Peress li r-rati ta’ okkupanza tal-isptarijiet u tal-unitajiet tal-kura intensiva (ICU) u n-numri ta’ ammissjonijiet ġodda fl-isptarijiet għadhom għoljin u qed jiżdiedu fil-maġġoranza tal-pajjiżi tal-UE, huwa ta’ importanza kbira li l-kapaċità u l-persunal tal-kura tas-saħħa jiġu ffokati u jingħataw prijorità. Minħabba l-probabbiltà għolja ta’ żieda fil-każijiet tal-COVID-19 f’każ ta’ llaxkar tal-miżuri fl-istess żmien tal-perjodu tal-festi, l-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li s-sistemi tas-saħħa tagħhom ikunu lesti għal possibbiltà ta' żieda fl-ammissjonijiet. Għandhom jevitaw kull riskju ta’ skarezza ta’ tagħmir u ta’ materjali essenzjali, kif ukoll jiżguraw il-benesseri tal-persunal tal-kura tas-saħħa li qed jaffaċċja pressjoni enormi u li fuqu tiddependi s-sistema.

Minbarra l-isptarijiet, il-fornituri tal-kura primarja huma involuti fil-ġlieda kontra l-infezzjonijiet u kontra l-konsegwenzi tal-mard b’diversi modi: l-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ triage b’mod koordinat u trasparenti, l-ittestjar, l-appoġġ għall-kwarantina, u l-għoti ta’ rispons psikosoċjali. Xi awtoritajiet pubbliċi fl-Ewropa stabbilew kliniki tad-deni bħala l-arranġamenti ta' kura primarja. Ir-rwol tal-prattikanti ġenerali fil-kontroll tat-tixrid tal-COVID-19 fil-komunità sar dejjem aktar importanti minħabba r-rwol ewlieni tagħhom fl-ittestjar u fit-traċċar tal-kuntatti, kif ukoll fl-issodisfar tal-ħtiġijiet tal-kura tad-dijanjożi ta’ wara l-COVID-19 u fl-indirizzar tal-ħtiġijiet tal-kura tal-popolazzjoni ġenerali. Sabiex jagħtu spinta lill-kapaċità, ħafna pajjiżi ħolqu siti ta’ kura alternattiva f’bini konvertit jew fi sptarijiet mobbli fuq il-post, użaw faċilitajiet ta’ kura soċjali kif ukoll forom ġodda ta’ sħubijiet pubbliċi-privati sabiex iwieġbu b’mod soċjalment responsabbli għad-domanda nazzjonali.

L-indirizzar u l-iżgurar tal-benesseri tal-persunal kollu tal-kura tas-saħħa għadhom prijorità assoluta. L-Istati Membri tal-UE għandhom jiggarantixxu aċċess għal tagħmir protettiv personali u adegwat għall-persunal kollu tal-kura tas-saħħa, kif ukoll għal servizzi ta’ appoġġ sabiex jittaffa l-impatt fuq is-saħħa mentali mil-livelli ta’ stress eċċezzjonali li l-professjonisti tas-saħħa ġew soġġetti għalihom matul il-kriżi. Il-garanzija ta’ aċċess f’waqtu għal appoġġ b'rabta mas-saħħa mentali għall-professjonisti fil-kura medika hija importanti speċjalment fid-dawl ta’ evidenza emerġenti li tissuġġerixxi li l-ħsara psikoloġika mill-kriżi tas-saħħa jista’ jkollha effetti dejjiema fuq il-benesseri tagħhom. Pereżempju, fl-Italja, stħarriġ fost il-ħaddiema tal-kura tas-saħħa f’Marzu 2020 sab sintomi akbar ta’ stress, ta’ ansjetà, ta’ dipressjoni u ta’ insomnja, speċjalment fost il-ħaddiema tal-ewwel linja u fost it-tfajliet. Fi Spanja, ir-riċerka sabet li f’April 2020, 57 % tal-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa ppreżentaw sintomi ta’ disturb minn stress postrawmatiku.

