Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Il-potenzjal tas-settur ferrovjarju fit-twettiq tal-prijoritajiet ta’ politika tal-UE

(2020/C 79/04)

Relatur : Pascal MANGIN (FR/PPE), Membru tal-Kunsill Reġjonali ta’ Grand Est

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

1. jenfasizza l-kontribut tas-settur ferrovjarju, u b’mod partikolari l-potenzjal tal-linji ferrovjarji reġjonali u lokali, għal diversi prijoritajiet ta’ politika ġenerali tal-Unjoni, li huma d-dekarbonizzazzjoni u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, il-koeżjoni territorjali, ekonomika u soċjali, is-suq intern u l-moviment liberu ta’ persuni u oġġetti, kif ukoll il-mobbiltà sostenibbli;

2. jenfasizza r-rwol tan-netwerk tat-trasport bħala s-sinsla tal-ekonomija tal-UE — u l-potenzjal tan-netwerk ferrovjarju għall-konnessjoni tar-rotot tat-trasport ewlenin mar-reġjuni u t-territorji periferiċi tal-Unjoni, filwaqt li jikkontribwixxi wkoll għall-ekoloġizzazzjoni tad-distribuzzjoni tal-loġistika tal-UE, billi jippromovi bidla modali mit-triq għall-ferrovija fir-rigward tat-trasport tal-merkanzija fuq distanzi twal; jenfasizza, f’dan il-kuntest, li filwaqt li n-netwerks meqjusa ta’ “interess prijoritarju” jridu jiġu promossi b’mod permanenti, ir-rwol ta’ linji reġjonali sekondarji ma jridx jiġi injorat;

3. jindika l-opportunitajiet offruti mis-settur ferrovjarju għal impjiegi stabbli u bi kwalifiki għoljin b’distribuzzjoni uniformi ta’ impjiegi fit-territorju tal-UE u l-effett konsegwenzjali pożittiv għal setturi oħra tal-ekonomija;

4. jitlob miżuri biex ikomplu jiġu ottimizzati dawn il-kontributi fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku Ewropew, filwaqt li jkun hemm rispons għat-tħassib taċ-ċittadini f’dawn l-oqsma;

5. jenfasizza l-importanza tal-multimodalità għal sistema ta’ mobbiltà sostenibbli tal-UE — li tkun ibbażata fuq il-punti pożittivi ta’ kull mod tat-trasport — u l-ħtieġa għal sforzi kontinwi biex jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwi, b’mod partikolari permezz tal-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni;

6. jinnota li l-ferroviji għandhom il-potenzjal li jsiru l-aktar komponent kritiku tal-mobbiltà. Ikun meħtieġ li dawn iħaddnu bis-sħiħ id-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni sabiex jiġu pprovduti servizzi tal-aħħar mil fis-setturi tal-passiġġieri u tal-merkanzija, u b’hekk jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni għal sistema aktar sostenibbli tat-trasport;

7. jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tiżgura l-implimentazzjoni xierqa tal-qafas ferrovjarju regolatorju eżistenti;

8. jindika r-rwol tal-istazzjonijiet bħala vetturi ta’ kultura u ċentri ta’ servizz u s-suċċess tal-iskemi tal-ivvjaġġar ferrovjarju bħal #DiscoverEU għall-promozzjoni tal-kultura u l-wirt tal-UE;

Il-koeżjoni territorjali

9. jinnota li, minbarra r-responsabbiltà għal servizzi tat-trasport pubbliku fit-territorji tagħhom, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jingħataw ukoll il-kompitu li jrawmu koeżjoni territorjali akbar bejn żoni urbani u rurali. Fil-kuntest tal-impenji tal-Unjoni skont il-Ftehim ta’ Pariġi, l-awtoritajiet lokali u reġjonali qed jimplimentaw soluzzjonijiet għal settur tat-trasport aktar sostenibbli, li se jkun tal-akbar importanza fil-kisba tal-għan ta’ Ewropa sostenibbli sal-2030;

10. jikkunsidra li l-ferroviji għandhom rwol ewlieni f’diversi prijoritajiet ta’ politika globali tal-Unjoni u li għandu jingħata bidu għall-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli permezz tal-Patt Ekoloġiku Ewropew il-ġdid, kif deskritt fil-Linji Gwida Politiċi tal-President tal-Kummissjoni Ewropea von der Leyen. B’mod partikolari, dawn jikkontribwixxu għat-tnaqqis fid-disparitajiet bejn bliet u reġjuni periurbani, kif ukoll bejn żoni rurali u urbani;

11. irrimarka fl-Opinjoni tiegħu CDR 18/2017, li jeħtieġ li tiġi stabbilita l-infrastruttura meħtieġa, f’dawk ir-reġjuni inqas żviluppati fil-qasam ferrovjarju, b’mod li ċ-ċittadini u l-kumpaniji jkunu jistgħu jagħmlu użu mit-trasport bil-ferrovija bl-istess kundizzjonijiet bħal fil-kumplament tal-UE, bl-għan li tiġi stabbilita Żona Ferrovjarja Unika Ewropea; u dan sakemm ma jkunx hemm soluzzjonijiet ta’ trasport aktar sostenibbli u b’mod kumplessiv irħas għall-utenti u għall-komunità usa’;

