MT    MT  
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA 
Strasburgu, 15.7.2014  
COM(2014) 469  final 
  
GREEN PAPER 
Nagħmlu l-aħjar mill-kompetenzi tr adizzjoni tal-Ewropa: il-possibilità li ti ġi estiża l-
protezzjoni tal-indikazzjoni ġeografika tal-Unjoni Ewropea g ħal prodotti mhux agrikoli
 
Test b'relevanza g ħaż-ŻEE 
 
 
2 
 GREEN PAPER 
Nagħmlu l-aħjar mill-kompetenzi tradizzjona li tal-Ewropa: il-possibilità li ti ġi estiża l-
protezzjoni tal-indikazzjoni ġeografika tal-Unjoni Ewropea g ħal prodotti mhux agrikoli 
 
 
 
 
Werrej 
 
Introduzzjoni .................................................................................................................. ............ 4  
I — Nagħmlu l-aħjar użu mill-IĠ: il-benefi ċċji potenzjali tal-estensjoni tal-protezzjoni tal-I Ġ 
tal-UE għal prodotti mhux agrikoli ............................................................................. 6  
1. L-IĠs fis-sitwazzjoni attwali fl-UE........................................................................................ 6  
1.1 X'inhi I Ġ? ............................................................................................................................. 6  
1.2 Il-qafas ġuridiku għall-protezzjoni tal-I Ġ............................................................................ 6  
1.2.1 Il-qafas ġuridiku internazzjonali ....................................................................................... 6  
1.2.2 Il-qafas ġuridiku fl-UE...................................................................................................... 7  
1.2.2.1 Protezzjoni unitarja fil- livell tal-UE limitata g ħal prodotti agrikoli u tal-ikel ............... 7  
1.2.2.2 Oqsfa ġuridiċi nazzjonali differenti g ħal prodotti mhux agrikoli .................................. 8  
2. Il-benefi ċċji ekonomi ċi, soċjali u kulturali potenzjali bl-estensjoni tal-protezzjoni tal-I Ġ 
għal prodotti mhux agrikoli fil-livell tal-UE................................................................ 8  
2.1 Il-potenzjal ekonomiku ta' I Ġs mhux agrikoli...................................................................... 8  
2.2 Il-benefi ċċji għall-konsumatur ............................................................................................. 9  
2.3 Is-sostenn tal-isforzi in ternazzjonali tal-UE biex ti tjieb il-protezzjoni tal-I Ġ................... 10  
2.4 Il-preżervazjoni u l-apprezament tat-tradizzjoniji et, il-kompetenzi, id-diversità tal-
esprezzjoni kulturali u l-wi rt kulturali Ewropej......................................................... 11  
3. Kwistjonijiet u sfidi biex prodotti mhux agrikoli jkunu po tenzjalment eli ġibbli għal 
protezzjoni tal-I Ġ....................................................................................................... 11  
4. Alternattivi g ħal protezzjoni armonizzata tal-UE ................................................................ 12  
II — Opzjonijiet ta' protezzjoni tal-I Ġ fil-livell tal-UE ........................................................... 14  
1. Objettivi u kriterji ta' protezzjoni ........................................................................................ .1 4 
1.1 Liema tikketta: ismijiet u simboli....................................................................................... 14  
1.2 Liema indikazzjonijiet g ħandhom ji ġu esklużi mill-protezzjoni tal-I Ġ............................. 15  
2. X'għandu jing ħata protezzjoni tal-I Ġ: approċċ trasversali jew settorjali? ........................... 16  
 
3 
 3. Ir-rabta bejn il-prodott u t-territorju ..................................................................................... 17 
3.1 Kemm g ħandha tkun qawwija r-rabta mat-territorju?........................................................ 17  
3.2 Il-kwalità u l-isp ċifikazzjonijiet tal-prodott ....................................................................... 18  
3.3 Ir-reputazzjoni marbuta mal-prodott .................................................................................. 19  
4. Kif tista' tittejjeb il-protezzjoni ......................................................................................... ... 19  
4.1 L-armonizzazzjoni tal-li ġijiet nazzjonali ........................................................................... 19  
4.2 Il-ħolqien ta' sistema unika g ħall-UE kollha...................................................................... 20  
5. Ir-Reġistrazzjoni................................................................................................................... 2 0 
5.1Rwol g ħall-amministrazzjonijiet nazzjonali f'sistema ta' re ġistrazzjoni tal-UE ................. 21  
5.2 L-amministrazzjoni ta' re ġistru tal-UE............................................................................... 21  
5.3 Il-kontenut tal-pro ċess........................................................................................................ 21  
5.3.1 Applikanti............................................................................................................... ......... 22  
5.3.2 L-oġġezzjonijiet g ħar-reġistrazzjoni tal-I Ġ..................................................................... 22  
5.3.3 Tariffi .................................................................................................................. ............ 22  
6. L-Ambitu tal-Protezzjoni .................................................................................................... .2 3 
6.1 Il-livell ta' protezzjoni mog ħtija ......................................................................................... 23  
6.2 Il-monitora ġġ u l-infurzar tad-drittijiet tal-I Ġ.................................................................... 24  
6.3 Kemm iddum ting ħata l-protezzjoni tal-I Ġ mhux agrikola................................................ 24  
7. Wara r-re ġistrazzjoni............................................................................................................ 25  
7.1 Il-kan ċellazzjoni tal-protezzjoni......................................................................................... 25  
7.2 Kunflitti potenzjali bejn l-I Ġs u l-marki kummer ċjali ....................................................... 25  
Konklużjoni........................................................................................................................... ... 26  
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  
 
 
4 
 Introduzzjoni 
 
Fid-dinja globalizzata tal-lum, il-firxa ta’ prodotti offruti lill-konsumatur hija kwa żi bla 
limitu. Biex ikunu jistg ħu jagħmlu għażla infurmata, je ħtieġ li l-konsumaturi ji ġbru u jqabblu 
l-informazzjoni dwar il-prezz u l-karatteristi ċi ta’ numru dejjem ji żdied ta’ prodotti. Il-prezz u 
l-karatteristi ċi bażiċi ta' prodott jistg ħu ma jkunux l-uni ċi fatturi de ċiżivi. Il-konsumaturi 
jfittxu wkoll modi biex jid entifikaw prodotti awtenti ċi, oriġinali u ta' kwalità, u jistennew li l-
kwalità u l-karatteristi ċi speċifiċi reklamati jipprovdu l-kwalitajiet li huma jqisu b ħala ta' 
valur, li g ħalihom spiss ikunu lesti li j ħallsu tajjeb.  
 
Biex jinkiseb dan, ir-reputazz joni u/jew il-karatteristi ċi partikolari ta' kwalità asso ċjati ma’ 
prodotti min ħabba l-ori ġini partikolari tag ħhom jistg ħu jiġu kkristalizzati f'dik li tissejja ħ 
"indikazzjoni ġeografika" li tikkaratterizza l-prodott. L-indikazzjonijiet ġeografiċi (IĠs) huma 
indikazzjonijiet li jidentifikaw il-prodotti b ħala li jori ġinaw f’pajji ż, reġjun jew lokalità fejn 
ċerta kwalità, reputazzjoni jew karatteristika o ħra tal-prodott hija essenzjalment attribwibbli 
għall-oriġini ġeografika tieg ħu, pereżempju l-Bordeaux (inbid), il-Vetro di Murano ( ħġieġ) 
jew il-Prosciutto di Parma.  L-IĠs huma evidentement rilevanti g ħal prodotti agrikoli, o ġġetti tal-ikel, inbejjed u xorb 
alkoħoliku ieħor, fejn l-ori ġini ġeografika tag ħhom hija marbuta ma' kwalitajiet li jo ħorġu jew 
direttament mill- ħamrija jew mill-klima (pere żempju l-inbejjed) jew minn ta ħlita ta’ fatturi 
naturali u metodi ta’ ippro ċessar applikati tradizzjonalment fir-re ġjun (pere żempju il-
Bayerisches Bier). Madankollu, l-u żu ta’ IĠs mhux limitat g ħal prodotti agrikoli. I Ġ tista' 
wkoll tenfasizza l- kwalitajiet spe ċifiċi ta' prodott li jkunu dovuti g ħal fatturi umani misjuba 
fil-post tal-ori ġini tal-prodott, b ħal ħiliet u tradizzjonijiet spe ċifiċi tal-manifattura. Dan huwa 
l-każ, pereżempju, fejn jid ħlu oġġetti artiġjanali, li ġeneralment ikunu mag ħmulin bl-idejn bl-
użu ta' riżorsi naturali lokali u li normalment ikunu integrati fit-tr adizzjonijiet tal-komunitajiet 
lokali. 
L-Unjoni Ewropea (UE) hija rikka fi prodotti mhux a ġrikoli awtenti ċi bħal dawn, ibba żati fuq 
għarfien u metodi ta' produzzjoni tradizzjonali, li ħafna drabi g ħeruqhom jinsabu fil-kultura u 
l-wirt soċjali ta' post ġeografiku partikolari, pere żempju ċ-Český křišťál (kristall tal-Boemja) 
l-iScottish tartans, il-Marmo di Carrara (ir ħam) jew il-Meissner Porzellan (por ċellana). Dawn 
il-prodotti kollha jag ħmlu parti mill-g ħarfien u l- ħiliet tradizzjonali tal-Ewropa, u g ħalhekk 
huma importanti g ħall-wirt kulturali tag ħha u jikkontribwixxu g ħall-ekonomija kulturali u 
kreattiva. Huma g ħandhom ukoll potenzjal ekonomiku konsiderevoli, jekk ji ġu ssodisfati l-
kundizzjonijiet it-tajba ta l-isfruttament tag ħhom. L-innovazzjoni u l-progress teknolo ġiku 
huma strumentali biex jinkiseb l-a ħjar mill-g ħarfien u l-wirt esperti lokali. 
L-UE hija marbuta b’regoli dwar il-protezzjoni tal-I Ġs skont il-ftehim dwar aspetti relatati 
mal-kummer ċ tad-drittijiet tal-proprjetà inte llettwali (TRIPS), li japplika g ħall-159 membru 
kollha tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummer ċ (WTO), u jkopri kemm prodotti agrikoli kif 
ukoll dawk mhux agrikoli. Fil-pajji żi membri kollha tad-WTO, l-I Ġs ikollhom ji ġu protetti 
sabiex jiġi evitat li l-pubbliku jitqarraq dwar l-ori ġini tal-prodotti, u sabiex ti ġi evitata l-
kompetizzjoni żleali. Il-membri tad-WTO jistg ħu jużaw strumenti ġuridiċi differenti sabiex 
iwettqu dan. Xi membri tad-WTO, inklu żi 15-il Stat Membru tal-UE, g ħandhom le ġiżlazzjoni 
sui generis  dwar il-protezzjoni tal-I Ġ għall-prodotti mhux agrikoli. 
Fil-livell tal-UE, il-pr otezzjoni unitarja tal-I Ġ hija attwalment mog ħtija lill-inbejjed, l-ispirti, 
l-inbejjed aromatizzati u lill-prodotti agrikoli u l-o ġġetti tal-ikel. B ħalissa ma hemm l-ebda 
 
5 
 protezzjoni tal-I Ġ armonizzata jew unitarja fis-se ħħ għall-prodotti mhux agrikoli fil-livell tal-
UE. Minflok, japplikaw strumenti ġuridiċi nazzjonali, u dan jirri żulta f’livelli differenti ta’ 
protezzjoni legali madwar l-Ewropa. Il-produtturi mhux agrikoli li jixtiequ jipprote ġu IĠ fl-
UE kollha jridu ji żguraw li jkollhom protezzjoni se parata f’kull Stat Membru, ħaġa li ma 
jidhirx li hija konformi mal-objettivi tas-suq intern. 
Il-Kummissjoni identifikat il-kwistjoni fil-Komunikazzjoni tag ħha tal- 2011 suq uniku g ħad-
drittijiet ta' proprjetà intellettwali1 u pproponiet anali żi bir-reqqa tal-qafas ġuridiku eżistenti 
ta’ protezzjoni tal-I Ġ għal prodotti mhux agrikoli fl-Ista ti Membri, u l-implikazzjonijiet 
tagħha għas-suq intern. 
L-istudju dwar il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi għall-prodotti mhux agrikoli fis-
Suq Intern  (“l-Istudju”) kien ikkummissjona t fl-2012 biex ikun ta' segwitu g ħal dan2. L-
Istudju, ippubblikat mill-Kummissjoni f’ Marzu 2013, huwa tal-fehma li l-istrumenti ġuridiċi 
eżistenti disponibbli g ħall-produtturi fil- livell nazzjonali u Ewropew mhumiex suffi ċjenti. Il-
Kummissjoni organizzat seduta pubblika fi t-22 ta’ April 2013 biex tiddiskuti r-ri żultati tal-
Istudju, u biex tipprovdi pjattaforma g ħal dibattitu wiesa’ dwar il- ħtieġa ta' protezzjoni aktar 
effiċjenti tal-IĠ għall-prodotti mhux agrikoli fil-livell tal-UE. Bosta mill-partijiet ikkon ċernati 
appoġġjaw l-appell li jsir fl-istudju g ħal protezzjoni a ħjar tal-IĠ għal prodotti mhux agrikoli 
fil-livell tal-UE.  
Fid-dawl tar-ri żultati tal-Istudju u l-e żitu tas-seduta pubblika, il-Kummissjoni dde ċidiet li 
ssegwi l- ħidma analitika tag ħha permezz ta’ din il-Green Paper. L-g ħan tagħha hu li 
tikkonsulta mal-partijiet ikkon ċernati kollha bl-aktar mod wiesg ħa possibbli dwar jekk 
hemmx b żonn, fl-UE, li ti żdied il-protezzjoni tal-I Ġ għal prodotti mhux agrikoli, u jekk iva 
liema appro ċċ għandu jittie ħed. Il-partijiet kollha ikkon ċernati huma mistiedna jikkummentaw 
dwar il-kwistjonijiet imqajma f’ din il-Green Paper, billi jwie ġbu għall-mistoqsijiet spe ċifiċi 
mniżżlin fiha. Il-Kummissjoni se tqis ir-ri żultati ta’ din il-konsulta zzjoni meta tkun qed 
tiddeċiedi jekk ikunx xieraq li tittie ħed azzjoni ulterjuri fil-livell tal-UE.  
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
                                                           
 
1 http://ec.europa.eu/intern al_market/copyright/docs /ipr_strategy/COM_2011_287_en.pdf . 
2 L-Istudju sar qabel l-ade żjoni tal-Kroazja mal-Unjoni Ewropea u ma jkoprihiex. 
 
