Rapport Speċjali Infiq ta’ mill-inqas euro 
wieħed minn kull ħamsa 
mill-baġit tal-UE fuq 
l-azzjoni klimatika: qed isir 
xogħol ambizzjuż, iżda 
hemm riskju serju li ma 
jkunx suffiċjenti MT 2016  Nru  31
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet:  eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditors
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l -Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l -Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas -server Europa (http://europa.eu).
Il-Lussemburgu: L -Uffiċċju tal -Pubblikazzjonijiet tal -Unjoni Ewropea, 2016
Print ISBN 978-92-872-6571-5 ISSN2 1831-0907 doi:10.2865/324098 QJ-AB-16-033-MT-C
PDF ISBN 978-92-872-6566-1 ISSN2 1977-5741 doi:10.2865/508216 QJ-AB-16-033-MT-N
EPUB ISBN 978-92-872-6548-7 ISSN2 1977-5741 doi:10.2865/9840 QJ-AB-16-033-MT-E
© L-Unjoni Ewropea, 2016
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm -il darba jissemma s -sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
Infiq ta’ mill-inqas euro 
wieħed minn kull ħamsa 
mill-baġit tal-UE fuq 
l-azzjoni klimatika: qed 
isir xogħol ambizzjuż, iżda 
hemm riskju serju li ma 
jkunx suffiċjenti
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2016  Nru 31
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha f’dak li jirrig -
warda oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex 
timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ 
nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.
Dan ir-rapport ġie adottat mill-Awla I tal-Awditjar, li tispeċjalizza fl-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali. L-awditu tmexxa 
mis-Sur Phil Wynn Owen, Membru tal-QEA u Dekan tal-Awla I, flimkien ma’ Kersti Kaljulaid, eks-Membru tal-QEA. 
Il-kap tal-kompitu kien Bertrand Tanguy, u Tomasz Plebanowicz id-deputat kap tal-kompitu. It-tim tal-awditjar kien 
magħmul minn Katharina Bryan, Peeter Latti, Alain Vansilliette, Angharad Weatherall, Armando Do Jogo, Michał 
Machowski, Vivi Niemenmaa, Olivier Prigent, Carlos Sanchez Rivero, Frédéric Soblet, Klaus Stern, Dana Moraru u Maria 
Ploumaki. Hannah Critoph assistiet fl-abbozzar tar-rapport.
Mix-xellug għal-lemin: P . Wynn Owen, H. Critoph, F. Soblet, K. Bryan, A. Do Jogo, B. Tanguy, O. Prigent, 
T. Plebanowicz, C. Sanchez Rivero, A. Weatherall, M. Machowski, V. Niemenmaa, K. Kaljulaid.
03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju u abbrevjazzjonijiet
I - VIII Sommarju eżekuttiv
1 - 14 Introduzzjoni
15 - 23 Ambitu u approċċ tal-awditjar
24 - 90 Osservazzjonijiet
24 - 64 B’mod ġenerali, sar progress iżda hemm riskju serju li l-mira ta’ 20 % ma tintlaħaqx
25 - 33 Impenn kollettiv, b’xi strumenti ta’ finanzjament mistennija li jikkontribwixxu aktar minn 20 %
34 - 38 Il-metodu ta’ insegwiment li l-Kummissjoni tuża jibbaża metodoloġiji internazzjonali, iżda għandu xi 
dgħufijiet
39 - 48 B’mod ġenerali, sar progress lejn l-ilħuq tal-mira, iżda r-rappurtar huwa biss parzjalment affidabbli u mhux 
iffukat biżżejjed fuq ir-riżultati
49 - 51 Hemm riskju serju li l-mira ma tintlaħaqx
52 - 54 Is-suppożizzjonijiet dwar il-kontribuzzjoni li ssir minn pagamenti diretti agrikoli għall-mira tal-azzjoni 
klimatika ma għandhomx ġustifikazzjoni soda
55 - 59 Jekk sett differenti ta’ koeffiċjenti ta’ insegwiment, ibbażat fuq metodoloġiji stabbiliti f’livell 
internazzjonali, jiġi applikat għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, il-finanzjament għall-
klima jkun 40 % inqas
60 - 64 Jeħtieġ li tittieħed azzjoni fil-pront billi l-kontribuzzjoni mill-finanzjament għar-riċerka qed taqa’ lura 
b’mod sinifikanti
65 - 90 F’xi wħud mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej hemm aktar finanzjament għall-azzjoni 
klimatika u dan huwa ffukat aħjar, iżda f’oħrajn, fil-biċċa l-kbira, jinżamm l- istatus quo
68 - 75 Allokazzjonijiet ogħla għall-klima fil-qafas tal-FEŻR u tal-FK juru li jista’ jkun hemm iffukar aħjar fuq 
il-klima
76 - 79 Il-kontribuzzjoni potenzjali tal-Fond Soċjali Ewropew għall-azzjoni klimatika – hemm aktar x’jista’ jinkiseb
04 Werrej 
80 - 87 L-ebda bidla sinifikanti fl-infiq relatat mal-politika agrikola komuni, għalkemm jeżistu prattiki tajbin fil-
qasam tal-iżvilupp rurali
88 - 90 Żieda limitata ħafna fl-iffukar fuq l-azzjoni klimatika fil-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd
91 - 109 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness  — Matriċi ta’ koeffiċjenti użati mill-QEA fil-qasam tal-politika ta’ żvilupp rurali
 Ir-risposta tal-Kummissjoni
05
 Glossarju 
u abbrevjazzjonijiet
Azzjoni klimatika : Azzjonijiet li jindirizzaw it-tibdil fil-klima (imsejħa “azzjoni klimatika” f’dan ir-rapport).
Dokumenti ta’ programmazzjoni : Programmi li permezz tagħhom l-objettivi strateġiċi globali li huma ssettjati 
fil-ftehimiet ta’ sħubija bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri individwali jinqasmu fi prijoritajiet ta’ 
investiment, objettivi speċifiċi u, aktar ‘l isfel, f’azzjoni konkreta. Fil-politika ta’ żvilupp rurali, dawn jissejħu 
programmi tal-iżvilupp rurali. Għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej l-oħra, dawn jissejħu programmi 
operazzjonali.
Ekoloġizzazzjoni : Komponent tal-pagamenti diretti agrikoli li jappoġġa prattiki agrikoli li jkunu ta’ benefiċċju 
għall-klima u l-ambjent. Dawn il-prattiki jinkludu d-diversifikazzjoni tal-għelejjel, il-manutenzjoni ta’ bwar 
permanenti u l-istabbiliment ta’ infrastruttura ekoloġika.
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) : Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali għandu 
l-għan li jgħin liż-żoni rurali tal-UE, biex jiffaċċjaw firxa wiesgħa ta’ sfidi ekonomiċi, ambjentali u soċjali.
Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) : Il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija jipprovdi finanzjament għal 
pagamenti diretti lill-bdiewa, għall-ġestjoni tas-swieq agrikoli u għal għadd ta’ skopijiet oħra bħal miżuri veterinarji 
u għas-saħħa tal-pjanti, programmi tal-ikel u attivitajiet ta’ informazzjoni.
Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) : Il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd 
huwa l-fond għall-politika marittima u l-politika dwar is-sajd tal-UE għall-2014-2020. Huwa għandu l-għan li jgħin lis-
sajjieda fit-tranżizzjoni għal sajd sostenibbli u lill-komunitajiet kostali fid-diversifikazzjoni tal-ekonomiji tagħhom. 
Huwa jiffinanzja wkoll proġetti li joħolqu impjiegi ġodda u li jtejbu l-kwalità tal-ħajja tul il-kosti Ewropej.
Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) : Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali għandu l-għan li 
jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jirrimedja l-iżbilanċi reġjonali prinċipali. Dan 
jintlaħaq permezz ta’ appoġġ finanzjarju għall-ħolqien ta’ infrastruttura u investiment produttiv li joħloq l-impjiegi, 
prinċipalment għan-negozji.
Fond Soċjali Ewropew (FSE) : L-għan tal-Fond Soċjali Ewropew huwa li jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali fi 
ħdan l-Unjoni Ewropea billi jtejjeb l-impjieg u l-opportunitajiet ta’ impjiegi, prinċipalment permezz ta’ miżuri ta’ 
taħriġ, filwaqt li jħeġġeġ livell ogħla ta’ impjieg u l-ħolqien ta’ aktar impjiegi u impjiegi aħjar.
Fond ta’ Koeżjoni (FK) : Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu l-għan li jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali 
tal-Unjoni fl-interess tal-promozzjoni ta’ żvilupp sostenibbli. L-FK jiffoka fuq investimenti fl-ambjent u fit-trasport, 
inkluż f’oqsma relatati mal-iżvilupp sostenibbli u l-enerġija, li jippreżentaw benefiċċji ambjentali.
Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) : Il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej huma grupp 
ta’ ħames fondi separati li għandhom l-għan li jnaqqsu l-iżbilanċi reġjonali madwar l-UE, b’oqfsa ta’ politika 
ġodda ssettjati għall-perjodu baġitarju tal-qafas finanzjarju pluriennali ta’ seba’ snin. Il-ħames fondi huma: il-Fond 
Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE), il-Fond ta’ Koeżjoni (FK), il-Fond Agrikolu 
Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS).
Insegwiment tal-klima : Monitoraġġ tal-progress lejn l-ilħuq tal-mira ta’ 20 % billi titkejjel il-kontribuzzjoni 
finanzjarja tal-fondi għal din il-mira.
Integrazzjoni tal-azzjoni klimatika : Aktar milli toħloq strument iddedikat u speċifiku ta’ finanzjament, 
l-integrazzjoni tintegra l-azzjoni klimatika fil-politiki, l-istrumenti, il-programmi jew il-fondi tal-UE.
06 Glossarju u abbrevjazzjonijiet 
Koeffiċjenti tal-UE għall-klima : Ponderazzjonijiet mogħtija lill-fondi tal-UE li jmorru għal proġetti, miżuri jew 
azzjonijiet. Il-koeffiċjenti huma bbażati fuq il-metodoloġija tal-markaturi ta’ Rio, li tintuża mill-OECD. Il-koeffiċjenti 
tal-UE għall-klima għandhom il-ponderazzjonijiet ta’ 0 %, 40 % u 100 % skont xi jkun il-kontribut tal-azzjoni għall-
mitigazzjoni ta’ jew l-adattament għat-tibdil fil-klima.
Kundizzjonalità : Sistema li torbot il-biċċa l-kbira mill-pagamenti taħt il-politika agrikola komuni mal-konformità 
mill-bdiewa ma’ regoli bażiċi għall-ambjent, għas-sikurezza alimentari, għas-saħħa u t-trattament xieraq tal-
annimali, kif ukoll għaż-żamma ta’ art agrikola f’kundizzjonijiet agrikoli u ambjentali tajbin.
Markaturi ta’ Rio : Kodiċijiet użati mill-OECD għall-insegwiment ta’ fondi mmirati lejn il-mitigazzjoni ta’ 
u l-adattament għat-tibdil fil-klima.
Miżura : Fil-programmi tal-iżvilupp rurali, din tfisser sett ta’ operazzjonijiet jew proġetti li jikkontribwixxu għal 
waħda jew aktar mill-prijoritajiet tal-Unjoni fil-qasam tal-iżvilupp rurali.
Oqsma ta’ prijorità : L-Unjoni Ewropea identifikat sitt prijoritajiet għall-Iżvilupp Rurali. Dawn jerġgħu jinqasmu 
fi 18-il “qasam ta’ prijorità” sabiex l-għanijiet ta’ kull prijorità jiġu dettaljati aħjar u biex il-programmazzjoni tiġi 
ffaċilitata.
Orizzont 2020 : Il-programm tal-UE ta’ riċerka u innovazzjoni għall-perjodu 2014-2020.
Pagamenti diretti agrikoli : Pagamenti diretti jingħataw lill-bdiewa bħala appoġġ għall-introjtu tagħhom kif ukoll 
bħala rimunerazzjoni talli jipproduċu prodotti pubbliċi permezz ta’ ekoloġizzazzjoni, u flimkien mal-kundizzjonalità.
Prijoritajiet tal-Unjoni : Objettivi ssettjati għall-iżvilupp rurali, li jikkontribwixxu għall-istateġija Ewropa 2020 għal 
tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Hemm sitt prijoritajiet tal-unjoni fl-oqsma tal-agrikoltura, tal-forestrija 
u rurali li prinċipalment jikkonċernaw it-trawwim ta’ innovazzjoni u kompetittività, ir-restawr u t-titjib tal-ekosistemi, 
l-appoġġ tal-bidla (tranżizjoni) lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u ekonomija reżistenti għat-
tibdil fil-klima, u l-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali u t-tnaqqis tal-faqar.
Programme LIFE : Il-programm tal-UE li jappoġġa proġetti ambjentali, ta’ konservazzjoni tan-natura u ta’ azzjoni 
klimatika fl-UE kollha, attwalment għall-perjodu 2014-2020.
07
 Sommarju eżekuttiv
I
It-tibdil fil-klima huwa waħda mill-akbar sfidi li qed jiffaċċjaw l-Unjoni Ewropea (UE) u l-gvernijiet madwar id-dinja. 
Sabiex tirrispondi għat-tibdil fil-klima u l-ħtiġijiet sostanzjali ta’ investiment assoċjati, l-UE qablet li jenħtieġ li 
mill-inqas 20 % tal-baġit tagħha għall-perjodu 2014-2020 — euro wieħed minn kull ħamsa — jintnefqu fuq azzjoni 
relatata mal-klima. Dan l-objettiv jifforma parti mir-rwol ta’ mexxej li l-UE għandha fl-azzjoni klimatika.
II
Il-mira li jintnefaq euro wieħed minn kull ħamsa fuq azzjoni relatata mal-klima għandha tinkiseb bl-inkorporazzjoni 
jew l-”integrazzjoni” tal-azzjoni klimatika fi ħdan strumenti differenti ta’ finanzjament tal-UE. Dan ifisser li, minflok 
li jinħoloq strument wieħed iddedikat ta’ finanzjament, l-objettiv għandu jintlaħaq permezz tal-inkorporazzjoni 
tal-kwistjonijiet li jikkonċernaw it-tħassib relatat mal-klima fl-oqsma ta’ politika u l-fondi korrispondenti tal-baġit 
tal-UE.
III
Aħna fittixna li niddeterminaw jekk kienx probabbli li tintlaħaq il-mira li jintnefaq mill-inqas 20 % tal-baġit tal-UE 
fuq azzjoni relatata mal-klima u jekk kienx probabbli li l-approċċ użat iżid il-valur, billi jwassal għal aktar finanzja -
ment, li jkun iffukat aħjar, favur l-azzjoni klimatika.
IV
Aħna sibna li kien qed isir xogħol ambizzjuż u li, b’mod ġenerali, kien sar progress lejn l-ilħuq tal-mira. Madankollu, 
hemm riskju serju li l-mira ta’ 20 % ma tintlaħaqx mingħajr ma jsir aktar sforz biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima. 
L-implimentazzjoni tal-mira wasslet għal aktar finanzjament, li kien iffukat aħjar, favur l-azzjoni klimatika fil-qafas 
tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u fil-Fond ta’ Koeżjoni. Madankollu, fil-Fond Soċjali Ewropew, u fl-oqsma 
tal-agrikoltura, l-iżvilupp rurali u s-sajd, ma saret l-ebda tranżizzjoni sinifikanti favur l-azzjoni klimatika u l-opportu -
nitajiet potenzjali għall-finanzjament ta’ azzjoni relatata mal-klima ma ġewx esplorati kollha bis-sħiħ.
V
Skont iċ-ċifri tal-Kummissjoni, is-sehem ta’ finanzjament iddedikat għall-azzjoni klimatika laħaq medja ta’ 17.6 % 
bejn l-2014 u l-2016. B’mod globali, il-Kummissjoni tistma li se jkun intnefaq 18.9 % fuq l-azzjoni klimatika, u b’hekk 
l-objettiv ta’ 20 % ma jintlaħaqx.
08 Sommarju eżekuttiv 
VI
Aħna stmajna li jkun meħtieġ li r-rata ta’ finanzjament għall-klima tiżdied biex tilħaq medja ta’ 22 % matul is-snin 
kollha li jifdal tal-perjodu ta’ programmazzjoni attwali, jiġifieri għall-2017 sal-2020, biex il-mira kumplessiva ta’ 
20 % tintlaħaq sa tmiem l-2020. Hemm riskji serji involuti biex dan jinkiseb fl-oqsma kontributorji prinċipali tal-
agrikoltura, l-iżvilupp rurali u r-riċerka. Jekk tiġi kkalkulata skont metodoloġiji stabbiliti f’livell internazzjonali għall-
valutazzjoni tal-livelli ta’ finanzjament għall-klima, il-kontribuzzjoni vvalutata mill-agrikoltura u l-iżvilupp rurali tkun 
inqas b’ammont li jlaħħaq sa madwar EUR 33 biljun. Fir-rigward tar-riċerka, il-programm Orizzont 2020 waqa’ lura 
fl-ilħuq tal-mira tiegħu li jalloka 35 % għall-azzjoni klimatika, b’kontribuzzjoni li attwalment tinsab f’livell ta’ 24 %. 
Il-Kummissjoni ma għandha l-ebda pjan ta’ azzjoni dettaljat li jistipula kif biħsiebha tilħaq il-livell ippjanat.
VII
L-approċċ tal-Kummissjoni għall-valutazzjoni tal-livelli ta’ finanzjament għall-azzjoni klimatika jiffoka fuq l-iden -
tifikazzjoni tan-nefqa ppjanata. Madankollu, il-pjanijiet mhux bilfors se jiġu konkretizzati fi nfiq effettiv, u dan 
l-approċċ mhuwiex se jipprovdi informazzjoni komprensiva dwar ir-riżultati miksuba. Barra minn hekk, il-metodu 
ta’ insegwiment ma jirriflettix l-effetti finanzjarji sħaħ tal-infiq tal-UE fuq l-azzjoni klimatika permezz ta’ strumenti 
finanzjarji, u lanqas ma jiddistingwi bejn il-finanzjament għall-miżuri ta’ mitigazzjoni u dawk ta’ adattament.
VIII
Ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali tagħna huma li jitwaqqfu eżerċizzju robust pluriennali ta’ konsolidazzjoni 
u qafas komprensiv ta’ rappurtar, u li ssir valutazzjoni tal-ħtiġijiet relatati mat-tibdil fil-klima. Aħna nirrakkomandaw 
ukoll li l-istimi eċċessivi jiġu kkoreġuti, li jitfasslu pjanijiet ta’ azzjoni għall-oqsma li waqgħu lura, u li l-infiq effet -
tiv u r-riżultati jiġu mmonitorjati. Fl-aħħar nett, aħna nirrakkomandaw li l-opportunitajiet potenzjali kollha jiġu 
esplorati biex tiġi żgurata tranżizzjoni ulterjuri u effettiva favur l-azzjoni klimatika.
09
 Introduzzjoni
01 
It-tibdil fil-klima huwa waħda mill-akbar sfidi li qed jiffaċċjaw l-Unjoni Ewropea 
(UE) u l-gvernijiet madwar id-dinja. Il-klima tad-Dinja qed tinbidel minħabba 
konċentrazzjoni ogħla ta’ ċerti gassijiet, magħrufa bħala gassijiet serra, fl-at -
mosfera. Dawn il-gassijiet jaġixxu bħala kutra, u ma jħallux is-sħana taħrab biex 
b’hekk isaħħnu wiċċ id-Dinja f’dak li huwa magħruf bħala l-”effett serra”1. Madwar 
9 % tal-gassijiet serra emessi madwar id-dinja fl-2012 ġew mill-UE.
Żewġ aspetti tal-azzjoni klimatika: il-mitigazzjoni ta’ 
u l-adattament għat-tibdil fil-klima
02 
Hemm żewġ risponsi komplementari ta’ politika għat-tibdil fil-klima: il-mitigazz -
joni u l-adattament. L-ewwel approċċ, il- mitigazzjoni , ifittex li jindirizza l-kawżi 
tat-tibdil fil-klima billi jnaqqas jew jillimita l-emissjoni ta’ gassijiet serra, primarja -
ment permezz ta’ tnaqqis fil-konsum tal-enerġija, itejjeb l-effiċjenza enerġetika, 
u jżid is-sehem tal-enerġija rinnovabbli. Dan l-approċċ jinkludi wkoll sforzi biex 
jitħarsu u jissaħħu l-mezzi għas-sekwestru tal-gassijiet serra2, kif ukoll biex jit -
tejbu l-prattiki forestali u agrikoli għall-preżervazzjoni u s-sekwestru tal-karbonju 
fil-ħamrija u fil-foresti.
03 
L-importanza tal-azzjoni ta’ mitigazzjoni tintwera fil- Figura 1  hawn taħt. Din 
turi l-bidliet fit-temperatura tal-wiċċ li huma mbassra għas-seklu 21 u mqabbla 
mat-temperaturi medji matul l-aħħar parti tas-seklu 20 fix-xenarju fejn jinżamm 
l-istatus quo  għall-emissjonijiet tal-karbonju3.
04 
It-tieni approċċ għall-indirizzar tat-tibdil fil-klima, l- adattament , għandu l-għan 
li jiġu antiċipati l-effetti avversi u, fejn jeżistu, l-effetti pożittivi tat-tibdil fil-klima 
li se jseħħu, u li tittieħed azzjoni xierqa għall-prevenzjoni jew il-minimizzazzjoni 
tal-ħsara potenzjali. Minkejja l-implimentazzjoni tal-azzjoni ta’ mitigazzjoni, 
it-temperatura tad-Dinja se tkompli tiżdied sa mill-inqas l-2040, irrispettivament 
mix-xenarju ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra li jitqies4. Dan ifisser li se jkunu 
meħtieġa miżuri ta’ adattament anke fil-każ tal-aħjar xenarju.1 Ara l-IPCC, [Core Writing Team, 
R.K. Pachauri u L.A. Meyer 
(eds.)], “Climate Change 2014: 
Synthesis Report. Contribution 
of Working Groups I, II and III 
to the Fifth Assessment Report 
of the Intergovernmental 
Panel on Climate Change”, 
(Tibdil fil-Klima 2014: Rapport 
ta’ Sinteżi. Kontribut 
tal-Gruppi ta’ Ħidma I, II u III 
għall-Ħames Rapport ta’ 
Valutazzjoni tal-Grupp 
Intergovernattiv ta’ Esperti 
dwar it-Tibdil fil-Klima), 
Ġinevra, l-Iżvizzera, l-2014, 
p. 151.
2 Is-sekwestru huwa l-proċess 
ta’ qbid u ħżin ta’ gassijiet 
serra fuq terminu twil.
3 Il-każ tal-linja bażi fejn 
“jinżamm l-i status quo ” jassumi 
li x-xejriet futuri fl-iżvilupp 
isegwu dawk tal-passat u li 
mhi se sseħħ l-ebda bidla 
fil-politiki. Ara http://www.
ipcc.ch/ipccreports/tar/wg3/
index.php?idp=286
4 Is-Seba’ Programm ta’ Azzjoni 
Ambjentali (id-Deċiżjoni 
Nru 1386/2013/UE tal-
Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
20 ta’ Novembru 2013) 
u l-IPCC 2013.
10 Introduzzjoni Figura 1Bidliet fit-temperatura tal-wiċċ fl-UE li huma mbassra għall-perjodu 2071-2100
Il-figura turi l-bidliet fit-temperatura medja annwali li huma mbassra għall-perjodu 2071-2100, meta mqabbel mal-perjodu 1971-2000 (jinżamm 
l-istatus quo għall-emissjonijiet tal-karbonju). Il-bidliet imbassra huma bbażati fuq il-medja ta’ kombinament ta’ ħafna mudelli bl-użu ta’ xenarju 
ta’ emissjonijiet għoljin stabbilit mill-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima.
Sors:  L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent
(http://www.eea.europa.eu/data-and-maps/figures/projected-change-in-annual-mean )
4
0
°
3
0
°
2
0
°
1
0
°
0
°
5
0
°
4
0
°
60o°C
< 3
3 – 3.5 3.5 – 4 4 – 4.5 4.5 – 5 5 – 5.5 5.5 – 6> 6
11 Introduzzjoni 
05 
Il-miżuri ta’ adattament huma dipendenti mill-impatti tat-tibdil fil-klima. Dawn 
l-impatti jvarju sinifikattivament skont xi tkun il-ġeografija. Huma jinkludu, 
pereżempju, għargħar, livelli tal-baħar li telgħin, nixfa u deżertifikazzjoni, kif ukoll 
telf ta’ bijodiversità (ara l- Figura 2 ).Figura 2
Sors:  L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, l-2012.Impatti ewlenin, kemm osservati kif ukoll imbassra, tat-tibdil fil-klima għar-reġjuni 
prinċipali fl-Ewropa
L-Ewropa tat-Tramuntana
Żieda /f_it-temperatura ħafna  akbar mill-medja globali
Tnaqqis /f_il-kopertura tal-lagi u x-xmajjar mill-borra u s-silġŻieda /f_il-/f_lussi tax-xmajjar
Spostament tal-ispeċijiet lejn it-Tramuntana
Żieda /f_ir-rendimenti tal-għelejjelTnaqqis /f_id-domanda  tal-enerġija għat-tisħinŻieda /f_il-potenzjal tal-idroenerġijaRiskju dejjem jikber ta’ ħsara minn maltempati /f_ix-XitwaŻieda /f_it-turiżmu tas-Sajf
Żoni muntanjużi
Żieda /f_it-temperatura akbar mill-medja EwropeaTnaqqis /f_l-estent u l-volum tal-glaċieri
Tnaqqis f'żoni muntanjużi ta' permafrost
Ċaqliq ’il fuq ta’ speċijiet ta’ pjanti u ta’ annimali
Riskju għoli ta’ estinzjoni ta’ speċijiet /f_ir-reġjuni Alpini
Riskju dejjem jikber ta' erożjoni tal-ħamrija
Tnaqqis /f_it-turiżmu tal-iskijjar
L-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant
Żieda /f_l-estremitajiet ta’ temperaturi sħanTnaqqis ta’ preċipitazzjoni /f_is-SajfŻieda /f_it-temperatura tal-ilmaRiskju dejjem jikber ta’ nirien /f_il-forestiTnaqqis /f_il-valur ekonomiku tal-forestiŻoni tal-kosta u ibħra reġjonali
Żieda /f_il-livell tal-baħarŻieda /f_it-temperaturi ta’ wiċċ il-baħarŻieda /f_l-aċidità tal-oċeaniEspansjoni ta’ speċijiet ta’ ħut u ta’ planktonlejn it-Tramuntana
Bidliet /f_il-komunitajiet ta’ /f_itoplankton
Riskju dejjem jikber għall-istokkijiet ta’ ħutL-Ewropa tal-Majjistral
Żieda ta’ preċipitazzjoni /f_ix-Xitwa
Żieda /f_il-/f_luss  tax-xmajjarSpostament tal-ispeċijiet lejn it-TramuntanaTnaqqis /f_id-domanda tal-enerġija għat-tisħinRiskju dejjem jikber ta’ għargħar tax-xmajjar
u tal-kostiL-Artiku
Żieda /f_it-temperatura ħafna  akbar mill-medja globali
Tnaqqis /f_il-kopertura tal-baħar tal-Artiku mis-silġTnaqqis /f_il-kappa  tas-silġ ta’ Greenland
Tnaqqis f'żoni ta’ permafrost
Riskju dejjem jikber ta' telf ta’ bijodiversitàIndustrija marittima intensi/f_ikata u sfruttar tar-riżorsi taż-żejt u tal-gass
Reġjun tal-Mediterran
Żieda /f_it-temperatura akbar mill-medja EwropeaTnaqqis ta’ preċipitazzjoni annwaliTnaqqis /f_il-/f_luss  annwali tax-xmajjarRiskju dejjem jikber ta’ telf ta‘ bijodiversitàRiskju dejjem jikber ta’ deżerti/f_ikazzjoniDomanda dejjem tikber għall-ilma għall-agrikolturaTnaqqis /f_ir-rendimenti tal-għelejjel Riskju dejjem jikber ta’ nirien /f_il-forestiŻieda /f_il-mortalità minħabba mewġiet ta’ sħana
Espansjoni ta’ ħabitats għal vetturi tal-mardtan-NofsinharTnaqqis /f_il-potenzjal tal-idroenerġijaTnaqqis /f_it-turiżmu tas-Sajf u żieda potenzjali/f_i staġuni oħra
12 Introduzzjoni 
06 
Il-Ftehim Internazzjonali dwar it-Tibdil fil-Klima, li ġie adottat f’Pariġi fi tmiem 
l-2015, huwa l-ewwel ftehim universali vinkolanti li jiġġieled kontra t-tibdil fil-
klima5. Huwa jistabbilixxi qafas ta’ trasparenza għall-insegwiment tal-progress 
tal-pajjiżi lejn l-ilħuq tal-miri individwali tagħhom għat-tnaqqis ta’ gassijiet serra6.
07 
Saħansitra qabel ma ġie adottat il-Ftehim ta’ Pariġi, l-UE kienet diġà impenjat 
lilha nfisha biex, sal-2020, tnaqqas l-emissjonijiet tagħha b’mill-inqas 20 % meta 
mqabbel mal-livelli tal-1990, u b’40 %. Hija ssettjat ukoll għan fuq terminu twil 
għall-2050 (ara l- Kaxxa 1 ). Skont l-istimi l-aktar reċenti7, l-emissjonijiet totali ta’ 
gassijiet serra fl-UE fl-2014 kienu madwar 24 % taħt il-livelli tal-1990, għalkemm 
dan kien parzjalment dovut għall-impatt tal-kriżi ekonomika.
L-impenn tal-UE li tonfoq 20 % tal-baġit tagħha fuq 
l-azzjoni klimatika
08 
Sabiex tirrispondi għall-ħtiġijiet sostanzjali ta’ investiment assoċjati mat-tibdil 
fil-klima, l-UE qablet li jenħtieġ li mill-inqas 20 % tal-baġit tagħha għall-
perjodu 2014-2020 — euro wieħed minn kull ħamsa — jintnefqu fuq azzjoni rela -
tata mal-klima8. Dan l-objettiv jifforma parti mir-rwol ta’ mexxej li l-UE għandha 
fl-azzjoni klimatika, u li l-Kummissjoni tqis bħala indispensabbli biex jirnexxi 
l-Ftehim Internazzjonali tal-2015 dwar it-Tibdil fil-Klima9. Skont l-istimi tagħna, il-
mira tikkorrispondi għal impenn ta’ bejn wieħed u ieħor EUR 212-il biljun10. Skont 
il-Kummissjoni, dan l-impenn ikun mistenni li jittripla s-sehem indikattiv stmat ta’ 
6 % sa 7 % tan-nefqa relatata mal-klima fil-baġit tal-UE għall-perjodu 2007-201311.
09 
Il-Kummissjoni ddeċidiet li tinkorpora jew “tintegra” l-azzjoni klimatika fi ħdan l-
oqsma ta’ politika kollha, inklużi strumenti differenti ta’ finanzjament tal-UE. Dan 
kien jinkludi l-issettjar ta’ mira li jintnefaq euro wieħed minn kull ħamsa fuq azz -
joni relatata mal-klima għall-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020 tal-UE12. Dan 
ifisser li, minflok li jinħoloq strument wieħed iddedikat ta’ finanzjament, l-objet -
tivi marbuta mal-mitigazzjoni ta’ u l-adattament għat-tibdil fil-klima għandhom 
jintlaħqu permezz ta’ inkorporazzjoni tal-kwistjonijiet li jikkonċernaw it-tħassib 
relatat fl-oqsma ta’ politika u l-fondi korrispondenti tal-baġit tal-UE. Dan jista’ 
jinkiseb billi jintnefqu aktar flus fuq il-programmi eżistenti li huma relatati mal-
klima, bl-adattament tal-programmi eżistenti, jew bil-ħolqien ta’ programmi 
u karatteristiċi ġodda bħal kriterji tal-għażla li jkollhom aktar fil-mira s-suġġetti 
relatati mat-tibdil fil-klima.5 Il-Ftehim ta’ Pariġi se jidħol 
fis-seħħ fit-30 jum ta’ wara 
d-data meta mill-inqas 55 pajjiż, 
li huma parti għall-Konvenzjoni, 
u li jirrappreżentaw total stmat 
ta’ mill-inqas 55 % tal-emissjoni -
jiet totali ta’ gassijiet serra 
globali, ikunu ddepożitaw 
l-istrumenti tagħhom ta’ ratifika, 
aċċettazzjoni, approvazzjoni jew 
adeżjoni mad-depożitarju. 
