MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 175/26

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “l-approċċ proattiv tal-liġi: pass ieħor ’il quddiem lejn regolamentazzjoni aħjar fil-livell tal-UE”

2009/C 000/02

Nhar is-17 ta’ Jannar 2008, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, b’konformità mar-Regola 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar:

l-approċċ proattiv tal-liġi: pass ieħor ’il quddiem lejn regolamentazzjoni aħjar fil-livell tal-UE.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-6 ta’ Novembru 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Pegado Liz.

Matul l-449 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet nhar it-3 u l-4 ta’ Diċembru 2008 (seduta tat-3 ta’ Diċembru), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’155 vot favur, l-ebda vot kontra u 5 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet

1.1 Din l-opinjoni tissejjes fuq il-premess li l-liġi, u mhux il-leġiżlazzjoni ivvintata mill-esperti legali, tirrifletti l-kondotta li soċjetà partikulari taċċetta u tistenna bħala prerekwiżit għall-ordni soċjali; il-liġi ma tikkonsistix f’kunċetti formali li jdumu għal dejjem u li jitnaqqxu fil-ġebel; iżda minn regoli u prinċipji — miktubin u mhux — li jirriflettu l-interessi leġittimi kollettivi ta’ kull ċittadin f’mument partikulari fl-istorja.

1.2 F’kull sistema legali, tradizzjonalment huwa xogħol il-leġiżlatur li jinterpreta l-interessi kollettivi tas-soċjetà, sabiex jiddefenixxi, fil-leġiżlazzjoni, u fejn meħtieġ, kull ma jitqies bħala kondotta xierqa u li tirrispetta l-liġi, u li jippenalizza dawk il-prattiki li jmorru kontra din il-kondotta. Ilu li ġie rikonoxxut li l-liġijiet li jitfasslu b’dan il-mod mhux biss iridu jkunu ġusti u ekwi; iżda wkoll komprensibbli, aċċessibbli, aċċettabbli u inforzabbli. Minkejja dan, fis-soċjetà tal-lum dan m’għadux biżżejjed.

1.3 Għal wisq żmien l-enfasi fil-qasam legali kienet fuq il-passat. Ir-reazzjoni tal-leġiżlaturi u l-ġudikatura għal nuqqasijiet, tilwim, skadenzi li ma jintlaħqux u ksur, l-iskop tal-liġi kien li jfittxu soluzzjonijiet u rimedji. Tilwim, proċeduri u rimedji sabiex tiġi furzata l-konformità jqumu wisq. U l-ispiża ma tistax titkejjel biss f’termini ta’ flus.

1.4 Il-KESE jħeġġeġ biex ikun hemm “bidla radikali”. Wasal iż-żmien li jitqiegħed fil-ġenb l-approċċ reattiv għal-liġi li ilu jintuża għal sekli sħaħ, bil-għan li jiġi adottat “approċċ proattiv”. Wasal iż-żmien li nħarsu lejn il-liġi b’mod differenti: li nħarsu “’l quddiem” minflok lura, li niffokaw fuq “kif il-liġi tintuża u topera” fil-ħajja ta’ kuljum u kif tiġi meqjusa fil-komunità li hija tfittex biex tirregola. Waqt li r-reazzjoni għal problemi u s-soluzzjoni tagħhom jibqgħu elementi importanti, il-prevenzjoni tal-kawżi tal-problemi hija vitali, flimkien mas-sodisfar tal-ħtiġijiet taċ-ċittadini u n-negozji u l-iffaċilitar tal-interazzjoni produttiva bejniethom.

1.5 Il-Liġi Proattiva hija kkonċernata bit-twettiq ta’ dak li hu possibbli u l-għoti tal-poter biex dan isir — isseħħ mill-utenti tal-liġi, individwi u negozji, flimkien magħhom u għalihom; hawnhekk qed nitkellmu dwar viżjoni tas-soċjetà fejn in-nies u n-negozji huma konxji tad-drittijiet u r-responsabbiltajiet tagħhom, jistgħu jiksbu vantaġġ mill-benefiċċji li l-liġi toffrilhom, jafu d-dmirijiet legali tagħhom sabiex jevitaw problemi kull fejn huwa possibbli, u jistgħu jsolvu kmieni kull tilwim li ma jistax jiġi evitat permezz tal-metodi l-iktar xierqa.

1.6 L-approċċ proattiv tal-Liġi jfittex għal taħlita ta’ metodi sabiex jilħaq l-objettivi mixtieqa: l-enfasi mhijiex biss fuq ir-regoli legali u l-infurzar formali tagħhom. Sabiex jiġu stabbiliti l-għanijiet mixtieqa u tiġi żgurata t-taħlita l-iktar xierqa ta’ mezzi sabiex dawn jintlaħqu jenħtieġ li l-partijiet interessati jkunu involuti kmieni fil-proċess, bil-għan li jitqabblu l-objettivi, tinħoloq verżjoni komuni, u jiġi żviluppat appoġġ u gwida għall-implimentazzjoni b’suċċess mill-bidu nett. Il-KESE huwa konvint li dan il-ħsieb ġdid rappreżentat mill-approċċ proattiv ġeneralment huwa applikabbli għal-liġi u għat-tfassil tal-liġi.

1.7 Min-natura tagħha stess, is-sistema legali Komunitarja hija preċiżament dak il-ġeneru ta’ settur fejn l-approċċ proattiv jista’ jiġi adottat fl-ippjanar, it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-liġijiet; fuq dan l-isfond, il-KESE jargumenta li r-regoli u r-regolamenti mhumiex l-uniku mod, u mhux bilfors dejjem l-aħjar mezz, biex jintlaħqu l-objettivi mixtieqa; xi drabi r-regolatur jista’ jappoġġja miri ta’ valur billi jżomm lura milli jirregola u, fejn ikun xieraq, jinkoraġġixxi l-awtoregolamentazzjoni u l-koregolamentazzjoni. Meta dan huwa l-każ, il-prinċipji fundamentali ta’ sussidjarjetà, proporzjonalità, prekawzjoni u sostenibbiltà jiksbu importanza u dimensjoni ġdida.

1.8 Il-KESE jemmen li s-suq uniku jista’ jibbenefika ħafna meta l-liġi tal-UE u dawk li jfassluha — il-leġiżlaturi u l-amministraturi fl-iktar sens wiesa’ — jibdlu l-enfasi tagħhom minn ħarsa ġewwiena, minn ġewwa s-sistema, ir-regoli u l-istituzzjonijiet legali, għal approċċ li jħares barra, lejn l-utenti tal-liġi, is-soċjetà, iċ-ċittadini u n-negozji li s-sistema legali hija maħsuba biex isservi.

1.9 Waqt li t-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ liġijiet huma passi importanti lejn regolamentazzjoni aħjar fil-livell tal-UE, is-suċċess regolatorju għandu jitkejjel skont kif jintlaħqu l-miri fil-livell tal-utenti tal-liġi, i.e. iċ-ċittadini tal-UE u n-negozji. Il-liġijiet għandhom jiġu kkomunikata b’mod li jagħmel sens għall-udjenza speċifika, l-ewwel u qabel kollox dawk li l-imġiba tagħhom hija affettwata u mhux biss lill-istituzzjonijiet u l-amministraturi rilevanti.

