AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI —

Gwida dwar l-Akkwist ta’ Innovazzjoni

(2021/C 267/01)

DIKJARAZZJONI TA’ ĊAĦDA TA’ RESPONSABBILTÀ: L-għan ta’ dan l-Avviż huwa li joffri gwida prattika dwar l-akkwist pubbliku ta’ innovazzjoni. Mhux legalment vinkolanti. Filwaqt li n-Notifika b’mod okkażjonali tagħmel parafrażi tad-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni tal-UE, mhix maħsuba sabiex iżżid jew tnaqqas id-drittijiet u l-obbligi stipulati f’dik il-leġiżlazzjoni. Sa fejn in-Notifika tista’ tinftiehem li qed tinterpreta l-leġiżlazzjoni tal-UE, ta’ min jinnota li hija l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea biss li hi kompetenti li tagħti interpretazzjoni legalment vinkolanti tal-liġi tal-UE. Għalkemm l-informazzjoni f’din il-Gwida ġiet ivverifikata bir-reqqa, il-Kummissjoni Ewropea ma taċċetta l-ebda responsabbiltà rigward il-każijiet speċifiċi msemmija fiha.

WERREJ

SOMMARJU EŻEKUTTIV 5

1 NIFFAMILJARIZZAW RUĦNA MAL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI 6

1.1 X’inhu l-akkwist ta’ innovazzjoni? 6

1.2 Għaliex l-akkwist ta’ innovazzjoni? 7

1.2.1 Spinta lill-irkupru ekonomiku, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u r-reżiljenza tal-UE 7

1.2.2 It-twassil ta’ servizz pubbliku ta’ kwalità ogħla b’baġit ottimali 8

1.2.3 Indirizzar ta’ ħtieġa li tinqala’ 8

1.2.4 Immodernizzar tas-servizzi pubbliċi 9

1.2.5 Għajnuna lin-negozji ġodda u lill-SMEs innovattivi sabiex jibdew joperaw u jikbru 10

1.2.6 Iċ-ċaqliq tas-swieq lejn l-innovazzjoni 10

1.3 Għaliex hemm bżonn gwida dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni? 11

2 ĦOLQIEN TA’ QAFAS TA’ POLITIKA GĦALL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI 11

2.1 Mandat ta’ politika ċar 11

2.2 L-innovazzjoni bħala mezz sabiex jintlaħqu diversi għanijiet politiċi 14

2.3 Stabbilment tal-livell ta’ ambizzjoni 15

2.4 Insarrfu l-ambizzjonijiet f’azzjonijiet u impenji 16

2.5 Bini tal-kapaċitajiet 17

2.5.1 Taħriġ u għajnuna lin-nies 17

2.5.2 Konsiderazzjoni tal-akkwist kooperattiv 18

2.6 Tingħeleb l-averżjoni għar-riskju bil-ħolqien ta’ inċentivi għall-innovazzjoni 22

3 NATTIRAW LILL-INNOVATURI 24

3.1 Il-ftuħ ta’ opportunitajiet ta’ akkwist pubbliku anki għall-innovaturi iżgħar 24

3.1.1 Interazzjoni mas-suq 24

3.1.2 Tnaqqis tal-piż amministrattiv 26

3.1.3 Aġġustament tal-kriterji tal-għażla 26

3.1.4 Użu ta’ lottijiet 28

3.1.5 Użu ta’ standards, data miftuħa, interfaċċji miftuħa u software b’sors miftuħ 29

3.1.6 Tfassil ta’ skemi ta’ pagament adattati għall-SMEs 30

3.2 Żvilupp ta’ approċċ ibbażat fuq l-ekosistema għall-innovazzjoni 30

3.3 Mobilizzazzjoni tas-sensara tal-innovazzjoni 31

4 NATTIRAW L-INNOVAZZJONI 33

4.1 Għodod li jistimolaw l-innovazzjoni għal kull tip ta’ proċedura 33

4.1.1 Valutazzjoni tal-ħtiġijiet 33

4.1.2 Konsultazzjoni preliminari tas-suq 35

4.1.3 Użu ta’ taqsimiet fakultattivi fil-formoli standard 38

4.1.4 Speċifikazzjonijiet tekniċi 38

4.1.4.1 Rekwiżiti deskrittivi 38

4.1.4.2 Rekwiżiti funzjonali 39

4.1.5 Varjanti 40

4.1.6 Kriterji tal-għoti 41

4.1.6.1 Prezz 41

4.1.6.2 Kost 41

4.1.6.3 Kwalità 42

4.1.7 Il-Ġestjoni tad-Drittijiet ta’ Proprjetà Intellettwali (DPI) 43

4.1.8 Twettiq tal-kuntratt 46

4.2 Proċeduri speċifiċi ta’ akkwist favorevoli għall-innovazzjoni 47

4.2.1 Aġġustament tal-innovazzjoni lesta għall-użu – proċeduri b’negozjati 47

4.2.1.1 Proċedura kompetittiva permezz tan-negozjar 48

4.2.1.2 Djalogu kompetittiv 48

4.2.2 Kompetizzjonijiet dwar id-disinn 48

4.2.3 Stimular tal-innovazzjoni bl-akkwist tar-Riċerka u l-Iżvilupp 49

4.2.3.1 Akkwist ta’ servizzi ta’ riċerka u żvilupp u allokazzjoni tad-drittijiet intellettwali u ta’ proprjetà 49

4.2.3.2 Akkwist prekummerċjali 50

4.2.3.3 L-akkwist ta’ provvisti ta’ riċerka u żvilupp 51

4.2.3.4 Sħubija għall-innovazzjoni 52

5 GĦAJNUNA MILL-ISTAT 56

ANNESS I: DRITTIJIET TA’ PROPRJETÀ INTELLETTWALI (DPI) 58

Parti I – Aspetti ġenerali relatati mad-DPI 58

Parti II – Tip ta’ riżultat tanġibbli akkwistat u d-DPI 60

ANNESS II: MUDELLI TA’ STEDINA LILL-FORNITURI 65

ANNESS III: MUDELL TAL-KWESTJONARJU GĦAL-LAQGĦA MAL-FORNITURI 67

SOMMARJU EŻEKUTTIV

L-akkwist ta’ innovazzjoni jista’ jtejjeb l-irkupru ekonomiku tal-UE wara l-kriżi tal-COVID-19 b’investiment pubbliku aħjar. Huwa għodda ewlenija biex jippromwovi t-trasformazzjoni tal-ekonomija tagħna lejn ekonomija ekoloġika u diġitali. Adottata fil-kuntest tal-Komunikazzjoni dwar “Aġenda Ewropea mġedda dwar ir-Riċerka u l-Innovazzjoni – iċ-ċans tal-Ewropa sabiex tistabbilixxi l-pożizzjoni ta’ tmexxija teknoloġika tagħha” u l-input għall-ikla informali tal-Mexxejja f’Sofija fis-16 ta’ Mejju 2018, din il-gwida hija aġġornata wara l-adozzjoni tal-Istrateġija Ewropea dwar l-SMEs u l-Istrateġija Industrijali għall-Ewropa (1) u tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (2). Hija għandha l-għan li tappoġġa lix-xerrejja pubbliċi sabiex ikunu jistgħu jikkontribwixxu aħjar għall-irkupru ekonomiku, għat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali doppja u għar-reżiljenza tal-UE.

Dan id-dokument ta’ gwida jippreżenta b’mod konċiż l-aspetti fundamentali tal-akkwist ta’ innovazzjoni: għaliex huwa importanti, min għandu interess fih u kif jista’ jsir dan il-proċess.

Dan id-dokument jirrifletti t-tweġibiet li waslu f’konsultazzjoni pubblika li saret qabel. Il-livell ta’ dettall intgħażel apposta sabiex jilħaq l-usa’ pubbliku professjonali (xerrejja, persuni li jfasslu l-politika u fornituri) u jistimola interess f’dawk li qatt ma ħasbu dwaru, dawk li qatt ma ħassewhom ikkonċernati. Anki l-aktar qarrejja avvanzati se jsibu referenzi utli għall-inizjattivi u eżempji reċenti.

Id-direttivi tal-2014 dwar l-akkwist pubbliku aġġustaw il-qafas tal-akkwist pubbliku għall-bżonnijiet tax-xerrejja pubbliċi u tal-operaturi ekonomiċi li jirriżultaw minn żviluppi teknoloġiċi, xejriet ekonomiċi u fokus soċjali akbar fuq nefqa pubblika sostenibbli.

L-akkwist ta’ innovazzjoni joffri opportunitajiet mhux sfruttati għan-negozji ġodda u l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet innovattivi kif indikat mill-Kummissjoni fl-Istrateġija għall-SMEs u l-Pjan ta’ Azzjoni tagħha dwar id-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali li ġew adottati reċentement (3).

Ir-regoli dwar l-akkwist pubbliku ma għadhomx jikkonċernaw biss kwistjonijiet bħal “kif tixtri” – huma jipprovdu lok għal inċentivi dwar “x’tixtri”, mingħajr ma jippreskrivuhom. L-għan li flus il-kontribwenti jintefqu tajjeb qiegħed jikseb dimensjonijiet ġodda, li jmorru lil hinn mis-sempliċi ssodisfar tal-bżonnijiet primarji tal-entitajiet pubbliċi. Ma’ kull akkwist pubbliku, kif xieraq, l-opinjoni pubblika tkun interessata ssir taf mhux biss jekk is-soluzzjoni akkwistata hix formalment konformi, iżda anki jekk iġġibx l-aqwa valur miżjud f’termini ta’ kwalità, kosteffiċjenza u impatt ambjentali u soċjali, u jekk iġġibx opportunitajiet għas-suq tal-fornituri.

L-akkwist ta’ innovazzjoni jindirizza l-kwistjonijiet kollha ta’ hawn fuq. Huwa jiftaħ it-triq għal soluzzjonijiet ta’ kwalità ogħla u aktar effiċjenti li għandhom fil-qalba tagħhom benefiċċji ambjentali u soċjali, kosteffikaċja mtejba; u opportunitajiet ġodda ta’ negozju għall-intrapriżi. Barra minn hekk, jenħtieġ li din il-gwida li tinqara flimkien mal-gwida tal-2019 tal-Kummissjoni dwar il-parteċipazzjoni ta’ offerenti u oġġetti ta’ pajjiżi terzi fis-suq tal-akkwist pubbliku tal-UE, li tindirizza wkoll l-akkwist strateġiku u ta’ innovazzjoni (4), u tipprovdi lix-xerrejja pubbliċi pariri prattiċi dwar kif jittrattaw il-parteċipazzjoni ta’ pajjiżi terzi fl-offerti pubbliċi tagħhom.

Għaldaqstant, din il-Gwida hija maqsuma kif ġej:

Il-Kapitolu 1 jiċċara l-kunċett ta’ akkwist ta’ innovazzjoni, id-dimensjoni globali tiegħu u l-valur miżjud.

Il-Kapitolu 2 jispjega fil-qosor il-qafas ta’ politika li huwa meħtieġ sabiex l-akkwist ta’ innovazzjoni jiġi użat b’mod strateġiku.

Il-Kapitolu 3 juri kif jistgħu jinfetħu l-bibien tal-akkwist pubbliku għall-innovaturi, inklużi negozji ġodda u SMEs innovattivi.

Il-Kapitolu 4 jiddeskrivi kif għandhom jiġu implimentati l-proċeduri tal-akkwist pubbliku sabiex is-servizzi pubbliċi jiġu mmodernizzati b’soluzzjonijiet innovattivi u sabiex jiġi stimolat it-tkabbir u jinħolqu l-impjiegi, jiġifieri fir-rigward tal-ġestjoni tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali (DPI).

Il-Kapitolu 5 jirreferi għal ċerti kriterji li l-akkwist ta’ innovazzjoni jenħtieġ li jissodisfa sabiex jiġi evitat li tingħata għajnuna mill-Istat lil fornitur

Annessi jipprovdu informazzjoni prattika lix-xerrejja dwar id-DPI, u għodod li jgħinu lix-xerrejja jorganizzaw laqgħat mal-fornituri.

Din il-Gwida tista’ tkun sors ta’ ispirazzjoni għall-atturi kollha involuti fl-akkwist pubbliku:

— uffiċjali tal-akkwist pubbliku

— utenti finali tas-soluzzjonijiet akkwistati

— persuni li jieħdu d-deċiżjonijiet u persuni li jfasslu l-politika li l-kontribut tagħhom għall-ħolqien ta’ kondizzjonijiet favorevoli huwa kruċjali

— fornituri li jistgħu jitgħallmu kif jikkompetu aħjar bis-soluzzjonijiet innovattivi tagħhom fl-akkwist pubbliku

1 NIFFAMILJARIZZAW RUĦNA MAL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI

1.1 X’inhu l-akkwist ta’ innovazzjoni?

L-innovazzjoni jista’ jkollha diversi tifsiriet (5). Din il-Gwida tħaddan perspettiva wiesgħa. L-“akkwist ta’ innovazzjoni” jirreferi għal kull akkwist li għandu wieħed minn dawn l-aspetti jew it-tnejn li huma:

— ix-xiri tal-proċess ta’ innovazzjoni – servizzi ta’ riċerka u żvilupp – b’riżultati (parzjali)

— ix-xiri tar-riżultati ta’ innovazzjoni

Ix-xerrej pubbliku l-ewwel jiddeskrivi l-bżonn tiegħu, li jistimola lin-negozji u lir-riċerkaturi sabiex jiżviluppaw prodotti, servizzi jew proċessi innovattivi, li jkunu għadhom ma jeżistux fis-suq, sabiex jindirizzaw dak il-bżonn.

Fit-tieni lok, ix-xerrej pubbliku, minflok jixtri prodotti u servizzi lesti, jaġixxi bħala adottant prekoċi u jixtri prodott, servizz jew proċess li jkun ġdid għas-suq u li jkollu karatteristiċi sostanzjalment ġodda (6).

Innovazzjoni bħal din, li twassal għal prestazzjoni aħjar u ġġib valur miżjud għal diversi partijiet ikkonċernati, xi drabi tamalgama fix-xenarju tradizzjonali (innovazzjoni inkrementali), iżda ħafna drabi toħloq taqlib fis-sistema l-antika billi tikkrea atturi, flussi u valuri differenti (innovazzjoni fixkiela) jew saħansitra tirrikjedi trasformazzjoni aktar komprensiva, minħabba li tindirizza bżonnijiet mhux milħuqin u tirrikjedi riformi strutturali u organizzazzjonali (innovazzjoni trasformattiva). Din il-gwida tiġbed l-attenzjoni għall-benefiċċji ta’ diversi forom ta’ innovazzjoni u tispjega kif għandu jkun l-approċċ lejhom fil-proċess tal-akkwist pubbliku.

1.2 Għaliex l-akkwist ta’ innovazzjoni?

1.2.1 Spinta lill-irkupru ekonomiku, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u r-reżiljenza tal-UE

L-investiment pubbliku u l-innovazzjoni huma żewġ modi essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-irkupru, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u l-ħolqien ta’ ekonomija aktar reżiljenti fl-UE. Il-Faċilità l-ġdida għall-Irkupru u r-Reżiljenza (7) se tixpruna l-investiment pubbliku wara l-kriżi tal-COVID, u parti kbira minn dan l-investiment se jiġi mgħoddi permezz tal-akkwist pubbliku. Il-valutazzjoni komparattiva tal-UE turi li l-Ewropa qed tisfrutta biss nofs is-saħħa potenzjali tal-akkwist ta’ innovazzjoni biex tixpruna l-irkupru ekonomiku u li hemm nuqqas kbir ta’ investiment b’mod partikolari fl-akkwist ta’ soluzzjonijiet diġitali u fl-akkwist ta’ riċerka u żvilupp, li t-tnejn li huma huma essenzjali għat-tisħiħ tal-awtonomija strateġika u l-kompetittività tal-UE (8). Ix-xerrejja pubbliċi se jkunu meħtieġa jagħtu spinta lill-akkwist ta’ innovazzjoni u jgħinu lin-negozji jiżviluppaw soluzzjonijiet innovattivi f’ekosistemi industrijali ewlenin, b’mod partikolari fejn ix-xerrejja pubbliċi jkunu investituri kritiċi. Ix-xerrejja pubbliċi se jollhom irawmu wkoll ir-reżiljenza tal-ekonomija Ewropea billi jiddiversifikaw is-sorsi ta’ provvista tal-komoditajiet essenzjali, bħall-ingredjenti farmaċewtiċi kif muri mill-pandemija tal-COVID-19, u billi jippromwovu soluzzjonijiet ġodda.

