Rapport Speċjali Tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva 
fl-Eks-Repubblika 
Jugoslava tal-Maċedonja: 
progress limitat f’kuntest 
diffiċliMT 2016  Nru  11
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet:  eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l -Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l -Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas -server Europa ( http://europa.eu ).
Il-Lussemburgu: L -Uffiċċju tal -Pubblikazzjonijiet tal -Unjoni Ewropea, 2016
Print ISBN 978-92-872-4877-0 ISSN 1831-0907 doi:10.2865/90257 QJ-AB-16-012-MT-C
PDF ISBN 978-92-872-4903-6 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/437994 QJ-AB-16-012-MT-N
EPUB ISBN 978-92-872-4887-9 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/774588 QJ-AB-16-012-MT-E
© L-Unjoni Ewropea, 2016
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm -il darba jissemma s -sors oriġinali.
Tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva  
fl-Eks-Repubblika 
Jugoslava tal-Maċedonja: 
progress limitat f’kuntest 
diffiċli
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2016  Nru 11
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha li jikkonċernaw oqsma 
baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt 
massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu 
għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla III tal-Awditjar - immexxija mill-Membru tal-QEA Karel Pinxten - li 
tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ azzjonijiet esterni. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Hans Gustaf Wessberg, 
b’appoġġ mill-Kap tal-kabinett tiegħu, Peter Eklund; Emmanuel-Douglas Hellinakis, Attaché; Torielle Perreur-Lloyd, Kap 
tal-Kompitu; Stéphanie Girard, Ainhoa Perez Infante, Aurelia Petliza, awdituri.
Mix-xellug għal-lemin:  A. Perez Infante, E.-D. Hellinakis, T. Perreur-Lloyd, H. G. Wessberg, A. Petliza, 
P . Eklund, S. Girard.

03
 Werrej
Paragrafu
 Abbrevjazzjonijiet u akronimi
I - IX Sommarju eżekuttiv
1 - 13 Introduzzjoni
1 - 5 It-triq lejn l-adeżjoni
6 - 10 Il-kuntest nazzjonali tar-riforma
11 - 13 Assistenza finanzjarja mill-UE ta’ qabel l-adeżjoni
14 - 21 Ambitu u approċċ tal-awditjar
22 - 66 Osservazzjonijiet
22 - 44 Parti I - L-effettività tal-assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni fil-kontribut għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva
23 - 36 L-assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni ma rnexxilhiex tindirizza xi wħud mid-dgħufijiet sinifikanti fil-
kapaċità amministrattiva f’oqsma ewlenin
37 - 38 Il-biċċa l-kbira mill-outputs ippjanati twasslu iżda mhux dejjem ġew sfruttati
39 - 40 L-impatti tal-proġetti kienu ta’ sikwit limitati u mhux dejjem sostenibbli
41 - 44 Ostakoli għall-progress fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva
45 - 55 Parti II - L-użu tal-ġestjoni deċentralizzata bħala mezz ta’ bini tal-kapaċità
46 - 49 Il-pajjiż ma kienx lest għall-volum u l-kumplessità tal-fondi tal-IPA li għalihom il-ġestjoni ġiet 
deċentralizzata
50 - 51 Il-Kummissjoni ħadet azzjoni iżda huwa probabbli li jsir diżimpenn ulterjuri
52 - 55 Id-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni setgħet intużat b’mod aktar wiesa’ bħala għodda ta’ bini tal-kapaċità 
għall-amministrazzjoni pubblika.
04 Werrej 
56 - 66 Parti III - Il-kontribut tad-djalogu politiku għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva
57 - 60 Għalkemm kien organizzat tajjeb, id-djalogu politiku ma kkontribwiex b’mod sinifikanti għat-tisħiħ 
kumplessiv tal-kapaċità amministrattiva
61 – 66 Mekkaniżmi oħra ta’ djalogu indirizzaw il-ħtieġa li tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva iżda ma rriżultawx 
fi progress lejn it-tneħħija tal-ostakoli ta’ bażi
67 – 73 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness I —  Dati ewlenin fir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja
 Anness II — Proġetti awditjati
 Risposta tal-Kummissjoni
05
 Abbrevjazzjonijiet u akronimi
DĠ Politika Reġjonali u Urbana : Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana
DĠ Viċinat u Negozjati għat-Tkabbir : Direttorat Ġenerali għall-Viċinat u n-Negozjati għat-Tkabbir
FSA : Ftehim ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni
HLAD : Djalogu ta’ Livell Għoli dwar l-Adeżjoni
IPA: Strument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni
ITSF : Faċilità ta’ Taħriġ u Appoġġ tal-IPA
OSĊ : Organizzazzjoni tas-soċjetà ċivili
PIFC : Kontroll Pubbliku Intern tal-Finanzi
PPB : Bureau għall-Akkwist Pubbliku
PSA : Proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni
RAP : Riforma tal-amministrazzjoni pubblika
ReSPA : Skola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika
SA: Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni
SAC : Kummissjoni Statali tal-Appelli
SCPC : Kummissjoni Statali għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni
SIGMA : Appoġġ għal Titjib fil-Governanza u l-Ġestjoni
06
 Sommarju Eżekuttiv
I
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ilha kandidat għas-sħubija fl-UE mill-2005. Kull sena mill-2009 ‘l hawn, 
il-Kummissjoni rrappurtat li l-pajjiż jissodisfa l-kriterji politiċi obbligatorji biex jersaq għall-istadju li jmiss tal-proċess 
ta’ adeżjoni. Il-Kunsill qabel li l-pajjiż jissodisfa l-kriterji politiċi iżda ma ddeċidiex dwar qafas għall-ftuħ tan-negoz -
jati. F’Novembru 2015 il-Kummissjoni ddikjarat li kienet lesta testendi r-rakkomandazzjoni tagħha għall-ftuħ tan-
negozjati tal-adeżjoni mal-pajjiż. Madankollu, dan kien bil-kundizzjoni li l-kriżi politika attwali fil-pajjiż tiġi riżolta 
u li jiġu implimentati għadd ta’ prijoritajiet urġenti ta’ riforma.
II
Matul il-perjodu 2007-2013 l-UE allokat EUR 615-il miljun taħt l-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA I) 
biex tgħin lill-pajjiż iħejji għall-adeżjoni. Il-pajjiż rċieva wkoll appoġġ finanzjarju taħt programmi multilaterali li 
jkop  ru l-Balkani tal-Punent kollha kemm huma.
III
Aħna awditjajna proġetti ffinanzjati mill-IPA I fi tliet setturi prinċipali: ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika (12 % 
tal-allokazzjoni totali), it-trasport (18 %) u l-ambjent (16 %). Aħna sibna li, minkejja l-prijorità li l-Kummissjoni assen -
jat għall-bini tal-kapaċità, sar biss progress relattivament limitat fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż 
matul il-perjodu awditjat. B’mod ġenerali, il-proġetti li awditjajna taw l-outputs ippjanati iżda dawn ta’ sikwit ma 
ġewx sfruttati bis-sħiħ. F’xi każijiet il-proġetti kellhom impatt limitat u ma kinux sostenibbli.
IV
Il-proġetti kollha awditjati fis-settur tar-RAP kienu jinkludu attivitajiet maħsuba biex isaħħu l-kapaċità amministrat -
tiva iżda ta’ sikwit ma indirizzawx, b’mod effettiv, ħafna mid-dgħufijiet. Għal xi oqsma ewlenin li fihom kienet teżisti 
diġà leġiżlazzjoni b’saħħitha (kontroll intern, l-iżvilupp ta’ servizz taċ-ċivil professjonali u indipendenti), ftit li xejn 
kien hemm assistenza taħt l-IPA matul il-perjodu awditjat u ma sarx progress suffiċjenti fl-implimentazzjoni ta’ dik 
il-leġiżlazzjoni. F’oqsma ewlenin oħra (bħall-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u l-akkwist pubbliku) il-proġetti taħt l-IPA 
ftit li xejn kellhom impatt, fin-nuqqas ta’ appoġġ attiv mill-awtoritajiet nazzjonali.
V
Fis-setturi tat-trasport u tal-ambjent, ftit kienu l-proġetti awditjati li indirizzaw il-bini tal-kapaċità biex isir allinja -
ment mal-acquis tal-UE. Filwaqt li oħrajn kellhom l-għan li jsaħħu l-kapaċità amministrattiva permezz ta’ “tagħlim 
ibbażat fuq l-esperjenza” (“learning by doing”), eżaminar ulterjuri żvela li l-investimenti fl-infrastruttura ma kinux 
jinkludu attivitajiet li b’mod ċar kienu maħsuba biex jappoġġaw dan l-objettiv direttament.
Sommarju Eżekuttiv 07
VI
Il-proġetti awditjati mhux dejjem kellhom approċċ koerenti, koeżiv u kkoordinat għat-tisħiħ tal-kapaċità ammi -
nistrattiva. Xi proġetti ma komplewx fuq assistenza preċedenti fl-istess settur jew ma ngħatawx segwitu adegwat 
permezz ta’ appoġġ ulterjuri. Ta’ sikwit kien hemm lakuna ta’ erba’ snin jew aktar bejn l-istabbiliment tal-ħtieġa ta’ 
assistenza u t-twassil tar-riżultati tal-proġetti.
VII
Il-Kummissjoni ddeċentralizzat il-ġestjoni ta’ 76 % tal-allokazzjoni ta’ fondi taħt l-IPA I lill-amministrazzjoni nazz -
jonali u appoġġat it-twaqqif u l-operat ta’ strutturi għal ġestjoni ta’ dawn il-fondi. Dan irriżulta f’kapaċità mtejba fil-
partijiet tal-amministrazzjoni pubblika kkonċernati. Madankollu, aħna sibna li l-esperjenza tad-deċentralizzazzjoni 
tal-ġestjoni ppreżentat opportunità għall-bini tal-kapaċità fil-bqija tal-amministrazzjoni pubblika li l-Kummissjoni 
ma ħaditx matul il-perjodu awditjat.
VIII
Il-mekkaniżmi għad-djalogu politiku kienu adattati tajjeb biex jappoġġaw ir-riforma fil-pajjiż. Il-fatt li l-kapaċità 
amministrattiva kumplessiva ma tjebitx b’mod sinifikanti matul il-perjodu awditjat, kien dovut l-aktar għaliex 
l-awtoritajiet nazzjonali ma kellhomx biżżejjed rieda politika biex jindirizzaw xi wħud mill-ostakoli għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva. Barra minn hekk, l-ingranaġġ li l-Kummissjoni kellha biex tħeġġeġ ir-riforma, speċjalment 
f’żoni sensittivi, naqas sew matul dan il-perjodu fin-nuqqas tal-qafas ipprovdut min-negozjati tal-adeżjoni.
IX
Aħna qed nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet b’appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva.
08
 Introduzzjoni
It-triq lejn l-adeżjoni
01 
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-UE ffirmaw Ftehim ta’ Stabbiliz -
zazzjoni u Assoċjazzjoni (FSA) fl-2001, l-ewwel wieħed li qatt ġie ffirmat fil-
Balkani tal-Punent. Fis-Summit ta’ Tessalonika fl-2003, l-Unjoni Ewropea (UE) tat 
lill-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent1 prospett ċar ta’ sħubija fl-UE, bil-kundizz -
joni li jissodisfaw il-kriterji ta’ Kopenħagen2 u l-kundizzjonijiet tal-Proċess ta’ 
Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (PSA)3. Fl-2005 l-pajjiż sar formalment kandidat 
sħiħ għal sħubija fl-UE.
02 
Sal-2009, il-pajjiż kien irnexxielu jallinja ħafna partijiet importanti mil-
leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu mal-leġiżlazzjoni tal-UE. Il-Kummissjoni rriko -
noxxiet dan il-progress u rrakkomandat il-ftuħ ta’ negozjati formali tal-adeżjoni. 
Madankollu, in-negozjati għas-sħubija ma jistgħux jibdew qabel ma l-gvernijiet 
tal-Istati Membri kollha tal-UE jaqblu permezz ta’ deċiżjoni unanima mill-Kunsill 
tal-UE. Minkejja li huwa qabel li l-pajjiż kien issodisfa l-kriterji politiċi għall-
ftuħ ta’ negozjati tal-adeżjoni, il-Kunsill ma ħax tali deċiżjoni b’segwitu għar-
rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-2009.
03 
Il-Kunsill kompla ma jiħux azzjoni minkejja r-rakkomandazzjonijiet pożittivi li 
l-Kummissjoni għamlet kull sena fil-ħames snin ta’ wara. Kwistjonijiet rigward 
l-isem uffiċjali tal-pajjiż4 u, aktar reċentement, ir-relazzjonijiet mal-ġirien, kienu 
impediment għall-ilħuq ta’ deċiżjoni. It-triq formali tal-pajjiż lejn l-adeżjoni ilha 
imblukkata għal aktar minn sitt snin. Fil-frattemp, il-pajjiż ra ħafna min-nazzjoni -
jiet l-oħra tal-Balkani tal-Punent jilħquh u saħansitra jgħadduh5.
04 
Fl-2013, il-pajjiż daħal f’perjodu ta’ kriżi politika u d-djalogu politiku domestiku 
falla6, bir-riżultat li nkixfu nuqqasijiet serji fil-governanza demokratika. Fl-2015, 
komunikazzjonijiet interċettati li kienu jimplikaw ksur tad-drittijiet fundamentali, 
politiċizzazzjoni u korruzzjoni ġew rilaxxati fid-dominju pubbliku7. Il-Kummissjoni 
u xi Membri tal-Parlament Ewropew huma involuti mill-qrib biex jiffaċilitaw qbil 
politiku biex din il-kriżi tingħeleb.1 F’dak iż-żmien, il-pajjiżi kienu 
l-Albanija, il-Bożnija-
Ħerzegovina, il-Kroazja, 
l-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja, u s-Serbja 
u l-Montenegro.
2 Il-kriterji ta’ Kopenħagen, 
stabbiliti mill-Kunsill Ewropew 
f’Ġunju 1993, jikkonsistu fi:  
(a) kriterji politiċi;  
(b) kriterji ekonomiċi;  
(c) iI-kapaċità Ii (I-pajjiż) jerfa’ 
l-obbligi tas-sħubija.
3 Il-PSA, il-politika tal-UE dwar 
il-Balkani tal-Punent, ġie 
stabbilit bil-għan ta’ sħubija 
eventwali fl-UE. Il-pajjiżi 
tal-Balkani tal-Punent huma 
involuti fi sħubija progressiva 
bil-ħsieb li r-reġjun isir stabbli 
u li tiġi stabbilita żona ta’ 
kummerċ ħieles.
4 Din il-kwistjoni ilha tiġi 
indirizzata permezz 
tal-medjazzjoni tan-
Nazzjonijiet Uniti mill-1994.
5 Il-Kroazja hija issa Stat 
Membru tal-UE. Il-
Montenegro, is-Serbja 
u l-Albanija saru pajjiżi 
kandidati għas-sħubija fl-UE, 
u l-Montenegro u s-Serbja 
fetħu n-negozjati tal-adeżjoni.
6 Il-partit prinċipali fl-
oppożizzjoni bbojkottja 
l-parlament.
7 Ara l-introduzzjoni għar-
Rapport ta’ Progress tal-2015 
(SWD(2015) 212 final 
tal-10 ta’ Novembru 2015).
09 Introduzzjoni 
05 
Fl-2014 il-Kummissjoni ħabbret li ma kienx se jkun hemm Stati Membri ġodda tal-
UE qabel l-20208. Dan it-tnaqqis kumplessiv tar-ritmu fil-proċess ta’ tkabbir kien 
dovut kemm għall-ħtieġa ta’ konsolidazzjoni fi ħdan l-UE wara ċ-ċikli reċenti ta’ 
tkabbir kif ukoll għall-isfidi ffaċċjati fl-integrazzjoni ta’ reġjun li kien għadu ħiereġ 
minn kunflitt vjolenti fis-snin disgħin. Ara d-dati ewlenin li jidhru fl- Anness I .
Il-kuntest nazzjonali tar-riforma
06 
Il-Kummissjoni tassisti lill-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja biex iddaħħal 
riformi u biex tħejji għas-sħubija fl-UE. Il-proċess ta’ riforma jikkonsisti fl-intro -
duzzjoni u l-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tkun allinjata mal-
leġiżlazzjoni tal-UE. Il-Kummissjoni tgħin fl-abbozzar ta’ leġiżlazzjoni ġdida u fit-
tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-implimentazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni.
07 
Il-Kummissjoni u partijiet interessati oħra rrappurtaw li, għalkemm l-ammin -
istrazzjoni pubblika tal-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja qed tkompli 
taħdem lejn l-integrazzjoni mal-UE, hemm inqas impenn għar-riforma mill-
awtoritajiet nazzjonali f’livell ogħla9. Ta’ sikwit hemm nuqqas ta’ rieda li jsir 
impenn f’xi partijiet tal-investiment finanzjarju sinifikanti li huwa meħtieġ biex 
isir progress fir-riforma, pereżempju fil-miżuri ambjentali. Kien hemm ukoll 
tmexxija politika inadegwata fl-indirizzar ta’ oqsma sensittivi bħall-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni.
08 
Fin-nuqqas ta’ negozjati formali tal-adeżjoni, il-Kummissjoni użat il-kapitoli li 
fuqhom normalment in-negozjati jkunu bbażati bħala gwida10 għall-valutazzjoni 
tal-progress annwali fil-pajjiż11. Għalkemm ġibdet l-attenzjoni għal dgħufijiet fil-
kapaċità amministrattiva, sal-2012 il-Kummissjoni kkonkludiet li, b’mod ġenerali, 
il-proċess kumplessiv ta’ riforma kien qed jipproċedi sew fil-pajjiż. Fir-rapport 
tal-2013, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni għan-nuqqas ta’ progress f’xi oqsma 
u r-rigressjoni f’oqsma oħra. Ir-rapport tal-2014 għamel valutazzjoni aktar negat -
tiva u ħareġ it-twissija li ġejja: “…Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-awtoritajiet jieħdu 
azzjoni deċiżiva biex jindirizzaw problemi dwar il-politiċizzazzjoni akbar u n-
nuqqasijiet dejjem jiżdiedu fir-rigward tal-indipendenza tal-ġudikatura u l-libertà 
tal-espressjoni sabiex ir-rakkomandazzjoni tagħha tkun tista’ tiġi sostnuta fis-snin 
futuri”12.8 “Opening Statement by the 
President of the European 
Commission to the European 
Parliament Plenary Session” 
(Diskors tal-ftuħ mill-President 
tal-Kummissjoni Ewropea 
lis-Sessjoni Plenarja tal 
Parlament Ewropew), 
Strasburgu, il-15 ta’ Lulju 2014.
9 Ara r-Rapport ta’ Progress 
tal-2015: “Strong political will is 
necessary to guarantee the 
independence of 
administration.” (Rieda politika 
qawwija hija meħtieġa biex 
tiġi garantita l-indipendenza 
tal-amministrazzjoni) 
(it-Taqsima 2.2), “Il-kapaċità li 
[il-ġlieda kontra l-korruzzjoni] 
tiġi indirizzata b’mod effettiv, 
attwalment qed tiġi mdgħajfa 
minħabba nuqqas ta’ rieda 
politika u minħabba ndħil 
politiku fix-xogħol tal-korpi 
rilevanti, u dan qed ifixkel 
l-abbiltà tagħhom li jaġixxu 
b’mod proattiv u mhux 
selettiv, speċjalment f’każijiet 
ta’ livell għoli” (it-Taqsima 2.3) 
u fil-Kapitolu 23: “In-nuqqas 
attwali ta’ rieda politika, biex 
l-isfidi li jifdal jiġu indirizzati 
fl-ogħla livell, qed iżomm lura 
l-amministrazzjoni kapaċi milli 
tilħaq l-effettività sħiħa 
tagħha”.
10 Il-kapitoli tal-acquis 
(attwalment 35) jiffurmaw 
il-bażi tan-negozjati 
tal-adeżjoni għal kull pajjiż 
kandidat. Huma 
jikkorrispondu għall-oqsma 
differenti tal-acquis li fihom 
jinħtieġu riformi sabiex 
il-kundizzjonijiet għall-
adeżjoni jiġu ssodisfati. 
11 Mingħajr ma tiftaħhom 
u tagħlaqhom bħalma kienet 
tagħmel li kieku l-proċess ta’ 
adeżjoni kien qed jiffunzjona 
b’mod normali.
12 Rapport ta’ Progress tal-2014 
dwar l-Eks-Repubblika 
Jugoslava tal-Maċedonja, p. 1.
10 Introduzzjoni 
09 
Fir-Rapport ta’ Progress tagħha tal-2015, li ġie ppubblikat f’Novembru 2015, 
il-Kummissjoni tenniet ir-rakkomandazzjoni tagħha għall-ftuħ tan-negozjati 
tal-adeżjoni mal-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Madankollu, din ir-
rakkomandazzjoni pożittiva saret bil-kundizzjoni li l-Ftehim ta’ Przino13 jiġi impli -
mentat b’suċċess u li jsir progress sostanzjali fl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet 
urġenti tar-riforma14.
10 
It-Tabella I  turi s-sommarju tagħna tad-dgħufijiet fil-kapaċità amministrattiva 
f’xi oqsma ewlenin tar-riforma li ġew enfasizzati fir-rapporti ta’ progress tal-2011-
2015, tal-Kummissjoni.13 L-erba’ partiti politiċi prinċipali 
ffirmaw il-Ftehim ta’ Przino 
f’Ġunju 2015. Dan il-ftehim 
kien jikkonsisti 
f’kundizzjonijiet li għandhom 
jiġu ssodisfati, inklużi 
elezzjonijiet ħielsa u ġusti, 
u l-ħatra ta’ prosekutur speċjali 
biex jinvestiga l-kwistjonijiet 
relatati mal-interċezzjoni ta’ 
komunikazzjonijiet jew li 
jirriżultaw minnha.  Ara wkoll 
il-paragrafu 65 u l- Anness I .
14 F’Ġunju 2015 il-Kummissjoni 
ħarġet id-dokument “Urgent 
reform priorities for the former 
Yugoslav Republic of 
Macedonia” (Prijoritajiet 
urġenti tar-riforma għall-Eks-
Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja) li ġie mfassal 
abbażi tas-sejbiet tal-Grupp ta’ 
Esperti ta’ Livell Għoli. Dan fih 
lista ta’ prijoritajiet urġenti 
tar-riforma li għandhom 
jitwettqu mill-Eks-Repubblika 
Jugoslava tal-Maċedonja 
fl-oqsma tal-istat tad-dritt 
u d-drittijiet fundamentali, 
id-depolitiċizzazzjoni 
tal-amministrazzjoni pubblika, 
il-libertà tal-espressjoni 
u r-riforma elettorali.  
11 Introduzzjoni Tabella 1Valutazzjonijiet tal-kapaċità amministrattiva fir-rapporti annwali ta’ progress (2011-
2015) għall-oqsma awditjati
Kapitolu Istituzzjonijiet 2011 2012 2013 2014 2015
5 Akkwist PubblikuMinisteru tal-Ekonomija, Unità Konċessjonijiet u  Sħubiji 
Pubbliċi-Privati
Kummissjoni Statali tal-Appelli
14 Politika tat-trasportSpettorat Statali tat-Toroq / tat-Trasport
Awtorità tas-Sikurezza Ferrovjarja
Aġenzija tal-Ajru / Avjazzjoni Ċivili
21 Netwerks Trans-Ewropej Istituzzjonijiet involuti fil-kostruzzjoni
22Politika reġjonali 
u koordinazzjoni ta’ 
strumenti strutturaliFond Nazzjonali, Dipartiment Ċentrali għall-Iffinanzjar 
u l-Ikkuntrattar u ministeri kompetenti
Programmar
Monitoraġġ u  evalwazzjoni
Ġestjoni finanzjarja, kontroll u  awditjar
23Ġudikatura u drittijiet 
fundamentaliIstituzzjonijiet involuti fl-implimentazzjoni tal-politika 
kontra l-korruzzjoni
Qrati li jittrattaw każijiet ta’ livell għoli
27 Ambjent u  tibdil fil-klimaKorpi regolatorji (leġiżlazzjoni orizzontali)
Korpi involuti fil-kwalità tal-arja
Korpi involuti fl-immaniġġjar tal-iskart
Korpi involuti fl-infurzar tal-leġiżlazzjoni
Il-kapaċità amministrattiva għadha dgħajfa/limitata u teħtieġ titjib sostanzjali/urġenti.
Il-kapaċità amministrattiva żdiedet iżda għadha teħtieġ titjib ulterjuri.
Il-kapaċità amministrattiva żdiedet: ma jinħtieġx titjib ulterjuri.
Sors:  Il-QEA bl-użu tar-rapporti ta’ progress tal-Kummissjoni Ewropea.
12 Introduzzjoni 
Assistenza finanzjarja mill-UE ta’ qabel l-adeżjoni
11 
L-UE tipprovdi għajnuna finanzjarja u teknika għall-pajjiżi tat-tkabbir (il-Balkani 
tal-Punent u t-Turkija) permezz tal-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni 
(IPA)15. L-IPA I kopra l-perjodu 2007-2013 b’allokazzjoni totali ta’ EUR 10 biljun, 
li minnhom EUR 615-il miljun (6 %) kienu għall-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja. Dan ġie segwit mill-IPA II b’allokazzjoni indikattiva totali ta’ 
EUR 11.7 biljun matul il-perjodu 2014-2020, inklużi EUR 664 miljun (6 %) għall-Eks-
Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja.
12 
Taħt l-IPA I l-assistenza finanzjarja għall-pajjiż tista’ tiġi ppreżentata f’seba’ setturi 
ta’ nfiq kif jidher fit- Tabella 2 .15 L-IPA I ġie stabbilit bir-
Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1085/2006 tas-
17 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi 
Strument għall-Assistenza ta’ 
Qabel l-Adeżjoni (IPA) (ĠU 
L 210, 31.7.2006, p. 82) 
u r-Regolament tal-
Kummissjoni (KE) 
Nru 718/2007 tat-
12 ta’ Ġunju 2007 li 
jimplimenta r-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1085/2006 
li jistabbilixxi Strument 
għall-Assistenza ta’ Qabel 
l-Adeżjoni (IPA) (ĠU L 170, 
29.6.2007, p. 1).  Tabella 2Assistenza taħt l-IPA lill-Eks-Repubblika Jugoslava tal-
Maċedonja għall-2007-2013 (miljun EUR)
Settur/Qasam ta’ finanzjamentAllokazzjoni totali għal kull 
setturPerċentwal
Ġustizzja u  affarijiet interni 64 10 %
Riforma tal-amministrazzjoni pubblika 71 12 %
Żvilupp soċjali 67 11 %
Żvilupp tas-settur privat 45 7 %
Trasport 110 18 %
Ambjent 99 16 %
Agrikoltura u  żvilupp rurali 111 18 %
Oħra 48 8 %
TOTAL GĦALL-2007-2013 615 100 %
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea.
13 
Meta l-IPA I beda fl-2007, il-biċċa l-kbira mill-fondi ġew immaniġġjati direttament 
mill-Kummissjoni. Madankollu, sal-2010 l-ġestjoni ta’ 76 % tal-allokazzjoni taħt 
l-IPA għall-pajjiż kienet ġiet deċentralizzata. Taħt ġestjoni deċentralizzata, il-fondi 
allokati jiġu mmaniġġjati minn strutturi dedikati fi ħdan l-amministrazzjoni pubb -
lika tal-pajjjiż. Madankollu, il-Kummissjoni tibqa’ responsabbli għal dawn il-fondi, 
għalhekk hija twettaq kontrolli tat-tranżazzjonijiet.
13
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
14 
L-objettiv tal-awditjar kien li jiġi vvalutat jekk l-assistenza mill-UE ta’ qabel 
l-adeżjoni kkontribwietx b’mod effettiv biex issaħħaħ il-kapaċità amministrattiva 
għall-implimentazzjoni tar-riforma fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. 
L-approċċ tagħna kien li nħarsu lejn l-assistenza kemm finanzjarja kif ukoll dik 
mhux finanzjarja għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva taħt l-IPA I16.
15 
L-awditu indirizza tliet mistoqsijiet prinċipali:
(a) Il-Kummissjoni tiżgura li l-proġetti taħt l-IPA jikkontribwixxu b’mod effettiv 
għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva?
(b) Il-Kummissjoni tuża l-modalità ta’ ġestjoni deċentralizzata b’mod effettiv biex 
tibni l-kapaċità?
(c) L-assistenza mhux finanzjarja tal-Kummissjoni tappoġġa b’mod effettiv it-
tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva?
16 
Għall-awditu tagħna aħna għażilna tliet setturi prinċipali, li fihom il-kapaċità am -
ministrattiva hija ċentrali għall-implimentazzjoni b’suċċess tar-riforma u li koprew 
46 % tal-allokazzjoni totali: riforma tal-amministrazzjoni pubblika (RAP), trasport, 
u ambjent (ara t- Tabella 2 ). L-awditu kien jinkludi analiżi ta’ dokumenti u interv -
isti mar-rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-pajjiż benefiċjarju. Aħna użajna 
l-evidenza pprovduta fid-dokumenti tal-proġetti u tal-programmi, fl-evalwazz -
jonijiet u l-valutazzjonijiet tal-IPA I u tal-pajjiż, u fir-rapporti annwali ta’ progress 
tal-Kummissjoni.
17 
Biex inwieġbu għall-mistoqsija (a) tal-awditjar, irrappurtata fil-Parti 1 tal-os -
servazzjonijiet, aħna eżaminajna kampjun ta’ 17-il proġett mis-setturi tar-RAP , 
tat-trasport u tal-ambjent. Il-proġetti magħżula fis-settur tar-RAP kienu jinkludu 
attivitajiet fl-oqsma ewlenin tal-akkwist, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-kontroll 
intern, il-bini tal-kapaċità għal ġestjoni deċentralizzata, u l-assistenza għat-taħriġ 
tal-amministrazzjoni pubblika. L-attivitajiet tal-proġetti kellhom l-għan li jsaħħu 
l-kapaċità amministrattiva, pereżempju billi appoġġaw l-iżvilupp ta’ strateġiji, 
programmi, kurrikuli, manwali u proċeduri, billi taw parir dwar it-tisħiħ tal-
istituzzjonijiet u l-korpi f’oqsma ewlenin tar-riforma, u billi pprovdew korsijiet ta’ 
taħriġ.16 Il-proġetti tal-IPA II kienu 
għadhom mhux qed jiġu 
implimentati meta sar 
l-awditu.
14 Ambitu u approċċ tal-awditjar 
18 
Il-biċċa l-kbira mill-proġetti fis-setturi tat-trasport u tal-ambjent ma kinux jin -
kludu t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva bħala objettiv prinċipali. Aħna awdit -
jajna dawk li għamlu dan, kif ukoll proġetti li kellhom l-objettiv kontributorju ta’ 
bini tal-kapaċità permezz ta’ “tagħlim ibbażat fuq l-esperjenza”.
19 
Il-biċċa l-kbira mill-proġetti li ħarisna lejhom kienu ristretti għall-pajjiż iżda 
xi wħud, pereżempju fl-akkwist, kienu proġetti, b’bosta benefiċjarji, li kienu 
disponibbli għall-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent. Aħna ħarisna wkoll lejn il-
kontribut tal-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) li, hi wkoll, 
hija ffinanzjata minn programm b’bosta benefiċjarji. Is-17-il proġett awditjati 
jidhru fl- Anness II .
20 
Biex inwieġbu għall-mistoqsija (b) tal-awditjar, irrappurtata fil-parti 2 tal-
osservazzjonijiet, aħna analizzajna l-proċeduri segwiti biex nivvalutaw kemm 
il-pajjiż kien lest jimmaniġġja sistema ta’ implimentazzjoni deċentralizzata għall-
assistenza taħt l-IPA, u eżaminajna kif il-Kummissjoni użat l-esperjenza ta’ din 
il-modalità ta’ ġestjoni biex issaħħaħ il-kapaċità amministrattiva fil-pajjiż.
21 
Biex inwieġbu għall-mistoqsija (c) tal-awditjar, irrappurtata fil-Parti 3 tal-
osservazzjonijiet, aħna ħarisna lejn l-assistenza mhux finanzjarja u analizzajna 
l-mekkaniżmi għad-djalogu politiku mwaqqfa taħt il-Ftehim ta’ Stabbilizzazzjoni 
u Assoċjazzjoni kif ukoll strutturi oħra għad-djalogu, bħad-Djalogu ta’ Livell Għoli 
dwar l-Adeżjoni.
15
 Osservazzjonijiet
Parti I - L-effettività tal-assistenza finanzjarja ta’ qabel 
l-adeżjoni fil-kontribut għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva
22 
Aħna eżaminajna jekk il-proġetti taħt l-IPA rnexxilhomx jindirizzaw it-tisħiħ 
tal-kapaċità amministrattiva f’oqsma ewlenin tar-riforma tal-amministrazzjoni 
pubblika (akkwist, korruzzjoni u kontroll intern), u fis-setturi tat-trasport u tal-am -
bjent. Għall-proġetti fil-kampjun, aħna eżaminajna jekk dawn wasslux l-outputs17 
ippjanati u jekk dawn l-outputs imbagħad intużawx mill-awtoritajiet nazzjonali, 
kif ukoll jekk l-impatti18 kinux sostenibbli. Aħna eżaminajna wkoll l-ostakoli għall-
progress lejn it-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva.
L-assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni ma rnexxilhiex 
tindirizza xi wħud mid-dgħufijiet sinifikanti fil-kapaċità 
amministrattiva f’oqsma ewlenin
Oqsma ewlenin tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika
23 
Il-Kummissjoni qieset li l-leġiżlazzjoni dwar l-akkwist pubbliku, li kienet ġiet att -
wata fil-pajjiż sal-2007, kienet moderatament b’saħħitha u allinjata relattivament 
tajjeb mal-leġiżlazzjoni tal-UE19. Madankollu kien hemm xi rigressjoni fir-rigward 
tar-riforma, u n-nuqqas ta’ implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni attwata20. Ir-Rap -
port ta’ Progress tal-2015 ġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jitneħħew inkonsisten -
zi mal-acquis, inkluż dwar ir-reġistrazzjoni ta’ kumpaniji f’lista sewda, il-kundizz -
jonijiet għall-użu ta’ kriterji tal-għoti, tiġi żgurata armonizzazzjoni mar-regoli 
tal-akkwist tal-UE dwar id-difiża u s-sigurtà kif ukoll mad-Direttivi tal-UE tal-2014 
dwar l-akkwist, speċjalment dwar konċessjonijiet21.
24 
Matul il-perjodu awditjat, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni għat-trasparenza 
inadegwata fis-sistema tal-akkwist pubbliku u għan-nuqqas ta’ data  affidabbli 
dwar irregolaritajiet22. Għalkemm dawn huma identifikati bħala oqsma ta’ riskju 
għoli fir-rapporti ta’ progress mill-2011 ‘il quddiem23, il-proġetti awditjati (ara l-
Anness II) ma indirizzawx dawn id-dgħufijiet.17 Output huwa dak li jiġi 
prodott jew imwettaq 
bir-riżorsi allokati għal 
intervent, pereżempju korsijiet 
ta’ taħriġ għall-bini tal-
kapaċità, li twasslu. Ara 
r-Rapport Speċjali Nru 21/2015 
tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri 
“Analiżi tar-riskji relatati ma’ 
approċċ orjentat lejn 
ir-riżultati, għal azzjoni tal-UE 
fl-iżvilupp u l-kooperazzjoni” 
(http://eca.europa.eu ).
18 Impatti huma konsegwenzi 
soċjoekonomiċi fuq terminu 
itwal li jistgħu jiġu osservati 
għal ċertu perjodu wara li 
intervent ikun ġie kkompletat, 
pereżempju titjib fil-kapaċità 
amministrattiva. Ibid.
19 SEC(2007) 1432 final 
tas-6 ta’ Novembru 2007, 
Rapport ta’ Progress tal-2007, 
p. 28-29.
20 OECD “Peer assistance in 
public procurement, 
concessions and public-
private partnerships, Final 
report” (Assistenza bejn il-pari 
fl-akkwist pubbliku, 
fil-konċessjonijiet u fis-sħubiji 
pubbliċi-privati, Rapport 
finali), ir-Rapporti ta’ Progress 
ta’ Ottubru 2011 u 2015 u SWD 
(2015) 212 final, p. 35-36.
21 ibid.
22 SEC(2009) 1335 final “2009 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2009), p. 35, 
SEC(2010) 1332 final “2010 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2010), p. 14, 
SEC(2011) 1203 final “2011 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2011), p. 14, 
SWD(2012) 332 final “2012 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2012), p. 12, 
COM(2013) 700 final “2013 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2013), p. 11 u 42, 
SWD(2014) 303 final “2014 
Progress Report” (Rapport ta’ 
Progress tal-2014), p. 25. Ara 
wkoll “Thematic evaluation on 
IPA support to the fight 
against corruption” 
(Evalwazzjoni tematika dwar 
l-appoġġ taħt l-IPA għall-
ġlieda kontra l-korruzzjoni) 
2014/348-486/2, p. 74.
23 P. 14 tar-Rapport ta’ 
Progress tal-2011, p. 12 
tar-Rapport ta’ Progress tal-
2012, p. 11 u 42 tar-Rapport ta’ 
Progress tal-2013, p. 25 
tar-Rapport ta’ 
Progress tal-2014.
16 Osservazzjonijiet 
25 
Il-Kummissjoni rrappurtat ukoll il-ħtieġa għal titjib tal-effiċjenza tas-sistema 
tal-akkwist pubbliku. Il-proġetti awditjati pprovdew korsijiet ta’ taħriġ li ffukaw 
prinċipalment fuq il-leġiżlazzjoni tal-akkwist pubbliku u ma indirizzawx biżżejjed 
il-ħtieġa li tissaħħaħ il-kapaċità li jitwettaq akkwist pubbliku effiċjenti. L-ewwel 
proġett fil-kampjun awditjat (ara l- Anness II ) appoġġa taħriġ mill-Uffiċċju 
għall-Akkwist Pubbliku (Public Procurement Bureau) (PPB), il-korp prinċipalment 
responsabbli għat-tisħiħ tal-kapaċità tal-awtoritajiet kontraenti. Madankollu, it-
taħriġ mill-PPB ma tejjibx il-kapaċità amministrattiva tagħhom b’mod sinifikanti24.
26 
Il-PPB diġà kellu sistema elettronika tal-akkwist li kienet twaqqfet fl-2008. Bil-
ħsieb li jtejjeb l-effiċjenza kumplessiva tal-akkwist pubbliku, il-Proġett 1 kien 
jinkludi analiżi tas-sistema, iżda ma pprovdiex appoġġ biex itejjibha.
27 
Il-Kummissjoni u partijiet interessati oħra ilhom konsistentement jiġbdu l-
attenzjoni għal dgħufijiet fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni li għandha tiġi indiriz -
zata bħala kwistjoni ta’ prijorità25. L-awtoritajiet nazzjonali għamlu impenji 
politiċi biex jiġġieldu l-korruzzjoni, pereżempju fil-kuntest tal-FSA. Il-programm 
ta’ ħidma tal-Gvern għall-perjodu 2011-2015 impenja lill-pajjiż għal “ġlieda bla 
kompromessi, kontra l-korruzzjoni”. Dan wassal għall-adozzjoni ta’ programmi 
tal-Istat u pjanijiet ta’ azzjoni assoċjati, iżda dawn ma ġewx konkretizzati f’azzjoni 
effettiva u f’riżultati konkreti. Il-Kummissjoni użat bosta metodi biex tindirizza 
l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Madankollu, fin-nuqqas ta’ negozjati formali tal-
adeżjoni mal-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Kummissjoni ma kinitx 
f’pożizzjoni li tapplika l-approċċ aktar komprensiv li normalment huwa stipulat 
għal pajjiżi kandidati fl-oqfsa ta’ negozjar rispettivi tagħhom26. Dan kien ifisser 
ukoll li, matul il-perjodu awditjat, l-approċċ tal-Kummissjoni fir-rigward tal-għoti 
ta’ appoġġ għall-bini tal-kapaċità f’dan il-qasam ewlieni ma kienx ċar biżżejjed.
28 
Il-Kummissjoni użat proġetti taħt l-IPA I biex tindirizza xi ħtiġijiet iżolati ta’ bini 
tal-kapaċità. Aħna awditjajna żewġ proġetti fis-settur tar-RAP li kellhom l-għan li 
jibnu l-kapaċità u li kienu ġew, jew kienu qed jiġu, implimentati meta sar l-awditu 
(ara l- Anness II ). Il-Proġett 5 kellu l-għan li jsaħħaħ xogħol l-SCPC, li hija l-korp 
prinċipali responsabbli għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni. Madankollu, il-proġett 
ma indirizzax il-fatt li l-SCPC ma kinitx f’pożizzjoni li teżerċita l-mandat tagħha 
b’mod effettiv minħabba li ma kienx hemm impenn adegwat mill-awtoritajiet 
nazzjonali f’dan il-qasam. Hija ma kinitix indipendenti għaliex, pereżempju, ma 
jiġux applikati kriterji ċari fil-ħatra u t-tkeċċija tal-maniġment superjuri tagħha27. 
Minbarra dan, skont ir-rapport ta’ progress tal-2011, tal-Kummissjoni, hija ma 
għandhiex riżorsi adegwati billi għandha biss nofs il-persunal meħtieġ għat-
twettiq effettiv tar-rwol tagħha28.24 OECD (2013), “The Former 
Yugoslav Republic of 
Macedonia Priorities Report 
2013” (Rapport tal-2013 dwar 
il-Prijoritajiet tal-Eks-
Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja), Rapporti ta’ 
Valutazzjoni tal-Pajjiż minn 
SIGMA, 2013/09, OECD 
Publishing, p. 13.
25 Ara, pereżempju, 
L. Grozdanovska 
Dimishkovska, “Nations in 
Transition” (Nazzjonijiet fi 
Tranżizzjoni), p. 424-425 
u r-Rapport tal-2013 dwar 
id-Drittijiet tal-Bniedem 
fil-Maċedonja, maħruġ 
mid-Dipartiment tal-Istat, 
tal-Istati Uniti, p. 17 ( http://
www.state.gov/documents/
organization/220516.pdf ).
26 Notevolment permezz ta’ 
rapporti ta’ skrinjar u pjanijiet 
ta’ azzjoni relatati u permezz 
tal-parametri referenzjarji, ta’ 
ftuħ u ta’ għeluq, tal-kapitoli 
ta’ negozjar.
27 Ara r-rapport iffinanzjat 
mill-UE “Establishing 
Comparative Indicator-based 
Monitoring of Anti-corruption 
Progress in EU candidate, 
potential candidate countries 
and Kosovo” (Stabbiliment ta’ 
Monitoraġġ Komparattiv, 
ibbażat fuq Indikaturi, 
tal-Progress kontra 
l-Korruzzjoni f’pajjiżi kandidati 
u kandidati potenzjali tal-UE, 
u fil-Kosovo), p. 35. Ir-Rapport 
ta’ Progress tal-2011, 
tal-Kummissjoni, jiddikjara li 
tqajmu mistoqsijiet dwar 
il-kriterji użati mill-Parlament 
fl-għażla tas-seba’ membri 
ġodda tal-SCPC, u r-Rapport 
ta’ Progress tal-2013, 
tal-Kummissjoni, jiddikjara li 
t-tkeċċija tal-eks president 
tal-SCPC mingħajr l-ebda bażi 
legali ċara qajmet tħassib.
28 Ara wkoll l-evalwazzjoni 
tematika dwar l-appoġġ taħt 
l-IPA għall-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni 2014/348-486/2 
“Efficient Prevention and Fight 
against Corruption” 
(Prevenjoni u Ġlieda Effiċjenti 
kontra l-Korruzzjoni), 
p. 125 - “l-effettività 
tiddependi fuq li l-Gvern 
jegħleb fatturi bħan-nuqqas 
ta’ indipendenza 
u r-restrizzjonijiet baġitarji 
tal-SCPC u n-nuqqas 
kumplessiv ta’ kapaċità 
amministrattiva tal-benefiċjarji 
tal-proġetti”.
17 Osservazzjonijiet 
29 
Fin-nuqqas ta’ strateġija effettiva tal-Gvern fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-
Kummissjoni appoġġat l-OSĊ fir-rwol li huma jista’ jkollhom biex jiġbdu l-atten -
zjoni tal-pubbliku għal każijiet ta’ suspett ta’ korruzzjoni. Il-Proġett 6 pprovda 
appoġġ billi għen fl-iżvilupp u d-diffużjoni tal-aħjar prattika fost l-OSĊ f’dan ir-
rwol. Madankollu, aħna sibna li l-approċċ tal-Kummissjoni f’dan il-qasam ewlieni 
jista’ jittejjeb f’dak li jirrigwarda t-tisħiħ tal-kontribut potenzjali tal-OSĊ li jaħdmu 
għaż-żieda tat-trasparenza u l-kondiviżjoni tal-għarfien.
30 
Bl-użu ta’ assistenza ta’ qabel l-IPA, il-Kummissjoni għenet lill-awtoritajiet naz -
zjonali jistabbilixxu leġiżlazzjoni soda dwar il-kontroll intern. Meta beda l-IPA 
I, il-liġi dwar il-Kontroll Pubbliku Intern tal-Finanzi (PIFC) tqieset li kienet bażi 
tajba għar-riforma tal-istrutturi ta’ ġestjoni finanzjarja u ta’ kontroll, u ta’ awditjar 
intern29. Matul il-perjodu awditjat, il-proġetti taħt l-IPA ffukaw fuq il-kapaċità ta’ 
ġestjoni finanzjarja u ta’ kontroll fl-istrutturi operatorji mwaqqfa għal ġestjoni 
deċentralizzata tal-fondi taħt l-IPA iżda mhux fil-bqija tal-amministrazzjoni 
pubblika.
31 
Min-naħa tagħhom, l-awtoritajiet nazzjonali ftit li xejn għamlu progress fit-tisħiħ 
tal-kapaċità amministrattiva f’dan il-qasam u ma implimentawx il-liġi dwar il-PIFC 
bis-sħiħ. Pereżempju, fir-Rapport ta’ Progress tagħha tal-2015, il-Kummissjoni 
ġibdet l-attenzjoni għall-fatt li l-biċċa l-kbira mill-unitajiet tal-awditjar intern 
ma għandhomx għadd suffiċjenti ta’ awdituri u li, filwaqt li jwettqu l-awditi 
tagħhom abbażi ta’ pjanijiet strateġiċi u annwali, dawn mhumiex ibbażati fuq 
riskju operazzjonali u sistematiku. Barra minn dan, ix-xogħol tal-awditjar intern 
jiffoka prinċipalment fuq il-konformità u ma jinkludix analiżijiet tad-dgħufijiet 
tas-sistemi u lanqas ma jħares lejn aspetti ta’ valur għall-flus, filwaqt li jeħtieġ li 
l-aċċertament tal-kwalità jiġi implimentat aħjar.
32 
Il-kapaċità inadegwata tal-unitajiet tal-awditjar intern dgħajfet il-kontroll intern 
u naqqset l-attenzjoni mogħtija mill-maniġers għas-sejbiet tal-awdituri interni. 
Donaturi oħra minbarra l-Kummissjoni pprovdew appoġġ għat-tisħiħ tal-ħiliet 
tal-awdituri interni matul il-perjodu awditjat. Pereżempju, l-Aġenzija tal-Istati 
Uniti għall-Iżvilupp Internazzjonali ffinanzjat taħriġ għal awdituri interni fiċ-
Ċentru ta’ Eċċellenza taċ-Chartered Institute of Public Finance and Accountancy 
(CIPFA) fis-Slovenja. Madankollu, b’mod aktar ġenerali, il-kapaċità tal-awditjar 
intern u l-kontroll intern jibqgħu dgħajfin.29 SEC (2008) 2695 final, 
Ir-Rapport ta’ Progress 
tal-2008, p. 59.
18 Osservazzjonijiet 
33 
L-importanza ta’ kontroll intern b’saħħtu żdiedet taħt l-IPA II għaliex il-Kummiss -
joni qed taħdem mal-pajjiż biex tħejji programm ta’ appoġġ baġitarju settorjali 
għal ġestjoni tal-finanzi pubbliċi għall-2016.
