/* KUMM/2011/0494 finali */ RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Rapport Annwali dwar l-Istrument għall-Istabbiltà - 2010





WERREJ 1. Introduzzjoni 2 2. L-Istruttura tal-Istrument għall-Istabbiltà 2 3. 2007-2009 3 4. Ħarsa Ġenerali lejn l-2010 3 5. Reazzjoni għal kriżijiet jew Kriżijiet emerġenti (l-Artikolu 3 tal-IfS) 4 5.1. L-IfS kif irrisponda għall-Kriżi tal-2010? 4 5.2. Min huwa involut fl-Azzjonijiet ta’ Reazzjoni għal Kriżijiet tal-IfS? 6 6. Theddid għal-Liġi u l-Ordni (l-Artikolu 4.1 tal-IfS) 8 7. Mitigazzjoni ta’ riskju Kimiku, Bijoloġiku, Radjoloġiku, Nukleari (CBRN – l-Artikolu 4.2 tal-IfS) 8 8. Bini tal-kapaċità ta' qabel il-kriżi u ta' wara l-kriżi (l-Artikolu 4.3 tal-IfS) 9 9. Konklużjoni 10 INTRODUZZJONI Dan ir-Raba’ Rapport Annwali huwa ppreżentat lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali, u lill-Kumitat tar-Reġjuni, skont l-obbligu ta' rappurtar stabbilit fl-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 1717/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Novembru 2006 li jistabbilixxi Strument għall-Istabbiltà (ir-Regolament dwar l-IfS). Dan jagħti ħarsa ġenerali dwar kif, fl-2010, l-Istrument għall-Istabbiltà, l-IfS, ġie dirett biex ikollu impatt fuq il-kriżijiet u biex jirrispondi għal theddid madwar id-dinja kollha. Dan ir-Rapport Annwali huwa ppreżentat flimkien ma' dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni li jipprovdi aġġornament tal-implimentazzjoni globali tal-miżuri li għaddejjin bħala reazzjoni għall-kriżijiet lokalità b'lokalità u ta' programmi aktar fit-tul. L-azzjonijiet tal-IfS qegħdind jitwettqu minn firxa kbira ta’ korpi ta’ implimentazzjoni, li jinkludu lin-NU u korpi oħra internazzjonali u reġjonali, aġenziji ta’ Stati Membri tal-UE, NGOs u atturi oħra tas-soċjetà ċivili. L-ISTRUTTURA TAL-ISTRUMENT GħALL-ISTABBILTÀ L-IfS huwa strument ewlieni ta’ assistenza esterna li jippermetti lill-UE tgħin fil-prevenzjoni u r-reazzjoni għall-kriżijiet jew kriżijiet emerġenti u joħloq ambjent sikur u stabbli. L-Artikoli 3 u 4 tar-Regolament tal-IfS[1] jistabbilixxu t-tipi ta’ attivitajiet li jistgħu jissejsu fuq dan l-Istrument. L-Artikolu 3 jistabbilixxi ‘Miżuri b'reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta' kriżi jew ta' kriżi emerġenti’ b’reazzjoni għal sitwazzjonijiet politiċi u ta’ kunflitt serji, diżatri naturali kbar, u xi kultant taħlita kumplessa taż-żewġ xenarji, bħal dawk li seħħew fil-Pakistan u fil-Ħaiti matul l-2010. Dawn il-miżuri jistgħu jkunu “Miżuri ta' Assistenza Eċċezzjonali”[2], jew “Programmi Interim ta' Reazzjoni”[3], limitati għal ċirkostanzi fejn l-istrumenti ewlenin ta’ assistenza esterna[4] ma jkunux jistgħu jiġu mobilizzati f’waqthom jew b’mod xieraq biżżejjed jew fejn jitfaċċaw ‘twieqi ta’ opportunità' għall-prevenzjoni, il-mitigazzjoni, jew ir-riżoluzzjoni ta’ xi kriżi. Miżuri tal-IfS ta’ sikwit jikkumplementaw il-PSDK[5] u azzjonijiet oħra bħala parti minn reazzjonijiet komprensivi tal-UE. L-Istrument jipprovdi wkoll kontributi kritiċi ‘Li Jorbtu l-Assistenza, ir-Rikostruzzjoni, u l-Iżvilupp’[6]. L-Artikolu 4 jipprevedi komponent programmabbli tal-Istrument li jinkludi azzjonijiet tal-IfS aktar fit-tul li jindirizzaw tliet oqsma: L-Artikolu 4.1: Theddidiet għas-sigurtà u s-sikurezza f’kuntest transreġjonali; L-Artikolu 4.2: Il-mitigazzjoni tar-riskju relatat ma' materjal kimiku, bijoloġiku, radjoloġiku u nukleari; u L-Artikolu 4.3: Bini tal-kapaċità ta' qabel il-kriżi u ta' wara l-kriżi[7]. 