L-użu tal-akkwist innovattiv ta’ applikazzjonijiet spazjali tal-UE mill-awtoritajiet pubbliċi fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali jista’ jikkontribwixxi ħafna għall-implimentazzjoni tal-patt ekoloġiku u d-diġitalizzazzjoni tal-interazzjoni bejn il-kumpaniji/iċ-ċittadini u l-amministrazzjonijiet pubbliċi. Huwa għandu wkoll potenzjal konsiderevoli għall-kooperazzjoni transfruntiera. Hemm bosta oqsma ta’ applikazzjoni għad-data u s-servizzi spazjali pprovduti mill-programm spazjali tal-UE fejn l-akkwist ta’ soluzzjonijiet innovattivi huwa l-aktar approċċ effettiv biex tiġi stimulata t-tranżizzjoni diġitali u ekoloġika peress li l-forzi tas-suq waħedhom ma jwasslux.

EŻEMPJU SERVIZZI SPAZJALI Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-awtoritajiet pubbliċi huma utent importanti tat-teknoloġija spazjali, b’mod partikolari f’oqsma bħal: — Is-sikurezza pubblika (servizzi ta’ emerġenza u għajnuna f’każ ta’ diżastru, tfittxija u salvataġġ, tifi tan-nar, ġestjoni tal-fruntieri) — Il-ħarsien ta’ infrastrutturi kritiċi — It-trasport pubbliku (ġestjoni tat-trasport pubbliku, shuttles awtonomi, bliet intelliġenti) — Operazzjonijiet marittimi, tal-avjazzjoni u ferrovjarji mmexxija jew sorveljati minn awtoritajiet pubbliċi X’sar differenti? L-akkwist ta’ innovazzjoni għalhekk jista’ jkun strument promettenti biex jippromwovi l-użu ta’ teknoloġija u servizzi spazjali avvanzati – li jipprovdi lill-awtoritajiet pubbliċi inċentivi biex jinvolvu kumpaniji innovattivi bħala “l-ewwel klijenti”. F’Ottubru 2019, il-KE nediet is-sejħa pilota H2020-SPACE-EGNSS-2020 dwar “L-akkwist prekummerċjali tal-applikazzjonijiet tal-EGNSS (EGNOS u Galileo) għall-awtoritajiet pubbliċi”, bil-għan li jiġu żviluppati soluzzjonijiet innovattivi li jużaw it-teknoloġija tal-GNSS tal-UE biex jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ interess pubbliku li għalihom hemm nuqqas ta’ provvista fis-suq (falliment tipiku tas-suq, minħabba teknoloġija għolja/perċezzjoni ta’ riskju tas-suq u monopsonija/domanda limitata). X’kien ir-riżultat? Il-proġett BROADGNSS magħżul se jisfrutta l-karatteristiċi uniċi u avvanzati tas-sinjali ta’ EGNOS u Galileo f’applikazzjonijiet ta’ sikurezza pubblika downstream, biex itejjeb is-servizzi tal-organizzazzjoni tas-sikurezza pubblika u ta’ għajnuna f’każ ta’ diżastru (PPDR) għaċ-ċittadini tal-Ewropa. Dettalji huma disponibbli minn: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/topic-details/space-egnss-5-2020

1.2.2 It-twassil ta’ servizz pubbliku ta’ kwalità ogħla b’baġit ottimali

Soluzzjoni innovattiva rarament tiġi akkwistata biss minħabba l-karatteristiċi innovattivi tagħha. F’ħafna każijiet, soluzzjoni innovattiva tibda tinteressa lix-xerrejja pubbliċi meta tippermetti riżultati simili jew anki aħjar b’kostijiet ottimizzati.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TIPPROVDI ENERĠIJA AKTAR EKOLOĠIKA U ORĦOS LIĊ-ĊITTADINI: Impjant ta’ sħana u enerġija kkombinati f’Vilnius Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-importazzjonijiet tal-gass irriżultaw fi spejjeż għoljin relatati mas-sħana għaċ-ċittadini ta’ Vilnius. Barra minn hekk, id-dipendenza għolja tal-belt fuq il-konsum tal-gass kienet taffettwa b’mod negattiv l-ambjent b’emissjonijiet għoljin ta’ CO2. X’sar differenti? Fl-2018, il-belt iddeċidiet li tinvesti f’faċilità domestika innovattiva għall-produzzjoni ta’ enerġija ekoloġika u tnaqqas id-dipendenza tagħha fuq l-importazzjoni tal-gass u l-impronta tal-karbonju. Il-proġett kollu tal-akkwist tlesta fi żmien sena. L-impjant CHP huwa magħmul minn faċilità għall-inċinerazzjoni tal-iskart u żewġ sistemi tal-bijofjuwil. L-akbar parti tal-investiment kienet possibbli permezz tal-għajnuna tal-Fondi Strutturali tal-UE u selfa mill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI). X’kien ir-riżultat? Kważi 40 % taċ-ċittadini issa jistgħu jissodisfaw id-domanda tagħhom għall-enerġija b’emissjonijiet imnaqqsa tas-CO2. Meta s-sistema tkun qiegħda topera kapaċità sħiħa f’nofs l-2020, il-prezzijiet għaċ-ċittadini huma stmati li jonqsu b’20 %. L-emissjonijiet tas-CO2 jistgħu jitnaqqsu b’mod sinifikanti b’madwar 436 000 tunnellata fis-sena. L-innovazzjoni tikkontribwixxi għall-ekonomija ċirkolari bis-saħħa ta’ konverżjoni mingħajr problemi tal-iskart fl-enerġija. Dettalji huma disponibbli minn: https://renewablesnow.com/news/lietuvos-energija-breaks-ground-on-vilnius-chp-scheme-601749/ https://www.euroheat.org/news/vilnius-chp-project-gets-green-light-ec/ https://ec.europa.eu/regional_policy/mt/projects/major/lithuania/new-power-plant-boosts-renewable-energy-use-in-vilnius-lithuania https://www.eib.org/attachments/registers/74370788.pdf

1.2.3 Indirizzar ta’ ħtieġa li tinqala’

F’ċerti każijiet l-akkwist ta’ innovazzjoni jkun neċessarju sabiex jindirizza ħtiġijiet mhux issodisfati jew aspettattivi ġodda, li ma jkunux indirizzati b’mod xieraq permezz tas-soluzzjonijiet eżistenti fis-suq.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TIRRISPONDI GĦALL-BIDLA SOĊJALI: Nimmotivaw lill-istudenti sabiex jitgħallmu bit-teknoloġija Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Ħafna tfal illum il-ġurnata huma aktar interessati fil-logħob fuq il-kompjuter milli fil-matematika jew ix-xjenza. Hekk kif l-entużjażmu għat-tagħlim ta’ dawn is-suġġetti “diffiċli” jonqos, tiżdied ir-rata ta’ studenti li ma jispiċċawx l-iskola u l-università. Dan jaffettwa ċ-ċansijiet tal-ġenerazzjoni li jmiss ta’ Ewropej li jsibu impjiegi tajbin f’ekonomija li qed issir dejjem aktar ibbażata fuq l-għarfien. X’sar differenti? Skejjel minn Halmstad fl-Iżvezja, Viladecans fi Spanja, Magdeburg fil-Ġermanja u Konnevesi fil-Finlandja ddeċidew li jakkwistaw flimkien biex jindirizzaw l-isfida. Huma kkummissjonaw eżerċizzju ta’ riċerka u żvilupp minn seba’ fornituri innovattivi u mbagħad ittestjaw u qabblu s-soluzzjonijiet li dawn il-fornituri ġew bihom. Mis-seba’ fornituri, erbgħa waslu sal-istadju tal-ħolqien ta’ prototip u tnejn minnhom komplew billi żviluppaw għodda innovattiva, li ġiet adottata mill-iskejjel. Dawn joffru esperjenza ta’ tagħlim aktar personalizzata u mnebbħa mid-dinja tal-logħob tal-kompjuter lit-tfal fl-iskejjel primarji u sekondarji billi janalizzaw b’mod kontinwu t-tendenzi fl-imġiba bl-għajnuna tal-intelliġenza artifiċjali. X’kien ir-riżultat? Il-parteċipazzjoni ta’ aktar minn 600 student u 45 għalliem fl-erba’ pajjiżi wriet li s-soluzzjonijiet il-ġodda jimmotivaw u jgħinu lill-istudenti jirnexxu fit-tagħlim tal-matematika, it-teknoloġija, il-fiżika u l-kimika b’55 % sa 75 % aktar, u jżidu ċ-ċansijiet li dawn it-tfal jimmiraw li jibdew karriera f’dawn l-oqsma. Is-soluzzjonijiet sadanittant inbiegħu lil diversi skejjel. L-iskola Kuulammen koulu fil-Finlandja, pereżempju kkonfermat li s-soluzzjonijiet innovattivi jnaqqsu wkoll il-ħin ta’ tħejjija u assessjar tal-għalliema bi 30-40 %, u jwasslu għal iffrankar fuq il-materjal tat-tagħlim għall-iskejjel. (Liċenzja waħda tiswa 10 darbiet inqas mill-kotba tal-iskola għall-iskola kollha). Il-kumpanija li pprovdiet is-soluzzjoni fil-Finlandja sadanittant attirat ukoll investiment ta’ kapital ta’ riskju u espandiet in-negozju tagħha għal segmenti oħra tas-suq ukoll (għat-taħriġ tal-impjegati fil-kumpaniji). Dettalji huma disponibbli minn: www.imaile.eu (Proġett kofinanzjat mis-Seba’ Programm Qafas tal-UE)

1.2.4 Immodernizzar tas-servizzi pubbliċi

L-akkwist ta’ innovazzjoni jista’ jlaqqa’ l-mod kif jingħataw is-servizzi pubbliċi mal-aspettattivi taċ-ċittadin li dejjem qed isir aktar entużjast dwar it-teknoloġija, ambjentalment responsabbli u b’kuxjenza soċjali u jtejjeb l-esperjenza tas-servizz pubbliku.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TNAQQAS L-UŻU TAL-KAROZZI MILL-AWTORITAJIET PUBBLIĊI: Il-Pjattaforma ta’ Ġestjoni Kondiviża tal-Flotta ta’ Karozzi tal-Ministeru tas-Saħħa Portugiż Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Il-Ministeru tas-Saħħa Portugiż fittex li jottimizza l-ġestjoni tar-rotot, inaqqas l-impatt ambjentali u l-kost ġenerali tal-flotta ta’ karozzi użata mis-servizzi kollha li jaqgħu taħt il-Ministeru u l-istituzzjonijiet tas-Servizz tas-Saħħa Nazzjonali Portugiżi. X’sar differenti? Minflok sempliċement jixtri karozzi ġodda, il-Ministeru tas-Saħħa ġie b’ideat ġodda dwar kif tista’ tintuża l-flotta ta’ karozzi. Huwa ħaseb fi pjattaforma elettronika fejn l-informazzjoni kollha marbuta mal-użu tal-flotta ta’ karozzi tkun ċentralizzata. Fl-2017, il-Pjattaforma ta’ Ġestjoni Kondiviża tal-Flotta ta’ Karozzi tal-Ministeru tas-Saħħa (GPFMS) ġiet ipprovduta minn kuntrattur estern li ntgħażel permezz ta’ proċedura ta’ akkwist pubbliku li fiha r-riżultati mixtieqa ġew espressi f’termini ta’ rekwiżiti funzjonali. X’kien ir-riżultat? Il-pjattaforma se tippermetti lill-utenti jaqsmu r-riżorsi disponibbli kollha (vetturi u rotot). Dan se jwassal għal tnaqqis fl-għadd ta’ vetturi, fil-kostijiet assoċjati (bħall-assigurazzjoni, il-kostijiet tal-fjuwil u l-manutenzjoni, eċċ.) u fl-impatt ambjentali. Il-pjattaforma se tipproduċi wkoll rapporti dwar l-użu f’ħin reali tar-riżorsi, li jipprovdu indikaturi li jistimolaw ippjanar, ġestjoni, użu u kontroll effiċjenti, trasparenti u kuxjenzjuż tal-flotta ta’ karozzi. Dan jaqbel mal-objettivi tat-tranżizzjoni diġitali u ekoloġika tal-Kummissjoni. Dettalji huma disponibbli minn: http://spms.min-saude.pt/2016/05/spms-desenvolve-gestao-partilhada-frota-do-ministerio-da-saude

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TIRRISPONDI GĦAT-TĦASSIB AMBJENTALI: Protezzjoni tal-provvista tal-ilma Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-ilma residwu li jifdal mill-produzzjoni tal-muniti fl-Awstrija kien fih sustanzi kimiċi li jaqbżu l-limiti legali. X’sar differenti? L-Aġenzija tal-Akkwist Federali tal-Awstrija nediet proċedura ta’ akkwist pubbliku bi tliet stadji sabiex issib soluzzjoni innovattiva għaz-Zekka Awstrijaka (l-entità responsabbli għall-produzzjoni tal-muniti). Il-fornituri potenzjali ġew mistiedna jipprovdu informazzjoni dwar il-prestazzjoni tagħhom fl-innovazzjoni fl-imgħoddi. Fit-termini tal-kuntratt ġew inklużi miri preċiżi għat-trattament tal-ilma. X’kien ir-riżultat? Il-mekkaniżmu magħżul u li jista’ jiġi installat faċilment ta’ evaporazzjoni b’vakwu jiffiltra firxa wiesgħa ta’ partikoli, inklużi dawk metalliċi, galvaniċi, il-fotopartikoli, tal-istampar, farmaċewtiċi u tal-ikel, li jagħmluh adattat għall-użu f’diversi industriji. Barra minn hekk, il-ħtieġa ta’ ilma ħelu taz-Zekka Awstrijaka tnaqqset b’97 %, u b’hekk ġew iffrankati 4 miljun litru ta’ ilma kull sena. Dettalji huma disponibbli minn: http://ec.europa.eu/environment/gpp/pdf/news_alert/Issue58_Case_Study117_BBG_Austria.pdf

1.2.5 Għajnuna lin-negozji ġodda u lill-SMEs innovattivi sabiex jibdew joperaw u jikbru

Fil-livell tal-UE, il-kapaċità tal-akkwist tax-xerrejja pubbliċi tammonta għal madwar 14 % tal-PDG (9). F’ħafna partijiet mill-Ewropa, dan jirrappreżenta sehem kunsiderevoli tal-ekonomiji lokali. Dan ifisser li x-xerrejja pubbliċi jistgħu jinkoraġġixxu l-innovazzjoni fost l-atturi tas-suq stabbiliti, iżda jipprovdu wkoll opportunitajiet vitali lill-SMEs u lil kumpaniji innovattivi ġodda li jista’ jkollhom soluzzjonijiet biex jindirizzaw ħtiġijiet mhux issodisfati iżda li jiffaċċjaw diffikultajiet sabiex iqegħduhom fis-suq.

Billi jaġixxu bħala konsumaturi ewlenin, ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jipprovdu lill-kumpaniji innovattivi b’opportunità sabiex jittestjaw is-soluzzjonijiet ġodda tagħhom f’kundizzjonijiet reali. Barra minn hekk, billi jsiru l-konsumaturi tagħhom u b’hekk iżidu l-fatturat tagħhom, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jinkoraġġixxu investituri oħra – kemm pubbliċi kif ukoll privati – sabiex jinvestu fl-attivitajiet tagħhom. Fl-aħħar nett, bl-użu wiesa’ tal-pjattaformi diġitali, ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jagħtu aktar opportunitajiet lill-operaturi ekonomiċi – SMEs, negozji ġodda – biex jiżviluppaw jew jipproponu soluzzjonijiet innovattivi u jiffaċilitaw l-aċċess transfruntier għas-swieq tal-akkwist pubbliku (10).

1.2.6 Iċ-ċaqliq tas-swieq lejn l-innovazzjoni

Meta prodott ma jkunx disponibbli faċilment fis-suq jew meta jkunu disponibbli biss prodotti ta’ kwalità baxxa, il-kapaċità tal-akkwist tax-xerrejja pubbliċi tista’ tixpruna lis-suq lejn l-innovazzjoni.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TIRRISPONDI GĦAT-TĦASSIB PUBBLIKU: Kura tal-pazjenti aktar sana fl-isptarijiet Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Il-belt Żvediża ta’ Örebro xtaqet takkwista kateters ħielsa minn sustanzi ta’ PVC li jagħmlu ħsara. Minkejja li s-suq ma kienx joffrihom fuq bażi wiesgħa, il-belt iddeċidiet li tniedi sejħa għall-offerti xorta waħda. F’dak iż-żmien, fornitur wieħed biss seta’ jirrispondi għal din is-sejħa. X’sar differenti? Minkejja l-isfidi, il-belt irnexxielha takkwista l-kateters mixtieqa. X’kien ir-riżultat? Tmien snin wara, il-fornituri kollha bdew joffru prodott mingħajr PVC.

1.3 Għaliex hemm bżonn gwida dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni?

L-objettiv prinċipali tax-xerrejja pubbliċi huwa li jiżguraw ir-riżultat ta’ akkwist l-aktar stabbli u affidabbli. Normalment dawn għandhom it-tendenza li jnaqqsu r-riskji billi:

i. ifittxu operaturi ekonomiċi stabbiliti b’reputazzjoni u rekord tat-taxxa perfetti u fatturat sostanzjali u

ii. jitolbu soluzzjonijiet standard li wrew li huma affidabbli.

F’dan il-kuntest, jista’ jkun diffiċli li jinbena każ għal prodotti u servizzi innovattivi li jinvolvu marġni akbar ta’ riskju minkejja l-fatt li d-deċiżjoni li tinxtara l-innovazzjoni ġġib benefiċċji ċari lix-xerrej pubbliku. Dawn il-benefiċċji – sew jekk ikun iffrankar, soluzzjonijiet għal bżonnijiet ġodda jew soluzzjonijiet aħjar għal bżonnijiet antiki – iridu jiġu identifikati b’mod ċar, deskritti b’mod trasparenti u ddettaljat, stabbiliti bħala miri u mkejlin b’mod oġġettiv. Ir-riskji legali, baġitarji u reputazzjonali jenħtieġ li jiġu antiċipati u mitigati. Din il-Gwida għandha l-għan li tipprovdi l-ewwel imbuttatura u ideat għal dawk li jfasslu l-politika dwar l-akkwist pubbliku sabiex jaċċettaw din l-isfida.

Flimkien ma’ diversi sħab, il-Kummissjoni Ewropea diġà ħarġet diversi materjali ta’ gwida dwar dan is-suġġett u dawn id-dokumenti għadhom referenza valida (11). Abbażi tal-esperjenza preċedenti u bi tweġiba għas-sejħiet ripetuti min-naħa tal-partijiet ikkonċernati, din il-Gwida telabora fuq kunsiderazzjonijiet prattiċi aktar dettaljati; hija tiffoka fuq ċerti aspetti mhux esplorati tal-għodod proposti mir-regoli tal-UE u tintroduċi fihom perspettiva usa’, inkluż fil-kuntest tal-appoġġ madwar l-UE kollha għan-negozji ġodda u l-SMEs innovattivi.

Din il-Gwida għalhekk għandha l-għan li:

— tipprovdi argumenti sabiex jinbena każ ta’ negozju għall-akkwist ta’ innovazzjoni,

— tissuġġerixxi azzjonijiet li jipprovdu l-appoġġ meħtieġ għal proġetti innovattivi,

— tgħin biex jiġu megħluba l-inċertezzi abbażi ta’ spjegazzjoni tal-qafas legali tal-UE għall-akkwist pubbliku kif applikat għal proċeduri innovattivi kif ukoll eżempji mill-ħajja reali.

L-eżempji msemmija f’din il-gwida jagħtu prova li l-ideat avvanzati hawnhekk jenħtieġ li jkunu fattibbli fl-Istati Membri kollha minħabba li r-regoli prinċipali tal-akkwist pubbliku joriġinaw mill-istess Direttivi dwar l-Akkwist Pubbliku..

2 ĦOLQIEN TA’ QAFAS TA’ POLITIKA GĦALL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI

L-akkwist ta’ innovazzjoni huwa opportunità għax-xerrejja pubbliċi, iċ-ċittadini u n-negozji. Qafas ta’ politika komprensiv li jipprovdi viżjoni, strateġija u mezzi xierqa huwa essenzjali sabiex din l-opportunità tinbidel f’realtà. Il-paragrafi li ġejjin jagħtu ħarsa lejn il-komponenti prinċipali ta’ qafas ta’ politika għall-akkwist ta’ innovazzjoni.

2.1 Mandat ta’ politika ċar

Viżjoni ta’ politika ċara pprovduta fil-livell politiku lill-istituzzjonijiet u lill-professjonisti involuti fl-akkwist strateġiku tagħmel differenza, billi din tagħtihom il-mandat neċessarju sabiex ikunu jistgħu jieħdu azzjoni. Meta tkun akkumpanjata minn kampanja ta’ komunikazzjoni ċara u appoġġata minn impenn baġitarju fuq terminu twil, ikun hemm ċans akbar li l-viżjoni politika tirnexxi.

EŻEMPJU IL-KUNSILL NAZZJONALI ŻVEDIŻ TAL-INNOVAZZJONI Il-Kunsill Nazzjonali Żvediż tal-Innovazzjoni jlaqqa’ flimkien ministri tal-gvern b’portafolji u esperti relatati mal-innovazzjoni. Dan il-Kunsill huwa presedut mill-Prim Ministru. Dan il-forum jippermetti diskussjoni dwar l-innovazzjoni fl-ogħla livell, li jgħin biex jiġi kkonsolidat l-approċċ tal-gvern. Pereżempju, huwa għen sabiex jiġi ċċarat l-użu ta’ kriterji funzjonali fl-akkwist pubbliku. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.government.se/government-policy/national-innovation-council

Il-potenzjal strateġiku tal-akkwist ta’ innovazzjoni huwa enormi, speċjalment fl-appoġġ tal-iżvilupp teknoloġiku fis-settur pubbliku u minnu. L-industriji li jiddependu fuq il-bejgħ lis-settur pubbliku jistgħu jiġu mmotivati sabiex ikunu innovattivi u jadottaw teknoloġiji ġodda permezz tad-domanda pubblika. Is-setturi soċjali bħall-kura tas-saħħa, it-trattament tal-ilma, it-tisħin distrettwali, it-toroq u l-ferroviji jiddependu kważi esklużivament fuq espressjonijiet ta’ domanda pubblika. F’dawn il-każijiet, l-akkwist pubbliku huwa mezz ċar sabiex dik id-domanda tiġi mleħħna u sabiex jiġi xprunat il-progress teknoloġiku.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TGĦIN SABIEX JINTLAĦQU L-MIRI AMBJENTALI FIL-LIVELL MUNIĊIPALI Il-miri ambjentali ta’ Copenhagen milħuqin permezz ta’ teknoloġiji innovattivi Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Wara li stabbiliet il-mira ambizzjuża li ma tibqax tiġġenera emissjonijiet tal-karbonju sal-2025, bħalissa Copenhagen qed tittrasforma l-mod kif tiġġestixxi l-enerġija. Rekwiżit prinċipali sabiex tkun tista’ tintlaħaq din il-mira huwa tnaqqis sostanzjali fil-konsum tal-enerġija mit-tidwil tat-toroq. Għal dan il-għan, kien hemm bżonn li jinbidlu kważi 20,000 lampa tat-toroq. L-għanijiet tat-tidwil tal-Belt ta’ Copenhagen kienu: — Is-sostituzzjoni tal-lampi tas-sodju ta’ pressjoni għolja fit-toroq residenzjali, it-toroq akbar u l-awtostradi ta’ Copenhagen b’fanali LED effiċjenti ddisinjat apposta, — Il-kisba ta’ ffrankar sostanzjali fl-enerġija u fis-CO2 sabiex il-belt tkun tista’ tilħaq il-mira tagħha li ma tibqax tiġġenera emissjonijiet tal-karbonju sal-2025, — It-titjib tal-kwalità tat-tidwil tat-toroq sabiex jiżdiedu s-sigurtà u l-kumdità, — L-integrazzjoni tal-kontroll tat-tidwil ma’ data dwar id-densità tat-traffiku sabiex il-livelli tat-tidwil jiġu adattati għall-użu tat-toroq fil-futur, — Il-ħolqien ta’ sistema ta’ ġestjoni ċentrali għall-ġestjoni u l-kontroll effiċjenti tat-tidwil tat-toroq X’sar differenti? L-awtorità kontraenti għażlet proċedura ta’ djalogu kompetittiv. Il-kriterji tal-evalwazzjoni kienu bbilanċjati: prezz 25 %, twettiq u organizzazzjoni tal-kompiti 25 %, soluzzjoni ta’ tidwil 20 %, u kwalitajiet ambjentali u tal-enerġija 30 %. Il-proċedura ħadet 16-il xahar sakemm ġie ffirmat il-kuntratt. X’kien ir-riżultat? Bil-bidla għall-użu ta’ lampi LED, il-konsum tal-enerġija tnaqqas b’57 % u b’hekk naqset kemm l-impronta tal-karbonju kif ukoll il-kostijiet tal-manutenzjoni (EUR 1,6 miljun kull sena, għal investiment ta’ EUR 26 miljun). Dettalji huma disponibbli minn: http://spice-project.eu http://spice-project.eu/wp-content/uploads/sites/14/2017/08/Copenhagen_Street_Light.pdf

Huwa importanti li jiġi rikonoxxut li, flimkien mal-ħafna vantaġġi, l-akkwist ta’ innovazzjoni jinvolvi wkoll riskji u kostijiet. Dan jirrikjedi bidla kulturali mhux biss fost ix-xerrejja pubbliċi nfushom, iżda wkoll fl-ekosistema kollha: fost l-operaturi ekonomiċi, l-awtoritajiet politiċi, l-awdituri, u anke l-akkademja. F’dan il-kuntest, dikjarazzjoni ta’ politika ċara hija essenzjali sabiex jiġu indirizzati l-averżjoni għar-riskju u kostijiet addizzjonali possibbli li jirriżultaw mir-reżistenza għall-innovazzjoni.

EŻEMPJU INVOLVIMENT TAL-UFFIĊJALI ELETTI: Il-Bord tal-Akkwist Pubbliku tal-Belt ta’ Pariġi Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Il-belt ta’ Pariġi xtaqet issaħħaħ l-approċċ strateġiku tagħha lejn l-akkwist pubbliku u timplimentah b’mod aktar effiċjenti kif ukoll li tinvolvi aktar lill-membri (eletti) tal-Kunsill tagħha. X’sar differenti? Fl-2016, il-Kunsill ta’ Pariġi stabbilixxa l-Bord tal-Akkwist Pubbliku (Commission d’anticipation des achats). Dan huwa kompost minn 10 membri li jirrappreżentaw il-gruppi politiċi kollha fil-Kunsill ta’ Pariġi. Il-Bord jiddiskuti proġetti ta’ akkwist pubbliku li jkunu ġejjin u l-mod kif għandu jiġi implimentat l-approċċ strateġiku fi proċeduri speċifiċi. B’dan il-mod ir-rappreżentanti eletti jkunu jistgħu jirċievu l-informazzjoni, jiskambjaw l-opinjonijiet u jikkontribwixxu fi stadju bikri, ħafna qabel ma jitnedew il-proċeduri. X’kien ir-riżultat? Bis-saħħa tal-involviment akbar tal-gruppi politiċi kollha fi stadju bikri, l-approċċ strateġiku għall-akkwist pubbliku kiseb leġittimità akbar. Dan jiġi rfinut ukoll b’mod kontinwu fid-dawl tal-iskambji profondi li jseħħu waqt il-laqgħat tal-Bord. Proċeduri ta’ akkwist pubbliku speċifiċi jqisu aktar il-kunsiderazzjonijiet strateġiċi. Dan l-approċċ inklużiv u l-involviment akbar tal-politiċi wasslu wkoll għal tqassir fiż-żmien li jieħdu l-proċeduri ta’ akkwist pubbliku (minn xahar sa tliet xhur iqsar minn qabel ma ġie stabbilit il-Bord).

Mod qawwi ta’ kif jiġi espress mandat ta’ politika b’saħħtu huwa permezz tal-miri, jiġifieri permezz tad-definizzjoni ta’ persentaġġ tax-xiri pubbliku li għandu jkun iddedikat għall-akkwist ta’ innovazzjoni. Għalkemm dan l-approċċ jista’ ma jkunx adattat għal kull xenarju u għandu l-isfidi tiegħu, partikolarment fir-rigward tad-definizzjoni, il-kejl u l-affidabbiltà, huwa jista’ joħloq inċentivi istituzzjonali b’saħħithom sabiex tingħeleb l-inerzja amministrattiva u l-averżjoni għar-riskju.

MIRI MADWAR ID-DINJA U FL-EWROPA L-awtoritajiet madwar id-dinja stabbilew miri sabiex persentaġġ mill-baġits tagħhom għall-akkwist pubbliku jintefaq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni. Pereżempju, l-Istati Uniti jaħdmu biex jonfqu mill-anqas USD 500 miljun (~2.5 % tal-PDG) fuq akkwisti ta’ riċerka u żvilupp, filwaqt li l-Korea t’Isfel timmira li tonfoq 5 % tar-riżorsi ta’ akkwist pubbliku tagħha fuq l-iżvilupp u 20 % fuq l-implimentazzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Fl-Ewropa, jeżistu miri nazzjonali u reġjonali. Tipikament, bejn 2-5 % tal-akkwist pubbliku jkun iddedikat għall-aġġornament tal-innovazzjoni. Xi awtoritajiet lokali stabbilew miri aktar ambizzjużi. Pereżempju, il-Belt ta’ Ghent irriżervat 10 % tal-baġit tagħha għall-akkwist tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni. Il-Manifest ta’ Espansjoni Ewropea jirrakkomanda miri minimi ta’ 3 % għall-akkwist prekummerċjali u ta’ 20 % għall-akkwist pubbliku ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Il-mira ta’ Ghent: https://www.digipolis.be/sites/default/files/20140929_DO_charter %20pdf.pdf Miri nazzjonali/reġjonali tal-UE: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/innovation-procurement-initiatives-around-europe Scale Up Europe manifesto: http://scaleupeuropemanifesto.eu L-Opinjoni tal-KŻER: http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-1209-2015-INIT/en/pdf L-istudju dwar il-valutazzjoni komparattiva tal-oqfsa ta’ politika nazzjonali u n-nefqa fuq l-akkwist ta’ innovazzjoni huwa disponibbli minn: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/study-benchmarking-strategic-use-public-procurement-stimulating-innovation-digital-economy

FAĊILITÀ GĦALL-INNOVAZZJONI TAL-OQFSA TA’ POLITIKA NAZZJONALI – STUDJU

Ir-riżultati tal-valutazzjoni komparattiva juru kemm l-Ewropa diġà għamlet progress fl-implimentazzjoni ta’ oqfsa ta’ politika nazzjonali għall-akkwist ta’ innovazzjoni. Il-qafas ġenerali tal-politika tal-innovazzjoni madwar l-Ewropa qed jaħdem biss f’livell ta’ ftit aktar minn kwart tal-qawwa potenzjali tiegħu.

Globalment, jista’ jiġi osservat li l-akkwist ta’ innovazzjoni għadu mhuwiex prijorità strateġika f’ħafna pajjiżi. L-inċentivi u l-istrutturi għall-bini tal-kapaċitajiet huma wkoll insuffiċjenti biex jappoġġaw lix-xerrejja pubbliċi fl-implimentazzjoni tal-akkwist ta’ innovazzjoni.

Madankollu, ġie stabbilit li l-Istati Membri li qegħdin fuq quddiem nett tal-innovazzjoni b’mod ġenerali stabbilew ukoll qafas ta’ politika għall-akkwist ta’ innovazzjoni. Għalhekk, it-tisħiħ tal-investiment fl-iżvilupp ta’ qafas ta’ politika aktar strateġiku għall-akkwist pubbliku tal-innovazzjoni fl-Ewropa jista’ jikkontribwixxi biex tiżdied il-kompetittività tal-ekonomija Ewropea.

Grafika 1

Valutazzjoni komparattiva f’livell Ewropew tal-oqfsa ta’ politika nazzjonali dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni

Sors: L-istudju dwar il-valutazzjoni komparattiva tal-oqfsa ta’ politika nazzjonali u n-nefqa fuq l-akkwist ta’ innovazzjoni msemmi fil-kaxxa ta’ hawn fuq:

2.2 L-innovazzjoni bħala mezz sabiex jintlaħqu diversi għanijiet politiċi

L-innovazzjoni hija kemm xprun ewlieni tat-tkabbir sostenibbli, l-irkupru u r-reżiljenza li għalih tista’ tikkontribwixxi b’mod sostanzjali l-kapaċità tax-xiri pubbliku, kif ukoll mezz importanti sabiex jittejjeb il-valur għall-flus tas-servizzi pubbliċi li l-gvern huwa responsabbli għalihom.

Barra minn hekk, il-viżjoni politika għandha tkun ċara dwar ir-rabtiet bejn għanijiet politiċi oħrajn u l-akkwist ta’ innovazzjoni, pereżempju t-tisħiħ tar-reżiljenza tal-ekonomija, it-tnaqqis tal-impronta ambjentali, iż-żieda fl-effiċjenza enerġetika, l-indirizzar tat-tibdil fil-klima, il-kura tas-saħħa sostenibbli għall-popolazzjoni li qed tixjieħ, l-iffaċilitar tal-aċċess tan-negozji ġodda u tal-SMEs għas-suq, it-tnaqqis tal-kostijiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja, l-immodernizzar tal-għoti ta’ servizzi pubbliċi, eċċ.

