MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 71/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Universitajiet impenjati fit-tiswir tal-Ewropa”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 071/03)

Relatur: is-Sur Joost VAN IERSEL

Nhar id-19 ta’ Marzu 2015, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar:

Universitajiet impenjati fit-tiswir tal-Ewropa

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-19 ta’ Novembru 2015.

Matul il-512-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fid-9 u l-10 ta’ Diċembru 2015 (seduta tad-9 ta’ Diċembru 2015), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’143 vot favur, vot 1 kontra u 7 astensjonijiet.

1. Rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-futur tal-Ewropa jiddependi ħafna mid-disponibbiltà ta’ għarfien tal-ogħla livell u persuni b’talenti f’soċjetà miftuħa u bbażata fuq l-għarfien. L-universitajiet għandhom rwol ċentrali x’jaqdu f’dan il-proċess. Jekk kull Stat Membru jaġixxi waħdu, ir-riżultat dejjem se jkun inqas minn ideali.

1.2. Il-KESE jenfasizza li l-kompetenzi nazzjonali u tal-UE għandhom jinqasmu u jiġu rfinati sabiex tinħoloq Żona Ewropea tal-Edukazzjoni Għolja. Il-kunċett ta’ università ċivika u intraprenditorjali jista’ jkun ukoll utli ħafna fit-trawwim tal-kwalità tal-edukazzjoni għolja fl-Ewropa.

1.3. Is-sitwazzjoni attwali turi li minkejja l-progress li sar, għad hemm ħafna ostakli u restrizzjonijiet li jxekklu wkoll il-parteċipazzjoni effettiva tal-UE. Kulturi differenti, interessi personali, nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji u żviluppi demografiċi spiss iservu ta’ tfixkil għall-provvista ta’ tweġibiet aġġornati għall-isfidi dinamiċi bħall-globalizzazzjoni, teknoloġiji ġodda, u l-mobbiltà.

1.4. Il-KESE huwa tal-fehma li l-istituzzjonijiet Ewropej għandhom jaġixxu bħala stimolu u għandhom iħaffu l-proċess ta’ modernizzazzjoni tal-edukazzjoni għolja Ewropea, f’termini ta’ edukazzjoni kif ukoll ta’ riċerka u innovazzjoni. L-universitajiet għandhom missjoni awtonoma li jaqdu l-interess pubbliku. Is-sussidjarjetà u d-diversità tal-universitajiet ma jippermettux approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd”. Madankollu, gwida strateġika u appoġġ fil-livell tal-UE jistgħu jikkontribwixxu b’mod deċiżiv biex jittejbu l-kundizzjonijiet.

1.5. Dak li huwa kruċjali huwa li l-Kummissjoni Ewropea tistimula u tmexxi ‘l quddiem l-aġenda għall-proċess ta’ trasformazzjoni tal-universitajiet Ewropej fi xpruni konġunti għat-tkabbir u l-koeżjoni soċjali u għall-ġid tas-soċjetà.

1.6. Għandha ssir referenza espliċita għall-modernizzazzjoni tal-edukazzjoni għolja fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma (PNR) u fir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi (CSR).

1.7. L-UE għandha turi l-impenn tagħha favur l-edukazzjoni għolja permezz tal-Istrateġija Ewropa 2020 (inkluż is-Semestru), Erasmus+, Orizzont 2020, il-fondi reġjonali u ta’ koeżjoni, u billi tagħmel il-mobbiltà transkonfinali aktar faċli għall-istudenti u l-lekċerers.

1.8. Il-konsultazzjonijiet strateġiċi fil-livell tal-UE għandhom jikkomplementaw id-diskussjonijiet u l-proġetti fil-pajjiżi u l-universitajiet u bejniethom sabiex tingħata spinta lil kwalunkwe kwalità tal-universitajiet Ewropej. L-aħjar prattiki għandhom jiġu disseminati b’mod sistematiku.

1.9. Għal darb’oħra, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja jiżviluppaw awtonomija, responsabbiltà u trasparenza reali bħala prerekwiżiti essenzjali għall-modernizzazzjoni (1). Dawn il-prerekwiżiti ma jistgħux jintlaħqu mingħajr finanzjament xieraq u adegwat.

1.10. It-trasformazzjoni tal-universitajiet, fi żmien ta’ tibdil ekonomiku u soċjali kbir, hija proċess fit-tul u diffiċli. L-universitajiet għandhom jiżviluppaw attitudni miftuħa għall-ħtiġiet tas-soċjetà, u għandhom jinkludu ħidma ta’ kuntatt ma’ partijiet interessati oħra.

1.11. Il-KESE jilqa’ l-kunċett ta’ università ċivika u l-mudell tat-tliet spirali (triple helix) u l-erba’ spirali (quadruple helix) (2). L-enfasi qiegħda fuq il-ftuħ tal-edukazzjoni għolja, żieda fl-aċċess, il-kuntest reġjonali, l-integrazzjoni ta’ ideat mill-partijiet interessati (potenzjali) kollha fil-programmi, u fuq rabta intelliġenti u aġġornata bejn ir-riċerka u l-edukazzjoni.

1.12. L-università ċivika għandha numru ta’ elementi komuni mal-università intraprenditorjali. Din tenfasizza l-missjoni awtonoma tagħha, u hija miftuħa għas-suq tax-xogħol u r-rilevanza soċjali ta’ kurrikuli edukattivi u ta’ riċerka u innovazzjoni. Il-pjattaformi tal-partijiet interessati (3) jistgħu jkunu utli ħafna fil-kodefinizzjoni tar-rekwiżiti. Is-sħubijiet pubbliċi-privati bejn universitajiet u gruppi soċjali ta’ kull tip jistgħu jkunu daqstant ieħor ta’ benefiċċju.

