[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 24.11.2009 KUMM(2009) 649 finali DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-KUMMISSJONI DOKUMENT TAL-ISFOND TAL-KUMMISSJONI EWROPEA GĦALL-KUNSILL TAL-EPSCO IL-KRIŻI FL-IMPJIEGI XEJRIET, REAZZJONIJIET POLITIĊI U ĦIDMIET EWLENIN DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-KUMMISSJONI DOKUMENT TAL-ISFOND TAL-KUMMISSJONI EWROPEA GĦALL-KUNSILL TAL-EPSCOIL-KRIŻI FL-IMPJIEGIXEJRIET, REAZZJONIJIET POLITIĊI U ĦIDMIET EWLENIN IX-XEJRIET FIS-SWIEQ TAX-XOGĦOL TAL-UE Prestazzjoni ekonomika dgħajfa wasslet għan-nuqqas ta’ impjiegi u għall-qgħad... Sa nofs l-2009 l-impjiegi fl-UE kienu naqsu b’4,3 miljuni (1,9 %) meta mqabbla mas-sena ta' qabel, fis-setturi kważi kollha, iżda b'deterjorament ħafna iżjed notevoli fil-bini u fl-industrija. Il-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol marret għall-agħar fl-Istati Membri kollha, iżda l-iżjed fl-Istati Baltiċi, fl-Irlanda u fi Spanja, li kollha kemm huma ġarrbu tnaqqis kbir fis-suq tad-djar li wassal għat-tnaqqis tal-impjiegi fis-settur tal-bini. B’kuntrast ma’ dan, f’ċerti Stati Membri bħall-Belġju u l-Ġermanja l-livelli tal-impjiegi baqgħu relattivament reżistenti għall-effetti tal-kriżi, parzjalment bis-saħħa tal-użu estensiv ta’ arranġamenti ta’ xogħol għal żmien qasir u ta’ miżuri oħra (Grafika Nru 1). Grafika Nru. 1: Il-bidla fil-perċentwali tal-impjiegi fuq l-Istati Membri tal-UE 2008q2−2009q2 [pic] Sors: Kontijiet nazzjonali, Eurostat. Dejta aġġustata mhux skont l-istaġun għat-tibdil mis-sena ta’ qabel. ...iżda ż-żieda fil-qgħad s’issa nżammet imrażżna Minkejja sinjali ċari ta’ deterjorament, s’issa s-suq Ewropew tax-xogħol żamm relattivament sod meta wieħed jikkunsidra kemm ġie f’daqqa t-tnaqqis ekonomiku. Il-qgħad żdied (Grafika Nru 2), iżda b’inqas milli wieħed kien jaħseb meta wieħed jikkunsidra l-qawwa tar-riċessjoni u t-tnaqqis kbir tal-kunfidenza. Pereżempju, minkejja tnaqqis ekonomiku ikbar u tisbita kbira fil-kunfidenza fin-negozju fl-UE meta mqabbla mal-Istati Uniti tal-Amerika, sa Settembru 2009 r-rata tal-qgħad kienet żdiedet bi 2,1 punti perċentwali meta mqabbla ma’ dik tas-sena ta’ qabel, filwaqt li fl-Istati Uniti tal-Amerika kienet żdiedet biċ-ċifra ogħla ta’ 3,6 punti perċentwali. Madankollu, ir-rata tal-qgħad fl-UE baqgħet iżżid mir-rebbiegħa tas-sena li għaddiet, u sa Settembru 2009 kienet żdiedet għal 9,2 %, żieda ta’ 2,5 punti perċentwali meta mqabbla ma’ dik tar-rebbiegħa 2008. Il-qgħad totali kiber b’iżjed minn terz (38 %): żieda ta’ sitt miljuni, għal 22,1 miljun, Grafika Nru. 2: Ir-rati tal-qgħad tal-Istati Membri tal-UE [pic] Sors: Is-serje tal-Eurostat dwar il-qgħad. Id-dejta aġġustata skont l-istaġun. Nota: Id-dejta għar-Renju Unit ta’ Lulju 2008 sa Lulju 2009, EE, EL, IT u RO 2008 q2–2009 q2. ...biż-żgħażagħ, bil-ħaddiema ta’ ħiliet bażiċi, bl-emigranti, u fost dawn, dawk li qegħdin f’impjieg temporanju, li s’issa huma l-agħar milquta... Il-kriżi qed taffettwa b’mod differenti lill-irġiel u lin-nisa. Fil-bidu l-irġiel ġew affettwati agħar min-nisa mit-tnaqqis ekonomiku, minħabba li l-biċċa l-kbira tas-setturi li ġarrbu l-iżjed ħsara huma dawk li l-iżjed jimpjegaw l-irġiel[1]. Iżda l-impjiegi tan-nisa wkoll ġarrbu tisbita f’dawn l-aħħar xhur, minħabba t-tifrix tal-kriżi fuq setturi oħrajn fejn l-impjegati huma aktar imħalltin fir-rigward tas-sess tagħhom, minn dawk li ntlaqtu fil-bidu. Hemm ukoll żieda kbira kontinwa fil-qgħad fost iż-żgħażagħ, partikolarment fost l-irġiel, li turi biċ-ċar ħtieġa dejjem tikber ta’ appoġġ biex tiġi ffaċċata l-problema tal-qgħad fost iż-żgħażagħ. Dawk li l-iżjed ġew affettwati wkoll huma l-ħaddiema b’ħiliet bażiċi u l-emigranti ta’ ftit kwalifiki, u dan jirrifletti s-setturi u x-xogħol li kienu l-iżjed mhedda mit-tnaqqis, bħall-bini u x-xogħol manwali li jeħtieġ l-inqas ħiliet. Fir-rigward tat-tip ta’ impjieg, dawk il-ħaddiema li kellhom kuntratti tax-xogħol temporanji ntlaqtu relattivament l-agħar mit-telf tal-impjieg. Dawn kollha huma tradizzjonalment l-iżjed gruppi żvantaġġati fis-suq tax-xogħol, u t-tnaqqis kurrenti ġabhom f'sitwazzjoni relattivament iżjed imwiegħra. Grafika Nru. 3: Żidiet fir-rati tal-qgħad skont is-sess, l-età, il-livelli tal-ħiliet u n-nazzjonalità, 2008q2–2009q2 [pic] Sors: Eurostat, Stħarriġ tal-UE dwar il-Forza tax-Xogħol. Id-dejta aġġustata mhux skont l-istaġun. ...u l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol wisq probabbli se jeħżienu qabel ma