KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI dwar l-applikazzjoni ta’ tariffi għall-infrastruttura stradali nazzjonali imposti fuq vetturi privati ħfief /* COM/2012/0199 final */





KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI dwar l-applikazzjoni ta’ tariffi għall-infrastruttura stradali nazzjonali imposti fuq vetturi privati ħfief (Test b'rilevanza għaż-ŻEE) 1. Introduzzjoni L-għan ġenerali tal-Politika tat-Trasport tal-Unjoni Ewropea kif ippreżentat fil-White Paper dwar it-Trasport[1] huwa “li jirnexxielha tiġi stabbilita sistema li tirfed il-progress ekonomiku Ewropew, ittejjeb il-kompetittività u toffri servizzi ta' mobilità ta' kwalità għolja filwaqt li jintużaw ir-riżorsi b'mod aktar effiċjenti”. Fil-prattika, l-utenti tas-sistema tat-trasport għandhom, fost l-oħrajn, jużaw l-infrastruttura b’mod aħjar u jnaqqsu l-impatt negattiv tagħha fuq l-ambjent. Wieħed mill-metodi kif l-utenti tan-netwerk tat-trasport isiru konxji dwar l-impatt li l-għażla tat-trasport tagħhom tħalli huwa permezz ta’ sistema ta’ prezzar tajjeb, fejn jiġu applikati l-prinċipji ta’ “l-utent iħallas” u “min iniġġes iħallas”. Minn sistema moderna ta’ prezzar stradali, li jkollha l-għan li tgħin biex jintlaħqu l-miri tal-White Paper, wieħed jistenna li din: – tikkontribwixxi biex ikun hemm kompetizzjoni ġusta bejn il-mezzi tat-trasport permezz ta’ mekkaniżmi ġusti u trasparenti ta’ kif il-kost tal-infrastruttura jiġi mgħoddi għal fuq l-utenti (il-prinċipju ta’ “l-utent iħallas”); – ma tippermettix li ssir ebda diskriminazzjoni diretta jew indiretta bejn l-utenti abbażi tan-nazzjonalità jew tal-post ta’ residenza tagħhom; – tippromwovi l-prinċipji tal-iżvilupp sostenibbli bl-applikazzjoni ta’ mekkaniżmi armonizzati u trasparenti ta’ kif il-kostijiet esterni, bħall-emissjonijiet, l-istorbju, il-konġestjoni, l-aċċidenti, eċċ, li s-soltu tbatihom is-soċjetà kollha, jiġu mgħoddija għal fuq l-utenti (il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”) u – tikkontribwixxi għall-finanzjament ta’ infrastruttura ta’ kwalità għolja. Il-White Paper tispjega l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tipproponi miżuri obbligatorji biex sal-2020 tinkiseb l-internalizzazzjoni tal-kostijiet esterni prinċipali tat-trasport li jkopru l-istorbju, it-tniġġis lokali u l-konġestjoni. Dan jeħtieġ, inter alia, ir-ristrutturar tat-tariffi stradali li huwa skedat li jsir f’żewġ fażijiet. Fl-ewwel fażi, li għandha tieħu sal-2016, huwa maħsub li tiddaħħal (gradatament) tariffa obbligatorja għall-infrastruttura stradali fuq il-vetturi ta’ merkanzija tqal. It-tariffa obbligatorja għall-infrastruttura stradali li hija meħtieġa biex isservi bħala bażi b'saħħitha għall-internalizzazzjoni sussegwenti tal-kostijiet interni, għandha tkun armonizzata fl-UE kollha fir-rigward tal-istruttura tat-tariffi, il-komponenti tal-kostijiet, il-metodu tal-ġbir tat-tariffi u l-assenjament tad-dħul. Barra minn hekk, għandha tiġi evalwata l-kompatibilità tal-iskemi eżistenti ta’ tariffi stradali fuq il-karozzi mat-Trattati tal-UE u għandhom jiġu żviluppati l-linji gwida għall-applikazzjoni tal-internalizzazzjoni tal-kostijiet esterni fuq il-vetturi kollha. Fit-tieni fażi, li għandha sseħħ bejn l-2016 u l-2020, il-White Paper tipprevedi l-internalizzazzjoni sħiħa u obbligatorja tal-kostijiet esterni fuq il-vetturi ta’ merkanzija tqal bil-possibbiltà li din tiġi estiża għall-vetturi kollha, apparti l-irkupru obbligatorju tal-kostijiet tal-infrastruttura (it-tqagħbir bl-użu). Filwaqt li jeżistu regoli sekondarji tal-UE dwar it-tariffi stradali li jiġu imposti fuq il-vetturi ta’ merkanzija tqal b’massa totali permissibbli ta’ aktar minn 3.5 tunnellati[2], l-uniċi regoli dwar it-tariffi applikabbli għall-vetturi privati ħfief[3], għall-vetturi kummerċjali ħfief b’massa totali permissibbli ta’ mhux aktar minn 3.5 tunnellati, għall-karozzi tal-linja u għall-kowċijiet huma dawk li joħorġu direttament mit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Normalment, l-Istati Membri japplikaw l-istess skema ta’ tariffi stradali bl-istess rati[4] għall-vetturi kummerċjali ħfief li jintużaw fit-trasport f’isem partijiet terzi jew f’isimhom stess, li jużaw għall-vetturi privati ħfief, peress li ma hemm ebda differenza sinifikanti bejn dawn it-tipi ta’ vetturi fir-rigward tal-mod li bih normalment jużaw l-infrastruttura u tal-kostijiet amministrattivi għat-tħaddim tal-iskema. Minkejja li din il-Komunikazzjoni tista’ tiġi applikata għall-vetturi kummerċjali ħfief, ma għandhiex