MT    MT  
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA 
Brussell, 20.2.2015  
COM(2015) 64 final 
  
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-
KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SO ĊJALI EWROPEW U LILL-
KUMITAT TAR-RE ĠJUNI 
Evalwazzjoni finali tal-programm Fiscalis 2013 
 
 
2 
  
WERREJ 
 
 
1. L-ISFOND ............................................................................................................................. 3  
2. IL-PROGRAMM ..................................................................................................................... 3  
3. IT-TFASSIL TAL -EVALWAZZJONI ........................................................................................... 4  
4. IL-VALUR MI ŻJUD EWROPEW TAL -PROGRAMM ..................................................................... 6  
5. L-EFFETTIVITÀ TA ’ DWANA 2013 ........................................................................................ 8  
5.1. Tisħiħ tas-sikurezza u s-sigurtà ............................................................................... 9  
5.2. Protezzjoni tal-intere ssi finanzjarji tal-UE ............................................................ 10  
5.3. Tħaffif tal-kummer ċ................................................................................................ 10  
6. FATTURI LI JINFLUWENZAW IL -PRESTAZZJONI TAL -PROGRAMM ......................................... 11  
7. DIFFUŻJONI TAL -PROGRAMM (SENSIBILIZZAZZJONI , GĦARFIEN U IMPLIMENTAZZJONI )...... 12  
8. EFFIĊJENZA ........................................................................................................................ 13  
8.1. Sistemi ta’ informazzjoni u skambju ta’ informazzjoni .......................................... 13  
8.2. Azzjonijiet kon ġunti................................................................................................ 14  
9. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET .................................................................. 16  
9.1. Konklużjonijiet ....................................................................................................... 16  
9.2. Rakkomandazzjonijiet ............................................................................................ 17  
 
 
3 
  
1. L-ISFOND  
L-Unjoni Doganali hija fondazzjoni tal-Un joni Ewropea u element essenzjali fit-t ħaddim tas-
suq intern. Is-suq intern jista’ ja ħdem sew biss meta jkun hemm applikazzjoni komuni tar-
regoli komuni fil-fruntieri esterni tag ħha. Dan jimplika li t-28 amministrazzjoni doganali tal-
Unjoni jridu ja ġixxu daqslikieku kienu wa ħda. 
Il-programm Dwana 2013 (minn hawn ’il quddiem imsejja ħ: Dwana 2013) ġie stabbilit bid-
Deċiżjoni 624/2007/KE1 bħala programm ta’ azzjoni pluriennali g ħad-dwana fl-Unjoni 
Ewropea biex isostni u j żid mal-azzjoni me ħuda mill-Istati Membri sabiex ji żguraw li s-suq 
intern jaħdem b'mod effettiv fil-qasam tad-dwana. Huwa jkompli jibni fuq erba’ programmi 
preċedenti: Matthaeus, Dwana 2000, Dwana  2002 u Dwana 2007. Il-programm kien 
primarjament immirat sabiex jappo ġġja u jrawwem il-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni bejn l-
amministrazzjonijiet doganali nazzjonali tal -Istati Membri, li kienu wkoll il-benefi ċjarji 
ewlenin.  
B’konformità mal-Artikolu 22 (1) tad-De ċiżjoni dwar il-programm, sa ret evalwazzjoni finali 
taħt ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tikkon ċentra fuq l-effettività u l-effi ċjenza tal-
attivitajiet tal-progra mm. Il-Kummissjoni Ewropea fasslet l-evalwazzjoni finali tal-programm 
u kkuntrattat konsulent estern biex iwettaqha . L-istudju ta’ evalwazzjoni twettaq mis-“S ħubija 
tal-Evalwazzjoni”, assistita fil-pro ċess minn Grupp ta’ Tmexxija msawwar mill-persunal 
relevanti tal-Kummissjoni u rappre żentanti minn ħames pajji żi parteċipanti. Il-Grupp ta’ 
Tmexxija sostna t-tim ta’ evalwazzjoni fl-istadji kollha tal-pro ċess ta’ evalwazzjoni. L-
evalwazzjoni bdiet f’Settembru 2013 u ġiet iffinalizzata f’Awwissu 2014.  
Dan ir-rapport huwa bba żat fuq is-sejbiet u l-konklu żjonijiet ippre żentati fir-rapport ta’ 
evalwazzjoni esterna. Il-K ummissjoni tapprezza l-kwalità ġenerali tal-istudju estern li jsostni 
din l-evalwazzjoni u tirrikonoxxi  d-diffikultajiet metodolo ġiċi u l-isforzi mag ħmula biex ji ġu 
mitigati. Is-sejbiet jitqiesu kredibbli u l-konklu żjonijiet jitqiesu li tfasslu bi pre ċiżjoni. 
Dan ir-rapport ma ħruġ mill-Kummissjoni Ewropea jissodisfa l-obbligu msemmi fl-
Artikolu 22(3) tad-De ċiżjoni dwar il-programm sabiex ji ġu kkomunikati r-ri żultati tal-
evalwazzjoni finali lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill,  lill-Kumitat So ċjali u Ekonomiku 
Ewropew, u lill-Kumitat tar-Re ġjuni. 
2. IL-PROGRAMM  
Dwana 2013 beda mill-1 ta’ Jannar 2008 sal-31 ta’ Di ċembru 2013. Il-parte ċipazzjoni fil-
progamm kienet miftu ħa għall-Istati Membri, il-pajjii żi kandidati li ji bbenefikaw minn 
strateġija ta’ qabel l-ade żjoni, kif ukoll pajji żi kandidati potenzjali u ċerti pajjiżi msieħba tal-
Politika Ewropea tal-Vi ċinat. Minbarra t-28 Stat Membru tal-UE2, ħadu sehem fil-programm 
ħames pajji żi oħrajn: it-Turkija, is-Ser bja, dik li kienet ir-R epubblika Jugoslava tal-
Maċedonja, il-Montenegro u l-Albanija. Il-pajji żi kollha li ħadu sehem fl-attivitajiet tal-
programm jissej ħu “pajjiżi parteċipanti” fir-rapport. 
                                                 
1  Id-De ċiżjoni Nru 624/2007/KE tal-Parlament Ewrope w u tal-Kunsill tat-23 ta’ Mejju 2007 li 
tistabbilixxi programm ta' azzjoni g ħad-dwana fil-Komunità (Dwana 2013) 
2  Il-Kroazja ssie ħbet fl-Unjoni Ewropea fl-1 ta’ Lulju 2013. G ħall-fini tal-evalwazz joni tal-programm, il-
Kroazja ġiet inkluża fil-kategorija tal-Istati Membri, i żda l-fatt li l-Kroazja kienet g ħadha pajji ż 
kandidat g ħall-parti l-kbira tal- ħajja tal-programm ing ħata kunsiderazzjoni matul l-anali żi.  
 
4 
 Skont id-De ċiżjoni dwar il-programm, il- ħames objettivi ġenerali ta’ Dwana 2013 kienu li: 
1. jiżgura li l-attivitajiet tad-dwana jissodisfaw dak li je ħtieġ is-suq intern, inklu żi sigurtà 
tal-katina tal-provvista u t ħaffif tal-kummer ċ, kif ukoll appo ġġ għall-istrate ġija għat-
tkabbir u l-impjiegi; 
2. impenn sod g ħal interazzjoni msa ħħa u twettiq tad-dmirijiet tal-amministrazzjoni 
doganali tal-Istati Membri b’effi ċjenza daqslikieku kie nu amministrazzjoni wa ħda, 
filwaqt li ji ġu ggarantiti kontrolli ma’ ri żultati ekwivalenti f’ku ll punt tat-territorju 
doganali tal-Komunità u l-appo ġġ ta’ attività kummer ċjali leġittima; 
3. jipprovdi l-protezzjoni me ħtieġa tal-interessi finanzjarji tal-Komunità; 
4. isaħħaħ is-sigurtà u s-sikurezza; 
5. iħejji lil pajji żi kandidati u potenzjalment kandidati g ħall-adeżjoni, inklu ż permezz tal-
kondiviżjoni tal-esperjenzi u l-g ħarfien mal-amministrazzjoni jiet doganali ta’ dawk il-
pajjiżi. 
 