1.13. Il-livell tat-tagħlim u tħejjija adegwata għal impjiegi sussegwenti għandhom jibqgħu prijorità irrispettivament mill-ispeċjalizzazzjoni ta’ università (ta’ livell għoli). L-eċċellenza fit-tagħlim, jeħtieġ ukoll li tiġi ppremjata.

1.14. Il-Kummissjoni għandha taqdi rwol stimulanti fl-interazzjoni transkonfinali produttiva u ta’ benefiċċju bejn l-universitajiet, il-lekċerers u l-istudenti kif ukoll fil-promozzjoni tal-aċċess miftuħ għad-dinja; u biex tiżviluppa strumenti, bħal U-Multirank, fejn ikun xieraq, għal studenti u partijiet interessati oħra.

2. Sitwazzjoni attwali

2.1. Il-varjazzjonijiet konsiderevoli bejn l-universitajiet fl-Ewropa huma riżultat ta’ tradizzjonijiet u kulturi differenti ħafna (4). Fl-1999, il-proċess ta’ Bolonja nieda xejra ta’ suċċess lejn il-modernizzazzjoni tal-kurrikuli.

2.2. Mill-2008 ‘l hawn, il-kriżi ekonomika u finanzjarja ġiegħlet lill-universitajiet biex jevalwaw mill-ġdid l-operat tagħhom aktar mill-qrib u biex ifittxu sorsi ta’ finanzjament ġodda u valur għall-flus. Din żiedet il-kompetizzjoni għal riżorsi skarsi. Nuqqas ta’ finanzjament suffiċjenti joħloq problema reali għal ħafna universitajiet u huwa ta’ impediment għall-aġenda ta’ modernizzazzjoni.

2.3. It-trasformazzjoni profonda u dinamika li s-soċjetà għaddejja minnha bħala konsegwenza tal-globalizzazzjoni u t-teknoloġiji l-ġodda qed tħalli l-effetti tagħha fuq l-universitajiet. L-edukazzjoni għolja, ir-riċerka u l-innovazzjoni huma fil-qalba ta’ rkupru ekonomiku sostenibbli, iżda r-restrizzjonijiet finanzjarji u l-proċess ta’ trasformazzjoni jiżvelaw nuqqasijiet daqstant ieħor sensittivi.

2.4. Aspett fundamentali huwa n-nuqqas ta’ awtonomija, responsabbiltà u trasparenza. Jeżistu diskrepanzi sostanzjali bejn l-Istati Membri (5).

2.5. L-aħjar prattika turi li eżami tal-istrutturi u tal-kurrikuli, kif ukoll trasparenza u kooperazzjoni akbar, isaħħu l-kwalità u l-produzzjoni.

2.6. Illum il-ġurnata l-edukazzjoni għolja għandha tkun aċċessibbli għall-persuni kollha li għandhom talent. Iż-żieda fil-korrelazzjoni bejn l-aċċess u l-isfond soċjoekonomiku qed thedded il-prinċipju ta’ ekwità. Barra minn hekk, f’għadd ta’ pajjiżi, l-edukazzjoni għolja bl-ebda mod ma tiżgura impjieg sigur. Matul il-kriżi, iż-żgħażagħ b’edukazzjoni għolja bl-ebda mod ma kienu protetti mill-qgħad.

2.7. Ix-xejriet demoġrafiċi qed jipperikolaw (dejjem aktar) liż-żoni inqas popolati u inqas kompetittivi. Dan l-iżvilupp spiss ikollu konsegwenzi serji għall-attrazzjoni tal-għalliema u l-istudenti u għall-kwalità tal-għalliema u l-istudenti li jiġu attratti. Xi pajjiżi huma mhedda minn eżodu ta’ mħuħ. Universitajiet privati ġodda fil-pajjiżi kkonċernati, b’nuqqas ta’ assigurazzjoni ta’ kwalità adatta, iġibu riżultati li mhumiex sodisfaċenti. Dan huwa aggravat minn nuqqas ta’ finanzjament għall-edukazzjoni għolja tradizzjonali.

2.8. Ix-xewqa għal relazzjonijiet eqreb bejn l-universitajiet u s-soċjetà qed tqanqal diskussjonijiet kullimkien dwar ir-rwol tagħhom fis-soċjetà, kif ukoll dwar alleanzi ma’ partijiet interessati oħra bħan-negozji, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili.

2.9. Ta’ spiss tinħass sew id-diskrepanza bejn il-ħiliet tal-gradwati u l-ħtiġiet tas-suq tax-xogħol, u bejn il-provvista u d-domanda. In-negozji jilmentaw dwar nuqqas ta’ professjonisti kwalifikati, b’mod speċjali fil-professjonijiet tekniċi u l-ICT. Il-bidliet rapidi tal-bażi tal-għarfien globali jfissru li jinħtieġu, issa aktar minn qatt qabel, il-kompetenzi adatti għas-seklu 21 biex il-gradwati jkunu jistgħu jaġġornaw l-għarfien tagħhom b’mod sistematiku.

2.10. Barra minn hekk, it-teknoloġiji ġodda u d-diġitalizzazzjoni qed jisfurzaw lill-edukazzjoni għolja tadatta u tirfina l-metodoloġiji eżistenti. Forom ġodda ta’ tagħlim qed isiru iktar stabbiliti, inkluż it-tagħlim iċċentrat fuq l-istudent, u l-korsijiet onlajn. Madankollu, il-kampusijiet fiżiċi tal-università ser jibqa’ jkollhom rwol ewlieni fil-komunitajiet lokali u reġjonali bħala postijiet li jlaqqgħu l-edukazzjoni, ir-riċerka u n-netwerking.

