MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C 168/57

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Politika Komuni dwar il-Portijiet ta' l-UE

(2007/C 168/12)

Nhar is-6 ta' Lulju 2006, b'konformità ma' l-Artikolu 29 paragrafu 2 tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar il-“Politika komuni dwar il-portijiet ta' l-UE”.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija u s-Soċjetà ta' l-informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta' Marzu 2007. Ir-rapporteur kien is-Sur Jan Simons.

Matul l-435 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fil-25 u s-26 ta' April 2007 (seduta tas-26 ta' April), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'137 vot favur, 2 voti kontra u 7 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet

1.1 Dan ir-rapport fuq inizjattiva proprja jiffoka fuq aspetti tal-politika dwar il-portijiet Ewropej, li fuqha l-partijiet interessati tas-settur tal-portijiet ikunu jistgħu jaslu għal qbil. Huwa għalhekk li dan ir-rapport qiegħed jitħejja b'konsultazzjoni mill-qrib ma' l-organizzazzjonijiet tal-partijiet interessati kkonċernati, li kienu mistednin jesprimu l-fehma tagħhom waqt żewġ seduti pubbliċi li nżammu fl-20 ta' Novembru 2006 u fl-20 ta' Frar 2007 (1)

1.2 Is-seduta kkonfermat li politika dwar il-portijiet Ewropej għandha tiddiskuti dawn it-temi: a) l-assigurazzjoni ta' żvilupp sostenibbli tal-portijiet u tal-kapaċità relatata magħhom; b) il-ħolqien ta' qafas ċar u trasparenti relatat mal-finanzjament ta' investimenti fil-portijiet; ċ) kjarifika tal-proċeduri fir-rigward ta' l-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-portijiet; d) soluzzjoni għal sitwazzjonijiet ta' konġestjoni operazzjonali li jfixklu l-effiċjenza tal-portijiet; e) il-promozzjoni ta' sitwazzjonijiet u kondizzjonijiet tax-xogħol tajbin u sikuri kif ukoll relazzjonijiet industrijali kostruttivi fil-portijiet; f) il-promozzjoni tal-kompetittività globali u tal-perċezzjoni pożittiva tal-portijiet.

1.3 Dawn it-temi ġeneralment jikkorrispondu mat-temi mressqin mill-Kummissjoni Ewropea fil-proċess ta' konsultazzjoni tagħha dwar il-politika dwar il-portijiet Ewropej fil-ġejjieni. Din il-konsultazzjoni nbdiet wara l-irtirar taż-żewġ abbozzi ta' Direttivi tal-Kummissjoni dwar l-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-portijiet (2), u dan il-proċess għandu jiġi konkluż sa Ġunju 2007.

1.4 Id-dibattitu fuq id-Direttiva tas-servizzi tal-portijiet diġà pprovda informazzjoni estensiva fuq oqsma bħall-finanzjament tal-portijiet u l-proċeduri għall-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-portijiet. Xi progress li sar f'dawn l-oqsma għandu għalhekk iwassal għal riżultati tanġibbli fuq perijodu qasir.

1.5 Sitwazzjonijiet ta' konġestjoni operazzjonali, speċjalment dawk relatati mal-proċeduri amministrattivi u mat-trasport fl-intern tal-pajjiż, jistgħu jiġu indirizzati fil-kuntest ta' inizjattivi eżistenti, bħall-programmi ta' modernizzazzjoni tad-dwana, ta' liberalizzazzjoni ferrovjarja u ta' navigazzjoni interna (NAIADES). Dawn jidħlu wkoll fil-kuntest iktar wiesa' tar-reviżjoni tal-White Paper tat-Trasport (3) u tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Loġistika (4).

1.6 L-UE tista' tistimola standards għoljin ta' kredibilità u sigurtà fil-portijiet Ewropej billi tipprovdi appoġġ (finanzjarju) adattat għall-programmi ta' taħriġ u edukazzjoni u billi tinforza l-leġislazzjoni tas-sigurtà applikabbli.

1.7 L-iżvilupp ta' politika soċjali tajba fil-portijiet hija ta' importanza kbira. Din għandha tiġi żviluppata b'kooperazzjoni stretta ma' l-imsieħba soċjali, li għandhom ir-responsabilità ewlenija. Fost l-istrumenti importanti għal politika soċjali tajba li l-gvernijiet nazzjonali u l-imsieħba soċjali jistgħu jużaw hemm il-Konvenzjoni dwar ix-xogħol fil-portijiet ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO), li barra minn hekk, tista' twassal għall-ħolqien ta' sitwazzjoni bl-istess kondizzjonijiet għal kulħadd. Il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex jirratifikaw din il-Konvenzjoni.

1.8 L-UE tista' tistimola iktar sabiex iż-żgħażagħ isegwu karriera fil-portijiet, simili għall-azzjonijet tagħha sabiex tiġbed liż-żgħażagħ lejn karriera fil-baħar. It-taħriġ nawtiku ta' livell għoli jgħin sabiex fil-ġejjieni jkun hemm biżżejjed bdoti, kaptani tal-port (harbour masters) u professjonisti oħra fil-portijiet.

1.9 B'żieda ma' dan, djalogu soċjali Ewropew dwar il-portijiet jista' jkollu valur miżjud, sakemm l-organizzazzjonijiet rilevanti li jirrappreżentaw l-partijiet interessati fil-livell Ewropew jistgħu jaqblu fuq aġenda ta' interess komuni.

