Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021”

(COM(2020) 575 final)

(2021/C 155/07)

Relatur: Krzysztof BALON

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 11.11.2020 Bażi legali Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 12.2.2021 Adottata fil-plenarja 25.2.2021 Sessjoni plenarja Nru 558 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 237/2/22

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-fatt li r-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ( 1 ) sa fl-aħħar ikkonferma l-importanza ta’ involviment ġenwin tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali fl-iżvilupp tal-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza. Jirrakkomanda wkoll li jiġi stabbilit prinċipju ta’ kundizzjonalità vinkolanti li jirrikjedi lill-gvernijiet jinvolvu lill-imsieħba soċjali u lil organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili oħra fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza u strumenti oħrajn fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP), abbażi ta’ standards minimi ddefiniti fil-livell tal-UE.

1.2. Il-KESE huwa konvint li sabiex l-azzjonijiet konġunti bħala parti mill-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021 ikunu effettivi u biex il-Faċilità Ewropea għall-Irkupru u r-Reżiljenza tiġi implimentata b’suċċess, huwa essenzjali li jissaħħu l-kundizzjonijiet li jiffavorixxu l-iżvilupp ekonomiku u, fuq kollox, li s-Suq Uniku jkompli jkun kompletament funzjonali. Dan jikkonċerna b’mod partikolari l-prevenzjoni ta’ tfixkil fil-moviment liberu tan-nies u tal-merkanzija. Iż-żamma ta’ fruntieri miftuħa fiż-żona Schengen għadha kwistjoni ewlenija għall-irkupru u ż-żieda fir-reżistenza kif ukoll għat-trawwim tas-solidarjetà u l-identità Ewropej. Il-KESE jemmen li l-Istati Membri ma għandhom jintroduċu l-ebda regolament li jillimita b’mod dirett jew indirett il-libertà tal-moviment sakemm dan ma jkunx ikkoordinat fil-livell tal-UE.

1.3. Il-KESE jinnota li d-dejn pubbliku li se jirriżulta mis-self biex jiġu ffinanzjati l-programmi fl-ambitu tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza mgħandhomx ikunu ta’ piż fuq il-ġenerazzjonijiet futuri fl-UE. F’dan ir-rigward, il-KESE jirrakkomanda lill-Istati Membri biex jallokaw fondi mill-Faċilità għan-nefqa baġitarja relatata mal-kriżi attwali, u li jikkunsidrawha bħala opportunità biex l-ekonomiji u s-soċjetajiet tagħna jsiru sostenibbli u ekwi. Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li l-investiment pubbliku fl-infrastruttura u l-edukazzjoni huwa meħtieġ sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali għall-ġenerazzjonijiet futuri. Barra minn hekk, din hija wkoll il-bażi biex jiġu żgurati l-prosperità, id-dħul u l-kompetittività fuq perjodu twil ta’ żmien.

1.4. Fl-istess ħin, minħabba li s-self fl-ambitu tal-Faċilità huwa miżura ta’ eċċezzjoni f’ċirkostanzi ta’ eċċezzjoni, il-KESE jissuġġerixxi li jiġi kkunsidrat li dan ma jingħaddx fuq perjodu ta’ żmien medju fil-kalkolu tad-defiċit tal-baġit ta’ Stat Membru fil-qafas fiskali tal-UE. Barra minn hekk, jeħtieġ li jitkomplew il-politiki fiskali li jappoġġjaw l-iżvilupp ekonomiku, u għalhekk il-KESE jwissi biex it-tneħħija gradwali tal-miżuri ta’ appoġġ, bħall-klawżola liberatorja, ma ssirx kmieni wisq u huwa favur l-istabbiliment ta’ regoli fiskali ġodda li jirriflettu r-realtajiet soċjali u ekonomiċi wara l-pandemija.

1.5. Il-KESE jilqa’ l-passi adatti li ttieħdu, fl-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021, biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-pandemija tal-COVID-19 fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Dan ifisser li se jitkomplew l-isforzi biex jintlaħaq mudell ekonomiku aktar sostenibbli u soċjalment inklużiv u, b’mod partikolari, favur it-tranżizzjoni għal mudell ta’ tkabbir ekoloġiku. Madankollu, il-KESE jisħaq li prerekwiżit biex tirnexxi t-tranżizzjoni ekoloġika huwa li l-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza jkunu konformi mal-pjani territorjali għal tranżizzjoni li ġew proposti fl-ambitu tal-Mekkaniżmu għal Tranżizzjoni Ġusta.

