RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar l-implimentazzjoni tal-Programm Ewropew tal-Enerġija għall-Irkupru /* COM/2012/0445 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar l-implimentazzjoni tal-Programm Ewropew tal-Enerġija għall-Irkupru 1. Progress fl-Implimentazzjoni tal-Programm Il-Programm Ewropew tal-Enerġija għall-Irkupru (EEPR)[1] jipprovdi appoġġ finanzjajru lil proġetti strateġiċi ħafna magħżulin fis-settur tal-enerġija. Permezz tal-kofinanzjament ta’ dawn il-proġetti, il-programm jgħin lill-Unjoni Ewropea tavvanza lejn l-għanijiet tal-politika tagħha dwar l-enerġija u l-klima: sigurtà u diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija; tkomplija u fuzjonament bla xkiel tas-suq intern tal-enerġija; u tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Fl-istess waqt, bis-sostenn tan-nefqa kapitali fl-ekonomija reali, il-programm għandu l-għan li jistimula l-attività ekonomika u jippromwovi t-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi. Mir-rapport tas-sena li għaddiet, kien hemm progress fl-implimentazzjoni tal-EEPR. Ta’ min ifakkar, li s-sena 2010 kienet iddedikata prinċipalment biex l-EEPR jibda jitħaddem. Il-biċċa l-kbira tal-baġit disponibbli kien allokat għal 59 proġett fil-programmi sekondarji li ġejjin: infrastruttura tal-gass (EUR 1363 miljun); infrastruttura tal-elettriku (EUR 904 miljun); enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta (EUR 565 miljun); il-ġbir u l-ħżin tal-karbonju (EUR 1000 miljun). Globalment, sa tmiem l-2010, ittieħdu deċiżjonijiet dwar għotijiet u saru ftehimiet ta’ għotjiet għal ammont totali ta’ EUR 3833 miljun, jiġifieri 96.3 % tal-baġit totali tal-EEPR. Ammont ta’ EUR 146 miljun li ma setax jiġi impenjat għal proġetti f’dawn is-setturi sad-data tal-iskadenza tal-31 ta’ Diċembru 2010 reġa’ ġie allokat għal faċilità finanzjarja ġdida, il-Fond Ewropew għall-Effiċjenza Enerġetika[2], li jiffoka fuq l-effiċjenza enerġetika u l-investimenti fl-enerġija rinnovabbli. L-EEPR ġie stabbilit fil-kuntest usa’ tal-isforz globali meħud fil-livell tal-UE biex jiffronta l-kriżi finanzjarja li feġġet fl-2008 u biex jistimula l-irkupru ekonomiku. Minn dakinhar ’l hawn, kriżi wisq aktar gravi ħakmet l-Ewropa kollha u għalhekk għad baqa’ ħtieġa kbira ta’ politiki li jistimulaw l-irkupru. Meta titqies il-kumplessità u d-daqs tal-kriżi, l-ebda inizjattiva unika ta’ politika jew programm ta’ nfiq ma huwa mistenni li jwassal għall-irkupru ekonomiku waħdu . Madankollu, f'dan il-kuntest diffiċli, l-EEPR kien u għadu jservi bħala għodda utli li tippermetti progress f'għadd ta' proġetti ewlenin ta' investiment, li mingħajr finanzjament pubbliku tal-UE kienu jkunu f'riskju ta' dewmien, tnaqqis fid-daqs jew kanċellar. Dan ir-rapport annwali jiffoka fuq il-qagħda tal-implimentazzjoni tal-programm. Analiżi iżjed fil-fond tal-impatti tal-EEPR ingħatat permezz ta’ evalwazzjoni indipendenti li saret f'nofs it-terminu tal-programm[3] fl-2011. Skont dan l-istħarriġ, jidher li l-programm, billi ta bidu għal tħaddim ta’ xogħlijiet ta’ bini u xiri ta’ tagħmir u oġġetti intermedjarji manifatturati, diġà qed jiġġenera impatt importanti fuq l-ekonomija reali. Mill-perspettiva ta’ politika dwar l-enerġija, il-programm jikkontribwixxi b’mod reali għall-istabbiliment ta' teknoloġiji b'karbonju baxx, u t-titjib tal-mod kif jitħaddmu s-swieq interni tal-gass u l-elettriku, billi jipprovdi interkonnessjonijiet bejn il-partijiet tal-Punent u tal-Lvant tal-UE, fi Stati Membri periferali u fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, billi jtejjeb il-kapaċitajiet ta' ħżin, billi għen fit-tkomplija progressiva ta’ network ta’ pajpijiet bidirezzjonali tal-gass u billi jqarreb il-“gżejjer tal-enerġija”. L-implimentazzjoni reali tal-proġetti appoġġati mill-programm kienet diġà bdiet fl-2010, iżda kien biss fl-2011 li laħqet momentum u laħqet ritmu mgħaġġel. Bosta proġetti ġew finalizzati u bosta oħrajn qed jitwettqu skont il-pjanijiet tagħhom, kif spjegat fil-kapitoli li ġejjin. F’xi każijiet l-implimentazzjoni tal-proġetti toħloq sfida u l-iżvilupp miexi b'pass iżjed bil-mod milli kien ippjanat fil-bidu. Il-kuntest ekonomiku u regolatorju huwa partikolarment ta’ sfida għall-programm sekondarju tal-Ġbir u l-Ħżin tal-Karbonju, li qiegħed f’salib it-toroq. Problema komuni għat-tliet programmi sekondarji tirriżulta mill-proċeduri kumplessi u twal tal-għoti tal-permessi. L-inċertezza