Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-Implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles 1 ta’ Jannar 2018-31 ta’ Diċembru 2018”

(COM(2019) 455 final)

(2020/C 364/23)

Relatur:

Tanja BUZEK

Korelatur:

Alberto MAZZOLA

Konsultazzjoni Kummissjoni, 19.12.2019 Bażi legali Artikolu 32(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Relazzjonijiet Esterni Adottata fis-sezzjoni 16.6.2020 Adottata fil-plenarja 16.7.2020 Sessjoni plenarja Nru 553 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 203/0/7

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-COVID-19 kellha impatt profond u bla preċedent fuq id-dinja globalizzata tagħna u n-nies tagħha, u fuq il-kummerċ u l-investiment. L-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) tistma li fl-2020 il-kummerċ dinji se jonqos bi 13 % sa 32 % ( 1 ) . Bħala xprun importanti tat-tkabbir, il-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli, il-kummerċ se jkollu rwol importanti biex jippromovi rkupru ekonomiku sostenibbli mill-kriżi u jippermetti lill-kumpaniji jibnu mill-ġdid u jorganizzaw mill-ġdid il-ktajjen tal-valur tagħhom, li sofrew tfixkil. L-Ewropa teħtieġ b’mod urġenti Pjan ta’ Rkupru tal-UE b’saħħtu, soċjali, sostenibbli u inklużiv li se jappoġġja lill-kumpaniji u lin-nies biex tingħeleb din il-kriżi u biex jiġu ssalvagwardjati l-impjiegi deċenti, inkluż permezz tal-ingranaġġ tal-kummerċ internazzjonali. Dan il-Pjan għandu jiġi ffinanzjat billi jintużaw il-Eurobonds jew dejn fit-tul Ewropew komuni ieħor.

1.2. Din il-kriżi tenfasizza kemm huma importanti l-kooperazzjoni globali u l-proċess tar-riforma tad-WTO biex tiġi żgurata organizzazzjoni b’saħħitha u effettiva li tista’ taġixxi kontra l-protezzjoniżmu u l-unilateraliżmu. Wasal iż-żmien li d-WTO taqdi r-rwol tagħha biex tippromovi b’mod attiv standards ewlenin tax-xogħol u l-Ftehim ta’ Pariġi ( 2 )

1.3. Ir-rieżami mħabbar kmieni tal-Istrateġija tal-UE għall-Kummerċ jeħtieġ li jislet tagħlimiet importanti minn din il-kriżi. L-UE mhijiex awtosuffiċjenti u tiddependi fuq l-aċċess għas-swieq internazzjonali. Il-ktajjen tal-provvista globali jeħtieġ li jsiru aktar reżiljenti, diversifikati u responsabbli. Strumenti aktar b’saħħithom jeħtieġ li jagħtu riżultati f’termini ta’ aġenda dwar il-kummerċ u l-investiment sostenibbli fid-dimensjonijiet kollha tagħha. Jeħtieġ li din tkun konsistenti mal-Patt Ekoloġiku u turi ambizzjoni indaqs dwar l-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tad-dispożizzjonijiet dwar ix-xogħol. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) li saru f’sensiela ta’ Opinjonijiet ewlenin reċenti u kontinwi dwar il-kummerċ tal-UE għandhom inkunu ta’ informazzjoni għal dan ir-rieżami ( 3 ) . L-Istrateġija l-ġdida tal-UE għall-Kummerċ għandha tmur lil hinn mill-mudelli kummerċjali antiki, filwaqt li tibni mudell ġdid li jkun ekonomikament reżiljenti, aktar ekoloġiku, soċjalment sostenibbli u responsabbli.

1.4. Is-soċjetà ċivili għandha rwol importanti biex tqajjem sensibilizzazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-politika kummerċjali tal-UE. Din tista’ tgħin tikkomunika l-benefiċċji tagħha u hija kruċjali biex jiġu identifikati t-tħassib u n-nuqqasijiet. Għalhekk, il-KESE jiddispjaċih b’mod partikolari dwar il-fatt li l-ħidma u l-vuċi tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi (DAGs) fil-parti l-kbira tagħhom għadhom ma ġewx inklużi fir-rapport ta’ implimentazzjoni. Il-kontribut tal-programmi ta’ ħidma tad-DAG u d-Dikjarazzjonijiet Konġunti mad-DAGs fil-pajjiżi msieħba għandhom jiġu riflessi aktar fir-rapporti futuri.

1.5. Fi ftehimiet futuri, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-monitoraġġ tad-DAGs se jkopri l-ftehim kollu, filwaqt li dawn għandhom jagħtu attenzjoni speċjali lill-impatt fuq il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli (TSD). L-impatt tar-rakkomandazzjonijiet tad-DAG, b’mod partikolari iżda mhux esklużivament fuq l-investigazzjoni tal-ksur tat-TSD, jeħtieġ li jissaħħaħ b’mod konsiderevoli. Il-grupp ta’ esperti mal-Istati Membri dwar it-TSD, l-Uffiċjal Kap tal-Infurzar għall-Kummerċ (CTEO) il-ġdid u l-istituzzjonijiet rilevanti tal-UE għandhom jistabbilixxu skambju ta’ segwitu strutturat mad-DAGs u l-laqgħat konġunti ta’ bejn id-DAGs għandhom jiġu kkomunikati fin-negozjati ta’ ftehim.

1.6. Il-Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles joħolqu qafas għall-kumpaniji biex jiżviluppaw relazzjonijiet fit-tul ma’ klijenti u fornituri ġodda, jisfruttaw l-opportunitajiet f’pajjiżi ġodda u jibnu kapaċità lokali biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tagħhom. Aġenda kummerċjali bilaterali u multilaterali ambizzjuża li tirrifletti t-tagħlimiet imsemmija hawn fuq, u l-implimentazzjoni sħiħa tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles tal-UE eżistenti, jeħtieġ li jistabbilixxu l-pedament.

1.7. Ir-rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles jipprovdi ħarsa ġenerali komprensiva u viżibbli tan-network kummerċjali tal-UE. Dan ikejjel il-progress u l-prestazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles individwali, u jidentifika n-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni. Madankollu, dan jeħtieġ li jtejjeb il-potenzjal informattiv tiegħu u joħloq rabtiet aħjar ma’ rapporti preċedenti u ċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-politika tal-evalwazzjoni kummerċjali. Il-valutazzjonijiet tal-impatt għas-sostenibbiltà (VIS) għandhom jintużaw b’mod partikolari bħala sorsi ta’ informazzjoni. Meta tabbozza r-rapporti futuri, il-Kummissjoni Ewropea (KE) għandha tikkonsulta mas-soċjetà ċivili bħala kwistjoni ta’ prijorità.