1.6. Il-KESE jemmen li t-tranżizzjoni diġitali ma għandhiex biss tikkontribwixxi għal gwadanni fil-produttività, iżda wkoll ittejjeb l-edukazzjoni u l-parteċipazzjoni politika, soċjali u kulturali ta’ kull min jgħix fl-UE. Bħala parti mill-appoġġ għall-ugwaljanza fl-aċċess għall-infrastruttura, it-tagħmir u l-ħiliet diġitali, għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-anzjani, ’il-persuni b’diżabilità, ’il-persuni f’riskju ta’ esklużjoni soċjali u ’l-gruppi vulnerabbli oħrajn. Il-KESE huwa tal-fehma li wieħed mill-għanijiet tat-tranżizzjoni diġitali għandu jkun li tistabbilixxi aċċess universali bla ħlas għall-internet bil-broadband għar-residenti kollha tal-UE.

1.7. Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-istrateġija tiddedika ftit li xejn attenzjoni għal kwistjonijiet soċjali, speċjalment fid-dawl tal-ħtieġa urġenti tal-implimentazzjoni konsistenti tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Bl-istess mod, il-Kumitat jinnota bi tħassib li l-approċċ propost fl-istrateġija mhuwiex sostenibbli għalkollox. L-isforzi sabiex ikun hemm tranżizzjoni rapida lejn ekonomija ekoloġika u diġitali ma għandhomx jirriżultaw f’żieda ulterjuri fil-faqar u esklużjoni soċjali akbar. Se jkun kruċjali li tiġi żgurata distribuzzjoni bilanċjata tal-benefiċċji tal-irkupru ekonomiku, li se jikkontribwixxu mhux biss għal titjib fil-ġustizzja soċjali, iżda wkoll għall-istabbilizzazzjoni tad-domanda bħala prekundizzjoni għall-irkupru ekonomiku.

1.8. Il-KESE jemmen li s-sitwazzjoni soċjoekonomika attwali għaż-żgħażagħ, inkluż il-posponiment ta’ deċiżjonijiet ewlenin tal-ħajja bħal li jibdew familja, jista’ jkollha impatt negattiv fuq l-iżvilupp futur tal-UE. Għalhekk il-Kumitat jitlob implimentazzjoni bla xkiel tal-programm msaħħaħ tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ u l-inizjattivi li jakkumpanjawh.

1.9. Fil-fehma tal-KESE, waħda mill-miżuri biex tiġi żgurata l-istabbiltà tal-finanzi pubbliċi għandha tkun li tiżdied l-effettività tal-istrumenti eżistenti u li jiġu introdotti, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak tal-Istati Membri, strumenti ġodda biex jiġu miġġielda l-evażjoni tat-taxxa, ix-xogħol mhux iddikjarat, u l-ekonomija li ma tidhirx u li hija marbuta mal-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni, inkluż fir-rigward ta’ korporazzjonijiet transnazzjonali.

1.10. Il-KESE jirrakkomanda li l-inizjattivi ewlenin Ewropej konġunti u kkoordinati proposti mill-Kummissjoni Ewropea (KE) għandhom jiġu riveduti sabiex dawn jikkunsidraw aktar l-aspetti soċjali tat-tranżizzjoni, u li l-iżvilupp tal-ekonomija soċjali flimkien mal-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew għall-Ekonomija Soċjali u l-iżgurar ta’ aċċess ugwali għal sistemi ta’ kura tas-saħħa u servizzi soċjali affordabbli u ta’ kwalità għolja għandhom jiżdiedu mal-lista ta’ inizjattivi.

1.11. Il-KESE jirrakkomanda li l-KE tfassal dokument addizzjonali li jippreżenta l-kontenut tal-Komunikazzjoni b’mod aktar ċar u sempliċi, sabiex ikun jista’ jiġi diskuss fi ħdan l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

2. Introduzzjoni

2.1. Fis-17 ta’ Settembru 2020, il-KE ppubblikat il-Komunikazzjoni tagħha dwar l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021 ( 2 ) u fil-11 ta’ Novembru 2020 talbet lill-KESE għal Opinjoni dwarha. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-idea li fuqha tissejjes il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, li tindika l-ħtieġa li jiġu protetti ċ-ċittadini tal-UE, saħħithom u l-impjiegi tagħhom filwaqt li jiġu żgurati wkoll il-ġustizzja, ir-reżiljenza u l-istabbiltà makroekonomika fl-UE fid-dawl tar-reċessjoni għal għarrieda u profonda kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19.

2.2. L-istrateġija tiffoka fuq li tingħeleb ir-reċessjoni għal għarrieda u profonda kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 filwaqt li żżomm ukoll is-Suq Uniku jiffunzjona mingħajr xkiel u tkompli t-tranżizzjoni sostenibbli, ġusta u demokratika lejn il-Patt Ekoloġiku Ewropew f’konformità mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU. Madankollu, il-KESE jinnota li għalkemm fit-titolu tiegħu d-dokument tal-KE jirreferi għall-2021, il-kontenut tiegħu jappartjeni aktar għall-perspettiva fuq perjodu ta’ żmien medju.

