·l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (EU strategy for the Alpine Region, EUSALP, 2016).

·l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun Adrijatiku u Joniku (EU strategy for the Adriatic and Ionian Region, EUSAIR, 2014); u

·l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju (EU strategy for the Danube Region, EUSDR, 2011);

·l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (EU strategy for the Baltic Sea Region, EUSBSR, 2009);

It-tranżizzjoni ekoloġika u dik diġitali huma interkonnessi, u l-MRS kellhom rwol sinifikanti f’din tal-aħħar, u appoġġaw l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Diġitali Ewropea. It-trasformazzjoni diġitali hija objettiv trażversali kemm fl-EUSBSR kif ukoll fl-EUSDR. Il-konnessjoni tal-persuni b’mod elettroniku u l-promozzjoni tal-aċċessibbiltà għas-servizzi pubbliċi minn żoni remoti hija azzjoni ewlenija tal-EUSALP. L-innovazzjoni u t-trasformazzjoni diġitali kienu fost il-prijoritajiet tematiċi taħt il-presidenza Slovakka tal-EUSDR fl-2021.

B’riżultat ta’ dan, l-MRS żviluppaw diversi proġetti u approċċi innovattivi f’dan il-qasam. L-EUSBSR żiedet l-ekoeffiċjenza fis-settur marittimu fil-Baħar Baltiku billi ħolqot u mexxiet soluzzjonijiet diġitali żviluppati b’mod konġunt mill-utenti finali tal-industrija u mill-organizzazzjonijiet tar-riċerka. L-EUSDR kienet strumentali fit-tnaqqis tal-burokrazija għall-industrija tat-trasport bil-baħar bl-introduzzjoni ta’ dokumenti ta’ kontroll armonizzati u diġitalizzati u rawmet il-kooperazzjoni tranżnazzjonali fost l-iskejjel sabiex jissaħħu l-ħiliet diġitali tal-għalliema fir-Reġjun tad-Danubju. L-EUSAIR appoġġat l-iżvilupp ta’ network ta’ negozji u raggruppamenti sostenibbli tat-turiżmu fir-reġjun Adrijatiku-Jonju. L-għan tan-network huwa li jadotta u jimplimenta l-Iskema ta’ Ġestjoni u Verifika ambjentali (Eco-Management and Audit Scheme, EMAS), is-Sistema Ewropea ta’ Indikaturi tat-Turiżmu għall-ġestjoni sostenibbli tad-destinazzjoni (European Tourism Indicators System, ETIS) u Skemi oħra ta’ Ċertifikazzjoni ekoloġiċi (sostenibbli). Fl-aħħar nett, l-EUSALP bdiet it-trasformazzjoni diġitali intelliġenti tal-irħula fir-reġjun tal-Alpi. Dan l-appoġġ għall-komunitajiet rurali jenfasizza d-dimensjoni territorjali tal-MRS kif ukoll il-perspettiva soċjali tad-diġitalizzazzjoni billi jiġu pprovduti servizzi u għodod diġitali lill-gruppi soċjali li ma jkollhomx faċilment aċċess għalihom.

Eżempji ta’ proġetti u proċessi Il-Baħar Baltiku huwa fost l-aktar ilmijiet imniġġsa fl-Ewropa u “Insalvaw il-Baħar” huwa objettiv ewlieni tal-EUSBSR. Il-proġett BEST (Better Efficiency for industrial Sewage Treatment, Effiċjenza Aħjar għat-Trattament tad-Drenaġġ Industrijali) indirizza kemm l-ewtrofikazzjoni kif ukoll ir-riskji li jirriżultaw minn sustanzi perikolużi billi tejjeb it-trattament tad-drenaġġ industrijali fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Fil-fabbrika tal-ħalib u tal-ġobon ta’ Latvijas Piens (il-Latvja), trattament aħjar minn qabel tal-ilma mormi tejjeb ir-riżultati tat-trattament fl-impjant tat-trattament tal-ilma mormi muniċipali fil-qrib. Il-muniċipalità ta’ Doruchów (il-Polonja) bniet linja ġdida ta’ trattament għall-ilma mormi industrijali li tgħin fil-prevenzjoni tal-ewtrofikazzjoni. L-Universitajiet u ċ-Ċentri tar-Riċerka u l-Innovazzjoni huma atturi essenzjali tal-iżvilupp territorjali fl-iffaċilitar tal-implimentazzjoni ta’ mudelli sostenibbli u fit-trawwim tal-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew fir-Reġjun tal-Alpi. L-EUSALP qed tgħin biex tiffaċilita l-istabbiliment ta’ Alleanza/Network tal-Universitajiet tal-Alpi billi tidentifika universitajiet minn sitt pajjiżi tal-EUSALP.