1.8. Is-sigurtà u t-tqassim tad-data jidhru li jippreżentaw l-akbar sfida. Ir-rapport għandu juża d-data nazzjonali b’mod aktar konsistenti, filwaqt li juri r-realtajiet differenti għal kull Stat Membru jew reġjun tal-UE, u, fejn ikun meħtieġ, jinvesti fi ġbir attiv ta’ data. L-istabbiliment ta’ kriterji jagħmel it-tqabbil aktar tanġibbli. Sorsi oħra, bħall-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) dwar il-ksur relatat max-xogħol, għandhom jikkompletaw l-istampa.

1.9. Ir-rapporti futuri għandhom jirriflettu b’mod aktar sistematiku dwar il-kummerċ fis-servizzi u l-evoluzzjoni tiegħu. Hemm bżonn ta’ data aktar dettaljata, għal kull settur u mod ta’ provvista, biex jiġi evalwat il-punt sa fejn in-negozji tad-daqsijiet kollha jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles tal-UE. Biex jiġu appoġġjati l-esportaturi tas-servizzi, il-Bażi tad-Data rieżaminata dwar l-Aċċess għas-Suq għandha tkopri s-servizzi b’mod konsistenti u għandha tiġi ssupplimentata bi gwida tal-UE għall-esportaturi u l-investituri tas-servizzi Ewropej.

1.10. Biex jikseb valur miżjud għall-partijiet interessati kollha, ir-rapport annwali għandu jagħti attenzjoni akbar lil oqsma u gruppi speċifiċi. Jeħtieġ li l-konsumaturi jaraw kif iż-żidiet fil-flussi kummerċjali jistgħu jimmaterjalizzaw f’benefiċċji konkreti. Jeħtieġ li d-data turi simetrija aħjar bejn għanijiet ta’ negozjar ambizzjużi għall-konsumaturi u l-implimentazzjoni aktar tard tagħhom.

1.11. Ir-rata ta’ utilizzazzjoni ta’ preferenza (PUR) hija indikatur importanti għall-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Ir-rapport juri li l-PUR hija b’mod ġenerali aktar baxxa għall-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-pajjiżi msieħba milli għall-importazzjonijiet fl-UE. Jeħtieġ li l-KE u l-Istati Membri jieħdu azzjoni konġunta biex itejbu l-utilizzazzjoni ta’ preferenzi kummerċjali u jżidu s-sensibilizzazzjoni dwar il-benefiċċji kummerċjali, b’mod partikolari fost il-kumpaniji żgħar u ta’ daqs medju (SMEs). F’kooperazzjoni mal-komunità tan-negozju tal-UE, dawn għandhom jippromovu l-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles fil-lingwa nazzjonali tagħhom u jiżviluppaw pjani ta’ azzjoni nazzjonali għall-implimentazzjoni għal kull ftehim ta’ kummerċ ħieles. L-attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni jeħtieġ li jqisu wkoll l-importaturi fil-pajjiżi msieħba.

1.12. It-trasparenza hija kruċjali biex jittejjeb l-aċċess għas-suq tal-akkwist pubbliku għall-kumpaniji Ewropej fil-pajjiżi msieħba fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-pubblikazzjoni tal-offerti tal-pajjiżi terzi f’taqsima ddedikata tal-bażi tad-data tal-Offerti Elettroniċi ta’ Kuljum tal-UE ttejjeb bil-bosta l-kapaċità tal-kumpaniji Ewropej ta’ kull daqs biex jibbenefikaw mill-kapitolu tal-akkwist. Barra minn hekk, l-UE għandha tippromovi l-aħjar prattiki dwar kif għandhom jiġu inklużi kriterji ambjentali u soċjali fl-akkwist pubbliku.

1.13. Il-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles joffru potenzjal konsiderevoli għall-esportazzjonijiet tal-UE fil-prodotti agrikoli filwaqt li l-Indikazzjonijiet Ġeografiċi (GI) iżidu l-kompetittività tal-produtturi agroalimentari tal-UE kemm fl-UE kif ukoll ’il hinn minnha. Madankollu, l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet agroalimentari tidher li ma tilħaqx l-għanijiet ambizzjużi tagħha. It-traċċabbiltà tal-prodotti u l-kapaċità li jinfurzaw il-prinċipju ta’ prekawzjoni huma essenzjali biex jiġi żgurat li jkun hemm ikel ta’ kwalità tajba u provvista sigura kemm f’termini ta’ kwantità, kif ukoll ta’ kwalità. Il-monitoraġġ effiċjenti tal-Istandards Sanitarji u Fitosanitarji (SPS) jitlob li jsiru spezzjonijiet b’riżorsi xierqa.

1.14. Bosta snin wara li ġew konklużi l-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, għadna naraw nuqqas ta’ progress fil-konformità mal-impenji tat-TSD f’xi pajjiżi msieħba. Filwaqt li jappoġġja bis-sħiħ il-fatt li finalment il-KE qed tieħu azzjoni legali fit-tilwima dwar id-drittijiet tal-ħaddiema tal-Korea, il-KESE, minkejja dan, jesprimi tħassib dwar l-impatt attwali tar-rapport tal-bord, minħabba li l-kapitoli tat-TSD bħalissa m’għandhomx għodod ta’ infurzar vinkolanti. F’dan ir-rigward, il-KESE jappella għal progress sinifikanti fir-rieżami tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) tal-eżegwibbiltà effettiva tad-dispożizzjonijiet dwar il-ħaddiema u l-ambjent ( 4 ) . Il-proċess ta’ rieżami għandu jinvolvi u jikkonsulta mill-qrib id-DAGs taż-żewġ partijiet.