jitjiebu Minkejja s-sinjali ekonomiċi reċenti inkoraġġanti, l-impatt sħiħ tal-kriżi ekonomika fuq is-suq tax-xogħol għadu jrid jinħass, għallinqas parzjalment. Filwaqt li s-swieq tax-xogħol ġeneralment urew kapaċità li jirreżistu l-impatt, xorta għadu mistenni li l-UE se titlef xi 7,5 miljun impjieg bejn l-2009 u l-2010, bil-qgħad li potenzjalment jista’ jasal għal madwar 10,3 % sal-2010, żieda ta’ iżjed minn tliet punti perċentwali fuq il-livelli tal-2008. L-esperjenza tal-istorja turi li l-impjiegi jirreaġixxu daqsxejn bil-mod għall-kundizzjonijiet ekonomiċi, u l-parti l-kbira tat-tbassir juri li filwaqt li l-irkupru ekonomiku jidher li beda miexi, it-tkabbir ekonomiku se jibqa' moderat għal ħafna snin. Ir-reazzjoni ewlenija tat-tnaqqis f’daqqa fl-attività ekonomika fil-ħarifa tas-sena li għaddiet bdiet tieħu effett biss waqt l-2009, u wieħed jista’ jistenna li l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol se jkomplu sejrin għall-agħar għal xi żmien anki wara li tarġa’ tibda tikber l-ekonomija. Is-sinjali juru ħżin sostanzjali tal-impjiegi, meta wieħed jikkunsidra li l-biċċa l-kbira tal-adattament s'issa sar fuq it-tnaqqis fil-produttività iżjed milli fuq it-telf tal-impjiegi. Mezz ieħor ta’ adattament għat-tnaqqis fid-domanda u t-tnaqqis ekonomiku kien permezz tal-konċessjonijiet dwar il-pagi biex ipattu għall-istabbiltà tal-impjiegi. Ġeneralment, is-suq tax-xogħol tal-UE adatta ruħu għall-kriżi prinċipalment permezz ta’ inqas produttività u mhux permezz ta’ tnaqqis fl-impjiegi: fl-Awstrija, fil-Belġju, fil-Ġermanja, fl-Italja u fl-Olanda, l-adattament tas-suq tax-xogħol kważi kollu sar permezz ta’ tnaqqis ta’ produttività, u ftit li xejn tnaqqis fl-impjiegi. Iż-żieda fil-ħżin tal-impjiegi tirrifletti kemm il-perċezzjoni tal-kumpaniji li n-nuqqas fil-produzzjoni huwa parzjalment temporanju (u b’hekk jippruvaw jevitaw li jeqirdu l-kapital uman speċifiku għall-kumpanija) kif ukoll l-isforzi tal-politika pubblika biex tillimita ż-żidiet fil-qgħad, b'mezzi bħal arranġamenti ta' impjiegi fuq medda ta' żmien qasira. Iżda t-tnaqqis fil-produzzjoni flimkien mal-ħżin tal-impjiegi wassal għal żieda sinifikanti fl-ispejjeż reali unitarji tax-xogħol. Jekk il-produttività tax-xogħol ma terġax toqrob il-livelli normali, ma jonqsux l-ispejjeż reali unitarji tax-xogħol u ma titjiebx il-kompetittività tal-prezzijiet tal-kumpaniji, hemm riskju sinifikanti li dan il-ħżin tal-impjiegi jibda jisfaxxa fix-xhur li ġejjin, u dan se jkompli jgħarraq is-sitwazzjoni tal-qgħad, sakemm ma jkunx hemm żieda notevoli fl-attività ekonomika. IR-REAZZJONIJIET POLITIĊI S'ISSA Il-pakketti ta’ stimolu fiskali u l-Pjanijiet Nazzjonali għall-Irkupru jinkludu l-miżuri dwar l-impjiegi[2]... L-UE u l-Istati Membri tagħha, inklużi l-banek ċentrali, ħadu azzjoni politika sinifikanti ħafna fil-konfront tal-kriżi severa. Il-pjanijiet nazzjonali għall-irkupru jinkludu d-dispożizzjonijiet dwar l-impjiegi, l-edukazzjoni, it-taħriġ u politiki soċjali. Il-pakkett ta’ stimolu totali mifrux mal-UE kollha fil-programmi ta’ rkupru tal-Istati Membri huwa sinifikanti, u jammonta għal 1,8 % tal-PGD (Grafika Nru 4). Is-sitwazzjoni hija diversa fost l-Istati Membri, kemm mil-lat tal-ambitu tal-pakketti ta’ stimolu kif ukoll mil-lat tal-effett tal-kriżi fuq it-tkabbir u l-qgħad; xi pajjiżi, bħal-Latvja u l-Litwanja ntlaqtu b’mod partikolari mill-kriżi, u kellhom jirrikorru għal programmi massivi ta’ konsolidazzjoni tal-baġit. Miżuri li jsostnu l-funzjonament xieraq tas-suq tax-xogħol u li jtejbu l-kapaċità għax-xiri tal-familji jirrappreżentaw kważi nofs il-miżuri għall-irkupru li ħadu l-Istati Membri. L-Awstrija, il-Belġju, il-Finlandja, il-Ġermanja, Spanja, l-Iżvezja u r-Renju Unit ipprovdew l-ikbar miżuri ta’ stimolu fiskali f’dawn iż-żewġ kategoriji. Grafika Nru. 4: Deskrizzjoni ġenerali ta’ finanzjament għall-miżuri għall-irkupru fil-pjanijiet ta’ rkupru tal-Istati Membri tal-UE [pic] Nota: Fil-każ tal-Ungerija ġie rrappurtat finanzjament gross ta’ 1,45 %. Sors: Is-servizzi tal-Kummissjoni ...bil-miżuri tal-Istati Membri dwar l-impjiegi li jiffokaw fuq it-tliet prijoritajiet li hemm qbil dwarhom fl-UE... Ir-reazzjoni tal-politika tal-impjiegi kopriet it-tliet prijoritajiet li ftiehem dwarhom il-Kunsill Ewropew: iż-żamma tal-impjiegi, il-ħolqien tal-impjiegi u l-promozzjoni tal-mobilità; l-aġġornament tal-ħiliet u l-provvediment għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol; iż-żieda fid-disponibbiltà