2008
L-EFFETTIVITÀ TAL-GĦAJNUNA TAL-UE 
FIL-QASAM TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA GĦALL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINAIL-QORTI EWROPEA 
TA’  L-AWDITURI
Rapport Speċjali  Nru 9IR-RAPPORT SPEĊJALI “L-EFFETTIVITÀ TAL-GĦAJNUNA TAL-UE FIL-
QASAM TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA GĦALL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINA”  JEŻAMINA L-KISBIET TAL-GĦAJNUNA TA’  L-UE U JANALIZZA R-RAĠUNIJIET GĦALFEJN IL-PRESTAZZJONI KIENET INADEGWATA. JAGĦTI ĦARSA WKOLL LEJN IL-PUNT SAFEJN IL-KUMMISSJONI KELLHA PROĊESS F’POSTU SABIEX TIEĦU KONT TA’  TAGĦLIMIET DWAR GĦAJNUNA KONTINWA F’DAN IL-QASAM.  IR-RAPPORT JINKLUDI RAKKOMMANDAZZJONIJIET DETTALJATI LI JISTGĦU 
JGĦINU LILL-KUMMISSJONI TTEJJEB L-EFFETTIVITÀ TAS-SOSTENN 
MOGĦTI LIT-TLIET PAJJIŻI.
IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI
MT
QJ-AB-08-009-MT-C
ISBN 978-92-9207-146-2
Kif tista’ tikseb pubblikazzjonijiet ta’ l-UE?
Il-pubblikazzjonijiet li jinħarġu mill-Uffi   ċċju tal-Pubblikazzjonijiet li huma għall-bejgħ 
jistgħu jinkisbu mill-Bookshop ta’ l-UE http://bookshop.europa.eu fejn inti tista’ tordna mill-uffi   ċċju tal-bejgħ li tixtieq.
Tista’ wkoll titlob lista ta’ l-operaturi tan-netwerk tal-bejgħ tagħna madwar id-dinja 
billi tibgħat feks lil dan in-numru: +352 2929 42758.
L-EFFETTIVITÀ TAL-GĦAJNUNA 
TAL-UE FIL-QASAM TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA GĦALL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINARapport Speċjali  Nru 9   2008
IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI(skont l-Artikolu 248(4), it-tieni sotto-paragrafu, KE)
2
IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
L-1615 Luxembourg
Telefon (352) 4398-45410
Fax (352) 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Rapport Speċjali  Nru 9    2008
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet. Jista’ jsir aċċess 
għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).
Informazzjoni dwar il-katalogar tinsab fit-tmiem ta’ din il-pubblikazzjoni.
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, 2009
ISBN 978-92-9207-146-2
DOI 10.2865/46113
© Il-Komunitajiet Ewropej, 2009
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.
Printed in Belgium
WERREJ
Paragrafu 
 ABBREVJAZZJONIJIET
I-V SOMMARJU EŻEKUTTIV
1-7 INTRODUZZJONI
8-10   L-AMBITU U L-ISKOP TAL-VERIFIKA
11-62  OSSERVAZZJONIJIET
11-52   SA LIEMA PUNT L-GĦAJNUNA TAL-UE GĦALL-PROĠETTI TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA FIL-BELARUS, 
IL-MOLDOVA U L-UKRAINA KIENET TA’ SUĊĊESS?
11-19  ĠESTJONI TAL-FRUNTIERI: KISBIET SODISFAĊENTI
20-27  IMMIGRAZZJONI U AŻIL: PROGRESS FQIR F’KUNTEST DIFFIĊLI28-44  IL-ĠLIEDA KONTRA L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA: RIŻULTATI MĦALLTA
45-52  ĠUDIKATURA U GOVERNANZA TAJBA: RIŻULTATI MĦALLTA
53-57   X’INHUMA R-RAĠUNIJIET EWLENIN GĦAL PRESTAZZJONI INADEGWATA?
54  KISBA LIMITATA TIPIKAMENT MINĦABBA TAĦLITA TA’ FATTURI LI JINVOLVU L-PARTIJIET EWLENIN KOLLHA
55-56  NUQQASIJIET FIL-ĠESTJONI TAL-PROĠETTI MILL-KUMMISSJONI
57  NUQQASIJIET FIL-ĠESTJONI TA’ PROĠETTI MILL-ORGANIZZAZZJONIJIET INTERNAZZJONALI
58-62   IL-KUMMISSJONI SAFEJN GĦANDHA PROĊESS TA’ TAGĦLIM STABBILIT SABIEX JIKKUNSIDRA L-ESPERJENZI GĦALL-KONTINWITÀ 
TAL-GĦAJNUNA FIL-QASAM TA’ LIBERTÀ, SIGURTÀ U ĠUSTIZZJA?
60-61  MHUX IL-POSSIBBILTAJIET KOLLHA SFRUTTATI SABIEX TINĠABAR INFORMAZZJONI
62  L-ESPERJENZA MIKSUBA MHUX DEJJEM RIFLESSA FI PROĠETTI ĠODDA
63-73   KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET
  ANNESS I – MAPPA ANNESS II – JHA - ĦARSA ĠENERALI LEJN IL-PROĠETT (IMPENJAT TAĦT IL-PROGRAMMI 2000 - 2005)
 ANNESS III – ĦARSA ĠENERALI LEJN KUNTRATTI VVERIFIKATI
  ANNESS IV – ŻONA TAL-OPERAT TAL-EUBAMS
 IR-RISPOSTI TAL-KUMMISSJONI

ABBREVJAZZJONIJIET
AENEAS : Programm għal għajnuna finanzjarja u teknika lil pajjiżi terzi fl-oqsma tal-immig-
razzjoni u l-ażil
BUMAD : Għajnuna Multisettorali għall-Kontroll tad-Droga u l-Bini tal-Istituzzjoni fl-Ukraina, 
il-Moldova u l-Belarus
DG: Direttorat-Ġenerali
DĠ JLS : Direttorat-Ġenerali tal-Ġustizzja, il-Libertà u s-Sigurtà
ENP : Politika Ewropea tal-Viċinat
EUBAM : Missjoni tal-Unjoni Ewropea ta’ Assistenza fil-Fruntieri tal-Moldova u l-Ukraina
Europe Aid : Uffiċċju tal-Koperazzjoni Europe Aid
FIU : Unità tal-Intelliġenza Finanzjarja
NGOs : Organizzazzjonijiet mhux Governattivi
TACIS : Għajnuna teknika għall-Commonwealth tal-Istati Indipendenti 
SOMMARJU 
EŻEKUTTIV
I.
Wara t-tkabbir tal-2004 u l-2007, l-UE saret ġara 
diretta tal-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina. Il-
Kummissjoni għamlet ammont konsiderevoli  ta’ fondi tal-UE disponibbli għal dawn il-pajjiżi (166 miljun euro fil-perijodu 2000-2005) biex 
tittejjeb il-kapaċità tagħhom fl-oqsma tal-: kon-troll tal-fruntieri; ġestjoni tal-immigrazzjoni/l-
ażil; il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata; u 
l-ġudikatura u l-governanza tajba. Il-Kummiss-
joni llimitat l-għajnuna lill-Belarus minħabba nuqqas ta’ rispett għad-demokrazija u d-dritti-jiet tal-bniedem. L-UE użat strumenti differenti, dak l-aktar sinifikanti kien il-programm TACIS u l-parti l-kbira tal-għajnuna twasslet permezz tal-organizzazzjonijiet internazzjonali (ara  l-paragrafi 1 sa 7). 
II.
L-għan tal-verifika tal-Qorti kien li tiddetermina s-suċċess tal-għajnuna tal-UE, biex tistabbilixxi r-raġunijiet għall-possibilità ta’ prestazzjoni  baxxa u biex tara sa liema punt il-Kummissjoni kellha proċess ta’ tagħlim stabbilit biex jikkun-sidra l-esperjenzi miksuba għal kontinwità  fl-għajnuna f’dan il-qasam. Il-verifika eżaminat 40 kuntratt b’valur totali ta’ 100 miljun euro  (ara l-paragrafi 8 sa 10 u l- Anness III ). 
III.
Il-parti l-kbira tal-għajnuna vverifikata kisbet 
riżultati sodisfaċenti, b’mod partikolari fil-qasam tal-“Ġestjoni tal-Fruntieri”. Il-progress fil-parti l-kbira tiegħu ma kienx sodisfaċenti  fil-qasam tal-“Immigrazzjoni u l-Ażil”. Inkisbu riżultati mħallta fil-Ġlieda kontra l-Kriminalità Organizzata” u l-“Ġudikatura u l-Governanza  Tajba” (ara l-paragrafi 11 sa 52). IV.
Il-kisbiet limitati kienu tipikament dovuti għal taħlita ta’ fatturi li jinvolvu l-Kummissjoni,  l-istituzzjonijiet internazzjonali u l-varji awto-ritajiet tat-tliet pajjiżi. Fatturi esterni bħall-instabilità politika kontinwa fl-Ukraina wkoll  naqset ir-riżultati tal-proġett. Minkejja li kel-lha persunal kompetenti ħafna, id-Delegazzjoni f’Kiev kellha wisq xogħol, billi bdiet tieħu  ħsieb qasam tal-politika li qed jikber malajr bi proġetti mhux biss fl-Ukraina imma fil-Belarus u l-Moldova wkoll. Id-Delegazzjoni fil-Moldova, li nfetħet f’Ottubru 2005, ħadet kważi sentejn biex tibda l-ġestjoni ta’ xogħol tal-proġetti.  Il-ko-eżistenza ta’ bosta strumenti ta’ finan-zjament għall-istess għan u n-nuqqas ta’ koe-renza bejniethom fixklet approċċ ta’ kwalità.  Kien hemm ukoll ċerti nuqqasijiet fil-ġestjoni konġunta mal-istituzzjonijiet internazzjonali. B’mod ġenerali l-koordinazzjoni tal-għajnuna tal-UE ma’ donaturi oħra ma kinitx żviluppata biżżejjed. Fl-aħħar il-Kummissjoni ma sfruttatx kompletament għażliet biex tiġbor esperjenzi u l-esperjenza miksuba ma kinitx dejjem riflessa fi proġetti ġodda ( ara l-paragrafi 53 sa 62).
V.
Abbażi ta’ dawn l-osservazzjonijiet, il-Qorti  tagħmel rakkomandazzjonijiet dettaljati li  jistgħu jgħinu lill-Kummissjoni biex iżżid  l-effettività tal-assistenza mogħtija lill-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina fil-qasam tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja (ara l-paragrafi 63 sa 73). 
7
INTRODUZZJONI
 1.  Wieħed mill-għanijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea (UE) huwa li toff-
ri liċ-ċittadini tagħha żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja1. Dan l-għan  
għandu dimensjoni esterna importanti. Wara t-tkabbir tal-2004 u l-2007, 
l-UE saret ġara diretta tal-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina, taqsam fruntiera komuni u taffaċċja sfidi komuni fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, it-terroriżmu u attivitajiet illegali oħra (ara l-mappa fl- Anness I ).
 2.  L-UE qed tagħmel sforzi speċifiċi biex tgħin lil dawn it-tliet pajjiżi biex itejjbu 
l-kapaċità tagħhom fl-oqsma ta’ kontroll tal-fruntieri, il-ġestjoni tal-immig-razzjoni/tal-ażil, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-ġudikatura u l-governanza tajba
2. Fil-perijodu 2000-2005 il-Kummissjoni ffinan-
zjat 89 proġett b’kontribuzzjoni totali tal-UE ta’ 165,7 miljun euro (ara l-Anness II ). 
 3.  Il-mezz primarju għall-għajnuna tal-UE kien il-programm TACIS3. Proġetti 
ġew iffinanzjati permezz tal-friegħi varji tiegħu: Programmi Nazzjonali  ta’ Azzjoni, Programmi Reġjonali ta’ Azzjoni u Programmi ta’ Koperazzjoni bejn il-Fruntieri. Maħluq fl-1991, l-għan ġenerali tat-TACIS kien li jas-sisti t-tranżizzjoni lejn ekonomija ta’ suq ħieles u jsaħħaħ id-demokrazija u l-istat tad-dritt fl-istati msieħba. It-TACIS tneħħa b’mod gradwali fl-2006 imma l-pagamenti ser ikomplu mill-inqas sal-2010. Mill-2007 ’il quddiem, għajnuna lill-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina ġiet ipprogrammata taħt  l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat u Sħubija l-ġdid (ENPI)
4.
 4.  Flimkien mal-programm TACIS l-UE użat strumenti oħra biex tgħin lil dawn 
it-tliet pajjiżi fil-qasam tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja: 
Azzjoni preparatorja għall-koperazzjoni fl-immigrazzjoni (iffinanzjata a) 
mil-linja tal-baġit speċifika).
Programm ta’ għajnuna finanzjarja u teknika lil pajjiżi terzi fl-oqsma b) 
tal-immigrazzjoni u l-ażil (AENEAS)5. 
Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni Rapida c) 6.
Inizjattiva Ewropea għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem d) 7.1 L-isem qadim użat mill-
Kummissjoni għal dan il-qasam tal-politika kien “Ġustizzja u Affarijiet 
Interni (JHA)”.
2 Diġà fl-2003, pjan ta’ azzjoni tal-UE 
dwar il-ġustizzja u l-affarijiet interni kien ippubblikat għall-Ukraina 
(ĠU C 77, 29.3.2003). Dan il-pjan ta’ 
azzjoni ġie revedut fl-2007.
3 Programm ta’ Assistenza Teknika 
għall-pajjiżi tal-Commonwealth 
tal-Istati Indipendenti. 12-il pajjiż ibbenefikaw mit-TACIS: il-Belarus, 
il-Moldova, il-Federazzjoni Russa 
u l-Ukraina fl-Ewropa tal-Lvant, 
l-Armenja, l-Azerbajġan u l-Ġeorġja 
fil-Caucasus, il-Kazakhstan, Ir-Repubblika ta’ Kyrgyz, 
it-Taġikistan, it-Turkmenistan 
u l-Uzbekistan fl-Asja Ċentrali.
4 Ir-Regolament (KE) Nru 1638/2006 
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 
tal-24 ta’ Ottubru 2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali ta’ 
twaqqif tal-Istrument Ewropew 
ta’ Viċinat u Sħubija (ĠU L 310, 
9.11.2006, p. 1).
5 Ir-Regolament (KE) Nru 491/2004 
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 
(ĠU L 80, 18.3.2004; p. 1).
6 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 381/2001 (ĠU L 57, 27.2.2001, 
p. 5).
7 Ir-Regolament tal-Kunsill 
(KE) Nru 2242/2004 (ĠU L 390, 
31.12.2004, p. 21).
8
 5.  Wara d-devoluzzjoni8 fl-2003, id-Delegazzjoni tal-Kummissjoni f’Kiev ingħatat 
responsabilità ġenerali għall-implimentazzjoni tal-għajnuna tal-UE fit-tliet pajjiżi. Delegazzjoni ġdida nfetħet fil-Moldova f’Ottubru 2005 u saret responsabbli mill-implimentazzjoni tal-proġetti fis-sajf 2007. Il-proġetti mhux tat-TACIS is-soltu huma ġestiti mill-Kwartieri Ġenerali tal-Kummiss-joni (Europe Aid u d-DĠ JLS).
 6.  L-ikbar parti tal-għajnuna fil-qasam tal-libertà, sigurtà u l-ġustizzja titwassal 
permezz ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali: il-Programm ta’ Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti (UNDP), il-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet  Uniti għar-Refuġjati (UNHCR), l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Immigrazzjoni (IOM) jew il-Kunsill tal-Ewropa (CoE). Abbażi tal-akkordji ta’ kontribuzzjoni standard iffirmati mal-Kummissjoni, dawn l-organiz-
zazzjonijiet internazzjonali huma responsabbli minn ċerti aspetti tal-implimentazzjoni tal-proġetti, li jinkludu l-proċeduri ta’ xiri u pagament 
(l-hekk imsejħa tip ta’ ġestjoni konġunta). 
 7.  Is-sitwazzjoni fil-Belarus kienet speċifika. Ftehim ta’ Sħubija u Koperazzjoni 
bejn il-Belarus u l-UE ġie ffirmat fl-1996 imma r-ratifika tiegħu ġiet iffriżata minħabba nuqqas ta’ rispett għad-demokrazija u d-drittijiet tal-bniedem. Għalhekk, matul il-perijodu kopert mill-verifika, l-għajnuna lill-Belarus  kienet limitata għal proġetti umanitarji, transkonfinali u ta’ koperazzjoni reġjonali, sostenn għall-ħtiġijiet tal-popolazzjoni, u għal proġetti li jsos-tnu direttament u indirettament id-demokratizzazzjoni u forzi demokratiċi (pereżempju, l-għajnuna lill-media indipendenti, boroż ta’ studju għaż-żgħażagħ). Il-proġetti ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja fil-Belarus fil-parti l-kbira huma proġetti ta’ bosta pajjiżi li jinkludu l-Moldova u l-Ukraina.8 L-għoti tar-responsabilità 
tat-tmexxija lid-Delegazzjonijiet 
tal-Kummissjoni fil-pajjiż.
9
L-AMBITU U L-ISKOP TAL-VERIFIKA
 8.  L-għan tal-verifika kien li tevalwa l-effettività tal-għajnuna tal-UE fil-qasam 
tal-libertà, sigurtà u ġustizzja għall-Belarus, Moldova u l-Ukraina. Il-veri-fika indirizzat tliet domandi:
Sa liema punt l-għajnuna tal-UE għall-proġetti tal-libertà, is-sigurtà u a) 
l-ġustizzja fil-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina kienet ta’ suċċess?
X’inhuma r-raġunijiet prinċipali għall-possibilità ta’ prestazzjoni  b) 
baxxa?
Sa liema punt il-Kummissjoni għandha proċess ta’ tagħlim stabbilit c) 
biex jikkunsidra l-esperjenzi għal kontinwità fl-għajnuna fil-qasam  tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja? 
 9.  Il-Qorti vverifikat 40 kuntratt, magħżula skont il-ġudizzju, b’kontribuzzjoni 
totali tal-UE ta’ 99,3 miljun euro (minn total ta’ 89 proġett9 li jkopru  
165,7 miljun euro fl-2000-2005), li jikkomprendu 24 kuntratt komplet  u 16 li għadhom għaddejja (l- Anness III ). Il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-kun-
tratti li għadhom għaddejja segwew proġetti li qabel kienu ffinanzjati  
mill-UE, li jippermettu evalwazzjoni tal-proċess ta’ tagħlim tal-Kummiss-joni (il-mistoqsija prinċipali tal-punt (c) hawn fuq). Il-verifika kienet tin-volvi eżami: tar-riżultati tal-proġetti u paragun mal-għanijiet iffissati;  tal-fatturi li jfixklu l-kisba tal-għanijiet; u tal-esperjenzi miksuba u jekk dawn ġewx ikkunsidrati fi proġetti jew programmi li segwew.
 10.  L-40 kuntratt eżaminat kienu jaqgħu f’erba’ oqsma oħra:
Il-Ġestjoni tal-Fruntieri. a) 
L-Immigrazzjjoni u l-Ażil. b) 
Il-Ġlieda kontra l-Kriminalità Organizzata. c) 
Il-Ġudikatura u l-Governanza Tajba. d) 
  It-tim tal-verifika eżamina l-proġetti fuq il-post matul il-perijodu Novembru 
2006 sa Lulju 2007, u inkluda żjarat lill-organizzazzjonijiet internazzjonali 
implimentattivi u korpi nazzjonali kif ukoll unitajiet ta’ sorveljanza10.9 Proġett huwa implimentat 
permezz ta’ kuntratt wieħed jew 
aktar minn wieħed.
10 Il-Kummissjoni tikkuntratta 
konsorzju biex iwettaq sorveljanza 
regolari tal-proġetti.
OSSERVAZZJONIJIET
SA LIEMA PUNT L-GĦAJNUNA TAL-UE GĦALL-PROĠETTI 
TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA FIL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINA KIENET TA’ SUĊĊESS?
ĠESTJONI TAL-FRUNTIERI: KISBIET SODISFAĊENTI 
 11.  Il-Belarus u l-Ukraina qed jiffaċċjaw problemi kbar fil-ġestjoni tal-fruntieri 
minħabba t-tul totali tal-fruntieri esterni tagħhom (madwar 3 000 km  
u 7 000 km rispettivament) u n-nuqqas ta’ demarkazzjoni uffiċjali tal-frun-tieri, b’mod partikolari mar-Russja. Kważi l-ebda kontrolli tal-fruntiera u tad-dwana ma jitwettqu fil-fruntiera bejn ir-Russja u l-Belarus. Il-dgħufija fil-fruntieri tħeġġeġ kemm attività kriminali trans-konfinali u kif ukoll  l-immigrazzjoni illegali. 