regolatorja li tirriżulta wasslet għal dewmien fid-deċiżjonijiet finali ta’ investiment. Implimentazzjoni b’suċċess tal-EEPR teħtieġ impenn qawwi minn dawk kollha interessati, inklużi l-Istati Membri, sabiex jitħaffu l-proċessi regolatorji u tal-għoti tal-permessi. F’dan ir-rigward, il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-linji gwida tal-infrastruttura tal-enerġija[4], hija mistennija li ġġib ħafna titjib. Il-proposta fiha dispożizzjonijiet biex jaċċelleraw il-proċeduri tal-għoti tal-permessi, billi tistabbilixxi awtoritajiet uniċi nazzjonali li jamministraw il-proċess tal-għoti tal-permessi, tistipula skadenza ta’ tliet snin bħala limitu għal deċiżjoni tal-għotja tal-permess u żżid it-trasparenza u l-parteċipazzjoni pubblika. Barra minn hekk, bħala konsegwenza tal-kriżi tal-krediti u l-miżuri regolatorji li ġew wara (Basel III, is-Solvenza II), sar dejjem iżjed diffiċli għal proġetti tal-infrastruttura biex ikollhom finanzjament fuq medda twila ta’ żmien. Dan jikkoinċidi mal-volumi ta’ investiment mingħajr preċedent mistennija waqt li Operaturi ta’ Sistemi ta’ Trażmissjoni (Transmission System Operators – TSOs) ser ikollhom iżidu bi tliet darbiet aktar il-pjanijiet ta’ investiment tagħhom. Il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (Connecting Europe Facility – CEF)[5], fond tal-infrastruttura transettorjali, hija mfassla biex tgħin lil proġetti jiġbru flimkien il-mezzi meħtieġa ta' finanzjament. L-istrumenti finanzjarji taħt is-CEF, permezz tal-introduzzjoni ta’ klassijiet ġodda ta’ investituri (fondi ta’ pensjoni u ta’ assigurazzjoni) u t-taffija ta’ ċerti riskji, għandhom jgħinu lil promoturi tal-proġetti biex ikollhom l-finanzjament meħtieġ fuq medda twila għall-proġetti tagħhom. Il-Kummissjoni tissorvelja mill-qrib il-progress tal-proġetti kollha u l-ilħuq tal-fażijiet kritiċi rilevanti. Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja dan ir-rapport jipprovdi l-qagħda li fiha jinsab kull proġett. Fil-każ ta’ dewmien, il-Kummissjoni qed tieħu azzjoni biex tiffaċilita l-implimentazzjoni permezz ta’ djalogu intensifikat mal-benefiċjarji abbażi ta’ rrappurtar frekwenti u żjarat fuq il-post. Madankollu, meta ma tinstabx soluzzjoni vijabbli biex jittaffa d-dewmien, u ma jkunx jista' jsir progress fl-implimentazzjoni, il-Kummissjoni tista' ttemm l-appoġġ finanzjarju tagħha lill-proġett. Il-Fond Ewropew għall-Effiċjenza Enerġetika għadu fi stadju bikri ta’ implimentazzjoni billi beda jitħaddem biss minn Lulju 2011. Twettqu attivitajiet intensivi ħafna matul l-ewwel xhur ta’ tħaddim biex tneda l-Fond u biex tibda l-identifikazzjoni ta' proġett b'potenzjal li jiġu appoġġati minnu. 2. L-Infrastrutturi tal-Gass u tal-Elettriku 2.1. Introduzzjoni Il-programm sekondarju tal-infrastruttura tal-EEPR jappoġġa 44 proġett fi tliet oqsma ewlenin ta’ attivitajiet: – Proġetti ta’ infrastruttura tal-gass u ta’ ħżin. L-infrastruttura għat-trasport u l-kummerċ tal-gass madwar l-UE teħtieġ li ssir aktar integrata billi jinbnew il-ħoloq li hemm neqsin bejn l-Istati Membri u jitneħħew il-konġestjonijiet fil-pajjiżi. Is-sigurtà tal-provvista teħtieġ netwerks integrati ta’ enerġija fl-UE, kif ukoll aktar diversifikazzjoni tas-sorsi u r-rotot tal-enerġija tal-UE, inkluż il-Gass Naturali Likwidu (Liquid Natural Gas – LNG). – Proġetti tal-fluss invertit tal-gass. Dan it-tip ta' attivitajiet bdew fil-kriżi tal-provvista tal-gass tal-2009 li ġrat wara l-interruzzjoni tal-flussi li ġejjin mir-Russja u li jgħaddu mill-Ukraina. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri Ċentrali u tal-Lvant spiċċaw mingħajr gass, mhux minħabba nuqqas ta’ gass fl-Ewropa, iżda kawża tan-nuqqas tat-tagħmir u l-kapaċitajiet tekniċi tal-infrastrutturi eżistenti biex il-flussi tal-gass jiġu invertiti flok mill-Lvant lejn il-Punent għad-direzzjoni Punent lejn il-Lvant. – Proġetti ta' infrastruttura tal-elettriku. L-integrazzjoni ta’ iżjed elettriku minn sorsi varjabbli rinnovabbli, standards għoljin ta’ affidabbiltà u sigurtà tas-sistemi u prezzijiet tal-enerġija raġonevoli jesiġu investimenti kbar f'infrastruttura ġdida. Barra minn hekk, għadd ta’ Stati Membri għadhom “gzejjer tal-enerġija” għaliex hemm konnessjoniet dgħajfin mal-ġirien tagħhom u s-suq intern tal-enerġija. Il-proġetti jiġu implimentati mill-operaturi tas-sistemi tat-trażmissjoni (TSOs) f’kull Stat Membru jew minn promoturi tal-proġetti. It-tul medju ta' żmien tal-proġetti huwa 3-5 snin. Ġie impenjat ammont ta’ EUR 2,268 biljun, li EUR 586 miljun minnhom, jiġifieri 25.9 % diġà tħallsu lill-benefiċjarji sa tmiem Marzu 2012. Ta’ min jenfasizza li ma jista’ jsir l-ebda pagament qabel mal-proġetti jingħataw il-permessi ambjentali. Barra minn hekk, għas-salvagwardja tal-interessi finanzjarji tal-UE, il-pagamenti huma suġġetti wkoll għall-impenn sħiħ minn promoturi biex jimplimentaw il-proġett permezz ta’ deċiżjoni finali ta’ investiment. 2.2. Il-progress li sar sa issa 2.2.1. Proġetti lesti fl-2011 Mill-44 proġett ikkofinanzjati mill-programm, it-13 li ġejjin (30 %) tlestew fil-bidu tal-2012: – Żewġ interkonnessjonijeit tal-gass li jgħaqqdu lill-Ungerija għall-ewwel darbda kemm mal-Kroazja u kif ukoll ir-Rumanija li jrawwmu l-intergrazzjoni tas-suq u l-iżvilupp fir-reġjun, – Ir-rinfurzar tan-netwerk tal-pajpijiet tal-gass Belġjana fuq l-assi tal-Ġermanja u r-Renju Unit li jippermetti wkoll il-kapaċita tal-fluss invertit mill-fruntiera tal-Olanda u l-Ġermanja sa Zeebrugge fil-Belġju u lejn ir-Renju Unit, – Seba’ proġetti tal-fluss invertit tal-gass, li minnhom erbgħa huma fl-Awstrija u tnejn fis-Slovakkja u wieħed fir-Repubblika Ċeka. Il-proġetti jipprovdi aċċess aħjar għal faċilitajiet ta’ ħżin Awstrijaċi f’Baumgarten lill-pajjiżi ġirien kollha. – Żewġ interkonnessjonijiet tal-elettriku bejn il-Portugall u Spanja, li jtejbu il-funzjonament tas-suq tal-elettriku u l-integrazzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli tal-Iberja; – Interkonnessjoni tal-elettriku waħda bejn l-Awstrija u l-Ungerija, li tipprovdi kapaċità addizzjonali konsiderevoli ta’ trasferiment fid-direzzjoni konġestjonata ħafna Nofsinhar-Nofsinhar u b’hekk tippermetti integrazzjoni ulterjuri tas-suq u iktar kummerċ. 2.2.2. Progress tal-proġetti għaddejjin Mill-proġetti li jifdal, 18 (10 tal-gass u 8 tal-elettriku) mexjin kif skedat (40 %). Dawn wettqu proċeduri ta’ sejħiet għall-offerti u xogħlijiet ta’ bini, stimulaw it-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi permezz ta’ xiri ta’ kejbils, pajpijiet, stazzjonijiet ta’ kompressuri u tagħmir ieħor. Għall-gass, l-implimentazzjoni tal-proġetti miexja b’ritmu tajjeb fit-tliet reġjuni Ewropej li ġejjin: – Il-ħames proġetti fir-reġjun Baltiku (il-Polonja, id-Danimarka, il-Litwanja u l-Latvja) – Żewġ proġetti fl-Ewropa tal-Lvant Ċentrali (is-Slovenja u r-Repubblika Ċeka) – Tliet proġetti fl-Ewropa tal-Punent (il-Belġju, Franza u Spanja) Rigward l-elettriku, sar progress sodisfaċenti fl-implimentazzjoni tal-proġetti fiż-żewġ reġjuni li ġejjin: – It-tliet proġetti ta’ interkonnessjoni fir-reġjun Baltiku (l-Estonja, il-Latvja, il-Finlandja u l-Isvezja) – Ħames proġetti fl-Ewropa tal-Punent (il-Ġermanja, l-Irlandan, ir-Renju Unit, Franza, Spanja, l-Italja u Malta) Eventwalment, 13–il proġett biss minn 44 (30 %) mexjin b'ritmu iktar bil-mod milli kien mistenni fil-bidu minħabba diffikultajiet tekniċi, regolatorji u kummerċjali. F’dan il-każ, il-promoturi tal-proġetti talbu, bħala medja, estensjoni ta’ 18-il xahar tal-perjodu ta’ implimentazzjoni. Diffikultajiet fil-finalizzazzjoni ta’ ftehimiet dwar provvisti tal-gass huma l-kawża ta’ dewmien fi tliet proġetti importanti li għandhom l-għan li jiddiversifikaw l-importazzjoni tal-gass tal-UE permezz ta’ rotot u sorsi ġodda: Galsi mill-Alġerija għall-Italja, Poseidon mill-Greċja għall-Italja u Nabucco mit-Turkija għall-Awstrija li ser iwasslu gass Kaspjan u joħolqu kontropartijieti ġodda (Ażerbajġan, Turkmenistan) u possibilment gass mill-Iraq. L-appoġġ offrut mill-EEPR għal dawn il-proġetti kien essenzjali biex dawn jitressqu lejn deċiżjoni finali ta' investiment li finalment tiddependi fuq deċiżjoni mill-produtturi tal-gass li jibagħtu l-gass permezz ta’ pajpijiet. Bħalissa għaddejjin negozjati dwar dawn id-deċiżjonijiet[6] u idealment dawn ikunu jistgħu jittieħdu matul din is-sena. Kwalunkwe sinjal ta’ inqas appoġġ mill-UE lil dawn il-proġetti jista' jibgħat sinjal ħażin lill-produtturi tal-gass f'dan il-waqt ta' negozjati kummerċjali intensivi. F'każijiet oħra, instab li l-proċeduri ta’ sejħiet għall-offerti kienu kumplessi iktar milli mistenni fil-bidu minħabba raġunijiet tekniċi, partikolarment għal tliet proġetti: l-interkonnessjoni bejn il-Bulgarija u r-Rumanija, l-interkonnessjoni bejn l-Italja u Malta u l-proġett tal-fluss invertit fil-Portugall. L-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet amministrattivi huwa fattur ieħor maġġuri ta’ dewmien fl-implimentazzjoni ta’ bosta proġetti, b’mod partikulari l-proġetti tal-fluss invertit fil-Polonja u r-Repubblika Ċeka. Ċerti proġetti kellhom dewmien minħabba aspetti regolatorji jew nuqqas ta’ interess fis-suq minħabba tnaqqis fir-ritmu ekonomiku, kif jidher li hu l-każ fil-proġetti tal-fluss invertit fir-Rumanija u l-Ungerija, fl-espansjoni ta’ proġett wieħed ta’ ħżin fir-Repubblika Ċeka li jinsab f’Tvrdonice u fl-interkonnesjoni bejn l-Ungerija u s-Slovakkja. Fl-aħħarnett, kien hemm dewmien fl-interkonnessjoni bejn il-Bulgarija u l-Greċja, li hija importanti ħafna għas-sigurtà tal-provvista tar-reġjun, minħabba tibdil leġiżlattiv fil-Bulgarija. 2.3. Konklużjoni Matul it-tieni sena ta’ implimentazzjoni, intwera progress tajjeb fil-proġetti tal-infrastruttura tal-elettriku u tal-gass, notevolment fil-proġetti tal-flussi invertiti tal-gass, bi 13-il proġett lesti u li qed jitħaddmu. Maġġoranza kbira tal-proġetti, 31 minn 44 jew 70 % jew huma lesti jew qed javvanzaw kif ippjanat. Globalment, l-EEPR qiegħed itejjeb b’mod reali l-mod kif jaħdem is-suq intern, billi jipprovdi interkonnessjonijiet bejn il-partijiet tal-Punent u tal-Lvant tal-UE, u billi jżid is-sigurtà tal-provvista fil-pajjiż u r-reġjuni konċerrnati[7]. L-EEPR qed jagħti lill-infrastruttura tal-gass dimensjoni verament Ewropea, waqt li jippermetti implimentazzjoni aktar malajr u aktar effiċjenti tat-tielet pakkett tas-suq intern u tar-Regolament dwar is-sigurtà tal-provvista tal-gass[8]. Qed jittieħdu ċerti passi sinifikanti għall-ġejjieni: il-proġetti tal-flussi invertiti tal-gass qed jitħaddmu u evitaw kriżi fil-provvista tal-gass reċentament fi Frar 2012 fil-kesħa straordinarja li għamlet. L-appoġġ qawwi tal-EEPR lill-proġetti tal-Kuridur tal-Gass tan-Nofsinhar kien strumentali fin-negozjati ma' pajjiżi fornituri, li mexjin 'il quddiem b'ritmu tajjeb. Il-proġetti tal-elettriku appoġġati qed jagħtu impetu qawwi għat-tlestija tas-suq intern bil-parteċipazzjoni sħiħa tal-partijiet kollha tal-Unjoni Ewropea u bit-twettiq ta’ żviluppi ewlenin fis-sigurtà tal-provvista tal-pajjiżi u r-reġjuni konċernati. Il-proġetti tan-netwerk tal-elettriku ser jikkontribwixxu biex jassorbu l-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli. It-tlestija ta’ sistema ta’ infrastruttura tal-enerġija mal-UE kollha miexja 'l quddiem bis-saħħa tat-tneħħija ta’ ostakli u l-integrazzjoni progressiva ta’ "gzejjer tal-enerġija” bħat-tliet Stati Baltiċi, il-Peniżola Iberjana, l-Irlanda, Sqallija u Malta. Barra minn hekk, il-programm ħaffef l-implimentazzjoni tal-proġetti billi ffinanzja azzjonijiet u xogħlijiet ta’ bini speċifiċi, għen lil promoturi tal-proġetti biex jassiguraw finanzjament addizzjonali minn istituzzjonijiet finanzjarji u għen għadd kbir ta’ proġetti li kienu qed jiffaċċaw problemi serji ta’ permessi ambjentali biex jingħataw prijorità mill-amministrazzjonijiet nazzjonali. Sal-lum, huwa maħsub li l-maġġoranza ta’ 31 proġett għaddejjin bħalissa għandhom jitlestew matul is-snin 2012-13, filwaqt li huma ftit il-proġetti li ser jittawlu sal-2017 meta jitqiesu l-isfidi tekniċi, regolatorji u kummerċjali li jaffrontaw. 3. Enerġija mir-Riħ lil Hinn mill-Kosta (Offshore Wind Energy - OWE) 3.1. Introduzzjoni Il-programm sekondarju tal-EEPR tal-Enerġija mir-Riħ lil Hinn mill-Kosta jikkonsisti minn disa’ proġetti f’żewġ oqsma ewlenin ta’ attivitajiet: – Appoġġ lill-ittestjar, manifattura u skjerament fuq skala kbira ta’ turbini innovattivi u strutturi ta’ pedamenti lil hinn mill-kosta, – Appoġġ lill-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq moduli għall-integrazzjoni fil-grilja ta’ ammonti kbar ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku mir-riħ. Il-benefiċjarji tal-għotjiet jinkludu kumpaniji li jiżviluppaw l-proġetti, kumpaniji tal-inġinerija, produtturi tal-enerġija rinnovabbli u TSOs. Il-pakkett sħiħ disponibbli tal-EEPR ta’ EUR 565 miljun ġie impenjat u l-pagamenti lid-disa’ proġetti kollha fi tmiem Marzu 2012 ammontaw għal EUR 189 miljun . 3.2. Qagħda attwali tal-proġetti OWE L-istat ta’ implimentazzjoni tal-proġetti juri sitwazzjoni differenti, bi proġett wieħed li diġà tlesta; oħrajn mexjin b’ritmu tajjeb, iżda xi wħud għandhom dewmien gravi. 