[pic] | IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussell, 19.05.2004 SEG(2004) 621 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW Dekommissjonar ta' Installazzjonijiet Nukleari u Ġestjoni ta' l-Iskart Ġestjoni tar-Responsabilitajiet Nukleari li ġejjin mill-Attivitajiet taċ-Ċentru Konġunt ta' Riċerka ( JRC ) imwettqa skond it-Trattat ta' l-Euratom Din hija biss sinteżi tal-verżjoni Franċiża prinċipali tad-dokument SEG(2004) 621 finali WERREJ 1. Sinteżi 3 2. Għan tal-Komunikazzjoni 7 3. Konklużjonijiet 7 1. SINTEżI Iċ-Ċentru Konġunt ta' Riċerka ( JRC ) inħoloq fil-bidu tas-Sittinijiet fl-ambitu tat-Trattat ta' l-Euratom. Oriġinarjament kien kollu kemm hu ddedikat għar-riċerka nukleari, iżda issa ddiversifika l-attivitajiet tiegħu. Illum, l-attivitajiet nukleari għadhom jirrappreżentaw 30% ta' l-attivitajiet totali taċ-Ċentru u huma ddedikati għas-sikurezza u s-sigurtà, li jikkostitwixxu prijorità ta' l-użi paċifiċi ta' l-enerġija nukleari fl-Ewropa, u b'hekk tal- JRC wkoll. Sal-lum ma ġiet iffissata l-ebda data għall-waqfien ta' dawn l-attivitajiet, li jekk jitkomplew jistgħu jeħtieġu l-bini ta' installazzjonijiet ġodda jew ta' laboratorji ġodda. Madankollu, skond it-Trattat ta' l-Euratom, il- JRC għandu r-responsabbiltà għall-ġestjoni tal-wirt nukleari u partikolarment id-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet li jingħalqu. Għal dan il-għan, intestatura tal-baġit inħolqot bi qbil komuni bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Fl-1999, il-Kummissjoni ddeċidiet li tniedi, mingħajr aktar dewmien, programm ta' dekommissjonar, imsejjaħ D&WM [1] ta' l-installazzjonijiet nukleari tagħha li jkunu qdiemu. B'hekk, il-Kummissjoni ssegwi d-duttrina l-ġdida adottata mill-parti l-kbira tal-pajjiżi ta' l-Unjoni, li jippreferu jibdew il-proċess ta' "dekommissjonar immedjat" milli wieħed ta' "dekommissjonar differit", bil-għan li jirbħu l-vantaġġ tat-tnaqqis fir-radjuattività ta' l-installazzjonijiet. L-iskop ta' din il-Komunikazzjoni huwa li tippreżenta programm provviżorju komplut li jintegra d-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet eżistenti kollha (magħluqa jew operattivi) u l-ipproċessar ta' l-iskart eżistenti jew li jirriżulta minn dan id-dekomissjonar. Għal dan il-għan, saru xi ipoteżi u fi tmiem il-programm għandhom ikunu ġew dekommissjonati l-installazzjonijiet eżistenti kollha u jkun tneħħa l-iskart. Naturalment dan il-programm se jkun suġġett għal reviżjonijiet regolari u għandu jqis l-installazzjonijiet ġodda li sadanittant ikunu setgħu nbnew. L-installazzjonijiet nukleari tal- JRC Il-parti l-kbira ta' l-installazzjonijiet nukleari taċ-ċentru ta' Ispra (I) ilu bosta snin li għadda żmienhom. Dawn ingħalqu definittivament u għaldaqstant għandhom jiġu dekommissjonati. L-installazzjonijiet nukleari l-oħra tal- JRC , li jinsabu fis-siti ta' Patten (NL), Geel (B) u Karlsruhe (D), għadhom operattivi. X'aktarx li d-dekommissjonar tagħhom mhux se jsir qabel l-2015 l-aktar kmieni, jekk mhux saħansitra fl-2025 jew iktar tard. Madankollu l-Kummissjoni