AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI

Valutazzjonijiet tal-pjanijiet u tal-proġetti relatati mas-siti ta’ Natura 2000 — Gwida metodoloġika dwar id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(3) u (4) tad-Direttiva 92/43/KEE dwar il-Ħabitats

(2021/C 437/01)

WERREJ

1. INTRODUZZJONI 3

1.1. Għan u natura tad-dokument 3

1.2. Struttura 3

2. APPROĊĊ ĠENERALI U PRINĊIPJI 4

2.1. L-istadji tal-proċedura tal-Artikolu 6(3) u 6(4) 4

2.2. Approċċ għat-teħid ta’ deċiżjonijiet 5

3. METODOLOĠIJA TAL-ARTIKOLU 6(3) U 6(4) 7

3.1. Stadju 1: Skrinjar 7

3.1.1. Pass 1: L-aċċertament ta’ jekk il-proġett jew il-pjan ikunx marbut direttament mal-ġestjoni ta’ sit ta’ Natura 2000 jew neċessarju għaliha 8

3.1.2. Pass 2: Deskrizzjoni tal-pjan jew tal-proġett u tal-fatturi ta’ impatt tiegħu 9

3.1.3. Pass 3: Identifika liema siti ta’ Natura 2000 jistgħu jiġu affettwati mill-pjan jew mill-proġett 10

3.1.4. Pass 4: Valutazzjoni ta’ jekk effetti sinifikanti probabbli jistgħux jiġu esklużi fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit 13

3.1.5. Konklużjonijiet: deċiżjoni bbażata fuq l-eżitu tal-iskrinjar 15

3.2. Stadju 2: Valutazzjoni xierqa 17

3.2.1. Pass 1: Il-ġbir ta’ informazzjoni dwar il-proġett u dwar is-siti ta’ Natura 2000 ikkonċernati 18

3.2.2. Pass 2: Il-valutazzjoni tal-implikazzjonijiet tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit, b’mod individwali jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn 23

3.2.3. Pass 3: L-aċċertament tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett fuq l-integrità tas-sit ta’ Natura 2000 34

3.2.4. Pass 4: Miżuri ta’ mitigazzjoni 36

3.2.5. Konklużjonijiet tal-valutazzjoni xierqa 40

3.2.6. Aktar kunsiderazzjonijiet: konsultazzjonijiet, kwalità tal-valutazzjoni xierqa, aċċess għall-ġustizzja 42

3.3. Stadju 3: Proċedura skont l-Artikolu 6(4) 46

3.3.1. Pass 1: L-analiżi tas-soluzzjonijiet alternattivi.. 47

3.3.2. Pass 2: Eżami tar-raġunijiet imperattivi relatati mal-interess pubbliku prevalenti (IROPI) 53

3.3.3. Pass 3: Identifikazzjoni, valutazzjoni u adozzjoni ta’ miżuri ta’ kumpens 55

a) Tipi ewlenin ta’ miżuri ta’ kumpens 55

b) Prinċipji ta’ gwida għall-istabbiliment ta’ miżuri ta’ kumpens u ta’ miri 57

c) Tempestività tal-kumpens 59

d) Evalwazzjoni u monitoraġġ ta’ miżuri ta’ kumpens skont l-Artikolu 6(4) 59

e) Stabbiliment ta’ miżuri ta’ kumpens għall-pjanijiet 61

4. IPPJANAR STRATEĠIKU U VALUTAZZJONI XIERQA TAL-PJANIJIET 64

4.1 Ippjanar strateġiku 64

4.2 Valutazzjoni xierqa tal-pjanijiet.. 64

4.3 Immappjar tas-sensittività 66

4.4. Konsultazzjoni u djalogu fl-ippjanar strateġiku 70

5. RABTIET MA’ PROĊEDURI OĦRAJN TA’ VALUTAZZJONI AMBJENTALI: VIA, VAS, DIRETTIVA QAFAS DWAR L-ILMA 71

5.1. Simplifikazzjoni tal-valutazzjonijiet ambjentali 71

5.2. Valutazzjoni tal-impatt ambjentali, valutazzjoni ambjentali strateġika u l-valutazzjoni xierqa 71

5.2.1. Opportunitajiet għas-simplifikazzjoni tal-VIA/tal-VAS u tal-valutazzjoni xierqa u l-benefiċċji tagħha 72

5.2.2. Karatteristiċi speċifiċi tal-valutazzjoni xierqa u d-differenzi mal-proċeduri tal-VIA/tal-VAS 73

5.2.3. Relazzjoni bejn VAS/VIA/valutazzjoni xierqa u d-dispożizzjonijiet stretti dwar il-protezzjoni tal-ispeċijiet tad-Direttivi dwar in-Natura 74

5.3. Valutazzjonijiet skont l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, koordinati jew integrati mal-proċedura tal-Artikolu 6(3) skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats 75

6. REFERENZI EWLENIN 77

ANNESS

1. INTRODUZZJONI

1.1. Għan u natura tad-dokument

L-għan ta’ dan id-dokument huwa li jipprovdi gwida metodoloġika dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 6(3) u (4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats (1). Din il-gwida hija maħsuba biex tassisti lill-awtoritajiet u lill-aġenziji nazzjonali fl-Istati Membri u fil-pajjiżi kandidati, kif ukoll lill-iżviluppaturi, lill-konsulenti, lill-maniġers tas-siti, lill-prattikanti u lil partijiet ikkonċernati oħra fl-applikazzjoni tal-obbligi li jirriżultaw minn dawn id-dispożizzjonijiet. Dan id-dokument jippreżenta l-fehmiet tal-Kummissjoni Ewropea u mhuwiex legalment vinkolanti; il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE) biss hija kompetenti sabiex tinterpreta b’mod awtorevoli d-dritt tal-Unjoni.

Il-gwida għandha tinqara flimkien mad-Direttivi u mal-leġiżlazzjoni nazzjonali, u mal-parir stabbilit fl-avviż tal-Kummissjoni “Il-ġestjoni tas-siti Natura 2000: Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE dwar il-Ħabitats” (2) (imsemmija f’dan id-dokument bħala l-“Gwida dwar l-Artikolu 6”), li huwa l-punt tat-tluq għall-interpretazzjoni tat-termini u tal-kunċetti ewlenin li jinsabu fid-Direttiva dwar il-Ħabitats. Għall-iffaċilitar tal-qari, din il-gwida tikkwota l-partijiet rilevanti tal-Gwida dwar l-Artikolu 6.

Il-Kummissjoni adottat ukoll diversi dokumenti ta’ gwida speċifiċi għas-settur għal oqsma ta’ politika differenti bħall-enerġija, inklużi l-enerġija rinnovabbli, l-estrazzjoni, it-trasport fuq l-ilma intern, l-iżviluppi fil-portijiet u fl-estwarji, l-agrikoltura u l-forestrija (3). Dawn id-dokumenti spiss janalizzaw f’aktar dettall l-ispeċifiċitajiet tal-valutazzjonijiet tal-pjanijiet jew tal-proġetti f’dawn is-setturi partikolari. Għalhekk, jistgħu jintużaw sabiex jissupplimentaw il-linji gwida ġenerali attwali b’kunsiderazzjonijiet prattiċi speċifiċi għas-setturi.

Skont il-prinċipju tal-awtonomija proċedurali, huwa f’idejn l-Istati Membri individwali li jiddeċiedu kif jistabbilixxu l-ħtiġiet proċedurali li jirriżultaw mid-Direttiva. Hija r-responsabbiltà tal-awtorità kompetenti f’kull Stat Membru li tieħu d-deċiżjonijiet importanti li jinsabu fil-valutazzjonijiet tal-Artikolu 6(3) u (4). F’dan id-dokument ta’ gwida, it-terminu “valutazzjoni” jiddeskrivi l-proċess kollu li bih tinġabar l-informazzjoni mill-iżviluppatur tal-pjan jew tal-proġett, mill-awtoritajiet, mill-aġenziji tal-konservazzjoni tan-natura u minn aġenziji oħrajn, mill-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs), u mill-pubbliku, u pprovduta lill-awtorità kompetenti għall-kunsiderazzjoni u għall-evalwazzjoni.

Imbagħad, l-awtorità kompetenti tiddetermina l-eżiti tal-valutazzjoni u tasal għal deċiżjoni dwar jekk jenħtieġx li tapprova l-pjan jew il-proġett u, jekk iva, taħt liema kundizzjonijiet. Dan il-proċess jagħraf li l-valutazzjonijiet meħtieġa skont l-Artikolu 6(3) u 6(4) jiddependu fuq il-ġbir ta’ informazzjoni u ta’ data affidabbli mingħand diversi partijiet ikkonċernati, kif ukoll fuq konsultazzjonijiet magħhom u bejniethom.

Dan id-dokument huwa aġġornament tal-gwida metodoloġika preċedenti dwar l-Artikolu 6(3) u (4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats (4) , (5). Jibbaża fuq l-esperjenza fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u fuq il-ġurisprudenza relatata tal-QĠUE, kif ukoll fuq rieżami tal-gwida u tal-letteratura tal-UE, fuq materjal ta’ studji tal-każ, fuq feedback u fuq suġġerimenti wara konsultazzjoni mal-awtoritajiet tal-Istati Membri tal-UE u mal-partijiet ikkonċernati. It-tħejjija ta’ dan id-dokument ta’ gwida kienet appoġġata minn ATECMA S.L. u minn Adelphi consult GmbH, taħt kuntratt mal-Kummissjoni Ewropea (6).

1.2. Struttura

Dan id-dokument huwa magħmul minn tliet partijiet ewlenin u minn anness.

— L-ewwel taqsima tispjega l-approċċ ġenerali u l-prinċipji li fuqhom hija bbażata l-gwida. Tinkludi d-dijagramma sekwenzjali mill-Gwida dwar l-Artikolu 6 sabiex turi kif jenħtieġ li l-valutazzjonijiet tal-Artikolu 6(3) u 6(4) jiġu strutturati u kif id-diversi stadji tal-valutazzjonijiet huma relatati mar-rekwiżiti tal-Artikolu 6(3) u (4).

— It-taqsima li jmiss fiha l-gwida metodoloġika ewlenija mqassma stadju, stadju. Kull stadju fih metodi u għodod, eżempji u suġġerimenti dwar kif għandhom jitlestew il-valutazzjonijiet. Dan huwa appoġġat mill-użu ta’ listi ta’ kontroll, ta’ matriċijiet u ta’ struzzjonijiet pass, pass għal kull stadju tal-valutazzjoni. Madankollu, jenħtieġ li jiġi nnotat li dawn huma għal skopijiet illustrattivi biss u ma jistgħux ikopru s-sitwazzjonijiet kollha.

— It-tielet taqsima tinkludi kapitolu dwar l-ippjanar strateġiku u l-proċedura ta’ valutazzjoni għall-pjanijiet, b’mod partikolari. Din it-taqsima tesplora wkoll ir-rabtiet ma’ valutazzjonijiet ambjentali oħrajn meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni tal-UE.

— L-anness jipprovdi eżempji ta’ metodi u aktar gwida u għodod li jistgħu jintużaw sabiex jiġu implimentati l-proċeduri tal-Artikolu 6(3) u 6(4) (eż. listi ta’ kontroll jew formati).

2. APPROĊĊ ĠENERALI U PRINĊIPJI

2.1. L-istadji tal-proċedura tal-Artikolu 6(3) u 6(4)

Il-paragrafi (3) u (4) tal-Artikolu 6 jiddikjaraw kif ġej:

“3. Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista tal-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. Fl-isfond tar-riżultati tal-evalwazzjoni tal-implikazzjonijiet għas-sit u skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jaqblu dwar il-pjan jew il-proġett biss wara li jkunu żguraw li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit konċernat u, jekk xieraq, wara li jkunu raw l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali. 4. Jekk, minkejja li jkun hemm evalwazzjoni negattiva tal-implikazzjonijiet għas-sit u fin-nuqqas ta’ soluzzjonijiet oħra, pjan jew proġett irid isir xorta waħda għal raġunijiet obbligatorji oħra li huma konnessi mal-interess pubbliku, inklużi dawk ta’ tip soċjali jew ekonomiku, l-Istat Membru jrid jieħu l-miżuri kollha kumpensatorji meħtieġa biex jiżgura li tkun protetta l-koerenza globali ta’ Natura 2000. Hu jrid jgħarraf lill-Kummissjoni dwar il-miżuri kumpensatorji adottati. Meta s-sit konċernat jospita tip ta’ habitat naturali ta’ priorità u/jew speċi ta’ priorità, l-uniċi kunsiderazzjonijiet li jistgħu jitqajmu huma dawk marbuta ma’ saħħet il-bniedem jew is-sigurtà pubblika, dawk li għandhom konsegwenzi ta’ benefiċċju u ta’ importanza ewlenija għall-ambjent jew, wara opinjoni mill-Kummissjoni, ma raġunijiet obbligatorji oħra ta’ interess pubbliku li jieħu l-preċedenza.”

L-Artikolu 6(3) u (4) jistabbilixxi proċedura pass, pass għall-valutazzjoni ta’ pjanijiet jew ta’ proġetti li x’aktarx ikollhom impatt fuq is-siti ta’ Natura 2000. Dan jinvolvi tliet stadji ewlenin:

— Stadju wieħed: skrinjar. L-ewwel parti tal-proċedura tikkonsisti fi stadju ta’ qabel il-valutazzjoni (“skrinjar”) sabiex jiġi aċċertat jekk il-pjan jew il-proġett huwiex direttament marbut ma’, jew huwiex meħtieġ għall-ġestjoni ta’ sit ta’ Natura 2000, u, jekk dan ma jkunx il-każ, imbagħad jekk ikunx probabbli li jkollu effett sinifikanti fuq is-sit (7) (waħdu jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn) fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit. L-istadju wieħed huwa rregolat bl-ewwel parti tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 6(3).

— Stadju tnejn: il-valutazzjoni xierqa. Jekk l-effetti sinifikanti probabbli ma jkunux jistgħu jiġu esklużi, l-istadju li jmiss tal-proċedura jinvolvi l-valutazzjoni tal-impatt tal-pjan jew tal-proġett (waħdu jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn) kontra l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit, u li jiġi aċċertat jekk dan jaffettwax l-integrità tas-sit ta’ Natura 2000, filwaqt li titqies kwalunkwe miżura ta’ mitigazzjoni. Ikun f’idejn l-awtoritajiet kompetenti li jiddeċiedu jekk japprovawx il-pjan jew il-proġett jew le fid-dawl tas-sejbiet tal-valutazzjoni xierqa. L-istadju tnejn huwa rregolat bit-tieni parti tal-ewwel sentenza u bit-tieni sentenza tal-Artikolu 6(3).

— Stadju tlieta: deroga mill-Artikolu 6(3) taħt ċerti kundizzjonijiet. L-istadju tlieta tal-proċedura huwa rregolat bl-Artikolu 6(4). Dan iseħħ biss jekk, minkejja valutazzjoni negattiva, l-iżviluppatur iqis li l-pjan jew il-proġett xorta jenħtieġ li jitwettaq għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku prevalenti. Dan ikun possibbli biss jekk ma jkun hemm l-ebda soluzzjoni alternattiva, ir-raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku prevalenti jkunu debitament ġustifikati, u jekk jiġu adottati miżuri ta’ kumpens xierqa sabiex jiġi żgurat li tkun protetta l-koerenza ġenerali ta’ Natura 2000.

Kull stadju tal-proċedura huwa influwenzat mill-istadju ta’ qablu. Għalhekk, l-ordni li fih jiġu segwiti l-istadji huwa essenzjali għall-applikazzjoni korretta tal-Artikolu 6(3) u (4). L-Illustrazzjoni 1 turi dijagramma sekwenzjali ta’ din il-proċedura.

2.2. Approċċ għat-teħid ta’ deċiżjonijiet

Bħal-leġiżlazzjoni ambjentali kollha tal-UE, id-Direttiva dwar il-Ħabitats hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ prekawzjoni (8), jiġifieri li n-nuqqas ta’ evidenza xjentifika dwar l-effett negattiv sinifikanti ta’ azzjoni ma jistax jintuża bħala ġustifikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ din l-azzjoni. Meta jiġi applikat għall-proċedura tal-Artikolu 6(3), il-prinċipju ta’ prekawzjoni jimplika li n-nuqqas ta’ effett negattiv fuq is-siti ta’ Natura 2000 irid jintwera qabel ma pjan jew proġett ikun jista’ jiġi awtorizzat. Fi kliem ieħor, jekk ikun hemm nuqqas ta’ ċertezza dwar jekk ikunx hemm xi effett negattiv, allura l-pjan jew il-proġett ma jkunx jista’ jiġi approvat.

