Avviż tal-Kummissjoni dwar il-Gwida lill-Istati Membri għall-aġġornament tal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima tal-2021 sal-2030

(2022/C 495/02)

Il-prezzijiet għoljin tal-enerġija f’livell rekord mit-tieni nofs tal-2021, aggravati mill-aggressjoni militari mhux iġġustifikata u illegali tar-Russja kontra l-Ukrajna, jagħtu spinta qawwija sabiex titħaffef l-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-Unjoni tal-Enerġija billi titħaffef it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa u tintemm kwalunkwe dipendenza mill-fjuwils fossili Russi. Fl-istess ħin, il-kundizzjonijiet estremi tat-temp reċenti għamlu pressjoni addizzjonali fuq il-provvisti tal-enerġija, affettwaw ir-rendiment tal-għelejjel u n-navigazzjoni interna, u ħallew impatt fuq il-benesseri taċ-ċittadini, u dan ta twissija qawwija dwar il-ħtieġa ta’ adattament għall-impatti tat-tibdil fil-klima.

Dawk l-iżviluppi reċenti jenfasizzaw ir-rilevanza tal-ippjanar integrat għall-politiki għall-enerġija u l-klima. Illum, aktar minn qatt qabel, Unjoni tal-Enerġija b’saħħitha u azzjoni klimatika koordinata huma l-prerekwiżit għas-solidarjetà, għall-prosperità u għas-sostenibbiltà fl-Unjoni Ewropea. Sabiex tissaħħaħ malajr is-sigurtà tal-enerġija u titħaffef it-tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika b’mod ġust, l-Istati Membri u l-Unjoni Ewropea jeħtieġ li jibnu fuq is-saħħa tas-sistema ta’ governanza stabbilita fil-livell Ewropew.

Ir-Regolament dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika (ir-Regolament dwar il-Governanza) (1) jistabbilixxi sistema ta’ governanza flessibbli iżda robusta għal kollaborazzjoni trasparenti u ta’ tisħiħ reċiproku bejn l-Istati Membri tal-UE u l-Kummissjoni Ewropea. Dan jgħin sabiex jiġi żgurat approċċ konsistenti bejn il-politiki għall-enerġija u l-klima u azzjoni koordinata madwar l-Istati Membri kollha.

Il-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima (minn hawn ’il quddiem pjanijiet nazzjonali jew NECPs) huma l-għodda ta’ ppjanar strateġiku ċentrali skont ir-Regolament dwar il-Governanza. L-NECPs jipprovdu prevedibbiltà tal-investiment fuq terminu qasir, medju u twil, speċjalment fi żminijiet ta’ inċertezza, u huma kruċjali għall-mobilizzazzjoni tal-investiment enormi meħtieġ sabiex tinkiseb l-ambizzjoni kollettiva tan-newtralità klimatika u sabiex ikun hemm tranżizzjoni ekwa u ġusta, filwaqt li jiġu ppreservati s-sigurtà u l-affordabbiltà tal-enerġija. Dawn jgħinu lill-Istati Membri jilħqu flimkien l-objettivi klimatiċi u tal-enerġija skont il-Patt Ekoloġiku Ewropew, il-Liġi Ewropea dwar il-Klima (2) u l-pakkett ta’ proposti (3)“Lesti għall-mira ta’ 55 %” li jinkludu l-ambizzjoni ogħla dwar l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli kif ukoll l-impenji internazzjonali tal-UE fl-ambitu tal-Ftehim ta’ Pariġi.

L-NECPs għandhom ukoll rwol ewlieni fit-twettiq tal-pjan REPowerEU (4) , fid-dawl taż-żieda fl-isfidi għal Unjoni tal-Enerġija aktar reżiljenti. Sa mill-bidu taż-żieda fil-prezz tal-enerġija f’nofs l-2021, l-UE adottat rispons ta’ emerġenza komprensiv u mfassal apposta sabiex tiġi indirizzata l-kriżi tal-enerġija, xprunat mill-aħħar żviluppi ġeopolitiċi. Dan se jagħti sura ġdida lill-Unjoni tal-Enerġija fil-perjodu ta’ tħejjija sal-2030 u lil hinn. Il-pjanijiet nazzjonali jridu jkopru l-isfidi kritiċi tas-sigurtà u tal-affordabbiltà tal-enerġija. Dan jinkludi l-ħtieġa li l-provvista tal-enerġija tiġi ddiversifikata malajr, li tiġi żviluppata skeda konsistenti għall-ħżin tal-gass (5), li jiġi rifless it-tnaqqis tad-domanda ta’ emerġenza (6) u l-intervent ta’ emerġenza sabiex jiġu indirizzati l-prezzijiet għoljin tal-enerġija u tissaħħaħ is-solidarjetà (7).

L-Istati Membri għandhom jaġġornaw il-pjanijiet nazzjonali tagħhom għall-2021 sal-2030 sa Ġunju 2023 (abbozzi ta’ pjanijiet) u Ġunju 2024 (pjanijiet finali) (8). Meta jitqiesu l-politiki u ċ-ċirkostanzi ġeopolitiċi li evolvew b’mod sinifikanti fl-enerġija u fil-klima mit-tħejjija tal-NECPs inizjali fl-2019 sal-2020, l-aġġornamenti għandhom jiffokaw fuq il-ħtieġa ta’ azzjoni klimatika aktar ambizzjuża, tranżizzjoni aktar rapida tal-enerġija nadifa, u aktar sigurtà tal-enerġija. L-NECPs aġġornati għandhom jippermettu lill-UE timxi lejn Unjoni tal-Enerġija aktar reżiljenti u sostenibbli, inkluż billi tnaqqas malajr id-dipendenza mill-fjuwils fossili Russi, filwaqt li ma tħalli lil ħadd jibqa’ lura.

Dan id-dokument joffri gwida lill-Istati Membri dwar il-proċess u l-ambitu tat-tħejjija tal-NECPs aġġornati abbozzati u finali, b’mod partikolari billi jidentifika prattiki tajbin u jiddeskrivi l-implikazzjonijiet tal-iżviluppi politiċi u ġeopolitiċi reċenti, fi ħdan il-qafas legali stabbilit mir-Regolament dwar il-Governanza, u b’mod partikolari l-Anness I tiegħu (9).

Fil-proċess tat-tħejjija ta’ din il-gwida, il-Kummissjoni involviet bis-sħiħ lill-Istati Membri fil-livell tekniku u kkonsultat mal-partijiet ikkonċernati permezz ta’ workshop iddedikat għall-partijiet ikkonċernati fit-8 ta’ Settembru 2022 (10), avvenimenti esterni u kuntatti bilaterali. Din il-gwida għandha titqies bħala wieħed mill-elementi tal-iskambju u tal-kooperazzjoni kontinwi matul il-proċess kollu.

Kaxxa 1: Prinċipji u prattiki tajbin għall-aġġornament tal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima — L-istabbiliment ta’ żieda fl-ambizzjoni sabiex titħaffef it-tranżizzjoni ekoloġika għan-newtralità klimatika u tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema tal-enerġija f’konformità mal-Liġi dwar il-Klima, adattata għall-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” u REPowerEU. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-enerġija rinnovabbli, lill-effiċjenza enerġetika, lis-sigurtà tal-enerġija, u lit-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. — It-tisħiħ tal-ippjanar fi ħdan l-NECPs sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni ekwa u ġusta, il-mitigazzjoni tal-impatti soċjali u tal-impjiegi, l-indirizzar tan-nuqqas ta’ ħaddiema u ta’ ħiliet, it-tnaqqis tal-faqar enerġetiku, u l-iżgurar ta’ aċċess affordabbli għal servizzi essenzjali għal kulħadd. — L-għoti ta’ objettivi u miri nazzjonali, inkluż dwar il-finanzjament, li juru perkorsi konkreti sal-2030 u sal-2050, f’konformità mal-istrateġiji nazzjonali fit-tul. — L-integrazzjoni tal-għanijiet ta’ adattament u t-turija tagħhom kull fejn rilevanti fil-ħames dimensjonijiet tal-NECPs aġġornati. — L-istabbiliment ta’ objettivi u miri sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan u l-integrazzjoni ta’ miri akbar kif ukoll miżuri ta’ mitigazzjoni u adattament fis-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura, fir-rigward tal-emissjonijiet tas-CO2 u mhux tas-CO2 u tal-assorbimenti tal-karbonju. — L-isfruttament tas-sinerġiji bejn l-aġenda tal-enerġija u dik diġitali sabiex tiġi xprunata d-diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija. — It-titjib tad-dimensjoni tar-riċerka, tal-innovazzjoni u tal-kompetittività b’mod partikolari b’miri u b’objettivi speċifiċi filwaqt li tiġi integrata d-diversifikazzjoni tal-kapaċità tal-produzzjoni u l-iżvilupp tal-ħiliet sabiex titħaffef it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. — Il-parteċipazzjoni f’konsultazzjoni wiesgħa u inklużiva mas-soċjetà ċivili, mal-awtoritajiet lokali, mas-sħab soċjali, u mal-partijiet ikkonċernati settorjali fi stadju bikri tal-proċess. — It-tisħiħ tal-kooperazzjoni reġjonali bħala aspett integrali tal-pjanijiet nazzjonali: b’mod partikolari fir-rigward tad-dimensjoni tas-Sigurtà tal-Enerġija, sabiex jiġu identifikati politiki konsistenti u solidarjetà fil-fond. — L-esplorazzjoni ta’ sinerġiji bejn l-objettivi, il-miri u l-kontributi, u l-politiki u l-miżuri tal-ħames dimensjonijiet tal-Unjoni tal-Enerġija (11). — It-teħid ta’ tagħlimiet mill-NECPs inizjali, il-valutazzjoni tagħhom mill-Kummissjoni u l-istatus ta’ implimentazzjoni tagħhom, sabiex jiġu identifikati lakuni u oqsma li fihom jista’ jsir titjib għal ambizzjoni u twettiq akbar. — L-iżgurar ta’ konsistenza ma’ strumenti oħrajn ta’ ppjanar u t-turija tal-politiki, tal-miżuri u tal-investimenti rilevanti fl-NECPs aġġornati (12). — Il-formulazzjoni ta’ bażi analitika komprensiva, aġġornata u granulari li tinkludi l-impatti fuq l-ekonomija, l-impjiegi, is-soċjetà, ir-riċerka, l-innovazzjoni, il-kompetittività u l-ambjent kif ukoll il-kontribut li se jsir mill-ekonomija ċirkolari. — Il-provvista ta’ pjan ta’ finanzjament dettaljat li jindirizza l-ħtiġijiet ta’ investiment għal kull waħda mill-ħames dimensjonijiet, permezz tal-użu kosteffiċjenti tal-appoġġ baġitarju pubbliku u l-mobilizzazzjoni tal-investiment privat, inkluż permezz ta’ strumenti finanzjarji u skemi ta’ finanzjament innovattivi. — Il-kunsiderazzjoni u l-iżgurar ta’ konsistenza mar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż maħruġa fil-kuntest tas-Semestru Ewropew.

1 It-turija tal-kuntest legali, soċjoekonomiku, politiku u ġeopolitiku l-ġdid

Din it-taqsima tindirizza kif il-bidliet sinifikanti mill-2019 fil-qafas leġiżlattiv, soċjoekonomiku u ġeopolitiku għall-politiki għall-enerġija u l-klima jaffettwaw l-aġġornamenti tal-NECPs f’termini ta’ ambizzjoni u ambitu. Dan huwa kkomplementat b’lista ta’ referenzi fit-Tabella 1, li tiġbor fil-qosor l-objettivi, il-miri u l-kontributi ewlenin, u l-politiki u l-miżuri meħtieġa sabiex dawn jintlaħqu, ippreżentati fil-leġiżlazzjoni, fl-istrateġiji u fil-proposti. L-Istati Membri huma mistiedna jirriflettu dawn ir-referenzi fl-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom. Il-pjanijiet aġġornati finali għandhom jirriflettu kwalunkwe żvilupp sinifikanti ġdid f’kuntest leġiżlattiv, soċjoekonomiku u ġeopolitiku li qiegħed jinbidel fuq bażi kontinwa, u jridu jikkunsidraw kif xieraq ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni maħruġa dwar l-abbozz tal-pjanijiet aġġornati (13).

1.1 Iż-żieda tal-ambizzjonijiet tal-2030 lejn in-newtralità klimatika

Il-Patt Ekoloġiku Ewropew ipprovda momentum qawwi sabiex tiżdied l-ambizzjoni enerġetika u klimatika, filwaqt li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Bil-Liġi Ewropea dwar il-Klima, l-għanijiet li tintlaħaq in-newtralità klimatika fil-livell tal-UE sal-2050 u li l-emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra sal-2030 jitnaqqsu b’mill-anqas 55 % meta mqabbla mal-1990 saru obbligu legali. Dawn il-miri huma sostanzjalment aktar stretti meta mqabbla ma’ dawk li fuqhom l-Istati Membri bbażaw l-NECPs inizjali tagħhom (14).

It-twettiq tal-ambizzjoni tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, il-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” itejjeb il-qafas tal-2030 għall-enerġija u l-klima. Dan neċessarjament se jwassal lill-Istati Membri sabiex jaġġornaw l-objettivi u l-miri stabbiliti fl-NECPs inizjali tagħhom u l-politiki u l-miżuri sabiex dawn jintlaħqu, b’mod partikolari fid-dimensjonijiet tad-dekarbonizzazzjoni (inkluża l-enerġija rinnovabbli), l-effiċjenza enerġetika, u s-suq intern tal-enerġija.

B’mod parallel, u sabiex tiġi implimentata ż-żieda fl-ambizzjoni, ġew adottati wkoll strateġiji Ewropej ewlenin dwar l-enerġija u l-klima, b’mod partikolari dwar l-integrazzjoni tas-sistema tal-enerġija (15), l-idroġenu (16), dik lil hinn mill-kosta (17), l-enerġija rinnovabbli solari (18), l-adattament għat-tibdil fil-klima (19), iċ-ċikli sostenibbli tal-karbonju (20), il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għad-diġitalizzazzjoni tas-sistema (21) .. Strateġiji rilevanti oħrajn, jiġifieri dwar it-tniġġis żero (22), il-bijodiversità (23), il-foresti (24) u l-mobilità sostenibbli u intelliġenti (25) ġew ippreżentati wkoll mill-Kummissjoni sabiex jgħinu ħalli jintlaħqu l-objettivi tal-klima u tal-enerġija.

Aktar kmieni din is-sena, il-pjan REPowerEU ppreżenta miżuri speċifiċi sabiex titnaqqas id-dipendenza enerġetika tal-UE mill-fjuwils fossili Russi, u sabiex titħaffef l-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew b’azzjonijiet ġodda, filwaqt li l-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” jintuża bħala l-bażi. Dan għandu l-għan li jikseb enerġija aktar affordabbli, sigura u sostenibbli, li toħloq sistema tal-enerġija aktar reżiljenti u Unjoni tal-Enerġija reali. Skont dan il-pjan, il-Kummissjoni talbet lill-koleġiżlaturi jżidu l-miri fid-Direttivi dwar l-Effiċjenza Enerġetika u l-Enerġija Rinnovabbli. L-implimentazzjoni tal-pjan REPowerEU se taċċellera l-varar ta’ alternattivi għall-gass naturali u ta’ sorsi rinnovabbli, b’mod partikolari l-bijometan sostenibbli, l-idroġenu rinnovabbli, il-fotovoltajċi solari u t-teknoloġija eolika lil hinn mill-kosta, u se tagħti bidu għal miżuri strutturali ta’ effiċjenza enerġetika fuq perjodu medju sa twil.

