Rapport Speċjali Il-ġlieda kontra 
l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar 
Baltiku: tinħtieġ azzjoni 
ulterjuri u aktar effettivaMT 2016  Nru  03
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa (http://europa.eu).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2016
Print ISBN 978 ‑92‑872‑4386 ‑7 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/0800 QJ‑AB‑16‑005 ‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑4394 ‑2 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/25458 QJ‑AB‑16‑005 ‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑4390 ‑4 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/972033 QJ‑AB‑16‑005 ‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2016
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Il-ġlieda kontra 
l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar 
Baltiku: tinħtieġ azzjoni 
ulterjuri u aktar effettiva
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2016  Nru 03
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla II tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Henri Grethen — li 
tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ politiki strutturali, trasport u enerġija. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Ville Itälä, 
b’appoġġ mill-Kap tal-kabinett tiegħu, Turo Hentilä u Outi Grönlund, Attaché; Alain Vansilliette, Maniġer Prinċipali; Maria 
del Carmen Jimenez, Kap tal-Kompitu; Krzysztof Zalega, Nils Odins, Zuzana Gullova, Tomasz Plebanowicz, Jean-François 
Hynderick u Vivi Niemenmaa, awdituri.
Mix-xellug għal-lemin:  T. Hentilä, V. Niemenmaa, A. Vansilliette, V. Itälä, M. d. C. Jimenez, T. Plebanowicz,  
K. Zalega, J.-F. Hynderick.

03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju u abbrevjazzjonijiet
I – IX Sommarju eżekuttiv
1 – 14 Introduzzjoni
1 – 5 Il-Baħar Baltiku u l-ewtrofikazzjoni
6 – 11 L-istrumenti legali tal-UE li jindirizzaw it-tniġġis tal-ilmijiet minn nutrijenti
12 – 14 L-istrumenti baġitarji tal-UE disponibbli għall-indirizzar tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti
15 – 17 Ambitu u approċċ tal-awditjar
18 – 112  Osservazzjonijiet
18 – 41 Implimentazzjoni mill-Istati Membri tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku
23 – 25 Progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku
26 – 31 Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ma għandhomx ambizzjoni u indikaturi xierqa
32 – 36 L-Istati Membri miżjura jqisu parzjalment biss ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-pjanijiet jew fil-qafas 
legali tagħhom
37 – 41 L-affidabbiltà tad- data  ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku mhijiex aċċertata
42 – 69 Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti li jinsabu f’ilma urban mormi
46 – 54 Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri għadhom mhumiex konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi
55 – 57 L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE huma effettivi, iżda s-sostenibbiltà mhijiex 
dejjem garantita
58 – 64 Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-Istati Membri ma jsirx f’waqtu
65 – 69 L-appoġġ mill-UE għar-Russja u l-Belarussja huwa potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandu ambitu limitat 
ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul
04 Werrej 
70 – 102  Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti agrikoli
75 – 83 Id-Direttiva dwar in-Nitrati mhijiex implimentata b’mod effettiv, minkejja s-segwitu relattivament b’suċċess 
min-naħa tal-Kummissjoni
84 – 90 Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex id-Direttiva dwar in-Nitrati u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni 
jiġu infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox
91 – 102  Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE fil-perjodu 2007-2013 ftit kellhom effett fuq it-tnaqqis tat-
tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma fl-Istati Membri miżjura
103 – 112  Il-valur miżjud tal-EUSBSR fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku
105 Netwerk kumplessiv ta’ governanza u valur miżjud li huwa diffiċli li jiġi vvalutat
106 – 108  Proġetti emblematiċi jgħinu fid-disseminazzjoni ta’ prattiki tajbin, iżda l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis ta’ 
nutrijenti ma ġiex dimostrat
109 – 112  Jeħtieġ li l-programmi operazzjonali jqisu aħjar l-EUSBSR
113 – 128  Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I  — Miri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti
 Anness II  — Xejra fl-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fil-Baħar Baltiku, skont il-pajjiż
 Anness III  — Kisba tal-limiti massimi tal-iskariki, skont is-sottobaċin
 Anness IV  —  Konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-effluwent tal-impjanti tat-trattament tal-ilma 
mormi fil-bliet ewlenin tal-Istati Membri tal-UE madwar il-Baħar Baltiku (2013)
 Anness V  —  Proġetti emblematiċi u proġetti oħra li huma sinifikanti għall-implimentazzjoni 
tal-EUSBSR
 Ir-risposta tal-Kummissjoni
05
 Glossarju 
u abbrevjazzjonijiet
Baċin tax-xmara : Iż-żona ta’ art li minnha l-ilma kollu tax-xeba’ jgħaddi minn ġewwa sekwenza ta’ nixxigħat, 
xmajjar u, possibilment, lagi għal ġol-baħar f’bokka unika tax-xmara, estwarju jew delta. Id-distrett huwa l-parti tal-
baċin tax-xmara fi Stat Membru speċifiku.
BSAP : Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku (ara l-paragrafu 8).
EUSBSR : Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (ara l-paragrafu 11).
HELCOM : Kummissjoni ta’ Helsinki (ara l-paragrafu 8).
Korp tal-ilma : Element diskret u sinfikanti tal-ilma tal-wiċċ. Dan jinkludi lagi, ġibjuni, nixxigħat, xmajjar, kanali, 
korpi transizzjonali tal-ilma u meded ta’ ilma kostali.
Prinċipju ta’ min iniġġes iħallas : Prinċipju stipulat fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea 
(l-Artikolu 191.2). Fir-rigward tal-ilma mormi, dan il-prinċipju jiddetta li dawk li jiskarikaw l-ilma mormi għandhom 
iħallsu għat-tniġġis ikkawżat (pereżempju, l-unitajiet domestiċi għandhom iħallsu għas-servizzi ta’ trattament tal-
ilma mormi bil-prezz tal-ilma mormi; l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jħallsu imposta għat-tniġġis).
Programm ta’ miżuri : Il-parti tal-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara li tindika l-miżuri li huma meħtieġa biex 
il-korpi tal-ilma jiġu restawrati għal status tajjeb, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiki tad-distrett tal-baċin tax-xmara. 
Jeħtieġ li jitħejjew programmi simili ta’ miżuri biex tiġi restawrata l-kwalità tal-ilmijiet marini.
Sorsi ta’ tniġġis : Hemm żewġ tipi prinċipali ta’ sors ta’ tniġġis li jinġarr mill-ilma:
Sorsi diffużi, li għalihom ma hemm l-ebda punt speċifiku ta’ skariku; l-akbar kontributuri huma attivitajiet agrikoli 
u tal-forestrija u abitazzjonijiet mhux konnessi man-netwerk tad-drenaġġ.
Sorsi puntiformi, li għalihom hemm punt speċifiku ta’ skariku; dawn huma skariki minn impjanti tat-trattament tal-
ilma urban mormi u minn industriji u farms tal-ħut.
Status tal-ilma : Hija l-espressjoni ġenerali tal-istatus ta’ korp tal-ilma tal-wiċċ intern, kif determinata mill-istatus 
ekoloġiku u kimiku tiegħu. Għall-ilma marin, l-istatus tal-ilma jikkorrispondi għall-istatus ambjentali, li huwa bbażat 
fuq kriterji oħra għajr l-istatus tal-ilma tal-wiċċ intern.
06
 Sommarju eżekuttiv
I
Hemm tmien Stati Membri tal-UE (id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, il-Ġermanja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja 
u l-Iżvezja) u r-Russja li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku. Il-Baħar Baltiku huwa wieħed mill-ibħra 
l-aktar imniġġsa tad-dinja. Il-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni titqies bħala sfida sinifikanti. Id-Direttiva Kwadru tal-
2008 dwar l-Istrateġija Marina għandha l-għan li tikseb status ambjentali tajjeb tal-ilmijiet marini tal-UE sal-2020. 
Skont dik id-Direttiva, jeħtieġ li l-Istati Membri jikkooperaw fil-livell ta’ reġjun u ta’ subreġjun biex jilħqu l-objettivi 
tad-Direttiva, bl-użu pereżempju, fejn ikun prattiku u xieraq, tal-istrutturi diġa stabbiliti skont il-Konvenzjonijiet 
dwar Ibħra Reġjonali. Għall-Baħar Baltiku, il-konvenzjoni rilevanti hija l-Konvenzjoni ta’ Helsinki (irregolata mill-
Kummissjoni ta’ Helsinki (HELCOM)) u l-Pjan ta’ Azzjoni tagħha għall-Baħar Baltiku, li tirrikjedi t-tnaqqis tal-kargi ta’ 
nutrijenti mill-pajjiżi firmatarji.
II
Fl-2009, il-Kunsill Ewropew adotta strateġija makroreġjonali, jiġifieri l-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun 
tal-Baħar Baltiku, bl-għan, b’mod partikolari, li jrawwen il-protezzjoni ambjentali, inkluż it-tnaqqis tal-kargi ta’ nutri -
jenti, billi jippromwovi żieda fil-kooperazzjoni bejn il-pajjiżi ġirien u soluzzjonijiet innovattivi.
III
Is-sorsi prinċipali tal-kargi ta’ nutrijenti li jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni huma l-agrikoltura u l-ilma urban mormi. 
Fil-perjodu 2007-2013, il-kontribuzzjoni mill-UE għall-proġetti ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi fil-ħames Stati 
Membri li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku, u li bbenefikaw minn appoġġ mill-UE f’dan il-qasam 
kienet ta’ EUR 4.6 biljun. Il-miżuri ta’ żvilupp rurali, inkluża l-protezzjoni tal-ilma, għat-tmien Stati Membri kostali 
kollha tal-Baħar Baltiku ammontaw għal EUR 9.9 biljun.
IV
L-awditu tal-Qorti jwieġeb għall-mistoqsija dwar jekk l-azzjonijiet tal-UE kinux effettivi biex jgħinu lill-Istati Membri 
jnaqqsu l-kargi ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Il-konklużjoni kumplessiva hija li dawn l-azzjonijiet wasslu għal pro -
gress limitat lejn it-tnaqqis ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku.
V
Il-pjanijiet tal-Istati Membri, biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM, għat-tnaqqis ta’ nutrijenti huma bbażati fuq il-pjani -
jiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, imħejjija abbażi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Dawn il-pjanijiet 
ma għandhomx ambizzjoni peress li jiffokaw fuq “miżuri bażiċi” għall-implimentazzjoni tad-Direttivi tal-UE, relatati 
mal-attivitajiet speċifiċi li jikkawżaw it-tniġġis minn nutrijenti, prinċipalment l-ilma urban mormi u l-agrikoltura. 
Hemm inqas fokus fuq miżuri għall-kontroll ta’ sorsi diffużi tan-nutrijenti u fuq “miżuri supplimentari” kif stipulat 
fid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Il-miżuri huma stabbiliti abbażi ta’ informazzjoni insuffiċjenti. Huma għandhom ukoll 
nuqqas ta’ miri u ta’ indikaturi xierqa għall-valutazzjoni tal-kisbiet li saru fit-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti fl-ilmijiet.
Sommarju eżekuttiv 07
VI
Azzjonijiet għat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti minn agglomerazzjonijiet urbani wasslu għal tnaqqis ta’ nutrijenti. 
Bosta agglomerazzjonijiet japplikaw standards ogħla minn dawk stabbiliti fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi meta jittrattaw l-ilma urban mormi. Madankollu, minkejja finanzjament sinifikanti mill-UE, l-Istati 
Membri li ngħaqdu mal-UE fl-2004 qed idumu biex jimplimentaw id-Direttiva. Barra minn hekk, mhux l-Istati 
Membri kollha tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa jikkonformaw mad-Direttiva sal-2012 jagħmlu dan. Is-segwitu, 
mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-Istati Membri ma kienx f’waqtu. Fir-Russja u fil-Belarussja, 
l-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-ilma urban mormi huma potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandhom ambitu limi -
tat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul.
VII
L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati mill-Isttai Membri tal-Baħar Baltiku mhijiex effettiva għalkollox. 
Żoni rilevanti mhumiex iddefiniti b’mod xieraq u r-rekwiżiti ssettjati mill-Istati Membri fil-programmi tagħhom ta’ 
azzjoni mhumiex stretti biżżejjed. Fir-rigward tar-rekwiżiti tal-fertilizzazzjoni bin-nutrijenti, l-effett ta’ deterrent tal-
mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità mhuwiex biżżejjed, minħabba li l-livell ta’ nonkonformità jibqa’ għoli. Għalkemm 
il-pjanijiet kollha ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jinkludu miżuri supplimentari intenzjonati li jindirizzaw il-kargi 
ta’ nutrijenti mill-agrikoltura, huma ma ġewx immirati biżżejjed lejn żoni identifikati bħala li jeħtiġuhom. Barra minn 
hekk, l-ebda Stat Membru ma uża l-possibbiltà skont ir-regolamenti tal-UE li jagħmel xi wħud minn dawk il-miżuri 
obbligatorji għall-azjendi agrikoli li jinsabu f’dawn iż-żoni.
VIII
L-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku qed iżżid l-importanza politika tal-istatus ambjentali 
tal-Baħar Baltiku u tal-kooperazzjoni reġjonali, iżda, sa issa, huwa diffiċli li l-valur miżjud tagħha fuq it-tnaqqis tal-
iskariki ta’ nutrijenti jiġi vvalutat.
IX
Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-effettività tal-azzjonijiet fil-ġlieda kontra l-ewtrofika -
zzjoni fil-Baħar Baltiku.
08
 Introduzzjoni
Il-Baħar Baltiku u l-ewtrofikazzjoni
01 
Il-Baħar Baltiku huwa wieħed mill-ibħra l-aktar imniġġsa tad-dinja u l-ewtrofi -
kazzjoni titqies bħala l-akbar sfida tiegħu1. Hemm disa’ pajjiżi li għandhom il-
fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku: tmien Stati Membri tal-UE (id-Danimarka, 
il-Ġermanja, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, il-Finlandja u l-Iżvezja) 
u r-Russja. Il-Belarussja hija pajjiż kbir ieħor fiż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku.
02 
L-ewtrofikazzjoni hija proċess li jseħħ meta eċċess ta’ nutrijenti ġġenerati fil-biċċa 
l-kbira permezz ta’ attività umana, prinċipalment in-nitroġenu u l-fosforu, jidħlu 
f’korp tal-ilma. Konċentrazzjonijiet għoljin ta’ nutrijenti jwasslu għal proliferazz -
joni intensa u potenzjalment tossika tal-algi (ara l- Istampa 1 ).1 L-Aġenzija Ewropea 
għall-Ambjent, “Nutrients in 
transitional, coastal and 
marine water (CSI 021)” 
(Nutrijenti f’ilmijiet 
transizzjonali, ilmijiet kostali 
u ilmijiet marini (CSI 021)). 
Evalwazzjoni ppubblikata 
f’Marzu 2013.
Stampa 1 — Ilma marin ewtrofiku
Sors:  Il-HELCOM, ritratt minn SamuliKorpinen.
09 Introduzzjoni 
03 
L-ewtrofikazzjoni tista’ tnaqqas b’mod sinifikanti l-utilità tal-baħar billi tnaqqas 
il-bijodiversità, tħassar id-dehra tal-kosta u tnaqqas l-istokkijiet tal-ħut. Is-
sottobaċini tal-baħar l-aktar affettwati huma l-Golf tal-Finlandja, il-Golf ta’ Riga 
u ż-żona ċentrali l-aktar fonda tal-Baħar Baltiku, imsejħa l-Baħar Baltiku Ċentrali 
(ara l- Figura 1 ).Figura 1Ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku
Sors:  Il-HELCOM. “What was the eutrophication status of the Baltic Sea in 2003-2007?” (X’kien 
l-istatus tal-ewtrofikazzjoni tal-Baħar Baltiku fl-2003-2007?) Pyhälä Minna, Frias Vega Manuel, 
Laamanen Maria, Fleming-Lehtinen Vivi, Nausch Günther u Norkko Alt (2010).
Swed enFinland
Russia
Norway
PolandBelarusLatvia
Lithuani a
GermanyEstonia
Denmark
HELCOM 2 010Eutrophication status
GOOD
BADGulf of Finland
Gulf of RigaGulf of Riga
Baltic Proper
10 Introduzzjoni 
04 
Is-sorsi prinċipali tan-nutrijenti fil-baħar huma kargi ta’ nutrijenti li jinġarru 
mill-ilma u li jkunu ġejjin mill-ilmijiet interni permezz ta’ xmajjar u skariki diretti 
mill-kosta. Il-kargi ta’ nutrijenti li jinġarru mill-ilma jirrappreżentaw 78 % tan-
nitroġenu kollu u 95 % tal-fosforu kollu li jidħlu fil-Baħar Baltiku2. Iż-żewġ sorsi 
l-aktar sinifikanti tal-kargi ta’ nutrijenti li jinġarru mill-ilma huma: sorsi diffużi, 
prinċipalment l-agrikoltura (45 % tan-nitroġenu kollu u 45 % tal-fosforu kollu), 
u sorsi puntiformi, prinċipalment ilma urban mormi (12 % tan-nitroġenu kollu 
u 20 % tal-fosforu kollu)3.
05 
It-tibdil fil-klima jżid żewġ sfidi oħra. L-ewwel nett huwa previst li xtiewi iqsar 
u b’aktar xita se jwasslu għal inqas kisi bil-borra u s-silġ u għaldaqstant għal 
aktar skol miż-żoni tal-iskular tax-xmajjar. Dan se jirriżulta f’kargi dejjem akbar ta’ 
nutrijenti li jidħlu fil-baħar, li se jaggravaw l-ewtrofikazzjoni4. It-tieni nett, iż-żieda 
fit-temperaturi tal-baħar tipprovdi kundizzjonijiet aħjar għall-iżvilupp ta’ prolifer -
azzjonijiet tal-algi, u twassal għal perjodu mtawwal ta’ żvilupp.
L-istrumenti legali tal-UE li jindirizzaw it-tniġġis tal-
ilmijiet minn nutrijenti
06 
Il-kwalità tal-ilmijiet marini tal-UE hija rregolata mid-Direttiva Kwadru tal-2008 
dwar l-Istrateġija Marina5, li l-objettiv tagħha huwa li jiġi żgurat li l-ilmijiet marini 
tal-UE jilħqu status ambjentali tajjeb sal-2020. Id-Direttiva għadha fi stadju bikri 
tal-implimentazzjoni tagħha: sa Ottubru 2012, l-Istati Membri kellhom jirrappur -
taw lill-Kummissjoni dwar id-determinazzjoni tagħhom ta’ status ambjentali 
tajjeb għall-ilmijiet marini, ibbażat fuq id-deskritturi proposti mid-Direttiva (li 
wieħed minnhom huwa l-ewtrofikazzjoni), valutazzjoni inizjali tal-istatus tal-ilmi -
jiet marini tagħhom u l-miri ambjentali u l-indikaturi assoċjati tagħhom.
07 
L-implimentazzjoni tad-Direttiva hija responsabbiltà tal-Istati Membri. Sa tmiem 
l-2015, huma kellhom iħejju programm ta’ miżuri biex jiksbu l-istatus ambjentali 
tajjeb. Dawn il-programmi jridu jintbagħtu lill-Kummissjoni sa Marzu 2016. Bħala 
prinċipju ġenerali, l-Istati Membri għandhom, sakemm ikun possibbli, jibnu fuq 
l-objettivi u l-attivitajiet tal-Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali eżistenti.2 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea 
Pollution Load Compilation 
(Il-Ħames Kompilazzjoni 
tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar 
Baltiku) (PLC-5.5) aġġornata – 
2015 ( data  tal-2010).
3 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea 
Pollution Load Compilation 
(Il-Ħames Kompilazzjoni 
tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar 
Baltiku) (PLC-5) – 2011 ( data  
tal-2006).
4 Second Assessment of Climate 
Change for the Baltic Sea Basin 
(It-Tieni Evalwazzjoni tat-Tibdil 
fil-Klima għall-Baċin tal-Baħar 
Baltiku), BACC II Author Team, 
Regional Climate Studies , 
Springer International 
Publishing, 2015.
5 Id-Direttiva 2008/56/KE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tas-
17 ta’ Ġunju 2008 li tistabbilixxi 
Qafas għal Azzjoni 
Komunitarja fil-qasam 
tal-Politika tal-Ambjent Marin 
(ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19).
11 Introduzzjoni 
08 
Għall-Baħar Baltiku, ġiet iffirmata Konvenzjoni Reġjonali fl-1974: il-Konvenzjoni 
ta’ Helsinki dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent Marin taż-Żona tal-Baħar Baltiku. 
Il-firmatarji attwali huma d-Danimarka, l-Estonja, l-Unjoni Ewropea, il-Finlandja, 
il-Ġermanja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, ir-Russja u l-Iżvezja. Fl-2007, il-Kum -
missjoni ta’ Helsinki (HELCOM) li tirregola din il-Konvenzjoni pproponiet il-Pjan ta’ 
Azzjoni għall-Baħar Baltiku (BSAP) biex il-Baħar Baltiku jiġi restawrat għal status 
ambjentali tajjeb sal-2021. Dan il-pjan ġie adottat mill-firmatarji.
09 
Biex jinkiseb l-istatus ambjentali tajjeb tal-ilmijiet marini huwa essenzjali li l-ilma 
minn xmajjar li jintefgħu fl-ibħra jkun ta’ kwalità tajba. Id-Direttiva Qafas tal-2000 
dwar l-Ilma6 tipprovdi qafas għall-protezzjoni tal-ilma intern, l-ilma transizz -
jonali u l-ilma kostali. L-għan tagħha hu li tiżgura l-istatus tajjeb tal-ilma tal-wiċċ 
tal-ilma ta’ taħt l-art sal-2015 jew, f’ċerti każijiet eċċezzjonali, sal-2021 jew l-2027. 
L-Istati Membri l-ewwel kienu meħtieġa jfasslu pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara sa Diċembru 2009, billi jidentifikaw korpi tal-ilma f’riskju li ma jilħqux 
dak l-objettiv sal-2015, u jispeċifikaw il-pressjonijiet l-aktar sinifikanti li jaffett -
wawhom. B’mod simili bħal fid-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, dawn 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jinkludu programm ta’ miżuri biex 
jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.
10 
Dawn il-programmi jridu mill-inqas jinkludu l-miżuri meħtieġa għal implimen -
tazzjoni sħiħa tad-direttivi diġà eżistenti li huma mmirati lejn il-preservazzjoni 
tal-kwalità tal-ilma u miżuri oħra li saru obbligatorji bid-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma (u b’mod partikolari miżuri għall-kontroll ta’ sorsi diffużi ta’ tniġġis)7. Id-
direttivi diġà eżistenti jinkludu notevolment:
- id-Direttiva tal-1991 dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi8 fir-rigward tal-
ġbir u t-trattament tal-ilma mormi minn agglomerazzjonijiet;
- id-Direttiva tal-1991 dwar in-Nitrati9 li tikkonċerna l-adozzjoni ta’ miżuri 
biex jiġi żgurat li l-bdiewa f’żoni agrikoli li jikkawżaw jew li huma f’riskju 
li jikkawżaw it-tniġġis fl-ilma min-nitrati (imsejħa “żoni vulnerabbli għan-
nitrati”) jirrispettaw ir-rekwiżiti minimi li jikkonċernaw l-użu ta’ fertilizzanti 
tan-nitroġenu.
11 
Fl-aħħar nett, l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (EUSBSR) ġiet 
adottata mill-Kunsill Ewropew fl-2009. Din l-istrateġija tindirizza diversi objettivi 
taħt tliet temi: “Insalvaw il-Baħar”, “Nikkollegaw ir-Reġjun” u “Inżidu l-Prosperità”. 
Wieħed mis-subobjettivi tat-tema “Insalvaw il-Baħar”, imsejjaħ “Ilma Ċar fil-Baħar 
Baltiku”, adotta l-miri stipulati fil-BSAP fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutri -
jenti. L-azzjoni tal-UE hija mfassla biex tippromwovi kooperazzjoni fost il-pajjiżi 
ġirien, kemm l-Istati Membri tal-UE kif ukoll il-pajjiżi mhux tal-UE.6 Id-Direttiva 2000/60/KE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tat-
23 ta’ Ottubru 2000 li 
tistabilixxi qafas għal azzjoni 
Komunitarja fil-qasam 
tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, 
22.12.2000, p. 1).
7 L-Artikolu 11.3(h) tad-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma.
8 Id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/
KEE tal-21 ta’ Mejju 1991 dwar 
it-trattament tal-ilma urban 
mormi (ĠU L 135, 30.5.1991, 
p. 40).
9 Id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/
KEE tat-12 ta’ Diċembru 1991 
dwar il-protezzjoni tal-ilma 
kontra t-tniġġis ikkawżat 
min-nitrati minn sorsi agrikoli 
(ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1).
12 Introduzzjoni 
L-istrumenti baġitarji tal-UE disponibbli għall-
indirizzar tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti
12 
Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni taħt il-Politika ta’ 
Koeżjoni10 jistgħu jintużaw għall-kofinanzjament ta’ proġetti ta’ infrastruttura fil-
qasam tal-ilma mormi bħala parti mill-programmi operazzjonali tal-Istati Mem -
bri. Il-kontribuzzjoni totali mill-UE għal proġetti ta’ ġbir u trattament tal-ilma 
mormi fl-Istati Membri li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku11 
kienet ta’ EUR 4.6 biljun fil-perjodu 2007-2013: il-Polonja, EUR 3.4 biljun; il-Latvja, 
EUR 0.6 biljun; il-Litwanja, EUR 0.4 biljun; l-Estonja, EUR 0.2 biljun u l-Ġermanja, 
EUR 0.04 biljun.
13 
Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali12 jista’ jintuża biex jiffinanzja 
għadd ta’ miżuri tal-programmi ta’ żvilupp rurali li jista’ jkollhom impatt dirett 
jew inkella indirett fuq il-kwalità tal-ilma (prinċipalment miżuri relatati mat-
“titjib fl-ambjent u l-pajżaġġ”13). Għal dak it-tip ta’ miżura, ġie allokat ammont 
ta’ EUR 9.9 biljun għat-tmien Stati Membri kostali kollha tal-Baħar Baltiku fil-
perjodu 2007-201314. L-ammont li ġie ddedikat speċifikament għall-indirizzar 
tal-protezzjoni tal-ilma mhuwiex disponibbli.
14 
Fir-rigward tal-pajjiżi mhux tal-UE, il-Politika Ewropea tal-Viċinat toffri lir-Russja 
u lill-Belarussja għadd ta’ opportunitajiet biex jikkooperaw fil-qasam tal-ambjent. 
Dawn jinkludu s-settur mhux nukleari tas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni 
tat-Tramuntana, li għaliha l-UE sa issa kkontribwiet EUR 44 miljun, l-assistenza 
bilaterali/regionali u l-kooperazzjoni transkonfinali, li għalihom l-UE kkontribwiet 
EUR 14.5 miljun u EUR 3.5 miljun rispettivament matul il-perjodu 2003-201315.10 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 tal-
11 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi 
d-dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, 
il-Fond Soċjali Ewropew 
u l-Fond ta’ Koeżjoni u li 
jħassar ir-Regolament (KE) 
Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 
31.7.2006, p. 25); 
u r-Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tas-17 ta’ Diċembru 2013 li 
jistabbilixxi dispożizzjonijiet 
komuni dwar il-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, 
il-Fond Soċjali Ewropew, 
il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-
Iżvilupp Rurali u l-Fond 
Marittimu u tas-Sajd Ewropew 
u li jistabbilixxi 
d-dispożizzjonijiet ġenerali 
dwar il-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, 
il-Fond Soċjali Ewropew, 
il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond 
Ewropew għall-Affarijiet 
Marittimi u s-Sajd u li jħassar 
ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 320).
11 Għall-erba’ Stati Membri li 
ngħaqdu mal-UE fl-2004 
u l-Länder  Ġermaniżi fiż-żona 
tal-iskular tal-Baħar Baltiku. 
It-tliet Stati Membri kostali 
l-oħra tal-Baħar Baltiku 
(id-Danimarka, il-Finlandja 
u l-Iżvezja) ma rċevewx fondi 
tal-UE għal proġetti relatati 
mal-ilma mormi.
12 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-
Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1) u r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 
dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).
13 L-Assi 2 tal-programmi ta’ żvilupp rurali 2007-2013. Taħt dan l-assi, l-aspetti prinċipali li jridu jitqiesu jinkludu l-bijodiversità, l-immaniġġjar tas-siti 
ta’ NATURA 2000, l-azzjonijiet marbuta mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, il-protezzjoni tal-ilma u l-ħamrija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima.
14 Il-Polonja (EUR 4.4 biljun), il-Finlandja (EUR 1.5 biljun), l-Iżvezja (EUR 1.3 biljun), il-Ġermanja (EUR 1.1 biljun), il-Litwanja (EUR 0.6 biljun), il-Latvja 
(EUR 0.4 biljun), id-Danimarka (EUR 0.3 biljun) u l-Estonja (EUR 0.3 biljun).
15 Sors: Il-QEA. Ammonti ta’ fondi tal-UE allokati għar-Russja u l-Belarussja permezz tat-TACIS u l-ENPI sa tmiem l-2013.
13
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
15 
F’dan l-awditu, il-Qorti eżaminat il-punt sa fejn tnaqqsu l-kargi ta’ nutrijenti 
fil-Baħar Baltiku, u vvalutat l-effettività tal-azzjonijiet tal-UE li ġew implimentati 
mill-Istati Membri biex jinkiseb it-tnaqqis ta’ nutrijenti. Aħna indirizzajna l-misto -
qsijiet tal-awditjar li ġejjin:
a) B’mod kumplessiv, l-Istati Membri rnexxielhom inaqqsu l-iskariki ta’ nutrijenti 
fil-Baħar Baltiku?
b) L-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-ilma urban mormi kienu effettivi fit-tnaqqis 
tat-tniġġis minn nutrijenti fil-Baħar Baltiku?
c) L-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-agrikoltura kienu effettivi fit-tnaqqis tat-
tniġġis minn nutrijenti fil-Baħar Baltiku?
d) L-EUSBSR ipprovdiet valur miżjud fir-rigward ta’ azzjonijiet eżistenti għat-
tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku?