Il-kundizzjonijiet ġew issodisfati 
fil-5 ta’ Ottubru 2016 meta l-UE 
ddepożitat l-avviż tagħha ta’ 
ratifika. Il-ftehim se jidħol 
fis-seħħ fl-4 ta’ Novembru 2016. 
Sas-17 ta’ Ottubru 2016, 81 minn 
197 Parti għall-Konvenzjoni 
kienu rratifikaw il-Ftehim ( http://
unfccc.int/paris_agreement/
items/9444.php ).
6 L-Artikolu 13 tal-Ftehim ta’ Pariġi 
fir-Rapport tal-Konferenza 
tal-Partijiet fil-21 sessjoni 
tagħha, li saret f’Pariġi 
mit-30 ta’ Novembru sat-
13 ta’ Diċembru 2015, datat 
id-29 ta’ Jannar 2016 u referenz -
jat FCCC/CP/2015/10/add.1.
7 http://www.eea.europa.eu/
publications/
european-union-greenhouse-
gas-inventory-2016
8 KUMM(2011) 500 finali 
tad-29 ta’ Ġunju 2011, “Baġit 
għall-Ewropa 2020”, il-Parti II, 
p. 13.
9 COM(2013) 167 final tas-
26 ta’ Marzu 2013 “Il-Ftehim 
Internazzjonali tal-2015 dwar 
it-Tibdil fil-Klima: It-tfassil 
tal-politika  
internazzjonali dwar il-klima 
wara l-2020”.
10 Stmat bħala 20 % ta’ 
EUR 1 062.6 biljun, li jikkor -
rispondi għall-impenji totali 
bil-prezzijiet attwali tal-qafas 
finanzjarju 
pluriennali 2014-2020.
11 Ara l-p. 16 tar-Rapport Annwali 
tal-Attività għall-2014 
tad-Direttorat Ġenerali 
għall-Azzjoni Klimatika.
12 Din il-mira ma tinkludix oqsma 
barra mill-baġit tal-UE, 
pereżempju, l-operazzjonijiet ta’ 
għoti b’self, tal-Bank Ewropew 
tal-Investiment. Il-Bank 
Ewropew tal-Investiment ssettja 
lilu nnifsu l-mira li jimpenja 
minimu ta’ 25 % tas-self kollu li 
jagħti, għall-azzjoni klimatika, 
u sehem ta’ 35 % għall-azzjoni 
klimatika fl-investimenti tiegħu 
fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw.
13 Introduzzjoni 
Rwoli u responsabbiltajiet fl-integrazzjoni tal-azzjoni 
klimatika
10 
Kull Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni huwa responsabbli għall-inkorporazzjoni 
tal-azzjoni klimatika fil-programmi individwali tiegħu ta’ nfiq, u għall-
implimentazzjoni tagħha, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri fejn ikun xieraq.
11 
Id-Direttorat Ġenerali għall-Azzjoni Klimatika jipprovdi għarfien u gwida dwar 
l-azzjoni klimatika lil Direttorati Ġenerali oħra tal-Kummissjoni.Miri tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra
 οSal-202013:
- tnaqqis ta’ 20 % fl-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (mil-livelli tal-1990);
- sehem ta’ 20 % tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum tal-enerġija;
- żidiet ta’ 20 % fl-effiċjenza enerġetika.
 οSal-203014:
- tnaqqis ta’ mill-inqas 40 % fl-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (mil-livelli tal-1990);
- sehem ta’ mill-inqas 27 % tal-enerġija rinnovabbli fil-konsum tal-enerġija;
- mira indikattiva biex l-effiċjenza enerġetika tittejjeb b’mill-inqas 27 % meta mqabbel mat-tbassir tal-
konsum futur tal-enerġija15.
 οSal-205016, l-UE biħsiebha tnaqqas l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra tagħha b’bejn 80 % u 95 % meta mqab -
bel mal-1990 fis-setturi prinċipali kollha.
13 COM(2008) 30 final tat-23 ta’ Jannar 2008, “20 20 by 2020 Europe’s climate change opportunity” (20 għal darbtejn sal-2020 – L-opportunità dwar 
it-tibdil fil-klima għall-Ewropa) (Pakkett 2020 dwar il-Klima u l-Enerġija).
14 COM(2014) 15 final tat-22 ta’ Jannar 2014 “A policy framework for climate and energy in the period from 2020 to 2030” (Qafas ta’ politika 
għall-klima u l-enerġija fil-perjodu mill-2020 sal-2030) (Qafas ta’ Politika għall-Klima u l-Enerġija għall-2030).
15 Il-mira tal-effiċjenza enerġetika għall-2030 se tiġi rriveduta fl-2020, bil-ħsieb li l-mira tinbidel għal 30 %.
16 KUMM(2011) 112 finali tat-8 ta’ Marzu 2011, “Pjan direzzjonali għal ekonomija kompetittiva b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fl-2050”. 
Il-Kunsill Ewropew u l-Parlament Ewropew approvaw dan l-approċċ propost mill-Kummissjoni fi Frar 2013 u f’Marzu 2013 rispettivament.Kaxxa 1
14 Introduzzjoni 
12 
Id-Direttorat Ġenerali għall-Baġit jikkoordina x-xogħol ta’ tħejjija għall-
allokazzjoni tar-riżorsi għall-klima fil-baġits, u jiġbor u jippreżenta l-informazzjoni 
relatata. Is-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni għandu rwol ta’ koordinazzjoni, 
filwaqt li jiżgura l-konsistenza kumplessiva tal-azzjonijiet tal-UE, u dan jinkludi 
l-integrazzjoni tal-politiki.
13 
Ir-responsabbiltajiet eżatti tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri jvarjaw skont jekk 
qasam ta’ politika jkunx taħt ġestjoni kondiviża17 jew jekk ikunx immaniġġjat 
b’mod dirett mill-Kummissjoni.  Fil-mod ta’ ġestjoni diretta, il-Kummissjoni nfisha 
timmaniġġja l-programmi, inklużi l-biċċa l-kbira mill-programm Orizzont 202018 
u l-Programm LIFE19.
14 
Taħt ġestjoni kondiviża, il-Kummissjoni tevalwa u tiddiskuti l-objettivi, l-azzjoniji -
et u l-għażla tal-indikaturi, kif ukoll tapprova d-dokumenti ta’ programmazzjoni li 
jitħejjew u jiġu ppreżentati mill-Istati Membri. L-Istati Membri huma responsabbli 
għat-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-miżuri inklużi fil-programmi. Il-
programmi tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) jinkludu ammont 
indikattiv tal-appoġġ li huwa previst għall-ilħuq tal-objettiv relatat mat-tibdil 
fil-klima, filwaqt li fir-rigward tal-pagamenti diretti agrikoli, il-Kummissjoni tik -
kalkula dan l-ammont b’mod ċentrali.
Il-kuntest tal-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-qosor
 οL-azzjoni klimatika tirreferi għal miżuri kemm għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra 
(mitigazzjoni) kif ukoll għall-adattament għall-effetti tat-tisħin globali (adattament). Iż-żewġ 
tipi ta’ miżura huma meħtieġa u komplementari.
 οL-UE hija attur ewlieni fl-azzjoni klimatika globali, u l-azzjonijiet tagħha kkontribwew għall-
ilħuq tal-ftehim internazzjonali ambizzjuż li ġie konkluż f’Pariġi.
 οL-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-politiki eżistenti u l-insegwiment tal-infiq rilevanti 
għall-klima huma proċess li jinvolvi kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri.
 οL-issettjar ta’ objettiv li jintnefaq euro wieħed minn kull ħamsa tal-baġit tal-UE għall-
perjodu 2014-2020 fuq l-azzjoni klimatika huwa mod wieħed ta’ kif l-UE qed tfittex li żżid 
ir-rilevanza li l-infiq tal-UE għandu fir-rigward tal-klima.
 οL-approċċ għandu l-għan li jieħu kont tal-politiki u l-programmi differenti tal-UE, u tal-
ispeċifitajiet ġeografiċi.17 Oqsma taħt ġestjoni kondiviża 
jinkludu, notevolment, 
il-Fondi Strutturali u ta’ 
Investiment Ewropej 
u l-pagamenti diretti 
tal-politika agrikola komuni.
18 Il-programm ta’ riċerka 
Orizzont 2020  jiġi 
mmaniġġjat mid-Direttorat 
Ġenerali għar-Riċerka. Madwar 
25 % tal-baġit ta’ 
Orizzont 2020 jiġi mmaniġġjat 
b’mod dirett mill-Kummissjoni, 
filwaqt li 75 % jiġi mmaniġġjat 
mill-korpi ta’ 
implimentazzjoni.
19 Il-programm ta’ nfiq LIFE  jiġi 
mmaniġġjat b’mod dirett 
mid-Direttorat Ġenerali 
għall-Ambjent (għas-
sottoprogramm għall-
Ambjent) u mid-Direttorat 
Ġenerali għall-Azzjoni 
Klimatika (is-sottoprogramm 
għall-Azzjoni Klimatika), 
għalkemm il-kompiti ta’ 
implimentazzjoni għall-
ġestjoni tal-proġetti jiġu 
ddelegati lil agenzija.
15
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
15 
Aħna fittixna li niddeterminaw jekk huwiex probabbli li tintlaħaq il-mira li jintne -
faq mill-inqas 20 % tal-baġit tal-UE fuq azzjoni relatata mal-klima u jekk huwiex 
probabbli li l-approċċ użat se jżid il-valur.
16 
B’mod aktar speċifiku, aħna fittixna li nwieġbu għall-mistoqsijiet li ġejjin:
- L-azzjoni li qed issir miexja fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira kumplessiva?
- Huwa probabbli li l-mira żżid il-valur billi twassal għal aktar finanzjament, li 
jkun iffukat aħjar, favur l-azzjoni klimatika?
17 
Aħna stabbilejna kriterji tal-awditjar li jikkonċernaw it-tfassil, l-implimentazzjoni, 
il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tan-nefqa tal-UE għall-mitigazzjoni ta’ u l-adat -
tament għat-tibdil fil-klima. Il-kriterji ġew żviluppati minn dokumenti ta’ politika 
tal-UE, leġiżlazzjoni, linji gwida tal-Kummissjoni, deċiżjonijiet tal-Kunsill, studji 
u pubblikazzjonijiet oħra. Aħna kkonsultajna wkoll esperti mill-Organizzazzjoni 
għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi u mill-Bank Ewropew tal-Investiment 
(BEI) dwar metodi ta’ integrazzjoni u ta’ insegwiment, u wettaqna analiżi tad-
dokumentazzjoni eżistenti.
18 
Il-Figura 3  tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-oqsma baġitarji awditjati u lejn il-partiji -
et awditjati. L-oqsma awditjati ta’ Orizzont 2020, il-politika ta’ koeżjoni, il-politika 
agrikola komuni, il-politika tas-sajd u l-Programm LIFE jirrappreżentaw madwar 
78 % tal-impenji ppjanati fil-qafas finanzjarju pluriennali 2014 -2020 u madwar 
85 % tal-finanzjament għall-klima ppjanat għall-perjodu.
16 Ambitu u approċċ tal-awditjar 
19 
Ix-xogħol tal-awditjar tagħna ffoka fuq is-sistema kumplessiva stabbilita fil-livell 
tal-Kummissjoni u f’żewġ oqsma taħt ġestjoni kondiviża: il-politika ta’ koeżjoni 
u l-politika agrikola komuni. Flimkien, dawn l-oqsma jirrappreżentaw żewġ 
terzi mill-baġit tal-UE u tliet kwarti tal-mira kumplessiva għall-finanzjament 
għall-klima taħt il-qafas finanzjarju pluriennali 2014 -2020. Bejn Ottubru 2015 
u Frar 2016, aħna wettaqna żjarat tal-awditjar fil-Polonja dwar il-politika ta’ 
koeżjoni u l-politika agrikola komuni, fil-Ġermanja u r-Rumanija dwar il-politika 
ta’ koeżjoni, u fi Franza u Spanja dwar il-politika agrikola komuni. Il-kampjun 
tagħna ħa kont tal-materjalità tan-nefqa, il-volum ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet 
serra, u l-isfidi għall-adattament. F’kull Stat Membru, aħna analizzajna l-qafas 
kumplessiv ta’ programmazzjoni, inklużi l-programmi ssettjati fil-livell nazzjonali 
u dak reġjonali20. Wettaqna wkoll xogħol simili tal-awditjar għal Orizzont 2020, 
għall-politika tas-sajd u għall-Programm LIFE fil-livell tal-Kummissjoni. Figura 3Ħarsa ġenerali lejn l-oqsma baġitarji awditjati u lejn il-partijiet awditjati
Stati Membri
Franza, il-Polonja 
u SpanjaStati Membri
Il-Ġermanja, il-Polonja 
u r-RumanijaStati MembriDĠ/uni00A0CLIMA DĠ/uni00A0EMPLDĠ/uni00A0ENV DĠ/uni00A0MARE DĠ/uni00A0AGRI DĠ/uni00A0REGIO DĠ/uni00A0RiċerkaRwoli ta’ koordinazzjoni: 
is-Segretarjat Ġenerali, id-DĠ CLIMA
u d-DĠ Baġit
Programm/uni00A0LIFE Politika tas-SajdPolitika Agrikola 
KomuniPolitika ta’ Koeżjoni Orizzont/uni00A02020
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
20 Fil-qasam tal-politika ta’ 
koeżjoni, għal skrutinju 
ulterjuri ntgħażlu l-programmi 
reġjonali għas-Sassonja u għal 
Nordrhein-Westfalen 
fil-Ġermanja u għal Silesia 
fil-Polonja. Fil-qasam 
tal-politika ta’ żvilupp rurali, 
ġew eżaminati l-programmi 
reġjonali għar-Rhône-Alpes fi 
Franza u għal Andalusija fi 
Spanja.
17 Ambitu u approċċ tal-awditjar 
20 
Aħna ġbarna u eżaminajna l-evidenza għall-awditjar bi tqabbil mal-kriterji tal-
awditjar permezz ta’ kwestjonarji bil-miktub, intervisti mal-uffiċjali tal-Istati 
Membri u tal-Kummissjoni, u analiżijiet ta’ dokumenti u tad- data .
21 
Dan ir-rapport jindirizza wkoll is-suġġeriment li l-Parlament Ewropew għamel fl-
2015 u fl-2016 li aħna nawditjaw kif il-mira ta’ 20 % għall-integrazzjoni tal-azzjoni 
klimatika, li kien sar qbil dwarha, kienet qed tintlaħaq.
22 
Billi l-infiq fil-perjodu 2014-2020 għadu fi stadju bikri, dan ir-rapport jiffoka fuq 
in-nefqa ppjanata, u mhux fuq in-nefqa effettiva fil-livell tal-proġetti. Aħna ma 
analizzajniex l-infiq li ma kienx relatat mal-klima, u lanqas ma eżaminajna l-effetti 
ambjentali avversi li potenzjalment jiġu ġġenerati mill-appoġġ tal-UE21. B’mod 
simili, infiq ieħor relatat mal-klima li ma kienx mill-baġit tal-UE, kien ukoll barra 
mill-ambitu tal-awditjar. Għalhekk, dan ir-rapport ma jinkludix valutazzjoni tal-
effetti ġenerali tal-politiki tal-UE fuq il-klima, fuq il-prestazzjoni tal-UE bi tqabbil 
mal-miri tagħha għall-klima u għall-enerġija għall-2020 u l-2030, jew fuq il-livell 
ottimu ta’ finanzjament mill-UE favur il-klima.
23 
Aħna identifikajna wkoll, fejn kien possibbli, eżempji li juru prattiki tajbin jew 
studji tal-każijiet prattiċi.21 Pereżempju, il-finanzjament 
ipprovdut għat-toroq jew 
għall-avjazzjoni li jirriżulta 
f’żieda ta’ emissjonijiet ta’ 
gassijiet serra.
18
 Osservazzjonijiet
B’mod ġenerali, sar progress iżda hemm riskju serju li 
l-mira ta’ 20 % ma tintlaħaqx
24 
Din it-taqsima tivvaluta l-approċċ ġenerali adottat mill-Kummissjoni għall-
inkorporazzjoni tal-mira relatata mal-azzjoni klimatika fil-baġit tal-UE, u l-pro -
gress li sar sa issa. Aħna analizzajna jekk:
- kienx hemm pjan ta’ kif se tintlaħaq il-mira kumplessiva;
- twaqqafx metodu xieraq ta’ insegwiment, ibbażat fuq metodoloġiji stabbiliti 
f’livell internazzjonali (ara pereżempju l-paragrafi 34 sa 36);
- il-progress kienx ġie kkomunikat fuq il-bażi ta’ informazzjoni affidabbli 
u rilevanti.
Impenn kollettiv, b’xi strumenti ta’ finanzjament mistennija 
li jikkontribwixxu aktar minn 20 %
25 
Aħna eżaminajna jekk il-Kummissjoni kinitx waqqfet pjan li jiddeskrivi fil-qosor 
liema oqsma tal-baġit għandhom jikkontribwixxu u sa liema punt. Miri individ -
wali bħal dawn kien imisshom ġew stabbiliti għal oqsma baġitarji speċifiċi fuq 
il-bażi ta’ valutazzjoni soda tal-ħtiġijiet potenzjali u ta’ investiment fil-qasam 
biex jiġi żgurat li l-investiment jiġi appoġġat fejn ikun l-aktar meħtieġ. Fl-istess 
ħin, ikun jeħtieġ li jittieħed inkunsiderazzjoni l-potenzjal effettiv li l-politiki 
għandhom biex iwasslu kontribuzzjoni permezz tal-implimentazzjoni ta’ miżuri 
relatati mal-klima, pereżempju l-għanijiet prinċipali u l-istruttura tagħhom. 
Jenħtieġ li l-kalkolu użat biex titkejjel in-nefqa għall-azzjoni klimatika jkun 
ibbażat fuq sistema trasparenti.
26 
Il-mira ta’ “mill-inqas 20 %” tal-infiq tal-UE kienet għażla politika (ara l-paragra -
fu 8). Il-Kummissjoni ġġustifikat l-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika, inkluż il-livell 
tal-mira, billi rreferiet għall-għan tagħha li tirrispondi għall-isfida li tirriżulta 
mit-tibdil fil-klima u l-ħtiġijiet sostanzjali ta’ investiment għall-azzjoni klima -
tika, b’mod partikolari dawk assoċjati mal-implimentazzjoni tal-miri għall-klima 
u għall-enerġija għall-2020. Madankollu, aħna ma stajniex insibu evidenza ċara 
għall-kwantifikazzjoni ta’ dawn il-ħtiġijiet ta’ investiment.
19 Osservazzjonijiet 
27 
Il-Kummissjoni stmat li minn 6 % sa 7 % tal-baġit tal-UE għall-perjodu 2007-2013 
intnefaq fuq l-azzjoni klimatika (ara l-paragrafu 8). Peress li fil-perjodu 2007-2013 
ma kien hemm l-ebda proċedura stabbilita għall-monitoraġġ tal-infiq fuq l-
azzjoni klimatika, aħna ma stajniex niddeterminaw jekk u sa liema punt il-mira ta’ 
20 % kienet se tirrikjedi li jsir sforz addizzjonali għall-perjodu 2014-2020.
28 
Il-mira ta’ 20 % tapplika għall-baġit kollu tal-UE matul il-perjodu 2014-2020 kollu; 
għalhekk mhijiex mira annwali. It- Tabella 1  turi l-oqsma baġitarji prinċipali li qed 
jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-mira ta’ 20 %. Tabella 1Oqsma baġitarji awditjati fil-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020 u l-previżjonijiet 
assoċjati tal-Kummissjoni rigward il-finanzjament għall-klima
Qasam baġitarju awditjatNefqa ppjanata  
2014-2020
(biljun EUR)Mira ppjanata 
tal-finanzjament 
għall-klima  
2014-2020
(%)Finanzjament ip -
pjanat għall-klima 
fil-perjodu  2014-2020
(biljun EUR)
Intestatura 1 a - Riċerka (Orizzont 2020) 74.9 ≥ 35.0 16.6
Intestatura 1 b - Fond ta’ Koeżjoni 63.3 28.4 18.0
Intestatura 1 b - Fond Soċjali Ewropew 91.4 1.2 1.1
Intestatura 1 b - Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali 200.3 18.5 37.0
Intestatura 2 Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (pagamenti 
diretti agrikoli)288.0 16.3 47.0
Intestatura 2 Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali 99.5 57. 5 57. 2
Intestatura 2 Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd 6.4 15.6 1.0
Intestatura 2 LIFE 3.5 49.3 1.6
BAĠIT TAL-UE 1 062.6 ≥ 20.0 212.5
Sehem tal-oqsma baġitarji awditjati fil-baġit tal-UE 7 7.9  % 84.5  %
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq id-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-programmi, id-dokumenti ta’ programmazz -
joni, id- data  tal-Kummissjoni, ir-regolamenti u l-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020.
20 Osservazzjonijiet 
29 
Aħna sibna li l-koleġiżlaturi, jiġifieri l-Parlament Ewropew u l-Kunsill, kienu 
ssettjaw miri f’bosta oqsma baġitarji prinċipali billi introduċewhom fil-
leġiżlazzjoni li tirregola l-istrumenti rispettivi ta’ finanzjament (ara l- Figura 4 ). 
Dawn jiġu ppreżentati fil-preambolu tat-testi legali, jew bħala miri li huma legal -
ment vinkolanti, jirfdu l-miri ppjanati li jidhru fit- Tabella 1 , u f’dan l-aħħar każ 
huma jirrappreżentaw soll minimu obbligatorju. Figura 4Miri fir-regolamenti li jappoġġaw l-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika
1  Ir-Regolament (UE) Nru 1291/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi Orizzont 2020 - il-Programm 
Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (2014-2020) u li jħassar id-Deċiżjoni Nru 1982/2006/KE (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 104).
2  Ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).
3  Ir-Regolament (UE) Nru 1293/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 dwar l-istabbiliment ta’ Programm għall-
Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 185).
4  Ir-Regolament (UE) Nru 1301/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp 
Reġjonali u dwar dispożizzjonijiet speċifiċi li jikkonċernaw l-Investiment li għandu fil-mira t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi, u li jirrevoka r-
Regolament (KE) Nru 1080/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 289).
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq ir-regolamenti rispettivi.
Orizzont/uni00A02020
Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali Minn mill-inqas 12/uni00A0% għal mill-inqas 20 % biex tiġi appoġġata 
t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiettal-karbonju ﬁs-setturi kollha
L-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) Nru/uni00A01301/2013 dwar il-FEŻR⁴LIFEFond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp RuraliMill-inqas 30 % għall-azzjoni dwar il-klima u l-ambjent
L-Artikolu/uni00A059.6 tar-Regolament (UE) Nru/uni00A01305/2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-FAEŻR/two.superiorMill-inqas 35 % għall-azzjoni klimatika
Il-Premessa/uni00A010 tar-Regolament (UE) Nru/uni00A01291/2013 li jistabbilixxi l-Programm Qafas għar-Riċer-ka u l-Innovazzjoni/uni00A02014-2020/one.superior
25 % għall-azzjoni klimatika
L-Artikolu/uni00A04.2 tar-Regolament (UE) Nru/uni00A01293/2013 dwar l-istabbiliment ta’ Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika/three.superior
21 Osservazzjonijiet 
30 
Aħna sibna li r-riżorsi ġġenerati fl-infurzar tal-miri li ġew introdotti fil-
leġiżlazzjoni kienu intenzjonati li jipprovdu kontribuzzjoni sinifikanti għall-
ilħuq tal-għan relatat mal-azzjoni klimatika. Din il-kontribuzzjoni mistennija, 
aħna stmajnieha f’livell ta’ 38 % tal-ammont meħtieġ għall-ilħuq tal-mira 
kumplessiva li jintnefaq mill-inqas 20 % tal-baġit tal-UE fuq l-azzjoni klimatika 
fil-perjodu 2014-2020.
31 
In-nuqqas ta’ miri speċifiċi f’partijiet sostanzjali oħra tal-baġit tal-UE jagħmilha 
aktar diffiċli biex il-Kummissjoni tilħaq il-mira ta’ 20 %. Pereżempju, fil-qasam 
baġitarju li jirrigwarda l-Kompetittività għat-Tkabbir u l-Impjiegi, hemm tliet 
programmi li huma finanzjarjament sinifikanti22 u li, għall-kuntrarju tal-programm 
Orizzont 2020 f’dan il-qasam baġitarju, ma għandhom l-ebda mira ssettjata għall-
finanzjament għall-klima.
32 
Madankollu, qatt ma tfassal xi pjan kumplessiv li jiddeskrivi fil-qosor liema stru -
menti ta’ finanzjament jistgħu jikkontribwixxu għall-azzjoni klimatika u sa liema 
punt jistgħu jagħmlu dan (ara l-paragrafu 26 u t- Tabella 1 ). Huwa probabbli li dan 
ma jkunx l-aħjar mod kif tiġi ddeterminata l-kontribuzzjoni għall-azzjoni klima -
tika li tiġi pprovduta minn programmi ta’ nfiq b’karatteristiċi differenti.
33 
Mill-2014 ‘il hawn, l-akbar kontributuri fuq l-azzjoni klimatika kienu l-politika 
agrikola komuni u l-politika ta’ koeżjoni (ara l- Figura 5 ). Il-fondi tal-agrikoltura 
u l-iżvilupp rurali, jiġifieri l-FAEG u l-FAEŻR, għandhom rwol ewlieni fl-isforzi li 
jsiru biex tintlaħaq il-mira. Il-Kummissjoni pprevediet li huma se jikkontribwixxu 
EUR 47 biljun u EUR 57.2 biljun rispettivament fil-finanzjament għall-klima. Il-
Kummissjoni stmat li 51.9 % tal-finanzjament għall-klima li huwa ppjanat taħt 
il-qafas finanzjarju pluriennali 2014 -2020 se jiġi minn fondi agrikoli, li huwa aktar 
mis-sehem tagħhom ta’ 37.7 % tal-baġit tal-UE.22 Il-Programm Ewropew ta’ 
Osservazzjoni tad-Dinja 
(magħruf bħala COPERNICUS), 
il-Faċilità Nikkollegaw 
l-Ewropa, u l-Programm 
għall-Kompetittività 
tal-Intrapriżi u għall-Intrapriżi 
ż-Żgħar u ta’ Daqs Medju. 
Il-Kummissjoni tistenna li 
dawn it-tliet programmi 
jipprovdu 43 % tal-
finanzjament għall-klima f’dan 
il-qasam baġitarju.
22 Osservazzjonijiet 
Il-metodu ta’ insegwiment li l-Kummissjoni tuża jibbaża fuq 
metodoloġiji internazzjonali, iżda għandu xi dgħufijiet
34 
Hemm xi miżuri li jikkontribwixxu aktar minn oħrajn għall-mitigazzjoni ta’ u l-
adattament għat-tibdil fil-klima. Għalhekk kellha titfassal sistema biex jiġi identi -
fikat x’azzjoni setgħet tittieħed inkunsiderazzjoni biex tintlaħaq il-mira ta’ 20 %. 
Il-Kummissjoni bbażat fuq metodoloġija stabbilita f’livell internazzjonali, jiġifieri 
l-”Markaturi ta’ Rio” tal-OECD li jassenjaw kategoriji għan-nefqa f’konformità mar-
regoli msemmija fit- Tabella 2 . Il-metodoloġija ta’ insegwiment li tintuża mill-UE 
hija sistema li permezz tagħha tiġi evalwata l-kontribuzzjoni għall azzjoni klima -
tika li ssir mill-istrumenti differenti ta’ finanzjament u minn oqsma differenti ta’ 
politika, billi jiġu stabbiliti tliet kategoriji ta’ nefqa. Sabiex dawn il-”Markaturi ta’ 
Rio” jiġu ttrasformati f’ data  finanzjarja, il-koeffiċjenti tal-UE għall-klima li huma 
ta’ 0 %, 40 %, u 100 % ġew applikati għan-nefqa tal-UE, f’konformità ma’ regoli li 
huma speċifiċi għad-diversi oqsma ta’ nfiq. Figura 5Finanzjament għall-klima fil-perjodu 2014-2016 skont il-qasam baġitarju tal-UE
Sors:  Id-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-programmi fir-rigward tal-abbozz ta’ baġits tal-2014, l-2015 u l-2016.Oqsma oħra: 9 % Fondi oħra ﬁr-riżorsi naturali 
(FEMS + LIFE): 1 %
Orizzont 2020: 8 %
Politika ta' koeżjoni
(FEŻR + FK): 27 %Politika agrikola komuni (FAEG + FAEŻR): 55 %
23 Osservazzjonijiet 
35 
Id-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni u l-Istati Membri li ġew awditjati sabu li 
l-użu ta’ dawn it-tliet koeffiċjenti għall-klima huwa approċċ prammatiku għall-
insegwiment tan-nefqa għall-klima. Madankollu, aħna sibna żewġ dgħufijiet 
prinċipali fis-sistema ta’ insegwiment:
- Il-koeffiċjenti tal-UE għall-klima li ġew applikati f’ċerti oqsma naqsu milli jir -
rispettaw b’mod sistematiku l-prinċipju ta’ kawtela (ara l-paragrafi 51 sa 59), 
żviluppat mill-Bank Dinji sabiex jiġu evitati stimi eċċessivi fil-finanzjament 
għall-klima (ara l- Kaxxa 2 ). Dan in-nuqqas irriżulta fi stimi eċċessivi tal-am -
monti li ġew allokati għall-azzjoni klimatika.
- Ir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej jadotta 
approċċ li jiddevja mill-kategoriji tal-OECD; il-koeffiċjent ta’ 100 % jiġi 
applikat għall-appoġġ li jipprovdi kontribuzzjoni sinifikanti għat-tibdil 
fil-klima, filwaqt li l-koeffiċjent ta’ 40 % huwa markatur ta’ kontribuzzjoni 
moderata. L-assenjar tal-ogħla ponderazzjoni għal kontribuzzjonijiet li huma 
sempliċement “sinifikanti”, minflok ma din tiġi assenjata biss għal dawk fejn 
it-tibdil fil-klima huwa l-objettiv primarju, iżid l-għadd ta’ każijiet fejn jista’ 
jintuża l-koeffiċjent massimu. Dan iwassal għal riskju li l-ammonti relatati 
mal-klima jiġu stmati b’mod eċċessiv.Tabella 2Kategoriji tal-OECD u koeffiċjenti tal-UE għall-klima
OECD UE
Kategorija 
applikabbliKategoriji ta’ attivitàKoeffiċjenti tal-UE 
għall-klimaEżempju:  
Kriterji użati fil-Fondi Strutturali u ta’ Inves -
timent Ewropej
2Nefqa għal attivitajiet li għalihom il-klima 
hija l-objettiv prinċipali  (primarju).100 %L-appoġġ jipprovdi kontribuzzjoni sinifikanti  
għall-objettivi relatati mat-tibdil fil-klima.
1Nefqa għal attivitajiet li għalihom il-klima 
hija objettiv sinifikanti, iżda mhux dak 
prinċipali .40 %L-appoġġ jipprovdi kontribuzzjoni moderata  
għat-tibdil fil-klima.
0Nefqa mhux immirata lejn l-objettivi 
relatati mal-klima.0 %L-appoġġ ma jikkontribwixxix għal dawk 
l-objettivi jew il-kontribuzzjoni hija insinifikanti.