6 
  
I — Nag ħmlu l-aħjar użu mill-IĠ: il-benefi ċċji potenzjali tal-estensjoni tal-protezzjoni 
tal-IĠ tal-UE g ħal prodotti mhux agrikoli 
 1. L-IĠ fis-sitwazzjoni attwali fl-UE 
 1.1 X'inhi I Ġ? 
 
IĠ hija sinjal, normalment isem, li jintu ża fuq oġġetti li jkollhom ori ġini ġeografika spe ċifika 
u li jippossjedu kwalit ajiet, karatteristi ċi jew reputazzjoni li tkun essenzjalment attribwibbli 
għal dak il-post ta’ ori ġini. Tipikament, indikazzjoni ġeografika tinkludi jew tikkonsisti mill-
isem tal-post tal-ori ġini tal-oġġetti. Dan l-isem jista’ jintu ża kollettivament mill-impri żi kollha 
miż-żona partikolari li jimmanifatturaw prodott partikolari b' ċertu mod stabbilit. Champagne 
u Prosciutto di Parma huma e żempji ta’ I Ġs magħrufa mad-dinja kollha. 
L-iskop tal-protezzjoni tal-I Ġ bħala dritt ta’ proprjetà intellettwali huwa li ti ġi żgurata 
kompetizzjoni ġusta għall-produtturi u biex ting ħata lill-konsumatur informazzjoni affidabbli 
dwar il-post u/jew il-metodu ta’ produzzjoni u l-kwalità tal-prodott.
3 Il-protezzjoni li tag ħti IĠ 
hija strumentali g ħall-preservazzjoni ta' prodotti tradizzjonali u ta' kwalità g ħolja, kif ukoll 
għall-kompetenzi u l-impjiegi relatati mag ħhom. Il-protezzjoni tal-I Ġs, għalhekk, hija ta' 
appoġġ għal negozji u manifatturi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs). L-I Ġ jenfasizzaw ir-
relazzjoni bejn l-attività umana, il-kultura, l-art u r-ri żorsi, u jg ħinu biex ji ġu protetti assi 
intanġibbli bħal ma huma r-reputazzjoni u l-istandards ta’ kwalità. 
Il-protezzjoni tal-I Ġ hija wkoll in ċentiv biex isir investiment f’teknolo ġiji ġodda u fl-
innovazzjoni g ħall-ħarsien tal-kwalità g ħolja tal-prodotti filwaqt li tin żamm il-kompetittività. 
L-IĠ għandhom karatteristi ċi speċjali li jiddistinigwuhom minn drittijiet o ħra ta' proprjetà 
intellettwali: ġeneralment ma jkunux il-proprjetà ta' xi entità wa ħda, bħal ma jiġri fil-każ ta' 
privattivi jew marki kummer ċjali. L-IĠ jappartjenu g ħall-komunità kollha, ji ġifieri, għall-
produtturi kollha li l-prodotti tag ħhom joriġinaw fiż-żona ġeografika definita u li jkunu 
konformi mal-ispe ċifikazzjonijiet stabbiliti g ħall-IĠ. 
1.2 Il-qafas ġuridiku g ħall-protezzjoni tal-I Ġ 
 1.2.1 Il-qafas ġuridiku internazzjonali 
 
Għadd ta’ trattati amministrati mill-Organizzazzjoni Dinjija In ternazzjonali  tal-Proprjetà 
("World International Property Organisation" - WIPO) jipprovdu g ħall-protezzjoni tal-I Ġ, 
notevolment il-Konvenzjoni ta’ Pari ġi tal-1883 g ħall-Protezzjoni tal- Proprjetà Industrijali,
4 u 
l-Ftehim ta’ Lisbona dwar il-Prote zzjoni ta’ Denominazzjonijiet ta’ Ori ġini u r-Re ġistrazzjoni 
                                                            
3 Bħal fil-każ ta’ kwalunkwe prodott ie ħor, dawk li jkollhom l-isem tal-I Ġ ikollhom jikkonformaw mas-sistema e żistenti tal-
UE ta’ “rekwi żiti essenzjali” u r-rekwi żiti għas-sikurezza tal-prodotti li ji żguraw il-funzjonament tajjeb tas-suq intern, is-
sigurtà tal-prodotti g ħall-individwi u l- ħarsien ta’ ċerti interessi pubbli ċi oħra, pereżempju l-protezzjoni tal-ambjent jew l-
effiċjenza tal-ener ġija. 
4 Il-Konvenzjoni ta’ Pari ġi tirreferi b’mod ġenerali għal “indikazzjonijiet ta’ sors” u “denominazzjonijiet ta’ ori ġini” bħala 
oġġetti ta’ proprjetà industrijali, i żda ma tiddefinixxix dawn il-kun ċetti. L-Istati Membri kollha tal-EU huma partijiet f'din 
il-Konvenzjoni.  
 
7 
 Internazzjonali tag ħhom.5 Barra minn hekk, l-Artikoli 22 sa 24 tal-ftehim TRIPS jittrattaw 
dwar il-protezzjoni internazzj onali tal-indikazzjonijiet ġeografiċi fi ħdan id-WTO.6 
Permezz ta' dawn il-ftehimiet internazzjonali tkun tista' ting ħata protezzjoni tal-I Ġ għat-tipi 
kollha ta' prodotti, kemm agrikoli kif ukoll dawn mhux agrikoli. Madanakollu, huma jvarjaw b’mod sinifikanti fejn tid ħol id-definizzjoni, l-ambitu, il-mi żuri relatati ta’ infurzar u aspetti 
oħra ta’ protezzjoni tal-I Ġ. 
1.2.2 Il-qafas ġuridiku fl-UE 
 
Fl-Ewropa, il-protezzjoni g ħall-IĠ hi disponibbli kemm g ħal prodotti agri koli kif ukoll g ħal 
dawk mhux agrikoli. Il-prodotti agrikoli u l-o ġġetti tal-ikel (inbejjed, spirti) jistg ħu jgawdu 
minn protezzjoni unitarja mog ħtija esklussivament fil-livell tal-UE. L-I Ġs mhux agrikoli 
huma protetti biss fi l-livell nazzjonali/re ġjonali, permezz ta’ diversi oqfsa ġuridiċi nazzjonali. 
1.2.2.1 Protezzjoni unitarja fil-livell tal-UE limitata g ħal prodotti agrikoli u tal-ikel    
Fil-livell tal-UE, ġiet stabbilita protezzjoni unitarja tal-I Ġ għall-inbejjed (1970), l-ispirti 
(1989), l-inbejjed arom atizzati (1991) u g ħal prodotti agrikoli u prodotti o ħra tal-ikel (1992). 
L-objettiv ewlieni ta’ dawn is-sistemi huwa l-pr omozzjoni tal-kwalità, il-varjetà u l-valur fil-
katina alimentari, il-preservazzjoni tal-kompetenzi tradizzjonali fis-settur u l-istimolu tad-diversifikazzjoni u tal-impjiegi fi ż-żoni rurali. Permezz ta’ dawn is-sistemi, l-ismijiet protetti 
għall-prodotti koperti jgawdu pr otezzjoni unitarja wiesg ħa madwar l-UE, bi pro ċess wieħed 
biss għall-applikazzjoni. Fi tmiem April tal-2014 ġew irreġistrati 336 isem ta’ spirti, 1577 
isem ta’ inbejjed u 1184 isem ta’ prodotti tal-ikel  u prodotti agrikoli fil-liv ell tal-UE. Il-valur 
tal-bejgħ stmat g ħal IĠs tal-UE fl-2010 kien jammonta g
ħal EUR 54,3 biljun, inklu żi 
EUR 11,5 biljun ta’ bejg ħ għall-esportazzjoni (15 % tal-esportazzjoni tal- industrija tal-ikel u 
tax-xorb tal-UE). 
Il-Qorti tal- Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea kkonfermat li I Ġ tikkostitwixxi dr itt ta’ proprjetà 
intellettwali7. Is-sistema tal-UE g ħall-protezzjoni tag ħhom hija esklussiva u ma t ħallix lill-
Istati Membri j ħaddmu skemi separati nazzjonali jew re ġjonali paralleli (b ħal fil-każ tal-marki 
kummerċjali, pereżempju).8 Is-sistemi nazzjonali je żistu biex jirregolaw l-ewwel pass tal-
proċess ta’ applikazzjoni g ħal reġistrazzjoni ta' I Ġ tal-UE u biex ji żguraw l-infurzar 
amministrattiv tag ħhom (jiġifieri li jsiru l-verifiki uffi ċjali dwar il-konformità mal-
ispeċifikazzjonijiet stabbiliti m ill-produtturi, u l-monitora ġġ tal-użu ta’ IĠ fis-suq).9 
 
                                                            
5 Għaxar Stati Membri tal-UE huma partijiet fil-Ftehim ta' Lis bona. Seba’ Stati Membri tal-UE irratifikawha: il-Bulgarija, ir-
Repubblika Ċeka, Franza, l-Ungerija, l-Italja, il-Por tugall u s-Slovakkja. Tlieta ffirmawha i żda qatt ma rratifikawha: 
Spanja, il-Gre ċja u r-Rumanija.  
6 L-Artikolu 22 tat-TRIPS jistabb ilixxi d-definizzjoni ta’ I Ġ u jinkludi obbligu ġenerali għall-membri tad-WTO sabiex 
jipprovdu protezzjoni kontra u żu qarrieqi ta’ I Ġ u kontra u żu li jikkostitwixxi att ta’ kompetizzjoni żleali. Dan jobbliga 
wkoll lill-partijiet li jirrifjutaw jew li jinvalidaw ir-re ġistrazzjoni ta’ marki kummer ċjali li jkun fihom jew li jikkonsistu 
minn IĠ għal oġġetti li ma jkunux jori ġinaw fit-territorju indikat, jekk l-u żu tal-indikazzjoni fil-marka kummer ċjali għal 
dawn l-oġġetti tista’ tqarraq lill-pubbliku rigward il-post veru tal-ori ġini. L-Artikolu 23 tat-TRIPS jag ħti livell og ħla ta’ 
protezzjoni g ħal IĠ tal-inbejjed u l-ispirti. L-Artikolu 23(1) jistabbilixxi  standard ta’ protezzjoni assoluta li jobbliga lill-
partijiet li ma j ħallux li ssir re ġistrazzjoni ta’ I Ġ għall-inbejjed jew spirti li ma jkunux jori ġinaw fiż-żona ġeografika 
rilevanti, anke jekk l-ori ġini vera tal-prodotti tkun ukoll indikata jew l-indikazzjoni ġeografika tintu ża fit-traduzzjoni jew 
tkun akkumpanjata minn espressjonijiet b ħal “xorta”, “tip”, “stil”, “imitazzjoni” jew simili. L-I Ġs għall-inbejjed u l-ispirti 
iridu jiġu protetti, anke jekk l-u żu ħażin ta' IĠ ma jkunx wie ħed li jqarraq lill-konsumaturi. 
7 Ara C-3/91, Turrón de Jijona, para. 37, jew Prosciutto di Parma, C-108/01, para 64. 
8 Ara C-478/07 Bud ĕjovický Budvar, para. 114.  
9 Ara l-Kaw ża C-35/13, Felino, para. 28.  
 
8 
 Is-sistema tal-UE ta’ protezzjoni tal-I Ġ għall-prodotti agrikoli ġeneralment titqies li hi 
suċċess, kif jidher minn studju re ċenti kkummissjonat mill-K ummissjoni Ewropea.10 Din 
ġabet mag ħha benefi ċċji tanġibbli għall-konsumaturi u l-produtturi, b ħal ma huma 
informazzjoni dettaljata u garanzija ta’ kwalità g ħall-konsumaturi, mar ġini ta’ profitt aktar 
stabbli għall-produtturi, vi żibbiltà mtejba, li ta’ spiss tirri żulta minn parte ċipazzjoni f’fieri 
kummerċjali, l-aċċess għal swieq ta’ esportazzjoni u/jew domesti ċi ġodda, aċċess aħjar għal 
fondi ta' promozjoni u g ħajnuna ta’ investiment g ħall-produtturi. Il-p rotezzjoni tal-I Ġ tgħin 
ukoll biex tmantni l-infrastruttura lokali u l-impjiegi, spe ċjalment f’ żoni aktar foqra, u 
għalhekk hija ta' benefi ċċju għas-soċjetà kollha kemm hi. 
1.2.2.2 Oqfsa ġuridiċi nazzjonali differenti g ħal prodotti mhux agrikoli 
 
Il-liġijiet tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tal-I Ġ mhux agrikoli g ħadhom ma ġewx 
armonizzati. L-oqfsa nazzjonali rilevanti g ħalhekk ivarjaw b’mod sinifikanti minn Stat 
Membru g ħal ieħor. Hemm differenzi sinifikant i fid-definizzjonijiet, il-pro ċeduri ta’ 
reġistrazzjoni u l-kosti, l-ambitu tal-pr otezzjoni, u l-mezzi ta’ infurzar. B ħala riżultat, IĠ 
mhux agrikoli huma su ġġetti għal livelli differenti ta’ protezzjoni, skont il-pajji ż tagħhom ta’ 
produzzjoni, li jibnu f uq il-protezzjoni ba żika stipulata fil-Ftehim TRIPS. 
Fl-Istati Membri kollha, il-prodot ti mhux agrikoli huma koperti minn li ġijiet dwar il-
kompetizzjoni żleali jew it-tqarriq bil-konsumaturi. Di n hija wkoll is-sitwazzjoni fil-ka ż tal-
liġijiet dwar il-marki kummer ċjali, li wkoll jistg ħu jipprovdu livell ta’ protezzjoni. Fi 15-il 
Stat Membru joperaw sistemi sui generis li jipprovdu protezzjoni tal-I Ġ lil prodotti mhux 
agrikoli.11 Dawn il-li ġijiet huma ta' diversi forom, li jv arjaw minn regolamenti nazzjonali jew 
reġjonali dwar snajja spe ċifiċi (pereż. taċ-ċeramika), g ħal liġijiet speċifiċi dwar ċertu prodott 
(pereżempju is-skieken ta’ Solingen) jew g ħal liġijiet reġjonali jew nazzjonali li jipprote ġu l-
prodotti kollha mhux agrikoli b'I Ġ.12  
Mistoqsija: 
1. Tara vanta ġġi jew żvantaġġi fil-livelli u l-mezzi ta' protezzjoni diversi g ħall-IĠ, kif 
inhuma b ħalissa, għall-prodotti mhux agrikoli fl-Istati Membri differenti tal-UE? Jekk 
jogħġbok agħti spjegazzjoni g ħat-tweġiba tiegħek. 
 
