Il-miżuri fil-livell tal-UE, kumplimentari għar-reġimi tal-Istati Membri u l-SCI, jikkonsistu f’regoli komuni dwar il-UTP li jimmiraw li jtejbu l-governanza tal-katina tal-provvista tal-ikel u jsegwu l-għan li jiġu żgurati livelli ġusti ta’ għajxien għall-komunità agrikola (l-Artikolu 39 TFUE). L-approċċ adottat jieħu l-forma ta’ armonizzazzjoni (minima) parzjali u jqis l-effetti pożittivi ta’ arranġamenti kuntrattwali xprunati mis-suq bejn il-partijiet. Billi l-UTP jokkorru tul il-katina tal-provvista tal-ikel u għandhom riperkussjonijiet li x’aktarx jiġu mgħoddija lill-produtturi agrikoli, jagħmel sens li dawn jiġu indirizzati b’mod komprensiv u jiġu mmirati tul il-katina.

•Proporzjonalità

Il-pakketti ta’ opzjonijiet diskussi fil-valutazzjoni tal-impatt ivarjaw skont l-ambizzjoni tagħhom. Fir-rigward tal-adegwatezza tagħhom sabiex jindirizzaw b’mod effettiv il-kwistjoni, fil-prinċipju kollha huma adatti sabiex jikkontribwixxu għall-kisba tal-għanijiet dikjarati, li huma li titnaqqas l-okkorrenza tal-UTP u li tiġi indirizzata s-sitwazzjoni ta’ protezzjoni inadegwata. Madankollu, ir-rakkomandazzjonijiet tal-UE ftit jistgħu jagħmlu aktar minn hekk fir-rigward tal-għanijiet segwiti. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-2014 u tal-2016 mill-Kummissjoni lill-Istati Membri u l-SCI ma ngħatawx effett sħiħ, parzjalment għaliex ċerti eżiti jistgħu jiddependu minn approċċ obbligatorju komuni. Għalhekk, l-approċċ magħżul fid-Direttiva preżenti huwa aktar effettiv sabiex ikun żgurat l-għan ta’ livell minimu komuni ta’ protezzjoni fl-Istati Membri u jista’, kif intwera mill-eżempju ta’ ċerti Stati Membri, jindirizza wħud mill-problemi identifikati fir-rigward tal-UTP, inkluż in-nuqqasijiet fl-infurzar. Bl-istess mod, jidher li mezzi anqas intrużivi mhumiex probabbli li jilħqu l-għan b’mod daqstant effettiv.

L-approċċ magħżul huwa prudenti f’modi differenti u għalhekk huwa proporzjonat għall-għan segwit. Hija proposta armonizzazzjoni parzjali, mhux armonizzazzjoni sħiħa. L-Istati Membri se jkomplu jkunu jistgħu jkollhom regoli dwar il-UTP apparti mill-istandard minimu ta’ protezzjoni li din id-Direttiva beħsiebha tintroduċi (suġġett għad-dritt applikabbli tal-UE). Aktar minn hekk, id-Direttiva tissuġġerixxi approċċ li huwa bbażat fuq infurzar deċentralizzat mill-Istati Membri. Id-Direttiva hija kumplimentari għal regoli eżistenti, inkluż dawk stabbiliti permezz ta’ inizjattivi volontarji bħall-SCI. Għalhekk, id-Direttiva ma tfittix li tiddefinixxi l-prattiki kollha li jistgħu jkunu UTP iżda tistabbilixxi lista qasira ta’ UTP ipprojbiti. L-ambitu tal-protezzjoni huwa limitat għall-fornituri tal-SME fil-katina tal-provvista tal-ikel u għalhekk ma jinterferixxix mar-relazzjonijiet kummerċjali ta’ atturi kbar li huma anqas probabbli li jiġu affettwati mill-UTP jew li jistgħu jkunu mistennija jikkumpensaw għall-pressjoni mhux dovuta mill-eżistenza tal-UTP, u li ma jkunux suġġetti għall-fattur ta’ biża’ diskuss fir-rapport ta’ valutazzjoni tal-impatt bl-istess mod bħall-operaturi SME.