12. jirrimarka li, filwaqt li l-objettivi ta’ politika attwali tal-UE jiddikjaraw li l-Kurituri tan-Netwerk Ewlieni u l-Kurituri tat-Trasport tal-Merkanzija bil-Ferrovija għandhom jikkostitwixxu l-assi ewlenin għall-iżvilupp ta’ intermodalità fl-UE, ir-rapport ta’ riċerka mħejji għall-Kumitat TRAN tal-Parlament Ewropew dwar il-bidla modali jenfasizza li l-konnettività mhijiex distribwita b’mod uniformi fir-reġjuni tal-UE. Ir-rapport jenfasizza, b’mod partikolari, il-ħtieġa li jiġi żgurat li t-territorju kollu tal-UE jkollu l-opportunità li jkun konness man-netwerk ferrovjarju b’mod konformi mal-prinċipju ta’ koeżjoni u aċċessibbiltà […], u abbażi ta’ indikaturi ċari ta’ livelli ta’ domanda u kundizzjonijiet soċjoekonomiċi taż-żona kkonċernata ( 1 ) ; Sabiex jintlaħaq l-objettiv li tiġi żgurata konnettività adegwata fl-Ewropa, mhux biss il-Kurituri tan-Netwerk Ewlieni iżda wkoll il-kurituri sekondarji għandhom jiġu ffinanzjati mill-fondi tal-UE;

13. jenfasizza l-importanza tal-konnessjonijiet ferrovjarji transfruntiera, inklużi dawk ta’ rilevanza reġjonali. Il-kontribuzzjoni speċifika ta’ dawn il-konnessjonijiet għall-koeżjoni territorjali teħtieġ li dawn jitqiesu mill-UE, inkluż li jiġu ffinanzjati minn programmi tal-UE;

Il-koeżjoni ekonomika u soċjali

14. jinnota, fir-rigward tal-koeżjoni, li l-impjiegi fis-settur ferrovjarju huma mifruxa b’mod konsiderevoli fir-reġjuni tal-Unjoni, u jvarjaw minn operaturi u maniġers tal-infrastruttura, għal fornituri u manifatturi, u servizzi ta’ manutenzjoni, sikurezza u sigurtà. Studji jistmaw li l-impjieg fis-settur huwa ta’ 2,3 miljun persuna u 4 miljun persuna meta jitqiesu effetti ekonomiċi aktar wiesgħa ( 2 ) . Minħabba impenji kemm settorjali kif ukoll operazzjonali, is-settur ferrovjarju huwa impjegatur soċjalment responsabbli li jippromovi l-iżvilupp ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati u jservi bħala katalizzatur għat-tkabbir sostenibbli fil-livell lokali, nazzjonali u tal-UE;

15. jappella għal sħubija mill-qrib bejn il-Kummissjoni u s-settur ferrovjarju biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet tat-taħriġ, ir-reklutaġġ u l-attraenza ta’ professjonijiet tas-settur ferrovjarju b’mod partikolari għal adulti żgħażagħ, kif ukoll biex il-professjonisti inkarigati mill-ispezzjonijiet jitqiesu bħala aġenti tal-awtorità fil-livell Ewropew. B’hekk jiġu limitati l-każijiet ta’ aggressjoni kontra dawk li għandhom din il-kariga billi jiġu previsti sanzjonijiet fil-kodiċijiet kriminali nazzjonali;

16. jirrimarka li l-industrija ferrovjarja se tara domanda dejjem akbar għal professjonisti tal-ICT u ċ-ċibersigurtà b’rabta mad-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni dejjem akbar tas-settur. Dawn l-iżviluppi se jkollhom effetti konsegwenzjali pożittivi fuq setturi ekonomiċi oħra fejn impjieg wieħed maħluq fl-industrija ferrovjarja jiġġenera 0,52 impjieg ieħor f’setturi oħra, b’mod partikolari fl-SMEs ( 3 )

17. jinnota li s-settur ferrovjarju huwa affettwat ukoll bid-diskrepanza fil-ħiliet u kkonfrontat bi ħtiġijiet ta’ ħiliet li qed jinbidlu f’ċerti setturi fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni ( 4 )

18. jindika l-benefiċċji ta’ skemi strutturati ta’ trainees fis-settur ferrovjarju — fir-rigward tal-professjonijiet tas-settur ferrovjarju kemm eżistenti kif ukoll emerġenti, li jistgħu jiġu stabbiliti f’assoċjazzjoni ma’ fornituri tal-edukazzjoni vokazzjonali u skejjel sekondarji u appoġġjati minn fondi tal-UE għat-titjib tal-ħiliet/taħriġ mill-ġdid fil-kuntest tat-tranżizzjoni lejn żieda fid-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni ta’ ċerti professjonijiet ( 5 )

