KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Evalwazzjoni finali tar-Regolament (KE) Nru 614/2007 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+) /* COM/2013/0478 final */





KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Evalwazzjoni finali tar-Regolament (KE) Nru 614/2007 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+) 1. DAĦLA Il-Programm LIFE huwa l-istrument finanzjarju waħdieni tal-UE li jiffoka biss fuq l-implimentazzjoni ta’ politika u leġiżlazzjoni tal-Unjoni għall-ambjent. Il-Programm tnieda fl-1992 u issa jinsab fir-raba’ perjodu tal-ipprogrammar tiegħu skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 tal-LIFE+.[1] Dan ir-Regolament ikopri l-perjodu 2007-2013 u jipprospetta pakkett finanzjarju ta’ €2.17 biljun. Tliet tipi ta’ interventi huma possibbli skont il-LIFE+: · Għotjiet ta’ azzjoni, li jirrappreżentaw 78 % tal-baġit. Għotjiet jingħataw fi tliet linji ta’ programmi: Natura u Bijodiversità, Politika għall-Ambjent u Governanza, u Informazzjoni u Komunikazzjoni; · Għotjiet operattivi għall-NGOs, li jirrappreżentaw 3 % tal-baġit; · Kuntratti tal-akkwist pubbliku għall-forniment ta’ servizzi, li jirrappreżenta 19 % tal-baġit. Skont l-Artikolu 15 (2) u (3) tar-Regolament, il-Kummissjoni ħejjiet: – reviżjoni ta’ nofs it-terminu, ippreżentata lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat tal-LIFE+ f’Settembru 2010;[2] – proposta għal Programm suċċessur ta’ LIFE+, ippreżentata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill f’Diċembru 2011;[3] F’Diċembru 2012, il-Kummissjoni ppubblikat ir-riżultat ta’ studju b’konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet dwar il-Programm LIFE+ u l-implimentazzjoni tiegħu.[4] L-evidenza u l-opinjonijiet miġbura u analizzati fl-evalwazzjoni finali wrew li ma kienx hemm xi bidliet kbar fin-natura u fl-implimentazzjoni tal-Programm LIFE+ jew fil-kwalità tar-riżultati tiegħu sa mill-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-2010. B’hekk il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu għadhom ġeneralment validi. Iżda l-evalwazzjoni finali tippreżenta evidenza ta’ titjibiet kontinwi fl-implimentazzjoni tal-Programm mill-evalwazzjonijiet ta’ qabel lil hawn.[5] Fit-taqsimiet li ġejjin, din il-Komunikazzjoni tippreżenta l-kisbiet osservati, kif ukoll l-isfidi u dgħjufijiet li fadal fil-Programm LIFE. Il-proposta tal-Kummissjoni għal strument suċċessur għall-2014-20 diġà tfittex li tindirizza l-isfidi u d-dgħjufijiet identifikati. 2. KISBIET U SFIDI 2.1. Kisbiet LIFE+ serva bħala għodda effettiva biex imexxi ’l quddiem l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet stabbiliti fis-6 Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (6EAP)[6]. Il-Programm qeda rwol sinifikanti biex jiżdied l-għarfien dwar il-politika u l-leġiżlazzjoni tal-UE għall-ambjent, u fil-governanza tajba u l-parteċipazzjoni pubblika fl-implimentazzjoni tagħhom. L-evalwazzjonijiet jikkonfermaw li LIFE+ kien "strument ta’ suċċess b’valur miżjud sinifikanti għall-UE".