C 429/44

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Lejn involviment strutturat min-naħa taż-żgħażagħ dwar il-klima u s-sostenibbiltà fil-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet tal-UE”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 429/07)

Relatur: Cillian LOHAN (IE-III)

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 20.2.2020 Bażi legali Artikolu 32(2) tar-Regoli ta; Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 8.7.2020 Adottata fil-plenarja 18.9.2020 Sessjoni plenarja Nru 554 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 216/0/2

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 L-aspett interġenerazzjonali tal-politiki dwar il-klima u l-iżvilupp sostenibbli u tal-mekkaniżmi ta' implimentazzjoni jeħtieġ li jkun rifless f’involviment qawwi u sinifikanti min-naħa taż-żgħażagħ fl-istadji kollha tal-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE, mill-abbozzar ta’ proposti leġislattivi u inizjattivi sal-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u s-segwitu.

1.2 L-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilipp Sostenibbli permezz tal-Patt Ekoloġiku Ewropew teħtieġ approċċ ġdid għal mudell ta’ governanza b’bosta partijiet interessati li hu aktar inklużiv u li jpoġġi liż-żgħażagħ fil-qofol tal-proċess tal-involviment u jmur lil hinn minn laqgħat ad hoc u minn sempliċiment sejħiet għal konsultazzjonijiet.

1.3 Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Round Tables taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà li għandhom jiġu ospitati mill-KESE f’kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea u mal-Parlament Ewropew.

1.4 Jipproponi wkoll l-inklużjoni ta’ delegat żagħżugħ fid-delegazzjoni uffiċjali tal-UE għal-laqgħat tal-UNFCCC COP. Barra minn hekk, il-KESE jipproponi l-inklużjoni ta’ delegat żagħżugħ bħala membru addizzjonali tad-delegazzjoni tal-KESE, li jkollu l-istatus ta’ osservatur f’avvenimenti bħal dawn.

1.5 Il-KESE se jagħmel ħiltu biex jamplifika l-vuċijiet taż-żgħażagħ u tal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ permezz ta’ inklużjoni meqjusa fl-Opinjonijiet relatati mal-klima u s-sostenibbiltà, billi b’mod proattiv ifittex l-input minn rappreżentanti taż-żgħażagħ u billi kontinwament jistedinhom jitkellmu f’avvenimenti tal-KESE; se jitlob ukoll li rappreżentanti taż-żgħażagħ jingħataw l-istess opportunitajiet li jinstemgħu fl-istituzzjonijiet l-oħrajn tal-UE, pereżempju fil-Parlament Ewropew.

2. Introduzzjoni

2.1 L-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU u s-17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDG) ( 1 ) jirrappreżentaw mument deċiżiv fil-mod kif il-komunità internazzjonali ddeċidiet li tindirizza kwistjonijiet globali billi għaqqdet flimkien id-dimensjonijiet ekonomiċi, ambjentali u soċjali b’mod integrat. L-Aġenda 2030 hija proġett li jiffoka fuq in-nies u li huwa mfassal biex l-ebda grupp ma jitħalla jibqa’ lura u l-ekwità interġenerazzjonali hija kunċett inerenti għas-sostenibbiltà. Il-ġenerazzjoni żagħżugħa m’għandhiex titħalla tieħu ħsieb il-konsegwenzi ta’ politiki li mhumiex sostenibbli li ma kinitx ikkontribwixxiet għalihom.

2.2 Id-dinja llum qed tiffaċċja emerġenza klimatika. Ir-rispons tal-gvernijiet għall-kriżi klimatika s’issa ma kienx biżżejjed u d-dinja għadha mhix fit-triq it-tajba biex tissodisfa l-objettiv tal-Ftehim ta’ Pariġi u tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs). Is-soċjetà ċivili ilha tappella b’qawwa għal azzjoni klimatika aktar ambizzjuża u urġenti. L-iżjed dimostrazzjoni drammatika ta’ dawn l-appelli hija l-istrajks miż-żgħażagħ dwar il-klima.

2.3 L-ewwel nofs tal-2020 kien definit mill-pandemija globali li ġab il-COVID-19. Ir-reazzjoni bla preċedent għal dan il-virus se jkollha impatt fit-tul fuq it-tbassir ekonomiku fil-perjodu qasir u medju. It-tfassil tal-pakketti ta’ rispons finanzjarju ma jistax jiġi injorat. Hekk kif iż-żgħażagħ tal-lum jidħlu fil-forza tax-xogħol, huma se jibqgħu jesperjenzaw l-impatt finanzjarju tal-COVID-19. Barra minn hekk, iż-żgħażagħ se jkomplu jħossu l-impatt tal-COVID-19 fuq is-saħħa mentali tagħhom, fuq l-edukazzjoni u fuq il-parteċipazzjoni ġenerali tagħhom fis-soċjetà. L-approċċ ta’ żvilupp sostenibbli li jibbilanċja l-ħtiġijiet finanzjarji, tas-soċjetà u ambjentali huwa saħansitra aktar rilevanti f’dan il-kuntest.

2.4 L-appoġġ finanzjarju mħabbar għall-irkupru se jpoġġi piż fuq ġenerazzjonijiet futuri. Għandu jkun hemm ġustizzja fil-mod kif jintużaw ir-riżorsi u l-opportunitajiet bejn il-ġenerazzjonijiet. L-appoġġ mogħti lis-setturi fil-pjani għal wara l-COVID għandu jqis id-domandi taż-żgħażagħ fir-rigward tal-klima u d-dritt tagħhom għal futur aħjar għas-saħħa u aktar sostenibbli.

2.5 Il-Pjan ta’ Rkupru għall-Ewropa ( 2 ) , kif imħabbar mill-President tal-Kummissjoni von der Leyen, irrifletta l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-irkupru ekonomiku jkun ibbażat fuq il-prinċipji tal-Patt Ekoloġiku tal-UE, u jagħti riżultati kemm fir-rigward ta-klima kif ukoll tas-sostenibbiltà. Il-pjan ta’ rkupru għandu l-potenzjal li jkun pakkett ta’ stimolu trasformattiv.

2.6 David Boyd, ir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-ambjent għamel appell f’nofs April, fejn qal li l-pajjiżi ma jistgħux jużaw il-pandemija tal-COVID-19 bħala skuża biex idgħajfu l-ħarsien ambjentali u l-infurzar, wara li diversi gvernijiet ħabbru pjani biex inaqqsu l-istandards ambjentali jew biex inaqqsu miżuri relatati oħra bħall-monitoraġġ u l-infurzar ta’ rekwiżiti ambjentali ( 3 )

2.7 Fid-dawl tal-kriżi ambjentali globali li ilha teżisti minn qabel il-COVID-19, dawn l-azzjonijiet ma jagħmlux sens u huma irresponsabbli u jipperikolaw id-drittijiet ta’ persuni vulnerabbli u marġinalizzati. Tali deċiżjonijiet politiċi probabbli jirriżultaw f’deterjorazzjoni aċċellerata tal-ambjent u se jkollhom impatt negattiv fuq firxa wiesgħa ta’ drittijiet tal-bniedem, inkluż id-dritt għall-ħajja, għas-saħħa, għall-ilma, għall-kultura u għall-ikel, kif ukoll id-dritt li wieħed jgħix f’ambjent tajjeb għas-saħħa. Il-COVID-19 enfasizza l-importanza ta’ ambjent naturali sigur, nadif u sostenibbli.

2.8 Minħabba li l-SDGs issa se jiġu implimentati permezz tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, fil-prinċipju dan għandu jiftaħ id-dibattitu dwar bidla fundamentali lejn mudell parteċipattiv ta’ governanza b’diversi partijiet interessati għall-iżvilupp sostenibbli. Iż-żgħażagħ għandhom jifformaw parti minn dan il-mudell ta’ governanza ġdid u għandhom jingħataw is-setgħa li jikkontribwixxu fil-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livell tal-UE b’mod strutturat u formali li jmur lil hinn minn sempliċiment konsultazzjoni u laqgħat ad hoc.

2.9 L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ għandhom rwol importanti f’dan il-kuntest, għax jirrappreżentaw l-interessi ta’ miljuni ta’ żgħażagħ fl-Ewropa u madwar id-dinja permezz tan-networks mifruxa tagħhom. Huma atturi ewlenin biex jiżguraw li ż-żgħażagħ ma jkunux preżenti biss fl-istituzzjonijiet, iżda jkunu jistgħu jikkontribwixxu wkoll għall-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjoni b’mod sinifikanti.

2.10 L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jista’ jkollhom bosta rwoli oħra. Il-ħidma taż-żgħażagħ u l-edukazzjoni mhux formali għandhom impatt pożittiv fuq l-iżvilupp sostenibbli, għax l-għan tagħhom huwa li jiffurmaw individwi żgħażagħ li jkollhom is-setgħa jikkontribwixxu b’mod attiv fis-soċjetà tagħna. L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jistgħu jgħinu wkoll jamplifikaw il-vuċijiet taż-żgħażagħ biex b’mod kollettiv jistinkaw għall-iżvilupp sostenibbli fil-livelli lokali, nazzjonali, reġjonali u globali u biex iżommu lill-gvernijiet u lill-istituzzjonijiet responsabbli għall-impenji tagħhom.

2.11 Mekkaniżmi ta’ kwalità għall-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ u għar-rappreżentazzjoni joħolqu opportunità għal sħubija bejn dawk li jfasslu l-politika, iż-żgħażagħ u l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ biex isawru d-deċiżjonijiet li jkollhom impatt fuq ħajjet iż-żgħażagħ. Huwa importanti li tittieħed din l-opportunità sabiex jiġu żgurati wkoll l-istabbiltà u r-reżiljenza tad-demokraziji tagħna li għalihom il-parteċipazzjoni tal-gruppi kollha tas-soċjetà fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet hija prerekwiżit.

2.12 L-aspetti kollha tal-politika jridu jqisu l-impatt fuq iż-żgħażagħ u l-perspettivi tagħhom, inkluż għall-ġenerazzjonijiet futuri. Minn investiment dwar it-tibdil fil-klima għall-approċċ mill-għalqa sal-platt, ir-rwol taż-żgħażagħ huwa importanti b’mod speċjali meta jitqiesu l-aspetti soċjali u l-politiki li jkunu jifilħu għall-isfidi tal-ġejjieni.

2.13 Din l-Opinjoni se tanalizza l-possibbiltajiet li ż-żgħażagħ jiġu involuti b’mod formali fil-livell istituzzjonali. Se tipprovdi l-elementi kostitwenti għal approċċ strutturat ġdid lejn l-involviment taż-żgħażagħ fil-livell tal-UE. Fl-aħħar nett, l-Opinjoni se tipproponi wkoll rakkomandazzjonijiet lill-KESE dwar kif għandhom jiġu integrati aħjar iż-żgħażagħ fil-proċessi ta’ ħidma tiegħu, sabiex jgħinhom isemmgħu l-messaġġ tagħhom u dan jagħmel il-messaġġ tal-KESE aktar ġust f’kuntest interġenerazzjonali.

3. Ir-rabta bejn it-tibdil fil-klima u l-bżonn għal kontribut min-naħa taż-żgħażagħ

3.1 Iż-żgħażagħ għandhom id-dritt li jsemmgħu leħinhom fuq affarijiet li jikkonċernawhom. Id-dritt ta’ parteċipazzjoni għandu l-għeruq tiegħu fl-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli, li tirrikonoxxi liż-żgħażagħ bħala “aġenti kritiċi tal-bidla”, kif stabbilit fl-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli.

3.2 L-ebda kwistjoni oħra ma mmobilizzat daqshekk żgħażagħ madwar id-dinja fl-aħħar snin daqs it-tibdil fil-klima. Iż-żgħażagħ minn età ta’ 15 sa 24 sena jirrappreżentaw 16 % tal-popolazzjoni tad-dinja u se jilħqu 1,3 biljun ruħ sal-2030. Id-deċiżjonijiet dwar it-tibdil fil-klima u kwistjonijiet ambjentali oħra li jittieħdu mill-mexxejja politiċi llum se jaffettwaw il-ġenerazzjonijiet futuri. Dan il-prinċipju huwa magħruf bħala ekwità interġenerazzjonali.

3.3 Iż-żgħażagħ għandhom l-enerġija, il-kreattività u l-motivazzjoni biex jisfidaw il-mudelli attwali li mhumiex sostenibbli. Bidla soċjali mmexxija miż-żgħażagħ tmur lil hinn mill-fruntieri ġenerazzjonali, kulturali u ġeografiċi. Limitati anqas minn strutturi ideoloġiċi u istituzzjonali, iż-żgħażagħ urew il-kapaċità li jaħsbu b’mod kreattiv u li jiżviluppaw soluzzjonijiet sostenibbli għas-soċjetà inġenerali.

3.4 Minħabba li t-tibdil fil-klima jfixkel in-neċessitajiet bażiċi tal-ħajja – il-kenn, l-ikel u l-ilma – huwa meqjus bħala l-akbar theddida globali għas-saħħa tal-bniedem tas-seklu wieħed u għoxrin. It-tfal u ż-żgħażagħ huma fost il-persuni l-aktar vulnerabbli fir-rigward tal-impatti tat-tibdil fil-klima, bl-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa tistma li t-tfal se jsofru aktar minn 80 % tal-mard, korrimenti u mwiet li jistgħu jiġu attribwiti għat-tibdil fil-klima. It-tfal huma wkoll aktar suxxettibbli għall-effetti indiretti tat-tibdil fil-klima, bħal skarsezzi fl-ikel, kunflitti fost il-gruppi, spustament ekonomiku u migrazzjoni. Il-vulnerabbiltà tat-tfal ġiet enfasizzata mill-pandemija tal-COVID-19, minħabba li l-esponiment tagħhom bħala grupp dipendenti ġie identifikat b’mod ċar.

3.5 Barra minn hekk, l-impatti psikosoċjali tat-tibdil fil-klima jirriżultaw mhux biss mill-esperjenza diretta tal-effetti tiegħu iżda wkoll minn esperjenza esterna u mill-għarfien tat-theddida li jippreżenta għall-futur. Hemm evidenza ċara ta’ reazzjonijiet emozzjonali mifruxa għat-tibdil fil-klima, anki f’pajjiżi bi dħul għoli li għadhom mhux qegħdin isofru l-effetti diretti tiegħu. Stħarriġ sab li ħafna żgħażagħ jesperjenzaw biża’, dwejjaq, rabja u nuqqas ta' setgħa li jagħmlu xi ħaġa.

3.6 Barra minn hekk, il-kriżi klimatika tikkawża t-tkissir tal-istrutturi ekonomiċi u ta’ appoġġ soċjali tagħna. Iż-żagħżagħ iridu jissieltu ma’ problemi ekonomiċi, soċjali, kulturali, politiċi u ambjentali serji li jintirtu minn ġenerazzjonijiet preċedenti. Iż-żgħażagħ huma affettwati b’mod sproporzjonat mill-kriżijiet ekonomiċi u mill-miżuri ta’ awsterità li jsegwu. L-aktar żvantaġġati fost iż-żgħażagħ jesperjenzaw prekarjat u faqar fit-tul. Huma jiffaċċjaw ostakli addizzjonali, bħal kundizzjonijiet ta’ għajxien diffiċli u ostakli għal opportunitajiet ta’ xogħol, minħabba l-isfond soċjoekonomiku, l-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru u l-espressjoni tal-ġeneru, l-etniċità jew ir-razza, l-istatus migratorju, id-diżabbiltà u/jew xi status ieħor tagħhom.

4. Nitgħallmu mill-istrutturi u l-proċessi eżistenti

4.1 Matul l-aħħar tmintax-il xahar, rajna tfal u żgħażagħ minn madwar id-dinja jistrajkjaw u jużaw il-vuċi tagħhom biex jinsistu għal bidla. Uħud huma ispirati minn attivisti magħrufa fil-livell globali jew nazzjonali; oħrajn huma ispirati minn xulxin; oħrajn m’għadhomx jistgħu jittolleraw l-appoġġ kontinwu għal soċjetà ta’ “tkabbir akkost ta’ kollox” jew l-użu ta’ fondi pubbliċi biex jiġu appoġġjati prattiki li mhumiex sostenibbli, pereżempju sussidji għall-fjuwils fossili u sussidji oħra ta’ ħsara. Minn meta beda l-moviment FridaysForFuture f’Awwissu 2018, 13-il miljun persuna pparteċipaw fi strajks favur il-klima f’228 pajjiż ( 4 )

L-involviment taż-żgħażagħ fil-livell nazzjonali

4.2 Xi pajjiżi tal-UE minn dakinhar ’l hawn ħolqu mekkaniżmi biex jinkludu l-vuċi ta’ rappreżentanti taż-żgħażagħ fit-tfassil tal-politika dwar il-klima. Il-Kunsill taż-Żgħażagħ dwar il-Klima fid-Danimarka huwa bord konsultattiv indipendenti mmexxi miż-żgħażagħ li jagħti pariri lill-Ministru għall-klima. Huwa jiġbor l-input ta' żgħażagħ minn madwar il-pajjiż kollu u jabbozza proposti għal politiki tanġibbli għall-Ministru. Il-proposti mbagħad jiġu inklużi fil-proċessi tal-politika biex iż-żgħażagħ jingħataw mezz kif jinfluwenzaw b’mod dirett l-iżvilupp tal-politiki dwar il-klima. Barra minn hekk, jeżistu Kunsilli taż-Żgħażagħ dwar il-Klima fil-livell lokali f’xi bliet fid-Danimarka. ( 5 )

4.3 Ħafna intraprendituri żgħażagħ jaħsbu dwar l-aspetti ekoloġiċi u soċjali tal-attivitajiet tagħhom mill-bidu nett. Prattiki kummerċjali bil-għan li jnaqqsu l-impatt ambjentali għandhom jiġu appoġġjati fil-livell nazzjonali, pereżempju, b’eżenzjonijiet tat-taxxa u billi jħeġġu tendenzi pożittivi li jimmobilizzaw l-enerġija tal-intraprendituri żgħażagħ biex jinħolqu mudelli ta’ negozju sostenibbli.

4.4 Inizjattivi bħall-Parlamenti taż-Żgħażagħ Ekoloġiċi fl-Ungerija, li jipprovdu proposti dwar kwistjonijiet ambjentali lill-amministrazzjonijiet tal-bliet, huma importanti, għax mhux biss jedukaw iżda jipprovdu opportunità għall-iskejjel biex isaħħu r-rabtiet mar-residenti tal-bliet u bejn l-iskejjel u l-ġenituri.

L-involviment taż-żgħażagħ fil-livell Ewropew

4.5 Id-Djalogu tal-UE maż-Żgħażagħ huwa proċess partiċipatorju tal-UE li jippermetti liż-żgħażagħ ikunu involuti fit-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar suġġett partikolari billi joffru l-ideat u l-proposti tagħhom dwar suġġetti relatati mal-politika taż-żgħażagħ fl-UE. Dan id-Djalogu jappoġġja l-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE għaż-Żgħażagħ tal-2019-2027 u huwa organizzat f’ċiklu ta’ ħidma ta’ 18-il xahar.

4.6 Il-Kunsill Konsultattiv dwar iż-Żgħażagħ tal-Kunsill tal-Ewropa huwa l-imsieħeb mhux governattiv fl-istruttura ta’ ġestjoni konġunta li tistabbilixxi l-istandards u l-prijoritajiet ta’ ħidma tas-settur taż-żgħażagħ tal-Kunsill tal-Ewropa. Dan jagħmel rakkomandazzjonijiet għall-prijoritajiet, għall-programmi u għall-baġits futuri. Huwa magħmul minn 30 rappreżentant minn NGOs u networks taż-żgħażagħ fl-Ewropa u l-kompitu ewlieni tiegħu hu li jagħti pariri lill-Kumitat tal-Ministri dwar il-kwistjonijiet kollha relatati maż-żgħażagħ. Huwa jippromovi sistema ta’ koġestjoni fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livelli kollha bħala prattika tajba għall-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ, għad-demokrazija u għall-inklużjoni.

L-involviment taż-żgħażagħ fil-livell tan-NU

4.7 Fil-livell tan-NU, il-Major Group for Children and Youth (Grupp Maġġuri għat-Tfal u ż-Żgħażagħ) (UN MGCY) huwa l-mekkaniżmu, uffiċjali, formali u awtoorganizzat b'mandat mill-Assemblea Ġenerali tan-NU bil-għan li ż-żgħażagħ jikkontribwixxu b’mod sinifikanti fin-NU. Il-UN MGCY għandu strutturi ta’ ħidma u koordinazzjoni responsabbli għall-aspetti differenti ta’ xogħlu, kif ukoll bosta karigi b'mandati formali.

4.8 Dwar il-klima, il-YOUNGO hija l-kostitwenza uffiċjali taż-żgħażagħ tal-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC). Il-YOUNGO hija magħmula minn organizzazzjonijiet u minn individwi li jidentifikaw ruħhom bħala żgħażagħ. Mhijiex organizzazzjoni, iżda mekkaniżmu ta’ impenn unifikat, miftuħ u formali biex il-gruppi u/jew l-individwi jikkontribwixxu għall-proċessi tal-UNFCCC b’mod frekwenti, formalizzat, demokratiku u inklużiv.

4.9 Il-bżonn ta’ involviment akbar taż-żgħażagħ ġie rikonoxxut fis-Summit taż-Żgħażagħ dwar il-Klima li sar fil-21 ta’ Settembru fi New York. Il-Wegħda Kwon-Gesh, li tħeġġeġ liż-żgħażagħ iżommu lill-gvernijiet u lill-mexxejja tagħhom responsabbli, ġiet milqugħa minn aktar minn 50 pajjiż minn meta sar is-Summit.

4.10 L-għan tal-Istrateġija tan-NU għaż-Żgħażagħ tal-2030 huwa li tindirizza l-ħtiġijiet, tibni l-aġenzija u tavvanza d-drittijiet taż-żgħażagħ, u li tiżgura l-involviment u l-parteċipazzjoni tagħhom fl-implimentazzjoni, fir-reviżjoni u fis-segwitu tal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli kif ukoll ta’ aġendi u oqfsa globali rilevanti oħra.

Nitgħallmu minn pjattaformi oħrajn

4.11 Il-pjattaforma ta’ diversi partijiet interessati dwar l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli stabbilita mill-Kummisjoni fl-2017, li fiha ħa sehem attiv il-KESE, kellha rwol importanti, iżda ħalliet ukoll lok għal ħafna titjib f’termini ta’ riżorsi għall-ħidma tagħha, il-frekwenza tal-laqgħat, is-sjieda tal-ippjanar tal-aġenda, l-opportunitajiet għal dibattitu estiż u l-involviment fost il-membri u l-iffaċilitar ta’ konsultazzjonijiet pubbliċi aktar regolari, trasparenti u aċċessibbli.

4.12 Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari (ECESP), li hija mmexxija b’mod konġunt mill-KESE u mill-Kummissjoni Ewropea, tipprovdi spazju għal grupp ta’ varjetà kbira ta’ partijiet interessati għal skambju ta’ prattiki u ideat tajbin u għal ħolqien ta’ networks siewja. Din il-Pjattaforma tagħti s-sjieda lill-partijiet interessati, li hija differenza ewlenija meta mqabbel mal-pjattaforma ta’ diversi partijiet interessati dwar l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u din hija prattika tajba li wieħed għandu jsegwi fl-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ involviment strutturat.

5. Viżjoni għal involviment sinifikanti taż-żgħażagħ

Prinċipji

5.1 Huwa ċar li l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ ma jridux joħolqu mekkaniżmi ta’ involviment ġodda għal proċessi li lanqas biss iqisuhom sinifikanti. Il-kriżi klimatika għandha għeruq aktar fondi u li nipproponu soluzzjonijiet għaliha jfisser li nistaqsu mistoqsijiet fundamentali dwar x’tip ta’ soċjetà rridu ngħixu fiha fil-ġejjieni u x’viżjoni għall-ekonomija rridu noħolqu sabiex insostnu s-soċjetà newtrali għall-klima tagħna. Jekk l-għan huwa li nibdlu s-sistema sottostanti, u mhux il-klima, jista’ jkun neċessarju li nagħmlu aktar milli sempliċiment nedukaw liż-żgħażagħ dwar it-tibdil fil-klima u nħeġġu l-attiviżmu fost iż-żgħażagħ. Minflok, jista’ jkun li wasal iż-żmien li nagħrfu l-ħafna uċuħ, forom, spazji u espressjonijiet tan-nuqqas ta’ qbil taż-żgħażagħ. ( 6 ) Għalhekk, il-kwistjonijiet orizzontali li huma marbuta mill-qrib ma’ politika klimatika effettiva, bħal kwistjonijiet monetarji, għandhom ukoll jiffaċilitaw l-involviment taż-żgħażagħ.

5.2 Sabiex l-involviment ikun sinifikanti, iż-żgħażagħ għandhom jiġu inklużi matul il-proċess istituzzjonali kollu: il-fażijiet ta’ preparazzjoni, l-implimentazzjoni, is-segwitu u l-evalwazzjoni tal-inizjattivi u l-proċessi tal-politiki. Ħafna mezzi ta’ konsultazzjoni diġà qed jistabbilixxu l-qafas u jwasslu għal żbilanċi fil-poter. Huwa importanti li ż-żgħażagħ ikollhom sjieda tal-involviment tagħhom stess u jkunu jistgħu joħolqu l-aġenda b’mod konġunt mal-partijiet interessati istituzzjonali.

5.3 Bħala punt ta’ tluq, ikun ta’ benefiċċju li jiġu identifikati l-ostakli għall-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ, li jistgħu jkunu ta’ natura legali jew amministrattiva jew minħabba nuqqas ta’ għarfien jew nuqqas ta’ aċċess għal informazzjoni rigward il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ u l-mekkaniżmi ta' rappreżentazzjoni. Ostakli soċjali, ekonomiċi u kulturali li jostakolaw il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ ukoll għandhom jiġu indirizzati. Ir-rwol ta’ konverżazzjonijiet soċjali u kulturali informali u tal-iskambji ta’ informazzjoni m’għandux jiġi sottovalutat, pereżempju fi ħdan gruppi ta’ pari jew fi ħdan il-familji. Il-parteċipazzjoni għandha tinftiehem b’mod ċar għal kulħadd.

5.4 Ovvjament huma meħtieġa riżorsi biex jiġi pprovdut appoġġ għall-bini tal-għarfien u l-ħiliet neċessarji u biex jiġu żgurati opportunitajiet indaqs għal parteċipazzjoni sinifikanti, kif ukoll għal żgħażagħ li jieħdu sehem f’mekkaniżmi ta' rappreżentazzjoni u ta' parteċipazzjoni taż-żgħażagħ. Il-gvernijiet u l-istituzzjonijiet rilevanti għandhom jipprovdu biżżejjed riżorsi strutturali, affidabbli u sostenibbli u appoġġ politiku meħtieġ biex l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jikkontribwixxu f’mekkaniżmi ta' rappreżentazzjoni u ta' parteċipazzjoni taż-żgħażagħ.

5.5 Il-moviment klimatiku taż-żgħażagħ u l-attivisti tiegħu għandhom dritt isemmgħu leħinhom fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li se jkollhom impatt fuq ħajjithom. Hemm ukoll komponent ċar tal-aspett interġenerazzjonali tal-Ġustizzja Klimatika.

5.6 L-UE jeħtieġ tibqa’ fuq quddiem nett fl-involviment innovattiv tal-partijiet interessati. Bħala d-dar istituzzjonali tas-soċjetà ċivili, il-KESE huwa l-kanal u l-imsieħeb naturali għat-twettiq ta’ involviment strutturat.

Proposta tanġibbli

5.7 Fil-livell Ewropew, il-KESE ripetutament stqarr ( 7 ) li l-involviment strutturat tas-soċjetà ċivili huwa meħtieġ, u għandu jingħata mandat ċar għall-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp, fl-implimentazzjoni u fil-monitoraġġ tal-politiki u fl-istrateġiji li għandhom l-għan li jiksbu n-newtralità klimatika. L-UE bħalissa għandha opportunità li toħloq mekkaniżmi għall-involviment permezz ta’ Patt Klimatiku Ewropew. Il-mekkaniżmu għall-involviment taż-żgħażagħ dwar il-klima u s-sostenibbiltà għandu jkun parti integrali ta’ dan il-Patt, iffaċilitat mill-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ.

5.8 Dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-UE għandhom joħolqu spazju għal djalogu regolari u sinifikanti maż-żgħażagħ dwar il-proposti ta’ politika u l-istrateġiji fil-qasam tal-klima u s-sostenibbiltà. Ir-Round Tables taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà ffaċilitati mill-Ewwel Viċi President Eżekuttiv tal-Kummissjoni Ewropea għandhom isiru darbtejn fis-sena fi Brussell.

5.9 Dawn ir-Round Tables taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà għandhom jiġu ospitati mill-KESE f’kooperazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea u mal-Parlament Ewropew.

5.10 Il-kontribut taż-żgħażagħ għar-Round Tables għandu jinġabar u jintbagħat b’mod formali lill-PE u lill-KE, biż-żewġ istituzzjonijiet jagħtu risposta bil-miktub li tiddeskrivi liema proposti jistgħu u ma jistgħux jiġu implimentati u għaliex. Ir-Round Tables m’għandhomx isiru “sessjoni ta’ paroli” iżda għandhom juru involviment u risposti sinifikanti minn dawk li jfasslu l-politika.

5.11 Minbarra l-laqgħa mal-Kummissjoni Ewropea u mal-Parlament Ewropew, il-presidenzi rilevanti jistgħu jiġu mistiedna wkoll. Dan se jiżgura li ż-żgħażagħ ikunu jistgħu jiddjalogaw mal-Kunsill tal-UE. Ir-Round Tables jistgħu jiġu ppjanati biex isiru fi żmien li jaqbel mar-rotazzjoni tal-presidenzi ħalli ż-żgħażagħ ikun jista’ jkollhom impatt ġenwin fuq l-aġenda tal-presidenza.

5.12 Sabiex jinħoloq mezz ta’ komunikazzjoni maż-żgħażagħ, għandha tinħoloq “lista ta’ indirizzi għad-Djalogu taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà” u din għandha tiġi mmaniġġjata minn dawk li jiffaċilitaw ir-Round Tables taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà, filwaqt li tibni fuq l-eżempju tal-organizzazzjoni tal-kostitwenzi taż-żgħażagħ tan-NU. Il-lista ta’ indirizzi se tkun miftuħa għall-partijiet interessati żgħażagħ kollha b’interess fil-klima u se tiffaċilita komunikazzjoni tajba u l-qsim tal-informazzjoni fost il-grupp u mal-istituzzjonijiet.

5.13 Dawk li jfasslu d-deċiżjonijiet tal-UE għandhom jiżguraw l-involviment ta’ kwalità għolja tal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ fl-iżvilupp, fl-implimentazzjoni, u fis-segwitu ta’ mekkaniżmi differenti għall-involviment strutturat miż-żgħażagħ dwar il-klima u s-sostenibbiltà fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE. Dan se jgħin joħloq kontribut li jrawwem il-kreattività u l-ideat taż-żgħażagħ filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li dawn l-ideat jissarrfu f’politiki.

6. Implimentazzjoni prattika tal-viżjoni mill-istituzzjonijiet kollha tal-UE

L-istituzzjonijiet tal-UE

6.1 Għexieren ta’ delegati żgħażagħ dedikati minn madwar id-dinja jipparteċipaw fil-konferenzi annwali dwar il-klima biex jagħmlu rakkomandazzjonijiet, iħeġġu lid-delegati, isegwu l-progress, jorganizzaw u jattendu avvenimenti sekondarji u jibnu n-networks tagħhom. Iż-żieda ta’ delegat żagħżugħ fid-Delegazzjoni Klimatika tal-UE għall-UNFCCC COPs turi li l-istituzzjonijiet tal-UE huma serji dwar l-involviment taż-żgħażagħ b’mod sinifikanti.

6.2 Il-Konvenzjoni ta’ Aarhus, li l-Unjoni Ewropea hija Parti minnha, għandha tiġi infurzata b’mod sħiħ, u b’hekk jiġu pprovduti opportunitajiet għaż-żgħażagħ u għall-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u jiġi appoġġjat l-aċċess tagħhom għall-ġustizzja quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE bil-għan li jiġi mħares id-dritt tagħhom li jirċievu informazzjoni dwar l-ambjent minn awtoritajiet pubbliċi jew id-dritt li jipparteċipaw fit-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar l-ambjent ( 8 )

6.3 Iż-żgħażagħ u l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ għandhom ikunu involuti fir-risposta kontinwa tal-UE għall-kriżi tal-COVID-19 u jaħdmu għal bidla fundamentali fis-sistemi soċjali, ekonomiċi u politiċi tagħna, bi prinċipji ta’ żvilupp sostenibbli fil-qalba tagħhom. Il-pakkett ta’ rispons ta’ aktar minn EUR 500 biljun imħabbar f’April 2020 irid jiżgura li dawn il-prinċipji jkunu fil-qalba tal-implimentazzjoni tiegħu. Din hija opportunità ta’ darba f’ġenerazzjoni biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi sistemiċi u ssir tranżizzjoni lil hinn minn prattiki li mhumiex sostenibbli.

6.4 Huwa importanti li l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jibbenefikaw minn sforzi fil-bini tal-kapaċitajiet li jgħinuhom jorjentaw ruħhom fl-ambjenti regolatorji u amministrattivi. Il-provvista ta’ bini tal-kapaċitajiet u ta’ appoġġ politiku u finanzjarju, kif ukoll l-iffaċilitar tan-networking u tal-konnessjonijiet, se jagħtu s-setgħa liż-żgħażagħ u se jiffaċilitaw l-involviment tagħhom fil-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet.

Il-KESE

6.5 Il-KESE għandu jmexxi bl-eżempju billi jinkludi lid-delegat żagħżugħ tal-UE fid-delegazzjoni tiegħu għall-UNFCCC COP, li għandu l-istatus ta’ osservatur fid-delegazzjoni tal-UE. Dan id-delegat żagħżugħ għandu jiġi inkluż fil-laqgħat bilaterali u fl-avvenimenti sekondarji tal-KESE. Jista’ jikkomunika l-proċess u l-eżiti ma’ organizzazzjonijiet u networks taż-żgħażagħ, inkluż in-network tar-Round Table taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà. Huwa jibbenefika minn appoġġ mis-segretarjat ipprovdut mill-KESE għal dawn il-missjonijiet.

6.6 Il-KESE jista’ jimpenja ruħu li jilqa’ l-kontribut ta’ rappreżentant taż-żgħażagħ dwar kull Opinjoni tal-KESE dwar il-klima u s-sostenibbiltà. Din il-persuna tipprovdi lir-relatur b’kontribut dwar il-fehmiet taż-żgħażagħ u tkun mistiedna tippreżenta l-input f’seduta ta’ smigħ, f’laqgħa ta’ grupp ta’ studju jew f’laqgħa tas-sezzjoni, kif xieraq. Ir-rappreżentant taż-żgħażagħ jista’ jintgħażel mir-relatur tal-KESE fuq il-bażi ta’ rakkomandazzjoni minn dawk li jiffaċilitaw id-Djalogu taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà. Dan ir-rwol jista’ jiġi deskritt bħala arranġament informali ta’ tip ta’ shadow rapporteur.

6.7 Il-KESE diġà beda jipprovdi opportunitajiet għar-rappreżentanti taż-żgħażagħ biex jitkellmu regolarment f’avvenimenti pubbliċi li jiffokaw fuq il-klima u s-sostenibbiltà. Fil-mandat li ġej, din il-prattika għandha tiġi estiża għall-avvenimenti pubbliċi kollha li jikkonċernaw kwistjonijiet li huma orjentati lejn il-futur u li jistgħu jibbenefikaw minn input taż-żgħażagħ.

6.8 Is-Summit Ewropew taż-Żgħażagħ dwar il-Klima li kien ospitat b’mod konġunt mill-KESE u mill-Parlament Ewropew jista’ jsir avveniment annwali għaż-żgħażagħ. Dan l-avveniment jista’ jgħin iqawwi l-promozzjoni taż-żgħażagħ, jikkontribwixxi għall-bini ta’ kapaċitajiet u l-għoti tas-setgħa liż-żgħażagħ u jibni konnessjonijiet bejn l-istituzzjonijiet tal-UE, li jkunu kruċjali għal involviment sinifikanti, strutturat u dejjiemi taż-żgħażagħ fil-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet fl-UE.

6.9 Il-KESE jitlob li l-Parlament Ewropew jistabbilixxi wkoll proċess ta’ konsultazzjoni formali mar-rappreżentanti taż-żgħażagħ meta jkun qed jabbozza l-pożizzjonijiet tiegħu dwar proposti għal politiki relatati mal-klima u mas-sostenibbiltà.

6.10 Il-KESE jista’ jilqa' kontra l-isfidi tal-futur billi jiżgura rappreżentazzjoni suffiċjenti tal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ fi ħdanu u jiżgura wkoll skambju tal-esperjenza u l-għarfien mal-fergħat taż-żgħażagħ tal-organizzazzjonijiet membri. Ħafna organizzazzjonijiet membri tal-KESE għandhom taqsimiet taż-żgħażagħ – aktar membri għandhom jiġu mħeġġa b’mod attiv biex jinvolvu ruħhom ma’ membri futuri potenzjali minn dawn it-taqsimiet tal-organizzazzjonijiet tagħhom. Il-KESE jkompli juża l-avveniment eċċellenti ta’ “L-Ewropa Tiegħek, Leħnek” biex jiġi żgurat l-involviment taż-żgħażagħ, u minkejja li din is-sena ġie pospost minħabba l-COVID-19, is-sena d-dieħla se jkompli b’enfasi fuq il-klima u s-sostenibbiltà.

7. Inħaddnu viżjoni pożittiva għall-ġejjieni

7.1 L-agħar konsegwenzi tal-kriżi klimatika għadhom ftit snin ’il bogħod għall-maġġoranza tal-Ewropej. Il-pandemija tal-COVID-19 tagħtina eżempju prattiku ta’ x’jista’ jiġri meta jiġu injorati x-xjenzati u l-esperti. Uriet ukoll li l-ħolqien ta’ politika bbażata fuq xjenza preċiża tista’ tkun effettiva fl-indirizzar ta’ kriżi. Din it-tagħlima għandha tiġi applikata għall-kriżi klimatika: għadna fiċ-ċans li nevitaw uħud mill-agħar konsegwenzi u li nippreparaw għall-bqija.

7.2 It-tfassil u l-implimentazzjoni tal-irkupru mill-impatt ekonomiku tal-pandemija għandu jżomm l-impenji għal azzjoni klimatika u għas-sostenibbiltà fil-quċċata tal-politika. L-Aġenda 2030 tan-NUu l-Ftehim ta’ Pariġi jiffurmaw il-qofol tal-multilateraliżmu internazzjonali fl-indirizzar ta’ dawn il-kwistjonijiet, u l-Patt Ekoloġiku Ewropew irid jiġi msaħħaħ biex iġib soċjetà futura sostenibbli u newtrali f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju li tonora l-impenji interġenerazzjonali.

7.3 Il-moviment taż-żgħażagħ wera adattabbiltà kbira matul il-lockdown tal-pandemija. Il-messaġġ tagħhom kellu reżonanza permezz tal-mobilizzazzjoni online u modi innovattivi ta’ kif xerrdu l-messaġġ tagħhom bl-użu tal-forom kollha ta’ komunikazzjoni, minn talbiet politiċi sa umoriżmu. Dan l-approċċ innovattiv u ambizzjuż għat-tfassil tal-futur tagħna jeħtieġ li jiġi rikonoxxut u inkluż.

7.4 Stajna naraw viżjoni pożittiva tal-futur matul l-impatt tal-COVID-19 li fil-bqija tiegħu kien ikrah. Il-ħaddiema l-anqas imħallsa fl-ekonomija tagħna ġew rikonoxxuti bħala essenzjali. Il-forzi tax-xogħol tagħna huma aktar flessibbli milli rrealizzajna. Il-konnessjoni mal-familja u mal-komunitajiet immedjati tagħna kienet ta’ benefiċċju u valur kbir. Ġie enfasizzat il-fatt li għandna napprezzaw il-benefiċċji għas-saħħa u l-benesseri li joffri l-aċċess għan-natura. Issa għandna opportunità li niżguraw li nisiltu t-tagħlimiet pożittivi minn dan u napplikawhom bħala elementi essenzjali ta' normalità ġdida.

Brussell, it-18 ta’ Settembru 2020. Luca JAHIER Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

(2) Kummissjoni Ewropea: Il-mument tal-Ewropa: Tiswija u Tħejjija għall-Ġenerazzjoni li Jmiss COM(2020) 456 final u d-dokument ta' akkumpanjament Il-baġit tal-UE jmexxi l-pjan ta' rkupru għall-Ewropa

(3) https://news.un.org/en/story/2020/04/1061772

(4) Sors: Fridays for future: strike statistics. (Fridays for future: statistiska dwar l-istrajks)

(5) Sors: Youth Climate Council (Kunsill taż-Żgħażagħ dwar il-Klima) tan-NU

(6) Sors: Ecology and Society: Exploring youth activism on climate change:dutiful, disruptive, and dangerous dissent. (Analiżi tal-attiviżmu fost iż-żgħażagħ rigward it-tibdil fil-klima: nuqqas ta’ qbil responsabbli, fixkieli u perikoluż)

(7) Ref: Opinjoni tal-KESE dwar Il-promozzjoni ta’ azzjonijiet klimatiċi minn atturi mhux statali (ĠU C 227, 28.6.2018, p. 35) u l-Opinjoni tal-KESE dwar Il-Patt Klimatiku Ewropew (ĠU C 364, 28.10.2020, p. 67).

(8) Opinjoni tal-KESE dwar L-aċċess għall-ġustizzja f’livell nazzjonali b'rabta ma’ miżuri li jimplimentaw il-liġi ambjentali tal-UE (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 65).