1.15. Il-KESE jilqa’ bil-qawwa l-inizjattivi reċenti mill-KE u l-Istati Membri biex jiżdiedu l-isforzi dwar il-kummerċ u s-sostenibbiltà. Fin-negozjati mar-Renju Unit, l-UE qed tibda perkors ġdid, filwaqt li qed tiżgura kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni sostenibbli u tapplika l-kapitolu tat-tilwim ġenerali b’aċċess għar-rimedji, li jirrifletti r-relazzjoni unika tal-partijiet. Il-Komunikazzjoni dwar il-Patt Ekoloġiku titlob li l-Ftehim ta’ Pariġi jsir element essenzjali għall-ftehimiet kummerċjali komprensivi kollha futuri – pass pożittiv li għandu jiġi estiż biex jiġu koperti l-Konvenzjonijiet fundamentali u aġġornati tal-ILO li ġew irratifikati mill-Istati Membri kollha tal-UE. Bħala l-korp rikonoxxut fil-livell internazzjonali, l-ILO għandha tkun involuta fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet tal-ILO fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-KESE jistenna bil-ħerqa li jsir dibattitu ġdid fost l-Istati Membri dwar kif għandhom jissaħħu l-kapitoli tat-TSD biex jissodisfaw bis-sħiħ l-impenji legalment vinkolanti tagħhom ( 5 ) . Dan id-dibattitu jeħtieġ li jagħti l-istess prijorità lill-istandards ambjentali u tax-xogħol fuq l-aġenda ta’ implimentazzjoni u infurzar.

2. Sfond

2.1. Fil-komunikazzjoni tagħha Kummerċ għal Kulħadd tal-2015, il-KE impenjat ruħha li tirrapporta kull sena dwar l-implimentazzjoni tal-aktar ftehimiet kummerċjali sinifikanti tal-UE. Dan huwa t-tielet rapport dwar din il-kwistjoni, u l-ewwel darba li l-KESE għamel rakkomandazzjonijiet.

2.2. Il-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles jirrappreżentaw sehem dejjem akbar tal-kummerċ tal-UE. Fl-2018, 31 % tal-kummerċ tal-UE fil-prodotti mal-bqija tad-dinja kien kopert minn ftehimiet kummerċjali preferenzjali u din iċ-ċifra hija mistennija li tiżdied għal aktar minn 40 % meta jitqiesu l-ftehimiet kummerċjali li ġew konklużi minn dakinhar ’il hawn.

2.3. Bħalissa, l-UE għandha l-aktar network kummerċjali fid-dinja, b’44 ftehim kummerċjali preferenzjali li jkopri 76 pajjiż. Ir-rapport annwali ta’ implimentazzjoni jkopri tipi differenti ta’ ftehimiet kummerċjali tal-UE: — ftehimiet tal-“ewwel ġenerazzjoni”, li ġew innegozjati qabel l-2006 u li jiffukaw fuq l-eliminazzjoni tat-tariffi; — ftehimiet tal-“ġenerazzjoni l-ġdida” li jestendu għal oqsma ġodda, inklużi s-servizzi, l-investimenti, l-akkwist pubbliku, il-kompetizzjoni, is-sussidji, il-kwistjonijiet regolatorji u l-iżvilupp sostenibbli; — Iż-Żoni ta’ Kummerċ Ħieles Approfonditi u Komprensivi (DCFTA) li joħolqu rabtiet ekonomiċi aktar b’saħħithom bejn l-UE u l-pajjiżi tal-viċinat tagħha; — Il-Ftehimiet ta’ Sħubija Ekonomika (FSE) li jiffukaw fuq il-ħtiġijiet ta’ żvilupp tar-reġjuni Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku.

2.4. Mill-2015 ’il hawn, l-UE wettqet evalwazzjonijiet ex post fuq il-ftehimiet kummerjċali tagħha mal-Messiku, iċ-Ċilì u l-Korea t’Isfel. L-evalwazzjonijiet ex post fuq CARIFORUM u sitt pajjiżi tal-Mediterran, kif ukoll il-ftehim UE-Moldova u UE-Georgia, il-ftehim UE-Kolombja, Ekwador u Perù u l-ftehim UE-Amerika Ċentrali għadhom għaddejjin.

2.5. Dan ir-rapport tal-2019 jipprovdi aġġornament dwar l-implimentazzjoni ta’ 35 ftehim kummerċjali ewlieni ma’ 62 imsieħeb, inkluż l-ewwel rapport ta’ sena sħiħa dwar is-CETA. Barra minn hekk, ir-rapport jiddeskrivi l-ħidma mwettqa qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun u jinkludi kapitoli ddedikati dwar l-SMEs, is-servizzi u l-kummerċ agroalimentari.

2.6. Ir-rapport ifittex li jinvestiga l-impatt tad-dispożizzjonijiet inklużi fil-kapitoli ddedikati għat-TSD, li jagħmlu parti mill-ftehimiet kummerċjali kollha tal-ġenerazzjoni ġdida tal-UE, u jirrapporta dwar azzjonijiet ta’ infurzar legali meħuda skont il-ftehimiet kummerċjali tal-UE. Id-dokument ta’ ħidma tal-persunal komprensiv tiegħu jipprovdi informazzjoni ddettaljata għal kull ftehim individwali.

3. Il-pandemija tal-COVID-19 u l-kummerċ globali u tal-UE

3.1. Il-COVID-19 se jkollha impatt profond u bla preċedent fuq id-dinja kummerċjali globalizzata tagħna. Sa issa, il-KE tistma li se jkun hemm rekord ta’ tnaqqis ta’ 9,7 % fil-kummerċ globali, tnaqqis possibbli ta’ 9,2 % fl-esportazzjonijiet tal-prodotti u s-servizzi ’l hinn mill-EU27, u tnaqqis ta’ 8,8 % fl-importazzjonijiet ’il hinn mill-EU27 għall-2020 ( 6 ) . Aħna rajna tfixkil fuq skala kbira fil-ktajjen tal-provvista, restrizzjonijiet ad hoc fuq l-esportazzjonijiet fi prodotti rilevanti għall-kriżi bħal provvisti mediċi, kontrolli doganali u fil-fruntieri aktar stretti, u restrizzjonijiet fuq il-moviment liberu tal-ħaddiema u l-fornituri tas-servizzi. Din il-kriżi ħarġet fid-dieher fraġilità u riskji inkwetanti relatati ma’ ktajjen tal-provvista fframmentati ħafna u mhux iddiversifikati. Din tenfasizza wkoll l-importanza li l-ekonomiji jkunu msejsa fuq servizzi pubbliċi li jiffunzjonaw tajjeb u b’saħħithom mil-lat finanzjarju, b’mod partikolari s-servizzi tas-saħħa pubblika, biex il-kummerċ jibqa’ “b’saħħtu” u għaddej.