It-taqsimiet 3.2 u 3.3 tal-valutazzjoni tal-impatt jindirizzaw il-proporzjonalità. Il-karatteristiċi tal-opzjoni preferuta, li jagħmlu l-proposta proporzjonali skont it-tifsira ta’ hawn fuq, huma diskussi fit-taqsimiet 5 u 6 u eventwalment fit-taqsima 8, li tippreżenta l-opzjoni preferuta.

•Għażla tal-istrument

L-istrument magħżul huwa Direttiva, billi approċċ ta’ liġi mhux vinkolanti jirriskja li ma jkunx effettiv sabiex jiżgura l-kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni minimi mixtieqa. L-approvazzjoni ta’ Direttiva bħala l-istrument rilevanti għal miżuri dwar il-UTP tikkunsidra wkoll is-sussidjarjetà: Direttiva tippermetti lill-Istati Membri jintegraw il-protezzjoni minima fl-ordnijiet legali nazzjonali tagħhom b’mod li jkun kompatibbli mal-għażliet tagħhom ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi.

3. RIŻULTATI TAL-VALUTAZZJONIJIET EX POST, KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET IKKONĊERNATI U TAL-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATT

•Valutazzjonijiet ex post/kontrolli tal-idoneità ta’ leġiżlazzjoni eżistenti

Billi għad ma hemmx qafas leġiżlattiv tal-UE sabiex jiġu indirizzati l-UTP, f’dan l-istadju mhuwiex possibbli li tiġi ppreżentata evalwazzjoni bbażata fuq l-evidenza dwar kif jaħdmu l-miżuri tal-UE. Madankollu, xi Stati Membri wettqu evalwazzjonijiet ex ante jew ex post fir-rigward tal-effettività u tal-effiċjenza tal-politiki tagħhom dwar il-UTP.

•Konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati

Il-proċess ta’ konsultazzjoni kien jinkludi konsultazzjonijiet dwar il-valutazzjoni tal-impatt tal-bidu, konsultazzjoni pubblika miftuħa, konsultazzjonijiet immirati mal-partijiet ikkonċernati tal-katina tal-provvista tal-ikel (impriżi fil-katina tal-provvista tal-ikel u organizzazzjonijiet tal-konsumaturi), konsultazzjoni mal-Istati Membri, workshop akkademiku dwar il-UTP fil-katina tal-provvista tal-ikel (organizzat miċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka), laqgħat ad hoc ma’ partijiet ikkonċernati tal-katina tal-provvista tal-ikel, u impenji ma’ gruppi ta’ Djalogu tas-Soċjetà Ċivili dwar il-PAK. Il-proċess ta’ konsultazzjoni kellu l-għan primarju li jiġbor l-evidenza sabiex jinforma r-rapport ta’ valutazzjoni tal-impatt.

Il-partijiet ikkonċernati kienu mistiedna joffru kummenti u evidenza dwar id-definizzjoni tal-problema, l-għanijiet ta’ politika, il-ħtieġa ta’ azzjoni tal-UE, l-opzjonijiet ta’ politika, dwar l-impatt probabbli tal-opzjonijiet ta’ politika, u dwar kwistjonijiet ta’ implimentazzjoni, inkluż il-monitoraġġ u l-infurzar.

Il-partijiet ikkonċernati fil-biċċa l-kbira qalu li qed jokkorru UTP frekwenti u ta’ ħsara fil-katina tal-provvista tal-ikel, u jappoġġaw azzjoni legali fil-livell tal-UE (bl-eċċezzjoni tas-settur tal-bejgħ bl-imnut), inkluż standards minimi ta’ infurzar. Il-bejjiegħa bl-imnut (kbar) ma jaqblux li l-UTP jokkorru b’mod estensiv u huma kontra miżuri tal-UE. L-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi kellhom parteċipazzjoni limitata fil-proċess ta’ konsultazzjoni iżda esprimew interess li jkunu involuti fl-istadju leġiżlattiv.

