, il‑prestazzjoni fit‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi, il‑mod kif jiġi ttrattat il‑ħama 
tad‑drenaġġ prodott u s‑sostenibbiltà finanzjarja 
tal‑infrastruttura.
III
Il‑Qorti kkonkludiet li l‑infiq mill‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali/mill‑Fond ta’ Koeżjoni 
matul il‑perjodu tal‑programm 2007 ‑2013 kellu rwol 
ewlieni fit‑tmexxija ‘l quddiem tal‑ġbir u t‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi, madankollu mhux biżżejjed 
biex jintlaħqu d‑dati ta’ skadenza rigward it‑trat ‑
tament tal‑ilma mormi. Il‑Qorti tirrakkomanda li 
l‑Kummissjoni ssaħħaħ ir‑rekwiżiti tar‑rappurtar u li 
d‑dispożizzjonijiet legali fl‑Istati Membri jiġu stab ‑
biliti biex jiżguraw konnessjoni fil‑pront tal‑unitajiet 
domestiċi man‑netwerk pubbliku tad‑drenaġġ.
IV
Il‑Qorti nnotat li l‑fondi disponibbli taħt il‑perjodu 
tal‑programm 2007 ‑2013 ġew assorbiti bil‑mod u li 
l‑indikaturi fil‑programmi operazzjonali ma jippermet ‑
tux rikonċiljazzjoni mal‑progress li sar fl‑implimentazz ‑
joni tad‑Direttiva. Il‑Qorti tirrakkomanda li informazz ‑
joni aġġornata dwar ir‑riżorsi finanzjarji meħtieġa 
għall‑kisba ta’ konformità sħiħa mad‑Direttiva u dwar 
sorsi ta’ finanzjament potenzjali ssir disponibbli 
mill‑Istati Membri.V
L‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban mormi 
eżaminati, ikkofinanzjati mill‑UE, kienu fil‑biċċa 
l‑kbira konformi mar‑rekwiżiti dwar l‑effluwenti 
speċifikati fil‑permessi tal‑iskariki tagħhom u ma’ 
dawk speċifikati mid‑Direttiva (meta applikabbli). 
Madankollu, madwar terz tal‑impjanti huma kbar 
b’mod eċċessiv (anke meta jittieħdu inkunsiderazz ‑
joni konnessjonijiet futuri ppjanati). Barra milli jagħtu 
attenzjoni lid‑daqs xieraq tal‑impjanti, il‑Qorti tirrak ‑
komanda li l‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jindiriz ‑
zaw il‑problema tat‑tifwir tal‑ilma tal‑maltemp billi 
jista’ jkollu impatt negattiv fuq il‑kwalità tal‑ilma, u li 
l‑operaturi tal‑impjanti jaħtfu opportunitajiet biex 
jiffrankaw l‑ispejjeż operazzjonali. Barra minn hekk, 
il‑Qorti tirrakkomanda li l‑Kummissjoni tivvaluta 
x‑xerqien ta’ limiti ta’ konċentrazzjoni tad‑Direttiva 
filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni t‑titjib teknoloġiku 
li sar mill ‑1991, meta ġiet adottata d‑Direttiva dwar 
l‑Ilma Urban Mormi, ‘il hawn.
VI
L‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi eżaminati 
ttrattaw il‑ħama b’mod xieraq bl‑eċċezzjoni ta’ Stat 
Membru wieħed. Madankollu, mhux neċessarjament 
hemm rekwiżiti vinkolanti rigward materjali li jniġġsu 
għat‑tipi kollha ta’ użu tal‑ħama. Il‑Qorti tirrak ‑
komanda li l‑Kummissjoni u l‑Istati Membri jissettjaw 
kriterji għat‑tipi kollha ta’ użu u jieħdu azzjoni 
meħtieġa biex jiżguraw monitoraġġ robust ta’ mater ‑
jali li jniġġsu.
VII
Il‑grad milħuq ta’ sostenibbiltà finanzjarja 
tal‑infrastruttura kkofinanzjata mill‑UE ma kienx 
kompletament sodisfaċenti. Il‑Qorti tirrakkomanda li 
l‑Kummissjoni għandha tħeġġeġ lill‑Istati Membri jim ‑
plimentaw politika tal‑ipprezzar tal‑ilma mormi li tkun 
responsabbli, b’tariffi li ma jkunux aktar baxxi mil‑livell 
ta’ affordabbiltà ta’ 4 % msemmi mill‑Kummissjoni. 
Barra minn hekk, għandhom jittieħdu miżuri biex jiġi 
żgurat li fondi suffiċjenti jkunu disponibbli biex jipper ‑
mettu l‑manutenzjoni u t‑tiġdid meħtieġa.
09
 Introduzzjoni
Sfond
01 
L‑għan prinċipali tal‑politika tal‑ilma 
tal‑UE huwa li tiżgura li kwantità 
suffiċjenti ta’ ilma ta’ kwalità ta ‑
jba tkun disponibbli għall‑ħtiġijiet 
tan‑nies u għall‑ambjent madwar l‑UE 
kollha. It‑tniġġis tal‑ilma huwa wieħed 
mit‑tħassibiet ambjentali prinċipali 
espress miċ‑ċittadini tal‑UE.
02 
Dan ir‑rapport jiffoka fuq il‑baċin 
tax‑Xmara Danubju li huwa l‑ak ‑
bar baċin tax‑xmara fl‑Ewropa 
(801 463 km²) u jmiss ma’ 19 ‑il pajjiż. 
Huwa vulnerabbli għat‑tniġġis tal‑ilma 
li jiġi minn diversi sorsi.
03 
Wieħed mis‑sorsi tat‑tniġġis tal‑ilma 
huwa l‑emissjoni minn agglomerazz ‑
jonijiet, ta’ ilma mormi parzjalment 
ittrattat jew mhux ittrattat. Id‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi1 tal‑1991 tirrikjedi li l‑Istati 
Membri jiżguraw, sa ċertu data ta’ 
skadenza, li l‑agglomerazzjonijiet jiġu 
pprovduti b’sistemi ta’ ġbir għall‑ilma 
urban mormi u li l‑ilma mormi miġbur 
ikun suġġett għal trattament xieraq.
04 
Il‑ħama tad‑drenaġġ prodott minn 
impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi jista’ jkun ta’ ħsara għall‑ilma 
u l‑ħamrija, prinċipalment minħabba 
l‑kontenut ta’ metalli tqal fil‑ħama. 
Għalhekk, ir‑rimi ta’ ħama għal ġo ilmi ‑
jiet tas‑superfiċje ma għadux permess 
u d‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi tipprevedi l‑użu 
mill‑ġdid tal‑ħama. It‑tqegħid tal‑ħama 
tad‑drenaġġ fuq ħamrija agrikola2 hija 
rregolata mid‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ3 li tispeċifika regoli 
għall‑kampjunar u l‑analiżi tal‑ħama u l‑ħamrija, u li tissettja limiti għal 
konċentrazzjonijiet u kwantitajiet an ‑
nwali massimi ta’ metalli tqal li jistgħu 
jiġu introdotti fil‑ħamrija.
05 
Fl‑Anness I  tingħata ħarsa ġenerali 
fil‑qosor lejn il‑proċess tat‑trattament 
tal‑ilma mormi u r‑rimi ta’ ħama.
06 
L‑objettiv prinċipali tad‑Direttiva Qafas 
dwar l‑Ilma4 huwa li jinkiseb status 
tajjeb tal‑ilma tas‑superfiċje u tal‑il ‑
ma ta’ taħt l‑art sal ‑2015. L‑għodda 
ewlenija għall‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva hija l‑pjan ta’ mmaniġġjar 
tal‑baċin tax‑xmara.  Sal‑2009, kull Stat 
Membru kellu jipproduċi pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara li 
kienu jinkludu programm ta’ miżuri 
għal kull distrett tal‑baċin tax‑xmara 
fit‑territorju tiegħu5. Dan il‑programm 
kellu jinkludi, fost oħrajn, il‑miżuri 
meħtieġa għall‑implimentazzjoni 
tal‑leġiżlazzjoni tal‑UE 
għall‑protezzjoni tal‑ilma 
(bħad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi).
07 
Il‑Programm Ġenerali ta’ Azzjoni 
Ambjentali tal‑Unjoni sal ‑20206 tal‑
2013, jeħtieġ tnaqqis fl‑emissjonijiet 
tan‑nitroġenu u tal‑fosforu, inklużi 
dawk minn ilma urban mormi u minn 
ilma industrijali mormi u mill‑użu ta’ 
fertilizzanti. Bl‑istess mod, il‑Blueprint7 
tal‑2012 għas‑salvagwardja tar‑riżorsi 
tal‑ilma fl‑Ewropa jidentifika bħala 
azzjoni meħtieġa t‑titjib tar‑rati ta’ 
konformità fir‑rigward tat‑trattament 
tal‑ilma mormi permezz ta’ ppjanar ta’ 
investimenti fuq terminu twil.1 Id‑Direttiva 
tal‑Kunsill  91/271/KEE  tal‑21 ta’ 
Mejju 1991 dwar it‑trattament 
tal‑ilma urban mormi 
(ĠU L 135, 30.5.1991, p. 40).
2 It‑tniġġis tal‑ħamrija jista’ 
jwassal għal tniġġis tal‑ilma 
jew permezz ta’ tnixxija ta’ 
materjali li jniġġsu għal ġo 
ilma ta’ taħt l‑art jew permezz 
ta’ skol.
3 Id‑Direttiva 
tal‑Kunsill  86/278/K EE 
tat‑12 ta’ Ġunju 1986 dwar 
il‑protezzjoni tal‑ambjent, 
u b’mod partikolari 
tal‑ħamrija, meta l‑ħama 
tad‑drenaġġ jintuża 
fl‑agrikoltura (ĠU L 181, 
4.7.1986, p. 6).
4 Id‑Direttiva 2000/60/KE 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill tat ‑
23 ta’ Ottubru 2000 li 
tistabilixxi qafas għal azzjoni 
Komunitarja fil‑qasam 
tal‑politika tal‑ilma (ĠU L 327, 
22.12.2000, p. 1).
5 Meta l‑Istati Membri jkun 
fihom partijiet minn baċini 
tax‑xmajjar differenti fi ħdan 
it‑territorju tagħhom (eż. 
ir‑Repubblika Ċeka għandha 
partijiet mill‑baċin tax‑Xmara 
Danubju kif ukoll partijiet 
mill‑baċini tax‑Xmara Oder 
u x‑Xmara Elbe), pjanijiet kienu 
meħtieġa jiġu stabbiliti għal 
kull waħda mill‑partijiet 
(distretti tal‑baċin).
6 Id‑Deċiżjoni Nru 1386/2013/UE 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill tal ‑
20’ ta Novembru 2013 dwar 
Programm Ġenerali ta’ Azzjoni 
Ambjentali tal‑Unjoni sal ‑2020 
“Ngħixu tajjeb, fil‑limiti 
tal‑pjaneta tagħna” (ĠU L 354, 
28.12.2013, p. 171).
7 COM(2012) 673 final 
tal‑14 ta’ Novembru 2012.
10 Introduzzjoni
8 L‑Artikolu 17(1) tat‑Trattat dwar 
l‑Unjoni Ewropea 
u l‑Artikolu 317 tat‑Trattat 
dwar il‑Funzjonament 
tal‑Unjoni Ewropea.
9 Mill‑1 ta’ Jannar 2007 
sal‑25 ta’ Ġunju 2010 
l‑ammont kien ta’ 
EUR 25 miljun fil‑każ ta’ 
proġetti relatati mal‑ambjent.Kofinanzjament mill‑UE 
tal‑infrastruttura relatata 
mal‑ilma mormi
08 
L‑ispejjeż għall‑kostruzzjoni, it‑titjib 
u l‑modernizzazzjoni ta’ imp ‑
janti tat‑trattament tal‑ilma mormi 
u netwerks tad‑drenaġġ huma 
eliġibbli għall‑kofinanzjament mill‑UE 
mill‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali u l‑Fond ta’ Koeżjoni. Il‑Fond 
Agrikolu Ewropew għall‑Iżvilupp 
Rurali jista’ jipprovdi wkoll kofinan ‑
zjament meta ż‑żoni rurali huma 
kkonċernati. Għall‑Istati Membri li 
ngħaqdu mal‑UE fl ‑2004 u fl ‑2007, 
il‑fondi kienu disponibbli mill ‑2000 
sad‑data tal‑adeżjoni taħt l‑Istrument 
għall‑Politika Strutturali għal Qabel 
l‑Adeżjoni (ISPA). Mal‑adeżjoni ta’ 
dawn l‑Istati Membri, il‑proġetti tal‑IS ‑
PA saru proġetti tal‑Fond ta’ Koeżjoni 
mal‑adeżjoni ta’ dawn l‑Istati Membri.
09 
Il‑fondi tal‑UE allokati 
għall‑infrastruttura tal‑ilma mormi 
taħt il‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali u l‑Fond ta’ Koeżjoni kienu 
bejn wieħed u ieħor EUR 12,9 biljun 
għall‑perjodu tal‑programm 2000 ‑
2006 u EUR 14,6 biljun għall‑perjodu 
tal‑programm 2007 ‑2013.10 
Proġetti ta’ infrastruttura kkofi ‑
nanzjati (ara l‑ Kaxxa 1 ) huma im ‑
plimentati taħt ġestjoni kondiviża, 
bil‑Kummissjoni terfa’ r‑responsabbiltà 
aħħarija għall‑implimentazzjoni 
tal‑baġit tal‑UE8. Matul il‑perjodu 
tal‑programm 2000 ‑2006, minbarra 
l‑approvazzjoni ta’ programmi op ‑
erazzjonali, il‑Kummissjoni appro ‑
vat l‑applikazzjonijiet ippreżentati 
mill‑Istati Membri għall‑proġetti 
tal‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali li l‑ispiża totali tagħhom 
qabżet l‑EUR 50 miljun, għall‑proġetti 
kollha tal‑Fond ta’ Koeżjoni u tal‑ISPA. 
Għall‑perjodu tal‑programm 2007 ‑
2013, minbarra l‑approvazzjoni 
ta’ programmi, proġetti kbar biss 
(jiġifieri dawk li jiswew iktar minn 
EUR 50 miljun) kellhom jiġu approvati 
mill‑Kummissjoni9. Id‑deċiżjoni biex jiġi 
kkofinanzjat proġett tistabbilixxi l‑am ‑
mont tal‑għotja (ir‑rata ta’ assistenza) 
u l‑kundizzjonijiet għall‑finanzjament 
li jridu jiġu ssodisfati.
11 Introduzzjoni
11 
Żewġ Direttorati Ġenerali tal‑Kum ‑
missjoni għandhom rwol sinifikanti 
fil‑qasam tat‑trattament tal‑ilma 
mormi:
(a) id‑Direttorat Ġenerali 
għall‑Ambjent huwa respon ‑
sabbli mill‑politika ambjentali 
tal‑UE fil‑qasam tal‑ilma inkluż 
it‑trattament tal‑ilma mormi. Huwa 
meħtieġ jimmonitorja l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑leġiżlazzjoni relatata 
(bħalma huma d‑dati ta’ skadenza 
għall‑ilħuq tal‑objettivi tad‑Diret ‑
tiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma 
Urban Mormi), kif ukoll iniedi 
proċeduri ta’ ksur meta meħtieġ. 
Huwa jiġi kkonsultat mid‑Di ‑
rettorat Ġenerali għall‑Politika 
Reġjonali u Urbana meta jkun qed 
jeżamina l‑kwalità tal‑proposti 
tal‑programmi operazzjonali. 
Huwa wkoll ikkonsultat fil‑fażi 
tal‑evalwazzjoni ta’ “proġetti kbar” 
u ta’ proġetti tal‑Fond ta’ Koeżjoni;(b) id‑Direttorat Ġenerali għall‑Politika 
Reġjonali u Urbana huwa respon ‑
sabbli mill‑baġit tal‑UE fil‑qasam 
tal‑politika reġjonali li taħtha 
l‑proġetti relatati mal‑ilma mormi 
jistgħu jiġu kkofinanzjati.Eżempju ta’ proġett ikkofinanzjat li saritlu żjara mill‑Qorti
Fl‑Ungerija, proġett wieħed kien jikkonsisti (i) fil‑ko ‑
struzzjoni ta’ netwerk ġdid tad‑drenaġġ f’ċerti żoni 
tal‑agglomerazzjoni u fl‑estensjoni tan‑netwerk 
eżistenti tad‑drenaġġ f’żoni oħra, (ii) fit‑titijib tal‑im ‑
pjant tat‑trattament tal‑ilma urban mormi biex tiġi 
żgurata t‑tneħħija tan‑nutrijenti u (iii) fl‑għoti ta’ 
faċilità ġdida tat‑trattament tal‑ħama.
Il‑proġett ġie approvat mill‑Kummissjoni 
f’Diċembru 2004 daħal fis‑seħħ f’Diċembru 2011. 
In‑nefqa totali mġarrba għal dan il‑proġett kienet 
ta’ EUR 48.3 miljun, li minnhom l‑għotja mill‑UE 
kienet ta’ EUR 36.2 miljun.Kaxxa 1
Stampa 1 — Impjant tat‑trattament tal‑ilma mormi (l‑Ungerija‑Zalaegerszeg)
Sors:  il‑QEA.
12
 Ambitu u approċċ 
tal‑awditjar
12 
Permezz ta’ dan l‑awditu l‑Qorti 
vvalutat l‑effettività tal‑infiq mill‑Fond 
Ewropew għall‑Iżvilupp Reġjonali/
mill‑Fond ta’ Koeżjoni fuq it‑trat ‑
tament tal‑ilma mormi biex jgħin 
lill‑Istati Membri jilħqu l‑objettivi 
tal‑UE għall‑politika tal‑ilma mormi. 
Il‑Qorti biħsiebha tkopri kwistjonijiet 
li jikkonċernaw l‑implimentazzjoni 
tad‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
fil‑baċin tax‑Xmara Danubju f’rapporti 
oħra.
13 
L‑awditu ffoka fuq erba’ Stati Membri 
tal‑baċin tax‑Xmara Danubju li jkopru 
l‑parti ta’ fuq, dik ċentrali u dik ta’ isfel 
tal‑baċin: ir‑Repubblika Ċeka, l‑Ungeri ‑
ja, ir‑Rumanija u s‑Slovakkja10.
14 
Il‑Qorti indirizzat l‑erba’ mistoqsijiet li 
ġejjin:
(a) L‑Istati Membri ssodisfaw id‑dati 
ta’ skadenza għall‑konformità 
mad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi?
(b) L‑Istati Membri għamlu 
użu adegwat tal‑fondi dis ‑
ponibbli taħt il‑perjodu 
tal‑programm 2007 ‑2013?
(c) L‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi kkofinanzjati mill‑UE 
jiffunzjonaw b’mod effettiv?
(d) L‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi kkofinanzjati mill‑UE 
huma finanzjarjament sostenibbli?15 
Il‑kontribuzzjoni totali mill‑UE 
għal proġetti għat‑trattament 
tal‑ilma mormi fl‑erba’ Stati 
Membri kienet ta’ EUR 2.1 biljun 
għall‑perjodu tal‑programm 2000 ‑
200611, u ta’ EUR 5.8 biljun12 
għall‑perjodu 2007 ‑2013.
16 
L‑awditu kien ibbażat fuq valutazzjoni 
ta’:
(a) l‑aktar data  aġġornata rigward: 
ir‑rata ta’ konnessjoni skont 
l‑agglomerazzjoni, l‑effiċjenza 
tat‑trattament li jsir mill‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi 
u l‑għadd ta’ agglomerazzjonijiet 
li għadhom mhumiex konformi 
mad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi;
(b) il‑prestazzjoni ta’ 28 impjant 
tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi. Kif mill‑impjanti li jaħdmu, 
ħafna mill‑proġetti inklużi 
fil‑kampjun kienu rċevew finan ‑
zjament mill‑UE taħt il‑perjodu 
ta’ pprogrammar 2000 ‑2006. 
L‑Anness II  fih il‑lista ta’ imp ‑
janti tat‑trattament tal‑ilma mormi 
eżaminati, li kollha kemm huma 
kellhom kapaċità ta’ ‘l fuq minn 
2 000 ekwivalenti ta’ popolazzjoni 
(e.p.).10 Parti mir‑Repubblika Ċeka, 
parti kbira mis‑Slovakkja, 
u t‑totalità tar‑Rumanija 
u l‑Ungerija jinsabu fil‑baċin 
tax‑Xmara Danubju.
11 Għall‑Istati Membri li 
saritilhom żjara, il‑proġetti 
ġew iffinanzjati mill‑ISPA bejn 
l‑2000 u d‑data tal‑adeżjoni, 
u mill‑adeżjoni ‘l quddiem 
mill‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali 
u l‑Fond ta’ Koeżjoni.
12 Data  fil‑31.12.2013 (ibbażata 
fuq rapporti annwali ta’ 
implimentazzjoni).
13 Ambitu u approċċ tal‑awditjar
17 
Evidenza nkisbet minn reviżjonijiet 
u analiżijiet tad‑dokumenti (eż. 
strateġiji nazzjonali, rapporti ta’ 
implimentazzjoni, atti legali, statistika 
u data  dwar il‑prestazzjoni mingħand 
operaturi tal‑impjanti), minn interv ‑
isti ma’ uffiċjali mill‑Kummissjoni 
u l‑Istati Membri u ma’ rappreżentanti 
tas‑sidien u l‑operaturi tal‑impjanti 
tat‑trattament. Il‑Qorti żaret 14 mit ‑
28 impjant tat‑trattament fil‑kampjun 
bejn Marzu 2013 u Jannar 2014 
u eżaminat fid‑dettall dokumentazz ‑
joni relatata mal ‑14‑il impjant li ma 
saritilhomx żjara. Il‑kriterji ta’ valutazz ‑
joni użati għall‑awditu huma spjegati 
aktar fit‑taqsimiet differenti ta’ dan 
ir‑rapport.
14
 Osservazzjonijiet
Konformità mad‑dati ta’ 
skadenza tad‑Direttiva 
dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi
18 
Skont id‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi:
 ‑ l‑agglomerazzjonijiet kollha ta’ 
‘l fuq minn 2 000 e.p. irid ikoll ‑
hom sistemi ta’ ġbir stabbiliti 
jew, fejn l‑istabbiliment ma jkunx 
iġġustifikat, sistemi individwali 
jew sistemi xierqa oħra13 li jilħqu 
l‑istess livell ta’ protezzjoni amb ‑
jentali (l‑Artikolu 3 tad‑Direttiva);
 ‑ fl‑agglomerazzjonijiet kollha ta’ ‘l 
fuq minn 2 000 e.p. l‑ilma mormi 
jrid jgħaddi minn trattament se ‑
kondarju biex b’hekk l‑effluwenti 
minn impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma mormi jistgħu jirrispet ‑
taw il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
għad‑domanda bijokimika ta’ 
ossiġenu (DBO5), id‑domanda 
kimika ta’ ossiġenu (DKO) u s‑solidi 
sospiżi totali (SST) (l‑Artikolu 4);
 ‑ f’żoni sensittivi14 fl‑agglomer ‑
azzjonijiet kollha ta’ ‘l fuq minn 
10 000 e.p . l‑ilma mormi jrid 
jgħaddi minn trattament aktar 
strett biex b’hekk l‑effluwenti 
minn impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma mormi jistgħu jirrispet ‑
taw il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
għan‑nitroġenu totali15 (Ntot) 
u l‑fosforu totali (Ptot) (l‑Artikolu 5);
 ‑ fl‑agglomerazzjonijiet kollha ta’ 
taħt l ‑2 000 e.p. fejn is‑sistemi ta’ 
ġbir huma stabbiliti, trattament 
xieraq għandu jiġi żgurat f’każ ta’ 
skariku għal ġol‑ilma ħelu u l‑est ‑
warji (l‑Artikolu 7).19 
Id‑dati sa meta r‑rekwiżiti msemmija 
hawn fuq kellhom jiġu ssodisfati kienu 
differenti għall‑erba’ Stati Membri 
li saritilhom żjara (ara l‑ Anness III ). 
Jekk Stat Membru jonqos milli jikkon ‑
forma mal‑liġi tal‑UE, il‑Kummissjoni 
għandha s‑setgħa li tibda proċedura 
ta’ ksur u fl‑aħħar mill‑aħħar li tirreferi 
l‑każ lill‑Qorti Ewropea tal‑Ġustizzja.
20 
Il‑Qorti eżaminat jekk:
 ‑ id‑dati ta’ skadenza interim u/jew 
finali kinux ġew issodisfati għal 
agglomerazzjonijiet ta’ ‘l fuq minn 
2 000 e.p.;
 ‑ informazzjoni kinitx disponibbli 
dwar jekk trattament xieraq ġiex 
żgurat għal agglomerazzjonijiet 
ta’ taħt l ‑2 000 e.p. li għandhom 
sistemi ta’ ġbir stabbiliti;
 ‑ il‑Kummissjoni ħaditx xi azzjoni 
f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità 
mad‑dati ta’ skadenza li jinsabu 
fid‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi.13 Pereżempju, fossa tista’ titqies 
bħala sistema individwali.
14 Żoni definiti fis‑sens strett 
tal‑kelma abbażi tal‑kriterji 
tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi (ara l‑ Glossarju ).
15 Nitroġenu totali jfisser: 
is‑somma 
tan‑niroġenu‑Kjeldahl totali 
(N organiku + NH3), nitrat 
(NO3)‑nitroġenu u nitrit 
(NO2)‑nitroġenu.
15 Osservazzjonijiet
Ġeneralment, l‑Istati 
Membri ssodisfaw id‑dati 
ta’ skadenza speċifikati 
fid‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi għall‑ġbir iżda mhux 
għat‑trattament tal‑ilma 
mormi
Tlieta mill‑erba’ Stati Membri 
ssodisfaw id‑dati ta’ skadenza 
tagħhom għall‑ġbir tal‑ilma 
mormi
21 
Abbażi tal‑analiżi mill‑Kummissjoni 
tad‑ data  pprovduta mill‑Istati Mem ‑
bri16, il‑Qorti tikkonkludi li fir‑rigward 
tal‑ġbir tal‑ilma mormi (l‑Artikolu 3 
tad‑Direttiva), mill‑erba’ Stati Membri 
li saritilhom żjara, ir‑Rumanija biss 
kienet waqgħet kemxejn lura fi tmiem 
l‑2012 fir‑rigward tad‑dati ta’ skadenza 
interim tiegħu (ara t‑ Tabella 1 ).22 
Madankollu, il‑Qorti tinnota li abbażi 
tad‑ data  tal‑Istati Membri, ma jistax 
jiġi vvalutat jekk is‑sistemi individwali 
li jiġbru parti mill‑piż jipprovdux livell 
simili ta’ protezzjoni ambjentali bħal 
sistemi ta’ ġbir. Għal xi agglomerazz ‑
jonijiet il‑piż li jmur għand is‑sistemi 
individwali huwa pjuttost għoli u f’xi 
każijiet jista’ jirrappreżenta sa mas ‑
simu ta’ 100 % tal‑piż ta’ agglomer ‑
azzjoni. F’nofs l ‑2014, il‑Kummissjoni 
talbet lir‑Repubblika Ċeka, lill‑Ungerija 
u lis‑Slovakkja biex jipprovdu in ‑
formazzjoni aktar dettaljata dwar kif 
l‑awtoritajiet nazzjonali jiżguraw li 
livell simili ta’ protezzjoni ambjentali 
jiġi pprovdut meta sistemi individwali 
jkunu stabbiliti.16 Id‑ data  pprovduta fl ‑2014 li 
tippreżenta s‑sitwazzjoni 
fid‑data ta’ 
referenza 31.12.2012 
għar‑Repubblika Ċeka, 
ir‑Rumanija u s‑Slovakkja 
u l‑31.12.2011 għall‑Ungerija.Tabella 1Konformità mad‑dati ta’ skadenza tad‑Direttiva rigward il‑ġbir tal‑ilma mormi 
(fil‑31.12.2012)
Stat Membru RekwiżitKisba:
perċentwal ta’ agglomerazzjonijiet1 b’sistemi ta’ ġbir,
inkluż il‑piż2 miġbur permezz ta’ sistemi individwali
Ir‑Repubblika Ċeka100 % tal‑agglomerazzjoniji ‑
et sal ‑2010100 %;
7 % tal‑piż tal‑ilma mormi jinġabar permezz ta’ sistemi individwali.
