Is-sistema ta’ kontrolli u bilanċi fl-Estonja hija żviluppata sew, bi proċess inklużiv għall-adozzjoni ta’ liġijiet, li qed jiġi żviluppat aktar. L-Awla tar-Reviżjoni Kostituzzjonali tal-Qorti Suprema twettaq kemm kontroll ex ante kif ukoll ex post tal-kostituzzjonalità, inkluż permezz ta’ lment kostituzzjonali dirett. Il-Kanċillier għall-Ġustizzja, għandu rwol ewlieni fis-sistema ta’ kontrolli u bilanċi, u l-akkreditament tiegħu bl-istatus A skont il-prinċipji tan-NU għadu għaddej (b’dewmien minħabba l-pandemija tal-COVID-19).

Ir-reviżjoni kostituzzjonali titwettaq mill-Awla tar-Reviżjoni Kostituzzjonali tal-Qorti Suprema. Il-Qorti Suprema hija kemm l-ogħla qorti tat-tielet istanza kif ukoll il-qorti ta’ reviżjoni kostituzzjonali. L-Awla tar-Reviżjoni Kostituzzjonali tirrevedi l-kostituzzjonalità tal-liġijiet u leġiżlazzjoni oħra ta’ applikazzjoni ġenerali skont l-Att tal-Proċedura tal-Qorti ta’ Reviżjoni Kostituzzjonali. Diversi tipi ta’ proċedimenti ta’ rieżami kostituzzjonali jistgħu jinbdew minn qorti, il-President tar-Repubblika, il-Kanċillier tal-Ġustizzja, kunsill tal-gvern lokali jew il-Parlament. Il-President jista’ jippreżenta petizzjoni biex jiddikjara Att li jkun ġie adottat mingħajr emendi mill-Parlament fuq it-tieni seduta ta’ smigħ, wara r-rifjut inizjali tal-President li jippromulga l-Att imsemmi li jmur kontra l-Kostituzzjoni (reviżjoni kostituzzjonali ex ante). Il-Kanċillier tal-Ġustizzja (Ombudsman) għandu wkoll rwol ewlieni fis-sistema ta’ reviżjoni kostituzzjonali tal-liġijiet, b’mod partikolari bid-dritt li jingħata bidu għal reviżjoni kostituzzjonali astratta ex post. F’konformità mal-ġurisprudenza tal-Qorti Suprema, il-Qorti, f’ċerti sitwazzjonijiet eċċezzjonali, tippermetti lill-applikant jippreżenta lmenti individwali direttament quddiem il-Qorti Suprema qabel l-eżawriment tar-rimedji legali quddiem il-qrati inferjuri, jiġifieri f’sitwazzjonijiet fejn ma hemm l-ebda rimedju effettiv għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-applikant.

Emendi estiżi għall-mandat tal-Uffiċċju tal-Kanċillier għall-Ġustizzja (Ombudsman). Il-Kanċillier hija membru assoċjat mhux akkreditat tan-Network Ewropew tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem. F’Jannar 2019, daħlet fis-seħħ leġiżlazzjoni ġdida dwar l-istituzzjoni, li wessgħet il-mandat tagħha biex tippermettilha taġixxi bħala l-istituzzjoni nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem fl-Estonja. Il-Kanċillier tal-Ġustizzja għandu mandat wiesa’ u b’saħħtu, inkluż li jaġixxi bħala l-Mekkaniżmu Nazzjonali ta’ Prevenzjoni skont il-Konvenzjoni tan-NU kontra t-Tortura u l-Mekkaniżmu Nazzjonali ta’ Monitoraġġ taħt il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità. Twettaq ukoll il-funzjonijiet bħala l-Ombudsperson għat-Tfal. Reċentement, il-Kanċillier applika għall-akkreditazzjoni mal-Alleanza Globali tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem u għaddej mill-proċess ta’ akkreditazzjoni.

