RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-Imposti tal-Ajruport /* COM/2014/0278 final */





1. Introduzzjoni Biex jużaw il-faċilitajiet tal-ajruport, l-utenti tal-ajruport (il-linji tal-ajru) iħallsu imposti tal-ajruport. Dawn huma relatati mal-inżul, it-tlugħ, l-illuminazzjoni u l-ipparkjar tal-inġenji tal-ajru, l-ipproċessar ta' passiġġieri u merkanzija, u l-finanzjament parzjali jew sħiħ tat-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-runways u ż-żoni assoċjati u taż-żoni tat-terminal tal-passiġġieri u tal-merkanzija. Għalkemm l-imposti tal-ajruport jitħallsu mil-linji tal-ajru, fl-aħħar mill-aħħar xorta jiġġarbu mill-passiġġieri jew mill-klijenti li jużaw is-servizz tal-ġbir tal-merkanzija peress li dawn l-imposti jiffurmaw parti mill-prezz finali li dawn iħallsu. Is-sehem tal-imposti tal-ajruport fl-ispejjeż totali tal-linji tal-ajru jvarja skont it-tip ta' trasportatur u tal-ajruporti li jintużaw.[1] Dan jammonta għal madwar nofs il-medja tad-dħul tal-ajruport[2] u minħabba li attwalment il-linji tal-ajru jinsabu f'sitwazzjoni finanzjarja diffiċli, dawn l-imposti qed ikunu taħt skrutinju aktar minn qatt qabel. L-imposti tal-ajruport huma marbuta wkoll mal-livell ta' servizz offrut lill-passiġġieri. B'mod partikolari, għal operazzjonijiet bi spejjeż baxxi u fuq distanza qasira, il-livell ta' imposti tal-ajruport jista' jkun wieħed mill-fatturi determinanti fid-deċiżjonijiet tal-linji tal-ajru dwar liema rotot jintużaw. Id-disponibbiltà ta' infrastruttura tal-ajruport ta' kwalità u bi prezzijiet kompetittivi għat-tipi kollha ta' linji tal-ajru hija bla dubju ta' importanza ewlenija għal settur tal-avjazzjoni ta' suċċess fl-UE. Id-Direttiva dwar l-Imposti tal-Ajruporti[3], li l-Istati Membri kienu meħtieġa jittrasponu fil-liġi nazzjonali sal-15 ta' Marzu 2011, hija qafas legali speċifiku tal-UE għall-imposti tal-ajruport fl-ajruporti kollha fiż-Żona Ekonomika Ewropea u fl-Isvizzera, li għandhom aktar minn 5 miljun moviment ta' passiġġieri fis-sena u mill-anqas ikunu l-ajruport prinċipali ta' kull Stat Membru. Madwar 70 ajruport tal-UE jaqa' fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva; li jirrappreżentaw kemm kemm inqas minn 80 % tat-traffiku tal-passiġġieri tal-UE. Dan il-grupp jirrappreżenta varjetà wiesgħa ta' ajruporti, li jvarjaw minn ajruporti ta' daqs medju li jagħtu kontribuzzjoni ekonomika u soċjali importanti lir-reġjuni rispettivi tagħhom, sal-akbar ajruporti ċentrali fl-UE li jgħaqdu flimkien destinazzjonijiet madwar id-dinja. Id-Direttiva tistabbilixxi prinċipji komuni għall-ħlas tal-imposti tal-ajruport u f'dan is-sens għandha l-għan li: tipprovdi aktar trasparenza dwar kif jiġu kkalkulati l-imposti tal-ajruporti; tiżgura li l-ajruporti ma jiddiskriminawx fost il-linji tal-ajru meta japplikaw l-imposti tal-ajruport (sakemm ma jkunux ġustifikati minn konsiderazzjonijiet ta' politika pubblika ddefiniti sew); tistabbilixxi konsultazzjoni regolari bejn l-ajruporti u l-linji tal-ajru; u tistabbilixxi f'kull Stat Membru awtorità indipendenti ta' superviżjoni (ISA) inkarigata li ssolvi tilwim bejn l-ajruporti u l-linji tal-ajru fil-livell ta' imposti tal-ajruport u li tikkontrolla l-applikazzjoni ġusta tal-miżuri meħuda mill-Istati Membri biex jikkonformaw mad-Direttiva. F'dan ir-rapport il-Kummissjoni tipprovdi ħarsa ġenerali dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva fl-Istati Membri u tindika sejbiet speċifiċi fir-rigward ta' problemi possibbli fl-implimentazzjoni tagħha, b'kull miżura li ttieħdet ulterjorment għal analiżi futura. Ir-rapport jibbaża ruħu fuq studju riċenti li sar għal dan il-għan għall-Kummissjoni[4]. Dan l-istudju analizza jekk kienx hemm xi impatt fuq il-prattiki tal-imposti tal-ajruport li jistgħu jiġu attribwiti lid-Direttiva u jinkludi wkoll konsultazzjoni komprensiva mal-partijiet interessati biex iressaq għad-diskussjoni fehmiet dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva, ir-riżultati miksuba u l-oqsma li jeħtieġu aktar attenzjoni. Dawn il-partijiet interessati jinkludu l-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni stabbiliti bid-Direttiva, awtoritajiet kompetenti oħra fl-Istati Membri, korpi u linji tal-ajru individwali ta' amministrazzjoni ta' ajruport kif ukoll assoċjazzjonijiet rappreżentattivi. 