3.2.1. Turbini u strutturi lil hinn mill-kosta (sitt proġetti) Permezz tal-għotjiet tal-EEPR, l-istallazzjoni tal-ewwel farms kbar (400 MW) tar-riħ lil hinn mill-kosta (iktar minn 100 km 'l bogħod) u f’ilmijiet fondi (iktar minn 40 m) issa hija assigurata. Tabilħaqq, il-flus mill-EEPR kienu strumentali għall-proġetti magħżulin biex jiksbu s-self meħtieġ minn konsorzji bankarji sabiex ikopru l-finanzjament kollu. L-azzjoni tal-EEPR tat-Thornton Bank fil-Belġju tlestiet f’Settembru 2011. L-erba’ proġetti tal-Ġermanja tal-farms tar-riħ diġà kollha laħqu l-fażi tal-manifattura u/jew tal-istallazzjoni. Barra minn hekk, l-ewwel elettriku ġġenerat mir-riħ lil hinn mill-kosta permezz ta’ infrastruttura kkofinanzjata mill-EEPR bdiet tforni l-grilja Ġermaniza fil-ħarifa 2010. Filwaqt li dawn il-proġetti ġeneralment qed javvanzaw tajjeb ħafna, għadhom juru xi dewmien meta mqabbla mal-pjan inizjali. Dan jiġri minħabba tliet raġunijiet ewlenin: dewmien fil-konnessjoni ggarantita tal-grilja; dewmien fil-proċess tal-għoti tal-permessi; u dewmien minħabba raġunijiet tekniċi (nuqqasijiet fil-kwalità fil-produzzjoni u kundizzjonijiiet ħżiena ta’ temp). B’riżultat ta’ dan, proġett wieħed (Bard I) diġà ġie skedat mill-ġdid formalment permezz ta’ emenda fil-ftehim tal-għotja tal-għajnuna u l-oħrajn huma mistennija li jitolbu estensjoni minn sena sa sentejn fit-tul ta’ żmien tal-ftehim tal-għotja. Il-proġett li għandu l-għan li jistalla ċentru teknoloġiku tal-ittestjar tal-enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta ta’ Aberdeen (ir-Renju Unit) qed jaffronta iktar dewmien importanti. Kellha tiġi stabbilita struttura ta’ kumpanija adattata, bl-involviment ta’ benefiċjarji multipli, li tippermetti biex farm kummerċjali tar-riħ ikun jista' jiġi kkumbinat ma' faċilità tal-ittestjar. Barra minn hekk, il-proċess tal-għotja tal-permess qed jieħu żmien iktar milli kien mistenni. 3.2.2. Grilja tar-riħ lil hinn mill-kosta (tliet proġetti) It-tliet proġetti tal-grilja tar-riħ lil hinn mill-kosta, li għandhom l-għan li jistallaw teknoloġiji innovattivi għall-integrazzjoni tal-elettriku mir-riħ lil hinn mill-kosta (Kurrent Dirett b’Vultaġġ Għoli – Vultaġġ Ikkontrollat mis-Sors), mexjin iktar bil-mod. L-għan ewlieni ta’ dawn il-proġetti huwa li jipprovdu l-ewwel elementi basiċi fundamentali tal-bini ta’ grilja Ewropea lil hinn mill-kosta. Għandhom livell għoli ta’ kumplessità mhux biss mil-lat teknoloġiku iżda wkoll mil-lat regolatorju u kummerċjali. Dewmien fid-deċiżjonijiet dwar il-kofinanzjament minn awtoritajiet nazzjonali regolatorji jfisser li l-iskeda taż-żmien ta’ dawn il-proġetti għandha terġa’ tiġi skedata mill-ġdid, u tkun teħtieġ estensjoni tat-tul tal-proġett sal-2016-2018. Madankollu, minkejja dawn id-diffikultajiet, il-proġetti tal-integrazzjoni tar-riħ fil-grilja imxew b’mod sinifikanti ’l quddiem fl-2011, billi rfinaw il-ġustifikazzjonijiet kummerċjali tagħhom u billi ddefinixxew ir-rotot ottimali għal kejbils u l-ispeċifikazzjoni teknika tal-moduli tal-interkonnessjoni. 3.3. Konklużjonijiet L-appoġġ tal-EEPR lill-proġetti ta’ “turbini u strutturi” se jirriżulta direttament f’1500 MW ta’ kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku mingħajr karbonju u xi proġetti diġà qed jirrendu parti minn dan ir-riżultat. Il-proġetti EEPR qed jiġġeneraw ukoll effetti importanti ta’ tagħlim, pereżempju żmien iqsar tal-produzzjoni tal-oedamenti lil hinn mill-kosta u tnaqqis fiż-żmien tal-istallazzjoni tal-pedamenti. F’xi każijiet l-implimentazzjoni tal-proġetti toħloq sfida u l-iżvilupp miexi bil-mod. L-implimentazzjon f’waqtha tal-azzjonijiet tal-EEPR tiddependi ħafna fuq progress ħafif fil-proċeduri tal-għoti tal-permess. Kundizzjonijiet oħra ta’ qafas huma wkoll kruċjali bħall-garanziji għal farms tar-riħ lil hinn mill-kosta biex jiksbu konnessjoni mal-grilja. Għall-proġetti ta’ integrazzjoni tar-riħ fil-grilja, il-liċenzjar tal-farms tar-riħ li ser jingħaqdu kif ukoll il-kofinanzjament li jrid jinkiseb permezz tal-awtoritajiet regolatorji huma l-ostakli kruċjali li jridu jiġu indirizzati qabel ma jkunu jistgħu jittieħdu d-deċiżjonijiet finali tal-investiment. 