F’termini prattiċi, dan ifisser li l-oneru tal-provi jaqa’ fuq l-iżviluppatur tal-pjan jew tal-proġett sabiex juri - u fuq l-awtorità kompetenti sabiex tikkonferma - mingħajr dubju raġonevoli li:

— Fl-istadju 1 (skrinjar) – jistgħu jiġu esklużi effetti sinifikanti probabbli; jew

— Fl-istadju 2 (valutazzjoni xierqa) – jistgħu jiġu esklużi effetti avversi fuq l-integrità ta’ sit ta’ Natura 2000.

Meta l-effetti avversi fuq l-integrità ta’ sit ikunu jew ċerti jew ma jkunux jistgħu jiġu esklużi, il-pjan jew il-proġett xorta jista’ jiġi awtorizzat permezz ta’ eċċezzjoni skont l-Artikolu 6(4) bil-kundizzjoni li ma jkun hemm l-ebda alternattiva, ikun ġustifikat għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku prevalenti u jiġu stabbiliti miżuri ta’ kumpens suffiċjenti sabiex tiġi protetta l-koerenza ġenerali tan-network Natura 2000. Il-prinċipju ta’ prekawzjoni jista’ jkollu wkoll xi applikazzjoni f’każijiet bħal dawn, b’mod partikolari fir-rigward tal-firxa tal-miżuri ta’ kumpens li jkunu se jiġu applikati (ara t-taqsima 3.3.3).

Id-Direttiva dwar il-Ħabitats tirreferi b’mod espliċitu għall-“objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit” bħala bażi għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(3). Il-QĠUE, fis-sentenza tagħha fil-Kawża C-849/19, il-Kummissjoni vs il-Greċja, ikkonfermat li l-objettivi ta’ konservazzjoni jridu jiġu stabbiliti formalment u li dawn iridu jkunu speċifiċi għas-sit, jirreferu għall-valuri speċifiċi preżenti fis-sit, u jkunu preċiżi. (9)

Barra minn hekk, il-Qorti ripetutament sostniet li huwa fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni li jenħtieġ li jiġi ddeterminat l-ambitu tal-obbligu li titwettaq valutazzjoni xierqa tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq sit protett. (10) Fi kliem ieħor, id-deċiżjoni dwar jekk il-pjan jew il-proġett huwiex probabbli li jkollu impatt sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000 jenħtieġ li tittieħed fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit (ara t-taqsima 3.1 “Skrinjar”). Għalhekk, huwa essenzjali li l-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit jiġu stabbiliti mingħajr dewmien għas-siti kollha ta’ Natura 2000 u li dawn ikunu disponibbli għall-pubbliku.

Kif spjegat fit-taqsima 3.2.2 aktar ’il quddiem, l-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit iridu jiġu stabbiliti għall-ħabitats u għall-ispeċijiet protetti kollha li jkunu preżenti b’mod sinifikanti fis-sit (jiġifieri ħabitats u speċijiet b’valutazzjoni tas-sit A, B jew C, iżda mhux D, fil-Formola Standard tad-Data għas-sit (11)). L-objettivi ta’ konservazzjoni jridu jispeċifikaw il-miri li għandhom jintlaħqu għal kull wieħed mill-attributi jew mill-parametri li jiddeterminaw il-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tal-karatteristiċi protetti.

Il-valutazzjonijiet iridu jiġu rieżaminati – fl-istadji kemm tal-iskrinjar kif ukoll tal-valutazzjoni xierqa - jekk il-pjan jew il-proġett jiġix immodifikat jew żviluppat aktar matul il-proċess ta’ tħejjija. Pereżempju, jekk, matul il-fażi ta’ skrinjar, ma jkunx jista’ jiġi eskluż li jkun hemm probabbiltà ta’ effetti sinifikanti, l-iżviluppatur tal-pjan jew tal-proġett jista’ jiddeċiedi li jirrevedi l-pjan jew id-disinn tal-proġett sabiex jeskludi r-riskju ta’ effetti sinifikanti possibbli. F’każijiet bħal dawn, jenħtieġ li l-pjan jew il-proġett immodifikat jerġa’ jiġi skrinjat sabiex jiġi ddeterminat jekk ikunx għadu probabbli li jkollu effett sinifikanti fuq is-sit.

Kaxxa 1 It-teħid ta’ deċiżjoni fuq il-bażi tal-valutazzjoni xierqa Hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet kompetenti li, fid-dawl tal-konklużjonijiet tal-valutazzjoni xierqa dwar l-implikazzjonijiet ta’ pjan jew ta’ proġett għas-sit ta’ Natura 2000 ikkonċernat, jiddeċiedu jekk japprovawx il-pjan jew il-proġett. L-approvazzjoni tista’ tingħata biss wara li jkunu ċerti li l-pjan jew il-proġett propost ma jkunx se jaffettwa b’mod avvers l-integrità tas-sit ta’ Natura 2000. Dak ikun il-każ meta ma jibqa’ ebda dubju xjentifiku raġonevoli dwar in-nuqqas ta’ tali effettii (12). Għalhekk, l-enfasi hija fuq il-wiri tan-nuqqas ta’ effetti avversi minflok tal-preżenza tagħhom, li jirrifletti l-prinċipju ta’ prekawzjoni (13). Għalhekk, il-valutazzjoni xierqa trid tkun iddettaljata u ssostanzjata biżżejjed sabiex turi n-nuqqas ta’ effetti aversi, fid-dawl tal-aħjar għarfien xjentifiku eżistenti fil-qasam (14). Ikun meħtieġ l-istess livell ta’ ċertezza jekk id-deċiżjoni tittieħed matul l-istadju ta’ skrinjar; f’dan l-istadju wkoll, jenħtieġ li ma jkun hemm l-ebda dubju raġonevoli dwar in-nuqqas ta’ effetti sinifikanti probabbli

3. METODOLOĠIJA TAL-ARTIKOLU 6(3) U 6(4)

3.1. Stadju 1: Skrinjar

Dan l-istadju wieħed jeżamina l-probabbiltà li pjan jew proġett ikollu effetti sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000, waħdu jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn. Jekk l-effetti sinifikanti probabbli ma jkunux jistgħu jiġu esklużi lil hinn minn kwalunkwe dubju raġonevoli, il-pjan jew il-proġett ikollu jgħaddi minn valutazzjoni xierqa sħiħa skont l-Artikolu 6(3).

Jenħtieġ li t-termini “pjan” u “proġett” jinftiehmu b’mod ġeneriku. Proġett jista’ jinvolvi xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, installazzjonijiet u interventi oħrajn fl-ambjent naturali, li jinkludu attivitajiet regolari mmirati lejn l-użu tar-riżorsi naturali. It-terminu pjan għandu wkoll, għall-finijiet tal-Artikolu 6(3), tifsira potenzjalment ġenerika, li tinkludi pjanijiet dwar l-użu tal-art jew tal-ispazju u pjanijiet settorjali (eż. għat-trasport, għall-enerġija, għall-immaniġġjar tal-iskart, għall-immaniġġjar tal-ilma, għall-ġestjoni tal-foresti, eċċ.). Id-Direttiva ma tirrestrinġix l-ambitu ta’ pjan jew ta’ proġett għal kategoriji partikolari. Il-fattur ewlieni huwa jekk ikollhomx probabbiltà li jkollhom effett sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000. Ara aktar dettalji fil-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsimiet 4.4.1 u 4.4.2.

Bħala stadju ta’ qabel il-valutazzjoni, l-iskrinjar normalment jista’ jkun ibbażat fuq informazzjoni diġà eżistenti, inklużi opinjonijiet ta’ esperti (eż. ta’ awtoritajiet ambjentali kompetenti) jew materjal ippubblikat (eż. mapep tal-ħabitats jew inventarji tal-ispeċijiet), aktar milli fuq il-ħtieġa li tinġabar evidenza ġdida dettaljata. Madankollu, f’dan il-każ, informazzjoni suffiċjenti eż. dwar il-preżenza ta’ ħabitats u ta’ speċijiet protetti fiż-żona potenzjalment affettwata minn pjan jew minn proġett ma teżistix jew hija skaduta, jista’ jkun hemm bżonn li tinġabar u tiġi analizzata aktar data sabiex jiġi ddeterminat jekk hemmx probabbiltà li jkun hemm effetti sinifikanti. Jekk l-informazzjoni ma teżistix, allura s-suppożizzjoni trid tkun li hemm probabbiltà ta’ effetti sinifikanti u li tkun meħtieġa valutazzjoni xierqa.

L-iskrinjar jeħtieġ li jitwettaq fi stadju bikri, normalment qabel ma jkunu ġew stabbiliti d-dettalji kollha ta’ pjan jew ta’ proġett, pereżempju meta l-post u n-natura ġenerali ta’ proġett ikunu magħrufin iżda l-proċess tad-disinn ikun għadu ma bediex. L-iskrinjar bikri għandu diversi benefiċċji:

— Jista’ jnaqqas ir-riskju ta’ dewmien u ta’ kostijiet addizzjonali aktar tard, meta l-pjan jew il-proġett jitressqu għall-kunsens għall-iżvilupp.

— Dan jippermetti konsultazzjoni bikrija u skambju ta’ informazzjoni bejn il-promoturi tal-pjan jew tal-proġett, l-awtoritajiet kompetenti u partijiet ikkonċernati oħra li jkollhom data u għarfien espert rilevanti.

— B’hekk l-iżviluppatur ta’ pjan jew ta’ proġett ikun jista’ jikkunsidra aħjar liema passi li jmiss jaf ikunu meħtieġa, mingħajr ma jinvesti ammont sinifikanti ta’ żmien u ta’ flus.

— Jagħmilha possibbli li jiġu identifikati u antiċipati r-riskji potenzjali, kemm għas-siti ta’ Natura 2000 kif ukoll għall-pjan jew għall-proġett innifsu, pereżempju billi jenfasizza l-ħtieġa għal post jew għal disinn alternattiv għall-pjan jew għall-proġett sabiex jiġi evitat kwalunkwe riskju, jew billi tinġabar aktar data bl-għan li tiġi ffaċilitata valutazzjoni fil-ħin. Għalkemm l-aspetti ewlenin tal-ippjanar inizjali għandhom ikunu ċari, għandu jkun hemm ukoll ambitu biex il-pjan jew il-proġett jiġi aġġustat.

Meta pjan jew proġett jiġi skrinjat fi stadju bikri, jista’ jkun meħtieġ li l-iskrinjar jiġi rieżaminat fi stadju aktar tard meta jsiru disponibbli aktar dettalji tal-pjan jew tal-proġett. L-ambitu tal-analiżi tal-iskrinjar tista’ tvarja għall-pjanijiet u għall-proġetti, skont l-iskala tal-iżvilupp u l-effetti probabbli.

L-analiżi tinkludi erba’ passi:

1. l-aċċertament ta’ jekk il-proġett jew il-pjan ikunx marbut direttament mal-ġestjoni ta’ sit ta’ Natura 2000 jew ikunx neċessarju għaliha;

2. l-identifikazzjoni tal-elementi rilevanti tal-pjan jew tal-proġett u l-impatti probabbli tagħhom;

3. l-identifikazzjoni ta’ liema siti ta’ Natura 2000 jistgħu jkunu affettwati (jekk ikun hemm), b’kunsiderazzjoni tal-effetti potenzjali tal-pjan jew tal-proġett, waħdu jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn;

4. valutazzjoni ta’ jekk effetti sinifikanti probabbli fuq is-sit ta’ Natura 2000 jistgħux jiġu esklużi, fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit.

It-taqsimiet li ġejjin jippreżentaw kull wieħed mill-erba’ passi f’aktar dettall, flimkien mal-eżitu tal-iskrinjar u mad-dokumentazzjoni relatata.

It-Tabella 1 ta’ hawn taħt tistabbilixxi d-differenzi ewlenin bejn l-istadji ta’ skrinjar u ta’ valutazzjoni xierqa skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

Tabella 1

Differenzi bejn l-istadju ta’ skrinjar u l-valutazzjoni xierqa

Skrinjar Valutazzjoni xierqa Taċċerta jekk effetti negattivi sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000 humiex probabbli bħala riżultat tal-implimentazzjoni tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit. Tivvaluta l-effetti probabbli fuq is-sit ta’ Natura 2000 fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tiegħu u tivvaluta jekk humiex se jseħħu jew jistgħux iseħħu effetti avversi fuq l-integrità tas-sit. Jekk l-okkorrenza ta’ effetti sinifikanti ma tistax tiġi eskluża b’ċertezza, il-pjan jew il-proġett irid jgħaddi minn valutazzjoni xierqa. Il-pjan jew il-proġett jista’ jiġi awtorizzat biss jekk ikunu jistgħu jiġu esklużi effetti avversi fuq l-integrità tas-sit ta’ Natura 2000. Tipikament fuq il-bażi ta’ data eżistenti, tal-għarfien u tal-esperjenza disponibbli, u ta’ opinjoni esperta. Teħtieġ eżami dettaljat, spiss stħarriġiet fuq il-post, parir minn esperti, u valutazzjoni esperta tal-każ speċifiku. Ma jistgħux jiġu kkunsidrati miżuri ta’ mitigazzjoni (15). Tivvaluta l-miżuri ta’ mitigazzjoni sabiex jiġu eliminati jew jitnaqqsu l-effetti avversi.

3.1.1. Pass 1: L-aċċertament ta’ jekk il-proġett jew il-pjan ikunx marbut direttament mal-ġestjoni ta’ sit ta’ Natura 2000 jew neċessarju għaliha

Dan il-pass jaċċerta jekk il-pjan jew il-proġett ikunx konness mal-ġestjoni ta’ sit, jew huwiex neċessarju għaliha, jiġifieri jekk jikkontribwixxix għall-ilħuq tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit.

It-terminu “ġestjoni” jirreferi għall-ġestjoni tal-konservazzjoni ta’ sit, jiġifieri għandu jinftiehem skont it-tifsira li biha jintuża fl-Artikolu 6(1). B’hekk, jekk attività tkun marbuta b’mod dirett mal-objettivi ta’ konservazzjoni u tkun neċessarja sabiex jintlaħqu, hija tkun eżentata mir-rekwiżit ta’ valutazzjoni. Jenħtieġ li, b’mod ġenerali, il-pjanijiet jew il-proġetti b’rabta diretta mal-ġestjoni tal-konservazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000, jew neċessarji għaliha, jiġu esklużi mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(3), iżda l-komponenti mhux ta’ konservazzjoni tagħhom xorta waħda jistgħu jkunu jeħtieġu valutazzjoni. Ara aktar dettalji fil-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsima 4.4.3.

Komponent mhux ta’ konservazzjoni ta’ pjan jew ta’ proġett li jinkludi l-ġestjoni tal-konservazzjoni fost l-objettivi tiegħu xorta jista’ jirrikjedi valutazzjoni xierqa. Pereżempju, dan jista’ japplika għall-ħsad tal-injam li jifforma parti minn pjan ta’ ġestjoni tal-konservazzjoni għal masġar deżinjat bħala sit ta’ Natura 2000. Il-parti tal-attività, li ma tkunx neċessarja għall-ġestjoni tal-konservazzjoni tas-sit, jenħtieġ li tkun soġġetta għal valutazzjoni xierqa (16).

Jista’ jkun hemm ukoll ċirkustanzi li fihom pjan jew proġett marbut b’mod dirett mal-ġestjoni ta’ sit wieħed (is-sit fil-mira), jew neċessarju għaliha, jista’ jkollu effett negattiv fuq sit ieħor. Pereżempju, sabiex titjieb il-ġestjoni tal-għargħar ta’ sit fil-mira, il-pjan jista’ jipproponi li jinbena lqugħ f’sit ieħor, li jista’ jkollu effett avvers sinifikanti fuq dak is-sit. Għalhekk, jenħtieġ li l-pjan jew il-proġett ikun is-suġġett ta’ valutazzjoni tal-effetti potenzjalment sinifikanti fuq is-sit l-ieħor.