3.2. Din il-kriżi tenfasizza l-importanza ta’ kooperazzjoni globali u turi li s-soluzzjonijiet nazzjonali u unilaterali mhumiex it-tweġiba, la fil-livell Ewropew u lanqas fil-livell globali. Għalhekk, il-proċess tar-riforma tad-WTO għandu jibqa’ għaddej sabiex tiġi żgurata organizzazzjoni b’saħħitha u effettiva li tkun tista’ taġixxi kontra l-protezzjoniżmu u l-unilateraliżmu. Wasal iż-żmien li d-WTO taqdi r-rwol tagħha biex tippromovi b’mod attiv l-istandards tax-xogħol ewlenin u l-Ftehim ta’ Pariġi ( 7 )

3.3. Il-KESE jirrikonoxxi li, bl-adozzjoni ta’ qafas ta’ politika xieraq, il-kummerċ jista’ jkun jista’ jkun xprun effettiv tat-tkabbir, il-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli. Fl-2017, wieħed minn kull seba’ impjiegi tal-UE kien jiddependi fuq l-esportazzjonijiet, b’36 miljun impjieg u 15,3 % tal-impjiegi tal-UE. Barra minn hekk, l-importanza tas-Suq Uniku għall-kummerċ tal-UE u l-“effetti kollaterali” pożittivi tiegħu, jintwerew mill-fatt li 20 % tal-impjiegi appoġġjati mill-esportazzjoni kienu jinsabu fi Stat Membru differenti ( 8 )

3.4. Il-kummerċ se jkollu rwol essenzjali biex jippromovi rkupru ekonomiku sostenibbli u jippermetti lill-kumpaniji jibnu mill-ġdid u jorganizzaw mill-ġdid il-ktajjen tal-valur tagħhom, li sofrew tfixkil. Pjan ta’ Rkupru tal-UE għandu jkun b’saħħtu, soċjali, sostenibbli u inklużiv, filwaqt li għandu joffri lill-kumpaniji l-opportunitajiet biex isaħħu l-pożizzjoni tagħhom fil-kummerċ internazzjonali u biex jissalvagwardjaw l-impjiegi deċenti. Dan il-Pjan għandu jiġi ffinanzjat billi jintużaw il-Eurobonds jew dejn fit-tul Ewropew komuni ieħor.

3.5. Ir-rapporti tal-2020 u l-2021 li jmiss għandhom iwettqu valutazzjoni tal-politika komprensiva dwar l-ambjent kummerċjali ta’ wara l-COVID, u kif għandu jiġi żgurat li dan iġib benefiċċji għal kulħadd. Il-KE għandha tikkonsulta mas-soċjetà ċivili bħala kwistjoni ta’ prijorità għal rapporti ta’ implimentazzjoni futuri tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, u l-KESE jinsab lest li jikkontribwixxi bl-esperjenza prattika tiegħu. L-Istrateġija l-ġdida għall-Kummerċ immirata lejn l-irkupru mill-COVID u t-tisħiħ tal-kummerċ dinji għandha tqis il-fatturi li ġejjin — fatturi li oriġinaw mill-kriżi, iżda anke mill-impenn tal-UE għal ekonomija newtrali f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Il-politika industrijali Ewropea għandha ssaħħaħ is-sovranità industrijali f’setturi ewlenin bħall-farmaċewtiċi u l-apparat għal użu mediku. Dan għandu jsir fil-livell tal-UE.

3.6. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-KESE li saru f’sensiela ta’ Opinjonijiet ewlenin reċenti u li għadhom għaddejjin dwar il-kummerċ tal-UE ( 9 ) għandhom ikunu ta’ informazzjoni għar-rieżami bikri tal-istrateġija kummerċjali. In-negozjati bilaterali u tad-WTO li għadhom għaddejjin għandhom iqisu b’mod urġenti l-impatti tal-COVID biex jiġu indirizzati l-isfidi relatati, b’mod partikolari r-restrizzjonijiet fuq l-esportazzjoni u s-sostenibbiltà tal-ktajjen tal-provvista, u jirrieżaminaw il-mandati kummerċjali b’mod ġenerali.

3.7. Filwaqt li n-network kbir tal-UE ta’ regoli kummerċjali preferenzjali jipprovdi prevedibbiltà u ċertezza importanti għan-negozji tal-UE, din il-kriżi turi l-ħtieġa urġenti ta’ strumenti aktar b’saħħithom li jkunu jinkludu s-sostenibbiltà tal-kummerċ fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, jiġifieri dawk ekonomiċi, soċjali u ambjentali. F’dan il-kuntest, il-KESE jixtieq jirreferi għall-ħidma li għadha għaddejja fir-rigward ta’ Opinjoni ddedikata dwar ktajjen tal-provvista sostenibbli ( 10 ) , li għandha tiġi adottata f’Settembru 2020.

3.8. Se jkun meħtieġ li l-ktajjen tal-provvista globali jsiru aktar reżiljenti u responsabbli. Relazzjonijiet kummerċjali ddiversifikati jikkostitwixxu element importanti ta’ sostenibbiltà ekonomika peress li jipprovdu assigurazzjoni kontra t-tfixkil f’pajjiżi u reġjuni speċifiċi. Il-politika kummerċjali tal-UE għandha rwol essenzjali x’taqdi f’dan ir-rigward. Il-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles joħolqu qafas għall-kumpaniji biex jiżviluppaw relazzjonijiet fit-tul ma’ fornituri ġodda, jibdew joperaw f’pajjiżi ġodda u jibnu kapaċità lokali biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tagħhom.

3.9. L-irkupru tal-flussi kummerċjali għandu jibnu fuq impenji b’saħħithom fir-rigward ta’ standards soċjali u tax-xogħol u l-infurzar effettiv tagħhom. It-tfixkil tal-proċessi tal-provvista u l-produzzjoni wera l-importanza li jkunu stabbiliti miżuri tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u li dawn ikunu infurzati b’mod effettiv, u li l-ħaddiema jinżammu sikuri u b’saħħithom biex jipprovdu lid-dinja bil-prodotti u s-servizzi. Ir-ratifika, l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-konvenzjonijiet ewlenin tal-ILO dwar il-libertà ta’ assoċjazzjoni u n-negozjar kollettiv jikkostitwixxu gateway essenzjali biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri u deċenti, flimkien mal-Konvenzjonijiet fundamentali u aġġornati kollha tal-ILO.

