(2)Ir-rapport tal-pajjiż tal-2020 għall-Bulgarija ġie ppubblikat fis-26 ta’ Frar 2020. Huwa vvaluta l-progress li għamlet il-Bulgarija biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fid-9 ta’ Lulju 2019, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Huwa kien jinkludi wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-26 ta’ Frar 2020. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Bulgarija ma għadhiex qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. F’dawn l-aħħar snin, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju kienu akkumpanjati minn dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. L-iżbilanċi ma għadhomx qed jiġu identifikati minħabba li azzjoni ta’ politika konsistenti u ambjent makroekonomiku favorevoli naqqsu aktar ir-riskju u l-vulnerabilitajiet.

(3)Fil-11 ta’ Marzu 2020, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa uffiċjalment iddikjarat it-tifqigħa tal-COVID-19 bħala pandemija dinjija. Din hija emerġenza serja tas-saħħa pubblika għaċ-ċittadini, għas-soċjetajiet u għall-ekonomiji. Qiegħda tqiegħed is-sistemi tas-saħħa nazzjonali taħt pressjoni qawwija, tfixkel il-katini tal-provvista globali, tikkawża volatilità fis-swieq finanzjarji, tiskatta xokkijiet fid-domanda tal-konsumatur u qed ikollha effetti negattivi f’diversi setturi. Qiegħda thedded l-impjiegi tan-nies, l-introjtu tagħhom u n-negozju tal-kumpaniji. Hija tat xokk ekonomiku kbir li diġà qed ikollu riperkussjonijiet serji fl-Unjoni Ewropea. Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni li tappella għal rispons ekonomiku kkoordinat għall-kriżi, li jinvolvi lill-atturi kollha fil-livell nazzjonali u tal-Unjoni.

(4)Diversi Stati Membri ddikjaraw stat ta’ emerġenza jew introduċew miżuri ta’ emerġenza. Kull miżura ta’ emerġenza jenħtieġ li tkun strettament proporzjonata, neċessarja, limitata fiż-żmien, u konformi mal-istandards Ewropej u internazzjonali. Jenħtieġ ukoll li tkun suġġetta għal sorveljanza demokratika u stħarriġ ġudizzjarju indipendenti.

(5)Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat Komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola, kif stipulata fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u l-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ tnaqqis serju fir-ritmu ekonomiku. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni għarrfet lill-Kunsill bil-fehma tagħha li, minħabba t-tnaqqis qawwi mistenni fir-ritmu ekonomiku, li jirriżulta mit-tifqigħa tal-COVID-19, il-kundizzjonijiet attwali jippermettu l-attivazzjoni tal-klawżola. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri tal-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. L-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tippermetti tluq temporanju mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fi żmien medju, sakemm dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju. Għall-parti korrettiva, il-Kunsill jista’ jiddeċiedi wkoll, b’rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni, li jadotta trajettorja fiskali riveduta. Il-klawżola liberatorja ġenerali ma tissospendix il-proċeduri tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Dan jippermetti li l-Istati Membri jiddevjaw mir-rekwiżiti baġitarji li normalment japplikaw filwaqt li jippermetti lill-Kummissjoni u lill-Kunsill iwettqu l-miżuri ta’ koordinazzjoni tal-politika meħtieġa fil-qafas tal-Patt.

(6)Huwa meħtieġ li titkompla l-azzjoni biex tiġi limitata u kkontrollata l-firxa tal-pandemija, tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi nazzjonali tas-saħħa, jittaffew il-konsegwenzi soċjoekonomiċi permezz ta’ miżuri ta’ appoġġ għan-negozju u għall-unitajiet domestiċi u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet adegwati tas-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol bil-ħsieb li terġa’ tibda l-attività ekonomika. L-Unjoni jenħtieġ li tuża b’mod sħiħ id-diversi għodod li għandha għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri f’dawk l-oqsma. B’mod parallel, l-Istati Membri u l-Unjoni jenħtieġ li jaħdmu flimkien biex iħejju l-miżuri meħtieġa biex nerġgħu lura għal funzjonament normali tas-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna u għal tkabbir sostenibbli, li jintegraw fost l-oħrajn it-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali, u li jieħdu t-tagħlimiet kollha mill-kriżi.

