2008
L GĦAJNUNA GĦALL IŻVILUPP 
TALKE LISSERVIZZI TASSAĦĦA 
FL AFRIKA TASSUBSAĦARA ILQORTI EWROPEA 
TALAWDITURI
Rapport Speċjali  Nru 10
MT

LGĦAJNUNA GĦALLIŻVILUPP 
TALKE LISSERVIZZI TASSAĦĦA FLAFRIKA TASSUBSAĦARA Rapport Speċjali  Nru 10   2008
ILQORTI EWROPEA TALAWDITURI(skont l-Artikolu 248(4), it-tieni sotto-paragrafu, KE)
2
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara ILQORTI EWROPEA TALAWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
L-1615 Luxembourg
Telefon +352 4398-45410
Fax +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Rapport Speċjali  Nru 10   2008
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet. Jista’ jsir aċċess 
għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).
Informazzjoni dwar il-katalogar tinsab fit-tmiem ta’ din il-pubblikazzjoni.
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, 2009
ISBN 978-92-9207-102-8
doi: 10.2865/25082
© Il-Komunitajiet Ewropej, 2009
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.
Printed in Belgium
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara WERREJ
Paragrafi 
 GLOSSARJU
IVI  SOMMARJU EŻEKUTTIV
13 INTRODUZZJONI
46 LAMBITU U LAPPROĊĊ TALVERIFIKA
729   OSSERVAZZJONIJIET DWAR LALLOKAZZJONI U LINFIQ TA’ RIŻORSI LISSETTUR TASSAĦĦA
720 RIŻORSI ALLOKATI MILLKUMMISSJONI LISSETTUR TASSAĦĦA
817 RIŻORSI FINANZJARJI
1820 RIŻORSI UMANI
2129 ILVELOĊITÀ TALFINANZJAMENT TALKE LISSETTUR TASSAĦĦA
2223 INTERVENTI TASSETTUR TASSAĦĦA TALFEI
2425 SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI
2629 FOND GLOBALI
3072  ĠESTJONI U EFFETTIVITÀ TALISTRUMENTI
3146 SOSTENN TALBAĠITT
3134 LUŻU TASSOSTENN TALBAĠIT MILLKUMMISSJONI
3546 LEFFETTIVITÀ TASSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI FITTITJIB TASSERVIZZI TASSAĦĦA
4755 PROĠETTI
4849 PROĠETTI TALFEI
50 PROĠETTI INTRAAKP
5155 ILLINJA TALBAĠIT ĠENERALI DWAR ILPROĠETTI TASSAĦĦA
5662 ILFOND GLOBALI
5658 ILĠESTJONI TALKUMMISSJONI TASSOSTENN TAGĦHA LILLFOND GLOBALI5962 EFFETTIVITÀ TALFOND GLOBALI
6372 UŻU KOERENTI TA’ STRUMENTI U INTEGRAZZJONI FLAPPROĊĊI LI JKOPRU SSETTUR KOLLU
6467 ĠESTJONI KOERENTI TA’ STRUMENTI MILLKUMMISSJONI
6872 INTEGRAZZJONI TA’ INTERVENTI F’APPROĊĊI LI JKOPRU SSETTUR KOLLU
7383  KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET
7378 RIŻORSI7983 ĠESTJONI U EFFETTIVITÀ TALISTRUMENTI
 ANNESS I  GĦANIJIET TALIŻVILUPP TALMILLENJU : TABELLA TA’ PROGRESS 2007 
 ANNESS II   ESTRATT MIDDIKJARAZZJONI TA’ BRUSSELL MILLMINISTRI TASSAĦĦA TALAKP, 
OTTUBRU 2007
 ANNESS III  SOMMARJI TALPAJJIŻI ANNESS IV  LISTA TA’ PROĠETTI EŻAMINATI
 IRRISPOSTI TALKUMMISSJONI
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara GLOSSARJU
ACP : Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku 
ACT : Terapija ta’ Kompożizzjoni bbażata fuq l-Artemisinin (Artemisinin-based Combina-
tion Therapy) (għat-trattament tal-malarja)
ARV : Anti-Retrovirali 
CCM : Mekkaniżmi ta’ Koordinazzjoni ta’ Pajjiż
DOTS : Trattament Osservat Direttament fuq Żmien Qasir
ECHO : Uffiċċju Umanitarju tal-Komunità Ewropea
EuropeAid : Uffiċċju tal-Koperazzjoni EuropeAid 
FEI: Fondi Ewropej għall-Iżvilupp
Fond Globali : Fond Globali għall-Ġlieda kontra l-AIDS, it-Tuberkulosi u l-Malarja
HIPC : Inizjattiva ta’ Self lill-Pajjiżi Foqra u b’Ħafna Djun
HIV/AIDS : Virus tal-immunodefiċjenza umana (Human immunodeficiency virus)/  Sindromu 
akkwiżit ta’ defiċjenza fl-immunità (Acquired immune deficiency syndrome)
IMF : Fond Monetarju Internazzjonali
ITN : Xbieki għas-sodod ittrattati bl-insettiċida (għall-prevenzjoni tal-malarja)
KE: Komunità Ewropea
MDGs : Għanijiet tal-Iżvilupp tal-Millenju
OVC : ltima u Tfal Vulnerabbli 
PEPFAR : Il-Pjan ta’ Emerġenza tal-President tal-Istati Uniti għall-għajnuna kontra 
l-AIDS
PMTCT : Prevenzjoni tat-Trasmissjoni mill-Omm għall-Wild
PRBS : Sostenn Baġitarju għat-Tnaqqis tal-Faqar
SRH : Saħħa Sesswali u Riproduttiva
SWAp : Approċċ li jkopri s-settur kollu
USD : Dollari tal-Istati Uniti
VCT : Konsulenza u Ttestjar volontarju (għall-HIV/AIDS)
WHO : Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara SOMMARJU 
EŻEKUTTIV
I.
L-objettiv tal-verifika kien li tevalwa kemm 
kienet effettiva l-għanjuna tal-KE biex tikkon-
tribwixxi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa fl-
Afrika tas-sub-Saħara fil-kuntest tal-impenji 
tal-KE għat-tnaqqis tal-faqar u l-Għanijiet  
tal-Iżvilupp tal-Millenju (MDGs). Il-verifika  eżaminat jekk ir-riżorsi finanzjarji u umani 
allokati lis-settur tas-saħħa rriflettewx  
l-impenji tal-politika tal-KE u jekk il-Kum-
missjoni kinitx għaġġlet l-implimentazzjoni ta’ din l-għajnuna. Il-verifika eżaminat ukoll l-effettività li biha l-Kummissjoni kienet użat 
il-varji strumenti biex tgħin is-settur tas-saħħa, b’mod notevoli s-sostenn tal-baġit,  proġetti u l-Fond Globali għall-Ġlieda kon-tra l-AIDS, it-tuberkolosi u l-malarja (il-Fond 
Globali). 
II.
B’mod ġenerali, il-fondi tal-KE għas-settur  
tas-saħħa ma żdidux mill-2000 bħala pro-
porzjoni tal-assistenza għall-iżvilupp totali 
tagħha minkejja l-impenji tal-MDG tal-Kum-
missjoni u l-kriżi tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-
Saħara. Il-Kummissjoni kkontribwiet fondi  sinifikanti biex tgħin fit-tnedija tal-Fond Glo-
bali imma ma tatx l-istess attenzjoni għat-
tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa għalkemm dan 
kien intenzjonat li jkun il-prijorità tagħha  
(il-paragrafi 8 sa 17). Il-Kummissjoni kellha kapaċità tas-saħħa insuffiċjenti biex tassi-
gura l-użu l-aktar effettiv tal-iffinanzjar tas-
saħħa (il-paragrafi 18 sa 20).
III.
Il-Kummissjoni għaġġlet l-għajnuna tas-saħħa li ġġesti hija stess. Filwaqt li l-Fond  Globali mmobilizza volum kbir ta’ fondi, ir-rata ta’ nfiq tiegħu kienet aktar bil-mod minn dik tal-Fondi Ewropej għall-Iżvillupp (FEI).  
Hemm ambitu biex tittejjeb il-prevedibbiltà 
tal-fluss tal-fondi mill-istrumenti kollha biex tippermetti lill-pajjiżi biex jibbaġitjaw aħjar 
ir-riżorsi disponibbli għas-setturi tas-saħħa 
tagħhom (il-paragrafi 22 sa 29). 
7
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara SOMMARJU 
EŻEKUTTIV
IV.
Il-Kummissjoni ftit għamlet użu mis-Sos-
tenn tal-Baġit tas-Settur fis-settur tas-saħħa 
għalkemm dan l-istrument jagħti kontribut 
importanti għat-titjib tas-servizz tas-saħħa. 
Hija użat is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali b’mod 
aktar mifrux imma r-rabtiet tiegħu mas-set-tur tas-saħħa huma inqas diretti u l-Kum-
missjoni ma użatux b’mod wisq effettiv  
(il-paragrafi 32 sa 46). B’mod ġenerali,  
il-proġetti wrew li kienu raġonevolment  effettivi għalkemm is-sostenibilità ta’ sikwit hija problematika (il-paragrafi 47 sa 55).  
Il-Kummissjoni kellha rwol prinċipali fit-twaqqif tal-Fond Globali, li diġà ipproduċa prodotti sinifikanti, imma involviment akbar mill-Kummissjoni fl-attivitajiet tal-Fond Glo-
bali fil-pajjiżi benefiċjarji setgħu għamluh  
aktar effettiv (il-paragrafi 56 sa 62).
V.
Il-Kummissjoni ma tatx biżżejjed attenzjoni 
biex tassigura li strumenti differenti jiġu  
użati flimkien b’mod koerenti. Meta tagħżel 
xi strumenti tuża, għandha tagħti aktar każ 
tas-sitwazzjoni fil-pajjiżi individwali, b’mod partikolari jekk kellhomx politika tas-set-
tur tas-saħħa definita tajjeb. Minħabba  
l-importanza tagħhom għall-effettività ta’  
kull strument, hemm bżonn li l-Kummissjoni 
tikkontribwixxi aktar għall-iżvilupp ta’ tali  politika u li tassigura li l-interventi tagħha 
huma integrati fiha (il-paragrafi 63 sa 72). VI.
Ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali tar-rap-
port huma li l-Kummissjoni għandha:
tikkunsidra li żżid l-għajnuna tagħha   –
għas-settur tas-saħħa matul l-analiżi  
ta’ nofs it-terminu tal-għaxar FEI biex  issostni l-impenn tagħha lejn il-MDGs  
tas-saħħa;
teżamina kif inhi mqassma l-assistenza   –
tagħha lis-settur tas-saħħa sabiex tassi-gura li hija primarjament immirata lejn  il-prijorità tal-politika tagħha tas-sos-tenn tas-sistemi tas-saħħa; 
tassigura li kull Delegazzjoni għandha   –
kapaċità tas-saħħa xierqa jew fid-Dele-
gazzjoni jew permezz tar-riżorsi ta’  msieħba oħra; 
tagħmel aktar użu mis-Sostenn tal-Baġit  –
tas-Settur fis-settur tas-saħħa u tiffoka  
s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali aktar għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa;
tkompli tuża proġetti, speċjalment għas- –
sostenn tal-iżvilupp tal-politika u l-bini 
tal-kapaċità, interventi pilota u għajnuna 
lil reġjuni ifqar; 
taħdem aktar mill-qrib mal-Fond Globali  –
f’pajjiżi benefiċjarji; 
tistabbilixxi gwida ċara dwar meta   –
għandu jiġi użat kull strument u kif dawn 
jistgħu jintużaw flimkien bl-aħjar mod; 
tagħmel sforzi akbar sabiex tikkontrib- –
wixxi għall-iżvilupp ta’ politika tas-set-tur tas-saħħa definita tajjeb f’pajjiżi  benefiċjarji. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara INTRODUZZJONI
 1.  Is-saħħa hija fattur prinċipali għat-tkabbir u l-iżvilupp ekonomiku filwaqt 
li l-mard huwa kemm kawża, kif ukoll effett tal-faqar. L-importanza tas-
saħħa għat-tnaqqis tal-faqar ġiet rikonoxxuta fl-MDGs li, tul il-perijodu 2000 – 2015, huma intenzjonati li jkunu fiċ-ċentru tal-koperazzjoni 
internazzjonali għall-iżvilupp. Għalhekk tlieta mit-tmien MDGs huma 
relatati direttament mas-saħħa: MDG 4: It-Tnaqqis tal-Mortalità fost it-
Tfal; MDG 5: It-Titjib tas-Saħħa Materna; MDG 6: Il-Ġlieda kontra l-HIV/
AIDS, il-malarja u mard ieħor. Iżda, l-analiżi tan-Nazzjonijiet Uniti  
tal-2007 dwar il-progress ta’ nofs it-terminu tal-MDGs
1, irrappurtat 
li n-nuqqasijiet previsti li jfixklu l-kisba tagħhom huma l-aktar gravi 
fl-Afrika tas-sub-Saħara, kif juri l- Anness I . Il-Ministri tas-Saħħa tal-
AKP fil-laqgħa għolja tagħhom tal-2007 esprimew tħassib serju dwar kwestjonijiet oħra tas-saħħa barra mill-MDGs u l-isfidi kbar iffaċċjati mis-servizzi tas-saħħa biex jindirizzawhom (ara l- Anness II ).
 2.  Fl-2000 il-Kummissjoni għamlet it-tnaqqis tal-faqar il-għan prinċipali 
tal-politika tal-iżvilupp tagħha2 u kkommettiet ruħha biex tgħin lill-
pajjiżi li qed jiżviluppaw jiksbu l-MDGs. Il-‘ Consensus  Ewropew dwar 
l-Iżvilupp’ tal-2005 kompla jenfasizza dawn il-prijoritajiet. Il-politika 
tas-saħħa tal-Kummissjoni fil-kuntest tat-tnaqqis tal-faqar u l-MDGs 
ġiet stabbilita f’żewġ inizjattivi prinċipali: 
fl-2000 hija nediet politika biex tgħaġġel l-azzjoni mmirata lejn a) 
l-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi3. Il-Kummissjoni enfasizzat 
li r-reazzjoni prinċipali tagħha fuq tul ta’ żmien twil biex ittejjeb 
is-saħħa, li tinkludi li jiġi indirizzat dan il-mard, kienet sostenn 
aktar qawwi biex issaħħaħ is-sistemi biex tiżgura aċċess aħjar  
għall-prevenzjoni u t-trattament għall-aktar foqra. Imma enfasiz-zat ukoll li l-emerġenza globali u nazzjonali maħluqa minn dawn 
it-tliet mardiet mhix ser tistenna t-titjib tas-sistemi tas-saħħa;  
hemm bżonn ukoll ta’ azzjonijiet simultanji lil hinn mis-settur tas-
saħħa tradizzjonali. Għalhekk, il-Kummissjoni pproponiet sħubiji 
ġodda u mekkaniżmi ta’ tqassim aktar malajr u din l-inizjattiva  kkontribwiet għall- ħolqien tal-Fond Globali fl-2001;1 Ir-Rapport tal-Għanijiet 
tal-Iżvilupp tal-Millenju 2007. 
In-Nazzjonijiet Uniti, 
New York 2007.
2 Id-Dikjarazzjoni mill-Kunsill 
u l-Kummissjoni dwar il-Politika 
għall-Iżvilupp tal-Komunità 
Ewropea, 13458/00 tas-16 ta’ Novembru 2000.
3 Azzjoni mgħaġġla mmirata lejn 
mard li jiġi trasmess prinċipali 
fil-kuntest tat-tnaqqis tal-faqar. 
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 
lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew, COM(2000) 585 finali tal-20.9.2000.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 9
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara filwaqt li l-inizjattiva tal-politika 2000 kienet iffukata fuq l-HIV/ b) 
AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi, fl-2002 il-Kummissjoni ffissat poli-
tika tas-saħħa ġenerali ġdida biex tirrifletti l-objettivi ta’ tnaqqis tal-faqar tal-politika għall-iżvilupp tagħha
4. Hija żammet il-prog-
rammi tal-pajjiżi bħala l-fok prinċipali tal-investiment tal-KE  
fis-saħħa u tat prijorità lill-azzjonijiet fil-qasam tal-promozzjoni 
tas-saħħa pubblika, it-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa, is-sistemi ta’ 
finanzjament tas-saħħa favur il-foqra, il-mard li jista’ jiġi trasmess 
u s-saħħa u drittijiet sesswali; dawn iż-żewġ politiki baqgħu l-bażi prinċipali għall-interventi  c) 
tal-Kummissjoni fis-settur tas-saħħa u l-Komunikazzjoni tal-2000 ġiet aġġornata fl-2004 biex tkopri l-perijodu 2007-2011. L-iniz-jattiva addizzjonali prinċipali, immirata lejn it-tisħiħ tas-sistemi 
tas-saħħa, kienet l-iffissar fl-2005 ta’ Strateġija tal-UE sabiex tin-
dirizza l-kriżi tar-riżorsi umani fis-settur tas-saħħa fil-pajjiżi li  
qegħdin jiżviluppaw. 