16 
Il-mistoqsijiet tagħna twieġbu abbażi ta’ evidenza miġbura permezz tal-mezzi 
elenkati hawn taħt:
- L-azzjonijiet tal-UE għat-tnaqqis tat-tniġġis mill-agrikoltura ġew eżaminati 
fil-Finlandja, fil-Latvja u fil-Polonja, filwaqt li l-azzjonijiet tal-UE għat-tnaqqis 
tat-tniġġis mill-ilma urban mormi ġew eżaminati biss fil-Latvja u fil-Polonja 
(b’mod partikolari, tliet impjanti tat-trattament fil-Latvja u sebgħa fil-
Polonja), peress li l-Finlandja ma rċevietx fondi tal-UE għal dan l-iskop (ara 
n-nota 11 f’qiegħ il-paġna). L-appoġġ mill-UE għal proġetti, fir-Russja u fil-Be -
larussja, relatati mal-ilma mormi ġew eżaminati abbażi ta’ dokumenti li kellha 
l-Kummissjoni.
- Analiżijiet tad- data  tal-prestazzjoni li tikkonċerna 18-il impjant addizzjonali 
tat-trattament tal-ilma urban mormi fil-bliet prinċipali taż-żona tal-iskular tal-
Baħar Baltiku.
- Kwestjonarji mibgħuta lill-ħames Stati Membri tal-Baħar Baltiku li ma ġewx 
miżjura (id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Litwanja u l-Iżvezja), li jittrat -
taw il-pjanijiet tagħhom għall-infurzar tal-miri tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ 
nutrijenti.
- Analiżi ta’ dokumenti u intervisti mal-persunal tal-Kummissjoni, is-Segretarjat 
tal-HELCOM u esperti mill-Baltic Nest Institute16.
- Intervisti ma’ rappreżentanti mill-Uffiċċju tal-Awditjar Estonjan, li wettaq 
awditu simili fl-Estonja.
17 
Il-kriterji li użajna biex inwieġbu l-mistoqsijiet ġew żviluppati minn leġiżlazzjoni, 
linji gwida tal-Kummissjoni u l-ftehimiet tal-HELCOM, kif ukoll mill-awditi 
preċedenti tagħna fil-qasam tal-protezzjoni tal-ilma17. Dawn jiġu spjegati aktar 
fid-diversi taqsimiet ta’ dan ir-rapport.16 Il-Baltic Nest Institute huwa 
alleanza ta’ riċerka 
internazzjonali bejn iċ-Ċentru 
tal-Baħar Baltiku tal-Università 
ta’ Stokkolma, l-Aġenzija 
Żvediża għall-Immaniġġjar 
tal-Ilma u Marin, l-Università 
ta’ Aarhus u l-Istitut Finlandiż 
tal-Ambjent. Huwa jikkombina 
kompetenzi fid-dixxiplini 
rilevanti kollha għall-
immaniġġjar tal-ekosistema 
marina. Il-prodotti tiegħu jiġu 
żviluppati b’mod partikolari 
f’kollaborazzjoni 
mal-HELCOM.
17 Notevolment: Ir-Rapport 
Speċjali Nru 3/2009 dwar 
l-effettività tal-infiq tal-Miżuri 
Strutturali fuq it-trattament 
tal-ilma mormi għall-perijodi 
ta’ programm 1994-1999 
u 2000-2006; ir-Rapport 
Speċjali Nru 4/2014, 
“Integrazzjoni tal-objettivi 
tal-politika tal-UE dwar l-ilma 
fi ħdan il-PAK: suċċess parzjali”, 
ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015, 
“Finanzjament mill-UE ta’ 
impjanti tat-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi fil-baċin 
tax-Xmara Danubju: aktar 
sforzi huma meħtieġa biex 
l-Istati Membri jingħataw 
għajnuna sabiex jilħqu 
l-objettivi tal-UE għall-politika 
tal-ilma mormi”; u r-Rapport 
Speċjali Nru 23/2015, 
“Il-kwalità tal-ilma fil-baċin 
tax-xmara Danubju: sar 
progress fl-implimentazzjoni 
tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
iżda għad fadal xi jsir” ( http://
eca.europa.eu ).
14
 Osservazzjonijiet
18 SWD(2014) 49 final tal-
20 ta’ Frar 2014 li jakkumpanja 
r-Rapport tal-Kummissjoni 
lill-Kunsill u lill-Parlament 
Ewropew intitolat “L-ewwel 
fażi ta’ implimentazzjoni 
tad-Direttiva Kwadru dwar 
l-Istrateġija Marina (2008/56/
KE) – Il-valutazzjoni u l-gwida 
tal-Kummissjoni Ewropea”.
19 Il-mudell SANBALT żviluppat 
mill-Programm ta’ riċerka 
MARE fl-Iżvezja (il-Professur 
Wulff et al  tal-Baltic Nest 
Institute, 2007).
20 HELCOM Ministerial Meeting 
Declaration (Dikjarazzjoni 
tal-Laqgħa Ministerjali 
tal-HELCOM), Copenhagen, 
Ottubru 2013.
21 Il-pajjiżi mhux firmatarji li 
jikkontribwixxu b’mod 
sinifikanti għall-iskariki ta’ 
nutrijenti fil-Baħar Baltiku 
huma: il-Belarussja, ir-
Repubblika Ċeka u l-Ukrajna. 
It-tnaqqis mistenni minn dawn 
il-pajjiżi jirriżulta mill-Protokoll 
ta’ Gothenburg.Implimentazzjoni mill-Istati Membri tat-tnaqqis tal-
iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku
18 
Skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, jeħtieġ li l-Istati Membri 
jfasslu programm ta’ miżuri sa Diċembru 2015. Il-valutazzjoni mill-Kummissjoni 
tar-rappurtar li sar mill-Istati Membri kostali tal-Baħar Baltiku18 tikkonkludi li 
wieħed minnhom biss (il-Finlandja) stabbilixxa miri kwantifikati fir-rigward tal-
kargi ta’ nutrijenti, li huma l-kawża prinċipali tal-ewtrofikazzjoni (ara l-paragra -
fu 6). Fin-nuqqas ta’ miri bħal dawn, il-Kummissjoni tqis li l-użu tal-miri tal-BSAP 
tal-HELCOM huwa prattika tajba (ara l-paragrafi 7 u 8). Aħna eżaminajna l-istadju 
attwali tal-implimentazzjoni ta’ din il-konvenzjoni, peress li din tista’ tintuża 
bħala bażi għall-programmi futuri ta’ miżuri.
19 
Fl-2007, il-pajjiżi firmatarji tal-HELCOM qablu dwar żewġ strumenti prinċipali 
għall-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni:
- Il-BSAP , li jinkludi skema ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li talloka miri għat-tnaqqis 
ta’ nutrijenti għal kull pajjiż, iddefiniti fil-livell tas-sottobaċin fir-rigward tal-
iskariki medji tagħhom fil-perjodu ta’ referenza 1997-2003. Kull pajjiż kien 
meħtieġ Ifassal il-pjan tiegħu stess għat-tnaqqis ta’ nutrijenti sa tmiem l-2009 
sabiex jilħaq il-miri tiegħu sal-2021. Ċifri, li tqiesu bħala proviżorji, ġew stab -
biliti abbażi ta’ mudell xjentifiku19.
- L-implimentazzjoni ta’ prattiki rakkomandati mill-HELCOM għall-protezzjoni 
tal-ilmijiet kontra t-tniġġis minn diversi attivitajiet, inklużi l-ġbir u t-tratta -
ment tal-ilma mormi, l-użu ta’ fosfati fid-deterġenti, u l-użu ta’ fertilizzanti 
fl-agrikoltura.
20 
Fl-2013, l-iskema ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti tal-BSAP ġiet riveduta abbażi ta’ sett 
ġdid u aktar komplet tad- data  kif ukoll approċċ imtejjeb ta’ mudellar20. Il-
pajjiżi firmatarji qablu li jnaqqsu l-iskariku annwali tan-nitroġenu fil-baħar bi 
13 % (118 134 tunnellata/sena) u l-iskariku tal-fosforu b’41 % (15 178 tunnellata/
sena) meta mqabbla mal-iskariki fil-perjodu ta’ referenza (910 344 tunnellata/
sena u 36 894 tunnellata/sena rispettivament). Il-pajjiżi firmatarji qablu li jik -
kontribwixxu għal din il-mira billi jnaqqsu l-iskariki annwali proprji tagħhom 
tan-nitroġenu u tal-fosforu b’89 260 tunnellata/sena u b’14 374 tunnellata/sena 
rispettivament ripartiti skont is-sottobaċin, filwaqt li t-tnaqqis meħtieġ li jifdal isir 
prinċipalment mit-trasport marittimu u mill-pajjiżi mhux firmatarji21.
15 Osservazzjonijiet 
22 Dikjarazzjoni tal-Laqgħa 
Ministerjali tal-HELCOM 
tal-2013, “Summary report on 
the development of revised 
Maximum Allowable Inputs 
and updated Country 
Allocated Reduction Targets of 
BSAP” (Rapport fil-qosor dwar 
l-iżvilupp tal-Iskariki Massimi 
Permissibbli, riveduti, u l-Miri 
għat-Tnaqqis Allokati 
għall-Pajjiżi, aġġornati, 
tal-BSAP).
23 Data  ppreżentata fit-
48 Laqgħa tal-Kapijiet 
tad-Delegazzjoni tal-HELCOM 
10.6.2015 -11.6.2015, Tallinn. 
Il-Maniġer tad- data  jqis li 
d-data  dwar l-iskariki ta’ 
nutrijenti fl-2012 hija 
affettwata minn inċertezza 
(valur tat-test).21 
Il-livell tal-isforz meħtieġ mid-diversi pajjiżi jiddependi ħafna fuq il-lok tagħhom 
(jekk għandhomx il-fruntiera tagħhom fuq is-sottobaċini tal-Baħar Baltiku li huma 
ftit jew wisq affettwati mill-ewtrofikazzjoni) u fuq it-tnaqqis li sar fil-passat22. 
Dan ifisser li t-tnaqqis meħtieġ mid-Danimarka, mill-Finlandja u mill-Iżvezja kien 
limitat u kkonċentrat ħafna fis-sottobaċini bl-akbar ħtieġa għal tnaqqis, filwaqt 
li tnaqqis sinifikanti kien meħtieġ mil-Litwanja, mill-Polonja u mir-Russja (ara 
l-Anness I ).
22 
Aħna eżaminajna jekk l-Istati Membri kinux:
- għamlu progress lejn it-tnaqqis tal-iskariki tagħhom ta’ nutrijenti fil-Baħar 
Baltiku;
- adottaw pjanijiet xierqa għat-tnaqqis ta’ nutrijenti b’indikaturi korrispondenti 
għall-monitoraġġ tal-kisba tagħhom;
- applikaw rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti;
- ħejjew data  affidabbli ta’ monitoraġġ.
Progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar 
Baltiku
23 
Data  reċenti dwar l-iskariki annwali totali fil-Baħar Baltiku matul il-perjodu 1995-
201223 turi xejra ’l isfel fl-iskariki tan-nitroġenu (9 %) u tal-fosforu (14 %). Il- Fig -
uri 2 u 3  juru tqabbil bejn l-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fl-2012 u l-iskariki 
fil-perjodu ta’ referenza għal kull pajjiż. Tliet pajjiżi juru xejra ’l isfel għaż-żewġ 
nutrijenti (id-Danimarka, il-Polonja u l-Iżvezja), filwaqt li żewġ pajjiżi żiedu l-
iskariki tagħhom għaż-żewġ nutrijenti (il-Latvja u r-Russja). Għall-pajjiżi l-oħra, 
ġiet osservata xejra ’l isfel għal wieħed biss min-nutrijenti. Data  dettaljata hija 
ppreżentata fl- Anness II .
16 Osservazzjonijiet Figura 2 Figura 3Tqabbil bejn l-iskariki tan-nitroġenu fil-perjodu ta’ 
referenza u fl-2012
Tqabbil bejn l-iskariki tal-fosforu fil-perjodu ta’ referenza 
u fl-2012
Sors:  Il-QEA abbażi tad- data  ppreżentata fit-48 Laqgħa tal-Kapijiet tad-Delegazzjoni tal-HELCOM 
10.6.2015-11.6.2015, Tallinn.050100150200250
DE DK EE FI LT LV PL RU SEf’ eluf ta’ tunnellati
Skariki 2012 Skariki 1997-2003 (perjodu ta’ referenza)
02468101214
DE DK EE FI LT LV PL RU SEf’ eluf ta’ tunnellati
Skariki 2012 Skariki 1997-2003 (perjodu ta’ referenza)
17 Osservazzjonijiet 
24 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea 
Pollution Load Compilation 
(Il-Ħames Kompilazzjoni 
tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar 
Baltiku) (PLC-5) -2011.
25 COM(2013) 683 final 
tal-4 ta’ Ottubru 2013 
“Rapport tal-Kummissjoni 
lill-Kunsill u lill-Parlament 
Ewropew dwar 
l-implimentazzjoni tad-
Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE 
dwar il-protezzjoni tal-ilma 
kontra t-tniġġis ikkawżat 
min-nitrati minn sorsi agrikoli 
u bbażat fuq rapporti tal-Istati 
Membri 
għall-perjodu 2008-2011”.
26 Il-kontenut tan-nutrijenti 
tal-art agrikola naqas fl-Istati 
Membri kollha tal-Baħar 
Baltiku minbarra l-Ġermanja 
u l-Polonja. Il-konċentrazzjoni 
tan-nitrati fl-ilma tal-wiċċ 
naqset jew hija stabbli fl-Istati 
Membri kollha tal-Baħar 
Baltiku, minbarra l-Latvja, 
għalkemm data  aktar reċenti 
tindika tnaqqis f’dan l-Istat 
Membru wkoll.
27 Il-Programm Nazzjonali ta’ 
Implimentazzjoni għall-Pjan 
ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku 
(NIP BSAP) tħejja mill-Kap 
Spettorat għall-Protezzjoni 
Ambjentali fl-2010 u ġie 
aġġornat fl-2013, iżda għadu 
ma ġiex adottat mill-Gvern 
Pollakk.24 
Madankollu, id- data  tal-HELCOM għall-2012 turi li sa issa l-ebda wieħed mill-
pajjiżi firmatarji ma wettaq it-tnaqqis meħtieġ fis-sottobaċini kollha tal-baħar li 
huma partikolarment affettwati mill-ewtrofikazzjoni (il-Baħar Baltiku Ċentrali, il-
Golf tal-Finlandja u l-Golf ta’ Riga), filwaqt li parti mit-tnaqqis tagħhom tal-iskariki 
ta’ nutrijenti tikkonċerna s-sottobaċini li għalihom ma kienx meħtieġ tnaqqis 
(l-Istretti tad-Danimarka u l-Baħar tal-Botnja) (ara l- Anness III ).
25 
Skont l-analiżi l-aktar reċenti tal-HELCOM, ġiet osservata xejra ’l isfel fil-kargi 
tan-nitroġenu u tal-fosforu minn sorsi ta’ tniġġis puntiformi filwaqt li l-iskariki 
tan-nitroġenu u tal-fosforu minn attivitajiet agrikoli baqgħu stabbli jew inkella 
żdiedu mill-1994 sal-200824. Informazzjoni aktar reċenti ppreżentata lill-Parlament 
Ewropew u lill-Kunsill fl-aħħar rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 
dwar in-Nitrati (il-perjodu 2008-2011)25 turi tnaqqis fin-nutrijenti fl-art agrikola 
u tnaqqis żgħir fil-konċentrazzjoni tan-nitrati fl-ilmijiet tal-wiċċ26. Madankollu, 
dan it-titjib jidher li għadu ma influwenzax l-ewtrofikazzjoni tal-ilmijiet kostali 
u għadu ma rriżultax fi tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Għandu 
jiġi nnutat li applikazzjoni mnaqqsa ta’ nutrijenti fuq l-art tista’ tieħu bosta snin 
biex tirriżulta fi skariku imnaqqas ta’ nutrijenti fil-baħar.
Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ma 
għandhomx ambizzjoni u indikaturi xierqa
26 
Fit-tliet Stati Membri kollha miżjura, il-pjan għat-tnaqqis ta’ nutrijenti kien doku -
ment ta’ politika ta’ livell għoli li ma ssettjax miri kwantifikati għat-tnaqqis ta’ 
nutrijenti ripartiti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis, skont l-attività u skont iż-żona 
ġeografika. Il-ħames Stati Membri l-oħra adottaw pjanijiet simili għat-tnaqqis ta’ 
nutrijenti. Il-Polonja esprimiet riżervi dwar il-miri tagħha għat-tnaqqis ta’ nutri -
jenti fil-ivell tal-pajjiż u uffiċjalment għadha ma adottat l-ebda pjan speċifiku27.
27 
L-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku jserrħu fuq il-programm ta’ miżuri inkluż 
fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, li huma meħtieġa bid-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma bħala l-istrument prinċipali ta’ ppjanar biex jintlaħqu 
l-miri tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti. Tabilħaqq, biex jinkiseb status tajjeb 
tal-ilma fl-ilmijiet interni, f’konformità mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, jeħtieġ 
li jkun hemm tnaqqis sinifikanti ta’ kargi ta’ nutrijenti fix-xmajjar li jintefgħu fil-
Baħar Baltiku, biex b’hekk dan jikkontribwixxi għall-ilħuq tal-miri tal-HELCOM 
għat-tnaqqis ta’ nutrijenti.
18 Osservazzjonijiet 
28 
Għal xi Stati Membri, il-fatt li sempliċement jinkiseb l-istatus tajjeb meħtieġ bid-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma mhuwiex biżżejjed biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM 
għall-fosforu. Fil-każ tal-Polonja, skont l-esperti u l-awtoritajiet ambjentali Poll -
akki28, l-ilħuq tal-miri tal-HELCOM jeħtieġ li l-konċentrazzjoni tal-fosforu fl-ilmijiet 
tax-xmajjar Oder u Vistula titnaqqas għal 0.07-0.08 mg/l, li huwa bejn wieħed 
u ieħor il-livell naturali, jiġifieri li ma jista’ jiġi skarikat assolutament l-ebda fos -
foru fix-xmajjar. Skont l-awtoritajiet nazzjonali, din l-analiżi tapplika wkoll għall-
Ġermanja u l-Litwanja. Għalhekk, sabiex jiġu ssodisfati l-miri tal-HELCOM se jkun 
meħtieġ li jsiru sforzi addizzjonali biex jitnaqqsu l-kargi tal-fosforu fil-baħar.
29 
Fir-rigward tal-kargi ta’ nutrijenti, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
għall-2009 u l-programmi korrispondenti ta’ miżuri29 li ġew eżaminati mill-Qorti 
jinkludu prinċipalment miżuri bażiċi għall-implimentazzjoni ta’ direttivi speċifiċi 
għall-UE fejn dawn kienu għadhom ma ġewx implimentati għalkollox. Fid-data 
tal-adozzjoni tal-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, l-Estonja, 
il-Latvja u l-Polonja kienu għadhom ma implimentawx għalkollox id-Direttiva 
dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (huma bbenefikaw minn perjodu 
tranżitorju (ara l-paragrafu 44)). Dawn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara jinkludu wkoll miżuri għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż (ara l-paragrafu 10) 
li madankollu kienu diġà stabbiliti qabel l-adozzjoni tal-pjanijiet. Fl-aħħar nett, 
huma jinkludu miżuri supplimentari, li fil-biċċa l-kbira jridu jiġu kofinanzjati 
mill-baġit tal-UE, u li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti ta’ dawn id-direttivi, iżda li 
jikkonċernaw kważi esklussivament l-agrikoltura.
30 
Dawn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kellhom bosta nuqqasijiet:
- Identifikazzjoni inkompleta ta’ sorsi ta’ tniġġis u klassifikazzjoni tal-istatus 
tal-ilma; b’mod partikolari, kwantifikazzjoni insuffiċjenti tal-iskariki ta’ nu -
trijenti fil-livell tal-korpi tal-ilma jew tas-sottobaċini tax-xmara. Dan jimplika 
li l-pjanijiet huma bażijiet dgħajfa għall-issettjar ta’objettivi u l-immirar ta’ 
miżuri.
- Nuqqas ta’ definizzjoni sistematika ta’ miżuri rimedjali fil-livell tal-korpi 
tal-ilma jew tas-sottobaċin, nuqqas ta’ miri speċifiċi tal-output għal diversi 
miżuri (għadd ta’ ettari li fihom għandha tiġi applikata l-miżura), u l-ebda 
ripartizzjoni ta’ spejjeż kumplessivi stmati fil-livell tal-miżuri individwali. Din 
id-data  hija meħtieġa biex tiġi żgurata l-kosteffettività tal-miżuri fit-tnaqqis 
tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku u fl-immaniġġjar ta’ riżorsi finanzjarji, 
b’mod partikolari l-finanzjament mill-UE.
- Nuqqas ta’ miri u indikaturi fir-rigward tat-tnaqqis mistenni ta’ nutrijenti 
mid-diversi miżuri, ripartiti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis, is-settur tal-attività 
u ż-żona ġeografika, jiġifieri baċini, sottobaċini u korpi tal-ilma30.
Il-Kummissjoni31 u l-Qorti32 diġà ġibdu l-attenzjoni għal dgħufijiet simili fi pjanijiet 
oħra ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.28 L-Oder u l-Vistula huma parti 
miż-żona tal-iskular tal-Baħar 
Baltiku u jirrappreżentaw 
madwar 93 % tat-territorju 
Pollakk. L-opinjoni esperta hija 
riżultat ta’ studju li tfassal 
fl-2012 fuq it-talba tal-Kap 
Spettorat għall-Protezzjoni 
Ambjentali, “Verification of 
thresholds for assessing the 
ecological condition of rivers 
and lakes as regards 
physical-chemical elements 
taking into account 
characteristic conditions for 
particular types of water” 
(Verifikazzjoni tas-sollijiet 
għall-valutazzjoni tal-
kundizzjoni ekoloġika 
tax-xmajjar u l-lagi fir-rigward 
tal-elementi fiżikokimiċi 
b’kont meħud tal-
kundizzjonijiet li huma 
karatteristiċi għal tipi 
partikolari ta’ ilma), p. 180 
(Garcia et al , 2012).
29 Kymijoki-Suomenlahti, RBD 
tal-Punent (il-Finlandja), 
Daugava, Lielupe, Venta 
u Gauja (il-Latvja) u Vistula 
u Oder (il-Polonja) li jintefgħu 
fis-sottobaċini tal-baħar 
tal-Golf tal-Finlandja, il-Golf ta’ 
Riga u l-Baħar Baltiku Ċentrali.
30 Miri u indikaturi għat-tnaqqis 
ta’ nutrijenti ġew iddefiniti 
fid-Danimarka, f’wieħed 
mil- Länder  tal-Baħar Baltiku 
fil-Ġermanja u fi pjan wieħed 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara fil-Finlandja. 
Fil-Latvja, il-pjanijiet kollha ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara jindikaw it-tnaqqis 
mistenni ta’ nutrijenti mill-ilma 
urban mormi.
31 SWD (2012) 379 final 
tal-14 ta’ Novembru 2012 li 
jakkumpanja r-Rapport 
tal-Kummissjoni lill-Parlament 
Ewropew u lill-Kunsill dwar 
l-Implimentazzjoni tad-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
(2000/60/KE) Pjanijiet ta’ 
Mmaniġġjar tal-Baċin 
tax-Xmara.
32 Ir-Rapport Speċjali tal-Qorti 
Nru 4/2014 u r-Rapport 
Speċjali Nru 23/2015.
19 Osservazzjonijiet 
31 
Aħna nnutajna wkoll li, filwaqt li l-Istati Membri huma meħtieġa jivvalutaw 
il-progress tagħhom lejn l-issodisfar tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma abbażi tal-
perċentwal tal-korpi tal-ilma bi status tajjeb f’kull baċin tax-xmara, huma mhum -
iex meħtieġa jissettjaw miri ta’ bażi, bħat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti (jew 
oħrajn li mhumiex rilevanti għal dan l-awditu, bħat-tnaqqis ta’ kargi inkwintanti 
speċifiċi). Għalhekk, il-kontribut tal-miżuri fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara għat-tnaqqis tan-nutrijenti fil-Baħar Baltiku ma jistax jiġi vvalutat.
L-Istati Membri miżjura jqisu parzjalment biss 
ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-pjanijiet jew fil-qafas 
legali tagħhom
32 
Fir-rigward tat-trattament tal-ilma urban mormi, il-HELCOM għamlet rakkoman -
dazzjonijiet lill-pajjiżi firmatarji tagħha li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-direttivi 
tal-UE. Dawk l-aktar sinifikanti huma ppreżentati fil- Kaxxa 1 .
Ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-qasam tat-trattament tal-ilma mormi li 
jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-direttivi tal-UE
Ir-Rakkomandazzjoni  28E/5  (tal-2007) tipproponi prattiki tajbin għal:
 οl-iżvilupp u l-manutenzjoni ta’ sistemi tad-drenaġġ; u
 οit-trattament tal-fosforu fl-ilma urban mormi skont id-daqs tal-impjant, pereżempju, li jirrakkomanda 
massimu ta’ 0.5 mg/l fl-effluwent skarikat minn impjanti tat-trattament tal-ilma mormi ta’ aktar minn 
10 000 e.p, filwaqt li l-istandard fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi huwa ta’ 1 mg/l.
Ir-Rakkomandazzjoni  28E/7  (tal-2007) tipproponi standards għall-użu tal-polifosfati fid-deterġenti, li jridu jiġu 
introdotti gradwalment mill-pajjiżi firmatarji skont l-iskedi ta’ żmien nazzjonali. Il-pajjiżi firmatarji għandhom:
 οjillimitaw il-kontenut tal-fosforu totali fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ;
 οjinvestigaw il-possibbiltà tas-sostituzzjoni ta’ polifosfati fid-deterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti.Kaxxa 1
20 Osservazzjonijiet 
33 
L-ebda wieħed mit-tliet Stati Membri miżjura ma kien inkorpora dawn ir-rak -
komandazzjonijiet tal-HELCOM fil-qafas legali tiegħu. B’mod partikolari, l-ebda 
wieħed minnhom ma kien introduċa limiti obbligatorji għall-kontenut tal-fosforu 
fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ qabel id-data applikabbli għall-Istati Membri 
kollha (it-30 ta’ Ġunju 2013)33. L-ebda wieħed minnhom għadu ma applika limiti 
għal deterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti (ir-Rakkomandazzjoni 28E/7).
34 
Fil-Finlandja, il-limiti għall-fosforu fl-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jiġu 
applikati fil-parti l-kbira permezz ta’ sistema ta’ permessi ambjentali. Skont il-
kundizzjoni ekoloġika tal-korp tal-ilma riċevitur, dawn il-permessi jistgħu jkunu 
aktar stretti milli d-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tirrikjedi 
fir-rigward tal-konċentrazzjonijiet kemm tan-nitroġenu kif ukoll tal-fosforu 
fl-effluwent minn impjanti tat-trattament tal-ilma mormi, u saħansitra jistgħu 
jmorru anke lil hinn mir-rakkomandazzjoni tal-HELCOM34. Fil-Latvja u fil-Polonja, 
ir-rakkomandazzjoni tal-HELCOM ma tiġix inkluża fil-permessi ambjentali għall-
operaturi tal-impjanti tat-trattament. Madankollu, fiż-żewġ pajjiżi, matul l-awditu 
nstabu impjanti li japplikaw ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM (wieħed minn 
tlieta fil-Latvja u erbgħa minn sebgħa fil-Polonja).
35 
Fir-rigward tal-agrikoltura, il-HELCOM irrakkomandat li limitu ta’ 25 kg/ha/sena 
ta’ fosforu mid-demel għandu jiġi applikat għall-art agrikola (ir-Rakkomandazz -
joni 28E/4 tal-2007 tal-HELCOM). Madankollu, fl-Istati Membri kollha miżjura, la 
l-leġiżlazzjoni, la r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-pestiċidi35 f’ċerti miżuri 
ta’ żvilupp rurali, u lanqas il-miżuri għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma jimponu limitu bħal dan fuq l-użu tal-fosforu 
fil-fertilizzanti (ara l-paragrafu 29). Fost l-Istati Membri l-oħra madwar il-Baħar 
Baltiku, huma biss l-Estonja, l-Iżvezja u l-Ġermanja li introduċew liġijiet li jillimi -
taw l-użu tal-fosforu fil-fertilizzanti, iżda dawn mhumiex stretti daqskemm huwa 
rrakkomandat mill-HELCOM36.33 Ir-Regolament (KE) 
Nru 648/2004, kif modifikat 
bir-Regolament (UE) 
Nru 259/2012 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tal-14 ta’ Marzu 2012 li 
jemenda r-Regolament (KE) 
Nru 648/2004 fir-rigward ta’ 
użu ta’ fosfati u komposti ta’ 
fosforu ieħor fid-deterġenti 
tal-ħasil tal-ħwejjeġ 
għall-konsumatur u fid-
deterġenti tal-magni tal-ħasil 
tal-platti awtomatiċi 
għall-konsumatur (ĠU L 94, 
30.3.2012, p. 16).
