Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

Valutazzjoni aħjar tal-impatt distributtiv tal-politiki tal-Istati Membri

It-tfassil tal-politika bbażat fuq l-evidenza huwa kruċjali biex jiġu żgurati politiki ta’ suċċess u l-kredibbiltà tal-azzjonijiet ta’ politika. B’mod partikolari, il-valutazzjonijiet tal-impatt jagħmluha possibbli li l-għażliet ta’ politika jsiru b’mod infurmat u l-valutazzjonijiet tal-impatt distributtiv jgħinu biex jiġi mifhum kif dawn x’aktarx li se jaffettwaw lil partijiet differenti tal-popolazzjoni. Dan huwa partikolarment rilevanti peress li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha qegħdin jistinkaw biex iwettqu tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi soċjalment ġusti u qegħdin jiffaċċjaw sfidi relatati mal-għoli tal-ħajja minħabba l-gwerra ta’ aggressjoni mir-Russja fl-Ukrajna.

L-ekonomija soċjali tas-suq uniku tal-Ewropa hija l-pedament tal-prosperità tagħha. Fil-linji gwida politiċi tagħha, il-President von der Leyen saħqet fuq l-importanza li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura fit-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi. Hija enfasizzat ukoll il-kontribut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali pproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fl-2017, li jistabbilixxi 20 prinċipju għal Ewropa soċjali b’saħħitha li hija ġusta u inklużiva u li tiżgura opportunitajiet indaqs.

Fis-Summit Soċjali f’Porto f’Mejju 2021, il-mexxejja tal-UE laqgħu l-mira li jinħarġu mill-inqas 15-il miljun persuna mill-faqar u mill-esklużjoni soċjali sal-2030, kif ippreżentata mill-Kummissjoni fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, f’konformità mal-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Iżvilupp Sostenibbli . Sena biss wara s-Summit Soċjali, l-Istati Membri tal-UE impenjaw ruħhom li jilħqu l-miri nazzjonali biex flimkien jilħqu dak l-għan. B’mod parallel, fi ħdan il-qafas tal-Pjan ta’ Azzjoni, inizjattivi ġodda fil-livell tal-UE għandhom l-għan li jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-inugwaljanzi fl-introjtu, inkluża d-Direttiva dwar il-paga minima u l-proposta għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar skemi ta’ introjtu minimu.

Il-faqar u l-inugwaljanza fl-introjtu huma relattivament baxxi fl-UE meta mqabbla mal-istandards internazzjonali, u l-faqar u l-esklużjoni soċjali naqsu matul l-aħħar għaxar snin, għalkemm l-inugwaljanza fl-introjtu żdiedet għall-persuni b’introjtu aktar baxx wara r-reċessjoni fl-2008-2012. L-azzjoni meħuda mill-UE u mill-gvernijiet nazzjonali (inklużi skemi temporanji ta’ appoġġ għall-impjiegi u stabbilizzaturi awtomatiċi) taffew l-impatt soċjoekonomiku tal-kriżi tal-COVID-19 u pprevjenew żieda akbar fl-inugwaljanza. Madankollu, il-pandemija kellha impatt negattiv sproporzjonat fuq in-nisa u fuq xi gruppi bħaż-żgħażagħ, il-ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet u l-persuni b’diżabilità.

Filwaqt li l-Ewropa qiegħda tirkupra mill-pandemija tal-COVID-19, il-koeżjoni soċjali tista’ tiġi affettwata mill-iżviluppi attwali. L-invażjoni mhux ġustifikata u mhux ipprovokata mir-Russja tal-Ukrajna ġabet magħha inċertezza ekonomika kbira, speċjalment fil-provvista tal-enerġija u fil-prezzijiet tal-ikel. L-inflazzjoni għolja ġġib magħha r-riskju li taggrava s-sitwazzjoni tal-unitajiet domestiċi b’introjtu baxx u ta’ gruppi żvantaġġati oħrajn, filwaqt li l-inċertezza fil-katina tal-provvista jista’ jkollha impatt fuq l-impjiegi f’ċerti setturi.