EŻEMPJU L-INNOVAZZJONI TGĦIN FL-IMPLIMENTAZZJONI TA’ POLITIKI AMBJENTALI U TAS-SAĦĦA: Approċċ ġdid għat-tkessiħ ta’ sptar fil-Polonja Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Bit-tibdil fil-klima, il-mewġiet tas-sħana saru aktar komuni fil-Polonja. L-isptar f’Sucha Beskidzka kien wieħed mill-ħafna sptarijiet fil-Polonja fejn l-impatt tat-temperaturi għoljin fil-kmamar fuq il-benesseri tal-pazjenti u tal-persunal, kif ukoll fuq l-apparat mediku, kien qed ikun ta’ tħassib dejjem akbar. Il-Ministeru tas-Saħħa Pubblika rrisponda għal dan billi talab lill-fornituri kollha tal-kura tas-saħħa sabiex jinstallaw “tagħmir li jimblokka x-xemx fil-kmamar tal-pazjenti” li huma esposti għal dawl tax-xemx eċċessiv. Iżda l-arja kkundizzjonata fil-kmamar tal-pazjenti fix-xhur tas-sajf ħolqot pressjoni fuq il-baġit tal-isptar ta’ Sucha Beskidzka. X’sar differenti? Minflok xtara aktar soluzzjonijiet simili, l-isptar talab lis-suq għal soluzzjonijiet disponibbli fi ħdan djalogu tekniku. Imbagħad, bl-użu ta’ kriterji funzjonali (tnaqqis fit-temperatura ta’ 2°C) minflok ma ppreskriva soluzzjoni speċifika fi proċedura miftuħa, akkwista soluzzjoni aktar sana u aktar sostenibbli: il-faċċata tal-binja ġiet mgħammra b’pannelli solari, li jipprovdu d-dell mingħajr ma jdallmu l-kmamar. L-użu tal-mudell tal-ikkostjar fuq it-tul taċ-ċiklu tal-ħajja kollu kien kruċjali għal riżultat ta’ akkwist li bbenefikaw minnu l-pazjenti, il-persunal u l-maniġment. X’kien ir-riżultat? It-temperatura fl-isptar waqgħet b’10 % anki jekk it-temperaturi ta’ barra żdiedu b’20 %. Il-pannelli solari jipprovdu wkoll 5 % tal-bżonnijiet tal-elettriku tal-isptar, li jikkumpensa għall-investiment inizjali. Dan l-eżempju juri r-rwol sinifikanti li l-akkwist pubbliku u l-innovazzjoni jista’ jkollhom biex jintlaħqu l-isfidi tal-irkupru u t-tranżizzjoni ekoloġika. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.ecoquip.eu/procurement-projects/cost-effective-and-low-carbon-solutions-to-maintain-the-thermal-comfort-of-patients.html http://eafip.eu/wp-content/uploads/2016/11/2_M.Kautsch.pdf

2.3 Stabbilment tal-livell ta’ ambizzjoni

Il-motto tal-akkwist ta’ innovazzjoni huwa “Bidu umli, espansjoni mħaffa”. L-esperjenza tista’ tkun ta’ sfida u forsi l-aħjar li tiġi introdotta bħala proċess ta’ tagħlim pass, pass. Fi kliem ieħor, il-ħafna tibdil - minn dak kulturali għal dak proċedurali - meħtieġ għall-akkwist ta’ innovazzjoni m’hemmx għalfejn isir f’daqqa. It-tfassil ta’ proġett ta’ suċċess li jinvolvi l-innovazzjoni jista’ anki jiġi organizzat minn isfel għal fuq, billi wieħed jibda b’fokus fuq problemi sempliċi u prattiċi.

Il-punt tat-tluq jista’ jkun l-identifikazzjoni ta’ għadd ta’ temi (pereżempju l-ambjent/it-tibdil fil-klima, is-saħħa, eċċ.) li wieħed għandu jiffoka fuqhom u li jistgħu jibbenefikaw minn approċċ innovattiv. Il-fokus jista’ jkun li wieħed jibda b’dawk is-setturi u l-proġetti li fihom l-innovazzjoni tista’ tiġi implimentata aktar faċilment u fejn tista’ tagħmel l-akbar differenza. Bidu fuq skala żgħira jwassal għat-trawwim ta’ kredibbiltà u fiduċja u eventwalment jattira proġetti akbar.

Ir-regoli tal-UE jipprovdu lix-xerrejja pubbliċi b’sett ta’ għodda li huma adattati tajjeb għad-diversi livelli ta’ ambizzjoni possibbli. Dawn se jiġu ppreżentati fil-Kapitlu 4.

EŻEMPJU SOLUZZJONIJIET GĦAL-LIVELLI KOLLHA TA’ AMBIZZJONI: Mudell tal-kriterji ambjentali tal-Aġenzija Żvediża għall-Akkwisti Pubbliċi Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Fl-Iżvezja, il-politiki nazzjonali għall-ambjent, l-enerġija u t-trasport japprovaw l-akkwist ta’ innovazzjoni bħala prijorità strateġika. Madankollu, l-implimentazzjoni prattika ta’ dawk l-ambizzjonijiet politiċi tirrikjedi gwida speċifika, kriterji mudell u dokumenti mudell. Iżda l-istess approċċ mhux dejjem ikun adattat għal kulħadd. X’sar differenti? L-Aġenzija Żvediża għall-Akkwisti Pubbliċi organizzat il-kriterji ambjentali relatati mal-innovazzjoni għall-proċeduri ta’ akkwist pubbliku fi tliet livelli: Bażiku, Avvanzat u Pijunier (pereżempju, il-karozzi li jaħdmu bl-idroġenu bħalissa huma kklassifikati bħala soluzzjoni f’livell Pijunier). Il-kriterji u l-livelli jiġu deċiżi f’sett ta’ laqgħat bejn il-partijiet ikkonċernati kollha: xerrejja pubbliċi mil-livell lokali, reġjonali u nazzjonali, manifatturi, negozjanti tal-karozzi, kumpaniji tat-taksi u ta’ servizzi ta’ kurrier, eċċ. Dawn jiġu aġġornati regolarment, skont il-progress teknoloġiku f’kull qasam. Ladarba jkun hemm qbil dwar kriterju, l-Aġenzija tiżviluppa test legali korrispondenti li jista’ jiġi ppreżentat fil-qorti u li jista’ jiġi kkupjat u jintuża minn kull xerrej pubbliku fl-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti għall-akkwisti tagħhom. Il-kriterji huma volontarji u jistgħu jintużaw liberament. X’kien ir-riżultat? Dan l-approċċ wassal għall-użu u d-diffużjoni fis-suq ta’ soluzzjonijiet innovattivi f’setturi li jużaw ħafna enerġija, bħall-prodotti domestiċi, it-trasport pubbliku jew it-tisħin, u għen biex id-dipendenza tal-Iżvezja fuq l-enerġija nukleari titnaqqas bi 15 %. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.upphandlingsmyndigheten.se/en/sustainable-public-procurement/sustainable-procurement-criteria Għal studju ta’ każ speċifiku, ara: http://www.ecomotion.us/results/pdfs/108es.pdf

2.4 Insarrfu l-ambizzjonijiet f’azzjonijiet u impenji

Sabiex jiġi żgurat li l-ambizzjonijiet jissarrfu f’azzjonijiet konkreti, huwa importanti li jinbena qafas ta’ politika strateġika flimkien ma’ pjan ta’ azzjoni għall-akkwist ta’ innovazzjoni. Il-qafas ta’ politika tipikament jistabbilixxi b’mod ċar l-għanijiet u l-prijoritajiet ta’ politika, inklużi definizzjonijiet, indikaturi, rwoli u responsabbiltajiet. Pjan ta’ azzjoni jimpenja ruħu għal numru ta’ azzjonijiet, atturi, għodod, riżorsi, baġits, riżultati mistennija u skeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni definiti b’mod ċar. L-involviment tal-partijiet ikkonċernati huwa aspett ewlieni fit-tfassil tal-pjan ta’ azzjoni sabiex jiġi żgurat l-impenn min-naħa tal-partijiet kollha involuti.

Fl-Ewropa, kif muri mill-istudju ta’ valutazzjoni komparattiva msemmi hawn fuq, erba’ Stati Membri (l-Awstrija, il-Belġju, il-Finlandja, u n-Netherlands) adottaw pjan ta’ azzjoni ddedikat għall-akkwist ta’ innovazzjoni u ħamsa oħra (id-Danimarka, l-Estonja, il-Greċja, Franza, u l-Iżvezja) inkludew objettivi speċifiċi u miżuri konkreti dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni fi strateġiji jew programmi nazzjonali aktar wiesgħa, ħafna drabi b’baġit iddedikat u b’impenn ċar tal-atturi ewlenin.

EŻEMPJU INSARRFU L-VIŻJONI F’AZZJONI: L-istrateġija federali tal-Awstrija għar-riċerka, it-teknoloġija u l-innovazzjoni Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-“Innovazzjoni li tippromwovi l-akkwist pubbliku” ilha prijorità fi ħdan l-istrateġija federali Awstrijaka għar-riċerka, it-teknoloġija u l-innovazzjoni mill-2011. X’sar differenti? Ġie adottat pjan ta’ azzjoni biex l-istrateġija titqiegħed fil-prattika u biex jissaħħu s-sinerġiji ma’ oqsma oħra ta’ politika. L-Aġenzija tal-Akkwisti Federali taġixxi bħala ċ-ċentru ta’ kompetenza Awstrijak għall-akkwist ta’ innovazzjoni ċentrali li joffri taħriġ, dokumentazzjoni, assistenza u għotjiet żgħar lix-xerrejja pubbliċi Awstrijaki biex iħejju l-akkwist prekummerċjali jew l-akkwist pubbliku ta’ soluzzjonijiet innovattivi. L-SMEs jistgħu jiksbu garanzija finanzjarja, li tiffaċilita l-aċċess tagħhom għall-offerti. Fl-2014, kienet stabbilita sistema ta’ monitoraġġ sabiex titkejjel n-nefqa annwali fuq l-akkwist ta’ innovazzjoni fl-Awstrija. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.ioeb.at https://era.gv.at/object/document/2177

L-akkwist ta’ innovazzjoni ma jseħħx f’iżolament minn politiki oħra. Dan jista’ jirnexxi aktar meta jkun appoġġat minn politiki settorjali u orizzontali oħra li jippermettu l-innovazzjoni. Azzjonijiet speċifiċi fir-rigward tal-akkwist ta’ innovazzjoni jistgħu jiġu previsti fl-oqfsa ta’ politika u fil-pjanijiet ta’ azzjoni għal setturi speċifiċi (pereżempju, is-sigurtà, is-saħħa, it-tibdil fil-klima, eċċ.) u għal politiki abilitanti orizzontali oħra (pereżempju, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-tassazzjoni, eċċ.).

2.5 Bini tal-kapaċitajiet

L-akkwist ta’ innovazzjoni jirrikjedi t-twettiq ta’ għadd ta’ attivitajiet speċifiċi li ma jistgħux jiġu improvizzati. Irrispettivament mil-livell ta’ ambizzjoni, dawn jirrikjedu ammont ta’ ħin, flus u għarfien espert. It-taħriġ speċjalizzat (2.5.1), l-akkwist kooperattiv (2.5.2) u t-trawwim ta’ kultura ġeneralment intraprenditorjali jistgħu jgħinu sabiex tinbena l-kapaċità neċessarja għall-akkwist ta’ innovazzjoni b’kost raġonevoli.

12-il Stat Membru ħolqu ċentri ta’ kompetenza nazzjonali dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni li jipprovdu punt uniku ta’ servizz sabiex joħolqu għarfien, jikkoordinaw l-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċitajiet u jassistu lix-xerrejja pubbliċi fl-implimentazzjoni tal-akkwisti ta’ innovazzjoni (12).

ĊENTRI TA’ KOMPETENZA Il-Kummissjoni Ewropea tiffinanzja l-attivitajiet ta’ netwerking fost iċ-ċentri ta’ kompetenza nazzjonali permezz tan-netwerk Ewropew ta’ ċentri ta’ kompetenza nazzjonali dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni –il-proġett Procure2Innovate. https://procure2innovate.eu https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/eu-funded-projects

Korpi professjonali u assoċjazzjonijiet tal-kummerċ jistgħu jipprovdu appoġġ simili f’termini ta’ manwali, materjali ta’ gwida, dokumenti mudell, abbozz ta’ kriterji ta’ evalwazzjoni jew metodoloġiji tal-kejl. Minħabba l-għarfien dettaljat tagħhom dwar is-suq, it-trażmissjoni tal-għarfien espert tagħhom lix-xerrejja pubbliċi tippermetti lil dawn tal-aħħar li jiddefinixxu l-ħtiġijiet u jfasslu l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi bl-aktar mod avvanzat (13).

2.5.1 Taħriġ u għajnuna lin-nies

Il-professjonaliżmu (14) huwa wieħed mill-fatturi ewlenin tas-suċċess. Uħud mill-aktar eżempji ta’ suċċess tal-akkwist ta’ innovazzjoni, bħal dawk li nsibu f’Barċellona, fil-Lombardija, fl-Awstrija jew fl-Iżvezja, għaqqdu flimkien mandat ta’ politika b’saħħtu li jqiegħed l-innovazzjoni fil-qalba tal-politiki ekonomiċi lokali ma’ persunal immotivat ħafna u professjonali.

Sabiex jinvolvi ruħu b’suċċess fl-akkwist ta’ innovazzjoni, xerrej pubbliku jenħtieġ li jisfrutta l-għarfien u l-ħiliet f’oqsma, li jinkludu:

— Għarfien: — l-involviment tas-suq u tal-partijiet ikkonċernati — il-prodotti jew is-servizzi rilevanti

— Ħiliet bażiċi: — il-qafas legali rilevanti — in-negozjar — il-ġestjoni tal-kuntratti

— Ħiliet speċifiċi għall-innovazzjoni: — il-valutazzjoni tar-riskji — il-ġestjoni tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI) — l-intraprenditorija politika

Din il-kapaċità tista’ tinbena permezz ta’ taħriġ intern, reklutaġġ immirat, billi wieħed jibbaża fuq esperti u konsulenti esterni jew bl-ippuljar tal-għarfien espert ma’ xerrejja pubbliċi oħra. Anke f’livell aktar baxx ta’ ambizzjoni, l-għarfien tajjeb tas-suq u l-kapaċità li jintużaw l-għodod bażiċi offruti mir-regoli tal-UE, bħall-kriterji tal-Aktar Offerta Ekonomikament Vantaġġuża (MEAT) jew ir-rekwiżiti funzjonali, jgħinu.

Dan il-proċess ta’ tagħlim ma jikkonċernax biss lix-xerrejja pubbliċi. Il-kumpaniji, speċjalment negozji ġodda u SMEs innovattivi, ukoll jeħtieġ li b’mod gradwali jinvolvu ruħhom fil-proċessi tan-negozju ffukati fuq l-innovazzjoni mas-settur pubbliku u jiffamiljarizzaw irwieħhom ma’ prattiki amministrattivi speċifiċi.

EŻEMPJU PROFESSJONALIZZAZZJONI TAL-AKKWIST PUBBLIKU: It-taħriġ tal-persunal tal-Kunsill tal-Belt ta’ Barċellona Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-akkwist ta’ innovazzjoni jeħtieġ ħiliet u għarfien. X’sar differenti? Il-Kunsill tal-Belt ta’ Barċellona, b’kooperazzjoni mal-Istitut Ewropew tal-Amministrazzjoni Pubblika (EIPA), jorganizza programm ta’ taħriġ dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni għall-maniġers tal-belt, għall-impjegati taċ-ċivil, għall-konsulenti, għall-intrapriżi u għall-konsulenti legali. Dan il-programm dwar l-Akkwist Pubbliku għall-Innovazzjoni u l-Akkwist Prekummerċjali fl-Ibliet joffri informazzjoni prattika dwar kif issir belt minn ta’ quddiem fil-promozzjoni tal-innovazzjoni min-naħa tad-domanda. Dettalji huma disponibbli minn: http://seminars.eipa.eu/en/activities09/show/&tid=6141 http://formacio.eapc.gencat.cat/infoactivitats/AppJava/DetalleActividad.do?codi=10251&ambit=1&edicio=1&any=2017

EŻEMPJU KONDIVIŻJONI TAL-ESPERJENZA FUQ LIVELL INTERNAZZJONALI Il-Kummissjoni Ewropea kkofinanzjat il-ħolqien ta’ pjattaforma online għall-kondiviżjoni tal-esperjenza dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni. Din il-pjattaforma hija operata mill-ICLEI. Permezz ta’ forum dwar l-akkwist u ċentru ta’ riżorsi, din tgħin lix-xerrejja pubbliċi, lil dawk li jfasslu l-politika, lir-riċerkaturi u lil partijiet ikkonċernati oħra jisfruttaw is-saħħa tal-akkwist ta’ innovazzjoni. Dettalji huma disponibbli minn: www.innovation-procurement.org

2.5.2 Konsiderazzjoni tal-akkwist kooperattiv

It-terminu “akkwist kooperattiv” jinkludi diversi modalitajiet ta’ kooperazzjoni bejn ix-xerrejja pubbliċi.