 
2. Il-benefi ċċji ekonomi ċi, soċjali u kulturali potenzjali bl-estensjoni tal-protezzjoni tal-
IĠ għall-prodotti mhux agrik oli fil-livell tal-UE 
 2.1 Il-potenzjal ekonomiku ta' I Ġs mhux agrikoli 
 
Jidher li hemm żewġ benefiċċji potenzjali ewlenin ta' sistema armonizzata tal-I Ġ fl-UE għall-
produtturi ta’ prodott i mhux agrikoli. I ż-żieda tan-natura distintiv a u l-faxxinu tal-prodotti 
tagħhom bis-sa ħħa tal-garanzija tal-kwalità u tal-ori ġini madwar l-UE tista’ tag ħti spinta fil-
                                                            
10 L-istudju dwar  il-valur tal-produzzjoni ta’ prodotti agrikoli u ta l-ikel, inbejjed, inbejjed aromatizzati u spirti 
protetta permezz ta’ indikazzjoni ġeografika (I Ġ) huwa disponibbli hawn (bl-
Ingliż)http://ec.europa.eu/agriculture/external-studies/value-gi_en.htm . 
11 Il-Belġju (il-Vallonja), il-Bulgar ija, il-Kroazja,  ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Franza, il- Ġermanja, l-Ungerija, il-Latvja, 
il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, is -Slovakkja, is-Slovenja, Spanja (ir-re ġjun ta’ Murcia), ara l-istudju, p. 30.  
12 Studju dwar il-protezzj oni tal-indikazzjoni ġeografika g ħall-prodotti mhux agrikoli fis-suq intern , p. 29-73,  
http://ec.europa.eu/internal_marke t/indprop/docs/geo-indications/130322_geo- indications-non-agri-study_en.pdf 
 
9 
 bejgħ13 u jkun hemm protezzjoni aktar effika ċi u uniformi madwar l-UE kollha kontra t-telf 
ikkawżat mill-iffalsifikar u l-imitazzjoni. 
Il-protezzjoni tal-I Ġ tista' tkun tapplika g ħal kull tip ta’ prodotti mhux agrikoli u metodi ta’ 
produzzjoni, minn prodotti ta' li vell tekniku baxx u medju, pere żempju Český křišťál (il-
kristall tal-Boemja), g ħal dawk b’livell tekniku aktar g ħoli. Reċentement, fl-istudju ġie stmat 
li l-impjiegi diretti u indiretti fis-settur tal-I Ġ mhux agrikolu fl-Ewropa jipprovdu sa 4,08 
miljun impjieg.14 Dawn l-impjiegi huma fil-bi ċċa l-kbira f’SMEs li jinsabu f’re ġjuni ifqar.15 
Żewġ terzi tar-re ġjuni li minnhom jori ġinaw il-prodotti I Ġ mhux agrikoli g ħandhom rata ta’ 
faqar jew rata ta’ qg ħad ta’ aktar minn 20 %. 
Il-garanzija tar-reputazzjoni u/jew il-kwalità ta’ prodott mhux agrikolu li jgawdi l-protezzjoni 
tal-IĠ madwar l-UE tista' tkun ta' g ħajnuna biex il-produt turi jkollhom a ċċess għal fondi ta’ 
promozzjoni u g ħajnuna għall-investiment mi nn awtoritajiet pubbli ċi u jiġi ffaċilitat aċċess 
aħjar għal fieri kummer ċjali. L-opportunità li wie ħed jingħaqad ma' skema armonizzata tal-
UE dwar l-I Ġ tista' wkoll ittejjeb l-organizzazzjoni kollettiva u l- ġestjoni tal-isem protett minn 
assoċjazzjonijiet tal-produtturi.  
IĠ magħrufa tista' wkoll i ġġib magħha aktar pubbli ċità għall-post jew ir-re ġjun ta’ ori ġini u 
tipprovdi effetti multiplikaturi pere żempju biex jit ħeġġeġ it-turiżmu,16 il-fieri kummer ċjali u l-
attivitajiet kulturali u, konsegwentement, il- ħolqien ta' aktar opportunitajiet ta' xog ħol.17 
 L-impjieg li ji ġi ġġenerat minn prodott partikolari ta ħt IĠ tipikament ma jkunx jista' ji ġi 
mċaqlaq lejn postijiet o ħra, minħabba r-rabtiet intrinsi ċi tiegħu mat-territorju. Minn din il-
perspettiva, it-titjib tal-prosperità ta’ ċerti reġjuni bl-għoti ta' protezzjoni tal-I Ġ għall-prodotti 
mhux agrikoli jista’ jg ħin biex jin żammu l-impjiegi u l- ġid f’ċerti żoni ekonomikament fra ġli. 
Mistoqsijiet: 
2. Taħseb li protezzjoni mtej ba u armonizzata tal-I Ġ fl-UE għall-prodotti mhux agrikoli, fil-
livell tal-UE, jista’ jkollha effetti ekonomi ċi pożittivi fis-suq intern kif imfisser hawn fuq?
3. Tara li jista' jkun hemm xi effetti negattiv i li din il-protezzjoni jista' jkollha fuq l-
ekonomija tal-UE? 
 
 
2.2 Il-benefi ċċji għall-konsumatur 
 
L-IĠ jippermettu lill-konsumaturi li jag ħtu attenzjoni g ħall-oriġini ġeografika tal-prodotti, 
ikunu sensittivi lejn  il-kultura jew it-tradizzjoni imnaqqxa fihom, jew jag ħtu każ il-kwalità 
                                                            
13Barra minn hekk, l-istatus tal-I Ġ għandu rwol sinifikanti biex jippermetti lill-produtturi jibdew jissupplixxu lil bejjieg ħa bl-
imnut fuq skala kbira u biex isibu klijenti ġodda barra ż-żoni fejn il-prodotti kienu tradizzjonalment mag ħrufa u apprezzati 
mill-konsumaturi. Barra minn hekk, peress li l-konsumaturi fi swieq barranin jaraw l-I Ġ bħala garanzija a ddizzjonali tal-
kwalità tal-prodott, ivverifikata minn korp estern, titolu ta' I Ġ jgħin lill-produtturi biex jiksbu a ċċess għal swieq ġodda ta’ 
esportazzjoni. 
14 L-istudju, p. 133. 
15 sors: L-istatistika Ewropea dwar il-faqar u l-qg ħad għar-Reġjun NUTS 2. Dan huwa l-ka ż pereżempju tad-dentelles de 
Binche (bizzilla mill-Bel ġju) jew tal-louça de barro preto de Olho Marinho (tafal iswed minn Olho Marinho, il-
Portugall).  
16 pereżempju It-Triq Ewropea ta ċ-Ċeramika (i ċċertifikata b ħala "Rotta Kulturali" tal-Kunsill tal-Ewropa minn Mejju 2012) 
li għandha l-g ħan li ttejjeb l-attrazzjoni ta’ territorji ta ċ-ċeramika b ħala destinazzjonijiet ta’ turi żmu sostenibbli. 
17Ara: Geographical Indications, An introduction , WIPO, 
http://www.wipo.int/export/ sites/www/freepublications/e n/geographical/952/wipo_pub_952.pdf . 
 
10 
 jew il-karatteristi ċi speċifiċi preżenti fil-prodotti sabiex jag ħmlu għażliet informati, sikuri, 
ibbażati fuq informazzjoni affidabbli.18 Il-IĠ għandhom l-g ħan li jipprovdu lill-konsumaturi 
b’ċertezza li l-prodott ikun ta’ kwalità, karatteristi ċi u/jew reputazzjoni partikolari min ħabba 
l-post tal-ori ġini partikolari tieg ħu, jekk din tkun xi ħaġa li huma jag ħtuha valur. 
Il-kontrolli uffi ċjali jew il-mekkani żmi ta’ monitora ġġ biex jiġi żgurat li l-prodotti li ju żaw IĠ 
protetta jikkonformaw mal-ispe ċifikazzjonijiet tal-prodott huma karatteristika ewlenija tas-
sistemi tal-I Ġ attwali tal-UE fis-settur agrikolu. Il-protezzjoni tal-I Ġ hija għodda għall-
prevenzjoni tal-u żu frawdolenti ta' isem ta' I Ġ fis-suq. Hija mhix intenzjonata li sservi ta' 
limitazzjoni g ħall-għażla tal-prodotti disponibbli g ħall-konsumaturi, i żda minflok tirriserva 
denominazzjoni spe ċifika biex tintu ża minn prodotti li jissodisfaw l-ispe ċifikazzjonijiet tal-
prodott u jkollhom rabta ġeografika ċara. Hija ma żżommx lil produtturi o ħra milli jqieg ħdu 
fis-suq l-istess tip ta’ prodotti ta ħt isem differenti. Essenzjalment, l-I Ġs huma mfassla biex 
jipproteġu lill-konsumaturi milli jispi ċċaw bi prodotti li ma jkollhomx il-kwalitajiet u l-
karatteristi ċi li jistennew minnhom u li g ħalihom jistg ħu jkunu lesti li j ħallsu prezz tajjeb.19 
 
Mistoqsijiet: 
4. Inti tqis li protezzjoni armonizzata g ħall-IĠ tal-UE g ħall-prodotti mhux agrikoli tal-UE 
tista’ tkun ta’ benefi ċċju għall-konsumaturi?  
5. Inti tara xi konsegwenzi potenzjali negattivi g ħall-konsumaturi?  
 
2.3 Is-sostenn tal-isforzi internazzjonali ta l-UE biex titjieb il-protezzjoni ta' I Ġ 
 
Il-ħolqien ta’ protez zjoni unitarja g ħall-IĠ għall-prodotti mhux agriko li fl-UE jista' wkoll 
ikollu impatt po żittiv fuq in-negozjati dwar ftehimiet kummer ċjali ma’ pajji żi terzi interessati 
li jakkwistaw protezzjoni a ħjar għall-IĠ mhux agrikoli tag ħhom fl-UE. In-nuqqas ta’ sistema 
tal-UE koerenti u armonizzata ta' protezzjoni g ħall-IĠ mhux agrikoli jaffettwa l-kapa ċità tal-
UE li tinnegozja l-kwistjoni bilatera lment, u li tikseb protezzjoni a ħjar f’dawk il-pajji żi għall-
IĠs agrikoli tal-UE. Il-protezzjoni tal-I Ġs mhux agrikoli ta' pajji żi terzi fis-suq tal-UE saret 
dejjem aktar fattur sinifikanti f’g ħadd ta’ negozjati bilaterali mas-s ħab kummer ċjali tal-UE. 
Dawn ħafna drabi jkollhom tradizzjoni rikka fi snajja' mag ħrufa u fi prodotti mhux agrikoli: 
pereżempju, l-Indja tipprote ġi ċerti IĠs mhux agrikoli marbuta mas- sarees, mal-pittura fuq il-
ħarir u max-xalel. 
Fuq livell multilaterali fi ħdan id-WTO, l-isforzi tal-UE biex tinnegozja titjib fil-livell ta’ 
protezzjoni tal-I Ġs jistgħu jibbenefikaw ukoll minn sistema Ew ropea unitarja tal-protezzjoni 
tal-IĠs mhux agrikoli. Fin-negozjati tal-A ġenda ta’ Żvilupp ta’ Doha tad-WTO, l-UE ħadet 
azzjoni biex testendi g ħall-prodotti kollha, il-livell g ħoli ta’ protezzjoni li attwalment huwa 
mogħti biss għall-inbid u l-ispirti. 
                                                            
18 Skont stħarriġ li sar mill-Ewrobarometru (298) fl-2008, 26 % ta l-konsumaturi qalu li kienu interessati fil-pajji ż ta’ oriġini 
ta’ prodotti li mhumiex tal-ikel (mhux I Ġ bħala tali), biex b'hekk dan l-aspett jinsab fir-4 post wara l-prez z, is-sikurezza u l-
marka. 
19Ikun biss meta l-konsumaturi jsiru jafu dwar il-kwalità tal-prodotti, li g ħall-produtturi ikun sinifikanti li jinvestu fil-
manifattura ta’ prodotti ta’ kwalità g ħolja. Jekk impri ża tiddeċiedi li tipprodu ċi prodotti ta’ kwalità g ħolja, id-dħul minn dik 
id-deċiżjoni jiġi assigurat g ħall-futur, b ħala riżultat ta’ investiment fit-tul mill-produttur fil-bini ta’ reputazzjoni stabbilita 
sew. Għal dik ir-ra ġuni, ikun biss meta l-konsumaturi jkunu konxji tal-kwalità li l-impri ża jkollha in ċentiv biex tinvesti fir-
reputazzjoni tag ħha u b’konsegwenza ta’ dan, li tir ċievi prezzijiet tajba. Il-konsumatur, min-na ħa tiegħu, jirċievi għażla 
wiesgħa ta’ prodotti sikuri u ta’ kwalità g ħolja. 
 
11 
 Mistoqsija: 
6. Tara benefi ċċji jew żvantaġġi potenzjali ta' prot ezzjoni armonizzata g ħall-IĠs tal-UE g ħal 
prodotti mhux agrikoli fi r-relazzjonijiet kummer ċjali tal-UE ma’ pajji żi terzi? Jekk iva, 
fejn?  
 