2.3. Il-Kummissjoni tinnota l-importanza storika tal-ftehim milħuq mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Lulju 2020 dwar il-QFP li jmiss u l-inizjattiva Next Generation EU, inkluża l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Dan il-ftehim kien ikkonfermat b’mod konġunt mal-Parlament Ewropew f’Diċembru 2020, ħaġa li ppermettiet id-dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni relatata fil-livell Ewropew. Madankollu, huwa daqstant ieħor importanti li l-Istati Membri jwettqu malajr il-proċeduri għall-approvazzjoni tad-Deċiżjoni dwar ir-Riżorsi Proprji, f’konformità mal-proċeduri kostituzzjonali rispettivi tagħhom, li tippermetti lill-Kummissjoni tissellef fis-suq biex tiffinanzja programmi fl-ambitu ta’ dan l-istrument.

2.4. Il-KESE jaqbel mal-fehma espressa fil-Komunikazzjoni li sabiex l-azzjonijiet konġunti bħala parti mill-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021 ikunu effettivi u biex il-Faċilità Ewropea għall-Irkupru u r-Reżiljenza tiġi implimentata b’suċċess, huwa essenzjali li s-Suq Uniku jkompli jkun kompletament funzjonali. Dan jikkonċerna b’mod partikolari l-prevenzjoni ta’ tfixkil fil-moviment liberu tan-nies u tal-merkanzija. Għalhekk, il-KESE jilqa’ r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar approċċ komuni u kkoordinat fir-rigward tar-restrizzjonijiet fuq il-moviment liberu adottata fit-12 ta’ Ottubru 2020 ( 3 ) . Iż-żamma ta’ fruntieri miftuħa, inkluż li ma jiġux introdotti kontrolli fil-fruntieri, fiż-żona Schengen hija kwistjoni ewlenija għall-irkupru u ż-żieda fir-reżistenza kif ukoll għat-trawwim tas-solidarjetà u l-identità Ewropej. L-Istati Membri ma għandhom jintroduċu l-ebda regolament li, b’mod dirett jew indirett, jillimita l-libertà tal-moviment sakemm dan ma jkunx ikkoordinat fil-livell tal-UE.

2.5. Il-KESE jemmen li miżuri biex jinħoloq ambjent aktar favorevoli għan-negozju ser jippermettu lis-settur privat jaqdi r-rwol tiegħu biex jintlaħqu l-objettivi tal-istrateġija. Azzjonijiet bħal dawn jistgħu jinkludu t-tnaqqis tal-piż amministrattiv għall-SMEs, it-tnaqqis tal-ostakli għad-dħul fis-suq għal negozji ġodda, l-indirizzar tan-nuqqas ta’ ħiliet essenzjali, l-iffaċilitar tal-finanzjament ta’ impriżi kummerċjali u l-adattament tar-regoli għal tipi ġodda ta’ riskju ekonomiku.

2.6. Is-sostenibbiltà ambjentali, il-produttività, il-ġustizzja u l-istabbiltà makroekonomika, li kienu identifikati bħala dimensjonijiet ewlenin fl-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021, huma fil-qalba tas-Semestru Ewropew u jibqgħu l-prinċipji ta’ gwida tal-pjani għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Istati Membri. Fl-istess ħin, il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar il-ħtieġa li jiġu rieżaminati r-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill maħruġa fis-snin preċedenti fil-kuntest tas-Semestru Ewropew f’termini ta’ kemm huma fattibbli fil-kuntest ekonomiku u soċjali kkawżat mill-pandemija.

3. Il-Faċilità Ewropea għall-Irkupru u r-Reżiljenza — Lejn sostenibbiltà kompetittiva

3.1. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, bħala element prinċipali tal-inizjattiva Next Generation EU, għandha tkun waħda mill-għodod ewlenin għall-irkupru ekonomiku. L-implimentazzjoni effettiva tal-istrument tista’ tipprovdi 2 % ta’ PDG addizzjonali sal-2024 u toħloq żewġ miljun impjieg addizzjonali ( 4 ) . Fl-istess ħin, il-KESE jisħaq li filwaqt li l-istrument, fuq perjodu ta’ żmien qasir, huwa maħsub primarjament għall-irkupru u għal reżiljenza akbar, il-funzjoni prinċipali tiegħu fuq perjodu ta’ żmien medju sa dak twil għandha tkun li jappoġġja t-tranżizzjoni ekoloġika u dik diġitali.

3.2. Sabiex jiġu żgurati s-sinerġiji, l-Istati Membri se jkunu jistgħu, taħt ċerti kundizzjonijiet, ilaqqgħu flimkien finanzjament minn strumenti differenti, b’mod partikolari fondi tal-politika ta’ koeżjoni tal-UE u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Barra minn hekk, f’dan il-kuntest, huwa meħtieġ li tiżdied il-kapaċità tal-assorbiment tal-fondi tal-UE mill-Istati Membri, inkluż permezz ta’ mekkaniżmi adatti għall-istat tad-dritt u l-governanza tajba, amministrazzjoni pubblika ta’ kwalità għolja u l-ġlieda effettiva kontra l-korruzzjoni, u l-allinjament tas-Semestru Ewropew mal-attivazzjoni tal-Faċilità, inkluż li l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u l-pjan għall-irkupru u r-reżistenza jingħaqdu f’dokument wieħed integrat.