B’mod parallel għal dan, il-kontinwazzjoni tas-servizzi tal-kura tas-saħħa għajr dawk marbuta mal-COVID-19 huma daqstant ieħor importanti. Il-pandemija attwali kellha – u għad għandha – implikazzjonijiet kbar fuq id-dijanjożi u fuq it-trattament ta’ mard ieħor u ta’ problemi tas-saħħa li jinkludu l-kanċer. Waqt perjodi ta’ trażmissjoni komunitarja konsiderevoli, ġie osservat tfixkil temporanju fl-aċċess u fl-għoti ta’ kura medika ta’ rutina u mhux ta’ emerġenza. Pereżempju, diversi pajjiżi, bħall-Italja, irrapportaw li l-ammissjonijiet minħabba attakki tal-qalb akuti naqsu b’mod sinifikanti matul il-pandemija tal-COVID-19, b’żieda parallela fir-rati ta’ fatalità u ta’ kumplikazzjoni. Barra minn hekk, fi Franza, l-għadd ta’ dijanjożi tal-kanċer naqas b’35‑50 % f’April 2020, meta mqabbel ma’ April 2019, u r-Reġistru tal-Kanċer tan-Netherlands ra tnaqqis li jlaħħaq mal-40 % fl-inċidenza tal-kanċer fil-ġimgħa. Dan minkejja li ħafna pajjiżi qed jagħtu prijorità lis-servizzi tal-kanċer, dawk kardjovaskulari u tad-dijabete.

Barra minn hekk, fil-qasam tal-provvista u tal-użu tad-demm għat-trasfużjoni, l-istudji jindikaw li l-pajjiżi għandhom jantiċipaw tnaqqis fid-donazzjonijiet kif ukoll telf ta’ persunal kruċjali minħabba mard u minħabba restrizzjonijiet marbuta mas-saħħa pubblika. L-ippjanar ta’ kontinġenza jinkludi politiki ta’ prijoritizzazzjoni għall-pazjenti f’każ ta’ skarsezzi prevsiti.

Id-dewmien jew l-evitar tal-kura medika minħabba l-COVID-19 huwa wkoll qasam ta’ tħassib partikolari, peress li jista’ jżid r-riskju ta’ morbidità u ta’ mortalità assoċjat ma’ kundizzjonijiet tas-saħħa li jistgħu jiġu kkurati u li jistgħu jiġu evitati u jista’ jikkontribwixxi għal imwiet eċċessivi rrapportati relatati b’mod dirett jew indirett mal-COVID-19. Filwaqt li l-kontroll tal-pandemija huwa ta’ importanza kbira, l-effett fit-tul fuq individwi b’mard li ma jitteħidx huwa sinifikanti. Dan il-mard jidher li jżid is-severità tal-COVID-19 u r-riskju ta’ mortalità, u l-infezzjoni bis-SARS-CoV-2 fis-sopravissuti b’mard li ma jitteħidx tista’ taffettwa wkoll il-progressjoni tal-kundizzjonijiet kliniċi preeżistenti tagħhom. Barra minn hekk, it-tbegħid fiżiku u r-restrizzjonijiet permezz ta’ kwarantina se jnaqqsu l-attività fiżika u se jagħtu spinta lil stili ta’ ħajja ħżiena għas-saħħa, u b’hekk iżidu fatturi ta’ riskju ta’ mard li ma jitteħidx u jaggravaw is-sintomi kliniċi. Ħafna pajjiżi għamlu tibdiliet fil-ġestjoni ta’ rutina tal-pazjenti, eż. ħassru żjarat tal-outpatients mhux urġenti, li se jkollhom implikazzjonijiet importanti għall-ġestjoni ta’ mard li ma jitteħidx, għad-dijanjożi ta’ mard li jevolvi ġdid, għall-aderenza mediċinali u għall-progressjoni tal-mard.

Il-Kummissjoni qed taħdem ma’ kumpaniji farmaċewtiċi sabiex jinkiseb aċċess għal terapewtiċi ġodda li bħalissa għaddejjin mill-proċess ta’ approvazzjoni regolatorja (eż. antikorpi), u se tiżgura li l-iżviluppi jiġu kondiviżi malajr mal-Istati Membri.