(7)Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat il-flessibbiltà li s-suq uniku joffri sabiex nadattaw għal sitwazzjonijiet straordinarji. Madankollu, sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni rapida u bla xkiel għall-fażi ta’ rkupru u għall-moviment liberu tal-merkanzija, tas-servizzi u tal-ħaddiema, miżuri eċċezzjonali li jwaqqfu lis-suq uniku milli jiffunzjona b’mod normali jridu jitneħħew malli ma jibqgħux indispensabbli. Il-kriżi attwali wriet il-ħtieġa għal tħejjija għall-kriżijiet fis-sistema tas-saħħa, li tinkludi b’mod partikolari strateġiji ta’ xiri mtejba, ktajjen tal-provvista diversifikati u riżervi strateġiċi ta’ provvisti essenzjali. Dawn huma elementi ewlenin għall-iżvilupp ta’ pjanijiet usa’ ta’ tħejjija għall-kriżijiet.

(8)Il-leġiżlatur tal-Unjoni diġà emenda l-oqfsa leġiżlattivi rilevanti biex jippermetti lill-Istati Membri jimmobilizzaw ir-riżorsi mhux użati kollha mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw l-effetti eċċezzjonali tal-pandemija tal-COVID-19. Dawn l-emendi se jipprovdu flessibbiltà addizzjonali, kif ukoll proċeduri simplifikati. Biex jittaffew il-pressjonijiet tal-flussi tal-flus, l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll minn rata ta’ kofinanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni fis-sena kontabilistika 2020-2021. Il-Bulgarija hija mħeġġa tagħmel użu sħiħ minn dawn il-possibbiltajiet biex tgħin lill-individwi u lis-setturi l-aktar affettwati mill-isfidi.

(9)L-impatti soċjoekonomiċi tal-pandemija x’aktarx li jkunu distribwiti b’mod mhux uniformi fir-reġjuni Bulgari kollha minħabba xejriet differenti ta’ speċjalizzazzjoni, b’mod partikolari f’reġjuni li jiddependu b’mod sinifikanti fuq negozju wiċċ imb'wiċċ mal-konsumaturi. Dan jinvolvi riskju sostanzjali li jiżdiedu d-differenzi reġjonali fil-Bulgarija, li jaggrava t-tendenza diġà osservata li jitwessgħu d-disparitajiet bejn il-kapitali u l-bqija tal-pajjiż u bejn iż-żoni urbani u dawk rurali. Flimkien mar-riskju ta’ treġġigħ lura temporanju tal-proċess ta’ konverġenza bejn l-Istati Membri, is-sitwazzjoni attwali titlob tweġibiet ta’ politika mmirati.

(10)Fit-30 ta’ April 2020, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2020 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2020 tagħha. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

(11)Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

(12)Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2020, il-Gvern qed jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora minn surplus ta’ 2,1 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit ta’ 3,1 % tal-PDG fl-2020. Wara li naqas għal 20,4 % tal-PDG fl-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika mal-PDG huwa mistenni li jiżdied għal 25,8 % fl-2020 skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020. Il-perspettiva makroekonomika u fiskali hija affettwata minn inċertezza kbira minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