tal-impjiegi u s-sostenn tal-familji. Ġeneralment, l-ewwel reazzjoni tas-swieq tax-xogħol kienet li jadattaw il-produzzjoni u l-ħin globali tax-xogħol biex ipattu għan-nuqqas fid-domanda minflok inaqqsu l-impjiegi. Programmi ta’ kumpens fuq medda ta’ żmien qasira li permezz tagħhom is-sidien li jimpjegaw jistgħu japplikaw għal għajnuna temporanja mingħand l-istat biex jagħmlu tajjeb għat-tnaqqis fil-pagi tal-ħaddiema li jkunu qegħdin jaħdmu b’inqas sigħat, ħarsu l-impjiegi Ewropej mill-ewwel impatt tar-riċessjoni. Tabilħaqq, is-saħħa relattiva u l-kapaċità tas-suq tax-xogħol Ewropew li jiffaċċja l-kriżi sa dan il-mument jirriflettu parzjalment żieda fl-użu ta’ dawn il-miżuri interni temporanji ta’ aġġustament (pereżempju skemi ta’ xogħol fuq medda qasira ta’ żmien u ħinijiet iqsar tax-xogħol, għeluq temporanju eċċ.) li huma maħsubin biex isalvaw l-impjiegi preżenti u fl-istess ħin iżidu l-impjegabbiltà tal-ħaddiema, inklużi dawk fosthom li huma l-iżjed vulnerabbli, permezz ta’ programmi ta’ taħriġ għoli (CY, DE, ES, HU, IE, IT, LT, NL, AT, PT) u biex isostnu t-tranżizzjoni bejn impjieg u ieħor (CY, CZ, ES u l-NL). Dawn l-arranġamenti l-iżjed li kienu effettivi kien meta inkludew dispożizzjoni fejn l-eliġibbiltà tiddependi minn kriterji speċifikati minn qabel, waħda minn dawn il-kriterji tista’ tkun il-pareġġar tagħhom ma’ taħriġ li jkollu x’jaqsam max-xogħol biex isaħħaħ l-impjegabbiltà tal-ħaddiema u jiffaċilita t-tranżizzjoni li tista’ tkun meħtieġa għal xi xogħlijiet ġodda, kif qed jiġri, pereżempju fiċ-CZ u fl-NL, fejn it-taħriġ sar obbligatorju għall-ħaddiema kollha li qegħdin jaħdmu b’inqas sigħat, iżda wkoll f’AT, BE, DE u HU. Kondizzjonalità iżjed stretta imposta fuq il-kumpaniji, pereżempju f’AT, HU, NL u SI, ukoll għandha tillimita r-riskji ta’ piżijiet li ma jirrendu xejn jew li jittawwal iż-żmien tar-ristrutturazzjoni, xi kultant inevitabbli, tal-kumpanija/fabbrika. L-opportunitajiet u l-inċentivi għat-taħriġ żdiedu fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi bħala reazzjoni għall-kriżi, u t-taħriġ fuq il-post tax-xogħol dejjem iżjed qed jintgħaraf bħala għodda ewlenija biex iżżid l-impjegabbiltà ta’ dawk li huma diġà impjegati. Il-modernizzar u t-titjib fil-kapaċità tas-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi huma mira ċentrali ta’ numru ta’ Stati Membri biex il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol ikunu indirizzati aħjar. Ħafna SPI nazzjonali (pereżempju UK, NL, BE, DE, FI, SE) ħalqu skemi speċjali ta’ intervent bikri – ħafna drabi fi sħubija ma' sħab soċjali, muniċipalitajiet u partijiet oħra interessati fis-suq tax-xogħol. Dawn kienu mmirati biex jiżguraw tranżizzjonijiet sikuri u ta’ malajr għal dawk li kienu fir-riskju li jsibu ruħhom żejda u mingħajr xogħol, u b’hekk jevitaw il-qgħad fuq medda twila ta’ żmien. Bħala parti mill-pakketti favur l-irkupru ħafna Stati Membri ħadmu biex isostnu d-dħul tal-iżjed ċittadini vulnerabbli tagħhom, pereżempju billi jżidu l-livell ta’ dħul minimu jew tal-paga minima, billi jwessgħu l-ambitu jew iżidu d-dewmien tal-benefiċċji tal-qgħad, billi jinfurzaw benefiċċji soċjali oħra, jew jintroduċu t-tnaqqis jew eżenzjonijiet mit-taxxi għal gruppi speċifiċi. Barra minn hekk, ħafna qegħdin jinvestu fl-infrastruttura tas-saħħa pubblika, tal-kura fuq medda twila ta’ żmien, tal-kura tat-tfal jew tal-akkomodazzjoni soċjali. Dan għandu ż-żewġ miri li jippromwovi l-impjiegi u li jtejjeb l-aċċess għas-servizzi soċjali għal kulħadd, inklużi dawk li huma l-iżjed vulnerabbli. Dawn huma ta' importanza speċjali biex isostnu l-impjiegi tan-nisa u jappoġġjaw l-ugwaljanza tas-sessi u biex ma jħallux li jkun hemm numru ta’ ħaddiema li jibqgħu barra mis-suq tax-xogħol għal żmien twil kif kien ġara f’reċessjonijiet oħra. Ittieħdu sensiela ta’ miżuri biex jappoġġjaw l-inklużjoni attiva ta’ dawk li huma l-iżjed 'il bogħod mis-suq tax-xogħol, u biex jippromwovu l-impjieg ta’ dawk li iżjed hemm riskju li jibqgħu barra: it-tisħiħ tas-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi biex ikun hemm iżjed appoġġ individwali (BG, DK, DE, EL, ES, FR, LT, NL, PT, AT, SI, UK); it-twessigħ tal-aċċess għat-taħriġ (BG, CZ, DE, EL, FR, FI, IE, LT, PT, UK); is-sussidjar tal-impjiegi għal min hu l-iżjed imbiegħed mis-suq tax-xogħol (FR, HU, LT), u l-promozzjoni speċifika tal-impjiegi ta’ nies b’diżabbiltajiet (ES, RO). Ġie introdott f’ħafna Stati Membri t-tnaqqis temporanju fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali biex jagħti spinta lid-domanda għall-ħaddiema waqt il-kriżi; hemm miżuri speċifiċi mmirati lejn il-ħaddiema iżjed anzjani li l-għan tagħhom huwa li jevitaw l-użu tal-iskemi tal-irtir bikri (PL, PT). IL-QAFAS TAL-POLITIKA It-tliet prijoritajiet identifikati mill-Kunsill Ewropew jibqgħu l-qafas it-tajjeb tal-politika: Iż-żamma tal-impjiegi, il-ħolqien tal-impjiegi u l-promozzjoni tal-mobilità Minkejja li l-impatti immedjati u fuq medda itwal ta’ żmien fuq l-impjiegi tal-miżuri ta’ stimolu u rkupru għadhom ma ġewx ivvalutati fid-dettall, s’issa huwa ċar li kienu effettivi biex irażżnu r-rata tal-qgħad f’ħafna pajjiżi, partikolarment fejn jikkonċerna l-Arranġamenti għall-Impjiegi Fuq Medda ta’ Żmien Qasir (STWA). L-evidenza turi li l-miżuri l-iżjed li jkunu effettivi jekk jiġu ppjanati flimkien mas-sħab soċjali, u li l-infiq fuq l-istimolu ma għandux jiddewwem bi proċeduri ta’ applikazzjoni komplessi. Minħabba li, kif mistenni, il-qgħad kompla jiżdied, l-iskemi STWA jistgħu jkomplu jservu l-għan tagħhom, għal żmien qasir, sakemm jibqgħu effettivament temporanji u mmirati sew, u applikabbli biss għal kumpaniji fejn in-nuqqas fid-domanda jista’ jingħad li hu minħabba ċirkostanzi eċċezzjonali u temporanji. Minħabba li l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol qegħdin f’tibdil kontinwu, il-kriterji tal-eliġibbiltà, it-tul u l-ispeċifikazzjonijiet baġitarji ta’ dawn l-iskemi jeħtieġ li jkunu riveduti kull sitt xhur biex ikun hemm lok għat-titjib fil-mira u fil-ġestjoni tar-riżorsi. Barra minn hekk, minħabba li l-miżuri fuq medda qasira ta’ żmien jistgħu jwasslu biex il-kumpaniji jkollhom wisq ħaddiema żejda, iridu jkunu komplementati b’miżuri li jsostnu l-impjegabbiltà u jiffaċilitaw it-tranżizzjonijiet fis-suq tax-xogħol. Għall-konsistenza ma’ għanijiet iżjed fil-bogħod, l-STWA jipprovdu s-sigurtà marbuta essenzjalment mal-impjieg li ħaddiem ikun qiegħed fih: is-sigurtà tintilef meta l-ħaddiem jitlaq mill-impjieg protett. Konformi mal-approċċ ta' flessigurtà li jħares iżjed fil-bogħod, huwa kruċjali li tkun ipprovduta sigurtà tal-impjiegi iżjed ġenerali, li jippermetti lin-nies li jersqu għal setturi tal-ekonomija iżjed produttivi jekk ikun hemm il-ħtieġa. L-għaqda tal-STWA mat-taħriġ, u l-introduzzjoni jew l-estensjoni ta’ sistema ta' benefiċċji fuq ix-xogħol jew krediti tat-taxxa huwa mod kif wieħed jista’ jipproċedi. Minħabba l-qawwa u n-natura tal-kriżi, huwa wisq probabbli li jkun meħtieġ ristrutturar konsiderevoli sakemm l-ekonomija toħroġ mill-kriżi (pereżempju l-bini, is-servizzi finanzjarji, l-industrija tal-karozzi). Dan jista' jfisser li jista’ jkollu jsir kompromess bejn il-qgħad tal-preżent u iktar nies li jkunu żejda u għalhekk jitilfu xogħolhom iktar 'il quddiem, b'mod partikolari jekk idum ma jsir l-irkupru. Biex titjieb is-sitwazzjoni fis-swieq tax-xogħol jinħtieġu wkoll sforzi akbar li jsostnu l-ħolqien tal-impjiegi. Numru ta’ Stati Membri diġà introduċew l-inċentivi finanzjarji u sussidji għal min jimpjega biex joħolqu jew isostnu l-impjiegi għal gruppi partikolari ta’ ħaddiema. Il-kumpaniji ġodda u l-investiment fit-tkabbir tan-negozji jistgħu jkunu ffaċilitati bi tnaqqis fil-burokrazija u fir-rekwiżiti amministrattivi għall-kumpaniji, u b’iktar disponibbiltà ta’ fondi u servizzi ta’ għajnuna għall-imprendituri u l-kumpaniji l-ġodda. Għandhom ikunu kkunsidrati l-inċentivi għall-investiment f’setturi innovattivi u dawk li qegħdin fi proċess ta’ tkabbir (bħal mhuma l-impjiegi l-ħodor, u wkoll dawk bojod); bl-istess mod, l-ekonomija soċjali hija sors importanti tal-ħolqien tal-impjiegi minħabba li inqas tiddependi fuq iċ-ċiklu tan-negozju u ta’ spiss tipprovdi servizzi li jirrikjedu ħafna ħaddiema u li huma soċjalment utli. l-aġġornament tal-ħiliet u l-provvediment għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol: Huwa essenzjali li jkun hemm sistemi effettivi ta’ attivazzjoni minħabba l-qgħad li qed jiżdied u l-postijiet battala tax-xogħol li qegħdin jonqsu. Aktar enfasi fuq ir-responsabbiltajiet ta’ min qiegħed ifittex impjieg għandha tkun akkumpanjata mill-provvediment ta’ servizzi u programmi tat-tiftix tax-xogħol ta’ kwalità għolja u dħul ta’ sostituzzjoni xieraq, speċjalment għal min il-prospetti tiegħu li jsib ix-xogħol huma ftit li xejn. Kontra l-qgħad jinħtieġu politiki tas-suq tax-xogħol attivi msaħħa, miri aħjar għall-programmi u s-servizzi, u kapaċità mwessa' tas-Servizzi tal-Impjiegi Pubbliċi (PRS). L-għan hu li jkunu