1.10 Dibattitu fundamentali fuq l-iżvilupp sostenibbli tal-portijiet huwa ta' l-ikbar importanza fil-kuntest tal-politika dwar il-portijiet Ewropej. Il-portijiet għandhom responsabbiltà importanti sabiex jinkisbu standards ambjentali għoljin u għandhom jitħeġġu sabiex jagħmlu iktar investiment f'dan il-qasam. Madankollu, sadattant sar ċar biżżejjed li l-problemi huma sa ċertu punt kaġun ta' l-ambigwità tal-leġislazzjoni ambjentali ta' l-UE.

1.11 Ser ikun hemm bżonn ta' iktar investigazzjoni sabiex jiġi stabbilit jekk programmi ta' pjanar ta' l-ispazju jistgħux jgħinu sabiex joħolqu iktar ċertezza legali u iktar opportunitajiet għall-iżvilupp tal-portijiet. Fl-istess ħin, irid ikun magħruf li l-portijiet huma ta' sikwit qrib ta' żoni ta' konservazzjoni naturali sinifikanti u ta' importanza li trid tiġi mħarsa u bbilanċata b'mod adattat ma' l-iżvilupp tal-portijiet.

1.12 Il-KESE jifhem li l-kunċett ta' “spazju marittimu komuni Ewropew” fil-Green Paper dwar Politika Marittima jirreferi għal spazju marittimu virtwali. Jekk dan huwa verament dak li trid tfisser il-Kummissjoni u lesta li tesprimih b'mod ċar, il-kunċett jista' jiġi appoġġjat mill-KESE sakemm fl-ibħra internazzjonali (High Seas) jiġu rrispettati l-Konvenzjonijiet Unclos u IMO inkluż il-prinċipju ta' navigazzjoni ħielsa u dak li jissejjaħ “the right of innocent passage” fiż-Żona Ekonomika Esklussiva (ŻEE).

1.13 Fl-aħħar, l-UE għandha taqdi rwol ta' appoġġ fiż-żamma tal-kompetittività globali tal-portijiet ta' l-UE f'kuntest mondjali u tistimola inizjattivi mmirati sabiex terġa' tiġi stabbilita perċezzjoni pożittiva tal-portijiet u b'hekk tiġġenera appoġġ pubbliku wiesa' għalihom. Dan jeħtieġ approċċ innovattiv li jinvolvi l-potenzjal kulturali, turistiku u ta' divertiment ta' l-ibliet tal-portijiet.

1.14 Politika għall-portijiet Ewropej ma tfissirx neċessarjament il-ħolqien ta' leġislazzjoni ġdida. B'mod partikulari, “il-liġi mhux vinkolanti” (“Soft Law”) (5) tista' tkun alternattiva ta' valur għal-leġislazzjoni fuq naħa u ta' valur ta' każ b'każ fuq naħa oħra.

1.15 Politika dwar il-portijiet Ewropej għandha ġeneralment iżżomm lura milli tintervjeni fejn m'hemmx għalfejn iżda tiffoka fuq: a) l-implimentazzjoni tar-regoli tat-Trattat fejn neċessarju, b) l-assigurazzjoni li l-portijiet jistgħu jaqdu r-rwol pubbliku tagħhom, ċ) tistimola funzjonament orjentat lejn is-suq u d) il-promozzjoni ta' immaġni pubblika pożittiva tas-settur. Leġislazzjoni attwali ta' l-UE li tfixkel l-iżvilupp sostenibbli u validu tal-portijiet għandha tiġi riveduta fejn xieraq.

2. L-isfidi li qegħdin jiffaċċaw il-portijiet Ewropej

2.1 Il-kritika l-iktar fundamentali dwar l-abbozz tad-Direttiva tas-servizzi tal-portijiet kienet li ma kkunsidratx biżżejjed l-iżviluppi tas-suq u l-isfidi li dawn jirrappreżentaw għall-portijiet Ewropej, li pprova jimponi mudell ta' “qies wieħed għal kulħadd” għall-ġestjoni tal-portijiet u li njora l-element soċjali tal-portijiet. Fatturi bħal dawn m'għandhomx jkunu injorati meta tiġi mfassla analiżi iktar komprensiva tal-politika Ewropea dwar il-portijiet (6).

2.2 Il-portijiet huma wieħed mis-setturi b'saħħithom li qegħdin jikbru il-qasam tat-trasport fl-ekonomija Ewropea. Dan huwa l-każ speċjalment għat-traffiku tal-merkanzija. Il-livell tal-kapaċità għadu lura ferm f'bosta reġjuni Ewropej u dan qiegħed jikkawża problemi sostanzjali ta' konġestjoni (7).

2.3 Dan isejjaħ għal użu ottimali tal-faċilitajiet eżistenti tal-portijiet u fejn neċessarju l-iżvilupp ta' kapaċità ġdida (8). Ugwalment, iridu jkunu assigurati l-aħjar rotot ta' aċċess marittimu għall-portijiet (bit-tneħħija tal-ħama), kif ukoll infrastruttura fl-intern tal-pajjiż. Għal raġunijiet ovvji, il-portijiet jistgħu jkunu biss f'reġjuni tal-kosta, inklużi l-estwarji, li huma kkaratterizzati minn kompetizzjoni qawwija għall-ispazju. Il-portijiet huma konxji ta' l-impatt tagħhom fuq l-ambjent u għamlu investiment konsiderevoli sabiex jiksbu standards ambjentali għoljin matul is-snin li għaddew. Madankollu dan ma jeskludix ir-reżistenza mill-komunitajiet u l-ibliet lokali li għandhom tendenza li jiffukaw fuq l-aspetti negattivi tal-portijiet u li m'humiex dejjem konxji tal-valur miżjud u l-aspetti pożittivi assoċjati mal-portijiet. Ta' importanza ikbar, l-inċertezza legali kkawżata mil-leġislazzjoni ta' l-UE dwar il-konservazzjoni tan-natura żżid mal-pressjoni fuq il-pjanijiet bżonjużi għall-iżvilupp tal-portijiet, li qiegħed jikkawża dewmien serju.