Il-pakkett finanzjarju ġenerali għall-programm ġie stabbilit fl-ammont ta' EUR 323.8 miljun. 
Sabiex jintla ħqu l-objettivi tal-programm, twettqu l-attivitajiet li ġejjin: 
• L-iżvilupp, il-manutenzjoni u t-t ħaddim ta' sistemi ta’ komunikazzjoni u skambju 
ta’ informazzjoni . Madwar 80% tal-ba ġit tal-programm intefaq fuq sistemi 
informatiċi u sostna l-attivitajiet l-o ħrajn imwettqin fi ħdan il-qafas tal-programm. 
• Azzjonijiet kon ġunti li kienu jinkludu seminars, sessjonijiet ta’ ħidma, gruppi ta’ 
proġetti, gruppi ta’ tmexxija, żjarat tax-xog ħol, attivitajiet ta’ ta ħriġ, azzjonijiet ta’ 
monitoraġġ, valutazzjonijiet kompa rattivi u azzjonijiet o ħrajn li ppermettew sabiex 
uffiċjali mill-pajji żi parteċipanti jaħdmu flimkien fuq su ġġetti ta’ interess komuni. 
Il-kollaborazzjoni bejn l- awtoritajiet doganali saret f uq in-Netwerk Komuni ta' 
Komunikazzjoni/l-Interfa ċċja ta' Sistemi Ko muni (NKK/ISK), li żguraw l-interoperabilità tas-
sistemi nazzjonali ta’ informazzjoni kollha u a ġixxew bħala pjattaforma sigura g ħall-
awtoritajiet doganali ħalli jikkomunikaw ma’ xulxin u jibag ħtu messaġġi lil xulxin. Kien 
hemm madwar 60 programm ta’ kondivi żjoni tal-informazzjoni u applikazzjoni trans-
Ewropea m ħaddmin fuq din il-pjattaforma sigura. U ħud mill-programmi u l-applikazzjonijiet 
informatiċi ewlenin sostnuti mill-programm li ġew skrutinizzati matul l-evalwazzjoni kienu: 
• is-Sistema ta’ Kontroll tal-Esportazzjonijiet (ECS) u s-Sistema ta’ Kontroll tal-
Importazzjonijiet (ICS),  
• is-Sistema ta’ Transitu Kompjuterizzata l- Ġdida (NCTS),  
• is-Sistema ta’ Informazzjoni dwar it-tari ffa integrata tal-Komunità (TARIC) u d-
database tal-kwoti u l-limiti Tariffarji (QUOTA),  
is-sistema Ewropea ta’ Re ġistrazzjoni u Identifikazzjon i tal-Operaturi Ekonomi ċi (EORI) u s-
sistema għall-Operaturi Ekonomi ċi Awtorizzati (AEO), 
• is-Sistema ta’ Mmani ġġjar tar-Riskju tad-Dwana (CRMS). 
3. IT-TFASSIL TAL -EVALWAZZJONI  
L-enfasi tal-evalwazzjoni nxte ħtet fuq ir-ri żultati u l-impatt li l-programm ħalla fuq l-Unjoni 
Doganali u l-amministrazzjonijiet doganali li ħadu sehem fil-programm. Madwar 80% tal-
baġit tal-programm kien iddedikat g ħas-sistemi informati ċi u fil-parti l-kbira dawn kienu 
responsabbli g ħall-kontribuzzjoni tal-programm g ħal objettivi ta’ politika ta’ livell og ħla. 
Għalhekk, l-evalwazzjoni tfasslet b’mod spe ċifiku sabiex t ħares f’iktar dettall lejn il-modi li 
 
5 
 bihom is-sistemi informati ċi ffinanzjati minn Dwana 2013 żiedu l-valur mal-kooperazzjoni 
doganali u b’hekk ħaffew il-kisba tal-objettivi ġenerali tal-programm. 
Sabiex jinftiehem kif il-programm kien ja ħdem fil-prattika, il-kriter ji ta’ evalwazzjoni ewlenin 
u l-perspettivi m ħaddmin kienu:  
1. il-Valur Mi żjud Ewropew ta’ Dwana 2013 (ara l-intestatura 4); 
2. l-effettività - kemm l-ambjent doganali elettroniku pan-Ewropew g ħen lill-awtoritajiet 
doganali sabiex jipprote ġu aħjar l-interessi finanzjarji tal-UE, sabiex jissa ħħu s-
sikurezza u s-sigurtà g ħaċ-ċittadini u jit ħaffef il-kummer ċ (ara l-intestatura 5); 
3. ir-riżultati mhux mistennijin u mhux ippjanati u l-impatti ġġenerati mill-attivitajiet tal-
programm (ara l-intestatura 6); 
4. id-diffużjoni tal-programm - sensibilizzazzjoni, g ħarfien u implimentazzjoni (ara l-
intestatura 7); 
5. l-effiċjenza tal-programm (ara l-intestatura 8). 
 
Il-konsulent estern ħaddem ta ħlita ta’ tekniki, billi g ħaqqad il-valutazzjoni standard tal-
programm li di ġà kienet intu żat għall-evalwazzjoni ta’ nofs it-term tal-2011 tal-programm u l-
analiżi tal-kontribuzzjoni (ara l-intestatura 5 g ħal iktar dettalji).  
Il-Kummissjoni tqis li d-dejta li n ġabret għall-evalwazzjoni tal-programm kienet estensiva u 
kontroverifikata sabiex tinkiseb informazzjoni  robusta u sabiex tkun tista’ ssejjes il-
konklużjonijiet fuq evidenza soda, ikkonfermata minn bosta sorsi. Is-sorsi ewlenin tal-
informazzjoni u żati għall-evalwazzjoni kienu jinkludu 
• riċerka bbażata biss fuq id-dokumentazzjoni;  
• kwestjonarju li ġabar il-fehmiet tal-amministrazzjoni jiet doganali nazzjonali fil-pajji żi 
parteċipanti kollha (pajji ż wieħed għal kull pajji ż li rriżulta fi 33 twe ġiba);  
• stħarriġ lill-uffiċjali doganali li ġabar rispons ming ħand uffiċjali doganali individwali 
fl-amministrazzjonijiet nazzjonali. L-ist ħarriġ kien indirizzat g ħal uffiċjali li kienu 
ħadu sehem direttament fil-progra mm kif ukoll dawk li ma kinux ħadu sehem 
direttament fil-programm (b’mod ġenerali, l-ist ħarriġ irriżulta f’5 401 twe ġiba); 
• sitt studji tal-ka ż tal-Istati Membri tal-UE li saru sabiex ti ġi ttestjata t-teorija tal-bidla 
tal-programm. 
 
Kien hemm bosta limitazzjonijiet li kellhom jittie ħdu f’kunsiderazzjoni meta ji ġi evalwat 
Dwana 2013. L-ewwel nett, ħafna mill-attivitajiet tal-prog ramm issoktaw minn dak ta’ qablu, 
jiġifieri Dwana 2007. B’hekk, ir-ri żultati u l-impatti rarament setg ħu jkunu marbutin biss mal-
programm Dwana 201 3. It-tieni, il- ħtieġa ta’ enfasi tal-evalwazzjoni fuq numru limitat ta’ 
objettivi u Stati Membri, filwaqt li ji ġi permess fehim a ħjar dwar l-effettività tal-programm, 
ir-riżultati tal-istudji tal-ka ż ma jistg ħux jiġu ġġeneralizzati b’mod statistikament 
rappreżentattiv. It-tielet, ftit li xejn kien hemm dejta kwantitattiva disponibbli g ħall-
evalwaturi, b’mod par tikolari dwar l-ispejje ż peress li ma kien hemm ebda qafas ta’ 
monitoraġġ sabiex ji ġu segwiti dawn l-indikaturi; g ħaldaqstant, fil-parti l-kbira l-evalwaturi 
qagħdu fuq il-per ċezzjonijiet tal-partiji et interessati kkonsultati (permezz tal-ist ħarriġijiet, 
intervisti mmirati jew l-istudji tal-ka ż). Anki dawn l-esperti fuq il-post spiss ma setg ħux 
jikkwantifikaw il-benefi ċċji jew il-vanta ġġi li xorta wa ħda ħassew li se ħħew. Għalhekk, il-
konklużjonijiet tal-evalwazzjoni fil-parti l-kbira jistrie ħu fuq evidenza kwalitattiva rikka u sa 
ċertu punt ferm inqas fuq dejta kwantitattiva. 
 
6 
 Il-kapitoli li ġejjin jiġbru fil-qosor il-konklu żjonijiet dwar kull wie ħed mill-ħames kriterji ta’ 
evalwazzjoni u perspettivi ta’ evalwazzjoni.  
4. IL-VALUR MI ŻJUD EWROPEW TAL -PROGRAMM  
Fil-kuntest tal-evalwazzjoni finali ta’ Dwana 2013, il-valur mi żjud Ewropew tqies li huwa l-
gwadanji addizzjonali li tnisslu mit-te ħid ta’ azzjonijiet fil-livell tal-UE meta mqabblin ma’ 
inizjattivi nazzjonali. Dan jinkludi l-aspetti ta’: 
i. il-kumplimentarjetà tal-program m mal-inizjat tivi nazzjonali; 
ii. it-tnaqqis tan-nefqa amministrattiva u tal-pi ż amministrattiv (e ż. permezz ta’ 
pjattaformi informati ċi komuni, linji gwida, pro ċeduri; kontroimplimentazzjoni tal-
aħjar prattiki identifikati matul l-attivitajiet tal-programm; tnaqqis ta’ xog ħol doppju u 
attivitajiet tax-xog ħol li jidħlu f’xulxin), jew li ji dher minn perspettiva o ħra: l-ispiża 
ta’ ‘mhux l-Ewropa’;  
iii. l-għamla trans-Ewropea tal-kooperazz joni doganali indirizzata l-a ħjar bejn, u mhux fi 
ħdan l-Istati Membri, u l-va lur tan-netwerks umani ma ħluqin permezz tal-programm; 
iv. uniformità msa ħħa tal-Unjoni Doganali tal-UE (‘te ħid ta’ azzjoni b ħala 
amministrazzjoni wa ħda’) u l-valur ta’ kultura amministrattiva komuni; 
v. is-sostenibbiltà tar-ri żultati/l-impatti li kieku l-programm kellu jitwaqqaf. 
 
