MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 272/25

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Strateġiji ta' Speċjalizzazzjoni Intelliġenti (RIS3): l-impatt fuq ir-reġjuni u l-kooperazzjoni interreġjonali

(2017/C 272/06)

Relatur: Mikel Irujo Amezaga (ES/EA), Kap tad-Delegazzjoni ta' Navarra fi Brussell

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

Il-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI (KtR),

1. ifakkar li kemm il-Kunsill kif ukoll il-Parlament Ewropew irrikonoxxew li l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti (RIS3) jistgħu jkunu strument importanti li jikkontribwixxi sabiex jiġu indirizzati l-isfidi soċjali u sabiex jiġu promossi l-innovazzjoni, l-investiment u l-kompetittività, abbażi tal-ispeċifiċitajiet soċjoekonomiċi u territorjali;

2. jisħaq l-importanza tal-fatt li r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 stabbilixxa l-RIS3 bħala kondizzjonalità ex ante, u jilqa' l-fatt li l-qafas għat-tfassil tal-S3 iħalli lok għal approċċ reġjonali u b'hekk jiftaħ il-possibbiltà li jiġu kkunsidrati ċirkostanzi reġjonali;

3. ir-reġjuni ssieħbu fl-S3 minħabba li din kienet metodu utli biex l-iżvilupp reġjonali jsir b’mod iżjed effettiv u produttiv. Ir-reġjuni għandhom il-ħsieb li jżommu dan il-metodu li huwa bbażat fuq is-sussidjarjetà u fuq approċċ minn isfel għal fuq. L-għan tagħhom huwa li jissalvagwardjaw il-libertà biex jagħżlu speċjalizzazzjonijiet reġjonali. Il-mod ta’ kif inhuma mfassla l-S3s irid ikompli jirrifletti primarjament id-determinazzjoni li jissaħħaħ l-iżvilupp reġjonali u li jinħolqu impjiegi lokali;

4. jenfasizza li l-ispeċifikazzjonijiet u l-linji gwida għat-tfassil ta' strateġija ta' speċjalizzazzjoni intelliġenti jridu jirrispettaw il-prinċipju tas-sussidjarjetà u jagħtu biżżejjed flessibbiltà lir-reġjuni sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw sfidi speċifiċi;

L-implimentazzjoni tal-Istrateġiji ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti (RIS3)

5. jindika li l-parteċipazzjoni tal-livelli kollha ta' governanza – tal-istat, reġjonali, sottoreġjonali u/jew lokali – li għandhom kompetenzi u li jiżviluppaw inizjattivi fl-oqsma ta' ħidma tal-istrateġija jridu jkunu żgurati u jridu jinkludu “l-ispiral kwadruplu” (1), filwaqt li jiġu enfasizzati r-rwoli tal-industrija, l-edukazzjoni u l-istituzzjonijiet tar-riċerka, kif ukoll taċ-ċittadini, għalkemm il-kombinazzjoni preċiża tal-organizzazzjonijiet involuti tiddependi mill-kuntest reġjonali;

6. huwa tal-fehma li l-RIS3 joffru valur miżjud lill-gvernijiet reġjonali u lokali billi jiġġeneraw proġetti konġunti transsettorjali u interreġjonali u investimenti li huma partikolarment ta’ benefiċċju mil-lat tat-tiġdid industrijali;

7. jenfasizza li l-implimentazzjoni tal-RIS3 trid tinvolvi lill-partijiet ikkonċernati kollha, filwaqt li tħeġġiġhom jaħdmu flimkien f’viżjoni komuni. Il-proċess irid irawwem il-governanza f’diversi livelli u jrid jgħin biex jiġġenera kapital kreattiv u soċjali fi ħdan territorju partikolari;

8. iqis li l-proċess kontinwu ta' tfassil u reviżjoni tal-RIS3 irid jibqa' proċess ta' governanza interattiv li jirfed “il-proċess ta' skoperta intraprenditorjali”, appoġġjat minn kombinazzjoni ta' approċċi minn fuq għal isfel u approċċi minn isfel għal fuq, li fihom iċ-ċittadinanza, irrappreżentata permezz ta' dawk il-mezzi li jitqiesu xierqa, jenħtieġ li tiġi involuta wkoll b'mod adatt;

9. jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-obbligu li jitwettaq proċess parteċipattiv jirriżulta mill-punt 4.3 tal-Anness I għar-Regolament (UE) Nru 1303/2013. Madankollu, f’ħafna każijiet, il-proċess ta’ parteċipazzjoni għadu inadatt. Għalhekk, jitlob lill-Kummissjoni biex tħeġġeġ lill-partijiet interessati rilevanti fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali biex jiżguraw konformità effettiva ma’ din id-dispożizzjoni legali;