L-istabbiliment jew il-mandat ta’ entitajiet iddedikati, bħal korpi ċentrali għall-akkwisti (CPBs), assoċjazzjonijiet tal-ibliet, Konsorzji għal Infrastruttura Ewropea ta’ Riċerka (ERICs) (15), Impriżi Konġunti (Jus) (16) jew Raggruppament Ewropew ta’ Kooperazzjoni Territorjali (REKT) (17), biex iwettqu akkwist kooperattiv fuq bażi regolari huwa l-aktar mod strutturat ta’ kooperazzjoni. Il-korpi ċentrali għall-akkwisti huma istituzzjonijiet li jiġġestixxu l-proċess ta’ akkwist pubbliku għal xerrejja pubbliċi oħra. Il-gvernijiet ċentrali jistgħu jagħżlu li jistabbilixxu korpi ċentrali għall-akkwisti fil-livell nazzjonali, filwaqt li l-awtoritajiet lokali jistgħu jagħmlu l-istess fil-livell tagħhom. Dawn jistgħu jinħolqu wkoll minn xerrejja pubbliċi fi ħdan settur speċifiku.

KORPI ĊENTRALI GĦALL-AKKWISTI (CPBS) Is-CPBs qed isiru element ewlieni tal-organizzazzjoni tal-akkwist pubbliku fl-Istati Membri tal-UE. Ħafna CPBs ġew stabbiliti madwar l-Ewropa u joperaw f’livelli differenti (ċentrali (18) reġjonali (19) u settorjali (20)). Jeżistu madwar 50 CPB li jagħtu aktar minn 15-il kuntratt kull sena u sa 200 li jagħtu bejn 5 kuntratti u 15-il kuntratt. Aktar informazzjoni hija disponibbli minn: https://ec.europa.eu/growth/content/public-buyers-save-money-cooperative-procurement-0_en

L-akkwist kooperattiv b’mod ġenerali u bl-użu ta’ strutturi permanenti għal dan b’mod partikolari għandu diversi karatteristiċi li jiffaċilitaw l-akkwist ta’ innovazzjoni:

— Dawn jagħmluha aktar faċli li jiġi ingaġġat persunal professjonali li jkollu l-għarfien espert sabiex jartikola ħtiġijiet speċjalizzati u kumplessi, sabiex ikun involut fis-suq b’mod strutturat u jfassal proċeduri li jwasslu għall-innovazzjoni,

— Dawn iwasslu għal ekonomiji ta’ skala li huma neċessarji sabiex jinħolqu l-ewwel swieq għal prodotti u servizzi innovattivi,

— Dawn jippermettu li s-soluzzjonijiet innovattivi jkollhom impatt akbar minħabba li kull soluzzjoni tkun tista’ tiġi implimentata minn xerrejja pubbliċi differenti.

Madankollu, huwa importanti li jiġi nnutat li l-akkwist kooperattiv jeħtieġ li jiżgura li ma jagħlaqx is-suq tal-akkwist pubbliku għal prodotti individwalizzati jew magħmulin apposta permezz ta’ standardizzazzjoni żejda.

L-akkwist kooperattiv jista’ jsir ukoll f’forom anqas strutturati, bħal networks tax-xerrejja pubbliċi u assoċjazzjonijiet tax-xerrejja pubbliċi li jingħaqdu flimkien fuq bażi ad-hoc sabiex jimplimentaw akkwist ta’ innovazzjoni speċifiku flimkien, jorganizzaw skambji ta’ prattiki tajbin u tagħlim reċiproku.

EŻEMPJU SFORZI MAGĦQUDA DWAR L-AKKWIST TA’ COMPUTING TA’ PRESTAZZJONI GĦOLJA: Minn grupp ta’ xerrejja ad hoc għal entità tal-akkwist iddedikata Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Il-Computing ta’ Prestazzjoni Għolja (HPC) jintuża f’għadd ta’ oqsma fi ħdan is-settur pubbliku, inklużi ċ-ċibersigurtà, l-enerġija, it-tibdil fil-klima u s-saħħa, minħabba li jagħmilha possibbli li jiġu żviluppati, ittestjati u implimentati applikazzjonijiet partikolarment kumplessi. X’sar differenti? Fl-2017, ċentri tas-supercomputing ewlenin minn Franza, l-Italja, Spanja u l-Ġermanja ffurmaw grupp ta’ xerrejja ad hoc biex jeżegwixxu akkwist pubbliku konġunt ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Ix-xerrejja pubbliċi kkoordinaw il-pjanijiet direzzjonali tagħhom sabiex jipprovdu riżorsi ta’ HPC li jużaw l-enerġija b’mod aktar effiċjenti madwar l-Ewropa. X’inhu r-riżultat mistenni? Il-baġit totali ppjanat għal dan l-ewwel akkwist konġunt ta’ soluzzjonijiet ta’ HPC innovattivi huwa ta’ EUR 73 miljun. L-ewwel implimentazzjonijiet wasslu għal titjib sinifikanti fl-infrastruttura tal-HPC. Il-kollaborazzjoni tajba wittiet it-triq għal EUR 1 biljun oħra ta’ investimenti konġunti fl-Ewropa permezz tal-Impriża Konġunta EUROHPC, entità ddedikata li ġiet stabbilita bejn l-UE u l-Istati Membri biex twettaq akkwisti ta’ HPC madwar l-Ewropa fil-futur b’mod ikkoordinat, li ġiet iffirmata f’Jannar 2018. Dettalji huma disponibbli minn: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/european-procurement-cooperation-delivers-more-powerful-and-energy-efficient-supercomputers https://www.ppi4hpc.eu https://eurohpc-ju.europa.eu/

EŻEMPJU L-INIZJATTIVA DWAR IX-“XERREJJA L-KBAR”: Akkwist pubbliku ta’ prodotti u servizzi innovattivi f’oqsma speċifiċi Issodisfar tal-ħtiġijiet tax-xerrejja l-kbar Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-għan prinċipali ta’ din l-inizjattiva pilota kien li żżid l-użu tal-akkwist ta’ innovazzjoni fl-Ewropa permezz ta’ sħubijiet ma’ xerrejja pubbliċi. L-ICLEI jmexxi l-inizjattiva pilota flimkien ma’ EUROCITIES f’isem id-DĠ Suq Intern, Industrija, Intraprenditorija u SMEs (DĠ GROW) tal-Kummissjoni Ewropea hekk kif huma mmaniġġjaw is-segretarjat tal-proġett. Fl-inizjattiva pilota, ġew identifikati tliet sottogruppi mix-xerrejja l-kbar (prinċipalment bliet kbar, iżda wkoll utilitajiet jew CPBs) bħala oqsma li għandu jsir fokus fuqhom: siti ta’ kostruzzjoni b’emissjonijiet żero, vetturi elettriċi heavy-duty, u materjal tal-kostruzzjoni “ċirkolari”. X’sar differenti? Bħala eżempju, il-parteċipanti fis-sottogrupp tal-vetturi elettriċi heavy-duty (Amsterdam, Budapest, Helsinki, Lisbona, Malmoe, Oslo, Pariġi, Porto, Rotterdam, Belgian Post, u Stavenger): (i) ingħaqdu flimkien biex iħejju b’mod konġunt l-involviment tagħhom mal-fornituri; u (ii) qasmu informazzjoni għat-tħejjija tal-offerti (ippjanar, dokumenti tal-offerti, kriterji tal-għoti, riżultati ta’ inizjattivi pilota rigward vetturi mingħajr emissjonijiet, eċċ.). X’inhu r-riżultat mistenni? L-objettiv huwa li titfassal dikjarazzjoni komuni tad-domanda u li jintlaħaq qbil dwar għadd ta’ kwistjonijiet u kriterji tekniċi/legali għas-sejħa għall-akkwist pubbliku. Din is-sejħa se tikkonċerna l-iżvilupp ta’ vetturi elettriċi heavy duty (trakkijiet tal-iskart, tindif tat-toroq, konsenja tqila), li bħalissa mhumiex disponibbli fis-suq. Il-kollaborazzjoni bejn ix-xerrejja l-kbar hija mistennija li tgħin biex tistimula s-suq għal prodotti innovattivi. Approċċ simili huwa segwit fis-sottogruppi l-oħra. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.bigbuyers.eu/

Barra minn hekk, il-benefiċċji ta’ akkwist kooperattiv jistgħu jinkisbu minn xerrejja pubbliċi individwali b’kapaċità tal-akkwist suffiċjenti, bħal bliet prinċipali jew kumpaniji kbar tal-utilitajiet. Dawn ix-xerrejja pubbliċi huma kandidati naturali għall-akkwist ta’ innovazzjoni, minħabba li għandhom il-kapaċità li jidentifikaw u jittestjaw prodotti u servizzi innovattivi qabel jixtru bl-ingrossa bħala prodott mainstream.

EŻEMPJU EHPPA (EUROPEAN HEALTH PUBLIC PROCUREMENT ALLIANCE - ALLEANZA EWROPEA GĦALL-AKKWISTI FIL-QASAM TAS-SAĦĦA) X’inhi l-ehppa? L-EHPPA hija alleanza ta’ organizzazzjonijiet tal-akkwist mingħajr skop ta’ qligħ. Hija għandha l-għan li tiġbor flimkien l-għarfien espert, ittejjeb il-prestazzjoni, u tipprovdi lill-membri tagħha b’pożizzjoni strateġika fis-suq Ewropew tal-akkwisti fil-qasam tas-saħħa. L-EHPPA, li ġiet stabbilita fl-2012, hija assoċjazzjoni rreġistrata skont il-liġi Franċiża, bil-kwartieri ġenerali f’Pariġi. X’għamlet l-ehppa biex taċċellera l-akkwist ta’ innovazzjoni? Fit-28 u d-29 ta’ Settembru 2017, CCI France International u l-EHPPA organizzaw l-ewwel “Jiem tal-EHPPA”, forum Ewropew għall-akkwist ta’ innovazzjoni fil-qasam tas-saħħa, f’Pariġi. L-għan ta’ dan l-avveniment kien li jpoġġi lix-xerrejja pubbliċi fil-qasam tal-kura tas-saħħa (eż. korpi ċentrali għall-akkwisti, sptarijiet, eċċ.) f’kuntatt ma’ fornituri innovattivi Franċiżi u Ewropej, kif ukoll li jikseb informazzjoni dwar il-prattiki differenti tal-akkwisti ta’ kull pajjiż Ewropew. Min attenda? Attendew negozji ġodda, SMEs, kumpaniji tas-suq medju, u fornituri Franċiżi u Ewropej li joffru soluzzjonijiet innovattivi f’kull fergħa tas-settur tal-kura tas-saħħa. Dawn il-fergħat kienu jinkludu: il-farmaċija, il-patoloġija, l-inġinerija bijomedika, il-ġestjoni tal-pazjenti, it-tagħmir mediku, il-bijoteknoloġija, is-saħħa elettronika u l-appoġġ diġitali, l-akkomodazzjoni, l-infrastruttura u s-servizzi tekniċi, l-enerġija u l-iżvilupp sostenibbli, u t-telekomunikazzjoni u s-servizzi tal-IT. Ir-rapport għall-jiem tal-EHPPA tal-2017: http://www.ehppa.com/Ressources/FCK/files/EHPPA%20Days%202017%20-%20Web%20REPORT.pdf Inizjattivi simili: https://beneluxa.org/ https://www.euractiv.com/section/health-consumers/news/southern-eu-states-present-unified-front-in-drug-talks/

EŻEMPJU GĦAQDA FLIMKIEN GĦAL AZZJONI STRUTTURATA ORJENTATA LEJN L-INNOVAZZJONI: Il-Programm ta’ Żvilupp tal-Fornituri Nazzjonali tan-Norveġja Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Ħafna proċessi ta’ akkwist pubbliku innovattivi li jitwettqu minn xerrejja pubbliċi individwali jipproduċu soluzzjonijiet tajbin, iżda jieqfu wara l-istadju ta’ prova jew ta’ ħolqien ta’ prototip minħabba li xerrej uniku ma jirrappreżentax domanda suffiċjenti. X’sar differenti? Il-Programm ta’ Żvilupp tal-Fornituri Nazzjonali tan-Norveġja jaħdem b’mod sistematiku sabiex iħeġġeġ lil xerrejja pubbliċi b’interessi simili (pereżempju, il-kisba ta’ mira politika partikolari għall-klima jew is-saħħa) u bi ħtiġijiet simili sabiex jingħaqdu flimkien mill-bidu u jisfidaw lis-suq flimkien sabiex iwasslu soluzzjoni li tippermettilhom jilħqu l-mira komuni tagħhom. Il-proġetti konġunti joffru lill-fornituri potenzjali prevedibbiltà, ċarezza, u – kritikament – il-volumi meħtieġa għall-kummerċjalizzazzjoni u l-produzzjoni serjali. X’kien ir-riżultat? Fi proġett konġunt minnhom, il-Programm ta’ Żvilupp ħadem mal-akbar xerrejja pubbliċi fil-pajjiż li jibdew u jissorveljaw proġetti ta’ kostruzzjoni, inkluż il-bini ta’ skejjel ġodda, kindergartens, universitajiet, sptarijiet u bini tal-gvern. L-isfida komuni tagħhom kienet li jistabbilixxu proċessi ta’ bini aktar sostenibbli u b’hekk jikkontribwixxu għall-impenji tan-Norveġja skont il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima. Bl-appoġġ tal-Programm ta’ Żvilupp, huma ppreżentaw sfida konġunta lis-suq biex jipprovdu siti ta’ kostruzzjoni li ma jiġġenerawx emissjonijiet tal-karbonju, fir-rigward tal-makkinarju. Huma żvelaw il-baġit tal-bini kkombinat tagħhom għall-ħames snin ta’ wara biex juru lill-fornituri potenzjali d-daqs potenzjali tas-suq. Bħalissa għaddej l-iżvilupp tat-teknoloġija, li ma kienx ikun possibbli mingħajr il-volum tas-suq. Dettalji huma disponibbli minn: http://innovativeanskaffelser.no/about

2.6 Tingħeleb l-averżjoni għar-riskju bil-ħolqien ta’ inċentivi għall-innovazzjoni

Huwa importanti li jiġi rikonoxxut il-fatt li l-akkwist ta’ innovazzjoni jinvolvi element ta’ riskju, pereżempju t-twassil li ma jirnexxix ta’ prodott jew servizz, nuqqas ta’ qbil bejn ir-riżultati mistennija u s-soluzzjoni pprovduta, eċċ. Ix-xerrejja pubbliċi ħafna drabi jkunu xettiċi dwar ir-riskju addizzjonali fil-proċeduri ta’ akkwist tagħhom minħabba li jiġġestixxu fondi pubbliċi. Barra minn hekk, minħabba li ma jkunux suġġetti għall-pressjoni tas-suq bħala operaturi ekonomiċi, ir-riskju li jirriżulta mill-akkwist ta’ soluzzjonijiet innovattivi huwa aktar diffiċli sabiex jiġi ġġustifikat. Huwa għalhekk li dan it-tħassib jenħtieġ li jingħata attenzjoni fit-tfassil ta’ proġetti ta’ akkwist ta’ innovazzjoni. L-għelib tal-averżjoni għar-riskju huwa kwistjoni ta’ bidla tal-motivazzjoni għax-xerrejja pubbliċi li jużaw inċentivi finanzjarji u mhux finanzjarji.

L-inċentivi mhux finanzjarji u ta’ mġiba jinkludu pereżempju l-ippremjar ta’ prattiki tajbin (pereżempju, permezz ta’ premjijiet nazzjonali tal-akkwist ta’ innovazzjoni), l-istabbiliment tal-akkwist ta’ innovazzjoni bħala għan fl-objettivi annwali tal-karriera tal-uffiċjali jew il-maniġers tal-akkwist (pereżempju, bl-istabbiliment ta’ Indikaturi Ewlenin tal-Prestazzjoni), l-għoti ta’ opportunitajiet ta’ promozzjoni mtejbin għax-xerrejja pubbliċi li jimplimentaw b’suċċess akkwisti ta’ innovazzjoni li jimmodernizzaw is-servizzi pubbliċi b’aktar ħeffa. Possibbiltà oħra hija li wieħed jiffoka fuq l-impatt li l-akkwist ta’ innovazzjoni jista’ jkollu fuq il-kostitwenti.