34 Il-permessi ambjentali kollha 
tal-impjanti tat-trattament 
għal agglomerazzjonijiet bejn 
160 u 16 900 e.p. fin-Nofsinhar 
u l-Lbiċ tal-Finlandja maħruġa 
fl-2014 jissettjaw limiti 
għall-fosforu li mill-inqas 
kienu stretti daqs dawk 
tar-Rakkomandazzjoni 28E/5 
tal-HELCOM.
35 Ir-rekwiżiti identifikati 
fil-programmi ta’ żvilupp rurali 
li jridu jiġu rispettati (barra 
mill-istandards obbligatorji ta’ 
kundizzjonalità) mill-bdiewa li 
jibbenefikaw minn pagamenti 
agroambjentali.
36 F. Amery (ILVO) u O.F. 
Schoumans (Alterra 
Wageningen UR) “Agricultural 
Phosphorus legislation in 
Europe” (Leġiżlazzjoni dwar 
il-Fosforu Agrikolu fl-Ewropa) , 
April 2014.
21 Osservazzjonijiet 
36 
It-tliet Stati Membri miżjura jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ applikazzjoni ta’ dik ir-
rakkomandazzjoni bl-argument li l-ħamrija għandha kontenut baxx ta’ fosforu, 
jew inkella li l-applikazzjoni medja tal-fosforu fuq l-art agrikola hija pjuttost 
baxxa. Minkejja dan, aħna sibna li d- data  dwar l-użu tal-fosforu turi li l-kwantitaji -
et applikati jistgħu, f’xi postijiet, jaqbżu l-ammont irrakkomandat mill-HELCOM, li 
xi ħamrija rikka fil-fosforu, u li l-iskol tal-fosforu huwa għoli37. Ir-Rakkomandazzjo -
ni 28E/4 tal-HELCOM tirreferi wkoll għal permessi ambjentali għal azjendi agrikoli 
b’aktar minn 40 000 unità ta’ tjur, 2 000 ħanżir, 750 ħanżira jew 400 baqra. L-Istati 
Membri kollha madwar il-Baħar Baltiku jeħtieġu permess ambjentali biex joperaw 
azjendi agrikoli tal-ħnieżer u tat-tjur, peress li dan huwa wkoll rekwiżit tad-
Direttiva tal-UE dwar il-Prevenzjoni u l-Kontroll Integrati tat-Tniġġiż38, għalkemm 
il-Polonja ma teħtieġx dan għall-azjendi agrikoli tal-baqar b’aktar minn 400 unità 
ta’ bhejjem. Madankollu, fil-Finlandja u fil-Latvja, permess bħal dan jinħtieġ 
għall-azjendi agrikoli kollha tal-bhejjem b’għadd ta’ annimali ferm inqas mis-
sollijiet irrakkomandati mill-HELCOM.
L-affidabbiltà tad- data  ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ 
nutrijenti fil-Baħar Baltiku mhijiex aċċertata
37 
Il-kargi ta’ nutrijenti skarikati fil-Baħar Baltiku minn xmajjar, nixxigħat u skariki di -
retti jiġu mmonitorjati u kkomunikati kull sena lill-HELCOM mill-awtoritajiet naz -
zjonali ta’ kull pajjiż firmatarju. Il-kejl jittieħed fil-bokok tax-xmajjar li jintefgħu 
fil-Baħar Baltiku skont metodoloġija standard imfassla mill-HELCOM. Din id- data  
annwali turi t-tniġġis totali tal-ilma fil-baħar, irrispettivament mit-tip ta’ sors ta’ 
tniġġis u l-pajjiż minn fejn ikunu oriġinaw il-kargi. L-iskariki transkonfinali tan-
nitrat u tal-fosforu li joriġinaw minn kull pajjiż jiġu rrappurtati kull sitt snin.
38 
L-iskariki ta’ nutrijenti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis u s-settur tal-attività jiġu 
wkoll irrappurtati kull sitt snin39. Din id- data  hija partikolarment utli għall-
valutazzjoni tax-xejriet fl-iskariku tan-nutrijenti ġġenerat mis-setturi differenti 
tal-attività, u hija essenzjali fl-istipular ta’ miżuri kosteffettivi li jridu jiġu applikati 
f’kull settur.
39 
L-awditu wera li, għall-iskop tal-miri tal-HELCOM, isiru stimi ta’ tniġġis diffuż 
abbażi ta’ metodoloġija komuni fil-livell tal-pajjiż, iżda mhux f’livelli aktar baxxi, 
bħal dak ta’ baċin tax-xmara, sottobaċin jew korp tal-ilma. Aħna sibna wkoll li 
ċ-ċifri tal-HELCOM mhumiex konsistenti ma’ stimi li saru minn kull Stat Membru 
meta jkunu qed jistabbilixxu l-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma bl-użu ta’ metodoloġiji differenti.37 Fil-Finlandja, il-kwantità medja 
tal-fosforu applikata hija 
madwar 10 Kg/ha/sena, 
għalkemm f’ċerti żoni taqbeż 
il-25 Kg/ha/sena ( Sors : “Report 
on the implementation of 
HELCOM Recommendations 
within the competence of 
HELCOM LAND adopted since 
HELCOM BSAP (2007)” 
(Rapport dwar 
l-implimentazzjoni tar-
Rakkomandazzjonijiet 
tal-HELCOM fi ħdan 
il-kompetenza tal-HELCOM 
LAND adottat mill-BSAP 
tal-HELCOM ’il hawn (2007)), 
il-paġna 10). Fil-Polonja, l-użu 
ta’ fertilizzanti tal-fosforu 
minerali segwa xejra ’l fuq, 
u stabbilizza ruħu għal 
madwar 25 kg/ha/sena ( Sors:  
“Report on the state of the 
environment in Poland in 
2008” (Rapport dwar l-istat 
tal-ambjent fil-Polonja 
fl-2008), GIOS 2010). Mill-inqas 
20 % tal-art agrikola utilizzata 
kellha ħamrija b’kontenut 
medju tal-fosforu li kien għoli 
sa għoli ħafna (sors: 
“Monitoring of the chemistry 
of Polish arable soils” 
(Monitoraġġ tal-kimika 
tal-ħamrija li tinħadem 
fil-Polonja), Stazzjon Reġjonali 
Agrokimiku ta’ Lublin, 2005).
38 Id-Direttiva 2008/1/KE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
15 ta’ Jannar 2008 dwar 
il-prevenzjoni u l-kontroll 
integrati tat-tniġġiż (ĠU L 24, 
29.1.2008, p. 8), sostitwita 
mid-Direttiva 2010/75/UE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
24 ta’ Novembru 2010 dwar 
l-emissjonijiet industrijali 
(il-prevenzjoni u l-kontroll 
integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 
17.12.2010, p. 17).
39 Din il-valutazzjoni dettaljata 
tas-sorsi differenti ta’ tniġġis 
hija magħrufa bħala “approċċ 
għat-tqassim tas-sors” 
(Comprehensive Waterborne 
Pollution Load Compilations-
PLC) (Kompilazzjonijiet 
Komprensivi tal-Kargi 
tat-Tniġġis li Jinġarr mill-Ilma-
PLC), li jikkwantifika skariki li 
jinġarru mill-ilma minn sorsi 
puntiformi 
(agglomerazzjonijiet, industriji 
u farms tal-ħut) u minn sorsi 
ta’ tniġġis diffuż (agrikoltura, 
forestrija mmaniġġjata, 
depożizzjoni atmosferika, 
abitazzjonijiet imxerrda u ilma 
tax-xita) kif ukoll telf fl-isfond 
naturali fl-ilmijiet tal-wiċċ 
interni.
22 Osservazzjonijiet 
40 
Pereżempju, ċifri li jikkonċernaw tniġġis diffuż fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-Latvja kienu aktar baxxi miċ-ċifri korrispondenti fid-database 
tal-HELCOM imsemmija fl-istess sena. Din l-inkonsistenza taffettwa wkoll iċ-ċifri 
tat-tniġġis transkonfinali. Barra minn hekk, id- data  għall-monitoraġġ tal-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara turi titjib fir-rigward tal-konċentrazzjoni tan-
nutrijenti fl-ilma tal-wiċċ fil-perjodu 2006-2013, filwaqt li d- data  tal-HELCOM turi 
xejra ’l fuq fil-pkargi ta’ nutrijenti minn dak il-pajjiż għall-Baħar Baltiku. Fil-każ tal-
Polonja, il-valutazzjoni għall-iskop tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tal-xmara 
tal-istatus tal-ilmijiet kostali u l-ilmijiet transizzjonali fil-perjodu 2010-2013 ma 
turi l-ebda titjib fir-rigward tal-konċentrazzjonijiet tan-nutrijenti, filwaqt li data  
ppreżentata lill-HELCOM turi tnaqqis kontinwu fil-karga ta’ nutrijenti.
41 
Dawn l-inkonsistenzi apparenti jqajmu mistoqsijiet dwar l-affidabbiltà tad- data  
ta’ monitoraġġ, b’mod partikolari fir-rigward taċ-ċifri dwar it-tniġġis transkon -
finali u t-tniġġis diffuż. Dan ġie osservat ukoll minn grupp ta’ esperti tal-HELCOM, 
li ħeġġeġ lill-Istati Membri jipprovdu informazzjoni dwar it-tnaqqis mistenni tal-
kargi ta’ nutrijenti kkawżat mill-implimentazzjoni tagħhom tad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma40.
Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn 
nutrijenti li jinsabu f’ilma urban mormi
42 
L-ilma urban mormi jammonta għal madwar 90 % tas-sorsi puntiformi kollha ta’ 
tniġġis. Parti minn dan it-tniġġis joriġina mir-Russja u mill-Belarussja, li mhumiex 
suġġetti għal-liġi tal-UE.
43 
Fl-Istati Membri, id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tistipula li 
l-agglomerazzjonijiet kollha41 ’l fuq minn 2 000 e.p42 irid ikollhom sistemi ta’ ġbir 
stabbiliti jew, fejn dan mhuwiex iġġustifikat, sistemi individwali jew sistemi oħra 
xierqa li joffru l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali (l-Artikolu 3). Qabel ma jiġi 
skarikat f’korp tal-ilma, l-ilma mormi jrid jgħaddi minn trattament sekondarju li 
jnaqqas il-konċentrazzjoni tat-tniġġis organiku43 taħt ċertu limitu (l-Artikolu 4). 
Barra minn hekk, f’żoni sensittivi, l-ilma mormi jrid jgħaddi minn trattament 
aktar strett. Fejn in-natura sensittiva taż-żona tkun dovuta għall-ewtrofikazzjoni 
jew għar-riskju ta’ ewtrofikazzjoni, l-Istati Membri għandhom għażla bejn żewġ 
possibbiltajiet: l-ewwel nett, li jilħqu konċentrazzjonijiet li jkunu inqas mil-limiti 
stipulati fid-Direttiva għan-nitroġenu u/jew għall-fosforu fl-effluwent skarikat 
minn impjanti tat-trattament f’agglomerazzjonijiet ta’ aktar minn 10 000 e.p. (l-
Artikolu 5(2) u (3)) jew, it-tieni nett, li jnaqqsu, b’perċentwal speċifikat, il-kwantità 
tan-nitroġenu u/jew tal-fosforu tal-karga kumplessiva li tidħol fl-impjanti kollha 
tat-trattament tal-ilma urban mormi, fiż-żona sensittiva (l-Artikolu 5(4)).40 LOAD 7-2014, 3-2. Minuti 
tal-laqgħa tal-grupp ta’ esperti 
dwar is-segwitu tal-progress 
naturali lejn l-ilħuq tal-miri 
tal-BSAP għat-tnaqqis ta’ 
nutrijenti (Riga, il-Latvja, 
12-14 ta’ Marzu 2014). Il-laqgħa 
rrikonoxxiet l-importanza ta’ 
informazzjoni dwar it-tnaqqis 
mistenni ta’ nutrijenti mhux 
biss għas-segwitu tal-BSAP 
iżda anke għall-iżgurar ta’ 
sinerġiji mtejba bejn 
id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
(WFD) u d-Direttiva Kwadru 
dwar l-Istrateġija Marina 
(MSFD).
41 Żona fejn il-popolazzjoni u/
jew l-attivitajiet ekonomiċi 
huma kkonċentrati biżżejjed 
biex l-ilma urban mormi 
jinġabar u jittieħed f’impjant 
tat-trattament tal-ilma urban 
mormi jew f’punt ta’ skarikar 
finali.
42 Ekwivalenti ta’ popolazzjoni: 
espressjoni kwantitattiva 
tal-karga tat-tniġġis tal-ilma 
mormi f’termini tal-għadd ta’ 
persuni “ekwivalenti” li jkunu 
jipproduċu skart tal-istess 
qawwa. E.p. wieħed 
jikkorrispondi għall-karga 
tat-tniġġis tad-drenaġġ 
iġġenerata minn abitant 
wieħed.
43 Domanda bijokimika ta’ 
ossiġenu (DBO5), domanda 
kimika ta’ ossiġenu (DKO) 
u solidi totali sospiżi (TSS).
23 Osservazzjonijiet 
44 
L-Istati Membri madwar il-Baħar Baltiku li ngħaqdu mal-UE fl-2004 (l-Estonja, 
il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja) ngħataw perjodu tranżitorju għall-konformità 
mad-Direttiva. Sa tmiem l-2012 (jiġifieri s-sena tad- data  l-aktar reċenti rrappur -
tata dwar il-konformità), il-perjodu tranżitorju kien diġà ntemm għal-Litwanja 
u l-Estonja, filwaqt li l-Latvja u l-Polonja kienu għadhom mhumiex meħtieġa jik -
konformaw kompletament mad-Direttiva, peress li l-perjodu tranżitorju tagħhom 
jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2015.
45 
Aħna eżaminajna jekk:
- l-Istati Membri jikkonformawx mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi;
- l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE humiex effettivi 
u sostenibbli;
- il-Kummissjoni ħaditx azzjoni xierqa biex tiżgura li l-Istati Membri jikkonfor -
maw mad-Direttiva;
- l-appoġġ mill-UE ddedikat lir-Russja u lill-Belarussja rriżultax fi tnaqqis sinifi -
kanti ta’ nutrijenti mill-ilma mormi.
Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri għadhom mhumiex 
konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi
L-Istati Membri li kienu meħtieġa jikkonformaw mad-Direttiva 
qabel l-2012
46 
It-Tabella 1  tippreżenta l-livell ta’ konformità, sa tmiem l-2012, tal-Istati Membri li 
kienu laħqu l-iskadenza finali ssettjata għall-issodisfar tar-rekwiżiti ta’ trattament 
sekondarju u ta’ trattament aktar strett. Il-Ġermanja u l-Finlandja kienu ferm qrib 
għal komformità sħiħa mal-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva li jistipulaw rekwiżiti ta’ 
trattament sekondarju u ta’ trattament aktar strett.
24 Osservazzjonijiet 
47 
Fir-rigward tar-rekwiżit ta’ ġbir tal-ilma mormi, il-Kummissjoni tqis li l-Istati Mem -
bri kollha huma konformi irrispettivament mis-sehem tal-ilma mormi trattat minn 
sistemi individwali jew sistemi oħra xierqa. Dak is-sehem huwa l-ogħla fil-Litwan -
ja u fl-Estonja, fil-livell ta’ 10.2 % u 3.6 % rispettivament tal-karga tal-ilma mormi 
minn agglomerazzjonijiet aktar minn 2 000 e.p.
48 
Il-kundizzjonijiet imposti fuq sistemi bħal dawn mid-Direttiva huma vagi: 
huma għandhom jiksbu l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali bħal sistemi 
ċentralizzati ta’ ġbir. Kien biss reċentement li l-Kummissjoni talbet lill-Istati Mem -
bri jispjegaw is-sistemi individwali tagħhom. Din il-kwistjoni ġiet indikata wkoll 
preċedentement mill-Qorti44.Tabella 1Data  prinċipali dwar il-konformità mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi fir-rigward tat-trattament tal-ilma mormi
DK DE EE LT FI SE
Total tal-karga fl-Istat Membru (e.p.) 11 607 945 112 878 422 1 642 766 2 757 900 5 239 700 12 672 633
Trattament sekondarju1
Total tal-karga li għaliha dan it-trattament irid ikun kon -
formi (e.p.)11 232 613 112 672 240 1 579 138 2 757 900 5 070 800 12 404 389
Total tal-karga li għaliha it-trattament huwa konformi (e.p.) 11 153 597 112 561 974 1 510 498 2 757 900 5 054 100 12 095 484
% tat-total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi 99.3 % 99.9 % 95.7 % 100.0 % 99.7 % 97. 5 %
Trattament aktar strett2
Total tal-karga li għaliha dan it-trattament irid ikun kon -
formi (e.p.)10 358 176Konformi 
skont l-
Artikolu  5(4)31 466 475 2 582 700 4 583 900 11 657 155
Total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi (e.p.) 10 235 632 1 310 525 2 497  700 4 567 200 10 366 880
% tat-total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi 98.8 % 89.4 % 96.7 % 99.6 % 88.9 %
1 Trattament sekondarju mhuwiex applikabbli għal agglomerazzjonijiet < 10 000 e.p. li jiskarikaw direttament fil-kosta.
2  L-Istati Membri kollha ħlief il-Ġermanja japplikaw trattament aktar strett fil-livell tal-agglomerazzjonijiet skont l-Artikolu 5(2). F’dak il-każ, 
trattament aktar strett mhuwiex applikabbli għal agglomerazzjonijiet < 10 000 e.p. jew għal agglomerazzjonijiet li huma ’l barra miż-żoni 
sensittivi.
3  Il-Ġermanja tapplika trattament aktar strett skont l-Artikolu 5(4), jiġifieri li l-karga kumplessiva tal-pajjiż li tidħol f’impjanti tat-trattament tal-
ilma mormi jrid ikollha tnaqqis ta’ nutrijenti b’75 %. Sal-2012, il-Ġermanja kisbet tnaqqis ta’ 82 % tal-karga kumplessiva tan-nitroġenu u 90 % 
tal-karga kumplessiva tal-fosforu li jidħlu fl-impjanti tagħha tat-trattament tal-ilma mormi.
Sors:  Data  tal-Kummissjoni f’Diċembru 2012.
44 Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015 
tal-Qorti.
25 Osservazzjonijiet 
49 
Il-Kummissjoni tqis li l-konformità mar-rekwiżit ta’ ġbir tinkiseb meta 98 % tal-
karga ta’ kull agglomerazzjoni tinġabar minn netwerks ċentralizzati tad-drenaġġ 
jew tiġi ttrattata minn sistemi individwali jew sistemi xierqa oħra, u t-2 % li jifdal 
tkun inqas minn 2 000 e.p. Fil-prattika, fil-qafas tal-approvazzjoni tal-programmi 
operazzjonali 2014-2020, il-Kummissjoni ħeġġet l-ilħuq ta’ dan il-perċentwal per -
mezz tal-investiment f’sistemi ċentralizzati ta’ ġbir.
L-Istati Membri li jridu jikkompletaw l-implimentazzjoni tad-
Direttiva sa tmiem l-2015
50 
Iż-żewġ Stati Membri miżjura, li kienu għadhom fil-perjodu tranżitorju għall-
konformità, jew ma kinux ikkonformaw mal-miri intermedji tagħhom (il-Latvja) 
jew inkella kienu għadhom ma kkomunikawx data  kompleta u affidabbli 
(il-Polonja).
51 
Fil-każ tal-Polonja, il-konformità mad-Direttiva mhijiex se tinkiseb fl-2015. Trat -
tament aktar strett kien ippjanat biss f’impjanti tat-trattament tal-ilma mormi 
b’kapaċità ta’ aktar minn 15 000 e.p., peress li l-Istat Membru kien iddeċieda li 
japplika t-tieni possibbiltà skont id-Direttiva, li tikkonsisti fil-kisba ta’ tnaqqis 
medju ta’ 75 % tan-nitroġenu u l-fosforu fil-karga kumplessiva li tidħol fl-impjanti 
kollha tat-trattament tal-ilma urban mormi fiż-żona sensittiva (ara l-paragrafu 43). 
Madankollu, din id-deċiżjoni ma kinitx xierqa minħabba li t-Trattat tal-Adeżjoni 
tal-Polonja jagħti perjodu tranżitorju biex tinkiseb il-konformità mal-ewwel pos -
sbbiltà biss (tnaqqis tan-nutrijenti għal-livelli standard fl-agglomerazzjonijiet 
kollha ta’ aktar minn 10 000 e.p.), mhux mat-tieni waħda. Kien biss fl-2010 li l-
Kummissjoni rreaġixxiet għal din il-kwistjoni (ara l-paragrafi 59 u 60).
52 
Sa tmiem l-2015, skont id- data  pprovduta mill-awtoritajiet Pollakki, il-Polonja 
tkun qabżet il-baġit tagħha għall-ġbir tal-ilma mormi b’95 % u l-baġit tagħha 
għall-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi b’79 %, li huma prinċipalment 
kofinanzjati mill-UE. Madankollu, minkejja investiment sinifikanti, il-pajjiż għadu 
lura ħafna milli jikseb il-konformità. Awtoritajiet nazzjonali Pollakki jipprevedu li 
1 029 minn 1 559 agglomerazzjoni, li jirrappreżentaw 63 % tal-karga tat-tniġġis 
tal-ilma mormi tal-pajjiż, mhumiex se jkunu konformi għalkollox sa tmiem l-2015. 
Implimentazzjoni skorretta tat-Trattat tal-Adeżjoni u d-definizzjoni impreċiża 
u li qed tinbidel ta’ agglomerazzjonijiet45 huma fost ir-raġunijiet għad-dewmien 
sinifikanti.45 2002: 1 378 agglomerazzjoni 
u 41 miljun e.p. 2006: l-għadd 
ta’ agglomerazzjonijiet 
u l-karga żdiedu b’26 % u 12 % 
rispettivament. 2013: iċ-ċifri 
naqsu b’10 % u 16 % 
rispettivament meta mqabbla 
mal-2006.
26 Osservazzjonijiet 
53 
Fil-każ tal-Latvja, il-konformità tista’ tinkiseb sa tmiem l-2015. Madankollu, 
skont l-aspettattivi tal-awtoritajiet għall-2020, ħames snin wara l-estensjoni 
tan-netwerk, 93 % tal-popolazzjoni hija ppjanata li tkun koperta iżda 85 % biss 
tkun konnessa. Fl-2014, il-Gvern Latvjan ippropona liġi li tkun tippromwovi l-
konnessjoni tal-unitajiet domestiċi man-netwerk tad-drenaġġ billi tippermetti 
lill-muniċipalitajiet jagħtu għotjiet lil persuni li jridu jiġu konnessi.
54 
Fl-aħħar nett, fi ftit bliet kbar fil-Polonja u fil-Latvja, l-investimenti kofinanzjati 
mill-UE saru f’teknoloġiji tat-trattament tal-ilma mormi li jmorru lil hinn mir-
rekwiżiti tad-direttiva fir-rigward tat-tneħħija tal-fosforu (ara l-paragrafu 34). 
Investimenti ta’ dan it-tip ġew ukoll proposti fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-Latvja għal bliet iżgħar46, f’żoni fejn il-korpi tal-ilma ma jkunux qed 
jilħqu livell ta’ status tajjeb tal-ilma, għalkemm dawn ma kinux ġew implimentati 
fiż-żmien tal-awditu. L-ebda investiment bħal dan ma ġie inkluż fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-Polonja.
L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE 
huma effettivi, iżda s-sostenibbiltà mhijiex dejjem garantita
55 
Fi tmiem l-2013, l-10 impjanti tat-trattament tal-ilma mormi eżaminati (3 fil-Latvja 
u 7 fil-Polonja) kollha ssodisfaw l-istandards tal-UE għall-effluwent tagħhom, 
ħlief wieħed fil-Latvja li kien intenzjonat li jikkonforma qabel id-data ta’ skaden -
za finali tal-Istat Membru li kienet Diċembru 2015. Impjant wieħed fil-Latvja 
u erbgħa fil-Polonja wkoll issodisfaw ir-rakkomandazzjonijiet aktar strinġenti tal-
HELCOM għall-fosforu (ara r-Rakkomandazzjoni 28E/5 fil- Kaxxa 1 ).
56 
Fir-rigward tal-kapaċità tat-trattament tal-impjanti miżjura, impjant wieħed fil-
Latvja (Ogre) nstab li kien kbir wisq, peress li t-trattament tal-kargi organiċi kien 
jammonta għal 29 % biss tal-kapaċità tiegħu. Aħna nnutajna wkoll li l-kapaċità 
meħtieġa tal-erba’ impjanti Pollakki (Varsavja, Łódź, Szczecin u Gdynia) setgħet 
kienet aktar baxxa, għaliex l-ilma nadif minn infiltrazzjonijiet tal-ilma ta’ taħt 
l-art li kien jirrappreżenta bejn 21 u 26 % tal-volum kumplessiv ġie ttrattat ukoll. 
Kwistjonijiet simili ġew innutati fir-Rapport Speċjali reċenti tagħna dwar il-baċin 
tax-Xmara Danubju47.46 Investiment fit-trattament 
tal-ilma mormi fi 15-il belt 
b’aktar minn 10 000 abitant 
(baċini tax-xmara Daugava 
u Gauja) u f’bosta 
agglomerazzjonijiet b’inqas 
minn 2 000.
47 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015, il-paragrafi 65 
sa 67.
27 Osservazzjonijiet 
57 
Tariffi għal servizzi tal-ilma fl-agglomerazzjonijiet ikkonċernati huma stabbiliti 
mill-muniċipalitajiet, skont regoli nazzjonali, u suġġetti għal approvazzjoni mir-
regolatur nazzjonali. Awditu wieħed sab li t-tariffi ma jkoprux parti mill-ispiża 
ta’ deprezzament tal-assi fil-Latvja; l-istess nuqqas instab għal wieħed mis-seba’ 
impjanti tat-trattament miżjura fil-Polonja; għalhekk, f’dawk il-każijiet, id-dħul 
iġġenerat mhuwiex biżżejjed biex jiġu sostitwiti l-assi fi tmiem il-ħajja tagħhom. 
Dan in-nuqqas jista’ jkun ukoll dovut għall-utilizzazzjoni insuffiċjenti tal-impjanti 
tat-trattament. Fl-agglomerazzjonijiet kollha eżaminati, il-prezz tas-servizzi 
tal-ilma huwa taħt il-livell ta’ affordabbiltà ġeneralment aċċettat għall-unitajiet 
domestiċi (4 % tal-introjtu tal-unitajiet domestiċi, kif imsemmi mill-Kummissjoni 
fil-linji gwida tagħha48). Osservazzjonijiet simili saru preċedentement mill-Qorti49.
Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-
Direttiva mill-Istati Membri ma jsirx f’waqtu
58 
L-ewwel pass ta’ segwitu għall-Kummissjoni huwa li tiċċekkja li d-dispożizzjonijiet 
tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi ġew inkorporati b’mod 
korrett fl-oqfsa legali rispettivi tal-Istati Membri; dan isir abbażi tal-istudji ta’ kon -
formità. Dawn il-kontrolli bdew immedjatament wara l-adozzjoni tad-Direttiva 
u taw bidu għal kawża kontra d-Danimarka, il-Ġermanja u l-Iżvezja. Għall-Istati 
Membri tal-Baħar Baltiku li ngħaqdu mal-Unjoni fl-2004, dawn ma rriżultawx 
f’kawżi.
59 
Fil-każ tal-Polonja, l-istudju ta’ konformità tal-2005 ma qajjem l-ebda kwistjoni 
legali, iżda ddikjara b’mod ċar li l-Polonja applikat il-proċedura tat-trattament 
alternattiv mill-Artikolu 5(4) tad-Direttiva 91/271. Għalhekk, id-dispożizzjonijiet 
tranżitorji mit-Trattat tal-Adeżjoni japplikaw għar-rekwiżit tat-tnaqqis ta’ 75 % 
tan-nitroġenu totali u tal-fosforu totali. Madankollu, kif spjegat fil-paragra -
fu 51, it-Trattat tal-Adeżjoni jagħti biss lill-Polonja perjodu tranżitorju għall-
implimentazzjoni tal-Artikolu 5(2)(3) (l-ewwel possibbiltà ta’ trattament aktar 
strett), iżda mhux l-Artikolu 5(4) (it-tieni possibbiltà).
60 
Kien biss fl-2010 li l-Kummissjoni rreaġixxiet għal din il-kwistjoni, meta hija kellha 
tapprova applikazzjonijiet tal-proġetti għal infrastruttura tal-ilma urban mormi 
li ma kinux konsistenti mat-Trattat tal-Adeżjoni tal-pajjiż. Aħna nqisu li l-azzjoni 
tal-Kummissjoni ma saritx f’waqtha.48 Il-perjodu ġdid tal-
ipprogrammar 2007-13: Gwida 
dwar il-metodoloġija 
għall-analiżi tal-spejjeż 
u l-benefiċċji, dokument ta’ 
ħidma Nru 4, 8/2006.
49 Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015 
tal-Qorti.
28 Osservazzjonijiet 
61 
F’Jannar 2012, bħala kundizzjoni għall-kofinanzjament mill-UE, il-Kummissjoni 
talbet lill-Istat Membru biex juri li l-proġetti kollha li kienu jikkonċernaw l-
agglomerazzjonijiet ta’ aktar minn 10 000 e.p. kienu jikkonformaw mar-rekwiżiti 
tal-Artikolu 5(2)(3) tad-Direttiva. Konsegwentement, il-Polonja trid timmodifika l-
pjan tagħha ta’ implimentazzjoni tal-ilma urban mormi biex tinkudi investimenti 
addizzjonali sabiex tkun konformi, għalkemm hija se taqbeż id-data ta’ skadenza 
aċċettata fit-Trattat tal-Adeżjoni.