10. ifakkar li sabiex jiġu implimentati l-RIS3 huma rrakkomandati wkoll tmexxija u kunsens politiċi, u għal din ir-raġuni hija rrakkomandata l-parteċipazzjoni attiva tas-setgħat politiċi rappreżentattivi kollha, jew il-maġġoranza tagħhom, kif ukoll tal-atturi soċjali jew tas-soċjetà ċivili;

11. iqis li l-RIS3 ma għandhomx ikunu limitati għal kwistjonijiet ta’ riċerka, innovazzjoni u żvilupp tan-negozju. Fl-ispirtu tal-Aġenda Ġdida għall-Ħiliet għall-Ewropa, jeħtieġ li jiġi indirizzat ukoll l-iżvilupp ta' ħiliet ġodda, l-edukazzjoni u t-taħriġ għaċ-ċittadini kollha, speċjalment iż-żgħażagħ, il-ħaddiema u l-persuni qiegħda. Bl-istess mod, iqis li huwa importanti li jiġu promossi l-programmi ta' taħriġ u żvilupp, speċjalment fir-reġjuni b'nuqqas ta' esperjenza f'dan il-qasam, filwaqt li jiġu enfasizzati l-istejjer ta' suċċess f'setturi differenti li jistgħu jintużaw bħala punti ta' referenza għal reġjuni oħra u jitlob li jiġu adottati miżuri li jiffaċilitaw il-kooperazzjoni bejn ir-reġjuni innovattivi u dawk li huma inqas żviluppati;

12. iqis li l-għażliet ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti tar-reġjuni jistgħu wkoll iħeġġu t-trawwim ta’ ċerti politiki tal-UE. Pereżempju, bosta reġjuni għażlu li jiżviluppaw speċjalizzazzjonijiet intelliġenti fir-rigward ta’ aspetti marittimi, bl-użu ta’ approċċi trasversali u intersettorjali fejn il-politiki Ewropej għadhom lura fir-rigward tal-istrutturar u b’hekk dan jillimita l-kapaċità ta’ appoġġ tagħhom u l-effiċjenza tagħhom;

13. jenfasizza li l-prijoritizzazzjoni tas-setturi fejn ir-reġjuni għandhom vantaġġi komparattivi jenħtieġ li tiġi allinjata mal-għanijiet inerenti għall-istrateġija ta' Lisbona li qed jitneħħew (it-taħriġ għaż-żgħażagħ u l-aċċess għall-impjiegi, l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, l-investiment fl-edukazzjoni għolja u r-riċerka, l-appoġġ għall-innovazzjoni tal-SMEs fis-setturi kollha tal-ekonomija reġjonali, l-appoġġ għall-innovazzjoni soċjali u ekoloġika, eċċ.). Huwa essenzjali li l-politiki Ewropej ikunu jistgħu jkomplu jappoġġjaw dawn l-għanijiet li jirfdu l-istrateġija ta’ Lisbona filwaqt li jsaħħu l-pożizzjoni tal-S3s. Minkejja li sar progress sinifikanti f'dan il-qasam, għad irid isir progress sabiex dawn l-għanijiet jintlaħqu madwar ir-reġjuni kollha tal-Ewropa;

14. jenfasizza r-rwol tal-istrateġiji tal-ispeċjalizzazzjoni u l-innovazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli taż-żoni rurali, u jisħaq fuq l-importanza tat-taħriġ sabiex il-potenzjal jew il-kapaċità tal-komunitajiet u l-valuri lokali jiġu identifikati u sfruttati;

15. jindika li, skont ir-regolamenti msemmija hawn fuq, l-RIS3 iridu jinkludu “mekkaniżmu ta' monitoraġġ” li jenħtieġ li jkun kapaċi jidentifika u jimmonitorja l-bidliet ippjanati f'kull prijorità tal-RIS3 permezz ta' għażla adatta ta' indikaturi tar-riżultati u jenħtieġ li jħeġġeġ l-iskambju tal-aħjar prattiki; jenfasizza l-importanza ta' fokus fuq il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni. Għaldaqstant, jenħtieġ li jitwaqqaf qafas komuni indikattiv u flessibbli li jkun kapaċi jidentifika u jimmonitorja l-bidliet ippjanati f'kull prijorità tal-RIS3, u li jgħin lir-reġjuni jiżviluppaw il-mekkaniżmi ta' monitoraġġ u l-indikaturi personalizzati proprji tagħhom, filwaqt li jiġu kkunsidrati s-sitwazzjoni u l-ħtiġijiet tagħhom. Il-mekkaniżmu ta' monitoraġġ se jippermetti lir-reġjuni jiżviluppaw kontinwament l-istrateġija tagħhom abbażi ta' evidenza. Dan se jiddependi essenzjalment min-natura tal-RIS3 partikolari u għalhekk jenħtieġ li jiġi definit bħala parti mill-proċess tat-tfassil tal-istrateġija. Filwaqt li jqis dan l-aħħar punt, jissuġġerixxi li, f'dan ir-rigward, tista' tiġi maħsuba allokazzjoni finanzjarja minn diversi fondi sabiex jiġi appoġġjat proċess ta' implimentazzjoni flessibbli u integrat li jkun japplika għall-atturi kollha u jkopri wkoll il-fażijiet ta' analiżi, monitoraġġ, valutazzjoni u segwitu;