2.4 L-iżvilupp tal-kapaċità tal-portijiet jeħtieġ investiment sostanzjali. Minħabba restrizzjonijiet baġitarji fil-finanzi pubbliċi, il-kapital privat huwa essenzjali għall-iffinanzjar ta' l-infrastruttura u tas-superstruttura tal-portijiet. Dan jeħtieġ impenn fuq perijodu twil mill-investituri privati fil-portijiet.

2.5 Apparti tkabbir b'saħħtu, is-settur tal-portijiet Ewropej huwa wkoll ikkaratterizzat mill-proċessi tal-globalizzazzjoni u tal-konsolidazzjoni. Il-portijiet Ewropej jittrattaw ma' gruppi internazzjonali tat-trasport bil-baħar u tfaċċaw gruppi ta' operaturi ta' terminals kbar li issa jipprovdu servizzi f'bosta portijiet Ewropej (9).

2.6 Il-kompetizzjoni tal-portijiet Ewropej għandha tiffoka fuq ktajjen loġistiċi (10). Id-diviżjoni tradizzjonali tax-xogħol fi ħdan il-katina loġistika ċċajpret minħabba l-effett ta' l-istrategiji ta' l-integrazzjoni vertikali. Il-portijiet Ewropej qegħdin dejjem aktar jikkompetu minn ġewwa l-katina ta' provvista u saru “ħabitat naturali” għas-servizzi tal-loġistika. Il-portijiet jeħtieġu l-modi kollha tat-trasport sabiex jiffunzjonaw bl-aħjar mod.

2.7 Bħala punti ta' konnessjoni intermodali, l-effiċjenza tal-portijiet tiddependi ħafna fuq l-effiċjenza tas-servizzi pprovduti kemm fl-intern tal-pajjiż kif ukoll fil-promontorju marittimu. Il-portijiet huma, barra minn hekk, postijiet favoriti ta' kontrolli għall-fruntieri fir-rigward tas-sigurtà tal-vapuri, tas-sikurezza, tad-dwana, tas-saħħa pubblika u tad-dispożizzjonijiett u kondizzjonijiet soċjali fuq il-vapuri. Ħafna minn dawn il-kontrolli huma uniċi għas-settur marittimu u m'humiex dejjem koordinati u armonizzati kif suppost.

2.8 Bħala konsegwenza ta' dawn il-proċessi deskritti hawn fuq, il-korpi tal-ġestjoni tal-portijiet f'ħafna każijiet qegħdin jirrevedu r-rwol tagħhom tradizzjonali ta' l-awtorità tal-portijiet bħala parti mill-proċessi tar-riforma.

3. Temi għal politika Ewropea dwar il-portijiet

3.1 Kif ġie enfasizzat hawn fuq, il-politika Ewropea għall-portijiet għandha tiffoka fuq li tistimola t-tkabbir sostenibbli, il-ħolqien ta' klima attraenti għall-investiment fil-portijiet, it-titjib fiċ-ċertezza legali, u l-ħarsien ta' politika soċjali tajba u relazzjonijiet industrijali kostruttivi sabiex dawn l-aspetti jistgħu jikkontribwixxu għat-twettiq ta' immaġni pożittiva tal-port bħala post tax-xogħol attraenti.

3.2 Dan il-għan globali jista' jinqasam f'ħames oqsma tematiċi, li huma magħrufa mill-Kummissjoni Ewropea. a) l-assigurazzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli tal-portijiet u l-kapaċità relatata mal-portijiet; b) il-ħolqien ta' qafas ċar u trasparenti fuq il-finanzjament ta' investimenti tal-portijiet; ċ) kjarifika tal-proċeduri fir-rigward ta' l-aċċess għas-suq tas-servizzi tal-portijiet; d) soluzzjoni għal sitwazzjonijiet ta' konġestjoni operazzjonali li jfixklu l-effiċjenza tal-portijiet; e) l-appoġġ għal operazzjonijiet siguri u affidabbli u l-aħjar kondizzjonijiet tax-xogħol fil-portijiet; f) il-promozzjoni tal-kompetittività globali u tal-perċezzjoni pożittiva tal-portijiet. Is-sezzjoni segwenti tespandi fuq dawn l-oqsma tematici.

4. L-assigurazzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli tal-portijiet u l-kapaċità relatata mal-portijiet

4.1 Il-portijiet huma ta' sikwit qrib ta' żoni ta' konservazzjoni naturali sinifikanti u ta' importanza. L-armonizzazzjoni ta' valuri ekoloġiċi u ekonomiċi kienet eżerċizzju ta' tagħlim diffiċli għal ħafna portijiet li ta' sikwit irriżulta f'sitwazzjonijiet ta' konflitt. Madankollu, il-portijiet Ewropej għamlu progress konsiderevoli sabiex jiksbu standards ambjentali għoljin u jtejjbu l-ġestjoni ambjentali (11) u matul is-snin irnexxielhom jiżviluppaw ftehim kostruttiv ma' l-NGOs u mal-partijiet interessati lokali li wasslu għal sitwazzjonijiet ta' benefiċċju reċiproku għan-natura u għall-portijiet.