Konsegwentement, il-pjanijiet jew il-proġetti li se jkunu direttament relatati jew neċessarji għall-ġestjoni tas-siti ta’ Natura 2000 skont id-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats jenħtieġ li jkunu pjanijiet jew proġetti li jkollhom l-għan li jippreservaw jew, fejn xieraq, jirrestawraw il-ħabitats u l-ispeċijiet protetti f’dawn is-siti għal kundizzjoni ta’ konservazzjoni favorevoli, jew jikkontribwixxu għal dan ir-restawr.

Kaxxa 2 Eżempji ta’ kriterji għall-aċċertament ta’ jekk pjan jew proġett ikunx marbut direttament mal-ġestjoni tas-sit ta’ Natura 2000 jew neċessarju għaliha — il-miżuri previsti fil-pjan jew fil-proġett huma inklużi fil-pjan ta’ ġestjoni tas-sit ta’ Natura 2000 ikkonċernat jew huma proposti bħala parti minn miżuri statutorji, amministrattivi jew kuntrattwali oħrajn meħtieġa għaż-żamma u għar-restawr (jekk neċessarju) tas-sit, tat-tipi ta’ ħabitats u tal-ispeċijiet tiegħu fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni; — hemm dikjarazzjoni sostanzjata mill-korp statutorju responsabbli għall-ġestjoni tas-sit ta’ Natura 2000 li l-attività hija direttament relatata mal-ġestjoni tas-sit fil-mira, u neċessarja għaliha, u li hija relatata b’mod ċar maż-żamma jew mat-titjib tal-istat ta’ konservazzjoni tat-tipi ta’ ħabitats jew tal-ispeċijiet fis-sit.

3.1.2. Pass 2: Deskrizzjoni tal-pjan jew tal-proġett u tal-fatturi ta’ impatt tiegħu

Meta jiġi deskritt il-pjan jew il-proġett, se jkun neċessarju li jiġu identifikati l-aspetti kollha li għandhom potenzjal li jaffettwaw is-sit ta’ Natura 2000, jew waħdedhom jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn.

Il-fażijiet kollha tal-proġett iridu jiġu kkunsidrati, inklużi l-kostruzzjoni, l-operat u d-dekummissjonar.

Għall-pjanijiet, jeħtieġ li jinġabru u jiġu analizzati d-dettalji xierqa dwar l-attivitajiet imwettqin fil-pjan sabiex jiġi vverifikat jekk b’mod individwali jew kollettiv jistax ikollhom impatt sinifikanti fuq is-siti ta’ Natura 2000, inkluż flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn.

Il-Kaxxa 3 telenka l-parametri ewlenin tal-pjan jew tal-proġett li għandhom jiġu identifikati. Dawn l-elementi huma indikattivi biss, u għandhom jiġu adattati jew ikkomplementati sabiex joqogħdu għal kull każ. Għal xi proġetti jew pjanijiet, jista’ jkun neċessarju li jiġu identifikati parametri separatament għall-fażijiet tal-kostruzzjoni, tal-operat u tad-dekummissjonar.

Kaxxa 3 Eżempji ta’ elementi tal-pjan jew tal-proġett li għandhom jiġu kkunsidrati matul l-iskrinjar — id-daqs (eż. fir-rigward tat-teħid dirett tal-art); — iż-żona affettwata b’mod kumplessiv inkluża ż-żona affettwata minn impatti indiretti (eż. storbju, turbidità, vibrazzjonijiet); — il-bidliet fiżiċi fl-ambjent (eż. modifika tal-qiegħ tax-xmajjar jew tal-morfoloġija ta’ korpi tal-ilma oħrajn, bidliet fid-densità tal-kopertura tal-foresti); — il-bidliet fl-intensità ta’ pressjoni eżistenti (eż. żieda fl-istorbju, fit-tniġġis jew fit-traffiku); — ir-rekwiżiti tar-riżorsi (eż. l-astrazzjoni tal-ilma, l-estrazzjoni tal-minerali); — l-emissjonijiet (eż. id-depożizzjoni tan-nitroġenu) u l-iskart (u jekk jintremewx fuq l-art, fl-ilma jew fl-arja); — ir-rekwiżiti tat-trasport (eż. toroq ta’ aċċess); — id-durata tal-kostruzzjoni, tal-operat, tad-dekummissjonar, eċċ.; — l-aspetti temporali (it-twaqqit tal-istadji differenti ta’ pjan jew ta’ proġett); — id-distanza mis-siti ta’ Natura 2000 u b’mod partikolari mill-karatteristiċi ta’ deżinjazzjoni tagħhom; — l-impatti kumulattivi ma’ proġetti u ma’ pjanijiet oħrajn.

3.1.3. Pass 3: Identifika liema siti ta’ Natura 2000 jistgħu jiġu affettwati mill-pjan jew mill-proġett

L-identifikazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000 li jistgħu jiġu affettwati jenħtieġ li ssir billi jitqiesu l-aspetti kollha tal-pjan jew tal-proġett li jista’ jkollhom effetti potenzjali fuq kwalunkwe sit ta’ Natura 2000 li jinsab fiż-żona ta’ influwenza tal-pjan jew tal-proġett. Jenħtieġ li din tqis il-karatteristiċi kollha tad-deżinjazzjoni (l-ispeċijiet, it-tipi ta’ ħabitats) li huma preżenti b’mod sinifikanti fis-siti u l-objettivi ta’ konservazzjoni tagħhom.

B'mod partikolari, jenħtieġ li din tidentifika:

— kwalunkwe sit ta’ Natura 2000 li jkun ġeografikament imrikkeb ma’ xi waħda mill-azzjonijiet jew ma’ xi wieħed mill-aspetti tal-pjan jew tal-proġett fi kwalunkwe waħda mill-fażijiet tiegħu, jew biswithom;

— kwalunkwe sit ta’ Natura 2000 fiż-żona probabbli ta’ influwenza tal-pjan jew tal-proġett. Siti ta’ Natura 2000 li jinsabu fl-inħawi tal-pjan jew tal-proġett (jew f’xi distanza) li xorta jistgħu jiġu affettwati indirettament minn aspetti tal-proġett, inkluż fir-rigward tal-użu ta’ riżorsi naturali (eż. l-ilma) u diversi tipi ta’ skart, ta’ rimi jew ta’ emissjonijiet ta’ sustanzi jew ta’ enerġija;

— Is-siti ta’ Natura 2000 fl-inħawi tal-proġett jew tal-pjan (jew fi ħdan ċerta distanza) li jospitaw fawna li tista’ tiċċaqlaq għaż-żona tal-proġett u mbagħad iġġarrab mortalità jew impatti oħrajn (eż. telf ta’ żoni tat-tagħlif jew tnaqqis taż-żona vitali);

— Is-siti ta’ Natura 2000 li l-konnettività jew il-kontinwità ekoloġika tagħhom tista’ tiġi affettwata mill-pjan jew mill-proġett.

Il-medda ta’ siti ta’ Natura 2000 li għandhom jiġu vvalutati, jiġifieri ż-żona li fihajistgħu jinħolqu impatti mill-pjan jew mill-proġett, tiddependi min-natura tal-pjan jew tal-proġett u mid-distanza li fiha jistgħu jseħħu l-effetti. Għal siti ta’ Natura 2000 li jinsabu fid-direzzjoni tax-xmajjar jew tal-artijiet mistagħdra forniti minn akwiferi, jista’ jkun li pjan jew proġett jista’ jaffettwa l-flussi tal-ilma, il-migrazzjoni tal-ħut u l-bqija, anki f’distanzi mbiegħda ferm. L-emissjonijiet ta’ inkwinanti jista’ jkollhom ukoll effetti fuq distanza twila.

Xi proġetti jew pjanijiet li ma jaffettwawx direttament is-siti ta’ Natura 2000 xorta jista’ jkollhom impatt sinifikanti fuqhom jekk jikkawżaw effett ta’ ostaklu jew jipprevjenu konnessjonijiet ekoloġiċi. Dan jista’ jseħħ, pereżempju, meta l-pjanijiet jaffettwaw il-karatteristiċi tal-pajsaġġ li jgħaqqad siti ta’ Natura 2000 jew li jistgħu jfixklu l-movimenti tal-ispeċijiet jew ifixklu l-kontinwità ta’ ekosistema fluvjali jew ta’ msaġar.

Sabiex jiġu ddeterminati l-effetti possibbli tal-pjan jew tal-proġett fuq siti ta’ Natura 2000, huwa neċessarju li jiġu identifikati mhux biss is-siti rilevanti iżda anki l-ħabitats u l-ispeċijiet li huma preżenti b’mod sinifikanti fihom, kif ukoll l-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit.

Il-Kaxxa 4 telenka eżempji tas-sorsi tad-data li jistgħu jintużaw għal dan l-għan.

Kaxxa 4 Sorsi li għandhom jintużaw sabiex jiġi identifikat l-impatt fuq sit ta’ Natura 2000 — il-formola standard tad-data ta’ Natura 2000 għas-sit; — l-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit (stabbiliti fl-atti ta’ deżinjazzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni (ŻSK) jew fl-atti ta’ klassifikazzjoni taż-żona ta’ protezzjoni speċjali (ŻPS), jew fil-pjan ta’ ġestjoni tas-sit, jew f’att separat); — il-pjanijiet ta’ ġestjoni tas-sit (eż. li jidentifikaw pressjonijiet u theddid fuq is-sit); — l-istħarriġiet eżistenti u d-data ta’ monitoraġġ dwar speċijiet u tipi ta’ ħabitats rilevanti, id-distribuzzjoni tagħhom fis-sit u madwaru, l-istat ta’ konservazzjoni, il-pressjonijiet u t-theddid fuqhom; — il-mapep attwali u tal-passat tas-sit; — l-użu tal-art u pjanijiet eżistenti rilevanti oħrajn; — il-materjal eżistenti ta’ stħarriġ tas-sit; — id-data eżistenti dwar l-idroġeoloġija; — id-data eżistenti dwar is-sustanzi rilevanti (eż. id-depożizzjoni tan-nitroġenu, il-kompożizzjoni tal-ilmijiet mormija); — il-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali għal proġetti jew għal pjanijiet simili; — l-istat rilevanti tar-rapporti ambjentali; — il-mapep u s-sistemi ta’ informazzjoni ġeografika; — il-fajls dwar l-istorja tas-sit, eċċ.

L-informazzjoni pprovduta fil-formola standard tad-data ta’ Natura 2000 (17) hija l-punt tat-tluq għall-identifikazzjoni tat-tipi ta’ ħabitats u tal-ispeċijiet li huma preżenti b’mod sinifikanti fis-sit u li jistgħu jiġu affettwati mill-pjan jew mill-proġett, kif ukoll kwalunkwe pressjoni u impatt eżistenti fuq is-sit. Informazzjoni oħra fil-livell tas-sit tista’ tinkiseb minn sorsi bħall-pjan ta’ ġestjoni tas-sit ta’ Natura 2000, il-listi ta’ operazzjonijiet li jistgħu jikkawżaw ħsara jew deterjorament, ir-riżultati tal-istħarriġiet ta’ monitoraġġ tal-ħabitat u tal-ispeċijiet fis-sit, kif ukoll sorsi barra mis-sit ta’ Natura 2000 f’livell bijoġeografiku, nazzjonali u lokali.

Huwa importanti li din id-data u l-informazzjoni jsiru disponibbli għall-pubbliku, eż. permezz ta’ bażi ta’ data ċentrali jew permezz ta’ portali u siti web online minn awtoritajiet nazzjonali jew reġjonali, u jiġu aġġornati regolarment, sabiex il-partijiet ikkonċernati u l-awtoritajiet ikkonċernati kollha jkunu jistgħu jagħmlu aċċess faċli għalihom.

Kaxxa 5 Sorsi ta’ informazzjoni ewlenin dwar il-karatteristiċi ta’ deżinjazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000 Formola standard tad-data hija disponibbli għal kull sit ta’ Natura 2000. Fiha informazzjoni dwar l-ispeċijiet u t-tipi ta’ ħabitats protetti mill-UE li huma preżenti fis-sit u tipprovdi valutazzjoni wiesgħa tal-kundizzjoni ta’ kull speċi jew tip ta’ ħabitat f’dak is-sit (b’punteġġ minn A sa D). Tipprovdi informazzjoni dwar l-erja tas-superfiċe, ir-rappreżentattività u l-istat ta’ konservazzjoni tal-ħabitats preżenti fis-sit, kif ukoll valutazzjoni ġenerali tal-valur tas-sit għall-konservazzjoni tat-tipi ta’ ħabitats naturali kkonċernati. Għall-ispeċijiet preżenti fis-sit, il-formola tipprovdi informazzjoni dwar il-popolazzjonijiet tagħhom, l-istat tagħhom (residenti, għat-tnissil, għall-kenn fix-xitwa, migratorji) u dwar il-valur tas-sit għall-ispeċijiet inkwistjoni. Il-formola tinkludi wkoll informazzjoni kuntestwali dwar is-sit, inklużi: — Il-karatteristiċi ġenerali, il-kwalità u l-importanza tas-sit; — il-vulnerabbiltà (pressjoni fuq is-sit minn influwenzi umani u oħrajn u l-fraġilità tal-ħabitats u tal-ekosistemi); — l-impatti relatati mal-attivitajiet tal-bniedem u mal-proċessi naturali li jista’ jkollhom influwenza, pożittiva jew negattiva, fuq il-konservazzjoni u fuq il-ġestjoni tas-sit kif ukoll il-proporzjon taż-żona tas-sit affettwat; — il-korp maniġerjali responsabbli għas-sit; — il-pjanijiet u l-prattika ta’ ġestjoni tas-sit, inklużi attivitajiet tradizzjonali tal-bniedem; — il-mappa tas-sit. Miżuri ta’ konservazzjoni u pjanijiet ta’ ġestjoni Għal żoni speċjali ta’ konservazzjoni, l-Istati Membri jridu jfasslu miżuri ta’ konservazzjoni li jikkorrispondu għar-rekwiżiti ekoloġiċi tat-tipi ta’ ħabitats naturali fl-Anness I u għall-ispeċijiet fl-Anness II preżenti fis-sit (l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats). Dan jista’ jinvolvi, jekk ikun hemm bżonn, pjanijiet ta’ ġestjoni mfasslin speċifikament għas-siti jew integrati fi pjanijiet ta’ żvilupp oħrajn, u/jew miżuri statutorji, amministrattivi jew kuntrattwali oħrajn. B’mod simili, iż-żoni ta’ protezzjoni speċjali jridu jkunu wkoll is-suġġett ta’ miżuri ta’ konservazzjoni mmirati. Meta jkunu disponibbli, il-pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000 jistgħu jipprovdu informazzjoni dwar l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti, il-post u l-istatus tal-ispeċijiet u tal-ħabitats li jinsabu fis-sit, it-theddid għalihom u l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa sabiex titjieb il-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tagħhom fis-sit. Dan kollu jista’ jkun utli għall-istadju ta’ skrinjar u għall-valutazzjoni xierqa.

Is-sit web tal-Kummissjoni jipprovdi data u mapep għas-siti kollha ta’ Natura 2000 fl-UE permezz tal-viżwalizzatur ta’ Natura 2000 u l-bażi ta’ data pubblika ta’ Natura 2000: http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/data/indexen.htm. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri għandhom ukoll informazzjoni disponibbli pubblikament dwar is-siti ta’ Natura 2000 u l-karatteristiċi tagħhom. Is-sistemi ta’ informazzjoni ġeografika (GIS) jistgħu jgħinu wkoll fil-fehim tar-relazzjoni bejn l-aspetti ta’ pjan jew ta’ proġett u l-karatteristiċi speċifiċi tas-sit ta’ Natura 2000.

Għodod prattiċi u sistemi ta’ informazzjoni huma disponibbli f’pajjiżi differenti biex jgħinu fl-identifikazzjoni ta’ impatti potenzjali minn tipi differenti ta’ proġetti u ta’ pjanijiet fuq siti ta’ Natura 2000. Il-Kaxxa 6 tagħti xi eżempji ta’ għodod bħal dawn.