L-evalwazzjoni identifikat evidenza soda g ħall-valur mi żjud Ewropew tal-programm, 
speċjalment fir-rigward tar-rwol tieg ħu fis-sostenn tal-implimentazzjoni tal-le ġiżlazzjoni 
doganali tal-UE f’livell nazzjonali.  
i. F’livell ġenerali, l-uffi ċjali doganali nazzjonali sabu li s-sistemi informati ċi ffinanzjati 
permezz tal-programm kienu ferm kumplimenta ri mal-inizjattivi nazzjonali peress li 
ħafna drabi dawn kienu marbutin  mal-implimentazzjoni tal-le ġiżlazzjoni doganali tal-
UE. Skont dawn, dan wassal g ħal tnaqqis fl-ispejje ż amministrattivi, li ma kienx ikun 
possibbli li kieku kull Stat Membru kellu ji żviluppa sistemi informati ċi simili g ħal 
rajh. Pere żempju, databases ċentralizzati b ħal TARIC u QUOTA pprovdew lill-
amministrazzjonijiet ta l-Istati Membri b’informazzjoni  importanti li kien ikollhom 
joqogħdu jitolbu f’kull ka ż mingħand il-Kummissjoni u j ħallsu għall-ħżin tagħha. 
Madankollu, il-partijiet inte ressati ma rnexxilhomx jikkw antifikaw it-tnaqqis pre ċiż 
tal-ispejje ż amministrattivi. 
ii. Fil-kwestjonarju ta’ evalwazzjoni saret uko ll mistoqsija dirett a lill-awtoritajiet 
doganali dwar it-tnaqqis tal-ispejje ż amministrattivi. Ħafna wieġbu li l-programm 
għen sabiex il-le ġiżlazzjoni tal-UE ti ġi implimentata iktar malajr u b’inqas spejje ż 
minn dak li kien ikun possibbli ming ħajr l-appo ġġ mill-programm.  
Kif muri fil-Figura 1 hawn ta ħt, 23 mit-28 amminisrazzjoni li wie ġbu indikaw li l-
programm g ħenhom “ħafna jew sa ċertu punt” sabiex jimplimentaw it-tali mi żuri iktar 
malajr . Barra minn hekk, 25 amministrazzjoni ħassew li l-programm g ħenhom “ħafna 
jew sa ċertu punt” sabiex jimplimentaw il-mi żuri meħtieġa b’inqas spejje ż. 
 
7 
 Figura 1: Kemm Dwana 2013 naqqas il-pi żijiet amministrattivi g ħall-
amministrazzjonijiet nazzjonali 
1518
105
13
22
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%D2013 għen lill-amministrazzjoni tieg ħi timplimenta l-mi żuri 
meħtieġa (tal-UE) b'inqas spejje ż meta mqabbel ma' dak li 
kien ikun possibbli ming ħajr il-programm.D2013 għen lill-amministrazzjoni tieg ħi timplimenta l-mi żuri 
meħtieġa (tal-UE) iktar malajr meta mqabbel ma' dak li kien 
ikun possibbli ming ħajr il-programm.
Ħafna Sa ċertu punt Ftit Xejn affattu Ma nafx
 
Sors: Il-kwestjonarju indirizzat lill -amministrazzjonijiet doganali tal-Istati Membri tal-UE (n = 28, l-ebda wa ħda minn dawk 
li wieġbu ma wie ġbet "xejn affattu" ) 
  
iii. L-azzjonijiet kon ġunti ppermettew li jkun hemm kolla borazzjoni diretta bejn uffi ċjali 
minn pajji żi differenti. L-evalwazzjoni sabet li kienu jrawmu l-fidu ċja wkoll u, 
għalhekk, kienu j ħeġġu l-qsim b’xejn tal-informazzjoni u t-t ħaddim ta’ sistemi 
informatiċi komuni u pro ċessi oħrajn. B’dan il-mod, l-eval wazzjoni kkonkludiet li n-
netwerks ma ħluqin kellhom rwol importanti fl-il ħuq tal-objettiv tal-programm sabiex 
l-amministrazzjonijiet “ja ġixxu bħala amministrazzjoni wa ħda”.  
Ħafna mill-armonizzazzjoni miksuba permezz tas-sistemi informati ċi trans-Ewropej u 
ċentralizzati setg ħet tinkiseb biss bil-patt li l-aw toritajiet doganali jaqsmu l-
informazzjoni ma’ Stati Membri o ħrajn u/jew jirrikonoxxu  l-validità ta’ 
operazzjonijiet imwettqin minnhom. Pere żempju, informazzjoni marbuta mar-riskju 
mibgħuta bis-Sistema ta’ Kontroll tal-Importazzj onijiet ftit li xejn tkun siewja jekk l-
awtorità ri ċeventi ma tqisx li l-anali żi li waslet g ħaliha hija kredibbli. B’mod simili, 
rikonoxximent tal-istatus ta’ Oper atur Ekonomiku Awtorizzat mog ħti fi Stat Membru 
ieħor jimplika dipendenza fuq il-fatt li l-aw torità mittenti rispet tiva tapplika l-linji 
gwida komunitarji b’mod konsistenti.   L-evalwazzjoni sabet li l-livell ta’ fidu ċja meħtieġ bejn l-awtoritajiet tal-Istati Membri 
sabiex it-tali sistem i jkunu effettivi ma g ħandux jittie ħed b’kapri ċċ, minħabba l-firxa 
ta’ kulturi amministrattivi u metodi ta’ ħidma. Minflok, din il-fidu ċja trid tinkiseb, u l-
programm kellu rwol essenzjali sabiex ikatta rha. F’parti minnha, din inkisbet permezz 
ta’ effetti tradizzjonali ta’ tiswir  ta’ netwerks, li ppermettew li l-uffi ċjali doganali 
jiżviluppaw kuntatti pers onali u jikkomunikaw ma’ xulxin fuq ba żi informali. Forsi 
iktar importanti minn hekk, il-fidu ċja tkattret ukoll permezz tal-laqg ħat ripetuti u l-
espożizzjoni għall-metodi ta’ ħidma ta’ xulxin. 
iv. L-evalwazzjoni sabet li g ħad hemm diversità konsiderevoli fl-e żekuzzjoni tal-pro ċessi 
doganali marbutin mal-importazzjoni madwar  l-UE. Indikatur minnhom li huwa siewi 
fil-kwantifikazzjoni ta’ din id-diversità huwa d-dewmien biex wie ħed jimporta 
prodotti. Skont ir-rapport Do ing Business tal-Bank Dinji3, iż-żmien biex wie ħed 
jimporta kontejner standard ta’ prodotti jista’ jvarja minn 5 ijiem sa 19-il jum bejn it-
28 membru tal-Unjoni.  Madankollu, filwaqt li din id-diversità g ħadha hemm, l-evalwaturi sabu li d-dewmien 
tnaqqas b’mod sinifikanti matul il-p erjodu ta’ programmazzjoni. Dan huwa żvilupp 
                                                
 
3  Doing Business 2013 – Regional Pr ofile European Union (EU) - Il-Bank Internazzjonali g ħar-Rikostruzzjoni u l-
Iżvilupp / Il-Bank Dinji; rapport a ċċessibbli fuq http://www.doingbusiness.org   
 
8 
 importanti, peress li l-perjodu tal-programm Dwana 2013 huwa fa żi intermedjarja 
qabel l-introduzzjoni eventwali tal-ikklerjar ċentralizzat. Peress li l-objettiv tal-Kodi ċi 
Doganali tal-Unjoni huwa li jistabbilixxi kklerjar ċentralizzat sal-01.10.20204, il-
progress li g ħamel Dwana 2013 s’issa huwa siewi sabiex iwitti t-triq g ħal impenn tant 
ambizzjuż.  
Mingħajr forum g ħall-kollaborazzjoni u l-kondivi żjoni ta’ esperjen zi, jew programm 
ta’ nfiq b ħal Dwana 2013 li kapa ċi jiffinanzja sistemi informati ċi komuni, l-
evalwazzjoni kkonkludiet li kien ferm impr obabbli li l-Istati Membri kienu jallinjaw 
il-proċeduri u l-li ġijiet tad-dwana tag ħhom sabiex jie ħdu azzjonijiet b’mod simili, u 
finalment ja ħdmu bħala amministrazzjoni doganali wa ħda. Fost l-o ħrajn, l-
implimentazzjoni tat-tali le ġiżlazzjoni ming ħajr programm li jiffinanzja sistemi 
informatiċi komuni jew kondivi żjoni tal-g ħarfien tkun te ħtieġ spejjeż sostanzjalment 
ogħla. Dan jirri żulta mill-fatt li fin-n uqqas ta’ sistemi informati ċi u speċifikazzjonijiet 
tekniċi komuni, ikun hemm b żonn li jin ħolqu 28 ver żjoni differenti ta’ kull sistema 
speċifika.  
v. Rigward is-sostenibbiltà tar-ri żultati fin-nuqqas ta’ finanzjament ie ħor, l-evalwazzjoni 
kkonkludiet li l-Istati Memb ri kienu jsibuha diffi ċli li jkomplu ju żaw is-sistemi 
informatiċi wara t-terminu medju, min ħabba l-ispejje ż konsiderevoli g ħat-tħaddim u l-
manutenzjoni li jinvolvu s-sistemi informati ċi u l-funzjoni sostanzjali ta’ mmani ġġjar 
li bħalissa taqdi l-Kummissjoni Ewropea. Fi lwaqt li l-amministrazzjonijiet doganali 
ħassew li r-ri żultati miksubin s’issa huma dejjiema, l-g ħodod prodotti bil-programm, 
bħal sistemi informati ċi u moduli ta’ ta ħriġ, maż-żmien ma jibqg ħux utli jekk ma 
jiġġeddux kull ċertu żmien. B’mod simili, ming ħajr interazzjoni kontinwa, in-
netwerks ma ħluqin permezz tal-parte ċipazzjoni kontinwa fl-azzjonijiet kon ġunti 
jibdew jintilfu ma ż-żmien u r-ri żultati tagħhom jintilfu b’mod grad wali. It-tibdil tal-
ħaddiema u r-riorganizzazzjonijiet amminist rattivi jkollhom effett simili fuq in-
netwerks mibnijin matul is-snin tal-programm. G ħalhekk, filwaqt li l-progress di ġà 
miksub ser jibqa’ jidher fil- ġejjieni, id-dipendenza tieg ħu fuq l-appo ġġ mill-
Kummissjoni fil- ġejjieni ma g ħandhiex tkun sottovalutata.  
5. L-EFFETTIVITÀ TA ’ DWANA 2013   
Sabiex tiġi vvalutata l-effettività tal-programm fir-rigward tal-il ħuq tal-objettivi ġenerali, l-
evalwazzjoni ħaddmet appro ċċ metodolo ġiku msejja ħ l-analiżi tal-kontribu zzjoni. Dan l-
approċċ analitiku huwa xieraq b’ mod partikolari sabiex ji ġi eżaminat jekk programm jew 
politika jkunux ikkontribw ew sabiex jinkisbu ċerti riżultati u impatti. Sabiex issir 
evalwazzjoni bbilan ċjata li kienet mifruxa bi żżejjed iżda fl-istess ħin tidħol sew fis-su ġġett, l-
analiżi tal-kontribuzzjon i ffokat fuq l-g ħażla ta’: 
• objettivi tal-politika: mill- ħames objettivi ġenerali msemmijin mid-De ċiżjoni li 
tistabbilixxi Dwana 2013, intg ħażlu t-tlieta li ġejjin: (1) protezzj oni tal-interessi 
finanzjarji tal-UE; (2) tis ħiħ tas-sikurezza u s-sigurtà; (3) t ħaffif tal-kummer ċ;  
• proċessi doganali: l-import azzjoni ta’ prodotti u pro ċessi doganali relatati; 
• pajjiżi: intgħażlu sitt Stati Membri minn fost tmienja u g ħoxrin. Il-kriterji u żati għall-
għażla kienu l-volum u l-g ħamla tat-traffiku doganali, it-tipi ta’ kontrolli doganali 
mħaddmin, il-parte ċipazzjoni fil-programm u l-firxa ġeografika. Il-kampjun inkluda l-
Kroazja, ir-Repubblika Ċeka, Franza, il- Ġermanja, l-Ungerija u l-Pajji żi l-Baxxi.  
                                                 