3.Enfasi aktar b’saħħitha fuq il-bidla soċjali, inklużi l-konsegwenzi tal-gwerra fl-Ukrajna

It-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali hija akkoppjata ma’ tranżizzjoni soċjali. L-iżvilupp teknoloġiku, il-globalizzazzjoni u spinta għar-razzjonalizzazzjoni jbiddlu b’mod profond is-suq tax-xogħol Ewropew u joħolqu domanda għal ħiliet ġodda, adattament rapidu u reżiljenza akbar filwaqt li ħafna professjonijiet tradizzjonali sejrin lura. It-tibdil demografiku, il-pandemija, l-influss ta’ refuġjati u x-xejra ġenerali fejn is-soċjetajiet Ewropej isiru aktar polarizzati b’każijiet ta’ faqar u esklużjoni soċjali huma kollha parti minn din it-tranżizzjoni soċjali. F’dan il-proċess, l-MRS jistgħu jimmobilizzaw lill-partijiet ikkonċernati fil-livelli kollha biex jgħinu ħalli jiġi żgurat li ħadd ma jibqa’ lura.

Fl-EUSDR, iċ-Ċentru għall-Edukazzjoni u l-Iżvilupp tal-Intraprenditorija Soċjali (SI PLUS) jagħti spinta lill-innovazzjoni soċjali. Il-Forum tax-Xogħol tal-Baħar Baltiku għall-Ħajja tax-Xogħol Sostenibbli jindirizza l-isfida demografika, u jippromwovi t-tixjiħ attiv u t-tagħlim tul il-ħajja fl-EUSBSR. L-Istrateġija tal-Innovazzjoni Soċjali tal-Alpi għandha l-għan li tiddefinixxi viżjoni ġdida tal-innovazzjoni soċjali biex tiżdied il-kapaċità tal-innovazzjoni tar-reġjuni tal-EUSALP billi twieġeb għal sfidi ġodda. L-EUSAIR ippromwoviet l-investiment fil-ħiliet u fl-edukazzjoni għal ekonomija blu aktar sostenibbli fir-Reġjun Adrijatiku-Jonju. Hija identifikat il-ħiliet u t-taħriġ vokazzjonali u intraprenditorjali bħala prijoritajiet prinċipali indirizzati f’inizjattiva ewlenija, DES_AIR, bis-saħħa tal-Pilastru tat-Turiżmu Sostenibbli.

Ir-refuġjati mill-gwerra fl-Ukrajna jfittxu kenn madwar l-Ewropa. Dan jitlob azzjoni fl-erba’ MRS kollha. L-EUSBSR u l-EUSDR huma partikolarment ikkonċernati minn pressjoni addizzjonali fuq is-sistemi tas-saħħa u soċjali li diġà huma affettwati mill-pandemija. Ħafna partijiet ikkonċernati tal-MRS jgħinu lir-refuġjati u jappoġġaw inizjattivi ta’ għajnuna umanitarja. Dan l-aħħar, dawn l-attivitajiet tal-MRS iffukaw fuq l-integrazzjoni tar-refuġjati tal-Ukrajna u fuq l-istabbiliment ta’ kurituri sikuri għall-merkanzija.

Fl-istess ħin, il-pandemija kellha effetti negattivi fuq il-pajjiżi parteċipanti tal-MRS. Fuq nota pożittiva, dan wassal għal modi ġodda ta’ ħidma, ta spinta lil inizjattivi ġodda bħar-raggruppamenti tal-innovazzjoni li jgħinu lill-SMEs jaġġustaw għal kundizzjonijiet ġodda ta’ wara l-COVID, tejjeb bidla għal turiżmu aktar sostenibbli u diġitalizzazzjoni tas-suq tax-xogħol.

Eżempji ta’ proġetti u proċessi Il-membri tal-grupp ta’ tmexxija tal-qasam ta’ politika Secure tal-EUSBSR – li l-biċċa l-kbira minnhom ġejjin minn aġenziji tal-protezzjoni ċivili madwar ir-reġjun Baltiku – qasmu l-esperjenza tagħhom fil-ġbir u fit-tqassim tal-għajnuna lill-Ukrajna u wieġbu għall-ħtiġijiet emerġenti ta’ tagħmir bħal trakkijiet tat-tifi tan-nar. Il-Qasam prijoritarju 10 tal-EUSDR (Kapaċità istituzzjonali u kooperazzjoni) uża n-networks tagħhom ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jikkoordina inizjattivi li jappoġġaw lin-nies fl-Ukrajna u lir-refuġjati li jkunu qed jaħarbu mill-gwerra.

4.Promozzjoni tal-koeżjoni u tal-iżvilupp ibbażat fuq il-post

L-erba’ MRS kollha huma allinjati sew mal-objettiv ġenerali tal-politika ta’ koeżjoni biex jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali fl-Unjoni Ewropea u jikkoreġu l-iżbilanċi bejn il-pajjiżi u r-reġjuni.