3.10. Minħabba l-miżuri ta’ rkupru finanzjarju enormi li għandhom jittieħdu fl-UE u fuq livell globali, il-Patt Ekoloġiku m’għandux jitwarrab, iżda għandu jsir prijorità rapida fir-relazzjonijiet kummerċjali eżistenti u futuri tal-UE, biex jagħti riżultati f’termini ta’ tranżizzjoni soċjalment u ambjentalment ġusta. Il-miżuri tal-Patt Ekoloġiku jeħtieġ li jiġu indirizzati fl-elementi kollha tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, inkluża l-promozzjoni tal-aħjar prattiki fir-rigward ta’ kif għandhom jiġu inklużi l-kriterji ambjentali u soċjali fl-akkwist pubbliku.

4. Kummenti ġenerali dwar ir-rapport annwali

4.1. Il-KESE jilqa’ b’mod wiesa’ r-rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, li l-KE nediet għall-ewwel darba fl-2017, peress li jipprovdi ħarsa ġenerali komprensiva u viżibbli tan-network kummerċjali tal-UE. Dan jippermetti li jiġu mkejla l-progress u l-prestazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles individwali. Bħala tali, dan għandu jidentifika n-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni, inklużi dawk, bħall-kapitoli tat-TSD, li ma jistgħux jitkejlu bi statistika ekonomika. Għalhekk, ir-rapporti futuri għandhom jibnu b’mod aktar ċar fuq il-konklużjonijiet ta’ rapporti preċedenti u jużaw miżuri ta’ segwitu traċċabbli.

4.2. Iż-żmien huwa fattur rilevanti għall-implimentazzjoni u l-kejl tal-prestazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. F’dan ir-rigward, ir-rapporti annwali jagħtu biss stampa tax-xejriet sostnuti li jistgħu jimmaterjalizzaw maż-żmien jew li jkunu jeħtieġu investigazzjoni ulterjuri, u li ħaqqhom jiġu indirizzati f’politika ta’ evalwazzjoni interkonnessa aħjar. Kull ftehim kummerċjali huwa soġġett għal evalwazzjoni sostanzjali f’diversi mumenti fiċ-ċiklu tal-ħajja tiegħu. Għaldaqstant, il-KESE jissuġġerixxi li r-rapporti futuri jiġu indirizzati b’mod aktar olistiku, billi jiġu riveduti s-sejbiet ta’ valutazzjonijiet tal-impatt preċedenti li jkunu twettqu qabel jew matul in-negozjati. Il-VIS għandhom jintużaw b’mod partikolari bħala sors ta’ informazzjoni u għandhom jinqraw b’mod trasversali flimkien max-xogħol ta’ implimentazzjoni.

4.3. L-informazzjoni hija kruċjali biex tiġi rfinata l-politika kummerċjali u ta’ investiment tal-UE u jiġu mmassimizzati l-benefiċċji tagħha. L-iżgurar u t-tqassim tad-data jidhru li jippreżentaw l-akbar sfida. Għaldaqstant, l-UE għandha tuża d-data nazzjonali b’mod aktar konsistenti, filwaqt li turi r-realtajiet differenti għal kull Stat Membru jew reġjun tal-UE, u, fejn ikun meħtieġ, tinvesti fi ġbir attiv ta’ data. L-istabbiliment tal-kriterji jista’ jagħmel il-paragun tar-riżultati aktar tanġibbli. Fir-rigward tal-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli, u b’mod partikolari s-sitwazzjoni tal-istandards tax-xogħol fil-pajjiżi, sorsi oħra ta’ data bħall-ILO jeħtieġ li jikkompletaw l-istampa.

4.4. Il-PUR hija indikatur tal-implimentazzjoni importanti. Madankollu, din tanalizza biss il-kummerċ fil-prodotti, u mhux il-benefiċċji kollha bħall-aċċess għas-suq fl-akkwist jiġu verament espressi permezz ta’ preferenzi tariffarji. Il-PUR medja għall-importazzjonijiet mill-pajjiżi msieħba kummerċjali preferenzjali tal-UE fl-UE kienet ta’ 87 % fl-2018; din kienet b’mod ġenerali aktar baxxa għall-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-pajjiżi msieħba. Madankollu, kalkolu preċiż tal-PUR medja mhuwiex disponibbli peress li l-UE tiddependi fuq data li tinġabar mill-pajjiż importatur u din l-istatistika mhijiex armonizzata. Biex tiġi pprovduta stampa aktar komprensiva, jeħtieġ li jiġu żviluppati indikaturi oħrajn biex jiġi evalwat il-punt sa fejn in-negozji tad-daqsijiet kollha jieħdu vantaġġ mill-opportunitajiet tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles tal-UE.

4.5. Fl-2018, l-esportazzjonijiet tas-servizzi ammontaw għal 32 % tal-valur totali tal-esportazzjonijiet tal-UE, u kważi 59 % meta tqiesu bħala kummerċ fil-valur miżjud (TiVA) ( 11 ) . Sfortunatament, is-sehem mir-rapport iddedikat għall-kummerċ fis-servizzi ma jirriflettix b’mod xieraq il-valur għoli tal-kummerċ fis-servizzi għall-UE (25,2 % tal-PDG tagħha) u mhuwiex spjegat fid-dettall. Ir-rapporti futuri għandhom jirriflettu b’mod aktar sistematiku dwar il-kummerċ fis-servizzi u l-evoluzzjoni tiegħu, mhux biss bħala aggregat, iżda anke fuq livell settorjali u skont il-mod tal-provvista. Pereżempju, parti dejjem akbar tas-servizzi professjonali hija koperta minn ftehimiet kummerċjali. Il-professjonijiet liberali bħall-avukati, l-inġiniera jew il-periti jipprovdu servizzi speċjalizzati ħafna li ta’ spiss ikunu marbuta ma’ servizzi u akkwisti oħra relatati, iżda mhumiex riflessi fir-rapport.