(13)B’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, u bħala parti minn approċċ koordinat tal-Unjoni, il-Bulgarija adottat miżuri baġitarji biex iżżid il-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija, u tipprovdi għajnuna lil dawk l-individwi u s-setturi li ntlaqtu b’mod partikolari. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2020, dawn il-miżuri baġitarji ammontaw għal 1,3 % tal-PDG. Il-miżuri jinkludu nfiq ogħla fuq il-kura tas-saħħa u s-servizzi tas-sigurtà u l-iskema ta’ appoġġ għall-impjiegi għal setturi f’diffikultà. Barra minn hekk, il-Bulgarija ħabbret miżuri li, filwaqt li ma għandhomx impatt baġitarju dirett, se jikkontribwixxu biex jappoġġaw il-likwidità għan-negozji, u l-Programmi ta’ Konverġenza tal-2020 jistmawhom li jammontaw għal 0,6 % tal-PDG. Dawn il-miżuri jinkludu garanziji mill-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp, bi sjieda tal-Istat, u differimenti tat-taxxa għat-taxxi fuq l-introjtu tal-kumpaniji. B’mod ġenerali, il-miżuri meħuda mill-Bulgarija huma konformi mal-linji gwida stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar rispons ekonomiku koordinat għat-tifqigħa tal-COVID-19. L-implimentazzjoni sħiħa ta’ dawk il-miżuri, segwita mill-iffukar mill-ġdid tal-politiki fiskali fuq il-kisba ta’ pożizzjonijiet fiskali prudenti fi żmien medju meta l-kundizzjonijiet ekonomiċi jippermettu, se tikkontribwixxi għall-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fiskali fi żmien medju.

(14)Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2020 tal-Kummissjoni b’politiki mhux mibdula, l-iżbilanċ tal-amministrazzjoni pubblika tal-Bulgarija huwa mbassar li jkun ta’ 2,8 % tal-PDG fl-2020 u ta’ 1,8 % fl-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ taħt is-60 % tal-PDG fl-2020 u fl-2021.

(15)Fl-20 ta’ Mejju 2020, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba l-ksur ippjanat mill-Bulgarija tal-limitu tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG fl-2020. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-kriterju tad-defiċit kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 huwa ssodisfat.

(16)Fit-13 ta’ Marzu 2020, il-Bulgarija ddikjarat stat ta’ emerġenza mit-13 ta’ Marzu 2020 sat-13 ta’ April 2020; dan ġie estiż sussegwentement għat-13 ta’ Mejju 2020 u mbagħad sal-14 ta’ Ġunju 2020. Fis-6 ta’ April 2020, il-Parlament adotta proposta għal emenda tal-baġit tal-Istat tal-2020, ippreżentata mill-Gvern. Il-baġit il-ġdid jipprevedi defiċit ta’ BGN 3,5 biljun (2,9 % tal-PDG), minħabba ż-żieda fl-infiq għal miżuri relatati mal-kriżi u t-tnaqqis mistenni fid-dħul ta’ 2,4 biljun. Hija prevista żieda ta’ ħames darbiet tal-limitu massimu ta’ dejn ġdid li l-Gvern jista’ joħroġ, minn BGN 2,2 biljun għal BGN 10 biljun. B’mod ġenerali, il-Bulgarija mmobbilizzat pakkett finanzjarju ta’ aktar minn BGN 870 miljun permezz ta' diversi programmi operattivi ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għall-perjodu 2014-2020 biex tappoġġa s-sistema tas-saħħa u tindirizza l-konsegwenzi soċjoekonomiċi tal-pandemija.

(17)B’reazzjoni għall-kriżi, il-Bulgarija introduċiet miżura ta’ appoġġ għall-impjieg li biha l-Istat jimpenja ruħu li jħallas 60 % tal-introjtu tal-ħaddiema u tal-kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali assoċjata għal perjodu ta’ mhux aktar minn tliet xhur, bil-kundizzjoni li min iħaddem iħallas id-differenza u jimpenja ruħu li jżomm il-ħaddiema. Il-kumpaniji eliġibbli jinkludu dawk affettwati direttament mir-restrizzjonijiet imposti minħabba l-istat ta’ emerġenza. Kumpaniji minn setturi oħra, li jirnexxilhom jagħtu prova ta’ tnaqqis ta’ 20 % fid-dħul f’Marzu 2020 meta mqabbel ma’ Marzu 2019, huma wkoll eliġibbli.