4  L-Art. 6(1), 16 u 179 tar-Regolament (UE) Nru 952/2013 li jistabbilixxi l-Kodi ċi Doganali tal-Unjoni u d-
Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tad- 29 ta’ April 2014 li tistabbilixxi l-Programm ta' Ħidma għall-
Kodiċi Doganali tal-Unjoni (2014/255/UE)  
 
9 
 Hawn taħt hawn ippre żentati s-sejba u l-konklu żjonijiet ewlenin tal-evalwazzjoni marbutin 
mal-kontribuzzjoni tal-programm g ħat-tliet objettivi politi ċi magħżulin.  
5.1. Tisħiħ tas-sikurezza u s-sigurtà 
Il-progress li sar fil-programm lejn dan l-objettiv huwa l-iktar prominenti u jista’ jitqies b ħala 
pass importanti ’l quddiem lejn l-armonizzazzjoni eventwali tal-pro ċessi ta’ mmani ġġjar tar-
riskju għad-dwana, kif stipulat fil-Kodi ċi Doganali tal-Unjoni5. Barra minn hekk, ħafna mill-
iżviluppi ewlenin se ħħew wara li saret l-evalwazzjoni ta’ qabel. Fil-parti l-kbira kienu 
marbutin mas-sikurezza u s-sigur tà u nibtu minn inizjattivi me ħudin sabiex ti ġi implimentata 
l-Emenda tas-Sikurezza u s-Sigurtà6 għall-Kodiċi Doganali tal-Komunità, li l-firxa s ħiħa ta’ 
dispożizzjonijiet tieg ħu ma daħlux fis-seħħ qabel l-2011.  
Is-Sistema ta’ Kontroll tal-Importazzjonijiet tnediet bis-s ħiħ fl-2011, u kienet te ħtieġ li l-atturi 
ekonomiċi jipprovdu informazzjoni supplimentari tas- sigurtà qabel ma l-prodotti jaslu fl-
Unjoni Ewropea u t ħaffef il-kondivi żjoni ta’ din l-informazzjoni be jn l-amministrazzjonijiet 
tal-Istati Membri u l-Kummissjoni Ewr opea. Id-dejta li l-atturi ekonomi ċi jipprovdu f’dan l-
istadju tidda ħħal fil-proċessi ta’ mmani ġġjar tar-riskju u b’hekk issa ħħaħ l-analiżi tar-riskju li 
l-amministrazzjoni jiet nazzjonali jag ħmlu fuq il-post fejn jaslu l-prodotti kif ukoll fid-
destinazzjonijiet ta’ wara. Pere żempju, l-uffi ċjali doganali intervistati g ħall-istudji tal-ka ż 
indikaw li l-programm ħaffef l-iskambju ta’ informazzjoni mal-Istati Membri l-o ħrajn, u 
b’hekk setg ħu jwieġbu għar-riskji b’ ħeffa u effi ċjenza ikbar. B’mod partikolari, l-iskambju ta’ 
informazzjoni permezz tas-Sistema ta’ Kontroll tal-Impor tazzjonijiet g ħen sabiex l-
awtoritajiet nazzjonali jaqsmu  informazzjoni avvanzata dwar l-importazzjonijiet meta l-
prodotti qabdu direzzjoni o ħra, pereżempju. Fil-fehma tal-uffi ċjali doganali, dan g ħen sabiex 
il-kummer ċ jiħfief, peress li l-atturi ekonomi ċi ma kellhomx jer ġgħu joqogħdu jissottomettu l-
informazzjoni, filwaqt li fl-istess ħin żgura l-istess livell ta’ sigurtà u sikurezza.  
Is-Sistema ta’ Mmani ġġjar tar-Riskji tad-Dwana bdiet topera kompletament matul il- ħajja tal-
programm. Din is-sistema sta bbiliet standard minimu g ħall-analiżi tar-riskju permezz ta’ 
istituzzjonalizzazzjoni tal-formoli tal-kondivi żjoni tal-informazzjoni dwar ir-riskju bejn l-
Istati Membri u t-te ħid f’kunsiderazzjoni mill-Istati Me mbri kollha tal-oqsma ta’ kontroll 
komuni u prijoritarji u l-profili ta’ riskju komuni fil-pro ċessi nazzjonali ta’ mmani ġġjar tar-
riskju tag ħhom. Għall-finijiet tal-wiri, u ħud minn dawk intervistati g ħall-istudju tal-ka ż 
faħħru l-fatt li s-sistema tat livell minimu ta’ anali żi tar-riskju u li s-sistema stimolat il-qsim 
tal-informazzjoni dwar ir-riskju bejn l-Istati Membri, permezz tal-formoli ta’ informazzjoni. 
L-uffiċjali ħassew li kellhom iktar a ċċess għall-informazzjoni relevant i dwar ir-riskju u li 
rnexxielhom iwissu a ħjar lil pajji żi oħrajn dwar ir-riskji potenzjali. G ħalhekk, billi sa ħħew il-
kontrolli tar-riskju u żiedu l-konsistenza tag ħhom, is-sistemi ffinanzjati permezz tal-
programm żiedu wkoll il-fidu ċja, u b’hekk g ħenu lill-Istati Membri sabiex iqisu l-anali żi tar-
riskju mwettqa minn o ħrajn bħala kredibbli u b’hekk iffokaw il-kontrolli b’mod iktar effettiv.  
Is-Sistemi tal-Atturi Ekonomi ċi saru uniformi matul dan il-perjodu, u b’hekk sa ħħew il-ħila 
tal-awtoritajiet doganali sabiex ji ġbru informazzjoni dwar atturi ekonomi ċi individwali u 
jiżdied l-ammont ta’ informazzjoni dwar in-negozjanti disponibbli g ħall-analiżi tar-riskju. 
                                                 
5  Il-Kodiċi Doganali tal-Unjoni da ħal fis-seħħ fit-30.10.2013 u rrevoka r-Regolament (KE) Nru 450/2008 tal-
Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2008 li jistabbilixxi l-Kodi ċi Doganali tal-Unjoni. Id-
dispożizzjonijiet sostantivi tieg ħu ser japplikaw biss mill-1 ta’ Mejju 2016.   
6  L-Emenda dwar is-Sikurezza u s-Sigurtà  kopriet erba’ bidliet kbar fil-Kodi ċi Doganali inkorporati mir-Regolament 
tal-Kummissjoni (KE) Nru 1875/2006, ir-Regolament ta l-Kummissjoni (KE) Nru 312/2009, ir-Regolament tal-
Kummissjoni (KE) Nru 414/2009 u r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 430/2010 
 