2007-2009 Sa tmiem l-2009, l-IfS kien stabbilit sew biex jirrispondi għall-kunflitti u l-kriżijiet fuq livell globali, biex jieħu azzjonijiet li jindirizzaw it-theddid għas-sigurtà fuq livell nazzjonali u reġjonali, u biex jibni kapaċità ta’ reazzjoni għall-kriżijiet u biex jipprevjeni l-kunflitt b’interventi f'waqthom, effiċjenti u kumplimentari. Numru sinifikanti ta’ miżuri tal-IfS skont l-Artikolu 3 tar-Regolament tal-IfS ġew imfassla biex jikkumplementaw l-assistenza umanitarja, bil-ħsieb li tittejjeb ir-rabta bejn l-assistenza, ir-riabilitazzjoni u l-iżvilupp, jew biex jiffaċilitaw il-kisba tal-għanijiet politiċi tal-missjonijiet tal-PSDK. Kienu ġew mobilizzati EUR 350 miljun għal 100 azzjoni individwali fi 48 pajjiż madwar id-dinja kollha. Il-firxa ġeografika tagħhom kienet waħda wiesgħa: madwar 25% kellhom bħala mira l-Afrika; 20% l-Asja; 18% l-Lvant Nofsani; 15% l-Balkani tal-Punent u l-Ewropa tal-Lvant; 11% l-Amerika Latina; u 11% l-Asja Ċentrali u l-Kawkasu tan-Nofsinhar. Fir-rigward tal-Artikolu 4, il-Kummissjoni adottat Programm Multiannwali Indikattiv ġdid għall-2009-2011 b'ammont li jammonta sa EUR 225 miljun għat-tliet oqsma ta’ prijorità: (i) l-appoġġ għal sforzi internazzjonali li jindirizzaw il-proliferazzjoni ta' armi tal-qerda tal-massa, permezz tal-kontroll ta’ materjali u aġenti kimiċi, bijoloġiċi, radjoloġiċi u nukleari, il-kontroll ta’ oġġetti b’użu doppju, u l-iffukar mill-ġdid tal-għarfien ta’ xjentisti tal-armi fuq affivitajiet ta’ paċi; (ii) il-ġlieda kontra t-traffikar, it-terroriżmu u l-kriminalità organizzata; u (iii) miżuri mmirati biex tissaħħaħ il-kapaċità internazzjonali u reġjonali għall-analiżi, il-prevenzjoni u r-rispons għal theddid fuq l-istabbiltà u l-iżvilupp uman. ĦARSA ĠENERALI LEJN L-2010 Il-baġit totali disponibbli għall-IfS fl-2010 kien ta’ EUR 213,559,000, żieda ta’ 15% fuq l-2009. Minn dan l-ammont, EUR 21 miljun ġew allokati għal theddid transreġjonali (l-Artikolu 4.1 tal-IfS), EUR 41 miljun għal Mitigazzjoni ta’ riskju Kimiku, Bijoloġiku, Radjoloġiku, Nukleari (l-Artikolu 4.2 tal-IfS), u EUR 20 miljun għal bini tal-kapaċità ta' qabel il-kriżi u ta' wara l-kriżi (l-Artikolu 4.3 tal-IfS). Il-bilanċ ta' EUR 131,559,000 ikkorrisponda għal kriżijiet jew kriżijiet emerġenti (l-Artikolu 3 tal-IfS). Dawn il-fondi kollha kienu impenjati. Il-Kunsill inżamm infurmat permezz ta’ noti regolari lill-Kumitat Politiku u ta' Sigurtà dwar l-ippjanar ta’ assistenza tal-UE u permezz ta' aġġornamenti dwar l-implimentazzjoni ta’ miżuri li kienu jinsabu għaddejjin. Il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Kunflitt, is-Sigurtà u l-Iżvilupp tal-Kumitat tal-Affarijiet Barranin tal-Parlament Ewropew kien imwaqqaf fil-qafas ta’ skrutinju demokratiku tal-IfS u ltaqa’ erba’ darbiet. F’Settembru, il-Kummissjoni Ewropea, flimkien mal-Parlament Ewropew, organizzat Eżibizzjoni tar-Ritratti dwar l-Istrument għall-Istabbiltà fejn intwerew l-isforzi għall-prevenzjoni ta’ kunflitt madwar 11-il pajjiż. F’ħarsa ’l quddiem, fit-2 u t-3 ta’ Diċembru 2010 ġie organizzat seminar ta’ livell għoli dwar l-użu tal-Istrument għall-Istabbiltà biex jindirizza theddid għas-sigurtà fuq tul ta’ żmien, biex jinbeda d-dibattitu dwar id-Dokument ta’ Strateġija tal-IfS għall-2012-2013. Dan is-seminar attendew għalih firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati mis-soċjetà ċivili, Stati Membri u istituzzjonijiet tal-UE. REAZZJONI GħAL KRIżIJIET JEW KRIżIJIET EMERġENTI (L-ARTIKOLU 3 TAL-IFS) L-IfS kif irrisponda għall-Kriżi tal-2010? Biex jingħata eżempju tal-attivitajiet tal-2010, hawn taħt wieħed jista' jsib deskrizzjonijiet qosra ta’ uħud mill-programmi li juru l-firxa tal-ambitu, u t-tipi tassew differenti ta’ kwistjonijiet li l-IfS huwa msejjaħ li jindirizza. Dettalji sħaħ dwar il-programmi kollha tal-IfS li ġew implimentati fl-2010 jinsabu fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Kummissjoni fl-Anness. Il-programmi kollha fl-2010 huma Miżuri ta’ Assistenza Eċċezzjonali. Ma ġiet stabbilita l-ebda Miżura Interim ta' Reazzjoni. Id-distribuzzjoni ġeografika tal-2010 hija globali, li tkopri l-kontinenti kollha ħlief l-Awstralja u l-Antartika: EUR 19.3 miljun fl-Afrika; EUR 17.8 miljun fil-Lvant Nofsani; EUR 550,000 fl-Ewropa tal-Lvant u l-Balkani tal-Punent; EUR 39 miljun fin-Nofsinhar u l-Punent tal-Asja; EUR 8.7 miljuni fix-Xlokk tal-Asja; EUR 17.1 miljun fl-Asja Ċentrali u l-Kawkasu tan-Nofsinhar; u, fl-aħħar nett, EUR 29.1 miljun fl-Amerika Latina[8]. Il-Ħaiti: B’reazzjoni għall-konsegwenzi devastanti tat-terremot tat-12 ta’ Jannar 2010, l-UE setgħet tirreaġixxi malajr, fost l-oħrajn bis-saħħa tal-intervent tal-Istrument għall-Istabbiltà. Il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri tal-UE kellhom rwol ewlieni fil-‘Valutazzjoni tal-Ħtiġijiet ta' Wara d-Diżastri’ intensiva (VĦWD) li rċeviet fondi mill-IfS. Dan l-eżerċizzju sar flimkien man-NU u l-Bank Dinji fi tħejjija għall-konferenza tad-donaturi li saret fi New York, fejn għall-ewwel darba r-Rappreżentant Għoli/Viċi President ingħatat mandat biex tippreżenta kontribut globali tal-UE għall-irkupru minn diżastri li kien ilaħħaq il-EUR 1.2 biljun. F’dan il-kuntest, l-IfS ikkontribwixxa EUR 5 miljuni fl-iskema 'Flus għal Ħidma' ('Cash for Work') li hija ġestita mill-UNDP li għenet fix-xogħlijiet inizjali ta’ tneħħija ta’ rdim, u kkontribwiet ukoll biex il-mikroekonomija madwar diversi kampijiet informali għal persuni spustati ma dumx ma terġa' fuq saqajha. Aktar tard matul is-sena l-IfS daħħal fis-seħħ ukoll programm ta’ EUR 14.5 miljun biex itejjeb il-kapaċitajiet ta’ tħejjija għal diżastri tas-Servizzi tal-Protezzjoni Ċivili tal-Ħaiti. Dan il-programm qiegħed jitwettaq bi sħubija mas-servizzi tal-Protezzjoni Ċivili ta’ ħames Stati Membri tal-UE u f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ DĠ ECHO fuq il-post. Fuq il-front politiku, l-IfS qed jiffinanzja wkoll pariri strateġiċi ta’ livell għoli lit-tmexxija tal-Ħaiti, permezz ta’ missjonijiet ‘peer to peer’ minn mexxejja dinjija preċedenti, dwar kwistjonijiet relatati mar-rikostruzzjoni b’suċċess tal-pajjiż. EUR 5 miljun oħra kienu allokati għall-appoġġ għal elezzjonijiet Presidenzjali kruċjali tal-2010, li kkumplementaw il-ħidma tal-Missjoni tal-Esperti Elettorali tal-UE taħt l-istrument EIDHR. Matul l-2010 l-kontribuzzjoni globali tal-IfS taħt dawn il-programmi qabżet il-EUR 25 miljun. Il-Pakistan: Il-każ tal-Pakistan juri l-versatilità tal-IfS. Żewġ miżuri ta’ reazzjoni ta’ emerġenza ġew mobilizzati biex jikkorrispondu konsekuttivament għal (1) il-kriżi politika fir-reġjun tal-Majjistral mal-furntiera tal-Afganistan, bil-finanzjament ta' Valutazzjoni tal-Ħtiġijiet ta’ Wara l-Kunflitt (VĦWK), u kif ukoll pakkett ta’ rkupru wara l-kunflitt li jammonta għal EUR 15-il miljun, u (2) tliet xhur wara, inbeda programm ta’ rkupru bikri ta’ EUR 18-il miljun, li jikkumplementa l-isforzi ta' għajnuna umanitarja tal-UE wara d-diżastru tal-għargħar; diżastru li kien mingħajr preċedent. Is-Sudan: Fil-kuntest tal-preparazzjoni tar-referendum ta’ Jannar 2011 dwar id-determinazzjoni proprja għan-Nofsinhar tas-Sudan, l-IfS ipprovda appoġġ għall-organizzazzjoni tal-proċess ta’ referendum, it-tmexxija ta’ negozjati bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar dwar arranġamenti għal wara r-referendum, kif ukoll ‘benefiċċji tal-paċi’ permezz tal-għoti ta’ servizzi bażiċi għall-popolazzjoni tas-Sudan ta’ Isfel. Dan l-appoġġ joffri soluzzjoni sakemm jidħol fis-seħħ l-iffinanzjar taħt il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp aktar tard fl-2011. Il-Kirġiżistan: Wara l-irvell popolari, fejn il-President Kurmambek Bakiev tilef il-poter, u l-ġlied interetniku vjolenti ta’ Ġunju 2010 fin-Nofsinhar, b’aktar minn 400 persuna mejta u 375,000 persuna spustati, intervent bikri tal-IfS fuq medda wiesgħa sa issa kiseb riżultati notevoli. Il-programm ikkontribwixxa għal: l-abbozzar, il-konsultazzjoni u d-disseminazzjoni ta’ Kostituzzjoni ġdida; il-finanzjament u l-organizzazzjoni tar-referendum