16. jemmen ukoll li l-RIS3 jenħtieġ li ma jkunux limitati għall-innovazzjoni u r-riċerka, iżda li l-kamp ta' applikazzjoni tagħhom jenħtieġ li jitwessa' sabiex fil-futur ikun jista' jinbidel fi strateġija ta' żvilupp reġjonali aktar integrata, li tinkludi aspetti oħra bħall-edukazzjoni u t-taħriġ;

17. jinnota s-sitwazzjoni attwali u jipproponi l-ħolqien ta' qafas indikattiv komuni għall-monitoraġġ, li għandu jservi ta' referenza għal kull wieħed mir-reġjuni biex ikunu jistgħu jiżviluppaw l-oqfsa ta' monitoraġġ tagħhom stess, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi tar-reġjuni u r-reġjuni jkunu jistgħu jużaw l-arranġamenti ta' evalwazzjoni u ta' monitoraġġ tagħhom stess;

18. jirrikonoxxi l-isforzi li għamlet il-Pjattaforma S3 f'termini ta' assistenza teknika u provvista ta' strumenti, għalkemm qafas indikattiv komuni jinkoraġġixxi aktar koerenza fl-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-RIS3;

19. jitlob li jkun hemm approċċ gradwali u prudenti fil-proċess ta’ evalwazzjoni tal-S3s, li għadhom jirrappreżentaw politika riċenti li hija kumplessa fit-tfassil u l-implimentazzjoni, u li tista’ tkun kompletament effettiva biss matul is-snin. L-ewwel indikatur ta’ suċċess irid jibqa’ l-prijoritizzazzjoni effettiva u l-mobilizzazzjoni lokali, u r-reġjuni jeħtiġilhom ikunu involuti mill-qrib fid-definizzjoni u fit-tmexxija tal-mekkaniżmi ta’ evalwazzjoni;

20. jistieden lill-Kummissjoni biex, qabel il-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss, tippubblika f’waqthom il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu rispettati fit-tfassil tal-istrateġiji. Il-fatt li l-“gwida” tiġi ppreżentata wara li jibda l-perjodu ta’ programmazzjoni, bħalma kien il-każ għall-kondizzjonalitajiet ex ante attwali, mhuwiex prattiku għall-korpi ta’ implimentazzjoni;

21. jirrakkomanda li jkun hemm koordinazzjoni mill-qrib mal-monitoraġġ tal-POs tal-FEŻR reġjonali, kull fejn tali POs għandhom rwol sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tar-Riċerka u l-Innovazzjoni u bl-użu ta' kriterji reġjonali armonizzati żviluppati f'dan ir-rigward– filwaqt li jitqiesu bis-sħiħ karatteristiċi reġjonali speċifiċi – li skont il-Kummissjoni Ewropea (2) jistgħu jinqasmu f'“indikaturi tar-riżorsi”, “indikaturi tal-output” u “indikaturi tar-riżultati” (kwalitattivi u kwantitattivi);

22. ipoġġi enfasi partikolari fuq il-potenzjal tal-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja (HEI), istituzzjonijiet edukattivi oħra, l-Organizzazzjonijiet tar-Riċerka u t-Teknoloġija (RTOs) u l-Industriji, b’mod partikolari n-negozji ġodda u l-SMEs, fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-RIS3. L-istituzzjonijiet ta' edukazzjoni għolja jaġixxu bħala pern bejn il-partijiet tat-“trijangolu tal-għarfien” (ir-riċerka, l-edukazzjoni u l-innovazzjoni), u huma partikolarment adatti biex jappoġġjaw l-iżvilupp tal-kapaċità ta’ innovazzjoni reġjonali. Għalhekk, jeħtieġ li l-gvernijiet reġjonali jinkoraġġixxu l-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja biex b’mod attiv jieħdu r-rwol tagħhom fil-proċess ta’ RIS3. F'dan ir-rigward irid jinstab bilanċ bejn, minn naħa, il-ftuħ ta' istituzzjonijiet ta' edukazzjoni għolja għall-ħtiġijiet tas-suq u, minn naħa oħra, l-edukazzjoni fiha nnfisha u riċerka (bażika) għall-innovazzjonijiet ta' għada. Nikkunsidraw li għal dan il-għan huwa essenzjali li l-istituzzjonijiet ta' edukazzjoni għolja jkunu aċċessibbli għal kulħadd, jikkontribwixxu sabiex jogħla l-livell tal-edukazzjoni u tat-taħriġ indispensabbli għal soċjetà tal-għarfien immirata lejn il-kreattività, u jissodisfaw il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, fir-rigward kemm tan-negozji kif ukoll impjegaturi oħra;