 3.  Is-sorsi prinċipali ta’ finanzjament tal-KE għall-għajnuna fis-saħħa, il-
mezzi li permezz tagħhom jitwassal il-finanzjament u l-istrumenti  
għall-implimentazzjoni tiegħu huma stabbiliti fit- Tabella 1 .
4 Il-Komunikazzjoni mill-
Kummissjoni lill-Kunsill 
u l-Parlament Ewropew: Is-Saħħa 
u t-Tnaqqis tal-Faqar f’Pajjiżi li Qed Jiżviluppaw, COM(2002) 129 finali 
tat-22.3.2002.
Sors : ECA
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 10ĦARSA ĠENERALI LEJN ILMEKKANIŻMI TA’ FINANZJAMENT GĦALLGĦAJNUNA TALKE FISSAĦĦATABELLA 1
Fondi Ewropej g ƫall-IĪvilupp Linji tal-Ba ƥit Ƥenerali
Programmi 
tal-PajjiĪProgrammi 
ReƥjonaliFinanzja-
AKP Ko-
finanzjament 
tal-NGOGƫajnuna 
fis-saƫƫa
Sostenn tal-
Baƥit ƤeneraliSostenn tal-Ba ƥit 
tas-SetturFond Globali
Sors Mezzi StrumentiProgrammi tal-pajji Ī 
huma stabbiliti bejn l-
Istati AKP u l-
Kummissjoni sakemm 
idum kull Fond Ewropew 
gƫall-IĪvilupp.
Allokazzjoni ƥenerali hija 
deƛiĪa mill-Kummissjoni 
u ƥeneralment jint a gƫĪlu 
Īewƥ setturi fokali biex 
tiƥi kkonƛenrata fuqhom 
l-gƫajnuna. Programmi Re ƥjonali 
jaƫdmu bl-istess mod 
bƫall-programmi tal-
pajjiĪ imma jkopru bosta 
pajjiĪi. IĪda l-programmi 
reƥjonali ftit intu Īaw biex 
jagƫtu gƫajnuna tas-
saƫƫa u biss g ƫall-
iffinanzjar tal-pro ƥetti. Finanzjament  intra-AKP 
huwa definit fil-Ftehim 
ta’ Cotonou (l-Anness IV
l-Artikolu 12) b ƫala 
fondi mmirati g ƫal 
operazzjonijiet re ƥjonali 
li ser jitwarrbu g ƫal 
operazzjonijiet li 
jibbenefikaw minnhom 
ƫafna jew l-Istati AKP 
kollha. B’mod partikolari : Ir-Regolament (KE) Nru
1568/2003 tal-15 ta’ 
Lulju 2003 dwar 
gƫajnuna g ƫall-ƥlieda 
kontra mard tal-faqar(HIV/AIDS, TB u 
malarja) f’pajji Īi li qed 
jiĪviluppaw u r-
Regolament (KE) Nru
1567/2003 tal-15 ta’ 
Lulju 2003 dwar 
gƫajnuna g ƫall-politika u 
azzjonijiet fuq is-sa ƫƫa u 
d-drittijiet sesswali u 
riproduttivi.Ir-Regolament tal-Kunsill(KE) Nru 1658/98 dwar 
il-ko-finanzjament ta’ 
operazzjonijiet ma’ 
organizzazzjonijiet 
Ewropej mhux governattivi (NGOs) 
f’oqsma ta’ interess 
gƫall-pajjiĪi li qed 
jiĪviluppaw. Mill-1998-
2006 dan ir-Regolament 
iffinanzja pro ƥetti 
f’setturi differenti inklu Īa 
s-saƫƫa. 
Proƥettiment Intra-
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 11
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara LAMBITU U LAPPROĊĊ 
TALVERIFIKA
 4.  Il-verifika tal-Qorti fittxet illi tevalwa kemm kienet effettiva l-għajnuna 
tal-KE mill-2000 biex tikkontribwixxi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa 
fl-Afrika tas-sub-Saħara fil-kuntest tat-tnaqqis tal-faqar. Il-verifika  tal-Qorti ffukat fuq erba’ mistoqsijiet prinċipali: 
L-ammont tar-riżorsi allokati mill-Kummissjoni lis-settur tas-saħħa a) 
rrifletta l-impenji tal-politika tagħha? 
Il-Kummissjoni għaġġlet l-iffinanzjar tagħha tal-għajnuna għas- b) 
settur tas-saħħa?Il-Kummissjoni użat l-istrumenti individwali disponibbli b’mod  c) 
efettiv biex tikkontribwixxi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa?Il-Kummissjoni użat il-firxa tal-istrumenti disponibbli b’mod koe- d) 
renti biex tikkontribwixxi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa?
 5.  Ix-xogħol prinċipali tal-verifika li twettaq biex jirrispondi dawn il-mis-
toqsijiet kien kif ġej: 
analiżi tad-dokumentazzjoni dwar il-politika ta’ għajnuna tal-KE a) 
fir-rigward tas-saħħa;
analiżi tal-impenji u l-infiq tas-settur tas-Saħħa tal-FEI, tal-linja b) 
tal-baġit ġenerali u tal-Fond Globali;
missjonijiet fuq il-post fil-Kenja, fil-Lesoto, fil-Malawi, fil-Mali  c) 
u s-Sważiland;desk reviews ta’ interventi tas-saħħa fil-Burundi, il-Kosta tal- d) 
Avorju u l-Etjopja;
stħarriġ fil-41 Delegazzjoni tal-KE fl-Afrika tas-sub-Saħara dwar e) 
l-għajnuna tal-KE fis-settur tas-saħħa
5. 
 6.  Il-verifika kienet limitata għall-pajjiżi Afrikani tas-sub-Saħara li jirċievu 
fondi mill-FEI peress li dawn huma l-pajjiżi li jiffaċċjaw l-agħar kriżijiet 
tas-saħħa. Il-verifika ma kinitx tinkludi eżami ta’ kif setturi oħra, per 
eżempju, l-ilma u d-dranaġġ, intużaw biex itejbu s-saħħa u lanqas  
kif kwestjonijiet tas-saħħa ġew inklużi f’interventi f’setturi oħra. Hija teskludi wkoll il-verifika tal-interventi tas-saħħa mill-Uffiċċju Umani-tarju tal-Komunità Ewropea (ECHO). 5 Grazzi għall-koperazzjoni 
tajba tal-Kummissjoni, risposti 
għall-kwestjonarju ġew irċevuti 
minn 37 mill-41 Delegazzjoni tal-Kummissjoni fl-Afrika tas-
Sub-Saħara.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara OSSERVAZZJONIJIET DWAR 
LALLOKAZZJONI U LINFIQ TA’  RIŻORSI LISSETTUR TASSAĦĦA
RIŻORSI ALLOKATI MILLKUMMISSJONI LISSETTUR 
TASSAĦĦA
 7.  Din it-taqsima tindirizza l-mistoqsija dwar jekk ir-riżorsi finanzjarji u umani 
allokati mill-Kummissjoni lis-settur tas-saħħa jirriflettux l-impenji  
tal-politika tagħha. Il-Qorti eżaminat id-dikjarazzjonijiet tal-politika 
tal-Kummissjoni u l-miri tal-Parlament Ewropew, l-allokazzjonijiet li 
saru, u l-kawżi u l-konsegwenzi tal-livell tal-allokazzjonijiet. 
RIŻORSI FINANZJARJI
Il-Kummissjoni għamlet impenji tal-politika b’saħħithom fis-settur tas-saħħa 
 8.  Il-Kummissjoni għamlet impenji b’saħħithom fis-settur tas-saħħa bil-
politika tagħha ta’ għajnuna tas-saħħa. Fil-‘Programm għall-Azzjoni’ tagħha għal politika ta’ ‘Azzjoni Mgħaġġla’ 2000, il-Kummissjoni qalet 
li ser tagħti prijorità fil-baġit totali ta’ koperazzjoni għall-iżvilupp, lis-
saħħa, l-AIDS u l-popolazzjoni fuq il-ħames snin li ġejjin (2002-2006)
6. 
Sussegwentement, ir-Rapport ta’ Progress 2003 dwar il-Programm ta’ 
Azzjoni7 irrefera għal mira li 15 % tal-għajnuna pprogrammata tad-
disa’ FEI tiġi allokata lis-saħħa. Il-politika tas-Saħħa u t-Tnaqqis tal-
Faqar 2002 enfasizzat illi għandhom isiru sforzi akbar mill-komunità internazzjonali biex issostni s-settur tas-saħħa u li l-KE kellha rwol 
importanti x’tilgħab f’dan. 
 9.  Fl-2004, sabiex juri l-prijorità li huwa ta sabiex l-għajnuna tal-KE tiġi 
mmirata lejn l-MDGs tas-saħħa u l-edukazzjoni, il-Parlament Ewropew introduċa mira ta’ allokazzjoni speċifika fir-rimarki baġitarji tiegħu 
għall-oqsma kollha tal-koperazzjoni għall-iżvilupp, li tinkludi l-Istati 
Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP): peress li l-għan tal-kope-
razzjoni għall-iżvilupp taħt din l-intestatura huwa primarjament il-
kontribut tagħha biex tikseb l-MDGs… mill-inqas 20 % tal-impenji  totali annwali ser ikunu allokati lil attivitajiet fis-setturi tas-saħħa u l-edukazzjoni bażika
8. Fl-2006 il-Kummissjoni formalment impenjat 
ruħha biex tagħti prijorità lil dawn is-setturi fil-programmi tal-pajjiż 
koperti mill-Istrument il-ġdid għall-Koperazzjoni għall-Iżvilupp u biex 
tilħaq il-mira ta’ 20 %9 billi kkunsidrat is-sostenn tal-baġit marbut  
ma’ dawn is-setturi. Approċċ bħal dan huwa diffiċli li jiġi applikat  
fil-kuntest tal-FEI fejn, b’kuntrast mal-kuntest tal-Istrument tal-Kope-razzjoni għall-Iżvilupp, ħafna mis-sostenn tal-baġit jingħata permezz 
tas-sostenn tal-baġit ġenerali, li fir-rigward tiegħu m’hemm l-ebda 
metodu rikonoxxut li jattribwixxi l-assistenza lill-setturi speċifiċi.  
Filwaqt li l-Kummissjoni ma ħaditx azzjoni simili għall-FEI, il-Parla-
ment minkejja dan qal li l-azzjoni tal-Kummissjoni imissha tapplika għall-infiq kollu tal-politika Ewropea tal-iżvilupp, inkluż il-FEI, sabiex 
tkun koerenti
10. 6 Programm għal Azzjoni: 
Azzjoni Mgħaġġla fuq l-HIV/
AIDS, il-malarja u t-tuberkolosi 
fil-kuntest tat-tnaqqis tal-faqar, 
COM(2001) 96 finali tal-21.2.2001.
7 Aġġornament fuq il-Programm 
għal Azzjoni tal-KE: Azzjoni 
Mgħaġġla fuq l-HIV/AIDS, 
il-malarja u t-tuberkolosi fil-
kuntest tat-tnaqqis tal-faqar, 
COM(2003) 93 finali tas-26.2.2003.
8 Baġit Ġenerali tal-Unjoni 
Ewropea għas-sena finanzjarja 
2004 (ĠU C 105, 30.4.2004, 
p. 1169).
9 Komunikazzjoni mill-
Kummissjoni lill-Parlament 
Ewropew dwar il-pożizzjoni 
komuni tal-Kunsill dwar l-adozzjoni 
tar-Regolament tal-Parlament 
Ewropew u l-Kunsill li jistabbilixxi 
strument ta’ finanzjament għall-koperazzjoni għall-iżvilupp. 
L-Anness fl-Artikolu 5 tal-Istrument 
għall-Koperazzjoni għall-Iżvilupp, 
COM(2006) 628 finali tal-
24.10.2006.
10 Il-Parlament Ewropew, Rapport 
dwar l-implimentazzjoni tal-
ipprogrammar tal-10 Fond 
Ewropew għall-Iżvilupp. 
A6-0042/2008 datat Frar 2008.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 13
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara B’mod ġenerali l-iffinanzjar tal-Kummissjoni lis-settur tas-
saħħa huwa inqas mill-impenji tal-politika u l-istandards 
iffissati, minkejja sostenn ġdid sinifikanti għall-Fond Globali 
 10.  Kif turi t- Tabella 2 , għajnuna mid-disa’ FEI impenjata direttament11 fis-set-
tur tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara rrappreżentat 5,5 % tal-impenji 
totali tal-FEI, ħafna inqas mill-mira ta’ 15 % (ara l-paragrafu 8). Dan 
kien minkejja żieda minn 4,4 % taħt it-tmien FEI minħabba ffinanzjar 
ġdid sinifikanti għal interventi tas-saħħa Intra-AKP, prinċipalment  f’kontribuzzjonijiet lill-Fond Globali. 
IMPENJI TALFEI FISSETTUR TASSAĦĦA TAĦT IT8 U D9 FEI BĦALA 
PERSENTAĠĠ TA’ IMPENJI TOTALI TALFEI FLAFRIKA TASSUBSAĦARA MILJUNI TA’ EURO FIL31.12.2007
8 FEI 9 FEI
Impenji Totali tal-FEI 9 787,0 13 930,7
Tip ta’ Sostenn tas-SaħħaAmmont ta’ 
impenji tas-
saħħa tal-FEI% tat-total 
ta’ impenji 
tal-FEIAmmont ta’ 
impenji tas-
saħħa tal-FEI% tat-total 
ta’ impenji 
tal-FEI
Is-Saħħa ﬁ  l-Programmi 
ta’ Pajjiż369,3 3,8% 351,2 2,5%
Is-Saħħa ﬁ   Programmi 
Reġjonali 13,1 0,1% 19,7 0,1%
Is-Saħħa f’Interventi Intra-
AKP 47,6 0,5% 399,7 2,9%
Total 430,0 4,4% 770,6 5,5%TABELLA 2
 11.  Kif turi t- Tabella 3 , impenji diretti fis-settur tas-saħħa fil-programmi ta’ 
pajjiż fl-Afrika tas-sub-Saħara kienu baxxi ħafna meta mqabbla mal-
mira ffissata mill-Parlament Ewropew (ara l-paragrafu 9), fejn waqgħu 
minn 5,1 % taħt it-tmien FEI għal 3,6 % taħt id-disa’ FEI filwaqt li taħt 
l-għaxar FEI l-allokazzjonijiet kienu pprogrammati biss għal 3,5 %.  Dan minkejja li kienet il-politika tal-Kummissjoni li tuża programmi 
tal-pajjiż bħala l-mezz prinċipali għall-għajnuna lis-settur tas-saħħa 
(ara l-paragrafu 2). Impenji baxxi fis-saħħa ma ġewx ikkumpensati  
minn impenji ogħla fl-edukazzjoni: l-impenji fis-saħħa u l-edukazzjoni 
flimkien fil-programmi ta’ pajjiż waqgħu minn 7,5 % taħt it-tmien FEI 
għal 6,2 % taħt id-disa’ FEI u ġew ipprogrammati biex jibqgħu f’dan 
il-livell taħt l-għaxar FEI.11 Bl-esklużjoni tas-Sostenn 
tal-Baġit Ġenerali 
(ara l-paragrafu 12).
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 14
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  12.  Barra l-iffinanzjar dirett fis-settur tas-saħħa, evalwazzjoni tas-sostenn lis-
settur tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara mill-Kummissjoni għandha tieħu inkonsiderazzjoni s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, għalkemm fil-prattika huwa diffiċli ħafna biex jiġi kkwantifikat:
taħt is-seba’ u t-tmien FEI, 3 240 miljun euro ġew impenjati mill- a) 
Kummissjoni fil-programmi ta’ sostenn tal-baġit. Sal-2000, fondi 
kontraparti li kienu ġejjin mill-programmi ġew allokati diretta-ment lill-baġit nazzjonali tas-saħħa u l-edukazzjoni, stima ta’  
800 miljun euro (80 miljun euro fis-sena; 35 % tal-fondi kontra-
parti) ingħataw lis-settur tas-saħħa fuq il-perijodu 1990–1999;
taħt id-disa’ FEI, l-impenji tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ammon- b) 
taw għal madwar 2 000 miljun euro iżda ma baqax immirat lejn setturi speċifiċi. Għalkemm mhux possibbli li jingħad kemm ġew 
allokati fondi lis-settur tas-saħħa, huwa stmat li kienu inqas miż-
żewġ FEI preċedenti. Jekk wieħed jassumi li l-pajjiżi jonfqu s-Sos-
tenn tal-Baġit Ġenerali li jirċievu skont l-ishma relattivi tal-baġits 
tas-setturi, dan ifisser illi madwar 200 miljun euro intużaw għas-saħħa (33 miljun euro kull sena) peress li l-baġits tas-saħħa bħala 
medja jammontaw għal 9-10 % tal-baġits nazzjonali totali fl-Afrika 
tas-sub-Saħara. Dan il-persentaġġ huwa ħafna inqas mill-35 % li 
ġie assenjat preċedentement għas-saħħa mill-Kummissjoni. Barra 
dan, kif intwera fl-evalwazzjoni tas-sostenn tal-baġit lill-Afrika  
tas-sub-Saħara, imwettqa mill-Fond Internazzjonali Monetarju  
2007, il-pajjiżi bħala medja jfaddlu sa 70 % ta’ tali għajnuna biex inaqqsu d-defiċit tal-baġit tagħhom
12. Dan juri li s-Sostenn tal-
Baġit Ġenerali tad-disa’ FEI li fir-realtà intuża għall-baġits nazzjo-
nali tas-saħħa kien inqas minn 200 miljun euro;
għall-għaxar FEI, is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ta’ madwar  c) 
3 300 miljun euro ġie pprogrammat. Filwaqt li dan jirrappreżenta żieda meta mqabbel mad-disa’ FEI, aktarx ma jippermettix li jitwass-
lu daqstant riżorsi bħal taħt is-seba’ u t-tmien FEI.IMPENJI TALFEI FISSETTUR TASSAĦĦA TAĦT IT8 U D9 FEI 
BĦALA PERSENTAĠĠ TOTALI TALPROGRAMMI TA’ PAJJIŻ TALFEI FLAFRIKA TASSUBSAĦARA MILJUNI TA’ EURO FIL31.12.2007
8 FEI 9 FEI
Total tal-Programmi ta’ Pajjiż tal-FEI 7 268,6 9 793,8
Is-Saħħa ﬁ  l-Programmi ta’ Pajjiż 369,3 5,1 % 351,2 3,6%
L-Edukazzjoni ﬁ  l-Programmi ta’ Pajjiż 175,5 2,4 % 255,8 2,6%
Total tas-Saħħa u l-Edukazzjoni ﬁ  l-
Programmi ta’ Pajjiż 544,8 7,5 % 607 6,2 %TABELLA 3
12 L-IMF u l-Għajnuna lill-Afrika 
tas-Sub-Saħara. Uffiċċju Indipendenti 
tal-Evalwazzjoni tal-IMF, 2007. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 15
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  13.  Sors ieħor ta’ finanzjament għall-għajnuna fis-saħħa huma l-linji tal-
Baġit Ġenerali (ara t- Tabella 1 ). L-ammonti żdiedu b’mod sinifikanti 
tul il-perijodu 2003-2006, b’medja ta’ 109 miljun euro kull sena, fejn madwar terz minnhom kienu impenjati direttament fl-Afrika tas-sub-
Saħara. Dan kien paragun tajjeb mat-22 miljun euro allokati kull sena 
tul il-perijodu 1997-2002, imma l-baġit naqas għal 84 miljun euro kull 
sena għall-perijodu 2007-2013.
 14.  B’mod ġenerali, filwaqt li huwa diffiċli ħafna li tiġi kkalkulata figura 
preċiża u li jiġu rikonoxxuti l-limitazzjonijiet ta’ approċċ bbażat  
purament fuq ir-riżorsi, l-analiżi tal-Qorti wasslet għall-konklużjoni li figura indikattiva ta’ 1 100 miljun euro sa 1 200 miljun euro ġiet allokata lis-settur tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara fil-perijodu tad-
disa’ FEI, li tinkludi l-finanzjament tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali u 
l-Linja tal-Baġit Ġenerali. Din hija stmata li tirrappreżenta żieda f’ter-
mini assoluti sa 30 % meta mqabbla mal-perijodu kopert mit-tmien FEI. Iżda, peress li kien hemm żieda ta’ aktar minn 40 % fl-impenji  
totali għad-disa’ FEI meta mqabbel mat-tmien FEI il-persentaġġ ta’ 
ffinanzjar tal-KE impenjat fis-settur tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 
naqas. Filwaqt li l-għaxar FEI, jirrappreżenta żieda ta’ 60 % meta  
mqabbel mal-allokazzjonijiet finanzjarji tad-disa’ FEI, allokazzjonijiet 
tas-saħħa lill-Afrika tas-sub-Saħara huma stmati għal madwar l-istess 
ammont bħal fid-disa’ FEI. L-allokazzjonijiet baxxi lill-programmi tal-pajjiżi lill-interventi ta’ programm tal-pajjiż diretti fis-settur tas-saħħa 
fl-Afrika tas-sub-Saħara jikkuntrastaw bil-kbir mal-allokazzjonijiet  
tal-KE lil pajjiżi fl-Asja, fejn 14 % tal-fondi tal-Programm Indikattiv 
Multiannwali 2007-2010 ġew allokati lis-saħħa bażika. Dan minkejja 
l-fatt li l-pajjiżi Asjatiċi kienu eqreb tal-MDGs tas-saħħa.
Hemm nuqqas ta’ għajnuna internazzjonali għat-tisħiħ 
tas-sistemi tas-saħħa
 15.  Mid-disa’ FEI, il-Kummissjoni u l-Istati Membri tal-UE fittxew li jsibu 
diviżjoni tax-xogħol xierqa bejniethom ibbażata fuq il-kapaċità tra-
dizzjonali tagħhom u l-perċezzjoni ta’ vantaġġ komparattiv. Filwaqt li d-diviżjoni tax-xogħol bejn id-donaturi hija prinċipju ta’ ġestjoni 
tajba, ma tassigurax li riżorsi xierqa huma allokati lill-pajjiżi tas-sub-
Saħara biex jiksbu livell minimu ta’ servizzi tas-saħħa u jagħmlu prog-
ress sinifikanti lejn l-MDGs tas-saħħa. L-analiżi mill-Kummissjoni
13, 
l-Istati Membri tal-UE u l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO)  identifikaw kwestjonijiet prinċipali fil-livell u t-tqassim ġenerali tal-
fondi għas-saħħa li l-komunità internazzjonali għandha tindirizza (ara 
l-Kaxxa 1). In-nuqqas relattiv mis-settur ta’ donatur tant kbir bħall-
Kummissjoni ikkontribwiet għal dawn in-nuqqasijiet, u l-Parlament 
Ewropew huwa tal-opinjoni li l-prinċipju tad-diviżjoni tax-xogħol mhix raġuni valida biex il-Kummissjoni ma tilgħabx rwol prinċipali fis-settur 
tas-saħħa
14. 13 Il-Kummissjoni Ewropea hija 
wieħed mill-akbar donaturi lill-
Afrika tas-Sub-Saħara flimkien ma’ 
Franza, ir-Renju Unit, l-Istati Uniti u l-Bank Dinji. 
14 Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament 
Ewropew tal-24 ta’ April 2007, 
b’osservazzjonijiet li jagħmlu parti integrali fuq id-deċiżjonijiet 
dwar l-approvazzjoni għall-
implimentazzjoni tal-baġit 
għas-Sitt, is-Seba’, it-Tmien 
u d-Disa’ FEI għas-sena finanzjarja. 
Il-paragrafu 29.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 1616
KAXXA 1
Fl-2006, kemm l-esperti tas-saħħa tal-Istati Membri tal-UE u kif ukoll il-Kummissjoni kkonkludew li sehem tas-saħħa 
ﬂ -Għajnuna għall-Iżvilupp tal-UE f’Pajjiżi Barranin in ġenerali ta’ 6,6 % kien insuﬃ   ċjenti u li l-għajnuna tal-UE għas-
saħħa ma kellhiex rabta mal-bżonnijiet tal-pajjiżi f’dak li għandu x’jaqsam mal-vojt ﬂ  -iﬃ  nanzjar tas-saħħa tagħhom. 
Id-DĠ Żvilupp jistma illi, li kieku jkollhom jagħtu servizzi tas-saħħa minimi17, 32 pajjiż tal-Afrika tas-sub-Saħara 
jkollhom vojt totali ﬁ  l-ﬁ nanzjament ta’ 9 767 miljun euro, anke jekk issodisfaw il-mira ﬃ   ssata mill-Kapijiet tal-Istati 
Afrikani ﬁ  l-Laqgħa Għolja tagħhom tal-2001 f’Abuja, biex jallokaw 15 % tal-baġit nazzjonali tagħhom lis-saħħa. 
Studju tal-WHO dwar l-għajnuna ﬁ  s-saħħa identiﬁ  ka għadd ta’ ‘iltima tad-donaturi tas-saħħa (health donor orphans)’ 
u kkonkluda li ma hemm l-ebda rabta ċara bejn is-sitwazzjoni tas-saħħa ta’ pajjiż u l-ammont ta’ għajnuna għas-saħħa illi rċieva. Tingħata aktar għajnuna għas-saħħa f’pajjiżi b’rati komuni għolja ta’ HIV/AIDS, anke jekk is-sitwazzjoni 
tas-saħħa in ġenerali f’pajjiżi oħra hija daqstant ħażina jew agħar
18.KWESTJONIJIET PRINĊIPALI FILLIVELL U TTQASSIM ĠENERALI 
TALFONDI GĦASSAĦĦA 16.  Il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-UE dwar il-Komplementarità u d-Diviżjoni tax-
Xogħol fil-Politika għall-Iżvilupp tal-200715 enfasizza l-bżonn li tiġi 
indirizzata l-problema ta’ iltima tad-donaturi, li bosta drabi huma Stati dgħajfa u pajjiżi wara kriżi. Vantaġġ komparattiv tal-KE, rikonoxxut 
kemm fil-Politika għall-Iżvilupp tal-2000 u l-2005, kien ir-rwol li  
setgħet tilgħab f’tali pajjiżi. Dan kemm minħabba li hija rrappreżentata 
aktar frekwentement f’dawn il-pajjiżi milli fl-Istati Membri tal-UE u kif 
ukoll minħabba r-rwol biex issostni r-riabilitazzjoni u l-iżvilupp wara 
tmiem l-operazzjonijiet ta’ għajnuna ġestiti minn ECHO. Peress li parti sinifikanti mill-interventi ta’ ECHO huma relatati mas-saħħa, hemm 
bżonn partikolari li jiġi assigurat segwitu tal-interventi tas-saħħa.  F’għadd limitat ta’ pajjiżi bħal dawn biss is-saħħa ntgħażlet bħala  settur fokali taħt l-għaxar FEI (l-Angola, il-Burundi, il-Kosta tal-Avorju, 
ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, il-Liberja u ż-Żimbabwe).
 17.  Il-finanzjament relattivament kbir tal-Kummissjoni għal interventi  
speċifiċi għall-mard meta mqabbel ma’ dak għas-sistemi tas-saħħa (ara l-paragrafu 10) irrifletta l-fatt li tul il-perijodu 2000-2005 hija inves-tiet sforzi sinifikanti fil-preparazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ pja-nijiet ta’ azzjoni għall-inizjattiva tal-politika tal-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi. Min-naħa l-oħra, tat inqas attenzjoni biex timplimenta l-politika usa’ tas-saħħa tagħha. It-tnaqqis fl-2000 fl-għajnuna tal-Kummissjoni lill-programmi ta’ pajjiż (ara l-paragrafu 11) hija parti minn tendenza usa’ min-naħa tal-komunità internazzjonali biex tiffoka fuq interventi speċifiċi għall-mard għad-detriment tat-tisħiħ tas-sis-temi tas-saħħa
16. Fl-istħarriġ tal-Qorti tad-Delegazzjonijiet tal-Kum-
missjoni fl-Afrika tas-sub-Saħara, 23 mis-27 Delegazzjoni kkunsidraw 
li kien hemm wisq fondi għal mard speċifiku. Il-Qorti sabet li fl-Etjopja 
17 Skont il-Kummissjoni dwar il-Makroekonomija u s-Saħħa tal-2001, 30 USD per capita  kull sena huma meħtieġa sabiex jingħataw 
servizzi verament minimi tas-saħħa. Ma jinkludix elementi prinċipali bħall-ippjanar tal-familja, sptarijiet terzjarji u emerġen zi.
18 Pajjiżi Afrikani tas-Sub-Saħara klassifikati mill-istudju tal-WHO bħala iltima tad-donaturi tas-saħħa huma: ir-Repubblika 
Ċentrali Afrikana, il-Kosta tal-Avorju, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, l-Etjopja, in-Niġerja, is-Sudan, it-Togo 
u ż-Żimbabwe.15 Nota tal-Kunsill tal-Unjoni 
Ewropea 9558/07, Brussell, 
il-15 ta’ Mejju 2007.
16 B’mod partikolari, il-Pjan ta’ 
Emerġenza tal-President tal-Istati 
Uniti ta’ għajnuna kontra l-AIDS 
(PEPFAR) tnieda fl-2003 biex 
jagħti 15-il biljun USD f’għajnuna għall-ġlieda kontra l-HIV/AIDS 
fuq perijodu ta’ ħames snin fi 
15-il pajjiż fil-mira, li minnhom 
12 kienu pajjiżi Afrikani tas-Sub-
Saħara (inkluża r-Repubblika tal-
Afrika ta’ Isfel).
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 1717
u fil-Mali, għalkemm iż-żewġ pajjiżi kellhom rati prevalenti relattiva-
ment baxxi tal-HIV19, l-għajnuna esterna li rċivew biex jitrattaw l-HIV/
AIDS kienet akbar mill-baġit nazzjonali għas-saħħa sħiħ. L-analiżi  ta’ nofs it-terminu tal-UNPD tal-MDGs enfasizzat li sistemi ta’ saħħa 
dgħajfa huma ostaklu serju għall-kisba tagħhom. 
RIŻORSI UMANI
Il-Kummissjoni m’għandhiex kapaċità tas-saħħa xierqa 
  18.  Filwaqt li l-Kummissjoni rrikonoxxiet hija stess in-nuqqas ta’ kapaċità 
tagħha fis-saħħa fl-2004, u kkwotatha bħala raġuni għall-allokazzjonijiet finanzjarji limitati tagħha fis-settur pubbliku
20, il-Qorti sabet li din 
il-problema ppersistiet u li għadha ma ġietx żviluppata strateġija  
tar-riżorsi umani biex tindirizzaha. Mis-37 Delegazzjoni fl-Afrika tas-sub-Saħara li rrispondew għall-istħarriġ tal-Qorti, 13-il Delegazzjoni 
għandhom total tal-persunal ta’18-il ruħ bi kwaliki ta’ livell univer-
sitarju fl-oqsma relatati mas-saħħa
21. Erbgħa biss minn dawn huma 
uffiċjali permanenti u fosthom wieħed biss kien qiegħed jaħdem fuq 
bażi full-time fis-saħħa22. Il-Qorti identifikat bosta kwestjonijiet waqt 
ix-xogħol tal-verifika tagħha fuq il-post (ara l-Kaxxa 2). Mhux biss  
huwa essenzjali għad-Delegazzjonijiet f’pajjiżi fejn is-saħħa huwa  settur fokali tal-FEI li jkun hemm kapaċità dwar is-saħħa, imma huwa 
importanti wkoll għal Delegazzjonijiet oħra li jkollhom aċċess għal 
kapaċità dwar is-saħħa, minħabba r-raġunijiet li ġejjin:
biex iġestu l-aspetti tas-saħħa tal-programmi ta’ Sostenn tal-Baġit a) 
Ġenerali; 
biex isostnu u jissorveljaw operazzjonijiet tal-Fond Globali fil-pajjiż; b) 
biex jissorveljaw aħjar il-linja tal-Baġit Ġenerali tas-saħħa  c) 
u l-proġetti Intra-AKP;
biex jassiguraw li kwestjonijiet relatati mal-HIV/AIDS jiġu integrati d) 
fl-interventi kollha tal-KE. 19 Skont l-istħarriġ Demografiku u 
tas-Saħħa mwettaq fl-2005, ir-rata 
prevalenti tal-HIV fl-Etjopja hija ta’ 
1,4 %. F’Mali hija ta’ 1,9 %.
20 It-Tieni Rapport ta’ Progress 
fuq il-Programm tal-KE għall-
Azzjoni, SEC(2004) 1326 finali tas-
26.10.2004.
21 Erba’ uffiċjali permanenti, 
ħames aġenti lokali, seba’ aġenti 
kuntrattwali u żewġ esperti 
subalterni. 
22 Barra dan, ħames aġenti lokali 
(kollha full-time), seba’ aġenti 
kontrattwali (tlieta full-time, 
erbgħa part-time) u żewġ esperti 
subalterni (it-tnejn part-time) ukoll 
kienu jaħdmu fis-saħħa.
 KWESTJONIJIET DWAR ILPERSUNAL IDENTIFIKATI MATUL ILMISSJONI 
TALVERIFIKA TALQORTI KAXXA 2
Fil-Burundi, għalkemm is-saħħa kienet settur importanti taħt id-disa’ FEI u settur fokali taħt l-għaxar FEI, id-Dele-
gazzjoni ma kellha l-ebda kapaċità ﬁ  s-saħħa. Fil-Kenja, wara t-tluq ta’ espert nazzjonali tas-saħħa ta’ Stat Membru 
f’Awissu 2006, id-Delegazzjoni ma kinitx kapaċi tikseb sostitut għax l-ebda kariga ma kienet disponibbli. Fi Sważiland, 
id-Delegazzjoni kellha uﬃ   ċjal b’taħriġ ﬁ  s-saħħa imma kien qed jaħdem fuq setturi oħra peress li s-saħħa ma kinitx 
settur fokali ﬁ   Sważiland taħt id-disa’ FEI. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 18
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  19.  Il-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni m’għandhomx kapaċità suffiċjenti 
biex jipprovdu sostenn adegwat lid-Delagazzjonijiet fl-Afrika tas-sub-
Saħara. Fid-DĠ Żvilupp tliet uffiċjali (wieħed minnhom biss b’esper-jenza fis-saħħa) u tliet esperti nazzjonali/multilaterali indipendenti 
jaħdmu fuq kwestjonijiet tal-politika tas-saħħa li għandhom x’jaqsmu 
mal-kwestjonijiet dwar il-pajjiżi kollha li qegħdin jiżviluppaw u  l-ipprogrammar fil-pajjiżi AKP. Fil-EuropeAid hemm biss żewġ kon-sulenti tas-saħħa responsabbli milli jagħtu sostenn lil 41 Delegazzjoni 
kollha fl-Afrika tas-sub-Saħara. 