L‑Ungerija154 agglomerazzjoni (31 % 
tat‑total) sal ‑2010100 %;
14 % tal‑piż tal‑ilma mormi jinġabar permezz ta’ sistemi individwali.
Ir‑Rumanija 61 % tal‑piż sal ‑2010Sitt agglomerazzjonijiet biss jissodisfaw ir‑rekwiżiti kompletament. Madankollu, id‑dati 
ta’ skadenza interim jirreferu għall‑piż tal‑ilma mormi: fi tmiem l ‑2012 ir‑rata reali ta’ ġbir 
kienet ta’ 60.2 %;
1 % tal‑piż jinġabar permezz ta’ sistemi individwali.
Is‑Slovakkja291 agglomerazzjoni (82 % 
tat‑total) sal ‑2010100 %;
13 % tal‑piż tal‑ilma mormi jinġabar permezz ta’ sistemi individwali u 0.4 % ma 
jinġabar bl‑ebda mezz.
1  Agglomerazzjoni titqies konformi mill‑Kummissjoni jekk il‑piż miġbur f’sistemi ta’ ġbir jilħaq it ‑98 % jew aktar tal‑piż totali ġġenerat mill‑ag ‑
glomerazzjoni u l‑piż li ma jinġabarax ma jaqbiżx l ‑2 000 e.p.
2  Il‑piż huwa l‑piż organiku bijodegradabbli ta’ agglomerazzjoni espress f’e.p.
Sors:  L‑analiżi mill‑Kummissjoni tad‑data pprovduta mill‑Istati Membri.
16 Osservazzjonijiet
23 
Barra minn hekk, il‑fatt li sistemi 
ta’ ġbir huma stabbiliti ma jfissirx li 
l‑unitajiet domestiċi kollha li jkunu 
jistgħu jiġu konnessi huma fil‑fatt 
konnessi. Pereżempju, l‑unitajiet 
domestiċi jistgħu jippreferu li jibqgħu 
b’sistemi individwali għal raġunijiet 
ta’ spejjeż. Dispożizzjonijiet legali li 
jimponu obbligi, u f’xi każijiet multi 
għan‑nuqqas ta’ konnessjoni, huma 
stabbiliti fl‑erba’ Stati Membri koll ‑
ha li saritilhom żjara għall‑iżgurar 
tal‑konnessjoni tal‑unitajiet domestiċi 
man‑netwerk tad‑drenaġġ (ara t‑ Ta-
bella 2 ). Madankollu fi tlieta mill‑erba’ 
Stati Membri ma hemm l‑ebda data 
ta’ skadenza għall‑konnessjoni, jew 
it‑termini użati huma vagi. Dan jista’ 
jfixkel infurzar effettiv tal‑obbligu li 
ssir konnessjoni ma’ netwerk eżistenti 
tad‑drenaġġ. Il‑mod kif l‑obbligi ġew 
infurzati mill‑awtoritajiet nazzjonali 
ma ġiex iċċekkjat fil‑kuntest ta’ dan 
l‑awditu.L‑ebda wieħed mill‑erba’ Stati 
Membri li saritilhom żjara ma 
ssodisfa d‑dati ta’ skadenza 
fir‑rigward tat‑trattament 
tal‑ilma mormi
24 
Abbażi tal‑analiżi mill‑Kummissjoni 
tad‑ data  pprovduta mill‑Istati Mem ‑
bri l‑Qorti tikkonkludi li, fir‑rigward 
tal‑ilma mormi ttrattat, l‑erba’ Stati 
Membri kollha ma laħqux sa gradi dif ‑
ferenti d‑dati ta’ skadenza tagħhom 
għall‑konformità17 mal‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni meħtieġa għal ċerti 
parametri fi tmiem l ‑2012 (ara t‑ Tabel -
la 3  għad‑dati ta’ skadenza interim 
għall‑Ungerija, ir‑Rumanija u s‑Slovakkja 
u l‑Anness III  għad‑dati ta’ skadenza 
kollha). Fid‑dawl tad‑dewmien fl‑is ‑
sodisfar tad‑dati ta’ skadenza interim 
u l‑ħtieġa li jiġu identifikati sorsi oħra ta’ 
finanzjament (ara l‑paragrafi 39 u 40), 
se jkun diffiċli ferm għas‑Slovakkja 
u r‑Rumanija biex jissodisfaw id‑dati 
ta’ skadenza finali tagħhom tal ‑2015 
u l‑2018 rispettivament.17 Il‑kontroll tal‑konformità legali 
jsegwi approċċ ġerarkiku. Dan 
ifisser li nuqqas ta’ konformità 
mal‑obbligi fir‑rigward tal‑ġbir 
(l‑Artikolu 3 tad‑Direttiva) 
jinvolvi nuqqas ta’ konformità 
mal‑obbligi li jiġi pprovdut 
trattament (l‑Artikolu 4 u, 
meta applikabbli, l‑Artikolu 5), 
anke jekk l‑istandards ta’ 
kwalità tal‑effluwenti 
jissodisfaw ir‑rekwiżiti 
tad‑Direttiva. Bl‑istess mod, 
agglomerazzjoni li ma 
tissodisfax l‑istandards ta’ 
kwalità għal trattament 
sekondarju ma tistax titqies li 
tikkonforma mal‑Artikolu 5 
(trattament aktar strett).Tabella 2Dispożizzjonijiet legali nazzjonali biex tiġi żgurata l‑konnessjoni ma’ netwerk 
eżistenti tad‑drenaġġ
Stat Membru Dispożizzjonijiet legali
Ir‑Repubblika ĊekaIl‑konnessjoni, il‑muniċipalitajiet jistgħu jagħmluha obbligatorja u jistgħu jimponu multi għal nuqqas ta’ 
konformità. Għal kostruzzjonijiet jew rinnovamenti ġodda irid jiġi pprovdut trattament jew rimi tal‑ilma mormi. 
L‑ebda data ta’ skadenza ma ġiet speċifikata.
L‑UngerijaL‑obbligu li ssir konnessjoni fi żmien 90 jum mill‑eżistenza ta’ sistema kollettiva. Multi pagabbli (miġbura bħala 
taxxa) f’każ ta’ nuqqas ta’ konnessjoni.
Ir‑RumanijaL‑obbligu li ssir konnessjoni għal binjiet fejn jitwettqu attivitajiet soċjoekonomiċi. L‑operaturi tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi jistgħu jiġu mmultati għal dewmien mhux dovut fil‑konnessjoni ta’ utenti ġodda.
Is‑SlovakkjaL‑obbligu li ssir konnessjoni għal sidien ta’ proprjetà li tiġġenera l‑ilma mormi dment li s‑sid ikollu permess biex 
jittratta l‑ilma mormi b’mezzi oħra (iżda l‑ebda data ta’ skadenza speċifikata). Multi pagabbli f’każ ta’ nuqqas ta’ 
konnessjoni.
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali.
17 Osservazzjonijiet
25 
Skont id‑Direttiva (l‑Artikolu 5.4.), 
ir‑rekwiżiti għal impjanti individwali 
tat‑trattament tal‑ilma mormi (tneħħija 
tal‑Ntot u tal‑Ptot) ma għandhomx japp ‑
likaw f’żoni sensittivi fejn jista’ jintwera 
li l‑perċentwal minimu ta’ tnaqqis 
tal‑piż kumplessiv li jidħol fl‑impjanti 
kollha (ta’ ‘l fuq minn 2 000 e.p.) f’dik 
iż‑żona huwa mill‑inqas 75 % kemm 
għall‑Ntot kif ukoll għall‑Ptot.26 
Skont it‑Trattat tal‑Adeżjoni parti 
żgħira biss mill‑Ungerija (sitt agglom ‑
erazzjonijiet) kienet meqjusa żona 
sensittiva fejn trattament aktar strett 
kien jeħtieġ ikun stabbilit sal ‑2008. 
Madankollu f’Marzu 2009, b’riżultat ta’ 
ftehim bejn ir‑Rumanija u l‑Ungerija, 
l‑Ungerija infurmat lill‑Kummissjoni li 
se tapplika d‑dispożizzjonijiet tal‑Ar ‑
tikolu 5.4 sa tmiem l ‑2018, għall‑piż 
kumplessiv dieħel fl‑impjanti kollha (li 
jikkorrispondi għal 498 agglomerazz ‑
joni). Skont l‑informazzjoni pprovduta 
mill‑awtoritajiet Ungeriżi lill‑Kummis ‑
sjoni, il‑perċentwal ta’ tnaqqis tal‑piż 
dieħel fl‑impjanti tat‑trattament 
kien ta’ 73.1 % għall‑Ntot u ta’ 74.4 % 
għall‑Ptot sa tmiem l ‑2012 (fi tmiem 
l‑2010 ċ‑ċifri kienu ta’ 71.5 % u 79.5 % 
rispettivament).Tabella 3Konformità mad‑dati ta’ skadenza tad‑Direttiva rigward it‑trattament tal‑ilma 
mormi (fil ‑31.12.2012)
Stat MembruKonformità rigward trattament sekondarju 
(rispett tal‑limiti ta’ konċentrazzjoni għad‑DBO5, 
id‑DKO u l‑SST)Konformità rigward trattament aktar strett f’żoni 
sensittivi (rispett tal‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
għan‑Ntot u l‑Ptot)
Rekwiżit Kisba Rekwiżit Kisba
Ir‑Repubblika Ċeka594 agglomerazzjoni  
(sal‑2010)512 (86 % )132 agglomerazzjoni  
(sal‑2010)83 (63 %)
L‑Ungerija154 agglomerazzjoni  
(sal‑2010)130 (84 % )6 agglomerazzjonijiet  
(sal‑2008)5 (83 %)
Ara l‑paragrafi  25 u 26
Ir‑RumanijaPiż (f’e.p.)
10 829  595 (sal ‑2010)
12 953 045 (sal ‑2013)Piż (f’e.p.)
8 184 225
(76 % (imqabbel 
mal ‑2010))
(63 % (imqabbel 
mal ‑2013))Piż (f’e.p.)
7 688 721 (sal ‑2010)
9 196  314 (sal ‑2013)1 530 828 
(20 %)
(17 %)
Is‑Slovakkja258 agglomerazzjoni  
(sal‑2012)236 (92 %)81 agglomerazzjoni  
(sal‑2010)41 (51 %)
Sors:  L‑analiżi mill‑Kummissjoni tad‑ data  pprovduta mill‑Istati Membri.
18 Osservazzjonijiet
Bidliet fl‑għadd ta’ 
agglomerazzjonijiet u fiċ‑ċifri 
tal‑piż irrappurtati mill‑Istati 
Membri għandhom impatt fuq 
l‑applikabbiltà tad‑Direttiva
27 
Agglomerazzjonijiet huma definiti 
bħala żona fejn il‑popolazzjoni u/
jew l‑attivitajiet ekonomiċi huma 
kkonċentrati biżżejjed biex l‑ilma urban 
mormi jinġabar u jittieħed f’impjant 
jew f’punt ta’ skarikar. Hija r‑respon ‑
sabbiltà tal‑Istati Membri li jiddefinixxu 
l‑agglomerazzjonijiet, b’mod partikolari 
għandhom jiġu inklużi fi ħdan agglom ‑
erazzjoni waħda.
28 
Id‑Direttiva timponi obbligi aktar stretti 
fuq l‑Istati Membri għal agglomerazz ‑
jonijiet ta’ ‘l fuq minn 2 000 e.p. L‑analiżi 
mill‑Qorti wriet li l‑għadd ta’ agglom ‑
erazzjonijiet ta’ ‘l fuq minn 2 000 e.p. u l‑piż korrispondenti nbidlu b’mod 
sinifikanti matul iż‑żmien fir‑Repubblika 
Ċeka, fl‑Ungerija u fir‑Rumanija. Il‑bidla 
l‑aktar sinifikanti seħħet fir‑Rumanija 
(tnaqqis ta’ 29 % fl‑għadd ta’ agglom ‑
erazzjonijiet u tnaqqis ta’ 17 % fil‑piż) 
(ara t‑ Tabella 4 ). Jekk agglomerazzjoni 
ma tibqax ta’ ‘l fuq minn 2 000 e.p. dan 
jimplika li ma hemmx għalfejn tibqa’ 
l‑konformità mar‑rekwiżiti dwar l‑efflu ‑
wenti (jiġifieri limiti ta’ konċentrazzjoni) 
(ara l‑paragrafu 18), u għaldaqstant 
id‑dati ta’ skadenza tad‑Direttiva ma 
jibqgħux japplikaw għal agglomerazz ‑
joni bħal din.
29 
Fid‑dawl tal‑għadd kbir ta’ agglomer ‑
azzjonijiet fit ‑28 Stat Membru, il‑Kum ‑
missjoni mhijiex f’pożizzjoni li ssegwi 
kull każ individwali biex tiżgura li l‑bid ‑
liet irrappurtati fl‑għedud ta’ agglom ‑
erazzjonijiet fl‑Istati Membri jkunu 
validi u li jirriżultaw f’applikazzjoni 
korretta tad‑Direttiva.Tabella 4Bidliet irrappurtati lill‑Kummissjoni rigward l‑għadd ta’ agglomerazzjonijiet u l‑piż
Stat MembruBidla fl‑għadd (ta’ ‘l fuq 
minn 2 000 e.p.)Bidla fil‑piż  
(f’e.p.)Kummenti
Ir‑Repubblika Ċeka2008: 618
2012: 598
= tnaqqis ta’ 3 %2008: 8 429 183
2012: 7 590 604
= tnaqqis ta’ 10 %Prinċipalment agglomerazzjonijiet li d‑daqs 
tagħhom niżel taħt l ‑2 000 e.p.
L‑Ungerija2005: 404
2007: 497
2012: 498
= żieda ta’ 23 % mill ‑2005 ‘l 
hawn u stabbli mill ‑2007 ‘l hawn2005: 9 643 155
2007: 13 231 718
2012: 11 665 187
= tnaqqis ta’ 12 % mill ‑2007 
‘l hawnHemm inkonsistenzi bejn id‑ data  rrappur ‑
tata lill‑Kummissjoni u d‑ data  fid‑Digriet 
Ungeriż 173/2014 (VII.18.), li jsemmi 566 agglomer ‑
azzjoni u piż ta’ 10 767 713 e.p.
Ir‑Rumanija2007: 2  620
2012: 1 852
= tnaqqis ta’ 29 %2007: 25 838 316
2012: 21 409 175
= tnaqqis ta’ 17 %Agglomerazzjonijiet li d‑daqs tagħhom niżel 
taħt l ‑2 000 e.p. u bidliet fil‑kompożizzjoni 
tal‑agglomerazzjonijiet
Is‑SlovakkjaL‑ebda bidla mill ‑2005 ‘l 
hawn: 3562005: 5 054 900
2008: 5 259 370
2012: 5 072 755
= tnaqqis ta’ 4 % mill ‑2008 
‘l hawn
Sors:  L‑analiżi mill‑QEA tad‑ data  pprovduta mill‑Istati Membri lill‑Kummissjoni.
19 Osservazzjonijiet
Il‑Kummissjoni għandha 
biss informazzjoni parzjali 
dwar is‑sitwazzjoni 
f’agglomerazzjonijiet ta’ taħt 
l‑2 000 e.p.
30 
Sabiex jistabbilixxu l‑pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara 
skont id‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma, 
l‑Istati Membri jridu jivvalutaw jekk 
it‑tniġġis iġġenerat minn agglom ‑
erazzjonijiet (inklużi dawk ta’ taħt 
l‑2 000 e.p.) tant għandu impatt fuq 
korpi tal‑ilma li jeħtieġ li tittieħed 
azzjoni dwaru (ara l‑paragrafu 6). Barra 
minn hekk, il‑miżuri għall‑iżgurar 
tal‑implimentazzjoni tad‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi jridu jiġu inklużi fil‑pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara. 
Mill‑bqija, għal agg  lomerazzjonijiet 
ta’ taħt l ‑2 000 e.p., il‑Kummissjoni ma 
tirrikjedi l‑ebda rappurtar speċifiku 
mill‑Istati Membri taħt id‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi (jiġifieri l‑agglomerazzjonijiet 
ikkonċernati u l‑konformità tagħhom 
mal‑Artikolu 7).
31 
Il‑Qorti sabet li l‑Kummissjoni għandha 
biss informazzjoni parzjali dwar 
is‑sitwazzjoni f’agglomerazzjonijiet ta’ 
taħt l ‑2 000 e.p. Għar‑Repubblika Ċeka, 
l‑Ungerija u s‑Slovakkja, il‑pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal‑baċini tax‑xmara 
ma jindikawx kemm minnhom, dawn 
l‑agglomerazzjonijiet, huma ta’ 
importanza għall‑kwalità tal‑ilma. 
Bl‑istess mod, la r‑Repubblika Ċeka 
u lanqas l‑Ungerija ma pprovdew 
l‑ebda informazzjoni dwar l‑għadd ta’ 
agglomerazzjonijiet fejn is‑sistemi ta’ 
ġbir ġew stabbiliti iżda ma kien hemm 
l‑ebda impjant tat‑trattament. Fl ‑2013, 
fil‑kuntest tal‑valutazzjoni tal‑pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara, 
il‑Kummissjoni talbet data  speċifika 
għar‑Repubblika Ċeka u s‑Slovakkja. 
Dan juri li l‑Kummissjoni tinsab 
f’pożizzjoni li titlob informazzjoni dwar dawn l‑agglomerazzjonijiet. 
Minkejja dan, l‑informazzjoni riċevuta 
u disponibbli għar‑Repubblika Ċeka 
u l‑Ungerija ma ma tippermettix li 
l‑Kummissjoni tivverifika l‑konformità 
mal‑Artikolu 7 tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi.
Il‑Kummissjoni qed issegwi 
sitwazzjonijiet ta’ nuqqas ta’ 
konformità fi tlieta mill‑erba’ 
Stati Membri li saritilhom 
żjara
32 
Kull sentejn l‑Istati Membri jridu 
jirrappurtaw il‑progress dwar l‑im ‑
plimentazzjoni tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi 
lill‑Kummissjoni. Sa Ġunju 2014 
is‑sitwazzjoni fi tmiem l ‑2012 kellha 
tiġi rrappurtata (jew l ‑2011 jekk data  
aktar reċenti ma kinitx disponibbli). 
Imbagħad, il‑Kummissjoni tippubblika 
rapport kumplessiv ta’ implimentazz ‑
joni: l‑aħħar żewġ rapporti tħejjew fi 
żmien 18 ‑il xahar mid‑data ta’ skaden ‑
za tal‑preżentazzjoni għall‑Istati 
Membri18.
33 
F’Lulju 2014, il‑Kummissjoni niedet 
talba għal informazzjoni lir‑Repubblika 
Ċeka u lis‑Slovakkja u f’Ottubru 2014 
lill‑Ungerija abbażi ta’ data  pprovduta 
mill‑Istati Membri fl ‑2012. Dawn it‑tal ‑
biet tniedu fir‑rigward ta’ nuqqasijiet 
ta’ konformità sa tmiem l ‑2010 (ir‑Re ‑
pubblika Ċeka u s‑Slovakkja) jew l ‑2009 
(l‑Ungerija)19, filwaqt li fl‑istess waqt 
aktar dati ta’ skadenza kienu għaddew 
u aktar informazzjoni aġġornata kien 
ġiet riċevuta (ara l‑paragrafu 32). 
Għalhekk, il‑Qorti tqis li l‑effikaċja 
ta’ dan il‑proċess, kif huwa operat 
bħalissa, hija dubjuża. Il‑valutazzjoni 
mill‑Kummissjoni tal‑informazzjoni 
pprovduta bi tweġiba għal dawn 
it‑talbiet kienet għadha għaddejja 
f’Marzu 2015.18 L‑aħħar rapport ippubblikat: 
“Seba’ Rapport dwar 
l‑Implimentazzjoni 
tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi”, COM(2013) 574 final 
tas‑7 ta’ Awwissu 2013.
19 Ir‑Rumanija kienet għadha ma 
laħqet l‑ebda waħda mid‑dati 
ta’ skadenza interim tagħha 
fid‑data ta’ referenza 
tal‑31.12.2009 u għaldaqstant 
il‑konformità kienet għadha 
ma tridx tiġi vvalutata. 
Minkejja dan, skont 
is‑sitwazzjoni fil ‑31.12.2012 (ara 
t‑Tabella 3 ), ir‑Rumanija ma 
ssodisfatx l‑ewwel data ta’ 
skadenza tagħha fl ‑2010.
20 Osservazzjonijiet
Użu tal‑fondi tal‑UE 
disponibbli taħt 
il‑perjodu 
tal‑programm 2007–2013
34 
Ġeneralment, investimenti fil‑qasam 
tal‑ilma mormi huma kkofinanzjati 
mill‑UE fil‑kuntest tal‑programmi oper ‑
azzjonali 2007 ‑2013, b’mod partikolari 
l‑programmi orizzontali li jittrattaw 
mal‑ambjent. Kull wieħed mill‑erba’ 
Stati Membri għandu programm oper ‑
azzjonali orizzontali bħal dan. Meħuda 
flimkien, huma pprovdew baġit totali 
ta’ EUR 4.9 biljun ta’ fondi tal‑UE għal 
investimenti fil‑qasam tal‑ilma mormi.
35 
Il‑Qorti eżaminat:
 ‑ Ir‑rata ta’ assorbiment tal‑fondi 
disponibbli għal investimenti 
fil‑qasam tal‑ilma mormi fil‑qafas 
tal‑Programm Operazzjonali 2007 ‑
2013 fi tmiem l ‑ 2013;
 ‑ jekk il‑miri speċifiċi għal indika ‑
turi tal‑output u tar‑riżultati kinux 
intlaħqu sa tmiem l ‑2013.Ma ntużax il‑finanzjament 
kollu disponibbli 
taħt il‑programmi 
operazzjonali 2007 ‑2013
36 
Fl‑erba’ Stati Membri kollha, il‑fondi 
(tal‑UE u dawk nazzjonali) pprovduti 
fil‑kuntest ta’ programmi operazzjonali 
(b’mod partikolari mill‑programmi 
orizzontali li jittrattaw mal‑ambjent) 
huma s‑sors prinċipali ta’ finanzjament 
għal proġetti relatati mal‑ilma mormi.
37 
Il‑fondi jitqiesu impenjati mill‑Istati 
Membri taħt programm operazzjonali 
ladarba tkun ittieħdet deċiżjoni dwar 
l‑għotja għal proġett partikolari.
Il‑Qorti sabet li, sa tmiem l ‑2013, am ‑
monti sinifikanti tal‑finanzjament 
tal‑UE u dak nazzjonali disponib ‑
bli għal investimenti fit‑trattament 
tal‑ilma mormi ma kinux ġew impen ‑
jati fir‑Repubblika Ċeka, fl‑Ungerija 
u fis‑Slovakkja (ara t‑ Tabella 5 ).
38 
Barra minn hekk, l‑analiżi mill‑Qorti 
turi li pagamenti li saru lill‑benefiċjarji 
(rimborż ta’ spejjeż imġarrba) kienu 
f’livell baxx li jindika li x‑xogħol ta’ ko ‑
struzzjoni fuq ħafna proġetti ma kienx 
tlesta sa tmiem l ‑2013. Madankollu, 
fondi tal‑UE li ġew impenjati mill‑Kum ‑
missjoni iżda li ma ntużawx għal 
pagamenti mill‑Istati Membri fi żmien 
sentejn (u f’xi każijiet tliet snin) minn 
meta sar l‑impenn tagħhom mhux se 
jkomplu jkunu disponibbli għall‑użu20.20 L‑Artikolu 93 tar‑Regolament 
(KE) Nru 1083/2006 tal‑Kunsill 
tal‑11 ta’ Lulju 2006 li 
jistabbilixxi d‑dispożizzjonijiet 
ġenerali dwar il‑Fond 
Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali, il‑Fond Soċjali 
Ewropew u l‑Fond ta’ Koeżjoni 
u li jħassar ir‑Regolament (KE) 
Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 
31.7.2006, p. 25).
21 Osservazzjonijiet
39 
Id‑data finali tal‑eliġibbiltà 
għad‑dikjarazzjoni tal‑infiq lill‑Kum ‑
missjoni biex tiġi riċevuta l‑għotja 
korrispondenti mill‑UE hija l ‑31.12.2015. 
Fid‑dawl tal‑pass tal‑implimentazzjoni 
bil‑mod, il‑Qorti tikkonkludi li bosta 
proġetti mhux se jiġu ffinalizzati sa 
dik id‑data ta’ skadenza u, mill ‑2016 ’il 
quddiem, se jkunu jeħtieġu aktar fondi 
(nazzjonali u/jew tal‑UE) biex jiġu 
kkompletati. Tabella 5Assorbiment tal‑fondi rigward investimenti fl‑ilma mormi taħt il‑programmi 
operazzjonali 2007–2013 li jittrattaw mal‑ambjent (fil ‑31.12.2013)
Stat MembruFondi impenjati 
(proġetti approvati) 
u espressi bħala % 
tal‑baġitFondi mħallsa
Riskju li l‑fondi jintilfu
bħala % tal‑baġitbħala % tal ‑
fondi impenjati
Ir‑Repubblika ĊekaEUR 1 160 miljun
60 % u
EUR 1 850 miljun4
95 %52 % 87 %
IVA(EUR 1 012 ‑il miljun)
L‑Ungerija1HUF 382 biljun  
(jew EUR 1 290 miljun)
83 %23 % 28 %
IVA (HUF 105 biljun jew  
EUR 354 miljun)
Ir‑Rumanija2 EUR 4 439 miljun
141 %30 % 21 %IVA(EUR 954 ‑il miljun)
Is‑Slovakkja3 EUR 719 miljun
86 %40 % 46 %
IVA(EUR 332 ‑il miljun)
1  Id‑ data  għall‑Ungerija hija relatata ma’ Mejju 2013. L‑ammonti f’HUF issarrfu f’euro bl‑użu tar‑rata tal‑kambju li ġejja:  EUR 1 għall‑valur ek ‑
wivalenti ta’ HUF 296.11 (Mejju 2013).
2  Id‑ data  għar‑Rumanija hija relatata mal‑provvista tal‑ilma u l‑ilma mormi. Informazzjoni separata mhix disponibbli.
3  Id‑ data  għas‑Slovakkja hija relatata ma’ fondi tal‑UE biss filwaqt li għat‑tliet Stati Membri l‑oħra, hija relatata mal‑fondi pubbliċi totali (jiġifieri 
fondi tal‑UE u dawk nazzjonali).
4  Għadd ta’ proġetti kienu diġà ġew aċċettati għal kofinanzjament iżda l‑ftehim ta’ għotja kien għadu ma ġiex iffirmat. B’dawn meħuda inkun ‑
siderazzjoni, 95 % tal‑fondi ġew impenjati.
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tar‑rapporti annwali ta’ implimentazzjoni għall‑programmi operazzjonali kkonċernati.
22 Osservazzjonijiet
40 
Il‑pass tal‑implimentazzjoni bil‑mod 
jimplika riskju li l‑fondi tal‑UE dis ‑
ponibbli mhux se jiġu assorbiti bis‑sħiħ 
sa tmiem l ‑2015. Il‑Qorti tinnota li 
proġetti li jistgħu jinqasmu f’fażijiet ta’ 
xogħol separati jistgħu jirċievu fondi 
taħt il‑perjodu tal‑programm 2014 ‑
2020 għal dawk il‑fażijiet li se jiġu 
implimentati f’dak il‑perjodu ta’ 
żmien. Kumplessivament, rigward 
il‑fondi allokati taħt il‑perjodu tal‑pro ‑
gramm 2014 ‑2020 għal investimenti 
fil‑qasam tal‑ilma mormi, il‑Qorti tik ‑
konkludi li hemm riskju għall‑Ungerija 
u kważi fiż‑żgur għar‑Rumanija u s‑Slo ‑
vakkja li l‑fondi ppjanati għall‑perjodu 
tal‑programm 2014 ‑2020 (kemm 
tal‑UE kif ukoll dawk nazzjonali) mhux 
se jkunu biżżejjed biex jiżguraw 
l‑implimentazzjoni tad‑Direttiva għal 
agglomerazzjonijiet ta’ ‘l fuq minn 
2 000 e.p. Għaldaqstant, l‑Istati Mem ‑
bri se jkollhom jidentifikaw sorsi ta’ 
finanzjament oħra.