żgurati l-pjanijiet tal-futur tal-individwi (l-iżvilupp tal-ħiliet, l-impjegabbiltà u arranġamenti ta’ ħarsien soċjali għas-sigurtà kontra dak li jista’ jinqala’), u li tkun garantita s-sigurtà tar-reklutaġġ għan-negozji filwaqt li nlaħħqu ma’ iżjed volatilità fis-suq tax-xogħol u t-theddida ta' (massa ta') nies li jsibu ruħhom żejda u mingħajr xogħol. Għall-irgiel u n-nisa li qegħdin isibu diffikultà biex isibu x-xogħol mill-ġdid għandha tkun ikkunsidrata "t-tattika it-taħriġ l-ewwel". Għall-forza sħiħa tax-xogħol huma kruċjali l-kisba ta’ ħiliet ogħla u ħiliet imġeddin biex jiżguraw l-adattabbiltà u l-impjegabbiltà fi żminijiet inċerti. Min jipprovdi l-edukazzjoni u t-taħriġ għandu jkun sensibbli u jirreaġixxi għall-ħtiġijiet dejjem jiżdiedu tas-suq tax-xogħol fiż-żminijiet ta’ kriżi. Politiki attivi tas-suq tax-xogħol iridu wkoll jindirizzaw il-ħtiġijiet taż-żgħażagħ, li n-nuqqas ta’ esperjenza ta' xogħol huwa ta' spiss l-ostakolu ewlieni għalihom biex jiksbu aċċess għall-iskemi ta’ appoġġ u jsibu l-ewwel impjieg tagħhom. Il-mobilità tal-impjiegi, settorjali u ġeografika tista’ tiffaċilita t-tranżizzjoni għal xogħol ġdid u tgħin biex jiġi evitat il-qgħad fit-tul. Tattika ta’ intervent bikri teħtieġ il-kooperazzjoni kontinwa bejn il-PES u min jimpjega biex jintervjenu qabel ma jkun hemm telf tal-impjiegi minħabba li jkun hemm impjegati żejda. Il-kooperazzjoni mtejba fost is-servizzi tal-impjiegi, l-awtoritajiet pubbliċi, l-organizzazzjonijiet tat-taħriġ u, qabel kollox, min jimpjega u s-sħab soċjali hija wkoll ta’ importanza ewlenija biex ikunu pprovduti servizzi xierqa, inklużi l-programmi għall-kwalifikazzjoni, programmi ta’ skjerament mill-ġdid tal-ħaddiema u apprendistati għaż-żgħażagħ. Din il-kooperazzjoni hija indispensabbli wkoll biex tipprepara l-forza tax-xogħol għall-impjiegi l-ġodda tal-ġejjieni, speċjalment f’setturi li qegħdin jespandu. Iż-żieda fid-disponibbiltà tal-impjiegi u s-sostenn tal-familji: Element ewlieni li jiddetermina żieda fl-aċċess għax-xogħol u li l-ħaddiema jibqgħu fl-impjieg huwa t-tfassil tas-sistemi tat-tassazzjoni u benefiċċji. Biex jintlaħaq dan il-għan, għandha tissaħħaħ il-komplementarjetà bejn il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol u s-sistemi tat-tassazzjoni u l-benefiċċji. Ċerti karatteristiċi tas-sistemi ta’ tassazzjoni u benefiċċji bħan-nasbiet tal-qgħad jew it-tassazzjoni konġunta tal-familja jistgħu jiskoraġġixxu lil dawk il-ħaddiema f’familja li ma jaqilgħux il-paga ewlenija, u lil dawk li għandhom ir-rwol ewlieni li jieħdu ħsieb lil xi ħadd fid-dar milli jerġgħu jfittxu biex jimpjegaw ruħhom jew jibqgħu fis-suq tax-xogħol, speċjalment fuq bażi full-time. Biex jinżammu fis-suq tax-xogħol il-ħaddiema iżjed anzjani, għandhom ikunu evitati l-opportunitajiet biex jirtiraw kmieni mis-suq tax-xogħol. It-tnaqqis tal-ispejjeż li mhumiex marbutin mal-pagi jista’ jservi ta’ għodda biex jgħin partikolarment lil dawk li għandhom ħafna żvantaġġi biex jibqgħu fis-suq tax-xogħol (dawk li għandhom biss ħiliet bażiċi, iż-żgħażagħ u l-ħaddiema iżjed anzjani). Jekk jiżdied il-limitu tat-taxxa fuq id-dħul li taħtu ma jitħallsux taxxi dan jista’ jirriżulta f’eżenzjonijiet sostanzjali mit-taxxa li huma l-iżjed rilevanti u mmirati lejn min idaħħal l-inqas. L-Iżvezja introduċiet l-eżenzjonijiet mit-taxxa fuq id-dħul tal-impjegati. Dan il-pass huwa konsistenti mal-għanijiet fuq medda twila ta’ żmien biex ix-xogħol ikun jirrendi u huwa mistenni li jħalli effetti pożittivi fuq l-impjiegi fuq medda twila ta’ żmien. Filwaqt li t-tnaqqis fl-ispejjeż tal-impjiegi li mhumiex marbutin ma’ pagi huwa miżura importanti biex jiżdiedu u anki biex jinżammu l-impjiegi, ir-riskji ta’ spejjeż li ma jirrendu xejn huma kbar: it-tnaqqis, għal min jimpjega, tat-taxxi, tal-kontribuzzjonijiet għas-sigurtà soċjali u spejjeż oħra tax-xogħol mhux marbutin mal-pagi għandu jintlaħaq biss jekk dawn il-miżuri jkollhom effett immedjat fuq id-deċiżjoni tas-sidien li jimpjegaw jew iżommu l-personal - pereżempju billi jkun hemm provvediment ta' kuntratti part-time ssussidjati b'kundizzjonijiet iżjed attraenti għall-kumpaniji. Jekk ma jkunx hemm effett immedjat fuq l-impjiegi, ikunu iżjed effettivi fuq terminu ta’ żmien qasir spejjeż temporanji governattivi tal-istess valur li jimmiraw li jsostnu ż-żidiet fl-impjiegi direttament f’setturi ta’ xogħol intensiv li għandhom problemi ta’ numri akbar milli meħtieġa ta' ħaddiema li jagħmlu xogħol speċifiku (pereżempju