RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar l-Evalwazzjoni Interim tal-Programm Ewropew ta’ Monitoraġġ tad-Dinja (GMES) u l-Operazzjonijiet Inizjali tiegħu (2011-2013) /* COM/2013/0805 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI dwar l-Evalwazzjoni Interim tal-Programm Ewropew ta’ Monitoraġġ tad-Dinja (GMES) u l-Operazzjonijiet Inizjali tiegħu (2011-2013) 1. L-introduzzjoni Dan ir-rapport jippreżenta s-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet ewlenin tal-evalwazzjoni interim tal-Programm tal-Operazzjonijiet Inizjali tal-GMES (minn hawn’ il quddiem “il-Programm”), jippreżenta t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-evalwazzjoni u jelenka l-miżuri li għandhom jittieħdu fid-dawl tas-sejbiet. Il-Kummissjoni tikkonforma mal-Artikolu 14(2) tar-Regolament dwar il-Programm Ewropew ta’ monitoraġġ tad-Dinja (GMES) u l-operazzjonijiet inizjali tiegħu (2011-2013)[1] li tikkomunika evalwazzjoni interim lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Billi in-natura tar-rapport hija interim, dan ma jagħtix l-informazzjoni sħiħa mitluba minn evalwazzjoni ex-post sħiħa, li, skont ir-Regolament GIO, se tiġi indirizzata sa tmiem l-2015. Għal din ir-raġuni r-rapport adotta prinċipalment approċċ kwalitattiv għall-evalwazzjoni u ppropona biss sett ta’ indikaturi possibbli għal evalwazzjonijiet fil-ġejjieni. Id-dewmien f’din l-azzjoni kienet minħabba pressjoni enormi fuq ir-riżorsi li kienet dovuta għall-abbozzar urġenti tar-Regolament Copernicus għall-fażi operazzjonali tal-Programm kif ukoll għall-Att ta’ Delega li jiddefinixxi l-politika dwar id-dejta tal-Copernicus. Li jiġu żgurati kontinwità massima u stabbiltà fil-qafas regolatorju għall-adozzjoni mill-utenti kienet ikkunsidrata prijorità. Ir-rapport interim sħiħ ta’ evalwazzjoni ġie ppubblikat fuq is-sit elettroniku tal-Copernicus[2] u jinsab dejjem disponibbli hemmhekk bil-għan li jiggarantixxi s-sors tal-informazzjoni sabiex jiġu approfonditi l-kwistjonijiet miġbura fil-qosor hawn taħt. 2. Il-kuntest 2.1. Minn GMES għal Copernicus Wara l-Baveno Manifesto tal-1998, l-UE ħadet deċiżjoni strateġika għall-iżvilupp ta’ kapaċità Ewropea indipendenti ta’ Osservazzjoni tad-Dinja mill-ispazju fil-Kunsill ta’ Gothenburg tal-2000 biex twassal servizzi fl-oqsma tal-ambjent u tas-sigurtà permezz tal-GMES (Monitoraġġ Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà). L-intenzjoni kienet li din il-kapaċità tkun mibnija b’mod sod, u msaħħa mill-kapaċitajiet ta’ riċerka eżistenti fil-qasam tal-Osservazzjoni tad-Dinja mmexxija mill-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA), mill-EUMETSAT u mill-Istati Membri individwali. Mill-1998 sal-2013, l-UE u l-ESA ffinanzjaw l-iżvilupp inizjali tal-GMES, jiġifieri l-investiment fl-iżvilupp ta’ servizzi preoperazzjonali, fl-Operazzjonijiet Inizjali tal-GMES u fil-komponent tal-ispazju. F’Lulju 2013, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Proposta għal Regolament li jistabbilixxi l-Programm Ewropew ta’ Osservazzjoni tad-Dinja, Copernicus[3]. Il-bidla fl-isem għal “Copernicus” mmarka t-tranżizzjoni mill-fażi tar-riċerka u preoperazzjonali għal dik kompletament operattiva. L-għan ewlieni tal-programm huwa li jipprovdi, taħt il-kontroll tal-Unjoni, sett ta’ servizzi awtonomi li jagħtu aċċess għal dejta dwar l-ambjent u s-sigurtà u għall-informazzjoni u li huma mfassla skont il-ħtiġijiet tal-utenti, primarjament dawk responsabbli għat-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-politika fl-UE u fl-Istati Membri tagħha. L-investiment tal-UE għandu l-għan li jneħħi