tas-27 ta' Ġunju biex tiġi approvata l-Kostituzzjoni u l-elezzjonijiet Parlamentari tal-10 ta' Orrubru; sa Diċembru, ir-rikostruzzjoni ta’ 400 minn dawk id-djar li sofrew dannu jew li nqerdu matul l-irvell vjolenti ta' Ġunju. Barra minn dan, ġiet stabbilita Kummissjoni Internazzjonali Indipendenti ta’ Inkjesta kif ukoll l-Uffiċċju tan-NU tal-Kummissarju Għoli għad-Drittijiet tal-Bniedem (OHCHR) f’Osh, li, matul l-ewwel 8 xhur tiegħu, irċevew aktar minn 1,500 telefonata u offrew aktar minn 7,000 parir legali mingħajr ħlas minn meta seħħet il-vjolenza interetnika f’Ġunju 2010. Il-Filippini: Il-Gvern tal-Filippini u tal-Front Iżlamiku ta' Liberazzjoni Moro[9] għamlu talba lill-UE biex tikkontribwixxi għall-proċess tal-paċi tagħhom billi tipparteċipa b'mod attiv f’Tim Internazzjonali ta’ Monitoraġġ, biex tmexxi s-superviżjoni tal-konformità taż-żewġ partijiet mal-impenji tagħhom għal attivitajiet umanitarji, ta’ riabilitazzjoni u ta’ żvilupp fin-Nofsinhar tal-pajjiż. Wara l-qbil tal-Kunsill għal din it-talba, it-tim tal-UE qiegħed jiġi appoġġjat minn intervent politikament sinifikanti tal-IfS li jammonta għal EUR 3 miljuni, u fl-istess ħin, dan qed jikkontribwixxi għall-mezzi li permezz tagħhom l-NGOs jissorveljaw attivitajiet ta’ protezzjoni, u jappoġġjaw il-proċess tad-djalogu politiku permezz tal-Grupp tal-Kuntatt Internazzjonali, ippresedut mill-Malasja. Il-Ġeorġja: L-azzjonijiet tal-IfS bejn l-2008 u l-2010 fil-Ġeorġja kienu fatturi essenzjali biex l-UE tkun preżenti f’żoni affettwati mill-kunflitt, partikolarment fl-Abkhazia, u jinvolvu partijiet oħra interessati, bħal NGOs lokali u internazzjonali, organizzazzjonijiet internazzjonali u donaturi oħra. L-azzjonijiet huma konformi mal-Istrateġija tal-UE fin-Nofsinhar tal-Kawkasu u jibnu fuq l-għajnuna umanitarja u l-assistenza tal-UE mogħtija skont il-pjani ta' azzjoni annwali tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) wara Awwissu tal-2008. L-interventi rrispondew għall-bżonnijiet differenti tal-popolazzjoni lokali, b’mod flessibbli u kumplementari, fejn ittrattaw kwistjonijiet bħalma huma l-irkupru bikri, ir-riintegrazzjoni soċjo-ekonomika ta’ persuni spustati, id-djalogu politiku u l-miżuri għall-bini ta’ kunfidenza. Il-Mekkaniżmu ta' Reazzjoni Bikrija għall-Bini tal-Kunfidenza li ġie stabbilit fl-2010, u li ffinanzja u fetaħ il-bieb għall-implimentazzjoni ta’ madwar 68 proġett fuq skala żgħira bejn il-komunitajiet kemm fil-Ġeorġja u kif ukoll fl-Abkhazia, kien ta' suċċess partikolari. Dan jikkoopera mill-qrib mal-missjoni tal-PSDK tal-UE, li r-rwol tagħha hija l-analiżi u l-monitoraġġ tal-proċess ta' stabilizzazzjoni filwaqt li ssaħħaħ ir-rwol prominenti tal-UE fit-tnaqqis tat-tensjoni fir-reġjun. Il-Kriżi tal-Piraterija fis-Somalja: Bħala parti mill-istrateġija komprensiva tal-UE biex tittratta l-piraterija fl-ibħra tas-Somalja, l-IfS, flimkien mal-UNODC, żviluppa programmi biex jappoġġjaw proċessi ta’ każi marbuta mal-piraterija. Ġew implimentati ftehimiet mal-Kenja minn Mejju tal-2009 u mas-Seychelles fil-bidu tal-2010, li jikkumplementaw l-operazzjoni navali Atalanta tal-PSDK UE-NAVFOR, li għas-suċċess tagħha tiddependi fuq il-proċessi ta’ każi ta' pirati suspettati fil-pajjiżi tar-reġjun. Barra milli turi r-rabtiet bejn l-attivitajiet tal-PSDK u tal-IfS, dan il-fatt huwa wkoll ta' eżempju tal-ħeffa tat-twettiq tal-IfS: għaddiet biss ġimgħa mill-konklużjoni ta’ missjoni fil-Mawrizju f’Settembru 2010 biex jiġi mfassal programm u tittieħed deċiżjoni formali[10] sabiex jiġu pprovduti EUR 1.08 miljun bħala appoġġ għall-proċessi ta’ każi ta' piraterija hemmhekk, li kkoinċida ma’ laqgħa bejn ir-Rappreżentant Għoli/Viċi President Ashton u l-Prim Ministru tal-Mawrizju, li ppermettewlha tikkonferma l-impenn konkret ta’ fondi tal-UE bħala appoġġ għaċ-ċittadini tal-Mawrizju, li għenu fin-negozjati biex ikun konkluż Ftehim ta’ Trasferiment bejn l-UE u l-Mawrizju għal persuni suspettati b'reati ta' piraterija. Min huwa involut fl-Azzjonijiet ta’ Reazzjoni għal Kriżijiet tal-IfS? Il-miżuri ta’ reazzjoni għal kriżijiet tal-IfS jitħejjew f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ diversi sħab: mas-soċjetà ċivili u ma' amministrazzjonijiet pubbliċi; mal-Istati Membri; mal-istituzzjonijiet tal-UE; ma' pajjii terzi; u mal-komunità internazzjonali. Id-delegazzjonijiet tal-UE għandhom rwol importanti, li jipprovdu sistemi ta’ twissija bikrija u jiżviluppaw kunċetti għal proġetti. Fl-2010, il-maġġorparti tal-miżuri l-ġodda, inklużi t-13-il deċiżjoni ta’ finanzjament speċifiċi[11] u sitt azzjonijiet taħt il-‘Faċilità ta' Konsulenza u Medjazzjoni Politika’[12], ġew ‘sottodelegati’[13] lil Delegazzjonijiet tal-UE għall-implimentazzjoni fil-postijiet ikkonċernati. Dan jippermetti li l-kuntratti jiġu nnegozjati mal-korpi tal-implimentazzjoni fil-ħin u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-proġetti sensittivi tiġi ssorveljata mill-qrib. B’riżultat ta’ dan, fl-2010 d-Delegazzjonijiet tal-UE huma responsabbli għal 78% tal-impenji u għal 85% tal-pagamenti taħt l-IfS. Xi Delegazzjonijiet li huma mgħobbija b'ħafna xogħol dwar il-programmi tal-IfS huma megħjuna minn persunal dedikat iffinanzjat mil-linja baġitarja ta’ appoġġ amministrattiv tal-IfS. In-numru tal-persunal ta’ fuq il-post tal-IfS f’Delegazzjonijiet tal-UE kiber għal 22, bi tmien Uffiċjali tal-Ippjanar għar-Reazzjoni għal Kriżijiet Reġjonali li jappoġġjaw lill-Kwartieri Ġenerali bl-identifikazzjoni ta’ interventi effettivi u 14-il maniġer ta’ proġetti IfS li jaħdmu fid-Delegazzjonjiet u li għandhom portafoll tal-IfS sostanzjali jew kumpless. Hemm varjetà wiesgħa ta’ sħab għall-implimentazzjoni tal-IfS, kif joħroġ biċ-ċar fit-tabella ta’ hawn taħt: [pic] Ħarsa lejn il-perjodu globali bejn l-2007 u l-2010 tipprovdi stampa aktar ċara milli meta wieħed jiffoka biss fuq sena waħda. Minn fost id-diversi sħab, atturi mhux statali kienu qed jimplimentaw 32% tal-baġit tal-IfS, filwaqt li l-familja tan-NU kienet responsabbli minn 37%. Ir-rwol sinifikanti tan-NU huwa ġġustifikat mill-ambjenti volatili fejn jopera l-IfS, fejn korpi tan-NU ħafna drabi jkunu fost il-ftit bi preżenza qawwija fil-pajjiż li jkunu jistgħu jirreaġixxu malajr, bl-użu tan-netwerks lokali solidi tagħhom. It-tkabbir kostanti fis-settur tal-NGOs ta’ sħab b’kapaċitajiet ta’ prevenzjoni ta’ kunflitti u l-bini tal-paċi, li qed jiżviluppaw il-kapaċitajiet amministrattivi tagħhom biex jamministraw il-fondi tal-UE, fisser li NGOs qed jissejħu ħafna aktar biex jimplimentaw azzjonijiet tal-IfS. Fl-2010 is-settur tal-NGO implimenta kważi nofs[14] il-baġit attribwit għat-tħejjija f’każ ta’ kriżijiet[15]. THEDDID GħAL-LIġI U L-ORDNI (L-ARTIKOLU 4.1 TAL-IFS) Il-programmi ppreparati fil-kuntest ta’ theddid transreġjonali jiffukaw fuq il-bini tal-kapaċità, f’konsultazzjoni mill-qrib mal-pajjiżi benefiċjarji. Tipikament, kapaċitajiet tas-sigurtà huma msaħħa fil-livell nazzjonali, reġjonali u fl-aħħar nett transreġjonali. F'konformità ma' approċċ partikolari, jiġu identifikati l-pajjiżi strateġiċi f’reġjun partikolari filwaqt li jissaħħew il-kapaċitajiet tal-infurzar tal-liġi lokali u tal-unitajiet tas-sigurtà permezz tat-twaqqif jew it-tisħiħ ta’ unitajiet speċjalizzati bejn l-aġenziji. Wara jiġu stabbiliti funzjonijiet ta’ koordinazzjoni reġjonali, bl-użu ta’ strutturi eżistenti kull fejn ikun possibbli, sabiex titkabbar il-kooperazzjoni reġjojnali u transreġjonali. L-iskambju ta' informazzjoni jitħeġġeġ permezz ta’ sistemi ta’ informazzjoni reġjonali. Dan ikopri oqsma differenti: l-indirizzar tat-traffikar u l-kriminalità organizzata fuq ir-rotot tal-kokaina u l-eroina; it-traffikar illeċitu ta’ armamenti u materjali splussivi; it-titjib