3.3. Il-KESE jilqa’ t-twaqqif ta’ tabella ta’ valutazzjoni bħala parti mill-istrument li se tiġi aġġornata kull sitt xhur. Fil-fehma tal-KESE, din se tikkontribwixxi għal aktar trasparenza, li tista’ tgħin biex jiżdied b’mod sinifikanti l-livell ta’ fiduċja bejn l-Istati Membri. Se tgħin ukoll fil-monitoraġġ tad-distribuzzjoni u l-użu tal-fondi, kif ukoll fit-tixrid tal-aħjar prattiki mill-pajjiżi fejn jintużaw il-fondi.

3.4. Fl-istess ħin, il-KESE jagħraf ir-riskju potenzjali li l-Istati Membri jistgħu jużaw ir-riżorsi tal-Faċilità għal infiq baġitarju li mhuwiex relatat mal-kriżi attwali. Għalhekk il-Kumitat jirrakkomanda li l-użu mmirat tagħhom ikun soġġett għal kontroll strett.

3.5. Il-KESE jemmen li l-inizjattiva Next Generation EU ġiet żviluppata u adottata fil-forma t-tajba u fiż-żmien it-tajjeb. Billi tipprovdi appoġġ finanzjarju, din se tiżgura l-irkupru ekonomiku u tista’ tgħin lill-UE toħroġ mill-kriżi attwali aktar b’saħħitha u reżiljenti permezz ta’ investiment pubbliku fl-infrastruttura, l-edukazzjoni u miżuri biex tingħeleb il-kriżi klimatika. Madankollu, wieħed għandu jżomm f’moħħu li s-self meħud biex jiffinanzja programmi taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza se jkollu jiġi rimborżat fil-futur. Id-dokument tal-Kummissjoni jista’ jindirizza t-tieni xenarju għall-iffinanzjar tal-pjan filwaqt li titqies il-possibbiltà ta’ kriżijiet futuri. Madankollu, il-KESE jirrikonoxxi wkoll li l-investiment pubbliku fl-infrastruttura u l-edukazzjoni huwa meħtieġ sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali għall-ġenerazzjonijiet futuri. Barra minn hekk, din hija wkoll il-bażi biex jiġu żgurati l-prosperità, id-dħul u l-kompetittività fuq perjodu twil ta’ żmien.

4. It-tranżizzjoni ekoloġika

4.1. Il-KESE jilqa’ l-passi adatti li ttieħdu biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-pandemija tal-COVID-19 fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Dan ifisser li, minkejja t-taqlib marbut mal-isfida globali tal-COVID-19, se jissoktaw l-isforzi preċedentement mhux iddikjarati lejn mudell ekonomiku aktar sostenibbli u soċjalment inklużiv, l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u, b’mod partikolari, lejn it-tranżizzjoni għal mudell ta’ tkabbir ekoloġiku. It-tranżizzjoni għall-Patt Ekoloġiku Ewropew toħloq opportunità partikolari għall-iżvilupp tan-negozji abbażi tal-mudell tal-ekonomija soċjali.

4.2. F’dan il-kuntest, il-KESE jaqbel mal-fehma tal-istituzzjonijiet Ewropej li l-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza għandhom jallokaw mill-inqas 37 % tan-nefqa għal objettivi relatati mal-klima.

4.3. Il-KESE jisħaq li prerekwiżit għas-suċċess tat-tranżizzjoni ekoloġika huwa li l-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza jkunu konformi mal-pjani territorjali għal tranżizzjoni proposti fl-ambitu tal-Mekkaniżmu għal Tranżizzjoni Ġusta.

5. It-tranżizzjoni diġitali u l-produttività

5.1. Il-KESE jappoġġja l-istabbiliment ta’ livell minimu ta’ 20 % ta’ nefqa fuq id-diġitalizzazzjoni fil-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza.

5.2. Fl-istess ħin, il-Kumitat iwissi biex id-diġitalizzazzjoni ma tiġix ttrattata bħala strument purament għat-titjib tal-produttività. It-tranżizzjoni diġitali għandha tikkontribwixxi għat-titjib tal-edukazzjoni, il-kwalità tal-ħajja u l-parteċipazzjoni politika, soċjali u kulturali tal-popolazzjoni kollha tal-UE b’mod wiesa’.