L-UE u l-Istati Membri tagħha qegħdin jaħdmu biex itaffu l-impatt ekonomiku tal-gwerra. Sabiex l-Ewropa ma tibqax dipendenti fuq il-fjuwils fossili Russi, il-Pjan REPowerEU tal-Kummissjoni ppreżenta diversi għażliet: l-iffrankar tal-enerġija, id-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-enerġija, u l-introduzzjoni aċċellerata tal-enerġija rinnovabbli biex tissostitwixxi l-fjuwils fossili fid-djar, fl-industrija u fil-ġenerazzjoni tal-enerġija. Il-pjan tal-Kummissjoni “Niffrankaw il-gass għal xitwa sikura” għandu l-għan li jaċċellera t-tneħħija gradwali tal-fjuwils fossili Russi u li jnaqqas id-domanda tal-gass tal-UE filwaqt li jagħti attenzjoni speċifika lill-konsumaturi vulnerabbli. Barra minn hekk, il-proposti tal-Kummissjoni għal intervent ta’ emerġenza fis-swieq tal-enerġija tal-Ewropa għandhom l-għan li jindirizzaw iż-żidiet kbar reċenti fil-prezzijiet u li jnaqqsu l-pressjoni li qegħdin ipoġġu fuq l-unitajiet domestiċi u n-negozji madwar l-UE. Sabiex jiġġieldu ż-żieda rapida fil-prezzijiet tal-ikel u tal-enerġija, l-Istati Membri adottaw miżuri li għandhom l-għan li jtaffu l-impatt tal-inflazzjoni fuq l-unitajiet domestiċi, b’mod partikolari dawk l-aktar vulnerabbli.

It-tibdil fil-klima u d-diġitalizzazzjoni huma mistennija wkoll li jkollhom impatt fuq id-distribuzzjoni tal-introjtu u l-inugwaljanzi. It-tranżizzjoni ekoloġika għandha l-potenzjal li toħloq sa miljun impjieg addizzjonali sal-2030 u żewġ miljun impjeig sal-2050 kif ukoll li ttejjeb il-kwalità tal-impjiegi, iżda r-riperkussjonijiet tagħha fuq is-suq tax-xogħol jistgħu jvarjaw bejn is-setturi, ir-reġjuni, il-grad jew l-urbanizzazzjoni (żona urbana/rurali), il-ħiliet meħtieġa jew it-tipi ta’ impjiegi. Il-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” jippreżentaw ir-reazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-UE għall-indirizzar tat-tibdil fil-klima u jintegraw id-dimensjoni soċjali fit-tfassil tal-politika tagħha mill-bidu nett. Sabiex jintlaħqu l-miri tal-enerġija u klimatiċi tal-UE għall-2030, l-Istati Membri fasslu pjanijiet nazzjonali integrati għall-enerġija u l-klima li għandhom jiġu aġġornati regolarment. Huma impenjati wkoll li jadottaw politika komprensiva għal tranżizzjoni ġusta lejn in-newtralità klimatika. Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-iżgurar ta’ tranżizzjoni ġusta lejn in-newtralità klimatika tistabbilixxi gwida konkreta għall-Istati Membri dwar kif għandhom jiġu indirizzati l-aspetti soċjali u tal-impjiegi rilevanti marbuta mat-tranżizzjoni, inkluż billi jiġi analizzat l-impatt distributtiv tal-miżuri ta’ politika, filwaqt li jsir użu sħiħ mill-opportunitajiet ta’ finanzjament. Il-Kummissjoni ppreżentat ukoll il-viżjoni tagħha għat-trasformazzjoni diġitali tal-Ewropa sal-2030 u pproponiet Kumpass Diġitali għad-Deċennju Diġitali tal-UE. Il-ħiliet diġitali bażiċi għal kulħadd u l-opportunità biex il-forza tax-xogħol tikseb ħiliet speċjalizzati fit-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni huma prominenti, kif ukoll l-importanza tat-taħriġ mill-ġdid u tat-titjib tal-ħiliet sabiex jiġi pprevenut l-aggravar tad-distakk diġitali bejn il-ħaddiema b’livell baxx u għoli ta’ ħiliet.