biħsiebha, mingħajr ma tistenna dawk id-dati u skond ir-Rakkomandazzjonijiet ta' l- IAEA dwar id-dekommissjonar ta' l-instalazzjonijiet nukleari u l-ġestjoni ta' l-iskart, tfassal pjanijiet għad-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet operattivi u żżomm dawn il-pjanijiet aġġornati sat-twettiq ta' l-operazzjonijiet. Il- JRC ilu mill-1999 iwettaq attivitajiet tad-dekommissjonar u tal-ġestjoni ta' l-iskart ta' l-erba' siti, u partikolarment f'dak ta' Ispra. Il-Kummissjoni ppreżentat il-programm u l-intenzjonijiet tagħha lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew fil-Komunikazzjoni tagħha COM(1999)114. Il-Komunikazzjoni COM(1999)114 Il-Komunikazzjoni COM(1999) 114 ippreżentata lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew kellha l-għan li tippreżenta l-ewwel verżjoni tal-programm ta' dekommissjonar ta' dawn l-installazzjonijiet. Kellha l-għan ukoll li tinnotifika liż-żewġ istituzzjonijiet bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tibda dan il-programm. Il-programm ippreżentat fl-1999 kien prinċipalment dwar ir-"responsabilitajiet storiċi", jiġifieri l-installazzjonijiet magħluqa u l-ġestjoni ta' l-iskart li nġema' waqt l-operat tagħhom. Ġie stmat li t-tiswija ta' dawn ir-"responsabilitajiet storiċi" kellu jqum €230 miljun1998, dak tad-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet operattivi (ir-"responsabilitajiet futuri") €223 miljun1998 (muri approssimattivament bħala €2201998 miljun fil-Komunikazzjoni), għal total ta' €453 miljun1998. L-aġġornament tal-programm Fi tmiem is-sena 2002, il- JRC wettaq analiżi ġdida tar-"responsabilitajiet storiċi" kif ukoll ta' dawk "futuri" tiegħu. L-ammont totali kien ġie stimat għal €941 miljun2003. Fuq talba mill-Qorti ta' l-Awdituri, il-programm ġie eżaminat minn Konsorzju ta' kumpaniji esterni mħarrġa f'dan il-qasam. Il-programm ġie stmat għal €1,069 miljun2003, jiġifieri 13.6% aktar mill-istima tal- JRC . L-ispiża għall-għażla addizzjonali msejħa " green field ", bil-għan li terġa' tistabbilixxi l-qagħda oriġinali ta' l-art, ġiet stmata għal €76 miljun2003. Il-Kummissjoni jirriżultalha li l-istimi l-aktar reċenti tal- JRC u tal-Konsorzju huma relattivament viċini, jekk titqies in-natura tax-xogħlijiet u ta' l-inċertezzi li dan il-programm ikollu jġorr. Barra minn hekk, hija tinnota li ż-żewġ organizzazzjonijiet isejsu l-istimi tagħhom fuq data li ma kinitx disponibbli meta saret l-ewwel valutazzjoni (inventarju komplut u data radjoloġika ġdida). Għal raġunijiet ta' prudenza, il-Kummissjoni tagħmel l-għażla tal-" green field " billi l-art li fuqha huma mibnija l-installazzjonijiet ta' l-Euratom huma ta' partijiet terzi. In-nefqa totali għall-programm ta' €1,145 miljun2003 hija mqassma hekk bejn l-erba' ċentri: - 56.3 % għal Ispra (€645 miljun) - 34.0 % għal Karlsruhe (€389 miljun) - 6.0 % għal Petten (€69 miljun) - 3.7 % għal Geel (€42 miljun) Analiżi dwar iż-żieda fin-nefqa tal-programm Kienu bosta l-kawżi għaż-żieda fin-nefqa tal-programm: - Iż-żieda fir-restrizzjonijiet u b'hekk fl-ispiża