KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Progress lejn it-tlestija tas-suq tal-enerġija /* COM/2014/0634 final */





KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EWROPEW EKONOMIKU U SOĊJALI U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Progress lejn it-tlestija tas-Suq Intern tal-Enerġija 1. INTRODUZZJONI Tul dawn l-aħħar għoxrin sena l-poliltika tal-enerġija tal-Ewropa kienet konsistement immirata lejn il-kisba ta' tliet għanijiet ewlenin: li l-enerġija fl-Unjoni Ewropea tkun affordabbli u bi prezz kompetittiv, ambjentalment sostenibbli u assikurata għal kulħadd. Suq intern tal-enerġija integrat tajjeb huwa prerekwiżit fundamentali sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet b’mod kosteffikaċi. Fl-2011, il-Kapijiet ta’ Stat jew ta' Gvern irrikonoxxew l-importanza li jkun hemm suq intern tal-enerġija stabbilit u ffissaw skadenza ċara għat-tlestija tiegħu sal-2014, filwaqt li enfasizzaw li l-ebda Stat Membru tal-UE m’għandu jibqa’ iżolat min-netwerks Ewropej tal-gass u l-elettriku wara l-2015.[1] Dawn il-miri ta’ spiss ġew ripetuti minn dak iż-żmien u approvati b’mod espliċitu mill-partijiet interessati ewlenin, minn assoċjazzjonijiet tal-industrija sa organizzazzjonijiet tal-konsumatur.[2] L-importanza enormi tas-settur tal-enerġija għall-kompetittività, il-benesseri u l-indipendenza tal-Ewropea tfisser li l-UE ma tistax tfalli f'dan is-settur.[3] F’Novembru 2012, il-Kummissjoni rrappurtat b’mod eżawrjenti dwar l-istat tas-suq intern tal-enerġija, filwaqt li kkunsidrat dak li nkiseb u ħarset 'il quddiem billi identifikat tliet sfidi ewlenin li fuqhom għandha tiffoka l-ħidma futura.[4] L-isfidi u l-azzjonijiet huma l-ewwel nett marbuta mal-ħtieġa li nimplimentaw, napplikaw u naġixxu b’konformità mal-leġiżlazzjoni eżistenti, u t-tieni mal-ħtieġa li nadattaw is-sistemi tal-enerġija tagħna għal futur b’livell baxx ta’ karbonju u t-tielet li l-konsumatur jitpoġġa fiċ-ċentru tal-attenzjoni bħala abilitant ewlieni għat-tranżizzjoni meħtieġa u wkoll bħala l-benefiċjarju aħħari tal-isforzi li jsiru għal-liberalizzazzjoni. Issa wasal iż-żmien li jitqies il-progress li sar lejn l-ilħuq ta’ dawn l-isfidi u li jiġu identifikati n-nuqqasijiet li fadal f’dan l-isforz. F’Jannar 2014, il-Kummissjoni ppubblikat rapport dwar “Il-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija fl-Ewropa” li stabbilixxa li l-prezzijiet bl-ingrossa tal-elettriku waqgħu b’mod sinifikanti fl-UE u li l-prezzijiet tal-bejgħ bl-ingrossa tal-gass baqgħu bejn wieħed u ieħor stabbli sa mill-2008.[5] Madankollu, il-prezzijiet tal-enerġija bl-imnut fl-Ewropa żdiedu b’mod sinifikanti bejn l-2008 u l-2012 jiġifieri bħala riżultat ta' żieda fit-taxxi u l-imposti fuq l-enerġija, li jirrappreżentaw parti sinifikanti tal-kontijiet tal-enerġija bl-imnut.[6]. Barra minn hekk hemm differenzi sostanzjali bejn l-Istati Membri, li juri l-importanza ta’ valutazzjoni bir-reqqa tal-interventi tagħhom u tal-enfasi fuq il-potenzjal u l-ħtieġa ta' aktar koordinazzjoni tal-politika.[7] Il-ħtieġa tal-koordinazzjoni politika fi stadju bikri kienet ukoll ir-raġuni ewlenija għaliex f’Jannar ta’ din is-sena l-Kummissjoni pproponiet qafas għal politika ġdida dwar il-klima u l-enerġija sal-2030. Suq intern tal-enerġija kompetittiv u integrat huwa komponent importanti ta’ dak il-qafas billi jipprovdi l-ambjent meħtieġ għall-kisba ta’ għanijiet futuri ambizzjużi ta’ politika dwar l-enerġija u l-klima b’mod kosteffettiv u b’hekk jgħin biex jiġi żgurat li l-prezzijiet tal-enerġija għan-negozji u l-unitajiet domestiċi ma jkunux distorti u tinżamm il-fiduċja meħtieġa tal-investituri. Aktar reċentement, il-kriżi tal-Ukraina bir-riskji kollha tagħha għas-sigurtà tal-provvista, juru għal darba oħra dak li l-UE għandha x’tikseb minn suq tal-enerġija integrat u konness sew, bi provvisti diversifikati u solidarjetà f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi. Għandna nkomplu niffokaw fuq id-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-gass; fuq il-bini tal-konnessjonijiet nieqsa sabiex ngħaqqdu ż-żoni iżolati; fuq l-iżvilupp ta’ riżorsi tal-enerġija baxxi fil-karbonju, u fuq li nassiguraw l-integrazzjoni ta’ sorsi rinnovabbli b’mod sikur u affidabbli; fuq il-ħolqien ta’ postijiet ta’ kummerċ likwidi u t-tneħħija ta’ ostakoli amministrattivi bla bżonn; fuq iż-żieda fl-investiment fi grilji aktar intelliġenti; fuq l-għoti tas-setgħa lill-konsumaturi, u fuq l-applikazzjoni ugwali tal-liġi komuni tal-enerġija madwar l-Unjoni. Il-kooperazzjoni reġjonali hija kruċjali biex jinkisbu dawn l-objettivi u l-kriżijiet riċenti juru li ma għadhiex għażla għall-Istati Membri li jaġixxu waħedhom. Din il-Komunikazzjoni tenfasizza li l-UE miexja fid-direzzjoni t-tajba. Iżda filwaqt li ninsabu għaddejjin sew f'din it-triq, huwa wkoll ċar li għad hemm ix-xogħol xi jsir u li jeżistu nuqqasijiet ċari li jkunu ta’ ostaklu għal suq li jiffunzjona kif suppost. 2. L-INTEGRAZZJONI TAS-SUQ GĦADHA GĦADDEJJA U QED TAGĦTI RIŻULTATI KONKRETI Ftit hemm dubju li suq tal-enerġija transkonfinali li jiffunzjona tajjeb huwa l-uniku għodda realistika biex jinżamm b’saħħtu u effiċjenti s-settur tal-enerġija fl-UE fil-ġejjieni. Studju riċenti kkummissjonat mill-Kummissjoni jistma l-benefiċċji ekonomiċi netti mit-tlestija tas-suq intern f'firxa ta’ bejn EUR 16 u 40 biljun kull sena.[8] 2.1 Suq integrat huwa bażi kosteffiċjenti għad-dekarbonizzazzjoni tas-sistemi tal-enerġija tagħna Illum 23.5 % tal-elettriku prodott fl-Unjoni u 14% tal-konsum finali tal-enerġija fost is-setturi kollha ġejjin minn xi sors ta’ enerġija rinnovabbli. Dan il-fatt ipoġġi lill-UE fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tagħha ta’ 20% tal-konsum tal-enerġija tagħna minn sorsi rinnovabbli sal-2020, anke jekk se jkunu meħtieġa aktar sforzi biex tintlaħaq din il-mira. Dan jipprovdi wkoll bażi soda biex inkomplu għaddejjin u nilħqu mira għas-sorsi rinnovabbli aktar ambizzjuża għall-2030.[9] Il-Kummissjoni pproponiet li tistabbilixxi mira għall-UE kollha ta’ mill-anqas 27%.[10] Hekk kif tiżdied il-penetrazzjoni rinnovabbli, din tqajjem ukoll xi sfidi. Il-varjabbiltà u l-kapaċità ta’ previżjoni limitata tal-enerġija solari u mir-riħ jagħmluha aktar diffiċli biex tiġi stabbilizzata l-grilja. Swieq integrati sew huma bla dubju l-aktar adattati biex jindirizzaw din l-isfida.