 
2.4 Il-pre żervazzjoni u l-apprezzament tat-tradizzjo nijiet, il-kompetenzi, id-diversità tal-
espressjoni kulturali20 u l-wirt kulturali Ewropej 
 
L-aħjar mod g ħal prodotti mhux agrikoli li tipikament jkunu eli ġibbli għal IĠ biex jikkompetu 
b’mod effettiv huwa permezz tal-awtenti ċità, il-kwalità distintiva, u karatteristi ċi oħra 
tagħhom apprezzati mill-konsumaturi. Dawn ikunu ta ħt pressjoni kostanti minn prodotti li 
jabbużaw mir-reputazzjoni tag ħhom, u dawn il-prodotti ikunu ta' spiss ta' kwalità baxxa u 
jinbiegħu bi prezzijiet aktar baxxi. Il-prodotti eli ġiblbi għall-IĠ jistgħu jirnexxu jekk il-
kompetizzjoni tkun ibba żata fuq prattiki ġusti; madankollu, jekk jibbenefikaw l-
imitazzjonijiet mir-reputazzjoni, l-awtenti ċità u l-istennija ta' kw alità tal-prodotti ori ġinali bl-
użu tal-isem ġeografiku li madwaru tkun ikkristal lizzat ir-reputazzjoni, il-prodotti ori ġinali 
jistgħu ma jibqg ħux jiġu prodotti, u jisparixxu pere żempju l-industrija Litwana tat-tessuti tal-
kittien. Il-prodotti ta' I Ġ jżommu l-kompetenzi tr adizzjonali u prezzju żi ħajjin u dawn ji ġu 
mgħoddija minn ġenerazzjoni g ħall-oħra. Il-metodi ta’ produ zzjoni u l-attivitajiet an ċillari 
tagħhom jipprovdu punt ta' identifikazzjoni g ħas-soċjetà lokali li nbniet matul perijodu twil 
ta’ żmien. Il-prodotti ta' I Ġ jsostnu n-netwerks ta' kooperazzjoni fost il-produtturi u bejn il-
produtturi u korpi interessati o ħra lokali, pere żempju korpi pubbli ċi u organizzazzjonijiet 
turistiċi. Għaldaqstant jg ħinu fit-tiswir tal-kapital so ċjali f’reġjun. Fl-a ħħar mill-a ħħar, 
element sinifikanti tal-wi rt storiku, kulturali u so ċjali tal-Ewropa jista’ jsofri ħsara jekk il-
prodotti ta' I Ġ jisparixxu min ħabba nuqqas ta’ protezzjoni xierqa. 
Mistoqsijiet: 
7. Temmen li l-protezzjoni armonizzata g ħall-IĠs mhux agrikoli fil-liv ell tal-UE tista’ tg ħin 
fil-preservazzjoni tal-wirt tradizzjonali kulturali u arti stiku rifless fil-prodotti eli ġibbli? 
Jekk jogħġbok agħti spjegazzjoni g ħat-tweġiba tiegħek. 
8. Protezzjoni b ħal din tikkontribwixxi g ħat-tiswir tal-kapital so ċjali fiż-żoni ta’ 
produzzjoni?  
 
3. Kwistjonijiet u sfidi biex prodotti mhux agrikoli jkunu potenzjalment eli ġibbli għal 
protezzjoni tal-I Ġ 
 
Aktar ma tkun kbira r-reputazzjoni u r-rikonoxximent ta’ I Ġ, aktar ikun probabbli li l-
kompetituri jippruvaw jie ħdu vantaġġ minnha u ju żaw ħażin l-isem fuq o ġġetti li ma jkunux 
joriġinaw fiż-żona ġeografika spe ċifika u/jew li ma jkunux jissodisfaw l-ispe ċifikazzjonijiet 
rilevanti tal-prodott jew il-fatturi ta’ kwalità li jimplika l-isem. L-u żu ħażin ta' IĠ iwassal g ħal 
telf ta’ dħul u s-sehem tas-suq g ħal kummer ċjanti leġittimi kif ukoll g ħal ħsara potenzjal g ħar-
reputazzjoni u kostijiet legali addizzjonali. 
                                                            
20 L-Unjoni Ewropea ilha mill-2006 parti mill-Konvenzjoni tal-UN ESCO dwar il-Protezzjoni u l-Promozzjoni tad-Diversità 
tal-Espressjonijiet Kulturali, u skont l-Ar tikolu 167 tat-Trattat tal-UE l-Unjoni g ħandha tikkunsidra l-aspetti kulturali fl-
azzjoni tag ħha skont dispo żizzjonijiet o ħra tat-Trattati, b'mod parti kolari sabiex tirrispetta u tippromwovi d-diversità tal-
kulturi tag ħha. 
 
12 
 Skont l-istudju, 57,4 % tal-prodotti li ġew eżaminati (n=94) qalu li kellhom problemi u telf 
maġġuri minħabba użu ħażin tal-IĠ tagħhom.21 Dawn jinkludu:  
• prodotti ta' imitazzjoni ġejjin mill-istess pajji ż,22 minn pajji żi oħra tal-UE23 jew minn 
pajjiżi terzi, spe ċjalment mill-Asja;24  
• l-evokazzjoni tal-isem protett minn prodotti mhux relatati, pere żempju l-kliem " ġebel 
Belġjan" fil-ka ż ta' Pierre bleu de Belgique falz ( ġebel), irħam Tork kkummer ċjalizzat 
taħt id-denominazzjoni "Botticino Royal" u "The New Botticino";25 jew  
• l-evokazzjoni tal-isem protett minn prodot ti li mhumiex l-istess  tip ta’ prodott, 
pereżempju l-granit Ċiniż, il-lavanja u l- ġebel tal-franka Indjan u Ċiniż minn pajji żi 
oħra li jużaw l-isem " ġebla naturali minn Kastilja u León".26  
Il-kostijiet ta’ azzjoni legali kontra dawk li jikkommettu ksur jkun jo ħloq piż finanzjarju 
sinifikanti g ħal kumpanija. Pere żempju, il-kost stmat g ħal Český granát (tar-Repubblika 
Ċeka) biex tressaq ka ż quddiem il-qorti jew korpi am ministrattivi huma 200 000 CZK 
(madwar EUR 7770) kull sena, u g ħal Solingen huwa madwar 50 000 euro fis-sena.27 Skont 
is-sitwazzjoni, il-kostijiet biex ti ġi żgurata protezzjoni effettiva jistg ħu jkunu og ħla b’mod 
sinifikanti. 
L-istudju juri li l-produtturi jadottaw g ħadd ta’ strate ġiji biex jipprote ġu lilhom infushom 
kontra ksur, b ħal ittri ta’ protesta (e ż. Harris Tweed, Schwarzwälder Kuckucksuhr), kampanji 
kontra l-falsifikazzjoni (pere żempju arlo ġġi Svizzeri), re ġistrazzjoni tal-marki kummer ċjali 
(pereżempju Ceramica artistica e Tradizionale  di Vietri sul Mare) jew it-te ħid ta' azzjoni legali 
(eż. ċeramika ta' Deruta, Murano). 
L-istudju jikkonkludi li r-ri żultat ta’ dawn l-a zzjonijiet kollha, madankollu, ta’ spiss ikun 
inċert, minħabba n-nuqqas ta’ qafas ġuridiku unitarju tal-UE g ħall-protezzjoni tal-I Ġs mhux 
agrikoli, li jwassal g ħal diversi sistemi bi gradi differenti ta’ protezzjoni u in furzar u l-ebda 
qafas ċar universali. 
Mistoqsijiet: 
9. Taħseb li protezzjoni armonizzata tal-I Ġ għall-prodotti mhux agrikoli tal-UE tista' tg ħin 
biex il-produtturi jiddefendu lilhom infu shom kontra l-imitazzjonijiet u l-abbu ż? Jekk 
jogħġbok agħti spjegazzjoni g ħat-tweġiba tiegħek. 
10. Kif jistgħu produtturi li jikkompetu bejniethom jipprote ġu lilhom infushom kontra livell 
invażiv żejjed ta' IĠ? 
 
 
4. Alternattivi g ħal protezzjoni armonizzata tal-UE 
 
L-istudju sab li l-istrumenti nazzjonali e żistenti jipprovdu ċertu livell ta’ protezzjoni meta 
jintużaw bl-iskop li jipprovdu protezzjoni tal-I Ġ fil-livell tal-UE g ħall-prodotti mhux agrikoli. 
                                                            
21L-istudju, p. 97. 
22Tapisserie d’Aubusson (tapezzerija), faience de  Moustiers (fajjenza), Pierre de Bourgogne ( ġebla) etc. 
23Pereżempju: Imitazzjonijiet Taljan i ta’ Pierre de Bourgogne ( ġebla), imitazzjonijiet Rumeni tal-Vetro di Murano ( ħġieġ). 
24Pereżempju dentelles de Binche (biz zilla), Marno di Carrara (ir ħam), Vetro di Murano ( ħġieġ), ċeramika ta' Horezu, ġebel 
naturali minn Castilla u León. 
25 Botticino hija belt fil-provin ċja ta’ Brescia, l-Italja. 
26L-istudju, p. 99. 
27Ibid, p. 109. 
 
13 
 Il-liġijiet dwar il-kompetizzjoni żleali28 u t-tqarriq bil-konsumatur, li je żistu fl-Istati Membri 
kollha tal-UE, jipprovdu protezz joni kontra prattiki kummer ċjali żleali, inklu ż informazzjoni 
qarrieqa dwar il-karatteristi ċi ewlenin ta’ prodott, b ħal ma hi l-ori ġini ġeografika tieg ħu.29 Fil-
prattika, madankollu, dawn il-li ġijiet huma limitati fil-livell ta' protezzjoni effettiva li jistg ħu 
jipprovdu kontra l-u żu ħażin ta’ ismijiet mhux agrikoli. 
Barra minn hekk, dawn il-li ġijiet għadhom ivarjaw b’mod sinifikanti minn Stat Membru g ħal 
ieħor. Pereżempju, diversi korpi nazzjonali, re ġjonali jew lokali30 (pereżempju fi Spanja), jew 
assoċċjazzjonijiet privati tal-konsumatur (pere żempju l-Ġermanja) huma responsabbli g ħall-
infurzar ta’ dawn il-li ġijiet, li jimplika kosti, pro ċeduri u rekwi żiti formali differenti. Skont l-
istudju, 31f’pajjiżi fejn l-infurzar huwa disponibbli permezz ta’ korpi b ħal dawn, ma nstab l-
ebda eżempju ta’ azzjoni g ħall-ħarsien ta' I Ġs mhux agrikoli. 
Barra minn hekk, jidher mill-istudju li l-produtturi ta’ spiss ma jift ħux proċedimenti ċivili 
kontra prattika in ġusta, peress li l-kostijiet jistg ħu jkunu sinifikanti u l-evidenza ta’ sikwit 
tkun diffiċli biex tiġi stabbilita.32 
Il-protezzjoni tal-marka kummer ċjali ukoll g ħandha l-limiti tag ħha. Hija tag ħti lil sidha d-dritt 
li jeskludi o ħrajn mill-u żu tal-marka kummer ċjali. Il-marka kummer ċjali (l-isem, il-logo, e ċċ.) 
li tintgħażel mhux ne ċessarjament g ħandu jkollha xi rabta ma l-prodotti jew mal-ori ġini 
tagħhom. B’kuntrast, I Ġ protetta jkollha l-g ħan li tipprovdi garanz ija lill-konsumaturi li l-
prodotti jkunu mag ħmula f’ċertu post u li jkollhom kwalitajiet spe ċifiċi bħala riżultat. Marka 
kummerċjali għaldaqstant tipikament ma tistax tipprovdi  l-istess informazzjoni u garanziji 
daqs IĠ. 
F’xi każijiet, IĠ tista’ tikseb xi protezzjoni s kont id-dritt tal-marki kummer ċjali, b’mod aktar 
speċifiku permezz ta’ marki kollettivi jew ta' ċertifikazzjoni. Il-marki kollettivi jkunu 
jimżammu b'mod kollettiv minn grupp ta’ produtturi (pere żempju asso ċjazzjoni), u jkunu 
jistgħu jintużaw minn aktar minn persuna wa ħda, sakemm l-utent ikun membru tal-grupp u 
jkun konformi mar-regoli li j kun stabbilixxa. Marka ta’ ċertifikazzjoni tkun il-proprjetà ta’ 
entità ġuridika li ti ċċertifikat li tikkontrolla li l-marka tkun u żata skont standards ta’ 
ċertifikazzjoni. Min jo ħroġ iċ-ċertifikat jikkontrolla l-u żu tal-marka u g ħandu d-dritt esklu żiv 
li jimpedixxi l-u żu mhux awtorizzat. Min jo ħroġ iċ-ċertifikat ma jkunx jista' ju ża l-marka 
huwa stess, u l-u żu jkun miftu ħ għal kull min jissodisfa l-istandards ta ċ-ċertifikazzjoni. Dawn 
it-tipi ta’ protezz joni jipprovdu w ħud mill-elementi ta’ protezzjoni tal-I Ġ. Madankollu, il-li ġi 
                                                            
28Il-kompetizzjoni żleali tista’ ti ġi definita b ħala “kwalunkwe att ta' kompe tizzjoni li jmur kontra prat tiki onesti tan-negozju u 
affarijiet kummer ċjali industrijali”. 
29Id-Direttiva 2005/29/KE tiddefinixxi prattiki kummer ċjali inġusti li huma pprojbiti fl-Unjoni Ewropea (UE) u fit-tliet pajji ż 
oħra taż-ŻEE. L-Artikolu 6 jenfasizza li prattika kummer ċjali għandha titqies b ħala qarrieqa jekk ikun fiha informazzjoni 
falza li tqarraq jew li hija probabbli li  tqarraq bil-konsumatur medju b’mod pa rtikolari fir-rigwar d tal-karatteristi ċi 
prinċipali tal-prodott, b ħalma huma l-ori ġini ġeografika jew kummer ċjali. L-Artikolu 11 jipprovdi rimedju spe ċifiku, 
minħabba li l-Istati Membri u pajji żi oħra taż-ŻEE jridu ji żguraw li je żistu mezzi adegwati u effettivi sabiex ji ġġieldu 
kontra tali prattiki. Dawn il- mezzi iridu jkunu jinkludu dispo żizzjonijiet li jippermettu lil persuni jew entitajiet li jkollhom 
interess le ġittimu (konsumaturi u kompetituri) li jie ħdu azzjoni legali kontra dawn il-prattiki in ġusti u/jew li jressqu dawn 
il-prattiki quddiem awtorità amministrattiva.  
30L-awtoritajiet amministrattivi fil-Bulgarija, Ċipru, l-Estonja, il-Finlandja, il- Ġermanja, il-Gre ċja, l-Italja, il-Latvja, il-
Lussemburgu, il-Polonja, il-Portuga ll, ir-Rumanija u s-Slovenja g ħandhom l-obbligu li jinves tigaw l-ilmenti li jir ċievu. Il-
parti l-kbira tal-awtoritajiet kompetenti huma kapa ċi li jiċħdu ilment min ħabba raġunijiet varji, pere żempju fil-Bel ġju għal 
finijiet ta’ razzjonalizzazzjoni , 40 % tal-ilmenti kollha huma mi ċħuda u jiġu ttrattati biss dawk li jinvolvu telf finanzjarju 
sinifikanti.  
31 L-istudju, p. 35. 
32 L-istudju, p. 34-35. 
 