4. PROĠETTI TAL-ĠBIR U L-ĦŻIN TAL-KARBONJU (CARBON CAPTURE AND STORAGE – CCS) 4.1. Introduzzjoni L-ilħuq tal-għanijiet ambizzjużi tal-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE, partikolarment id-dikarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija sal-2050, jeħtieġ l-iskjerament ta’ teknoloġiji b’karbonju baxx, inkluż il-ġbir u l-ħżin tal-karbonju (CCS). L-EEPR, fuq il-linji tal-Pjan tat-Teknoloġija Enerġetika Strateġika (Strategic Energy Technology – SET), jimmira għad-dimostrazzjoni ta’ proġetti integrati tas-CCS bil-għan li din it-teknoloġija ssir vijabbli kummerċjalment sa tmiem id-deċennju. Il-programm jipprovdi appoġġ finanzjarju ta' EUR 1 biljun għal sitt proġetti fis-settur tal-ġenerazzjoni tal-enerġija, li EUR 392 miljun minnhom diġà tħallsu lill-benefiċjarji minn Marzu 2012. Il-proġetti magħżulin ikopru tliet teknoloġiji differenti tal-ġbir tas-CO2 kif ukoll kunċetti tal-ħżin tas-CO2 differenti fuq l-art u lil hinn mill-kosta: siti tal-idrokarbonju (b'irkupru aħjar taż-żejt u mingħajru) u akwiferi ta’ ilma mielaħ. Dan l-approċċ jirrikonoxxi li proġetti integrati tas-CCS huma sfida teknoloġika ġdida u d-dimostrazzjoni tagħhom teħtieġ li tindirizza l-firxa tal-isfidi tekniċi, ekonomiċi u regolatorji. Il-koordinaturi tal-proġetti huma kumpaniji tas-servizzi jew tal-enerġija. Benefiċjarji oħrajn jinkludu kumpaniji tat-trażmissjoni tal-enerġija, fornituri tat-tagħmir u istituti tar-riċerka. 4.2. Qagħda attwali tal-proġetti CCS L-EEPR ippermetta bidu veloċi tas-sitt proġetti kollha (fil-Ġermanja, ir-Renju Unit, l-Italja, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Polonja u Spanja). Għal wieħed minn dawn l-EEPR kien strumentali fl-ingranaġġ ta’ finanzjament nazzjonali. Fil-qasam tal-permessi, l-EEPR ħeġġeġ djalogu u kooperazzjoni mmirati ma' awtoritajiet u popolazzjonijiet lokali. Xi proġetti setgħu wkoll għenu biex aċċelleraw l-implimentazzjoni reali tal-qafas legali fil-livell tal-Istat Membru. Barra minn hekk, l-istudji dettaljati tal-inġinerija li twettqu sa issa ppermettew lis-servizzi jiksbu għarfien fuq it-tħaddim fil-ġejjieni ta’ faċilità integrata tas-CCS. Il-ħidma ta’ karatterizzazzjoni fuq siti ġeoloġiċi speċifiċi ta’ ħżin wasslet ukoll għall-identifikazzjoni ta’ siti adattati għall-ħżin permanenti u sikur tas-CO2. Il-programm sekondarju tas-CCS jinkludi obbligu għal proġetti biex jiskambjaw esperjenzi u l-aqwa prassi, li beda jitħaddem billi ġiet stabbilita Netwerk ta’ Proġetti CCS. Bħall fl-2010, fl-2011 in-Netwerk ippubblikat sommarji pubbliċi tat-tagħlimiet miksuba minn proġetti tal-ħżin tas-CO2, involviment pubbliku u għoti ta’ permessi. Fl-2011 il-biċċa l-kbira tal-proġetti kkonkludew l-istudji dwar id-disinn tekniku (Front End Engineering Design – FEED) għall-unità tal-ġbir, inkluż l-għażla minn qabel tal-fornitur tat-tagħmir li hija l-aħħar stadju tekniku qabel l-ikkummissjonar. Il-ħidma ta’ karatterizzazzjoni fuq is-siti ta' ħżin magħżula tkompliet flimkien mal-iżvilupp tar-rotot ottimali tat-trasport tas-CO2. Minkejja dawn il-passi pożittivi, il-programm sekondarju tas-CCS kumplessivament qed jaffronta xi inċertezzi maġġuri regolatorji u ekonomiċi li jirriskjaw li jtelfu l-implimentazzjoni b'suċċess tiegħu. Il-fatt li l-ebda proġett ma adotta d-deċiżjoni finali ta’ investiment (final investment decision – FID) juri d-diffikultajiet li għaddejjin bħalissa. L-ewwel proġett li huwa mistenni li jkun lest jadotta l-FID – sa Ottubru 2012 – huwa fil-Pajjiżi l-Baxxi. Għall-oħrajn kollha, l-FID mhix mistennija qabel l-2013. Kien hemm dewmien f’din il-fażi kruċjali minħabba diversi raġunijiet, inklużi: il-permessi kollha ma ġewx assigurati; il-karatterizzazzjoni tas-siti tal-ħżin ma ġietx iffinalizzata; l-istruttura finanzjarja għada trid titlesta. Barra minn hekk, il-prezz baxx tal-karbonju skont l-Iskema għan-Negozjar ta’ Emissjonijiet (Emission Trading Scheme – ETS) jirrendi l-ġustifikazzjonijiet għas-CCS mhux attraenti fuq medda twila u medja ta' żmien u jżid ukoll l-ispejjeż stmati għat-tħaddim tal-impjanti. Fl-aħħarnett, minħabba l-kuntest ekonomiku attwali, il-proġetti qed jaffrontaw dejjem iżjed diffikultajiet biex jiksbu finanzjament. Il-proġett EEPR fil-Ġermanja, Jaenschwalde, tlesta fil-bidu tal-2012. Flimkien mal-oppożizzjoni pubblika għas-siti potenzjali ta’ ħżin, il-promoturi kkonkludew li d-dewmien sostanzjali fit-traspożizzjoni Ġermaniża tad-Direttiva CCS ma kienetx ser tippermetti li l-permessi meħtieġa għall-ħżin tas-CO2 jinkisbu skont l-iskeda taż-żmien tal-proġett. Fi ħdan dan il-kuntest diffiċli, jidher li l-ġejjieni tas-CCS qiegħed f’salib it-toroq. Il-Kummissjoni qed tiddiskuti mill-qrib ma’ dawk interessati fis-CCS u l-promoturi tal-proġetti s-segwitu l-iktar adattat tal-appoġġ tal-UE għal dan is-settur strateġiku, kif ukoll l-għażliet li jistgħu jippermettu li l-fondi tal-EEPR jintużaw bl-aħjar mod minn proġetti li jieħdu FID pożittiva. 