[11] Dawn jippermettu li jiġu kkolegati żoni b’taħlitiet ta’ enerġija komplementari u għalhekk is-sistema tal-enerġija ssir aktar reżiljenti kontra l-varjazzjonijiet fid-domanda jew fil-provvista. Eżempju sinifikanti huwa dak tas-swieq tal-elettriku magħquda tal-Ġermanja u ta' Franza fejn il-flussi transkonfinali jippermettu lill-Ġermanja żżomm is-sistema tagħha stabbli fi żminijiet meta r-riħ u x-xemx huma abbundanti, u fl-istess ħin jippermettu lil Franza biex tiżgura l-provvisti tagħha fiż-żminijiet tal-ogħla domanda. Il-kummerċ transfruntier fl-elettriku bejn il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE żdied, kif ġara wkoll bl-użu tal-interkonnetturi – is-sehem tal-importazzjonijiet tal-elettriku totali disponibbli għall-konsum finali kiber fi 23 Stat Membru bejn l-2008 u l-2012. Madankollu, il-potenzjal sħiħ ta' dan għadu 'l bogħod. Aktar kummerċ jeħtieġ tisħiħ tal-konnessjoni fiżika tas-swieq tagħna li għadha insuffiċjenti f’ħafna miż-żoni tal-UE. Dan jirrikjedi wkoll li l-ostakli li fadal għall-kummerċ transfruntier jitneħħew, bħal pereżempju ir-restrizzjonijiet li fadal fuq l-esportazzjonijiet jew ir-rekwiżiti sproporzjonati għall-għoti ta’ liċenzji. Swieq li jiffunzjonaw sew jistgħu barra minn hekk jippromwovu u jippremjaw il-flessibbiltà u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Jekk il-prezzijiet jirriflettu l-bilanċ bejn il-provvista u d-domanda, u l-konsumaturi jibbenefikaw mill-possibbiltà li jaġġustaw it-tendenzi tagħhom tal-konsum għas-sinjali tal-prezzijiet (reazzjoni għat-talba) l-ispiża totali biex tiġi żgurata l-provvista tal-enerġija tista’ titbaxxa peress li titnaqqas il-kapaċità tan-netwerk kif ukoll il-ħtieġa tal-ġenerazzjoni għalja ta' meta t-talba tkun l-aktar qawwija. 2.2 Suq intern tal-enerġija konness tajjeb huwa essenzjali biex ikunu ggarantiti l-provvisti tal-enerġija L-Ewropa tradizzjonalment tgawdi grad għoli ħafna ta’ provvisti tal-elettriku sikuri meta mqabbla ma’ reġjuni oħra fid-dinja, bis-saħħa, fost l-oħrajn, tal-affidabbiltà tal-grilji tagħna. Kif spjegat hawn fuq, iż-żamma tal-istabbilità tal-grilji se ssir sfida akbar hekk kif jiżdiedu s-sorsi tal-enerġija rinnovabbli varjabbli fit-taħlita tal-enerġija. Il-grilji tat-trażmissjoni tal-elettriku tal-Ewropa jeħtieġ li jkunu konnessi aħjar ma' xulxin u l-operaturi jeħtiġilhom jikkooperaw dejjem iżjed mill-qrib biex iżommu s-sistema bbilanċjata matul il-jum. Żona konnessa akbar tkun tippermetti varjabilità akbar tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli biex tkun aktar ibbilanċjata. F’dan ir-rigward, l-Ewropa jeħtieġ li tkompli tindirizza l-effetti tal-flussi tal-enerġija mhux ippjanati (“loop flows”) fl-integrazzjoni tas-swieq transfruntieri li għadhom qed jikkawżaw problemi f’partijiet tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Fil każ tal-gass, huwa saħansitra aktar evidenti li suq intern kompetittiv u integrat iservi ta' garanzija qawwija sabiex l-Ewropa jkollha livell għoli ta’ sigurtà tal-provvista. Il-kriżi tal-Ukraina ta’ din is-sena għal darb'oħra poġġiet is-sigurtà u d-dipendenza tal-enerġija fuq quddiem nett tal-aġenda tal-UE. Il-Kummissjoni għandha tressaq studju fil-fond u pjan komprensiv biex titnaqqas id-dipendenza tal-UE għall-enerġija[12] b'segwitu tal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-21 ta’ Marzu 2014. It-tmiem tal-iżolament ta’ dawk l-Istati Membri li llum huma kompletament dipendenti fuq fornitur estern wieħed jibqa’ f’dan ir-rigward prijorità wkoll. Is-sitwazzjoni ġenerali tas-sigurtà tal-provvista tal-gass fl-Ewropa tjiebet b’mod sinifikanti matul l-aħħar ħames snin. Ir-robustezza tas-sigurtà tal-Ewropa fil-forniment tal-gass ġiet ttestjata xi darbtejn f’dawn l-aħħar snin. Frar tal-2012 u Marzu tal-2013 kienu ferm aktar kiesħa milli mistenni, iżda s-swieq komplew jiffunzjonaw tajjeb, jibagħtu l-gass lejn fejn dan kien l-aktar siewi filwaqt li ġiet evitata l-iskarsezza f'kull parti tal-Ewropa. Anki jekk ikun hemm interruzzjoni kbira tal-provvista tal-gass, l-Ewropa llum qiegħda f’pożizzjoni aħjar minn ħames snin ilu. Sa minn l-adozzjoni tar-Regolament dwar is-Sigurtà tal-Provvista[13], l-Istati Membri żiedu l-isforzi tagħhom u investew f’sistemi ta’ pajpijiet aktar flessibbli, f'aktar kapaċità ta’ ħżin, fi pjanijiet ta' preparazzjoni mtejba f'każijiet ta' emerġenza u ta' respons u f'aktar koordinazzjoni. Il-livell tas-sigurtà tal-Ewropa fil-forniment tal-gass se jkompli jogħla pereżempju bis-saħħa tal-ftuħ tal-Kuritur tan-Nofsinhar, li jippermetti li l-gass mill-Ażerbajġan jitwassal fis-swieq Ewropej, kif ukoll il-bini tal-konnessjonijiet nieqsa u oħrajn ulterjuri, bħal terminali tal-LNG fir-Reġjun Baltiku u fil-Polonja. Dawn l-investimenti juru li suq integrat ta’ 500 miljun konsumatur u ta’ konsum annwali ta’ 480 bcm, għadu attraenti kemm għal min irid jinvesti kif ukoll għall-produtturi sabiex ibiegħu l-gass tagħhom. Madankollu, tali investimenti waħedhom mhumiex biżżejjed biex jiżguraw livell xieraq ta’ sigurtà tal-provvista kemm issa kif ukoll fil-futur. Sabiex ikunu garantiti l-provvisti, is-suq tal-gass tal-UE jeħtieġ li jkun tali li l-parteċipanti fis-suq ikollhom il-fiduċja li se jiġu ttrattati b’mod ġust abbażi ta’ qafas legali trasparenti u stabbli. Sabiex tkompli tgawdi l-istandards għoljin tas-sigurtà tal-provvista li bihom hija mdorrija l-UE, u biex l-ispejjeż jinżammu taħt kontroll, l-Istati Membri jeħtieġ li jieħdu s-suq intern bis-serjetà, jiġi applikat il-qafas legali[14] u jiġu stimulati l-investimenti t-tajbin. 2.3 Is-swieq kompetittivi qed jiżguraw prezzijiet kompetittivi u tnaqqis fl-ispejjeż sistemiċi Iż-żieda fil-kompetizzjoni fis-suq bl-ingrossa għandha impatt sinifikanti fuq il-prezzijiet. Fil-każ tal-elettriku, il-prezzijiet bl-ingrossa waqgħu konsiderevolment – bejn 35% u 45% fil-perjodu ta' bejn l-2008 u l-2012[15] – filwaqt li baqgħu stabbli fil-każ tal-gass. L-interkonnetturi qed jintużaw b’mod aktar effiċjenti u r-regolamentazzjoni mtejba tiżgura li tiġi implimentata soluzzjoni kosteffikaċi biex jiġi deċiż liema impjant tal-enerġija għandu jipproduċi f’kull mument. Barra minn hekk, l-ispejjeż tas-sistema huma sostanzjalment aktar baxxi f’suq integrat.[16] Fil-każ tal-gass, id-diversifikazzjoni tal-provvista, speċjalment fil-parti tal-Punent tal-kontinent ippermettiet li l-Ewropa tibbenefika minn livell baxx ta’ prezzijiet ta’ importazzjoni tal-LNG fil-perjodu bejn l-2007 u l-2010. Bosta kuntratti fit-tul ġew innegozzjati mill-ġdid sew parzjalment inkella b’limiti differenti ma’ fornituri tradizzjonali tal-Ewropa, speċjalment f’żoni fejn xi possibbiltajiet alternattivi ta’ provvista huma disponibbli. Dawn in-negozjati mill-ġdid min-naħa tagħhom wasslu għat-tnaqqis tal-importanza tar-rabta antikwata mal-prezz taż-żejt fil-forniment tal-gass. Minkejja li l-prezzijiet tal-LNG żdiedu wara ż-żieda fid-domanda fl-Asja wara Fukuxima, il-prezzijiet fil-hubs tal-gass tal-Ewropa baqgħu kkontrollati. U filwaqt li l-ingredjenti ewlenin ta’ bażi għal hub funzjonali s’issa kienu disponibbli biss fil-Majjistral tal-Ewropa, f'dawn l-aħħar sentejn feġġew żviluppi pożittivi importanti pereżempju fl-Italja, fil-Polonja u fir-Repubblika Ċeka wkoll. Swieq organizzati tajjeb, trasparenti u li joperaw fuq l-istess sett ta’ regoli sempliċi u armonizzati madwar l-Ewropa jagħmluha aktar faċli għall-bejjiegħa tal-gass li jittrassportaw u jikkummerċjaw il-gass minn naħa għall-oħra tal-fruntieri. Il-hubs u iċ-ċentri tal-iskambju tal-enerġija mhux biss sempliċiment jiffaċilitaw il-kummerċ, imma jipprovdu wkoll informazzjoni importanti dwar il-valur tal-merkanzija kkummerċjalizzata. Sew fil-każ tal-gass jew tal-elettriku, il-prezz f'hub jew f'ċentru tal-iskambju tal-elettriku jindika fejn hemm domanda għolja u fejn il-provvista hija baxxa u viċi versa. Fuq medda qasira ta’ żmien, dawn is-sinjali tal-prezzijiet jiżguraw li l-enerġija u l-gass huma mibgħuta b’mod li jagħmel sens ekonomiku. Minħabba f'hekk, l-interkonnetturi transfruntieri llum qed jintużaw b’mod iktar effiċjenti minn qabel u l-flussi f'direzzjoni ekonomikament "żbaljata" qajla għadhom iseħħu aktar.