19. jenfasizza li aspett importanti partikolari huwa l-livell baxx ta’ rappreżentanza tan-nisa fl-impjiegi fis-settur ferrovjarju. Skont l-istudju RMMS tal-2019 ( 6 ) , il-perċentwal ivarja minn 8 sa 49 % madwar l-UE kollha, f’erba’ Stati Membri biss jaqbeż it-30 %. Jekk il-professjonijiet tas-settur ferrovjarju fl-UE jsiru aktar attraenti għan-nisa, dan jista’ jgħin biex jitnaqqsu l-ostakoli għar-reklutaġġ. Il-Kumitat tar-Reġjuni jiġbed l-attenzjoni għall-eżitu tal-Pjattaforma tal-UE għall-bidla u l-lista ta’ prattiki tajba ( 7 ) biex jiġu indirizzati dawn l-iżbilanċi. Huma meħtieġa taħlita ta’ miżuri meħuda minn kumpaniji, miżuri fil-livell settorjali u azzjonijiet ta’ politika;

Ir-rwol speċjali tal-istazzjonijiet tal-passiġġieri bħala pjattaformi kulturali

20. itenni l-messaġġ ċentrali tal-Opinjoni tiegħu CdR 185/2018 ( 8 ) u jindika r-rwol tal-istazzjonijiet f’dan il-kuntest, filwaqt li jirrikonoxxi “li d-diversi forom tal-wirt kulturali huma ġid prezzjuż għall-Ewropa: Dan huwa strument b’potenzjal kbir ta’ ingranaġġ għal reġjuni aktar koeżivi u sostenibbli fl-UE, li jista’ jikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-identità f’reġjun u fl-Ewropa kollha; u b’mod partikolari tgħodd għall-motto tal-UE: ‘Magħquda fid-diversità’”;

21. jinnota li, minbarra l-funzjoni tagħhom għat-trasport tal-passiġġieri, l-istazzjonijiet huma vetturi importanti ta’ kultura u jipprovdu netwerk estensiv ta’ sensibilizzazzjoni. Huma għalhekk adattati ferm biex iwasslu l-kultura u jiftħu opportunitajiet kulturali għal udjenza aktar wiesgħa, filwaqt li jikkontribwixxu għall-kwalità tal-ħajja u l-koeżjoni soċjali. Dan huwa partikolarment il-każ fil-bliet ta’ daqs medju, fejn l-istazzjonijiet huma sors ta’ potenzjal mhux sfruttat bħala postijiet kulturali alternattivi għal mużewijiet jew festivals;

22. jinkoraġġixxi għalhekk lill-maniġers tal-istazzjonijiet u lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jsaħħu l-inizjattivi kulturali fl-istazzjonijiet u jagħmlu l-aħjar użu minn skemi eżistenti bħall-Premju tal-UE għall-Arkitettura Kontemporanja ( 9 ) , kooperazzjoni possibbli mar-Rotta Ewropea ta’ Wirt Industrijali (ERIH) fil-promozzjoni tas-sensibilizzazzjoni tal-wirt u d-diversità kulturali tal-UE ( 10 ) , in-Netwerk tal-UE ta’ Hubs Kreattivi li jinkludi xi stazzjonijiet trasformati, nominazzjonijiet għal premjijiet ta’ arkitettura kontemporanja tal-UE, u l-Programm tal-UE Ewropea Kreattiva li huwa disponibbli għal proġetti li jinvolvu aktar minn tliet Stati Membri li jixtiequ jippromovu aspetti speċifiċi ta’ kultura;

23. jikkunsidra li s-suċċess attwali tal-programm #DiscoverEU ( 11 ) m’għandux jitqies bħala xi ħaġa garantita. Din l-iskema tat il-possibbiltà li 30 000 żagħżugħ Ewropew jivvjaġġaw mingħajr ħlas minn jum sa xahar bil-ferrovija. Huwa għalhekk jissuġġerixxi t-tnedija ta’ inizjattiva konġunta li tlaqqa’ flimkien il-programm #DiscoverEU tal-Kummissjoni Ewropea, is-settur ferrovjarju u l-KtR, li jista’ jkollha l-għan li tikkollega l-vjaġġi Interrail li jieħdu ż-żgħażagħ ma’ programm ta’ avvenimenti fil-bliet u r-reġjuni tal-Ewropa li jiffukaw fuq stazzjonijiet ferrovjarji lokali u ż-żoni ta’ madwarhom mil-lat kulturali u/jew għal żjarat tekniċi fuq il-post sabiex iż-żgħażagħ jitgħallmu aktar dwar il-ferroviji;

24. ifakkar fil-popolarità dejjem tiżdied tal-ferroviji ta’ billejl, b’mod partikolari fost iż-żgħażagħ, kif ukoll il-ħtieġa li jerġgħu jitnedew dawn is-servizzi għal ċerti rotot ewlenin Ewropej fil-kuntest tat-tranżizzjoni ekoloġika. Jinnota li l-Festival tal-Arti Internazzjonali, EUROPALIA, se jiddedika l-edizzjoni tal-2021 tiegħu għall-influwenza tal-ferroviji fuq l-arti, u jissuġġerixxi li l-kontribut tal-ferroviji ta’ billejl u t-tnedija tagħhom għandhom jiġu enfasizzati f’din l-okkażjoni. Jistieden ukoll lill-ferroviji jsaħħu l-kontribut tagħhom għat-turiżmu sostenibbli billi jintensifikaw il-kollaborazzjoni tagħhom mal-aġenziji tal-ivvjaġġar u modi oħra ta’ trasport;