5.3. Għaldaqstant, il-KESE jaqbel mal-fehma tal-KE espressa fil-Komunikazzjoni li għandu jiġi promoss l-aċċess ugwali għall-infrastruttura, it-tagħmir u l-ħiliet diġitali. Fil-fehma tal-KESE, għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-promozzjoni tal-aċċess u l-ħiliet diġitali tal-anzjani, tal-persuni b’diżabilità u ta’ dawk f’riskju ta’ esklużjoni soċjali. Il-KESE jemmen ukoll li wieħed mill-għanijiet tat-tranżizzjoni diġitali għandu jkun li tiżgura aċċess universali bla ħlas għall-internet bil-broadband għar-residenti kollha tal-UE.

6. Il-ġustizzja

6.1. Il-pandemija tal-COVID-19 uriet il-ħtieġa urġenti li tittieħed azzjoni biex tissaħħaħ il-ġustizzja soċjali. Il-kriżi x’aktarx li se taggrava l-inugwaljanzi soċjali, inklużi l-inugwaljanzi fil-ġid u l-introjtu, id-differenzi fl-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni, l-akkomodazzjoni u l-istennija tal-għomor. Iż-żieda fil-faqar u l-esklużjoni soċjali u l-biża’ mill-ġejjieni u t-telf tal-prosperità se jaffettwaw lil bosta ċittadini tal-UE fl-2021. F’dan il-kuntest, se jkun essenzjali li tiġi żgurata distribuzzjoni bilanċjata tal-benefiċċji tal-irkupru ekonomiku sabiex tiġi żgurata kisba akbar tal-ġustizzja soċjali u sabiex tiġi stabbilizzata d-domanda, li hija prekondizzjoni għall-irkupru ekonomiku.

6.2. Il-kriżi li qed nesperjenzaw għandha titqies ukoll bħala opportunità biex tingħata sura ġdida lill-mudell soċjoekonomiku tal-Ewropa. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza għandha tippromovi mudell Ewropew ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali bbażat fuq l-inklużjoni soċjali u l-ħolqien u l-appoġġ ta’ impjiegi ta’ kwalità tajba ( 5 )

6.3. L-istrateġija tagħti ftit wisq attenzjoni lill-kwistjonijiet soċjali. Dan jikkonċerna b’mod partikolari l-ħtieġa urġenti li l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jiġi implimentat ukoll b’mod konsistenti fil-livell tal-Istati Membri, li għandhom jieħdu azzjoni biex jiżguraw opportunitajiet indaqs, edukazzjoni inklużiva, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, aċċessibbiltà universali u affordabbiltà tas-servizzi ta’ interess ġenerali u protezzjoni soċjali adegwata. L-isforzi sabiex ikun hemm tranżizzjoni rapida lejn ekonomija ekoloġika u diġitali ma għandhomx jirriżultaw f’żieda ulterjuri fil-faqar u l-esklużjoni soċjali. Għalhekk, il-monitoraġġ mill-qrib tal-konsegwenzi ekonomiċi mhuwiex biżżejjed għal reazzjoni effettiva għall-impatt tal-pandemija tal-COVID-19. Hemm bżonn ukoll li jiġu mmonitorjati l-indikaturi soċjali, u mhux biss f’termini ta’ impjieg, iżda wkoll f’termini ta’ esklużjoni soċjali, iż-żieda fl-inugwaljanzi u d-diskriminazzjoni.

6.4. Il-kriżi wriet l-importanza li jinżammu l-impjiegi eżistenti u jinħolqu impjiegi ġodda u jissaħħu s-sistemi tas-sigurtà soċjali. Miljuni ta’ persuni li kienu jaħdmu mingħajr is-sigurtà soċjali tilfu l-għajxien tagħhom. Għalhekk huma meħtieġa riformi li jwasslu għal impjieg ta’ kwalità ogħla u aktar sigur, u huwa meħtieġ ukoll li jinżammu u jiġu żviluppati programmi ta’ appoġġ għall-impjieg. Il-KESE jaqbel mal-għan globali li jinħtieġu iżjed sforzi rigward il-konverġenza tal-pagi u l-ħolqien ta’ pagi minimi adegwati fl-Istati Membri, kif ukoll rigward it-tisħiħ tas-sistemi ta’ negozjar kollettiv u r-rwol tal-imsieħba soċjali fl-UE, b’konformità mas-sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali. Il-Kummissjoni ppreżentat il-Proposta tagħha għal Direttiva bil-għan li jiġu indirizzati dawn l-għanijiet, u l-KESE qed jaħdem fuq l-Opinjoni tiegħu dwar din il-proposta. Il-KESE jitlob ukoll livell adegwat ta’ sigurtà u ħajja deċenti għal dawk li tilfu l-impjieg tagħhom.