L-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jirriflettu din iż-żieda fl-ambizzjoni. L-Istati Membri għandhom jinkorporaw bis-sħiħ il-miri l-ġodda u riveduti tal-enerġija u tal-klima inklużi fil-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” u l-proposti tar-REPowerEU (26), anke jekk il-proċess leġiżlattiv għall-adozzjoni għadu ma ġiex konkluż. L-Istati Membri diġà għandhom jikkunsidraw il-miri nazzjonali miżjuda proposti skont ir-Regolament dwar il-Kondiviżjoni tal-Isforzi (ESR) u r-Regolament dwar l-Użu tal-Art, it-Tibdil fl-Użu tal-Art u l-Forestrija (LULUCF) fejn skont iż-żewġ atti l-koleġiżlaturi approvaw il-livell ta’ ambizzjoni propost mill-Kummissjoni. L-Istati Membri għandhom jikkunsidraw ukoll il-miri l-ġodda skont id-Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika riformulata u d-Direttiva riveduta dwar l-Enerġija Rinnovabbli.

Minn meta tħejjew l-NECPs inizjali, l-Istati Membri ħadmu wkoll fuq l-istrateġiji nazzjonali fit-tul tagħhom stess skont ir-Regolament dwar il-Governanza. F’konformità mar-Regolament dwar il-Governanza, l-NECPs aġġornati għandhom ikunu konsistenti ma’ dawn l-istrateġiji fit-tul, kif ukoll mal-objettiv tan-newtralità klimatika stabbilit fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima.

Il-pjanijiet aġġornati għandhom jirriflettu wkoll l-iżviluppi internazzjonali relatati mal-Ftehim ta’ Pariġi, b’mod partikolari l-proċess stabbilit mill-Patt Klimatiku ta’ Glasgow sabiex tiżdied l-ambizzjoni fir-rigward tal-mitigazzjoni (27). Dan fih diversi deċiżjonijiet dwar l-ippjanar tal-enerġija u tal-klima, inkluż it-tnaqqis gradwali tal-enerġija mill-faħam, l-eliminazzjoni gradwali tas-sussidji għall-fjuwils fossili, u l-kunsiderazzjoni ta’ azzjonijiet ulterjuri sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet mhux tas-CO2, inkluż il-metan, sal-2030.

1.2 Iż-żieda fis-sigurtà u l-affordabbiltà tal-enerġija, lejn Unjoni tal-Enerġija aktar reżiljenti

L-NECPs aġġornati jeħtieġ li jsaħħu t-tħejjija u jsaħħu l-miżuri fl-UE li jaħdmu favur is-sigurtà kollettiva tal-enerġija. Is-sitwazzjoni ġeopolitika reċenti xprunat żieda bla preċedent fil-prezzijiet tal-enerġija bl-ingrossa u bl-imnut, b’bidliet minn sena għal oħra jilħqu l-ogħla livell ta’ 360 % u 55 % rispettivament (Awwissu 2022). Din il-volatilità estrema fis-suq tal-enerġija tikkonċerna lill-Istati Membri kollha, u taffettwa l-kapaċità tal-akkwist tal-unitajiet domestiċi u l-kompetittività tal-ekonomija. Fl-istess ħin, is-sitwazzjoni qiegħda żżid il-pressjoni fuq is-sigurtà tal-enerġija Ewropea.

Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jirriflettu l-miżuri li jirriżultaw mill-pjan REPowerEU li se jittrasforma bis-sħiħ is-sistema tal-enerġija fit-tul.

Ir-Regolament il-ġdid dwar il-ħżin tal-gass (28) jirrikjedi li l-Istati Membri jsaħħu l-ippjanar tas-sigurtà tal-enerġija tagħhom. Id-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-enerġija billi jiġu esplorati għażliet ġodda għall-importazzjonijiet tal-enerġija, inkluż għall-fjuwils nukleari u għall-fjuwils fossili alternattivi, hija kritika. L-Istati Membri għandhom jintegraw kunsiderazzjonijiet tas-sigurtà tal-provvista meta jirriflettu fuq it-taħlita tal-enerġija fl-NECPs aġġornati tagħhom.

L-Istati Membri huma mħeġġa wkoll jirriflettu l-progress u l-ippjanar fuq il-proġetti ta’ infrastruttura li huma identifikati bħala sinifikanti sabiex jissodisfaw il-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-objettivi tar-REPowerEU. It-TEN-E (29) u l-Proġetti ta’ Interess Komuni (PCIs) għamlu s-swieq tal-enerġija tagħna aktar siguri, integrati aħjar u aktar kompetittivi. Il-ħames lista ta’ PCIs (30) u l-infrastruttura addizzjonali limitata identifikati fl-Anness 3 tal-pjan REPowerEU, se jgħinu sabiex jiġu indirizzati l-konġestjonijiet li fadal fil-grilji u sabiex ikomplu jiġu ddiversifikati r-rotot u r-riżorsi tal-gass, isaħħu l-grilji tal-elettriku fuq l-art u jgħinu sabiex jintlaħqu għanijiet ambizzjużi għall-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta fil-baċiri tal-ibħra Ewropej kollha. Fl-istess ħin, il-proġetti ta’ infrastruttura ma għandhomx iwasslu għal intrappolament ta’ fjuwils fossili u assi mitlufa li jxekklu t-tranżizzjoni fit-tul lejn ekonomija newtrali għall-klima.

Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jużaw il-potenzjal sħiħ tar-rispons immedjat għall-kriżi tal-enerġija sabiex jikkonsolidaw id-dimensjoni tas-sigurtà tal-enerġija tal-pjanijiet nazzjonali.

L-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu l-Komunikazzjoni “Niffrankaw il-gass għal xitwa sikura” (31) u r-Regolament tal-Kunsill dwar miżuri kkoordinati għal tnaqqis tad-domanda għall-gass (32) , li jistabbilixxu miżuri għat-tħejjija għal tfixkil potenzjali fil-provvista tal-gass. Dawn il-miżuri għal żmien qasir għandhom l-għan li jsaħħu t-tħejjija kollettiva tal-UE, fi spirtu ta’ solidarjetà. Il-miżuri adottati fl-ambitu ta’ dan il-qafas huma interkonnessi mal-pjan REPowerEU, u b’mod partikolari mal-Komunikazzjoni “Save Energy” tal-UE.

Il-Kummissjoni ressqet ukoll azzjonijiet immedjati sabiex tindirizza ż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Fis-6 ta’ Ottubru 2022, il-Kunsill adotta miżuri ta’ emerġenza sabiex jindirizza l-prezzijiet għoljin tal-enerġija (33). It-tnaqqis tad-domanda għall-elettriku fil-ħinijiet l-aktar intensivi, flimkien ma’ appoġġ adegwat għall-konsumaturi finali, li jirriżulta mil-limitu massimu fuq id-dħul ta’ teknoloġiji inframarġinali u l-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà, se jikkontribwixxu għal enerġija sigura u aktar affordabbli għax-xhur li ġejjin. Fit-18 ta’ Ottubru 2022, il-Kummissjoni ressqet aktar proposti ta’ emerġenza sabiex trażżan il-prezzijiet tal-enerġija u sabiex tiżgura aktar solidarjetà fit-tħejjija (34).

Is-solidarjetà u l-azzjonijiet kollettivi huma ċentrali għall-NECPs, peress li jaffettwaw is-sigurtà tal-enerġija ta’ kull Stat Membru, l-affordabbiltà tal-enerġija u, fl-aħħar mill-aħħar, ir-reżiljenza kollettiva tal-UE.

Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jirriflettu kif il-miżuri ta’ emerġenza sabiex jillimitaw l-impatt tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija huma: (i) integrati fl-ippjanar fuq perjodu ta’ żmien medju lejn l-2030 u (ii) konsistenti mal-ħames dimensjonijiet kollha tal-Unjoni tal-Enerġija. Filwaqt li għandhom l-għan li jipprovdu għajnuna lill-konsumaturi finali, dawn il-miżuri għandhom jitfasslu b’tali mod li ma jfixklux l-objettivi ġenerali fit-tul tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, inklużi l-objettivi tad-dekarbonizzazzjoni, tat-tniġġis żero, tal-bijodiversità, tal-effiċjenza fir-riżorsi u tal-effiċjenza enerġetika. Jeħtieġ ukoll li jkunu sostenibbli mill-aspett fiskali u ma għandhomx jikkompromettu s-sigurtà tal-provvista u l-kundizzjonijiet ekwi fis-suq intern tal-enerġija.

L-Istati Membri għandhom jiddeskrivu fl-NECPs aġġornati tagħhom kif beħsiebhom iġibu lill-konsumaturi il-benefiċċji ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli bi prezz aktar baxx u teknoloġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Sabiex is-settur tal-elettriku jiġi dekarbonizzat bis-sħiħ, l-Istati Membri għandhom jinvestigaw inċentivi ta’ investiment fil-flessibbiltà, grilji (intelliġenti), soluzzjonijiet diġitali abilitanti għall-grilji tal-elettriku, u kapaċità kostanti. Jidher li huwa rilevanti wkoll li jiġu żgurati swieq forward aktar likwidi, u li l-konsumaturi jiġu protetti aħjar minn volatilità eċċessiva tal-prezzijiet, prezzijiet għoljin u teħid eċċessiv ta’ riskji mill-fornituri. L-NECPs għandhom jesploraw ukoll kif tista’ tittejjeb l-effiċjenza tal-kummerċ transfruntier, filwaqt li jiġi żgurat li kull forma ta’ elettriku jkunu jistgħu jiġu nnegozjati liberament bejn l-Istati Membri. B’mod parallel, il-Kummissjoni qiegħda timpenja ruħha b’mod urġenti f’riforma profonda u komprensiva tad-disinn tas-suq tal-elettriku.

L-Istati Membri huma mistiedna jagħmlu l-aħjar użu mill-approċċ integrat tal-pjanijiet nazzjonali, u jesploraw bis-sħiħ is-sinerġiji fid-dimensjonijiet rilevanti tal-pjanijiet. Pereżempju, il-progress rapidu fil-ħżin, id-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija u r-rispons tad-domanda se jżidu s-sigurtà tal-enerġija u jgħinu sabiex titħaffef l-introduzzjoni tal-enerġija rinnovabbli, iżidu l-effiċjenza enerġetika fis-sistema tal-enerġija globali u jtejbu l-integrazzjoni tas-suq intern tal-enerġija.

Meta rilevanti, il-kooperazzjoni reġjonali u l-forum rilevanti jridu jiġu mmobilizzati bis-sħiħ sabiex jiġu żviluppati azzjoni kollettiva u mekkaniżmi ta’ solidarjetà li jiżguraw provvisti alternattivi, jipprevjenu t-tfixkil u jżidu t-tħejjija u r-reżiljenza.

Fl-aħħar nett, f’konformità mal-pjan REPowerEU, il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jirriflettu l-involviment estern tal-enerġija tal-UE (35). L-Istati Membri għandhom jirreferu għal inizjattivi jew proġetti rilevanti li jkunu twettqu jew ġew implimentati f’konformità mal-istrateġija Global Gateway (36).

Kaxxa 2: L-użu tal-ixprun tas-Semestru Ewropew Ir-Regolament dwar il-Governanza jirrikjedi li l-Istati Membri jqisu l-aħħar rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi maħruġa fil-kuntest tas-Semestru Ewropew (37). Ir-Rapporti tal-pajjiżi tas-Semestru Ewropew tal-202221 jidentifikaw sfidi makroekonomiċi ewlenin pendenti jew emerġenti ġodda, mhux koperti biżżejjed mill-impenji meħuda fil-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza (RRPs). Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2022 għal kull Stat Membru jiffokaw fuq dawk l-isfidi strutturali, inkluż għall-implimentazzjoni tal-pjan REPowerEU, b’attenzjoni xierqa għall-ġustizzja soċjali tat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa (38). Fil-qasam tal-politika għall-enerġija u l-klima, dawn ir-rakkomandazzjonijiet għandhom l-ewwel u qabel kollox l-għan li jnaqqsu d-dipendenza mill-fjuwils fossili Russi u jkomplu jiddekarbonizzaw l-ekonomija. Huma jitolbu li jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli u tal-infrastruttura meħtieġa, filwaqt li jiġu appoġġati t-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet meħtieġa tal-forza tax-xogħol, jiġu indirizzati d-diskrepanzi fix-xogħol u fil-ħiliet, tiżdied l-effiċjenza enerġetika u tiżdied il-kapaċità tal-interkonnessjonijiet madwar l-UE. Għal numru konsiderevoli ta’ Stati Membri, ir-rakkomandazzjonijiet huma relatati wkoll mal-mobilità sostenibbli, filwaqt li għal xi Stati Membri r-rakkomandazzjonijiet huma relatati mal-aspetti ambjentali, bħall-ekonomija ċirkolari. Fl-aġġornament tal-NECPs tagħhom, l-Istati Membri għandhom iqisu bis-sħiħ ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi tal-2022 u l-2023 maħruġa fl-ambitu tas-Semestru Ewropew. Dawn għandhom jinkludu wkoll informazzjoni dwar kif il-politiki u l-miżuri rilevanti f’kull dimensjoni tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati jikkontribwixxu għat-twettiq tar-rakkomandazzjonijiet dwar l-enerġija u l-klima speċifiċi għall-pajjiżi.

1.3 L-iżgurar ta’ tranżizzjoni ekwa u ġusta

1.3.1 Il-mitigazzjoni tal-impatti soċjali u tal-impjiegi u t-twettiq ta’ tranżizzjoni ekwa u ġusta fil-qasam tal-enerġija u tal-klima

L-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu aħjar l-impatti soċjoekonomiċi mill-pjanijiet nazzjonali inizjali. Il-ġustizzja u s-solidarjetà huma objettivi ewlenin u parti integrali mill-Patt Ekoloġiku Ewropew, li jirrikonoxxi li l-ebda persuna u l-ebda post ma għandhom jitħallew jibqgħu lura. L-indirizzar mill-bidu nett tal-impatti soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni tal-enerġija u tal-klima u l-protezzjoni tal-unitajiet domestiċi, tal-industriji esposti u tal-ħaddiema matul il-proċess kollu huma prerekwiżit sabiex tiġi indirizzata l-kriżi tal-enerġija attwali u titwitta t-triq għal tranżizzjoni ġusta.

Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-iżgurar ta’ tranżizzjoni ġusta lejn in-newtralità klimatika tiddeskrivi pakketti ta’ politika sabiex tiġi appoġġata tranżizzjoni ekoloġika ġusta, u tistieden lill-Istati Membri jqisu bis-sħiħ il-proċess tal-aġġornament tal-NECPs tagħhom (39). B’mod partikolari, l-Istati Membri għandhom jiżviluppaw strateġiji ċari li jidentifikaw u jkejlu l-konsegwenzi soċjali, fuq l-impjiegi u fuq il-ħiliet (jew kwalunkwe impatt distribuzzjonali ieħor) tat-tranżizzjoni tal-enerġija u tal-klima u jagħtu kunsiderazzjoni xierqa dwar kif dawn l-isfidi għandhom jiġu indirizzati b’mod effettiv. Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jagħtu prijorità ċara lill-finanzjament għal tranżizzjoni ġusta, għat-taħriġ mill-ġdid u għat-titjib tal-ħiliet, u għall-appoġġ tal-aġġustamenti fis-suq tax-xogħol.

L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politiki u miżuri għandhom isegwu kemm approċċ min-naħa tas-soċjetà kollha kif ukoll approċċ granulari li jiffoka fuq ir-reġjuni, l-industriji u l-gruppi tal-popolazzjoni l-aktar affettwati, speċjalment dawk li diġà jinsabu f’sitwazzjonijiet vulnerabbli.