Il-Patt Ekoloġiku Ewropew

25. jinnota li l-UE affermat ripetutament l-objettiv tagħha biex l-industriji tagħha jkunu mexxejja dinjija fl-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u d-dekarbonizzazzjoni. Id-dekarbonizzazzjoni u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima huma fl-ewwel post fost il-prijoritajiet tal-aġenda politika tal-Kummissjoni l-ġdida fil-qafas tal-“Patt Ekoloġiku Ewropew”; Din hija r-raġuni għaliex hemm bżonn urġenti ta’ proposti ġodda u bilanċjati mill-Kummissjoni u dawn għandhom jiġu ppreżentati fil-100 jum mill-bidu tal-Kummissjoni l-ġdida; Il-Kummissjoni għandha tindika liema riżorsi finanzjarji huma meħtieġa biex jinkisbu l-objettivi tad-dekarbonizzazzjoni;

26. jinnota kif mistħoqq il-movimenti popolari dejjem jikbru bħal “flight shaming” jew l-istrajks għall-klima, u jinsab konvint li dawn jistgħu jgħinu biex tinħoloq bidla modali biss jekk il-ferroviji joffru alternattiva reali għall-modi li jniġġsu aktar, bi prezz affordabbli. Dan jiddependi fuq kontributi mill-awtoritajiet lokali u reġjonali u minn awtoritajiet pubbliċi iżda anke fuq il-kapaċità tas-settur li jagħmel inqas ħsara lill-ambjent;

Il-prestazzjoni ambjentali u l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas

27. jinnota li s-settur tat-trasport huwa responsabbli għal 27 % tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-UE. L-aspirazzjonijiet tal-politika attwali tiegħu huma stabbiliti fl-Istrateġija tal-Mobbiltà b’Emissjonijiet Baxxi tal-Kummissjoni adottata fl-2016, li ġiet segwita minn tliet Pakketti leġislattivi dwar il-Mobbiltà. Fir-rigward tas-settur ferrovjarju, ir-rati tal-emissjonijiet tiegħu huma bil-bosta l-aktar baxxi mill-modi tat-trasport kollha. Barra minn hekk, il-ferrovija hija l-unika settur tat-trasport li l-emissjonijiet globali tagħha qed jonqsu ( 12 ) , minkejja volumi tat-trasport dejjem jiżdiedu;

28. 2 u l-istorbju permezz ta’ imposti, b’diskrepanzi iżgħar fil-kopertura tal-ispejjeż f’euro għal kull passiġġier-km jew tunnellata metrika-km minn modi oħra; jindika l-istudju tal-2019 minn CE Delft ( 13 ) dwar l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni. Dan juri li s-settur ferrovjarju jeċċella fil-kopertura tal-ispejjeż tal-infrastruttura varjabbli tiegħu u tal-esternalitajiet bħat-tniġġis tal-arja, is-COu l-istorbju permezz ta’ imposti, b’diskrepanzi iżgħar fil-kopertura tal-ispejjeż f’euro għal kull passiġġier-km jew tunnellata metrika-km minn modi oħra;

29. jikkunsidra li l-prestazzjoni ambjentali ta’ ferroviji tkun akbar jekk il-ferroviji jindirizzaw in-nuqqasijiet ewlenin tagħhom permezz ta’ użu aktar sistematiku ta’ ferroviji tal-merkanzija itwal u itqal, it-tnedija ta’ ferroviji aktar silenzjużi, bl-għoti ta’ inċentivi għall-modifika ta’ vaguni bi blokki tal-brejkijiet komposti u permezz tal-użu ta’ enerġija nadifa u effiċjenti;

30. jikkunsidra li l-ferroviji għandhom jaħdmu wkoll b’mod intensiv fuq alternattivi għal prodotti noċivi bħal glifosat jew kreożot li jintużaw fuq ħafna kilometri ta’ binarji;

31. jilqa’ l-fatt li atturi ferrovjarji ewlenin impenjaw ruħhom għan-newtralità klimatika sal-2050 iżda jikkunsidra li dan l-objettiv jista’ jintlaħaq f’futur aktar qarib;

32. jikkunsidra li l-leġislaturi jistgħu jikkontribwixxu għal objettiv bħal dan billi jimplimentaw il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas. Il-Kumitat tar-Reġjuni jfakkar fl-Opinjoni tiegħu CDR 18/2017 ( 14 ) fejn jiddikjara li “il-modi kollha tat-trasport għandhom jikkontribwixxu fi proporzjon ma’ kemm iniġġsu, u mal-ispejjeż esterni li huma jikkawżaw, skont il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” u li “is-soluzzjonijiet ta’ bidla modali li jinvolvu l-mobbiltà b’emissjonijiet baxxi għandhom jingħataw prijorità għolja, pereżempju, billi jerġgħu jiġu kkunsidrati sussidji moħbija eżistenti jew miftuħin għat-trasport bit-triq”;

