P9_TA(2021)0404

Ir-rwol tal-politika tal-iżvilupp fir-rispons għat-telf tal-bijodiversità fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, fil-kuntest tat-twettiq tal-Aġenda 2030

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Ottubru 2021 dwar ir-rwol tal-politika tal-iżvilupp fir-rispons għat-telf tal-bijodiversità fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, fil-kuntest tat-twettiq tal-Aġenda 2030 (2020/2274(INI))

(2022/C 132/01)

Il-Parlament Ewropew,

— wara li kkunsidra l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura,

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika (KDB) tal-1992, u l-15-il laqgħa li jmiss tal-Konferenza tal-Partijiet tagħha (COP15),

— wara li kkunsidra t-Trattat Internazzjonali dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi tal-Pjanti għall-Ikel u l-Agrikoltura,

— wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni tan-NU tal-2007 dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni,

— wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni tan-NU tal-2018 dwar id-Drittijiet tal-Bdiewa u Persuni Oħra li Jaħdmu f'Żoni Rurali,

— wara li kkunsidra r-rapport speċjali tal-2019 tal-Grupp Intergovernattiv ta' Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC) tan-NU dwar it-tibdil fil-klima u l-art,

— wara li kkunsidra r-rapport speċjali tal-IPCC tal-2019 dwar l-oċean u l-krijosfera fi klima li qed tinbidel,

— wara li kkunsidra r-rapport ta' valutazzjoni globali tal-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-servizzi Ekosistemiċi (IPBES) tal-2019 dwar il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema,

— wara li kkunsidra r-Rapport tal-Workshop tal-IPBES dwar il-Bijodiversità u l-Pandemiji tad-29 ta' Ottubru 2020,

— wara li kkunsidra r-rapport tar-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar id-drittijiet tal-popli indiġeni, ippreżentat lill-Assemblea Ġenerali tan-NU fl-2016,

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni 169 tal-1989 tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) dwar il-popli indiġeni u tribali,

— wara li kkunsidra l-5 Perspettiva Globali dwar il-Bijodiversità tas-Segretarjat tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika tal-15 ta' Settembru 2020,

— wara li kkunsidra s-Summit tan-NU dwar il-Bijodiversità tat-30 ta' Settembru 2020,

— wara li kkunsidra l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli u l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli (SDGs),

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Dritt tal-Baħar,

— wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni ta' Cancun dwar il-Promozzjoni tal-Pastoraliżmu Sostenibbli u l-Produzzjoni tal-Bhejjem għall-Konservazzjoni tal-Bijodiversità fil-Bwar u r-Artijiet tal-Merħliet tal-KDB COP 13 tal-14 ta' Diċembru 2016,

— wara li kkunsidra r-rapport tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli tal-Kumitat dwar is-Sigurtà Alimentari Dinjija (CFS) dwar is-Sigurtà Alimentari u n-Nutrizzjonali, ta' Lulju 2019, bit-titolu “Approċċi Agroekoloġiċi u approċċi innovattivi oħra għal agrikoltura sostenibbli u sistemi alimentari li jtejbu s-sigurtà tal-ikel u n-nutrizzjoni”,

— wara li kkunsidra r-rapport tal-FAO dwar l-Istat tal-għarfien tal-bijodiversità tal-ħamrija – Status, sfidi u potenzjalitajiet, ippubblikat fl-2020,

— wara li kkunsidra l-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta' Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES) u l-Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ispeċi Migratorji tal-Annimali Selvaġġi (CMS),

— wara li kkunsidra l-analiżi globali tal-2020 tal-Front Line Defenders,

— wara li kkunsidra r-Razzjonalizzazzjoni tal-Indikaturi Ewropej tal-Bijodiversità (SEBI) 2020, maħruġa mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent,

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta tal-Kummissjoni u tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà tad-9 ta' Marzu 2020 bit-titolu “Lejn strateġija komprensiva mal-Afrika” (JOIN(2020)0004),

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta' Frar 2021 bit-titolu “Insawru Ewropa reżiljenti għall-klima – L-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima” (COM(2021)0082),

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija ‘Mill-Għalqa sal-Platt’ għal sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u favur l-ambjent” (COM(2020)0381),

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-25 ta' Mejju 2020 bit-titolu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 – Inreġġgħu n-natura lura f'ħajjitna” (COM(2020)0380),

— wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2013/396/UE tal-11 ta' Ġunju 2013 dwar prinċipji komuni għal mekkaniżmi ta' rimedju kollettiv ta' inġunzjoni u kumpensatorji fl-Istati Membri li jirrigwardaw il-ksur tad-drittijiet skont il-Liġi tal-Unjoni (1),

— wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta' Lulju 2019 dwar it-tisħiħ tal-azzjoni tal-UE għall-protezzjoni u għar-restawr tal-foresti tad-dinja (COM(2019)0352) u l-konklużjonijiet sussegwenti tal-Kunsill,

— wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2017 dwar il-popli indiġeni,

— wara li kkunsidra l-Kunsens Ewropew ġdid għall-Iżvilupp tal-2017,

— wara li kkunsidra l-Pjan ta' Azzjoni tal-UE għall-Infurzar tal-Liġi, il-Governanza u l-Kummerċ Forestali adottat f'Novembru 2003,

— wara li kkunsidra l-analiżi fil-fond dwar il-Kummerċ u l-Bijodiversità, ippubblikata mid-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni tiegħu f'Ġunju 2020 (2),

— wara li kkunsidra r-rieżami ta' nofs it-terminu tal-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità (3),

— wara li kkunsidra l-analiżi fil-fond bit-titolu “Ir-rabta bejn it-telfien tal-bijodiversità u t-tixrid dejjem akbar tal-mard żoonotiku”, ippubblikata mid-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni tiegħu f'Diċembru 2020 (4),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-3 ta' Lulju 2018 dwar il-ksur tad-drittijiet tal-popli indiġeni fid-dinja, inkluż il-ħtif tal-art (5),

— wara li kkunsidra l-istudju intitolat “Il-popli indiġeni, l-industriji estrattivi u d-drittijiet tal-bniedem”, ippubblikat mid-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni tiegħu f'Settembru 2014 (6),

— wara li kkunsidra l-analiżi fil-fond bit-titolu “L-isfidi għad-drittijiet ambjentali u tal-popli indiġeni fir-reġjun tal-Amażonja”, ippubblikata mid-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni tiegħu f'Ġunju 2020 (7),

— wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-22 ta' Ottubru 2020 li tinkludi rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar qafas legali tal-UE biex titwaqqaf u titreġġa' lura d-deforestazzjoni globali li l-UE hija responsabbli għaliha (8),

— wara li kkunsidra l-Patt Ekoloġiku Ewropew,

— wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

— wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Iżvilupp (A9-0258/2021),

A. billi madwar 70 % tal-foqra tad-dinja jiddependu direttament fuq id-diversità bijoloġika għall-għajxien tagħhom;

B. billi l-maġġoranza tat-telfien tal-bijodiversità jseħħ fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

C. billi l-bijodiversità għadha sors kritiku għall-iżvilupp tal-mediċini;

D. billi l-aktar stima globali komprensiva tissuġġerixxi li s-servizzi tal-ekosistema jipprovdu benefiċċji ta' USD 125-140 triljun fis-sena, jiġifieri aktar minn darba u nofs id-daqs tal-PDG globali (9);

E. billi l-bijodiversità hija affettwata kemm mit-tibdil fil-klima kif ukoll tagħti kontribut importanti għall-mitigazzjoni u l-adattament għat-tibdil fil-klima permezz tas-servizzi tal-ekosistemi li tappoġġa;

F. billi l-bijodiversità u s-servizzi ekosistemiċi huma previsti li jonqsu matul id-deċennji li ġejjin, filwaqt li l-provvista u d-domanda għal materjali derivati minn riżorsi naturali b'valur tas-suq attwali (ikel, għalf, injam u bijoenerġija) huma previsti li jiżdiedu;

G. billi pressjonijiet ewlenin fuq il-bijodiversità terrestri, tal-baħar u akkwatika oħra jinkludu t-telf u l-frammentazzjoni tal-ħabitats (partikolarment minħabba l-espansjoni u l-intensifikazzjoni agrikola), l-isfruttament żejjed tar-riżorsi naturali (eż. il-ħut), it-tniġġis, l-ispeċijiet aljeni invażivi u t-tibdil fil-klima;

H. billi skont ir-rapport ta' valutazzjoni globali IPBES 2019 dwar il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema, il-biċċa l-kbira tal-Miri tal-Bijodiversità ta' Aichi għall-2020 ma ntlaħqux;

I. billi r-Rapport dwar ir-Riskji Globali tal-Forum Ekonomiku Dinji tal-2020 identifika r-riskji ambjentali bħala l-akbar riskji sistemiċi għall-ekonomija globali tagħna;

J. billi l-OECD tistma li l-flussi finanzjarji potenzjalment dannużi għall-bijodiversità (abbażi tal-fjuwils fossili u s-sussidji agrikoli) jammontaw għal USD 500 biljun fis-sena, daqs ordni ta' kobor għaxar darbiet ogħla mill-flussi finanzjarji globali għall-konservazzjoni tal-bijodiversità u l-użu sostenibbli, u billi l-ispejjeż tan-nuqqas ta' azzjoni fuq it-telfien tal-bijodiversità huma għoljin u huma mistennija li jiżdiedu (10);

K. billi l-IPBES tirrapporta li l-użu ġdid tal-art, l-espansjoni agrikola u l-urbanizzazzjoni huma responsabbli għal aktar minn 30 % tal-avvenimenti ta' mard emerġenti;

L. billi studji reċenti juru li bejn 1,65 u 1,87 biljun persuna indiġeni, komunitajiet lokali, u persuni ta' nisel Afrikan jgħixu f'żoni importanti ta' konservazzjoni tal-bijodiversità fid-dinja; billi sejba oħra turi li 56 % tan-nies li jgħixu f'żoni importanti ta' konservazzjoni tal-bijodiversità jinsabu f'pajjiżi bi dħul baxx u medju baxx; billi 9 % biss jgħixu f'pajjiżi bi dħul għoli; billi, skont l-Inizjattiva tad-Drittijiet u r-Riżorsi, dan il-fatt jissottolinja l-impatt sproporzjonat tal-konservazzjoni fuq in-Nofsinhar Globali;