Trasport u ambjent
34 
L-objettiv prinċipali tal-allokazzjonijiet taħt l-IPA għas-setturi tat-trasport u tal-
ambjent (18 % u 16 % tal-allokazzjonijiet għall-2007-2013 rispettivament – ara 
t-Tabella 2 ) kien it-titjib tal-infrastruttura reġjonali. Xi wħud minn dawn il-fondi 
ġew assenjati biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-amministrazzjoni pubblika fl-abboz -
zar u l-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni f’konformità mal-acquis tal-UE. Il-
perċentwal ta’ fondi użati fuq il-bini tal-kapaċità fis-settur tat-trasport (1 %) kien 
ferm aktar baxx milli fis-settur tal-ambjent (15 %), minkejja l-fatt li kull wieħed 
miż-żewġ setturi kellu dgħufijiet simili fil-kapaċità (ara l- Graff 1 ).Graff 1Allokazzjonijiet taħt l-IPA għal kull settur (2007-2013) (f’miljun EUR)
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea.0 20 40 60 80 100 120
Kooperazzjoni transkonﬁnali Proġetti oħraĠustizzja u aﬀarijiet interni
RAP u integrazzjoni ﬂ-UE
Agrikoltura u Żvilupp Rurali
Ambjent u Tibdil ﬁl-klimaKompetittività
Impjiegi
TrasportBeneﬁċjarji multipli
Oħra
Kooperazzjoni transkonﬁnali
19 Osservazzjonijiet 
35 
Filwaqt li ma kien hemm l-ebda allokazzjoni speċifika taħt l-IPA għall-bini tal-
kapaċità tal-istruttura operatorja għal ġestjoni deċentralizzata30, il-fondi taħt 
l-IPA kemm għas-settur tat-trasport kif ukoll għal dak tal-ambjent kienu jinkludu 
“tagħlim ibbażat fuq l-esperjenza” bħala objettiv kontributorju. Madankollu, 
fil-Proġetti 12 sa 17 li ġew awditjati (ara l- Anness II ), ftit kienu l-attivitajiet li 
pprovdew b’mod ċar l-appoġġ b’dan il-mod. Pereżempju, il-fatt li l-uffiċċju 
pprovdut lill-konsulenti kien f’lok differenti minn dak tal-persunal nazzjonali in -
voluti fil-Proġett 15 ma ffaċilitax it-trasferiment ta’ know-how. Mill-banda l-oħra, 
il-Proġett 17 ipprovda eżempju ta’ trasferiment b’suċċess ta’ know-how għaliex 
il-persunal fl-amministrazzjoni pubblika kien kapaċi jagħmel użu tajjeb mill-pariri 
li rċieva permezz tal-assistenza teknika JASPERS meta kien qed iħejji t-termini ta’ 
referenza għall-proġett31.
36 
Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni naqqset l-allokazzjoni kumplessiva tal-pajjiż b’EUR 
4 miljun għaliex l-awtoritajiet nazzjonali ma aċċettawx li jirċievu appoġġ għall-
assistenza teknika u l-bini tal-kapaċità fis-settur tat-trasport. Filwaqt li l-pajjiż tilef 
dawn il-fondi, jekk jimpenja lilu nnifsu li jindirizza l-ħtiġijiet tal-bini tal-kapaċità 
amministrattiva u jwettaq riformi orizzontali, il-fondi jistgħu jiġu riallokati fi ħdan 
il-programm eżistenti.
Il-biċċa l-kbira mill-outputs ippjanati twasslu iżda mhux 
dejjem ġew sfruttati
37 
Qabel ma tagħmel pagamenti finali għal proġetti taħt l-IPA li jkunu ġew ikkom -
pletati, il-Kummissjoni tirċievi rapport finali minn min jagħmel il-klejm. Għall-11-il 
proġett magħluq fil-kampjun awditjat, l-awditu tagħna wera li kienu twasslu 
l-outputs ippjanati kollha, jew il-biċċa l-kbira minnhom. Madankollu, għal 12 mill-
proġetti awditjati, xi wħud mill-outputs kienu qed jintużaw parzjalment biss, jew 
xejn affattu. Il- Kaxxa 1  tagħti eżempji ta’ outputs tal-proġetti, li ma kinux qed 
jintużaw mill-awtoritajiet nazzjonali.30 L-istruttura operatorja tinkludi 
l-awtorità kontraenti 
u l-ministeri kompetenti.
31 JASPERS hija sħubija ta’ 
assistenza teknika bejn id-DĠ 
Politika Reġjonali u Urbana, 
il-BEI u l-BERŻ li tipprovdi pariri 
indipendenti biex tgħin 
lill-pajjiżi benefiċjarji jħejju 
proġetti maġġuri ta’ kwalità 
għolja.
20 Osservazzjonijiet 
38 
Xi darbi, l-outputs ma ntużawx għaliex kien jeħtieġ li jsir investiment ulterjuri Ara 
l-Kaxxa 2 .Kaxxa 1 Kaxxa 2Outputs li ma ntużawx mill-awtoritajiet nazzjonali
Il-Proġetti 8 u 9 ffinanzjaw ir-ReSPA, skola stabbilita fl-2006 fil-Montenegro biex tipprovdi appoġġ għall-bini 
tal-kapaċità għall-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent. Kull sena l-Kummissjoni tħallas EUR 1.2 miljun biex 
tiffinanzja attivitajiet tar-ReSPA. Kull wieħed mill-pajjiżi parteċipi, li l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja 
hija waħda minnhom, jikkontribwixxi EUR 150 000 kull sena għall-ispejjeż operazzjonali tal-iskola. Għalkemm 
hemm rappreżentant nazzjonali fuq il-Bord ta’ Tmexxija tar-ReSPA, aħna sibna li l-pajjiż ftit li xejn għamel użu 
mill-korsijiet ta’ taħriġ, mill-valutazzjonijiet komparattivi u min-netwerking ipprovduti mill-iskola. Dan kien 
minħabba li dawn ma tqisux rilevanti jew ma kinux apprezzati mill-persunal fl-amministrazzjoni pubblika 
tal-pajjiż.
Il-Proġett 12 kellu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċità amministrattiva u operazzjonali tal-Ispettorat Statali tat-Tras -
port biex jinforza l-leġiżlazzjoni tat-trasport bit-triq. Il-proġett ngħalaq f’Lulju 2014 iżda, sad-data tal-awditu, 
disa’ xhur wara, l-Ispettorat kien għadu ma sfruttax nofs l-outputs tal-proġett, pereżempju l-pjan ta’ żvilupp 
strateġiku jew il-pjan ta’ azzjoni, jew it-Termini ta’ Referenza mħejjija għas-sejħiet għall-offerti.
Il-Proġett 15 waqqaf żewġ korpi reġjonali ta’ mmaniġġjar tal-iskart u sistema ta’ informazzjoni pubblika 
dwar l-immaniġġjar tal-iskart. Għalkemm il-proġett ġie kkompletat f’Ġunju 2012, is-sistema ta’ informazzjoni 
maniġerjali ma kinitx qed tintuża saż-żmien meta sar l-awditu.
Investiment ulterjuri meħtieġ biex isir użu mill-outputs
Il-Proġett 7 kellu l-għan li jtejjeb is-sistema nazzjonali għall-koordinazzjoni tat-taħriġ u l-implimentazzjoni tal-
qafas regolatorju relatat mal-ġestjoni tal-amministrazzjoni pubblika. Output prinċipali ta’ dan il-proġett kien 
li dan wettaq analiżijiet funzjonali biex jidentifika lakuni fil-kapaċità amministrattiva. Dan l-eżerċizzju għandu 
potenzjal enormi biex jipprovdi informazzjoni għal strateġija tal-bini tal-kapaċità. Madankollu l-proġett kien 
biss pilota u, filwaqt li pprovda gwida għat-tkomplija tal-analiżijiet, jista’ jkun li fil-fatt il-pajjiż ma jikkomple -
tax ix-xogħol u ma jużahx biex jindirizza lakuni fil-kapaċità mingħajr assistenza finanzjarja ulterjuri.
Il-Proġett 7 żviluppa wkoll għodod elettroniċi ta’ tagħlim bħala metodu flessibbli għat-tisħiħ tal-kapaċità am -
ministrattiva. Madankollu, biex jikseb il-potenzjal sħiħ tiegħu, jeħtieġ li dan l-output ikun disponibbli b’mod 
aktar wiesa’ u li jiġi integrat fi strateġija kumplessiva ta’ taħriġ.
Il-Proġett 11 ipprovda assistenza teknika għat-tisħiħ tal-kapaċità tal-istrutturi operatorji mwaqqfa għal ġestjoni 
tal-fondi taħt l-IPA, taħt il-modalità ta’ ġestjoni deċentralizzata. L-outputs imwassla kienu ħarrieġa kwalifikati, 
kurrikuli ta’ taħriġ, moduli u settijiet ta’ taħriġ, kif ukoll sett ta’ għodod u librerija ta’ riżorsi żviluppati għat-
tisħiħ tal-kapaċità fil-monitoraġġ u l-evalwazzjoni. Wara li l-proġett għalaq, l-awtoritajiet nazzjonali użaw il-
ħarrieġa kwalifikati, iżda għal perjodu limitat ta’ żmien biss. Użu ulterjuri ta’ dawn il-ħarrieġa kien ikun jirrikjedi 
investiment addizzjonali f’persunal nazzjonali u f’aktar riżorsi. L-awtoritajiet nazzjonali ma adottawx l-għodod 
ta’ monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni, li l-aġġornament u t-tqegħid online tagħhom jiswew il-flus.
21 Osservazzjonijiet 
L-impatti tal-proġetti kienu ta’ sikwit limitati u mhux dejjem 
sostenibbli
39 
Mill-proġetti awditjati, 11 kisbu impatt limitat li ta’ sikwit ma setax ikun sos -
tnut. Xi wħud minn dawn il-proġetti ma kinux jinkludu provvediment għas-
sostenibbiltà tagħhom stess. F’każijiet oħra, l-awtoritajiet nazzjonali ma ħadux 
azzjoni biex jiżguraw is-sostenibbiltà tal-impatti. Ara l- Kaxxa 3 .Kaxxa 3Eżempji ta’ impatti limitati u mhux sostenibbli
Il-proġett 5 assista lill-Kummissjoni Statali għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni (SCPC) biex tabbozza dokumenti 
b’appoġġ ta’ strateġija għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni. Dan ftit kellu impatt fuq il-ġlieda tal-pajjiż kontra 
l-korruzzjoni għaliex ma kienx inkorporat fi strateġija nazzjonali usa’ kontra l-korruzzjoni, u għaliex l-SCPC ma 
kellhiex l-indipendenza u r-riżorsi biex timmonitorja b’mod effettiv l-implimentazzjoni tal-istrateġija tagħha 
stess fl-istituzzjonijiet kollha kkonċernati. L-impatt potenzjali tal-proġett iddgħajjef aktar għaliex il-Kummiss -
joni damet tliet snin biex tagħti segwitu għalih bi proġett ieħor.
Il-Proġett 6 mmira lejn il-kapaċità tal-OSĊ biex jindirizzaw il-
korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. L-iżvilupp tal-aħjar prattika 
u tan-netwerking kien pożittiv. Madankollu, meta l-finanzjament 
mill-UE jintemm, il-proġett x’aktarx li ma jkunx sostenibbli. Dan 
huwa minħabba l-fatt li l-unika istituzzjoni li esprimiet interess biex 
tipprovdi appoġġ kontinwu f’dan il-qasam ma għandha l-awtorità 
u lanqas il-kapaċità meħtieġa biex tkompli x-xogħol.
Il-Proġett 10 assista fit-twaqqif ta’ Faċilità ta’ Taħriġ u Appoġġ 
tal-IPA (ITSF) ċentralizzata. L-ITSF kellha impatt relattivament 
żgħir fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. Raġuni waħda hija li 
kienu ftit il-ħarrieġa mħarrġa mill-proġett li tassew taw korsijiet 
kif kien intenzjonat. Dan kien jew għaliex ma nħelsux mix-xogħol 
l-ieħor tagħhom, jew inkella għaliex ma kinux motivati biex jidħlu 
għal dak li huwa meqjus bħala kompitu addizzjonali li ma jagħtix 
sodisfazzjon. Wara li skadew il-kuntratti oriġinali mal-ħarrieġa, 
l-awtoritajiet nazzjonali ma ffaċilitawx arranġamenti ġodda biex 
jiġu pprovduti ħarrieġa lill-ITSF. La l-awtoritajiet nazzjonali u lan -
qas il-Kummissjoni ma pprovdew appoġġ finanzjarju biex jiġi 
ssodisfat in-nuqqas ta’ ħarrieġa. Raġuni oħra kienet li l-awtoritajiet 
nazzjonali ma ċċentralizzawx formalment it-taħriġ dwar l-IPA fl-
ITSF, għalhekk ħafna taħriġ ikompli jseħħ fil-ministeri kompetenti 
individwali (ara r-ritratt).
 Bini tal-Faċilità ta’ Appoġġ u Taħriġ tal-IPA, Skopje (il-Proġett 
10)
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
22 Osservazzjonijiet 
40 
Ħafna mill-proġetti awditjati ma kisbux impatt, minħabba ostakoli li rriżultaw 
minn inflessibbiltajiet fl-istruttura u l-organizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubb -
lika. Pereżempju, f’xi wħud mill-proġetti li kienu jinvolvu lill-awtoritajiet kun -
traenti, aħna sibna li ma kienx hemm flessibbiltà biżżejjed bejn il-ministeri biex 
setgħu jsiru skambji ta’ persunal u ta’ esperjenza. Barra minn hekk, il-persunal 
amministrattiv imħarreġ minn tlieta mill-proġetti awditjati biex iħarreġ lil membri 
oħra tal-persunal ta’ sikwit ma nħelisx minn xogħol ieħor biex imexxi korsijiet, 
u l-attività ta’ tħarriġ ta’ persunal ieħor ma ġiet ikkumpensata bl-ebda mod. Għal 
aktar minn nofs il-proġetti awditjati, aħna sibna li l-persunal imħarreġ mhux 
dejjem ġie mħeġġeġ jew tħalla juża l-ħiliet miksuba, u r-rotazzjoni eċċessiva kif 
ukoll id-dawran kbir tal-persunal wasslu biex ikun hemm nuqqas ta’ persunal 
kwalifikat. Kaxxa 3Il-Proġett 16 wassal taħriġ għall-persunal li jkejjel il-kwalità tal-arja iżda ma indirizzax l-ostakolu prinċipali 
għal sistema ta’ monitoraġġ tal-kwalità tal-arja li tkun kompletament operazzjonali, li huwa n-nuqqas ta’ 
kapaċità f’termini ta’ tagħmir li jiffunzjona. Barra minn hekk, il-laboratorju tal-kalibrazzjoni assistit taħt il-
proġett għadu ma ġiex akkreditat jew ma għandux persunal.
Il-Proġett 17 wassal mezz biex jiġi infurzat il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” u biex tissaħħaħ il-kapaċità li 
dan isir, iżda l-awtoritajiet nazzjonali għadhom ma implimentawhx. L-istess proġett ħejja għall-introduzzjoni 
ta’ tariffi, biex is-sostenibbiltà tal-impjanti tat-trattament tal-iskart tiġi żgurata, iżda l-pajjiż għadu ma 
waqqafx korp regolatorju biex jinforza t-tariffi. Il-proġett ma kienx ipproduċa impatt sostenibbli saż-żmien 
meta sar l-awditu.
23 Osservazzjonijiet 
Ostakoli għall-progress fit-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva
41 
Il-Kummissjoni ma kellhiex strateġija kumplessiva ta’ appoġġ għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva fil-pajjiż, u l-proġetti awditjati mhux dejjem kienu 
joqogħdu flimkien bħala parti minn approċċ koerenti, koeżiv u kkoordinat. Xi 
proġetti ma komplewx fuq assistenza preċedenti fl-istess settur u ma ngħatawx 
segwitu adegwat permezz ta’ appoġġ ulterjuri. Ta’ sikwit, ir-raġuni għal dan 
kienet il-fatt li l-Kummissjoni jkollha tagħmel għażliet dwar ir-riżorsi limitati 
disponibbli għal medda wiesgħa ta’ politiki tal-UE fil-pajjiż. Barra minn hekk, il-
proġetti individwali spiss kienu ambizzjużi ħafna u kellhom objettivi numerużi.
42 
L-objettivi tal-assistenza taħt l-IPA kienu ostakolati wkoll mill-fatt li l-assistenza 
ma kinitx risponsiva, flessibli u mmirata biżżejjed. Pereżempju, ta’ sikwit, l-impatt 
tal-proġetti awditjati ddgħajjef għaliex iż-żmien meħud bejn l-istabbiliment 
tal-ħtieġa ta’ assistenza u t-twassil tar-riżultati kien ta’ erba’ snin jew aktar. F’xi 
każijiet il-ħtiġijiet kienu nbidlu qabel ma twasslu r-riżultati. Dan kien dovut, sa 
ċertu punt, għall-proċess twil ta’ mobilizzazzjoni ta’ fondi taħt l-IPA. Kien dovut 
ukoll għall-fatt li meta l-proġetti ntgħażlu, mhux dejjem kienu maturi biżżejjed 
u għalhekk naqset l-effiċjenza tal-implimentazzjoni.
43 
Taħt l-IPA I il-Kummissjoni ma kellhiex fondi, għad-dispożizzjoni tagħha, li 
setgħet timmobilizza malajr biex tindirizza l-problemi hekk kif dawn tfaċċaw. 
Matul il-kriżi politika reċenti, ħareġ eżempju ta’ kif il-fondi jistgħu jintużaw 
b’dan il-mod. Il-Kummissjoni rnexxielha tuża fondi fi żmien qasir u f’ċirkustanzi 
eċċezzjonali biex tipprovdi input espert li kien flessibbli, immirat u rapidu għall-
appoġġ ta’ prijoritajiet urġenti u sensittivi ta’ politika.
24 Osservazzjonijiet 
44 
L-eżistenza kontinwata ta’ ostakoli għat-titjib tal-kapaċità amministrattiva fil-
pajjiż kienet tfisser li l-objettivi tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mhux dejjem 
inkisbu. Problema prinċipali kienet in-nuqqas ta’ rieda politika f’livell għoli 
u ta’ impenn mill-awtoritajiet nazzjonali biex jappoġġaw proġetti taħt l-IPA. 
Pereżempju, fil-livell politiku, hemm reżistenza kontinwata għal kull mossa 
biex tiġi żviluppata amministrazzjoni pubblika li tkun indipendenti, b’saħħitha 
u rappreżentattiva (ara l- Kaxxa 4 ).Kaxxa 4Reżistenza għall-iżvilupp ta’ amministrazzjoni pubblika li tkun indipendenti, 
b’saħħitha u rappreżentattiva
Bl-appoġġ tal-Kummissjoni, fi Frar 2015 il-pajjiż stabbilixxa qafas legali ġdid għal servizz pubbliku profess -
jonali. Il-punt prinċipali tal-leġiżlazzjoni kienet li jiġi żgurat li r-reklutaġġ ta’ impjegati fis-settur pubbliku 
jkun ibbażat fuq il-mertu u fuq it-trattament indaqs. Filwaqt li għad baqagħlha xi lakuni, il-leġiżlazzjoni 
tirrappreżenta pass importanti lejn l-iżvilupp ta’ servizz ċivili b’saħħtu, indipendenti u professjonali. Jumejn 
qabel ma l-liġi daħlet fis-seħħ, il-Parlament adotta liġi ġdida dwar it-trasformazzjoni ta’ pożizzjonijiet tempo -
ranji f’kuntratti permanenti. Din il-liġi tevita l-prinċipji ta’ reklutaġġ ibbażat fuq il-mertu u ppermettiet li eluf 
ta’ membri temporanji tal-persunal isiru ħaddiema permanenti taċ-ċivil jew impjegati permanenti fis-settur 
pubbliku mingħajr kompetizzjoni miftuħa.
Il-Proġett 7 ħarreġ 600 uffiċjal amministrattiv li kienu fost 2 400 membru tal-persunal li l-awtoritajiet nazz -
jonali rreklutaw mill-komunitajiet mhux maġġoritarji32 wara l-Ftehim Qafas ta’ Ohrid33 dwar rappreżentazzjoni 
ekwa. Għalkemm kellhom salarju, l-individwi kkonċernati ma kellhomx impjieg attiv. L-għan li jiġi pprovdut 
dan it-taħriġ biex tiżdied il-probabbiltà li l-parteċipanti jiġu offruti postijiet tax-xogħol. Meta sar l-awditu, il-
maġġoranza tal-persunal imħarreġ taħt il-proġett kienu għadhom qed jitħallsu iżda ma kinux impjegati b’mod 
attiv. L-objettiv li tinkiseb rappreżentazzjoni ekwa fl-amministrazzjoni pubblika ma kienx intlaħaq.
32 Albaniżi etniċi, Serbi, Torok, Rom, eċċ.
33 Il-Ftehim Qafas ta’ Ohrid kien qbil dwar il-paċi ffirmat mill-Gvern u mill-komunità Albaniża etnika fit-13 ta’ Awwissu 2001. Il-ftehim ġab tmiem 
għall-kunflitt armat bejn l-Armata għal-Liberazzjoni Nazzjonali tal-Albaniżi etniċi u l-forzi tas-sigurtà nazzjonali u witta t-triq għat-titjib 
tad-drittijiet tal-Albaniżi etniċi.
25 Osservazzjonijiet 
Parti II - L-użu tal-ġestjoni deċentralizzata bħala mezz 
ta’ bini tal-kapaċità
45 
Aħna eżaminajna l-introduzzjoni tal-ġestjoni deċentralizzata taħt l-IPA I u kif il-
Kummissjoni rriżolviet il-problemi li tfaċċaw bl-użu ta’ din il-modalità ta’ ġestjoni. 
Aħna eżaminajna wkoll jekk l-użu tal-ġestjoni deċentralizzata mill-Kummissjoni 
saħħaħx il-kapaċità amministrattiva.
Il-pajjiż ma kienx lest għall-volum u l-kumplessità tal-fondi 
taħt l-IPA li għalihom il-ġestjoni ġiet deċentralizzata
46 
Fl-2008, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja talbet lill-Kummissjoni biex 
din tiddeċentralizza l-ġestjoni tal-fondi taħt l-IPA u tgħaddiha lill-awtoritajiet 
nazzjonali34. Sal-2010, il-pajjiż kien responsabbli għall-ikkuntrattar u l-implimen -
tazzjoni ta’ EUR 470 miljun (76 %) tal-pakkett finanzjarju totali tiegħu tal-IPA I, 
suġġett għal kontrolli ex ante  jew ex post  mill-Kummissjoni. L-awtoritajiet nazz -
jonali kienu meħtieġa jwaqqfu strutturi operatorji biex jimmaniġġjaw il-fondi 
deċentralizzati taħt l-IPA.
47 
Il-proċess ta’ deċentralizzazzjoni twettaq skont ir-rekwiżiti regolatorji. Madankol -
lu, il-Kummissjoni ma kinitx meħtieġa tivvaluta jekk l-awtoritajiet nazzjonali 
kinux lesti jimmaniġġjaw il-volum u l-kumplessità tal-fondi taħt l-IPA li kellhom 
jiġu deċentralizzati. Biex il-modalità ta’ ġestjoni deċentralizzata taħdem b’mod 
effettiv, jeħtieġ li jkun hemm kapaċità suffiċjenti fl-istrutturi operatorji.
48 
Ftit wara li bdiet id-deċentralizzazzjoni, l-awtoritajiet nazzjonali ma setgħux 
jirrispettaw id-dati ta’ skadenza għall-preżentazzjoni ta’ dossiers ta’ kuntratti 
għal kontrolli ex ante  mill-Kummissjoni. Ta’ sikwit, dan kien minħabba l-fatt li 
huma ppreżentaw dokumenti ta’ kwalità insuffiċjenti li kellhom jintraddu lura. 
Dan kien il-każ għal terz minn dawn id-dokumenti fl-2014. Ir-rata ta’ kuntrattar 
naqqset fir-ritmu. Sa tmiem l-2014, id-dewmien kien wassal għad-diżimpenn35 ta’ 
EUR 70 miljun ta’ fondi taħt l-IPA I (11 % tal-fondi taħt l-IPA allokati għall-pajjiż), 
u kien fadal EUR 244 miljun li kienu għad iridu jiġu impenjati (madwar 40 % tat-
total). F’ħafna każijiet id-diżimpenji rriżultaw fit-telf ta’ proġetti maħsuba biex 
jiffinanzjaw riformi ewlenin. Pereżempju, EUR 33 miljun ġew allokati għall-2010, 
iżda l-kanċellazzjoni ta’ 12 minn 31 proġett ippreżentati għall-finanzjament 
kienet tfisser li EUR 10 miljun (33 %) effettivament intilfu għall-finanzjament tar-
riforma fil-pajjiż.34 Il-possibbiltà ta’ 
deċentralizzazzjoni tal-
ġestjoni lill-pajjiżi kandidati 
tidher fl-Artikoli 11 u 14 
tar-Regolament (KE) Nru 
718/20 07.
35 Il-Kummissjoni tiddiżimpenja 
fondi impenjati għal proġett 
meta ma jintużawx sad-data 
ta’ skadenza ssettjata. Dawn 
il-fondi jintilfu għall-proġett 
ikkonċernat.
26 Osservazzjonijiet 
49 
Il-Kummissjoni attribwiet id-dewmien għal proċess deċiżjonali ferm ċentralizzat, 
li ma jippermettix li jsiru deċiżjonijiet f’waqthom, kif ukoll għal nuqqas ta’ riżorsi 
materjali u ta’ persunal suffiċjenti u li jkun kwalifikat biżżejjed, allegazzjonijiet ta’ 
indħil politiku fl-akkwist u kooperazzjoni interistituzzjonali fqira. Il-Kummissjoni 
kienet diġà ġibdet l-attenzjoni għal dgħufijiet ta’ dan it-tip fil-bqija tal-ammin -
istrazzjoni pubblika qabel ma saret id-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni. Li kieku 
l-Kummissjoni kienet ħadet aktar kont tad-dgħufijiet li kienu diġà ġew identifikati 
fl-amministrazzjoni pubblika, kellha mnejn tasal għall-konklużjoni li d-deċiżjoni 
ta’ deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni għandha tiddewwem jew li proporzjon iżgħar 
ta’ fondi taħt l-IPA għandu jiġi deċentralizzat fi ħdan ir-restrizzjonijiet tar-regola -
menti applikabbli.
Il-Kummissjoni ħadet azzjoni iżda huwa probabbli li jsir 
diżimpenn ulterjuri
50 
Billi siltet minn esperjenza preċedenti ma’ pajjiżi oħra tat-tkabbir, il-Kummissjoni 
stenniet li s-snin bikrin ta’ ġestjoni deċentralizzata jkunu perjodu ta’ tagħlim u ta’ 
trasferiment tal-għarfien. Hija ħadmet mal-pajjiż biex tindirizza r-raġunijiet għad-
dewmien fl-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni ta’ fondi taħt l-IPA. Madankollu, 
kien mistenni li jsir diżimpenn sinifikanti ulterjuri tal-fondi taħt l-IPA I fl-2015, 
fl-2016 u fl-2017.
51 
Fl-2015 il-Kummissjoni ħadet miżuri biex ittejjeb is-sitwazzjoni għall-fondi taħt 
l-IPA I, pereżempju billi rriċentralizzat il-ġestjoni ta’ xi proġetti taħt l-IPA u billi 
ħaffet il-proċeduri tal-ikkuntrattar permezz ta’ tnaqqis tal-għadd ta’ kontrolli 
ex ante . Għall-IPA II, attwalment il-Kummissjoni qed tivvaluta x’inhu l-aħjar livell 
ta’ deċentralizzazzjoni u qed tippjana li tkun aktar selettiva rigward it-tipi ta’ 
proġetti li se tiddeċentralizza għal ġestjoni mill-awtoritajiet nazzjonali.
Id-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni setgħet intużat b’mod 
aktar wiesa’ bħala għodda ta’ bini tal-kapaċità għall-
amministrazzjoni pubblika
52 
Meta l-ġestjoni ġiet deċentralizzata fl-2010, l-objettiv prinċipali kien li l-pajjiż 
jitħejja għall-ġestjoni futura tal-fondi strutturali u agrikoli tal-UE. Għalhekk, il-
fokus kien fuq it-twaqqif ta’ strutturi għat-tħaddim tal-ġestjoni deċentralizzata 
u fuq it-tisħiħ tal-kapaċità tal-persunal amministrattiv biex iħaddem dawn 
l-istrutturi.
27 Osservazzjonijiet 
53 
Id-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni kienet tirrikjedi investiment sinfikanti ta’ riżorsi 
mill-pajjiż kif ukoll mill-Kummissjoni. Pereżempju, il-pajjiż assenja 436 membru 
tal-persunal amministrattiv biex jaħdmu fl-istrutturi operatorji, bi spiża an -
nwali ta’ EUR 4.7 miljun (ċifri tal-2014) għas-salarji. Kemm il-Kummissjoni kif ukoll 
il-pajjiż ipprovdew taħriġ fit-twaqqif ta’ strutturi operatorji u fil-programmar, 
l-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni ta’ proġetti taħt l-IPA.
54 
Il-ġestjoni deċentralizzata saħħet il-kapaċità fl-istrutturi operatorji. Il-kontroll 
intern huwa aktar b’saħħtu u, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, id-deċiżjonijiet ope -
razzjonali jittieħdu fil-livell xieraq, b’inqas indħil politiku milli f’partijiet oħra 
tal-amministrazzjoni pubblika. Kontrolli ex ante rigorużi mid-Delegazzjoni tal-UE 
pprovdew opportunità ulterjuri għal “tagħlim ibbażat fuq l-esperjenza”36. L-istrut -
turi operatorji saru “ċentri ta’ eċċellenza” f’temini ta’ kapaċità amministrattiva.
55 
Filwaqt li t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva ma kinitx inkluża bħala objet -
tiv tad-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni, il-Kummissjoni setgħet għamlet aktar 
użu mill-esperjenza miksuba biex tħeġġeġ lill-awtoritajiet nazzjonali jittras -
ferixxu l-għarfien lill-bqija tal-amministrazzjoni pubblika, pereżempju per -
mezz ta’ tagħlim ibbażat fuq l-esperjenza. L-istrutturi operatorji għal ġestjoni 
deċentralizzata tqiesu bħala organizzazzjonijiet li kienu paralleli għal u saħansitra 
separati mill-bqija tal-amministrazzjoni pubblika. Pereżempju, huma ma ġewx 
inklużi fl-istrateġija tal-pajjiż għall-2010-2015 rigward ir-RAP . Aħna u neżaminaw 
il-kampjun ta’ proġetti awditjati, innutajna li ftit kien sar trasferiment tal-għarfien 
u l-esperjenza kumulattiva tal-istrutturi operatorji lill-bqija tal-amministrazzjoni 
pubblika. Għaldaqstant, l-esperjenza ta’ deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni ma 
kkontribwietx b’mod sinifikanti għal titjib kumplessiv fil-kapaċità amministrattiva 
fil-pajjiż.36 Il-kontroll  ex ante  huwa parti 
meħtieġa mill-ġestjoni 
deċentralizzati f’dan l-istadju 
għall-ħarsien tal-interessi 
finanzjarji tal-UE.
28 Osservazzjonijiet 
Parti III - Il-kontribut tad-djalogu politiku għat-tisħiħ 
tal-kapaċità amministrattiva
56 
Aħna eżaminajna kif l-istrutturi prinċipali maħluqa taħt l-FSA għad-djalogu 
politiku bejn il-Kummissjoni u l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ntużaw 
biex jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. Aħna eżaminajna 
wkoll il-kontribut li sar mid-djalogu politiku ‘l barra minn dawn l-istrutturi formali 
u permezz ta’ strutturi alternattivi mwaqqfa matul il-perjodu awditjat, biex jik -
kumpensa għan-nuqqas tal-qafas għad-djalogu li kien jiġi pprovdut min-negoz -
jati tal-adeżjoni.
Għalkemm kien organizzat tajjeb, id-djalogu politiku ma 
kkontribwiex b’mod sinifikanti għat-tisħiħ kumplessiv tal-
kapaċità amministrattiva
57 
L-istrutturi prinċipali għal djalogu politiku twaqqfu taħt l-FSA. Dawn huma l-Kun -
sill ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SA), il-Kumitat SA, seba’ sottokumitati 
SA u l-Grupp Speċjali dwar ir-RAP . Il-Kummissjoni u l-pajjiż jiltaqgħu regolarment 
f’dawn il-forums biex jindirizzaw il-ħtieġa ta’ progress dwar ir-riforma u l-kapaċità 
insuffiċjenti tal-pajjiż.
58 
Fl-ogħla livell, id-djalogu jseħħ fil-Kunsill SA37, kemm biex jiġi vvalutat il-pro -
gress lejn l-issodisfar tal-kriterji politiċi u ekonomiċi għall-adeżjoni (kriterji ta’ 
Kopenħagen) kif ukoll fir-rigward tal-kooperazzjoni finanzjarja. Matul il-perjodu 
awditjat, id-diskussjoni kienet iċċentrata ta’ sikwit fuq il-ħtieġa li jiġu indirizzati 
l-ostakoli kontinwi għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. Xi wħud mill-oqsma 
ewlenin li ġew indirizzati kienu:
(a) il-ħtieġa ta’ titjib tal-politika u infurzar aħjar biex jinkisbu riżultati aktar kon -
kreti fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni;
(b) il-ħtieġa li l-indipendenza tal-amministrazzjoni pubblika tiġi rispettata 
u msaħħa, u
(c) il-ħtieġa li l-prinċipji tat-trasparenza, tal-mertu u tar-rappreżentazzjoni ekwa 
jiġu applikati fil-livelli kollha fil-pajjiż.37 Preżenti għal-laqgħat, ikun 
hemm ir-Rappreżentant Għoli 
tal-Unjoni għall-Affarijiet 
Barranin u l-Politika ta’ 
Sigurtà/il-Viċi President 
tal-Kummissjoni (jew 
ir-rappreżentant tagħha), 
il-Kummissarju għall-Politika 
Ewropea tal-Viċinat u tan-
Negozjati għat-Tkabbir 
u l-Ministri jew is-Segretarji 
tal-Istat mill-pajjiż.