Sors:  Handbook on the OECD-DAC Climate Markers (Manwal dwar il-Markaturi tal-Klima, tal-OECD-DAC), http://www.oecd.org/dac/
stats/48785310.pdf ; l-Artikolu 8 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi 
dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).
24 Osservazzjonijiet 
36 
Aħna sibna dgħufijiet fl-arranġamenti ta’ rappurtar. Għall-kuntrarju ta’ sistemi 
internazzjonali oħra (ara l- Kaxxa 2 ), is-sistema ta’ insegwiment użata mill-UE ma 
tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar kemm qed jintnefaq fuq il-mitigazzjoni ta’ 
u l-adattament għat-tibdil fil-klima23.23 Skont il-Kummissjoni, l-unika 
eċċezzjoni hija l-insegwiment 
tal-klima li jiġi applikat 
għall-istrumenti esterni, kif ġie 
rrappurtat lill-OECD 
mid-Direttorat Ġenerali 
għall-Kooperazzjoni 
Internazzjonali u l-Iżvilupp. 
Aħna awditjajna dan il-qasam 
fir-Rapport Speċjali 
Nru 17/2013, “Finanzjament 
għall-klima mill-UE fil-kuntest 
ta’ għajnuna esterna” ( http://
eca.europa.eu ).Kaxxa 2Prinċipji żviluppati mill-atturi internazzjonali għall-Insegwiment tal-finanzjament 
għall-klima
Il-“Common Principles for Climate Mitigation Finance Tracking” (Prinċipji Komuni għall-insegwiment tal-
Finanzjament għall-Mitigazzjoni tal-Klima), li ġew żviluppati mill-grupp konġunt dwar il-finanzjament għall-
klima tal-Banek Multilaterali tal-Iżvilupp24 u l-International Development Finance Club (Klabb tal-Finanzjament 
għall-Iżvilupp Internazzjonali), jinkludu l-prinċipju ta’ kawtela, li jgħid li fejn ma jkunx hemm data  disponibbli, 
kull inċertezza għandha tingħeleb billi jiġi segwit il- prinċipju ta’ kawtela  fejn huwa preferibbli li l-finanzja -
ment għall-klima jiġi rrappurtat li kien inqas milli li kien aktar.
Il-BEI inkorpora dan il-prinċipju fil-prinċipji ġenerali tiegħu għar-reġistrazzjoni tas-self li jagħti għall-azzjoni 
klimatika:
Kredibbiltà : is-sistema ta’ reġistrazzjoni trid iżżomm il-kredibbiltà tar-rappurtar dwar l-azzjoni klimatika li jsir 
mill-Bank u, għaldaqstant, f’każ ta’ dubju jew inċertezza dwar l-impatti tal-klima, dawn l-impatti jiġu esklużi.
Il-prinċipji ġenerali l-oħra tal-BEI jinkludu li, kemm jista’ jkun, ikunu biss  il-partijiet, tal-proġetti u tal-pro -
grammi, li huma rilevanti għall-klima  li jiġu rreġistrati u li l-mitigazzjoni u l-adattament  għandhom jiġu 
rreġistrati separatament.
24 Il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp, il-Bank Ażjatiku tal-Iżvilupp, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, il-Bank Ewropew tal-Investiment, 
il-Bank Interamerikan tal-Iżvilupp, u l-Korporazzjoni Finanzjarja Internazzjonali, il-Bank Dinji mill-Grupp tal-Bank Dinji.
Sors:  Common Principles for Climate Mitigation Finance Tracking, il-31 ta’ Marzu 2015. Il-Bank Ewropew tal-Investiment, Strateġija Kli -
matika tal-BEI, Mobilizzazzjoni tal-finanzjament għat-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx tal-karbonju u reżiljenti għall-klima, 
it-22 ta’ Settembru 2015.
25 Osservazzjonijiet 
25 COM(2014) 903 final 
tas-26 ta’ Novembru 2014, 
“Pjan ta’ Investiment 
għall-Ewropa”, pp. 7, 10 u 11.
26 L-istima tal-Kummissjoni fi 
tmiem l-2015, ara r-Rapport 
Speċjali Nru 19/2016 
“L-implimentazzjoni tal-baġit 
tal-UE permezz ta’ strumenti 
finanzjarji - tagħlimiet li 
għandhom jinsiltu mill-
perjodu tal-programm 2007-
2013”, il-paragrafu 21 ( http://
eca.europa.eu ).
27 Żviluppat mill-Bank Ewropew 
tal-Investiment u mill-
Kummissjoni, dan l-istrument 
finanzjarju, li huwa parti 
mill-programm LIFE, ifittex li 
juża l-fondi pubbliċi biex 
jimmobilizza l-investiment 
privat f’attivitajiet ta’ kapital 
naturali.
28 Il-Faċilità ta’ Finanzjament 
tal-Kapital Naturali huwa 
mistenni li jipprovdi 
finanzjament minn 
EUR 100 miljun sa 
EUR 125 miljun bejn l-2015 
u l-2017.
29 SWD(2016) 299 tal-
14 ta’ Settembru 2016 li 
jakkumpanja l-analiżi ta’ nofs 
it-terminu tal-qafas finanzjarju 
pluriennali 
COM(2016) 603 final.37 
Fl-2014, il-Kummissjoni pproponiet li għall-inqas tirdoppja n-nefqa permezz 
tal-istrumenti finanzjarji taħt il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej 
għall-perjodu ta’ programmazzjoni mill-2014 sal-202025. Bejn wieħed u ieħor 
EUR 21 biljun se jiġu allokati għall-istrumenti finanzjarji minn dawn il-fondi26. 
Dawn l-istrumenti finanzjarji għandhom l-għan li jkunu rotanti u li jkollhom effett 
multiplikatur li jiġġenera investimenti addizzjonali. Pereżempju, fl-eżerċizzju ta’ 
insegwiment tal-klima, hija inkluża l-kontribuzzjoni ta’ EUR 10 miljun mill-UE li 
saret fl-2016 għall-Faċilità ta’ Finanzjament tal-Kapital Naturali27. Il-kontribuzzjoni 
effettiva minn din il-faċilità tista’ tkun 10 darbiet ogħla28. L-insegwiment tal-
progress lejn l-20 % fil-baġit ċentrali tal-UE ma jirriflettix l-effetti finanzjarji sħaħ 
tal-infiq tal-UE fuq l-azzjoni klimatika.
38 
Fl-istess ħin, aħna sibna stima potenzjalment eċċessiva tal-kontribuzzjoni li saret 
mill-Faċilità ta’ Finanzjament tal-Kapital Naturali għall-azzjoni klimatika. Dan 
huwa minħabba li hija tista’ tinvesti wkoll f’oqsma li ma għandhomx in-nefqa 
għall-klima bħala objettiv prinċipali jew bħala objettiv sinifikanti.
B’mod ġenerali, sar progress lejn l-ilħuq tal-mira, iżda 
r-rappurtar huwa biss parzjalment affidabbli u mhux iffukat 
biżżejjed fuq ir-riżultati
39 
Is-sistema li tintuża għall-monitoraġġ tal-progress lejn il-mira ta’ 20 % hija inkor -
porata fil-proċedura baġitarja annwali tal-Kummissjoni. Kull Direttorat Ġenerali 
jiddetermina l-livell ta’ dettall ta’ insegwiment rikjest u jirrapporta l-aggregati 
lid-Direttorat Ġenerali għall-Baġit. Kemm id-Direttorat Ġenerali għall-Baġit kif 
ukoll id-Direttorat Ġenerali għall-Azzjoni Klimatika jimmonitorjaw il-progress fuq 
bażi annwali.
40 
Bħala medja, ir-rata ta’ kontribuzzjoni għall-klima kienet f’livell ta’ 17.6 % bejn 
l-2014 u l-2016. Id-dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-analiżi ta’ 
nofs it-terminu tal-qafas finanzjarju pluriennali29 jagħti x’jifhem li sar xi progress 
bejn dawn is-snin (ara l- Figura 6 ), peress li l-Kummissjoni stmat li l-kontribuzzjoni 
totali mill-baġit tal-UE għall-finanzjament għall-klima kienet 13.6 % fl-2014, 
17.3 % fl-2015 u 20.9 % fl-2016. Għall-2017, il-Kummissjoni tistma li - ibbażat fuq 
il-proposta tagħha ta’ abbozz ta’ baġit - il-finanzjament għall-klima huwa ta’ 
19.3 %.
26 Osservazzjonijiet 
41 
F’Rapport Annwali tal-Attività 2015, il-Kummissjoni rrikonoxxiet il-fatt li ma kinitx 
f’pożizzjoni li twettaq valutazzjoni b’fiduċja ta’ jekk, b’mod ġenerali, kinitx miexja 
fit-triq it-tajba biex tilħaq l-objettiv ta’ 20 % għall-perjodu tal-qafas finanzjarju 
pluriennali 2014 -202030. Il-Kummissjoni vvalutat il-progress li sar lejn il-mira ta’ 
20 % fl-analiżi ta’ nofs it-terminu tal-qafas finanzjarju pluriennali, li ġiet ippubb -
likata fl-14 ta’ Settembru 2016. Hija stmat li 18.9 % tal-Baġit tal-UE kien se jintne -
faq fuq l-azzjoni klimatika. Aħna sibna li ċ-ċifri għall-2014 u l-2015 kienu fil-biċċa 
l-kbira bbażati fuq stimi. Dan kien partikolarment il-każ għall-Fondi Strutturali 
u ta’ Investiment Ewropej.30 Ara p. 7 tar-Rapport Annwali 
tal-Attività għall-2015 
tad-Direttorat Ġenerali 
għall-Azzjoni Klimatika.Figura 6Ħarsa ġenerali lejn il-pjanijiet ta’ nfiq relatat mal-klima għall-perjodu mill-2014 
sal-2016
Sehem tal-ﬁnanzjament għall-klima ﬁl-baġit tal-UE
0510152025
17.6 %20.9 %
17.3 %
13.6 %Mira 20 %
Medja
2014-20162016 2015 2014
Source:  Data  tal-Kummissjoni, analiżi ta’ nofs it-terminu tal-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020, SWD(2016) 299 final.
27 Osservazzjonijiet 
42 
Filwaqt li dan ma setax jiġi evitat, peress li l-istrumenti ta’ nfiq għall-perjodu 
ta’ programmazzjoni l-ġdid kienu għadhom kemm twaqqfu, u għalhekk xi 
informazzjoni kienet għadha mhix disponibbli, dawn il-limitazzjonijiet xek -
klu l-komparabbiltà minn sena għal oħra tad- data  li ġiet ipprovduta għall-
perjodu 2014-2016 (ara l- Figura 6 ). Barra minn hekk, l-approvazzjoni tal-pro -
grammi pluriennali ta’ nfiq fl-2015 kkontribwiet awtomatikament għaż-żieda 
fil-finanzjament għall-azzjoni klimatika peress li waqt li l-programmi ta’ nfiq 
kienu qed jiġu approvati, il-pjanijiet tagħhom relatati mal-klima kienu qed 
jiddaħħlu fis-sistema. B’riżultat ta’ dan, l-evoluzzjoni bejn l-2014 u l-2016 ma tistax 
tittieħed bħala xejra għall-perjodu kollu.
43 
Fil-qasam ta’ nfiq tas-sajd, l-Istati Membri ma għandhomx għalfejn jirrappurtaw 
lill-Kummissjoni qabel l-2016 il-miżuri li jippjanaw għall-klima. Sakemm jagħmlu 
dan, id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd ma jistax jivverifika 
l-preċiżjoni tal-kontribuzzjoni indikattiva għall-objettivi relatati mal-azzjoni dwar 
it-tibdil fil-klima li tkun ġiet ikkomunikata mill-Istati Membri fil-programmi oper -
azzjonali tagħhom.
44 
Sa issa, ma kien hemm l-ebda għodda disponibbli li tipprovdi aġġornament kon -
solidat pluriennali dwar is-sitwazzjoni fil-baġit kollu tal-UE. Reċentement il-Kum -
missjoni aġġornat id- data  dwar l-infiq li huwa rilevanti għall-klima, għall-perjodu 
finanzjarju kollu fil-kuntest tal-analiżi ta’ nofs it-terminu tal-qafas finanzjarju 
pluriennali.
45 
L-approċċ stabbilit jippreżenta riskju inerenti, peress li jiffoka fuq l-identifikazz -
joni tal-pjanijiet għan-nefqa futura. Madankollu, in-nefqa ppjanata fuq l-azzjoni 
klimatika mhux bilfors tiġi konkretizzata fi nfiq effettiv. Filwaqt li dan l-awditu ma 
ħarisx lejn in-nefqa effettiva, u b’mod ġenerali, id- data  dwar in-nefqa effettiva 
għadha mhijiex disponibbli, aħna sibna każijiet li enfasizzaw dan ir-riskju inerenti. 
Meta qabbilna n-nefqa effettiva fil-livell tal-proġetti mal-pjanijiet fil-programm 
LIFE, aħna sibna li l-proġetti ta’ LIFE li ntgħażlu kienu jirrappreżentaw kontribuzz -
joni mill-UE għall-azzjoni klimatika li tikkorrispondi għal 34 % tal-fondi totali 
tal-UE li ġew allokati għal LIFE. Dan kien inqas mid-49.3 % li kien ġie antiċipat 
fid-dokumenti baġitarji.
28 Osservazzjonijiet 
31 Pereżempju, il-Kummissjoni 
rreferiet għall-esperjenza 
tagħha b’xi għodod fi ħdan 
il-baġit (eż. CO2MPARE), 
u għall-approċċi li jintużaw 
fil-BEI, fil-Bank Dinji u fl-IFI 
l-oħra, u minn investituri 
privati (eż. SEI metrics, IIGCC).46 
Dan il-każ juri l-ħtieġa li l-awtoritajiet jerġgħu jevalwaw kull kontribuzzjoni 
mbassra għall-finanzjament għall-klima ladarba jkunu ċerti biżżejjed dwar in-
natura tan-nefqa futura tagħhom, filwaqt li jevitaw spejjeż amministrattivi żejda. 
Il-Kummissjoni għadha ma żviluppatx proċedura biex tagħmel dan.
47 
Barra minn hekk, l-approċċ tal-Kummissjoni għall-mira ta’ 20 % huwa ffukat 
eskużivament fuq data  finanzjarja. Informazzjoni dwar x’inhu ppjanat li jinkiseb 
bil-fondi, jew xi nkiseb permezz tagħhom, f’termini ta’ riżultati bħal tnaqqis ta’ 
gassijiet serra, hija disponibbli biss għal xi partijiet tal-baġit. Minbarra dan, l-
informazzjoni mhijiex komparabbli, u dan ixekkel il-konsolidazzjoni tar-riżultati li 
nkisbu fl-oqsma differenti.
48 
Fil-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, l-Istati Membri mhumiex obbligati 
li jużaw l-indikatur komuni tal-outputs għat-tnaqqis ta’ gassijiet serra minbarra 
fl-investimenti li jsiru fl-enerġija. Filwaqt li l-Istati Membri jistgħu jagħżlu li 
jinkludu oqsma oħra, aħna sibna li mhux l-Istati Membri awditjati kollha għamlu 
dan. Barra minn hekk, jintużaw metodoloġiji u għodod differenti31 għall-kalkolu 
tal-emissjonijiet u t-tnaqqis ta’ gassijiet serra. Bosta awtoritajiet tal-Istati Membri 
qed jiżviluppaw għodod biex jikkalkulaw l-emissjonijiet għal ċerti tipi ta’ proġetti 
bħat-trasport li ma jagħmilx ħsara lill-klima fil-Fond Ewropew għall-Iżvilupp 
Reġjonali. B’riżultat ta’ dan, hemm nuqqas ta’ informazzjoni dwar kemm l-azzjoni 
relatata mal-klima se tikkontribwixxi għat-tnaqqis fl-emissjonijiet ta’ CO2, u jista’ 
jkun li d- data  disponibbli ma tkunx komparabbli fl-Istati Membri kollha. Aħna 
sibna li, fejn kien hemm indikaturi, dawn kienu jiffukaw fuq il-mitigazzjoni fi 
ħdan is-settur tal-enerġija, filwaqt li rarament kien hemm indikaturi relatati 
mal-adattament.
29 Osservazzjonijiet 
Hemm riskju serju li l-mira ma tintlaħaqx
49 
Aħna stmajna li r-rata ta’ finanzjament għall-klima trid tiżdied għal medja ta’ 22 % 
matul is-snin li fadal tal-qafas finanzjarju pluriennali attwali, jiġifieri mill-2017 
sal-2020, biex il-mira kumplessiva ta’ 20 % tintlaħaq sa tmiem l-2020. Dan jaqbel 
mal-istima li d-Direttorat Ġenerali għall-Azzjoni Klimatika32 pproduċa. Imqab -
bel mal-perjodu 2014-2016, dan ifisser se jkun meħtieġ li jsir sforz akbar għall-
perjodu 2017-2020. Madankollu, l-analiżi ta’ nofs it-terminu tistma nfiq ta’ 18.9 % 
fuq l-azzjoni klimatika għall-perjodu 2014-2020.
50 
Aħna wettaqna wkoll analiżi sabiex nivvalutaw il-pronjożi tal-Kummissjoni. 
Filwaqt li assumejna li l-oqsma responsabbli għall-biċċa l-kbira mill-finanzjament 
għall-klima (ara t- Tabella 1 ) tassew jipprovdu l-ammonti antiċipati tal-finanzja -
ment għall-klima, aħna stmajna li r-rata ta’ finanzjament għall-klima li għandha 
tinkiseb fil-perjodu 2014-2020, fl-oqsma tal-baġit tal-UE li mhumiex elenkati 
fit-Tabella 133, kienet ta’ 18.2 %. Dan ikun ifisser li l-isforzi attwali f’dawn l-oqsma 
jridu jirduppjaw34. Aħna ma stajna nsibu l-ebda evidenza li turi li l-Kummissjoni 
kienet qed iżżid l-isforzi f’dawn l-oqsma u kif irduppjar bħal dan jista’ jkun 
fattibbli.
51 
Barra minn hekk, hemm riskji serji li jistgħu jaffettwaw il-kontribuzzjoni mis -
tennija fl-oqsma msemmija fit- Tabella 1 , li għandhom jipprovdu l-biċċa l-kbira 
mill-finanzjament ippjanat għall-klima fil-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020. 
Ir-riskji prinċipali huma eżaminati settur b’settur fit-tliet taqsimiet li ġejjin:
- Is-suppożizzjonijiet dwar l-akbar kontribuzzjoni li ssir minn pagamenti diretti 
agrikoli għall-mira tal-azzjoni klimatika mhumiex iġġustifikati biżżejjed u dan 
jista’ jwassal għal stima eċċessiva (il-paragrafi 52 sa 54).
- L-applikazzjoni ta’ koeffiċjenti tal-UE għall-klima wasslet għal stimar eċċessiv 
tal-kontribuzzjoni għall-klima li ssir mill-iżvilupp rurali (il-paragrafi 55 sa 59).
- Aħna adattajna l-kontribuzzjonijiet għall-klima li jsiru minn pagamenti 
diretti agrikoli u minn miżuri ta’ żvilupp rurali fejn huwa meħtieġ biex dawn 
ikunu konformi mal-prinċipju ta’ kawtela (ara l-paragrafi 54 u 58). Dawn 
l-aġġustamenti jkunu jnaqqsu l-finanzjament għall-klima li jsir mill-agrikoltu -
ra b’ammont li jlaħħaq sa madwar EUR 33 biljun, li jirrappreżenta madwar 
15 % tal-mira kumplessiva.
- Orizzont 2020 waqa’ lura fl-ilħuq tal-mira tiegħu ta’ 35 % u jeħtieġ li jilħaq 
il-livell ippjanat (il-paragrafi 60 sa 64).32 Ara l-graff fil-p. 12 tar-Rapport 
Annwali tal-Attività għall-2015 
tad-Direttorat Ġenerali 
għall-Azzjoni Klimatika.
33 Dawn huma prinċipalment 
programmi ta’ riċerka 
(bl-esklużjoni ta’ 
Orizzont 2020) u l-programmi 
ta’ nfiq taħt l-intestaturi 
tal-baġit li jittrattaw is-sigurtà 
u ċ-ċittadinanza, 
u r-relazzjonijiet esterni tal-UE.
34 Fuq il-bażi tar-rata ta’ 11.4 % li 
hija mistennija li tinkiseb 
għas-snin 2014-2016, aħna 
stmajna li tkun trid tinkiseb 
rata medja ta’ 23.2 % 
għas-snin 2017-2020 li fadal 
biex tintlaħaq il-mira ta’ 20 % 
kellha tintlaħaq.
30 Osservazzjonijiet 
Is-suppożizzjonijiet dwar il-kontribuzzjoni li ssir minn 
pagamenti diretti agrikoli għall-mira tal-azzjoni klimatika ma 
għandhomx ġustifikazzjoni soda
52 
Il-pagamenti diretti agrikoli huma magħmula minn komponent ta’ 
ekoloġizzazzjoni, li jirrappreżenta sehem ta’ 30 %, u minn komponent li mhux 
relatat mal-ekoloġizzazzjoni, li jirrappreżenta s-70 % li jifdal. Il-Kummissjoni 
tistma li l-kontribuzzjoni li ssir minn pagamenti diretti agrikoli għat-tibdil fil-klima 
se tkun ta’ madwar 20 % kull sena fil-perjodu 2016-202035. Il-finanzjament għall-
klima jiġi kkalkulat billi l-komponent ta’ ekoloġizzazzjoni li jikkontribwxxi 14.0 % 
jiżdied mal-komponent li mhux relatat mal-ekoloġizzazzjoni li jikkontribwixxi 
5.6 % (ara l- Figura 7 ).35 Madankollu, bħala medja 
għall-perjodu 2014-2020 kollu, 
il-kontribuzzjoni hija stmata 
f’livell ta’ 16.3 % peress li 
l-pagamenti għall-prattiki 
agrikoli li huma ta’ benefiċċju 
għall-klima u għall-ambjent, 
magħrufa bħala “pagamenti 
ta’ ekoloġizzazzjoni” ilhom 
ikunu inklużi fil-kalkolu 
mill-2016 biss.Figura 7Ħarsa ġenerali lejn il-metodu mfassal mill-Kummissjoni għall-kalkolu tal-
finanzjament għall-klima minn pagamenti diretti agrikoli
Kontribuzzjoni għall-klima Sehem tal-pagamenti direttiKoeﬃċjent tal-UE
għall-klimaKontribuzzjoni ta’
pagamenti diretti għall-klima
Ekoloġizzazzjoni
(30 %)
Pagamenti
diretti barra
mill-ekoloġizzazzjoni 
(70 %)Diversi/f_ikazzjoni
tal-għejjel(33 %)
Oqsma ta’ prijorità żonab’fokus ekoloġiku (33 %)
Mergħat permanenti 
(33 %)
20 %0 %
40 %
100 %
40 %0.00 %
3.96 %
9.90 %
5.60 %
19.46 %
8 %x
xx
xx
Sors:  Spjegazzjoni tal-metodoloġija ta’ kif l-insegwiment tal-klima jiġi applikat għall-pagamenti diretti (il-Kummissjoni Ewropea).
31 Osservazzjonijiet 
36 It-tliet prattiki ta’ biedja huma 
dawn li ġejjin: id-
diversifikazzjoni tal-għejjel, 
il-preżervazzjoni ta’ żona 
b’fokus ekoloġiku fiż-żona 
agrikola, u l-manutenzjoni ta’ 
bwar permanenti.53 
Il-metodu u l-koeffiċjenti tal-UE għall-klima li jiġu applikati meta jkun qed isir 
il-kalkolu tal-komponent ta’ ekoloġizzazzjoni għall-klima jirriflettu b’mod ġust 
ir-relazzjoni li t-tliet prattiki ta’ biedja36, li huma konnessi ma’ dan il-pagament, 
għandhom mal-klima. Madankollu, aħna sibna li hemm nuqqas ta’ elementi 
kwantifikabbli li jiġġustifikaw ir-rata ta’ 20 % applikata għall-pagamenti diretti 
li mhumiex relatati mal-ekoloġizzazzjoni (ara l- Kaxxa 3 ). Il-Kummissjoni tqis li l-
kontribuzzjoni finali ta’ 8 %, jiġifieri 20 % x 40 %, għall-klima, hija konservattiva. Kaxxa 3Nuqqas ta’ ġustifikazzjoni xierqa għall-kontribuzzjoni għall-klima li ssir minn 
pagamenti diretti li mhumiex relatati mal-ekoloġizzazzjoni
Il-Kummissjoni temmen li xi wħud mill-pagamenti diretti agrikoli li mhumiex relatati mal-ekoloġizzazzjoni 
jipprovdu benefiċċji għall-klima, fil-biċċa l-kbira permezz tal-istandards tal-kundizzjonalità. Il-Kummissjoni 
rrikonoxxiet il-fatt li l-kwantifikazzjoni ta’ din il-kontribuzzjoni tkun eżerċizzju diffiċli u għali, u ddeċidiet li tik -
kunsidra 20 % tal-baġit allokat għall-pagamenti diretti li mhumiex relatati mal-ekoloġizzazzjoni, bħala li huwa 
relatat mal-klima.
Il-Kummissjoni qieset il-possibbiltà li tuża s-sistema ta’ penali għall-ksur tal-kundizzjonalità biex tiġġustifika 
dan is-sehem ta’ 20 %. Madankollu, aħna sibna li ma kienx hemm bażi ċara biex isir dan.
54 
Sabiex tirrifletti l-kontribuzzjoni li ssir mill-kundizzjonalità għall-klima, il-Kummis -
sjoni qieset il-possibbiltà li tuża approċċ aktar konservattiv, fejn il-parti tal-pag -
amenti diretti li mhumiex relatati mal-ekoloġizzazzjoni, li kellha tittieħed inkun -
siderazzjoni, kienet tkun 10 % minflok 20 %. Dan kien jirriżulta f’kontribuzzjoni 
aktar baxxa mill-pagamenti diretti agrikoli għall-azzjoni klimatika. Kif jidher 
fil-Figura 8 , il-kontribuzzjoni kieku titnaqqas b’EUR 9 biljun, minn EUR 47.1 biljun 
għal EUR 38 biljun. Jekk il-prinċipju ta’ kawtela żviluppat mill-Bank Dinji (ara 
l-paragrafu 35) jiġi applikat, il-Kummissjoni jmissha ħadet inkunsiderazzjoni l-
ammont aktar baxx tal-kontribuzzjoni għall-klima.
32 Osservazzjonijiet Figura 8Tqabbil bejn l-approċċ magħżul mill-Kummissjoni u approċċ aktar konservattiv 
(f’biljun EUR)
Sors:  Data  tal-Kummissjoni u stimi tal-Qorti Ewropa tal-Awdituri bbażati fuq id- data  tal-Kummissjoni.
- EUR 9 biljun
38.047.1
29.09.018.1
29.0
Stima
tal-kontribuzzjoni ta’ 
pagamenti diretti 
b’approċċ aktar 
konservattivKontribuzzjoni ta’ 
pagamenti direttiEkoloġizzazzjoni 10/uni00A0% ta’ pagamenti 
diretti mingħajr 
l-ekoloġizzazzjoni 
b'markatur ta’ 40/uni00A0%Pagamenti diretti 
mingħajr 
l-ekoloġizzazzjoniEkoloġizzazzjoniApproċċ aktar konservattiv Kalkolu tal-Kummissjoni
Jekk sett differenti ta’ koeffiċjenti ta’ insegwiment, ibbażat 
fuq metodoloġiji stabbiliti f’livell internazzjonali, jiġi 
applikat għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, 
il-finanzjament għall-klima jkun 40 % inqas
55 
Ir-Regolament (UE) Nru 215/201437 jistabbilixxi metodoloġija għall-insegwiment 
tal-infiq fuq il-klima taħt kull wieħed mill-ħames Fondi Strutturali u ta’ Investi -
ment Ewropej. Għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, din tinvolvi li 
l-koeffiċjenti tal-UE għall-klima jiġu applikati għall-prijoritajiet għall-iżvilupp ru -
rali u għal oqsma ta’ prijorità, irrispettivament mill-miżuri u s-sottomiżuri li jkunu 
ntużaw għall-ilħuq ta’ dawn l-objettivi ta’ politika.37 Ir-Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) Nru 215/2014 
tas-7 ta’ Marzu 2014 li 
jistabbilixxi regoli għall-
implimentazzjoni tar-
Regolament (UE) 
Nru 1303/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill li 
jistabbilixxi dispożizzjonijiet 
komuni dwar il-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, 
il-Fond Soċjali Ewropew, 
il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-
Iżvilupp Rurali u l-Fond 
Ewropew Marittimu u tas-Sajd 
u li jistabbilixxi dispożizzjonijiet 
ġenerali dwar il-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, 
il-Fond Soċjali Ewropew, 
il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond 
Ewropew Marittimu u tas-Sajd 
fir-rigward ta’ metodoloġiji 
tal-appoġġ għat-tibdil fil-klima, 
id-determinazzjoni tal-istadji 
importanti u l-miri fil-qafas 
tal-prestazzjoni 
u n-nomenklatura ta’ kategoriji 
ta’ intervent għall-Fondi 
Ewropej Strutturali u ta’ 
Investiment (ĠU L 69, 8.3.2014, 
p. 65).
33 Osservazzjonijiet 
56 
Il-Kummissjoni qieset li l-metodoloġija tal-”Markaturi ta’ Rio” li tintuża mill-OECD 
mhijiex xierqa fil-qasam tal-FAEŻR għaliex il-miżuri għandhom ħafna benefiċċji 
sekondarji sistematiċi li huma ta’ natura ambjentali, ekonomika jew soċjali. 
L-approċċ tal-Kummissjoni ġustament jattribwixxi koeffiċjent għall-klima ta’ 
100 % għall-prijorità Nru 5 tal-Unjoni li hija relatata mal-klima “Il-promozzjoni 
tal-effiċjenza tar-riżorsi u l-appoġġ tal-bidla lejn ekonomija b’livell baxx ta’ 
emissjonijiet ta’ karbonju u ekonomija reżistenti għat-tibdil fil-klima fis-setturi 
tal-agrikoltura, tal-ikel u tal-forestrija”. Madankollu, il-Kummissjoni applikat l-
istess koeffiċjent għall-klima ta’ 100 % għall-oqsma kollha ta’ prijorità inklużi taħt 
il-prijorità Nru 4 tal-Unjoni, li hija relatata mal-ambjent “Ir-restawr, l-ippreżervar 
u t-titjib tal-ekosistemi relatati mal-agrikoltura u mal-forestrija”, minkejja d-
differenza fl-iffukar bejn dawn iż-żewġ prijoritajiet. Il-Kummissjoni ddeċidiet li 
koeffiċjent ta’ 40 % kien baxx wisq minħabba l-karatteristiki tal-miżuri ta’ żvilupp 
rurali. B’riżultat tal-approċċ tal-Kummissjoni, il-koeffiċjent għall-klima ta’ 40 % 
ġie applikat għal 10 % biss tal-finanzjament ippjanat għall-klima taħt il-FAEŻR; 
is-sehem ta’ 90 % li jifdal tal-finanzjament għall-klima ppjanat jiġi pponderat bil-
koeffiċjent ta’ 100 %.
57 
Fil-FAEŻR, għall-kuntrarju ta’ dak li ġara fil-każ tal-Fondi Strutturali u ta’ Investi -
ment Ewropej l-oħrajn, aħna sibna li għal kull miżura kien meħtieġ li jintużaw 
koeffiċjenti differenti tal-UE għall-klima. L-approċċ segwit għall-FAEŻR ma jid -
distingwix biżżejjed bejn il-kontribuzzjonijiet għall-klima li jsiru minn attivitajiet 
differenti, u dan iwassal għal stimar eċċessiv tal-kontribuzzjonijiet għall-azzjoni 
klimatika. Pereżempju, il-pagamenti għal “żoni b’restrizzjonijiet naturali”, li 
għandhom l-għan li ma jħallux li l-art tiġi abbandunata ġew ipponderati f’livell 
ta’ 100 %. Filwaqt li attivitajiet bħal dawn jistgħu jimmitigaw it-tibdil fil-klima 
skont għal xiex tintuża verament l-art, dan ma jistax jiġi aċċertat, u ma jistax 
jitqabbel ma’ attivitajiet bħall-forestrija, li wkoll jirċievu 100 % (ara l- Kaxxa 4 ).Kaxxa 4Illustrazzjoni tad-differenza fir-raġunament bejn il-miżuri
Pagamenti għal “żoni b’restrizzjonijiet naturali”  jikkumpensaw lill-bdiewa għal żvantaġġi li jirriżultaw minn 
restrizzjonijiet naturali jew ta’ xorta oħra. L-għan aħħari tagħhom huwa li ma jħallux li l-art tiġi abbandunata. 
Aħna sibna li, filwaqt li dawn il-pagamenti jistgħu jgħinu fil-prevenzjoni tat-tibdil fil-klima, dan ma kienx l-
objettiv primarju tagħhom u għalhekk koeffiċjent għall-klima ta’ 40 % jkun aktar prudenti. Din il-korrezzjoni 
waħidha tnaqqas il-kontribuzzjoni mill-FAEŻR għall-finanzjament għall-klima b’16 %, jew EUR 9.2 biljun, 
għall-perjodu 2014-2020.
Attivitajiet ta’ forestrija  bħall-afforestazzjoni għandhom rwol importanti biex jgħinu fl-ilħuq ta’ xi wħud 
mill-objettivi ekoloġiċi ewlenin tal-Politika ta’ Żvilupp Rurali tal-UE. L-afforestazzjoni u l-ħolqien ta’ msaġar 
jirrispondu għall-ħtieġa li jissaħħu ta-titjib tal-ekosistemi u s-sekwestru tal-karbonju u li ssir il-bidla għal 
ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-afforestazzjoni tgħin ukoll fil-prevenzjoni ta’ perikli 
naturali u nirien, u tikkontribwixxi għall-adattament għat-tibdil fil-klima. Aħna sibna li dan ir-raġunament 
iġġustifika koeffiċjent għall-klima ta’ 100 %.
34 Osservazzjonijiet 
58 
Meta konna qed nivvalutaw il-programmi tal-iżvilupp rurali, tal-Istati Membri, 
aħna sibna li l-approċċ tal-Kummissjoni kien wassal biex ammont akbar ta’ nefqa 
tiġi kkunsidrata bħala azzjoni klimatika milli kien ikun il-każ kieku kull miżura 
kienet ġiet analizzata separatament u kklassifikata f’konformità mal-istandards 
internazzjonali. Fid-dawl ta’ din is-sejba, aħna rrivedejna l-koeffiċjenti għall-
klima ( Anness ), u stmajna, għall-UE kollha, l-ammont irrivedut tal-finanzjament 
għall-klima mill-FAEŻR għall-perjodu 2014-2020. L-istimi tagħna indikaw li huwa 
meħtieġ li l-ammonti tal-finanzjament għall-klima mill-FAEŻR jitnaqqsu bi 42 %, 
jew b’ammont ta’ EUR 23.9 biljun (ara l- Figura 9 ).Figura 9Varjazzjoni fl-ammonti tal-finanzjament għall-klima mill-FAEŻR (f’biljun EUR)
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq data  li nsiltet minn SFC2014 permezz ta’ Infoview fit-30 ta’ Mejju 2016 - Nefqa ppjanata mill-
FAEŻR għal kull qasam ta’ prijorità u għal kull miżura tal-programmi tal-iżvilupp rurali li jiġu approvati.33.357.2
23.9
Stimi tal-QEA Ir-Regolament (UE) 
Nru 2015/2014- 42 %
35 Osservazzjonijiet 
59 
Fil-FEŻR u fl-FK, il-Kummissjoni ffaċċjat problemi simili fil-klassifikazzjoni tan-
nefqa, iżda rnexxielha tapplika approċċ aktar dettaljat. Aħna sibna wkoll prattika 
tajba fi ħdan l-istess qasam baġitarju bħall-iżvilupp rurali: il-prattiki ta’ insegwi -
ment użati fil-Programm LIFE huma aktar konservattivi minn dawk tal-FAEŻR. 
Jintużaw koeffiċjenti differenti ta’ insegwiment għas-sottoprogramm għall-
Ambjent tal-Programm LIFE minn dawk li jintużaw għas-sottoprogramm għall-
Azzjoni Klimatika (simili għall-prijoritajiet Nru 4 u Nru 5, rispettivament, għall-
iżvilupp rurali) (ara l- Kaxxa 5 ).Kaxxa 5Metodi ta’ insegwiment applikati fil-Programm LIFE
Fil-Programm LIFE, f’konformità mal-metodoloġija tal-OECD, il-partiti tan-nefqa ġew assenjati għal waħda 
minn tliet kategoriji: primarjament relatati mal-klima (100 %); sinifikattivament relatati mal-klima (40 %); 
u mhux relatati mal-klima (0 %).
Il-biċċa l-kbira mill-ammonti li hemm ippjanat li jintnefqu taħt is-sottoprogramm għall-Ambjent isirilhom 
insegwiment b’koeffiċjent ta’ 40 %38, filwaqt li taħt is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika l-insegwiment 
isirilhom b’koeffiċjent ta’ 100 %39.
Il-Programm LIFE jipprovdielna eżempju ċar ta’ każ fejn in-nefqa ambjentali (b’massimu ta’ 40 %) ma tiġix as -
similata mal-klima, b’kuntrast mal-prattika li ssir fil-qasam tal-iżvilupp rurali. B’riżultat ta’ dan, il-finanzjament 
għall-klima bejn l-oqsma mhux dejjem jista’ jitqabbel.
38 Eżempju ta’ proġett tipiku taħt is-sottoprogramm għall-Ambjent huwa l-iżvilupp ta’ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi biex jiġi minimizzat 
it-tniġġis tal-ilmijiet riċeventi. L-objettiv prinċipali huwa ambjentali, jiġifieri t-tnaqqis tat-tniġġis, iżda hemm il-possibbiltà li parti minn proġett 
bħal dan tkun tkopri netwerks tad-drenaġġ urban, u b’hekk tikkontribwixxi għall-adattament għat-tibdil fil-klima, permezz ta’ mmaniġġjar 
tal-għargħar.
39 Eżempju ta’ proġett tipiku taħt is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika huwa r-rinnovament tal-istokk tal-bini eżistenti sabiex tiġi ffrankata 
l-enerġija u biex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra.
36 Osservazzjonijiet 
Jeħtieġ li tittieħed azzjoni fil-pront billi l-kontribuzzjoni mill-
finanzjament għar-riċerka qed taqa’ lura b’mod sinifikanti
60 
Ir-riżultati tal-insegwiment tal-klima miksuba minn Orizzont 2020 juru li 
għall-2014, 24 % tal-baġit kien iddedikat għall-azzjoni klimatika40. Dan huwa kon -
siderevolment taħt il-mira ta’ 35 % (ara l- Figura 4 ). Kemm fil-perjodu 2014-2015 
kif ukoll fil-perjodu 2016-2017, ma kienx hemm adeżjoni mar-rekwiżit regolator -
ju41 li l-programm ta’ ħidma pluriennali għandu jinkludi indikazzjoni tal-ammont 
tan-nefqa relatata mal-klima. Għalhekk, l-ebda mira kwantifikata ma ġiet assenja -
ta għall-programmi ta’ ħidma individwali tagħhom li ppermettiet li jiġi identifikat 
il-kontribut tagħhom għall-objettiv li jintnefaq mill-inqas 35 % tal-baġit kumples -
siv ta’ Orizzont 2020 fuq l-azzjoni klimatika.
61 
Orizzont 2020 jiddistingwi bejn, u jistipula, il-proporzjonijiet baġitarji relattivi 
għal azzjonijiet programmabbli u għal azzjonijiet axxendenti42. Għall-azzjonijiet 
programmabbli, in-nefqa relatata mal-klima tista’ tiġi stmata bl-applikazzjoni tal-
koeffiċjenti tal-UE għall-klima, għall-kategoriji rilevanti ta’ nefqa. Madankollu, il-
Kummissjoni tqis li r-riżultati mill-oqsma axxendenti huma, min-natura tagħhom, 
imprevedibbli43. Fl-2014, l-azzjonijiet axxendenti rrappreżentaw 35 % tal-baġit 
totali ta’ Orizzont 2020 u, minn dawn, 8.5 % tqiesu li kienu relatati mal-klima.
62 
Bl-użu tal-kontribuzzjoni mbassra għall-klima minn azzjonijiet programmab -
bli għas-snin 2014 sa 2017, aħna kkalkulajna44 li bejn l-2018 u l-2020 is-sehem 
medju tan-nefqa relatata mal-klima f’Orizzont 2020 ikun irid jilħaq is-47 % biex 
tintlaħaq il-mira ta’ 35% għall-qafas finanzjarju pluriennali 2014 -2020 kollu. Dan 
jirrappreżenta żieda sostanzjali meta mqabbel mar-rata ta’ 24 % li diġà nkisbet. 
Il-Figura 10  turi eżempju tad-direzzjoni li se jkollhom jieħdu l-allokazzjonijiet 
għall-klima taħt Orizzont 2020 biex tintlaħaq il-mira ta’ 35 %.40 Skont il-Kummissjoni, id- data  
dwar in-nefqa relatata 
mal-klima għadha ma tiħux 
inkunsiderazzjoni xi wħud 
mill-istrumenti finanzjarji li 
isirilhom insegwiment fil-livell 
tal-proġetti, jiġifieri b’mod 
axxendenti (il-Faċilità 
tal-Garanzija ta’ InnovFin 
għall-SMEs, u l-Kapital ta’ 
Riskju ta’ InnovFin għall-SMEs) 
minħabba n-natura biennali 
tar-rappurtar li jsir mill-Fond 
Ewropew tal-Investiment.
41 Id-Deċiżjoni tal-
Kunsill 2013/743/UE tat-
3 ta’ Diċembru 2013 li 
tistabbilixxi l-programm 
speċifiku li jimplimenta 
Orizzont 2020 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 965) jiddikjara li 
l-programmi ta’ ħidma 
pluriennali għal Orizzont 2020 
iridu jipprovdu, fejn xieraq, 
indikazzjoni tal-ammont 
tan-nefqa relatata mal-klima.
42 Azzjonijiet programmabbli 
għandhom objettiv tematiku 
ċar li jikkorrispondi għal 
wieħed mis-suġġetti ddefiniti 
fil-programm ta’ ħidma 
tal-Kummissjoni. Għal 
azzjonijiet axxendenti, 
l-objettivi tematiċi mhumiex 
predeterminati u jistgħu 
jvarjaw skont xi jkun il-proġett.
43 Liema sehem ta’ azzjonijiet 
axxendenti jista’ jitqies bħala 
relatat mal-klima jiddependi 
mill-proposti tar-riċerkatur, li 
jiġu evalwati għall-eċċellenza 
xjentifika tagħhom.
44 Is-sors tad- data  huwa 
l-Abbozz ta’ baġit għas-
sena 2017, l-Intestatura 1A: 
Kompetittività għat-tkabbir 
u l-impjiegi, it-Taqsima 3.2.2 
Kontribuzzjoni għall-
integrazzjoni tal-azzjoni 
klimatika. Il-kalkolu huwa 
bbażat fuq il-fatt li fil-
perjodu 2015-2017 (bħal 
fl-2014) l-azzjonijiet 
axxendenti kienu 
jirrappreżentaw 35 % tal-baġit 
totali u li f’dak il-perjodu (bħal 
fl-2014) 8.5 % tal-baġit 
għall-azzjonijiet axxendenti 
kien relatat mal-klima.
37 Osservazzjonijiet Figura 10Eżempju ta’ direzzjoni li jkollha tittieħed għall-allokazzjoni għall-klima sabiex 
tintlaħaq il-mira ta’ 35 % għal Orizzont 2020 (f’biljun EUR)
63 
F’Novembru 2015, il-Kummissjoni fasslet pjan ta’ azzjoni45 sabiex tirrimedja 
n-nuqqas ta’ progress sinifikanti ta’ Orizzont 2020 lejn l-ilħuq tal-mira tiegħu 
ta’ 35 %. Aħna analizzajna jekk dan il-pjan ta’ azzjoni kienx fih dispożizzjonijiet 
adegwati biex iwassal l-irkupru meħtieġ fir-riċerka. Il-pjan ta’ azzjoni jintroduċi 
xi miżuri mill-programm ta’ ħidma għall-perjodu 2016-2017 ‘il quddiem u jir -
rikonoxxi li jeħtieġ isir aktar fil-programm ta’ ħidma għall-perjodu 2018-2020. 
Pereżempju, il-Kummissjoni biħsiebha tintroduċi kontrolli obbligatorji relatati 
mal-klima li għandhom jitwettqu fuq il-programm ta’ ħidma kollu qabel ma jiġi 
approvat. Barra minn hekk, kunsiderazzjonijiet relatati mal-klima għandhom jiġu 
inklużi fil-mudelli standard tal-proposti għall-proġetti u fil-kriterji tal-għoti. L-
allokazzjoni ta’ baġit suffiċjenti għal miżuri li jipprovdu kontribut imdaqqas għall-
objettivi relatati mat-tibdil fil-klima tkun mezz ieħor, irrakkommandat fil-pjan ta’ 
azzjoni, li jgħin biex tintlaħaq il-mira ġenerali ta’ 35 %.
02468101214
22 %53 %
47 %53 %
47 %53 %
47 %
23 %77 % 75 %
25 % 25 %75 %78 %9.59.013.2
12.2
11.0
10.09.4
Stimi2017 2014 2020 2019 2015 2016 2018Azzjoni mhux 
klimatika
Azzjoni 
klimatika
Sors:  Data  tal-Kummissjoni għall-perjodu 2014-2017 (abbozz ta’ baġit 2017) u stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri dwar l-azzjoni klimatika 
għall-perjodu 2018-2020.
45 Fit-12 ta’ Novembru 2015, 
il-Grupp tad-Diretturi Ġenerali 
inkarigati mill-Qafas Strateġiku 
għar-Riċerka u l-Innovazzjoni 
approva l-miżuri, inklużi 
fil-Pjan ta’ Azzjoni, għaż-żieda 
tal-integrazzjoni tal-azzjoni 
klimatika f’Orizzont 2020 
u tan-nefqa relatata 
mal-klima.
38 Osservazzjonijiet 
64 
Filwaqt li l-pjan ta’ azzjoni jinkludi proposti utli, huwa ma jippreżentax xi miri 
kwantifikabbli jew mudelli ta’ kif il-mira ta’ 35 % tista’ tintlaħaq. Pereżempju, il-
pjan ta’ azzjoni ma jinkludix kalkoli relatati, u lanqas ma jinkludi pjan direzzjonali 
dwar kif is-sehem relattivament baxx tan-nefqa relatata mal-klima fis-snin 2014-
2017 jista’ jiġi kkumpensat fil-perjodu 2018-2020.
F’xi wħud mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment 
Ewropej hemm aktar finanzjament għall-azzjoni 
klimatika u dan huwa ffukat aħjar, iżda f’oħrajn, fil-
biċċa l-kbira, jinżamm l-istatus quo
65 
Il-mira li jintnefaq 20 % tal-baġit tal-UE fuq l-azzjoni klimatika tista’ tiġi inkor -
porata fid-diversi oqsma ta’ politika billi jiżdied l-infiq fuq il-programmi relatati 
mal-klima li diġà jeżistu, billi jinħolqu programmi ġodda jew billi jiġu żviluppati 
karatteristiċi biex l-infiq jiġi mmirat aktar lejn objettivi relatati mal-klima. Sinjal 
ta’ “infiq iffukat aħjar” ikun l-issettjar ta’ rekwiżiti, minn fondi u programmi, li 
jkunu aktar immirati lejn objettivi relatati mal-klima milli kienu fil-perjodu 2007-
2013. B’mod ġenerali, aħna ma stajniex niddeterminaw jekk u sa liema punt 
il-mira ta’ 20 % tirrappreżenta żieda fl-infiq fuq l-azzjoni klimatika meta mqabbel 
mal-perjodu 2007-2013 (ara l-paragrafu 27).
66 
Aħna eżaminajna l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u l-pagamenti 
diretti agrikoli, peress li dawn l-oqsma taħt ġestjoni kondiviża jirrappreżentaw 
madwar tliet kwarti tal-finanzjament ippjanat għall-klima (ara l-paragrafu 19). 
Għal dawn il-fondi, aħna ħarisna lejn jekk, meta mqabbel mal-perjodu 2007-2013, 
il-mira ta’ 20 % kinitx ikkontribwiet valur miżjud għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-
klima permezz ta’:
- allokazzjoni akbar ta’ fondi tal-UE għall-azzjoni klimatika – titjib 
kwantitattiv – u/jew
- infiq tal-UE għall-azzjoni klimatika li kien iffukat aħjar – titjib kwalitattiv.
39 Osservazzjonijiet 
46 Il-proġett kampjun huwa 
intenzjonat li juri l-infiq 
mill-FEŻR u mill-FK fuq 
l-azzjoni klimatika. Aħna la 
awditjajna l-prestazzjoni 
u lanqas il-kosteffettività ta’ 
dan il-proġett. Ara r-Rapport 
Speċjali Nru 21/2012 
“Il-kosteffettività tal-
investimenti tal-politika ta’ 
koeżjoni fl-effiċjenza 
enerġetika” dwar kwistjonijiet 
ta’ kosteffettività li 
jirrigwardaw l-enerġija 
rinnovabbli ( http://eca.europa.
eu).67 
Peress li l-infiq għall-perjodu 2014-2020 għadu kemm inbeda, aħna analizzajna 
t-titjib kwantitattiv u kwalitattiv billi awditjajna t-tfassil tal-miżuri fil-programmi 
ta’ nfiq kif ukoll in-nefqa ppjanata, u mhux in-nefqa effettiva fil-livell tal-proġetti. 
Għalhekk, l-eżempji msemmija fit-taqsima jservu primarjament bħala studji tal-
każijiet biex juru l-punti tajbin, id-dgħufijiet u l-prattiki tajbin li nnutajna.
Allokazzjonijiet ogħla għall-klima fil-qafas tal-FEŻR u tal-FK 
juru li jista’ jkun hemm iffukar aħjar fuq il-klima
68 
Aħna wettaqna valutazzjoni ta’ jekk l-inklużjoni tal-azzjoni klimatika taħt il-
programmi operazzjonali tal-FEŻR u l-FK għall-perjodu 2014-2020 kinux irriżultaw 
fl-allokazzjoni ta’ aktar fondi għall-investimenti favur il-klima meta mqabbel 
mal-perjodu 2007-2013. Peress li l-infiq fuq l-azzjoni klimatika ma ġiex immoni -
torjat b’mod speċifiku fil-programmi tal-perjodu 2007-2013, biex wettaqna 
l-valutazzjoni tagħna aħna l-ewwel identifikajna liema kategoriji ta’ investiment, 
magħrufa bħala oqsma ta’ intervent, kienu komparabbli mal-kategoriji relatati 
mal-klima għall-perjodu 2014-2020. Fit-tieni stadju, aħna applikajna l-koeffiċjenti 
tal-UE għall-klima li ntużaw għall-perjodu 2014-2020, għan-nefqa tal-UE li saret 
fil-kategoriji rilevanti ta’ investiment għall-perjodu 2007-2013.
Integrazzjoni fil-FEŻR u fl-FK li tirriżulta f’allokazzjonijiet ogħla 
għall-klima...
69 
Meta mqabbel mal-perjodu 2007-2013, in-nefqa relatata mal-klima fil-per -
jodu 2014-2020 fil-programmi kollha tal-FEŻR u tal-FK, inkluż il-qafas ta’ Koo -
perazzjoni Territorjali Ewropea, hija ppjanata li tiżdied b’madwar 69 %, minn 
EUR 32.4 biljun għal EUR 54.7 biljun. Jekk titqies f’termini tal-proporzjon tagħha 
tal-finanzjament totali mill-FEŻR u mill-FK, in-nefqa relatata mal-klima hija mis -
tennija li tiżdied minn 12 % fil-perjodu 2007-2013 għal 21 % fil-perjodu 2014-2020.
70 
Bħalma jidher fil- Figura 11 , in-natura tan-nefqa relatata mal-klima nbidlet bejn 
iż-żewġ perjodi ta’ finanzjament. Filwaqt li fil-perjodu 2007-2013, it-trasport 
ferrovjarju u dak multimodali pprovda l-akbar kontribuzzjoni għall-klima, b’din 
il-kategorija tirrappreżenta 32 % tat-total, fil-perjodu 2014-2020 il-kontribuzzjoni 
tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika huma ogħla, billi jirrappreżentaw 34 % 
tal-istima totali għall-azzjoni klimatika (ara l- Kaxxa 6  għal eżempju46).
40 Osservazzjonijiet Figura 11Tqabbil tal-kontribuzzjoni stmata tal-FEŻR u l-FK għall-azzjoni klimatika skont 
is-settur u s-snin (f’biljun EUR)
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq data  tal-Kummissjoni.QFP 2014-2020Stima tal-QEA għall-QFP 2007-2013Eﬃċjenza enerġetika (100 %)
Trasport ferrovjarju u trasport multimodali (40 %)
Adattament għat-tibdil ﬁl-klima (100 %)
Enerġija rinnovabbli (100 %)
Trasport urban u sistemi ta’ trasport intelIiġenti (40 %)
Oħra (100%)
Bijodiversità, kwalità tal-arja u mmaniġġjar tal-ilma 
(40 %)
Portijiet u passaġġi fuq l-ilma interni (40 %)
Oħra (40 %)
Total60 50 40 30 20 10 0
6.1
10.2
0.4
4.5
3.5
0.7
4.6
1.6
0.8
32.418.4
8.4
6.4
5.9
5.8
4.4
3.3
1.1
1.0
54.7
41 Osservazzjonijiet Kaxxa 6Eżempju ta’ investiment fl-effiċjenza enerġetika kkofinanzjat mill-FEŻR 
fir-Rumanija
Huwa ppjanat li l-proġetti ta’ effiċjenza enerġetika għall-bini privat u pubbliku47 jirrappreżentaw madwar 6 % 
tal-kofinanzjament totali mill-UE fir- Rumanija  fil-perjodu 2014-2020, meta mqabbel ma’ madwar 1 % fil-per -
jodu 2007-2013. In-nefqa għal dawn il-proġetti hija pponderata b’koeffiċjent għall-azzjoni klimatika ta’ 100 %.
Eżempju wieħed ta’ dawn il-proġetti li kellu l-għan li jżid l- effiċjenza enerġetika ta’ bini residenzjali  ġie 
ffinanzjat fid-Distrett 3 ta’ Bucharest. Il-kofinanzjament permezz tal-FEŻR, mill-Programm Operazzjonali 
Reġjonali, ammonta għal madwar EUR 162 500. Il-proġett ġie kkompletat fl-2015. L-iżolament termali tal-blokk 
ta’ appartamenti u r-rinnovament tas-sistema ta’ tisħin irriżultaw fi tnaqqis tal-konsum annwali tal-enerġija 
minn 331 kWh/m2 għal 143 kWh/m2, jiġifieri b’57 %. Huwa stmat li l-iffrankar fl-emissjonijiet ta’ CO2 huwa ta’ 
238 tunnellata/sena.
Blokk ta’ appartamenti qabel l-investiment  
(maġenb is-sit tal-proġett)Xogħlijiet li għaddejjin  
(maġenb is-sit tal-proġett)Blokk ta’ appartamenti wara l-investiment  
(sit tal-proġett)
47 Jinkludu koġenerazzjoni ta’ effiċjenza għolja u tisħin distrettwali.
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
42 Osservazzjonijiet Tabella 3Finanzjament għall-klima mill-FEŻR u mill-FK fil-perjodu 2007-2013 
u fil-perjodu 2014-2020
Stati MembriSehem stmat tal-
finanzjament għall-klima 
fil-perjodu  2007-2013Ammont stmat tal-
finanzjament għall-klima 
fil-perjodu  2007-2013
(biljun EUR)Sehem tal-finanz -
jament għall-klima 
fil-perjodu  2014-2020Ammont tal-finanz -
jament għall-klima 
fil-perjodu  2014-2020
(biljun EUR)
Il-Ġermanja 7.0 % 1.20 27.0  % 2.90
Il-Polonja 8.0 % 5.60 15.0  % 11.60
Ir-Rumanija 9.0 % 2.20 19.0  % 4.30
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq dokumenti ta’ programmazzjoni u rappurtar nazzjonali.71 
Ix-xejra ġenerali fil-livell tal-UE hija riflessa wkoll fit-tliet Stati Membri kollha li 
nżaru għall-awditu fil-qasam tal-politika ta’ koeżjoni. Hawn ukoll, huwa ppjanat 
li n-nefqa għall-klima, taħt il-programmi operazzjonali kollha tal-FEŻR u tal-FK, 
tiżdied fil-perjodu 2014-2020. Madankollu, aħna rajna wkoll differenzi sinifikanti 
bejn l-Istati Membri f’termini tal-impenji finanzjarji tagħhom għall-azzjoni klima -
tika taħt il-baġit tal-UE (ara t- Tabella 3 ).
...u każijiet ta’ ffukar aħjar fuq il-klima tabilħaqq jeżistu
72 
Minbarra li wettaqna valutazzjoni finanzjarja, aħna eżaminajna wkoll jekk l-
inkorporazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-programmi operazzjonali tal-FEŻR u l-FK 
għall-perjodu 2014-2020 kinitx irriżultat f’attivitajiet ta’ investiment li huma 
ffukati aħjar fuq l-azzjoni klimatika. Aħna identifikajna titjib kwalitattiv f’ċerti 
oqsma. L-ewwel nett, sibna li l-proċessi ta’ ġestjoni kienu qed jieħdu kont akbar 
tal-kwistjoni tal-klima. Fil-Ġermanja, fil-Polonja u fir-Rumanija, aħna nnutajna 
titjib kwalitattiv fil-mod ta’ kif l-applikazzjonijiet għall-għotjiet kienu qed jieħdu 
l-klima inkunsiderazzjoni, inklużi r-rekwiżiti li l-impatti u r-riskji tat-tibdil fil-klima 
jiġu deskritti jew il-kontribut tal-proġett għat-tibdil fil-klima. It-tieni nett, aħna 
sibna każijiet fejn kienu qed isiru bidliet biex ikun hemm iffukar fuq l-azzjoni 
klimatika (ara l- Kaxxa 7 ).
43 Osservazzjonijiet Kaxxa 7Eżempji ta’ ffukar aħjar fuq it-tibdil fil-klima fil-programmi tal-FEŻR u tal-Fond ta’ 
Koeżjoni li ġew awditjati
Fil-Ġermanja , il-Ministeru Federali għall-Ambjent, il-Konservazzjoni tan-Natura, il-Bini u s-Sikurezza Nukleari 
waqqaf proġett iffinanzjat unikament fuq livell nazzjonali biex iħeġġeġ il-parteċipazzjoni attiva tas-sħab amb -
jentali fil-proċess ta’ programmazzjoni tal-FEŻR u biex jappoġġa l-inkorporazzjoni ta’ kwistjonijiet ambjentali 
u tal-klima. Fost affarijiet oħra, il-proġett irriżulta fil-produzzjoni ta’ żewġ manwali ta’ programmazzjoni. Dawn 
kienu jinkludu, pereżempju, eżempji ta’ prattiki tajbin għall-inkorporazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-proġetti 
f’oqsma differenti. Il-koeffiċjenti tal-UE għall-klima ġew ikkunsidrati bħala l-ewwel pass fid-direzzjoni t-tajba, 
filwaqt li ġie enfasizzat il-fatt li s-sostenibbiltà ekoloġika kellha tiġi integrata fil-miżuri kollha.
Taħt il-programm operazzjonali għar-reġjun tas- Sassonja fil-Ġermanja , il-kriterji tal-għażla jistipulaw li l-bini 
tal-kumpaniji jrid jiġi rinnovat skont standards tal-effiċjenza enerġetika li jaqbżu r-rekwiżiti legali b’10 %. Barra 
minn dan, fir-rinnovamenti marbuta mal-effiċjenza enerġetika, il-finanzjament jiġi mmirat biss lejn dawk il-
partijiet ta’ proġett li jġibu valur miżjud għall-klima, filwaqt li qabel kienu jiġu appoġġati proġetti sħaħ.
Ir-Rumanija  taġġudika punteġġi ogħla għal proġetti fil-Programm Operazzjonali marbut ma’ Proġetti In -
frastrutturali Kbar li jipprovdu ffrankar ogħla fil-konsum tal-enerġija. Aħna nnutajna wkoll li l-awtoritajiet naz -
zjonali Pollakki u Rumeni  kienu ssettjaw kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà maħsuba biex jinkisbu sinerġiji akbar 
mal-istrateġiji ġenerali rilevanti bħall-Pjanijiet ta’ Azzjoni għall-Enerġija Sostenibbli jew il-Pjanijiet ta’ Mobbiltà 
Urbana Sostenibbli.
73 
Fil-perjodu 2014-2020, sa 64 % tan-nefqa relatata mal-klima taħt il-programmi 
operazzjonali tal-FEŻR u tal-FK hija mistennija mill-kategoriji ta’ investiment 
li għalihom jiġi applikat il-koeffiċjent tal-UE għall-klima ta’ 100 %. Dan ifisser 
li huma jipprovdu kontribuzzjoni sinifikanti għall-objettivi relatati mat-tibdil 
fil-klima (ara t- Tabella 2 ). Din turi żieda meta mqabbel mal-perjodu 2007-2013, 
meta l-biċċa l-kbira min-nefqa relatata mal-klima ġiet minn attivitajiet li kienu jip -
provdu biss kontribuzzjoni moderata għat-tibdil fil-klima (ara l- Figura 12 ).
44 Osservazzjonijiet 
74 
Għalkemm fil-perjodu 2014-2020, f’kull wieħed mill-Istati Membri li nżaru, il-
finanzjament ta’ miżuri meqjusa li huma mmirati primarjament lejn l-azzjoni 
klimatika huwa mistenni li jiżdied, l-ammont ta’ din iż-żieda jvarja sinifikattiva -
ment. Fil-Polonja u fir-Rumanija, prinċipalment minħabba l-appoġġ kontinwat 
tat-trasport ferrovjarju u dak urban48, madwar nofs il-finanzjament relatat mal-
klima li jsir fil-programmi operazzjonali kollha jiġi assenjat koeffiċjent ta’ 100 %, 
filwaqt li fil-programmi operazzjonali Ġermaniżi kważi n-nefqa kollha relatata 
mal-klima tiġi pponderata f’livell ta’ 100 % minħabba l-kontribuzzjoni sinifikanti 
tagħha għall-azzjoni klimatika.