titqies li tkopri l-kwistjonijiet kollha relatati mal-impożizzjoni ta’ tariffi stradali fuq it-trasport kummerċjali. Din il-Komunikazzjoni mhix applikabbli wkoll għall-karozzi tal-linja u għall-kowċijiet. Normalment, dawn il-vetturi jkunu koperti mill-istess skemi ta’ tariffi li huma applikabbli għall-vetturi ta’ merkanzija tqal. Din il-Komunikazzjoni, bħala parti mill-istrateġija usa’ għat-tariffi stradali deskritta fil-White Paper, għandha l-għan li tfisser aħjar il-mod li bih il-Kummissjoni tippretendi li l-prinċipji ġenerali tan-nondiskriminazzjoni u tal-propozjonalità tat-Trattat jiġu applikati għal sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief. Barra minn hekk, isservi ta' gwida għall-applikazzjoni ta’ din is-sistema ta’ vinjetti. Din il-Komunikazzjoni ma toħloqx regoli leġiżlattivi ġodda. Fl-aħħar mill-aħħar, l-interpretazzjoni vinkolanti tal-liġi tal-UE hija r-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. 2. Sistemi eżistenti ta' tariffi Minħabba n-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-UE f’dan il-qasam, l-Istati Membri jistgħu, fil-prinċipju, idaħħlu fis-seħħ sistema ta’ tariffi għall-infrastruttura stradali nazzjonali imposti fuq vetturi privati ħfief (sistema ta’ vinjetti). Speċifikament, jistgħu jistabbilixxu regoli għall-funzjonament ta' tali sistema sakemm dawn il-miżuri nazzjonali jkunu jirrispettaw il-prinċipji fundamentali tat-Trattati tal-UE, b’mod partikolari l-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità u l-prinċipju tal-proporzjonalità. Madankollu, mid-diversi każijiet li tressqu lill-Kummissjoni, joħroġ li dawn il-prinċipji mhux dejjem jiġu mħarsa. F’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, il-Kummissjoni mhux fi ħsiebha tressaq xi proposta leġiżlattiva f’dan ir-rigward. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni hija tal-fehma li wasal iż-żmien li tistabbilixxi u tiċċara l-liġi tal-UE kif applikabbli attwalment skont it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li, f’konformità mad-doveri u r-responsabbiltajiet tagħha skont l-Artikolu 17 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, tiżgura li dawn il-prinċipji jiġu infurzati għall-benefiċċju tal-Ewropa u taċ-ċittadini tagħha. Bil-pubblikazzjoni ta’ din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni qed twettaq eżerċizzju ta’ trasparenza u kjarifikazzjoni tar-regoli tal-UE li jeħtieġu li jiġu infurzati. Qiegħda tipproponi, lill-Istati Membri kkonċernati kollha, strument ta’ referenza li jispjega ċar il-qafas li bih, is-sistema ta’ vinjetti għandha tiżgura li l-prinċipji fundamentali tal-liġi tal-UE jiġu rrispettati. Sa issa, seba’ Stati Membri tal-UE ħadu l-opportunità li setgħu jdaħħlu fis-seħħ sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief[5]. L-imposti attwali fuq vetturi privati ħfief jirriflettu varjetà wiesgħa ta’ approċċi bejn l-Istati Membri. Uħud mill-pajjiżi jiddependu minn taħlita ta’ strumenti fiskali differenti (taxxi fuq il-fjuwil u fuq il-vetturi). F’pajjiżi oħrajn, it-taħlita ta’ strumenti tvarja aktar u tinkludi tariffi għall-użu tat-triq biex jiġu rkuprati l-kostijiet tal-infrastruttura minn sewwieqa li jużaw l-awtostradi. It-tariffi għall-utenti jistgħu jkunu f’forma ta’ tariffi abbażi tal-ħin (vinjetti) li spiss jiġu imposti fuq in-netwerk primarju kollu, jew f’forma ta’ tariffi abbażi tad-distanza (nolijiet) imposti fuq sezzjonijiet individwali tat-toroq li spiss ikunu mgħammra b’kabini għall-ġbir tan-nolijiet. Il-vetturi privati ħfief iħallsu l-vinjetti nazzjonali biex ikollhom dritt jużaw in-netwerk ewlieni tat-toroq għal ċertu perjodu ta’ żmien. Madankollu, l-għadd kbir ta’ lmenti li jibqgħu jaslu għand il-Kummissjoni jindikaw li l-implimentazzjoni ta’ sistemi ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief, jekk ma tkunx ġiet imfassla bi ħsieb, tista’ tikkawża problemi ta’ prattiċità billi toħloq tfixkil għall-fluss liberu tat-traffiku, speċjalment f’reġjuni transkonfinali, u twassal għal prattiki ta’ infurzar inadegwati. Tista’ twassal ukoll għal riskji ta’ diskriminazzjoni potenzjali kontra utenti okkażjonali, l-aktar kontra sewwieqa minn pajjiżi li mhumiex Stati Membri, li jistgħu ma jiġux offruti vinjetti għal perjodu ta’ żmien iqsar jew jiġu offruti vinjetti għal perjodu ta’ żmien iqsar b’rata ta’ kuljum ekwivalenti li tkun ogħla b’mod sostanzjali mir-rata applikata għall-vinjetti ta’ sena li jintużaw l-aktar mill-utenti residenti. Dan jista’ jitqies bħala sproporzjonat. L-applikazzjoni tas-sistemi ta’ vinjetti tvarja bejn l-Istati Membri u dawn il-varjazzjonijiet jistgħu jwasslu għal nuqqasijiet potenzjali. Min-naħa l-oħra, is-sistemi ta’ noleġġ għall-vetturi privati ħfief ma għandhomx l-istess problemi bħas-sistemi ta’ vinjetti, peress li n-nolijiet huma huma tariffi abbażi tad-distanza, li huma marbuta direttament mal-użu tal-infrastruttura u għalhekk x’aktarx li jkunu inqas diskriminatorji. Barra minn hekk, is-sistemi elettroniċi ta’ noleġġ jippermettu l-fluss liberu tat-traffiku, bla ma s-sewwieqa jkollhom jieqfu fil-kabini għall-ġbir tan-nolijiet. Wara li għamlet analiżi b’reqqa tas-sistemi ta’ vinjetti applikati għall-vetturi privati ħfief fl-UE[6], il-Kummissjoni ddeċidiet li tippubblika din il-Komunikazzjoni biex tgħin lil dawk l-Istati Membri li fi ħsiebhom idaħħlu sistema ta’ vinjetti ġdida għall-vetturi privati ħfief jew li jixtiequ jkomplu jiżviluppaw sistemi eżistenti, skont il-prinċipji tal-UE. 3. Prinċipji tat-Trattat tal-UE Ir-regoli bażiċi fil-liġi tal-UE li huma partikolarment rilevanti huma l-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità u l-prinċipju tal-proporzjonalità. 3.1. Nondiskriminazzjoni abbażi ta' nazzjonalità Minkejja li ma teżisti ebda leġiżlazzjoni tal-UE li tispeċifika regoli għat-tariffi applikabbli għall-vetturi privati, l-Istati Membri għandhom jirrispettaw id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-funzjonament tal-Unjoni Ewropea meta huma jintroduċu vinjetti għal dawn il-vetturi. Kwalunkwe diskriminazzjoni ta’ ċittadini tal-UE abbażi ta’ nazzjonalità hija projbita bl-Artikolu 18 tat-Trattat li jipprovdi li: “Fil-kamp tal-applikazzjoni tat-Trattati, u mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet speċjali inklużi hemm kull diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza għandha tiġi projbita. Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu skont il-proċedura leġislattiva ordinarja, jistgħu jadottaw regoli intiżi sabiex jipprojbixxu din id-diskriminazzjoni”. F’konformità mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea[7], l-Artikolu 18 tat-Trattat jipprojbixxi wkoll it-trattament inugwali li ma jkunx relatat b’mod espliċitu man-nazzjonalità iżda li, bl-applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ divrenzjar, fil-fatt iwassal għall-istess riżultat (diskriminazzjoni indiretta abbażi ta’ nazzjonalità). Peress li t-Trattat ma fih ebda dispożizzjoni speċjali dwar it-trasport privat, kwalunkwe sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief għandha tiġi evalwata kif xieraq fid-dawl tal-Artikolu 18 tat-Trattat. 3.2. Proporzjonalità Kwalunkwe sistema ta’ vinjetti applikata minn xi Stat Membru tista' tiffunzjona b'detriment għal persuni ta' nazzjonalità tal-Istati Membri oħra, jekk din tkun tippenalizza lil sewwieqa li mhumiex residenti u li jużaw in-netwerk tat-toroq okkażjonalment biss, billi tonqos milli tipprovdi tariffa għat-transitu jew għall-użu tal-infrastruttura stradali għal perjodu ta’ żmien qasir. Anke miżura nazzjonali li tkun applikabbli bl-istess mod għall-persuni tan-nazzjonalità jew residenti tal-Istat u għall-persuni mhux tan-nazzjonalità jew mhux residenti tal-Istat tista’ tikkostitwixxi miżura diskriminatorja (diskriminazzjoni indiretta). Minkejja dan, din id-diskriminazzjoni tista’ tkun iġġustifikata jekk ikun hemm raġuni aktar importanti u ta’ interess ġenerali, eż. it-titjib tal-flussi tat-traffiku u/jew it-tnaqqis tal-kostijiet/danni ambjentali. Madankollu, ta’ min jenfasizza li dawn il-miżuri għandhom jikkostitwixxu mezz proporzjonali għall-ksib tal-għanijiet ta’ interesss ġenerali, li b’mod partikolari jfisser li l-għan li għandu jinkiseb permezz tal-miżura ma jistax jinkiseb permezz ta’ miżuri oħra li jkunu inqas onerużi. Fi kliem ieħor, il-miżuri adottati sabiex jiġu implimentati dawn l-għanijiet għandhom jissodisfaw it-test tal-proporzjonalità. Indikazzjoni utli tista’ tittieħed mis-sitwazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea analizzat fis-sentenza tagħha għall-kawża Cura Anlagen[8], fejn il-Qorti sostniet li minkejja li ma kien hemm ebda dubju li taxxa fuq il-konsum setgħet kienet maħsuba biex isservi l-interess ġenerali li tiskoraġġixxi x-xiri jew is-sjieda ta’ vetturi li jikkonsmaw ħafna fjuwil, il-Qorti kienet tal-fehma li din it-taxxa tmur kontra l-prinċipju tal-proporzjonalità fis-sens li l-għan tagħha jista’ jinkiseb billi tiddaħħal taxxa proporzjonali għat-tul ta’ żmien tar-reġistrazzjoni tal-vettura fl-Istat li tintuża fih. Fl-1996, il-Kummissjoni analizzat proposta