10 
 Pereżempju, l-istudji tal-ka ż urew li s-sistema ta’ Re ġistrazzjoni u Identifikazzjoni tal-Atturi 
Ekonomiċi għamlitha ferm iktar fa ċli sabiex l-awtorità doganali tie ħu l-imgħoddi ta’ attur 
ekonomiku f’kunsiderazzjoni meta tag ħmel anali żi tar-riskju, inklu ż ir-rekord tieg ħu fi Stati 
Membri o ħrajn. Is-sistema tal-Atturi Ekonomi ċi Awtorizzati ppermettiet lill-awtoritajiet 
doganali jiffokaw fuq kumpaniji iktar riskju żi, u b’hekk żiedet il-possibbiltà li l-kontrolli, li 
bilfors isiru fuq sehem żgħir mill-kunsinni, ikopru prodotti ta’ periklu.  
5.2. Protezzjoni tal-intere ssi finanzjarji tal-UE 
Il-kalkolu korrett tat-tariffi u l- ġlieda kontra l-frodi huma kru ċjali għall-protezzjoni tal-
interessi finanzjarji tal-UE.  
Is-sistema ta’ Informazzjoni dwar it-tariffa in tegrata tal-Komunità (TARIC) u d-database tal-
kwoti u l-limiti Tariffarji (QUOTA) huma l-uni ċi sorsi uffi ċjali li jipprovdu informazzjoni 
marbuta mat-tariffi lill-awt oritajiet nazzjonali u l-eval wazzjoni sabet li huma a ġġornati, 
affidabbli u fa ċli biex tu żahom. Iktar minn żewġ terzi tal-amministrazzjonijiet indikaw li l-
applikazzjonijiet ikkontribwixxew “ ħafna” g ħall-objettivi spe ċifiċi tas-sistemi ta’ 
informazzjoni, ji ġifieri dawk li jg ħinu lin-negozjanti u l-awtoritajiet sabiex jiksbu l-
klassifikazzjoni u r-rata tariffarja ko rretti tal-prodotti importati (19 minn 27 
amministrazzjoni). 
Il-kontribuzzjoni potenzjali ta’ sistemi informati ċi oħrajn għall-protezzjoni tal-interess 
finanzjarju tal-UE hija marbuta iktar mal-prevenzjoni u l-qbid ta ’ frodi, u b’hekk hija kemxejn 
inqas sempli ċi u iktar diffi ċli tistabbilixxiha. Pere żempju, is-Sistema ta’ Transitu 
Kompjuterizzata l- Ġdida (NCTS) ġeneralment tqieset li naqqset il-frodi b’ ħafna billi ħolqot 
rekords tra ċċabbli u naqqset il- ħtieġa ta’ devjazzjoni mill-pro ċeduri standard.  
Barra minn hekk, l-effettività msa ħħa tas-sistemi ta’ mmani ġġjar tar-riskju ma 
kkontribwixxietx biss g ħat-tisħiħ tal-kontroll ta’ pr odotti ta’ periklu, i żda anki g ħall-
identifikazzjoni effettiva u l- ġbir effettiv tad-dazju. Dan g ħandu impatt dirett u po żittiv fuq il-
ħarsien tal-interessi finanzjarji tal-UE. Pere żempju, uħud minn dawk intervistati g ħall-istudji 
tal-każ qiesu li din is-sistema kienet  partikolarment relevanti min ħabba r-rwol tal-pajji ż 
tagħhom bħala pajjiż ta’ transitu. Spjegaw li s-sistema ppermettiet lill-uffi ċjali tad-dwana 
jirreġistraw u jaqsmu informazzjoni b’mod elettroniku ma’ uffi ċċji doganali fi Stati Membri 
oħrajn, u b’hekk issa ħħaħ l-affidabbiltà tal-informazzjoni u t ħaffef mhux bi ftit il-pro ċess ta’ 
transitu. Dan ippermettielhom jissorveljaw a ħjar iċ-ċaqliq tal-prodotti u b’hekk jidentifikaw 
kwalunkwe ka ż ta’ frodi jew nuqqas ta’ ħlas tad-dazji. 
5.3. Tħaffif tal-kummer ċ 
Fil-qasam tad-dwana, fil-parti l-kbira dan l-objettiv huwa mfittex b’mod passiv, peress li 
sistemi mtejbin g ħall-immani ġġjar tar-riskju b ħal dawk imsemmijin iktar ’il fuq huma 
implimentati bl-inqas effett inibitorju possibbli fuq il-kummer ċ. L-ambjent nieqes 
kompletament mill-karti ta’ żmienna g ħall-ġestjoni ta’ dikjarazzjonijiet doganali, minbarra s-
simplifikazzjoni u l-u żu ferm ikbar tas-sist ema tal-Atturi Ekonomi ċi Awtorizzati, ippermetta 
li jkun hemm sigurtà ikbar filwaqt li jsiru inqas kontrolli manwali li jra żżnu l-fluss tal-
kummerċ. B’mod simili, is-Sistema ta’ Transitu Kompjuterizzata l- Ġdida għenet sabiex 
jitneħħew dikjarazzjonijiet ta’ transi tu miktubin fuq il-karti. Dan ħaffef il-pro ċess ta’ transitu 
u naqqas l-ammont ta’ żmien li għalih iridu jin żammu l-garanziji ming ħand l-atturi ekonomi ċi 
u, għalhekk, ħaffef il-kummer ċ filwaqt li ħoloq rekords elettroni ċi li naqqsu l-potenzjal ta’ 
żbalji u frodi. 
 
11 
 L-ilħuq ta’ Ftehimiet ta’ Rikonoxximent Re ċiproku ma’ pajji żi terzi, wara laqg ħat iffinanzjati 
mill-programm, kompla j ħaffef it-tkabbir tas-sistema tal-Atturi Ekonomi ċi Awtorizzati u 
b’hekk ikkontribwixxa g ħal dan l-objettiv. Minkejja dan, ta’ min jg ħid ukoll li f’g ħajnejn l-
atturi ekonomi ċi, minbarra l-impatt po żittiv perċipit fuq il-pro ċessi tad-dwana, it-tis ħiħ tas-
sistema ma ġabx mieg ħu xi benefi ċċju mhux immitigat. Hekk kif sabet l-Evalwazzjoni tal-
Unjoni Doganali “g ħad li l-parti l-kbira tal-partijiet interessati kummer ċjali bi status ta’ AEO 
japprezzaw is-servizzi addizzjonali [a ċċess eħfef għal simplifikazzjonijiet tad-dwana, 
trattament ta’ prijor ità, inqas kontrolli fi żiċi u bbażati fuq dokumenti g ħal dawk bi status ta’ 
AEO], il-benefi ċċji esperjenzati jin ħassu limitati fil-prattika” 7.  
6. FATTURI LI JINFLUWENZAW IL -PRESTAZZJONI TAL -PROGRAMM  
L-evidenza mill-evalwazzjoni tissu ġġerixxi li l-programm ma g ħandux impatti negattivi mhux 
ippjanati fuq xi wa ħda mill-partijiet interessati involuti. Dan huwa dovut l-iktar g ħall-fatt li l-
benefiċjarji tal-programm ġew iddefiniti bi ċ-ċar u d-deċiżjonijiet normalment ittie ħdu b’mod 
kunsenswali. Madankollu, l-evalwaturi identi fikaw xi fatturi li influwenzaw, li jaqg ħu barra l-
kontroll tal-programm, li ħallew impatt fuq il-mod li bih ġie implimentat il-programm: 
• L-ispejjeż imġarrbin mill-amministrazzjonijiet nazzjonali: Filwaqt li l-
ispeċifikazzjonijiet tas- sistemi informati ċi trans-Ewropej ġew iffinanzjati mill-
programm, l-ispejje ż propji tal-implimentazzjoni ġġarrbu mill-Istati Membri. L-
ispejjeż ta’ implimentazzjoni ġġarrbu b’mod partikolari sabiex is-sistemi nazzjonali 
jsiru kompatibbli mal-ispe ċifikazzjonijiet tal-UE. Dawk intervistati fl-istudji tal-ka ż 
indikaw li dawn l-ispejje ż spiss kienu sostanzjali u tnaqqisiet fil-ba ġit fil-livell 
nazzjonali wasslu g ħal tħassib dwar il- ħila tal-amministrazzjonijiet sabiex 
jimplimentaw il-bidliet fis-sistemi sal-iskadenzi maqbulin. Din id-differenzazzjoni bejn l-ispejje ż tinbet mid-De ċiżjoni nfisha
8, li stabbiliet liema spejje ż kellhom 
jiġġarrbu mill-Unjoni Ewropea u liema spejje ż kellhom ji ġġarrbu mill-pajji żi 
parteċipanti.  
• Il-kumplessità u d-diversità tal-infrastrutturi nazzjonali tal-informatika: Il-kumplessità 
tal-infrastrutturi nazzjona li tal-informatika u n-nuqqas ta’ integrazzjoni f’livell 
nazzjonali tas-sistemi trans-Ewropej issemmew ukoll minn g ħadd ta’ persuni 
intervistati b ħala ostakli importanti g ħall-implimentazzjoni b’su ċċess tas-sistemi 
informatiċi. Ix-xogħol ‘frammentat’ tas-sistemi informati ċi wassal g ħal eżerċizzju, 
ikkumplikat u li jiswa l-flus, ta’ adattament u a ġġornament tas-sistemi f’g ħadd ta’ 
Stati Membri. Madankollu, ta’ min jinnota li dan ma naqqasx il-benefi ċċji rikonoxxuti 
wara li ġew implimentati t-tali sistemi.  L-evidenza mill-istudji tal-ka ż uriet li ladarba 
ġew integrati bis-s ħiħ fl-infrastrutturi nazzjonali, is-sistemi informati ċi ġabu titjib 
sostanzjali fil-pro ċessi doganali tal-pajji żi. B’hekk, dan il-fattur influwenti a ġixxa 
kemm bħala inibitur kif ukoll b ħala attivatur tal-prog ramm, skont il-kuntest 
nazzjonali u d-disponibilità ta’ ri żorsi.  
• Kuntest storiku u grafiku: Ir-ri żultati mill-istudji tal-ka ż sabu li kien hemm differenzi 
sostanzjali fl-g ħamla u fl-iskala tal-kontri buzzjonijiet tal-programm g ħall-objettivi 
ġenerali, skont il -kuntesti stori ċi u ġeografiċi tal-Istati Membri individwali. Il-pajji żi 
parteċipanti setg ħu jinqasmu f’ żewġ kategoriji ġenerali: (1) dawk li kellhom ammonti 
                                                 
7  Evalwazzjoni mwettqa minn PwC g ħad-DĠ TAXUD: “Study on the Evaluation of the State of the Customs 
Union”, pa ġna 10. 
8  L-Artikolu 17 tad-De ċiżjoni Nru 624/2007/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Mejju 2007 li 
tistabbilixxi programm ta' azzjoni g ħad-dwana fil-Komunità (Dwana 2013) 
 