4.2 Madankollu, l-inċertezzi legali fir-rigward ta' l-applikazzjoni tal-legislazzjoni dwar il-konservazzjoni tan-natura qiegħda tkompli tikkawża dewmien sostanzjali għal ħafna proġetti. Huwa ġeneralment magħruf li dan id-dewmien huwa, sa ċertu punt, ikkawżat mill-ambigwitajiet fil-leġislazzjoni applikabbli ta' l-UE, bħad-Direttivi ta' l-Għasafar u l-Ambjenti Naturali u d-Direttiva-Qafas dwar l-Ilma. Id-definizzjoni ta' kunċetti essenzjali tibqa' vaga (12), li twassal għal interpretazzjonijiet differenti fl-Istati Membri.

4.3 Il-Kummissjoni tista' tgħin sabiex tirranġa din is-sitwazzjoni billi tipprovdi gwida għall-interpretazzjoni tal-leġislazzjoni eżistenti. Fl-istess ħin għandha tistimola lill-portijiet Ewropej sabiex jilqgħu r-responsabbiltà tagħhom fil-qasam tal-ġestjoni ambjentali, per eżempju billi jħeġġu t-tixrid ta' l-aħjar prassi permezz ta' l-inizjattivi mmexxijin mis-settur bħalma huwa l-ECOPORTS (13)

4.4 Madankollu, in-nuqqas ta' konsiderazzjoni mogħtija lill-fatturi ekonomiċi u konflitti mas-sistemi ta' leġislazzjoni diġà eżistenti li japplikaw għal żoni mwarrba għall-iżvilupp tal-portijiet fi ħdan il-qafas leġislattiv stess huma wkoll kawża maġġuri tal-problemi. L-iżvilupp sostenibbli jfisser bilanċ bejn konsiderazzjonijiet ekonomiċi, soċjali u ekologiċi li bħalissa m'humiex imwettqin bis-sħiħ.

4.5 In-nuqqasijiet fundamentali tal-leġislazzjoni eżistenti ta' l-UE dwar l-ambjent huma enfasizzati f'studju reċenti ffinanzjat mill-Kummissjoni Ewropea fil-qafas tal-proġett tagħha ta' pjattaforma ta' koordinazzjoni tat-trasport marittimu (MTCP) (14) L-istudju jelenka wkoll numru ta' rakkomandazzjonijiet politiki konkreti sabiex tinkiseb iktar ċertezza legali għall-proġetti ta' l-iżvilupp tal-portijiet, inkluż il-ħolqien ta' netwerk koerenti ta' żoni strateġiċi għall-iżvilupp tal-portijiet.

4.6 Fil-Green Paper reċenti tagħha dwar il-Politika Marittima (15), il-Kummissjoni Ewropea tintroduċi l-kunċett ta' l-ippjanar ta' l-ispazju marittimu (16) li, flimkien mal-ġestjoni integrata taż-żoni kostali (ICZM), kif nifhmu b'ilmijiet territorjali, huwa mmirat lejn il-kontroll taż-żieda fil-kompetizzjoni bejn l-attivitajiet marittimi għall-użu ta' l-ilmijiet tal-kosti Ewropej u l-proviżjoni ta' iktar ċertezza legali.

4.6.1 L-idea li l-UE tiġi kkunsidrata bħala pajjiż wieħed għal finijiet ta' dwana/amministrattivi tista' tkun biss milqugħa sakemm fl-ibħra internazzjonali (High Seas) jiġu rrispettati l-Konvenzjonijiet Unclos u IMO inkluż il-prinċipju ta' navigazzjoni ħielsa u dak li jissejjaħ “the right of innocent passage” fiż-Żona Ekonomika Esklussiva (ŻEE). Il-KESE jifhem li l-kunċett ta' “Spazju Marittimu Komuni Ewropew” li fih ikun hemm simplifikazzjoni ta' formalitajiet amministrattivi u tad-dwana għas-servizzi marittimi intrakomunitarju li tadotta reġim simili għal dak tat-trasport bit-trakk, ferrovjarju jew ta' navigazzjoni interna fis-suq intern. Jekk dan huwa verament dak li trid tfisser il-Kummissjoni u lesta li tesprimih b'mod ċar, il-kunċett jista' jiġi appoġġjat mill-KESE (17).

4.7 Fl-aħħar, l-approċċ attwali lejn il-portijiet taħt in-Netwerks tat-Trasport Trans-Ewropej (TEN-T) jista' jiġi rivedut sabiex jiġġenera appoġġ Ewropew ikbar għall-proġetti essenzjali infrastrutturali ta' l-intern tal-pajjiż li huma ta' rilevanza għall-portijiet. Proġetti ta' interess komuni taħt it-TEN-T jistgħu jkunu kkunsidrati bħala ta' interess pubbliku l-ewwel u qabel kollox fil-kuntest tal-leġislazzjoni ambjentali (18) billi l-istatus tat-TEN-T diġà jqis il-konsiderazzjonijiet ambjentali.

4.8 Is-soluzzjonijiet spjegati hawn fuq għandhom, madankollu, jastjenu mill-ippjanar ċentralizzat tal-portijiet fil-livell Ewropew u lanqas m'għandhom iwasslu għal politiki nazzjonali stretti ta' l-ippjanar tal-portijiet. Essenzjalment, dawn għandhom irawwmu l-prinċipju li jibda mill-iktar livell baxx fejn il-proposti ta' proġetti għandhom jiġu ppjanati mill-korp tal-ġestjoni ta' port flimkien ma' awtoritajiet reġjonali jew nazzjonali, fejn huwa applikabbli u jqisu l-evalwazzjonijiet ekonomiċi objettivi li jikkonformaw ma' l-istandards metodoloġiċi komuni u jirrispettaw il-qafas leġislattiv li japplika.