M. billi hemm evidenza xjentifika ta' rabta kumplessa bejn it-telfien tal-bijodiversità u r-riskju dejjem jikber ta' mard żoonotiku bħall-COVID-19;

N. billi l-popli u l-komunitajiet indiġeni u lokali (IPLC) jiddependu ħafna fuq l-art, ir-riżorsi naturali u l-ekosistemi għall-ħtiġijiet bażiċi u l-għajxien tagħhom, filwaqt li jitqies il-fatt li l-livell baxx ta' għajxien tagħhom u l-esklużjoni mill-ħajja politika u ekonomika tagħhom jistgħu jimplikaw kunflitti kruċjali rigward l-użu ta' riżorsi naturali u drittijiet tal-art;

O. billi t-territorji indiġeni tradizzjonali jinkludu madwar 22 % tal-wiċċ tal-art tad-dinja, u jikkoinċidu ma' żoni li għandhom 80 % tal-bijodiversità tal-pjaneta;

P. billi ż-żoni protetti għandhom il-potenzjal li jissalvagwardjaw il-bijodiversità għall-benefiċċju tal-umanità kollha, iżda, f'xi każijiet, ġew assoċjati wkoll ma' ksur tad-drittijiet tal-bniedem fuq skala kbira kontra l-IPLC;

Q. billi l-popli indiġeni għadhom fost l-ifqar foqra, u billi waħda mid-diffikultajiet ewlenin li jiffaċċjaw il-popli indiġeni globalment hija li jiksbu rikonoxximent legali tas-sjieda kollettiva fuq l-artijiet tal-antenati tagħhom, speċjalment meta dawn ġew iddikjarati territorji protetti;

R. billi huwa stmat li 50 % taż-żoni protetti madwar id-dinja ġew stabbiliti f'artijiet tradizzjonalment okkupati u użati mill-popli indiġeni, u li dan il-proporzjon huwa l-ogħla fl-Ameriki, fejn jista' jaqbeż id-90 % fl-Amerika Ċentrali;

S. billi n-nuqqas ta' rikonoxximent għad-drittijiet tal-art konswetudinarji tal-popli u l-komunitajiet indiġeni jiġġenera riskji ta' ħtif tal-art, u b'hekk jipperikola l-għajxien u l-kapaċità tagħhom li jindirizzaw it-tibdil fil-klima jew it-telfien tal-bijodiversità;

T. billi r-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar il-popli indiġeni identifika l-industriji estrattivi bħala s-sors ewlieni ta' kunflitt u vjolenza fit-territorji tal-popli indiġeni;

U. billi skont l-Analiżi Globali tal-2020 tal-Front Line Defenders, mill-inqas 331 difensur tad-drittijiet tal-bniedem inqatlu fl-2020, li minnhom 69 % kienu difensuri ambjentali u 26 % ħadmu speċifikament fuq id-drittijiet tal-popli indiġeni;

V. billi l-UE għandha l-għan li tinsisti għal mira ta' mill-inqas 30 % ta' protezzjoni tal-bijodiversità skont il-KDB;

W. billi corpus ta' riċerka dejjem akbar jindika li l-IPLC għandhom għarfien kruċjali u rwol vitali fil-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-konservazzjoni tal-bijodiversità, kif ukoll biex itejbu l-għajxien rurali u jsaħħu r-reżiljenza tal-popolazzjonijiet u l-komunitajiet lokali; billi l-miri tal-bijodiversità globali ma jistgħux jintlaħqu mingħajr ir-rikonoxximent u r-rispett tad-drittijiet tal-IPLC;

X. billi l-UE ressqet impenji u miri ekoloġiċi b'saħħithom permezz tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, madankollu l-impronta ekoloġika totali tal-UE għadha għolja, li għandu konsegwenzi negattivi għall-ambjent fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; billi l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għandha l-għan li tikseb sitwazzjoni li fiha l-ekosistemi kollha tad-dinja jkunu ġew restawrati, reżiljenti u protetti b'mod adegwat sal-2050, f'konformità mal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, u tesprimi impenn favur l-objettiv li ttemm l-estinzjoni tal-ispeċijiet ikkawżata mill-bniedem sal-2050, iggwidata minn responsabbiltà interġenerazzjonali u mill-prinċipju tal-ugwaljanza, inkluż ir-rispett għad-drittijiet, u l-parteċipazzjoni sħiħa u effettiva tal-IPLC; billi l-istrateġija tal-UE u tal-Istati Membri tagħha b'appoġġ għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw għandha tkun imfassla biex tantiċipa l-effetti tat-tibdil fil-klima u t-telfien tal-bijodiversità;

Y. billi l-bijodiversità hija kruċjali għas-sigurtà tal-ikel, il-benessri tal-bniedem u l-iżvilupp madwar id-dinja; billi l-benefiċċji li l-bnedmin jiksbu mill-ekosistemi jinkludu, fost affarijiet oħra, il-purifikazzjoni tal-ilma u l-arja, il-kontroll tal-pesti u l-mard, id-dakkir tal-għelejjel, il-fertilità tal-ħamrija, id-diversità ġenetika, il-proviżjonament tal-ilma ħelu, il-protezzjoni kontra l-għargħar, is-sekwestru tal-karbonju u r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima; billi l-foresti hemm aktar minn 75 % tal-bijodiversità terrestri tad-dinja u aktar minn 25 % tal-popolazzjoni dinjija tiddependi fuq ir-riżorsi tal-foresti għall-għajxien tagħha; billi l-pandemija tal-COVID-19 enfasizzat l-oqsma ta' inugwaljanzi fis-sistemi agroalimentari u l-ħtieġa li l-produzzjoni tal-azjendi agrikoli żgħar tiġi adattata u titjieb b'mod sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, it-trasformazzjoni ta' sistemi agroalimentari u l-orjentazzjoni mill-ġdid tal-agrikoltura lejn is-sostenibbiltà tal-klima;

Z. billi r-rapport speċjali tal-IPCC dwar it-tibdil fil-klima u l-art tat-8 ta' Awwissu 2019 juri li l-popli indiġeni għandhom rekord twil ta' adattament għall-varjabbiltà klimatika, abbażi tal-għarfien tradizzjonali tagħhom, li jsaħħaħ ir-reżiljenza tagħhom;

AA. billi r-rapport speċjali tal-IPCC dwar l-oċeani u l-krijosfera fi klima li qed tinbidel tal-24 ta' Settembru 2019, bl-istess mod jipprovdi evidenza tal-benefiċċji tal-kombinazzjoni tal-għarfien xjentifiku ma' dak lokali u indiġenu biex tiġi żgurata r-reżiljenza;

AB. billi l-Artikolu 8(j) tal-KDB jimpenja lill-Istati partijiet biex jirrispettaw u jżommu l-għarfien, l-innovazzjonijiet u l-prattiki tal-komunitajiet indiġeni u lokali, li huma rilevanti għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika; billi l-KDB, madankollu, tonqos milli tinkludi rikonoxximent espliċitu tad-drittijiet tal-bniedem tal-popli indiġeni;

AC. billi l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-NU (FAO) tistma li madwar 75 % tad-diversità ġenetika tal-pjanti ntilfet madwar id-dinja, filwaqt li 75 % tal-ikel dinji issa huwa ġġenerat biss minn tnax-il speċi ta' pjanti u minn ħames speċijiet ta' annimali, li joħloq riskju serju għas-sigurtà globali tal-ikel;

AD. billi t-telf tad-diversità ġenetika, speċjalment is-sostituzzjoni ta' razez lokali u adattati tajjeb, iżid il-vulnerabbiltà għall-pesti, il-mard u t-tibdil ambjentali, inkluż it-tibdil fil-klima; billi l-globalizzazzjoni tas-suq tal-agrikoltura xprunat it-tisħiħ ta' din l-erożjoni tal-bijodiversità agrikola, li jfisser inqas kapaċità ta' innovazzjoni u adattament għat-tibdil fil-klima;

AE. billi huwa stmat li globalment, 30 % tat-theddid għall-ispeċijiet huwa dovut għall-kummerċ internazzjonali;

AF. billi l-kummerċ illegali ta' organiżmi selvaġġi u l-kummerċ illegali fl-injam u l-materja prima jistgħu jaċċelleraw id-degradazzjoni u l-qerda tal-bijodiversità f'pajjiżi b'istituzzjonijiet u regolamenti ambjentali dgħajfa;

AG. billi l-oċeani huma ġibjuni enormi ta' bijodiversità u r-regolaturi primarji tal-klima globali; billi l-konservazzjoni tagħhom hija kruċjali għall-iżvilupp sostenibbli u għall-qerda tal-faqar, filwaqt li tipprovdi għajxien sostenibbli u sigurtà tal-ikel għal biljuni ta' nies; billi t-tniġġis tal-ekosistemi tal-baħar mill-plastik huwa problema globali kif ukoll lokali, b'konsegwenzi potenzjalment severi għall-organiżmi selvaġġi, l-attivitajiet ekonomiċi u s-saħħa tal-bniedem fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; billi l-iskala ta' dan it-tniġġis ġiet sottovalutata ħafna u għad hemm lakuni fl-għarfien, b'mod partikolari dwar l-impatti fuq l-artijiet u l-komunitajiet kostali; billi skont ir-rapport reċenti tal-Programm Ambjentali tan-NU “Neglected: Environmental Justice Impacts of Marine Litter and Plastic Pollution (L-impatti tal-Ġustizzja Ambjentali tal-Iskart tal-Baħar u t-Tniġġis tal-Plastik)”, dan l-iskart u t-tniġġis jimpattaw b'mod sproporzjonat lill-persuni vulnerabbli, jheddu t-tgawdija sħiħa u effettiva tad-drittijiet tal-bniedem u joħolqu ostakli sostanzjali għall-kisba tal-SDGs;

AH. billi l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità hija impenjata favur il-kondiviżjoni ġusta u ekwa tal-benefiċċji mill-użu ta' riżorsi ġenetiċi marbuta mal-bijodiversità u għat-trawwim ta' qafas ta' abilitazzjoni, bl-użu tal-għodod ta' riċerka, l-innovazzjoni u t-teknoloġija;

AI. billi r-reati ambjentali, li l-valur tagħhom ġie stmat mill-Programm Ambjentali tan-NU u mill-Interpol, li huma kważi d-doppju tal-baġit tal-għajnuna globali, jaċċelleraw it-telfien tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima, b'mod partikolari permezz ta' delitti tal-forestrija;