2.11. L-istudenti u l-akkademiċi/l-għalliema tal-università qed isiru dejjem iżjed mobbli madwar id-dinja. Fis-saff ta’ fuq għaddejja “ġlieda għat-talenti”, iżda t-tendenza ġenerali hija usa’. Il-kwalità u l-attraenza tal-universitajiet Ewropej huma fatturi ewlenin għall-istudenti minn barra, li jikkontribwixxu għall-edukazzjoni u r-riċerka, u għall-ħolqien ta’ netwerks dejjiema.

2.12. Biex tinkiseb aktar produzzjoni, l-universitajiet (tal-ogħla livell) spiss jenfasizzaw ir-riċerka bħala l-kompitu ewlieni tagħhom u r-regolamenti finanzjarji jappoġġaw dan. Enfasi primarja fuq ir-riċerka għandha tendenza li tipperikola l-bilanċ ottimali u l-interazzjoni bejn ir-riċerka u t-tagħlim.

3. It-trasformazzjoni u l-ftuħ tal-universitajiet

3.1. L-iżvilupp ta’ universitajiet f’ċentri tal-għarfien fi ħdan is-soċjetà bħala parti integrali tal-ekosistema tal-UE qed iqanqal diskussjoni dwar il-karatteristiċi essenzjali tal-edukazzjoni għolja, li fuqhom għandhom jiġu bbażati l-prattiki ta’ kuljum.

3.2. Filwaqt li hemm approċċi differenti, tendenza komuni tidher li hija l-ftuħ tal-edukazzjoni għolja għall-opinjonijiet u l-interessi ta’ partijiet interessati pubbliċi u privati u studenti, u għal kwistjonijiet bħall-interazzjoni produttiva u ta’ benefiċċju bejn ir-riċerka u l-edukazzjoni u kooperazzjoni u internazzjonalizzazzjoni akbar.

3.3. Għal bosta universitajiet dan huwa proċess fit-tul u impenjattiv. Mhuwiex faċli li l-istituzzjonijiet il-kbar tradizzjonali jibdlu l-imġiba tagħhom. Barra minn hekk, f’ħafna pajjiżi l-proċeduri (politiċi) eżistenti biex jinħatru gvernaturi kif ukoll lekċerers u riċerkaturi huma ta’ xkiel għall-bidla. F’dawn il-każijiet, l-approċċi indipendenti mill-universitajiet u fi ħdanhom huma rari. Fil-fehma tal-KESE, il-ftuħ tal-edukazzjoni għolja u ż-żamma ta’ mentalità miftuħa għandhom ikunu prijorità ewlenija għall-edukazzjoni għolja madwar il-kontinent.

3.4. Riċerka tal-ogħla livell kif ukoll persuni mħarrġa aħjar u bi kwalifiki għolja, huma indispensabbli għar-reżiljenza ta’ kwalunkwe ekonomija. Il-kriżi kellha effett detrimentali fuq ir-riżultati fiċ-ċentri ta’ għarfien, filwaqt li l-analiżijiet juru rabta diretta bejn ir-riċerka u l-edukazzjoni tal-ogħla livell u l-prestazzjoni ekonomika.

3.5. L-universitajiet m’għadhomx jimmiraw lejn l-ogħla livelli tas-soċjetà. L-għadd u d-daqs tagħhom żdiedu b’mod drammatiku. Ix-xenarju sar aktar varjat: aktar kategoriji, partikolarment, universitatjiet tax-xjenzi applikati flimkien ma’ universitajiet tar-riċerka, ċentri ta’ edukazzjoni għolja reġjonali flimkien ma’ universitajiet nazzjonali u internazzjonali, u numru akbar ta’ fakultajiet, partikolarment fis-setturi ekonomiċi u tekniċi, eċċ.

3.6. Il-ftuħ tal-aċċess għall-edukazzjoni għolja huwa ġustament prijorità politika madwar il-kontinent Fl-UE, 40 % tal-ġenerazzjoni li jmiss għandha tkun tista’ tikseb lawrja universitarja. Barra minn hekk, il-kurrikuli, l-għodod ta’ tagħlim (l-użu tal-midja moderna f’tagħlim imħallat, eċċ.), ir-relazzjoni bejn ir-riċerka u l-edukazzjoni, kif ukoll aspetti oħra bħall-internazzjonalizzazzjoni u l-interess pubbliku, m’għandhom l-ebda xebh ma’ kif kienu fil-passat. Jeħtieġ li l-metodi ta’ ġestjoni jiġu aġġustati għal dan.

3.7. Universitajiet awtonomi, responsabbli u trasparenti għandhom ikunu jistgħu jaġixxu kemm jista’ jkun b’mod liberu fi ħdan qafas legali li jinkoraġġixxi l-azzjoni minn isfel għal fuq u l-kompetizzjoni bħala kontribut ewlieni għal parteċipazzjoni usa’ u speċjalizzazzjoni intelliġenti.

3.8. Attitudni miftuħa, inkluż djalogu ċar ma’ partijiet interessati oħra, għandha tappoġġja lill-universitajiet bħala xpruni għat-tkabbir, il-kompetittività u l-koeżjoni soċjali.

3.9. Għall-vijabbiltà ekonomika tal-komunità lokali u reġjonali, il-kunċetti tal-università ċivika u dik intraprenditorjali jistgħu jkunu utli ħafna. Dawn il-kunċetti jeħtieġu kemm ambizzjoni kif ukoll kooperazzjoni mill-qrib bejn l-universitajiet, il-partijiet interessati tagħhom, u l-awtoritajiet pubbliċi.