AZZJONIJIET RAKKOMANDATI LILL-ISTATI MEMBRI ·Jiżguraw li s-servizzi tal-kura tas-saħħa jissaħħu minħabba żieda fl-ammissjonijiet fl-isptarijiet u fl-ICU fid-dawl tal-istaġun tal-festi li ġej, pereżempju billi jistabbilixxu pjanijiet speċifiċi għall-kontinwità operazzjonali dwar il-COVID-19, isaħħu l-kapaċitajiet ta’ persunal u ta’ tagħmir li jiżguraw iż-żamma tal-kapaċità tal-persunal tal-kura tas-saħħa filwaqt li jagħtu lok għal xi mistrieħ. ·Jieħdu passi sabiex jimmassimizzaw l-aċċessibbiltà tas-servizz tal-kura primarja bl-għan li jtaffu l-pressjoni fuq l-isptarijiet, inkluż billi jespandu r-rwol tal-infermiera, tal-ispiżjara u tal-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa komunitarja, u billi jżidu l-użu tas-servizzi tat-telesaħħa, bl-għan li jippreservaw il-kontinwità tal-kura għal pazjenti mhux tal-COVID-19. ·Jissorveljaw bir-reqqa l-kapaċitajiet tat-tagħmir u tal-materjali tal-kura tas-saħħa meħtieġa, u jagħmlu użu mill-Akkwisti Konġunti u minn appoġġ finanzjarju ieħor rilevanti, inkluż l-Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus (CRII) magħmula disponibbli mill-Kummissjoni. ·Il-pajjiżi għandhom jiżviluppaw strateġiji integrati għas-sistemi tal-kura tas-saħħa tagħhom, filwaqt li jiżguraw li l-kura għall-mard u għal problemi mediċi għajr dawk marbuta mal-COVID-19 tkun tista’ titkompla u tkun salvagwardjata. ·Ikomplu jinvestu fit-taħriġ ta’ persunal ġdid, inkluż permezz tan-network Ewropew Online tal-persunal tal-kliniki u permezz tal-iżvilupp ta’ moduli ta’ taħriġ dwar il-COVID-19 għall-professjonisti fil-kura medika (inkluż permezz ta’ akkademja virtwali) fi sħubija mal-federazzjonijiet Ewropej, bħas-Soċjetà Ewropea tal-Mediċina għall-Kura Intensiva. ·Iħeġġu liċ-ċittadini jsegwu s-servizzi mediċi kollha meħtieġa, inklużi dawk li jsiru fl-isptarijiet. ·Il-faċilitajiet tal-kura tas-saħħa għandhom jiżguraw ukoll li l-PPE l-aktar protettiv ikun disponibbli issa u fix-xhur li ġejjin u li jintuża kif xieraq sabiex jiġu ssalvagwardjati dawk li jipprovdu kura lill-pazjenti u kura fid-djar tal-anzjani. ·Appoġġ lill-persunal tal-kura tas-saħħa sabiex ilaħħaq maż-żieda fil-pressjoni minħabba l-pandemija (eż. billi jistabbilixxu hotlines ta’ appoġġ mingħajr ħlas, servizz ta’ appoġġ bejn il-pari mingħajr ħlas, jipprovdu informazzjoni li tgħin fil-ġestjoni tal-benesseri u tas-saħħa mentali).

6.L-indirizzar tal-“Għeja tal-pandemija”

Il-qawmien mill-ġdid tal-COVID-19 matul din il-ħarifa inevitabbilment ġab diżappunt fost l-Ewropej li kellhom jaffaċċjaw restrizzjonijiet li ħasbu li ormaj żmienhom kien għadda. L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) tistma li madwar 60 % tal-pajjiżi fir-reġjun Ewropew bħalissa qed jesperjenzaw forma ta’ “għeja tal-pandemija”. In-nies għajjew jieħdu l-azzjonijiet ta’ prekawzjoni meħtieġa, li jinkludu t-tbegħid fiżiku, interazzjonijiet soċjali mnaqqsa u restrizzjonijiet ekonomiċi. Dan jagħmel ir-restrizzjonijiet essenzjali aktar diffiċli sabiex jiġu implimentati, u jipprovdi art għammiela għal diżinformazzjoni dwar il-pandemija.

L-għeja tal-pandemija hija rispons mistenni u naturali għal kriżi tas-saħħa pubblika fit-tul fuq l-iskala tal-COVID-19. Għalhekk, huwa importanti li l-Istati Membri jindirizzaw u jagħrfu din il-problema. L-Uffiċċju Reġjonali tad-WHO għall-Ewropa żviluppa gwida sabiex isostni lill-pajjiżi fl-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni multifattorjali sabiex iżommu u jsaħħu l-appoġġ pubbliku għal imġiba protettiva.

Minbarra l-għeja tal-pandemija, l-impatt tal-COVID-19 fuq is-saħħa mentali tal-popolazzjonijiet ma għandux jiġi ssottovalutat. It-tħassib u d-distabbilizzazzjoni li qed tħoss il-popolazzjoni inġenerali jistgħu jkunu partikolarment akuti fost l-aktar gruppi vulnerabbli bħall-adulti anzjani jew il-persuni b’kundizzjonijiet tas-saħħa sottostanti, dawk li jgħixu waħedhom, jew il-persuni b’diżabilità. Il-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa u tal-kura huma partikolarment esposti, u għandhom jiġu promossi l-aħjar prattiki sabiex jitnaqqas l-impatt fuq dawn il-ħaddiema u fuq ħaddiema oħrajn tal-ewwel linja.