23. jirrakkomanda li, kull meta possibbli, l-istrateġiji tal-RIS3 jenħtieġ li jipprovdu għat-twaqqif ta' organizzazzjonijiet jew strutturi flessibbli u esterni biex jappoġġjaw lill-gvernijiet, speċjalment dawk li għandhom riżorsi limitati, fil-bini tal-kapaċitajiet tal-awtoritajiet lokali u reġjonali. Iqis li l-appoġġ u l-evalwazzjonijiet esterni (b’appoġġ għall-evalwazzjonijiet bejn il-pari u ż-żjarat ta’ esperti) imwettqa mill-Pjattaforma S3 huma estremament utli, iżda mhumiex biżżejjed, peress li huwa tal-fehma li kull awtorità lokali u reġjonali jeħtiġilha tiżviluppa l-kapaċitajiet reġjonali interni tagħha, inklużi l-mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni, monitoraġġ u segwitu tal-RIS3;

24. jenfasizza li fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-RIS3, bħal fi bnadi oħra, irid ikun hemm bilanċ tajjeb bejn l-isforz li jkun sar u l-benefiċċji miksuba. B'mod ġenerali, iridu jintużaw il-possibbiltajiet kollha sabiex jiġi evitat li l-RIS3 iwasslu għal piżijiet amministrattivi ġodda;

25. jirrimarka li l-RIS3 iridu jitfasslu sabiex ikunu biżżejjed flessibbli matul il-perjodu tal-fondi strutturali rilevanti. Dawn m'għandhomx jippreġudikaw kwalunkwe żvilupp ġdid, id-diversifikazzjoni intelliġenti jew l-innovazzjonijiet problematiċi fir-reġjuni. B'mod partikolari, l-RIS3 m'għandhomx jillimitaw l-attivitajiet ekonomiċi tas-settur privat – ta' negozji ġodda, pereżempju – fir-reġjuni kkonċernati;

Sinerġiji bejn il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u programmi oħra

26. jinnota li l-pedament tal-RIS3 imur lil hinn mill-użu effiċjenti tal-Fondi Strutturali, bl-għan li jinħolqu sinerġiji bejn il-politiki ta’ innovazzjoni u l-iżvilupp reġjonali u l-istrumenti finanzjarji, sabiex tiġi evitata d-duplikazzjoni;

27. jirrimarka li l-promozzjoni ta’ sinerġiji bejn il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi “SIE”) u l-Orizzont 2020 hija waħda mill-prijoritajiet għall-perjodu 2014-2020. Dan il-proċess madankollu qed jixxekkel mill-kumplessità regolatorja. It-tfittxija għas-sinerġiji trid tikkonċerna wkoll il-politiki l-oħra tal-UE u l-mekkaniżmi ta’ intervent relevanti;

28. jiġbed l-attenzjoni għall-valur ta' approċċ bħal dan, li jenħtieġ li jfittex ukoll li jsaħħaħ l-appoġġ għall-SMEs, il-proġetti individwali u l-inizjattivi kollettivi tagħhom, kif ukoll għan-negozji l-ġodda;

29. jirrimarka li qed isir essenzjali li jiġi ssemplifikat il-qafas regolatorju u li jinħolqu interfaċċji operattivi, li jiffaċilitaw l-interazzjoni bejn l-iskemi ta’ appoġġ differenti. Min-naħa tagħhom, dawn jenħtieġ li jiġu akkumpanjati minn deskrizzjoni ċara u li tinftiehem ta’ kif biħsiebhom jiksbu u jiffaċilitaw is-sinerġiji;

30. iqis li huwa importanti li jiġu inkoraġġuti l-programmi ta’ taħriġ, speċjalment f’reġjuni b’esperjenza limitata f’dan ir-rigward, li jenfasizzaw stejjer ta’ suċċess minn perspettiva settorjali li jistgħu jintużaw bħala paramentri referenzjali għal reġjuni oħra;

31. jirrimarka li fattur importanti fl-iżgurar tal-ħolqien b’suċċess tas-sinerġiji huwa l-promozzjoni tal-komunikazzjoni u l-kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati li huma familjari mal-istrumenti differenti ta’ finanzjament (Fondi Struttuali u Orizzont 2020) iżda xorta għad għandhom għarfien limitat tas-setturi rispettivi ta’ xulxin; dan japplika kemm għal-livell reġjonali kif ukoll Ewropew; jistieden lill-Kummissjoni u r-reġjuni jappoġġjaw u jippromwovu skambju bejn dawn il-gruppi;