 12.  Il-ġestjoni tal-fruntieri bejn il-Moldova u l-Ukraina hija kkumplikata mill-
eżistenza tar-Repubblika ta’ Transnistria li pproklamat lilha nfisha u li  
mhix rikonoxxuta internazzjonalment. Il-fruntiera tal-Istat bejn il-Moldova 
u l-Ukraina hija twila 1 222 km li minnha 472 km fuq in-naħa tal-Moldova hija taħt il-kontroll tal-awtoritajiet ta’ Transnistria. L-awtoritajiet Trans-nistriani jikkontrollaw ir-reġjun fil-Lvant tax-Xmara Dniestr u qed jaġixxu de facto  indipendentement mill-bqija tal-Moldova (ara l-Kaxxa 1).
SFOND GĦALL-KUNFLITT TA’ TRANSNISTRIAKAXXA 1
B’mod parallel mal-proċess ta’ emanċipazzjoni tal-Moldova mill-Unjoni Sovjetika, mill-1989 ’il qud-
diem, movimenti ta’ protesta fi  r-reġjuni li fi  l-biċċa l-kbira għandhom popolazzjonijiet mhux Moldo-
vani bdew jirreżistu l-isforzi għall-indipendenza tal-Moldova. Bħala reazzjoni għad-dikjarazzjoni ta’ 
sovranità tal-Moldova, Repubblika Moldovana ta’ Transnistria separata ġiet ipproklamata fl  -1990. Seħħ 
il-kunfl  itt u l-glied laħaq l-ogħla punt tiegħu fl  -1992, u dan ikkawża bosta mijiet ta’ mwiet u madwar 
100 000 refuġjat. 
Sa mill-1995 il-Moldova u t-Transnistria, megħjuna mill-OSCE, ir-Russja u l-Ukraina bħala medjaturi 
internazzjonali, iddiskutew il-possibilità ta’ ft  ehim għall-kunfl  itt iff  riżat. Il-wasla fi  l-poter tal-ammi-
nistrazzjoni tal-President Yushchenko fl  -Ukraina ħolqot tieqa ta’ opportunità għal aktar progress 
biex tinstab soluzzjoni għall-kunfl  itt. Sa minn Settembru 2005, l-UE u l-Istati Uniti pparteċipaw bħala 
osservaturi fi  l-proċess tan-negozjati. L-UE ġiet irrappreżentata minn Rappreżentant Speċjali għall-
Moldova sa minn Marzu 2005.
11
 13.  Il-Kummissjoni għenet sostanzjalment biex ittejjeb il-kapaċitajiet ta’ ġestjoni 
tal-fruntieri tal-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina. Il-ġestjoni tal-fruntieri  hija finanzjarjament il-qasam l-aktar sinifikanti għall-proġetti tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja. 63,2 % tal-għajnuna tal-UE (104,7 miljun euro)  taħt il-programmi 2000-2005 ġie allokat f’dan il-qasam. Il-Qorti vverifikat 10 kuntratti b’valur totali ta’ 51,8 miljun euro.
 14.  Il-parti l-kbira tal-proġetti vverifikati kisbu riżultati sodisfaċenti (ara  
l-Anness III ). L-użu ta’ tagħmir modern u teknoloġiji mtejba kif ukoll  
taħriġ tal-għassiesa tal-fruntieri wassal għal kontrolli u sorveljanza aħjar tal-fruntieri (ara l-eżempji fil-Kaxxa 2). Il-Kumitat tal-Istat tal-Belarus tal-Għassa tal-Fruntiera b’mod partikolari wera impenn kbir, billi uża l-istrut-tura militari tiegħu biex jimplimenta strettament l-istipulazzjonijiet kollha tal-kuntratt. Madanakollu, ġew innutati problemi prinċipali fil-kuntratt ta’ xogħlijiet għall-bini tal-Koslovichi II Border Terminal (It-Terminal tal-Fruntiera Koslovichi II)
11 (ara l-Kaxxa 3).
EŻEMPJU TA’ RIŻULTAT SODISFAĊENTI: UŻU TA’ TAGĦMIR MODERN ISAĦĦAĦ IL-KONTROLL TAL-FRUNTIERIKAXXA 2
Il-proġetti “Border Management Improvement Ukraine” (Titjib fi  l-Ġestjoni tal-Fruntieri Ukraina) 
(kontribuzzjoni tal-UE ta’ 4,0 miljun euro) u “Strengthening Border Management in the Republic 
of Belarus” (Tisħiħ tal-Ġestjoni tal-Fruntieri fi  r-Repubblika tal-Belarus) (kontribuzzjoni tal-UE ta’ 
13,3 miljun euro) wasslu fost aff  arijiet oħra kameras, mikroskopji, strumenti għall-verifi  kazzjoni tad-
dokumenti, vetturi, tagħmir tal-IT li jinkludi skambji telefoniċi awtomatiċi għall-unitajiet tal-fruntieri 
u hardware biex isiru kontrolli online, pereżempju, ta’ persuni suspettużi jew vetturi misruqa. L-oġġetti ta’ investiment kollha ċċekkjati kienu fi  l-post skont ir-reġistru tal-inventarju, bit-tabelli u użati għall-
għan intiż.11 Il-Kozlovichi international border 
terminal (It-Terminal tal-fruntiera 
internazzjonali ta’ Kozlovichi ) (li 
qiegħed ħdejn Brest fir-Repubblika tal-Belarus) hija t-triq prinċipali ta’ 
passaġġ għal vetturi li jittrasportaw 
il-merkanzija bejn ir-Repubblika 
tal-Belarus u l-Polonja (Kuritur ta’ 
Trasport Pan-Europew II).
12
EŻEMPJU TA’ RIŻULTAT INSODISAFAĊENTI: AMBITU TA' XOGĦOL IMNAQQAS U DEWMIENKAXXA 3
Fi tmiem l-2006, id-data ta’ kompletazzjoni oriġinali, il-Koslovichi II Border Terminal (Terminal 
tal-Fruntiera Kozlovichi II) (kontribuzzjonijiet tal-UE ta’ 14,0 miljun euro) kien għadu jixbaħ sit ta’ 
kostruzzjoni kbir fejn il-parti l-kbira tal-bini kien nofsu lest u t-toroq, iż-żoni ta’ parkeġġ u l-bankini 
kien għad jonqoshom jinbnew. Problemi ta’ eżenzjoni tat-taxxa, fl  imkien ma’ ffi   ssar ta’ prezz baxx fi  l-
fażi tal-għoti tal-off  erti, wasslu għal addendum għall-kuntratt li naqqas ħafna l-ambitu tax-xogħlijiet 
(pereżempju, xi bini ser jibqa’ inkomplet, ser jitlesta biss bħala ġebel u saqaf). Iffi   nanzjar sostanzjali 
żejjed huwa meħtieġ biex jitlesta t-terminal tal-fruntiera internazzjonali kif ippjanat u kkuntrattat oriġinarjament. 15.  Il-proġett finanzjarjament l-aktar sinifikanti fil-qasam tal-libertà, sigurtà 
u ġustizzja, il-Missjoni tal-Unjoni Ewropea għall-Għajnuna fil-fruntieri  tal-Moldova u l-Ukraina
12 (EUBAM, kontribuzzjonijiet totali tal-UE ta’  
19,1 miljun euro) ikkontribwixxiet ħafna lejn il-bini tal-kapaċità tal-għassa tal-fruntiera u s-servizz tad-dwana fil-Moldova u l-Ukraina (ara l-mappa tal- Anness IV ). Pereżempju, l-“EUBAM” għenet l-implimentazzjoni u s-sor-
veljanza effettiva ta’ reġim tad-dwana ġdid bejn il-Moldova u l-Ukraina, 
u għalhekk għenet il-glieda kontra l-kuntrabandu u attività illegali bejn il-fruntieri. Riżultat ta’ dan instab kuntrabandu kbir li kien jinvolvi t-Trans-
nistria. L-evażjoni illegali tat-taxxi u tad-dazji doganali kienet tikkonċerna 
pereżempju vetturi, frott u ħaxix u laħam tat-tajr. Għal-laħam tat-tajr biss, l-EUBAM ikkalkulat telf sa 43 miljun euro għall-baġit tal-istat tal-Ukraina jew sa 18-il miljun euro għall-baġit tal-Istat tal-Moldova (il-perijodu Ottu-bru 2005 sa Mejju 2006). 12 L-EUBAM ilha mwaqqfa mill-1 ta’ 
Diċembru 2005. L-operazzjonijiet 
EUBAM huma bbażati fuq 
Memorandum ta’ Ftehim konkluż bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-gvernijiet 
tal-Ukraina u r-Repubblika tal-
Moldova. Fattur li mmotiva dan kien 
it-theddid min-naħa tar-reġjun ta’ 
Transnistria bis-suppożizzjoni ta’ livell għoli ta’ attivitajiet kriminali bejn 
il-fruntiera. L-EUBAM hija implimentata 
mill-Programm ta’ Żvilupp tan-
Nazzjonijiet Uniti (UNDP). 16-il Stat 
Membru tal-UE jikkontribwixxu b’għoti 
ta’ oġġetti/servizzi permezz tas-
sekondar ta’ persunal professjonali lill-Missjoni (madwar 100 uffiċjal doganali 
u għassiesa tal-fruntiera). L-EUBAM 
stabbiliet l-kwartieri ġenerali 
operattivi tagħha f’Odessa (l-Ukraina) 
u ħolqot uffiċċju wieħed fuq il-post f’Chisinau (il-Moldova) u ħames uffiċċji 
oħrajn fuq il-post mal-fruntiera tal-
Ukraina/il-Moldova/Transnistria kif 
ukoll uffiċċju fuq il-post/bażi loġistika 
fil-portijiet tal-baħar ta’ Odessa u 
Illichevsk. 
13
 16.  L-EUBAM sabet nuqqasijiet kbar biex tassigura prosekuzzjonijiet krimi-
nali għall-kuntrabandu13 (leġiżlazzjoni insuffiċjenti, komunikazzjoni  
ineffiċjenti/rwoli mhux ċari tas-servizz tad-dwana statali, servizz tal-għassa tal-fruntiera tal-istat, pulizija tat-taxxa u servizz ta’ sigurtà, demar-kazzjoni fqira ta’ fruntiera ħadra). Il-biċċa l-kbira tal-każijiet ma ġewx  imħarrka bħala kriminali, imma biss bħala ksur amministrattiv mingħajr konfiska obbligatorja tal-oġġetti involuti
14. L-EUBAM irrapportat ukoll li 
minħabba l-livell tal-korruzzjoni fl-uffiċċji tal-prosekuturi u fil-ġudikatura, il-kuntrabandisti nħelsu u l-oġġetti tal-kuntrabandu ngħataw lura lill-
kuntrabandisti.
 17.  Meta l-EUBAM bdiet f’Novembru 2005 kienet iffinanzjata għall-ewwel sitt 
xhur tagħha mill-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni Rapida15. Il-mekkaniżmu kien 
applikat biex jirreaġixxi b’mod rapidu u flessibbli għall-opportunità li  nħolqot fl-2005 biex isir avvanz biex jissolva l-kunflitt ta’ Transnistria (ara 
l-Kaxxa 1). Is-suppożizzjoni tal-proġett hija li kontrolli aħjar tal-fruntieri u tad-dwana u s-sorveljanza tal-fruntieri tul il-fruntiera kollha huma ele-menti kruċjali biex tinstab soluzzjoni paċifika. Jekk din is-suppożizzjoni 
hix valida jista’ jkun evalwat biss fuq tul ta’ żmien twil. 
 18.  Sussegwentement l-iffinanzjar tal-EUBAM kien ikkaratterizzat mill-użu ta’ 
bosta kuntratti ta’ żmien qasir iffinanzjati minn Programmi TACIS ta’  Azzjoni Reġjonali. Konsegwenza ta’ dan, kuntratti tal-persunal jew fte-him ta’ kiri kellhom jiġu aġġornati kull ftit xhur. Il-Kummissjoni ma kinitx ipprevediet proġett daqshekk kbir fuq żmien twil (kważi miljun euro kull xahar) meta pprogrammat l-attivitajiet tagħha fir-reġjun.
 19.  Biex tikkumplementa l-għajnuna mogħtija mill-EUBAM, l-UE qed tiffinanzja 
x-xiri ta’ tagħmir għall-fruntiera taħt il-proġett “Improvement of border controls at the Moldova-Ukraine border” (Titjib tal-kontrolli tal-fruntieri fil-fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina) (il-proġett Bommoluk, kon-tribuzzjoni tal-UE ta’ 9,9 miljun euro). Din l-attività addizzjonali tqaj-
jem għadd ta’ sfidi li għandhom jiġu indirizzati fil-futur, bħal proċessi  
kumplessi ta’ sejħiet għall-offerti
16, l-għażla tal-aħjar post fiżiku għat-
tagħmir minħabba t-tul tal-fruntieri u l-assigurazzjoni tal-komplementa-rità mat-tagħmir iffinanzjat minn donaturi oħra
17. Barra dan il-Gvernijiet 
għandhom jagħtu biżżejjed fondi nazzjonali għall-ispejjeż tal-operat u ta’ 
manutenzjoni. 13 Abbażi pereżempju fuq każ ta’ 
prodotti alkoliċi ta’ valur għoli 
kkontrabandati mir-reġjun ta’ 
Transnistria lejn l-Ukraina.
14 Il-Piż tal-Evidenza, id-diffikultà li 
jsiru prosekuzzjonijiet kriminali għal 
każijiet ta’ kuntrabandu fl-Ukraina, 
Rapport Speċjali mill-EUBAM.
15 Dan il-mekkaniżmu jista jinbeda 
f’sitwazzjonijiet meta fil-pajjiżi 
benefiċjarji kkonċernati jseħħu 
sitwazzjonijiet ta’ kriżi jew kriżi 
emerġenti, sitwazzjonijiet li joħolqu 
theddid lil-liġi u li l-ordni, lis-sigurtà tal-individwi, sitwazzjonijiet 
li jheddu li se jeskalaw f’kunflitti 
bl-armi jew li jiddestabilizzaw 
il-pajjiż…
16 Fi proġett preċedenti għall-
Ukraina tagħmir tar-radar u netwerk 
ta’ komunikazzjoni bir-radju (valur 
totali ta’ 5.0 miljun euro) ma setax 
jinxtara u jitwassal minħabba 
n-nuqqas ta’ suċċess tal-proċeduri 
ta’ sejħiet tal-offerti.
17 Il-Ġvern tal-Istati Uniti alloka 
28 miljun dollaru biex itejjeb 
il-ġlieda kontra ż-żieda tal-armi ta’ 
qerda tal-massa fil-fruntiera tal-Istat 
ta’ bejn l-Ukraina u l-Moldova.
14
IMMIGRAZZJONI U AŻIL: PROGRESS FQIR F’KUNTEST DIFFIĊLI
 20.  Il-politika tal-UE timmira li tassisti pajjiżi terzi fl-isforzi tagħhom biex itejbu 
l-kapaċità għall-ġestjoni tal-immigrazzjoni u l-protezzjoni tar-refuġjati, jipprevjenu u jiġġieldu l-immigrazzjoni illegali, jagħtu informazzjoni fuq mezzi legali għall-immigrazzjoni u jsolvu sitwazzjonijiet ta’ refuġjati billi jagħtu aċċess aħjar għal soluzzjonijiet li jservu għal żmien twil. 
 21.  Il-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina jinsabu fil-fruntiera tal-Lvant tal-UE mkabb-
ra. It-tlieta li huma jitqiesu bħala pajjiżi ta’ transitu għall-immigrazzjoni 
illegali fuq skala kbira lejn il-Punent. L-Ukraina b’mod partikolari taffaċċja 
żieda f’ċaqliq migratorju ta’ persuni (kemm legali kif ukoll illegali) li  jidħlu u jaqsmu t-territorju tagħha. Eluf ta’ migranti illegali jaqsmu l-pajjiż 
annwalment, fil-biċċa l-kbira permezz tal-fruntiera mar-Russja. 
 22.  L-Ukraina hija kronikament nieqsa mill-akkomodazzjoni, partikolarment 
għal migranti illegali fuq terminu ta’ żmien twil. Ir-ripatriazzjoni teħtieġ l-identifikazzjoni tal-persuni mill-awtoritajiet Ukraini u koperazzjoni mill-ambaxxati jew il-konsulati rilevanti li mhux dejjem huma ta’ għajnuna. Soluzzjoni oħra tkun l-ammissjoni mill-ġdid, jiġifieri li l-persuni li huma detenuti jiġu aċċettati mill-pajjiż li minnu daħlu illegalment fl-Ukraina. Iżda, ftehim ta’ ammissjoni mill-ġdid ma ġiex iffirmat bejn l-Ukraina  u r-Russja, is-sors prinċipali tal-migranti illegali tal-Ukraina. 
 23.  Il-bżonn ta’ akkomodazzjoni xierqa għall-migranti illegali dan l-aħħar saret 
aktar urġenti, bid-dħul fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2008 ta’ ftehim ta’ ammiss-joni mill-ġdid mal-Komunità Ewropea. Fl-2010, wara perijodu tranżitorju ta’ sentejn, l-Ukraina ser tiffaċċja l-ħtieġa li tilqa’ mijiet jew anke eluf  ta’ migranti illegali minn pajjiżi terzi, li bħalissa qed jinżammu fil-pajjiżi 
tal-UE li huma ġirien bħall-Unġerija, is-Slovakkja u l-Polonja, li daħlu fl-UE 
b’mod illeċitu minn ġo l-Ukraina. 
15
 24.  Il-proġetti fil-qasam sekondarju tal-immigrazzjoni u l-ażil irċivew total ta’ 
kontribuzzjoni tal-UE ta’ 16,8 miljun euro (10,2 % tal-għajnuna totali)  mill-programmi tal-2000-2005. Il-Qorti vverifikat 10 kuntratti b’total ta’ kontribuzzjoni tal-UE ta’ 13,8 miljun euro. 
  25.  Ir-riżultati miksuba tal-proġetti f’dan il-qasam tal-immigrazzjoni u l-ażil kienu 
insodisfaċenti l-aktar fir-rigward tal-infrastruttura (ara l- Anness III ). Objet-
tiv prinċipali tal-UE huwa li tagħti ċentri ta’ akkomodazzjoni li jilħqu  
l-istandards internazzjonali umanitarji għall-migranti illegali kif ukoll għal dawk li jfittxu l-ażil. Fl-Ukraina, minkejja l-għajnuna tal-UE, dan l-objettiv jinsab ’il bogħod milli jintlaħaq:
il-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni u ta’ akkomodazzjoni għall- a) immigranti 
illegali fiċ-ċentri eżistenti ta’ sikwit kienu ’l bogħod minn aċċettabbli. B’mod ġenerali l-immigranti illegali fl-Ukraina jsofru ħafna minn kun-
dizzjonijiet ta’ għajxien ta’ ffullar, nuqqas ta’ servizzi sanitarji u dieta fqira (ara l-Kaxxa 4). 
il-kostruzzjoni/titjib ta’ faċilitajiet b) ġodda għall-immigranti illegali ma 
avanzatx kif ippjanat (ara l-Kaxxa 5);
centri ta’ akkomodazzjoni temporanji mibnija ġodda għal dawk li jfitt- c) 
xu l-ażil kienu sotto-utilizzati jew mhux użati (ara l-Kaxxa 6).
MINKEJJA LI TTAFFEW MIS-SOSTENN TAL-UE, IL-KUNDIZZJONIJIET TA’ GĦAJXIEN GĦADHOM 
INAĊĊETTABBLI GĦALL-MIGRANTI ILLEGALI FIĊ-ĊENTRI TA’ AKKOMODAZZJONI EŻISTENTIKAXXA 4
Il-proġett “Establishment of Migration Management System in Zakarpattya, Ukraine”18 (Twaqqif 
ta' sistema ta' ġestjoni tal-migrazzjoni fi  z-Zakarpattya) (kontribuzzjoni tal-UE ta’ 2 miljun euro għal 
żewġ kuntratti) essenzjalment wassal għajnuna bażika lill-migranti: tqassim ta’ pakketti ta’ ikel u iġeniċi, 
għajnuna medika, tqassim ta’ lbies, proviżjonijiet ta’ friex u konsulenza legali. Barra dan, tiswija urġenti, 
xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u kull tip ta’ spejjeż ta’ manutenzjoni kienu ffi   nanzjati wkoll. ll-proġett fuq 
kollox huwa azzjoni ta’ għajnuna umanitarja u mhux ta’ bini tal-kapaċità kif għandu mnejn jissuġġerixxi t-titolu tiegħu. 