4. L-università ċivika

4.1. Il-KESE jilqa’ l-kunċett ta’ università ċivika (6). Dan imur lil hinn mit-tagħlim, ir-riċerka akkademika u l-għarfien. Università ċivika timpenja b’mod attiv lill-pubbliku u s-soċjetà ta’ madwarha – fil-livelli kollha. Kull università tista’ żżid dimensjoni ċivika għall-prestazzjoni tagħha billi taqdi rwol kemm bħala stazzjon ta’ produzzjoni intellettwali għall-komunità kif ukoll bħala substazzjon, li jittrasforma ideat eċċellenti minn bnadi oħra għall-kuntest speċifiku tagħha.

4.2. Proċessi bħal dawn qed iseħħu madwar l-Ewropa – permezz ta’ riċerka mmexxija mid-domanda, tagħlim ibbażat fuq il-problemi, kooperazzjoni bejn universitajiet u komunitajiet lokali, skejjel, sptarijiet, negozji eċċ. Madankollu, għad hemm bżonn ammont sostanzjali ta’ bini tal-kapaċità (7).

4.3. Fil-livell reġjonali, l-universitajiet jistgħu jappoġġjaw approċċ olistiku u jkunu minn ta’ quddiem fit-tlaqqigħ ta’ partijiet interessati rilevanti biex jindirizzaw sfidi komuni. Università ċivika mfassla tajjeb tista’ wkoll taqdi rwol importanti fil-promozzjoni tal-prestazzjoni ta’ reġjuni f’diffikultà.

4.4. Il-forma tal-mudell ser tvarja minn università għall-oħra. Minbarra dawk l-universitajiet ikkonċernati direttament minn żoni anqas għonja u bi prestazzjoni ekonomika dgħajfa u/jew diffikultajiet demografiċi, il-kriterji li jikkwalifikaw università bħal waħda “ċivika”, huma validi għal grupp ferm usa’. Illum il-ġurnata, universitajiet Ewropej ta’ livell dinji u dawk b’ambizzjonijiet simili bir-raġun qed juru dejjem aktar interess fl-impenn ċiviku.

4.5. L-università ċivika tippreżenta mudell għall-universitajiet li jridu jimxu lil hinn mill-metodi ta’ ġestjoni antikwati jew l-approċċi tradizzjonali. Dan huwa partikolarment importanti f’każijiet fejn it-talenti taż-żgħażagħ għandhom jingħataw sfida biex jikkontribwixxu għall-ekonomija nazzjonali jew reġjonali. Il-kooperazzjoni approfondita ma’ partijiet interessati rilevanti fir-reġjuni kollha għandha tkun l-formola li tqanqal il-ftuħ u l-modernizzazzjoni.

4.6. Il-presidenzi rispettivi tal-Kunsill ġustament ħadu approċċ simili fid-Dikjarazzjonijiet ta’ Lund u ta’ Ruma (8), fejn enfasizzaw il-ħtieġa li r-riċerka tiffoka fuq l-isfidi l-kbar ta’ żmienna, li wieħed imur lil hinn minn approċċi tematiċi riġidi u jinvolvi partijiet interessati kemm mis-settur pubbliku kif ukoll minn dak privat. Fir-rigward tat-tiswir taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Unjoni tal-Innovazzjoni, ir-Riċerka u l-Innovazzjoni Responsabbli huma għan ċentrali li jkopru l-politiki u l-attivitajiet rilevanti kollha. Dawn il-prinċipji huma wkoll prijoritajiet taħt il-programm Orizzont 2020.

4.7. Flimkien mal-mudell ta’ “tliet spirali” – li jinvolvi kooperazzjoni bejn l-universitajiet, is-settur privat, il-gvern – hemm il-mudell ta’ “erba’ spirali” li jinvolvi wkoll lill-komunitajiet lokali u lis-soċjetà ċivili. Dan għandu sens qawwi ta’ post u sens ta’ skop, u huwa trasparenti u responsabbli lejn il-partijiet interessati tiegħu u l-pubbliku ġenerali. Dan jippreżenta opportunità ġdida biex is-soċjetà ċivili tkun involuta.

4.8. Grupp speċifiku wieħed li għandu jingħata attenzjoni huwa dak tal-eks-studenti: l-alumni. Jista’ jsir aktar fl-Ewropa biex jitħeġġu jgħinu biex itejbu l-prestazzjoni u r-reputazzjoni tal-universitajiet. Hawnhekk, l-Ewropa tista’ ssegwi l-eżempju ta’ prattika komuni tal-Istati Uniti.

4.9. L-alumni għandhom jitqiesu bħala parti integrali tal-komunità universitarja. Dawn jistgħu jkunu ambaxxaturi tal-università fil-livell reġjonali, nazzjonali u internazzjonali, u xpruni fid-diskussjoni dwar il-kurrikuli, li huwa partikolarment utli fi żminijiet ta’ bidla dinamika. Huma jistgħu jkunu strumentali fid-diskussjoni dwar il-bilanċ bejn ir-riċerka u l-edukazzjoni kif ukoll bejn ir-riċerka u s-suq. Għan speċifiku jista’ jkun l-użu ta’ alumni bħal kowċis għal gradwati reċenti, speċjalment l-istudenti tal-ewwel ġenerazzjoni, inklużi dawk barranin.

4.10. Mobilità akbar ta’ alumni tiġġenera netwerks internazzjonali ta’ suċċess, li jistgħu jkunu daqstant ieħor ta’ benefiċċju għall-universitajiet tagħhom u għall-industrija.

5. L-università intraprenditorjali

5.1. “L-università ċivika” għandha numru ta’ elementi komuni mal-università intraprenditorjali. L-universitajiet mhumiex kumpaniji. Huma għandhom missjoni awtonoma fl-interess pubbliku, b’mod partikolari biex jedukaw, iwettqu riċerka (tal-ogħla livell), u għall-użu ta’ għarfien mis-soċjetà inġenerali. L-università intraprenditorjali għandha enfasi doppju: it-tmexxija u l-ġestjoni tal-istituzzjoni u t-trawwim tal-ħiliet intraprenditorjali tal-istudenti u s-sens ta’ inizjattiva.