[7] Matul l-għoxrin sena tal-Programm u flimkien ma’ "benefiċċji kwantifikati stmati madwar €600 miljun fis-sena", LIFE wassal għal · Titjib fil-konservazzjoni u r-restawr ta’ madwar 4.7 miljuni ettari ta’ artijiet; · Titjib fil-kwalità tal-ilma għal erja ta’ madwar 3 miljun ettaru; · Kwalità tal-arja aħjar għas-saħħa għal madwar 12-il miljun persuna; · Prevenzjoni ta’ ħela ta’ madwar 300,000 tunnellata u riċiklaġġ ta’ miljun (1) tunnellata oħra; · Tnaqqis ta’ 1.13 miljun ta’ emissjonijiet ta’ CO2 kull sena. Dawn il-kisbiet twettqu permezz tal-implimentazzjoni ta’ kważi 50,000 azzjoni ta’ proġetti, inkluż l-akkwist ta’ 194 miljun ettaru ta’ artijiet għall-implimentazzjoni tan-netwerk ta’ Natura2000, 'il fuq minn 95,000 sessjoni ta’ taħriġ, 6.1 miljun persuna mmirata b’komunikazzjonijiet, u 1.2 miljun tfal u studenti involuti. Valur miżjud għall-UE Il-valur miżjud għall-UE ta’ LIFE+ ġej mill-kapaċità tiegħu li jaġixxi bħala pjattaforma għall-iskambju tal-aħjar prattika u l-qsim ta’ tagħrif, billi jippermetti lil atturi fl-UE kollha jitgħallmu mill-erperjenzi ta’ xulxin u b’hekk jindirizzaw problemi ambjentali b’aktar effettività. Fil-linja ta’ Natura u Bijodiversità, pereżempju, LIFE+ għen biex jinħolqu pjattaformi kollaborattivi li saħħew sħubijiet u b’dan il-mod ħaffef it-trasferiment tal-aħjar prattika bejn il-partijiet interessati u dawk li jieħdu deċiżjonijiet. LIFE+ jippermetti wkoll id-distribuzzjoni aħjar tar-responsabbiltà u s-solidarjetà fil-preservazzjoni tal-ġid ambjentali komuni tal-UE. Il-LIFE+ jaġixxi bħala katalist, billi jipprovdi investimenti ta' darba għat-tneħħija ta’ ostakli inizjali għall-implimentazzjoni tal-politika tal-UE dwar l-ambjent u l-klima, u għall-ittestjar ta’ approċċi ġodda. L-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu wriet li LIFE "jissokta jkun rilevanti minħabba li huwa l-uniku strument finanzjarju tal-UE speċifikament iffokat fuq l-ambjent".[8] Il-livell għoli ta’ valur miżjud għall-UE mwassal skont ir-Regolament inkiseb billi kien żgurat li: · Proġetti ta’ għotjiet ta’ azzjoni kienu kull wieħed minnhom ta’ kwalità għolja, u l-impatt tagħhom kien immultiplikat permezz ta’ tixrid u qsim ta’ riżultati ta’ proġetti, li laħqu għadd massimu ta’ nies li jagħmlu l-politika u partijiet interessati fl-UE kollha; · NGOs iffinanzjati setgħu jaqdu rwol effettiv fit-tfassil u t-twettiq tal-politika; · L-akkwist pubbliku kien ippjanat sewwa u miġjub fl-istess linja ma’ prijoritajiet miftiehma formalment. Iżda l-valur miżjud għall-UE bata ftit tal-ħsara mis-sistema ta’ allokazzjonijiet nazzjonali li wasslu għal kompromessi fil-kwalità ta’ proġetti ffinanzjati, u minn prijoritajiet wiesgħa żżejjed li wasslu għal konċentrazzjoni mhux suffiċjenti fuq ħtiġijiet u prijoritajiet immirati. Minħabba li l-lista ta’ prijoritajiet ta’ LIFE+ kienet iddefinita fir-Regolament, ma kienx possibbli matul l-implimentazzjoni tal-programm li jiddaħħlu rekwiżiti li kienu jirrestrinġu l-finanzjament ta’ proġetti għal ħtiġijiet u prijoritajiet speċifiċi ta’ politika. Proċess ta’ għażla u monitoraġġ ta’ proġetti L-evalwazzjoni u l-proċess ta’ għażla b’mod rigoruż għall-proġetti ta’ LIFE+ żguraw li proġetti ffinanzjati jitfasslu sewwa u, għalhekk, aktarx li jirnexxu. Timijiet barranin b’tagħrif fil-fond tal-lingwa u tal-kuntest tal-proġetti pprovdew appoġġ u monitoraġġ regolari fil-post. Benefiċjarji ta’ proġetti jħossu li ngħataw appoġġ tajjeb kemm minn dan it-tim barrani ta’ monitoraġġ kif ukoll minn Uffiċjali Klerikali Tekniċi u Finanzjarji tal-Kummissjoni.