[17] Aktar fit-tul, dawn is-sinjali tal-prezzijiet huma kruċjali biex jindikaw fejn l-investimenti f'nterkonnetturi addizzjonali jew f'kapaċità ta’ ġenerazzjoni jagħmlu sens.[18] Fi kliem ieħor, is-sinjali tal-prezzijiet jgħinu biex jottimizzaw l-użu tal-infrastruttura eżistenti u jiżguraw li ninvestu f’dawk il-proġetti li huma l-aktar ekonomikament sensibbli għall-ġejjieni, li jippermettilna li nżommu kontroll fuq il-prezzijiet bl-ingrossa llum, filwaqt li fl-istess ħin tinżamm sistema tal-enerġija affordabbli matul il-proċess ta’ aktar modernizzazzjoni u ta' aktar dekarbonizzazzjoni fis-settur tal-enerġija tagħna. Madankollu, filwaqt li l-iżvilupp tal-prezzijiet fis-swieq tal-bejgħ bl-ingrossa huwa inkoraġġanti, il-konsumaturi mhumiex qed jesperjenzaw direttament dawn il-benefiċċji. Parti importanti u li qed tikber[19] mill-kontijiet tal-enerġija bl-imnut fl-UE tikkonsisti f’taxxi u ħlasijiet addizzjonali. F’ħafna partijiet tal-Ewropa, is-swieq bl-imnut għadhom organizzati lejn fluss f’direzzjoni waħda ta’ enerġija minn ġenerazzjoni kbira ċentralizzata lil ħafna konsumaturi individwali. Iżda hekk kif qed isiru aktar disponibbli għall-konsumaturi kollha teknoloġiji ġodda, bħall-miters intelliġenti, l-awtomatizzazzjoni domestika u l-ġenerazzjoni fuq skala żgħira , għandna opportunità u neċessità li nippermettu lill-konsumaturi jieħdu kontroll tal-kont tal-enerġija tagħhom, waqt li tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni ta’ sorsi tal-enerġija rinnovabbli fil-grilja tad-distribuzzjoni u tiżdied l-effiċjenza tagħha.[20] 3. L-INTEGRAZZJONI TAS-SUQ TEĦTIEĠ AKTAR GRILJI U REGOLI TRASPARENTI, SEMPLIĊI U B'SAĦĦITHOM Filwaqt li sar progress sinifikanti, xorta baqa’ ħafna x’jista’ jsir. Sabiex il-gass u l-elettriku jiġu kkumerċjalizzati u ttrasportati mingħajr xkiel bejn il-fruntieri, hemm bżonn min-naħa waħda wajers jew pajpijiet fiżiċi ("il ħardwer"), u min-naħa l-oħra qafas regolatorju ċar, applikat b’mod komuni (“is-softwer”). Madankollu, il-grilji tat-trażmissjoni, kif ukoll l-oqfsa regolatorji, kibru b’mod nazzjonali, b’fokus naturalment immirat sabiex tiġi ottimizzata s-sistemi nazzjonali. Dawn issa jridu jintgħaġnu flimkien f’sistemi reġjonali u madwar l-UE kollha. 3.1 Il-Ħardwer: ninvestu fin-netwerks tal-ġejjieni Is-softwer ma jistax jaħdem mingħajr il-ħardwer u s-swieq tal-enerġija jistgħu jaħdmu biss meta dawn ikunu kkollegati sew. L-aħħar snin raw progress fit-twassil ta’ investimenti magħmula, b’mod partikolari fl-infrastruttura tat-trażmissjoni u b’mod partikolari f’pajjiżi fejn hemm fis-seħħ qafas regolatorju stabbli[21]. Sistema tal-enerġija, li fiha l-Istati Membri jippruvaw ikunu awtosuffiċjenti fir-rigward tal-ġenerazzjoni tal-elettriku u l-produzzjoni jew l-importazzjoni tal-gass tagħhom, m’għadhiex raġonevoli jew effiċjenti. 3.1.1 Progress sinifikanti Bis-saħħa tal-applikazzjoni rigoruża tad-dispożizzjonijiet fit-tielet pakkett tal-enerġija, inklużi r-regoli ta’ separazzjoni (unbundling) u dawk li jagħtu s-setgħa li jiġu stabbiliti l-pjanijiet ta’ żvilupp tan-netwerk għal għaxar snin, issa jeżisti ambjent ta’ investiment li jiżgura li l-linji li qed jissawru huma dawk l-aktar meħtieġa. It-tielet pakkett naqqas kemm l-inċentiv kif ukoll il-ħila tal-operaturi li jerġgħu lura għal imġiba diskriminatorja jew li jżommu lura l-bini ta’ infrastruttura importanti. Illum, 96 fost bejn wieħed u ieħor 100 operatur tas-sistema tat-trażmissjon fl-Ewropa ġew iċċertifikati bħala konformi ma’ wieħed mill-mudelli ta' separazzjoni (unbundling) tat-Tielet pakkett tal-enerġija.[22] Il-Kummissjoni se tkompli timmonitorja s-sitwazzjoni u se tibqa’ viġilanti biex tiżgura l-konformità mar-regoli tal-UE dwar il-kompetizzjoni. Huwa meħtieġ aktar investiment f’infrastruttura enerġetika strateġika u l-Ewropa tista' tgħin biex tappoġġa investimenti importanti kemm finanzjarjament kif ukoll amministrattivament. Għalhekk, f’Mejju 2014, il-Kummissjoni pproponiet li testendi l-mira tal-interkonnessjoni ta’ 10% attwali għal 15% sal-2030.[23] Bħalissa, il-medja tal-livell ta’ interkonnessjonijiet hija ta’ madwar 8%. Barra minn hekk, f’Ottubru 2013, il-Kummissjoni adottat l-ewwel lista tal-Unjoni ta’ 248 proġetti ta’ interess komuni (“PCIs”) li jeħtieġ li jitwettqu b’mod urġenti sabiex jissaħħaħ is-suq integrat. Tliet kwarti minn dawn il-proġetti għandhom jitlestew sal-2020. Meta proġett ikun ikkwalifikat bħala PCI tfisser li dan ikun jista' jibbenefika minn proċeduri għall-għoti ta’ permessi aktar effiċjenti. Barra minn hekk, wieħed jista’ jikseb l-għajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea taħt l-hekk imsejħa Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa. Ġew iddedikati EUR 5.85 biljun għall-infrastruttura tal-enerġija.[24], [25]. Il-Pjan Ewropew ta’ Enerġija għall-Irkupru (EEPR) tal-2010 u l-implimentazzjoni tiegħu diġà wrew kif kunsens politiku u mmirat ta’ fondi tal-Unjoni jista’ jagħmel differenza deċiżiva biex jitħaffef il-bini ta’ proġetti ta’ infrastruttura kritika u b’hekk jiġu stimulati mhux biss is-swieq tal-enerġija, iżda wkoll l-ekonomija b’mod ġenerali. Dan il-programm ta bosta proġetti tal-fluss invertit fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, pereżempju bejn il-Ġermanja u l-Polonja, li ġab is-sistema tal-gass Ewropea aktar reżiljenti għal xokkijiet potenzjali tal-provvista. Barra minn hekk, ħafna konnessjonijiet nieqsa diġà tlestew, bħal kejbils tal-elettriku bejn l-Estonja u l-Finlandja jew bejn ir-Renju Unit u l-Irlanda. Proġetti kruċjali oħra bħalissa qegħdin jinbnew, bħat-terminals tal-LNG fil-Polonja u fil-Litwanja, l-interkonnettur tal-elettriku bejn l-Isvezja u l-Litwanja jew l-interkonnettur tal-gass fuq il-fruntiera Ungaro-Slovakka. 