Wara kważi sena ta’ operat, id-Delegazzjoni issorveljat il-proġett fuq il-post (April 2005). Hija rrappor-
tat li l-kundizzjonijiet għaċ-ċentri ta’ detenzjoni f’Pavchino u Chop (il-parti l-qadima tal-bini) kienu 
inumani u degradanti, li ma jissodisfawx l-istandards minimi ffi   ssati mill-Kunsill tal-Ewropa, il-Qorti 
Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Kumitat għall-Prevenzjoni tat-Tortura u t-Trattament Inuman. 
Barra dan id-Delegazzjoni sabet evidenza li l-għajnuna umanitarja mwassla mill-proġett mhux dejjem laħqet il-migranti mmirati. Dan wassal għal azzjoni korrettiva mill-awtoritajiet Ukraini. 
18 Ir-reġjun ta’ Zakarpattya għandu l-fruntieri mal-Ungerija, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovakkja u huwa kuritur ta’ transitu 
fl-Ukraina għal migranti fi triqthom lejn l-Ewropa tal-Punent. 
16
KAXXA 4
Fiż-żmien tal-verifi  ka ta’ Novembru 2006 il-kapaċità (320) f’Pavchino inqabżet b’madwar 100 ruħ. 
L-imsieħba tal-proġetti lokali rrapportaw li fi  s-sajf l-iff  ullar kien ħafna għar u laħaq 700 ruħ b’konseg-
wenzi negattivi korrispondenti għall-indafa u s -saħħa.
Il-migranti intervistati mill-Qorti qagħdu lura milli jitkellmu b’mod mift  uħ. Xorta waħda ġew espressi 
ilmenti dwar mediċini li ma ngħatawx u l-prattika ta’ tfi  ttxijiet minn persuni b’wiċċhom mgħammad. 
Intwera biċ-ċar ukoll li l-proġett kien għadu ma jissodisfax il-bżonnijiet bażiċi (pereżempju, tisħin biżżejjed, provvista ta’ ilma nadif u sħun biżżejjed, ilbies adattat inklużi żraben). Barra dan, ma kienx hemm interpretazzjoni biżżejjed disponibbli fi  l-kampijiet, u din għamlet il-komunikazzjoni diffi   ċli 
bejn il-migranti u l-awtoritajiet.  26.  Is-sostenibilità taċ-ċentri ta’ detenzjoni u akkomodazzjoni hija mfixkla fl-
Ukraina minħabba n-nuqqas ta’ fondi tal-istat għall-ispejjeż ta’ kuljum  u tal-manutenzjoni u minħabba li hemm diviżjoni mhux ċara tar-respon-sabilitajiet bejn is-Servizz Statali tal-Għassa tal-Fruntiera u l-Ministeru  tal-Intern. 
 27.  Diffikultajiet minħabba r-reġistrazzjoni tal-proġett, l-eżenzjoni tat-taxxa, 
il-pussess tal-art u l-finanzjament instabu wkoll fil-kostruzzjoni ta’ ċentru 
ta’ akkommodazzjoni temporanju għal dawk li jfittxu l-ażil (25 persuna) fil-Belarus
19. Min-naħa l-oħra, fil-Moldova s-sitwazzjoni kienet aħjar. Ċentru 
ta’ akkomodazzjoni temporanju f’Chisinau kien diġà qed jaħdem komple-tament f’Novembru 2005, u joffri 160 post. 19 Iċ-ċentru jinsab f’Gomel, viċin 
l-Ukraina fejn hemm komunità li qed 
tirnexxi ta’ refuġjati Afgani.
17
PROGRESS FQIR FIT-TWAQQIF TA’ ĊENTRI TA’ AKKOMODAZZJONI GĦAL MIGRANTI ILLEGALIKAXXA 5
L-għan prinċipali tal-proġett “Capacity Building of Migration Management-CBMM I, Ukraine” (Bini 
ta’ Kapaċità tal-Ġestjoni tal-Migrazzjoni-CBMM I, Ukraina) (kontribuzzjoni tal-UE ta’ 3,8 miljun euro) 
kien li jtejjeb u jgħammar żewġ siti li qabel kienu militari bħala Ċentri ta’ Akkomodazzjoni għall-
Migranti għal 1 260 ruħ. Il-Kumitat ta’ Tmexxija tal-proġett iddeċieda f’Ġunju 2006 li jiddedika fl  us 
tal-proġett biss għat-titjib ta’ sit minnhom. Sa ma saret il-verifi  ka (Novembru 2006) l-ebda kuntratti 
ta’ xogħlijiet ma ġew konklużi u l-ebda fl  us ma kienu ntefqu fuq it-titjib, xi tliet xhur wara d-data ta’ 
tlestija oriġinali tal-proġett (1.9.2006). Kienu għadhom għaddejjin it-taħdidiet dwar aspetti fundamentali tat-titjib, pereżempju, kif is-sit għandu jiġi msaħħan u x’soluzzjoni ser tinstab għall-ilma tad-dranaġġ. Il-Kumitat ta’ Tmexxija ddeċieda wkoll li jillimita l-għadd ta’ djar għal 250. Dan ifi  sser li l-kapaċità 
ffi  nanzjata mill-UE titnaqqas b’madwar 1 000 post b’paragun mal-pjan oriġinali. IL-ĠLIEDA KONTRA L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA: RIŻULTATI MĦALLTA
 28.  Il-proċess ta’ tranżizzjoni ġenerali ta’ wara l-komuniżmu fil-pajjiżi tal-Ewropa 
Ċentrali u tal-Lvant kien akkumpanjat minn żieda konsiderevoli fil-krimina-lità organizzata bħat-traffikar tal-bnedmin, it-traffikar tad-drogi u l-money laundering. 
 29.  L-Ukraina u l-Moldova huma pajjiżi ta’ sors prinċipali għat-traffikar tan-nisa u tat-tfal bil-għan ta’ prostituzzjoni sfurzata fl-Ewropa. Fis-snin reċenti kien hemm ukoll żieda fit-traffikar tal-irġiel, li huma sfurzati, pereżempju, biex jaħdmu bħala ħaddiema. L-iskala sħiħa tal-prattika tibqa’ relattivament mhux magħrufa, minħabba n-natura nfisha tal-kriminalità organizzata, u għax ftit persuni huma lesti jew kapaċi jirrapportaw dak li ġralhom lill-awto-ritajiet. Dan huwa aggravat min-nuqqas ta’ miżuri li jipproteġu x-xhieda. Fir-rigward tat-traffikar tad-droga, il-Belarus, l-Ukraina u l-Moldova huma meqjusa bħala rotot ta’ transitu lejn Stati Membri tal-UE. Is-sistemi bankarji qegħdin jintużaw dejjem aktar biex jaħslu d-dħul minn kriminalità serja.
 30.  Il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata kienet responsabbli għal  
19,2 miljun euro (11,6 %) tal-fondi totali allokati lill-qasam tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja minn programmi għall-perijodu 2000-2005. Il-Qorti vve-rifikat 10 kuntratti b’kontribuzzjoni totali tal-UE ta’ 18,6 miljun euro. 
18
SOTTO-UTILIZZAZZJONI TA’ ĊENTRI ĠODDA MIBNIJA GĦAL DAWK LI JFITTXU L-AŻILKAXXA 6
Fl-Ukraina, fi   tmiem l-2006, xi 65 persuna addizzjonali biss setgħu jingħataw alloġġ f’ċentri ta’ akkomo-
dazzjoni temporanji (TACs) minfl  ok it-350 ippjanati (kontribuzzjoni tal-UE ta’ 1,6 miljun euro għall-
“Strengthening the Asylum systems of Ukraine and Moldova) (Tisħiħ tas-Sistemi ta’ Ażil tal-Ukraina 
u tal-Moldova). Ir-raġuni prinċipali kienet li ċ-ċentru f’Odessa kien nofsu biss użat minħabba nuqqas fi nanzjament mill-istat tal-ispejjeż ta’ kuljum, u li ċ-ċentru ta’ 80 persuna f’Mukachevo baqa’ kom-
pletament vojt għal aktar minn sena u nofs, fi  l-fatt sa mill-ft  uħ tiegħu f’April 2005. Din is-sitwazzjoni 
ta’ ħela f’Mukachevo rriżultat min-nuqqas persistenti li jiġi trasferit il-pussess tal-bini mill-Gwardjani tal-Fruntiera lill-istituzzjonijiet imsieħba fi  l-proġett. Sadattant, dawk li jfi  ttxu l-ażil li m’għandhomx 
mezzi privati kienu qed jgħixu f’tined u f’faċilitajiet fuq terminu ta’ żmien qasir ġestiti mill-Gwardjani 
tal-Fruntiera.  31.  Minkejja bosta suċċessi, il-progress in ġenerali għadu mhux biżżejjed fil-ġlieda 
kontra l-kriminalità organizzata (ara l- Anness III ). Il-proġetti biex jiġġieldu 
t-traffikar ta’ bnedmin kellhom komponenti dgħajfa ta’ kriminalizzazzjoni u ta’ prosekuzzjoni
20 (ara l-paragrafi 34 u 35). L-overlapping huwa fattur 
prinċipali, peress li bosta donaturi huma interessati li jiffinanzjaw proġetti 
f’dan il-qasam (ara l-paragrafu 36). Dwar il-kontroll tad-drogi, il-proġetti mxew ’il quddiem bil-mod fl-oqsma tal-leġiżlazzjoni u tal-intelliġenza  tal-puliżija (ara l-paragrafu 40). Fir-rigward tal-prevenzjoni tal-money  laundering u l-iffinanzjar tat-terroristi, sfida sinifikanti hija li tinkiseb  prosekuzzjoni ta’ suċċess (ara l-paragrafu 44).
Il-Ġlieda kontra t-Traffikar tal-Bnedmin
 32.  Il-Gvernijiet tal-Ukraina u l-Moldova esprimew l-impenn tagħhom biex  
jiġġieldu kontra t-traffikar tal-bnedmin f’dokumenti tal-politika tal-pajjiż. Proġett minnhom ġie vverifikat fl-Ukraina (kontribuzzjoni tal-UE ta’ 1,9 miljun euro) u tliet proġetti (li jinkludu ċ-ċentru ta’ riabilitazzjoni għall-vittmi tat-traffikar) fil-Moldova (kontribuzzjoni totali tal-UE ta’  1,2 miljun euro). 20 Il-proġetti ta’ kontra t-traffikar 
kellhom tliet komponenti standard: 
il-protezzjoni u l-integrazzjoni mill-ġdid; il-kriminalizzazzjoni 
u l-prosekuzzjoni; u t-tqajjim 
ta’ kuxjenza. It-terminu 
kriminalizzazzjoni huwa użat ta’ 
sikwit fid-dokumentazzjoni tal-
proġett. 
19
 33.  Bil-għajnuna tal-proġetti, kampanji ta’ kuxjenza pubbliċi fuq skala kbira twet-
tqu fil-Moldova u l-Ukraina (pereżempju, prestazzjonijiet teatrali, bosta 
pubblikazzjonjiet, linji tat-telefon mingħajr ħlas), u għajnuna umanitarja ngħatat lil mijiet ta’ vittmi ta’ traffikar (pereżempju, għajnuna legali,  
għajnuna medika, konċessjonijiet għad-dar, għajnuna ta’ trasport, taħriġ 
vokazzjonali, għotjiet ta’ oġġetti għal intrapriżi żgħar li bdew joperaw). Għalhekk l-aspetti ta’ prevenzjoni u ta’ integrazzjoni mill-ġdid kienu  koperti tajjeb mill-proġetti.
 34.  Ir-riżultati kienu inqas pożittivi fir-rigward tal-komponenti tal-kriminaliz-
zazzjoni u tal-prosekuzzjoni, b’mod partikoalri f’dak li għandu x’jaqsam 
mal-qsim tal-informazzjoni bejn aġenziji li jinfurzaw il-liġi. Fl-Ukraina,  dawk li jissorveljaw it-TACIS innutaw li s-Servizz Statali tal-Għassa tal-Fruntieri ma kienx qed jikkopera f’inizjattivi ta’ skambju ta’ informazzjoni. Il-miżura biex il-punti tal-kontrolli tal-fruntieri jiġu mgħammra bis-sis-tema i24/7
21 falliet meta l-proċess ta’ sejħiet tal-offerti ġie ikkanċellat  
minħabba li l-partijiet interessati tal-Ukraina insistew fuq fornitur li l-prez-zijiet tiegħu kien bil-wisq ogħla mir-rata tas-suq. 
 35.  Il-kisba tal-evidenza hija sfida prinċipali, minħabba li l-att kriminali ta’ sikwit 
iseħħ barra l-Moldova jew l-Ukraina. Awtoritajiet Nazzjonali waħħlu fid-dewmien minn pajjiżi oħra biex jirrispondu għal talbiet ta’ għajnuna  reċiproka. Biex jgħin biex tali barrieri ta’ proċedura jiġu evitati, il-proġett ħallas għal żjarat ta’ networking għall-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi f’pajjiżi ta’ transitu u ta’ destinazzjoni ta’ vittmi. Barra dan, uffiċjali tal-pulizija ħadu sehem f’workshops dwar tekniki investigattivi u l-leġiżlazzjoni  kontra t-traffikar ġiet reveduta. Nuqqasijiet f’arranġamenti ta’ għajnuna reċiproka għadhom jippersistu.
 36.  Hemm tħassib dwar l-effiċjenza u l-ekonomija. Peress li bosta organizzazzjo-
nijiet donaturi huma lesti li jiffinanzjaw il-ġlieda kontra t-traffikar tal-persuni, hija sfida li tiġi evitata duplikazzjoni bla bżonn ta’ azzjonijiet u li jiġi assigurat użu effettiv tar-riżorsi b’relazzjoni mal-ispejjeż. Fil-Moldova, pereżempju, ċerti attivitajiet ta’ proġett kellhom jitbiddlu, u kera li mhux is-soltu li tkun daqshekk għolja tħallset għall-bini taċ-Ċentru ta’ Riabili-tazzjoni f’Chisinau
22. Barra dan, mhux dejjem possibbli li ssir distinzjoni 
ċara bejn ir-riżultati ta’ għajnuna tal-UE minn dawk ta’ organizzazzjonijiet oħra, li jagħmilha diffiċli li tiġi evalwata l-effettività tal-infiq tal-UE. 21 Sistema ta’ komunikazzjoni globali 
INTERPOL li taħdem 24 siegħa 
l-ġurnata.
22 L-ammont ibbaġitjat għall-ikel 
u l-akkomodazzjoni kien aktar mid-
doppju tal-ammont ibbaġitjat għal 
servizzi paragunabbli fiċ-Ċentru ta’ 
Riabilitazzjoni ekwivalenti f’Kiev.
20
Kontroll tad-Drogi
 37.  Proġett ieħor sinifikanti fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata jissejjaħ 
“Drug Control Multisectoral Assistance and Institution Building in Ukraine, 
Moldova and Belarus” (Għajnuna Multisettorali fil-Kontroll tad-Drogi u Bini 
ta’ Istituzzjoni fl-Ukraina, fil-Moldova u fil-Belarus)(BUMAD). Il-BUMAD hija attività multi-annwali fi tliet fażijiet li bdiet fl-2003 u mistennija tintemm fi tmiem l-2008 (kontribuzzjoni ġenerali tal-UE ta’ 6,5 miljun euro).
 38.  Dan il-programm, li jkopri l-Ukraina, il-Moldova u l-Belarus, huwa t-tielet 
f’serje ta’ programmi reġjonali ffinanzjati mill-UE mfassla biex jiffiltraw 
it-traffiku tal-eroina għaddej lejn il-Punent mill-Afganistan lejn l-UE23. 
L-objettiv ġenerali huwa li jitnaqqas it-traffikar tad-drogi minn u ġot-tliet pajjiżi lejn l-Istati Membri tal-UE.
 39.  Bosta mill-attivitajiet previsti taħt is-sub-proġetti differenti twettqu  
(pereżempju l-għajnuna legali, kontroll tal-port tal-baħar (Ukraina), kon-troll tal-fruntiera tal-art, prevenzjoni tal-pulizija u l-komunità). L-istampa ġenerali fi tmiem it-tieni fażi (Jannar 2007) hija li sar progress tajjeb fl-istabbiliment ta’ strutturi nazzjonali kontra d-drogi, pereżempju l-Osserva-torji Nazzjonali tad-Drogi, korsijiet fil-prevenzjoni tad-drogi fl-Akkademji tal-Pulizija rispettivi jew taħriġ fit-tnaqqis tad-domanda tad-droga f’bosta NGOs fit-tliet pajjiżi.
 40.  Ġie nnutat progress bil-mod fil-komponenti tal-leġiżlazzjoni u l-intelliġenza 
tal-pulizija. Il-koperazzjoni neċessarja bejn id-dwana, l-għassiesa tal-fruntieri, il-pulizija u s-servizzi sigrieti għal investigazzjonijiet kriminali effettivi għadha mhix żviluppata biżżejjed fit-tliet pajjiżi. L-istabbiliment ta’ sistemi nazzjonali biex isostnu l-investigazzjoni kriminali ta’ traffikaturi tad-droga jeħtieg mhux biss għodod analitiċi xierqa, imma wkoll grad  għoli ta’ koperazzjoni fost l-aġenziji li m’għandhomx drawwa jaqsmu data  
operazzjonali b’mod sistematiku. Żbilanċi f’poteri investigattivi huma  kumplikazzjoni oħra. Ostaklu partikolari fil-Belarus huwa n-nuqqas ta’  rieda apparenti min-naħa tas-servizz ta’ sigurtà biex jaċċetta softwer ana-litiku barrani. Il-Kummissjoni, meta kienet qiegħda tippjana l-proġett,  stmat inqas il-ħin meħtieġ biex tbiddel metodi ta’ xogħol u biex tegħleb ir-rivalità bejn il-korpi ta’ nfurzar. 23 L-ewwel programm, CADAP, beda 
fl-Asja Ċentrali fl-2000, it-tieni, 
SCAD, fin-Nofs-in-nhar ta’ Caucasus 
fl-2001.
21
  41.  Sad-data tat-tlestija tal-BUMAD 2 (Jannar 2007), il-qbid ta’ eroina u ta’ kokaina 
kien modest. Inkixfu biss żewġ sforzi internazzjonali għat-traffikar tal-
eroina fl-Ukraina, bl-għajnuna ta’ softwer imwassal mill-proġett. Qbid ta’ drogi fit-tliet pajjiżi kollha kienu jikkonċernaw b’mod prinċipali żerriegħa 
tal-peprin u kannabis prodotti lokalment. Madankollu f’Lulju 2007 s-Ser-
vizz tas-Sigurtà Ukrainjana rrapporta li, b’koperazzjoni mal-Aġenzija tal-Infurzar tad-Droga tal-Istati Uniti u mal-organizzazzjonijiet tal-infurzar tal-liġi Torka, 174 kg eroina kienet ikkonfiskata fil-Port ta’ Illichevsk. 
Proġetti kontra l-money laundering/iffinanzjar tat-terroriżmu
 42.  L-objettiv ġenerali tal-proġett kontra l-money laundering fl-Ukraina (“Project 
against money laundering in Ukraine”) (Proġett kontra l-money launder-ing fl-Ukraina) (kontribuzzjoni mill-UE ta’ miljun euro) kien li jipprevjeni l-użu tas-sistema finanzjarja biex taħsel id-dħul minn kriminalità serja  u biex l-awtoritajiet Ukrainjani jkunu jistgħu jikkooperaw fil-glieda kontra l-money laundering. 
 43.  Il-proġett għen sabiex tinkiseb it-tneħħija sinifikanti ħafna tal-Ukraina mil-
lista tal-Pajjiżi u Territorji Mhux Kooperattivi (“Non-Cooperative Coun-
tries and Territories”24) fi Frar 2004 u l-aċċettazzjoni tal-Ukraina bħala  
membru mill-Grupp Egmont25 f’Ġunju 2004. Barra minn hekk sa tmiem  
il-proġett il-Kumitat tal-Istat għall-Monitoraġġ Finanzjarju (SCFM) kien qiegħed jaħdem bħala l-Unit tal-Intelliġenza Finanzjarja tal-Ukraina  (FIU)
26. Tabilħaqq, tul is-snin sal-2006, l-għadd ta’ riferimenti ta’ każijiet, 
sottomessi mill-SCFM lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi, żdied b’mod  konsiderevoli (18 fl-2003; 446 fl-2006). 
 44.  It-twaqqif ta’ FIU huwa biss kundizzjoni importanti inizjali fil-ġlieda kontra 
l-money laundering. Hemm ukoll il-ħtieġa għall-aġenziji ta’ infurzar tal-liġi u ta’ mħallfin mħarrġa li jaħdmu b’mod effettiv. Problema kbira ħafna hija n-nuqqas ta’ prosekuzzjoni sodisfaċenti. Sa tmiem l-2006 ngħataw tliet verdetti biss mill-qrati dwar money laundering. In-nuqqas ta’ reġim modern tal-qbid u l-konfiska ta’ attiv kien ukoll idendifikat bħala vojt  serju fis-sistema kontra l-money laundering. Madankollu l-Ukraina hija  aktar avvanzata fil-ġlieda kontra l-money laundering u l-finanzjament  tat-terroriżmu milli l-Moldova, fejn jeżisti tħassib serju dwar l-effettività tas-sistema fis-seħħ (eż. dgħufijiet fiċ-Ċentru għall-Ġlieda kontra l-Krimi-nalità Ekonomika u l-Korruzzjoni jew użu insuffiċjenti ta’ dispożizzjonijiet għall-ħtif, l-iffriżar u l-konfiska)
27.24 L-inizjattiva tal-Pajjiżi u Territorji 
Mhux Kooperattivi (Non-Cooperative 
Countries and Territories) (NCCT) kienet żviluppata minn Task Force 
ta’ Azzjoni Finanzjarja inter-
governattiva (FATF) biex tiżgura li 
miżuri għall-prevenzjoni, is-sejba 
u l-kastig tal-money laundering 
skont standards irrikonoxxuti b’mod 
internazzjonali huma applikati.
25 Ħafna pajjiżi madwar id-dinja 
ħolqu aġenziji governattivi 
speċjalizzati, magħrufa bħala 
Unitajiet tal-Intelligenza Finanzjarji 
(FIU). Ir-rikonoxximent tal-benefiċċji 
inerenti fl-iżvilupp ta’ netwerk FIU, fl-1995, grupp ta’ FIUs fil-
Palazz Egmont Arenberg fi Brussell 
iddeċieda li jwaqqaf grupp informali 
għall-istimolu ta’ koperazzjoni 
internazzjonali. Magħruf issa bħala l-Grupp Egmont, dawn l-FIUs 
jiltaqgħu b’mod regolari biex isibu 
modi sabiex jikkooperaw, b’mod 
speċjali fl-oqsma ta’ skambju 
ta’ informazzjoni, taħriġ u qsim 
ta’ kompetenza. Hemm madwar 
100 pajjiż b’FIUs operattivi rikonoxxuti.
26 Hija r-responsabbiltà ta’ FIU li 
tiġbor u tanalizza tranżazzjonijiet 
suspettużi u ta’ limitu. Is-setgħat investigattivi qegħdin f’idejn 
aġenziji ta’ infurzar tal-liġi.
27 It-Tielet Rapport ta’ Evalwazzjoni 
Reċiproka fuq il-Moldova, 
Settembru 2007, imħejji mill-
MONEYVAL (Kumitat ta’ Esperti fuq l-Evalwazzjoni ta’ Miżuri Kontra 
l-Money laundering, taħt l-awspiċji 
tal-Kunsill tal-Ewropa).
22
ĠUDIKATURA U GOVERNANZA TAJBA: RIŻULTATI MĦALLTA
 45.  Il-politika tal-UE ssostni r-riforma tal-ġudikatura sabiex tiżgura l-indipen-
denza, l-imparzjalità u l-effiċjenza tagħha. Barra minn hekk timmira li  
ssaħħaħ il-koperazzjoni legali mal-UE fi kwistjonijiet ċivili u kriminali.  Tagħti wkoll sostenn sabiex tħeġġeġ governanza tajba li tirreferi għall-istruttura, t-tħaddim u l-prestazzjoni ta’ awtoritajiet/istituzzjonijiet  pubbliċi fil-livelli kollha.
 46.  Il-proġetti li jaqgħu taħt il-qasam tal-ġudikatura u tal-governanza tajba rċevew 
kontribuzzjoni totali mill-UE ta’ 24,8 miljun euro (15,0 % tas-sostenn totali) minn programmi għall-perijodu 2000-2005. Il-proġetti li jaqgħu taħt dan il-qasam kienu jikkonċernaw biss il-Moldova u l-Ukraina. Il-Qorti vverifikat 10 kuntratti
28 b’kontribuzzjoni totali mill-UE ta’ 14,2 miljun euro.
 47.  Il-kisba kienet imħallta (ara l- Anness III ). Xi proġetti wrew riżultati sodisfaċenti 
inġenerali , pereżempju titjib fl-applikazzjoni tal-liġi ċivili u kummerċjali fil-Moldova (kontribuzzjoni mill-UE ta’ 2,2 miljun euro) jew koperazzjoni internazzjonali aħjar fi kwistjonijiet kriminali fl-Ukraina (kontribuzzjoni mill-UE ta’ 1,5 miljun euro). B’kuntrast ma’ dan, kienu anqas sodisfaċenti r-riżultati miksuba fil-proġett “Reform of Arbitration Courts and Support to Court Administration” (Riforma tal-Qrati ta’ Arbitraġġ u Sostenn lill-Amministrazzjoni tal-Qorti) (kontribuzzjoni mill-UE ta’ 2,5 miljun euro), b’mod partikolari f’dak li kien jirrigwarda l-forniment ta’ tagħmir tal-IT. Xejn ma kien twassal sal-iskadenza oriġinali. 
Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni
 48.  Huma fqar ħafna r-riżultati miksuba sa llum il-ġurnata fi proġetti li jiġġieldu 
l-korruzzjoni. Il-korruzzjoni hija waħda mill-problemi l-aktar urġenti fil-
Moldova u fl-Ukraina u thedded il-qasam kollu li jaqa’ taħt il-ġudikatura u l-governanza tajba. Iż-żewġ pajjiżi huma milquta ħafna, b’impatt  konsiderevoli fuq is-soċjetà
29. Is-sistemi legali u amministrattivi fihom  
nuqqasijiet kbar (eż. nuqqas ta’ fiduċja pubblika, indipendenza kom-promessa ta’ mħallfin, salarji insuffiċjenti, perċezzjoni ta’ livell għoli ta’ korruzzjoni).
3028 Inkluż kuntratt wieħed li 
fl-aħħar ma kienx iffirmat, ara 
l-paragrafu 52(c).
29 Pożizzjoni 111 għall-Moldova, 
il-pożizzjoni 118 għall-Ukraina 
fl-indiċi tal-perċezzjonijiet dwar il-korruzzjoni tal-2007 miġbur minn 
Transparency International.
30 Ara pereżempju Ukraine 
Governance Assessment 
(Evalwazzjoni tal-Governanza 
fl-Ukraina), imwettqa fi Frar 2007 minn SIGMA (Appoġġ għal Titjib fil-
Governanza u l-Ġestjoni), inizjattiva 
konġunta tal-OECD u tal-Unjoni 
Ewropea. 
23
 49.  Fl-1999 u fl-2002 il-Gvern Moldovan kien diġà adotta programmi nazzjo-
nali ambizzjużi biex jiġġieldu l-kriminalità u l-korruzzjoni. Madankollu  
s-suċċess kien limitat ħafna minħabba riżorsi insuffiċjenti u n-nuqqas ta’ mekkaniżmu ta’ kontroll effiċjenti. F’Diċembru 2004 l-Parlament adotta 
strateġija ġdida kontra l-korruzzjoni flimkien ma’ pjan ta’ azzjoni ġdid  
biex din tiġi implimentata. F’dak il-mument il-Kummissjoni interveniet permezz tal-ewwel proġett tagħha kontra l-korruzzzjoni fil-Moldova.
 50.  Il-kontribuzzjoni mill-UE kienet attività pilota relattivament żgħira  
(250 000 euro31). Peress li r-riżultati interim kienu sodisfaċenti, il-Kum-
missjoni ddeċidiet li tiffinanzja proġett ta’ segwitu għal tliet snin sal-2009 
(kontribuzzjoni mill-UE ta’ tliet miljun euro). Il-proġett il-ġdid mexa aktar bil-mod milli kien ippjanat u l-kisba tiegħu wara l-ewwel sena kienet limi-tata ħafna. Ma kienx inkiseb progress fuq kwistjonijiet prinċipali
32 jew fuq 
it-twassil ta’ tagħmir. Il-proġett kiseb momentum  biss wara Marzu 2007.
 51.  L-Istati Uniti ffirmaw ftehim ta’ 25 miljun dollaru biex isostnu inizjattivi 
kontra l-korruzzjoni fil-Moldova33. Il-Bank Dinji wkoll qiegħed jippjana li 
jgħin lil miżuri kontra l-korruzzjoni. Il-koordinament tal-isforzi tal-UE mal-
għajnuna ta’ donaturi internazzjonali oħrajn issa huwa sfida prinċipali. 
Diġà hemm strutturi ta’ monitoraġġ paralleli, li jikkompromettu l-kunċett ta’ strateġija nazzjonali waħdanija kontra l-korruzzjoni.
 52.  Ħafna donaturi kienu attivi fil-qasam kontra l-korruzzjoni fl-Ukraina. L-ewwel 
proġetti sinifikanti ffinanzjati mill-UE f’din iż-żona (kontribuzzjoni mill-UE ta’ 1,5 miljun euro) bdew fl-2006. Sa sena wara dan il-proġett ta’ tliet snin tal-UE , l-għadd ta’ attivitajiet mwettqa kien sostanzjalment aktar baxx minn dak previst fil-bidu:
l-awtoritajiet tal-Ukraina żviluppaw abbozz ta’ pjan ta’ azzjoni kon- a) 
tra l-korruzzjoni, mingħajr ma użaw sostenn ta’ abbozzar speċifiku  offrut mill-proġett
34. Fi stadju tard biss, f’Ġunju 2007, il-Ministeru  
tal-Ġustizzja talab evalwazzjoni esperta tal-abbozz. L-esperti kkritikaw in-nuqqas ta’ trasparenza tal-proċess ta’ abbozzar u kkonkludew li  l-abbozz ta’ pjan ta’ azzjoni kien ’il bogħod milli jkun sodisfaċenti; 31 Il-proġett għandu 
żewġ komponenti, wieħed dwar 
il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-ieħor dwar il-ġlieda kontra l-money 
laundering/finanzjament tat-
terroriżmu. 
32 Reviżjoni ta’ struttura ta’ 
monitoraġġ għal strateġija u pjan 
ta’ azzjoni; tnaqqis fil-kunflitt ta’ kompetenzi fost il-korpi ta’ infurzar 
ewlenin fl-investigazzjoni u fil-
prosekuzzjoni; elaborazzjoni ta’ 
analiżi tar-riskji fi ħdan il-ġudikatura, 
il-pulizija, l-ispettorat tat-taxxa, 
id-dwana u l-istituzzjonijiet tas-
saħħa u tal-edukazzjoni.
33 Millennium Challenge Corporation 
(MCC) Threshold Program 
Agreement.
34 Ara t-tieni rapport ta’ progress tas-
26 ta’ Ġunju 2007.
24
ma seħħew l-ebda attivitajiet fir-rigward ta’ mekkaniżmu ta’ monitoraġġ b) 
għall-implimentazzjoni futura tal-pjan ta’ azzjoni. Mhix ċara liema  
istituzzjoni se jkollha l-ġestjoni fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Ma  kinitx ittrattata l-kwistjoni ta’ monitoraġġ tal-finanzjament ta’ partiti 
politiċi u ta’ kampanji elettorali. Ukoll, ma twettaqx stħarriġ tal-opin-
joni pubblika ġenerali dwar il-korruzzjoni minkejja xogħol estensiv ta’ tħejjija għal dan l-istħarriġ (definizzjoni ta’ metodoloġija, laqgħat tal-esperti);
filwaqt li l-Kummissjoni stabbiliet biċ-ċar il-ħtieġa għall-promozzjoni c) 
ta’ involviment pubbliku fl-isforz kontra l-korruzzjoni, hija abbandunat il-pjan ta’ żvilupp ta’ programm ta’ għotja miftuħ għal organizzazzjo-nijiet mhux governattivi (NGOs) u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili mmirati lejn il-promozzjoni ta’ involviment pubbliku fl-isforz kon-tra l-korruzzjoni. Is-soluzzjoni alternattiva, is-sostenn għat-twaqqif ta’ Ċentru ta’ Avukatura u ta’ Konsulenza Legali, ma twettqitx minħabba problemi proċedurali.
25
X’INHUMA R-RAĠUNIJIET EWLENIN 
GĦAL PRESTAZZJONI INADEGWATA?
 53.  Filwaqt li ħafna proġetti taw riżultati sodisfaċenti, din it-taqsima tagħti 
r-raġunijiet għall-prestazzjoni inadegwata ta’ dawk li ma tawx riżultati sodisfaċenti. 
KISBA LIMITATA TIPIKAMENT MINĦABBA TAĦLITA TA’ FATTURI LI JINVOLVU L-PARTIJIET EWLENIN KOLLHA
 54.  Il-verifika wriet li l-kisbiet limitati huma tipikament minħabba taħlita ta’ 
fatturi li jinvolvu l-partijiet ewlenin kollha (il-Kummissjoni, awtoritajiet nazzjonali, istituzzjonijiet internazzjonali). Pereżempju, fil-proġett kontra l-korruzzjoni għall-Ukraina (ara l-paragrafu 52):
evalwazzjoni dgħajfa tal-ħtiġijiet mill-Kummissjoni f’kuntest diffiċli a) 
u koordinazzjoni ma’ donaturi oħra li ma kinitx biżżejjed: partijiet  sostanzjali tal-proġett, b’mod speċjali l-għajnuna fl-abbozzar tal-leġiżlazzjoni, ma kinux għadhom tassew mixtieqa mill-Ministeru  tal-Ġustizzja. Organizzazzjonijiet oħrajn, b’mod partikolari dawk Ame-rikani, ukoll jipprovdu għajnuna leġiżlattiva kontra l-korruzzjoni;
nuqqas ta’ impenn u ta’ kofinanzjament mill-awtoritajiet nazzjonali b) : il-
Ministeru tal-Ġustizzja ma rnexxilux jipprovdi uffiċċju adegwat lit-tim 
tal-proġett, u b’hekk kiser mhux biss il-kundizzjonijiet tal-kuntratt iżda wkoll l-impenn tiegħu espress f’dikjarazzjoni ta’ tħaddin separata;
ġestjoni dgħajfa mill-kuntrattur c)  li tħabat sabiex waqqaf u zamm it-tim 
tal-proġett; 
fatturi esterni d) : is-sitwazzjoni politika diffiċli wara digriet presiden-
zjali tat-2 ta’ April 2007 dwar elezzjonijiet bikrin flimkien ma’ bidla 
frekwenti fit-tmexxija fil-Ministeru tal-Ġustizzja kkawżaw is-sospens-joni ta’ kull attività leġiżlattiva relatati mal-abbozzi ta’ liġijiet kontra l-korruzzjoni.
26
NUQQASIJIET FIL-ĠESTJONI TAL-PROĠETTI MILL-KUMMISSJONI
 55.  Żewġ fatturi għamlu l-ġestjoni mill-Kummissjoni aktar diffiċli u kabbru r-riskju 
tal-falliment:
il-biċċa l-kbira tal-proġetti kienu taħt ir-responsabbiltà tad-Dele- a) 
gazzjoni f’Kiev. Din id-Delegazzjoni kienet responsabbli għall-ġestjoni tal-proġetti mhux biss fl-Ukraina, iżda wkoll fil-Belarus u fil-Moldova. Persunal fil-qasam ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja huma kompetenti  ħafna, madankollu d-Delegazzjoni ta’ Kiev kellha wisq ftit maniġers tal-proġetti biex jitrattaw ma’ qasam ta’ politika li kien qiegħed jikber malajr, b’għadd ta’ proġetti li dejjem jikber. Għalkemm infetħet dele-gazzjoni ġdida lejn il-Moldova f’Ottubru 2005, bdiet tkun operattiva biss fir-rigward ta’ ġestjoni tal-proġetti fis-sajf tal-2007;
il-ko-eżistenza ta’ sorsi differenti ta’ finanzjament għas-sostenn tal- b) 
qasam ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja (ara l-paragrafi 3 u 4). L-istrument TACIS wera li kien mhux biżżejjed biex jissodisfa d-domanda dejjem tikber għall-finanzjament ta’ proġetti. Strumenti differenti, proċeduri u servizzi tal-Kummissjoni xi kultant intużaw għall-istess intervent, u b’hekk ikkawżaw ġestjoni tal-kuntratti ineffiċjenti (ara l-Kaxxa 7).
EŻEMPJU TA’ ĠESTJONI INEFFIĊJENTI TAL-KUNTRATTI
KAXXA 7
Punent u l-UE (proċess ta’ Söderköping) kien maqsum b’mod artifi  ċjali bejn żewġ kuntratti li kienu 
qegħdin iseħħu fl  -istess waqt mal-istess kuntrattur. Kuntratt wieħed huwa ffi   nanzjat mit-TACIS u ġestit 
mid-Delegazzjoni f’Kiev u l-ieħor huwa ffi   nanzjat mill-AENEAS u ġestit mill-Kwartieri Ġenerali tal-
Kummissjoni fi   Brussell (EuropeAid). Id-DĠ JLS, il-ġestjonarju ta’ qabel, m’għadux involut. 
Il-ko-eżistenza ta’ żewġ bażijiet legali b’regoli diff  erenti għall-istess azzjoni mhix koerenti. Pereżempju 
l-kuntratt AENEAS iffi   ssa r-rata massima permessa ta’ kofi  nanzjament għal 80 % fi  lwaqt li l-kuntratt 
TACIS jikkofi  nanzja 90 % tal-ispejjeż eliġibbli totali. Barra dan, il-kuntratt TACIS huwa soġġett għal 
monitoraġġ estern fi  lwaqt li l-kuntratt AENEAS mhuwiex. Għalhekk il-monituri esterni, li indikaw 
għadd ta’ nuqqasijiet fi  l-loġika ta’ intervenzjoni (eż. nuqqas ta’ indikaturi miżurabbli), ma jistgħux 
jagħtu stampa sħiħa tal-azzjoni. 
Il-qasma artifi  ċjali f’żewġ proġetti hija wkoll ineffi   ċjenti. Il-piż amministrattiv huwa rduppjat għal kull 
pass ta’ implimentazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni u tal-kuntrattur (proċeduri paralleli għall-għażla 
ta’ proġett, ikkuntrattar, verifi  ka tal-ispejjeż, talbiet għall-pagament, pagamenti, rappurtar). Hija kbira 
l-ħtieġa għal koordinazzjoni biex ikun evitat il-fi  nanzjament doppju. 
27
 56.  Dawn iż-żewġ problemi strutturali wasslu għal nuqqasijiet fil-proċeduri ta’ 
ppjanar u ta’ implimentazzjoni tal-Kummissjoni. Ir-rekwiżiti mhux dejjem 
kienu evalwati biżżejjed bir-reqqa (ara l-eżempju fil-paragrafu 52a)) jew inkella ttieħdu deċiżjonijiet ta’ kofinanzjament mingħajr analiżi fil-fond 
tal-issodisfar ta’ pre-kondizzjonijiet bażiċi. Pereżempju, fil-każ ta’ żewġ 
ċentri ta’ akkommodazzjoni għal persuni li jfittxu l-ażil, kwistjonijiet ta’ allokazzjoni jew appartenenza ta’ art ma kinux iċċarati (ara l-Kaxxa 6  u l-paragrafu 27). Is-sorveljanza mill-Kummissjoni ta’ rekwiżiti ta’ rap-purtar dwar proġetti ma kinitx b’saħħitha biżżejjed (ara l-paragrafu 60). Tħassib kbir huwa n-nuqqas ta’ skambju ta’ informazzjoni ma’ organiz-zazzjonijiet donaturi oħrajn rigward il-proġetti ppjanati tagħhom biex  jevitaw duplikazzjoni mhux meħtieġa fil-programmar u aktar tard fl-impli-mentazzjoni. Rigward estensjonijiet ta’ proġetti, mhux dejjem twettqet analiżi konvinċenti tal-ħtieġa għal aktar żmien u, f’każ wieħed, għal aktar flus.