Sal-lum l-impatt psikoloġiku ewlieni huwa rrappreżentat minn livelli ogħla ta’ stress jew ta’ ansjetà. Iżda hekk kif qed jiġu introdotti miżuri ġodda – speċjalment l-obbligi biex wieħed jibqa' d-dar, il-kwarantina u l-curfews fit-tul u l-effetti tagħhom fuq l-attivitajiet tas-soltu, fuq ir-rutini jew fuq l-għajxien ta’ ħafna nies – jiżdiedu wkoll il-livelli ta’ solitudni, ta’ dipressjoni, ta’ użu dannuż tal-alkoħol u tad-droga, u l-ħsara li n-nies jagħmlu fuqhom infushom, il-vjolenza domestika jew l-imġiba suwiċidali. L-Istati Membri għandhom jindirizzaw dawn il-kwistjonijiet u jiżguraw li jiġu stabbiliti miżuri u servizzi xierqa għal dawk fil-bżonn.

AZZJONIJIET RAKKOMANDATI LILL-ISTATI MEMBRI ·Jikkomunikaw b’mod ċar liċ-ċittadini u lill-komunitajiet dwar miżuri ġodda, ir-raġunijiet għaliex dawn qed jiġu implimentati u meta u kif jistgħu jitneħħew. Jekk ikun possibbli, jorbtuhom ma' ċerti miri, bħall-valur ta’ riproduzzjoni, sabiex il-miżuri jsiru tanġibbli u jkunu jistgħu jinftiehmu. Huwa essenzjali li ċ-ċittadini jkunu konvinti mill-miżuri u li jobduhom. ·Jiżguraw id-disponibbiltà ta’ servizzi ta’ appoġġ għas-saħħa mentali u psikosoċjali u l-aċċess faċli għalihom għall-persuni fil-bżonn, li jinkludu l-ħaddiema tal-ewwel linja u dawk essenzjali jew il-fornituri tas-servizzi (eż. hotlines ta’ appoġġ mingħajr ħlas). Jipprovdu appoġġ lill-persuni b’diżabilità u lill-popolazzjonijiet vulnerabbli. ·Il-pjattaforma tal-politika tas-saħħa ġabret flimkien il-partijiet konċernati sabiex jidentifikaw għadd ġmielu ta' prattiki tajbin mill-ewwel mewġa tal-pandemija li jistgħu jiġu promossi bl-appoġġ tal-Kummissjoni fuq talba tal-Istati Membri.

7.L-importanza ta’ strateġiji dwar il-vaċċini kontra l-COVID-19

Hekk kif l-Ewropa qed titgħallem tgħix mal-pandemija, l-iżvilupp u t-tnedija rapidi fuq livell globali ta’ vaċċini sikuri u effettivi kontra l-COVID-19 għadhom element essenzjali fis-sejbien ta’ soluzzjoni eventwali għall-kriżi tas-saħħa pubblika. F’konformità mal-Istrateġija tal-UE tas-17 ta’ Ġunju għall-vaċċini kontra l-COVID-19, il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri qed jiżguraw il-produzzjoni ta’ vaċċini kontra l-COVID-19 permezz ta’ Ftehimiet ta’ Xiri bil-Quddiem mal-produtturi tal-vaċċini. Kull vaċċin jeħtieġ li jiġi awtorizzat mill-Kummissjoni wara analiżi rigoruża mill-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini skont standards regolari dwar is-sikurezza u l-effikaċja.