għal sistema ta’ vinjetti prevista mill-Awstrija. Fl-opinjoni tagħha[9], il-Kummissjoni kkonkludiet li minbarra l-vinjetti previsti inizjalment għal perjodi ta’ sena u sentejn, mill-anqas għandha tiġi offruta vinjetta għal perjodu ta’ ġimgħa biex ma jkunx hemm diskriminazzjoni kontra t-turisti jew il-persuni li mhumiex residenti, li huma utenti okkażjonali tipiċi. Sussegwentement, ħafna mill-Istati Membri l-oħra segwew il-mudell Awstrijak billi daħħlu l-iskemi ta’ vinjetti tagħhom, għajr għas-Slovenja, li fl-2008 daħħlet skema differenti ħafna ta’ vinjetti. Irriżulta li l-iskema tas-Slovenja kellha xi nuqqasijiet li wasslu għall-ftuħ ta' proċedura ta’ ksur f’Ottubru 2008. Il-Kummissjoni kienet tal-fehma li s-sistema ta’ vinjetti tas-Slovenja, kif iddaħħlet inizjalment, x'aktarx kienet se tiffunzjona b'detriment għal persuni ta' nazzjonalità tal-Istati Membri l-oħra peress li kellha disponibbli biss vinjetti għal perjodi ta’ sena jew sitt xhur għal karozzi tal-passiġġieri u muturi li jużaw in-netwerks tal-awtostradi tagħha. Il-Kummissjoni evalwat dan bħala diskriminazzjoni indiretta abbażi ta' nazzjonalità. Konsegwentement, f'Lulju 2009 s-Slovenja daħħlet vinjetti għal perjodi ta’ ġimgħa u xahar, apparti l-vinjetti għal perjodu ta’ sena għall-karozzi tal-passiġġieri. Għaldaqstant, it-tħassib inizjali tal-Kummissjoni li s-sistema kienet diskriminatorja b'mod indirett kontra persuni ta' nazzjonalità ta’ Stati Membri oħra li jużaw in-netwerk ta’ awtostradi tas-Slovenja okkażjonalment biss ġie indirizzat u l-każ ta’ ksur ġie magħluq. Abbażi tal-ġurisprudenza eżistenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u taż-żewġ kawżi msemmija hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li sistema ta’ vinjetti tista’, pereżempju, tipprovdi għal tliet tipi jew aktar ta’ vinjetti – għal perjodi ta’ “ġimgħat” (7 - 14-il jum), “xhur” (30 - 60 jum) u “sena” (sena kalendarja waħda), biex tkun tista’ titqies bħala sistema nondiskriminatorja. Attwalment, l-Istati Membri kollha li japplikaw sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief jipprovdu dawn it-tliet tipi ta' vinjetti, li jinkludu vinjetti għal perjodi ta’ żmien qasir li huma validi għal perjodi ta’ bejn 7 u 10 jiem. 4. Gwida għall-applikazzjoni ta’ sistemi ta’ vinjetti nazzjonali Abbażi tal-ilmenti li tirċievi u ta’ studji analatiċi, il-Kummissjoni tipproponi din il-gwida dwar dawn l-aspetti: – id-disponibbiltà ta’ vinjetti bi prezz proporzjonali; – aċċess xieraq għall-informazzjoni; – il-ġbir tat-tariffi u l-ħlas tagħhom; – prattika xierqa għall-infurzar; li jistgħu jitqiesu bħala rilevanti għall-applikazzjoni nondiskriminatorja ta’ sistemi ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief. Din il-gwida mhijiex ibbażata fuq xi ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u hija l-kunsiderazzjoni tal-Kummissjoni għal kwistjonijiet eżistenti dwar l-applikazzjoni tas-sistemi ta’ vinjetti. 4.1. Id-disponibbiltà ta’ vinjetti bi prezz proporzjonali Tista’ ssir oġġezzjoni, abbażi tal-liġi tal-UE, li l-prezz tal-vinjetti għal perjodu ta’ żmien qasir huwa ffissat f'livell tant għoli, meta mqabbel ma' dak tal-vinjetti għal perjodu ta’ żmien twil (ta’ sena), li effettivament jippenalizza lis-sewwieqa li mhumiex residenti u għaldaqstant jista’ jkun diskriminatorju b'mod indirett. Sabiex ikun jista’ jiġi identifikat f’liema punt ikun hemm differenza sinifikanti fil-prezz tal-vinjetti, dan il-prezz jista’ jitqies bħala l-prezz medju abbażi ta’ kull jum, jiġifieri, il-prezz tal-vinjetta diviż bin-numru tal-ġranet li għalihom toffri aċċess għas-sistema tal-vinjetti. Aktar ma jkun baxx il-proporzjon bejn il-prezz medju ta’ kull jum għall-vinjetti għal perjodu ta’ żmien qasir u dak għal perjodu ta’ żmien twil, eqreb ikun il-valur ta’ kull jum tal-vinjetti għal perjodu ta’ żmien qasir għal dak tal-vinjetti għal perjodu ta’ żmien twil, li jwassal għal prezz li ma joħloqx diskriminazzjoni b’mod indirett kontra l-utenti okkażjonali[10]. It-tabella li tidher fl-Anness tagħti l-informazzjoni dwar ir-rati attwali tal-vinjetti disponibbli fl-Istati Membri li japplikaw sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief. Madankollu, il-Kummissjoni tirrikonoxxi li xi differenza bejn il-prezz medju ta’ kull jum tal-vinjetti għal perjodu twil u dak tal-vinjetti għal perjodu qasir tista’ tkun iġġustifikata, b'mod partikolari minn dawn l-elementi: – il-kostijiet amministrattivi meħtieġa biex titħaddem is-sistema ta’ vinjetti u biex tiġi pproċessata kull transazzjoni, li