6.5. Il-KESE jilqa’ l-isforzi stabbiliti fil-Komunikazzjoni biex tinkiseb koeżjoni soċjoekonomika akbar u biex jiġi mħeġġeġ aktar l-impjieg taż-żgħażagħ, tan-nisa, ta’ persuni minn gruppi f’riskju jew dawk li jinsabu f’riskju ta’ esklużjoni. Madankollu, il-Kumitat jisħaq li hemm bżonn isiru saħansitra aktar sforzi f’dan il-qasam, li jitwettqu inizjattivi u inċentivi għall-azzjoni aktar kuraġġużi u aktar konkreti, u li jiġu appoġġjati l-partijiet interessati kollha.

6.6. Il-KESE huwa mħasseb li l-istrateġija ma tqisx biżżejjed is-sitwazzjoni soċjoekonomika attwali għaż-żgħażagħ, inkluż il-posponiment ta’ deċiżjonijiet ewlenin tal-ħajja bħal li jibdew familja, li jista’ jkollhom impatt negattiv fuq l-iżvilupp futur tal-UE. Għalhekk il-Kumitat jitlob l-implimentazzjoni rapida tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ msaħħa u l-inizjattivi li jakkumpanjawha, li se tiżgura li ż-żgħażagħ ikollhom aċċess aħjar għas-suq tax-xogħol u l-possibbiltà li jirċievu diversi forom ta’ appoġġ. Inkella, kompletament bil-kontra tal-idea tal-istrument Next Generation EU, jista’ jkun hemm “ġenerazzjoni tal-pandemija tal-coronavirus” li qatt ma tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha.

6.7. Grupp ieħor partikolarment affettwat mill-kriżi huwa l-ħaddiema akbar fl-età li jiġu mbuttati barra mis-suq tax-xogħol. Dan mhux biss idgħajjef il-bilanċ soċjali bejn il-ġenerazzjonijiet, iżda wkoll jaffettwa b’mod negattiv lis-sistemi tas-sigurtà soċjali, kemm ta’ bħalissa kif ukoll dawk futuri.

6.8. Il-KESE jilqa’ l-intenzjoni tal-istrateġija li tippromovi l-konverġenza u żżid ir-reżiljenza tar-reġjuni sabiex jitnaqqsu l-inugwaljanzi territorjali. Madankollu, huwa inkwetanti li r-riżorsi previsti għall-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta tnaqqsu meta mqabbla mal-proposta oriġinali tal-KE, aktar u aktar peress li se jkunu meħtieġa l-investiment pubbliku dirett, il-ħolqien ta’ industriji alternattivi u negozji ġodda fl-oqsma l-aktar affettwati mit-tranżizzjoni klimatika. F’dan il-kuntest, il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar il-ħtieġa li r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat jiġu adattati b’mod għaqli.

6.9. Il-KESE jemmen li fil-proċess biex tintlaħaq il-viżjoni proposta fl-istrateġija jista’ jkun hemm nuqqas ta’ aċċettazzjoni sħiħa u fehim, peress li ma hemmx mekkaniżmi ta’ governanza ġodda li permezz tagħhom iċ-ċittadini u n-negozji, kif ukoll l-atturi pubbliċi u privati fil-livell lokali u reġjonali, jistgħu jkunu involuti b’mod proattiv fil-proċess tad-definizzjoni u s-soluzzjoni ta’ problemi fil-livell lokali. Il-valuri stabbiliti fil-mudell Ewropew ta’ governanza kondiviża speċifikat fil-White Paper tal-2001 jista’ jkun ta’ għajnuna f’dan ir-rigward.

7. L-istabbiltà makroekonomika

7.1. Il-KESE jirrakkomanda approċċ ibbilanċjat bejn l-istabbiltà tal-finanzi pubbliċi u l-promozzjoni tal-iżvilupp ekonomiku permezz ta’ politika attiva dwar l-investiment pubbliku u sistema ta’ akkwist pubbliku li tqis l-objettivi soċjali. Is-suċċess tal-irkupru ekonomiku u soċjali u tat-tranżizzjoni ekoloġika u ta’ dik diġitali se jiddependi mhux biss mill-investiment privat iżda wkoll minn finanzjament pubbliku adatt.

7.2. Sabiex tiġi żgurata l-istabbiltà tal-finanzi pubbliċi, il-KESE jikkunsidra li huwa essenzjali li l-istrumenti eżistenti jsiru aktar effettivi u li jiġu introdotti, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak tal-Istati Membri, strumenti ġodda biex jiġu miġġielda l-evażjoni tat-taxxa, ix-xogħol mhux iddikjarat, l-użu żejjed ta’ forom ta’ impjieg li jipproteġux biżżejjed id-drittijiet tal-ħaddiema, l-ekonomija li ma tidhirx, il-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni, inkluż fir-rigward ta’ korporazzjonijiet transnazzjonali.