tal-ħżin definittiv ta' l-iskart. Din iż-żieda hija iktar sinifikattiva fil-pajjiżi li jospitaw l-installazzjonijiet ta' l-Euratom, partikolarment il-Belġju u l-Italja fejn l-ispejjeż provviżorji wrew żieda qawwija. - L-evoluzzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-pajjiżi ospitanti dwar il-ġestjoni u l-kundizzjonar ta' l-iskart. Il-karatterizzazzjoni ta' l-iskart hija aktar rigoruża (spettrometrija iktar avvanzata) li teħtieġ sistemi iktar effiċjenti; l-ispeċifikazzjonijiet dwar l-ippakkjar huma iktar stretti u tbaxxa l-livell ta’ limitu għall-eżenzjoni. - Il-kunsiderazzjoni ta' l-istaff kollu involut fil-ġestjoni ta' l-installazzjonijiet li jkunu qdiemu. - Il-valutazzjoni mill-ġdid tal-kompiti u tad-diffikultajiet tekniċi. - L-ipproċessar u t-tneħħija ta' l-iskart "eżotiku": materjal nukleari (fjuwil irradjat u mhuwiex), metalli alkalini (Na u NaK). - Reviżjoni kompluta tax-xogħlijiet ta' dekommissjonar li għandhom jitwettqu, partikolarment fuq l-installazzjonijiet li għadhom operattivi (ir-"responsabilitajiet futuri"). It-tnaqqis, jew saħansitra t-tneħħija tar-riskji u l-inċertezzi Dan il-programm, bħal kull wieħed ta' din is-sura, huwa suġġett għal riskji u inċertezzi: Ir-riskji "fiżiċi" huma ta' żewġ tipi: ir-riskji "konvenzjonali" li għalihom huma esposti s-siti ta' daqs kbir u r-riskji hekk imsejħa nukleari li ġejjin mill-immaniġġjar ta' materjali radjuattivi jew kontaminati. Ir-riskju ta' inċidenti konvenzjonali (waqgħat, tgħaffiġ, ħruq, xokkijiet elettriċi, eċċ.) huwa l-istess bħal dak f'siti ta' dak id-daqs. Madankollu, jeħtieġ li jkun enfasizzat li siti ta' dekommissjonar jiġġeneraw ftit inċidenti. Dan bla dubju hu r-riżultat ta' tħejjija tajba ta' l-operat kollu marbut ma' l-eżistenza ta' proċeduri ta' assigurazzjoni tal-kwalità li japplikaw għal kull attività fl-ambitu nukleari. Il- JRC japplika dawn il-miżuri sabiex iħares lill-persuni u l-beni mill-inċidenti, u jinvolvi biss kumpaniji mdorrija jiġġestixxu dan it-tip ta' sit ta' xogħlijiet. Ir-riskju nukleari jonqos sew fl-installazzjonijiet li ngħalqu u saħansitra aktar meta jitneħħa l-fjuwil nukleari, bħal ma dejjem isir qabel kull operazzjoni ta' dekommissjonar. Fil-fatt, minħabba l-preżenza ta’ skart u tagħmir kontaminat jew attivat, jibqa' madankollu r-riskju ta’ tixrid tal-kontaminazzjoni jew ta' esponiment għar-radjazzjoni jonizzanti (ir-riskju ta’ tixrid tal-kontaminazzjoni jiżdied meta jiqdiemu l-installazzjonijiet jekk ma ssirilhomx biżżejjed manutenzjoni. Din hi waħda mir-raġunijiet għalfejn l-installazzjonijiet li jkunu qdiemu għandhom ikunu ddekommissjonati mill-aktar fis possibbli). L-istaff tal- JRC u tal-kumpaniji esterni li mdorrija jaħdmu f'ambjent nukleari huwa mħarreġ biex jikkontrolla t-tixird tal-kontaminazzjoni. Dan il-kontroll isir permezz ta' l-iżolament ta' l-installazzjonijient li jkunu qed jiġu dekommissjonati (konfinament, ventilazzjoni, filtraġġ) u l-applikazzjoni tar-regoli stretti fil-qasam ta' l-ipproċessar u l-kundizzjonar ta’ l-iskart. Ir-riskju ta' esponiment għar-radjazzjoni