NUQQASIJIET FIL-ĠESTJONI TA’ PROĠETTI MILL-ORGANIZZAZZJONIJIET INTERNAZZJONALI
 57.  Għall-biċċa l-kbira tal-kuntratti, il-Kummissjoni għażlet għotjiet mogħtija 
b’mod dirett lil organizzazzjonijiet internazzjonali, minħabba l-kom-
petenza partikolari tagħhom fil-qasam ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja  u minħabba l-preżenza ġeografika tagħhom fil-pajjiżi. Riżultat ta’ dan,  l-organizzazzjonijet internazzjonali għandhom f’idejhom l-implimen-tazzjoni ta’ kuljum tal-proġetti (hekk imsejħa ġestjoni konġunta, ara  l-paragrafu 6), għalkemm il-Kummissjoni żżomm ir-responsabbiltà ġenerali għal ġestjoni tajba. Filwaqt li ġeneralment il-prestazzjoni tal-organiz-zazzjonijiet internazzjonali kienet sodisfaċenti, in-nuqqasijiet li ġejjin  kienu nnutati b’relazzjoni għal dan it-tip ta’ ġestjoni:
wara l-firma ta’ kuntratt, l-istituzzjonijiet internazzjonali ta’ sikwit  a) 
iffaċċjaw problemi fit-twaqqif ta’ tim ta’ proġett, u dan dewwem il-bidu tal-proġett b’bosta xhur;
f’każijiet oħrajn id-dewmien kien ikkawżat minn proċessi ta’ akkwist b) 
twal. Kuntratti ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali s-soltu jistipu-law li l-akkwist ta’ kull oġġett, xogħlijiet jew servizzi jitwettaq mill-organizzazzjoni skont ir-regoli u l-proċeduri tagħha stess. F’każ wieħed il-kuntratt iddikjara li l-proċeduri applikati mill-organizzazzjonijiet  internazzjonali m’għandhomx ikunu anqas stretti mir-regoli tal-UE. Din il-klawsola kkawżat proċeduri twal ta’ kjarifika, li xekklet proċess ta’ akkwist effiċjenti;
28
f’organizzazzjoni internazzjonali waħda li tieħu ħsieb għadd ta’ kun- c) 
tratti, proċeduri amministrattivi twal ikkawżaw pagamenti tard lil  
fornituri lokali;
il-possibbiltà tat-twettiq ta’ kontrolli dettaljati fuq in-nefqa fi proġetti d) 
implimentati minn organizzazzjoni internazzjonali mhix definita b’mod ċar biżżejjed. Kien hemm okkażjoni fejn il-klawsola tal-verifika fil-Fte-him ta’ Qafas Finanzjarju u Amministrattiv (FAFA) man-Nazzjonijiet Uniti kienet interpretata b’mod differenti mill-Kummissjoni u mill-kontrapartijiet tagħha, u dan xekkel il-kontrolli u l-għeluq tal-kuntratt f’waqtu;
il-viżibbiltà tal-UE ma nkisbitx f’xi proġetti ġestiti minn organizzazzjo- e) 
nijiet internazzjonali fil-Moldova. Il-benefiċjarji mhumiex dejjem  
konxji tal-fatt li l-proġetti rċevew finanzjament mill-UE. Il-proġetti  mbagħad huma meqjusa biss li jappartjenu lill-organizzazzjonijiet  
internazzjonali li jġestu. Dan ġej mill-fatt li għandhom rwol impli-
mentattiv dirett u wkoll mill-fatt li paġni tal-web ta’ proġett is-soltu 
jinstabu biss taħt l-indirizz tagħhom.
IL-KUMMISSJONI SAFEJN GĦANDHA PROĊESS 
TA’ TAGĦLIM STABBILIT SABIEX JIKKUNSIDRA L-ESPERJENZI GĦALL-KONTINWITÀ TAL-GĦAJNUNA FIL-QASAM TA’ LIBERTÀ, SIGURTÀ U ĠUSTIZZJA?
 58.  Il-proċess ta’ tagħlim tal-Kummissjoni huwa tal-akbar importanza fil-qasam 
ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja peress illi bidla sostenibbli tista’ tkun mis-tennija biss b’approċċ gradwali fuq terminu ta’ żmien twil. Proġett ġdid għandu jibni fuq il-kisba u l-esperjenza miksuba fi proġetti ta’ qabel  
u t-tennija ta’ żbalji għandha tkun evitata. Bosta eżempji wrew li tassew 
inkisbu xi tagħlimiet: pereżempju, fil-proġett ġdid “Increased indepen-dence, transparency and efficiency of the justice system of Moldova”  
(Aktar indipendenza, trasparenza u effiċjenza tas-sistema tal-ġustizzja  tal-Moldova) (kontribuzzjoni mill-UE ta’ 3 miljun euro) il-Kummissjoni  ffukat fuq spettru idjaq ta’ skopijiet ta’ proġetti interrelatati, u b’hekk  
kien evitat it-tixrid misjub fil-proġett prekursur. 
29
 59.  B’konformità mal-approċċ gradwali meħtieġ, il-Kummissjoni ffinanzjat proġetti 
b’mod sekwenzjali, eż. tliet proġetti konsekuttivi fil-qasam tal-kontroll 
tad-drogi. Il-fiches tal-proġetti mħejjija mill-Kummissjoni fi ħdan prog-rammi ġodda s-soltu jkollhom it-taqsimiet “Tagħlimiet miksuba” li fihom 
tgħaddi informazzjoni minn rappurtar dwar il-progress, evalwazzjoni  u monitoraġġ.
MHUX IL-POSSIBBILTAJIET KOLLHA SFRUTTATI SABIEX TINĠABAR 
INFORMAZZJONI
 60.  Madankollu f’xi każijiet it-taqsimiet “Tagħlimiet miksuba” kienu dgħajfa. 
Il-Kummissjoni ma kinitx sfruttat biżżejjed il-possibbiltajiet li tiġbor infor-mazzjoni għall-proċess ta’ tagħlim għaliex ir-rapporti ta’ progress kienu 
tard jew inkella ta’ kwalità fqira jew inkella ma kinux twettqu evalwazzjo-
nijiet ippjanati. Dawn in-nuqqasijiet juru nuqqas ta’ sorveljanza mill-Kum-
missjoni tal-istipulazzjonijiet rispettivi tal-kuntratti mill-kuntratturi.
 61.  Hija ħaġa pożittiva li l-Kummissjoni għandha kuntratt ma’ konsulenti esterni 
biex jimmonitorjaw proġetti, inklużi żjarat fuq il-post u intervisti mal-
partijiet interessati differenti. B’mod ġenerali l-monituri esterni ħadmu 
tajjeb u ta’ sikwit seħħet azzjoni korrettiva fil-ġestjoni ta’ kuljum wara 
r-rimarki tagħhom. Madankollu l-Qorti tinnota żewġ dgħufijiet:
xi proġetti ma kinux koperti minn monitoraġġ estern, b’mod notevoli a) 
proġetti li jinvolvu kuntratti ta’ xogħlijiet jew ta’ fornitura u l-proġetti mhux TACIS ġestiti minn Brussell
35. Ġestjoni mill-bogħod diġà xxek-
kel segwitu aktar mill-qrib. Minħabba n-nuqqas ta’ monitoraġġ il-
problema marret għall-agħar. Ir-riżultat ta’ nuqqas ta’ informazzjoni 
aġġornata wassal f’każ wieħed għal qbil retro-attiv mill-Kummissjoni dwar bidla sostanzjali fil-baġit kif ukoll għall-estensjoni tal-kuntratt 
xahar wara li l-ftehim ta’ għotja oriġinali kien skada;
il-punti totali tal-monitoraġġ għal xi wħud mill-proġetti vverifikati  b) 
kienu pożittivi żżejjed. 35 B’mod ġenerali proġetti taħt limitu 
ta’ miljun euro ma kinux koperti.
30
L-ESPERJENZA MIKSUBA MHUX DEJJEM RIFLESSA 
FI PROĠETTI ĠODDA
 62.  F’xi każijiet esperjenzi miksuba fi proġetti ta’ qabel kienu riflessi b’mod 
insuffiċjenti fi proġetti ġodda. Dan ġara b’mod partikolari meta l-ġestjoni tal-proġett inbidlet minn servizz tal-Kummissjoni għal ieħor. Riżultat ta’ dan, proġetti ġodda kultant iffaċċjaw l-istess problemi bħal dawk ta’  proġetti minn programmi ta’ qabel, żbalji kienu mtennija jew inkella ma kien hemm l-ebda kontinwità bejn il-fażijiet tal-proġett (ara l-Kaxxa 8):
ESPERJENZI MIKSUBA TRASFERITI B’MOD INSUFFIĊJENTI FI PROĠETTI ĠODDAKAXXA 8
Dwar il-proġett “Establishment of Migration Management System in Zarkapattya” (Twaqqif ta’ a) 
Sistema ta’ Ġestjoni tal-Migrazzjoni fi  z-Zarkapattya) (Ukraina) l-esperjenza speċifi  ka tal-ewwel 
proġett ma kinitx fattur deċiżiv fi  l-proċess tal-Kummissjoni għall-evalwazzjoni tal-proposta għat-
tieni proġett. Filwaqt li l-proposta spjegat fi  l-qosor kif l-azzjoni kienet intenzjonata biex tibni fuq 
ir-riżultati tal-azzjoni ta’ qabel, il-Kummissjoni evalwatha bħallikieku kienet azzjoni ġdida. Ma eval-
wawx jekk id-dokumenti ta’ ppjanar ħadux kont tar-riskji li mmaterjalizzaw fi  l-proġett prekursur. 
Pereżempju, ir-rwol, il-kondotta u wkoll il-problemi baġitarji tas-servizz tal-għassiesa tal-fruntieri fl -amministrazzjoni taċ-ċentri ma kinux ikkunsidrati. Il-kwistjoni dwar kif il-proġett għandu jibni 
aħjar il-kapaċità kien imissha ġiet ittrattata f’aktar dettall;
il-proġett “Capacity Building of Migration Management-CBMM II” (Bini ta’ Kapaċità ta’ Ġestjoni b) 
tal-Migrazzjoni) (Ukraina) tħejja mingħajr biżżejjed konsiderazzjoni tal-esperjenza miksuba fi  l-
proġett ta’ qabel. Għalkemm tfaċċaw problemi sostanzjali ta’ implimentazzjoni f’dan l-ewwel proġett, 
il-Kummissjoni ffi   rmat ft  ehim ta’ għotja għal proġett ta’ segwitu fi   stadju bikri. Ma kienx loġiku li 
wieħed jirreplika bejn wieħed u ieħor proġett li kien qiegħed jiff  aċċja sfi  di qawwija ta’ implimen-
tazzjoni, b’mod speċjali meta l-iskeda għat-tlestija kienet limitata;
il-“Koslovichi II Border Terminal project” (proġett tat-Terminal tal-Fruntiera Koslovichi II) (ara c) 
l-Kaxxa 3) żvela diffi   kultajiet fi  l-kisba ta’ off  erti fi   ħdan baġits ta’ sejħiet għal off  erti u fi  l-kisba ta’ 
eżenzjoni mit-taxxa tal-valur miżjud. Dawn iż-żewġ problemi kienu enfasizzati f’Rapport Speċjali 
mill-Qorti tal-Awdituri li kien ippubblikat f’Novembru 2001
36 dwar il-programm ta’ koperazzjoni 
transkonfi  nali TACIS.
36 Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2001 dwar il-programm ta’ koperazzjoni transkonfinali TACIS flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni 
(ĠU C 329, 23.11.2001).
31
KONKLUŻJONIJIET 
U RAKKOMANDAZZJONIJIET
IS-SOSTENN TAL-UE GĦAL PROĠETTI GĦAL-LIBERTÀ, 
SIGURTÀ U ĠUSTIZZJA FIL-BELARUS, FIL-MOLDOVA U FL-UKRAINA SAFEJN KIEN TA’ SUĊĊESS?
 63.  Il-biċċa l-kbira tal-proġetti vverifikati tal-Belarus37, tal-Moldova u tal-Ukraina 
kisbu riżultati sodisfaċenti (ara l- Anness III ). Madankollu l-ambitu tagħhom 
kien limitat meta mqabbel mal-iskala tal-problemi li kellhom jindirizzaw u s-suċċess kien ivarja, saħansitra bejn komponenti fi ħdan l-istess proġett. B’mod ġenerali l-progress kien aktar bil-mod milli mistenni mill-Kummiss-joni, u l-maġġoranza l-kbira tal-proġetti kienu estiżi b’bosta xhur, xi wħud 
minnhom saħansitra b’aktar minn sena.
 64.  L-aħjar prestazzjoni kienet fil-qasam ta’ “Ġestjoni tal-Fruntieri”. Is-sostenn 
mill-UE tejjeb b’mod sostanzjali l-kapaċitajiet tal-ġestjoni transkonfinali 
tal-Belarus, tal-Moldova u tal-Ukraina. Madankollu l-għan fuq terminu  
ta’ żmien twil ta’ sistema moderna ta’ ġestjoni tal-fruntieri li tixbah lill-
prattika tajba Ewropea għadu xi ftit ’il bogħod. Il-kwistjoni prinċipali  
hija li s-suċċess tal-bidu jinqaleb għal titjib operattiv sostenibbli (ara  
l-paragrafi 11 sa 19).
 65.  Il-proġett xempju Ewropew fil-qasam tal-għajnuna fil-fruntieri, EUBAM, ħadem 
tajjeb. Ir-riżoluzzjoni paċifika tal-kunflitt ta’ Transnistria hija, madankollu, kompitu fuq terminu ta’ żmien twil li jeħtieġ miżuri ta’ politika lil hinn minn kontrolli fil-fruntieri u tad-dwana u minn sorveljanza fil-fruntieri  (ara l-Kaxxa 1).
 66.  Il-prestazzjoni ma kinitx sodisfaċenti fil-qasam ta’ “Migrazzjoni u Ażil”, l-aktar 
fir-rigward tal-infrastruttura. Fl-Ukraina sar partikolarment bil-mod il-progress fl-għoti ta’ kenn adegwat li jirrispetta l-istandards umanitarji internazzjonali għal migranti illegali u persuni li jfittxu l-ażil. Il-qsim  
ta’ responsabbiltajiet fil-livell nazzjonali jibqa’ mhux ċar u l-Gvern  
alloka fondi insuffiċjenti għall-infrastruttura u spejjeż tal-operat (ara  
l-paragrafi 20 sa 27).
 67.  Inkisbu riżultati mħallta fil-qasam tal-“Ġlieda kotra l-kriminalità organiz-
zata”. Minkejja bosta suċċessi, il-kisbiet ta’ proġetti ma kinux biżżejjed f’dak li għandu x’jaqsam mal-assigurazzjoni ta’ prosekuzzjoni effettiva  u koperazzjoni mtejba bejn id-dwana, l-għassiesa tal-fruntieri, il-puli-zija u s-servizzi sigrieti għal investigazzjonijiet kriminali effettivi (ara  l-paragrafi 28 sa 44).37 Minħabba nuqqas ta’ rispett 
għad-demokrazija u għad-drittijiet 
tal-bniedem, l-għajnuna lill-Belarus 
kienet limitata għal proġetti 
ta’ koperazzjoni umanitarja, transkonfinali u reġjonali (ara 
l-paragrafu 7).
32
 68.  Fil-qasam ta’ “Ġudikatura u Governanza Tajba” ir-riżultati huma mħallta wkoll. 
Minkejja riformi demokratiċi u titjib miġjub minn sostenn mill-UE, il-Mol-
dova u l-Ukraina għadhom milquta sew mill-korruzzjoni (ara n-noti ta’  qiegħ 31 u 32). Il-Qorti tikkunsidra li tinħtieġ bidla fondamentali u fuq 
terminu ta’ żmien twil fir-rieda politika, mentalitajiet, imġiba u attitudni sabiex jinkiseb tnaqqis sinifikanti f’dan il-livell għoli ta’ korruzzjoni (ara l-paragrafi 45 sa 52). 
RAKKOMMANDAZZJONI
Il-Kummissjoni għandha:
bil-għan li tikseb titjib operattiv sostenibbli fil-ġestjoni tal-frun-a) 
tieri, tfittex parir mill-Aġenzija Ewropea għall-Ġestjoni tal-Kope-
razzjoni Operattiva fil-Fruntieri Esterni (FRONTEX); fir-rigward ta’ 
aktar sostenn għal tagħmir fil-fruntieri, tiżgura kumplementarjetà 
ma’ tagħmir pprovdut minn donaturi oħra; 
qabel ma’ tirrilaxxa aktar fondi għal ċentri għal migranti illegali  b) 
u persuni li jfittxu l-ażil, tkun żgura mill-impenn tal-gvern destina-tarju biex iħallas għall-anqas l-ispejjeż tal-operat, u b’hekk is-sos-
tennibbiltà tkun żgurata;
fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, tiffoka l-attivitajiet tal-c) 
proġett aktar fuq il-kwistjoni ta’ prosekuzzjoni effettiva (inkluża sis-tema moderna ta’ qbid u konfiska ta’ attiv) u tippromwovi qsim aktar sistematiku ta’ informazzjoni bejn il-korpi ta’ infurzar tal-liġi; 
tkompli tesplora possibbiltajiet għall-promozzjoni ta’ aktar invol-d) 
viment pubbliku fil-politika kontra l-korruzzjoni billi ssostni orga-
nizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u ċentri ta’ konsulenza.
X’INHUMA R-RAĠUNIJIET PRINĊIPALI GĦAL 
PRESTAZZJONI INADEGWATA?
 69.  Filwaqt li l-Kummissjoni għandha r-responsabbiltà aħħarija tal-proġetti, il-
verifika wriet li fejn instabu kisbiet limitati dawn setgħu jkunu tipikament attribwiti lill-azzjonijiet jew omissjonijiet min-naħa tal-partijiet ewle-nin kollha: il-Kummissjoni, awtoritajiet nazzjonali fl-istati destinatarji  u kuntratturi li f’dan fil-qasam kienu ta’ sikwit organizzazzjonijiet inter-nazzjonali. Fatturi esterni bħal instabbiltà politika wkoll naqqsu r-riżultati tal-proġetti (ara l-paragrafu 54)
33
 70.  Il-Kummissjoni ma allokatx biżżejjed ħaddiema lid-Delegazzjoni f’Kiev biex titt-
ratta il-qasam tal-politika li kien qiegħed jikber malajr u li jeħtieġ ħafna 
ħaddiema fit-tliet pajjiżi. U kellhom jgħaddu kważi sentejn biex tinbeda ġestjoni operattiva tal-proġetti fid-Delegazzjoni fil-Moldova (imwaqqfa 
fl-2005). Il-ko-eżistenza ta’ bosta strumenti ta’ finanzjament mill-UE għall-istess skop, u nuqqas ta’ konsistenza bejniethom, xekklu approċċ ta’ kwalità. Barra dan, il-Kummissjoni ma ħaditx azzjoni rigoruża kull meta sar evidenti li l-kwalità tal-għajnuna mill-UE kienet tbaxxiet minħabba nuqqasijiet fil-ġestjoni tal-proġetti tal-kuntratturi tal-għotjiet (ara l-paragrafi 55 sa 57).
 71.  Il-gvernijiet destinatarji u l-Kummissjoni ma kkoordinawx biżżejjed l-attivita-
jiet tal-UE mas-sostenn enormi mogħti minn donaturi oħra. It-trasferiment 
ta’ fondi bla koordinazzjoni minn sorsi differenti jikkawża duplikazzjoni 
mhux meħtieġa ta’ sforzi, approċċi inkonsistenti u inċentiv imnaqqas biex 
l-ispejjeż jibqgħu baxxi (ara l-paragrafi 36, 51, 54(a)).
 72.  Fil-pajjiżi destinatarji nuqqas ta’ impenn fil-livell tal-proġett kien innutat 
b’mod speċjali fl-oqsma li jaqgħu taħt il-migrazzjoni/ażil u ta’ ġudikatura/
governanza tajba. Il-Kummissjoni wkoll stmat anqas il-punt safejn fatturi 
esterni, bħall-fraġilità politika, id-diskontinwità ta’ strutturi tal-gvern  
u, potenzjalment, in-nuqqas ta’ perspettiva ta’ adeżjoni mal-UE setgħu 
jipprevjenu t-twettiq ta’ objettivi tal-proġetti. Dawn il-fatturi kienu lil  hinn mir-responsabbiltà diretta tal-Kummissjoni iżda ma kinux eval-
wati b’mod adegwat u realistiku fl-evalwazzjoni tar-riskji tagħha (ara  
l-paragrafi 54b) u d)).
RAKKOMANDAZZJONI  
Il-Kummissjoni għandha:
issaħħaħ il-persunal tagħha fil-qasam ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja a) 
fid-Delegazzjonijiet fil-Moldova u fl-Ukraina u jkollha biżżejjed kom-
petenza sabiex titratta elementi ta’ akkwist u ta’ xogħlijiet;
tħabrek biex tuża l-istrument ġdid ENP bħala għodda waħdanija  b) 
u flessibbli għal sostenn lis-settur; 
teżerċita kontroll aktar rigoruż fuq l-istituzzjonijiet internazzjonali c) 
li jaġixxu bħala kuntratturi fir-rigward ta’ proċeduri ta’ ġestjoni  
tal-proġetti, bħal mobilizzazzjoni ta’ persunal, akkwist, pagamenti, rappurtar, kontroll tan-nefqa u rekwiżit għal viżibbiltà tal-UE;
tieħu passi xierqa biex tħeġġeġ u ssostni lill-pajjiżi destinatarji biex d) 
iwaqqfu u jeżerċitaw koordinazzjoni effettiva tad-donaturi;
issostni l-proġetti fejn l-interess veru ta’ pajjiżi destinatarji huwa e) 
ċar u attestat b’finanzjament nazzjonali, fost affarijiet oħra; fl-istess ħin tkun aktar realistika f’termini ta’ objettivi u tikkunsidra perijodi itwal ta’ implimentazzjoni għal proġetti individwali.