Stħarriġiet reċenti juru li l-inugwaljanzi soċjali huma l-aktar ħaġa li tħasseb lill-Ewropej (segwiti mill-impjiegi, kwistjonijiet ambjentali u t-tibdil fil-klima) u l-akbar żieda f’termini ta’ tħassib fil-livell tal-UE hija relatata maż-żieda fil-prezzijiet/mal-inflazzjoni u mal-għoli tal-ħajja. Anke qabel il-pandemija, aktar minn 80 % taċ-ċittadini tal-UE xtaqu li l-gvernijiet nazzjonali tagħhom jieħdu aktar miżuri biex inaqqsu l-inugwaljanzi fl-introjtu . Inugwaljanza għolja fl-introjtu jista’ jkollha effetti dannużi fuq it-tkabbir ekonomiku u tipperikola l-koeżjoni soċjali, biex b’hekk tpoġġi lill-mudell tal-ekonomija soċjali tas-suq f’riskju, u timmina l-valuri Ewropej. L-inugwaljanzi fl-introjtu u n-nuqqas ta’ ġustizzja soċjali huma ta’ tħassib dejjem akbar mhux biss għall-persuni f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali, iżda wkoll għall-biċċa l-kbira tal-persuni b’introjtu medju.

Sabiex jiġi żgurat li x-xejriet fit-tul u x-xokkijiet fuq medda qasira ta’ żmien deskritti hawn fuq ma jaggravawx l-inugwaljanzi eżistenti, huwa essenzjali li tittejjeb il-kwalità tat-tfassil tal-politika billi jiġi vvalutat aħjar l-impatt distributtiv tal-politiki u tar-riformi eżistenti u ta’ dawk ġodda. Meta jitfasslu, huwa essenzjali li jiġi mifhum l-impatt tagħhom fuq gruppi soċjoekonomiċi differenti u żoni ġeografiċi differenti. Dan huwa meħtieġ biex il-politiki jiġu mmirati aħjar u biex jittaffew l-effetti negattivi possibbli tagħhom, sabiex jintlaħqu l-għanijiet tat-tnaqqis tal-faqar tal-2030 u jiġu żgurati tranżizzjonijiet sostenibbli, inklużivi u ġusti.

Din il-Komunikazzjoni tipprovdi gwida lill-Istati Membri dwar kif l-aħjar iwettqu valutazzjonijiet tal-impatt distributtiv fuq l-introjtu ta’ gruppi soċjoekonomiċi differenti u jinkorporawhom fil-proċessi tat-tfassil tal-politika tagħhom. Il-Komunikazzjoni tistabbilixxi proċess għall-iżvilupp ulterjuri tal-metodoloġiji eżistenti flimkien mal-Istati Membri, u tippreżenta l-appoġġ li l-Kummissjoni tista’ tagħmel disponibbli għall-Istati Membri.

Il-kunċett ta’ valutazzjonijiet tal-impatt distributtiv

Il-valutazzjoni tal-impatt hija proċess li jiġbor evidenza biex jappoġġa t-tfassil tal-politika. Il-valutazzjonijiet tal-impatt distributtiv (DIAs) jinvolvu analiżi, normalment kwantitattiva, biex jiġu vvalutati l-effetti distributtivi tal-politiki (riformi, investimenti, eċċ.) fuq l-introjtu ta’ diversi gruppi fil-popolazzjoni. Id-DIAs jagħtu informazzjoni utli u jgħinu lil dawk li jfasslu l-politika jagħżlu bejn għażliet differenti ta’ riforma. Id-DIAs jistgħu jgħinu wkoll biex tiġi identifikata l-ħtieġa li jitfasslu miżuri ta’ akkumpanjament biex gruppi vulnerabbli jiġu protetti mill-impatti negattivi potenzjali ta’ ċerti politiki u tiġi pprovduta informazzjoni siewja biex jiġu kkalibrati dawk il-miżuri.