4.3. Konklużjonijiet Inkiseb progress tajjeb fl-iffinalizzar ta’ studji dettaljati tekniċi għal unitajiet ta’ ġbir, u f'livell minuri, fil-validazzjoni tas-siti tal-ħżin. Madankollu, wara t-tieni sena tal-implimentazzjoni, il-programm sekondarju tas-CCS jinsab f’salib it-toroq: proġett ġie ikkanċellat u l-ebda wieħed mill-ħamsa li jifdal għadu ma adotta d-deċiżjoni finali ta' investiment. Hemm bosta raġunijiet għad-dewmien: il-permessi kollha ma ġewx assigurati; il-karatterizzazzjoni tas-siti tal-ħżin ma ġietx iffinalizzata; l-istruttura finanzjarja għadha trid titlesta. B’riżultat ta’ dan, il-biċċa l-kbira tal-impjanti aktarx jipposponu t-tħaddim sal-2016/2017. Is-CCS hija attività ġdida li, flimkien mal-validazzjoni ta’ aspetti tekniċi u ekonomiċi, teħtieġ li tkun konformi mal-oqfsa regolatorji ġodda (eżempju għal ħżin tas-CO2). L-industrija u l-Istati Membri ser ikollhom bżonn jintensifikaw l-isforzi tagħhom jekk id-dewmien relatat mal-aspetti regolatorji u finanzjarji ser jittaffew għal dawn il-proġetti. 5. Fond Ewropew għall-Effiċjenza Enerġetika (EEE F) 5.1. Karatteristiċi u għanijiet tal-Fond Fir-Regolament (UE) Nru 1233/2010 huwa previst il-ħolqien ta’ faċilità finanzjarja biex tappoġġa l-effiċjenza enerġetika u jiddiċentralizza l-investiment fl-enerġija rinnovabbli. Ir-Regolament jalloka għall-faċilità l-ġdida l-ammont ta’ madwar EUR 146.3 miljun, li jikkorrispondi għall-approprjazzjonijiet tal-EEPR għall-impenji li ma ntużawx fid-data tal-31 ta’ Diċembru 2010. Wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament emendat tal-EEPR, il-Kummissjoni fdat lill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) bil-ħidma tal-ħolqien ta’ fond ta’ investiment u t-tnedija tat-tħaddim tiegħu. Ftehim ta' Delega bejn il-Kummissjoni u l-BEI ġie ffirmat għal dan il-għan f'Marzu 2011. Il-“faċilità” tieħu l-forma ta’ fond ta’ finanzjament imsejjaħ il-Fond Ewropew għall-Effiċjenza Enerġetika (EEE F)[9], assistenza teknika u attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni. Il-Fond huwa mogħni minn kapital ta’ EUR 265 miljun, li minnhom l-UE ħarġet EUR 125 miljun. Imsieħba oħra li waqqfu dan il-Fond ikkkontribwixxew kif ġej: il-BEI EUR 75 miljun, il-Cassa Depositi e Prestiti (CDP) EUR 60 miljun u d-Deutsche Bank EUR 5 miljun. Barra milli tipprovdi kapital għall-Fond, l-UE tikkontribwixxi EUR 20 miljun għall-għotjiet ta' assistenza teknika u EUR 1.3 miljun għall-attivitajiet ta' sensibilizzazzjoni. Il-parteċipazzjoni fil-Fond hija miftuħa għal istituzzjonijiet finanzjarji oħra li jistgħu jkollhom interess li jissieħbu. Skont l-istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużżiv, l-EEE F jikkumplimenta u jikkontribwixxi għall-qafas attwali ta’ politika dwar l-effiċjenza enerġetika, partikolarment il-Pjan għall-Effiċjenza Enerġetika 2011[10] u l-proposta għal Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika[11]. Il-Fond jinvesti f’miżuri ta’ ffrankar tal-enerġija/effiċjenza enerġetika (70 %), proġetti ta’ enerġija rinnovabbli (20 %), u trasport urban nadif (10 %), b'iffokar fuq investimenti f'kuntesti urbani. Il-benefiċjarji tal-faċilità huma lokali, reġjonali, u meta ġġustifikat, awtoritajiet nazzjonali pubbliċi; u entitajiet pubbliċi jew privati li jaġixxu f’isem awtoritajiet pubbliċi. Il-Fond joffri tipi differenti ta’ strument ta’ dejn u ekwità[12] adattati għall-istruttura u l-ħtiġijiet tal-proġett. B’mod partikolari, jista’ jipprovdi t-tipi li ġejjin ta’ servizzi finanzjarji: self maġġuri fuq medda medja jew twila ta' żmien, self subordinat, krediti mezzanini, garanziji, investiment ta’ ekwità u kważi ekwità, jew rinunzja ta’ drittijiet[13]. Il-komponent ta’ assistenza teknika jipprovdi lil promoturi tal-proġetti b'appoġġ finanzjarju fil-forma ta' għotja biex tgħin l-istrutturar tal-proġetti u l-preparazzjoni tal-applikazzjonijiet għall-Fond. L-EEE F ġie stabbilit biex jindirizza l-ostakli ewlenin għas-suq tal-effiċjenza enerġetika: in-nuqqas ta’ finanzjament adattat, kunfidenza baxxa tas-suq għal dawn l-investiment u spejjeż għoljin tal-kapital għall-iżvilupp tal-proġetti. Għalhekk il-Fond għandu l-għan li jiffinanzja “proġetti ta’ dimostrazzjoni” replikabbli u reali bħala turija ta’ kif jistgħu jiġu ffinanzjati investimenti fl-effiċjenza enerġetika permezz tal-provvediment ta’ finanzjament imfassal apposta, li bħalissa mhux offrut mis-suq, speċjalment biex jappoġġa l-iżvilupp ta’ Kumpaniji tas-Servizzi tal-Enerġija (Energy Service Companies – ESCOs) u jattira finanzjament privat addizzjonali. 