MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 76/31

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Sħubija Rinfurzata taż-Żona Ewropea tar-Riċerka għall-Eċċellenza u għat-Tkabbir”

COM(2012) 392 final

2013/C 76/06

Relatur: is-Sinjura RONDINELLI

Nhar is-17 ta’ Lulju 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Sħubija Rinfurzata taż-Żona Ewropea tar-Riċerka għall-Eċċellenza u għat-Tkabbbir

COM(2012) 392 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-8 ta’ Jannar 2013.

Matul l-486 sessjoni plenarja tiegħu li saret fis-16 u s-17 ta’ Jannar 2013 (seduta tas-16 ta’ Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’120 vot favur u 2 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Għall-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE), il-ħolqien taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) jirrappreżenta għan prijoritarju għat-tkabbir u l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u kulturali tal-UE, kif ukoll l-eċċellenza xjentifika u l-koeżjoni bejn l-Istati Membri, ir-reġjuni u s-soċjetajiet. Il-politika tal-finanzjament prevista fil-programm Orizzont 2020 għandha tkun il-livell kruċjali li jagħmel possibbli li jintlaħaq dan l-għan.

1.2 Il-KESE esprima fl-opinjonijiet numerużi tiegħu (1) l-viżjoni tiegħu taż-ŻER u diġà beda dibattitu u analiżi bir-reqqa mal-Kummissjoni, mal-Parlament Ewropew u mal-Kunsill dwar is-suġġett, u għalhekk jilqa’ b’sodisfazzjon il-Komunikazzjoni.

1.3 Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li t-tkabbir huwa wieħed mill-għanijiet prijoritarji taż-ŻER. Fil-kuntest tal-kriżi ekonomika u soċjali gravi li għaddejja bħalissa, din l-indikazzjoni hija kruċjali għas-soċjetà ċivili organizzata Ewropea.

1.4 Il-KESE huwa tal-fehma li l-moviment liberu tar-riċerkaturi, tal-għarfien xjentifiku u tat-teknoloġija għandhom isiru l-“ħames libertà” tas-suq intern.

1.5 Il-KESE huwa tal-fehma li t-twettiq taż-żona unifikata tar-riċerka huwa proċess li qed jinbidel kontinwament u li l-iskadenza tal-2014 hija ambizzjuża wisq, anke meta wieħed iqis li f’ħafna pajjiżi Ewropej qegħdin jiġu implimentati miżuri ta’ awsterità li jnaqqsu l-investimenti nazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni.

1.6 Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta li ż-ŻER tinkiseb permezz ta’ sħubija msaħħa bbażata fuq prattiki tajba pjuttost milli permezz tar-regolamentazzjoni. Madankollu, jesprimi tħassib dwar il-fatt li l-Memoranda ta’ Qbil iffirmati mal-organizzazzjonijiet huma ta’ natura volontarja u mhumiex legalment vinkolanti u huma informali.

1.7 Il-KESE jittama li jkun hemm rieda politika qawwija li tkun tista’ tappoġġja s-sistemi nazzjonali ta’ riċerka effiċjenti u kompetittivi li jkunu jistgħu jitwettqu aħjar permezz ta’ valutazzjoni “bejn il-pari” li għandha tkun ibbażata fuq it-titjib tal-kwalità tat-tim tar-riċerka, tal-istrutturi involuti u tar-riżultati miksuba.

1.8 Il-Kumitat huwa tal-fehma li r-riċerka ffinanzjata permezz ta’ fondi pubbliċi għandha tagħti prijorità lil dawk l-oqsma li huma ta’ importanza partikolari għall-benesseri taċ-ċittadini Ewropej u li l-fondi pubbliċi għandhom ikomplu jiffinanzjaw proġetti fl-ambitu ta’ kooperazzjoni Ewropea b’saħħitha u kondiviża.

1.9 Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jieħdu l-miżuri meħtieġa kollha biex jiġu eliminati l-ostakli għall-ħolqien taż-ŻER minħabba n-nuqqas ta’ suq tax-xogħol Ewropew għar-riċerkaturi, il-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, il-mobbiltà tagħhom u s-sistema tas-sigurtà soċjali.

1.10 Il-KESE jfakkar fil-ħtieġa urġenti li tinbidel is-sitwazzjoni tal-pensjonijiet u tal-fondi tal-pensjonijiet tar-riċerkaturi li jipparteċipaw fi proġetti transnazzjonali u li jinħoloq fond Ewropew għall-pensjonijiet supplementari għall-kopertura/kumpens tat-telf li jirriżulta mit-trasferiment minn pajjiż għall-ieħor u minn sistema ta’ sigurtà soċjali għal oħra.

1.11 Il-Kumitat iwissi li l-inizjattivi l-ġodda proposti mill-Kummissjoni ma għandhomx jikkompromettu jew jinnewtralizzaw l-isforzi kollha biex jitnaqqsu l-piżijiet amministrattivi tar-riċerkaturi fi ħdan iż-ŻER.