d-diskrepanzi fl-osservazzjoni, billi jipprovdi aċċess għall-assi eżistenti u jiżviluppa servizzi operazzjonali. Il-Copernicus għandu wkoll rwol ewlieni fit-twassil tal-istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Il-Copernicus għandu sitt servizzi operazzjonali: Il-Monitoraġġ tal-Ibħra, il-Monitoraġġ tal-Atmosfera, il-Monitoraġġ tal-Art, u l-Monitoraġġ tat-Tibdil fil-Klima kif ukoll jipprovdi appoġġ għall-Ġestjoni tal-Emerġenza u għas-Sigurtà. Taħlita ta' dejta mis-satelliti u mis-sensuri in situ (bħal bagi, blalen tal-arja u sensuri tal-arja) jipprovdu informazzjoni b’valur miżjud f’waqtu u affidabbli u tbassiriet li jappoġġjaw, pereżempju, l-agrikoltura u s-sajd, l-użu tal-art, ir-rispons għad-diżastri tal-ippjanar urban, it-trasport marittimu u l-monitoraġġ tat-tniġġis tal-arja. 2.2. L-Operazzjonijiet Inizjali tal-GMES Il-Programm ġie stabbilit bħala strument interim għall-istadju tat-tranżizzjoni mis-servizzi preoperazzjonali tal-GMES żviluppati matul fażi “tal-bini” iffinanzjati permezz tal-fondi tal-ispazju tal-FP7, għall-isfruttament sħiħ tal-GMES wara l-2013. Il-programm GIO beda uffiċjalment fl-1 ta’ Jannar 2011, u l-ewwel servizzi operazzjonali tal-GMES bdew f’April tal-2012. Iż-żewġ servizzi li laħqu l-istatus operazzjonali sħiħ huma s-Servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza (EMS) u s-servizz tal-Monitoraġġ tal-Art. Il-programm jiffoka fuq il-katina sħiħa ta’ servizzi għar-rispons tal-emerġenza u għall-monitoraġġ tal-art: l-operazzjonijiet tal-infrastruttura, l-aċċess għad-dejta u l-iżvilupp tal-prodott. Ir-raġunament wara l-iffinanzjar ta’ dawn l-oqsma kien biex: (i) tiġi assigurata l-kontinwità mal-azzjonijiet preparatorji tal-GMES[4], (ii) tiġi indirizzata l-ħtieġa urġenti għall-mapep u għas-servizzi ta’ emerġenza u (iii) tiġi rikonoxxuta li mingħajr il-kontinwità l-fornituri privati tas-servizzi jkollhom jieqfu mill-attivitajiet tagħhom. 2.3. L-Evalwazzjoni Interim tal-Programm L-evalwazzjoni interim ġiet ikkummissjonata mill-Kummissjoni u mwettqa miċ-Ċentru għas-Servizzi ta’ Strateġija u Evalwazzjoni, li ffoka fuq dejta miġbura permezz tar-riċerka u l-intervisti mwettqin fl-2012. L-għan kien valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-Programm sal-lum u b’mod partikolari: · Valutazzjoni tar-rilevanza (u l-koerenza), tal-effiċjenza, tal-effettività (u l-impatti), tal-valur miżjud u tas-sostenibilità tal-implimentazzjoni tal-Programm. · Valutazzjoni tal-progress li sar fir-rigward tal-għanijiet speċifiċi tal-politiki relatati mal-GMES: il-politika dwar id-dejta u l-informazzjoni, il-politika dwar is-sigurtà, il-Forum tal-Utenti tal-GMES, il-Kumitat tal-GMES u l-Bord dwar is-Sigurta, eċċ. · Għoti ta’ informazzjoni bi tħejjija għall-programm GMES lil hinn mill-2013. Fiż-żmien tal-evalwazzjoni s-servizzi kienu fi stadju bikri u għalhekk, l-attenzjoni kienet ukoll fuq il-valutazzjoni tal-progress b’mod aktar ġenerali, pereż. il-punt safejn kellha rwol effettiv il-Kummissjoni fil-kordinament ġlobali, u safejn kiseb il-miri tiegħu l-Forum għall-Utenti tal-GMES li għadu kemm twaqqaf. 