41 
L‑analiżi mill‑Qorti wriet ukoll li, fl‑er ‑
ba’ Stati Membri kollha, il‑kriterji app ‑
likati għall‑għażla ta’ proġetti li kell ‑
hom jiġu ffinanzjati taħt il‑programmi 
operazzjonali 2007 ‑2013 għall‑ambjent 
kienu adegwati. Madankollu, jekk 
u meta agglomerazzjoni ppreżentat 
proġett jew le kien għad‑diskrezzjoni 
tagħha. Għaldaqstant, waħda 
mir‑raġunijiet għalfejn xi agglomer ‑
azzjonijiet ta’ daqs akbar (li jeħtieġu 
trattament aktar strett) għadhom 
mhumiex konformi mad‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi hija li l‑ebda applikazzjoni 
għal proġett ma ġiet ippreżentata 
u għalhekk l‑ebda finanzjament ma 
ntalab.Fil‑biċċa l‑kbira, il‑miri 
għal indikaturi tal‑output 
u tar‑riżultati ma ntlaħqux sa 
tmiem l ‑2013
42 
Il‑programmi operazzjonali 2007 ‑2013 
ippreżentati mill‑Istati Membri u ap ‑
provati mill‑Kummissjoni jinkludu indi ‑
katuri tal‑output, tar‑riżultati u tal‑im ‑
patt sabiex tkun tista’ ssir evalwazzjoni 
tal‑effiċjenza u l‑effettività tal‑fondi 
minfuqa taħt il‑programmi.
43 
Il‑Qorti tinnota li l‑miri għall‑indikaturi 
ssettjati fil‑programmi oprazzjonali 
għall‑ambjent mhumiex ta’ natura li 
tippermetti wiri tar‑rata ta’ lħuq tal‑mi ‑
ri taħt id‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi.
23 Osservazzjonijiet
44 
Id‑data ta’ skadenza għall‑ilħuq 
tal‑miri ssettjati fil‑programmi op ‑
erazzjonali hija l ‑2015. Is‑sitwazzjoni 
fi tmiem l ‑2013 hija sitwazzjoni in ‑
terim iżda turi li ħafna mill‑miri kienu 
għadhom lura milli jintlaħqu (ara 
t‑Tabella 6 ). Is‑sitwazzjoni se titjieb 
fis‑sentejn li jifdal billi ħafna proġetti għadhom fil‑fażi ta’ implimentazzjoni. 
Minkejja dan, fid‑dawl tad‑differenzi 
sinifikanti bejn il‑miri ssettjati u l‑livelli 
ta’ implimentazzjoni tal ‑2013, il‑Qorti 
tqis li wħud mill‑miri kienu b’mod ċar 
ottimisti b’mod eċċessiv (pereżempju 
l‑indikatur Nru 2 għar‑Repubblika Ċeka 
u l‑indikatur Nru 1 għar‑Rumanija).Tabella 6Ilħuq tal‑miri fil ‑31.12.2013 taħt il‑programmi operazzjonali 2007–2013 
għall‑ambjent
Stat Membru Indikaturi Miri għall‑ 2015 Kisbiet
Ir‑Repubblika Ċeka1. Tul ta’ netwerks tad‑drenaġġ ġodda u riabilitati (km) 1202 294
(> 100  %)
2. Għadd ta’ impjanti ġodda, riabilitati u intensifikati 35094
(27 %)
3. Għadd ta’ persuni reċentement konnessi man‑netwerk 
tad‑drenaġġ741 000459 266
(62 %)
L‑Ungerija1. Għadd ta’ unitajiet domestiċi li għandhom il‑possibbiltà li 
ssir konnessjoni man‑netwerk tad‑drenaġġ400  000141 689
(35 %)
2. Ammont ta’ kapaċità maħluqa għal impjanti tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi (f’e.p.)3 550 000195 124
(5 %)
3. Għadd ta’ residenti kkonċernati minn proġetti 
għat‑trattament tal‑ilma mormi (f’miljun)1.30.2
(15 %)
Ir‑Rumanija1. Għadd ta’ impjanti ġodda u riabilitati 17025
(15 %)
2. Ilma mormi ttrattat sewwa (% tal‑volum totali ta’ ilma 
mormi)6035
(58 % )
Is‑Slovakkja1. Għadd ta’ impjanti ġodda u riabilitati 6430
(47 %)
2. Għadd ta’ e.p. konnessi man‑netwerk ġdid tad‑drenaġġ 331 29513 883
(4 %)
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tar‑rapporti annwali ta’ implimentazzjoni għall‑programmi operazzjonali kkonċernati.
24 Osservazzjonijiet
Effettività tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi 
kkofinanzjati mill‑UE
45 
Il‑valutazzjoni mill‑Qorti tkopri 28 im ‑
pjant tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi u hija bbażata fuq żewġ aspetti:
(a) il‑livell ta’ prestazzjoni milħuq 
fir‑rigward tat‑trattament tal‑ilma 
mormi;
(b) it‑trattament tal‑ħama 
tad‑drenaġġ prodott b’riżultat 
tal‑proċess ta’ trattament tal‑ilma 
mormi.Prestazzjoni ta’ impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi
46 
L‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi li jirċievu ilma mormi 
minn unitajiet domestiċi u installazz ‑
jonijiet industrijali jridu jirrispettaw 
il‑limiti ta’ konċentrazzjoni, kif indikat 
fil‑permess tagħhom tal‑iskariki tal‑ilma 
mormi, għall‑effluwenti skarikati. 
Il‑permess huwa stabbilit abbażi ta’ 
dispożizzjonijiet legali nazzjonali, 
u l‑konformità għandha tiġi żgurata 
permezz ta’ kontrolli regolari mwettqa 
mill‑operaturi tal‑impjanti nfushom. 
Il‑limiti ta’ konċentrazzjoni permessib ‑
bli u l‑frekwenza ta’ monitoraġġ huma 
speċifikati fid‑Direttiva (ara l‑paragra ‑
fu 18). L‑installazzjonijiet industrijali 
wkoll għandhom jirrispettaw il‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni għall‑ilma mormi 
skarikat għal ġo netwerks pubbliċi 
tad‑drenaġġ.
Stampi 2 u 3 ‑ —Skariku tal‑effluwenti (l‑Ungerija‑Budapest; ir‑Repubblika Ċeka‑Blansko)
Sors : il‑QEA.
25 Osservazzjonijiet
47 
Il‑Qorti eżaminat jekk:
 ‑ il‑monitoraġġ u l‑kwalità tal‑efflu ‑
wenti minn impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma urban mormi rrispettawx 
ir‑rekwiżiti tad‑Direttiva u/jew 
tal‑permessi nazzjonali tal‑iskariki 
tal‑ilma mormi;
 ‑ in‑netwerks tad‑drenaġġ u/jew 
l‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi kinux laħħqu b’mod 
adegwat max‑xita qawwija;
 ‑ l‑operaturi tal‑impjanti kellhomx 
aċċertament dwar ir‑rispett 
tal‑limiti ta’ konċentrazzjoni minn 
installazzjonijiet industrijali li 
jiskarikaw l‑ilma mormi għal ġo 
netwerk pubbliku tad‑drenaġġ;
 ‑ il‑kapaċità tal‑impjanti tat‑trat ‑
tament tal‑ilma urban mormi 
eżaminati kinitx suffiċjenti 
għall‑ħtiġijiet reali; ‑ l‑ispejjeż operattivi ta’ impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi kinux iġġustifikati fid‑dawl 
tat‑tip ta’ trattament ipprovdut 
u d‑daqs tal‑impjanti.
Rekwiżiti dwar l‑effluwenti 
tal‑UE rrispettati mill‑impjanti li 
għalihom kienu applikabbli
48 
L‑eżaminar mill‑Qorti tar‑rispett 
tar‑rekwiżiti ta’ monitoraġġ u ta’ dawk 
dwar l‑effluwenti kien ibbażat fuq 
l‑analiżijiet tal‑laboratorju mwettqa 
mill‑operaturi tal‑impjanti (awtokon ‑
trolli) fl ‑2012. Dan juri li f’termini ta’ 
frekwenza ta’ kampjunar l‑impjanti 
kollha minbarra wieħed irrispettaw 
ir‑rekwiżiti tad‑Direttiva dwar it‑Tratta ‑
ment tal‑Ilma Urban Mormi.
Stampi 4 u 5 — Kampjuni tal‑ilma u riżultati (ir‑Repubblika Ċeka‑Blansko; l‑Ungerija‑Budapest)
Sors : il‑QEA.

26 Osservazzjonijiet
49 
Il‑Qorti nnotat li tliet Stati Membri 
imponew limiti ta’ konċentrazzjoni li, 
f’xi każijiet, kienu aktar stretti minn 
dawk imposti mid‑Direttiva (ara 
t‑Tabella 7 ). Fiż‑żmien tar‑rapport, 
il‑Kummissjoni ma kellha l‑ebda pjan 
li tipproponi aġġornament tal‑limiti 
inklużi fid‑Direttiva.50 
Ir‑rekwiżiti speċifikati fid‑Direttiva 
rigward l‑effluwenti skarikati kienu 
japplikaw għal 16 mit ‑28 impjant 
eżaminat (57 %). Fis ‑16‑il każ kollha 
kemm huma, ir‑rekwiżiti ġew issodis ‑
fati (ara t‑ Tabella 8 ). Barra minn hekk, 
25 mit ‑28 impjant (89 %) irrispettaw 
il‑limiti indikati fil‑permessi nazzjonali 
tagħhom.Tabella 7Dispożizzjonijiet legali nazzjonali rigward limiti ta’ konċentrazzjoni li jmorru lil hinn 
mir‑rekwiżiti tad‑Direttiva
Stat Membru Limiti ta’ konċentrazzjoni aktar stretti
Ir‑Repubblika ĊekaId‑DBO5, id‑DKO, l‑SST: għandhom limiti aktar stretti u jeżistu wkoll limiti għal impjanti b’kapaċità ta’ taħt l ‑2 000 e.p.
Limiti għall‑Ptot jeżistu wkoll għal impjanti b’kapaċità ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.
L‑Ungerija Id‑DBO5, id‑DKO, l‑SST: jeżistu wkoll limiti għal impjanti b’kapaċità ta’ taħt l ‑2 000 e.p.
Ir‑Rumanija L‑ebda wieħed ma jmur lil hinn mir‑rekwiżiti tad‑Direttiva.
Is‑Slovakkja Id‑DBO5, id‑DKO, l‑SST: jeżistu wkoll limiti għal impjanti b’kapaċità ta’ taħt l ‑2 000 e.p.
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali.Tabella 8Effluwenti li jissodisfaw ir‑rekwiżiti ssettjati fid‑Direttiva u fil‑permessi
Stat MembruGħadd ta’ impjanti 
eżaminatiDirettiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi
Rispett tal‑permess
Rispettati Mhux applikabbli
Ir‑Repubblika Ċeka 4 4 4
L‑Ungerija 7 3 4 7
ir‑Rumanija 12 4 8 9
Is‑Slovakkja 5 5 5
TOTAL 28 16 12 25
Sors : L‑analiżi mill‑QEA.
27 Osservazzjonijiet
51 
Fil‑każ ta’ erba’ impjanti fl‑Ungerija 
u tmien impjanti fir‑Rumanija, mhux 
ir‑rekwiżiti kollha tad‑Direttiva 
(b’mod partikolari dawk għall‑Ntot 
u għall‑Ptot) kienu applikabbli fiż‑żmien 
tar‑rapport:
 ‑ L‑Ungerija għażlet perċentwali ta’ 
tnaqqis fil‑pajjiż kollu għan‑Ntot 
u għall‑Ptot aktar milli applikat 
limiti fil‑livell tal‑impjanti tat‑trat ‑
tament individwali (ara l‑paragra ‑
fu 26). Tlieta mill‑erba’ impjanti 
kkonċernati kellhom il‑kapaċità 
teknika li jneħħu n‑nutrijenti (l‑Ntot 
u l‑Ptot) u għaldaqstant li jtejbu 
l‑kwalità tal‑effluwenti, iżda ma 
kinux meħtieġa jagħmlu dan 
mill‑permess nazzjonali;
 ‑ Id‑data ta’ skadenza tar‑Rumanija 
biex jiġu ssodisfati r‑rekwiżiti 
tad‑Direttiva għal agglomerazz ‑
jonijiet ta’ ‘l fuq minn 10 000 e.p. 
hija tmiem l ‑2015. Għal sebgħa 
minn dawn it‑tmien impjanti, 
xogħlijiet ulterjuri jkunu meħtieġa 
biex tkun tista’ ssir it‑tneħħija 
tan‑nutrijenti.Is‑sitwazzjoni fir‑rigward ta’ 
tifwir ma tistax tiġi vvalutata 
minħabba nuqqas ta’ 
informazzjoni kwantifikata
52 
Jekk waqt xita qawwija l‑kapaċità ta’ 
netwerk tad‑drenaġġ u ta’ impjant 
tat‑trattament ma tkunx suffiċjenti 
jista’ jseħħ hekk imsejjaħ tifwir, fejn 
mhux biss l‑ilma tax‑xita iżda wkoll 
ilma mormi mhux ittrattat jiġi diret ‑
tament skarikat għal ġo korp tal‑ilma, 
u dan għandu impatt negattiv fuq 
il‑kwalità tal‑ilma. B’mod partiko ‑
lari, dan huwa l‑każ fejn in‑netwerk 
tad‑drenaġġ għandu ġbir ikkombinat, 
għaldaqstant jiġbor ilma tax‑xita skulat 
kif ukoll ilma mormi domestiku u in ‑
dustrijali (ara l‑ Figura 1 ). Għal 20 mit ‑
28 impjant eżaminat (71 %) in‑netwerk 
tad‑drenaġġ kien prinċipalment jew 
kompletament ikkombinat. Il‑Qorti 
tirrikonoxxi li, f’xi każijiet, għal 
raġunijiet tekniċi marbuta mal‑is ‑
truttura tan‑netwerks tad‑drenaġġ, 
il‑muniċipalitajiet ma jistgħux jistabbi ‑
lixxu netwerk separat (is‑separazzjoni 
tal‑ilma mormi u l‑ilma tax‑xita).
28 Osservazzjonijiet
53 
Skont id‑Direttiva, l‑Istati Membri kell ‑
hom jiddeċiedu dwar miżuri biex jillim ‑
itaw it‑tniġġis tal‑ilma minn tifwir bħal: 
speċifikazzjoni tar‑rati ta’ dilwizzjoni21 
jew għadd aċċettabbi ta’ tifwir fis‑sena 
jew il‑kapaċità għaċ‑ċirkulazzjoni ta’ 
temp xott22. B’mod ġenerali, l‑impjanti 
tat‑trattament eżaminati jkollhom 
tankijiet tal‑ilma tal‑maltemp fil‑bini 
tagħhom fejn l‑ilma dieħel li jaqbeż 
il‑kapaċità tal‑impjant ikun jista’ 
jinħażen u jiġi rilaxxat lill‑impjant 
għal trattament ladarba jkun għadda 
l‑perjodu ta’ maltemp. Fir‑rigward 
tas‑sitwazzjoni ta’ tifwir tal‑perjodu 
ta’ maltemp fil‑livell tat ‑28 impjant, 
il‑Qorti sabet li: ‑ il‑volum ta’ tifwir kien tkejjel 
mill‑operaturi tal‑impjanti u baqa’ 
f’livell aċċettabbli (bejn 1 % sa 5 % 
tad‑dħul annwali ta’ ilma mormi) fi 
tmien każijiet (29 %);
 ‑ ma kien hemm l‑ebda tifwir skont 
l‑operaturi tal‑impjanti f’14 ‑il każ 
(50 %);
 ‑ ma kien hemm l‑ebda informazz ‑
joni disponibbli billi ma kien sar 
l‑ebda kejl f’sitt każijiet (21 %).Figura 1Immaġni ta’ tifwir waqt xita qawwija
© Green Learning Station, Civic Garden Center of Greater Cincinnati, “Diagram of Combined Sewer 
System” (Dijagramma ta’ Sistema Kkombinata ta’ Drenaġġi).21 Ir‑relazzjoni bejn il‑kwantità 
tal‑ilma mormi u l‑kwantità 
tal‑ilma tax‑xita.
22 Iċ‑ċirkulazzjoni li impjant 
għandu jkun kapaċi jittratta 
f’perjodu ta’ temp xott, 
għaldaqstant meta ma jkunx 
hemm xita.
Residential 
Wastew aterBusiness
Wastew ater 
Roof &
Area
DrainsRoof &
Area
Drains 
 
Sewer Sewer
Public
Waterway Street Storm
Drains 
Treated W ater
Combined
Sewer Outfall  
 Weir Wall
Over/f_low
Structure
Flow to W astewater
Treatment Facility Comb ined Sanitary
Waste & S torm W ater Combined Sewer 
 Wastew ater
Treatment
Facility 
 
Artwork modeled after
St. Louis MS D - C lean Rivers Healthy
Communities Program ill ustration 
 
29 Osservazzjonijiet
54 
Madankollu, dawn iċ‑ċifri jridu jiġu 
ttrattati b’attenzjoni billi hemm pos ‑
sibbiltajiet ta’ tifwir anke fil‑livell 
tan‑netwerk tad‑drenaġġ tal‑ilma, 
u għaldaqstant diġà jista’ jitnaqqas 
l‑ilma li jilħaq l‑impjant tat‑trattament 
tal‑ilma mormi. Informazzjoni kwan ‑
tifikata dwar it‑tifwir li jseħħ fil‑livell 
tan‑netwerk tad‑drenaġġ ma kienet 
disponibbli fl‑ebda wieħed mill‑erba’ 
Stati Membri li saritilhom żjara.
55 
Il‑Qorti nnotat ukoll li fir‑Repubblika 
Ċeka, fl‑Ungerija u fir‑Rumanija ma 
kien hemm l‑ebda rekwiżit legali, la 
għal għadd jew volum ammissibbli 
ta’ tifwir u lanqas għal proporzjon 
ta’ dilwizzjoni. Fis‑Slovakkja rekwiżiti 
bħal dawn jeżistu u jiddeterminaw 
id‑daqs meħtieġ tal‑kompartimenti ta’ 
tifwir. Madankollu, la l‑volum u lanqas 
il‑proporzjon ta’ dilwizzjoni tat‑tifwir 
ma jridu jiġu mmonitorjati.
56 
Fl‑2014, il‑Kummissjoni ddeċidiet 
li tniedi studju dwar il‑konformità 
tad‑dispożizzjonijiet fil‑leġiżlazzjoni 
tal‑Istati Membri mar‑rekwiżiti tal‑UE 
għal tifwir kif stipulati fid‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi tal ‑1991.85 % tal‑operaturi tal‑impjanti 
wettqu kontrolli fuq il‑post 
dwar ir‑rispett tal‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni minn 
installazzjonijiet industrijali
57 
Installazzjonijiet industrijali jistgħu 
jiskarikaw l‑ilma mormi tagħhom għal 
ġo netwerk pubbliku tad‑drenaġġ 
għal trattament minn impjant tat‑trat ‑
tament tal‑ilma urban mormi. Skont 
id‑Direttiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma 
Urban Mormi, skariku bħal dan kellu 
jsir suġġett mill‑Istati Membri għal 
regolamentazzjoni preċedenti u/jew 
awtorizzazzjoni speċifika.
58 
Sabiex jiżguraw li l‑proċessi ta’ tratta ‑
ment ma jkunux imfixkla minn ċerti 
materjali li jniġġsu u li l‑iskariki minn 
impjanti tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi ma jkunx fihom materjali li 
jniġġsu u li jagħmlu ħsara lilll‑ambjent, 
l‑installazzjonijiet industrijali jridu jir ‑
rispettaw il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
għal għadd ta’ materjali li jniġġsu. 
F’termini ta’ diżpożizzjonijiet le ‑
gali, is‑sitwazzjoni tvarja skont l‑Istat 
Membru: fl‑Ungerija u fir‑Rumanija 
hemm limiti ssettjati għal għadd 
ta’ parametri, u fir‑Repubblika Ċeka 
u fis‑Slovakkja l‑limiti ssettjati għal 
sustanzi minbarra dawk partikolar ‑
ment perikolużi huma biss għal finijiet 
ta’ gwida. Imbagħad, huwa l‑operatur 
tan‑netwerk tad‑drenaġġ/tal‑impjant 
tat‑trattament li jiddefinixxi limiti ta’ 
konċentrazzjoni fir‑regoli tal‑operat 
tiegħu.
30 Osservazzjonijiet
59 
Ir‑relazzjoni bejn l‑operatur ta’ 
netwerk tad‑drenaġġ u installazzjoni 
industrijali partikolari hija rregolata 
minn kuntratt li jista’ wkoll jissettja 
limiti ta’ konċentrazzjoni li huma aktar 
stretti minn dawk meħtieġa legalment.
60 
Fir‑Repubblika Ċeka, fl‑Ungerija 
u fir‑Rumanija, (ara t‑ Tabella 9 ) in‑
stallazzjonijiet industrijali li jiskarikaw 
l‑ilma mormi għal ġo netwerk pubbli ‑
ku tad‑drenaġġ huma obbligati bil‑liġi 
jwettqu awtokontrolli fuq l‑effluwenti 
tagħhom. Ġeneralment, ir‑riżultati jiġu 
ppreżentati lill‑operatur. Fir‑Rumanija 
ma hemm l‑ebda rekwiżit legali rig ‑
ward ir‑rappurtar tar‑riżultati23 iżda 
l‑operaturi tal‑impjanti jistgħu jinkludu 
rekwiżit bħal dan fil‑kuntratti.61 
Il‑Qorti tinnota li hemm żewġ modi 
kif l‑operatur ta’ impjant tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi jita’ jivvaluta 
l‑affidabbiltà tal‑kontrolli mwettqa 
mill‑installazzjonijiet industrijali (ara 
t‑Tabella 9 ):
 ‑ il‑kampjuni tal‑ilma tal‑installazz ‑
jonijiet industrijali għandhom jiġu 
analizzati minn laboratorji akkredi ‑
tati: id‑dispożizzjonijiet legali naz ‑
zjonali ma kinux jinkludu rekwiżit 
bħal dan. Madankollu, l‑operatur 
jista’ jinkludi rekwiżit bħal dan 
fil‑kuntratt mal‑installazzjonijiet 
industrijali;
 ‑ l‑operatur iwettaq kontrolli fuq 
il‑post: fir‑Repubblika Ċeka, 
fir‑Rumanija u fis‑Slovakkja 
d‑dispożizzjonijiet legali jinkludu 
rekwiżit bħal dan.23 Bl‑eċċezzjoni ta’ laboratorji 
u entitajiet fil‑qasam mediku 
u dak veterinarju.Tabella 9Dispożizzjonijiet legali nazzjonali fir‑rigward tal‑kontrolli ta’ ilma industrijali mormi 
skarikat għal ġo netwerk tad‑drenaġġ
Stat MembruRekwiżit biex l‑installazzjonijiet 
industrijali jwettqu awtokontrolliRekwiżit biex il‑kontrolli jsiru 
minn laboratorji akkreditatiRekwiżit biex l‑operaturi tal‑imp ‑
janti jwettqu kontrolli fuq il‑post 
fl‑installazzjoni industrijali
Ir‑Repubblika Ċeka Iva LeIva
(frekwenza mhux determinata)
L‑Ungerija IvaLe (minbarra xi tipi ta’ 
installazzjonijiet)Le
Ir‑Rumanija Iva LeIva
(frekwenza mhux determinata)
Is‑Slovakkja Le LeIva
(inkluża frekwenza minima)
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali.
31 Osservazzjonijiet
62 
L‑evalwazzjoni mill‑Qorti kienet 
ibbażata, għal kampjun ta’ skarika ‑
turi industrijali skont l‑impjant, fuq 
analiżijiet tal‑laboratorju mwettqa 
mill‑operaturi nfushom u fuq 
l‑analiżijiet li l‑operaturi rċevew 
mill‑iskarikaturi industrijali. Ġiet ukoll 
eżaminata informazzjoni li tikkonċerna 
kwalunkwe multa imposta.
63 
Mit‑28 impjant tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi eżaminat mill‑Qorti, 
26 kienu jittrattaw l‑ilma industrijali 
mormi. Għal 22 mis ‑26 impjant tat‑trat ‑
tament (85 %) l‑operaturi wettqu 
kontrolli fuq il‑post. Għal tlieta mill‑er ‑
ba’ impjanti li kien jifdal, l‑operaturi 
kellhom ir‑riżultati tal‑awtokontrolli 
mwettqa mill‑iskarikaturi industrijali kif 
analizzati minn laboratorji akkreditati.
64 
Jekk installazzjoni industrijali taqbeż 
il‑limiti ta’ konċentrazzjoni tagħha, tiġi 
imposta multa mill‑operaturi tal‑imp ‑
jant tat‑trattament: fl‑Ungerija u fir‑Ru ‑
manija l‑multa (ammont li jvarja skont 
is‑sustanza li tniġġes) tiġi ssettjata 
fid‑dispożizzjonijiet legali nazzjonali 
filwaqt li, fir‑Repubblika Ċeka u fis‑Slo ‑
vakkja, il‑kuntratt bejn l‑operatur 
u l‑installazzjoni industrijali jissettja 
l‑ammont li għandu jitħallas talli jkunu 
nqabżu l‑limiti ta’ konċentrazzjoni. 
Filwaqt li għall‑Ungerija u r‑Rumanija 
l‑multa hija relatata mal‑kwantità 
ta’ tniġġis24 skarikata bejn żewġ 
qisien ta’ kejl (f’sena), fir‑Repubblika 
Ċeka u fis‑Slovakkja l‑ammont ik ‑
kalkolat ġeneralment kien jirreferi 
għall‑kwantità ta’ tniġġis skarikata 
dakinhar li sar il‑kejl25. Il‑Qorti tqis li 
f’każijiet bħal dawn l‑ammont dovut 
x’aktarx li jkun żgħir u l‑effett ta’ deter ‑
rent ikun limitat.Madwar terz tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi 
eżaminati huma kbar b’mod 
eċċessiv
65 
Il‑Qorti vvalutat l‑utilizzazzjoni 
tal‑kapaċità espressa f’e.p. (jiġifieri 
l‑kapaċità li jiġi ttrattat ċertu piż 
tat‑tniġġis)26 u sabet li 9 mit ‑28 impjant 
eżaminat (32 %) joperaw f’livell ta’ 
inqas minn 50 % tal‑kapaċità tagħhom 
(ara l‑ Figura 2 ). Disa’ impjanti oħra 
(32 %) joperaw f’livell ta’ bejn bejn 
51 % u 60 % tal‑kapaċità tagħhom. 
B’mod partikolari, dan huwa problema 
fir‑Rumanija fejn 8 minn 12 ‑il impjant 
qed joperaw f’livell ta’ kapaċità ta’ in ‑
qas minn 50 %. Investiment f’impjanti 
b’kapaċità eċċessiva sinifikanti mhu ‑
wiex użu effiċjenti tar‑riżorsi finanzjarji 
skarsi, sew jekk dawn tal‑aħħar ikunu 
tal‑UE u sew jekk ikunu nazzjonali.
66 
L‑evalwazzjoni mill‑Qorti ta’ indikatur 
ieħor jikkorrobora din il‑valutazzjoni: 
fir‑rigward tal‑kapaċità idrawlika 
(jiġifieri d‑dħul tal‑ilma espress f’l/sek 
u/jew m3/siegħa) 16 mit ‑28 impjant 
eżaminat (57 %) joperaw f’livell ta’ 
inqas minn 60 % tal‑kapaċità tagħhom. 
Din l‑evalwazzjoni kienet ibbażata 
fuq tqabbil bejn id‑dħul tal‑ilma (m³) 
u l‑kapaċità medja tal‑impjant (f’temp 
xott)27.24 Din tikkorrispondi 
għall‑kwantità skarikata lil 
hinn mill‑kwantità approvata 
(volum immultiplikat 
b’konċentrazzjoni espressa 
pereżempju f’mg/l).