33. jitlob rieżami tal-eżenzjonijiet tal-VAT attwali previsti mid-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE ( 15 ) skont liema l-Istati Membri kollha japplikaw l-eżenzjonijiet tal-VAT għall-avjazzjoni transfruntiera iżda mhux għat-trasport ferrovjarju transfruntier. Emendi għad-Direttiva jippermettu lill-Istati Membri japplikaw rati tal-VAT għal servizzi tat-trasport tal-passiġġieri transfruntiera b’mod aktar sostenibbli. Jiġbed l-attenzjoni, f’dan il-kuntest, għall-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej għat-“Tmiem tal-eżenzjoni mit-taxxa fuq il-fjuwil tal-avjazzjoni fl-Ewropa” ( 16 ) ; jinnota wkoll l-impenji li saru mis-Sur Timmermans, Viċi President Eżekuttiv responsabbli għall-Patt Ekoloġiku Ewropew, dwar il-ħtieġa li jiġi rivedut it-trattament tat-taxxa ta’ ċerti fjuwils tat-trasport biex dan isir aktar konformi mal-objettivi tal-UE dwar il-klima;

34. jitlob li, fir-rigward tar-rieżami tad-Direttiva dwar it-Tassazzjoni Fuq l-Enerġija (2003/96/KE) ( 17 ) imħabbra mill-President von der Leyen, jitwaqqfu l-eżenzjonijiet tat-taxxa obbligatorji għall-avjazzjoni u t-tbaħħir marittimu (filwaqt li dawn l-eżenzjonijiet huma fakultattivi għal prodotti tal-enerġija u l-elettriku użati għat-trasport tal-oġġetti u tal-passiġġieri bil-ferrovija, il-metrò, it-tramm, eċċ.) bħala miżura ulterjuri biex tiġi mħeġġa bidla modali lejn modi tat-trasport aktar sostenibbli;

L-attraenza tal-ferroviji u bidla modali

35. jemmen li l-bidla modali se tiġi mħeġġa wkoll bit-tisħiħ tal-affidabbiltà u l-kumdità tal-ferroviji. L-istazzjonijiet huma parti sħiħa mill-kumdità tal-ivvjaġġar. Persuni b’mobbiltà mnaqqsa għandhom jibbenefikaw ukoll minn din il-kwalità ta’ servizz addizzjonali abbord u fl-istazzjonijiet; il-ferroviji ta’ billejl fuq distanzi itwal qed joffru soluzzjoni dejjem aktar kredibbli minħabba l-fatt li l-passiġġieri qed ifittxu dejjem aktar alternattivi ta’ vvjaġġar sostenibbli. Is-settur ferrovjarju (l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-infrastruttura) jistgħu jakkumpanjaw dan l-iżvilupp billi joffru prezzijiet attraenti, vaguni komdi u mogħdijiet ferrovjarji adatti;

36. jindika li l-ferroviji joffru kombinazzjoni tajba ta’ veloċità, sikurezza, kumdità, effiċjenza u prestazzjoni ambjentali. Xorta waħda, aktar minn 50 % tat-trasport tal-merkanzija jsir bit-triq u 12 % bil-ferrovija. Minkejja li sar xi progress f’dawn l-aħħar snin, għat-trasport tal-passiġġieri, il-ferroviji xorta għad għandhom inqas minn 10 % tas-sehem tas-suq bħala medja. L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ta’ motivatur importanti x’jaqdu fid-diskussjonijiet dwar il-finanzjament u s-soluzzjonijiet, filwaqt li jinvolvu kemm lill-atturi pubbliċi kif ukoll dawk privati, sabiex tiġi żgurata provvista attraenti ta’ servizzi tat-trasport. F’dan il-kuntest, il-KtR jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tippromovi awtostradi ferrovjarji u tippromovi l-finanzjament pubbliku tat-terminals u l-vetturi ferrovjarji tagħhom bħala għażla ta’ bidla modali ottimizzata li tgħin biex tiġi aċċellerata d-dekarbonizzazzjoni tat-trasport tal-merkanzija;

Id-diġitalizzazzjoni, l-innovazzjoni u l-politika industrijali

37. jemmen li esperjenzi miż-żewġ operaturi ferrovjarji Franċiżi u Ġermaniżi kbar ħafna għandhom it-tendenza li juru li l-ferroviji għandhom jerġgħu jiffukaw fuq in-negozju ewlieni tagħhom: ferrovija tqila. Strateġija ta’ industrija xierqa, flimkien mad-diġitalizzazzjoni, tgħin biex jiżdiedu aktar ferroviji fuq il-binarji;

38. jirrakkomanda li, b’konnessjoni mad-diġitalizzazzjoni: — is-Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju (ERTMS) għandha tiġi introdotta b’pass aktar mgħaġġel biex tikkombina aħjar il-kapaċità addizzjonali u t-trasport aktar sikur; — id-diġitalizzazzjoni għandha tiġi żviluppata f’livell intermodali sabiex tottimizza l-prestazzjoni tas-settur tat-trasport kollu kemm hu. is-servizzi għall-persuni b’mobbiltà mnaqqsa u bi kwalunkwe tip ta’ diżabbiltà (fiżika, sensorja jew intellettwali) għandhom jiġu trattati b’attenzjoni partikolari; — biex tissaħħaħ l-assistenza tal-klijenti u l-passiġġieri jiġu offruti konnessjoni tad-data u aċċess għall-Internet bi prestazzjoni għolja, il-5G għandha tintuża bis-sħiħ; — “Ferroviji tal-Merkanzija Diġitali” għandhom jiġu mnedija b’mod rapidu. Dawn se jiġbru informazzjoni dwar l-istat tal-oġġetti u l-ferrovija nnifisha (temperatura, xokkijiet, twissijiet ta’ sigurtà, eċċ.); dawn imbagħad jiġu kondiviżi abbord u ma’ ċentri ta’ kontroll maġenb il-binarji; — żieda mgħaġġla fil-manutenzjoni mbassra kemm tal-vetturi ferrovjarji kif ukoll tal-infrastruttura permezz tal-adozzjoni fuq skala kbira ta’ sensuri remoti konnessi mingħajr fili (IoT) għad-detezzjoni ta’ temperaturi, pressjonijiet, vibrazzjonijiet, twissijiet ta’ sikurezza f’punti kritiċi u f’ħin reali, ġbir u organizzazzjoni awtomatiċi tad-data ta’ dawk is-sensuri kollha, analiżi immedjata minn sistemi awtomatiċi abbażi ta’ Intelliġenza Artifiċjali;

39. jenfasizza li l-potenzjal tal-ħruġ ta’ biljetti integrati u l-mobbiltà bħala servizz (MaaS) jiddependi fuq kemm l-atturi tat-trasport jagħmlu d-data tagħhom faċilment aċċessibbli għall-bqija tal-ekosistema. Għandhom jiġu stabbiliti linji gwida fil-livell tal-UE biex il-ferroviji jiġu mħeġġa jagħmlu d-data tagħhom aktar disponibbli. Huma jistgħu jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ bliet intelliġenti. B’mod parallel, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jiżviluppaw kompetenzi ġodda fil-produzzjoni, l-iskambju u l-immaniġġjar ta’ data pubblika;

40. jenfasizza li s-sistemi tal-ħruġ ta’ biljetti integrati jridu jkunu kompatibbli ma’ xulxin, filwaqt li jnaqqsu riskju ta’ frammentazzjoni tas-suq intern;

41. jemmen, fid-dawl tal-impatt sinifikanti tad-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni fuq proċessi u servizzi li jinvolvu lill-awtoritajiet lokali u reġjonali matul is-snin li ġejjin, li l-iżgurar ta’ suċċessur għall-Impriża Konġunta Shift2Rail fil-QFP li jmiss hija tal-akbar importanza. L-imsieħba kollha, l-UE u s-settur ferrovjarju, se jkollhom iżommu l-isforz finanzjarju tagħhom, u dan tal-aħħar għandu jieħu din l-okkażjoni biex jiżviluppa aktar proġetti b’ħafna msieħba fuq skala Ewropea bl-involviment tal-SMEs;

42. jirrimarka li, bi skambju, Shift2Rail ikollha twettaq il-wegħdiet tagħha; li tnaqqas b’50 % l-ispejjeż taċ-ċiklu tal-ħajja ta’ sistemi ferrovjarji (l-iżvilupp, l-operat u t-tiġdid tal-infrastruttura u l-vetturi ferrovjarji); l-irduppjar tal-kapaċità tas-sistema ferrovjarja; iż-żieda fil-puntwalità u l-affidabbiltà ta’ servizzi ferrovjarji b’50 %; it-tneħħija tal-ostakli li fadal f’termini ta’ interoperabbiltà u effiċjenza; u t-tnaqqis tal-esternalitajiet negattivi esterni bħall-istorbju, il-vibrazzjonijiet u l-emissjonijiet; kif ukoll tiżgura l-promozzjoni ta’ aċċessibbiltà universali, lil hinn minn sempliċi konformità mar-regolamenti nazzjonali rilevanti fis-seħħ;

Kompetizzjoni intramodali

43. jinnota li qligħ nett minn aktar ftuħ tas-suq, sejħa akbar għall-offerti miftuħa għal kuntratti ta’ servizz pubbliku u separazzjoni kontinwa, huwa stmat fil-firxa ta’ EUR 18 biljun sa EUR 32 biljun għall-perjodu mill-2019 sal-2034. Għalhekk, il-KtR jitlob lill-Kummissjoni u lill-Aġenzija Ferrovjarja Ewropea jiżguraw implimentazzjoni xierqa tar-Raba’ Pakkett Ferrovjarju sabiex jinkisbu l-benefiċċji tal-ftuħ tas-suq u s-simplifikazzjoni tar-regoli;

44. jinnota li l-awtorità kompetenti jew l-awtoritajiet kompetenti li jkunu taw il-kuntratt ta’ servizz pubbliku jistgħu jitolbu li jitwettaq test tal-ekwilibriju ekonomiku minn Korp Regolatorju sabiex jiġi żgurat li servizz ferrovjarju ġdid ma jpoġġix servizz pubbliku eżistenti f’riskju. It-tisħiħ ta’ korpi regolatorji huwa wkoll ta’ importanza kritika għal ekosistema ferrovjarja bi prestazzjoni aħjar. Dan jimplika li l-indipendenza u s-setgħa tagħhom jeħtieġ li jkunu salvagwardjati;

45. jindika li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma wkoll attur importati fis-suq tal-vetturi ferrovjarji u jistgħu jgħinu lill-operaturi ġodda jiksbu aċċess għal flotta. Dan għandu jimxi b’mod parallel ma’ suq aktar dinamiku għal vetturi ferrovjarji użati fil-livell tal-UE kemm għall-passiġġieri kif ukoll għall-merkanzija. Impriżi ferrovjarji eżistenti għandhom responsabbiltà f’dan ir-rigward billi huma s-sidien ewlenin tal-vetturi ferrovjarji;

Intermodalità/Multimodalità

46. jenfasizza li jkun dejjem aktar importanti għas-sistema ferrovjarja kollha li taħseb f’termini ta’ mobbiltà u mhux biss trasport ferrovjarju. Passiġġieri fit-territorji tal-UE issa jistennew servizzi multimodali bieb bieb u jesperimentaw malajr b’modi ġodda tat-trasport (kondiviżjoni ta’ karozzi, scooters elettriċi, trasport pubbliku, eċċ.). Billi jitqies b’mod sħiħ il-kunċett tal-Mobbiltà bħala Servizz u l-potenzjal għal integrazzjoni ma’ modi tat-trasport oħra, li jinkludu servizzi tal-aħħar mil, il-modalità ferrovjarja tista’ żżid is-sehem tas-suq tagħha;

47. jirrimarka li l-ħolqien ta’ identità ta’ mobbiltà Ewropea kien qed jiġi kkunsidrat taħt il-Kummissjoni Juncker. Il-KtR jixtieq li l-Kummissjoni l-ġdida tkompli tinvestiga l-modi teknoloġiċi u legali sabiex din issir realtà. Din tikkostitwixxi proġett ambizzjuż u sofistikat ħafna fejn tagħmir uniku/kard unika jkunu element ċentrali: — dettalji ta’ profil inkluża evidenza għall-persuna b’mobbiltà mnaqqsa u liċenzji tas-sewqan; — mezz ta’ pagament u biljett mingħajr karta għall-modi kollha tat-trasport; — kont biex jiġi rċevut kumpens għal ksur tad-drittijiet tal-passiġġieri; — għodda biex tiġi kalkolata l-marka tal-karbonju tal-mobbiltà tal-persuna;

48. jistieden lill-Kummissjoni tindirizza l-ostakoli li jridu jitnaqqsu, b’mod partikolari garanziji tal-passiġġieri fir-rigward ta’ konnessjonijiet mitlufa jew l-għoti ta’ informazzjoni; b’mod partikolari, il-passiġġieri li jivvjaġġaw bejn Stati Membri differenti fuq il-ferroviji ta’ konnessjoni, ħafna drabi ma jkunux konxji mid-drittijiet tagħhom bħal, pereżempju, il-passiġġieri tal-avjazzjoni;

49. jikkunsidra li l-investimenti fil-merkanzija bil-ferrovija għandhom jiffukaw fuq ostakoli tal-aħħar mil. Dan ma japplikax biss għal nodi urbani, iżda anke għal konnessjonijiet ferrovjarji f’portijiet. Jeħtieġ li tiġi prijoritizzata l-merkanzija fil-ħtiġijiet tal-ippjanar tal-kapaċità; barra minn hekk, il-KtR jappella biex jiżdiedu s-sorsi ta’ finanzjament Ewropew li għandhom l-għan li jiżviluppaw iċ-ċentri tat-trasport intermodali u li joħolqu ċentri, li jeħtieġu investimenti fuq skala kbira.

50. jiddispjaċih li n-negozjati interistituzzjonali dwar id-Direttiva dwar it-Trasport Ikkombinat (92/106/KEE) ( 18 ) ma setgħux jitlestew qabel it-tiġdid istituzzjonali aktar kmieni fl-2019 u jittama li dawn jerġgħu jinbdew mill-ġdid mill-ħarifa tal-2019;

51. jikkunsidra li għandha titqajjem il-possibbiltà ta’ eżenzjoni ġenerali sħiħa għal investiment fi pjattaformi loġistiċi intermodali. Din tkun miżura ta’ simplifikazzjoni importanti għall-awtoritajiet lokali u reġjonali. Madankollu, prerekwiżit għal din l-eżenzjoni huwa li l-ferroviji jżommu lura minn sussidji inkroċjati. Dan jgħin biex jikkonvinċi lil dawk li jfasslu d-deċiżjonijiet li r-regoli tal-għajnuna mill-Istat għandhom ikomplu jippromovu lill-ferroviji għall-kuntrarju ta’ modi tat-trasport li jniġġsu aktar, f’konformità mal-Linji Ġwida Komunitarji dwar l-Għajnuniet mill-Istat għall-Impriżi Ferrovjarji ( 19 )