62 
It-tieni pass għall-Kummissjoni huwa li timmonitorja kontinwament il-progress 
tal-pjanijiet nazzjonali ta’ implimentazzjoni għad-Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi abbażi ta’ informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri kull 
sentejn (l-Artikolu 17). Skont il-Kummissjoni, l-informazzjoni miġbura ma kinitx 
biżżejjed biex tkun tista’ twettaq segwitu effettiv. Huwa għalhekk li fl-2014 il-
Kummissjoni introduċiet format ġdid ta’ rappurtar50. Madankollu, l-azzjonijiet tal-
Kummissjoni f’dan ir-rigward huma insuffiċjenti sabiex tegħleb dgħufijiet attwali, 
bħal ma titlobx informazzjoni dwar l-outputs u r-riżultati mistennija minn inves -
timenti proposti f’termini ta’ kilometri ta’ kanali tad-drenaġġ, jew il-perċentwal 
tal-karga tad-drenaġġ ta’ agglomerazzjoni li trid tinġabar.
63 
Il-Kummissjoni titlob ukoll informazzjoni minn Stati Membri dwar il-konformità 
tagħhom fir-rigward tal-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi (l-Artikolu 15(4)), li tis -
ta’ twassal għal komunikazzjonijiet “EU Pilot”51 u għal azzjoni legali li tiġi segwita 
aktar tard jekk jiġi kkonfermat ksur. Madankollu, l-azzjoni tal-Kummissjoni f’dan 
ir-rigward ma saritx f’waqtha. Hija bdiet biss komunikazzjonijiet EU Pilot mal-
Istati Membri tal-Baħar Baltiku ħafna wara li ġew stabbiliti d-dati ta’ skadenza 
fit-trattati tal-adeżjoni (fil-każ tal-Litwanja, tmiem l-2014 għal agglomerazzjoni -
jiet li d-data ta’ skadenza tagħhom kienet l-2008; fil-każ tal-Latvja, tmiem l-2014 
għal agglomerazzjonijiet li l-iskadenza tagħhom kienet l-2010). Hija nediet ukoll 
proċeduri ta’ ksur kontra l-Iżvezja u l-Finlandja fl-2002, għaliex dawn il-pajjiżi 
għażlu li jnaqqsu biss il-fosforu (mhux in-nitroġenu) f’ċerti żoni kostali u interni. 
Il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja ddeċidiet favur il-Finlandja, iżda l-Iżvezja kienet 
meħtieġa tnaqqas in-nitroġenu fl-ilma mormi skarikat minn 36 agglomerazz -
joni52. Skont informazzjoni disponibbli fil-Kummissjoni, tmienja minnhom kienu 
għadhom mhumiex konformi sal-2015.50 Id-Deċiżjoni ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni 2014/431/UE 
tas-26 ta’Ġunju 2014 dwar 
formati għar-rappurtar dwar 
il-programmi nazzjonali 
għall-implimentazzjoni 
tad-Direttiva tal-
Kunsill 91/271/KEE (ĠU L 197, 
4.7.2014, p. 77).
51 “EU Pilot” huwa l-ewwel pass 
biex tipprova ssolvi l-problemi, 
biex b’hekk jekk possibbli, jiġu 
evitati proċeduri ta’ ksur 
formali.
52 Il-Kawża C-438/07 — 
l-Annessi 2 u 3 għad-
dokumenti ta’ difiża Żvediżi 
ppreżentati lill-Qorti Ewropea 
tal-Ġustizzja.
29 Osservazzjonijiet 
64 
Fl-aħħar nett, aħna nnutajna li l-għażla li jifdal għall-implimentazzjoni tat-
trattament aktar strett twassal għal sitwazzjoni fejn l-Istati Membri jistgħu 
jikkonformaw mad-Direttiva filwaqt li jippermettu lill-agglomerazzjonijiet livelli 
differenti ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti. Aħna sibna li l-konċentrazzjoni tan-nutrijenti 
fl-effluwent skarikat minn 28 impjant eżaminat tat-trattament tal-ilma mormi 
madwar il-Baħar Baltiku varjat b’mod sinifikanti (ara l- Anness IV ). Jekk inqisu 
l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi li kkonformaw mad-Direttiva fl-2013, 
il-konċentrazzjoni tan-nitroġenu tvarja minn 16.4 mg/l f’Espoo għal 3.7 mg/l 
f’Helsinki; il-konċentrazzjoni tal-fosforu tvarja minn 0.9 mg/l f’Riga għal 0.1 mg/l 
fi Stokkolma.
L-appoġġ mill-UE għar-Russja u l-Belarussja huwa 
potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandu ambitu 
limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ 
u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul
65 
Il-finanzjament mill-UE għal proġetti tal-ilma mormi, fir-Russja u fil-Belarussja, 
huwa limitat ħafna. Fil-perjodu 2001-2014, il-Fond ta’ Appoġġ għas-Sħubija 
Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana, inizjattiva internazzjonali għall-
indirizzar ta’ problemi ambjentali b’impatt transkonfinali fuq it-Tramuntana tal-
Ewropa, alloka EUR 177 miljun għal proġetti ambjentali fir-Russja u fil-Belarussja 
permezz tas-settur mhux nukleari tiegħu. Il-kontribuzzjoni mill-UE kienet ta’ 
EUR 44 miljun. Fiż-żmien tal-awditu, is-Sħubija kienet approvat 18-il proġett li 
jittrattaw il-ġbir tal-ilma mormi, it-trattament u l-forniment tal-ilma, 15 fir-Russja 
u 3 fil-Belarussja, li jammontaw għal 71 % tal-għotjiet tas-Sħubija Ambjentali tad-
Dimensjoni tat-Tramuntana (NDEP).
66 
Evalwazzjoni ppreżentata lill-Assemblea tal-Kontibuturi f’Diċembru 2013 mill-
Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp (BERŻ) -il-maniġer tal-Fondi 
tas-Sħubija -tistma li proġetti approvati mis-Sħubija jistgħu jwasslu tnaqqis 
fin-nitroġenu ta’ aktar minn 7 600 t/sena u fil-fosforu ta’ 2 300 t/sena. Dan 
jirrappreżenta madwar 7 % u 27 % tal-iskariki Russi u 9 % u 21 % tal-iskariki 
Belarussi, u għaldaqstant dawn jagħtu kontribut notevoli għat-tnaqqis meħtieġ 
tan-nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Madankollu, l-ebda data  ta’ monitoraġġ dwar it-
tnaqqis miksub ma ġiet ippreżentata lill-Assemblea.
30 Osservazzjonijiet 
67 
Peress li l-kontribuzzjoni mill-UE għall-Fond hija relattivament żgħira u s-sehem 
kofinanzjat mill-awtoritajiet tal-pajjiżi riċevituri huwa sinifikanti, l-effett ta’ lieva 
tal-finanzjament mill-UE huwa għoli: għall kull EUR 2 f’kontribuzzjonijiet mill-UE, 
EUR 98 jinġabru minn sorsi oħra. L-evalwazzjoni tal-BERŻ tirrapporta spiża ta’ 
EUR 462 000 għat-tnaqqis ta’ tunnellata ta’ karga tal-fosforu, permezz tal-Proġetti 
ta’ sħubija għat-trattament tal-ilma mormi, fir-Russja u fil-Belarussja, li hija mad -
war wieħed minn ħamsa tal-ispiża fil-Finlandja, fl-Iżvezja jew fil-Ġermanja.
68 
It-tnaqqis ta’ nutrijenti mir-Russja nkiseb prinċipalment bl-estensjoni u l-aġġornar 
tas-sistema ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi ta’ San Pietruburgu. Data  reċenti 
mill-operatur tas-sistema turi li l-konċentrazzjoni tal-fosforu tissodisfa l-istandard 
tal-HELECOM (ara l- Kaxxa 1 ) fi 11 mit-12-il impjant tat-trattament u l-istandards 
tal-HELCOM għan-nitroġenu fi 8 mill-impjanti.
69 
Madankollu, jieħu fit-tul biex jiġu implimentati l-proġetti. Negozjati fit-tul 
dwar is-selfiet, bidliet fil-leġiżlazzjoni ambjentali u l-perjodi ta’ żmien għall-
ikkuntrattar tax-xogħol ifissru li l-proġetti jiġu kkompletati bosta snin wara 
li proġett ikun ġie approvat. Sal-31 ta’ Ottubru 2014, 4 biss mit-18-il proġett 
tal-infrastruttura tal-ilma mormi kienu ġew ikkompletati, u dan jammonta għal 
nofs ir-riżultati mistennija fir-Russja. Dewmien sinifikanti affettwa l-“Municipal 
Environment Investment Programme in the Leningrad Oblast” (Programm ta’ 
Investiment fl-Ambjent Muniċipali fil-Leningrad Oblast), approvat fl-2002, u l-
“Kaliningrad Water and Environmental Services” (Servizzi Ambjentali u tal-Ilma ta’ 
Kaliningrad), approvat fl-2005, li għadhom ma ġewx ikkompletati. Dan il-proġett 
tal-aħħar huwa ta’ importanza kbira għall-Baħar Baltiku għaliex il-karga mill-belt 
ta’ Kaliningrad hija t-tieni l-akbar wara San Pietruburgu. L-ebda proġett ma ġie 
kkompletat fil-Belarussja. Għalhekk, għad fadal ħafna xi jsir sabiex jinkiseb it-
tnaqqis meħtieġ ta’ nutrijenti minn dawn il-pajjiżi.
Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-
ilma minn nutrijenti agrikoli
70 
L-agrikoltura hija s-sors prinċipali ta’ tniġġis diffuż tal-ilma min-nutrijenti (ara 
l-paragrafu 4) u anke, bħalissa, tat-tniġġis kumplessiv minn nutrijenti, b’mod 
speċjali f’pajjiżi fejn it-tniġġis mill-ilma mormi muniċipali diġà tnaqqas b’mod 
sinifikanti. Pereżempju, l-agrikoltura tammonta għal madwar żewġ terzi tal-karga 
tan-nitroġenu li tinġarr mill-ilma fil-Finlandja, iżda għal terz ta’ dik fil-Polonja.
31 Osservazzjonijiet 
71 
Fl-1991, l-UE adottat id-Direttiva dwar in-Nitrati bl-għan li tipproteġi l-ilma kontra 
t-tniġġis ikkawżat min-nitrati mill-agrikoltura f’żoni li jiskulaw f’ilmijiet diġà 
mniġġsa jew f’riskju ta’ tniġġis, l-hekk imsejħa “żoni vulnerabbli għan-nitrati” li 
fihom iridu jiġu implimentati programmi ta’ azzjoni għan-nitrati. Stat Membru 
jista’ japplika wkoll ir-rekwiżiti tad-Direttiva fit-territorju tiegħu kollu kemm hu 
jekk jiddeċiedi li jagħmel dan.
72 
Fl-2005 ġie introdott mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità li jorbot il-pagamenti 
riċevuti mill-bdiewa mal-konformità tagħhom permezz tar-rekwiżiti ambjentali, 
fost affarijiet oħra. Dawn ir-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità jridu jiġu ċċekkjati b’mod 
sistematiku kif stabbilit fir-regolamenti tal-UE.
73 
Skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, fejn il-miżuri bażiċi (l-implimentazzjoni 
tad-Direttiva dwar in-Nitrati u l-miżuri l-oħra għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż (ara 
l-paragrafu 29)) -ikunu insuffiċjenti biex jinkiseb status tajjeb tal-ilma, bħalma 
huwa l-każ fir-reġjun tal-Baħar Baltiku, għandhom jiġu implimentati miżuri sup -
plimentari fiż-żoni tal-iskular tal-korpi tal-ilma li ma jkunux qed jiksbu status tajj -
eb tal-ilma. Dawn il-miżuri supplimentari jridu jiġu inklużi fil-pjan ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara. Għall-Istati Membri miżjura, dawn il-miżuri fil-biċċa l-kbira 
jikkorrispondu għall-miżuri fil-programmi ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.
74 
Aħna eżaminajna jekk:
- l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tar-rekwiżiti tad-Direttiva dwar in-Nitra -
ti hijiex effettiva u jekk is-segwitu mill-Kummissjoni huwiex xieraq;
- il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità huwiex effettiv fir-rigward tal-protezzjoni 
tal-ilma;
- il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE mmirati lejn il-protezzjoni tal-
ilma humiex effettivi fir-rigward tat-tnaqqis ta’ nutrijenti.
32 Osservazzjonijiet 
Id-Direttiva dwar in-Nitrati mhijiex implimentata b’mod 
effettiv, minkejja s-segwitu relattivament b’suċċess min-naħa 
tal-Kummissjoni
Nuqqasijiet fin-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli
75 
Żoni vulnerabbli għan-nitrati għandhom jinkludu ż-żoni kollha tal-art li jiskulaw 
f’ilmijiet imniġġsa (jiġifieri: ilmijiet ewtrofiċi, ilmijiet b’konċentrazzjoni tan-nitrati 
ta’ aktar minn 50 mg/l) jew li huma f’riskju ta’ tniġġis, u li jikkontribwixxu għat-
tniġġis min-nitrati. Jeħtieġ, imbagħad, li l-Istati Membri jimplimentaw programm 
ta’ azzjoni f’dawn iż-żoni. Il-Ġermanja, id-Danimarka, il-Finlandja u l-Litwanja ma 
nnominawx żoni speċifiċi, peress li għażlu li japplikaw il-programmi ta’ azzjoni fit-
territorji kollha tagħhom. L-erba’ Stati Membri l-oħra, b’mod partikolari l-Polonja, 
minkejja li jiskulaw kważi għalkollox fil-Baħar Baltiku, innominaw parti żgħira biss 
mit-territorji tagħhom bħala żoni vulnerabbli għan-nitrati (l-Estonja, 7 %; il-Latv -
ja, 13 %; il-Polonja, 4.5 % u l-Iżvezja, 22 %). Il-Kummissjoni esprimiet dubju dwar 
l-adegwatezza tan-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli f’dawn il-pajjiżi, u anke 
ressqet lill-Polonja quddiem il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (ara l-paragrafu 82).
76 
L-applikazzjoni ta’ programm ta’ azzjoni għal territorju sħiħ, kif sar fil-Finlandja, 
tiffaċilita l-aċċettazzjoni tar-regoli, peress li huma l-istess għall-bdiewa kollha. 
Madankollu, f’żoni ta’ biedja estensiva b’applikazzjoni baxxa ta’ fertilizzanti, 
status tajjeb u riskju baxx ta’ tniġġis tal-korpi tal-ilma riċevituri, ċerti rekwiżiti tal-
programmi ta’ azzjoni huma superfluwi iżda l-ispejjeż amministrattivi u dawk ta’ 
spezzjoni jiżdiedu. F’żoni ta’ biedja intensiva u ta’ trobbija tal-annimali, min-naħa 
l-oħra, ir-rekwiżiti jistgħu jkunu insuffiċjenti biex jinkiseb it-tnaqqis ta’ nutri -
jenti meħtieġ għall-kisba tal-istatus tajjeb tal-ilmijiet interni u tal-Baħar Bali -
tiku. Pereżempju, wara li ġiet applikata d-Direttiva dwar in-Nitrati għal 20 sena, 
proporzjon sinifikanti tal-korpi tal-ilma fin-Nofsinhar tal-Finlandja huwa ta’ status 
fqir. Barra minn hekk, il-Finlandja ma naqqsitx reċentement l-iskariki tagħha tan-
nitroġenu fil-Baħar Baltiku (ara l- Figura 2 ).
77 
Għad fadal ħafna xi jsir qabel ma jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-iskariki tal-
fosforu (ara l- Anness III ). Barra minn hekk, id-Direttiva dwar in-Nitrati tiffoka fuq 
in-nitrati u ma timponix limiti fuq l-applikazzjonijiet tal-fosforu53. Għalhekk, meta 
l-ewtrofikazzjoni tiġi skattata mill-fosforu, l-applikazzjoni ta’ programm ta’ azz -
joni għan-nitrati mhux neċessarjament issolvi l-problema u l-Istati Membri jista’ 
jkollhom jieħdu miżuri addizzjonali. Ir-rekwiżiti li jillimitaw l-applikazzjoni tal-fos -
foru fuq l-art ma kinux ġew issettjati fl-Istati Membri miżjura (ara l-paragrafu 35).53 Din il-problema hija indirizzata 
indirettament biss mid-
Direttiva taħt ir-rekwiżit 
“il-limitazzjoni għall-
applikazzjoni tal-fertilizzanti 
fir-raba’” minħabba li, b’mod 
ġenerali, in-nitrati u l-fosforu 
huma preżenti flimkien (ma’ 
nutrijenti oħra) fil-fertilizzanti. 
Madankollu, dak ir-rekwiżit ma 
jiggarantixxix il-limitazzjoni 
tal-applikazzjoni tal-fosforu, 
minħabba li l-proporzjon ta’ 
nutrijenti differenti jvarja 
f’fertilizzanti kummerċjali.
33 Osservazzjonijiet 
Varjazzjonijiet fil-kontenut tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati
78 
Id-Direttiva tinkludi rekwiżiti kemm obbligatorji kif ukoll fakultattivi li jrid ikun 
hemm konformità magħhom mill-bdiewa. Madankollu, hija tissettja limiti preċiżi 
għal xi wħud mir-rekwiżiti obbligatorji biss, li għalhekk jiġu applikati b’mod 
uniformi mill-Istati Membri kollha54. Fir-rigward ta’ rekwiżiti obbligatorji oħra, ir-
regoli preċiżi huma stabbiliti fl-Istati Membri fil-programmi tagħhom ta’ azzjoni 
għan-nitrati. Fit-tliet Stati Membri miżjura, dawn ir-regoli varjaw fir-rigorożità 
tagħhom u kienu inqas stretti minn dawk fi studju mwettaq f’isem il-Kummissjo -
ni, kif jidher fit- Tabella 2 .
79 
Id-Direttiva timponi limitu preċiż fuq l-applikazzjoni tan-nitroġenu mid-demel, 
iżda mhux fuq l-applikazzjoni tan-nitroġenu minn fertilizzanti minerali, li 
żdiedet55. Hija tinkludi wkoll rekwiżit ġenerali għall-Istati Membri biex jipprovdu 
limitazzjonijiet fuq il-kwantità kumplessiva tal-fertilizzanti tan-nitroġenu li jridu 
jiġu applikati. L-effettività ta’ rekwiżit bħal dan hija żgurata l-aħjar permezz ta’ 
pjanijiet għall-fertilizzazzjoni mħejjija minn esperti indipendenti u approvati mill-
awtoritajiet kompetenti. Madankollu, skont id-Direttiva dwar in-Nitrati, il-pjanijiet 
u r-rekords tal-fertilizzazzjoni mhumiex obbligatorji għall-bdiewa. Il-programm 
ta’ azzjoni tal-Finlandja ma jirrikjedix li l-bdiewa japplikaw pjanijiet għall-
fertilizzazzjoni u l-Polonja teħtieġ rekords tal-fertilizzazzjoni filwaqt li teħtieġ 
ukoll pjanijiet għall-fertilizzazzjoni għall-azjendi agrikoli ta’ aktar minn 100 ha, 
jiġifieri 1 % tal-għadd totali tal-azjendi agrikoli fil-Polonja. F’dawn iż-żewġ pajjiżi, 
dawn ir-rekwiżiti mhumiex obbligatorji, iżda huma applikati fuq bażi volontarja 
minn bdiewa bħala kundizzjonijiet għar-riċeviment ta’ pagamenti agroambjen -
tali56. Il-Latvja teħtieġ kemm pjanijiet kif ukoll rekords tal-fertilizzazzjoni għal 
azjendi agrikoli ta’ aktar minn 20 ha (jew 3 ha fil-każ ta’ azjendi ortikulturali), li 
jirrappreżentaw 85 % tal-art agrikola fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati.
80 
Barra minn hekk, l-implimentazzjoni ta’ ċerti rekwiżiti, li hija diffiċli li tiġi 
ċċekkjata peress li dawn jinvolvu l-fatt li ma ssirx fertilizzazzjoni f’ċerti dati jew 
fuq ċerti strixxi ta’ art (ara III.1.1, II.A.2 u II.A.4 fit-Tabella 2 ), tkun żgurata aktar 
li kieku kien jinħtieġ l-użu ta’ rekords ta’ fertilizzazzjoni. Fin-nuqqas ta’ dawn 
ir-rekords, il-ksur ftit li xejn ikun jista’ jiġi stabbilit b’ċertezza (u jiġu applikati s-
sanzjonijiet) sakemm il-bidwi ma jinqabadx fil-fatt.54 L-Anness III.2, limitu ta’ 170 kg/
ha/sena fuq l-applikazzjoni 
tan-nitroġenu mid-demel 
u l-Anness II.A.3, projbizzjoni 
fuq l-applikazzjoni tal-
fertilizzanti fuq l-art saturata 
bl-ilma, mgħarrqa, iffriżata jew 
miksija bil-borra.
55 Skont il-Eurostat, mill-2004 
sal-2012, l-applikazzjoni 
kumplessiva tan-nitroġenu 
minn fertilizzanti minerali 
żdiedet b’medja annwali ta’ 
aktar minn 4 % fl-Estonja, 
fil-Latvja u fil-Litwanja u inqas 
fil-Polonja u fl-Iżvezja. Din 
naqset b’medja annwali ta’ 1 % 
fil-Ġermanja, fil-Finlandja 
u fid-Danimarka.
56 Fil-Finlandja, dan 
jirrappreżenta madwar 90 % 
tal-bdiewa Finlandiżi, 
u jammonta għal 97 % tal-art li 
tinħadem. Fil-Polonja, iridu 
jinżammu wkoll rekords minn 
bdiewa li jirċievu pagamenti 
agroambjentali, iżda pjanijiet 
għall-fertilizzazzjoni huma 
meħtieġa biss minn bdiewa li 
jirċievu pagamenti taħt skemi 
agroambjentali ta’ “biedja 
organika” u “biedja 
sostenibbli”, li jammontaw 
għal 12 % tal-art li tinħadem.
34 Osservazzjonijiet 
Rekwiżiti tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati fis-seħħ fi tmiem l-2014
 Referenza għal 
annessi tad-
Direttiva dwar 
in-NitratiRekwiżiti obbligatorji
Fertilizzanti Demel
III 1.1
Perjodu ta’ 
projbizzjoni III 1.3
Limitu tal-app -
likazzjoni fuq l-art 
(Kg/ha/sena)II.A.2
Art b’xaqliba wieqfa 
ħafnaII.A.4
Distanza għall-kanali 
tal-ilmaIII 1.2
Kapaċità tal-kon -
tenituri għall-ħżin 
tad-demel
IL-LATVJA
(f’żoni vulnerab -
bli għan-nitrati)4.5 xhur għad-demel
5 xhur għall-fertilizzanti 
mineraliPatata < 150
Bwar minn 50 sa 190
Ċereali tar-rebbiegħa 
u żrieragħ żejtnija minn 
110 sa 200 Sva gnojiva zabran -
jena su na strmina -
ma > 17 ,6 % (10°) 50 m jekk ix-xaqliba 
tkun >  10°
10 m minn żoni protetti 
mill-ilma6 xhur produzzjoni ta’ 
demel
IL-POLONJA
(f’żoni vulnerab -
bli għan-nitrati)Minn 3.5 sa 4.5 xhur 
demel solidu
6.5 xhur demel likwidu 
u fertilizzanti minerali Patata minn 100 sa 200
Bwar u foraġġ insilat 
minn 260 sa 300
Ċereali tar-rebbiegħa u 
żrieragħ żejtnija minn 
100 sa 240Xi fertilizzanti pprojbiti 
fuq artijiet b’xaqliba 
> 10 %Minn 5 sa 20 m 6 xhur produzzjoni ta’ 
demel
IL-FINLANDJA
(il-pajjiż kollu)6 xhurPatata < 130
Bwar, foraġġ insilat 
< 250
Ċereali tar-rebbiegħa u 
żrieragħ żejtnija < 170 Demel ipprojbit fuq ar -
tijiet b’xaqliba > 10 % 5 m
10 m jekk ix-xaqliba 
tkun > 2 %12-il xahar produzzjoni 
ta’ demel
Studju mwet -
taq f’isem 
il-KummissjoniIl-Finlandja: 8 xhur
Il-Latvja u l-Polonja: 
7 xhur 
(xahrejn iqsar għal 
demel solidu fin-nuqqas 
ta’ kwalunkwe riskju 
partikolari)Patata < 130 
fil-Finlandja
< 90 fil-Latvja 
u fil-Polonja
Il-fertilizzanti kollha 
pprojbiti fuq artijiet 
b’xaqliba > 8 % u tul ta’ 
100 m25 m tul kanali tal-ilma 
f’żoni ta’ korpi tal-ilma 
sensittivi ewtrofiċi
50 m fil-każ ta’ art 
b’xaqliba
3 sa 10 m tul gandotti u 
nixxigħat żgħarIl-Finlandja: 9 xhur 
produzzjoni ta’ demel 
Il-Latvja u l-Polonja: 
8 xhurBwar u qamħirrum 
insilat < 90 u < 210 
fil-Finlandja
< 100 u < 250 fil-Latvja 
u fil-Polonja
Ċereali tar-rebbiegħa 
u żrieragħ żejtnija < 70 
fil-Finlandja
< 60-80 fil-Latvja u 
fil-Polonja
Daqs l-istandard fl-istudju jew aktar strett minnu 
Viċin l-istandard fl-istudju 
Ferm inqas mill-istandard fl-istudju
Sinifikattivament inqas mill-istandard fl-istudju 
Sors:  Il-QEA.
Studju mwettaq f’isem il-Kummissjoni, “Recommendations for establishing Actions Programmes under Directive 91/676/EEC concerning the protec -
tion of waters against pollution caused by nitrates from agriculture sources” (Rakkomandazzjonijiet għall-istabbiliment ta’ Programmi ta’ Azzjoni 
skont id-Direttiva 91/676/KEE dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli) (DLO-Alterra Wageningen UR, 
DLO-Plant research International Wageningen UR, NEIKER Tecnalia, Derio, Spanja, Institute of Technology and Life Sciences (ITP), Varsavja, il-Polonja, 
Swedish Institute of Agricultural and Environmental Engineering (JTI), Uppsala), Diċembru 2011.Tabella 2  
35 Osservazzjonijiet 
Is-segwitu mill-Kummissjoni kien relattivament b’suċċess iżda ħa 
ħafna żmien
81 
Il-Kummissjoni għandha tiżgura li d-Direttiva dwar in-Nitrati tiġi implimentata 
korrettement mill-Istati Membri57. Madankollu, huwa f’idejn l-Istati Membri li 
japprovaw in-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli għan-nitrati jew il-programmi 
ta’ azzjoni għan-nitrati. Kull erba’ snin, l-Istati Membri jridu jippreżentaw rapport 
(ir-“rapport tal-Artikolu 10”) lill-Kummissjoni li jinkludi ġustifikazzjoni taż-żoni 
vulnerabbli għan-nitrati li jkunu nnominaw, ir-riżultati tal-monitoraġġ tagħhom 
tat-tniġġis tal-ilma min-nitrati u sommarju tal-programmi tagħhom ta’ azzjoni. 
Fejn il-Kummissjoni temmen li d-Direttiva ma tkunx ġiet implimentata b’mod kor -
rett l-għodda koerċittiva unika għad-dispożizzjoni tagħha hija azzjoni legali.
82 
Mill-2010 ’l hawn, il-Kummissjoni żammet djalogu mal-Istati Membri kollha tal-
Baħar Baltiku, li għen biex iġib miegħu bidliet għal-liġijiet dwar il-fertilizzazzjoni 
b’mod ġenerali. Il-programmi ta’ azzjoni l-ġodda l-aktar reċenti, li jagħmlu xi 
rekwiżiti aktar stretti, ġew introdotti fil-Finlandja u fil-Latvja fi tmiem l-2014. 
Fl-2008, il-Kummissjoni talbet lill-Polonja testendi ż-żoni tagħha li huma vulne -
rabbli għan-nitrati u ttejjeb il-programmi ta’ azzjoni tagħha. Fl-aħħar nett, wara 
deċiżjoni mill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (C-356/13) fl-2014, il-Polonja ssettjat 
proċeduri leġiżlattivi biex terġa’ tinnomina ż-żoni tagħha li huma vulnerabbli 
għan-nitrati u biex tibdel il-liġijiet tagħha dwar il-fertilizzazzjoni u l-programmi 
tagħha ta’ azzjoni għall-2016.
83 
Il-proċedura ta’ segwitu mill-Kummissjoni tieħu ħafna żmien, u dan huwa spje -
gat parzjalment mill-fatt li r-rekwiżiti tad-Direttiva jiġu formulati b’mod ġenerali 
u jeħtieġu regoli dettaljati ta’ implimentazzjoni fl-Istati Membri. Il-Kummissjoni 
teħtieġ ukoll kompetenzi xjentifiċi biex tivvaluta jekk ir-regoli tal-Istati Membri 
humiex stretti biżżejjed biex jiżguraw il-livell ta’ protezzjoni tal-ilma intenzjonat 
mid-Direttiva. Wara l-istudju msemmi fit- Tabella 2 , u evidenza xjentifika addizz -
jonali, il-Kummissjoni intensifikat l-azzjonijiet tagħha, iżdaxi drabi, ir-rakkoman -
dazzjonijiet ta’ dan l-istudju jiġu kkontestati mill-Istati Membri. Fiż-żmien tal-
awditu, kienu qed isiru diskussjonijiet mal-Estonja u mal-Iżvezja u nfetħet kawża 
ta’ ksur fir-rigward tal-Estonja. Il-Kummissjoni qablet li, minflok ma testendi 
ż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, il-Latvja timponi xi regoli fir-rigward tal-użu tan-
nitrati ’l barra minn dawk iż-żoni. Iżda dawn iż-żewġ possibbiltajiet jistgħu ma 
jkunux effettivi bl-istess mod: filwaqt li r-rekwiżiti applikabbli fiż-żoni vulnerabbli 
għan-nitrati jiġu infurzati permezz ta’ mekkaniżu tal-UE, mhux ir-rekwiżiti kollha 
’l barra minn dawk iż-żoni jiġu koperti minn kontrolli simili (ara l-paragrafu 85).57 L-Artikolu 258 tat-Trattat ta’ 
Lisbona jirrikjedi li 
l-Kummissjoni għandha 
tiżgura li d-dispożizzjonijiet 
tat-Trattat u l-miżuri meħuda 
mill-istituzzjonijiet skontu jiġu 
applikati.