Kaxxa 3: Politiki u miżuri ewlenin ta’ tranżizzjoni ġusta għall-NECPs aġġornati — il-promozzjoni tat-titjib fl-effiċjenza enerġetika, inkluż fis-settur tal-akkomodazzjoni soċjali affordabbli; il-forniment ta’ inċentivi u pariri finanzjarji lill-individwi, filwaqt li tingħata attenzjoni xierqa lill-inċentivi maqsuma fost is-sidien u l-inkwilini u lill-evoluzzjoni tal-kostijiet tal-akkomodazzjoni; — l-għoti ta’ pariri mfassla apposta lill-konsumaturi kollha, u speċjalment lill-unitajiet domestiċi vulnerabbli, inkluż bl-użu ta’ għodod diġitali, dwar kif titnaqqas id-domanda għall-enerġija u jitnaqqsu l-kontijiet tal-enerġija tagħhom. L-immirar tal-miżuri ta’ ffrankar tal-enerġija lejn attivitajiet ta’ konsum u produzzjoni b’domanda għolja għall-enerġija; — l-għoti tas-setgħa lill-konsumaturi tal-enerġija billi jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-enerġija minn sorsi rinnovabbli, billi jiġu ssimplifikati l-proċeduri għall-għoti ta’ permessi u billi tiġi żviluppata aktar l-awtoprovvista permezz tal-komunitajiet tal-enerġija rinnovabbli u taċ-ċittadin, flimkien ma’ kampanji, b’enfasi speċjali fuq gruppi vulnerabbli u konsumaturi li jgħixu f’żoni rurali u remoti (eż. ir-reġjuni ultraperiferiċi tal-UE (40)); — il-prevenzjoni ta’ sfidi għat-trasport sostenibbli, inkluż l-affordabbiltà għall-unitajiet domestiċi vulnerabbli, permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ dirett u bl-iżvilupp tal-infrastruttura meħtieġa; — l-appoġġ għall-aċċess għal impjiegi ta’ kwalità, b’mod partikolari permezz ta’ servizzi pubbliċi tal-impjiegi, assistenza mfassla għat-tiftix ta’ impjiegi u miżuri oħrajn tal-politika attiva tas-suq tax-xogħol (eż. korsijiet ta’ apprendiment, inċentivi ta’ reklutaġġ u tranżizzjoni, programmi ta’ impjieg immirati u marbuta maż-żmien, skemi ta’ appoġġ għall-apprendistati u traineeships ta’ kwalità); — il-promozzjoni tal-ħolqien tal-impjiegi u tal-intraprenditorija f’attivitajiet ekoloġiċi, pereżempju permezz ta’ miżuri finanzjarji u mhux finanzjarji, l-iżgurar ta’ appoġġ aċċessibbli għal gruppi sottorappreżentati u vulnerabbli u l-inkoraġġiment tal-promozzjoni ta’ kriterji għall-għoti ekoloġiku għall-imprendituri; — l-attrezzar tan-nies bil-ħiliet it-tajba sabiex jaċċessaw impjiegi ta’ kwalità u l-indirizzar tan-nuqqas ta’ ħaddiema għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, bil-promozzjoni ta’ (1) edukazzjoni u taħriġ inklużivi, f’konformità mal-previżjonijiet tal-ħiliet u permezz ta’ sħubijiet mal-partijiet ikkonċernati, bħala l-Patt għall-Ħiliet (41); (2) skemi għal apprendistati, traineeships imħallsa u skemi ta’ job shadowing; (3) taħriġ għall-adulti għat-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, pereżempju permezz ta’ kontijiet tal-apprendiment individwali (42), korsijiet rikonoxxuti b’mod wiesa’ jew is-sħubija fil-Patt tal-UE għall-Ħiliet (43); — l-iżgurar ta’ aċċess bilanċjat u ugwali għall-opportunitajiet ta’ edukazzjoni u ta’ impjieg fil-livelli kollha u fis-setturi kollha, pereżempju billi jitnaqqas l-iżbilanċ attwali bejn il-ġeneri li sa issa kkaratterizza l-istudenti STEM u s-settur tal-enerġija; — l-iżgurar ta’ sistemi ġusti ta’ benefiċċji tat-taxxa u protezzjoni soċjali sabiex jiġu appoġġati l-persuni u l-unitajiet domestiċi l-aktar affettwati, b’mod partikolari dawk f’sitwazzjonijiet vulnerabbli, inkluż permezz ta’ (1) appoġġ immirat u temporanju għall-introjtu dirett sabiex jiġu kkomplementati l-miżuri ta’ investiment, (2) it-trasferiment tal-piż tat-taxxa mill-introjti mix-xogħol lejn objettivi ekoloġiċi u (3) l-għoti ta’ skemi innovattivi ta’ tranżizzjoni minn impjieg għall-ieħor sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-introjtu matul it-tranżizzjonijiet tas-suq tax-xogħol.

1.3.2 L-indirizzar tal-isfidi urġenti tal-faqar enerġetiku

L-affordabbiltà hija prijorità tal-Unjoni tal-Enerġija, u għandha tiġi riflessa fl-NECPs aġġornati. L-Istati Membri kollha huma mħeġġa jistabbilixxu objettiv ċar, speċifiku, li jista’ jintlaħaq, li jista’ jitkejjel u li jkun marbut biż-żmien għat-tnaqqis tal-faqar enerġetiku. L-Istati Membri għandhom jivvalutaw in-numru ta’ unitajiet domestiċi fil-faqar enerġetiku (44). Ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-faqar enerġetiku (45) tipprovdi gwida dwar indikaturi xierqa għall-kejl tiegħu. Huwa mħeġġeġ li tingħata spjegazzjoni dwar kif tintuża din id-definizzjoni u l-indikaturi u dwar kif tinġabar id-data dwar il-faqar enerġetiku, inkluż fil-livell nazzjonali u lokali.

L-NECPs aġġornati għandhom iqisu l-aħħar żviluppi leġiżlattivi, speċjalment id-definizzjoni proposta tal-faqar enerġetiku fid-Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika u l-Fond Soċjali għall-Klima propost, u r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill imsemmija hawn fuq dwar l-iżgurar ta’ tranżizzjoni ġusta lejn in-newtralità klimatika.

Abbażi ta’ valutazzjoni bħal din, jekk Stat Membru jsib li numru sinifikanti ta’ unitajiet domestiċi jinsabu f’faqar enerġetiku, fil-pjan nazzjonali aġġornat tiegħu jrid jinkludi objettiv indikattiv nazzjonali għat-tnaqqis tal-faqar enerġetiku, inkluż perjodu ta’ żmien sa meta għandhom jintlaħqu l-objettivi (46). Madankollu, meta titqies iż-żieda attwali fil-prezzijiet tal-enerġija, l-Istati Membri kollha huma mħeġġa jistabbilixxu objettiv għat-tnaqqis tal-faqar enerġetiku. Jekk objettiv ma jitqiesx neċessarju, l-Istati Membri għandhom jiġġustifikaw din id-deċiżjoni u jiddeterminaw in-numru minimu ta’ unitajiet domestiċi li jikkwalifikaw bħala “sinifikanti” f’dan il-kuntest. Barra minn hekk, il-pjanijiet nazzjonali għandhom jiddeskrivu l-politiki u l-miżuri li jindirizzaw il-faqar enerġetiku, inklużi miżuri ta’ politika soċjali u programmi nazzjonali rilevanti oħrajn. L-Istati Membri għandhom jiddeskrivu kif ġie ddeterminat l-objettiv, u, sabiex iqisu ż-żieda attwali fil-prezz tal-enerġija, għandhom jużaw l-aħħar data disponibbli.

2 Kwistjonijiet tematiċi

2.1 It-tisħiħ tat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa

Il-qafas stabbilit tal-governanza tal-enerġija wera li huwa pożittiv, peress li l-miri tal-UE tal-effiċjenza enerġetika u tal-enerġija rinnovabbli għall-2020 ġew maqbuża. Is-sostituzzjoni rapida u imperattiva tal-fjuwils fossili Russi se tirrikjedi żieda enormi fit-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, li tagħti prijorità lill-miżuri strutturali għall-effiċjenza enerġetika u tibni fuq l-għoti ta’ spinta qawwija lill-introduzzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Barra minn hekk, il-varar ta’ soluzzjonijiet diġitali għall-enerġija se jkollu rwol importanti fl-appoġġ tat-trasformazzjoni tas-settur tal-enerġija; it-trawwim tal-kooperazzjoni bejn l-atturi tal-enerġija u dawk diġitali u l-ħolqien ta’ sinerġiji bejn l-aġenda tal-enerġija u dik diġitali huma strumentali sabiex jintlaħaq l-objettiv klimatiku. Il-potenzjal tal-mekkaniżmu ta’ governanza jeħtieġ li jiġi mmobilizzat bis-sħiħ filwaqt li jiġu aġġornati l-pjanijiet nazzjonali f’dik id-direzzjoni.

2.1.1 L-aċċellerazzjoni tal-introduzzjoni tal-enerġija rinnovabbli u tal-idroġenu

L-NECPs aġġornati għandhom jallinjaw mal-ambizzjoni miżjuda proposta fid-Direttiva riveduta dwar l-Enerġija Rinnovabbli billi jipprovdu kontribut nazzjonali lejn il-mira globali vinkolanti tal-UE. Il-pjanijiet nazzjonali għandhom jinkludu wkoll kontributi settorjali proporzjonati ma’ din il-mira ġenerali, u li jilħqu s-sottomiri għas-settur tat-trasport, it-tisħin u t-tkessiħ distrettwali u s-setturi tal-industrija u tal-bini. Hija meħtieġa l-adozzjoni aċċellerata u massiva ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli madwar l-UE kollha sabiex ikun hemm kontribut deċiżiv għall-ambizzjoni tal-UE li jiġu eliminati gradwalment il-fjuwils fossili mir-Russja u li jintlaħaq l-objettiv tan-newtralità klimatika.

F’konformità mal-pjan REPowerEU, għandha tingħata attenzjoni partikolari lis-sostituzzjoni tal-gass naturali billi tiżdied il-produzzjoni tal-bijometan sostenibbli (jiġifieri, prinċipalment ibbażata fuq skart organiku u residwi tal-foresti u agrikoli) u billi jitħaffef l-użu tal-idroġenu rinnovabbli fis-setturi tat-trasport u tal-industrija li diffiċli jiġu dekarbonizzati.

L-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu l-varar tal-infrastruttura u l-inċentivi meħtieġa, f’konformità mal-mira tar-REPowerEU ta’ 10 miljun tunnellata ta’ idroġenu rinnovabbli domestiku u 35 bcm ta’ produzzjoni sostenibbli ta’ bijometan sal-2030. Barra minn hekk, għandu jiġi deskritt il-perkors għas-sostituzzjoni tal-fjuwil tat-trasport ibbażat fuq iż-żejt permezz tal-elettrifikazzjoni u l-idroġenu rinnovabbli fit-trasport fuq l-art. F’konformità mal-objettiv ta’ 10 miljun tunnellata ta’ idroġenu importat sal-2030, il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jirriflettu wkoll inizjattivi jew azzjonijiet li ttieħdu jew li huma ppjanati, jew sħubijiet internazzjonali li se jiġu stabbiliti jew li ġew stabbiliti, bil-għan li jiffaċilitaw l-importazzjonijiet ta’ idroġenu rinnovabbli.

Fl-NECPs aġġornati tagħhom, l-Istati Membri huma mħeġġa wkoll jintegraw komponent dwar il-produzzjoni u l-użu sostenibbli tal-bijogass u tal-bijometan, jivvalutaw il-potenzjali nazzjonali u jiddefinixxu t-trajettorji sabiex jilħquhom sal-2030 u sal-2050 (47).

Huwa meħtieġ qafas komprensiv ta’ politiki u miżuri li jippromwovu l-varar ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-setturi rilevanti kollha tal-ekonomija. L-introduzzjoni aktar mgħaġġla tal-enerġija rinnovabbli hija partikolarment rilevanti għas-setturi li fihom il-progress sa issa kien aktar bil-mod (bħat-trasport, il-bini u l-industrija, speċjalment f’setturi industrijali diffiċli sabiex jitrażżnu). L-enfasi għandha tkun fuq il-promozzjoni tal-użu tal-elettrifikazzjoni, tat-teknoloġiji rinnovabbli (inkluż l-idroġenu rinnovabbli fis-setturi industrijali), tal-ħżin tal-enerġija, u tar-rispons tad-domanda li jżidu l-flessibbiltà għas-sistema tal-enerġija u jiffaċilitaw l-integrazzjoni tas-sistema għall-enerġija rinnovabbli.

Sfida partikolari għall-iżvilupp u għall-varar tal-biċċa l-kbira tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli li jeħtieġ li jiġu indirizzati mill-NECPs tikkonċerna l-permessi. F’dan ir-rigward, l-Istati Membri għandhom jallinjaw il-politiki u l-miżuri nazzjonali tagħhom mal-proposta sabiex tiġi emendata d-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (48) minn Mejju 2022, l-istrateġija solari tal-UE u r-Rakkomandazzjoni assoċjata dwar it-tħaffif tal-proċeduri għall-għoti ta’ permessi għal proġetti tal-enerġija rinnovabbli (49).

Filwaqt li jaġġornaw il-pjanijiet nazzjonali tagħhom, l-Istati Membri għandhom jiżviluppaw ukoll miżuri sabiex jiffaċilitaw il-ftehimiet dwar ix-xiri tal-enerġija u l-garanziji tal-oriġini. Il-politiki għandhom jindirizzaw ukoll l-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet rinnovabbli fil-bini, wara l-proposta ta’ riformulazzjoni tad-Direttiva dwar ir-Rendiment tal-Bini fl-Użu tal-Enerġija, b’mod partikolari fir-rigward tat-tisħin (eż. pompi tas-sħana) u l-bjut solari, f’konformità mal-ambizzjoni tar-REPowerEU.

2.1.2 Il-bini fuq miżuri strutturali għall-effiċjenza enerġetika

Il-miżuri tal-effiċjenza enerġetika spiss jistgħu jkunu l-orħos mod, u dak l-aktar sikur u nadif sabiex titnaqqas id-dipendenza tagħna mill-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili mir-Russja u tiġi żgurata triq ġusta lejn it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Barra minn hekk, l-użu ta’ anqas enerġija jappoġġa s-sigurtà tal-provvista u tal-ħżin tal-enerġija, jgħin fit-tnaqqis tal-faqar enerġetiku, u jżid il-kompetittività fix-xenarju globali.

L-NECPs aġġornati għandhom jallinjaw maż-żieda fl-ambizzjoni proposta fir-riformulazzjoni tad-Direttiva dwar l-Effiċjenza Enerġetika, billi jipprovdu kontribut nazzjonali għall-mira vinkolanti ġenerali tal-UE u s-sehem tal-konsum tal-enerġija tas-setturi tal-użu aħħari. Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jinkludu wkoll dettalji dwar il-kalkolu u l-metodoloġija tal-obbligu tal-iffrankar tal-enerġija, u l-informazzjoni meħtieġa dwar l-ispazju ta’ art totali li għandu jiġi rinnovat jew l-iffrankar annwali ekwivalenti tal-enerġija għall-bini pubbliku.

Il-politiki, il-miżuri u l-programmi dwar l-effiċjenza enerġetika fil-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jinkludu s-setturi kollha tad-domanda għall-enerġija, inklużi l-bini (residenzjali u terzjarju), l-industrija u t-trasport. Il-prinċipju “l-Effiċjenza Enerġetika tiġi l-Ewwel” (50) għandu jintuża bħala prinċipju ġenerali u l-applikazzjoni tiegħu għandha tiġi spjegata. Barra minn hekk, għandhom jiġu pprovduti l-metodoloġija tal-kalkolu u d-data sottostanti għall-kalkolu tal-Fattur tal-Enerġija Primarja.