75 
Madankollu, instab li r-rwol tal-azzjoni klimatika fir-riċerka u l-innovazzjoni u fil-
qasam tal-intrapriżi żgħar u medji huwa relattivament żgħir. Fil-programmi awdit -
jati fil-Ġermanja u fir-Rumanija, aħna sibna li, matul in-negozjati dwar il-program -
mazzjoni, il-Kummissjoni ma kinitx għamlet biżżejjed pressjoni biex jirnexxielha 
żżid b’mod sinifikanti l-ammont allokat għall-azzjoni klimatika li tittieħed fir-
riċerka u l-iżvilupp u lanqas ma għamlet dan fl-oqsma tal-iżvilupp tan-negozju 
fi programmi fejn dan l-ammont jew kien baxx jew kien noneżistenti. L-Istati 
Membri rnexxielhom jilħqu l-mira ta’ 20 % mingħajr ma kellhom għalfejn jadat -
taw il-finanzjament f’dawn l-oqsma. Dan ifisser li mhux l-opportunitajiet potenz -
jali kollha għall-finanzjament ta’ azzjoni relatata mal-klima ġew utilizzati bis-sħiħ.48 Dawn il-proġetti jitqiesu li 
huma relatati mal-klima f’livell 
ta’ 40 %.Figura 12Sehem u ammonti tan-nefqa għall-azzjoni klimatika skont il-koeffiċjenti tal-UE 
għall-klima fiż-żewġ perjodi
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq data  tal-Kummissjoni.EUR/uni00A021/uni00A0biljun
(64 %)EUR/uni00A012-il/uni00A0biljun
(36 %)EUR/uni00A020/uni00A0biljun
(36 %)EUR/uni00A035/uni00A0biljun
(64 %)
Koeﬃċjent ta’ 40 %Koeﬃċjent ta’ 100/uni00A0%
EUR/uni00A033/uni00A0biljunEUR/uni00A055/uni00A0biljun QFP 2014-2020
QFP 2007-2013100 % 80 % 60 % 40 % 20 % 0 %
45 Osservazzjonijiet 
Il-kontribuzzjoni potenzjali tal-Fond Soċjali Ewropew għall-
azzjoni klimatika - hemm aktar x’jista’ jinkiseb
76 
Il-Kummissjoni rrikonoxxiet id-domanda dejjem akbar għal impjiegi ekoloġiċi, 
bis-settur tal-effiċjenza enerġetika mistenni li jimpjiega 2 miljun persuna sal-
2020, u s-settur tal-enerġija rinnovabbli 3 miljun49. Iż-żieda fil-provvista ta’ 
“ħaddiema ekoloġiċi” biex tissodisfa d-domanda ogħla se tkun kruċjali għall-
istabbiliment ta’ ekonomija ekoloġika. Nuqqas ta’ speċjalisti u ħaddiema kwali -
fikati fis-settur tal-impjiegi ekoloġiċi jkun jikkawża spejjeż u dewmien50 fl-impli -
mentazzjoni ta’ azzjonijiet relatati mal-klima.
77 
Fl-istess ħin, it-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-
karbonju se twassal ukoll għal tnaqqis fl-impjiegi fis-setturi li huma bbażati fuq 
il-karburant fossili, bir-riżultat li ħaddiema minn dawn is-setturi se jkollhom jiksbu 
ħiliet ġodda51. Meta mqabbla mal-fondi l-oħra tal-politika ta’ koeżjoni, il-pro -
grammi operazzjonali tal-FSE b’mod espliċitu allokaw sehem baxx ħafna għall-
azzjoni klimatika, speċifikament 1.4 % ta’ EUR 83 biljun.
78 
Il-Kummissjoni qieset li s-sehem tal-FSE allokat għan-nefqa relatata mal-klima, 
li ġie stabbilit fuq il-bażi tal-informazzjoni rrappurtata mill-Istati Membri fil-
programmi operazzjonali tal-FSE, jista’ jistma b’mod insuffiċjenti l-kontribuzzjoni 
mistennija tal-FSE għall-azzjoni klimatika fil-perjodu 2014-2020, u l-estent finali 
ta’ dan ikun magħruf biss wara l-implimentazzjoni tal-programmi. Il-fatt li ma 
ġewx issettjati rekwiżiti xierqa biex l-FSE jieħu l-azzjoni klimatika inkunsiderazz -
joni jirrappreżenta opportunità mitlufa biex dan il-qasam jikkontribwixxi aktar 
għat-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u favur 
l-azzjoni klimatika inġenerali.
79 
Meta l-programmi operazzjonali tal-perjodu 2014-2020 kienu taħt approvazzjoni, 
ma kien hemm l-ebda rekwiżit biex l-Istati Membri jipprovdu lill-Kummissjoni 
b’xi ġustifikazzjoni tal-allokazzjoni tal-FSE għall-objettivi relatati mal-azzjoni 
klimatika. Għalhekk, il-programmi ma ġewx iċċekkjati b’mod sistematiku biex 
jiġi ddeterminat jekk dawn kienx se jkollhom fil-mira d-domanda għal impjiegi 
ekoloġiċi jew jekk kinux se jappoġġaw it-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx 
ta’ emissjonijiet tal-karbonju.49 Ara d-Dokument ta’ Ħidma 
tal-Kummissjoni “Exploiting 
the employment potential of 
green growth” (Nisfruttaw 
il-potenzjal li t-tkabbir 
ekoloġiku jġib miegħu 
għall-impjiegi) 
tat-18 ta’ April 2012.
50 Ir-rapport mill-Kumitat 
tal-Awditjar tal-House of 
Commons tar-Renju Unit 
“Green Jobs and Skills” 
(Impjiegi u Ħiliet Ekoloġiċi) 
jikkonkludi li d-dipendenza 
esklużiva fuq is-suq biex 
il-lakuni fil-ħiliet jiġu indirizzati 
qed tikkawża dewmien 
fl-ekoloġizzazzjoni tal-
ekonomija. http://www.
publications.parliament.uk/
pa/cm200910/cmselect/
cmenvaud/159/159i.pdf
51 Ara eż. il-paragrafi 324 u 325 
tar-rapport tal-OECD “Aligning 
Policies for the Transition to 
a Low-Carbon Economy” 
(Allinjament tal-Politiki biex 
Issir it-Tranżizzjoni għal 
Ekonomija b’Livell Baxx ta’ 
Emissjonijiet tal-Karbonju) 
http://www.oecd.org/env/
Aligning-policies-for-the-
transition-to-a-low-carbon-
economy-CMIN2015-11.pdf
46 Osservazzjonijiet 
52 Ir-Rapport Speċjali 
Nru 26/2016 “Iż-żieda 
fl-effettività tal-
kundizzjonalità u l-ksib ta’ 
simplifikazzjoni għadhom 
diffikultużi” ( http://eca.europa.
eu).
53 Id-Dokument ta’ Ħidma 
tal-Persunal tal-Kummissjoni 
tat-22.6.2016 “Review of 
greening after one year” 
(Eżaminar tal-ekoloġizzazzjoni 
wara sena) - SWD(2016) 218 
final, ara p. 14 tal-Anness 2, 
il-parti 3/6.
54 Dan l-ammont ġie stmat billi 
nżdiedu ċ-ċifri indikattivi li 
jikkonċernaw il-pagamenti 
tal-għajnuna diretta 
lill-produtturi f’konformità 
mar-Regolament tal-Kunsill 
(KE) Nru 1782/2003 (ĠU L 270, 
21.10.2003, p. 1) 
u r-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 73/2009 (ĠU L 30, 
31.1.2009, p. 16) ipprovduti 
fir-rapporti dwar id-
distribuzzjoni tal-għajnuna 
diretta lill-bdiewa għas-snin 
finanzjarji 2007 sa 2013:  
http://ec.europa.eu/
agriculture/cap-funding/
beneficiaries/direct-aid/
index_en.htmL-ebda bidla sinifikanti fl-infiq relatat mal-politika agrikola 
komuni, għalkemm jeżistu prattiki tajbin fil-qasam tal-
iżvilupp rurali
80 
Din it-taqsima tivvaluta jekk l-inkorporazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-pagamenti 
diretti agrikoli u fil-programmi tal-iżvilupp rurali li qed jiġu eżaminati rriżultatx 
f’bidliet pożittivi fil-kwantità tal-infiq fuq il-klima – imkejla permezz ta’ volum ak -
bar ta’ fondi għall-infiq relatat mal-klima – u fil-kwalità tiegħu – imkejla permezz 
tal-iffukar aħjar tiegħu fuq operazzjonijiet relatati mal-klima. Aħna eżaminajna 
l-evidenza disponibbli rigward is-sistema ta’ kundizzjonalità u l-pagamenti 
diretti agrikoli, kif ukoll il-programmi tal-iżvilupp rurali għall-perjodu 2014-2020 
għall-Andalusija, il-Polonja u r-Rhône-Alpes, u qabbilniehom mal-programmi 
għall-perjodu 2007-2013.
L-introduzzjoni ta’ Pagament Ekoloġiku ma jiggarantix bidla 
sinifikanti tal-kontribuzzjoni tal-pagamenti diretti għall-klima
81 
F’rapport reċenti52, aħna kkonkludejna li l-bidliet għall-politika agrikola komuni 
għall-perjodu 2014-2020 naqqsu l-għadd tar-regoli tal-kundizzjonalità, billi 
neħħew rekwiżiti li ma kinux rilevanti biżżejjed għall-attività tal-biedja.
82 
Il-komponent ta’ ekoloġizzazzjoni ġie introdott bħala karatteristika ġdida tal-
politika agrikola komuni għall-perjodu 2014-2020. Għalkemm huwa jinkludi 
rekwiżiti li huma rilevanti għall-klima (ara l-paragrafu 53), huwa bbażat fil-biċċa l-
kbira fuq il-kundizzjonijiet agrikoli u ambjentali tajbin preċedenti, li kienu jkopru 
prattiki agrikoli simili, bħall-protezzjoni ta’ mergħat permanenti jew iż-żamma ta’ 
karatteristiċi ta’ pajsaġġ. L-informazzjoni disponibbli turi li 64 % tal-benefiċjarji 
ta’ pagamenti diretti huma eżentati mir-rekwiżiti ta’ ekoloġizzazzjoni53. B’riżultat 
ta’ dan, hemm riskju li r-riorjentazzjoni tal-pagamenti diretti lejn l-azzjoni klima -
tika tkun limitata. Il-Kummissjoni qed tippjana li tevalwa l-kisbiet ambjentali li 
jirriżultaw mill-pagament ekoloġiku fl-2017 u fi tmiem l-2018.
83 
Il-kontribuzzjoni mill-qafas finanzjarju pluriennali 2014-2020 għall-pagamenti 
diretti agrikoli hija mistennija li tammonta għal EUR 288 biljun. Dan l-ammont 
huwa komparabbli mal-ammont ta’ EUR 276 biljun ta’ għajnuna diretta li tħallset 
lill-produtturi fis-snin finanzjarji 2007 sa 201354.
47 Osservazzjonijiet 
Finanzjament għall-klima fl-iżvilupp rurali: l-ebda żieda fl-iffukar 
fuq l-azzjoni klimatika
84 
Minħabba l-ispeċifiċitajiet tal-iżvilupp rurali, ma kienx possibbli li jsir tqabbil fost 
il-programmi kollha tal-iżvilupp rurali minħabba li l-miżuri tal-programmi jiġu im -
plimentati permezz ta’ tipi differenti ta’ operazzjoni minn programm għal ieħor. 
Ibbażat fuq tliet programmi tal-iżvilupp rurali, aħna stmajna s-sehem tal-finan -
zjament għall-azzjoni klimatika fil-perjodu 2007-2013 u qabbilnieh mal-pjanijiet 
għall-perjodu 2014-2020. Fost dawn il-programmi, aħna ma osservajna l-ebda 
tranżizzjoni reali ‘l fuq jew ‘l isfel fl-investimenti (ara t- Tabella 4 ).Tabella 4Finanzjament għall-klima fil-perjodu 2007-2013 u fil-perjodu 2014-2020
Programmi tal-iżvilupp 
rurali eżaminatiSehem stmat tal-
finanzjament għall-klima 
fil-perjodu  2007-2013Ammont stmat tal-
finanzjament għall-klima 
fil-perjodu  2007-2013
(biljun EUR)Sehem tal-finanz -
jament għall-klima 
fil-perjodu  2014-2020Ammont tal-finanz -
jament għall-klima 
fil-perjodu  2014-2020
(biljun EUR)
Andalusija, Spanja 66.2  % 1.38 55.0  % 1.05
Il-Polonja (programm 
wieħed tal-iżvilupp rurali 
għall-Istat Membru kollu)37.0  % 0.50 39.4  % 0.34
Ir-Rhône-Alpes, Franza 78.0  % 0.51 75.0  % 0.80
Sors:  Stimi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri bbażati fuq dokumenti ta’ programmazzjoni.
48 Osservazzjonijiet 
Jeżistu prattiki tajbin fl-iżvilupp rurali iżda ġeneralment l-i status 
quo  huwa prevalenti
85 
Sa issa, aħna u nivvalutaw il-programmi biex naraw sarx xi titjib kwalitat -
tiv, għadna ma sibniex bidla sinifikanti fil-karatteristiċi ewlenin tal-proċess ta’ 
ġestjoni, bħar-rekwiżiti jew il-kriterji ta’ eliġibbiltà u tal-għażla. Dan kien par -
tikolarment il-każ għall-miżuri li huma finanzjarjament sinifikanti, bħal miżuri li 
jittrattaw żoni b’restrizzjonijiet naturali jew il-biedja organika.
86 
Madankollu, it-tfassil ta’ xi miżuri inqas materjali kien ġie mmodifikat biex dawn 
isiru aktar relatati mal-klima. Aħna stmajna li madwar 10 % tal-finanzjament 
għall-klima mill-FAEŻR fir-Rhône-Alpes, 22 % fil-Polonja u 36 % fl-Andalusija 
huwa relatat ma’ miżuri li għandhom l-azzjoni klimatika aktar fil-mira meta 
mqabbel mal-perjodu 2007-2013. Aħna sibna bosta eżempji ta’ prattika tajba 
emerġenti li tikkontribwixxi b’mod dirett għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima (ara 
l-Kaxxa 8 ).
Eżempji ta’ fejn tibdil fil-klima huwa aktar fil-mira, fil-programmi awditjati 
tal-FAEŻR
It-tfassil ta’ ċerti miżuri ta’ forestrija  li ltqajna magħhom fil- Polonja , fir- Rhône-Alpes  u fl- Andalusija  kien 
ittejjeb biex jappoġġa l-ħżin tal-karbonju, jew biex jirrinforza r-reżistenza tal-foresti għat-tibdil fil-klima. 
Il-programmi tar-Rhône-Alpes kienu jinkludu wkoll miżura waħda li tgħin fl-iżvilupp tal-enerġija rinnovab -
bli ġġenerata fil-livell lokali billi tappoġġa investimenti fil-karburant mill-injam li jsiru minn kumpaniji żgħar 
tal-forestrija.
Aħna sibna wkoll titjib fit-tfassil tat-tliet programmi għal dak li jirrigwarda miżuri agroambjentali relatati 
mal-klima , li ma jagħmlux ħsara lill-klima. Il-Polonja bdiet twettaq analiżijiet kimiċi tal-kontenut tal-karbonju 
organiku fil-ħamrija, u kultivazzjoni intermedja sabiex tikseb bilanċ pożittiv tal-materja organika fuq roqgħa 
art agrikola. Fl-Andalusija, ġew introdotti rekwiżiti ġodda biex tiġi indirizzata l-problema ta’ erożjoni tal-
ħamrija li tagħmel ħafna ħsara għall-produzzjoni taż-żebbuġ.Kaxxa 8
49 Osservazzjonijiet 
87 
Aħna sibna wkoll eżempi ta’ prattika tajba f’miżuri li nħolqu fil-perjodu 2007-2013 
u li għadhom qed jiġu implimentati fil-perjodu 2014-2020 (ara l- Kaxxa 9 ).
Eżempju ta’ kontinwazzjoni fil-finanzjament għall-klima mill-programm reġjonali 
tar-Rhône-Alpes fi Franza
Il-programm tal-perjodu 2014-2020 ikompli jappoġġa proġetti ta’ investiment li jikkontribwixxu b’mod dirett 
għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, pereżempu permezz tal-iżvilupp ta’ metodi ta’ produzzjoni tal-metan 
għall-agrikoltura . L-objettiv huwa li jiġi ffaċilitat il-forniment u l-użu ta’ sorsi tal-enerġija rinnovabbli. 
Ġustifikabbilment, isir insegwiment tal-proġetti b’koeffiċjent tal-UE għall-klima ta’ 100 %.
Il-proġett li jidher fl-istampa hawn taħt, u li kien ġie ffinanzjat fl-2012 u kkompletat fl-2015, huwa eżempju ta’ 
proġett bħal dan, billi jipproduċi l-enerġija mill-iskart. Nofs l-input tal-iskart fil-faċilità huwa ta’ oriġini ag -
rikola, filwaqt li n-nofs l-ieħor huwa skart ekoloġiku, minn sors lokali, li jiġi pprovdut minn kumpanija lokali. 
L-outputs itejbu l-awtosuffiċjenza alimentari tal-azjenda agrikola, u jissodisfaw ukoll il-ħtiġijiet ta’ tisħin ta’ 
skola lokali u ta’ bini lokali ieħor. L-ispiża eliġibbli totali taħt il-FAEŻR għall-faċilità ta’ produzzjoni tal-metan 
kienet ta’ EUR 881 000. Il-proġett ġie ffinanzjat f’livell ta’ 37.36 % permezz ta’ appoġġ pubbliku, b’EUR 105 000 
ipprovduti f’għotjiet mill-FAEŻR u EUR 224 415 minn kofinanzjament nazzjonali.Kaxxa 9
Eżempju ta’ proġett agrikolu relatat mal-klima
Sors:  Conseil Régional Auvergne Rhône-Alpes.
50 Osservazzjonijiet 
Żieda limitata ħafna fl-iffukar fuq l-azzjoni klimatika fil-Fond 
Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd
88 
It-tibdil fil-klima ma ġiex integrat fil-Fond Ewropew għas-Sajd matul il-per -
jodu 2007-2013, u għalhekk id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi 
u s-Sajd ma kkalkolax il-kontribuzzjoni tiegħu għall-azzjoni klimatika f’dak il-
perjodu. Aħna stmajna55 li l-kontribuzzjoni tal-FES għall-azzjoni klimatika kienet 
ta’ madwar EUR 1 biljun fil-perjodu 2007-2013, li jirrappreżentaw 26 % tal-Fond. 
Għall-perjodu 2014-2020, l-istimi aggregati tal-kontribuzzjonijiet għall-azzjoni 
klimatika (ara l-paragrafu 43) li ġew ipprovduti mill-Istati Membri fil-programmi 
operazzjonali kollha tal-FEMS huma wkoll madwar EUR 1 biljun, li jirrappreżentaw 
madwar 18 % tal-FEMS.
89 
Waħda mir-raġunijiet prinċipali għal din l-istabbiltà f’termini assoluti hija 
l-appoġġ imnaqqas li l-FEMS assenja għall-miżuri ta’ ġestjoni tal-flotot. Kien 
hemm tnaqqis fl-appoġġ relatat għas-sostituzzjoni jew il-modernizzazzjoni 
tal-magni u għall-waqfien permanenti jew temporanju tal-attivitajiet ta’ sajd, 
liema miżuri jsirilhom insegwiment b’koeffiċjenti ta’ 100 %, 100 % u 40 % 
rispettivament.
90 
Aħna qabbilna l-qafas legali attwali mal-perjodu 2007-2013 biex naċċertaw jekk 
il-fond attwali għall-affarijiet marittimi u s-sajd resaqx lejn integrazzjoni aħjar 
tal-objettivi relatati mat-tibdil fil-klima fil-kontenut tal-miżuri tiegħu. Dan sar 
għall-miżuri li jistgħu jiġu ttraċċati lura għall-perjodu 2007-2013. Referenzi diretti 
u ċari għall-objettivi relatati mat-tibdil fil-klima, kemm il-mitigazzjoni kif ukoll 
l-adattament, għadhom rari u, b’riżultat ta’ dan, il-fond għas-sajd kien għadu 
ma estendiex l-ambitu tal-kontribuzzjoni tiegħu għall-azzjoni klimatika (ara 
l-Kaxxa 10 ).55 L-istima tagħna kienet 
ibbażata prinċipalment fuq 
il-metodoloġija li tintuża 
mid-Direttorat Ġenerali 
għall-Affarijiet Marittimi 
u s-Sajd fid-dokumenti 
baġitarji għall-perjodu 
mill-2014 sal-2016, għalkemm 
aħna inkludejna wkoll miżuri 
permanenti u temporanji ta’ 
waqfien taħt il-FES, bl-
applikazzjoni ta’ koeffiċjent ta’ 
100 % u 40 % rispettivament. 
Din iż-żieda hija l-unika 
devjazzjoni mill-metodoloġija 
li tintuża mid-Direttorat 
Ġenerali għall-Affarijiet 
Marittimi u s-Sajd, billi tirrifletti 
b’valur nominali l-koeffiċjent 
għall-miżuri ta’ aġġustament 
tal-flotot stabbilit fir-
Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) 
Nru 1232/2014 tat-
18 ta’ Novembru 2014 li 
jemenda r-Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) 
Nru 215/2014 sabiex jiġu 
adattati r-referenzi li hemm 
fiha mar-Regolament (UE) 
Nru 508/2014 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill u biex 
ikun ikkoreġut ir-Regolament 
ta’ Implimentazzjoni (UE) 
Nru 215/2014 (ĠU L 332, 
19.11.2014, p. 5).
51 Osservazzjonijiet 
Eżempji fejn it-tibdil fil-klima huwa aktar fil-mira, fil-Fond Ewropew għall-Affarijiet 
Marittimi u s-Sajd li ġie awditjat
Meta mqabbel mal-perjodu preċedenti, aħna identifikajna għadd limitat ta’ titjib fil-FEMS. Mill-50 miżura 
li ġew appoġġati mill-FEMS, tliet miżuri li kienu jeżistu qabel56 ittejbu biex jinkorporaw l-azzjoni klimatika, 
u nħolqu żewġ miżuri ġodda b’objettivi relatati mat-tibdil fil-klima57. Barra minn hekk, il-FEMS issa fih miżura 
separata għall-effiċjenza enerġetika u għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, għalkemm qabel operazzjonijiet 
simili kienu eliġibbli għall-finanzjament. Huwa mistenni li din il-miżura, li b’mod ċar hija mmirata lejn il-klima 
u li jsirilha insegwiment b’koeffiċjent ta’ 100 %, tibbenefika lil 3 738 proġett fl-UE kollha, li l-maġġoranza l-
kbira tagħhom ikunu jikkonċernaw is-sostituzzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ magni.
56 Dawn il-miżuri kienu dwar “Sajd fl-ilmijiet interni u fawna u flora akkwatiċi interni”, dwar “Investimenti produttivi fl-akkwakultura” u dwar 
“Ipproċessar ta’ prodotti tas-sajd u tal-akkwakultura”. Saru referenzi prinċipalment għat-titjib tal-effiċjenza enerġetika.
57 Dawn iż-żewġ miżuri ġodda kienu jirrigwardaw “Fondi reċiproċi għal avvenimenti klimatiċi ħżiena u għal inċidenti ambjentali” u “Assigurazzjoni 
tal-istokkijiet tal-akkwakultura”.Kaxxa 10
52
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
91 
L-istituzzjonijiet tal-UE għamlu impenn politiku għall-qafas finanzjarju plurien -
nali 2014 -2020 biex jintegraw l-azzjoni klimatika fl-infiq kollu tal-baġit tal-UE, 
u biex jiżguraw li mill-inqas euro wieħed minn kull ħamsa mill-baġit tal-UE jint -
nefaq fuq attivitajiet relatati mal-klima. L-għan prinċipali ta’ dan l-impenn huwa li 
jkun hemm rispons għall-isfida li tirriżulta mit-tibdil fil-klima u l-ħtiġijiet sostan -
zjali ta’ investiment għall-azzjoni klimatika. Aħna fittixna li niddeterminaw jekk 
kienx probabbli li tintlaħaq il-mira li jintnefaq mill-inqas 20 % tal-baġit tal-UE fuq 
azzjoni relatata mal-klima u jekk kienx probabbli li l-approċċ użat iżid il-valur, billi 
jwassal għal aktar finanzjament, li jkun iffukat aħjar, favur l-azzjoni klimatika.
92 
Aħna sibna li kien qed isir xogħol ambizzjuż u li, b’mod ġenerali, kien sar progress 
lejn l-ilħuq tal-mira. Madankollu hemm riskju serju li l-mira ta’ 20 % ma tintlaħaqx 
jekk ma jsirx aktar sforz biex it-tibdil fil-klima jiġi indirizzat. L-implimentazzjoni 
tal-mira wasslet għal aktar finanzjament, li jkun iffukat aħjar, favur l-azzjoni kli -
matika f’xi wħud mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, jiġifieri l-Fond 
Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni. Madankollu, f’oqsma 
oħra, bħal fil-Fond Soċjali Ewropew, l-agrikoltura, u l-iżvilupp rurali u s-sajd, qed 
jinżamm l-i status quo , jiġifieri ma saret l-ebda tranżizzjoni sinifikanti ta’ dawn il-
fondi favur l-azzjoni klimatika.
B’mod ġenerali, sar progress iżda hemm riskju serju li l-mira 
ta’ 20 % ma tintlaħaqx
93 
L-objettiv li jintnefaq “mill-inqas 20 %” tal-Baġit tal-UE fuq l-azzjoni kli -
matika huwa parti mir-rwol ta’ mexxej li l-UE għandha fl-azzjoni klimatika 
u jirrappreżenta impenn ċar biex it-tibdil fil-klima jiġi indirizzat. Skont iċ-ċifri tal-
Kummissjoni, is-sehem ta’ finanzjament iddedikat għall-azzjoni klimatika laħaq 
medja ta’ 17.6 % bejn l-2014 u l-2016 (ara l-paragrafu 26 u l-paragrafi 40 sa 41).
94 
Sa issa, ma kien hemm l-ebda għodda disponibbli li tipprovdi aġġornament 
konsolidat pluriennali dwar il-progress li sar fil-baġit kollu tal-UE għall-ilħuq ta’ 
dan l-għan. Reċentement il-Kummissjoni aġġornat id- data  dwar l-infiq li huwa 
rilevanti għall-klima, għall-perjodu 2014-2020 kollu fil-kuntest tal-analiżi ta’ nofs 
it-terminu tal-qafas finanzjarju pluriennali. B’mod globali, il-Kummissjoni tistma 
li se jkun intnefaq 18.9 % fuq l-azzjoni klimatika, u b’hekk l-objettiv ta’ 20 % ma 
jintlaħaqx (ara l-paragrafu 44).
53 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
95 
Id-dgħufijiet tal-metodu ta’ insegwiment li jintuża mill-Kummissjoni u mill-Istati 
Membri jikkonċernaw ir-rappurtar u l-komprensività. Il-metodu ta’ insegwiment 
ma jirriflettix l-effetti finanzjarji sħaħ tal-infiq tal-UE fuq l-azzjoni klimatika per -
mezz ta’ strumenti finanzjarji u entrati li ma jidhrux fil-karta tal-bilanċ, minkejja 
li l-użu tagħhom qed jiżdied (il-paragrafi 37 u 38). Barra minn dan, huwa ma jid -
distingwix bejn il-miżuri ta’ mitigazzjoni u dawk ta’ adattament, u b’hekk huwa 
diffiċli li jiġi vvalutat il-livell ta’ finanzjament għal dawn l-approċċi differenti 
meħuda għall-indirizzar tat-tibdil fil-klima (il-paragrafu 36).
Rakkomandazzjoni 1 — Eżerċizzju robust pluriennali ta’ 
konsolidazzjoni
Jenħtieġ li l- Kummissjoni  twettaq, ta’ kull sena, eżerċizzju robust pluriennali ta’ 
konsolidazzjoni biex tidentifika jekk in-nefqa għall-klima hijiex miexja fit-triq it-
tajba biex tintlaħaq il-mira ta’ 20 %.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Diċembru 2017.
Rakkomandazzjoni 2 — Qafas komprensiv ta’ rappurtar
a) Jenħtieġ li l- Kummissjoni  tirrapporta, ta’ kull sena, informazzjoni konsoli -
data dwar il-progress li jkun sar lejn il-mira kumplessiva ta’ 20 % fir-rapport 
annwali tagħha dwar il-ġestjoni u l-prestazzjoni u li tirrapporta wkoll, 
b’informazzjoni komprensiva dwar dan, f’kull rapport annwali tal-attività rile -
vanti. Jenħtieġ li dan jinkludi rappurtar dwar il-progress li jkun sar fil-pjanijiet 
ta’ azzjoni fejn dawn ikunu jeżistu. Barra minn hekk, jenħtieġ li tiġi rrappur -
tata informazzjoni dwar il-kontribuzzjoni għall-klima li ssir minn strumenti 
finanzjarji.
b) Jenħtieġ li l- Istati Membri  jirrappurtaw, fir-rapporti annwali ta’ implimen -
tazzjoni tagħhom lill-Kummissjoni, dwar l-oqsma taħt ġestjoni kondiviża fejn 
ikun hemm opportunitajiet potenzjali għal azzjoni klimatika, b’deskrizzjoni 
fil-qosor ta’ kif biħsiebhom iżidu l-azzjoni klimatika f’dawn l-oqsma.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Kull sena, mir-Rapporti Annwali 2016 
‘il quddiem.
c) Jenħtieġ li l- Kummissjoni  u l- Istati Membri  jiżguraw li l-ġbir ta’ data  jkun 
jiddistingwi bejn mitigazzjoni u adattament.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Żvilupp ta’ sistema ta’ dan it-tip 
għall-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss
54 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
96 
Aħna stmajna li r-rata ta’ finanzjament għall-klima trid tiżdied għal medja ta’ 
22 % matul is-snin li fadal tal-qafas finanzjarju pluriennali attwali, jiġifieri mill-
2017 sal-2020 (il-paragrafu 46), biex il-mira kumplessiva ta’ 20 % tintlaħaq sa 
tmiem l-2020. Il-kontributuri prinċipali għall-mira huma l-agrikoltura u l-iżvilupp 
rurali u l-politika ta’ koeżjoni, u warajhom il-programm ta’ riċerka Orizzont 2020 
(il-paragrafu 33). Qatt ma tfassal xi pjan kumplessiv li jiddeskrivi fil-qosor liema 
strumenti ta’ finanzjament jistgħu jikkontribwixxu għall-azzjoni klimatika u sa 
liema punt jistgħu jagħmlu dan (il-paragrafu 26). Huwa probabbli li dan ma jkunx 
l-aħjar mod kif tiġi ddeterminata l-kontribuzzjoni għall-azzjoni klimatika li ssir 
minn programmi ta’ nfiq b’karatteristiċi differenti.
Rakkomandazzjoni 3 — Issir valutazzjoni tal-ħtiġijiet tat-
tibdil fil-klima
Meta tippjana l-kontribuzzjoni potenzjali għall-azzjoni klimatika minn linji 
baġitarji individwali jew minn strumenti finanzjarji individwali, jenħtieġ li l-
Kummissjoni  tiżgura li dawn il-pjanijiet ikunu bbażati fuq valutazzjoni realistika 
u robusta tal-ħtiġijiet tat-tibdil fil-klima u fuq il-potenzjal ta’ kull qasam biex jik -
kontribwixxi għall-mira kumplessiva.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Żvilupp ta’ sistema ta’ dan it-tip 
għall-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss
97 
L-oqsma prinċipali li ġew eżaminati f’dan l-awditu huma mistennija li 
jirrappreżentaw 84.5 % tal-kontribuzzjonijiet mistennija għall-mira tal-azzjoni 
klimatika. Xi wħud minn dawn l-oqsma għandhom miri relatati mal-klima, il-
programm Orizzont 2020, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, il-pro -
gramm LIFE u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, li jappoġġaw it-twassil 
tal-kontribuzzjoni tagħhom (il-paragrafi 28 u 29). Madankollu, hemm riskji serji 
li jistgħu jaffettwaw il-kontribuzzjoni mistennija fl-agrikoltura, fl-iżvilupp rurali 
u fir-riċerka (il-paragrafi 49 sa 51).
98 
L-approċċ tal-Kummissjoni għall-ippjanar u l-kejl tal-progress lejn il-mira ta’ 20 % 
fil-baġit kollu tal-UE kien ibbażat fuq metodoloġija stabbilita f’livell internaz -
zjonali. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri awditjati sabu li huwa approċċ pramma -
tiku għall-insegwiment tan-nefqa għall-klima. Madankollu, il-koeffiċjenti tal-UE 
għall-klima li ġew applikati f’ċerti oqsma naqsu milli jirrispettaw b’mod sistema -
tiku l-prinċipju ta’ kawtela sabiex jiġi evitat li jsiru stimi eċċessivi tal-finanzjament 
għall-klima (il-paragrafu 35).