5. Il-ħolqien ta' qafas ċar u trasparenti għall-finanzjament ta' investimenti tal-portijiet

5.1 L-investiment sostanzjali meħtieġ għall-portijiet isejjaħ għal qafas legali finanzjarju ċar f'livell Ewropew. Iċ-ċertezza legali hija partikularment meħtieġa għall-kondizzjonijiet li jippermettu l-finanzjament pubbliku mingħajr ma jkun hemm distorsjoni fil-kompetizzjoni. Hemm qbil li l-iktar mod effettiv sabiex dan jitwettaq ikun permezz tal-linji gwida ta' l-għajnuna statali.

5.2 L-iskop tal-linji gwida ta' l-għajnuna statali għandu jkun li jikkjarifika r-regoli tat-Trattat ta' l-UE dwar l-għajnuna statali (b'mod partikulari l-Artikoli 73, 86, 87 u 88) li japplikaw għall-portijiet. Il-linji gwida għandhom jindikaw il-każijiet li fihom il-fondi pubbliċi huma meqjusa bħala għajnuna statali u għandhom ikunu mgħarrfa lill-Kummissjoni għal analiżi. Jekk l-għajnuna tissodisfa l-kriterji pprovduti fl-eżenzjonijiet tat-Trattat, il-Kummissjoni tista' tiddikjara li din hija kompatibbli mat-Trattat.

5.3 Huwa ġeneralment aċċettat li l-finanzjament pubbliku ta' l-investmenti u l-attivitajiet segwenti m'humiex ikkunsidrati bħala għajnuna statali u għalhekk l-Istati Membri m'għandhomx jgħarrfu lill-Kummissjoni b'dawn l-iskemi ta' finanzjament: a) Il-proviżjoni u t-tħaddim (inkluż il-manutenzjoni) ta' l-infrastruttura barra miż-żoni tal-portijiet li jagħqdu l-portijiet mar-rotti ta' aċċess ta' l-art u dawk marittimi. Iż-żamma ta' rotot ta' aċċess marittimi tinkludi t-tneħħija tal-ħama u li dawn ir-rotot jinżammu miftuħin bl-għajnuna ta' servizzi li jkissru s-silġ; b) Il-kumpens għall-attivitajiet tal-korp tal-ġestjoni tal-portijiet li m'humiex ta' natura ekonomika u li normalment jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-korp tal-ġestjoni tal-portijiet fit-twettiq tal-poteri uffiċjali tiegħu bħala awtorità pubblika kemm barra kif ukoll ġewwa fil-port.

5.4 Il-proviżjoni u t-tħaddim ta' l-infrastruttura tal-portijiet, madankollu, hija kwistjoni iżjed kumplessa. Hawnhekk tista' ssir distinzjoni bejn infrastruttura ta' aċċess u difiża fuq naħa u infrastruttura internali għall-portijiet fuq naħa oħra. Ta' l-ewwel tista' tkun imfissra bħala l-infrastruttura kollha li tagħti aċċess mill-baħar u mill-art lil żoni tal-portijiet, inkluż l-aċċess marittimu u x-xogħlijiet ta' difiża, il-konnessjonijiet ta' aċċess mill-art għall-faċilitajiet pubbliċi ġenerali tat-trasport, u l-infrastruttura għall-utilitajiet meħtieġa fiż-żona tal-portijiet. L-infrastruttura ġewwa l-port tista' titfisser bħala xogħlijiet pubbliċi ġoż-żona tal-portijiet li jiffaċilitaw il-proviżjoni tas-servizzi lill-vapuri u lill-merkanziji.

5.5 Fattur importanti hawnhekk huwa jekk l-infrastruttura tal-portijiet hijiex fl-interess ġenerali tal-portijiet, jew hijiex riservata għal utent jew operatur speċifiku. Hemm bżonn li jiġu introdotti linji gwida li jistabbilixxu distinzjoni pertinenti.

5.6 Hemm qbil fuq l-għotja ta' għajnuna għall-proviżjoni u t-tħaddim tas-superstruttura tal-portijiet, fi kliem ieħor arranġamenti ta' l-ispazju, il-bini, l-apparat mobbli u fiss meħtieġa sabiex jipproduċu servizzi. Il-finanzjament pubbliku f'dawn l-oqsma huwa ġeneralment ikkunsidrat bħala għajnuna ta' l-Istat.

5.7 Fuq is-suppożizzjoni li tista' ssir distinzjoni ċara bejn l-investimenti u l-attivitajiet, kemm jekk dawn huma ffinanzjati mill-fondi pubbliċi skond ir-regoli ta' l-għajnuna statali jew le, huwa logiku li għandna nżommu mal-prinċipju li l-korp tal-ġestjoni tal-portijiet għandu jkollu awtonomija sħiħa finanzjarja sabiex jirkupra mill-utenti l-ispiża ta' l-investimenti u l-attivitajiet li m'humiex koperti minn għajnuna statali eliġibbli.

5.8 Ugwalment, il-linji gwida għandhom jestendu d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tat-Trasparenza (19) għall-portijiet. B'dan il-mod, il-korpi tal-ġestjoni tal-portijiet ikunu meħtieġa li jindikaw il-flus li ġejjin mill-fondi pubbliċi lejn il-kontijiet tagħhom u jżommu kontabilità separata jekk jipprovdu servizzi ekonomiċi pubbliċi u kif ukoll regolari. Dan ta' l-aħħar huwa speċjalment rilevanti għax hemm il-possibbiltà ta' l-akkwist ta' fondi pubbliċi bħala kumpens għall-provvediment tas-servizz pubbliku.