Fir-rigward tal-bini, l-NECPs aġġornati għandhom jiġu allinjati mal-ambizzjoni u mar-rekwiżiti aġġornati u miżjuda fil-proposta tad-Direttiva dwar ir-Rendiment tal-Bini fl-Użu tal-Enerġija, u mal-isforzi akbar fir-rinnovazzjoni tal-enerġija tal-bini, bl-objettiv li jiġu rdoppjati r-rati ta’ rinnovazzjoni (Mewġa ta’ Rinnovazzjoni (51)). L-NECPs aġġornati, wara l-impenji fl-istrateġiji nazzjonali ta’ rinnovazzjoni fit-tul, għandhom jinkludu l-miżuri meħuda għad-dekarbonizzazzjoni progressiva tal-istokk tal-bini, inklużi l-miżuri ta’ assistenza finanzjarja u teknika ta’ appoġġ, li huma relatati wkoll mad-disponibbiltà ta’ forza tax-xogħol b’ħiliet.

F’konformità mar-REPowerEU u mal-Komunikazzjoni “Save Energy” tal-UE (52) , l-Istati Membri għandhom jinkludu informazzjoni dwar il-kontributi tagħhom u kif qegħdin jimplimentaw ir-REPowerEU billi jinkludu miżuri dwar it-tibdil fl-imġiba, kampanji ta’ komunikazzjoni u miżuri fiskali implimentati jew ippjanati sabiex jinkoraġġixxu l-iffrankar tal-enerġija.

2.1.3. L-esplorazzjoni tal-potenzjal sħiħ tat-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali

Trasformazzjoni diġitali profonda tas-sistema tal-enerġija tal-UE hija wkoll wieħed mill-elementi kruċjali sabiex jintlaħqu l-objettivi tar-REPowerEU u tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. L-effiċjenza enerġetika u fir-riżorsi, id-dekarbonizzazzjoni, l-elettrifikazzjoni, l-integrazzjoni tas-settur u d-deċentralizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija kollha jirrikjedu sforz kbir fid-diġitalizzazzjoni.

L-Istati Membri huma mistiedna jidentifikaw sinerġiji bejn l-attivitajiet, il-miri u l-objettivi nazzjonali tal-enerġija u dawk diġitali, u jirriflettu dwar kif jistgħu jkomplu jiġu sfruttati permezz ta’ politiki u miżuri f’konformità mad-“Diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija — pjan ta’ azzjoni tal-UE” (53). Id-diġitalizzazzjoni se tkun kruċjali għat-tisħiħ tal-involviment tal-konsumatur u l-iżvilupp ta’ infrastruttura tal-elettriku li hija adatta għas-sistema tal-enerġija futura. L-investiment fid-diġitalizzazzjoni tal-grilja tal-elettriku se jippermetti wkoll trasformazzjoni kosteffettiva tas-sistema tal-enerġija.

Filwaqt li jibnu fuq l-esperjenza tal-Pjanijiet għall-Irkupru u r-Reżiljenza tagħhom, l-Istati Membri huma mħeġġa wkoll li jfittxu sinerġiji bejn l-NECPs u l-pjanijiet direzzjonali strateġiċi nazzjonali tad-Deċennju Diġitali sottomessi fl-ambitu tal-Perkors għad-Deċennju Diġitali 2030 (DDPP) (54), sabiex jiżguraw li l-infrastruttura u t-teknoloġiji diġitali jikkontribwixxu għal ekonomija u soċjetà sostenibbli ċirkolari u newtrali għall-klima f’konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew. L-Istati Membri huma mistiedna jirriflettu dwar kif se jinfluwenzaw il-proċess u l-għodod tad-Deċennju Diġitali, u b’mod partikolari l-proġetti multinazzjonali, sabiex titħaffef it-tranżizzjoni ekoloġika.

2.2 L-integrazzjoni tal-imperattivi tal-adattament għat-tibdil fil-klima

Il-frekwenza u s-severità tal-estremitajiet tat-temp qegħdin jiżdiedu. Mit-tħejjija tal-NECPs inizjali, l-importanza tal-adattament għat-tibdil fil-klima qiegħda tiġi rikonoxxuta dejjem aktar fuq livell globali (55). Fl-2021, il-Kummissjoni ppubblikat strateġija ġdida tal-UE dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima, li ssottolinjat l-importanza tal-integrazzjoni tar-reżiljenza għall-klima fl-oqfsa fiskali nazzjonali, u ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura. Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima tisħaq fuq l-importanza li l-miżuri settorjali jkunu reżiljenti għall-impatti negattivi potenzjali tat-tibdil fil-klima (56).

L-Istati Membri huma mistiedna jistabbilixxu l-għanijiet ta’ adattament fil-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom sabiex jappoġġaw l-ilħuq tal-objettivi, tal-miri u tal-kontributi nazzjonali fl-ambitu tal-Unjoni tal-Enerġija (57) , f’konformità mal-Istrateġija ta’ Adattament tal-UE. Ir-riskji relatati mat-tibdil fil-klima jridu jiġu integrati fid-deċiżjonijiet dwar l-investiment u l-ippjanar, u jżidu l-kapaċità ta’ adattament tal-Istati Membri, isaħħu r-reżiljenza u jnaqqsu l-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima. Fuq kollox, l-azzjoni ta’ adattament, jekk tkun imfassla kif xieraq, tista’ ġġib ukoll kobenefiċċji ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, u ttejjeb ir-reżiljenza soċjali u ekonomika b’mod ġust, meta jitqiesu l-impatti reġjonali u soċjetali mhux uniformi tat-tibdil fil-klima u tal-estremitajiet tat-temp. L-investiment ta’ mitigazzjoni jeħtieġ li jkun reżistenti għall-klima.

Meta possibbli l-għanijiet ta’ adattament għandhom jiġu kkwantifikati u marbuta b’mod ċar mal-objettivi u mal-politiki speċifiċi tal-Unjoni tal-Enerġija li jappoġġaw. Ir-referenzi għall-istrateġija jew għall-pjan nazzjonali ta’ adattament jistgħu jiġu inklużi fit-taqsimiet rilevanti tal-kapitolu dwar il-politiki u l-miżuri fl-NECPs aġġornati. Pereżempju, NECPs aġġornati jistgħu jistabbilixxu liema miżuri se jissalvagwardjaw il-potenzjal ta’ sekwestru tal-karbonju tal-użu tal-art (dimensjoni tad-dekarbonizzazzjoni), il-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-elettriku (dimensjoni tas-sigurtà tal-enerġija), jew l-iffrankar tal-enerġija residenzjali (dimensjoni tal-effiċjenza enerġetika) fid-dawl tal-istress idriku u l-iskarsezza tal-ilma, l-għargħar, in-nirien fil-foresti jew il-mewġiet ta’ sħana. Is-soluzzjonijiet ippjanati u implimentati bbażati fuq in-natura jistgħu jiġu deskritti, flimkien mal-impatti reali jew mistennija tagħhom f’termini ta’ adattament għat-tibdil fil-klima (eż. protezzjoni mid-deżertifikazzjoni, minn sħana urbana, minn għargħar, eċċ.). Għandha ssir enfasi partikolari fuq l-ilma, b’mod partikolari fuq ir-reżiljenza tas-sistemi tal-enerġija għall-iskarsezza strutturali jew staġunali tal-ilma. Jistgħu jiġu kkunsidrati wkoll approċċi innovattivi bħal poloz tal-assigurazzjoni u miżuri fiskali li jindirizzaw il-lakuna fil-protezzjoni tal-klima, kif ukoll investimenti mmirati lejn il-preservazzjoni tal-bijodiversità li jikkontribwixxu għall-adattament għat-tibdil fil-klima.

2.3 It-titjib tal-ippjanar għas-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura

Is-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura se jkollhom rwol kruċjali fl-ilħuq tal-objettivi tal-UE dwar in-newtralità klimatika u l-adattament, permezz ta’ tnaqqis sinifikanti tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra, ta’ assorbiment tal-karbonju u ta’ servizzi tal-ekosistema mtejba sabiex tittejjeb ir-reżiljenza. Il-bir tal-karbonju tal-UE ilu jonqos b’mod kostanti. Il-fatturi ewlenin jinkludu żieda fid-domanda għall-injam, foresti li jilħqu maturità bħala ħsad, u żieda fid-disturbi tal-foresti. Fl-istess ħin, il-progress dwar it-tnaqqis tal-emissjonijiet fis-settur agrikolu tal-UE staġna minkejja appoġġ akbar għall-azzjoni klimatika. Is-sorsi ewlenin tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra fis-settur agrikolu huma l-emissjonijiet tal-metan mill-bhejjem — kemm mill-fermentazzjoni enterika kif ukoll mill-ġestjoni tad-demel — kif ukoll mill-emissjonijiet tal-ossidu nitruż minħabba l-użu ta’ fertilizzanti kimiċi u l-ġestjoni tad-demel.

Kif deskritt fit-Taqsima 1.1, l-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu iż-żieda fl-ambizzjoni proposta għar-reviżjoni tar-Regolament LULUCF billi jistabbilixxu l-perkors lejn il-miri nazzjonali. Il-pjanijiet nazzjonali għandhom jindikaw kif beħsiebhom iżidu l-kontribut tas-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura tagħhom għall-mira klimatika mtejba tal-UE, permezz ta’ politiki u miżuri u ambizzjoni mtejba. L-Istati Membri għandhom jintegraw aħjar il-miżuri ta’ mitigazzjoni, adattament u restawr tan-natura fis-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura tagħhom f’kuntest b’inizjattivi relatati għall-bijodiversità u għall-bijoenerġija. Dan l-aħħar, il-proposta għal Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura (58) tindirizza wkoll aspetti tal-ġestjoni tal-art pertinenti għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih.

Il-politiki u l-miżuri għandhom jirriflettu żieda fl-ambizzjoni fir-rigward tal-adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu, billi jkopru l-emissjonijiet tas-CO2 2 u dawk mhux tas-COu l-assorbimenti tal-karbonju fir-rigward tal-effiċjenza enerġetika, tal-produzzjoni u tal-użu tal-enerġija rinnovabbli, u tal-preservazzjoni, tal-protezzjoni u tar-restawr tal-ekosistemi.

Kaxxa 4: Il-kontenut tal-NECPs aġġornati relatati mal-LULUCF. L-ippjanar u l-kwantifikazzjoni tal-attivitajiet li ġejjin: — L-identifikazzjoni tat-titjib għas-sistema tal-ġbir u tal-monitoraġġ tal-informazzjoni meħtieġa għal għażliet ta’ politika effettivi, għat-tfassil u għall-implimentazzjoni fis-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura (eż. permezz ta’ immaġnijiet satellitari). Is-sistema għandha tinkludi l-ħtieġa li tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva fir-rigward tal-objettivi tal-protezzjoni u tar-restawr tal-ekosistemi; — It-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra fis-settur agrikolu mhux tas-CO2, inkluż fir-rigward tal-fermentazzjoni enterika, tal-ġestjoni tad-demel u tal-ġestjoni tal-fertilizzanti; — Iż-żieda tal-assorbimenti netti fis-setturi tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura inkluż permezz tas-sekwestru tal-karbonju f’art agrikola, u materjali li jaħżnu l-karbonju fit-tul (bħal prodotti tal-kostruzzjoni bbażati fuq l-injam), b’enfasi fuq approċċi integrati bħal soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura sabiex jikkontribwixxu wkoll għall-objettivi tal-protezzjoni u tar-restawr tal-ekosistemi, kif ukoll għal objettivi ambjentali oħrajn (eż. il-bijodiversità, it-tniġġis żero, it-twaqqif tat-tnaqqis tar-riżorsi naturali); — Il-promozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ effiċjenza enerġetika relatati mal-bijomassa, inkluża l-provvista ta’ iżolaturi b’bażi bijoloġika.

2.4 L-indirizzar tal-emissjonijiet tal-metan

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri jistabbilixxu objettivi u miri settorjali sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan u politiki u miżuri korrispondenti fl-NECPs aġġornati tagħhom, filwaqt li jitqiesu l-objettivi tal-istrateġija tal-UE dwar il-metan (59).

It-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-metan jikkontribwixxi direttament għat-tnaqqis tar-rata tat-tisħin. Barra minn hekk, peress li l-metan huwa prekursur tal-ożonu, it-tnaqqis tiegħu jnaqqas ukoll it-tniġġis tal-arja. Il-metan għandu potenzjal ta’ tisħin globali li huwa 28 darba akbar mis-CO2 fuq perjodu ta’ żmien ta’ 100 sena. Fl-UE, aktar minn nofs l-emissjonijiet antropoġeniċi tal-metan jiġu mill-agrikoltura, bil-bhejjem responsabbli għal 54 % tal-emissjonijiet totali tal-metan tal-UE (aktar minn 6 % tal-emissjonijiet totali tal-gassijiet serra tal-UE) (60). Madwar kwart tal-emissjonijiet tal-metan jiġu minflok minn skart solidu u ilma mormi, u kważi għoxrin fil-mija mill-enerġija.

Il-metan huwa kopert mir-Regolament dwar il-kondiviżjoni tal-isforzi (61) , li jagħti lill-Istati Membri flessibbiltà sabiex jagħżlu l-politiki xierqa sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan. Barra minn hekk, l-UE għandha diversi politiki settorjali li jgħinu fit-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-metan (62), bħall-Politika Agrikola Komuni, id-Direttiva dwar ir-rimi ta’ skart f’Landfills u r-reviżjonijiet proposti kif ukoll ippjanati tad-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, u d-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli, u r-Regolament il-ġdid propost dwar it-tnaqqis tal-metan fis-settur tal-enerġija.

Kaxxa 5: Eżempji ta’ politiki u miżuri sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan: — Agrikoltura – l-introduzzjoni ta’ inċentivi għat-tnissil li jtejbu s-saħħa u l-fertilità, il-ġestjoni tal-għalf u l-addittivi tal-għalf sabiex jitnaqqas il-metan mill-fermentazzjoni enterika filwaqt li jiġu pprevenuti l-kompromessi ma’ kwistjonijiet ambjentali oħrajn, bħall-emissjonijiet tal-ammonijaka; il-promozzjoni ta’ tekniki ta’ ħżin tad-demel (eż. demel likwidu għat-tkessiħ, aċidifikazzjoni tad-demel likwidu, il-kisi ta’ ħażniet tad-demel u tad-demel likwidu, l-introduzzjoni ta’ valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet u rekwiżiti ta’ monitoraġġ) u diġestjoni anaerobika bl-irkupru tal-bijogass sabiex jitnaqqas il-metan mill-ġestjoni tad-demel, bil-benefiċċju addizzjonali tat-tnaqqis tad-dipendenza mill-importazzjonijiet tal-gass naturali u tal-prevenzjoni tal-emissjonijiet tal-ammonijaka; il-promozzjoni ta’ dieti aktar sostenibbli b’anqas laħam aħmar u pproċessat u b’aktar sorsi ta’ proteini tal-pjanti. — Skart solidu u ilma mormi – it-tnaqqis tar-rimi fil-landfills tal-iskart organiku permezz ta’ implimentazzjoni sħiħa u rapida tal-leġiżlazzjoni dwar l-iskart u l-landfills; is-separazzjoni tas-sorsi u d-diġestjoni anaerobika bl-irkupru tal-bijogass, sabiex jitnaqqas il-metan mill-iskart solidu; id-diġestjoni anaerobika tal-ħama bl-irkupru tal-bijogass, sabiex jitnaqqas il-metan mill-ilma mormi. — Enerġija – f’konformità mar-Regolament propost dwar it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-metan (63), il-kejl, ir-rapportar u l-verifika tal-emissjonijiet tal-metan fis-settur tal-enerġija jeħtieġ li jittejbu u l-emissjonijiet jeħtieġ li jitnaqqsu permezz ta’ detezzjoni u tiswija obbligatorji tat-tnixxijiet, u projbizzjoni fuq l-ivventjar u l-ivvampjar.