90% tar-rispondenti għall-konsultazzjoni pubblika miftuħa qablu jew qablu parzjalment li kien hemm prattiki fil-katina tal-provvista tal-ikel li setgħu jitqiesu bħala UTP. Dawn ir-riżultati kienu ġeneralment simili għall-gruppi kollha ta’ partijiet ikkonċernati (produtturi, proċessuri, kummerċjanti, riċerkaturi, eċċ.) bl-eċċezzjoni tas-settur tal-bejgħ bl-imnut (12% qablu jew qablu parzjalment li jeżistu l-UTP fil-provvista tal-ikel). L-aktar prattiki ta’ ħsara li ġew identifikati fil-konsultazzjoni kienu jaqblu b’mod ġenerali ma’ dawk identifikati mill-SCI fil-Prinċipji ta’ Prattika Tajba tagħha. B’mod ġenerali, 87% tar-rispondenti huma tal-fehma li jenħtieġ li tittieħed azzjoni mill-Unjoni Ewropea (flimkien mal-Istati Membri, 58%; jew mill-UE waħedha, 29%). F’termini ta’ effettività ta’ infurzar, l-aktar karatteristiċi importanti li ssemmew mir-rispondenti kienu: it-trasparenza tal-investigazzjonijiet u tar-riżultati (94%), il-possibbiltà ta’ multi fil-każ ta’ ksur tar-regoli (93%), il-possibbiltà li jitressqu lmenti kollettivi (92%), l-abbiltà li jsiru u jiġu ttrattati lmenti kunfidenzjali (89%), il-ħatra ta’ awtorità kompetenti (89%), u l-abbiltà li jitwettqu investigazzjonijiet fuq inizjattiva proprja (73%).

L-input tal-partijiet ikkonċernati ġie inkorporat fl-analiżi tal-valutazzjoni tal-impatt fit-test kollu u ġie kkunsidrat fil-proposta għad-Direttiva. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati talbu għal regolamentazzjoni estensiva ta’ diversi tipi ta’ UTP fil-katina tal-provvista tal-ikel, il-proposta tal-Kummissjoni tippreżenta approċċ ristrett biex ikopri biss ftit tipi ta’ UTP li huma partikolarment ta’ ħsara. Il-Kummissjoni b’mod ġenerali taqbel mal-maġġoranza tal-partijiet ikkonċernati dwar l-importanza ta’ kapaċità b’saħħitha ta’ infurzar tal-awtoritajiet tal-Istati Membri u koordinazzjoni tal-infurzar fil-livell tal-UE.

•Ġbir u użu tal-kompetenzi

Minbarra l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati deskritti hawn fuq, l-analiżi għall-valutazzjoni tal-impatt kienet ibbażata fuq firxa wiesgħa ta’ għarfien xjentifiku, legali u applikat. Għad-definizzjoni tal-linja bażi, l-informazzjoni nġabret mill-Istati membri u ġiet ipproċessata u analizzata minn esperti legali esterni; inġabret ukoll informazzjoni addizzjonali mill-Istati Membri li hija assoċjata mal-impatti possibbli tal-opzjonijiet, kif ukoll minn informazzjoni disponibbli fil-livell pubbliku. B’mod aktar ġenerali, il-bażi tal-evidenza tal-valutazzjoni tal-impatt tinkludi dejta u informazzjoni miksuba permezz tal-konsultazzjonijiet imsemmija hawn fuq, permezz ta’ workshop akkademiku u rapport tekniku, permezz ta’ reċensjonijiet indipendenti tal-letteratura, u permezz ta’ skambji ma’ Stati Membri u pajjiżi terzi b’esperjenza fir-regolamentazzjoni tal-UTP. Pereżempju, fir-rapport tagħha “The supply of groceries in the UK market investigation” mill-2008, il-Kummissjoni għall-Kompetizzjoni tar-Renju Unit sabet li ċerti UTP jista’ jkollhom effett negattiv fuq il-kompetizzjoni u l-benessri tal-konsumatur. Fi studju għad-DĠ GROW fl-2016, Areté ddiskutiet il-limiti tal-SCI sabiex tindirizza l-UTP. U f’rapport dwar il-UTP fl-2013, SEO kkonfermat ir-rwol li għandha l-biża’ ta’ ritaljazzjoni fil-każijiet tal-UTP.

Barra minn hekk, il-kompetenza interna kemm tar-riċerkaturi fil-JRC, b’mod partikolari l-Unità tiegħu dwar l-Ekonomiji tal-Agrikoltura, kif ukoll tal-esperti ekonomiċi u legali fi ħdan id-DĠ AGRI ntużat fil-valutazzjoni tal-impatt.

Workshop akkademiku dwar il-UTP fil-katina tal-provvista tal-ikel