34
IL-KUMMISSJONI SAFEJN GĦANDHA PROĊESS 
TA’ TAGĦLIM STABBILIT BIEX JIKKUNSIDRA L-ESPERJENZI MIKSUBA GĦALL-KONTINWITÀ TAL-GĦAJNUNA FIL-QASAM TA’ LIBERTÀ, SIGURTÀ U ĠUSTIZZJA?
 73.  Il-Kummissjoni ma sfruttatx għal kollox l-alternattivi biex tieħu t-tagħlim, 
u l-esperjenza miksuba mhux dejjem kienet riflessa fi proġetti li għadhom 
kemm bdew u li f’xi każijiet wasslu għat-tennija ta’ żbalji qodma (ara  l-paragrafi 60 sa 62). 
RAKKOMANDAZZJONI  
Waqt it-tħejjija ta’ proġetti ġodda l-Kummissjoni għandha tqis b’mod aktar sistematiku l-esperjenzi miksuba minn proġetti ta’ qabel. It-taq-
simiet “Tagħlim miksub” għandhom ikunu żviluppati aktar bis-sħiħ  f’dokumenti ta’ tħejjija. Għandhom ukoll isiru element standard f’app-likazzjonijiet ta’ għotja minn organizzazzjonijiet internazzjonali.
  Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti ta’ l-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa 
tagħha tad-19 ta’ Novembru 2008.
  Għall-Qorti ta’ l-Awdituri
Vítor Manuel da Silva Caldeira
President
35
ANNESS I
Sors : Il-Kummissjoni Ewropea.

36
ANNESS II
JHA – ĦARSA ĠENERALI LEJN IL-PROĠETTI (IMPENJATI TAĦT IL-PROGRAMMI 2000 - 2005) 
Belarus Moldova Ukraina Multi-nazzjonali Total 
Għadd ta’ 
ProġettiMiljun euroGħadd ta’ 
ProġettiMiljun euroGħadd ta’ 
ProġettiMiljun euroGħadd ta’ 
ProġettiMiljun euroGħadd ta’ 
Proġetti% Miljun euro %
Ġestjoni tal-fruntieri 
(inkluża d-dwana)3 27 300 000 5 2 773 635 16 42 019 884 21 32 593 501 45 50,6 104 687 020 63,2
Migrazzjoni u ażil 2 940 700 1 794 700 5 8 628 764 9 6 472 354 17 19,1 16 836 518 10,2
Ġlieda kontra l-kriminalità 
organizzata (terroriżmu, drogi, money laundering, traffi  kar tal-bnedmin)1 1 200 000 4 4 207 408 2 6 892 000 4 6 898 012 11 12,3 19 197 420 11,6
Ġudikatura u 
governanza tajba(inkluża l-ġlieda kontra l-korruzzjoni)4 6 244 015 7 16 175 935 4 2 382 483 15 16,9 24 802 433 14,9
Oħrajn 1 172 000 1 1,1 172 000 0,1
TOTAL 6 29 440 700 14 14 019 758 31 73 888 583 38 48 346 350 89 100,0 165 695 391 100,0
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea.
37
ANNESS III  
ĦARSA ĠENERALI LEJN KUNTRATTI VVERIFIKATI
N Titolu tal-kuntrattKontribuzzjoni 
mill-UEPajjiżStatus
(Lulju 2007) 1Kuntrattur / Sors ta’ 
FinanzjamentĠudizzju ġenerali 
fuq ir-riżultati 2
ĠESTJONI TAL-FRUNTIERI
1Missjoni tal-UE għall-Għajnuna fi  l-Fruntieri 
tal-Moldova u l-Ukraina (EUBAM I)4 000 000,00 UA, MDtlesta fi  l-
21.5.2006UNDP / Mekkaniżmu ta’ 
Reazzjoni Rapida
Sodisfaċenti2Missjoni tal-UE għall-Għajnuna fi  l-Fruntieri 
tal-Moldova u l-Ukraina (EUBAM II)4 000 000,00 UA, MDtlesta fi  l-
31.10.2006UNDP / RAP 2004
3Missjoni tal-UE għall-Għajnuna fi  l-Fruntieri 
tal-Moldova u l-Ukraina (EUBAM III)2 200 000,00 UA, MDtlesta fi  l-
31.1.2007UNDP / RAP 2003
4Missjoni tal-UE għall-Għajnuna fi  l-Fruntieri 
tal-Moldova u l-Ukraina (EUBAM IV)8 885 000,00 UA, MDgħaddej sa mill-
1.2.2007UNDP / RAP 2006
5Tisħiħ tal-Ġestjoni tal-Fruntieri fi  r-
Repubblika tal-Belarus – BOMBEL I4 500 000,00 BLtlesta fi  l-
31.12.2006UNDP / RAP 2001
Sodisfaċenti
6Tisħiħ tal-Ġestjoni tal-Fruntieri fi  r-
Repubblika tal-Belarus – BOMBEL II8 800 000,00 BLgħaddej sa mill-
1.9.2006UNDP / RAP 2003
7Terminal tal-Fruntiera Kozlovichi II – 
xogħlijiet14 000 000,00 BLgħaddej sa mit-
30.12.2004Kuntratt ta’ xogħlijiet / 
CBC 2000; CBC 2002Mhux sodisfaċenti
8Titjib fi  l-Ġestjoni tal-Fruntieri, 
l-Ukraina – Lott 1,22 223 738,00 UAtlesta fi  s-
17.7.2005Kuntratti ta’ forniment / 
TACIS NAP 2001Sodisfaċenti
9Titjib fi  l-Ġestjoni tal-Fruntieri, 
l-Ukraina – Lott 51 770 555,00 UAtlesta fi  s-
17.7.2005
10Riforma u Modernizzar tad-Dwana 
fl -Ukraina1 372 500,00 UAtlesta fi  l-
15.1.2005Kuntratt ta’ servizz / 
NAP 2001 (Programmi 
ta’ Proġetti Żgħar)Sodisfaċenti , madankollu 
prestazzjoni inadegwata fi  l-
komponent  “Sistema Ġdida ta’ 
Tranżitu Kompjuterizzat”
MIGRAZZJONI U AŻIL
11Twaqqif ta’ sistema ta’ ġestjoni 
tal-migrazzjoni fi  z-Zakarpattya1 278 186,41 UAtlesta fi  l-
31.12.2006Ftehim ta’ Għotja /Linja 
tal-Baġit B7-667Mhux sodisfaċenti  fi r-rigward 
ta’ bini ta’ kapaċità (azzjoni ta’ 
għajnuna umanitarja)12Titjib ta’ Kapaċitajiet fi  l-qasma ta’ ħarsien 
u trattament ta’ rifuġjati u persuni li jfi  ttxu 
l-ażil fi  z-Zakarpatia699 942,43 UAgħaddej sa mill-
1.1.2007Ftehim ta’ Għotja /
AENEAS
13Bini ta’ Kapaċità tal-Ġestjoni tal-
Migrazzjoni – CBMM I3 781 505,00 UAgħaddej sa mill-
1.3.2005Organizzazzjoni 
Internazzjonali għall-
Migrazzjoni / TACIS 
NAP 2003Mhux sodisfaċenti  fl -attività 
ċentrali tagħha (MACs); azzjoni 
korrettiva mnedija wara żjarat 
ta’ verifi  ka14Bini ta’ Kapaċità tal-Ġestjoni tal-
Migrazzjoni (it-Tieni Fażi) – CBMM II2 767 000,00 UAgħaddej sa mit-
22.7.2006
15Tisħiħ tas-Sistemi ta’ Ażil tal-Ukraina 
u tal-Moldova1 635 000,00 UA, MDtlesta fi  l-
31.12.2006UNHCR / TACIS RAP 
2002Mhux sodisfaċenti fl -attività 
ċentrali tiegħu (Ċentri ta’ 
Akkommodazzjoni Temporanji) 
għall-Ukraina u għall-Belarus, 
Sodisfaċenti  għall-Moldova16Tisħiħ tas-Sistema Nazzjonali ta’ Ażil 
fi r-Repubblika tal-Belarus365 000,00 BLtlesta fi  l-
31.12.2006
17Il-Proċess ta’ Koperazzjoni Transkonfi  nali 
(Proċess Söderköping) – Segretarjat147 479,00 BL, UA, MDtlesta fi  t-
3.5.2004UNHCR / ATA
Sodisfaċenti , minkejja d-dewmien. 
Strateġija ta’ ħruġ se titfassal.18Il-Proċess ta’ Koperazzjoni Transkonfi  nali 
(Proċess Söderköping) – Söderköping I762 488,00 BL, UA, MDtlesta fi  t-
28.2.2006Bord ta’ Migrazzjoni 
Żvediż / Linja tal-Baġit 
B7-667
19Il-Proċess ta’ Koperazzjoni Transkonfi  nali 
(Proċess Söderköping) – Söderköping II a1 307 898,00 BL, UA, MDgħaddej sa mill-
1.3.2006UNHCR (subkuntratturi 
IOM u l-Bord ta’ 
Migrazzjoni Żvediż) / 
AENEAS
20Il-Proċess ta’ Koperazzjoni Transkonfi  nali 
(Proċess Söderköping) - Söderköping II b1 026 000,00 BL, UA, MDgħaddej sa mill-
1.3.2006UNHCR (subkuntratturi 
IOM u l-Bord ta’ 
Migrazzjoni Żvediża) / 
RAP 2004
1 L-aħħar missjoni fuq il-post seħħet f’Lulju 2007.
2 Mhux sodisfaċenti: juri partijiet sinifi  kanti tal-objettivi speċifi  ċi li ma nkisbux (kuntratti li tlestew) jew progress kurrenti ħafna anqas milli kien mistenni (kuntratti għaddejjin).
38
N Titolu tal-kuntrattKontribuzzjoni 
mill-UEPajjiżStatus
(Lulju 2007) 1Kuntrattur / Sors ta’ 
FinanzjamentĠudizzju ġenerali 
fuq ir-riżultati 2
IL-ĠLIEDA KONTRA L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA
21Għajnuna Multisettorali fi  l-Kontroll tad-
Drogi u Bini ta’ Istituzzjoni fl  -Ukraina, fi  l-
Moldova u fi  l-Belarus – BUMAD I2 000 000,00 BL, UA, MDtlesta fi  t-
30.4.2005UNDP/ RAP 2001
Sodisfaċenti , għat-twaqqif ta’ 
strutturi ġodda kontra d-drogi, 
Mhux sodisfaċenti  għal 
leġiżlazzjoni u intelliġenza 
tal-pulizija22Għajnuna Multisettorali fi  l-Kontroll 
tad-Drogi u Bini ta’ Istituzzjoni fl  -Ukraina, 
fi l-Moldova u fi  l-Belarus – BUMAD 22 500 000,00 BL, UA, MDtlesta fi  l-
21.1.2007UNDP/ RAP 2002
23Għajnuna Multisettorali fi  l-Kontroll 
tad-Drogi u Bini ta’ Istituzzjoni fl  -Ukraina, 
fi l-Moldova u fi  l-Belarus – BUMAD 32 000 000,00 BL, UA, MDgħaddej sa mill-
1.1.2007UNDP/ RAP 2004
24Il-Ġlieda kontra t-Traffi   kar tan-nisa 
fi l-Moldova599 408,00 MDtlesta fi  t-
23.6.2004Organizzazzjoni 
Internazzjonali għall-
Migrazzjoni / RAP 2000Sodisfaċenti , madankollu 
tħassib dwar l-effi   ċjenza 
(koinċidenzi ma’ donaturi oħra)
25Il-Ġlieda kontra t-Traffi   kar tal-Persuni 
fi r-Repubblika tal-Moldova300 000,00 MDtlesta fi  t-
18.12.2006Organizzazzjoni 
Internazzjonali għall-
Migrazzjoni / TACIS 
RAP 2002
26Ċentru ta’ Rijabilitazzjoni IOM għal Vittmi 
tat-Traffi   kar fi  ċ-Chisinau, u fi  l-Moldova: 
rkupru, rijabilitazzjoni u integrazzjoni mill-ġdid permezz ta’ kura komprensiva308 000,00 MDtlesta fi  t-
3.3.2006Organizzazzjoni 
Internazzjonali għall-
Migrazzjoni / TACIS 
RAP 2002Sodisfaċenti , madankollu 
tħassib dwar l-ekonomija 
(kera għoli)
27Il-Ġlieda kontra t-Traffi   kar tal-Bnedmin 
fl -Ukraina1 892 000,00 UAtlesta fi  t-
18.6.2006Organizzazzjoni 
Internazzjonali għall-
Migrazzjoni / TACIS 
RAP 2002Sodisfaċenti għal ħarsien/ 
integrazzjoni mill-ġdid u l-ħolqien 
ta’ kuxjenza. Mhux sodisfaċenti  
għal kriminalizzazzjoni 
u prosekuzzjoni
28Proġett kontra l-money laundering, 
fi nanzjament tat-terroriżmu u korruzzjoni 
fi l-Moldova3 000 000,00 MDgħaddej sa mit-
2.8.2006Kunsill tal-Ewropa/ 
NAP 2005Bidu mhux sodisfaċenti ; iżda titjib 
fi l-komponent kontra l-korruzzjoni
29Proġett kontra l-money laundering 
fl -Ukraina974 502,00 UAtlesta fl  -
1.7.2005Kunsill tal-Ewropa / 
RAP 1999
Sodisfaċenti
30Proġett ta’ segwitu kontra l-money 
laundering u l-fi  nanzjament tat-terroriżmu 
fl -Ukraina - MOLI-UA-25 000 000,00 UAtlesta fl  -
1.5.2006Kunsill tal-Ewropa / 
NAP 2005ANNESS III  
1 L-aħħar missjoni fuq il-post seħħet f’Lulju 2007.
2 Mhux sodisfaċenti: juri partijiet sinifi  kanti tal-objettivi speċifi  ċi li ma nkisbux (kuntratti li tlestew) jew progress kurrenti ħafna anqas milli kien mistenni (kuntratti għaddejjin).
39
N Titolu tal-kuntrattKontribuzzjoni 
mill-UEPajjiżStatus
(Lulju 2007) 1Kuntrattur / Sors ta’ 
FinanzjamentĠudizzju ġenerali 
fuq ir-riżultati 2
ĠUDIKATURA U GOVERNANZA TAJBA
31Proġett ġudizzjarju ċivili u kummerċjali 
NIS, il-Moldova2 194 015,00 MDtlesta fi  d-
29.7.2005GTZ/ NAP 2001 Sodisfaċenti
32Sostenn lill-Istrateġija Nazzjonali tal-Moldova 
kontra l-Korruzzjoni (PACO Moldova)250 000,00 MDtlesta fl  -
14.1.2006Kunsill tal-Ewropa/ 
NAP 2003Sodisfaċenti  (azzjoni pilota)
33Programm Konġunt bejn il-Kummissjoni 
Ewropea u l-Kunsill tal-Ewropa għall-Moldova: Sostenn lir-riformi demokratiċi kontinwi 2004 – 2006800 000,00 MDtlesta fi  l-
15.12.2006Kunsill tal-Ewropa/ 
NAP 2003Sodisfaċenti , madankollu tfassil 
mhux effi   ċjenti
34Indipendenza, trasparenza u effi   ċjenza 
miżjuda tas-sistema tal-ġustizzja tar-Repubblika tal-Moldova3 000 000,00 MDgħaddej sa mill-
1.10.2006Kunsill tal-Ewropa/ 
NAP 2005Sodisfaċenti , madankollu 
nuqqas ta’ tagħlim miksub
35Riforma tal-Qrati ta’ Arbitraġġ u Sostenn 
lir-Rifoma tal-Amministrazzjoni tal-Qorti2 476 000,00 UAtlesta fi  l-
31.12.2005UNDP/ NAP 2000 Mhux sodisfaċenti
36Koperazzjoni Internazzjonali tal-Ukraina 
f’Kwistjonijiet Kriminali (UPIC)1 500 000,00 UAgħaddej sa mill-
1.12.2005Kunsill tal-Ewropa/
Nap 2004Sodisfaċenti
37L-Ukraina - Għażla Ġudizzjarja u Proċedura 
ta’ Ħatra, Taħriġ, Responsabbiltà Dixxiplinarja, Ġestjoni ta’ Każijiet u Metodi Alternattivi għar-Riżoluzzjoni tat-Tilwim2 000 000,00 UAgħaddej sa mill-
31.5.2006Kunsill tal-Ewropa/
NAP 2003Bidu mhux sodisfaċenti; aktar 
sodisfaċenti  sa mill-2007
38Sostenn għal Governanza Tajba: Proġett 
kontra l-Korruzzjoni fl  -Ukraina (UPAC)1 500 000,00 UAgħaddej sa 
mid-9.6.2006Kunsill tal-Ewropa/
NAP 2004Mhux sodisfaċenti
39Koperazzjoni Internazzjonali megħjuna 
mill-Interpol f’kwistjonijiet Kriminali mill-infurzar tal-Liġi tal-Ukraina989 788,00 UAgħaddej sa mill-
15.1.2007INTERPOL/NAP 2004Bidu mhux sodisfaċenti; aktar 
sodisfaċenti sa minn Ġunju 2007
40Avokatura kontra l-Korruzzjoni u Ċentru 
ta’ Konsulenza Legali fl  -Ukraina (ALAC)500 000,00 UAProġett imħejji, 
madankollu 
l-ebda kuntratt 
iffi  rmatNAP 2004Mhux sodisfaċenti , 
attività kkanċellata
Total tal-kontribuzzjoni mill-UE 99 306 004,84ANNESS III  
1 L-aħħar missjoni fuq il-post seħħet f’Lulju 2007.
2 Mhux sodisfaċenti: juri partijiet sinifi  kanti tal-objettivi speċifi  ċi li ma nkisbux (kuntratti li tlestew) jew progress kurrenti ħafna anqas milli kien mistenni (kuntratti għaddejjin).
40
ANNESS IV
Sors : Il-Kummissjoni Ewropea.L-EUBAM għandha l-kwartieri 
ġenerali tagħha f’Odesa, u sitt uffi  ċċji fuq il-post fi  l-fruntiera 
bejn il-Moldova u l-Ukraina u fi l-Port ta’ Odesa. Għandha 
wkoll erba’ konsulenti dwar l-analiżi tar-riskji, li tqiegħdu f’Chisinau u f’Kyiv.
41
IR-RISPOSTI
TAL-KUMMISSJONI
SOMMARJU EŻEKUTTIV
I. 
L-għajnuna tal-Kummissjoni kellha topera  
f’kuntesti politiċi u istituzzjonali diffiċli karat-
terizzati minn amministrazzjoni tat-tip Sovje-tika bi bżonn ta’ riformi fuq skala kbira.
Minħabba nuqqas ta’ rispett lejn id-demokra-
zija, id-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, l-għajnuna tal-Kummissjoni lill-Belarus hija  
limitata għal 5 miljun euro fis-sena għal per-
jodu 2007-2010. Konkluzjonijiet sussegwenti  
tal-Kunsill jiddikjaraw li l-għajnuna tal-UE lill-Belarus tappoġġa l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni  u d-demokratizzazzjoni, speċjalment bi proġetti umanitarji, reġjonali, kooperazzjoni bejn pajjiż u ieħor, u minn proġetti li direttament jew indi-rettament jappoġġaw id-demokratizzazzjoni  u l-forzi demokratiċi.
III. 
Il-Kummissjoni tilqa’ l-apprezzament pożittiv  tal-Qorti għal proġetti fil-qasam tal-Ġestjoni  tal-Fruntieri li tirrappreżenta kważi żewġ terzi tal-piż finanzjarju tal-proġetti. Fil-qasam tal-Immigrazzjoni u l-Ażil kien hemm diffikultajiet fil-komponenti tax-xogħol/fornitura tal-proġetti, b’mod partikolari fl-Ukraina, waqt li l-komponenti tal-bini tal-kapaċità waslu għal kisbiet sodisfaċenti.
IV. 
L-instabilità politika fir-reġjun kkontribwiet  biex tostakola l-proċess. Madanakollu, kisbet  limitati seħħew biss għal ċertu proġetti.
Fir-rigward tal-koordinazzjoni ma’ donaturi  
oħra, id-Delegazzjoni fl-Ukraina hija kkunsid-rata b’mod unanimu li hija fuq quddiem nett  f’dan l-eżerċizzju. Kemm fil-fatt issir koorodi-nazzjoni tiddependi ħafna mir-rieda tal-par-tijiet involuti biex jidħlu f’dan il-proċess (xi  donaturi, speċjalment mhux mill-UE, iżżommu lura iktar minn oħrajn).
42
Il-Kummissjoni ħadet f’idejha li tmexxi  
u ssaħħaħ l-isforzi tal-koordinazzjoni tad-
donaturi b’mod sistematiku f’dawn il-pajjiżi,  u ospitat konferenza dwar il-koordinazzjoni  
tad-donaturi madwar ir-reġjun f’Jannar 2008  
biex tati bidu għal dan il-proċess.