32. ifakkar li parti kbira minn kull suċċess ser jiddependi minn relazzjonijiet bla xkiel bejn id-diversi livelli ta’ governanza, fil-livell tal-UE, reġjonali u, fejn xieraq, lokali, kif ukoll mill-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet amministrattivi u l-punti ta’ kuntatt nazzjonali, fost oħrajn;

33. jiddispjaċih li l-armonizzazzjoni inkompleta bejn il-qafas regolatorju ta' għajnuna direttament ġestita mill-Kummissjoni (Orizzont 2020) u għajnuna ġestita indirettament (FSIE) li hija soġġetta għal-limitazzjonijiet tal-għajnuna mill-Istat tibqa' ostaklu sinifikanti fir-rigward tal-isfruttament tas-sinerġiji bejniethom. Jitlob li jiġu applikati r-rakkomandazzjonijiet tal-istudju reċenti kkummissjonat mill-Parlament Ewropew f’dan ir-rigward (3);

Razzjonalizzazzjoni tal-inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea

34. jirrikonoxxi għal darba oħra l-ħidma kbira li twettqet mill-Pjattaforma S3, filwaqt li ġiet identifikata varjetà ta’ inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti lok għal konfużjoni, nuqqas ta’ għarfien u nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn ir-reġjuni;

35. iqis li hija meħtieġa biex jiġu analizzati s-sinerġiji bejn id-diversi strumenti, inizjattivi, għodod u korpi ta’ appoġġ, bħall-Pjattaforma ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti, l-Osservatorju Ewropew ta’ Raggruppament, l-assoċjazzjonijiet Ewropej għall-innovazzjoni, il-Forum Strateġiku Ewropew, l-inizjattivi relatati mat-teknoloġiji abilitanti essenzjali (KET) u l-infrastrutturi tar-riċerka u bosta oħrajn;

36. iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżgura aktar konsistenza f’dak li jirrigwarda l-komprensjoni tal-inizjattivi u l-implimentazzjoni tagħhom, fuq kollox f’dawk ir-reġjuni iżgħar jew dawk b’inqas kapaċità amministrattiva;

37. jitlob li jkun hemm kjarifika sabiex jiġu identifikati b’mod ċar l-oqsma tematiċi li fihom il-Kummissjoni jista’ jkollha l-ħsieb li tadotta miżuri sinifikanti li għandhom l-għan jiżviluppaw approċċ komprensiv għall-katina tal-valur fil-livell Ewropew f’settur partikolari fuq il-bażi ta’ eżempji ta’ suċċess, f'oqsma ewlenin rilevanti għan-numru l-aktar kbir possibbli ta' Stati Membri/reġjuni, li għalihom jeħtieġ li tiffoka fuq approċċ ta’ netwerking, ta’ appoġġ u ta’ ġestjoni li jinbena fuq l-S3s;

38. jirrakkomanda li l-UE tiċċara l-impatt tal-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti fuq mekkaniżmi ta’ gwida oħrajn tal-UE u fuq il-partijiet involuti, li tittejjeb il-komunikazzjoni tagħha u li jitfassal “atlas ta’ inizjattivi, għodod u proġetti tal-UE” dwar kwistjonijiet relatati mal-RIS3, fuq l-eżempju tal-portal tal-ġustizzja elettronika tal-Kummissjoni Ewropea, li għandu l-għan li “jagħmel il-ħajja iktar faċli” billi jipprovdi informazzjoni multilingwi;

39. jirrakkomanda wkoll li tiġi żviluppata komunità ta’ għarfien, filwaqt li titqies ukoll il-ħidma tal-OECD, il-Pjattaforma S3 u firxa wiesgħa ta’ akkademiċi sabiex jipprovdu taħriġ professjonali għall-esperti tal-RIS3;

Faċilitazzjoni tal-kooperazzjoni interreġjonali u l-ħolqien ta’ ktajjen ta’ valur

40. jenfasizza li l-ħolqien ta’ massa kritika fil-livell territorjali huwa essenzjali jekk l-UE u l-industriji tagħha jridu jkunu kompetittivi fuq skala globali. Iqis li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-post adatt biex jiġu indirizzati l-ekosistemi innovattivi, fejn jinħolqu r-rabtiet meħtieġa bejn il-politiki tal-UE, l-industrija, iċ-ċentri tar-riċerka, l-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja u ċ-ċittadini;