3. Is-sejbiet ewlenin tal-evalwazzjoni Dan ir-rapport jibni fuq l-istruttura ta’ rapport ta’ evalwazzjoni interim esterna. L-attenzjoni ewlenija ta’ din tal-aħħar kienet fuq l-aspetti operazzjonali tal-Programm, jiġifieri s-Servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza u s-Servizz tal-Monitoraġġ tal-Art. Is-servizzi residwi kienu jew dawk preoperazzjonali, jiġifieri bbażati fuq proġetti ta’ riċerka ffinanzjati mill-fondi tal-FP7, jew kienu fil-fażi tat-tfassil. Dan huwa l-każ għall-proġetti MyOcean2 u MACCII tal-FP7 għall-komponenti tal-baħar u tal-atmosfera rispettivament. Is-Servizz tas-Sigurtà u s-Servizz tat-Tibdil fil-Klima ma għandhomx proġett b’referenza unika iżda jistgħu jibnu fuq ir-riżultati ta’ għadd kbir ħafna ta’ proġetti ta’ riċerka u ta’ inizjattivi nazzjonali. Il-komponent spazjali ġie analizzat fir-rapport mil-lat biss ta’ xiri ta’ dejta minn missjonijiet parteċipanti, fuq il-bażi tal-ħtiġijiet espressi permezz tal-mekkaniżmu tad-Data Warehouse (DWH) miftiehem mal-ESA (peress li s-satelliti Sentinell iddedikati kienu għadhom fi stadju ta' kostruzzjoni). 3.1. Is-servizzi operazzjonali tal-GMES 3.1.1. Servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza (EMS) Is-Servizz tal-EMS-Mapping li tnieda f’April 2012, huwa ferm importanti għall-ħtiġijiet tal-aġenziji nazzjonali tal-protezzjoni ċivili u tal-utenti fuq firxa usa’. Għalhekk, il-ħtiġijiet tal-utenti ġew ikkunsidrati waqt il-fażijiet tat-tfassil, tal-ittestjar u tal-validazzjoni tal-EMS. It-tagħlimiet miksuba permezz tas-servizz linkER[5] tal-Azzjoni Preparatorja tal-GMES u permezz tal-proġett preoperazzjonali SAFER[6] ġew enfasizzati f’dokumenti relatati sottomessi lill-Kummissjoni. Is-servizz wera l-effikaċja tiegħu billi inkorpora l-esperjenza prattika kumulattiva u l-għarfien mibni fuq snin twal dwar il-ħtiġijiet tal-utenti fil-qasam tar-rispons ta’ emerġenza permezz ta’ “workshops” tematiċi apposta, gruppi ta’ ħidma u laqgħat tal-utenti organizzati permezz ta’ proġetti li saru qabel. Il-prodotti tad-dejta żviluppati permezz tal-EMS-Mapping jindikaw kontinwità qawwija ma’ dawk żviluppati permezz tal-proġett preoperazzjonali SAFER tal-FP7, għalkemm saru xi bidliet, li huma marbuta mal-ispeċifikazzjonijiet għas-servizz operazzjonali l-ġdid. Kisba partikolari importanti tal-EMS-Mapping hija d-disponibbiltà ta’ servizz kompletament operazzjonali li jkun kapaċi jforni prodotti tad-dejta fiż-żewġ modalitajiet “rush” u “non-rush” sa mill-bidu tat-tnedija tas-servizz. Madankollu, peress li l-modalità “non-rush” kienet għadha ma ġietx attivata fiż-żmien tal-evalwazzjoni, deher probabbli li s-servizz tal-modalità “rush” kien ikollu impatt akbar fuq l-assistenza lill-komunità tal-utenti partikolarment fil-qasam tal-protezzjoni ċivili. Kien hemm livelli għoljin ta’ sodisfazzjon fost l-utenti tas-servizz bil-prodotti tal-immaġini finali. Madankollu, xi utenti tal-protezzjoni ċivili tal-prodotti tad-dejta tal-EMS-Mapping stqarrew li jixtiequ jkollhom aċċess għal settijiet tad-dejta primarja permezz tad-Data Warehouse (DWH) tal-ESA – li tipprovdi aċċess għal dejta satellari ġejja minn missjonijiet kontribwenti – biex ikunu jistgħu jintegraw dawn fil-flussi tax-xogħol operazzjonali. Is-Servizz tal-EMS-Mapping jista’ jsir aktar effettiv, likieku l-komponent spazjali kellu jiġi ssupplimentat, skont il-każ, fil-modalità “rush-mode” b’dejta in situ b’riżoluzzjoni għolja ħafna għal tipi speċifiċi ta’ emerġenzi (eż. dejta bit-telerilevament fl-ajru għal terremoti). Jeħtieġ li jsiru sforzi kontinwi fi ħdan l-EMS-Mapping (il-modalità “rush”) sabiex titjieb il-puntwalità tad-disponibbiltà tad-dejta tal-EMS wara l-attivazzjoni tas-servizz. In-netwerk ta’ Punti Fokali Nazzjonali (NFPs) imwaqqaf permezz tal-Azzjoni Preparatorja linkER u kkoordinat miċ-Ċentru ta’ Monitoraġġ u ta’ Informazzjoni tad-DĠ ECHO kellu rwol ewlieni fit-tixrid tal-prodotti tad-dejta tal-EMS-Mapping lill-atturi rilevanti fil-livelli reġjonali kif ukoll subreġjonali. Dawn l-azzjonijiet taw prova li huma importanti ħafna biex tiġi strutturata r-reazzjoni tal-komunità tal-utenti, iżda f’xi Stati Membri tenħtieġ aktar ħidma f’dan il-qasam. 3.1.2. Servizz tal-Monitoraġġ tal-Art Il-prodotti tad-dejta tal-komponent pan-Ewropew tas-servizz tal-Monitoraġġ tal-Art huma rilevanti ħafna biex jidentifikaw il-ħtiġijiet tal-awtoritajiet pubbliċi u ta’ dawk li jfasslu l-politika ambjentali fil-livell Ewropew u nazzjonali li huma responsabbli għall-monitoraġġ u r-rappurtar ambjentali. Il-prodotti previsti fil-komponent globali tas-servizz tal-Monitoraġġ tal-Art huma wkoll rilevanti ħafna billi huwa importanti li nkunu nistgħu nissorveljaw il-veġetazzjoni u bio-parametri varji oħra fuq bażi frekwenti sabiex jinfurmaw oqsma ta’ politika tal-UE bħall-agrikoltura u l-iżvilupp internazzjonali, fejn l-UE għandha impenji globali, u biex inkunu nistgħu nipprovdu kontribut għal inizjattivi għall-qsim tal-informazzjoni spazjali globali, bħalma huma s-Sistema tas-Sistemi għall-Osservazzjoni Globali tad-Dinja (GEOSS). Il-fażi tas-simplifikazzjoni fl-iżvilupp ta’ prodotti speċifiċi kienet essenzjali għall-iżgurar li r-riżultati jkunu kemm jista’ jkun omoġenji. Madankollu, huwa importanti għal operat sħiħ li l-ispeċifikazzjonijiet dettaljati tal-prodott ikunu ppubblikati fi stadju bikri ħafna tal-ħajja tal-kuntratti tas-servizzi. F’dan ir-rigward, l-evalwazzjoni tenfasizza l-ħtieġa għal speċifikazzjoni aktar preċiża tar-rekwiżiti ta’ osservazzjoni (pereż. permezz tal-ispeċifikazzjoni tal-kwistjonijiet tal-veġetazzjoni staġjonali fid-Data Warehouse għar-rekwiżiti tad-dejta satellitari). Għalkemm il-“Copernicus Sentinels” tal-futur se jipproduċu dejta “mid-resolution”, kien hemm prova ta’ ħtieġa li qiegħda tikber fi ħdan is-servizzi għal volumi ogħla ta’ dejta b’riżoluzzjoni għolja. L-iskema tal-akkwist tad-dejta bbażata fuq ir-rekwiżiti tad-Data Warehouse li hija attwalment fis-seħħ bil-koordinazzjoni tal-ESA se tinżamm u fil-ġejjieni se titjieb għal dan it-tip ta’ dejta. Is-servizz tal-Monitoraġġ tal-Art kellu fażi ta’ definizzjoni itwal milli mistenni għall-iżvilupp ta’ prodotti tematiċi u l-proċess tas-simplifikazzjonii kien jeħtieġ li jiġu allinjati r-riżultati prodotti mill-kuntratturi tas-servizzi differenti fl-isferi ġeografiċi differenti. Għad baqa’ l-kwistjonijiet rigward il-puntwalità tad-disponibbiltà tal-prodotti tad-dejta tal-art pan-Ewropej. Il-komponent tal-art globali tas-servizz għandu l-potenzjal li jappoġġa t-tfassil ta’ politika bbażat fuq l-evidenza, speċjalment għall-politiki esterni tal-UE f’oqsma bħalma huma l-agrikoltura, is-sigurtà tal-ikel, l-ambjent, id-deżertifikazzjoni, il-monitoraġġ tan-nixfa u l-indirizzar tat-tibdil fil-klima fil-livell internazzjonali. Is-servizz għandu jgħin ukoll lill-UE sabiex tlaħħaq mal-impenji Ewropej eżistenti skont it-trattati u l-konvenzjonijiet internazzjonali billi tikkontribwixxi għall-GEOSS, u b’hekk jissodisfa l-impenji internazzjonali tal-UE dwar sistemi ta’ osservazzjoni tad-Dinja. Inizjattivi bħall-Corine Land Cover User Application Database tal-EEA huma eżempju tajjeb tal-modi differenti kif il-prodotti ewlenin tal-Copernicus qed jintużaw aktar ’l isfel fil-katina. 