5.2. Ir-rilevanza ta’ kurrikuli edukattivi għas-suq tax-xogħol u r-rilevanza tar-riċerka u l-innovazzjoni għas-soċjetà huma importanti ħafna. Il-komunikazzjoni u l-interazzjoni mas-settur privat fil-livell nazzjonali/reġjonali huma kruċjali biex jintlaħqu l-isfidi li qed tiffaċċja s-soċjetà.

5.3. Il-mentalità sajlo m’għadhiex utli. Id-dinamiki teknoloġiċi u l-isfidi tas-soċjetà jitolbu aġġustament kontinwu. In-naħa tad-domanda qed issir dejjem aktar kumplessa, u tirrikjedi kompetenzi interdixxiplinari u transdixxiplinari u ftuħ għal kwalunkwe żvilupp ġdid. Minbarra l-kompetenzi professjonali, dan jinvolvi wkoll il-ħtieġa li jiġu żviluppati ħiliet. Il-pjattaformi tal-partijiet interessati, marbuta mal-universitajiet, jistgħu jkunu utli ħafna b’rekwiżiti mfassla b’mod konġunt. L-għalliema għandhom ikunu ppreparati sew għal dan il-kuntest dinamiku. Il-ħiliet intraprenditorjali (9) għandhom ukoll jiġu mgħallma f’kull xorta ta’ edukazzjoni għolja fl-Unjoni Ewropea.

5.4. Bl-istess mod, jistgħu jkunu daqstant ta’ benefiċċju l-istrutturi ta’ sħubijiet pubbliċi privati li jlaqqgħu flimkien l-universitajiet u l-gruppi soċjali, bħaċ-ċrieki tan-negozju u s-settur tas-saħħa.

5.5. Proġett siewi għall-universitajiet ikun li jinħolqu “Ktajjen ta’ Valur tal-Edukazzjoni”, f’kooperazzjoni ma’ setturi tan-negozju. Hemm żewġ għanijiet ewlenin għal dan: — li jiġu ffaċilitati l-kuntatti u l-iskambju ta’ informazzjoni mas-setturi tan-negozju, sabiex jittejbu r-riżultati tat-tagħlim għall-gradwati individwali u għan-negozju — li jiġu distribwiti riżorsi u fondi fost id-diversi komponenti tal-“katina edukattiva”, mill-Kummissjoni u l-ministeri nazzjonali sal-awtoritajiet tal-iskola, u, fl-aħħar nett, għall-istudenti. B’mod parallel, għandhom jiġu promossi l-edukazzjoni teknika u tal-apprendistat.

5.6. Bl-istess mod, il-ftehimiet ta’ prestazzjoni, kif applikati f’xi Stati Membri, ser jagħtu spinta lill-ispeċjalizzazzjoni, il-profil u r-reputazzjoni tal-universitajiet. Dawn jista’ jkollhom enfasi wiesgħa internazzjonali kif ukoll reġjonali, u jtejbu l-ambizzjoni u l-kwalità tal-programmi u tal-istudenti. Biex jinkiseb dan, huwa essenzjali l-impenn konsistenti fuq iż-żewġ naħat (il-gvernijiet u l-edukazzjoni għolja).

5.7. L-innovazzjoni għandha taffettwa kemm lir-riċerka u lill-edukazzjoni kif ukoll lill-governanza. Eżempju ta’ suċċess ta’ titjib minn isfel għal fuq huwa HEInnovate, għodda ta’ awtovalutazzjoni onlajn indipendenti, żviluppata mill-Kummissjoni Ewropea (10). Għandu jiġi mħeġġeġ użu akbar ta’ din l-għodda.

5.8. Programmi universitarji ppreżentati fil-livell internazzjonali kif ukoll varjetà wiesgħa ta’ korsijiet onlajn qed jiġu offruti għall-istudenti li jixtiequ jkunu iktar mobbli. Il-komparabbiltà u t-trasparenza għandhom irawmu l-kompetizzjoni u l-konverġenza f’termini ta’ prestazzjoni. Għodod ta’ trasparenza bħal U-Multirank fl-UE għandhom potenzjal kbir u jeħtieġ li l-universitajiet jikkunsidraw kif jistgħu jużaw dan it-tip ta’ strument b’mod aktar effettiv.

5.9. Il-persuni kollha li għandhom talent għandu jkollhom opportunità ġusta biex jidħlu fis-sistema tal-edukazzjoni għolja. Is-sistemi bi ħlas qed isiru dejjem aktar mifruxa. Bħala riżultat, l-istudenti qed isiru aktar kritiċi dwar l-edukazzjoni li jirċievu. Iżda għandha tiġi eskluża kwalunkwe għażla soċjali li tirriżulta mill-introduzzjoni ta’ tariffi. L-appoġġ għall-istudenti (ibbażat fuq sfond soċjoekonomiku) għandu jiżgura aċċess ġust għal kulħadd għal edukazzjoni xierqa. Barra minn hekk, is-sistemi bi ħlas ma jistgħux jintużaw ħażin biex jissostitwixxu l-finanzjament pubbliku eżistenti.

5.10. L-iżviluppi demografiċi jitolbu wkoll biex isiru sforzi addizzjonali biex l-għadd ta’ gradwati fir-reġjuni kkonċernati jingħata spinta, speċifikament għall-promozzjoni tar-reżiljenza u l-vijabilità futura ta’ dawk ir-reġjuni.

5.11. Fejn huma kkonċernati l-istudenti u n-negozju, l-edukazzjoni għolja u r-riċerka għandhom ikunu marbutin mill-qrib. B’kuntrast ma’ dan, il-mudelli ta’ finanzjament għandhom it-tendenza li jiffavorixxu r-riżultati mir-riċerka, li jwasslu għal inqas għalliema tal-università li fil-fatt jgħallmu.

