[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 12.5.2010 KUMM(2010) 238 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI RAPPORT TA’ KONVERĠENZA 2010 (Imħejji skont l-Artikolu 140(1) tat-Trattat) {SEG(2010) 598} L-GħAN TAR-RAPPORT L-Artikolu 140(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn issa ’l quddiem TFUE) jirrikjedi li l-Kummissjoni u l-BĊE jirrappurtaw lill-Kunsill, mill-inqas darba kull sentejn, jew fuq talba ta’ Stat Membru b’deroga, dwar il-progress li jkun sar mill-Istati Membri biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom dwar il-kisba tal-unjoni ekonomika u monetarja. L-aħħar Rapporti ta’ Konverġenza regolari tal-Kummissjoni u tal-BĊE ġew adottati f’Mejju 2008. Ir-Rapport ta’ Konverġenza tal-2010 ikopri dawn id-disa’ Stati Membri b’deroga: il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, il-Polonja, ir-Rumanija u l-Isvezja. Id-Danimarka u r-Renju Unit ma esprimewx ix-xewqa li jadottaw l-euro u għalhekk mhumiex koperti fil-valutazzjoni. Valutazzjoni aktar dettaljata tal-istat ta’ konverġenza f’dawn il-pajjiżi huwa mogħti f’Anness Tekniku ma’ dan ir-Rapport (SEC(2010) 598). Il-kontenut tar-rapporti mħejjija mill-Kummissjoni u l-BĊE huwa rregolat mill-Artikolu 140(1) tat-TFUE. Dan l-Artikolu jirrikjedi li r-rapporti jkunu jinkludu eżaminazzjoni tal-kompatibilità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, inkluż l-istatuti tal-bank ċentrali nazzjonali , bl-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u l-Istatut tas-SEBĊ u tal-BĊE (minn issa ’l quddiem l-Istatut SEBĊ/BĊE). Ir-rapporti jridu jeżaminaw ukoll jekk ikunx intlaħaq grad għoli ta’ konverġenza sostenibbli fl-Istat Membru konċernat b’referenza għat-tisħiħ tal-kriterji ta’ konverġenza (stabilità tal-prezzijiet, il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern, l-istabilità tar-rata tal-kambju, rati tal-imgħax fuq tul ta’ żmien), u b’kunsiderazzjoni għal fatturi oħra msemmija fis-sottoparagrafu finali tal-Artikolu 140(1). L-erba’ kriterji ta’ konverġenza huma żviluppati aktar fi Protokoll mehmuż mat-TFUE (il-Protokoll Nru 13dwar il-kriterji ta’ konverġenza). L-eżaminazzjoni tal-kompatibilità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, inkluż l-istatuti tal-banek ċentrali nazzjonali, bl-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u l-Istatut SEBĊ/BĊE tirrikjedi wkoll valutazzjoni ta’ konformità mal-projbizzjoni ta’ ffinanzjar monetarju (l-Artikolu 123) u l-projbizzjoni ta’ aċċess privileġġjat (l-Artikolu 124); konsistenza mal-għanijiet tal-SEBĊ (l-Artikolu 127(1)); u l-integrazzjoni tal-banek ċentrali nazzjonali fl-SEBĊ (diversi Artikolu tat-TFUE u tal-Istatut SEBĊ/BĊE). Il- kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet huwa definit fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 140(1) tat-TFUE: “il-ksib ta' livell għoli ta' stabbiltà fil-prezzijiet […] jirriżulta minn rata ta' inflazzjoni li l-iżjed tkun tixbah, [l-iktar], lil dik tat-tliet Stati Membri li jkunu qed imorru l-aħjar f'dik li hija l-istabbiltà fil-prezzijiet”. L-Artikolu 1 tal-Protokoll dwar il-kriterji ta’ konverġenza jistipula wkoll li “i l-kriterju fuq l-istabbilità tal-prezzijiet […] ifisser li l-Istat Membru jkollu grad ta' stabbilità tal-prezzijiet li jkun sostenibbli u rata medja ta' inflazzjoni, osservat fuq perjodu ta' sena qabel l-eżami, li ma teċċedix b'aktar minn medja ta' inflazzjoni, osservata fuq perijodu ta' sena qabel l-eżami, li ma teċċedix b'aktar minn 1,5% [punti perċentwali], dik tal-aħjar tliet Stati Membri, f'dik li hi stabbiltà fil-prezzijiet. L-inflazzjoni għandha tiġi mkejla permezz ta' indiċi ta' prezzijiet tal-konsumatur fuq bażi komparabbli, meta jiġu kkunsidrati d-differenzi fid-definizzjonijiet nazzjonali” [1]. Ir-rekwiżit ta’ sostenibilità jimplika li l-prestazzjoni tal-inflazzjoni sodisfaċenti għandha tkun attribwita għall-andament tal-ispejjeż tad-dħul u fatturi oħra li jinfluwenzaw l-iżviluppi tal-prezz b’mod strutturali, aktar milli l-influwenza ta’ fatturi temporanji. Għalhekk, l-eżaminazzjoni tal-konverġenza tinkludi valutazzjoni tal-fatturi li fuqhom hija bbażata l-inflazzjoni u ta’ prospetti fuq żmien medju. Minn perspettiva li tħares lejn il-futur, ir-rapport jivvaluta wkoll jekk hux probabbli li l-pajjiż jissodisfa l-valur ta’ referenza fix-xhur li ġejjin[2]. Jinħtieġ li s-sostenibilità tal-prestazzjoni tal-inflazzjoni tingħata attenzjoni partikolari fiż-żmien preżenti. Il-ħruġ mill-kriżi finanzjarja kellu impatt sinjifikanti fuq il-prestazzjoni tal-inflazzjoni f’diversi pajjiżi u l-volatilità makroekonomika hija għolja. Il-valur tal-inflazzjoni ta’ referenza kien ikkalkulat fil-livell ta’ 1,0% f’Marzu 2010, bil-Portugall, l-Estonja u l-Belġju bħala t-tliet Stati Membri bl-aqwa prestazzjoni[3]. F’dan iż-żmien partikolari kkaratterizzat minn xokk komuni, negattiv u qawwi, (il-kriżi finanzjarja u ekonomika globali u l-pressjonijiet awwija diżinflazzjonarji assoċjati magħha) għadd mhux solitu ta’ pajjiżi qed jaffaċjaw episodji ta’ rati ta’ inflazzjoni negattivi. F’dawn iċ-ċirkostanzi speċifiċi, rati negattivi tal-inflazzjoni jikkostitwixxu referenza ta’ piż ekonomiku li skontha tiġi kkalkolata l-prestazzjoni tal-pajjiżi f’dik li hi stabbiltà tal-prezzijiet. Madankollu jidher li hu neċessarju li jiġu esklużi minn fost il-pajjiżi bl-aħjar prestazzjoni dawk il-pajjiżi li r-rata tal-inflazzjoni medja hija ’l bogħod mill-inflazzjoni medja taż-żona tal-euro (0,3% f’Marzu 2010) b’marġini wiesa’ – skont il-preċedent tar-Rapport ta’ Konverġenza tal-2004[4] – għaliex dawn il-pajjiżi li jmissu mal-limiti ma jistgħux jiġu ġudikati b’mod raġonevoli li taw prestazzjoni tajba f’termini ta’ stabilità tal-prezzijiet u l-inklużjoni tagħhom taffettwa b’mod ħażin il-valur ta’ referenza u għalhekk il-ġustizzja tal-kriterju. F’Marzu 2010, dan iwassal għall-esklużjoni tal-Irlanda, l-uniku pajjiż li r-rata medja tal-inflazzjoni fuq 12-il xahar (-2,3% f’Marzu 2010) kienet tiddevja b’marġini wiesgħa minn dak taż-żona tal-euro u Stati Membri oħra, li prinċiparjament jirrifletti l-kriżi ekonomika gravi. Il-kriterju dwar il-konverġenza li jittratta l-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern huwa definit fit-tieni inċiż tal-Artikolu 140(1) tat-TFUE bħala “ il-pożizzjoni finanzjarja tal-Gvern sostenibbli; dan jirriżulta meta jkun wasal għall-pożizzjoni fl-estimi [li] tkun mingħajr żbilanċ eċċessiv kif stabbilit fl-Artikolu 126(6)”. Barra minn dan, l-Artikolu 2 tal-Protokoll dwar il-kriterji tal-konverġenza jiddikjara li dan il-kriterju jfisser li “fil-waqt tal-eżami l-Istat Membru ma jkunx suġġett meta jiġi eżaminat għal deċiżjoni tal-Kunsill taħt l-Artikolu 126(6) tat-Trattati li jkun hemm żbilanċ eċċessiv" . It-TFUE jirreferi għall-kriterju tar-rata tal-kambju fit-tielet inċiż tal-Artikolu 140(1) bħala “ l-osservanza tal-marġini ta' fluttwazzjoni normali li dwarhom hemm provdut bil-Mekkaniżmu tar-Rata tal-Kambju tas-Sistema Monetarja Ewropea, għal mill-inqas sentejn, mingħajr żvalutazzjoni fil-konfront tal-euro”. L-Artikolu 3 tal-Protokoll dwar il-kriterju dwar il-konverġenza jistipula: “Il-kriterju dwar il-parteċipazzjoni f'Mekkaniżmu tar-Rata tal-Kambju tas-Sistema Monetarja Ewropea (...)jfisser li Stat Membru jkun irrispetta il-marġini normali ta' fluttwazzjoni li hemm provdut dwarhom bil-Mekkaniżmu tar-Rata tal-Kambju tas-Sistema Monetarju Ewropea mingħajr tensjonijiet qawwija għal mill-anqas l-aħħar sentejn qabel l-eżaminazzjoni. Partikolarment, l-Istat Membru ma jridx ikun żvaluta r-rata bilaterali ċentrali tal-munita tiegħu kontra l-euro għall-istess perijodu ”[5]. Il-perjodu relevanti ta’ sentejn għall-valutazzjoni tal-istabilità tar-rata tal-kambju f’dan ir-rapport huwa bejn l-24 ta’ April 2008 u t-23 ta’ April 2010. Meta jiġu valutati l-iżviluppi tar-rata tal-kambju, l-analiżi tikkunsidra l-impatt ta’ arranġamenti finanzjarji uffiċjali esterni fejn dan ikun relevanti, inkluż id-daqs tagħhom, l-ammont u l-profil tal-flussi tal-assistenza u l-kundizjonalità ta’ politika possibbli. Ir-raba’ inċiż tal-Artikolu 140(1) tat-TFUE jirrikjedi li “id-durabbiltà tal-konverġenza miksuba mill-Istat Membru b'deroga u l-parteċipazzjoni tiegħu fil-Mekkaniżmu tar-Rata tal-Kambju kif jidher fil-livelli tar-rati ta' imgħax f'perjodi fit-tul”. L-Artikolu 4 tal-Protokoll dwar il-kriterji ta’ konverġenza jistipula wkoll li “il-kriterju dwar il-konverġenza ta' rati ta' mgħax (...) jfisser li, Stat Membru, osservat fuq perjodu ta' sena qabel l-eżami, kellu rata ta' mgħax nominali medja għal żmien twil li ma taqbiżx b'aktar minn żewġ punti perċentwali dik, l-aktar l-aktar, tat-tliet Stati Membri li jmorru l-aħjar fl-istabbiltà tal-prezzijiet. Ir-rati ta' mgħax jitqiesu fuq il-bażi ta' titoli tal-gvern għal żmien twil jew obbligi komparabbli, meta jiġu kkunsidrati d-differenzi fid-definizzjonijiet nazzjonali.” Il-valur ta’ referenza tar-rata ta’ imgħax kien ikkalkulat fil-livell ta’ 6,0% f’Marzu 2010[6]. L-Artikolu 140(1) tat-TFUE jirrikjedi wkoll eżaminazzjoni ta’ fatturi oħra relevanti għall-integrazzjoni u l-konverġenza ekonomika. Dawn il-fatturi addizzjonali jinkludu l-integrazzjoni tas-swieq finanzjarji u tal-prodotti, l-iżvilupp tal-bilanċi tal-pagamenti fuq il-kont kurrenti u l-iżvilupp tal-kost tal-unità tax-xogħol u indiċi oħra ta' prezzijiet. Dawn tal-aħħar huma koperti fil-valutazzjoni tal-istabilità tal-prezzijiet. IL-BULGARIJA Il-leġiżlazzjoni fil-Bulgarija - partikolarment il-Liġi dwar il-Bank Nazzjonali Bulgaru (minn issa 'l quddiem il-BNB) – ma tikkonformax kompletament mal-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u l-Istatut tas-SEBĊ/BĊE. Il-liġi dwar kunflitti tal-imgħax tinkludi dispożizzjonijiet li mhumiex kompatibbli mal-indipendenza tal-BNB. L-inkompatibilità u n-nuqqas ta’ perfezzjoni fi-rigward tal-integrazzjoni tal-bank ċentrali fis-SEBĊ għadhom jeżistu fl-oqsma tal-politika monetarja, kwistjonijiet ta’ flus tal-karti u muniti, il-promozzjoni tat-tħaddim tajjeb ta’ sistemi ta’ ħlas, l-approvazzjoni tal-BĊE qabel parteċipazzjoni f’istituzzjonijiet monetarji internazzjonali, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE, l-awditjar minn awdituri esterni indipendenti, l-indipendenza istituzzjonali u personali, kif ukoll projbizzjoni dwar finanzi monetarji. Abbozz ta’ liġi elaborat mill-Gvern Bulgaru b’kooperazzjoni mal-BNB, sakemm dan jidħol fis-seħħ, ineħħi ftit min-nuqqas ta’ perfezzjoni eżistenti. Madankollu, dan ma jkoprix il-kwistjonijiet relatati mal-integrazzjoni tal-BNB fl-Eurosistema. Fil-Bulgarija, l-inflazzjoni medja ta’ 12-il xahar kienet aktar għolja mill-valur ta’ referenza mid-dħul fl-UE fl-2007. Ir-rata ta’ inflazzjoni medja fil-Bulgarija għal 12-il xahar sa Marzu 2010 kienet ta’ 1,7%, ogħla mill-valur ta referenza ta’ 1,0% Huwa mistenni li fix-xhur li ġejjin tibqa’ ogħla mill-valur ta’ referenza iżda li toqrob lejh. L-inflazzjoni annwali tal-HICP żdiedet b’rata qawwija fl-ewwel nofs tal-2008, meta laħqet il-quċċata ta’ 15% b’riżultat ta' talba domestika għolja u żidiet fi żmien qasir fil-prezzijiet globali tal-ikel u tal-enerġija. Mill-bidu tal-kriżi finanzjarja, l-inflazzjoni naqset b’rata qawwija għal madwar 1,6% fl-aħħar tal-2009 hekk kif waqgħu il-prezzijiet tal-oġġetti, it-talba domestika naqset b’mod sinjifikanti u l-kost tal-unità tax-xogħol żdied b’pass moderat. Dan reġa’ ogħla kemxejn fil-bidu tal-2010 minħabba dazji tas-sisa ogħla u prezzijiet ta' fjuwil li reġgħu bdew jogħlew. F’Marzu 2010, l-HICP annwali kien ta’ 2,4%. L-inflazzjoni mistennija li tibqa’ moderata għal madwar 2,3% fl-2010 skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, bħala riflessjoni tad-differenza negattiva fil-produzzjoni, żidiet fil-kost tal-unità tax-xogħol u tkabbir moderat fil-prezzijiet tal-ikel u tal-enerġija. Madankollu, huwa probabbli li l-inflazzjoni tiżdied xi ftit għal 2,7% fl-2011, fost tisħiħ fl-attività ekonomika. Il-livell relattivament baxx tal-prezzijiet fil-Bulgarija (48% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi potenzjal sinjifikanti għal aktar konverġenza fil-livell tal-prezzijiet fuq tul ta’ żmien. Il-Bulgarija ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika Bulgara inżamm pożittiv matul il-perjodu 2004-2008, biex ammonta għal medja ta’ 1,7% tal-PGD. Bil-bidu tal-kriżi, il-bilanċ tal-baġit tal-amministrazzjoni pubblika naqas b’mod sinjifikanti għal defiċit ta’ 3,9% tal-PGD fl-2009 minħabba żieda fl-infiq u tnaqqis fid-dħul. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon ta’ defiċit mal-PGD ser ikun 2,8% fl-2010 u 2,2% fl-2011, bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika. Kmieni fl-2010 id-diskrepanza fil-baġit kienet għadha tikber minkejja ġbir dgħajjef tad-dħul u nefqa ogħla minn dik prevista. Madankollu, it-titjib fl-ambjent makroekonomiku u l-miżuri ta’ konsolidament fiskali addizzjonali diġà adottati huma mistennija jpoġġu d-defiċit tal-baġit fit-triq tat-tnaqqis minn nofs is-sena. Il-proporzjon tad-dejn pubbliku gross baqa’ baxx, madwar 15% tal-PGD fl-2009, imma huwa previst li dan jiżdied għal madwar 17% tal-PGD fl-2010 u 19% tal-PGD fl-2011. Minħabba li fl-2009 ma ġiex osservat il-limitu ta’ 3% tal-PGD għad-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika, il-Kummissjoni ressqet rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat, kif mitlub mill-Patt ta' Stabbilità u Tkabbir. [pic] Il-lev Bulgaru mhux qed jipparteċipa fl-ERM II. Il-Bank Nazzjonali Bulgaru jkompli jsegwi l-objettiv primarju tiegħu ta’ stabilità fil-prezzijiet permezz ta’ rata tal-kambju ċentrali fil-kuntest ta’ Ftehim dwar Bord tal-Valuta (CBA). Il-Bulgarija introduċiet il-CBA tagħha fl-1 ta’ Lulju 1997, fejn il-lev Bulgaru ġie stabbilit mal-mark Ġermaniż u wara mal-euro. Indikaturi addizzjonali, bħall-iżviluppi ta’ riservi ta’ skambji barranin u rati tal-imgħax fuq żmien qasir, jirriflettu żieda fil-perċezzjonijiet tar-riskju tal-investituri fil-kuntest tal-kriżi finanzjarja globali, li madankollu reġa’ lura parzjalment mill-ħarifa tal-2009. Ilqugħ imdaqqas ta’ riserva uffiċjali jkompli jsostni r-reżiljenza tal-CBA. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta’ sentejn, il-lev Bulgaru baqa’ stabbli fil-konfront tal-euro, skont it-tħaddim tal-CBA. Il-Bulgarija ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata tal-imgħax medja fuq tul ta’ żmien fil-Bulgarija fis-sena sa Marzu 2010 kienet 6,9%, ogħla mill-valur ta’ referenza ta’ 6,0%. Ir-rati tal-imgħax medji fuq tul ta’ żmien fil-Bulgarija baqgħu aktar baxxi mill-valur ta’ referenza mill-2005 sa nofs l-2009, imma minn dan iż-żmien dawn qabżu l-valur ta’ referenza. Il-firxiet ta’ rendiment fil-konfront tal-bonds ta’ referenza għal perjodi fit-tul taż-żona tal-euro[7] żdiedu gradwalment minn madwar 30 punt ta’ bażi fl-2007 għal madwar 110 punt ta’ bażi lejn l-aħħar tal-2008, riflessjoni tad-differenzi fl-inflazzjoni u tħassib akbar dwar attività żejda fl-ekonomija Bulgara. Il-firxiet ta’ imgħax fuq tul ta’ żmien komplew jikbru fl-2009, meta laħqu 350 punt ta’ bażi fl-ewwel nofs tas-sena meta kien hemm tnaqqis fir-rieda ta’ teħid ta’ riskji globali u żieda fil-premia tar-riskju tal-pajjiż. Il-firxiet bdew jonqsu fit-tieni nofs tal-2009 fuq il-kunfidenza tal-investituri li bdiet tiġi lura, u naqset għal 220 punti ta’ bażi f'Marzu 2010. Il-Bulgarija ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza ta’ rati tal-imgħax fuq tul ta’ żmien. Ġew eżaminati ukoll fatturi addizzjonali, inkluż l-iżviluppi fil-bilanċi tal-pagamenti u l-integrazzjoni tas-swieq tal-prodotti u finanzjarji. Id-defiċit estern tal-Bulgarija żdied b’mod sinjifikanti matul l-aħħar għaxar snin, meta laħaq xi 27% tal-PGD fl-2007, qabel ma naqas għal 9% fl-2009 hekk kif id-diskrepanza fil-kummerċ bdiet tonqas fost talba domestika li kienet qed tiddgħajjef. Id-defiċit estern madankollu jibqa’ relattivament kbir. Il-finanzjament estern naqas sew hekk kif naqsu l-influssi ta’ IBD netti li preċedentement kienu kbar u l-flussi ta’ kreditu privat. L-ekonomija tal-Bulgarija hija integrata tajjeb fl-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħrajn huma estensivi u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur finanzjarju usa' tal-UE hija sostanzjali wkoll, bis-saħħa ta’ livell għoli ta' sjieda barranija fis-sistema bankarja. Fid-dawl tal-valutazzjoni dwar il-kompatibilità legali tagħha u dwar it-tisħiħ tal-kriterji ta’ konverġenza, u b’kunsiderazzjoni tal-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Bulgarija ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. IR-REPUBBLIKA ĊEKA Il-leġiżlazzjoni fir-Repubblika Ċeka - b’mod partikolari l-Att dwar il-Bank Ċentrali Ċek (BĊĊ) u l-Att dwar l-Arbitru Finanzjarju – ma kinitx kompletament kompatibbli mal-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u l-Istatut tas-SEBĊ/BĊE. In-nuqqasijiet ta’ kompatibilità jikkonċernaw l-aktar l-integrazzjoni tal-bank ċentrali fis-SEBĊ fiż-żmien tal-adozzjoni tal-euro, l-indipendenza tal-bank ċentrali u l-projbizzjoni ta’ finanzjament monetarju. L-Att dwar il-BĊĊ fih ukoll nuqqasijiet marbuta mar-rwol tal-BĊE fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali, ir-rwol tal-BĊE u l-UE fil-ġabra tal-istatistika u l-ħatra ta’ awdituri esterni, il-promozzjoni tat-tħaddim bla xkiel tas-sistemi tal-ħlas, in-nuqqas ta’ obbligu għal konformità mal-iskema tal-Eurosistema għal rappurtaġġ finanzjarju tal-operazzjonijiet tal-BĊĊ, l-indipendenza personali u l-projbizzjoni ta' finanzjament monetarju. Fir-Repubblika Ċeka, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar ilha taħt il-valur ta' referenza sa minn Jannar 2010. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fir-Repubblika Ċeka fuq it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 0,3 %, anqas mill-valur ta' referenza ta' 1,0 %, u x'aktarx li tibqa’ taħt il-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni fir-Repubblika Ċeka żdiedet b’rata mgħaġġla fit-tieni nofs tal-2007 u laħqet medja ta’ 6,3% fl-2008. Dan kien riżultat konġunt ta’ żieda fil-prezzijiet tal-enerġija u tal-ikel, bidliet indiretti fit-taxxa u żidiet fil-prezzijiet amministrati. Meta l-impatt ta’ darba tal-fatturi li jgħollu l-prezz sparixxew u l-ekonomija Ċeka daħlet f’riċessjoni, l-inflazzjoni ta’ bażi naqset b’mod rapidu, u laħqet medja ta’ 0,6% fl-2009. L-inflazzjoni nominali baqgħet moderata fl-ewwel kwart tal-2010, minkejja aktar żidiet f’taxxi indiretti. L-inflazzjoni hija mistennija tilħaq medja ta' 1,0% fl-2010, skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, li hija riflessjoni ta' attività ekonomika mnaqqsa u żviluppi favorevoli tal-kost tal-unità tax-xogħol. Huwa previst li din se tiżdied b’mod moderat f-2011 għal madwar medja ta’ 1,3%, skont irkupru fl-attività ekonomika. Il-livell tal-prezzijiet fir-Repubblika Ċeka (madwar 70% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi ftit potenzjal għal konverġenza fil-livell tal-prezzijiet fuq tul ta’ żmien. Ir-riżultati favorevoli milħuqa fl-imgħoddi u l-waqfien tal-aspettazzjonijiet tal-inflazzjoni f’livell baxx jipprovdu l-bażi għal inflazzjoni baxxa sostenibbli fil-futur. Ir-Repubblika Ċeka tissodisfa l-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Ir-Repubblika Ċeka bħalissa hija s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv (Deċiżjoni tal-Kunsill tat-2 ta’ Diċembru 2009). Il-Kunsill irrakkomanda lir-Repubblika Ċeka biex tikkoreġi d-defiċit eċċessiv sal-2013, u biex tieħu azzjoni effettiva sat-2 ta’ Ġunju 2010. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika fir-Repubblika Ċeka niżel għal 0,7% tal-PGD fl-2007, b’riflessjoni tal-kundizzjonijiet ċikliċi favorevoli, imma reġa’ tela’ għal 2,7% tal-PGD fl-2008 u kompla jiżdied għal 5,9% tal-PGD fl-2009. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, li hija bbażata fuq is-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika, il-proporzjoni defiċit għal PGD ser jammonta għal 5,7% kemm fl-2010 u fl-2011, filwaqt li d-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa mistenni li jiżdied minn 39.8% tal-PGD fl-2010 għal 43,5% fl-2011. Ir-Repubblika Ċeka ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Il-Korona Ċeka mhux qed tipparteċipa fl-ERM II. Ir-Repubblika Ċeka tħaddem sistema tar-rata tal-kambju li tvarja. Wara apprezzament sod mill-2004, ir-rata tal-kambju tal-korona ssaħħet għall-ogħla livell li qatt kienet kontra l-euro f’Lulju 2008. Il-korona waqgħet sostanzjalment meta mqabbla mal-muniti ewlenin matul it-tieni nofs tal-2008 fost kriżi finanzjarja globali li kienet qed tiżdied minkejja l-ħruġ ta’ firxiet pożittivi tar-rata tal-imgħax fuq żmien qasir. Il-korona rkuprat parti mit-telf tagħha fl-2009 u kmieni fl-2010, waqt żieda fil-volatilità tal-munita, hekk li rriflettiet moderazzjoni fil-biża’ mir-riskju globali u titjib fil-bilanċ estern. Matul is-sentejn qabel din il-valutazzjoni, il-korona waqgħet kontra l-euro b’1,1%. Ir-Repubblika Ċeka ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata tal-imgħax medja fuq tul ta’ żmien fir-Repubblika Ċeka fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta’ 4,7%, taħt il-valur ta’ referenza ta’ 6,0%. Ir-rati tal-imgħax medji fuq tul ta’ żmien fir-Repubblika Ċeka ilhom taħt il-valur ta' referenza mill-adeżjoni fl-UE f’Mejju 2004. Il-bonds ta’ referenza għal perjodi fit-tul tal-firxa meta mqabbla ma’ dawk taż-żona tal-euro komplew jiżdiedu fost l-intensifikazjzoni tal-kriżi finanzjarja globali fit-tieni nofs tal-2008. Madankollu, ir-rendiment fuq il-bonds tal-gvern Ċek ġew affettwati anqas minn Stati Membri oħra li mhumiex fiż-żona tal-euro. Il-firxiet fir-rigward tal-euro naqsu fit-tieni nofs tal-2009 u fl-ewwel kwart tal-2010, b’mod li jirriflettu primarjament qtugħ notevoli fir-rati tal-politika tal-bank ċentrali, kif ukoll il-punti fundamentali tal-pajjiż li huma qawwijin meta mqabbla. Il-firxiet kienu madwar 40 punt ta’ bażi f’Marzu 2010. Ir-Repubblika Ċeka tissodisfa l-kriterju dwar il-konverġenza ta’ rati tal-imgħax fuq tul ta’ żmien. Ġew eżaminati wkoll fatturi addizzjonali, inkluż żviluppi fil-bilanċ tal-pagamenti u l-integrazzjoni tas-swieq tal-prodotti u dawk finanzjarji. Wara li ntlaħaq defiċit ta’ 2,6% tal-PGD fl-2007, il-bilanċ estern tar-Repubblika Ċeka tjieb għal bilanċ pożittiv moderat fl-2008-2009, li jirrifletti kemm bilanċ favorevoli ta’ kummerċ ogħla, kif ukoll tnaqqis fid-defiċit tal-bilanċ tad-dħul. It-titjib fil-bilanċ estern tar-Repubblika Ċeka jissupperixxi li l-irbit finanzjarju estern ma jippreżenta l-ebda problema maġġuri. L-ekonomija Ċeka hija integrata sew mal-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u ta’ IBD ma' Stati Membri oħrajn huma estensivi u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur usa' tal-UE għamlet passi sostanzjali 'l quddiem, l-aktar permezz ta’ livell għoli ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha għall-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li r-Repubblika Ċeka ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. L-ESTONJA Il-leġiżlazzjoni fl-Estonja hija totalment kompatibbli mal-Artikolu 130 u 131 tat-TFUE u tal-Istatut tas-SEBĊ/BĊE. L-Att dwar l-Eesti Pank rivedut kien adottat mill-Parlament fit-22 ta’ April 2010, u kif ġie emendat issa huwa kompatibbli mal-Artikoli 130 u 131. Il-Liġi dwar il-Munita u l-Liġi dwar is-Sigurtà tal-kroon Estonjan ġew revokati u ġew sostitwiti mil-Liġi dwar l-Introduzzjoni tal-euro adottata mill-Parlament ukoll fit-22 ta' April 2010, b'effett mid-data tal-introduzzjoni tal-euro li hija prevista għall-1 ta’ Jannar 2011. L-Artikolu 111 tal-Kostituzzjoni tal-Estonja mhux formalment kompatibbli mar-rekwiżiti tat-TFUE u tal-Istatut tas-SEBĊ/BĊE fir-rigward tal-integrazjoni tal-bank ċentrali mas-SEBĊ fiż-żmien tal-adozzjoni tal-euro. Madankollu, id-deċiżjoni tal-11 ta' Mejju 2006 tal-Kamra tar-Reviżjoni Kostituzzjonali tal-Qorti Suprema tal-Estonja tneħħi l-bżonn għal aktar emendi. Fl-Estonja, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar ilha 'l fuq mill-valur ta' referenza sa minn Diċembru 2009. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fl-Estonja fuq 12-il xahar sa Marzu 2010 kienet -0,7%, ferm inqas mill-valur ta' referenza ta' 1,0 %, u x'aktarx li tkompli titbiegħed mill-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni annwali tal-HICP żdiedet fl-2007 bis-saħħa ta’ talba domestika qawwija u żidiet fi żmien qasir fil-pagi, fost limitazzjonijiet fil-kapaċità dejjem akbar fl-ekonomija. L-inflazzjoni laħqet l-ogħla tagħha b’numri doppji fl-2008, u wara qabdet xejra ’l isfel fl-2009. Il-pressjonijiet relatati ma’ talbiet domestiċi bdew ibattu kmieni fl-2008 hekk kif beda jdur iċ-ċiklu ekonomiku, għalkemm iż-żidiet fid-dazji tas-sisa u fil-prezzijiet globali tal-prodotti ewlenin dewmu l-aġġustament sabiex l-inflazzjoni tonqos. It-tnaqqis fl-attività ekonomika u t-tnaqqis fit-talba u fis-salarji li segwa wasslu għal rati ta’ inflazzjoni annwali negattivi mit-tieni nofs tal-2009 ’il quddiem, filwaqt li l-inflazzjoni reġgħet daret għall-pożittiv f'Marzu wara żieda fil-prezzijiet amministrati f'Jannar u Marzu 2010, u żidiet fil-prezzijiet globali tal-enerġija. L-inflazzjoni hija mistennija li tibqa’ baxxa fl-2010 u li terġa’ tibda togħla bil-mod għal 2,0% fl-2011 skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni. Fl-2010, l-inflazzjoni probabbli li titmexxa l-aktar minn żieda fit-taxxi indiretti, hekk kif il-pressjonijiet inflazzjonarji prinċipali jibqgħu f’kontroll, bil-konsum u s-salarji nominali mbassra li jissaħħu biss b’mod moderat mill-2011. Il-livell tal-prezzijiet fl-Estonja (75% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi ftit potenzjal għal aktar konverġenza fil-livell tal-prezzijiet fuq tul ta’ żmien. Il-konverġenza sostenibbli timplika li r-rispett għall-valur ta' referenza jirrifletti fatturi fundamentali ewlenin aktar milli fatturi temporanji. Fil-każ tal-Estonja, it-tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku kien fattur temporanju importanti li wassal il-medja tal-inflazzjoni fuq 12-il xahar għal-livell negattiv preżenti tiegħu, u hu mistenni rkupru moderat ladarba jibda sew l-irkuprar. Fl-istess ħin, ir-ritmu tad-diżinflazzjoni u l-evoluzzjoni tal-fatturi domestiċi ewlenin (partikolarment il-kosti tal-unità tax-xogħol) jindikaw proċess pjuttost flessibbli għall-formazzjoni tas-salarji u tal-prezzijiet. Il-prospetti għall-inflazzjoni fuq żmien medju se jiddependu b’mod kritiku fuq l-allinjament tal-iffissar tal-pagi u l-iżviluppi fil-produttività. Swieq tax-xogħol flessibbli kontinwi flimkien ma’ formazzjoni ta’ prezzijiet kompetittivi fis-swieq tal-prodotti ser ikunu kruċjali biex il-prezzijiet jinżammu stabbli fuq żmien medju. L-iżviluppi fil-prezzijiet jiddependu wkoll fuq iż-żamma ta’ pożizzjoni ta’ politika fiskali aktar ambizzjuża, li tinkludi l-iffissar kawt tas-salarji fis-settur pubbliku, biex it-talba domestika tinżamm fil-linja tal-fatturi ewlenin u biex tgħin sabiex l-aspettazzjonijiet tal-inflazzjoni jinżammu f'livelli baxxi. Il-kombinazzjoni ta’ fatturi li wasslu għal espansjoni fil-kreditu qawwija fil-passat (irkupru fit-talba għall-kreditu, żieda fil-firxa ta’ servizzi finanzjarji u integrazzjoni finanzjarja f’qasir żmien, kompressjoni rapida tal-firxa tar-riskju) mhux mistennija terġa’ tiġri. Flimkien mal-fatt li l-valur ta’ referenza jikkoinċidi ma’ marġini wiesa’, dawn il-kunsiderazzjonijiet jappoġġjaw valutazzjoni pożittiva dwar it-tisħiħ tal-kriterju tal-istabilità tal-prezzijiet. Madankollu, huwa ferm importanti li jkun hemm sorveljanza kontinwa biex ma jfiġġux mill-ġdid il-pressjonijiet tat-talba domestika hekk kif jibda jaqbad l-irkupru. Dawn il-fatturi jimplikaw li l-prospetti għas-sostenibilità ta’ inflazzjoni baxxa huma globalment favorevoli kemm-il darba jinżammu l-politiki orjentati lejn l-istabilità. L-Estonja tissodisfa l-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] L-Estonja mhix is-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv. Il-finanzi pubbliċi tal-Estonja kienu f’żieda bejn l-2002 u l-2007. Fl-2008, ġie rreġistrat defiċit tal-amministrazzjoni pubblika ta' 2,7 % tal-PGD, segwit minn defiċit ta’ 1,7% tal-PGD fl-2009. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-defiċit għal PGD jammonta għal 2½% kemm fl-2010 u fl-2011 bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika. Id-dejn pubbliku gross żdied għal 7,2% tal-PGD fl-2009 u huwa mbassar li jiżdied aktar għal 12,4% tal-PGD fl-2011 skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni. Il-gvern żamm pożizzjoni pożittiva ta’ assi netti fl-2009, minħabba riservi fiskali b'saħħithom akkumulati fuq is-snin ta' qabel. L-Estonja tissodisfa l-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Il-kroon Estonjan ilu jieħu sehem fl-ERM II sa mit-28 ta' Ġunju 2004, jiġifieri għal kważi sitt snin minn meta jiġi adottat dan ir-rapport L-Estonja ilha topera Ftehim dwar Bord tal-Valuta sa mill-introduzzjoni mill-ġdid tal-kroon fl-1992, fejn il-kroon kien oriġinarjament imsejjes fuq il-mark Ġermaniż, u wara mal-euro. Mad-dħul tagħha fl-ERM II, l-Estonja b'mod unilaterali ħadet l-impenn li żżomm il-bord tal-valuta tagħha fil-mekkaniżmu. Indikaturi addizzjonali, bħal żviluppi fir-rati tal-imgħax fuq żmien qasir, jippuntaw lejn żieda temporanja fil-preċezzjonijiet tar-riskju fil-kuntest tal-kriżi finanzjarja globali, li daru lura lejn it-tmiem tal-2009 u kmieni fl-2010 fost tkabbir fil-kunfidenza tal-investituri. Il-Ftehim dwar il-Bord tal-Valuta jibqa’ appoġġjat sew mir-riservi uffiċjali. Ftehim ta’ prekawzjoni mal-Riksbank Svediż fil-kuntest ta’ kooperazzjoni għal stabilità finanzjarja bejn il-fruntieri kien stabbilit bejn Frar u Diċembru 2009, imma dan ma ntużax. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta’ sentejn, il-kroon ma varjax mir-rata ċentrali, u ma għaddiex minn tensjonijiet qawwija. L-Estonja tissodisfa l-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. B’riżultat tal-livell baxx tad-dejn tal-gvern tal-Estonja, ma jeżistu ebda bonds tal-gvern jew titoli ta' referenza fit-tul biex tkun tista' tiġi evalwata s-sostenibbiltà tal-konverġenza kif riflessa fir-rati tal-imgħax fit-tul. Valutazzjoni kwalitattiva bbażata fuq l-indikaturi tas-suq relevanti tissuġġerixxi li l-perċezzjonjiet tar-riskju fir-rigward tal-Estonja żdiedu matul l-agħar parti tal-kriżi, imma reġgħu naqsu b'mod sinjifikanti lejn it-tmiem tal-2009 f'sitwazzjoni ekonomika li kienet qed tistabbilixxi ruħha u reazzjoni ta' politika determinata għall-kriżi. F’sitwazzjoni aktar globali, fatturi bħall-istorja tal-politika fiskali tal-Estonja, id-dejn pubbliku baxx u l-ekonomija flessibbli jwasslu għas-sostenibilità tal-konverġenza. F’dan l-isfond, l-iżvilupp ta’ indikaturi għas-suq finanzjarju matul il-perjodu ta’ referenza, kif ukoll valutazzjoni aktar wiesgħa dwar is-sostenibilità tal-konverġenza, għandhom jappoġġjaw valutazzjoni pożittiva dwar l-issodisfar tal-kriterju dwar ir-rata tal-imgħax fuq tul ta’ żmien. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi fil-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Id-defiċit estern tal-Estonja żdied għal ammont sinjifikanti ta’ 7,4% tal-PGD fl-2009, wara diversi snin ta’ defiċit għoli li laħaq il-quċċata ta’ madwar 18% tal-PGD fl-2007. Iż-żieda kienet tirrifletti tnaqqis qawwi fid-defiċit tal-kummerċ, li jirriżulta minn tnaqqis fit-talba domestika, kif ukoll titjib fil-bilanċ tad-dħul. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-bilanċ estern tal-Estonja huwa mistenni li jibqa’ pożittiv fl-2010 u l-2011. Il-finanzjament estern naqas matul il-kriżi, imma r-riskji ta’ rifinanzjament huma mrażżna bis-sistema bankarja li fil-parti l-kbira hija propjetà tal-barranin, u lqugħ estern konsiderevoli. L-ekonomija tal-Estonja hija integrata sew fl-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħra huma estensivi u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur usa' tal-UE għamlet passi sostanzjali 'l quddiem, l-aktar minħabba l-livell sinjifikanti ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Estonja tissodisfa l-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. IL-LATVJA Il-leġiżlazzjoni fil-Latvja – b’mod partikolari l-Liġi dwar il-Bank tal-Latvja - mhix kompletament kompattibbli mal-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u mal-Istatut tas-SEBĊ/BĊE In-nuqqas ta’ kompatibilità tikkonċerna partikolarment l-integrazzjoni tal-bank ċentrali fis-SEBĊ fiż-żmien tal-adozzjoni tal-euro, l-indipendenza tal-bank ċentrali u l-projbizzjoni fuq finanzjament monetarju. Jeżistu nuqqasijiet fir-rigward tal-għanijiet tas-SEBĊ, il-promozzjoni tal-operazzjoni bla xkiel ta' sistemi ta’ ħlas, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE, il-ħatra ta' awdituri esterni u l-iskop tal-verifika mwettqa mill-kummissjoni tal-verifika, ir-rwol tal-BĊE fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali, ir-regoli għall-pubblikazzjoni tal-karti tal-bilanċ u l-iskema tal-Eurosistema għar-rappurtaġġ finanzjarju tal-operazzjonijiet tal-BĊN, l-indipendenza istituzzjonali u finanzjarja tal-Bank kif ukoll l-indipendenza personali tal-membri tal-korpi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Bank tal-Latvja. Fil-Latvja, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar kienet ogħla mill-valur ta' referenza bejn Mejju 2004 u Frar 2010. Il-medja tar-rata tal-inflazzjoni fil-Latvja fuq it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 0,1 %, jiġifieri anqas mill-valur ta' referenza ta' 1,0 % għall-ewwel darba mill-adeżjoni fl-UE u x'aktarx li tibqa’ ferm taħt il-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. Bejn l-aħħar tal-2004 u l-2008, l-inflazzjoni tal-HICP fil-Latvja kienet fost l-ogħla fl-UE, u laħqet il-quċċata b’żewġ ċifri f’nofs l-2008. Madankollu, sussegwentement, l-inflazzjoni tal-HICP kienet qed tonqos b’ritmu mgħaġġel, immexxija minn tnaqqis qawwi fit-talba domestika, salarji li qed jonqsu u prezzijiet tal-importazzjoni li dejjem jonqsu. Ir-rati tal-inflazzjoni għal kull sena daru għan-negattiv f’Ottubru 2009. L-inflazzjoni tal-HIPC hija mistennija li tibqa’ fin-negattiv fl-2010 u fl-2011 skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, immexxija prinċiparjament minn fatturi domestiċi. Ir-riċessjoni qawwija, li wasslet għal żieda fi żmien qasir fil-qgħad u fi tnaqqis nominali fis-salarji gross, ser tkun riflessa f'aktar tnaqqis fil-kost tal-unità tax-xogħol, it-talba domestika dgħajfa u l-inflazzjoni fuq livell baxx fuq iż-żmien qasir għal dak medju. Waqt li għadu kmieni wisq biex ikun konkluż li ntlaħaq l-allinjament mill-ġdid meħtieġ għas-salarji u l-produttività, l-iskop limitat għal aktar tnaqqis fil-prezzijiet u fis-salarji f’ekonomija miftuħa żgħira bi proporzjon għoli ta’ importazzjoni fil-konsum bħal Latvja, u migrazzjoni possibbli ’l barra mill-pajjiż jissuġġerixxu ritorn għal inflazzjoni pożittiva fis-snin li ġejjin. Il-livell tal-prezzijiet fil-Latvja (kważi 70% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi xi potenzjal għal aktar konverġenza fil-livell tal-prezzijiet għal perjodu fit-tul. Il-Latvja tissodisfa l-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Bħalissa l-Latvja hija s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta' defiċit eċċessiv (Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2009)[8]. Il-Kunsill irrakkomanda li l-Latvja temenda d-defiċit eċċessiv sal-2012. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika fil-Latvja laħaq 4,1% tal-PGD fl-2008 u kompla żdied għal 9.0% tal-PGD fl-2009. It-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni jipprevedi li l-proporzjon tad-defiċit għall-PGD se jkun 8,6% fl-2010 u 9.9% fl-2011 bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika. Id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika tela’ għal aktar minn 36% fl-2009, u huwa previst li jkompli jiżdied għal madwar 57% tal-PGD fl-2011. Il-Latvja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Il-lats Latvjan ilu jieħu sehem fl-ERM II sa mit-2 ta' Mejju 2005, jiġifieri għal aktar minn ħames snin minn meta jiġi adottat dan ir-rapport. Mad-dħul tagħha fl-ERM II, b'mod unilaterali l-awtoritajiet impenjaw ruħhom li l-lats jinżamm f’faxxa taċ-ċaqliq ta' ± 1 % madwar ir-rata ċentrali. Matul is-sentejn ta’ qabel din il-valutazzjoni, ir-rata tal-kambju tal-lats ma varjatx mir-rata ċentrali tiegħu b'aktar minn ±1%. Madankollu, ir-rata tal-kambju kienet s-suġġett ta’ perjodi ta’ tensjonjiet qawwija, kif rifless fl-evoluzzjoni ta’ indikaturi addizzjonali bħal żviluppi fir-riservi uffiċjali u r-rati tal-imgħax fuq żmien qasir. Il-lats kellu pressjonijiet qawwija fil-ħarifa tal-2008, meta fi sfond ta' makrożbilanċ kbir u li għadu jiżdied, is-swieq bdew jitħassbu dejjem aktar dwar is-sostenibilità tar-rabta. Ir-rispons inizjali tal-awtoritajiet tal-Latvja biex jistabbilizzaw is-sistema finanzjarja naqas milli jwaqqaf l-infiq kapitali u l-Bank tal-Latvja kellu jbigħ madwar kwart mir-riservi internazzjonali tiegħu f'kambju tal-munita sa tmiem is-sena. F’Diċembru 2008, ftehim biex il-Latvja tingħata pakkett koordinat ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali għen biex jittaffu temporanjament il-pressjonijiet fuq ir-rata tal-kambju. Ir-rabta tar-rata tal-kambju reġgħet ġiet taħt pressjoni fl-ewwel nofs tal-2009, fost instabilità politika u prospett ekonomiku li dejjem jiħżien. It-tensjonijiet laħqu l-quċċata tagħhom f’Ġunju meta r-rati tas-suq interbankali fuq perjodu qasir telgħu temporanjament għal aktar minn 30%, riflessjoni, fost l-oħrajn, ta’ nuqqas ta’ likwidità fil-firxa tas-sistema tal-lats, u l-inċertezza dejjem tikber dwar il-kapaċità tal-awtoritajiet li jżommu l-iskema tar-rata tal-kambju. Filwaqt li r-rabta kienet miżmuma b’suċċess, l-assi barranin tnaqqsu b’aktar minn terz bejn l-aħħar ta’ Frar u l-aħħar ta’ Ġunju. Il-kundizzjonijiet tas-suq finanzjarju tjiebu viżibilment matul is-sajf tal-2009, wara self fil-kuntest tal-pakkett koordinat ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali. Sa mit-tieni nofs tal-2009, il-pressjonijiet fuq ir-rata tal-kambju kienu assenti għal kollox. Il-Latvja ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata medja tal-imgħax għal perjodi fit-tul fil-Latvja fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta' 12,7 %, tassew ’il fuq mill-valur ta' referenza ta' 6,0%. Ir-rata medja tal-imgħax għal perjodi fit-tul fil-Latvja kienet anqas mill-valur ta’ referenza minn Mejju 2004 sal-aħħar tal-2008. F’Diċembru 2008, il-medja varjabbli fuq 12-il xahar tar-rata tal-interess fuq tul ta’ żmien żdiedet għal aktar mill-valur ta’ referenza u kompliet tiżdied minn dan iż-żmien. Il-firxiet tal-Latvja fuq tul ta’ żmien għaż-żona tal-euro żdiedu b’mod konsiderevoli fit-tieni nofs tal-2008 u fl-2009, b’reazzjoni għall-bidliet negattivi ta’ kif l-investituri u l-aġenziji tar-rati bdew iħossuhom fir-rigward ta’ pajjiżhom f’nofs il-kriżi ekonomika u finanzjarja. Wara sinjali ta’ stablizzazzjoni ekonomika u kundizzjonijiet aktar faċli fis-suq finanzjarju, id-differenza fir-rendiment naqset xi ftit. Din kienet madwar 7 punti perċentwali f’Marzu 