PREMJI TAL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI Kull sena, iċ-ċentru ta’ kompetenza dwar l-akkwist ta’ innovazzjoni Ġermaniż KOINNO jonora akkwisti ta’ innovazzjoni eżemplari ta’ xerrejja pubbliċi Ġermaniżi bil-premju “L-innovazzjoni tagħti vantaġġ”, mogħti taħt l-awspiċji tal-Ministeru Federali Ġermaniż għall-Affarijiet Ekonomiċi u l-Enerġija. Bl-istess mod, in-Netwerk Ewropew ta’ Akkwisti Sostenibbli Procura+ jagħti premji annwali għall-akkwisti sostenibbli u innovattivi. Deskrizzjoni qasira tal-proġetti kollha rrakkomandati hija disponibbli fuq is-sit web tagħhom, fejn jiġu spjegati l-karatteristiċi l-aktar importanti tal-approċċ innovattiv. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.koinno-bmwi.de/koinno/innovationspreis http://www.procuraplus.org/awards

Il-finanzjament ħafna drabi jikkostitwixxi fattur importanti għat-teħid ta’ deċiżjoni sabiex jingħata bidu għall-akkwist ta’ innovazzjoni, speċjalment meta l-livell ta’ ambizzjoni jkun għoli fir-rigward tal-innovazzjoni. Sabiex tiġi ġġustifikata d-deċiżjoni li l-baġits tal-akkwist pubbliku jiġu diretti lejn l-innovazzjoni, huwa importanti li x-xerrejja pubbliċi jagħmlu każ tan-negozju tajjeb li juri b’mod ċar li l-benefiċċji mistennija tas-soluzzjonijiet innovattivi (pereżempju, titjib fil-kwalità/effiċjenza, tnaqqis fil-kostijiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja, eċċ.) jisbqu l-kostijiet meħtieġa tal-investiment. L-evidenza tal-benefiċċji potenzjali tat-tekonoloġiji l-ġodda hija għalhekk importanti għax-xerrej pubbliku fil-formulazzjoni tal-każ tan-negozju sabiex tittieħed id-deċiżjoni dwar l-investiment. Iċ-ċertifikazzjoni tas-soluzzjonijiet innovattivi tgħin sabiex ix-xerrejja pubbliċi jingħataw assigurazzjoni li t-teknoloġiji l-ġodda jistgħu jagħtu r-riżultati mwiegħda.

Barra minn hekk, jeżistu għadd ta’ sorsi ta’ finanzjament li jipprovdu inċentivi finanzjarji għax-xerrejja pubbliċi sabiex jinvolvu ruħhom fl-akkwist ta’ innovazzjoni. Finanzjament speċifiku jista’ jkopri ħafna mill-kostijiet addizzjonali assoċjati mal-akkwist ta’ innovazzjoni, pereżempju l-kost tat-tħejjija u l-ġestjoni tal-akkwist, il-konsultazzjoni preliminari tas-suq, in-negozjati, ir-riċerka u l-iżvilupp (eż. il-prototipi, l-ittestjar u ċ-ċertifikazzjoni), il-mobilizzazzjoni ta’ għarfien espert tekniku jew legali speċifiku, l-adattament tal-proċeduri amministrattivi, eċċ. Jista’ jikkumpensa wkoll għall-kostijiet intanġibbli tal-bidla kulturali u l-bidla fid-drawwiet.

SKEMI TA’ APPOĠĠ NAZZJONALI U REĠJONALI GĦALL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI 14-il Stat Membru tal-UE stabbilew skemi ta’ appoġġ nazzjonali jew reġjonali għall-akkwist ta’ innovazzjoni. Tipikament, dawn jipprovdu xi finanzjament lix-xerrejja pubbliċi għat-tħejjija u/jew l-implimentazzjoni ta’ akkwisti ta’ innovazzjoni sabiex ipattu għal uħud mir-riskji involuti fir-rigward tas-soluzzjonijiet innovattivi. Pereżempju, il-programm ta’ akkwisti innovattivi tal-Finlandja diġà appoġġa ’l fuq minn 70 akkwist ta’ innovazzjoni. Ir-reġjun Taljan tal-Lombardija inkluda l-akkwist prekummerċjali u l-akkwist pubbliku ta’ soluzzjonijiet innovattivi bħala għan politiku fil-liġi reġjonali tiegħu u alloka finanzjament sabiex jiġu organizzati sejħiet regolari sabiex jinġabru l-ħtiġijiet tal-innovazzjoni mingħand ix-xerrejja pubbliċi fir-reġjun li fih imbagħad jinbdew akkwisti ġodda. Dettalji huma disponibbli minn: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/innovation-procurement-initiatives-around-europe http://www.regione.lombardia.it/wps/portal/istituzionale/HP/DettaglioRedazionale/servizi-e-informazioni/imprese/ricerca-e-innovazione-per-le-imprese/appalti-pre-commerciali

SKEMI TA’ FINANZJAMENT TAL-UE L-UE tappoġġa l-akkwist ta’ innovazzjoni permezz ta’ diversi programmi ta’ finanzjament. Il-programm prinċipali tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni, Orizzont 2020, jiffinanzja b’mod regolari sejħiet għal azzjonijiet ta’ koordinazzjoni u appoġġ (li jiffinanzjaw attivitajiet ta’ koordinazzjoni u netwerking sabiex jitħejjew akkwisti ta’ innovazzjoni futuri), sejħiet għal azzjonijiet ta’ akkwist prekummerċjali (li jikkofinanzjaw ukoll il-kostijiet sabiex jiġu akkwistati r-riċerka, l-iżvilupp u l-ittestjar ta’ soluzzjonijiet innovattivi) u sejħet għal azzjonijiet ta’ akkwist pubbliku ta’ soluzzjonijiet ta’ innovazzjoni (PPI) (li jikkofinanzjaw ukoll il-kostijiet sabiex jiġu akkwistati u implimentati soluzzjonijiet innovattivi). Stampa panoramika tal-akkwisti ta’ innovazzjoni kollha li ġew iffinanzjati sa issa tista’ ssibha hawnhekk: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/eu-funded-projects Aktar informazzjoni dwar l-appoġġ ta’ Orizzont 2020 għall-akkwist ta’ innovazzjoni: http://ec.europa.eu/research/participants/docs/h2020-funding-guide/cross-cutting-issues/innovation-procurement_en.htm https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/innovation-procurement Il-programm tal-UE li jappoġġa intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) – COSME (https://ec.europa.eu/easme/en/cosme) jiffinanzja proġetti innovattivi li jinvolvu lill-SMEs. L-Istati Membri tal-UE u r-reġjuni tagħhom jistgħu jikkofinanzjaw ukoll l-akkwisti ta’ innovazzjoni, inklużi akkwisti prekummerċjali, mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) fil-kuntest tal-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti tagħhom. Ara l-gwida ddedikata li tispjega kif l-akkwist ta’ innovazzjoni jista’ jintuża fl-FSIE f’sinerġija mal-finanzjament minn Orizzont 2020: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/guides/synergy/synergies_en.pdf. Għal eżempji ta’ proġetti ta’ akkwist ta’ innovazzjoni ffinanzjati mill-FSIE ara: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/good_practices/GP_fiche_30.pdf.

EŻEMPJU IL-PROGRAMM TA’ APPOĠĠ GĦALL-AKKWIST TA’ INNOVAZZJONI FFINANZJAT MILL-ESIF TAL-LITWANJA 21 akkwist prekummerċjali (PCPs) diġà bdew u 13 se jibdew fl-2020 fil-Litwanja wara sejħiet regolari tal-programm ta’ appoġġ tal-gvern għall-PCPs mill-2016. Il-programm ta’ appoġġ huwa kofinanzjat mill-FSIE. Is-sejħiet regolari jistiednu lix-xerrejja pubbliċi Litwani jissottomettu ideat ġodda għal proġetti ta’ akkwist prekummerċjali ġodda. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.interregeurope.eu/ecoris3/news/news-article/1607/the-start-of-pre-commercial-procurement-in-lithuania

Jistgħu jiġu esplorati wkoll mekkaniżmi ta’ ġestjoni tar-riskju, bħal skemi ta’ self, assigurazzjoni jew garanzija. Fil-fatt, diġà ġew ittestjati mekkaniżmi ta’ assigurazzjoni jew ta’ garanzija maħsuba biex jikkumpensaw għar-riskji tal-innovazzjoni għax-xerrejja pubbliċi, speċjalment biex ikopru d-danni potenzjali f’każ ta’ falliment tal-implimentazzjoni tas-soluzzjoni. Din is-sistema tikkontribwixxi biex jitnaqqas ir-riskju mġarrab mix-xerrej, li jkollha l-effett li toħloq klima ta’ fiduċja fost il-partijiet ikkonċernati.

INGRANAĠĠ TA’ STRUMENTI FINANZJARJI BIEX JITNAQQAS IR-RISKJU Il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) u l-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI) jipprovdu, bl-appoġġ tal-programm ta’ ħidma dwar l-Aċċess għall-Finanzjament ta’ Riskju ta’ Orizzont 2020, żewġ tipi ta’ strumenti finanzjarji biex jitnaqqas ir-riskju tal-akkwisti ta’ innovazzjoni kemm għax-xerrejja pubbliċi kif ukoll għall-kumpaniji (b’mod partikolari wkoll għan-negozji ġodda u għall-SMEs). Taħt “ Proġetti kbar/xjenza ta’ Innovfin ”, il-BEI jipprovdi self lil individwi jew gruppi ta’ xerrejja pubbliċi biex jibdew akkwisti prekummerċjali u akkwisti pubbliċi ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Dan jippermetti lix-xerrejja jegħlbu d-diffikultà finanzjarja li jinvestu bil-quddiem f’xi ħaġa innovattiva li tħallas lura ruħha biss aktar tard. Fil-fatt, il-perjodu ta’ ħlas lura tas-selfa jista’ jiġi stabbilit sabiex ix-xerrej pubbliku jkollu jibda jħallas lura s-selfa biss ladarba l-innovazzjoni tibda tipprovdi titjib reali fil-kwalità u fil-kostijiet għax-xerrej. Is-selfa tista’ ttaffi wkoll id-diffikultajiet tas-sinkronizzazzjoni tar-riżorsi finanzjarji biex jinbeda akkwist kooperattiv, minħabba li selfa tista’ tippermetti lill-membri kollha tal-grupp li jibdew jakkwistaw flimkien immedjatament, filwaqt li tippermetti lil kull wieħed minnhom iħallas lura l-parti tiegħu bi skedi ta’ żmien individwali differenti. Fid-dawl ta’“ Innovfin għall-innovaturi ”, il-BEI u l-FEI jistgħu jgħinu lill-kumpaniji li jkunu involuti f’akkwisti prekummerċjali u f’akkwisti pubbliċi ta’ soluzzjonijiet innovattivi biex jiksbu aċċess aktar faċli għal self, garanziji, kontrogaranziji, finanzjament ibridu, intermedju u ta’ ekwità biex ikabbru n-negozju tagħhom matul akkwist ta’ innovazzjoni bil-għan ta’ kummerċjalizzazzjoni aktar wiesgħa ta’ soluzzjonijiet. Dettalji huma disponibbli minn: Proġetti kbar/xjenza ta’ Innovfin: https://www.eib.org/en/products/blending/innovfin/products/science.htm Innovfin għall-innovaturi: https://www.eib.org/en/products/blending/innovfin/index.htm

3 NATTIRAW LILL-INNOVATURI

Waħda mill-isfidi prinċipali tal-akkwist ta’ innovazzjoni hija li jiġu attirati l-innovaturi, b’mod partikolari negozji ġodda ta’ teknoloġija avvanzata u SMEs innovattivi. F’ċerti setturi, dawn il-kumpaniji jiddependu ħafna fuq ix-xerrejja pubbliċi sabiex jadottaw is-soluzzjonijiet innovattivi tagħhom (21), filwaqt li x-xerrejja pubbliċi jista’ jkun li jkollhom bżonn il-potenzjal ta’ innovazzjoni tagħhom sabiex jipprovdu servizzi pubbliċi avvanzati. Fl-istess waqt, in-negozji ġodda u l-SMEs ħafna drabi ma jkollhomx il-kapaċitajiet robusti u r-rekord ta’ prestazzjoni tajba li ħafna drabi jfittxu x-xerrejja pubbliċi.

Ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jikkunsidraw żewġ toroq differenti: l-adattament tal-proċedura tal-akkwist għal dawn l-innovaturi (3.1) u l-mobilizzazzjoni tas-sensara tal-innovazzjoni (3.3).

3.1 Il-ftuħ ta’ opportunitajiet ta’ akkwist pubbliku anki għall-innovaturi iżgħar

Skont il-prinċipji tat-Trattat, l-akkwisti ta’ innovazzjoni kollha, sew jekk ’il fuq u sew jekk ’l isfel mil-livelli limitu tal-akkwist pubbliku, għandhom ikunu miftuħin għall-operaturi ekonomiċi ta’ kull daqs. Madankollu, l-akkwisti ta’ innovazzjoni jattiraw aktar interess min-naħa ta’ kumpaniji innovattivi żgħar aktar mill-akkwisti regolari għal prodotti ġeneriċi. Ir-regoli tal-UE dwar l-akkwisti pubbliċi fl-2014 ippermettew lix-xerrejja pubbliċi li jfasslu proċeduri li huma adattati mhux biss għal kumpaniji kbar iżda wkoll għal fornituri iżgħar innovattivi.

3.1.1 Interazzjoni mas-suq

L-ewwel pass lejn ir-riċeviment ta’ offerta ta’ innovatur huwa sempliċi: interazzjoni magħhom. Dan l-approċċ inkredibbilment sempliċi jindirizza żewġ problemi: in-nuqqas ta’ għarfien fost il-kumpaniji dwar il-kuntratti pubbliċi; u n-nuqqas ta’ fiduċja. Li wieħed jitkellem ma’ operatur ekonomiku direttament jista’ jsolvi dawn iż-żewġ problemi. L-istess bħal fil-każ tal-preżentazzjonijiet tal-bejgħ, li wieħed jitkellem direttament jista’ saħansitra jikkonvinċi kumpanija altrimenti xettika tagħmel negozju ma’ xerrejja pubbliċi.

Il-mezz ta’ komunikazzjoni jista’ jkun posta elettronika jew telefonata lil kumpaniji identifikati minn qabel. Jista’ jkun ukoll permezz ta’ netwerking u l-għoti ta’ informazzjoni f’fieri kummerċjali. Il-komunikazzjoni tista’ tkun minimalista u bi sforz baxx (eż. tintbagħat link web għal avviż ta’ akkwist lil xi kumpaniji jew assoċjazzjonijiet tal-industrija) jew elaborata (eż. preżentazzjoni tad-dokumenti tal-akkwist f’fiera kummerċjali, webinar jew kampanja fuq il-midja soċjali). F’pajjiżi b’livelli baxxi ta’ fiduċja fl-akkwist pubbliku, kuntatti bħal dawn għandhom ukoll rwol importanti li jpoġġu wiċċ uman fuq proċedura u jżidu l-kunfidenza tal-kumpaniji li l-kuntratt se jingħata abbażi ta’ kompetizzjoni ġusta.

Madankollu, sabiex jiġu evitati d-diskriminazzjoni u t-trattament inugwali, ix-xerrejja pubbliċi huma soġġetti wkoll għal restrizzjonijiet fuq il-mezzi li permezz tagħhom jaqsmu l-informazzjoni mal-fornituri. Biex tiġi żgurata kompetizzjoni miftuħa u effettiva, l-ebda fornitur potenzjali ma jista’ jingħata aċċess esklużiv jew preferenzjali għad-dokumenti jew għall-informazzjoni. Ix-xerrejja pubbliċi jridu jiddokumentaw ukoll b’mod suffiċjenti kwalunkwe komunikazzjoni orali li jkollhom man-negozju (22).