[9] Għotjiet operattivi għall-NGOs L-għan ta’ dan il-komponent tal-programm LIFE+ huwa li NGOs ambjentali b’vokazzjoni Ewropea jkunu jistgħu jikkontribwixxu għal involviment bilanċjat ta’ partijiet interessati fil-proċess ta’ politika tal-UE. Għotjiet operattivi għenu lil NGOs jipparteċipaw fi gruppi ta’ ħidma tal-UE, jipproduċu dokumenti ta’ informazzjoni u analiżi, jidħlu għal attivitajiet ta’ aktar għarfien u konsultazzjoni u jagħmlu proġetti fit-tul. L-evalwazzjonijiet jikkonfermaw ir-rilevanza kontinwa ta’ dan l-intervent u kkonkludew li l-NGOs magħżulin taw kontribut meħtieġ għall-politika tal-UE. Akkwist pubbliku Il-Kummissjoni tuża l-akkwist pubbliku biex tidħol għal studji u evalwazzjonijiet ta’ sostenn, tagħmel laqgħat, sessjonijiet ta' ħidma u seminars, u tiżviluppa u żżomm sistemi kompjuterizzati (p.eż. websajt ta’ LIFE jew sistema ta’ informazzjoni dwar Natura2000). Dan il-komponent tal-Programm LIFE+ intuża wkoll biex ikun ta’ għajnuna għall-Kummissjoni f’attivitajiet ta’ informazzjoni, pubblikazzjoni u tixrid li huma l-qofol tal-għan tal-politika tagħha. Kuntratti bħal dawn qdew funzjoni importanti biex jinkisbu l-għanijiet tal-Programm minkejja l-ammont komparattivament żgħir tagħhom fil-baġit ta’ LIFE+. L-evalwazzjonijiet juru li n-nefqa permezz ta’ akkwist pubbliku kienet xierqa u wieġbet għall-ħtiġijiet tal-politika. Dak li ħareġ kien jinkludi komunikazzjoni u lħiq bi profil għoli; għalkemm huwa diffiċli li jkun ivvalutat l-impatt sħiħ reali ta’ miżuri bħal dawn, huma twasslu skont il-kriterji tal-kwalità meħtieġa u kienu msejsa fuq ħtieġa strateġika. 2.2. Sfidi u azzjonijiet fil-qafas ta’ bħalissa 2.2.1. Għotjiet ta’ azzjoni Strateġija u koerenza Il-Programm LIFE+ kien evalwat bħala li huwa rilevanti u meħtieġ minħabba li qed joħloq valur miżjud għall-UE għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika ambjentali tal-UE.[10] Iżda l-għanijiet tal-Programm mhumiex dejjem ċari u xi minn daqqiet ikunu neqsin mill-koerenza ma’ politiki oħra tal-UE. In-nuqqas ta’ approċċ strateġiku ċar u massa kritika kienu identifikati bħala żvantaġġ tal-Programm, li kienu ġejjin l-aktar minn limitazzjonijiet fir-Regolament. Għaldaqstant l-implimentazzjoni tal-programm LIFE+ ma setgħetx tirrifletti l-evoluzzjoni ta’ prijoritajiet li kienu qed jiżviluppaw tal-politika tal-UE, l-aktar għal-linji dwar l-Ambjent u Informazzjoni u Komunikazzjoni. Kienu rrakkomandati ppjanar strateġiku u multiannwali aħjar, u titjib fil-flessibbiltà dwar l-għażla u l-kumplimentarjetà ta’ strumenti finanzjarji fl-evalwazzjonijiet bħala t-triq ’il quddiem. Barra dan, l-evalwazzjonijiet ikkonkludew li l-linja tal-ambjent u tal-governanza ta’ LIFE+ kellha tikkonċentra aktar fuq l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-ambjent u fuq il-ħolqien ta’ multiplikaturi. Skont l-Artikolu 