jinkludu wkoll il-kost tal-produzzjoni, l-għoti ta’ informazzjoni għall-utenti, id-distribuzzjoni u l-bejgħ attwali tal-vinjetti u l-infurzar tal-iskema. Is-sistema ta’ vinjetti għandha mill-inqas tiġġenera biżżejjed dħul biex tkopri dawn il-kostijiet. Jekk jiddaħħlu fis-seħħ diversi kategoriji ta’ vinjetti, konsegwentement, ikun raġonevoli li l-kostijiet amministrattivi jiġu adatti kif xieraq; – id-differenza fl-użu tan-netwerk tat-toroq li għalih titħallas il-vinjetta. Jidher li jkun raġonevoli li l-prezzijiet tal-vinjetti jitqiesu bħala forma ta’ ħlas li jagħmel tajjeb għall-użu tal-infrastruttura abbażi tal-ammont medju tal-użu tat-toroq għall-perjodu li jkopri d-diversi vinjetti. Filwaqt li l-vinjetti għal perjodu itwal jindikaw użu totali akbar, din mhix relazzjoni lineari. Pereżempju, persuna li tixtri vinjetta ta’ sena u li tkun tivvjaġġa regolarment tista’ tuża l-vinjetta sa 500 darba f’sena, għal vjaġġi relattivament qosra, jekk tkun qed tuża awtostrada biex tivvjaġġa regolarment (darbtejn kuljum għal 250 darba f’sena). Madankollu, persuna li tixtri vinjetta ta’ sena u tużaha għal vjaġġi ta' btala regolari tista’ tuża n-netwerk għal ferm anqas vjaġġi milli tużah il-persuna li tivvjaġġa regolarment, iżda fuq distanzi itwal. Għalhekk, il-Kummissjoni tissuġġerixxi li biex sistema ta’ vinjetti tkun proporzjonali, din għandha toffri vinjetta għal perjodu qasir bi prezz li jkun proporzjonali għal dak ta' vinjetta ta' sena, fejn jitqiesu d-differenzi fil-kostijiet amministrattivi għal kull tip ta’ vinjetta (jew kostijiet amministrattivi fissi) flimkien mal-użu medju tal-infrastruttura għal kull tip ta’ vinjetta[11]. Fl-opinjoni tagħha li ppreżentat lill-Awstrija fl-1996, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li t-trattament tal-vinjetti għal perjodu qasir seta’ ġġenera kostijiet amministrattivi addizzjonali. Fl-istess ħin, enfasizzat li l-ekonomiji ta' skala kienu jippermettu li l-vinjetti għal perjodu qasir ma jeħtiġux li jkollhom prezz sproporzjonament għoli. Peress li l-prezz mistenni għal vinjetta ta’ sena għal vetturi ta’ inqas minn 3.5 tunnellata huwa 42 ECU, il-konklużjoni kienet li l-prezz tal-vinjetta ta’ ġimgħa kellu jiġi ffissat għal inqas minn 6 ECU, biex tinżamm il-konformità mar-rekwiżit tal-proporzjonalità. Għalhekk, meta tqiesu l-kostijiet amministrattivi li jseħħu, il-prezz għall-vinjetti l-ġodda ta’ 10 jiem għall-Awstrija ġie ffissat għal valur li huwa ekwivalenti għal madwar 5 ECU. Barra minn hekk, regoli dwar il-proporzjonalità bejn il-prezz tal-vinjetti għal perjodu qasir u l-prezz tal-vinjetti għal perjodu twil diġà jeżistu fl-Artikolu 7a(1) tad-Direttiva 1999/62/KE dwar il-ħlas li jrid isir minn vetturi ta' merkanzija tqila għall-użu ta' ċerti infrastrutturi[12] (id-Direttiva tal-“Eurovignette”) li tipprovdi li “Il-ħlasijiet fuq l-utent għandhom ikunu proporzjonali għat-tul ta’ żmien li tintuża l-infrastruttura, mingħajr ma jinqabżu l-valuri stipulati fl-Anness II, u għandhom ikunu validi għal ġurnata, ġimgħa, xahar jew sena. Ir-rata għal kull xahar għandha tkun ta’ mhux aktar minn 10% tar-rata annwali, ir-rata ta' kull ġimgħa m'għandhiex tkun aktar minn 5% tar-rata annwali u r-rata ta' kuljum m'għandhiex tkun aktar minn 2% tar-rata annwali…” Peress li s-sistemi ta’ vinjetti, kemm dik għall-vetturi ta’ merkanzija tqal kif ukoll dik għall-vetturi privati ħfief, jiġu applikati kważi bl-istess mod u li, prattikament, ma hemm ebda differenza fil-prodott, fil-metodi ta’ bejgħ u fl-infurzar, wieħed jista’ jassumi li konsegwentement ma għandu jkun hemm ebda differenza sinifikanti fil-kostijiet amministrattivi. Minkejja li jista’ jkun hemm differenza fil-medja tal-mod li bih tintuża l-infrastruttura, l-Istati Membri jistgħu jikkonsidraw li jkun xieraq li japplikaw l-istess prinċipji għat-tariffi meta huma jistabbilixxu r-rati tal-vinjetti għall-vetturi privati bħal dawk li japplikaw għall-vetturi ta’ merkanzija tqal. 4.2. Aċċess xieraq għall-informazzjoni Sabiex tiġi evitata l-possibbiltà ta’ diskriminazzjoni kontra l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti, huwa importanti li dawn tal-aħħar jingħataw biżżejjed informazzjoni dwar ir-rekwiżit li jixtru vinjetta qabel ma huma jużaw in-netwerk tat-toroq li jkun soġġett għal tariffi. Għalhekk, l-informazzjoni dwar ir-rekwiżit li tinxtara l-vinjetta tista’ tingħata fuq materjal ta’ pubbliċità turistika, fuq websajts li jkunu aċċessibbli faċilment jew permezz ta’ kwalunkwe mezz ieħor li l-Istati Membri jqisu xieraq. Sabiex tkun ta’ għajnuna, din