EŻEMPJU APPROĊĊ PROATTIV LEJN L-AKKWIST: Telemediċina li ssalva l-ħajja fl-unitajiet tal-kura intensiva tal-isptarijiet Ewropej Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Sptarijiet fin-Netherlands, Spanja, il-Belġju u l-Finlandja fittxew l-iżvilupp ta’ pjattaforma tat-telemediċina interoperabbli ħafna għat-telesejbien u t-telekura ta’ pazjenti fl-Unità tal-Kura Intensiva f’riskju akbar ta’ mewt minħabba sepsis. X’sar differenti? L-isptarijiet bdew jippromwovu l-akkwist li jmiss kemm jista’ jkun malajr billi ppubblikaw avviż ta’ informazzjoni minn qabel (PIN) fit-TED u billi ġabru informazzjoni minn offerenti potenzjali permezz ta’ konsultazzjoni preliminari tas-suq li twettqet bħala sensiela ta’ laqgħat fiżiċi kkumplimentati minn kwestjonarju online. Dan l-approċċ ta lix-xerrejja pubbliċi fehim approfondit wiesa’ tas-sitwazzjoni attwali. Huwa kkonferma li l-baġit previst għall-akkwist kien adegwat u żvela liema informazzjoni addizzjonali għandha tiġi kkontestata. Il-promozzjoni għall-akkwist bdiet permezz tas-sit web THALEA (23) u permezz ta’ posts fuq siti web, fora u bullettini oħra dwar is-saħħa, l-IT u l-akkwist ta’ innovazzjoni. Ix-xerrejja ppromovew ukoll il-PIN u l-avviż dwar kuntratt f’fieri kummerċjali fis-settur tas-saħħa u tal-IT. Posta mmirata infurmat lill-assoċjazzjonijiet tal-industrija, lill-kamra tal-kummerċ, lill-punti ta’ kuntatt nazzjonali tal-programm Orizzont 2020 għas-settur tas-saħħa u tal-IT, u lill-kumpaniji magħrufa li huma attivi fil-qasam. Il-promozzjoni ġiet rinforzata permezz tal-midja soċjali biex jintlaħqu b’mod partikolari wkoll l-SMEs, eż. permezz tal-kontijiet Twitter ta’ Start-up Europe, tal-istrument tal-UE għall-SMEs, tas-Suq Uniku Diġitali tal-UE u tas-saħħa tal-UE. X’kien ir-riżultat? L-akkwist prekummerċjali attira offerti mhux biss minn kumpaniji kbar iżda wkoll minn innovaturi iżgħar, inklużi negozji ġodda. Ir-riżultat tal-akkwist huwa li żewġ negozji ġodda u attur kbir ipprovdew b’suċċess algoritmi ġodda u soluzzjonijiet imtejba għad-detezzjoni tar-riskji. Dawn jipprovdu dijanjożi aktar bikrija u jtejbu l-effiċjenza tal-unità tal-kura intensiva b’mod sinifikanti. Dan irriżulta fi tnaqqis ta’ 25 % fl-imwiet mis-sepsis. Huwa naqqas ukoll it-tul ta’ żmien li wieħed iqatta’ l-isptar b’20-50 %. L-isptarijiet kabbru l-grupp tax-xerrejja għal akkwist ta’ segwitu biex dawn it-tip ta’ soluzzjonijiet innovattivi jiġu implimentati b’mod aktar wiesa’ madwar l-Ewropa. Huma nedew konsultazzjoni tas-suq miftuħa ġdida għal dan l-akkwist biex jippromwovu s-sejħa ġdida li jmiss għall-offerti lill-innovaturi u biex jibqgħu aġġornati dwar l-aħħar żviluppi fl-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.thalea-pcp.eu/market-consultation http://www.thalea-pcp.eu/thalea-2-ppi-overview http://ted.europa.eu/TED/notice/udl?uri=TED:NOTICE:69348-2018:TEXT:EN:HTML

3.1.2 Tnaqqis tal-piż amministrattiv

Il-piż burokratiku ħafna drabi jiskoraġġixxi lill-SMEs u lin-negozji ġodda milli jipparteċipaw fi proċeduri ta’ akkwist pubbliku. Skont l-Istat Membru u l-awtorità kontraenti, huma jridu jipprovdu ċertifikati amministrattivi li jixhdu l-pożizzjoni legali, il-kapaċità ekonomika u finanzjarja tagħhom flimkien mal-offerta tagħhom biex jiġu verifikati l-kriterji tal-esklużjoni u tal-għażla.

Ir-regoli aġġornati tal-UE ssimplifikaw dawn ir-rekwiżiti. Issa, l-offerenti jistgħu jipprovdu awtodikjarazzjoni fejn jindikaw jekk jissodisfawx il-prerekwiżiti amministrattivi kollha. Barra minn hekk, huma jipprovdu ċertifikati li jikkonfermaw l-awtodikjarazzjoni tagħhom biss jekk l-offerta tagħhom tiġi evalwata bħala l-aħjar waħda. Jagħmel aktar sens f’termini ta’ negozju li ċ-ċertifikati jinġabru eżatt qabel l-iffirmar tal-kuntratt milli fil-bidu tal-proċedura.

Bil-verżjoni elettronika ta’ din l-awtodikjarazzjoni – id-Dokument Ewropew ta’ Akkwist Uniku (DEAU) (24) – il-proċess huwa saħansitra aktar sempliċi. Id-DEAU jippermetti li d-data terġa’ tintuża biex l-offerenti jkunu jistgħu japplikaw aktar malajr. Din hija simplifikazzjoni sinifikanti kemm għax-xerrejja pubbliċi u kemm għall-offerenti.

Is-servizzi tad-DEAU qed jaħdmu fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri (25). Id-DEAU huwa lista lesta ta’ elementi possibbli tal-awtodikjarazzjoni li jistgħu jkunu meħtieġa għall-parteċipazzjoni fi proċeduri pubbliċi. Għal kull proċedura, ix-xerrejja pubbliċi jagħżlu r-rekwiżiti rilevanti, li għalihom għandu jwieġeb l-offerent.

F’sistema aktar integrata ta’ akkwist elettroniku u ta’ gvern elettroniku (26), ir-rabtiet elettroniċi bejn id-DEAU u r-reġistri tal-Istat li jiġġeneraw iċ-ċertifikati rilevanti huma inkoraġġiti jimplimentaw il-prinċipju ta’ darba biss. Skont dan il-prinċipju, ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jaċċessaw l-evidenza neċessarja b’mod dirett. Dan jeħles lill-offerent mis-sottomissjoni tal-informazzjoni li l-Istati Membri diġà jkollhom fis-sistemi tagħhom. Flimkien mas-servizz eCertis (27), li huwa servizz ta’ mmappjar tal-evidenza tal-pajjiżi Ewropej kollha, dan huwa possibbli f’kuntest transfruntiera.

IS-SERVIZZI TAD-DOKUMENT EWROPEW TA’ AKKWIST UNIKU (DEAU): Il-Finlandja turi l-potenzjal ta’ simplifikazzjoni tiegħu Is-servizzi tad-DEAU bħalissa huma pprovduti mal-Ewropa kollha. Xi wħud joffru funzjonalitajiet bażiċi bħal evidenza tal-issodisfar tal-kriterji ta’ esklużjoni (taxxi u benefiċċji soċjali mħallsin, eċċ.). Madankollu, hemm numru dejjem jiżdied ta’ servizzi li jgħaqqdu d-DEAU ma’ bażijiet tad-data nazzjonali u servizzi oħra ta’ valur miżjud. Dawn jistgħu jinkludu l-ħażna tal-profili tal-kumpaniji sabiex jitnaqqas il-piż amministrattiv għall-awtoritajiet u l-fornituri. Fil-Finlandja, is-servizz ċentrali tal-Offerti elettroniċi kien imqabbad ma’ tmien bażijiet tad-data nazzjonali waqt l-implimentazzjoni tas-servizz tad-DEAU. L-awtoritajiet issa jaċċessaw b’mod dirett l-informazzjoni pprovduta mill-fornituri li tinħażen fi profil tal-kumpanija għal użu mill-ġdid faċli. Barra minn hekk, il-fornitur ewlieni jista’ jistieden lill-membri tal-konsorzju u lis-sottokuntratturi sabiex jimlew id-DEAU direttament mill-pjattaforma tal-Offerti elettroniċi. Dan jirrendi l-parteċipazzjoni tal-SMEs fi proġetti ta’ akkwist pubbliku akbar ħafna aktar faċli. Dettalji huma disponibbli minn: https://ec.europa.eu/tools/espd www.hanki-palvelu.fi

3.1.3 Aġġustament tal-kriterji tal-għażla

Ix-xerrejja pubbliċi ħafna drabi jirrikjedu li l-operaturi ekonomiċi jagħtu prova li għandhom il-kapaċità finanzjarja u/jew ekonomika biex iwettqu kuntratt. Dan normalment ikun parti minn approċċ ta’ diliġenza dovuta sabiex jiġi mitigat kwalunkwe riskju li kuntrattur jidħol f’likwidazzjoni matul terminu ta’ kuntratt u jaffettwa l-provvisti lis-servizz pubbliku. Normalment, ix-xerrejja pubbliċi jfittxu informazzjoni dwar il-kontijiet annwali u l-livelli ta’ fatturat għal dan il-għan.

Xi drabi, intalbu rekwiżiti finanzjarji importanti mill-operaturi ekonomiċi sabiex tintwera din il-kapaċità. Pereżempju, il-livell minimu mitlub ta’ fatturat spiss ikun diversi drabi ogħla mill-valur tal-kuntratt inkwistjoni. Rekwiżit bħal dan mhux neċessarjament jiżgura t-twettiq tajjeb tal-kuntratt. Huwa jeskludi wkoll lill-offerenti potenzjali kollha b’fatturat aktar baxx, li jista’ jkollhom il-kapaċità meħtieġa u – saħansitra aktar importanti minn hekk – soluzzjoni aħjar.

Skont ir-regoli l-ġodda, ix-xerrejja pubbliċi ma għadhomx jistgħu jirrikjedu fatturat ta’ aktar mid-doppju tal-valur stmat tal-kuntratt, sakemm dan ma jkunx ġustifikat b’mod xieraq minn ċirkustanzi speċifiċi (28). Din ir-regola tiffaċilita l-parteċipazzjoni ta’ negozji ġodda u SMEs innovattivi li huwa aktar probabbli li jkunu ġew stabbiliti reċentement u li jkollhom fatturat relattivament baxx.

EŻEMPJU ĦOLQIEN TA’ OPPORTUNITAJIET GĦALL-SMES: Drones u tagħmir protettiv personali għat-tifi tan-nar fil-foresti fil-Bulgarija u s-Serbja Għaliex tqieset soluzzjoni innovattiva? L-ibliet ta’ Kula u Boljevac fil-Bulgarija xtaqu jixtru vetturi speċjalizzati, drones ta’ sorveljanza u tagħmir ta’ protezzjoni personalizzat sabiex jintfew in-nirien fil-foresti. Minħabba li f’dan il-qasam l-SMEs innovattivi jistgħu jipprovdu soluzzjonijiet ta’ kwalità tajba, ix-xerrejja pubbliċi xtaqu jassiguraw ruħhom li l-akkwist kien se jkun aċċessibbli għalihom. X’sar differenti? Iż-żewġt ibliet ħarġu sejħiet simili għall-offerti. Il-fatturat minimu meħtieġ skont il-kriterji tal-kapaċità finanzjarja kien daqs il-valur tal-offerta tagħhom (mhux aktar). Il-fatturat annwali medju tal-offerent matul it-tliet snin preċedenti bil-kontijiet magħluqin kellu jaqbeż il-valur tal-offerta tagħhom. Minħabba li x-xerrejja qasmu wkoll il-kuntratt f’lottijiet – il-valur totali tal-kuntratt ġie maqsum fuq il-lottijiet differenti – vetturi, drones u tagħmir ta’ protezzjoni – ir-rekwiżit tal-kapaċità finanzjarja seta’ jiġi ssodisfat mill-SMEs. X’kien ir-riżultat? Dan l-approċċ ippermetta lill-SMEs jirbħu l-kuntratti għat-tagħmir innovattiv. Dettalji huma disponibbli minn: http://obshtina-kula.com/bg/?p=1915 http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:222939-2017:TEXT:MT:HTML&src=0 (għal Kula) http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:433112-2017:TEXT:MT:HTML&src=0&ticket=ST-28215527-OcEvhL2HhcgUNWcpu88X7fxW924VOOHEzNzxKwtt9AEmKozNQ9Ffi8e7wyLKl0NjYuXOTNYeuacOZtTzn5lzVzXG-PHslUMVSXYC6iO06UxAkYy-4J10I8LIWSzTszVd8YtfzXCoSHCMGZ8cHeoDwhWfIqLC http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:99979-2018:TEXT:MT:HTML&src=0 (għal Boljevoc) (kofinanzjat mill-Programm Transfruntier Interreg-IPA ta’ bejn il-Bulgarija u s-Serbja)

Sabiex jagħtu prova tal-kapaċitajiet tekniċi tagħhom biex iwettqu l-kuntratt pubbliku inkwistjoni, l-operaturi ekonomiċi spiss ikunu meħtieġa jipprovdu lista ta’ xogħlijiet imwettqa, provvisti mwassla, jew servizzi mwettqa fil-passat. Din il-lista ħafna drabi trid tkun akkumpanjata minn ċertifikati ta’ eżekuzzjoni sodisfaċenti jew dettalji oħra. Dan ir-rekwiżit joħloq sfida għan-negozji ġodda, li jkunu għadhom kif ġew stabbiliti u li jkun għad ma kellhomx iż-żmien biex jibnu referenzi. Għalhekk, dan l-approċċ jista’ jeskludi lil dawn milli jipparteċipaw f’xi proċeduri ta’ akkwist pubbliku, għalkemm in-negozju ġdid jista’ jkollu l-ħiliet meħtieġa biex iwettaq il-kuntratt – forsi anki b’soluzzjoni teknika aktar innovattiva.

Ix-xerrejja pubbliċi għandhom l-għażla li jitolbu evidenza oħra mingħand l-operaturi ekonomiċi bħala mezz ta’ prova (29). Skont il-kuntratt, l-operatur ekonomiku jista’ jipprovdi l-kwalifiki edukattivi u professjonali tal-fornitur tas-servizz jew tal-kuntrattur jew dawk tal-persunal maniġerjali tal-impriża jew indikazzjoni tas-sistemi ta’ ġestjoni u ta’ traċċar tal-katina tal-provvista li l-operatur ekonomiku se jkun jista’ juża meta jwettaq il-kuntratt. Mezzi ta’ prova li ma jirrikjedux li offerent ikun ilu fin-negozju għal ħafna snin, ukoll jippermettu lin-negozji ġodda jikkompetu għall-kuntratt.

3.1.4 Użu ta’ lottijiet

It-tqassim tal-kuntratti pubbliċi f’lottijiet huwa mod ieħor biex jiġu attirati l-innovaturi. Id-daqs ta’ kull lott jista’ jkun proporzjonat mal-kapaċitajiet operattivi tan-negozji l-ġodda u l-SMEs innovattivi. L-użu tal-lottijiet huwa wkoll mod kif jitnaqqas l-intrappolament tal-fornituri, anki f’każijiet bi predominanza ta’ fornituri kbar. F’dawn il-każijiet, ix-xerrej pubbliku jista’ jistabbilixxi rekwiżiti ta’ interoperabbiltà u/jew ta’ standards miftuħin sabiex tiġi stabbilita interkonnessjoni bejn il-blokok differenti ta’ sistema li l-bejjiegħa jipprovdu f’lottijiet differenti. F’dan ir-rigward, il-kuntratt li jiġi ffirmat mal-fornitur jenħtieġ li jistabbilixxi r-regoli dwar l-użu futur ta’ kwalunkwe dritt ta’ proprjetà intellettwali ġdid li jirriżulta mill-proġett.

Skont ir-regoli l-ġodda tal-UE, ix-xerrejja pubbliċi huma mistennija li jikkunsidraw il-lottijiet fil-kuntratti pubbliċi kollha (30). Fil-prattika, huma jridu jsibu l-bilanċ korrett bejn iż-żewġ konsiderazzjonijiet: minn naħa, l-użu tal-lottijiet sabiex tiġi faċilitata l-parteċipazzjoni ta’ fornituri innovattivi iżgħar u sabiex tiġi promossa t-tranżizzjoni lejn soluzzjonijiet aktar miftuħin u interoperabbli, u min-naħa l-oħra, il-minimizzazzjoni tal-piż amministrattiv tagħhom stess permezz ta’ kuntratt ma’ kuntrattur uniku li jieħu ħsieb il-kompiti kollha.