3.2. L-involviment tal-utenti, l-iżvilupp ’l isfel fil-katina tal-produzzjoni u l-aċċess għad-dejta Il-programm instab li kien ta’ importanza kbira għall-ħtiġijiet tal-utenti, speċjalment fil-livell Ewropew u nazzjonali. Prodotti tad-dejta pan-Ewropej huma meħtieġa għat-tfassil ta’ politika bbażat fuq il-provi permezz tal-osservazzjoni mill-ispazju, u permezz tal-attivitajiet ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar f’oqsma kritiċi bħalma huma l-ilħiq tal-miri ambjentali ewlenin Ewropej u l-monitoraġġ tal-impatt tat-tibdil fil-klima. Kien hemm kunsens ġenerali li l-Programm iwassal valur miżjud għaliex jipprovdi prodotti tad-dejta ta’ livell Ewropew li huma konsistenti u komparabbli, għalkemm fil-GMES, għad hemm lok għal titjib f’ċerti oqsma (eż. politika tad-dejta ċara, aċċess aktar faċli għad-dejta). Jeħtieġ li jkun żgurat involviment xieraq mal-awtoritajiet lokali u reġjonali, li mhumiex daqshekk ċari (speċjalment f’xi Stati Membri ġodda) dwar kif il-prodotti tal-GMES jistgħu jiġu applikati biex jilħqu l-ħtiġijiet tagħhom fl-iżvilupp ta’ servizzi lokalizzati għaċ-ċittadini. Mill-evalwazzjoni nħarġet stampa ġeneralment pożittiva fir-rigward tal-involviment tal-utenti: jidher li għandhom ħafna interess fir-riżultati u fil-kisba ta’ prodotti tad-dejta miż-żewġ servizzi operazzjonali ffinanzjati mill-Programm. Minkejja l-isfidi fuq perjodu qasir ta’ żmien, hemm potenzjal li l-Copernicus iwassal għall-ħolqien tal-impjiegi u għall-appoġġ tat-tkabbir ekonomiku permezz tal-iżvilupp tas-servizzi tal-Osservazzjoni tad-Dinja, fiż-żmien medju u fit-tul. Hemm ukoll il-ħtieġa li dan il-potenzjal jiġi sfruttat b’mod iktar effettiv billi jintużaw il-kontributi li l-awtoritajiet pubbliċi jkunu rċevew dwar l-użu potenzjali tad-dejta (b’mod partikolari fil-livell reġjonali u lokali). Barra minn hekk, hemm ħtieġa għal aktar adattament ta’ dejta għall-klijenti (u l-inkorporazzjoni ta’ dejtasets tematiċi addizzjonali) qabel ma jista’ jingħad li l-prodotti jlaħħqu mal-ħtiġiijiet tal-utenti fil-livelli lokali u reġjonali. Wieħed jista’ jargumenta, li dan l-istadju tal-iżvilupp jista’ jitwettaq minn parteċipanti ġodda li jidħlu fil-katina tal-valur tal-forniment tad-dejta u li jiżviluppaw servizzi ta’ valur miżjud aktar ’l isfel fil-katina tal-produzzjoni. Il-potenzjal għall-iżvilupp tas-suq aktar ’l isfel fil-katina tal-produzzjoni flimkien mar-rakkomandazzjoni li tiġi żgurata kontinwità fl-iżvilupp tal-programm u fil-forniment ta’ servizzi ġew rikonoxxuti. Ċifri miż-ŻEE jissuġġerixxu li jinħolqu prodotti tad-dejta li jintegraw id-data tal-GMES mad-dejta minn sorsi oħrajn (pereżempju l-Corine Land Cover Image 2006[7] u l-Urban Atlas[8]) disponibbli onlajn u bla ħlas għall-pubbliku li diġà stimulaw l-iżvilupp ta’ servizzi ’l isfel fil-katina permezz tas-settur pubbliku. Id-disponibbiltà ta’ dejta ta’ referenza ta’ kwalità u f’waqtha u ta’ dejta in situ ġiet identifikata bħala kruċjali għas-suċċess. Sar progress permezz tal-qafas INSPIRE[9] biex jitneħħew l-ostakli tekniċi pendenti għall-armonizzazzjoni ta’ dejta nazzjonali ta’ referenza, iżda xorta għad baqa’ ħafna xi jsir. L-ostakli li ġew identifikati għall-iżvilupp aktar ’l isfel fil-katina tal-produzzjoni huma: in-nuqqas ta’ għarfien u ta’ sensibilizzazzjoni fost l-Intrapriżi Żgħar u Medji dwar l-aċċess għad-dejta, l-inċertezza rigward id-daqs u l-firxa potenzjali tas-swieq pubbliċi għas-servizzi li jużaw id-dejta, ir-rotot għas-swieq u l-inċertezza dwar jekk hemmx biżżejjed domanda (u kapaċità ta’ ħlas) biex jiġu ġġenerati ekonomiji ta’ skala. Dawk li kienu ġew identifikati bħala inċertezzi għall-iffinanzjar issa twarrbu, minkejja l-fatt li l-baġit approvat tal-Copernicus fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali huwa aktar baxx mill-proposta oriġinali tal-Kummissjoni; ir-Regolament il-ġdid tal-Copernicus u l-ġestjoni futura tal-Programm qed jitfasslu biex ikunu adattati għal din is-sitwazzjoni u biex tiġi żgurata l-kontinwità neċessarja għall-investiment tal-partijiet interessati fl-isfruttar tad-dejta tal-Copernicus. 