41. jinnota li, abbażi tal-prijoritajiet identifikati fl-RIS3, jeħtieġ li tiġi żviluppata kooperazzjoni interreġjonali peress li din tippermetti l-ħolqien ta’ ktajjen tal-valur madwar l-UE;

42. huwa konvint li l-kooperazzjoni interreġjonali ser toħloq sinerġiji bejn l-attivitajiet ekonomiċi u r-riżorsi li diġà ġew definiti fir-reġjuni b’tali mod li jiġi sfruttat aħjar il-potenzjal u tiġi evitata d-duplikazzjoni fl-investiment, bl-użu tal-fondi strutturali;

43. iqis li huwa kruċjali li jkun hemm biżżejjed informazzjoni u kapaċità ta’ koordinazzjoni, u li r-riżultat ideali ta’ dan għandu jkun sistema perfetta u koerenti ta’ komplementarjetajiet, li telimina l-ineffiċjenzi li jirriżultaw mid-duplikazzjoni u s-sempliċi imitazzjoni;

44. jilqa’ b’sodisfazzjon l-inizjattivi differenti tal-Kummissjoni Ewropea f’dan il-qasam, bħalma huma l-pjattaformi tematiċi, għalkemm jemmen li mill-bidu nett dawn l-inizjattivi jenħtieġ li jkunu akkumpanjati minn strumenti finanzjarji u għanijiet definiti sew, biex jiġi evitat ir-riskju ta’ inċertezza bejn il-parteċipanti, u biex tiġi evitata d-duplikazzjoni ma’ inizjattivi jew programmi oħra bħall-Komunità ta’ Konoxxenza u Innovazzjoni (KIC), l-ERA-NET, il-programmi ta’ raggruppamenti tal-COSME, proġetti fil-qafas ta’ Interreg Europe, eċċ.;

45. huwa kritiku tal-fatt li l-istrumenti finanzjarji l-kbar iħallu barra proġetti fuq skala iżgħar u għadhom, minkejja l-ammonti kbar disponibbli b’mod partikolari taħt il-FEIS, insuffiċjenti biex jippermettu lill-SMEs jegħlbu l-fallimenti tas-suq u jiffaċilitaw l-aċċess għall-finanzjament tal-kreditu u tar-riskju; ta’ spiss huwa l-livell ta’ kumplessità, il-proċeduri li jieħdu ħafna żmien għat-tħejjija, it-twettiq u l-konklużjoni ta’ proġett fuq skala kbira ħafna u l-livelli baxxi ta’ tlestija tat-teknoloġija (’il bogħod minn redditu viżibbli fuq l-investiment) li jimpedixxu lill-atturi iżgħar milli jkunu involuti;

46. jenfasizza l-importanza li jiġu żviluppati l-pjattaformi tematiċi tal-Kummissjoni Ewropea u speċjalment l-opportunità li jipprovdu biex titrawwem il-kollaborazzjoni bejn il-partijiet interessati reġjonali. Bl-istess mod, jinnota li l-pjattaformi ta' kooperazzjoni interreġjonali msemmijin hawn fuq taw prova tal-importanza kruċjali tagħhom għall-implimentazzjoni, il-massimizzazzjoni tat-tkabbir ekonomiku u l-potenzjal tas-suq, b'mod partikolari f'termini tal-innovazzjoni mmexxija mill-industrija. Għalhekk, iqis li għandu jkun possibbli għal dawk ir-reġjuni li jixtiequ jippjanaw l-organizzazzjoni ta’ ċerti speċjalizzazzjonijiet fil-livell interreġjonali: — fi ħdan l-istess pajjiż — fi ħdan gruppi transkonfinali — fir-reġjuni ultraperiferiċi — f’żona integrata ta’ portijiet jew żona muntanjuża — fi ħdan netwerk Ewropew mingħajr kontinwità ġeografika (eż. l-industriji kulturali u kreattivi, is-servizzi marbuta mal-isfidi demografiċi jew l-inizjattiva Vanguard);

47. iqis li l-RIS3 jenħtieġ li jinkoraġġixxu lir-reġjuni biex jaħdmu flimkien biex jiżviluppaw kooperazzjoni internazzjonali bejn ir-raggruppamenti fil-livell settorjali jew fis-segmenti tas-suq komuni, li jgħinu fit-tisħiħ tal-ktajjen tal-valur internazzjonali msemmija hawn fuq. Ir-rwol li jistgħu jaqdu r-raggruppamenti bħala pont bejn l-atturi ġewwa u barra r-reġjuni u bħala mezzi ta’ appoġġ tan-negozju għall-SMEs irid ikun rifless fil-politiki tal-UE;

48. jiddispjaċih li l-qafas regolatorju attwali għall-użu interreġjonali u transnazzjonali tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej mhux qed jintuża b'mod sodisfaċenti mill-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali. Dan japplika wkoll għall-implimentazzjoni ta' operazzjonijiet 'il barra miż-żona koperta mill-programm, li kważi qatt ma jiġu implimentati fil-prattika;