6. Kjarifika tal-proċeduri fir-rigward ta' l-aċċess għas-suq tas-servizzi tal-portijiet

6.1 Fid-dawl ta' l-esperjenzi li nħolqu biż-żewg proposti leġislattivi tal-Kummissjoni ta' l-UE dwar l-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-port, jista' jkun utli li tiġi pprovduta gwida fuq il-bażi tal-qafas attwali legali ta' l-UE, u li jiġu eżaminati liema strumenti jistgħu jkunu utli għall-portijiet u kif għandhom ikunu applikati.

6.2 Għal bosta portijiet, gwida jew rakkomandazzjonijiet, minflok leġislazzjoni, dwar l-użu tal-proċeduri ta' l-għażla, bħal offerti għal xogħol bl-appalt jew strumenti oħra aċċettabbli, il-kondizzjonijiet għal konċessjonijiet u ftehim għal kiri ta' art eċċ. jkunu utli ħafna.

6.3 Din it-tip ta' gwida tista' tkun utli wkoll sabiex tikkjarifika l-istatus legali ta' dawk is-servizzi (eż. partijiet mill-kompitu tal-pilotaġġ) li jservu bħala servizz pubbliku, per eżempju, sabiex jassiguraw is-sigurtà ġenerali fil-portijiet.

7. Soluzzjoni għal sitwazzjonijiet ta' konġestjoni operazzjonali li jfixklu l-effiċjenza tal-portijiet

7.1 Apparti l-problemi strutturali relatati ma' nuqqas ta' kapaċità infrastrutturali adegwata li diġà ssemmew hawn fuq, ta' sikwit hemm referenza għal xkiel ta' tip iktar operattiv fuq l-effiċjenza tal-portijiet. Ġeneralment, dawn iseħħu a) f'burokrazjia amministrattiva, kontrolli u spezzjonijiet u b) f'ineffiċjenzi fit-trasport fl-intern tal-pajjiż.

7.2 Hemm qbil li l-UE għandha tagħmel iktar progress fil-modernizzazzjoni tad-dwana (20) u għandha tassigura li l-politiki tagħha dwar id-dwana, is-sigurtà marittima, is-sigurezza, is-saħħa pubblika u l-kwalità ambjentali jkunu koordinati u armonizzati kif suppost u li ma jkunx hemm trasferiment bla raġuni ta' responsabbiltajiet governattivi lejn il-portijiet.

7.3 L-idea ta' “Spazju Marittimu Komuni” kif suġġerit mill-Kummissjoni tista' tgħin sabiex tassigura li t-trasport marittimu fuq distanza qasira jirċievi trattament iktar ugwali mat-trasport ta' l-art fir-rigward tal-proċeduri amministrattivi u tad-dwana, m'għandhiex tipprova tintroduċi restrizzjonijiet leġislattivi fl-ilmijiet internazzjonali ta' l-UE (l-ibħra mbiegħda mill-art) li jikkontradixxi l-prinċipju ta' navigazzjoni ħielsa u dak li jissejjaħ “the right of innocent passage” jew li timponi restrizzjonijiet li m'humiex kompattibli mar-regoli u r-regolamenti internazzjonali. L-idea li l-UE titqies bħala pajjiż wieħed għall-finijiet ta' dwana u amministrazzjoni għandha tkun milqugħa. Il-KESE jifhem li l-kunċett ta' “Spazju Marittimu Komuni Ewropew” jirreferi għall-ispazju virtwali marittimu li fih ikun hemm simplifikazzjoni ta' formalitajiet amministrattivi u tad-dwana għal servizzi marittimi intrakomunitarji li jagħtihom kondizzjonijiet simili għal dak tat-trasport bit-trakk jew bil-ferrovjia fis-suq intern.

7.4 Apparti minn hekk, il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha sabiex issolvi s-sitwazzjonijiet ta' konġestjoni fl-intern tal-pajjiż permezz ta' l-implimentazzjoni tal-programm NAIADES għan-navigazzjoni ta' ilmijiet interni, il-pakketti ferrovjarji tagħha u l-politiki tagħha ta' effiċjenza fir-rigward tat-trasport bit-triq. Anke fir-rigward ta' dawn il-modi ta' trasport, ir-rabta mal-politika soċjali m'għandhiex tintesa jew tirċievi biss attenzjoni minima, bħal kif sfortunatament sar per eżempju fid-dokumenti reċenti tal-Kummissjoni fir-rigward tat-trasport marittimu intern (reviżjoni ta' nofs it-term tal-White Paper dwar il-politika tat-Trasport; il-programm NAIADES).

8. Il-promozzjoni ta' kondizzjonijiet u ċirkostanzi tax-xogħol tajbin u sikuri flimkien ma' relazzjonijiet industrijali kostruttivi fil-portijiet

8.1 L-effiċjenza ta' l-operazzjonijiet fil-portijiet tiddependi kemm fuq komponent ta' kredibilità kif ukoll ta' sigurtà li huma, minkejja l-progress teknoloġiku, sa ċertu punt determinati mill-fattur uman. Dan jispjega l-ħtieġa għal forza tax-xogħol li hija kkwalifikata u mħarrġa tajjeb fil-portijiet li tkopri s-servizzi u l-operazzjonijiet kollha, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-vapuri. Dan il-prerekwiżit japplika irrispettivament jekk il-portijiet u l-provvedituri tas-servizzi tal-portijiet humiex ta' sjieda pubblika jew privata.

8.2 L-imsieħba soċjali għandhom rwol importanti x'jaqdu fl-iżvilupp u ż-żamma ta' dawn il-kompetenzi. Fil-livell Ewropew il-Kummissjoni għandha tappoġġja l-ideat tagħhom billi tiffaċilita d-djalogu soċjali.