(18)Il-kapital tal-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp ġie miżjud biex jappoġġa l-likwidità fl-ekonomija. BGN 500 miljun ġew allokati għal garanziji tal-portafoll lill-banek biex jipprovdu kundizzjonijiet ta’ self tan-negozju aktar flessibbli lin-negozji, filwaqt li BGN 200 miljun ġew allokati għal garanziji għal self mingħajr imgħax sa BGN 4,500 għal persuni li tpoġġew fuq liv mhux imħallas mill-kumpaniji tagħhom jew dawk li jaħdmu għal rashom. Il-Bank Bulgaru għall-Iżvilupp se jimplimenta wkoll skema ta’ garanzija ta’ EUR 100 miljun għal self lil SMEs iffinanzjata mill-Programm ta’ Operazzjoni “Innovazzjoni u Kompetittività” skont il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali. Il-Maniġer tal-Fondi tal-Istrumenti Finanzjarji fil-Bulgarija eżamina mill-ġdid il-portafoll tiegħu u qed ifassal l-istrumenti tiegħu ta’ appoġġ għall-intrapriżi għar-realtà ekonomika attwali. Il-Bank Nazzjonali Bulgaru introduċa pakkett ta’ miżuri ta’ BGN 9,3 biljun, li għandhom l-għan li jżommu r-reżiljenza tas-sistema bankarja u jtejbu l-flessibbiltà tagħha, biex inaqqsu l-effetti negattivi tar-restrizzjonijiet fuq iċ-ċittadini u n-negozji.

(19)L-ekonomija tal-Bulgarija ntlaqtet sew mill-kriżi, li affettwat kemm is-settur tas-servizzi kif ukoll dak tal-manifattura. L-impatt negattiv kien aggravat bi tnaqqis fid-domanda u fil-provvista, u bi tfixkil fil-katini tal-valur globali. Il-miżuri meħuda mill-Gvern biex jiffaċċja l-emerġenza jistgħu jgħinu biex jittaffew il-konsegwenzi tal-kriżi, iżda l-implimentazzjoni fil-pront u effettiva tagħhom se tkun kruċjali għall-preservazzjoni tal-impjiegi u għat-titjib tal-likwidità tal-kumpaniji, speċjalment l-SMEs, u tal-ħaddiema indipendenti. Fil-proċess tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri huwa meħtieġ li titqies ir-reżiljenza tas-settur bankarju. F’konformità mal-Linji Gwida tal-Kummissjoni, il-Bulgarija neħħiet il-projbizzjonijiet fuq it-tagħmir ta’ protezzjoni personali u stabbilixxiet “korsiji ħodor” għal kontrolli rapidi fil-punti tal-qsim tal-fruntieri.

(20)Il-COVID-19 poġġiet piż addizzjonali fuq is-sistema tas-saħħa Bulgara, li diġà hija kkaratterizzata minn aċċessibbiltà limitata li tirriżulta minn finanzjament pubbliku baxx, kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa limitata, numru żgħir ta’ infermiera, u distribuzzjoni ġeografika żbilanċjata tal-ħaddiema tas-saħħa. Għalhekk hemm lok għat-tisħiħ tar-reżiljenza, l-aċċessibbiltà u l-kapaċità ġenerali tas-sistema tas-saħħa Bulgara. L-għoti ta’ aktar kura (ġenerali u speċjalista) f’ambjenti ambulatorji, ukoll bl-użu ta’ telekonsultazzjonijiet, jillibera l-kapaċità tal-isptarijiet, filwaqt li l-ittestjar u t-trattament jenħtieġ li jkunu disponibbli għal kulħadd, indipendentement mill-istatus tal-assigurazzjoni tas-saħħa. Jenħtieġ li jiġi żgurat aċċess xieraq għall-ħaddiema tas-saħħa u għas-servizzi tagħhom fit-territorju kollu. L-integrazzjoni tal-kura primarja, fit-tul u fil-komunità hija kruċjali għall-anzjani u l-gruppi l-aktar vulnerabbli.