l-informazzjoni għandha tispjega dan ir-rekwiżit, jekk meħtieġ, fil-lingwi tal-Istati Membri ġirien u f’lingwi prinċipali oħra Ewropej, u tippreżenta alternattivi differenti għax-xiri tal-vinjetta rilevanti. Is-sinjalazzjoni tat-toroq hija element ieħor importanti li jipprovdi l-informazzjoni neċessarja qabel ma l-utent jidħol fin-netwerk soġġett għat-tariffi, u b’hekk iżid it-trasparenza tas-sistema. Idealment, is-sinjalazzjoni għandha tkun, minbarra fil-lingwa/lingwi nazzjonali, fil-lingwa tal-Istat(i) Membru/Membri ġirien u f’waħda jew aktar mil-lingwi Ewropej li jintużaw komunement. Is-sinjalazzjoni għandha tindika l-prezz, il-mezz tal-ħlas u d-direzzjoni għall-eqreb ħanut minfejn jinxtraw il-vinjetti, kif ukoll informazzjoni dwar il-multi. Dan għandu jkun parti minn politika ġenerali li l-mira tagħha tkun li tinkoraġġixxi lis-sewwieqa biex jixtru l-vinjetti, minflok ma jinqabdu u jiġu mmultati jekk huma ma jimxux mas-sistema. Bl-istess mod, sabiex is-sewwieqa li jridu jixtru l-vinjetti jiġu informati aħjar, l-informazzjoni fil-ħwienet li jbigħu l-vinjetti jew kjosks self-service għandha tindika: – liema tipi ta’ vetturi jridu jixtru vinjetta; – it-toroq li għalihom huwa obbligatorju li jinxtraw il-vinjetti; – l-alternattivi ta’ vinjetti u l-prezzijiet tagħhom; – kif jinxtraw il-vinjetti; – kif tinkiseb aktar informazzjoni; – il-multi applikabbli. Sabiex ma jkun hemm ebda konfużjoni dwar id-definizzjoni ta’ ġimgħa jew ta’ xahar, is-sinjalazzjoni għandha tindika b’mod ċar l-ammont ta’ ġranet kalendarji li l-prodott ta’ vinjetta huwa validu għalih. Meta jingħata stiker tal-vinjetta, id-data ta’ skadenza tal-vinjetta għandha tiġi ddikjarata fuq dak l-istiker biex jiġi żgurat li l-utent ikun jaf eżattament għal liema ġranet hija valida. 4.3. Il-ġbir tat-tariffi u l-ħlas tagħhom Huwa importanti li l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti jingħataw għadd kbir u varjat ta’ alternattivi għal kif iħallsu l-vinjetta, sabiex ma jkunx hemm diskriminazzjoni. Fir-rigward tal-istikers tal-vinjetti, il-post tal-ħwienet li jbigħu l-vinjetti u tal-kjosks self-service għandu jkun qrib it-toroq li għalihom jenħtieġu t-tariffi, inkluż il-punti tal-qsim tal-fruntieri rilevanti. Il-biċċa l-kbira tal-ħwienet li jbigħu l-vinjetti għandhom jibqgħu aċċessibbli kuljum u għall-itwal ħin possibbli. Il-karti ta’ debitu u ta’ kreditu li jintużaw komunement għandhom ikunu aċċettabbli, kif ukoll il-flus kontanti f'euro/il-munita nazzjonali u l-munita tal-Istat Membru ġar. L-applikazzjoni ta’ sistema ta’ vinjetti elettronika ma teħtiġx li l-istikers juru prova ta’ konformità, u b’hekk, l-utenti okkażjonali jkunu jistgħu jħallsu għall-vinjetta minn qabel ma jibdew il-vjaġġ, bla ma jkollhom jibdlu r-rotta tal-vjaġġ biex jgħaddu minn xi ħanut li jbigħ il-vinjetti qabel ma jidħlu f’xi rotta li teħtieġ il-vinjetti[13]. L-alternattivi li wieħed ikun jista’ jixtri permezz tat-telefon (b’SMS jew b’sejħa) jew permezz tal-internet għandhom joffru valur miżjud għall-utenti, għaliex ma jkunux limitati mil-lok ta' fejn ikunu jew mill-ħin li fih jistgħu jixtru l-vinjetti. L-utenti li jkunu se jgħaddu minn aktar minn Stat Membru wieħed li jkollhom is-sistema ta’ vinjetti, jiksbu valur miżjud jekk ikollhom vinjetta li tkopri aktar Stati Membri. Pereżempju, l-“Eurovignette” għall-vetturi tal-merkanzija tqal[14], li toffri dan il-livell ta’ interoperabilità peress li tagħti aċċess għall-infrastruttura stradali ta’ ħames Stati Membri tal-UE. Prodott simili applikabbli għall-vetturi privati ħfief jista’ jkun konvenjenti b’mod partikolari għall-utenti internazzjonali, speċjalment bejn Stati Membri ġirien li jkollhom volumi kbar ta’ traffiku internazzjonali. 4.4. Infurzar xieraq L-infurzar tar-regoli dwar is-sistemi ta’ vinjetti jaqa’ taħt il-kompetenza esklussiva tal-Istati Membri. Madankollu, dawn ir-regoli għandhom ikunu nondiskriminatorji u proporzjonali għall-ksur imwettaq, u jgħinu liċ-ċittadini biex ikunu jistgħu jimplimentaw id-drittijiet proċedurali tagħhom b'mod effettiv. B’mod partikolari, għandhom jiġu evitati l-prattiki ta’ infurzar li jistgħu jwasslu għal diskriminazzjoni indiretta kontra l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti. L-infurzar ma għandux ikun ibbażat l-aktar biex jinqabad l-akbar ammont każijiet ta’ ksur, iżda fuq il-promozzjoni tal-fehim tas-sistema biex tinkoraġġixxi l-utenti jżommu konformi mas-sistema. Għalhekk, l-uffiċjali responsabbli mill-infurzar għandhom jingħataw biżżejjed diskrezzjoni biex jidderieġu lill-utenti