29 Osservazzjonijiet 
59 
Rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-pajjiż iddiskutew ukoll dgħufijiet fil-
kapaċità amministrattiva fil-laqgħat annwali tas-sottokumitati SA u l-Grupp 
Speċjali tar-RAP . Għalkemm in-natura tad-diskussjonijiet fl-istrutturi kollha 
tal-FSA għad-djalogu politiku intensifikaw matul il-perjodu awditjat, il-problemi 
baqgħu l-istess.
60 
Filwaqt li l-istrutturi għad-djalogu politiku mwaqqfa taħt l-FSA kienu adattati 
tajjeb għall-proċess ta’ adeżjoni waqt li dan miexi kif skedat, matul il-perjodu aw -
ditjat huma ma kkontribwewx b’suċċess għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. 
Sa ċertu punt, dan kien minħabba li l-awtoritajiet nazzjonali ma kellhomx ir-rieda 
politika biex jagħmlu progress. Kien ukoll minħabba li n-nuqqas ta’ progress for -
mali lejn l-adeżjoni naqqas l-ingranaġġ potenzjali tal-Kummissjoni biex tħeġġeġ 
lill-pajjiż isaħħaħ il-kapaċità amministrattiva. Pereżempju, il-qafas ipprovdut 
min-negozjati tal-adeżjoni tipikament jinkludi eżerċizzju ta’ skrinjar għal kull 
qasam ta’ politika (kapitolu futur ta’ negozjar) biex jiġi determinat il-pajjiż huwa 
mħejji tajjeb f’dak il-qasam. Ibbażat fuq dan l-eżerċizzju, il-Kummissjoni tista’ tir -
rakkomanda li ċerti kundizzjonijiet (“parametri referenzjarji ta’ ftuħ, interim  u ta’ 
għeluq”) jiġu ssodisfati qabel ma jkun jista’ jinfetaħ jew jingħalaq kull kapitolu 
għan-negozjati. Attwalment din l-istruttura ma teżistix fil-pajjiż.
Mekkaniżmi oħra ta’ djalogu indirizzaw il-ħtieġa li tissaħħaħ 
il-kapaċità amministrattiva iżda ma rriżultawx fi progress 
lejn it-tneħħija tal-ostakoli ta’ bażi
61 
Il-Kummissjoni kienet involuta konsistentement mal-eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja fi djalogu bilaterali dwar suġġetti speċifiċi ta’ interess għall-pajjiż. 
Il-persunal amministrattiv mill-ministeri u l-Kummissjoni jkollhom skambji frek -
wenti dwar medda wiesgħa ta’ kwistjonijiet. Dan ta l-opportunità lill-pajjiż biex 
jitgħallem dwar il-metodi tal-UE u biex jifhem il-politika tal-UE dwar it-tkabbir, 
u sar progress f’xi oqsma sensittivi. Pereżempju, il-Kummissjoni għenet lill-pajjiż 
iħejji u jżomm rekord ta’ xogħlu fil-passat f’każijiet ta’ korruzzjoni. Dan kellu l-
effett pożittiv li jżid l-informazzjoni disponibbli dwar allegazzjonijiet ta’ korruzz -
joni li l-awtoritajiet nazzjonali jagħtu segwitu għalihom. Madankollu, ir-rekord ma 
jipprovdix informazzjoni dwar allegazzjonijiet li ma jingħatax segwitu għalihom.
30 Osservazzjonijiet 
62 
L-approċċ tal-Kummissjoni fir-rigward tal-għoti ta’ appoġġ lill-pajjiżi tat-tkabbir 
inbidel fl-2014, meta d-djalogu ġie ċentralizzat fid-DĠ Viċinat u Negozjati għat-
Tkabbir. Fil-biċċa l-kbira mill-oqsma ta’ politika, il-pajjiż ma għadux involut 
fi djalogu mad-Direttorati Ġenerali rilevanti tal-Kummissjoni, iżda ma’ ċentri, 
speċifiċi għas-settur, ta’ kompetenza esperta tematika maħluqin bħala parti mir-
riorganizzazzjoni fl-2015 tad-DĠ Viċinat u Negozjati għat-Tkabbir. Bidla oħra hija 
li, taħt l-IPA II, il-ġestjoni deċentralizzata fis-setturi tat-trasport u tal-ambjent ma 
għadhiex tiġi appoġġata mid-DĠ Politika Reġjonali u Urbana38. Din hija kwis-
tjoni ta’ tħassib għal dawk il-partijiet tal-amministrazzjoni pubblika kkonċernati, 
li jħossu li issa huma mċaħħda minn sors prinċipali ta’ appoġġ għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva fil-pajjiż.
63 
Fin-nuqqas tal-qafas ipprovdut min-negozjati tal-adeżjoni (ara l-paragrafu 60) 
l-pajjiż tilef il-momentum għar-riforma f’ħafna oqsma importanti. Biex tagħmel 
tajjeb għal dan, il-Kummissjoni esplorat modi alternattivi ta’ kif tista’ tavvanza d-
djalogu politiku. Fl-2012, hija waqqfet id-Djalogu ta’ Livell Għoli dwar l-Adeżjoni 
(HLAD) bħala pont għall-ftuħ tan-negozjati. Id-djalogu kien iċċentrat fuq miri 
maqbula bejn il-Kummissarju għall-Politika Ewropea tal-Viċinat u tan-Negozjati 
għat-Tkabbir u l-Prim Ministru39. Il-HLAD kopra kwistjonijiet simili għal dawk li 
tqajmu fl-istrutturi tal-FSA, inkluża l-ħtieġa li tissaħħaħ il-kapaċità amministrat -
tiva u li jiġu indirizzati l-ostakoli għall-implimentazzjoni tar-riforma. Id-djalogu 
seħħ fil-livell politiku għoli u fil-livell tekniku. Wara allegazzjonijiet ta’ frodi 
fl-elezzjonijiet leġiżlattivi tal-2012, il-partit prinċipali fl-oppożizzjoni bbojkottja l-
Parlament għal aktar minn sentejn. B’riżultat ta’ dan, mill-2013 sa Settembru 2015, 
il-HLAD ma tkompliex fil-livell politiku għalkemm sar xi progress dwar kwistjoni -
jiet tekniċi.
64 
Billi għarfet il-ħtieġa li jsir avvanz minkejja n-nuqqas ta’ qafas għad-djalogu, fl-
2013 il-Kummissjoni ddikjarat li “bi stedina mill-Kunsill Ewropew”, hija tkun lesta 
biex tibda xogħol ta’ tħejjija għal “eżami analitiku tal-acquis tal-UE fejn tibda 
mill-kapitoli dwar il-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, u dwar il-ġustizzja, 
il-libertà u s-sigurtà”40. Il-Kunsill ma ħax azzjoni dwar dan.38 Id-DĠ Politika Reġjonali 
u Urbana jerġa’ jassumi dan 
ir-rwol meta l-pajjiż jitqies li 
jkun mexa aktar qrib 
l-adeżjoni.
39 L-oqsma fil-mira jinkludu dawk 
fi ħdan l-ambitu tal-awditu: 
stat tad-dritt (inkluża l-politika 
dwar il-korruzzjoni) u drittijiet 
fundamentali, riforma 
elettorali, relazzjonijiet 
interetniċi, riforma tal-
amministrazzjoni pubblika 
(inklużi l-ġestjoni tar-riżorsi 
umani, il-proċeduri 
amministrattivi 
u d-deċentralizzazzjoni) 
u governanza ekonomika 
(inkluża l-ġestjoni tal-finanzi 
pubbliċi).
40 COM(2013) 700 final “Strateġija 
tat-Tkabbir u Sfidi Ewlenin 
2013-2014”.
31 Osservazzjonijiet 
65 
Wara li fl-2015 ġew ippubblikati reġistrazzjonijiet ta’ konverżazzjonijet telefoniċi 
uffiċjali bit-telefown li ġew interċettati, u li kienu jindikaw il-possibbiltà li mem -
bri tal-Gvern kienu involuti fi frodi elettorali u f’attivitajiet oħra ta’ korruzzjoni, 
il-Kummissjoni ppromwoviet ritorn għall-mejda tan-negozjar biex tevita li 
s-sitwazzjoni tiddiġenera aktar. Matul l-2015 il-Kummissjoni kienet involuta fi 
djalogu intensiv mal-pajjiż biex jinstab mod kif dan jista’ joħroġ mill-kriżi do -
mestika attwali. Dan irriżulta fil-Ftehim ta’ Przino, iffaċilitat mill-UE, bejn il-partiti 
politiċi prinċipali. Il-Kummissjoni ppreżentat ukoll id-dokument “Urgent Reform 
Priorities” (Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma) biex tindirizza problemi sistemiċi 
(ara l-paragrafu 9) f’oqsma ewlenin bħall-istat tad-dritt u l-ġudikatura, id-
depolitiċizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u l-libertà tal-espressjoni.
66 
L-involviment tal-Kummissjoni fil-kriżi attwali jipprovdilha l-opportunità li tikseb 
impenji mill-Gvern dwar l-indirizzar tal-ostakoli, li ilhom jeżistu, għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva fil-pajjiż.
32
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
67 
Aħna nikkonkludu li kien hemm biss progress relattivament limitat fit-tisħiħ 
tal-kapaċità amministrattiva f’oqsma ewlenin matul il-perjodu awditjat. Billi 
kienet qed taħdem f’kuntest diffiċli, il-Kummissjoni ma żguratx biżżejjed, għal 
ħafna mill-proġetti eżaminati, l-effettività tal-kontribut tagħhom għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva.
68 
Il-proġetti kollha awditjati fis-settur tar-RAP kienu jinkludu attivitajiet maħsuba 
biex isaħħu l-kapaċità amministrattiva iżda dawn ma rnexxilhomx jindirizzaw 
biżżejjed ħafna mid-dgħufijiet li kien hemm. Għal xi oqsma ewlenin fejn kienet 
diġà teżisti leġiżlazzjoni b’saħħitha (pereżempju, il-kontroll intern u l-iżvilupp ta’ 
servizz taċ-ċivil professjonali u indipendenti), ftit li xejn kien hemm assistenza 
taħt l-IPA matul il-perjodu awditjat, u ma sar l-ebda progress sinifikanti fl-impli -
mentazzjoni ta’ dik il-leġiżlazzjoni. F’oqsma ewlenin oħra (bħall-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni, u l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku) il-proġetti taħt l-IPA ftit li xejn 
kellhom impatt, fin-nuqqas ta’ appoġġ attiv mill-awtoritajiet nazzjonali (ara l-
paragrafi 23 sa 33).
Rakkomandazzjoni 1  
Assistenza konkreta għal prijoritajiet klassifikati
Il-Kummissjoni għandha tikkonċentra l-assistenza tagħha għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva fuq prijoritajiet klassifikati li jieħdu kont ta’ dgħufijiet sinifikanti 
f’oqsma ewlenin. Eżempji ta’ oqsma li fihom aħna nnutajna ħtieġa ta’ titjib matul 
l-awditu tagħna huma:
(i) l-effiċjenza tas-sistema tal-akkwist pubbliku, pereżempju billi jsir żvilupp 
ulterjuri tal-akkwist elettroniku;
(ii) it-trasparenza tal-infiq pubbliku, pereżempju billi jsir titjib fid-disponibbiltà 
u l-kwalità tad- data  dwar każijiet ta’ korruzzjoni rrappurtati sabiex ikun jista’ 
jsir skrutinju mis-soċjetà ċivili u mill-pubbliku ġenerali;
(iii) il-kontroll intern, pereżempju billi jkun hemm titjib fil-pożizzjoni u l-ħiliet 
professjonali tal-awdituri interni.
69 
Fis-settur tal-ambjent u speċjalment f’dak tat-trasport, ftit kienu l-proġetti awd -
itjati li indirizzaw il-bini tal-kapaċità biex jittejjeb l-allinjament mal-acquis tal-UE. 
Oħrajn kellhom l-għan li jsaħħu l-kapaċità amministrattiva permezz ta’ tagħlim 
ibbażat fuq l-esperjenza iżda ma kinux jinkludu attivitajiet attivitajiet li b’mod ċar 
kienu maħsuba biex jappoġġaw dan l-objettiv (ara l-paragrafi 34 sa 36).
33 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni 2  
Sforzi intensifikati għat-tisħiħ tal-kapaċità
Fis-setturi tat-trasport u tal-ambjent, il-Kummissjoni għandha:
(i) tintensifika l-isforzi biex tissaħħaħ il-kapaċità amministrattiva għall-
ikkuntrattar, l-implimentazzjoni u l-ġestjoni ta’ proġetti, pereżempju billi jiġi 
pprovdut taħriġ imfassal apposta għall-awtoritajiet kontraenti, issir promozz -
joni aħjar ta’ attivitajiet ta’ tagħlim ibbażat fuq l-esperjenza u jiġi pprovdut 
aċċess usa’ għal JASPERS;
(ii) tikseb impenn qawwi mill-awtoritajiet nazzjonali biex iġibu l-leġiżlazzjoni 
nazzjonali f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-UE u jsaħħu r-rabta bejn il-bini 
tal-kapaċità u l-appoġġ mill-UE.
70 
B’mod ġenerali, il-proġetti li awditjajna kienu sodi u mmaniġġjati tajjeb, iżda ta’ 
sikwit ir-riżultati nkisbu parzjalment biss jew ma ngħatawx segwitu adegwat. 
Il-biċċa l-kbira mill-proġetti wasslu l-outputs ippjanati, iżda dawn ta’ sikwit ma 
ġewx sfruttati bis-sħiħ. Ta’ spiss, il-proġetti kisbu impatti limitati biss u mhux 
dejjem kienu sostenibbli. L-impatt iddgħajjef ukoll għaliex il-proġetti kienu 
ambizzjużi u mifruxa fuq medda wiesgħa ta’ prijoritajiet (ara l-paragrafi 37 sa 40).
Rakkomandazzjoni 3  
Segwitu mtejjeb tal-outputs u tas-sostenibbiltà tal-impatti
Il-Kummissjoni għandha tagħmel użu aħjar mill-istrumenti ta’ politika biex tirrin -
forza l-impenn tal-awtoritajiet nazzjonali għall-proċess ta’ riforma, inkluż segwitu 
fit-tul u attiv tal-outputs u tal-impatti. Dan għandu jingħata segwitu mill-qrib 
fil-kumitati ta’ monitoraġġ tal-IPA.
71 
Il-proġetti awditjati mhux dejjem kellhom approċċ koerenti, koeżiv u kkoordinat 
għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. Xi proġetti ma komplewx fuq assistenza 
preċedenti fl-istess settur u ma ngħatawx segwitu adegwat permezz ta’ appoġġ 
ulterjuri. Ta’ sikwit kien hemm lakuna ta’ erba’ snin jew aktar bejn l-istabbiliment 
tal-ħtieġa ta’ assistenza u t-twassil tar-riżultati tal-proġetti (ara l-paragrafi 41 sa 
44).
34 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni 4  
Assistenza mmirata aħjar
Il-proġetti taħt l-IPA għandhom isiru f’sekwenza u jkunu parti minn approċċ koe -
renti. Meta tkun qed tippjana l-proġetti, il-Kummissjoni għandha:
(i) tikklassifika l-prijoritajiet aħjar f’passi sekwenzjali u tirrifletti dan meta tkun 
qed tipprogramma u timplimenta l-fondi taħt l-IPA;
(ii) tuża parti akbar mill-allokazzjoni taħt l-IPA biex tipprovdi appoġġ rapidu, 
flessibbli u mmirat għal kwistjonijiet urġenti u sensittivi ta’ politika u ta’ 
acquis.