 20.  Miżura pożittiva li ttieħdet mill-Kummissjoni biex tindirizza n-nuqqas ta’ 
kapaċità fis-saħħa fil-livell tad-Delegazzjoni kienet il-ħatra ta’ konsu-
lent reġjonali tal-HIV/AIDS għall-Afrika t’Isfel fi ħdan id-Delegazzjoni 
tagħha fi Pretoria, imma dan huwa każ iżolat. Hemm ukoll ambitu  
għad-Delegazzjonijiet biex jikkoperaw aktar f’pajjiżi li għadhom kemm għaddew minn kunflitt, mal-konsulenti tas-saħħa ta’ ECHO sitwati fir-reġjuni. Xi Delegazzjonijiet fittxew ukoll li jagħmlu użu mill-kapaċità tas-saħħa ta’ donaturi oħra, li jinkludu Stati Membri tal-UE, imma  
tali koperazzjoni għadha limitata u ġeneralment mhix formalizzata, 
bir-riżultat li l-mandati mogħtija mill-Kummissjoni lill-Stati Membri 
mhux definiti b’mod xieraq u ma jassigurawx li l-Kummissjoni żżomm 
ir-responsabilità tagħha. 
ILVELOĊITÀ TALFINANZJAMENT TALKE LISSETTUR 
TASSAĦĦA
 21.  Aspett importanti tal-politika tas-saħħa tal-Kummissjoni sa mill-2000 kien 
l-impenn tagħha biex tgħaġġel l-għajnuna lis-settur tas-saħħa, b’mod notevoli biex tiġġieled mard relatat mal-faqar (ara l-paragrafu 2). Il-
prevedibilità tal-iffinanzjar saret ukoll kwestjoni prinċipali jekk pajjiżi benefiċjarji jridu jtejbu l-ibbaġitjar u l-implimentazzjoni tal-għajnuna esterna. Din it-taqsima teżamina r-rata ta’ nfiq tal-istrumenti differenti 
u tidentifika fatturi li jeffetwaw il-veloċità u l-prevedibilità tagħhom.
INTERVENTI TASSETTUR TASSAĦĦA TALFEI
L-għajnuna tal-FEI lis-settur tas-saħħa kienet aktar mgħaġġla taħt id-disa’ FEI
 22.  Il-veloċità tal-implimentazzjoni tal-interventi tas-settur tas-saħħa tad-
disa’ FEI fl-Afrika tas-sub-Saħara żdiedet b’mod sinifikanti meta  
mqabbla mat-tmien FEI (ara t- Tabella 4 ). Fattur prinċipali li jispjega 
l-ħeffa fl-infiq hija d-devoluzzjoni. Skont l-istħarriġ tal-Qorti, 77 % 
tad-Delegazzjonijiet kienu jikkunsidraw li d-devoluzzjoni kienet żiedet il-veloċità tal-implimentazzjoni tal-proġetti tal-FEI. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 19
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  23.  Peress li l-Kummissjoni talloka fondi għall-perijodu sħiħ tal-Karti ta’ 
Strateġija ta’ Pajjiż tagħha, din hija bażi tajba għal finanzjament pre-
vedibbli. Iżda, il-Qorti sabet illi minkejja d-devoluzzjoni, il-proċeduri 
kumplessi biex jinġabru r-riżorsi (xogħlijiet, servizzi, provvisti) u  l-approvazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ xogħol xorta 
jnaqqsu kemm il-veloċità u l-prevedibbiltà tal-fluss tal-fondi għal inter-
venti tas-saħħa tal-FEI. 
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI
L-infiq mill-Kummissjoni huwa rapidu imma l-prevedibbiltà hija problema
 24.  Kemm taħt it-tmien, kif ukoll taħt id-disa’ FEI, is-Sostenn tal-Baġit  
Ġenerali wera li kien strument ta’ nfiq rapidu kif turi t- Tabella 5 . Il-
fatt li l-programmi huma ġeneralment għal tliet snin u allokazzjonijiet 
indikattivi huma ffissati fil-Karti ta’ Strateġija ta’ Pajjiż għal sitt snin, 
jikkontribwixxi wkoll għall-prevedibbiltà tagħhom.TABELLA 4
PARAGUN TALPERĊENTWALI TA’ INTERVENTI TASSAĦĦA TALFEI 
FLAFRIKA TASSUBSAĦARA LI NTEFQU MATUL LEWWEL ĦAMES SNIN 
TAT8 U D9 FEI 
Persentaġġ Kumulattiv ta’ Impenji tas-Saħħa tal-FEI li ntefqu 
matul l-ewwel Ħames Snin tal-FEI
8 FEI 9 FEI 1
Sena 1 0 % 0 %
Sena 2 1 % 3 %
Sena 3 3 % 13 %
Sena 4 8 % 25 %
Sena 5 18 % 39 %
1 Esklużi t-trasferimenti lill-Fond Globali (ara l-paragrafu 26).
IMPENJI TASSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI LI NTEFQU MATUL LEWWEL 
ĦAMES SNIN TAT8 U D9 FEI 
Persentaġġ Kumulattiv ta’ Impenji tas-Sostenn mill-Baġit Ġenerali 
li ntefqu matul l-ewwel Ħames Snin tal-FEI
8 FEI 9 FEI
Sena 1 12 % 5 %
Sena 2 22 % 18 %
Sena 3 31 % 38 %
Sena 4 55 % 57 %
Sena 5 71 % 74 %TABELLA 5
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 2020
 25.  Iżda, il-Qorti sabet li l-veloċità u l-prevedibbiltà tnaqqsu minħabba:
dewmien fil-pajjiżi biex jagħmlu talbiet għall-pagament eliġibbli, a) 
prinċipalment minħabba l-problemi tagħhom fil-ġbir tad-
data  għall-indikaturi tal-prestazzjoni (eż. Il-Burundi, il-Kenja  
u il-Mali); li xi pajjiżi tilfu l-eliġibilità tagħhom għas-Sostenn mill-Baġit  b) 
Ġenerali, bir-riżultat li dan jiġi sospiż, u għalhekk inaqqas  l-għajnuna disponibbli għall-baġits tas-saħħa. Dan japplika għal erbgħa mis-sitt pajjiżi koperti mill-verifika ta’ fuq il-post u mid-desk reviews tal-Qorti (l-Etjopja, il-Kenja, il-Lesoto, il-Malawi)  għalkemm il-Qorti sabet illi fl-Etjopja l-komunità internazzjonali kienet sabet mekkaniżmu alternattiv effettiv biex tassigura fluss kontinwu ta’ fondi lis-setturi tas-saħħa u setturi oħra prinċipali (ara l-Kaxxa 3). Vantaġġ li jintuża Sostenn tal-Baġit tas-Settur  flimkien ma’ Sostenn tal-Baġit Ġenerali huwa li, f’xi ċirkostanzi, dan tal-ewwel jista’ jintuża xorta waħda meta dan tal-aħħar jiġi sospiż. 
FOND GLOBALI
Il-Fond Globali nefaq volum għoli ta’ fondi imma r-rata ta’ nfiq kienet iktar bil-mod mill-FEI 
  26.  Wieħed mill-objettivi li għalih ġie stabbilit il-Fond Globali kien li jitwaq-
qaf mekkaniżmu ta’ twassil aktar mgħaġġel (ara l-paragrafu 2). Filwaqt 
li l-kontribuzzjonijiet tal-Kummissjoni lill-Fond Globali, li bdew  taħt id-disa’ FEI, aċċeleraw il-veloċità li biha l-Kummissjoni tonfoq 
l-impenji totali tas-saħħa tal-FEI (ara t- Tabella 6 ), l-infiq mill-Fond 
Globali huwa biss l-ewwel pass biex titwassal din l-għajnuna lill-benefiċjarju finali.
KAXXA 3
Fl-Etjopja s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ġie sospiż ﬂ  -2005 minħabba s-sitwazzjoni politika. Iżda, biex jiġi assigurat li 
tinżamm għajnuna esterna għal servizzi prinċipali, inkluża s-saħħa, il-komunità internazzjonali għamlet ‘programm 
ta’ Protezzjoni għas-Servizzi Bażiċi’ multisettorali ġdid li jagħti sostenn dirett lill-awtoritajiet reġjonali. Tali approċċ 
jirrappreżenta mezz biex jitnaqqas ir-riskju li sforzi fuq tul ta’ żmien twil biex jittejbu s-servizzi tas-saħħa jistgħu jiġi 
mﬁ xkla bis-sospensjoni tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali. SOSTENN TALBAĠIT LILLETJOPJA
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 21
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara LEFFETT TA’ LINFIQ MILLFOND GLOBALI FUQ IRRATA TA’ INFIQ 
TA’ IMPENJI TASSAĦĦA TALFEI 
Persentaġġ Kumulattiv ta’ Impenji tas-Saħħa tal-FEI li ntefqu matul 
l-ewwel Ħames Snin tal-FEI
8 FEI9 FEI 9 FEI
(jeskludi  l-Fond 
Globali)(jinkludi  l-Fond 
Globali)
Sena 1 0 % 0 % 22 %Sena 2 1 % 3 % 24 %Sena 3 3 % 13 % 31 %Sena 4 8 % 25 % 46 %Sena 5 18 % 39 % 55 %TABELLA 6
 27.  F’dak li għandu x’jaqsam maż-żieda tal-volum ġenerali tal-infiq għall-
ġlieda kontra l-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi, il-Fond Globali kien effettiv, l-infiq minnu għall-Afrika tas-sub-Saħara jammonta għal 
USD 2 931 miljun USD mill-2002-2007. Iżda, kif turi t- Tabella 7 , ir-rata 
ta’ nfiq tal-Fond Globali fil-pajjiżi Afrikani tas-sub-Saħara ma tippara-
gunax b’mod favorevoli mal-interventi tas-saħħa tal-FEI. Għall-ewwel 
sett ta’ għotjiet mnedija fl-2002, fi tmiem il-perijodu ta’ implimen-
tazzjoni tagħhom ta’ ħames snin, 73 % biss tal-baġit intefaq. L-analiżi 
tal-Qorti ma indikat ebda titjib fir-rata ta’ nfiq ta’ għotjiet mill-Fond Globali approvati fis-snin sussegwenti. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 22
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  28.  Apparti l-enfasi leġittima tal-Fond Globali fuq l-iffinanzjar ibbażat fuq 
il-prestazzjoni, li jfisser li jnaqqas l-infiq f’għotjiet inqas effettivi,  
żewġ fatturi oħra li jolqtu r-rata ta’ nfiq kienu: 
diffikultajiet ta’ xi destinatarji tal-għajnuna tal-Fond Globali li jis- a) 
tabbilixxu sistemi finanzjarji, ta’ xiri u ta’ sorveljanza tal-istandard 
meħtieġ mill-Fond Globali u biex jonfqu l-fondi malajr; 
sorsi ta’ finanzjament ġodda bħall-PEPFAR li daħal fil-pajjiżi waqt b) 
l-implimentazzjoni tal-għotjiet tal-Fond Globali, li naqqsitilhom 
l-abilità li jassorbu.
 29.  B’differenza mill-FEI, l-għotjiet tal-Fond Globali huma approvati abbażi 
ta’ settijiet ta’ finanzjament annwali. Il-pajjiżi ma jkunux jafu jekk  
l-applikazzjonijiet ta’ finanzjament tagħhom hux ser jiġu approvati 
u l-ammont. Għalhekk, fuq żmien ta’ sitt snin tal-Fond Globali, 39 % 
biss tal-applikazzjonijiet għall-għotjiet ippreżentati għal finanzja-
ment ġew fil-fatt approvati. TABELLA 7
PARAGUN TARRATA KUMULATTIVA TALINFIQ TALFOND GLOBALI 
U LINTERVENTI TASSAĦĦA TALFEI FLAFRIKA TASSUBSAĦARA
Fond Globali Interventi tas-Saħħa tal-FEI
Sena 1 2 % 1 %Sena 2 13% 25%Sena 3 26 % 36 %
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 23
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  30.  Il-Qorti eżaminat it-tliet strumenti prinċipali użati biex itejbu s-servizzi 
tas-saħħa: is-sostenn tal-baġit, il-proġetti, u l-Fond Globali. Din it-
taqsima tevalwa kemm il-Kummissjoni ġestiethom tajjeb u kemm  dawn kienu effettivi u kemm il-Kummissjoni użat l-istrumenti flimkien 
b’mod koerenti. L- Anness III  fih ħarsa ġenerali tal-interventi fil-ħames 
pajjiżi miżjura mill-Qorti.
SOSTENN TALBAĠITT
LUŻU TASSOSTENN TALBAĠIT MILLKUMMISSJONI 
Is-sostenn tal-baġit għandu l-potenzjal li jilgħab rwol importanti fit-titjib tas-servizzi tas-saħħa
 31.  Is-sostenn tal-baġit għandu l-potenzjal li jilgħab rwol importanti fit-titjib 
tas-servizzi tas-saħħa billi jżid il-fondi disponibbli għall-gvernijiet  
għall-baġits tas-saħħa tagħhom, għalhekk jippermettilhom li jkabbru 
s-servizzi, prerekwiżit neċessarju biex jiksbu l-MDGs. Barra dan, jista’ 
jsaħħaħ il-qafas politiku u istituzzjonali permezz ta’ djalogu politiku u 
assistenza teknika. Il-Kummissjoni, li hija waħda mill-akbar minn dawk li jagħtu sostenn tal-baġit, tiddefinih bħala t-trasferiment tar-riżorsi 
finanzjarji ta’ aġenzija ta’ finanzjament esterna lit-teżor nazzjonali 
ta’ pajjiż imsieħeb, wara li dan tal-aħħar ikun osserva l-kundizzjoni-
jiet għall-pagament li ftehmu fuqhom
23. Għalkemm, hija tikklassifika 
s-sostenn tal-baġit bħala Sostenn tal-Baġit Ġenerali jew Sostenn tal-
Baġit tas-Settur, fil-prattika d-differenza hija inqas ċara:
   Is-sostenn tal-baġit jista’ jiġi deskritt l-aħjar bħala spektrum. F’estrem 
minnhom hemm is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali bi djalogu u kundizzjo-nijiet iffokati fuq kwestjonijiet makro u bejn is-setturi. Fl-estrem  l-ieħor huwa s-Sostenn tal-Baġit tas-Settur iffukat biss fuq kwestjo-
nijiet speċifiċi għas-settur. Bejniethom hemm is-Sostenn tal-Baġit  Ġenerali b’kundizzjonijiet tas-settur u djalogu u dawk l-operazzjo-
nijiet ta’ Għajnuna tal-Baġit tas-Settur li jinkludu xi kundizzjonijiet 
makro u trasversali u djalogu
24.
Is-Sostenn tal-Baġit tas-Settur ftit intuża u r-rwol tas-Sostenn 
tal-Baġit Ġenerali biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa ma kienx ċar
 32.  Is-Sostenn tal-Baġit tas-Settur, bil-fok tiegħu fuq settur wieħed, għandu 
potenzjal partikolari biex jgħin lis-settur tas-saħħa. Iżda, minkejja li 
kienet il-politika tal-Kummissjoni sa mill-2000 li żżid l-użu tiegħu,  
fil-prattika żewġ pajjiżi tas-sub-Saħara biss (il-Możambik u ż-Żambja) 
irċevew għajnuna mill-baġit tas-settur tas-saħħa taħt id-disa’ FEI.  Raġuni għal dan hija li l-Kummissjoni ġeneralment użat biss l-għajnuna 
mill-baġit tas-settur tas-saħħa f’pajjiż jekk dan ikollu s-saħħa bħala 
settur fokali, u dan huwa hekk biss f’għadd limitat ta’ pajjiżi. Raġuni 
oħra hija li l-kriterji ta’ eliġibilità huma l-eżistenza ta’ politika tas-
settur tas-saħħa li hija definita tajjeb, li xorta għadu mhux il-każ f’xi 
pajjiżi. ĠESTJONI U EFFETTIVITÀ 
TALISTRUMENTI
23 Linji Gwida tal-Kummissjoni 
Ewropea dwar is-Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali 2007 (Paġna 10).
24 Nota dwar is-Sostenn tal-baġit 
tas-Settur mill-Workshop ta’ Dublin 
ta’ Novembru 2005 dwar is-Sħubija 
Strateġika għall-Afrika, grupp ta’ 
donaturi bilaterali u multilaterali.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 24
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  33.  Is-Sostenn mill-Baġit Ġenerali intuża aktar mis-Sostenn tal-Baġit tas-Set-
tur mill-Kummissjoni, 21 pajjiż Afrikan tas-sub-Saħara rċivewh taħt 
id-disa’ FEI. Kienet l-għamla favorita ta’ sostenn mill-baġit tal-Kum-missjoni u, b’kuntrast mas-sostenn tal-baġit tas-settur, il-Kummiss-
joni tippermetti l-użu tiegħu flimkien mal-iffinanzjar taż-żewġ setturi 
fokali. Barra dan, aktar pajjiżi huma eliġibbli għas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali peress li politika nazzjonali in ġenerali, aktar milli politika settorali speċifika hija rekwiżit ta’ eliġibilità anke jekk l-effettività 
tal-politika nazzjonali sa ċertu punt tiddependi fuq is-saħħa tal-poli-
tika settorali. Filwaqt li s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali għandu firxa  usa’ ta’ objettivi milli s-Sostenn tal-Baġit tas-Settur, jista’ jikkontrib-
wixxi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa jekk il-forma tiegħu tinkludi 
dimensjoni settorali (ara l-paragrafu 31). Tradizzjonalment dan kien 
il-każ fil-programmi ta’ Sostenn tal-Baġit Ġenerali tal-Kummissjoni 
peress li tat prijorità lis-setturi tas-saħħa u edukattivi u inkludiet  kondizzjonalità tas-settur tas-saħħa u dispożizzjonijiet għal djalogu dwar il-politika tas-saħħa mal-gvernijiet. 
 34.  Minkejja dan il-Qorti sabet li l-opinjonijiet kienu jvarjaw fis-servizzi tal-
Kummissjoni, b’mod partikolari bejn il-makroekonomisti u l-konsul-
tenti tas-saħħa, dwar sa fejn is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali għandu  
jkollu dimensjoni settorali. L-istħarriġ tal-Qorti indika li l-parti l-kbira tad-Delegazzjonijiet raw it-titjib tas-servizzi tas-saħħa bħala objettiv 
prinċipali tal-istrument (ara t- Tabella 8 ). Min-naħa l-oħra, il-manwal 
revedut tas-sostenn tal-Baġit Ġenerali 2007 naqqas b’mod konsidere-
voli d-dimensjoni settorali tal-istrument meta mqabbel mal-manwal 
preċedenti tal-2002, li jnaqqas il-fokus tiegħu dwar it-titjib tas-settur 
tas-saħħa. 
TABELLA 8
ILPERĊEZZJONI TADDELEGAZZJONIJIET TALIMPORTANZA 
TALOBJETTIVI TASSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI
12345 N / O Medja Objettivi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali 
1 1 1 7 18 2 4,43 Tnaqqis tal-faqar1 0 1 10 16 2 4,43 Titjib tal-ġestjoni tal-ﬁ  nanzi pubbliċi
1 1 3 11 12 2 4,14 Għoti ta’ stabbilità makroekonomika1 2 4 14 7 2 3,86
Armonizzazzjoni tal-proċeduri tal-għajnuna
1 0 8 12 7 2 3,86 Żieda ﬁ  l-prevedibbiltà tal-ﬁ  nanzjament
1458 1 0 2 3,79 Titjib tas-servizzi tas-saħħa
14689 2 3,71 Titjib tas-servizzi edukattivi
3 5 0 9 10 3 3,67Tnaqqis tal-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet 
tal-għajnuna
(1 = Mhux importanti, 5 = Importanti ħafna, N/O = Mingħajr opinjoni)
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 25
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara LEFFETTIVITÀ TASSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI FITTITJIB 
TASSERVIZZI TASSAĦĦA
 35.  Huwa rikonoxxut li huwa diffiċli ħafna li ssir evalwazzjoni tal-effettività 
tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali. Filwaqt li evalwazzjoni konġunta tad-
donaturi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali maħruġa fl-2006 irrappreżentat pass importanti fl-evalwazzjoni tal-istrument, ma kinitx mingħajr  il-limitazzjonijiet tagħha u l-Kummissjoni għadha qed taħdem biex 
tistabbilixxi metodoloġija tal-evalwazzjoni xierqa. Fl-evalwazzjoni  
tagħha tal-effettività tal-istrument il-Qorti ffukat fuq l-aspetti li  ġejjin
25:
jekk ir-riżorsi finanzjarji mogħtija kinux assoċjati ma’ żieda fl- a) 
allokazzjonijiet lill- u nfiq mill-baġit nazzjonali tas-saħħa u jekk 
ir-riżorsi probabbilment jintużawx għall-għanijiet intiżi; jekk il-qafas politiku u istituzzjonali fis-settur tas-saħħa kienx  b) 
iwassal għal twassil effettiv tas-servizzi;jekk id-Delegazzjonijiet kinux involuti fi djalogi tal-politika tas- c) 
settur tas-saħħa li jikkontribwixxu għal użu aktar effettiv tas-Sos-
tenn tal-Baġit Ġenerali; 
jekk il-miri tal-indikaturi tal-prestazzjoni tas-saħħa magħżula  d) 
bħala parti mill-kondizzjonalità tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali  nkisbux u kinux xierqa. 
Riżorsi Finanzjarji: fil-parti l-kbira tal-pajjiżi eżaminati 
s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ma kienx assoċjat ma’ żieda 
fir-riżorsi tal-baġit tas-saħħa 
 36.  Il-Qorti sabet li fil-parti l-kbira tal-pajjiżi eżaminati s-Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali ma ġabx żieda fir-riżorsi li jitwasslu lill-baġit nazzjonali tas-saħħa (ara l-Kaxxa 4). Raġuni importanti għal dan hija li f’xi każijiet il-pajjiżi benefiċjarji jiddeċiedu li ma jżidux in-nefqa baġitarja f’sena 
fiskali bl-istess ammont tas-sostenn tal-baġit irċevut iżda minflok  
jużaw il-fondi biex inaqqsu d-defiċit fiskali tagħhom (ara l-para-grafu 12(b)). Barra dan, il-Kummissjoni ma fittxitx b’mod sistematiku li 
tħeġġeġ pajjiżi biex iżidu l-baġit nazzjonali tas-saħħa permezz tal-użu 
ta’ indikaturi tal-prestazzjoni li jimmiraw għal tali żidied fl-Akkordji 
ta’ Finanzjament tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali. Għalhekk, f’ħames pajjiżi biss mit-12 eżaminati, l-allokazzjonijiet tal-baġit tas-saħħa  kienu jinkludu indikatur tal-prestazzjoni. 25 L-evalwazzjoni tal-Qorti hija 
bbażata primarjament fuq 
il-programmi tas-Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali fil-Burundi, fl-Etjopja, 
fil-Kenja, fil-Lesoto, fil-Malawi 
u fil-Mali. Hija tikkunsidra wkoll 
xogħol tal-verifika rilevanti mwettaq f’pajjiżi oħra fil-
qafas tad-Dikjarazzjoni ta’ 
Assigurazzjoni tagħha dwar il-FEI 
b’mod partikolari dwar il-Gana, 
il-Ginea Bissaw, il-Madagaskar, 
il-Możambik, in-Niġer u Sierra 
Leone.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 26
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI U LEFFETTI TIEGĦU FUQ ILBAĠITS TASSAĦĦAKAXXA 4
Fil-Burundi, ﬁ  lwaqt li l-Pjan Nazzjonali ta’ Żvilupp tas-Saħħa għall-2006-2010 ippreveda żieda ﬁ  l-baġit nazzjonali 
allokat għas-saħħa minn 3,6 % għal 15 % ﬂ  -2010, l-allokazzjonijiet tal-baġit għas-saħħa ﬂ  -2007 naqsu għal 2 % biss.
Fl-Etjopja l-allokazzjonijiet u l-inﬁ  q tal-baġit tas-saħħa baqgħu baxxi għall-perijodu analizzat (2002-2007) u s-servizzi 
tas-saħħa kellhom nuqqas kbir ta’ fondi. Filwaqt li PRBS 2 immira għal żieda ﬁ  l-baġit tas-saħħa minn 6,8 % ﬂ  -2003 
għal 7,3 % ﬂ  -2004, ﬁ  l-fatt il-parti tal-baġit tas-saħħa ﬁ  r-realtà waqgħet għal 6,5 %. Għalkemm, b’mod ġenerali l-inﬁ  q 
rikorrenti relatat mal-faqar ﬂ  -Etjopja żdied b’mod sinﬁ  kanti wara l-2000, dan ma japplikax għas-saħħa, peress li 
s-sehem ta’ tali nﬁ  q kien biss ta’ 15 %. 
Fil-Mali, ﬁ  lwaqt li l-Akkordju ta’ Finanzjament għas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali kien jeħtieġ żieda ﬁ  s-sehem tas-saħħa 
ﬁ l-baġit nazzjonali rikorrenti minn 10,5 % għal 11,5 % fuq il-perijodu 2002-2005, dan ma seħħx u ﬂ  -2005 naqas għal 
10,2 %.
Fil-Kenja l-allokazzjoni tal-baġit tas-saħħa żdiedet għal 9 % ﬂ  -2005-2006 meta mqabbla ma’ 7 %-7,5 % ﬁ  s-snin 
preċedenti, imma n-nefqa ﬂ  -2005-2006 kienet biss ta’ 5,7 % billi naqset kull sena sa mill-2001-2002 meta kienet 9 % 
tal-inﬁ  q totali tal-gvern. 
Fil-Malawi, għall-ewwel sentejn (2005-2007) wara li kompla s-Sostenn mill-Baġit Ġenerali, il-Gvern ta prijorità għall-
ħlas tad-dejn intern u l-baġit tas-saħħa nżamm biss ﬁ  l-livell ta’ 10,7 %, inqas minn xi snin preċedenti. Iżda, żieda 
siniﬁ  kanti ﬁ  l-baġit kienet ippjanata għall-2007-2008.
Fil-Lesoto n-nefqa tas-saħħa nżammet ﬁ  l-livelli preċedenti minkejja l-kriżi ﬁ  s-saħħa li qed tikber.L-‘interpretazzjoni dinamika’ tal-Kummissjoni tal-eliġibilità 
tas-Sostenn mill-Baġit Ġenerali tpoġġi fir-riskju l-użu effettiv 
tal-fondi għat-titjib tas-servizzi tas-saħħa 
 37.  L-effettività tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali fit-titjib tas-servizzi tas-
saħħa tiddependi mhux biss fuq l-ammont ta’ fondi li jiġu mgħoddija għas-saħħa imma wkoll fuq kemm huma tajbin is-sistemi ta’ ġesjoni tal-finanzi pubbliċi li jkopru l-użu tal-fondi. Riżultat ta’ dak li l-Kum-
missjoni ssejjaħ ‘interpretazzjoni dinamika’ tal-eliġibilità, għalkemm 
pajjiżi tal-Afrika tas-sub-Saħara ġeneralment għandhom kapaċità tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi dgħajfa, huma xorta waħda jistgħu jkunu 
eliġibbli għas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, li jwassal għal riskju għoli 
ta’ nfiq pubbliku ineffiċjenti u ineffettiv. Fondi mgħoddija lis-settur 
tas-saħħa huma f’riskju partikolari peress li l-fluss tar-riżorsi lill-per-
suni quddiem nett li jwasslu s-servizz huma kumplessi, u ġeneralment jgħaddu minn bosta livelli amministrattivi. Il-Qorti sabet li stħarriġ li jittraċċa l-infiq pubbliku jew verifiki li jittraċċaw l-infiq pubbliku, minkejja li rari użati, identifikaw telf ta’ riżorsi pubbliċi fuq skala  
sinifikanti b’relazzjoni mal-infiq fuq is-saħħa mhux relatat mal-pagi, 
li jista jkollu konsegwenzi gravi fuq it-twassil tas-servizz tas-saħħa
26. 
Barra dan, ix-xiri tad-drogi permezz ta’ mħażen tal-mediċina ċentrali 
hija rikonoxxuta bħala qasam tar-riskju għoli.26 Ara, per eżempju, L-Istħarriġ 
tat-Traċċar tan-Nefqa Pubblika 
– Stħarriġ tat-Twassil tas-Servizz 
Kwantitattiv fl-Afrika tas-Sub-
Saħara: Studju ta’ Teħid ta’ 
Inventarju. Bernard Gautier. HEC Montreal. Settembru 2006, 
ikkummissjonat mill-Bank Dinji.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 27
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  38.  Il-programmi ta’ Sostenn tal-Baġit Ġenerali ma indirizzawx tajjeb dawn 
ir-riskji. Il-manwal tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali 2002 ippreveda veri-
fiki finanzjarji u testijiet ta’ osservanza, b’mod partikolari fis-settur soċjali, matul l-implimentazzjoni tal-programm, barra l-evalwazzjoni 
inizjali tal-kwalità tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi. Tali kontrolli huma 
partikolarment neċessarji fejn il-kapaċità tal-Istituzzjonijiet Supremi tal-Verifika nazzjonali hija baxxa, kif ġeneralment huwa l-każ. Iżda, fil-prattika kontrolli ta’ din l-għamla ma twettqux u l-Kummissjoni, 
mill-manwal tagħha tal-2007, neħħiet ir-rekwiżit li jitwettqu. Dan  
jgħid li la darba l-Kummissjoni trasferiet riżorsi lit-teżori nazzjonali, din mhux ser issegwi kif dawn huma użati. Dan jikkuntrasta mal-poli-
tika tal-Kummissjoni tas-Sostenn tal-Baġit tas-Settur biex teżamina 
l-użu tar-riżorsi aktar mill-qrib ‘billi tagħti attenzjoni għall-katina  
tar-riżultati mir-‘riżorsi’ għall-‘prodotti’ għar-‘riżultati/eżiti’
27. Il-Qorti 
hija tal-istess opinjoni bħall-Parlament Ewropew li dan huwa vantaġġ ieħor tas-Sostenn tal-Baġit tas-Settur f’termini tal-effettività poten-zjali tiegħu meta mqabbel mas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali
28.
Ma ngħatatx biżżejjed attenzjoni biex tittejjeb il-politika 
u l-qafas istituzzjonali meta jintuża s-Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali biex jittejbu s-servizzi tas-saħħa 
 39.   Il-Qorti sabet li f’żewġ pajjiżi miżjura, il-Malawi u l-Mali, l-effettività 
tas-sostenn tal-Baġit Ġenerali mgħoddi lis-settur tas-saħħa aktarx  
żdied permezz tal-eżistenza ta’ politika tajba tas-settur tas-saħħa  
li kienet sostnuta minn donaturi permezz ta’ Approċċ mifrux fuq  
is-Settur (SWAp). Iżda, skont l-istħarriġ tal-verifika, f’madwar nofs  
il-pajjiżi li rċevew is-Sostenn mill-Baġit Ġenerali taħt id-disa’ FEI jew 
kienu programmati biex jirċevuh taħt l-għaxar FEI, SWAp tas-saħħa ma kinitx ġiet stabbilita. Dan juri nuqqas ta’ attenzjoni mill-Kummissjoni 
għall-importanza li tassigura li SWAps jiġu stabbiliti sabiex is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali jkun effettiv biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa. 
 40.  Il-Ministeri tas-Saħħa għandhom it-tendenza li jkunu fost il-ministeri 
l-aktar dgħajfa, b’mod partikolari fil-livelli reġjonali u distrettwali, 
fejn seħħet deċentralizzazzjoni estensiva f’xi pajjiżi. Din il-kapaċità 
istituzzjonali limitata hija limitu kemm fuq l-iżvilupp u l-implimen-
tazzjoni ta’ politika tas-saħħa tajba. Kienet il-politika tal-Kummiss-joni li tagħti assistenza teknika biex ittejjeb ministeri settorali ta’  prijorità kif ukoll Ministeri tal-Finanzi, madwar 10 % tal-iffinanzjar tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ġie riżervat għal dan il-għan
29. Iżda,  
fit-tnax-il pajjiż b’Sostenn tal-Baġit Ġenerali eżaminati mill-Qorti,  
f’każ wieħed biss (in-Niġer) fondi ġew allokati għal assistenza teknika 
speċifika lill-Ministeru tas-Saħħa. Il-manwal tas-Sostenn tal-Baġit  
Ġenerali 2007 m’għadux jipprevedi l-użu ta’ assistenza teknika lill-
ministeri settorali.27 Sostenn tal-Kummisjoni Ewropea 
għal-Linji Gwida tal-Programmi 
tas-Settur, Lulju 2007.
28 Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament 
Ewropew tat-22 ta’ April 2008 
b’osservazzjonijiet li jagħmlu 
parti integrali mid-deċiżjoni 
dwar il-kwittanza fir-rigward tal-
implimentazzjoni tal-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea għas-sena 
finanzjarja 2006, it-taqsima III – 
il-Kummissjoni, il-punt 225. 
29 Sostenn Komunitarju għall-
programmi ta’ riforma ekonomika 
u aġġustament strutturali: analiżi u prospetti. COM(2000) 58 finali. 