(21)Skont it-tbassir tal-Kummissjoni, il-qgħad huwa mistenni li jiżdied għal 7,0 % fl-2020 u jonqos għal 5,8 % fl-2021. Sa mill-bidu tal-istat ta’ emerġenza, il-qgħad żdied malajr fl-industrija tal-ospitalità, fi bliet kbar u fost persuni li għandhom sa edukazzjoni sekondarja. Il-Gvern ħa miżuri biex jipproteġi l-impjiegi, b’mod partikolari skemi ta’ xogħol għal żmien qasir, li jenħtieġ li jiġu implimentati malajr u msaħħa aktar. F’kooperazzjoni mas-sħab soċjali, il-kuntest attwali jirrikjedi appoġġ estensiv għal min iħaddem u għall-ħaddiema, fosthom dawk li jaħdmu għal rashom, biex jiġi evitat aktar telf ta’ impjiegi. Il-kapaċità u l-miżuri implimentati mill-Aġenzija Nazzjonali tal-Impjiegi se jkollhom bżonn jissaħħu biex iwieġbu għall-effetti negattivi fuq is-suq tax-xogħol. Aktar sforzi fl-attivazzjoni, fit-titjib tal-ħiliet u fit-taħriġ mill-ġdid se jkunu strumentali biex il-persuni jerġgħu jibdew jaħdmu, filwaqt li l-forza tax-xogħol titħejja għall-isfidi u l-opportunitajiet li jirriżultaw mid-diġitalizzazzjoni. Il-kriżi jista’ jkollha wkoll impatt sinifikanti fuq il-ħaddiema f’impjieg informali, b’aċċess limitat għas-servizzi tas-saħħa u għall-protezzjoni soċjali. Miżuri ta’ politika mmirati jistgħu jwaqqfu lill-ħaddiema mhux protetti u lill-gruppi l-aktar vulnerabbli milli jaqgħu aktar fil-faqar u jtejbulhom l-għajxien tagħhom matul l-irkupru.

(22)Il-kriżi tas-CO19 taffettwa b’mod sproporzjonat lill-gruppi vulnerabbli u taggrava l-isfidi soċjali eżistenti. Is-sehem ta’ nies fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali kien diġà għoli qabel il-kriżi, speċjalment fost it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà u r-Rom, u t-trasferimenti soċjali rnexxielhom inaqqsu l-faqar sa ċertu punt biss. L-inugwaljanza fl-introjtu kienet waħda mill-ogħla fl-UE u s-sistemi tat-taxxa u tal-benefiċċji wrew wieħed mill-aktar impatti dgħajfa fuq it-tnaqqis tagħha. Il-kriżi teħtieġ miżuri biex jinstab rimedju għan-nuqqasijiet li diġà ġew identifikati fis-snin preċedenti, u b’mod partikolari fl-iskema ta’ introjtu minimu, li hija waħda mill-inqas adegwati fl-UE biex toħroġ lir-riċevituri mill-faqar. Kwistjonijiet bħall-iżgurar tal-protezzjoni soċjali għal kulħadd, inklużi ħaddiema mhux standard, persuni li jaħdmu għal rashom u unitajiet domestiċi bi dħul baxx, l-iżgurar ta’ appoġġ għad-dħul, ikel u servizzi soċjali adegwati, kif ukoll il-forniment ta’ akkomodazzjoni ta’ emerġenza u ta’ appoġġ għal persuni bla dar, jibqgħu rilevanti. Ir-riforma tas-servizzi soċjali tgħin biex tiġi stabbilizzata s-sistema, filwaqt li kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn is-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali tippermetti li jintlaħqu aktar dawk li ma jistgħux jieħdu ħsieb tagħhom infushom huma stess u persuni b’diżabbiltà. Ħafna unitajiet domestiċi Rom, li diġà kienu jinsabu f’faqar kbir qabel il-kriżi, jeħtieġu servizzi ta’ medjazzjoni u servizzi u appoġġ essenzjali.