3.1.2 L-infrastruttura addizzjonali trid tinbena b’mod urġenti Biex in-netwerks tal-gass u tal-elettriku tagħna jsiru iktar b’saħħithom għall-ġejjieni jinħtieġ ir-rinfurzar tal-pajplajns u l-kejbils tat-trażmissjoni eżistenti ġewwa u bejn żoni tas-suq. Fil-każ tal-gass, l-investimenti għandhom l-ewwel u qabel kollox jiffukaw fuq li jintemm l-iżolament tal-Istati Baltiċi u fuq id-diversifikazzjoni tal-provvista f’ħafna Stati Membri Ċentrali, tal-Lvant u tax-Xlokk. Żoni kritiċi fejn il-kapaċità tat-trażmissjoni tal-elettriku hija skarsa ġewwa żona tas-suq huma l-Ġermanja u l-konnessjonijiet fost il-pajjiżi Baltiċi. Konnessjoni mtejba tal-grilji tal-elettriku tal-Peniżola Iberika, ir-reġjun Baltiku, u l-Irlanda u r-Renju Unit mal-kontinent tibqa’ wkoll prijorità. Sfida importanti oħra hija l-bini ta’ grilja integrata lil hinn mill-kosta fl-Ibħra tat-Tramuntana kif ukoll awtostradi għall-elettriku li jippermettu l-integrazzjoni kostottimali tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli sinifikanti tal-UE lil hinn mill-kosta u fuq l-art fis-sistema tal-elettriku. Barra minn hekk, l-iżgurar ta’ distribuzzjoni tal-elettriku li jkollha ħila tindirizza l-isfidi ta’ għada jfisser li din trid issir aktar intelliġenti. B’mod partikolari fil-livell tad-distribuzzjoni, l-investimenti fil-miters intelliġenti u l-ġenerazzjoni lokali jeħtieġ li jkunu akkumpanjati minn investimenti li jippermettu li d-DSOs jimmaniġġjaw il-grilja b’mod aktar intelliġenti u effiċjenti. Il-grilji intelliġenti joffru wkoll opportunità unika għall-industrija biex jiġu żviluppati soluzzjonijiet ta’ inġinerija u ta’ prodotti innovattivi li jawtomatizzaw il-grilja jew id-dar: Din hija xi ħaġa li l-kumpaniji tal-UE tradizzjonalment huma tajbin fiha. Billi l-biċċa l-kbira tal-investimenti fil-grilji mhux se jiġu minn flus pubbliċi, il-klima tal-investiment jeħtieġ li tittejjeb aktar. Konsegwentement l-Aċċess għall-Finanzi għadu problema kontinwa għall-iżvilupp tal-infrastruttura fl-UE. L-investimenti fl-infrastruttura tal-enerġija huma proġetti li jinvolvu kapital qawwi li jeħtieġu kundizzjonijiet regolatorji stabbli u prevedibbli. In-nuqqas ta’ qafas regolatorju stabbli fi żmien meta l-investituri għadhom jogħqodu lura mir-riskju, jista’ jfixkel il-fiduċja tagħhom. Il-ħidma li għaddejja dwar regoli komuni madwar l-UE biex jiġu stabbiliti t-tariffi tat-trażmissjoni tal-gass kif ukoll il-prassi żviluppata mill-NRAs u l-Kummissjoni fl-istabbiliment ta’ sistemi regolatorji mfassla apposta għal proġetti individwali ġodda importanti (bħal TAP jew Eleclink) huma passi fid-direzzjoni t-tajba li jeħtieġ li jiġu żviluppati aktar. Jeħtieġ li l-Istati Membri jimplimentaw ir-Regolament TEN-E, sabiex jidentifikaw u jlestu l-aktar proġetti importanti ta’ interess komuni. Id-dewmien attwali fl-implimentazzjoni, bħal fil-ħatra ta’ punti uniċi ta’ kuntatt għall-għoti tal-permessi, mhuwiex aċċettabbli. Minbarra l-bini ta’ infrastrutturi ġodda, jeħtieġ li jiġi żgurat li l-infrastruttura eżistenti tintuża b’mod effiċjenti u għall-benefiċċju ta’ provvisti sikuri. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni hija konxja li r-rati ta’ utilizzazzjoni tat-terminals tal-LNG naqsu f’dawn l-aħħar snin u xhur, biex b'hekk xeħtu l-pressjoni fuq l-industrija. Anki l-użu kummerċjali ta’ faċilitajiet ta’ ħażna tal-gass jidher li qed jonqsu, anke jekk il-livelli tal-ħżin f’Awwissu 2014 huma f’livelli ogħla minn qatt qabel. L-inċertezzi fis-suq ċertament jesponu lill-operaturi tal-LNG u tal-ħażna għal iżjed riskji kummerċjali. Hija meħtieġa valutazzjoni fir-rigward tal-impatti potenzjali ta’ dan l-iżvilupp fuq is-sigurtà tal-provvista fuq medda ta’ żmien twil. 3.2 Is-Softwer: il-ħtieġa ta' regoli trasparenti, sempliċi u b'saħħithom Hekk kif is-swieq tal-elettriku u tal-gass bl-ingrossa qed jikbru lil hinn mil-livell nazzjonali u l-kumpaniji tal-enerġija qed jifirxu l-impronta tagħhom lil hinn mis-swieq domestiċi tagħhom, l-integrazzjoni tas-suq m’għandhiex tinżamm lura mir-regolamenti u s-superviżjoni regolatorja li għadhom iffokati b’mod nazzjonali. Dan il-lapazzar ta’ sistemi regolatorji nazzjonali, u l-frekwenza tat-tibdil fil-qafas regolatorju f’xi Stati Membri ħolqu spejjeż amministrattivi u tat-tranżazzjoni mhux meħtieġa u b’hekk naqsu milli pprovdew bażi solida għall-investimenti meħtieġa. It-Tielet Pakkett tal-Enerġija jipprevedi l-iżvilupp ta’ qafas legali armonizzat fil-livell Ewropew. Dan beda jieħu għamla solida bis-saħħa tal-isforzi kooperattivi fil-livell Ewropew tal-amministrazzjonijiet nazzjonali, tar-regolaturi tal-enerġija (taħt l-umbrella tal-Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (“ACER”)) u tal-operaturi tan-netwerks (assoċjati fin-netwerks Ewropej tal-operaturi tas-sistemi ta’ trażmissjoni tal-gass u tal-elettriku (“ENTSOs”)). Dawn ir-regoli Ewropej vinkolanti, imsemmija Kodiċijiet tan-Netwerks, qed jiġu żviluppati, adottati u applikati dejjem aktar fit-tħaddim prattiku ta’ kuljum tas-swieq bl-ingrossa tal-gass u tal-elettriku. l-impatti tagħhom jistgħu ma jkunux daqshekk immedjatament tanġibbli daqs dawk ta’ interkonnettur ġdid, iżda jirrappreżentaw progress veru li huwa fundamentali fit-trawwim tal-kummerċ transfruntierjali fil-gass u fl-elettriku. Madankollu, il-progress ivarja bejn is-setturi tal-elettriku u tal-gass, kif ukoll bejn ir-reġjuni, u feġġew sfidi ġodda. 3.2.1 Progress sinifikanti s'issa u l-isfidi li għad baqa' Sabiex is-suq jingħata spinta, l-ewwel prerekwiżit huwa li jiġi żgurat li l-parteċipanti kollha fis-suq ikunu jistgħu jagħmlu użu mill-infrastruttura tal-gass u tal-elettriku eżistenti b’mod mhux diskriminatorju u bi prezz ġust. Għalhekk ingħatat prijorità lill-allokazzjoni tal-kapaċità u l-ġestjoni tal-konġestjoni tan-networks u b’mod partikolari lill-punti ta’ interkonnessjoni. Proġetti pilota u implimentazzjoni bikrija f’livell reġjonali wittew it-triq. Eżempju prim ta’ din il-koperazzjoni reġjonali kien it-twaqqif fi Frar 2014, mill-operaturi tal-grilji u ċ-ċentri tal-iskambji tal-elettriku ta' erbatax-il Stat Membru[26], tal-hekk imsejjaħ "akkoppjar tas-swieq ta’ jum minn qabel’, li huwa mekkaniżmu li jamministra l-flussi transfruntiera tal-elettriku b’mod ottimali, filwaqt li jwitti d-differenzi fil-prezzijiet mill-Istati Baltiċi sal-Peniżola Iberika.[27] Minn Mejju 2014, is-Suq Ewropew tal-Lbiċ, jiġifieri Spanja u l-Portugall, ġie akkoppjat mal-Majjistral tal-Ewropa. L-Ungerija, is-Slovakkja u r-Repubblika Ċeka wkoll implimentaw bħala l-ewwel pass l-akkoppjar tas-swieq tagħhom, bl-ambizzjoni li dak is-suq jiġi akkoppjat mas-suq akbar fil-Punent. It-tfassil tas-suq b'mod li jirrifletti aħjar l-ostakli fiżiċi attwali se jkompli jtejjeb is-sinjali tal-investiment u l-effiċjenza operattiva. Fil-każ tal-gass, eżempju tal-kisba ta’ impatt simili huwa l-istabbiliment tal-pjattaforma PRISMA fl-2013, fejn il-kapaċità ta’ interkonnessjoni tan-netwerks ta’ 28 TSO responsabbli mit-trasport ta’ 70% tal-gass Ewropew tiġi rkantata b’mod trasparenti u uniformi.