Brussell 4.2.2000.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 28
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara Il-Kummissjoni ma ħaditx vantaġġ sħiħ tal-opportunitajiet għal 
djalogu fis-settur tas-saħħa biex titjieb l-effettività tas-Sostenn 
tal-Baġit Ġenerali 
 41.  Wieħed mill-vantaġġi potenzjali tas-Sostenn tal-Baġit huwa l-opportunità 
li jagħti biex titjieb l-effettività permezz ta’ djalogu dwar il-politika 
bejn id-donaturi u l-gvernijiet benefiċjarji. Filwaqt li skont l-istħarriġ tal-Qorti, il-maġġoranza l-kbira tad-Delegazzjonijiet ipparteċipaw  direttament fi djalogu tas-settur tas-saħħa, il-Qorti sabet nuqqasijiet fil-kwalità u l-profondità ta’ dan id-djalogu:
il-kapaċità limitata fis-saħħa f’Delegazzjonijiet (ara l-paragrafu 18) a) 
ma twassalx għal djalogu ta’ kwalità għolja. Il-Kummissjoni fit-
txet li ssib kapaċità ekonomika biex taħdem fuq Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali imma ma ffurmatx timijiet usa’ għal tali programmi li  jinkludu wkoll esperti tas-saħħa (u edukazzjoni). Filwaqt li f’xi  
ċirkostanzi, tista’ tintuża rappreżentazzjoni minn donaturi oħra 
dan kien japplika biss f’żewġ Delegazzjonijiet u ma kinitx koperta 
minn mandat formali bil-miktub (ara l-paragrafu 20). 
mhux ċar safejn id-Delegazzjonijiet ta’ djalogu settorali huma  b) 
mistennija li jkomplu fil-kuntest tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali  
(ara l-paragrafu 34); taħditiet dwar il-kisba ta’ miri ta’ indikaturi tal-prestazzjoni huma c) 
intizi li jkunu mezz biex jistabbilixxu djalogu usa’ fis-settur tas-
saħħa, imma l-Qorti sabet li kien hemm tendenza li d-djalogu  
jkun iffukat iżżejjed fuq indikaturi speċifiċi, aktar milli kwestjo-
nijiet usa’ tas-saħħa, kif ukoll dwar l-ammont tal-parti varjabbli li għandha titħallas għal kull indikatur aktar milli l-fatturi ta’ bażi li jeffetwaw il-prestazzjoni. 
Nofs il-miri tal-indikaturti tal-prestazzjoni biss ġew issodisfatti u hemm nuqqasijiet fil-mekkaniżmi biex jintużaw 
 42.  Parti mill-politika tal-Kummissjoni dwar is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali li 
jistħoqilha tifħir sa mill-2000 kienet il-fokus fuq ir-riżultati. Għalhekk 
madwar 30 % tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali jintefaq permezz ta’  
pagamenti ta’ ammonti varjabbli li jiddependu fuq il-kisba ta’ miri 
għall-indikaturi tal-prestazzjoni. Dawn l-indikaturi ntgħażlu dejjem 
aktar mid-Dokumenti ta’ Strateġija għat-Tnaqqis tal-Faqar tal-gver-
nijiet benefiċjarji biex itejbu r-rilevanza u l-appartenenza nazzjonali 
tagħhom. Il-bżonn li jitkejlu r-riżultati wassal ukoll għal sforzi sinifi-kanti biex jissaħħu s-sistemi statistiċi nazzjonali.
 43.  Il-Qorti eżaminat il-punt safejn inkisbu l-miri tal-indikaturi tal-pres-
tazzjoni tas-settur tas-saħħa li kienu fl-Akkordji ta’ Finanzjament tal-
Kummissjoni. Sabet illi b’mod ġenerali 50 % biss tal-miri tal-indikaturi tas-saħħa ġew issodisfatti. Dan iqajjem kwestjonijiet dwar l-effettività 
ta’ programmi ta’ Sostenn tal-Baġit Ġenerali li jgħinu biex isir titjib 
fis-servizzi tas-saħħa. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 29
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  44.  Il-Qorti sabet bosta fatturi dwar il-mod kif intużaw indikaturi ta’ pres-
tazzjoni tas-saħħa li naqqas ukoll l-effettività tas-Sostenn tal-Baġit 
Ġenerali li jikkontribwixxi għal titjib fis-servizzi tas-saħħa:
il-valur tal-inċentiv ta’ miri tal-prestazzjoni jista’ jitnaqqas kemm a) 
minħabba ammonti relattivament żgħar marbuta ma’ kull indikatur 
u l-politika tal-Kummissjoni li tagħmel fondi li ma ntefqux dispo-nibbli għal assistenza oħra tal-FEI lill-pajjiż, f’każijiet fejn ammonti varjabbli ma ntefqux minħabba li l-miri ma ntlaħqux; il-gvernijiet ukoll kellhom inqas inċentiv, u r-rabta mas-Sostenn b) 
tal-Baġit Ġenerali naqset, meta ntagħlu indikaturi li fuqhom il-
gvernijiet ma kellhomx biżżejjed kontroll; 
id- c) data  użata ta’ sikwit ma kinitx affidabbli u għalhekk xi kultant 
kien diffiċli li wieħed ikun żgur dwar jekk mira inkisbitx jew le, 
b’mod partikolari meta indikaturi tkejlu fuq perijodi relattivament qosra ta’ tnax-il xahar, li fisser li xi kultant kien diffiċli li wieħed 
jintebaħ bit-tibdil; 
il-miri ffissati xi kultant kienu ftit jew ambizzjużi żżejjed; d) 
l-indikaturi ma indirizzawx biżżejjed aspetti kwalitattivi tal-kura e) 
tas-saħħa.
 45.  Il-Qorti eżaminat ukoll jekk is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali kienx  
speċifikament effettiv biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa għal taqsi-
miet ifqar foqra tal-popolazzjoni. Analiżi mill-WHO tal-politika tas-
saħħa fid-Dokumenti ta’ Strateġija tat-Tnaqqis tal-Faqar uriet il-fokus 
ġeneralment limitat tal-politika nazzjonali tas-saħħa. Din l-opinjoni 
kienet ikkonfermata wkoll mill-evidenza usa’ miġbura mill-Qorti, li wriet il-konċentrazzjoni għolja ta’ persunal tas-saħħa u servizzi tas-saħħa f’żoni urbani. Barra dan, l-indikaturi tal-prestazzjoni tal-Kum-missjoni rarament inkludew dimensjoni tal-faqar, li kieku setgħet  
tiffoka t-titjib fis-servizzi tas-saħħa f’taqsimiet ifqar tal-popolazzjoni 
u/jew f’reġjuni ifqar tal-pajjiż. 
 46.  L-istħarriġ tal-Qorti saqsa lid-Delegazzjonijiet kif dawn kienu jaraw 
l-effettività tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali fit-titjib tas-servizzi tas-
saħħa u fil-kisba ta’ objettivi oħra. Ir-risposti tagħhom ikkonfermaw 
it-tħassib tal-Qorti dwar l-effettività tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, 
kif implimentat bħalissa, fit-titjib tas-servizzi tas-saħħa. Fuq skala ta’ 
1 (baxx) sa 5 (għoli), id-Delegazzjonijiet qiesu l-livell ta’ effettività 
tiegħu fit-titjib tas-servizzi tas-saħħa ta’ 2,77 biss, l-inqas livell ta’ 
effettività minn tmien objettivi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali (ara  t-Tabella 9 ).
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 30
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara PERĊEZZJONI TADDELEGAZZJONIJIET TALKE TASSUBSAĦARA 
DWAR LEFFETTIVITÀ TASSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI GĦATTITJIB TASSERVIZZI TASSAĦĦA
12345 N / O Medja Objettivi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali
11589 5 3,96 Għoti ta’ stabbilità makroekonomika
0 0 6 15 3 5 3,88 Titjib tal-ġestjoni tal-ﬁ  nanzi pubbliċi
1 1 5 13 5 4 3,80Armonizzazzjoni tal-proċeduri tal-
għajnuna
2 1 6 10 5 5 3,63Tnaqqis tal-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet 
tal-għajnuna
15793 4 3,32 Żieda ﬁ  l-prevedibbiltà tal-ﬁ  nanzjament
17662 7 3,05 Tnaqqis tal-faqar
17842 7 2,95 Titjib tas-servizzi edukattivi
38452 7 2,77 Titjib tas-servizzi tas-saħħa
(1 = Mhux importanti, 5 = Importanti ħafna, N/O = Mingħajr opinjoni)TABELLA 9
PROĠETTI
 47.  Il-proġett tradizzjonalment kien l-istrument prinċipali użat mill-Kum-
missjoni biex timplimenta l-għajnuna għall-iżvilupp. Iżda, sa mill-
2000, il-Kummissjoni għamlet is-Sostenn mill-Baġit l-għamla preferita 
ta’ implimentazzjoni tal-għajnuna. Dan wassal lill-Kummissjoni biex 
tadotta pożizzjoni fil-manwali ta’ għajnuna tagħha fejn il-proġett  għandu jintuża de facto bħala ‘strument aħħari’, meta strumenti oħra ma jkunux vijabbli. Il-Qorti eżaminat kampjun ta’ proġetti biex teval-wa l-effettività tagħhom fil-kuntest ta’ jekk dawn laħqux, jew kinux 
ser jilħqu, l-objettivi tagħhom. L-effettività tal-proġetti kienet ikklas-
sifikata bħala ‘sodisfaċenti’ fejn kienu, jew huma mistennija li jkunu, 
ta’ suċċess fl-ilħuq tal-objettivi tagħhom, ‘parzjalment sodisfaċenti’ 
fejn iltaqgħu ma’ xi problemi u kisbu biss parti mill-objettivi tagħhom u ‘mhux sodisfaċenti’ fejn iltaqgħu ma’ problemi sinifikanti u kisbu, 
jew aktarx li jiksbu, ftit mill-objettivi ppjanati. L- Anness III  jippreżenta 
fil-qosor il-proġetti eżaminati waqt il-missjonijiet fuq il-post filwaqt 
li l- Anness IV  fih il-lista kompleta tal-proġetti koperti mill-verifika.
PROĠETTI TALFEI
B’mod ġenerali l-proġetti tal-FEI kienu raġonevolment effettivi imma 
fil-parti l-kbira tal-każijiet is-sostenibbiltà tagħhom hija dubjuża 
 48.  Il-proġetti tal-FEI jistgħu jikkumbinaw l-għoti ta’ assistenza teknika, l-infras-
truttura u t-tagħmir. Il-Qorti analizzat l-effettività ta’ tnax-il proġett tas-saħħa tal-FEI fi tnax-il pajjiż. L-effettività tal-proġetti kienet evalwata bħala sodisfaċenti jew parzjalment sodisfaċenti f’żewġ terzi tal-pajjiżi minkejja n-natura relattivament kumplessa tal-interventi tas-settur tas-saħħa. L-evalwazzjoni tal-Qorti tal-effettività tal-proġetti tal-FEI tikkorrispondi fil-parti l-kbira mal-opinjoni tad-Delegazzjonijiet tal-Kum-missjoni. Fl-istħarriġ tal-Qorti, id-Delegazzjonijiet taw livell ta’ effet-tività ta’ 3,11 fuq skala ta’ 1 (baxx) sa 5 (għoli). Karatteristiċi pożittivi tal-proġetti tal-FEI kienu l-kontribut tagħhom biex itejbu l-kwalità tal-
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 31
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara politika u t-twassil tas-servizz. Min-naħa l-oħra, il-proġetti eżaminati 
mill-Qorti fil-parti l-kbira tal-każijiet ma kinux jimmiraw b’mod speċifiku l-ifqar taqsimiet tal-popolazzjoni, għalkemm kellhom il-potenzjal li jkoll-hom impatt fuq livell reġjonali u distrettwali. Għall-parti l-kbira tal-proġetti l-prospetti għas-sostenibilità tagħhom ukoll ma kinux tajba. 
 49.  Il-fatturi prinċipali li jolqtu b’mod negattiv il-prestazzjoni tal-proġetti tas-saħħa tal-FEI identifikati mill-verifika tal-Qorti, li wħud minnhom huma komuni għal proġetti tal-FEI f’setturi oħra, qegħdin imniżżla hawn taħt: 
il-proġetti kellhom it-tendenza li jkunu wisq ambizzjużi, b’mod a) 
partikolari f’sitwazzjonijiet wara l-kunflitti, kemm minħabba l-firxa wiesgħa ta’ attivitajiet u l-kopertura ġeografika ta’ xi proġetti  u għax kien hemm wisq aspettattivi ta’ x’setgħu jiksbu l-proġetti mingħajr is-sostenn ta’ strumenti oħra; il-limitu taż-żmien għall-implimentazzjoni tal-proġett ġeneralment b) 
kien wisq qasir, l-ewwel nett minħabba l-proċess twil ta’ xiri  u approvazzjoni (ara l-paragrafu 23), u t-tieni nett minħabba li  kien meħtieġ il-ħin biex it-tibdil introdott mill-proġetti jidħol  fl-organizzazzjonijiet benefiċjarji u jsir sostenibbli; il-kwalità tal-assistenza teknika kkuntrattata għal dawn il-proġetti c) 
varjat ħafna u din kellha influwenza konsiderevoli fuq ir-riżultati tal-proġett; il-kapaċità kemm biex jitwasslu servizzi tas-saħħa u x-xogħol  d) 
mal-proġetti tal-FEI varjat ukoll, speċjalment fil-livell provinċjali u distrettwali; in-nuqqas ta’ politika tas-saħħa tal-pajjiż b’saħħitha naqqset  e) 
l-effettività tal-proġett, u b’mod partikolari l-prospetti għall-kisba tas-sostenibilità; id-delegazzjonijiet ta’ sikwit ma kellhomx il-kapaċità tas-saħħa u, f) 
b’mod ġenerali, ta’ sikwit kienu taħt wisq pressjoni biex jassigu-raw il-livell ta’ sorveljanza meħtieġ biex il-prospetti ta’ suċċess tal-proġetti jkunu kbar kemm jista’ jkun.
PROĠETTI INTRAAKP 
Arranġamenti kumplessi ta’ disinn u implimentazzjoni jagħmlu l-proġetti Intra-AKP inqas effettivi minn tipi oħra ta’ proġetti
 50.  Kull proġett Intra-AKP jkopri firxa ta’ pajjiżi f’reġjuni differenti tal-Afrika 
tas-sub-Saħara, u taħt id-disa’ FEI ta’ sikwit kienu implimentati per-mezz ta’ aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti. Mill-ħames proġetti vverifi-kati, f’każ minnhom l-effettività kienet meqjusa bħala sodisfaċenti, f’żewġ każijiet bħala parzjalment sodisfaċenti u f’żewġ każijiet  bħala insodisfaċenti. Fatturi fil-ġestjoni ta’ dan it-tip ta’ proġett li ġeneralment wasslu għall-prestazzjoni raġonevoli kienu jinkludu:
id-disinn tal-proġetti, li ġeneralment kien jinvolvi għadd ta’ pajjiżi fejn a) 
kull wieħed jirċievi allokazzjonijiet relattivament żgħar għal għadd sostanzjali ta’ attivitajiet. Dan naqqas l-impatt potenzjali tagħhom;
l-involviment baxx tad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni f’dawn b) 
il-proġetti ġestiti ċentralment u d-diffikultà li kellhom il-kwar-tieri ġenerali tal-Kummissjoni biex jimmonitorjaw b’mod xieraq il-proġetti li ta’ sikwit ikopru bosta pajjiżi;diffikultajiet biex jintlaħaq ftehim dwar il-modalitajiet tal-ippjanar c) 
u rrappurtar bejn il-Kummissjoni u korpi tan-NU u problemi susse-gwenti għal korpi tan-NU biex josservaw dawn il-modalitajiet.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 32
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara ILLINJA TALBAĠIT ĠENERALI DWAR ILPROĠETTI TASSAĦĦA
Il-Proġetti tal-Linja tal-Baġit Ġenerali kienu prinċipalment 
effettivi, bl-eċċezzjoni ta’ proġetti ġestiti ċentralment, imma s-sostenibilità hija ta’ sikwit dubjuża
 51.  Il-proġetti tas-saħħa tal-Linja tal-Baġit Ġenerali huma prinċipalment 
implimentati permezz ta’ NGOs u atturi oħra mhux tal-istat. Il-Qorti 
eżaminat disa’ tali proġetti fil-Kenja, fil-Malawi u fil-Mali. L-effettività 
ta’ tliet proġetti kienet evalwata bħala sodisfaċenti u tas-sitta l-oħra bħala parzjalment sodisfaċenti. Id-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni 
kellhom ukoll opinjoni pożittiva fuq tali proġetti peress li fl-istħarriġ 
tal-Qorti l-effettività tagħhom kienet fil-livell ta’ 3,52 fuq skala minn 
1 (baxx) sa 5 (għoli). Erba’ proġetti ta’ ko-finanzjament tal-NGOs fil-
Lesoto, fil-Malawi, fil-Mali u fis-Sważiland li ġew eżaminati wkoll  instabu Ii huma effettivi bl-istess mod: f’każ minnhom l-effettività  
tal-proġett kienet ikkunsidrata bħala sodisfaċenti filwaqt li fit-tliet 
każijiet l-oħra kienet parzjalment sodisfaċenti. 