25 Ġeneralment, il‑kuntratti 
jispeċifikaw perjodu standard 
ta’ żmien (li jvarja minn 5 ijiem 
sa 30 jum skont il‑kuntratti) 
għall‑każ fejn ma jistax jiġi 
speċifikat il‑perjodu preċiż ta’ 
żmien li matulu nqabżu l‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni.
26 Tqabbil bejn il‑piż tat‑tniġġis 
(espress f’e.p.) realment 
ittrattat f’sena u t‑toqol 
tat‑tniġġis li impjant jista’ 
jittratta (ara l‑ Anness II , 
il‑kolonna “Kapaċità mfassla 
f’e.p.”).
27 Billi d‑dħul tal‑ilma jista’ 
jinkludi ilma mormi iżda wkoll 
ilma ċar (jiġifieri ilma tax‑xita 
u ilma ta’ taħt l‑art li ma 
jeħtieġu l‑ebda trattament) 
l‑ammont tal‑ilma ċar ittieħed 
inkunsiderazzjoni 
fl‑evalwazzjoni 
tal‑utilizzazzjoni tal‑kapaċità.
32 Osservazzjonijiet
67 
Barra minn hekk il‑Qorti sabet li għal 
22 mit ‑28 impjant eżaminat (79 %) 
l‑ammont tal‑ilma ċar (jiġifieri ilma 
tax‑xita u ilma ta’ taħt l‑art) fid‑dħul 
totali tal‑ilma kien ta’ ‘l fuq minn 30 % 
(minn 32 % sa 85 %). Dan iżid l‑utiliz ‑
zazzjoni tal‑kapaċità idrawlika: l‑ilma 
ċar huwa parti mid‑dħul tal‑ilma iżda 
ma jeħtieġ l‑ebda trattament. F’dak 
ir‑rigward:
 ‑ il‑Qorti tirrikonoxxi li jista’ jkun 
hemm ċertu kwantità ta’ ilma 
tax‑xita skulat lejn l‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi billi 
netwerks tad‑drenaġġ ikkombinati 
flimkien mhux neċessarjament 
jistgħu jiġu sostitwiti b’netwerks 
separati (ara l‑paragrafu 52); ‑ madankollu, ir‑rati ta’ infiltrazz ‑
joni mill‑ilma ta’ taħt l‑art jistgħu 
jitnaqqsu permezz ta’ riabilitazz ‑
joni tan‑netwerks billi ssir restaw ‑
razzjoni tat‑tqalfit tan‑netwerks 
u tat‑toqob tal‑ispezzjonar. Li 
kieku dawn ix‑xogħlijiet ittieħdu 
inkunsiderazzjoni meta kien qed 
jitfassal l‑impjant, il‑kapaċità 
idrawlika meħtieġa tal‑impjant 
setgħet titnaqqas, f’xi każijiet 
b’mod sinifikanti (ara l‑ Kaxxa 2 ).Figura 2Utilizzazzjoni tal‑kapaċità espressa f’e.p.
Sors : L‑analiżi mill‑QEA.51-60 %
> 60 %
Għadd ta’ impjanti< 50 %Ir-Rumanija
Is-Slovakkja
L-Ungerija
Ir-Repubblika Ċeka
12 10 8 6 4 2 0
33 Osservazzjonijiet
68 
Filwaqt li l‑biċċa l‑kbira mill‑impjanti 
għandhom pjanijiet għal żieda futura 
fl‑għadd ta’ persuni konnessi, dawn 
il‑konnessjonijiet ġodda huma ftit 
fl‑għadd u għaldaqstant mhux se 
jibdlu b’mod sinifikanti l‑perċentwal 
tal‑kapaċità utilizzata. Barra minn 
hekk, filwaqt li l‑attività industrijali tis ‑
ta’ terġa’ tiżdied fit‑terminu twil huwa 
mistenni li installazzjonijiet industrijali 
ġodda jiġu mgħammra bis‑sistemi 
tagħhom stess tat‑trattament tal‑ilma 
mormi.Ambitu għat‑tnaqqis ta’ ċerti 
spejjeż operattivi
69 
L‑ispejjeż operattivi28 jistgħu jkunu 
indikatur tal‑effiċjenza operazzjonali 
tal‑assi kkofinanzjati u għandhom 
rwol fl‑issettjar tat‑tariffa tal‑ilma. 
Għalhekk, il‑Qorti għamlet tqabbil 
tal‑ispejjeż tal ‑2012 abbażi tal‑in ‑
formazzjoni kontabilistika riċevuta 
għat ‑28 impjant eżaminat.28 Is‑somma tal‑ispejjeż li ġejjin: 
l‑ispiża tax‑xogħol, l‑ispiża 
għall‑materjali (inkluża l‑ispiża 
għall‑kimiki), l‑ispiża 
tal‑enerġija, l‑ispiża 
tat‑trasport u tal‑ħama tar‑rimi 
tiegħu u spejjeż oħra. 
Fil‑kategorija “spejjeż oħra” 
tqiesu biss l‑ispejjeż 
tal‑manutenzjoni 
esternalizzati u l‑ispejjeż 
għall‑analiżi tal‑laboratorju 
esternalizzata. Pereżempju 
l‑ispiża tad‑deprezzament ma 
ġietx inkluża.Stampa 6 — Parti mill‑infrastruttura li rarament tintuża (ir‑Rumanija‑Galati)
Sors:  Il‑QEA.
Eżempju ta’ ammont importanti tal‑ilma ta’ taħt l‑art li jgħaddi minn impjant 
tat‑trattament
Għal impjant wieħed fir‑Rumanija, l‑utilizzazzjoni tal‑kapaċità idrawlika tinsab f’firxa ta’ 60 % sa 85 %. 
Madankollu, madwar nofs l‑ilma li jilħaq l‑impjant huwa ilma ta’ taħt l‑art li ma jeħtieġ l‑ebda trattament. Li 
kieku n‑netwerk tad‑drenaġġ kien aktar reżistenti għad‑dħul tal‑ilma, kieku inqas ilma ta’ taħt l‑art jidħol 
fin‑netwerk tad‑drenaġġ u l‑utilizzazzjoni tal‑kapaċità idrawlika tonqos għal madwar 40 %. Bi tqabbil ma’ 
dan, għal xi impjanti fil‑kampjun l‑infiltrazzjoni mill‑ilma ta’ taħt l‑art kienet tirrappreżenta biss 10 % sa 20 % 
tad‑dħul totali tal‑ilma.Kaxxa 2
34 Osservazzjonijiet
70 
L‑ispejjeż operattivi huma influwenzati 
mit‑tip ta’ trattament ipprovdut (tratta ‑
ment aktar strett jimplika spiża ogħla) 
u mid‑daqs tal‑impjant. Madankollu, 
it‑tqabbil juri li hemm differenzi im ‑
portanti fost l‑impjanti (ara l‑ Figura 3 ).Figura 3Spejjeż operazzjonali (f’EUR/e.p.) skont l‑impjant
Noti:  Żewġ impjanti ġew esklużi billi kienu jippreżentaw elementi li jfixklu t‑tqabbil.
Impjanti li kellhom trattament aktar strett stabbilit iżda ma kinux jirrispettaw il‑limiti ta’ konċentrazzjoni tad‑Direttiva ġew inklużi fil‑kategorija 
“trattament sekondarju”.
Sors:  L‑analiżi mill‑QEA.Eur/e.p.
Impjanti tat-trattament tal-ilma mormiL-ewwel kwartiliIl-medjanIt-tielet kwartili
ZYX WVUTSRQPONMLKJI HGFEDCBA25
20
15
10
5
0Trattament primarjuTrattament sekondarjuTrattament aktar strett/trattament terzjarju
71 
Il‑Qorti tinnota li hemm lok 
għat‑tnaqqis tal‑ispejjeż operattivi ta’ 
bosta mill‑pjanti eżaminati kif muri 
mill‑eżempji li ġejjin:
 ‑ rigward l‑ispiża tat‑trasport 
u tal‑ħama tar‑rimi tiegħu, hemm 
varjazzjonijiet sinifikanti fil‑prezzi ‑
jiet fost it ‑28 impjant eżaminat. 
F’disa’ każijiet l‑ispiża kienet ta’ ‘l fuq minn EUR 100 għal kull tun ‑
nellata ta’ materjal solidu niexef 
u f’sitt każijiet l‑ispiża kienet ta’ 
bejn EUR 50 u EUR 100 għal kull 
tunnellata. Il‑prezz għal dan 
l‑element ta’ spiża għandu rwol 
importanti billi s‑sehem tiegħu 
fl‑ispiża totali tal‑operat tal‑imp ‑
jant jista’ jkun sinifikanti (medja ta’ 
madwar 10 % iżda f’każijiet estremi 
li jitla’ għal 30 % jew 50 %);
35 Osservazzjonijiet
 ‑ l‑ammont tal‑enerġija 
jirrappreżenta medja ta’ madwar 
30 % tal‑ispiża totali għat ‑28 im ‑
pjant eżaminat. F’nofs il‑każijiet 
l‑impjanti tat‑trattament kienu 
qed jużaw ħama tad‑drenaġġ 
għall‑produzzjoni tal‑enerġija, 
ġeneralment permezz ta’ 
diġestjoni anaerobika. Fil‑biċċa 
l‑kbira minn dawn il‑każijiet l‑am ‑
mont tal‑enerġija fl‑ispiża totali 
kien taħt il‑medja ta’ 30 %;
 ‑ f’dak ir‑rigward, f’rapport tal ‑201429 
l‑Aġenzija Ewropea għall‑Ambjent 
ikkonkludiet li l‑użu ta’ indikaturi 
għall‑kejl tal‑prestazzjoni tal‑util ‑
itajiet tal‑ilma madwar l‑Ewropa 
jtejjeb b’mod sinifikanti l‑fehim 
tal‑isfidi involuti fir‑rigward tal‑użu 
effiċjenti tar‑riżorsi. Tqabbil ta’ in ‑
dikaturi bħal dawn ikun jista’ jiffor ‑
ma b’mod utli l‑bażi għal eżerċizzju 
ta’ valutazzjoni komparattiva.Użu tal‑ħama prodott minn 
impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma urban mormi
72 
It‑trattament tal‑ilma mormi jirriżulta 
fil‑produzzjoni ta’ ħama tad‑drenaġġ. 
Il‑ħama tad‑drenaġġ jitqies bħala 
skart taħt id‑Direttiva dwar l‑Iskart30. 
Skont din id‑Direttiva, l‑użu mill‑ġdid, 
ir‑riċiklaġġ u l‑irkupru tal‑iskart 
għandu jiġi ppreferut mir‑rimi 
tal‑iskart permezz ta’ rimi f’radam 
(miżbla), inċinerazzjoni jew ħżin 
permanenti31. L‑UE tħeġġeġ l‑użu 
tal‑ħama tad‑drenaġġ fl‑agrikoltura 
bħala fertilizzant.29 Ir‑Rapport Tekniku Nru 5/2014 
“Performance of water utilities 
beyond compliance” 
(Prestazzjoni tal‑utilitajiet 
tal‑ilma lil hinn 
mill‑konformità).
30 Id‑Direttiva 2008/98/KE 
tal‑Parlament Ewropew 
u tal‑Kunsill tad ‑
19 ta’ Novembru 2008 dwar 
l‑iskart u li tħassar ċerti 
Direttivi (ĠU L 312, 22.11.2008, 
p. 3).
31 Ġerarkija tal‑iskart introdotta 
mill‑Artikolu 4 tad‑Direttiva 
Nru 2008/98/KE.
Stampa 7 — Ħama tad‑drenaġġ prodott (ir‑Repubblika Ċeka‑Blansko)
Sors:  Il‑QEA.

36 Osservazzjonijiet
73 
Il‑Qorti eżaminat jekk:
 ‑ il‑ħama ntużax mill‑ġdid minflok 
ma ntrema;
 ‑ l‑operaturi tal‑impjanti tat‑trat ‑
tament tal‑ilma urban mormi 
kinux ikkonformaw mal‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni għal ċerti 
parametri tal‑ħama tad‑drenaġġ, 
b’mod partikolari metalli tqal;
 ‑ ir‑rakkomandazzjonijiet 
preċedenti tal‑Qorti dwar dan 
is‑suġġett kinux ġew implimentati 
mill‑Kummissjoni.
Ħama tad‑drenaġġ użat 
mill‑ġdid aktar milli mormi fi 
tlieta mill‑erba’ Stati Membri
74 
L‑evalwazzjoni mill‑Qorti tat ‑28 im ‑
pjant tat‑trattament kopriet il‑pro ‑
duzzjoni tal‑ħama32 tal‑2012 u kienet 
ibbażata fuq reviżjoni tal‑arranġamenti 
kuntrattwali bejn l‑operaturi tal‑im ‑
pjanti u l‑kumpaniji tal‑immaniġġjar 
tal‑iskart u  data  kontabilistika rile ‑
vanti. L‑awditu ma kienx jinkludi żjarat 
lill‑kumpaniji tal‑immaniġġjar tal‑iskart 
li kienu jieħdu l‑ħama prodott biex 
jiġi żgurat it‑trattament xieraq tiegħu 
minn dawn il‑kumpaniji.
75 
Il‑Qorti sabet li fir‑Repubblika 
Ċeka, fl‑Ungerija u fis‑Slovakkja, 
ġeneralment l‑impjanti kellhom kun ‑
tratti ma’ kumpanija waħda jew aktar, 
tal‑immaniġġjar tal‑iskart, li jew kienu 
jittrattaw il‑ħama huma nfushom jew 
inkella kienu jittrasferixxuh lil utenti 
oħra. Skont il‑kuntratti, il‑kumpaniji 
tal‑immaniġġjar tal‑iskart fil‑biċċa 
l‑kbira użaw il‑ħama għall‑produzzjoni 
tal‑kompost, għar‑rikultivazzjoni jew 
għall‑produzzjoni tal‑bijogass.76 
Fir‑Rumanija, il‑ħama kollu jew parti 
minnu ta’ 11 mit ‑12‑il impjant eżaminat 
jintrema f’miżbla u/jew jinżamm fuq 
il‑post. Iż‑żamma tal‑ħama fuq il‑post 
mhijiex sostenibbli fuq bażi ta’ terminu 
twil.
77 
Skont l‑Istrateġija Nazzjonali 
għall‑Immaniġġjar tal‑Iskart (2003 ‑
2013) tar‑Rumanija, 50 % tal‑ħama 
għandu jintuża fl‑agrikoltura jew 
jiġi inċinerat sal ‑2020. Strateġija 
ġdida għall‑Immaniġġjar tal‑Ħama 
tad‑Drenaġġ ġiet ippreżentata 
mill‑awtoritajiet Rumeni fi Frar 2012 
iżda kienet għadha ma ġietx approvata 
fiż‑żmien tal‑awditu.
78 
Fi tmiem l ‑2012, l‑Istati Membri 
pprovdew data  lill‑Kummissjoni dwar 
l‑użu tal‑ħama tad‑drenaġġ. Din 
id‑data  tikkonferma li l‑użu mill‑ġdid 
huwa l‑għażla ppreferuta għal tlieta 
mill‑erba’ Stati Membri li saritilhom 
żjara (ara l‑ Figura 4 ).32 Il‑ħama prodott mill‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi 
eżaminati fl‑erba’ Stati Membri 
jirrappreżenta l‑ammont li ġej 
tal‑produzzjoni totali 
tal‑ħama: 0.78 % 
fir‑Repubblika Ċeka, 45 % 
fl‑Ungerija, 52 % fir‑Rumanija 
and 10 % fis‑Slovakkja.
37 Osservazzjonijiet
Il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
applikabbli ġew rispettati 
fil‑maġġoranza tal‑każijiet
79 
Skont id‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ li tittratta mal‑użu 
tal‑ħama fuq ħamrija agrikola, l‑opera ‑
turi tal‑impjanti tat‑trattament tal‑ilma 
mormi jridu jimmonitorjaw33 il‑konte ‑
nut tal‑ħama biex jiżguraw li l‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni jiġu rispettati, b’mod 
partikolari għal metalli tqal.
80 
Barra minn hekk, id‑dispożizzjonijiet 
legali nazzjonali jistgħu jmorru lil 
hinn mid‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ billi jinkludu aktar para ‑
metri u limiti aktar stretti, u jistgħu 
jissettjaw limiti ta’ konċentrazzjoni 
għall‑użu minbarra dak fuq il‑ħamrija 
agrikola. L‑analiżi mill‑Qorti 
tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali turi li: ‑ meta l‑ħama jintuża fl‑agrikoltura, 
il‑limiti ssettjati mil‑leġiżlazzjoni 
nazzjonali fl‑erba’ Stati Membri 
kollha kemm huma kienu għal 
ħafna parametri aktar stretti minn 
dawk imposti mid‑Direttiva dwar 
il‑Ħama tad‑Drenaġġ. L‑erba’ 
Stati Membri ssettjaw ukoll limiti 
għal parametri addizzjonali bħal 
pereżempju l‑arseniku;
 ‑ meta l‑ħama jintuża bħala ma ‑
terjal tal‑input għall‑produzzjoni 
tal‑kompost, limiti għall‑materjal 
tal‑input jeżistu fir‑Repubblika 
Ċeka u fis‑Slovakkja fil‑forma ta’ 
norma teknika;Figura 4Użu tal‑ħama tad‑drenaġġ fil ‑31.12.2012 espress f’perċentwal tal‑ħama prodott 
totali
Noti:  Fl‑2012, fir‑Repubblika Ċeka, madwar 32 % tal‑ħama ntuża għall‑produzzjoni tal‑kompost (kategorija: użu mill‑ġdid: oħrajn). Fis‑Slovakkja, 
fl‑2012, 63 % tal‑ħama ntuża għall‑produzzjoni tal‑kompost (kategorija: użu mill‑ġdid: ħamrija u agrikoltura). Għar‑Rumanija, il‑kategorija “rimi: 
oħrajn” tinkludi ħżin temporanju fuq il‑post.
Sors:  L‑analiżi mill‑QEA tad‑data pprovduta mill‑Istati Membri lill‑Kummissjoni.2 % Rimi: oħrajnRimi: inċinerazzjoniRimi: miżblaUżu mill-ġdid: oħrajnUżu mill-ġdid: ħamrija 
u agrikolturaIr-Repubblika Ċeka
Is-Slovakkja
L-Ungerija
Ir-Rumanija
100 % 80 % 60 % 40 % 20 % 0 %71 %
21 %
14 %22 %
65 %
63 %
33 L‑Artikolu 9 u l‑Anness II 
tad‑Direttiva Nru 86/278/KEE 
jispeċifikaw il‑parametri, 
il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
u l‑għadd annwali ta’ 
kampjuni li jridu jgħaddu 
minn analiżijiet tal‑laboratorju.
38 Osservazzjonijiet
 ‑ għar‑rimi f’miżbla, Deċiżjoni 
tal‑Kunsill34 tal‑2002 issettjat 
valuri tal‑limiti ta’ lissija għal skart 
aċċettabbli f’miżbliet. Huwa nnotat 
li skont id‑dispożizzjonijiet legali 
Ċeki, skart bijodegradabbli min ‑
barra skart u likwidu muniċipali 
u skart li jirrilaxxa l‑likwidi 
(għaldaqstant li jinkludi l‑ħama) 
ma jistax jintrema f’miżbla35. Ir‑rimi 
f’miżbla huwa permess fl‑Ungerija, 
fir‑Rumanija u fis‑Slovakkja.81 
Billi l‑ħama tad‑drenaġġ jista’ 
jintuża bħala materjal tal‑input 
għall‑produzzjoni tal‑kompost, il‑Qorti 
analizzat ukoll id‑dispożizzjonijiet 
legali stabbiliti għall‑użu tal‑kompost 
u tinnota li s‑sitwazzjoni tvarja skont 
l‑Istat Membru, billi bħalissa ma hemm 
l‑ebda limitu ta’ konċentrazzjoni 
ssettjat fil‑livell tal‑UE (ara 
t‑Tabella 10 ).34 Id‑Deċiżjoni 
tal‑Kunsill 2003/33/KE 
tad‑19 ta’ Diċembru 2002 li 
tistabbilixxi l‑kriterji 
u proċeduri 
għall‑aċċettazzjoni ta’ skart 
f’terraferma artifiċjali skont 
l‑Artikolu 16 ta’ u l‑Anness II 
tad‑Direttiva 1999/31/KE (ĠU 
L 11, 16.1.2003, p. 27).
35 Vyhláška 294/2005 Sb 
(id‑Digriet 294/2005 Sb) .
36 Valutazzjoni tal‑fattibbiltà 
tal‑issettjar ta’ miri ta’ riċiklaġġ 
tal‑bijoskart fl‑UE, inklużi 
aspetti tas‑sussidjarjetà, 
ir‑rapport finali ddatat 
il‑31.3.2011, prodott taħt 
il‑Kuntratt qafas ENV.G.4/
FRA/2008/0112 minn Vito 
Vision on Technology 
f’assoċjazzjoni ma’ Bio 
Intelligence Service 
u ARCADIS.Tabella 10Dispożizzjonijiet legali dwar il‑limiti ta’ konċentrazzjoni għall‑kompost
Ir‑Repubblika Ċeka L‑Ungerija Ir‑Rumanija Is‑Slovakkja
Iva
‑ kompost fuq ħamrija agrikola
‑ kompost użat għar‑rikultivazzjoni
‑ kompost imqiegħed fis‑suq bħala 
fertilizzantIva
‑ kompost imqiegħed fis‑suq bħala 
fertilizzant
L‑ebda regola għar‑rikultivazzjoni 
jew għall‑użu fuq ħamrija mhux 
agrikolaL‑ebda waħda Iva
‑ kompost imqiegħed fis‑suq bħala 
fertilizzant
L‑ebda regola għar‑rikultivazzjoni 
jew għall‑użu fuq ħamrija mhux 
agrikola
Sors : L‑analiżi mill‑QEA tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali.
82 
L‑eżaminar mill‑Qorti tal‑konformità 
mal‑limiti ta’ konċentrazzjoni mit ‑
28 impjant tat‑trattament kien 
ibbażat fuq l‑analiżijiet tal‑laboratorju 
mwettqa mill‑operaturi tal‑impjanti fl ‑
2012. Juri li l‑limiti, meta kienu jeżistu 
(ara l‑paragrafu 80), ġew rispettati 
mill‑impjanti kollha fir‑Repubblika 
Ċeka, fl‑Ungerija u fis‑Slovakkja. 
Fir‑Rumanija l‑limiti ġew rispettati 
minn wieħed minn tliet impjanti (33 %) 
fejn il‑ħama ntuża fuq ħamrija agrikola. 
Għaż‑żewġ impjanti l‑oħra l‑analiżijiet 
ma koprewx il‑parametri kollha. Barra 
dan, sitta minn seba’ impjanti (86 %) li 
jibagħtu l‑ħama fil‑miżbliet ma rrispet ‑
tawx il‑limitu għall‑kontenut niexef. 
Barra minn hekk, għal tlieta mis‑seba’ 
impjanti (43 %) l‑analiżijiet ma ko ‑
prewx il‑parametri kollha.83 
In‑nuqqas ta’ limiti għall‑ħama 
u għall‑kompost għal ċerti tipi ta’ użu 
(rikultivazzjoni, ħamrija mhux agrikola) 
jista’ joħloq theddida għall‑kwalità 
tal‑ħamrija u sussegwentement 
għall‑kwalità tal‑ilma permezz ta’ skol 
u drenaġġ. Barra minn hekk, in‑nuqqas 
ta’ kriterji madwar l‑UE kollha biex 
il‑kompost jitqiegħed fis‑suq bħala 
fertilizzant, jimplika li protezzjoni 
ekwivalenti tal‑ambjent ma tistax tiġi 
żgurata madwar l‑UE kollha. Barra 
dan, kif iddikjarat fi studju mwettaq 
f’isem il‑Kummissjoni, il‑kwalità baxxa 
tal‑kompost f’xi pajjiżi ġiet identifikata 
bħala l‑ostaklu prinċipali għal żvilupp 
ulterjuri tas‑suq36.
39 Osservazzjonijiet
37 Ir‑Rapport Speċjali Nru 3/2009 
dwar l‑effettività tal‑infiq 
tal‑miżuri strutturali fuq 
it‑trattament tal‑ilma mormi 
għall‑perjodi ta’ 
programm 1994‑99 u 2000‑06 
(http://eca.europa.eu ).
38 SWD (2014) 209 final 
tat‑2 ta’ Lulju 2014, “Ex‑post 
evaluation of five Waste 
Stream Directives” 
(Evalwazzjoni ex‑post  ta’ 
ħames Direttivi dwar il‑Fluss 
ta’ Skart).
39 Ir‑Regolament (KE) 
Nru 2003/2003 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tat‑13 ta’ Ottubru 2003 dwar 
il‑fertilizzanti (ĠU L 304, 
21.11.2003, p. 1).
40 Ir‑rapport finali “Evaluation of 
Regulation (EC) 2003/2003 
relating to fertilisers” 
(Evalwazzjoni tar‑Regolament 
(KE) Nru 2003/2003 dwar 
il‑fertilizzanti) prodott 
għall‑Kummissjoni miċ‑Ċentru 
għas‑Servizzi ta’ Strateġija 
u Evalwazzjoni ddatat 
Novembru 2010.
41 Kimiki sintetiċi tossiċi.L‑aġġornament tad‑Direttiva 
dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ 
qed jistenna reviżjoni 
mill‑Kummissjoni 
tar‑Regolament dwar 
il‑Fertilizzanti
84 
Fir‑Rapport Speċjali Nru 3/200937 
tagħha, il‑Qorti rrakkomandat li l‑Kum ‑
missjoni għandha tqis jekk wasalx 
iż‑żmien xieraq għal reviżjoni tad‑Di ‑
rettiva dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ. 
Il‑Kummissjoni wettqet evalwazzjoni 
komprensiva38 ta’ bosta Direttivi dwar 
il‑Fluss ta’ Skart, inkluża d‑Direttiva 
dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ, biex tid ‑
determina jekk il‑qafas regolatorju 
huwiex adatt għall‑użu intenzjonat 
tiegħu. L‑evalwazzjoni tal ‑2014 ik ‑
konkludiet li d‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ tqajjem dubji dwar 
ir‑rilevanza tagħha fil‑forma preżenti 
tagħha. Fi kważi 30 sena, l‑istandards 
u r‑rekwiżiti stabbiliti fid‑Direttiva 
qatt ma ġew riveduti jew aġġornati. 
Hija tikkonkludi wkoll li kwalunkwe 
deċiżjoni futura dwar ir‑reviżjoni 
tad‑Direttiva għandha tiġi posposta 
sal‑adozzjoni ta’ Regolament dwar 
il‑Fertilizzanti39 rivedut.85 
Fl‑2010, evalwazzjoni ex‑post40 tal‑fun ‑
zjonament tar‑Regolament dwar il‑Fer ‑
tilizzanti attwali kkonkludiet li l‑kamp 
ta’ applikazzjoni tar‑regolament 
għandu jiġi estiż biex ikopri mhux biss 
fertilizzanti inorganiċi iżda wkoll ferti ‑
lizzanti organiċi u tejjieba tal‑ħamrija. 
Hija pproponiet ukoll l‑introduzzjoni 
ta’ limiti massimi għal kontami ‑
nanti preżenti fil‑fertilizzanti. Fl ‑2015, 
Il‑Kummissjoni qed tirrifletti dwar jekk 
għandhiex tipproponi Regolament 
dwar il‑Fertilizzanti rivedut.
86 
Fl‑2012, iċ‑Ċentru Konġunt tar‑Riċerka 
tal‑Kummissjoni ppreżenta r‑riżultati 
ta’ eżerċizzju pan‑Ewropew ta’ 
tgħarbil dwar l‑okkorrenza u l‑liv ‑
elli ta’ komposti magħżula fil‑ħama 
tad‑drenaġġ. Skont ir‑rapport ma 
hemm l‑ebda evidenza xjentifika 
għall‑introduzzjoni ta’ valuri limiti 
ġodda għal materjali organiċi klassiċi 
li jniġġsu jew għal materjali emerġenti 
li jniġġsu bl‑eċċezzjoni ta’ sustanzi 
perfluworoalkiliċi41.Stampa  8 — Tagħmir tal‑laboratorju għat‑twettiq ta’ testijiet f’impjant tat‑trattament (l‑Ungerija‑Szeged)
Sors:  Il‑QEA.