1.10 L-applikazzjoni tal-approċċ proattiv tal-Liġi għandha tiġi kkunsidrata sistematikament fit-tfassil u l-implimentazzjoni kollha tal-liġi fl-UE. Il-KESE jemmen b’mod qawwi li jekk dan l-approċċ isir mhux biss parti mill-aġenda tar-Regolamentazzjoni Aħjar, iżda wkoll prijorità għal-leġiżlaturi u l-amministraturi fil-livelli tal-UE, nazzjonali u reġjonali, għandu jkun possibbli li jinbnew pedamenti legali b’saħħithom sabiex l-individwi u n-negozji jiffjorixxu.

2. Rakkomandazzjonijiet

2.1 Iċ-ċertezza legali hija waħda mill-prekundizzjonijiet bażiċi ta’ soċjetà li taħdem sew. L-utenti tal-liġi għandhom ikunu jafu u jifhmu l-liġi biex din taħdem. Fuq dan il-punt il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-“approċċ proattiv tal-Liġi”. Huwa approċċ orjentat lejn il-futur fejn l-għan huwa li jiġi promoss dak li huwa mixtieq u li jiġu massimizzati b’mod ex ante l-opportunitajiet waqt li jiġu minimizzati l-problemi u r-riskji.

2.2 Permezz tal-adottar ta’ din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja, il-KESE jenfasizza li “regolamentazzjoni aħjar” għandha tkun immirata lejn taħlita ottimali ta’ mezzi regolatorji li jippromovu bl-aħjar mod l-objettivi soċjetali u ambjent legali li jaħdem tajjeb u li jqis l-interess taċ-ċittadin u n-negozji.

2.3 L-għan ta’ din l-opinjoni huwa li turi kif l-approċċ proattiv tal-Liġi jista’ jgħin ir-regolamentazzjoni aħjar billi jipprovdi mod ta’ ħsieb ġdid li jieħu l-ħtiġijiet reali u l-aspirazzjonijiet tal-individwi u n-negozji bħala l-punt tat-tluq.

2.4 Meta qed jabbozza l-liġijiet, il-leġiżlatur għandu joqgħod attent li jkun qed jipproduċi regoli li joperaw b’mod effiċjenti u li jirriflettu ħtiġijiet reali kif ukoll li jiġu implimentati b’tali mod li jintlaħqu l-objettivi aħħarija ta’ dawk ir-regoli.

2.5 Iċ-ċiklu tal-ħajja ta’ biċċa leġiżlazzjoni ma jibdiex bl-abbozzar ta’ proposta u ma jintemmx meta din tkun ġiet adottata formalment. Il-mira mhijiex dik il-biċċa leġiżlazzjoni iżda l-implimentazzjoni b’suċċess tagħha. U l-implimentazzjoni ma tfissirx biss l-infurzar mill-istituzzjonijiet iżda wkoll l-adozzjoni, l-aċċettazzjoni u fejn meħtieġ, bidla fl-imġiba min-naħa tal-individwi u l-organizzazzjonijiet ikkonċernati.

2.6 Nistgħu nantiċipaw xi konsegwenzi minn dan l-approċċ — inklużi wħud li huma prattiċi:

— il-parteċipazzjoni attiva u effettiva, minflok konsultazzjoni biss, tal-partijiet interessati qabel u matul l-abbozzar ta’ kwalunkwe proposta, u matul il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet,

— evalwazzjonijiet tal-impatt għandhom iqisu mhux biss l-aspett ekonomiku iżda dak soċjali u etiku wkoll; mhux biss l-ambjent tan-negozju iżda wkoll il-konsumaturi, mhux biss l-opinjonijiet tas-soċjetà ċivili organizzata, iżda wkoll il-leħen taċ-ċittadin anonimu,

— l-antiċipazzjoni ta’ soluzzjonijiet minflok problemi, u l-użu tal-liġi sabiex jintlaħqu u jiġu infurzati miri u bil-għan li d-drittijiet u l-libertajiet isiru realtà f’kuntest kulturali speċifiku,

— l-abbozzar tal-liġijiet bl-iktar mod ċar possibbli u qrib kemm jista’ jkun tal-utenti tagħhom, l-iżgurar li l-lingwaġġ użat ikun komprensibbli u ċar,

— l-eliminazzjoni ta’ liġijiet skaduti, inkonsistenti, mhux aġġornati u mhux applikabbli, u l-armonizzazzjoni tal-fehim tat-termini, id-definizzjonijiet, id-deskrizzjonijiet, il-limitazzjonijiet u l-interpretazzjonijiet f’oqfsa komuni ta’ riferiment,

— li ssir pressjoni sabiex jiġu introdotti oqsma ġodda ta’ libertà kuntrattwali, awtoregolamentazzjoni u koregolamentazzjoni u oqsma li jistgħu jiġu koperti minn standards jew kodiċi ta’ kondotta fil-livell nazzjonali u Ewropew,

— l-enfasi fuq l-approċċ tal-“liġijiet mudelli” għal-leġiżlar (“28 reġim”) minflok fuq l-armonizzazzjoni totali ddettaljata u mhux neċessarja.

2.7 Dan jista’ jinbeda permezz ta’ proġetti ta’ riċerka u djalogu mal-partijiet interessati dwar ir-rwol speċifiku tal-approċċ proattiv tal-Liġi matul iċ-ċiklu tal-ħajja u l-livelli kollha ta’ regolamentazzjoni.

2.8 Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew jadottaw l-approċċ proattiv meta jippjanaw, ifasslu, jirrevedu u jimplimentaw il-liġi Komunitarja u jinkoraġġixxu lill-Istati Membri biex jagħmlu l-istess kull fejn ikun xieraq.

3. Daħla: L-ewwel, daqsxejn teorija legali

3.1 Fil-qasam tar-regoli jew “dak li għandu jkun”, id-dispożizzjonijiet “legali” huma kkaratterizzati mill-furzabilità, bil-kontra tar-regoli morali jew estetiċi; il-possibilità li tintalab il-konformità mill-qrati u li l-ksur jista’ jiġi penalizzat. Element tipiku tal-“ius cogens” jew “compelling law” huwa l-possibilità ta’ “infurzar”, fil-prinċipju permezz ta’ mekkaniżmu ġudizjarju, sabiex jiġi żgurat li l-liġi tiġi applikata, jew, jekk dan ma jsirx, li dawk li kissru l-liġi jiġu penalizzati.

3.2 Madankollu, fil-qofol ta’ “dak li għandu jkun” jeżisti l-kunċett li l-konformità mal-liġijiet hija, jekk nitkellmu b’mod ġenerali, volontarja u li r-rikors għall-proċedimenti legali huwa l-eċċezzjoni — l-“ultima ratio”. Mingħajr il-ftehim volontarju u mifrux tal-pubbliku li se jikkonforma mad-dmirijiet imposti mir-regoli, l-effettività tagħhom tkun kompromessa b’mod irrimedjabbli.

3.3 Għalhekk hija r-responsabbiltà tal-leġiżlatur biex jistipula liġijiet li ġeneralment jinkoraġġixxu lin-nies biex josservawhom b’mod volontarju u biex jikkonformaw magħhom b’mod spontanju. Dawn ir-risposti huma, fil-fatt, prerekwiżiti għar-rispett tad-drittijiet ta’ kulħadd u huma l-bażi fundamentali tal-ħajja fi ħdan is-soċjetà. Fuq dan l-isfond, it-tħassib dwar “tfassil tajjeb tal-liġijiet” u “tfassil aħjar tal-liġijiet” (1) għandu sinifikat partikulari u joħloq implikazzjonijiet ewlenin rigward l-interpretazzjoni, l-integrazzjoni u l-applikazzjoni tal-liġijiet.