2. Żviluppi tas-suq Matul dawn l-aħħar għexieren ta' snin l-ajruporti tal-UE għaddew minn trasformazzjoni importanti li kellha wkoll impatt fuq l-iffissar tal-imposti tal-ajruport. Filwaqt li l-awtoritajiet pubbliċi kienu jqisu l-ajruporti ewlenin u dawk iżgħar primarjament bħala infrastruttura li twieġeb għall-bżonnijiet ta' konnettività, dawn l-ajruporti qed jiżviluppaw f'negozji li mistennija jagħmlu profitt u jattiraw investituri privati. Dan il-proċess involva l-"korporatizzazzjoni" ta' ajruporti bi proprjetà pubblika u, f'xi każijiet, anke l-privatizzazzjoni. Dan jista' jiġi attribwit għal bidliet differenti. L-ewwel nett, ir-rwol tal-Istat fil-provvista tal-infrastruttura tat-trasport qed jinbidel minn dak ta' fornitur għal wieħed ta' faċilitatur. It-tieni nett, l-ajruporti li ħafna drabi jagħmlu profitt, illum il-ġurnata jitqiesu li jwettqu attività kummerċjali. Fl-aħħar nett, l-awtoritajiet pubbliċi huma ħerqana li jattiraw investituri privati kemm biex jespandu l-infrastruttura kif ukoll biex jipprovdu introjtu għall-Istat. Għalkemm fil-biċċa l-kbira tagħhom l-ajruporti huma ta' propjetà pubblika,[5] attwalment l-ajruporti fl-Unjoni qed jaraw involviment dejjem akbar tal-investituri privati. Madankollu, minħabba l-karattru strateġiku tal-infrastruttura tal-ajruport, l-Istati Membri qed jibqgħu jżommu livell ta' interess dirett jew ta' kontroll, permezz ta' sjieda/konċessjoni diretta tal-operazzjonijiet tal-ajruport u/jew permezz ta' sistema ta' regolazzjoni ekonomika (nazzjonali). Dan tal-aħħar huwa l-każ partikolari ta' Stati Membri li għandhom ajruporti ċentrali kbar minħabba l-kapaċità ta' dawn l-ajruporti li "jistabbilixxu l-prezzijiet".[6] Fl-istess ħin, tista' tiġi osservata bidla fis-setgħa tan-negozjar bejn l-ajruporti u l-linji tal-ajru għall-benefiċċju tal-linji tal-ajru li jinsabu f'ċerti ajruporti, u li ġeneralment ikunu żgħar, minħabba l-ammont dejjem akbar ta' trasportaturi bi prezzijiet irħas (LCCs). Dawn it-trasportaturi, minħabba l-flessibbiltà tagħhom, mhux biss jistgħu jibdlu r-rotot li jaħdmu fihom iżda wkoll jibdlu l-ajruporti fejn jibbażaw l-ajruplani tagħhom. Il-linji tal-ajru jirrevedu kontinwament il-prestazzjoni tar-rotot eżistenti tagħhom bil-għan li jfittxu destinazzjonijiet ġodda u jtejbu l-attrattività u l-profittabbiltà tal-operazzjonijiet tagħhom. Dan idaħħal il-kompetizzjoni fost l-ajruporti li jinsabu f'postijiet ġeografiċi differenti u jżid il-pressjoni fuq il-maniġers tal-ajruporti biex joffru kundizzjonijiet aktar favorevoli, inklużi imposti aktar baxxi tal-ajruporti. Flimkien ma' dan, l-eċċess ta' kapaċità tal-ajruport ġab ukoll kompetizzjoni fost l-ajruporti, u b'hekk, f'ċerti każijiet, żdiedet aktar is-setgħa tan-negozjar tal-linji tal-ajru. L-ajruporti ddikjaraw li qed jiffaċċaw kompetizzjoni dejjem akbar[7] u mhux biss minħabba l-impatt tat-trasportaturi bi prezzijiet irħas fuq l-ajruporti reġjonali. Madankollu, jidher li l-livell ta' kompetizzjoni fost l-ajruporti qed ivarja u li fil-biċċa l-kbira jiddependi fuq fatturi lokali. Il-linji tal-ajru jargumentaw li l-passiġġieri għandhom tendenza li jibdlu l-linji tal-ajru aktar milli l-ajruporti, abbażi ta' prodotti kompetittivi għall-ivvjaġġar bl-ajru. 3. Kisbiet tad-Direttiva Sa mill-bidu tal-2013, l-Istati Membri nnotifikaw it-traspożizzjoni sħiħa tad-Direttiva. Madankollu, it-traspożizzjoni formali hija biss l-ewwel pass. L-applikazzjoni korretta u prattika tad-Direttiva u l-impatt tagħha fuq l-operaturi tal-ajruport, il-linji tal-ajru u s-settur tal-avjazzjoni inġenerali huma wkoll ta' importanza kbira. F'dan l-istadju bikri, il-Kummissjoni tqis li diġà nkisbu għadd ta' għanijiet prinċipali tad-Direttiva. Madankollu, hemm problemi speċifiċi dwar it-traspożizzjoni u l-applikazzjoni f'għadd ta' Stati Membri u se jissolvew billi tinġibed l-attenzjoni tal-Istati Membri għall-problemi identifikati u, jekk ikun meħtieġ, billi tinbeda proċedura ta' ksur. L-aktar fatturi importanti tad-Direttiva li se jiġu analizzati f'dan il-kapitolu huma: · Il-konsultazzjoni regolari tal-utenti tal-ajruport minn maniġers tal-ajruport dwar l-operazzjoni tas-sistema tal-imposti, dwar il-livell tal-imposti u l-kwalità tas-servizz u dwar il-pjanijiet għal infrastruttura ġdida (l-Artikolu 6 tad-Direttiva). · It-trasparenza mill-maniġer tal-ajruport dwar kif jiġu ffissati l-imposti li jinkludu r-rekwiżiti għall-skambju reċiproku ta' informazzjoni mal-utenti tal-ajruport (l-Artikolu 7 tad-Direttiva). · In-nondiskriminazzjoni bejn l-utenti tal-ajruport (l-Artikolu 3 tad-Direttiva). · L-istabbiliment ta' awtorità indipendenti ta' superviżjoni (ISA) f'kull Stat Membru biex tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta tal-miżuri tad-Direttiva u biex tintervjeni f'każ ta' tilwim dwar l-imposti tal-ajruport (l-Artikoli 6 u 11 tad-Direttiva). · Il-flessibbiltà li l-maniġers tal-ajruport ikunu jistgħu joffru servizzi differenti lil-linji tal-ajru (l-Artikolu 10 tad-Direttiva). Id-Direttiva tibni fuq politiki dwar l-imposti tal-ajruport żviluppati fl-1974 mill-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO).[8] Għandha tiġi interpretata fid-dawl tal-ftehimiet bilaterali rilevanti dwar is-servizzi tal-ajru li ġew abbozzati f'konformità mal-klawżoli standard tal-ICAO, u li skonthom l-UE u l-Istati Membri tagħha ġeneralment jintalbu jiżguraw li l-linji tal-ajru ta' pajjiż terz ikollhom drittijiet ġusti u ugwali biex jikkompetu fil-provvista internazzjonali tat-rasport bl-ajru. F'dan ir-rigward, il-ftehimiet komprensivi dwar it-trasport bl-ajru li ġew konklużi, pereżempju, mal-Istati Uniti u l-Kanada, jinkludu wkoll dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-imposti fuq l-utenti, li jinkludu l-imposti tal-ajruport, prinċipalment biex jiżguraw li dawn l-imposti jkunu raġonevoli u jirriflettu l-ispejjeż tas-servizzi provduti. 3.1. Konsultazzjoni Il-partijiet interessati għandhom opinjonijiet differenti dwar id-dispożizzjonijiet tal-konsultazzjoni. Għalkemm għadd kbir ta' ajruporti diġà kellhom fis-seħħ mekkaniżmu ta' konsultazzjoni, id-Direttiva ċċarat il-perjodi ta' żmien u l-format tal-konsultazzjoni. Fl-ajruporti ta' xi Stati Membri, bħal pereżempju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, is-Slovenja, Spanja u l-Isvezja, il-konsultazzjoni obbligatorja ġiet introdotta biss bħala riżultat tat-traspożizzjoni tad-Direttiva. Barra minn hekk, id-Direttiva imponiet għall-ewwel darba proċeduri obbligatorji ta' konsultazzjoni f'dawk l-ajruporti tar-Renju Unit li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva u li qabel ma kinux soġġetti għar-regolamentazzjoni ekonomika applikata fl-akbar ajruporti tar-Renju Unit. Il-linji tal-ajru jpoġġu fid-dubju l-applikazzjoni tal-arranġamenti dwar il-konsultazzjoni, billi jargumentaw li l-ajruporti għandhom jinvolvu ruħhom aktar mal-linji tal-ajru u mhux jipprovdu sempliċement informazzjoni. Jixtiequ li l-opinjonijiet tagħhom mhux biss jinstemgħu iżda wkoll li jiġu segwiti. Kwistjoni oħra li tqajmet hija relatata mal-perjodi ta' żmien u d-dati ta' skadenzi qosra ħafna mogħtija f'ċerti Stati Membri għall-utenti tal-ajruport biex iwieġbu fil-proċess ta' konsultazzjoni. Fost il-linji tal-ajru, il-livell ta' sodisfazzjon fir-rigward tal-konsultazzjoni jvarja skont l-Istat Membru tal-ajruport. Filwaqt li l-linji tal-ajru huma ġeneralment sodisfatti bil-proċess ta' konsultazzjoni fl-ajruporti prinċipali tar-Renju Unit u l-Pajjiżi l-Baxxi, il-linji tal-ajru kkritikaw il-proċess fi Spanja, l-Italja, il-Greċja u l-Ungerija, b'mod partikolari dwar il-ħin mogħti sabiex tingħata tweġiba u l-fatt li ta' spiss il-konsultazzjoni tieħu l-għamla ta' sessjoni ta' informazzjoni. Fost l-ajruporti kollha, dawk b'bażi usa' ta' utenti tal-ajruport (Schiphol ta' Amsterdam, Heathrow, Aéroports de Paris u Frankfurt) huma ġeneralment sodisfatti bil-proċess ta' konsultazzjoni u jqisu utli li jkun hemm linji gwida kodifikati fil-livell tal-UE. Mill-banda l-oħra, l-ajruporti li huma iżgħar u li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva għandhom xi tħassib dwar il-formalità tal-proċess u l-piż amministrattiv assoċjat mal-organizzazzjoni ta' proċedura ta' konsultazzjoni formali. Diversi ajruporti kkritikaw l-inċertezza li nħolqot mil-livell limitat ta' parteċipazzjoni tal-linji tal-ajru u l-proċeduri ta' appell dwar l-imposti tal-ajru, mingħajr l-ebda limitu ta' żmien għal-linji tal-ajru. Id-Direttiva tipprovdi wkoll l-obbligu li l-ajruporti jikkonsultaw mal-utenti tal-ajruport qabel ma jiġu ffinalizzati l-pjanijiet għall-proġetti l-ġodda ta' infrastruttura, għalkemm mhix speċifikata la l-proċedura li trid tiġi segwita u lanqas ir-rekwiżiti minimi. Il-Kummissjoni tqis essenzjali li l-utenti tal-ajruport ikollhom fiduċja fil-proċess ta' konsultazzjoni. Għalhekk, huwa importanti li jkollhom aspettattiva raġonevoli li l-opinjonijiet tagħhom se jinstemgħu u jiġu mwieġba, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva. Biex jiġi żgurat li dawn id-dispożizzjonijiet ikollhom effetti prattiċi jista' jinħtieġ li, bħalma jista' jkun il-każ, il-konsultazzjoni tiġi organizzata b'tali mod li tippermetti livell xieraq ta' interazzjoni (inkluża pereżempju, in-notifika minn qabel