4.6. Il-KESE jappella li r-rapporti futuri jiġbdu aktar attenzjoni għal oqsma u gruppi speċifiċi li fil-parti l-kbira tagħhom mhumiex inklużi fir-rapport. Il-benefiċċji tal-ftehimiet kummerċjali tal-UE għall-SMEs u l-kummerċ agroalimentari diġà ġew enfasizzati tajjeb. Fir-rigward tal-agrikoltura, l-analiżi tal-impatt kumulattiv tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles fuq setturi speċifiċi hija importanti u għandha tiġi riflessa qabel ma jibdew negozjati ġodda. B’mod partikolari għall-konsumaturi, żieda fil-flussi kummerċjali jeħtieġ li tiġi mmaterjalizzata f’benefiċċji konkreti. Għal din ir-raġuni, il-KESE appella għal “kapitolu speċifiku għall-konsumaturi dwar ‘kummerċ u konsumaturi’ fil-qafas tat-TSD, li jinkorpora standards internazzjonali rilevanti dwar il-konsumatur u jsaħħaħ il-kooperazzjoni dwar l-infurzar tad-drittijiet tal-konsumatur” ( 12 )

4.7. Il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-fatt li jiġi inkluż kapitolu ddedikat dwar l-implimentazzjoni tat-TSD fir-rapport. Il-fokus tiegħu għandu jħares lil hinn mill-attivitajiet imwettqa u jikkonkretizza l-eżiti tagħhom, il-fehmiet u l-opinjonijiet espressi kif ukoll il-miżuri ta’ segwitu. Il-KESE jiddispjaċih b’mod partikolari li l-ħidma u l-vuċi tad-DAGs fil-monitoraġġ tal-impatt tal-ftehimiet fuq l-impenji tat-TSD ġew fil-parti l-kbira tagħhom injorati fir-rapport, minkejja l-kontribut istituzzjonali tagħhom skont il-ftehimiet kollha tal-ġenerazzjoni l-ġdida. Il-kontribut tal-programmi ta’ ħidma tad-DAG u d-Dikjarazzjonijiet Konġunti mad-DAGs fil-pajjiżi msieħba għandhom jiġu riflessi aktar fir-rapporti futuri.

5. Kummenti speċifiċi dwar l-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles

5.1. Is-soċjetà ċivili taqdi rwol importanti biex tqajjem sensibilizzazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-politika kummerċjali tal-UE, tista’ tgħin biex tikkomunika l-benefiċċji tagħha u hija kruċjali biex jiġu identifikati t-tħassib u n-nuqqasijiet. Il-KESE jaqdi parti attiva f’dan kollu, permezz tal-Opinjonijiet tiegħu u bħala membru tad-DAGs. L-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-DAGs futuri biex jiġu mmonitorjati l-aspetti kollha tal-ftehim, b’enfasi speċjali fuq il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli, jistgħu jikkomplementaw l-isforzi tal-KE biex tippromovi implimentazzjoni aħjar tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles futuri tal-UE. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja din l-estensjoni ( 13 )

5.2. Id-DAGs huma kisba ewlenija tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles tal-ġenerazzjoni l-ġdida, iżda dawn għandhom jissaħħu biex ikunu jistgħu jwettqu b’suċċess il-kompiti ta’ monitoraġġ tagħhom, b’mod partikolari dwar it-TSD, fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles futuri tal-UE, u lil hinn minn dan. Il-grupp ta’ esperti stabbilit mal-Istati Membri dwar it-TSD, u s-CTEO l-ġdid, għandhom ikunu marbuta mill-qrib mal-ħidma tad-DAGs, filwaqt li għandhom jiġu stabbiliti strutturi ta’ rapportar u skambju. Dan għandu jiġi kkomplementat bi skambju ta’ informazzjoni mal-ILO dwar implimentazzjoni tat-TSD relatati max-xogħol. Għal aktar viżibbiltà u segwitu interistituzzjonali, jeħtieġ li jsir djalogu strutturali bejn id-DAGs tal-UE, il-KE, is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE), il-Parlament Ewropew (PE) u l-Istati Membri. Sabiex isir l-aħjar użu mid-djalogu mas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi msieħba, il-laqgħat konġunti bejn id-DAGs huma imperattivi u għandhom jiġu inklużi meta jiġi nnegozjat it-test tal-ftehim. Tabilħaqq, id-DAGs jistgħu jikkontribwixxu b’mod utli permezz ta’ proġetti konġunti u rakkomandazzjonijiet konġunti. Bl-għadd dejjem jikber ta’ ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, u konsegwentement tad-DAGs, hemm ħtieġa urġenti li jiġu implimentati soluzzjonijiet sistemiċi b’riżorsi xierqa stabbiliti, kemm umani kif ukoll finanzjarji. Ma hemmx soluzzjoni waħda tajba għal kulħadd. Kwalunkwe approċċ ġdid potenzjali, bħar-reġjonalizzazzjoni tad-DAGs, se jkollu jiggarantixxi l-funzjonament effettiv tagħhom biex jiġu indirizzati l-isfidi fl-implimentazzjoni tal-ftehim speċifiku u jiġu involuti d-DAGs stess fit-tfassil tiegħu.

5.3. Il-KESE jilqa’ bil-qawwa sensiela ta’ sforzi reċenti biex jittejbu l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-ħatra ta’ CTEO turi impenn u strateġija politiċi ċari. Dan għandu jirriżulta f’implimentazzjoni u infurzar aktar effettivi tal-elementi kollha tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, u fit-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili għall-implimentazzjoni tal-ftehimiet, inkluż billi tressaq l-ilmenti. Id-dokument informali reċenti tal-ministri kummerċjali Franċiżi u Netherlandiżi ( 14 ) huwa inizjattiva milqugħa tajjeb biex jitnieda dibattitu ġdid dwar kif għandu jiġi żgurat li l-kapitoli tat-TSD jissodisfaw bis-sħiħ l-impenji legalment vinkolanti tagħhom. Dan id-dibattitu jeħtieġ li jagħti l-istess importanza lill-istandards ambjentali u tax-xogħol fuq l-aġenda ta’ implimentazzjoni u infurzar. Filwaqt li jirrifletti r-relazzjoni unika tagħhom, l-abbozz tat-test tal-UE għal ftehim kummerċjali futur tar-Renju Unit jistabbilixxi perkors ġdid biex ipoġġi quddiem nett il-kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni u s-sostenibbiltà, u b’mod partikolari, għal kwalunkwe ksur, japplika l-mekkaniżmu ġenerali għas-soluzzjoni tat-tilwim b’aċċess għal rimedji ( 15 ) . Il-fatt li r-rispett għall-ftehim ta’ Pariġi jsir element essenzjali għall-ftehimiet kummerċjali komprensivi kollha futuri, kif imħabbar fil-Komunikazzjoni dwar il-Patt Ekoloġiku ( 16 ) , huwa pass pożittiv li għandu jiġi estiż biex jiġu inklużi wkoll ir-rispett u l-implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet fundamentali u aġġornati tal-ILO li rratifikaw l-Istati Membri kollha tal-UE. F’konformità mal-inizjattiva l-ġdida tagħha, l-ILO għandha tkun involuta fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjonijiet tal-ILO fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, peress li hija rikonoxxuta fil-livell internazzjonali, biex timmonitorja, tassisti, tinvestiga l-ksur u tipproponi soluzzjonijiet.