9 tar-Regolament, LIFE+ m’għandux jiffinanzja attivitajiet li jistgħu jkunu ffinanzjati minn fondi oħra tal-UE; dan ma jħallix li jintużaw diversi strumenti tal-UE għall-finanzjament ta’ proġett wieħed. Madanakollu, aktar sinerġiji u koerenza ma’ programmi nazzjonali, reġjonali u lokali fl-Istati Membri kienu jkun u ta’ ġid. Restrizzjonijiet dwar attivitajiet ta’ finanzjament barra mill-UE naqqsu l-effettività tal-Programm biex ikunu indirizzati problemi ambjentali tal-UE li jinħolqu minn fatturi lil hinn mill-fruntieri tal-UE. Il-Kummissjoni tkompli bl-isforzi tagħha biex tintegra aħjar dak kollu li joħroġ mill-għotjiet ta’ azzjoni għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politika fil-limitazzjonijiet tal-qafas ta’ bħalissa ta’ LIFE+. Il-Gwida għall-applikanti kienet riveduta sostanzjalment, l-aktar għall-komponent dwar l-Ambjent u l-Governanza, biex tingħata aktar attenzjoni u gwida aħjar lill-benefiċjarji potenzjali, fil-limitazzjonijiet tar-Regolament LIFE+. Il-Kummissjoni żgurat li ebda proġett ta’ LIFE+ ma jirċievi wkoll għajnuna minn strumenti oħra tal-UE, biex b’hekk jitħarsu d-dispożizzjonijiet tar-Regolament LIFE+. Iżda l-proċess ta’ għażla ta’ proġett fil-fatt kien jiffavorixxi proġetti li kienu juru sinerġiji ma’ fondi oħra jew li kienu juru approċċ integrat fl-użu ta’ fondi differenti billi kien jistabbilixxi kriterji ta’ għażla bil-mod li jwassal għal punti addizzjonali ta’ valutazzjoni għal proġetti bħal dawn. Il-Kummissjoni kienet aġixxiet ukoll għar-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjoni billi pproponiet tip ġdid ta’ proġett, "il-Proġetti Integrati" skont is-suċċessur ta’ LIFE+; proġett integrat jiffoka iktar fuq l-implimentazzjoni tal-politika tal-UE, tul perjodu itwal u b’mobilizzazzjoni ta’ finanzjament addizzjonali. Il-programm ġdid propost jintroduċi wkoll il-possibbiltà li jkunu ffinanzjati azzjonijiet barra mill-UE fejn ikun meħtieġ biex jinkisbu għanijiet ambjentali jew klimatiċi. Piż amministrattiv Il-piż amministrattiv ta’ LIFE+ żdied maż-żmien minħabba rekwiżiti aktar stretti ta’ applikazzjoni u rappurtar, l-aktar b’rabta mal-amministrazzjoni finanzjarja, u, għaldaqstant, kiber it-tħassib dwar l-effiċjenza. Il-qasma tal-unità ta’ LIFE+ f’żewġ unitajiet separati fl-2009 tidher ukoll li żiedet il-piż amministrattiv għall-uffiċjali klerikali individwali. Il-Kummissjoni għamlet sforzi biex tissimplifika l-proċeduri u pproponiet miżuri għas-suċċessur ta’ LIFE+ biex inaqqas il-piż amministrattiv. Applikazzjoni u proċess ta’ għażla Proċeduri għall-applikazzjoni u l-għażla ta’ proġetti kienu evalwati bħala li kienu twal u kumplessi wisq, u li kienu jeħtieġu simplifikazzjoni. Kienet introdotta formula ta’ applikazzjoni online fl-2011 biex ikun indirizzat dan it-tħassib. L-ewwel sena pilota wriet li kien hemm xi problemi tal-bidu, inklużi problemi ta’ diskrepanzi bejn kopji elettroniċi u oriġinali, li kien jeħtiġilhom jissolvew manwalment. Il-Kummissjoni organizzat sessjonijiet ta' ħidma għall-applikanti potenzjali wara kull sejħa għal proposti biex tfisser il-proċess ta’ applikazzjoni u żżid il-kwalità