AJ. billi hemm trikkib bejn hotspots tal-bijodiversità u żoni li jbatu mill-faqar, peress li l-biċċa l-kbira tal-hotspots ta' konservazzjoni jinsabu f'pajjiżi bi prevalenza għolja ta' faqar u nuqqas ta' sigurtà tal-ikel;

AK. billi r-Repubblika tal-Maldivi, fid-dikjarazzjoni tagħha tat-3 ta' Diċembru 2019, talbet li l-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali jiġi emendat bil-għan li jiġu rikonoxxuti atti kriminali li jammontaw għal ekoċidju;

AL. billi l-IPBES tirrapporta li l-kummerċ legali internazzjonali tal-organiżmi selvaġġi żdied b'500 % fil-valur mill-2005, u 2 000 % mit-tmenijijet 'l hawn (11);

AM. billi l-UE hija waħda mill-akbar importaturi ta' organiżmi selvaġġi u prodotti relatati mal-organiżmi selvaġġi madwar id-dinja;

AN. billi t-traffikar globali tal-organiżmi selvaġġi huwa wieħed mill-aktar forom profittabbli ta' attività kriminali transfruntiera organizzata;

AO. billi f'xenarju li jinżamm l-istatus quo, it-tibdil fil-klima huwa mistenni li jnaqqas il-bijomassa tal-ħut b'bejn it-30 % u l-40 % f'xi reġjuni tropikali sal-2100 u għandu impatt qawwi fuq il-bijodiversità tal-baħar; billi l-pajjiżi f'dawn iż-żoni jiddependu ħafna mis-sajd, iżda ma għandhomx ir-riżorsi soċjali u finanzjarji biex jadattaw u jħejju għall-futur;

AP. billi l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura tippromwovi t-trasformazzjoni ta' mill-inqas 30 % tal-ħabitats tal-baħar kollha sal-2020 f'network ta' żoni tal-baħar protetti bi protezzjoni għolja ħafna;

AQ. billi s-sajd illegali, mhux irrappurtat u mhux irregolat (IUU) jhedded is-sostenibbiltà tar-riżorsi tal-baħar globali billi jikkontribwixxi għall-isfruttament żejjed tagħhom;

1. Jinsab allarmat dwar il-fatt li t-telfien tal-bijodiversità u tas-servizzi tal-ekosistema qed jimmina l-progress f'madwar 80 % tal-miri vvalutati għall-SDGs tan-NU; jistieden lill-UE tkompli bl-isforzi tagħha biex tnaqqas l-impronta tal-bijodiversità tagħha madwar id-dinja u tagħmilha konformi mal-limiti planetarji;

2. Jirrimarka li kważi nofs il-popolazzjoni umana tiddependi direttament fuq ir-riżorsi naturali għall-għajxien tagħha, u ħafna mill-aktar persuni vulnerabbli u foqra jiddependu direttament fuq il-bijodiversità biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom ta' sussistenza ta' kuljum; jisħaq, għalhekk, li t-telfien tal-bijodiversità jirriskja li jaċċentwa l-inugwaljanza u l-marġinalizzazzjoni tal-aktar persuni vulnerabbli, billi jnaqqas l-aċċess tagħhom għal ħajja b'saħħitha u billi jnaqqas il-libertà tal-għażla u l-azzjonijiet tagħhom; ifakkar li l-bijodiversità hija mhedda mit-tibdil fil-klima, li jaggrava l-vulnerabbiltà ta' dawn il-popli u jdgħajjef id-drittijiet fundamentali u d-dinjità tagħhom; huwa tal-fehma li l-pajjiżi li qed jiżviluppaw iridu jiġu appoġġati biex jiżviluppaw u jimplimentaw politiki effettivi ta' mitigazzjoni u adattament għall-klima;

3. Jistieden lill-UE tindirizza b'mod komprensiv il-kawżi ewlenin tat-telfien tal-bijodiversità u tintegra l-obbligi dwar il-konservazzjoni, l-użu sostenibbli tar-riżorsi u r-restawr tal-ekosistemi fil-politika u s-sħubijiet esterni tagħha għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp, f'konformità mal-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp sabiex titnaqqas il-pressjoni fuq il-bijodiversità madwar id-dinja;

4. Ifakkar li l-iżvilupp sostenibbli jeħtieġ li jintlaħaq bilanċ tajjeb bejn id-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali; ifakkar ukoll li l-konservazzjoni, l-użu sostenibbli u r-restawr tal-bijodiversità huma vitali biex jinkisbu ħafna objettivi tal-politika tal-iżvilupp, inklużi s-saħħa tal-bniedem, il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih, it-twissija bikrija, it-tnaqqis tar-riskju ta' diżastri, is-sigurtà tal-ilma, l-ikel u n-nutrizzjoni, l-iżvilupp rurali u l-ħolqien tal-impjiegi, l-użu sostenibbli tal-foresti, l-ekosistemi agrikoli u l-ħolqien jew il-preservazzjoni ta' sistemi tal-ikel reżiljenti; ifakkar li l-effetti ta' ħsara tad-degradazzjoni tal-ekosistemi qed jiġu mġarrba b'mod sproporzjonat mill-foqra, b'mod partikolari n-nisa u ż-żgħażagħ, kif ukoll minn popli indiġeni u komunitajiet oħra li jiddependu mir-riżorsi naturali;

5. Jenfasizza li l-UE hija responsabbli wkoll għall-konservazzjoni tal-bijodiversità globali u l-użu sostenibbli tad-diversità bijoloġika; jisħaq fuq il-fatt li l-objettivi u l-miri tal-bijodiversità tal-UE għandhom jibnu fuq għarfien xjentifiku sod u jiġu integrati bis-sħiħ fl-azzjoni esterna tal-UE, b'mod partikolari fl-ambitu ta' strateġiji u ftehimiet ta' sħubija, inklużi ftehimiet dwar is-sajd ma' pajjiżi li qed jiżviluppaw; jinsisti li l-isforzi ta' preservazzjoni u restawr f'pajjiżi bħal dawn, b'mod partikolari fil-livell reġjonali, għandhom jiġu intensifikati;

6. Ifakkar fir-responsabbiltà tal-UE u tal-pajjiżi terzi żviluppati għat-telfien tal-bijodiversità fil-livell globali; jistieden lill-UE żżid l-appoġġ finanzjarju u tekniku lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw madwar id-dinja biex jintlaħqu l-miri globali l-ġodda, tiġi miġġielda l-kriminalità ambjentali u jiġu indirizzati l-kawżi tat-telfien tal-bijodiversità;

7. Jenfasizza d-dmir tal-istati li jipproteġu u jimmaniġġjaw b'mod sostenibbli l-ekosistemi naturali u rikki fil-bijodiversità u jissalvagwardjaw id-drittijiet tal-bniedem u tal-art tal-IPLC u persuni ta' nisel Afrikan li jiddependu fuq dawn l-ekosistemi għas-sopravivenza tagħhom;

8. Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jżidu r-rikonoxximent tad-dritt għal ambjent sikur, nadif, b'saħħtu u sostenibbli mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, jappoġġaw ir-rikonoxximent globali ta' dan id-dritt bħala dritt tal-bniedem u jappoġġaw l-inkorporazzjoni tal-protezzjoni komprensiva u d-difiża tan-natura, il-bijodiversità u l-ekosistemi bħala bażi għall-ħajja, filwaqt li jirrikonoxxu l-interdipendenza u d-dritt tal-persuni kollha, inklużi l-ġenerazzjonijiet futuri, għan-natura, b'mod partikolari billi jinfurzaw standards stretti dwar it-trasparenza, il-parteċipazzjoni pubblika u l-aċċess għall-ġustizzja skont il-Konvenzjoni ta' Aarhus u d-dritt internazzjonali; f'dan il-kuntest, u minħabba li l-aktar ħsara serja lill-ekosistemi ssir fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, iqis li jeħtieġ li jiġu miġġielda l-forom kollha ta' ħsara ambjentali lill-ekosistemi, inkluż fil-pajjiżi terzi kollha li l-UE tikkoopera magħhom, u f'ambjenti li fuqhom jiddependu l-foqra tad-dinja, u li jiġu eżaminati, fejn xieraq, ir-rilevanza u l-interess fl-għoti tad-drittijiet għan-natura;

9. Jinsab imħasseb ħafna dwar id-distakk kbir fid-data, l-indikaturi u l-finanzjament meħtieġa biex jitwaqqaf it-telfien tal-bijodiversità, u l-inkonsistenzi fir-rappurtar u t-traċċar tal-finanzjament tal-bijodiversità; ifakkar li l-istabbiliment ta' miri u indikaturi speċifiċi, li jistgħu jitkejlu u kwantitattivi għall-qafas ta' wara l-2020 huwa essenzjali biex titjieb il-kapaċità tal-monitoraġġ tal-progress;

10. Jilqa' l-inizjattiva Afrikana dwar il-“Ħajt il-Kbir l-Aħdar” u jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa dan il-proġett;

11. Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha biex jeskalaw l-isforzi tagħhom biex jivvalutaw u jivvalorizzaw aħjar il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema u jintegraw dawn il-valuri fit-teħid ta' deċiżjonijiet;

12. Jilqa' l-fatt li l-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI) -Ewropa Globali se jikkontribwixxi għall-mira globali għall-bijodiversità tal-qafas finanzjarju pluriennali (QFP); jissottolinja l-ippjanar, l-iskrutinju u l-monitoraġġ tal-NDICI-Ewropa Globali huma essenzjali biex jintlaħqu l-għanijiet globali tal-bijodiversità tal-UE; ifakkar li l-NDICI-Ewropa Globali għandu jikkontribwixxi għall-ambizzjoni li jiġi pprovdut 7,5 % tal-infiq annwali taħt il-QFP għall-objettivi tal-bijodiversità fis-sena 2024 u 10 % tal-infiq annwali skont il-QFP għall-objettivi tal-bijodiversità mill-2026 'il quddiem; jitlob li jiġi applikat b'mod effettiv il-prinċipju “la tagħmilx ħsara sinifikanti” fl-infiq kollu u fil-programmi kollha tal-UE; jitlob li jissaħħaħ il-qafas ta' rappurtar u monitoraġġ tal-politika esterna tal-UE dwar il-bijodiversità, fost l-oħrajn permezz ta' dispożizzjonijiet dettaljati dwar l-objettivi u l-indikaturi tal-bijodiversità; jitlob, b'mod aktar ġenerali, li l-UE u l-Istati Membri tagħha jippromwovu r-riċerka u l-innovazzjoni dwar il-konservazzjoni u l-protezzjoni tal-bijodiversità, u soluzzjonijiet agroekoloġiċi għat-twassil ta' benefiċċji ewlenin għall-iżvilupp, u b'hekk jgħinu fl-implimentazzjoni tal-SDGs;