[28] Ir-regoli issa ġew ifformalizzati fl-ewwel kodiċijiet tan-netwerks tal-gass legalment vinkolanti. Fil-każ tal-elettriku, ninsabu fit-triq tal-adozzjoni tal-ewwel sett ta’ kodiċijiet aktar tard din is-sena. Il-pass li jmiss se jkun li niffokaw fuq il-faċilitazzjoni tal-kummerċ fuq medda qasira ta' żmien u jiġu żviluppati s-swieq tas-servizzi anċillari biex jippermettu parteċipazzjoni minn atturi ġodda, inklużi l-produtturi tal-enerġija rinnovabbli. Hekk kif is-sistemi tal-enerġija tagħna jeħtieġ li jsiru aktar flessibbli fir-rigward tal-integrazzjoni tal-ġenerazzjoni varjabbli mir-riħ u mix-xemx, huwa importanti li jiġu żviluppati swieq fuq medda qasira ta' żmien li jippermettu lix-xerrejja u l-bejjiegħa jimmodifikaw ix-xiri tal-gass u tal-enerġija fuq bażi kontinwa, f’ħin reali matul il-jum, ix-xiri fi żmien qasir jew il-bejgħ ta’ bilanċi pożittivi mhux mistennija. Dan jeħtieġ li jqis l-iżvilupp tal-interazzjoni bejn it-TSOs u d-DSOs, hekk kif il-grilji jsiru aktar intelliġenti. Is-swieq tal-ibbilanċjar transfruntieri huma importanti wkoll, sabiex ikun hemm bilanċjar ta’ riżorsi li jkunu effettivament kondiviżi bejn il-pajjiżi biex b'hekk tissaħħaħ is-sigurtà tal-provvista u jitnaqqsu l-ispejjeż tal-ibbilanċjar għas-sistema. Fil-każ tal-gass, ġie adottat kodiċi ta’ netwerk vinkolanti fil-livell tal-UE biex jarmonizza r-responsabbiltajiet u d-drittijiet ta’ diversi atturi u jippermetti l-kummerċ fl-hekk imsejħa swieq tal-ibbilanċjar. Fil-każ tal-elettriku, qed isir l-ewwel sett ta’ regoli minimi biex jiġu allinjati d-diversi reġimi ta’ bbilanċjar nazzjonali. Ir-regoli operattivi tan-netwerks tal-gass u tal-elettriku qed jittejbu, filwaqt li qed jiġu standardizzati l-protokolli għat-TSOs biex jinteraġixxu ma’ xulxin, taħt ċirkostanzi regolari kif ukoll f’każijiet ta’ emerġenza u ta’ kriżi tas-sistema. L-għan hu li jiġu ssimplifikati l-proċeduri u li dawn isiru aktar b’saħħithom. Meta s-sistema tkun qiegħda taħdem, din ser tfisser aktar sigurtà għal konsumaturi u aktar ċertezza għall-investituri. Sfida importanti iżda li hija ta’ spiss sottovalutata fl-iżgurar tal-użu sikur u mingħajr periklu fit-tul taż-żmien tal-gass miċ-ċittadini u l-industriji tal-UE hija marbuta mal-fatt li l-kwalitajiet tal-gass qed jinbidlu bħala riżultat ta’ fornituri ġodda u tendenzi tal-fluss varjabbli. L-Istati Membri għandhom ikomplu jivvalutaw bir-reqqa u jikkomunikaw il-kwalitajiet tal-gass li qed jinbidlu. Fl-aħħar nett, it-trasparenza ttejbet b’mod sostanzjali u b’ħafna modi. Is-sorveljanza regolatorja biex tiżgura l-integrità tas-suq u tevita l-abbużi tas-suq saret iktar stretta minħabba l-applikazzjoni tar-regoli stabbiliti fir-Regolament REMIT tal-2011.[29] Sa kmieni fl-2015, se tiġi stabbilita mill-ENTSO-E pjattaforma ċentrali għat-trasparenza tal-informazzjoni għall-pubblikazzjoni tad-dejta tas-swieq tal-elettriku.[30] L-operaturi u l-investituri tas-suq jeħtieġu din id-dejta biex jibbażaw il-kummerċ fuq medda qasira ta' żmien u biex skontha jieħdu deċiżjonijiet ta’ investiment fuq medda twila ta' żmien. Huwa ferm importanti li r-regolaturi u l-ACER jissorveljaw b’attenzjoni l-attivitajiet tal-kummerċ, minħabba li l-konsumaturi u min ifassal il-politika jeħtieġ li jkollhom il-fiduċja li l-prezzijiet mhumiex manipulati għall-vantaġġ ta’ xi wħud iżda b'detriment għall-konsumaturi. Eżempju tajjeb huwa l-investigazzjoni li tħabbret mir-regolatur tal-enerġija Ofgem fir-Renju Unit.[31] Huwa importanti li l-ACER u l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jiddisponu mill-mezzi meħtieġa biex iwettqu dawn il-kompiti sinifikanti ġodda b’mod effettiv, b’koperazzjoni mill-qrib mas-superviżuri finanzjarji tas-suq u tal-kompetizzjoni. 3.2.2 Huma meħtieġa l-adozzjoni ta’ aktar kodiċijiet tan-netwerk flimkien ma' implimentazzjoni aħjar Il-ħidma fuq li jiġi żgurat qafas ta’ użu effiċjenti u l-iżvilupp ta’ kapaċitajiet fil-pajplajns tal-gass u l-grilji tal-elettriku jeħtieġ li titkompla u tkun komplimentata. It-tariffi tan-netwerk huma kwistjoni sensittiva kemm fil-każ tal-gass kif ukoll tal-elettriku. Il-kompożizzjoni tat-tariffi għandha tkun trasparenti u għandha tibni fuq regoli Ewropej komuni ċari, b’tali mod li l-utenti tan-netwerk jistgħu jkunu ċerti li se jkunu qed iħallsu prezz ġust irrispettivament minn f’liema pajjiż ikunu attivi. It-tariffi għandhom effett distributtiv importanti wkoll: bejn il-produtturi/il-fornituri u l-konsumaturi, min-naħa għall-oħra tal-fruntieri. Is-suq intern tal-enerġija ma jkunx komplut jekk dan jibqa’ biss kwistjoni nazzjonali, fejn l-impatt transfruntier mhuwiex meqjus bis-sħiħ. Il-kodiċijiet tan-netwerks rilevanti bħalissa huma fl-istadji bikrin ta’ żvilupp tagħhom, iżda jeħtieġ li jitlestew u jiġu adottati fis-sentejn li ġejjin. Ladarba jintlaħaq qbil fost il-partijiet interessati u dawk li jfasslu l-politika dwar l-iktar regoli tas-suq meħtieġa urġentement, jixraq li jiffokaw direttament mill-ġdid fuq l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni stretta fil-prattika. Dan jeħtieġ l-ewwel u qabel kollox il-kooperazzjoni sħiħa tal-atturi kollha involuti. L-ENTSOs għandhom b’mod attiv jaqdu dmirhom fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-kodiċijiet tan-netwerks, kompitu li ġew fdati bih skont it-Tielet Pakkett tal-Enerġija, li iżda s’issa ma kinux ħerqana jieħdu f’idejhom. L-ACER hija mħeġġa tenfasizza l-implimentazzjoni wkoll, hekk kif bdiet tagħmel bir-rapport dwar l-immaniġġar tal-konġestjoni tal-gass ippubblikat f’Marzu 2014 u fir-rapporti ta’ monitoraġġ annwali tas-suq tagħha. 3.2.3 Il-grilji intelliġenti jeħtieġ li jkunu ta’ benefiċċju għas-sistema tal-enerġija kif ukoll għall-unitajiet domestiċi u għall-SMEs L-utilizzazzjoni bis-sħiħ ta’ teknoloġiji ġodda ifisser it-tneħħija tal-ostakli bejn is-suq bl-ingrossa u s-swieq bl-imnut. Sabiex il-konsumaturi ta’ kull daqs, inklużi l-unitajiet domestiċi u l-SMEs, jibbenefikaw mill-aġġustament tal-konsum u l-produzzjoni skont sinjali tal-prezzijiet tas-suq bl-ingrossa, jeħtieġ li dawn ikunu kapaċi joffru l-flessibilità tagħhom fis-suq, sew direttament jew indirettament, iżda dejjem bil-libertà tal-għażla.[32] Fl-Isvezja dan diġà huwa realtà, u l-konsumaturi finali qegħdin dejjem aktar jagħżlu kuntratti ta’ provvista tal-elettriku bi prezz dinamiku.[33] Il-kompitu tat-tħaddim tas-sistemi tad-distribuzzjoni se jibda jinkorpora xi wħud mill-kumplessitajiet li fl-imgħoddi l-operaturi tas-sistema tat-trażmissjoni biss kellhom iħabbtu wiċċhom magħhom. Dan ifisser li d-DSOs se jeħtieġu li jinvestu b’mod intelliġenti, mhux biss fil-wajers, u li jittrattaw il-limitazzjonijiet tan-netwerks lokali permezz ta' swieq fejn il-flessibilità hija nnegozjata b’mod trasparenti b’kundizzjonijiet indaqs għal kull min joffriha. Dan ifisser ukoll li d-DSOs iridu jingħataw inċentivi adegwati permezz tar-regolamentazzjoni tat-tariffi.[34] It-traffiku tad-dejta se jiżdied b’mod drammatiku fil-grilji intelliġenti. Il-konsumaturi huma diġà legalment intitolati li jiddeċiedu min għandu jkollu aċċess għad-dejta tal-miters tagħhom[35], iżda l-NRA jew l-Istat Membru jeħtieġlu jiddefinixxi b’mod ċar il-proċessi ta’ ġestjoni tad-dejta biex jiġu żgurati l-privatezza, is-sigurtà u l-aċċess nondiskriminatorju. Il-miters intelliġenti se jipproduċu dejta dwar il-konsum dettaljata u verifikata li tintuża għall-kontijiet lill-konsumatur finali. Id-dejta dwar il-konsum fil-ħin reali mid-dar, mill-apparat intelliġenti jew mill-karozza elettrika ma tkunx teħtieġ verifika mid-DSO: biex jinħoloq suq kompetittiv għal servizzi tal-enerġija innovattivi dawn għandhom ikunu aċċessibbli direttament mill-konsumatur jew minn kwalunkwe parti skont il-ftehim mal-konsumatur.