5.5. Il-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles joffru potenzjal konsiderevoli għall-esportazzjonijiet tal-UE fil-prodotti agrikoli filwaqt li l-GIs iżidu l-kompetittività tal-produtturi agroalimentari tal-UE kemm fi ħdan l-UE kif ukoll barra minnha. B’importazzjonijiet u esportazzjonijiet ikkombinati ta’ EUR 254 biljun fl-2018, l-UE hija n-negozjant ewlieni dinji fil-prodotti agroalimentari ( 22 ) . Filwaqt li l-kummerċ agroalimentari ta’ spiss jiġi skrutinizzat ħafna matul in-negozjati, l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tidher li m’għandhiex għanijiet ambizzjużi. It-traċċabbiltà tal-prodotti u l-kapaċità li jinfurzaw il-prinċipju ta’ prekawzjoni huma essenzjali biex jiġi żgurat li jkun hemm ikel ta’ kwalità tajba u provvista sigura kemm f’termini ta’ kwantità, kif ukoll ta’ kwalità. Il-monitoraġġ effiċjenti tal-Istandards Sanitarji u Fitosanitarji (SPS) jitlob li jsiru spezzjonijiet b’riżorsi xierqa.

5.6. Minkejja l-opportunitajiet sinifikanti għall-kumpaniji, għad m’hemmx sensibilizzazzjoni dwar il-benefiċċji tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles, b’mod partikolari l-ewwel ftit snin tal-implimentazzjoni tagħhom. Il-KE u l-Istati Membri għandhom jippromovu l-ftehimiet, f’kooperazzjoni mal-komunità kummerċjali tal-UE fil-lingwi nazzjonali rispettivi tagħhom fost l-esportaturi potenzjali biex jiġu eliminati d-diskrepanzi fl-għarfien, b’mod partikolari fost l-SMEs. L-azzjoni tista’ tinkludi l-iżvilupp ta’ pjani ta’ azzjoni nazzjonali għall-implimentazzjoni għal kull ftehim ta’ kummerċ ħieles qabel ma jidħol fis-seħħ.

5.7. Bħala benefiċjarji diretti mill-iffrankar tad-dazji, l-importaturi fil-pajjiżi msieħba kummerjċali huma atturi ewlenin fl-użu tal-preferenzi tariffarji skont ftehim ta’ kummerċ ħieles. Dawn għandhom jitqiesu fi kwalunkwe sforz tal-UE biex iżżid il-PUR għall-esportazzjonijiet tagħha. L-attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni jistgħu jinkludu seminars dwar l-opportunitajiet offruti mill-ftehim ta’ kummerċ ħieles rispettiv u dwar kif wieħed għandu japplika għal preferenzi tariffarji. Is-sensibilizzazzjoni tal-UE fil-pajjiżi msieħba fil-ftehim ta’ kummerċ ħieles għandha titwettaq f’kooperazzjoni mill-qrib bejn id-delegazzjonijiet tal-UE, ir-rappreżentanti nazzjonali u r-rappreżentanti tan-negozju, inklużi l-kmamar tal-kummerċ.

5.8. Is-servizzi jikkostitwixxu volum kbir mid-dispożizzjonijiet moderni tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles, iżda l-vantaġġi tagħhom huma diffiċli aktar biex jinqraw mit-tnaqqis fit-tariffi. Hawnhekk, it-trasparenza dwar ir-rekwiżiti regolatorji fis-swieq terzi hija essenzjali biex jiġi ffaċilitat il-kummerċ. Il-fużjoni li jmiss tal-Bażi tad-Data dwar l-Aċċess għas-Suq tal-UE u l-Helpdesk Kummerċjali tipprovdi opportunità biex ma jiġux koperti biss il-prodotti, iżda anke s-servizzi b’mod konsistenti. Portal ġdid għandu jipprovdi informazzjoni dwar l-aċċess għas-suq u r-restrizzjonijiet tiegħu skont il-mod ta’ provvista għal kull kodiċi CPC ( 23 ) , kif ukoll informazzjoni dwar id-dokumentazzjoni, iċ-ċertifikazzjoni, il-liċenzjar, l-ittestjar u rekwiżiti oħra skont is-settur. Barra minn hekk, gwida għall-esportaturi u l-investituri tas-servizzi Ewropej għall-aktar imsieħba kummerċjali preferenzjali importanti tal-UE għas-servizzi, bħall-Ġappun jew il-Kanada, tista’ tkun ta’ għajnuna.

5.9. L-UE hija l-aktar suq tal-akkwist pubbliku miftuħ fid-dinja u l-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles jipprovdu regoli komprensivi u opportunitajiet sinifikanti ta’ aċċess għas-suq tal-akkwist għall-kumpaniji Ewropej fil-pajjiżi msieħba. Madankollu, hemm nuqqas ta’ trasparenza u nuqqas ta’ miżuri koerenti biex jiġu integrati l-klawżoli tax-xogħol fl-ikkuntrattar, il-politiki u l-prattiki pubbliċi ( 24 ) , li għandhom jiġu riflessi fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-pubblikazzjoni tal-offerti tal-pajjiżi terzi f’taqsima ddedikata tal-bażi tad-data tal-Offerti Elettroniċi ta’ Kuljum tal-UE ttejjeb bil-bosta l-kapaċità tal-kumpaniji Ewropej ta’ kull daqs biex jibbenefikaw mill-kapitolu tal-akkwist. Barra minn hekk, għodda ta’ traduzzjoni awtomatika speċjalizzata fil-lingwi kollha tal-UE għall-offerti pubblikati tista’ tgħin biex jingħeleb l-ostakolu tal-lingwa.

5.10. Biex jibbenefikaw minn dazji preferenzjali skont il-ftehim ta’ kummerċ ħieles, il-prodotti għandhom jikkonformaw mar-regoli tal-oriġini (ROOs). It-tnaqqis tal-ispiża amministrattiva li tirriżulta mill-applikazzjoni tat-tariffi preferenzjali jeħtieġ li jitqies bħala fattur ewlieni biex tiżdied il-PUR, b’mod partikolari għal tranżazzjonijiet ta’ valur baxx. Is-semplifikazzjoni u l-armonizzazzjoni tal-ROOs bejn ftehimiet ta’ kummerċ ħieles differenti jistgħu jkunu kruċjali f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, l-approċċ il-ġdid għall-verifika tal-oriġini li ġie miftiehem fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles mal-Kanada u l-Ġappun, bl-awtorità tal-importazzjoni tiddetermina jekk il-prodotti jissodisfawx ir-rekwiżiti ta’ oriġini, jista’ de facto jirrikjedi lill-esportatur jittrasferixxi data kummerċjalment sensittiva.