3.3. Ir-riżultati globali tal-evalwazzjoni B’mod ġenerali, l-evalwazzjoni kkonfermat ir-rilevanza, l-effikaċja u l-effiċjenza tal-Programm. Huwa ċar li l-għan li jiġu stabbiliti l-ewwel servizzi operazzjonali diġà ntlaħaq. Fir-rigward tal-koerenza, għalkemm ir-Regolament dwar il-Programm kien adottat qabel l-istrateġija Ewropa 2020, il-programm huwa koerenti mal-miri tal-istrateġija tal-promozzjoni tat-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, pereżempju, permezz tal-iżvilupp ta’ servizzi aktar ’l isfel fil-katina tal-produzzjoni, li se jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Madankollu hemm ostakli għall-massimizzazzjoni tal-potenzjal minħabba n-nuqqas ta’ għarfien fost l-intrapriżi u hemm ukoll domanda għal dejta b’riżoluzzjoni ogħla. Kumplessivament, għalkemm ikun prematur li wieħed jistenna valutazzjoni sħiħa, iż-żewġ servizzi operazzjonali ewlenin żviluppati bis-saħħa tal-Programm mistennija li jwasslu valur miżjud għall-flus minfuq, impatti oħrajn jeħtieġ li jiġu vvalutati fl-evalwazzjoni ex-post, li se ssir fl-2015. Il-partijiet interessati kienu sodisfatti ħafna bil-ġestjoni kumplessiva u bl-arranġamenti ta’ implimentazzjoni tal-Programm. Mir-riżultati tal-intervisti, ta’ min wieħed jinnota li ħafna mill-utenti stqarrew li huma interessati kemm fis-servizzi diġà operazzjonali kif ukoll fil-prodotti trasversali li se joħorġu mis-sett sħiħ tas-Servizzi operazzjonali. L-evalwazzjoni wriet li għal uħud mill-utenti jeżistu alternattivi għall-GMES: dawn jistgħu jkunu fil-livell nazzjonali, fejn tintilef il-perspettiva Ewropea tal-Programm taħt skrutinju, jew ma jkunux bla ħlas bħalma se jkunu l-prodotti tas-Servizzi u d-dejta mis-Sentinelli. L-utenti kienu sodisfatti bid-delega ta’ funzjonijiet speċifiċi għaċ-ĊKR, iż-ŻEE u ċ-Ċentru ta’ Monitoraġġ u ta’ Informazzjoni tad-DĠ ECHO relatati mal-iżvilupp ta’ tnejn mis-servizzi tal-GMES. Pereżempju, sar disponibbli mill-ĊKR u miż-ŻEE għarfien tekniku espert adattat biex jitmexxa l-iżvilupp tas-servizzi tal-EMS-Mapping u tal-monitoraġġ tal-art, u biex tkun żgurata l-koordinazzjoni adegwata fid-definizzjoni tar-rekwiżiti tal-imaġnijiet u tad-dejta lill-ESA. Madankollu, tenħtieġ aktar kooperazzjoni sabiex tkun żgurata li d-Data Warehouse ġestit mill-ESA jikseb dejta li tkun adattata għall-għan speċifiku. Il-ħidma tal-unità responsabbli tal-Kummissjoni ġiet evalwata pożittivament u l-eżistenza ta’ kontinwità bejn proġetti ta’ riċerka u servizzi preoperazzjonali ġiet rikonoxxuta. Madankollu, il-ħtieġa għal prijoritizzazzjoni aħjar ġiet enfasizzata. B’mod ġenerali, il-Programm ġie ġġudikat bħala mekkaniżmu effettiv biex jiżviluppa servizzi kompletament operazzjonali. Minħabba r-restrizzjonijiet baġitarji, żewġ servizzi biss mis-sitta ppjanati setgħu jiġu żviluppati f’dan l-istadju bikri; l-għażla ġiet meqjusa bħala xierqa għaliex ipprovdiet il-lok għal aktar iffinanzjar ta’ servizzi oħra fil-kuntest preoperazzjonali. Il-valur miżjud Ewropew tal-programm ħareġ b’mod ċar billi jindirizza l-ħtiġijiet ta’ monitoraġġ tal-utenti tal-Osservazzjoni tad-Dinja fil-livell transfruntiera għall-ġestjoni tal-emerġenzi u s-setturi tal-art. Ħafna mill-ħtiġijiet tal-Osservazzjoni tad-Dinja għal dawk li jfasslu l-politika u għall-utenti pubbliċi huma fil-livell transfruntiera min-natura tagħhom minħabba li l-Istati Membri għandhom responsabbiltà konġunta għall-monitoraġġ ta’ żoni mal-fruntiera u għall-interkonnessjoni ta’ reġjuni varji. Minbarra dan, pajjiżi differenti jaqsmu karatteristiċi ambjentali jew urbani simili, pereżempju l-monitoraġġ tal-bijodiversità f’żoni f’xatt