5.12. L-universitajiet għandhom iqisu b’mod dovut il-fatt li l-maġġoranza kbira ta’ gradwati b’lawrji ta’ Baċellerat u Master, u anke PhDs, ser jiksbu impjiegi fis-soċjetà u n-negozju, ‘il barra mid-dinja akkademika. B’konsegwenza ta’ dan, l-istandards tal-edukazzjoni u t-tħejjija adegwata għall-impjiegi għandhom jibqgħu prijorità irrispettivament mill-ispeċjalizzazzjoni ta’ università (tal-ogħla livell). F’dan ir-rigward, l-Istati Uniti tipprovdi eżempju li l-Ewropa m’għandhiex timxi fuqu (11). Il-formula għall-Ewropa hija li tħabrek favur l-eċċellenza u l-ekwità.

5.13. Id-diġitalizzazzjoni hija bidla fundamentali li qed taffettwa l-edukazzjoni għolja b’mod profond f’termini ta’ tagħlim u tagħlim (imħallat (12)), il-ħiliet tal-għalliema u tal-istudenti, u l-istrutturi ta’ governanza. Ser ikunu meħtieġa aktar dinamiżmu u flessibilità fil-livelli kollha. F’dan ir-rigward, kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn l-edukazzjoni għolja u s-settur privat hija wkoll ta’ benefiċċju, jekk mhux essenzjali.

6. Spinta ‘l quddiem għad-dimensjoni Ewropea

6.1. Il-KESE jilqa’ l-fatt li s-suġġetti kollha t’hawn fuq, flimkien mal-modernizzazzjoni tal-edukazzjoni għolja, huma dejjem aktar preżenti fuq l-aġenda tal-UE. Ikun tajjeb li jinsab approċċ komuni għall-iżgurar tat-tlestija b’suċċess taż-Żona Ewropea ta’ Edukazzjoni Għolja u ż-Żona ta’ Riċerka Ewropea.

6.2. L-universitajiet miftuħa u trasparenti, flimkien ma’ strateġija Ewropea ddefinita tajjeb li sservi ta’ gwida, ser ikunu ta’ benefiċċju kbir għas-suq uniku u għall-modernizzazzjoni ta’ soċjetà Ewropea b’reżiljenza fl-arena globali. Il-moviment ħieles ta’ studenti, riċerkaturi u l-għarfien huwa essenzjali għal dan.

6.3. L-involviment tal-UE fl-edukazzjoni għolja beda bil-promozzjoni tar-riċerka xjentifika fi programmi qafas konsekuttivi. Sadanittant, l-impenn tal-UE għall-qasam tal-edukazzjoni qed jikber. Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir jenfasizza l-ħtieġa li jiġu sostnuti l-ispejjeż li joħolqu t-tkabbir, inkluż b’mod partikolari l-edukazzjoni għolja.

6.4. Tnejn mill-ħames miri ewlenin tal-Ewropa 2020 huma relatati direttament mal-edukazzjoni għolja: l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp u fl-innovazzjoni, u l-edukazzjoni. Dawn jimpenjaw numru ta’ kummissarji differenti. Fl-2014, ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi żvelaw li madwar nofs l-Istati Membri jiffaċċjaw problemi serji rigward in-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol, kif ukoll nuqqas persistenti ta’ kooperazzjoni bejn l-edukazzjoni għolja u n-negozji jew partijiet interessati oħra.

6.5. Ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi juru l-ħtieġa li jiġu indirizzati l-impjegabbiltà u l-bżonnijiet tas-settur privat u tal-istudenti/il-gradwati bħala impjegati (jew impjegaturi) futuri kif ukoll il-kompetittività, permezz ta’ kooperazzjoni aktar effettiva bejn l-edukazzjoni għolja, l-istituzzjonijiet tar-riċerka u n-negozju. Il-KESE jinsisti li s-segwitu tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż għandu jiġi sorveljat b’mod iktar effettiv u li r-riżultati jiġu diskussi b’mod trasparenti mill-Kummissjoni u l-Kunsill.

6.6. Madankollu, f’kuntrast mal-ħtieġa li l-edukazzjoni għolja tkun awtonoma u responsabbli, hemm forzi politiċi fl-Istati Membri li qed jappellaw għal aktar regolamentazzjoni, li twassal għal inqas awtonomija. F’dawn il-każijiet, is-sussidjarjetà tiġi invokata bħala prinċipju, u b’hekk dan ma jippermettix l-armonizzazzjoni tas-sistemi tal-edukazzjoni għolja fl-Ewropa. Dan ikun ta’ ħsara għall-interessi tal-istudenti u tas-soċjetà kollha kemm hi.

6.7. Għandu jsir użu tal-kwalifiki ogħla u usa’ fl-UE u lil hinn minnha. Dan jitlob li jkun hemm interazzjoni transkonfinali u ta’ benefiċċju bejn l-universitajiet, il-lekċerers u l-istudenti u li jkun hemm sens ta’ ftuħ għad-dinja. Impenn espliċitu mill-Kunsill, l-Istati Membri u l-Kummissjoni għandu jwassal għal prestazzjoni mtejba tal-edukazzjoni għolja permezz ta’ kondiviżjoni aħjar u l-irfinar ta’ kompetenzi nazzjonali u tal-UE.

6.8. Il-KESE dejjem jenfasizza l-importanza kruċjali tal-programmi ta’ riċerka u innovazzjoni tal-UE. Ir-riċerka transkonfinali trawwem ritorn fuq l-investiment, il-programmi tal-UE jinkoraġġixxu enfasi fuq teknoloġiji ewlenin u temi strateġiċi, l-iffinanzjar transnazzjonali jwassal għal produzzjoni ogħla, u l-alleanzi xjentifiċi Ewropej jagħtu spinta ġenwina lill-kompetittività Ewropea. Għal dan l-għan, l-għarfien ġdid għandu jinqasam ukoll b’mod aktar wiesa’, b’mod partikolari permezz ta’ aċċess miftuħ.