tal-applikazzjonijiet. Dawn is-sessjonijiet ta' ħidma kienu ffokati l-aktar fuq pajjiżi b’għadd u/jew b’rata ta’ suċċess baxxi ta’ applikanti. Il-Kummissjoni kompliet ukoll issaħħaħ u ttejjeb attivitajiet ta’ tixrid, u żiedet l-isforzi biex tiġbed applikanti mhux tradizzjonali ta’ LIFE, l-aktar għall-Bijodiversità u temi ġodda għall-Ambjent u l-Governanza. Il-Kummissjoni qassret il-perjodu kemm iddum il-proċedura ta’ għażla ta’ proġetti mingħajr ma naqqset il-kwalità tagħha. Is-sistema ta’ applikazzjoni online ħadmet tajjeb sa mis-sejħa għal proposti fl-2012 ’l hawn u l-Kummissjoni qed tara x’inhuma l-possibbiltajiet biex tespandi l-użu ta’ rappurtar elettroniku f’monitoraġġ ta’ proġetti. Riżultati u integrazzjoni ta’ proġetti L-evalwazzjonijiet jipproponu li l-Kummissjoni għandha twettaq aktar żjarat ex post lill-proġetti, ukoll jekk dan mhux meħtieġ mir-Regolament. Sistema ta’ monitoraġġ ex post aktar sistematika tkun ta’ titjib għall-arranġamenti attwali, minħabba li għandha tipprovdi evidenza dwar liema proġetti ġenwinament jiksbu benefiċċji li jdumu. Dan għandu jgħin biex jiżgura li r-riżultati tal-proġetti jintużaw u jkunu integrati aħjar fit-tfassil tal-politika. B’mod aktar ġenerali t-trasferiment ta’ kompetenzi għandu jitjieb, l-aktar fil-livell tal-UE. Il-Kummissjoni issa qed twettaq żjarat ex post aktar sistematiċi, biex tivvaluta s-sostenibbiltà ta’ proġetti u tislet lezzjonijiet dwar il-politika. Żiedet ukoll l-isforzi tagħha biex tintegra riżultati ta’ proġetti fi żvilupp u implimentazzjoni ta’ politika fil-kuntest ta’ sessjonijiet ta' ħidma u diskussjonijiet fi gruppi ta' diskussjoni li jinvolvu benefiċjarji ta’ proġetti u żviluppaturi tal-politika. Ir-rabtiet bejn il-politika u l-proġetti fil-linja Natura u Bijodiversità huma diġà qawwija iżda għadhom jistgħu jsiru aktar sforzi fil-perjodu ta' Programmazzjoni li jmiss, b’mod partikolari b’rabta mal-linja ta’ Ambjent u Governanza. Komunikazzjoni u lħiq L-evalwazzjonijiet irrakkomandaw li l-ilħiq u l-komunikazzjoni orizzontali tal-Programm LIFE jistgħu jitjiebu u li t-tixrid tar-riżultati u tat-tagħrif tal-proġetti, l-aktar fil-livell tal-UE, għandhom jissaħħu. Saru diversi titjibiet. L-aktar viżibbli esternament fosthom huwa s-sit tal-internet aġġornat u mtejba ta’ LIFE. Il-Kummissjoni tippubblika regolarment fuljetti tematiċi biex turi kif proġetti ta’ LIFE jindirizzaw kwistjonijiet ambjentali; tmexxew u ġew ippubblikati tliet studji ta’ sinteżi dwar l-ilma, l-iskart, l-arja u l-ħsejjes. Il-Kummissjoni mexxiet ’il quddiem netwerking billi organizzat laqgħat reġjonali u fl-UE kollha dwar proġetti biex taqsam esperjenza u tagħrif tekniku. Kien hemm kooperazzjoni qawwija u qsim ta’ tagħrif fost il-benefiċjarji, l-aktar fil-linja tan-Natura u l-Bijodiversità, li kkontribwew ukoll biex jinbena tagħrif xjentifiku dwar il-konservazzjoni tan-natura u l-bijodiversità u b’hekk ikkontribwew b’mod usa’ għall-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għasafar u l-Ħabitats. Organizzazzjonijiet u ġestjoni nazzjonali Punti Nazzjonali ta’ Kuntatt jaqdu rwol importanti biex ikunu żgurati l-konsistenza, il-komplimentarjetà u