fis-settur tal-kura tas-saħħa). Ikun meħtieġ is-sostenn tad-dħul tal-familji sakemm jaqbad sew l-irkupru, iżda l-kapaċità tal-Istati Membri f’dan ir-rigward hija evidentement differenti. F’ċerti każi l-benefiċċji huma wisq baxxi, jew it-tul tagħhom huwa limitat ħafna. Min-naħa l-oħra, it-tfassil u l-abbondanza tal-benefiċċji jeħtieġ li jkunu ddefiniti sew biex ikunu limitati effetti li jiddiżinċentivaw lil min jibbenifika milli jimpjega ruħu. Il-ħaddiema li għandhom kuntratti ta’ żmien fiss jew part-time għandhom ukoll jibbenefikaw mill-assigurazzjoni kontra l-qgħad u riskji soċjali oħra. Teħtieġ ukoll iżjed attenzjoni lejn min jaħdem għal rasu li ħafna drabi ma jkunx assigurat kontra t-telf tax-xogħol, u lejn iż-żgħażagħ li qegħdin f'qagħda partikolarment diffiċli. It-trasferimenti soċjali diretti huma essenzjali biex itaffu l-impatti soċjali negattivi, dan għaliex jaslu għand min l-iżjed għandu bżonnhom malajr ħafna u jagħtu impetu dirett pożittiv lill-ekonomija; il-gvernijiet jistgħu jużaw il-mezzi preżenti biex iwasslu l-benefiċċji lill-familji, u għalhekk jistgħu jintużaw faċilment il-kriterji għall-mira. It-tfassil tal-benefiċċji għandu jsostni l-attività u l-adattament għall-bidla, u b’hekk jikkontribwixxi lejn prestazzjoni aħjar tas-suq tax-xogħol meta l-ekonomija tirkupra. Iżda t-trasferimenti tad-dħul mingħand il-gvern għall-familji jieħdu ħafna mill-fondi skarsi, u ħafna drabi jzidu direttament il-livell tad-dejn nazzjonali. Dawn it-trasferimenti jistgħu wkoll joħolqu dipendenza fuq il-benefiċċji li mbagħad tirriżulta f’nuqqas ta’ ħaddiema u fl-ineffiċjenza u l-funzjonament ħażin tas-swieq tax-xogħol. Għalhekk l-infiq fuq il-benefiċċji għandu jonqos malli jirkupra s-suq tax-xogħol. F’pajjiżi fejn hemm żbilanċ bejn il-kuntratti ta’ terminu qasir li mhumiex sodi, u kuntratti permanenti, numri kbar ta’ ħaddiema bil-kuntratti temporanji sfaw mingħajr xogħol. Biex isaħħu d-drittijiet ta’ dan is-settur ta’ ħaddiema, l-Istati Membri użaw varjetà ta’ tattiċi: xi wħud illimitaw sa sentejn it-tul massimu tal-kuntratti temporanji bħala parti mir-regolamentazzjoni kontra l-kriżi; oħrajn estendew it-tul massimu tal-kuntratti temporanji għal iżjed minn sentejn. F’kull kuntest, il-punt importanti hu li s-sħab soċjali u l-awtoritajiet għandhom jaħdmu id f’id biex jiżguraw li jinżammu fis-suq tax-xogħol kemm jista’ jkun ħaddiema, u li l-leġiżlazzjoni dwar l-impjiegi u l-arranġamenti kuntrattwali jiżguraw drittijiet u obbligazzjonijiet xierqa għall-ħaddiema u għal min iħaddem. Dan jimplika li għandhom ikunu indirizzati s-swieq tax-xogħol segmentati permezz ta’ riformi li huma konformi mal-approċċ tal-"flessigurtà” li jdawru l-mira mill-protezzjoni fuq ix-xogħol għas-sigurtà tal-impjiegi fis-suq. ĦAMES ĦIDMIET EWLENIN GĦALL-2010 U S-SNIN TA’ WARA Il-gravità tar-riċessjoni kurrenti tiġġustifika l-kontinwazzjoni u l-infurzar tal-politiki dwar is-suq tax-xogħol u l-provvediment ta’ żieda mad-dħul ewlieni ta' dawk li l-iżjed jeħtiġuha minkejja li l-PGD bil-mod jerġa’ jibda jiżdied, kif mistenni, is-sena d-dieħla. Ladarba l-ekonomija tibda tikber l-enfasi jkollha ddur progressivament minn fuq il-miżuri meħudin għal żmien qasir biex itaffu l-kriżi lejn ir-riformi strutturali tas-suq tax-xogħol li huma mmirati biex jistimulaw it-tkabbir potenzjali u biex idaħħlu n-nies fis-suq tax-xogħol, kif ġie enfasizzat dan l-aħħar mill-Kumitat dwar L-Impjiegi[3]. Dan tal-aħħar imsemmi wkoll jitlob żieda fl-età tal-irtirar attwali mix-xogħol billi n-nies jitħallew u jiġu mmotivati biex jibqgħu jaħdmu permezz ta' politiki tas-suq tax-xogħol li jippromwovu prattiċi għall-ġestjoni mtejba tal-età fuq il-postijiet tax-xogħol u riformi ambizzjużi tal-inċentivi għax-xogħol fis-sistemi tal-pensjoni. Għal dan il-għan, il-flessigurtà u l-inklużjoni attiva jipprovdu qafas integrat li jippermetti lill-Istati Membri li jkollhom taħlita xierqa ta’ prijoritajiet skont is-swieq tax-xogħol tagħhom u l-qagħdiet soċjali u l-isfidi. Strateġiji tal-flessigurtà li jiffaċilitaw it-tranżizzjoni għax-xogħol, jeliminaw it-tfixkil għall-parteċipazzjoni u jippermettu l-movimenti ’l fuq fi ħdan is-suq tax-xogħol huma ta’ rilevanza partikolari. B’konformità mal-Prinċipji Komuni tal-flessigurtà tal-UE, huma essenzjali ħames ħidmiet ewlenin biex itaffu l-effetti negattivi tal-kriżi fuq l-impjiegi u biex ikun hemm ritorn għat-tkabbir sostenibbli tal-impjiegi meta tgħaddi l-kriżi: 1. L-Investiment f’miżuri u ħiliet effettivi tas-suq tax-xogħol