12 
 relattivament żgħar ta’ traffiku doganali u, b’hekk, infrastruttura informatika tad-
dwana inqas avvanzata u (2) dawk li kellhom ammonti kemxejn kbar ta’ traffiku doganali u b’hekk sistemi informati ċi iktar avvanzati. Min ħabba dawn id-differenzi 
storiċi u ġeografiċi, l-ewwel grupp ta’ pajji żi kien ħafna iktar ħerqan fuq il-benefi ċċji 
tas-sistemi informati ċi ffinanzjati mill-programm me ta mqabbel mat-tieni grupp ta’ 
pajjiżi, peress li b’dan il -mod dawn il-pajji żi setgħu jużaw u jaqsmu t-tag ħlimiet li 
kisbu ming ħand il-pajji żi b’iktar traffiku doganali. 
• Ċarezza tal-le ġiżlazzjoni tal-UE: Kien hemm dewmie n sostanzjali bl-implimentazzjoni 
tas-Sistema ta’ Kontroll tal-Impor tazzjonijiet b’mod partikolari, li ġie rrapportat li 
kien konsegwenza tan-nuqqas ta’ ċarezza tar-rekwi żiti leġiżlattivi fuq din is-sistema 
(eż. f’termini tal-kontenut u ż-żmien tad-Dikjarazzjonijiet tas-Sommarju tad-D ħul). 
Inħass li l-le ġiżlaturi kienu ssottovalutaw l-imp likazzjonijiet u l-kumplessitajiet 
prattiċi fl-implimentazzjoni tas-sistema.  Barra minn hekk, l-evidenza ssu ġġeriet li l-
leġiżlazzjoni tal-UE b’rabta mal-klassifikazz joni tal-prodotti kienet  titqies kumplessa 
minnha nfisha, u dan affettwa ċ-ċarezza u l-fa ċilità fl-użu tas-sistemi b ħal TARIC u s-
sistema Ewropea ta’ Informazzjoni  li Torbot Dwar it-Tariffa. 
• Il-kanali legali g ħall-kondivi żjoni tal-informazzjoni: Kien hemm ftehim ġenerali li s-
sistemi informati ċi ffinanzjati mill-programm ikkontribwixxew g ħat-tisħiħ tal-
kooperazzjoni bejn l-ammini strazzjonijiet doganali. Madankollu, numru minn fost 
dawk li wie ġbu spjegaw li l-kondivi żjoni tal-informazzjoni dw ar ir-riskju kultant 
kienet imxekkla mill-fatt li l-le ġiżlazzjoni nazzjonali ma kinitx t ħalli lill-uffi ċċji 
doganali jaqsmu informazzjoni se nsittiva ma’ Stati Membri o ħrajn, pere żempju 
minħabba investigazzjonijiet kriminali li jkunu qed isiru, u b’hekk ma setax ji ġi 
sfruttat il-potenzjal s ħiħ tas-sistemi informati ċi. 
• Governanza ta’ azzjonijiet kon ġunti: Minkejja l-utilità ferm imfa ħħra tal-azzjonijiet 
konġunti, il-kwestjonarju u l-intervisti sabu ċerta kritika b’rabta mal-mod li bih ġew 
irregolati l-azzjonijiet kon ġunti. Pere żempju, ċerti koordinaturi nazzjonali ħassew li 
kien hemm proliferazzjoni ta’ azzjonijiet kon ġunti tul l-a ħħar snin, u w ħud sabuha 
diffiċli li jżommu għajnejhom fuq l-azzjonijiet kon ġunti relevanti kollha fis-se ħħ u 
jistabbilixxu f’liema minnhom g ħandhom jie ħdu sehem l-uffi ċjali tagħhom. Sabiex 
jegħlbu din il-problema, ċerti amministrazzjonijiet issu ġġerew l-implimentazzjoni ta’ 
miżuri sabiex jistabbilixxu l-utilità ta’ gruppi ta’ pro ġetti qabel ma ji ġu stabbiliti u 
jirreveduhom kull ċertu żmien. 
• Ħiliet lingwisti ċi tad-dwana: U ħud minn dawk intervistati indikaw il- ħila lingwistika 
tal-uffiċjali doganali nazzjonali b ħala xkiel potenzjali g ħall-implimentazzjoni 
b’suċċess tal-programm. Pere żempju, uħud minn dawk intervistati g ħall-istudji tal-
każ semmew li l-livelli differenti ta’ ħiliet lingwisti ċi tal-uffiċjali doganali nazzjonali 
kultant ikkumplikaw diskussj onijiet effettivi matul il-laqg ħat. 
7. DIFFUŻJONI TAL -PROGRAMM (SENSIBILIZZAZZJONI , GĦARFIEN U IMPLIMENTAZZJONI ) 
L-evalwazzjoni ħarset lejn id-diffu żjoni tal-informazzjoni u l-g ħarfien tag ħha b’rabta mal-
programm sabiex tivvaluta kemm il-programm ġie promoss b’su ċċess u kemm intu żaw ir-
riżultati tieg ħu mill-uffi ċjali tal-pajji żi parteċipanti. Madankollu, ta’ min jinnota li ma hemm 
ebda relazzjoni kaw żali diretta bejn l-g ħarfien dwar il-programm u l-effettività ġenerali 
tiegħu. Pereżempju, l-uffi ċjali doganali jistg ħu jużaw prodotti tal-programm, b ħal sistemi 
informatiċi u linji gwida, ming ħajr ma jkunu jafu li kienu ffinanzjati mill-programm. 
 
13 
 Skont is-sejbiet tal-evalwazzjoni, Dwana 2013 kien relattivament mag ħruf fost l-uffi ċjali 
doganali: 52% fost l-uffi ċjali mistħarrġin kienu jafu bil-programm9. Madankollu, minn dawk 
li kienu jafu bih, il-ma ġġoranza ddeskriviet l-g ħarfien tag ħha bħala “bażiku ħafna” jew 
“bażiku” (77%). Dan jissu ġġerixxi li g ħad hemm lok g ħal titjib fir-rigward tal-ispjegazzjoni 
ta’ kif il-programm ja ħdem fi ħdan l-amministrazzjonijie t nazzjonali u kif l-uffi ċjali doganali 
jistgħu jużaw il-programm. 
L-istħarriġ wera wkoll li 94% tal-parte ċipanti fl-attivitajiet tal-programm10 qasmu l-esperjenzi 
tagħhom mal-kollegi fi ħdan l-amministrazzjoni tag ħhom b’xi mod jew ie ħor. Is-
sensibilizzazzjoni u l-fehim tal-moltiplikaturi (b ħal koordinaturi nazzjonali jew uffi ċjali 
doganali li ħadu sehem f’azzjonijiet kon ġunti) instabu li kienu kru ċjali għas-simplifikazzjoni 
tal-prodotti tal-programm u sabiex ji ġi żgurat li l-uffi ċjali xierqa jie ħdu sehem fl-azzjonijiet 
konġunti, filwaqt li uffi ċjali oħrajn jistgħu jibbenefikaw mill-progra mm bla ma jkunu jafu bih. 
Ħafna minn dawn intervistati fl-istudji tal-ka ż semmew l-importanza tal-kondivi żjoni tal-
informazzjoni dwar il-programm mal-persuni re sponsabbli fl-amministrazzjoni aktar milli 
mal-akbar g ħadd ta' nies possibbli, sabiex min-na ħa tagħhom ikunu jistg ħu jiddeċiedu kif 
jimplimentaw u ju żaw l-aħjar dak li jipprodu ċi l-programm. 
Kien hemm livell g ħoli ta’ qbil fuq il-fatt li r-ri żultati l-programm (ji ġifieri s-sistemi 
informatiċi u r-riżultati minn azzjonijiet kon ġunti) kellhom impatt po żittiv fuq it-t ħaddim tal-
proċessi doganali nazzjonali. L-effett kien l-iktar evidenti fil-qasam tal-immani ġġjar tar-
riskju, qasam li dwaru g ħadd kbir ta’ amministrazzjonijiet  u individwi intervistati sa ħqu fuq l-
importanza tal-kontribuzzjonijiet importanti tal-programm. Is-sistemi informati ċi tqiesu 
primarjament b ħala ta’ benefi ċċju għat-tħaffif tal-kondivi żjoni rapida u sistematika tal-
informazzjoni bejn l-Istati Membri. L-azzjonijiet kon ġunti ħaffew il-kondivi żjoni tal- 
esperjenzi, tal-kompetenza u tal-a ħjar prattiki, kif ukoll il-fehim u l-implimentazzjoni komuni 
tal-leġiżlazzjoni tal-UE, flimkien ma ' diskussjoni profonda dwar su ġġetti kumplessi.  
Minbarra l-prodotti konkreti tag ħhom, bħal linji gwida jew programmi ta’ ta ħriġ, l-azzjonijiet 
konġunti kienu apprezzati fuq kollox g ħall-kontribuzzjonijiet tag ħhom fl-istabbiliment ta’ 
kuntatti u netwerks personali bejn l-uffi ċjali tal-Istati Membri, u b’hekk g ħenuhom jid ħlu 
f’kuntatt mal-kontropartijiet tag ħhom b’mod iktar velo ċi u jikkooperaw b’mod iktar effi ċjenti.  
8. EFFIĊJENZA  
Skont id-De ċiżjoni 624/2007/KE, il-pakkett finanzjarju g ħall-perjodu ta’ sitt snin kopert mill-
programm ġie stabbilit fl-ammont ta' EU R 323.8 miljun. Madankollu, anali żi tal-impenji 
baġitarji uriet li l-ispi ża reali tal-programm kienet madwar 15% inqas, u ammontat g ħal 
madwar EUR 272 miljun. Minn dawn, is-sistemi informati ċi ammontaw g ħal EUR 225 miljun 
u s-EUR 47 miljun li jifdal tqassmu g ħal azzjonijiet kon ġunti. 
8.1. Sistemi ta’ informazzjoni u skambju ta’ informazzjoni 
In-nefqa allokata lis-sistemi informati ċi tista’ tkompli ti ġi disaggregata f’termini tal-ispejje ż 
tal-iżvilupp għal sistemi ġodda (li jinkludu a ġġornamenti kbar), appo ġġ u manutenzjoni, in-
Netwerk tal-Komunikazzjoni Komuni/l-Interfa ċċja tas-Sistemi Komuni u l-kwalità u l-
metodolo ġija11. Il-Figura 2 ta’ hawn ta ħt turi li filwaqt li n-nefqa fuq kull wie ħed minn dawn 
                                                 