l-koordinazzjoni tal-Programm LIFE+ ma’ programmi nazzjonali. Iżda l-koordinazzjoni ma’ sorsi oħra, l-aktar nazzjonali, ta’ fondi tidher li għadha mhix suffiċjenti. Punti Nazzjonali ta’ Kuntatt jindikaw li hemm kamp ta’ applikazzjoni għall-mobilizzazzjoni ta’ aktar riżorsi f’livell nazzjonali permezz ta’ LIFE+. Strateġiji nazzjonali jitqiesu importanti biex imexxu ’l quddiem, ixerrdu u jwasslu l-Programm f’kull Stat Membru. Kull Stat Membru ppreżenta għadd differenti ħafna ta’ proposti, min-naħa l-waħda minħabba esperjenza preċedenti ta’ LIFE fl-Istat Membru u min-naħa l-oħra minħabba l-assigurazzjoni mogħtija minn Punti Nazzjonali ta’ Kuntatt. Dan iwassal għal distribuzzjoni mhux konsistenti ta’ fondi bejn l-Istati Membri. L-Italja, Spanja u l-Ġermanja jkomplu jirċievu ammonti sostanzjali ta’ għajnuna minn LIFE+ filwaqt li xi Stati Membri l-aktar ġodda kellhom rata aktar baxxa ta’ suċċess. Il-Kummissjoni tagħmel sessjonijiet ta’ taħriġ biex issaħħaħ l-irwol tal-Punti Nazzjonali ta’ Kuntatt biex tgħin lill-applikanti u l-benefiċjarji, u żviluppat linji gwida dwar attivitajiet ta’ komunikazzjoni. Filwaqt li l-allokazzjonijiet nazzjonali fir-Regolament ma jidhirx li jwasslu għal distribuzzjoni aktar bilanċjata b’mod sinifikanti ta’ proġetti fl-UE kollha, qed isir progress f’xi pajjiżi permezz tal-isforzi tal-Punti Nazzjonali ta’ Kuntatt. Sforzi bħal dawn li jirnexxu għandhom jittennew fl-Istati Membri l-oħra. 2.2.2. Għotjiet operattivi għall-NGOs Għalkemm l-impatt tal-għotjiet operattivi individwali għall-NGOs huwa aktar diffiċli li jiġi vvalutat minn dak ta’ għotjiet ta’ Azzjoni, kien rikonoxxut li l-programm ta’ għotjiet għall-NGOs joffri valur miżjud għoli permezz ta’ kontribuzzjoni għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika. Il-kriterji ta’ eliġibbiltà ġeneralment tqiesu bħala li kienu xierqa, iżda r-rekwiżit li jkollok membri f’ħafna pajjiżi jitqies li jmur kontra d-dispożizzjoni li għajnuna tista’ tingħata biss lill-benefiċjarju u mhux lill-membri. L-evalwazzjonijiet iktar bikrija identifikaw kwistjonijiet relatati ma’ kemm il-ħlasijiet kienu jsiru malajr u f’waqthom, fattur li kien joħloq problemi ta’ likwidità għall-NGOs. Ir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu rrakkomandat tranżizzjoni fil-perjodu ta’ żmien tal-proċedura tal-għażla jew bidla fil-ftehimiet tas-sħubija fil-qafas multiannwali biex ikunu indirizzati problemi ta’ likwidità u titjieb l-effiċjenza fl-ispiża.[11] Il-Kummissjoni tejbet il-feedback tagħha lill-NGOs dwar deċiżjonijiet ta’ kofinanzjament, u saru xi titjibiet dwar meta għandhom isiru ħlasijiet, għalkemm dan kien limitat miż-żmien meħtieġ għall-proċeduri finanzjarji tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni saħħet il-fokus ta’ prijoritajiet annwali fl-aħħar sejħa għal-LIFE+, u introduċiet element ta’ valutazzjoni esterna biex tirrinforza l-oġġettività fil-proċess ta’ evalwazzjoni. Il-possibbiltà ta’ għajnuna multiannwali kienet proposta għall-istrument suċċessur bħala mezz biex tkun ipprovduta għajnuna aktar stabbli li setgħet tippermetti ppjanar aktar fit-tul mill-NGOs benefiċjarji. Għandu jkun promoss ukoll l-involviment aktar b’saħħtu tal-membri ta’ netwerk fl-implimentazzjoni tal-għotjiet. 3. IL-ĠEJJIENI TA’ LIFE+ Kif kien innotat hawn fuq, ħafna mir-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjonijiet kienu inkompatibbli mar-Regolament LIFE+ eżistenti, iżda tqiesu meta kien qed jitfassal l-istrument futur. Fil-Komunikazzjoni tagħha tat-12 Diċembru 2011, ippreżentata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, il-Kummissjoni pproponiet li talloka €3.2 biljuni tul l-2014 - 2020 għal Programm ġdid għall-Azzjoni għall-Ambjent u l-Klima – LIFE. Il-Programm ġdid propost jibni fuq is-suċċess tal-Programm LIFE+ eżistenti iżda jkun irriformat biex ikollu impatt akbar, ikun aktar sempliċi u jippermetti aktar flessibbiltà b’baġit miżjud. Il-bidliet ewlenin proposti huma: · Il-ħolqien ta’ sottoprogramm ta’ Azzjoni għall-Klima (€800 miljun tul il-perjodu) bi tliet prijoritajiet: mitigazzjoni, adattament, governanza u għarfien; · Definizzjoni aħjar tal-istruttura tas-sottoprogramm għall-Ambjent (€2.4 biljuni tul il-perjodu): Bijodiversità, Ambjent u Governanza; · L-introduzzjoni ta’ Proġetti Integrati (PI) bħala proġetti ta’ wiri biex jinkisbu objettivi ambjentali, b’mod partikolari, permezz tal-mobilizzazzjoni ta’ fondi oħra disponibbli tal-UE u/jew nazzjonali. Partikolarment dan għandu jiggarantixxi komplimentarjetà u koordinazzjoni msaħħin b’azzjonijiet sostnuti mill-Fondi tal-ESI fl-oqsma tan-natura, l-ilma, l-iskart, il-kwalità tal-arja, mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u adattament għat-tibdil fil-klima. Is-sottoprogramm għall-Ambjent għandu jsostni l-isforzi fl-oqsma li ġejjin: · "Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi" li għandu jiffoka fuq soluzzjonijiet aktar innovattivi għall-implimentazzjoni aħjar ta' politika għall-ambjent u għall-integrazzjoni ta’ għanijiet ambjentali f’setturi oħra; · "Bijodiversità" li għandu jiżviluppa u jimplimenta l-aħjar prattiki biex jieqaf it-telf tal-bijodiversità u jkunu rrestawrati servizzi ta’ ekosistemi, filwaqt li jżomm il-fokus primarju tiegħu fuq is-sostenn ta’ siti ta’ Natura2000, l-aktar permezz ta’ Proġetti Integrati konsistenti ma’ Oqfsa ta’ Azzjonijiet ta’ Prijorità tal-Istati Membri; · "Governanza u Informazzjoni Ambjentali" li għandu jġib ’il quddiem il-qsim tat-tagħrif, it-tixrid tal-aħjar prattiki u l-konformità aħjar, minbarra kampanji biex jiżdied it-tagħrif. Is-sottoprogramm għal Azzjoni għall-Klima jkopri l-oqsma li ġejjin: · "Mitigazzjoni tat-Tibdil fil-Klima" li se jiffoka fuq it-tnaqqis ta’ emissjonijiet b’effett ta’ serra; · "Adattament għat-Tibdil fil-Klima" li se jiffoka fuq iż-żieda tar-reżiljenza għat-tibdil fil-klima; · "Governanza u Tagħrif dwar il-Klima" li se jiffoka fuq żieda fil-komunikazzjoni, il-kooperazzjoni u t-tixrid dwar it-tagħrif, dwar azzjonijiet ta’ mitigazzjoni u adattament għall-klima. Għotjiet għall-finanzjament ta’ proġetti jibqgħu t-tip ewlieni ta’ intervent tal-Programm. Huma proposti wkoll għotjiet operattivi għall-NGOs u għal korpi oħra, u jkun hemm kamp ta’ applikazzjoni għall-kontribuzzjonijiet għal strumenti finanzjarji innovattivi. Skont il-proposta tal-Kummissjoni, LIFE 2014-2020 għandu jadotta proċeduri eħfef u aktar flessibbli. 