3.4 Dan ifisser li, barra milli tkun ekwitabbli jew “ġusta” (2), il-liġi għandha tkun:

— komprensibbli,

— aċċessibbli,

— aċċettabbli (3), u

— infurzabbli.

Jekk dawn il-kundizzjonijiet ma jintlaħqux, it-tendenza hi li l-liġi tiġi rifjutata minn dawk hija intenzjonata li tapplika għalihom, u li ma tiġix implimentata minn dawk li huma fid-dmir li jiżguraw li tiġi osservata, u b’hekk tiġi abbandunata, u l-“forza” tal-ġustizzja ma tkunx kapaċi tapplikaha b’mod effettiv.

3.5 Waqt li din hija kwistjoni importanti għas-sistemi legali nazzjonali, tassumi importanza dejjem akbar f’sistema legali bħal tal-Unjoni Ewropea, fejn iż-żewġ taqsimiet tal-istat tad-dritt is-soltu jkunu separati: l-“obbligu” inerenti fit-tfassil tal-liġi huwa kompetenza Komunitarja, waqt li l-applikazzjoni u l-penali relatati jistrieħu fuq il-prinċipju tas-setgħa ta’ koerzjoni tas-sistemi legali nazzjonali.

3.6 Dan il-fatt jista’ jispjega għaliex it-tħassib dwar “tfassil aħjar tal-liġi” li jeżisti fl-Istati Membri kollha, u li bl-ebda mod huwa xi ħaġa ġdida, dan l-aħħar assuma sinifikat partikulari għall-istituzzjonijiet Komunitarji.

3.7 Il-prevedibbiltà, is-sostenibbiltà u l-previżjoni huma rekwiżiti bażiċi għal ambjent legali li jaħdem tajjeb u li jqis iċ-ċittadini u n-negozji. Il-partijiet interessati jenħtieġu ammont raġjonevili ta’ ċertezza legali sabiex ifasslu l-miri tagħhom, jimplimentaw il-pjanijiet tagħhom u jilħqu r-riżultati li jkunu pprevedew. Leġiżlaturi, fl-iktar sens wiesa’, għandhom ikunu kkonċernati bl-iżgurar ta’ din iċ-ċertezza u li jipprovdu infrastruttura legali stabbli, waqt li jwettqu kull ma l-leġiżlazzjoni hija maħsuba biex twettaq.

3.8 Dan huwa l-isfond ta’ din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja, li għandha l-għan li tixħet dawl fuq approċċ innovattiv lejn il-liġi, li joriġina mill-Iskola Nordika tal-Liġi Proattiva u l-preċedessuri tagħha (4), sabiex naraw sa liema punt din tista’ tirrappreżenta pass ieħor ’il quddiem lejn regolamentazzjoni aħjar fil-livell tal-UE. Kif jixraq, tqiesu l-ħafna opinjonijiet tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, li diġà jirrappreżentaw korp ta’ studju importanti ħafna, u li l-wirt tagħhom huwa inkluż u milqugħ f’din l-opinjoni.

4. Ħarsa lejn regolamentazzjoni, implimentazzjoni u infurzar aħjar tal-leġiżlazzjoni tal-UE

4.1 Il-kunċett ta’ tfassil aħjar tal-liġi, li jiffoka fuq il-perspettiva tal-utenti tal-leġiżlazzjoni (5), iħaddan fih numru ta’ prinċipji li kisbu momentum tul dawn l-aħħar snin: konsultazzjoni preliminarja, il-ġlieda kontra l-inflazzjoni leġiżlattiva, it-tneħħija ta’ leġiżlazzjoni jewproposti li skadew, it-tnaqqis tal-piż amministrattiv u tal-ispejjeż, is-semplifikazzjoni tal-acquis Komunitarju, abbozzar aħjar ta’ proposti leġiżlattivi, inklużi l-evalwazzjonijiet tal-impatt ex ante u ex post, it-tnaqqis fil-leġiżlazzjoni għal dak li huessenzjali u l-konċentrazzjoni fuq l-objettivi u s-sostenibbiltà tal-leġiżlazzjoni waqt li tinżamm flessibbli.

4.2 Il-Kummissjoni Ewropea (6), Il-Parlament Ewropew (7) u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (8) ilhom jippromovu u jargumentaw favur “regolamentazzjoni aħjar”, “semplifikazzjoni” u “komunikazzjoni” bħala objettivi ta’ politika ewlenin fil-kuntest tal-kompletar tas-suq uniku. Fost l-ewwel dokumenti dwar dan is-suġġett m’għandniex ninsew ir-RAPPORT MOLITOR mill-1995, li huwa importanti ħafna, bit-18-il rakkomandazzjoni tiegħu, li għandhom validi sal-lum (9).

4.3 It-tfassil aħjar tal-liġijiet jinkludi wkoll il-proporzjonalità u s-sussidjarjetà u jista’ jinvolvi l-partijiet interessati fl-abbozzar tal-leġiżlazzjoni, i.e. permezz tal-awtoregolamentazzjoni u l-koregolamentazzjoni, taħt l-iskrutinju mill-qrib tal-leġiżlatur, kif stipulat fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar tfassil aħjar tal-liġijiet tal-2003 (10), u kif żviluppat mill-Kummissjoni f’Rapporti Annwali suċċessivi.

4.4 Tfassil aħjar tal-liġijiet mhux neċessarjament ifisser inqas regolamentazzjoni jew id-deregolamentazzjoni (11), u fil-fatt, is-sikurezza legali hija waħda mir-rekwiżiti essenzjali għal Suq Uniku li jaħdem tajjeb (12).

4.5 Mis-sena 2000, l-Osservatorju tas-Suq Uniku (OSU) tal-KESE ilu jiffoka fuq inizjattivi tal-partijiet interessati li jantiċipaw tfassil aħjar tal-liġijiet mill-perspettiva tas-soċjetà ċivili. Billi segwa mill-qrib il-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea bħala forum istituzzjonali ta’ espressjoni għas-soċjetà ċivili organizzata, tul is-snin il-KESE pprovda lill-Kummissjoni b’pariri f’numru ta’ opinjonijiet dwar kwistjonijiet relatati ma’ regolamentazzjoni aħjar (13).

4.6 Flimkien mal-Kummissjoni Ewropea, l-OSU żviluppa bażi ta’ data ddedikata lill-Awtoregolamentazzjoni u l-Koregolamentazzjoni Ewropea (14). Fuq il-bażi tad-data li ġabar dwar inizjattivi awtoregolatorji, l-OSU issa għandu l-ħsieb li jaħdem fuq mudelli (indikaturi ta’ effiċjenza, linji gwida dwar monitoraġġ u infurzar, eċċ.) u biex jibni cluster ma’ ċirkli akkademiċi, think tanks, partijiet interessati u istituzzjonijiet dwar kwistjonijiet li jirrigwardaw l-awtoregolamentazzjoni u l-koregolamentazzjoni.

5. Ftit prevenzjoni: l-approċċ proattiv

5.1 Tradizzjonalment, il-qasam legali jħares l-iktar lejn il-passat. Ir-riċerka legali tikkonċerna ruħha l-iktar dwar il-fallimenti — in-nuqqasijiet, id-dewmien u l-fallimenti fil-konformità mal-liġi.