55 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
99 
Is-suppożizzjonijiet dwar il-kontribuzzjoni li ssir minn pagamenti diretti ag -
rikoli għall-mira tal-azzjoni klimatika mhumiex iġġustifikati biżżejjed. Jekk 
il-prinċipju ta’ kawtela jiġi applikat, dan jirriżulta fi tnaqqis ta’ EUR 9 biljun 
f’kontribuzzjonijiet għall-klima (il-paragrafi 53 u 54). L-applikazzjoni ta’ 
koeffiċjenti tal-UE għall-klima wasslet għal stimar eċċessiv tal-kontribuzzjoni 
għall-klima li ssir mill-iżvilupp rurali. L-approċċ segwit għall-FAEŻR ma jiddis -
tingwix biżżejjed bejn il-kontribuzzjonijiet għall-klima li jsiru minn attivitajiet 
differenti, u dan iwassal għal stimar eċċessiv tal-kontribuzzjonijiet għall-azzjoni 
klimatika. L-istimi tagħna indikaw li huwa meħtieġ li l-ammonti tal-finanzjament 
għall-klima mill-FAEŻR jitnaqqsu b’ammont ta’ EUR 23.9 biljun (il-paragrafu 58).
100  
Aħna stmajna li dawn l-aġġustamenti flimkien ikunu jnaqqsu l-kontribuzzjoni 
għall-finanzjament għall-klima li jsir mill-agrikoltura u mill-iżvilupp rurali 
b’ammont li jlaħħaq sa madwar EUR 33 biljun, li jirrappreżenta madwar 15 % tal-
mira kumplessiva (il-paragrafi 51, 54 u 58).
Rakkomandazzjoni 4 — Jiġu kkoreġuti l-istimi eċċessivi
Jenħtieġ li l- Kummissjoni  u l- Istati  Membri  japplikaw il-prinċipju ta’ kawtela 
u jikkoreġu l-istimi eċċessivi fil-FAEŻR billi jirrivedu l-koeffiċjenti tal-UE għall-
klima li jkunu ġew issettjati.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Sa Diċembru 2017.
101  
Il-programm ta’ riċerka Orizzont 2020 waqa’ lura fl-ilħuq tal-mira tiegħu ta’ 35 % 
u jeħtieġ li jilħaq il-livell ippjanat. Filwaqt li l-fatt li l-Kummissjoni stabbiliet pjan 
ta’ azzjoni huwa ta’ inkoraġġiment, il-pjan ma jistipulax f’biżżejjed dettall kif 
l-ilħuq tal-livell meħtieġ huwa mistenni li jiġi żgurat (il-paragrafi 60 sa 64).
102  
Minbarra dawn ir-riskji li jaffettwaw it-twassil tal-kontribuzzjoni għall-klima fl-
oqsma prinċipali, oqsma kontributorji oħra li huma inqas sinifikanti jkunu jeħtieġ 
li jirduppjaw l-isforzi attwali tagħhom biex jilħqu l-mira ta’ 20 %. Aħna ma stajna 
nsibu l-ebda evidenza, bħal xi pjan ta’ azzjoni, li turi li l-Kummissjoni qed iżżid l-
isforzi f’dawn l-oqsma u kif irduppjar bħal dan jista’ jkun fattibbli (il-paragrafu 47).
56 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni 5 — Jitfasslu pjanijiet ta’ azzjoni
Kull meta l-eżerċizzju annwali ta’ konsolidazzjoni juri li jkun hemm riskju li l-kon -
tribuzzjonijiet mistennija minn qasam partikolari jistgħu ma jinkisbux, jenħtieġ li 
l-Kummissjoni  tfassal pjan ta’ azzjoni għal dak il-qasam, fejn tistipula fid-dettall 
kif hija tistenna li tiżgura l-ilħuq tal-livell meħtieġ.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Sa Marzu 2017 għat-tfassil tal-pjani -
jiet ta’ azzjoni.
103  
L-approċċ tal-Kummissjoni għall-valutazzjoni tal-livelli ta’ finanzjament għall-
azzjoni klimatika jiffoka fuq l-identifikazzjoni tan-nefqa ppjanata. Iżda dan 
l-approċċ iġib miegħu riskju inerenti, peress li n-nefqa ppjanata mhux bilfors 
tiġi konkretizzata fi nfiq effettiv. Għalhekk, hija l-implimentazzjoni effettiva 
tal-kontribuzzjonijiet għall-finanzjament ippjanat għall-klima li trid tiġi vvalu -
tata, filwaqt li jiġu evitati spejjeż amministrattivi sproporzjonati. Il-Kummissjoni 
għadha ma żviluppatx proċedura biex tagħmel dan (il-paragrafu 46). Madankollu, 
il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni finanzjarja effettiva tal-mira ta’ 20 % ma 
jkunx jipprovdi informazzjoni dwar ir-riżultati miksuba mill-infiq fuq l-azzjoni kli -
matika. Aħna sibna li informazzjoni dwar x’inhu ppjanat li jinkiseb bil-fondi, jew xi 
nkiseb permezz tagħhom, f’termini ta’ riżultati bħal tnaqqis ta’ gassijiet serra, hija 
disponibbli biss għal xi partijiet tal-baġit u mhijiex komparabbli (il-paragrafu 47).
Rakkomandazzjoni 6 — Jiġu żviluppati indikaturi li 
jimmonitorjaw l-infiq effettiv fuq l-azzjoni klimatika 
u r-riżultati relatati
Jenħtieġ li l- Kummissjoni :
(a) f’kooperazzjoni mal- Istati Membri , fil-qasam ta’ ġestjoni kondiviża, 
tiżviluppa sistema armonizzata u proporzjonata għall-monitoraġġ tal-impli -
mentazzjoni effettiva tal-azzjoni klimatika;
(b) f’konformità mal-inizjattiva tagħha ta’ “baġit biex jinkisbu r-riżultati”, tistab -
bilixxi indikaturi tar-riżultati relatati mal-klima fl-oqsma kollha li jikkontrib -
wixxu għall-ilħuq tal-mira, b’mod partikolari biex jiġu vvalutati l-emissjonijiet 
u t-tnaqqis ta’ gassijiet serra b’riżultat tal-miżuri ffinanzjati mill-UE;
(c) tiffaċilita l-iskambju ta’ prattika tajba bejn l-Istati Membri fir-rigward tal-indi -
katuri tar-riżultati relatati mal-klima.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Sa Diċembru 2018.
57 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
F’xi wħud mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej 
hemm aktar finanzjament għall-azzjoni klimatika u dan huwa 
ffukat aħjar, iżda f’oħrajn, fil-biċċa l-kbira, jinżamm l-istatus 
quo
104  
Meta mqabbel mal-perjodu 2007-2013, in-nefqa relatata mal-klima fil-per -
jodu 2014-2020 fil-programmi kollha tal-FEŻR u tal-FK, inkluż il-qafas ta’ Koop -
erazzjoni Territorjali Ewropea, hija ppjanata li tiżdied minn EUR 32.4 biljun għal 
EUR 54.7 biljun. Minbarra ż-żieda finanzjarja, aħna identifikajna iffukar aħjar fuq l-
azzjoni klimatika kif ukoll prattika tajba f’ċerti oqsma, bħal fil-proċess ta’ ġestjoni 
tal-programmi jew fit-tip ta’ investimenti ffinanzjati (il-paragrafi 69 u 70).
105  
Madankollu, fil-programmi awditjati fil-Ġermanja u fir-Rumanija, aħna sibna li, 
matul in-negozjati dwar il-programmazzjoni, il-Kummissjoni ma kinitx għamlet 
biżżejjed pressjoni biex jirnexxielha żżid b’mod sinifikanti l-ammont allokat 
għall-azzjoni klimatika li tittieħed fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp jew fil-
qasam tal-iżvilupp tan-negozju. Dan ifisser li mhux l-opportunitajiet potenzjali 
kollha għall-finanzjament ta’ azzjoni relatata mal-klima ġew esplorati bis-sħiħ 
(il-paragrafu 75).
106  
B’mod simili, il-kontribuzzjoni potenzjali tal-Fond Soċjali Ewropew għall-azzjoni 
klimatika tista’ tiżdied fid-dawl tad-domanda dejjem akbar għal impjiegi 
ekoloġiċi fl-ekonomija. Aħna sibna li l-programmi operazzjonali tal-FSE allokaw 
sehem baxx ħafna ta’ 1.4 % minn EUR 83 biljun għall-azzjoni klimatika. Il-Kummis -
sjoni ma ċċekkjatx b’mod sistematiku jekk il-programmi kienx se jkollhom fil-mira 
d-domanda għal impjiegi ekoloġiċi jew jekk kinux se jappoġġaw it-tranżizzjoni 
għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju (il-paragrafi 76 sa 79).
107  
Minkejja xi prattiki tajbin emerġenti, ma saret l-ebda tranżizzjoni sinifikanti favur 
l-azzjoni klimatika fil-politiki tal-agrikoltura, tal-iżvilupp rurali jew tas-sajd.
58 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
108  
L-introduzzjoni ta’ Pagament Ekoloġiku ma jiggarantix bidla sinifikanti tal-
kontribuzzjoni tal-pagamenti diretti għall-klima. Din l-iskema l-ġdida, filwaqt li 
għandha ċertu impatt fuq l-azzjoni klimatika, fil-prattika sserraħ l-aktar fuq prat -
tiki agrikoli li diġà jeżistu (il-paragrafi 81 u 83). Fost it-tliet programmi tal-iżvilupp 
rurali, aħna ma osservajna l-ebda tranżizzjoni reali ‘l fuq jew ‘l isfel fl-investimenti. 
Rigward li l-azzjoni klimatika tkun aktar fil-mira, aħna ma sibna l-ebda bidla sinifi -
kanti fil-karatteristiċi ewlenin tal-proċess ta’ ġestjoni, bħar-rekwiżiti jew il-kriterji 
ta’ eliġibbiltà u tal-għażla. Madankollu, it-tfassil ta’ xi miżuri inqas materjali kien 
ġie mmodifikat biex dawn isiru aktar relatati mal-klima. Aħna sibna wkoll bosta 
eżempji ta’ prattika tajba emerġenti li tikkontribwixxi b’mod dirett għall-ġlieda 
kontra t-tibdil fil-klima (il-paragrafi 84 sa 87).
109  
Kien hemm biss żieda limitata ħafna fl-iffukar fuq l-azzjoni klimatika fil-fond 
għall-affarijiet marittimi u s-sajd. Referenzi diretti u ċari għall-objettivi relatati 
mat-tibdil fil-klima, kemm il-mitigazzjoni kif ukoll l-adattament, għadhom rari. 
B’riżultat ta’ dan, il-fond għall-affarijiet marittimi u s-sajd għadu ma estendiex 
l-ambitu tal-kontribuzzjoni tiegħu għall-azzjoni klimatika (il-paragrafi 88 sa 90).
Rakkomandazzjoni 7 — Jiġu esplorati l-opportunitajiet 
potenzjali kollha u tiġi żgurata tranżizzjoni effettiva favur 
l-azzjoni klimatika
Jenħtieġ li l- Kummissjoni :
a) tidentifika dawk l-oqsma b’potenzjal għall-azzjoni klimatika li mhuwiex qed 
jiġi sfruttat biżżejjed, bħall-Fond Soċjali Ewropew, u tiżviluppa pjanijiet ta’ 
azzjoni biex tiżdied il-kontribuzzjoni ta’ dawn l-oqsma għall-azzjoni klimatika;
b) Jenħtieġ li l- Kummissjoni  u l- Istati Membri  jżidu l-integrazzjoni tal-
azzjoni klimatika fl-agrikoltura, fl-iżvilupp rurali u fis-sajd, pereżempju, billi 
jiżviluppaw miżuri ġodda, jew billi jbiddlu l-immirar ta’ miżuri eżistenti li 
jkunu jindirizzaw it-tibdil fil-klima.
Data mmirata għall-implimentazzjoni: Sa Diċembru 2017.
59 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Phil WYNN OWEN, 
Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-26 ta’ 
Ottubru 2016.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Klaus-Heiner LEHNE
 President
60
 Anness
Matriċi ta’ koeffiċjenti użati mill-QEA fil-qasam tal-politika ta’ żvilupp rurali
Il-matriċi proposta li hija bbażata fuq iż-żjarat tal-awditjar fl-Istati Membri, u li hija wkoll adattata 
mill-istudju ta’ tħejjija li ġie kkummissjonat mill-Kummissjoni, tirrimedja n-nuqqas ta’ divrenzjar tal-
koeffiċjent tal-UE għall-klima skont il-miżura.
Fuq il-bażi tal-istudji tal-każijiet li ġew eżaminati fl-Istati Membri, analiżi tad-dokumentazzjoni1, analiżi tan-noti 
interni tal-Kummissjoni u l-applikazzjoni ta’ standards internazzjonali2, aħna stabbilejna, bħala l-ewwel pass, 
matriċi aġġornata ta’ koeffiċjenti għall-klima li tieħu inkunsiderazzjoni l-miżuri u l-objettivi ta’ politika tagħhom 
irrappreżentati skont l-oqsma ta’ prijorità (ara hawn taħt). Fit-tieni stadju, aħna ddeterminajna l-ammonti tal-
FAEŻR skont il-miżura u l-qasam ta’ prijorità. Il-Kummissjoni pprovdiet id- data  disponibbli biex dan ikun jista’ 
jsir. L-uniku każ fejn kellha ssir suppożizzjoni kien bil-prijorità Nru 4 tal-Unjoni3. Fl-aħħar nett, aħna applikajna 
l-koeffiċjenti għall-klima fil-matriċi hawn taħt għall-ammonti korrispondenti tal-FAEŻR.Anness
1 Il-matriċi ġiet żviluppata b’mod partikolari fuq il-bażi tal-istudju ta’ tħejjija li ġie kkummissjonat mill-Kummissjoni, “Tracking system for climate 
expenditure in the post-2013 EU budget” (Sistema ta’ insegwiment għan-nefqa għall-klima fil-baġit tal-UE fil-perjodu ta’ wara l-2013) - Valutazzjoni 
dettaljata tal-PAK, it-Tabella 5.4 (pp. 25-30).
2 Il-markaturi ta’ Rio li jintużaw mill-OECD, u l-prinċipji ta’ insegwiment żviluppati mill-Banek Multilaterali tal-Iżvilupp bħall-Bank Dinji.
3 Il-prijorità Nru 4 tal-Unjoni tiġi programmata bħala “ blokk” f’konformità mal-linji gwida tal-Kummissjoni għall-programmazzjoni strateġika, jiġifieri 
ma ssirx allokazzjoni tan-nefqa mill-FAEŻR għal oqsma ta’ prijorità individwali. Għalhekk, aħna qsamna fi tlieta n-nefqa ppjanata mill-FAEŻR taħt din 
il-prijorità u allokajna ammont indaqs tal-FAEŻR għal kull wieħed mit-tliet oqsma ta’ prijorità taħt il-prijorità Nru 4 tal-Unjoni: l-oqsma ta’ prijorità 
Nri 4A (ir-restawr, l-ippreżervar u t-titjib tal-ekosistemi relatati mal-agrikoltura u mal-forestrija), 4B (it-titjib tal-ġestjoni tal-ilma, inkluża l-ġestjoni 
tal-fertilizzanti u l-pestiċidi) u 4C (il-prevenzjoni tal-erożjoni tal-ħamrija u t-titjib tal-ġestjoni tal-ħamrija).
61 Anness 
Matriċi proposta
Prijoritajiet u oqsma ta’ 
prijorità Prijorità Nru 2 Prijorità Nru 3 Prijorità Nru 4 Prijorità Nru 5Prijorità 
Nru 6
It-titjib tal-vijabbiltà 
tal-azjendi agrikoli 
u l-kompetittività 
tat-tipi kollha ta’ 
agrikoltura fir-reġjuni 
kollha u l-promozzjoni 
ta’ teknoloġiji agrikoli 
innovattiviIl-promozzjoni tal-organiz -
zazzjoni tal-katina tal-ikel, it-
trattament xieraq tal-annimali u 
l-ġestjoni tar-riskji fl-agrikolturaIr-restawr, l-ippreżervar u t-titjib 
tal-ekosistemi relatati mal-agrikoltura u 
mal-forestrijaIl-promozzjoni tal-
effiċjenza tar-riżorsi u 
l-appoġġ tat-tranżizzjoni 
lejn ekonomija b’livell baxx 
ta’ emissjonijiet ta’ karbon -
ju u ekonomija reżistenti 
għat-tibdil fil-klima 
fis-setturi tal-agrikoltura, 
tal-ikel u tal-forestrija.Il-promozzjoni 
tal-inklużjoni 
soċjali, 
it-tnaqqis 
tal-faqar u 
l-iżvilupp 
ekonomiku 
fiż-żoni ruraliKodiċi tal-MiżuraIsem tal-MiżuraGħall-oqsma ta’ 
prijorità kollhaTitjib tal-
kompetittività 
tal-produtturi 
primarji billi jiġu 
integrati aħjar fil-
katina tal-ikelAppoġġ 
għall-
prevenzjoni 
u l-ġestjoni 
tar-riskji 
tal-azjendi 
agrikoliRestawr, 
preżervazzjoni 
u titjib tal-
bijodiversitàTitjib tal-
ġestjoni 
tal-ilma, 
inkluża 
l-ġestjoni 
tal-ferti -
lizzanti u 
l-pestiċidiPrevenzjoni 
tal-erożjoni 
tal-ħamrija 
u titjib 
tal-ġestjoni 
tal-ħamrijaGħall-oqsma ta’ prijorità 
kollhaGħall-oqsma 
ta’ prijorità 
kollha
1Trasferiment tal-għarfien u 
azzjonijiet ta’ informazzjoni0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
2Servizzi ta’ konsulenza, ġestjoni 
tal-azjendi agrikoli u servizzi ta’ 
salvataġġ tal-azjendi agrikoli0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
3Skemi ta’ kwalità għall-prodotti 
agrikoli u għall-oġġetti tal-ikel0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 0 %
4 Investmenti f’assi fiżiċi 0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
5Restawr tal-potenzjal tal-
produzzjoni agrikola li saritlu ħsara 
b’diżastri naturali, u introduzzjoni 
ta’ azzjonijiet ta’ prevenzjoni xierqa0 % 0 % 100 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
6Żvilupp tal-azjendi agrikoli u 
tan-negozji0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 100 % 0 %
7Servizzi bażiċi u tiġdid tal-irħula 
f’żoni rurali0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
8Investimenti fl-iżvilupp taż-żoni 
forestali u titjib tal-vijabbiltà 
tal-foresti0 % 0 % 40 % 100 % 100 % 100 % 100 % 0 %
9 Twaqqif ta’ gruppi tal-produtturi 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 100 % 0 %
10 Agroambjent — klima 0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
11 Biedja organika 0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
12Pagamenti skont Natura 2000 u 
d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
13Pagamenti għal żoni li jiffaċċjaw 
restrizzjonijiet naturali jew 
restrizzjonijiet speċifiċi oħra0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 0 %
14 Trattament xieraq tal-annimali 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 100 % 0 %
15Servizzi ambjentali u klimatiċi 
b’rabta mal-foresti u konservazz -
joni tal-foresti0 % 0 % 40 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
16 Kooperazzjoni 0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
17 Ġestjoni tar-riskju 0 % 0 % 40 % 0 % 0 % 0 % 100 % 0 %
18Finanzjament ta’ pagamenti 
diretti nazzjonali kumplementari 
għall-Kroazja0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 %
19LEADER: Appoġġ għall-bini tal-
kapaċità axxendenti li jista' jwassal 
għal approċċi innovattivi biex l-isfidi 
tat-tibdil fil-klima jiġu ffaċċjati0 % 0 % 0 % 40 % 40 % 100 % 100 % 0 %
20 Assistenza teknika 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 % 0 %Anness
62 Risposta  
tal-Kummissjoni
Sommarju eżekuttiv
I
Il-Kummissjoni hi impenjata bis-sħiħ fil-ġlieda kontra l-bidla fil-klima. L-approċċ tal-UE lejn it-tranżizzjoni għal 
ekonomija b’livell baxx ta’ karbonju u ekonomija reżistenti huwa mmexxi permezz ta’ miżuri ta’ politika, li 
għandhom l-għan ukoll li jibdlu x-xejriet ta’ investiment. L-infiq pubbliku mill-UE u l-baġits nazzjonali tal-Istati Mem -
bri jikkumplimentaw u jfittxu li jħaffu din it-tranżizzjoni.
Mal-proposta biex tiġi integrata l-bidla fil-klima fil-baġit tal-UE1 u biex jiżdied l-infiq marbut mal-klima sa 20 % tal-
baġit, il-Kummissjoni kellha l-għan li l-baġit tal-UE jkun pijunier fil-promozzjoni tal-integrazzjoni. Il-Kunsill Ewropew 
u l-Parlament Ewropew appoġġaw l-approċċ tal-integrazzjoni2, u kkonfermaw li 20 % huwa livell xieraq ta’ appoġġ.
II
Il-Kunsill Ewropew espliċitament ikkonferma l-approċċ tal-Kummissjoni biex tintegra l-klima fil-baġit bħala l-għan 
ewlieni, appoġġjat mill-għan politiku li jagħmel mill-inqas 20 % tal-infiq tal-UE fil-QFP attwali rilevanti għall-klima.
Minbarra l-integrazzjoni, il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP)  jistabbilixxi wkoll programm iddedikat biex jindirizza 
l-azzjoni klimatika.
IV
Il-Kummissjoni tilqa’ b’sodisfazzjon l-għarfien tal-Qorti tax-xogħol ambizzjuż imwettaq u l-ħtieġa li jitkomplew 
l-isforzi biex tittejjeb aktar l-integrazzjoni. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tqis li sar progress sinifikanti kemm f’li jiġu 
inklużi kunsiderazzjonijiet klimatiċi fl-iżvilupp tal-programmi kif ukoll fl-iżvilupp ta’ approċċ uniku ta’ integrazzjoni 
kwantifikata, li issa jipprovdi bażi trasparenti.
Il-Kummissjoni tinnota, madankollu, li l-potenzjal ta’ kontribuzzjoni individwali ta’ kull wieħed mill-fondi tvarja 
skont il-missjonijiet primarji tiegħu, u għaldaqstant, huwa inevitabbli li s-sistemi użati għall-ipprogrammar u għall-
monitoraġġ tal-kontribut ivarjaw minn fond għall-ieħor. Barra minn hekk, ir-riforma tal-Politika Agrikola Komuni 
(PAK) wasslet għal żieda sinifikanti fil-finanzjament tal-azzjoni dwar il-klima meta mqabbla mal-perjodu 2007–2013. 
Il-Kummissjoni tqis li hemm ċaqliq importanti lejn aktar azzjoni klimatika.
V
Il-Kummissjoni evalwat il-progress lejn il-mira ta’ 20 % fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu (MTR) tal-QFP , ippubblikata 
fl-14 ta’ Settembru 2016. L-aħħar dejta, ppreżentata fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal 299 (2016) li jakkumpanja 
r-Reviżjoni ta’ Nofs it-Terminu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali (COM(2016) 603) turi li matul il-perjodu 2014–2020, se 
jintlaħqu total ta’ ftit aktar minn EUR 200 biljun tan-nefqa relatata mal-klima. Dan huwa ekwivalenti għal madwar 
18.9 % għall-perjodu ta’ pprogrammar finanzjarju sħiħ.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 28.
1 Ara COM(2011) 500 finali, Parti I, taqsima 6.1.4 http://ec.europa.eu/budget/library/biblio/documents/fin_fwk1420/
MFF_COM-2011-500_Part_I_en.pdf
2 Ara 2013-02-07 Konklużjonijiet tal-Kunsill u 2013-03-13 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar l-QFP il-ġdid (P7_TA(2013)0078).
Risposta tal-Kummissjoni 63
VI
Il-Kummissjoni tieħu nota tas-simulazzjonijiet tal-Qorti. Madankollu, il-Kummissjoni stabbiliet metodoloġija tat-
traċċar innovattiva u dettaljata ibbażata fuq l-indikaturi ta’ Rio tal-OECD.
Madankollu, il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-ħtieġa li jitkomplew l-isforzi biex tiżdied ir-rilevanza tal-klima fil-pro -
grammi kollha tal-UE, inklużi dawk imsemmija mill-Qorti.
Il-metodu użat mill-Kummissjoni kien ippreparat b’mod trasparenti u b’mod ikkoordinat. L-approċċ tal-UE biex jiġu 
evalwati l-livelli ta’ finanzjament għall-klima fl-agrikoltura u l-iżvilupp rurali huwa wieħed tajjeb. Bl-istess mod, għal 
ħlasijiet ta’ ekoloġizzazzjoni diretti il-kalkolu jirrifletti b’mod ġust il-konnessjoni mal-klima tat-tliet prattiki tal-
biedja. Barra minn hekk, għal ħlasijiet diretti mhux għal ekoloġizzazzjoni, l-impatt fuq il-klima ta’ 8 % tal-pagamenti 
diretti mhux għal ekoloġizzazzjoni mhuwiex sopravalutat meta wieħed iħares lejn il-benefiċċji għall-klima tal-inte -
grazzjoni u l-pagamenti diretti.
VII
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-approċċ innovattiv tat-traċċar tal-infiq fuq il-klima u l-implimentazzjoni tiegħu fil-
baġit tal-UE jista’ jittejjeb aktar, inkluż fir-rigward ta’ granularità akbar fir-rigward tal-mitigazzjoni u l-adattament. 
Fl-istess ħin, fid-dawl tal-impatt amministrattiv mhux ċar u l-kumplessità biex ikun evitat l-għadd doppju waqt li 
jiġu riflessi l-kobenefiċċji frekwenti relatati, il-Kummissjoni attwalment ma tipprevedix tqassim ulterjuri ta’ sistema 
ta’ traċċar.
VIII
Il-Kummissjoni tinnota li wħud mir-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti diġà ġew jew se jiġu indirizzati ( notevolment, ir-
Rakkomandazzjoni 1, 6 (b) u 6 (c) ), xi wħud huma parzjalment aċċettabbli (ir-Rakkomandazzjonijiet 2(a), 3, 4, 5 u 7 (a)), 
waqt li xi wħud mhumiex adatti jew fattibbli ( ir-Rakkomandazzjonijiet 2 (c), 6 (a) u 7 (b) ). B’mod ġenerali, il-Kummiss -
joni tqis li l-approċċ ta’ integrazzjoni żied il-kontribuzzjoni lejn il-klima mill-baġit tal-UE.
Introduzzjoni
01
Il-Kummissjoni hi impenjata bis-sħiħ fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. L-approċċ tal-UE lejn it-tranżizzjoni għal 
ekonomija b’livell baxx ta’ karbonju u ekonomija reżistenti huwa mmexxi permezz ta’ miżuri ta’ politika, li 
għandhom l-għan ukoll li jibdlu x-xejriet ta’ investiment, kif muri għal darba oħra mill-pakkett ta’ miżuri riċenti tal-
Kummissjoni3. L-infiq pubbliku mill-UE u l-baġits nazzjonali tal-Istati Membri jikkumplimenta u jfittex li jħaffef din 
it-tranżizzjoni.
02
Il-Kummissjoni tikkunsidra l-adattament għat-tibdil inevitabbli fil-klima u l-mitigazzjoni bħala reazzjonijiet politiċi 
kumplementari, u tfittex li tindirizza dan simultanjament, fejn rilevanti.
3 http://europa.eu/rapid/press-release_IP-16-2545_en.htm
Risposta tal-Kummissjoni 64
05
Il-miżuri ta’ adattament huma intiżi biex inaqqsu r-riskji relatati mal-klima għal livell aċċettabbli, abbażi tat-tbassir 
tat-tibdil fil-klima.
07
Hemm bosta xpruni għat-tnaqqis fil-livelli tal-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (GHG); b’mod partikolari, 
it-tnaqqis tal-intensità tal-enerġija (inqas konsum tal-enerġija għal kull unità ta’ PDG) u l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija 
rinnovabbli. It-tkabbir ekonomiku (PDG per capita) kien forza pożittiva ta’ emissjonijiet (jiġifieri mhux kontributur 
għat-tnaqqis) matul il-perjodu 2005–2013, għalkemm dan l-effett kien inqas mill-2007/084. F’dan il-kuntest, mhuwiex 
ġustifikat li wieħed jippreżenta l-impatt tal-kriżi ekonomika fuq l-emissjonijiet.
08
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għan ta’ 20 % ġie mħabbra bħala element wieħed tal-approċċ tal-integrazzjoni fil-
baġit tal-UE, li fih innifsu huwa element wieħed tal-approċċ tal-UE biex twieġeb għall-bżonnijiet marbuta mat-tibdil 
fil-klima.
L-approċċ tal-integrazzjoni fil-baġit tal-UE juri l-impenn tal-UE għal azzjoni dwar il-klima u t-tmexxija tagħha, bħal 
kull azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.
09
Il-Kummissjoni tqis li 20 % tħabbret bħala mira politika u ta’ aspirazzjoni biex tingħata aktar relevanza lill-klima 
permezz ta’ operazzjonijiet iffinanzjati mill-baġit tal-UE. L-istrateġija ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew u l-Parla -
ment Ewropew, u saru passi ta’ implimentazzjoni. Il-Kummissjoni tenfasizza li, fl-ispirtu ta’ dan ta’ hawn fuq, kemm 
il-Kummissjoni kif ukoll l-awtorità tal-baġit iddeċidew li ma jagħmlux din il-mira parti mit-test legali.
Minbarra l-integrazzjoni, il-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) jistabbilixxi wkoll programm iddedikat biex jindirizza, 
inter alia, l-azzjoni klimatika (taħt il-programm LIFE).
12
Id-Direttorat Ġenerali tal-Baġit jikkoordina l-allokazzjoni tar-riżorsi fil-baġit lejn prijoritajiet ta’ politika, inkluż fir-
rigward tal-azzjoni klimatika, jiġbor u jikkonsolida fid-Dikjarazzjoni tal-Estimi tal-Abbozz tal-Baġit id-dejta biex 
jiġġustifika l-ammonti proposti mill-Kummissjoni lill-Awtorità Baġitarja għall-proċedura baġitarja annwali.
4 Ara l-analiżi tad-dekompożizzjoni tal-EEA: Taqsima 2.4 ta’ Xejriet u Projezzjonijiet fl-Ewropa 2015:  Ir-rapport tal-EEA Nru 4/2015.
Risposta tal-Kummissjoni 65
Kaxxa — Il-kuntest tal-integrazzjoni fil-qosor  
Ir-raba’ punt
L-azzjoni klimatika tal-UE tkopri firxa wiesgħa ta’ miżuri, u l-miri ambizzjużi li jagħmlu lill-UE mexxeja globali fl-
azzjoni klimatika. L-integrazzjoni tal-klima fil-politiki u l-programmi kollha tal-UE hija element wieħed ta’ appoġġ 
għat-tranżizzjoni lejn soċjetà b’karbonju baxx u reżiljenti għall-klima.
L-approċċ tal-UE lejn l-integrazzjoni tal-klima fl-istrumenti u l-baġit tal-UE jiġi kunċettwalizzat f’erba’ livelli, kif spje -
gat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 24.
Osservazzjonijiet
24
Il-Kummissjoni tqis li l-baġit tal-UE għamel progress sinifikanti fl-integrazzjoni tal-klima. L-approċċ tal-UE lejn 
l-integrazzjoni tal-klima fl-istrumenti u l-baġit tal-UE jiġi kunċettwalizzat f’erba’ livelli.
- Id-deċiżjonijiet politiċi magħmula mill-istituzzjonijiet tal-UE (fil-kuntest tal-adozzjoni tal-QFP 2014–2020) 
biex jintegraw l-azzjoni għall-klima5 u biex iħabbru objettiv li mill-inqas 20 % tal-infiq tal-UE ikun rilevanti 
għall-klima.
- Li l-objettivi tal-klima jitnaqqxu f’qafas legali/gwida (bażi legali għal sett ġdid ta’ programmi ta’ nfiq, linji 
gwida);
- L-implimentazzjoni ta’ regoli u linji gwida relatati mal-klima (kwalità ta’ implimentazzjoni).