40 Osservazzjonijiet
87 
Dokumenti u studji oħra42 jirreferu 
għar‑riskji potenzjali relatati mal‑mik ‑
roplastik. Il‑mikroplastik jista’ jitneħħa 
sa ċertu grad f’impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma mormi, u mbagħad, il‑partijiet 
imneħħija jispiċċaw fil‑ħama. Meta 
l‑ħama jintuża fuq l‑art, il‑mikroplastik 
jista’ jispiċċa fl‑ambjent akkwatiku 
permezz ta’ skol mill‑art.
88 
Fir‑rigward tal‑kompost, fir‑Rapport 
Speċjali Nru 20/201243, il‑Qorti rrak ‑
komandat li l‑Kummissjoni għandha 
tiżviluppa mal‑Istati Membri stand ‑
ards ta’ kwalità tal‑UE biex tħeġġeġ 
l‑iżvilupp ta’ suq tal‑kompost. Kmieni 
fl‑2014, iċ‑Ċentru Konġunt tar‑Riċerka 
tal‑Kummissjoni ppubblika proposta 
teknika għal kriterji dwar it‑tmiem 
tal‑istadju tal‑iskart44 għal skart bijo ‑
degradabbli suġġett għal trattament 
bijoloġiku. Madankollu, l‑istudju ppro ‑
pona li jiġi eskluż il‑ħama tad‑drenaġġ 
bħala materjal ta’ kompost u diġestat. 
Wieħed għad irid jara jekk u kif 
il‑proposta rigward ir‑reviżjoni 
tar‑Regolament dwar il‑Fertilizzanti 
se tintroduċi l‑kriterji proposti u jekk 
hijiex se tintroduċi mekkaniżmu 
għal inklużjoni gradwali ta’ katego ‑
riji li mhumiex koperti mill‑proposta 
teknika, bħall‑ħama tad‑drenaġġ.Sostenibbiltà finanzjarja 
tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi 
kkofinanzjati mill‑UE
89 
Element ewlieni għall‑iżgurar tas‑sos ‑
tenibbiltà finanzjarja tas‑servizzi 
tal‑ilma huwa l‑irkupru tal‑ispejjeż. 
Is‑sostenibbiltà finanzjarja tiġi żgurata 
meta d‑dħul mill‑għoti ta’ servizzi 
huwa biżżejjed biex ikopri l‑ispejjeż 
operattivi u tal‑manutenzjoni u biex 
jiġu rkuprati l‑ispejjeż tal‑kapital 
u għaldaqstant jippermetti t‑tiġdid 
tal‑investimenti. Id‑Direttiva Qafas 
dwar l‑Ilma (l‑Artikolu 9) talbet lill‑Ista ‑
ti Membri jiżguraw sal ‑2010 kontribut 
adegwat tal‑użi differenti tal‑ilma 
għall‑irkupru tal‑ispejjeż tas‑servizzi 
tal‑ilma. Huwa permezz tal‑ipprezzar 
tal‑ilma mormi (tariffa) li l‑utenti 
tas‑servizzi tal‑ilma mormi se jikkon ‑
tribwixxu għall‑irkupru tal‑ispejjeż. 
Barra minn hekk, il‑prinċipju ta’ 
min iniġġes iħallas45 jimplika li min 
iniġġes (f’dan il‑każ dawk li jiskarikaw 
ilma mormi bħal unitajiet domestiċi 
u installazzjonijiet industrijali) huma 
responsabbli mit‑tniġġis li kkawżaw 
u għalhekk għandhom iġarrbu 
l‑ispejjeż tat‑tnaqqis ta’ dan it‑tniġġis 
(f’dan il‑każ permezz ta’ trattament 
tal‑ilma mormi).
90 
Billi l‑ilma mhuwiex prodott 
kummerċjali bħalma huwa kwalunk ‑
we prodott kummerċjali ieħor, 
it‑tariffi jiġu kkalkolati abbażi ta’ 
mekkaniżmi tal‑issettjar tal‑prezzi ‑
jiet li ġeneralment huma previsti 
fil‑leġiżlazzjoni nazzjonali.42 Ara pereżempju: 1) L‑istudju 
pilota mwettaq 
mill‑Alfred‑Wegener‑Institut, 
l‑istqarrija għall‑istampa 
tat‑30.10.2014 ( www.awi.de ) 
u 2) Id‑dokument dwar riskju 
potenzjali tal‑mikroplastik 
fl‑ambjent tal‑ilma ħelu, 
ippubblikat fid ‑29.9.2013 fuq 
www.stowa.nl  (Stichting 
Toegepast Onderzoek 
Waterbeheer).
43 Ir‑Rapport Speċjali 
Nru 20/2012 “Il‑finanzjament 
minn miżuri strutturali għal 
proġetti infrastrutturali 
għall‑immaniġġjar ta’ skart 
muniċipali huwa effettiv biex 
jgħin lill‑Istati Membri jiksbu 
l‑objettivi għall‑politika tal‑UE 
dwar l‑iskart?” ( http://eca.
europa.eu ).
44 Kriterji li ċertu skart speċifikat 
għandu jissodisfa sabiex ma 
jibqax jitqies bħala skart.
45 L‑Artikolu 191(2) tat‑Trattat 
dwar il‑Funzjonament 
tal‑Unjoni Ewropea (il‑verżjoni 
kkonsolidata).
41 Osservazzjonijiet
91 
Meta jkunu qed jiddeterminaw 
it‑tariffa tal‑ilma mormi, l‑Istati 
Membri jistgħu jieħdu inkunsider ‑
azzjoni l‑effetti soċjali, ambjentali 
u ekonomiċi46 fi sforz biex jiżguraw li 
s‑servizzi tal‑ilma jibqgħu affordabbli. 
Il‑gwida tal‑Kummissjoni47 tirreferi għal 
4 % tad‑dħul tal‑familji bħala propor ‑
zjon ta’ affordabbiltà aċċettat b’mod 
komuni, jiġifieri l‑kont totali tal‑ilma 
(ilma tajjeb għax‑xorb u ilma mormi) 
jista’ jirrappreżenta 4 % tal‑introjtu 
tal‑familji.
92 
Kemm għall‑perjodu tal‑pro ‑
gramm 2000 ‑2006 kif ukoll dak tal ‑
2007 ‑2013, il‑gwida tal‑Kummissjoni48 
kienet tirrikjedi li t‑tariffi tal‑ilma 
jkopru mill‑inqas l‑ispejjeż operat ‑
tivi u tal‑manutenzjoni, kif ukoll parti 
sinifikanti mill‑imposta tad‑deprez ‑
zament fuq l‑assi. Id‑deprezzament 
jista’ jitqies bħala indikatur tal‑ispiża 
meħtieġa għat‑tiġdid tal‑infrastruttura 
fil‑futur.
93 
Għall‑perjodu tal‑programm 2014 ‑
2020, ir‑rispett tal‑prinċipju tal‑irkupru 
tal‑ispejjeż sar obbligatorju permezz 
tal‑ħtieġa li tiġi ssodisfata kundizzjon ‑
alità ex ante . Dan ifisser li l‑approvazz ‑
joni tal‑programmi operazzjonali 
għall‑perjodu tal‑programm 2014 ‑
2020 hija suġġetta għall‑eżistenza 
ta’ kontribut adegwat tal‑użi differ ‑
enti tal‑ilma għall‑irkupru tal‑ispejjeż 
tas‑servizzi tal‑ilma [...]. Madankollu, 
id‑definizzjoni ta’ x’inhu kontribut 
“adegwat” hija għad‑diskrezzjoni 
tal‑Istati Membri.94 
Il‑Qorti eżaminat jekk:
 ‑ it‑tariffa tal‑ilma mormi koprietx 
l‑ispejjeż tad‑deprezzament, oper ‑
attivi u tal‑manutenzjoni tal‑assi;
 ‑ kienx hemm lok għal żieda tat‑tar ‑
iffi tal‑ilma mormi fejn l‑ispejjeż 
operattivi u tal‑manutenzjoni ma 
kinux koperti biżżejjed;
 ‑ is‑sidien tal‑infrastruttura 
kinux akkumulaw riżervi finan ‑
zjarji suffiċjenti biex jipper ‑
mettu s‑sostituzzjoni/t‑tiġdid 
tal‑infrastruttura fi tmiem il‑ħajja 
ekonomika tagħha.
It‑tariffi tal‑ilma mormi 
imposti fuq l‑utenti 
ppermettew irkupru sħiħ 
tal‑ispejjeż fi 11 % biss 
tal‑każijiet
95 
Il‑Qorti analizzat l‑issettjar tat‑tariffi 
tal‑ilma għall ‑2012 fir‑rigward tat ‑
28 impjant tat‑trattament tal‑ilma 
mormi eżaminat. Hija qabblet il‑kom ‑
ponenti tal‑ispejjeż inklużi fit‑tariffa 
mad‑ data  finanzjarja tal‑operaturi 
tal‑impjanti u s‑sidien tal‑infrastruttu ‑
ra. Il‑Qorti sabet li l‑ispejjeż ġew 
kompletament irkuprati fi tliet każijiet 
biss (11 %). Fid ‑89 % l‑oħra tal‑każijiet 
l‑irkupru tal‑ispejjeż kien biss parzjali.46 L‑Artikolu 9 tad‑Direttiva 
Qafas dwar l‑Ilma.
47 Il‑perjodu ġdid 
tal‑ipprogrammar 2007 ‑2013: 
Gwida dwar il‑metodoloġija 
għall‑analiżi tal‑spejjeż 
u l‑benefiċċji, dokument ta’ 
ħidma Nru 4, 8/2006.
48 The new programming period 
2000 ‑2006: Technical paper 1 
‑ Application of the polluter 
pays principle ‑  Differentiating 
the rates of Community 
assistance for Structural Funds, 
Cohesion Fund and ISPA 
infrastructure operations’ 
(Il‑perjodu ġdid 
tal‑ipprogrammar 2000 ‑2006: 
Dokument tekniku 1 ‑  
Applikazzjoni tal‑prinċipju ta’ 
min iniġġes iħallas  – Divrenzjar 
tar‑rati tal‑assistenza 
Komunitarja għall‑Fondi 
Strutturali, il‑Fond ta’ Koeżjoni 
u operazzjonijiet ta’ 
infrastruttura tal‑ISPA) 
(6.12.1999). Għall‑perjodu 
tal‑ipprogrammar 2007‑2013 
ara n‑nota preċedenti f’qiegħ 
il‑paġna.
42 Osservazzjonijiet
96 
Il‑Qorti tinnota li fi tliet Stati Mem ‑
bri hemm dispożizzjonijiet legali 
speċifiċi li jillimitaw il‑grad ta’ rkupru 
tal‑ispejjeż:
 ‑ fir‑Repubblika Ċeka49 u fis‑Slov ‑
akkja50 l‑ispiża tad‑deprezzament 
relatata mal‑parti tal‑assi ffinan ‑
zjati permezz ta’ għotja (mill‑UE 
u nazzjonali) hija kompletament 
jew parzjalment eskluża;
 ‑ fl‑Ungerija tnaqqis fit‑tariffi 
tal‑ilma ġie impost fl ‑201351 
u fis‑Slovakkja hemm restrizzjoni ‑
jiet fir‑rigward ta’ żidiet tariffarji52.
97 
Fid‑dawl ta’ din is‑sitwazzjoni, il‑Qorti 
tqis ukoll li jista’ jkun hemm riskju li 
l‑operaturi tal‑impjanti ma jwettqux 
il‑manutenzjoni meħtieġa sabiex 
tinżamm profitabbiltà fuq terminu 
qasir. Madankollu, dan jista’ jikkontrib ‑
wixxi għat‑tnaqqis tas‑sostenibbiltà 
operazzjonali tal‑impjanti tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi. Il‑valutazzjoni ta’ 
jekk l‑ispiża għall‑manutenzjoni fl ‑2012 
kinitx tikkorrispondi għall‑ħtiġijiet reali 
tal‑manutenzjoni ma kinitx fi ħdan 
l‑ambitu ta’ dan l‑awditu.
98 
Element ulterjuri li jista’ jkollu impatt 
fuq l‑issettjar ta’ tariffi huwa l‑mod 
kif tiġi determinata l‑għotja mill‑UE 
għal proġett ta’ infrastruttura. Għotja 
mill‑UE tiġi ġġustifikata biss jekk 
id‑dħul iġġenerat mill‑proġett ma 
jkunx suffiċjenti biex ikopri spejjeż ta’ investiment u spejjeż operazz ‑
jonali. Dan in‑nuqqas fil‑finanzjament 
(jiġifieri d‑differenza bejn l‑ispejjeż 
skontati tal‑investiment u d‑dħul nett 
skontat), li jeħtieġ jiġi stmat abbażi 
ta’ analiżi tal‑ispejjeż meta mqabbla 
mal‑benefiċċji, jista’ mbagħad jiġi 
ffinanzjat minn fondi pubbliċi (inklużi 
għotjiet mill‑UE). Dan l‑approċċ 
għandu effetti ta’ diżinċentiv fuq 
l‑applikazzjoni tal‑prinċipju tal‑irkupru 
tal‑ispejjeż, billi jimplika li aktar ma 
jkun għoli d‑dħul mill‑attivitajiet 
tal‑ilma mormi (jiġifieri aktar ma jkunu 
għoljin it‑tariffi), aktar tkun baxxa 
l‑għotja li l‑investitur jista’ jistenna li 
jirċievi.
99 
Għall‑perjodu tal‑programm 2014 ‑
2020, b’differenza għal perjodi 
preċedenti, l‑applikanti għall‑għotjiet 
mill‑UE mhux neċessarjament53 iridu 
jwettqu analiżi tal‑ispejjeż imqabbla 
mal‑benefiċċji għall‑proġett tagħhom 
biex jivvalutaw in‑nuqqas fil‑finan ‑
zjament. Minflok, jista’ jiġi applikat 
perċentwal ta’ dħul nett b’rata fissa li 
huwa ssettjat mir‑Regolament f’livell 
ta’ 25 %54. Għaldaqstant, in‑nuqqas 
fil‑finanzjament ikun ta’ 75 %, ikun xi 
jkun l‑introjtu ġġenerat mill‑proġett. 
Fi kliem ieħor jekk it‑tariffa tkun tali li 
l‑introjtu ġġenerat ikopri aktar minn 
25 % tal‑ispejjeż, dan ma jnaqqasx 
l‑għotja kif meħtieġ.49 Għal proġetti kkofinanzjati 
mill‑UE, il‑prezzijiet tal‑ilma 
mormi għandhom jinżdiedu 
sakemm deprezzament sħiħ 
jiġi żgurat iżda billi jittieħed 
inkunsiderazzjoni l‑livell ta’ 
affordabbiltà (issettjat f’livell 
ta’ 2 % tal‑introjtu tal‑familji).
50 Id‑deprezzament tal‑parti 
mill‑assi akkwistati permezz 
ta’ għotja qabel l ‑2011 
mhuwiex inkluż fil‑kalkolu 
tat‑tariffi. Madankollu, 
b’riżultat ta’ Digriet tal ‑2011 
id‑deprezzament tal‑assi 
kollha akkwistati mill ‑
2011 ‘il quddiem jittieħed 
inkunsiderazzjoni b’rata 
massima ta’ 2 % (għaldaqstant 
ikun jikkorrispondi għal ħajja 
ta’ 50 sena). Fil‑fatt, 
il‑Kummissjoni approvat biss 
“proġetti kbar” taħt il‑perjodu 
tal‑programm 2007‑2013 
ladarba d‑Digriet tal ‑2011 ġie 
approvat, billi hija qieset li 
s‑sostenibbilità ma ġietx 
żgurata taħt 
id‑dispożizzjonijiet legali 
preċedenti.
51 Fl‑Ungerija l‑issettjar tat‑tariffi 
tal‑ilma mormi kien sal ‑2011 
għad‑diskrezzjoni 
tal‑muniċipalitajiet. 
Dispożizzjonijiet legali 
emendati speċifikaw li t‑tariffi 
tal‑2012 setgħu jinżdiedu biss 
b’massimu ta’ 4.2 % rigward 
it‑tariffi tal ‑2011. It‑tariffi 
tal‑2013 (l‑ewwel nofs 
tas‑sena) kellhom ikunu 
l‑istess bħat‑tariffi tal ‑2012 
u t‑tariffi għat‑tieni nofs 
tal‑2013 u għall ‑2014 ma 
setgħux ikunu aktar minn 
90 % tat‑tariffi tal ‑2012.
52 It‑tariffa tal ‑2014 tibqa’ valida 
għall ‑2015 u l ‑2016 dment li 
aġġustament tal‑prezzijiet ma 
jintalabx u ma jkunx 
iġġustifikat permezz ta’ bidla 
sinifikanti fil‑parametri 
ekonomiċi.
53 Għal “proġetti kbar” li 
għandhom jiġu approvati 
mill‑Kummissjoni (ara 
l‑paragrafu 10) se jibqa’ 
l‑obbligu. Taħt il‑perjodu 
tal‑programm 2014‑2020, 
dawn huma proġetti li 
għalihom l‑spiża eliġibbli totali 
taqbeż l‑EUR 50 miljun.
54 L‑Artikolu 61(3) u l‑Anness V 
tar‑Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 tal‑Parlament 
Ewropew u tal‑Kunsill 
tas‑17 ta’ Diċembru 2013 li 
jistabbilixxi dispożizzjonijiet 
komuni dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
43 Osservazzjonijiet
It‑tariffi tal‑ilma mormi kienu 
taħt il‑livell ta’ affordabbiltà 
msemmi mill‑Kummissjoni 
fi 92 % tal‑każijiet fejn 
l‑ispejjeż ġew biss 
parzjalment irkuprati
100  
It‑tariffi medji tal‑ilma mormi 
għall ‑2012 fl‑erba’ Stati Membri li sari ‑
tilhom żjara huma indikati fil‑ Figura 5 .101  
Fi 23 mill ‑25 każ (92 %) fejn ma nkis ‑
ibx irkupru sħiħ tal‑ispejjeż, l‑imposti 
totali mħallsa mill‑utenti għas‑servizzi 
tal‑ilma tajjeb għax‑xorb u l‑ilma mor ‑
mi jinsabu taħt il‑livell ta’ affordabbiltà 
tal‑introjtu tal‑familji ta’ 4 % msemmi 
mill‑Kummissjoni. Minn dawn, f’seba’ 
każijiet (30 %) it‑tariffa tal‑ilma mormi 
kienet aktar baxxa mit‑tariffa nazz ‑
jonali medja tal‑ilma mormi.Figura 5Tariffi medji tal‑ilma mormi għall ‑2012
Tariﬀa tal-ilma mormi f’EUR/m3
L-Ungerija
Ir-Repubblika Ċeka
Is-Slovakkja
Ir-Rumanija
1.4 1.2 1.0 0.8 0.6 0.4 0.2 0.0
Nota:  It‑tariffi ssarrfu f’euro bl‑użu tar‑rati tal‑kampju li ġejjin: EUR 1 għall‑valur ekwivalenti ta’ 
HUF 291.86, għall‑valur ekwivalenti ta’ CZK 25 u għall‑valur ekwivalenti ta’ RON 4.45.
Sors : Data  mill‑uffiċċji nazzjonali tal‑istatistika tar‑Repubblika Ċeka u tal‑Ungerija, mill‑Istitut Slovakk 
ta’ Riċerka dwar l‑Ilma u mill‑awtoritajiet Rumeni.il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni, il‑Fond 
Agrikolu Ewropew 
għall‑Iżvilupp Rurali u l‑Fond 
Ewropew Marittimu u tas‑Sajd 
u li jistabbilixxi 
d‑dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali, 
il‑Fond Soċjali Ewropew, 
il‑Fond ta’ Koeżjoni u l‑Fond 
Ewropew għall‑Affarijiet 
Marittimi u s‑Sajd u li jħassar 
ir‑Regolament tal‑Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 320).
44 Osservazzjonijiet
Riżervi finanzjarji 
insuffiċjenti biex jiġi żgurat 
tiġdid tal‑infrastruttura
102  
Ġeneralment, it‑tiġdid ta’ in ‑
frastruttura jeħtieġ li jiġi żgurat 
mis‑sid tal‑infrastruttura55. Fi 12 
mit‑28 impjant tat‑trattament tal‑il ‑
ma mormi eżaminat (43 %) inbnew 
riżervi56 mis‑sidien biex jiffinanzjaw 
tiġdid bħal dan. Is‑sitwazzjoni kienet 
tvarja (ara t‑ Tabella 11 ) skont l‑is ‑
truttura organizzazzjonali magħżula 
għall‑immaniġġjar tas‑servizzi tal‑ilma 
mormi. Meta s‑sid ikun muniċipalità 
u ma jkunx hemm l‑ebda rekwiżit 
legali biex jiżgura kontabilizzar separat 
għall‑immaniġġjar tal‑infrastruttura 
relatata mal‑ilma, l‑introjtu u n‑nefqa 
minn dik l‑attività jiġu mħallta mal‑in ‑
trojtu u n‑nefqa minn attivitajiet oħra 
tal‑muniċipalità.
103  
Għall‑impjanti eżaminati, anke fejn 
kienu nbnew riżervi jew fejn fondi 
ġew kontabilizzati separatament, 
dawn mhumiex se jkunu suffiċjenti 
għall‑iżgurar ta’ tiġdid futur tal‑in ‑
frastruttura minħabba n‑natura 
tal‑politika tariffarja stabbilita (ara 
l‑paragrafi 95 u 96).104  
Fir‑rigward tas‑sitwazzjoni finan ‑
zjarja tal‑kumpaniji operattivi, 
id‑dispożizzjonijiet legali rigward 
l‑issettjar tat‑tariffa tal‑ilma (l‑ebda 
dispożizzjoni bħal din fl‑Ungerija) 
tassew jippermettu l‑inklużjoni 
ta’ profitt l‑inklużjoni ta’ profitt57, 
prekundizzjoni għall‑akkumulazzjoni 
ta’ riżervi. Għal 26 mill‑kumpaniji 
operattivi (93 %), il‑kapital kollu jew 
il‑maġġoranza tiegħu huwa proprjetà 
pubblika, ġeneralment tal‑istess 
muniċipalitajiet li huma s‑sidien 
tal‑infrastruttura.
105  
Prattikament fil‑każijiet kollha, 
il‑kumpaniji operattivi, li spiss 
jimmaniġġjaw ukoll impjanti tal‑ilma 
tajjeb għax‑xorb u aktar minn impjant 
wieħed tat‑trattament tal‑ilma mormi, 
kienu kapaċi jibnu xi riżervi finanz ‑
jarji. Dawn il‑fondi jistgħu jikkontrib ‑
wixxu għall‑finanzjament tat‑tiġdid 
tal‑infrastruttura dment li r‑riżervi ma 
jiġux irtirati mis‑sidien tal‑kumpaniji 
operattivi għal ħtiġijiet minbarra dawk 
tal‑immaniġġjar tal‑ilma. Fil‑fatt, 9 mit ‑
28 kumpanija operattiva (32 %) ħallsu 
d‑dividendi fil‑perjodu 2010 sa 2012.Tabella 11Is‑sitwazzjoni fir‑rigward ta’ riżervi finanzjarji mibnija mis‑sidien tal‑infrastruttura
Is‑sid huwa muniċipalità (jew grupp 
ta’ muniċipalitajiet)Is‑sid huwa kumpanija maħluqa minn muniċipalità (jew grupp ta’ 
muniċipalitajiet)
Il‑kumpanija ma toperax 
l‑impjantIl‑kumpanija topera wkoll 
l‑impjant
19‑il każ (68 %) 4 każi (14 %) 5 każi (18 %)
Riżervi mibnija16 % Iva
84 % Mhux speċifikati jew l‑ebda waħdaIvaIva
(ara l‑paragrafu  105)
Riżervi suffiċjenti Le Le Le55 Jekk is‑sid u l‑operatur 
tal‑infrastruttura jkunu 
entitajiet differenti, huwa 
l‑operatur li jirċievi l‑introjtu 
għall‑ilma mormi ttrattat. 
Minn dan l‑introjtu, l‑operatur 
irid ikopri l‑ispejjeż 
operazzjonali 
u tal‑manutenzjoni tiegħu 
u l‑kera li trid titħallas lis‑sid 
tal‑infrastruttura. Il‑kera, 
prevista fil‑ftehim ta’ kiri, 
għandha tkopri 
d‑deprezzament u spejjeż 
oħra mġarrba mis‑sid.
56 Kontabilizzati fil‑karta 
tal‑bilanċ taħt riżervi u/jew 
qligħ imfaddal.
57 Fir‑Repubblika Ċeka hemm 
dispożizzjoni li l‑profitt 
għandu jkun raġonevoli. 
Fl‑2013, il‑liġi pprevediet 
formula għall‑kalkolu ta’ 
profitt raġonevoli. 
Fis‑Slovakkja, il‑profitt huwa 
limitat għal ċertu ammont 
għal kull m³.
45
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
106  
L‑infiq mill‑Fond Ewropew 
għall‑Iżvilupp Reġjonali/mill‑Fond ta’ 
Koeżjoni għal impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma urban mormi matul il‑perjodu 
tal‑programm 2000 ‑2006 u dak tal ‑
2007 ‑2013 kellu rwol deċiżiv fil‑pro ‑
gress li għamlu l‑Istati Membri fl‑isso ‑
disfar tar‑rekwiżiti tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi. 
Iżda ġie nnotat dewmien għall‑erba’ 
Stati Membri kollha koperti minn dan 
ir‑rapport u l‑assorbiment tal‑fondi 
tal‑UE kien bil‑mod. Kważi l‑impjanti 
kollha tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi kofinanzjati ttrattaw l‑ilma 
mormi adegwatament iżda l‑Qorti 
tqis li madwar terz tagħhom huma 
kbar b’mod eċċessiv. Fil‑biċċa l‑kbira 
mill‑Istati Membri li saritilhom żjara, 
ir‑rekwiżiti dwar l‑effluwenti naz ‑
zjonali spiss kienu aktar stretti minn 
dawk tad‑Direttiva u dan jissuġġerixxi 
li reviżjoni tad‑Direttiva tista’ tkun 
meħtieġa. Il‑Qorti sabet ukoll 
dgħufijiet rigward l‑immaniġġjar 
ta’ tifwir u t‑trattament tal‑ħama. 
Fl‑aħħar nett, f’ħafna każijiet it‑tariffi 
tal‑ilma mormi huma baxxi wisq biex 
tiġi żgurata s‑sostenibbiltà finanzjarja 
tal‑infrastruttura kkofinanzjata.
Konformità mad‑dati ta’ 
skadenza tad‑Direttiva 
dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi
107  
L‑erba’ Stati Membri kollha koperti 
minn dan ir‑rapport għamlu progress 
importanti fl‑issodisfar tar‑rekwiżiti 
tad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi, iżda ġarrbu 
dewmien f’oqsma speċifiċi: ‑ id‑dati ta’ skadenza 
għall‑ġbir tal‑ilma mormi 
f’agglomerazzjonijiet ta’ ‘l fuq 
minn 2 000 e.p. (fejn rekwiżiti 
dwar l‑effluwenti japplikaw) ġew 
issodisfati fl‑erba’ Stati Mem ‑
bri kollha koperti, bl‑eċċezzjoni 
tar‑Rumanija li waqgħet kemxejn 
lura fir‑rigward tad‑dati ta’ skaden ‑
za interim tagħha. Dispożizzjonijiet 
legali għall‑iżgurar tal‑konnessjoni 
tal‑unitajiet domestiċi ma’ netwerk 
eżistenti tad‑drenaġġ huma stab ‑
biliti fl‑erba’ Stati Membri kollha. 