8.3 Il-portijiet Ewropej għandhom ir-responsabbiltà li jżommu standards għoljin ta' kredibilità u sigurtà. L-Unjoni Ewropea tista' tistimola dawn l-istandards billi tipprovdi appoġġ (finanzjarju) adattat għall-programmi ta' taħriġ u edukazzjoni u billi tinforza l-leġislazzjoni applikabbli tas-sigurtà. L-UE tista' tħeġġeġ iktar liż-żgħażagħ sabiex isegwu karriera fil-portijiet, simili għall-azzjonijiet tagħha sabiex tiġbed liż-żgħażagħ lejn impjiegi relatati mal-baħar. Dan ta' l-aħħar għandu impatt fuq ix-xogħol fil-portijiet ukoll. It-taħriġ nawtiku ta' livell għoli jgħin sabiex fil-ġejjieni jkun hemm biżżejjed bdoti, kaptani tal-port (harbour masters) u professjonisti oħra fil-portijiet.

8.4 Relazzjonijiet industrijali kostruttivi huma essenzjali għal politika tajba fil-portijiet. Il-Kummissjoni għandha toħloq kondizzjonijiet favorevoli għal dawn ir-relazzjonijiet permezz ta' kooperazzjoni stretta mal-Gvernijiet ta' l-Istati Membri.

8.4.1 F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha l-ewwel tagħti l-fehma tagħha dwar jekk il-konvenzjonijiet 137 u 152 ta' l-ILO dwar ix-xogħol fil-portijiet humiex kompatibbli mal-prinċipji tat-Trattat u l-acquis communautaire qabel ma titlob lill-Istati Membri jirratifikaw dawn iż-żewġ konvenzjonijiet.

8.5 Sabiex jintlaħqu l-aħjar kondizzjonijiet tax-xogħol fil-portijiet u klima soċjali pożittiva in ġenerali, huwa kruċjali li jkun hemm djalogu soċjali kif suppost. Djalogu bħal dan jeżisti fil-maġġoranza tal-portijiet Ewropej u għandu jkun stabbilit fejn m'huwiex diġà l-każ. Jekk l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi rilevanti tal-partijiet interessati Ewropej jistgħu jaqblu fuq aġenda komuni, dan id-djalogu jista' jkollu valur miżjud fil-livell Ewropew.

9. Il-promozzjoni tal-kompetittività globali u l-istabbiliment mill-ġdid ta' perċezzjoni pożittiva tal-portijiet

9.1 Fid-dawl ta' l-interess essenzjali tagħhom għall-Ewropa, l-Unjoni Ewropea għandha kompitu sabiex ittejjeb il-kompetittività globali u tippromovi immaġni pożittiva tas-settur tal-portijiet, l-iktar billi tindirizza t-temi msemmija hawn fuq, iżda wkoll permezz ta' azzjonijiet speċifiċi elenkati f'din is-sezzjoni.

9.2 Permezz tal-politika tagħha dwar ir-relazzjonijiet esterni, l-UE għandha tagħti attenzjoni partikulari lill-każijiet ta' kompetizzjoni inġusta minn portijiet ġirien li m'humiex fl-UE. Dan huwa speċjalment rilevanti għall-portijiet fil-Baħar Baltiku, fil-Baħar l-Iswed u fil-Mediterran.

9.3 L-UE ghandha wkoll terġa' tistabbilixxi l-perċezzjoni pożittiva tal-portijiet maċ-ċittadin Ewropew, fejn tenfasizza l-valur miżjud tal-portijiet għall-kummerċ Ewropew, benesseri, koeżjoni u kultura, u b'hekk tiġġenera appoġġ pubbliku usa' għall-portijiet.

9.4 Finalment, l-UE tista' tistimola l-kooperazzjoni u l-iskambju ta' l-aħjar prassi u innovazzjoni bejn il-portijiet billi tappoġġja l-proġetti ta' ricerka li huma mmexxija mill-industrija, pragmatiċi u mhux teoretiċi.

Brussel, is-26 ta' April 2007. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Dimitris DIMITRIADIS

(1) Dawn l-organizzazzjonijet kienu mistednin għas-seduta:

European Association for Forwarding, Transport, Logistic and Customs Services (CLECAT), European Community Shipowners' Association (ECSA), European Community Association of Ship Brokers and Agents (ECASBA), European Shippers' Council (ESC), Association of European Chambers of Commerce and Industry (EUROCHAMBRES), European Maritime Pilots' Association (EMPA), European Boatmen's Association (EBA), European Tugowners Association (ETA), European Transport Workers' Federation (ETF), International Dockers' Council (IDC), European Sea Ports Organisation (ESPO), European Federation of Inland Ports (EFIP), Federation of European Private Port Operators (FEPORT), European Harbour Masters' Committee (EHMC) u l-Federation of European Tank Storage Associations (FETSA), EUROGATE GmbH dco KgaA, KG, Federal Association of German Seaport Operators (ZDS).

(2) Ara dawn iż-żewġ opinjonijiet tal-KESE dwar is-suġġett: l-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għall-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-port”ĠU C 48, 21.2.2002, pġ 122-129 u l-opinjoni tal-KESE dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-aċċess għas-suq għas-servizzi tal-port (COM(2004) 654 final — 2004/0240 (COD)) ĠU C 294, 25.11.2005, pġ. 25–32.

Ara wkoll l-Opinjoni tal-KESE dwar il-“Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament dwar it-taħriġ u r-reklutaġġ tal-baħrin”ĠU C 80, 3.4.2002, pġ. 9-14. Opinjoni KESE dwar “L-Aċċessibiltà ta' l-Ewropa bil-baħar fil-ġejjieni: l-iżviluppi u kif dawn jistgħu jiġu antiċipati”ĠU C 157, 28.6.2005, pġ. 141-146 .