7.3. Hemm bżonn jissoktaw il-politiki fiskali li jappoġġjaw it-tisħiħ tal-fiduċja, filwaqt li jindirizzaw il-problema tal-inugwaljanzi u jiġu evitati riskji ulterjuri. Għalhekk, il-KESE jwissi biex it-tneħħija gradwali tal-miżuri ta’ appoġġ, bħall-klawżola liberatorja, ma ssirx kmieni wisq. Jekk il-klawżola liberatorja tibqa’ attiva biss sa tmiem l-2021, l-Istati Membri se jkunu obbligati jnaqqsu gradwalment id-defiċits tagħhom mill-2022 ’il quddiem. Is-self fl-ambitu tal-Faċilità, min-naħa waħda se jkun opportunità biex l-Istati Membri jagħtu spinta lit-tkabbir u ’l-likwidità fl-ekonomiji tagħhom, filwaqt li min-naħa l-oħra se jwassal għal żieda fid-defiċits baġitarji. Dan joħloq sitwazzjoni kontradittorja fejn il-kapaċità li jiġi stimulat it-tkabbir ipprovdut mis-self tal-Faċilità tista’ tkun limitata jekk l-Istati Membri jkunu meħtieġa li fl-istess ħin jieħdu miżuri addizzjonali biex jikkonsolidaw il-finanzi pubbliċi tagħhom.

7.4. F’dan il-kuntest, u minħabba li dan is-self huwa miżura ta’ eċċezzjoni f’ċirkostanzi ta’ eċċezzjoni, jista’ jkun utli li jiġu introdotti regoli speċifiċi għat-trattament tiegħu fil-qafas fiskali tal-UE, pereżempju billi ma jingħaddux fil-kalkolu tad-defiċit baġitarju ta’ Stat Membru speċifiku.

7.5. Barra minn hekk, il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ regoli fiskali ġodda li jirriflettu r-realtajiet ekonomiċi u soċjali wara l-pandemija.

7.6. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-ħtieġa msemmija fil-Komunikazzjoni biex jiġu żgurati amministrazzjoni pubblika ta’ kwalità għolja u effiċjenti u servizzi ta’ interess ġenerali, u jinnota li dan ifisser li f’ċerti Stati Membri huwa meħtieġ li jiġu żgurati kundizzjonijiet ta’ impjieg deċenti u stabbli.

7.7. Id-defiċits baġitarji marbuta mal-ispejjeż tal-ħruġ mill-kriżi qed jagħmlu l-adozzjoni tal-munita unika Ewropea prospett aktar mbiegħed għal dawk l-Istati Membri li għad iridu jagħmlu dan, u qed jikkontribwixxu għal tnaqqis fil-fiduċja fil-euro. Għalhekk, il-KESE jqis li huwa neċessarju li jiġu rieżaminati l-kriterji għas-sħubija fiż-żona tal-euro, u li jitwettqu miżuri biex l-euro jiġi stabbilizzat fir-rigward ta’ muniti u kriptovaluti ewlenin oħra.

8. L-inizjattivi ewlenin Ewropej

8.1. Il-KESE jilqa’ l-intenzjoni tal-KE li tiddefinixxi inizjattivi ewlenin Ewropej komuni u kkoordinati u l-fatt li l-KE tħeġġeġ bil-qawwa lill-Istati Membri jqisu dawn l-inizjattivi fil-pjani nazzjonali tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza.

8.2. Fl-istess ħin, il-KESE jitlob reviżjoni tal-inizjattivi proposti sabiex dawn iqisu aktar l-aspetti soċjali tat-tranżizzjoni u jikkontribwixxu aħjar biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-NU għall-2030 u s-sitt prijoritajiet tal-KE għall-2019-2024 ( 6 )

8.3. Barra minn hekk, il-KESE jipproponi li l-lista ta’ inizjattivi ewlenin Ewropej tinkludi wkoll l-iżvilupp tal-ekonomija soċjali, flimkien mal-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew għall-Ekonomija Soċjali, u miżuri għall-promozzjoni tal-aċċess ugwali għal sistemi tal-kura tas-saħħa u servizzi soċjali affordabbli u ta’ kwalità għolja, filwaqt li jitqiesu ċ-ċirkostanzi lokali għall-provvista tas-servizzi.

9. Ir-rwol tas-soċjetà ċivili u d-djalogu soċjali u ċivili

9.1. Sabiex tingħeleb il-kriżi u tiġi implimentata b’mod effettiv l-inizjattiva Next Generation EU, l-UE tirrikjedi azzjoni miċ-ċittadini kollha tagħha. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-fatt li r-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, approvat f’Diċembru 2020, sa fl-aħħar ikkonferma l-importanza ta’ involviment ġenwin tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali fl-iżvilupp tal-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza. Skont l-Artikolu 18(4)(q) tar-Regolament, il-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza jridu jinkludu sommarju tal-proċess ta’ konsultazzjoni mwettaq mal-awtoritajiet lokali u reġjonali, l-imsieħba soċjali, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u partijiet interessati rilevanti oħra għat-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-pjan, u jinkludi informazzjoni dwar kif il-kontribut tal-partijiet interessati huwa rifless fil-pjan. Il-KESE jenfasizza r-rwol ewlieni tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili oħra fl-ippjanar, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u elementi oħra tas-Semestru Ewropew fl-Istati Membri.