36 Osservazzjonijiet 
58 Il-kultivazzjoni u r-rigħi huma 
permessi iżda b’restrizzjonijiet 
bħal limitazzjonijiet fir-rigward 
tal-fertilizzazzjoni.
59 Eżempji ta’ rekwiżiti nazzjonali 
dwar l-użu tal-fertilizzanti ’l 
barra miż-żoni vulnerabbli 
għan-nitrati huma perjodu ta’ 
projbizzjoni fuq l-applikazzjoni 
tal-fertilizzanti (il-Polonja), 
il-limitu ta’ 170 kg ta’ 
nitroġenu mid-demel għal kull 
ettaru, il-projbizzjoni 
tal-applikazzjoni tal-
fertilizzanti lill-art saturata 
bl-ilma, mgħarrqa, iffriżata 
u miksija bil-borra u tal-
applikazzjoni tal-fertilizzanti 
għall-artijiet b’xaqliba wieqfa 
ħafna (il-Polonja u l-Latvja).Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex id-Direttiva 
dwar in-Nitrati u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni jiġu 
infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox
Mhux ir-rekwiżiti kollha fir-rigward tal-użu tal-fertilizzanti jaqgħu 
fi ħdan l-ambitu tal-kundizzjonalità
84 
Id-Direttiva dwar in-Nitrati ma kienet tinkludi l-ebda dispożizzjoni speċifika 
fir-rigward tal-infurzar tar-rekwiżiti tagħha. Mill-introduzzjoni tas-sistema ta’ 
kundizzjonalità ’l hawn, ir-rekwiżiti applikabbli għal żoni vulnerabbli għan-nitrati 
jridu jiġu ċċekkjati fir-rigward tal-kundizzjonalità. Dan ifisser li jekk ma jkunx 
hemm konformità mar-rekwiżiti, il-bidwi jista’ jiġi penalizzat. Madankollu, filwaqt 
li l-leġiżlazzjoni settorjali u l-mekkaniżmi ta’ infurzar tagħha japplikaw għall-
bdiewa kollha, huma biss ir-riċevituri tal-pagamenti taħt il-PAK li jistgħu jiġu 
sanzjonati fir-rigward tal-kundizzjonalità.
85 
Barra minn hekk, jeħtieġ li l-Istati Membri jissettjaw standards, magħrufa bħala 
standards tal-KAAT, għal kwistjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni tal-UE sabiex 
l-art tinżamm f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba. Il-KAAT rilevanti għall-
kwalità tal-ilma, fejn jeħtieġ li r-rekwiżiti tal-fertilizzazzjoni jiġu speċifikati, hija 
l-KAAT “l-istabbiliment ta’ strixxi ta’ art ta’ lqugħ tul il-kanali tal-ilma”58.
86 
Madankollu, mhux ir-rekwiżiti nazzjonali kollha li jikkonċernaw l-użu tal-ferti -
lizzanti li huma ’l barra minn żoni vulnerabbli għan-nitrati jaqgħu taħt il-KAAT 
u għalhekk, mhux kollha huma fi ħdan l-ambitu tal-kundizzjonalità59. Ir-rekwiżiti li 
huma barra l-ambitu tal-kundizzjonalità jiġu ċċekkjati minn awtoritajiet nazzjona -
li ta’ protezzjoni ambjentali u jistgħu jwasslu għal sanzjonijiet skont il-liġi nazz -
jonali. Madankollu, dawn il-kontrolli kienu affettwati minn dgħufijiet fil-proċeduri 
għad-determinazzjoni tal-kampjun ta’ kontroll (il-Polonja), u mill-fatt li mhux 
ir-rekwiżiti kollha applikabbli ġew iċċekkjati (il-Latvja). F’dan il-pajjiż tal-aħħar, 
kontrolli addizzjonali koprew biss rekwiżiti fir-rigward tal-ħżin u l-immaniġġjar 
tad-demel.
87 
Barra minn hekk, l-awditu tagħna sab li l-KAAT dwar l-istrixxi ta’ art ta’ lqugħ ma 
tantx kienet eżiġenti (ara l- Kaxxa 2 ).
37 Osservazzjonijiet 
60 Il-paragrafu 69 tar-Rapport 
Speċjali Nru 8/2008 “Il-cross-
compliance hija politika 
effettiva?”, u r-Rapport Speċjali 
Nru 23/2015, il-paragrafu 136.Kontrolli ta’ kundizzjonalità juru rata sinifikanti ta’ nonkonformità 
ma’ rekwiżiti għall-protezzjoni tal-ilma kontra n-nutrijenti
88 
Fit-tliet Stati Membri kollha miżjura, ir-riskji speċifiċi relatati mal-kargi ta’ nutri -
jenti ma tqisux fl-għażla tal-kampjuni (ara t- Tabella 3 ).Kaxxa 2 Tabella 3Eżempji ta’ rekwiżiti taħt il-KAAT li tistabbilixxu l-istrixxi ta’ art ta’ lqugħ tul 
il-kanali tal-ilma
Il-KAAT, applikabbli għall-bdiewa kollha mill-2013 ’il hawn, kellha tikkorrispondi għal mill-inqas ir-rekwiżiti 
applikabbli għall-bdiewa fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati. It- Tabella 2  (ir-rekwiżit II.A.4) diġà turi l-varjetà 
kbira fid-definizzjoni tar-rekwiżiti.
Fil-Finlandja, il-KAAT speċifikat ukoll li mhuwiex permess li ssir kultivazzjoni fuq l-istrixxa ta’ art li kienet f’wisa’ 
sa 0.60 m mil-limiti tal-kanal tal-ilma. Il-Latvja u l-Polonja ma użawx l-opportunità tal-KAAT biex jirrikjedu 
strixxa ta’ art mhux ikkultivata.
Fatturi relatati mal-kargi ta’ nutrijenti li tqiesu fl-għażla 
tal-kampjun għal kontrolli ta’ kundizzjonalità
Azjendi agrikoli li jippreżentaw riskju ogħla fir-
rigward tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijentiLV PL FI
Jinsabu ħdejn kanali tal-ilma LE IVA LE
Jinsabu fuq art b’xaqliba LE IVA LE
Għandhom densità għolja ta’ bhejjem > 1.7 Unitajiet ta’ 
Bhejjem / haLE LE LE
Sors:  Il-QEA.
89 
L-istruzzjonijiet ta’ spezzjoni fl-Istati Membri mhumiex dejjem dettaljati biżżejjed 
biex jiġi evitat li xi kontrolli ewlenin jitwettqu b’mod skorrett. Pereżempju, l-
awditu sab li l-istruzzjonijiet ma kinux jeħtieġu li l-affidabbiltà tar-rekords dwar 
il-fertilizzanti tiġi kkonfermata permezz ta’ rikonċiljazzjoni ma’ fatturi (il-Polonja) 
u stokkijiet tal-fertilizzanti (il-Polonja u l-Latvja). It-twaqqit tal-ispezzjonijiet 
(prinċipalment minn Lulju sa Ottubru) mhuwiex xieraq għall-kontroll tar-rekwiżiti 
li jikkonċernaw ix-xhur tax-xitwa. Din il-problema diġà ġiet indikata mill-Qorti60.
38 Osservazzjonijiet 
61 Ir-Rapporti Speċjali Nri 8/2008, 
4/2014 u 23/2015.
62 L-Artikolu 36 tar-
Regolament (KE) 
Nru 1698/2005.
63 Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara adottati 
fl-2009 jkopru l-perjodu 2010-
2015 filwaqt li l-programmi ta’ 
żvilupp rurali adottati fl-2006 
jkopru l-perjodu 2007-2013.
64 Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara fil-Latvja 
jipproponu żewġ miżuri li jridu 
jiġu ffinanzjati b’fondi 
nazzjonali, “żoni ta’ lqugħ li 
huma bwar” u “preparazzjoni 
tal-pjanijiet għall-
fertilizzazzjoni”, iżda dawn 
kellhom ambitu limitat jew ma 
ġewx implimentati.90 
Hemm rata għolja ta’ nonkonformità fit-tliet pajjiżi miżjura fir-rigward tal-applika -
zzjoni tagħhom tar-rekwiżiti fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, li jvarjaw minn 17 % 
sa 32 % tal-bdiewa ċċekkjati fl-2013. Il-biċċa l-kbira mill-każijiet ta’ nonkonformità 
kienu jikkonċernaw faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel li kienu neqsin jew ma kinux xi -
erqa jew mhux adatti, u problemi bl-analiżi tal-kontenut tan-nitroġenu fid-demel 
(il-Finlandja), nonkonformità mal-limitu għall-applikazzjoni tan-nitroġenu fid-
demel (il-Polonja), pjanijiet inadegwati għall-fertilizzazzjoni u nuqqas ta’ rekords 
dwar il-fertilizzanti (il-Latvja). Dan jindika li s-sistema ta’ kontroll għandha effett 
limitat ta’ deterrent, bħalma diġà indikat fir-Rapporti tal-Qorti preċedenti61.
Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE fil-
perjodu 2007-2013 ftit kellhom effett fuq it-tnaqqis tat-
tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma fl-Istati Membri 
miżjura
91 
Il-miżuri supplimentari fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 
kienu mmirati lejn it-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti mill-agrikoltura u kienu, 
fil-biċċa l-kbira, tal-istess natura bħall-miżuri ssettjati fil-programmi ta’ żvilupp 
rurali 2007-2013, jiġifieri investimenti f’azjendi agrikoli relatati mal-ħżin tad-de -
mel u miżuri għat-titjib tal-ambjent u tal-pajsaġġ62. Madankollu, fil-programmi ta’ 
żvilupp rurali, dawn il-miżuri huma mmirati lejn l-ilħuq ta’ ħafna objettivi ambjen -
tali u, b’mod ġenerali, il-bdiewa kollha jistgħu japplikawhom fuq bażi volontarja 
irrispettivament mil-lok tal-azjenda agrikola, filwaqt li fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara, huma ppreżentati bħala għodda maġġuri għat-titjib tal-ista -
tus tal-ilma u għandhom jiġu applikati f’żoni speċifiċi.
92 
Barra minn hekk, meta ġew adottati pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara63, sehem sinifikanti tal-fondi tal-iżvilupp rurali kienu diġà ġew impenjati, 
b’mod partikolari għal skemi agroambjentali, iżda mhux neċessarjament fiż-żoni 
speċifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Sabiex jiġu implimen -
tati dawn l-iskemi fiż-żoni speċifikati, kienu jkunu meħtieġa koordinazzjoni aħjar 
bejn l-aworitajiet tal-iżvilupp rurali u dawk tal-ilma u/jew fondi addizzjonali. Dan 
kien rarament il-każ64.
39 Osservazzjonijiet 
65 Fil-Latvja, l-investimenti 
fil-faċilitajiet ta’ ħżin 
tad-demel laħqu 50 % 
tal-azjendi agrikoli bi 80 % 
tal-unitajiet tal-bhejjem f’żoni 
vulnerabbli għan-nitrati. 
L-appoġġ għall-faċilitajiet ta’ 
ħżin tad-demel ftit kellu 
suċċess fil-Polonja.Investimenti kofinanzjati minn fondi tal-UE għenu lill-bdiewa 
jimmaniġġjaw aħjar id-demel, iżda indirizzaw parzjalment biss 
l-azjendi agrikoli li jniġġsu l-aktar
93 
In-nuqqas ta’ faċilitajiet xierqa ta’ ħżin tad-demel ġie rikonoxxut bħala problema 
maġġuri li tikkonċerna kważi l-azjendi agrikoli kollha f’żoni vulnerabbli għan-
nitrati fil-Polonja. Dan ktqies ukoll bħala sinifikanti fil-Latvja. Din il-kwistjoni ġiet 
indirizzata b’diversi livelli ta’ suċċess mill-ewwel programmi ta’ żvilupp rurali 
(2004-2006) Pollakki u Latvjani65. Barra minn hekk, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tal-2009 tfasslu abbażi tal-fatt li t-titjib fil-faċilitajiet ta’ ħżin 
tad-demel f’żoni vulnerabbli għan-nitrati u f’ċerti żoni tal-iskular ta’ ċerti korpi 
tal-ilma kien għadu meħtieġ. Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fil-
Finlandja jinkludu wkoll din il-miżura.
94 
Minkejja dan, meta kienu qed jimplimentaw il-programmi tagħhom ta’ żvilupp 
rurali 2007-2013, l-ebda wieħed mit-tliet Stati Membri miżjura ma pprijoritizza 
għotjiet għat-titjib tal-faċilitajiet tal-ħżin tad-demel fuq azjendi agrikoli li jinsabu 
f’żoni vulnerabbli għan-nitrati jew li jirrappreżentaw riskji ogħla għall-protezzjoni 
tal-ilma, bħal dawk b’densità għolja ta’ bhejjem u dawk li jinsabu fil-baċini tal-
korpi tal-ilma bi status fqir tal-ilma.
Bosta fatturi llimitaw l-effettività tal-miżuri ta’ żvilupp rurali 
mmirati lejn il-protezzjoni tal-ilma
95 
F’termini ta’ tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti, l-iskemi agroambjentali l-aktar 
rilevanti ma kinux immirati ġeografikament lejn iż-żoni problematiċi identifikati 
fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Dawn huma ħafna drabi żoni ta’ 
biedja intensiva u/jew żoni vulnerabbli għan-nitrati, kif ukoll żoni suġġetti għall-
erożjoni u għalhekk bi skol sinifikanti tan-nutrijenti fl-ilma. Anke jekk ftit skemi 
agroambjentali u miżuri ta’ afforestazzjoni ġew immirati tajjeb, huma ftit li xejn 
attiraw domanda mill-bdiewa. Pereżempju, fil-Finlandja, l-iskemi “stabbiliment 
ta’ strixxi ta’ art ta’ lqugħ (żoni riparji)” u skemi ta’ “tnaqqis effiċjenti fil-karga 
ta’ nutrijenti (fosforu)” kisbu 57 % u 15 % tal-miri rispettivi tagħhom (għadd ta’ 
ettari). Fil-Latvja, l-iskema “raba’ qasbija fil-perjodu tax-xitwa” kisbet kważi 59 % 
u fil-Polonja, il-miżura ta’ “afforestazzjoni” kisbet 50 %. Skont l-awtoritajiet naz -
zjonali, iċ-ċifri baxxi kienu minħabba l-kumplessità ta’ miżuri u ammonti baxxi 
ta’ sussidju, speċjalment għal azjendi agrikoli intensivi li, b’mod ġenerali, jinsabu 
f’dawn iż-żoni.
40 Osservazzjonijiet 
66 Jeħtieġ li rekwiżiti minimi li 
jikkonċernaw il-fertilizzanti 
u l-pestiċidi jiġu ddefiniti 
mill-Istati Membri u jkunu 
applikabbli għal ċerti miżuri 
taħt il-programmi ta’ żvilupp 
rurali. Fit-tliet Stati Membri 
miżjura, huma ma jmorrux lil 
hinn mir-rekwiżiti ta’ 
kundizzjonalità fir-rigward 
tal-fertilizzanti u ma jinkludux 
limiti fuq l-applikazzjoni 
tal-fosforu, ħlief fil-Finlandja, 
fejn il-limitu huwa madankollu 
pjuttost liberali.96 
B’konsegwenza ta’ dan, fl-Istati Membri awditjati, l-iskemi agroambjentali l-aktar 
rilevanti ma jiġux applikati b’mod suffiċjenti f’żoni f’riskju ta’ tniġġis min-
nutrijenti. Pereżempju, fil-Latvja u fil-Polonja, il-biċċa l-kbira mill-wiċċ tal-art 
ikkonċernata minn “biedja organika”, “protezzjoni tal-ħamrija u tal-ilma” u “żoni 
ta’ lqugħ magħmulin mill-ħaxix” hija art agrikola li tinsab ’il barra miż-żoni vulner -
abbli għan-nitrati (ara t- Tabella 4 ).Tabella 4Implimentazzjoni ta’ skemi agroambjentali rilevanti għall-
protezzjoni tal-ilma f’żoni vulnerabbli għan-nitrati
% taż-żona appoġġata li tinsab f’żoni 
vulnerabbli għan-nitrati
Skemi agroambjentali rilevanti għall-protezzjoni 
tal-ilma LV PL
Biedja organika 5.2 1.6
Biedja integrata/sostenibbli 28.8 11.6
Protezzjoni tal-ħamrija u l-ilma 10.9 7. 5
Żoni ta’ lqugħ magħmulin mill-ħaxix 0.0 2.4
Nota:  Il-Finlandja mhijiex inkluża fit-tabella peress li l-pajjiż kollu huwa ddefinit bħala żona vulnerab -
bli għan-nitrati.
Sors:  Il-QEA.
97 
Barra minn hekk, xi rekwiżiti tal-iskemi agroambjentali ma kinux eżiġenti 
biżżejjed, u xi kultant kienu kemxejn aktar stretti mir-rekwiżiti bażi, jiġifieri 
rekwiżiti ta’ kundizzjonalità u r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-pestiċidi66. 
Pereżempju, fil-Polonja, l-iskema agroambjentali għall-istabbiliment ta’ strixxa ta’ 
art mhux ikkultivata li fiha ħaxix u arbuxelli indiġeni tul il-kanali tal-ilma teħtieġ 
strixxa ta’ art f’wisa’ ta’ 5 m, filwaqt li l-wisa’ minima meħtieġa hija ħafna akbar 
fi Stati Membri oħra, eż. 15 m. Fil-Finlandja, ir-rekwiżiti li jikkonċernaw il-pjanijiet 
għall-fertilizzazzjoni u li jkopru l-ħamrija b’veġetazzjoni fix-xitwa setgħu ġew 
inklużi fir-rekwiżiti bażi. Dan sar fil-Latvja (ara l-paragrafu 79) għaż-żewġ rekwiżiti, 
u fil-Polonja għar-rekwiżit tal-aħħar (ara l-paragrafu 86 u n-nota 59 f’qiegħ 
il-paġna).
41 Osservazzjonijiet 
67 Ir-Regolament (UE) 
Nru 1305/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
u li jħassar ir-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.
68 Pereżempju, fil-programm ta’ 
żvilupp rurali Latvjan, 
il-Kummissjoni talbet li jiġu 
imposti miżuri ta’ mitigazzjoni 
għal kwalunkwe investiment 
kofinanzjat fir-rigward 
tal-iskular tal-art agrikola 
u tal-forestrija kif issettjat 
fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara.
69 Bdiewa intitolati għal 
pagament ibbażat fuq żona 
jinħtieġu jużaw sett ta’ prattiki 
ta’ “ekoloġizzazzjoni” li huma 
ta’ benefiċċju għall-ambjent 
u l-azzjoni klimatika fuq 
l-azjendi agrikoli tagħhom. 
Dawn il-prattiki jieħdu l-forma 
ta’ diversifikazzjoni tal-
għelejjel, iż-żamma tal-bwar 
permanenti u d-dedikazzjoni 
ta’ ħamsa fil-mija ta’ art li 
tinħadem għal elementi 
ekoloġikament ta’ benefiċċju. 
Ir-Regolament 
(UE) Nru 1307/2013 tal-
Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tas-
17 ta’ Diċembru 2013 li 
jistabbilixxi regoli għal 
pagamenti diretti lill-bdiewa 
taħt skemi ta’ appoġġ fil-qafas 
tal-politika agrikola komuni 
u li jħassar ir-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 637/2008 
u r-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 73/2009 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 608).
70 Fil-programm ta’ żvilupp rurali 
Finlandiż, l-immirar ġeografiku 
ttejjeb permezz ta’ diversi 
mekkaniżmi. Fil-programm ta’ 
żvilupp rurali Pollakk, 
ir-rekwiżit tal-pjan ta’ 
fertilizzazzjoni ġie estiż għal 
bosta skemi agroambjentali. 
Fil-programm ta’ żvilupp rurali 
Latvjan, ir-rekwiżiti tal-iskemi 
“raba’ qasbija” u “ortikultura 
integrata” saru aktar stretti 
milli fil-programm preċedenti.98 
L-awditu wera wkoll li l-ebda wieħed mill-Istati Membri li għandhom il-fruntiera 
tagħhom fuq il-Baħar Baltiku ma inkluda l-miżura “pagamenti marbuta mad-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma” fil-programmi tagħha ta’ żvilupp rurali 2007-2013 
u 2014-2020 (ħlief id-Danimarka fl-2007-2013). Dan ġie spjegat mill-fatt li din il-
miżura tista’ tappoġġa biss azzjonijiet li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti bażi u huma 
obbligatorji għal bdiewa f’żoni identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara. Miżuri bħal dawn ma ġewx inklużi fl-ewwel pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċini fil-biċċa l-kbira mill-Istati Membri tal-Baħar Baltiku.
99 
Min-naħa l-waħda, l-azjendi agrikoli li jniġġsu l-aktar ma japplikawx biżżejjed l-
iskemi agroambjentali minħabba li l-iskemi joffru pagamenti limitati ta’ kumpens 
u, min-naħa l-oħra, l-Istati Membri ma jimponux fuq dawn l-azjendi agrikoli l-pe -
nali meħtieġa għall-iskop tal-protezzjoni tal-ilma. Ir-Rapport Speċjali Nru 23/2015 
(il-paragrafi 154 sa 161) jelabora dwar id-diffikultà li l-prinċipju ta’ “min iniġġes 
iħallas” jiġi applikat fil-prattika għall-agrikoltura.
Fil-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020, għodod huma 
disponibbli biex tittejjeb l-effettività tal-miżuri ta’ żvilupp rurali 
fuq il-protezzjoni tal-ilma iżda dawn għadhom ma ntużawx 
għalkollox
100  
Ir-Regolament Nru 1305/201367 jipprevedi prijorità tal-protezzjoni tal-ilma ddedi -
kata fi programmi ta’ żvilupp rurali u jistabbilixxi kundizzjonalitajiet ex ante  li 
jridu jitwettqu fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
u l-leġiżlazzjoni ambjentali applikabbli għall-agrikoltura.
101  
Meta kienet qed tivvaluta l-programmi ta’ żvilupp rurali 2014-2020 qabel ma 
approvathom, il-Kummissjoni insistiet li l-Istati Membri jimmiraw miżuri b’mod 
xieraq lejn iż-żoni l-aktar fil-bżonn. Hija talbet ukoll konsistenza akbar bejn 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (abbozzi lesti għal approvazz -
joni sa tmiem l-2015) u programmi ta’ żvilupp rurali, partikolarment fir-rigward 
tal-immirar ġeografiku68. Fl-aħħar nett, hija talbet rekwiżiti bażi aktar stretti, kif 
ukoll rekwiżiti aktar eżiġenti li huma speċifiċi għall-iskemi agroambjentali, u li 
għandu jiġi evitat kwalunkwe trikkib bejn miżuri ta’ żvilupp rurali u prattiki ta’ 
ekoloġizzazzjoni li għadhom kemm ġew introdotti69. Fil-prattika, id-diskussjoni 
mal-Kummissjoni wasslet għal xi titjib fil-miżuri tal-programmi ta’ żvilupp rurali 
mmirati lejn il-protezzjoni tal-kwalità tal-ilma70.
42 Osservazzjonijiet 
71 “Strateġija makroreġjonali” 
hija qafas integrat, approvat 
mill-Kunsill Ewropew, biex jiġu 
indirizzati sfidi komuni ffaċċjati 
minn żona ġeografika 
ddefinita, li hija relatata ma’ 
Stati Membri u pajjiżi terzi li 
jinsabu fl-istess żona 
ġeografika, li b’hekk 
jibbenefikaw minn 
kooperazzjoni msaħħa, 
u għaldaqstant jgħinu biex 
iġibu l-koeżjoni ekonomika, 
soċjali u territorjali ( Sors:  
InfoRegio).
72 SWD(2013) 233 final 
tas-27 ta’ Ġunju 2013 li 
jakkumpanja r-rapport 
mill-Kummissjoni dwar il-valur 
miżjud tal-istrateġiji 
makroreġjonali. Aara wkoll 
COM(2014) 284 final 
tal-20 ta’ Ġunju 2014 “Rapport 
tal-Kummissjoni dwar 
il-governanza tal-istrateġiji 
makroreġjonali”.102  
Madankollu, b’riżultat ta’ dan, xi programmi ta’ żvilupp rurali 2014-2020 ġew ap -
provati parzjalment jew kundizzjonalment għaliex fiż-żmien tal-approvazzjoni 
tagħhom, l-Istati Membri kienu għadhom fil-proċess li jabbozzaw il-pjanijiet 
tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015, li kienu jemendaw 
il-leġiżlazzjoni dwar ir-rekwiżiti bażi tagħhom jew jistabbilixxu prattiki ta’ 
ekoloġizzazzjoni. Dan ifisser dewmien fl-implimentazzjoni ta’ ċerti miżuri.
Il-valur miżjud tal-EUSBSR fir-rigward tat-tnaqqis tal-
iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku
103  
L-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tnediet fl-2009 bħala eżerċizzju 
pijunier biex jiġi stabbilit l-approċċ makroreġjonali71 għall-iżvilupp reġjonali 
u jinħolqu, fost oħrajn, rabtiet bejn l-awtoritajiet ambjentali u dawk agrikoli. 
Is-subobjettiv tal-EUSBSR, imsejjaħ “Ilma Ċar fil-Baħar Baltiku” adotta l-miri tal-
BSAP tal-HELCOM għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti. Għalhekk, il-valur miżjud 
tiegħu f’dan il-qasam għandu jkun li jappoġġa u jħaffef l-implimentazzjoni tal-
BSAP tal-HELCOM permezz ta’ governanza ġdida, li jġib flimkien diversi politiki 
u riżorsi tas-settur, li jinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati (pubbliċi, privati, 
soċjetà ċivili) u li jsaħħaħ il-kooperazzjoni internazzjonali72.
104  
Aħna eżaminajna jekk:
- l-EUSBSR kellhiex impatt notevoli fil-qasam tat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti;
- ġewx żviluppati proġetti innovattivi u xxerdux l-aħjar prattiki riżultanti;
- il-Kummissjoni aġixxietx biex tiżgura li l-programmi operazzjonali u l-pro -
grammi ta’ żvilupp rurali ġewx allinjati mal-objettivi għat-tnaqqis ta’ nutri -
jenti tal-EUSBSR.
43 Osservazzjonijiet 
Netwerk kumplessiv ta’ governanza u valur miżjud li huwa 
diffiċli li jiġi vvalutat
105  
Il-EUSBSR hija mibnija fuq il-prinċipju tat-tliet “le”: l-ebda leġiżlazzjoni ġdida, 
l-ebda finanzjament ġdid u l-ebda istituzzjoni ġdida. Anke jekk l-intenzjoni ma 
kinitx li jinħolqu istituzzjonijiet ġodda, fil-prattika l-EUSBSR tikkonsisti f’netwerk 
kbir ta’ gruppi u atturi. Dawn żdiedu mal-atturi numerużi li diġà jaħdmu fir-
Reġjun tal-Baħar Baltiku. Madankollu, f’termini prattiċi, huwa diffiċli li jiġi vvalu -
tat il-valur miżjud tal-EUSBSR għall-azzjonijiet tal-Istati Membri biex jitnaqqsu 
l-iskariki ta’ nutrijenti peress li ma hemm l-ebda qafas ta’ monitoraġġ stabbilit 
biex jiddistingwi r-riżultati tal-istrateġija minn dawk tal-azzjonijiet diġà eżistenti.
Proġetti emblematiċi jgħinu fid-disseminazzjoni ta’ prattiki 
tajbin, iżda l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis ta’ nutrijenti ma 
ġiex dimostrat
106  
Kien mistenni li l-partijiet interessati, bħal awtoritajiet tal-Istati Membri, sħab 
kummerċjali, universitajiet, NGOs, jgħinu biex jiżviluppaw proġetti innovattivi 
bl-użu u l-iżvilupp ulterjuri tal-aħjar prattiki. Il-proġetti emblematiċi l-aktar sinifi -
kanti tal-EUSBSR, l-objettivi, l-ispejjeż u s-sorsi ta’ finanzjament tagħhom huma 
ppreżentati fl- Anness V .
107  
Il-proġetti emblematiċi Baltic Manure u Baltic Deal għenu fid-disseminazzjoni 
ta’ prattiki tajbin fil-qasam tal-agrikoltura. Madankollu, xi proġetti emblematiċi 
jirrappreżentaw ftit li xejn investiment dirett fit-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti. 
Proġetti oħra li ma kisbux rikonoxximent bħala proġetti emblematiċi huma 
importanti bl-istess mod fil-qasam tat-tnaqqis ta’ nutrijenti, bħall-proġetti Baltic 
Compass u Baltic Compact, li jindirizzaw it-tniġġis agrikolu, u PURE, li jindirizza 
t-trattament tal-fosforu tal-ilma urban mormi.
108  
Il-kontribut tal-Proġetti emblematiċi u ta’ proġetti oħra ffinanzjati mill-programm 
Reġjun tal-Baħar Baltiku għat-tnaqqis ta’ nutrijenti huwa diffiċli li jiġi identifikat. 
Il-biċċ l-kbira mill-proġetti emblematiċi ma jipproduċux immedjatament riżultati 
tanġibbli waħidhom peress li huma spiss iservu bħala eżempju pilota għal azzjoni 
usa’ mixtieqa f’qasam partikolari. F’xi każijiet, dawn huma parzjalment żejda, 
u r-riżultati li jinkisbu permezz ta’ proġetti oħra ta’ riċerka ffinanzjati mill-UE 
u valutazzjonijiet li diġà saru mill-Kummissjoni.
44 Osservazzjonijiet 
73 Ara r-Regolament (UE) 
Nru 1303/2013, l-Artikolu 15 
(kontenut tal-ftehim ta’ 
sħubija), l-Artikolu 96(3)(d) 
(rekwiżit li l-programmi 
operazzjonali jispeċifikaw 
l-arranġamenti għal azzjonijiet 
interreġjonali 
u transnazzjonali) 
u l-Artikolu 70(2) (permess ta’ 
kofinanzjament ta’ 
operazzjonijiet li jinsabu ’l 
barra mill-qasam 
tal-programm).
74 Ġew eżaminati ftehimiet ta’ 
sħubija u programmi 
operazzjonali fl-Iżvezja, 
fil-Finlandja, fil-Latvja 
u fil-Polonja.
75 Dan huwa stabbilit b’mod ċar 
fil-programm operazzjonali 
nazzjonali Pollakk 
“Infrastrutturi u Ambjent” 
u fil-programmi operazzjonali 
Żvediżi, u huwa ddikjarat 
f’termini ġenerali tal-
programm operazzjonali 
nazzjonali Finlandiż.Jeħtieġ li l-programmi operazzjonali jqisu aħjar l-EUSBSR
109  
Wieħed mit-tliet prinċipji tal-EUSBSR huwa li ma jsir l-ebda finanzjament ġdid. 
Pjuttosta, kemm il-finanzjament ta’ koeżjoni kif ukoll il-finanzjament naz -
zjonali mill-UE huma mistennija jiġu mmirati aħjar biex jappoġġaw l-objettivi 
makroreġjonali u jintużaw b’mod aktar effiċjenti. Minħabba li l-EUSBSR inħolqot 
fl-2009, f’nofs il-perjodu tal-programmazzjoni 2007-2013, l-ambitu għall-
istrateġija makroreġjonali biex tiġi influwenzata l-allokazzjoni tal-fondi bejn 
il-prijoritajiet ta’ programmi operazzjonali kien limitat sa mill-bidu nett.
110  
Fil-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020, l-ambitu għall-EUSBSR biex tinflu -
wenza l-politika ta’ koeżjoni u t-tfassil tal-iżvilupp rurali żdied73. L-awditu wera li 
d-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 (ftehimiet ta’ sħubija u programmi 
operazzjonali) ġew ivvalutati b’mod strutturat u standard mill-Kummissjoni, li 
tat attenzjoni mill-qrib għar-rabtiet bejn l-EUSBSR u l-prijoritajiet fil-programmi, 
u għall-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni bejn l-istrutturi għall-immaniġġjar tal-
fondi tal-UE u l-EUSBSR.
111 
Madankollu, aħna sibna wkoll, fir-rigward tas-subobjettiv “Ilma ċar fil-Baħar 
Baltiku”, li l-EUSBSR ftit kellha influwenza fuq il-prijoritajiet tal-Istati Membri74. 
Pereżempju, il-programmi operazzjonali Żvediżi u Finlandiżi ftit li xejn jagħmlu 
referenza għal dak is-subobjettiv partikolari tal-EUSBSR, u l-miżuri Latvjani u Pol -
lakki korrispondenti jikkonċernaw infrastrutturi tal-ilma mormi li huma meħtieġa 
sabiex xorta waħda jkun hemm konformità mad-Direttivi tal-UE, irrispettiva -
ment mill-eżistenza tal-EUSBSR. Ftit li xejn hemm lok biex l-Istati Membri jżidu 
l-allokazzjoni tal-fondi tal-UE għall-protezzjoni tal-ilma fil-perjodu tal-program -
mazzjoni 2014-2020 għaliex 50 % tal-fondi tal-FEŻR f’reġjuni ta’ konverġenza 
u 80 % f’reġjuni oħra huma allokati għal tliet objettivi tematiċi biss. Il-protezzjoni 
ambjentali mhijiex waħda minn dawn it-tlieta.
112  
Wara r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni, tlieta mill-erba’ programmi 
operazzjonali nazzjonali eżaminati taw prijorità partikolari lil proġetti relatati 
mal-EUSBSR75. Madankollu, l-ebda wieħed minn dawn il-proġetti ma ppropona 
miri jew indikaturi għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti, u għalhekk kien diffiċli 
li jiġi vvalutat il-kontribut tagħhom għas-subobjettiv tal-EUSBSR dwar l-ilma ċar. 
L-erba’ programmi operazzjonali kollha integraw l-istrutturi nazzjonali tal-EUSBSR 
fil-kumitati tagħhom ta’ monitoraġġ.
45
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
113  
L-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet tal-UE mill-Istati Membri wasslet għal progress 
limitat lejn it-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. L-investimenti 
fl-infrastruttura tal-ilma mormi kienu biss parzjalment effettivi, il-miżuri agrikoli 
mhumiex proporzjonati mal-iskala tal-pressjoni u mhumiex immirati biżżejjed, 
u huwa diffiċli li l-valur miżjud tal-Istrateġija tal-UE għall-Baħar Baltiku jiġi 
vvalutat.
Il-pjanijiet tal-Istati Membri ma għandhomx 
ambizzjoni u indikaturi xierqa, u sar progress limitat 
fir-rigward tat-tnaqqis ta’ nutrijenti
114  
Sa tmiem l-2012, kien sar progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti sa -
biex tiġi miġġielda l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku. Il-karga ta’ nutrijenti minn 
agglomerazzjonijiet urbani naqset filwaqt li dik mill-agrikoltura baqgħet stabbli 
jew anke żdiedet (ara l-paragrafu 25).
115  
Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, biex jintlaħqu l-miri 
tal-HELCOM, kienu limitati għall-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara stabbiliti skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Dan mhux 
dejjem se jkun biżżejjed biex jinkiseb it-tnaqqis meħtieġ ta’ nutrijenti għall-Baħar 
Baltiku. Barra minn hekk, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara huma 
insuffiċjenti peress li l-biċċa l-kbira mill-miżuri tagħhom jinvolvu prinċipalment 
l-implimentazzjoni ta’ Direttivi speċifiċi tal-UE (ara l-paragrafi 26 sa 30).
116  
L-objettivi tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara skont id-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma huma espressi permezz ta’ indikatur tal-impatt, il-perċentwal 
tal-ilmijiet fi status tajjeb. Iżda dan ma ġie kkonkretizzat fl-ebda mira ta’ bażi, 
bħal kwantità ta’ karga annwali ta’ nutrijenti. L-istess problema ġiet innutata fid-
dokumenti ta’ tħejjija għall-programmi tal-miżuri skont id-Direttiva Kwadru dwar 
l-Istrateġija Marina. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM, li jmorru lil hinn mill-
istandards stabbiliti fid-Direttivi tal-UE għal attivitajiet speċifiċi, huma applikati 
parzjalment biss (ara l-paragrafi 31 sa 36).
117  
L-affidabbiltà tad- data  ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Bal -
tiku mhijiex aċċertata. Dan huwa partikolarment veru fil-każ ta’ data  dwar tniġġis 
transkonfinali u diffuż, li hija kruċjali għal allokazzjoni ġusta ta’ miri għat-tnaqqis 
skont il-pajjiż u għall-istabbiliment ta’ miżuri xierqa (ara l-paragrafi 37 sa 41).
46 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni 1
Il-Kummissjoni għandha:
a) tirrikjedi li l-Istati Membri jiddefinixxu programmi ta’ miżuri li jippermettu 
li jintlaħqu miri li jistgħu jitkejlu għat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti, sabiex 
jintlaħqu l-objettivi tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina u d-Diretti -
va Qafas dwar l-Ilma;
b) tirrikjedi li l-Istati Membri jivvalutaw u jimmonitorjaw b’mod affidabbli 
u konsistenti l-kargi ta’ nutrijenti fil-baċini tax-xmajjar tagħhom u l-iskariki ta’ 
nutrijenti fil-Baħar Baltiku.
L-Istati Membri għandhom:
c) jiġbru informazzjoni dwar il-kosteffettività tal-miżuri ta’ tnaqqis tal-kargi ta’ 
nutrijenti sabiex ikollhom analiżi robusta għall-istabbiliment ta’ programmi 
futuri ta’ miżuri.
Azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti li 
jinsabu f’ilma urban mormi huma parzjalment effettivi
118  
Mhux l-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa jikkonformaw 
mad-Direttiva sal-2012 jagħmlu dan. Il-Ġermanja u l-Finlandja biss kienu ferm 
qrib għal komformità sħiħa mal-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva li jistipulaw rekwiżiti 
ta’ trattament sekondarju u ta’ trattament aktar strett. Fir-rigward tal-Istati Mem -
bri li jridu jikkompletaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva sa tmiem l-2015, minke -
jja l-investimenti sinfikanti kofinanzjati mill-UE, mhijiex se tinkiseb konformità 
mad-Direttiva fil-Polonja u r-rata ta’ nuqqas ta’ konnessjoni ma’ sistemi ta’ ġbir 
għadha għolja (ara l-paragrafi 46 sa 54).
119  
L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi miżjura huma effettivi u konformi mad-
Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Mormi. Iżda xi wħud minnhom biss jissodis -
faw ir-rakkomandazzjoni aktar stretta li saret mill-HELCOM fir-rigward tal-fosforu. 
Is-sostenibbiltà finanzjarja tagħhom mhijiex dejjem garantita (ara l-paragrafi 55 
sa 57).
47 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
120  
Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-konformità tal-Istati Membri mad-
dispożizzjonijiet tat-Trattati tal-Adeżjoni ma sarx f’waqtu. Il-Kummissjoni ma 
ssegwix mill-qrib biżżejjed l-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjanijiet għaliex il-
ħidma tagħha hija bbażata fuq data  inadegwata. Il-Kummissjoni damet biex tieħu 
azzjoni biex taqbad ksur u tieħu passi kontra każijiet ta’ nonkonformità fl-Istati 
Membri (ara l-paragrafi 58 sa 64).
121  
L-appoġġ mill-UE għal infrastrutturi ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi, fir-
Russja u fil-Belarussja, jirriżulta potenzjalment fi tnaqqis kosteffiċjenti ta’ nutri -
jenti minn skariki ta’ ilma mormi. Iżda l-implimentazzjoni tieħu fit-tul u għandha 
ambitu limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ. Hemm problema 
speċifika bit-tniġġis miż-żona ta’ Kaliningrad fir-Russja (ara l-paragrafi 65 sa 69).
Rakkomandazzjoni 2
Il-Kummissjoni għandha:
a) tħeġġeġ lill-Istati Membri jistabbilixxu u jinfurzaw obbligi legali biex l-unitaji -
et domestiċi jiġu konnessi ma’ netwerks eżistenti tad-drenaġġ;
b) tirrikjedi li l-Istati Membri jimplimentaw politika tariffarja sostenibbli tal-ilma 
mormi sabiex tkun tista’ ssir manutenzjoni korretta u tiġdid korrett tal-assi. 
Din il-politika għandha tqis il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas u l-affordabbiltà 
tas-servizzi tal-ilma;
c) tnaqqas il-ħin meħtieġ għall-valutazzjoni tal-konformità mad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi;
d) tkompli tippromwovi proġetti mmirati lejn it-tnaqqis tal-kargi ta’ nutri -
jenti fil-Baħar Baltiku mir-Russja u mill-Belarussja billi tiffoka aktar mill-qrib 
fuq il-partijiet ewlenin li jniġġsu identifikati mill-HELCOM (bħaż-żona ta’ 
Kaliningrad).
L-Istati Membri għandhom:
e) jippjanaw u jibnu l-infrastruttura tal-ilma mormi tagħhom b’mod kemm jista’ 
jkun effiċjenti u, jekk meħtieġ, iqisu l-għoti ta’ appoġġ finanzjarju lil unitajiet 
domestiċi li inkella ma jkunux jistgħu jaffordjaw il-konnessjoni man-netwerk 
tad-drenaġġ;
f) jissettjaw standards tan-nutrijenti għal effluwenti, li jkunu aktar stretti minn 
dawk stabbiliti fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, għal 
żoni li jiskulaw f’ilmijiet li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet għal nutrijenti 
konsistenti mal-istatus tajjeb skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Diretti -
va Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.
48 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Riluttanza tal-Istati Membri li jagħmlu użu sħiħ mill-
azzjonijiet possibbli fil-qasam tal-agrikoltura 
u nuqqas ta’ mmirar lejn iż-żoni fil-bżonn
122  
Miżuri obbligatorji skont id-Direttiva dwar in-Nitrati jiġu applikati għal żona 
insuffiċjenti f’xi Stati Membri. Il-programmi ta’ azzjoni jvarjaw fir-rigorożità 
tagħhom u mhumiex dejjem stretti daqskemm huwa rakkomandat mill-Kummiss -
joni. Id-Direttiva ma tirrikjedix espliċitament li l-azjendi agrikoli jabbozzaw pjani -
jiet għall-fertilizzazzjoni, u lanqas li jżommu rekords tal-fertilizzanti użati. Iż-żewġ 
għodod jgħinu biex jiġu implimentati u kkontrollati bosta rekwiżiti tad-Direttiva 
dwar in-Nitrati. Il-Kummissjoni pprovdiet gwida lill-Istati Membri u wettqet seg -
witu kontinwu tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati. Dan wassal għal 
titjib fin-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli għan-nitrati u programmi ta’ azzjoni, 
iżda l-proċess jieħu ħafna żmien (ara l-paragrafi 75 sa 83).
123  
Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex ir-rekwiżiti fir-rigward tan-nitrati 
u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni jiġu infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox 
minħabba li xi rekwiżiti mhumiex eżiġenti ħafna. Is-sistema ta’ kundizzjonalità ta’ 
kontrolli u sanzjonijiet hija affettwata minn dgħufijiet fl-għażla tal-kampjuni u fl-
istruzzjonijiet. Hemm rata għolja ta’ kundizzjonalità fir-rigward tal-applikazzjoni 
tar-rekwiżiti fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, li tindika li s-sistemi ta’ kontroll 
attwalment għandhom effett limitat ta’ deterrent. Hemm dgħufijiet fil-kontrolli 
nazzjonali fuq rekwiżiti ’l barra mill-ambitu tal-kundizzjonalità (ara l-paragrafi 84 
sa 90).
124  
Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE ftit kellhom impatt fuq it-tnaqqis 
tat-tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma. L-investimenti mmirati biex jgħinu 
lill-bdiewa jtejbu l-ħżin u l-immaniġġjar tad-demel indirizzaw parzjalment 
biss l-azjendi agrikoli rilevanti. L-iskemi agroambjentali ma ġewx immirati 
ġeografikament lejn żoni fejn il-korpi tal-ilma ma jkunux qed jiksbu status ta -
jjeb. Il-miżura speċifika fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet marbuta 
mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma rarament ġiet implimentata. Il-prinċipju ta’ min 
iniġġes iħallas ma ġiex applikat biżżejjed għall-attività agrikola (ara l-paragrafi 91 
sa 99).
49 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
125  
Il-Kummissjoni ħadet l-opportunità pprovduta minn għodod ġodda applikabbli 
għall-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020 biex tirrikjedi rekwiżiti bażi aktar 
stretti u miżuri agroambjentali aktar eżiġenti. Hija talbet ukoll immirar ġeografiku 
aħjar tal-miżuri ta’ żvilupp rurali u konsistenza mtejba bejn programmi ta’ żvilupp 
rurali u pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Diskussjonijiet mal-Istati 
Membri wasslu għal titjib. Madankollu, bosta miżuri xorta waħda se jkollhom jiġu 
ddefiniti mill-ġdid, ladarba l-biċċiet korrispondenti kollha tal-leġiżlazzjoni u l-
ippjanar nazzjonali jiġu adottati. Għaldaqstant dan idewwem l-implimentazzjoni 
ta’ ċerti miżuri u jżid mal-piż amministrattiv tal-programmi (ara l-paragrafi 100 
sa 102).
Rakkomandazzjoni 3
Il-Kummissjoni għandha:
a) tirrikjedi li l-Istati Membri jinnominaw żoni vulnerabbli għan-nitrati, li jkunu 
xierqa. Filwaqt li jagħmlu dan, l-Istati Membri għandhom iqisu informazzjoni 
dwar il-pressjonijiet tat-tniġġis minn nutrijenti agrikoli, miġbura fil-Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.
L-Istati Membri għandhom:
b) jissettjaw limiti xierqa għall-użu tal-fosforu fl-agrikoltura fejn dan iqiegħed 
l-istatus tajjeb tal-ilma f’riskju;
c) jistabbilixxu r-regoli tagħhom tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati bbażati 
fuq l-evidenza xjentifika l-aktar reċenti;
d) jistabbilixxu azzjonijiet obbligatorji li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti eżistenti 
għal azjendi agrikoli li jniġġsu f’żoni tal-ilmijiet li jiskulaw f’ilmijiet ewtrofiċi;
e) japplikaw l-iskemi agroambjentali l-aktar rilevanti fir-rigward tat-tnaqqis 
tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti u jimmiraw dawn l-iskemi u l-miżuri ta’ 
afforestazzjoni lejn iż-żoni fejn l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis fil-kargi ta’ 
nutrijenti huwa l-ogħla.
50 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Huwa diffiċli li l-valur miżjud tal-Istrateġija 
makroreġjonali tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku 
fuq it-tnaqqis tan-nutrijenti jiġi vvalutat
126  
L-istruttura ta’ governanza tal-EUSBSR hija kumplessa u żżid saffi ġodda mal-
istituzzjonijiet eżistenti ta’ governanza reġjonali. Huwa diffiċli li l-impatt tal-
EUSBSR fuq l-azzjonijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti 
fil-Baħar Baltiku jiġi vvalutat (ara l-paragrafu 105).
127  
Proġetti emblematiċi mwettqa f’kooperazzjoni bejn bosta pajjiżi tal-UE u pajjiżi 
mhux tal-UE huma mmirati lejn l-iżvilupp tal-aħjar prattiki li jridu jiġu implimen -
tati b’mod wiesa”. Xi kultant, madankollu, ir-riżultati tagħhom ma jmorrux lil hinn 
minn dak li diġà kien disponibbli u l-impatt tagħhom f’termini prattiċi kien pjut -
tost baxx (ara l-paragrafi 106 u 108).
128  
Barra minn hekk, ir-riżultat mistenni tal-allinjament tal-prijoritajiet tal-programmi 
kofinanzjati mill-UE mas-subobjettiv “Ilma ċar fil-Baħar Baltiku” kien modest 
ħafna (ara l-paragrafi 109 sa 112).
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sur Henri GRETHEN, Membru 
tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-27 ta’ Jannar 2016.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President
51
 Annessi
Miri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti
PajjiżSkariku medju 
tan-nitroġenu 
1997-2003Skariku 
medju 
tal-fosforu 
1997-2003Mira għat-
tnaqqis tan-
Nitroġenu (N) 
sal-2021Mira għat-
tnaqqis tal-
Fosforu (P)
sal-2021% tat-
tnaqqis tan-
Nitroġenu 
(N)% tat-
tnaqqis 
tal-Fosforu
(P)
tunnellati/sena tunnellati/sena tunnellati/sena tunnellati/sena
Id-Danimarka 70 490 1 928 2 890 38 4 2
L-Estonja 27 684 804 1 800 320 7 40
Il-Finlandja 88 005 3 609 3 030 356 3 10
Il-Ġermanja 65 672 627 7 670 170 12 27
Il-Latvja 61 164 829 1 670 220 3 27
Il-Litwanja 48 689 2 463 8 970 1 470 18 60
Il-Polonja 212 412 11 787 43 610 7 480 21 63
Ir-Russja 87 122 7 142 10 380 3 790 12 53
L-Iżvezja 130 279 3 639 9 240 530 7 15
Skariku tan-nutrijenti li joriġinaw 
minn pajjiżi tal-HELCOM791  517 32 828 89 260 14 374 11 44
Skariku tan-nutrijenti li joriġinaw minn 
pajjiżi mhux firmatarji1 21 421 1 979
Karga ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku 
minn pajjiżi tal-HELCOM812  938 34 807
Nutrijenti minn sorsi oħra297 405 2 087
Total tal-Baħar Baltiku 910  343 36 894 118  134 15 178 13 41
1 Skariki ta’ nutrijenti fix-xmajjar transkonfinali mir-Repubblika Ċeka, mill-Ukrajna u mill-Belarussja.
2 Skariki minn tniġġis mit-trasport marittimu u tniġġis tal-arja li oriġina fil-pajjiżi kollha tal-UE li mhumiex inklużi fiż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku.
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq data  mis-“Summary report on the development of revised Maximum Allowable Inputs (MAI) and updated Country Al -
located Reduction Targets (CART) of the Baltic Sea Action Plan” (Rapport fil-qosor dwar l-iżvilupp tal-Iskariki Massimi Permissibbli (MAI), riveduti, 
u l-Miri għat-Tnaqqis Allokati għall-Pajjiżi (CART), aġġornati, tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku), il-Laqgħa Ministerjali tal-HELCOM tal-2013.Anness I
52 Annessi 
Xejra fl-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fil-Baħar Baltiku, skont il-pajjiż
(tunnellati/sena)
DE DK EE FI LT LV PL RU SE
NSkariki 1997-2003 65 672 70 490 27 684 88 005 48 689 61 164 212 412 87 122 130 279
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza 
(valur tat-test)55 963 52 535 28 378 94 688 55 502 70 388 191 602 91 757 116 723
DE DK EE FI LT LV PL RU SE
PSkariki 1997-2003 627 1 928 804 3 609 2 463 829 11 787 7 142 3 639
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza 
(valur tat-test)630 1 663 782 3 608 1 929 1 242 9 680 7 230 3 509
Sors:  Preliminary assessment for following-up on progress towards the country-wise allocated reduction targets on nutrients (CART) (Valutazz -
joni preliminari għas-segwitu tal-progress lejn miri għat-tnaqqis allokati mill-pajjiżi dwar in-nutrijenti (CART)) adottata mid-Dikjarazzjoni Minis -
terjali HELCOM ta’ Copenhagen tal-2013.
Svendsen, L.M., Gustafsson, B., Pyhälä, M. 2015. Assessment for fulfilment of nutrient reduction targets of the HELCOM Nutrient Reduction 
Scheme (Valutazzjoni għall-ilħuq tal-miri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, tal-Iskema għat-Tnaqqis ta’ Nutrijenti tal-HELCOM). Verżjoni elettronika. 
http: //helcom.fi/baltic-sea-action-plan/progress-towards-reduction-targets/key-messageAnness II
53 Annessi 
Kisba tal-limiti massimi tal-iskariki, skont is-sottobaċin
(tunnellati/sena)
Il-Bajja 
tal-BotnjaIl-Baħar 
tal-BotnjaIl-Baħar 
Baltiku 
ĊentraliIl-Golf tal-
FinlandjaIl-Golf ta' 
RigaL-Istretti 
tad-Dani -
markaKattegat Total
Limitu massimu tal-Iskariki tan-
Nitroġenu b’kont meħud tal-mira 
tal-HELCOM għat-tnaqqis     57 622 79 372 325 000 101 800 88 418 65 998 74 001 792 211
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza 
(valur tat-test)60 484 74 794 375 760 119 687 97 106 51 495 65 801 845 127
 Tnaqqis żejjed 4 578 14 503 8 200 27 281
 Tnaqqis li jonqos biex jintlaħqu l-miri 
tal-HELCOM sal-20212 862 50 760 17 887 8 688 80 197
Limitu massimu tal-Iskariki tal-
Fosforu b’kont meħud tal-mira 
tal-HELCOM għat-tnaqqis     2 675 2 773 7 360 3 600 2 020 1 601 1 687 21 716
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza 
(valur tat-test)2 787 2 490 15 145 7 536 2 775 1 418 1 591 33 742
 Tnaqqis żejjed 283 183 96 562
 Tnaqqis li jonqos biex jintlaħqu l-miri 
tal-HELCOM sal-2021112 7 785 3 936 755 12 588
Sors:  Preliminary assessment for following-up on progress towards the country-wise allocated reduction targets on nutrients (CART) (Valutazz -
joni preliminari għas-segwitu tal-progress lejn miri għat-tnaqqis allokati mill-pajjiżi dwar in-nutrijenti (CART)) adottata mid-Dikjarazzjoni Minis -
terjali HELCOM ta’ Copenhagen tal-2013.
Svendsen, L.M., Gustafsson, B., Pyhälä, M. 2015. Assessment for fulfilment of nutrient reduction targets of the HELCOM Nutrient Reduction 
Scheme (Valutazzjoni għall-ilħuq tal-miri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, tal-Iskema għat-Tnaqqis ta’ Nutrijenti tal-HELCOM). Verżjoni elettronika. 
http: //helcom.fi/baltic-sea-action-plan/progress-towards-reduction-targets/key-messageAnness III
54 Annessi 
Konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-effluwent tal-impjanti tat-trattament tal-ilma 
mormi fil-bliet ewlenin tal-Istati Membri tal-UE madwar il-Baħar Baltiku (2013)Anness IV
Uppsala
N: 10.52 (mg/l)
P: 0.13 (mg/l)Turku
N: 14.18 (mg/l)
P: 0.15 (mg/l)
Gdańsk
N: 8.30 (mg/l)
P: 0.38 (mg/l)Stokkolma
N: 9.47 (mg/l)
P: 0.14 (mg/l)Espoo
N: 16.38 (mg/l)
P: 0.31 (mg/l)
Tallinn
N: 7.52 (mg/l)
P: 0.45 (mg/l)Helsinki
N: 3.69 (mg/l)
P: 0.22 (mg/l)
Gdynia
N: 8.40 (mg/l)
P: 0.64 (mg/l)Copenhagen
N: 5.43 (mg/l)
P: 1.81 (mg/l)Malmö
N: 9.30 (mg/l)
P: 0.27 (mg/l)
Kiel
N: 5.79 (mg/l)
P: 0.11 (mg/l)
Lübeck
N: 7.38 (mg/l)
P: 0.18 (mg/l)Rostock
N: 11.62 (mg/l)
P: 0.18 (mg/l)
Szczecin
N: 6.64 (mg/l)
P: 0.43 (mg/l)
Poznań
N: 7.92 (mg/l)
P: 0.45 (mg/l)
Wrocław
N: 9.50 (mg/l)
P: 0.50 (mg/l)Varsavja
N: 8.52 (mg/l)
P: 0.52 (mg/l) Łódź
N: 9.72 (mg/l)
P: 0.78 (mg/l)26 262500 0001 000 0001 500 0002 000 0002 666 000
Riga
N: 11.16 (mg/l)
P: 0.88 (mg/l)
Jelgava
N: 6.35 (mg/l)
P: 0.37 (mg/l)Ogre
N: 33.89 (mg/l)
P: 5.91 (mg/l)
Daugavpils
N: 5.55 (mg/l)
P: 0.61 (mg/l)
Vilnius
N: 9.52 (mg/l)
P: 0.66 (mg/l)Klaipėda
N: 9.99 (mg/l)
P: 0.33 (mg/l)
Kaunas
N: 8.50 (mg/l)
P: 0.34 (mg/l)Jūrmala
N: 8.67 (mg/l)
P: 0.27 (mg/l)
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq data  minn tmiem l-2013 ipprovduta mill-Istati Membri. Il-valuri għal Copenhagen u Stokkolma jirriżultaw mill-medji ta’ 
żewġ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi f’kull wieħed minn dawn il-bliet.
55 Annessi 
Proġetti emblematiċi u proġetti oħra li huma sinifikanti għall-implimentazzjoni 
tal-EUSBSR
(EUR miljun)
Proġetti Emblematiċi tal-EUSBSR li jittrattaw l-ewtrofikazzjoni
Qasam ta’ Prijorità AGRI Sors u  ammont ta’ finanzjament
BALTIC MANUREDan il-proġetti għandu l-għan li jiżviluppa kompetenzi fir-rigward ta’ 
soluzzjonijiet innovattivi ta’ mmaniġġjar tad-demel, bħall-produzzjoni 
ta’ enerġija rinnovabbli u fertilizzanti organiċi.PO Reġjun tal-Baħar Baltiku (BSR)
Total: 3.7
FEŻR: 2.8
Riċiklaġġ tal-fosforuDan il-proġett għandu l-għan li jirkupra l-fosforu mis-sorsi prinċipali fir-
reġjun tal-Baħar Baltiku, bħal demel, ħama tad-drenaġġ u karkassi u li 
jipproduċi fertilizzanti riċiklati. Huwa għandu wkoll l-għan li jiżviluppa 
strateġiji ta’ fertilizzazzjoni speċifiċi għas-sit sabiex ir-reġjun tal-Baħar 
Baltiku jsir l-ewwel reġjun awtosuffiċjenti f’termini tal-iskariku ta’ 
fertilizzanti minerali tal-fosforu.
Qasam ta’ Prijorità NUTRI Finanzjament
Tneħħija tal-fosfati 
fid-deterġentiL-għan ta’ dan il-proġett kien li jappoġġa lill-Istati tal-Baħar Baltiku 
fl-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni 28E/7 tal-HELCOM (jiġifieri 
azzjoni leġiżlattiva nazzjonali għal-limitazzjoni tal-użu tal-fosfati fid-
deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ u fid-deterġenti tal-magni awtomatiċi 
tal-ħasil tal-platti) billi jipproduċi materjal ta’ informazzjoni għal dawk 
li jfasslu l-politika. Fl-2011 ġiet adottata projbizzjoni madwar l-UE 
kollha fuq il-fosfati f’deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ.Baġit ta’ proġett żgħir ġie ffinanzjat mill-
Aġenzija Żvediża għas-Sustanzi Kimiċi.
PRESTOIl-proġett għandu l-għan li jnaqqas il-karga ta’ nutrijenti fil-Baħar 
Baltiku permezz ta’ programmi edukattivi għal persunal operattiv, 
disinjaturi u ħarrieġa akkademiċi involuti fit-trattament tal-ilma 
mormi, kif ukoll permezz ta’ studji tekniċi u investimenti f’impjanti tat-
trattament tal-ilma mormi Belarussi magħżula (Baranovichi, Grodno, 
Molodechno u Vitebsk).PO BSR
Total: 4.6
FEŻR: 1.1
ENPI: 2.8
BALTIC DEALDan il-proġett għandu l-għan li jiġġieled kontra l-iskol u t-tnixxija 
tan-nutrijenti minn azjendi agrikoli: huwa ġie inizjat minn ħames 
federazzjonijiet tal-bdiewa fuq bażi volontarja.PO BSR
Total: 3.8
FEŻR: 3.0
Valutazzjoni tal-karga 
tat-tniġġis minn nutrijenti 
reġjonali u  identifikazzjoni 
ta’ proġetti ta’ prijorità 
għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ 
nutrijenti mill-Belarussja fil-
Baħar BaltikuDan il-proġett għandu l-għan li jidentifika investimenti ta’ prijorità 
u jibni kapaċità lokali għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar 
Baltiku fil-kuntest tas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramun -
tana, b’fokus partikolari fuq l-agrikoltura, l-ilma mormi muniċipali 
u l-industrija, inklużi l-produzzjoni u l-użu tad-deterġenti li fihom 
il-fosforu.Iffinanzjat mill-Fond tal-BSAP , 
immaniġġjat minn mill-NIB/NEFCO, 
bl-Iżvezja u l-Finlandja bħala investituri: 
0.25
Azzjoni orizzontali Pajjiżi ġirien
Żona tal-Lag Peipsi 
Ekonomikament 
u Ambjentalment SostenibbliDan il-proġett għandu l-għan li jtejjeb is-sitwazzjoni ambjentali tal-
baċin tal-Lag Peipsi billi jirrinnova faċilitajiet eżistenti tat-trattament 
tal-ilma mormi f’Pskov Oblast u billi jistabbilixxi infrastruttura ġdida 
f’portijiet żgħar fuq in-naħa Estonjana tal-Lag Peipsi.PO L-Estjonja-il-Latvja-ir-RussjaAnness V
56 Annessi 
Proġetti PO BSR (ħlief dawk Emblematiċi) li jittrattaw l-ewtrofikazzjoni
(EUR miljun)
Proġetti PO BSR (ħlief dawk Emblematiċi) li jittrattaw l-ewtrofikazzjoniSors u ammont ta’ 
finanzjament (PO BSR)
Baltic CompassDan il-proġett jinvolvi l-ħidma mas-settur tal-agrikoltura u dak tal-ambjent 
għall-indirizzar tal-ħtieġa għal approċċ transnazzjonali għat-tnaqqis tal-ewtrofi -
kazzjoni tal-Baħar Baltiku.Total: 6.6
FEŻR: 4.6
ENPI: 0.5
Baltic Compact Dan il-proġett jittratta azzjonijiet agroambjentali.Total: 1.9
FEŻR: 1.5
BERAS (Baltic Ecological 
Recycling Agriculture and 
Society)Dan il-proġett għandu l-għan li jnaqqas l-ewtrofikazzjoni, iwaqqaf l-użu tal-
pestiċidi u jnaqqas l-impatt tas-settur tal-ikel fuq it-tisħin globali.Total: 4.4
FEŻR: 3.4
ENPI: 0.05
WaterpraxisDan il-proġett għandu l-għan li jtejjeb l-istatus tal-Baħar Baltiku billi jappoġġa 
l-implimentazzjoni prattika tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
fir-reġjun.Total: 2.0
FEŻR: 1.5
PURE (Proġett dwar it-tnaqqis 
urban tal-ewtrofikazzjoni)Il-proġett għandu l-għan li jħejji u jesegwixxi investimenti f’muniċipalitajiet 
permezz ta’ kooperazzjoni transnazzjonali.Total: 3.2
FEŻR: 2.0
ENPI: 0.5Anness V
57 Risposta  
tal-Kummissjoni
Sommarju eżekuttiv
V
Il-Kummissjoni nnutat dawn il-kwistjonijiet fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs1 u fil-valutazzjoni tal-ewwel programmi 
ta’ miżuri2 bħala qasam importanti li għandu jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar dan fit-
tieni RBMPs.
VI
Il-Kummissjoni tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza kostanti 
tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda u ssegwi 
proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternattivi jew 
id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.
Madankollu, il-Kummissjoni għandha rekord ippruvat sostanzjali fil-kisba ta’ konformità mad-Direttiva dwar it-trat -
tament tal-ilma urban mormi bl-użu tal-għodda ta’ ksur.
VII
L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-nitrati mill-Istati Membri ltaqgħet ma’ numru ta’ sfidi f’xi każijiet, filwaqt 
li kienet effettiva f’oħrajn. Madankollu, ix-xejra kumplessiva tal-medja ta’ konċentrazzjonijiet ta’ nitrati fl-UE u fil-
Baltiku kienet qed titjieb.
Il-politika tal-kundizzjonalità mhijiex maħsuba biex isservi bħala miżura biex tinforza l-implimentazzjoni tal-
leġiżlazzjoni Ewropea fl-Istati Membri. Kontra l-falliment fl-implimentazzjoni, il-proċedura ta’ ksur hija l-mezz 
ppruvat.
In-numru tal-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità u sanzjonijiet applikati minħabba l-mekkaniżmu tal-kundizzjon -
alità huma pjuttost indikazzjoni tal-funzjonament milli l-insuffiċjenza tiegħu. Il-kundizzjonalità tapplika biss 
għall-bdiewa li jirċievu pagamenti diretti jew li jipparteċipaw f’xi miżuri ta’ żvilupp rurali, pereżempju l-miżuri 
agroambjentali.
VIII
Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR ikkontribwiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Bal -
tiku. B’mod ġenerali, l-approċċ makroreġjonali l-ġdid se jkun jista’ jitqies bħala għodda siewja biex ikunu indirizzati 
problemi reġjonali u tissaħħaħ il-koperazzjoni bejn il-pajjiżi madwar il-Baħar Baltiku.
1 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf
2 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT
Risposta tal-Kummissjoni 58
Introduzzjoni
09
Kemm il-programmi tal-miżuri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma kif ukoll id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina 
ġew razzjonalizzati għal rappurtar komuni f’Marzu 2016. Il-programmi tal-miżuri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
u d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina irrappurtati mill-Istati Membri, għandhom jikkunsidraw l-obbligi tal-
HELCOM u tal-ftehimiet ta’ integrazzjoni.
13
Kemm il-FAEŻR tal-perjodu ta’ programmazzjoni tal-2007-2013 u dak tal-2014-2020 jiddefinixxi l-ġestjoni tal-ilma 
bħala waħda mill-objettivi prinċipali tal-iżvilupp rurali. Dawn l-objettivi jistgħu jintlaħqu permezz ta’ miżuri varji li 
jinkludu miżuri mhux ibbażati fuq il-qasam bħall-investiment u t-taħriġ.
Fil-perjodu 2007-2013 l-informazzjoni dwar l-allokazzjoni finanzjarja hija disponibbli fil-livell ta’ assi u miżuri biss. 
Fil-perjodu 2014-2020, tali informazzjoni hija disponibbli fil-livell ta’ miżuri u oqsma ta’ ffukar (jew prijorità bħalma 
huwa l-każ tal-prijorità marbuta mal-ġestjoni tal-ilma) li se jippermettu li tkun irċevuta d-dejta marbuta direttament 
mal-objettivi.
Osservazzjonijiet
18
Il-Kummissjoni tinnota li minkejja li l-miri ta’ tnaqqis tan-nutrijenti tal-HELCOM huma kkunsidrati bħala prattika 
tajba, l-Istati Membri tal-Baħar Baltiku ma jistgħux legalment ikunu mistennija, fir-rappurtar tagħhom taħt id-Diret -
tiva ta’ Qafas dwar l-Istrateġija Marittima (MSFD) f’Ottubru 2012, li jirrappurtaw il-miri għat-tnaqqis tan-nutrijenti 
tal-Helcom li ġew adottati f’Ottubru 2013 fil-laqgħa Ministerjali tal-HELCOM. Madankollu, fil-prattika, il-Kummissjoni 
tapprezza jekk il-programmi ta’ miżuri tal-Istati Membri skont l-MSFD, mistennija f’Marzu 2016, ikkontribwew ukoll 
għall-kisba tal-impenji HELCOM tagħhom.
28
Id-WFD u l-HELCOM ifittxu li jiksbu l-istess objettiv – Baħar Baltiku li mhux ewtrofikat. Il-kisba ta’ status tajjeb tad-
WFD għandha tkun biżżejjed biex tintlaħaq il-mira tal-HELCOM. Huma meħtieġa miżuri addizzjonali mill-Polonja – 
iżda dawn huma meħtieġa mhux biss biex tikkonforma mal-miri tal-HELCOM iżda wkoll sabiex jintlaħqu l-objettivi 
tad-WFD.
Il-Polonja għall-ewwel RBMPs ma stabbilixxietx standards stretti biżżejjed konformi mad-WFD għall-fosfat, li jikkor -
relataw mal-istatus ekoloġiku tajjeb tad-WFD (huma użaw standards eqdem preeżistenti) u bħala tali jista’ jidher li 
l-miri tal-HELCOM huma aktar stretti. Din l-anomalija għandha tiġi rettifikata billi l-Polonja tissettja l-istandards tal-
fosfati konformi mad-WFD u tużahom biex tiddefinixxi programmi ta’ miżuri fit-tieni RBMPs li jnaqqsu l-fosfat kemm 
fl-ilmijiet interni kif ukoll wkoll f’dawk marini.
31
Ir-rappurtar tal-Istati Membri għat-tieni ċiklu tal-RBMPs jirrikjedi li ssir analiżi tad-distakk fin-nutrijenti u għalhekk 
l-intraċċar tal-Kummissjoni tat-tnaqqis tan-nutrijenti miksub mill-Istati Membri matul iż-żewġ perjodi ta’ rappurtar 
segwenti għandu jitjieb.
Fit-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, l-Istati Membri jridu jirrappurtaw dwar sa liema punt hija 
biżżejjed l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati biex tindirizza t-tniġġis minn nutrijenti agrikoli addizzjon -
ali, u liema miżuri bażiċi u supplimentari tad-WFD se jkunu pprogrammati biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. Dan 
se jgħin biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jifhmu fejn hija meħtieġa azzjoni ulterjuri.
Risposta tal-Kummissjoni 59
34
Il-Kummissjoni tistenna li bħala parti mill-miżuri inklużi fl-RBMP , permessi eżistenti tat-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi jiġu analizzati u riveduti fejn meħtieġ biex ikun żgurat li t-tniġġis urban huwa mnaqqas għal livell li jip -
permetti li jintlaħqu kundizzjonijiet bi status tajjeb fil-korpi kollha tal-ilma. F’ċerti ilmijiet dan jista’ jkun ta’ 1 mg/l 
ta’ P jew f’żoni oħra jista’ jeħtieġ li jkun iktar strett pereżempju 0.5 mg/l jew inqas — fejn hemm densità għolja ta’ 
popolazzjoni, jew dilwizzjoni baxxa.
41
Il-pjanijiet tal-Istati Membri għall-kisba ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li huma bbażati fuq il-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-
Baċin tax-Xmara tagħhom huma nieqsa mill-ambizzjoni minħabba li fil-parti l-kbira tagħhom huma jippreżentaw 
biss “miżuri bażiċi” li huma diġà fis-seħħ biex jiġu implimentati d-Direttivi tal-UE b’rabta ma’ attivitajiet speċifiċi, 
l-aktar it-tniġġis tal-ilma urban mormi u l-agrikoltura u ma jistabbilixxux kif dawn il-miżuri għandhom jissaħħu 
sabiex jippermettu kundizzjonijiet tan-nutrijenti konsistenti biex jinkiseb stat tajjeb. Ftit miżuri ġodda skont 
l-Artikolu 11.3.h tad-WFD li jikkontrollaw sorsi diffużi ta’ tniġġis ġew inklużi (partikolarment nieqsa hawn huma 
l-kontrolli fuq sorsi diffużi ta’ fosfat) u l-“miżuri supplimentari” huma vagi fil-kontribuzzjoni kumplessiva misten -
nija tagħhom. Il-Kummissjoni nnutat din il-kwistjoni fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs3 u fil-valutazzjoni tal-ewwel 
programmi ta’ miżuri4 bħala qasam importanti li għandu jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar 
dan fit-tieni RBMPs.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 30.
46
Il-Kummissjoni tqis il-Ġermanja u l-Finlandja bħala konformi mad-Direttiva skont il-metodoloġija tal-Kummissjoni 
ta’ valutazzjoni tal-konformità, peress li dawn jilħqu rata ta’ konformità ta’ 99 % jew ogħla. L-erba’ Stati Membri 
l-oħra tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa li jikkonformaw bis-sħiħ mad-Direttiva fl-2012, laħqu rati għolja ta’ kon -
formità ta’ 89 % u aktar.
47
L-użu ta’ sistemi individwali jew sistemi adegwati (IAS) huwa tabilħaqq mhux awtomatikament ikkunsidrat bħala 
ksur mill-Kummissjoni peress li din il-possibbiltà tiġi offruta mid-Direttiva. Madankollu, rata għolja ta’ IAS tista’ 
tindika problemi bis-sistemi tal-ġbir u l-Kummissjoni se ssegwi/tinvestiga dawk is-sitwazzjonijiet (ara t-tweġiba 
għall-paragrafu 48 għal aktar dettalji).
3 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf
4 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT
Risposta tal-Kummissjoni 60
48
Il-Kummissjoni qed tinvestiga l-użu tas-sistemi individwali u xierqa permezz tal-hekk imsejħa għodda pilota (eż. 
it-tipi ta’ IAS fis-seħħ fl-Istati Membri, ir-reġistrazzjoni, l-awtorizzazzjoni u l-ispezzjonijiet tal-IAS). Il-Kummissjoni 
kienet ukoll qed tistudja l-IAS għal ħafna snin, billi tinkludi l-IAS fit-tabella ta’ rappurtar skont l-Artikolu 15. Barra 
minn hekk, il-gwida dwar ‘Termini u Definizzjonijiet tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi”, li ilha 
teżisti mill-2007, tinkludi taqsima dwar l-IAS.
49
Il-Kummissjoni ddeċidiet li taċċetta li konformità ta’ 100% ma kinitx probabbli jew realistika, għalhekk għamlet il-
cut-off biex “tniedi ksur” billi introduċiet iż-żewġ standards msemmija mill-Qorti. Din il-metodoloġija ġiet aċċettata 
mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (ara l-Kummissjoni vs il-Belġju , il-Kawża C-395/13, il-punti 33 sa 38).
51
Il-Kummissjoni tfakkar li hija kienet konxja tal-għażla magħmula mill-Polonja qabel l-2010 iżda ma kinitx legalment 
f’pożizzjoni li tikkontestaha jew li tbassar il-livell ta’ nuqqas ta’ konformità fil-Polonja qabel l-2010. Jidher b’mod ċar 
li d-Direttiva tħalli dawn iż-żewġ għażliet lill-Istati Membri u l-għażla tal-Polonja li tuża l-Artikolu 5.4 kienet waħda 
legalment miftuħa għaliha, anki jekk mhux realistika minħabba li dan kien ifisser li l-Polonja ma setgħetx tibben -
efika minn żmien addizzjonali mogħti skont it-Trattat ta’ Adeżjoni minn din l-għażla.
52
Il-Kummissjoni segwiet l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva fil-Polonja b’allarm u attenzjoni dejjem ikbar hekk kif 
deher ċar li kien hemm u għad hemm nuqqas fundamentali ta’ ppjanar ċar għall-implimentazzjoni tagħha. L-għażla 
tal-bażi ġuridika hija l-inqas fost it-tħassib tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward u mhix skuża valida għal dan in-nuqqas 
ta’ azzjoni kkordinata fil-livell nazzjonali.
Il-Kummissjoni regolarment indikat mill-2011 li l-investimenti previsti mhux se jwasslu għal sitwazzjoni ta’ kon -
formità fil-Polonja. Barra minn hekk, il-Polonja bagħtet biss il-pjanijiet ta’ investiment preliminari (il-Pjan Direttur), 
u għadha ma bdietx taħdem fuq il-KPOSK(2010) rilevanti s’issa. La l-Pjan Direttur preliminari ta’ Frar 2014 u lanqas 
il-verżjoni finali ta’ Mejju 2015 għadhom ma ġew aċċettati mill-Kummissjoni s’issa.
56
Impjanti tat-trattament tal-ilma mormi huma infrastrutturi li għandhom ħajja twila, u huwa diffiċli li wieħed 
jevalwa d-daqs xieraq għal żmien qasir biss. B’mod ġenerali, id-daqs tal-impjanti jista’ jiġi determinat minn diversi 
elementi bħalma huma l-marġini ta’ sikurezza, il-kapaċità li jlaħħqu ma’ attivitajiet staġonali/varjazzjonijiet bħat-
turiżmu, l-influss minn xita qawwija jew provvedimenti għal konnessjonijiet possibbli fil-ġejjieni minħabba ż-żieda 
fil-popolazzjoni.
Barra minn hekk, rata minima ta’ ilma nadif ma tkunx ta’ detriment peress li tevita li l-ilma mormi jsir settiku 
u jiġġenera sulfid tal-idroġenu li huwa perikoluż għas-saħħa tal-bniedem.
Risposta tal-Kummissjoni 61
58
Il-valutazzjonijiet tal-leġiżlazzjoni saru għall-pajjiżi tal-adeżjoni qabel l-adeżjoni u huma meqjusa bħala kompluti kif 
kien meħtieġ qabel l-adeżjoni fir-rigward tal- acquis  eżistenti tal-UE li fih hemm id-Direttiva 91/271/KEE.
59
L-Istati Membri huma ħielsa li jagħżlu bejn l-Artikolu 5(2) u l-Artikolu 5(4), u mhumiex limitati f’dik l-għażla mill-
eżistenza tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat ta’ Adeżjoni.
60
Wara l-adeżjoni tal-Polonja, il-Kummissjoni gradwalment bdiet tidentifika l-problemi li l-Polonja kellha bl-impli -
mentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi u mill-2007 ‘l hawn, il-Kummissjoni bdiet skrin -
ing estiż regolari tal-applikazzjonijiet għall-proġetti għall-kofinanzjament tal-UE. Sa mill-2010, meta l-Kummissjoni 
kienet ġabret biżżejjed informazzjoni li tindika li kien hemm problemi serji fl-implimentazzjoni, bdiet komuni -
kazzjoni uffiċjali dwar il-kwistjoni mal-awtoritajiet Pollakki. Għandu jkun imfakkar li l-problemi li l-Polonja kellha 
kienu ferm usa’ u aktar fundamentali mill-għażla bejn l-applikazzjoni tal-Artikoli 5(2) jew 5(4) u kienu relatati mad-
deskrizzjoni ħażina ta’ agglomerazzjonijiet, rappurtaġġ nieqes jew inkoerenti tal-konformità tad-dejta, nuqqas 
ta’ ppjanar ċar u koerenti u limitu arbitrarju ta’ investimenti ffukati biss fuq l-impjanti ta’ trattament li jittrattaw 
tagħbija aktar minn 15,000 p.e.
61
Minkejja diversi komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni lill-Polonja li jitolbu l-preżentazzjoni ta’ dejta koerenti dwar 
l-istat tal-implimentazzjoni u l-ippjanar futur tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban 
mormi (inkluża dejta li turi l-konformità mal- Artikolu 5(2) jew 5 (4)), il-Polonja naqset milli tipprovdi dan. Il-Kum -
missjoni tixtieq tenfasizza li, wara skambji ta’ komunikazzjoni mal-Kummissjoni, il-Polonja stess għażlet li tapplika 
l-Artikolu 5(2). Fl-2012, matul in-negozjati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni talbet lill-
Polonja biex tipprepara Pjan Direttur għall-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi 
li jkun suġġett għall-iskrutinju tal-Kummissjoni sabiex jiġi żgurat li l-kofinanzjament tal-UE għall-perjodu ta’ pro -
grammazzjoni 2014-2020 jingħata għal proġetti li huma konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi u li l-iktar jikkontribwixxi biex inaqqas id-distakk fl-implimentazzjoni.
62
Il-Kummissjoni issa rriattivat ir-rapporti tal-Artikolu 17, bl-objettiv li tkun taf meta agglomerazzjoni speċifika se ssir 
konformi, jekk ma jkunx għadu l-każ.
Bil-mudell il-ġdid tal-Artikolu 17, il-Kummissjoni ppruvat toħloq bilanċ bejn it-titjib tal-għarfien tas-sitwazzjoni tal-
Istati Membri mingħajr ma żżid il-piż amministrattiv. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri wieġbu b’mod pożittiv u rra -
ppurtaw skont il-format il-ġdid. Barra minn hekk, l-Istati Membri huma ħielsa biex jiddeskrivu kull proġett fit-tabella 
tar-rappurtar. Skont l-Artikolu 15, il-Kummissjoni tkun taf il-perċentwal l-ammont li jiġi skarikat mingħajr trattament 
u għalhekk id-“distanza għall-konformità”. Imbagħad huwa f’idejn l-Istati Membri biex jiddefinixxu proġetti adattati 
sabiex jikkonformaw mill-aktar fis possibbli. Il-Kummissjoni ma għandhiex l-intenzjoni li jiżdied il-piż ta’ rappurtar 
fuq l-Istati Membri minħabba li m’hemmx bżonn li tingħata informazzjoni ddettaljata dwar kilometri tat-tubi tad-
drenaġġ għal kull agglomerazzjoni fil-livell tal-UE.
Risposta tal-Kummissjoni 62
63
Il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali f’dawn il-kwistjonijiet u trid tagħżel l-aktar għodod 
xierqa. F’dan il-każ, il-Kummissjoni għażlet l-impenji permezz ta’ laqgħat mal-Istati Membri dwar it-trattament 
tal-ilma urban mormi u ppreferiet tistenna t-tnedija ta’ każijiet aktar formali sakemm numru suffiċjenti ta’ skadenzi 
jkunu għaddew għal numru suffiċjenti ta’ Stati Membri. Il-proġetti pilota mnedija abbażi tal-iskadenza inizjali 
vvalutati (mill-2004 sa tmiem l-2006) kienu jikkonċernaw biss tliet Stati Membri, inkluża l-Polonja. Għal raġunijiet 
ta’ effiċjenza, għalhekk ġie deċiż li jiġu mistennija r-riżultati tal-eżerċizzju ta’ rappurtar li jmiss fejn l-eżerċizzju jkun 
aktar sostanzjali f’termini ta’ Stati Membri u f’agglomerazzjonijiet li huma koperti.
Il-Kummissjoni għalhekk tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza 
kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda 
u ssegwi proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternat -
tivi jew id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ħadet perjodi ta’ implimentazzjoni differenti (14-il sena għall-Istati Membri tal-UE-15 
u minn 3 snin sa 11-il sena għall-Istati Membri tal-UE-10 li ssieħbu fl-2004) meta nediet il-proġetti pilota u l-każijiet 
ta’ ksur.
Madankollu, il-Kummissjoni għandha rekord sostanzjali u ppruvat fil-kisba ta’ konformità mad-Direttiva dwar it-
trattament tal-ilma urban mormi bl-użu tal-għodda ta’ ksur (pereżempju Franza, il-Belġju, ir-Renju Unit, eċċ...).
64
Id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tistabbilixxi standards minimi li għandhom jintlaħqu fit-Tabella 
2 tal-Anness, iżda tħalli lill-Istati Membri ħielsa li japplikaw standards aktar stretti. Tali standards aktar stretti jistgħu 
jiġu legalment meħtieġa biex tkun żgurata l-konformità skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.
69
Il-Kummissjoni tixtieq tispeċifika li l-Proġett ta’ Kaliningrad dwar is-Servizzi tal-Ilma u dawk Ambjentali huwa mis -
tenni li jkun kompletament operazzjonali matul l-2016 fir-rigward tal-komponenti tal-ilma tiegħu.
76
Ilmijiet f’żoni b’biedja estensiva b’applikazzjoni baxxa ta’ fertilizzanti jistgħu xorta waħda jkunu suġġetti għal 
tniġġis min-nutrijenti. Taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati anki ilmijiet li huma f’riskju ta’ tniġġis għandhom ikunu kop -
erti minn miżuri speċifiċi.
F’ċerti oqsma, miżuri kemm taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-ilma huma meħtieġa biex 
jinkiseb tnaqqis ta’ nutrijenti meħtieġa sabiex jintlaħaq status tajjeb għall-ilmijiet
79
L-applikazzjoni ta’ N minn fertilizzanti minerali waħedha ma tistax tintuża bħala indikatur ta’ nuqqas ta’ impatt tar-
rekwiżiti u teħtieġ li tkun interpretata b’kawtela. It-telf totali ta’ N jew is-surplus totali ta’ N (mis-sorsi kollha) huma 
indikaturi aktar xierqa.
Risposta tal-Kummissjoni 63
80
Il-Kummissjoni tqis li miżuri bħall-projbizzjoni fuq l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti f’ċerti perjodi tas-sena tkun tista’ 
tiġi vverifikata b’mod effettiv sakemm l-ispezzjonijiet jitwettqu f’waqthom.
Pjanijiet ta’ fertilizzazzjoni, jew reġistri ta’ fertilizzanti huma inklużi f’diversi programmi ta’ azzjoni taħt id-Direttiva 
dwar in-Nitrati bħala prattika komuni lejn fertilizzar ibbilanċjat u biex jiġu ffaċilitati l-kontrolli.
84
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhix mekkaniżmu biex tkun infurzata l-leġiżlazzjoni ambjentali 
Ewropea iżda timmira inter alia  “biex il-PAK issir aktar kompatibbli ma’ dak li s-soċjetà tistenna ” (ara l-premessa 54 tar-
Regolament (UE) Nru 1306/2013. Il-kundizzjonalità toħloq rabta bejn il-ħlasijiet tal-politika agrikola komuni (il-PAK) 
mar-rispett għal ċerti regoli filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal biex jitnaqqsu l-ħlasijiet tal-PAK. Il-kundizzjonalità 
għandha fil-prinċipju tuża’ s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. Madankollu, għandha tiżgura wkoll rata ta’ kontroll 
minima meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni settorjali ma tkunx effettiva biżżejjed.
86
Huwa f’idejn l-Istati Membri li jiddefinixxu l-istandards tal-KAAT b’mod li jintlaħaq l-għan tal-istandard. Fir-rigward 
tal-imsemmi “istabbiliment ta’ biċċiet ta’ art ta’ lqugħ matul il-mogħdijiet tal-ilma” tal-KAAT, l-għan tiegħu huwa 
li jiġu stabbiliti biċċiet ta’ art ta’ lqugħ u l-ġestjoni tagħhom iżda mhux, b’mod ġenerali, dwar l-użu ta’ fertilizzanti 
fuq art agrikola. B’hekk, il-portata tal-imsemmija KAAT hija limitata għal biċċiet art ta’ lqugħ kemm ġewwa kif ukoll 
barra miż-Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati. Barra minn hekk, ċerti rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva dwar in-Nitrati 
huma parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-kundizzjonalità preċedenti permezz ta’ SMR1, dak li qabel kien SMR 4.
87
L-imsemmija biċċiet art ta’ lqugħ tal-KAAT li applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2012 (ara l-Artikolu 149 tar-Regolament (KE) 
Nru 73/2009), jirreferu għal rekwiżiti li joħorġu mid-Direttiva dwar in-Nitrati u jittrasponu dawn ir-rekwiżiti fuq art 
agrikola li tinsab barra miż-żoni vulnerabbli għan-nitrati waqt li jikkunsidraw il-kondizzjonijiet lokali, kif meħtieġ 
skont l-Artikolu 94 tar-Regolament (KE) Nru 1306/2013. Għal din ir-raġuni, il-varjetà fid-definizzjoni tar-rekwiżiti nnu -
tata mill-Qorti tal-Ġustizzja tirriżulta mid-Direttiva tan-Nitrati nnifisha u tirrifletti l-varjetà ta’ kundizzjonijiet lokali 
kif meqjusa mill-Istati Membri.
90
In-numru ta’ każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità u sanzjonijiet applikati minħabba l-mekkaniżmu tal-kundizzjonalità 
huma pjuttost indikazzjoni tal-funzjonament tiegħu mill-insuffiċjenza tagħha. Pereżempju, in-nuqqas ta’ ħżin tad-
demel għadu problema f’Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati u dan il-ksur huwa segwiti skont il-kundizzjonalità, li tispjega 
r-rata għolja ta’ nuqqas ta’ konformità (ara wkoll il-paragrafu 93).