Kaxxa 6 Eżempji ta’ sistemi ta’ informazzjoni biex jiġi identifikat l-impatt potenzjali minn tipi differenti ta’ proġetti u ta’ pjanijiet fuq siti ta’ Natura 2000 Il-Ġermanja L-informazzjoni meħtieġa biex jiġu vvalutati l-effetti negattivi potenzjali ta’ kważi t-tipi u l-pjanijiet kollha ta’ proġetti hija pprovduta fis-sistema ta’ informazzjoni FFH-VP-Info tal-Aġenzija Federali għall-Konservazzjoni tan-Natura. Tospita bażi ta’ data estensiva tal-impatti u tal-effetti potenzjali rigward tipi ta’ ħabitats u ta’ speċijiet speċifiċi li jistgħu jintużaw għall-iskrinjar u għall-valutazzjoni xierqa. Tipprovdi informazzjoni dettaljata dwar is-sensittività u l-effetti potenzjali tal-fatturi tal-impatt għal kważi l-ħabitats u l-ispeċijiet kollha protetti skont id-direttivi dwar in-natura li huma preżenti fil-Ġermanja. Tinkludi wkoll listi ta’ kontroll b’valutazzjonijiet tas-severità/tar-rilevanza ta’ kull impatt fuq it-tipi ta’ ħabitats u fuq l-ispeċijiet. Ara: http://ffh-vp-info.de/FFHVP/Page.jsp. L-Irlanda Fl-Irlanda hemm disponibbli applikazzjoni GeoTool sabiex tappoġġa l-proċess ta’ ġbir tad-data fl-Istadju 1 (skrinjar) u fl-Istadju 2 (il-valutazzjoni xierqa). Tippermetti li l-utent jagħżel punt fuq il-mappa u mbagħad ifittex ŻSK u ŻPS f’distanza stabbilita mill-punt, li l-utent jista ’ jagħżel skont il-livell ta’ impatt ambjentali potenzjali minn pjan jew minn proġett. L-informazzjoni mogħtija għal kull sit ta’ Natura 2000 li jinsab fil-medda magħżula tinkludi l-lista ta’ ħabitats u ta’ speċijiet li għalihom jiġu ddeżinjati s-siti u link għall-objettivi ta’ konservazzjoni għal kull sit. Ara: https://gis.epa.ie/EPAMaps/AAGeoTool In-Netherlands Il-gvern Netherlandiż ipproduċa għodda sabiex jivvaluta malajr l-impatt potenzjali ta’ proġett matul il-fażi inizjali. Tiddeskrivi l-passi proċedurali meħtieġa jekk valutazzjoni tal-effetti fuq is-siti ta’ Natura 2000 jew fuq l-ispeċijiet protetti tkun parti mill-proċedura għall-kisba ta’ permess. Tgħin sabiex jiġu identifikati l-impatti potenzjali fuq speċijiet individwali u fuq tipi ta’ ħabitats u tipprovdi informazzjoni dwar is-sensittività tal-ispeċijiet u tat-tipi ta’ ħabitats għal attivitajiet differenti. Ara: www.natura2000.nl (taħt “routeplanner beschermde natuur” u “effectenindicator Natura 2000-gebieden”). Il-Belġju Sabiex jivvaluta l-aċidifikazzjoni u l-ewtrofikazzjoni permezz ta’ depożiti mill-ajru (id-depożizzjoni ta’ NOx u ta’ NH3 marbutin ma’ attivitajiet bħall-agrikoltura intensiva, il-proċessi tat-tisħin industrijali u tal-enerġija u l-mobilità), il-Belġju jipprovdi applikazzjoni online interattiva sabiex jitwettaq l-ewwel skrinjar. Hija għodda ta’ skennjar rapidu sabiex jiġu identifikati l-impatti potenzjali. Jekk l-iskennjar jagħti dawl aħdar, ma jkun mistenni l-ebda impatt ta’ ħsara. Jekk l-għodda tagħti dawl aħmar, jista’ jkun hemm impatt ta’ ħsara li jistħoqqlu eżami aktar mill-qrib permezz ta’ valutazzjoni xierqa. Ara: https://www.milieuinfo.be/voortoets/ Ara aktar dettalji dwar l-informazzjoni u l-għodod prattiċi b’appoġġ tal-iskrinjar u tal-valutazzjoni xierqa fl-anness ta’ dan id-dokument ta’ gwida (it-Taqsima 1.1).

3.1.4. Pass 4: Valutazzjoni ta’ jekk effetti sinifikanti probabbli jistgħux jiġu esklużi fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit

Il-pass li jmiss tal-istadju ta’ skrinjar huwa li jiġu vvalutati l-probabbiltà u s-sinifikat potenzjali tal-impatti identifikati fil-pass preċedenti, filwaqt li jitqiesu l-impatti kumulattivi potenzjali ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn.

Valutazzjoni tal-probabbiltà ta’ effetti sinifikanti

F’dan il-kuntest, effett sinifikanti probabbli huwa kwalunkwe effett li jista’ jiġi previst b’mod raġonevoli bħala konsegwenza ta’ pjan jew ta’ proġett li jaffettwa b’mod negattiv u sinifikanti l-objettivi ta’ konservazzjoni stabbiliti għall-ħabitats u għall-ispeċijiet preżenti b’mod sinifikanti fis-sit ta’ Natura 2000. Dan jista’ jirriżulta jew minn attivitajiet fuq il-post jew mhux fuq il-post, jew permezz ta’ kombinazzjonijiet ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn.

Hawnhekk ta’ min ifakkar li jekk l-effetti sinifikanti probabbli ma jkunux jistgħu jiġu esklużi lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, il-pjan jew il-proġett ikollu jgħaddi minn valutazzjoni xierqa sħiħa skont l-Artikolu 6(3) (ara t-taqsima 3.2.2.b għal aktar dettalji dwar il-valutazzjoni tal-impatti potenzjali).

Is-sinifikant tal-effetti jvarja skont fatturi bħad-daqs tal-impatt, it-tip, il-firxa, id-durata, l-intensità, it-twaqqit, il-probabbiltà, l-effetti kumulattivi u l-vulnerabbiltà tal-ħabitats u tal-ispeċijiet ikkonċernati.

Il-Kaxxa 7 telenka eżempji ta’ indikaturi li jikkwantifikaw is-sinifikat ta’ dawn l-effetti.

Kaxxa 7 Eżempji ta’ indikaturi sinifikanti Tip ta’ impatt Indikatur tas-sinifikat Telf ta’ erja tal-ħabitat Degradazzjoni Ettari ta’ ħabitat mitluf, perċentwal tal-ħabitat mitluf. Erja (f’termini assoluti u f’perċentwal) fejn l-attributi użati sabiex jiġi ddeterminat l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi jew tal-ħabitat ikunu marru għall-agħar kif ukoll l-iskala ta’ degradazzjoni għal kull wieħed mill-attributi. Disturb Il-grad ta’ intensità, id-durata jew il-permanenza tal-fattur ta’ disturb, id-distanza tiegħu miż-żoni tat-tnissil Frammentazzjoni Bidla meta mqabbla mal-istati oriġinali u mixtieqa (eż. il-ħolqien ta’ diversi rqajja’ ta’ ħabitats żgħar minflok ħabitat wieħed kbir, ettari ta’ ħabitat esposti għall-effett tax-xfar) Effetti indiretti: Il-grad sa fejn iż-żona tkun miftuħa għal theddid ieħor (speċijiet aljeni invażivi, penetrazzjoni tal-bniedem u tal-annimali, żviluppi addizzjonali).

Is-sorsi ta’ informazzjoni għall-valutazzjoni tal-effetti jinkludu evidenza minn operazzjonijiet simili li jaffettwaw siti b’karatteristiċi ddeżinjati simili f’kundizzjoni ta’ konservazzjoni simili jew b’objettivi ta’ konservazzjoni simili, u opinjonijiet ta’ esperti bbażati fuq l-evidenza disponibbli. Madankollu, peress li kull każ bilfors li jkun differenti, iridu jitqiesu ċ-ċirkostanzi lokali. Għalhekk, il-valutazzjoni trid issir skont kull każ individwali.

Kif iddikjarat fil-Gwida dwar l-Artikolu 6, dak li jista’ jkun sinifikanti għal sit wieħed jaf ma jkunx sinifikanti għal ieħor. Pereżempju, telf ta’ mitt metru kwadru ħabitat jista’ jkun sinifikanti għal sit żgħir ta’ orkidi rari, filwaqt li telf simili f’sit steppa kbir jista’ jkun insinifikanti jekk ma jkunx jaffettwa l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit.

Fil-każ ta’ pjanijiet, skont il-livell ta’ definizzjoni u d-dettalji tad-diversi aspetti u komponenti tal-pjan, jista’ jkun diffiċli li jiġu vvalutati d-daqs u s-sinifikat tal-effetti potenzjali kollha fuq siti individwali f’dan l-istadju. Madankollu, il-probabbiltà ta’ effetti sinifikanti fuq is-sit ta’ Natura 2000 xorta tista’ tiġi vvalutata, pereżempju, fid-dawl tat-tip ta’ pjan jew ta’ proġett u taż-żona potenzjali ta’ influwenza tiegħu.

Għalhekk, il-pjanijiet iridu jiġu skrinjati bi grad suffiċjenti ta’ kawtela (lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni), u fid-dawl tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, sabiex jiġu evitati l-esklużjoni ta’ komponenti jew ta’ azzjonijiet b’impatt potenzjali fuq sit ta’ Natura 2000 u li jiġu esklużi minn skrutinju ulterjuri fil-valutazzjoni xierqa.

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-miżuri ta’ mitigazzjoni (18) fl-implimentazzjoni tal-proċedura tal-Artikolu 6(3), il-Qorti ddikjarat li “sabiex jiġi ddeterminat jekk huwiex neċessarju li sussegwentement titwettaq evalwazzjoni xierqa tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq is-sit ikkonċernat, ma hemmx lok, matul il-fażi ta’ screening, li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-miżuri intiżi sabiex jiġu evitati jew imnaqqsa l-effetti negattivi ta’ dan il-pjan jew il-proġett fuq dan is-sit” (il-Kawża C-323/17).

Madankollu, l-iżviluppaturi tal-proġetti kultant jistgħu jfasslu proġetti b’mod li jevitaw jew jimminimizzaw l-impatti potenzjali sa mill-bidu nett. Dan jista’ jsir bl-użu tal-aħjar teknoloġiji disponibbli jew bl-applikazzjoni ta’ miżuri preventivi, li jinkludu miżuri statutorji (eż. żoni li ħadd ma jista’ jidħol fihom) stabbiliti eż. f’regolamenti speċifiċi għas-settur, fi pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000 jew fi pjanijiet tal-ispazju/ta’ tqassim f’żoni

Tali komponenti ġeneriċi tal-proġett jistgħu jitqiesu fl-iskrinjar, għall-kuntrarju tal-miżuri ta’ mitigazzjoni speċifiċi għall-pjan jew għall-proġett li ma jridux jitqiesu f’dan l-istadju. Jenħtieġ li dawn il-komponenti jiġu identifikati b’mod ċar fid-deskrizzjoni tal-proġett. Miżuri speċifiċi ta’ mitigazzjoni, eż. il-kostruzzjoni ta’ pontijiet ekoloġiċi li jippermettu l-migrazzjoni ta’ speċijiet għall-protezzjoni li s-sit ikun ġie ddeżinjat għalihom, b’mod partikolari jekk imposti mill-awtorità kompetenti, jenħtieġ li jitqiesu biss matul il-valutazzjoni xierqa, kif deskritt fit-taqsima 3.2.5.

Valutazzjoni tal-impatti kumulattivi possibbli ma’ pjanijiet u ma’ proġetti oħrajn

Matul l-iskrinjar, jenħtieġ li ssir il-valutazzjoni tal-probabbiltà ta’ effetti potenzjalment sinifikanti tal-pjan jew tal-proġett, jew waħdu jew flimkien ma’ proġetti jew ma’ pjanijiet oħrajn. Il-valutazzjoni ta’ impatti kumulattivi bħal dawn spiss tkun anqas dettaljata fl-istadju ta’ skrinjar milli fil-valutazzjoni xierqa. Iżda għad hemm il-ħtieġa li jiġu identifikati l-pjanijiet jew il-proġetti l-oħrajn kollha li jistgħu jwasslu għal impatti kumulattivi mal-pjan jew mal-proġett inkwistjoni.

L-iskrinjar “flimkien” jeħtieġ l-identifikazzjoni ta’ pjanijiet u ta’ proġetti oħrajn li jista’ jkollhom effetti potenzjali fuq l-istess siti ta’ Natura 2000 u mbagħad il-valutazzjoni tal-kapaċità tagħhom li jikkawżaw effetti sinifikanti meta jitqiesu flimkien mal-pjan jew mal-proġett li jkun qed jiġi vvalutat. Jekk din l-analiżi ma tkunx tista’ tilħaq konklużjonijiet definittivi, jenħtieġ li tal-anqas tidentifika kwalunkwe pjan u proġett rilevanti ieħor li jenħtieġ li jiġi skrutinizzat f’aktar dettall matul il-valutazzjoni xierqa.

Valutazzjoni tal-effetti kumulattivi fl-istadju ta’ skrinjar Sensiela ta’ impatti individwalment ta’ livell baxx tista’ tipproduċi impatt sinifikanti fis-sħuħija tagħha. Meta jiġu ddeterminati l-effetti sinifikanti probabbli, jenħtieġ li tiġi kkunsidrata wkoll it-taħlita ma’ pjanijiet u/jew ma’ proġetti oħrajn sabiex jingħata kont lill-impatti kumulattivi matul il-valutazzjoni tal-pjan jew tal-proġett. Id-dispożizzjoni ta’ taħlit tikkonċerna pjanijiet jew proġetti oħrajn li diġà tlestew, ġew approvati iżda mhux kompluti, jew proposti (jiġifieri li għalihom tkun ġiet sottomessa applikazzjoni għall-approvazzjoni jew għall-kunsens). Barra minn hekk, ta’ min jinnota li l-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi ma hijiex ristretta għall-valutazzjoni ta’ tipi simili ta’ pjanijiet jew ta’ proġetti li jkopru l-istess settur ta’ attività. It-tipi kollha ta’ pjanijiet jew ta’ proġetti li, flimkien mal-pjan jew mal-proġett li jkun qed jiġi kkunsidrat, jista’ jkollhom effett sinifikanti, jenħtieġ li jiġu inklużi matul il-valutazzjoni. B’mod simili, jenħtieġ li l-valutazzjoni tikkunsidra l-effetti kumulattivi mhux biss bejn il-proġetti jew bejn il-pjanijiet iżda anki bejn il-proġetti u l-pjanijiet (u viċi versa) . Pereżempju, proġett ġdid sabiex tinbena awtostrada prinċipali jaf ma jkunx jaffettwa s-sit b’mod avvers waħdu, iżda meta jitqies flimkien ma’ pjan ta’ żvilupp ta’ abitazzjonijiet li diġà jkun ġie approvat għall-istess erja, l-impatti jaf isiru sinifikanti biżżejjed sabiex jaffettwaw is-sit b’mod avvers. Min-naħa l-oħra, pjan jaf ma jkollu ebda impatt sinifikanti fuq siti ta’ Natura 2000 meta jitqies individwalment iżda jista’ jiġi vvalutat b’mod differenti jekk jitqies flimkien ma’ proġett ta’ żvilupp kbir diġà propost jew awtorizzat li ma jkunx inkluż f’dak il-pjan. Ara aktar dettalji fil-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsima 4.5.3

Il-kisba ta’ informazzjoni dwar pjanijiet u proġetti oħrajn li jistgħu jingħaqdu sabiex jiġġeneraw impatti kumulattivi fuq is-sit ta’ Natura 2000 tista’ tkun diffiċli. Huwa utli ħafna li jkun hemm bażijiet ta’ data jew sistemi ta’ informazzjoni li jistgħu jipprovdu din l-informazzjoni f’żona magħżula, u xi pajjiżi diġà għandhom jew jinsabu fil-proċess li jiżviluppawhom (19). Il-bażijiet ta’ data eżistenti sabiex il-pubbliku jiġi informat dwar il-VAS u l-VIA tal-pjanijiet u tal-proġetti jistgħu jintużaw ukoll sabiex jiġu identifikati l-effetti kumulattivi possibbli (20).

Fi kwalunkwe każ, jenħtieġ li l-awtoritajiet kompetenti (ambjentali jew settorjali) jiġu kkonsultati u jenħtieġ li jkunu jistgħu jipprovdu informazzjoni dwar pjanijiet/proġetti oħrajn li għandhom jiġu kkunsidrati matul l-iskrinjar.