ta' laqgħat jew dati ta' skadenza għall-kontribuzzjonijiet). Il-Kummissjoni tagħti importanza wkoll lill-impenn konstruttiv tal-linji tal-ajru fil-proċess ta' konsultazzjoni. L-ilmenti li waslu għand il-Kummissjoni fir-rigward tal-finanzjament tal-espansjoni ewlenija tal-infrastruttura f'Dublin u f'Ruma, juru l-importanza ta' sistema ta' konsultazzjoni effiċjenti, minħabba l-impatt fuq l-imposti futuri tal-ajruport. Il-konsultazzjoni dwar l-infrastruttura l-ġdida għandha x'taqsam mal-kwistjoni ta' prefinanzjament għall-infrastruttura tal-ajruport, jiġifieri dik is-sistema li għaliha llum l-utenti tal-ajruport qed jintalbu jħallsu imposti ogħla biex jiffinanzjaw l-infrastuttura ta' għada (minflok ma pereżempju jinġabru l-flus billi jinħarġu azzjonijiet ġodda jew billi jissellfu l-flus). Ir-riċerka li twettqet f'isem il-Kummissjoni tindika li l-prefinanzjament huwa possibbli fil-maġġoranza tal-Istati Membri għalkemm ta' spiss ma jkollhomx kundizzjonijiet applikabbli ċari. Fil-fatt, il-Kummissjoni identifikat li f'żewġ Stati Membri biss (il-Portugall u l-Pajjiżi l-Baxxi) il-liġi hija ċara li l-ajruporti ma jistgħux jiffinanzjaw l-infrastruttura b'dan il-mod. Mill-bqija tal-Istati Membri, li presubbilment jippermettu l-prefinanzjament, il-Kummissjoni identifikat disa' Stati Membri li jħaddmu regoli speċifiċi. Mhuwiex ċar safejn il-linji gwida adottati mill-ICAO li jispeċifikaw l-għadd ta' miżuri ta' salvagwardja u li għandhom jiġu adottati meta jintuża l-prefinanzjament, qed jiġu applikati fil-prattika b'mod konsistenti. L-introduzzjoni ta' mezzi ġodda u aktar speċifiċi biex jiżguraw konsultazzjoni adegwata u jiksbu aktar trasparenza dwar il-prefinanzjament skont id-Direttiva, tista' tkun teħtieġ analiżi aktar iddettaljata. 3.2. Trasparenza Biex il-konsultazzjoni dwar l-imposti tal-ajruport taħdem sew, hemm bżonn li l-utenti tal-ajruport li qed jiġu kkonsultati jkollhom aċċess għal biżżejjed informazzjoni sabiex ikunu kapaċi jipprovdu l-kontribuzzjonijiet tagħhom. L-utenti tal-ajruport, l-ajruporti u l-Istati Membri japprezzaw iċ-ċarezza dwar it-trasparenza prevista mill-Artikolu 7 tad-Direttiva, iżda l-linji tal-ajru għandhom tendenza li jsibu r-rekwiżiti tad-Direttiva wisq ġeneriċi. B'mod partikolari, il-linji tal-ajru jikkritikaw il-livell għoli ta' dettalji li jridu jipprovdu dwar l-informazzjoni tal-ispejjeż u l-fatt li d-Direttiva ma teħtieġx l-għoti ta' informazzjoni dwar l-attivitajiet kummerċjali tal-ajruport. Il-linji tal-ajru jqisu wkoll li l-informazzjoni mogħtija tista' ma tkunx iddettaljata biżżejjed biex ikunu jistgħu jistabbilixxu jekk l-imposti tal-ajru humiex relatati mal-ispejjeż jew le. Il-livell ta' sodisfazzjon tal-linji tal-ajru rigward it-trasparenza tal-informazzjoni huwa differenti fost l-ajruporti u l-Istati Membri. L-utenti tal-ajruport kienu ġeneralment sodisfatti bis-sitwazzjoni fl-ajruporti tar-Renju Unit u f'Schiphol ta' Amsterdam, peress li jqisu li l-informazzjoni tingħata b'mod trasparenti u fuq bażi regolari. F'dak li jirrigwarda l-ajruporti li bihom il-linji tal-ajru mhumiex sodisfatti, dawn tal-aħħar isemmu l-applikazzjoni tar-rekwiżiti ta' trasparenza fl-ajruporti tal-Italja, l-Ungerija, il-Belġju, il-Ġermanja, il-Greċja, Ċipru, il-Latvja, Spanja, l-Isvezja u l-Finlandja. It-tħassib l-aktar komuni li semmew l-utenti tal-ajruport f'dawn il-każijiet kien in-nuqqas ta' dejta ddettaljata dwar l-ispejjeż. Fi prinċipju, id-Direttiva tippermetti li l-Istati Membri jagħżlu bejn is-sistema ta' imposti li tinvolvi ħlas wieħed (single till) jew doppju (dual till) għall-ajruporti tagħhom. Fis-sistema ta' ħlas wieħed, meta jiġu ffissati l-imposti tal-ajruport, jitqies id-dħul kollu tal-ajruport inkluż dak minn attivitajiet mhux ajrunawtiċi bħal pereżempju mill-attivitajiet tal-bejgħ bl-imnut u mill-parkeġġ tal-karozzi. Is-sistema ta' ħlas doppju tissepara d-dħul ajrunawtiku minn dak mhux ajrunawtiku u meta jiġu ffissati l-imposti tal-ajruport jitqies biss id-dħul ajrunawtiku. Din is-sistema hija ġeneralment ippreferuta fost l-ajruporti abbażi tal-fatt li l-attivitajiet ajrunawtiċi mhumiex monopolistiċi. Qed jitħaddmu wkoll sistemi ibridi. Is-soltu, il-linji tal-ajru huma favur is-sistema ta' ħlas wieħed minħabba l-fatt li tnaqqas l-imposti tal-ajruport għal-linji tal-ajru, li huma responsabbli li jwasslu lill-passiġġieri fl-ajruport u li għalhekk jixprunaw id-dħul li ġej mill-attivitajiet mhux ajrunawtiċi. Filwaqt li f'dan l-istadju ma tesprimix ruħha favur jew kontra sistema partikolari, il-Kummissjoni tqis li f'xi każijiet, hemm bżonn ta' livell ogħla ta' superviżjoni mill-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni sabiex jiġi żgurat li l-prinċipji tad-Direttiva jiġu rrispettati f'ajruporti li fihom tiġi applikata s-sistema ta' ħlas doppju, u fl-istess ħin jitqies il-kuntest ekonomiku li fih jaħdmu l-ajruporti u l-possibbiltà li jistabbilixxu t-tariffi tagħhom f'ambjent kompetittiv. Pereżempju, jaf tkun xierqa l-assigurazzjoni li l-inċentivi għal-linji tal-ajru biex jixprunaw it-traffiku f'ajruport, jiġu applikati b'tali mod li ma jkollhomx impatt fuq l-imposti mħallsa mil-linji tal-ajru li ma jibbenefikawx mill-iskema. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li, bħala regola ġenerali, kull bidla mis-sistema ta' ħlas wieħed għas-sistema ta' ħlas doppju, jew bil-maqlub, s'issa hija bidla fundamentali għas-sistema tal-imposti peress li jista' jkollha impatt sinifikanti fil-livell ta' imposti applikati. Din il-bidla għandha tkun akkumpanjata minn konsultazzjoni u mill-possibbiltà li wieħed jappella lill-awtorità indipendenti ta' superviżjoni, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva, li jipprevedu li ssir konsultazzjoni meta jkun hemm xi bidla proposta fil-livell jew fis-sistema tal-imposti. 3.3 Nondiskriminazzjoni tal-imposti tal-ajruport u s-sistemi ta' inċentiv Huwa importanti ferm li ma ssirx diskriminazzjoni fl-applikazzjoni tal-imposti tal-ajruport fost l-utenti tal-ajruport. Madankollu, in-nondiskriminazzjoni ma twaqqafx il-modulazzjoni tal-imposti, sakemm din isseħħ skont ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 3 tad-Direttiva, jiġifieri l-modulazzjoni għandha ssir għal kwistjonijiet ta' interess pubbliku u ġenerali, li jinkludu anke l-kwistjonijiet ambjentali, u l-kriterji użati f'dan ir-rigward għandhom ikunu rilevanti, oġġettivi u trasparenti. Għalkemm skont l-ajruporti ma ssirx diskriminazzjoni fl-applikazzjoni ta' dawn il-modulazzjonijiet, il-linji tal-ajru jilmentaw dwar il-varjetà kbira ta' modulazzjonijiet tal-imposti tal-ajruport, li fil-fehma tagħhom jirriżultaw f'diskriminazzjoni fost l-utenti tal-ajruport. Il-modulazzjonijiet tal-imposti għal raġunijiet ambjentali, bħal dawk relatati mal-imposti fuq l-emissjonijiet u l-istorbju, huma fenomenu mifrux li ma jidhirx kontroversjali. L-istess japplika għall-modulazzjoni relatata mal-ħinijiet b'livell għoli jew baxx ta' traffiku tal-ajru, li tiġi applikata minn għadd limitat ta' ajruporti. Il-modulazzjoni tal-imposti ta-ajruport ibbażata fuq raġunijiet ambjentali tista' tieħu xejra importanti minħabba l-pressjoni li teżisti biex titjieb il-prestazzjoni tal-avjazzjoni f'dan il-qasam. Il-modulazzjoni tal-imposti skont id-destinazzjonijiet domestiċi jew fl-UE tat-titjiriet, hija suġġetta għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja.[9] Fis-sentenzi tagħha, il-Qorti sostniet li t-taxxi jew l-imposti diskriminatorji jmorru kontra l-libertà li jiġu pprovduti servizzi kif inhu stabbilit fir-Regolament 1008/2008[10]. Peress li s'issa l-imposti differenzjati mhumiex ġustifikati abbażi tal-Artikolu 3 (kwistjonijiet ta' interess pubbliku u ġenerali li jinkludu l-kwistjonijiet ambjentali), dawn jistgħu jitqiesu bħala mezz li jfixkel il-provvista tas-servizzi bejn l-Istati Membri aktar milli l-provvista tas-servizzi li ssir biss fi Stat Membru wieħed. Il-Kummissjoni għarfet li l-passiġġieri li huma suġġetti għall-kontrolli fuq il-fruntieri jistgħu joħolqu spejjeż ogħla minn passiġġieri oħra, u b'hekk jiġu ġġustifikati l-imposti ogħla fuq il-passiġġieri[11]. F'konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 3 u l-ħtieġa li tiġi żgurata l-proporzjonalità, il-modulazzjoni tista' għalhekk tiġi applikata bejn id-destinazzjonijiet taż-żona Schengen u dawk li mhumiex fiż-żona Schengen. Min-naħa l-oħra, il-modulazzjoni tal-imposti tal-ajruport imfassla b'tali mod biex iżżid it-traffiku, ibbażata fuq rotot ġodda u żieda fil-frekwenza u/jew fl-għadd ta' passiġġieri ("l-iskemi ta' inċentiv"), hija kontroversjali fost il-partijiet interessati. It-trasportaturi tal-ajru reġjonali u dawk li jiffurmaw parti minn netwerk jqisu li l-iskontijiet tal-imposti bbażati fuq il-volum u t-tkabbir għar-rotot ġodda jiffavorixxu t-trasportaturi bi prezzijiet irħas u t-trasportaturi l-ġodda. Mill-banda l-oħra, l-iskontijiet għat-trasferiment tal-passiġġieri f'ajruporti ċentrali mhumiex popolari mat-trasportaturi bi prezzijiet irħas li ġeneralment ma joffrux konnessjonijiet. Dawn l-iskontijiet