[36] Proġetti pilota differenti jagħtu stampa mħallta dwar l-interess tal-konsumaturi f’servizzi innovattivi, u t-tnaqqis fil-prezz ta’ pannelli jew batteriji solari huwa diffiċli li jitbassar, iżda huwa ċar li l-integrazzjoni tas-sorsi rinnovabbli u l-iffukar fuq l-effiċjenza tal-enerġija se jibdlu l-mod li bih l-elettriku huwa prodott u kkonsmat. Il-qafas regolatorju jeħtieġ li jakkomoda t-trasformazzjoni u jiżgura li din tippermetti lill-konsumaturi jieħdu kontroll fuq il-kontijiet tal-enerġija tagħhom b’mod li jtejjeb l-effiċjenza enerġetika tas-sistema kollha. 4. IMPLIMENTAZZJONI U INTEGRAZZJONI AKTAR PROFONDA MSEJSA FUQ L-INTEGRAZZJONI REĠJONALI Wara l-ftehim bejn il-Kapijiet ta’ Stat jew tal-Gvern Ewropej dwar l-importanza tat-tlestija tas-suq intern tal-enerġija fl-2014, il-Kummissjoni ppubblikat Pjan ta’ Azzjoni għat-tlestija tas-suq intern tal-enerġija li fih 22 azzjoni konkreta li għandhom jittieħdu, relatati mal-infurzar tal-leġiżlazzjoni eżistenti, il-funzjonament tas-suq tal-konsumaturi u t-tranżizzjoni tas-sistemi tal-enerġija.[37] 4.1 Il-progress fl-iżgurar tal-infurzar u interventi pubbliċi mfassla tajjeb Rigward l-infurzar, il-każijiet ta’ ksur għal traspożizzjoni parzjali tad-Direttivi tat-Tielet Pakkett dwar l-Enerġija li l-Kummissjoni segwiet mill-2011 'il hawn taw il-frott tagħhom billi ħeġġew lill-Istati Membri jdaħħlu fis-seħħ leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi d-Direttivi b'mod sħiħ.[38] Il-Kummissjoni issa dawret ħarsitha lejn il-kontrolli tan-nuqqas ta’ konformità sabiex tivverifika jekk il-miżuri nnotifikati mill-Istati Membri jittrasponux b’mod korrett it-Tielet Pakkett. Sar ukoll progress fl-indirizzar tad-theddida ta’ ħsara għas-suq intern minn miżuri nazzjonali skoordinati u kontroeffettivi. Fil-Komunikazzjoni msemmija hwan fuq dwar l-intervent pubbliku u fil-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-enerġji u l-ambjent, il-Kummissjoni pprovdiet gwida lill-Istati Membri sabiex jiżguraw li l-interventi taħghom ikunu meħtieġa u proporzjonati u li dan juri r-rwol ċentrali tagħhom biex is-suq intern jirnexxi minflok ma jagħmlulu l-ħsara sew b'mod intenzjonat inkella le. Fejn jeżistu ġustifikazzjonijiet għal interventi, bħal pereżempju l-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, dawn għandhom jitfasslu biex jiffaċilitaw l-integrazzjoni tas-suq. Dawk l-Istati Membri li diġà għandhom fis-seħħ xi mekkaniżmu ta’ kapaċità (pereżempju l-Greċja u l-Irlanda) issa bdew jibdluh sabiex jinġieb konformi mal-Gwida pprovduta mill-Kummissjoni. Il-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni, il-gvernijiet tal-Istati Membri, ir-regolaturi u l-operaturi tas-sistema ta’ trażmissjoni se tibqa’ importanti fuq din il-kwistjoni kumplessa, b’mod partikolari fil-valutazzjoni ta’ kif il-kisbiet minn approċċ integrat jistgħu jinkisbu bl-aħjar mod. Bħalissa diversi Stati Membri, fosthom Franza u l-Italja, qed jippjanaw li jimplimentaw mekkaniżmi ta’ kapaċità, filwaqt li oħrajn, bħall-Ġermanja, qed jikkunsidraw b’mod attiv l-iżvilupp ta’ rimedju (fall-back mechanisms). Filwaqt li miżuri mfassla sew jistgħu joffru soluzzjoni proporzjonata u effettiva reali għan-nuqqasijiet tal-adegwatezza tal-ġenerazzjoni, skemi ddisinjati ħażin joħolqu piż bla bżonn fuq il-kontijiet tal-konsumaturi u jistgħu jheddu l-investimenti fl-effiċjenza enerġetika u f'interkonnetturi ġodda u jagħmlu impatt fuq il-politika tagħna dwar id-dekarbonizazzjoni. Fid-dokumenti ta’ gwida tagħha, il-Kummissjoni enfasizzat l-importanza li jkun hemm analiżi bir-reqqa u oġġettiva li tinvestiga l-kawżi possibbli u r-rimedji potenzjali kollha għal dan it-tħassib dwar is-sigurtà tal-provvista. Il-kooperazzjoni reġjonali hija kruċjali f’dan ir-rigward sabiex ma ninsewx is-soluzzjonijiet transfruntieri li jistgħu jkunu aktar effikaċi u anqas għaljin. Il-Kummissjoni tinnota li l-Istati Membri ġirien bħal Franza u Spanja, ir-Renju Unit u l-Irlanda, il-Belġju u l-Pajjiżi l-Baxxi, kif ukoll fl-Istati Baltiċi, spiss għandhom taħlit enerġetiku komplementari ma’ kapaċità eċċessiva f’pajjiż wieħed u nuqqas ta' kapaċità potenzjali fl-ieħor. L-integrazzjoni aħjar ta' dawn is-swieq u s-sejbien ta' soluzzjonijiet komuni jistgħu jwasslu għal roħs u benefiċċji għal kulħadd. L-impenn politiku fil-pajjiżi kkonċernati huwa madankollu prerekwiżit biex tali soluzzjonijiet komuni jaħdmu. Bħala rekwiżit minimu, il-Kummissjoni qed titlob li l-mekkaniżmi ta’ kapaċità jkunu miftuħa għal kapaċitajiet f'pajjiżi oħra biex b'hekk dawn ikunu jistgħu jikkontribwixxu b’mod effettiv ħalli jintlaħqu l-istandards ta’ sigurtà ta’ provvista meħtieġa fl-Istat Membru kkonċernat. It-tieni rekwiżit hu li l-mekkaniżmi ta’ kapaċità għandhom iħeġġu u jippremjaw soluzzjonijiet mil-lat tad-domanda bl-istess mod bħal ma jagħmlu għas-soluzzjonijiet tal-ġenerazzjoni. Il-flessibbiltà tal-produzzjoni u tad-domanda għandhom ikunu mħeġġa sabiex il-mekkaniżmi ta’ kapaċità jikkomplementaw f’dan ir-rigward l-inċentiv li jirriżulta minn sorsi bi prezzijiet tas-suq ta’ jum bil-quddiem, ta’ negozju fl-istess jum u dawk ta' bbilanċjar. Il-Kummissjoni qed twettaq studji dettaljati dwar l-iżvilupp ta’ valutazzjoni tal-adegwatezza tas-sistema u tal-ġenerazzjoni Ewropea. Dawn se jgħinu biex jidentifikaw l-istandards tal-adegwatezza li huma xierqa f’suq intern tal-enerġija li jiffunzjona b’mod effettiv. Din il-ħidma ser tinvolvi lill-ENTSO-E, l-ACER u l-awtoritajiet tal-Istati Membri, inkluż permezz tal-Grupp ta’ Koordinazzjoni dwar l-Enerġija. Ir-riżultati ta’ dawn l-istudji se jipprovdu bażi ta’ evidenza oġġettiva għall-ħidma futura tal-Kummissjoni. Bl-istess mod diġà hemm indikazzjonijiet li kooperazzjoni aħjar u l-iskambju tad-dejta biss jafu ma jkunux biżżejjed biex jiġu riżolti il-konġestjonijiet reġjonali jew ir-reazzjonijiet għal disturbi fis-sistema usa’ f’ħin reali. L-inizjattivi volontarji tat-TSOs reġjonali li feġġew b’rispons se jkunu sors prezzjuż ta’ informazzjoni dwar l-effettività taċ-ċentri reġjonali ta’ kontroll b'setgħat ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet definiti sew għal kwistjonijiet operattivi speċifiċi. 4.2 Il-ħtieġa għal approċċ reġjonali L-ACER u l-ENTSOs kellhom rwol ewlieni fil-progress lejn il-funzjonament tas-suq intern tal-enerġija. Dan l-aħħar il-Kummissjoni għamlet evalwazzjoni tal-ewwel snin ta’ funzjonament tal-ACER u kkonkludiet li l-Aġenzija saret istituzzjoni kredibbli u rispettata b'rwol prominenti fix-xena regolatorja tal-UE u li din qed tiffoka fuq il-prijoritajiet it-tajbin.