7 NB: b’kollox kien hemm 4 861 twe ġiba għal din il-mistoqsija fl-ist ħarriġ indirizzat lill-uffi ċjali 
doganali.  
10  NB: b’kollox kien hemm 2 552 twe ġiba għal din il-mistoqsija fl-ist ħarriġ indirizzat lill-uffi ċjali 
doganali. 
11  Kwalità u metodolo ġija jirreferu g ħall-garanzija tal-kw alità li saret fuq is-sistemi minn kunt ratturi esterni. 
 
14 
 l-aspetti varjat, l-infiq ġenerali naqas b’mod konsistenti tul is-snin mindu tnieda l-programm. 
Ta’ min jinnota wkoll li l-ispejje ż tal-iżvilupp laħqu l-ogħla livell fl-2010 (fost l-o ħrajn, fil-
proċess lejn it-tnedija s ħiħa tas-Sistema ta’ Kontroll tal-import azzjonijiet), filwaqt li l-ispejje ż 
ta’ appoġġ laħqu l-ogħla livell fl-a ħħar sentejn tal-programm (meta ħafna mis-sistemi li 
rriżultaw mill-Emenda tas-Sikurezza u s-Sigurtà di ġà kienu fis-se ħħ). 
Figura 2: Allokazzjoni tal-ba ġit għas-sistemi informati ċi, 2008-2013 
13 10 17 15 15 13 10 
11 9 13 18 18 6 8 7 6 5 8 
2 4 4 4 5 5 
-5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 
2008 2009 2010 2011 2012 2013EUR, miljuni
Kwalità u metodolo ġija
NKK
Appoġġ
Żvilupp
 
Sors: Dejta tad-D Ġ TAXUD  
8.2. Azzjonijiet kon ġunti 
L-azzjonijiet kon ġunti, li ħadu madwar 20% mill-ba ġit tal-programm, komplew mas-sistemi 
informatiċi u kienu ta’ importanza kru ċjali għall-effettività u l-effi ċjenza tal-programm, kif 
ġie rrapportat ik tar ’il fuq.  
Matul is-sitt snin tal-programm, ġew organizzati madwar 7 500 attività dwar it-tmien tipi ta’ 
azzjonijiet kon ġunti li laqqg ħu flimkien 40 000 uffi ċjal12 (ara l-Figura 3). 
                                                 
12  Ta’ min jinnota li uffi ċjal wieħed seta’ jie ħu sehem f’bosta laqg ħat tul il-ħajja tal-programm, u b’hekk 
in-numru ma jirreferix g ħal parteċipanti uni ċi.  
 
15 
 Figura 3: Parte ċipazzjoni fl-azzjonijiet kon ġunti 
Tip ta’ azzjoni 
konġunta Parteċipanti  Azzjonijiet Laqgħat Parteċipanti 
kull azzjoni  Parteċipanti 
kull laqg ħa Spiża kull 
laqgħa 
Valutazzjoni 
komparattiva  330 10 40 33 8 € 6 512 
Monitora ġġ 512 8 150 64 3 € 2 795 
Seminars  2 570 38 75 68 34 € 42 696 
Taħriġ fuq l-IT  2 875 8 346 359 8 € 6 933 
Sessjonijiet ta’ 
ħidma 3 651 62 134 59 27 € 25 118 
Żjarat tax-
xogħol 5 223 N/A 5 211 N/A 1 € 1 031 
Gruppi ta’ 
tmexxija  10 567  7 275 1 510 38 € 26 711 
Gruppi tal-
proġetti 14 259  182 1 309 78 11 € 9 505 
Total 39 987 315 7 540 310 
(medja) 16 
(medja) € 15 163 
(medja) 
Sors: Dejta tad-D Ġ TAXUD  
Il-maġġoranza assoluta tal-infiq mill-ba ġit tal-programm kienet marbuta mal-ivvja ġġar, l-
akkomodazzjoni u s-sussistenza sabiex il-parte ċipanti jiltaqg ħu Brussell jew xi post ie ħor. L-
ispiża medja g ħal kull parte ċipant kienet ta’ EUR 900. Mit-tmien tipi ta’ azzjoni kon ġunta, l-
ispiża għal kull parte ċipant għal sitta minnhom varjat b’inqa s minn 15% minn din il-medja. 
Iż-żewġ estremi l-o ħrajn kienu l-gruppi ta’ tmexxija bi spi ża medja ta’ EUR 695 g ħal kull 
parteċipant u s-seminars bi spi ża medja ta’ EUR 1 246 għal kull parte ċipant. Id-differenzi fl-
ispejjeż aktarx li ji ġu spjegati mill-g ħamla tal-azzjonijiet kon ġunti inkwistjoni. Il-gruppi ta’ 
tmexxija normalment saru fi Brussell u damu ġurnata jew tnejn u laqqg ħu flimkien l-istess 
uffiċjali fuq ba żi regolari. Is-seminars li saru kienu avvenimenti ta’ darba, normalment 
ospitati f’post spe ċifiku mill-amministrazzjoni doganali ta’ pajji ż partikolari, fejn ġew 
ikkunsidrati wkoll fatturi o ħrajn minbarra n-nefqa u l-fa ċilità ta’ aċċess u li fihom l-attivitajiet 
li jiżguraw it-tiswir ta’ netwerks bejn il-parte ċipanti ngħataw prijorità og ħla.  
L-azzjonijiet kon ġunti pprovdew lill-amministrazzjoni jiet b’sett flessibbli ta’ g ħodod sabiex 
ilaqqgħu lill-uffiċjali flimkien. Pere żempju, kultant, il-laqg ħat wasslu g ħal prodotti konkreti, 
bħal sett ta’ linji gwida g ħat-tħaddim ta’ sistema informatika partikolari jew programm ta’ 
taħriġ komuni. Drabi o ħrajn, ir-riżultati immedjati kienu jin ħassu inqas u, pere żempju, kienu 
jikkonsistu f’uffi ċjali minn Stat Membru li jitg ħallmu kif il-kontropartijiet tag ħhom f’pajji ż 
ieħor jieħdu ħsieb tip spe ċifiku ta’ pro ċess jew problema.  
Diffiċli timmaġina l-iżvilupp ta’ sistema informatika komuni a ċċettabbli b’mod re ċiproku, 
pereżempju, li kieku l-i żvilupp se ħħ b’mod minn fuq g ħal isfel minflok ta ħt l-awspiċji ta’ 
grupp tal-pro ġett imwaqqaf sabiex ji ġbor lill-uffi ċjali relevanti flimkien. Fi ħdan grupp ta' 
proġetti bħal dan, l-uffi ċjali setgħu jaħdmu flimkien biex jaraw li t-t ħassib u l-ideat rispettivi 
tagħhom jiġu kkunsidrati, u li l-prodott fina li aktarx li kien ser joqg ħod fi ħdan l-
istituzzjonijiet nazzjonali e żistenti. G ħad li ma kienx orjentat b’mod espli ċitu lejn l-i żvilupp 
ta’ prodott wie ħed jew ta’ sistema informatika wa ħda, il-Grupp Doganali tal-Prodotti 
 