jistgħu jkunu sinifikanti, pereżempju fl-ajruport Schiphol ta' Amsterdam jistgħu jammontaw għal aktar minn 50 %. Mhuwiex dejjem ċar sa liema punt dawn l-iskontijiet għat-trasferimenti jingħataw abbażi ta' raġunijiet strettament ekonomiċi. Il-Kummissjoni se tħeġġeġ l-iskambju ta' esperjenzi fost l-Istati Membri, bil-għan li tippromwovi l-aħjar prattiki li jqisu l-possibbiltà tal-ajruporti li jistabbilixxu t-tariffi tagħhom abbażi ta' kriterji ekonomiċi u f'konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. Irid jintlaħaq bilanċ bejn il-provvista tal-ajruporti b'livell xieraq ta' libertà kummerċjali għall-benefiċċju kemm tal-ajruporti kif ukoll tal-linji tal-ajru u l-passiġġieri, u bejn il-ħarsien tal-pożizzjoni tat-trasportaturi li jista' ma jkollhomx is-setgħa li jimmoderaw il-mod ta' kif l-ajruporti jistabbilixxu l-prezzijiet. It-titjib fit-trasparenza tal-iskemi ta' inċentiv jista' jkun l-ewwel pass importanti. 3.4. Proċedura ta' rmedju u l-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni Id-Direttiva ċċarat xi affarijiet billi obbligat l-istabbiliment ta' awtorità indipendenti ta' superviżjoni (ISA) f'kull Stat Membru, għalkemm dan l-istabbilment kien xi drabi proċess b'pass kajman. Madankollu, bl-istabbiliment fl-aħħar tal-2013 tal-Autorità di Regolazione dei Trasporti fl-Italja, l-aħħar Stat Membru li ħatar l-awtorità indipendenti ta' superviżjoni tiegħu, l-Istati Membri kollha lestew din il-fażi. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri ddeċidew li jagħtu l-funzjonijiet tal-awtorità indipendenti ta' superviżjoni lill-amministrazzjonijiet eżistenti responsabbli mill-avjazzjoni. Xi Stati Membri taw dawn il-funzjonijiet lil regolaturi eżistenti (bħall-Irlanda, ir-Renju Unit, l-Isvezja u l-Finlandja) u żewġ Stati Membri taw il-funzjonijiet tal-ISA lill-awtoritajiet ta' kompetizzjoni (il-Pajjiżi l-Baxxi u Spanja). Il-linji tal-ajru huma partikolarment sodisfatti li d-Direttiva tipprovdi għal proċedura ċara ta' rimedju f'każ ta' nuqqas ta' ftehim dwar l-iffissar ta' imposti tal-ajruport iżda wieħed għad irid jara kif se jiżviluppa r-rwol tal-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni. Min-naħa tal-ajruporti, kien hemm xi tħassib dwar iż-żieda fil-proċeduri ta' appell mil-linji tal-ajru li tressqu quddiem l-awtorità indipendenti ta' superviżjoni u dwar l-effett sospensiv tal-appelli. L-aktar kwistjonijiet importanti fir-rigward tal-appelli jidhru li huma l-fatt li d-Direttiva ma tipprovdix espressament skadenza statutorja għal-linji tal-ajru biex iressqu appell u l-effett sospensiv tal-appelli, li min-naħa tagħhom jistgħu jostakolaw l-investiment fl-infrastruttura. Waħda mill-kwistjonijiet prinċipali mqajma, speċjalment fost il-linji tal-ajru, hija n-nuqqas ta' indipendenza li tinħass tal-ISA. B'mod partikolari, in-nuqqas ta' preċiżjoni li tinħass fid-definizzjoni tal-livell ta' indipendenza meħtieġ mill-ISA kien ta' tħassib fil-każ tal-Istati Membri li għandhom ishma pubbliċi fl-ajruporti fejn l-ISA hija dipartiment ministerjali jew fejn id-dipartiment jeżerċita livell ta' kontroll politiku jew amministrattiv fuq l-ISA. L-indipendenza effettiva tal-awtorità indipendenti ta' superviżjoni, f'konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 11 tad-Direttiva hija essenzjali, fost l-oħrajn, għall-funzjonament tajjeb tal-proċess ta' konsultazzjoni u ta' rmedju. In-nuqqas ta' indipendenza ddgħajjef il-kisba tal-għanijiet tad-Direttiva. Meta l-Istati Membri ttrasponew l-Artikolu 6(5)(a) u l-imposti tal-ajruport ġew iffissati jew approvati mill-istess awtorità indipendenti ta' superviżjoni aktar minflok mill-korp ta' ġestjoni tal-ajruport, ir-regoli dwar l-appelli stabbiliti fil-paragrafi 3 u 4 ta' dak l-Artikolu ma japplikawx. Dan ġeneralment ifisser li l-unika soluzzjoni disponibbli f'każ ta' nuqqas ta' ftehim hija li titressaq azzjoni legali quddiem il-qrati nazzjonali kompetenti skont ir-regoli rilevanti tal-liġi nazzjonali. Il-linji tal-ajru jqisu din is-soluzzjoni bħala problematika peress li l-ispejjeż ta' dawn l-azzjonijiet jistgħu jkunu projbittivi. Għadd sinifikanti ta' Stati Membri, bħall-Awstrija, il-Belġju, Ċipru, id-Danimarka, Franza, il-Ġermanja, l-Ungerija, l-Irlanda, il-Pajjiżi l-Baxxi u r-Renju Unit iddeċidew li jagħżlu l-opzjoni li tinsab fl-Artikolu 6(5)(a) tad-Direttiva għal xi wħud mill-ajruporti jew għall-ajruporti kollha li jinsabu fit-territorju tagħhom u huma koperti bid-Direttiva. Il-linji tal-ajru qajmu xi tħassib ukoll dwar ir-rwol passiv ta' xi awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni bbażati fuq in-nuqqas possibbli ta' esperti jew riżorsi umani. Bħala medja, kull awtorità kompetenti tħaddem persuna waħda fuq bażi ekwivalenti għal full time biex tieħu ħsieb il-kwistjonijiet relatati mad-Direttiva, jiġifieri prinċipalment proċeduri ta' konsultazzjoni, ta' superviżjoni u ta' soluzzjonijiet għat-tilwim. Dan ifisser li l-ispejjeż amministrattivi addizzjonali għall-Istati Membri imposti mid-Direttiva huma minimi fl-Istati Membri kollha, minkejja l-livell differenti ta' attività ta' kull awtorità indipendenti ta' superviżjoni. Hemm evidenza li livell limitat ta' viżibbiltà għall-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni l-ġodda wassal għal tnaqqis tal-ilmenti riċevuti minn dawn il-korpi meta mqabbla mal-awtoritajiet li kienu diġà qed jieħdu ħsieb il-kwistjonijiet relatati mal-imposti tal-ajruport qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva. Il-Kummissjoni se tkompli ssegwi mill-qrib l-implimentazzjoni tad-Direttiva fir-rigward tal-indipendenza tal-ISAs stabbiliti fl-Istati Membri. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota l-evoluzzjoni fil-mudelli ta' sjieda u ta' ġestjoni osservati fl-ajruporti li fihom tiġi applikata d-Direttiva. F'ċerti każijiet, hemm ir-riskju li l-ftehimiet ta' konċessjoni fuq terminu twil, li skonthom l-imposti tal-ajruport huma ffissati b'mod vinkolanti għal perjodu twil ta' żmien bi ftehim bejn il-konċessjonarju u l-awtorità pubblika responsabbli iżda mingħajr ma ssir l-ebda konsultazzjoni mal-utenti tal-ajruport, jistgħu jagħmlu ineffettivi d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-konsultazzjoni u l-intervent tal-awtorità indipendenti ta' superviżjoni. Il-viġilanza hija meħtieġa biex, għal dak li għandu x'jaqsam mal-imposti tal-ajruport, il-konċessjonijiet jew is-sħubiji pubbliċi u privati, ma jintemmux b'tali mod li jċaħdu lil-linji tal-ajru mid-drittijiet kollha tagħhom skont id-Direttiva jew li jsir xi ksur tal-istess Direttiva. 3.5. Differenzjazzjoni ta' servizzi Is-servizzi disponibbli fi kwalunkwe ajruport jistgħu jitfasslu mill-korp ta' ġestjoni tal-ajruport skont il-ħtiġijiet tal-utenti differenti tal-ajruport u jistgħu jvarjaw f'termini ta' kwalità u għaldaqstant anke f'termini ta' kost. Skont id-Direttiva, kull utent tal-ajruport li jixtieq juża s-servizzi mfassla jew (parti minn) terminal apposta għandu jkollu aċċess għal dan it-terminal jew għal parti minnu. Fejn hemm limitazzjonijet ta' kapaċità f'servizz personalizzat, l-aċċess għandu jiġu stabbilit abbażi tal-kriterji rilevanti, oġġettivi, trasparenti u nondiskriminatorji. Dan stabbilixxa qafas għall-ajruporti li jippermettilhom jadattaw l-offerti tagħhom għal bżonnijiet differenti tal-linji tal-ajru fir-rigward tas-servizzi fl-ajruport. Huwa komuni għall-ajruporti li jiddifferenzjaw l-imposti tagħhom skont dan, abbażi pereżempju tal-livell tas-servizz provdut f'termini ta' stands u pontijiet tal-imbark. Min-naħa l-oħra, għadd żgħir biss (iżda li qed jiżdied) ta' ajruporti għandhom terminals speċifiċi apposta għar-rotot domestiċi u internazzjonali jew għall-operazzjonijiet bi prezzijiet irħas u dawk tradizzjonali. Xi kultant, it-terminals bi prezzijiet irħas ikunu ħafna irħas f'termini ta' imposti li jridu jħallsu l-linji tal-ajru (f'ċerti każijiet saħansitra sa 30 %). Xi drabi l-ajruporti ltaqgħu ma' diffikultajiet fit-tfassil tas-servizzi tagħhom u fl-istabbiliment tal-kriterji li jiġġustifikaw id-differenza fl-imposti, kif inhu meħtieġ mill-Artikolu 10 tad-Direttiva. Il-Kummissjoni se tkompli ssegwi mill-qrib l-applikazzjoni ta' dan l-Artikolu mill-Istati Membri sabiex tidentifika, jekk ikun meħtieġ, miżuri possibbli ta' rimedju. 4. Konklużjonijiet Għalkemm għadu kimieni wisq biex jitfasslu konklużjonijiet definittivi dwar l-impatt tad-Direttiva minħabba li għadha kemm daħlet fis-seħħ, wieħed jista' jfassal konklużjonijiet preliminari. Skont il-parteċipanti tas-suq, l-effetti pożittivi ewlenin huma ż-żieda tat-trasparenza fid-definizzjoni tal-imposti tas-suq fl-akbar ajruporti Ewropej, il-konsultazzjoni aħjar, l-istabbiliment ta' awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni f'kull Stat Membru u l-proċeduri ta' rmedju. Minkejja l-kontribut siewi li d-Direttiva tat għat-titjib tal-proċess għall-iffissar tal-imposti tal-ajruport fl-akbar ajruporti Ewropej li fihom tiġi applikata, jeħtieġ li l-applikazzjoni tagħha tiġi segwita aktar mill-qrib. Inbdew diversi proċeduri