9.2. Il-KESE jilqa’ l-inklużjoni tad-demokrazija fil-Komunikazzjoni bħala valur ewlieni fil-miżuri meħuda fir-rigward tal-istrateġija. Fl-istess ħin, jirrikonoxxi li l-formulazzjoni tat-test f’dan il-qasam mhijiex sostantiva u ma tqisitx biżżejjed fl-attivitajiet ippjanati, bħal dawk relatati mal-implimentazzjoni tal-inizjattivi ewlenin Ewropej, jew fir-rikonoxximent tar-rwol ta’ sħubija tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili bħala atturi ewlenin tad-demokrazija parteċipattiva.

9.3. Is-sagrifiċċji u r-restrizzjonijiet relatati mal-kriżi se jkunu ħafna aktar faċli li jingħelbu jekk ikunu akkumpanjati minn inklużjoni wiesgħa tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-immaniġġjar tal-kriżijiet u fl-organizzazzjoni ta’ kampanji ta’ informazzjoni, b’mod partikolari fil-livell lokali u reġjonali. Il-midja lokali u l-istituzzjonijiet edukattivi għandhom jappoġġjaw lis-soċjetà ċivili f’dan ir-rigward. L-Istati Membri għandhom jiġu mħeġġa jipprovdu appoġġ finanzjarju għal tali attivitajiet, inkluż permezz ta’ fondi tal-UE, fejn possibbli.

9.4. Il-KESE jħeġġeġ ħafna lill-Istati Membri, lir-reġjuni u lill-awtoritajiet lokali biex jimplimentaw fil-prattika l-mudell ta’ kokreazzjoni rrakkomandat mill-KE fil-proċess tal-ħolqien ta’ politiki, programmi u azzjonijiet b’mod konġunt maċ-ċittadini tal-UE, aktar milli għalihom.

9.5. Il-KESE kemm-il darba talab li l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili l-oħra jkunu involuti aktar mill-qrib fil-proċess tas-Semestru Ewropew. L-aderenza konsistenti mal-prinċipju tas-sħubija fl-ippjanar, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza hija prerekwiżit għall-implimentazzjoni b’suċċess tagħhom, issa aktar minn qatt qabel minħabba l-kundizzjonijiet ta’ kriżi attwali. Il-kwalità tad-djalogu u l-konsultazzjoni mal-pubbliku marret għall-agħar b’mod drammatiku, speċjalment matul l-ewwel fażi tal-kriżi. F’ħafna każijiet dan wassal għal leġiżlazzjoni ta’ kwalità ħażina u diffikultajiet fl-implimentazzjoni tagħha, speċjalment għan-negozji. Barra minn hekk, il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar in-nuqqas ta’ referenza għan-negozjar kollettiv fil-Komunikazzjoni tal-KE.

9.6. Għal din ir-raġuni, u anke b’kunsiderazzjoni tal-imput mill-Istati Membri sabiex titħejja riżoluzzjoni dwar ir-rwol tas-soċjetà ċivili fil-pjani nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza, il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-istabbiliment ta’ prinċipju tal-kondizzjonalità vinkolanti. Skont dan il-prinċipju, il-gvernijiet se jkunu meħtieġa jinvolvu lis-soċjetà ċivili fl-ippjanar u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjani abbażi ta’ standards minimi definiti fil-livell tal-UE.

9.7. Il-KESE jisħaq ukoll fuq l-importanza kruċjali tad-djalogu mal-ġenerazzjoni aktar ġenerazzjoni EU – Next Generation EU – inkluż permezz ta’ djalogu ċivili mal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ.

9.8. Il-lingwaġġ fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, li kienet indirizzata lill-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE, mhux faċli biex jinftiehem minn firxa wiesgħa tal-popolazzjoni tal-UE, għalhekk se jkun diffiċli li l-Komunikazzjoni tiġi diskussa fi ħdan l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili ( 7 ) . Il-KESE, għaldaqstant, jipproponi li l-KE tfassal dokument addizzjonali li jippreżenta l-kontenut tal-Komunikazzjoni b’mod aktar ċar u sempliċi.

Brussell, il-25 ta’ Frar 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

(2) COM(2020) 575 final.

(3) COVID-19: il-Kunsill jadotta rakkomandazzjoni biex jikkoordina l-miżuri li jaffettwaw il-moviment liberu.

(4) COM(2020) 575 final, paġna 2.

(5) How good is your job? Measuring and assessing job quality (OECD, Frar 2016).

(6) https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024_mt

(7) COM(2020) 698 final tista’ sservi bħala eżempju pożittiv tal-użu ta’ lingwaġġ aktar sempliċi fil-Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni.