Proposta għal DIRETTIVA TAL-KUNSILL li tistabbilixxi rekwiżiti għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem /* COM/2012/0147 final - 2012/0074 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. Ġustifikazzjoni tal-proposta L-ilma huwa wieħed mill-oqsma l-aktar regolati b'mod komprensiv mil-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Komunità. L-ewwel politika Ewropea dwar l-ilma bdiet fis-snin sebgħin (1970s) bl-adozzjoni ta' programmi politiċi kif ukoll ta' leġiżlazzjoni legalment vinkolanti. Fit-3 ta’ Novembru 1998 il-Kunsill adotta d-Direttiva 98/83/KE dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem. Din id-Direttiva ġdida kellha tiġi trasposta fil-leġiżlazzjoni nazzjonali sa tmiem is-sena 2000, u kellha tiġi kkompilata sa tmiem l-2003. Il-kontaminazzjoni tal-ilma tax-xorb minn sustanzi radjuattivi tista’ sseħħ permezz ta' rilaxxi aċċidentali ta' radjuattività jew minħabba prattiki mhux xierqa ta' rimi. Is-sistemi tal-ilma li huma vulnerabbli għal dan it-tip ta' kontaminazzjoni jgħaddu minn monitoraġġ estensiv għall-kontaminazzjoni radjuattiva biex jiġi żgurat li l-ilma jkun tajjeb għax-xorb. Hemm ħafna reġjuni fl-Ewropa fejn il-karatteristiċi ġeoloġiċi u idroloġiċi huma tali li l-preżenza ta' sustanzi radjuattivi li jseħħu b'mod naturali hija waħda ta' tħassib. Sa issa r-rekwiżiti għall-monitoraġġ tat-tritju u d-doża indikattiva totali skont id-Direttiva tal-Kunsill 98/83/KE ma ġewx implimentati, minħabba li l-emendi għall-Annessi II (kontrolli) u III (speċifikazzjoni għall-analiżi ta' parametri) għad iridu jiġu adottati. Ir-rekwiżiti tekniċi għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward tas-sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem issa ilhom madwar sitt snin li ġew iffinalizzati, wara proċess ta' konsultazzjoni li kien jinvolvi l-Grupp ta' Esperti previst skont l-Artikolu 31 tal-Euratom, il-Kumitat stabbilit skont id-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb u l-konsultazzjoni tal-Kumitat tar-rappreżentanti tal-Istati Membri stabbilit skont l-Artikoli 35-36 tat-Trattat Euratom. Il-parametri indikaturi stipulati fil-Parti C tal-Anness I fir-rigward tar-radjuattività u t-tritju u d-dispożizzjonijiet ta' monitoraġġ relatati fl-Anness II għad-Direttiva 98/83/KE fil-fatt jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-istandards bażiċi kif stabbiliti fl-Artikolu 30 tat-Trattat Euratom. B'riżultat ta' dan, huwa ġustifkat li jiġu inkorporati r-rekwiżiti għal-livelli ta' monitoraġġ tar-radjuattività f'leġiżlazzjoni speċifika skont it-Trattat Euratom sabiex jinżammu l-uniformità, il-koerenza u l-kompletezza tal-leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni mir-radjazzjoni f'livell Komunitarju. Għalhekk il-Kummissjoni, fis-27 ta’ Ġunju 2011, adottat abbozz ta’ proposta li tistabbilixxi rekwiżiti għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward ta’ sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem abbażi tal-Artikolu 31 tat-Trattat Euratom. Fis-27 ta’ Ottubru 2011, il-KESE adotta opinjoni dwar dan l-abbozz ta’ proposta tal-Kummissjoni, u talab, fost l-oħrajn, għall-inklużjoni tal-gass radon fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. Il-KESE rrefera għal Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (2001/928/Euratom) għall-protezzjoni kontra l-gass radon fl-ilma tax-xorb. Fl-1998 il-gass radon kien ġie eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva minħabba l-fatt li iktar jikkostitwixxi riskju ta’ inalazzjoni milli ta’ inġestjoni bħala ilma tax-xorb. L-abbozz ta’ proposta għal Direttiva Euratom iffoka fuq it-tibdil tal-bażi legali, mingħajr emendi tekniċi, iżda l-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjoni tal-KESE u issa pprovdiet sabiex tinkludi l-gass radon fid-Direttiva. Sabiex tiġi indirizzata l-karatteristika speċifika tal-gass radon, qed jiġi inkluż bħala parametru indikatur separat, filwaqt li l-prodotti li jirriżultaw mid-diżintegrazzjoni tar-radon ta’ ħajja twila huma inklużi fl-evalwazzjoni tad-doża indikattiva totali kif definita fid-Direttiva 98/83/KE. Il-KESE kien favur ukoll li jkunu riflessi sal-ikbar limitu possibbli d-dispożizzjonijiet ġenerali tad-Direttiva 98/83/KE, sabiex tingħata politika waħda koerenti. Dan ikun jeħtieġ, fost affarijiet oħra, l-inklużjoni tal-ilma fi fliexken. Il-Kummissjoni taqbel ma’ din ir-rakkomandazzjoni iżda jeħtieġ ukoll li tqis il-fatt li wara l-adozzjoni tad-Direttiva tal-KE tal-1998, ġiet adottata leġiżlazzjoni speċifika għall-monitoraġġ tal-ilma fi fliexken, fil-kuntest ġenerali tas-sikurezza tal-ikel. Għalhekk il-proposta l-ġdida tal-Kummissjoni tinkludi fuq naħa waħda l-ilma fi fliexken skont il-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva, u fuq in-naħa l-oħra tirreferi għall-kriterji ta' monitoraġġ stipulati fir-Regolament (KE) Nru 852/2004. Meta jiġi kkunsidrat li l-implimentazzjoni tal-prinċipju ġenerali fit-teorija u l-prattika legali li jistabbilixxi li liġi li tirregola suġġett speċifiku tieħu prijorità fuq liġi li tirregola suġġetti ġenerali biss ("lex specialis derogat legi generali"), id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva skont it-Trattat Euratom jieħdu post dawk tad-Direttiva 98/83/KE fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma tajjeb għax-xorb. Fit-tieni pass, il-Kummissjoni se tipproponi li t-Tritju u d-Doża Indikattiva Totali jitħassru mil-lista ta' parametri indikaturi fil-parti C tal-Anness I għad-Direttiva 98/83/KE u r-revoka tar-referenzi kollha għal dawn il-valuri parametriċi. 2. Sussidjarjetà u proporzjonalità • Bażi legali Id-dispożizzjonijiet ta' din id-Direttiva huma relatati mal-istandards bażiċi għall-protezzjoni tas-saħħa tal-ħaddiema u tal-pubbliku ġenerali. Konsegwentement, il-bażi legali magħżula hija t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, u partikolarment l-Artikoli 31 u 32 tiegħu. • Prinċipju tas-sussidjarjetà Il-prinċipju tas-sussidjarjetà japplika sakemm il-proposta ma taqax taħt il-kompetenza esklussiva tal-Komunità. Peress li s-setgħat leġiżlattivi tal-Komunità skont it-Titolu II tal-Kapitolu III tat-Trattat Euratom huma ta' natura esklussiva, dawn mhumiex suġġetti għall-prinċipju tas-sussidjarjetà. • Prinċipju tal-proporzjonalità Il-proposta hija konformi mal-prinċipju tal-proporzjonalità għar-raġuni(jiet) li ġejja/ġejjin: Il-proposta tistipula standards armonizzati minimi għall-monitoraġġ tar-radon, tat-tritju u d-doża indikattiva totali u tadatta r-rekwiżiti tad-Direttiva 98/83/KE li jikkonċernaw ir-radjuattività għall-progress xjentifiku u tekniku l-aktar riċenti. • Għażla tal-istrumenti Filwaqt li l-Komunità hija responsabbli mill-istabbiliment ta' regoli uniformi fil-qasam tal-protezzjoni mir-radjazzjoni sabiex jinkiseb livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa tal-ħaddiema u l-pubbliku ġenerali, tkun responsabbiltà tal-Istati Membri li jittrasponu tali regoli fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom u jimplimentawhom. Id-Direttiva hija għalhekk adattata l-aktar biex jinħoloq approċċ komuni għad-definizzjoni tar-rekwiżiti għal parametri tar-radjuattività għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem fid-dawl tal-progress xjentifiku u tekniku. B'konsegwenza ta' dan, ir-rekwiżiti armonizzati għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem huma ddefiniti. 3. Implikazzjoni baġitarja Il-proposta ma għandha l-ebda implikazzjoni għall-baġit tal-Komunità. 2012/0074 (NLE) Proposta għal DIRETTIVA TAL-KUNSILL li tistabbilixxi rekwiżiti għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, b'mod partikolari l-Artikoli 31 u 32 tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni[1], imfassla wara li nkisbet l-opinjoni ta' grupp ta' persuni maħtura mill-Kumitat Xjentifiku u Tekniku minn fost esperti xjentifiċi fl-Istati Membri, skont l-Artikolu 31 tat-Trattat, Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[2], Wara li kkonsulta l-Parlament Ewropew[3], Billi: (1) L-inġestjoni tal-ilma hija waħda mill-mogħdijiet ta' inkorporazzjoni ta' sustanzi radjuattivi fil-ġisem tal-bniedem. Skont id-Direttiva tal-Kunsill 96/29/Euratom tat-13 ta' Mejju 1996 li tistabbilixxi standards bażiċi ta' sigurtà għall-ħarsien tas-saħħa tal-ħaddiema u l-pubbliku ġenerali kontra l-perikli li jiġu minn radjazzjoni jonizzanti[4], il-kontribuzzjoni għall-esponiment tal-popolazzjoni b'mod ġenerali minn prattiki li jinvolvu riskju minn radjazzjoni jonizzanti għandha tinżamm fl-iktar livell baxx li jista' jinkiseb b'mod raġonevoli. (2) Fid-dawl tal-importanza għas-saħħa tal-bniedem tal-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem, jeħtieġ li f'livell Komunitarju jiġu stabbiliti standards ta' kwalità li jkollhom funzjoni ta' indikatur u jipprovdu l-monitoraġġ tal-konformità ma' dawk l-istandards. (3) Il-parametri indikaturi diġà ġew stabbiliti fl-Anness I, il-Parti C fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi, kif ukoll fid-dispożizzjonijiet ta' monitoraġġ relatati fl-Anness II għad-Direttiva tal-Kunsill 98/83/KE tat-3 ta' Novembru 1998 dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem[5]. Madankollu, dawk il-parametri jaqgħu fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-istandards bażiċi ddefiniti fl-Artikolu 30 tat-Trattat Euratom. (4) Ir-rekwiżiti għal-livelli ta' monitoraġġ ta' radjuattività fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem għandhom għalhekk jiġu adottati f'leġiżlazzjoni speċifika li tiżgura l-uniformità, il-koerenza u l-kompletezza tal-leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni mir-radjazzjoni skont it-Trattat Euratom. (5) Id-dispożizzjonijiet ta' din id-Direttiva adottata skont it-Trattat Euratom għandhom jieħdu post dawk tad-Direttiva 98/83/KE fir-rigward tal-kontaminazzjoni tal-ilma tax-xorb minn sustanzi radjuattivi. (6) F'każ ta' nuqqas ta' konformità ma' parametru li għandu funzjoni ta' indikatur, l-Istat Membru kkonċernat għandu jivvaluta jekk dan in-nuqqas ta' konformità huwiex se jimponi riskju għas-saħħa tal-bniedem u, fejn neċessarju, jieħu azzjoni ta' rimedju biex il-kwalità tal-ilma tiġi rrestawrata. (7) Il-konsumaturi għandhom ikunu infurmati b'mod adegwat u xieraq dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem. (8) Huwa meħtieġ li jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta' din id-Direttiva l-ilmijiet minerali naturali u l-ilmijiet li huma prodotti mediċinali, peress li kienu ġew stabbiliti regoli speċjali għal dawk it-tipi ta' ilma fid-Direttiva 2009/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2009 dwar l-isfruttament u t-tqegħid fis-suq ta’ ilmijiet minerali naturali[6] u d-Direttiva 2001/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem[7]. Il-monitoraġġ tal-ilma li jitqiegħed fi fliexken jew kontenituri maħsuba għall-bejgħ, għajr l-ilma minerali naturali, għall-fini li jiġi kkontrollat li l-livelli ta’ sustanzi radjuattivi jikkonformaw mal-valuri parametriċi stipulati f’din id-Direttiva għandu jitwettaq skont il-prinċipji tal-analiżi tal-periklu u l-punti kritiċi ta’ kontroll (HACCP) kif meħtieġ mir-Regolament (KE) Nru 852/2004[8]. (9) Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi programmi ta' monitoraġġ biex jivverifika li l-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem jissodisfa r-rekwiżiti ta' din id-Direttiva. (10) Il-metodi użati biex tiġi analizzata l-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem iridu jkunu tali li jiżguraw li r-riżultati miksuba huma ta' min joqgħod fuqhom u komparabbli. (11) Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2001/928/Euratom tal-20 ta' Diċembru 2001 dwar il-ħarsien tal-pubbliku mill-esponiment għar-radon fil-provvisti tal-ilma tax-xorb[9] titratta l-kwalità radjoloġika tal-provvisti tal-ilma tax-xorb fir-rigward tar-radon u l-prodotti li jirriżultaw mid-diżintegrazzjoni tar-radon ta' ħajja twila, u huwa xieraq li dawn ir-radjonuklidi jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni ta' din id-Direttiva. ADOTTA DIN ID-DIRETTIVA: Artikolu 1 Suġġett Din id-Direttiva tistabbilixxi r-rekwiżiti għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku ġenerali fir-rigward ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem. Tistipula valuri parametriċi, frekwenzi u metodi għall-monitoraġġ ta' sustanzi radjuattivi. Artikolu 2 Definizzjonijiet Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet fl-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-Kunsill 98/83/KE. Artikolu 3 Kamp ta’ applikazzjoni Din id-Direttiva għandha tapplika għall-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem bl-eżenzjonijiet stipulati fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 98/83/KE u stabbiliti skont l-Artikolu 3(2) ta' dik id-Direttiva. Artikolu 4 Obbligi ġenerali Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 6(3)a tad-Direttiva 96/29/Euratom, l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jistabbilixxu programm ta' monitoraġġ xieraq biex jiġi żgurat li l-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem ikun konformi mal-valuri parametriċi stabbiliti b'din id-Direttiva. Artikolu 5 Valuri parametriċi L-Istati Membri għandhom jistipulaw valuri parametriċi applikabbli għall-monitoraġġ ta' sustanzi radjuattivi fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem skont l-Anness I; għall-ilma li jitqiegħed fi fliexken jew kontenituri maħsuba għall-bejgħ dan għandu jkun mingħajr preġudizzju għall-prinċipji tal-analiżi tal-periklu u l-punti kritiċi ta’ kontroll (HACCP) kif meħtieġ mir-Regolament (KE) Nru 852/2004. Artikolu 6 Monitoraġġ L-Istati Membri għandhom jiżguraw monitoraġġ regolari tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem skont l-Anness II sabiex jivverifikaw li l-konċentrazzjonijiet ta' sustanzi radjuattivi ma jaqbżux il-valuri parametriċi stabbiliti skont l-Artikolu 5. Artikolu 7 Postijiet tat-teħid ta' kampjuni L-Istati Membri jistgħu jieħdu kampjuni: (a) fil-każ ta' ilma li jkun ġej minn netwerk ta' distribuzzjoni, fil-punt ġewwa ż-żona tal-provvista jew minn fejn ikunu qed isiru x-xogħlijiet ta' trattament jekk ikun jista' jintwera li dan it-teħid ta' kampjuni jagħti l-istess valur imkejjel jew valur ogħla tal-parametri kkonċernati; (b) fil-każ ta' ilma li jkun ġej minn tanker, fil-punt minn fejn joħroġ mit-tanker; (c) fil-każ ta' ilma li jitqiegħed fi fliexken jew f’kontenituri maħsuba għall-bejgħ, fil-punt li fih l-ilma jitqiegħed fi fliexken jew f’kontenituri; (d) fil-każ ta’ ilma użat f'impriża ta' produzzjoni tal-ikel, fil-punt li fih l-ilma jintuża fl-impriża. Artikolu 8 Teħid ta' kampjuni u analiżi 1. Għandhom jittieħdu kampjuni rappreżentattivi tal-kwalità tal-ilma kkonsmat matul is-sena u jiġu analizzati skont il-metodi stipulati fl-Anness III. 2. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-laboratorji kollha li janalizzaw il-kampjuni tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem ikollhom sistema analitika tal-kontroll tal-kwalità. Dawn għandhom jiżguraw li dik is-sistema tkun soġġetta għal verifiki okkażjonali minn kontrollur indipendenti approvat mill-awtorità kompetenti għal dak il-għan. Artikolu 9 Azzjoni ta' rimedju u notifika lill-konsumaturi 1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li kwalunkwe nuqqas ta' konformità mal-valuri parametriċi stabbiliti skont l-Artikolu 5 jiġi investigat immedjatament sabiex tiġi identifikata l-kawża. 2. Meta jseħħ nuqqas ta' konformità mal-valuri parametriċi stabbiliti skont l-Artikolu 5, l-Istat Membru għandu jivvaluta l-possibbiltà li n-nuqqas ikun ta' riskju għas-saħħa tal-bniedem. F'każ li jkun hemm riskju bħal dan, l-Istat Membru għandu jieħu azzjoni ta' rimedju biex il-kwalità tal-ilma tiġi rrestawrata. 3. Fejn ir-riskju għas-saħħa tal-bniedem ma jkunx jista' jitqies bħala wieħed trivjali, l-Istat Membru għandu jiżgura li l-konsumaturi jiġu nnotifikati. Artikolu 10 Traspożizzjoni 1. L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa sabiex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva sa mhux aktar tard minn [sena wara d-data msemmija fl-Artikolu 11 – id-data speċifika għandha tiddaħħal mill-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet]. Huma għandhom jikkomunikaw minnufih it-test ta’ dawk id-dispożizzjonijiet lill-Kummissjoni. Meta l-Istati Membri jadottaw dawk id-dispożizzjonijiet, dawn għandhom jinkludu referenza għal din id-Direttiva jew ikunu akkumpanjati mit-tali referenza fl-okkażjoni tal-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. L-Istati Membri għandhom jiddeterminaw kif għandha ssir it-tali referenza. 2. L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw lill-Kummissjoni t-test tad-dispożizzjonijiet ewlenin tal-liġi nazzjonali li huma jadottaw fil-kamp kopert b’din id-Direttiva. Artikolu 11 Dħul fis-seħħ Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Artikolu 12 Destinatarji Din id-Direttiva hija indirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, Għall-Kunsill Il-President ANNESS I Valuri parametriċi għar-radon u t-tritju u valuri parametriċi għad-Doża Indikattiva Totali, għal sustanzi radjuattivi oħra, fl-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem Radjuattività Parametru || Valur parametriku || Unità || Rimarki Radon || 100 || Bq/l || Tritju || 100 || Bq/l || Doża indikattiva totali || 0,10 || mSv/sena || (Nota 1) Nota 1: Bl-esklużjoni tat-tritju, il-potassju -40, ir-radon u l-prodotti li jirriżultaw mid-diżintegrazzjoni tar-radon ta’ ħajja qasira ANNESS II Monitoraġġ ta' sustanzi radjuattivi 1. Prinċipji ġenerali u frekwenzi ta' monitoraġġ Stat Membru mhuwiex meħtieġ li jimmonitorja l-ilma tax-xorb għat-tritju jew ir-radjuattività biex jistabbilixxi doża indikattiva totali meta jkun sodisfatt abbażi ta' monitoraġġ ieħor li l-livelli kemm tat-tritju kif ukoll tad-doża indikattiva totali kkalkulata huma ferm inqas mill-valur parametriku. Il-monitoraġġ tal-ilma tax-xorb għar-radon mhuwiex meħtieġ fejn Stat Membru jkun issodisfat abbażi ta’ monitoraġġ ieħor li l-livelli tar-radon huma ferm inqas mill-valur parametriku. F'dawk il-każijiet, għandu jikkomunika r-raġunijiet għad-deċiżjoni tiegħu lill-Kummissjoni, u jinkludi r-riżultati tal-monitoraġġ l-ieħor imwettaq. 2. Radon u Tritju Il-monitoraġġ tal-ilma tax-xorb għar-radon u t-tritju għandu jitwettaq fejn ikun hemm preżenti sors tar-radon jew tat-tritju fejn jinġabar l-ilma u fejn abbażi ta' programmi ta' sorveljanza jew investigazzjonijiet oħra ma jistax jintwera li l-livell tar-radon jew tat-tritju huwa ferm inqas mill-valur tal-indikatur parametriku tiegħu ta' 100 Bq/l. Fejn ikun meħtieġ monitoraġġ għar-radon u t-tritju, dan għandu jitwettaq fil-frekwenza tal-awditjar. 3. Doża Indikattiva Totali Il-monitoraġġ tal-ilma tax-xorb għad-Doża Indikattiva Totali (Total Indicative Dose, TID) għandu jitwettaq fejn hemm preżenti sors ta' radjuattività artifiċjali jew radjuattività naturali ta' livell għoli fejn jinġabar l-ilma u fejn abbażi ta' programmi ta' sorveljanza jew investigazzjonijiet oħra ma jistax jintwera li l-livell tad-TID huwa ferm inqas mill-valur tal-indikatur parametriku tiegħu ta' 0.1 mSv/sena. Fejn ikun meħtieġ monitoraġġ tal-livelli tar-radjunuklidi artifiċjali, dan għandu jitwettaq fil-frekwenza tal-awditjar indikata fit-tabella. Fejn ikun meħtieġ monitoraġġ tal-livelli tar-radjunuklidi naturali, l-Istati Membri għandhom jiddefinixxu l-frekwenza tal-monitoraġġ filwaqt li jikkunsidraw l-informazzjoni kollha rilevanti disponibbli dwar il-varjazzjonijiet temporali tal-livelli tar-radjunuklidi naturali f'tipi differenti ta' ilmijiet. Skont il-varjazzjonijiet mistennija, il-frekwenza tal-monitoraġġ tista' tvarja minn kejl ta' verifika unika għall-frekwenza tal-awditjar. Fejn tkun meħtieġa biss verifika unika għar-radjuattività naturali, għandha tkun meħtieġa verifika mill-ġdid tal-anqas fejn ikun hemm kwalunkwe tibdil fir-rigward tal-provvista li x'aktarx tinfluwenza l-konċentrazzjonijiet ta' radjunuklidi fl-ilma tax-xorb. Fejn ġew applikati metodi għat-tneħħija tar-radjunuklidi mill-ilma tax-xorb sabiex jiġi żgurat li l-valur parametriku ma jinqabiżx, il-monitoraġġ għandu jitwettaq fil-frekwenza tal-awditjar. Fejn jintużaw riżultati minn programmi ta' sorveljanza jew investigazzjonijiet oħra għajr dawk meħtieġa kif previst fl-ewwel paragrafu ta' dan il-punt biex tiġi żgurata l-konformità ma' din id-Direttiva, l-Istat Membru għandu jikkomunika r-raġunijiet għad-deċiżjoni tiegħu lill-Kummissjoni, inkluż ir-riżultati rilevanti ta' dawn il-programmi ta' monitoraġġ jew investigazzjonijiet. 4. Il-frekwenza tal-awditjar tal-monitoraġġ għandha tkun skont kif inhi stipulata fit-tabella li ġejja: TABELLA Il-frekwenza tal-awditjar tal-monitoraġġ għall-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem ipprovdut minn netwerk ta' distribuzzjoni Il-volum ta' ilma mqassam jew prodott kull ġurnata f'żona ta' provvista (Noti 1 u 2) m³ || L-għadd ta’ kampjuni kull sena (Nota 3) ≤ 100 || (Nota 4) > 100 ≤ 1 000 || 1 > 1 000 ≤ 10 000 || 1 + 1 għal kull 3 300 m³/d u parti mill-volum totali > 10 000 ≤ 100 000 || 3 + 1 għal kull 10 000 m³/d u parti mill-volum totali > 100 000 || 10 + 1 għal kull 25 000 m³/d u parti mill-volum totali Nota 1: Żona ta' provvista hija żona ġeografika ddefinita li minn ġo fiha jkun ġej ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem minn sors wieħed jew aktar u li fiha l-kwalità tal-ilma tista' titqies li hi bejn wieħed u ieħor uniformi. Nota 2: Il-volumi huma kkalkulati bħala medji tul sena kalendarja. Stat Membru jista' juża l-għadd ta' abitanti f'żona ta' provvista minflok il-volum ta' ilma biex jiddetermina l-frekwenza minima, filwaqt li wieħed jassumi konsum ta' ilma ta' 200 l/ġurnata/capita. Nota 3: Sa fejn hu possibbli, l-għadd ta' kampjuni għandu jkollu distribuzzjoni ndaqs skont il-ħin u l-post. Nota 4: Il-frekwenza għanda tkun deċiża mill-Istat Membru kkonċernat. ANNESS III Metodi ta' teħid ta' kampjuni u analiżi 1. L-iskrinjar għall-konformità mad-doża indikattiva totali (TID) L-Istati Membri jistgħu jużaw metodi ta' skrinjar għal attività grossa tat-tip alfa u attività grossa tat-tip beta biex jimmonitorjaw għall-valur tal-indikatur parametriku għat-TID, bl-esklużjoni tat-tritju, il-potassju–40, ir-radon u tal-prodotti li jirriżultaw mid-diżintegrazzjoni tar-radon ta' ħajja qasira. Jekk l-attività grossa tat-tip alfa u dik grossa tat-tip beta tkun inqas minn 0.1 Bq/l u 1.0 Bq/l rispettivament, l-Istat Membru jista' jassumi li t-TID hija inqas mill-valur tal-indikatur parametriku ta' 0.1 mSv/sena u ma tkun meħtieġa ebda investigazzjoni radjoloġika sakemm ma jsirx magħruf minn sorsi oħra ta' informazzjoni li hemm il-preżenza ta' radjonuklidi speċifiċi fil-provvista tal-ilma u li jistgħu jikkawżaw TID li taqbeż 0.1 mSv/sena. Jekk l-attività grossa tat-tip alfa taqbeż 0.1 Bq/l jew l-attività grossa tat-tip beta taqbeż 1.0 Bq/l, għandha tkun meħtieġa analiżi għar-radjonuklidi speċifiċi. Ir-radjonuklidi li jridu jitkejlu għandhom jiġu ddefiniti mill-Istati Membri filwaqt li jikkunsidraw l-informazzjoni kollha rilevanti dwar sorsi probabbli ta' radjuattività. Peress li l-livelli għolja tat-tritju jistgħu jindikaw il-preżenza ta' radjunuklidi artifiċjali oħra, fl-istess kampjun għandhom jitkejlu wkoll it-tritju, l-attività grossa tat-tip alfa u l-attività grossa tat-tip beta. Bħala sostituzzjoni tal-iskrinjar għal attività grossa tat-tip alfa u attività grossa tat-tip beta diskussa hawn fuq, l-Istat Membru jista' jiddeċiedi li juża metodi ta’ min joqgħod fuqhom oħrajn ta' skrinjar għal radjonuklidi biex tkun indikata l-preżenza ta' radjuattività fl-ilma tax-xorb. Jekk waħda mill-konċentrazzjonijiet ta' attività taqbeż l-20 % tal-konċentrazzjoni ta' referenza tagħha jew il-konċentrazzjoni tat-tritju taqbeż il-valur parametriku tagħha ta' 100 Bq/l, għandu jkun meħtieġ skrinjar tar-radjonuklidi addizzjonali. Ir-radjonuklidi li jridu jitkejlu għandhom jiġu ddefiniti mill-Istati Membri filwaqt li jikkunsidraw l-informazzjoni kollha rilevanti dwar is-sorsi probabbli ta' radjuattività. 2. Kalkolu tad-Doża Indikattiva Totali (TID) It-TID hija d-doża effettiva impenjata għal sena waħda ta' inġestjoni li tirriżulta mir-radjonuklidi kollha li l-preżenza tagħhom ġiet individwata fi provvista tal-ilma, kemm f'oriġini naturali kif ukoll f'oriġini artifiċjali, bl-esklużjoni tat-tritju, il-potassju–40, ir-radon u tal-prodotti li jirriżultaw mid-diżintegrazzjoni tar-radon ta’ ħajja qasira. It-TID għandha tiġi kkalkulata mill-konċentrazzjonijiet tar-radjonuklidi u l-koeffiċjenti tad-doża għall-adulti stipulati fl-Anness III, it-Tabella A tad-Direttiva 96/29/Euratom jew informazzjoni aktar riċenti rikonoxxuta mill-awtoritajiet kompetenti fl-Istat Membru. Fejn il-formula li ġejja tiġi ssodisfata, l-Istati Membri jistgħu jassumu li t-TID hija inqas mill-valur tal-indikatur parametriku ta' 0.1 mSv/sena u ma tkun meħtieġa ebda investigazzjoni ulterjuri: (1) fejn Ci(obs) = konċentrazzjoni osservata ta' radjonuklidi i Ci(ref) = konċentrazzjoni ta' referenza ta' radjonuklidi i n = għadd ta' radjonuklidi individwati. Fejn il-formula ma tiġix issodisfata, il-valur parametriku għandu jiġu kkunsidrat biss li nqabeż jekk ir-radjonuklidi jkunu preżenti b'mod persistenti f'konċentrazzjonijiet ta' attività simili għal sena sħiħa. L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu l-limitu tal-ħtieġa ta' teħid mill-ġdid ta' kampjuni biex jiġi żgurat li l-valuri mkejla jkunu rappreżentattivi għal konċentrazzjoni ta' attività medja għal sena sħiħa. Konċentrazzjonijiet ta' referenza għar-radjuattività fl-ilma tax-xorb1 Oriġini || Nuklidi || Konċentrazzjoni ta' referenza Naturali || U-2382 || 3.0 Bq/l U-2342 || 2.8 Bq/l Ra-226 || 0.5 Bq/l Ra-228 || 0.2 Bq/l Pb-210 || 0.2 Bq/l Po-210 || 0.1 Bq/l Artifiċjali || C-14 || 240 Bq/l Sr-90 || 4.9 Bq/l Pu-239/Pu-240 || 0.6 Bq/l Am-241 || 0.7 Bq/l Co-60 || 40 Bq/l Cs-134 || 7.2 Bq/l Cs-137 || 11 Bq/l I-131 || 6.2 Bq/l 1. Din it-tabella tinkludi l-aktar radjonuklidi naturali u artifiċjali komuni. Il-konċentrazzjonijiet ta' referenza għal radjonuklidi oħrajn jistgħu jiġu kkalkulati permezz tal-koeffiċjenti tad-doża għall-adulti stipulati fl-Anness III, it-Tabella A tad-Direttiva 96/29/Euratom jew informazzjoni aktar riċenti rikonoxxuta mill-awtoritajiet kompetenti fl-Istat Membru, u billi wieħed jassumi dħul ta' 730 litru fis-sena. 2. Milligramma ta' uranju naturali fiha 12.3 Bq ta' U-238 u 12.3 Bq ta' U-234. Din it-tabella tqis biss il-proprjetajiet radjoloġiċi tal-uranju, mhux it-tossiċità kimika tiegħu. 3. Karatteristiċi ta' prestazzjoni u metodi ta' analiżi Għall-parametri ta' radjuattività li ġejjin, il-karatteristiċi tal-prestazzjoni speċifikati huma li l-metodi ta' analiżi użati għandhom, bħala minimu, ikunu kapaċi jkejlu konċentrazzjonijiet ugwali għall-valur parametriku b'limitu ta' individwazzjoni speċifikat. Parametri || Limitu ta' individwazzjoni (Nota 1) || Noti Radon || 10 Bq/l || Noti 2, 3 Tritju || 10 Bq/l || Noti 2, 3 Alfa grossa Beta grossa || 0.04 Bq/l 0.4 Bq/l || Noti 2, 4 Noti 2, 4 U-238 || 0.02 Bq/l || Noti 2, 6 U-234 || 0.02 Bq/l || Noti 2, 6 Ra-226 || 0.04 Bq/l || Nota 2 Ra-228 || 0.08 Bq/l || Noti 2, 5 Pb-210 || 0.02 Bq/l || Nota 2 Po-210 || 0.01 Bq/l || Nota 2 C-14 || 20 Bq/l || Nota 2 Sr-90 || 0.4 Bq/l || Nota 2 Pu-239/Pu-240 || 0.04 Bq/l || Nota 2 Am-241 || 0.06 Bq/l || Nota 2 Co-60 || 0.5 Bq/l || Nota 2 Cs-134 || 0.5 Bq/l || Nota 2 Cs-137 || 0.5 Bq/l || Nota 2 I-131 || 0.5 Bq/l || Nota 2 Nota 1: il-limitu ta' individwazzjoni għandu jiġi kkalkulat skont l-ISO.11929-7, Determinazzjoni tal-limitu ta' individwazzjoni u l-valuri tal-limiti massimi tad-deċiżjoni għall-kejl tar-radjazzjoni jonizzanti-Parti 7: Prinċipji Fundamentali u applikazzjonijiet ġenerali, bi probabbiltajiet ta' żbalji tal-ewwel (1) u t-tieni(2) tip ta' 0.05 kull wieħed Nota 2: l-inċertezzi ta' kejl għandhom jiġu kkalkulati u rrappurtati bħala inċertezzi standard kompleti, jew bħala inċertezzi standard estiżi b'fattur ta' espansjoni ta' 1.96, skont il-Gwida ISO għall-Espressjoni ta' Inċertezza fil-Kejl (ISO Guide for the Expression of Uncertainty in Measurement, ISO, Geneva 1993, ripubblikazzjoni kkoreġuta Geneva, 1995) Nota 3: il-limitu ta' individwazzjoni għar-radon u t-tritju huwa ta' 10 % tal-valur parametriku tiegħu ta' 100 Bq/l Nota 4: il-limitu ta' individwazzjoni għall-attivitajiet grossi tat-tip alfa u grossi tat-tip beta huwa ta' 40 % tal-valuri tal-iskrinjar ta' 0.1 u 1.0 Bql rispettivament Nota 5: Dan il-Limitu ta' Individwazzjoni japplika biss għall-iskrinjar ta' rutina; għal sors tal-ilma ġdid li għalih ikun plawsibbli li l-Ra-228 jaqbeż l-20 % tal-konċentrazzjoni ta' referenza, il-limitu ta' individwazzjoni għall-ewwel verifika għandu jkun 0.02 Bq/l għall-kejl speċifiku tan-nuklidi Ra-228. Dan għandu japplika wkoll fejn tkun meħtieġa verifika mill-ġdid sussegwenti. Nota 6: Il-valur baxx tal-limitu ta' individwazzjoni speċifikat għal U huwa tali minħabba li tqieset il-kimotossiċità tal-uranju. [1] ĠU C, , p. [2] ĠU C, , p. [3] ĠU C, , p. [4] ĠU L 159, 29.6.1996, p. 1. [5] ĠU L 330, 5.12.1998, p. 32. [6] ĠU L 164, 26.6.2009, p. 45. [7] ĠU L 311, 28.11.2001, p. 67. [8] ĠU L 226, 25.6.2004, p. 3. [9] ĠU L 344, 28.12.2001, p. 85.