5.2. Il-progress li sar sa issa Wara l-iffirmar tal-Ftehim ta’ Delega, l-BEI ħa malajr il-passi legali kollha meħtieġa biex jistabbilixxi l-Fond u beda jitħaddem fl-1 ta' Lulju 2011. Id-Deutsche Bank, magħżul bħala maniġer tal-Fond, l-ewwel wettaq sett ta' azzjonijiet ta' komunikazzjoni u kummerċjalizzazzjoni biex jirriklama l-Fond sabiex jistabbilixxi kanal speċifiku tat-trattativi u jibni kuntatti importanti ma' muniċipalitajiet, awtoritajiet lokali, kif ukoll investituri potenzjali biex ikabbru d-daqs ta’ Fond għall-ġejjieni. F’dan il-kuntest, inħoloq is-sit tal-internet www.eeef.eu u ġiet attivata għodda fuq l-internet għas-sottomissjoni ta’ proġetti biex tiffaċilita l-interazzjoni bejn il-maniġer tal-fond u l-applikanti għalih. Fir-rigward tal-komponent tal-assistenza teknika, l-amministrazzjoni kienet sottodelegata lill-maniġer tal-fond mill-BEI u l-ewwel talbiet qed jiġu eżaminati. Matul l-ewwel xhur ta’ attività tal-Fond, muniċipalitajiet, ESCOs u entitajiet oħra li jaġixxu f’isem awtoritajiet pubbliċi diġà ssottomettew lill-maniġer tal-fond għadd kbir ta’ proposti għal proġetti fl-oqsma ta' koġenerazzjoni, tidwil pubbliku, tisħin distrettwali u modernizzar ta' bini. Bosta proġetti li jippromettu qed jiġu vvalutati fid-dettall u l-ewwel trattativi għaddejjin bħalissa. Bħal fil-każ ta’ strumenti finanzjarji oħra, bosta proġetti magħżulin minn qabel jesiġu proċeduri twal ta' akkwist pubbliku u strutturar kumpless tat-trattativi . L-ewwel proġetti ser iservu bħala esperjenza pilota biex irawmu partikolarment l-istrutturi għall-ESCOs. F’dan il-kuntest, ġie elaborat kuntratt standard ta’ rinunzja ta’ drittijiet għal servizzi bbażati fuq prestazzjoni tal-enerġija, li ser jiffaċilita l-iżvilupp u r-replikazzjoni ta’ trattativi innovattivi ma’ ESCOs. Wara l-perjodu inizjali tipiku tat-tħaddim tal-fond, huwa mistenni li ser jimmaterjalizzaw aktar proġetti. Sa Ġunju 2013, kif mitlub mir-Regolament 1233/2010, il-Kummissjoni ser tirraporta lill-Parlament u lill-Kunsill dwar il-progress u l-iżvilupp futur possibbli tal-Fond. [1] Ir-Regolament (KE) Nru 663/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 li jistabbilixxi programm li jgħin l-irkupru ekonomiku permezz tal-għoti ta’ għajnuna finanzjarja Komunitarja għal proġetti fil-qasam tal-enerġija. [2] Ir-Regolament (UE) Nru 1233/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Diċembru 2010 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 663/2009. [3] http://ec.europa.eu/energy/evaluations/doc/2011_eepr_mid_term_evaluation.pdf [4] Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar linjigwida għall-infrastruttura tal-enerġija trans-Ewropea, COM(2011) 658 finali. [5] Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-“Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa”, COM(2011) 665. [6] Fil-każ tal-proġett Poseidon, in-negozjati mal-iżviluppatur tas-sit Shah Deniz 2 riċentament ma tkomplewx u l-isponsers tal-proġett qed jikkunsidraw sorsi oħra ta’ provvista disponibbli fil-Kaspja jew il-Lvant Nofsani. [7] Analiżi fil-fond li saret tal-Mudell tas-Suq tal-Gass tar-Reġjun tad-Danubju miċ-Ċentru Reġjonali tar-Riċerka tal-Politika dwar l-Enerġija turi l-benefiċċji ta’ interkonnessjonijiet u l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis tal-prezzijiet tal-gass fir-reġjun, li jista’ jilħaq is-6 %. (Il-proġetti eżaminati pereżempju huma l-interkonnessjoni HU-SK, l-interkonnessjoni BG-EL u l-proġett PL tal-LNG.) Għal aktar tagħrif: http://www.rekk.eu/images/stories/letoltheto/kaderjak_drgmm_ep_20120620_v2.pdf [8] Ir-Regolament (UE) 994/2010 tat-10 ta’ Ottubru 2010. ĠU tal-UE L 295 tat-12.11.2010. [9] L-EEE F hija vettura strutturata ta’ finanzjament (SICAV-FIS taħt il-liġi Lussemburgiża) [10] COM(2011) 109 tat-8.3.2011 [11] COM(2011) 370, tat-22.6.2011. [12] L-EEE F ma jipprovdix għotjiet jew rati ssussidjati ta' imgħax (self b'imgħax baxx). Dawn l-inċentivi finanzjarji mhumiex kkunsidrati l-inċentiv adattat għal proġetti li jiġġeneraw dħul biżżejjed biex ikun vijabbi finanzjarjament. [13] Skema bħal din tikkonsisti fil-bejgħ ta' dħul fil-ġejjieni (iffrankar fl-enerġija) b'rata mnqassa. Skemi ta’ rinunzja ta’ drittijiet taħt l-EEE F huma assigurati addizzjonalment permezz ta’ kuntratti ta’ prestazzjoni enerġetika bħala kollterali.