- Bħala parti minn dan l-approċċ, metodu komuni biex jiġu ttraċċati l-ispejjeż relatati mal-klima f’kull strument 
tal-UE.
Aħna nirrikonoxxu li l-verifika tiffoka primarjament fuq l-għan finanzjarju.
It-tieni inċiż
Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-għażla tal-Qorti li tikkunsidra sett ta’ prinċipji maqbula fl-2015 minn ċerti organiz -
zazzjonijiet li jimplimentaw l-għajnuna ta’ żvilupp internazzjonali bħala punt ta’ referenza għall-valutazzjoni ta’ 
“adegwatezza” tal-approċċ ta’ integrazzjoni innovattiv u dettaljat maqbul fil-livell tal-UE.
25
Il-Kummissjoni tagħraf id-deċiżjoni tal-Qorti li tqis il-mira ta’ 20 % bħala objettiv baġitarju, iżda ttenni li l-mira 
kienet imħabbra mill-Kummissjoni bħala objettiv politiku biex tappoġġa l-integrazzjoni tal-klima f’diversi pro -
grammi. Minħabba n-natura ta’ din il-mira, il-Kummissjoni tqis li l-interpretazzjoni baġitarji waħedha ma tirriflettix 
l-approċċ tal-UE lejn l-integrazzjoni.
5 http://ec.europa.eu/budget/library/biblio/documents/fin_fwk1420/MFF_COM-2011-500_Part_I_en.pdf
Risposta tal-Kummissjoni 66
26
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għan politiku ta’ 20 % ġie mħabbar biex jgħin l-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika fil-
programmi tal-UE (ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 25). Għal din ir-raġuni l-Kummissjoni ma kkwan -
tifikatx is-sehem tal-ħtiġijiet tal-investiment li għandhom jiġu koperti mill-baġit tal-UE, iżda kkunsidrat l-estimi kif 
deskritt fil-proposta tal-Kummissjoni għall-QFP6.
27
Il-Kummissjoni tqis li kien hemm żidiet sinifikanti fl-infiq rilevanti għall-klima. Il-Kummissjoni tikkonferma li, fl-istess 
ħin, ma hemmx dejta komprensiva u komparabbli dwar l-infiq marbut mal-klima fil-QFP preċedenti, li kienet tkun 
prerekwiżit għall-iżvilupp ta’ miri aktar dettaljati. L-iżvilupp ta’ sistema ta’ traċċar soda u trasparenti hija element 
wieħed tal-approċċ ta’ integrazzjoni tal-UE.
28
Il-Kummissjoni evalwat il-progress lejn il-mira ta’ 20 % fir-Reviżjoni ta’ Nofs it-Terminu (MTR) tal-QFP , ippubblikata 
fl-14 ta’ Settembru 2016. Id-dejta, ppreżentata fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal 299 (2016) li jakkumpanja 
r-Reviżjoni ta’ Nofs it-Terminu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali (COM(2016) 603) turi li matul il-perjodu 2014–2020, 
total ta’ ftit aktar minn EUR 200 biljun tan-nefqa relatata mal-klima se jintlaħqu. Dan huwa ekwivalenti għal madwar 
18.9 % għall-perjodu ta’ pprogrammar finanzjarju sħiħ. Id-dejta ppubblikata fl-Anness 2 tad-Dokument ta’ Ħidma 
tal-Persunal tagħti dettalji tat-totali skont l-estimi tal-programm fuq segwiment tal-klima ta’ mira ta’ 20 % għall-
perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 kollu.
Climate Mainstreaming 2014-2020 — totals by programme
(EUR million, commitment appropriations) 2014-2017 2018-2020 estimates
Programme 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020Total 
2014-2020
For reference: Total EU Budget  
(Section III- Commission, Financial programming)118 054.4 158 606.8 151 241.6 153 757. 8 156 782.8 159 966.3 164 145.4 1 062 554.9
Total Climate Change finance in the EU Budget 16 097.7 27 475.7 31 634.4 29 726.8 30 777.7 31 883.6 32 307.7 200 986.9
Share of Climate Change relevant spending in EU 
Budget13.6 % 17.3 % 20.9 % 19.3 % 19.6 % 19.9 % 19.7 % 18.9 %
Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 31 u 32:
Il-Kummissjoni ttenni li l-objettiv politiku ta’ 20 % ġie mħabbar biex titrawwem l-integrazzjoni (ara wkoll it-tweġiba 
tal-Kummissjoni għall-paragrafu 25). Il-Kummissjoni tqis l-isfond flessibbli tal-mira ta’ 20 % bħala xieraq fl-iżvilupp 
ta’ approċċ innovattiv għall-integrazzjoni tal-klima u t-traċċar tan-nefqa rilevanti. L-approċċ tal-UE tal-integrazzjoni 
jfittex li jintegra aspetti tal-klima fi ħdan il-baġit kollu tal-UE.
Il-Kummissjoni tikkonferma li l-koleġiżlaturi ma kkunsidrawx il-miri speċifiċi meħtieġa għall-promozzjoni tal-inte -
grazzjoni tal-klima fil-programmi kollha. Kif spjegat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 24, l-integrazzjoni 
hija segwita f’diversi proċessi, b’miri speċifiċi li huma wieħed minn dawn.
Id-dejta ppubblikata fil-MTR tal-QFP turi li ħafna programmi fi ħdan il-baġit tal-UE jikkontribwixxu għal azzjoni 
klimatika. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni taqbel li l-għanijiet speċifiċi jistgħu jkunu utli biex javvanzaw l-integrazzjoni 
tal-klima.
L-infiq marbut mal-klima huwa traċċat fil-baġit kollu; fil-każ tal-Fondi Ewropej Strutturali u ta’ Investiment (ESIF) dan 
ir-rekwiżit ta’ traċċar ġie stabbilit mill-koleġislaturi.
6 http://ec.europa.eu/budget/library/biblio/documents/fin_fwk1420/MFF_COM-2011-500_Part_II_en.pdf
Risposta tal-Kummissjoni 67
34
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li metodu pijunier ta’ traċċar tal-UE, li hu uniku fil-kopertura u fid-dettall tiegħu u ġie 
miftiehem fil-proċess leġiżlattiv tal-UE, jista’ jiġi mtejjeb aktar. Fl-istess ħin, m’hemmx metodi miftiehma internaz -
zjonalment għal traċċar kwantifikat tal-infiq fuq il-klima.
35
Il-metodu tal-UE ta’ assenjazzjoni ta’ koeffiċjenti għall-infiq tal-UE wera li jagħti bilanċ adatt bejn ir-robustezza tad-
dejta u l-isforz amministrattiv meħtieġ kemm mill-Kummissjoni kif ukoll mill-Istati Membri.
L-ewwel inċiż
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-possibilità ta’ xi sopravalutazzjoni jew sottovalutazzjoni tar-rilevanza klimatika ta’ ċertu 
nfiq bil-metodoloġija attwali u wkoll bħala riżultat dirett tal-applikazzjoni ta’ sistema bbażata fuq proporzjoni -
jiet medji tat-tliet “Indikaturi ta’ Rio”.Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tqis li l-metodoloġija tagħha hija konservattiva 
biżżejjed u ma tqisx sett ta’ prinċipji żviluppati minn grupp ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali għall-għajnuna 
fl-2015 dwar it-traċċar tal-mitigazzjoni tal-operazzjonijiet tagħhom bħala punt ta’ riferiment rilevanti għall-approċċ 
użat mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tenfasizza li xi kalkoli tal-Qorti użati fir-rapport użaw koeffiċjenti li jvarjaw 
minn dawk użati mill-Kummissjoni.
It-tieni inċiż
Il-Kummissjoni tqis li l-approċċ ta’ traċċar miftiehem mill-koleġiżlaturi tal-UE huwa robust u adatt għall-iskopijiet 
speċifiċi tagħha. Filwaqt li huma utli biex jinformaw l-approċċ tal-UE, il-kategoriji u l-metodi tal-OECD ma kinux 
imfassla bl-għan li jappoġġaw l-integrazzjoni u t-traċċar kkwantifikat fil-baġit tal-UE u għalhekk ġew aġġustati mill-
koleġiżlatur għall-ħtiġijiet speċifiċi tal-programmi fil-bażijiet leġiżlattivi rispettivi.
Il-Kummissjoni tfakkar li l-objettiv primarju tal-programmi differenti tal-UE huwa stabbilit fil-bażi legali rispettiva, 
u l-integrazzjoni min-natura tagħha tfisser li l-implimentazzjoni tal-objettiv primarju tkun konsistenti mal-politika 
tal-UE dwar il-klima, u mhux tissostitwixxi l-objettiv primarju.
36
Is-sistema ta’ traċċabbiltà tal-UE dwar il-klima tinkorpora elementi speċifiċi li jagħmluha differenti minn dawk użati 
mill-organizzazzjonijiet internazzjonali tal-għajnuna u, għalhekk, paragun ma’ sistemi ta’ traċċar ta’ assistenza inter -
nazzjonali ma huwiex rilevanti.
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-approċċ innovattiv t-traċċar tal-infiq fuq il-klima u l-implimentazzjoni tiegħu fil-baġit 
tal-UE jista’ jittejjeb aktar, inkluż fir-rigward ta’ granularità akbar fir-rigward tal-mitigazzjoni u l-adattament. Fl-istess 
ħin, fid-dawl tal-impatt amministrattiv mhux ċar u l-kumplessità biex ikun evitat l-għadd doppju waqt li jiġu riflessi 
l-kobenefiċċji frekwenti relatati, il-Kummissjoni attwalment ma tipprevedix tqassim ulterjuri ta’ sistema ta’ traċċar.
37
Il-Kummissjoni taqbel mal-importanza ta’ strumenti finanzjarji u l-kontribuzzjoni tagħhom għal azzjoni tal-UE dwar 
il-klima u inkludiet il-kontribuzzjoni baġitarja għal dawn fit-traċċar tal-infiq għall-klima.
Risposta tal-Kummissjoni 68
39
Il-Kummissjoni tqis li sar progress tajjeb fuq l-integrazzjoni tal-klima fil-biċċa l-kbira tal-oqsma, u li t-traċċar fuq 
l-infiq tal-baġit huwa robust u trasparenti, kif spjegat fit-tweġibiet tagħha b’mod partikolari l-paragrafi 12 u 28. Il-
Kummissjoni tirrikonoxxi l-ħtieġa li tkompli tiżviluppa l-approċċ tagħha ta’ traċċar u tirrapporta r-riżultati fil-klima.
40
Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi V u 28.
41
Il-Kummissjoni tikkonferma li qabel l-MTR tal-QFP , kif spjegat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 28, ma 
kinitx f’pożizzjoni li tivvaluta b’ċertezza jekk hijiex miexja sew biex tilħaq il-mira ta’ 20 %, minħabba li kien għad 
hemm informazzjoni nieqsa dwar in-nefqa programmata għall-fondi FSIE ipprogrammati għall-perjodu tal-QFP , 
u għalhekk l-ebda dejta affidabbli ma kienet disponibbli f’dak iż-żmien. Il-Kummissjoni evalwat il-progress lejn il-
mira ta’ 20 % fl-MTR tal-QFP , li turi li matul il-perjodu 2014–2020, se jintlaħaq total ta’ ftit aktar minn EUR 200 biljun 
ta’ nfiq relatat mal-klima. Dan huwa ekwivalenti għal madwar 18.9 % għall-perjodu ta’ pprogrammar finanzjarju 
sħiħ.
43
Il-miżuri klimatiċi ppjanati, bil-koeffiċjenti korrespondenti, huma elenkati fil-programmi operazzjonali (POs) tal-
Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS). L-allokazzjoni indikattiva tal-FEMS għal kull miżura hija 
inkluża fir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tal-Istati Membri (SM) (minn Mejju 2016). It-tabella finanzjarja 
f’dawk ir-rapporti u l-karatteristiċi ewlenin tal-operazzjonijiet appoġġati li se jidhru f’rapporti annwali tal-SM dwar 
l-operazzjonijiet (skont il-FEMS Art. 97.(1)(a) se jippermettu lill-Kummissjoni sabiex tissorvelja b’mod kontinwu l-livell 
tal-infiq kif ukoll kwalunkwe tibdil għall-kontribuzzjoni indikattiva għat-tibdil fil-klima iddikjarata fil-PO.
44
Peress li l-proċessi ta’ programmazzjoni issa tlestew, il-Kummissjoni issa tinsab f’pożizzjoni li tikkonsolida d-dejta 
affidabbli għal stimi aġġornati ta’ dawn il-programmi fir-rigward tal-infiq fuq il-klima, u ppubblikat is-sitwazzjoni 
attwali fil-kuntest tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-QFP . Dan l-eżerċizzju kien ibbażat fuq dejta mhux preċiża 
u b’hekk seta’ wasal għal kalkoli żbaljati u interpretazzjonijiet ħżiena, kieku sar abbażi tad-dejta provviżorja 
tal-2014–2016.
45
Il-Kummissjoni tqis li huwa aktar rilevanti li tiffoka fuq it-traċċar tal-klima għal approprjazzjonijiet ta’ impenn/pro -
grammati u infiq adottat, peress li d-dejta dwar l-infiq ma tipprovdix informazzjoni utli biex ittejjeb l-integrazzjoni 
minħabba dewmien fit-trasferiment minn programmazzjoni għan-nefqa. Il-Kummissjoni tqis ukoll li t-traċċar tal-
kontribuzzjonijiet finanzjarji mill-baġit tal-UE ma jistgħux b’mod siewi jitpoġġew f’relazzjoni kawżali mal-kisba tal-
miri tal-UE dwar il-klima u l-enerġija jew kwalunkwe stima tal-livell ta’ bżonnijiet ta’ investiment.
L-introduzzjoni ta’ approċċ ta’ traċċar fil-livell ta’ nfiq ipprogrammat kien l-ewwel pass naturali u essenzjali għal 
integrazzjoni aħjar tal-kunsiderazzjonijiet klimatiċi fil-programmi kollha tal-UE. Ir-riskju inerenti identifikat mill-
Qorti huwa preżenti fil-pjanijiet kollha tal-baġit. Il-Kummissjoni taqbel mal-Qorti li n-nefqa ppjanata mhux dejjem 
tissarraf f’pagamenti, iżda tinnota li bħala medja 97 % tat-total tal-impenji tal-baġit tal-UE tal-2015  ġew realizzati, li 
jrendi s-sistema eżistenti ta’ traċċar ta’ impenn ex ante  effiċjenti għall-infiq. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota 
li l-metodoloġiji użati għall-kalkolu tal-34 % u d-49.3 % huma differenti fl-approċċ u l-ambitu.
Risposta tal-Kummissjoni 69
46
Il-Kummissjoni regolarment tirrevedi d-dejta u tirrifletti l-bidliet fl-ipprogrammar fil-kuntest tal-proċedura annwali 
tal-baġit u t-twettiq tal-baġit annwali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni fl-MTR tal-QFP ikkommettiet ruħha għall-
valutazzjoni tal-progress lejn il-mira ta’ 20 % fl-analiżijiet ta’ nofs it-terminu tal-programmi tal-QFP . Il-Kummissjoni 
tqis li s-sistemi eżistenti ta’ traċċar u ta’ rapportar huma adatti, u ma tqisx li l-introduzzjoni ta’ xi rekwiżiti ta’ rrapur -
tar addizzjonali huma meħtieġa f’dan l-istadju.
47
Il-Kummissjoni tikkonferma li l-mira ta’ 20 % tkun espressament relatata mal-infiq tal-baġit tal-UE, u tikkunsidra li 
ma jkunx xieraq li jitħalltu l-elementi mhux finanzjarji mat-traċċar tal-mira finanzjarja.
Fl-istess ħin, nirrikonoxxu li r-rabta bejn in-nefqa, l-azzjonijiet mobilizzati u r-riżultati għandhom jiġu mtejba. Fil-
kuntest ta’ programmi differenti ta’ infiq u jiddependi fuq il-grad li bih jiffokaw fuq l-investiment fl-azzjoni klima -
tika, l-indikaturi tal-produzzjoni u tar-riżultati ġew stabbiliti u, għal ċerti indikaturi komuni, jistgħu jiġu aggregati 
fil-livell tal-UE. Dawn l-indikaturi komuni ġew żviluppati abbażi tat-tagħlim politiku fi ħdan il-programm speċifiku 
kkonċernat (jiġifieri indikatur li jkejjel l-emissjonijiet tal-GHG mill-agrikoltura huwa inkluż f’qafas ta’ monitoraġġ 
u evalwazzjoni tal-Politika Agrikola Komuni (PAK). Indikatur tal-output speċifiku tal-FEŻR ta’ tnaqqis fl-emissjonijiet 
tal-GHG huwa definit għal investimenti infrastrutturali ffinanzjati).
Madankollu, attwalment mhuwiex teknikament possibbli li titħejja dejta konsolidata dwar, pereżempju, tnaqqis fl-
emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra minn attivitajiet iffinanzjati permezz tal-baġit tal-UE.
48
Indikaturi komuni tal-FEŻR għandhom definizzjonijiet komuni li huma rrakkomandati fil-gwida tal-Kummissjoni7, 
li ġew diskussi ma’ esperti tal-Istati Membri (SM) qabel ma ġew ffinalizzati. Filwaqt li kien possibbli li tiġi proposta 
metodoloġija għall-kejl tat-tnaqqis ta’ GHG fit-tfaddil tal-enerġija rinnovabbli, ma kien hemm l-ebda kunsens u kien 
hemm diversi metodi disponibbli għal tali kalkolu f’oqsma oħrajn. Id-dejta kollha li tinġabar bl-użu ta’ indikaturi 
komuni jew speċifiċi se tkun disponibbli għall-evalwazzjoni u tista’ potenzjalment iżżid aktar tagħlim ta’ politika.
49
Il-Kummissjoni tqis li sar progress dwar l-integrazzjoni tal-klima fil-biċċa l-kbira tal-aspetti u l-ilħuq tal-mira huwa 
fattibbli. Il-Kummissjoni tirreferi għall-analiżi riċenti prevista fl-MTR tal-QFP ippubblikata fl-14 ta’ Settembru (kif 
imsemmi fit-tweġiba tagħha għall-paragrafu 28, fost l-oħrajn) u tikkonferma l-intenzjoni tagħha li tkompli l-isforzi 
tagħha biex tintegra l-klima fil-programmi tal-UE.
7 http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/2014/working/wd_2014_en.pdf
Risposta tal-Kummissjoni 70
50
Kif imħabbar fl-MTR tal-QFP , il-Kummissjoni tfakkar li hija qed tippjana li tivvaluta l-progress fuq l-objettiv ta’ 20 % 
fl-analiżijiet ta’ nofs it-terminu ta’ programmi individwali, li jipprovdu opportunità biex ikomplu jintegraw il-klima fi 
programmi ta’ nfiq tal-UE.
51
Il-Kummissjoni tfakkar li hija ma tikkunsidrax li l-metodoloġija miftiehma għall-approċċ tat-traċċar tal-klima tal-UE 
toħloq riskju għall-integrazzjoni tal-klima, iżda tinnota s-simulazzjonijiet tal-Qorti bl-użu ta’ koeffiċjenti differenti 
tal-infiq agrikolu tal-UE.
L-ewwel inċiż
Il-Kummissjoni tqis li l-metodu użat minnha kien ippreparat b’mod trasparenti u b’mod ikkoordinat; dan ġie kkomu -
nikat lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill u ma jwassalx għal stima żejda.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 53.
It-tieni inċiż
Bl-istess mod, il-koeffiċjenti tal-klima għall-iżvilupp rurali ġew stabbiliti b’mod trasparenti, f’konformità mal-objettiv 
politiku ta’ 20 %.
It-tielet inċiż
Il-Kummissjoni tqis li l-estimi tagħha tal-kontribuzzjioni ġenerali tal-klima taż-żewġ fondi tal-PAK huma bbażati fuq 
metodoloġija miftiehma tal-UE, li fiha d-dettalji kollha huma provduti fid-dikjarazzjonijiet annwali tal-programmi li 
jakkumpanjaw l-Abbozz ta’ Baġit tal-Kummissjoni.
Kif muri fit-tweġiba tagħha għall-paragrafu 35, il-Kummissjoni ma tqisx li sett ta’ prinċipji żviluppati minn grupp 
ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali għall-għajnuna fl-2015 dwar it-traċċar tal-mitigazzjoni tal-operazzjonijiet 
tagħhom bħala punt ta’ riferiment rilevanti ta’ referenza għall-approċċ maqbul fil-livell tal-UE. Il-Kummissjoni 
tenfasizza li l-kalkoli tal-Qorti użati fir-rapport huma differenti minn dawk miftiehma fil-livell tal-UE li huma 
suffiċjentement konservattivi.
Ir-raba’ inċiż
Orizzont 2020 jirrappreżenta żieda konsiderevoli fir-riċerka ta’ dan il-qasam f’dak li għandu x’jaqsam mal-FP7. Il-parti 
“Koperazzjoni” tal-FP7 hija stmata li kkontribwixxiet EUR 2.4 biljun għall-azzjoni dwar il-klima (2007–2013), filwaqt li 
fl-ewwel sentejn biss (2014–2015) ta’ Orizzont 2020, iċ-ċifra hija ta’ EUR 3.2 biljun.
Madankollu, pjan ta’ azzjoni għal spinta oħra f’dan ir-rigward diġà hija fis-seħħ (ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafu 60) sabiex jintlaħaq il-livell ta’ infiq projettat (bħala mira indikattiva) stabbilit fir-regolament Orizzont 
2020.
Risposta tal-Kummissjoni 71
53
Il-Kummissjoni tinnota li s-simulazzjonijiet tal-Qorti bl-użu ta’ metodoloġiji differenti u l-prinċipji ġenerali maqbula 
minn xi organizzazzjonijiet ta’ għajnuna internazzjonali, iżda ttenni l-impenn tagħha għall-approċċ tal-UE. Il-
metodu użat mill-Kummissjoni huwa sod, kien ippreparat b’mod trasparenti u b’mod ikkoordinat; huwa bbażata fuq 
indikaturi ta’ Rio u ġie kkomunikat lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.
Il-benefiċċju ta’ konformità trasverali għal azzjonijiet dwar il-klima jista’ jiġi stmat bl-applikazzjoni tar-Rio Marker 
ta’ 40 % għal sehem ta’ 20 % tal-pagamenti diretti mhux għall-ekoloġizzazzjoni. Bħal fil-każ ta’ kwalunkwe kalkolu 
ieħor dan huwa indikatur, ibbażati fuq sistema ta’ konformità trasversali. Madankollu, il-Kummissjoni tqis li l-impatt 
fuq il-klima ta’ 8 % tal-pagamenti diretti mhux għall-ekoloġizzazzjoni mhuwiex sopravalutat meta wieħed iqis 
il-benefiċċji tal-konformità trasverali u pagamenti diretti għall-klima.
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 51.
Kaxxa 3 - Nuqqas ta’ ġustifikazzjoni xierqa għan-nuqqas ta’ ekoloġizzazzjoni tal-
kontribuzzjonijiet tal-klima għall-pagamenti diretti
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 51.
54
Il-Kummissjoni tqis li l-elementi applikati huma konservattivi biżżejjed.
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 51, l-ewwel inċiż.
55
It-traċċar tal-klima tan-nefqa għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) isegwi l-prinċipju tal-app -
likazzjoni tal-markatur għal għanijiet politiċi, kif espress fil-prijoritajiet u l-oqsma ta’ ffukar tal-iżvilupp rurali tal-
Unjoni. Billi l-Istati Membri jistgħu jipprogrammaw il-miżuri b’mod flessibbli, abbażi tal-kontribut mistenni tagħhom 
għal dawn l-għanijiet differenti, it-traċċar għandu jseħħ fil-livell ta’ dawn il-prijoritajiet FAEŻR, minflok fil-livell 
tal-miżura.
Minħabba din il-loġika ta’ intervenzjoni u l-prinċipju ta’ ġestjoni kondiviża, huma l-Istati Membri li jiddeterminaw 
il-prijorità jew qasam ta’ ffukar li miżura tikkontribwixxi l-aktar għaliha.
Bħala eżempju, il-miżura 13 taħt l-iskema għall-oqsma li jaffaċċjaw limiti naturali (ANC) kienet programmata taħt 4 
prijoritajiet/oqsma ta’ attenzjoni differenti. Dawk l-Istati Membri li programmaw il-miżura 13 taħt il-prijorità 4 jqisu li 
hija aktar rilevanti biex jintlaħqu l-objettivi ta’ din il-prijorità.
Tweġiba Komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 56, 57, 58 u l-Kaxxa 4
Il-Kummissjoni tieħu nota tar-riflessjonijiet tal-Qorti dwar in-nuqqasijiet tal-metodoloġija ta’ traċċar għall-FAEŻR 
u s-simulazzjonijiet ibbażati fuq approċċi differenti.
Il-metodoloġija tat-traċċar kurrenti għall-FAEŻR tipprova jsib bilanċ bejn il-provvediment ta’ stima raġonevolment 
affidabbli għal nefqa relatata mal-klima u minimizzar tal-piż u l-ispejjeż amministrattivi.
Risposta tal-Kummissjoni 72
L-approċċ propost mill-Qorti ta’ applikar ta’ koeffiċjenti klimatiċi differenti għal miżuri/operazzjonijiet differenti fi 
ħdan żoni b’fokus speċifiċi u Prijoritajiet tal-Unjoni jżid il-preċiżjoni, iżda jwassal ukoll għal żieda tal-piż amminis -
trattiv fuq l-amministrazzjonijiet nazzjonali u reġjonali.
Prijorità 4 għandha tiġi attribwita indikatur ta’ 100 %, peress li tinkludi miżuri li jikkontribwixxu għall-ħarsien tal-
ambjent u t-tisħiħ tar-reżiljenza tal-ekosistemi għall-adattament għat-tibdil fil-klima. Meta titqies il-varjetà, id-diver -
sità u l-kumplessità tal-operazzjonijiet taħt prijorità 4 tal-Unjoni (eż. miżuri agroambjentali u klimatiċi) differenzjazz -
joni skont il-miżura/operazzjoni tirrendi l-eżerċizzju ta’ traċċar diffiċli u problematiku għall-Istati Membri.
Il-miżura ANC (żoni li jiffaċċjaw restrizzjonijiet naturali) fil-FAEŻR hi importanti biex jiġi evitat l-abbandun tal-art 
u biex jinżamm il-valur ambjentali u ekonomiku ta’ kultivazzjoni fiż-żoni b’restrizzjonijiet naturali. Dan jgħin biex 
jinżammu ekosistemi agrikoli li jistgħu jintilfu mingħajr appoġġ li huwa importanti fil-kuntest kemm tal-adattament 
kif ukoll tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima (pereżempju l-mergħat). L-approċċ tad-deżinjazzjoni l-ġdida bbażata fuq 
kriterji bijofiżiċi miftiehma b’mod komuni biex jiġu stabbiliti matul il-perjodu ta’ programmazzjoni attwali ser iwas -
sal għal enfasi aktar qawwija fuq iż-żamma tal-art agrikola l-aktar vulnerabbli u b’hekk tiżdied l-importanza ta’ din 
il-miżura għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih.
59
Il-Kummissjoni tqis li l-metodoloġiji speċifiċi tat-traċċar speċifiku speċifikati fl-Istqarrija tal-Programm tal-FAEŻR 
u l-programm LIFE msemmija f’dan il-paragrafu ġew miftiehma fi ħdan il-metodoloġija ta’ traċċar tal-UE li kienet 
żviluppata sabiex tintuża matul il-perjodu ta’ programmazzjoni attwali.
60
Orizzont 2020 jirrappreżenta żieda konsiderevoli fir-riċerka ta’ dan il-qasam f’dak li għandu x’jaqsam mal-FP7. Fil -
waqt li paraguni diretti tal-programm kollu mhumiex possibbli, il-parti “Koperazzjoni” tal-FP7 hija stmata li kkontrib -
wiet EUR 2.4 biljun għall-azzjoni klimatika tul is-seba’ snin tal-programm (2007–2013), filwaqt li l-aħħar ċifri vvalidati 
għall-ewwel sentejn biss (2014–2015) tal-partijiet kumparabbli ‘programmabbli’ ta’ Orizzont 2020  huma  EUR 3.2bn. 
Għalhekk, għalkemm iċ-ċifri attwali huma inqas mill-ewwel infiq ippjanat, huma jirrappreżentaw sinjal pożittiv tal-
impenn tal-Kummissjoni.
L-Introduzzjonijiet għall-Programmi ta’ Ħidma ‘ewlenin’ għall-2014–2015 u l-2016–2017 taw indikazzjonijiet ċari 
dwar in-nefqa relatata mal-klima permezz ta’ referenzi għal sejħiet/suġġetti, fejn xieraq. F’dan il-kuntest, is-servizzi 
tal-Kummissjoni kienu qegħdin kontinwament u bir-reqqa kollha jimmonitorjaw is-suġġetti tal-programm ta’ ħidma 
ta’ Orizzont 2020 f’termini ta’ nefqa relatata mal-klima biex jitkejjel il-progress lejn Orizzont 2020 fil-livell tal-infiq 
mistenni.
Il-pjan ta’ azzjoni mniedi s-sena li għaddiet ta spinta ulterjuri f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, il-proċess ta’ pro -
grammazzjoni strateġika 2018–2020 jirrikonoxxi l-importanza tal-integrazzjoni tal-azzjoni klimatika u ż-żieda 
fin-nefqa relatata. Ladarba l-proċess tal-ipprogrammar strateġiku ġie ffinalizzat, aktar aspetti kwantitattivi għall-
2018–2020 jistgħu jiġu indirizzati.
Risposta tal-Kummissjoni 73
61
Il-kontribut ta’ inizjattivi minn isfel għal fuq għall-azzjoni klimatika ma jistax jiġi stabbilit sakemm il-proġetti individ -
wali jiġu magħżula għall-finanzjament u jista’ jvarja minn sena għal sena.
62
Il-Kummissjoni qed timmonitorja mill-qrib il-progress ta’ dan l-indikatur u għad għandha xi marġni ta’ manuvra. 
Sakemm jiġu approvati l-programmi ta’ ħidma li jmiss (bejn wieħed u ieħor fil-Ħarifa tal-2017) il-Kummissjoni se 
jkollha ċ-ċifri aġġornati biex tiddetermina b’aktar preċiżjoni l-istat attwali u l-baġit meħtieġ għas-snin 2018–2020. 
L-MTR tal-QFP (kif spjegat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 28) ukoll jenfasizza b’mod espliċitu l-ele -
menti li għandhom jappoġġjaw aktar l-integrazzjoni tal-klima f’Orizzont 2020.
63
Il-proċess ta’ programmazzjoni strateġika 2018–2020 għaddej bħalissa u jidentifika l-azzjoni klimatika bħala prijor -
ità. Ladarba l-proċess tal-ipprogrammar strateġiku jiġi finalizzat, aktar aspetti kwantitattivi għall-2018–2020 jistgħu 
jiġu indirizzati, inkluż l-allokazzjoni baġitarja għall-azzjoni klimatika.
64
Il-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni għandu jiġi kkumplimentat b’ “miri kwantifikabbli”. Madankollu, l-aħjar żmien 
biex dawn jiġu stabbiliti huwa meta jkunu qed jiġu abbozzati l-programmi ta’ ħidma għall-2018–2020 li għadhom 
ma tlestewx.
65
Il-Kummissjoni tikkonferma li m’hemmx dejta komparabbli dwar l-infiq relatata mal-klima taħt il-QFP preċedenti. 
Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tqis li ż-żieda ewlenija fl-infiq għall-klima skont l-estimi tal-Qorti għal xi programmi 
(l-aktar dawk fil-paragrafu 69) pjuttost tikkonferma l-iskala tal-istimi tal-livell ta’ ħidma tal-Kummissjoni mill-bidu 
t a l - Q FP.