14 
 ġenerali tal-marki kummer ċjali ma tipprovdi g ħall-ebda standards predefiniti, b’mod 
partikolari rabta ma xi żona ġeografika spe ċifika, u d-detentur jit ħalla kompletament liberu li 
jiddefinixxi r-regoli tieg ħu ta’ użu. Konsegwentement, il-marki kollettivi u ta’ ċertifikazzjoni 
jonqoshom il-karatteristi ċi ċentrali ta' garanzija ta' skema tal-I Ġ.33 Is-sistema pre żenti tal-
marki kummer ċjali tal-UE  ma tkoprix marki ta’ ċertifikazzjoni i żda tippermetti lill-produtturi 
tal-IĠ li jirreġistraw isimhom b ħala marka kummer ċjali Komunitarja kollettiva. 
Fil-maġġoranza tal-ka żi, ir-regolamenti re ġjonali jew nazzjonali dwar snajja' spe ċifiċi 
jittrattaw biss strate ġiji kollettivi g ħall-promozzjoni jew il-prote zzjoni ta' snajja' lokali 
individwali. Li ġijiet speċifiċi dwar prodotti effettivament jistabbilixxu spe ċifikazzjonijiet tal-
prodott (pere żempju is-skieken ta’ Solingen, il-Harri s Tweed, il-Bordado da Madeira). Il-
liġijiet reġjonali u nazzjonali e żistenti dwar il-protezzjoni ta l-industrija mhumiex armonizzati, 
u jvarjaw b'mod konsiderevoli minn xulxin f'aspetti kru ċjali, bħad-definizzjoni ta’ I Ġ, l-
ambitu tal-protezzjoni, il-pro ċeduri ta’ re ġistrazzjoni, il-mi żati, il-kontroll u l-infurzar. Barra 
minn hekk, il-protezzjoni permezz ta’ li ġijiet nazzjonali tista’ biss ti żgura li l-I Ġ tiġi 
rrispettata fl-Istat Membru rilevanti. Hija ma tipprovdix protezzj oni madwar l-UE jew 
tiggarantixxi live ll ugwali ta’ protezzjoni fis-suq uniku. 
Mistoqsija: 
11. X’taħseb dwar l-alternattivi li je żistu bħalissa għall-protezzjoni armonizzata ta' I Ġ mhux 
agrikoli?  
 
 
 
II — Opzjonijiet ta' protezzjoni tal-I Ġ fil-livell tal-UE 
 
Reazzjoni fil-livell tal-UE g ħall-isfidi deskritti hawn fuq tis ta' tkun ta' diversi forom. Il-
protezzjoni a ħjar tal-IĠ trid tkun kumpatibbli mal-qafas ġuridiku Ewropew u internazzjonali 
eżistenti u jkollha b żonn tissodisfa kemm ħtiġijiet ekonomi ċi kif ukoll dawk tal-partijiet 
involuti. Is-sistema e żistenti għall-IĠ agrikoli hija punt ċar ta’ paragun. Fis-sezzjoni li jmiss 
ta’ dan id-dokument, il-Kummissjoni qed titlob il-f ehmiet ta' partijiet interessati dwar diversi 
parametri meqjusa b ħala kruċjali għat-tfassil ta’ inizjattiva possibbl i tal-UE dwar l-protezzjoni 
tal-IĠ għall-prodotti mhux agrikoli. 
 
1. Objettivi u kriterji ta’ protezzjoni 
 
L-objettivi possibbli g ħal kwalnukwe mi żura ġdida jvarjaw mis-soddisfar tar-rekwi żiti minimi 
dwar il-protezzjoni tal-I Ġ stabbiliti mit-TRIPS, g ħall-għoti ta' kriterji addizzjonali, b ħal dawk 
li huma inklu żi fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-I Ġ agrikoli. 
 
1.1 Liema tikketta: ismijiet u simboli 
 
                                                            
33Ara ‘Guide to geographical indicators li nking products and their origins’ by Da niele Giovannucci, Ti m Josling, William 
Kerr, Bernard O’Connor, May T. Yeung (International Trade Centre).  
 
15 
 It-tikketta li l-aktar tintu ża biex tirreferi g ħal prodott eli ġibbli għal protezzjoni tal-I Ġ huwa l-
isem tieg ħu. Dan ħafna drabi jinkludi l-isem ta’ żona ġeografika (post, re ġjun jew pajji ż 
speċifiku pere żempju Herend34), possibbilment asso ċjat mal-isem tal-prodotti nfushom, 
pereżempju Scottish tartan35 jew tapisserie d’Aubusson.36  
Iżda isem mhux ġeografiku jista’ wkoll jikkostitwixxi denominazzjoni tal-I Ġ, sakemm ikun 
assoċjat mingħajr ambigwità mal-post tal-ori ġini. L-estensjoni ta d-definizzjoni ta’ I Ġ għal dan 
it-tip ta’ isem tippermetti li ji ġu koperti aktar prodotti. Din is-soluzzjoni ġiet adottata wkoll 
mis-sistema tal-UE marbuta mal-I Ġ agrikoli, skont liema l- ġobon feta37 u l-inbid spumanti 
Spanjol Cava38 huma protetti b'I Ġ, pereżempju. 
Opzjoni o ħra, li tkun tippermetti sa ħansitra kopertura usa’, tk un il-protezzjoni ta’ I Ġ ta' sinjali 
li ma jkunux testi miktuba jew ta' simboli li ming ħajr ambigwità ji ġu assoċjati ma' ċertu 
reġjun, post jew pajji ż speċifiku, bħal pereżempju l-profili ta’ żona ġeografika.39 
 
Mistoqsijiet: 
12. Kieku kellha ti ġi żviluppata sistema ġdida fil-livell tal-UE, din g ħandha tħares l-IĠ li 
jkopru ismijiet mhux ġeografiċi li bla ambigwità jkunu asso ċjati ma’ post partikolari? 
13. Jekk iva, kif tista' s-sistema ti żgura li tali protezzjoni ma taffettwax il-jeddijiet ta’ 
produtturi o ħra? 
14. Protezzjoni simili b ħal din għandha wkoll tkop ri simboli b ħall-profili ta’ żona ġeografika? 
Jekk iva, ta ħt liema kundizzjonijiet? 
 
 
 
1.2 Liema indikazzjonijiet g ħandhom ji ġu esklużi mill-protezzjoni tal-I Ġ? 
 
Il-ftehim tat-TRIPS jipprovdi diversi e żenzjonjiet mill-obbligu li ti ġi żgurata protezzjoni g ħal 
IĠ. Dawn jinkludu termini ġeneriċi,40 każijiet fejn ikun hemm marka kummer ċjali 
kunfliġġenti preċedenti41 u, sa ċerti punt, ka żijiet li jkunu jinvolvu indikazzjonijiet ġeografiċi 
                                                            
34Isem mag ħruf użat sabiex jindika prodotti tal-por ċellana li jintu żaw fuq il-mejda u o ġġetti dekorattivi, imsemmi g ħall-belt 
ta’ Herend fl-Ungerija. 
35It-"tartan" huwa pattern tad-drapp tradizzjonali Sko ċċiżi bi strixxi b’kuluri u wisg ħat differenti li jaqsmu lil xulxin forma ta' 
salib biex jiffurmaw kwadri, ara http://www.merriam-web ster.com/dictionary/tartan. L-iScottish Tartans Society 
(imwaqqfa fl-1963) i żżomm reġistru tat-tartarns kollha mag ħrufa, li jgħoddu mal-1 300. 
36It-twapet ta' Aubusson huma g ħata għall-art, li jintni żgu bl-idejn fl-ir ħula ta' Aubusson u Felletin , fid-département ta' 
Creuse, fil-parti ċentrali ta' Franza. 
37Ma hemm ebda re ġjun li jismu "Feta" fil-Gre ċja iżda l-indikazzjoni "Feta", permezz ta’ u żu konsistenti u fit-tul, żviluppat 
rabta qawwija ma ż-żona ġeografika fejn ji ġi prodott. 
38 Il-Cava ji ġi prodott fil-Katalonja, Kastilja u Leon, Aragona, Narvarra, La Rioja, Estremadura u Valenzja. 
39 Eżempju tipiku huwa t-t ħażżiża taċ-ċirkomferenza tal-istat ta' Florida (fl-Istati Uniti), b ħala referenza g ħal-larinġ. 
40Il-Ftehim tat-TRIPS, l-Artikolu 24 (6): "Xejn f'din it-Taqsima m'g ħandu jirrikjedi li Membru japplika d-dispo żizzjonijiet 
tiegħu dwar indikazzjoni ġeografika ta' kwalunkwe Membru ie ħor fir-rigward ta' o ġġetti jew servizzi fejn l-indikazzjoni 
relevanti tkun identika mat-terminu normalment u żat fil-lingwa komuni b ħala l-isem komuni g ħal dawk l-o ġġetti jew is-
servizzi fit-territorji ta' dak il-Membru. (…)’. 
41L-Artikolu 24(5) tal-Ftehim TRIPS ji pprovdi li "Fejn issir applikazzjoni g ħal marka kummer ċjali, jew fejn tkun ġiet 
reġistrata bona fede, jew fejn id-drittijiet g ħal marka kummer ċjali ikunu ġew akkwi żiti permezz ta' u żu bona fede qabel ma 
l-indikazzjoni ġeografika tkun ġiet protetta fil-pajji ż tal-oriġini tagħha; miżuri adottati g ħall-implimentazzjoni tad-
dispożizzjonijiet tat-TRIPS relatati mal-I Ġ ikunu bla ħsara għall-eliġibbiltà tar-re ġistrazzjoni tal-marka kummer ċjali jew il-
validità tar-re ġistrazzjoni tag ħha, jew id-dritt li tintu ża marka kummer ċjali, fuq il-ba żi li tali marka tkun identika, jew 
simili, għal indikazzjoni ġeografika.'. 
 
16 
 omonimi.42 Terminu jitqies b ħala ġeneriku jekk ikun l-isem komuni g ħat-tip ta’ prodott jew 
servizz (aktar milli e żempju spe ċifiku ta’ prodott jew servizz) fit-territorju rilevanti tal-pajji ż 
fejn tintalab il-protezzjoni. Pere żempju, it-terminu “eau de cologne” issa jirrappre żenta ċertu 
tip ta’ fwie ħa, independentament minn jekk tkunx prodotta fir-re ġjun ta’ Cologne, fil-
Ġermanja. L-I Ġ omonimi huma dawk li jinkitbu jew jinqraw l-istess, i żda li jidentifikaw 
prodotti li jori ġinaw f’postijiet differenti, normalment f’pajji żi differenti. M’hemm l-ebda 
raġuni, fil-prin ċipju, għaliex dawn ma g ħandhomx ikunu intitolati li je żistu flimkien. 
Madankollu, jistg ħu jiġu imposti xi kundizzjonijiet fuq tali koe żistenza sabiex il-konsumaturi 
ma jiġix żgwidat. 
Dawn l-e ċċezzjonijiet huma riflessi fir- Regolamenti tal-UE dwar l-I Ġ għall-prodotti 
agrikoli.43 Ir-Regolamenti j żidu eżenzjonijiet o ħra mir-reġistrazzjoni, meta l-ismijiet ikunu 
f'kunflitt mal-isem ta’ varjetà ta’ pjanta jew ta’ razza ta’ annimali44 u li x’aktarx ji żgwidaw 
lill-konsumatur dwar l-ori ġini vera tal-prodott. Filwaqt li dawn il-ka żijiet speċifiċi x’aktarx 
ma jkunux rilevanti fil-kuntest ta ’ prodotti mhux agrikoli, ikun me ħtieġ li jiġi ddeterminat 
jekk l-ispe ċifiċitajiet ta’ prodotti mhux agrikoli ji ġġustifikawx li ji żdiedu eċċezzjonijiet o ħra 
ma' dawk stabbiliti fil-Ftehim TRIPS. 
 
Mistoqsija: 
15. Tqis li hemm il- ħtieġa li jkun hemm e ċċezzjonijiet ulterjuri g ħall-protezzjoni tal-I Ġ 
apparti dawk li di ġà huma stipulati fi TRIPS?  Jekk jog ħġbok agħti spjegazzjoni g ħat-
tweġiba tiegħek. 
 
2. X'għandu jing ħata l-protezzjoni tal-I Ġ: approċċ trasversali jew settorjali? 
  
Approċċ settorjali jista bbilixxu regoli spe ċifiċi għal kategoriji differenti ta’ prodotti, 
pereżempju dawk li g ħalihom il-pre żenza ta’ materja prima hija partikolarment importanti 
(pereżempju il-ġebel). Din hija b ħalissa l-istruttura fil-livell Ewropew fil-qasam agrikolu (fejn 
hemm regolamenti tal-I Ġ separati g ħall-inbid, l-ispirti, l-inbe jjed aromatizzati u l-prodotti 
agrikoli u l-o ġġetti tal-ikel), i żda jidher li l-qasma te żisti prinċipalment min ħabba raġunijiet 
storiċi. Alternattivament, appro ċċ trasversali jistabbilixxi l-elementi ċentrali tas-sistema 
b’mod ġenerali, biex ikunu japplikaw g ħal kull kategorija ta’ prodott. 
 
                                                            
42L-Artikolu 23(3) tal-Ftehim TRIPS jipprovdi li "Fil-ka ż ta’ indikazzjonijiet ġeografiċi omonimi g ħall-inbejjed, ting ħata 
protezzjoni lil kull indikazzjoni, so ġġetta għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4 tal-Artikolu 22. Kull Membru jistabbilixxi 
l-kundizzjonijiet pratti ċi li taħthom l-indikazzjonijiet omonimi in kwistjoni j kunu differenzati minn xulxin, filwaqt li jitqies 
il-bżonn li jkun garantit trattame nt ekwu tal-produtturi kkon ċernati u li l-konsumaturi ma ji ġux imqarrqa." 
  L-Artikolu 22(4) tal-Ftehim TRIPS jipprovdi li “Il-protezzjoni ta ħt il-paragrafi 1, 2 u 3 tapplika kontra indikazzjoni 
ġeografika li, g ħalkemm tkun literalment vera fejn jid ħol it-territorju, ir-re ġjun jew il-lokalità li minnhom jori ġinaw il-
prodotti, tkun tirrapre żenta b’mod falz lill pubbli ku li l-prodotti jkunu jori ġinaw minn territorju ie ħor.”. 
43Pereżempju, l-Artikolu 6(1), (4) u (3) tar- Regolam ent (UE) Nru 1151/2012 dwar skemi ta' kwalità g ħal prodotti agrikoli u 
oġġetti tal-ikel. 
44L-Artikolu 6(2) tar- Regolament (UE) Nru 1151/2012 dwar sk emi ta' kwalità g ħal prodotti agrikoli u o ġġetti tal-ikel. 
 