It-Tabella 2 tiddeskrivi l-passi ewlenin għall-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi fuq sit ta’ Natura 2000.

Tabella 2

Valutazzjoni tal-impatt kumulattiv

Passi fil-valutazzjoni Attività li għandha titlesta Iddefinixxi l-limiti ġeografiċi u l-perjodu ta’ żmien għall-valutazzjoni Definizzjoni tal-konfini għall-eżami tal-effetti kumulattivi; innota li dawn se jkunu differenti għal tipi differenti ta’ impatt (eż. effetti fuq ir-riżorsi tal-ilma, l-istorbju) u jistgħu jinkludu postijiet remoti (barra mis-sit). Identifikazzjoni tal-proġetti/pjanijiet kollha li jistgħu jaġixxu flimkien Identifikazzjoni ta s-sorsi kollha possibbli tal-effetti mill-pjan jew mill-proġett li qed jiġi kkunsidrat, flimkien ma’ sorsi oħra fl-ambjent eżistenti u effetti possibbli oħra minn proġetti jew pjanijiet oħra proposti; it-twaqqit u t-tqassim f’fażijiet tal-proġetti jew tal-pjanijiet. Identifikazzjoni tal-impatt Identifikazzjoni tat-tipi ta’ impatt (eż. l-istorbju, it-tnaqqis tar-riżorsi tal-ilma, l-emissjonijiet kimiċi) li jistgħu jaffettwaw l-istruttura u l-funzjonijiet tas-sit vulnerabbli biex jinbidlu. Identifikazzjoni tal-mogħdijiet Identifikazzjoni ta’ mogħdijiet kumulattivi potenzjali (21) (eż. permezz tal-ilma, l-arja; l-akkumulazzjoni ta’ effetti fiż-żmien jew fl-ispazju). Eżami tal-kundizzjonijiet tas-sit biex jiġu identifikati fejn ikunu f’riskju l-aspetti vulnerabbli tal-istruttura u l-funzjoni tas-sit. Tbassir Bassar id-daqs/il-firxa tal-effetti kumulattivi probabbli identifikati. Valutazzjoni Spjega jekk l-impatti kumulattivi potenzjali humiex probabbli li jkunu sinifikanti jew le, filwaqt li tqis l-informazzjoni miġbura matul il-pass tal-“valutazzjoni tas-sinifikat”.

Meta ħabitat jew speċi protetta fis-sit tkun diġà f’kundizzjoni mhux favorevoli jew meta jinqabżu l-limiti kritiċi tal-impatti għall-attributi speċifiċi għall-ħabitats jew għall-ispeċijiet (jew jekk is-sit ikun soġġett għal effetti kumulattivi li jwasslu għal wieħed minn dawn l-istati), kwalunkwe pjan jew proġett addizzjonali li, waħdu jew flimkien, iżid aktar impatti ma’ dawn il-livelli x’aktarx li jkollu effett sinifikanti fuq is-sit ta’ Natura 2000.

3.1.5. Konklużjonijiet: deċiżjoni bbażata fuq l-eżitu tal-iskrinjar

Id-determinazzjoni ta’ jekk pjan jew proġett ikollux probabbiltà li joħloq effetti sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000 ikollha konsegwenzi prattiċi u legali. Il-pjanijiet u l-proġetti li jitqiesu li ma jkollhomx probabbiltà li jkollhom effetti sinifikanti lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jistgħu jiġu pproċessati mingħajr referenza għall-passi sussegwenti tal-Artikolu 6(3).

Bħall-istadju ta’ valutazzjoni xierqa, l-istadju ta’ skrinjar irid jikkonkludi b’deċiżjoni ssostanzjata bil-miktub mill-awtorità kompetenti sabiex jipprovdi rekord tar-raġunijiet għall-ilħuq ta’ din il-konklużjoni. L-opinjoni tal-korp maniġerjali tas-sit ta’ Natura 2000 jenħtieġ li titqies ukoll fl-abbozzar tal-konklużjonijiet.

Id-deċiżjoni jenħtieġ li ssir disponibbli wkoll għall-pubbliku. Għalkemm it-test tad-Direttiva ma jagħmel l-ebda referenza espliċita għal din, il-Qorti rrikonoxxiet li l-parteċipazzjoni pubblika hija meħtieġa wkoll fil-fażi ta’ skrinjar tal-Artikolu 6(3) (il-Kawża C-243/15, il-punti 46-49). Barra minn hekk, il-Qorti rrikonoxxiet id-dritt għall-NGOs li jikkontestaw id-deċiżjoni ta’ skrinjar meħuda mill-awtoritajiet (il-Kawża C-243/15, il-punti 56-61).

Peress li s-sempliċi possibbiltà li jkun hemm effett sinifikanti fuq is-sit tagħti bidu għall-ħtieġa ta’ valutazzjoni xierqa, din id-deċiżjoni tista’ tittieħed jew wara eżami bir-reqqa tal-pjan jew tal-proġett, jew fuq il-bażi ta’ analiżi sempliċi fejn ikun diġà antiċipat li x’aktarx ikun hemm effetti sinifikanti (minħabba t-tip, id-daqs jew l-iskala tal-pjan jew tal-proġett, il-karatteristiċi tas-sit ta’ Natura 2000 jew minħabba riskju għoli ta’ effetti kombinati ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn). Dan jippermetti li l-valutazzjoni xierqa tibda mill-aktar fis possibbli.

F’każ ta’ dubju, jiġifieri jekk ma jkunx jista’ jiġi eskluż, fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli, li proġett jew pjan jista’ jkollu effett sinifikanti fuq sit ta’ Natura 2000, individwalment jew inkella flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn, il-pjan jew il-proġett irid ikun soġġett għal valutazzjoni xierqa.

Jenħtieġ li idealment id-deċiżjoni dwar l-iskrinjar tipprovdi wkoll xi gwida dwar l-ambitu tal-valutazzjoni xierqa li għandha ssegwi u dwar l-impatti sinifikanti probabbli li għandhom jiġu studjati (22). Fil-każ ta’ pjan, jenħtieġ li dan ikopri wkoll is-siti kollha ta’ Natura 2000 li jistgħu jiġu affettwati mill-pjan.

Il-Kaxxa 8 tipprovdi mudell ta’ analiżi tal-iskrinjar.

Kaxxa 8 Mudell ta’ analiżi tal-iskrinjar Deskrizzjoni fil-qosor tal-pjan jew tal-proġett u tal-aspetti ewlenin li x’aktarx jikkawżaw impatti L-objettivi tal-pjan jew tal-proġett u l-karatteristiċi/l-attivitajiet ewlenin tiegħu matul fażijiet differenti (eż. il-kostruzzjoni, l-operat u d-dekummissjonar, jekk ikun xieraq). Deskrizzjoni fil-qosor tas-siti ta’ Natura 2000 u tal-karatteristiċi ewlenin tagħhom Ħabitats u speċijiet li għalihom ġew iddeżinjati s-siti u l-objettivi ta’ konservazzjoni tagħhom. Deskrizzjoni tal-aspetti individwali tal-pjan jew tal-proġett li jistgħu jiġġeneraw impatti fuq is-siti ta’ Natura 2000 inklużi: — id-daqs u l-iskala; — id-distanza mis-siti ta’ Natura 2000; — it-teħid tal-art (dirett/indirett); — ir-rekwiżiti tar-riżorsi (eż. l-astrazzjoni tal-ilma, it-tħaffir ta’ ħamrija/ta’ minerali); — l-emissjonijiet (ir-rimi fl-art, fl-ilma jew fl-arja); — ir-rekwiżiti tat-trasport; — id-durata u t-twaqqit tal-kostruzzjoni, tal-operat, tad-dekummissjonar; — il-firxa ta’ fatturi tal-impatt (eż. storbju, depożizzjoni tan-nitroġenu, turbidità). Deskrizzjoni tal-effetti probabbli fuq is-siti ta’ Natura 2000 fid-dawl tal-objettivi speċifiċi ta’ konservazzjoni stabbiliti għall-karatteristiċi ta’ deżinjazzjoni, inklużi: — it-tnaqqis taż-żona tal-ħabitat, tad-degradazzjoni jew tal-frammentazzjoni tal-ħabitat; — disturb għall-ispeċijiet, tnaqqis fil-popolazzjonijiet u fid-densità tal-ispeċijiet; — bidliet fil-funzjonijiet u/jew fil-karatteristiċi ekoloġiċi li huma essenzjali għar-rekwiżiti ekoloġiċi tal-ħabitats u tal-ispeċijiet (eż. il-kwalità u l-kwantità tal-ilma); — l-interferenza mar-relazzjonijiet ewlenin li jiddefinixxu l-istruttura u l-funzjoni tas-sit. Deskrizzjoni tal-impatti probabbli flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn: — il-fatturi ta’ impatt li għandhom jitqiesu għall-effetti kumulattivi; — lista u deskrizzjoni tal-proġetti li jistgħu jikkontribwixxu għall-effetti kumulattivi; — valutazzjoni tal-firxa u tas-sinifikat tal-effetti kumulattivi fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit. Kriterji għall-valutazzjoni tas-sinifikat, indikaturi tas-sinifikat, fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit, eż.: — il-grad ta’ telf tal-ħabitat (assolut, relattiv), bidliet fl-istruttura tal-ħabitats; — ir-riskju ta’ spostament tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet, il-livell ta’ disturb, it-tnaqqis taż-żona vitali tal-ispeċijiet, iż-żona tat-tagħlif, iż-żoni ta’ rifuġju, it-tibdil ta’ kundizzjoni favorevoli għat-tnissil; — l-importanza tal-ħabitats u tal-ispeċijiet affettwati, eż. ir-rappreżentattività, il-varjetà lokali; — l-importanza tas-sit (eż. il-limitu taż-żona ta’ distribuzzjoni għal ċerti ħabitats u speċijiet, tranżizzjoni, importanti għall-konnettività ekoloġika); — tfixkil jew alterazzjoni tal-funzjonijiet ekoloġiċi; — bidliet fil-karatteristiċi ekoloġiċi ewlenin tas-sit (eż. il-kwalità tal-ilma). Konklużjonijiet: Deskrizzjoni, fuq il-bażi tal-informazzjoni ta’ hawn fuq, tal-aspetti tal-pjan jew tal-proġett, jew tal-kombinazzjoni ta’ aspetti, li x’aktarx jikkawżaw impatti sinifikanti u ta’ dawk li fir-rigward tagħhom il-karattru jew id-daqs tal-impatti ma jkunx magħruf. Effetti sinifikanti probabbli: ☐ Le ☐ Iva jew inċertezza

3.2. Stadju 2: Valutazzjoni xierqa

L-iskop tal-valutazzjoni xierqa huwa li tivvaluta l-implikazzjonijiet tal-pjan jew tal-proġett fir-rigward tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit, b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn. Jenħtieġ li l-konklużjonijiet jippermettu lill-awtoritajiet kompetenti jiżguraw jekk il-pjan jew il-proġett ikunx se jaffettwa b’mod avvers l-integrità tas-sit ikkonċernat. Għaldaqstant, l-enfasi tal-valutazzjoni xieraq tinxteħet b’mod speċifiku fuq l-ispeċijiet u/jew fuq il-ħabitats li għalihom jiġi ddeżinjat is-sit ta’ Natura 2000. Il-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsima 4.6.1.

Il-valutazzjoni xierqa tapplika kemm għall-proġetti kif ukoll għall-pjanijiet. Tista’ tiġi kkoordinata ma’ valutazzjonijiet ambjentali oħrajn, jew integrata f’tali valutazzjonijiet ambjentali oħrajn, bħall-valutazzjoni tal-impatt ambjentali (VIA) għall-proġetti, il-valutazzjoni ambjentali strateġika (VAS) għall-pjanijiet u għall-programmi u l-valutazzjonijiet li jsiru fil-kuntest tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (ara t-Taqsima 5.2).

Bħal fil-proċessi tal-VIA u tal-VAS, l-iżviluppatur tal-pjan jew tal-proġett normalment jissottometti rapport ta’ valutazzjoni xierqa lill-awtorità kompetenti għall-iskrutinju. Jekk il-valutazzjoni tidentifika impatti negattivi, jew il-probabbiltà ta’ effetti bħal dawn, l-iżviluppatur jista’ wkoll idaħħal miżuri ta’ mitigazzjoni f’dan l-istadju sabiex inaqqas l-impatt.

Imbagħad, hija r-responsabbiltà tal-awtorità kompetenti li taċċerta jekk il-pjan jew il-proġett huwiex se jaffettwa b’mod avvers l-integrità tas-sit ikkonċernat jew le, u għalhekk jekk il-pjan jew il-proġett jistax jiġi approvat jew le. L-awtorità kompetenti tista’ tistabbilixxi wkoll il-kundizzjonijiet għall-approvazzjoni u, jekk ikun xieraq, tikseb l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali minn qabel. Aktar informazzjoni dwar il-konsultazzjoni fil-kuntest tal-valutazzjoni xierqa hija pprovduta fit-taqsima 3.2.7.

Il-proċess ta’ valutazzjoni jinkludi l-ġbir u l-valutazzjoni ta’ informazzjoni mingħand diversi partijiet ikkonċernati, li jinkludu awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali għall-konservazzjoni tan-natura, esperti xjentifiċi u NGOs rilevanti. L-awtorità kompetenti tista’ tuża wkoll l-informazzjoni sottomessa mill-iżviluppatur tal-proġett jew tal-pjan għall-konsultazzjoni mal-esperti interni u esterni u ma’ partijiet ikkonċernati oħrajn.

Se jkun hemm okkażjonijiet li fihom l-awtorità kompetenti tista’ wkoll teħtieġ li titlob aktar informazzjoni sabiex tiżgura li l-valutazzjoni finali tkun komprensiva u oġġettiva kemm jista’ jkun. Jenħtieġ li jitfakkar li l-valutazzjoni xierqa trid tkun iddettaljata u ssostanzjata biżżejjed sabiex turi n-nuqqas ta’ effetti aversi, fid-dawl tal-aħjar għarfien xjentifiku eżistenti fil-qasam.

Fil-qosor, valutazzjoni xierqa tinvolvi l-passi li ġejjin:

1. il-ġbir ta’ informazzjoni dwar il-proġett u dwar is-sit ta’ Natura 2000 ikkonċernat;

2. il-valutazzjoni tal-implikazzjonijiet tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit, b’mod individwali jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn;

3. id-determinazzjoni ta’ jekk il-pjan jew il-proġett jistax ikollu effetti avversi fuq l-integrità tas-sit;

4. il-kunsiderazzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni (inkluż il-monitoraġġ tagħhom).

Dawn il-passi jista’ jkollhom jiġu implimentati b’mod iterattiv, b’xi passi rripetuti bħala reazzjoni għar-riżultati tal-passi sussegwenti. Kull pass huwa deskritt fit-taqsimiet li ġejjin. Aspetti ulterjuri, bħall-konsultazzjoni pubblika u l-iżgurar tal-kwalità ta’ valutazzjonijiet xierqa, huma koperti fl-aħħar ta’ dan il-kapitolu.

3.2.1. Pass 1: Il-ġbir ta’ informazzjoni dwar il-proġett u dwar is-siti ta’ Natura 2000 ikkonċernati

L-informazzjoni meħtieġa għall-valutazzjoni xierqa tinkludi deskrizzjoni tas-siti ta’ Natura 2000 li x’aktarx jiġu affettwati, l-ispeċijiet u l-ħabitats preżenti b’mod sinifikanti fis-sit (l-hekk imsejħa karatteristiċi ta’ deżinjazzjoni) u l-objettivi ta’ konservazzjoni tagħhom, kif ukoll deskrizzjoni tal-pjan jew tal-proġett u l-effetti possibbli tiegħu fuq l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit. Parti minn din l-informazzjoni tista’ tkun diġà nġabret matul il-fażi tal-iskrinjar, iżda normalment l-informazzjoni tkun teħtieġ li tkun aktar dettaljata għall-valutazzjoni xierqa.