6.9. Fil-qafas tas-Seba’ Programm Qafas (FP7) u, mill-2014 ‘l hawn, taħt il-programm Orizzont 2020, il-Kunsill Ewropew tar-Riċerka rnexxielu jappoġġja riċerka ta’ kwalità għolja permezz ta’ finanzjament kompetittiv. Madankollu, l-ostakli strutturali għadhom ifixklu l-mobbiltà transkonfinali tar-riċerkaturi, l-akkademiċi u l-istudenti.

6.10. Il-prestazzjoni tal-edukazzjoni għolja u r-riċerka qegħdin dejjem aktar jiġu evalwati u jsiru trasparenti globalment. L-universitajiet qed jikkooperaw u jikkompetu fuq skala globali, filwaqt li jaħdmu fuq proġetti ta’ riċerka konġunta, ifittxu l-eċċellenza u, dejjem aktar, jirreklutaw studenti u persunal minn barra l-UE. Din hija kwistjoni ewlenija, iżda r-regolamenti nazzjonali u n-nuqqas ta’ stimolu jistgħu joħonqu l-progress f’dan il-qasam. Il-kejl internazzjonali juri li d-diskrepanza bejn l-atturi Ewropej bl-aħjar prestazzjoni u atturi oħrajn qed tikber.

6.11. Għandhom isiru aktar sforzi biex jiġu involuti riċerkaturi eċċellenti minn madwar l-Ewropa kollha fi proġetti konġunti. Jeħtieġ li n-niċeċ ta’ eċċellenza madwar il-kontinent jiġu konnessi u li jipparteċipaw fi proġetti ta’ riċerka eċċellenti fl-Ewropa.

6.12. Il-mobbiltà fost l-akkademiċi u l-istudenti fl-Ewropa hija limitata, peress li l-moviment transkonfinali għadu mxekkel b’mod artifiċjali. L-iżgurar ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol ugwali għar-riċerkaturi u l-akkademiċi flimkien ma’ konverġenza akbar tal-kurrikuli u l-kwalifiki tal-istudenti fl-Ewropa huma kwistjoni ta’ urġenza.

6.13. L-istatistika inadegwata għandha tittejjeb u tintuża aħjar sabiex tkejjel il-firxa tal-mobbiltà u tappoġġjaha.

6.14. Kemm il-ftuħ u l-modernizzazzjoni tal-universitajiet, kif ukoll id-diversifikazzjoni kulturali permezz ta’ iktar internazzjonalizzazzjoni huma fatturi pożittivi. Barra minn hekk, l-istudenti, appoġġati minn midja soċjali aġġornata, strumenti ta’ trasparenza bħal U-Multirank, u l-ispeċjalizzazzjoni tal-universitajiet huma mħeġġa jagħmlu għażliet speċifiċi. Soluzzjonijiet prammatiċi fil-livell tal-UE għandhom ikunu ta’ għajnuna għalihom.

6.15. Kooperazzjoni aktar mill-qrib fost dawk li huma lesti għaliha tista’ turi t-triq ‘il quddiem. Eżempju wieħed huwa l-ftehim riċenti bejn il-pajjiżi tal-Benelux dwar ir-rikonoxximent reċiproku awtomatiku tad-diplomi. Dan huwa pass deċiżiv ‘il quddiem (13). Ix-xejra lejn ir-rikonoxximent reċiproku tal-lawrji universitarji u tal-lawrji differenti fix-xjenzi ser tgħin biex jitnaqqsu l-ostakli bejn l-universitajiet u biex jinħolqu skambji miftuħa.

6.16. Jeħtieġ li s-sistemi adegwati tal-garanzija tal-kwalità jiġu internazzjonalizzati u għandu jkollhom rabta Ewropea ċara. Dan jinkludi l-ħtieġa biex jiġu rikonoxxuti d-deċiżjonijiet ta’ akkreditament. Kull inizjattiva f’dan il-qasam għandha tiġi milqugħa (14). Proċess ta’ rikonoxximent reċiproku għandu bil-mod il-mod iwassal għal akkreditament pan-Ewropew u, b’mod partikolari, jagħti spinta lill-kwalità tat-tagħlim f’universitajiet bi prestazzjoni baxxa.

6.17. Tali prattiki jkunu ta’ benefiċċju madwar l-Ewropa kemm għall-mobbiltà kif ukoll għall-impjegabbiltà. Bl-introduzzjoni ta’ lawrja waħda għal bosta universitajiet, il-programmi konġunti bejn l-universitajiet isiru ħafna iktar attraenti. Għandu jiġi kkunsidrat l-appoġġ għall-ġemellaġġ. L-iskambju tal-prattiki amministrattivi u ta’ tagħlim fuq il-post jistgħu jtejbu l-kwalità.

6.18. Kundizzjoni bażika għall-internazzjonalizzazzjoni huwa l-użu ta’ lingwi komuni. L-għarfien ta’ (aktar minn żewġ) lingwi huwa rakkomandabbli għal raġunijiet kulturali u ekonomiċi. L-Ingliż jista’ jkun il-lingwa franka tal-lum. Il-progress fit-titjib tal-ħiliet lingwistiċi miexi bil-mod wisq. Għandu jiġi kkunsidrat l-obbligu li l-istudenti jkunu jafu lingwa barranija waħda.