Madankollu, l‑infurzar effettiv ta’ 
dawn l‑obbligi joħloq diffikulta ‑
jiet għall‑awtoritajiet nazzjonali 
kkonċernati, billi huma vagi;
 ‑ l‑ebda wieħed mill‑Istati Membri li 
saritilhom żjara ma rrispetta d‑dati 
ta’ skadenza għat‑trattament tal‑il ‑
ma mormi f’agglomerazzjonijiet ta’ 
‘l fuq minn 2 000 e.p. Il‑Qorti nno ‑
tat ukoll li l‑għadd ta’ agglomer ‑
azzjonijiet bħal dawn naqas b’mod 
sinifikanti f’uħud mill‑Istati Membri 
koperti. B’riżultat ta’ dan, inqas ag ‑
glomerazzjonijiet kienu meħtieġa 
biex jiġu ssodisfati r‑rekwiżiti 
tad‑Direttiva;
 ‑ għal agglomerazzjonijiet ta’ taħt 
l‑2 000 e.p., li fuqhom jintnefqu 
wkoll fondi tal‑UE, il‑Kummissjoni 
għandha biss informazzjoni par ‑
zjali billi ma hemm l‑ebda rap ‑
purtar speċifiku stabbilit u l‑in ‑
formazzjoni pprovduta mill‑Istati 
Membri fil‑pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal‑baċin tax‑xmara mhijiex 
kompleta.
46 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
108  
Bħalissa l‑Kummissjoni qed issegwi 
s‑sitwazzjoni tal‑konformità mad‑Di ‑
rettiva dwar it‑Trattament tal‑Ilma 
Urban Mormi fi tlieta mill‑erba’ Stati 
Membri koperti minn dan ir‑rapport. 
L‑analiżi mill‑Qorti turi li dan huwa 
proċess twil: ġeneralment, l‑Istati 
Membri jkollhom madwar 18 ‑il xahar (u 
f’xi każijiet 30 xahar) biex jirrappurtaw 
id‑data  lill‑Kummissjoni u l‑Kummissjo ‑
ni tieħu 18 ‑il xahar ieħor biex tiffinal ‑
izza l‑analiżi u r‑rappurtar tagħha.
Rakkomandazzjoni 1
Il‑Kummissjoni għandha:
(a) tirrikjedi agglomerazzjonijiet 
ta’ taħt l ‑2 000 e.p. li għandhom 
sistemi ta’ ġbir stabbiliti, biex jir ‑
rappurtaw dwar jekk it‑trattament 
tal‑ilma mormi huwiex xieraq 
fid‑dawl tar‑rekwiżiti tal‑Artikolu 7 
tad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi u, fejn dan 
ma jkunx il‑każ, jekk miżuri ade ‑
gwati ġewx inklużi fil‑pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal‑baċin tax‑xmara 
humiex;
(b) tivverifika r‑rappurtar mill‑Istati 
Membri dwar l‑għadd ta’ agglom ‑
erazzjonijiet ta’ ‘l fuq minn jew 
taħt l ‑2 000 e.p. fejn kien hemm 
bidliet sinifikanti, b’mod partiko ‑
lari minn kategorija għal oħra. Din 
il‑verifikazzjoni tista’ tiġi inkluża 
fil‑proċess ta’ segwitu tal‑Kummis ‑
sjoni mal‑Istati Membri;(c) tħeġġeġ lill‑Istati Membri jistab ‑
bilixxu obbligi legali ċari biex 
l‑unitajiet domestiċi jiġu kon ‑
nessi ma’ netwerk tad‑drenaġġ 
eżistenti. Informazzjoni dwar 
ir‑rata ta’ konnettività tal‑unitajiet 
domestiċi għandhom jifformaw 
parti mill‑eżerċizzju ta’ rappurtar 
regolari;
(d) tqassar iż‑żmien meħtieġ 
għall‑valutazzjoni tal‑konformità 
mad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi billi tirrikjedi 
li l‑Istati Membri jirrappurtaw data  
fi żmien sitt xhur (skont l‑Artiko ‑
lu 15 tad‑Direttiva) mid‑data li 
għaliha l‑Kummissjoni tixtieq tkun 
taf is‑sitwazzjoni rigward l‑impli ‑
mentazzjoni (data ta’ referenza). 
Il‑Kummissjoni għandha wkoll 
tistinka biex tnaqqas iż‑żmien 
tagħha stess għar‑rappurtar;
(e) twettaq kontrolli għal kwistjonijiet 
simili ta’ perjodi twal ta’ rappur ‑
tar taħt Direttivi oħra relatati 
mal‑ambjent.
Użu tal‑fondi tal‑UE 
disponibbli taħt 
il‑perjodu 
tal‑programm 2007 ‑2013
109  
L‑approvazzjoni u l‑implimentazzjoni 
mill‑Istat Membru ta’ proġetti kkofi ‑
nanzjati mill‑UE, fil‑qasam tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi matul il‑perjodu 
tal‑programm 2007 ‑2013, esperjenzaw 
dewmien konsiderevoli. Dan iġib 
miegħu r‑riskju tat‑telf ta’ fondi tal‑UE 
disponibbli u jista’ joħloq ħtieġa 
għall‑Istati Membri biex jagħmlu fondi 
oħra (nazzjonali jew privati) disponib ‑
bli għall‑iżgurar tal‑finalizzazzjoni ta’ 
għadd ta’ proġetti.
47 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
110  
L‑istimi mill‑Istati Membri tal‑finan ‑
zjament li jifdal għall‑ikkompletar 
tal‑proġetti meħtieġa biex issir kon ‑
formità mad‑Direttiva, jaqbżu f’mill‑in ‑
qas tnejn mill‑erba’ Stati Membri 
l‑approprjazzjonijiet disponibbli taħt 
il‑programmi operazzjonali 2014 ‑2020 
li jittrattaw mal‑ambjent.
Rakkomandazzjoni 2
Il‑Kummissjoni għandha:
(a) titlob lill‑Istati Membri jipprovdu 
informazzjoni aġġornata dwar 
l‑ammonti finanzjarji li huma se 
jeħtieġ li jiġbru biex jiżguraw li 
d‑dati ta’ skadenza tal‑implimen ‑
tazzjoni stipulati fid‑Direttiva 
dwar it‑Trattament tal‑Ilma Urban 
Mormi jkunu jistgħu jintlaħqu għal 
agglomerazzjonijiet ta’ ‘l fuq minn 
2 000 e.p. u għal agglomerazzjoni ‑
jiet taħt l ‑2000 e.p. li għandhom 
sistemi ta’ ġbir stabbiliti;
(b) titlob lill‑Istati Membri jiżguraw 
li dawk l‑agglomerazzjonijiet li 
mhumiex konformi mad‑Direttiva 
se jwettqu l‑proġetti meħtieġa 
għall‑iżgurar tal‑konformità.Effettività tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi 
kkofinanzjati mill‑UE
Prestazzjoni ta’ impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma urban 
mormi
111 
L‑effluwenti tal‑impjanti kollha 
tat‑trattament tal‑ilma urban mormi 
rrispettaw il‑limiti ta’ konċentrazzjoni 
tad‑Direttiva dwar it‑Trattament 
tal‑Ilma Urban Mormi fejn kienet app ‑
likabbli. F’żewġ Stati Membri, id‑data 
ta’ skadenza għall‑applikazzjoni 
kienet għadha ma skadietx jew 
il‑valuri limiti ma kinux applikabbli 
fil‑livell tal‑impjanti individwali. Kien 
hemm 89 % tal‑impjanti li rrispettaw 
il‑limiti ssettjati fil‑permessi tagħhom. 
Il‑Qorti nnotat ukoll li dawn il‑limiti 
huma bbażati fuq leġiżlazzjoni nazz ‑
jonali u/jew permessi tal‑impjanti li f’xi 
każijiet jissettjaw limiti li huma aktar 
stretti minn dawk tad‑Direttiva.
112  
Għal tifwir, li jseħħ f’perjodi ta’ xita 
qawwija, li għandu impatt fuq il‑kwal ‑
ità tal‑ilma tal‑korp tal‑ilma riċeventi, 
madankollu hemm nuqqas ġenerali 
ta’ informazzjoni dwar il‑parametri 
tal‑kwantità u l kwalità tal‑ilma tiegħu. 
Il‑Qorti tinnota li l‑Kummissjoni 
reċentement niedet studju dwar dan 
is‑suġġett.
48 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
113  
Fil‑maġġoranza tal‑każijiet (89 %) 
l‑operaturi tal‑impjanti ċċekkjaw fuq 
bażi ta’ kampjun ir‑rispett tal‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni dwar l‑ilma mormi 
skarikat minn installazzjonijiet indus ‑
trijali. Madankollu, fis‑Slovakkja, l‑op ‑
eraturi tal‑impjanti ma kkumplemen ‑
tawx ir‑riżultati tal‑kontrolli tagħhom 
(li jista’ jkun li mhux aktar minn darba 
fis‑sena) billi talbu li jirċievu wkoll 
ir‑riżultati ta’ awtokontrolli li saru 
mill‑installazzjonijiet industrijali stess.
114  
Madwar terz tal‑impjanti tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma urban mormi eżaminati 
huma kbar b’mod eċċessiv, u wħud 
minnhom jittrattaw ammont kbir 
b’mod eċċessiv ta’ ilma ta’ taħt 
l‑art. Dan huwa dovut kemm għal 
dgħufijiet fit‑tfassil tal‑impjanti (bħal 
suppożizzjonijiet mhux realistiċi dwar 
il‑ħtieġa għal trattament tal‑ilma mor ‑
mi mill‑unitajiet domestiċi u l‑industri ‑
ja) kif ukoll għal bidliet fil‑popolazzjoni 
wara li x‑xogħlijiet kienu bdew.
115  
Il‑varjazzjonijiet sinifikanti f’termini ta’ 
spejjeż operattivi tal‑impjanti tat‑trat ‑
tament (b’mod partikolari rigward 
l‑enerġija u rigward it‑trasport u r‑rimi 
tal‑ħama tad‑drenaġġ) jimplikaw li 
hemm ambitu għat‑tnaqqis ta’ dawn 
l‑ispejjeż.Rakkomandazzjoni 3
Il‑Kummissjoni għandha:
(a) tivvaluta x‑xerqien tal‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni fid‑Direttiva 
filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni 
t‑titjib teknoloġiku li sar mill ‑1991, 
meta ġiet adottata d‑Direttiva 
dwar l‑Ilma Urban Mormi, ‘il hawn.
(b) tivvaluta jekk ir‑regoli dwar 
l‑għadd u l‑frekwenza tal‑kontrolli 
li għandhom isiru minn korpi naz ‑
zjonali ta’ spezzjoni ambjentali 
u l‑multi li għandhom jitħallsu 
minn installazzjonijiet industrijali 
talli ma jkunux irrispettaw il‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni għandhomx 
effett suffiċjenti ta’ deterrent 
f’konformità mal‑komunikazzjo ‑
ni 2012 tal‑Kummissjoni58;
(c) tivvaluta l‑ħtieġa li tirrikjedi 
mill‑Istati Membri l‑kejl obbliga ‑
torju ta’ tifwir u l‑issettjar ta’ regoli 
għall‑għadd u l‑kwalità permessi 
ta’ tifwir bħal dan;
(d) ma tapprovax “proġetti kbar” 
u titlob lill‑Istati Membri ma jap ‑
provawx proġetti taħt programm 
operazzjonali dment li t‑tfassil 
tad‑daqs tal‑impjanti tat‑tratta ‑
ment tal‑ilma mormi ma jiħux 
inkunsiderazzjoni l‑possibbilta ‑
jiet tat‑tnaqqis tal‑infiltrazzjoni 
mill‑ilma ta’ taħt l‑art: l‑ispejjeż 
għall‑investimenti fit‑tqalfit 
tan‑netwerk tad‑drenaġġ jistgħu 
jkunu aktar baxxi mill‑ispejjeż 
għall‑investiment f’impjant 
tat‑trattament ta’ kapaċità ogħla;58 COM(2012) 95 final 
Komunikazzjoni 
tal‑Kummissjoni lill‑Parlament 
Ewropew, lill‑Kunsill, 
lill‑Kumitat Ekonomiku 
u Soċjali Ewropew 
u lill‑Kumitat tar‑Reġjuni 
“Nisfruttaw aħjar il‑benefiċċji 
tal‑miżuri ambjentali tal‑UE: 
nibnu l‑fiduċja permezz ta’ 
għarfien u rispons aħjar”.
49 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
(e) tħeġġeġ lill‑Istati Membri je ‑
sploraw u jxerrdu informazzjoni 
dwar il‑possibbiltajiet ta’ ffrankar 
tal‑spejjeż, bħal bl‑użu tal‑poten ‑
zjal tal‑produzzjoni tal‑enerġija 
ta’ ħama tad‑drenaġġ jew bl‑użu 
tal‑ħama tad‑drenaġġ bħala ma ‑
terja prima ta’ valur għall‑irkupru 
tal‑fosforu. Dan jista’ jinvolvi wkoll 
talba lill‑operaturi tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma mormi 
biex jipparteċipaw f’eżerċizzji ta’ 
valutazzjoni komparattiva biex jiġi 
identifikat f’liema impjant hemm 
lok għal żieda fil‑kosteffiċjenza 
u billi jiġu identifikati dawk l‑ele ‑
menti ta’ spiża li jeħtieġ isir fokus 
fuqhom.
Użu tal‑ħama prodott minn 
impjanti tat‑trattament 
tal‑ilma urban mormi
116  
L‑użu mill‑ġdid tal‑ħama tad‑drenaġġ 
huwa l‑għażla ppreferuta fi tlieta 
mill‑erba’ Stati Membri koperti. 
Madankollu, fir‑Rumanija, il‑biċċa 
l‑kbira mill‑ħama jintrema f’miżbla 
jew jinżamm fuq il‑post li mhuwiex 
sostenibbli fit‑terminu twil.
117  
Meta l‑ħama jintuża fuq ħamrija 
agrikola jew jintrema f’miżbla, il‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni stabbiliti fil‑livell 
tal‑UE jeżistu għal ċerti sustanzi, 
bħal metalli tqal. Għal dawk it‑tipi ta’ 
użu, il‑monitoraġġ mill‑Istati Mem ‑
bri nstab li kien ġeneralment ade ‑
gwat, b’eċċezzjonijiet fir‑Rumanija. Is‑sitwazzjoni hija differenti għal tipi 
oħra ta’ użu (bħall‑ħama bħala mater ‑
jal tal‑input għall‑kompost jew użu fuq 
ħamrija mhux agrikola). Hawnhekk, 
l‑ebda rekwiżit ma huwa speċifikat 
fil‑livell tal‑UE biex jipproteġi l‑amb ‑
jent. Il‑Qorti tinnota li l‑Kummissjoni 
tqis ukoll id‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ bħala skaduta f’dan ir‑rig ‑
ward, iżda l‑ewwel biħsiebha taġġorna 
r‑Regolament dwar il‑Fertilizzanti.
Rakkomandazzjoni 4
Il‑Kummissjoni għandha:
(a) fir‑rigward ta’ pagamenti finali 
għal “proġetti kbar” approvati 
taħt programm operazzjonali, 
tagħmilhom kundizzjonali fuq 
l‑eżistenza ta’ soluzzjoni xi ‑
erqa għall‑użu mill‑ġdid tal‑ħama 
tad‑drenaġġ u titlob lill‑Istati 
Membri jsegwu l‑istess approċċ 
għal proġetti approvati fil‑livell 
tagħhom; dan jista’ jsir bid‑daħla 
ta’ klawsola speċifika fil‑ftehi ‑
miet ta’ għotja għall‑perjodu 
tal‑programm 2014 ‑2020;
(b) tipproponi, abbażi ta’ reviżjoni 
tax‑xerqien ta’ materjali li jniġġsu 
u ta’ limiti ta’ konċentrazzjoni, 
adattament għad‑Direttiva dwar 
il‑Ħama tad‑Drenaġġ jew għal 
kwalunkwe Direttiva jew Regola ‑
ment li jittratta ma’ kwistjonijiet 
ta’ ilma mormi jew ta’ kwalità 
tal‑ħamrija u tirrikjedi li l‑Istati 
Membri jiżguraw monitoraġġ 
robust ta’ materjali li jniġġsu għal 
kwalunkwe tip ta’ użu mill‑ġdid 
tal‑ħama.
50 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Dan ir‑Rapport ġie adottat mill‑Awla II, immexxija mis‑Sur Henri GRETHEN, Membru 
tal‑Qorti tal‑Awdituri, fil‑Lussemburgu fil‑laqgħa tagħha tal ‑10 ta’ Ġunju 2015.
 Għall‑Qorti tal‑Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President
Sostenibbiltà finanzjarja 
tal‑impjanti 
tat‑trattament tal‑ilma 
urban mormi 
kkofinanzjati mill‑UE
118  
It‑tariffi tal‑ilma mormi imposti fuq 
l‑unitajiet domestiċi u fuq l‑industrija 
kienu, għal 89 % tal‑impjanti, baxxi 
wisq biex jiġi permess it‑tiġdid tal‑in ‑
frastruttura fi tmiem il‑ħajja ekonomika 
mistennija tagħha. Fil‑biċċa l‑kbira 
mill‑każijiet, it‑tariffi għadhom, b’mod 
sinifikanti, taħt il‑livell ta’ affordab ‑
biltà ta’ 4 % tal‑introjtu tal‑familji. Din 
is‑sitwazzjoni hija parzjalment dovuta 
għal dispożizzjonijiet legali nazzjonali: 
f’żewġ Stati Membri l‑ispiża tad‑deprez ‑
zament ma tistax tittieħed komple ‑
tament inkunsiderazzjoni fl‑issettjar 
tat‑tariffi u f’żewġ Stati Membri hemm 
limiti massimi fuq żidiet tariffarji an ‑
nwali. Meta l‑ispejjeż ma jiġux komple ‑
tament irkuprati mill‑utenti tas‑servizzi 
tal‑ilma mormi, il‑parti mhux koperta 
jkollha titħallas minn oħrajn li fil‑biċċa 
l‑kbira jkunu l‑pubbliku inġenerali 
abbażi ta’ taxxi mħallsa. Barra minn 
hekk, b’riżultat ta’ din is‑sitwazzjoni, 
l‑operaturi tal‑impjanti jistgħu jnaqqsu 
l‑manutenzjoni attwali, u dan se 
jqassar il‑ħajja ekonomika tal‑assi u/
jew iġiegħel il‑kwalità tat‑trattament 
tal‑ilma mormi tmur għall‑agħar.119  
F’żewġ terzi tal‑każijiet eżaminati 
mill‑Qorti ma hemm l‑ebda informazz ‑
joni dwar jekk is‑sidien tal‑infrastruttura 
bnewx riżervi finanzjarji suffiċjenti 
għall‑manutenzjoni u t‑tiġdid eventwali 
tal‑infrastruttura tal‑ilma u tal‑ilma mor ‑
mi. Dan huwa dovut għall‑funġibbiltà 
tar‑riżorsi fejn is‑sidien huma 
muniċipalitajiet. Fil‑livell tal‑operaturi 
tal‑impjanti tat‑trattament, xi riżervi 
jinħolqu minn profitti akkumulati.
Rakkomandazzjoni 5
Il‑Kummissjoni għandha:
(a) tħeġġeġ lill‑Istati Membri jim ‑
plimentaw politika tariffarja 
tal‑ilma mormi li tkun responsab ‑
bli u jadattaw, fejn meħtieġ, 
id‑dispożizzjonijiet legali fil‑qasam 
tal‑ipprezzar tal‑ilma, biex b’hekk 
it‑tariffi ma jistgħux ikunu aktar 
baxxi mill‑proporzjon ta’ affordab ‑
biltà ta’ 4 % aċċettat b’mod komuni;
(b) tħeġġeġ lill‑Istati Membri ja ‑
raw li s‑sidien pubbliċi, bħal 
muniċipalitajiet, jiżguraw li finan ‑
zjament suffiċjenti jkun disponib ‑
bli għal manutenzjoni u tiġdid 
neċessarji għall‑infrastruttura 
tal‑ilma mormi.
51
 Annessi Anness IAmbjent tat‑trattament tal‑ilma urban mormi
Ilma mormi mhux ittrattat
Trasport tal-ħamaUżu mill-ġdid
fl-inċinerazzjoni
Rimi fil-miżblietUżu mill-ġdid
fl-agrikoltura fil-pajżaġġi Skoli ta' fertilizzanti
mhux użati tajjeb
għal ġox-xmara
Agglomerazzjoni mhux
konnessa, li tiskarika
direttament għal ġox-xmaraAgglomerazzjoni konnessaBhejjemPajp taħt kostruzzjoni
Impjant tat-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (UWWTP)1. Trattament minn
qabel
(mekkaniku)2. Trattament primarju
(mekkaniku)3. Trattament sekondarju (bijoloġiku)Ilma mormi mhux
ittrattat/
parzjalment
ittrattat li jidħol
fl-UWWTP
XMARAIlma mormi
ittrattatTrattament tal-ħama (tnixxif) qabel ma jintrema
4. Trattament terzjarju
(bijoloġiku/kimiku)
u dak kwaternarju (UV)Ħama eċċessiv
Tneħħija
tan-nutrijenti
Trattament
UVTgħarbil
Tneħħija
tar-ramel
u tneħħija
taż-żejt
Ittestjar tal-Kontroll tal-KwalitàSkarikar ta' ilma mormi
(bi trattament minn qabel
adegwat għas-sistema
ta' drenaġġ muniċipali)
Sors:  Il‑QEA.
52 Annessi
Lista ta’ impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi eżaminati
Stat Membru PostKapaċità mfassla 
f’e.p.Total tan‑nefqa1
(f’EUR)Total tal‑għotja 
mill‑UE
(f’EUR)Rata tal‑għotja 
bħala % tat‑total 
tan‑nefqa
Ir‑Repubblika ĊekaBludov 4 115 38 312 039.31 26 818 427.32 70 %
Zubri 47 000 43 395 472.68 29 508 921.03 68 %
Bzenec 22 607 27 294 593.37 17 732 842.00 65 %
Blansko 29 376 27 294 593.37 17 732 842.00 65 %
L‑UngerijaSzeged 230 000 94 637 207.86 33 325 000.00 35 %
Zalaeger ‑Szeg 180 000 48 350 946.27 36 263 208.96 75 %
Györ 375 000 17 560 130.00 7 250 000.00 41 %
Dunakeszi 82 5002 954  395.002
(HUF  914 976  000 )1 942 002.002
(HUF  601 438 000 )66 %
Budapest 1 600  000 438 526 042.48 278 661 500.00 64 %
Debrecen 675 000 87 304 362.28 50 636 530.12 58 %
Sopron 165 000 18 594 829.58 9 297 414.79 50 %
Ir‑RumanijaBraila 247 700 43 984 313.64 32 988 235.23 75 %
Bucharest Glina 1 654 110 105 765 515.60 68 747 585.14 65 %
Buzau 235 000 26 964 178.91 19 953 492.39 74 %
Constanta North 308 125 69 251 771.60 49 669 303.00 72 %
Craiova 385 000 71 894 883.75 52 783 500.00 73 %
Galati 360 000 72 053 837.40 42 000 000.00 58 %
Iasi 933 300 45 550 042.28 34 162 531.71 75 %
Oradea 250 000 18 570 208.73 12 999 145.77 70 %
Pitesti 320 000 46 879 803.82 31 312 500.00 67 %
Ramnicu Valcea 130 000 28 119 004.10 21 089 253.08 75 %
Satu Mare 180 000 31 789 308.31 22 570 408.90 71 %
Timisoara 440 000 41 187 160.13 29 242 884.13 71 %
Is‑SlovakkjaTrencin 30 000 7 935 751.09 3 967 875.55 50 %
Povazska Bystrica 45 000 12 299 508.09 6 149 754.04 50 %
Trnava 211 700 29 711 033.08 10 193 516.00 34 %
Vranov 34 900 51 823 026.31 34 020 640.00 66 %
Presov 91 275 65 699 239.14 40 566 608.00 62 %
1  Xi proġetti kienu jinkludu bosta subproġetti (pereżempju t‑titjib ta’ impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi f’bosta postijiet u l‑kostruzzjoni 
ta’ netwerks tad‑drenaġġ f’bosta postijiet) u għaldaqstant in‑nefqa totali tkun relatata mal‑proġett fl‑intier tiegħu u mhux biss mal‑impjant 
tat‑trattament tal‑ilma mormi eżaminat.
2 Ammont f’HUF imsarraf f’euro bl‑użu tar‑rata tal‑kambju li ġejja:  EUR 1 għall‑valur ekwivalenti ta’ HUF 309.7 (medja għall ‑2014).Anness II
53 Annessi Anness IIIDati ta' skadenza għall ‑implimentazzjoni tad ‑Direttiva dwar it ‑Trattament tal ‑Ilma 
Urban Mormi
Stat Membru Dati fil ‑mira interim li jrid ikun hemm konformità magħhomData ta' skadenza finali tal ‑perjodu 
transizzjonali
Ir‑Repubblika Ċekal‑1 ta’ Mejju 2004 ‑ għal 18 ‑il agglomerazzjoni > 10 000 e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2006 ‑ 36 agglomerazzjoniil‑31 ta’ Diċembru 2010
L‑Ungerijail‑31 ta’ Diċembru 2008 ‑ għal agglomerazzjonijiet f’żoni sensittivi b’> 10 000 e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2010 ‑ għal agglomerazzjonijiet f’żoni normali b’> 15 000 e.p.il‑31 ta’ Diċembru 2015
il‑31 ta’ Diċembru 2008 ‑ għal ilma mormi 
bijodigradabbli industrijali minn imp ‑
janti li jagħmlu parti mis‑setturi industrijali 
mill‑Anness  III tad‑Direttiva
Fl‑2009, l‑Ungerija impenjat ruħha biex tikkonforma mal‑Artikolu 5(4) tad‑Direttiva sal ‑2018.
Ir‑RumanijaSistemi ta’ ġbir
il‑31 ta’ Diċembru 2010 ‑ 61 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2013 ‑ 69 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2015 ‑ 80 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2013 ‑ l‑agglomerazzjonijiet kollha > 10 000 e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2018 Trattament sekondarju jew ekwivalenti (jew trattament aktar strett għal żoni 
sensittivi)
il‑31 ta’ Diċembru 2010 ‑ 51 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2013 ‑ 61 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2015 ‑ 77 % tal‑piż f’e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2015 ‑ l‑agglomerazzjonijiet kollha > 10 000 e.p.
Is‑Slovakkjail‑31 ta’ Diċembru 2004 ‑ għal 83 % tal‑piż bijodegradabbli totali
il‑31 ta’ Diċembru 2008 ‑ għal 91 % tal‑piż bijodegradabbli totali
il‑31 ta’ Diċembru 2010 ‑ l‑agglomerazzjonijiet kollha > 10 000 e.p.
il‑31 ta’ Diċembru 2012 ‑ għal 97 % tal‑piż bijodegradabbli totaliil‑31 ta’ Diċembru 2015
54 Risposta  
tal‑Kummissjoni
V
Rigward id‑daqs tal‑impjanti, il‑Kummissjoni tqis 
li huwa l‑kompitu tal‑Istati Membri li jiddeċiedu 
fuq id‑daqs tal‑impjanti minħabba li l‑UWWTD 
ma jistipulax speċifikazzjonijiet dwar id‑dimen ‑
sjonijet tal‑impjanti (ara r‑risposta tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 65).
B’mod ġenerali, id‑daqs tal‑impjanti jista’ jkun 
determinati minn bosta fatturi, inkluż marġni ta’ 
sigurtà biex ikunu konformi mal‑UWWTD f’kull 
ħin, biex ilaħħaq ma’ attivitajiet/varjazzjonijiet 
staġjonali bħalma huma t‑turiżmu, attivitajiet indus ‑
trijali jew fluss qawwi ta’ ilma tax‑xita, u proviżjoni 
għall‑konnessjoni futura ta’ lokalitajiet, iż‑żieda 
fil‑popolazzjoni, eċċ.
Sa mill ‑2007, l‑involviment tal‑istruttura JASPERS 
(Assistenza Konġunta ta’ Appoġġ għal Proġetti 
fir‑Reġjuni Ewropej) kellu bħala għan li jgħin 
lill‑Istati Membri jtejbu l‑kwalità tal‑applikazzjonijiet 
għal proġetti maġġuri, inklużi l‑karatteristiċi tekniċi 
tagħhom, qabel ma jiġu mressqa għal finanzjament 
permezz ta’ għotjiet skont il‑Fondi.
Rigward il‑kwistjoni tat‑tifwir, ara t‑tweġibiet 
tal‑Kummissjoni għal paragrafi minn 54 sa 56.