49. jirrimarka li skont bosta studji, hemm ostakli sostanzjali li jxekklu l-użu tal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej għall-kooperazzjoni interreġjonali u transnazzjonali, bħal nuqqas ta' riżorsi jew kapaċità amministrattiva, in-nuqqas ta' eżempji tal-aħjar prattika, l-inċertezza dwar kif dan għandu jsir, in-nuqqas ta' referenza u qafas metodoloġiku, in-nuqqas ta' ċarezza dwar l-objettivi, il-livelli asimmetriċi ta' kompetenza politika, l-ostakoli regolatorji u n-nuqqas ta' qafas finanzjarju biex ħidma bħal din tiġi ffaċilitata;

50. iqis, għalhekk, li l-qafas regolatorju attwali jillimita l-kooperazzjoni interreġjonali minflok ma jrawwimha. Għal dan il-għan, jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tappoġġja x-xogħol tan-netwerks tal-FEŻR u l-awtoritajiet maniġerjali tal-FSE b'assistenza tanġibbli, pereżempju fl-iskambju ta' informazzjoni u l-eliminazzjoni ta' inċertezzi dwar l-ammissibilità ta' miżuri ppjanati f'każijiet individwali speċifiċi, u biex toqgħod lura minn kwalunkwe interpretazzjoni restrittiva tal-qafas regolatorju eżistenti. Madankollu, jirrikonoxxi li xi ostakli sostanzjali mhumiex dovuti għall-insuffiċjenza tar-regolamentazzjoni attwali iżda għal nuqqas ta' kapaċità amministrattiva u livelli asimmetriċi ta' kompetenzi politiċi/amministrattivi/xjentifiċi;

Qafas regolatorju u finanzjarju ġdid

51. jemmen li l-S3s reġjonali jeħtieġ li jitqiesu b’mod effettiv fil-politiki Ewropej kollha, inkluż meta tiġi implimentata l-politika ta’ koeżjoni, u mhux biss meta jiġi implimentat il-FEŻR;

52. iqis li jista' jkun problematiku li jitnedew politiki ġodda bl-użu tal-istess qafas regolatorju u finanzjarju, u għalhekk iqis li l-programmi jenħtieġ li jkollhom ċerta flessibbiltà b'tali mod li dawn ikunu jistgħu jniedu politiki ġodda b'aktar versatilità;

53. huwa tal-opinjoni li biex jibnu kooperazzjoni li tiffoka fuq l-RIS3, ir-reġjuni għandhom bżonn għodda sempliċi li tippermettilhom iqisu effettivament l-ispejjeż tan-netwerking u mhux biss dawk tal-proġetti operattivi ffinanjzati b’mod konġunt;

54. jiċħad kull tentattiv biex terġa’ tiġi nazzjonalizzata l-politika ta’ koeżjoni wara l-2020 għaliex hi tibqa’ l-bażi għall-promozzjoni ta’ strateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti fir-reġjuni kollha fl-UE, u b’hekk jiġu pperikolati l-iżviluppi pożittivi li diġà huma fis-seħħ f’ħafna fil-livell reġjonali u lokali fil-perjodu ta’ finanzjament attwali;