1.12 Il-KESE jtenni lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri l-ħtieġa li jiġu adottati l-inizjattivi kollha għall-eliminazzjoni effettiva tad-diskriminazzjoni, tal-inugwaljanzi u tad- differenzi bejn in-nisa u l-irġiel li għadhom jeżistu s’issa fil-qasam akkademiku, xjentifiku u tar-riċerka. B’mod partikolari, jilqa’ b’sodisfazzjon id-deċiżjoni li jiġi żgurat li jkun hemm preżenza femminili ta’ mill-inqas 40 % fil-kumitati kollha li huma involuti fir-reklutaġġ, fl-ipproċessar u/jew ir-reviżjoni tal-kriterji għall-valutazzjoni ta’ proġetti, u f’dawk li jistabbilixxu politiki tax-xogħol fiċ-ċentri akkademiċi, tar-riċerka u tax-xjenza.

1.13 Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea sabiex jiġi żviluppat pjan direzzjonali għall-iżvilupp tal-infrastrutturi elettroniċi li jappoġġjaw lix-xjenza elettronika. Jirreferi għall-Opinjoni (2) tiegħu dwar il-Komunikazzjoni (3) dwar l-aċċess, il-konservazzjoni u t-tixrid tar-riżultati tar-riċerka u tal-għarfien xjentifiku.

1.14 Il-KESE jappoġġja t-talba tal-qasam tar-riċerka u tal-komunità xjentifika Ewropea (4) indirizzata lill-Kapijiet ta’ Stat u tal-Gvern u lill-Presidenti tal-istituzzjonijiet tal-UE, li l-Ewropa mhijiex f’pożizzjoni li titlef l-aqwa talent, riċerkaturi u għalliema tagħha, speċjalment dawk żgħażagħ; li l-finanzjamenti Ewropej huma essenzjali biex dawk nazzjonali jkunu aktar effiċjenti u effettivi u biex tittejjeb il-kompetittività internazzjonali u dik fl-Ewropa kollha. B’hekk jitlob li ma titnaqqasx il-partita baġitarja rilevanti fil-baġit Ewropew għall-perjodu 2014-2020.

1.15 Il-KESE huwa tal-fehma li l-mappa mħabbra tal-attivitajiet li għandhom jitwettqu fl-oqsma ta’ prijorità, il-Forum għat-tixrid u t-trażmissjoni tar-riżultati tal-proġetti xjentifiċi u tar-riċerka, u l-valutazzjoni finali tar-riżultati li jirriżultaw mill-Komunikazzjoni għandhom jipprevedu l-kontribut sħiħ u effettiv tas-soċjetà ċivili involuta fiż-ŻER.

1.16 Għaldaqstant, fid-dawl ta’ kulma ntqal hawn fuq, il-KESE jittama li jista’ jitwaqqaf grupp intern fi ħdan il-Kumitat li jsir punt ta’ referenza għall-istituzzjonijiet Ewropej matul il-fażijiet futuri diversi ta’ valutazzjoni, monitoraġġ u teħid tad-deċiżjonijiet involuti fit-twettiq taż-ŻER.

2. Introduzzjoni

2.1 Il-KESE diġà esprima fl-opinjonijiet numerużi tiegħu l-viżjoni tiegħu taż-ŻER, li għadha valida u rilevanti, u jilqa’ b’sodisfazzjon il-Komunikazzjoni li tipponta lejn sħubija aktar b’saħħitha li turi l-ħtieġa urġenti li l-UE u l-Istati Membri jżommu u jestendu l-impenji tagħhom. Il-progress fl-Istati Membri ma kienx omoġenju, u f’ċerti każijiet għadu qed jinkiseb wisq bil-mod. L-aspett innovattiv tal-Komunikazzjoni huwa l-fatt li twessa’ l-kollaborazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri marbutin maż-ŻER (5). Il-KESE huwa tal-fehma li hija meħtieġa kooperazzjoni msaħħa aktar wiesgħa, profonda u effettiva.

2.2 Il-KESE jaqbel mal-fehma espressa mill-Kummissjoni li l-implimentazzjoni taż-ŻER għandha tappoġġja t-tkabbir ekonomiku, l-eċċellenza xjentifika u l-koeżjoni bejn ir-reġjuni, il-pajjiżi u s-soċjetajiet. Fl-istess ħin għandha titqies u tiġi żviluppata l-interazzjoni meħtieġa bejn ix-xjenza u s-suq, bejn l-innovazzjoni u l-intrapriżi, u bejn forom ġodda ta’ organizzazzjoni tax-xogħol u dinja tar-riċerka dejjem aktar interkonnessa.