Fir‑rigward tal‑valutazzjoni tal‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni, ara t‑tweġibiet tal‑Kummissjoni 
għal Paragrafu 49 u r‑rakkomandazzjoni 3(a).
VI
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjonijiet 
tal‑Qorti.
VII
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u tqisha parzjalment implimentata minħabba li 
l‑Istati Membri huma meħtieġa li jimplimentaw 
politika tat‑tariffi tal‑ilma xierqa permezz tal‑Art. 9.1 
tal‑WFD u l‑kondizzjonalità ex ante  6.1 tal‑Anness XI 
tas‑CPR 1303/2013.
Apparti dan, il‑Kummissjoni tqis li l‑livell ta’ 4 % 
affordabilità huwa indikattiv.Sommarju eżekuttiv
III
Il‑Kummissjoni bħalissa m’għandhiex l‑intenzjoni li 
żżid l‑isforz ta’ rapportar skont id‑Direttiva 91/271/
KEE dwar it‑trattament tal‑ilma urban mormi 
(UWWTD) fir‑rigward ta’ agglomerazzjonijiet taħt 
l‑2000 e.p. minħabba li ma hemmx obbligu ta’ ġbir 
u trattament għal dawn l‑agglomerazzjonijiet skont 
l‑Artikoli 3, 4 u 5 tal‑UWWTD. Madankollu, skont 
id‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 2000/60/KE (WFD), 
il‑Kummissjoni titlob lill‑Istati Membri biex jip ‑
provdu xi informazzjoni, irrespettivament mid‑daqs 
tal‑agglomerazzjonijiet. Barra minn hekk, il‑pro ‑
gramm pilota “Qafas Strutturat ta’ Implimentazzjoni 
u Informazzjoni” (SIIF) għandu jtejjeb il‑kwalità 
tar‑rapportar (ara r‑risposta tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 29).
Il‑Kummissjoni tfakkar li għal agglomerazzjonijiet 
b ‘il fuq minn 2000 e.p., il‑qafas legali diġà jiddis ‑
poni li l‑unitajiet domestiċi huma meħtieġa li jkunu 
konnessi ma’ sistemi jew li jkollhom sistemi individ ‑
wali jew xierqa fis‑seħħ.
IV
L‑objettivi ewlenin tal‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali (FEŻR) u l‑Fond ta’ Koeżjoni (FK) 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 huma 
li jitnaqqas id‑distakk bejn il‑livelli ta’ żvilupp 
soċjoekonomiku tar‑reġjuni tal‑UE u mhux 
neċessarjament li jikkontribwixxu biex jiġu onorati 
l‑iskadenzi tal‑UWWTD, li ta’ dan huma responsab ‑
bli l‑Istati Membri kkonċernati, u dan independ ‑
entement mil‑livell tal‑Fondi allokati. Billi jsir dan 
il‑kontribuzzjoni FEŻR/FK tista’ fil‑fatt ma tkunx 
biżżejjed biex tissodisfa l‑ħtiġijiet kollha fil‑qasam 
tal‑infrastruttura tad‑drenaġġi biex jintlaħqu 
l‑iskadenzi tal‑UWWTD.
Rigward il‑bżonn li r‑rapportar jiġi rrikonċiljat 
mal‑progress fl‑implimentazzjoni tal‑UWWTD, 
il‑Kummisjoni tikkunsidra li tali informazzjoni ssir 
disponibbli u tiġi aġġornata mill‑Istati Membri 
kull sentejn fil‑każ ta’ tibdiliet, skont l‑Artikolu 17 
tal‑UWWTD.
Risposta tal ‑Kummissjoni 55
28
Il‑Kummissjoni tinnota li riduzzjonijiet fit‑tagħbija 
ġġenerata sa’ 10 ‑15% fuq livell ta’ Stat Membru jista’ 
jiġi meqjus bħala ammessibbli għax l‑agglomer ‑
azzjonijiet huma entitajiet “ħajjin” li jesperjenzaw 
tibdil kontinwi (pereż. minħabba l‑emigrazzjoni, 
l‑għeluq ta’ fabbriki eċċ.). Għall‑kuntrarju, tagħbija 
statika (e.p.) tul is‑snin tista’ tindika li l‑figuri 
mhumiex aġġornati kif dovut. It‑tnaqqis fin‑numru 
ta’ agglomerazzjonijiet huwa konsekwenza loġika 
tat‑tnaqqis fit‑tagħbija, u kif ukoll tan‑natura 
li tinbidel tal‑agglomerazzjonijiet. Is‑segwitu 
tal‑evoluzzjoni fin‑numru ta’ e.p. huwa iktar sinifi ‑
kanti mit‑tibdil fin‑numru ta’ agglomerazzjonijiet.
Is‑sitwazzjoni tat‑tnaqqis fit‑tagħbija fir‑Rumanija 
tfaċċat biss mal‑ewwel riżultati tal‑implimentazz ‑
joni tagħhom (fit ‑8 Eżerċizzju ta’ Rapportar) u jista’ 
jiġi meqjus, in prinċipju, bħala “inammessibbli”. 
Skont il‑qafas tal‑programm pilota SIIF (Qafas Strut ‑
turat ta’ Implimentazzjoni u Informazzjoni) imniedi 
fl‑2013, il‑Kummissjoni se ssaqsi lill‑awtoritajiet 
dwar ir‑raġunijiet għal tali tibdil sostanzjali (li 
jaffettwa wkoll l‑għadd ta’ agglomerazzjonijiet) 
u taġixxi skont dan (ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 29). Ir‑Rumanija se tkun parti minn 
fażi III mill ‑2015.
29
Il‑Kummissjoni nediet il‑programm pilota SIIF biex 
ittejjeb l‑organizzazzjoni u l‑ġestjoni tad‑dejta/
informazzjoni fuq livell nazzjonali u tinforma lil min 
ifassal il‑politika, partijiet interessati u l‑pubbliku 
dwar kif il‑leġiżlazzjoni tiġi implimentata fil‑prat ‑
tika, b’konformità mad‑dispożizzjonijiet tad‑Diret ‑
tiva dwar l‑Aċċess għall‑Informazzjoni u d‑Direttiva 
INSPIRE (2003/4/KE u 2007/2/KE). Dan jindirizza 
l‑iktar kif tintlaħaq jew tinżamm il‑konformità billi 
jiffoka fuq id‑domandi għad‑dejta u l‑informazz ‑
joni f’agglomerazzjonijiet li ma jikkonformawx 
u billi jiġu ddisinjati sistemi tal‑IT li jgħaqqdu 
flimkien sorsi tad‑dejta differenti (ambjentali, 
soċjoekonomiċi, finanzjament, aspetti legali, eċċ.). 
S’issa, il‑pajjiżi li ġejjin huma involuti: CY, LT u SI, 
u huwa ppjanat li jiġu involuti erba’ pajjiżi oħra (fost 
l‑oħrajn RO).Madankollu, l‑Kummissjoni ma taċċettax it‑tieni 
parti ta’ din ir‑rakkomandazzjoni (jiġifieri li fondi 
suffiċjenti għaż‑żamma u t‑tiġdid meħtieġa 
għandhom ikunu disponibbli) minħabba li, 
fl‑assenza ta’ qafas legali speċifiku, ir‑respon ‑
sabbiltà li tiġi żgurata d‑disponibbiltà tal‑fondi 
għaż‑żamma u t‑tiġdid taqa’ fi ħdan l‑ambitu 
tas‑sidien u/jew l‑operaturi tal‑infrastruttura 
tad‑drenaġġi, għalhekk fl‑ambitu tal‑Istati Membri.
Osservazzjonijiet
22
Bħalissa l‑Kummissjoni qiegħda tanalizza r‑risposti 
li rċeviet għall‑mistoqsijiet formali rriferuti li saru 
lil dawn il‑pajjiżi. F’dak il‑kuntest, il‑Kummissjoni 
qiegħda tanalizza jekk huwiex meħtieġ xi segwitu 
fir‑rigward tad‑dimostrazzjoni tal‑ekwivalenza 
tal‑protezzjoni ambjentali minn sistemi individwali.
23
Il‑Kummissjoni tinnota li din l‑osservazzjoni hija 
indirizzata lill‑Istati Membri kkonċernati. Il‑kon ‑
nessjoni tal‑unitajiet domestiċi mas‑sistema ta’ 
drenaġġi pubblika mhijiex regolata mill‑UWWTD. 
Huwa fil‑kompetenza tal‑Istati Membri, permezz 
tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, li jqabbdu, 
jew inkella, japplikaw sistemi individwali jew sis ‑
temi xierqa oħrajn sabiex jiżguraw il‑konformità 
mal‑Artikolu 3 tal‑UWWTD.
26
Din il‑kooperazzjoni bejn l‑Ungerija u r‑Rumanija 
jirriżulta mill‑possibiltà offruta skont l‑Artikolu 9 
tal‑UWWTD.
Apparti dan, l‑Art. 5.4 jirreferi għal tnaqqis globali 
f’N u P applikabbli għall‑ilma mormi li jidħol fl‑imp ‑
janti ta’ trattament fiż‑żona relatata, saħansitra 
dawk li jaqdu l‑agglomerazzjonijiet b’inqas minn 
10 000 e.p.
Risposta tal ‑Kummissjoni 56
31
L‑istrateġija ta’ konformità tal‑Kummissjoni skont 
il‑UWWTD tiffoka fuq l‑ikbar emissjonijiet ta’ 
sustanzi niġġiesa fil‑korpi tal‑ilma. Il‑Kummissjoni 
ma tobbligax lill‑Istati Membri li jirrapportaw 
dwar agglomerazzjonijiet taħt l ‑2000 e.p. per ‑
ess li m’hemmx obbligu ta’ ġbir u trattament 
għal dawn l‑agglomerazzjonijiet skont l‑Artikoli 
3, 4 u 5 tal‑UWWTD. Madankollu, skont il‑WFD, 
il‑Kummissjoni titlob lill‑Istati Membri biex jagħtu 
tagħrif dwar korpi tal‑ilma soġġetti għal pressjoni ‑
jiet sinifikanti minn ilma urban mormi (irrispettiva ‑
ment mid‑daqs tal‑agglomerazzjonijiet) u l‑miżuri li 
jsiru biex jintlaħaq status tajjeb. Sussegwentement, 
l‑Istati Membri jistgħu jieħdu miżuri addizzjonali 
għal agglomerazzjonijiet taħt l ‑2000 e.p. fuq bażi 
individwali.
33
Il‑Kummissjoni tqis li l‑effikaċja tal‑proċess ma 
tagħtix lok għad‑dubju: permezz tat‑talbiet speċifiċi 
lill‑Istati Membri varati fl ‑2014 u li l‑Qorti rreferiet 
għalihom, intalbet l‑iktar dejta disponibbli reċenti 
rigward l‑iskadenzi 2009 ‑2010 mingħand l‑Awtori ‑
tajiet tal‑Istati Membri. F’termini prattiċi dan ifisser 
li l‑informazzjoni dwar il‑konformità mal‑iskadenzi 
tal‑2009 ‑2010 se jiġu aġġornati mill‑Awtoritajiet 
b’dejta iktar reċenti (sena rikjesta: 2012 jew 2013). 
B’żieda mad‑dejta mit ‑8 eżerċizzju ta’ rapportar 
(snin ta’ referenza 2011 ‑2012), il‑Kummissjoni se tkun 
f’pożizzjoni li tivvaluta l‑konformità mal‑iskadenzi 
l‑ġodda li skadew. Dawn l‑aġġornamenti se jipper ‑
mettu lill‑Kummissjoni, jekk jitqies xieraq, li tibda 
każijiet ta’ ksur fejn meħtieġ. Kif indikat mill‑Qorti, 
il‑Kummissjoni qiegħda tanalizza l‑informazzjoni 
mogħtija mill‑Istati Membri f’dak ir‑rigward.
37
Il‑Kummissjoni tqis li r‑rati ta’ impenn fuq il‑livell 
ta’ programm għall‑erba’ Stati Membri kkonċernati 
fi tmiem l ‑2013, kif indikat f’tabella 5, huwa 
sodisfaċenti.Għal Stati Membri koperti mis‑SIIF u b’mod par ‑
tikolari għar‑Rumanija, il‑Kummissjoni beħsiebha 
tagħmel segwitu tal‑evoluzzjoni tat‑tagħbija 
ġenerata fl‑agglomerazzjonijiet fis‑snin li ġejjin biex 
tifhem aħjar jekk tali bidli hijiex ġustifikata jew le.
30
Il‑Kummissjoni tispeċifika li mhuwiex obbligatorju 
li l‑Istati Membri jirrapportaw skont l‑UWWTD 
għall‑agglomerazzjonijiet ta’ inqas minn 2000 
e.p. (talbiet ta’ rapportar mill‑Kummissjoni skont 
Artikolu 15 tal‑UWWTD jirreferu għad‑dejta ta’ 
ġbir u trattament għal agglomerazzjonijiet b’iktar 
minn 2000 e.p.). L‑Istati Membri jibgħatu rapporti 
addizzjonali lill‑Kummissjoni skont l‑Artikolu 16 
tal‑UWWTD li jikkonċernaw biss informazzjoni 
ġenerali dwar “id‑disponiment tal‑ilma urban 
mormi u l‑ħama”.
Għal raġunijiet ta’ proporzjonalità u sabiex ma żżidx 
l‑isforz ta’ rapportar, il‑Kummissjoni ma titlobx 
rapportar għal agglomerazzjonijiet taħt l ‑2000 e.p. 
lanqas taħt l‑Artikoli 15, 16 jew 17 tal‑UWWTD. Barra 
minn hekk, il‑Kummissjoni ma titlobx informazz ‑
joni li mhix meħtieġa biex tivverifika l‑konformità 
mal‑Artikoli 3, 4 u 5 tal‑UWWTD.
Taħt il‑WFD, il‑Kummissjoni titlob lill‑Istati Membri 
biex jagħtu tagħrif dwar korpi tal‑ilma soġġetti 
għal pressjonijiet sinifikanti minn ilma urban mormi 
(irrispettivament mid‑daqs tal‑agglomerazzjonijiet) 
u l‑miżuri li jsiru biex jintlaħaq status tajjeb, inklużi 
indikaturi kwantitattivi, pereżempju dwar it‑tnaqqis 
ta’ tagħbijiet niġġiesa li jkunu nixxew. Il‑Kummis ‑
sjoni se toqgħod fuq id‑dispożizzjonijiet tal‑WFD 
biex tiċċekkja l‑agglomerazzjonijiet skont l‑Artikolu 
7 tal‑UWWTD.
Risposta tal ‑Kummissjoni 57
41
Il‑Kummissjoni tinnota li skont l‑Artikolu 14 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 1083/2006 
tal‑11 ta’ Lulju 2006, il‑baġit tal‑Unjoni Ewropea 
allokat lill‑Fondi jkun implimentat fi ħdan il‑qafas 
tal‑ġestjoni konġunta bejn l‑Istati Membri u l‑Kum ‑
missjoni. Fi ħdan dan il‑qafas, id‑deċiżjoni finali 
għas‑selezzjoni tal‑proġetti taqa’ taħt ir‑respon ‑
sabbiltà tal‑Istati Membri, li għandhom jiżguraw 
li l‑proġetti magħżula huma konformi mad‑doku ‑
menti ta’ programmar 2007 ‑2013 adottati mill‑Kum ‑
missjoni u li jkunu wkoll konformi mal‑leġiżlazzjoni 
tal‑UE (pereż. l‑UWWTD). Il‑Kummissjoni tqis li jekk 
ma jkunux ġew sottomessi/approvati applikazzjoni 
ta’ proġetti għal xi agglomerazzjonijiet ikbar dan 
jista’ jkun minħabba l‑fatt li ma ġewx ikkunsidrati 
“maturi” biżżejjed li jissodisfaw il‑kriterji tal‑għażla 
applikati (pereż. il‑maturità teknika/prontezza li tiġi 
implimentata).
43
Inġenerali, il‑produzzjoni ewlenija/komuni 
kif ukoll indikaturi speċifiċi għall‑programm 
u għall‑produzzjoni huma stipulati għall‑programmi 
kollha 2007 ‑2013 u l‑miri tagħhom tipikament jir ‑
reflettu t‑tipi appoġġati ta’ interventi (indikatur 
ta’ produzzjoni) jew l‑għan mistenni li jirreleata 
mal‑benefiċarji potenzjali (indikatur tar‑riżultat).
44
Il‑Kummissjoni tagħraf li xi indikaturi tal‑mira jista’ 
jkun li ma jkunux sodisfatti sal‑għeluq (tmiem 
l‑2015). Tkun xi tkun is‑sitwazzjoni, l‑ilħiq tal‑indika ‑
turi tal‑mira jvarja bejn SM u ieħor, u f’kull każ jista’ 
jkun soġġett għal rieżami fl‑għeluq peress li l‑biċċa 
l‑kbira tal‑proġetti ta’ trattament tal‑ilma mormi 
ġew kuntrattati biss fl ‑2014.38
Il‑Kummissjoni tagħraf li r‑rata ta’ assorbiment fi 
tmiem l ‑2013 fl‑Istati Membri kollha kkonċernati 
kien pjuttost baxx, u huwa għalhekk li jeżisti riskju 
ta’ deimpenn fuq livell ta’ programm (Artikolu 93 
tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 1083/2006). 
Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li jeżistu 
raġunijiet oġġettivi għal dan, bħal pereżempju 
l‑bżonn li tissaħħaħ il‑kapaċità teknika, legali 
u amministrattiva fl‑Istati Membri kkonċernati. Barra 
minn dan, il‑Kummissjoni tiġbed l‑attenzjoni lejn 
il‑fatt li l‑pagamenti għall‑biċċa l‑kbira tal‑proġetti 
jsiru fis‑snin ta’ implimentazzjoni tal‑aħħar 
(jiġifieri 2014 u 2015) minħabba li d‑data ta’ tmiem 
l‑eliġibbiltà hija tmiem l ‑2015.
39
Il‑Kummissjoni hija konxja li numru ta’ proġetti 
jistgħu ma jkunux ġew iffinalizzati sal ‑31/12/2015 
u li jistgħu jinqasmu f’żewġ fażijiet separati (ara 
wkoll ir‑risposta tal‑Kummissjoni għal paragrafu 40 
hawn taħt). Huwa għalhekk li, sabiex tiġi aċċellerata 
l‑implimentazzjoni tal‑programmi kkonċernati 
u riskju ta’ deimpenn jiġi indirizzat, fi tmiem l ‑2014 
twaqqfet task force dwar l‑implimentazzjoni li tif ‑
foka, fost l‑oħrajn, li taċċellera l‑implimentazzjoni 
fl‑erba’ Stati Membri.
40
Waqt li qieset li għadd ta’ proġetti setgħu jin ‑
qasmu bejn żewġ perjodi ta’ programmazzjoni, 
u sabiex tagħmilha iktar faċli għall‑Istati Membri, 
il‑Kummissjoni pproponiet modifikazzjoni tal‑linji 
gwida tal‑għeluq tal‑programmi, li ġew adottati 
fit‑30 ta’ April 2015 (id‑Deċiżjoni tal‑Kummissjoni 
C(2015)2771 li temenda d‑Deċiżjoni C(2013)1573). 
L‑għan ewlieni tagħhom huwa li jintroduċu iktar 
flessibilità f’ċerti oqsma, inkluż il ‑”fażar” ta’ proġetti 
mhux mitmuma mill ‑2016 ‘il quddiem.
Fir‑rigward tas‑Slovakkja u r‑Rumanija, u sa ċertu 
punt l‑Ungerija, il‑Kummissjoni hija pjenament 
konxja li, minkejja l‑kontribuzzjoni sinifikanti 
tal‑allokazzjoni tal‑programmi 2014 ‑2020 favur 
iż‑żona ta’ trattament ta’ ilma mormi, aktarx ma 
jkunx possibbli li l‑bżonnijiet kollha jiġu sodisfatti.
Risposta tal ‑Kummissjoni 58
58
Il‑Kummissjoni tissottolinja li l‑Istati Membri 
għandhom obbligu jiżguraw li t‑tnixxija tal‑ilma 
industrijali mormi għal ġo sistemi ta’ ġbir u imp ‑
janti tat‑trattament tal‑ilma mormi ikunu konformi 
mal‑Artikolu 11 u l‑Anness I.C. tal‑UWWTD, filwaqt 
li provvedimenti dettaljati marbutin mal‑limiti ta’ 
konċentrazzjoni huma governati mil‑leġiżlazzjoni 
nazzjonali.
64
Il‑Kummissjoni tenfasizza li huma l‑Istati Membri li 
jiddeċiedu kif jikkontrollaw it‑tnixxija minn istallazz ‑
jonijiet industijali.
65
Il‑UWWTD ma jistipula l‑ebda speċifikazzjoni dwar 
id‑dimensjonijiet tal‑impjanti. L‑Artikolu 4 jirrekjedi 
biss li t‑tagħbija tiġi kkalkulata abbażi tat‑tagħbija 
massima medja ta’ kull ġimgħa li tidħol fl‑impjant 
matul is‑sena. Għalhekk, huwa għall‑Istati Membri li 
jiddeċiedu fuq id‑dimensjonijiet tal‑impjanti.
Mingħajr ma jiġi eskluż il‑fatt li l‑proġetti jista’ 
jkun li kienu ikbar milli meħtieġ meta sar l‑awditu, 
il‑Kummissjoni tqis li l‑apprezzament u d‑deċiżjoni 
finali dwar il‑qies u d‑disinn eżatt ta’ WWTP għandu 
jqis standards “state of the art”, kif ukoll numru ta’ 
parametri fattwali u ipotetiċi kumplessi.
B’mod ġenerali, id‑daqs tal‑impjanti jista’ jkun 
determinati minn bosta fatturi, inkluż marġni ta’ 
sigurtà biex ikunu konformi mal‑UWWTD f’kull 
ħin, biex ilaħħaq ma’ attivitajiet/varjazzjonijiet 
staġjonali bħalma huma t‑turiżmu, attivitajiet indus ‑
trijali jew fluss qawwi ta’ ilma tax‑xita, u proviżjoni 
għall‑konnessjoni futura ta’ lokalitajiet, iż‑żieda 
fil‑popolazzjoni, eċċ.
Sa mill ‑2007, l‑involviment tal‑istruttura JASPERS 
(Assistenza Konġunta ta’ Appoġġ għal Proġetti 
fir‑Reġjuni Ewropej) kellu bħala għan li jgħin 
lill‑Istati Membri jtejbu l‑kwalità tal‑applikazzjonijiet 
għal proġetti maġġuri, inklużi l‑karatteristiċi tekniċi 
tagħhom, qabel ma jiġu mressqa għal finanzjament 
permezz ta’ għotjiet skont il‑Fondi.49
Il‑Kummissjoni tqis li l‑fatt li l‑Istati Membri jistipulaw 
limiti ta’ konċentrazzjoni iktar stretti mill‑UWWTD ma 
jwassalx neċessarjament għall‑bżonn li l‑limiti statu ‑
torji stipulati fid‑Direttiva jiġu rieżaminati. L‑Istati 
Membri huma fil‑libertà li jimplimentaw l‑UWWTD lil 
hinn mir‑rekwiżiti tagħha. Apparti dan, l‑Istati Mem ‑
bri huma wkoll obbligati li jikkonformaw ma’ Direttivi 
relevanti oħrajn1 fil‑qasam tal‑protezzjoni/kwalità 
tal‑ilma.
54
Il‑Kummissjoni nnutat l‑istess kwistjoni u nediet 
studju dwar it‑tifwir (ara l‑paragrafu 56), li se jip ‑
permetti li tinġabar informazzjoni iktar dettal ‑
jata dwar it‑tifwir fuq livell ta’ SM u b’hekk tikseb 
konklużjonjijet iktar preċiżi dwar dejta relatata.
Il‑Kummissjoni diġà indirizzat kwistjoni kbira ta’ 
tniġġis minħabba f’fajd ġewwa Londra u Whit ‑
burn, bit‑tnedija ta’ każ ta’ ksur quddiem il‑Qorti 
tal‑Ġustizzja tal‑UE (C ‑301/10, 18 ta’ Ottubru 2012). 
Madankollu, peress li m’hemmx rekwiżiti konkreti 
rigward it‑tifwir fil‑UWWTD, li sempliċiment tgħid 
“l‑Istati Membri għandhom jiddeċiedu fuq il‑miżuri li 
bihom jillimitaw... tifwir” (l‑Anness I A), il‑Kummissjoni 
l‑ewwel għandha bżonn tiġbor l‑evidenza dwar it‑tipi 
ta’ miżuri mħaddma fuq livell ta’ SM, l‑effettività 
u l‑applikazzjoni prattika tagħhom, qabel ma tkun 
kapaċi tindirizza t‑tniġġiż mit‑tifwir b’mod sistema ‑
tiku fuq livell ta’ UE.
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 55 u 56
Il‑Kummissjoni tqis li l‑istudju msemmi fil‑paragrafu 
56 se jippermetti li ssir valutazzjoni iktar fil‑fond 
tas‑sitwazzjoni f’kull SM, li bħalissa mhijiex possib ‑
bli. Abbażi tal‑konklużjonijiet, il‑Kummissjoni tista’ 
tiddeċiedi li tinvestiga dawk l‑Istati Membri li fihom 
tkun sabet li l‑ġestjoni ħażina tat‑tifwir tista’ ġġib 
problemi ta’ tniġġis minn ilma mormi mhux trattat.
1 B’mod partikolari d‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma (2000/60/KE) 
u d‑Direttivi derivati tagħha dwar l‑Ilma tal‑Pjan (id‑Direttiva 
2006/118/KE) u dwar is‑Sustanzi ta’ Prijorità (id‑Direttiva EQS 
2008/105/KE), u, fost l‑oħrajn, id‑Direttiva dwar l‑Ilma tax‑Xorb 
(id‑Direttiva 98/83/KE), id‑Direttiva dwar l‑Ilma għall‑Għawm 
(id‑Direttiva 2006/7/KE), id‑Direttiva Kwadru dwar l‑Istrateġija 
Marina (2008/56/KE), id‑Direttiva dwar il‑Ħabitats (92/43/KEE) 
(b’mod partikolari l‑Artikolu 6), u r‑Regolament (KE) Nru 854/2004 
(partikolarment l‑Anness II.A.6).
Risposta tal ‑Kummissjoni 59
76
Bi prinċipju, il‑Kummissjoni taqbel li l‑ħama 
m’għandux jinżamm fuq is‑sit u li għandu jiġi 
evakwat, fil‑futur pjuttost qarib, lejn destinazzjoni 
aħħarija.
83
Il‑Kummissjoni qed tirrefletti dwar reviżjoni 
tar‑Regolament dwar il‑Fertilizzanti 2003/2003. 
Waħda mill‑għażliet li qed jiġu kkunsidrati hija 
li jiġu stabbiliti valuri limitu għall‑metall tqil 
legalment vinkolanti u li possibilment ikopru 
l‑ħama tad‑dranaġġ li tilħaq dawn ir‑rekwiżiti 
għall‑kwalitajiet fertilizzanti tagħha, f’Regolament 
dwar il‑Fertilizzanti rivedut.
84
F’dan l‑istadju, il‑Kummisjoni mhix qed tippjana 
li tipproponi reviżjoni tad‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ, u l‑ewwel beħsiebha tiddeċieidi 
rigward reviżjoni possibbli tar‑Regolament dwar 
il‑Fertilizzanti qabel ma tieħu kwalunkwe deċiżjoni 
futura dwar ir‑rieżami tad‑Direttiva dwar il‑Ħama 
tad‑Drenaġġ.
87
Il‑Kummissjoni taqbel li iktar u iktar studji qegħdin 
juru l‑impatt tal‑mikroplastiċi fl‑ilmijiet friski 
u marini, u l‑ilma mormi jista’ jkun emittent.
88
Il‑Kummissjoni qiegħda tirrefletti dwar jekk tip ‑
proponix Regolament dwar il‑Fertilizzanti revedut 
fl‑2015 (ara wkoll il‑paragrafi 83 u 84).