5.11. Il-kapitoli tal-investiment fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles jipprovdu ċertezza legali għal Investiment Dirett Barrani (FDI) eżoġenu u endoġenu u jneħħu l-ostakoli għall-investiment. Il-kumpaniji Ewropej huma l-mexxejja fir-rigward tal-provvista ta’ investimenti sostenibbli u fit-tul fuq livell globali. Madankollu, li wieħed jattira dawn l-investimenti għadha sfida. Il-Pjan ta’ Investiment Estern (PIE) tal-UE, li jiffoka fuq l-iżvilupp sostenibbli, l-impjiegi u t-tkabbir, huwa pass promettenti f’dan ir-rigward, iżda huwa limitat iżżejjed ġeografikament, tematikament u f’termini ta’ finanzjament disponibbli. L-UE tista’ tappoġġja din l-istrateġija billi tagħti prijorità politika lill-kwistjonijiet relatati mal-investiment sostenibbli rilevanti matul żjarat uffiċjali, laqgħat u missjonijiet ta’ livell għoli f’dawn il-pajjiżi, f’koordinazzjoni mal-Istati Membri tagħha u l-komunità tan-negozju tal-UE.

5.12. Il-kumpaniji Ewropej li joperaw fil-pajjiżi terzi huma xpruni u infurzaturi ewlenin tal-Imġiba Responsabbli fin-Negozju (RBC). Il-KESE jinnota li d-dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltajiet tan-negozju fil-ftehimiet kummerċjali u ta’ investiment qed jiżdiedu u qed imorru f’diversi direzzjonijiet ( 25 ) . Filwaqt li l-kumpaniji Ewropej huma mexxejja dinjija f’dan il-qasam, l-UE tinsab f’pożizzjoni unika biex tieħu t-tmexxija fir-rigward tad-diliġenza dovuta; b’konsegwenza ta’ dan, il-KESE jilqa’ l-fatt li l-KE qed issegwi r-rakkomandazzjoni tiegħu biex tipproponi leġiżlazzjoni tal-UE f’dan il-qasam ( 26 )

Brussell, is-16 ta’ Lulju 2020. Luca JAHIER Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Tbassir tal-Kummerċ tad-WTO, April 2020.

(2) ĠU C 159, 10.5.2019, p. 15.

(3) Opinjonijiet reċenti msemmija fil-ĠU C 47, 11.2.2020. REX/529 “A post COVID-19 emergency: designing a New Multilateral Matrix” (Emerġenza ta’ wara l-COVID-19: it-tfassil ta’ Matriċi Multilaterali Ġdid) (ara l-paġna xx ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali), il-ħidma kontinwa fuq NAT/791 “Il-kompatibbiltà tal-politika kummerċjali tal-UE mal-Patt Ekoloġiku Ewropew” u REX/532 “Ktajjen ta’ provvista sostenibbli u xogħol deċenti fil-kummerċ internazzjonali”.

(4) Strument Interpretattiv Konġunt dwar is-CETA, Ottubru 2016.

(5) Dokument informali min-Netherlands u Franza dwar il-kummerċ, l-effetti ekonomiċi soċjali u l-iżvilupp sostenibbli, Mejju 2020.

(6) “The impact of the Covid-19 pandemic on global and EU trade” (L-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq il-kummerċ globali u tal-UE – mhux disponibbli bil-Malti), It-tim tal-Ekonomista Prinċipali, DĠ TRADE, April 2020.

(7) ĠU C 159, 10.5.2019, p. 15.

(8) ĠU C 47, 11.2.2020, p. 38.

(9) Ara nota 3 f’qiegħ il-paġna.

(10) L-opinjoni REX/532 Ktajjen ta’ provvista sostenibbli u xogħol deċenti fil-kummerċ internazzjonali (mistennija għal Settembru 2020).

(11) Minħabba li s-servizzi jammontaw ukoll għal sehem sinifikanti ta’ 34 % fl-esportazzjonijiet ta’ prodotti manifatturati. Id-data kollha mill-bażi tad-data dwar il-Kummerċ fil-Valur Miżjud (TiVA), 2016.

(12) ĠU C 227, 28.6.2018, p. 27.

(13) ĠU C 159, 10.5.2019, p. 28.

(14) Ara nota 5 f’qiegħ il-paġna.

(15) L-abbozz tat-test tal-Ftehim dwar is-Sħubija l-Ġdida mar-Renju Unit, 18 ta’ Marzu 2020.

(16) COM(2019) 640 final.

(17) Jieħu nota ta’ żewġ soluzzjonijiet għat-tilwim li tnedew fl-2019, b’mod partikolari mal-Ukrajna u l-Unjoni Doganali tal-Afrika t’Isfel, skont il-mekkaniżmu ġenerali għas-soluzzjoni tat-tilwim tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles.

(18) ĠU C 227, 28.6.2018, p. 27.

(19) Amicus curiae għall-attenzjoni tal-Bord ta’ Esperti li jivvaluta l-aderenza tar-Repubblika tal-Korea mal-kapitolu tas-sostenibbiltà, Jannar 2020.

(20) Ara n-nota 4 f’qiegħ il-paġna.

(21) Dikjarazzjoni Konġunta tad-DAGs tal-UE u l-Kanada, Novembru 2019.

(22) Agri-food trade in 2018 (Il-kummerċ agroalimentari fl-2018 — mhux disponibbli bil-Malti), DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali, 2019.

(23) Kodiċi tal-Klassifikazzjoni tal-Prodotti Ċentrali skont il-lista tal-klassifikazzjoni settorjali tas-servizzi tad-WTO.

(24) Stħarriġ Ġenerali tal-ILO 2008, Labour clauses in public contracts. Integrating the social dimension into procurement policies and practices (Klawżoli tax-xogħol fil-kuntratti pubbliċi. L-integrazzjoni tad-dimensjoni soċjali fil-politiki u l-prattiki tal-akkwist — mhux disponibbli bil-Malti).

(25) “Business Responsibilities and Investment Treaties” (Ir-Responsabbiltajiet tan-Negozju u t-Trattati dwar l-Investiment – mhux disponibbli bil-Malti), Dokument ta’ diskussjoni mis-Segretarjat tal-OECD, Jannar 2020.

(26) ĠU C 47, 11.2.2020, p. 38.