Skont l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva dwar il-VIA u l-Artikolu 5(4) tad-Direttiva dwar il-VAS, fuq talba tal-iżviluppatur, jenħtieġ li l-awtorità kompetenti tistabbilixxi l-ambitu tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali (definizzjoni tal-ambitu). Il-fini tad-definizzjoni tal-ambitu huwa li jiġu identifikati dawk l-elementi li għandhom jiġu koperti fir-rapport tal-valutazzjoni ambjentali mħejji mill-iżviluppatur u ppreżentat lill-awtorità kompetenti. B’mod partikolari, l-eżerċizzju dwar l-ambitu għandu jgħin biex jiġu identifikati l-aktar elementi importanti li għandhom jiġu studjati sabiex dawn ikunu jistgħu jiġu indirizzati f’aktar dettall. (23)

L-eżerċizzju dwar l-ambitu se jvarja skont il-pjan jew il-proġett u s-siti kkonċernati. Madankollu, normalment dan ikun jinkludi deskrizzjoni tas-sit, deskrizzjoni tal-pjan jew tal-proġett u l-identifikazzjoni tal-impatti potenzjali tiegħu fuq is-sit, fid-dawl tal-objettivi tal-konservazzjoni tas-siti. Irrispettivament minn jekk il-valutazzjoni xierqa tkunx integrata fil-VIA/fil-VAS jew le, jenħtieġ li l-ambitu jindika l-kundizzjonijiet bażi fis-sit (jiġifieri l-kundizzjonijiet tal-ħabitats u tal-ispeċijiet protetti li huma preżenti b’mod sinifikanti fis-sit, l-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit kif ukoll ta’ elementi oħrajn li jiddeterminaw l-integrità tiegħu u l-importanza tas-sit għall-koerenza tan-network) li se jkollhom jiġu identifikati u studjati matul il-valutazzjoni xierqa, il-livell ta’ dettall tal-analiżi, il-metodi, il-kriterji għall-evalwazzjoni tas-sinifikat, it-tipi ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni u l-alternattivi li għandhom jiġu analizzati, eċċ.

L-Artikolu 5(2) tad-Direttiva dwar il-VIA (id-Direttiva 2011/92/UE, kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE) Fuq talba tal-iżviluppatur, l-awtorità kompetenti, filwaqt li tqis it-tagħrif provdut mill-iżviluppatur b’mod partikolari dwar il-karatteristiċi speċifiċi tal-proġett, inklużi l-post u l-kapaċità teknika tiegħu) u l-impatt li x’aktarx ikollu fuq l-ambjent, għandha tagħti opinjoni dwar l-ambitu u l-livell ta’ dettall tat-tagħrif li għandu jkun inkluż mill-iżviluppatur fir-rapport ta’ valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent, f’konformità mal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. L-awtorità kompetenti trid tikkonsulta mal-awtoritajiet imsemmija fl-Artikolu 6(1) qabel ma tagħti l-opinjoni tagħha. L-Istati Membri jistgħu jesiġu wkoll li l-awtoritajiet kompetenti jagħtuhom opinjoni kif imsemmija fl-ewwel subparagrafu, irrispettivament minn jekk l-iżviluppatur jitlobx dan. L-Artikolu 5(4) tad-Direttiva dwar il-VAS (id-Direttiva 2001/42/KE) L-awtoritajiet imsemmija fl-Artikolu 6(3) għandhom ikunu kkonsultati meta jkunu deċiżi l-iskop u l-livell tad-dettall tal-informazzjoni li trid tkun inkluża fir-rapport dwar l-ambjent.

Il-firxa u l-livell ta’ dettall meħtieġa għall-ġbir tad-data, għall-istħarriġiet u għall-investigazzjonijiet se jvarjaw skont il-proġett u s-sit(i) affettwat(i). Għalhekk, iridu jiġu deċiżi fuq bażi ta’ każ b’każ. Jistgħu jiddependu, pereżempju, fuq il-kumplessità tal-proġett u tas-sit, kif ukoll fuq l-importanza tas-sit għall-ispeċijiet u għall-ħabitats li għalihom ikun ġie ddeżinjat. Jiddependu wkoll fuq id-data li diġà tkun disponibbli dwar is-sit u l-ispeċijiet u l-ħabitats preżenti b’mod sinifikanti, kif ukoll fuq l-informazzjoni minn valutazzjonijiet preċedenti, eċċ.

Informazzjoni ġeografika armonizzata u ta’ kwalità għolja normalment tiffaċilita l-ħidma tal-iżviluppaturi, tal-awtoritajiet u tal-partijiet ikkonċernati u hija ta’ importanza partikolari fil-kuntest ta’ proġetti u ta’ impatti transkonfinali. Pereżempju, fil-każ ta’ proġett li jaffettwa xmara transfruntiera jew ta’ installazzjoni li potenzjalment tista’ toħloq tniġġis transkonfinali, huwa importanti ħafna li jintużaw standards komuni sabiex jiġu identifikati, ivvalutati u mmitigati dawn l-impatti. Id-Direttiva tal-UE “INSPIRE” (INfrastruttura għall-InfoRmazzjoni SPazjali fl-Ewropa) għandha l-għan li tagħmel din id-data standardizzata disponibbli u użata. (24)

It-Tabella 3 tipprovdi lista ta’ kontroll indikattiva tal-informazzjoni ta’ referenza meħtieġa għall-valutazzjoni xierqa, filwaqt li t-Tabella 4 tagħti eżempju ta’ informazzjoni li għandha tinġabar meta jiġu vvalutati l-effetti tal-pjanijiet u tal-proġetti fuq Natura 2000.

Tabella 3

Lista ta’ kontroll indikattiva tal-informazzjoni ta’ referenza meħtieġa għall-valutazzjoni xierqa

Informazzjoni ta’ referenza dwar is-siti ta’ Natura 2000 u l-karatteristiċi tagħhom Sorsi ta’ informazzjoni Disponibbli fuq/minn L-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000. Il-miżuri ta’ konservazzjoni stabbiliti għas-siti. L-użu tal-art, l-attivitajiet projbiti u permessi fis-siti. It-theddidiet u l-pressjonijiet ewlenin identifikati fis-siti. Il-mapep tas-siti ta’ Natura 2000 (li juru l-konfini tas-sit u l-post tal-karatteristiċi rilevanti) Il-formoli standard tad-data ta’ Natura 2000 L-atti statutorji għad-deżinjazzjoni ta’ ŻSK jew ta’ ŻPS Il-pjanijiet ta’ ġestjoni u dokumenti/strumenti oħrajn ta’ ġestjoni tas-siti (regolamenti, kuntratti, ftehimiet,) Il-portali online nazzjonali/reġjonali Il-Ġurnali uffiċjali L-awtoritajiet/l-aġenziji ta’ konservazzjoni Il-viżwalizzatur ta’ Natura 2000 (25) Il-bażi ta’ data ta’ Natura 2000 (26) Il-bażijiet ta’ data nazzjonali It-tipi ta’ ħabitats u l-ispeċijiet preżenti u l-kundizzjoni tagħhom fis-siti: il-grad ta’ konservazzjoni, ir-rappreżentattività, eċċ. L-importanza tas-siti għall-ħabitats u għall-ispeċijiet preżenti. Ir-rekwiżiti ekoloġiċi ewlenin, il-vulnerabbiltà u s-sensittività tat-tipi ta’ ħabitats u tal-ispeċijiet. Il-formoli standard tad-data ta’ Natura 2000 Il-pjanijiet ta’ ġestjoni tas-sit L-atti ta’ deżinjazzjoni Il-pjanijiet u l-politiki statutorji għall-konservazzjoni tan-natura fil-livell nazzjonali/reġjonali/lokali Il-pjanijiet ta’ azzjoni għall-konservazzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats Il-mapep kurrenti u storiċi, l-istħarriġiet, eċċ. L-informazzjoni bbażata fuq l-esperti Il-portali online nazzjonali/reġjonali Il-viżwalizzatur ta’ Natura 2000 Il-bażi ta’ data ta’ Natura 2000 Il-bażijiet ta’ data nazzjonali L-awtoritajiet kompetenti Il-letteratura disponibbli L-istituzzjonijiet xjentifiċi L-istat ta’ konservazzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet, ix-xejriet, it-theddidiet ewlenin u l-pressjonijiet fuqhom (fir-reġjun bijoġeografiku u fil-livell nazzjonali). Ir-rapporti nazzjonali dwar l-istat ta’ konservazzjoni skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u l-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar l-Għasafar Rapporti online (27) Informazzjoni ta’ referenza dwar il-proġett / pjan Sorsi ta’ informazzjoni Disponibbli fuq/minn Il-karatteristiċi sħaħ tal-pjan jew tal-proġett: l-erja totali affettwata mill-proġett, mill-attivitajiet tal-proġett, mill-emissjonijiet, mill-użu tar-riżorsi naturali, mill-fażijiet, mill-ippjanar tal-ħin, eċċ. Ir-relazzjoni (eż. distanzi jew mogħdijiet ewlenin) bejn il-pjan jew il-proġett u s-sit ta’ Natura 2000. Id-dokumenti tal-pjan jew tal-proġett (pjan iddettaljat, mapep, eċċ.) Il-mapep, il-GIS Il-promotur ta’ proġett/ta’ pjan Il-viżwalizzatur ta’ Natura 2000 Il-karatteristiċi ta’ pjanijiet jew ta’ proġetti oħrajn (implimentati, approvati jew proposti) li jistgħu jikkawżaw effetti flimkien jew kumulattivi bil-proġett li jiġi vvalutat fuq is-siti ta’ Natura 2000. Il-bażijiet ta’ data, eż. dwar il-VAS, il-VIA, il-valutazzjonijiet xierqa ta’ pjanijiet/ta’ proġetti, il-pjanijiet reġjonali jew muniċipali, l-applikazzjonijiet għall-ippjanar tal-awtoritajiet lokali L-awtoritajiet kompetenti Il-pjattaformi online L-informazzjoni dwar valutazzjonijiet oħrajn meħtieġa għall-kunsens tal-proġett jew għall-approvazzjoni tal-pjan. Il-leġiżlazzjoni nazzjonali L-awtoritajiet kompetenti Il-Ġurnali uffiċjali L-organizzazzjonijiet involuti fil-pjan/fil-proġett jew ikkonċernati mis-settur/mill-attività tal-pjan jew tal-proġett. L-organizzazzjonijiet/l-assoċjazzjonijiet settorjali L-iżviluppatur tal-proġett/tal-pjan L-awtoritajiet kompetenti Il-valutazzjonijiet ta’ pjanijiet jew ta’ proġetti simili. Id-dikjarazzjonijiet dwar il-VIA u l-VAS, ir-rapporti ta’ valutazzjoni xierqa u evidenza dokumentarja oħra minn pjanijiet jew minn proġetti simili vvalutati fil-passat Il-Ġurnali uffiċjali L-awtoritajiet kompetenti, l-aġenziji rilevanti u korpi oħrajn





Tabella 4

Informazzjoni li għandha tinġabar meta jiġu vvalutati l-effetti tal-pjanijiet u tal-proġetti fuq is-siti ta’ Natura 2000 (linji gwida fi Spanja)

Elementi Kamp ta’ applikazzjoni Informazzjoni li għandha tinġabar Siti ta’ Natura 2000 Ħabitats Ġenerali — il-kodiċi, l-isem, il-karattru prijoritarju; — l-ispeċijiet karatteristiċi; — il-varjabbli rilevanti tal-istruttura u tar-rekwiżiti funzjonali u ekoloġiċi. Ir-reġjun bijoġeografiku (livell tal-pajjiż) — l-istat ta’ konservazzjoni tal-ħabitat fir-reġjun bijoġeografiku (nazzjonali); — ir-rwol u l-importanza tas-sit għall-konservazzjoni tal-ħabitat. Is-sit ta’ Natura 2000 — il-grad ta’ konservazzjoni u r-rappreżentattività tal-ħabitat fis-sit; — l-objettiv ta’ konservazzjoni stabbilit għall-ħabitat fis-sit; — iż-żona ta’ distribuzzjoni tal-ħabitat fis-sit (inkluż l-immappjar), % tal-erja totali (pajjiż/reġjun); — il-pressjonijiet, it-theddidiet u l-impatti li jaffettwaw il-ħabitat fis-sit; — il-vulnerabbiltà għall-impatti potenzjali tal-proġett. Speċijiet Ġenerali — il-kodiċi, l-isem, il-karattru prijoritarju, l-istatus ta’ protezzjoni fir-reġjun/fil-pajjiż; — ir-rekwiżiti u l-fatturi ekoloġiċi li jinfluwenzaw id-dinamika tal-popolazzjoni tal-ispeċijiet. Ir-reġjun bijoġeografiku (livell tal-pajjiż) — l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet fir-reġjun bijoġeografiku (nazzjonali); — ir-rwol u l-importanza tas-sit għall-konservazzjoni tal-ispeċijiet. Is-sit ta’ Natura 2000 — il-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet fis-sit; — l-objettiv ta’ konservazzjoni stabbilit għall-ispeċijiet fis-sit; — iż-żona ta’ distribuzzjoni tal-ispeċijiet u l-użu tas-sit (inkluż l-immappjar); — il-popolazzjoni u x-xejriet fis-sit; % tal-popolazzjoni totali fil-pajjiż/fir-reġjun; — il-pressjonijiet u t-theddidiet eżistenti fuq l-ispeċijiet fis-sit; — il-vulnerabbiltà tal-ispeċijiet għall-impatti potenzjali (eż. is-sensittività għal disturb); Karatteristiċi tal-pajsaġġ li huma importanti għall-koerenza tan-network Natura 2000 Ir-reġjun bijoġeografiku (livell tal-pajjiż) — tip (kuritur ekoloġiku, punti ta’ tranżizzjoni, eċċ.); — Natura 2000 u żoni oħra konnessi jew relatati ekoloġikament (inkluż l-immappjar); — speċijiet (jew ħabitats) li għalihom huwa importanti, u l-importanza għall-konservazzjoni tagħhom; — il-pressjonijiet, it-theddidiet u l-impatti li jaffettwaw il-karatteristika; — il-vulnerabbiltà għall-impatt tal-proġett u għall-impatt potenzjali.

Adattat minn: Rakkomandazzjonijiet dwar l-informazzjoni li għandha tiġi inkluża fil-valutazzjoni xierqa tal-proġetti dwar in-network Natura 2000 fid-dokumenti VIA tal-amministrazzjoni nazzjonali fi Spanja (Ministerio de Agricultura y Pesca, Alimentación y Medio Ambiente, 2018). Disponibbli fuq: https://www.miteco.gob.es/es/calidad-y-evaluacion-ambiental/temas/evaluacion-ambiental/guias-directrices/

3.2.2. Pass 2: Il-valutazzjoni tal-implikazzjonijiet tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit, b’mod individwali jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħrajn

Il-valutazzjoni xierqa għandha tinkludi identifikazzjoni komprensiva tal-effetti potenzjali kollha tal-pjan jew tal-proġett li probabbli se jkunu sinifikanti fis-sit, filwaqt li tqis l-effetti kumulattivi u effetti oħra li probabbilment jirriżultaw mill-azzjoni kombinata tal-pjan jew tal-proġett li qed jiġi vvalutat ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħra. (Il-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsima 4.6.2)

Jenħtieġ li l-valutazzjoni xierqa tiżgura li l-aspetti strutturali u funzjonali kollha li jikkontribwixxu għall-integrità tas-sit jitqiesu fis-sħuħija tagħhom, kemm fid-definizzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ referenza kif ukoll fl-istadji li jwasslu għall-identifikazzjoni tal-impatti potenzjali, tal-miżuri ta’ mitigazzjoni u ta’ kwalunkwe impatt residwu wara li jkunu ġew applikati l-miżuri ta’ mitigazzjoni.

Il-pass 2 jinkludi l-attivitajiet li ġejjin:

— l-identifikazzjoni tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000 affettwati mill-pjan jew mill-proġett;

— l-identifikazzjoni u l-valutazzjoni tal-impatti tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit;

— il-kunsiderazzjoni tal-effetti kumulattivi ma’ pjanijiet u ma’ proġetti oħrajn

a) L-identifikazzjoni tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti ta’ Natura 2000 affettwati mill-pjan jew mill-proġett

Fil-valutazzjoni xierqa, l-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett iridu jiġu vvalutati skont l-objettivi ta’ konservazzjoni stabbiliti għall-ħabitats u għall-ispeċijiet protetti preżenti fis-siti ta’ Natura 2000.