B’kunsiderazzjoni tal-possibbiltà li jkunu  
mqabbla l-ispeċifiċitajiet tekniċi tal-proġetti, 
il-proċess ta’ tagħlim kien ikkunsidrat fit-tfassil ta’ operazzjonijiet sussegwenti.
Id-Delegazzjoni tal-KE fil-Moldova issa ħadet  
f’idejha kompletament ir-responsabbilitajiet  tal-ġestjoni tal-programm mid-Delegazzjoni  ta’ Kiev.
V.
Il-Kummissjoni tagħraf ix-xogħol tal-Qorti  u l-kontribut tagħha fit-tkabbir tal-effettività tal-proġetti. 
L-AMBITU U L-ISKOP TAL-VERIFIKA
13.Il-Kummissjoni tagħraf l-apprezzament pożittiv tal-Qorti dwar il-parti finanzjarjament l-iktar  
sinifikanti tal-verifika.
Kaxxa 3- Eżempju ta’ riżultati 
insodisfaċenti: tnaqqis fl-ambitu tax-xogħol u dewmienMinkejja d-diffikultajiet imsemmija, il-Kum-missjoni ħadet numru ta’ miżuri sabiex tiżgura t-tlestija tal-proġett. Il-progress tax-xogħolijiet kien soreveljat mill-qrib u b’mod permanenti  sakemm dawn intemmu. Fl-aħħar mill-aħħar,  il-kuntratt tax-xogħlijiet tlesta bl-użu sħiħ  tal-fondi tal-KE. Iċ-Ċertifikat ta’ Aċċettazzjoni Proviżorja tal-kuntratt tax-xogħlijiet iffinanz-jati mill-KE għall-bini tal-postazzjoni konfinali tKozlovichi II kien iffirmat mid-Dwana tal-Belarus f’Marzu 2008. Id-Dwana tal-Belarus  
ħadet id-deċiżjoni li tlesti dawk l-elementi ta’ 
infrastruttura li kienu esklużi wara n-negoz-jati mal-finanzjament nazzjonali tagħhom  
(jiġifieri iż-żoni ta’ parkeġġ u xi faċilitajiet ta’ 
ħażna). Ix-xogħlijiet rispettivi għadhom qed  isiru. B’hekk il-postazzjoni konfinali l-ġdida  hija mistenni li tibda topera fil-bidu tal-2009. Ix-xogħlijiet kienu ppjanati biex jippermettu  lit-terminal tal-fruntiera l-antik ikompli jintuża waqt il-perjodu tal-bini tal-ġdid, u t-terminal l-antik se jkompli jintuża bħala parti mill-kum-pless sħiħ ta’ Kozlovich.
17.
Il-Mekkaniżmu ta’ Reazzjoni Rapida (RRM) jip-permetti l-mobilitazzjoni u l-iskjerament ta’  riżorsi finanzjarji b’mod rapidu biex tittieħed azzjoni urġenti biex tgħin biex ikunu stabbi-liti mill-ġdid jew biex tissalvagwardja l-kun-dizzjonijiet normali għat-twettiq tal-linji ta’  politika fis-seħħ, sabiex tippriżerva l-effettività 
tagħhom. L-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kun-
sill (KE) 381/2001 juri b’mod ċar li l-RRM tista’ 
tiffinanzja azzjonijiet li f’ċirkustanzi normali  jaqgħu taħt il-programmi ta’ għajnuna rego-lari. L-għan ewlieni tal-RRM kien li jippermetti lill-Komunità li tirreaġixxi b’mod rapidu għal  sitwazzjonijiet ta’ kriżi u b’hekk jappoġġja  l-politiċi esterni tal-Komunitajiet. L-RRM witta t-triq biex jintużaw programmi regolari sabiex jinkisbu l-għanijiet kumplessivi tal-intervent. Kif imsemmi fit-Termini ta’ Referenza tal-EUBAM, kien mifhum sa mill-bidu li wieħed  seta’ jistenna riżultati tanġibbli biss fi żmien  medju jew twil. Din is-suppożizzjoni hija kom-pletament konformi mal-intenzjoni tar-Regola-ment tal-Kunsill li jistabbilixxi l-RRM.
43
18. 
Il-programm Tacis ma kienx flessibbli biżżejjed 
biex jippermetti mobilitazzjoni rapida ta’ fondi ewlenin għal perjodu ta’ implimentazzjoni  
itwal. Opportunità għal proġett bħal dan was-
let f’Ġunju 2005 meta l-Presidenti tal-Moldova u l-Ukraina ffirmaw ittra konġunta lill-Kunsill u lill-Kummissjoni fejn talbu l-għajnuna. Il-Kum-missjoni ħasset li huwa importanti li jkun hemm reazzjoni rapida għal din it-talba. Madanakollu, minħabba l-instabbiltà politika fir-reġjun dak iż-żmien (ir-Revoluzzjoni Oraġjo fl-Ukraina),  ma setax ikun evitat li jkunu konklużi ftehimiet għal żmien qasir li jużaw il-fondi disponibbli. Sadanittant, il-mandat tal-Missjoni kien estiż  (sal-aħħar tal-2009). Fattur ta’ prevedibbiltà  kien introdott bid-dħul fis-seħħ tal-ENPI, fil-qafas tal-Programm Indikattiv Reġjonali tal-Lvant 2007-2010. Hija prevista allokazzjoni  annwali għall-EUBAM sal-aħħar tal-2009.
19. 
Il-proġetti BOMMOLUK huma bbażati fuq ir-
Rapport tal-Evalwazzjoni tal-Ħtiġijiet u tar-
Rakkomandazzjonijiet li analiżżaw il-lakuni  u l-bżonnijet tal-awtoritajiet tal-fruntiera  nazzjonali fuq il-fruntiera statali Moldova-Ukraina. Vantaġġ distint huwa li t-tagħlimiet  miksubin mil-proċess tas-sejħa għall-offerti fi proġetti preċedenti qegħdin jiġu kkunsidrati. Fir-rigward ta’ donaturi oħra, kienet żgurata  l-komplementarjetà mal-Istati Uniti li kienet  iffukata li tagħti għajnuna kontra t-terroriżmu. Qabel ma tkun saret sejħa għal xi tagħmir,  il-benefiċjarji għandhom jiżguraw li huma  kapaċi joperaw it-tagħmir, u jkopru l-ispejjeż tal-operat u tal-manutenzjoni. L-EUBAM qegħda teżamina bir-reqqa l-kapaċità tas-servizzi tal-imsieħba biex iwettqu l-impenji tagħhom.25.
a) 
Fuq talba tal-Gvern tal-Ukraina, il-Kummissjoni ddeċidiet li tappoġġja l-Gvern tal-Ukraina. Dan 
wera impenn qawwi fl-2004 biex itejjeb il-kun-
dizzjonijiet tal-immigranti irregolari u qabel  li jappoġġja finanzjarjament lill-Kumitat Sta-tali għan-Nazzjonalitajiet u l-Migrazzjoni biex jistabbilixxi żewġ Ċentri ta’ Kustodja għall-Immigranti li jilħqu l-istandards mitluba mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijet Umani u r-rakkomandazzjonijiet tas-CPT.
Kaxxa 4 – Minkejja li ttaffew bl-appoġġ 
tal-UE, il-kundizzjonijiet ta’ għajxien għall-immigranti illegali fiċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni eżistenti għadhom inaċċettabliMinħabba l-kundizzjonjiet fqar ħafna tal-faċilitajiet taż-żamma temporanja f’Pavshino  u Chop, dan il-proġett fl-aħħar mill-aħħar was-sal iktar għal għajnuna umanitarja milli għall-bini tal-kapaċità.
Wara ż-żjara tad-Delegazzjoni tal-KE, saret  
diskussjoni serja mar-rappreżentanti tas-Ser-vizz Statali tal-Għassa tal-Konfini (SBGS) li ħa azzjoni immedjata u beda miżuri korrettivi.  
Wara ż-żjara tal-Qorti, il-Kummissjoni rrako-mandat lill-Gvern tal-Ukraina biex jagħlaq  Pavshino minħabba standards baxxi tad-drit-tijiet tal-bniedem. Sadanittant il-Kabinett tal-
Ministri ddeċieda li jagħlaq Pavshino malli  jkunu disponibbli faċilitajiet oħra.
Kaxxa 5 – Progress batut fit-twaqqif 
ta’ ċentri ta’ akkomodazzjoni għal immigranti illegaliKien hemm dewmien fl-immodernizzar taċ-Ċentri ta’ Kustodja għall-Immigranti fi Zhu-ravychi (Volyn oblast) u Rozsudiv (Chernihiv  oblast) minħabba l-instabilità politika (l-hekk imsejħa “Rivoluzzjoni Oranġjo”), il-bidla  fil-Ministeru kompetenti fil-perjodu 2004-
2005 u n-nuqqas ta’ trasferiment ta’ riżorsi  
impenjati.
44
Id-deċiżjoni biex jitnaqqsu in-numru ta’ pos-
tijiet ta’ akkoljenza mill-1,260 fil-bidu għal  
250 kienet ibbażata fuq il-prattika Ewropea  billi ġie rikonoxxut li kapaċitajiet iktar għolja 
jeffettwaw l-operat taċ-Ċentru b’mod negattiv. 
Fl-2007 sar proġress sostanzjali fix-xogħlijiet  ta’ immodernizzar. Sadanittant, iż-żewġ ċentri ta’ kustodja għall-immigranti bdew jaħdmu  skont prattiċi Ewropej.
Kaxxa 6 – Sotto-utilizazzjoni ta’ ċentri 
ġodda mibnija għal dawk li jfittxu l-ażil
Fl-aħħar tal-2006, kienu disponibbli 250 post 
ta’ akkomodazzjoni għal dawk li jfittxu  r-refuġju fiċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni tem-poranja ta’ Odessa (TAC) grazzi għal proġett  “Strengthening the Asylum Systems of Mol-dova and Ukraine” (It-Tisħiħ tas-Sistemi tal-Ażil fil-Moldova u fl-Ukraina). Huwa minnu li  fil-mument tal-verifika biss nofs it-TAC kien  qiegħed jintuża minħabba nuqqas ta’ ffinanzjar Statali. Fil-każ tat-TAC fi Mukachevo, dan beda 
jintuża minn Novembru 2007 wara li l-Kummiss-
joni ikkonvinċiet lill-Gvern tal-Ukraina biex jit-
trasferixxi l-propjetà tal-art u l-bini mill-SBGS għall-Kumitat Statali dwar in-Nazzjonalitajiet u r-Reliġjon u biex jagħmel finanzi Statali dis-ponibbli għall-operat tiegħu.
26. 
Il-Kummissjoni qegħda tiffoka fuq l-aspetti  finanzjarji fil-laqgħat tagħha mal-Gvern tal-Ukraina. Id-diviżjoni tar-responsabbiltajiet  bejn l-SBGS u l-Ministeru tal-Intern hija ddeter-minata legalment u ċar: ir-responsabbiltà tal-SBGS tintemm wara għaxart ijiem (detenzjoni għal żmien qasir), wara dan l-immigranti irre-golari għandhom jingħataw lill-Ministeru tal-Intern. Madanakollu, billi l-Ministeru ma kien jopera l-ebda Ċentru ta’ Kustodja sa ftit żmien ilu, il-liġi ma kinitx applikata u l-SBGS żammet immigranti f’detenzjoni sa 6 xhur, l-itwal per-jodu permess mill-liġi tal-Ukraina.27. 
It-tisħiħ tal-proġett nazzjonali tas-sistema tal-
ażil fil-Belarus iffaċċja problemi amministrattivi u legali li d-Delegazzjoni tal-KE indirizzat u sol-
viet permezz ta’ kuntatti mal-amministrazzjoni 
nazzjonali. It-TAC għal dawk li jfittxu r-refuġju f’Gomel fil-Belarus kien miftuħ uffiċjalment fis-16 ta’ Jannar 2008 u issa qiegħed jintuża.
34. 
Fl-isforz tagħha biex tgħin fil-qsim ta’ infor-mazzjoni aħjar bejn dawk li jinfurzaw il-liġi  fl-Ukraina, il-Kummissjoni f’kooperazzjoni  mal-Interpol minn dak iż-żmien esplorat il-pos-sibbiltà li testendi i24/7 lill-SBGS fl-Ukraina.  Madanakollu, għar-raġunijiet relatati mas-sovranità nazzjonali din l-estenzjoni ma kinitx possibbli.
35. 
L-Ukraina għadha ma rratifikatx il-Konvenzjoni Ewropea dwar il-protezzjoni tad-dejta tal-Kun-sill li hija obbligu meta tkun trażmessa dejta  personali. Il-Kummissjoni qegħda tħeġġeġ lill-Ukraina biex tirratifika l-Konvenzjoni sabiex  tħalli lis-servizzi tal-infurzar tal-liġi jikkope-raw flimkien. In-nuqqas ta’ ratifikazzjoni tal-konvenzjoni dwar il-protezzjoni tad-dejta hija l-unika raġuni għaliex għadu ma ġie ffirmat  l-ebda ftehim strateġiku mal-Interpol.
36. 
Il-Kummissjoni saret attiva fir-reġjun fil-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin sa mis-sena 2000. Bl-involviment ta’ donaturi oħra kontra t-traffi-kar, il-Kummissjoni ġabet fit-tmiem il-program-mazzjoni ta’ dawn il-proġetti taħt il-programm bilaterali Tacis. L-aħħar proġett kien dak għall-Belarus taħt in-NAP 2005.
40. 
Il-proċess leġislattiv kien imfixkel, għallinqas fl-Ukraina, mit-tibdil frekwenti fil-Gvern  wara r-Revoluzzjoni Oranġjo. B’mod ġenerali  l-proċessi leġiżlattivi jimxu bil-mod fir-reġjun.
45
41.
Fi żmien iż-żjara tal-Qorti l-qbid kien modest. 
Madanakollu, ir-riżultati tjiebu b’mod sinifi-kanti minn dak iż-żmien. Fl-2007 l-Ukraina qab-
det total ta’ 415 kg eroina u 19-il kg kokaina, 
u fl-ewwel ħames xhur tal-2008, 214 kg eroina u 41 kg kokaina. Fil-Moldova, saret qabda ta’ 200 kg eroina fi Frar 2008. Il-proġett tal-KE żgur li kkontribwixxa għall-qbid b’suċċess permezz tal-attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità tiegħu.
47. 
“Reform of Arbitration Courts and Support to 
Court Administration” (Ir-Riforma tal-Qrati ta’ Arbitraġġ u s-Sostenn lill-Amministrazzjoni tal-Qorti) wasslet għal riżultati tanġibbli billi dan kien l-ewwel proġett ta’ għajnuna ġudizzjarja ta’ dan l-ambitu u l-firxa fl-Ukraina u għamel intervent f’kuntest istituzzjonali li għadu ddi-sinjat fuq il-profil amministrattiv tat-tip Sovje-tiku. Xi tibdil operattiv sinifikanti suġġerit  mill-proġett kien implimentat mill-Amminis-
trazzjoni tal-Qorti Statali.
L-iżgurar li x-xiri kollu ta’ tagħmir isir b’mod  
trasparenti irriżulta li f’xi każi kienu kkanċellati xi sejħiet, u dan eventwalment wassal għal  dewmien.
50. 
Il-proġett ta’ segwitu beda f’Awwissu 2006  u mexa bil-mod minħabba li rriżenja l-konsu-lent kontra l-korruzzjoni ftit wara l-konferenza ta’ bidu u kellu jinbeda reklutaġġ ġdid.52. 
Il-kriżi politika tal-2006-2007 effettwat il-pass 
tar-riformi kif ukoll l-attivitajiet li għandhom x’jaqsmu mal-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni ġdida 
kontra l-korruzzjoni u l-Pjan ta’ Azzjoni kon-
tra l-korruzzjoni. Il-proġett irċieva “bidu ġdid” fl-aħħar tal-2007 meta elezzjonijiet Parlamen-tari ta’ malajr tellgħu fil-poter forzi politiċi  favur il-President. Il-pjan ta’ ħidma tal-proġett kien rivedut waqt il-laqgħa tal-Kumitat tat-Tmexxija (SG) fid-29.11.2007 u kienet approvata lista ta’ attivitajiet ta’ prijorità għall-perjodi  Diċembru 2007 – Marzu 2009. Parti mill-atti-vitajiet relatati mal-abbozz u l-addozzjoni tal-leġiżlazzjoni kontra l-korruzzjoni ġew skedati mill-ġdid għall-2008 u l-2009.
a) 
Il-Pjan ta’ Azzjoni Kontra l-Korruzzjoni (ACAP) beda b’għajnuna pprovduta mill-proġett. Mada-nakollu, sussegwentament il-Ministeru tal-Ġustizzja ddeċieda li jabbozza l-ACAP waħdu. 
Bħala miżuri ta’ segwitu mmirati biex tappoġġja 
l-implimentazzjoni tal-ACAP, il-proġett ghen  
fl-abbozz tal-”pakkett kontra l-korruzzjoni”. Il-valutazzjoni ta’ esperti pprovduta mill-Kunsill tal-Ewropa (KtE) iffoka fuq il-pakkett kontra  l-korruzzjoni li fih tliet abbozz ta’ liġijiet. Il-kompetenzi mill-President tall-Grupp tal-Istati kontra l-korruzzjoni (GRECO) semmew il-kwa-lità għolja tal-Abbozz tal-Liġijiet riveduti.
L-esperti kellhom aċċess għall-Pjan ta’ Azzjoni 
Kontra l-Korruzzjoni għal ftit żmien biss qabel ma kien approvat. Għalhekk, ma kien hemm  ebda possibbiltà biex ikun suġġerit tibdil fid-dokument. Barra minn dan, l-abbozz tal-liġijiet kellhom jiġu adottati fl-istess żmien tal-pjan ta’ azzjoni biex jipprovdu fondament legali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni fl-Ukraina. L-iskje-rament tal-proġett u l-adezjoni tal-Ukraina  għall-GRECO servew ta’ “katalisti” għall-adozzjoni tal-pjan ta’ azzjoni. Madanakollu,  kien jidher li bl-adozzjoni tal-pjan ta’ azzjoni l-Gvern kellu l-intenzjoni ta’ “rapport f’waqtu” dwar l-azzjoni meħuda iktar milli l-intenzjoni li jiġġenera dokument komprensiv imfassal tajjeb li jkun faċli biex jiġi implimentat.
46
b)
L-ACAP kien adottat biss f’Awwissu 2007.  
Għalhekk ma seta’ kien hemm ebda attivita-jiet relatati mal-monitoraġġ tal-ACAP fiż-żmien 
tal-verifika.
L-appoġġ għall-proġett attwalment qiegħed  
jingħata minn grupp ta’ ħidma interistituzzjo-nali dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni li fih  rappreżentant mit-tim tal-proġett ġie maħtur bħala membru. Il-monitoraġġ tal-implimen-tazzjoni tal-ACAP huwa wieħed mill-għanijiet tal-grupp. Il-kwestjoni tal-iffinanzjar tal-partiti politiċi ġiet imqajjma fil-laqgħa tal-Grupp tat-Tmexxija fis-6 ta’ Marzu 2007, iżda dan kien  sottovalutat mill-Ministeru tal-Ġustizzja.
Rigward l-istħarriġ tal-opinjoni pubblika  
ġenerali dwar il-korruzzjoni, l-awtoritajiet tal-Ukraina bagħtu talbiet lil numru ta’ donaturi  internazzjonali f’daqqa mingħajr ma żguraw il-koordinazzjoni neċessarja u d-disseminazzjoni 
tal-informazzjoni.
54.
a), b), c) Il-problema ewlenija kienet fil-fatt is-sitwazzjoni politika diffiċli minn April 2007  
sal-aħħar tas-sena. Il-perċezzjoni tal-Qorti  tal-valutazzjoni tal-bżonnijiet fl-oqsma tal-ġustizzja/ġudikatura/il-ġlieda kontra l-kor-ruzzjoni fl-Ukraina hija essenzjalment ir-riżultat 
ta’ kuntest partikolarment diffiċli u speċifiku, li huwa kkaratterizzat minn livell għoli ta’ fram-mentazzjoni u nuqqas ta’ konċentrazzjoni tar-responsabbiltajiet fost entitajiet ta’ eżekuzzjoni differenti, u minn nuqqas ta’ kull forma ta’  koordinazzjoni bejn is-setturi.