fis-sigurtà marittima u s-sikurezza fuq ir-rotot marittimi kritiċi; u l-bini ta’ kapaċità f’reġjuni milquta mit-terroriżmu. Fl-2010 ġew impenjati EUR 21.5 miljun għal azzjonijiet fl-oqsma msemmija hawn fuq, b'total ta' pagamenti li jlaħħaq is-EUR 7 miljuni. Fl-2010 ġew irreklutati aktar minn 100 espert permezz tal-ESF[16]. Dawn "ittieħdu" minn organizzazzjoni pubbliċi jew semipubbliċi fl-Istati Membri tal-UE, u ngħaqdu flimkien biex jaqsmu l-għarfien espert tagħhom, u biex jagħtu kontributi tekniċi għall-identifikazzjoni u l-ippjanar iddettaljat ta' azzjonijiet ta' IfS, fosthom il-Programm ta' Azzjoni Annwali tal-2011, u kif ukoll biex iwittu t-triq għall-implimentazzjoni sħiħa tal-azzjonijiet li tkun ittieħdet deċiżjoni dwarhom fil-Programmi ta' Azzjoni Annwali preċedenti. MITIGAZZJONI TA’ RISKJU KIMIKU, BIJOLOġIKU, RADJOLOġIKU, NUKLEARI (CBRN – L-ARTIKOLU 4.2 TAL-IFS) Storikament, attivitajiet f’bosta mill-oqsma kienu kkonċentrati fuq dik li qabel kienet l-Unjoni Sovjetika. Fl-2010, saru sforzi biex titkabbar il-kopertura ġeografika tal-programm. Il-kopertura ġiet estiża għall-baċir tal-Mediterran, il-Lvant Nofsani, ix-Xlokk tal-Asja, il-Kawkasu tan-Nofsinhar, u l-Afrika. In-numru totali ta' pajjiżi ġodda involuti, minbarra dik li qabel kienet l-Unjoni Sovjetika, huwa ta' madwar 40. Il-programm CBRN jimmira biex itejjeb il-kultura ta’ sigurtà billi jxerred l-aqwa prattiki u jżid il-livell ġenerali ta’ sigurtà u kuxjenza dwar is-sikurezza. Qabel l-2010, l-oqsma differenti kienu koperti separatament[17]. Mill-2010 ’il quddiem, ‘Ċentri ta’ Eċċellenza’ mwaqqfa taħt l-Istrument qed jipprovdu pjattaforma unika u integrata għal azzjonijiet f’dawn l-oqsma kollha. BINI TAL-KAPAċITÀ TA' QABEL IL-KRIżI U TA' WARA L-KRIżI (L-ARTIKOLU 4.3 TAL-IFS) Fl-2010, il-Programm ta’ Azzjoni Annwali tal-IfS, attivitajiet ta’ ‘Sħubija għall-Bini tal-Paċi’[18], kompla u żviluppa oqsma oħra ta’ attivitajiet li kienu appoġġjati fis-snin preċedenti. Il-Programm, li beda f’April 2010, iffoka fuq l-attivitajiet li ġejjin: i) il-bini tal-kapaċità ġenerali tal-atturi mhux statali biex jirrispondu għal sitwazzjonijiet ta’ kriżi u jiffaċilitaw id-djalogu bejn is-soċjetà ċivili u l-istituzzjonijiet tal-UE dwar kwistjonijiet għall-bini tal-paċi; ii) il-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali, partikolarment mill-familja tan-NU, dwar serje ta’ kwistjonijiet tematiċi (inklużi riżorsi naturali u kunflitti, tnaqqis tar-riskju ta’ diżastru, u Diżarm, Demobilizzazzjoni u Riintegrazzjoni); u iii) il-ħidma ma’ korpi rilevanti tal-Istati Membri tal-UE fuq it-taħriġ tal-pulizija u esperti ċivili biex jipparteċipaw f'missjonijiet ta' stabilizzazzjoni. Matul is-sena, l-implimentazzjoni ta’ attivitajiet iffinanzjati taħt il-Programmi ta’ Azzjoni Annwali preċedenti kompliet f’oqsma tematiċi bħalma huma l-valutazzjoni ta’ bżonnijiet ta’ wara l-kunflitt u ta’ wara d-diżastri, it-titjib fid-dejta tal-assistenza ta’ wara l-kunflitti, il-medjazzjoni u d-djalogu, u r-Riforma tas-Settur tas-Sigurtà fi sħubija mal-aġenziji tan-NU u l-Bank Dinji. Azzjonijiet speċifiċi mal-Unjoni Afrikana u l-Lega tal-Istati Għarab iddaħħlu fis-seħħ biex itejbu l-kapaċità tagħhom ta’ twissija bikrija. L-‘Isħubija għall-Bini tal-Paċi’ iffukat fuq it-titjib tad-djalogu mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili dwar kwistjonijiet għall-bini tal-paċi. F’Marzu ġiet organizzata laqgħa konsultattiva dwar l-UE u s-Somalja. Barra minn dan, tnieda Netwerk għad-Djalogu tas-Soċjetà Ċivili[19] li jiffaċilita d-djalogu ma’ atturi mhux statali bil-ħsieb li jipprovdi kontribut għall-proċessi tal-iffurmar tal-politika tal-UE. Fl-2010 ġew organizzati żewġ laqgħat fuq livell ta’ politika: ‘Il-Bini tal-Paċi u Sitwazzjonijiet ta’ Fraġilità’ u ‘Il-Parteċipazzjoni tan-Nisa fil-Proċessi tal-Paċi’, li saru wara l-10 anniversarju