Fir-rigward tal-pandemija tal-COVID-19, l-Estonja ddikjarat sitwazzjoni ta’ emerġenza. Fit-12 ta’ Marzu 2020, il-Gvern Estonjan iddikjara sitwazzjoni ta’ emerġenza u ħatar lill-Prim Ministru bħala l-maniġer tas-sitwazzjoni ta’ emerġenza. Fl-20 ta’ Marzu 2020, huwa informa lill-Kunsill tal-Ewropa skont il-klawżola ta’ deroga li tinsab fl-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (il-Konvenzjoni) li xi wħud mill-miżuri adottati biex jipproteġu s-“saħħa pubblika” jistgħu jinvolvu deroga minn ċerti obbligi tal-Estonja taħt il-Konvenzjoni. L-ordnijiet leġiżlattivi tal-Prim Ministru (bħala l-maniġer tas-sitwazzjoni ta’ emerġenza) kienu miftuħa għal rieżami ġudizzjarju quddiem il-Qorti Amministrattiva (iżda mhux soġġetti għal skrutinju parlamentari jew presidenzjali). L-emerġenza ntemmet fit-18 ta’ Mejju 2020 (id-deroga skont l-Artikolu 15 tal-Konvenzjoni tneħħiet dakinhar stess).

Qed jiġi żviluppat Pjan ta’ Żvilupp tas-Soċjetà Ċivili 2021-2030 ġdid. Fuq il-bażi tal-Kunċett ta’ Żvilupp tas-Soċjetà Ċivili tal-Estonja, il-Gvern jippromwovi s-soċjetà ċivili permezz tal-Pjan ta’ Żvilupp tas-Soċjetà Ċivili 2015-2020. Mill-2018, il-Ministeru għall-Intern ilu jmexxi l-proċess tal-abbozzar ta’ Pjan ta’ Żvilupp tas-Soċjetà Ċivili ġdid 2021-2030, f’kooperazzjoni ma’ u bil-parteċipazzjoni attiva tal-partijiet interessati, inklużi l-organizzazzjonijiet umbrella li jirrappreżentaw lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-Estonja. Dan il-proċess inkluda laqgħat tal-gruppi ta’ ħidma u konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati madwar il-kontej differenti tal-Estonja. L-ispazju ċiviku fl-Estonja jitqies miftuħ.





Anness: Lista tas-sorsi f’ordni alfabetiku.*

* Il-lista tal-kontribuzzjonijiet irċevuti fil-kuntest tal-konsultazzjoni għar-rapport dwar l-Istat tad-Dritt 2020 tista’ tiġi aċċessata fuq (is-sit web tal-COM).

Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2020), l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media tal-2020. https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2020 .

Ċentru ta’ reġistri u sistemi ta’ informazzjoni, paġna web tal-Fajl elettroniku. https://www.rik.ee/en/international/e-file .

Ċentru tar-Reġistri u s-Sistemi tal-Informazzjoni, il-paġna web tar-Reġistru tan-Negozju Elettroniku. https://www.rik.ee/en/e-business-register .

CIVICUS, Monitor tracking civic space: Estonia. https://monitor.civicus.org/country/estonia/ .

Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni (2020), Ewrobarometru Flash 482: l-attitudnijiet tan-negozji lejn il-korruzzjoni fl-UE.

Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni (2020), Ewrobarometru Speċjali 502: korruzzjoni.

GRECO (2013), Fourth Evaluation Round – Evaluation Report on Estonia on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors.

GRECO (2015), Fourth Evaluation Round – Compliance Report on Estonia on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors.

GRECO (2017), Fourth Evaluation Round – Second Compliance Report on Estonia on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors.

GRECO (2018), Fifth Evaluation Round – Evaluation Report on Estonia on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies.

Gvern Estonjan (2013), Strateġija kontra l-korruzzjoni għall-2013-2020, https://www.korruptsioon.ee/sites/www.korruptsioon.ee/files/elfinder/dokumendid/korruptsioonivastane_strateegia_2013-2020_1.pdf .

Gvern Estonjan (2020), Pjan ta’ implimentazzjoni tal-istrateġija kontra l-korruzzjoni għall-2013–2020 għall-2017–2020. https://www.korruptsioon.ee/sites/www.korruptsioon.ee/files/elfinder/dokumendid/lisa_2_rakendusplaan_2018-2020.pdf .

Gvern tal-Estonja (2020), kontribut għar-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt tal-2020.