5.2 L-approċċ proattiv jagħti enfasi differenti; iħares lejn il-futur. Li tkun proattiv huwa l-kontra ta’ reattiv jew passiv. L-approċċ imsejjaħ speċifikament Liġi Proattiva spuntat il-Finlandja fis-snin disgħin. Bħala tweġiba għall-ħtieġa biex jiġu żviluppati iktar metodi prattiċi u teoriji legali f’dan il-qasam emerġenti, ġiet stabbilita fl-2004 l-Iskola Nordika tal-Liġi Proattiva (NSPL) (15).

5.3 Il-kelma “proattiv” timplika li wieħed jaġixxi bil-quddiem, jieħu kontroll u jibda l-azzjoni huwa nnifsu (16). Dawn l-elementi huma kollha parti mill-approċċ proattiv tal-Liġi, li tiddistingwi bejn żewġ aspetti oħra tal-proattività: wieħed minnhom huwa d-dimensjoni “promottiva” (il-promozzjoni ta’ dak li huwa mixtieq; l-inkoraġġiment ta’ imġiba tajba) u l-ieħor huwa d-dimensjoni “preventiva” (il-prevenzjoni ta’ dak li mhuwiex mixtieq, riskji legali jinżammu milli jinħolqu).

5.4 L-approċċ proattiv tal-Liġi tiffoka fuq is-suċċess u mhux fuq il-falliment. Tikkonċerna t-teħid tal-inizjattiva sabiex jiġu promossi u msaħħa fatturi li jġibu s-suċċess. L-oriġini tal-Liġi Proattiva tinsab fil-“Proactive Contracting” (17). Għall-ewwel, l-għan kien li jiġi provdut qafas għall-integrazzjoni tal-previżjoni legali mal-prattika tanġibbli tan-negozju ta’ kuljum u biex jingħaqdu flimkien prattiki tajbin li jirrigwardaw kuntratti, il-qasam legali, proġetti, il-kwalità u l-ġestjoni tar-riskju.

5.5 Waqt li l-Liġi Proattiva ħadet ħafna mill-Liġi Preventiva (18), din tal-aħħar tħares lejn kwistjonijiet l-iktar mill-punt ta’ vista ta’ avukat, u tiffoka fuq il-prevenzjoni ta’ riskji u tilwim legali. Fil-Liġi Proattiva, l-enfasi hija fuq l-iżgurar tas-suċċess, u li wieħed jilħaq l-għanijiet mixtieqa fis-sitwazzjoni attwali. Billi juża l-analoġija tal-kura tas-saħħa u l-mediċina preventiva, nistgħu ngħidu li l-approċċ proattiv tal-Liġi jikkombina aspetti ta’ promozzjoni tas-saħħa ma’ oħrajn ta’ prevenzjoni tal-mard: l-għan huwa li individwi u negozji jiġu megħjuna biex jibqgħu “f’saħħa legali tajba” u li jevitaw “il-mard” ta’ inċertezzi legali, tilwim u litigazzjoni.

6. Kif l-approċċ proattiv jista’ jikkontribwixxi iktar għal regolamentazzjoni, implimentazzjoni u infurzar aħjar tal-leġiżlazzjoni tal-UE

6.1 Wieħed mill-objettivi fundamentali tal-Unjoni Ewropea huwa li toffri liċ-ċittadini tagħha żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja mingħajr fruntieri interni; żona msejsa fuq il-prinċipji tat-trasparenza u l-kontroll demokratiku. Iżda l-ġustizzja ma tinħoloqx mix-xejn sempliċiment bħala riżultat tal-aċċess għall-qrati jew azzjonijiet ta’ rimedju wara l-fatt. Hemm bżonn ta’ pedamenti legali sodi sabiex individwi u negozji jkunu jistgħu jirnexxu.

6.2 L-individwi u n-negozji jistennew ammont raġjonevoli ta’ ċertezza, ċarezza u konsistenza min-naħa tal-leġiżlatur sabiex ikunu jistgħu jiddefinixxu l-għanijiiet tagħhom, jimplimentaw il-pjanijiet tagħhom, u jiksbu riżultati prevedibbli.

6.3 Huwa minnu li l-leġiżlaturi għandhom ikunu mħassba jekk l-individwi jew n-negozji mhumiex mgħarrfa biżżejjed dwar meta l-liġi tista’ tappika għalihom, jew li jistgħu jsiru jafu iktar dwar il-pożizzjoni legali tagħhom jekk iridu, u li jistgħu jevitaw tilwim fejn possibbli jew isolvu l-problema permezz tal-iktar tekniki xierqa (19). L-esperjenza u r-riċerka jgħidulna li llum il-ġurnata l-individwi u n-negozji, konsumaturi u SMEs b’mod partikulari, mhux dejjem ikunu mgħarrfa biżżejjed.

6.4 Fil-“Ftehim Interistituzzjonali dwar tfassil aħjar tal-liġijiiet”il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni ddefinixxu wħud mill-impenji u l-objettivi komuni sabiex tittejjeb il-kwalità tat-tfassil tal-liġijiet u jiġu promossi s-sempliċità, iċ-ċarezza u l-konsistenza meta jiġu abbozzati l-liġijiet kif ukoll it-trasparenza fil-proċess leġiżlattiv.

6.5 Madankollu, huwa ċar li regolamentazzjoni aħjar ma tistax tinkiseb mill-istituzzjonijiet firmatarji waħedhom (20). Is-semplifikazzjoni u programmi oħrajn iridu jiġu żviluppati u rinforzati fil-livell nazzjonali u reġjonali. Huwa meħtieġ impenn koordinat, u jridu jkunu involuti l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali responsabbli għall-implimentazzjoni tal-liġi tal-UE, flimkien mal-utenti tal-leġiżlazzjoni (21).

6.6 L-Unjoni Ewropea diġà ħadet passi fid-direzzjoni lejn approċċ proattiv. F’dan il-kuntest, il-KESE jilqa’:

— id-deċiżjoni li jinħoloq Suq Uniku, u aktar tard, Munita Unika,

— l-fatt li, skont it-Trattat, l-imsieħba soċjali jistgħu jinnegozjaw il-leġiżlazzjoni fil-qasam soċjali,

— l-“Att dwar in-Negozji ż-Żgħar” (Small Business Act — SBA)/“Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” (COM(2008) 394 finali, 25.6.2008) bl-Anness tiegħu: L-iskambju ta’ prattika tajba fil-politika għall-SMEs (22);

— l-eżempji ta’ prattika tajba mill-Istati Membri li jservu ta’ ispirazzjoni għall-implimentazzjoni tal-SBA (23), dawk miġbura taħt il-Karta Ewropea għall-Intrapriżi ż-Żgħar, u

— il-Premijiet għall-Intrapriża Ewropea li jirrikonoxxu l-eċċellenza fil-promozzjoni tal-intraprenditorija reġjonali;

— il-Linji Gwida Riveduti tal-Evalwazzjoni tal-Impatt tal-Kummissjoni;

— Solvit, in-netwerk online għas-soluzzjoni ta’ problemi;

— is-servizz ta’ assistenza IPR (Intellectual property rights — drittijiet tal-proprjetà intellettwali);

— l-inkoraġġiment min-naħa tal-Kummissjoni tal-iżvilupp tal-Istandards Ewropej;

— is-sit u l-bażi tad-data tal-awtoregolamentazzjoni u l-koregolamentazzjoni tal-KESE;

6.7 S’issa, dawn il-passi jidhru pjuttost imxerdin u mhux organizzati, ma jidhirx li qiegħda ssir daqshekk riċerka jew tagħlim transsettorjali mill-esperjenza miksuba. Ikun tajjeb li jiġu studjati r-riżultati tal-passi meħuda u r-rilevanza, l-implikazzjonijiet u l-valur tagħhom kif jiġu applikati f’oqsma oħrajn. Il-KESE jissuġġerixxi li dawn l-inizjattivi jiġu osservati mill-qrib u użati għar-rikonoxximent u l-qsim tal-aħjar prattiki.