ta' ksur u l-Kummissjoni se tkompli taġixxi, kif xieraq, f'każijiet oħra abbażi tal-ilmenti riċevuti jew ex-officio. B'mod aktar speċifiku, l-istabbiliment tal-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni bil-livell neċessarju ta' indipendenza kif inhu meħtieġ mid-Direttiva, huwa kruċjali biex jintlaħqu l-għanijiet tal-istess Direttiva. Ir-rwol tal-awtoritajiet fl-Istati Membri kollha se jiġi indirizzat bħala kwistjoni ta' prijorità. Il-Kummissjoni beħsiebha toħloq ukoll forum tal-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni, li jiltaqa' b'mod regolari biex jiddiskuti kwistjonijiet relatati mal-infurzar tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fl-Istati Membri. L-għan ta' dan il-forum huwa li jgħin lil dawn l-awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni jiżviluppaw il-metodi ta' ħidma u l-għarfien tagħhom billi jaqsmu l-esperjenzi u l-aħjar prattiki. L-ewwel laqgħa se ssir fit-13 ta' Ġunju 2014. Fl-aħħar nett, se jkun hemm bżonn li ssir riflessjoni dwar safejn l-għanijiet wara d-Direttiva jista' jkollhom bżonn jiġu rriveduti fil-futur bħala riżultat, pereżempju, ta' bidliet fix-xenarju kompetittiv li fih jaħdmu l-ajruporti. Bl-istess mod, il-Kummissjoni se jkollha bżonn tistabbilixxi jekk il-ksib tal-għanijiet tad-Direttiva jistgħux jintlaħqu aħjar billi tiġi rriveduta d-Direttiva. Uħud mill-kwistjonijiet speċifiċi li jista' jkollhom bżonn ta' eżami ulterjuri, bħall-użu ta' skemi ta' inċentiv u s-servizzi differenzjati, huma diskussi fit-taqsimiet 3.1 - 3.4 ta' dan ir-rapport, u l-Kummissjoni se tuża l-grupp ta' awtoritajiet indipendenti ta' superviżjoni biex jirrevedi s-sejbiet ta' dan ir-rapport. Sabiex is-settur tal-avjazzjoni fl-UE jaffaċċa l-isfidi li jiltaqa' magħhom, joffri servizzi lill-passiġġieri li huma ta' valur tajjeb għall-flus u jkompli jipprovdi konnessjonijiet kemm fl-UE kif ukoll madwar id-dinja kollha, huwa essenzjali li s-servizzi ta' ajruport kompetittiv ikunu disponibbli għal-linji tal-ajru u għall-passiġġieri. Hekk kif il-linji tal-ajru tal-UE jintegraw dejjem aktar mal-linji tal-ajru li ġejjin minn reġjuni oħra permezz tal-iżvilupp tal-ftehimiet "Open skies" (sema miftuħ), l-alleanzi bejn it-trasportaturi u forom oħra ta' kooperazzjoni bejn il-linji tal-ajru, il-kwistjoni tad-diskriminazzjoni bejn l-utenti u l-ajruporti qed issir dejjem aktar importanti. Huwa fundamentali li jiġi żgurat li l-imposti tal-ajruport jiġu applikati b'mod ġust sabiex il-linji tal-ajru ta' kull nazzjonalità jkunu jistgħu jikkompetu b'mod ugwali fl-ajruporti Ewropej, fl-interess ukoll, fost l-oħrajn, tal-konnettività. Huwa neċessarju wkoll li l-ajruporti jkunu jistgħu jkabbru n-negozji tagħhom b'mod dinamiku, li se jikkontribwixxi għall-iżvilupp ulterjuri tal-kompetittività tas-settur Ewropew tal-avjazzjoni. [1] Skont ACI Europe (2007) l-imposti tal-ajruport jammontaw għal madwar 4 sa 8 % tal-ispejjeż operattivi tat-trasportaturi ewlenin tal-UE. F' 'Economic Briefing' ippubblikat f'Marzu 2013, il-IATA ddikjarat li l-imposti kollha fuq l-utenti tal-infrastruttura miġbura flimkien kienu jammontaw għal 14,4 % tal-ispejjeż tat-trasport bl-ajru (ċifri tal-2011). Skont il-IATA, l-imposti ajrunawtiċi tal-ajruport jammontaw għal madwar żewġ terzi ta' dawn l-imposti fuq l-utenti tal-infrastruttura. [2] Steer Davies Gleave, 'Evaluation of Directive 2009/12/EC on airport charges'; Settembru 2013 [3] Id-Direttiva 2009/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Marzu 2009 dwar l-imposti tal-ajruporti; ĠU L 70, 14.3.2009, p. 11. [4] Steer Davies Gleave, 'Evaluation of Directive 2009/12/EC on airport charges'; Settembru 2013 [5] Skont l-Airport Council International Europe, 77 % tal-ajruporti kienu kompletament proprjetà pubblika fl-2010, filwaqt li 9 % kienu kompletament proprjetà privata, ara 'Airport Council International Europe: The Ownership of Europe's Airports 2010'. [6] L-akbar ajruport ċentrali tal-UE jinsabu fir-Renju Unit, Franza, il-Ġermanja u l-Pajjiżi l-Baxxi. [7] Airports Council International (Europe), 'Airport Competition in Europe', Ġunju 2012. [8] Ara l-premessi (9) u (10) tad-Direttiva u "ICAO’s Policies on Charges for Airports and Air Navigation Services" (id-disa' edizzjoni, 2012) [9] Sentenza tas-26.06.2001, il-Kummissjoni/il-Portugall, (C-70/99) rec. p. I-4845, punt 20; sentenza tas-6 ta' Frar 2003, Stylianakis, C-92/01, rec. p. I-1291, mill-punt 23 'il quddiem. [10] ĠU L 293, 31.10.2008, p. 3. [11] Każ dwar l-Għajnuna mill-Istat E4/2007