2.3 Il-KESE huwa tal-fehma li, fil-kuntest tal-kriżi globali, jeħtieġ li jkun hemm miżuri aktar preċiżi u determinati, kemm biex jingħelbu l-effetti negattivi tal-frammentazzjoni nazzjonali fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-politiki tar-riċerka kif ukoll biex jittejbu bl-aħjar mod possibbli l-attivitajiet li għandhom tendenza li jżidu l-effettività ta’ dawn il-politiki. Il-miżuri għandhom iservu wkoll biex iżidu l-kompetizzjoni f’saħħitha u leali u s-sinerġiji transkonfinali bejn is-sistemi ta’ riċerka nazzjonali, u jiffaċilitaw il-karriera tar-riċerkatur, il-mobbiltà u l-moviment liberu tal-għarfien (6).

2.4 Mill-konsultazzjoni pubblika li saret fid-dawl tat-tfassil tal-Komunikazzjoni ħarġu l-aspetti li ġejjin: — għar-riċerkaturi, it-tħassib prinċipali huwa l-fatt li l-karrieri ftit li xejn huma attraenti, il-libertà limitata tal-moviment u n-nuqqas ta’ opportunitajiet għall-iskambju ta’ ideat; — għall-organizzazzjonijiet li jiffinanzjaw u/jew iwettqu r-riċerka, iridu jsiru sforzi u koordinazzjoni akbar u aħjar sabiex tintlaħaq l-eċċellenza u jiġu indirizzati l-isfidi ewlenin attwali fl-Ewropa u fid-dinja. Il-kooperazzjoni transkonfinali u pan-Ewropea u infrastrutturi adegwati għall-aċċess għal bażijiet tad-data, riżultati u pubblikazzjonijiet huma elementi indispensabbli. Is-soċjetà ċivili marbuta mar-riċerka għandha tipparteċipa iżjed fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet taż-ŻER; — għas-settur privat, hemm tħassib ġenerali minħabba n-nuqqas ta’ riċerkaturi bi kwalifiki għolja mħarrġa. Anke l-industrija qed tħeġġeġ b’saħħa li jkun hemm kooperazzjoni akbar bejn, minn naħa, il-qasam tal-edukazzjoni u dak tax-xjenza u, min-naħa l-oħra, il-qasam tan-negozju; l-intrapriżi huma tal-fehma li d-dinja akkademika, is-settur privat u dak tan-negozju ma jikkooperawx bejniethom biżżejjed; — l-Istati Membri u l-pajjiżi msieħba jaqblu li jeħtieġ li jkun hemm azzjonijiet aktar konkreti mmirati lejn it-twettiq taż-ŻER u jippreferu metodu bbażat fuq il-prattiki tajba milli approċċ leġislattiv eventwali.

3. It-tisħiħ tas-sistemi tar-riċerka nazzjonali sabiex isiru aktar effettivi, miftuħa u kompetittivi

3.1 Il-KESE jaqbel mal-idea tal-Kummissjoni li s-sistemi ta’ riċerka nazzjonali jissaħħu permezz tal-prattiki tajba u jaqbel li l-allokazzjoni tar-riżorsi għandha ssir permezz ta’ sejħiet pubbliċi u miftuħa għal proposti vvalutati minn gruppi ta’ esperti (valutazzjoni bejn il-pari (7) ) tal-Istat Membru inkwistjoni, ta’ Stati Membri oħra jew ta’ pajjiżi terzi. Il-valutazzjoni tal-kwalità tat-timijiet ta’ riċerka, tal-istituzzjonijiet parteċipanti u tar-riżultati miksuba għandhom iservu bħala bażi għad-deċiżjonijiet adottati dwar il-finanzjament istituzzjonali pubbliku. F’ħafna każijiet ir-riċerkaturi, it-timijiet, il-proposti u l-programmi ta’ riċerka għadhom ma jiġux ivvalutati skont standards li jistgħu jiġu mqabbla, għalkemm huma proġetti u riċerka mwettqa u ffinanzjati b’mod simili. Il-KESE jemmen li dan jirrappreżenta telf ta’ valur li mhuwiex aċċettabbli, fi żmien meta bosta Stati Membri qed inaqqsu l-allokazzjonijiet tal-baġit għar-riċerka b’mod sostanzjali.

3.2 Il-KESE huwa konxju mill-fatt li r-riċerka Ewropea hija waħda mill-aqwa fid-dinja. Ir-riċerka fl-universitajiet u l-istituzzjonijiet xjentifiċi ppermettiet lill-intrapriżi Ewropej li jsiru mexxejja fil-qasam tagħhom u pijunieri fl-iżvilupp ta’ teknoloġiji, u ppermettiet ukoll li jiksbu pożizzjonijiet minn ta’ quddiem nett. Għaldaqstant, il-KESE jesprimi tħassib dwar il-konklużjoni li waslet għaliha l-Kummissjoni fil-valutazzjoni tal-impatt, li fiha ssemmi li d-differenzi bejn l-Ewropa, l-Istati Uniti, il-Ġappun u l-ekonomiji l-oħra żviluppati qed isiru dejjem aktar evidenti (8). Dan jidher li jindika li l-Ewropa qed taqa’ lura fil-produzzjoni tal-għarfien, u li l-pajjiżi li huma fuq quddiem nett fl-innovazzjoni fil-livell dinji jissuperaw lill-UE-27 għal ċerti indikaturi. Fid-dawl tal-kriżi globali u l-bidla konsegwenti fil-bilanċ tal-poter, il-KESE huwa tal-fehma li ż-ŻER għandha tikkonsolida d-dominanza tax-xjenza Ewropea. Il-kwalità u l-livelli ta’ eċċellenza tagħha għandhom iservu ta’ vantaġġ kompetittiv meta tkun qed tikkompeti ma’ atturi internazzjonali oħra.