6.8 Min-naħa l-oħra, xi eżempji riċenti ta’ problemi u diffikultajiet mhux neċessarji jistgħu juru l-ħtieġa għal approċċ proattiv:

— Id-direttiva 2006/123/KE tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-suq intern għas-servizzi (magħrufa bħala d-Direttiva “Bokestein”) (24).

— Id-direttiva 2005/29/KE tat-11/05/2005 dwar prattiki kummerċjali mhux ġusti (25).

— Id-direttiva 2008/48/KE tat-23 ta’ April 2008 dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur (26) għalkemm diġà kkontestata b’mod ġenerali minn kwazi l-partijiet interessati kollha (27).

— Il-pakkett kollu tal-“acquis” tal-konsumatur (28), rikonoxxut b’mod ġenerali li ma ġiex abbozzat korrettament, traspost sew u implimentat kif xieraq (29).

— L-eżerċizzju tal-“qafas komuni ta’ riferiment” (QFR) kellu l-għan għaqli li jissemplifika l-leġiżlazzjoni dwar il-liġi kuntrattwali, iżda spiċċa b’ “mostru” ta’ madwar 800 paġna, biex insemmu l-“parti ġenerali” biss (30)!

— Il-proposta riċenti għal direttiva dwar l-immigrazzjoni (31).

— Il-falliment rikonoxxut tas-servizz finanzjarji bl-imnut u b’mod partikulari d-dejn żejjed (32).

— Id-defiċit li qed jikber fil-proċess ta’ traspożizzjoni fl-Istati Membri, li ġie rikonoxxut anke mill-Kummissjoni (33).

6.9 L-għan ta’ din l-opinjoni kien li turi kif l-approċċ proattiv tal-Liġi jista’ jgħin ir-regolamentazzjoni aħjar billi jipprovdi mod ta’ ħsieb ġdid: wieħed li jieħu l-ħtiġijiet reali u l-aspirazzjonijiet tal-individwi u n-negozji bħala l-punt tat-tluq, minflok l-għodda legali u kif għandha tintuża.

6.10 Dan ifisser li meta qed jabbozza l-liġijiet, il-leġiżlatur għandu joqgħod attent li jkun qed jipproduċi regoli li joperaw b’mod effiċjenti u li jirriflettu l-ħtiġijiet reali kif ukoll li jiġu implimentati b’mod li jintlaħqu l-objettivi aħħarija ta’ dawk ir-regoli. Ir-regoli għandhom jiġu kkomunikati b’mod li jkun intiż għal udjenza speċifika, sabiex jinftiehmu u jkunu jistgħu jiġu segwiti minn dawk li jiġu affettwati.

6.11 Iċ-ċiklu tal-ħajja ta’ biċċa leġiżlazzjoni ma jibdiex bl-abbozzar ta’ proposta u ma jintemmx meta din tkun ġiet adottata formalment. Il-mira mhijiex biċċa leġiżlazzjoni iżda l-implimentazzjoni b’suċċess tagħha. U l-implimentazzjoni ma tfissirx biss l-infurzar mill-istituzzjonijiet iżda wkoll l-adozzjoni, l-aċċettazzjoni u fejn meħtieġ, bidla fl-imġiba min-naħa tal-individwi u l-organizzazzjonijiet ikkonċernati. Hawnhekk, ir-riċerka turina li meta l-imsieħba soċjali jkunu involuti fin-negozjar ta’ ftehimiet li wara jsiru liġi Ewropea, l-implimentazzjoni jkollha iktar suċċess.

Nistgħu nantiċipaw xi konsegwenzi minn dan l-approċċ — inklużi wħud li huma prattiċi — għall-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet relatati mat-tfassil, l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-liġijiet tal-UE.

6.12.1 L-ewwel nett il-parteċipazzjoni attiva u effettiva, minflok konsultazzjoni biss, tal-partijiet interessati qabel u matul l-abbozzar ta’ kwalunkwe proposta, u matul il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, sabiex il-problemi reali u s-soluzzjonijiet tagħhom jkunu l-punt tat-tluq u l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ikun djalogu kontinwu u proċess ta’ tagħlim reċiproku msejjes fuq l-objettiv li jintlaħqu ċerti miri (34).

6.12.2 It-tieni, l-evalwazzjonijiet tal-impatt għandhom iqisu mhux biss l-aspett ekonomiku iżda dak soċjali u etiku wkoll; mhux biss l-ambjent tan-negozju iżda wkoll il-konsumaturi bħala r-riċevituri aħħarija ta’ miżuri u inizjattivi legali; mhux biss l-opinjonijiet tas-soċjetà ċivili organizzata, iżda wkoll il-leħen taċ-ċittadin anonimu (35).

6.12.3 It-tielet, l-antiċipazzjoni ta’ soluzzjonijiet aktar milli l-problemi, u l-użu tal-liġi sabiex jintlaħqu u jiġu infurzati miri u bil-għan li d-drittijiet u l-libertajiet isiru realtà f’kuntest kulturali speċifiku, minflok ma ssir enfasi fuq il-loġika legali formalista (36).

6.12.4 Barra minn hekk, l-abbozzar tal-liġijiet bl-iktar mod ċar possibbli u qrib kemm jista’ jkun tal-utenti tagħhom, l-iżgurar li l-lingwaġġ użat ikun komprensibbli u ċar, u l-komunikazzjoni tal-kontenut tagħhom b’mod xieraq, l-akkumpanjar u l-iggwidar tal-implimentazzjoni u l-infurzar tagħhom fl-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom.

6.12.5 Barra minn hekk, l-eliminazzjoni ta’ liġijiet skaduti, inkonsistenti, mhux aġġornati u mhux applikabbli, u l-armonizzazzjoni ta’ kif jiġu mifhuma t-termini, id-definizzjonijiet, id-deskrizzjonijiet, il-limitazjonijiet u l-interpretazzjonijiet dwar oqfsa komuni ta’ riferiment (37). Importanti wkoll li ma jibqgħux jinħolqu termini ġodda jew “Eurospeak” b’tifsiriet mhux ċari, li jintużaw ta’ sikwit mingħajr mal-maġġoranza tkun taf eżatt xi jfissru.

6.12.6 Kif ukoll li ssir pressjoni sabiex jiġu introdotti oqsma ġodda ta’ libertà kuntrattwali, awtoregolamentazzjoni u koregolamentazzjoni u oqsma li jistgħu jiġu koperti minn standards jew kodiċi ta’ kondotta fil-livell nazzjonali u Ewropew (38), u l-identifikar u t-tneħħija ta’ ostakoli leġiżlattivi li jxekkluhom.