tar-Riżoluzzjoni 1325[20] tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU dwar in-Nisa, il-Paċi u s-Sigurtà. Turija dwar kif il-ħidma li twettqet fl-2010 tejbet id-djalogu ta’ politika fost il-komunità internazzjonali hija l-progress notevoli li sar taħt l-inizjattiva konġunta UE/NU dwar ir-rabtiet bejn ir-riżorsi naturali u l-kunflitti. Ġew żviluppat materjali ta' għarfien dwar suġġetti bħalma huma l-art, l-industriji tal-estrazzjoni u l-iskarsezza ambjentali u l-kunflitti. Ġew organizzati korsijiet ta’ taħriġ b’mod konġunt fi Brussell u fil-Kulleġġ tal-Persunal tan-NU f'Turin fejn kienu involuti rappreżentanti mill-UE, min-NU u minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Ġie nnutat ukoll progress konsiderevoli sabiex tibda titħaddem id-Dikjarazzjoni konġunta tal-KE-NU-Bank Dinji dwar il-Valutazzjonijiet tal-Bżonnijiet ta’ Wara l-Kriżi u Wara d-Diżastri[21] ta’ Settembru 2008. Taħt żewġ azzjonijiet separati, ġew żviluppati u implimentati metodoloġiji konġunti, għodod ta’ implimentazzjoni, u taħriġ. Fl-2010 ġew organizzati għadd ta’ attivitajiet konġunti ta’ taħriġ/informazzjoni għal firxa ta’ gruppi destinatarji, li jkopru kwistjonijiet minn sessjonijiet ġenerali ta’ introduzzjoni dwar VĦWD/VĦWK għal seminars għal esperti ta’ livell għoli għal persunal u operaturi tal-KE-NU-Bank Dinji. Saru wkoll laqgħat ta’ ħidma għal esperti biex ikunu rfinuti metodoloġiji u jiġu żviluppati Manwali/Għodod konġunti biex jintużaw mill-esperti fis-settur li jipparteċipaw f’missjonijiet VĦWD/VĦWK. Bħala parti mill-isforzi tal-UE biex ittejjeb il-ħiliet ċivili fl-ġestjoni tal-kriżijiet, saru żewġ sejħiet għal proposti[22] għall-għoti ta’ programmi ta’ taħriġ speċjalizzat, bil-ħsieb li jtejbu l-kapaċitajiet u l-ħiliet ta’ persunal li jaħdem f’missjonijiet ċivili għall-ġestjoni tal-kriżijiet u uffiċjali tal-pulizija li probabbli jintbagħtu f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi. Dawn l-azzjonijiet ser jiġu implimentati mill-2011. KONKLUżJONI Il-miżuri tal-IfS li ġew implimentati fl-2010, u li jikkumplementaw l-istrumenti tal-iżvilupp reġjonali u tematiċi tal-UE, assistenza umanitarja u missjonijiet PSDK, appoġġjaw lill-UE sabiex issostni l-paċi, tipprevjeni l-kunflitt u ssaħħaħ is-sigurtà internazzjonali, skont l-Artikolu 21 tat-Trattat tal-Unjoni Ewropea. Fir-raba’ sena tiegħu, u b’baġit li żdied b’59%, minn EUR 139,123,000 fl-2007, għal EUR 213,559,000 fl-2010, il-programm globali tal-IfS issa laħaq stat ta’ maturità solidu biżżejjed biex jittratta l-isfidi li ġejjin, bħalma huma dawk li tfaċċaw fl-Afrika ta’ Fuq u fl-Istati Għarab tal-Lvant Nofsani kmieni fl-2011. Fi tmiem l-2010 nbdiet valutazzjoni esterna tal-Istrument għall-Istabbiltà nbdiet “biex tivverifika r-riżultati sa issa tar-reazzjoni għal kriżijiet tal-IfS u l-komponenti ta’ tħejjija, u biex tgħin fit-titjib tal-istrateġiji tal-IfS għal miżuri futuri ta' reazzjoni għal kriżijiet u strateġiji għall-ipprogrammar ta' preparazzjoni futura”. L-evalwazzjoni kkonkludiet li l-IfS huwa " Strument Uniku fl-arkitettura tal-UE li tittratta l-paċi, is-sigurtà u l-iżvilupp. L-Artikoli 3 u 4(3) jimlew nuqqas strateġiku importanti ta' fondi u kapaċità, u jippermettu lill-UE tappoġġja firxa wiesgħa ta' inizjattivi ta' tħejjija kritika għall-kriżijiet u kif ukoll inizjattivi ta' reazzjoni. Il-mod li bih tfassal l-Istrument, u l-ġestjoni tiegħu, iwasslu għal għadd sinifikanti ta' kisbiet li għandhom jiġu rikonoxxuti u li huma kontributi importanti għall-paċi u l-istabbiltà globali". Ir-rapport sħiħ intbagħat lill-Kumitat tal-IfS f'Lulju tal-2011. Bil-ħolqien ta’ Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, is-SEAE, fi tmiem l-2010, u s-Servizz tal-Kummissjoni għal Strumenti ta’ Politika Barranija, l-FPI, ir-relazzjonijiet ta’ ħidma mill-viċin fil-Kummissjoni, mas-SEAE, mad-Delegazzjonijiet