Valur miżjud tal-istrateġiji huwa li jinkiseb approċċ ibbażat fuq il-post għall-politika ta’ koeżjoni billi jiġu appoġġati l-inizjattivi emerġenti fil-livell lokali u reġjonali li jistgħu jibbenefikaw mill-kooperazzjoni fil-livell makroreġjonali. Fl-erba’ MRS bħalissa hemm firxa wiesgħa ta’ proċessi u proġetti li jgħaqqdu l-azzjoni lokali u reġjonali mal-prijoritajiet politiċi Ewropej. Dan jinkludi inizjattivi għall-ġestjoni tar-riskji tat-tibdil fil-klima billi i) jippermettu interazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet lokali u l-awtoritajiet nazzjonali tal-protezzjoni ċivili, ii) jużaw id-diġitalizzazzjoni biex jingħelbu l-iżvantaġġi naturali u tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-irħula muntanjużi u rurali, u iii) jiżviluppaw marki territorjali fuq skala żgħira fis-settur agroalimentari. L-attivitajiet imwettqa ppromwovew approċċi parteċipattivi u minn isfel għal fuq biex jappoġġaw i) l-intraprenditorija, ii) ir-raggruppamenti tranżnazzjonali u ċ-ċentri ta’ innovazzjoni diġitali, u iii) l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fl-innovazzjoni u fl-intraprenditorija.

Dawn il-kisbiet huma promettenti ħafna iżda għad hemm lok għall-MRS biex ikomplu jkabbru r-rwol tagħhom, b’mod partikolari billi jsaħħu r-rabta mal-livell lokali.

5.Is-sħubija – l-involviment tas-soċjetà ċivili, tal-partijiet ikkonċernati lokali u taż-żgħażagħ

Kif stabbilit mir-Rapport Parallel tal-MRS kollha ikkoordinat mill-Kamra Ewropea bbażata f’Budapest, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom rwol vitali fil-kontribut għal teħid ta’ deċiżjonijiet aħjar, b’mod partikolari billi jressqu l-komunitajiet lokali u reġjonali eqreb lejn l-MRS.

Kemm fl-EUSAIR kif ukoll fl-EUSDR, is-soċjetà ċivili hija involuta permezz ta’ pjattaformi bbażati fuq l-ippjanar parteċipattiv, il-bini tal-komunità u l-għoti tas-setgħa. Fl-EUSAIR, il-forum tal-Kmamar tal-Kummerċ tal-Adrijatiku Jonju (Forum AIC), il-Forum tal-Bliet Adrijatiċi u Jonji (Forum of Adriatic and Ionian Cities, FAIC) u l-Assoċjazzjoni tal-Universitajiet tar-reġjun Adrijatiku u Joniku (Universities of the Adriatic and Ionian, UNIADRION) jirrappreżentaw network ta’ aktar minn 120 korp u istituzzjoni. Fl-EUSDR, il-pjattaformi tas-soċjetà ċivili jinkludu l-Forum tas-Soċjetà Ċivili tad-Danubju (Danube Civil Society Forum, DCSF) bil-grupp ta’ ħidma tiegħu, il-Pjattaforma tal-Atturi Lokali tad-Danubju (Danube Local Actors Platform, D-LAP), DANET - Danube Networkers for Europe u d-Dar Ewropea li kkoordinat ir-Rapport Parallel.

Il-partijiet ikkonċernati tal-EUSALP ilhom involuti sa mill-bidu u s-soċjetà ċivili għandha rwol dejjem akbar fl-implimentazzjoni tal-istrateġija. Diversi gruppi ta’ azzjoni jinkludu rappreżentanti minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u s-soċjetà ċivili hija involuta wkoll f’eventi differenti tal-grupp ta’ azzjoni. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili wkoll għandhom rwol fl-EUSBSR. Dawn huma partikolarment attivi fl-oqsma ta’ politika tal-Edukazzjoni, il-Kultura, is-Saħħa u t-Turiżmu.

Eżempji ta’ proġetti u proċessi Fl-istess żmien tal-Forum Annwali tal-EUSDR, il-Jiem ta’ Parteċipazzjoni tad-Danubju jlaqqgħu flimkien rappreżentanti tal-amministrazzjonijiet pubbliċi lokali, reġjonali u nazzjonali, is-soċjetà ċivili, il-governanza tal-UE u tal-EUSDR u partijiet ikkonċernati oħra tal-EUSDR. L-objettiv huwa li tissaħħaħ il-fiduċja bejn il-partijiet ikkonċernati pubbliċi u privati u li jinħolqu flimkien soluzzjonijiet sostenibbli għall-iżvilupp reġjonali fir-Reġjun tad-Danubju. L-edizzjoni tal-2021 eżaminat il-prekundizzjonijiet għal diġitalizzazzjoni ċċentrata fuq in-nies u għaliex din hija ta’ importanza.

L-MRS kollha jirrikonoxxu l-importanza li ż-żgħażagħ jiġu introdotti fil-governanza tagħhom u b’mod aktar wiesa’ li jilħqu liż-żgħażagħ, jagħtuhom is-setgħa u jippermettulhom iwettqu attivitajiet iddedikati għall-interessi u t-tħassib tagħhom. Is-sena 2020 immarkat it-tnedija tal-Manifest taż-Żgħażagħ għal Interreg . Matul l-aħħar snin, l-erba’ MRS kollha stiednu liż-żgħażagħ fil-Fora Annwali, biex jieħdu sehem b’mod attiv fid-diskussjoni ma’ dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet. L-inklużjoni taż-żgħażagħ żdiedet fid-dawl tas-Sena Ewropea taż-Żgħażagħ 2022.