17 
 Mistoqsijiet: 
16. Tara li hemm b żonn li ssir distinzjoni bejn id-diver si skemi ta’ protezzjoni skont il-
kategoriji ta’ prodott i mhux agrikoli involuti (metodu settorjali)? Jekk dan hu l-ka ż, jekk 
jogħġbok spjega g ħaiex. 
17. Taħseb li xi prodotti g ħandhom ji ġu esklużi minn protezzjoni tal-I Ġ fil-livell tal-UE? 
Jekk iva, jekk jog ħġbok speċifika. 
 
 
3. Ir-rabta bejn il-prodott u t-territorju 
 3.1 Kemm g ħandha tkun qawwija r-rabta mat-territorju? 
 
IĠ trid tkun tidentifika prodott b ħala li joriġina f’territorju, re ġjun jew lokalità spe ċifika, fejn 
ċerta kwalità, reputazzjoni jew karatteristi ċi oħra tal-prodott ikun ri żultat tal-ori ġini 
ġeografika tieg ħu. Tintuża IĠ fil-kummer ċjalizzazzjoni biex ti ġi stabbilita konnessjoni bejn il-
kwalita tal-prodott, ir-re putazzjoni jew karatteristi ċi oħra, u l-post tal-ori ġini. Hija me ħtieġa 
"rabta kaw żali" speċifika bejn il-kwalità, ir-reputazzjoni jew karatteristi ċi oħra tal-prodott u l-
oriġini ġeografika identifikata tieg ħu, peress li dawk il-kwal itajiet jiddependu fuq il-
kundizzjonijiet natura li (karatteristi ċi ġeoloġiċi, idroloġiċi,  klimati ċi u tal-ħamrija spe ċifiċi) 
tal-post ta’ produzzjon i u/jew modi kif ja ħdmu mag ħhom is-so ċjetajiet umani (ji ġifieri l-
kompetenzi ż
viluppati mill-poplu f’din i ż-żona/il-ħiliet partikolari żviluppati matul is-snin 
minn esperti lokali). 
Ir-rabta naturali tista' tkun ta' diversi foro m. Ir-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Nove mbru 2012 dwar skemi tal-kwalità g ħal prodotti 
agrikoli u o ġġetti tal-ikel45, pereżempju, jipprovdi g ħal żewġ tipi ta' tikketti tal-I Ġ għal 
prodotti agrikoli u tal-ik el: "l-indikazzjonijiet ġeografiċi protetti" (I ĠP) u d-
"denominazzjonijiet protetti tal-ori ġini" (DPO) Id-differenza hija bba żata fuq l-importanza 
tar-rabta ma ż-żona ġeografika. Fil-ka ż ta' IĠP, xi wie ħed mill-passi tal-produzzjoni, l-
ipproċessar jew it-t ħejjija tkun trid isse ħħ f’dik iż-żona, filwaqt li l-materja prima tista’ ti ġi 
minn xi żona oħra. Fil-ka ż ta' DPO, il-pro ċess kollu tal-produzzjoni g ħandu jsir fi ż-żona 
ġeografika definita, u l-materja prima ukoll trid tkun ġejja mill-istess żona. Rabtiet naturali 
bbażati fuq il-kun ċett definit b'mod strett ta' " terroir "46 huma iktar b’sa ħħithom fis-settur tal-
inbid, fejn, fil-ka ż taż-żewġ sinjal tal-I Ġ, il-fażijiet kollha tal-produz zjoni jkunu jridu jse ħħu 
fiż-żona ġeografika. Fil-ka ż ta’ DPO, 100 % tal-g ħeneb iridu jkun jori ġina esklussivament 
minn dik i ż-żona; din i ċ-ċifra hija ta’ 85 % jew aktar fil-ka ż ta' IĠP. 
Din ir-rabta ma’ post ġeografiku tista’ tapplika wkoll g ħal prodotti mhux agrikoli. F’xi 
każijiet, bħal fil-każ tal-irħam u l-ġebel, il-qawwa tar-rabta hi ja komparabbli ma’ dik ta' 
prodotti agrikoli. Japplikaw l-istess elemen ti varjabbli kif imfissr a hawn fuq. Fil-prin ċipju, 
aktar ma r-rabta tkun b’sa ħħitha, aktar kredibbli u awtentiku jkun il-prodott f’g ħajnejn il-
konsumatur. Madankollu, ċerti IĠ jistgħu jkunu kompletament ibba żati fuq il-kontribut uman 
aktar milli fuq dak naturali, jew fuq ir-reputazzjoni. L-istudju jissu ġġerixxi li ftit huma l-
                                                            
45 ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1.  
46Terroir  huwa kun ċett fil-vitikultura li jirrelata l-a ttributi ta’ xi nbid parti kolari mal-kundizzjonijiet  ambjentali li fihom 
jitkabbar l-g ħeneb. 
 
18 
 prodotti mhux agrikoli identifikati b ħala kandidati g ħal protezzjoni tal-I Ġ li jkunu jissodisfaw 
ir-rekwiżiti stretti tad-DPO.47 
 
Mistoqsijiet: 
18. Kemm għandha tkun qawwija r-rabta bejn pr odotti mhux agrikoli mal-post ta’ ori ġini 
tagħhom, sabiex jikkwalifikaw g ħal protezzjoni tal-I Ġ f'xi sistema ġdida? 
19. Sistema ġdida għandha tippermetti li jkun hemm żewġ tipi ta’ rabta (wa ħda aktar 
b’saħħitha mill-o ħra) bejn prodotti mhux agrikoli u ż-żona tagħhom ta’ ori ġini? 
20. Għandu jkun hemm differenzi skont it-tipi differenti ta’ prodotti? Jekk jog ħġbok spjega.  
 
 3.2 Il-kwalità u l-ispe ċifikazzjoni tal-prodott 
 
IĠ hija, aktar minn kwalunkwe ħaġa oħra, impenn ta’ kwalità lejn il-konsumaturi u garanzija 
ta’ kundizzjonijiet ekwi g ħall-produtturi. Sistema li tag ħti protezzjoni tal-I Ġ għalhekk 
tirrikjedi li jkunu stab biliti l-karatteristi ċi speċifiċi fil-qalba tal-prodott u tal-pro ċess tal-
produzzjoni tieg ħu. Fil-leġiżlazzjoni agrikola tal-UE dwar l-I Ġ, l-informazzjoni teknika 
kollha me ħtieġa biex tiddeskrivi l-prodott,  il-metodu ta’ produzzjoni tieg ħu u ż-żona 
ġeografika relatata mal-prodott g ħandha tiġi pprovduta mill-produttu ri meta japplikaw g ħar-
reġistrazzjoni. L-ispe ċifikazzjoni tal-prodott hija attu r determinanti meta ssir ir-re ġistrazzjoni 
għal protezzjoni tal-I Ġ. 
L-obbligu li ting ħata deskrizzjoni tal-karatteristi ċi tal-prodott ji żgura stabblità fil-kwalità tal-
prodott, i żda ma jobbligax li jintla ħaq livell partikolari ta’ kwalità. Dan jista’ jinkiseb biss 
billi jiġi stabbilit obbligu ta' livell minimu ta’ kwalit à. Madankollu, l-iden tifikazzjoni ta’ livell 
referenzjarju ta' kwalità tista' ma ta ħdimx fil-ka ż tal-prodotti kollha, u l-istabbiliment ta’ livell 
partikolari ta’ kwalità jirrikje di element ta’ diskrezzjoni. 
Il-valur mi żjud li jġibu magħhom l-IĠs huwa bba żat fuq il-fidu ċja tal-komsumatur. Skema 
tal-IĠ trid tkun wa ħda li tiggarantixxi lill-kons umatur li l-karatteristi ċi speċifiċi, il-kwalità 
mogħtija jew ir-reputazzjoni tal-I Ġ jinżammu matul il-perjodu kollu ta’ protezzjoni. Biex 
jintlaħaq dan l-g ħan, is-sistema mal-UE kollha tal-I Ġ għal prodotti agrikoli tistabbilixxi 
diversi rekwi żiti għal verifiki wara r-re ġistrazzjoni, biex ji ġi żgurat li l-prodotti jkunu 
jissodisfaw l-ispe ċifikazzjonijiet tal-prodott u li l-isem ikun qed jintu ża tajjeb fis-suq. Dawn 
il-kontrolli normalment isiru minn awtorità  pubblika nnominata jew minn korp privat 
magħżul u ċċertifikat. Il-karatteristi ċi speċifiċi u l-kwalità m’g ħandhomx, madankollu, ikunu 
stabbiliti f’mi żura eċessivament restrittiva. Jekk ikun hemm deskrizzjoni dettaljata żżejjed, 
din tista’ tnaqqas l-innovazzjoni tal-prodott u, filwaqt li l-prodotti tradizzjonali ma jinbidlux 
ta’ spiss, dawn jevolvu sabiex jirriflettu l-i żviluppi fil-pro ċessi u t-teknolo ġija. L-enfasi 
għandha tkun fuq il-kwalità, biex il- kreattività tkun tista' tintera ġixxi flimkien mal-
kompetenzi tradizzjonali. B ħala eżempju, id-disinjatur Carlo Scarpa fis-snin Erbg ħin ħadem 
mill-qrib ma' neffie ħa tal-ħġieġ ta' ħila kbira fuq tekniki ġodda li llum huma parti s ħiħa tat-
tradizzjoni tal-Vetro di Murano ( ħġieġ). 
Mistoqsijiet: 
21. Jagħmel sens li jkun hemm livell referenzjarju g ħal prodotti mhux agrikoli? 
22. Kif jista' ji ġi definit livell referenzjarju b ħal dan?  
                                                            
47L-istudju, p. 298. 
 
19 
 23. Taqbel li jkun hemm il- ħtieġa li jiġi vverifikat jekk il-karatteristi ċi, il-kwalità u l-ori ġini 
speċifiċi ta’ IĠ ikunux qed jin żammu matul il-perjodu ko llu ta’ protezzjoni? Jekk 
jogħġbok spjega.  
24. Kif taħseb li għandhom ji ġu definiti l-karatteristi ċi speċifiċi ta' prodott biex ji ġi żgurat li 
l-kwalità u l-ori ġini ġeografika jkunu jissodisfaw l-istandards me ħtieġa, filwaqt li ma 
jillimitawx l-innovazzjoni?  
 
3.3 Ir-reputazzjoni marbuta mal-prodott 
 Ir-reputazzjoni attribwibbli g ħall-oriġini ġeografika tista’ tintu ża bħala kriterju b' żieda mal-
kwalità jew il-karatteristika partikolari tal-prodott, jew b ħala alternattiva g ħalihom. Dan 
jippermetti li l-protezzjoni tal-I Ġ tingħata biss lil prodotti li jkunu di ġà żviluppaw 
reputazzjoni rikonoxxuta fost il-kons umaturi. Din it-tip ta’ soluzz joni tista’, madankollu, tkun 
ta' żvantaġġ għal prodotti ġodda jew li jkunu qed ji ġu żviluppati li — min-natura tag ħhom 
stess — ma jkunx g ħad għandhom l-ebda reputazzjoni. 
 
Mistoqsijiet:  
25. Il-"kwalità, ir-reputazzjoni flimkien ma'  karatteristi ċi oħra" għandhom ikunu obbligatorji 
biex tinkiseb protezzjoni tal-I Ġ għal prodotti mhux agrikoli ? Jekk mhux kollha, liema 
minn dawn l-elementi ta ħseb li għandhom jkunu obbligatorji? Jekk jog ħġbok spejga l-
għażla tiegħek. 
26. X’għandha tkun tinkludi spe ċifikazzjoni ta’ prodott? G ħandhom ji ġu stabbiliti rekwi żiti 
minimi? (pere żempju, dwar il-frekwenza, il-metodu g ħall-għażla tal-prodotti, u l-partijiet 
involuti fi stadji differenti ta’ produzzjoni u distribuzzjoni.) 
 
 
 
4. Kif tista’ tittejjeb il-protezzjoni 
 4.1 L-armonizzazzjoni tal-li ġijiet nazzjonali 
 
L-armonizzazzjoni tal-le ġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-I Ġs tkun tfisser li tkun trid tin ħoloq 
sistema ta’ protezzjoni tal-I Ġ f’xi Stati Membri li b ħalissa ma g ħandhomx tali sistema.  Biex 
l-IĠs jiġu protetti b’mod effettiv, indikazzjoni partikolari tkun trid ti ġi protetta fis-suq intern 
kollu, inkella jista' ji ġri li l-konsumaturi jkunu konfu żi minħabba IĠs identiċi għal prodotti 
differenti minn Stati Membri differenti. 
Abbażi ta' dan, l-armonizzazzjoni t kun tirrikjedi r-rikonoxximent re ċiproku u l-protezzjoni 
tal-IĠs, bl-esklu żjoni tad-duplikazzjoni. Biex ti ġi evitata d-duplikazzjoni, l-Istati Membri 
jeħtieġ li jkunu kapa ċi jindividwaw I Ġs potenzjalment konfli ġġenti, inklu ż b’lingwi barranin. 
Dan ikun diffi ċli, b’mod spe ċjali jekk ma jkun hemm l-ebda pro ċess ta' oġġezzjoni f'livell 
supranazzjonali. Mekkani żmu għar-riżoluzzjoni tal-kunflitti bejn i ndikazzjonijiet simili minn 
Stati Membri differenti ukoll ikun irid ji ġi stabbilit. 
 Biex jiġi żgurat appro ċċ uniformi g ħall-implimentazzjoni u l-infurzar tal-protezzjoni tal-I Ġ, 
ikun neċ
essarju grad relattivament g ħoli ta’ armonizzazzjoni pro ċedurali, inklu ż dwar 
dispożizzjonijiet ta’ infurzar. Din l-g ħażla tqieset i żda twarrbet, fil-qasam tal-politika 
 
20 
 agrikola, fejn il-protezzjoni tal-I Ġ esklussivament fil-livell tal-UE ġiet implimentata permezz 
ta’ regolamenti. 
 