ix-xmajjar, u l-isfidi tal-ippjanar urban f’ibliet komparabbli. Maż-żmien, permezz tal-kunċett “fażi ta’ twaqqif, fażi ta’ tlestija” id-dejtasets Ewropej jistgħu jintegraw il-kontributi miċ-Ċentri tal-Immappjar Nazzjonali, mir-Reġistri tal-Artijiet u mill-Aġenziji Katastali. Madankollu dan jiddependi fuq is-soluzzjoni ta’ problemi pendenti li huma relatati ma’ nuqqas ta’ dejta armonizzata. Fil-perjodu interim, jeħtieġ li ż-żewġ tipi ta’ dejtasets jeżistu flimkien, b’rabtiet u interoperabbiltà korrispondenti bejniethom, u dan ukoll bis-saħħa tal-proċess INSPIRE. 4. Ir-rakkomandazzjonijiet ewlenin u l-azzjonijiet ta’ segwitu ppjanati Il-Kummissjoni kisbet tagħlimiet validi mill-evalwazzjoni. Hi tagħmel mill-aħjar biex ittejjeb kontinwament l-implimentazzjoni tal-programm u tqis ir-rakkomandazzjonijiet fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-fażi kompletament operazzjonali. L-evalwazzjoni pprovdiet ukoll gwida prattika importanti għat-tħejjija tal-Proposta għar-Regolament Copernicus il-ġdid (COM(2013) 312 finali/2 tat-12 ta’ Lulju 2013) għall-iżvilupp ta’politika dwar id-dejta u għall-identifikazzjoni tar-rekwiżiti tad-dejta (jiġifieri d-Data Warehouse). Sabiex tkun issodisfata l-ħtieġa għal skema aħjar ta’ xiri ta’ dejta, kemm għas-servizzi tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza u kemm għal dawk tal-Monitoraġġ tal-Art, bħalissa bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija Spazjali Ewropea qed tiġi diskussa verżjoni ġdida tad-Data Warehouse. Il-ħtieġa għat-titjib fil-puntwalità, fir-riżoluzzjonijiet u fil-ftuħ għall-akkwist ġiet spjegata b’mod ċar fid-dokument. Barrra minn hekk, fir-rigward tal-puntwalità tas-servizz EMS, qed isiru laqgħat bejn il-fornitur tas-Servizz, l-ESA u l-KE, sabiex jinftiehmu aħjar ir-responsabbiltajiet u sabiex jitnaqqsu l-ostakli possibbli, u b’hekk tittejjeb il-prestazzjoni ġenerali. Fl-evalwazzjoni tqajmu mistoqsijiet dwar ir-rwol futur tal-Forum tal-Utenti li għandu jiġi sseparat minn dak tal-Kumitat tal-GMES, sabiex ma tiddgħajjifx il-funzjoni tal-Forum tal-Utenti bħala medjatur fl-arranġamenti ta’ governanza bejn il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-utenti finali “reali”. Il-Forum tal-Utenti ma jimsemmax fil-proposta attwali tar-Regolament Copernicus, għaliex ma jsegwix ir-regoli standard tal-komitoloġija. Madankollu se jibqa’ jinżamm l-involviment regolari tal-partijiet interessati[10], b’mod partikolari fil-livell tas-servizz u flimkien ma’ gruppi ta’ utenti aktar speċjalizzati. Fir-rigward tal-piżijiet amministrattivi u ta’ rappurtar fuq il-partijiet interessati, ma kien jidher li hemm l-ebda rekwiżit partikolarment diffiċli. L-operaturi tas-servizzi ma qajmu l-ebda kwistjoni speċifika dwar l-ammont ta’ informazzjoni meħtieġa matul l-implimentazzjoni tal-kuntratti ta’ servizz. Madankollu, il-qafas ta’ monitoraġġ u s-sett ta' indikaturi għall-GMES ma ġewx kompletament miftiehma u implimentati fiż-żmien meta saret l-evalwazzjoni. L-evalwatur kien irreveda l-indikaturi li bihom se jitkejjel l-ammont futur tal-kontribut tal-Programm għall-kisba tal-għanijiet ta' politika fil-qafas tal-Copernicus. Din ir-reviżjoni se tkun importanti sabiex titkejjel il-prestazzjoni ta' programm kompletament operazzjonali bħal Copernicus u se tiddaħħal fil-ftehimiet futuri dwar is-servizzi. Peress li diġà qed jintużaw servizzi u dejta fuq firxa wiesgħa ta’ oqsma ta’ politika, ir-riżultati tal-evalwazzjoni huma ta’ interess għal servizzi oħrajn tal-Kummissjoni, u speċjalment għal dawn id-DĠs: AGRI, CLIMA, EEAS, ECHO, ENV, MARE u REGIO. Barra minn