tal-UE u mal-komunità aktar wiesgħa tal-UE ser jibqgħu pedament tal-UE flimkien mal-effikaċja tal-IfS biex jittratta l-kriżijiet fil-futur. [1] Ir-Regolament (KE) Nru 1717/2006 tal-15 ta’ Novembru 2006 li jistabbilixxi Strument għall-Istabbiltà. ĠU L 327/1 24.11.2006 [2] Tul massimu ta’ 18-il xahar bi proċeduri aċċelerati ta’ adozzjoni u implimentazzjoni għal programmi ta’ anqas minn EUR 20 miljun, għal Deċiżjonijiet, kif stabbiliti fir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002, tal-25 ta’ Ġunju 2002 rigward ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej, kif emendat, li huwa riferut bħala r-Regolament Finanzjarju, u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/2002 tat-23 ta’ Diċembru 2002, li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament Finanzjarju, li huwa riferut bħala r-Regoli tal-Implimentazzjoni. [3] Programmi li jibnu fuq miżuri ta’ assistenza eċċezzjonali, bil-għan li jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-kooperazzjoni tal-UE. Dawn mhumiex suġġetti għall-istess limiti tal-ħin bħal miżuri ta’ assistenza eċċezzjonali, imma għandhom proċessi ta’ deċiżjoni aktar twal, inkluża l-komitoloġija. [4] l-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA); l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat u Sħubija (ENPI); l-Istrument tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp (DCI); il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ), l-Istrument Ewropew għad-Demokrazija u għad-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR), eċċ. [5] Il-Politika ta' Sigurtà u ta' Difiża Komuni. [6] LRRD [7] Magħruf ukoll bħala ‘Sħubija għall-Bini tal-Paċi’ (PbP) [8] F’termini ta’ perċentwali: 14.7% fl-Afrika; 13.5% fil-Lvant Nofsani; 0.4% fl-Ewropa; 29.6% fil-Lbiċ tal-Asja; 6.7% fix-Xlokk tal-Asja; 13% fl-Asja Ċentrali u l-Kawkasu tan-Nofisnhar; 22.1% fl-Amerika Latina [9] MILF [10] L-approvazzjoni mgħaġġla hija possibbli permezz ta’ Deċiżjoni tal-Iffinanzjar tal-IfS li ħolqot ‘Parir ta’ Politika, Assistenza Teknika u Faċilità ta’ Medjazzjoni’ (allokazzjoni ta’ EUR 20 miljun fl-2010), li minnhom ammonti sa massimu ta’ EUR 2 miljuni għal kull azzjoni jistgħu jkunu mobilizzati wara l-approvazzjoni tad-Direttorat Ġenerali li preċedentement kien id-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għal Relazzjonijiet Esterni. [11] Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-użu tal-finanzi tal-UE. [12] Il-PAMF, fiha nifisha deċiżjoni ta’ finanzjament li tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom jistgħu jiġu deċiżi aktar malajr azzjonijiet iżgħar ta’ tip speċifiku. [13] Ir-responsabbiltà legali u finanzjarja għall-użu ta’ fondi tal-UE, inkluża s-setgħa li jiġu ffirmati u emendati kuntratti kif jixraq hija ttrasferita mill-Uffiċċju Ċentrali tal-Kummissjoni Ewropea lid-Delegazzjoni kkonċernata. [14] 48% [15] L-Artikolu 4.3 tar-Regolament tal-IfS [16] Il-Faċilità ta' Appoġġ għal Esperti, li hija magħmula minn speċjalisti minn organizzazzjonijiet pubbliċi jew semipubbliċi mal-UE kollha. Mill-2008, esperti minn madwar 60 organizzazzjoni fi 17-il Stat Membru wettqu aktar minn 100 missjoni. [17] Eż. il-kontroll tal-esportazzjoni ta' oġġetti b'iżi doppju, it-traffikar illeċitu, ir-ridirezzjoni ta' dawk li kienu xjentisti tal-armi, u l-kultura ta' sikurezza u sigurtà. [18] Il-Programm ta’ Azzjoni Annwali tal-2010 kien adottat mill-Kummissjoni Ewropea fil-31 ta’ Marzu 2010 ( http://www.eeas.europa.eu/ifs/docs/2010_annual_action_programme_en.pdf). [19] Dawn kienu amministrati mill-Uffiċċju ta' Kollegament Ewropew għall-Konsolidazzjoni tal-Paċi (EPLO). [20] UNSCR1325 [21] VĦWD/VĦWK [22] Il-kuntratt għal taħriġ ċivili għall-ġestjoni tal-kriżijiet kien iffirmat f’Diċembru 2010 mal-aġenzija prinċipali ta’ konsorzju ta’ korpi ta’ taħriġ minn 13-il Stat Membru tal-UE.