95
Il‑Kummissjoni tgħid li d‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
(Artikolu 9) tirrekjedi l‑iżgurar ta’ kontribuzzjoni 
adegwata tal‑użi differenti tal‑ilma għall‑irkupru 
tal‑kosti tas‑servizzi tal‑ilma sal ‑2010.67
Il‑kost tat‑tnaqqis tal‑ilma ċar għandu jiġi eżaminat, 
minħabba li tnaqqis kbir jista’ jkun għali ħafna. 
Meta s‑sehem ta’ ilma ċar fil‑fluss ‘il ġewwa jkun 
għoli, għandu jiġi eżaminat kif għandu jitnaqqas 
b’mod li huwa kosteffiċjenti.
67 It‑tieni inċiż
Il‑Kummissjoni taqbel li din tista’ tkun għażla 
f’każijiet fejn hija sostnuta minn analiżi tal‑kosti 
u l‑benefiċċji xierqa li tqabbel il‑kost mistenni 
tar‑renovazzjoni mal‑benefiċċji mistennija.
71 L‑ewwel inċiż
Il‑Kummissjoni tqis li l‑kost tat‑trattament tal‑ħama 
jiddependi fuq it‑tip ta’ trattament li jintagħżel 
minn naħa, u fuq id‑destinazzjoni aħħarija tal‑ħama 
mill‑impjant min‑naħa l‑oħra.
71 It‑tielet inċiż
Il‑Kummissjoni tappoġġja l‑parametraġġ referenz ‑
jarju biex tittejjeb il‑prestazzjoni ambjentali tal‑util ‑
itajiet tal‑ilma. Fir‑risposta tagħha għall‑Inizjattiva 
taċ‑Ċittadini Ewropej Right2Water (COM(2014)177 
finali) il‑Kummissjoni impenjat ruħha lejn azzjoni 
biex tiġi esplorata l‑idea tal‑parametraġġ refer ‑
enzjarju tal‑kwalità u s‑servizzi tal‑ilma, u organ ‑
izzat laqgħa ma’ bosta partijiet ikkonċernati 
f’Settembru 2014. Dan id‑djalogu enfasizza li 
t‑terminu “parametraġġ referenzjarju” huwa użat 
f’sens wiesa’. Għandha ssir distinzjoni ċara bejn 
iż‑żieda fit‑trasparenza bħala għan fid‑dawl tal‑Iniz ‑
jattiva taċ‑Ċittadini u l‑parametraġġ referenzjarju 
bħala għodda ta’ ġestjoni tal‑appoġġ. Fl‑aħħar 
sens, il‑parametraġġ referenzjarju huwa ddisin ‑
jat għall‑utilitajiet u n‑netwerk tal‑parametraġġ 
referenzjarju li jippermettu l‑valutazzjoni tal‑pre ‑
stazzjoni permezz ta’ tqabbil ta’ entitajiet simili li 
fihom sett ta’ dejta u indikaturi kumplessi. Ir‑rwol 
tal‑Kummissjoni f’dan l‑eżerċizzju madankollu huwa 
limitat biex jiffaċilita d‑djalogu dwar l‑iskambju 
tal‑aħjar prassi.
Risposta tal ‑Kummissjoni 60
97
Il‑Kummissjoni tqis ukoll li hemm riskju li l‑operaturi 
tal‑impjanti mhumiex qegħdin jagħmlu l‑manuten ‑
zjoni meħtieġa għal raġunijiet ta’ profitabbiltà. 
Madankollu, fin‑nuqqas ta’ qafas legali speċifiku, 
l‑effettività tal‑operaturi taqa’ fl‑ambitu tal‑Istati 
Membri.
98
Il‑Kummissjoni tqis li sistema ta’ ħlas mhijiex biss 
importanti mill‑perspettiva tal‑kontribuzzjoni FEŻR 
imma wkoll mixtieqa għas‑sostenibilita’ finan ‑
zjarja tal‑operazzjoni fuq terminu twil. L‑effetti 
ta’ diżinċentiv tal‑prinċipju ta’ rkupru tal‑kosti 
applikat s’issa se jitjiebu sostanzjalment peress li 
l‑benefiċarji potenzjali fil‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 mhux neċessarjament jeħtieġu li 
jagħmlu analiżi tal‑kosti u l‑benefiċċji biex jiddeter ‑
minaw id‑diskrepanza fil‑finanzjament tal‑proġetti 
tagħhom imma perċentwal fuq id‑dħul fuq rata 
fissa ta’ 25 % jista’ jiġi applikat.
99
Jekk l‑Istati Membri jagħżlu li japplikaw ir‑rata 
fissa ta’ 25 %, b’konformità mal‑Artikolu 61(3a) 
tar‑Regolament (UE) Nru 1303/2013, il‑Kummissjoni 
jkollha fil‑fatt topera fi ħdan il‑limiti ta’ dan il‑qafas 
legali.
Tweġiba komuni għal paragrafi 101 sa 
105
Ara t‑tweġiba tal‑Kummissjoni għall‑paragrafu 98.Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
106
Il‑Kummissjoni tqis li r‑rata ta’ assorbiment baxxa 
fi tmiem l ‑2014 tista’ tkun pereżempju minħabba 
l‑bżonn li jissaħħu l‑kapaċitajiet tekniċi, legali 
u amministrattivi fl‑erba’ Stati Membri kkonċernati, 
il‑fatt li l‑pagamenti għall‑biċċa l‑kbira tal‑proġetti 
ġeneralment isiru fl‑aħħar snin implimentattivi 
(jiġifieri 2014 u 2015) minħabba li d‑data ta’ tmiem 
tal‑eliġibbiltà hija tmiem l ‑2015.
Il‑Kummissjoni taqbel li sistema ta’ ħlas xierqa mhi ‑
jiex biss importanti mill‑perspettiva tal‑kontribuzz ‑
joni FEŻR imma wkoll mixtieqa għas‑sostenibilita’ 
finanzjarja tal‑infrastruttura tad‑drenaġġ kofinanz ‑
jata. Skont ir‑Regolament (UE) Nru 1303/2013 tas ‑17 
ta’ Diċembru 2013, l‑effetti potenzjali ta’ diżinċentiv 
tal‑prinċipju tal‑irkupru tal‑kosti huma mistennija li 
jitnaqqsu gradwalment, minħabba li l‑Istati Mem ‑
bri huma meħtieġa li jissodisfaw il‑Kundizzjonalità 
Ex‑ante  6.1 billi jipprovdu evidenza li l‑provizjonijiet 
tal‑irkupru tal‑kost tal‑ilma stipulati fl‑Artikolu 9 
tad‑WFD jiġu osservati meta l‑infrastruttura tal‑ilma 
tkun kofinanzjata mill‑Fondi.
Il‑Kummissjoni tinnota s‑sejba tal‑Qorti li kważi terz 
tal‑impjanti eżaminati huma ikbar milli meħtieġ. 
Irreferi wkoll għar‑risposta tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafu 65.
107 It‑tielet inċiż
Rigward it‑tnaqqis fl‑agglomerazzjonijiet, il‑Kum ‑
missjoni tqis li s‑segwitu tal‑evoluzzjoni fin‑numru 
ta’ e.p. huwa iktar sinifikanti mit‑tibdil fin‑numru 
ta’ agglomerazzjonijiet. Il‑Kummisjoni se tagħmel 
segwitu fuq is‑sitwazzjoni Rumena taħt il‑qafas 
tal‑programm pilota SIIF (ara r‑risposti tal‑Kummiss ‑
joni għall‑paragrafi 28 u 29).
Risposta tal ‑Kummissjoni 61
Ir‑Rakkomandazzjoni 1 (c)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u tqis li hi diġà implimentata f’agglomerazzjonijiet 
bi ‘l fuq minn 2 000 e.p. F’dawk l‑agglomerazzjoni ‑
jiet, id‑Direttiva dwar it‑Trattament ta’ Ilma Urban 
Mormi tiddisponi li sistemi ta’ ġbir jew sistemi indi ‑
vidwali jew xierqa jkunu fis‑seħħ.
Ir‑Rakkomandazzjoni 1 (d)
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni.
Id‑distakk ta’ żmien bejn is‑sena bażi mitluba 
u l‑ħruġ tar‑rapport tal‑Kummissjoni huwa dovut 
għal bosta fatturi ta’ proċessar u legali differenti, 
kemm fil‑livelli ta’ Stati Membri u l‑Kummissjoni (eż. 
il‑proċessi interni tal‑Istati Membri, il‑kontroll ta’ 
kwalità tad‑dejta pprovduta, in‑numru ta’ agglom ‑
erazzjonijiet ikkonċernati, il‑prijoritizzazzjoni, eċċ.). 
Il‑Kummissjoni tqis li s‑sistemi attwali ta’ rapportar 
tal‑Istati Membri ma jippermettux skadenzi ta’ 
rapportar iktar bikrin, għalkemm din tkun ħaġa 
mixtieqa peress li s‑sistemi nazzjonali jittardjaw 
iż‑żmien ta’ rapportar tal‑Kummissjoni stess. Il‑Kum ‑
missjoni qiegħda taħdem biex ittejjeb iż‑żmien ta’ 
rapportar tagħha stess u li tiġbor iktar dejta reċenti 
mill‑Istati Membri billi tiżviluppa proġett pilota li 
jinvolvi numru magħżul ta’ Stati Membri, l‑hekk 
imsejħa għodda ta’ rapportar SIIF.
Ir‑Rakkomandazzjoni 1 (e)
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni, indipendentement minn dan l‑awd ‑
itu, se tniedi rieżami wiesa’ tal‑obbligi ta’ rappor ‑
tar taħt il‑leġiżlazzjoni ambjentali tal‑UE fil‑qafas 
tal‑aġenda “Regolamentazzjoni Aħjar” tagħha2.
2 COM(2015)215 finali. Regolamentazzjoni aħjar għal riżultati 
aħjar – Aġenda tal‑UE tad ‑19/05/2015.Il‑Kummissjoni tqis li hi tiġbor l‑informazzjoni 
neċessarja u adegwata skont il‑UWWTD u tista’ 
titlob, b’żieda, informazzjoni skont id‑WFD għal 
għanijiet speċifiċi (ara r‑risposta tal‑Kummissjoni 
għall‑paragrafi 30 u 31).
108
Il‑Kummissjoni tgħid li l‑proċess huwa twil 
minħabba l‑għadd ta’ agglomerazzjonijiet 
ikkonċernati madwar l‑UE kollha. Madankollu, 
l‑għodda ta’ rapportar SIIF għandha ttejjeb 
il‑proċess ta’ rapportar fuq livell nazzjonali.
Skont it‑tmien eżerċizzju ta’ rapportar tal‑UWWTD, 
il‑Kummissjoni talbet is‑settijiet ta’ dejta tal ‑2011 
u l‑2012.
Ir‑Rakkomandazzjoni 1 (a)
Il‑Kummissjoni ma taċċettax din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑Kummissjoni bħalissa m’għandhiex l‑intenzjoni li 
żżid l‑isforz ta’ rapportar skont l‑UWWTD fir‑rigward 
ta’ agglomerazzjonijiet taħt l ‑2000 e.p. li għandhom 
sistemi ta’ ġbir fis‑seħħ. Madankollu, skont il‑WFD, 
il‑Kummissjoni titlob lill‑Istati Membri biex jagħtu 
tagħrif dwar korpi tal‑ilma soġġetti għal pressjoni ‑
jiet sinifikanti minn ilma urban mormi (irrispettiva ‑
ment mid‑daqs tal‑agglomerazzjonijiet) u l‑miżuri li 
jsiru biex jintlaħaq status ekoloġiku u kimiku tajjeb.
Ir‑Rakkomandazzjoni 1 (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni. 
Il‑Kummissjoni bħalissa m’għandhiex l‑intenzjoni 
li tintroduċi verifka sistematika rigward in‑numru 
ta’ agglomerazzjonijiet taħt l ‑2000 e.p. permezz 
tal‑eżerċizzi regolari ta’ rapportar skont l‑Artikoli 
15 u 17 tal‑UWWTD. Madankollu, il‑Kummissjoni 
se tagħmel segwitu f’każijiet fejn tibdiliet sinifi ‑
kanti jkunu ġew mgħarrfa lilha jew identifikati 
permezz ta’ mezzi oħra, bħalma huwa l‑programm 
pilota “Qafas Strutturat ta’ Implimentazzjoni 
u Informazzjoni”.
Risposta tal ‑Kummissjoni 62
Fir‑rigward ta’ agglomerazzjonijiet ta’ iktar minn 
2000 e.p., din hija diġà implimentata għax tali 
rekwiżit huwa diġà fis‑seħħ skont l‑Artikolu 17 
tal‑UWWTD. Ir‑rapportar ta’ Artikolu 17 huwa 
intiż li jirrikonċilja l‑bżonn li jkun hemm rapportar 
mal‑progress fl‑implimentazzjoni tal‑UWWTD. 
Tali informazzjoni ssir disponibbli u aġġornata 
mill‑Istati Membri kull sentejn fil‑każ ta’ tibdiliet, 
skontl‑Artikolu 17 tal‑UWWTD. Barra minn hekk, 
permezz tal‑mudell il‑ġdid ta’ rapportar (adot ‑
tat mad‑Deċiżjoni 2014/431/UE tas ‑26.6.14), l‑Istati 
Membri jistgħu jirrapportaw dwar l‑implimen ‑
tazzjoni tal‑programmi, inkluża informazzjoni 
dwar investimenti mbassra, użu relatat ta’ fondi 
u skadenzi rigward kull proġett irrapportat. Wieħed 
mill‑għanijiet tal‑programm pilota SIIF huwa li din 
l‑informazzjoni tkun disponibbli għall‑pubbliku.
Rigward l‑agglomerazzjonijiet ta’ inqas minn 2000 
e.p., il‑Kummissjoni tqis li tali obbligu jżid l‑isforz 
ta’ rapportar iktar milli dovut, u jista’ jwassal għal 
nuqqas ta’ preċiżjoni fid‑dejta rrapportata mill‑Istati 
Membri. Barra minn hekk, ma hemm l‑ebda obbligu 
ta’ rapportar għal dawn l‑agglomerazzjonijiet skont 
il‑UWWTD.
Ir‑Rakkomandazzjoni 2 (b)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni.
Il‑programmi 2014 ‑2020 jiffukaw l‑iktar fuq agglom ‑
erazzjonijiet ta’ iktar minn 2000 e.p. Dan huwa wkoll 
l‑objettiv tal‑obbligi ta’ rapportar inċiżi fl‑Artikolu 
17 tal‑UWWTD (ara wkoll ir‑risposta ta’ fuq punt (a)).
111
Il‑Kummissjoni tqis li huwa l‑kompitu tal‑Istati Mem ‑
bri li jiddeċiedu fuq il‑permessi għall‑impjanti.109
Il‑Kummissjoni tagħraf ukoll li hemm riskji ta’ 
deimpenn fuq livell ta’ programm skont l‑Artiklu 
93 tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 1083/2006 
għall‑erba’ Stati Membri eżaminati. Xi wħud 
mir‑raġunijiet ewlenin għat‑tardjar fl‑implimentazz ‑
joni huma spjegati fir‑risposti tal‑Kummissjoni għal 
paragrafi 38 u 106.
Sabiex jistabu modi biex tiġi aċċellerata l‑impli ‑
mentazzjoni tal‑programmi kkonċernati u riskju ta’ 
deimpenn jiġi indirizzat, fi tmiem l ‑2014 twaqqfet 
task force dwar l‑implimentazzjoni li tiffoka, fost 
l‑oħrajn, li taċċellera l‑implimentazzjoni fl‑erba’ 
Stati Membri kkonċernati.
Ukoll, sabiex tiġi żgurata l‑finalizzazzjoni bla intoppi 
ta’ numru ta’ proġetti, il‑Kummissjoni pproponiet 
modifika tal‑linji gwida tal‑programmi dwar 
it‑tmiem li għandhom l‑għan li jintroduċu iktar 
flessibilità f’ċerti oqsma, inkluż il ‑”fażar” tal‑proġetti 
mhux mitmuma mill ‑2016 ‘il quddiem (irreferi wkoll 
għar‑risposta tal‑Kummissjoni għal paragrafu 40).
110
L‑objettivi ewlenin tal‑Fond Ewropew għall‑Iżvilupp 
Reġjonali (FEŻR) u l‑Fond ta’ Koeżjoni (FK) 
fil‑perjodu ta’ programmazzjoni 2007 ‑2013 huma 
li jitnaqqas id‑distakk bejn il‑livelli ta’ żvilupp 
soċjoekonomiku tar‑reġjuni tal‑UE u mhux 
neċessarjament li jikkontribwixxu biex jiġu onorati 
l‑iskadenzi tal‑UWWTD, li ta’ dan huma responsab ‑
bli l‑Istati Membri kkonċernati, u dan independ ‑
entement mil‑livell tal‑Fondi allokati. Billi jsir dan 
il‑kontribuzzjoni FEŻR/FK tista’ fil‑fatt ma tkunx 
biżżejjed biex tissodisfa l‑ħtiġijiet kollha fil‑qasam 
tal‑infrastruttura tad‑drenaġġi biex jintlaħqu 
l‑iskadenzi tal‑UWWTD.
Ir‑Rakkomandazzjoni 2 (a)
Il‑Kummissjoni parzjalment taċċetta din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Risposta tal ‑Kummissjoni 63
Ir‑Rakkomandazzjoni 3 (c)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni 
u se teżamina din il‑possibiltà fid‑dawl tar‑riżultati 
tal‑istudju relevanti varat m’ilux.
Ir‑Rakkomandazzjoni 3 (d)
Il‑Kummissjoni taċċetta r‑rakkomandazzjoni 
tal‑Qorti.
B’konformità mar‑Regolament għall‑perjodu ta’ 
programmazzjoni 2014–2020, il‑Kummissjoni se 
tibbaża fuq valutazzjonijiet ta’ esperti indipendenti 
(inkluż JASPERS) biex tiżgura li l‑impjant tat‑trat ‑
tament tal‑ilma mormi ikunu ta’ daqs kif suppost. 
Madankollu, huma l‑Istati Membri li jiddeċiedu ssirx 
analiżi tal‑ispejjeż imqabbla mal‑benefiċċji.
Ir‑Rakkomandazzjoni 3 (e)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni. 
Madankollu, il‑Kummissjoni tixtieq tinnota li 
m’hemmx obbligi legali imposti fuq l‑Istati Membri 
li japplikaw il‑prattiki eżistenti jew li jieħdu sehem 
f’eżerċizzji ta’ parametraġġ referenzjarju (ara wkoll 
ir‑Risposta tal‑Kummissjoni għal paragrafu 71).
116
Il‑Kummissjoni tqis li r‑rimi f’miżbla jew il‑ħżin fuq 
tul ta’ żmien tal‑ħama tad‑dranaġġ fir‑Rumanija 
mhuwiex sostenibbli u m’għandux jiġi aċċettat fi 
proġetti kofinanzjati.
117
Il‑Kummissjoni qed tirrefletti dwar reviżjoni 
tar‑Regolament dwar il‑Fertilizzanti 2003/2003. 
Waħda mill‑għażliet li qed jiġu kkunsidrati hija 
li jiġu stabbiliti valuri limitu għall‑metall tqil 
legalment vinkolanti u li possibilment ikopru 
l‑ħama tad‑dranaġġ li tilħaq dawn ir‑rekwiżiti 
għall‑kwalitajiet fertilizzanti tagħha, f’Regolament 
dwar il‑Fertilizzanti rivedut.114
Il‑UWWTD ma jirregolax id‑daqs tal‑impjanti, 
apparti mill‑obbligu ġenerali skont l‑Artikolu 4. 
Barra minn hekk, huwa importanti li wieħed jinnota 
li din it‑tip ta’ infrastruttura għandha ħajja twila 
u huwa diffiċli li d‑daqs xieraq tagħhom ikun valutat 
biss fuq terminu ta’ żmien qasir. B’mod ġenerali, 
id‑daqs tal‑impjanti jista’ jiġi determinat minn bosta 
fatturi bħal marġni ta’ sigurtà biex ikun konformi 
mal‑UWWTD fit‑tul, li jlaħħaq ma attivitajiet/varjazz ‑
jonijiet staġjonali bħalma huma t‑turiżmu, it‑tifrigħ 
tal‑ilma tax‑xita qawwija, jew bħala proviżjon għal 
konnessjonijiet futuri possibbli minħabba ż‑żieda 
fil‑popolazzjoni (ara wkoll ir‑risposta tal‑Kummiss ‑
joni għal paragrafu 65).
Ir‑Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il‑Kummissjoni ma taċċettax ir‑rakkomandazzjoni. 
Għallissa l‑Kummissjoni m’għandhiex l‑intenzjoni 
li tvara valutazzjoni ta’ kemm huma xierqa l‑limiti 
ta’ konċentrazzjoni fil‑UWWTD, u lanqas li tagħmel 
rieżami tad‑Direttiva fil‑futur qarib.
Ir‑Rakkomandazzjoni 3 (b)
Il‑Kummissjoni ma taċċettax din ir‑rakkomandazzjoni.
Meta kienet qed tħejji l‑komunikazzjoni tagħha dwar 
l‑ispezzjonijiet ambjentali fl ‑2012, il‑Kummissjoni 
vvalutat b’mod wiesa’ r‑regoli, l‑kontrolli u l‑verifiki 
marbutin mal‑leġiżlazzjoni ambjentali tal‑UE. Filwaqt 
li dan ix‑xogħol indika li ftit kien hemm informazzjoni 
disponibbli dwar il‑kapaċitajiet tar‑reġimi ta’ spezz ‑
joni ġewwa bosta Stati Membri u li l‑użu tas‑sanz ‑
jonijiet kellu tendenza jvarja3; il‑Kummissjoni hija 
tal‑fehma li t‑tip, l‑għadd u l‑frekwenza tal‑verifiki 
u spezzjonijiet l‑aħjar li jiġu indirizzati mill‑awtorita ‑
jiet tal‑Istati Membri abbażi tar‑riskju. Fir‑rigward ta’ 
multi, qegħdin isiru verifiki ta’ konformità fuq il‑bażi 
ta’ leġiżlazzjoni tal‑Istati Membri użata biex tagħti 
effett lid‑Direttiva 2008/99/KE4 li, fost l‑oħrajn, tip ‑
provdi għal sanzjonijiet fuq persuni fiżiċi u ġuridiċi 
għall‑iktar ksur serju tal‑liġi ambjentali, inklużi dawk 
relevanti għad‑Direttiva 91/271/KEE (UWWTD).
3 http://ec.europa.eu/environment/legal/law/pdf/Final%20
report%20inspections.pdf
4 Id‑Direttiva 2008/99/KE tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill 
tad‑19 ta’ Novembru 2008 dwar il‑protezzjoni tal‑ambjent permezz 
tal‑liġi kriminali (ĠU L 328, 6.12.2008, p. 28 ‑37).
Risposta tal ‑Kummissjoni 64
Ir‑Rakkomandazzjoni 5 (a)
Il‑Kummissjoni taċċetta din ir‑rakkomandazzjoni. 
L‑Istati Membri huma meħtieġa li jimplimentaw 
politika tat‑tariffi tal‑ilma xierqa permezz tal‑Art. 9.1 
tal‑WFD u l‑kondizzjonalità ex ante  6.1 tal‑Anness XI 
tas‑CPR 1303/2013.
Madankollu, il‑Kummissjoni tenfasizza li minħabba 
n‑natura multidimensjonali tal‑valuri tal‑ilma u l‑fatt 
li l‑proporzjon ta’ affordabilità ta’ 4% huwa indikat ‑
tiv, l‑istipular tal‑proporzjon finali huwa fl‑ambitu 
tal‑Istati Membri.
Ir‑Rakkomandazzjoni 5 (b)
Il‑Kummissjoni ma taċċettax din 
ir‑rakkomandazzjoni.
Fin‑nuqqas ta’ qafas legali speċifiku, ir‑respon ‑
sabbiltà li tiġi żgurata d‑disponibbiltà tal‑fondi 
għall‑manutenzjoni u t‑tiġdid taqa’ fl‑ambitu 
tas‑sidien u/jew l‑operaturi tal‑infrastruttura tas‑sis ‑
tema ta’ drenaġġi, għalhekk fl‑ambitu tal‑Istati 
Membri.Ir‑Rakkomandazzjoni 4 (a)
Il‑Kummissjoni ma taċċettax din ir‑rakkomandazz ‑
joni. Il‑Kummissjoni sistematikament tħeġġeġ 
lill‑Istati Membri biex jinkludu t‑trattament xieraq 
tal‑ħama fis‑suġġett fiżiku tal‑applikazzjonijiet 
għall‑proġetti maġġuri mressqin għall‑finanzjament 
skont il‑Fondi. Madankollu, fi ħdan il‑qafas legali 
eżistenti l‑Kummissjoni ma tistax timponi din 
il‑prattika fuq l‑Istati Membri għax l‑Istati Membri 
m’għandhom l‑ebda obbligu li jorbtu l‑pagamenti 
finali tal‑programmi mal‑eżistenza ta’ soluzzjoni 
xierqa biex il‑ħama tad‑drenaġġ jerġa’ jiġi użat.
Ir‑Rakkomandazzjoni 4 (b)
Il‑Kummissjoni parzjalment taċċetta din ir‑rak ‑
komandazzjoni. F’dan l‑istadju, il‑Kummisjoni 
mhix qed tippjana li tipproponi reviżjoni 
tad‑Direttiva dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ, u l‑ewwel 
beħsiebha tiddeċiedi rigward reviżjoni possib ‑
bli tar‑Regolament dwar il‑Fertilizzanti qabel ma 
tieħu kwalunkwe deċiżjoni futura dwar ir‑rieżami 
tad‑Direttiva dwar il‑Ħama tad‑Drenaġġ.
118
Il‑Kummissjoni tgħid li d‑Direttiva Qafas dwar l‑Ilma 
(Artikolu 9) tirrekjedi l‑iżgurar ta’ kontribuzzjoni 
adegwata tal‑użi differenti tal‑ilma għall‑irkupru 
tal‑kosti tas‑servizzi tal‑ilma sal ‑2010.
Il‑Kummissjoni tqis li sistema ta’ ħlas mhijiex biss 
importanti mill‑perspettiva tal‑kontribuzzjoni FEŻR 
imma wkoll mixtieqa għas‑sostenibbiltà finan ‑
zjarja tal‑operazzjoni fuq terminu twil. L‑effetti 
ta’ diżinċentiv tal‑prinċipju ta’ rkupru tal‑kosti 
applikat s’issa se jitjiebu sostanzjalment peress li 
l‑benefiċarji potenzjali fil‑perjodu ta’ programmazz ‑
joni 2014 ‑2020 mhux neċessarjament jeħtieġu li 
jagħmlu analiżi tal‑kosti u l‑benefiċċji biex jiddeter ‑
minaw id‑diskrepanza fil‑finanzjament tal‑proġetti 
tagħhom imma perċentwal fuq id‑dħul fuq rata 
fissa ta’ 25 % jista’ jiġi applikat.
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
L‑ilma mormi u  l‑ħama tad‑drenaġġ jistgħu jaffettwaw 
il‑kwalità tal‑ilmijiet u  tal‑ħamrija. B’rispons għal dan, l‑UE 
adottat Direttivi u kkofinanzjat il‑bini ta’ sistemi ta’ ġbir u ta’ 
impjanti tat‑trattament tal‑ilma mormi.
Il‑Qorti ċċekkjat l‑implimentazzjoni tad‑Direttiva dwar 
it‑Trattament tal‑Ilma Urban Mormi f’erba’ Stati Membri 
tal‑baċin tax‑Xmara Danubju. Hija eżaminat ukoll kampjun 
ta’ 28 impjant tat‑trattament, biex tara kif dawn ittrattaw 
l‑ilma mormi, ittrattaw il‑ħama tad‑drenaġġ u  żguraw 
is‑sostenibbiltà finanzjarja.
Il‑Qorti tagħmel rakkomandazzjonijiet dwar ir‑rappurtar, 
dwar modi kif jiġu mtejba l‑effettività, l‑effiċjenza 
u s‑sostenibbiltà ta’ impjanti tat‑trattament, dwar 
ir‑rilevanza tal‑limiti ta’ konċentrazzjoni, dwar l‑użu tal‑ħama 
tad‑drenaġġ u  dwar il‑monitoraġġ ta’ materjali li jniġġsu 
fil‑ħama.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I