jixtru l-vinjetti immedjatament, u b’hekk jevitaw li jiġu mmultati, jekk ikun evidenti li sar żball. Dan jista’ jgħin biex jiġi żgurat li x-xogħol ta’ infurzar ikun iffokat fuq il-persuni li jwettqu l-ksur ta' spiss u mhux fuq il-persuni li mhumiex residenti, li x’aktarx ikunu qed iwettqu l-ksur għall-ewwel darba. Jekk il-punti ta’ kontroll, il-kameras u s-sinjalazzjoni tagħhom, flimkien ma’ mezzi oħra ta’ infurzar ikunu viżibbli b’mod ċar, dan jista’ jinkoraġġixxi lill-utenti biex iżommu konformi mas-sistema u jnaqqas l-attività attwali ta’ infurzar b’mod sinifikanti. Jeħtieġ li l-utenti jifhmu li x-xiri ta’ vinjetta jista’ jnaqqsilhom ir-riskji u l-ispejjeż, li jkunu ferm ogħla kieku jinqabdu mingħajr vinjetta. Notevolment, l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti u li jirċievu xi multa għandhom jingħataw informazzjoni ċara, f’lingwa Ewropea waħda jew aktar li jintużaw komunement, dwar l-alternattivi li għandhom biex iħallsu u dwar kif jappellaw il-multa f’każ li jqisuha żbaljata jew inġusta. Ta’ min jirrakkomanda li: – il-liġijiet u r-regolamenti li jiddefinixxu l-vinjetta, il-ksur, il-multi u l-proċeduri jiġu ppubblikati, skont il-proċeduri nazzjonali, u għall-fini tat-trasparenza, jekk ikun possibbli tingħata deskrizzjoni fil-qosor tar-rekwiżiti ewlenin; – l-infurzar ikun iffokat fil-postijiet fejn il-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli jkunu relattivament spissi, u mhux biss fil-fruntieri, biex ir-residenti u dawk li mhumiex residenti jiġu ttrattati bl-istess mod (idealment, l-ispezzjonijiet għandhom isiru meta l-vetturi jkunu qed joħorġu minn Stat Membru). Il-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri għandha tgħin b’mod sostanzjali biex jiġi żgurat li l-multi jkunu infurzati fuq iż-żewġ naħat tal-fruntiera. Jeħtieġ ukoll li l-multi jkunu proporzjonali – is-sanzjoni għandha tkun proporzjonali għal-livell tas-serjetà tal-ksur imwettaq. Regoli dwar il-multi applikabbli għall-vetturi ta’ merkanzija tqal diġà jeżistu fl-Artikolu 9a tad-Direttiva tal-“Eurovignette” imsemmija hawn fuq, li tipprovdi li “L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu kontrolli xierqa u jiddeterminaw is-sistema ta' penali applikabbli għall-ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati taħt din id-Direttiva. Huma għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li dawn jiġu implimentati. Il-penali stabbiliti għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.” L-Istati Membri huma mħeġġa japplikaw l-istess prinċipji għall-vetturi privati ħfief. 5. Konklużjoni Sabiex jipprovdu għal sistema nondiskriminatorja ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief, il-Kummissjoni tissuġġerixxi li l-Istati Membri jistabbilixxu sistemi ta’ vinjetti li joffru, minbarra l-vinjetti ta’ sena u ta’ xahar, vinjetta oħra ta' ġimgħa (jew perjodu iqsar). Barra minnhekk, ta’ min jirrakkomanda li: – il-vinjetti għal perjodi ta’ żmien qasir u dawk għal perjodi ta’ żmien twil jiġu pprovduti bi prezz proporzjonali; – l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti jkollhom aċċess xieraq għall-informazzjoni dwar il-vetturi soġġetti għal tariffi, l-infrastruttura stradali soġġetta għat-tariffi, it-tipi ta’ vinjetti, il-validità tagħhom u r-rati, il-punti tal-bejgħ u l-multi applikabbli; – l-utenti okkażjonali li mhumiex residenti jingħataw għadd kbir u varjat ta’ alternattivi għal kif iħallsu l-vinjetta; – l-infurzar ikun iffokat fil-postijiet fejn il-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli jkunu relattivament spissi, u mhux l-aktar fil-fruntieri u fuq dawk li mhumiex residenti li x’aktarx ikunu qed iwettqu l-ksur għall-ewwel darba, biex ir-residenti u dawk li mhumiex residenti jiġu ttrattati bl-istess mod; – il-multi jkunu proporzjonali għal dawk ta’ ksur ieħor tar-regoli tat-traffiku u jirriflettu kif xieraq l-element tas-sanzjoni. Peress li s-sistemi ta’ vinjetti jimplimentaw l-aktar il-prinċipju ta’ "l-utent iħallas"[15], il-Kummissjoni hija favur li d-dħul minnhom jintuża b’mod trasparenti u li idealment għandu jintuża biss għal toroq li għandhom programm ta’ manutenzjoni xierqa, sabiex l-utenti tal-anqas jieħdu lura livell minimu ta’ servizz. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri li japplikaw sistema ta’ vinjetti għall-vetturi privati ħfief, jew li fi ħsiebhom idaħħlu sistema ta’ dan it-tip, biex jevalwaw is-sistemi tagħhom fid-dawl ta’ din il-Komunikazzjoni. Minn din l-esperjenza, il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra t-teħid ta’ inizjattiva biex tkompli tiċċara r-regoli applikabbli għat-tariffi stradali applikati għall-vetturi privati ħfief. Anness Tariffi għall-utenti tat-triq (vinjetti) għal vetturi ≤ 3.5 t fl-UE[16] 2012 L-Awstrija ġimgħa (10 jiem) || xahrejn || sena 8 € || 23.40 € || 77.80 € Il-Bulgarija ġimgħa (7 jiem) || xahar || sena 5 € || 13 € || 34 € Ir-Repubblika Ċeka ġimgħa (10 jiem) || xahar || sena 12.40 € || 17.60 € || 59.90 € L-Ungerija (sistema ta’ vinjetti elettronika) ġimgħa (10 jiem) || xahar || sena 10.30 € || 16.60 € || 148.90 € Is-Slovakkja ġimgħa (10 jiem) || xahar || sena 10 € || 14 € || 50 € Is-Slovenja ġimgħa (7 jiem) || xahar || sena 15 € || 30 € || 95 € Ir-Rumanija (sistema ta’ vinjetti elettronika) Vetturi privati ħfief u vetturi kummerċjali ħfief li jintużaw għat-trasport tal-passiġġieri ġimgħa (7 jiem) || xahar || 3 xhur || sena 3 € || 7 € || 13 € || 28 € Vetturi kummerċjali ħfief li jintużaw għat-trasport tal-merkanzija ġimgħa (7 jiem) || xahar || 3 xhur || sena 6 € || 16 € || 36 € || 96 € Ir-rati tal-kambju ta’ flus tas-27 ta’ Frar 2012 [1] White Paper dwar it-trasport “Pjan direzzjonali għal Żona Ewropea Unika tat-Trasport – Lejn sistema tat-trasport kompetittiva u li tuża r-riżorsi b’mod effiċjenti” COM (2011) 144. [2] Id-Direttiva 1999/62/KE dwar il-ħlas li jrid isir minn vetturi ta' merkanzija tqila għall-użu ta' ċerti infrastrutturi, kif emendata; magħrufa bħala d-Direttiva tal-“Eurovignette” [3] Karozzi tal-passiġġieri, muturi u vetturi oħra b’massa totali permissibbli ta’ mhux aktar minn 3.5 tunnellati li jintużaw l-aktar għal finijiet privati. [4] L-unika eċċezzjoni hija r-Rumanija, li tapplika rati differenti għall-vinjetti fuq il-vetturi ta’ merkanzija ħfief. [5] Attwalment, sistemi ta’ vinjetti għall-vetturi tal-passiġġieri ħfief qed jiġu applikati f’seba’ Stati Membri tal-UE - l-Awstrija, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, is-Slovakkja, is-Slovenja u r-Rumanija. Stati Membri oħra (eż., il-Belġju) qed jippjanaw li jimplimentaw sistemi ta’ dan it-tip. [6] Ara wkoll l-Istudji "Assessment of Vignette Systems for Private Vehicles applied in Member States" (Booz & Co 2010) u "Study on Impacts of application of the Vignette systems to Private Vehicles" (Booz & Co 2012) http://ec.europa.eu/transport/road/road_charging/charging_private_vehicles_en.htm [7] Il-Kawża C-398/92 Mund & Fester v. Hatrex International Transport, 1994 ECR 467, speċjalment il-paragrafu 14 [8] Sentenza tal-Qorti tal-21 ta' Marzu 2002, Kawża C-451/99, Cura Anlagen GmbH v. Auto Service Leasing GmbH (ASL), ECR 2002 Paġna I-03193. [9] K(96) 2166 tat-30 ta’ Lulju 1996 [10] Pereżempju, il-prezz medju ta’ kull jum tal-vinjetta għall-iqsar perjodu (vinjetta ta’ 10 jiem) għall-Awstrija huwa EUR 0.8 (jiġifieri EUR 8 diviżi b’10 jiem); il-prezz medju ta’ kull jum tal-vinjetta għall-itwal perjodu (vinjetta ta’ sena) għall-Awstrija huwa EUR 0.21 (jiġifieri EUR 77.80 diviżi bi 365 jum); Konsegwentement, il-proporzjon bejn il-prezz medju ta’ kull jum tal-vinjetti għal perjodu qasir u dak tal-vinjetti għal perjodu twil huwa 0.8/0.21 = 3.8. Ara wkoll it-Tabelli 5-4 fil-paġna 24 tal-istudju "Assessment of Vignette Systems for Private Vehicles applied in Member States" (Booz & Co 2010) [11] Eżempju tal-metodoloġija li tintuża għall-kalkolu ta’ prezzijiet proporzjonali tal-vinjetti huwa deskritt fl-istudju "Study on Impacts of application of the Vignette systems to Private Vehicles" (Booz & Co 2012) [12] ĠU L 187, 20.7.1999, p. 42, kif emendata bid-Direttiva 2006/38/KE (ĠU L 157, 9.6.2006, p. 8) u d-Direttiva 2011/76/EU (ĠU L 269, 14.10.2011, p. 1) [13] Dan għandu wkoll jevita t-twaħħil tal-istikers mal-ħġieġa ta’ quddiem tal-vetturi (maġenb il-pilastru-A), li jista’ jgħatti l-viżjoni tas-sewwieq u b’hekk inaqqas mis-sikurezza tal-utenti vulnerabbli tat-triq, pereżempju, in-nies li jkunu mixjin fit-triq. [14] Sistema ta’ vinjetti komuni ta’ ħames Stati Membri (il-Belġju, l-Olanda, il-Lussemburgu, id-Danimarka u l-Isvezja) ġiet stabbilita permezz tal-Ftehim dwar il-ġbir ta’ tariffi għall-użu ta’ ċerti toroq minn vetturi tal-merkanzija tqal tal-4 ta’ Frar 1994. [15] Ma hemm ebda Stat Membru li qiegħed japplika divrenzjar tar-rati tal-vinjetti skont l-istandards ambjentali għall-vetturi privati ħfief. Barra minn hekk, jidher li l-vinjetti mhumiex l-għodda xierqa biex tiġi indirizzata l-problema tal-konġestjoni, li spiss tkun relatata għal ħin u lok speċifiċi. [16] It-Tabella ma fihiex ir-rati tal-vinjetti għall-muturi u t-trejlers ħfief.