 52.  L-aspetti partikolarment pożittivi ta’ dawn it-tipi ta’ proġetti: 
li kienu mmirati fuq kwestjonijiet relatati mal-faqar u sikwit taw a) 
servizzi bażiċi f’żoni remoti fejn is-servizzi tal-gvern kienu inqas 
preżenti;
li f’oqsma sensittivi bħall-HIV/AIDS bosta persuni, partikolarment b) 
iż-żgħażagħ, kienu jippreferu li jkunu megħjuna mill-NGOs aktar 
milli jżuru servizzi tas-saħħa governattivi;li kien aktar faċli għall-Kummissjoni li tissorveljahom minn proġetti c) 
akbar tal-FEI, u għaldaqstant inqas suxxettibbli għal dewmien,  peress li l-attivitajiet kollha tal-proġett kienu jaqgħu taħt kuntratt ta’ NGO wieħed; 
li l-proġetti kienu jagħtu viżibilità għolja għal finanzjament relat- d) 
tivament baxx.
 53.  B’mod ġenerali, kif ġie nnutat f’evalwazzjoni reċenti tal-linji tal-baġit 
tas-saħħa30, il-punt dgħajjef ta’ tali proġetti huwa s-sostenibbiltà  
tagħhom u impatt usa’ għax:
minkejja li r-regolamenti li jigvernaw il-linji tal-baġit ġenerali  a) 
tas-saħħa kienu intiżi li jippromwovu proġetti innovattivi, il-fatt 
li l-proċeduri tal-Kummissjoni ma pprevedewx l-involviment ta’ uffiċjali nazzjonali tas-saħħa fisser li l-proġett kellhom inqas pos-
sibbiltà li jiġu inklużi fil-politika nazzjonali;
il-Kummissjoni ma stabbilitx sistema biex tassigura li t-tagħlim mik- b) 
sub minn proġetti ta’ suċċess jiġi kkomunikat sistematikament; 
għalkemm proġetti ta’ suċċess setgħu jitwettqu fuq skala akbar c) 
permezz ta’ finanzjament tal-FEI, dan kien jeħtieġ li s-saħħa  
tintgħażel bħala settur fokali u d-Delegazzjonijiet u l-uffiċjali  
nazzjonali jkunu infurmati tajjeb fuq il-proġett waqt l-ipprogram-
mar, l-ebda ħaġa minnhom ġeneralment ma kienet tapplika; 30 Evalwazzjonii ta’ Żewġ 
Bażijiet Legali dwar is-Saħħa, 
l-AIDS u l-Popolazzjoni, 
Riċerka u Konsulenza Ecorys, Novembru 2006.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 3333
 54.  Tħassib ieħor huwa li filwaqt li l-proġetti nnifishom għandhom fokus fuq 
il-faqar, l-għoti ta’ proġetti ma jikkunsidrax b’mod xieraq il-livelli tal-
faqar ta’ pajjiżi differenti. Ir-Regolament ta’ kofinanzjament tal-NGOs fittex dejjem aktar li jindirizza din il-kwestjoni billi jnaqqas l-għadd 
ta’ pajjiżi eliġibbli. 
 55.  Il-Qorti eżaminat ukoll ħames proġetti tal-Linja tal-Baġit Ġenerali tas-
Saħħa ġestiti ċentralment. Kull wieħed minn dawn il-proġetti kopra 
mill-inqas żewġ pajjiżi, u ġeneralment aktar, u l-pajjiżi ma kellhomx 
fruntiera ma’ xulxin. F’dak li għandu x’jaqsam ma’ proġetti Intra-AKP, kienu meqjusa li jagħtu prestazzjoni inqas tajba minn proġetti mwett-
qa f’pajjiż uniku. Il-proġetti sofrew kemm mid-diffikultà li l-NGOs kell-
hom fl-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ siwkit kumplessi fost bosta 
pajjiżi f’reġjuni differenti u kif ukoll mid-diffikultà li kellhom il-kwar-
tieri ġenerali tal-Kummissjoni biex jissorveljaw dawn il-proġetti. 
ILFOND GLOBALI 
ILĠESTJONI TALKUMMISSJONI TASSOSTENN TAGĦHA 
LILLFOND GLOBALI 
Il-Kummissjoni lagħbet rwol importanti fl-iffissar tal-Fond 
Globali imma ftit għamlet biex issostnih jew tissorveljah 
fil-livell tal-pajjiż 
 56.  Fil-qafas tal-politika ta’ ‘Azzjoni Mgħaġġla’ tagħha (ara l-paragrafu 2), il-Kum-
missjoni għamlet kontribut sinifikanti għall-istabbiliment tal-Fond Glo-bali. Hija rrappreżentata fuq il-Bord u hija konsegwentement f’pożizzjoni li tinfluwenza l-prinċipji ġenerali li topera bihom (ara l-Kaxxa 5). Il-Fond 
Globali malajr kiseb parti importanti biex jittratta l-HIV/AIDS, it-tuber-
kulosi u l-malarja u sal-2007 approva għotjiet ta’ USD 8 947 miljun għal 
136 pajjiż, li kważi 60 % minnhom kienu għall-Afrika tas-sub-Saħara.
PRINĊIPJI OPERATTIVI TALFOND GLOBALIKAXXA 5
Jopera bħala strument ﬁ  nanzjarju, mhux entità implimentattiva. • 
Jagħmel disponibbli u jinﬂ  uwenza riżorsi ﬁ  nanzjarji addizzjonali. • 
Isostni programmi li jirriﬂ  ettu appartenenza nazzjonali. • 
Jopera b’mod bilanċjat f’termini ta’ reġjuni diﬀ  erenti, mard u interventi. • 
Iﬁ ttex approċċ integrat u bilanċjat għall-prevenzjoni u t-trattament. • 
Jevalwa proposti permezz ta’ proċessi ta’ analiżi indipendenti. • 
Jistabbilixxi proċess ta’ tiswir ta’ għotjiet simplifikat, rapidu u innovattiv u jopera b’mod trasparenti, • 
b’responsabilità. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 34
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  57.  Tul il-perijodu 2001-2007, il-Kummissjoni tat total ta’ 622,5 miljun euro 
lill-Fond Globali mill-fondi Intra-AKP tal-FEI (330 miljun euro)  
u l-linji tal-baġit ġenerali tas-saħħa (292,5 miljun euro). Dan kien  jirrappreżenta 8,1 % tal-kontribuzzjonijiet totali lill-Fond Globali,  
u jpoġġi lill-Kummissjoni bħala r-raba’ l-akbar kontributur. Iżda, eval-
wazzjoni reċenti tal-ġestjoni tal-Fond Globali nnutat li l-Fond Glo-bali jista’ jiltaqa’ ma’ diffikultajiet biex jassorbi l-kontribuzzjonijiet li żdiedu mid-donaturi
31. Dan jirrifletti kemm in-nuqqas ta’ kapaċità ta’ 
xi pajjiżi biex jittraduċu l-bżonn tagħhom għall-assistenza fi proposti 
għall-għotjiet u sussegwentement in-nuqqas ta’ abbiltà biex jintefqu l-għotjiet irċevuti. 
 58.  Ir-rwol importanti tal-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni fl-iffissar tal-
Fond Globali, kif ukoll ir-riżorsi konsiderevoli li allokatlu, jikkuntras-
taw mar-rwol limitat li kellhom bosta Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni fir-rigward tal-Fond Globali. Noti ta’ gwida maħruġa mill-kwartieri  ġenerali tal-Kummissjoni ma tawx struzzjonijiet imma ‘ħeġġu’ biss  lid-Delegazzjonijiet biex isostnu l-operazzjonijiet tal-Fond Globali. 
Fl-ebda mit-tliet oqsma assenjati mill-kwartieri ġenerali tal-Kummis-
sjoni għall-involviment tad-Delegazzjonijiet ma kellhom rwol attiv: 
 a) parteċipazzjoni attiva fil-Mekkaniżmi ta’ Koordinazzjoni ta’ Pajjiż  
tal-Fond Globali (CCM) u għajnuna biex jissaħħu : skont l-istħarriġ 
tal-Qorti, 35 % biss tad-Delegazzjonijiet ipparteċipaw fis-CCMs. 
Ir-raġunijiet l-aktar komuni li ngħataw għax ma attendewx kienu 
nuqqas ta’ persunal fid-Delegazzjonijiet u l-fatt li s-settur tas-
saħħa ma kienx settur fokali għall-Kummissjoni;rappurtar fuq aspetti tal-ħidma tal-Fond Globali f’pajjiż: b)  skont  
l-istħarriġ tal-Qorti, 8 % biss tad-Delegazzjonijiet irrappurtaw  regolarment lill-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni, 59 % rrap-purtaw xi kultant, filwaqt li terz qatt ma rrappurtaw. Filwaqt li  l-Kummissjoni qiegħda fil-Bord tal-Fond Globali ma tantx tirċievi informazzjoni dwar operazzjonijiet tal-Fond Globali mid-Dele-
gazzjonijiet u dan naqqas il-kapaċità tagħha li taġixxi f’dan il-livell biex ittejjeb l-effettività tal-operazzjonijiet; 
għoti ta’ assistenza teknika għall-iżvilupp ta’ proposti ta’ għotjiet  c) 
u assistenza għall-implimentazzjoni:  minħabba n-nuqqas ta’  
kapaċità tal-korpi nazzjonali biex jippreparaw proposti għall-għotjiet u imbagħad jimplimentawhom (ara l-paragrafu 57),  il-Fond Globali enfasizza partikolarment il-bżonn tal-komunità  internazzjonali biex tagħti assistenza teknika lill-Afrika tas-sub-
Saħara biex tindirizza din il-problema, imma l-Kummissjoni ma  
għamlitx reazzjoni għal dan il-bżonn.31 Evalwazzjoni tal-Effettività 
u l-Effiċjenza Organizzattiva tal-
Fond Globali biex jiġġieled kontra l-AIDS, it-Tuberkolosi u l-Malarja. 
Ottubru 2007 (Macro Consultancy). 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 35
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara TABELLA 10
INIKATURI TALPRESTAZZJONI TALFOND GLOBALI GĦATTLIET 
REĠJUNI AFRIKANI TASSUBSAĦARA FIL31 TA’ DIĊEMBRU 2007
HIV/AIDS% tal-
MiraAttivitajiet
Terapija Anti-retrovirali 93 % 1 100 000 ruħ fuq terapija ARV 
Gwida u ttestjar kontra l-HIV 101 % 16-il miljun ruħ milħuqa
Prevenzjoni tat-Transmissjoni mill-
Omm għall-Wild (PMTCT)64 %100 000 mara tqila pożittivi għall-HIV 
irċevew kors ta’ prevenzjoni ta’ trasmissjoni mill-omm għall-wild
Għajnuna lill-Iltima 116 % 2  miljuni iltima mogħtija għajnuna u sostenn
TuberkulosiTrattament DOTS 86 % 800,000 ruħ fuq it-trattament MalarjaXbieki trattati bl-insettiċida (ITN) 63 % 35 miljun xibka mqassmaTrattament Kontra l-Malarja (ACT) 43 %
37 miljun trattament kontra l-malarja mwassla
Indikaturi oħraGħajnuna u Sostenn 107 % 1,7 miljun ruħ irċevew għajnuna u sostenn
Nies imħarrġa 105 % 1,8 miljun ruħ imħarrġa biex iwasslu servizzi 
Sors : Fond Globali.EFFETTIVITÀ TALFOND GLOBALI 
Il-Fond Globali ta kontribut sinifikanti għat-trattament 
tal-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi imma jiddependi 
fuq sostenn tas-sistema tas-saħħa fuq tul ta’ żmien twil 
mingħand id-donaturi sabiex isir aktar effettiv
 59.  Miżura prinċipali tal-effettività tal-Fond Globali hija l-indikaturi tal-pro-
dotti użati mill-Fond Globali biex ikopri dak li huwa jsejjaħ ‘programmi 
sostnuti mill-Fond Globali’. Dawn l-indikaturi jinkludu prodotti mhux biss minn programmi ffinanzjati biss mill-Fond Globali imma wkoll 
minn programmi li l-Fond Globali jikkofinanzja flimkien ma’ gverni-
jiet nazzjonali u assistenza esterna oħra. Dan jagħmilha diffiċli biex 
jiġi ddeterminat liema prodotti jistgħu jiġu attribwiti speċifikament 
lill-Fond Globali
32. Minkejja dan, huwa ċar illi l-Fond Globali ta kon-
tribut kbir lill-prodotti mniżżla fit- Tabella 10  hawn taħt. Fil-ħames 
pajjiżi miżjura, il-Qorti nnutat b’mod partikolari l-kontribut tal-Fond Globali biex ikabbar it-terapija anti-retrovirali (ARV) u l-Konsulenza u l-Ittestjar tal-HIV, imma l-Prevenzjoni tat-Trasmissjoni mill-Omm  għall-Wild (PMTCT) instabet diffiċli minħabba nuqqas ta’ persunal  u kwestjonijiet kulturali. Kien hemm dewmien fix-xiri ta’ xi għotjiet tal-malarja tal-ITNs u l-ACTs. Aktar dettalji tal-interventi tal-Fond  Globali eżaminati mill-verifika jingħataw fl- Anness III .32 Bl-istess mod huwa diffiċli biex 
jiġi ddeterminat mir-rapporti 
tal-prestazzjoni tal-għotjiet fuq il-website tal-Fond Globali għal 
kull għotja ffinanzjata x’kien 
il-kontribut speċifiku tal-Fond 
Globali għall-prodotti rrappurtati. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 36
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara  60.  Il-Fond Globali kien iffaċjat bil-kwestjoni dwar jekk għandux isegwi inter-
pretazzjoni dejqa tal-mandat tiegħu u jiffoka esklussivament fuq tliet 
mardiet jew jieħu ħarsa aktar wiesgħa u jipprovdi wkoll finanzjament għas-sistemi ta’ sostenn tas-saħħa. Fl-2007 il-Fond Globali stabbi-
lixxa pożizzjoni ta’ politika ġdida li permezz tagħha huwa jipprovdi 
finanzjament għat-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa fil-qafas ġenerali ta’ finanzjament ta’ proposti teknikament tajba għat-tliet mardiet
33. Iżda, 
għadu mhux ċar kif dan il-kunċett ser jiġi implimentat fil-prattika,  meta wieħed iqis id-diffikultà li jiġu iżolati partijiet speċifiċi tas-sis-temi tas-saħħa. Il-Fond Globali, iżda, enfasizza li s-sostenn prinċipali għat-tisħiħ tas-sistema tas-saħħa għandu jiġi mingħand donaturi  oħra: Hemm bżonn urġenti biex l-istrateġiji tagħhom jagħtu prijorità lis-sistemi ta’ saħħa fuq tul ta’ żmien twil u t-tisħiħ tal-infrastruttura b’finanzi addizzjonali
34. Tali finanzi huma importanti kemm biex jin-
kiseb bilanċ aħjar bejn is-sistemi ta’ saħħa u l-interventi speċifiċi  għall-mard u sabiex is-sostenn mill-Fond Globali isir aktar effettiv  ladarba sistemi ta’ saħħa aktar dgħajfa jistgħu jkunu ostaklu li jnaqqas il-kapaċità tal-pajjiżi biex jassorbu l-għotjiet mill-Fond Globali. 
 61.  Il-fatt li l-mandat tal-Fond Globali huwa li jittratta t-tliet mardiet ifisser li 
l-ammont ta’ sostenn li jagħti lill-pajjiżi speċifiċi jirrifletti aktar il-piż 
tal-mard milli l-livelli ta’ faqar tad-dħul ġenerali fil-pajjiż. Minkejja dan, il-Fond Globali ffoka fuq il-faqar fil-pajjiżi. B’mod partikolari  
permezz tal-użu estensiv tiegħu ta’ organizzazzjonijiet ibbażati fil-
komunità, huwa fittex li jintervjeni fir-reġjuni l-iktar foqra tal-pajjiżi 
li huma koperti inqas tajjeb mis-servizzi tas-saħħa tal-gvern. 
 62.  Ir-rwol tal-Fond Globali fit-tisħiħ tas-sistema tas-saħħa u t-tnaqqis tal-faqar 
huma kwestjonijiet li ma rċivewx attenzjoni xierqa mill-Kummissjoni, kemm fil-livell tal-Bord kif ukoll fil-livell tal-pajjiż. Dan jirrifletti l-invol-
viment ġenerali limitat ta’ Delegazzjonijiet f’operazzjonijiet tal-Fond Globali u l-prijorità insuffiċjenti li l-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni taw biex jassiguraw l-involviment tad-Delegazzjonijiet (ara l-paragrafu 58).
UŻU KOERENTI TA’ STRUMENTI U INTEGRAZZJONI 
FLAPPROĊĊI LI JKOPRU SSETTUR KOLLU 
 63.  Il-politika tas-saħħa tal-Kummissjoni in ġenerali tat lis-sostenn tal-baġit 
rwol prinċipali fl-istrateġija tagħha biex tgħin is-settur tas-saħħa  imma enfasizzat ukoll ir-relevanza kontinwa ta’ strumenti oħra. Issot-tolineat ukoll l-importanza li jkun hemm qafas nazzjonali tal-politika tas-saħħa tajjeb u li ssir ħidma fih: 
  Is-sostenn tal-baġit, is-sostenn tas-settur soċjali, is-sostenn tal-programm 
u l-proġett jistgħu jkunu komplimentari sakemm dawn isostnu qafas 
tal-politika definit nazzjonalment. Fejn is-sostenn tal-baġit mhux  xieraq, l-iffinanzjar tal-Komunità ser isostni programmi u proġetti  
fil-kuntest tal-qafas nazzjonali u ser jiffoka fuq il-bini tal-kapaċità. 