[39] Iżda l-kooperazzjoni tal-ACER u l-ENTSOs u bejniethom għandha tissaħħaħ hekk kif qed tiżdied l-integrazzjoni tas-swieq u l-kwistjonijiet regolatorji huma spiss ta’ natura transfruntiera. Jeħtieġ li l-qafas istituzzjonali jkun adegwat sabiex jiġu ttrattati b’mod effettiv il-kwistjonijiet regolatorji prattiċi li jistgħu jinqalgħu. Biex l-ACER u l-ENTSOs jiffunzjonaw b’mod effettiv, il-parteċipazzjoni attiva tal-membri hija essenzjali. Maġġoranza kbira tar-regolaturi nazzjonali jieħdu sehem u jmexxu l-gruppi ta’ ħidma tal-ACER. Il-Kummissjoni hija mħassba dwar it-tnaqqis tal-persunal u l-baġits tar-regolaturi ta’ diversi Stati Membri, speċjalment minħabba li dawn raw l-kompiti tagħhom jiżdiedu tul dawn l-aħħar snin. Filwaqt li l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet ta’ politika baġitarja taħt il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir m’għandhiex tiġi kompromessa, f’xi pajjiżi r-regolaturi jidhru li huma strutturalment nieqsa mir-riżorsi[40]. Huwa daqstant ieħor inkwetanti li f’numru limitat ta’ pajjiżi l-indipendenza tar-regolaturi u t-tqassim tal-kompetenzi meħtieġa għadhom mhumiex kompletament stabbiliti. L-approċċ reġjonali kien u se jibqa' deċiżiv fil-ġejjieni għall-integrazzjoni tas-suq Ewropew tal-enerġija. Dan jippermetti riżultati immedjati u jista' jistimula l-iskambji transfruntieri, iżid is-sigurtà tal-provvista u jiffaċilita l-integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Ħafna drabi l-kooperazzjoni fi grupp iżgħar minn l-UE kollha tista’ tkun aktar mgħaġġla u tista’ tkun aktar adattata biex tindirizza l-isfidi partikolari tar-reġjun ikkonċernat.[41] L-inizjattivi reġjonali jipprovdu bażi soda għat-twettiq tas-suq intern tal-enerġija permezz ta’ riżultati konkreti, li huma direttament viżibbli. Dan jista’ jieħu l-forma ta’ espansjoni tal-infrastruttura tan-netwerks transfruntieri, bħan-North Seas Countries' Offshore Grid Initiative, li hija inizjattiva li għandha l-għan li tiżviluppa sistema interkonnessa tan-netwerk ta’ trażmissjoni ta’ vultaġġ għoli fl-Ibħra tat-Tramuntana li se tgħaqqad aħjar is-swieq u se tiffaċilitata l-integrazzjoni b'mod sikur ta’ parkijiet tar-riħ 'il hinn mill-art. Eżempju ieħor huwa l-Pjan ta’ Interkonnessjoni tas-Suq tal-Enerġija tal-Baltiku (BEMIP) li jfittex li jtemm l-iżolament tar-reġjun tal-Baltiku u biex dan ikun integrat b’mod sħiħ fis-swieq tal-enerġija tal-UE u b’hekk tiżdied is-sigurtà tal-provvista tal-gass. Il-kooperazzjoni fl-Ewropa Ċentrali u tax-Xlokk hija wkoll importanti biex jinħolqu għażliet usa’ għas-sorsi tal-gass fir-reġjun u titnaqqas id-dipendenza fuq sors wieħed ta’ provvista. Il-kooperazzjoni bejn il-Greċja, l-Italja u l-Albanija, li hija appoġġjati mill-Kummissjoni, kienet effettiva, pereżempju għall-istabbiliment ta’ qafas regolatorju adatt għal TAP li se jġib sorsi addizzjonali ta’ gass mir-reġjun tal-Kaspju għas-suq tal-UE. L-inizjattivi reġjonali qed jagħtu wkoll prova li għandhom valur konkret fl-implimentazzjoni bikrija tal-kodiċijiet tan-netwerk. Dan jintwera mill-eżempji msemmija fil-paragrafu 3.2.1 dwar l-inizjattiva tal-akkoppjament tas-suq tal-elettriku u l-pjattaforma tal-irkantijiet PRISMA għall-kapaċità tal-pajplajns tal-gass. L-integrazzjoni tas-suq qiegħda għalhekk tiżviluppa mit-Tramuntana san-Nofsinhar u mill-Punent sal-Lvant, abbażi ta' proġetti konkreti li nbdew fil-livell reġjonali. Għall-ġejjieni, l-integrazzjoni tas-suq reġjonali għandha tkompli bħala pass deċiżiv lejn konsolidazzjoni aħħarija ta’ suq uniku tal-enerġija madwar l-UE.[42] Għalhekk għandha tingħata attenzjoni sinifikanti sabiex tittejjeb il-koordinazzjoni tad-diversi proċessi reġjonali li jiżguraw il-konverġenza u l-integrazzjoni aħħarija tiegħu. 4.3 Inżidu l-isforzi tagħna Kif juri l-Kapitolu 3 ta’ din il-komunikazzjoni, il-progress fit-tlestija tal-qafas regolatorju li jirfed is-suq huwa sinifikanti, iżda jeħtieġ li l-isforzi jiżdiedu speċjalment permezz tal-finalizzazzjoni tal-kodiċijiet tan-netwerks tal-elettriku u tas-sorveljanza tal-implimentazzjoni f’waqtha u korretta tagħhom madwar l-UE. Il-biċċa l-kbira tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-2012 ġiet implimentata jew qiegħda fit-triq it-tajba, filwaqt li qed tgħin bil-qawwi lill-UE sabiex tlesti s-suq intern tal-enerġija kif previst fil-mument tal-adozzjoni tat-Tielet Pakkett tal-Enerġija. Bl-ebda mod, madankollu, ma nistgħu nikkuntentaw biss bil-kisbiet tal-imgħoddi. Anke meta r-regoli kollha se jkunu fis-seħħ, is-sorveljanza u l-iżgurar tal-infurzar tagħha u r-rispett tal-kundizzjonijiet indaqs għall-atturi kollha se jirrikjedu sforz kontinwu mill-awtoritajiet fil-livell nazzjonali u fil-livell tal-UE. L-applikazzjoni konsistenti u korretta tar-regoli applikabbli għall-grilja tad-distribuzzjoni, b’mod partikolari t-Tielet Pakkett tal-Enerġija u d-Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika, filwaqt li jitqiesu l-iżviluppi teknoloġiċi, hija meħtieġa ħalli jkun żgur li ż-żieda fil-mezzi intelliġenti ġġib magħha benefiċċji lill-konsumaturi u s-sistema tal-enerġija kollha kemm hi. Lil hinn mill-Pjan ta’ Azzjoni tal-2012, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li jistgħu jinkisbu benefiċċji addizzjonali permezz tat-tisħiħ tal-integrazzjoni tas-suq intern tal-enerġija. Il-proposta tal-Kummissjoni għal qafas ta' politika ġdida dwar il-klima u l-enerġija sal-2030 kif ukoll l-Istrateġija Ewropea għas-Sigurtà tal-Enerġija jagħmluha ċara li l-integrazzjoni ulterjuri tas-swieq tal-enerġija se tkun prerekwiżit sabiex jiġu ssodisfati l-għanijiet fuq medda ta' żmien bejn medja u twila. [1] Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-4 ta’ Frar 2011, https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/trans/119253.pdf [2] Ara d-dokumenti ta' pożizzjoni tal-IFIEC (http://www.ifieceurope.org/docs/20140225%20IE_Manifesto.pdf), Eurogas (http://www.eurogas.org/uploads/media/Internal_market_13PP011_-_Eurogas_Position_Paper_on_the_Internal_Energy_Market_-_24.01.13.pdf), Eurelectric (http://www.eurelectric.org/news/2012/achieving-the-internal-energy-market-by-2014-must-remain-key-priority,-eurelectric-urges/) u BEUC (http://www.beuc.eu/publications/x2013_091_mgo_memorandum-greek_presidency.pdf) [3] Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-4 ta’ Frar 2011, http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/141749.pdf [4] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Lejn suq intern tal-enerġija effiċjenti” tal-15 ta’ Novembru 2012, http://ec.europa.eu/energy/gas_electricity/doc/20121115_iem_0663_en.pdf [5] Il-kompetizzjoni hija importanti iżda mhix l-uniku fattur li kkontribwixxa għal dan it-tnaqqis. Is-sorsi rinnovabbli li qed jiżdiedu u li jistgħu jipproduċu l-enerġija bl-ebda spejjeż marġinali kif ukoll it-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku huma wkoll fatturi importanti. [6] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Il-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija fl-Ewropa” tat-22 ta’ Jannar 2014, http://ec.europa.eu/energy/doc/2030/20140122_communication_energy_prices.pdf. [7] Il-Kummissjoni indirizzat din il-kwistjoni l-aktar bil-pakkett tagħha ta’ Novembru 2013 dwar l-Intervent Pubbliku fis-settur tal-Enerġija, C(2013) 7243 finali. [8] L-istudju "Benefits of an Integrated European Energy Market" minn Booz & Company Amsterdam, paġna 21, http://ec.europa.eu/energy/infrastructure/studies/doc/20130902_energy_integration_benefits.pdf. [9] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Qafas ta’ politika għall-klima u l-enerġija fil-perijodu ta' bejn l-2020 u