67
Il-Kummissjoni tqis li l-benefiċċju ewlieni tat-traċċar tal-klima fil-baġit tal-UE jinsab fl-appoġġ ta’ miżuri favur 
id-disinn ta’ miżuri ta’ nfiq bejn il-programmi tal-UE. Aħna nirrikonoxxu li l-eżempji ssottolineati fit-taqsima ma jip -
provdux bażi għall-wasla ta’ konklużjonijiet usa’ u jistgħu jservu biss bħala eżempju.
70
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għan ta’ dan l-approċċ huwa li jiġu integrati l-konsiderazzjonijiet dwar il-klima fl-
istrumenti tal-baġit tal-UE, u li t-tibdil fil-kompożizzjoni tal-infiq marbuta mal-klima jirriflettu l-bidliet fil-prijoritajiet 
tan-nefqa fi programmi individwali u r-rwoli tad-diversi sorsi ta’ finanzjament disponibbli fil-livell tal-pajjiż.
Risposta tal-Kummissjoni 74
71
Il-varjazzjonijiet fl-infiq relevanti għall-klima fil-programmi ta’ pajjiżi differenti jirriflettu fil-biċċa l-kbira l-prijori -
tajiet settorjali tal-pajjiż, u li għalhekk ma għandhomx jitqiesu bħala indikazzjoni ta’ impenn usa’ jew idjeq għall-
azzjoni klimatika.
75
L-immirar ta’ attivitajiet tar-riċerka u l-innovazzjoni f’setturi jew raggruppamenti partikolari (bħalma huma 
l-ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju) ma kinux is-suġġett ta’ diskussjonjiet fid-dettall fl-
ipprogrammar. In-negozjar ta’ miri tar-riċerka u l-innovazzjoni kien suġġett għal kundizzjonalità ex ante  dwar 
l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti. Kieku l-Kummissjoni intervjeniet biex ikollha orjentazzjoni aktar relatata mal-klima 
rigward ir-riċerka u l-innovazzjoni fil-programmi operattivi tal-Ġermanja u r-Rumanija dan kien ikun kontra kundiz -
zjonalità ex ante  legalment stabbilita fuq l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti li għalihom huwa essenzjali 
proċess minn isfel għal fuq. Is-servizzi tal-Kummissjoni josservaw li l-enerġija sostenibbli u l-klima huma fost l-ogħla 
prijoritajiet ta’ dawn l-istrateġiji.
76
Il-Kummissjoni tinnota li l-programmi tal-Fond Soċjali Ewropew (FSE) jistgħu jirrispondu għal kull bidla fid-domanda 
għal ħiliet ekoloġiċi kif u meta dawn jitfaċċaw.
It-tweġiba Komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 77-79
Il-Kummissjoni tinnota li filwaqt li l-kontribuzzjoni tal-Fondi SIE kollha flimkien għall-azzjoni klimatika teċċedi 25 %, 
il-kontribuzzjoni individwali ta’ kull fond inevitabbilment se tvarja skont kemm il-missjonijiet ewlenin speċifiċi 
tiegħu huma marbuta mal-azzjoni klimatika. Għall-FSE, kontribuzzjoni bħal din tista’ tkun biss indiretta, b’mod par -
tikolari permezz ta’ investimenti f’ħiliet ekoloġiċi, li min-naħa tagħhom huma relatati mill-qrib ma’ żviluppi fis-suq 
tax-xogħol u b’hekk misjuqa mid-domanda.
Il-Kummissjoni tinnota li s-sistema ta’ monitoraġġ biex tirrintraċċa l-kontribuzzjoni tal-FSE għall-azzjoni klimatika 
ġiet imsaħħa għall-perjodu finanzjarju 2014–2020 b’mod partikolari billi tiġi inkluża l-azzjoni klimatika bħala “tema 
sekondarja” għat-traċċar tal-kontribuzzjoni tal-FSE.
Minkejja dan, il-Kummissjoni tammetti li l-kontribuzzjoni tal-FSE għall-azzjoni klimatika tista’ tiġi valurizzata aħjar, 
u se tikkunsidra l-għażliet għal dan l-għan fil-futur.
81
Fl-aħħar riforma tal-PAK l-ambitu tal-konformità trasversali kien is-suġġett għal reviżjoni konsiderevoli fid-dawl 
tal-fatt li r-rekwiżiti kienu kontrollabbli, indirizzati direttament lill-bdiewa u marbuta ma’ attività agrikola. B’riżultat 
ta’ dan, il-lista’ ta’ Kundizzjonijiet Agrikoli u Ambjentali Tajbin (GAECs) tqassret b’aktar minn 50 % (minn 15 għal 7) 
u r-rekwiżiti statutarji tal-ġestjoni (SMRs) tnaqqsu minn 18 għal 13.
Risposta tal-Kummissjoni 75
82
Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-opinjoni li l-ekoloġizzazzjoni tal-pagamenti diretti hija bbażata l-aktar fuq GAECs 
preċedenti. Ir-rekwiżiti għal żona ta’ fokus ekoloġiku u d-diversifikazzjoni tal-uċuħ tar-raba’ huma ġodda u l-pro -
tezzjoni ta’ mergħat permanenti ġiet rinfurzata sew ma’ pereżempju l-protezzjoni sħiħa ta’ bwar ambjentalment 
sensittivi permanenti u tnaqqis fil-marġini ta’ possibbiltà ta’ ħrit ta’ bwar permanenti.
Il-Kummissjoni temmen ukoll li l-ekoloġizzazzjoni tal-pagamenti diretti għandha impatt sinifikanti aktar milli 
impatt limitat. L-impatt b’mod ġust jirrifletti l-affinità mal-klima tat-tliet prattiki tal-biedja. Filwaqt li huwa minnu 
li r-rekwiżiti tal-ekoloġizzazzjoni ma jaffettwawx lill-bdiewa kollha, it-tagħrif disponibbli juri wkoll li 72 % tal-erja 
agrikola totali, li hija saħansitra iktar rilevanti fir-rigward ta’ azzjoni klimatika.
84
L-integrazzjoni klimatika ma teħtieġx li kull reġjun/Stat Membru jżidu l-investiment fil-mitigazzjoni jew l-adat -
tament tat-tibdil fil-klima. Azzjoni klimatika għandha tingħata minħabba kunsiderazzjoni xierqa fl-analiżi SWOT 
u l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet u hija evalwata skont prijoritajiet oħra. Il-bażi tat-tqabbil inbidel fiż-żewġ perjodi ta’ 
programmazzjoni. B’mod partikolari, l-effett tal-kriżi ekonomika f’ħafna oqsma wassal għal bżonn akbar ta’ titjib 
tas-sitwazzjoni ekonomika fis-settur tal-biedja, li ġie milqut mill-kriżi. F’dan il-kuntest, l-istabbilizzazzjoni tan-nefqa 
relatata mal-klima (anki jekk dan ma jistax jiġi kkwantifikat b’mod preċiż minħabba nuqqas ta’ metodoloġiji xierqa) 
mhijiex eżitu negattiv.
85
L-istabbiliment tal-kriterji tal-għażla hija responsabbiltà tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni pprovdiet gwida dwar il-
“potenzjal għal azzjoni dwar il-klima fil-FAEŻR” li kienet tinkludi rakkomandazzjoni għat-tfassil tal-kriterji tal-għażla.
89
L-għan li l-kapaċità tas-sajd tiġi adattata għar-riżorsi disponibbli, permezz ta’ appoġġ finanzjarju għal miżuri ta’ 
ġestjoni tal-flotta kien parzjalment milħuq fl-aħħar perijodu ta’ programmazzjoni. Dan jispjega t-tnaqqis fl-appoġġ 
mill-FEMS għal miżuri tal-flotta meta mqabbel mal-perjodu preċedenti taħt l-EFF.
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
91
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-impenn li żżid l-infiq relatat mal-klima għal tal-anqas 20 % mill-baġit tal-UE kien 
impenn politiku maħsub biex l-azzjoni klimatika tiġi integrata fil-programmi kollha tal-UE.
Risposta tal-Kummissjoni 76
92
Il-Kummissjoni tqis li, b’mod ġenerali sar progress sinifikanti fl-inklużjoni ta’ kunsiderazzjonijiet klimatiċi fl-iżvilupp 
tal-programmi u fl-iżvilupp ta’ approċċ ta’ integrazzjoni kwantifikat uniku, li issa jipprovdi bażi trasparenti.
Il-Kummissjoni tinnota madanakollu li l-kontribuzzjoni individwali potenzjali ta’ kull wieħed mill-fondi hija stab -
bilita biex tvarja skont kemm il-missjonijiet ewlenin speċifiċi tiegħu huma marbuta mal-azzjoni klimatika. Huwa, 
għalhekk, inevitabbli li s-sistemi użati għall-ipprogrammar u l-monitoraġġ tal-kontribut ivarjaw minn fond 
għall-ieħor.
Madankollu, il-Kummissjoni tqis li ġeneralment hija tinsab fit-triq it-tajba lejn il-mira ta’ 20 %, filwaqt li tirrikonoxxi li 
huma meħtieġa aktar sforzi, kif deskritt fil-pjan ta’ reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-QFP .
93
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għan ta’ 20 % ġie mħabbar bħala element wieħed tal-approċċ tal-integrazzjoni fil-
baġit tal-UE, li fih innifsu huwa element wieħed tal-approċċ tal-UE biex twieġeb għall-bżonnijiet marbuta mat-tibdil 
fil-klima (ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 24).
L-approċċ tal-integrazzjoni fil-baġit tal-UE juri l-impenn tal-UE għal azzjoni dwar il-klima u t-tmexxija tagħha, bħal 
kull azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.
Il-Kummissjoni vvalutat il-progress lejn il-mira ta’ 20 % fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-QFP , kif imfisser fit-tweġiba 
tagħha għall-paragrafu 28.
94
Peress li l-proċessi ta’ programmazzjoni issa tlestew, il-Kummissjoni issa tinsab f’pożizzjoni li tikkonsolida d-dejta 
affidabbli għal stimi aġġornati ta’ dawn il-programmi fir-rigward tal-infiq fuq il-klima, u ppubblikat is-sitwazzjoni 
attwali fil-kuntest tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-QFP . Dan l-eżerċizzju kien ikun ibbażat fuq dejta mhux preċiża 
u b’hekk seta’ wasal għal interpretazzjonijiet żbaljati, kieku sar abbażi tad-dejta provviżorja tal-2014–2016.
L-estimi tal-MTR tal-QFP juru li matul il-perjodu 2014–2020, se jintlaħaq total ta’ ftit aktar minn EUR 200 biljun ta’ 
nfiq relatat mal-klima. Dan huwa ekwivalenti għal madwar 18.9 % għall-perjodu ta’ pprogrammar finanzjarju sħiħ.
95
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-metodu tal-UE ta’ traċċar tan-nefqa relatata mal-klima huwa pijunier fl-approċċ kwan -
tifikat għall-monitoraġġ tal-infiq baġitarju. Bħala tali, hemm opportunitajiet għal titjib ulterjuri, filwaqt li, b’mod 
ġenerali, il-metodoloġija hija robusta u trasparenti.
Rakkomandazzjoni 1 — Eżerċizzju robust ta’ konsolidazzjoni multiannwali
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni fir-rigward tat-twettiq ta’ eżerċizzju konsolidat multiannwali robust 
sabiex jiġi identifikat jekk in-nefqa fil-klima programmata hix qiegħda fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira ta’ 20 %, 
u tqisha magħmula fil-kuntest ta’ reviżjoni ta’ nofs it-term tal-QFP . Il-Kummissjoni biħsiebha tkompli tissorvelja 
l-progress kull sena fil-kuntest tal-preparazzjoni tal-abbozzi tal-baġits annwali.
Risposta tal-Kummissjoni 77
Rakkomandazzjoni 2 — Qafas ta’ rappurtar komprensiv  
(a)
Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Hija taċċetta li turi l-aspetti rilevanti, u l-progress li sar fuq l-azzjoni klimatika fir-RAA rilevanti kif xieraq. Ir-Rap -
port Annwali ta’ Ġestjoni u Prestazzjoni (AMPR) il-ġdid jiġbor fil-qosor (taqsima 1) il-prestazzjoni tal-baġit tal-UE 
bbażata fuq l-aħħar evidenza disponibbli dwar ir-riżultati miksuba bil-baġit tal-UE. Dan ir-rapport huwa bbażat fuq 
informazzjoni mir-Rapporti Annwali tal-Attività; id-Dikjarazzjonijiet tal-Programm baġitarju; u sorsi oħra bħalma 
huma r-rapporti ta’ evalwazzjoni u implimentazzjoni tal-programmi tal-UE. Ir-rapport jipprovdi rendikont fil-qosor 
filwaqt li rappurtaġġ dettaljat dwar l-objettivi tal-programmi u l-progress fir-rigward tal-indikaturi huwa disponibbli 
fir-Rapporti ta’ Attività Annwali u fid-Dikjarazzjonijiet tal-Programmi.
Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni biex tirrappurta dwar strumenti finanzjarji fil-kuntest tal-isforz ta’ 
traċċar baġitarju lejn il-mira ta’ 20 %.
(b)
Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.
(c)
Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni. Filwaqt li hija impenjata favur it-titjib tal-preċiżjoni tad-dejta, 
l-implikazzjonijiet ta’ tali piż amministrattiv addizzjonali impost kemm fuq il-Kummissjoni kif ukoll fuq l-Istati Mem -
bri mhumiex ċari. Il-Kummissjoni se tikkunsidra l-possibbiltà li ssir distinzjoni bejn il-mitigazzjoni u l-adattament 
jekk il-metodoloġija tiġi riveduta fil-ġejjieni, u tenfasizza li t-tnejn li huma huma interkonnessi mill-qrib.
96
Il-Kummissjoni taqbel li jinħtieġu sforzi ulterjuri biex tintegra l-klima fil-programmi tal-UE. L-għan politiku ta’ 20 % 
ġie stabbilit biex titrawwem l-integrazzjoni (ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 25). Il-Kummiss -
joni tqis tali flessibbiltà tal-mira ta’ 20 % bħala xierqa fl-iżvilupp ta’ approċċ innovattiv għall-integrazzjoni tal-klima 
u t-traċċar tan-nefqa rilevanti. L-approċċ ta’ integrazzjoni tal-UE għandu l-għan li jintegra l-aspetti tal-ġlieda kontra 
t-tibdil fil-klima fil-politiki kollha u juża l-mira ta’ 20 % biex irawwem l-integrazzjoni.
Il-Kummissjoni vvalutat il-progress lejn il-mira ta’ 20 % fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-QFP , kif imfisser fit-tweġiba 
tal-Kummissjoni għall-paragrafu 28.
Rakkomandazzjoni 3 — Valutazzjoni tal-ħtiġijiet tal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima
Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni taċċetta li tikkunsidra l-bżonnijiet tat-tibdil fil-klima u l-potenzjal ta’ kontribut minn oqsma differenti 
meta tipproponi mira politika globali ġdida. Il-Kummissjoni ma taċċettax li tippjana kontribuzzjonijiet speċifiċi għal 
kull qasam jew programm.
Risposta tal-Kummissjoni 78
97
Il-Kummissjoni tqis li sar progress tajjeb fir-rigward tal-integrazzjoni tal-klima fil-baġit tal-UE, u li l-metodoloġija tal-
UE hija trasparenti u tajba għall-iskop.
Il-Kummissjoni tirreferi għar-risposta tagħha għall-paragrafu 29 fir-rigward tan-natura tal-infiq fil-klima f’diversi 
strumenti. Hija tfakkar li t-testi legali differenti fir-rigward tal-integrazzjoni tagħhom tal-objettiv politiku ta’ inte -
grazzjoni klimatika f’diversi każijiet hija introdotta bħala ambizzjoni politika fil-preambolu, mhux mira legalment 
vinkolanti. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 25 u 26.
Il-Kummissjoni fasslet it-tbassir tagħha fir-rigward tal-infiq marbut mat-tibdil fil-klima sal-2020 fil-kuntest ta’ 
reviżjoni ta’ nofs it-term tal-QFP .
98
L-approċċ tal-UE lejn l-integrazzjoni tal-klima kien mibni fuq prattiki internazzjonali u żviluppa metodoloġija għat-
traċċar kwantifikata li tibbilanċja l-piż amministrattiv u r-robustezza tad-dejta.
Il-Kummissjoni tinnota l-kalkoli tal-Qorti bbażati fuq metodi oħra ta’ traċċar tal-klima, iżda ma tqisx li dawn 
għandhom jingħataw preferenza fuq approċċ ta’ integrazzjoni innovattiv u dettaljat li ġie miftiehem fl-UE.  
99
Il-Kummissjoni tagħraf li hemm possibbiltà ta’ valutazzjoni eċċessiva kif ukoll ta’ sottovalutazzjoni ta’ ċerti elementi 
ta’ nfiq tar-rilevanza klimatika bil-metodoloġija attwali. Fl-istess waqt, ma nqisux li sett ta’ prinċipji żviluppati minn 
grupp ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali għall-għajnuna fl-2015 dwar it-traċċar tal-mitigazzjoni tal-operazz -
jonijiet tagħhom bħala punt ta’ riferiment rilevanti ta’ referenza għall-approċċ maqbul fil-livell tal-UE. Il-metodu 
użat mill-Kummissjoni huwa sod u ġie ppreparat b’mod trasparenti u koordinat u ntbagħat lill-Parlament Ewropew 
u lill-Kunsill.
Il-Kummissjoni tqis li l-estimi tagħha tal-kontribuzzjioni ġenerali tal-klima taż-żewġ fondi tal-PAK huma bbażati fuq 
metodoloġija soda, li fiha d-dettalji kollha huma provduti fid-dikjarazzjonijiet annwali tal-programmi li jakkumpan -
jaw l-Abbozz ta’ Baġit tal-Kummissjoni.
Il-Kummissjoni temmen li għall-ħlasijiet ta’ ekoloġizzazzjoni diretti l-kalkolu jirrifletti b’mod ġust il-konnessjoni 
mal-klima tat-tliet prattiki tal-biedja. Għal ħlasijiet mhux ta’ ekoloġizzazzjoni, il-benefiċċju ta’ konformità trasverali 
għal azzjonijiet dwar il-klima jista’ jiġi stmat bl-applikazzjoni tar-Rio Marker ta’ 40 % għal sehem ta’ 20 % tal-paga -
menti diretti mhux għall-ekoloġizzazzjoni. Bħal fil-każ ta’ kwalunkwe kalkolu ieħor dan huwa indikatur, ibbażat fuq 
sistema ta’ konformità trasversali. Madanakollu l-Kummissjoni temmen li l-impatt fuq il-klima ta’ 8 % tal-pagamenti 
diretti mhux għal ekoloġizzazzjoni mhuwiex sopravalutat meta wieħed iħares lejn il-benefiċċji għall-klima tal-inte -
grazzjoni u l-pagamenti diretti. Dan il-kalkolu jirrifletti bis-sħiħ il-prinċipju ta’ kawtela.
100
Il-Kummissjoni tqis li l-estimi tagħha tal-kontribuzzjioni ġenerali tal-klima taż-żewġ fondi tal-PAK huma bbażati fuq 
metodoloġija soda, li fiha d-dettalji kollha huma provduti fid-dikjarazzjonijiet annwali tal-programmi li jakkumpan -
jaw l-Abbozz ta’ Baġit tal-Kummissjoni.
Risposta tal-Kummissjoni 79
Rakkomandazzjoni 4 — Sopravalutazzjonijiet korretti
Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta r-rakkomandazzjoni. Il-metodoloġija ta’ traċċar teħtieġ li tibqa’ stabbli matul il-
QFP attwali għal raġunijiet ta’ prevedibbiltà, konsistenza u trasparenza. Madankollu, il-Kummissjoni ser tikkunsidra 
metodi ta’ rfinar tal-metodoloġija ta’ traċċar tal-FAEŻR għall-perjodu ta’ programmazzjoni ta’ wara l-2020 mingħajr 
ma jiżdied il-piż amministrattiv.
101
Il-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni għandu jiġi kkumplimentat b’miri kwantifikabbli aktar dettaljati. Madankollu, 
l-aħjar żmien biex dawn jiġu stabbiliti huwa meta jkunu qed jiġu abbozzati l-programmi ta’ ħidma għall-2018–2020 
li għadhom ma tlestewx.
102
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li huma meħtieġa aktar sforzi f’diversi programmi biex titjieb l-integrazzjoni, iżda ma 
tqisx li pjanijiet ta’ azzjoni speċifiċi biex jiżdied l-infiq marbut mal-klima jkollu valur miżjud.
Rakkomandazzjoni 5 — Tfassil ta’ pjanijiet ta’ azzjoni
Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Il-Kummissjoni se tivvaluta l-opportunitajiet biex iżżid ir-rilevanza tal-klima fil-kuntest ta’ reviżjoni ta’ nofs it-ter -
minu ta’ programmi u politiki individwali, kif stipulat fl-MTR tal-QFP . Sakemm joħroġ ir-riżultat ta’ din ir-reviżjoni, 
il-Kummissjoni se tikkunsidra azzjoni korrettiva. It-twaqqif ta’ pjanijiet ta’ azzjoni individwali ma jkunx xieraq peress 
li programmi individwali diġà jipprovdu proċeduri għall-iffissar ta’ prijoritajiet skont il-mod ta’ ġestjoni.
103
Il-Kummissjoni tqis li t-traċċar tal-approprjazzjonijiet ta’ impenn kien l-ewwel pass meħtieġ għall-integrazzjoni aħjar 
tal-azzjonijiet dwar il-klima fil-baġit tal-UE u tipprovdi indikatur raġonevoli, li jibbilanċja l-piż amministrattiv ta’ saff 
addizzjonali ta’ monitoraġġ. Il-kalkoli attwali huma tabilħaqq magħmula abbażi ta’ nefqa pprogrammata (abbozz 
ta’ baġit), madankollu huma jiġu aġġornati skont il-baġit ivvutat u l-ittri ta’ emenda. Il-Kummissjoni se tivvaluta 
l-kosteffettività ta’ stimi ex-post abbażati ta’ l-impenji konkreti. Madankollu, il-kalkoli bbażati fuq il-pagamenti 
reali ljoħolqu piż amministrattiv addizzjonali peress li l-pagamenti jistgħu jdumu għal diversi snin, u jistgħu jkunu 
soġġetti għal korrezzjonijiet finanzjarji. Madankollu, il-Kummissjoni tista’ tipprovdi stima, peress li madwar 97 % tal-
approprjazzjonijiet ta’ impenn isiru approprjazzjonijiet għall-ħlasijiet.
Il-Kummissjoni taqbel mal-ħtieġa li tissaħħaħ l-enfasi fuq ir-riżultati tal-infiq tal-UE. Madankollu, il-qafas ta’ pre -
stazzjoni attwali stabbilit mil-leġiżlatur jipprevedi indikaturi relatati mal-klima biss għal parti mill-infiq u dawn 
l-indikaturi ma jistgħux jiġu aggregati fil-livell tal-baġit tal-UE. It-tagħlim miksub ser jittieħed f’konsiderazzjoni fl-
istabbiliment tal-qafas ta’ prestazzjoni tal-QFP li jmiss.
Risposta tal-Kummissjoni 80
Rakkomandazzjoni 6 — Żvilupp ta’ indikaturi għall-monitoraġġ tal-infiq reali tal-
azzjoni dwar il-klima u riżultati relatati  
(a)
Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni biex tiżviluppa sistema ġdida ta’ monitoraġġ f’dan l-istadju. Din 
twassal għal żieda fil-livell tal-piż amministrattiv impost fuq l-Istati Membri li ma kienx previst skont ir-regolamenti 
attwali u ma kienx inkluż fil-ftehimiet ta’ sħubija u l-Programmi Operattivi. Il-Kummissjoni se tkompli tuża s-sistemi 
ta’ monitoraġġ fis-seħħ li jipprovdu wkoll dejta dwar l-infiq.
(b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se timplimentaha kif spjegat hawn taħt.
Hija ser issaħħaħ u ttejjeb il-komparabbiltà tal-indikaturi tar-riżultati marbuta mal-klima fl-oqsma kollha tal-baġit 
tal-UE, u se tqis l-għażliet fil-kuntest tal-QFP li jmiss sabiex jiġu stabbiliti indikaturi tar-riżultati relatati mal-klima 
biex jivvalutaw il-kontribuzzjoni tal-baġit tal-UE għall-azzjoni dwar il-klima, b’mod partikolari biex jivvalutaw 
l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u tnaqqis miġjub permezz ta’ miżuri ffinanzjati mill-UE.
(c)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se tqisha implimentata kif spjegat hawn taħt.
Hija ser tkompli tippromwovi b’mod attiv l-iskambju tal-prattiki tajba anke fil-qasam speċifiku tal-indikaturi tar-
riżultati relatati mal-klima. Pereżempju, il-Grupp ta’ esperti dwar il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-PAK diġà jip -
provdi forum għall-iskambju ta’ prattiki tajba dwar l-evalwazzjoni tal-PAK, inkluż dwar dawn l-indikaturi.
105
L-immirar ta’ attivitajiet tar-riċerka u l-innovazzjoni f’setturi jew raggruppamenti partikolari (bħalma huma 
l-ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju) ma kinux is-suġġett ta’ diskussjonjiet fid-dettall fl-
ipprogrammar. In-negozjar ta’ miri tar-riċerka u l-innovazzjoni kien suġġett għal kundizzjonalità ex ante  dwar 
l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti. Kieku l-Kummissjoni intervjeniet biex ikollha orjentazzjoni aktar relatata mal-klima 
rigward ir-riċerka u l-innovazzjoni fil-PO dan kien ikun kontra r-rekwiżiti regolatorji, b’mod partikolari l-fatt li 
l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti huma proċess minn isfel għal fuq. F’dan il-kuntest, it-tendenza hija li 
l-investimenti fir-riċerka u l-iżvilupp f’temi tal-enerġija b’livell baxx ta’ karbonju x’aktarx li jkunu ferm ogħla minn 
dawk stabbiliti fil-programmi u maqbuda inizjalment fil-metodoloġija ta’ traċċar.
106
Il-Kummissjoni tenfasizza li, peress li l-kontribuzzjoni tal-FSE lejn l-azzjoni klimatika tista’ tkun biss indiretta, b’mod 
partikolari permezz ta’ investimenti f’ħiliet ekoloġiċi, li min-naħa tagħhom huma relatati mill-qrib ma’ żviluppi fis-
suq tax-xogħol u b’hekk dipendenti fuq id-domanda, is-sehem reali tal-FSE allokati għal nefqa relatata mal-klima se 
jiġi żvelat biss wara l-implimentazzjoni tal-programmi.
Il-Kummissjoni tqis li s-sehem tal-FSE allokat għal nefqa relatata mal-klima, stabbilit fuq il-bażi tal-informazzjoni 
rrapportata mill-Istati Membri fil-Programmi Operattivi tal-FSE tista’ għalhekk tissottovaluta l-kontribut mistenni 
tal-FSE għall-azzjoni dwar il-klima għall-perjodu 2014–2020.
Il-Kummissjoni tirreferi għat-tweġibiet tagħha għall-paragrafi 77-79.
Risposta tal-Kummissjoni 81
107
Ir-riforma tal-PAK wasslet għal żieda sinifikanti fil-finanzjament tal-azzjoni dwar il-klima meta mqabbla mal-perjodu 
2007–2013.
108
Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-opinjoni li l-ekoloġizzazzjoni tal-pagamenti diretti fil-prattika hija bbażata fuq prat -
tiki agrikoli diġà eżistenti. Minflok, il-Kummissjoni temmen li l-introduzzjoni tal-ekoloġizzazzjoni se tikkontribwixxi 
b’mod sinifikanti għal aktar azzjonijiet dwar il-klima. Ir-rekwiżiti għal żona ta’ fokus ekoloġiku u d-diversifikazzjoni 
tal-uċuħ tar-raba’ fil-fatt huma ġodda u l-protezzjoni ta’ mergħat permanenti ġiet rinfurzata sew ma’ pereżempju 
l-protezzjoni sħiħa ta’ bwar permanenti ambjentalment sensittivi u tnaqqis fil-marġini ta’ possibbiltà ta’ ħrit ta’ bwar 
permanenti.
Il-pagament ekoloġiku de facto  żied il-bażi ta’ referenza, li lilhinn minnha, il-prattiki ambjentali jistgħu jitħallsu taħt 
il-programmi ta’ żvilupp rurali. Il-pagamenti mogħtija għal tipi ta’ operazzjonijiet ipprogrammati skont il-miżura 
agroambjentali klimatika jistgħu jsiru biss għal impenji u rekwiżiti li jmorru lil hinn mill-obbligi ta’ ekoloġizzazzjoni. 
Dan jimplika riżultati ambjentali u klimatiċi ogħla.
109
Hemm enfasi akbar fuq il-monitoraġġ tal-infiq tal-FEMS f’azzjoni klimatika fir-rapport annwali ta’ implimentazzjoni 
tal-FEMS tal-Istati Membri. Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 43.
Rakkomandazzjoni 7 — Esplorazzjoni tal-opportunitajiet potenzjali kollha u żgurar ta’ 
xift veru lejn azzjoni klimatika  
(a)
Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-rakkomandazzjoni bl-istess mod għal Rakkomandazzjoni 5, jiġifieri li hi se 
tidentifika l-oqsma b’potenzjal mhux utilizzat biżżejjed u tikkunsidra l-opportunitajiet u l-azzjonijiet biex tiżdied 
ir-rilevanza tagħhom għall-klima fil-programmi ta’ nfiq fil-kuntest tar-reviżjonijiet ta’ nofs it-terminu individwali 
tagħhom. Madanakollu, hija se tiżviluppa pjanijiet ta’ azzjoni speċifiċi dwar l-infiq marbut mal-klima għal pro -
grammi individwali.
(b)
Il-Kummissjoni ma taċċettax din ir-rakkomandazzjoni. Tibdil fl-ipprogrammar finanzjarju multiannwali f’dan l-istadju 
fil-programmi tal-FSIE mmaniġġjati b’ġestjoni kondiviża, bi strutturi ta’ finanzjament li huma determinati minn 
pakketti preallokati, la huwa prattiku u lanqas fattibbli. F’dan il-perjodu ta’ programmar lanqas ma huwa fattibbli 
l-iżvilupp u l-adozzjoni ta’ miżuri ġodda ta’ azzjoni klimatika fil-qafas leġiżlattiv (eż. tal-FEMS).
Fl-istess ħin, il-Kummissjoni se tikkunsidra għażliet biex issaħħaħ l-integrazzjoni tal-klima fil-kuntest tar-reviżjonijiet 
ta’ nofs it-term tal-programmi individwali.

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
Avveniment Data
Adozzjoni tal-APM / Bidu tal-awditu 14.10.2015
L-abbozz tar-rapport jintbagħat uffiċjalment lill-Kummissjoni (jew lil parti awditjata 
oħra)2 2.7. 2016
Adozzjoni tar-rapport finali wara l-proċedura kontradittorja 26.10.2016
Ir-risposti uffiċjali tal-Kummissjoni (jew ta’ parti awditjata oħra) riċevuti bil-lingwi 
kollha14.11.2016
Sabiex tirrispondi għat-tibdil fil-klima u  l-ħtiġijiet 
sostanzjali ta’ investiment assoċjati, l-UE qablet li jenħtieġ 
li mill-inqas 20 % tal-baġit tagħha għall-perjodu 2014-2020 
jintnefaq fuq azzjoni relatata mal-klima. Aħna sibna li kien 
qed isir xogħol ambizzjuż u li, b’mod ġenerali, kien sar 
progress. Madankollu, hemm riskju serju li l-mira ta’ 20 % 
ma tintlaħaqx mingħajr ma jsir aktar sforz. 
L-implimentazzjoni tal-mira wasslet għal aktar 
finanzjament, li kien iffukat aħjar, favur l-azzjoni klimatika 
fil-qafas tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali 
u fil-Fond ta’ Koeżjoni. Madankollu, fil-Fond Soċjali 
Ewropew, u  fl-oqsma tal-agrikoltura, l-iżvilupp rurali 
u s-sajd, ma saret l-ebda tranżizzjoni sinifikanti favur 
l-azzjoni klimatika.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I