4. KONKLUŻJONI Għalkemm l-evalwazzjonijiet urew li hemm fejn jistgħu jsiru xi titjibiet fil-Programm LIFE+, b'mod ġenerali jitqies li huwa effikaċi u mmexxi sewwa. Meta kien possibbli, id-dgħjufijiet identifikati kienu indirizzati fil-fażijiet finali tal-perjodu programamzzjoni ta’ bħalissa. Fejn ir-Regolament LIFE+ stess kellu fih dgħjufijiet, tqiesu r-rakkomandazzjonijiet fit-tfassil tal-Programm LIFE 2014-2020 propost. Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-baġit tal-UE għandu jkompli jgħin lill-Istati Membri u lill-UE kollha kemm hi fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE, kemm permezz ta’ strument speċifiku għall-ambjent, kif ukoll billi l-ambjent jitqiegħed fiċ-ċentru tal-istrumenti finanzjarji sinifikanti tal-baġit. Peress li l -politika tal-UE dwar l-ambjent u l-klima kienet implimentata b'mod mhux uniformi u mhux xieraq, hemm ħtieġa ma taqtax għal strument speċifiku għal intervent għall-ambjent u l-klima. Il-proposta tal-Kummissjoni għal Programm LIFE ġdid għandha l-għan li jissokta jinbena u jkun żviluppat il-programm li bħalissa huwa mmexxi b’suċċess mir-Regolament LIFE+. [1] ĠU L 149, 09.06.2007. [2] http://ec.europa.eu/environment/life/publications/lifepublications/evaluation/index.htm#mte2010 [3] http://ec.europa.eu/environment/life/about/documents/COMM_PDF_COM_2011_0874_F_ EN.pdf?reference=IP/11/1526&format=PDF&aged=0&language=EN&guiLanguage=en [4] http://ec.europa.eu/environment/life/about/documents/121214_conclusions.pdf [5] Ara: EPEC (2008) disponibbli fi https://ec.europa.eu/dgs/environment/pdf/epec_report_life.pdf; SEC (2008) 2633 DOKUMENT FINALI TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI, dwar l-implimentazzjoni tal-programm għal appoġġ finanzjarju lil organizzazzjonijiet mhux governattivi Ewropej attivi primarjament fil-qasam tal-ħarsien tal-ambjent; COWI (2009) Evalwazzjoni Ex-Post ta’ Proġetti u Attivitajiet Iffinanzjati skont il-Programm LIFE; Rapport Speċjali 11/2009 tal-Qorti tal-Awdituri tal-KE (2009) dwar "Is-sostenibbiltà u l-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-Proġetti ta’ LIFE-Nature"; Arcadis (2010) Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-Implimentazzjoni tar-Regolament ta’ LIFE+; u SEC (2011) 1541 DOKUMENT TA’ ĦIDMA TAL-PERSUNAL TAL-KUMMISSJONI TAL-VALUTAZZJONI TAL-IMPATT, finali, li jakkumpanja d-dokument dwar il-Proposta għal Regolament dwar it-twaqqif ta’ Programm għall-Azzjoni għall-Ambjebt u l-Klima (LIFE). [6] ĠU L 242, 10.09.2002 [7] http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity/comm2006/pdf/2020/1_EN_impact _assesment_part1_v4.pdf [8] SEC (2010) 1120 KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL, Reviżjoni ta’ nofs it-terminu tar-Regolament LIFE+, p.5 [9] MTR, p.9 [10] SEC (2010) 1120 KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL, Reviżjoni ta’ nofs it-terminu tar-Regolament LIFE+, p.10 [11] SEC (2010) 1120 KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL, Reviżjoni ta’ nofs it-terminu tar-Regolament LIFE+, p.8