16 
 Elettroniċi ħaqqu jissemma b’mod spe ċjali għaliex ra li l-opinjonijiet tal-amministrazzjonijiet 
kollha ġew ikkunsidrati fl-ippjanar  tas-sistemi informati ċi, li l-problemi fl-implimentazzjoni 
ġew diskussi f’ta ħdita fi grupp u li ns tabu soluzzjonijiet re ċiproċi. Dan il-grupp tal-pro ġetti 
għen ukoll sabiex ji ġu stabbiliti attivitajiet sekondarji i żgħar għall-iżvilupp ta’ pro ġetti 
informatiċi ġodda. 
Dawk intervistati g ħall-istudji tal-ka ż kemm-il darba sa ħqu li, ming ħajr dawn l-azzjonijiet 
konġunti u l-fatt li dawn ippermettew kunt att u diskussjonijiet diretti u wi ċċ imb wiċċ bejn ir-
rappreżentanti tal-amministrazzjonijiet doganali  nazzjonali, kien ikun ferm diffi ċli li jiġu 
indirizzati u jing ħelbu bosta problemi u in ċertezzi.  
9. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET  
9.1. Konklużjonijiet 
Għad li b’ċerti riżervi, il-Kummissjoni a ċċettat il-konklu żjonijiet mil ħuqin mill-konsulent 
estern dwar in-nuqqas ta’ dejta kwantitattiva li ssostni l-konklu żjonijiet u l-g ħamla mhux 
imkejla u ġenerali tal-konklu żjonijiet mil ħuqin dwar l-effettività u l-effi ċjenza tal-pro ġett. Il-
ħidma mwettqa mit-tim ta’ evalwazzjoni ġiet ivvalutata li tikkonfor ma mal-istandards tal-
evalwazzjoni tal-Kummissjoni13. Il-ġudizzji u l-konklu żjonijiet in ħarġu direttament mis-
sejbiet fuq il-ba żi tal-evidenza mi ġbura. Biex jintwera kemm is-sejbiet kienu b'sa ħħithom, l-
evalwazzjoni u żat bosta metodi ta’ ġbir tad-dejta, inklu ż stħarriġiet, intervisti, ri ċerka bbażata 
biss fuq id-dokumentazzjoni (inklu żi analiżijiet eżistenti u dejta tal-monitora ġġ) u studji tal-
każ, għad li d-dejta tal-monitora ġġ kienet limitata ħafna min ħabba arran ġamenti tal-
monitoraġġ inadegwati. B’mod ġenerali, il-Kummissjoni u l-part ijiet interessati qiesu li din it-
taħlita metodolo ġika kienet bi żżejjed. Il-konklu żjonijiet ewlenin tal-evalwazzjoni kif 
imfasslin mill-konsulent estern, li mag ħhom taqbel il-Kummissjoni, huma mi ġburin fil-qosor 
hawn taħt.  
L-evalwazzjoni kkonkludi et li minkejja li g ħad hemm ħafna fatturi li jaffettwaw il-
funzjonament tal-Unjoni Doganali, il-progr amm Dwana 2013 ta kontribuzzjoni importanti fit-
tisħiħ tas-sikurezza u s-sigurtà, il-protezzjoni tal-interess finanzjarju tal-UE u t-t ħaffif tal-
kummerċ.  
Il-kompetenza esklussiva tal-UE fejn tid ħol id-dwana tfisser li l-le ġiżlazzjoni doganali tinbet 
mil-livell Ewropew u tirrikjedi l- armonizzazzjoni tal- politiki u l-pro ċeduri doganali. Ir-rispons 
miġbur għall-evalwazzjoni ming ħand il-partijiet interessati ċċara r-rwol essenz jali ta’ Dwana 
2013 f’dan ir-rigward. Fi kliem ie ħor, l-applikazzjoni korretta tat-tariffi doganali tal-UE u 
b’mod iktar ġenerali l-le ġiżlazzjoni doganali ma kinitx tkun possibbli ming ħajr il-programm, 
u t-taħlita ta’ azzjoniji et ikkontribwiet g ħal dan.  
Is-sistemi trans-Ewropej ippermettew li jkun hemm kondivi żjoni tal-pi żijiet bejn l-Unjoni 
Ewropea u l-pajji żi parteċipanti. Armonizzazzjoni ikbar tas-sistemi informati ċi tad-dwana 
tista’ tnaqqas id-duplikazzjoni tal-isforzi u b’hekk ittejjeb il-kosteffettività fil- ġejjieni, iżda 
fit-terminu qasir g ħad hemm ħafna lok sabiex titjieb l-interoperabilità bejn is-sistemi 
nazzjonali e żistenti u dawk iffinanzjati mill-programm. Barra minn hekk, l-effettività msa ħħa 
tas-sistemi ta’ mmani ġġjar tar-riskju ma kkontribwietx biss g ħall-kontroll imsa ħħaħ ta’ 
prodotti ta’ periklu, i żda anki g ħall-identifikazzjoni effettiva u l- ġbir effettiv tad-dazji 
doganali. Dan kellu impatt dirett u po żittiv fuq il- ħarsien tal-interessi finanzjarji tal-UE. L-
                                                 
13 http://ec.europa.eu/smart-regulation/evaluation/docs/standards_c_2002_5267_final_en.pdf   
 
17 
 ambjent kompletament nieqes mill-karti li je żisti bħalissa għall-ġestjoni ta’ dikjarazzjonijiet 
doganali ppermetta lill-Unjoni Doganali ssir iktar sigura  filwaqt li tag ħmel inqas kontrolli 
manwali li jra żżnu l-fluss tal-kummer ċ. 
Minbarra s-sistemi informati ċi, it-tiswir tan-netwerks li se ħħ bis-saħħa tal-azzjonijiet kon ġunti 
tqies li kien kru ċjali għal bosta ra ġunijiet ukoll, fosthom biex ti ġi żgurata l-applikazzjoni 
konsistenti tal-le ġiżlazzjoni doganali, biex  ikomplu jinfirxu l-a ħjar prattiki u biex tinbena l-
fiduċja meħtieġa sabiex l-amministrazzjonijiet ja ġixxu daqslikieku kienu amministrazzjoni 
waħda.  
9.2. Rakkomandazzjonijiet 
Abbażi tal-evidenza mi ġbura, l-evalwaturi pproponew bosta rakkomandazzjonijiet bl-g ħan li 
jtejbu l-operazzjonijiet tal-programm. Ir-rakkomandazzjonijiet huma mi ġburin fil-qosor fil-
Grafika 4 ta’ hawn ta ħt u fil-parti l-kbira tag ħhom il-Kummissjoni laqg ħathom. Il-
Kummissjoni ser tag ħmel eżerċizzju apposta sabiex tindi rizza r-rakkomandazzjonijiet u 
tfassal pjan ta’ azzjoni biex ji ġu implimentati u jing ħataw segwitu, filwaqt li tqis l-g ħamla 
tagħhom, l-influwenza fuq il-pr ogramm u l-iskeda ta’ żmien possibbli sabiex timplimentahom 
(eż. matul il- ħajja tal-programm jew fi ċ-ċiklu leġiżlattiv li jmiss). Is-sejbiet operazzjonali, 
bħat-titjib fis-sistemi u l-ap plikazzjonijiet informati ċi jew id-diffu żjoni aktar mifruxa tar-
riżultati tal-programm, ser ji ġu indirizzati direttament matu l il-programm attwali Dwana 
2020. Oħrajn marbutin mat-tis ħiħ tal-integrazzjoni tas-sistemi informati ċi nazzjonali u tal-UE 
ser isostnu d-diskussjonijiet li ser isiru fil- ġejjieni dwar l-ambitu u l-g ħamla tal-iterazzjoni tal-
programm wara l-2020.  
Figura 4: Rakkomandazzjonijiet 
Nru Rakkomandazzjoni Responsabbli l-
iktar 
1 Żvilupp ta’ g ħanijiet spe ċifiċi u li jistg ħu jitkejlu li jistg ħu 
jinkisbu matul il- ħajja tal-programm. G ħandhom jinkludu d-
dispożizzjonijiet tal-Kodi ċi tal-Unjoni Doganali (li jridu ji ġu 
implimentati matul il- ħajja tal-programm Dwana 2020) minbarra 
l-objettivi spe ċifiċi eżistenti tal-programm. Il-Kummissjoni 
Ewropea 
2 Żvilupp ta’ qafas ta’ monitora ġġ komprensiv li jsegwi l-progress 
u li jidentifika kwistjonijiet ta’ t ħassib fil-ħin. Il-Kummissjoni 
Ewropea 
b’kooperazzjoni 
soda ming ħand il-
pajjiżi parteċipanti 
kollha 
3 Simplifikazzjoni tal-pjattaformi u żati għall-qsim ta’ dokumenti u 
tħaffif tal-komunikazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri.Il-Kummissjoni 
Ewropea 
4 Teħid ta’ appro ċċ attiv biex jintla ħqu politiki mmirati lejn l-
ikklerjar doganali ċentralizzat. Min-na ħa tal-Kummissjoni, dan 
jista’ jinkludi l-identifikazzjoni tar-rwoli u r-responsabbiltajiet 
għall-atturi involuti u l-isforzi sabiex ji ġu żgurati l-ispejje ż u l-
benefiċċji probabbli g ħall-Istati Membri, il-Kummissjoni 
Ewropea u n-negozjanti. Il-Kummissjoni 
Ewropea flimkien 
mal-Istati Membri u 
potenzjalment atturi 
oħrajn 
5 Żgurar li l-azzjonijiet kon ġunti huma flessibbli u jistg ħu jiġu Il-Kummissjoni 
 
18 
 Nru Rakkomandazzjoni Responsabbli l-
iktar 
adattati, kif ukoll iffokati iktar lejn l-g ħanijiet u j ġorru r-
responsabbiltà. Ewropea 
6 Żvilupp ta’ mekkani żmu iktar sistematiku biex kull ċertu żmien 
jiġu riveduti azzjonijiet kon ġunti dejjiema. Il-Kummissjoni 
Ewropea 
7 Komunikazzjoni msa ħħa mal-amministrazzjonijiet nazzjonali 
dwar dak li jipprodu ċu l-azzjonijiet kon ġunti. Il-Kummissjoni 
Ewropea 
f’kooperazzjoni mas-
sidien tal-azzjonijiet 
konġunti 
8 Indirizzar tal-kwis tjonijiet tekni ċi u problemi tal-utenti f’sistemi 
informatiċi speċifiċi li jxekklu l-kontribuzzjoni tag ħhom għal 
proċessi doganali importanti. Il-Kummissjoni 
Ewropea 
9 Tisħiħ tal-integrazzjoni tas-sistemi informati ċi nazzjonali u tal-
UE Il-Kummissjoni 
Ewropea 
f’kooperazzjoni mal-
Istati Membri 
10 L-użu tal-gwadanji potenzjali fl-effi ċjenza sabiex iservu ta’ 
sostenn g ħall-argument favur armonizzazzjoni u integrazzjoni 
ikbar tas-sistemi informati ċi. Il-bosta spejje ż u benefiċċji tas-
sistemi informati ċi ċentralizzati fil- livell tal-UE u dak nazzjonali 
għandhom ji ġu studjati f’iktar dettall. Il-Kummissjoni 
Ewropea