(3) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew, “Inżommu lill-Ewropa Miexja — Il-mobilità sostenibbli għall-kontinent tagħna — Reviżjoni ta' nofs it-term tal-White Paper tat-Trasport ta' l-2001 tal-Kummissjoni Ewropea”, COM(2006) 314 final.

(4) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Il-loġistika tat-Trasport tal-merkanzija fl-Ewropa — il-muftieħ għall-mobilità sostenibbli”, COM (2006) 336 final.

(5) Il-liġi mhux vinkolanti (“Soft Law”) tirreferi għar-regoli ta' kondotta li huma stipulati fi strumenti li m'humiex legalment vinkolanti iżda li jistgħu jkollhom ċertu effett legali indirett u li jimmiraw li jipproduċu effetti prattiċi. Eżempji jinkludu komunikazzjonijiet interpretattivi, linji gwida u kodiċi ta' prattika.

(6) Għal tagħrif ġenerali iktar estensiv dwar l-iżvilupp u u l-isfidi tas-suq, ara ESPO u ITMMA, Factual Report on the European Port Sector, 2004 (Rapport Fattwali fuq is-Settur tal-Portijiet Ewropej, 2004.)

(7) Għal analiżi riċenti ara: Ocean Shipping Consultants, The European and Mediterranean Container port Markets to 2015, 2006 (Is-swieq Ewropewj u Meditteranji tal-portijiet għat-traffiku tal-merkanzija b'containers sa l-2015, ippubblikat minn Ocean Shipping Consultants fl-2006).

(8) Opinjoni tal-KESE dwar “L-Aċċessibiltà ta' l-Ewropa bil-baħar fil-ġejjieni: l-iżviluppi u kif jistgħu jiġu influwenzati'”ĠU C 157, 28.6.2005, pġ. 141-146 .

(9) Dan huwa speċjalment il-każ fil-qasam tat-trasport tal-merkanzija b'containers, fejn diġà fl-2002, 70 % tas-suq kien f'idejn sitt operaturi kbar (ESPO u ITMMA, pġ. 38) iżda l-fenomenu huwa daqstant preżenti fi swieq bħal dawk tad-dry bulk u l-merkanzija ġenerali.

(10) Għad-dettalji ara l-opinjoni TEN/262 tal-KESE fuq il-proposta tal-Kummissjoni “Il-Loġistika tat-Trasport tal-Merkanzija fl-Ewropa — il-muftieħ għall-mobilità sostenibbli” COM (2006) 336 finali.

(11) Għal deskrizzjoni ġenerali ara per eżempju: ESPO Environmental Survey 2004 — Review of European Performance in Port Environmental Management

(12) Per eżempju, id-Direttivi Ewropej ta' l-Għasafar u l-Ambjenti Naturali jwasslu għal interpretazzjonijiet differenti fir-rigward ta' evalwazzjonijiet adattati, ftehim li diġà jeżisti, analiżi ta' alternattivi, hekk imsejjħa “Raġunijiet Imperattivi fejn l-Interess Pubbliku jiġi l-Ewwel u Qabel Kollox” (IROPI), ħtiġijiet għall-kumpens eċċ.

(13) Il-proġett ECOPORTS, sostnut mill-Kummissjoni, baqa' sejjer sa l-2005 u stimola lill-maniġers tal-portijiet lejn ir-regolazzjoni awtonoma fuq affarijiet ambjentali. Il-ħidma tiegħu issa qiegħda titwettaq mill-Fondazzjoni ECOPORTS. www.ecoports.com.

(14) E. Van Hoydonk, MTCP Report on the impact of EU environmental law on waterways and ports, 2006 (Rapport mill-MTCP dwar l-impatt tal-leġislazzjoni ambjentali ta' l-UE fuq il-passaġġi ta' l-ilma u l-portijiet, 2006).

(15) Green Paper“Lejn Politika Marittima futura għall-Unjoni: Viżjoni Ewropea għall-oċeani u l-ibħra”, COM(2006) 275 finali.

(16) Skond il-Green Paper, l-Ippjanar ta' l-Ispazju Marittimu għandu rwol prinċipali x'jaqdi fit-tnaqqis tal-vulnerabilità taż-żoni tal-baħar u tal-kosta. Sistema komprensiva ta' l-ippjanar spazjali tista' ttejjeb ambjent regolatorju stabbli f'setturi fejn iridu jsiru investimenti kbar li jaffettwaw l-post ta' l-attività ekonomika. Il-koordinazzjoni ta' l-attivitajiet marittimi kollha permezz ta' l-ippjanar innovattiv ta' l-ispazju tal-baħar jista' jgħin sabiex jassigura żvilupp ekonomikament u ambjentalment sostenibbli tar-reġjuni tal-kosta.

(17) Ara TEN/255:Opinjoni dwar il Green Paper Lejn politika Marittima futura għall-Unjoni (ĠU C 93, 27.4.2007).

(18) Kif irrakkomandata fl-istudju MTCP imsemmi hawn fuq.

(19) Direttiva 1980/723/KEE, emendata bid-Direttiva 2000/52/KE.

(20) Bosta proposti huma pendenti bħalissa li huma mmirati sabiex jimmodernizzaw id-dwana, inkluż żewġ proposti leġislattivi li jirrevedu l-Kodiċi tad-Dwana u l-programm ta' azzjoni għad-dwana 2013.

http://ec.europa.eu/taxation_customs/customs/policy_issues/customs_strategy/index_en.htm