72 
Il-ġestjoni deċentralizzata tal-fondi taħt l-IPA ppermettiet li jsir trasferiment 
siewi tal-għarfien. Madankollu, kien ikun hemm inqas dewmien u diżimpenji 
li kieku d-deċentralizzazzjoni ġiet implimentata b’mod aktar gradwali. Filwaqt 
li t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva ma kinitx inkluża bħala objettiv tad-
deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni, l-esperjenza miksuba setgħet intużat b’mod 
aktar effettiv mill-awtoritajiet nazzjonali biex tikkontribwixxi għal titjib kumples -
siv fl-amministrazzjoni pubblika (ara l-paragrafi 46 sa 55).
Rakkomandazzjoni 5  
Aktar użu ta’ ġestjoni deċentralizzata għat-tisħiħ tal-kapaċità
Il-Kummissjoni għandha tuża l-modalità ta’ ġestjoni deċentralizzata b’mod aktar 
selettiv fir-rigward tal-volum ta’ fondi u l-kumplessità u s-sensittività ta’ proġetti 
li għandhom jiġu deċentralizzati. Ladarba eżempji ta’ prattika tajba jkunu ġew 
stabbiliti fl-istrutturi operatorji mwaqqfa għal ġestjoni deċentralizzata, il-
Kummissjoni għandha tħeġġeġ lill-awtoritajiet nazzjonali biex jestendu dawn 
il-prattiki għal partijiet oħra tal-amministrazzjoni, pereżempju biex titħeġġeġ 
id-delegazzjoni tat-teħid ta’ deċiżjonijiet lil-livell xieraq u biex jissaħħu s-sistemi 
ta’ kontroll intern.
73 
Il-mekkaniżmi għad-djalogu politiku kienu adattati tajjeb biex jappoġġaw ir-
riforma fil-pajjiż, iżda ma kkontribwewx b'mod sinifikanti għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva kumplessiva matul il-perjodu awditjat. Dan huwa dovut għan-
nuqqas ta' rieda politika fil-pajjiż biex jiġu indirizzati xi wħud mill-ostakoli 
għar-riforma, u għall-fatt li l-Kummissjoni kellha inqas ingranaġġ biex tħeġġeġ 
ir-riforma f'oqsma sensittivi fin-nuqqas tal-qafas għad-djalogu pprovdut min-
negozjati tal-adeżjoni. Il-Kummissjoni kompliet tkun involuta mill-qrib matul 
l-2015 fl-iffaċilitar ta’ qbil politiku biex tingħeleb il-kriżi politika fil-pajjiż. Dan ta 
opportunità lill-Kummissjoni biex terġa' tkebbes il-momentum għar-riforma (ara 
l-paragrafi 57 sa 66).
35 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni 6  
Użu tad-djalogu politiku biex jinkiseb impenn għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva
Fil-kuntest tal-opportunità mġedda għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva biex 
ir-riforma tiġi implimentata aħjar, il-Kummissjoni għandha tuża d-djalogu politiku 
biex:
(i) tikseb impenn sod biex tissaħħaħ il-kapaċità għall-indirizzar tal-korruzzjoni 
u t-titjib tat-trasparenza;
(ii) tirrikjedi li l-pajjiż jibni ulterjorment fuq ir-rekord ta’ xogħlu fil-passat 
f’każijiet ta’ korruzzjoni sabiex dan isir għodda sinifikattiva għall-valutazzjoni 
tal-progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni;
(iii) iżżid il-fokus fuq il-monitoraġġ tar-riżultati fl-isforz biex tiddawwar ix-xejra ta’ 
rigressjoni fir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, inkluża l-implimentazz -
joni ta’ leġiżlazzjoni f’oqsma bħall-akkwist pubbliku u l-PIFC;
(iv) taqbel dwar miri u dati ta’ skadenza, għal approċċ strutturat biex jiġu indiriz -
zati ostakoli għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-implimentazzjoni 
ta’ oqsma ewlenin tal-acquis.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru 
tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-1 ta’ Marzu 2016.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

36
 Annessi
Dati ewlenin fir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja
1999 • Is-26 ta' Mejju - Proċess ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għal pajjiżi fix-Xlokk tal-Ewropa
2000 • L-24 ta' Jannar - Il-Kunsill jadotta direttivi ta' negozjati għal Ftehim ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (FSA).
2001 • Id-9 ta' April - Iffirmar tal-FSA, l-ewwel wieħed fir-reġjun.
2003• Il-21 ta' Ġunju – Fis-Summit bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent f'Tessalonika, l-UE ttenni l-appoġġ tagħha għall-futur Ewropew tal-pajjiżi 
tal-Balkani tal-Punent.
2004• It-22 ta' Marzu - Il-pajjiż japplika għal sħubija fl-UE.
• L-1 ta' April - L-FSA jidħol fis-seħħ.
2005 • Is-16 ta' Diċembru – B'aġir fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill jagħti lill-pajjiż l-istatus ta' kandidat.
2007 • It-30 ta' Ottubru - Jiġu ffirmati l-ftehim qafas tal-IPA u l-ftehim ta' finanzjament għall-programm nazzjonali tal-IPA 2007.
2008 • L-1 ta' Jannar - Jidħlu fis-seħħ il-ftehim għall-faċilitazzjoni tal-viża u l-ftehim ta' riammissjoni.
2009• Is-7 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda progressjoni lejn l-istadju 2 tal-FSA.
• L-14 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni
• It-8 ta' Diċembru - Konklużjonijiet tal-Kunsill Affarijiet Ġenerali (KAĠ). L-ebda deċiżjoni dwar l-ewwel rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 
għall-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni.
• Id-19 ta' Diċembru - Jiġi konċess vjaġġar mingħajr viża lejn iż-żona Schengen.
2010• Id-9 ta' Novembru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni.
• L-14 ta' Diċembru - Il-Konklużjonijiet tal-KAĠ. L-ebda deċiżjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-ftuħ tan-negozjati.
2011• It-12 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni.
• Il-5 ta' Diċembru - Il-Konklużjonijiet tal-KAĠ. L-ebda deċiżjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-ftuħ tan-negozjati.
2012• Il-15 ta' Marzu - Il-Kummissarju Füle jniedi d-Djalogu ta' Livell Għoli dwar l-Adeżjoni (HLAD) mal-Kummissjoni.
• Is-7 ta' Mejju u s-17 ta' Settembru - Il-Kummissarju Füle jattendi għal-laqgħat plenarji tal-HLAD.
• L-10 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni.
• Il-11 ta' Diċembru - Il-Konklużjonijiet tal-KAĠ. L-ebda deċiżjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-ftuħ tan-negozjati.
• L-24 ta' Diċembru - Matul dibattitu mqanqal dwar il-baġit 2014, l-Ispeaker jordna li l-Membri Parlamentari tal-oppożizzjoni u l-ġurnalisti 
kollha jitneħħew mill-Parlament nazzjonali. Il-partit prinċipali fl-oppożizzjoni jibda bojkott tas-sessjonijiet parlamentari.
2013• Is-16 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni.
• Is-17 ta' Diċembru - Il-Konklużjonijiet tal-KAĠ. L-ebda deċiżjoni dwar ir-rakkomandazzjoni pożittiva tal-Kummissjoni.
2014• It-8 ta' Ottubru - Il-Kummissjoni tiddikjara li l-pajjiż "ikompli jissodisfa b'mod suffiċjenti" l-kriterji għal sħubija fl-UE u, għas-sitt sena 
konsekuttiva, tirrakkomanda l-ftuħ tan-negozjati.
• Is-16 ta' Diċembru - Il-Konklużjonijiet tal-KAĠ. L-ebda deċiżjoni dwar is-sitt rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-ftuħ tan-negozjati 
tal-adeżjoni.Anness I
37 Annessi 
2015• Il-31 ta' Jannar - Il-Prosekutur jakkuża lill-kap tal-oppożizzjoni prinċipali, li konfoffa ma' servizz sta' intelligence barrani biex iwaqqa' 
l-Gvern. L-UE tesprimi tħassib dwar id-deterjorament fid-djalogu politiku fil-pajjiż u tappella għal investigazzjoni indipendenti 
u trasparenti. 
• L-10 ta' Frar - Il-kap tal-oppożizzjoni jibda jirrilaxxa tappjaturi tal-linja, filwaqt li jikklejmja li l-Gvern wettaq sorveljanza illegali ta' 
madwar 20 000 ċittadin.
• It-18 ta' Frar - Il-Kummissarju Hahn iżur Skopje u wkoll jesprimi tħassib profond rigward is-sorveljanza rrappurtata ta' eluf ta' ċittadini, 
filwaqt li ssir investigazzjoni bir-reqqa tal-kwistjoni.
• Il-21 ta' April - Il-KAĠ jesprimi t-tħassib serju tiegħu dwar is-sitwazzjoni fil-pajjiż li qed tiddeterjora, u jħeġġeġ lill-kapijiet politiċi biex 
jindirizzaw it-tħassib b'mod rapidu.
• Id-9 u l-10 ta' Mejju - Ġlied fil-belt tat-tramuntana ta' Kumanovo jħalli 8 pulizija u 14-il membru allegat ta' grupp armat Albaniż etniku 
mejta.
• It-2 ta' Ġunju - Il-Kummissarju Hahn jiltaqa' mal-kapijiet mill-erba' partiti politiċi prinċipali, u huma jiffirmaw il-Ftehim ta' Przino.
• It-22 u t-23 ta' Ġunju - Il-Kunsill Affarijiet Barranin u Affarijiet Ġenerali tal-UE jappella lill-partijiet kollha biex jonoraw il-ftehim tagħhom 
tat-2 ta' Ġunju u jimplimentaw ir-rakkomandazzjonijiet kollha tal-Kummissjoni.
• Il-15 ta' Lulju - Qbil dwar protokoll għall-implimentazzjoni tal-Ftehim ta' Przino. Elementi prinċipali jinkludu r-ritorn tal-partit fl-
oppożizzjoni fil-Parlament fl-1 ta' Settembru, Gvern teknokratiku mill-15 ta' Jannar 'il quddiem u elezzjonijiet parlamentari fl-24 ta' April 
2016.
• Il-15 ta' Settembru - Ħatra ta' prosekutur speċjali biex jinvestiga l-problemi li qed jinħolqu mill-interċezzjoni tal-komunikazzjonijiet.
• It-18 ta' Settembru - Il-Kummissarju Hahn iżur Skopje għal laqgħa plenarja tal-HLAD.
• It-2 ta' Ottubru – Il-Prim Ministru Gruevski jerġa' jafferma li l-prijoritajiet tal-pajjiż huma s-sħubija fl-UE u fin-NATO kif ukoll ir-
riżoluzzjoni tat-tilwim dwar isem il-pajjiż, li ilu għaddej għal żmien twil.
• Il-5 ta' Novembru 2015 – Il-Kummissjoni tiddikjara li hija lesta testendi r-rakkomandazzjonijiet tagħha għall-ftuħ tan-negozjati tal-
adeżjoni. Madankollu, dan ikun bil-kundizzjoni li l-ftehim politiku ta' Ġunju/Lulju jkompli jiġi implimentat u li jsir progress sostanzjali 
fl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet urġenti tar-riforma.
Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.Anness I
38 Annessi 
Proġetti awditjati
Nru tal-
Proġett  
(f’test)Isem tal-proġett Nru tal-KuntrattAmmont 
ikkuntrattat
(EUR)
Akkwist
1. Appoġġ għas-Sistema tal-Akkwist Pubbliku 260-590 986 442
2. Appoġġ ta’ Titjib fil-Governanza u l-Ġestjoni 253-091 + 296-87410 204 081  
3 061 225
3.Programm għall-appoġġ għal titjib fil-Governanza u l-ġestjoni (SIGMA), Sottoprogramm 
għat-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali fir-reġjun taħt l-IPA.319-423 10 000 000
4. Taħriġ dwar l-Akkwist Pubbliku fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija 248-580 3 962 000
Korruzzjoni
5.Appoġġ għall-abbozzar tad-dokumenti strateġiċi ta’ segwitu u tal-pjanijiet ta’ azzjoni kor -
rispondenti għall-prevenzjoni u t-trażżin tal-korruzzjoni u tal-kunflitt tal-interess252-831 165 968
6.Skambju tal-aħjar prattiki tal-UE fil-qasam tal-monitoraġġ kontra l-korruzzjoni fuq livell 
lokali10-39880 138 500
Inizjattiva ta’ bini ta’ kapaċità
7.Assistenza Teknika lill-Ministeru tas-Soċjetà tal-Informazzjoni u l-Amministrazzjoni u Tisħiħ 
tal-implimentazzjoni tas-Sistema Nazzjonali għall-Koordinazzjoni tat-Taħriġ10-14592 1 095 000
8. Tmexxija tar-ReSPA u  organizzazzjoni ta’ attivitajiet tar-ReSPA 256-128 2 400 000
9. Tmexxija tar-ReSPA u  organizzazzjoni ta’ attivitajiet tar-ReSPA 331-241 3 500 000
10.Assistenza teknika għall-faċilità ta’ taħriġ u appoġġ tal-IPA għall-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja fil-qafas tar-Regolament tal-2007 dwar l-IPA.240-984 969 000
11.Tisħiħ tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet biex jimmaniġġjaw u jimplimentaw il-programmi 
operazzjonali260-772 1 599 710
Trasport
12. Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u operazzjonali tal-Ispettorat Statali tat-trasport 09-42802 732 750
13.Superviżjoni tal-konnessjoni li fadal tul il-Kuritur X mal-livell tat-taqsima tal-awtostrada 
Demir Kapija- Smokvica09-24859/1 8 977 500
14.Tħejjija ta’ tfassil dettaljat u ta’ dokumentazzjoni tal-offerta għall-kostruzzjoni ta’ Taqsima 
Ferrovjarja ġdida ta’ Kichevo fuq il-Fruntiera mar-Repubblika tal-Albanija bħala parti mill-
Kuritur VIII u dokumentazzjoni tal-offerta għas-sorveljanza ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni li 
saru fil-Pajjiż Benefiċjarju11-28412/1 7 752 425
Ambjent
15.Tisħiħ tal-kapaċitajiet amministrattivi fil-livell ċentrali u dak lokali għall-implimentazzjoni 
u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni dwar l-immaniġġjar tal-iskart244-793 1 297 150
16.Tisħiħ tal-kapaċitajiet fil-livell ċentrali u dak lokali għal ġestjoni ambjentali fil-qasam tal-
kwalità tal-arja245-323 1 000 000
17. Assistenza teknika għall-Istudju dwar l-Iżvilupp ta’ Tariffi Nazzjonali fuq l-Ilma 10-10139/1 785 000
Sors:  Mislut mid-database tal-Kummissjoni Ewropea.Anness II
39 Risposta  
tal-Kummissjoni
Sommarju eżekuttiv
V
L-objettiv tal-investimenti IPA I fl-infrastruttura, fl-ambjent u t-trasport kien li tissaħħaħ il-kapaċità amministrat -
tiva permezz ta’ proġetti tat-tip tagħlim bil-prattika. Dan ifisser illi l-pajjiż indirettament jiżviluppa l-għarfien dwar 
l-akkwist f’dawn is-setturi f’konformità mal-qafas legali tal-Fondi Strutturali.
VI
Filwaqt li jirrikonoxxi li s-Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata (DIS) tista’ tnaqqas il-proċess tal-istabbili -
ment tal-bżonnijiet u t-twassil tar-riżultati, il-Kummissjoni tixtieq tindika li l-proċess tal-ipprogrammar tal-assistenza 
finanzjarja u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-programmi u l-kejl tar-riżultati huwa eżerċizzju kumpless u sekwenzjali li 
jieħu diversi snin, b’mod ġenerali, indipendentement mit-tip ta’ proġetti jew il-mod ta’ ġestjoni.
VII
L-objettiv tad-DIS kienet li tiġi stabbilita sistema li tiffunzjona għall-ġestjoni deċentralizzata tal-fondi tal-UE. 
L-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jiġu mħeġġa jużawha bħala prattika tajba għall-perjodu kollu tal-amministrazzjoni 
pubblika. L-Eks Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja attwalment qiegħda tħejji programm ta’ riforma komprensiv 
tal-Ġestjoni Finanzjarja Pubblika (ĠFP), li se jkun ibbażat fuq dijanjosi komprensiva tas-sottosistemi tal-ĠFP u hija 
mistennija żżid il-kapaċità ġenerali tal-amministrazzjoni pubblika f’dan il-qasam.