jonizzanti huwa kkontrollat permezz ta' l-applikazzjoni ta' l-approċċ imsejjaħ ALARA ( As Low As Reasonably Achievable ) li jinvolvi, pereżempju, it-tqabbil ta' xenarji possibbli differenti u ta' l-impatt tagħhom f'termini radjoloġiċi, l-implimentazzjoni ta' protezzjoni bijoloġika adegwata, kif ukoll ilbies protettiv u apparat għan-nifs. Naturalment, l'applikazzjoni ta' dawn il-miżuri għall-ħarsien tal-ħaddiema u ta' l-ambjent jikkontribwixxu, a fortiori , għall-protezzjoni tal-pubbliku u ta' l-ambjent. Minkejja r-riskji tekniċi, ir-riskji finanzjarji jibqgħu preżenti: - Iż-żieda fl-ispejjeż ta' l-ipproċessar u tar-rimi definittiv ta' l-iskart: Dan ir-riskju jeżisti fl-erba' pajjiżi li jospitaw il- JRC , minħabba li m'hemm l-ebda metodu għall-ħruġ aħħari li jeħles lill-produttur minn kull limitu finanzjarju (il-Ġermanja u l-Italja) u/jew minħabba li l-ispejjeż jistgħu jiżdiedu qabel ma jitlestew l-operazzjonijiet ta’ dekommissjonar l-aktar imbiegħda fiż-żmien (2015-2030). Din hija waħda mir-raġunijiet wara l-proposta tad-Direttiva tal-Kunsill[2] bil-għan biex jitħaffef il-ħolqien ta' ċentri tal-ħżin finali fil-pajjiżi li m'għandhomx. Madankollu, kien liem kien il-pajjiż ospitanti, huwa raġonevoli li wieħed jaħseb li, bil-qies ta' l-esperjenza miksuba minn uħud mill-Istati Membri u ta' l-istudji bir-reqqa li saru, l-istima ta' l-ispejjeż għall-ipproċessar u l-ħżin aħħari llum hija iktar preċiża, u għalhekk ikun iktar faċli li fil-ġejjieni dawn l-ispejjeż jiġu kkontrollati. - L-evoluzzjoni tar-regoli internazzjonali u nazzjonali partikolarment dwar l-ipproċessar, il-kundizzjonar u l-ħżin ta' l-iskart, ir-regoli tal-protezzjoni mir-radjazzjoni (limitu tad-dożi operattivi), ir-regoli tat-trasport ta’ materjal nukleari, eċċ. ... - Iż-żieda fir-restrizzjonijiet amministrattivi: żieda fid-dokumentazzjoni regolatorja, il-proċeduri amministrattivi iktar kumplessi (inkjesti pubbliċi), ... - Iż-żieda fl-ispejjeż ta' l-istaff u ta' l-inflazzjoni. - Ir-riskji industrijali "klassiċi" dwar ir-relazzjonijiet kontrattwali mal-fornituri u dawk li jagħtu s-servizzi. Ittieħdu għadd ta' miżuri ta' prevenzjoni biex jegħlbu dawn ir-riskji. Minbarra l-parir tal-Grupp ta' Esperti indipendenti u l-implimentazzjoni ta' studji u xogħlijiet fuq is-siti minn impriżi speċjalizzati, ġew stabbiliti kuntatti mill-qrib ma’ l-awtoritajiet nazzjonali, partikolarment fl-Italja, biex tinkiseb aċċettazzjoni ta' skart ikkondizzjonat minn korp nazzjonali u jitneħħa r-riskju ta' kundizzjonar mill-ġdid ta’ l-iskart meta jinfetaħ sit tal-ħżin finali. Iddaħħlu metodi organizzativi u ta' ġestjoni adattati biex itemmu proġetti industrijali importanti u għal żmien twil, kif ukoll qsim ta' informazzjoni mal-korpi nazzjonali ta’ l-Istati Membri responsabbli għall-implimentazzjoni ta' programmi simili. Trasparenza Id-dispożizzjonijiet deskritti hawn fuq jippermettu li l-programm jiġi segwit u aġġornat fuq bażi annwali, talanqas, u biex ikun hemm komunikazzjoni effikaċi mal-partijiet interessati f'dan il-programm: il-Kunsill u l-Parlament Ewropej, l-awtoritatjiet nazzjonali u lokali tal-pajjiżi ospitanti, il-pubbliku. Il-Kummissjoni titlob lill-Kunsill u l-Parlament jieħdu nota tal-kontenut ta' din il-komunikazzjoni. 