6.19. Il-programm Erasmus+ kien ta’ suċċess kbir u pass enormi ‘l quddiem fl-iffaċilitar tal-mobbiltà. Huwa wkoll milqugħ tajjeb min-negozju. Dan jorbot sew mal-prinċipju gwida tal-Kummissjoni dwar it-tkabbir u l-impjiegi. L-iffinanzjar tal-programm għandu jissodisfa d-domanda dejjem tikber. Kwalunkwe restrizzjoni legali għall-iskambji tal-istudenti għandha titneħħa.

6.20. Il-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment qegħdin ġustament jiffukaw fuq il-fatturi ta’ innovazzjoni u tkabbir, inkluża r-riċerka. Il-Kummissjoni għandha taqdi rwol ta’ gwida fit-titjib tal-parteċipazzjoni tal-universitajiet fi proġetti reġjonali.

6.21. Bħala regola, l-universitajiet huma indipendenti mill-awtoritajiet lokali u reġjonali, għalkemm hemm eċċezzjonijiet notevoli. Dawn għandhom jiġu enfasizzati. Kontribut pożittiv ħafna qed isir ukoll permezz tal-programm tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li jorbot ir-riċerka permezz tal-RIS3 (15) mal-programmi reġjonali tal-UE, filwaqt li jrawwem ambjent favorevoli għall-innovazzjoni.

6.22. L-universitajiet għandhom ikunu konxji tal-RIS3 u l-applikazzjoni tagħhom f’diversi livelli. Flimkien ma’ awtoritajiet reġjonali impenjati għandhom jaqdu rwol attiv fil-programm.

6.23. B’xorti ħażina, għal raġunijiet ta’ governanza, l-universitajiet għadhom mhux qed jagħmlu użu sew mill-programm tal-FSIE. Jeħtieġ li jitfittxew sinerġiji bejn il-programmi tal-UE (FSIE, Orizzont 2020 u Erasmus+), iżda dawn għandhom tendenza li jiġu mblukkati minn kundizzjonijiet konfliġġenti.

Brussell, id-9 ta’ Diċembru 2015. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar L-Universitajiet għall-Ewropa (ĠU C 128, 18.5.2010, p. 48).

(2) Ara 4.7.

(3) Dawn il-pjattaformi għandhom jikkonsistu minn msieħba kummerċjali u soċjali kif ukoll imsieħba reġjonali.

(4) F’din l-Opinjoni, l-istituzzjonijiet kollha ta’ edukazzjoni għolja jissemmew bħala universitajiet. F’xi pajjiżi, issir distinzjoni importanti bejn l-universitajiet tar-riċerka u universitajiet ta’ xjenzi applikati, filwaqt li pajjiżi oħra jirreferu għaż-żewġ kategoriji bħala universitajiet.

(5) It-tabella ta’ valutazzjoni dwar l-awtonomija tal-Assoċjazzjoni tal-Universitajiet Ewropej turi li għad hemm ħafna xi jrid isir fir-rigward tal-awtonomija organizzazzjonali, finanzjarja, tal-persunal jew l-awtonomija akkademika f’diversi pajjiżi (http//www.university-autonomy.eu/)

(6) Dan il-mudell ġie approvat minn diversi organizzazzjonijiet, bħall-ERRIN, in-Netwerk tar-Riċerka u l-Innovazzjoni tar-Reġjuni Ewropej, u l-ECIU, il-Konsorzju Ewropew ta’ Universitajiet Innovattivi. Kelliem prominenti huwa wkoll John Goddard, eks-Deputat Viċi Kanċillier tal-Università ta’ Newcastle.

(7) Workshop tal-KESE, 13 ta’ Ġunju 2014 – Universitajiet għall-Ewropa.

(8) Id-Dikjarazzjoni ta’ Lund 2009, id-Dikjarazzjoni ta’ Ruma 2014.

(9) Rakkomandazzjoni dwar il-kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja (2006/962/KE). Sens ta’ inizjattiva u intraprenditorija jirreferi għall-kapaċità tal-individwu li jsarraf l-ideat f’azzjoni. Dan jinkludi l-kreattività, l-innovazzjoni u t-teħid tar-riskju kif ukoll il-kapaċità li wieħed jippjana u jiġġestixxi proġetti biex jintlaħqu l-għanijiet.

(10) Ara www.heinnovate.eu, HEInnovate, How entrepreneurial is your HEI? (Kemm hija intraprenditorjali l-istituzzjoni ta’ edukazzjoni għolja tiegħek).

(11) Ara The Economist, tat-28 ta’ Marzu 2015, Special report on American universities: Excellence v equity (Rapport speċjali dwar l-universitajiet Amerikani: Eċċellenza vs ekwità).

(12) It-tagħlim imħallat qed jagħmel użu (integrat) kemm mill-edukazzjoni tradizzjonali kif ukoll dik miftuħa (onlajn).

(13) Fit-18 ta’ Mejju 2015, il-pajjiżi tal-Benelux iffirmaw ftehim dwar ir-rikonoxximent reċiproku awtomatiku tal-lawrji universitarji kollha. Bħala parti mill-proċess ta’ Bolonja, il-Grupp Pathfinder jirrakkomanda li jiġi esplorat ir-rikonoxximent awtomatiku fil-livell tas-sistema fuq bażi reġjonali ma’ pajjiżi msieħba b’filosofija simili.

(14) Pereżempju, fid-9 ta’ Lulju 2015, l-Akkreditierungsrat (il-Ġermanja) u l-NVAO (in-Netherlands, il-Belġju-Fjandri) qablu li jirrikonoxxu d-deċiżjonijiet ta’ akkreditament ta’ xulxin rigward il-programmi konġunti bejn dawn il-pajjiżi.

(15) RIS3: Strateġiji Nazzjonali/Reġjonali ta’ Riċerka u ta’ Innovazzjoni għall-Ispeċjalizzazzjoni Intelliġenti.