13. Jiddispjaċih għall-fatt li l-baġit estern tal-UE għall-appoġġ tal-politika esterna dwar il-bijodiversità għadu konsiderevolment baxx meta mqabbel ma' dak allokat għall-politiki dwar it-tibdil fil-klima; jappella għal żieda effettiva fil-fondi għall-protezzjoni tal-bijodiversità, f'konformità mal-ftehim dwar il-QFP, u għal assistenza teknika għall-iżvilupp ta' aktar għodod ta' mobilizzazzjoni tar-riżorsi sabiex tingħata reazzjoni għall-impenji globali dwar il-bijodiversità; jisħaq li jeħtieġ jiġu traċċati, irrappurtati u eliminati gradwalment is-sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent, u li dawn jiġu diretti lejn attivitajiet li jiffavorixxu l-bijodiversità, f'konformità mal-Aġenda 2030 u l-Konvenzjonijiet u l-obbligi internazzjonali rilevanti; jitlob li parti sinifikanti mill-assistenza uffiċjali għall-iżvilupp tal-UE ddedikata għall-azzjoni klimatika tiġi diretta lejn l-appoġġ tal-kobenefiċċji tal-konservazzjoni tal-bijodiversità fil-mitigazzjoni u l-adattament tal-klima;

14. Jappella lill-UE tgħaddi liġi obbligatorja dwar id-diliġenza dovuta biex il-kumpaniji u l-finanzjaturi tagħhom isiru direttament responsabbli biex jiżguraw li l-importazzjonijiet tagħhom ma jkunux implikati f'abbużi tad-drittijiet tal-bniedem, bħall-ħtif tal-art u d-degradazzjoni ambjentali (inklużi d-deforestazzjoni u t-telfien tal-bijodiversità); b'mod aktar ġenerali, jistieden lill-UE tirrikjedi li n-negozji u l-istituzzjonijiet finanzjarji jżidu l-impenn tagħhom favur il-bijodiversità, pereżempju permezz ta' dispożizzjonijiet robusti u obbligatorji dwar il-valutazzjoni tal-impatt, il-ġestjoni tar-riskju, l-iżvelar u r-rekwiżiti ta' rappurtar estern; jistieden lill-OECD tiżviluppa sett ta' azzjonijiet prattiċi dwar id-diliġenza dovuta u l-bijodiversità biex tappoġġa l-isforzi min-negozji;

15. Jilqa' l-impenn tal-Kummissjoni li tiżviluppa proposta leġiżlattiva dwar id-diliġenza dovuta obbligatorja għall-kumpaniji dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-ambjent fil-ktajjen tal-provvista tagħhom; jirrakkomanda li din il-proposta leġiżlattiva għandha tappoġġa u tiffaċilita l-iżvilupp ta' metodoloġiji komuni għall-kejl tal-impatt għall-impatti ambjentali u tat-tibdil fil-klima; jisħaq fuq l-importanza ta' konsultazzjoni effettiva, sinifikanti u infurmata mal-partijiet ikkonċernati kollha affettwati jew potenzjalment affettwati, bħad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u tal-ambjent, is-soċjetà ċivili, it-trejdjunjins u l-IPLC; jiddispjaċih għan-nuqqasijiet serji fl-implimentazzjoni tal-Qafas tan-NU “Protezzjoni, Rispett, Rimedju” u l-Prinċipji Gwida dwar in-Negozju u d-Drittijiet tal-Bniedem, kemm fir-rigward tad-drittijiet tal-popli indiġeni kif ukoll id-drittijiet tal-art; jitlob għal darb'oħra lill-UE timpenja ruħha b'mod kostruttiv fil-ħidma tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU dwar strument internazzjonali legalment vinkolanti biex tirregola, fil-liġi internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem, l-attivitajiet ta' korporazzjonijiet transnazzjonali u intrapriżi kummerċjali oħra, li għandhom jinkludu standards speċifiċi għall-protezzjoni tal-popli indiġeni;

16. Itenni t-talba tiegħu li l-Kummissjoni tippreżenta b'mod urġenti proposta għal qafas legali tal-UE biex jitwaqqfu u jitreġgħu lura d-deforestazzjoni globali u d-degradazzjoni tal-foresti mmexxija mill-UE, li jimponi fuq il-kumpaniji rekwiżit li jwettqu diliġenza dovuta sabiex jiġi żgurat li l-prodotti mqiegħda fis-suq tal-UE ma jkunux assoċjati mad-deforestazzjoni, il-konverżjoni tal-ekosistemi naturali u l-ksur tad-drittijiet tal-IPLC;

Il-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp

17. Ifakkar li l-effettività tal-politika esterna tal-UE dwar il-bijodiversità tiddependi fuq il-koerenza tal-politika bejn il-bijodiversità u politiki esterni ewlenin oħra tal-UE, bħall-ftehimiet kummerċjali u ta' investiment;

18. Jinnota li r-rapport ta' valutazzjoni globali tal-IPBES tal-2019 dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi juri l-limiti tal-approċċ tal-protezzjoni tal-bijodiversità permezz tal-firxa spazjali taż-żoni protetti terrestri u tal-baħar, li jirrappreżentaw uħud mill-ftit Miri tal-Bijodiversità ta' Aichi li ntlaħqu b'mod parzjali;

19. Jenfasizza l-fatt li l-bijodiversità tinsab fiċ-ċentru ta' ħafna attivitajiet ekonomiċi, b'mod partikolari dawk relatati mal-agrikoltura tal-għelejjel u tal-bhejjem, il-forestrija, is-sajd u ħafna forom ta' turiżmu bbażati direttament fuq in-natura u l-ekosistemi b'saħħithom; iħeġġeġ lill-UE tintegra s-servizzi tal-bijodiversità u tal-ekosistemi fl-oqsma ta' politika relatati kollha, b'mod partikolari l-agrikoltura, is-sajd, il-forestrija, l-enerġija, it-tħaffir fil-minjieri, il-kummerċ, it-turiżmu u t-tibdil fil-klima, kif ukoll fil-politiki u l-azzjonijiet dwar l-iżvilupp u t-tnaqqis tal-faqar, u tippromwovi soluzzjonijiet innovattivi u li jistgħu jiġu implimentati biex jiġi indirizzat it-telfien tal-bijodiversità filwaqt li jiġi żgurat ikel tajjeb għas-saħħa, sikur, aċċessibbli u għall-but ta' kulħadd;

20. Jinnota bi tħassib kbir il-fatt li l-konsum tal-UE jirrappreżenta madwar 10 % tas-sehem globali tad-deforestazzjoni, b'mod partikolari permezz tad-dipendenza fuq l-importazzjonijiet ta' prodotti bażiċi agrikoli, bħaż-żejt tal-palm, il-laħam, is-sojja, il-kawkaw, il-kafè, il-qamħirrum, l-injam u l-gomma; itenni t-talba tiegħu lill-Kummissjoni biex fl-2021 tressaq proposta għal qafas legali tal-UE biex titwaqqaf u titreġġa' lura d-deforestazzjoni globali kkważata mill-UE, billi jiġi żgurat li t-tendenzi tas-swieq u tal-konsum tal-UE ma jaffettwawx b'mod detrimentali l-foresti u l-bijodiversità, b'kunsiderazzjoni tal-effetti sekondarji ta' dan fuq il-popolazzjonijiet tagħhom; jistieden lill-UE tappoġġa lil dawn il-pajjiżi fl-implimentazzjoni tas-sostenibbiltà tas-sistemi tal-ikel, permezz tal-ħolqien ta' ktajjen tal-provvista qosra, l-iżvilupp tal-agroekoloġija, l-appoġġ għall-bdiewa ż-żgħar, filwaqt li jiġu żgurati d-drittijiet tal-art u d-drittijiet tal-komunitajiet lokali;

21. Jistieden lill-UE sabiex fl-azzjoni ta' żvilupp internazzjonali tagħha tippromwovi prattiki agrikoli sostenibbli biex tipproteġi u tirrestawra l-foresti tad-dinja, billi tagħti attenzjoni partikolari għall-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-ilma, ir-restawr ta' art degradata u l-protezzjoni u r-restawr ta' żoni bijodiversi b'servizzi ekosistemiċi għoljin u b'potenzjal ta' mitigazzjoni tal-klima; jistieden lill-UE tintensifika l-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni tagħha għall-Infurzar tal-Liġi, Tmexxija u Kummerċ fis-Settur Forestali (FLEGT) u, b'mod partikolari, il-Ftehimiet ta' Sħubija Volontarja (VPAs), sabiex titnaqqas id-domanda għall-injam illegali u l-kummerċ assoċjat, u jissaħħu d-drittijiet tal-IPLC affettwati mill-qtugħ tas-siġar għall-injam;

22. Ifakkar li d-domanda dejjem tikber tal-UE għall-injam għall-użu fil-materjali, l-enerġija u l-bijoekonomija qed taqbeż il-limiti tal-provvista tagħha, u dan iżid ir-riskju ta' deforestazzjoni inkorporata fl-importazzjoni, il-ħtif tal-art, l-ispostament sfurzat u l-ksur tad-drittijiet tal-IPLC; itenni li l-politika tal-UE dwar il-bijoenerġija għandha tikkorrispondi għal kriterji ambjentali u soċjali stretti;

23. Jissottolinja li l-investiment appoġġat mill-UE fl-agrikoltura, il-forestrija jew is-sajd, jew f'impriżi li għandhom impatt fuq il-ħamrija, il-bwar, il-foresti, l-ilma jew il-baħar, jeħtieġ li jkun konformi, fost l-oħrajn, mal-Linji Gwida Volontarji tal-FAO/Il-Kumitat għas-Sigurtà Alimentari Dinjija (CFS) dwar il-Governanza Responsabbli tal-Pussess tal-Art, is-Sajd u l-Foresti fil-Kuntest tas-Sigurtà Alimentari Nazzjonali (VGGTs) u l-Prinċipji tal-FAO/CFS għal Investiment Responsabbli fis-Sistemi Agrikoli u Alimentari bil-għan li jiġu protetti l-ekosistemi u jiġi evitat it-telfien tal-bijodiversità;