55. għalhekk jirrakkomanda: — riforma tal-qafas regolatorju attwali, qabel tmiem il-perjodu 2014-2020, li tagħti spinta ġdida kemm lis-sinerġiji bejn il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u l-programmi kif ukoll lill-kooperazzjoni interreġjonali. Din ir-riforma tirrikjedi semplifikazzjoni u flessibbiltà akbar fil-ġestjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, permezz tal-applikazzjoni tal-metodi ssemplifikati ta’ ġustifikazzjoni, ibbażati pereżempju fuq il-kisba tal-għanijiet, l-użu ta’ spejjeż ta’ unità u miżuri oħrajn adatti aħjar għall-applikazzjoni effiċjenti tal-fondi għal speċjalizzazzjoni intelliġenti; — it-tisħiħ tal-għanijiet tal-S3 dwar it-tkabbir inklużiv u sostenibbli u dwar il-ħolqien tal-impjiegi; — qafas komuni indikattiv u flessibbli, fil-forma ta' rakkomandazzjoni, dwar l-RIS3, li jimla l-vojt attwali u n-nuqqas ta' koordinazzjoni fit-tfassil, l-abbozzar, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u s-segwitu tal-RIS3. Abbażi tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, id-dokument irid ikun flessibbli, ħaj u miftuħ, biex iħalli spazju sabiex jiddaħħlu niċeċ ġodda ta' speċjalizzazzjoni li qabel ma kinux jeżistu; — b’mod urġenti jiġu pprovduti strumenti ta’ finanzjament adegwati ad hoc sabiex titrawwem il-kooperazzjoni interreġjonali. Dawn l-istrumenti jistgħu jikkonsistu f’kombinazzjonijiet ta’ finanzjament (inkluż t-taħlit ta’ għotjiet u self, u finanzjament pubbliku u privat f’livelli differenti) bl-użu innovattiv ta’ fondi li jappoġġjaw il-proġetti pilota mmirati lejn in-netwerks ta’ kooperazzjoni interreġjonali li jsawru l-kuntatt dirett mal-industrija u jkollhom impatt fuq is-suq; — fil-futur, l-Orizzont 2020 jenħtieġ li jipproponi approċċ territorjali li jorbot il-politika Ewropea tar-riċerka u l-innovazzjoni mal-RIS3, għalkemm tajjeb li wieħed jinnota li l-Orizzont 2020 jenħtieġ li jkompli jiġi ggwidat mill-prinċipju ta' eċċellenza; — dan l-approċċ territorjali għandu jqis id-diffikultajiet li jaffaċċjaw ċerti reġjuni, bħar-reġjuni ultraperiferiċi, biex jaġixxu bħala sħab fi proġetti minħabba li jinsabu 'l bogħod miċ-ċentri ekonomiċi u teknoloġiċi; — għandu jinsilet it-tagħlim mill-proġetti pilota mwettqa mid-DĠ Regio fir-reġjuni inqas żviluppati, biex dawn ir-reġjuni jiġu appoġġjati b'mod effettiv fit-tnaqqis tad-distakk tal-innovazzjoni fl-UE; — it-twettiq ta' valutazzjoni ex ante bir-reqqa tal-impatt territorjali dwar l-integrazzjoni tal-istrateġija ta' speċjalizzazzjoni intelliġenti f'firxa ta' politiki tal-UE, bħar-riċerka (FP9), il-politika industrijali u l-politika ta' koeżjoni futura; — allokazzjoni urġenti ta’ riżorsi lill-Interreg Europe, li r-reġjuni diġà huma familjari magħha, u li għas-snin li ġejjin hija l-għodda l-iżjed adatta biex jiġi appoġġjat in-netwerking relatat mal-RIS3; — jeħtieġ li l-implimentazzjoni tal-pjan Juncker tiffaċilita l-introduzzjoni ta’ pjattaformi reġjonali biex jiġu appoġġjati t-tfassil tal-proġett u l-finanzjament u biex b’hekk il-FEIS ikunu jistgħu jipprovdu għajnuna prattika lill-RIS3. Sabiex tiġi żgurata għażla responsabbli tal-proġetti, il-partijiet interessati involuti fil-valutazzjoni tal-proġetti jeħtiġilhom jirċievu informazzjoni komprensiva dwar l-appoġġ meħtieġ għall-awtoritajiet lokali u reġjonali u t-tħassib tagħhom. It-tisħiħ tal-assistenza teknika fil-livell reġjonali taħt il-FEIS hu prijorità assoluta; — il-parteċipazzjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni fil-ħidma tal-grupp ta' livell għoli sabiex jiġi massimizzat l-impatt tal-programmi tal-UE dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni;

56. jirrakkomanda li l-Kummissjoni Ewropea tistabbilixxi grupp ta’ ħidma bil-parteċipazzjoni attiva tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, li jindirizza l-aspetti kollha li jistgħu jipprovdu l-kondizzjonalità ex ante msemmija hawn fuq tal-RIS3 b’aktar preċiżjoni u b’għanijiet u strumenti.

Brussell, it-22 ta’ Marzu 2017. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Markku MARKKULA

(1) Dan jirreferi għall-awtoritajiet amministrattivi nazzjonali jew reġjonali u l-partijiet ikkonċernati, bħall-universitajiet u istituzzjonijiet oħra ta’ edukazzjoni għolja, l-industrija kif ukoll l-imsieħba soċjali u ċ-ċittadini involuti fl-identifikazzjoni tal-opportunitajiet ta’ negozju.

(2) Ara pereżempju, “Guidance document on monitoring and evaluation – European Regional Development Fund and Cohesion Fund” (Dokument ta’ gwida dwar il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni – Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni), Kummissjoni Ewropea, 2014.

(3) “Maximisation of synergies between European Structural and Investment Funds and other EU instruments to attain Europe 2020 Goals” (Massimizzazzjoni tas-sinerġiji bejn il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u strumenti oħra tal-UE sabiex jintlaħqu l-Għanijiet tal-Ewropa 2020), Parlament Ewropew, Direttorat Ġenerali għall-Politiki Interni, Ġunju 2016, IP/B/REGI/IC/2015-131.