hekk, l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) u ċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka jistgħu jirrikorru għas-sejbiet tal-evalwazzjoni fil-kapaċità attwali tagħhom bħala koordinaturi tekniċi tas-Servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza tal-GMES u s-servizz tal-Monitoraġġ tal-Art. Wara r-rakkomandazzjoni, l-iżvilupp tas-servizzi ġie mfassal b’mod li jisfrutta s-sinerġiji u jevita ix-xogħol doppju. Skont l-evalwatur, s’issa kien hemm tendenza li jiffokaw aktar fuq il-komponent spazjali għad-detriment tal-komponenti in situ u tas-servizzi. Ġiet meqjusa bħala kruċjali aktar attenzjoni għall-politika, biex ikun żgurat li s-servizzi jkollhom biżżejjed riżorsi u biex in-nuqasijiet fid-dejta jiġu ssodisfati, għaliex dawn il-komponenti huma essenzjali għas-suċċess aħħari tal-programm. Fi ħdan il-Kummissjoni dan l-aħħar saret riorganizzazjoni biex ikun żgurat li kemm il-komponent tal-infrastruttura kif ukoll is-servizzi jiriċievu l-attenzjoni dovuta lilhom; issa hemm żewġ Unitajiet, kull waħda minnhom tittratta qasam individwali tal-Copernicus. Barra minn hekk, l-abbozz tar-Regolament Copernicus iwieġeb għar-rakkomandazzjoni billi jipprevedi żieda konsiderevoli fil-finanzjament għas-servizzi. L-evalwatur enfasizza l-bżonn li tiġi finalizzata l-politika dwar id-dejta u l-informazzjoni. Il-partijiet interessati fil-Copernicus u b’mod partikolari dawk mis-settur privat, li huma inqas mgħarrfa, jeħtieġu ċarezza dwar kif il-kunċett ta’ “aċċess sħiħ u miftuħ għad-dejta” se jaħdem fil-prattika. Il-Kummissjoni dan l-aħħar adottat Ir-Regolament ta’ Delega[11] dwar il-politika dwar id-dejta li jiċċara dawn il-kwistjonijiet. [1] Ir-Regolament (UE) Nru 911/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Settembru 2010 dwar il-Programm Ewropew ta’ monitoraġġ tad-dinja (GMES) u l-operazzjonijiet inizjali tiegħu (2011-2013). ĠU L 276, 20.10.2010, p. 1. [2] http://www.copernicus.eu/pages-principales/library/study-reports/ [3] COM(2013) 312 final/2 tat-12 ta’ Lulju 2013 [4] L-Azzjonijiet Preparatorji tal-GMES ġew allokati baġit ta’ EUR 10,2 miljun matul il-perjodu bejn l-2008 u l-2010. Tliet sejħiet għall-offerti annwali ta’ perjodu ta’ tliet (3) snin kienu appoġġjati u dan wassal għall-għoti ta’ ħames proġetti preparatorji. [5] Il-linkER hija l-Azzjoni Preparatorja maħsuba biex tappoġġa l-użu operazzjonali tal-prodotti tas-servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza tal-GMES fl-Unjoni Ewropea kollha. [6] Il-proġett SAFER jimmira li jimplimenta verżjonijiet preoperazzjonali tas-servizz tal-Ġestjoni ta’ Emerġenza. [7] Fl-1985, tnieda l-programm Corine fl-Unjoni Ewropea. Corine tfisser “Koordinazzjoni ta’ Informazzjoni dwar l-Ambjent”. Kien proġett prototip ta’ ħidma fuq diversi kwistjonijiet ambjentali. Il-bażijiet tad-dejta tal-Corine u diversi mill-programmi tagħha ttieħdu miż-ŻEE. [8] L-Urban Atlas qed tipprovdi l-użu tal-art pan-Ewropew u dejta tal-kopertura tal-art komparabbli għal Żoni Urbani Kbar b’aktar minn 100 000 abitant kif iddefinit mill-Urban Audit. Id-dejta dwar is-Sistemi tal-Informazzjoni Ġeografika tista’ titniżżel flimkien ma’ mappa għal kull żona urbana koperta u rapport bil-metadejta. [9] Id-Direttiva 2007/2/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2007 li tistabbilixxi Infrastruttura għall-Informazzjoni Ġeografika fil-Komunità Ewropea (Inspire) [10] COM (2013) 312 finali/2 tat-12 ta’ Lulju 2013, l-Artikolu 2(2), u l-Artikolu 2(3). [11] Ir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni tat-12 ta’ Lulju 2013, Dokument C(2013)4311 finali.