24. Jappella biex il-protezzjoni u r-restawr tal-foresti u d-difiża tal-bijodiversità jingħataw prijorità fl-NDICI li jmiss; jenfasizza li l-foresti jistgħu jiżviluppaw il-funzjonijiet sħaħ tagħhom għall-klima u l-ambjent biss jekk jiġu ġestiti b'mod sostenibbli;

25. Jissottolinja li l-protezzjoni tal-bijodiversità u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima ma jsostnux awtomatikament lil xulxin; jitlob ir-reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (RED) bil-għan li ssir konsistenti mal-impenji internazzjonali tal-UE fil-qafas tal-Aġenda 2030, tal-Ftehim ta' Pariġi u tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, li, fost affarijiet oħra, tinvolvi l-introduzzjoni ta' kriterji ta' sostenibbiltà soċjali, b'kunsiderazzjoni tar-riskji tal-ħtif tal-art; jisħaq minħabba f'hekk li r-RED II għandha tikkonforma mal-istandards internazzjonali tad-drittijiet għaż-żamma tal-art, jiġifieri l-Konvenzjoni tal-ILO Nru 169 u l-Linji Gwida Volontarji tal-FAO/CFS dwar iż-Żamma tal-Arti u l-Prinċipji għall-Investiment Responsabbli fis-Sistemi tal-Agrikoltura u l-Ikel;

Agrikoltura u sajd

26. Ifakkar li kemm is-sistemi agroalimentari kif ukoll il-bdiewa żgħar jiddependu u għandhom impatt sinifikanti fuq il-bijodiversità; jenfasizza li l-integrazzjoni effettiva tal-bijodiversità fl-agrikoltura teħtieġ l-iżgurar tal-għoti ta' inċentivi finanzjarji u azzjonijiet volontarji u regolatorji li jippromwovu l-adozzjoni u t-twassil tal-bijodiversità u l-benefiċċji ambjentali mill-bdiewa permezz tat-taħriġ, l-użu tat-teknoloġija u l-innovazzjoni, kif ukoll prattiki agrikoli sostenibbli tajbin, li jimplika, fost affarijiet oħra, ir-restawr ta' riżorsi tal-ilma limitati u l-indirizzar tad-degradazzjoni u d-deżertifikazzjoni tal-art; jenfasizza li skont il-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp, is-sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent għandhom jiġu identifikati u eliminati gradwalment bi qbil mad-deċiżjonijiet meħuda fil-livell tal-UE; jappella għal Valutazzjonijiet tal-Impatt Ambjentali (VIA) ex ante u ex post obbligatorji għal investiment relatat appoġġat mill-UE; jitlob, għal dan il-għan, li l-UE żżid l-appoġġ finanzjarju u tekniku tagħha lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

27. Ifakkar li l-kapaċità unika tal-agroekoloġija li tirrikonċilja d-dimensjonijiet ekonomiċi, ambjentali u soċjali tas-sostenibbiltà ġiet rikonoxxuta fir-rapporti storiċi mill-IPCC u l-IPBES, kif ukoll mill-Bank Dinji u l-valutazzjoni internazzjonali agrikola mmexxija mill-FAO (IAASTD); jinsisti li l-finanzjament estern tal-UE għall-agrikoltura għandu jkun konformi man-natura trasformattiva tal-Aġenda 2030, il-Ftehim ta' Pariġi dwar il-Klima u l-KDB tan-NU; iqis li l-investiment f'għelejjel adattati lokalment u effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, fl-agroekoloġija, l-agroforestrija u d-diversifikazzjoni tal-għelejjel għandu jiġi prijoritizzat kif xieraq;

28. Ifakkar li l-użu ta' żrieragħ ġenetikament modifikati huma koperti minn privattivi li jimminaw id-drittijiet tal-bdiewa fuq skala żgħira u tal-popli indiġeni li jsalvaw, jużaw, jiskambjaw u jbigħu ż-żrieragħ tagħhom, li huwa minqux fi ftehimiet internazzjonali bħat-Trattat Internazzjonali dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi tal-Pjanti għall-Ikel u l-Agrikoltura (ITPGRFA), id-Dikjarazzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni (UNDRIP) u d-Dikjarazzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Raħħala u Persuni Oħra li Jaħdmu f'Żoni Rurali (UNDROP); ifakkar li l-għelejjel ġenetikament modifikati spiss huma assoċjati ma' użu akbar ta' erbiċidi; iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jikkunsidraw l-obbligi tal-Unjoni skont il-ftehimiet internazzjonali u jiżguraw li l-għajnuna għall-iżvilupp ma tintużax fil-promozzjoni ta' teknoloġiji ta' modifikazzjoni ġenetika fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

29. Ifakkar li t-tisħiħ tad-diversità taż-żrieragħ u tal-għelejjel permezz tal-qlib għal varjetajiet reżistenti huwa vitali fil-bini tar-reżiljenza tal-agrikoltura, l-adattament għall-kundizzjonijiet li qed jinbidlu bħat-tibdil fil-klima, it-telf tal-bijodiversità, mard żoonotiku ġdid, pesti, nixfa jew għargħar, filwaqt li jitqiesu d-domanda għall-ikel u s-sigurtà tal-ikel fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jistieden lill-Kummissjoni, fl-ambitu tal-politiki tagħha dwar l-għajnuna għall-iżvilupp u l-kummerċ u l-investiment, tappoġġa l-biedja li hija konformi mad-dispożizzjonijiet tal-ITPGRFA, li jissalvagwardja d-drittijiet tal-bdiewa fuq skala żgħira biex iżommu, jikkontrollaw, jipproteġu u jiżviluppaw iż-żrieragħ u l-għarfien tradizzjonali tagħhom stess (inkluż finanzjarjament, teknikament, fl-istabbiliment ta' banek taż-żrieragħ sabiex jikkonservaw u jiskambjaw żrieragħ tradizzjonali, kif ukoll fi ħdan ftehimiet ta' kummerċ ħieles; jissottolinja li s-sistema tal-Unjoni għall-Protezzjoni ta' Varjetajiet Ġodda ta' Pjanti (is-sistema UPOV) mhijiex adatta għall-interessi tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw fejn is-sistemi taż-żrieragħ ġestiti mill-bdiewa (is-settur informali taż-żrieragħ) u l-prattiki tat-tfaddil, l-użu, l-iskambju u l-bejgħ taż-żrieragħ huma prevalenti; iħeġġeġ lill-UE tippromwovi s-sistema informali taż-żrieragħ u tirriforma s-sistema UPOV b'tali mod li tippermetti lill-bdiewa b'azjendi agrikoli żgħar jużaw iż-żrieragħ imfaddla u billi tintroduċi mekkaniżmu ġust għall-qsim tal-benefiċċji; ifakkar li l-Kummissjoni hija impenjata li tipprijoritizza l-implimentazzjoni effettiva tal-KDB fil-ftehimiet kummerċjali u ta' investiment, u jħeġġeġ lill-UE tappoġġa l-iżvilupp ta' varjetajiet ta' żrieragħ adattati lokalment u żrieragħ iffrankati mill-bdiewa, li jissalvagwardjaw id-drittijiet tal-bdiewa li jżommu r-riżorsi ġenetiċi għall-finijiet tas-sigurtà tal-ikel u l-adattament għat-tibdil fil-klima;

30. Jistieden lill-UE biex tappoġġa l-iskemi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali li jqawwu l-iżvilupp ta' varjetajiet ta' żrieragħ adattati lokalment u żrieragħ ikkonservati mill-bdiewa;

31. Ifakkar li prattiki mhux sostenibbli fl-agrikoltura u l-forestrija, bħall-ġbid eċċessiv tal-ilma u t-tniġġis minn sustanzi kimiċi perikolużi, jikkawżaw degradazzjoni ambjentali sostanzjali u telfien tal-bijodiversità; jistieden lill-UE tappoġġa lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw fl-isforzi tagħhom biex isaħħu r-regolamentazzjoni dwar ir-riskju tal-pestiċidi, jevalwaw u jallinjaw ir-reġistrazzjonijiet tal-pestiċidi tagħhom mal-Kondotta Internazzjonali dwar il-Ġestjoni tal-Pestiċidi tal-FAO/WHO, inkluż permezz tal-kooperazzjoni Nofsinhar-Nofsinhar, isaħħu r-riċerka u l-edukazzjoni f'alternattivi għall-pestiċidi u jżidu l-investimenti tagħhom fi prattiki agroekoloġiċi u organiċi u l-produzzjoni, inkluż fi prattiki sostenibbli ta' irrigazzjoni u ġestjoni tal-ilma; barra minn hekk, jistieden lill-UE twaqqaf l-esportazzjonijiet kollha ta' prodotti għall-protezzjoni tal-għelejjel ipprojbiti fl-UE, f'konformità mal-impenji tal-UE lejn il-koerenza tal-politika għall-iżvilupp, il-Patt Ekoloġiku, il-prinċipju ta' “la tagħmilx ħsara” u l-Konvenzjoni ta' Rotterdam tal-1998; jistieden lill-Kummissjoni tieħu azzjoni biex tipprojbixxi l-esportazzjoni mill-UE ta' sustanzi perikolużi pprojbiti fl-UE; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-prodotti esportati jissodisfaw l-istess standards bħal dawk meħtieġa mill-produtturi Ewropej, tevita sustanzi perikolużi li mhumiex permessi fl-UE u tippermetti kundizzjonijiet ekwi madwar id-dinja;

32. Jinnota li t-teknoloġiji gene drive, bħal fil-każ tan-nemus ĠM għall-kontroll ta' mard li jinġarr minn vettur, joħolqu theddid serju u ġdid għall-ambjent u għan-natura, inklużi bidliet irriversibbli fil-ktajjen tal-ikel u l-ekosistemi, u t-telfien tal-bijodiversità, li fuqhom jiddependu l-ifqar fid-dinja għall-għajxien tagħhom; itenni it-tħassib tiegħu dwar l-isfidi legali, ambjentali, tal-bijosikurezza u tal-governanza l-ġodda li jistgħu jirriżultaw mir-rilaxx fl-ambjent ta' organiżmi b'gene drive ġenetikament modifikata, inkluż għal skopijiet ta' konservazzjoni tan-natura; itenni li l-kunsens liberu, minn qabel u infurmat tal-IPLC irid jiġi mfittex u miksub qabel ir-rilaxx ta' kwalunkwe teknoloġija li jista' jkollha impatt fuq l-għarfien tradizzjonali, l-innovazzjoni, il-prattiki, l-għajxien u l-użu tal-art, ir-riżorsi u l-ilma; jisħaq fuq il-fatt li dan għandu jsir b'mod parteċipattiv li jkun jinvolvi lill-komunitajiet kollha potenzjalment milquta qabel kwalunkwe użu; minħabba li t-teknoloġiji gene drive jqajmu tħassib dwar id-diffikultajiet tat-tbassir tal-imġiba tagħhom, u billi l-organiżmi gene drive jistgħu jsiru speċijiet invażivi fihom infushom, iqis li ma għandu jitħalla l-ebda rilaxx ta' organiżmi gene drive ġenetikament modifikati, inkluż għal skopijiet ta' konservazzjoni tan-natura, f'konformità mal-prinċipju ta' prekawzjoni;