L-awtoritajiet kompetenti jridu jistabbilixxu objettivi ta’ konservazzjoni għal kull sit. L-objettivi jridu jiġu stabbiliti għall-ispeċijiet u għat-tipi ta’ ħabitats kollha ta’ interess Komunitarju skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats u għall-ispeċijiet ta’ għasafar tal-Anness I tad-Direttiva dwar l-Għasafar li huma preżenti b’mod sinifikanti f’sit Natura 2000, kif ukoll għall-ispeċijiet ta’ għasafar migratorji li jseħħu b’mod regolari.

L-objettivi ta’ konservazzjoni fil-livell tas-siti huma sett ta’ objettivi speċifikati li jridu jintlaħqu sabiex jiġi żgurat li s-sit jikkontribwixxi bl-aħjar mod għall-ilħuq tal-FCS fil-livell xieraq (b’kunsiderazzjoni tal-medda naturali tal-ispeċijiet jew tat-tipi ta’ ħabitats rispettivi). L-objettivi ta’ konservazzjoni fil-livell tas-siti jenħtieġ li jiddefinixxu l-kundizzjoni ta’ konservazzjoni mixtieqa tal-ispeċijiet u tat-tipi ta’ ħabitats fis-sit għall-massimizzazzjoni tal-kontribuzzjoni tiegħu għall-ilħuq ta’ FCS [stat ta’ konservazzjon favorevoli] fil-livell xieraq. Kultant dawn jiġu ddefiniti bħala sett ta’ miri li għandhom jintlaħqu tul ċertu perjodu ta’ żmien. Dawn il-miri jenħtieġ li jkunu stabbiliti skont il-valutazzjoni tal-konservazzjoni ta’ kull speċi u tip ta’ ħabitats fis-sit kif reġistrati fl-SDF [formola standard tad-data]. Ara aktar dettalji fil-Gwida dwar l-Artikolu 6 – it-taqsima 2.3.1, u n-Nota tal-Kummissjoni dwar l-istabbiliment ta’ objettivi ta’ konservazzjoni (disponibbli fuq: https://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/guidance_en.htm)

L-objettivi ta’ konservazzjoni għal sit ta’ Natura 2000 normalment jiġu stabbiliti fil-pjanijiet ta’ ġestjoni jew fl-istrumenti ta’ ġestjoni rilevanti, jew f’dokumenti oħrajn ippubblikati għas-siti (eż. atti ta’ deżinjazzjoni ppubblikati f’ġurnali uffiċjali). Jenħtieġ li jkunu disponibbli wkoll għall-pubbliku.

L-objettivi ta’ konservazzjoni għal kull tip ta’ ħabitat u speċi preżenti fis-sit jenħtieġ li jkunu relatati mar-rekwiżiti ekoloġiċi tagħhom u stabbiliti b’referenza għall-parametri użati għad-determinazzjoni tal-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tagħhom fis-sit (eż. iż-żona, l-istruttura u l-funzjonijiet jew il-popolazzjonijiet tagħhom). Jenħtieġ li jispeċifikaw il-miri li għandhom jintlaħqu għal kull wieħed minn dawn l-attributi / il-parametri. Jenħtieġ li dawn jinkludu wkoll miri/limiti għall-funzjonijiet u għall-proċessi ekoloġiċi li fuqhom jiddependu l-ħabitats u l-ispeċijiet (eż. id-definizzjoni tal-kwalità u tal-kwantità meħtieġa tal-ilma għall-ispeċijiet akkwatiċi).

L-objettivi ta’ konservazzjoni jridu jkunu: — speċifiċi – jiġifieri relatat ma’ karatteristika partikolari (speċi jew tip ta’ ħabitat) u jiddefinixxi l-kundizzjoni(jiet) meħtieġa sabiex jintlaħaq l-objettiv ta’ konservazzjoni; — jistgħu jitkejlu u jiġu rrapportati – jiġifieri jinkludu miri kwantitattivi (possibbilment supplimentati minn oħrajn kwalitattivi, bħal deskrizzjoni ta’ kundizzjoni tajba ta’ ħabitat jew ta’ struttura ta’ popolazzjoni), li jippermettu l-monitoraġġ sabiex jiġi vvalutat jekk l-objettivi ta’ konservazzjoni humiex qed jintlaħqu u għall-finijiet tal-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats; — realistiċi - jiġifieri l-għoti ta’ perjodu ta’ żmien raġonevoli u applikazzjoni raġonevoli tar-riżorsi; — konsistenti fl-approċċ - jiġifieri jenħtieġ li l-istruttura tal-objettivi ta’ konservazzjoni tkun l-istess, kemm jista’ jkun, fis-siti kollha, u f’siti li jappoġġaw l-istess karatteristika, jużaw attributi u miri simili sabiex jiddeskrivu kundizzjonijiet favorevoli; u — komprensivi - jiġifieri jenħtieġ li l-attributi u l-miri jkopru l-proprjetajiet tal-karatterstika neċessarja sabiex tiġi deskritta l-kundizzjoni tagħha bħala jew favorevoli jew mhux favorevoli. L-objettivi jridu jispeċifikaw ukoll jekk għandhomx l-għan li “jirrestawraw” jew “iżommu” l-istat ta’ konservazzjoni tal-karatteristika partikolari tas-sit (il-livell ta’ ambizzjoni li jiddetermina minn qabel il-miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji). Adattat minn “Nota tal-Kummissjoni dwar l-istabbiliment ta’ objettivi ta’ konservazzjoni” (disponibbli fuq: https://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/guidance_en.htm)

In-nuqqas ta’ objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit jew l-istabbiliment ta’ objettivi ta’ konservazzjoni, li mhumiex konformi mal-istandard deskritt hawn fuq, jipperikola l-konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 6(3).

Il-Kaxxa 9 tagħti eżempji tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti.

Kaxxa 9 Eżempji tal-objettivi ta’ konservazzjoni għat-tipi ta’ ħabitats u għall-ispeċijiet fis-siti ta’ Natura 2000 Skolli (1170) — iż-żona permanenti tal-ħabitat (xx ettari) hija stabbli jew qed tiżdied, soġġetta għal proċessi naturali; — id-distribuzzjoni tal-iskolli hija stabbli jew qed tiżdied (mappa pprovduta); — it-tipi komunitarji li ġejjin huma kkonservati f’kundizzjoni naturali: kumpless ta’ komunità ta’ skoll intermareali espost (xx ettari); kumpless ta’ komunità sottomareali espost (xx ettari) (hija pprovduta deskrizzjoni ta’ kull tip ta’ komunità). Għaram li jitħarrku ma' xatt-il baħar b’Ammophila arenaria (“għaram bojod”) (2120) — iż-żona tal-ħabitat (xx ettari) hija stabbli jew qed tiżdied u ma hemm l-ebda tnaqqis fid-distribuzzjoni (il-mappa pprovduta) tagħha, soġġetta għal proċessi naturali; — tinżamm iċ-ċirkolazzjoni naturali tas-sediment u tal-materja organika, mingħajr ebda ostaklu fiżiku (eż. ostakli fiżiċi); — il-preżenza ta’ komunitajiet batuti fl-ammont ta’ speċijiet iddominati minn Ammophila arenaria hija miżmuma — l-ispeċijiet indikaturi negattivi (inklużi l-ispeċijiet aljeni, l-ispeċijiet indikattivi ta’ bidliet fl-istat tan-nutrijenti u l-ispeċijiet mhux ikkunsidrati karatteristiċi tal-ħabitat) jirrappreżentaw anqas minn 5 % tal-kopertura. Xagħri xott (4030) — l-erja tas-superfiċe attwali (xx ettari) u d-distribuzzjoni tal-ħabitat fis-sit jiżdiedu b’x % (mappa pprovduta); — tinżamm l-abbundanza tal-ispeċijiet tipiċi (lista pprovduta); — tinżamm kopertura baxxa ta’ siġar indiġeni u ta’ arbuxelli mifruxa (<10 % kopertura); — tal-inqas 1 % iżda mhux aktar minn 10% kopertura taż-żona tal-ħabitat tikkonsisti f’art għerja; — id-depożizzjoni tan-nitroġenu tinżamm taħt il-valuri kritiċi tat-tagħbija ddefiniti għas-sit (eż. 10-20 kgN/ettari/sena). Mergħat ta’ Molinia fuq ħamrija kalkarja, bil-pit, jew mimlija b’taħlita ta’ tafal u tajn (Molinion caeruleae) (6410) — l-erja tas-superfiċe attwali (xx ettari) u d-distribuzzjoni tal-ħabitat fis-sit jiżdiedu b’x % (mappa pprovduta); — il-kompożizzjoni veġetali titjieb: tal-anqas xx speċijiet indikaturi pożittivi preżenti, inkluża speċi waħda ta’ “kwalità għolja”, speċijiet indikaturi negattivi jkopru kollettivament mhux aktar minn 20 % tal-kopertura, b’kopertura minn speċi individwali ta’ anqas minn 10 %, u kopertura ta’ speċijiet aljeni ta’ mhux aktar minn 1 %; — l-istruttura veġetali titjieb: il-kopertura tal-ispeċijiet tal-injam u tal-felċi (Pteridium aquilinum) ma tkunx aktar minn 5 %, il-komponent tal-ħxejjex tal-weraq wiesa’ tal-veġetazzjoni huwa bejn 40 u 90 %. Tal-anqas 30 % tal-medda ta’ ħaxix irqiq tkun twila bejn 10 u 80 cm; — tinżamm l-istruttura fiżika: mhux aktar minn 10 % ħamrija għerja. Torbieri attivi għoljin (7110) — l-erja tal-ħabitat fis-sit hija estiża (eż. żieda taż-żona kurrenti b’10 % - minn xx ettari sa yy ettari) u l-kundizzjoni tiegħu tjiebet (eż. billi jiżdied il-livell ta’ kopertura tal-muski tat-torbiera mistagħdra karatteristiċi –speċijiet Sphagnum għal minimu ta’ x %); — il-livelli xierqa tal-ilma jiġu rrestawrati fis-sit kollu (il-livell medju tal-ilma li għandu jkun qrib jew ’il fuq mis-superfiċe ta’ meded ta’ ħaxix għat-torbiera mistagħdra għall-biċċa l-kbira tas-sena; jenħtieġ li l-fluttwazzjonijiet staġjonali ma jaqbżux l-20 cm, u jenħtieġ li jkunu biss 10 cm taħt is-superfiċe, ħlief għal perjodi qosra ħafna ta’ żmien); — il-pH tal-ħamrija u l-livelli xierqa ta’ nutrijenti jinżammu (in-nutrijenti rilevanti u l-meded naturali tagħhom jiġu pprovduti għas-sit); — il-kopertura ta’ siġar u ta’ arbuxelli indiġeni mifruxin hija anqas minn 10 %. Foresti tal-fagu Luzulo-Fagetum (9110) — jinżamm l-istat ta’ konservazzjoni attwali (fav); — l-erja tas-superfiċe attwali tal-ħabitat fis-sit: xx ettari tinżamm; — jinżammu speċijiet ta’ siġar karatteristiċi: tal-anqas 70 % tal-livell ta’ kopertura magħmul minn Picea abies, Fagus sylvatica ssp. sylvatica, Abies alba fi proporzjonijiet varji, bi preżenza rari ta’ Betula pendula, Sorbus aucuparia, b’kopertura ta’ 80–90 % u b’għoli ta’ 22–30 m għall-abit u għall-abies, 18–24 m għall-fagu ta’ 100 sena; — jinżammu l-ispeċijiet karatteristiċi għas-saff tal-ħxejjex: Saff ta’ ħxejjex b’tal-anqas tliet speċijiet/ 1 000 m2 mill-ispeċijiet aċidofili li ġejjin Calamagrostis arundinacea, Luzula luzuloides, Vaccinium myrtillus, Hieracium rotundatum, Athyrium filix-femina, Digitalis grandiflora, Dryopteris filix-mas, Festuca drymeia, Galium odoratum, Galium schultesii, Lamium galeobdolon, Luzula luzuloides, Oxalis acetosella, Poa nemoralis, Pteridium aquilinum, Veronica officinalis; — speċijiet ta’ siġar invażivi u alloktonużi, inkluża kopertura ta’ ekotipi mhux korrispondenti ta’ anqas minn 20 %; siġar ta’ żamma: tal-anqas tliet siġar/ettari; volum ta’ injam mejjet: tal-anqas 20 m3/ettaru. Foresti tal-fagu Asperulo-Fagetum (9130) — l-erja tas-superfiċe attwali (xx ettari) u d-distribuzzjoni tal-ħabitat fis-sit jiżdiedu b’x % (mappa pprovduta); — il-kwalità tal-ħabitat (f’termini ta’ struttura u ta’ funzjoni ekoloġiċi) tittejjeb billi jiġi żgurat li: tal-anqas 95 % tas-siġar li jifformaw il-kopertura huma speċijiet nattivi lokalment bħal sit tal-fagu, tal-fraxxnu u tal-ballut, b’tal-anqas 50 % li jkunu Fagus sylvatica; madwar 10 % tal-kopertura tinkludi mudell dinamiku ta’ ċaqliq ta’ spazji vojta li jħeġġu r-riġenerazzjoni naturali tal-ispeċijiet tas-siġar ta’ kull età; tal-anqas X siġar/ettari maturi u tal-anqas X speċijiet rilevanti ta’ flora tal-art/ettari (lista tal-ispeċijiet rilevanti pprovduti); — l-injam mejjet, wiqfin u mal-art, jiżdied fejn possibbli sabiex jiġi pprovdut ħabitat għall-invertebrati, għall-fungi u għal speċijiet oħrajn tal-imsaġar (siġar u fergħat mal-art, fergħat mejtin fuq siġar ħajjin jew għas-siġar mejtin wiqfin, ilkoll b’dijametru ta’ > 20 cm; volum minimu indikat). Lontra (Lutra lutra) — tinżamm il-popolazzjoni attwali (xx individwi); — il-kwalità ekoloġika tal-ħabitat tal-ilma ħelu (tax-xmara) tittejjeb (aktar minn xx km); — in-numru ta’ siti ta’ mistrieħ u ta’ bejtiet (numru pprovdut) jinżamm u ma hemm l-ebda tnaqqis sinifikanti fil-bijomassa tal-ħut disponibbli (xx kg); — il-konnettività ma’ popolazzjonijiet tal-lontra oħrajn matul ix-xmara titjieb. Denfil iswed (Phocoena phocoena) — tinżamm il-popolazzjoni kurrenti tal-ispeċijiet fis-sit (xx individwi). — l-istorbju taħt l-ilma massimu huwa limitat għal xx dB. — il-firxa tal-ispeċijiet fis-sit hija miżmuma billi jiġi żgurat li ma jkunx hemm ostakli artifiċjali li jistgħu jirrestrinġu l-użu tas-sit. — jinżammu d-disponibbiltà u d-densità tal-priża fis-sit (eż. inklużi s-sallura tar-ramel, l-merlangu, l-aringa u l-laċċa kaħla). — il-qbid inċidentali tad-denfil iswed fl-irkaptu tas-sajd fis-sit huwa evitat. Farfett il-Lejl Nagħla ż-Żgħir (Rhinolophus hipposideros) — il-popolazzjoni tinżamm, b’numru minimu ta’ xx friefet il-lejl għat-tħejjija għall-irqad fis-sajf; — jinżammu n-numru u l-kundizzjoni tal-post tat-tħejjija għall-irqad fis-sajf u tal-postijiet awżiljarji tat-tħejjija għall-irqad; — il-firxa tal-ħabitat potenzjali ta’ foraġġ (xx ettari) u l-karatteristiċi lineari xx (km), tinżamm mingħajr tnaqqis jew telf sinifikanti fi ħdan 2,5 km mill-post tat-tħejjija għall-irqad (mappa pprovduta); — ma hemm l-ebda żieda sinifikanti fl-intensità tad-dawl artifiċjali maġenb il-post tat-tħejjija għall-irqad jew tul ir-rotot tal-ivvjaġġar fi ħdan 2,5 km mill-post tat-tħejjija għall-irqad.

Fin-nuqqas ta’ objettivi ta’ konservazzjoni (28), jenħtieġ li l-valutazzjoni xierqa tassumi bħala minimu li l-objettiv huwa li jiġi żgurat li t-tipi ta’ ħabitats jew il-ħabitats ta’ speċijiet preżenti b’mod sinifikanti fis-sit ma jiddeterjorawx taħt il-livell kurrenti (fiż-żmien tal-valutazzjoni) u li l-ispeċi ma tiġix iddisturbata b’mod sinifikanti, f’konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 6(2) (29).