2. GħAN TAL-KOMUNIKAZZJONI L-għan ta' din il-Komunikazzjoni huwa li taġġorna l-informazzjoni tal-Parlament u tal-Kunsill dwar l-evoluzzjoni tal-programm ta' dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet nukleari li qdiemu, kif ukoll tal-ġestjoni ta' l-iskart nukleari (il-Programm D&WM [3]) mibdi mill-Kummissjoni fl-1999. Din il-Komunikazzjoni l-ġdida tilqa' t-talbiet tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew biex jitressaq pjan ta' azzjoni fit-tul tal-Programm D&WM . Għal dan il-għan, tippreżenta evalwazzjoni mill-ġdid tal-programm imwettaq fl-2002 mill- JRC u fl-2003 minn Konsorzju ta' kumpaniji b’esperjenza soda f'dan il-qasam (minn hawn 'il quddiem "il-Konsorzju"). 3. KONKLUżJONIJIET Il-programm ippreżentat lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fl-1999 ġie kollu kemm hu rivedut skond ir-rakkomandazzjonijiet taż-żewġ Istituzzjonijiet,tal-Qorti ta' l-Awdituri u tal-Bord ta’ Gvernaturi tal- JRC . Ġie aġġornat biex iqis kemm l-evoluzzjoni tal-kuntest (leġiżlazzjoni ġdida, spejjeż esterni ġodda) kif ukoll ta' eżami iktar fil-fond tar-"responsabilitajiet storiċi" tal-Kummissjoni (iż-żamma f'qagħda sikura, l-ipproċessar ta' l-iskart eżistenti u d-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet magħluqa) kif ukoll ta' dawk "futuri" (id-dekommissjonar ta' l-installazzjonijiet operattivi u l-ipproċessar ta' l-iskart korrispondenti). Il- JRC inkariga lil Konsorzju ta' kumpaniji esterni b'eżami tal-programm li kien aġġorna fl-2002. Dan il-Konsorzju approva l-istrateġija u l-għażliet tal-programm u kkonferma, b'żieda ta' 13%, il-valutazzjoni finanzjarja magħmula mill- JRC . Il-Grupp ta' esperti indipendenti li jagħti l-pariri lill- JRC rrikonoxxa r-rapport tal-Konsorzju u approva l-konklużjonijiet tiegħu. Il-Kummissjoni tqis ruħha sodisfatta mill-proċess ta' eżami tal-programm D&WM tagħha u mill-konklużjonijiet finali. Hija tqis li l-istima tal-Konsorzju tappoġġa dik magħmula mill- JRC . L-istima tidher raġonevolment prudenti, u b'hekk, jekk ikun meħtieġ, tista' tpatti għar-riskji li dejjem jibqgħu possibbli fid-dawl ta' l-inċertezzi identifikati f'dan id-dokument. Il-Kummissjoni hija grata tas-sostenn li l-Bord ta' Gvernaturi tal- JRC ta lil din il-Komunikazzjoni. Għaldaqstant, il-Kummissjoni biħsiebha tkompli l-implimentazzjoni ta’ dan il-programm D&WM . Tipprevedi li jsirlu aġġornament kull sena u tiggarantixxi evalwazzjoni u reviżjoni xierqa kull erba' snin. Se tingħata informazzjoni sħiħa dwar kull reviżjoni lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill. [1] D&WM: Id-Dekommissjonar u l-Ġestjoni ta' l-Iskart ( Decommissioning and Waste Management ) [2] Proposta għal Direttiva tal-Kunsill (Euratom) dwar il-ġestjoni ta' fjuwil nukleari użat u skart radjuattiv, COM(2003)32 finali. [3] D&WM: Id-Dekommissjonar u l-Ġestjoni ta' l-Iskart ( Decommissioning and Waste Management )