IL-KUMMISSJONI EWROPEA Brussell, 18.11.2020 COM(2020) 745 final RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-BANK ĊENTRALI EWROPEW U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW































































Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija 2021































































(imħejji f’konformità mal-Artikoli 3 u 4 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi) {SWD(2020) 275 final}



Dan ir-rapport dwar il-mekkaniżmu ta’ twissija (alert mechanism report, AMR) jibda l-għaxar ċiklu annwali tal-proċedura ta’ żbilanċ makroekonomiku (macroeconomic imbalance procedure, MIP). Il-proċedura għandha l-għan li taqbad, tipprevjeni u tikkoreġi żbilanċi li jfixklu l-funzjonament tajjeb tal-ekonomiji tal-Istati Membri, tal-unjoni ekonomika u monetarja jew tal-Unjoni b’mod ġenerali, u li tixpruna reazzjoni ta’ politika xierqa. L-implimentazzjoni tal-MIP hija integrata fis-Semestru Ewropew tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika biex tiġi żgurata konsistenza mal-analiżijiet u r-rakkomandazzjonijiet li jkunu saru skont għodod oħra ta’ sorveljanza ekonomika (l-Artikolu 1 u 2 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011). Iċ-ċiklu ta’ sorveljanza tas-Semestru Ewropew ta’ din is-sena, fosthom l-implimentazzjoni tal-MIP, qiegħed jiġi aġġustat fid-dawl tal-ħolqien tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (Recovery and Resilience Facility, RRF). L-istrateġija annwali għat-tkabbir sostenibbli (annual sustainable growth strategy, ASGS) li ġiet adottata f’nofs Settembru 2020, qieset is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali fl-Ewropa, stabbiliet prijoritajiet ta’ politika ġenerali għall-UE u tat gwida strateġika għall-implimentazzjoni tal-RRF. L-analiżi tal-AMR hija bbażata fuq il-qari ekonomiku ta’ tabella ta’ valutazzjoni ta’ indikaturi magħżula, ikkumplimentata minn sett usa’ ta’ indikaturi awżiljarji, għodod analitiċi u oqfsa ta’ valutazzjoni u informazzjoni rilevanti addizzjonali, fosthom data u tbassir ippublikati riċentement. L-AMR ta’ din is-sena jinkludi valutazzjoni msaħħa u li tħares ’il quddiem fir-rigward tar-riskji għall-istabbiltà makroekonomika u għall-evoluzzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi. L-AMR jinkludi wkoll analiżi tal-implikazzjonijiet tal-iżbilanċi makroekonomiċi tal-Istati Membri fuq iż-żona tal-euro kollha kemm hi. L-AMR jidentifika l-Istati Membri li jenħtieġ li ssirilhom analiżi fil-fond (in-depth reviews, IDRs) biex jiġi vvalutat jekk humiex affettwati mill-iżbilanċi li jeħtieġu azzjoni politika (l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011). Filwaqt li tikkunsidra d-diskussjonijiet dwar l-AMR mal-Parlament Ewropew u fil-Kunsill u fil-Grupp tal-Euro, wara l-Kummissjoni se tħejji IDRs għall-Istati Membri kkonċernati. L-IDRs se jiġu ppubblikati fir-rebbiegħa tal-2021, u se jipprovdu l-bażi tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza u s-severità ta’ żbilanċi makroekonomiċi, u għall-identifikazzjoni tad-diskrepanzi fil-politika. 1.Sommarju Eżekuttiv Dan ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija (AMR) sar fl-isfond tal-kriżi tal-COVID-19. Meta jitqies it-tibdil rapidu u sinifikanti fil-kundizzjonijiet ekonomiċi li ġabet magħha l-kriżi tal-COVID-19, il-qarja ekonomika ta’ dan ir-rapport tinkludi valutazzjoni msaħħa li tħares ’il quddiem dwar ir-riskji għall-istabbiltà makroekonomika u għall-evoluzzjoni ta’ żbilanċi makroekonomiċi. Għalhekk jeħtieġ ukoll li tingħata ħarsa lil hinn mid-data finali tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-AMR, li fl-AMR ta’ din is-sena tkopri l-perjodu sal-2019. Għaldaqstant, meta mqabbel mas-snin ta’ qabel, ir-rapport ta’ din is-sena juża aktar tbassir u data ta’ frekwenza għolja biex ikejjel l-implikazzjonijiet potenzjali tal-kriżi tal-COVID-19. Iċ-ċiklu ta’ sorveljanza attwali tas-Semestru Ewropew qiegħed jiġi aġġustat fuq bażi temporanja biex tiġi żgurata implimentazzjoni konsistenti u effettiva tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (Recovery and Resilience Facility, RRF), u dan se jolqot ukoll l-implimentazzjoni tal-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku (MIP). L-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021 (ASGS), li ġiet adottata f’nofs Settembru, nediet iċ-ċiklu tas-Semestru Ewropew ta’ din is-sena u stabbiliet il-gwida strateġika għall-implimentazzjoni tal-RRF. L-RRF jipprevedi li l-Istati Membri se jadottaw il-Pjanijiet għall-Irkupru u r-Reżiljenza (Recovery and Resilience Plans, RRPs) li jistabbilixxu r-riformi u l-investiment li jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi ewlenin u li jkunu allinjati mal-prijoritajiet tal-UE, li jinkludu r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi li ġew indirizzati lill-Istati Membri f’dawn l-aħħar snin u b’mod partikolari fiċ-ċikli tas-Semestru tal-2019 u l-2020. Għaldaqstant l-RRF huwa opportunità biex l-Istati Membri jimplimentaw ir-riformi u l-investimenti f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet relatati mal-MIP li jindirizzaw il-kawżi strutturali sottostanti u dejjiema tal-iżbilanċi makroekonomiċi li jeżistu. Il-Monitoraġġ Speċifiku tar-risponsi ta’ politika għall-iżbilanċi makroekonomiċi mhuwiex se jsir fil-ħarifa tal-2020, iżda minflok se jsir monitoraġġ fil-kuntest tal-valutazzjoni tal-RRPs. Is-sensiela li jmiss ta’ analiżi fil-fond (IDRs) se jiġi ppubblikat fir-rebbiegħa tal-2021, flimkien mal-valutazzjoni tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza, u se jagħti ħarsa mill-qrib lejn is-serjetà u l-evoluzzjoni ta’ żbilanċi li diġà ġew identifikati u se jinvestiga dwar ir-riskji tal-emerġenza ta’ żbilanċi ġodda. Il-parti l-kbira tal-iżbilanċi makroekonomiċi għaddejjin minn proċess ta’ korrezzjoni fi żmien kundizzjonijiet makroekonomiċi favorevoli li baqgħu għaddejjin sakemm faqqgħet il-kriżi tal-COVID-19. L-iżbilanċi tal-flussi, bħad-defiċits eċċessivament kbar fil-kontijiet kurrenti jew iż-żieda qawwija fil-kreditu, ġew ikkoreġuti fis-snin ta’ wara l-kriżi finanzjarja tal-2008 fl-isfond ta’ diżingranaġġ b’bażi wiesgħa tas-settur privat. L-espansjoni ekonomika li bdiet fl-2013 appoġġat il-korrezzjoni tal-iżbilanċi tal-istokks, li bdiet aktar tard u kompliet bi progress kajman, billi wasslet għat-tnaqqis tal-proporzjonijiet tad-dejn privat, pubbliku u estern għall-PDG u permezz tat-tisħiħ tal-karti tal-bilanċ tal-banek. Fl-istess waqt, fuq dawn l-aħħar snin, l-espansjoni ekonomika ġabet magħha ċerti riskji ta’ sovrażbilanċ, l-aktar fil-livell tad-dinamiki tal-prezzijiet tad-djar u tal-iżviluppi fil-kompetittività tal-kostijiet, speċjalment f’pajjiżi bi tkabbir ekonomiku b’saħħtu. Għadd ta’ żbilanċi makroekonomiċi eżistenti qegħdin imorru għall-agħar minħabba l-kriżi tal-COVID-19, u jistgħu jitfaċċaw riskji ġodda. B’mod partikolari, il-proporzjonijiet ta’ dejn tal-gvern u dejn privat għall-PDG qegħdin jiżdiedu. ’Il quddiem, il-ħlas lura tad-dejn tas-settur privat jista’ jkun problematiku minħabba fil-livelli dgħajfa ta’ attività ekonomika, il-fallimenti, u suq tax-xogħol batut. Dan il-livell ta’ dejn jaffettwa l-karti tal-bilanċ tal-banek u jkompli jdgħajjef il-profitabbiltà tagħhom. Fl-istess waqt, id-dinamiki eċċessivament reżiljenti tal-kost lavorattiv u tal-prezzijiet tad-djar li kkaratterizzaw dawn l-aħħar snin mistennija jgħibu, iżda jistgħu jinqalgħu problemi jekk dan l-aġġustament jinbidel f’korrezzjonijiet eċċessivi ’l isfel, prinċipalment tal-prezzijiet tad-djar fi Stati Membri b’unitajiet domestiċi li diġà għandhom dejn għoli. L-analiżi orizzontali ppreżentata fl-AMR twassal għal għadd ta’ konklużjonijiet: ·X’aktarx li l-iżviluppi fil-kontijiet kurrenti fil-parti l-kbira tal-Istati Membri wara l-kriżi tal-COVID-19 ma jkunux maġġuri. Id-defiċits fil-kontijiet kurrenti għadhom moderati fil-parti l-kbira tal-pajjiżi. Għad hemm xi surpluses kurrenti kbar għalkemm dawn bdew jonqsu f’dawn l-aħħar snin. Qed jitbassar li l-kontijiet kurrenti mhumiex se jiċċaqilqu wisq minħabba l-kriżi tal-COVID-19. Dawn jikkuntrasta ħafna mal-iżviluppi matul il-kriżi finanzjarja globali, meta d-defiċits tal-pajjiżi tal-UE kienu sinifikanti u l-kriżi wasslet biex jibdew jitnaqqsu. Madankollu l-istabbiltà taċ-ċifri tal-kont kurrenti taħbi bidliet kbar fil-kontribuzzjoni ta’ setturi differenti għall-pożizzjoni esterna kumplessiva, hekk kif iż-żidiet kbar fil-pożizzjoni ta’ għoti ta’ self nett tas-settur privat qed jiġu kkumpensati mid-deterjorament tal-pożizzjoni ta’ għoti ta’ self nett tal-gvernijiet fl-isforzi tagħhom biex itaffu l-impatt tal-kriżi. ·It-titjib li ġie rreġistrat fil-pożizzjoni ta’ investiment internazzjonali netta (PIIN) tal-parti l-kbira tal-Istati Membri fil-passat mistenni jieqaf. Filwaqt li l-istokk imdaqqas ta’ żbilanċi esterni għadu jippersisti f’għadd ta’ Stati Membri, fl-2019 it-titjib fil-PIIN issokta fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE, xprunat mir-riżultati tal-kont kurrenti li kienu ogħla mil-livelli ta’ stabbilizzazzjoni tal-PIIN, mit-tkabbir nominali tal-PDG, u xi kultant mill-effetti pożittivi kbar ta’ valwazzjoni. ’Il quddiem, it-titjib fil-proporzjon tal-PIIN għall-PDG mistenni jieqaf minħabba t-tnaqqis kbir tal-PDG fl-2020 kif ukoll minħabba r-riżultati relattivament stabbli fil-kontijiet kurrenti. ·Fil-bidu tal-kriżi tal-COVID-19 uħud mill-Istati Membri li mhumiex fiż-żona tal-euro ntlaqtu minn ċerti tensjonijiet marbuta mal-finanzjament estern. Fid-dawl ta’ żieda fl-averżjoni għar-riskju matul perjodu qasir lejn l-aħħar ta’ Marzu u April, il-movimenti tal-kapital u r-rati tal-kambju ta’ xi Stati Membri li mhumiex fil-euro kienu soġġetti għall-pressjoni tas-suq. Sal-lum dawn il-pressjonijiet ittaffew hekk kif ir-riżultati tas-suq finanzjarju tjiebu. ·Sal-lum l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 fuq is-suq tax-xogħol kien relattivament ħafif meta jitqabbel mad-daqs tar-reċessjoni, grazzi wkoll għal miżuri ta’ politika bħall-iskemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, iżda l-qgħad mistenni li jiżdied. Il-kriżi temmet snin ta’ titjib fis-swieq tax-xogħol madwar l-UE. Sal-lum dan wassal għal tnaqqis fl-għadd medju ta’ sigħat ta’ kull ħaddiem filwaqt li l-qgħad żdied biss bi ftit. Dan il-fenomenu ta’ żamma ta’ ħaddiema, jiġifieri kumpaniji li jżommu l-impjegati tagħhom, li kien il-karatteristika ta’ bosta ekonomiji tal-UE fl-2020 huwa dovut l-aktar għal inizjattivi li ġew issussidjati mill-gvernijiet biex iħarsu l-impjiegi, prinċipalment skemi temporanji ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar. Madankollu, il-qgħad mistenni jiżdied aktar tard, kif normalment jiġri wara r-reċessjonijiet. B’mod partikolari hemm riskji li jintilfu għadd sinifikanti ta’ impjiegi fis-setturi li ntlaqtu ħafna mill-pandemija, skont jekk l-effetti tagħhom idumux u jekk ir-rispons ta’ politika jkunx wieħed b’saħħtu. ·F’dawn l-aħħar snin il-kostijiet tal-unitajiet lavorattivi (KUL) qegħdin jaċċelleraw f’diversi pajjiżi tal-UE meta wieħed iqis iż-żieda fil-pagi u t-tkabbir dgħajjef tal-produttività, iżda mistennija jimmoderaw fil-futur wara ż-żieda qawwija tal-2020. Fi snin riċenti diversi pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant u dawk tal-Baltiku rreġistraw dinamiki qawwija tal-KUL f’kuntest ta’ tkabbir ekonomiku qawwi. It-tnaqqis fil-produttività tax-xogħol, li qed jiġi kkważat mit-tnaqqis fil-produzzjoni flimkien maż-żamma ta’ impjiegi, mistenni jżid it-tkabbir tal-KUL fl-2020, minkejja tnaqqis notevoli fiż-żieda tal-pagi. Fl-2021, l-irkupru gradwali projettat fl-attività ekonomika mistenni jimplika rkupru fil-produttività nominali, li jista’ jibbilanċja ż-żieda tal-KUL fl-2020. ·Fl-2020 id-dejn korporattiv mistenni jiżdied konsiderevolment b’mod ġenerali, prinċipalment minħabba bżonnijiet ta’ likwidità. It-teħid ta’ self għall-finanzjament ta’ kapital operatorju żdied hekk kif faqqgħet il-COVID-19, u l-kreditu lil korporazzjonijiet mhux finanzjarji żdied fil-parti l-kbira tal-pajjiżi. Il-garanziji ta’ kreditu għenu lin-negozji jissellfu biex jappoġġaw l-operazzjonijiet tagħhom, u biex isaħħu l-pożizzjonijiet ta’ likwidità tagħhom. Il-moratorji fuq il-ħlas lura tad-dejn ikkontribwew għal żieda fid-dejn. Il-livelli ta’ dejn li qed jiżdiedu, flimkien mat-tnaqqis sinifikanti tal-PDG fl-2020, mistennija jżidu b’mod qawwi l-proporzjonijiet ta’ dejn għall-PDG, speċjalment fuq terminu qasir. ’Il quddiem, id-dinamiki tal-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG x’aktarx li jitjiebu permezz tal-irkupru iżda s-servizjar tad-dejn jista’ jkun problematiku partikolarment fis-setturi li ntlaqtu mill-pandemija b’mod aktar fit-tul. Dan jolqot il-karti tal-bilanċ tas-selliefa wkoll. ·Id-dejn tal-unitajiet domestiċi jidher li huwa taħt kontroll relattiv. Wara snin ta’ diżingranaġġ u dinamiki batuti, qabel il-kriżi tal-COVID-19 il-kreditu tal-unitajiet domestiċi reġa’ beda jikber b’pass mgħaġġel f’għadd ta’ pajjiżi. Ir-ritmu tal-evoluzzjoni tal-istokk ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi jidher li qiegħed jonqos kemxejn matul l-2020. Dan qiegħed iseħħ minkejja l-impatt tal-moratorji tad-dejn, li taffew il-pressjonijiet tal-likwidità minn fuq l-entitajiet domestiċi midjuna u naqqsu l-pass tal-ħlasijiet lura. Fl-2020 il-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG tal-unitajiet domestiċi qegħdin jikbru b’mod mekkaniku fid-dawl tat-tnaqqis fil-PDG. Fl-istess waqt, it-tfaddil tal-unitajiet domestiċi żdied fost tnaqqis qawwi fil-konsum. Il-prospetti li l-unitajiet domestiċi jħallsu lura d-dejn huma mxekkla mid-deterjorament tas-swieq tax-xogħol.

·Fl-2020 il-prezzijiet tad-djar baqgħu b’saħħithom, filwaqt li aċċelleraw f’ċerti pajjiżi, għalkemm x’aktarx li naraw moderazzjoni jew il-possibbiltà ta’ korrezzjonijiet ’l isfel. Fl-2019 il-prezzijiet tad-djar komplew jiżdiedu b’rati għoljin, anke f’għadd ta’ pajjiżi li kienu qed juru sinjali ta’ sopravalwazzjoni. L-impatt tal-kriżi fuq il-prospetti ta’ impjieg u fuq l-introjti tal-unitajiet domestiċi normalment se jkun rifless fil-moderazzjoni tad-dinamiki tal-prezzijiet tad-djar. L-aħħar data trimestrali diġà qiegħda turi ċaqliq fis-swieq tad-djar f’aktar minn nofs il-pajjiżi tal-UE. It-tbassir ta’ żieda fil-prezzijiet tad-djar jimplika korrezzjonijiet ’l isfel f’maġġoranza tal-Istati Membri fil-perjodu bejn l-2020 u l-2021. ·Wara li fi snin riċenti d-dejn tal-gvern kien qiegħed jonqos bis-saħħa ta’ tkabbir aktar b’saħħtu tal-PDG nominali, issa reġa’ beda jiżdied b’rata mgħaġġla fl-Istati Membri kollha, speċjalment f’dawk li ntlaqtu l-agħar mill-kriżi tal-COVID-19. Fi snin riċenti, id-dejn pubbliku baqa’ jonqos fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, filwaqt li f’xi pajjiżi b’dejn għoli ma kien hemm ebda tnaqqis jew it-tnaqqis kien wieħed limitat. Matul il-kriżi, il-gvernijiet madwar l-UE ħallew lill-istabilizzaturi awtomatiċi jiffunzjonaw u taw appoġġ fiskali u likwidu dirett biex itaffu l-kriżi tas-saħħa u jnaqqsu l-infiq tas-settur privat. Il-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern qegħdin jiżdiedu aktar fejn il-livelli tad-dejn ta’ qabel il-kriżi kien diġà laħaq l-ogħla livelli, li jirrifletti l-fatt li r-reċessjoni kienet aktar profonda f’dawk il-pajjiżi. Illaxkar monetarju eċċezzjonali u diversi inizjattivi fil-livell tal-UE u taż-żona tal-euro rnexxielhom jiffinanzjaw il-kostijiet f’livelli storikament baxxi u appoġġaw il-kunfidenza. Filwaqt li uħud mill-pajjiżi użaw il-livell għoli ta’ likwidità u d-domanda tal-investituri biex itawlu l-istruttura tal-maturità tad-dejn sovran tagħhom, l-istruttura tad-dejn tal-gvern tista’ timplika riskji fil-konfront ta’ oħrajn, prinċipalment minħabba l-istrutturi ta’ maturità qosra u s-sehem għoli ta’ dejn iddenominat f’munita barranija. ·Il-kundizzjonijiet fis-settur bankarju tjiebu f’dawn l-aħħar snin, iżda x-xokk tal-COVID-19 jista’ jittestja r-reżiljenza tas-settur bankarju tal-UE. Il-kundizzjonijiet fis-settur bankarju tjiebu konsiderevolment mill-aħħar kriżi finanzjarja globali ’l hawn, li issa għandu proporzjonijiet kapitali u riżervi ta’ likwidità aktar b’saħħithom milli kellu għaxar snin ilu. Madankollu, is-settur għadu qiegħed iħabbat wiċċu ma’ livelli baxxi ta’ profitabbiltà f’ambjent fejn ir-rati tal-imgħax huma baxxi u, f’uħud mill-pajjiżi, minn livell relattivament għoli ta’ self improduttiv. L-ammont kbir ta’ likwidità li ngħata mill-banek ċentrali għen biex tiġi evitata kriżi tal-kreditu wara t-tifqigħa tal-COVID-19 u s-sospensjoni tal-ħlas ta’ dividendi u l-illaxkar regolatorju temporanju qiegħed jagħti aktar nifs lill-banek. Il-kriżi mistennija tkun ta’ ħsara għall-kwalità tal-assi u għall-prospetti ta’ profittabbiltà. Id-diffikultajiet marbuta mal-ħlas lura tad-dejn li qed jiżdied min-naħa tal-korporazzjonijiet u l-unitajiet domestiċi jissarrfu f’self improduttiv (NPLs) fil-futur, speċjalment la jiskadu l-moratorji tad-dejn. Il-korrezzjonijiet ’l isfel tal-prezzijiet tad-djar jisgħu jolqtu l-valwazzjonijiet kollaterali u b’konsegwenza ta’ dan jaffettwaw il-karti tal-bilanċ tal-banek. Ix-xokk tal-COVID-19 qed jaggrava l-iżbilanċi eżistenti fiż-żona tal-euro, li jenfasizza l-bżonn li l-miżuri ta’ appoġġ tal-UE jintużaw bl-aħjar mod. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa tal-2020, l-Istati Membri li ntlaqtu l-aktar min-naħa ekonomika mill-kriżi tal-COVID-19 minħabba l-gravità tal-pandemija jew minħabba d-dipendenza fuq setturi esposti ħafna huma kkaratterizzati minn stokks relattivament kbar ta’ dejn tal-gvern u dejn estern. Għaldaqstant il-kriżi tal-COVID-19 tidher li qed taċċentwa l-mudelli eżistenti fiż-żona tal-euro dwar id-dejn domestiku u dak barrani. Fil-passat riċenti għadd ta’ pajjiżi li ntlaqtu ferm mill-kriżi tal-COVID-19 kienu kkaratterizzati minn tkabbir potenzjali dgħajjef ħafna. Għalhekk, il-pandemija tista’ taggrava d-diverġenzi ekonomiċi wkoll. Fl-istess waqt, minkejja t-tnaqqis kbir fid-domanda dinjija, is-surplus kummerċjali mistenni jippersisti fiż-żona tal-euro kollha kemm hi, li jenfasizza li jista’ jkun hemm aktar lok għall-espansjoni tad-domanda domestika fil-livell aggregat taż-żona tal-euro biex jitrawwem l-irkupru, filwaqt li jappoġġa l-isforzi tal-BĊE li tilħaq il-mira tal-inflazzjoni. Fid-dawl tad-dejn li qed jiżdied fl-Istati Membri kollha, l-RRF u l-istrumenti ta’ appoġġ finanzjarju li ddaħħlu fis-seħħ fil-livell taż-żona tal-euro u tal-UE, fosthom SURE, REACT-EU, u użu aktar flessibbli tal-bqija tal-fondi tal-UE, jistgħu jgħinu lill-Istati Membri joħolqu l-kundizzjonijiet għal irkupru dejjiemi u reżiljenza msaħħa. Għall-futur huwa importanti li l-miżuri ta’ politika ta’ appoġġ, ir-riformi u l-investimenti li jsiru fiż-żona tal-euro jitlaqqgħu b’tali mod li jindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi b’mod effettiv, b’mod partikolari fejn dawn ikunu eċċessivi. Kollox ma’ kollox, jidher li l-kriżi tal-COVID-19 qed iżżid ir-riskji fil-pajjiżi fejn diġà ġew identifikati żbilanċi (eċċessivi). Sa ċertu punt, il-kriżi tal-COVID-19 hija impediment fuq it-tnaqqis gradwali tal-iżbilanċi f’bosta Stati Membri, li mill-2013 kien qiegħed jiġi xprunat mill-espansjoni ekonomika. Fl-istess waqt, issa jidher li r-riskji ta’ pressjonijiet ta’ soprażbilanċ eżistenti relatati ma’ tkabbir qawwi fil-prezzijiet tad-djar u tal-kost tal-unitajiet lavorattivi naqsu fuq it-terminu medju, u huwa possibbli li saħansitra jwasslu għal korrezzjonijiet ’l isfel. Filwaqt li sa issa l-pressjonijiet fuq il-flussi kapitali u r-rati tal-kambju ma damux wisq matul l-2020, ir-riskji dwar is-sentiment tas-suq jistgħu jibqgħu volatili. Madankollu, is-sorveljanza jeħtieġ li tiffoka fuq pajjiżi fejn jidher li r-riskju qed jiżdied, li b’mod ġenerali huma dawk il-pajjiżi fejn diġà ġew identifikati żbilanċi. Barra minn hekk, jeħtieġ li l-iżviluppi jiġu mmonitorjati mill-qrib fi Stati Membri oħra, fosthom f’uħud mill-ekonomiji li mhumiex fiż-żona tal-euro, fejn it-tħassib dwar is-sostenibbiltà esterna mmanifestaw ruħhom fi pressjonijiet fis-suq matul ir-rebbiegħa kif ukoll f’livelli għoljin ħafna ta’ dejn fl-Istati Membri. Iż-żieda fil-proporzjonijiet tad-dejn privat u tal-gvern għall-PDG fl-2020 isejjaħ għal monitoraġġ bir-reqqa filwaqt li f’dan l-istadju ma hemmx bżonn ta’ IDRs ġodda. Ir-riskji għall-iżbilanċi makroekonomiċi, speċjalment dawk marbuta mal-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG, qed imorru għall-agħar prinċipalment f’pajjiżi fejn diġà ġew identifikati bi żbilanċi jew żbilanċi eċċessivi. Fil-parti l-kbira tagħhom, iż-żidiet sinifikanti fil-proporzjon tad-dejn għall-PDG fl-2020 huma marbuta mal-effett mekkaniku ta’ reċessjonijiet kbar u temporanji li jnaqqsu d-denominatur ta’ dak il-proporzjon. Dawn iż-żidiet fid-dejn tal-gvernijiet u tal-korporazzjonijiet kienu marbuta wkoll mal-aġġustament għax-xokk ta’ darba tal-COVID-19 u l-eżitu tal-isforzi ta’ politika intenzjonati u temporanji (marbuta wkoll ma’ miżuri bħal garanziji bankarji u moratorji fuq il-ħlas lura) biex jittaffa l-impatt tal-kriżi u tiġi evitata konsegwenza akbar tal-pandemija fuq l-attività ekonomika, l-introjtu u l-istabbiltà makroekonomika ’l quddiem. Il-prevenzjoni li r-reċessjoni taqleb għall-agħar u ssir aktar profonda hija reazzjoni neċessarja biex jittejbu l-prospetti tad-dejn fil-futur anke jekk dan jimplika żidiet temporanji tad-dejn. Se jitħejjew IDRs għal dawk l-Istati Membri li diġà ġew identifikati bi żbilanċi jew żbilanċi eċċessivi. F’konformità mal-prattika prudenzjali stabbilita, l-IDRs se jsiru biex jiġi vvalutat jekk l-iżbilanċi eżistenti humiex qed jonqsu, jippersistu jew jaggravaw, filwaqt li jittieħed rendikont tal-politiki korrettivi li jiġu implimentati. Għalhekk it-tħejjija tal-IDRs hija prevista għat-12-il Stat Membru li ġew identifikati bi żbilanċi u żbilanċi eċċessivi fl-isfond tas-sejbiet tal-IDRs ta’ Frar 2020. Bħalissa disa’ Stati Membri qed jitqiesu li qed jesperjenzaw żbilanċi (il-Kroazja, Franza, il-Ġermanja, l-Irlanda, in-Netherlands, il-Portugall, ir-Rumanija, Spanja, u l-Iżvezja), filwaqt li Ċipru, il-Greċja, u l-Italja huma identifikati bħala li qed jesperjenzaw żbilanċi eċċessivi. L-AMR tenfasizza l-iżviluppi potenzjalment riskjużi f’għadd ta’ Stati Membri li fil-konfront tagħhom mhumiex se jitħejjew IDRs. Wara t-tifqigħa tal-COVID-19, ċerti pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro qed juru riskji marbuta mal-finanzjament estern. L-Ungerija tidher li hija każ fejn ir-relazzjoni bejn it-teħid ta’ self u l-finanzjament tal-gvern hemm bżonn li tiġi mmonitorjata. Id-dejn tal-gvern huwa ffinanzjat parzjalment f’munita barranija, li jirrifletti n-natura miftuħa tal-ekonomija kif ukoll il-fatt li parti mid-dħul tas-settur pubbliku u tas-settur privat isir f’kambju barrani. Madankollu, id-dejn tal-gvern għandu maturità qasira ħafna u parteċipazzjonijiet mis-settur bankarju domestiku, filwaqt li r-riżervi uffiċjali fil-bidu tal-2020 kienu qrib il-minimi prudenzjali. Filwaqt li l-pressjonijiet tas-suq ittaffew mir-rebbiegħa ’l hawn u bħalissa ma hemm ebda indikazzjoni solida li hemm riskji ta’ żbilanċi, dawn ir-riskji jistgħu jergħu jitilgħu fil-wiċċ fil-ġejjieni u għaldaqstant jirrikjedu monitoraġġ bir-reqqa. L-implikazzjonijiet tal-proporzjonijiet dejjem jikbru tad-dejn għall-PDG ukoll hemm bżonn li jiġu mmonitorjati f’għadd ta’ Stati Membri li bħalissa mhumiex taħt is-sorveljanza tal-MIP. Kemm id-dejn privat kif ukoll dak tal-gvern mistennija li jiżdiedu aktar mil-limiti tal-MIP. L-Istati Membri fejn id-dejn privat huwa mbassar li jogħla aktar mil-limitu huma d-Danimarka, il-Finlandja u l-Lussemburgu. Id-dejn tal-gvern mistenni jiżdied aktar mis-60 % tal-PDG fl-Awstrija u fis-Slovenja. Meta, b’mod partikolari, titqies il-ħtieġa li jiġu kkunsidrati wkoll il-prospetti ta’ tkabbir medji u fit-tul, u kif dawn jintlaqtu mill-kriżi tal-COVID-19, joħroġ ċar li hemm inċertezza kbira dwar sa fejn dawk l-iżviluppi jinvolvu riskji addizzjonali għall-istabbiltà makroekonomika. Għaldaqstant, filwaqt li ż-żieda projettata tal-proporzjonijiet tad-dejn titlob monitoraġġ bir-reqqa, f’dan l-istadju ma hemmx bżonn li jsir IDR fil-konfront ta’ aktar Stati Membri. 2. Il-perspettiva ekonomika li qed tinbidel: L-implikazzjonijiet għall-iżbilanċi makroekonomiċi taż-żona tal-euro Il-pandemija tal-COVID-19 serviet ta’ xokk eċċezzjonali għall-ekonomija. It-tifqigħa tal-pandemija ġiet segwita minn miżuri restrittivi biex jitrażżan il-kontaġju li beda f’Marzu 2020 - f’Mejju dawn bdew jittaffew gradwalment fil-parti l-kbira tal-Istati Membri. Il-miżuri li ddaħħlu fis-seħħ kienu ġeneralment proporzjonali għas-severità tal-emerġenza tas-saħħa iżda b’differenzi rilevanti bejn il-pajjiżi. Minħabba l-pandemija tal-COVID-19, xokk enormi fid-domanda laqat il-konsum u s-sitwazzjoni qalbet għall-agħar minħabba r-restrizzjonijiet fuq il-provvista matul il-lockdowns. Id-dinamika tal-konsum għadha dgħajfa meta mqabbla max-xejriet ta’ qabel il-COVID, prinċipalment f’attivitajiet ta’ servizzi fejn il-kuntatt tal-bniedem diffiċli biex jiġi evitat. L-investiment għadu mxekkel minn inċertezza sostanzjali. Fil-futur it-tkabbir batut tad-dħul u l-impjiegi, kif ukoll id-dinamiki debboli tas-suq tal-esportazzjoni, se jkunu ta’ piż fuq id-domanda. Ix-xkiel fuq uħud mill-ktajjen tal-valur u l-miżuri ta’ tbegħid soċjali fil-postijiet tax-xogħol għadhom jolqtu l-provvista, u jħallu effett negattiv fuq il-produttività. L-UE u żoni oħra tad-dinja bħalissa jinsabu maqbudin fil-qalba ta’ tifqigħa pandemika, u s-severità u d-dewmien tagħha huma għajn maġġuri ta’ inċertezza. B’mod ġenerali, it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa tal-2020 tbassar li fl-2020 l-PDG se jonqos b’ -7.8 % fiż-żona tal-euro u b’ -7.4 % fl-UE. Minkejja l-irkupru mistenni għall-2021, il-livell tal-PDG previsti li jaqgħu taħt il-livelli ta’ qabel il-kriżi tal-2019 (Graff 1). Ir-risponsi ta’ politika eċċezzjonali għenu biex jittaffew il-konsegwenzi tal-kriżi tal-COVID-19. Madwar l-UE u f’żoni maġġuri tad-dinja seħħet azzjoni ta’ politika enormi biex jiġi evitat il-kollass fl-introjtu minħabba l-miżuri restrittivi u biex jitnaqqas ir-riskju ta’ telf kbir ta’ impjiegi u ta’ fallimenti ta’ kumpaniji. Il-gvernijiet taw appoġġ fiskali permezz ta’ skemi ta’ xogħol għal żmien qasir u saħħew l-appoġġ tal-introjtu tal-persuni qiegħda. Ingħataw moratorji fuq il-ħlas tat-taxxa u fuq il-ħlas lura tas-self ipotekarju. Il-garanziji għas-self bankarju ngħataw biex jiġi evitat it-tnaqqis tal-kreditu. Il-BĊE ħa firxa wiesgħa ta’ miżuri ta’ appoġġ biex jitħarsu l-istabbiltà finanzjarja u l-funzjonament tajjeb tas-swieq finanzjarji, fosthom l-għoti ta’ aktar likwidità lill-banek, it-taffija ta’ rekwiżiti kollaterali, kif ukoll ix-xiri sostanzjali addizzjonali ta’ assi tas-settur privat u pubbliku skont il-Programm ta’ Xiri tal-Assi (Asset Purchase Programme, APP) u l-Programm ta’ Xiri ta’ Emerġenza fil-każ ta’ Pandemija (Pandemic Emergency Purchase Programme, PEPP). Il-Mekkaniżmu Superviżorju Uniku (MSU) illaxka r-rekwiżiti regolatorji fuq il-banek b’mod kontroċikliku. Il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà (MES) offra d-disponibbiltà ta’ Appoġġ għal Kriżi Pandemika lill-Istati Membri kollha taż-żona tal-euro, abbażi tal-Linja ta’ Kreditu b’Kundizzjonijiet Imsaħħa tiegħu (Enhanced Conditions Credit Line - ECCL). L-UE u l-Istati Membri tagħha daħħlu fis-seħħ tliet xbieki ta’ sikurezza għall-ħaddiema, għall-kumpaniji u s-sovrani: faċilità għal Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE), il-Fond ta’ Garanzija Pan-Ewropew tal-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Appoġġ fil-Kriżi Pandemika tal-MES. Il-Kummissjoni għamlet proposti għal strumenti ġodda li jistimulaw l-irkupru (Next Generation EU) li ġew miftiehma mill-Kunsill Ewropew f’Lulju, notevolment Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fuq skala kbira. Din il-faċilità tipprovdi għotjiet u self biex trawwem ir-riformi u l-investiment li jsaħħu l-potenzjal tat-tkabbir, jirfdu ir-reżiljenza ekonomika u soċjali u jiffaċilitaw it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod konsistenti mal-objettivi tal-Unjoni f’dan ir-rigward. Ittieħdu firxa ta’ miżuri ta’ politika, fosthom it-tħaffif u l-użu aktar flessibbli tal-użu tal-bqija tal-fondi tal-UE, li jdaħħlu fis-seħħ qafas temporanju ta’ għajnuna mill-Istat u jattivaw il-Klawżola Liberatorja Ġenerali skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.



Graff 1: PDG fi prezzijiet kostanti mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi Graff 2: Indiċi tas-sentiment ekonomiku u tas-swieq azzjonarji, 2013-2020 Sors: It-tbassir tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 Sors: Il-Kummissjoni Ewropea u l-BĊE, ipprovduta minn DataStream It-tifqigħa tal-COVID-19 ġiet segwita minn reazzjonijiet inizjali qawwija fis-swieq finanzjarji. Is-swieq finanzjarji antiċipaw reċessjoni maġġuri ftit wara t-tifqigħa tal-kriżi tal-COVID. Is-swieq azzjonarji tilfu ħafna mill-valur fl-isfond ta’ aspetattivi riveduti dwar il-profitti korporattivi. Il-valwazzjonijiet tas-suq tal-bonds irriflettew id-dinamiki ta’ ħarbiet għas-sikurezza, b’żieda fil-primjums tar-riskju tal-bonds tal-gvernijiet li tqiesu bħala aktar riskjużi mill-investituri u d-differenza fir-rendimenti tal-bonds korporattivi żdiedet notevolment għas-segmenti bi klassifikazzjoni baxxa. Id-dinamiki tar-rata tal-kambju tirrifletti l-pressjonijiet fuq is-swieq emerġenti fl-istess waqt ta’ ħruġ ta’ kapital u korrezzjonijiet maġġuri ’l isfel tal-prezzijiet taż-żejt u tal-komoditajiet. Il-muniti ta’ uħud mill-Istati Membri li mhumiex fiż-żona tal-euro ukoll ħassew pressjonijiet ’l isfel. It-tensjonijiet ġew innutati b’mod partikolari wkoll f’xi muniti u rendimenti tal-bonds ta’ Stati Membri li mhumiex fiż-żona tal-euro u li adottaw sistemi flessibbli tar-rati tal-kambju waqt perjodu ta’ volatilità fil-flussi kapitali. Il-kundizzjonijiet tas-suq finanzjarju tjiebu sostanzjalment fis-segwitu tal-miżuri ta’ appoġġ tal-awtoritajiet pubbliċi, u b’hekk ġew diżakkoppjati mill-prospetti tal-ekonomija reali. Is-swieq tal-istokks u tal-bonds irkupraw hekk kif il-primjums tar-riskju naqsu. Is-swieq tar-rati tal-kambju u tal-komoditajiet stabbilizzaw ruħhom ukoll. It-telf li nġema’ wara t-tifqigħa tal-COVID-19 tnaqqas b’mod sostanzjali filwaqt li volalità tas-suq trażżnet. Fil-kuntest ta’ interventi enormi, f’waqthom u kredibbli min-naħa tal-awtoritajiet pubbliċi, jidher li s-swieq finanzjarji ddiżakkoppjaw ruħhom mill-prospetti tal-ekonomija reali għalkemm għadhom fil-mira ta’ riskji sostanzjali ’l isfel ( Graff 2 ). Hemm livell għoli ta’ inċertezza fir-rigward tal-perspettiva ekonomika relatata mal-evoluzzjoni tal-pandemija, kif ukoll f’dak li jikkonċerna r-risponsi u l-bidliet fl-imġiba tal-aġenti ekonomiċi. L-effetti tar-reċessjonijiet tar-rebbiegħa tal-2020 għadhom ma żvolġewx għalkollox f’dak li għandu x’jaqsam mal-impjiegi, il-fallimenti u l-karti tal-bilanċ tal-banek. L-iżvolġiment ta’ bħalissa tat-tieni tifqigħa tal-pandemija qiegħed iħalli impatt fuq il-perspettiva tat-tkabbir permezz tal-introduzzjoni ta’ miżuri ġodda ta’ konteniment. Dawn mistennija jkunu ta’ piż fuq l-attività u s-sentiment ekonomiku fuq perjodu qasir, b’effetti negattivi fuq il-konsum u l-investiment - għalkemm dawn se jkunu iżgħar minn dawk tar-rebbiegħa għaliex sa issa l-approċċ kien wieħed immirat. F’konformità ma’ dan, wara rkupru qawwi fit-tielet trimestru l-PDG tal-UE mistenni jieqaf jikber fir-raba’ trimestru tal-2020. Barra minn hekk, it-tensjonijiet kummerċjali u t-tensjonijiet ġeopolitiċi jistgħu jergħu jitfaċċaw. Sal-lum is-swieq finanzjarji qegħdin iqisu l-appoġġ tal-awtoritajiet fiskali monetarji bħala wieħed kredibbli, u t-tneħħija qabel iż-żmien ta’ dawn il-miżuri ta’ politika huwa riskjuż. Ma jistgħux jiġu esklużi evalwazzjoni mill-ġdid tar-riskji u l-possibbiltà ta’ episodji oħra ta’ stress finanzjarju speċjalment f’pajjiżi li għandhom taħlita ta’ dejn għoli, pożizzjonijiet esterni dgħajfa u ħtiġijiet kbar ta’ finanzjament li ma jkunux jistgħu jiġu ffinanzjati bis-sħiħ min-naħa domestika. Fuq in-naħa pożittiva, jekk il-pandemija tiġi kkontrollata aktar malajr u jiġu implimentati politiki ambizzjużi u koordinati fl-UE l-irkupru jaf ikun wieħed aktar mgħaġġel. L-iżviluppi ekonomiċi ta’ bħalissa għandhom implikazzjonijiet fuq l-iżbilanċi makroekonomiċi. Il-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern u privat għall-PDG qegħdin jiżdiedu fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Ir-raġunijiet għal dan huma kemm l-eżitu mekkaniku tar-reċessjonijiet li jnaqqas id-denominatur tal-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG kif ukoll iż-żieda fit-teħid ta’ self mis-settur pubbliku u korporattiv biex itaffu l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19. Fl-aħħar mill-aħħar, il-prospetti li dejjem qed imorru għallagħar tad-dejn tal-gvern u dak privat huwa riskju li jista’ jolqot il-karti tal-bilanċ tas-settur finanzjarju, li jista’ jintlaqat ukoll mix-xokk tal-COVID-19 f’termini ta’ tnaqqis fil-profittabbiltà. Fl-istess waqt, ix-xejriet li ġew osservati f’għadd ta’ Stati Membri f’dak li għandu x’jaqsam mad-deterjorament tal-kompetittività tal-kost u l-prezzijiet u ż-żieda qawwija tal-prezzijiet tad-djar x’aktarx li jieqfu. Madankollu, dan iqajjem kwistjonijiet dwar l-implikazzjonijiet tal-waqfien ta’ dawn ix-xejriet. B’mod partikolari, l-iżviluppi dgħajfa u negattivi fl-introjtu tal-ħaddiema jistgħu jimplikaw tnaqqis fil-kapaċità tal-unitajiet domestiċi li jħallsu lura d-dejn, filwaqt li l-korrezzjonijiet ’l isfel tal-prezzijiet tad-djar, speċjalment jekk iseħħu b’mod diżordnat, jistgħu jolqtu l-karti tal-bilanċ tal-banek billi jwasslu għal valuri kollaterali aktar baxxi.

Sors: Eurostat, it-tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 u l-Oxford COVID-19 Government Response Tracker Sors: AMECO u t-tbassir tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020. Nota: filwaqt li d-differenza bejn il-PDG u d-domanda domestika għandha, min-natura tagħha, tkun daqs il-bilanċ kummerċjali, id-data mhijiex allinjata bis-sħiħ minħabba diskrepanzi fir-rapportar fiż-żona tal-euro. Ix-xokk tal-COVID-19 jidher li qed jaggrava l-iżbilanċi eżistenti fiż-żona tal-euro. Filwaqt li l-livell tad-dejn ma jidhirx li kien fattur li aggrava b’mod sinifikati r-reċessjonijiet ta’ wara l-COVID, il-maġġoranza tal-pajjiżi li ntlaqtu l-agħar mill-pandemija tal-COVID-19 u li kellhom jintroduċu miżuri ta’ konteniment inzertaw li kienu kkaratterizzati minn stokks relattivament kbar ta’ dejn pubbliku u privat ( Graff 3 ). Dan jimplika li minħabba r-reċessjonijiet relattivament qawwija, il-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG qegħdin jiżdiedu speċjalment f’dawk il-pajjiżi fejn l-istokks tad-dejn diġà kienu relattivament għolja. Uħud mill-pajjiżi debituri netti li ntlaqtu ħażin mill-pandemija huma kkaratterizzati wkoll minn sehem relattivament għoli ta’ dħul mit-turiżmu (pereż. Ċipru, il-Greċja, il-Portugall u Spanja), li huma partikolarment esposti għall-kriżi tal-COVID, b’implikazzjonijiet fuq il-bilanċi esterni tagħhom ukoll. Fi ftit kliem, jidher li l-kriżi tal-COVID qed issaħħaħ ix-xejriet eżistenti fiż-żona tal-euro dwar id-diverġenzi ekonomiċi u d-dejn domestiku u barrani. Fid-dawl tat-tnaqqis enormi fid-domanda aggregata, it-tnaqqis gradwali fis-surplus tal-bilanċ kummerċjali taż-żona tal-euro huwa previst li jintemm. Is-surplus kummerċjali fiż-żona tal-euro ilu jnaqqas mill-2017, u huwa projettat li ġeneralment jibqa’ stabbli fl-2020 u l-2021. It-tnaqqis fil-PDG fl-2020 u l-irkupru tiegħu fl-2021 ġeneralment mistennija jkunu konformi mal-evoluzzjoni tad-domanda domestika. Bl-istess mod, id-dinamiki tal-importazzjonijiet taż-żona tal-euro huma projettati li jallinjaw mill-qrib ma’ dawk tal-esportazzjonijiet. Għaldaqstant, is-surplus kummerċjali fil-livell taż-żona tal-euro mhuwiex mistenni jkompli jonqos, fl-isfond tad-deterjormanet tad-distakk fl-output fl-2020 li huwa mbassar li jkun akbar minn dak li ġie osservat fl-2009 wara l-kriżi finanzjarja. B’mod parallel, l-inflazzjoni bażika mistennija tibqa’ batuta Graff 4 ).



Graff 5: Evoluzzjoni tal-kontijiet kurrenti taż-żona tal-euro: tqassim skont il-pajjiż Graff 6: Għoti/teħid ta’ self nett taż-żona tal-euro Sors: Il-Bilanċ tal-Pagamenti tal-Eurostat, tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020. Nota: L-EA19 CA għas-snin 2020 u 2021 jikkorrispondu għaċ-ċifra aġġustata tat-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa tal-2020, li tikkunsidra d-diskrepanzi tar-rapportar fiż-żona tal-euro mill-awtoritajiet nazzjonali tal-istatistika differenti (ara n-nota f’qiegħ il-paġna 17). Sors: AMECO, Eurostat u t-tbassir tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020. Nota: Iċ-ċifri tal-Ekonomija Totali fl-EA19 għall-2020 u l-2021 jikkorrispondu mat-tbassir taċ-ċifri aġġustati tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa tal-2020. Għas-snin ta’ qabel iċ-ċifri tal-Ekonomija Totali tal-EA19 jikkorrispondu għall-għoti/teħid ta’ self fid-data tal-Eurostat dwar il-bilanċ tal-pagamenti. Id-data settorjali tal-Unitajiet Domestiċi u tal-Korporazzjonijiet għall-2020 u l-2021 inħadmu bħala s-somma tal-pajjiżi tal-EA19 minbarra Malta, li fil-konfront tagħha ma kienx hemm data. Graff 7: Rati tal-kambju effettiva nominali (NEER, Nominal effective exchange rates) Sors: BĊE



Is-surplus fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro bħala sehem mill-PDG ilu jiċkien mill-2017 u huwa projettat li jkompli jonqos fl-2020. Il-kont kurrenti taż-żona tal-euro żdied sal-2017 waqt li kien għaddej diżingranaġġ ġenerali, iżda minn dak iż-żmien ’l hawn naqas. Fl-2019, il-bilanċ fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro huwa stmat li jilħaq it-2,3 % tal-PDG ( Graff 5 ). Filwaqt li bejn l-2017 u l-2018 it-tnaqqis tas-surplus fil-kont kurrenti kien assoċjat l-aktar mal-iżviluppi fil-bilanċ kummerċjali għall-merkanzija, prinċipalment b’rabta ma’ tensjonijiet fil-politika kummerċjali u kont enerġetiku aktar għali, fil-parti l-kbira tiegħu, fl-2019 it-tnaqqis kien spjegat mill-bilanċ tas-servizzi. Madankollu, fl-2019 is-surplus fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro baqa’ l-akbar fid-dinja f’termini nominali. Il-valur tiegħu meta kien aġġustat għaċ-ċiklu kien kemxejn ogħla min-norma ta’ kont kurrenti f’konformità mal-elementi fundamentali ekonomiċi li kienu stmati li jilħqu t-2 % tal-PDG taż-żona tal-euro. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa tal-2020, jekk il-politiki ma jinbidlux, is-surplus fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro mistenni li jonqos ulterjorment u jilħaq il-1,8 % tal-PDG fl-2020 u mbagħad jogħla kemxejn u jmiss il-1,9 % tal-PDG fl-2021, u għaldaqstant mistenni jkun anqas mill-istima kurrenti tan-norma tal-kont kurrenti. It-tnaqqis fit-tbassir tas-surplus fiż-żona tal-euro huwa dovut parzjalment għal tnaqqis fil-kont tal-enerġija; l-apprezzament sostanzjali tal-euro li beda kmieni fl-2020 ( Graff 7 ) jimplika wkoll tnaqqis fil-kont kurrenti fil-futur. Id-diżaggregazzjoni ġeografika tas-surplus fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro għadha stabbli, filwaqt li għaddejjin il-bidliet maġġuri fir-rigward tal-kontribuzzjoni tas-setturi differenti tal-ekonomija. Is-surplus taż-żona tal-euro għadu jirrifletti l-aktar is-surpluses kbar, u li qed jonqsu b'mod kostanti, irreġistrati fil-Ġermanja u n-Netherlands, li fl-2019 il-bilanċi esterni tagħhom flimkien kienu jammontaw għal 2,7 % tal-PDG taż-żona tal-euro. Il-bilanċi fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro mistennija jkunu stabbli fil-pajjiżi differenti fl-2020 u fl-2021 ukoll ( Graff 5 ). Madankollu, l-istabbiltà taċ-ċifri tal-kont kurrenti taħbi tibdil konsiderevoli fil-pożizzjonijiet ta’ għoti ta’ self nett fost is-setturi tal-ekonomija, hekk kif iż-żieda kbira fil-pożizzjoni ta’ għoti ta’ self nett tas-settur privat hija kważi kkumpensata kollha mid-deterjormanet ta’ dik tas-settur governattiv ( Graff 6 ). Din ix-xejra, li ġiet osservata fiż-żona tal-euro kollha kemm hi, tgħodd ukoll għas-sitwazzjoni fil-pajjiżi. Fl-2020 iż-żieda mdaqqsa fit-tfaddil tas-settur tal-unitajiet domestiċi huwa ġeneralment marbut ma’ miżuri ta’ lockdown u dinamiki batuti fil-konsum ta’ servizzi li ma tantx jippermettu tbegħid fiżiku, kif ukoll tfaddil prekawzjonarju biex tiġi indirizzata inċertezza kbira. Iż-żieda fil-pożizzjoni ta’ għoti ta’ self nett tal-korporazzjonijiet hija assoċjata parzjalment mat-tnaqqis fl-investiment u parzjalment minħabba ż-żieda ta’ tfaddil prekawzjonarju. It-tnaqqis fid-dħul tal-gvern u l-miżuri fiskali li ddaħħlu fis-seħħ biex itaffu l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-introjti jfisser deterjorament sostanzjali tal-pożizzjoni tal-għoti ta’ self nett tas-settur tal-gvern. Fl-2021 huma mistennija xejriet simili, għalkemm mhumiex se jkunu daqstant aċċentwati. ’Il quddiem, l-indirizzar tar-riskji makroekonomiċi li qed jiżdiedu jirrikjedi implimentazzjoni effettiva tal-miżuri ta’ appoġġ tal-UE. ·Il-kriżi ta’ bħalissa hija fundamentalment differenti mill-kriżi finanzjarja tal-2008. Filwaqt li b’mod ġenerali din tal-aħħar seħħet minħabba t-tnaqqis ta’ żbilanċi insostenibbli (ingranaġġ żejjed tas-settur finanzjarju, bżieżaq immobiljari, defiċits esterni kbar u li qed jikbru u djun tal-gvern li jiżdiedu fi żminijiet tajbin), il-kriżi tal-COVID-19 hija r-riżultat ta’ xokkijiet fl-ekonomija li joriġinaw mir-restrizzjonijiet tal-gvern u xejriet ta’ imġiba differenti b’rabta ma’ kwistjonijiet tas-saħħa. Dawn ix-xokkijiet iseħħu f’kuntest fejn minħabba l-kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli riċenti, il-parti l-kbira tal-pożizzjonijiet esterni spiċċaw f’bilanċ jew surplus, id-diżingranaġġ tas-settur finanzjarju fuq is-snin li għaddew ħoloq ilqugħ kapitali fis-settur bankarju, id-diżingranaġġ tas-settur privat wassal biex il-livelli privati ta’ dejn-PDG treġġgħu lura taħt il-limiti massimi ta’ qabel il-kriżi finanzjarja tal-2008, u l-proporzjonijiet ta’ dejn pubbliku għall-PDG bdew jonqsu fil-parti l-kbira tal-Istati Membri taż-żona tal-euro. ·’Il quddiem, il-prospetti tal-ħlas lura tad-dejn jiddependu kruċjalment fuq l-iżgurar tal-irkupru ekonomiku u t-tisħiħ tal-elementi fundamentali ekonomiċi, li jiżguraw pożizzjoni politika ta’ appoġġ matul l-2021. Irkupru sostenibbli huwa kruċjali kemm għas-settur privat, f’termini ta’ dinamiki tad-dħul tal-gvern, kif ukoll għas-settur korporattiv finanzjarju u mhux finanzjarju, bil-kapaċità ta’ ħlas lura skont il-profittabbiltà, u għall-unitajiet domestiċi, fejn il-prospetti tas-sostenibbiltà tad-dejn ipotekarju jiddependu fuq id-dinamiki tal-impjiegi u tal-introjtu.

·It-trawwim ta’ rkupru dejjiemi u t-tisħiħ tar-reżiljenza jistgħu jiġu megħjuna permezz ta’ użu effettiv tal-istrumenti disponibbli li jinsabu fis-seħħ fiż-żona tal-euro, u fil-livell tal-UE, permezz tal-implimentazzjoni effettiva tar-riformi u tal-investiment. Se jkun kruċjali li l-finanzjament tal-UE jiġi assorbit bis-sħiħ u li jintuża bl-aktar modi produttivi. Dan isaħħaħ l-impatt ekonomiku tal-fondi u jevita r-riskju li tali żieda fl-infiq fi żmien qasir twassal għal tkabbir eċċessiv ta’ attivitajiet mhux kummerċjabbli u żbilanċi esterni fil-pajjiżi fejn l-influssi jammontaw għal sehem kbir mill-PDG. ·Għall-futur huwa importanti li l-miżuri ta’ politika ta’ appoġġ, ir-riformi u l-investimenti li jsiru fiż-żona tal-euro jitlaqqgħu b’tali mod li jindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi b’mod effettiv, b’mod partikolari fejn dawn ikunu eċċessivi. 3. Żbilanċi, Riskji u Aġġustament: żviluppi ewlenin fil-pajjiżi L-AMR huwa bbażat fuq il-qari ekonomiku tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP għall-indikaturi, li tipprovdi tagħmir għall-iffiltrar biex tinstab evidenza prima facie ta’ riskji u vulnerabbiltajiet possibbli. It-tabella ta’ valutazzjoni tinkludi 14-il indikatur b’limiti indikattivi fl-oqsma li ġejjin: il-pożizzjonijiet esterni, il-kompetittività, id-dejn privat u tal-gvern, is-swieq tad-djar, is-settur bankarju u l-impjiegi. Tibbaża ruħha fuq data statistika attwali ta’ kwalità tajba sabiex jiġu żgurati l-istabbiltà tad-data u l-konsistenza bejn il-pajjiżi. Skont ir-Regolament dwar l-MIP (ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011), il-valuri tat-tabella ta’ valutazzjoni ma jinqrawx b’mod mekkaniku fil-valutazzjonijiet inklużi fl-AMR, iżda huma suġġetti għal qari ekonomiku li jippermetti fehim aktar profond tal-kuntest ekonomiku globali filwaqt li jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet speċifiċi tal-pajjiżi. Sett ta’ 28 indikatur awżiljarju jikkumplimenta l-qari tat-tabella ta’ valutazzjoni. F’paragun ma’ AMRs preċedenti, ir-rapport preżenti juża aktar it-tbassir u d-data ta’ frekwenza għolja biex ikejjel ukoll l-implikazzjonijiet tal-kriżi tal-COVID-19 waqt inċertezza kbira. Dawk l-implikazzjonijiet ma jistgħux jinqabdu mit-tabella ta’ valutazzjoni uffiċjali tal-AMR għaliex tirrifletti biss id-data sal-2019. Għaldaqstant il-valuri tal-varjabbli tat-tabella ta’ valutazzjoni u ta’ varjabbli rilevanti oħrajn għall-analiżi tal-MIP għall-2020 u l-2021 ġew stmati permezz tad-data prevista u nowcasts minn data infraannwali (ara l-Kaxxa 1 għad-dettalji għal kull varjabbli tat-tabella ta’ valutazzjoni). Filwaqt li dan l-eżerċizzju jidher neċessarju biex jitkejlu l-iżviluppi li għaddejjin, huwa neċessarju li wieħed jiftakar l-inċertezza sottostanti sostanzjali ta’ dak it-tbassir. Bħal fi snin preċedenti, fil-valutazzjoni tal-AMR jitqiesu wkoll il-perspettivi mill-oqfsa ta’ valutazzjoni, kif ukoll mis-sejbiet fl-IDRs u l-analiżi rilevanti eżistenti. L-analiżi tal-Kummissjoni għadha soġġetta għall-prinċipji tat-trasparenza dwar l-analiżi u d-data li jintużaw, u l-prudenza tal-konklużjonijiet minħabba l-għarfien ta’ riżervi dwar il-kwalità tad-data. Id-data tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tissuġġerixxi li l-korrezzjoni riċenti tal-iżbilanċi tal-istokks se tieqaf, filwaqt li r-riskji ta’ soprażbilanċ li ġew osservati f’dawn l-aħħar snin mistennija jonqsu hekk kif il-kriżi tgħaddi. L-għadd tal-valuri lil hinn mil-limiti tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-AMR matul is-snin turi numru ta’ xejriet kif ġej ( Graff 8 ). ·L-espansjoni ekonomika li bdiet fl-2013 għenet fit-tnaqqis tal-proporzjonijiet tad-dejn privat u tal-gvern għall-PDG, grazzi għall-effetti favorevoli tad-denominatur. Dan huwa rifless fit-tnaqqis fin-numru ta’ pajjiżi bi proporzjonijiet ta’ dejn lil hinn mil-limiti sal-2019. Il-kriżi tal-COVID-19 tidher li qiegħda ttemm din ix-xejra. ·Wara l-korrezzjoni tad-defiċits kbar fil-kont kurrenti tas-snin 2000, id-deċennju li għadda kien ikkaratterizzat mill-akkumulazzjoni ta’ surpluses fil-kont kurrenti ta’ xi ekonomiji, li naqsu f’dawn l-aħħar snin. Il-kriżi tal-COVID mhijiex mistennija li tbiddel fundamentalment l-aġġustament estern għaliex l-impatt tagħha fuq il-kontijiet esterni mistennija tkun limitata, hekk kif in-numru ta’ pajjiżi li jaqbżu l-limiti tal-bilanċi fil-kont kurrenti u l-NIIPs intlaqtu biss b’mod limitat. ·Iż-żieda fil-kostijiet tal-unitajiet lavorattivi u fil-prezzijiet tad-djar wasslet għal aktar qarjiet lil hinn mil-limiti rilevanti f’dawn l-aħħar snin. Dawk il-pressjonijiet ta’ sovrażbilanċ li ħarġu fid-dieher fil-pajjiżi li qed jikbru b’mod rapidu mistennja jiġu eliminati gradwalment minħabba l-kriżi tal-COVID. Dawn jidhru l-aktar fil-livell tal-prezzijiet tad-djar, li mistennija jonqsu, u għadd anqas ta’ każi qed jirriskjaw li jaqgħu lil hinn minn dak il-limitu. It-tkabbir tal-KUL fl-2020 jista’ jonqos, imma biss wara żieda kbira għalkemm temporanja, meta aktar minn nofs l-Istati Membri qed jirriskjaw li jaqgħu lil hinn mil-limitu. Dan jirrifletti l-effetti mekkaniċi ta’ produttività viżibbilment aktar baxxa minħabba t-tnaqqis qawwi fl-attività u l-impjiegi affettwati anqas. L-REERs huma projettati li jaqbżu l-limiti l-aktar fid-dawl tal-iżviluppi fir-rata tal-kambju nominali. Sors: Eurostat u kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara wkoll il-Kaxxa 1) Nota: L-għadd ta’ pajjiżi li rreġistraw varjabbli fit-tabella ta’ valutazzjoni li jaqbżu l-livell limitu huwa bbażat fuq il-verżjoni tat-tabella ta’ valutazzjoni ppubblikata, flimkien mal-AMR annwali rispettiv. Ir-reviżjonijiet ex post possibbli tad-data jistgħu jimplikaw differenza fl-għadd ta’ valuri li jaqbżu l-livell limitu kkalkolat filwaqt li jintużaw l-aħħar ċifri għall-varjabbli tat-tabella ta’ valutazzjoni meta mqabbla man-numru rrapportat fil-graff ta’ hawn fuq. Għall-approċċi segwiti għat-tbassir tal-indikaturi tat-tabella ta’ valutazzjoni fis-snin 2020 u 2021, ara l-Kaxxa 1. Il-previżjonijiet għall-indikaturi li ġejjin qegħdin isiru bħall-2020 biss: Fluss tal-kreditu privat, Dejn Privat, Obbligazzjonijiet tas-settur finanzjarju, Qgħad fit-tul, Qgħad fost iż-żgħażagħ. Kaxxa 1: Nowcasts tal-indikaturi primarji tat-tabella ta’ valutazzjoni Biex issaħħaħ l-elementi fil-qari tat-tabella ta’ valutazzjoni li jħarsu lejn il-futur, kull fejn possibbli l-analiżi tal-AMR tibni wkoll fuq it-tbassir u l-projezzjonijiet għall-2020 u l-2021 u n-“nowcasts” tas-sena attwali. Kull fejn possibbli, tali ċifri huma bbażati fuq it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa tal-2020. Fejn dan ma kienx il-każ, iċ-ċifri juru nowcasts bbażati fuq indikaturi mħejjija mis-servizzi tal-Kummissjoni għall-finijiet tal-AMR. It-tabella ta’ hawn taħt tiġbor fil-qosor is-suppożizzjonijiet li jintużaw għaċ-ċifri tat-tbassir u tan-“nowcasts” tal-indikaturi primarji tat-tabella ta’ valutazzjoni. Żomm f’moħħok li ċ-ċifri tal-PDG li jintużaw bħala denominaturi f’ċerti proporzjonijiet ġejjin mit-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa. F’każ ta’ rati ta’ bidla pluriennali (bħall-bidla tal-ishma tas-suq tal-esportazzjoni fuq ħames snin), huwa biss il-komponent tal-2020 u tal-2021 li huwa bbażat fuq it-tbassir, filwaqt li l-komponenti relatati mal-2019 jew ma’ snin ta’ qabel jużaw data tal-Eurostat li hija fil-bażi tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP. Tabella: Approċċi għat-tbassir u n-nowcasts għall-indikaturi primarji tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP Indikatur Approċċ Sorsi tad-data Bilanċ tal-kont kurrenti, % tal-PDG (medja ta’ 3 snin) Valuri tat-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa tal-bilanċ tal-kont kurrenti (il-kunċett tal-Bilanċ tal-Pagamenti) AMECO Pożizzjoni ta’ investiment internazzjonali netta (% tal-PDG) It-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa fir-rigward tal-għoti/teħid ta’ self nett tal-ekonomija totali jipprevedi l-bidla fl-NIIP li tirrifletti t-tranżazzjonijiet; effetti oħra (pereż. tibdil fil-valwazzjoni) jitqiesu sat-tieni trimestru (Q2) tal-2020, u ssir is-suppożizzjoni li wara jibqgħu żero. AMECO, Eurostat Ir-rata tal-kambju effettiva reali — 42 sieħeb kummerċjali, deflatur tal-HICP (% ta’ bidla fuq 3 snin) Valuri tat-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa AMECO Sehem tas-suq tal-esportazzjoni —% tal-esportazzjonijiet dinjija (% ta’ bidla fuq 5 snin) Iċ-ċifri huma bbażatti fuq it-tbassir tal-Kummissjoni ta’ i) esportazzjoni ta’ merkanzija u servizzi nominali (G&S) tal-Istati Membri (il-kunċett ta’ kontijiet nazzjonali), u ii) it-tbassir tal-Kummissjoni dwar esportazzjonijiet (G & S) f’volumi kbar lejn il-bqija tad-dinja, tradotti f’livelli nominali mid-deflatur tal-importazzjonijiet tal-Kummissjoni u mit-tbassir tar-rata tal-kambju EUR/USD AMECO Indiċi tal-unità lavorattiva nominali, 2010=100 (% ta’ bidla fuq 3 snin) Valuri tat-tbassir tal-Kummisjsoni tal-ħarifa AMECO Indiċi tal-prezzijiet tad-djar (2015 = 100), deflatat (% ta’ bidla fuq sena 1) Tbassir ibbażat fuq mudell maħdum abbażi ta’ mudell ta’ valwazzjoni tad-djar kondiviż mal-Istati Membri fil-kuntest tal-grupp ta’ ħidma tal-EPC LIME. It-tbassir jirrapreżenta l-bidliet perċentwali mistennija fil-prezzijiet reali tad-djar abbażi tal-elementi ekonomiċi fundamentali (popolazzjoni, tbassir tal-introjtu disponibbli, stokk ta’ djar, rata tal-imgħax fit-tul, u d-deflatur tan-nefqa tal-konsum finali privata), kif ukoll terminu tal-korrezzjoni ta’ żbalji li jqassru l-aġġustament tal-prezzijiet fir-rigward tar-relazzjoni fit-tul tagħhom mal-elementi fundamentali. Eurostat, is-servizzi tal-Kummissjoni Fluss tal-kreditu tas-settur privat, ikkonsolidat (% tal-PDG) Iċ-ċifra tal-2020 tirrpareżenta ċifra tal-flussi tal-kreditu 2020Q1–2020Q3, bl-użu ta’ data konsolidata mill-kontijiet settorjali trimestrali tal-BĊE għall-2020Q1-Q2, kif ukoll ċifri għal ċerti komponenti tal-fluss tal-kreditu mill-2020Q3. Dan tal-aħħar juża flussi tas-self lis-settur privat tal-BĊE BSI FMI għall-projezzjoni ta’ komponenti ta’ self bankarju 2020Q3, u l-ħruġ ta’ titoli tad-dejn nominali tal-SEC tal-BĊE għall-projezzjoni tal-ħruġ ta’ bonds għall-2020Q3. BĊE (QSA, BSI, SEC) Id-dejn tas-settur privat, ikkonsolidat (% tal-PDG) Iċ-ċifra għall-2020 tintuża għad-dejn tas-settur privat fi tmiem il-2020Q3. Tuża data konsolidata mill-kontijiet settorjali trimestrali tal-BĊE għall-2020Q2. Din iċ-ċifra hija projettata ’l quddiem lejn il-2020Q3 permezz taċ-ċifri tas-self bankarju (abbażi tal-BSI tal-BĊE) u data dwar l-obbligazzjoni tal-bonds (abbażi tas-SEC tal-BĊE). BĊE (QSA, BSI, SEC) Dejn gross tal-gvern ġenerali, (bħala % tal-PDG) Valuri tat-tbassir tal-Kummisjsoni tal-ħarifa AMECO Rata tal-qgħad (medja ta’ 3 snin) Valuri tat-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa AMECO Obbligazzjonijiet totali tas-settur finanzjarju, mhux konsolidati (% bidla f’sena 1) Iċ-ċifra tal-2020 tirrapreżenta t-tkabbir tal-obbligazzjonijiet BĊE MFI sa Settembru 2020. BĊE (BSI) Rata’ ta’ attività - % tal-popolazzjoni totali ta’ bejn il-15 u l-64 (bidla fuq 3 snin tal-pp) Ir-rata tal-bidla għall-2020 u l-2021 hija bbażata fuq it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa fir-rigward tal-bidla fil-forza tax-xogħol kollha kemm hi (tal-etajiet kollha) u li minnha jitnaqqas it-tbassir tal-Kummissjoni tal-ħarifa għall-bidla fil-popolazzjoni (tal-etajiet bejn il-15 u l-64 sena). AMECO Rata’ tal-qgħad fit-tul - % tal-popolazzjoni attiva ta’ bejn il-15 u l-74 sena (bidla fuq 3 snin tal-pp) In-nowcast għall-2020 hija bbażata fuq l-aħħar data (2020 Q1-Q2, li tassumi rata kostanti għall-bqija tas-sena) Eurostat, l-Istħarriġ dwar il-Forza tax-Xogħol (Labour Force Survey, LFS) Rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ - % tal-popolazzjoni attiva ta’ bejn il-15 u l-24 (bidla fuq 3 snin tal-pp) In-nowcast għall-2020 hija bbażata fuq l-aħħar data (Jannar-Settembru 2020, li tassumi rata kostanti għall-bqija tas-sena) Eurostat, l-Istħarriġ dwar il-Forza tax-Xogħol (Labour Force Survey, LFS)

3.1 Settur estern u kompetittività B’mod ġenerali l-kontijiet kurrenti kienu pjuttost stabbli fl-2019. Wara xejra ġenerali lejn pożizzjonijiet aktar dgħajfa fil-kontijiet kurrenti fl-2018 fl-istess ħin ta’ domanda aktar batuta għall-esportazzjonijiet madwar id-dinja u ż-żieda fil-prezzijiet taż-żejt, it-tibdil fil-kontijiet kurrenti bejn l-2018 u l-2019 ma weriex xejra ċara u fil-parti l-kbira tiegħu bħala limitat ( Graff 10 ). Fl-2019, ġie osservat titjib notevoli fil-Bulgarija, fid-Danimarka u fil-Litwanja, filwaqt li l-kont kurrenti ta’ Ċipru daħal iktar fil-fond f'territorju negattiv. Ċerti surpluses kbar naqsu kemxejn, fosthom dawk tal-Ġermanja u tan-Netherlands. ·Fl-2019 żewġ Stati Membri jirreġistraw defiċits fil-kontijiet kurrenti li jaqbżu l-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP. Id-defiċit kbir ta’ Ċipru kompla jiggrava fl-2019, u għaldaqstant il-medja ta’ 3 snin baqgħet taħt il-limitu tal-MIP, u anqas min-norma rispettiva tal-kont kurrenti u mil-livell biex l-NIIP jinġieb lejn it-territorju prudenzjali fuq l-10 snin li ġejjn. Wara deterjorament ieħor żgħir fil-kont kurrenti tar-Rumanija, il-medja tagħha ta’ 3 snin laħqet il-limitu tal-MIP fl-2019, u tali qari huwa viżibbilment agħar min-norma rispettiva. ·Fl-2019 id-defiċits fil-kontijiet kurrenti fil-parti l-kbira tal-Istati Membri kienu ogħla mill-parametri referenzjarji speċifiċi għall-pajjiżi, b’eċċezzjonijiet notevoli ( Graff 9 ). Il-kontijiet kurrenti aġġustati ċiklikament kienu fil-parti l-kbira tagħhom qrib il-bilanċi nominali jew ogħla minnhom, li jirrifletti l-impatt negattiv ta’ ċiklu tal-ekonomija li qiegħed inaqqas. Il-bilanċi fil-kont kurrenti ta’ Ċipru u r-Rumanija huma anqas min-norma tal-kontijiet kurrenti li juma ġġustifikati mill-elementi fundamentali. Id-defiċits ta’ Ċipru, il-Greċja u l-Portugall huma anqas mil-livell meħtieġ biex tiġi żgurata l-konverġenza tal-NIIP ma’ livell prudenti. ·Tliet pajjiżi tal-UE għadhom jirreġistraw bilanċi favorevoli tal-kontijiet kurrenti li qabżu l-limitu massimu tat-tabella ta’ valutazzjoni tal-MIP u l-parametri referenzjarji speċifiċi għall-pajjiżi. Dan kien il-każ għad-Danimarka, l-Ġermanja u n-Netherlands għal kważi għaxar snin. Filwaqt li fl-2019 id-Danimarka kabbret is-surplus tagħha, il-bilanċi tal-Ġermanja u tan-Netherlands komplew jonqsu gradwalment. Fin-Netherlands, il-bilanċi tal-kontijiet kurrenti huma xprunati wkoll mill-attivitajiet ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali li jaffettwaw il-bilanċi kummerċjali u tal-introjtu. It-tbassiriet jindikaw ċerta stabbiltà fil-qari tal-kont kurrenti anke fl-2020 u l-2021, iżda b’bidliet kbar għal dak li jikkonċerna l-kontribut tas-setturi differenti tal-ekonomija għall-pożizzjoni esterna. Il-kriżi tal-COVID-19 qed twassal għal tnaqqis kbir fl-esportazzjonijiet u fl-importazzjonijiet, ta’ proporzjonijiet bejn wieħed u ieħor simili. Għalkemm il-pożizzjoni aggregata ta’ self nett tal-pajjiżi tal-UE mhijiex miexja ħafna, qed iseħħu bidliet notevoli f’dak li jikkonċerna l-pożizzjoni ta’ self nett ta’ setturi differenti tal-ekonomija. Fl-2020, il-pożizzjonijiet tal-gvern esperjenzaw tnaqqis sostanzjali bħala riżultat tal-miżuri ta’ appoġġ li ħadu biex itaffu r-riċessjoni qawwija, li tikkumpensa għall-iffrankar nett ogħla mill-unitajiet domestiċi u l-korporazzjonijiet ( Graff 11 ). ·Iċ-ċifri tal-kont kurrenti ta’ xi pajjiżi debituri netti b’dipendenza qawwija fuq l-esportazzjoni tas-servizzi tat-turiżmu huma mistennija li jiddeterjoraw. Dan huwa l-każ b’mod partikolari tal-Kroazja, Ċipru, il-Greċja u Malta. ·Bilanċi favorevoli kbar jonqsu fl-2020, bi tnaqqis sostanzjali fil-Ġermanja u fin-Netherlands matul l-2020 u l-2021 flimkien. Sors: Eurostat u l-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni Nota: Il-pajjiżi huma kklassifikati minn bilanċ tal-kontijiet kurrenti fl-2019. Bilanċi aġġustati ċiklikament tal-kontijiet kurrenti: ara n-nota f’qiegħ il-paġna 23. Normi tal-kontijiet kurrenti: ara n-nota f’qiegħ il-paġna 22. Il-parametru referenzjarju tal-kont kurrenti li jistabbilizza l-PIIN huwa definit bħala l-kont kurrenti meħtieġ sabiex jistabbilizza l-PIIN fil-livell attwali matul l-10 snin li ġejjin jew, jekk il-PIIN attwali huwa taħt il-limitu prudenzjali speċifiċi għall-pajjiż tagħha, il-kont kurrenti meħtieġ biex jintlaħaq il-limitu PIIN prudenzjali matul l-10 snin li ġejjin. Sors: Eurostat, it-tbassir ekonomiku tal-ħarifa 2020 tal-Kummissjoni Ewropea u l-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni. Nota: Il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni dejjem tiżdied tal-bilanċ tal-kont kurrenti fl-2019. Sors: It-tbassir ekonomiku AMECO u tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020

Nota: Parti mill-bidla fis-self nett tas-settur korporattiv fl-Irlanda hija barra mill-iskala fil-graff ta’ hawn fuq. Il-PIIN komplew jitjiebu fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, iżda għad hemm stokkijiet kbar ta’ obbligazzjonijiet esterni u l-kriżi tista’ żżid xi wħud minn dawk il-piżijiet. It-titjib fil-PIIN kompla fl-2019 fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE, xprunat minn riżultati tal-kont kurrenti ogħla mil-limiti ta’ stabbilizzazzjoni tal-PIIN, tkabbir nominali tal-PDG, u xi drabi effetti pożittivi kbar ta’ valwazzjoni. Madankollu, il-PIIN għadhom kbar u negattivi f’għadd ta’ pajjiżi tal-UE. Fl-2019, 11-il Stat Membru rreġistraw PIIN lil hinn mil-livell limitu ta’ -35 % tal-PDG, Stat Membru wieħed anqas milli fl-2018. F’dawk il-pajjiżi, il-valuri huma inqas minn dawk li jistgħu jiġu ġġustifikati minn prinċipji fundamentali (normi NIIP), u fil-biċċa l-kbira tal-każijiet ukoll taħt il-limiti prudenzjali rispettivi ( Graff 12 ). Il-kriżi qed twaqqaf it-titjib fil-proporzjonijiet aktar negattivi tan-PIIN-PDG. ·Xi pajjiżi taż-żona tal-euro fil-parti l-kbira tagħhom għandhom PIIN negattivi anqas minn -100 % tal-PDG, bħal Ċipru, il-Greċja, l-Irlanda, u l-Portugall. F’dawn l-erba’ pajjiżi, il-PIIN huwa ferm anqas kemm min-normi għall-PIIN kif ukoll mil-livelli limiti prudenzjali. Fl-Irlanda, kif ukoll f’Ċipru, il-livelli tal-PIIN jirriflettu fil-biċċa l-kbira r-relazzjonijiet finanzjarji transfruntiera ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali u l-importanza kbira ta’ entitajiet bi skop speċjali. Dawn l-erba’ pajjiżi, flimkien ma’ Spanja, juru inċidenza qawwija ta’ obbligazzjonijiet tad-dejn fil-PIIN tagħhom kif indikat mill-PIIN negattiv ħafna li jeskludi strumenti mhux inadempjenti (NENDI). Fil-Greċja, id-dejn pubbliku estern kbir, li huwa ħafna drabi f’termini aġevolanti ħafna, jirrappreżenta l-maġġoranza tal-PIIN. Fl-2020, it-tnaqqis qawwi mistenni fil-PDG mistenni li jkollu xi effett negattiv fuq il-proporzjon tal-PIIN għall-PDG tagħhom, li ta’ spiss huma mistennija li jiddeterjoraw. ·F’pajjiżi b’ PIIN aktar moderatament negattivi lil hinn mil-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni, il-PIIN huma taħt dak li huwa mistenni minn prinċipji fundamentali speċifiċi għall-pajjiż iżda xi drabi qrib jew aħjar mil-limiti prudenzjali. Dawn il-pajjiżi, jiġifieri l-Kroazja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovakkja, kif ukoll pajjiżi oħra tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant u l-Baltiku, għandhom it-tendenza li jkunu riċevituri netti kbar tal-IDB, sabiex iċ-ċifri tan-NENDI jkunu aktar favorevoli. Il-bidliet mistennija għal dawk il-pajjiżi fl-2020 huma fil-biċċa l-kbira ħfief sa moderati. ·Il-parti l-kbira ta’ PIIN pożittivi kbar komplew jiżdiedu fl-2019. Il-Ġermanja, id-Danimarka u n-Netherlands irreġistraw PIIN pożittivi li jaqbżu s-70% tal-PDG, biż-żieda tagħhom fl-2019 appoġġata wkoll minn effetti ta’ valwazzjoni pożittivi sostanzjali. Il-PIIN tal-Belġju, Malta u l-Lussemburgu jaqbżu l-50% tal-PDG. F’dawk il-każijiet kollha, il-valuri tal-PIIN huma viżibbilment ogħla min-normi rispettivi, jiġifieri jaqbżu sew dak li jista’ jiġi ġustifikat jew mistenni fuq il-bażi ta’ elementi fundamentali speċifiċi għall-pajjiżi. It-tifqigħa tal-kriżi tal-COVID-19 ġiet segwita minn tensjonijiet esterni ta’ self f’xi pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro. Fil-bidu tal-kriżi tal-COVID-19, seħħew titjiriet kapitali u deprezzamenti fil-biċċa l-kbira tal-ekonomiji emerġenti b’rati tal-kambju varjabbli. Is-swieq antiċipaw kompromessi possibbli mill-awtoritajiet monetarji bejn l-appoġġ għall-ekonomiji tagħhom u l-istabbilizzazzjoni tal-muniti tagħhom. Xi tensjonijiet kienu viżibbli wkoll f’xi muniti ta’ Stati Membri mhux fiż-żona tal-euro li adottaw reġimi flessibbli tar-rati tal-kambju. Id-deprezzamenti seħħew speċjalment f’Marzu u April, b’mod partikolari fl-Ungerija, iżda l-pressjoni naqset u l-muniti stabbilizzaw ruħhom f’Mejju, u f’xi każijiet apprezzaw fix-xhur ta’ wara. Filwaqt li t-tensjonijiet tas-suq finanzjarju u, b’hekk, ir-riskji ta’ finanzjament estern jidhru li naqsu wara, xi Stati Membri li mhumiex fiż-żona tal-euro jistgħu jibqgħu vulnerabbli f’każ li terġa’ titfaċċa żieda fl-averżjoni għar-riskju fis-swieq finanzjarji globali jew il-volatilità tal-flussi kapitali. Għadd ta’ kundizzjonijiet, inklużi l-prospetti għal ħtiġijiet ta’ finanzjament barrani, inkluż tal-gvern, u d-disponibbiltà ta’ riżervi ta’ kambju barrani jista’ jkollhom rwol f’dan ir-rigward. Sors: Kalkoli tal-Eurostat u tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara wkoll il-Kaxxa 1). Nota: Il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni dejjem tonqos tal-proporzjon tal-PIIN għall-PDG fl-2019. NENDI huwa l-PIIN mingħajr l-istrumenti mhux inadempjenti. Għall-kunċetti tan-norma PIIN u l-limitu prudenzjali PIIN, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna25. NENDI għal IE, LU u MT huma barra mill-iskala. Il-kost ta’ unità lavorattiva (KUL) kompla jikber b’mod dinamiku f’diversi pajjiżi tal-UE fl-2019 iżda dawk ix-xejriet qed jonqsu bil-kriżi tal-COVID-19. It-tabella ta’ valutazzjoni turi l-indikatur tat-tkabbir tal-KUL lil hinn mil-livell limitu fi tmien pajjiżi fl-2019, l-istess numru bħal fis-sena preċedenti: Il-Bulgarija, iċ-Ċekja, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, ir-Rumanija u s-Slovakkja; minbarra l-Lussemburgu, kollha kemm huma kienu diġà qabżu l-limitu massimu fl-2018. Mill-2013, it-tkabbir tal-KUL aċċellera fil-Baltiku u f’diversi pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant f’kuntest ta’ tkabbir ekonomiku għoli, swieq tax-xogħol stretti u nuqqas ta’ ħiliet. L-iżviluppi wara li faqqgħet it-tifqigħa tal-COVID-19 huma mistennija li jkunu kkaratterizzati minn żieda ta’ darba fil-KUL fl-2020 segwita minn dinamiċi aktar moderati. Bil-kriżi tal-COVID-19, it-tkabbir tal-KUL huwa pproġettat li jkompli jiżdied b’mod sinifikanti madwar l-UE fl-2020 hekk kif il-produttività tonqos kważi kullimkien. Madankollu, dan huwa mbassar li jitreġġa’ lura parzjalment fl-2021 peress li bl-irkupru ekonomiku previst, il-produttività terġa’ taqbad u twassal għal tnaqqis notevoli jew staġnar fil-KUL f’kuntest ta’ tnaqqis fil-veloċità tal-pagi ( Graff 13 , bord superjuri). ·It-tkabbir fil-pagi baqa’ l-aktar mutur b’saħħtu tat-tkabbir tal-KUL f’ħafna pajjiżi fl-2019 iżda l-kriżi issa qed twassal għal moderazzjoni notevoli fil-pagi. Il-kriżi qed ittemm il-pressjonijiet ta’ soprażbilanċ osservati sal-2019. Huwa mbassar li l-pagi u l-kumpens jikbru b’mod aktar moderat fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE fl-2020 u l-2021. Fl-2020, dan jirrifletti prinċipalment l-effett ta’ sigħat imnaqqsa, l-aktar fil-kuntest ta’ skemi temporanji ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar. Taħt skemi bħal dawn, il-ħaddiema jżommu l-impjieg iżda b’sigħat u paga mnaqqsa. ·Iż-żidiet fil-produttività tax-xogħol baqgħu limitati fl-2019 u l-kriżi qed tkompli tnaqqar il-produttività fl-2020. Fl-2020, huwa mbassar li l-produttività tonqos drastikament fi kważi l-pajjiżi kollha tal-UE meta mkejla f’termini ta’ produzzjoni għal kull persuna impjegata. Ir-reċessjoni tal-2020 kienet akkumpanjata minn tnaqqis fl-inputs tax-xogħol. Madankollu, dan kien prinċipalment minħabba tnaqqis fis-sigħat, filwaqt li l-għadd ta’ impjegati ftit li xejn mexa. Għalhekk, meta l-produttività titkejjel f’termini ta’ output għal kull siegħa maħduma, it-telf jidher aktar moderat ( Graff 13 ir-raba’ panel). Il-ħżin sostanzjali u pervażiv tax-xogħol osservat madwar l-UE kien ferm iffavorit mill-użu wiesa’ ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar issussidjati mill-gvern. Fl-2021, kif jistabbilixxi l-irkupru, hija mistennija qabża 'l fuq fiċ-ċifri tal-produttività. Madankollu, mil-lat ta’ livell, huwa mbassar li l-produttività tibqa’ madwar jew taħt il-qari ta’ qabel il-kriżi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet. Graff 13: It-tkabbir fil-kost tal-unità lavorattiva f’dawn l-aħħar snin, fil-kumpens u fil-produttività Sors: AMECO; Id-data tal-2020 u l-2021 ġejja mit-tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 Id-data tirreferi għall-għadd ta’ impjegati u ta’ persuni impjegati.

Nota: F’kull graff, il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni li tiżdied tal-varjabbli rispettiv fl-2019. Minn perspettiva taż-żona tal-euro, l-iżviluppi fil-KUL huma mistennija li jsiru ftit inqas ta’ appoġġ għar-riekwilibriju milli fil-passat. Fl-2019, it-tkabbir fil-KUL kien kemxejn ogħla f’għadd ta’ pajjiżi kredituri netti, inklużi l-Ġermanja, il-Lussemburgu u n-Netherlands, milli f’xi pajjiżi debituri netti, inklużi Ċipru, il-Greċja, l-Irlanda, Spanja u l-Portugall. Madankollu, matul l-2020 u l-2021 flimkien, huwa mbassar li t-tkabbir tal-KUL jikber bi kważi l-istess rata fiż-żewġ gruppi ta’ pajjiżi u b’hekk ma jikkontribwixxix għal aktar riekwilibriju f’pożizzjonijiet esterni ( Graff 14 ). Fl-istess ħin, għadd ta’ pajjiżi debituri netti kienu fost dawk l-aktar affettwati mill-kriżi tal-COVID-19 (ara wkoll it-Taqsima 2) u b’hekk irreġistraw nuqqas aktar qawwi fl-attività, sabiex il-pressjonijiet fuq il-kostijiet u l-pagi jistgħu jkunu inqas prevalenti f’dawk il-pajjiżi. Sors: Id-data tal-2020 u 2021 tal-AMECO ġejja mit-tbassir ekonomiku tal-ħarifa tal-Kummissjoni Ewropea tal-2020. Noti: Il-pajjiżi b’PIIN > +35 % tal-PDG huma DE, LU, NL, BE, MT. Il-pajjiżi b’PIIN bejn il-35 % u l--35 % tal-PDG huma FI, EE, IT, LT, FR, SI, AT. Il-pajjiżi li fadal jinsabu fil-grupp PIIN < -35% tal-PDG. Il-klassifikazzjoni tal-pajjiżi hija bbażata fuq il-valuri medji tal-PIIN fil-perjodu 2017-2019. Il-pajjiżi kredituri netti rreġistraw surplus medju fil-kont kurrenti matul l-istess perjodu. Iċ-ċifri jikkonċernaw medji ponderati tal-PDG għat-tliet gruppi ta’ pajjiżi. Id-dinamika tar-rati tal-kambju effettivi reali (REER) hija dejjem aktar xprunata mill-volatilità fir-rati tal-kambju nominali. Bejn l-2016 u l-2018, ir-REERs kienu qed jiżdiedu fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri fid-dawl tal-apprezzament tal-euro ( Graff 15 ). It-telf fil-kompetittività kien l-aktar evidenti meta mkejjel f’termini ta’ kostijiet ta’ unità lavorattiva. Madankollu, fl-2019, il-kompetittività tjiebet fid-dawl ta’ deprezzament tranżitorju tal-euro. Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi fl-2019, l-Estonja biss kienet ogħla mil-limiti minħabba REER apprezzat ibbażat fuq l-HICP, meta mqabbel ma’ sitt pajjiżi fl-2018, li jirrifletti wkoll dinamiċi ta’ inflazzjoni baxxi. Għall-ġejjieni, l-apprezzament tal-euro fl-2020 huwa mistenni li jimplika telf fil-kompetittività globali madwar il-pajjiżi taż-żona tal-euro, filwaqt li l-muniti ta’ xi pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro raw deprezzamenti. ·Id-deprezzamenti nominali kienu komuni fl-2019, filwaqt li fl-2020 ġew osservati differenzi akbar bejn il-pajjiżi fl-iżviluppi tal-muniti. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE rreġistraw deprezzament nominali fl-2019, li kien saħansitra aktar b’saħħtu għal xi Stati Membri barra miż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-Ungerija, ir-Rumanija u l-Iżvezja. Fl-2020, l-euro reġa’ beda japprezza wara t-tifqigħa tal-COVID-19. Barra miż-żona tal-euro, il-muniti jew segwew il-euro b’mod ġenerali, jew kienu qed japprezzaw b’mod sinifikanti (l-Iżvezja), jew iddeprezzaw b’mod konsiderevoli, b’mod partikolari fil-każ tal-Ungerija, u sa ċertu punt iċ-Ċekja u l-Polonja. ·Ir-REERs ibbażati fuq l-KUL apprezzaw fil-maġġoranza tal-Istati Membri fl-2019, iżda inqas b’saħħithom milli f’dawn l-aħħar snin u l-kriżi qed tkompli tnaqqas ix-xejriet ta’ apprezzament. B’mod partikolari, għadd ta’ pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant komplew juru apprezzament reali aktar b’saħħtu fl-2019. Dan jinkludi xi pajjiżi taż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-pajjiżi Baltiċi u Slovakki u pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-Bulgarija, iċ-Ċekja u r-Rumanija. Fost il-pajjiżi kredituri netti, il-Ġermanja u Malta biss urew apprezzament notevoli tar-REER. Wara t-tbassiriet ta’ apprezzamenti reali għall-2020 fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi li jirriflettu ż-żidiet temporanji fil-KUL, it-tbassir imtaffi tat-tkabbir tal-KUL għall-2021 huwa mistenni li jwassal ukoll għal apprezzamenti reali mrażżna fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE. ·Il-kompressjoni tal-marġini tal-prezz u l-kost għadha osservata fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Id-dinamika fir-REERs ibbażati fuq il-KUL ’il fuq minn dawk fl-REER ibbażati fuq il-GPD ġiet osservata f’dawn l-aħħar snin u kompliet sal-2019 għalkemm b’pass aktar baxx, li jissuġġerixxi kompressjoni ulterjuri tal-marġnijiet tal-profitt. Din ix-xejra kompliet fl-2020, bl-aktar mod viżibbli għal xi pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, il-Belġju, il-Greċja, Malta u Spanja. ·Għall-ġejjieni, anki l-miżuri REER jissuġġerixxu li l-iżviluppi tal-kompetittività tal-kostijiet jistgħu jkunu inqas ta’ appoġġ għar-riekwilibriju milli fil-passat. Matul l-2020 u l-2021, huwa mbassar li pajjiżi debituri netti kbar jew pajjiżi li ġew affettwati aktar mir-reċessjoni tal-COVID-19, bħall-Kroazja, Franza, l-Italja, il-Portugall jew Spanja, jirreġistraw biss gwadann limitat jew xejn fil-kompetittività fil-konfront tal-Ġermanja u n-Netherlands. ·Il-livell ta’ indiċijiet REER jidher ogħla mill-parametru referenzjarju l-aktar fl-Istati Membri li ġew ikkaratterizzati minn xejriet aktar fit-tul ta’ dinamika relattiva qawwija tal-prezzijiet. Dan huwa notevolment il-każ tal-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Sors: AMECO, id-data tal-2020 u tal-2021 ġejja mit-tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 Nota: Il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni dejjem tiżdied tal-medja tal-varjazzjoni annwali tar-Rata tal-Kambju Effettiva Reali (REER) ibbażata fuq it-tkabbir fil-KUL matul is-snin bejn l-2017 u l-2019. Ir-REERs u r-Rata tal-Kambju Effettiva Nominali (NEER) jiġu kkalkulati fil-konfront ta’ 37 sieħeb kummerċjali. Il-livell tal-indiċi REER ibbażat fuq il-GDP huwa espress bħala differenza perċentwali fir-rigward ta’ parametru referenzjarju li jirrappreżenta r-REER konsistenti mal-prinċipji fundamentali ekonomiċi. Il-qari fil-graff jagħti d-distakk tal-livell osservat tar-REER fir-rigward tal-livell tal-parametru referenzjarju tal-REER: il-valuri pożittivi tal-indiċi jindikaw sovravalutazzjoni, u sottovalutazzjoni tal-valuri tal-indiċi negattivi.

It-tkabbir tal-ishma tas-suq tal-esportazzjoni naqas fl-2019 u huwa mistenni li jkompli jonqos għall-maġġoranza tal-Istati Membri. Fl-2019, l-ebda Stat Membru ma rreġistra telf fis-sehem mis-suq tal-esportazzjoni taħt il-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni (abbażi ta’ bidla kumulattiva fis-sehem fuq 5 snin). It-tifqigħa tal-COVID qed issawwar ambjent kummerċjali ferm differenti, b’implikazzjonijiet għall-ishma tas-suq tal-esportazzjoni. ·L-ishma tas-suq tal-esportazzjoni fl-2020 huma mistennija li jonqsu f’madwar nofs l-Istati Membri tal-UE. Il-kriżi qed tnaqqas b’mod aktar sinifikanti l-kummerċ intra-UE meta mqabbel mal-kummerċ barra l-UE. Dan minħabba li l-kriżi tal-COVID s’issa kellha impatt akbar fuq l-UE meta mqabbla ma’ żoni oħra tad-dinja. Hekk kif il-pajjiżi tal-UE jinnegozjaw l-aktar bejniethom, is-swieq ewlenin tal-esportazzjoni tagħhom naqsu meta mqabbla ma’ dawk ta’ żoni oħra tad-dinja, li jimplika wkoll telf ta’ ishma mis-suq għall-maġġoranza tal-pajjiżi tal-UE. ·L-ishma tas-suq tal-esportazzjoni jaqgħu l-aktar b’mod sinifikanti għall-pajjiżi li jesportaw b’mod intensiv is-servizzi, b’mod partikolari t-turiżmu. Il-kummerċ qed jonqos speċjalment fis-servizzi, b’mod partikolari t-turiżmu li huwa affettwat ħafna minn restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar barrani u mit-tibdil fl-imġiba tal-konsumaturi. Fl-2020, huwa mbassar li l-ishma tas-suq tal-esportazzjoni jonqsu l-aktar fil-Kroazja, Ċipru, il-Greċja, Franza, l-Italja, il-Portugall u Spanja, kollha kkaratterizzati minn dipendenza qawwija fuq is-settur tat-turiżmu battut. Minflok, huwa mbassar li l-Ġermanja u n-Netherlands jiksbu ishma mis-suq tal-esportazzjoni. 3.2 Dejn privat u swieq tad-djar Id-dejn tas-settur privat bħala sehem mill-PDG kien qed jonqos fil-maġġoranza tal-Istati Membri sal-2019 fost żviluppi ekonomiċi favorevoli iżda l-livelli tad-dejn għadhom għoljin f’xi pajjiżi. Ħdax-il Stat Membru qabżu l-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni għad-dejn privat totali fl-2019, meta mqabbel ma’ 12 fl-2018: Ċipru, id-Danimarka, l-Irlanda, il-Lussemburgu, in-Netherlands u l-Iżvezja rreġistraw proporzjonijiet tad-dejn privat mal-PDG ta’ aktar minn 200 %, li jirrifletti wkoll l-importanza kbira ta’ intrapriżi multinazzjonali u veikoli bi skop speċjali f’diversi minn dawk il-pajjiżi. Il-Belġju, il-Finlandja, Franza u l-Portugall jirreġistraw livelli aktar baxxi iżda huma wkoll ogħla mil-livell limitu. Id-djun ivarjaw ħafna bejn il-pajjiżi fid-dawl tal-fatturi strutturali speċifiċi għall-pajjiż li jiġġustifikaw dawn id-differenzi. Madankollu, id-djun jidhru għoljin f’xi pajjiżi tal-UE anke meta mqabbla ma’ parametri referenzjarji li jirrappreżentaw dawn l-elementi fundamentali ekonomiċi speċifiċi għall-pajjiż. F’xi pajjiżi d-dejn jidher għoli wkoll fir-rigward tal-limiti prudenzjali. ·Id-diżingranaġġ tas-settur privat kompla fl-2019 u l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE rreġistraw proporzjonijiet aktar baxxi tad-dejn privat. It-tnaqqis fil-proporzjon tad-dejn mal-PDG bejn l-2018 u l-2019 kien prinċipalment dovut għat-tkabbir nominali tal-PDG (“tnaqqis fl-ingranaġġ passiv”), hekk kif is-self aċċellera f’għadd dejjem jikber ta’ pajjiżi f’dawn l-aħħar snin. ·F’dawn l-aħħar snin, is-self kien dejjem aktar dinamiku speċjalment għas-settur tal-unitajiet domestiċi. Minkejja l-flussi ta’ kreditu netti l-aktar pożittivi, il-proporzjonijiet tad-dejn mal-PDG għall-korporazzjonijiet mhux finanzjarji (NFCs) ilhom jonqsu fil-pajjiżi kollha tal-UE bejn l-2018 u l-2019 minbarra d-Danimarka, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Lussemburgu u l-Iżvezja. Għal dak li jikkonċerna l-unitajiet domestiċi, ġie osservat tnaqqis fil-proporzjonijiet tad-dejn f’madwar nofs l-Istati Membri biss. Matul dawn l-aħħar snin, id-dinamika tal-istokk tad-dejn (tranżazzjonijiet li jaffettwaw l-istokk ta’ kreditu u titoli ta’ dejn pendenti) kienet relattivament b’saħħitha għal dak li jikkonċerna l-unitajiet domestiċi (ara r-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija 2020). L-istess mudell reġa’ ġie osservat bejn l-2018 u l-2019. ·Id-dejn tal-NFCs baqa’ ogħla mill-parametri referenzjarji f’għadd ta’ pajjiżi fl-2019. Fil-Belġju, f’Ċipru, fid-Danimarka, fi Franza, fl-Irlanda, fil-Lussemburgu, fin-Netherlands, f’Malta, fil-Portugall, fi Spanja u fl-Iżvezja, id-djun tal-NFC kienu ogħla mil-livelli ġġustifikati kemm mill-prinċipji fundamentali ekonomiċi kif ukoll mil-limiti prudenzjali. Id-dejn tal-NFC huwa mistenni li jkun qrib il-limiti prudenzjali fl-Awstrija, fil-Kroazja, fil-Greċja u fl-Italja u li jkompli jaqbeż il-livelli prudenzjali fil-Finlandja fl-2020 ( Graff 16 ). F’għadd ta’ pajjiżi, b’mod partikolari fil-Belġju, f’Ċipru, fl-Irlanda, fil-Lussemburgu u fin-Netherlands, id-dejn tal-NFC huwa affettwat b’mod sinifikanti mid-dejn transfruntier bejn il-kumpaniji u l-entitajiet bi skop speċjali. ·Id-dejn tal-unitajiet domestiċi baqa’ ogħla mill-parametri referenzjarji f’diversi Stati Membri fl-2019. Fid-Danimarka, fil-Finlandja, fi Franza, fil-Greċja, fin-Netherlands, fil-Portugall, fi Spanja u fl-Iżvezja, il-livelli tad-dejn huma ogħla kemm mill-parametru referenzjarju ibbażat fuq il-prinċipji fundamentali kif ukoll mil-limiti prudenzjali ( Graff 21 ). Id-dejn tal-unitajiet domestiċi jaqbeż il-livelli prudenzjali fil-Belġju u f’Ċipru u huwa qrib il-limiti prudenzjali fl-Awstrija, fil-Ġermanja u fl-Italja. F’xi pajjiżi, il-proporzjonijiet tad-dejn għas-settur tal-unitajiet domestiċi jidhru konsiderevolment ogħla meta jiġu kkalkulati bħala sehem tal-introjtu disponibbli gross tal-unitajiet domestiċi. Dan huwa l-każ tal-Irlanda, tal-Lussemburgu u ta’ Malta. Fl-2020, il-proporzjonijiet tad-dejn privat jidhru li qed jiżdiedu fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, b’mod partikolari għal dak li jikkonċerna l-NFCs. Stimi tal-proporzjonijiet tad-dejn mal-PDG għall-NFCs u l-unitajiet domestiċi (ibbażati fuq informazzjoni disponibbli minn data ta’ kull xahar għal dak li jikkonċerna l-istokks tad-dejn) jindikaw żidiet mhux negliġibbli fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE. Tali żieda fil-proporzjonijiet tad-dejn hija fil-biċċa l-kbira r-riżultat mekkaniku ta’ ċifri tal-PDG imnaqqsa fid-denominatur tal-proporzjon. Madankollu, b’mod partikolari għal dak li jikkonċerna l-NFCs, id-dinamika fl-istokk tad-dejn ukoll għandha rwol. Il-flussi ta’ kreditu netti huma tabilħaqq mistennija li jkunu kbar fl-2020 fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE, b’mod partikolari fil-Belġju, fil-Finlandja, fi Franza, fl-Irlanda, fil-Lussemburgu, fi Spanja u fl-Iżvezja, f’xi każijiet ferm akbar milli fl-2019. Sors: Kontijiet tal-karta tal-bilanċ settorjali tal-Eurostat — self (F4) flimkien ma’ titoli ta’ dejn (F3), stimi tal-AMECO u tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara l-Kaxxa 1). Nota: Il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni li jonqos tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG fl-2019. In-numri taħt il-kodiċijiet tal-pajjiżi jindikaw is-sena meta l-proporzjon tad-dejn laħaq l-ogħla livell tiegħu. Għad-definizzjoni ta’ parametri referenzjarji bbażati fuq il-prinċipji u limiti prudenzjali ara n-nota f’qiegħ il-paġna34. Għal dak li jikkonċerna l-NFCs, it-telf qawwi u n-nuqqas ta’ likwidità jispjegaw iż-żieda fil-ħtiġijiet ta’ self fl-2020. ·Il-proporzjonijiet tad-dejn fl-2020 jidhru li qed jiżdiedu b’mod partikolari f’pajjiżi fejn it-tifqigħa tal-COVID-19 qed tnaqqar b’mod aktar sever il-profitti u l-flussi tal-flus tal-NFC. B’mod ġenerali, il-pajjiżi fejn il-profitti operattivi netti tal-korporazzjonijiet huma mistennija li jonqsu sostanzjalment fl-2020 kellhom it-tendenza li jkunu l-istess li jirreġistraw il-flussi ta’ kreditu netti l-aktar b’saħħithom (tranżazzjonijiet) bħala sehem ta’ 2019 PDG (ara l- Graff 20 ). ·Kien hemm bżonn ta’ żieda fis-self biex jiġi ffinanzjat il-kapital operatorju tal-NFC biex jinbnew riżervi ta’ likwidità, li jimplika li d-dejn nett tal-NFC ma żdidx daqs id-dejn gross. Parti mis-self intużat biex jimtlew mill-ġdid u jiżdiedu r-riżervi ta’ kontanti biex ilaħħqu maż-żieda fl-inċertezza dwar is-sitwazzjoni ekonomika u biex isir profitt minn miżuri speċjali temporanji biex jappoġġaw il-flussi ta’ kreditu. Is-self biex jiġi ffinanzjat l-investiment kellu rwol minuri. B’kollox, minkejja s-self sostanzjali fl-2020, ir-rata tat-tfaddil tal-korporazzjonijiet hija mistennija li ma taqax sostanzjalment. Barra minn hekk, minħabba investiment imnaqqas, l-iffrankar nett korporattiv huwa mistenni li jiżdied fil-pajjiżi kollha tal-UE (ara l- Graff 11 ).

·Is-self ġie ffaċilitat minn għadd ta’ miżuri ta’ politika. Minbarra l-provvediment ta’ likwidità wiesgħa lill-banek mill-awtoritajiet monetarji u l-adattament tar-regolamenti prudenzjali, il-garanziji ta’ kreditu tal-gvern għenu biex jinżammu l-flussi tal-kreditu, b’mod partikolari għall-intrapriżi żgħar u medji. ·Il-moratorji fuq il-ħlas lura tad-dejn jikkontribwixxu għall-inflazzjoni tad-dinamika tad-dejn fl-2020. Id-dewmien fil-ħlas lura tad-dejn mill-NFCs permess mill-moratorji madwar l-UE, jew bħala miżura tal-gvern jew bħala inizjattiva volontarja mis-selliefa, jimplika żieda mekkanika fid-dinamika tal-istokk tad-dejn. Dan huwa kkonfermat minn relazzjoni pożittiva ħafna aktar b’saħħitha fl-2020 bejn il-bidla fid-dejn tal-NFC u s-self tal-MFI “purament ġdid” (esklużi n-negozjati mill-ġdid u l-ħlasijiet lura) minn dik osservata fl-2019 (ara l- Graff 17 u Graff 18 ). Għalhekk, fl-2020, id-dinamika tad-dejn kienet inqas affettwata minn ħlasijiet lura meta mqabbla mal-passat, probabbilment bħala riżultat ta’ moratorji. ·Għall-ġejjieni, id-dinamika fil-proporzjon tad-dejn għall-PDG hija mistennija li tkun aktar imrażżna għal għadd ta’ raġunijiet. L-ewwel nett, iż-żieda mekkanika fil-proporzjonijiet tad-dejn minħabba tnaqqis fid-denominatur hija mistennija li ddum ftit hekk kif il-proporzjon tad-dejn mal-PDG fl-2020 jiżdied prinċipalment minħabba riċessjoni ċiklika temporanja (ara l- Graff 19 ). It-tieni, il-miżuri eċċezzjonali li ddaħħlu fis-seħħ fl-2020 se jitneħħew gradwalment. L-iskadenza tal-moratorji fuq id-dejn se twassal għal żieda fil-ħlasijiet lura. It-tneħħija gradwali tal-garanziji ta’ kreditu se timplika tnaqqis fil-possibilitajiet ta’ self għal ditti taħt kundizzjonijiet ħżiena. Barra minn hekk, id-data tal-istħarriġ tissuġġerixxi li fil-futur, jista’ jkun hemm issikkar tal-kundizzjonijiet tas-self. It-tielet nett, l-NFCs se jkollhom il-possibbiltà li jduru għar-riżervi ta’ likwidità bħala alternattiva għal self ġdid. ·It-tbatija fit-tul għas-settur tal-NFC tista’ tintilef fuq prospetti ta’ investiment u ta’ ħlas lura tad-dejn. Il-profittabbiltà se tibqa’ affettwata ħafna speċjalment fis-setturi tas-servizzi esposti għall-pandemija. Dan jista’ mhux biss jimplika investiment imrażżan, iżda wkoll diffikultajiet biex jitħallas lura dejn eżistenti. B’mod aktar ġenerali, l-iskadenza tal-moratorji fuq id-dejn se timplika piż ogħla tad-dejn minħabba l-interessi akkumulati. Sors: Il-bażi tad-data MIR tal-BĊE, l-AMECO, l-Eurostat u l-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara wkoll il-Kaxxa 1 għat-tbassir tad-dejn privat). Nota: Self ġdid ta’ IFM jirreferi għal kreditu “purament ġdid” minn istituzzjonijiet finanzjarji monetarji (MFIs) u jinkludi biss self ġdid estiż mill-IFM lill-NFCs, esklużi negozjati mill-ġdid u ħlasijiet lura. Dan jeskludi lill-Belġju, lil Ċipru u lil-Lussemburgu bħala anomaliji, u lill-Bulgarija, lid-Danimarka, lill-Irlanda u lill-Iżvezja minħabba d-disponibbiltà tad-data. Graff 19: Dekompożizzjoni tat-tibdil fid-dejn tal-NFC għall-PDG (2019 – 2020) Graff 20: Evoluzzjoni tas-surplus operattiv gross fl-2020 u kreditu nett (tranżazzjonijiet) lill-NFCs Sors: L-istimi tal-AMECO, tal-Eurostat u tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara l-Kaxxa 1) u l-kalkoli bbażati fuq id-data ta’ kull xahar tal-BĊE dwar is-self tal-MFI u t-tranżazzjonijiet tat-titoli tad-dejn (flussi) mas-settur privat mill-bażi tad-data tal-BSI, it-tbassir ekonomiku tal-ħarifa 2020 tal-Kummissjoni Ewropea. Nota: Il-flussi ta’ kreditu netti (tranżazzjonijiet ta’ dejn) jikkorrispondu għal tranżazzjonijiet ta’ self (F4) u titoli ta’ dejn (F3) mill-kontijiet tat-tranżazzjonijiet finanzjarji settorjali tal-Eurostat. Is-surplus operattiv gross tal-NFC mhux disponibbli għall-Bulgarija, il-Kroazja u Malta. Sors: Kontijiet tal-karta tal-bilanċ settorjali tal-Eurostat — self (F4) flimkien ma’ titoli ta’ dejn (F3), stimi tal-AMECO u tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara l-Kaxxa 1). Noti: Il-pajjiżi huma ppreżentati f’ordni li jonqos tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG fl-2019. In-numri taħt il-kodiċijiet tal-pajjiżi jindikaw is-sena meta l-proporzjon tad-dejn laħaq l-ogħla livell tiegħu. Għad-definizzjoni ta’ parametri referenzjarji bbażati fuq il-prinċipji u limiti prudenzjali ara n-nota f’qiegħ il-paġna34. Fir-rigward tal-unitajiet domestiċi, it-tifqigħa tal-COVID-19 tidher li wasslet għal dinamiċi tas-self aktar baxxi fid-dawl ta’ prospetti ta’ introjtu mnaqqsa u żieda fit-tfaddil. ·Il-flussi ta’ kreditu netti (tranżazzjonijiet ta’ dejn) lill-unitajiet domestiċi huma mistennija li jkunu qrib iż-żero jew moderati fl-2020 għall-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE. Kif muri fi Graff 22 , il-proporzjonijiet dejjem jikbru tad-dejn tal-unitajiet domestiċi mal-PDG huma xprunati l-aktar minn tnaqqis fil-PDG u mhux minn tranżazzjonijiet ta’ kreditu u ta’ sigurtà, li huma pjuttost limitati, u jidhru li naqsu kważi fil-pajjiżi kollha tal-UE meta mqabbla mal-2019. Id-deċellerazzjonijiet fis-self tal-unitajiet domestiċi jidhru ġustifikati minn prospetti ta’ introjtu agħar għall-unitajiet domestiċi flimkien ma’ żieda fit-tfaddil, parzjalment prekawzjonarja u parzjalment minħabba miżuri restrittivi li jxekklu l-possibbiltajiet tal-konsum. Id-differenzi bejn il-pajjiżi huma possibbilment marbuta mas-severità ta’ lock-downs u waqfien fix-xiri ta’ djar, gradi differenti ta’ appoġġ mill-gvern għall-introjti tal-unitajiet domestiċi u l-kundizzjonijiet ta’ kreditu, kif ukoll mal-kundizzjonijiet tas-suq tad-djar. ·Id-deċellerazzjoni fis-self tal-unitajiet domestiċi qed isseħħ minkejja l-effett tal-moratorji. Bħal fil-każ tal-NFCs, il-moratorji fuq id-dejn għandhom effett pożittiv fuq l-evoluzzjoni tal-istokk tad-dejn minħabba ħlasijiet lura aktar baxxi. Minħabba dan l-effett, l-istokk tad-dejn tal-unitajiet domestiċi jidher li qed jonqos b’rata iktar kajmana. ·Id-dinamiċi tad-dejn tal-unitajiet domestiċi x’aktarx li jibqgħu mrażżna u jistgħu jfeġġu diffikultajiet ta’ ripagament hekk kif is-swieq tax-xogħol jiddeterjoraw. Minkejja kundizzjonijiet finanzjarji ta’ appoġġ kontinwi u miżuri tal-gvern biex itaffu l-konsegwenzi tal-kriżi fuq is-suq tax-xogħol u fuq l-unitajiet domestiċi, l-introjtu tal-unitajiet domestiċi se jibqa’ taħt pressjoni. B’mod partikolari, wara li naqsu sal-2020, huwa mbassar li r-rati tal-qgħad jiżdiedu b’mod ġenerali sal-2021. Dan se jirrifletti wkoll it-telf ta’ impjiegi wara t-tneħħija gradwali tal-miżuri li l-gvernijiet ħadu biex itaffu l-impatt tal-pandemija, b’mod partikolari skemi sussidjati ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar, li suppost ikunu temporanji biex jiġi evitat li jinżammu l-impjiegi f’ditti mhux vijabbli. Aktar diffikultajiet fil-ħlas lura tad-dejn għall-unitajiet domestiċi jistgħu jimmaterjalizzaw ukoll f’pajjiżi li diġà huma kkaratterizzati minn piż relattivament għoli tad-dejn tal-unitajiet domestiċi ( Graff 23 ).

Sors: Il-flussi ta’ kreditu netti (tranżazzjonijiet ta’ dejn) jikkorrispondu għal tranżazzjonijiet ta’ self (F4) u titoli ta’ dejn (F3) mill-kontijiet tat-tranżazzjonijiet finanzjarji settorjali tal-Eurostat. Sorsi oħra huma l-istimi tal-AMECO u tas-servizzi tal-Kummissjoni (ara l-Kaxxa 1) u l-kalkoli bbażati fuq data ta’ kull xahar tal-BĊE dwar self tal-MFI u tranżazzjonijiet ta’ titoli ta’ dejn (flussi) mas-settur privat mill-bażi tad-data BSI. Sors: AMECO, id-data tal-2020 u tal-2021 ġejja mit-tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 Il-prezzijiet tad-djar baqgħu jiżdiedu sal-bidu tal-2020, u f’xi każijiet aċċelleraw. ·Fl-2019, fi tmien Stati Membri kien hemm tkabbir reali fil-prezzijiet tad-djar ogħla mil-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni (il-Kroazja, iċ-Ċekja, il-Greċja, l-Ungerija, il-Lussemburgu, il-Polonja, il-Portugall, u s-Slovakkja), membru aktar meta mqabbel mal-2018. B’mod ġenerali, dan ikkonferma l-kontinwazzjoni tat-tkabbir dinamiku fil-prezzijiet tad-djar li ġie osservat minn madwar nofs id-deċennju. ·Il-prezzijiet tad-djar żdiedu fl-2019 fi kważi l-pajjiżi kollha tal-UE, u l-aċċelerazzjonijiet bejn l-2018 u l-2019 seħħew fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Minflok, ġew osservati deċellerazzjonijiet fil-Bulgarija, fid-Danimarka, fil-Ġermanja, fl-Irlanda, fil-Latvja, f’Malta, fin-Netherlands, fir-Rumanija, fi Spanja u fis-Slovenja. ·Ix-xejra pożittiva reċenti fit-tkabbir tal-prezzijiet tad-djar kienet prinċipalment xprunata minn elementi fundamentali ekonomiċi. Ir-rati baxxi tal-imgħax u l-aċċellerazzjoni tal-introjtu mix-xogħol kienu l-fatturi ewlenin wara d-domanda reċenti għas-servizzi tad-djar, f’kuntest ta’ adattament li għadu lura tal-provvista tad-djar. Aċċellerazzjoni fit-tkabbir tad-dejn ipotekarju saret viżibbli biss wara li l-aċċellerazzjonijiet tal-prezzijiet tad-djar ikkonsolidaw u saru aktar mifruxa madwar l-UE. ·Huwa osservat ukoll tkabbir qawwi fil-prezzijiet tad-djar fl-Istati Membri li juru sinjali ta’ sovravalutazzjoni ( Graff 24 ). Xi deċellerazzjoni fil-prezzijiet bejn l-2018 u l-2019 ġiet innutata f’xi pajjiżi b’evidenza ta’ sovravalutazzjoni. Madankollu dan ma kienx il-każ f’kawżi oħra notevoli, inklużi l-Lussemburgu u l-Isvezja. ·Il-maġġoranza tal-Istati Membri fl-2019 juru evidenza ta’ sovravalutazzjoni. It-tqabbil tal-indiċijiet tal-prezzijiet mal-parametri referenzjarji jissuġġerixxi evidenza mifruxa ta’ sovravalutazzjoni. Il-limiti tal-affordabbiltà tal-akkomodazzjoni huma kkonfermati mill-istimi tal-livelli tal-prezzijiet. F’madwar nofs il-pajjiżi tal-UE hemm bżonn ta’ aktar minn 10 snin introjtu biex tinxtara akkomodazzjoni ta’ 100 metru kwadru. Graff 24: Il-bidliet fil-prezzijiet tad-djar u d-distakki fil-valutazzjonijiet fl-2019 Graff 25: Evoluzzjoni tat-tkabbir deflatat fil-prezzijiet tad-djar Sors: Eurostat u l-kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni Nota: Id-distakk fis-sovravalutazzjoni ġie stmat bħala medja ta’ tliet metriċi: id-devjazzjonijiet fil-proporzjonijiet tal-prezz għall-introjtu u tal-prezz għall-kera mill-medji fit-tul tagħhom, u d-distakki fil-valutazzjoni miksuba minn mudell ibbażat fuq ir-rigress ta’ determinanti tal-prezzijiet tad-djar (ara n-nota f’qiegħ il-paġna 36). It-tbassiriet tal-prezzijiet tad-djar huma bbażati fuq il-mudell ibbażat fuq ir-rigressjoni tad-determinanti tal-prezzijiet tad-djar (ara n-nota f’qiegħ il-paġna40). Għall-ġejjieni, il-kriżi tal-COVID-19 hija mistennija li ttaffi d-dinamika reċenti tal-prezzijiet tad-djar, prinċipalment fid-dawl tat-tnaqqis fl-introjtu tax-xogħol. ·Id-data trimestrali tal-2020 turi li t-tkabbir reali fil-prezzijiet tad-djar jibda jkessaħ f’diversi Stati Membri. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE komplew jirreġistraw it-tkabbir fil-prezzijiet fit-tieni trimestru ta’ din is-sena meta mqabbel mal-istess trimestru tal-2019, deċellerazzjonijiet jew saħansitra waqgħat fil-prezzijiet tad-djar deflazzjonati diġà ġew innutati għal xi wħud. Korrezzjonijiet 'l isfel fuq bażi annwali huma osservati f’Ċipru u fl-Ungerija. Id-deċellerazzjonijiet u l-istaġnar huma osservati f’aktar minn nofs il-pajjiżi tal-UE. Xejra ta’ korrezzjonijiet ’l isfel aktar mifruxa toħroġ meta wieħed iħares lejn id-dinamika trimestru wara trimestru fl-ewwel nofs tal-2020, speċjalment fl-Estonja, fl-Ungerija u fir-Rumanija iżda wkoll sa ċertu punt fil-Latvja, fil-Portugall, fis-Slovenja u fl-Iżvezja. ·Stimi tal-livelli tal-prezzijiet minn kwotazzjonijiet mill-bejjiegħa jikkonfermaw dgħufija inizjali tas-suq tad-djar. Id-data dwar il-prezzijiet tad-djar sa nofs l-2020 tista’ ma tirriflettix bis-sħiħ l-impatt tal-kriżi tal-COVID minħabba li t-tranżazzjonijiet f’ħafna każijiet kienu miftiehma qabel it-tifqigħa tal-COVID. Madankollu, stimi reċenti tal-prezzijiet mitluba jissuġġerixxu wkoll korrezzjonijiet 'l isfel f’xi pajjiżi. ·It-tbassiriet tal-prezzijiet tad-djar ibbażati fuq mudelli jindikaw ukoll it-tnaqqis tas-swieq tad-djar permezz tal-2021 u korrezzjonijiet 'l isfel f’maġġoranza kbira tal-Istati Membri tal-UE ( Graff 25 ). It-tnaqqis fl-introjtu mix-xogħol jispjega l-parti l-kbira tad-deċellerazzjonijiet mistennija. Huwa mistenni li jseħħu deċellerazzjonijiet qawwija speċjalment f’pajjiżi li bħalissa qed juru evidenza ta’ sovravalutazzjoni. F’għadd ta’ Stati Membri, il-prezzijiet tad-djar sovravalutati jikkoeżistu ma’ livelli kbar ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi. Dan huwa notevolment il-każ fil-Belġju, fid-Danimarka, fil-Lussemburgu, fin-Netherlands u fl-Iżvezja. In-Netherlands huma kkaratterizzati wkoll minn livelli għoljin ta’ prezzijiet fir-rigward tal-introjtu medju tal-unitajiet domestiċi. It-tkabbir tal-istokk ipotekarju fl-2019 kien partikolarment rapidu fil-Bulgarija u f’Malta (’il fuq minn 10 % meta mqabbel mas-sena ta’ qabel), u aktar minn 5 % fi 14-il pajjiż ieħor. F’xi każijiet, kien hemm tkabbir qawwi minn livelli diġà relattivament għoljin, notevolment fil-Belġju, fi Franza, fil-Ġermanja, fil-Lussemburgu u f'Malta. Minbarra l-Greċja u l-Portugall, it-tkabbir qawwi fil-prezzijiet tad-djar kien assoċjat ma’ tkabbir qawwi fl-ipoteki.

3.3 Settur tal-gvern Il-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern naqsu aktar fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri fl-2019 fost kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli kontinwi iżda għal darb’oħra qed jiżdiedu madwar l-UE u b’mod partikolari f’dawk li ntlaqtu b’mod aktar qawwi mill-kriżi tal-COVID-19. Il-proporzjonijiet tad-dejn qabżu l-livell limitu ta’ 60% tal-PDG fi 12-il Stat Membru fl-2019, minn 14 fl-2018. Il-Greċja, l-Italja u l-Portugall urew dejn ogħla minn 100% tal-PDG. Il-Belġju, Ċipru, Franza u Spanja kienu kemxejn taħt dik il-marka. Stati Membri oħra b’dejn ogħla minn 60 % tal-PDG jinkludu l-Awstrija, il-Kroazja, l-Ungerija u s-Slovenja. Fl-2019, it-tnaqqis fil-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern kien aktar viżibbli (’il fuq minn 5 pps. tal-PDG) f’Ċipru, fil-Greċja u fl-Irlanda, filwaqt li d-dejn tal-gvern baqa’ l-istess fi Franza u fl-Italja. Fl-2019 u xi snin preċedenti, f’xi każijiet, inklużi l-Belġju, Ċipru, Franza u l-Portugall, ġie osservat dejn tal-gvern ta’ aktar minn 60 % tal-PDG flimkien mad-dejn tas-settur privat li jaqbeż il-livell limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni rispettiv. Il-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG tal-gvern qed jiżdiedu b’mod viżibbli bil-kriżi tal-COVID-19. It-telf fil-produzzjoni u fid-dħul assoċjat mar-reċessjonijiet fl-2020, kif ukoll il-miżuri ta’ appoġġ estensivi li ddaħħlu fis-seħħ mill-gvernijiet biex itaffu l-impatt tal-kriżi huma fl-oriġini ta’ żieda fis-self u t-tkabbir fl-istokks tad-dejn fl-Istati Membri kollha tal-UE. Il-gvernijiet ippermettew li l-istabbilizzaturi awtomatiċi jiffunzjonaw matul il-kriżi u pprovdew appoġġ dirett fiskali u ta’ likwidità biex itaffu l-kriżi tas-saħħa u t-tnaqqis fl-infiq tas-settur privat. Barra minn hekk, parti miż-żieda fil-proporzjonijiet tad-dejn għall-PDG fl-2020 hija l-effett mekkaniku ta’ PDG nominali mnaqqas ħafna. ·Sa tmiem l-2021, huwa mbassar li l-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern jibqgħu ogħla milli fl-2019 fil-pajjiżi kollha tal-UE, xi drabi b’marġni wiesa’. Fi tmiem l-2020, jidher li aktar Stati Membri huma mistennija li jaqbżu l-limitu ta’ 60 % tal-PDG u ftit aktar li jaqbżu l-100 %. Fl-2021, il-proporzjonijiet tad-dejn huma mistennija li jistabbilizzaw jew jonqsu ftit f’madwar nofs il-pajjiżi bl-għajnuna tal-irkupru u jbassru defiċits aktar baxxi ( Graff 26 ). Madankollu, fil-bqija tal-pajjiżi tal-UE, id-dejn tal-gvern huwa mistenni li jiżdied aktar fl-2021, b’mod partikolari fir-Rumanija, fejn huwa mbassar li d-defiċit għoli tal-gvern ikompli jiggrava s-sena d-dieħla u l-proporzjon tad-dejn se jkompli jiżdied anki jekk minn livelli relattivament baxxi. ·Iż-żidiet fil-proporzjonijiet tad-dejn tal-gvern huma ġeneralment mistennija li jkunu aktar qawwija fejn il-livelli tad-dejn ta’ qabel il-kriżi kienu diġà relattivament għoljin. Dan jirrifletti l-fatt li r-reċessjonijiet ġeneralment kienu aktar severi f’dawn il-pajjiżi, prinċipalment minħabba li l-infezzjonijiet kienu mifruxa jew segwiti minn miżuri b’saħħithom ta’ konteniment u minħabba li l-ekonomiji jiddependu aktar fuq setturi bħat-turiżmu. Huwa mbassar li l-Greċja, l-Italja u Spanja li jirreġistraw żidiet fil-proporzjonijiet tad-dejn pubbliku 'l fuq minn 20 punti perċentwali tal-PDG fl-2020. Iż-żidiet fid-dejn jirriflettu wkoll aġġustamenti bejn il-fondi u l-flussi li jżidu d-dejn, li jinkludu wkoll forom ta’ appoġġ finanzjarju mhux irreġistrati fil-bilanċi tal-baġit tal-gvern. Huwa mbassar li dawn l-effetti jkunu l-ogħla f’Ċipru, fid-Danimarka, fil-Ġermanja u fis-Slovenja. ·Il-finanzjament tal-gvern ma sarx jiswa aktar. Ir-rendimenti tal-bonds tal-gvern kienu stabbli jew qed jonqsu matul l-2019. Wara x-xokk ikkawżat mill-COVID-19 u t-taqlib sussegwenti fis-swieq finanzjarji f’Marzu u April, dawn żdiedu għal xi pajjiżi taż-żona tal-euro iżda wkoll għal dawk li mhumiex fiż-żona tal-euro. Madankollu, f’kuntest ta’ volatilità mnaqqsa fis-swieq finanzjarji u wara azzjoni estensiva mill-awtoritajiet monetarji, ir-rendiment reġa’ naqas u kkonverġa għal-livelli prevalenti aktar kmieni fl-2020, u f’xi każijiet mar saħansitra aktar baxx, u żdied biss fi ftit każijiet. L-istruttura tad-dejn tal-gvern tista’ tikkomplika riskji addizzjonali għal xi pajjiżi. L-istrutturi ta’ maturità tad-dejn tal-gvern ivarjaw b’mod sinifikanti fost l-Istati Membri, u dan jimplika wkoll ħtiġijiet differenti ta’ rifinanzjament fil-futur qrib. Huwa mbassar li l-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross fis-snin li ġejjin ikunu 20 % jew aktar tal-PDG għall-Belġju, Franza, l-Ungerija, l-Italja u Spanja ( Graff 27 ). Xi pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro barra mill-ERM II, inklużi l-Ungerija u r-Rumanija, jiffaċċjaw riskji addizzjonali fil-konfront ta’ ishma relattivament kbar tad-dejn pubbliku tagħhom denominat f’munita barranija.



Graff 26: Id-dejn tal-gvern Graff 27: Ħtiġijiet ta’ finanzjament gross tal-gvern Sors: AMECO, id-data tal-2020 u l-2021 ġejja mit-tbassir ekonomiku tal-Kummissjoni Ewropea tal-ħarifa 2020 Nota: Il-pajjiżi huma ordnati f’ordni dejjem tonqos tad-dejn tal-gvern fl-2019 f’termini tal-PDG tagħhom. Sors: Kalkoli tas-servizzi tal-Kummissjoni Nota: Il-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross huma kkalkulati bħala s-somma tad-defiċit fiskali, l-aġġustamenti bejn il-fondi u l-flussi, u l-amortizzazzjonijiet tad-dejn. Il-pajjiżi huma ordnati f’ordni dejjem tonqos tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament tal-gvern fl-2019 f’termini tal-PDG tagħhom. 3.4 Is-Settur finanzjarju Is-settur bankarju tal-UE ssaħħaħ b’mod konsiderevoli matul dawn l-aħħar snin, minkejja l-isfidi li fadal marbutin mal-profittabbiltà baxxa u mal-NPLs fi ftit Stati Membri. ·Is-settur bankarju tal-UE huwa f’qagħda aħjar milli kien fil-bidu tal-kriżi finanzjarja globali. Is-self improduttiv (NPLs) naqas sostanzjalment, speċjalment fejn kien ogħla. Il-proporzjonijiet kapitali waqfu jikbru fl-2018 wara li qabżu r-rekwiżiti regolatorji tal-GRAD 1 fl-Istati Membri kollha. Il-banek għandhom ukoll riżervi ta’ likwidità ħafna aktar b’saħħithom milli kellhom għaxar snin ilu. It-tkabbir fl-obbligazzjonijiet tas-settur finanzjarju baqa’ limitat fl-2019, u l-Ungerija biss qabżet il-limitu tat-tabella ta’ valutazzjoni. ·Is-settur bankarju tal-UE għadu mhedded minn livelli baxxi ta’ profittabbiltà, li komplew jiddgħajfu fl-2019, f’ambjent fejn kien hemm rata tal-imgħax baxxa. Il-profittabbiltà tidher partikolarment baxxa f’Ċipru, fil-Ġermanja, fil-Greċja, fl-Irlanda u fil-Portugall. Fir-rigward tal-proporzjonijiet kapitali, dawn huma komparattivament aktar baxxi fil-Ġermanja, fil-Greċja, fl-Ungerija, fil-Portugall u fi Spanja. ·Ftit pajjiżi tal-UE għandhom quddiemhom l-isfida magħmula minn kombinazzjoni ta’ profittabbiltà baxxa, proporzjonijiet kapitali li huma taħt il-medja, u NPLs g