Il-Kummissjoni stipulat ukoll il-ħtieġa li l-aċċess għal vaċċini sikuri u effettivi madwar l-Ewropa jkun akkumpanjat minn approċċ koordinat ta’ strateġiji dwar il-vaċċinazzjoni għall-varar tal-vaċċini. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li s-servizzi tat-trasport u l-loġistika meħtieġa għall-konsenja sikura tal-vaċċini jkunu ppjanati kif xieraq. F’każ ta’ bżonn, il-Kummissjoni tinsab lesta li ssostni lill-Istati Membri fil-varar tal-vaċċini permezz tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili u permezz ta’ skemi rilevanti oħra. Fil-15 ta’ Ottubru, il-Kummissjoni ppreżentat l-elementi ewlenin li l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw għall-istrateġiji tagħhom ta’ vaċċinazzjoni kontra l-COVID-19 sabiex jiżguraw il-varar ordnat u f’waqtu, b’rabta mal-kapaċitajiet meħtieġa tas-servizzi ta’ vaċċinazzjoni, mal-aċċess faċli, affordabbli u idealment mingħajr ħlas għall-popolazzjoni, mal-kapaċitajiet ta’ trasport u ta’ ħżin, u mal-komunikazzjoni maċ-ċittadini dwar il-benefiċċji, ir-riskji u l-importanza tal-vaċċini kontra l-COVID-19. Billi n-numru globali tad-dożi tal-vaċċini se jkun limitat matul l-istadji inizjali tal-varar u qabel ma l-produzzjoni tkun tista’ tissaħħaħ, il-Komunikazzjoni tipprovdi wkoll eżempji ta’ gruppi ta’ prijorità li għandhom jieħdu l-vaċċin l-ewwel.

L-Istati Membri għandhom għarfien u esperjenzi komuni, u rrapportaw dwar l-iżvilupp ta’ strateġiji nazzjonali dwar il-vaċċinazzjoni, inkluża d-definizzjoni ta’ gruppi u ta’ komunitajiet tal-popolazzjoni li se jingħataw prijorità għall-vaċċinazzjoni kontra l-COVID-19. Il-gruppi fil-mira ta’ prijorità ddefiniti mill-Istati Membri li jirrapportaw jinkludu persuni akbar fl-età, il-ħaddiema fil-qasam tal-kura tas-saħħa, il-ħaddiema ta’ servizz pubbliku essenzjali apparti l-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, il-persunal fil-qasam tat-trasport, il-persuni b’mard kroniku, il-persuni b’diżabilità u l-assistenti soċjali. Il-maġġoranza l-kbira tal-Istati Membri li rrapportaw dwar is-sitwazzjoni attwali tal-istrateġiji tagħhom ta’ vaċċinazzjoni qed jippjanaw li joffru l-vaċċinazzjoni kontra l-COVID-19 mingħajr ħlas, u xi wħud se jkunu qed jużaw iċ-ċentri tal-vaċċinazzjoni mifruxa madwar pajjiżhom sabiex jiżguraw li jilħqu l-popolazzjonijiet f’żoni rurali jew gruppi li għandhom diffikultajiet sabiex jaċċessaw servizzi jew ċentri tal-vaċċinazzjoni.

Ħafna pajjiżi Ewropej bħalissa qed jirrevedu l-infrastrutturi tal-vaċċinazzjoni tagħhom, b’mod partikolari sabiex jiżguraw kapaċità addizzjonali tal-katina ta’ tkessiħ, u qed isaħħu s-servizzi eżistenti ta’ vaċċinazzjoni billi jirreklutaw u jħarrġu persunal addizzjonali fil-qasam tal-kura tas-saħħa. Fir-rigward tat-tagħmir mediku u tat-tagħmir protettiv personali meħtieġ għas-servizzi tal-vaċċinazzjoni, ħafna mill-Istati Membri li rrapportaw qed jippjanaw li jużaw ir-riżervi attwali, iżda ħafna pajjiżi qed jippjanaw ukoll li jaħżnu oġġetti permezz ta’ proċeduri tal-akkwist konġunt nazzjonali jew tal-UE, b’mod partikolari fir-rigward ta’ oġġetti meħtieġa b’mod speċifiku għall-vaċċinazzjoni kontra l-COVID-19. F’każ li l-kapaċitajiet nazzjonali ma jkunux jistgħu jlaħħqu, l-Istati Membri jistgħu jitolbu għajnuna permezz tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili permezz kemm tar-Riżerva tal-UE ta’ Protezzjoni Ċivili kif ukoll tar-riżerva tar-rescEU ta’ tagħmir mediku ta’ emerġenza. Flimkien ma’ din il-Komunikazzjoni, l-ECDC ippubblika l-“Overview of current EU/EEA and UK deployment and vaccination plans for COVID-19 vaccines” . Fuq il-bażi ta’ dan id-dokument, tad-diskussjonijiet fil-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa u tal-istħarriġiet tal-ECDC, il-Kummissjoni se tqis il-ħtieġa għal aktar gwida dwar il-pjanijiet nazzjonali ta’ vaċċinazzjoni għall-COVID-19.