Risposta tal-Kummissjoni 64
91
Programmi ta’ żvilupp rurali għall-2007-2013 kellhom jikkontribwixxu għall-objettivi ta’ żvilupp rurali implimentati 
permezz ta’ diversi assi. Xi wħud mill-miżuri u l-operazzjonijiet implimentati, inkluż dawk agroambjentali, jistgħu 
jimmiraw li jilħqu objettiv ewlieni wieħed iżda ħafna kienu stabbiliti bil-għan li jinkisbu objettivi multipli li ma 
jnaqqsux l-effikaċja ta’ tali miżuri u jgħinu biex ikun żgurat valur aħjar għall-flus.
Il-miżuri agroambjentali mwettqa minn għadd kbir ta’ bdiewa f’żoni kbar jistgħu jikkontribwixxu wkoll biex jittejjeb 
l-istatus tal-ilma f’dawn l-oqsma.
Matul l-adozzjoni tal-programmi 2014-2020, il-Kummissjoni kkummentat dwar il-ħtieġa li l-Istati Membri jagħmlu 
użu akbar tal-immirar anki fi kwistjonijiet relatati mal-ilma.
92
Matul il-perjodu ta’ programmar 2007-2013, il-kalendarju differenti għall-adozzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċini tax-xmajjar u l-programmi ta’ żvilupp rurali kien waħda mir-raġunijiet għaliex l-ambitu tal-miżuri agroamb -
jentali ma kienx dejjem jikkorrispondi maż-żoni kkonċernati minn pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar.
Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-konformità mar-rekwiżiti obbligatorji li għalihom spiss jirreferu l-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma tistax tiġi żgurata permezz tal-agriambjent li jista’ jappoġġa biss azzjonijiet 
volontarji li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti obbligatorji.
Barra minn hekk, matul il-perjodu ta’ programmazzjoni, l-Istati Membri kellhom il-possibbiltà li jemendaw il-pro -
grammi tagħhom fir-rigward tal-kontenut tagħhom u/jew l-allokazzjoni finanzjarja. L-emendi proposti għandhom 
ikunu skont l-objettivi kumplessivi u l-istrateġija tal-programm. Permezz ta’ dan il-mekkaniżmu huma setgħu jikkor -
dinaw mar-RBMP meta dan ikun disponibbli. Fl-2009, bħala riżultat tar-rieżami tal-PAK u ta’ Pjan Ewropew ta’ Rkupru 
Ekonomiku, ġie rinfurzat l-objettiv ta’ ġestjoni tal-ilma bħala waħda mill-isfidi ta’ żvilupp rurali.
93
Fl-2004-2006, l-Istati Membri l-ġodda għall-Baħar Baltiku (EE, LV, LT, PL) kienu mistiedna jintroduċu appoġġ speċifiku 
għal faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel biex jintlaħqu l-istandards ta’ protezzjoni tal-ilma.
94
Il-PŻR 2007-2013 kien fihom miżuri fuq investimenti f’faċilitajiet tal-ħżin tad-demel.
B’mod partikolari, kien possibbli għall-Istati Membri li jappoġġjaw investimenti li jtejbu l-ħażna tad-demel fuq farms 
biss meta dawn kienu mmirati lejn il-konformità mall-istandards Komunitarji ġodda li jirriżultaw mid-Direttiva dwar 
in-Nitrati kif implimentata fl-Istati Membri u għal perjodu limitat ta’ żmien ta’ 36 xahar mid-data meta l-istandards 
saru mandatorji.
Risposta tal-Kummissjoni 65
95
Il-Kummissjoni tqis li d-diversità ta’ miżuri agroambjentali tfisser li dawn il-miżuri jinkludu kemm operazzjonijiet 
sempliċi u wkoll dawk iżjed kumplessi li għandhom l-għan li jipproteġu jew isebbħu l-ambjent. Din tippermetti lill-
benefiċjarji li japplikaw operazzjonijiet korrispondenti għall-ħtiġijiet partikolari u l-pressjoni ambjentali tagħhom.
Il-livell ta’ appoġġ huwa dejjem korrelatat mal-livell ta’ impenji u jikkumpensa għal telf ta’ dħul u kostijiet addizz -
jonali marbuta ma’ dawn l-impenji.
L-utilizzazzjoni baxxa tista’ tiġi spjegata wkoll permezz ta’ raġunijiet oħra għajr il-kumplessità tal-operazzjonijiet 
pereżempju promozzjoni insuffiċjenti tal-appoġġ, trasferiment insuffiċjenti tal-għarfien u tal-użu tas-servizzi ta’ 
konsulenza.
Il-kwistjoni ta’ livell baxx tal-adozzjoni ta’ miżuri agroambjentali fiż-żoni ta’ agrikoltura intensiva kienet waħda 
mir-raġunijiet għaliex fl-2011 il-Kummissjoni pproponiet l-ekoloġizzazzjoni tal-ewwel pilastru tal-PAK, bil-għan li 
jintlaħqu dawk iż-żoni b’miżuri sempliċi, ġeneralizzati, mhux kuntrattwali, li l-effetti ambjentali tagħhom għandhom 
jiġu msaħħa permezz ta’ miżuri agroambjentali mmirati.
Għall-perjodu 2014-2020, il-Kummissjoni ppromwoviet l-immirar li ġie implimentat fil-Polonja u l-Finlandja.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 92.
98
Fiż-żewġ perjodi ta’ programmazzjoni, il-parti l-kbira tal-Istati Membri jagħżlu l-użu ta’ miżuri oħra bħall-klima 
agroambjentali biex jilħqu l-miri u l-objettivi relatati mal-prijorità tal-ġestjoni tal-ilma. Miri u indikaturi relatati 
mal-kwalità tal-ilma u mal-ġestjoni tal-ilma fiż-żewġ perjodi juru li anke mingħajr l-implimentazzjoni tal-miżura ta’ 
“pagamenti tad-WFD”, l-Istati Membri ħadu programmi ta’ ażżjoni li jikkontribwixxu għal dawk il-miri u l-indikaturi.
In-nuqqas ta’ miżuri obbligatorji fil-pjanijiet ta’ mmaniġjar tal-baċini tax-xmajjar, il-problemi ta’ definizzjoni tal-
miżuri tagħhom kien wieħed mill-ostakli ewlenin biex tintuża l-miżura inkwistjoni fil-perjodu 2007-2013.
99
Rigward l-applikazzjoni tal-penali għall-protezzjoni tal-ilma, huwa f’idejn l-Istati Membri biex japplikawhom (lil hinn 
mir-regoli ta’ kundizzjonalità) jekk ikun meħtieġ u f’każijiet fejn ir-responsabbiltà individwali tat-tniġġis tista’ tkun 
stabbilita.
Il-Kummissjoni tqis li m’hemm l-ebda diffikultà inerenti fl-applikazzjoni tal-prinċipju min iniġġes iħallas għall-
agrikoltura. Pereżempju, taxxa fuq il-fertilizzant jew id-demel tista’ tkun imposta. Programmi ambizzjużi ta’ azzjoni 
dwar in-nitrati u l-miżuri bażiċi tad-WFD jistgħu jistabbilixxu kontrolli biex jitnaqqas it-tniġġis mis-sors.
Risposta tal-Kummissjoni 66
100
Ir-Regolament 1305/2013 jipprovdi għal kundizzjonalitajiet ex ante  speċifiċi għall-iżvilupp rurali. Il-kundizzjonalità 
ex ante  dwar is-settur tal-ilma (applikabbli għal investimenti pprogrammata taħt il-Prijorità 5) hija marbuta mal-
eżistenza ta’ politika tal-ipprezzar tal-ilma u ta’ kontribut adegwat tal-użi differenti tal-ilma għall-irkupru tal-
kostijiet tas-servizzi tal-ilma, b’rata stabbilita fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara approvat għal investiment 
appoġġat mill-programmi.
Kundizzjonalitajiet ex ante  speċifiċi ta’ żvilupp rurali oħra fil-qasam ambjentali jikkonċernaw kundizzjonijiet agrikoli 
u ambjentali tajba, rekwiżiti minimi għal fertilizzanti u l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, l-effiċjenza 
fl-użu tal-enerġija, l-enerġija rinnovabbli.
102
Meta l-bażijiet ġuridiċi rilevanti ma jkunux f’posthom, ċerti miżuri ta’ żvilupp rurali ma jistgħux ikunu attivati. Dan 
huwa l-każ tal-miżura tal-pagamenti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma li tista’ tiġi implimentata biss meta l-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmajjar u l-programmi ta’ miżuri huma stabbiliti. Madankollu, l-Istati Membri għandhom 
il-possibbiltà li jemendaw il-programmi tagħhom matul il-perjodu ta’ programmazzjoni.
Fir-rigward tal-emendi għal-leġiżlazzjoni dwar ir-rekwiżiti ta’ referenza, meta l-bidliet ikunu introdotti fir-referenza 
rilevanti matul l-implimentazzjoni tal-miżuri, l-Istati Membri għandhom jirriflettu tali bidliet fil-kontenut tal-miżuri 
(pereżempju livelli ta’ impenji u ta’ premia jekk il-bidliet ikollhom impatt fuq dawn l-elementi).
105
Għall-EUSBSR, l-Istati Membri għażlu struttura ta’ governanza “ħafifa” ħafna. Ix-xogħol huwa bbażat fuq netwerk 
ta’ kordinaturi tal-qasam ta’ politika u tal-azzjoni orizzontali. Huma jfittxu li jiżguraw konsistenza bejn il-prijoritajiet 
kollha tal-EUSBSR. Ma nħallqu l-ebda istituzzjonijiet jew formazzjonijiet tal-Kunsill ġodda. L-istruttura ta’ gov -
ernanza magħżula mhix kumplessa u goffa wisq.
B’mod ġenerali, l-approċċ makroreġjonali jista’ jitqies bħala għodda importanti biex ikunu indirizzati l-problemi 
reġjonali f’kuntest ġeografiku iktar ristrett meta mqabbla mal-livell tal-UE kollha. Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR 
ikkontribwixxiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku.
107
Hija fid-diskrezzjoni ta’ kull żviluppatur tal-proġett li japplika għal status ewlieni. Il-Pjan ta’ Azzjoni tal-EUSBSR 
jiddeskrivi l-proċedura u jipprovdi għal mudell ta’ applikazzjoni. Dan jeħtieġ valutazzjoni qasira mill-kordinatur tal-
qasam ta’ politika jew tal-azzjoni orizzontali, fejn il-kriterji ta’ valutazzjoni, fost l-oħrajn, “l-impatt makroreġjonali 
tal-inizjattiva ewlenija” u l-kontribuzzjoni “lejn l-objettivi/l-indikaturi/ il-miri tal-EUSBSR”. Il-Kummissjoni twettaq 
konsultazzjoni interna dwar kull applikazzjoni u fl-aħħar nett il-Grupp ta’ kordinaturi Nazzjonali japprova l-istatus 
tal-inizjattiva ewlenija. Il-kordinaturi tal-qasam ta’ politika u tal-azzjoni orizzontali jinkoraġġixxu lill-iżviluppatur tal-
proġett biex japplika għal status ta’ inizjattiva ewlenija.
Risposta tal-Kummissjoni 67
108
Il-Kummissjoni tinnota interess qawwi minn żviluppaturi ta’ proġetti li jirċievu status ta’ inizjattiva ewlenija, 
preżumibbilment għax dan jgħin biex il-proġetti jimmobilizzaw finanzjament għall-proġetti makroreġjonali u jżidu 
l-viżibilità tal-ħidma tagħhom.
Il-Kummissjoni tqis li l-kontribut ta’ “inizjattivi ewlenin” speċifiċi għat-tnaqqis tan-nutrijenti, jista’ jkun identifikat. L-iniz -
jattivi ewlenin għandhom iservu firxa wiesgħa ta’ skopijiet bħall-ħolqien ta’ netwerks ġodda, l-iskambju ta’ esperjenzi, 
jikkontribwixxu għall-bini ta’ kapaċità, jiffaċilitaw il-governanza f’diversi livelli u li jsiru investimenti pilota. Ir-riżultati 
u l-impatt fuq l-objettivi tal-politika jistgħu fil-fatt jidhru biss f’perspettiva fit-tul. F’dak is-sens, anke proġetti fuq skala 
żgħira jistgħu jkunu muturi importanti fl-iżvilupp. Bħala eżempju, il-proġett PRESTO mhux biss investa f’tekniki tad-
WWT iżda wkoll qagħad attent li jżid il-kompetenza tal-persunal operatorju tad-WWTP ,diżinjaturi tal-impjanti u l-persu -
nal universitarju li jħarreġ l-inġiniera futuri tal-ilma mormi.
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 111 u 112
Il-Kummissjoni kienet tippreferi li tara aktar iktar inklużjoni tal-EUSBSR fil-programmi FSIE tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. 
Hija tinnota li l-livell ta’ impenn għall-istrateġija jvarja bejn l-Istati Membri u r-reġjuni kkonċernati, u b’hekk jirrifletti 
l-prijoritajiet nazzjonali u reġjonali differenti.
Madankollu, il-programmi jipprovdu opportunitajiet għal finanzjament tal-implimentazzjoni tal-EUSBSR. Pereżempju, 
il-Litwanja qiegħda tagħti xi prijoritajiet fil-proċess tal-għażla għal proġetti li jikkontribwixxu għall-EUSBSR (enfasi fuq 
l-aspett ta’ koperazzjoni/sħubija internazzjonali) u qed tippjana li torganizza sejħiet speċifiċi fejn meħtieġ. l-Iżvezja 
qed tippjana wkoll li jkollha l-kriterji ta’ selezzjoni għall-proġetti ta’ rilevanza għall-EUSBSR u pjanijiet biex talloka 
riżorsi għal oqsma għall-inizjattivi u/jew proġetti f’konformità mad-definizzjoni fil-pjan ta’ azzjoni ta’ din l-istrateġija. 
Il-proċess konkret tal-implimentazzjoni tal-programmi se turi sa liema punt se jitwettqu dawn il-possibbiltajiet.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
115
Id-WFD u l-HELCOM ifittxu li jiksbu l-istess objettiv – Baħar Baltiku li mhux ewtrofikat. Il-kisba ta’ status tajjeb tad-WFD 
għandha tkun biżżejjed biex tintlaħaq il-mira tal-HELCOM.
Il-pjanijiet tal-Istati Membri għall-kisba ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li huma bbażati fuq il-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin 
tax-Xmara tagħhom huma nieqsa mill-ambizzjoni minħabba li fil-parti l-kbira tagħhom huma jippreżentaw biss “miżuri 
bażiċi” li huma diġà fis-seħħ biex jiġu implimentati d-Direttivi tal-UE b’rabta ma’ attivitajiet speċifiċi, l-aktar it-tniġġis 
tal-ilma urban mormi u l-agrikoltura u ma jistabbilixxux kif dawn il-miżuri għandhom jissaħħu sabiex jippermettu 
kundizzjonijiet tan-nutrijenti konsistenti biex jinkiseb stat tajjeb. Ftit miżuri ġodda skont l-Artikolu 11.3.h tad-WFD li jik -
kontrollaw it-tniġġis diffuż ġew inklużi (partikolarment nieqsa hawn huma kontrolli fuq sorsi diffużi ta’ fosfat) u “miżuri 
supplimentari” huma vagi dwar il-kontribuzzjoni kumplessiva mistennija tagħhom. Il-Kummissjoni nnutat din il-kwist -
joni fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs5 u fil-valutazzjoni tal-ewwel programmi ta’ miżuri6 bħala qasam importanti biex li 
għandi jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar dan fit-tieni RBMPs.
116
F’Ottubru 2012, l-Istati Membri rrappurtaw l-miri ambjentali tagħhom, skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija 
Marittima, lill-Kummissjoni. Xi Stati Membri kienu aktar ambizzjużi minn oħrajn fl-istabbiliment ta’ miri ta’ tnaqqis ta’ 
pressjoni fil-forma ta’ miri tal-ammont ta’ input tan-nutrijenti (ara wkoll il-paragrafu 17).
5 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf
6 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT
Risposta tal-Kummissjoni 68
Rakkomandazzjoni 1 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u tqis li din diġà ġiet implimentata għad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma (WFD) u se tkun implimentata għad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD).
Ir-rappurtar tad-WFD għat-tieni Pjan ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara jeħtieġ li l-Istati Membri jirrappurtaw dwar 
it-tnaqqis tal-ammont tan-nutrijent meħtieġ biex jinkisbu kundizzjonijiet konsistenti mal-istatus tajjeb tad-WFD 
(dan se jinkludi l-ammont tan-nutrijent meħtieġa biex jissodisfaw l-MSFD jekk l-approċċ korrett jittieħed mill-Istat 
Membru).
Għall-MSFD, il-Kummissjoni se tikkunsidra din ir-rakkomandazzjoni flimkien mal-analiżi taċ-ċiklu attwali tal-miżuri 
tal-programmi meta tiddefinixxi r-rekwiżiti ta’ rappurtar għaċ-ċiklu li jmiss.
Rakkomandazzjoni 1 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta li r-rakkomandazzjoni u l-implimentazzjoni tagħha tinsab għaddejja.
Għad-WFD, il-lakuni fil-monitoraġġ u l-valutazzjoni identifikati fl-ewwel RBMP kienu segwiti minn diskussjoni -
jiet bilaterali mal-Istati Membri. Ġew miftiehma azzjonijiet mal-Istati Membri biex itejbu s-sitwazzjoni dwar 
il-monitoraġġ u l-valutazzjoni u l-Kummissjoni se tirrieżamina dan bħala parti mill-valutazzjoni tat-tieni RBMP li se 
ssir matul l-2017.
Skont l-MSFD, l-Istati Membri stabbilixxew programmi ta’ monitoraġġ biex jiġi evalwat il-progress lejn status u miri 
ambjentali tajba. L-abbozz tal-valutazzjoni tal-programmi ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni għall-Baħar Baltiku li 
jindika li ħafna Stati Membri inkludew il-monitoraġġ tal-input ta’ nutrijenti (pereżempju: livelli ta’ input ta’ sorsi 
bbażati fuq l-art ta’ nutrijenti, ta’ nutrijenti mill-atmosfera, u ta’ fertilizzanti u sustanzi oħra b’kontenut għoli ta’ 
nitroġenu u fosfru, fost oħrajn).
Barra minn hekk, ix-xogħol li għandu jwassal għal gwida fl-2018 qed isir biex jitqabblu l-istandards tan-nutrijent 
stabbiliti mill-Istati Membri għad-WFD u l-MSFD, sabiex jiġi żgurat li dawn ikunu konsistenti ma’ standards bijoloġiċi 
u biex wieħed jifhem kif l-Istati Membri jużawhom fit-tfassil ta’ programmi ta’ miżuri.
Rakkomandazzjoni 1 (c)
Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri
118
Il-Kummissjoni tqis il-Ġermanja u l-Finlandja huma konformi mad-Direttiva f’konformità mal-metodoloġija ta’ 
valutazzjoni tal-konformità tal-Kummissjoni, peress li dawn jilħqu rati ta’ konformità ta’ 99 % jew ogħla. L-erba’ Stati 
Membri tal-Baħar Baltiku l-oħra li kienu meħtieġa li jikkonformaw bis-sħiħ mad-Direttiva fl-2012, laħqu rati għolja ta’ 
konformità ta’ 89 % u aktar.
Fejn teżisti evidenza ta’ implimentazzjoni jew konformità tard, każijiet ta’ EU pilots u dawk ta’ Ksur kienu mnedija 
mill-Kummissjoni u l-proċeduri normali qed jiġu segwiti.
120
Il-Kummissjoni tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza kostanti 
tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda u ssegwi 
proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternattivi jew 
id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni ddeċidiet ukoll li tistenna sakemm diversi skadenzi tranżitorji jkunu skadew qabel 
ma tniedi proġetti pilota sabiex, għal raġunijiet ta’ effiċjenza, l-eżerċizzju jkun aktar sostanzjali f’termini ta’ Stati 
Membri u f’agglomerazzjonijiet li huma koperti.
Risposta tal-Kummissjoni 69
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ħadet perjodi ta’ implimentazzjoni differenti (14-il sena għall-Istati Membri tal-UE-15 
u minn 3 snin sa 11-il sena għall-Istati Membri tal-UE-10 li ssieħbu fl-2004) meta nediet il-proġetti pilota u każijiet ta’ 
ksur.
Rakkomandazzjoni 2 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u tqisha bħala diġà implimentata f’agglomerazzjonijiet ta’ aktar 
minn 2 000 p.e. F’dawk l-agglomerazzjonijiet, id-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi tipprovdi li 
sistemi ta’ ġbir jew sistemi individwali jew adatti huma fis-seħħ, il-Kummissjoni għalhekk tqis li l-qafas legali — fil-
livell tal-UE — huwa fis-seħħ. Madankollu, il-Kummissjoni tenfasizza li hija ma tistax iġġiegħel lill-unitajiet domestiċi 
jaqbdu ma’ netwerks tad-drenaġġ minħabba li dan jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri u hija deċiżjoni ta’ 
politika nazzjonali.
Rakkomandazzjoni 2 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni peress li hija bbażata fuq qari tal-Artikolu 9 tad-WFD. Il-Kummis -
sjoni se tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni fil-valutazzjoni kumplessiva tat-tieni Pjanijiet ta’ 
Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara li kellhom jiġu adottati mill-Istati Membri sat-22 ta’ Diċembru 2015.
Rakkomandazzjoni 2 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u qed taħdem biex itejjeb il-proċess ta’ rappurtar skont id-Direttiva 
dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, li hija l-bażi għall-valutazzjoni ta’ konformità.
Rakkomandazzjoni 2 (d)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni 2 (e)
Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.
Rakkomandazzjoni 2 (f)
Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri
123
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhix mekkaniżmu biex tkun infurzata l-leġiżlazzjoni ambjentali 
Ewropea iżda timmira inter alia  “biex il-PAK issir aktar kompatibbli ma’ dak li s-soċjetà tistenna ” (ara l-premessa 54 tar-
Regolament (UE) Nru 1306/2013. Il-kundizzjonalità toħloq rabta bejn il-ħlasijiet tal-politika agrikola komuni (il-PAK) 
mar-rispett għal ċerti regoli filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal biex jitnaqqsu l-ħlasijiet tal-PAK. Il-kundizzjonalità 
għandha fil-prinċipju tuża’ s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. Madankollu, għandha tiżgura wkoll rata ta’ kontroll 
minima meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni settorjali mhix effettiva biżżejjed.
124
Il-Kummissjoni tfakkar li l-konformità mar-rekwiżiti obbligatorji tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma 
tistax tkun żgurata permezz ta’ miżuri agroambjentali li jappoġġaw biss l-azzjonijiet volontarji. Madankollu, bosta 
mill-PŻR inkludew ċerti miżuri mill-bidu (l-investiment, it-taħriġ, l-agroambjent) li kienu mmirati lejn objettivi rela -
tati mal-ilma.
Fl-2007-2013, l-appoġġ għal ħażniet tad-demel mandatorji ġie limitat għal dawk li rriżultaw minn standards Komuni -
tarji ġodda li jirriżultaw mid-Direttiva dwar in-Nitrati kif implimentata mill-Istati Membri.
Risposta tal-Kummissjoni 70
Fil-perjodu 2014-2020, il-miżura speċifika rigward l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet marbuta mad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma ġiet ipprogrammata f’numru ta’ programmi.
Barra minn hekk, matul l-adozzjoni tal-programmi 2014-2020, il-Kummissjoni kkummentat dwar il-ħtieġa li l-Istati 
Membri jagħmlu użu akbar tal-immirar anki fi kwistjonijiet relatati mal-ilma.
Rigward l-applikazzjoni tal-penali għall-protezzjoni tal-ilma, huwa f’idejn l-Istati Membri biex japplikawhom (lil hinn 
mir-regoli ta’ kundizzjonalità) jekk ikun meħtieġ u f’każijiet fejn ir-responsabbiltà individwali tat-tniġġis tista’ tkun 
stabbilita.
Il-Kummissjoni tqis li m’hemm l-ebda diffikultà inerenti fl-applikazzjoni tal-prinċipju min iniġġes iħallas għall-
agrikoltura. Pereżempju, taxxa fuq il-fertilizzant jew id-demel tista’ tkun imposta. Programmi ambizzjużi ta’ azzjoni 
dwar in-nitrati u l-miżuri bażiċi tad-WFD jistgħu jistabbilixxu kontrolli biex jitnaqqas it-tniġġis mis-sors.
Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 91 sa 99.
125
L-arkitettura l-ġdida tal-ekoloġizzazzjoni tal-PAK bir-rekwiżiti tal-ekoloġizzazzjoni fil-Pilastru I jinfluwenza l-iżvilupp 
rurali. L-azzjonijiet li jirċievu l-appoġġ taħt dawk ir-rekwiżiti ta’ ekoloġizzazzjoni ma jistgħux ikunu soġġetti għal 
pagamenti agroambjentali u klimatiċi sabiex jiġi evitat finanzjament doppju.
Meta l-bażijiet ġuridiċi rilevanti ma jkunux f’posthom, ċerti miżuri ta’ żvilupp rurali ma jistgħux ikunu attivati. Dan 
huwa l-każ tal-miżura tal-pagamenti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma li tista’ tiġi implimentata biss meta l-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmajjar u l-programmi ta’ miżuri jiġu stabbiliti. Madankollu, l-Istati Membri għandhom 
il-possibbiltà li jemendaw il-programmi tagħhom matul il-perjodu ta’ programmazzjoni.
Filwaqt li dawn l-emendi jistgħu jwasslu għal sforzi amministrattivi addizzjonali, dawn għandhom jitqiesu fil-kuntest 
tal-valur miżjud addizzjonali tagħhom fil-kisba tal-objettivi u l-prijoritajiet tal-programmi.
Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u qiegħda fil-proċess li timplimentaha. Meta l-Istati Membri 
qegħdin jirrevedu ż-Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati u programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati l-Kummissjoni titlob li 
l-informazzjoni tad-WFD dwar il-pressjoni mit-tniġġis min-nutrijenti agrikoli tkun ikkunsidrata. Dan huwa essenzjali 
biex ikun ikkontrollat it-tniġġis fis-sors, speċjalment fi Stati Membri fejn ir-regolament nazzjonali biex tkun impli -
mentata d-Direttiva dwar in-Nitrati huwa l-uniku strument ġuridiku li jikkontrolla t-telf ta’ nutrijenti agrikoli.
Fit-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, l-Istati Membri jridu jirrappurtaw dwar sa liema punt hija 
biżżejjed l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati biex tindirizza t-tniġġis minn nutrijenti agrikoli addizzjon -
ali, u liema miżuri bażiċi u supplimentari tad-WFD se jkunu pprogrammati biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. Dan 
se jgħin biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jifhmu fejn hija meħtieġa azzjoni ulterjuri.
Rakkomandazzjoni 3 (b)
Il-Kummissjoni tinnota li dawn ir-rakkomandazzjonijiet huma indirizzati lill-Istati Membri.
126
Għall-EUSBSR, l-Istati Membri għażlu struttura ta’ governanza “ħafifa” ħafna. Ma nħolqu l-ebda istituzzjonijiet jew 
formazzjonijiet ta’ Kunsill ġodda. Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR ikkontribwiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-pro -
tezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku.
Risposta tal-Kummissjoni 71
127
Il-Kummissjoni tqis li l-kontribut ta’ inizjattivi ewlenin speċifiċi għat-tnaqqis tan-nutrijenti, jista’ jkun identifikat. 
L-inizzjattivi ewlenin iservu firxa wiesgħa ta’ skopijiet u anke proġetti fuq skala żgħira jistgħu jkunu muturi impor -
tanti fl-iżvilupp. Riżultati konkreti u l-impatt fuq l-objettivi tal-politika jistgħu fil-fatt jdhru biss f’perspettiva fit-tul.
128
Il-Kummissjoni taqbel mal-analiżi tal-Qorti u kienet tippreferi li tara aktar iktar inklużjoni tal-EUSBSR fil-programmi 
FSIE tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Hija tinnota li l-livell ta’ impenn għall-istrateġija jvarja bejn l-Istati Membri 
u r-reġjuni kkonċernati, u b’hekk jirrifletti l-prijoritajiet nazzjonali u reġjonali differenti.

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
Il‑Baħar Baltiku huwa wieħed mill ‑ibħra l ‑aktar imniġġsa 
tad‑dinja. Il ‑ġlieda kontra l ‑ewtrofikazzjoni, li hija kkawżata 
minn kargi ta’ nutrijenti, prinċipalment mill ‑agrikoltura 
u mill ‑ilma urban mormi, titqies bħala sfida sinifikanti. 
Skont il ‑Konvenzjoni ta’ Helsinki, dawk il ‑pajjiżi kolha, 
kemm Stati Membri tal ‑UE kif ukoll pajjiżi mhux tal ‑UE, li 
jinsabu fil ‑fruntiera, u wkoll l ‑UE, huma involuti 
fil‑protezzjoni ambjentali tal ‑Baħar Baltiku. Il ‑qafas legali 
tal‑UE jirrikjedi li l ‑Istati Membri jimplimentaw miżuri biex 
jiġġieldu kontra l ‑karga eċċessiva ta’ nutrijenti, u biex 
jiksbu l ‑istatus ambjentali tajjeb tal ‑ilmijiet marini. L ‑UE 
tikkofinanzja xi wħud minn dawn il ‑miżuri. Il ‑Qorti 
eżaminat jekk l ‑azzjonijiet tal ‑UE kinux effettivi biex jgħinu 
lill‑Istati Membri jnaqqsu l ‑kargi ta’ nutrijenti fil ‑Baħar 
Baltiku. Aħna kkonkludejna li dawn l ‑azzjonijiet wasslu 
għal progress limitat lejn it ‑tnaqqis ta’ nutrijenti fil ‑Baħar 
Baltiku. Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet 
għat ‑titjib tal ‑effettività tal ‑azzjonijiet fil ‑ġlieda kontra 
l‑ewtrofikazzjoni fil ‑Baħar Baltiku.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I