2.5 L-integrazzjoni tal-ħżin ġeoloġiku fit-tul tas-CO2

L-Istati Membri huma mħeġġa jinkludu fl-NECPs aġġornati tagħhom l-isforzi ppjanati sabiex l-industriji tagħhom ikunu jistgħu jaqbdu u jaħżnu l-emissjonijiet tal-proċess inerenti tagħhom b’mod permanenti f’siti tal-ħżin ġeoloġiku, f’konformità mad-Direttiva 2009/31/KE. L-ilħuq tal-objettiv tan-newtralità klimatika jirrikjedi li l-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra li jifdal madwar l-UE minn setturi diffiċli sabiex jitrażżnu jiġu bbilanċjati fl-UE sa mhux aktar tard mill-2050 u li l-UE tikseb emissjonijiet negattivi minn hemm ’il quddiem.

Diversi attivitajiet, inklużi industriji li jużaw ħafna enerġija, bħas-siment, il-ħadid u l-azzar, l-aluminju, il-polpa u l-karta u r-raffineriji, kif ukoll l-agrikoltura, għandhom emissjonijiet inerenti fil-proċess li jirriżultaw mill-proċessi ta’ produzzjoni nfushom. Il-qbid u l-ħżin tal-karbonju, jew il-qbid u l-użu tal-karbonju jistgħu jipprovdu kontribut ewlieni sabiex jiġu indirizzati l-emissjonijiet ta’ dawn is-setturi.

Barra minn hekk, dan jista’ jgħin fit-tneħħija tas-CO2 mill-atmosfera permezz tal-assorbimenti tal-karbonju bħall-bijoenerġija flimkien mal-qbid u l-ħżin tal-karbonju (BECCS) u permezz tal-Qbid Dirett tal-Karbonju Atmosferiku (DACCS). L-użu tal-BECCS għandu jiġi indirizzat fl-NECPs aġġornati b’kunsiderazzjoni sħiħa tal-limiti u tad-disponibbiltà tal-bijomassa sostenibbli.

Kaxxa 6: L-istabbiliment ta’ objettivi, miri u kontributi għall-qbid u l-ħżin tal-karbonju. L-Istati Membri huma mħeġġa jipprovdu l-informazzjoni li ġejja: — il-projezzjoni aggregata annwali tal-emissjonijiet ta’ proċessi inerenti li se jkollhom jitnaqqsu permezz tal-qbid tas-CO2; — is-CO2 tal-arja bijoġenika u diretta annwali li se jkun disponibbli għall-ħżin ġeoloġiku tas-CO2; — il-kapaċità ta’ ħżin ġeoloġiku tas-CO2 li jista’ jsir disponibbli mill-aspett operazzjonali kull sena; — il-kapaċità annwali ta’ ħżin tas-CO2 li tista’ ssir disponibbli fi tmiem l-isfruttament tal-ħażniet tal-idrokarburi; — l-infrastruttura ppjanata tat-trasport tas-CO2; — appoġġ għall-finanzjament pubbliku disponibbli għall-investiment fil-qbid, fit-trasport u fil-ħżin tas-CO2; — kwalunkwe miżura oħra sabiex tappoġġa l-varar ta’ opportunitajiet ta’ ħżin ġeoloġiku tas-CO2 fit-tul.

2.6 Il-promozzjoni tad-dimensjoni tar-riċerka, tal-innovazzjoni u tal-kompetittività

Filwaqt li jibnu fuq il-valutazzjoni tal-2020 tal-NECPs inizjali (64) u jqisu ċ-ċirkostanzi ġeopolitiċi attwali u l-iżviluppi ta’ politika reċenti, l-Istati Membri huma mistiedna jsaħħu d-dimensjoni tal-innovazzjoni fir-riċerka u l-kompetittività fil-pjanijiet aġġornati tagħhom.

Perkors ta’ suċċess fir-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) fl-enerġija nadifa u fit-teknoloġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju jirrikjedi biżżejjed esperti u imprendituri, appoġġat mill-użu sinerġistiku tal-programmi tal-UE, nazzjonali u reġjonali. Miri u objettivi nazzjonali ċari tar-riċerka u l-innovazzjoni sal-2030 (u meta xieraq l-2050), aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u monitoraġġ kontinwu tal-attivitajiet nazzjonali tar-riċerka u l-innovazzjoni huma kruċjali sabiex tissaħħaħ il-kompetittività tal-UE u sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku. Dawn l-elementi huma wkoll essenzjali sabiex jitnaqqas id-distakk bejn ir-riċerka u l-innovazzjoni u l-adozzjoni mis-suq, sabiex tissaħħaħ il-kompetittività tal-UE, u eventwalment iwasslu għal introduzzjoni aċċellerata tat-teknoloġiji mistennija li jkollhom impatt fuq l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku. L-istrateġiji tar-riċerka u l-innovazzjoni għandhom jħaddnu u jrawmu aspetti mhux teknoloġiċi u transdixxiplinari li huma ta’ importanza kritika għall-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika u tal-enerġija; l-istimulazzjoni tat-tibdil fl-imġiba, għażliet ta’ stil ta’ ħajja konxji mill-klima, il-promozzjoni ta’ innovazzjonijiet istituzzjonali, ta’ governanza u ta’ politika sabiex jinħolqu kundizzjonijiet abilitanti għal trasformazzjoni newtrali għall-klima.

Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jiddeskrivu l-objettivi u l-politiki tal-Istati Membri sabiex jiffaċilitaw l-espansjoni tal-manifattura ta’ teknoloġiji, tagħmir u komponenti b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju disponibbli kummerċjalment (pereżempju billi jirriflettu s-sitwazzjoni u x-xejriet attwali għall-investimenti, il-valur miżjud) fit-territorju tagħhom — kif ukoll l-objettivi u l-politiki tagħhom sabiex dan jinkiseb permezz ta’ sforzi ta’ diversifikazzjoni f’pajjiżi terzi. Il-pjan REPowerEU jispeċifika li l-kisba tiegħu tirrikjedi d-diversifikazzjoni tal-provvista ta’ tagħmir ta’ enerġija rinnovabbli u ta’ materja prima kritika, it-tnaqqis tad-dipendenzi settorjali, it-tegħlib tal-konġestjonijiet fil-katina tal-provvista u l-espansjoni tal-kapaċità tal-manifattura tat-teknoloġija tal-enerġija nadifa tal-UE. L-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu aħjar il-ħtiġijiet relatati mal-kapaċitajiet tal-manifattura u l-ktajjen tal-valur industrijali f’teknoloġiji essenzjali tal-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

Kaxxa 7: L-aħjar prattika għat-titjib tad-dimensjoni tar-riċerka, tal-innovazzjoni u tal-kompetittività — L-identifikazzjoni u d-deskrizzjoni tal-ħtiġijiet tar-riċerka u l-innovazzjoni fl-enerġija nadifa għat-twettiq tal-objettivi klimatiċi u tal-klima, inklużi l-impatti ambjentali u l-aspetti ta’ tranżizzjoni ġusta (65) u l-valutazzjoni tal-impatti soċjoekonomiċi tat-tranżizzjoni ekoloġika. — Id-deskrizzjoni tal-objettivi nazzjonali tar-riċerka u l-innovazzjoni u l-miri ta’ finanzjament li juru perkorsi konkreti u kwantitattivi sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-2030 u tal-2050 għal teknoloġiji essenzjali speċifiċi tal-enerġija nadifa u għall-ġbir u l-ħżin tal-karbonju. — L-integrazzjoni tal-passi industrijali tal-ktajjen tal-valur tal-enerġija nadifa, pereżempju billi jiġu indirizzati l-kapaċitajiet tal-manifattura għat-teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli, u b’hekk tiġi appoġġata wkoll il-kompetittività tal-industrija Ewropea. — L-esplorazzjoni ta’ sinerġiji bejn il-fondi u l-attivitajiet nazzjonali rilevanti, mal-Pjattaformi tal-Innovazzjoni u mal-Gruppi ta’ Ħidma dwar l-Implimentazzjoni tal-Pjan tat-Teknoloġija Enerġetika Strateġika (SET) u meta xieraq mal-erba’ Missjonijiet tal-Patt Ekoloġiku tal-UE (66). — It-titjib tal-kooperazzjoni bejn il-pajjiżi tal-pjan SET, speċjalment iżda mhux esklużivament permezz tas-Sħubija Ewropea għat-Tranżizzjoni lejn Enerġija Nadifa. — Id-deskrizzjoni ta’ kif tista’ tissaħħaħ il-kooperazzjoni mas-sħab globali dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni fl-enerġija nadifa. — It-titjib tal-appoġġ u tal-aċċess għall-finanzjament għall-innovazzjoni tan-negozju inklużi n-negozji ġodda, in-negozji li qegħdin jespandu u l-SMEs. — L-integrazzjoni tal-espansjoni tal-manifattura u tal-kapaċità ta’ produzzjoni diversifikata ta’ enerġija nadifa u tal-ktajjen tal-valur tat-teknoloġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fl-objettivi u fil-politiki u fil-miżuri nazzjonali fir-rigward tal-kompetittività. — L-integrazzjoni tal-iżvilupp tal-ħiliet meħtieġa għat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, pereżempju b’rabta mal-Patt għall-Ħiliet dwar l-enerġija rinnovabbli. — L-integrazzjoni tal-kunċetti ta’ riċiklabbiltà u ċirkolarità u l-ħtieġa li titnaqqas id-dipendenza, u d-diversifikazzjoni effettiva tal-akkwist ta’ materja prima importata, komponenti meħtieġa għall-manifattura ta’ teknoloġiji tal-enerġija nadifa. — L-identifikazzjoni u d-deskrizzjoni ta’ kif tista’ tittejjeb il-kompetittività tat-teknoloġiji tal-enerġija nadifa fis-suq globali, inklużi l-ixprunaturi ewlenin u l-isfidi kemm fis-swieq interni kif ukoll f’dawk globali.

2.7 L-integrazzjoni tal-objettiv tan-newtralità klimatika

L-Istati Membri huma meħtieġa jinkludu fl-NECPs aġġornati tagħhom elementi li jtejbu l-koerenza u l-konsistenza mal-objettiv tal-UE tan-newtralità klimatika, filwaqt li jibnu fuq l-istrateġiji nazzjonali tagħhom fit-tul. Sabiex jiġu żgurati l-konsistenza u l-koerenza mal-objettiv tan-newtralità klimatika tal-UE, il-Liġi Ewropea dwar il-Klima emendat ir-Regolament dwar il-Governanza sabiex jinkludi l-objettiv tan-newtralità klimatika fid-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament dwar il-Governanza (67). L-elementi fejn l-Istati Membri jistgħu jtejbu l-koerenza u l-konsistenza jinkludu:

— Fil-valutazzjoni tagħhom tal-impatti tal-politiki u tal-miżuri ppjanati, billi tiġi analizzata l-konsistenza mal-objettiv tal-UE għan-newtralità klimatika stabbilit fl-Artikolu 2(1) tal-Liġi dwar il-Klima (l-Artikolu 3(2)(f) tar-Regolament dwar il-Governanza);

— Fil-bażi analitika għall-pjan, billi jiġi deskritt il-mod kif il-politiki u l-miżuri eżistenti u l-politiki u l-miżuri ppjanati jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettiv tal-UE għan-newtralità klimatika, kif stabbilit fl-Artikolu 2(1) tal-Liġi dwar il-Klima (l-Artikolu 8(2)(e) tar-Regolament dwar il-Governanza, u l-Anness 1, il-Parti 1, it-Taqsima B, il-punt 5.5 ir-Regolament dwar il-Governanza);

— Meta jiġu stabbiliti l-politiki u l-miżuri relatati mal-emissjonijiet u l-assorbimenti ta’ gassijiet serra, billi tiġi pprovduta perspettiva lejn l-objettiv tal-UE għan-newtralità klimatika (l-Anness I, il-Parti 1, it-Taqsima A, il-punt 3.1.1.i tar-Regolament dwar il-Governanza).

3 Punti trażversali li trid tingħatalhom attenzjoni sabiex jiġu aġġornati l-NECPs

3.1 Filwaqt li tibni fuq it-tagħlimiet meħuda mill-NECPs inizjali

Il-pjanijiet nazzjonali inizjali dwar l-enerġija u l-klima ppreżentati mill-Istati Membri jistabbilixxu l-pedament għat-tisħiħ tal-ambizzjonijiet u għall-ilħuq tal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tal-pjan REPowerEU. It-tħejjija tagħhom segwiet il-proċess iterattiv stabbilit fir-Regolament dwar il-Governanza, filwaqt li bniet fuq konsultazzjonijiet estensivi bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri kif ukoll konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati u mas-soċjetà ċivili. Il-Kummissjoni vvalutat l-ewwel abbozz ta’ pjanijiet fuq bażi individwali u fil-livell tal-UE (68) u ħarġet rakkomandazzjonijiet lill-Istati Membri (69) għall-finalizzazzjoni tal-pjanijiet. Il-pjanijiet finali ġew sottomessi, għalkemm xi wħud b’dewmien, sal-31 ta’ Diċembru 2019, u l-Kummissjoni vvalutat il-pjanijiet finali fuq livell individwali u b’mod aggregat (70).

3.1.1 It-titjib tal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima sal-2030

L-“approċċ ta’ gvern sħiħ” huwa parti ċentrali mit-tħejjija tal-pjanijiet inizjali u wieħed mill-prinċipji ewlenin tar-Regolament dwar il-Governanza. Dan jgħin sabiex tittejjeb il-konsistenza fil-ħames dimensjonijiet tal-Unjoni tal-Enerġija u jinħolqu sinerġiji bejn oqsma ta’ politika differenti.

L-Istati Membri huma mistiedna jilħqu lill-awtoritajiet u lill-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha meta jkunu qegħdin iħejju l-aġġornament tal-pjanijiet nazzjonali abbozzati u finali integrati tagħhom. Dawn l-awtoritajiet rilevanti għandhom jaħdmu flimkien fil-portafolli differenti tagħhom sabiex jaġġornaw il-pjanijiet nazzjonali u jilħqu l-għanijiet kondiviżi tal-Unjoni tal-Enerġija, tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, tas-Semestru Ewropew, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-pjan REPowerEU u żviluppi oħrajn fil-politiki tal-UE dwar l-enerġija u l-klima. Tali proċess għandu jiżgura li l-awtoritajiet jieħdu taħt idejhom l-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali integrati.

L-Istati Membri huma mħeġġa jibnu fuq il-pjanijiet nazzjonali inizjali tagħhom filwaqt li jikkunsidraw bis-sħiħ il-valutazzjoni relatata mwettqa mill-Kummissjoni.

3.1.2 Sinerġiji ma’ rapporti ta’ progress integrati

L-Istati Membri huma mħeġġa jużaw l-ewwel rapporti ta’ progress nazzjonali integrat dwar l-enerġija u l-klima (NECPRs) meta jkunu qegħdin iħejju l-NECPs aġġornati tagħhom. Ir-rapporti jistgħu jintużaw sabiex: (i) jgħinu fid-deskrizzjoni tas-sitwazzjoni attwali, inkluż dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima; (ii) jiġu stmati l-lakuni li fadal sabiex jintlaħqu l-objettivi, il-miri u l-kontributi stabbiliti fl-ewwel pjanijiet nazzjonali; u (iii) jinsiltu konklużjonijiet dwar l-adegwatezza tal-politiki u tal-miżuri u l-investimenti li l-NECPRs fihom f’kull dimensjoni u settur, inkluż l-impatt tagħhom fuq il-kwalità tal-arja u l-emissjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu fl-arja.

Sal-15 ta’ Marzu 2023, l-Istati Membri, għall-ewwel darba, se jissottomettu l-NECPRs lill-Kummissjoni (71). . Ir-rapportar u l-monitoraġġ tal-progress huma tnejn mill-karatteristiċi ewlenin tar-Regolament dwar il-Governanza. L-NECPRs se jikkontribwixxu għal valutazzjoni bbażata fuq l-evidenza tal-progress fl-implimentazzjoni tal-NECPs inizjali u b’hekk huma mod siewi sabiex jiġu identifikati oqsma potenzjali li fihom jista’ jsir titjib. Il-format tar-rapportar u l-monitoraġġ tal-progress ġie żviluppat sabiex tiġi analizzata l-implimentazzjoni tal-politiki għall-enerġija u l-klima fl-NECPs, filwaqt li jitqies li jiġi limitat il-piż amministrattiv għall-Istati Membri u għall-Kummissjoni.

Il-parti analitika tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati, kif ukoll il-politiki u l-miżuri ppjanati, jistgħu jibbenefikaw mill-informazzjoni miġbura għar-rapportar tal-progress. Madankollu, jekk jirreferu għas-swieq tal-elettriku u tal-gass, għall-prezzijiet tal-enerġija u għad-diżaggregazzjoni tal-elementi attwali tal-prezzijiet (fil-komponenti tal-enerġija, tan-network, tat-taxxi/tal-imposti fil-prezzijiet), l-Istati Membri għandhom jipprovdu analiżi aġġornata meta mqabbla maż-żmien tas-sottomissjoni tal-NECPRs.

3.2 Parteċipazzjoni pubblika bikrija u inklużiva f’konformità mal-Konvenzjoni ta’ Aarhus

Kif kien il-każ għall-pjanijiet inizjali, l-Istati Membri jridu jiżviluppaw l-aġġornament tal-NECPs fi djalogu mal-awtoritajiet lokali, mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, mas-sħab soċjali, mal-komunità tan-negozju settorjali, mal-investituri u ma’ partijiet ikkonċernati oħrajn. L-Artikolu 10 tar-Regolament dwar il-Governanza jirrikjedi li l-Istati Membri jagħtu lill-pubbliku opportunitajiet bikrija u effettivi sabiex jipparteċipa fl-elaborazzjoni tal-NECPs. L-Istati Membri huma partijiet għall-Konvenzjoni ta’ Aarhus (72) u għalhekk, huma obbligati jiżguraw li l-pubbliku jingħata opportunitajiet bikrija u effettivi sabiex jipparteċipa fit-tħejjija tal-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati f’qafas trasparenti u ġust (73). B’mod partikolari, il-pubbliku jrid jingħata żmien raġonevoli sabiex jipparteċipa fil-fażijiet differenti u jrid jiġi kkonsultat meta l-għażliet kollha jkunu għadhom miftuħa (74). Konsultazzjoni tajba timplika li l-pubbliku għandu jkollu aċċess għad-dokumenti, għar-rapporti u għas-suppożizzjonijiet rilevanti kollha fil-bidu tal-perjodu ta’ konsultazzjoni. L-Istati Membri huma mistiedna jirriflettu dwar l-aħjar prattiki, bħall-istabbiliment tal-konsultazzjoni permezz ta’ sit web dedikat tal-NECP, li fih l-informazzjoni kollha.

Skont l-Artikolu 11 tar-Regolament dwar il-Governanza, l-Istati Membri jridu jistabbilixxu djalogu dwar l-enerġija u l-klima f’diversi livelli. Dawn iridu jipprovdu pjattaforma sabiex jiddiskutu mal-partijiet ikkonċernati dwar ix-xenarji differenti previsti għall-politiki għall-enerġija u l-klima u sabiex jintlaħaq l-objettiv tal-UE dwar in-newtralità klimatika stabbilit fil-Liġi dwar il-Klima (75). L-Istati Membri se jirrapportaw dwar il-progress fl-istabbiliment ta’ dan id-djalogu fl-NECPRs. Għall-konsultazzjonijiet pubbliċi, l-Istati Membri huma mħeġġa jsaħħu d-djalogu f’diversi livelli u jaħdmu ma’ individwi u gruppi reġjonali u lokali li jistgħu jressqu miżuri konkreti. Huma għandhom jesploraw ukoll sinerġiji ma’ fora eżistenti, bħall-Patt tas-Sindki. L-Istati Membri jeħtieġ ukoll li jiżguraw konsultazzjoni u involviment sħaħ u f’waqthom tas-sħab soċjali, f’konformità mar-regoli u l-prattiki nazzjonali rilevanti. Id-djalogu soċjali u approċċ min-naħa tas-soċjetà kollha huma kruċjali għall-iżvilupp u għall-implimentazzjoni ta’ politiki effettivi għall-enerġija u l-klima f’konformità mal-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

Fl-NECPs aġġornati, l-Istati Membri huma meħtieġa jinkludu sommarju tal-konsultazzjonijiet u tal-fehma tal-pubbliku jew tal-fehmiet provviżorji. L-Istati Membri għandhom jispjegaw kif il-fehmiet tal-pubbliku tqiesu qabel ma ġew sottomessi l-pjanijiet nazzjonali abbozzati u finali. L-Istati Membri huma mistennija wkoll jiddeskrivu kif il-proċess ippermetta lill-pubbliku jipparteċipa b’mod trasparenti u ġust.

3.3 It-tisħiħ tal-kooperazzjoni reġjonali għal rispons koordinat aħjar u l-promozzjoni tas-solidarjetà

L-Istati Membri huma mħeġġa jsaħħu l-kooperazzjoni reġjonali meta jkunu qegħdin iħejju l-pjanijiet nazzjonali aġġornati. Sa fejn ikun possibbli, huwa rrakkomandat li tali kooperazzjoni tiġi kkoordinata permezz ta’ forum ta’ kooperazzjoni reġjonali stabbilit. Il-gruppi reġjonali stabbiliti fl-ambitu tal-Pjattaforma tal-UE għax-Xiri tal-Enerġija (76), kif ukoll il-gruppi ta’ riskju reġjonali marbuta mas-sigurtà tal-provvista tal-gass fis-suq tal-UE jistgħu jipprovdu wkoll appoġġ, meta meħtieġ. Minkejja li l-mekkaniżmu ta’ governanza tfassal sabiex jistimula l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri fil-livell transfruntier u reġjonali (77), l-Istati Membri ma ħatfu l-ebda potenzjal sħiħ tal-kooperazzjoni reġjonali matul it-tħejjija tal-NECPs inizjali.

L-Istati Membri huma mħeġġa wkoll jinvolvu ruħhom b’mod volontarju fl-abbozzar konġunt ta’ partijiet mill-NECPs tagħhom, kemm fil-livell territorjali kif ukoll f’dak settorjali. Din hija l-opportunità sabiex jittaffa l-piż amministrattiv fuq l-Istati Membri u jittejjeb il-kontenut tal-NECPs. Il-Kummissjoni hija lesta li tiffaċilita din il-kooperazzjoni jekk l-Istati Membri jitolbu dan matul it-tħejjija tal-abbozz tal-NECPs aġġornati. Il-kooperazzjoni reġjonali dwar il-politiki għall-enerġija u l-klima tippermetti l-esplorazzjoni ta’ sinerġiji sabiex jintlaħqu b’mod effiċjenti l-objettivi tal-enerġija u klimatiċi nazzjonali, filwaqt li jiġi żgurat li l-pjanijiet ikunu aktar konsistenti. L-oqsma għall-koordinazzjoni jistgħu jinkludu, pereżempju, proġetti konġunti jew skemi ta’ appoġġ għall-enerġija rinnovabbli (eż. perjodi ta’ żmien konsistenti u miżuri għall-istabbiliment ta’ skema konġunta) u approċċi konsistenti fl-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli f’reġjun jew kooperazzjoni fi ħdan il-qafas tal-Pjan SET.

L-Istati Membri huma mistiedna jiġbru fil-qosor l-eżitu tal-konsultazzjonijiet reġjonali fl-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom, inklużi kummenti minn Stati Membri oħrajn, u jispjegaw kif tqiesu dawn il-kummenti.

L-Istati Membri huma mistiedna wkoll jinvolvu lis-sħab reġjonali sabiex jiżguraw ippjanar konsistenti u jindirizzaw ir-riskji relatati mas-sigurtà tal-provvista. Dan huwa importanti wkoll sabiex jiġi żgurat il-varar ta’ infrastruttura tal-elettriku u infrastruttura tat-trażmissjoni tal-enerġija suffiċjenti (dimensjoni fiżika), kif ukoll sabiex titrawwem l-integrazzjoni tas-suq. L-iżviluppi reċenti fil-politika għall-enerġija wrew il-ħtieġa ta’ kooperazzjoni reġjonali sabiex tingħata spinta lir-reżiljenza u lit-tħejjija tas-sistema tal-enerġija u titħaffef it-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Illum, aktar minn qatt qabel, il-kooperazzjoni reġjonali u s-solidarjetà Ewropea huma l-aktar assi b’saħħtu tal-UE sabiex tinkiseb provvista tal-enerġija diversifikata, tissaħħaħ id-dimensjoni tas-sigurtà tal-enerġija tal-NECPs, u fl-aħħar mill-aħħar tinkiseb Unjoni tal-Enerġija aktar reżiljenti. Sabiex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni reġjonali, il-Kummissjoni qiegħda tippubblika gwida speċifika dwar il-kondiviżjoni tal-benefiċċji u tal-kostijiet fi proġetti ta’ kooperazzjoni fl-enerġija rinnovabbli.

Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jagħtu rendikont qasir tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-Pjattaforma tal-UE għax-Xiri tal-Enerġija fl-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom, u l-azzjoni possibbli li tirriżulta minn din il-ħidma. Il-Pjattaforma tal-UE għax-Xiri tal-Enerġija nħolqot sabiex tikkoordina l-ħidma għad-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-gass tal-UE lil hinn mis-sorsi Russi. Dan se jinvolvi parzjalment il-ħolqien ta’ mekkaniżmu volontarju għax-xiri tal-gass u tal-idroġenu rinnovabbli għall-UE, billi jsir l-aħjar użu mill-piż politiku u tas-suq kollettiv tal-UE. Barra minn hekk, inħolqu ħames gruppi reġjonali (l-Ewropa tax-Xlokk, l-Ewropa Ċentrali tal-Lvant, il-Majjistral, il-Lbiċ u l-Istati Baltiċi), sabiex ifasslu pjanijiet ta’ azzjoni għall-operazzjonalizzazzjoni tal-isforz tal-Pjattaforma tal-UE għax-Xiri tal-Enerġija.

3.4 L-esplorazzjoni tal-potenzjal sħiħ tas-sinerġiji u tal-interkonnessjonijiet ma’ strumenti oħrajn ta’ ppjanar għat-tranżizzjoni ekoloġika u ġusta

L-NECPs aġġornati għandhom jirriflettu l-istrumenti l-ġodda ta’ finanzjament tal-ippjanar li ġew stabbiliti minn meta fl-2019 ġew sottomessi l-ewwel NECPs finali. L-aċċess għal xi fondi jiddependi mill-approvazzjoni ta’ pjanijiet dedikati tal-Istati Membri. L-NECPs għandhom jirriflettu b’mod konsistenti u integrat il-politiki u l-miżuri rilevanti kollha li jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi, tal-miri u tal-kontributi nazzjonali dwar l-enerġija u l-klima, inklużi l-azzjonijiet u l-opportunitajiet ta’ finanzjament li jirriżultaw minn strumenti oħrajn ta’ finanzjament u ppjanar (78).

3.4.1 Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza

Huwa importanti li l-Istati Membri jirriflettu bis-sħiħ l-investimenti fl-enerġija u fil-klima u r-riformi tal-pjanijiet nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza (RRPs) fl-NECPs aġġornati (79) u jibnu fuqhom sabiex jilħqu l-miri, l-objettivi u l-impenji aġġornati tagħhom għall-2030. F’termini kwantitattivi, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF) tipprovdi l-akbar sors ġdid ta’ finanzjament għall-politika għall-enerġija u l-klima. Sa Awwissu 2026 (80), l-RRPs se jkomplu jixprunaw l-aġendi ta’ riforma u investiment tal-Istati Membri dwar l-enerġija u l-klima fi gradi differenti. L-RRPs tħejjew sabiex jikkontribwixxu għall-objettivi, għall-miri u għall-kontributi tal-NECPs, fid-dawl taż-żieda fl-ambizzjoni għall-2030 u għall-2050. Skont il-pjan REPowerEU, l-Istati Membri għandhom jirriflettu politiki u miżuri addizzjonali fl-RRPs tagħhom billi jinkludu kapitolu speċifiku dwar ir-REPowerEU.

Sabiex jiġu żgurati t-trasparenza u l-konsistenza, il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jiddeskrivu b’mod ċar ir-rwol tal-RRPs, inklużi l-kapitoli tar-REPowerEU, fl-implimentazzjoni tal-NECPs aġġornati. Għal dan il-għan, il-pjanijiet nazzjonali aġġornati għandhom jipprovdu informazzjoni kwantitattiva fir-rigward tal-kontribut tal-miżuri tal-RRP għall-objettivi u għall-miri aġġornati għall-klima u l-enerġija, anke f’termini ta’ finanzjament. Barra minn hekk, l-Istati Membri huma mistiedna jagħmlu kontroreferenza għall-kapitolu tal-RRP u tar-REPowerEU għal kull politika u miżura rilevanti fl-NECPs aġġornati tagħhom. L-Istati Membri għandhom jindikaw jekk il-politika jew il-miżura hijiex kompletament jew parzjalment parti mill-kapitolu tal-RRP u tar-REPowerEU u r-rwol tal-NECP fl-ikkomplementar tal-Kapitoli tal-RRPs u tar-REPowerEU.

Meta applikabbli, dawn għandhom jinkludu referenza għad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (CID) dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza. L-Istati Membri għandhom jirriflettu dwar kwalunkwe estensjoni tal-investimenti u tar-riformi li jistgħu jikkontribwixxu aktar għall-objettivi, għall-miri u għall-kontribut għall-2030 tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom.

Il-Kummissjoni tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri sabiex jużaw l-esperjenza tagħhom tal-proċess tal-RRP. Dan jista’ jkompli jtejjeb il-livell ta’ dettall tal-investimenti u tar-riformi fl-NECPs aġġornati f’termini ta’ stimi tal-kostijiet, ta’ finanzjament, ta’ deskrizzjoni tal-ambitu, u inklużi l-istadji importanti u l-miri speċifiċi. Jeħtieġ li tinżamm il-konsistenza bejn iż-żewġ strumenti.

Għalkemm mhux rekwiżit skont ir-Regolament dwar il-Governanza attwali,il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri japplikaw il-kriterji “la tagħmilx ħsara sinifikanti” (DNSH) meta jiddefinixxu l-politiki u l-miżuri għall-NECPs aġġornati. Il-konformità sħiħa mal-kriterji tad-DNSH hija karatteristika ewlenija tad-disinn tal-RRF. Dan jiżgura li l-pjanijiet jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni ekoloġika u għal irkupru sostenibbli, filwaqt li jillimitaw il-ħsara lir-riżorsi tal-bijodiversità, tal-ilma u tal-baħar, jagħtu spinta liċ-ċirkolarità, jipprevjenu t-tniġġis u jevitaw l-intrappolament ta’ assi u attivitajiet mhux sostenibbli. Il-Kummissjoni pprovdiet gwida teknika dwar l-applikazzjoni tal-kriterji tad-DNSH fil-kuntest tal-RRPs (81).

3.4.2 Il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta

Il-Mekkaniżmu għal Tranżizzjoni Ġusta (82), b’mod partikolari l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta (JTF), inħoloq sabiex jimmobilizza l-investimenti bejn l-2021 u l-2027. Din l-għodda ta’ investiment se tgħin lir-reġjuni Ewropej l-aktar affettwati mit-tranżizzjoni għan-newtralità klimatika, minħabba d-dipendenza għolja tagħhom mill-estrazzjoni tal-fjuwils fossili — inklużi l-faħam, il-pit u x-shale bituminuż — u minn proċessi industrijali b’intensità ta’ karbonju. Il-JTF, parti mill-politika ta’ koeżjoni, japplika wkoll il-prinċipju tad-DNSH u jeskludi l-investimenti fil-fjuwils fossili. Dan jistabbilixxi qafas ta’ governanza b’saħħtu ffokat fuq it-TJTPs, li qegħdin jiġu ffinalizzati. It-TJTPs huma dokumenti strateġiċi li jispjegaw il-proċess ta’ tranżizzjoni ġusta f’kull Stat Membru u l-attivitajiet sabiex jiġu mmitigati l-konsegwenzi soċjoekonomiċi mistennija fit-territorji l-aktar affettwati. It-TJTPs se jkunu l-qafas għall-miżuri u għall-investimenti f’reġjuni dipendenti mill-faħam u/jew reġjuni b’industriji b’emissjonijiet għoljin ta’ gassijiet serra (bħall-industriji tal-kimika, tal-azzar u tas-siment) li l-aktar li ntlaqtu b’mod negattiv mit-tranżizzjoni.

L-Istati Membri għandhom jirriflettu fl-NECPs aġġornati l-proċess ta’ tranżizzjoni deskritt fil-Pjanijiet Territorjali għal Tranżizzjoni Ġusta (TJTPs). L-Istati Membri għandhom jispjegaw is-sinerġiji bejn il-miri għall-klima u l-enerġija għall-2030 u t-tranżizzjoni mill-fjuwils fossili. Għandhom jiddeskrivu wkoll kif l-ilħuq tal-miri nazzjonali se jimmitiga l-impatti soċjoekonomiċi b’mod immirat fil-livell reġjonali.

3.4.3 Il-Fond Soċjali għall-Klima

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex, sa fejn ikun possibbli, jinkludu l-analiżi sottostanti meħtieġa għat-tħejjija tal-pjanijiet soċjali għall-klima fl-NECPs aġġornati. Huma għandhom jispjegaw kif qegħdin jippjanaw li jużaw id-dħul mill-Fond Soċjali għall-Klima (SCF) sabiex jilħqu l-objettivi, il-miri u l-kontributi rilevanti. L-SCF (83) huwa propost fl-ambitu tal-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” sabiex jindirizza l-impatti soċjali fuq l-unitajiet domestiċi vulnerabbli, l-utenti tat-trasport u l-mikrointrapriżi li jistgħu jirriżultaw mill-inklużjoni ta’ bini u trasport bit-triq f’sistema għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet (ETS). L-għan tal-SCF huwa li jappoġġa lil gruppi vulnerabbli fit-tnaqqis tad-dipendenza tagħhom minn fjuwils fossili għaljin billi jagħmel il-bini aktar effiċjenti, jiddekarbonizza t-tisħin u t-tkessiħ tal-bini (inkluża l-integrazzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli) u jżid l-aċċess għat-trasport sostenibbli. L-SCF għandu wkoll l-għan li jappoġġa lil gruppi vulnerabbli permezz ta’ miżuri nazzjonali, li jipprovdu appoġġ temporanju mmirat għall-introjtu dirett, filwaqt li jkunu qegħdin jiġu varati miżuri ta’ investiment.

Meta jiġu ffinalizzati n-negozjati dwar il-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %”, se jkun hemm rabta mill-qrib bejn l-NECPs u l-pjanijiet tal-SCF minħabba li l-NECPs jiddeskrivu l-qafas ta’ politika li fih se jopera l-SCF. Il-pjanijiet tal-SCF se jitfasslu mir-riformi u mill-impenji ppjanati li jsiru mill-Istati Membri fl-NECPs. Il-pjanijiet tal-SCF infushom se jiffokaw fuq miżuri konkreti u investiment iffinanzjati mill-SCF. Dawn se jiżguraw ukoll konsistenza u jiżviluppaw sinerġiji mal-NECPs u programmi u strumenti rilevanti oħrajn tal-UE.

3.4.4 Il-politika agrikola komuni

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex ifittxu sinerġiji bejn il-pjanijiet strateġiċi tal-politika agrikola komuni (CSPs) u l-NECPs. Permezz tas-CSPs nazzjonali tagħhom, l-Istati Membri fasslu skemi ta’ appoġġ, li jinkludu l-indirizzar tal-objettivi klimatiċi, tal-enerġija, tas-saħħa u tal-bijodiversità. Il-Kummissjoni pprovdiet rakkomandazzjonijiet u osservazzjonijiet dwar is-CSP ta’ kull Stat Membru. Barra minn hekk, l-Istati Membri identifikaw jew ippjanaw miżuri nazzjonali barra mis-CSPs li jistgħu jikkontribwixxu għal dawn l-ambizzjonijiet. Fid-dawl ta’ dawn l-objettivi, l-Istati Membri huma obbligati jivvalutaw mill-ġdid u, meta meħtieġ, jaġġustaw is-CSPs tagħhom ladarba jidħlu fis-seħħ il-miri aktar ambizzjużi introdotti mir-Regolament LULUCF u r-Regolament emendat dwar il-Kondiviżjoni tal-Isforzi (li għad irid jiġi adottat) (84). L-Istati Membri għandhom jaġġornaw l-NECPs u s-CSPs u jesploraw sinerġiji bejniethom kull meta jkun possibbli.

Ir-rabta bejn iż-żewġ proċessi tista’ tittejjeb aktar billi: (i) jissaħħu l-isforzi sabiex jiġu vvalutati l-impatti tal-politiki u tal-miżuri agrikoli fuq it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra; (ii) jiżdiedu l-assorbimenti tal-karbonju; u (iii) jiġu identifikati sorsi ta’ enerġija rinnovabbli rilevanti bħall-bijometan. Il-Kummissjoni u l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent qegħdin jorganizzaw il-bini tal-kapaċitajiet bħala parti mill-attivitajiet sabiex jittejjeb ir-rapportar dwar il-politiki u l-miżuri dwar il-klima (85).

3.4.5 Politika ta’ koeżjoni

Fl-NECPs aġġornati tagħhom, l-Istati Membri huma mistiedna jirriflettu dwar is-sinerġiji mad-dokumenti ta’ ppjanar eżistenti mfassla fl-ambitu tal-politika ta’ koeżjoni tal-UE għall-2021 sal-2027. Il-politika ta’ koeżjoni tal-UE (imwassla permezz tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Soċjali Ewropew Plus u l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta) tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali (86).

Fl-2021 sal-2027, il-politika ta’ koeżjoni (il-mobilizzazzjoni ta’ EUR 392 biljun ta’ investimenti tal-UE) tiffoka fuq ħames objettivi ta’ politika (inkluż wieħed dwar tranżizzjoni ekoloġika u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju lejn ekonomija newtrali għall-klima) u l-Patt Ekoloġiku Ewropew. Sabiex jibbenefikaw mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, l-Istati Membri huma meħtieġa jħejju ftehimiet ta’ sħubija segwiti minn programmi operazzjonali. Dawn tal-aħħar jeħtieġ li jqisu l-NECPs u jindirizzaw kwalunkwe sfida identifikata fihom. L-Istati Membri huma meħtieġa wkoll li jissodisfaw il-kundizzjonijiet abilitanti, inklużi dawk relatati ma’ NECP komplut, mal-effiċjenza enerġetika, mar-rinnovazzjoni ta’ bini residenzjali u mhux residenzjali u mal-enerġija rinnovabbli, mal-effiċjenza enerġetika, mar-rinnovazzjoni ta’ bini residenzjali u mhux residenzjali u mal-enerġija rinnovabbli.

3.5 Bażi analitika b’saħħitha

Il-pjanijiet nazzjonali aġġornati affidabbli jeħtieġ li jirriflettu viżjoni strateġika u jkunu sostnuti minn analiżi kwantitattiva soda u robusta tas-sitwazzjonijiet attwali u mbassra. Bażi analitika b’saħħitha se tiżgura wkoll li l-partijiet differenti tal-pjan ikunu komprensivi u komparabbli. It-taqsima analitika tal-NECP tibda bis-sitwazzjoni attwali, inklużi projezzjonijiet b’politiki u miżuri eżistenti (87),, li evolvew b’mod sinifikanti mill-NECPs inizjali. It-taqsima “sitwazzjoni attwali” tal-pjan aġġornat, għal kull waħda mill-ħames dimensjonijiet tal-Unjoni tal-Enerġija, jeħtieġ li tirrifletti kwalunkwe bidla rilevanti bbażata fuq l-aħħar informazzjoni disponibbli. B’mod partikolari, għandu jiġi kkunsidrat l-impatt soċjali u ekonomiku tal-pandemija tal-COVID-19, kif ukoll is-sitwazzjoni ġeopolitika attwali li taffettwa l-prezzijiet tal-enerġija, u x-xejriet tas-suq intern tal-enerġija u tas-sigurtà tal-enerġija u tal-emissjonijiet b’mod aktar wiesa’.

L-Istati Membri huma mħeġġa jagħmlu użu mill-aktar għodod u approċċi aġġornati għall-immudellar. Sabiex jiġi żgurat approċċ konsistenti, l-Istati Membri għandhom jużaw l-istess parametri ewlenin għall-prezzijiet tal-importazzjoni taż-żejt, tal-gass u tal-faħam kif ukoll għall-prezzijiet tal-karbonju skont is-sistema tal-UE għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet bħal dawk użati għar-rapportar skont l-Artikolu 18 tar-Regolament dwar il-Governanza. L-Istati Membri għandhom jirreferu b’mod ċar is-sorsi li fuqhom hija bbażata l-analiżi tagħhom sabiex jiżguraw it-trasparenza tad-data użata. Kull meta jkun possibbli, il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jużaw l-istatistika Ewropea uffiċjali.

3.5.1 Xenarji u perjodu ta’ żmien

L-NECPs aġġornati għandhom jiddeskrivu s-sitwazzjoni attwali (88) billi jinkludu projezzjonijiet tal-gassijiet serra tal-iżviluppi settorjali u projezzjonijiet għal dimensjonijiet oħrajn tal-Unjoni tal-Enerġija, b’miżuri eżistenti (jiġifieri xenarju “WEM”) mill-anqas sal-2040, inkluż l-2030 (89). Barra minn hekk, l-NECPs aġġornati għandhom jinkludu projezzjonijiet b’politiki u miżuri ppjanati addizzjonali (jiġifieri xenarju “WAM”) (90). Dawn il-projezzjonijiet se jippermettu li jiġi vvalutat l-impatt ta’ dawn il-politiki u l-miżuri ppjanati, u jqabblu l-impatt tagħhom ma’ dawk tal-politiki u l-miżuri eżistenti, tal-anqas sal-2040 (91) , (92). L-Istati Membri jridu jiddeskrivu wkoll il-mod kif il-politiki u l-miżuri eżistenti u ppjanati jikkontribwixxu sabiex jintlaħaq l-objettiv tal-UE għan-newtralità klimatika stabbilit fl-Artikolu 2(1) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima (93). .

Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima tbiddel ir-rekwiżiti għall-projezzjonijiet tal-emissjonijiet antropoġeniċi ta’ gassijiet serra (94) għal sekwenza ta’ sitt snin minflok erba’ snin futuri li jispiċċaw b’żero jew ħamsa, immedjatament wara s-sena tar-rapportar. Peress li l-Istati Membri se jħejju projezzjonijiet dwar l-emissjonijiet tal-gassijiet serra sal-2050 għas-sottomissjoni skont l-Artikolu 18 tar-Regolament dwar il-Governanza sal-15 ta’ Marzu 2023, huma mħeġġa jipprovdu projezzjonijiet sal-2050 kemm għax-xenarji WEM kif ukoll għal dawk ta’ WAM fl-NECPs aġġornati tagħhom, sabiex juru ix-xejriet lejn in-newtralità klimatika fl-UE.

L-Istati Membri jridu jagħmlu disponibbli għall-pubbliku deskrizzjoni dettaljata tas-suppożizzjonijiet, tal-parametri u tal-metodoloġiji użati għax-xenarji u għall-projezzjonijiet finali, filwaqt li jqisu r-restrizzjonijiet statistiċi, ir-restrizzjonijiet ta’ liċenzjar ta’ settijiet ta’ data kummerċjali, u l-konformità mar-regoli tal-protezzjoni tad-data (95). Għandhom jintużaw kemm jista’ għodod u data ta’ aċċess miftuħ sabiex jiġu promossi t-trasparenza, il-validazzjoni u l-komparabbiltà tar-riżultati.

3.5.2 Valutazzjoni tal-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali

Fil-pjanijiet nazzjonali aġġornati, l-Istati Membri għandhom jivvalutaw l-impatt makroekonomiku fil-livell nazzjonali, u meta applikabbli, reġjonali tal-politiki u tal-miżuri ppjanati jew tal-gruppi ta’ politiki u miżuri. Meta jkun possibbli, l-impatti tagħhom fuq is-saħħa, l-ambjent, il-kompetittività, l-impjiegi, il-ħiliet u s-soċjetà għandhom jiġu vvalutati wkoll. Dan għandu jinkludi tqabbil mal-projezzjonijiet ibbażati fuq politiki u miżuri eżistenti jew gruppi ta’ miżuri (96) b’enfasi speċifika fuq il-valutazzjoni tal-impatti distributtivi (97) u l-faqar enerġetiku (98). Il-Kummissjoni regolarment tagħmel disponibbli r-riżultati tal-proġetti ta’ riċerka f’dan il-qasam, inkluż l-immudellar makro u mikro għall-valutazzjoni tal-impatti tal-impjiegi, soċjali u distributtivi tat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, jew l-iżviluppi ġeopolitiċi (eż. xenarji tal-prezzijiet tal-enerġija) (99). Dawk l-elementi jistgħu jappoġġaw l-aġġornament tal-pjanijiet nazzjonali.

L-Istati Membri huma mħeġġa jikkunsidraw kwistjonijiet bħal konġestjonijiet possibbli fl-ekonomija kollha jew settorjali, b’mod partikolari għall-provvista tal-enerġija, għall-ilma u għall-materja prima, u għad-disponibbiltà tal-forza tax-xogħol u tal-ħiliet. Barra minn hekk, il-bidliet mistennija fil-kompożizzjoni settorjali tal-ekonomija tal-Istati Membri għandhom jiġu deskritti minħabba li se jkun hemm tnaqqis f’xi industriji, oħrajn se jinħolqu jew jikbru, u oħrajn se jinbidlu. F’dan ir-rigward, għandhom jiġu inklużi kunsiderazzjonijiet dwar ir-riċerka, l-innovazzjoni u l-kompetittività tas-settur tal-enerġija nadifa. L-impatt pożittiv tat-tranżizzjoni tal-enerġija għandu jiġi vvalutat bis-sħiħ ukoll.

L-impatt ambjentali indirizzat fil-pjanijiet aġġornati għandu jirrifletti s-sejbiet tar-rapporti nazzjonali dwar il-progress fl-enerġija u fil-klima (NECPRs) (100). Il-pjanijiet għandhom jikkunsidraw ukoll l-interazzjonijiet attwali u futuri bejn id-dekarbonizzazzjoni u t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa (it-tindif mit-tniġġis). Il-konnessjonijiet bejn l-ilma, l-enerġija u l-klima għandhom rwol kritiku fl-ilħuq tal-objettivi tal-Unjoni tal-Enerġija. Avvenimenti estremi bħal nixfiet u temperaturi għoljin joħolqu stress fuq is-sistemi tal-enerġija, li jaffettwa l-operazzjonijiet tal-impjanti tal-enerġija. Il-livelli baxxi tal-ilma qegħdin jaggravaw il-kriżi tal-enerġija tal-Ewropa, u jaffettwaw il-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika u nukleari u n-navigazzjoni interna. L-Istati Membri huma mistiedna jiddeskrivu l-impatt tal-politiki u l-miżuri ppjanati fl-NECPs aġġornati dwar il-ġestjoni tal-ilma (inklużi n-nixfiet, l-għargħar u d-domanda għall-ilma) u l-ekosistemi akkwatiċi, b’mod partikolari fuq id-dimensjoni tas-sigurtà tal-enerġija. L-Istati Membri huma mħeġġa jiżviluppaw l-NECPs aġġornati f’konformità mad-dokumenti ta’ ppjanar rilevanti għall-ġestjoni tal-ilma, bħall-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, il-Pjanijiet ta’ Ġestjoni tar-Riskju ta’ Għargħar u l-Pjanijiet ta’ Ġestjoni tan-Nixfiet.

Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri jiżviluppaw l-NECPs aġġornati mill-qrib bl-aġġornament tal-programmi nazzjonali għall-kontroll tat-tniġġis tal-arja (NAPCPs) tagħhom (101). Meta mqabbla mal-NECPs inizjali, għad hemm lok fl-aġġornament sabiex tittejjeb u tissaħħaħ il-valutazzjoni tal-impatt tal-politiki u tal-miżuri ppjanati fuq l-emissjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu fl-arja. Bħala parti mill-NECPRs integrati, l-Istati Membri se jirrapportaw ukoll informazzjoni dwar il-kwantifikazzjoni tal-impatt tal-politiki u tal-miżuri (jew gruppi ta’ politiki u miżuri) fuq il-kwalità tal-arja u fuq l-emissjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu fl-arja. Madankollu, valutazzjoni fl-NECPs tippermetti lill-Istati Membri jipprijoritizzaw dawk il-miżuri li jimmassimizzaw il-benefiċċji aggregati. Barra minn hekk, il-politiki u l-miżuri għandhom jkunu konsistenti mal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità (102), mal-pjan ta’ azzjoni dwar l-ekonomija ċirkolari (103), mal-pjan ta’ azzjoni ta’ tniġġis żero (104) u mal-Pjan tal-Ewropa sabiex Jingħeleb il-Kanċer (105).

L-impatti ambjentali indirizzati fil-pjanijiet aġġornati għandhom jirriflettu wkoll l-impatti tal-politiki għall-klima u l-enerġija fuq il-bijodiversità. It-tibdil fil-klima u t-telfien tal-bijodiversità huma interrelatati. Il-politiki għall-enerġija u l-klima jistgħu jwasslu għal sinerġiji iżda wkoll għal kompromessi mal-bijodiversità (eż. restawr tan-natura jew soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura sabiex jiżdiedu l-bjar meta mqabbla mad-deforestazzjoni jew mad-degradazzjoni tal-foresti sabiex tiġi prodotta l-bijomassa għall-enerġija). Dawn l-impatti għandhom jiġu riflessi u kkwantifikati fil-pjanijiet nazzjonali aġġornati.

3.5.3 L-integrazzjoni u l-immudellar tal-kontribut tal-ekonomija ċirkolari għat-tranżizzjoni tal-klima

Fil-pjan nazzjonali aġġornat tagħhom, l-Istati Membri huma mħeġġa jistabbilixxu l-politiki u l-miżuri ewlenin tagħhom dwar l-ekonomija ċirkolari li jaffettwaw l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-konsum tal-enerġija u l-użu ta’ materja prima kritika. L-ekonomija ċirkolari tnaqqas l-iskart (inkluż l-iskart organiku, is-sors tal-emissjonijiet tal-metan) u l-użu ta’ riżorsi verġni (inklużi l-enerġija u l-materja prima kritika) u b’hekk tnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Dan joħloq impjiegi qrib il-prodotti li jeħtieġ li jinżammu, jiġu rinnovati jew kondiviżi (106). Barra minn hekk, iċ-ċirkolarità ttejjeb id-disponibbiltà tal-materja prima, u tnaqqas id-dipendenza tal-ekonomija Ewropea mill-importazzjonijiet. L-ekonomija ċirkolari toħloq ukoll impjiegi u opportunitajiet ġodda f’livelli differenti ta’ ħiliet, inkluż għal gruppi li spiss ma jkunux irrappreżentati biżżejjed fis-suq tax-xogħol bħan-nisa, il-persuni b’diżabilità u l-gruppi vulnerabbli. L-NECPs aġġornati għandhom jagħmlu referenza għal dawk l-istrateġiji, il-pjanijiet ta’ azzjoni u l-leġiżlazzjoni relatati mal-ekonomija ċirkolari b’impatti fuq l-enerġija u l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. L-NECPs għandhom jistmaw ukoll it-tnaqqis reali u mistenni tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra miksub bis-saħħa ta’ miżuri tal-ekonomija ċirkolari, bl-użu tal-għodod ta’ mmudellar disponibbli.

L-Istati Membri għandhom jirrapportaw dwar il-politiki u l-miżuri ewlenin dwar l-iskart u l-ilma mormi, bil-għan li jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan. Dawn għandhom jinkludu l-kwantifikazzjoni tal-impatt reali jew stmat ta’ tali politiki u miżuri fuq l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. L-Istati Membri huma mħeġġa wkoll jipprovdu informazzjoni dwar il-mudelli użati sabiex jiġi stmat l-impatt.

3.6 Il-finanzjament tat-tranżizzjonijiet tal-enerġija u tal-klima: It-tqabbil tal-ħtiġijiet ta’ investiment mal-finanzjament pubbliku u privat disponibbli

L-Istati Membri huma mħeġġa jinkludu ħarsa ġenerali komprensiva u konsistenti lejn l-investiment pubbliku u privat meħtieġ sabiex jintlaħqu l-objettivi, il-miri u l-kontributi tal-enerġija u l-klima tagħhom fil-pjanijiet nazzjonali aġġornati tagħhom. Meta jissottomettu l-pjanijiet nazzjonali fl-2020, l-Istati Membri kollha jistabbilixxu l-ħtiġijiet ta’ investiment fl-enerġija, inklużi l-analiżijiet settorjali. Madankollu, mhux l-Istati Membri kollha koprew il-ħtiġijiet ta’ investiment għall-ħames dimensjonijiet kollha tal-Unjoni tal-Enerġija jew taw ħarsa ġenerali komprensiva lejn il-ħtiġijiet ta’ investiment għat-tranżizzjoni tal-klima, inklużi l-miżuri ta’ adattament għat-tibdil fil-klima. Barra minn hekk, il-metodoloġiji u l-mudelli użati sabiex jiġu ppreżentati d-diversi ċifri spiss kienu inkonsistenti. Id-differenzi fl-approċċi u l-profondità tal-analiżi għamluha diffiċli li jitqabblu l-istimi tal-investiment fil-pjanijiet nazzjonali kollha. Dan kien ifisser li ma kienx hemm biżżejjed prevedibbiltà għall-investituri u li r-robustezza ġenerali tal-pjanijiet nazzjonali tnaqqset.

Sabiex tiġi żgurata ħarsa ġenerali konsistenti bejn il-ħtiġijiet ta’ investiment u l-finanzjament, l-Istati Membri huma mħeġġa jikkonsolidaw il-ħarsa ġenerali fil-livell ta’ kull individwu jew grupp ta’ politiki u miżuri. Għal kull wieħed minnhom, għandha tiġi deskritta informazzjoni dwar l-investiment li mistenni jitwassal u l-finanzjament tiegħu min-naħa pubblika (fil-livell nazzjonali u tal-UE) u min-naħa privata. Il-mudell fl-Anness XIII dwar il-Progress lejn il-finanzjament tal-NECPR jista’ jintuża bħala struttura ta’ rapportar.

3.6.1 Stima tal-ħtiġijiet ta’ investiment

L-Istati Membri għandhom jipprovdu informazzjoni fl-NECPs aġġornati tagħhom dwar il-volumi ta’ investiment li jistennew li jirrikjedu fir-rigward tal-politiki u tal-miżuri ppjanati (107). Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri jiddeskrivu s-sorsi ta’ finanzjament sabiex jimplimentaw il-politiki u l-miżuri ewlenin ippjanati jew gruppi ta’ politiki u miżuri (ara t-Taqsima 3.6.2 hawn taħt). Għal politiki u miżuri li diġà ġew adottati u implimentati, l-Istati Membri għandhom jagħtu ħarsa ġenerali lejn l-investiment inizjali stmat u meta disponibbli, l-investiment reali bl-użu, meta possibbli, ta’ informazzjoni miġbura permezz tal-NECPRs. Jekk ikun possibbli, din il-ħarsa ġenerali għandha tinqasam skont politiki u miżuri ewlenin jew gruppi ta’ politiki u miżuri. Bażi analitika tajba tgħin sabiex jiġu identifikati l-ħtiġijiet ta’ investiment. Dawn il-ħtiġijiet jistgħu jiġu stmati b’modi differenti, bl-użu ta’ approċċi komplementari minn fuq għal isfel jew minn isfel għal fuq. Filwaqt li l-approċċi minn fuq għal isfel huma l-aktar adatti sabiex jitqabblu xenarji ta’ politika alternattivi, l-approċċi minn isfel għal fuq jgħinu sabiex jiġu segwiti l-ħtiġijiet ta’ investiment u riformi individwali.

Kaxxa 8: Prattiki tajbin sabiex jiġu deskritti l-ħtiġijiet ta’ investiment stmati Sabiex tittejjeb it-trasparenza, l-Istati Membri huma partikolarment imħeġġa jinkludu l-elementi li ġejjin fl-NECPs aġġornati tagħhom: — Deskrizzjoni tal-metodoloġija użata għall-kalkolu tal-istimi; — Deskrizzjoni tal-linja bażi (jiġifieri, xenarju mingħajr l-investiment addizzjonali); — Indikazzjoni ċara ta’ għal xiex jirreferu in-numri (eż. investiment kumulattiv meta mqabbel ma’ investiment addizzjonali annwali, valuri nominali meta mqabbla ma’ dawk skontati) u, possibbilment, it-tipi ta’ investiment inklużi (eż. kapital, oġġetti durabbli, spejjeż operatorji); — Diżaggregazzjoni tal-investiment tul gruppi definiti sew ta’ politiki u miżuri ewlenin, possibbilment il-ħames dimensjonijiet tal-Unjoni tal-Enerġija u/jew tas-setturi f’konformità mar-rapportar integrat dwar il-progress; — Informazzjoni dwar il-volum ta’ investiment li mistenni jiġi skattat u li mistenni jkun meħtieġ sabiex tinkiseb kull politika u miżura (PaM), u s-sors ta’ finanzjament (pubbliku (nazzjonali, tal-UE, inkluż l-RRF) u privat — meta disponibbli). — Is-sena bażi tal-valur tal-investiment u r-rata ta’ skont relattiva.

3.6.2 Finanzjament pubbliku u privat

L-Istati Membri huma mħeġġa jiddeskrivu kemm f’termini kwantitattivi kif ukoll kwalitattivi l-finanzjament ta’ kull politika u miżura inkluża fl-NECPs aġġornati. Dan jinkludi informazzjoni dwar kif se jintużaw l-istrumenti ta’ finanzjament tal-UE u dawk nazzjonali (108). Pereżempju, kif għandhom jintużaw il-programmi fl-ambitu tal-baġit tal-UE, bħall-RRF, id-dħul iġġenerat permezz tal-EU ETS (inkluż il-Fond għall-Modernizzazzjoni, il-Fond għall-Innovazzjoni kif ukoll id-dħul nazzjonali ġġenerat mill-irkant tal-kwoti) u riżorsi oħrajn disponibbli fil-livell nazzjonali. Peress li diversi strumenti tal-UE u nazzjonali jistgħu jikkomplementaw lil xulxin, l-Istati Membri huma mħeġġa jiddeskrivu kif ħolqu sinerġiji kosteffiċjenti u soluzzjonijiet imħallta għall-appoġġ finanzjarju pubbliku, kif jiġi evitat il-finanzjament doppju, u kif l-istrumenti pubbliċi huma mistennija jkomplu jimmobilizzaw l-investiment privat.

L-Istati Membri huma mistiedna jiddeskrivu r-rwol li għandhom il-banek għall-iżvilupp fil-finanzjament tal-investimenti fl-enerġija u fil-klima, kif ukoll fl-inklużjoni tal-kapital privat. Pereżempju, il-Bank Ewropew tal-Investiment stabbilixxa serje ta’ objettivi (kemm fl-UE kif ukoll fl-operazzjonijiet globali tiegħu) bħala l-“bank klimatiku” tal-UE: 50 % tal-operazzjonijiet tiegħu se jappoġġaw l-azzjoni klimatika u s-sostenibbiltà ambjentali sal-2025; il-finanzjament kollu tiegħu minn tmiem l-2020 ġie allinjat mal-Ftehim ta’ Pariġi; u stabbilixxa mira ġenerali għall-mobilizzazzjoni ta’ mill-anqas EUR 1 triljun fi proġetti tal-klima u tal-ambjent fid-deċennju attwali.

L-NECPs aġġornati għandhom jipprovdu wkoll ħarsa ġenerali lejn kemm is-settur privat huwa mistenni li jiffinanzja l-politiki u l-miżuri ppjanati. Pereżempju, għall-effiċjenza enerġetika, l-Istati Membri għandhom jipprovdu informazzjoni dettaljata dwar il-volum mistenni ta’ investiment privat, u l-użu mill-konsumaturi ta’ prodotti ta’ self għall-effiċjenza enerġetika (self ekoloġiku, ipoteki għall-effiċjenza enerġetika).

4 Proċess iterattiv mal-Kummissjoni u t-triq ’il quddiem

Il-Kummissjoni tistenna li l-Istati Membri kollha jirrispettaw iż-żmien stabbilit fl-Artikolu 14 tar-Regolament dwar il-Governanza. L-Istati Membri għandhom jipprijoritizzaw it-tħejjija tal-abbozzi tal-pjanijiet aġġornati finali minħabba ż-żieda fl-ambizzjonijiet u ż-żmien limitat li fadal qabel l-2030.

Il-Kummissjoni hija impenjata bis-sħiħ sabiex tappoġġa lill-Istati Membri fl-aġġornament tal-NECPs. B’mod partikolari, il-Kummissjoni se tkompli taħdem mal-Istati Membri fil-livell tekniku, sabiex tiżgura aktar skambji fil-fond u tipprovdi dettalji addizzjonali dwar aspetti speċifiċi ta’ din il-gwida. Il-Kummissjoni se torganizza gruppi ta’ ħidma rilevanti, skambji bilaterali, u se timpenja ruħha f’ambjenti settorjali u reġjonali sabiex tappoġġa kooperazzjoni tajba matul il-proċess kollu.

Lil hinn minn skambji regolari, il-Kummissjoni tuża diversi strumenti, inklużi s-Semestru Ewropew u l-Istrument ta’ Appoġġ Tekniku, kif ukoll diversi miżuri u studji ta’ appoġġ, bħal kuntratti ta’ appoġġ għat-tħejjija u għall-valutazzjoni tal-aġġornamenti tal-NECP. Wara li l-Istati Membri jippreżentaw l-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali aġġornati (109), il-Kummissjoni se tivvalutahom u tista’ toħroġ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż lill-Istati Membri, kif previst fir-Regolament dwar il-Governanza.

Bħala parti mill-proċess iterattiv bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni, din tal-aħħar se tivvaluta l-NECPs skont ir-rekwiżiti tar-Regolament dwar il-Governanza u se tqis bis-sħiħ il-gwida pprovduta f’dan id-dokument. Il-Kummissjoni se tagħti attenzjoni partikolari dwar jekk l-objettivi, il-miri u l-kontributi stabbiliti mill-Istati Membri humiex biżżejjed għall-kisba kollettiva tal-Unjoni tal-Enerġija, inklużi dawk fil-leġiżlazzjoni rilevanti li bħalissa qiegħda tiġi nnegozjata kif ukoll fil-valutazzjoni tal-pjanijiet individwali.

Tabella 1

Objettivi, miri u kontributi ewlenin u politiki u miżuri mressqa fil-leġi