33. Ifakkar li l-konservazzjoni, ir-restawr u l-ġestjoni sostenibbli tal-ekosistemi tal-baħar huma kruċjali għall-istrateġiji ta' mitigazzjoni tal-klima, filwaqt li jiġi żgurat li d-drittijiet u l-għajxien tas-sajjieda fuq skala żgħira u tal-komunitajiet kostali jiġu rispettati; jenfasizza li r-Rapport Speċjali tal-IPCC dwar l-oċeani u l-krijosfera fi klima li qed tinbidel jixhed il-benefiċċji tal-ikkombinar tal-għarfien xjentifiku ma' dak lokali u indiġenu biex tissaħħaħ ir-reżiljenza; iħeġġeġ lill-UE tiżviluppa approċċ ibbażat fuq id-drittijiet tal-bniedem dirett lejn il-governanza tal-oċeani;

34. Jenfasizza li madwar 3 biljun persuna madwar id-dinja jiddependu fuq prodotti tas-sajd bħala sors primarju ta' proteina; jissottolinja li l-kapaċità eċċessiva ta' sajd fil-qafas tal-kummerċ internazzjonali tal-ħut, bħal fil-każ tat-tonna safra fl-ibħra tas-Seychelles, qed thedded is-sigurtà tal-ikel tal-komunitajiet kostali u tal-ekosistemi tal-baħar fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; ifakkar li l-UE hija impenjata favur il-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp u l-governanza tajba; huwa tal-fehma li l-Ftehimiet ta' Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli għandhom jissaħħu sabiex isiru verament sostenibbli, ikunu konformi mal-aqwa parir xjentifiku disponibbli, u jqisu l-effetti kumulattivi tad-diversi ftehimiet tas-sajd fis-seħħ; jistieden lill-UE tappoġġa attivitajiet tas-sajd sostenibbli fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, bil-għan li jiġu restawrati u protetti l-ekosistemi tal-baħar u kostali; jisħaq fuq l-importanza li titkompla u tissaħħaħ il-ġlieda kontra s-sajd illegali, mhux irrappurtat u mhux irregolat (IUU), billi jiżdiedu l-pieni għall-prattiki kriminali assoċjati u billi jiġu ddedikati riżorsi finanzjarji għal dan il-għan;

35. Jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa l-istabbiliment ta' programm ta' bini tal-kapaċità globali għall-użu u l-ġestjoni tal-bijodiversità tal-ħamrija u tal-Osservatorju Globali tal-Bijodiversità tal-Ħamrija; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa l-isforzi kontinwi fil-Kummissjoni tal-FAO dwar ir-Riżorsi Ġenetiċi għall-Ikel u l-Agrikoltura favur Pjan ta' Azzjoni Globali biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tal-bijodiversità għall-ikel u l-agrikoltura u tiġi promossa l-ġestjoni sostenibbli tagħha;

36. Jenfasizza l-fatt li s-sajjieda fuq skala żgħira jiddependu b'mod dirett fuq il-bijodiversità kostali u tal-baħar għall-għajxien tagħhom; jenfasizza li l-oċeani u l-kosti tad-dinja huma mhedda ħafna, pereżempju, minn prattiki tas-sajd mhux sostenibbli, tibdil rapidu fil-klima, tniġġis ibbażat fuq l-art li jilħaq l-ibħra u l-oċeani, it-tniġġis tal-baħar, id-degradazzjoni tal-oċeani, l-ewtrofikazzjoni u l-aċidifikazzjoni; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jindirizzaw b'mod olistiku l-kawżi ewlenin tat-tniġġis tal-baħar u l-eżawriment tal-ħut permezz ta' approċċ komprensiv u integrat li jqis l-impatt estern tal-politiki settorjali kollha tal-UE, inkluż it-tniġġis tal-baħar li jirriżulta mill-politika agrikola tagħha, sabiex jirrispondu b'mod effettiv għall-impenji internazzjonali tagħhom dwar il-bijodiversità u t-tibdil fil-klima;

37. Jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tar-riżorsi tal-baħar biex jintlaħqu l-ħtiġijiet bażiċi tal-bniedem fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jitlob li l-oċean jiġi rikonoxxut bħala riżorsa komuni globali bil-ħsieb li jingħata kontribut biex jintlaħqu l-SDGs fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw u tiġi żgurata l-protezzjoni effettiva tiegħu; jistieden lill-Kummissjoni, għaldaqstant, sabiex tippromwovi fil- fora multilaterali internazzjonali, bħall-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ġestjoni tas-sajd, mudell ta' governanza ambizzjuż dwar il-bijodiversità tal-baħar u r-riżorsi ġenetiċi tal-baħar li jmur lil hinn mill-ġurisdizzjonijiet nazzjonali; jisħaq, barra minn hekk, li jeħtieġ jiġi implimentat approċċ integrat u bbażat fuq l-ekosistema għas-setturi kollha tal-Ekonomija Blu, ibbażat fuq ix-xjenza; jenfasizza, għaldaqstant, id-dmir tal-istati li jżommu lura milli jieħdu miżuri, inklużi proġetti ta' żvilupp fuq skala kbira, li jistgħu jaffettwaw b'mod negattiv l-għajxien, it-territorji jew id-drittijiet ta' aċċess tas-sajd fuq skala żgħira intern u tal-baħar, sakemm ma jinkisbux il-kunsens liberu, minn qabel u infurmat tagħhom, u li jiżguraw li l-qrati jipproteġu tali drittijiet; jenfasizza li għandhom jitwettqu valutazzjonijiet ex ante tal-proġetti tal-industrija estrattiva, b'mod partikolari sabiex jiġu evalwati l-impatti negattivi possibbli fuq id-drittijiet fundamentali tal-komunitajiet tas-sajd lokali;

Il-kummerċ

38. Jenfasizza r-responsabbiltà tal-UE li tnaqqas il-fatturi indiretti tat-telf tal-bijodiversità, billi sistematikament tinkludi l-bijodiversità u s-salvagwardji kontra l-ħtif tal-art fin-negozjati kummerċjali u fid-djalogi mal-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

39. Jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta bir-reqqa l-impatti tal-ftehimiet kummerċjali fuq id-deforestazzjoni, it-telfien tal-bijodiversità u d-drittijiet tal-bniedem fil-Valutazzjonijiet tal-Impatt għas-Sostenibbiltà (VIS), abbażi ta' data xjentifika u metodoloġiji ta' evalwazzjoni komprensivi u solidi;

40. Jirrimarka li skont il-FAO madwar terz tal-ikel globali jintilef jew jinħela, b'madwar terz tal-ikel maħsud jintilef jew fit-trasport tal-ikel jew fil-katina ta' trasformazzjoni; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jippromwovu prattiki li jnaqqsu t-telf u l-ħela tal-ikel globalment u jissalvagwardjaw id-drittijiet tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw għas-sovranità tal-ikel bħala mezz biex jinkisbu s-sigurtà nutrizzjonali, it-tnaqqis tal-faqar, u l-ktajjen tal-provvista globali inklużivi, sostenibbli u ġusti u s-swieq lokali u reġjonali, filwaqt li tingħata attenzjoni partikolari lill-biedja tal-familja, bil-għan li tiġi żgurata l-provvista ta' ikel għall-but ta' kulħadd u aċċessibbli; jitlob, f'konformità ma' dan, li jiġu prijotizzati l-produzzjoni u l-konsum lokali li jappoġġaw il-biedja fuq skala żgħira, jibbenefikaw in-nisa u ż-żgħażagħ b'mod partikolari, jiżguraw il-ħolqien ta' impjiegi lokali, jiggarantixxu prezzijiet ġusti għall-produtturi u l-konsumaturi, u jnaqqsu b'mod partikolari d-dipendenza tal-pajjiżi fuq l-importazzjonijiet u l-vulnerabbiltà tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw għall-varjazzjonijiet fil-prezzijiet internazzjonali;

41. Jinnota li l-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (TSD) tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles tal-UE mhumiex infurzabbli b'mod effettiv; jistieden lill-Kummissjoni ssaħħaħ il-kapitoli tat-TSD fil-kuntest tal-ftehimiet ta' kummerċ ħieles tal-UE, b'mod partikolari fir-rigward tad-dispożizzjonijiet relatati mal-bijodiversità; jisħaq fuq il-fatt li sabiex jsiru infurzabbli b'mod effettiv, id-dispożizzjonijiet relatati mal-bijodiversità u l-objettivi ambjentali tal-ftehimiet ta' kummerċ ħiels tal-UE jridu jkunu ċari u konkreti u li l-implimentazzjoni tagħhom trid tkun verifikabbli; jistieden lill-Kummissjoni, sabiex fir-rieżami li jmiss tal-pjan ta' azzjoni bi 15-il punt tikkunsidra, , li tittoeħed azzjoni ulterjuri u jiġu allokati aktar riżorsi biex issir l-implimentazzjoni effettiva tal-kapitoli tat-TSD, filwaqt li jiġi applikat il-prinċipju tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp sostenibbli;

42. Jirrimarka li l-UE diġà tinkludi dispożizzjonijiet mhux kummerċjali relatati mal-bijodiversità fil-ftehimiet kummerċjali, filwaqt li jinnota li jistgħu jitqiesu garanziji implimentabbli, realistiċi u li jistgħu jitkejlu;

43. Jenfasizza li l-bijodiversità tal-għelejjel ikkultivati u tal-annimali mrobbija naqset b'riżultat tal-kummerċ internazzjonali; jappella għal valutazzjoni sħiħa tal-impatt dirett u indirett tal-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles tal-UE fuq il-bijodiversità;