Is-sikurezza u s-sigurtà tal-ferroviji

52. jenfasizza li s-sikurezza hija parti mid-DNA tal-ferrovija u għad hemm lok għal titjib f’konformità mat-titjib neċessarju fl-interoperabbiltà. L-ATO (operazzjoni awtomatika tal-ferroviji), l-ERTMS, il-manutenzjoni mbassra u ċ-ċibersigurtà, kif ukoll l-eliminazzjoni ta’ passaġġi invell, se jkunu l-fergħa diġitali ta’ dan it-titjib;

Kummerċ

53. jenfasizza l-importanza ta’ approċċ ibbilanċjat fil-konfront tal-għaxar punti ta’ azzjoni maqbula dwar ir-relazzjonijiet maċ-Ċina ppreżentati lill-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2019 (UE-Ċina — Perspettiva Strateġika) ( 20 )

54. jappoġġja l-ħtieġa rikonoxxuta fil-Komunikazzjoni għal sorveljanza xierqa biex jiġi żgurat li l-kapaċità eżistenti tal-UE u l-potenzjal futur fir-rigward tal-produzzjoni b’ħiliet ta’ livell għoli (u l-opportunitajiet ta’ impjieg korrispondenti fit-territorji tal-UE) mhumiex imminati bla bżonn bid-distorsjonijiet kompetittivi fil-livell internazzjonali (aċċess għal swieq ta’ kostruzzjoni, operat ta’ servizzi ferrovjarji, eċċ.);

55. jindika li (i) l-Azzjoni 6 tal-Komunikazzjoni dwar il-Perspettiva Strateġika tistieden lill-Parlament u lill-Kunsill jadottaw l-Istrument Internazzjonali għall-Akkwist Pubbliku qabel tmiem l-2019, (ii) il-Kummissjoni Ewropea indikat li sa nofs l-2019 se tiġi ppubblikata gwida dwar il-parteċipazzjoni ta’ offerenti barranin u oġġetti fis-suq tal-akkwist pubbliku tal-UE, u (iii) il-Kummissjoni għandha tidentifika sa tmiem l-2019 kif se timla d-diskrepanzi eżistenti fid-dritt tal-Unjoni;

56. jenfasizza, fir-rigward tal-akkwist pubbliku fis-settur ferrovjarju, ir-rilevanza tal-applikazzjoni tal-prinċipju tal-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża, kif stabbilit fil-pakkett tal-Akkwist Pubbliku tal-UE tal-2014, u jistieden lill-Kummissjoni tipprovdi linji gwida dwar l-użu tal-prinċipju tal-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża. Fl-istess ħin, irid jiġi żgurat li l-akkwist pubbliku jinkludi titjib ekonomiku, soċjali u ambjentali fl-ispeċifikazzjonijiet tal-offerta.

Brussell, l-4 ta’ Diċembru 2019. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/629182/IPOL_STU(2018)629182_EN.pdf

(2) ERRAC (Kunsill Konsultattiv għar-Riċerka Ewropea fil-Ferroviji): https://errac.org/wp-content/uploads/2019/03/122017_ERRAC-RAIL-2050.pdf

(3) http://www.esce.at/ecodev/wp-content/uploads/2016/04/2013-Der-%C3%B6konomische-Fu%C3%9Fabdruck-des-Systems-Bahn-Folder.pdf

(4) https://ec.europa.eu/transport/modes/rail/market/market_monitoring_en

(5) http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15431-2017-INIT/mt/pdf

(6) https://ec.europa.eu/transport/modes/rail/market/market_monitoring_en

(7) https://ec.europa.eu/transport/themes/social/women-transport-eu-platform-change_en

(8) Kummissjoni għall-Politika Soċjali, l-Edukazzjoni, l-Impjieg, ir-Riċerka u l-Kultura.

(9) https://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/actions/architecture-prize_en

(10) https://www.erih.net/

(11) https://europa.eu/youth/discovereu_mt

(12) https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/share-of-transport-ghg-emissions-1#tab-chart_1

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/specific-co2-emissions-per-tonne-2#tab-chart_1

(13) https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/studies/internalisation-state-of-play-isbn-978-92-76-01413-3.pdf

(14) ĠU C 342, 12.10.2017, p.57

(15) Id-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE ta' 28 ta' Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta' taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU L 347, 11.12.2006, p. 1).

(16) https://www.fairosene.eu/

(17) Id-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta' Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta' enerġija u elettriku (ĠU L 283, 31.10.2003, p. 51).

(18) Council Directive 92/ 106/EEC of 7 December 1992 on the establishment of common rules for certain types of combined transport of goods between Member States (għal dan id-dokument ma hemmx verżjoni bil-Malti) (ĠU L 368, 17.12.1992, p. 38).

(19) https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:184:0013:0031:MT:PDF

(20) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/communication-eu-china-a-strategic-outlook.pdf