l-2030” tat-22 ta’ Jannar 2014, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:52014DC0015&from=MT. [10] COM(2014) 15 final. [11] Flimkien ma’ suq li jiffunzjona tajjeb, l-introduzzjoni tas-sistema EU ETS u l-Ewropizzazzjoni sħiħa tat-tfassil tas-suq tal-karbonju fl-2013 jiffaċilitaw it-tranżizzjoni lejn sistemi tal-enerġija sostenibbli, b’emissjonijiet baxxi tal-karbonju u effiċjenti. [12] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, “Strateġija Ewropea tas-Sigurtà tal-Enerġija”, tat-28 ta’ Mejju 2014 http://ec.europa.eu/energy/doc/20140528_energy_security_communication.pdf. [13] Ir-Regolament (UE) Nru 994/2010 dwar miżuri li jissalvagwardaw is-sigurtà tal-provvista tal-gass u li jħassar id-Direttiva tal-Kunsill 2004/67/KE, ĠU L 295/1. [14] Dan jinkludi regoli dwar l-għajnuna statali, l-ambjent u l-impenn tal-UE li telimina gradwalment is-sussidji għall-fjuwils fossili. [15] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Il-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija fl-Ewropa” tad-29 ta’ Jannar 2014, http://ec.europa.eu/energy/doc/2030/20140122_communication_energy_prices.pdf [16] L-istudju "Benefits of an Integrated European Energy Market" minn Booz & Company Amsterdam, paġna 21, http://ec.europa.eu/energy/infrastructure/studies/doc/20130902_energy_integration_benefits.pdf [17] Ara l-Istampa [26] tad-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal “Xejriet u żviluppi fis-swieq Ewropej tal-enerġija”, li jidher fl-Anness ma' din il-Komunikazzjoni, SWD (2014) 310 [18] Fejn hemm tħassib dwar in-nuqqas ta’ sinjali ta’ investiment f’xi reġjun partikolari f'żona tal-prezzijiet aktar wiesgħa (li ġeneralment tikkorrispondi għal Stat Membru) dan jew huwa riżultat ta’ nuqqas ta’ saħħa tan-netwerk, jew sinjal ta’ nuqqas fundamentali ta’ diverġenza ekonomika bejn iż-żewġ partijiet taż-żona tal-prezzijiet. Ladarba l-qawwa u l-istabbiltà tan-netwerk tkun żgurata, il-pożizzjoni ġeografika tal-ġenerazzjoni ma għandhiex fiha nfisha taffettwa s-sigurtà tal-provvista. Fil-fatt dan huwa wieħed mill-benefiċċji tas-suq intern tal-elettriku. It-TSOs għandhom ikunu jistgħu jakkwistaw is-servizzi ta’ appoġġ tas-sistema għal perjodu limitat ta’ żmien u b’manjiera approvata b'mod regolatorju filwaqt li n-netwerk ikun qed jissaħħaħ; madankollu, il-mekkaniżmu ta’ kapaċità reġjonali fi ħdan żona ta’ prezzijiet uniċi jaf ifixkel il-funzjonament tas-suq. [19] Id-dejta ta' bejn l-2008 u l-2012 turi żieda fit-taxxi u l-imposti. [20] Skont il-pjanijiet għall-introduzzjoni ta’ sistemi ta’ metraġġ intelliġenti tal-Istati Membri, ibbażati fuq l-obbligu tal-Anness I.2 tad-Direttiva 2009/72/KE, sal-2020, 72% tal-konsumaturi kollha tal-elettriku se jkollhom miter intelliġenti. Il-panewijiet solari fuq il-bjut bħalissa jammontaw għal madwar 11,5% fil-Ġermanja u 5% fl-Italja f'dik li hija kapaċità ta’ ġenerazzjoni installata totali; Sorsi: KEMA (2014) “Integration of Renewable Energy in Europe”, EPIA, pvgrid.eu, Kummissjoni. [21] Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal dwar l-Implimentazzjoni tal-Proġetti tat-TEN-E, EEPR u PCI, kif annessi ma’ din il-Komunikazzjoni, SWD (2014) 314 u d-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal dwar Proġetti ta’ Investiment fl-Infrastruttura tal-Enerġija kif anness ma’ din il-Komunikazzjoni, SWD (2014) 313. [22] Il-mudell tas-separazzjoni l-aktar popolari huwa l-mudell ta’ separazzjoni sħiħa ta’ proprjetà. Dan il-mudell ITO huwa applikat minn madwar terz tat-TSOs tal-gass. Fl-elettriku, il-mudell ITO huwa applikat biss minn sitt TSOs. L-effettività tal-mudell ITO hija vvalutata fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal mehmuż ma’ din il-Komunikazzjoni, SWD (2014) 312. [23] Ara n-nota numru 12 f’qiegħ il-paġna. [24] Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal dwar l-Implimentazzjoni tal-proġetti tat-TEN-E, EEPR u PCI, kif anness ma’ din il-Komunikazzjoni, SWD (2014) 341. [25] Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali jista’ jsostni wkoll investimenti, l-aktar f’reġjuni inqas żviluppati. [26] Il-Belġju, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, l-Awstrija, ir-Renju Unit, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Polonja u l-Isvezja. In-Norveġja wkoll issieħbet bħala Stat li mhux membru tal-UE. [27] L-istqarrija għall-Istampa tal-Kummissjoni intitolata "Progress towards the Internal Energy Market 2014: Pilot project for EU wide electricity trade starts today" tal-4 ta’ Frar 2014, http://europa.eu/rapid/press-release_MEX-14-0204_en.htm [28] Eżempji oħra ta’ implimentazzjoni bikrija tal-kodiċi tan-netwerk tal-gass għall-allokazzjoni tal-kapaċitajiet huma l-pjattaforma tal-gass Pollakka u l-RBP Ungaro-Rumena. [29] Ir-Regolament (UE) Nru 1227/2011 dwar l-integrità u t-trasparenza tas-swieq tal-enerġija bl-ingrossa, ĠU L 326, 18.12.2011,p.1. [30] Kif iddefinit fir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 543/2013. [31] L-Istqarrija għall-Istampa ta' Ofgem tas-27 ta’ Marzu 2014 [32] L-Artikolu 15.8 tad-Direttiva dwar l-effiċjenza fl-(użu tal-)?enerġija jeżiġi li dawk li jipprovdu servizzi ta’ reazzjoni għad-domanda jkollhom aċċess għal swieq organizzati b'termini ugwali għal dawk tal-fornituri. [33] Skont l-NRA tal-Isvezja, l-għadd ta’ kuntratti bi prezz varjabbli żdied minn 4% għal 38% bejn l-2004 u l-2014. Sors: EI, is-17 ta’ April 2014. [34] Kif iddefinit fl-Artikolu 37(8) tad-Direttiva 2009/72/KE. [35] Kif iddefinit fl-Anness I.1(h) tad-Direttiva 2009/72/KE. [36] L-Artikolu 4.12 tad-Direttiva 2014/94/UE dwar l-Implimentazzjoni ta’ Infrastruttura tal-Fjuwils Alternattivi jeħtieġ li l-konsumaturi jkunu jistgħu jikkuntrattaw l-elettriku għal karozza elettrika separatament. Dan jippermetti mudelli ġodda ta’ negozju li bihom jinbiegħu l-karozzi b'"abbonament" għall-elettriku. Ladarba dan ikun possibbli għal karozza, dan isir ukoll possibbli għal kull apparat tad-dar. [37] Dan kien parti mill-Komunikazzjoni IEM ta' Novembru 2012. Disa’ minn dawn l-azzjonijiet kienu mmirati b’mod speċifiku lejn il-funzjonament tas-suq bl-imnut fid-diversi Stati Membri. [38] Mit-22 ta’ Settembru 2014 dawn il-każijiet ta’ ksur għal traspożizzjoni parzjali għadhom pendenti kontra żewġ (2) Stati Membri biss, u wieħed minnhom reċentement adotta leġiżlazzjoni ulterjuri li qed tiġi evalwata mill-Kummissjoni. [39] http://ec.europa.eu/energy/gas_electricity/acer/doc/20140122_acer_com_evaluation.pdf [40] Ara r-rapporti tal-pajjiżi mehmuża ma’ din il-Komunikazzjoni. [41] L-integrazzjoni reġjonali s'issa rnexxiet. Il-pajjiżi Nordiċi wittew it-triq fis-settur tal-elettriku bl-integrazzjoni bikrija tas-swieq tagħhom fin-NordPool. Bl-istess mod, Il-Forum Pentalaterali fil-Punent beda proġetti ta’ integrazzjoni pijunieri kemm fis-settur tal-elettriku kif ukoll fis-settur tal-gass. [42] L-UE tippromwovi l-integrazzjoni reġjonali fl-enerġija wkoll fil-kuntest tal-istrateġiji makroreġjonali tagħha kif ukoll fil-qafas tal-Kooperazzjoni Territorjali Ewropea (“ETC”).