biex jiġi evitat il-qgħad fit-tul ta’ żmien L-ewwel prijorità hija li jkun hemm investiment f’miżuri tas-suq tax-xogħol effettivi, ħarsien soċjali xierqa u provvedimenti rilevanti ta’ edukazzjoni u taħriġ, biex il-qgħad ma jsirx ħaġa stabbilita. Iż-żamma tal-irġiel u n-nisa fix-xogħol twessa’ l-medda ta’ kontributuri għat-taxxi u għas-sigurtà soċjali, u b’hekk tikkontribwixxi lejn is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, lejn l-istabbiltà makroekonomika u lejn sistemi ta’ ħarsien soċjali li jaħdmu sew. Is-servizzi tal-impjiegi jridu jittejbu biex jilħqu lil dawk kollha li huma fil-bżonn, inklużi ż-żgħażagħ u l-impjegati li jistgħu jinsabu żejda fix-xogħol tagħhom. L-interventi għandhom isiru f’waqthom u jkunu mmirati, u għandhom ifittxu li jikkumplementaw miżuri oħrajn li għandhom l-għan li jirrendu x-xogħol bħala attività li hi ekonomikament attraenti u li tagħti sodisfazzjon, biex tiżgura t-tranżizzjonijiet u tnaqqas l-inattività u t-tul ta’ żmien li n-nies jibqgħu qiegħda. Dan għandu jissieħeb mal-miżuri mmirati biex jimmotivaw lin-nies u jagħmluha possibbli li jibqgħu jaħdmu iżjed fit-tul permezz ta' politiki tas-suq tax-xogħol li jippromwovu prattiċi għall-ġestjoni mtejba tal-età fuq il-postijiet tax-xogħol u riformi ambizzjużi tal-inċentivi għax-xogħol fis-sistemi tal-pensjoni. L-aqwa riżultati jinkisbu bl-appoġġ personalizzat, li jiffoka fuq it-tiftix tal-impjiegi għal dawk li għandhom potenzjal kbir għall-impjegabbiltà u għajnuna iżjed komprensiva, u maqtugħa għal dawk b’iżjed diffikultajiet. Għandhom jiġu offerti programmi għat-titjib tal-ħiliet u programmi ta’ taħriġ mill-ġdid lill-qiegħda u lill-ħaddiema li għandhom kuntratti ta' xogħol għal żmien qasir jew jaħdmu f'setturi li sejrin lura. Dawn il-programmi għandhom ikunu mmirati li jilqgħu l-ħtiġijiet ġejjiena tas-suq tax-xogħol u jħejju għall-irkupru. L-Istati Membri huma mħeġġin li jużaw aħjar il-fondi Ewropej preżenti, partikolarment l-FSE (il-Fond Soċjali Ewropew) u l-FEŻR (il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali), biex isostnu l-miżuri għall-irkupru li jinkludu t-tisħiħ tal-effiċjenza u l-kapaċità tas-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi, biex itejbu l-effiċjenza u l-effikaċja tas-servizzi għad-dispożizzjoni ta’ dawk li qegħdin ifittxu x-xogħol u tal-ħaddiema u l-kumpaniji li qegħdin jiġu ristrutturati. 2. L-għajnuna għan-negozji biex joħolqu postijiet ġodda tax-xogħol Il-promozzjoni tal-ħolqien ta’ postijiet tax-xogħol ġodda hija essenzjali, dan isir billi jkun iffaċilitat it-twaqqif ta’ negozji ġodda u bit-tisħiħ tas-servizzi li huma ta’ għajnuna għall-intraprendituri u l-kumpaniji l-ġodda. B’mod partikolari hemm potenzjal qawwi għall-ħolqien tan-negozji fost in-nisa li hemm bżonn li jkun utilizzat. L-isforzi biex jiżdied l-aċċess għall-finanzi u d-disponibbiltà tal-kreditu għandhom ikomplu, kif ukoll għandhom jitkomplew l-inċentivi għall-kumpaniji biex joħolqu jew iżommu l-postijiet tax-xogħol u joffru l-apprendistati. Djalogu mtejjeb u kostruttiv mas-sħab soċjali huwa kruċjali wkoll biex jiżgura li l-iżviluppi fil-pagi jkunu konformi mal-produttività u mal-kundizzjonijiet tas-swieq tax-xogħol settorjali u lokali. L-FSE u l-FEŻR u fondi oħra tal-UE jistgħu jintużaw b’mod aħjar biex jippromwovu l-imprenditorjat, jinkoraġġixxu lil min irid jaħdem għal rasu u jsostnu l-SMEs (l-Impriżi Żgħar u ta’ Daqs Medju) u l-mikroimpriżi. L-inċentivi finanzjarji għall-innovazzjoni u t-taħriġ jistgħu jgħinu minn banda biex jesploraw il-potenzjal ta’ setturi li qegħdin jespandu, it-teknoloġiji l-ġodda u mezzi ġodda tal-kummerċ; mill-banda l-oħra biex jiżviluppaw l-ekonomija soċjali. 3. Il-priżervazzjoni tal-impjiegi permezz ta’ organizzazzjoni ta’ xogħol flessibbli Minħabba li l-qgħad il-ħin kollu jiżdied, il-flessibbiltà interna hija strument essenzjali għall-priżervazzjoni tal-impjiegi: fl-2010 arranġamenti għall-impjieg fuq medda qasira ta’ żmien għadhom mod effiċjenti ta’ kif jista’ jinżamm l-impjieg ta’ ħaddiema li f’ċirkostanzi oħra kienu jiġu liċenzjati, dan jgħodd ukoll fl-SMEs. Dawn l-iskemi jistgħu jtaffu l-impatt soċjali tal-kriżi fi żmien qasir, jiffrankaw spejjeż konsiderevoli għall-kumpaniji, marbutin mal-liċenzjar u t-tqabbid (mill-ġdid) ta’ ħaddiema u jevitawlhom it-telfa tal-kapital uman li hu speċifiku għalihom. Iżda dawn l-arranġamenti jridu jitfasslu b’mod li jkun ekonomikament sod u sostenibbli: għandhom ikunu kkumbinati mat-taħriġ (mill-ġdid), japplikaw biss għall-kumpaniji li għandhom sisien sodi, u l-kriterji tat-tul u l-eliġibbiltà għandhom ikunu riveduti regolarment. F’setturi u kumpaniji li qegħdin jiffaċċjaw telfiet strutturali fil-kompetittività esterna, il-miżuri jridu jkunu ffokati biex jarmaw il-forza tax-xogħol bil-ħiliet li jeħtieġu għal xogħlijiet ġodda u b’hekk jiffaċilitaw it-tranżizzjoni għall-attivitajiet li qed jiżviluppaw. 