3.3 Fl-2002, l-UE ddeċidiet li l-investimenti tal-Istati Membri kollha fir-R&Ż iridu jilħqu t-3 % tal-PDG Ewropew (9). Il-fallimenti ripetuti biex jintlaħaq dan l-għan u l-posponiment tiegħu sal-2020 iwasslu lill-KESE biex jistaqsi jekk jistax jintlaħaq dan l-għan. Il-KESE jaqbel li waħda mill-prijoritajiet taż-ŻER għandha tkun it-tkabbir, b’mod partikolari fl-kuntest tal-kriżi ekonomika u soċjali gravi li għaddejja bħalissa, u jesprimi tħassib serju dwar it-tnaqqis sostanzjali fir-riċerka dovut għall-politika ta’ awsterità.

3.4 Wieħed mill-pilastri taż-Żona Ewropea ta’ Edukazzjoni Għolja, li hija marbuta mill-qrib mal-kisba taż-ŻER, huwa l-promozzjoni tal-mobbiltà għat-titjib tat-taħriġ tal-istudenti, tal-professuri u tar-riċerkaturi b’mod effettiv. Dan it-tnaqqis ser jagħmilha diffiċli għal ħafna riċerkaturi li jibbenefikaw miż-ŻER, u li jipparteċipaw fiha bis-sħiħ. Il-KESE jesprimi t-tħassib tiegħu dwar id-deċiżjonijiet meħuda (10).

3.5 Il-KESE jtenni li jinsab konvint li sistemi ta’ riċerka nazzjonali effiċjenti u kompetittivi jeħtieġu rieda politika qawwija u jistieden lill-UE u lill-Istati Membri biex jagħmlu progress b’mod aktar determinat u malajr biex jaqdu l-impenji tagħhom.

3.6 F’dawn l-aħħar snin ir-riċerka ffinanzjata minn fondi pubbliċi tidher li abbandunat setturi li huma ta’ importanza strateġika għall-benesseri taċ-ċittadini Ewropej li minflok għandhom jirrappreżentaw oqsma innovattivi ta’ riċerka għaż-ŻER, b’mod partikolari fl-ambitu ta’ kooperazzjoni Ewropea kondiviża.

3.7 Barra minn hekk il-KESE jfakkar li biex isir titjib u/jew strutturar mill-ġdid tal-appoġġ ekonomiku lis-sistemi ta’ riċerka nazzjonali jeħtieġ li tiġi evitata d-dikotomija falza bejn ix-xjenza applikata u x-xjenza bażika, li jidher li jiġu attirati minnha xi Stati Membri li qed iħabirku li jnaqqsu l-baġits tagħhom. Dan jirrappreżenta ostaklu kbir għall-aċċess għal riżorsi u finanzjament.

4. Il-kooperazzjoni transnazzjonali

4.1 Fl-UE, il-kooperazzjoni fir-riċerka pan-Ewropea ffukat fuq diversi inizjattivi ewlenin (11). Madankollu, huma biss 0,8 % tal-finanzjamenti pubbliċi (12) għar-riċerka u l-iżvilupp li jiġu użati għall-programmi konġunti tal-Istati Membri, inklużi dawk appoġġjati jew kofinanzjati mill-Kummissjoni Ewropea, avolja hemm evidenza li turi li permezz tal-kooperazzjoni transnazzjonali huwa possibbli li jitjieb il-livell ta’ R&Ż, li jkunu inklużi oqsma ġodda u li jinkiseb appoġġ pubbliku u privat għal proġetti konġunti. Dan jikkonferma l-ħtieġa ta’ firxa wiesgħa ta’ netwerks ta’ għarfien madwar l-Ewropa kollha.

4.2 L-introduzzjoni ta’ programmi ġodda ta’ finanzjament tar-riċerka – bħall-għotjiet finanzjarji tas-sinerġija tal-Kunsill Ewropew tar-Riċerka mnedija fl-2012, li jappoġġjaw gruppi żgħar transkonfinali (u, b’mod ġenerali, interdixxiplinari) ta’ riċerkaturi – tista’ tgħin biex jintwera l-valur miżjud u l-komplementarjetà ta’ ħidma komuni, sakemm dawn il-gruppi jkunu kreattivi fil-ġestjoni u jaqsmu b’mod ġdid l-għarfien komplementari, il-kapaċitajiet u r-riżorsi.

4.3 Għad hemm ostakli u xkiel għall-aċċess tal-barranin għaċ-ċentri tar-riċerka nazzjonali ta’ interess Ewropew, u għall-aċċess għall-infrastrutturi tar-riċerka pan-Ewropea min-naħa tax-xjentisti li jaħdmu fl-Istati Membri mhux parteċipanti. Fiż-żewġ każijiet, l-aċċess huwa mogħti fuq il-bazi tal-preferenza nazzjonali. Il-KESE huwa tal-fehma li dawn id-diffikultajiet jimpedixxu t-twettiq sħiħ taż-ŻER.

4.4 Il-KESE jemmen li l-mappa ta’ attivitajiet imħabbra – li tenfasizza l-punti b’saħħithom, dawk dgħajfa u n-nuqqasijiet tal-kooperazzjoni xjentifika transnazzjonali – m’għandhomx ikunu bbażati biss fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri, iżda għandha wkoll tiggarantixxi parteċipazzjoni reali u effettiva tas-soċjetà ċivili marbuta ma’ u/jew interessata fiż-ŻER.

5. Il-ftuħ tas-suq tax-xogħol għar-riċerkaturi

5.1 Reklutaġġ

Minkejja l-isforzi li saru, għad hemm ostakli għal reklutaġġ miftuħ, trasparenti u bbażat primarjament fuq il-mertu. Il-kriterji ta’ selezzjoni mhux dejjem huma notifikati kif suppost, u ġieli lanqas ma jkunu magħrufa r-regoli dwar l-għażla tal-membri tal-bord tal-valutazzjoni, li ta’ spiss ma jkunux komparabbli fost l-Istati Membri (pereżempju, il-Portal Euraxess). Il-Kummissjoni tinnota li għadd ta’ ħidmiet ta’ riċerka ma ġewx mogħtija fuq il-bażi tal-mertu, għalkemm in-numru eżatt tagħhom mhuwiex magħruf (13). Ir-rakkomandazzjoni dwar il-Karta Ewropea għar-Riċerkaturi, il-Kodiċi tal-Kondotta għar-Reklutaġġ tar-Riċerkaturi u l-Isħubija Ewropea għar-Riċerkaturi (14) wasslet għal xi effetti pożittivi fuq livell nazzjonali u istituzzjonali. Madankollu, l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-Karta u tal-Kodiċi għadha qed issir bil-mod wisq. Il-KESE jibża’ li n-nuqqas ta’ suq tax-xogħol tar-riċerkaturi li jkun aktar integrat u li joffri garanziji aħjar jista’ jirrappreżenta ostaklu diffiċli li jingħeleb biex iż-ŻER titwettaq sal-2014.

5.2 Kundizzjonijiet tax-xogħol

Il-kundizzjonijiet tax-xogħol tar-riċerkaturi jvarjaw b’mod konsiderevoli minn Stat Membru għal ieħor, u f’xi każijiet ma jkunux interessanti biżżejjed biex jiġbdu liż-żgħażagħ, biex iżommu lill-professjonisti esperti u biex iħajru lil riċerkaturi barranin. Il-kriterji għall-promozzjoni, il-prospetti tal-karriera u s-sistemi ta’ rimunerazzjoni għadhom ivarjaw wisq minn pajjiż għal ieħor. L-istituzzjonijiet mhux dejjem jirrikonoxxu l-mobbiltà bħala indikatur tal-prestazzjoni akkademika. Fil-pajjiżi l-aktar milquta mill-kriżi, diġà hemm żieda sinifikanti fin-numru ta’ riċerkaturi żgħażagħ u/jew esperti li qed ifittxu alternattivi anke barra mill-Ewropa. Il-Kummissjoni ma tistax tinjora dan it-telf ta’ riżorsi umani fis-settur xjentifiku u fir-riċerka, u l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex, b’kollaborazzjoni mal-Istati Membri, tieħu passi urġenti u konkreti biex dan jiġi mrażżan.

5.3 Mobbiltà

Anke l-kundizzjonijiet ta’ portabilità u ta’ aċċess tal-għotjiet u tal-finanzjamenti jikkostitwixxu ostaklu għall-mobbiltà tar-riċerkaturi, li mhux dejjem ikunu jistgħu jżommu l-għotjiet nazzjonali tagħhom (fil-każ ta’ 13-il Stat Membru), u t-timijiet tar-riċerka mhux dejjem ikunu jistgħu jinkludu l-imsieħba barranin tagħhom fil-proġetti nazzjonali ta’ riċerka, filwaqt li f’ħafna pajjiżi (11-il Stat Membru) il-benefiċjarji jridu jkunu istituzzjonijiet nazzjonali. F’erba’ Stati Membri l-boroż ta’ studju mhumiex aċċessibbli għaċ-ċittadini barranin.

5.4 Sigurtà soċjali

Kif diġà għamel fl-Opinjoni tiegħu dwar “Orizzont 2020” (15), il-KESE jfakkar fil-ħtieġa urġenti li tittejjeb is-sitwazzjoni tal-pensjonijiet u tal-fondi tal-pensjonijiet tar-riċerkaturi li jipparteċipaw fi proġetti transnazzjonali u fl-opportunità li jinħoloq fond Ewropew għall-pensjonijiet supplimentari għall-kopertura/kumpens tat-telf li jirriżulta mit-tranżizzjoni minn pajjiż għal ieħor u minn sistema ta’ sigurtà soċjali għal oħra. Is-sistemi tal-benefiċċji, li ħafna drabi jqisu li huwa ovvju li r-riċerkaturi jaħdmu għall-istess organizzazzjoni matul il-karriera kollha, għandhom tendenza li jinjoraw jew sempliċiment ma jagħtux kas is-snin li wieħed ikun għamel involut fl-attivitajiet ta’ riċerka f’pajjiż ieħor. L-isforzi li saru s’issa mhumiex biżżejjed u ma servewx biex jingħeleb dan l-ostaklu li huwa ta’ ħsara partikolari għar-riċerkaturi żgħażagħ.

6. Ksib sħiħ tal-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa. Integrazzjoni tal-perspettiva tal-ġeneru fil-proġetti ta’ riċerka

6.1 F’dawn l-aħħar snin kien hemm, prattikament fis-setturi kollha, żieda sinifikanti fin-numru ta’ riċerkaturi nisa, iżda l-għadd ta’ riċerkaturi nisa attivi f’pożizzjonijiet akkademiċi ta’ livell għoli, bħall-kapijiet ta’ riċerka ta’ livell għoli fl-istituzzjonijiet xjentifiċi u l-universitajiet, għadu baxx wisq (16). Dan minkejja l-eżistenza ta’ provi suffiċjenti li juru kif il-gruppi tar-riċerka mħallta jkollhom prestazzjoni aħjar u jibbenefikaw minn esperjenzi usa’, kondiviżjoni tal-għarfien, perspettivi differenti u livell ogħla ta’ intelliġenza soċjali. Il-karriera akkademika tan-nisa tkompli tkun karatterizzata minn segregazzjoni vertikali qawwija u l-hekk imsejjaħ “saqaf tal-ħġieġ” għadu realtà daqs kemm għadha realtà s-segregazzjoni relatata max-xogħol (17).

6.2 Id-diskrepanza fil-pagi bejn in-nisa u l-irġiel għadha teżisti fl-ambitu akkademiku u fiċ-ċentri tar-riċerka, kif teżisti wkoll f’setturi oħra tal-ekonomija. Għal dan il-fenomenu jikkontribwixxu, fost fatturi oħra, sistemi ta’ deskrizzjoni tax-xogħlijiet teoretikament “newtrali” iżda li jinjoraw id-differenzi bejn l-irġiel u n-nisa, in-nuqqas ta’ qsim tar-responsabbiltajiet tal-familja u l-persistenza tad-diskriminazzjoni, kemm dik diretta kif ukoll dik mhux diretta (18). Dan ifisser li l-potenzjal xjentifiku tan-nisa huwa stmat inqas u mhux jintuża biżżejjed, li n-nisa mhumiex rappreżentati biżżejjed u li ma hemm l-ebda bilanc bejn l-irġiel u n-nisa fid-deċiżjonijiet tar-riċerka u l-innovazzjoni.

6.3 Mhux l-Istati Membri kollha adottaw politiki nazzjonali biex jippromovu l-integrazzjoni tad-dimensjoni tal-ġeneru fir-riċerka u dan idgħajjef il-kwalità u r-rilevanza ta’ tali riċerka. Parteċipazzjoni aktar ugwali tan-nisa twassal għal żieda fid-diversità fir-riserva tat-talenti, fil-forza tax-xogħol u fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, u għal żieda fil-kwalità tar-riċerka. B’hekk, jiġu evitati spejjeż ekonomiċi u anke żbalji li jittieħdu minħabba n-nuqqas tal-perspettiva tal-ġeneru fir-riċerka. In-nuqqas ta’ titjib fl-integrazzjoni tad-dimensjoni tal-ġeneru fil-kontenut tar-riċerka se jkollu konsegwenzi negattivi għall-għanijiet li tistabbilixxi ż-ŻER f’termini ta’ livelli ta’ eċċellenza. Il-kontribut akbar tan-nisa jikkontribwixxi għal tkabbir soċjoekonomiku Ewropew u għat-titjib tal-eċċellenza, tal-prestazzjonijiet u tar-riżultati tar-riċerka.

6.4 Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jirduppjaw l-isforzi tagħhom u jadottaw inizjattivi aktar effikaċi għall-eliminazzjoni effettiva tad-differenzi bejn l-irġiel u n-nisa li jeżistu fid-dinja akkademika, fir-riċerka u fix-xjenza. B’mod partikolari, għandhom iwettqu l-wegħda li tiġi żgurata l-preżenza ta’ mill-inqas 40 % ta’ nisa fil-kumitati kollha li huma involuti fl-allokazzjoni tal-kuntratti u fl-iżvilupp u/jew fir-reviżjoni tal-kriterji ta’ valutazzjoni tal-proġetti jew li jistabbilixxu politiki tax-xogħol fiċ-ċentri akkademiċi, xjentifiċi u tar-riċerka. L-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni tal-pjani ta’ azzjoni għall-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa fl-universitajiet u fiċ-ċentri tar-riċerka huma miżuri oħra li l-KESE jilqa’ b’mod pożittiv, bil-kundizzjoni li n-nisa jipparteċipaw b’mod attiv u bis-sħiħ fil-proċess kollu.

6.5 Il-Kumitat iħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni Ewropea biex tiżgura l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili organizzata fit-tħejjija tar-rakkomandazzjoni li se jkun fiha l-linji gwida għall-bidliet istituzzjonali maħsuba biex jippromovu l-ugwaljanza effettiva bejn in-nisa u l-irġiel fl-universitajiet u fiċ-ċentri tar-riċerka.

7. L-aqwa titjib possibbli tat-tixrid, l-aċċessibilità u t-trasferiment tal-għarfien xjentifiku anki permezz tal-għodod diġitali

7.1 F’April tal-2008, il-Kummissjoni ppubblikat Rakkomandazzjoni (19) dwar il-ġestjoni tal-proprjetà intellettwali fit-trasferiment tal-għarfien, li kienet tinkludi Kodiċi tal-Prattiki Tajba għall-universitajiet u għal organizzazjonijiet oħra ta’ riċerka pubblika (20). Madankollu, il-kodiċi mhijiex biżżejjed biex jintlaħqu l-għanijiet tar-Rakkomandazzjoni.

7.2 L-aċċess għall-informazzjoni xjentifika huwa essenzjali biex tirnexxi l-promozzjon tar-riċerka u l-innovazzjoni, u anke għall-kompetittività tal-Ewropa. Dan jinkludi l-iskambju ta’ għarfien bej ir-riċerkaturi, bejn is-sħubijiet ta’ riċerka, b’mod partikolari bejn l-oqsma ta’ riċerka u l-kumpaniji, u bejn ir-riċerkaturi u ċ-ċittadini, u jinkludi l-aċċess miftuħ għall-pubblikazzjonijiet. Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni rilevanti tal-Kummissjoni (21) u jirreferi għall-Opinjoni (22) speċifika tiegħu f’dan ir-rigward.

7.3 Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll l-intenzjoni li jitfassal pjan direzzjonali għall-iżvilupp tal-infrastrutturi elettroniċi li huma l-bażi tax-xjenza elettronika, permezz tal-aċċess għal strumenti u riżorsi għar-riċerka.

7.4 Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tfittex u tisfrutta bis-sħiħ il-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropea fil-qasam tar-riċerka u tax-xjenza fl-iskambji perjodiċi li jiġu mħabbra fil-kuntest tat-twaqqif ta’ forum tal-Istati Membri li jservi ta’ punt ta’ referenza għat-tixrid u t-trażmissjoni tar-riżultati tal-programmi u tal-proġetti xjentifiċi.

Brussell, 16 ta’ Jannar 2013. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) ĠU C 95, 23.4.2003, p. 48 (mhux disponibbli bil-Malti); ĠU C 218, 11.9.2009, p. 8; ĠU C 306, 16.12.2009, p. 13; ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39; ĠU C 318, 29.10.2011, p. 121; ĠU C 181, 21.6.2012, p. 111; ĠU C 299, 4.10.2012, p. 72; ĠU C 229, 31.7.2012, p. 60; ĠU C 44, 15.2.2013; l-Opinjoni tal-KESE dwar “Teknoloġiji Ewlenin ta’ Appoġġ”; l-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-kooperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni” u l-Opinjoni tal-KESE dwar “Aċċess għall-informazzjoni xjentifika – investimenti pubbliċi”. (Ara paġna 43, 48 ta' dan il-Ġurnal Uffiċjali).

(2) Opinjoni tal-KESE dwar “Aċċess għall-informazzjoni xjentifika – investimenti pubbliċi”.

(3) COM(2012) 401 final.

(4) Ittra miftuħa mit-42 rebbieħ tal-Premju Nobel u l-5 midaljisti tal-premju “Fields Medals”, 23.10.2012 http://erc.europa.eu/

(5) Fis-17 ta’ Lulju 2012, il-Kummissjoni ffirmat Memoranda ta’ Qbil mal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Organizzazzjonijiet tar-Riċerka u t-Teknoloġija (EARTO); Nordforsk; il-Lega tal-Universitajiet Ewropej tar-Riċerka (LERU); l-Assoċjazzjoni Universitarja Ewropea (EUA) u Xjenza Ewropa.

(6) COM(2010) 546 final.

(7) Il-prinċipji ewlenin stabbiliti fil-“Voluntary Guidelines on Framework Conditions for Joint Programming in Research”, ERAC – GPC, 2010 (mhux disponibbli bil-Malti).

(8) Ir-rapport “Innovation Union Scoreboard 2011” tal-UE juri li l-Istati Uniti, il-Ġappun u l-Korea t’Isfel għandhom produzzjoni ogħla minn dik tas-27 pajjiż tal-Ewropa. L-ispazju okkupat mill-ekonomiji emerġenti bħall-Brażil, iċ-Ċina u l-Indja qed jikber, u l-piż tagħhom fir-R&Ż qed jikseb rilevanza akbar.

(9) Fl-2008 l-investimenti kienu 1,92 % tal-PDG Ewropew filwaqt li fl-Istati Uniti kienu 2,79 % (EUROSTAT, 2008).

(10) Patrizio Fiorilli, kelliem għall-Baġit tal-Kummissjoni, f’Ottubru tal-2012 iddikjara li ser jitnaqqsu l-approprazzjonijiet mill-Baġit Komunitarju u dak tal-Istati Membri.

(11) Pereżempju, il-Programmi Qafas, l-Aġenżija Spazjali Ewropea, il-Laboratorju Ewropew tal-Bijoloġija Molekulari u l-Organizzazzjoni Ewropea għar-Riċerka Nukleari.

(12) Il-GBAORD huwa l-kriterju li jkejjel l-istanzjamenti tal-baġit, l-investimenti pubbliċi u l-miżuri ta’ appoġġ li l-gvernijiet nazzjonali jagħtu favur ir-Riċerka u l-Iżvilupp.

(13) Hemm bejn wieħed u ieħor 40 000 post battal ta’ riċerkatur kull sena, li minnhom 9 600 huma biex issir professur universitarju (Technopolis, 2010).

(14) Sabiex tiġi appoġġjata l-implimentazzjoni effettiva tal-Karta u tal-Kodiċi, fl-2008 il-KE nieda “Strateġija tar-riżorsi umani għall-integrazzjoni tal-Karta u tal-Kodiċi tar-riċerkaturi” u fl-2009 stabbilixxa l-“Grupp ta’ strateġija istituzzjonali għar-riżorsi umani” sabiex jipprovdi pjattaforma għall-iskambju tal-aħjar prattiki fost il-partijiet interessati fl-Ewropa kollha.

(15) ĠU C 181, 21.6.2012, p. 111

(16) In-nisa jirrappreżentaw il-45 % tad-dottorati, iżda 30 % biss tar-riċerkaturi attivi, ċifra li taqa’ għal 19 % għall-pożizzjonijiet ogħla fid-dinja akkademika. Bħala medja, 13 % biss tal-istituzzjonijiet xjentifiċi jew ta’ riċerka, u 9 % biss tal-universitajiet huma mmexxija min-nisa. Data Preliminari She Figures 2012, “Gender in Research and Innovation: statistics and innovation”, tal-Grupp ta’ Ħelsinki tan-Nisa u x-Xjenza – Il-Kummissjoni Ewropea http://ec.europa.eu

(17) Il-perċentwal ta’ studenti universitarji (55 %) u gradwati (59 %) huwa ogħla minn dak tal-irġiel, iżda dawn tal-aħħar jinsabu f’numri akbar fil-livelli superjuri. In-nisa jirrappreżentaw biss 44 % tal-persunal akkademiku ta’ grad iktar baxx, 36 % tal-impjegati fissi u 18 % tal-professuri ordinarji.

(18) Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta’ Marzu tal-2012 tenfasizza li d-differenza bejn il-pagi għadha kbira. Bħala medja, in-nisa fl-UE jaqilgħu 17,5 % inqas mill-irġiel filwaqt li jirrappreżentaw 60 % tal-gradwati ġodda.

(19) C(2008)1329.

(20) L-għan ta’ dan id-dokument kien li jipprovdi lill-Istati Membri u lill-partijiet interessati sett ta’ prattiki u politiki biex jiġi stimolat it-trasferiment tal-għarfien, li madankollu għadu mhuwiex suffiċjenti. Barra minn hekk, in-numru ta’ impjegati (pereżempju, fid-dipartimenti tal-universitajiet speċjalizzati fit-tixrid u t-trasferiment tal-għarfien) b’esperjenza fil-qasam industrijali huwa sostanzjalment aktar baxx fl-Ewropa milli hu f’partijiet oħra tad-dinja, u 5-6 % biss tar-riċerkaturi tal-UE mxew mis-settur pubbliku għal dak privat, u viċi versa.

(21) (COM) 401 final.

(22) Opinjoni tal-KESE dwar “Aċċess għall-informazzjoni xjentifika – investimenti pubbliċi”.