EŻEMPJU OPPORTUNITAJIET GĦALL-SMES FI ĦDAN PROĠETTI AKBAR: Ċentri ta’ ġestjoni tat-traffiku adattati għall-futur għall-Ingilterra u n-Netherlands Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? L-awtoritajiet tat-toroq Olandiżi u Ingliżi, Rijkswaterstaat u Highways England, riedu jimxu lejn pjattaforma ta’ software modulari miftuħa għall-ġenerazzjoni li jmiss tagħhom ta’ ċentri ta’ ġestjoni tat-traffiku. L-għan kien li jitneħħa l-intrappolament tal-fornituri u titwitta t-triq għal kumpaniji innovattivi iżgħar sabiex jipprovdu servizzi innovattivi ġodda. X’sar differenti? Sabiex jilħqu dan l-għan, ix-xerrejja pubbliċi nedew żewġ proċeduri ta’ akkwist konġunti b’mod parallel ma’ xulxin: 1) akkwist pubbliku biex jissostitwixxu l-pjattaforma tas-software magħmula apposta tagħhom b’waħda ġdida b’interfaċċji miftuħa 2) akkwist prekummerċjali biex jiġu żviluppati moduli innovattivi ġodda ta’ ġestjoni tat-traffiku biex jaħdmu fuq il-pjattaforma miftuħa l-ġdida. Sabiex tiġi żgurata kompetizzjoni suffiċjenti bejn il-bejjiegħa u l-interoperabbiltà bejn il-moduli differenti, ix-xerrejja pubbliċi qasmu l-akkwist prekummerċjali f’lottijiet għal kull modulu X’kien ir-riżultat? L-ewwel akkwist ħoloq kompetizzjoni sana bejn il-bejjiegħa kbar eżistenti sabiex jiftħu l-pjattaforma tas-software sottostanti. Bit-tieni akkwist ta’ riċerka u żvilupp, aktar SMEs daħlu f’dan is-suq, inklużi SMEs li ma kinux attivi f’dan il-qasam tal-ġestjoni tat-traffiku qabel. Dan irriżulta f’moduli ġodda eċċellenti għal: i) ġestjoni avvanzata tan-netwerks distribwiti li jnaqqsu l-konġestjoni tat-traffiku u l-emissjonijiet tas-CO2, ii) tbassir u prevenzjoni ta’ aċċidenti fit-toroq li jżidu s-sigurtà fit-toroq u iii) sistemi ta’ trasport kooperattivi u intelliġenti li jiffaċilitaw l-introduzzjoni ta’ karozzi intelliġenti u innovazzjonijiet teknoloġiċi oħra. Barra minn hekk, dan l-approċċ ibbażat fuq din l-arkitettura modulari miftuħa ingħata parametru referenzjarju biex joħloq iffrankar ta’ 20 % tal-kostijiet. Dettalji huma disponibbli minn: http://charmprogramme.com

3.1.5 Użu ta’ standards, data miftuħa, interfaċċji miftuħa u software b’sors miftuħ

L-istandards, id-data miftuħa, l-interfaċċji miftuħin u s-softwer b’sors miftuħ huma modi oħrajn ta’ kif jinfetħu s-swieq. Dawn jistgħu joħolqu spazju għall-innovaturi iżgħar biex ikollhom rwol fi proġetti kbar jew biex jippermettu lill-innovaturi iżgħar jirbħu kuntratti waħedhom u jkabbru n-negozju tagħhom. Il-kuntratti jenħtieġ li, madankollu, jistabbilixxu r-regoli dwar l-aċċess għad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali diġà eżistenti li jkunu neċessarji sabiex jitlesta l-proċess ta’ innovazzjoni u l-aċċess għad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali ġodda maħluqin mill-proċess ta’ innovazzjoni.

EŻEMPJU AKKWIST TA’ PROĊESS TA’ INNOVAZZJONI MIFTUĦA: Grilja intelliġenti għas-“City of Light” (Belt Imdawla) Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Il-belt ta’ Eindhoven fin-Netherlands xtaqet li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja fil-belt u ttejjeb ir-reputazzjoni tagħha bħala l-“Belt tad-Dwal”. X’sar differenti? Minflok akkwistat prodott jew soluzzjoni speċifika, il-muniċipalità akkwistat proċess ta’ innovazzjoni miftuħa. Dan l-approċċ il-ġdid kien ibbażat fuq Pjan Direzzjonali li stabbilixxa l-ambizzjonijiet tal-Belt sal-2030. Dan kien xprunat minn kooperazzjoni kontinwa bejn il-fornitur tas-servizz, iċ-ċittadini, l-istituzzjonijiet ta’ riċerka u l-muniċipalità. Fil-qalba tiegħu, l-utenti kienu involuti f’“laboratorju ħaj” sabiex jinnutaw u jirreaġixxu għall-bidliet li x-xerrej ma setax jantiċipa fil-bidu. Il-proċess ta’ akkwist kien jikkonsisti minn konsultazzjoni tas-suq, djalogu kompetittiv (fi tliet sessjonijiet konsekuttivi, ma’ tliet konsorzji magħżulin minn qabel), fażi ta’ offerti u fażi ta’ qabel l-għoti sabiex tiġi validata l-offerta magħżula. Il-“qawwa innovattiva”, inklużi opinjonijiet, strateġija u esperjenza fl-implimentazzjoni tal-innovazzjoni miftuħa, kienet fost il-kriterji tal-għażla. Il-proċess tal-għażla kien ibbażat fuq metodoloġija tal-“Aħjar Valur”. X’kien ir-riżultat? Il-fornitur magħżul żviluppa sistema “miftuħa” kkollegata u ddiżinjata b’mod intelliġenti ta’ sistemi ta’ tidwil fl-ispazji pubbliċi. Din tintuża (jew tista’ tintuża) sabiex jitwettqu diversi servizzi minn diversi fornituri innovattivi oħra, inklużi negozji ġodda u SMEs innovattivi għal innovazzjoni kontinwa. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.jouwlichtop040.nl

EŻEMPJU L-GĦOTI TAS-SETGĦA LIN-NEGOZJI ĠODDA SABIEX JIKBRU: Preservazzjoni tal-wirt kulturali f’arkivji diġitali innovattivi bis-sors miftuħ Għaliex ġiet ikkunsidrata soluzzjoni innovattiva? Istituzzjonijiet kulturali nazzjonali, arkivji awdjoviżivi, libreriji pubbliċi u istituzzjonijiet tal-wirt lokali mill-Iżvezja, il-Belġju, l-Irlanda, in-Netherlands, il-Ġermanja, Spanja, l-Estonja u l-Greċja kollha xtaqu jindirizzaw l-istess sfida: it-titjib tal-kwalità tal-fajls diġitali li jippreservaw il-kontenut kulturali għall-futur fit-tul biex tiġi evitata d-deġenerazzjoni tal-kwalità tal-ħżin tad-data maż-żmien. X’sar differenti? Flimkien, dawn akkwistaw riċerka u żvilupp mingħand diversi kumpaniji sabiex jibnu għodda b’sors miftuħ ġdida standardizzata li tgħin lill-arkivisti jiżguraw li l-fajls kollha jikkonformaw mar-rekwiżiti li jagħmluhom adattati għal preservazzjoni fuq terminu twil ta’ żmien. X’kien ir-riżultat? Il-bejjiegħa kkuntrattati kienu kumpaniji innovattivi żgħar, ħafna minnhom negozji ġodda. Mis-sitt kumpaniji li pparteċipaw fl-akkwist, tlieta żviluppaw b’suċċess għodod innovattivi li i) inaqqsu l-kostijiet; ii) itejbu l-preċiżjoni u l-kwalità ġenerali tad-diġitalizzazzjoni u l-preservazzjoni fit-tul tal-kontenut kulturali. Istituzzjonijiet patrimonjali f’partijiet oħra tad-dinja, inklużi l-Istati Uniti tal-Amerika, jużaw uħud mill-aktar soluzzjonijiet avvanzati żviluppati min-negozji ġodda li ntgħażlu. Dettalji huma disponibbli minn: http://www.preforma-project.eu

3.1.6 Tfassil ta’ skemi ta’ pagament adattati għall-SMEs

In-negozji ġodda u l-SMEs innovattivi jkollhom bżonn ta’ pagamenti bikrija u regolari, minħabba li ma jkollhomx l-ilqugħ finanzjarju li jkollhom kumpaniji akbar. Ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jipprevedu diversi skemi ta’ pagament abbażi ta’ jekk SME tkunx kuntrattur dirett jew sottokuntrattur.

Fil-każ ta’ kuntrattur dirett, il-pagamenti bil-quddiem jistgħu jkunu fattur deċiżiv li jippermetti l-parteċipazzjoni tal-SMEs.

Fil-każ ta’ sottokuntrattur, l-Istati Membri jistgħu jirrikjedu li x-xerrejja pubbliċi jagħmlu pagamenti diretti lis-sottokuntratturi. B’katina tal-pagamenti iqsar bħal din, is-sottokuntratturi, pereżempju n-negozji ġodda u l-SMEs innovattivi, jitħallsu aktar malajr. Huma jevitaw ukoll ir-riskju ta’ pagamenti tard minħabba kwalunkwe nuqqas min-naħa tal-kuntrattur ewlieni.

Fejn il-pagamenti diretti ma jkunux l-għażla l-aktar xierqa, is-sottokuntratturi jistgħu jkunu appoġġati b’modi oħra, pereżempju permezz tal-għoti ta’ inċentivi lill-kuntratturi prinċipali sabiex iqassru l-perjodi ta’ pagament.

NAGĦTU SPINTA LIN-NEGOZJI ĠODDA PERMEZZ TA’ PAGAMENTI FIL-ĦIN L-għoti ta’ pagamenti bil-quddiem Il-belt ta’ Pariġi nnutat li l-iskemi ta’ pagament tas-soltu b’pagamenti interim żgħar u pagament finali kbir fi tmiem l-akkwist kienu ta’ ostakolu għall-parteċipazzjoni tal-SMEs. Sabiex in-negozji ġodda u l-SMEs innovattivi jkunu jistgħu jipparteċipaw f’offerti pubbliċi, il-belt ta’ Pariġi żiedet il-pagamenti bil-quddiem minn 5 % għal 20 % fl-2017. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.paris.fr/professionnels/l-entreprise-au-quotidien/achats-et-marches-publics-3526#la-politique-fournisseur_1 Skoraġġiment tal-pagamenti tard Skont il-Kodiċi Spanjol tal-Kuntratti Pubbliċi, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jelenkaw, fost il-kriterji għall-valutazzjoni tal-kapaċità finanzjarja, il-perjodu medju ta’ pagament lejn is-sottokuntratturi. Fl-2016, il-belt ta’ Madrid inkludiet fil-kuntratt għall-ġbir tal-iskart, penali f’każ li ma jitħallsux is-sottokuntratturi, li tista’ tammonta għal 50 % tal-ammont dovut. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.boe.es/legislacion/codigos/codigo.php?id=031_Codigo_de_Contratos_del_Sector_Publico&modo=1

3.2 Żvilupp ta’ approċċ ibbażat fuq l-ekosistema għall-innovazzjoni

X’inhi ekosistema fl-innovazzjoni?

L-ekosistema tal-innovazzjoni tikkonsisti minn parteċipanti fin-negozju, negozji ġodda, akkademiċi, servizzi tekniċi u ta’ appoġġ, u l-individwi li jixprunaw l-innovazzjoni. Kull wieħed minn dawn għandu rwol sinifikanti fil-ħolqien tal-valur fl-ekosistema aktar wiesgħa billi jittrasforma l-ideat ġodda f’realtà permezz tal-aċċess għall-investiment finanzjarju. L-ekosistema tal-innovazzjoni toħloq fluss attiv ta’ informazzjoni u riżorsi għall-ideat biex jinbidlu f’realtà. Permezz ta’ dawn l-ekosistemi, l-innovaturi u l-imprendituri jiżviluppaw u jniedu soluzzjonijiet biex isolvu l-problemi tad-dinja reali aktar malajr milli jkun il-każ mingħajr l-ekosistema. Dan il-proċess joħloq għarfien espert f’oqsma ġodda, jgħin biex tiġi diversifikata l-ekonomija, u jippermetti lin-negozji jilħqu lill-klijenti tagħhom fejn ikunu.

X’inhu approċċ ibbażat fuq l-ekosistema għall-innovazzjoni?

L-għanijiet ta’ approċċ ibbażat fuq l-ekosistema huwa li jidentifika u jinteraġixxi mal-innovaturi ewlenin – negozji ġodda, innovaturi u akkademiċi, u jinvolvihom biex jgħinu fl-iżvilupp ta’ kapaċitajiet ta’ innovazzjoni.

Xi jfisser dan għax-xerrejja pubbliċi?

L-ekosistema tal-innovazzjoni tagħti lix-xerrej pubbliku viżjoni aħjar ta’ diversi kwistjonijiet: minn fejn se tiġi l-ġenerazzjoni li jmiss ta’ ideat u kunċetti? Kemm huma interessanti l-iżviluppi innovattivi? F’liema stadju fl-iżvilupp tal-innovazzjoni huwa rilevanti li wieħed jipparteċipa? X’valur tista’ toħloq is-soluzzjoni innovattiva fuq is-soluzzjonijiet eżistenti? Min huma l-atturi emerġenti fl-ekosistema li wieħed għandu joqgħod attent għalihom fil-kuntest tal-intelliġenza dwar is-suq tal-fornituri.

Ix-xerrej pubbliku jenħtieġ li joħloq rabtiet mal-ekosistemi tal-innovazzjoni: raggruppamenti, inkubaturi, aġenziji tal-innovazzjoni jew laboratorji ħajjin, (fil-livell lokali, reġjonali, nazzjonali jew saħansitra Ewropew) u jitgħallmu jaħdmu magħhom. Prattika tajba oħra biex wieħed isir jaf l-atturi f’ekosistema speċifika tista’ tkun l-użu ta’ hackathon (31).

Permezz ta’ dawn l-attivitajiet, ix-xerrej pubbliku jkun jista’ jidentifika aħjar l-innovaturi u jibda kollaborazzjoni siewja ta’ ko-ħolqien, jivvaluta l-livell ta’ tħejjija ta’ prodott ġdid u jidentifika l-kostijiet tal-applikazzjoni tat-teknoloġiji innovattivi.

EŻEMPJU WORKSHOP ORGANIZZAT MILL-MINISTERU FRANĊIŻ TAT-TRASPORT MA’ XERREJJA PUBBLIĊI U ATTURI MILL-EKOSISTEMA TAL-INNOVAZZJONI FIS-SETTUR TAL-MOBILITÀ (JANNAR 2020) Il-Ministeru Franċiż tat-Trasport organizza workshop ta’ taħriġ f’laboratorju ħaj li laqqa’ flimkien diversi awtoritajiet lokali ta’ daqsijiet differenti (minn bliet b’aktar minn 2 miljun abitant għal aktar minn 30 000 abitant), kumpaniji kbar li jimmaniġġjaw l-infrastruttura tal-mobilità (bħat-trasport pubbliku), negozji ġodda u speċjalisti tekniċi fit-trasport. L-organizzazzjoni ta’ dan il-workshop f’laboratorju ħaj ippermettiet li x-xerrejja jkunu konnessi ma’ atturi tal-innovazzjoni fis-settur tal-mobilità. L-għan tal-avveniment kien li jiġi organizzat sforz kollaborattiv bejn il-parteċipanti kollha biex l-ewwel jiġu riveduti l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għax-xiri ta’ applikazzjoni għall-carpool u mbagħad, jinbnew speċifikazzjonijiet tekniċi innovattivi li jippermettu lill-kumpaniji innovattivi jissottomettu offerta. Dan il-workshop kien istruttiv kemm għall-kumpaniji, li setgħu jifhmu aħjar il-qafas legali tal-akkwist pubbliku, kif ukoll għax-xerrejja pubbliċi, li setgħu jikkunsidraw kif jagħmlu proġett aktar miftuħ għall-innovazzjoni. Pereżempju, ix-xerrejja ħejjew dashboard biex jiddeterminaw ir-riżultati mistennija minn soluzzjoni innovattiva. Ix-xerrejja ssuġġerew ukoll li l-ispeċifikazzjonijiet jistgħu jinkludu vidjow sommarju qasir li jippreżenta l-punti ewlenin tat-talba. Dettalji huma disponibbli minn: https://www.francemobilites.fr/ https://www.liberte.paris/

3.3 Mobilizzazzjoni tas-sensara tal-innovazzjoni

Ir-rabtiet bejn in-negozji ġodda li joffru soluzzjonijiet innovattivi u l-SMEs innovattivi, minn naħa, u x-xerrejja pubbliċi min-naħa l-oħra, ħafna drabi jkunu dgħajfa u ma jiffurmawx b’mod spontanju. Is-sensara tal-innovazzjoni jistgħu jgħinu sabiex dawn jinbnew jew jissaħħu.

Sensar tal-innovazzjoni jista’ jkun kwalunkwe istituzzjoni bil-kapaċità u l-għan li tlaqqa’ innovazzjoni fil-bidu tagħha ma’ bżonn min-naħa tad-domanda. Is-sensar jista’ jkun parti miċ-ċiklu tal-ħajja ġenerali tal-innovazzjoni u forza li tagħti impetu lill-akkwist ta’ innovazzjoni. Huwa jista’ jkun involut b’mod attiv fil-moviment tal-ideat mill-fornituri potenzjali tal-innovazzjoni lejn in-netwerks tax-xerrejja pubbliċi potenzjali tal-innovazzjoni, sew jekk ikunu bliet, sptarijiet, awtoritajiet tal-protezzjoni ċivili jew kwalunkwe xerrej pubbliku rilevanti ieħor. Bil-maqlub ta’ dan, jista’ jikkomunika lill-industrija rilevanti l-ħtiġijiet tax-xerrejja pubbliċi. Is-sensara tal-innovazzjoni jistgħu jiffaċilitaw ukoll it-tħejjija ta’ ideat innovattivi għal proċeduri ta’ akkwist pubbliku speċifiċi.

Il-kompit