44. Jistieden lill-Kummissjoni tirrevedi bir-reqqa l-politika kummerċjali tagħha, speċjalment il-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika tagħha, bil-għan li tiżgura li ma tmurx kontra l-prinċipji tal-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp, il-Ftehim ta' Pariġi u l-Patt Ekoloġiku; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill biex ma jikkonkludux ftehimiet ta' kummerċ ħieles ġodda li jistgħu jikkontribwixxu biex tiżdied id-deforestazzjoni dinjija u t-telfien tal-bijodiversità;

Is-saħħa pubblika

45. Jisħaq li d-deterjorament tal-bijodiversità u l-ekosistemi għandu impatti kemm diretti kif ukoll indiretti fuq is-saħħa pubblika;

46. Jinnota li diversi dieti, flimkien ma' konverġenza globali għal livelli moderati ta' kaloriji u ta' konsum tal-laħam itejbu s-saħħa u s-sigurtà tal-ikel f'ħafna żoni u jnaqqsu wkoll b'mod sostanzjali l-impatti fuq il-bijodiversità;

47. Jisħaq fuq ir-rabta bejn it-telfien tal-bijodiversità u ż-żieda ta' patoġeni żoonotiċi; ifakkar li r-riskju ta' pandemiji jiżdied minħabba bidliet antropoġeniċi li jġibu l-organiżmi selvaġġi, il-bhejjem u n-nies f'kuntatt aktar mill-qrib, bħat-tibdil fl-użu tal-art, id-deforestazzjoni, l-espansjoni u l-intensifikazzjoni agrikola, u l-kummerċ u l-konsum legali u illegali tal-organiżmi selvaġġi, kif ukoll il-pressjoni demografika; ifakkar li r-restawr ekoloġiku huwa essenzjali għall-implimentazzjoni tal-approċċ “Saħħa Waħda”; jisħaq, b'mod aktar ġenerali, li l-pandemija tal-COVID-19 uriet l-importanza li tiġi rikonoxxuta l-konnessjoni intrinsika bejn is-saħħa tal-bniedem, is-saħħa tal-annimali u l-bijodiversità; jisħaq, għaldaqstant, l-importanza tal-approċċ “Saħħa Waħda” u l-ħtieġa sussegwenti li ssir enfasi akbar fuq il-kura tas-saħħa, il-prevenzjoni tal-mard u l-aċċess għall-mediċini fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, billi tiġi żgurata l-koerenza tal-politiki kummerċjali, tas-saħħa, tar-riċerka u tal-innovazzjoni mal-objettivi tal-politika tal-iżvilupp; jistieden lill-Kummissjoni, f'kooperazzjoni maċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard, biex issaħħaħ l-azzjoni tal-UE kontra l-pandemiji u theddid ieħor għas-saħħa, filwaqt li tikkunsidra r-rabtiet bejn pandemiji żoonotiċi u t-telfien tal-bijodiversità, f'konformità mal-proposta l-ġdida tal-Kummissjoni dwar theddid transfruntiera serju għas-saħħa, filwaqt li tibni fuq il-kooperazzjoni mal-pajjiżi sħab tal-UE biex jitnaqqas ir-riskju ta' pandemiji żoonotiċi futuri u jiġi appoġġat l-iżvilupp ta' trattat internazzjonali dwar il-pandemiji skont id-WHO;

48. Ifakkar li l-maġġoranza tal-mediċini użati għall-kura tas-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard huma derivati mill-bijodiversità, b'mod partikolari pjanti madwar id-dinja kollha, filwaqt li ħafna terapiji importanti huma bbażati fuq għarfien indiġenu u mediċina tradizzjonali;

49. Jisħaq fuq l-isfidi f'pajjiżi li qed jiżviluppaw, li jirriżultaw mid-drittijiet ta' proprjetà intellettwali fuq ir-riżorsi ġenetiċi u l-għarfien tradizzjonali f'termini ta' aċċess għall-mediċina, il-produzzjoni ta' drogi ġenetiċi u l-aċċess tal-bdiewa għaż-żerriegħa;

50. Jisħaq fuq li jeħtieġ jiġi żgurat li l-benefiċċji tar-riżorsi ġenetiċi tan-natura jinqasmu b'mod ġust u ekwu u jenfasizza l-ħtieġa għal konsistenza bejn il-ftehimiet internazzjonali f'dan ir-rigward; jissottolinja li r-regolamenti adottati għall-protezzjoni tar-riżorsi ġenetiċi u l-għarfien tradizzjonali assoċjat tagħhom iridu jikkonformaw mal-impenji internazzjonali dwar il-promozzjoni u r-rispett tad-drittijiet tal-popli indiġeni kif miqux fid-Dikjarazzjoni tan-NU tal-2007 dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni (UNDRIP) u l-Konvenzjoni tal-ILO tal-1989 dwar Popli Indiġeni u Tribali; jisħaq fuq il-ħtieġa li tiġi żvelata l-oriġini tar-riżorsi ġenetiċi matul il-proċedimenti dwar il-privattivi, meta magħrufa, f'konformità mad-Direttiva 98/44/KE ( 12 ) ; jistieden lill-Kummissjoni tinsisti biex ir-regoli tad-WTO jkunu konsistenti mal-Protokoll ta' Nagoya għall-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika, bil-għan li tiġi evitata l-bijopiraterija b'mod effettiv;

Popli indiġeni u komunitajiet lokali

51. Jissottolinja l-fatt li l-valutazzjoni globali tal-IPBES uriet l-importanza tal-IPLC għall-konservazzjoni tal-bijodiversità globali u l-ġestjoni tal-ekosistema; jiddispjaċih li, minkejja l-potenzjal kbir tiegħu, l-għarfien indiġenu ma ntużax b'mod effettiv, filwaqt li r-rikonoxximent espliċitu tal-popli indiġeni u tribali, u tad-drittijiet tagħhom, għadu nieqes mill-oqfsa legali, politiċi u istituzzjonali ta' ħafna pajjiżi, u l-implimentazzjoni tiegħu għadha kwistjoni ewlenija;

52. Jissottolinja li r-rgħajja u utenti oħra tal-art ibbażati fuq in-natura fuq l-għelieqi u l-bwar naturali jikkontribwixxu għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-bijodiversità naturali u domestika;

53. Jenfasizza l-allegazzjonijiet numerużi ta' ksur fuq skala kbira tad-drittijiet tal-popli indiġeni rrappurtati mir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar id-drittijiet tal-popli indiġeni, li jirriżultaw pereżempju minn żieda fl-estrazzjoni tal-minerali, l-iżvilupp ta' proġetti tal-enerġija rinnovabbli, l-espansjoni tan-negozju agrikolu, l-iżvilupp ta' infrastruttura kbira u miżuri ta' konservazzjoni;

54. Jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jsaħħu l-iskrutinju tal-proġetti ffinanzjati mill-UE u l-ftehimiet kummerċjali sabiex jipprevjenu u jidentifikaw abbużi tad-drittijiet tal-bniedem u jippermettu azzjoni kontra tali abbużi, filwaqt li jagħtu attenzjoni partikolari lil dawk il-proġetti u ftehimiet li jistgħu jaffettwaw l-artijiet, it-territorji jew l-assi naturali tal-popli indiġeni u tal-komunitajiet lokali, inkluż fejn ikun hemm il-ħolqien ta' żona protetta, jew l-espansjoni ta' kwalunkwe żona eżistenti simili; jisħaq fuq il-fatt li l-Mekkaniżmu għall-Iżvilupp Sostenibbli għandu jkollu l-għan li jiffinanzja proġetti li huma ta' benefiċċju għal dawk l-aktar vulnerabbli għall-impatti tat-tibdil fil-klima u t-telfien tal-bijodiversità u għandhom jiġu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem, biss fejn ikunu eliġibbli għar-reġistrazzjoni l-proġetti li għandhom impatti pożittivi; jinsisti li l-attivitajiet kollha tal-istituzzjonijiet finanzjarji tal-UE f'pajjiżi terzi, b'mod partikolari l-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, iridu jkunu konsistenti mal-impenji klimatiċi tal-UE u jsegwu approċċ ibbażat fuq id-drittijiet; jappella għat-tisħiħ u l-approfondiment tal-mekkaniżmi tal-ilmenti rispettivi għal individwi jew gruppi li d-drittijiet tagħhom ġew miksura minn tali attivitajiet u li jistgħu jkunu eliġibbli għal rimedji;

55. Ifakkar fid-dmir tal-istati skont id-dritt internazzjonali li jirrikonoxxu u jipproteġu d-drittijiet tal-popli indiġeni li jippossjedu, jiżviluppaw, jikkontrollaw u jużaw l-artijiet komunali tagħhom u jipparteċipaw fil-ġestjoni u l-konservazzjoni tar-riżorsi naturali tagħhom; iħeġġeġ lill-UE tiżgura li jiġi applikat approċċ għall-iżvilupp ibbażat fuq id-drittijiet għall-proġetti kollha ffinanzjati permezz tal-għajnuna uffiċjali għall-iżvilupp, b'mod partikolari fir-rigward tad-drittijiet tar-rgħajja u l-IPLC, inkluż ir-rikonoxximent sħiħ tad-dritt għall-awtodeterminazzjoni u l-aċċess għad-drittijiet tal-art kif minquxa fit-trattati dwar id-drittijiet tal-bniedem, b'mod partikolari l-UNDRIP; jisħaq li hija meħtieġa konformità mal-prinċipju ta' kunsens liberu, minn qabel u infurmat kif stabbilit fil-Konvenzjoni tal-ILO Nru 169 dwar il-Popli Indiġeni u Tribali tal-1989, inkluż rigward it-teħid tad-deċiżjonijiet kollha rigward iż-żoni protetti, u l-istabbiliment ta' mekkaniżmi ta' responsabbiltà, ilmenti u rimedju għall-ksur tad-drittijiet indiġeni, mhux l-inqas fil-kuntest tal-attivitajiet ta' konservazzjoni; jistieden lil dawk l-Istati Membri li għadhom ma rratifikawx il-Konvenzjoni tal-ILO Nru 169, biex jagħmlu dan; jissottolinja li l-Konvenzjoni tal-ILO Nru 169 tobbliga lill-istati ratifikanti kollha jiżviluppaw azzjoni kkoordinata biex jipproteġu d-drittijiet tal-popli indiġeni;