6.12.7 U fl-aħħar nett, l-enfasi fuq l-approċċ tal-“liġijiet mudelli” għal-leġiżlazzjoni (“28 reġim”) minflok fuq armonizzazzjoni totali ddettaljata u mhux neċessarja, u li jitħalla spazju konsiderevoli u xieraq għall-awtoregolamentazzjoni u l-koregolamentazzjoni fejn dawn ikunu xierqa.

6.13 Dan jista’ jinbeda permezz ta’ proġetti ta’ riċerka u djalogu mal-partijiet interessati dwar ir-rwol speċifiku tal-approċċ proattiv tal-Liġi matul iċ-ċiklu tal-ħajja u l-livelli kollha ta’ regolamentazzjoni. L-ewwel passi jistgħu jinkludu diskussjonijiet round-table jew seminar ma’ ċirkli akkademiċi, think tanks, partijiet interessati u istituzzjonjijiet sabiex jiġi stabbilit qafas u pjan ta’ azzjoni għal aktar inizjattivi, li l-għan tagħhom ikun biex tiġi implimentata konsiderazzjoni kontinwa tal-approċċ proattiv, bl-istess mod kif attwalment is-sussidjarjetà u l-proporzjonalità dejjem jiġu kkunsidrati. Meta wieħed iqis il-viżjoni ċara tiegħu rigward kwistjonijiet ta’ regolamentazzjoni aħjar, l-OSU jista’ jkun il-pjattforma għal aktar dibattitu dwar l-approċċ proattiv tal-Liġi.

Brussell, it-3 ta’ Diċembru 2008. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI Is-Segretarju Ġenerali tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Martin WESTLAKE

(1) It-tifsira ta’ “tfassil aħjar tal-liġijiet” għall-użu tal-istituzzjonijiet tal-KE tinsab fl-opinjoni tal-KESE dwar “Tfassil aħjar tal-liġiijiet”, CESE, ĠU C 24, 31.1.2006, p. 39, rapporteur is-Sur Retureau (mhux disponibbli bil-Malti). Il-kontenut “legali” ta’ din l-idea jinsab fil-Ftehim Interistituzzjonali tal-2003, ĠU C 321, 31.12.2003.

(2) Skont xi tfisser din fid-dawl tal-valuri predominanti f’soċjetà partikulari u f’punt speċifiku fl-istorja; numru kbir ta’ traġedji Griegi jeżaminaw dan il-kunflitt bejn il-liġi “leġiżlata” u l-liġi “ġusta”.

(3) Iż-żewġ kundizzjonijiet ewlenin sabiex regolamenti jkunu aċċettabli huma li jkunu “rilevanti u proporzjonali” Cf. opinjoni tal-KESE ĠU C 48, 21.2.2002, p. 130 dwar “Is-Semplifikazzjoni” tad-29/11/2001, punt 1.6, rapporteur is-Sur Walker.

(4) Informazzjoni addizzjonali tinsab hawn: Helena Haapio, An Ounce of Prevention — Proactive Legal Care for Corporate Contracting Success, ippubblikat mill-ġurnal legali Finlandiż JFT, Tidskrift utgiven av Juridiska Föreningen i Finland, ħarġa 1/2007, kif ukoll Helena Haapio (Ed.): A Proactive Approach to Contracting and Law, Turku 2008. u Peter Wahlgren & Cecilia Magnusson Sjöberg (Eds): A Proactive Approach, Volum 49 ta’ Scandinavian Studies in Law, Stockholm 2006; ara http://www.cenneth.com/sisl/tom.php?choice=volumes&page=49.html.

(5) Kif intqal tajjeb ħafna fl-opinjoni tal-KESE dwar Regolamentazzjoni Aħjar (ĠU C 24, 31.1.2006, p. 39, punt 1.1.2, rapporteur is-Sur Retureau), “Tfassil aħjar tal-liġijiet primarjament ifisser li wieħed iħares lejn sitwazzjoni mill-perspettiva tal-utent tal-istrument legali. Dan jispjega l-importanza ta’ approċċ parteċipattiv, li jinvolvi konsultazzjoni preliminarja u li titqies in-natura rappreżentattiva tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali …”

(6) Dokumenti ewlenin tal-Kummissjoni dwar is-suġġett:

— Strateġija dwar l-Iżvilupp Sostenibbli tal-UE, COM(2001) 264 finali (mhux disponibbli bil-Malti)

— Komunikazzjoni dwar l-Evalwazzjoni tal-Impatt, COM(2002) 276 finali (mhux disponibbli bil-Malti)

— Pjan ta’ Azzjoni dwar Regolamentazzjoni Aħjar — Semplifikazzjoni u t-titjib tal-ambjent regolatorju, COM(2002) 278 finali (mhux disponibbli bil-Malti)

— Il-ġbir u l-użu tal-għarfien esperti, COM(2002) 713 finali (mhux disponibbli bil-Malti)

— L-aġġornar u s-semplifikazzjoni tal-aquis Komunitarju, COM(2003) 71 finali (mhux disponibbli bil-Malti)

— L-implimentazzjoni tal-programm ta’ Liżbona tal-Komunità: Strateġija għas-simplifikazzjoni tal-ambjent regolatorju, COM(2005) 535 finali

— Reviżjoni strateġika ta’ Regolamentazzjoni Aħjar fl-Unjoni Ewropea, COM(2006) 689

— L-ewwel rapport ta’ progress dwar l-istrateġija għas-semplifikazzjoni tal-ambjent regolatorju, COM(2006) 690 finali

— It-tieni rapport ta’ progress dwar l-istrateġija għas-simplifikazzjoni tal-ambjent regolatorju, COM(2008) 33 finali

— Gwida Prattika Komuni għall-abbozzar tal-leġiżlazzjoni Komunitarja (għal persuni involuti fl-abbozzar tal-leġiżlazzjoni fl-istituzzjonijiet tal-UE).

(7) Dokumenti ewlenin tal-PE:

— RAPPORT dwar Leġiżlazzjoni aħjar 2004: l-applikazzjoni tal-prinċipju tas-sussidjarjetà — it-12-il rapport annwali, A6-0082/2006

— Rapport dwar il-21 u t-22 Rapport Annwali tal-Kummissjoni dwar il-monitoraġġ tal-applikazzjoni tal-liġi Komunitarja (2003 u 2004), A6-0089/2006

— Rapport dwar l-implikazzjonijiet istituzzjonali u legali tal-użu ta’ strumenti ta’ “liġi li ma torbotx” (“soft law”), A6-0259/2007

— Rapport dwar regolamentazzjoni aħjar fl-Unjoni Ewropra, A6-0273/2007

— Rapport dwar l-imminimizzar tal-ispejjeż amministrattivi imposti mil-leġiżlazzjoni, A6-0275/2007

— Rapoort dwar tfassil aħjar tal-liġijiet 2005: l-applikazzjoni tal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità — it-13-il rapport annwali, A6-0280/2007

— Rapport dwar ir-Reviżjoni tas-Suq Wieħed: negħilbu x-xkiel u l-ineffiċjenzi permezz ta’ implimentazzjoni u infurzar aħjar, A6-0295/2007

— Rapport dwar it-23 Rapport Annwali tal-Kummissjoni dwar il-Kontroll tal-Applikazzjoni tal-Liġi Komunitarja (2005), A6-0462/2007

(8) Dokumenti ewlenin tal-KESE:

— Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar is-Semplifikazzjoni tar-regoli fis-suq uniku, ĠU C 14, 16.1.2001, p. 1 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar is-Semplifikazzjoni, ĠU C 48, 21.2.2002, p. 130 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni esploratorja dwar is-Semplifikazzjoni u t-titjib tal-ambjent regolatorju, COM(2001) 726 finali, ĠU C 125, 27.5.2002, p. 105 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar is-Semplifikazzjoni b’referenza partikulari għall-Gvernanza Ewropea: Tfassil aħjar tal-liġijiet, CESE, ĠU C 133, 6.6.2003, p. 5 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni dwar l-aġġornar u s-semplifikazzjoni tal-acquis communautaire, COM(2003) 71 finali, ĠU C 112, 30.4.2004, p. 4 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Fuljett intitolat “X’inhi l-qagħda tas-Suq Uniku mkabbar? — 25 sejba mill-Osservatorju tas-Suq Uniku” CESE C-2004-07-EN (mhux disponibbli bil-Malti)

— Rapport ta’ informazzjoni dwar l-Istat tal-koregolamentazzjoni u l-awtoregolamentazzjoni fis-Suq Uniku, CESE 1182/2004 fin (mhux disponibbli bil-Malti)

— Fuljett intitolat “Intejbu l-qafas regolatorju tal-UE -” il fuq u ’l isfel mill-proċess leġiżlattiv, EESC 2005-16-EN (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza tar-Renju Unit dwar Tfassil aħjar tal-liġijiet, ĠU C 24, 31.1.2006, p. 39 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar kif għandhom jittejbu l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni tal-UE, ĠU C 24, 31.1.2006, p. 52 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni dwar l-implimentazzjoni tal-programm ta’ Liżbona tal-Komunita: Strateġija għas-semplifikazzjoni tal-ambjent regolatorju COM(2005) 535 finali, ĠU C 309, 16.12.2006, p. 18 (mhux disponibbli bil-Malti)

— Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea dwar is-semplifikazzjoni tal-kuntest leġiżlattiv fis-settur tal-makkinarju, ĠU C 10, 15.1.2008, p. 8

(9) Rapport tal-Grupp ta’ Esperti Indipendenti dwar is-Semplifikazzjoni tal-Leġiżlazzjoni u Amministrattiva (COM(95)0288 — C4-0255/95 — SEC(95)1379). Għanda ssir referenza speċjali għar-RAPPORT MANDELKERN (Novembru 2001) u għar-rakkomandazzjonijiet tiegħu, miġburin fil-qosor fl-opinjoni tal-KESE ĠU C 125, 27.5.2002, p. 105, rapporteur is-Sur Walker (mhux disponibbli bil-Malti).

(10) http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri =OJ:C:2003:321:0001:0005:EN:PDF (mhux disponibbli bil-Malti)

(11) Diġà fl-opinjoni tiegħu CES ĠU C 14, 16.1.2001, p. 1, rapporteur is-Sur Vever (mhux disponibbli bil-Malti), il-KESE irrikonoxxa li “l-għan mhuwiex id-deregolamentazzjoni drastika u simplistika li tista’ tipperikola l-kwalità kemm tal-prodotti u s-servizzi kif ukoll l-interess globali tal-‘utenti’ kollha — ikunu xi jkunu, pereżempju nies tan-negozji, ħaddiema jew konsumaturi. Kemm l-ekonomija kif ukoll is-soċjetà jeħtieġu regoli sabiex ikunu jistgħu joperaw b’mod effettiv” (punt 2.8). Fl-opinjoni tiegħu dwar Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (ĠU C 24, 31.1.2006, p. 39) (mhux disponibbli bil-Malti), il-KESE ddikkjara li “semplifikazzjoni tfisser it-tnaqqis kemm jista’ jkun tal-kumplessità tal-liġijiet, iżda mhux neċessarjament tnaqqis drastiku fil-korp tal-liġi Komunitarja jew id-deregolamentazzjoni, li tmur kontra l-aspettattivi tas-soċjetà ċivili fir-rigward tas-sikurezza u l-ħtieġa, imsemmi fil-qasam tan-negozju, b’mod partikulari l-SMEs, għal ċertezza legali u stabbiltà”; u fl-opinjoni tiegħu dwar ir-Reviżjoni tas-Suq Uniku (ĠU C 93, 27.4.2007, p. 25, rapporteur. is-Sur Cassidy) (mhux disponibbli bil-Malti), il-KESE fakkar li “jekk jinħolqu inqas regolamenti mhux bilfors ser jinħoloq qafas regolatorju aħjar” (punt 1.1.7).

(12) “Less (legislation) is more”, http://bre.berr.gov.uk/regulation/news/2005/050720_bill.asp

(13) Il-Kumitat ġieli għamel ukoll kontributi lill-Presidenzi tal-Kunsill tal-UE permezz ta’ opinjonijiet (ĠU C 175, 27.7.2007).

(14) http://eesc.europa.eu/self-and-coregulation/index.asp

(15) Ara http://www.proactivelaw.org.

(16) Definizzjonijiet fid-dizzjunarju tal-kelma “proattiv” jenfasizzaw żewġ elementi ewlenin: element antiċpattiv, li jinvolvi li wieħed jaġixxi minn qabel dwar sitwazzjoni futura, bħal “acting in anticipation of future problems, needs, or changes (li wieħed jaġixxi billi jantiċipa problemi, ħtiġjiet u bidliet future)” (Merriam-Webster Online Dictionary), u element fejn wieħed jieħu l-kontroll u jkun il-kawża tal-bidla, pereżempju “controlling a situation by causing something to happen rather than waiting to respond to it after it happens (meta wieħed jikkontrolla sitwazzjoni billi jġiegħel xi ħaġa tiġri minflok ma jistenna li jirreaġixxi għaliha wara)” (proactive. Dictionary.com. WordNet® 3.0. Princeton University). — Riċerka riċenti dwar l-imġiba proattiva tistrieħ fuq definizzjonijiet simili. Parker et al. (2006) jiddefinizzi “imġiba proattiva” bħala azzjoni antiċipattiva mibdija mill-aġent stess li għandha l-għan li tibdel jew ittejjeb is-sitwazzjoni jew lilu nnifsu. Ara l-Programm ta’ Riċerka Proattiva f’Organizzazzjonijiet, http://proactivity.group.shef.ac.uk/.

(17) L-ewwel ktieb dwar “Proactive Contracting” ġie ppubblikat bil-Finlandiż fl-2002: Soile Pohjonen (Ed.): Ennakoiva sopiminen. Helsinki 2002.

(18) Louis M. Brown kien l-ewwel li introduċa dan l-approċċ b’dan l-isem fit-teżi tiegħu intitolata Manual of Preventive Law, Prentice-Hall, Inc., New York 1950.

(19) Ara civil.justice.2000 — A Vision of the Civil Justice System in the Information Age 2000. http://www.dca.gov.uk/consult/meta/cj2000fr.htm#section1.

(20) Fl-opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar is-semplifikazzjoni tar-regoli fis-Suq Uniku (ĠU C 14, 16.1.2001, p. 1) (mhux disponibbli bil-Malti) ir-rapporteur is-Sur Vever kien diġà ġibed l-attenzjoni tagħna “għall-fatt li kważi r-regoli kollha tal-UE joriġinaw esklussivament miċ-ċirklu magħluq tal-istituzzjonijiet tal-UE li għandhom poteri tat-teħid ta’ deċiżjonijiet jew ta’ kodeċiżjoni” u li “dan in-nuqqas li tiġi stabbilita kultura xierqa ta’ sħubija mal-atturi soċjoekonomiċi, flimkien mal-adozzjoni ta’ approċċ politiku u amministrattiv essenzjali għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, ifisser li huwa diffiċli għal rappreżentanti tas-soċjetà ċivili biex jaqdu rwol responsabbli fl-isforz favur is-semplifikazzjoni” (punt 3.5).