Il-proġett kien imfassal u żviluppat flimkien ma’ 
benefiċjarji prospettivi (fost l-oħrajn il-Minis-teru tal-Ġustizzja). Għalhekk, l-appartenenza  lokali ġiet żgurata mill-bidu nett u kkonfermata taħt il-Gvern attwali, maħtur wara l-elezzjoni-jiet tal-2007.It-Tim tal-Proġett stabbilixxa inizzjattivi ta’  
koordinazzjoni ta’ donaturi regolari sabiex ikun 
hemm qsim tal-informazzjoni; biex jiżguraw  il-koerenza fost l-interventi differenti u biex  
jevitaw id-duplikazzjoni. Id-diffikultajiet ini-
zjali dwar il-persunal intgħelbu u l-kwistjoni  tad-disponibbiltà ta’ spazju fl-uffiċċju issa hija solvuta taħt il-gvern il-ġdid.
Għandu jkun enfasizzat li l-kofinanzjament  
mhux obbligu għall-pajjiż destinatarju.
55.
a) Id-Delegazzjoni tal-KE fil-Moldova issa ħadet  f’idejha kompletament ir-responsabbilitajiet  tal-ġestjoni tal-progamm mid-Delegazzjoni  ta’ Kiev. B’mod ġenerali, il-Kummissjoni taq-bel mal-Qorti li persunal adegwat, kemm  f’termini ta’ numru kif ukoll ta’ kapaċitajiet,  jirrappreżenta sfida.
b) 
Għalkemm ħolqot xi ftit kumplessità amminis-
trattiva din l-arkitettura ta’ fondi mħallta ma xekklitx lill-proġett ta’ Söderköping milli jasal għal riżultati sodisfaċenti, kif rikonoxxut mill-Qorti.
Kaxxa 7 – Eżempju ta’ ġestjoni ta’ kuntratt 
ineffiċjentiIt-tqassim tal-proġett Söderköping, it-tielet  fażi, bejn il-programm AENEAS u Tacis saret  minħabba li ebda programm ma kellu biżżejjed fondi disponibbli biex jippermetti proġett kom-plut li kien partikolarment importanti wara  t-tkabbir tal-UE fl-2004 sabiex jippromwovi  l-kooperazzjoni transkonfinali fil-qasam tal-ażil, il-migrazzjoni u l-ġestjoni tal-fruntieri  u sabiex jevitaw li tingħata impressjoni li l-UE qegħda tibni purtiera ġdida tul il-fruntiera  esterna ġdida tal-UE.
47
56. 
Huwa veru li l-imsieħba tal-Kummissjoni  
fl-implimentazzjoni ma eżaminawx sew il-kwestjoni tal-allokazzjoni u l-pussess tal-art.  
Madanakollu, malli l-Kummissjoni saret taf  
b’dawn il-problemi inbdew miżuri korrettivi  immedjatament.
Il-koordinazzjoni tad-donaturi saret b’mod  
frekwenti, qabel, waqt u wara l-eżerċizzji tal-programm. Din saret istituzzjonalizzata wara  
d-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi. Sadanittant, saru miss -
jonijiet ta’ programmazzjoni konġunta.
57. 
Minkejja każi limitati ta’ nuqqasijiet, l-orga-nizzazzjonijiet internazzjonali normalment  ikollhom livell sinifikanti ta’ għarfien fost  l-oħrajn, f’termini ta’ mobilitazzjoni ta’ esperti, ġestjoni finanzjarja barra mill-pajjiż u l-akkwist effiċjenti f’oqsma diffiċli. Se jsir titjib fid-defi-nizzjoni tal-modalitajiet ta’ verifika fil-kuntest 
tal-FAFA permezz tal-elaborazzjoni ta’ Termini 
ta’ Referenza komuni, u se titjib il-viżibbiltà  
permezz tal-pubblikazzjoni ta’ “Manwal ta’  Komunikazzjoni u Viżibbiltà għall-Azzjonijiet  Esterni tal-UE” (April 2008) li issa japplika wkoll għall-organizzazzjonijiet internazzjonali.
d) 
“Fil-każ speċifiku, ġie deċiż li jitwettqu verifiki fuq xi proġetti tal-UNDP u li jsir segwitu fuq  il-bażi ta’ dawn ir-riżultati”.
60. 
Il-Kummissjoni ssegwi b’mod skrupluż  
il-proċedura ta’ rappurtaġġ li torbot  ir-rappurtaġġ mal-ħlasijiet lill-kuntratturi.  Hemm mumenti fejn il-kontinwità tal-azzjoni  ġġib il-bżonn li jitniedu kuntratti ġodda meta l-proċedura sħiħa ta’ rappurtaġġ dwar l-azzjoni attwali tkun għadha mhix lesta, b’hekk dawn  iwasslu għal sitwazzjonijiet li ma jistgħux ikunu evitati fejn mhux il-possibilitajiet tal-infor-
mazzjoni kollha jistgħu ikunu sfruttati.61.
a) 
Minn żmien il-verifika tal-Qorti, il-Kummissjoni wessgħet il-kopertura tar-ROM.
b) 
Ir-rapport sommarju ta’ żewġ paġni tar-ROM,  appoġġjat minn Formola dwar il-Konklużjoni  dwar il-Kuntest, ma tinkludix biss il-punteġġ  tal-ħames kriterji ewlenin ta’ monitoraġġ, ir-Relevanza, l-Effiċjenza, l-Effettività, l-Impatt  u s-Sostenibbiltà, iżda wkoll total ta’ 21 sotto-kriterji li għandhom ikun analizzati, mogħtija punteġġ u disponibbli għall-istatistika u t-tqab-bil ulterjuri. Id-database tal-MONIS (is-Sistema ta’ Monitoraġġ tal-Informazzjoni) tippermetti analiżi statistika dettaljata u strateġika, iżda  mandanakollu faċli biex tkun estratta u wżata, għall-amministraturi kollha involuti fis-superviżjoni, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-proġetti.
Kaxxa 8 – Esperjenzi magħmula trasferiti 
b’mod insuffiċjenti f’proġetti ġodda
a)Il-proġett ta’ segwitu magħżul kien l-aħjar  proposta minn dawk irċevuti taħt is-sejħa  għall-proposti tal-AENEAS tal-2005 u laħqet  il-bżonnijiet attwali taċ-ċentri ta’ detenzjoni  fir-reġjun tal-Karpazja.
b) 
Fir-rigward tal-waqt tal-proġett ta’ segwitu,  il-proġett CBMM 2 kien iffirmat biex jappoġġja r-riżoluzzjoni pożittiva tan-negozjati KE-Ukraina dwar il-Ftehim ta’ Ammissjoni mill-ġdid. It-tagħlimiet li nkisbu mill-proġett  CBMM 1 kienu meħuda f’konsiderazzjoni,  b’mod partikolari fir-rigward tal-iffukar fuq  il-Faċilitajiet taż-Żamma Temporanja u l-ħruġ tal-allokazzjoni/pussess tal-art ċċarata bil-qud-diem mal-entità responsabbli, u għall-fondi  addizzjonali li hemm bżonn għaċ-Ċentri ta’  Kustodja ta’ VolynMigrant u disponibbli taħt  il-fażi II tal-proġett.
48
KONKLUŻJONIJIET 
U RAKKOMANDAZZJONIJIET
63. 
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-apprezzament  
pożittiv kumplessiv tal-Qorti fir-rigward tal-proġetti verfikati. L-ambitu tagħhom kien  
limitat sabiex tkun evitata n-nuqqas ta’  
konċentrazzjoni tal-attivitajiet u sabiex jon-qos ir-riskju ta’ effettività baxxa f’termini  tar-riżultati, meta wieħed jara l-iskala ta’  problemi li għandhom jiġu ndirizzati f’dawn  il-pajjiżi ta’ tranżizzjoni. Waqt li l-komponenti tal-bini tal-kapaċità tal-proġetti laħaq riżultati sodisfaċenti kumplessivament, il-komponenti tax-xogħol/fornitura għamlu progress iktar bil-mod minħabba l-proċeduri tas-sejħiet għall-offerti involuti u l-bżonn li l-amministrazzjoni benefiċjarja tipprovdi l-loġistika adegwata.
64. 
Il-kwistjoni prinċipali tas-sostenibbiltà hija  indirizzata b’żewġ modi. Minn naħa l-waħda,  l-proġetti ta’ ġestjoni tal-fruntieri huma mmi-rati bil-qawwa lejn it-tisħiħ tal-kapaċitajijiet  
tekniċi u istituzzjonali tal-benefiċjarji. Minn  
naħa l-oħra, il-valutazzjonijiet u r-rakkoman-
dazzjonijiet tal-EUBAM ġew trasposti ulter-jorment fuq livell nazzjonali fil-Moldova u  l-Ukraina b’appoġġ addizzjonali tal-KE sabiex tkun żgurata sostenibbiltà għal tul ta’ żmien  adegwata.
65. 
Is-soluzzjoni paċifika tal-konflitt tat-Transnis-tria hija, fil-fatt, indirizzata prinċipalment fuq livell politiku.
67. 
Ir-responsabbiltà aħħarija għall-kisbiet fil-qasam tal-prosekuzzjoni u t-titjib tal-koope-razzjoni bejn is-servizzi għall-investigazzjonijiet kriminali taqa’ taħt l-awtoritajiet nazzjonali  minħabba kwestjonijiet marbuta mas-sovranità nazzjonali inkluża s-sigurtà.68. 
Il-Kummissjoni tqis li qiegħed isir progress  
gradwali fil-qasam tal-korruzzjoni. GRECO, il-Grupp ta’ stati kontra l-korruzzjoni, tal-KtE li  
tiegħu l-Ukraina saret membru fl-2006, adotta 
r-rapport ta’ reviżjoni minn esperti ugwali fil-qasam f’Marzu 2007 (ippubblikat f’Ottubru  2007). L-Ukraina għandha tirrapporta lura lill-GRECO sal-Ħarifa 2008. Il-Pjan ta’ Azzjoni Kon-tra l-Korruzzjoni imsemmi hawn fuq għandu  l-għan li jindirizza numru ta’ rakkomandazzjo-nijiet mogħtija mill-GRECO. Il-kwestjonijiet li se jkunu indirizzati jinkludu:
it-twaqqif ta’ entità dedikata biex tieħu  
• 
ħsieb l-offiżi ta’ korruzzjoni;it-tneħħija ta’ immunitajiet żejda u s-sim-
• 
plifikar tal-proċeduri li jagħtu l-immunità;akkwist pubbliku iktar trasparenti;
• 
il-kriminalizzazzjoni ta’ kull offiża mar-• 
buta mal-korruzzjoni, li ħafna minnhom  
għandhom ma jaqgħux taħt il-ġurisdizzjoni kriminali.
Rakkomandazzjonijiet 
a) Bażikament, ir-Regolament tal-FRONTEX jipp-rovdi lill-Aġenzija b’mandat biex jiffaċilita  l-kooperazzjoni operattiva bejn l-Istati Membri 
u l-pajjiżi terzi. Madanakollu, il-Kummissjoni  taqbel li tfittex il-parir tagħha. Il-komplemen-tarjetajiet tat-tagħmir tal-fruntiera kienu u se jibqgħu żgurati ulterjorment mid-donaturi  l-oħra.
b) 
Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjoni  tal-Qorti u tixtieq tenfasizza li fil-kuntest tal-programm ta’ għajnuna relatat mal-Ammiss-joni mill-ġdid (2007), dan l-impenn diġà ġie  kkonfermat mill-Ministeru tal-Affarijiet Interni tal-Ukraina. 
49
c) 
Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjoni  
tal-Qorti. Din ir-rakkomandazzjoni qegħda tkun żgurata fil-qafas tal-proġett konġunt KE – Kun-
sill tal-Ewropa: Il-Kooperazzjoni Internazzjonali 
f’Materji Kriminali tal-Ukraina (UPIC) mill-2006 u għadu għaddej bħalissa.
d) 
Il-Kummissjoni esplorat u se tkompli tes-plora l-possibbiltajiet biex tippromwovi  
Atturi Mhux Statali involuti fil-politika kontra 
l-korruzzjoni.
69. 
Il-kuntest politiku diffiċli minn April 2007  sal-aħħar tas-sena kien il-problema ewlenija.  Minkejja dawn l-avvenimenti, kienet żgurata  l-appartenenza lokali. Id-diffikultajiet tal-per-sunal tal-bidu ġew megħluba b’membru tal-persunal tal-KtE fulltime fl-Ukraina li ħa f’idejh is-superviżjoni/tmexxija diretta tal-xogħlijiet  
tal-proġett.
70. 
Id-Delegazzjoni tal-KE fil-Moldova issa ħadet  f’idejha kompletament ir-responsabbiltajiet  ta’ ġestjoni tal-programm mingħand id-Dele-
gazzjoni ta’ Kiev, li għandha ssolvi l-problema tar-riżorsi.
Rigward il-koeżistenza ta’ numru ta’ strumenti 
finanzjarji tal-UE għall-istess għan, l-użu ta’  żewġ strumenti finanzjarji biex jappoġġjaw  il-proġett ta’ Söderköping dak iż-żmien kienet soluzzjoni li tirrispondi għall-iskala tal-prob-lema b’mod adegwat.
71. 
Il-Kummissjoni ħadet f’idejha li tmexxi  u ssaħħaħ l-isforzi tal-koordinazzjoni tad-dona-turi b’mod sistematiku fl-Ukraina, u ospitat  konferenza dwar il-koordinazzjoni tad-donaturi madwar ir-reġjun f’Jannar 2008 biex tagħti bidu għal dan il-proċess.Barra minn dan, qegħdin ikunu segwiti b’mod 
attiv il-possibbiltajiet għall-programmazzjoni 
konġunta, u tlestiet missjoni ta’ program-mazzjoni konġunta fl-Ukraina, mas-SIDA tal-
Iżveżja.
72. 
Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni dwar  l-importanza tal-fatturi esterni.
Rakkomandazzjoni
Il-Kummissjoni għandha
a) 
L-isfida ta’ persunal adegwat, kemm f’termini ta’ numru kif ukoll ta’ kapaċitajiet. Mada-nakollu, id-Delegazzjoni tal-KE fil-Moldova  issa ħadet f’idejha r-responsabbilitajiet tal-ġestjoni tal-programm mid-Delegazzjoni ta’  Kiev kompletament. Barra minn dan, fir-rigward tad-Delegazzjoni tal-Ukraina, riorganizzazzjoni interna tal-operat tal-persunal li għandha  l-għan li tqassam il-piż tax-xogħol mill-ġdid,  
b’mod partikolari fil-qasam tal-JLS, ilha effet-
tiva mill-1.9.2008.
b) 
Waqt li l-ENPI jirrapreżenta strument iktar fles-
sibbli minn dak ta’ qablu, għad hemm każ ċar għat-tqassim tax-xogħol bejn l-istrumenti li jif-finanzjaw, skont il-vantaġġi u l-ispeċifitajiet ta’ kull wieħed. Il-punt fokali tal-programmi ENPI 
fl-Ukraina u l-Moldova huwa, pereżempju, fuq programmi ta’ appoġġ kbar u mifruxa mas-set-tur kollu, milli fuq proġetti iżgħar. Dan huwa f’konformità mal-bżonn li jitjieb il-punt fokali u l-impatt strateġiku tal-iffinanzjar tal-ENPI.  Madankollu, strumenti oħra, bħal Programm  Tematiku dwar l-Ażil u l-Migrazzjoni għandhom il-kapaċità li jimmobiliżżaw ġabriet ta’ fondi  iżgħar b’mod iktar mgħaġġel u flessibbli mill-programm ta’ riforma fuq skala ikbar.
50
c) 
Il-ftehim ta’ kontribut standard jirrifletti l-bżonn 
tal-FR u fih ħtiġijiet estensivi fir-rigward tal-obbligi tal-IO fir-rigward tal-viżibbiltà, l-infor-
mazzjoni dwar l-arranġamenti kuntrattwali  
għall-kuntratti, kif ukoll l-akkwist, l-għotja ta’ għotjiet, ir-rispett tal-kriterju ta’ esklużjoni,  ir-reklam ex post adegwat tal-għotja ffinan-zjata mill-KE u l-kutratti ta’ akkwist mogħtija  lill-organizzazzjoni.
d) 
Il-Kummissjoni ilha taħdem ma’ gvernijiet  
imsieħba, Stati Membri u donaturi oħra biex  tinkoraġġixxi u tappoġġja mekkaniżmi ta’  koordinazzjoni tad-donaturi li huma tal-pajjiż stess, u se tkompli l-isforzi tagħha f’din id-direzzjoni.
e) 
Il-Kummissjoni taqbel li l-pajjiż destinatarju  għandu jesprimi l-interessi u x-xewqat tiegħu b’mod ċar biex jenfasizza li dawn l-espressjo-nijiet ikunu stabbiliti fil-Ftehimiet ta’ Sħubija u Kooperazzjoni u fil-pjanijiet ta’ azzjoni tal-ENP. Huma wkoll meħuda f’kunsiderazzjoni  ulterjorment fl-istadju ta’ identifikazzjoni  tal-proġett wara li jkunu ġew identifikati  l-prijoritajiet fid-Dokument ta’ Strateġija tal-Pajjiż u l-Programmi Nazzjonali Indikattivi  f’konformità mal-pjanijiet ta’ azzjoni tal-ENP. Il-parteċipazzjoni nazzjonali hija prevista  u implimentata skont in-natura tal-proġett.
Fil-qafas tal-eżerċizzju regolari tar-ROM, se  
tingħata attenzjoni partikolari ulterjuri lid-
definizzjoni tal-għanijiet f’konformità mal-kapaċitajiet politiċi u istituzzjonali tal-pajjiżi destinatarji. Fir-rigward tat-tul tal-perijodi ta’ implimentazjzoni, dan huwa definit b’kunsi-derazzjoni tal-kapaċità ta’ assorbiment tal-pajjiżi destinatarji, imkejla f’termini taż-żmien neċessarju biex jitwettqu riformi settorjali.73.
Rakkomandazzjoni
Il-Kummissjoni taqsam dan it-tħassib u tixtieq tenfasizza li hija diġà tinkludi informazzjoni  
relevanti dwar it-tagħlimiet miksuba fuq il-
livell tal-preparazzjoni tal-proġett. Il-Fiche  ta’ Identifikazzjoni għall-approċċ tal-proġett  tintuża fl-evalwazzjoni mill-Grupp ta’ Appoġġ tal-Kwalità, imbagħad din tkun tradotta f’Fi-che ta’ Azzjoni li hija parti mid-deċiżjoni ta’  finanzjament u fiha parti dwar it-“tagħlimiet  miksuba” (sezzjoni 2.2).
Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri
Rapport Speċjali Nru 9/2008
L-effettività tal-għajnuna tal-UE fil-qasam tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja għall-Belarus, il-Moldova u l-Ukraina
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej2009 — 50 pp. — 21 × 29,7 ċmISBN 978-92-9207-146-2DOI 10.2865/46113

Kif tista’ tikseb pubblikazzjonijiet ta’ l-UE?
Il-pubblikazzjonijiet li jinħarġu mill-Uffi   ċċju tal-Pubblikazzjonijiet li huma għall-bejgħ 
jistgħu jinkisbu mill-Bookshop ta’ l-UE http://bookshop.europa.eu fejn inti tista’ tordna mill-uffi   ċċju tal-bejgħ li tixtieq.
Tista’ wkoll titlob lista ta’ l-operaturi tan-netwerk tal-bejgħ tagħna madwar id-dinja 
billi tibgħat feks lil dan in-numru: +352 2929 42758.
2008
L-EFFETTIVITÀ TAL-GĦAJNUNA TAL-UE 
FIL-QASAM TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA GĦALL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINAIL-QORTI EWROPEA 
TA’  L-AWDITURI
Rapport Speċjali  Nru 9IR-RAPPORT SPEĊJALI “L-EFFETTIVITÀ TAL-GĦAJNUNA TAL-UE FIL-
QASAM TAL-LIBERTÀ, IS-SIGURTÀ U L-ĠUSTIZZJA GĦALL-BELARUS, IL-MOLDOVA U L-UKRAINA”  JEŻAMINA L-KISBIET TAL-GĦAJNUNA TA’  L-UE U JANALIZZA R-RAĠUNIJIET GĦALFEJN IL-PRESTAZZJONI KIENET INADEGWATA. JAGĦTI ĦARSA WKOLL LEJN IL-PUNT SAFEJN IL-KUMMISSJONI KELLHA PROĊESS F’POSTU SABIEX TIEĦU KONT TA’  TAGĦLIMIET DWAR GĦAJNUNA KONTINWA F’DAN IL-QASAM.  IR-RAPPORT JINKLUDI RAKKOMMANDAZZJONIJIET DETTALJATI LI JISTGĦU 
JGĦINU LILL-KUMMISSJONI TTEJJEB L-EFFETTIVITÀ TAS-SOSTENN 
MOGĦTI LIT-TLIET PAJJIŻI.
IL-QORTI EWROPEA TA’ L-AWDITURI
MT
QJ-AB-08-009-MT-C
ISBN 978-92-9207-146-2