4.2 Il-ħolqien ta’ sistema unika g ħall-UE kollha 
 
Minflok ma l-li ġijiet nazzjonali tal-Istati Membri tal-UE ji ġu armonizzati, tista' ti ġi stabbilita 
sistema unika g ħall-UE kollha. Dan jipprovdi sistema koe renti madwar is-suq intern u jista' 
jkun hemm provvista aktar effi ċjenti tas-servizz permezz ta' one-stop shops, u tin ħoloq b'hekk 
protezzjoni applikabbli madwar l-UE kollha. 
Jekk isir dan, tibqa’ l-mistoqsija dwar jekk is-sistemi nazzjonali e żistenti li jipprote ġu l-IĠs 
għandhomx jibqg ħu jeżistu flimkien mas-sistema ġdida fil-livell tal-UE. Di ġà jeżistu sistemi 
paralleli b ħal dawn, pere żempju fil-marki kummer ċjali, u se jibqg ħu jeżistu fil-ġejjieni fil-ka ż 
tal-privattivi. Huma jie ħdu appro ċċ fakoltattiv, u jippermettu lill-utenti li jag ħżlu l-livell 
rilevanti u l-ambitu ta ’ protezzjoni skont il- ħtiġijiet tagħhom. 
Sistema esklussiva tal-UE tkun aktar sempli ċi, iżda tkun tfisser ukoll li l-protezzjoni g ħal 
ismijiet li huma kummer ċjalment rilevanti biss fi Stat Membru wie ħed jew f're ġjun fi ħdan 
Stat Membru, madankollu, jkollha ti ġi estiza għall-Istati Membri l-o ħra kollha ukoll. 
Jekk jintu żaw sistemi paralleli, ikun hemm b żonn diversi salvagwardji sabiex ti ġi żgurata l-
ħidma ming ħajr intoppi, inklu ż livell minimu ta’ armonizzazzjoni tal-li ġijiet nazzjonali fl-
interazzjoni tag ħhom mal-li ġi tal-UE. 
FIl-każ li tiddaħħal sistema madwar l-UE esklussiva u e żawrijenti, tkun tista' ti ġi evitata 
tensjoni potenzjali, simili g ħas-sistema attwalment u żata fis-settur agrikolu. Billi ma jkunx 
hemm protezzjoni madwar l-UE kollha mog ħtija fil-livell nazzjona li, ikunu jridu jsiru 
arranġamenti tran żizzjonali fil-ka ż ta' IĠs nazzjonali prie żistenti. 
 
Mistoqsijiet: 
27. L-armonizzazzjoni tal-le ġislazzjoni nazzjonali tkun bi żżejjed biex ji ġu protetti b’mod 
effikaċi IĠs għal prodotti mhux agrikoli fi s-suq intern kollu, jew ta ħseb li hemm b żonn 
ta’ sistema unika ta’ prot ezzjoni fil-livell tal-UE? 
28. Jekk int favur sistema unika tal-UE, g ħandhom ikomplu je żitu wkoll mag ħha sistemi 
nazzjonali ta’ protezzjoni (pere żempju l-li ġijiet sui generis  ta' bħalissa)? Jekk jog ħġbok 
spjega. 
 
 
5. Ir-Reġistrazzjoni 
 
Fil-prinċipju, l-IĠs jistgħu jiġu protetti ming ħajr il-ħtieġa ta' reġistrazzjoni. Ming ħajr 
reġistrazzjoni, m’hemmx b żonn li jiġu organizzati pro ċeduri amministrattivi biex ting ħata 
protezzjoni. Sistemi li jipprote ġu l-IĠ mingħajr reġistrazzjoni je żistu fi Stat Membru wie ħed 
(il-Latvja) kif ukoll fl-Isvizzera fejn il-li ġi tipprovdi g ħal miżuri speċifiċi u għal penali li 
jħarsu lill-konsumaturi minn u żu qarrieq ta’ I Ġs mhux re ġistrati. 
In-nuqqas ta’ sistema ta’ re ġistrazzjoni tfisser li ma jkun hemm ebda re ġistru pubbliku li jista' 
jiġi kkonsultat g ħall-identifikazzjoni ta' ismijiet prie żistenti ta' I Ġ u biex ji ġu identifikati s-
 
21 
 sidien rilevanti. Dan jista’ jwassal g ħal inċertezza dwar l-e żistenza jew l-ambitu tal-
protezzjoni. Dan jag ħmilha wkoll aktar diffi ċli biex ti ġi infurzata l-protezzjoni mog ħtija. 
Proċess ta’ reġistrazzjoni fuq livell tal-UE jista' jsegwi l-e żempju ta' sistemi agrikoli ta' I Ġ (li 
għalih diġà teżisti sistema ta’ re ġistrazzjoni fil- livell tal-UE). Dan jipprovdi i żjed ċertezza, 
speċjalment dwar id-d rittijiet ta’ implimentazzjoni, f’ka ż ta’ tilwim. Sistema bi pro ċess ta’ 
reġistrazzjoni ovvjament tkun tirrikjedi li l-kumpaniji jwettqu kompiti amministrattivi 
(preżentazzjoni ta’ applikazzjoni, o ġġezzjonijiet, tariffi possibbli, e ċċ.) marbuta ma’ dan il-
proċess. Dan g ħandju mnejn ji ġġenera xi kostijiet am ministrattivi. Jistg ħu wkoll jirri żultaw 
kostijiet addizzjonali mill- ġestjoni sussegwenti (pere żempju l-infurzar, il-litigazzjoni) tal-I Ġ 
mogħtija. 
 
5.1 Rwol g ħall-amministrazzjonijiet nazzjonali f’sistema ta’ re ġistrazzjoni tal-UE  
Jekk tkun miftiehma sistema ta’ re ġistrazzjoni, dan iqajjem il-kwistjoni tal-istabbiliment ta’ 
proċess ta’ re ġistrazzjoni. L-applikazzjonijiet ta’ re ġistrazzjoni tal-I Ġ jeħtieġu li jiġu 
analizzati fil-kuntest lokali rilevanti (inklu ż għarfien tal-karatteristi ċi tal-materja prima lokali, 
it-tradizzjonijiet lokali e ċċ.). Jista’ jkun diffi ċli li dawn il-kompiti jit ħallew esklussivament 
f'idejn korp ċentrali tal-UE. Madankollu, jekk dawn jit ħallew f'idejn esperti lokali li 
jiddeċiedu dwar kif je żaminaw il-kundizzjonijiet g ħall-għoti tal-protezzjoni, hemm ir-riskju li 
jiżviluppaw prattiki lokali diver ġenti. Dan jista’ jkun ta’ ħsara għall-koeżjoni ġenerali u g ħall-
kredibbiltà tas-sistema. 
Fil-każ ta' prodotti agrikoli, din l-isfida ġiet solvuta permezz ta’ sistema b’ żewġ stadji fejn l-
awtorità ċentrali tafda dan l-aspett tal-anali żi lill-awtoritajiet nazzjonali l-eqreb g ħall-ambjent 
ġeografiku partikolari u l-fatturi umani.  Skont dan il-mudell, issir distinzjoni ċara bejn kriterji 
komuni g ħall-UE kollha li g ħandhom ji ġu kkontrollati mill-awtorità ċentrali, u l-
ispeċifiċitajiet lokali li jkunu kkontrollati l-aktar mill-korpi lokali. 
 
5.2 L-amministrazzjoni ta' re ġistru tal-UE 
Fil-każ ta' prodotti agrikoli, re ġistru tal-IĠ ta' madwar l-UE kollha fil-pre żent jiġi amministrat 
mill-Kummissjoni Ewropea. Dan it-tip ta’ re ġistru għall-IĠs mhux agrikoli jista' ji ġi 
amministrat b'xi mod simili,  jew iddelegat lil xi a ġenzija tal-UE ġdida jew e żistenti. 
 
Mistoqsijiet: 
29. Kieku kellha ti ġi żviluppata sistema ġdida, taħseb li għandu jkun hemm pro ċess ta’ 
reġistrazzjoni g ħall-protezzjoni tal-I Ġs mhux agrikoli? 
30. Taħseb li l-kostijiet potenzjali ta’ sistema ta’ re ġistrazzjoni tal-I Ġ jegħlbu l-kostijiet ta’ 
sistema ming ħajr reġistrazzjoni? 
31. Taħseb li l-pro ċess ta’ reġistrazzjoni g ħandu jinvolvi element nazzjonali, pere żempju l-
verifika tal-konformità mal-ispe ċifikazzjoni tal-prodott, i ż-żona ġeografika indikata, il-
kwalità, ir-reputazzjoni e ċċ.? 
 
 
 
5.3 Il-kontenut tal-pro ċess 
 
 
22 
 5.3.1 Applikanti 
 
Kieku kellu ji ġi implimentat pro ċess għar-reġistrazzjoni tal-I Ġs fil-livell tal-UE, l-ewwel 
kwistjoni tkun li ji ġi stabbilit min g ħandu jkun intitolat li japplika g ħal protezzjoni. 
Fis-sistema agrikoli attwali tal-I Ġ fil-livell tal-UE, tipikament, ikun grupp ta’ produtturi (jew, 
f'każijiet eċċezzjonali, produttur uniku) li jippre żenta l-applikazzjonijiet g ħar-reġistrazzjoni 
ta’ isem tal-I Ġ marbut ma' żoni fl-UE jew barra minnha. M’hemm l-ebda ra ġuni li tiġġustifika 
approċċ differenti g ħal prodotti mhux agrikoli. 
Madankollu, ir-ri żultati tal-Istudju jenfasizzaw li f’xi  Stati Membri, il-kmamar tal-kummer ċ, 
il-komunitajiet lokali, il-korpi statali jew l-asso ċjazzjonijiet tal-konsumatur jistg ħu japplikaw 
għal protezzjoni tal-I Ġ.48 Li tippermetti lill-asso ċjazzjonijiet tal-konsumaturi u lil korpi tal-
Istat li jfittxu l-protezzjoni tal-I Ġ jista’ jissa ħħaħ l-aspett ta' kwalità tal-ispe ċifikazzjonijiet tal-
prodott. Madankollu, il-produtturi g ħandhom jibqg ħu direttament involuti fit-tfassil tar-regoli 
li jkunu se ji ġu applikati fil-pro ċess ta’ produzzjoni tag ħhom.49  
 
Mistoqsijiet: 
32. Kieku kellha tin ħoloq sistema ġdida, il-produtturi u l-asso ċjazzjonijiet tag ħhom 
għandhom ikunu l-uni ċi persuni awtorizzati li  japplikaw biex jirre ġistraw IĠs mhux 
agrikoli,  jew g ħandhom jit ħallew japplikaw korpi o ħra? Jekk iva, liema? 
33. Produtturi individwali g ħandhom jit ħallew japplikaw?  
 
 
5.3.2 L-oġġezzjonijiet g ħar-reġistrazzjoni ta' I Ġ 
 
Biex sistema tkun kredibbli u tkun tgawdi minn ċertezza legali, jidher li  huwa importanti li l-
partijiet interessati jit ħallew iressqu o ġġezzjonijiet g ħar-reġistrazzjoni ta' tikketta b ħala IĠ. Il-
proċess ta' oġġezzjoni għandu l-ewwel ikollu l-g ħan li jiżgura li t-tikketta tal-I Ġ tkun tissodifa 
l-kundizzjonijiet me ħtieġa (pereżempju, li ma jkunx isem ġeneriku) u li l-protezzjoni li 
għandha ting ħata ma tkunx ta' ħsara għal drittijiet prie żistenti (pere żempju IĠs omonimi, 
marki kummer ċjali). Il-le ġiżlazzjoni agrikola tal-UE b ħalissa tippermetti li jsiru 
oġġezzjonijiet minn awtoritajiet ta' Stat Membru jew ta' pajji ż terz, jew min kwalunkwe 
persuna fi żika jew ġuridika b’interess le ġittimu, li tkun stabbilita f’pajji ż terz, jew stabbilita 
jew residenti fi Stat Membru g ħajr dak minn fejn kienet ġiet preżentata l-applikazzjoni tal-
IĠ.50 
 
Mistoqsija: 
34. Kieku kellha tin ħoloq sistema ġdida, taqbel li g ħandu jiġi inkluż proċess ta’ oġġezzjoni 
u li għandu jkun miftu ħ għall-istess tip ta’ partijiet interessati b ħal fil-każ tar-regoli tal-
IĠ agrikoli?  
 
5.3.3 Tariffi 
 
                                                            
48 L-istudju, p. 302.  
49Ibid, p. 303.  
50L-Artikolu 51(1) tar- Regolament (UE)  Nru 1151/2012 dwar sk emi ta' kwalità g ħal prodotti agrikoli u o ġġetti tal-ikel. 
 
23 
 Madwar id-dinja, tipikamen t ikun hemm tariffa ta’ re ġistrazzjoni tal-marki kummer ċjali u l-
privattivi, u kif irrappurtat fl-Istu dju, disa’ awtoritajiet nazzjonali ji ġbru tariffi g ħar-
reġistrazzjoni tal-I Ġ51, li jiżdiedu għal għaxra bl-ade żjoni tal-Kroazja. It-tariffi jistg ħu jkunu 
ta' għajnuna biex ji ġu koperti l-kostijiet mani ġerjali tar-re ġistrazzjoni tal-I Ġ, u jgħinu biex it-
talbiet ta’ re ġistrazzjoni jkunu limitati g ħal proġetti ta’ negozju serji u solidi. Min-na ħa l-oħra, 
it-tariffi jistg ħu jiskoraġġixxu b'mod partikolari lil gruppi żgħar ta' produtturi milli ju żaw is-
sistema. Ir-re ġistrazzjoni tal-I Ġ fil-livell tal-UE fis-settur agrikolu b ħalissa hija b'xejn.52 
 
Mistoqsijiet: 
35. Għandha titħallas tariffa g ħall-protezzjoni ta' I Ġ mhux agrikoli fil-liv ell tal-UE permezz 
ta’ reġistrazzjoni?   
36. X’livell ta’ tariffa ta' re ġistrazzjoni ta ħseb li tkun ġusta?  
 