4. Is-sostenn taż-żgħażagħ u ta’ dawk li huma affettwati l-agħar mill-kriżi L-ikbar theddida taż-żieda fil-qgħad hija l-prospett ta’ esklużjoni permanenti. Diġà hija diffiċli għaż-żgħażagħ, speċjalment għal dawk li ma tantx għandhom kwalifiki, u għan-nies li qegħdin mal-ġnub tas-soċjetà, biex jidħlu (mill-ġdid) fis-suq tax-xogħol. Il-miżuri biex isostnu l-impjieg ta’ gruppi ta’ nies vulnerabbli, partikolarment billi x-xogħol jintwera bħala ħaġa ekonomikament attraenti, bil-benefiċċji mogħtija waqt l-impjieg, bit-tnaqqis iffokat tal-ispejjeż tax-xogħol mhux marbutin mal-pagi u sussidji oħra, għandhom jiżdiedu. Speċjalment għaż-żgħar, il-postijiet biex jieħdu esperjenza ta’ xogħol u apprendistati, modi ta’ tagħlim innovattivi, bħalma huwa t-tagħlim ibbażat fuq il-proġetti, jistgħu jiffaċilitaw it-tranżizzjoni mill-iskola għax-xogħol. Toroq ta’ tagħlim flessibbli jistgħu jgħinuhom b’mod progressiv jiksbu ħiliet ġodda u kwalifiki, biex javvanzaw pass pass fi ħdan is-sistema edukattiva u ta’ taħriġ u jimxu ’l quddiem lejn u fid-dinja tax-xogħol. Għall-qiegħda li huma iżjed imdaħħlin fl-età u dawk li l-ħiliet tagħhom huma bażiċi, il-prijorità ewlenija hija t-taħriġ xieraq biex jibqgħu impjegabbli. L-esklużjoni permanenti tista' tkun ta' riskju partikolarment għan-nisa, speċjalment dawk li għandhom risponsabbiltajiet li jieħdu ħsieb xi ħadd, għaliex dawn huma diġà l-maġġoranza ta’ nies mhux impjegati, li qegħdin jaħdmu part-time mingħajr ma jridu u li jaqilgħu l-pagi sekondarji fil-familji tagħhom. Huma meħtieġa miżuri speċifiċi biex dawn ma jitilqux mis-suq tax-xogħol, u li nutilizzaw il-potenzjal sħiħ tar-riżerva tal-ħaddiema nisa. L-inizjattivi għat-tiftix tax-xogħol u għas-sostenn tad-dħul għal nies vulnerabbli li qegħdin ifittxu biex jaħdmu, għandhom ikunu kkoordinati aħjar, u l-impatt tagħhom irid ikun issorveljat mill-qrib biex jiġu evitati piżijiet żejda li ma jirrendu xejn u impatt negattiv fuq l-iskemi ta’ ħarsien soċjali. Il-mudelli kummerċjali tas-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi jridu jevolvu, b’kooperazzjoni effettiva ma’ istituzzjonijiet oħrajn governattivi, nongovernattivi u privati (pereżempju muniċipalitajiet, NGOs, kmamar tal-kummerċ, fornituri tat-taħriġ, aġenziji li joffru servizzi tal-impjieg) u fuq kollox mal-kumpaniji u mas-sħab soċjali, biex jinbnew is-sħubiji pubbliċi-privati. 5. It-titjib tal-qagħda ta’ ħaddiema li ma għandhomx kuntratti standard Iż-żieda fil-qgħad u l-effetti soċjali negattivi li rriżultaw qegħdin jaqgħu sproporzjonalment fuq spallejn dawk il-ħaddiema li qegħdin b’kuntratti temporanji jew mhux standard, u li ta’ spiss ma jkunux koperti sew mis-sistemi tal-assigurazzjoni tax-xogħol u mill-politiki attivi tas-suq tax-xogħol (minħabba li l-provvediment ta’ dawn normalment ikun marbut mal-benefiċċji). Fil-kuntest kurrenti huwa essenzjali li s-sigurtà tal-impjieg tittejjeb u li jkunu sostnuti t-tranżizzjonijiet. Hija wkoll prijorità li jkunu indirizzati s-swieq tax-xogħol segmentati permezz ta’ riformi li huma konformi mal-approċċ tal-"flessigurtà” li jdawru l-mira mill-protezzjoni fuq ix-xogħol għas-sigurtà tal-impjiegi fis-suq. Id-djalogu soċjali jista’ jgħin biex jiżgura li jinżammu fis-suq tax-xogħol kemm jista’ jkun ħaddiema, u biex il-leġiżlazzjoni dwar is-sigurtà soċjali u l-impjiegi tipprovdi d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet xierqa għall-impjegati u għal min jimpjega fit-tipi kollha ta’ kuntratti. [1] "It-Tkabbir, Ix-Xogħol u l-Progress Soċjali fl-UE”, Il-Kumitat tal-Ħarsien Soċjali, Settembru 2009 [2] Il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja r-reazzjoni għall-kriżi f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-Kumitat dwar l-Impjiegi, il-Kumitat għall-Ħarsien Soċjali u l-Kumitat dwar il-Politika Ekonomika. Deskrizzjoni ġenerali iżjed elaborata tal-miżuri dwar l-impjiegi meħudin mill-Istati Membri tinsab fuq: http://www.eu-employment-observatory.net/resources/meetings/MISEPSwedenSummaryTables.pdf [3] “Il-Ġabra ta’ aktar nies fis-swieq tax-xogħol” EMCO ADHOC/18/201000