(21) Ir-rabtiet bejn l-UE u l-amministrazzjoni nazzjonali u reġjonali ġew enfasizzati fl-opinjoni tal-KESE ĠU C 325, 30.12.2006, p. 3 rapportuer is-Sur van Iersel. (mhux disponibbli bil-Malti)

(22) Opinjoni tal-KESE ĠU C 27, 3.2.2009, p. 7, rapporteur is-Sur Cappellini u l-opinjoni tal-KESE, rapporteur is-Sur Malosse (għadha qed titfassal).

(23) Ara l-Anness I tal-Komunikazzjoni msemmija hawn fuq.

(24) Opinjoni tal-KESE CESE ĠU C 175, 27.7.2007, p. 14, rapportuer is-Sinjura Alleweldt.

(25) Opinjoni tal-KESE CESE ĠU C 108, 30.4.2004, p. 81, rapportuer. is-Sur Mr Hernández Bataller. (mhux disponibbli bil-Malti)

(26) ĠU L 133, 22.5.2008, p. 66.

(27) Opinjoni tal-KESE CESE ĠU C 234, 30.9.2003, p. 1, rapportuer. is-Sur Pegado Liz (mhux disponibbli bil-Malti).

(28) Mill-inqas it-8 direttivi magħżula mit-22 magħrufa bħala “l-acquis ewlieni dwar il-ħarsien tal-konsumatur” dwar “kuntratti negozjati barra mis-sede tan-negozju (Direttiva 85/577/KEE tal-20/12/85),” safar komprensiv, btajjel komprensivi u vjaġġar komprensiv “(Direttiva 90/314/KEE tat-13/6/1990),” klawżoli inġusti f’kuntratti tal-konsumaturi “(Direttiva 93/13 tal-5/4/1993),” time-share “(Direttiva 94/47/KE tas-26/10/1994),” kuntratti b“distanza” (Direttiva 97/7/KE tal-20/5/1997, “indikazzjoni tal-prezzijiet” (Direttiva 98/6/KE tas-16/2/1998), “inġunzjonijiet” (Direttiva 98/27/KE tad-19/05/1998) u “bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom” (Direttiva 1999/44/KE tal-25/5/1999) (l-ebda minn dawn huwa disponibbli bil-Malti).

(29) Opinjoni tal-KESE CESE ĠU C 256, 27.10.2007, p. 27, rapportuer is-Sur Adams.

(30) Cf. “EC Consumer Law Compendium — Comparative Analysis”, Bielefeld University, (12/12/2006), Profs Hans Schulte-Nolke, Christian Twig-Felsener u Dr. Martin Ebers.

(31) Opinjoni tal-KESE CESE ĠU C 44, 16.2.2008, p. 91, rapportuer is-Sur Pariza Castaños.

(32) Ara “Rapport ta’ Progress 2006 dwar Suq Wieħed tas-Servizzi Finanzjarji” tal-21/2/2007) u l-opinjonijiet tal-KESE ĠU C 151, 17.6.2008, p. 1dwar “Il-Green Paper dwar is-Servizzi Finanzjarji għall-Konsumatur fis-Suq Waħdieni”, rapporteurs is-Sur Iozia u s-Sinjura Mader Saussaye; ĠU C 44, 16.2.2008, p. 74dwar “Il-kreditu u l-esklużjoni soċjali f’soċjetà għanja”, rapporteur is-Sur Pegado Liz; ĠU C 65, 17.3.2006, p. 113 dwar “Il-Green Paper dwar il-Kreditu Ipotekarju fl-UE”, rapporteur is-Sur Burani (mhux disponibbli bil-Malti); ĠU C 27, 3.2.2009, p. 18 dwar “Il-White Paper dwar l-integrazzjoni tas-swieq ta’ kreditu b’ipoteka fl-UE”, rapporteur is-Sur Grasso.

(33) Ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni “Ewropa li tikseb ir-riżultati — l-applikazzjoni tal-liġi Komunitarja” (COM(2007) 502 finali), l-opinjoni tal-KESE relatata ĠU C 204, 9.8.2008, p. 9, rapporteur is-Sur Retureau u l-artiklu impressjonanti ħafna dwar “It-Traspożizzjoni attiva tal-leġiżlazzjoni tal-UE” ta’ Dr. Michael Kaeding (EIPASCOPE 2007/03, pġ. 27).

(34) Fl-opinjoni tiegħu dwar is-Semplifikazzjoni tas-il-KESE kien diġà ddikjara li “il-proċess formali ta’ konsultazzjoni m’għandux ikun limitat għal interlokuturi li tagħżel il-Kummssjoni. Hemm bżonn li l-partijiet interessati kollha jipparteċipaw fil-proċess (…) Il-proċess ta’ konsultazzjoni għandu jitwessa’ billi jiġu mistiedna sottomissjonijiet minn partijiet interessati sabiex il-konsultazzjoni effettivament tkun l-għażla ta’ dak li qed jikkonsulta” (ĠU C 133, 6.6.2003, p. 5, punti 4.1 and 4.1.1.1., rapporteur is-Sur Simpson) (mhux disponibbli bil-Malti).

(35) Ara, b’mod partikluari, l-opinjonijiet tal-KESE dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (ĠU C 24, 31.1.2006, p. 39) u dwar “Standards ta’ kwalità li għandhom jiġu rispettati, min-naħa tal-imsieħba soċjali u ta’ atturi oħra tas-soċjetà ċivili, fir-rigward tal-kontenut, tal-proċeduri u tal-metodi tal-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali” (ĠU C 175, 27.7.2007, p. 21), it-tnejn li huma mir-rapporteur is-Sur Retureau.

(36) Kif kien diġà ġie enfasizzat fl-opinjoni tal-KESE dwar Implimentazzjoni aħjar tal-leġiżlazzjoni tal-UE (ĠU C 24, 31.1.2006, p. 52 rapporteur is-Sur van Iersel) (mhux disponibbli bil-Malti) “sabiex liġi tkun infurzabbli trid tkun ċara biżżejjed u effettiva sabiex tindirizza b’mod xieraq problemi speċifiċi. Liġijiet ħżiena jwasslu għal proliferazzjoni ta’ liġijiet u ammonti eċċessivi ta’ regoli li jimponu piż ta’ konformità li mhuwiex neċessarju fuq in-negozji u joħloq konfużjoni fiċ-ċittadini” (punt 1.6).

(37) L-ewwel approċċ għal dan il-metodu ġie definit fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar “L-aġġornament u s-semplifikazzjoni tal-acquis Komunitarju” (COM(2003) 71 finali) (mhux disponibbli bil-Malti), suġġett tal-opinjoni tal-KESE CESEĠU C 112, 30.4.2004, p. 4, rapporteur is-Sur Retureau (mhux disponibbli bil-Malti).

(38) opinjoni dwar “Il-Prijoritajiet tas-Suq Uniku 2005-2010”ĠU C 255, 14.10.2005, p. 22, rapporteur is-Sur Cassidy (mhux disponibbli bil-Malti).