Għalkemm il-fokus tal-valutazzjoni jenħtieġ li jkun fuq l-għasafar u fuq l-ispeċijiet u fuq it-tipi ta’ ħabitats ta’ interess Komunitarju preżenti b’mod sinifikanti fis-sit, jenħtieġ li ma jintesiex li dawn il-karatteristiċi fil-mira jinteraġixxu wkoll ma’ speċijiet oħrajn, ma’ tipi ta’ ħabitats u mal-ambjent naturali b’modi kumplessi. Barra minn hekk, speċijiet oħrajn jistgħu jkunu rilevanti wkoll fl-osservazzjoni tal-effetti potenzjali fuq ħabitats protetti jekk ikunu jikkostitwixxu speċijiet tipiċi ta’ pjanti u ta’ annimali tat-tip ta’ ħabitat inkwistjoni (30) jew jaqdu rwol sinifikanti fil-katina alimentari li fuqha tiddependi l-karatteristika fil-mira tas-sit ta’ Natura 2000. Dan se jkun rifless fl-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit u l-valutazzjoni xierqa għandha tħares ukoll lejn l-impatti possibbli tal-pjan jew tal-proġett fuq dawn l-ispeċijiet l-oħra fejn rilevanti.

Il-karatteristiċi tal-pajsaġġ li jikkontribwixxu għall-koerenza ekoloġika tan-network, inkluż il-konnettività tiegħu, għandhom jitqiesu wkoll, fejn ikun xieraq, fil-valutazzjoni tal-effetti tal-pjanijiet u tal-proġetti fuq Natura 2000 (ara t-Tabella 4).

b) L-identifikazzjoni u l-valutazzjoni tal-impatti tal-pjan jew tal-proġett fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit

L-aspetti kollha tal-pjan jew tal-proġett li jistgħu, b’mod individwali jew flimkien ma’ pjanijiet jew ma’ proġetti oħra, jaffettwaw l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti, iridu jiġu identifikati fid-dawl tal-aqwa għarfien xjentifiku fil-qasam. Il-valutazzjoni tal-effetti trid tkun ibbażata fuq kriterji oġġettivi u, jekk possibbli, kwantifikabbli. L-impatti għandhom jitbassru b’mod preċiż kemm jista’ jkun, u l-bażi ta’ dan it-tbassir għandha tkun ċara u rreġistrata fir-rapport ta’ valutazzjoni xierqa. Ara aktar dettalji fil-Gwida dwar l-Artikolu 6 - it-taqsima 4.6.

Il-valutazzjoni trid tkopri l-impatt tal-proġett jew tal-pjan kollu inkwistjoni, bl-attivitajiet kollha li jinkludi, u matul il-fażijiet kollha (it-tħejjija, il-kostruzzjoni, l-operat u, fejn rilevanti, id-dekummissjonar jew ir-rikondizzjonar). Il-valutazzjoni trid tidentifika u tagħmel differenzazzjoni tat-tipi varji ta’ impatt, inklużi l-effetti diretti u indiretti, l-effetti temporali jew permanenti, l-effetti fuq terminu qasir u fit-tul u l-effetti kumulattivi.

Il-valutazzjoni tipikament tinkludi l-analiżi tal-impatti possibbli li ġejjin:

— Telf dirett: tnaqqis fil-kopertura ta’ ħabitat bħala riżultat tal-qerda fiżika tiegħu (eż. minħabba t-tneħħija tiegħu jew id-depożizzjoni ta’ materjali tal-kostruzzjoni jew ta’ sedimenti); it-telf ta’ żoni ta’ tnissil, ta’ foraġġ jew ta’ mistrieħ għall-ispeċijiet.

— Degradazzjoni: deterjorament tal-kwalità ta’ ħabitat, li jwassal għal abbundanza mnaqqsa tal-ispeċijiet karatteristiċi jew struttura komunitarja mibdula (kompożizzjoni tal-ispeċijiet). Dan jista’ jiġi kkawżat minn bidliet fil-kundizzjonijiet abijotiċi (eż. livelli tal-ilma jew żieda fis-sedimenti sospiżi, fl-inkwinanti jew fid-depożizzjoni tat-trab); deterjorament taż-żoni ta’ tnissil, ta’ foraġġ jew ta’ mistrieħ għall-ispeċijiet.

— Disturb: bidla fil-kundizzjonijiet ambjentali eżistenti (eż. żieda fl-istorbju jew fit-tniġġis tad-dawl, frekwenza akbar ta’ persuni u ta’ vetturi). Id-disturb jista’ jikkawża, fost l-oħrajn, l-ispostament ta’ individwi tal-ispeċijiet, bidliet fl-imġiba tal-ispeċijiet, jew ir-riskju ta’ morbidità jew ta’ mortalità.

— Frammentazzjoni: twassal għal tibdil fl-irqajja’ ta’ distribuzzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet rilevanti, eż. permezz tal-ħolqien ta’ ostakli fiżiċi jew ekoloġiċi f’żoni li huma fiżikament konnessi b’mod funzjonali, jew il-qsim tagħhom f’unitajiet iżgħar aktar iżolati.

— Effetti indiretti oħrajn: bidla indiretta fil-kwalità tal-ambjent (li tirriżulta pereżempju minn bidla fid-disponibbiltà tan-nutrijenti u tad-dawl, jew minn żieda fil-vulnerabbiltà tas-sit għal theddidiet ġodda oħrajn bħal speċijiet aljeni invażivi, il-penetrazzjoni tal-bniedem u tal-annimali).

Jenħtieġ li dawn l-effetti jiġu analizzati fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit, li jimplika li l-analiżi jeħtieġ li ssir mhux biss fir-rigward tal-kundizzjoni attwali tal-ħabitats u tal-ispeċijiet preżenti b’mod sinifikanti fis-sit iżda wkoll fir-rigward tal-kundizzjoni mixtieqa tagħhom kif iddefinita mill-objettivi ta’ konservazzjoni (eż. żieda fid-daqs tal-popolazzjoni jew fil-kopertura tal-ħabitat b’x %).

Għalhekk, trid issir ukoll analiżi tal-effetti fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit fuq il-bażi tal-attributi jew tal-parametri speċifiċi li jiddeterminaw il-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tal-karatteristiċi protetti (eż.il-medda, il-ħabitat, l-istruttura u l-funzjoni, id-daqs tal-popolazzjoni, il-prospetti futuri).

Kull aspett tal-pjan jew tal-proġett jenħtieġ li jiġi eżaminat min-naħa tiegħu u l-effetti potenzjali tiegħu jenħtieġ li jitqiesu fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit. Imbagħad, l-effetti fuq il-ħabitats u fuq l-ispeċijiet affettwati kollha jenħtieġ li jiġu eżaminati flimkien, u b’rabta ma’ xulxin, sabiex ikunu jistgħu jitqiesu wkoll l-interazzjonijiet bejniethom.

Jistgħu jintużaw metodi differenti sabiex jiġi previst l-impatt potenzjali tal-pjan jew tal-proġetti. Il-Kaxxa 10 telenka xi eżempji ta’ metodi li jistgħu jintużaw sabiex jitbassru l-impatti kif ukoll l-iskala tal-impatt.

Kaxxa 10 Eżempji ta’ metodi ta’ tbassir tal-impatt Kejliet diretti, pereżempju d-daqs tal-erja ta’ ħabitat mitluf jew affettwat, jistgħu jidentifikaw it-telf proporzjonat mill-popolazzjonijiet, mill-ħabitats u mill-komunitajiet ta’ speċijiet. Dijagrammi sekwenzjali, tan-networks u tas-sistemi jidentifikaw ktajjen ta’ impatt li jirriżultaw minn impatti diretti u indiretti, f’konformità ma’ kif jiġu kkawżati, u juru l-interrelazzjonijiet u l-mogħdijiet tal-proċess. Il-mudelli ta’ tbassir kwantitattiv jipprovdu tbassir derivat b’mod matematiku bbażat fuq data u fuq suppożizzjonijiet dwar il-forza u d-direzzjoni tal-impatt. Il-mudelli jistgħu jestrapolaw tbassir li huwa konsistenti mad-data tal-passat u tal-preżent (analiżi tax-xejriet, xenarji, analoġiji li jittrasferixxu l-informazzjoni minn postijiet rilevanti oħrajn) u tbassir intuwittiv. Xi mudelli użati b’mod komuni jipprevedu t-tixrid ta’ inkwinanti fl-arja, l-erożjoni tal-ħamrija, it-tagħbija tas-sediment tal-flussi, u t-tnaqqis tal-ossiġenu fix-xmajjar imniġġsa. Is-sistemi ta’ informazzjoni ġeografika (GISs) jintużaw sabiex jipproduċu mudelli ta’ relazzjonijiet spazjali, bħal sovrapożizzjonijiet ta’ restrizzjoni, jew sabiex jimmappjaw żoni sensittivi u postijiet ta’ telf tal-ħabitat. Il-GISs huma taħlita ta’ kartografija kompjuterizzata, ta’ data tal-mapep maħżuna u ta’ sistema ta’ ġestjoni tal-bażijiet ta’ data li taħżen attributi bħall-użu tal-art jew ix-xaqliba. Il-GISs jippermettu li l-varjabbli maħżunin jintwerew, jiġu kkombinati u analizzati malajr. L-informazzjoni minn proġetti preċedenti simili tista’ tkun utli, speċjalment jekk inizjalment ikun sar tbassir kwantitattiv u jekk dan ikun ġie mmonitorjat waqt l-operat. L-opinjoni u l-ġudizzju esperti jistgħu jinkisbu minn esperjenza u minn konsultazzjonijiet preċedenti.

It-Tabella 5 tagħti eżempju ta’ kontroanaliżi sistematika bejn l-elementi tal-proġett u l-karatteristiċi protetti f’sit ta’ Natura 2000.

Tabella 5

Eżempju ta’ kontroanaliżi sistematika bejn il-komponenti tal-proġett u l-karatteristiċi protetti f’sit ta’ Natura 2000 - eżempju simplifikat għal farm tal-ħut

Fażi tal-proġett Komponent tal-proġett Ħabitat 1 Xmara Ħabitat 2 Foresti tax-xmajjar Ħabitat 3 Xgħir niedi Speċi 1 Ħut Speċi 2 Invertebrati Speċi 3 Għasafar Kostruzzjoni Għadajjar Modifika tal-qiegħ tax-xmara u tal-fluss tax-xmara (xx m -tul) Telf ta’ erja (xx m2) Telf ta’ erja (xx m2) Bidliet fil-komunitajiet tal-ispeċijiet Disturb, spostament ta’ individwi. Telf ta’ ħabitat tat-tnissil Binjiet Telf ta’ erja (xx m2) Telf u deterjorament tal-ħabitat Toroq Bidliet lokali fil-fluss tal-ilma Telf ta’ erja (xx m2) Telf u deterjorament tal-ħabitat Operat Għalf u trattamenti tal-ħut Tniġġis tal-ilma minn prodotti organiċi u kimiċi Tibdil fil-kwalità tal-ħabitat minħabba tniġġis tal-ilma Disturb, spostament ta’ individwi Astrazzjoni tal-ilma Tibdil fil-ħabitat minħabba tnaqqis fil-fluss Degradazzjoni fil-ħabitat minħabba tnaqqis fil-fluss Degradazzjoni fil-ħabitat minħabba tnaqqis fil-fluss Dawl Disturb, spostament ta’ individwi Disturb, spostament ta’ individwi Storbju Spostament ta’ individwi

Il-valutazzjoni trid tkun ibbażata fuq l-aħjar għarfien xjentifiku disponibbli fil-qasam. Dan ifisser li l-informazzjoni trid tkun kompluta u aġġornata. Għal din ir-raġuni, ta’ spiss ikun neċessarju li jitwettqu stħarriġiet fuq il-post sabiex jitneħħew il-lakuni fl-informazzjoni u tinġabar data preċiża. Dan jista’ jinvolvi, pereżempju, il-prospettar taż-żona (bl-użu ta’ metodi ta’ kampjunar, ċensimenti, inventarji, eċċ.) sabiex jiġu identifikati jew ikkonfermati l-post preċiż u d-distribuzzjoni tal-karatteristiċi naturali fir-rigward tal-attivitajiet ippjanati tal-pjan jew tal-proġett taħt valutazzjoni, u l-kundizzjoni ta’ konservazzjoni tagħhom.

Studju dokumentarju minn qabel jista’ jkun utli sabiex jiġi rrieżaminat l-għarfien disponibbli u jiġu identifikati l-ħtiġijiet ta’ informazzjoni li jiġġustifikaw aktar ħidma ta’ stħarriġ fuq il-post. Pereżempju, din tista’ tkun prattika utli meta l-istudju fuq il-post jindika li hemm ħabitats vulnerabbli preżenti li għandhom ġabra rari assoċjata ta’ flora u/jew ta’ fawna, jew li ż-żona li għandha tkun affettwata tospita speċijiet kritiċi għall-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit.

Jenħtieġ li d-data miksuba mill-istħarriġiet fuq il-post tipprovdi bażi oġġettiva għall-proċess ta’ valutazzjoni, li għandu jitwettaq fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni speċifiċi għas-sit. Sabiex id-data dwar il-post tkun kompluta, irid jiġi stabbilit perjodu ta’ żmien suffiċjenti, eż. studju ta’ sena jew aktar li jkopri ċiklu sħiħ ta’ veġetazzjoni, filwaqt li titqies l-istaġjonalità tal-organiżmi selvaġġi, jew stħarriġ tal-fawna li jista’ jkun jeħtieġ li jiġi rripetut sabiex jiġu kkonfermati l-popolazzjonijiet u x-xejriet fuq perjodu ta’ żmien.

Għal żviluppi kbar bħal awtostradi, ferroviji, parks eoliċi, portijiet, passaġġi fuq l-ilma, eċċ., li minħabba l-iskala u n-natura tagħhom huma mistennijin li jkollhom effetti sinifikanti fuq sit, l-istudji fuq il-post huma kważi dejjem meħtieġa. Ikollhom jinkludu mmappjar dettaljat tal-ħabitats protetti jew tal-postijiet tat-tnissil jew tal-mistrieħ tal-ispeċijiet eċċ. (sakemm xi wħud minn dawn l-istħarriġiet u l-istudji ma jkunux diġà twettqu reċentement, pereżempju matul it-tħejjija jew l-aġġornar ta’ pjan ta’ ġestjoni jew waqt il-valutazzjoni ta’ proġett ta’ żvilupp kbir ieħor fiż-żona).

Jenħtieġ li l-impatt jiġi kkwantifikat jew irreġistrat bl-użu ta’ parametri li jagħmluha possibbli li jiġu vvalutati l-iskala u s-severità tal-impatt fuq l-objettivi speċifiċi ta’ konservazzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet preżenti b’mod sinifikanti fuq is-sit (ara wkoll il-Kaxxa 7 fit-taqsima 3.1.4 għal indikaturi ta’ sinifikat). Dan jista’ jinkludi, pereżempju, parametri bħal:

— L-erja tal-ħabitat jew tal-ħabitat tal-ispeċi mitlufa b’mod permanenti (eż. permezz tat-tqaċċit tal-veġetazzjoni jew it-tneħħija ta’ siti xierqa għat-tnissil/għall-bejta) ivvalutata kontra l-erja tal-ħabitat fis-sit, fil-livell reġjonali, nazzjonali u bijoġeografiku (il-perċentwal tal-erja tal-ħabitat mitlufa) u kontra l-mira stabbilita fl-objettiv ta’ konservazzjoni speċifiku għas-sit (li jista’ jinkludi mira għar-restawr);

— L-erja tal-ħabitat jew tal-ħabitat tal-ispeċijiet affettwati (eż. mit-tniġġis, mill-istorbju, mid-deterjorament ta’ kundizzjonijiet ekoloġiċi oħra) ivvalutata kontra l-perċentwal tal-erja tal-ħabitat fis-sit, fil-livell reġjonali, nazzjonali u bijoġeografiku (il-perċentwal tal-erja tal-ħabitat affettwata) u kontra l-mira stabbilita fl-objettiv ta’ konservazzjoni speċifiku għas-sit (li jista’ jinkludi mira għar-restawr);

— Id-daqs tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet residenti u migr