56. Jenfasizza l-għadd kbir ta' allegazzjonijiet ta' ksur fuq skala kbira tad-drittijiet tad-difensuri ambjentali, kif irrappurtat mir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar is-sitwazzjoni tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, li ddenunzjaw l-għadd dejjem jikber ta' attakki, theddid ta' mewt u qtil imwettqa kontrihom; ifakkar fl-obbligu tal-istati li jipproteġu d-difensuri ambjentali u l-familji tagħhom kontra l-fastidju, l-intimidazzjoni u l-vjolenza, kif minqux fid-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll li jiggarantixxu l-libertajiet fundamentali tagħhom; jistieden lill-UE tkompli tinvesti u ssaħħaħ mekkaniżmi u programmi ta' protezzjoni speċifiċi għad-difensuri ambjentali tad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll għall-popolazzjonijiet indiġeni, u l-komunitajiet lokali, inkluż l-iżgurar tat-tkomplija tal-proġetti ProtectDefenders.eu; jisħaq li jeħtieġ jiġu rikonoxxuti l-kontributi, l-għarfien u l-esperjenza ta' dawn il-gruppi fil-ġlieda kontra t-telfien tal-bijodiversità u d-degradazzjoni ambjentali;

57. Iħeġġeġ lill-UE tiżgura li l-Inizjattiva NaturAfrika tipproteġi l-organiżmi selvaġġi u l-ekosistemi relatati tagħha f'konformità ma' approċċ għall-konservazzjoni li jirrikjedi l-kunsens ħieles, minn qabel u infurmat tal-IPLC ikkonċernat, flimkien mal-gruppi tas-soċjetà ċivili li jappoġġawhom; jitlob lill-UE tipprovdi assistenza teknika u finanzjarja għal dan il-għan;

58. Iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jappoġġaw l-Arkitettura tal-Governanza Afrikana, u b'mod partikolari l-Qorti Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli, sabiex jimplimentaw il-Qafas ta' Politika tal-Unjoni Afrikana għall-Pastoraliżmu fl-Afrika u, b'mod aktar wiesa', jirrikonoxxu d-drittijiet tar-rgħajja u tal-popli indiġeni;

59. Jisħaq li l-iżgurar tad-drittijiet tal-pussess huwa prerekwiżit għall-integrazzjoni effettiva tal-bijodiversità; jinnota, madankollu, li n-nuqqas ta' drittijiet kollettivi għall-art għall-popli indiġeni huwa ostaklu primarju biex jiġi żgurat li l-konservazzjoni bbażata fuq id-drittijiet issir effettiva;

60. Ifakkar li t-tranżizzjoni lejn ekonomija ekoloġika u diġitali għandha implikazzjonijiet enormi għas-settur tal-minjieri u hemm tħassib dejjem jikber li l-estrazzjoni se tinfirex f'pajsaġġi sensittivi tal-foresti, li jikkontribwixxi għad-deforestazzjoni u d-degradazzjoni tal-foresti; ifakkar li 80 % tal-foresti madwar id-dinja jinstabu f'artijiet u f'territorji tradizzjonali ta' popli indiġeni; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri tagħha jżidu l-isforzi tagħhom biex irawmu prattiki ta' estrazzjoni responsabbli u sostenibbli, filwaqt li jaċċelleraw it-tranżizzjoni tagħhom lejn ekonomija ċirkolari; jistieden, b'mod partikolari, lill-UE tiżviluppa qafas reġjonali għall-industriji estrattivi li jissanzjona lill-kumpaniji li jiksru d-drittijiet tal-bniedem u jipprovdi rimedju legali lill-popli indiġeni li d-drittijiet tagħhom ġew miksura; jisħaq fuq il-ħtieġa li jiġu pprojbiti l-esplorazzjoni għall-minerali u l-isfruttament tagħhom fiż-żoni protetti kollha, inklużi fil-parks nazzjonali u s-Siti ta' Patrimonju Dinji;

Kriminalità ambjentali

61. Jissottolinja l-fatt li r-reat ambjentali jikkostitwixxi theddida globali għall-konservazzjoni tan-natura, l-iżvilupp sostenibbli, l-istabbiltà u s-sigurtà;

62. Jisħaq fuq il-fatt li t-traffikar ta' organiżmi selvaġġi għandu jiġi kklassifikat bħala reat serju, f'konformità mal-Konvenzjoni tan-NU kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali, sabiex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni internazzjonali, b'mod partikolari f'kuntest fejn il-kummerċ u l-konsum ta' organiżmi selvaġġi jirrappreżenta riskju sinifikanti ta' pandemiji futuri;

63. Jistieden lill-Kummissjoni tirrevedi l-Pjan ta' Azzjoni tal-UE kontra t-Traffikar ta' Organiżmi Selvaġġi biex trażżan il-kummerċ illegali tal-organiżmi selvaġġi; jilqa' l-abbozz ta' miżuri ppubblikati mill-Kummissjoni li għandhom l-għan li jipprojbixxu b'mod effettiv il-kummerċ tal-UE fl-avorju; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, f'dan ir-rigward, biex jixprunaw azzjoni internazzjonali biex titwaqqaf id-domanda għall-avorju tal-iljunfanti u jindirizzaw il-kawżi ewlenin tal-kriżi tal-kaċċa illegali tal-iljunfanti, billi jżidu l-kooperazzjoni tagħhom mal-pajjiżi Afrikani u l-għajnuna għalihom; jitlob reviżjoni tad-Direttiva dwar ir-Reati Ambjentali ( 13 ) billi jitwessa' l-kamp ta' applikazzjoni tagħha u jiġu introdotti dispożizzjonijiet speċifiċi għal sanzjonijiet li jiżguraw li r-reati ambjentali, inkluż is-sajd illegali, il-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi u l-kriminalità forestali, jiġu rikonoxxuti bħala reati serji u jiġu ppenalizzati kif xieraq, speċjalment fil-kuntest tal-kriminalità organizzata, u b'hekk jinħolqu deterrenti qawwija;

64. Iħeġġeġ lill-pajjiżi ta' provvista, ta' tranżitu u ta' domanda fil-kummerċ illegali tal-organiżmi selvaġġi biex japprofondixxu l-livelli ta' kooperazzjoni tagħhom sabiex jiġġieldu dan il-kummerċ tul il-katina kollha; iħeġġeġ, b'mod partikolari, lill-gvernijiet tal-pajjiżi ta' provvista biex: i) itejbu l-istat tad-dritt u joħolqu deterrenti effikaċi permezz tat-tisħiħ tal-investigazzjonijiet kriminali, il-prosekuzzjonijiet u l-għoti tas-sentenzi; ii) jippromulgaw liġijiet aktar b'saħħithom li jittrattaw it-traffikar illegali tal-organiżmi selvaġġi bħala “reat serju” li jistħoqqlu l-istess livell ta' attenzjoni bħal forom oħra ta' kriminalità organizzata transnazzjonali; iii) jallokaw aktar riżorsi għall-ġlieda kontra l-kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi, b'mod partikolari għat-tisħiħ tal-infurzar tal-liġi dwar l-organiżmi selvaġġi, il-kontrolli tal-kummerċ, il-monitoraġġ, id-detezzjoni doganali u s-sekwestri; iv) jimpenjaw ruħhom għal politika ta' tolleranza żero fir-rigward tal-korruzzjoni;

65. Jinnota li l-kriminalità ambjentali thedded is-sigurtà tal-bniedem billi tagħmel ħsara lir-riżorsi li huma essenzjali għall-għajxien, tiġġenera l-vjolenza u l-kunflitti, iżżid il-korruzzjoni u tikkawża ħsara oħra; iħeġġeġ lill-UE tagħmel il-ġlieda kontra l-kriminalità ambjentali prijorità politika strateġika prevalenti fil-kooperazzjoni ġudizzjarja internazzjonali u f'fora multilaterali, b'mod partikolari billi tippromwovi l-konformità mal-ftehimiet ambjentali multilaterali permezz tal-adozzjoni ta' sanzjonijiet u skambji tal-aħjar prattiki u billi tippromwovi t-tkabbir tal-kamp ta' applikazzjoni tal-Qorti Kriminali Internazzjonali biex tkopri atti kriminali li jammontaw għal ekoċidju; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jallokaw riżorsi finanzjarji u umani xierqa għall-prevenzjoni, l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni tar-reati ambjentali;

66. Jissottolinja, li d-dritt internazzjonali evolva biex iħaddan kunċetti ġodda bħall-wirt komuni tal-umanità, l-iżvilupp sostenibbli u l-ġenerazzjonijiet futuri, iżda jisħaq li m'hemm l-ebda mekkaniżmu permanenti internazzjonali għall-monitoraġġ u l-indirizzar tal-ħsara u l-qerda ambjentali li jibdel b'mod sinifikanti l-beni komuni globali jew is-servizzi tal-ekosistema; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri biex, għal dan il-għan, jappoġġaw bidla fundamentali biex l-ekoċidju u d-dritt tal-ġenerazzjonijiet futuri jiġu inklużi fid-dritt ambjentali internazzjonali;

o

o o

67. Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni.

(1) ĠU L 201, 26.7.2013, p. 60.

(2) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2020/603494/EXPO_IDA(2020)603494_EN.pdf

(3) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2016-0034_MT.pdf u https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2016-0034_MT.html

(4) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2020/658217/IPOL_IDA(2020)658217_EN.pdf

(5) ĠU C 118, 8.4.2020, p. 15.

(6) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2014/534980/EXPO_STU(2014)534980_EN.pdf

(7) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2020/603488/EXPO_IDA(2020)603488_EN.pdf

(8) Testi adottati, P9_TA(2020)0285.

(9) Biodiversity: Finance and the Economic and Business Case for Action (Il-Bijodiversità: Il-Finanzi u l-Każ Ekonomiku u Kummerċjali għal Azzjoni). Sommarju Eżekuttiv u Sinteżi, Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD), Mejju 2019, p. 7.

(10) Biodiversity: Finance and the Economic and Business Case for Action (Il-Bijodiversità: Il-Finanzi u l-Każ Ekonomiku u Kummerċjali għal Azzjoni). Sommarju Eżekuttiv u Sinteżi, OECD, Mejju 2019.

(11) Workshop tal-IPBES dwar il-Bijodiversità u l-Pandemija, Rapport tal-Workshop, 2020, p. 23.

(12) Id-Direttiva 98/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Lulju 1998 dwar il-protezzjoni legali tal-invenzjonijiet bioteknoloġiċi (ĠU L 213, 30.7.1998, p. 13).

(13) Id-Direttiva 2008/99/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta' Novembru 2008 dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali (ĠU L 328, 6.12.2008, p. 28).