6. L-Ambitu tal-Protezzjoni 
 6.1 Il-livell ta' protezzjoni mog ħtija 
 
Biex jinkisbu r-ri żultati mixtieqa, il-protezzjoni ġuridika mog ħtija għandha toffri protezzjoni 
xierqa kontra firxa s ħiħa ta’ imġibiet u prattiki li jistg ħu jkunu ta’ ħsara għad-detentur tal-I Ġ u 
għall-konsumatur. Madankollu, tali protezzjoni ma g ħandhiex tkun ta' xkiel mhux i ġġustifikat 
għal-kompetizzjoni fis-suq intern. 
Il-ftehim tat-TRIPS jipprovdi g ħal żewġ tipi ta' protezzjoni: skema ġenerali, li tistabbilixxi 
standards minimi ta' protezzjoni g ħal kull tip ta' prodott (l-A rtikolu 22) kif ukoll skema 
speċifika, li tistabbilixxi livell og ħla ta' protezzjoni, g ħall-inbejjed u l- ispirti biss (l-
Artikolu 23). 
L-Artikolu 22 tat-TRIPS fih obbligu ġenerali g ħall-membri tad-WTO sabiex jipprovdu 
protezzjoni kontra u żu qarrieqi ta’ I Ġ u kontra u żu li jikkostitwixxi att ta’ kompetizzjoni 
żleali. L-UE di ġà tat livell ħafna ogħla ta’ protezzjoni g ħall-IĠ agrikoli. B ħala riżultat, jista’ 
jkun diffi ċli biex jiġi ġġustifikat trattament differenti g ħal prodotti mhux agrikoli li kieku 
kellna niż
viluppaw sistema ġdida. Jekk isir dan, jista' jkun hemm impatt negattiv fuq l-
istrateġija tal-UE li ti żgura livelli og ħla ta’ protezzjoni g ħal IĠ tal-UE f’pajji żi terzi. 
L-Artikolu 23 tat-TRIPS, madankoll u, jipprovdi livell ta' protezzjoni ħafna ogħla, u jobbliga 
lill-membri tad-WHO li jipprevjenu li jsir xi u żu mill-IĠ għall-identifikazzjoni ta' inbejjed 
jew spirti li ma jkunux jori ġinaw fil-post indikat mill-I Ġ, anke jekk l-ori ġini vera tal-prodotti 
tkun ukoll indikata jew l-I Ġ tintuża tradotta jew tkun akkumpanj ata minn espressjonijiet b ħal 
"xorta". "tip", "stil" jew "imitazzjoni". L-I Ġ tal-inbejjed u l-ispirti iridu ji ġu protetti anki fil-
każ li l-użu ħażin ma jikkaw żax żgwidar għall-pubbliku. 
Tali protezzjoni mi żjuda ġġib magħha benefi ċċji konsiderevoli lill-produtturi tal-I Ġ mhux 
agrikoli. Dawn jibbenefikaw ukoll mill-protezzjoni  li tkun qed ting ħata lill-isem li jintu ża fit-
traduzzjoni fil-lingwi uffi ċjali kollha tal-UE jew li jkun a kkumpanjat b’espressjonijiet b ħal 
"tip" u "xorta". Madankollu, ji żdied ir-riskju ta’ tilwim bejn il -produtturi peress li jista' jkun 
                                                            
51Ara l-Anness I tal-Istudju.  
52 Fil-każ ta’ prodotti agrikoli u ta' o ġġetti tal-ikel, l-Istati Membri g ħandhom il-possibbiltà li jitolbu tariffa biex tkopri l-
kostijiet tag ħhom għall-amministrazzjoni tas-sistema fil-livell tag ħhom (l-Artikolu 47 tar- Regol ament (UE) Nru 1151/2012). 
 
24 
 hemm kunflitt mhux biss dwar l-u żu ta’ isem tal-I Ġ, iżda wkoll rigward l-u żu tiegħu tradott u 
f'ċerti espressjonijiet. 
 
Mistoqsijiet: 
37. X’ambitu ta’ protezzjoni g ħandu jingħata għall-IĠ mhux agrikoli fl-UE?   
38.  Il-protezzjoni mog ħtija lil IĠs mhux agrikoli g ħandha tkun f'livell simili g ħas-
salvagwardji di ġà pprovduti lill-I Ġs agrikoli fil-livell ta l-UE? Jekk iva, kemm g ħandha 
tqarreb?  
 
6.2 Il-monitora ġġ u l-infurzar tad-drittijiet tal-I Ġ 
 
Min-natura ġuridika tag ħhom, l-IĠs huma drittijiet spe ċjali tal-proprjetà intellettwali, ji ġifieri 
mhumiex primarjament proprjetà privata individwali i żda huma proprjetà ta' komunità s ħiħa 
ta' produtturi li jissodisfaw ġabra pridefinita ta' spe ċifikazzjonijiet tal-prodotti u li g ħandhom 
rabta ma’ post ġeografiku. Huma jistg ħu wkoll jinkorporaw ċerti valuri li huma vitali g ħall-
komunità s ħiħa, pereżempju tradizzjonijiet lokali u l-wirt kulturali. G ħal din ir-ra ġuni, l-
awtoritajiet pubbli ċi spiss jappo ġġjaw lill-produtturi tal-I Ġ lokali fil-monitora ġġ u fl-infurzar 
tad-drittijiet tag ħhom. L-UE, pere żempju, stabbiliet protezzjoni ex officio  ta’ IĠs agrikoli, fejn 
l-awtoritajiet pubbli ċi huma responsabbli li jistabbilixxu si stema li tivverifika l-konformità 
mar-rekwi żiti legali u ji ġi żgurat il-funzjonament bla xkie l tas-sistema. Madankollu, l-
introduzzjoni ta’ sistema b ħal din għall-IĠs mhux agrikoli timponi obbligi addizzjonali u 
tiġġenera kostijiet g ħall-awtoritajiet pubbli ċi. 
 
Mistoqsija: 
39. Tippreferi sistema biex timmonito rja u tinforza d-drittijiet tal-I Ġ mhux agrikoli li tkun 
esklużivament privata, pubblika, jew ta ħlita ta’ pubbliku u privat? Jekk jog ħġbok 
spjega, billi tikkunsidra, je kk ikun possibbli, l-effika ċja u l-kostijiet ta' azzjoni tal-
infurzar tad-drittijiet.  
 
 
 
6.3 Kemm iddum ting ħata l-protezzjoni tal-I Ġ mhux agrikola 
 
Fil-każ ta' xi drittijiet ta’ propr jetà intellettwali, pere żempju privattivi u disinji, i ż-żamma ta’ 
monopolju g ħal perjodu twil ħafna ma tkunx ta’ benefi ċċju għas-soċjetà. Bħala riżultat, il-
protezzjoni ġuridika tag ħhom tkun ta’ żmien limitat. Dan ma jidhirx li huwa l-ka ż għall-marki 
kummerċjali, u l-IĠ li jipprote ġu ċerti ismijiet. Marka kummer ċjali komunitarja rre ġistrata, 
pereżempju, hija valida g ħal għaxar snin mid-data li fiha tkun ġiet ippre żentata l-
applikazzjoni, u tkun tista’ ti ġġedded b'mod indefinit g ħal perjodi ulterjuri ta’ g ħaxar snin. I Ġ 
unitarja g ħal prodotti agrikoli — bil- ħsieb tal-preservazzjoni ġenwina tal-wirt re ġjonali/lokali, 
it-tradizzjonijiet u l-kompetenzi — ti ġi protetta b’mod indefinit, ming ħajr ebda rekwi żit ta’ 
tiġdid. Il-ma ġġoranza tal-Istati Membri li stabbilixxew sistemi sui generis  għall-protezzjoni 
tal-IĠ għal prodotti mhux agrikoli jipprovdu w koll protezzjoni indefinita, ming ħajr il-ħtieġa 
ta' tiġdid. 
 
 
25 
 Mistoqsija: 
40. Fl-opinjoni tieg ħek, għandha l-protezzjoni tal-I Ġ għall-prodotti mhux agrikoli tkun ta’ 
żmien illimitat, jew tkun limitata bil-possibilità ta’ ti ġdid? Jekk inti qed tissu ġġerixxi 
durata limitata, g ħal kemm żmien għandha tkun? 
 
 
7. Wara r-re ġistrazzjoni 
 7.1 Il-kan ċellazzjoni tal-protezzjoni 
 
Jista’ jkun hemm ċirkostanzi fejn il-protezzjoni mog ħtija jkollha tintemm, anke jekk il-
protezzjoni tal-I Ġ tingħata għal perjodu indefinit jew jekk il-limitu ta’ żmien preskritt ma 
jkunx għadu skada. Dan jista’ jkun il-ka ż, bħal ma jiġri fil-qasam tal-I Ġs agrikoli, fejn 
prodotti ma jkunux jissodisfaw il-k undizzjonijiet stabbiliti fl-ispe ċifikazzjoni relevanti jew 
fejn ma jkun tqieg ħed fis-suq l-ebda prodott b'I Ġ għal perjodu sinifikanti ta’ żmien.
53 Proċess 
ta' kanċellazzjoni jista’ ji ġi amministrat mill-korp responsabbli mir-re ġistrazzjoni, jew inkella 
direttament minn qorti. Dan il-pro ċess jipprovdi saff  addizzjonali ta’ kontroll, u 
jikkontribwixxi lejn  il-kredibilità ġenerali tas-sistema potenzjali. Madankollu, jista’ jo ħloq 
inċertezza għad-detenturi tad-drittijiet u j żid il-kostijiet g ħall-korp responsabbli mill-pro ċess. 
 
Mistoqsijiet: 
41. Taqbel li g ħandu jkun hemm il-possibbiltà li I Ġ tiġi kkanċellata wara r-re ġistrazzjoni? 
42. Min għandu jitħalla japplika g ħall-kanċellazzjoni tal-I Ġ? 
43. Kieku kellha ti ġi stabbilita sistema ġdida, taqbel li g ħandu jidda ħħal proċess ta’ 
kanċellazzjoni, bl-istess te rmini u kundizzjonijiet b ħal dawk ta' I Ġs agrikoli? 
 
 
7.2 Kunflitti potenzjali bejn l-I Ġs u l-marki kummer ċjali 
 
Ikun meħtieġ li tiġi definita relazzjoni ċara bejn sistema potenzjali ta' I Ġ għal prodotti mhux 
agrikoli u l-li ġi dwar il-marki kumme ċjali, biex ti ġi evitata in ċertezza legali u konfu żjoni fir-
rigward ta’ ismijiet kunfli ġġenti. 
Il-prinċipju ġenerali tal-li ġi tal-proprjetà intellettwali, applikabbli g ħall-marki kummer ċjali, 
disinji, privattivi, e ċċ., hija li jipprevali d-dritt pre ċedenti (jiġifieri l-prin ċipju ta' "min hu l-
ewwel għandu d-dritta"). Jekk dan il-prin ċipju jiġi applikat g ħar-relazzjoni bejn il-marki 
kummerċjali u l-IĠ mhux agrikoli, dan jista’ jg ħin fis-simplifikazzjoni tas-sistema kollha. 
Is-sistema unitarja tal-I Ġ għal prodotti agrikoli fiha dispo żizzjonijiet spe ċifiċi dwar ir-
relazzjoni bejn l-I Ġ u l-marki kummer ċjali. Dawn huma kif ġej: 
a) ir-reputazzjoni ta' marka kummer ċjali prieżistenti tista' twassal biex I Ġ ma tiġix irreġistrata, 
jekk ir-re ġistrazzjoni tal-I Ġ tista' tkun ta' di żgwid għall-konsumaturi fir-rigward tal-identità 
vera tal-prodott; 
                                                            
53 L-Artikolu 54 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012.  
 
26 
 b) kull marka kummer ċjali li ma taqax f’din is-sitwazzjoni u li tkun saret applikazzjoni 
għaliha, tkun irre ġistrata jew stabbilita b’u żu bona fede qabel id-d ata tal-applikazzjoni g ħar-
reġistrazzjoni ta’ I Ġ fil-livell tal-UE g ħandha teżisti flimkien mal-I Ġ rreġistrata; 
c) ir-reġistrazzjoni ta' I Ġ għandha tippprevjeni li ssir re ġistrazzjoni ta' marka kummer ċjali li 
għaliha tkun saret applikazzjoni wara l-I Ġ, jekk dan ikun f'kunflitt mal-protezzjoni mog ħtija 
lill-IĠ. F'dan il-ka ż, l-uffiċċji nazzjonali jew dak Ewropew tal-marki kummer ċjali għandu 
jiċħad ex officio  li l-marka kummer ċjali tiġi rreġistrata. 
Sabiex tiġi żgurata ċ-ċarezza u l-konsistenza fil-livell tal-UE, jista’ ji ġi argumentat li l-istess 
regoli għandhom japplikaw g ħall-protezzjoni tal-I Ġ għall-prodotti mhux agrikoli. 
 
Mistoqsijiet: 
44. Taħseb li l-IĠs u l-marki kummer ċjali għandhom ikunu so ġġetti għall-prinċipju pur ta' 
"min hu l-ewwel g ħandu d-dritta" (ji ġifieri li d-dritt pre ċedenti dejjem jipprevali)? 
45. L-IĠs għandhom jipprevalu, f' ċerti ċirkostanzi, fuq il-marki kummer ċjali? Jekk jog ħġbok 
spjega.  
 
 
 
Konklużjoni 
 
Il-partijiet kollha interessanti huma mistiedna  jikkummentaw dwar il- kwistjonijiet imqajma 
f’din il-Green Paper, billi jwie ġbu għall-mistoqsijiet spe ċifiċi mniżżlin fiha. It-twe ġibiet 
għandhom jintbag ħtu bil-posta elettronika fl-indirizz li ġej u għandhom jaslu g ħand il-
Kummissjoni sat-28 ta’ Ottubru 2014: MARKT-CONSULTATION-GIs@ec.europa.eu . 
It-tweġibiet li jkunu r ċevuti se ji ġu ppubblikati fuq il-websajt tad-D Ġ Suq Intern u Servizzi, 
sakemm inti ma titlobx mod ie ħor. Huwa importanti li tinqara d-dikjarazzjoni spe ċifika dwar 
il-privatezza mehmu ża ma' dan id-dokument ta' konsultazzjoni g ħall-informazzjoni dwar kif 
id-dejta personali u l-kontribuzzjoni tieg ħek jiġu trattati.