It-tekniki tad-DIA jistgħu jintużaw biex jinkisbu stimi kwantitattivi tal-impatt tat-taxxi u tar-riformi tal-protezzjoni soċjali u tal-inklużjoni soċjali, u jipprovdu wkoll indikazzjonijiet tal-impatt tar-riforma tas-servizzi in natura pprovduti pubblikament. L-importanza tal-aċċess ugwali għal servizzi in natura bħall-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni ġiet enfasizzata matul il-pandemija tal-COVID-19. Il-monitoraġġ tal-effetti ridistributtivi tal-benefiċċji in natura jikkontribwixxi għall-isfruttament tal-potenzjal tagħhom li jtaffu u jnaqqsu l-faqar u jista’ jikkontribwixxi wkoll biex id-DIAs isiru aktar komprensivi.

Id-DIAs jistgħu jikkwantifikaw, qabel l-implimentazzjoni tagħhom, kif politiki u riformi speċifiċi se jaffettwaw l-introjtu ta’ diversi gruppi. Dawn jistgħu jgħinu wkoll biex jiġi stabbilit fid-dettall il-kost tar-riformi (inkluż billi jitqiesu għażliet differenti) u jitfasslu miżuri korrettivi. Il-valutazzjonijiet li saru wara li l-miżuri bdew jiġu implimentati jikkontribwixxu għall-evalwazzjoni tal-miżuri ladarba tkun disponibbli d-data, u jindikaw jekk hemmx bżonn li jittieħdu miżuri oħrajn jew li jsiru xi korrezzjonijiet fir-riformi. Id-DIAs spiss isiru bħala parti mill-preparazzjonijiet tal-baġit, iżda huwa daqstant importanti li dawn isiru għat-tfassil ta’ riformi li jista’ ma jkollhomx impatt (dirett) fuq il-baġits pubbliċi, iżda li jista’ jkollhom impatt akbar fuq ċerti gruppi soċjoekonomiċi. Id-DIAs, fejn xieraq, għandhom jiġu integrati f’analiżijiet usa’ li jkopru l-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali ta’ inizjattivi ta’ politika ġodda.

Id-DIAs jistgħu jgħinu wkoll biex itejbu b’mod sinifikanti l-kwalità tal-infiq pubbliku u tal-politiki fiskali. Il-finanzi pubbliċi tqiegħdu taħt pressjoni mill-pandemija tal-COVID-19 u n-normalizzazzjoni gradwali tal-politika monetarja hija mistennija li żżid il-kostijiet tas-self tal-gvernijiet. Ir-riallokazzjonijiet ikkalibrati sew tal-infiq jew bidliet fid-dħul jistgħu jgħinu biex jiġi żgurat li d-defiċits tal-baġits pubbliċi jinżammu taħt kontroll, iżda dan jista’ jkun sostenibbli biss jekk il-konsegwenzi distributtivi jiġu identifikati u bbilanċjati sew. Il-preżentazzjoni tal-impatt distributtiv mistenni tal-miżuri fl-abbozzi tal-pjanijiet baġitarji sottomessi lill-Kummissjoni mill-Istati Membri taż-żona tal-euro diġà hija rrakkomandata fir-Regolament (UE) Nru 473/2013, iżda rarament tiġi pprovduta u l-prattika tista’ tittejjeb aktar. Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, il-Linji Gwida dwar l-Impjiegi tal-2022 jirrakkomandaw l-użu tad-DIAs biex tittejjeb l-effettività tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali .