Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ir-Regolament (UE) 2018/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva 98/70/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-promozzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2015/652”

(COM(2021) 557 final — 2021/0218 (COD))

(2022/C 152/21)

Relatur: Christophe QUAREZ Korelatur: Lutz RIBBE

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 13.9.2021 Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 22.9.2021 Bażi legali Artikoli 114, 194(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni Adottata fil-plenarja 9.12.2021 Sessjoni plenarja Nru 565 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 191/2/5

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ ż-żieda fis-sehem fil-mira tal-enerġija rinnovabbli u jinsab kuntent jinnota li dawn il-miri jiffukaw fuq is-settur industrijali, tat-trasport u tad-djar. Il-politika dwar l-enerġija rinnovabbli hija mistennija li tagħti riżultati fi tliet oqsma: il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, is-sigurtà tal-enerġija u l-iżvilupp ekonomiku (il-ħolqien tal-impjiegi). Din iżda teħtieġ ċertezza legali, li qed tiddgħajjef mill-fatt li r-reviżjoni qed issir biss ġimagħtejn wara l-iskadenza stabbilita għat-traspożizzjoni. Madankollu, il-KESE jenfasizza li anke l-mira miżjuda probabbilment mhijiex konformi mal-għanijiet klimatiċi ta’ Pariġi, aħseb u ara mad-dispożizzjoni tal-Konvenzjoni Qafas tan-NU dwar it-Tibdil fil-Klima biex tiġi evitata interferenza antropoġenika perikoluża mas-sistema tal-klima. Dawn l-interferenzi perikolużi diġà huma evidenti llum, b’żieda fit-temperaturi globali.

1.2. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni għas-sinerġija li hemm bżonn, bejn ir-regolamenti eżistenti riveduti fil-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55 %”, kif ukoll l-għodod ġodda proposti, bħall-Fond Soċjali għall-Klima jew il-Mekkaniżmu ta’ Aġġustament tal-Karbonju fil-Fruntieri.

1.3. Il-KESE jqis essenzjali li jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ekwi bejn is-sorsi tal-produzzjoni tal-enerġija, li jfisser it-tmiem tas-sussidjar fuq il-fjuwils fossili, li għadhom qed jiżdiedu ( 1 )

1.4. Il-KESE jfakkar li ċ-ċittadini, speċjalment iż-żgħażagħ, iridu jkunu fil-qalba tal-politika Ewropea dwar l-enerġija u għalhekk huwa diżappuntant bin-nuqqas ta’ ambizzjoni tal-Kummissjoni meta tiġi biex tippromovi u tiżviluppa l-prosumeriżmu individwali u dak ibbażat fuq il-komunità, kuntrarjament għal dak li kien previst fil-Komunikazzjoni dwar l-Unjoni tal-Enerġija.

1.5. Il-KESE jappoġġja b’mod ġenerali l-prinċipji ta’ forestrija responsabbli definiti fil-proposta u jissuġġerixxi li tingħata prijorità lill-użu ta’ prodotti sekondarji tal-forestrija u prodotti tal-injam riċiklat għall-bijoenerġija. Huwa jappella wkoll biex l-appoġġ għall-impjanti tal-bijoenerġija jiġi evalwat mill-ġdid, bil-għan li l-bijofjuwils jiġu diretti mill-ġdid lejn it-trasport, b’mod partikolari fejn l-elettrifikazzjoni toħloq problemi, fejn dawn joffru alternattiva li tkun faċilment disponibbli bi spiża raġonevoli, liema suġġett huwa żviluppat aktar fil-punti 4.9 u 4.20.

1.6. Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta’ strateġija ċara għall-iżvilupp tal-enerġija mir-riħ fuq l-art u l-fotovoltajċi, skont l-istrateġija reċenti tal-Kummissjoni għall-enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta. Strateġija għad-deċentralizzazzjoni u l-promozzjoni effettiva tal-enerġija komunitarja tgħin biex jissaħħu l-ktajjen tal-valur reġjonali u tiżdied l-aċċettazzjoni mill-pubbliku tat-tranżizzjoni tal-enerġija. Inkella, l-Ewropa tirriskja li tħallas prezz (soċjali u ekonomiku) għoli għal-laxkezza tagħha matul dawn l-aħħar għexieren ta’ snin. Il-KESE jindika wkoll li hemm bżonn aktar ta’: — tbassir sistematiku tad-domanda dejjem tikber għall-enerġija skont il-qasam u t-tip, kif ukoll it-trasformazzjonijiet tat-tip tal-enerġija — pjanar kunċettwali tal-arkitettura futura tas-sistema tal-enerġija

1.7. Il-KESE jappella lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni biex jerġgħu jiftħu d-dibattitu dwar l-istabbiliment ta’ miri nazzjonali vinkolanti.

2. Introduzzjoni

2.1. Il-proposta biex tiġi riveduta d-Direttiva dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (id-Direttiva), li hija s-suġġett ta’ din l-Opinjoni, ġiet ippubblikata fl-14 ta’ Lulju 2021. Din tagħmel parti integrali mill-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55 %” tal-Kummissjoni, li għandu l-għan li l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra jitnaqqsu b’55 % sal-2030, u b’hekk ikun possibbli li l-Unjoni Ewropea ssir newtrali għall-klima sal-2050, kif previst fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima.

2.2. 2 għall-2019 għal mill-inqas żewġ miljun sena. Huwa jfakkar ukoll li l-kisba tan-newtralità klimatika hija l-kundizzjoni sine qua non sabiex jiġi llimitat it-tisħin għal bejn 1,5 u 2 o C. F’dan is-sens, il-COP26, li ser issir fi Glasgow f’Novembru 2021, ser tkun opportunità biex jiġi eżaminat il-progress li sar mill-Istati minn mindu ġie konkluż il-Ftehim ta’ Pariġi fl-2015 u biex jitjiebu l-ambizzjonijiet klimatiċi. Kif enfasizzat reċentement l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija, in-newtralità klimatika timplika t-trasformazzjoni tal-ekonomija globali li bħalissa hija ddominata mill-fjuwils fossili f’mudell prinċipalment imħaddem mill-enerġija rinnovabbli L-aħħar rapport mill-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC), ippubblikat f’Awwissu 2021, jirrapporta l-ogħla konċentrazzjoni rreġistrata ta’ COgħall-2019 għal mill-inqas żewġ miljun sena. Huwa jfakkar ukoll li l-kisba tan-newtralità klimatika hija l-kundizzjoni sine qua non sabiex jiġi llimitat it-tisħin għal bejn 1,5 u 2C. F’dan is-sens, il-COP26, li ser issir fi Glasgow f’Novembru 2021, ser tkun opportunità biex jiġi eżaminat il-progress li sar mill-Istati minn mindu ġie konkluż il-Ftehim ta’ Pariġi fl-2015 u biex jitjiebu l-ambizzjonijiet klimatiċi. Kif enfasizzat reċentement l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija, in-newtralità klimatika timplika t-trasformazzjoni tal-ekonomija globali li bħalissa hija ddominata mill-fjuwils fossili f’mudell prinċipalment imħaddem mill-enerġija rinnovabbli ( 2 ) . Huwa f’dan il-kuntest li qed issir ir-reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli.

3. Kummenti ġenerali dwar il-Proposta għal Direttiva

3.1. 2 stabbiliti fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima u li tuża din l-opportunità biex tissemplifika u tirrimedja n-nuqqasijiet. Il-KESE jenfasizza li l-użu tal-enerġiji rinnovabbli m’għandux isir eċċessivament kumpless. Iż-żieda għal 40 % tal-mira vinkolanti tal-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli kienet meħtieġa, kif kien it-tisħiħ tal-integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli f’setturi bħal tal-bini, l-industrija u t-trasport. Madankollu, il-KESE jidentifika tliet oqsma ta’ azzjoni li għandhom jingħataw attenzjoni akbar, peress li dawn huma koperti biss parzjalment fl-abbozz ta’ reviżjoni. Bil-għan li l-UE ssir mexxejja dinjija fl-enerġija rinnovabbli, id-Direttiva kienet soġġetta għal riformulazzjoni tant meħtieġa fl-2018 ( 3 ) . Il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta’ stabbiltà regolatorja li tirriżulta mill-emendi proposti dwar l-istess punti tal-aħħar emendi għad-Direttiva immedjatament wara l-iskadenza tat-traspożizzjoni tagħhom tat-30 ta’ Ġunju 2021. Madankollu, il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi d-Direttiva fid-dawl tal-objettivi l-ġodda ta’ tnaqqis tas-COstabbiliti fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima u li tuża din l-opportunità biex tissemplifika u tirrimedja n-nuqqasijiet. Il-KESE jenfasizza li l-użu tal-enerġiji rinnovabbli m’għandux isir eċċessivament kumpless. Iż-żieda għal 40 % tal-mira vinkolanti tal-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli kienet meħtieġa, kif kien it-tisħiħ tal-integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli f’setturi bħal tal-bini, l-industrija u t-trasport. Madankollu, il-KESE jidentifika tliet oqsma ta’ azzjoni li għandhom jingħataw attenzjoni akbar, peress li dawn huma koperti biss parzjalment fl-abbozz ta’ reviżjoni.

(a) Għandha tittejjeb il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u tal-konsumaturi

3.2. Minkejja l-aspettattivi għoljin taċ-ċittadini Ewropej, ir-riżorsi proposti mill-UE biex titħeġġeġ il-parteċipazzjoni tal-konsumaturi mhumiex biżżejjed, peress li l-prosumeriżmu għadu mhux definit b’mod ċar fid-Direttiva. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tipproponi mekkaniżmu ta’ monitoraġġ sabiex tappoġġja l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tar-regoli promulgati u b’hekk tippermetti li l-prosumeriżmu jiffjorixxi. Eżempji tal-aħjar prattika għandhom jiġu kkomunikati lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi. Il-prosumeriżmu għandu jsir operattiv billi: — jiġi formalizzat il-mod li bih iċ-ċittadini jistgħu jsiru prosumaturi, — jitneħħew l-ostakli eżistenti bħall-burokrazija eċċessiva, — jingħata finanzjament permezz tal-muniċipalitajiet, biex jiġi evitat li ċ-ċittadini jinżammu ristretti mill-atturi industrijali.

Huma kruċjali t-tneħħija tal-ostakli burokratiċi u l-iżgurar li l-finanzjament jasal għand il-pubbliku maħsub (bħal organizzazzjonijiet bażiċi u lokali mmexxija miż-żgħażagħ), kif ukoll li jiċċaraw l-obbligi li jistgħu jaqgħu fuq il-prosumatur fil-futur. Hawnhekk, l-istabbiltà legali għandha tieħu preċedenza, peress li l-aċċess għall-għajnuna finanzjarja u l-għarfien espert għandhom jiġu ggarantiti lill-konsumaturi biex jitħeġġu jagħmlu l-ewwel pass u jsiru prosumaturi. Il-KESE jemmen li ladarba l-istrument leġiżlattiv li qed jiġi diskuss jiġi rivedut, m’għandux jiġġedded qabel l-2030, biex tiġi żgurata l-istabbiltà legali meħtieġa mill-partijiet ikkonċernati kollha tas-settur, fis-sens wiesa’ tal-kelma, kif diġà indikat fil-punt 3.1 hawn fuq.

3.3. Filwaqt li huwa xieraq li jiżdiedu l-isforzi biex jiġi żgurat l-użu dinamiku tar-riħ lil hinn mill-kosta, kif stabbilit fl-istrateġija lil hinn mill-kosta, ir-riħ fuq l-art u l-fotovoltajċi għandhom jingħataw rwol ħafna akbar fis-sistema tal-enerġija Ewropea futura tagħna. In-nuqqas ta’ approċċ komprensiv iqajjem mistoqsijiet fil-KESE, li jitlob li l-Kummissjoni tadotta strateġija ta’ politika reġjonali ta’ deċentralizzazzjoni. Il-prosumeriżmu ma jistax jirnexxi mingħajr l-appoġġ tal-livell reġjonali u lokali, li m’għandux biss mezzi tekniċi u finanzjarji, iżda wkoll għarfien tal-ispeċifiċitajiet tat-territorju, li jippermetti ffrankar ta’ ħin konsiderevoli. Il-qrubija ta’ dan il-livell maċ-ċittadini u mal-atturi fuq il-post tiġġustifika li jingħataw aktar setgħat biex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fid-Direttiva. Fl-aħħar nett, din l-istrateġija għandha tkun akkumpanjata minn riflessjoni dwar il-ġestjoni ta’ riżorsi u materjali kritiċi (estrazzjoni, riċiklaġġ, eċċ.) meħtieġa għall-manifattura u l-funzjonament xieraq tal-enerġija rinnovabbli. Id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili m’għandhiex issir dipendenza fuq il-materjali kritiċi.

(b) Sfruttament aħjar tas-sinerġiji

3.4. Minħabba li l-aħħar riformulazzjoni m’ilhiex ħafna li saret, id-dispożizzjonijiet il-ġodda adottati għadhom ma daħlux kompletament fis-seħħ. Skont il-KESE, din ir-reviżjoni għandha għalhekk isservi żewġ skopijiet.

3.5. Bis-sitwazzjoni kif inhi bħalissa, skont l-immudellar li jinsab fix-xenarju ta’ referenza tal-UE 2020, l-Unjoni għandha taqbeż il-mira attwali ta’ 32 % tas-sorsi rinnovabbli fil-konsum tal-enerġija bi ftit iktar minn 1 %. L-ewwel nett, ir-reviżjoni għandha żżid il-miri attwali filwaqt li fl-istess ħin tintroduċi miri ġodda sabiex tiżdied l-integrazzjoni tas-sorsi rinnovabbli b’mill-inqas 7 % madwar il-kontinent kollu.

3.6. 2 importat. L-introduzzjoni tal-mekkaniżmu tal-karbonju fil-fruntieri fir-rigward ta’ ċerti setturi għandha tkun opportunità biex jiġu pprovduti kundizzjonijiet ekwi, li għandhom jiġu indirizzati fil-livell Ewropew. Is-sostituzzjoni tal-mira għall-enerġija rinnovabbli ta’ mill-inqas 14 % fil-konsum finali tal-enerġija mis-settur tat-trasport b’mira vinkolanti ta’ intensità tal-gassijiet serra ta’ 13 % sal-2030, kif stabbilit fl-Artikolu 25, hija eżempju ta’ sinerġiji li qed jiġu sfruttati kif xieraq. Dan iwassal għal aktar konsistenza mar-reviżjoni tal-Iskema għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emmissjonijiet jew mar-regoli dwar l-istandards tas-CO 2 . Madankollu, skont l-istrateġija tal-Kummissjoni għall-integrazzjoni tas-sistema tal-enerġija It-tieni, il-kamp ta’ applikazzjoni tar-reviżjonijiet imwettqa fil-qafas tal-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55 %”, minn naħa, għandu jkun opportunità biex jissaħħu s-sinerġiji eżistenti bejn dawn ir-regolamenti u d-Direttiva. Min-naħa l-oħra, dan l-approċċ għandu japplika wkoll għall-għodod il-ġodda proposti mill-Kummissjoni Ewropea, bħall-Fond Soċjali għall-Klima jew il-Mekkaniżmu ta’ Aġġustament tal-Karbonju fil-Fruntieri. Għalhekk, il-benefiċċji mill-implimentazzjoni tad-Direttiva ser ikunu jistgħu jiksbu l-potenzjal sħiħ tagħhom biss jekk l-użu tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli jimxi id f’id mal-ħolqien tal-kontabilità tal-karbonju għall-parti mis-COimportat. L-introduzzjoni tal-mekkaniżmu tal-karbonju fil-fruntieri fir-rigward ta’ ċerti setturi għandha tkun opportunità biex jiġu pprovduti kundizzjonijiet ekwi, li għandhom jiġu indirizzati fil-livell Ewropew. Is-sostituzzjoni tal-mira għall-enerġija rinnovabbli ta’ mill-inqas 14 % fil-konsum finali tal-enerġija mis-settur tat-trasport b’mira vinkolanti ta’ intensità tal-gassijiet serra ta’ 13 % sal-2030, kif stabbilit fl-Artikolu 25, hija eżempju ta’ sinerġiji li qed jiġu sfruttati kif xieraq. Dan iwassal għal aktar konsistenza mar-reviżjoni tal-Iskema għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emmissjonijiet jew mar-regoli dwar l-istandards tas-CO. Madankollu, skont l-istrateġija tal-Kummissjoni għall-integrazzjoni tas-sistema tal-enerġija ( 4 ) , l-elettrifikazzjoni tas-settur tat-trasport għandha tkun il-prijorità kull meta tkun ekonomikament u teknoloġikament possibbli. Fl-aħħar nett, din il-proposta għal reviżjoni tiġi wkoll qabel ir-reviżjoni tad-Direttiva dwar ir-Rendiment tal-Bini fl-Użu tal-Enerġija u għandha tkun opportunità biex tintwera ambizzjoni kbira fil-preżentazzjoni tas-segwitu tagħha għall-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55 %”, skedat għall-14 ta’ Diċembru 2021.

(c) L-irkupru ekonomiku għandu jippermetti li l-enerġija rinnovabbli tiffjorixxi

3.7. Filwaqt li d-domanda għall-elettriku kważi reġgħet lura għal-livell tagħha ta’ qabel il-kriżi, l-irkupru ekonomiku wassal għal żieda qawwija fil-produzzjoni minn sorsi rinnovabbli għad-detriment tal-fjuwils fossili ( 5 ) . Sabiex din is-sitwazzjoni ssir xejra reali għall-futur, huwa essenzjali li jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ekwi bejn is-sorsi tal-produzzjoni tal-enerġija. L-ewwel nett, dan jimplika t-tmiem kemm jista’ jkun malajr għas-sussidjar fuq il-fjuwils fossili; fl-2018, dawn is-sussidji ammontaw għal madwar EUR 50 biljun għall-Ewropa kollha ( 6 ) (billi jkun mifhum li parti “indiretta” tas-sussidji mhijiex riflessa fl-istima).

3.8. Ir-Regolament Delegat dwar it-Tassonomija relatat mal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima jista’, jekk jiġi aċċettat mill-Kunsill u mill-Parlament, jidderieġi investimenti futuri lejn assi sostenibbli, il-kategorija li tappartjeni għaliha l-enerġija rinnovabbli. Huwa biss ladarba jiġu eliminati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni bejn is-sorsi tal-enerġija li l-enerġija rinnovabbli tkun tista’ tikkompeti liberament fis-suq. Sakemm din is-sitwazzjoni sseħħ, il-KESE jilqa’ l-approċċ tal-Kummissjoni, li jagħmilha possibbli li jiġi evitat it-telf tas-sorsi rinnovabbli.

4. Kummenti speċifiċi dwar it-test tad-Direttiva

(a) In-natura vinkolanti jew le tal-miri proposti

4.1. Il-KESE jtenni l-kritika tiegħu ( 7 ) li r-reviżjoni tad-Direttiva ma fihiex miri nazzjonali vinkolanti, kuntrarjament għal dik tal-2009. Filwaqt li l-UE laħqet il-mira tagħha li żżid is-sehem tas-sorsi rinnovabbli għal 20 % sal-2020, xi Stati Membri ma rnexxilhomx jilħqu l-miri tagħhom, filwaqt li oħrajn bilkemm irnexxielhom jagħmlu dan ( 8 ) , u ħadu vantaġġ b’mod partikolari mis-sitwazzjoni ekonomika partikolari kkawżata mill-kriżi tas-saħħa, li waqfet l-attività ta’ xi ekonomiji nazzjonali. Dan l-eżempju juri d-dgħufija tal-qafas ta’ governanza attwali, li jipprovdi biss il-kapaċità li “jħeġġeġ” lill-Istati Membri biex jilħqu l-miri nazzjonali tagħhom. Il-KESE jappella lill-Kunsill tal-Ministri, lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni Ewropea biex jerġgħu jiftħu d-dibattitu dwar l-iffissar tal-miri nazzjonali vinkolanti, dwar il-governanza xierqa tal-enerġija u/jew tal-anqas dwar mezzi aktar koerċittivi kontra Stati li jwettqu ksur sabiex jiġi żgurat li l-ambizzjonijiet nazzjonali jintlaħqu. Hawnhekk, id-Direttiva qed taġixxi sa fejn tista’ tasal l-azzjoni volontarja. Filwaqt li bosta Stati Membri qabżu t-tbassir tagħhom għall-2020, hemm riskju ta’ ġirja lejn l-iktar livell baxx li twassal lill-pajjiżi li għamlu l-aktar progress biex jiġu skoraġġuti min-nuqqas ta’ rieda ta’ wħud mill-kontropartijiet tagħhom u min-nuqqas ta’ konsegwenzi.

4.2. Rigward il-mira l-ġdida vinkolanti ta’ 40 % tal-enerġija rinnovabbli sal-2030 (preċedentament 32 %), din tirrigwarda l-konsum tal-enerġija kollu u mhux biss il-konsum tal-elettriku. Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni pproponiet l-iktar mira ambizzjuża fost il-medda identifikata fil-Pjan dwar il-Mira Klimatika (38-40 %) sabiex tintlaħaq il-mira l-ġdida ta’ 55 % tat-tnaqqis tal-gassijiet serra sal-2030. Dan juri l-ambizzjoni tal-eżekuttiv Ewropew biex jiġi aċċellerat l-użu tat-teknoloġiji ekoloġiċi, li l-KESE jilqa’. Madankollu, dan is-sehem akbar ta’ sorsi rinnovabbli fit-taħlita tal-elettriku tal-Istati Membri ser ikollu konsegwenzi f’termini ta’ konsum tal-enerġija u tal-elettriku ( 9 ) peress li s-sehem tal-konsum tal-enerġija huwa mistenni li jonqos sal-2050. Huwa importanti li jiġu aġġornati x-xenarji għall-2050 fid-dawl tal-miri l-ġodda, b’mod partikolari billi jiġi speċifikat ir-rwol li jista’ jkollu l-ħżin tal-elettriku, li ser ikollu jiġi żviluppat aktar malajr milli mistenni, jew ir-rwol tal-iffrankar tal-enerġija, fejn ċerta mġieba ġiet enfasizzata mill-kriżi tas-saħħa.

4.3. Madankollu, din il-mira l-ġdida ser tkun ambizzjuża ħafna għal xi Stati Membri. Filwaqt li f’ħafna Stati Membri d-dekarbonizzazzjoni tas-settur tal-bini għadha lura, il-KESE jappoġġja l-approċċ propost li jiżdiedu l-isforzi f’setturi speċifiċi, bħal pereżempju l-użu tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-tisħin u t-tkessiħ. Huwa minnu li kien hemm meħtieġa b’mod urġenti mira speċifika ta’ 49 % għas-sehem tal-enerġija rinnovabbli fil-bini, kif stabbilita fl-Artikolu l-ġdid 15a. Madankollu, il-KESE jistaqsi dwar in-natura mhux vinkolanti ta’ mira bħal din. Is-settur tal-bini ser ikollu jnaqqas l-emissjonijiet tiegħu b’60 % sal-2030 u jsir newtrali għall-karbonju sal-2040 sabiex jintlaħqu l-miri stabbiliti fil-Patt Ekoloġiku għall-Ewropa. Filwaqt li bosta Stati Membri jistgħu jiltaqgħu ma’ diffikultajiet biex jilħqu din il-mira, il-KESE jenfasizza l-importanza li jintużaw il-fondi mill-Fond Soċjali għall-Klima mill-2025 ’il quddiem. Dan għandu jagħmilha possibbli li jitħaffu r-rinnovazzjonijiet tal-bini kemm pubbliku kif ukoll privat u b’hekk jitrażżan il-fenomenu dejjem jikber tal-faqar enerġetiku, li jaffettwa aktar minn 30 miljun Ewropew. Madankollu, kemm jekk il-finanzjament ġej mill-Fond Soċjali futur għall-Klima jew, b’mod aktar ġenerali, minn mekkaniżmi oħra ta’ appoġġ, irid jiġi implimentat mekkaniżmu ta’ traċċar sabiex jiġi żgurat li dan il-finanzjament jiġi allokat b’mod korrett għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. Jekk dawn il-fondi jiġu inkorporati fil-baġits nazzjonali, ser ikun impossibbli li l-użu tar-riżorsi allokati jiġi mmonitorjat b’mod effettiv. Dawn il-fondi ser ikollhom jiffukaw ukoll mhux biss fuq proġetti fuq skala kbira, iżda wkoll fuq dawk iżgħar, fejn il-qligħ monetarju f’termini ta’ emissjonijiet MWh u CO 2 huwa aktar modest, iżda fejn l-impatt fuq iċ-ċittadini Ewropej huwa ugwalment jew saħansitra aktar sinifikanti. Sa fejn ikun possibbli, il-KESE jitlob li l-kriterji għall-allokazzjoni fl-Istati differenti jiġu armonizzati, fir-rigward tas-sehem li ser ikun iddedikat biex iċ-ċittadin isir attiv sabiex tiġi ffaċilitata kull kooperazzjoni transfruntiera possibbli.

4.4. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li d-dekarbonizzazzjoni tas-settur industrijali bħalissa miexja wisq bil-mod, minkejja li dan is-settur kien l-ewwel wieħed li kien fil-mira minn pjani Ewropej suċċessivi għall-klima. B’mod konkret, l-emissjonijiet mill-industrija huma koperti mill-Iskema għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet. Madankollu, minħabba li teżisti skema ta’ allokazzjonijiet bla ħlas ġeneruża żżejjed, aktar minn 90 % tat-tniġġis industrijali ma jinvolvi l-ebda spiża għall-kumpaniji kkonċernati, bir-riżultat li s-settur naqqas l-emissjonijiet tiegħu b’1 % biss bejn l-2012 u l-2018. Il-KESE għalhekk jitlob għal mira vinkolanti ta’ 1,1 % li tobbliga lill-industriji jżidu l-użu tagħhom tas-sorsi rinnovabbli kull sena. Fil-fatt, mira indikattiva tista’ tidher bħala ċekk miftuħ mogħti lill-industrija, li jista’ jkun ta’ ostaklu potenzjali għall-ambizzjonijiet tal-Ewropa relatati mal-klima.

4.5. Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-mira relatata mal-integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli għat-tisħin u t-tkessiħ ser ssir vinkolanti. Madankollu, il-KESE jixtieq jenfasizza li l-mira inizjalment prevista fid-Direttiva kienet ta’ 1,3 % filwaqt li l-mira l-ġdida se tkun biss ta’ 1,1 %. Skont l-istudju tal-impatt li jakkumpanja l-abbozz ta’ reviżjoni, il-progress li sar minn kważi nofs l-Istati Membri ma kienx konformi mal-mira prevista. Sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jilħqu din il-mira, il-KESE jissuġġerixxi li parti mid-dħul allokat għall-Fond Soċjali għall-Klima tkun assenjata bħala prijorità sabiex jiġu sostitwiti s-sistemi ta’ tisħin u tkessiħ, li l-maġġoranza tagħhom jużaw il-fjuwils fossili. Il-KESE jqis li l-għan tad-Direttiva għandu jkun li tiżdied jew għall-inqas tinżamm l-ambizzjoni ddikjarata fir-reviżjoni preċedenti, u jistieden lill-partijiet ikkonċernati kollha jaħsbu dwar l-aħjar mod biex dan jintlaħaq.

4.6. Sabiex tinkiseb in-newtralità klimatika fl-2050, id-dekarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija trid tinkiseb sal-2045. Konsum finali gross tal-enerġija rinnovabbli ta’ 40 % fl-2030 ifisser li l-biċċa l-kbira tal-proċess ta’ dekarbonizzazzjoni ser ikollu jitwettaq fuq perjodu ta’ 15-il sena (bejn l-2030 u l-2045). Għalhekk, l-emerġenza klimatika timponi prammatiżmu akbar rigward l-iżvilupp tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli, biex jiġi determinat dak li jista’ jsir fiż-żmien disponibbli. L-ewwel nett, huwa importanti li l-attenzjoni tiġi ffukata fuq il-miri li jistgħu jintlaħqu b’mod raġonevoli minħabba d-dispożizzjonijiet fis-seħħ. Waqt li d-Direttiva tistabbilixxi strateġija fuq medda medja u twila ta’ żmien billi tiffissa miri ambizzjużi, dawn m’għandhomx iseħħu għad-detriment taż-żieda fir-ritmu tal-użu tal-enerġija ekoloġika, iżda għall-kuntrarju għandhom jimxu id f’id. Fuq medda qasira ta’ żmien, huwa ugwalment rilevanti u essenzjali li wieħed jiffoka fuq l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli maturi u popolari, bħall-pannelli fotovoltajċi. Għas-settur tat-trasport, iridu jissemmew aktar flessibbiltà u għażla usa’ ta’ materja prima ammissibbli fir-rigward tal-bijofjuwils. Huwa biss fuq medda medja u twila ta’ żmien li l-investimenti li saru abbażi tal-linji gwida tad-Direttiva futura jkunu jistgħu jieħdu f’idejhom u jużaw il-potenzjal sħiħ tagħhom (l-idroġenu rinnovabbli, it-turbini eoliċi offshore, eċċ) u jikkontribwixxu għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija Ewropea permezz tal-elettrifikazzjoni tal-użi. Inkella hemm riskju kbir li l-Ewropa ser tħallas prezz kbir għal-laxkezza tagħha matul l-aħħar għoxrin sena. Sabiex jiġi evitat li dan iseħħ, l-Unjoni teħtieġ tiċċara l-istrateġija tagħha, li jkollha tmur lil hinn mis-sempliċiment Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli u tippromovi approċċ globali li juża s-sinerġiji.

(b) It-tisħin distrettwali u t-trasport

4.7. Il-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea dwar strateġija għall-idroġenu u strateġija għall-integrazzjoni tas-sistemi tal-enerġija fihom xi aspetti importanti li għandhom jiġu kkunsidrati f’din l-istrateġija globali. Fl-Opinjonijiet tiegħu TEN/717 u TEN/718, minkejja ċerti kritiki dwar nuqqas ta’ koerenza u ċarezza dwar ċerti aspetti, il-KESE esprima l-appoġġ ġenerali tiegħu għall-komunikazzjonijiet. Madankollu, ir-reviżjoni proposta tindirizza biss sa ċertu punt xi aspetti importanti li kienu neqsin. Ir-riċerka, l-innovazzjoni u l-implimentazzjoni għandhom jiġu appoġġjati u aċċellerati hawnhekk.

4.8. Il-Kummissjoni tipproponi li jissaħħaħ it-tisħin distrettwali. Dan l-approċċ huwa rilevanti peress li n-networks tat-tisħin distrettwali huma għażla tajba biex tintuża l-enerġija żejda minn installazzjonijiet fotovoltajċi jew turbini eoliċi, installazzjonijiet li probabbilment ser jiżdiedu.

4.9. Id-Direttiva proposta għandha l-għan li ttejjeb l-aċċess għat-terminals tal-iċċarġjar, inklużi dawk privati, għall-utenti tal-vetturi elettriċi. Dan jagħmel sens meta l-elettrifikazzjoni rapida tas-settur tal-mobbiltà hija l-iktar mod promettenti biex is-settur tat-trasport jiġi dekarbonizzat, hekk kif l-emissjonijiet tiegħu għadhom dejjem qed jiżdiedu. Regoli konkreti għall-provvista diretta tal-elettriku rinnovabbli ġġenerat fuq il-post jew qrib it-terminals tal-iċċarġjar jistgħu jkunu element importanti ta’ strateġija ta’ deċentralizzazzjoni li ssaħħaħ l-istruttura reġjonali u l-enerġija komunitarja. Madankollu, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jiġu pprovduti soluzzjonijiet maturi bi spiża raġonevoli għal dawk is-setturi tat-trasport li huma diffiċli biex jiġu elettrifikati, f’dan l-istadju, b’mod partikolari l-bijofjuwils, u, fil-futur, l-idroġenu.

(c) Il-promozzjoni u l-użu tal-enerġija rinnovabbli

4.10. Il-KESE jilqa’ l-introduzzjoni ta’ bosta inizjattivi relatati mal-idroġenu rinnovabbli, bħall-introduzzjoni ta’ sottomiri għall-industrija u t-trasport. Barra minn hekk, il-KESE jemmen ukoll li mira vinkolanti ta’ 50 % ta’ fjuwil rinnovabbli ta’ oriġini mhux organika użat bħala materja prima jew bħala vettur tal-enerġija huwa l-approċċ it-tajjeb, u li l-idroġenu nadif għandu jingħata prijorità ( 10 ) . Madankollu, il-possibbiltà offruta mill-Artikolu 7 li jiġi importat fjuwil rinnovabbli ta’ oriġini mhux organika, li mbagħad jingħadd bħala kontribut fl-Istat Membru, tidher li hija potenzjalment problematika, u din il-possibbiltà ta’ kontabbiltà għandha tkun b’limitu.

4.11. Rigward il-promozzjoni ta’ “Ftehimiet dwar ix-Xiri tal-Enerġija” (Artikolu 15), l-istabbiliment ta’ linji gwida flimkien ma’ appoġġ finanzjarju għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju għandu jħeġġeġ l-iżvilupp ta’ skema bħal din, li tipprovdi viżibbiltà fit-tul fuq il-prezz tal-bejgħ tal-elettriku ekoloġiku. B’mod aktar ġenerali, din l-inizjattiva turi l-ħtieġa li jissaħħu l-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati fis-settur sabiex tingħata viżjoni fit-tul lill-atturi ekonomiċi.

4.12. Il-KESE jilqa’ inizjattiva oħra fejn l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jniedu fażi ta’ ttestjar dwar il-kooperazzjoni transfruntiera billi joħolqu proġett pilota fit-tliet snin li ġejjin. Madankollu, il-KESE jixtieq jikseb kjarifiki dwar l-arranġamenti għall-istabbiliment ta’ kooperazzjoni bħal din. Huwa jistaqsi b’mod partikolari dwar il-proċeduri amministrattivi li jirriżultaw minn inizjattiva bħal din u jitlob lill-Kummissjoni Ewropea tassisti lill-Istati Membri (traduzzjoni ta’ dokumenti relatati mal-proċedura, eċċ) sabiex dawn ikunu jistgħu jilħqu l-iskadenza imposta.

4.13. Għall-KESE, wasal iż-żmien li tiġi kkunsidrata r-rilevanza ta’ regolatur Ewropew tal-elettriku. Sabiex issir tħejjija xierqa għal din il-pożizzjoni importanti, wasal iż-żmien li titnieda attività ta’ ppjanar tas-sistema kunċettwali li ser tbassar id-domanda dejjem tikber għall-enerġija skont iż-żona u t-tip, kif ukoll it-trasformazzjonijiet tat-tip tal-enerġija.

4.14. Il-KESE jivvalida wkoll l-inizjattiva tal-Artikolu 9(7)(a), bil-għan li jiġi introdott pjanar konġunt tat-territorju skont il-baċir tal-baħar, bejn l-Istati Membri, sabiex jiġi ffaċilitat l-iżvilupp tal-kapaċitajiet offshore. Approċċ bħal dan jagħmilha possibbli li jiġi massimizzat il-potenzjal ta’ kull baċir tal-baħar filwaqt li fl-aħħar mill-aħħar tissaħħaħ il-mira ta’ interkonnessjoni tal-elettriku bejn il-pajjiżi. Jintlaqa’ wkoll il-ħolqien ta’ punt uniku ta’ servizz u dan għandu jkun opportunità biex jispira prattiki tajba stabbiliti fl-Istati Membri differenti sabiex jitnaqqas iż-żmien meħud biex jitlesta proġett. L-istabbiliment ta’ kapaċità ta’ produzzjoni totali għal kull baċir sal-2030, l-2040 u l-2050 għandu jippermetti wkoll li jiġi kkunsidrat aħjar il-potenzjal tal-enerġija mir-riħ offshore f’kull Stat Membru, u jippromovi l-iżvilupp tagħha. Mil-lat operattiv ħafna, iż-żieda tal-proġetti transfruntiera tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari l-enerġija mir-riħ offshore, wasslet lill-KESE biex jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tiftaħ mill-ġdid diskussjonijiet relatati ma’ operatur Ewropew tas-sistema tat-trażmissjoni, l-iktar livell rilevanti biex tiġi żgurata l-ġestjoni f’ħin reali tal-flussi tal-elettriku. Dan fl-aħħar mill-aħħar huwa l-iktar livell leġittimu biex tiġi żgurata l-koordinazzjoni tal-mekkaniżmi tas-suq marbuta mal-provvista u d-domanda, filwaqt li tiġi żgurata s-sigurtà tas-sistema li ser tkun dejjem aktar fid-domanda b’infiltrazzjoni akbar ta’ sorsi rinnovabbli.

4.15. Il-KESE enfasizza ripetutament il-ħtieġa għal strutturi ġodda tas-suq biex jibbilanċjaw il-produzzjoni u l-konsum tal-enerġija fil-livell mikro. Dawn l-istrutturi jiffaċilitaw l-integrazzjoni ta’ apparati iżgħar għall-ħżin fis-sistema tal-enerġija. Għalhekk, iż-żieda fl-elettromobbiltà għandha tibbenefika mir-rwol tal-batteriji biex jippermettu ċċarġjar intelliġenti u biex jipprovdu kapaċità ta’ ħżin fil-livell lokali. Madankollu, il-proposta ta’ reviżjoni ma tindirizzax din il-kwistjoni.

4.16. Il-Pakkett dwar l-Enerġija Nadifa jagħti attenzjoni partikolari lill-awtokonsum u lill-komunitajiet tal-enerġija. Dawn il-mekkaniżmi jirrappreżentaw vetturi b’saħħithom sabiex jinvolvu liċ-ċittadini u jagħmluhom atturi sħaħ u konxji fit-tranżizzjoni tal-enerġija filwaqt li jżidu s-sens ta’ appartenenza tagħhom u jsaħħu l-istrutturi deċentralizzati li huma ta’ benefiċċju kemm minn perspettiva ekonomika kif ukoll soċjali. Kif ġie enfasizzat mill-Kummissjoni Ewropea fil-valutazzjoni tagħha tal-pjani nazzjonali dwar l-enerġija u l-klima, l-Istati Membri ma jqisux biżżejjed il-potenzjal taċ-ċittadinanza enerġetika, u dan jikser waħda mill- aspetti fil-qalba tar-raba’ pakkett tal-enerġija. Hemm bżonn urġenti li jiġu ċċarati r-regoli applikabbli, b’mod partikolari għall-kunċetti bħall-kondiviżjoni tal-enerġija, il-fatturazzjoni netta jew il-bejgħ tal-enerġija f’P2P, sabiex jintlaħqu l-miri tal-Pakkett dwar l-Enerġija Nadifa u l-Unjoni tal-Enerġija. Il-KESE jsibha diżappuntanti li l-proposta ta’ reviżjoni ma tippruvax ittejjeb il-qafas regolatorju dwar dawn l-aspetti. Dan huwa tassew aktar importanti billi l-proposta ta’ reviżjoni tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-klima, l-enerġija u l-ambjent tipprevedi limitu ferm aktar baxx għall-eċċezzjonijiet għall-obbligu biex tiġi allokata l-għajnuna u jiġi ddeterminat il-livell ta’ għajnuna permezz ta’ proċedura kompetittiva.

4.17. Fil-prinċipju, il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li tistieden lill-Istati Membri jqisu “l-manutenzjoni tal-bjar tal-karbonju u tal-ekosistemi nazzjonali fil-foresti” kif ukoll il-prinċipji tal-“użu kaskata tal-bijomassa” u l-ekonomija ċirkolari. Dan ifisser li għandha tingħata prijorità lill-użu tal-injam residwu, bħall-fergħat żgħar, iz-zkuk tas-siġar u prodotti sekondarji oħra, kif ukoll prodotti tal-injam irriċiklati għall-bijoenerġija. Għalhekk, jagħmel sens li jiġi evalwat mill-ġdid l-appoġġ għall-impjanti tal-bijoenerġija f’dan il-qasam, filwaqt li wieħed iżomm f’moħħu li r-residwi mill-isserrar u mill-industrija tal-polpa u tal-karta huma sorsi ta’ enerġija. Barra minn hekk, kif ġie enfasizzat fil-proposta, huwa raġonevoli li tingħata direzzjoni ġdida lill-bijofjuwils fis-settur tat-trasport li huma diffiċli biex jiġu elettrifikati, bħat-trasport marittimu, il-vjaġġi fuq distanzi twal jew anke t-trasport bl-ajru. F’dan ir-rigward għandhom jitqiesu wkoll il-problemi ta’ disponibbiltà u spejjeż. Sabiex tiġi implimentata din l-idea, l-Artikolu 25 għandu jiddistingwixxi bejn bijofjuwils b’bażi bijoloġika u elettriku rinnovabbli billi jitkejjel it-tnaqqis tal-gassijiet b’effett serra. Għalhekk tingħata prijorità lill-elettriku rinnovabbli u l-bijofjuwils ibbażati fuq ir-residwi fis-settur tat-trasport. Minn dan tirriżulta pressjoni akbar għad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport permezz tal-elettrifikazzjoni diretta.

4.18. Il-kalkoli dettaljati tat-tnaqqis tal-gassijiet serra kif ukoll il-kriterji ta’ sostenibbiltà ppreżentati fl-annessi għall-abbozz ta’ direttiva huma parzjalment ta’ natura teknika ħafna. Għall-KESE, dawn mexjin fid-direzzjoni t-tajba, anke jekk il-Kumitat ma setax jivvalutahom bis-sħiħ f’kull każ individwali. Rigward pereżempju l-bijofjuwils, dawn ser iwasslu għal sitwazzjoni fejn xi sustanzi potenzjalment utilizzabbli jew li huma użati bħalissa ma jistgħux jibqgħu jintużaw, u dan jista’ joħloq problema għal partijiet tal-industrija.

4.19. Il-Kumitat jixtieq jiġbed l-attenzjoni wkoll li f’xi każijiet ser ikun diffiċli li jiġi ppruvat jekk il-kriterji kollha humiex fil-fatt qed jiġu rispettati. Pereżempju, “għandha tiġi pprovduta aktar evidenza solida u verifikabbli li l-karbonju fil-ħamrija żdied, jew li huwa raġonevoli li wieħed jistenna li dan żdied matul il-perjodu li fih tkun ġiet ikkultivata l-materja prima kkonċernata filwaqt li jitqiesu l-emissjonijiet fejn dawn il-prattiki jwasslu għal żieda fl-użu tal-erbiċidi u tal-fertilizzanti” (ara: COM(2021)557 Anness 1 u 2). Filwaqt li rekwiżit bħal dan jagħmel sens, ser ikun diffiċli li jintwera fil-prattika.

4.20. Il-KESE jilqa’ r-rieda espressa fil-premessa 10 li jittejjeb iż-żmien li jittieħed biex jiġu proċessati l-proċeduri amministrattivi li jikkostitwixxu ostaklu għall-użu tal-enerġija rinnovabbli. Madankollu, il-KESE qed jistaqsi dwar kif il-Kummissjoni Ewropea biħsiebha taġixxi b’mod konkret u tmur lil hinn minn sempliċi inkoraġġiment sabiex tiżgura t-tnaqqis effettiv u effiċjenti tad-dewmien proċedurali.

4.21. Il-KESE jaqbel mal-premessa 12 li tqis il-ħtieġa li jkun hemm numru suffiċjenti ta’ ħaddiema bil-ħiliet fl-impjiegi ta’ għada. Il-KESE jitlob lill-Unjoni Ewropea tagħti ċifra għall-manodopera meħtieġa sabiex jiġi implimentat il-Patt Ekoloġiku għall-Ewropa u bħala prijorità tinvesti fit-taħriġ maħsub għat-taħriġ mill-ġdid tal-impjegati li l-impjiegi tagħhom ser jgħibu minħabba t-tranżizzjoni ekoloġika. Dan ikun ukoll mod tajjeb biex iż-żgħażagħ jiġu attirati lejn is-settur ekoloġiku, bis-saħħa tal-opportunitajiet ta’ xogħol u ta’ negozju li għadhom kif inħolqu.

Brussell, id-9 ta’ Diċembru 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU L 328, 21.12.2018, p. 1.

(2) L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija, Net Zero by 2050 – A Roadmap for the Global Energy Sector (windows.net), p. 3.

(3) https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/revision-renewable-energies-directive (ĠU C 246, 28.7.2017, p. 55).

(4) COM (2020) 299 final.

(5) Ember, European Electricity Review: H1-2021, (ember-climate.org).

(6) Kummissjoni Ewropea, Anness tar-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija skont ir-Regolament (UE) 2018/1999 dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika

(7) ĠU C 246, 28.7.2017, p. 55.

(8) Eurostat, Renewable energy statistics – Statistics Explained (europa.eu) (Statistika dwar l-enerġija rinnovabbli – L-istatistika spjegata (mhux disponibbli bil-Malti).

(9) 6_FR_ACT_part1_v3.pdf (europa.eu).

(10) ĠU C 123, 9.4.2021, p. 30.