2010. Il-Latvja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza ta' rati tal-imgħax għal perjodi fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi fil-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Fis-snin ta’ qabel il-kriżi, is-suċċess fl-ekonomija wassal għal tkabbir fid-defiċit fuq il-bilanċ estern, għal aktar minn 20% tal-PGD kemm fl-2006 u fl-2007. Matul l-2008 u l-2009, il-bilanċ estern malajr aġġusta għar-riċessjoni li laqtet il-pajjiż. Dan inbidel f’bilanċ pożittiv imdaqqas fl-2009, kważi 12% tal-PGD, riflessjoni, fost l-oħrajn, ta’ titjib fil-bilanċ tal-kummerċ, partikolarment dovut għal tnaqqis qawwi fl-importazzjoni (ħafna aktar malajr minn dak tal-esportazzjoni), ċifri pożittivi fuq il-kont tad-dħul u pagamenti bil-quddiem mill-fondi strutturali tal-UE. Biż-żieda fil-problemi finanzjarji intrenazzjonali fit-tieni nofs tal-2008, l-iffinanzjar tad-defiċit estern sar aktar diffiċli. Il-kriżi globali fil-likwidità ppreveniet lis-setturi privati u pubbliċi milli jaċċessaw swieq internazzjonali ta’ kapital privat u milli jiksbu l-munita baranija meħtieġa biex jittaffew il-problemi li kienu qed jiżdiedu fil-likwidità fis-sistema tal-bank. Lejn l-aħħar tal-2008, l-Unjoni Ewropea, l-IMF, il-Bank Dinji u l-EBRD ftehmu li jipprovdu lil Latvja b’pakkett koordinat ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali għal total ta’ 7,5 biljun Euro għall-perjodu sal-2011, li sa 3,1 biljun Euro minnhom kienu permezz tal-faċilità tal-Bilanċ tal-Pagamenti tal-UE, flimkien ma’ kundizzjonalità ta’ politika komprensiva sabiex tingħata lura l-vijabilità tal-bilanċ tal-pagamenti. Sal-aħħar ta’ Marzu 2010, kienu ntefqu aktar min-nofs ir-riżorsi finanzjarji impenjati minn qabel wara li kienet sodisfatta l-kundizzjonalità tal-politika assoċjata mal-għotjiet suċċessivi tal-assistenza. L-ekonomija tal-Latvja hija integrata dejjem aktar fl-UE, u r-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri qed jikbru, partikolarment mal-pajjiżi Baltiċi ġirien imma wkoll ma’ Stati Membri oħra ġodda. Is-settur finanzjarju tal-Latvja huwa integrat sew fis-settur finanzjarju usa' tal-UE, l-aktar minħabba l-għadd kbir ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Latvja ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. IL-LITWANJA Il-Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja u leġiżlazzjoni oħra li tikkonċerna l-Bank tal-Litwanja ġew meqjusa li huma kompatibbli bis-sħiħ mar-Rapport ta’ konverġenza tal-2008. Madankollu, wara l-emendi tagħhom, l-Artikolu 23 tal-Liġi tal-Bank tal-Litwanja, li introduċa regola ġdida dwar l-allokazzjoni tal-profitti tal-Bank tal-Litwanja, u l-Artikolu 14(4) tal-Liġi dwar l-Uffiċju tal-Verifika tal-Istat issa espliċitament jagħti l-poter lill-Uffiċċju tal-Verifika tal-Istat li jwettaq il-verifika fil-Bank tal-Litwanja. Dawn huma żewġ nuqqasijiet li jirrigwardaw l-indipendenza tal-Bank Ċentrali. Fil-Litwanja, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar baqgħet ogħla mill-valur ta’ referenza fl-2008 u fl-2009, għalkemm id-differenza fir-rigward tal-valur ta’ referenza naqset gradwalment. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fil-Litwanja matul it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 2,0%, ogħla mill-valur ta' referenza ta' 1,0%, u x'aktarx li tkompli titbiegħed mill-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni tal-HICP annwali żdiedet ħafna fl-ewwel nofs tal-2008, fost talba domestika qawwija u żidiet kbar fil-prezzijiet globali tal-oġġetti. L-inflazzjoni laħqet il-quċċata tagħha f’nofs l-2008, u ilha tonqos minn dak iż-żmien, minħabba prezzijiet dejjem jonqsu taż-żejt u tal-ikel, tnaqqis fit-talba domestika u tnaqqis fis-salarji. Iż-żidiet f’taxxi indiretti u fil-prezzijiet amministrati pattew biss parzjalment għall-pressjonijiet diżinflazzjonarji. L-inflazzjoni tal-HICP annwali rreġistrat xejra 'l isfel għal -0,4% f’Marzu 2010. L-inflazzjoni medja annwali mistennija tibqa’ madwar żero fl-2010, u li tiżdied b’mod modest għal 1,4% fl-2011 skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2008 tas-servizzi tal-Kummissjoni, riflessjoni tat-talba domestika dgħajfa, tnaqqis fl-ispejjeż tax-xogħol u kapaċità żejda mifruxa. Il-livell tal-prezzijiet relattivament baxx fil-Litwanja (madwar 62% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi potenzjal għal aktar konverġenza fil-livell tal-prezzijiet fuq perjodu fit-tul. Il-Litwanja ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Il-Litwanja bħalissa hi s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta' defiċit eċċessiv (Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2009)[9]. Fi Frar 2010, il-Kunsill irrakkomanda lil Litwanja biex tikkoreġi d-defiċit eċċessiv sal-2012. Wara li ġie rreġistrat defiċit kemxejn limitat għall-perjodu 2004-2007, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika laħaq 3,2% tal-PGD fl-2008, u stmat fil-livell ta’ 8,9% għall-2009, minkejja sforz sinjifikanti għal konsolidazzjoni fiskali. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-defiċit mal-PGD se jammonta għal madwar 8,4% fl-2010 u 8,5% fl-2011 bis-suppożizzjoni ta' ebda bidla fil-politika. Il-proporzjon tad-dejn pubbliku, wara li naqas b’rata stabbli għal 15,6% fl-2008, żdied għal 29,3% fl-2009 u huwa maħsub li jkompli jiżdied għal madwar 45,4% tal-PGD fl-2011. Il-Litwanja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Il-Litwanja daħlet fl-ERM II fit-28 ta’ Ġunju 2004, u ilha tieħu sehem fil-mekkaniżmu għal madwar sitt snin minn meta jiġi adottat dan ir-rapport. Mad-dħul tagħha fl-ERM II, b'mod unilaterali l-awtoritajiet impenjaw ruħhom li jżommu l-Ftehim dwar il-Bord tal-Valuta tagħha fil-mekkaniżmu. Indikaturi addizzjonali, bħal żviluppi fir-rati tal-imgħax għal terminu qasir, jindikaw żieda temporanja fil-perċezzjoni tar-riskju fil-kuntest tal-kriżi finanzjarja globali, li lejn l-aħħar tal-2009 imxiet lura. Il-Ftehim dwar il-Bord tal-Valuta jibqa’ appoġġjat tajjeb minn riservi uffiċjali. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta’ sentejn, il-litas ma ddevjax mir-rata ċentrali, u ma esperjenzax tensjonijiet serji. Il-Litwanja tissodisfa l-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata medja tal-imgħax għal perjodi fit-tul fil-Litwanja fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta' 12,1%, ferm ’il fuq mill-valur ta' referenza ta' 6,0%. Ir-rati tal-imgħax medji fuq perjodu twil fil-Litwanja baqgħu konsistentement taħt il-valur ta’ referenza matul l-2004-2008. Sa mill-2009, ir-rati tal-imgħax fuq perjodu fit-tul kienu aktar mill-valur ta’ referenza, immexxija minn numru żgħir ta’ kummerċ f’volumi żgħar imwettaq f’Jannar fost perċezzjonijiet ta’riskju għoli fir-reġjun, għax ma kien hemm l-ebda kummerċ ġdid fil-11-il xahar ta’ wara. Hekk kif sar kummerċ ġdid lejn l-aħħar tal-2009 u kmieni fl-2010, il-firxa tar-rata tal-imgħax medja fuq perjodu fit-tul mqabbla maż-żona tal-euro naqset b’mod konsiderevoli. Il-firxa tar-rata tal-imgħax fuq tul ta’ żmien għal-Litwanja kienet ta’ madwar 150 punt ta’ bażi f’Marzu 2010. Il-Litwanja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza għal rati tal-imgħax fuq perjodu fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi addizzjonali, inkluż żviluppi fil-bilanċ tal-pagamenti u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Wara li ntlaħaq defiċit ta’ madwar 10% tal-PGD fl-2008, il-bilanċ estern tal-Litwanja dar għal bilanċ favorevoli ta’ 7% tal-PGD fl-2009, immexxi minn tnaqqis qawwi fid-defiċit tal-kummerċ fost talba domestika dejjem tonqos. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-bilanċ estern tal-Litwanja huwa mistenni li jibqa’ wieħed pożittiv fl-2010 u fl-2011. Il-finanzjament estern intlaqat mill-kriżi finanzjarja globali, hekk kif il-flussi tal-kapital fis-settur privat daru lura f’daqqa. L-ekonomija tal-Litwanja hija miftuħa ħafna u integrata sew fl-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħrajn huma b’saħħithom u s-settur finanzjarju Litwan huwa sostanzjalment integrat fis-settur finanzjarju usa' tal-UE, l-aktar minħabba l-għadd kbir ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Litwanja ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. L-UNGERIJA Il-leġiżlazzjoni fl-Ungerija – partikolarment l-Att dwar il-Bank Magyar Nemzeti (minn issa ’l quddiem l-MNB), l-Istatuti tal-MNB, il-Kostituzzjoni tal-Ungerija u l-Att dwar l-Istituzzjonijiet tal-Kreditu – mhix kompatibbli mat-TFUE u l-Istatu SEBĊ/BĊE. In-nuqqasijiet ta’ kompatibilità jikkonċernaw l-integrazzjoni tal-bank ċentrali fs-SEBĊ fil-ħin tal-adozzjoni tal-euro, l-indipendenza kif ukoll il-projbizzjoni ta’ finanzjar monetarju. Jeżistu nuqqasijiet fir-rigward tal-għanijiet tas-SEBĊ, il-ħruġ ta' karti u muniti tal-flus, il-promozzjoni tat-tħaddim bla xkiel tas-sistemi tal-ħlas, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE, ir-rwol tal-BĊE fil-qasam ta’ kooperazzjoni internazzjonali, in-nuqqas ta’ obbligu li tikkonforma mas-sistema ta’ rappurtaġġ finanzjarju tal-Eurosystem, l-indipendenza finanzjarja u personali tal-MNB u l-projbizzjoni tal-finanzjament monetarju. Fl-Ungerija, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar ilha ogħla mill-valur ta' referenza sa mill-adeżjoni mal-UE. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fl-Ungerija tul it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 4,8%, ogħla ħafna mill-valur ta' referenza ta' 1,0%, u x'aktarx li tibqa' ogħla mill-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni tal-HIPC annwali laħqet il-quċċata fil-bidu tal-2007, b’riżultat taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija u tal-ikel, u żidiet fit-taxxi indieretti u fil-prezzijiet amministrati. L-inflazzjoni mbagħad kompliet tonqos sa Jannar 2009, meta l-inflazzjoni fil-prodotti tal-ikel u tal-enerġija naqset gradwalment u għeb l-impatt tal-inflazzjoni ta' miżuri ta’ darba. L-inflazzjoni reġgħet telgħet fl-ewwel nofs tal-2009 immexxija misjuqa mill-effett ta’ rata tal-kambju aktar dgħajfa fuq il-prezzijiet tal-ikel mhux ipproċessat u tal-prodotti industrijali. Minħabba li l-aġġustament ’l isfel fit-tkabbir tal-kumpens nominali għal kull impjegat ma rriflettiex għal kollox it-tnaqqis fil-produttività tax-xogħol tul ir-riċessjoni, it-tkabbir fil-kost nominali tal-unità tax-xogħol baqa’ pożittiv. Żieda fil-VAT f’Lulju 2009 waslet għal qabża akbar fil-prezzijiet tal-konsumaturi. L-inflazzjoni tal-HICP laħqet medja ta’ 4,0% fl-2009. L-inflazzjoni mistennija tonqos għal anqas minn 3% fit-tieni nofs tal-2011. L-għejbien tal-impatt inflazzjonarju tal-miżuri ta’ darba adottati fl-2009 huwa mistenni li jkun il-fattur prinċipali li jwassal għall-proċess ta’ tnaqqis fl-inflazzjoni, waqt li d-differenza sostanzjali fil-produzzjoni probabbli tkompli trażżan il-pressjonijiet inflazzjonarji u ż-żidiet fil-kost tal-unità tax-xogħol. Il-prezz relattivament baxx fl-Ungerija (madwar 65% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi potenzjal għal aktar konverġenza fil-livell tal-przz fuq perjodu fit-tul. L-Ungerija ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] L-Ungerija bħalissa hija s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv (Deċiżjoni tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2004)[10]. Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill l-aktar reċenti skont l-Artikolu 104(7) TEC kienet adottata fis-7 ta’ Lulju 2009. Il-Kunsill irrakkomanda li l-Ungerija twaqqaf id-defiċit eċċessiv eżistenti mhux aktar tard mill-2011. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika laħaq 3,8% tal-PGD fl-2008 u baqa’ stabbli f’4,0% tal-PGD fl-2009, minkejja tnaqqis sostanzjali fl-attività ekonomika domestika. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-defiċit mal-PGD għandu jibqa’ l-istess kemm fl-2010 u kemm fl-2011, u dan bis-suppożizzjoni ta’ ebda bdil fil-politika. Id-dejn gross tal-gvern żdied għal kważi 80% tal-PGD fl-2009 u huwa proġettat i jibqa’ stabbli sal-2011. L-Ungerija ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Il-forint Ungeriż mhux qed jieħu sehem fl-ERM II. Fi Frar 2008, l-Ungerija għaddiet għal sistema ta’ rata tal-kambju mhix fissa, meta tneħħiet ir-rabta unilaterali tal-fornit mal-euro (b’faxxa tar-rati tal-kambju ta’ +/-15%). Il-forint issaħħaħ sew fl-ewwel nofs tal-2008 appoġġjat minn tliet żidiet suċċessivi fir-rata tal-politika mill-bank ċentrali. Madankollu, ir-rata tal-kambju niżlet sostanzjalment fit-tliet xhur ta’ wara kif l-ekonomija Ungeriża dehret li kienet partikolarment vulnerabbli għall-problemi tas-suq finanzjarju globali. Il-ftehim biex l-Ungerija tingħata pakkett koordinat ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali flimkien ma’ ssikkar tal-politika monetarja wasslu għal stabilizzazzjoni temporanja tar-rata tal-kambju, imma l-pressjonijiet tad-diprezzament reġgħu lura fil-bidu tal-2009. Skont it-titjib ġenerali fis-swieq finanzjarji globali, il-forint beda jirkupra fil-bidu ta’ Marzu 2009, u kompla fuq tendenza ta’ apprezzament sa Lulju 2009. Wara dan, ir-rata tal-kambju baqgħet relattivament stabbli, fost tħaffif gradwali tal-politika monetarja. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta' sentejn, il-forint kellu diprezzament ta' madwar 4,6% kontra l-euro. L-Ungerija ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata tal-imgħax medja fuq perjodu fit-tul fl-Ungerija fis-sena sa Marzu 2010 kienet 8,4%, ’il fuq mill-valur ta’ referenza ta’ 6,0% Ir-rati medji tal-imgħax għal perjodi fit-tul fl-Ungerija baqgħu ogħla mill-valur ta' referenza sa mill-adeżjoni mal-UE, riflessjoni tal-premja b’riskju għoli b’kunsiderazzjoni ta’ punti bażiċi makroekonomiċi dgħajfa. Minn livell baxx ta’ anqas minn 200 punt ta’ bażi f’Lulju 2007, il-firxiet tar-rendiment mill-bonds maż-żona tal-euro żdiedu għal aktar minn 700 punt ta' bażi f'Marzu 2009. Din it-tendenza ’l fuq inizjalment irriflettiet xewqa aktar baxxa għal riskju globali mqabbel mas-swieq emerġenti, imma wara rriflettiet ukoll tħassib speċifiku dwar l-istabbilità finanzjarja tal-Ungerija. Is-sitwazzjoni tas-suq finanzjarju globali aħjar u l-adozzjoni ta’ miżuri ta' konsolidazzjoni fiskali addizzjonali wasslu għal tnaqqis gradwali fil-firxiet maż-żona tal-euro, għal madwar 350 punt ta' bażi f’Marzu 2010. L-Ungerija ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza tar-rati tal-imgħax fuq perjodu fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi tal-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Wara li laħaq defiċit ta’ xi 6% tal-PGD fl-2008, il-bilanċ estern Ungeriż laħaq żieda ta’ 1,6% tal-PGD fl-2009, prinċiparjament bħala riżultat ta’ titjib kbir fil-bilanċ kummerċjali mibdi minn waqgħa sostanzjali fit-talba domestika. L-għamla tal-finanzjament estern tbidlet sostanzjalment wara l-adeżjoni fl-UE, b’influssi ta' portafoll netti li saru negattivi fl-2007, u l-kopertura mill-IBD tad-defiċit estern naqset ukoll sostanzjalment fl-2008. B’riżultat ta’ dan, investiment ieħor, partikolarment is-self estern tal-banek sar is-sors ewlieni ta’ finanzjament estern mill-2007. Il-vulnerabilità kbira għal ċaqliq f’kundizzjonijiet ta’ finanzjament estern waslu għall-bilanċ ta’ diffikultajiet ta’ pagament fil-ħarifa tal-2008, kif influssi ta' kapital privat barrani naqsu fil-kuntest tal-problemi tas-suq finanzjarju globali. Lejn l-aħħar ta’ Ottubru 2008, l-Unjoni Ewropea, il-Fond Monetarju Internazjonali u l-Bank Dinji ftiehmu fuq pakkett ta' assistenza ta’ 20 biljun Euro għall-Ungerija, minnhom 6,5 biljun Euro taħt il-faċilità tal-Bilanċ tal-Pagament tal-UE. Il-parti l-kbira tar-riżorsi finanzjarji impenjati minn qabel tħallsu lejn l-aħħar tal-2008 u matul l-2009, wara li ġiet sodisfatta l-kondizzjonalità tal-politika assoċjata ma’ għotjiet suċċessivi tal-assistenza. L-ekonomija tal-Ungerija hija integrata sew fl-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħrajn huma estensivi u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur finanzjarju usa' tal-UE għamlet passi sostanzjali 'l quddiem, l-aktar minħabba l-għadd kbir ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Ungerija ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. IL-POLONJA Il-leġiżlazzjoni fil-Polonja – b’mod partikolari l-Att dwar il-Bank Nazzjonali tal-Polonja (BNP) u l-Kostituzzjoni tal-Polonja – mhix kompletament kompatibbli mal-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u tal-Istatut tas-SEBĊ/BĊE. In-nuqqasijiet jikkonċernaw l-għanijiet tas-SEBĊ, l-integrazzjoni tal-bank ċentrali fis-SEBĊ fi-żmien tal-adozzjoni tal-euro, l-indipendenza tal-bank ċentrali, il-projbizzjoni ta' finanzjament monetarju u l-għanijiet tal-politika monetarja. Jeżistu bosta nuqqasijiet fir-rigward tar-referenza għall-għanijiet tas-SEBĊ, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE, ir-rwol tal-BĊE fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali, ir-rwol tal-BĊE u tal-Kunsill fil-ħatra tal-awdituri esterni, ir-rwol tal-BĊE fit-tħaddim tas-sistemi tal-ħlas, in-nuqqas ta obbligu ta’ konformità mal-iskema ta’ rappurtaġġ tal-Eurosystem, l-obbligu ta’ konsultazzjoni mal-BĊE dwar ċerti atti u l-indipendenza personali tal-korpi ta' teħid ta' deċiżjonijiet tal-BNP. Fil-Polonja, l-inflazzjoni medja fuq medda ta' 12-il xahar kienet aktar mill-valur ta' referenza minn Ottubru 2008. Ir-rata ta’ inflazzjoni medja fil-Polonja matul it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 3,9 %, ferm ogħla mill-valur ta' referenza ta’ 1,0%, u x'aktarx li tibqa’ fuq il-valur ta’ referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni annwali tal-HICP għoliet fl-2008-2009, meta laħqet medja ta’ madwar 4%. Fl-2008, dan irrifletta ż-żieda fi żmien qasir fil-prezzijiet globali tal-ikel u tal-enerġija, flimkien ma’ talba domestika pożittiva u żieda rapida fil-kost tal-unità tax-xogħol. Fl-2009, żieda fil-prezzijiet ta’ ikel mhux ipproċessat, żidiet fil-prezzijiet amministrati (partikolarment l-elettriku u l-gass), taxxi tas-sisa ogħla kif ukoll l-effett ta' tnaqqis sod fis-saħħa tas-zloty fit-tieni nofs tal-2008 u kmieni fl-2009 pattew għall-effett ta’ tnaqqis minn talba aktar dgħajfa fuq l-inflazzjoni. Sussegwentement, l-effett ta’ talba domestika baxxa kkontribwixxa għal tnaqqis moderat fl-inflazzjoni tal-HICP. L-inflazzjoni mistennija tkun anqas fl-2010 u fl-2011, meta tilħaq medja ta’ madwar 2,5% skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni. Il-waqgħa prevista fl-inflazzjoni tirrifletti d-differenza negattiva fil-produzzjoni b’riżultat tal-kriżi, żidiet żgħar fil-kost tal-unità tax-xogħol u t-tkabbir aktar baxx mistenni għall-prezzijiet tal-ikel u tal-enerġija. L-inflazzjoni probabbli li tiżdied xi ftit matul l-2011, minħabba qawmien mill-ġdid fl-attività ekonomika. Il-livell relattivament baxx tal-prezzijiet fil-Polonja (madwar 66% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi potenzjal għal konverġenza tal-livell tal-prezzijiet għal perjodi fit-tul. Il-Polonja ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Il-Polonja bħalissa hija s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta' defiċit eċċessiv (id-Deċiżjoni tal-Kunsill tas- 6 ta’ Lulju 2009)[11]. Il-Kunsill irrakkomanda li l-Polonja tieħu azzjoni korrettiva għad-defiċit eċċessiv sal-2012. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika fil-Polonja laħaq it-3,6% tal-PGD fl-2008 u kompla jiżdied għal 7,1% tal-PGD fl-2009. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-defiċit mal-PGD kien ta’ madwar 7½% kemm fl-2010 u fl-2011 bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika. Minkejja t-tkabbir fil-PGD reali ta’ medja għolja, id-dejn gross pubbliku żdied għal 51% tal-PGD fl-2009 u huwa previst li jkompli jiżdied għal madwar 59% tal-PGD fl-2011. Il-Polonja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni tal-baġit tal-gvern. [pic] Iż-zloty Pollakk mhux qed jieħu sehem fl-ERM II. Il-Polonja tħaddem sistema tar-rata tal-kambju li tvarja. Wara apprezzament sod bejn l-2004 u nofs l-2008, iż-zloty tilef madwar 30% kontra l-euro bejn Lulju 2008 u Frar 2009. L-impatt ta’ żieda ġeneralizzata fil-biża' mir-riskju tal-investituri matul il-kriżi finanzjarja u d-deterjorament fis-sentiment fir-rigward ta’ swieq ġodda kienu miżjuda fl-eżerċizzju ta’ kuntratti ta’ għażla ta’ kambju barrani. F’dan il-perjodu, kien hemm ukoll twessigħ wiesgħa fil-firxiet tar-rata tal-imgħax ta’ 3 xhur mqabbla maż-żona tal-euro, għal aktar minn 300 punt ta’ bażi. Minn Marzu 2009, iż-Zloty kellu tendenza ta’ apperzzament wiesgħa, fost titjib fis-sentiment tas-suq u appoġjat minn għotja ta' Linja ta’ Kreditu Flessibbli IMF, li madankollu ma ntużax mill-awtoritajiet Pollakki. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta’ sentejn, iż-zloty waqa’ madwar 12% kontra l-euro. Il-Polonja ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata medja tal-imgħax għal perjodi fit-tul tal-Polonja fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta' 6,1%, aktar mill-valur ta' referenza ta' 6,0%. Ir-rati medji tal-imgħax għal perjodi fit-tul fil-Polonja baqgħu taħt il-valur ta' referenza minn Novembru 2005 sa Diċembru 2009, imma minn dan iż-żmien telgħu kemmxejn ’il fuq. Minn livell relattivament baxx taħt 100 punt ta’ bażi, il-firxiet tar-rendiment mqabbla maż-żona tal-euro twessgħu gradwalment matul l-2007 u l-2008, inizjalment riflessjoni tal-aspettazzjonijiet ta’ aktar issikar tal-politika monetarja u, mit-tieni nofs tal-2008, bejgħ wiesgħa tal-assi tas-swieq ġodda. Il-firxiet tar-rendiment fuq perjodi fit-tul maż-żona tal-euro baqgħu stabbli f’230 punt ta’ bażi fuq medja fl-2009, u waqfu għal madwar 200 punt ta' bażi f'Marzu 2010. Il-Polonja ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza ta' rati tal-imgħax għal perjodi fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi tal-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Wata li laħaq defiċit ta’ madwar 4% tal-PGD fl-2008, il-kont estern tal-Polonja kien f’bilanċ fl-2009, immexxi minn tnaqqis fid-defiċit tal-kummerċ li riżulta minn waqa’ fit-talba domestika u ċaqliq immexxi mill-prezz fil-kompożizzjoni tal-importazzjonijiet lejn oġġetti manifatturati lokalment. Il-finanzjament estern baqa’ b’saħħtu, bid-defiċit estern iffinanzjat minn influssi IBD netti, u, għal estent akbar, permezz ta’ self bejn il-banek u n-negozji. L-ekonomija Pollakka qed tiġi integrata dejjem aktar mal-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħrajn qegħdin jissaħħu u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur usa' tal-UE għamlet passi sostanzjali 'l quddiem, l-aktar minħabba l-għadd kbir ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, u filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li l-Polonja ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. IR-RUMANIJA Il-leġiżlazzjoni fir-Rumanija, partikolarment il-Liġi dwar il-BNR, mhix totalment kompatibbli mal-Artikoli 130 u 131 tal-TFUE u tal-Istatut SEBĊ/BĊE. In-nuqqasijiet jikkonċernaw l-integrazzjoni tal-bank ċentrali fis-SEBĊ fiż-żmien tal-adozzjoni tal-euro, l-indipendenza mill-Banca Naţională a României (BNR) kif ukoll iil-projbizzjoni ta’ finanzjament monetarju. Jeżistu nuqqasijiet fir-rigward tar-referenza għall-għanijiet tas-SEBĊ, indipendenza istituzzjonali u personali, l-obbligu ta’ konsultazzjoni mal-BĊE fl-oqsma tal-kompetenza tiegħu, in-nuqqas ta’ obbligu ta’ konformità mal-iskema tal-Eurosystem għal rappurtaġġ finanzjarju tal-operati tal-NCB, il-promozzjoni tat-tħaddim bla xkiel tas-sistemi ta' ħlas, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE, u r-rwol tagħhom fil-ħatra ta' awdituri esterni. Fir-Rumanija, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar ilha ogħla mill-valur ta' referenza sa mill-adeżjoni mal-UE fl-2007. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fir-Rumanija fuq it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 5,0%, ogħla ħafna mill-valur ta' referenza ta' 1,0%, u x'aktarx li tibqa’ ferm ogħla mill-valur ta' referenza fix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni Rumena kienet għolja f’dawn l-aħħar snin. L-inflazzjoni annwali żdiedet sew fit-tieni nofs tal-2007 bis-saħħa ta’ prezzijiet tal-ikel u fjuwil li kienu qed jiżdiedu, u tkabbir qawwi fil-kost tal-unità tax-xogħol. L-inflazzjoni laqet il-quċċata ta’ tliet snin għal 9,1% f’Lulju 2009. Fl-2009, l-inflazzjoni tal-HICP baqgħet għolja minkejja tnaqqis ekonomiku qawwi, fejn laħqet medja ta’ 5,6%. Dan irrifletta inter alia żidiet sostanzjali fit-taxxi tas-sisa kif ukoll inflazzjoni persistentement għolja fis-servizzi. L-inflazzjoni mistennija ssir moderata fl-2010 u fl-2011 minħabba attività ekonomika kwieta u skont l-effetti tal-prezz li qed jgħibu relatati maż-żidiet fit-taxxi tas-sisa. It-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni jipproġetta li l-inflazzjoni tal-HICP annwali se tilħaq medja ta’ 4,3% fl-2010 u ta’ 3,0% fl-2011. Il-livell relattivament baxx tal-prezzijiet fir-Rumanija (madwar 58% tal-medja taż-żona tal-euro fl-2008) jissuġġerixxi potenzjal għal konverġenza tal-livell tal-prezzijiet għal perjodi fit-tul. Ir-Rumanija ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet. [pic] Bħalissa r-Rumanija hi s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta' defiċit eċċessiv (Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2009)[12]. Fi Frar 2010, il-Kunsill irrakkomanda li r-Rumanija tikkoreġi d-defiċit eċċessiv sal-2012. Id-defiċit tal-amministrazzjoni pubblika fir-Rumanija qabeż il-limitu ta’ 3,0% fl-2008, meta laħaq 5,4% tal-PGD, u kompla ħżien għal 8,3% tal-PGD fl-2009. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, li huwa msejjes bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika, il-proporzjon tad-defiċit għal PGD ser jammonta għal 8,0% fl-2010 u jonqos għal 7,4% fl-2011, filwaqt li d-dejn tal-amministrazzjoni pubblika hu mistenni li jiżdied minn 30,5% tal-PGD fl-2010 għal 35,8% fl-2011. Ir-Rumanija ma tissodisfax il-kriterju dwar il-pożizzjoni finanzjarja tal-gvern [pic] Il-leu Rumen mhux qed jieħu sehem fl-ERM II. Ir-Rumanija tħaddem sistema tar-rata tal-kambju li tvarja. Wara tendenza ta’ apprezzament bejn it-tmiem tal-2004 u nofs l-2007, il-bidu ta’ problemi fis-swieq finanzjarji tad-dinja fit-tieni nofs tal-2007 wassal għal diprezzament sostanzjali tar-rata tal-kambju tal-leu. Pressjonijiet qawwija li jdgħajfu reġgħu stabbilew ruħhom matul il-ħarifa tal-2008, fost l-intensifikazzjoni tal-kriżi finanzjarja globali u fi sfond ta’ żbilanċi makroekonomiċi domestiċi kbar. Id-differenzi fir-rati tal-imgħax fuq perjodu qasir mqabbla mal-euro bdew jikbru tard fl-2008 hekk kif in-nuqqas ta’ likwidità li rriżultat għolliet ir-rati tal-imgħax Rumeni fuq perjodi qosra, riflessjoni tal-biża’ qawwija mir-riskju fost l-istituzzjonijiet finanzjarji. Wara ftehim kmieni fl-2009 biex ir-Rumanija tingħata pakkett koordinat ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali, il-pressjonijiet tas-suq finanzjarju ttaffew kemxejn u l-leu Rumen stabilizza ruħu sew matul l-2009 u kmieni fl-2010. Firxiet tar-rati tal-imgħax fuq perjodi qosra mqabbla maż-żona tal-euro tnaqqsu fl-2009 u kmieni fl-2010, riflessjoni partikolarment ta’ kundizzjonijiet imtejba tas-suq monetarju, tnaqqis fir-rati tal-politika prinċipali tal-BNR kif ukoll effetti ta’ fiduċja pożittiva relatati mal-ħlas ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali. Matul is-sentejn qabel din il-valutazzjoni, il-leu naqas kontra l-euro bi 12,9% Ir-Rumanija ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rati medji tal-imgħax għal perjodi fit-tul fir-Rumanija ilhom 'il fuq mill-valur ta' referenza sa mill-adeżjoni mal-UE. Ir-rata medja tal-imgħax għal perjodi fit-tul fir-Rumanija fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta' 9,4%, ogħla mill-valur ta' referenza ta' 6,0%. Il-firxiet imqabbla maż-żona tal-euro kibru fit-tieni nofs tal-2007 u fl-2008, riżultat tal-kriżi finanzjarja globali u ta’ żbilanċi domestiċi. Ir-rati tal-imgħax fuq perjodi fit-tul fir-Rumanja baqgħu għoljin fl-2009 fost volatilità miżjuda, qabel tnaqqis żgħir kmieni fl-2010 bis-saħħa ta’ xi sinjali li l-kundizzjonijiet tas-suq domestiku kienu qed jittaffew. Il-firxa mqabbla maż-żona tal-euro kienet ta’ madwar 350 punt ta’ bażi f’Marzu 2010. Ir-Rumanija ma tissodisfax il-kriterju dwar il-konverġenza ta' rati tal-imgħax għal perjodi fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi tal-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Id-defiċit estern tar-Rumanija laħaq il-quċċata fl-2007 – 2008, meta laħaq medja ta’ 12% tal-PGD. Dan huwa rifless l-aktar f’bilanċ tal-kummerċ li qed imur għall-agħar hekk kif l-importazzjonijiet kienu miżjuda b’żieda fi żmien qasir fit-talba domestika. Id-defiċit estern tar-Rumanija naqas ħafna għal 4,0% tal-PGD fl-2009, immexxi minn tnqqis qawwi tad-defiċit kummerċjali minħabba kontrazzjoni f’daqqa fit-talba domestika u bidliet fil-prezzijiet relattivi ta’ oġġetti domestiċi u barranin. In-nuqqas estern imdaqqas qajjem tħassib dwar is-sostenibilità tad-dejn estern fost issikkar tal-kundizzjonijiet ta’ finanzjar esterni fil-kuntest tal-problemi globali li kienu qed jiżdiedu. Bil-gvern li qed jaffaċja wkoll diffikultajiet dejjem akbar biex ilaħħaq mal-bżonnijiet ta’ finanzjament mill-ġdid kabar fis-suq, l-UE, l-IMF, il-Bank Dinji, l-EIB u l-EBRD ftiehmu, kmieni fl-2009, li jipprovdu lir-Rumanija b'pakkett koordinat ta' assistenza finanzjarja internazzjonali għal ammont ta’ 20 biljun Euro fuq il-perjodu sal-2012, li minnhom sa 5 biljun Euro mill-faċilità tal-Bilanċ tal-Pagamenti tal-UE. Wara l-għotja ta’ assistenza finanzjarja internazzjonali, il-pressjonijiet finanzjarji esterni tħaffu xi ftit sal-aħħar tal-2009 u kmieni fl-2010, skont it-titjib fi żmien qasir fil-bilanċ estern u bi stabilizzazzjoni fis-swieq finanzjarji domestiċi. Sa Marzu 2010, aktar min-nofs ir-riżorsi finanzjarji impenjati minn qabel intefqu wara li ntlaħqet il-kundizzjonalità tal-politika assoċjata mal-għotjiet suċċessivi tal-assistenza. L-ekonomija Rumena qed tintegra dejjem aktar fl-UE. B'mod partikolari, ir-relazzjonijiet kummerċjali u tal-IBD ma' Stati Membri oħra huma estensivi u l-integrazzjoni tas-settur finanzjarju domestiku fis-settur usa' tal-UE għamlet passi sostanzjali 'l quddiem, l-aktar minħabba l-livell sinjifikanti ta' sidien barranin ta' intermedjarji finanzjarji. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, filwaqt li qieset il-fatturi addizzjonali, il-Kummissjoni tqis li r-Romanija ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. L-ISVEZJA Il-leġiżlazzjoni fl-Isvezja – partikolament l-Att dwar Sveriges Riksbank, l-Istrument tal-Gvern (parti mill-Kostituzzjoni tal-Isvezja) u l-Liġi dwar il-Politika tar-Rata tal-Kambju – mhux kompletament kompattibbli mal-Artikoli 130 u 131 tat-TFUE u mal-Istatut tas-SEBĊ/BĊE. In-nuqqasijiet jikkonċernaw il-projbizzjoni dwar finanzjament monetarju, l-indipendenza tal-bank ċentrali kif ukoll l-integrazzjoni tiegħu mas-SEBĊ fiż-żmien tal-adozzjoni tal-euro. Jeżistu bosta nuqqasijiet fir-rigward tal-għanijiet tal-Bank Ċentrali, il-promozzjoni tat-tħaddim bla xkiel tas-sistemi ta' ħlas, il-projbizzjoni tal-finanzjament monetarju, ir-rwol tal-BĊE fit-tħaddim tas-sistemi ta' ħlas u fil-qasam ta' kooperazzjoni internazzjonali, ir-rwol statistiku tal-BĊE u tal-UE u r-rwol tagħhom fil-ħatra ta' awdituri esterni. Fl-Isvezja, l-inflazzjoni medja fuq 12-il xahar qabżet il-valur ta' referenza minn Lulju 2009 għall-ewwel darba minn Diċembru 1996. Ir-rata tal-inflazzjoni medja fl-Isvezja fuq it-12-il xahar sa Marzu 2010 kienet 2.1 %, aktar mill-valur ta' referenza ta' 1,0%, imma x'aktarx terġa’ tinżel taħt il-valur ta' referenza tul ix-xhur li ġejjin. L-inflazzjoni annwali tal-HICP kienet għolja mhux ħażin fl-2008, b’medja ta’ madwar 3,3%. Dan irrifletta tkabbir fi żmien qasir fil-prezzijiet globali tal-ikel u tal-enerġija, kif ukoll żieda fil-kost tal-unità tax-xogħol u l-impatt ta’ kroma aktar dgħajfa. Fi tmiem l-2008, l-inflazzjoni bdiet taqa’ b’rata mgħaġġla fost tnaqqis qawwi fl-attività ekonomika u tnaqqis fil-prezzijiet tal-ikel u tal-enerġija. Bħala medja, l-inflazzjoni ammontat għal 1,9% fl-2009. L-inflazzjoni mistennija tibqa’ moderata fl-2010 u fl-2011, meta tilħaq medja ta’ madwar 1,7% skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, minħabba li hu previst li ammont imdaqqas ta’ kapaċità żejda se jżomm il-prezz u ż-żidiet fil-kost tal-unità tax-xogħol ’l isfel. L-Isvezja ma tissodisfax il-kriterju dwar l-istabbiltà tal-prezzijiet. [pic] L-Isvezja mhix s-suġġett ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv. Matul il-perjodu 2002-2007, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tjieb, fejn laħaq il-quċċata ta’ żieda ta’ 3,8% tal-PGD fl-2007. Mal-bidu tal-kriżi, il-pożizzjoni finanzjarja marret għall-agħar, b’din i-żieda tonqos għal 2,5% tal-PGD fl-2008, u tbidlet f’defiċit ta’ 0,8% tal-PGD fl-2009. Skont it-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni, il-proporzjon tad-defiċit mal-PGD ser jammonta għal madwar 2,1% fl-2010 u 1,6% fl-2011 bis-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika. Il-proporzjon tad-dejn pubbliku żdied għal 42,8% tal-PGD fl-2009 u huwa previst li dan se jkompli jiżdied għal madwar 46% tal-PGD fl-2010 u fl-2011. L-Isvezja tissodisfa l-kriterju dwar il-pożizzjoni finanzjarja tal-gvern. [pic] Il-krona Svediża mhix tieħu sehem fl-ERM II. L-Isvezja segwiet sistema ta’ rata tal-kambju li tvarja u miri għall-inflazzjoni sa mill-bidu tas-snin 90. Il-krona kellha diprezzament qawwi b’konnessjoni mal-kriżi finanzjarja li marret għall-agħar f’Settembru 2008, hekk kif l-investituri wrew aktar biża’ mir-riskju. Bejn Awwissu 2008 u l-bidu ta’ Marzu 2009, il-krona tilfet kważi 20% kontra l-euro, anki minħabba l-firxa negattiva ta' imgħax fuq żmien qasir meta mqabbla maż-żona tal-euro. Madankollu, il-krona minn dan iż-żmien irkuprat parti kbira mit-telf tagħha bis-saħħa tal-istabilizzazzjoni tas-swieq finanzjarji u titjib fis-sitwazzjoni ekonomika globali. Matul il-perjodu ta’ valutazzjoni ta’ sentejn, il-krona ddipprezzat bi 3% kontra l-euro. L-Isvezja ma tissodisfax il-kriterju dwar ir-rata tal-kambju. Ir-rata medja tal-imgħax fuq perjodu fit-tul fl-Isvezja fis-sena sa Marzu 2010 kienet ta’ 3,3%, anqas mill-valur ta’ referenza ta’ 6,0%. Ir-rati tal-imgħax medji fuq perjodi fit-tul ilhom taħt il-valur ta’ referenza miż-żmien tal-adeżjoni fl-UE fl-1995. Il-firxiet tar-rendiment meta mqabbla mal-bonds ta’ referenza għal perjodi fit-tul taż-żona tal-euro daru fin-negattiv fl-2008, meta laħqu rata negattiva ta’ 100 punt ta’ bażi mal-bidla bejn is-sena 2008/2009. Sussegwentement, il-firxa tar-rendiment negattiva naqset, imma xorta għadha f’rata negattiva ta’ 45 punt ta’ bażi. L-Isvezja tissodisfa l-kriterju dwar il-konverġenza ta' rati tal-imgħax għal perjodi fit-tul. Ġew eżaminati wkoll fatturi oħrajn, inklużi l-iżviluppi fil-bilanċ tal-ħlasijiet u l-integrazzjoni tas-suq tal-prodotti u dak finanzjarju. Il-kont estern Svediż ilu f’bilanċ favorevoli sa min-nofs tas-snin 90, riżultat ta’ esportazzjonijiet netti għolja ta' prodotti, u dan l-aħħar anke ta' servizzi. Il-bilanċ favorevoli tal-kont estern żdied minn maddwar 4% tal-PGD kmieni fil-bidu tas-snin 2000 għal livell ta’ madwar 7-8% mill-2003. L-ekonomija Svediża hija miftuħa u integrata sew fl-UE, b’sehem ta’ kummerċ ġewwa l-UE fil-prodotti li hu ’l fuq sew mill-medja tal-UE u sehem dejjem jikber fl-IBD ġewwa l-UE. Is-settur finanzjarju Svediż huwa integrat sew fis-settur finanzjarju usa’ tal-UE, b’rabtiet partikolarment qawwija ma' Stati Nordiċi oħrajn u mal-Istati Baltiċi. Is-settur finanzjarju Svediż huwa żviluppat sew, kemm fid-daqs kif ukoll fis-sofistikazzjoni, u jikkorrispondi għall-istadju avvanzat tiegħu ta' żvilupp ekonomiku. Fid-dawl tal-valutazzjoni tagħha tal-kompatibbiltà legali u tal-issodisfar tal-kriterji ta’ konverġenza, il-Kummissjoni tqis li l-Isvezja ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni tal-euro. [1] Għall-iskop tal-kriterju dwar l-istabilità tal-prezzijiet, l-inflazzjoni titqies mill-Indiċi Armonizzat tal-Prezzijiet tal-Konsumatur (HICP) definit fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2494/95, emendat mir-Regolament (KE) Nru 1882/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u mir-Regolament (KE) Nru 596/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. [2] It-tbassir kollu għall-inflazzjoni u elementi oħra varjabbli f’dan ir-rapport huma mit-Tbassir tar-Rebbiegħa 2010 tas-servizzi tal-Kummissjoni. It-Tbassir tas-servizzi tal-Kummissjoni hu bbażat fuq sett ta’ suppożizzjonijiet komuni għal elementi esterni varjabbli u fuq is-suppożizzjoni ta’ ebda bidla fil-politika waqt li jiġu kkunsidrati miżuri li huma magħrufa f’biżżejjed dettall. It-tbassir tal-valur ta’ referenza huwa soġġett għal nuqqas ta’ ċertezza sinjifikanti minħabba lid an huwa kkalkulat fuq il-bażi tat-tbassir tal-inflazzjoni għal tliet Stati Membri li hu maħsub li ser ikollhom l-aqwa perstazzjoni fit-termini ta’ stabilità tal-prezzijiet matul il-perjodu tat-tbassir, u b’hekk jiżdied il-marġini ta’ żball possibbli. [3] Id-data ta’ skadenza tad-dejta użata f’dan ir-rapport hija t-23 ta’ April 2010. [4] Meta l-medja tal-inflazzjoni fuq 12-il xahar tal-Litwanja kienet 2,3 punti perċentwali taħt il-medja tal-inflazzjoni fuq 12-il xahar taż-żona tal-ewro u kienet eskluża mill-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni. [5] Fil-valutazzjoni tal-konformità mal-kriterju tar-rata tal-kambju, il-Kummissjoni teżamina jekk ir-rata tal-kambju tkunx baqgħet viċin tar-rata ċentrali tal-ERM II, filwaqt li jiġu kkunsidrati raġunijiet għal apprezzament, skont id-Dikjarazzjoni Komuni dwar il-Pajjiżi tal-Adeżjoni u ERM 2 mill-Kunsill Informali ECOFIN, Ateni, il-5 ta’ April 2003. [6] L-Estonja, li kien wieħed mill-Istati Membri bl-aqwa prestazzjoni f’termini ta’ stabilità tal-prezzijiet f’Marzu 2010, m’għandhiex bond ta' referenza tal-gvern għal perjodu fit-tul armonizzat, jew sigurtà komparabbli li tista’ tintuża għall-kalkolazzjoni tal-valur ta’ referenza. Għalhekk, skont l-Artikolu 4 tal-Protokoll (b’referenza għal ’l-aktar tliet Stati Membri li għandhom l-aqwa prestazzjoni’), il-valur ta’ referenza għal Marzu 2010 huwa kkalkulat bħala medja sempliċi tar-rati tal-imgħax medji fuq perjodu fit-tul fiż-żewġ Stati Membri l-oħra li għandhom l-aqwa prestazzjoni f’termini ta’ stabilità tal-prezzijiet – il-Portugall (4,2%) u l-Belġju (3,8%) – b’żieda ta’ 2 punti perċentwali. [7] Il-firxiet tal-interessi fuq perjodu twil tal-pajjiżi vis-à-vis l-bonds ta’ referenza fuq perjodu twil taż-żona tal-euro jinħadmu permezz tas-serje mensili "Il-firxiet tar-rendiment tal-bonds tal-kriterju dwar il-konverġenza tal-EMU" ippubblikata mill-Eurostat. Is-serje hija ppubblikata wkoll mill-BĊE taħt l-isem "Ir-rata tal-imgħax fuq perjodu twil għall-finijiet ta’ konverġenza". [8] 2009/591/KE, ĠU L 202, 4.8.2009, p.50 [9] 2009/588/KE, ĠU L 202, 4.8.3009, p. 44-45 [10] 2004/918/KE, ĠU L 389, 30.12.2004, p.27. [11] 2009/589/KE, ĠU L 202, 4.8.2009, p.46. [12] 2009/589/KE, ĠU L 202, 4.8.2009, p.46.