Introduzzjoni
12
Il-Kummissjoni taqbel ma’ din il-preżentazzjoni ta’ setturi ta’ nfiq. Il-Kummissjoni tixtieq tipprovdi l-informazzjoni 
ulterjuri li ġejja. Skont ir-Regolament IPA I, l-assistenza għandha tkun ipprogrammata u implimentata skont il-kom -
ponenti li ġejjin:
1. Assistenza għat-Tranżizzjoni u l-Bini ta’ Istituzzjonijiet — il-komponent ikopri s-setturi kollha;
2. Kooperazzjoni Transfruntiera — il-komponent ikopri s-settur tal-kooperazzjoni territorjali;
3. L-Iżvilupp Reġjonali — il-komponent ikopri s-setturi tal-ambjent u tat-trasport;
4. L-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani — il-komponent ikopri s-settur tal-edukazzjoni, l-impjiegi u l-politiki soċjali;
5. L-Iżvilupp Rurali — il-komponent ikopri s-settur tal-agrikoltura.
L-aħħar tliet komponenti kienu jkopru proġetti tat-tip Fondi Strutturali u kienu aċċessibbli biss għal pajjiżi kandidati 
akkreditati biex jamministraw fondi b’mod deċentralizzat.
Risposta tal-Kummissjoni 40
13
L-appoġġ IPA 1 lil proġetti tat-tip Fondi Strutturali, eż. investimenti fl-ambjent u t-trasport kien legalment possibb  li 
biss skont id-DIS għall-pajjiż. Taħt ġestjoni deċentralizzata il-fondi allokati huma ġestiti minn strutturi apposta fi 
ħdan l-amministrazzjoni pubblika tal-pajjiż speċifikament akkreditati għal dan l-għan.
Osservazzjonijiet
27
Fin-nuqqas ta’ qafas ta’ negozjati, il-Kummissjoni qed tuża l-għodod disponibbli biex tappoġġja l-bini tal-kapaċità 
f’dan il-qasam. Il-pajjiż adotta pjan ta’ azzjoni fl-2015 li jipprevedi miżuri konkreti bi skadenzi u ferrex responsab -
biltajiet f’għadd ta’ oqsma prijoritarji, inkluża l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Il-Kummissjoni qiegħda timmonitorja 
regolarment il-progress fl-implimentazzjoni ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni u qed isegwih fl-ogħla livell. Il-Kummissjoni 
qed tindirizza dan il-qasam fir-rapport ta’ progress tagħha u fil-Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma. Barra minn hekk, 
skont il-pjan ta’ azzjoni tal-Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma ppreparat mill-pajjiż, hemm post speċjali ddedikat għall-
ġlieda kontra l-korruzzjoni fejn huma stabbiliti miri u skadenzi ċari. Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni hija indirizzata 
wkoll permezz tad-Djalogu ta’ Livell Għoli dwar l-Adeżjoni (HLAD) fejn huma ffissati wkoll il-miri u l-iskadenzi biex 
tiġi trattata din il-kwistjoni. L-ilħuq b’suċċess tal-miri kollha stabbiliti fl-aħħar mill-aħħar jiddependi mill-awtoritajiet 
nazzjonali li jridu juru r-rieda politika meħtieġa f’dan ir-rigward.
29
Il-Kummissjoni għandha approċċ ċar dwar kif għandha tappoġġja lis-CSOs kif deskritt fil-komunikazzjoni tal-Kum -
missjoni (COM (2012)492 tat-12 ta’ Settembru 2012) u fil-“Linji Gwida għall-appoġġ tal-UE għas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi 
tat-tkabbir 2014-2020” u għandha djalogu intensiv magħhom fis-setturi ewlenin kollha inkluża l-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni. Il-Kummissjoni kontinwament tesplora modi ġodda u innovattivi biex tappoġġa lis-CSOs.
Kaxxa 2 – L-ewwel inċiż
F’dak li jirrigwarda l-proġett 7 il-pajjiż adotta leġislazzjoni fl-14 ta’ Frar 2014, fejn hija obbligatorja analiżi funzjonali 
qabel kull bidla tal-pjan ta’ organizzazzjoni. Huwa importanti li l-awtoritajiet nazzjonali jiżguraw l-implimentazzjoni 
xierqa tal-liġi.
Kaxxa 2 – It-tielet inċiż
Il-qafas legali attwali fil-pajjiż ma jippermettix li l-amministrazzjoni pubblika tagħti fondi addizzjonali lil dawk li qed 
iwettqu dan it-taħriġ.
Kaxxa 3 – Ir-raba’ inċiż
Filwaqt li l-Kummissjoni taqbel mal-osservazzjoni għall-proġett 16, irid jiġi osservat illi l-UE tipprovdi appoġġ 
tekniku sostanzjali f’termini ta’ bini ta’ kapaċità u tagħmir f’dan il-qasam. Madankollu, il-kwalità tal-arja hija prob -
lema kumplessa ħafna li teħtieġ investiment sostanzjali ta’ riżorsi finanzjarji u umani biex titwaqqaf sistema kre -
dibbli, kif wkoll manutenzjoni regolari u t-tiġdid tat-tagħmir mill-awtoritajiet nazzjonali.
Risposta tal-Kummissjoni 41
L-UE forniet 13 minn 17-il stazzjon ta’ monitoraġġ tal-kwalità tal-arja (AQMS) li jikkostitwixxu s-sinsla tan-netwerk 
nazzjonali ta’ monitoraġġ tal-kwalità tal-arja. Bħalissa, il-proġett ta’ ġemellaġġ li għaddej fil-qasam tal-kwalità 
tal-arja (taħt l-IPA 2012) qed jgħin lill-Ministeru fit-tħejjija tad-dokumenti għall-akkreditazzjoni tal-laboratorju ta’ 
kalibrazzjoni.
Kaxxa 3 – Il-ħames inċiż
Fir-rigward tal-proġett 17, fil-15 ta’ Jannar 2016, il-“Liġi dwar l-iffissar ta’ prezzijiet fuq is-servizz tal-ilma” ġiet adot -
tata mill-Parlament nazzjonali (il-Gazzetta Uffiċjali Nru.07/16 ippubblikata fit-18.01.2016) u l-korp regolatorju wasal 
biex jiġi stabbilit. Dan huwa proċess li jeħtieġ iktar żmien biex jiġi komplut.
L-iskadenza għall-implimentazzjoni tal-liġi se tkun Settembru 2016, filwaqt li l-adozzjoni ta’ metodoloġija ġdida 
għat-tariffi tal-ilma hija ppjanata għall-aħħar ta’ Ottubru 2016. L-applikazzjoni tal-metodoloġija l-ġdida għat-tariffi 
tal-ilma għandha tibda fl-1 ta’ Jannar 2018 u fl-1 ta’ Jannar 2019 rispettivament għall-muniċipalitajiet ‘l fuq u inqas 
minn 10 000 ruħ.
41
Biex tkompli ssaħħaħ u ttejjeb il-koerenza u l-koordinazzjoni, taħt il-perspettiva finanzjarja l-ġdida tal-IPA II, il-
Kummissjoni introduċiet approċċ ibbażat fuq is-setturi. Dan jipprovdi għal indirizzar iktar bir-reqqa tas-setturi. Dan 
jiżgura wkoll koerenza tal-assistenza u l-koordinazzjoni tal-partijiet konċernati u tad-donaturi.
42
Fil-fatt, l-assistenza taħt l-IPA hija bbażata fuq programm fejn il-proċess tal-istabbiliment tal-ħtiġijiet, it-tħejjija tal-
programmi ta’ għajnuna finanzjarja u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-programmi u rispettivament il-kisba ta’ riżultati 
huwa eżerċizzju kumpless u sekwenzjali li jieħu diversi snin. Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni tipprogramma l-assistenza 
tagħha bbażata fuq il-maturità tal-proġetti sabiex tqassar dan il-perjodu. Barra minn hekk, l-assistenza tat-tip Fondi 
Strutturali taħt l-IPA I għaddiet minn proċess ta’ akkreditament li sar fil-perjodu meta l-programmi kienu diġà adot -
tati, li affettwa wkoll l-akkwist/l-implimentazzjoni u l-assorbiment ta’ dawk il-fondi.
47
Il-Kummissjoni tixtieq tipprovdi l-informazzjoni ulterjuri li ġejja. Il-programmi CARDS 2005–2006 kienu użati biex 
isostnu l-persunal ġdid impjegat fl-istrutturi operatorji u biex jipprovdu t-taħriġ meħtieġ biex jiġi żgurat li l-per -
sunal kellu l-għarfien meħtieġ biex jopera skont id-DIS. Fis-snin ta’ wara, il-kapaċita tal-Istrutturi Operatorji kienet 
imdgħajfa minħabba ħafna tibdil tal-persunal. Il-Kummissjoni dejjem enfasizzat il-ħtieġa għal Politika xierqa dwar 
iż-Żamma tal-Persunal, anke l-inklużjoni tagħha fil-Pjan ta’ Azzjoni tad-DIS 2013. Jeħtieġ li l-Gvern jimpenja ruħu bis-
sħiħ biex jiżgura kapaċità suffiċjenti fl-Istrutturi Operatorji.
49
Il-Kummissjoni tixtieq tipprovdi l-informazzjoni ulterjuri li ġejja. Skont ir-Regolamenti applikabbli 1085/2006 
u 718/2007, l-assistenza tat-tip Fondi Strutturali mhix disponibbli għall-pajjiż f’xi mod ieħor għajr b’mod 
deċentralizzat. Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni saret iktar selettiva fid-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni tal-fondi lill-pajjiż.
Risposta tal-Kummissjoni 42
50
Flimkien mat-tnaqqis tal-għadd ta’ verifiki ex-ante u d-deċentralizzazzjoni iktar selettiva tal-fondi taħt l-IPA II, il-
Kummissjoni qed timmonitorja mill-qrib il-pjanijiet ta’ akkwist imħejjija mill-awtoritajiet nazzjonali u avżat ukoll 
lill-pajjiż biex jagħti prijorità lil proġetti sabiex jitnaqqas ir-riskju ta’ diżimpenji ulterjuri. Il-Kummissjoni qed timmo -
nitorja l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni DIS imħejji mill-awtoritajiet nazzjonali biex jindirizzaw il-kwistjonijiet 
relatati mal-implimentazzjoni tal-IPA.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
67
Filwaqt li l-Kummissjoni taqbel b’mod ġenerali mal-konklużjoni ġenerali tal-Qorti, bosta eżiti ġew ikkonsenjati, 
u l-assistenza pprovduta lill-pajjiż f’xi każijiet kkontribwixxiet għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva. Pereżempju, 
fil-qasam tal-akkwist pubbliku, l-assistenza tal-IPA kienet il-qofol għat-twaqqif tal-Kummissjoni għall-Appelli 
tal-Istat.
Rakkomandazzjoni 1
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Il-valutazzjoni dwar in-Nefqa Pubblika u l-Obbligu ta’ Responsabbiltà 
Finanzjarja tikkonferma li dawn l-oqsma għandhom jissaħħu biex jiġi żgurat li s-sistema tal-Ġestjoni Finanzjarja 
Pubblika (ĠFP) tiffunzjona tajjeb. iktar assistnza mill-UE għandha tkun konformi ma’ miżuri li għandhom jiġu definiti 
fi programm ta’ riforma tal-ĠFP li qed jitħejja bħalissa.
69
L-objettiv tal-investimenti tal-IPA I fl-ambjent u l-infrastruttura tat-trasport kien li tissaħħaħ il-kapaċità amminis -
trattiva permezz ta’ proġetti ta’ tagħlim bil-prattika. Dan ifisser illi l-pajjiż indirettament jiżviluppa n-know-how 
dwar -akkwist f’dawn is-setturi f’konformità mal-qafas legali tal-Fondi Strutturali.
Rakkomandazzjoni 2
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni se tkompli tipprovdi taħriġ u appoġġ 
JASPERS lill-pajjiż.
Rakkomandazzjoni 3
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Il-Kummissjoni fil-preżent qed issegwi l-eżiti u s-sostenibilità fil-kumi -
tati Settorjali u dawk Konġunti tal-Monitoraġġ tal-IPA. Dan se jkompli jissaħħaħ permezz tat-twaqqif ta’ qafas ta’ 
prestazzjoni taħt l-IPA II fejn l-indikaturi b’miri u linji bażi huma introdotti fil-livell tal-proġett u tal-programm. Barra 
minn hekk, il-Kummissjoni qed tirrevedi l-implimentazzjoni ta’ kull programm wara l-għeluq tagħha u tirriserva 
d-dritt li tirkupra fondi jekk hemm devjazzjonijiet bejn ir-riżultati mistennija u l-fondi wżati.
71
Il-proċess tal-ipprogrammar tal-assistenza finanzjarja u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-programmi u l-kejl tar-riżultati 
huwa eżerċizzju sekwenzjali u kumpless. Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni introduċiet approċċ ibbażat fuq is-setturi fejn 
is-setturi jiġu indirizzati iktar bir-reqqa. Hija tiżgura wkoll koerenza tal-assistenza u koordinazzjoni xierqa mal-parti -
jiet interessati u d-donaturi. Il-Kummissjoni tagħti ħafna iktar attenzjoni lill-maturità tal-proġetti biex jittaffa r-riskju 
li jkun hemm distakki bejn l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-proġetti. Għal dan l-għan, ġiet introdotta sen -
siela ta’ proġetti uniċi taħt l-IPA II.
Risposta tal-Kummissjoni 43
Rakkomandazzjoni 4
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni introduċiet approċċ ibbażat fuq is-settur 
fejn is-setturi għandhom jiġu indirizzati iktar bir-reqqa. Dan jiżgura wkoll koerenza tal-assistenza u koordinazzjoni 
xierqa mal-partijiet konċernati u mad-donaturi.
Rakkomandazzjoni 5
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Taħt l-IPA II, il-Kummissjoni saret iktar selettiva fir-rigward tal-volum ta’ 
fondi u l-kumplessità tal-proġetti. Id-deċentralizzazzjoni hija bbażata fuq valutazzjoni dwar il-kapaċità tal-istrutturi 
nazzjonali rilevanti biex jimplimentaw proġetti.
Rakkomandazzjoni 6
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni 6 (i)
L-awtoritajiet nazzjonali għandhom mhux biss isaħħu l-kapaċità amministrattiva iżda juru impenn politiku sod biex 
tiġi ttrattata l-korruzzjoni u titjieb it-trasparenza li jistgħu jitkejjlu permezz tal-għodod eżistenti bħar-Rapport dwar 
il-Progress, il-HLAD u l-Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma.
Rakkomandazzjoni 6 (ii)
F’dawn l-aħħar għaxar snin il-Kummissjoni ħadmet biex tgħin lill-pajjiż jipprepara “track record” tal-każijiet ta’ kor -
ruzzjoni u se tkompli tipprovdi appoġġ biex tkompli tibni fuq ir-”track rekord” tal-pajjiż.
Rakkomandazzjoni 6 (iv)
Fin-nuqqas ta’ qafas ta’ negozjati, il-Kummissjoni se tkompli tuża l-istrumenti eżistenti, bħalma huma r-rapport ta’ 
progress, il-HLAD u l-Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma biex tkejjel il-kapaċità tal-awtoritajiet nazzjonali biex jimpli -
mentaw l-oqsma ewlenin tal- acquis . Pereżempju, il-pjan ta’ azzjoni mħejji mill-awtoritajiet nazzjonali fir-rigward 
tal-Prijoritajiet Urġenti ta’ Riforma fih miri u skadenzi għall-implimentazzjoni tal-prijoritajiet f’oqsma ewlenin. Barra 
minn hekk, l-approċċ il-ġdid fuq l-għamla tar-rapport ta’ progress tippermetti l-iffissar aħjar ta’ miri għal xi kapitoli 
pilota. Madankollu, riżultati konkreti u dejjiema jistgħu jinkisbu biss jekk l-awtoritajiet nazzjonali juru l-impenn poli -
tiku meħtieġ għall-implimentazzjoni ta’ dawn l-attivitajiet.

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
F’dan ir-rapport, il-Qorti teżamina jekk l-appoġġ 
mill-Kummissjoni għall-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja kkontribwiex b’mod effettiv għall-bini 
tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż biex jitħejja 
għas-sħubija fl-UE. Il-Qorti tikkonkludi li kien hemm biss 
progress relattivament limitat matul il-perjodu awditjat 
(2007-2013). Dan kien dovut l-aktar għan-nuqqas ta’ rieda 
politika fil-pajjiż biex jiġu indirizzati xi wħud mill-ostakoli 
għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, u  għall-fatt li 
l-Kummissjoni kellha inqas ingranaġġ f’oqsma ewlenin, 
fin-nuqqas ta’ qafas għan-negozjati tal-adeżjoni. Fl-istess 
ħin, il-Qorti tiġbed l-attenzjoni għal nuqqasijiet li saru 
mill-Kummissjoni fil-ġestjoni tal-proġetti awditjati.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I