Fejn qafas nazzjonali mhux fis-seħħ, il-Komunità se tiffaċilita l-evo-
luzzjoni lejn approċċ li jkopri s-settur kollu. Fil-parti l-kbira tal-pajjiżi 
li qed jiżviluppaw, il-Komunità, waqt perijodu ta’ bini ta’ kapaċità  
u kunfidenza, ser iżżomm portafoll imħallat
35. 33 Minuti tal-Laqgħa tal-Bord ta’ 
Novembru 2007 tal-Fond Globali.
34 Il-Fond Globali: Msieħba 
fl-Impatti – Rapport 
tar-Riżultati 2007’.
35 Il-Komunikazzjoni 
mill-Kummissjoni lill-Kunsill 
u l-Parlament Ewropew: Saħħa u Tnaqqis tal-Faqar 
f’Pajjiżi li Qed Jiżviluppaw, 
COM(2002) 129 finali tat-22.3.2002.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 3737
KAXXA 6
RABTIET BEJN PROĠETTI TASSAĦĦA TALFEI U SSOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI 
Il-Qorti sabet illi ﬁ  l-Mali il-proġett tas-Sostenn tas-Settur tas-Saħħa (PASS) tat-tmien FEI żied l-eﬀ  ettività tas-Sostenn 
tal-Baġit Ġenerali billi saħħaħ il-kapaċità tal-Ministeru tas-Saħħa anke jekk il-proġett PASS ma kienx speċiﬁ  kament 
iddisinjat biex jikkomplementa s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali. Min-naħa l-oħra, nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn iż-żewġ 
strumenti wassal lill-Kummissjoni biex ma testendix il-proġett tat-tmien FEI ﬁ  l-Lesoto dwar is-sistemi ta’ Informazzjoni 
tal-Ġestjoni tas-Saħħa għalkemm nuqqasjiet ﬁ  d-data  tas-saħħa kienu raġuni biex iwaqqfu s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali 
lil Lesoto taħt it-tmien u d-disa’ FEI. ĠESTJONI KOERENTI TA’ STRUMENTI MILLKUMMISSJONI
Il-Kummissjoni ma żviluppatx gwida biex iġġesti b’mod koerenti l-istrumenti differenti fis-settur tas-saħħa
 64.  Il-Kummissjoni ma żviluppatx gwida dwar meta jkun xieraq li jsir użu mis-
Sostenn tal-Baġit Ġenerali jew mis-Sostenn tal-Baġit tas-Settur, jew taħlita tat-tnejn, biex tirreaġixxi bl-aktar mod effettiv għas-sitwazzjoni ta’ pajjiż speċifiku. Filwaqt li l-manwal tal-Kummissjoni dwar is-Sos-
tenn tal-Baġit tas-Settur jirreferi għall-benefiċċji li s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali u s-Sostenn tal-Baġit tas-Settur jintużaw flimkien, l-għadd 
tassew limitat ta’ programmi ta’ Sostenn tal-Baġit tas-Settur iffinan-
zjati mill-Kummissjoni fl-Afrika tas-sub-Saħara naqqas l-effettività  
tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali tagħha (ara l-paragrafi 36 sa 46). 
 65.  Hemm nuqqas ta’ gwida ukoll dwar kif il-proġetti fuq livell settorali 
jistgħu jintrabtu mas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali sabiex l-interventi 
tal-Kummissjoni jsiru aktar effettivi. Il-Qorti sabet każijiet fejn proġetti 
tal-FEI kienu saħħu l-programmi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, anke 
jekk iż-żewġ interventi ma kinux ġew ikkoordinati, u wkoll każijiet fejn 
koordinazzjoni aħjar mal-proġetti tal-FEI kienet tkun ta’ benefiċċju 
għall-interventi tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali (ara l-Kaxxa 6). 
 66.  Il-politika tas-saħħa tal-2002, filwaqt li tenfasizza r-rwol kumplimentari 
tal-istrumenti differenti, fir-realtà ma tagħmilx referenza għar-rabtiet 
bejn il-Fond Globali u l-istrumenti ġestiti mill-Kummissjoni. Il-Qorti 
sabet li n-nuqqas ta’ involviment ta’ Delegazzjonijiet fl-operazzjo-
nijiet tal-Fond Globali (ara l-paragrafu 58) wassal lill-Kummissjoni  
biex tkompli tiffinanzja proġetti tal-FEI fil-qasam tal-HIV/AIDS. Kieku l-Fond Globali tħalla jiffinanzja tali proġetti kien jippermetti lill-Kum-
missjoni li talloka l-għajnuna tagħha lill-kwestjonijiet usa’ tas-sistemi tas-saħħa li kienu jaqgħu barra mill-mandat tal-Fond Globali. 
 67.  Is-sostenn mill-Baġit Ġenerali tal-Kummissjoni u l-Fond Globali għandhom 
ċerti oqsma ta’ interess komuni, b’mod partikolari l-użu tal-indika-
turi tal-prestazzjoni tas-settur tas-saħħa u t-titjib ta’ sistemi ta’ sor-
veljanza u evalwazzjoni relatati, imma wkoll b’relazzjoni mas-sistemi 
ta’ finanzjar u ta’ xiri. Iżda, l-istrument tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ma ħadimx mal-Fond Globali f’dawn l-oqsma u l-Akkordji ta’ Finan-zjament ġeneralment ma jagħmlux referenza għall-Fond Globali. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 38
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara INTEGRAZZJONI TA’ INTERVENTI F’APPROĊĊI LI JKOPRU 
SSETTUR KOLLU 
L-integrazzjoni tal-interventi tal-Kummissjoni fis-SWAps hija 
fattur prinċipali għall-effettività tagħhom imma l-Kummissjoni 
ma sostnitx s- SWAps b’mod suffiċjenti
 68.  Fattur prinċipali, fid-deċiżjoni dwar liema taħlita ta’ strumenti tixraq 
l-aktar pajjiż partikolari, huwa jekk għandux politika tas-settur defi-
nita tajjeb. L-istħarriġ tal-Qorti sab li s-sitwazzjoni kienet tvarja  konsiderevolment minn pajjiż għal pajjiż: għaxar pajjiżi diġà kell-
hom SWAps, għaxar pajjiżi kienu qed jippreparaw SWAps, filwaqt li 
f’14-il pajjiż id-Delegazzjonijiet sabu li l-politika tas-saħħa ma kinitx 
xierqa. 
  69.  Minkejja l-importanza tas-SWAps biex itejbu l-effettività tas-Sostenn 
tal-Baġit Ġenerali (ara l-paragrafu 39) u bħala wieħed mill-kriterji  
ta’ eliġibilità għas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali (ara l-paragrafu 32),  
il-Kummissjoni ma tatx prijorità biex tgħin fil-preparazzjoni tagħhom. 
Għalhekk, skont l-istħarriġ tal-Qorti, fi tmien Delegazzjonijiet biss  
(22 %) intużaw proġetti ta’ assistenza teknika tad-disa’ FEI biex jikkon-
tribwixxu għall-preparazzjoni ta’ SWAp tas-saħħa. 
 70.  Filwaqt li pajjiżi bi SWAp tas-saħħa għadhom f’minoranza, in-numru kiber 
mill-2000. Għalhekk hemm aktar opportunitajiet biex jingħata sostenn 
tal-baġit tas-settur fil-qafas tas-SWAps taħt l-għaxar FEI milli taħt  
id-disa’ FEI, imma dan ma wassalx għal żieda sinifikanti fis-Sostenn 
tal-Baġit tas-Settur ipprogrammat għal dan il-perijodu. 
 71.  Tħassib prinċipali dwar l-approċċ tal-proġett huwa s-sostenibilità tal-
proġetti (ara l-paragrafi 48 u 53). Peress li dan jiddependi fuq l-inte-grazzjoni tagħhom f’politika settorali finanzjarja definita tajjeb  u xierqa, dan juri wkoll il-bżonn għall-Kummissjoni li tagħti prijorità 
lill-proġetti tal-bini tal-kapaċità fil-FEI sabiex tgħin biex tiġi ffissata tali politika.
 72.  Sfida prinċipali fir-rigward tal-Fond Globali hija l-allineament tal-proċeduri 
tiegħu, b’mod partikolari għal iffinanzjar ibbażat fuq il-prestazzjoni, mal-proċeduri nazzjonali. Fi tmiem l-2007 il-Fond Globali kien qed jipparteċipa fi SWAps tas-saħħa f’żewġ pajjiżi biss, fil-Malawi u fil-Możambik imma l-Istrateġija tal-2007 tiegħu wriet l-intenzjoni tiegħu 
li jieħu sehem aktar f’tali ffinanzjar fejn jeżistu strateġiji nazzjonali 
tas-saħħa adegwati. Il-frekwenza li biha dan l-approċċ jista’ jiġi segwit 
tiddependi fuq id-definizzjoni ta’ ’xieraq’ u s-sostenn mogħti mill-
komunità internazzjonali, inkluża l-Kummissjoni, biex tgħin pajjiżi  
jiżviluppaw tali strateġiji. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 39
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara KONKLUŻJONIJIET 
U RAKKOMANDAZZJONIJIET
RIŻORSI
ILLIVELL U LBILANĊ TARRIŻORSI FINANZJARJI ALLOKATI 
LISSETTUR TASSAĦĦA MA JIRRIFLETTUX B’MOD XIERAQ 
LIMPENJI TALPOLITIKA TALKUMMISSJONI, FILWAQT 
LI LKAPAĊITÀ FISSAĦĦA HIJA INSUFFIĊJENTI
 73.  L-allokazzjonijiet finanzjarji lis-settur tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 
ma żdidux mill-2000 bħala proporzjoni tal-għajnuna għall-iżvilupp 
totali tiegħu minkejja l-impenji tal-MDG tal-Kummissjoni u l-kriżi tas-saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara. Dawn jaqgħu wkoll taħt l-istandard 
tal-Parlament Ewropew li jalloka 20 % lis-saħħa bażika u l-edukazzjoni 
primarja u sekondarja fil-programmi tal-pajjiż. 
 74.  Il-Kummissjoni mmobilizzat fondi addizjonali sinifikanti biex tikkontrib-
wixxi għall-Fond Globali Kontra l-AIDS, it-Tuberkulosi u l-Malarja. Iżda, il-Kummissjoni ffukat fuq it-trattament ta’ dawn il-mard aktar milli 
s-sostenn tas-sistemi tas-saħħa, li huwa l-prijorità politika tagħha. 
 75.  Il-Kummissjoni ma għandhiex kapaċità tas-saħħa biżżejjed biex tim-
plimenta b’mod xieraq il-politika tas-saħħa tagħha u ma għamlitx  
arranġamenti sistematiċi biex tikseb sorsi alternattivi ta’ kapaċità. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 40
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR LALLOKAZZJONIJIET TARRIŻORSI
Nru 1:  Fil-kuntest tal-politika tagħha illi ssostni l-kisba tal-Għanijiet 
tal-Iżvilupp tal-Millenju, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra illi żżid 
is-sostenn tagħha lis-settur tas-saħħa matul l-analiżi ta’ nofs it-terminu 
tal-għaxar FEI, b’mod partikolari: 
a)  fi Stati dgħajfa, peress li l-Kummissjoni hija meqjusa li għandha 
vantaġġ kumparattiv f’dawn il-pajjiżi;
b)  f’pajjiżi fejn ECHO kellu operazzjonijiet sabiex isaħħu r-rabta  
bejn il-fażi ta’ għajnuna u riabilitazzjoni u żvilupp (LRRD) f’dawn il-pajjiżi;
c)  f’pajjiżi li nstab li huma iltima tad-donaturi tas-saħħa.
Nru 2:  Il-Kummissjoni għandha tanalizza l-bilanċ tal-iffinanzjar tagħha 
biex tassigura li dan jirrifletti l-prijorità tal-politika tagħha li tiffoka 
fuq is-sostenn tas-sistema tas-saħħa. 
Nru 3:  Il-Kummissjoni għandha tassigura li għandha biżżejjed kapaċità 
tas-saħħa biex timplimenta kif jixraq il-politika u l-interventi tas-settur 
tas-saħħa tagħha u tilgħab rwol effettiv fid-djalogu tas-settur tas-
saħħa. Għal dan il-għan għandha, bħala minimu, tassigura li d-Dele-gazzjonijiet kollha fejn is-saħħa hija settur fokali għandhom speċjalisti 
tas-saħħa. Għandha tevalwa safejn l-għażliet segwenti huma vijabbli 
biex tassigura sostenn xieraq lil Delegazzjonijiet oħra: 
a)  tistabbilixxi kapaċità tas-saħħa f’Delegazzjonijiet reġjonali biex 
issostni Delegazzjonijiet mingħajr speċjalisti tas-saħħa; 
b)  taħdem aktar mill-qrib ma’ pajjiżi li ħarġu minn kunflitt mal-
konsulenti tas-saħħa tal-ECHO;
c)  tifforma sħubija aktar mill-qrib mal-Uffiċċji tal-Organizzazzjoni 
Dinjija tas-Saħħa fil-Pajjiżi biex tikseb kapaċità mingħandhom;
d)  tidħol f’akkordji formali ma’ Stati Membri tal-UE biex tuża  
l-kapaċità tagħhom, tali akkordji għandhom ikunu bbażati fuq mandat li jassigura li l-Kummissjoni żżomm ir-responsabilità  
u tiddefinixxi l-modalitajiet ta’ xogħol.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 41
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara KIEN HEMM ŻIEDA FILVELOĊITÀ TALIMPLIMENTAZZJONI 
TARRIŻORSI TASSAĦĦA TALFEI. ILFOND GLOBALI NEFAQ 
AMMONTI KBAR IMMA RRATA TA’ NFIQ TIEGĦU HIJA RELATTIVAMENT BILMOD. ILPREVEDIBBILTÀ TA’ FLUSSI TA’ 
GĦAJNUNA TIBQA’ SFIDA GĦALLISTRUMENTI KOLLHA
 76.  Kien hemm titjib sinifikanti fir-rata ta’ implimentazzjoni tal-interventi 
tal-FEI, għall-inqas min-naħa minħabba d-devoluzzjoni. 
 77.  Il-Fond Globali rnexxielu jonfoq volum kbir ta’ fondi imma r-rata reali tal-
infiq kienet relattivament bil-mod prinċipalment minħabba l-kapaċità baxxa ta’ assorbiment fil-parti l-kbira tal-pajjiżi benefiċjarji. 
 78.  Il-prevedibbiltà tal-iffinanzjar tibqa’ problema għall-istrumenti kollha, 
b’mod partikolari għas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali għax pajjiżi li  l-eliġibilità tagħhom għal dan l-istrument hija sospiża għandhom  inqas riżorsi disponibbli għall-baġits tas-saħħa tagħhom. 
RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR ILVELOĊITÀ U LPREVIDIBBILTÀ
Nru 4: Il-Kummissjoni għandha taħdem aktar mill-qrib mal-Fond Globali 
biex tgħaġġel l-implimentazzjoni tal-programmi tiegħu billi tipprovdi 
sostenn ta’ għajnuna teknika lill-pajjiżi benefiċjari, kemm fil-prepa-
razzjoni tal-applikazzjonijiet għall-għotjiet u kif ukoll fl-implimen-
tazzjoni ta’ kuntratti ta’ għotjiet.
Nru 5:  Il-Kummissjoni għandha tagħmel is-sostenn tagħha mill-baġit 
aktar prevedibbli billi tassigura li hija lesta li tintervjeni bi strumenti alternattivi f’każijiet fejn pajjiżi jitilfu l-eliġibilità tagħhom għas-
sostenn tal-baġit. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 42
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara ĠESTJONI U EFFETTIVITÀ TALISTRUMENTI 
ISSOSTENN MILLBAĠIT GĦADU MA GĦAMILX 
KONTRIBUZZJONI EFFETTIVA BIEX ITEJJEB ISSERVIZZI TAS
SAĦĦA, ILPROĠETTI JISTGĦU JKOLLHOM RWOL IMPORTANTI 
FISSOSTENN TASSETTUR TASSAĦĦA, FILWAQT LI LFOND GLOBALI TA PRODOTTI SINIFIKANTI
 79.  Filwaqt li d-disinn preżenti tas-Sostenn mill-Baġit Ġenerali jinkludi rab-
tiet mas-settur tas-saħħa, l-implimentazzjoni tiegħu ma sfruttatx  biżżejjed dawn ir-rabtiet. Għalhekk, filwaqt li għandu l-potenzjal li 
jkun strument importanti biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa, bħalissa 
mhux qed juri li huwa effettiv għal dan il-għan u ma ffukax biex  
jindirizza l-bżonnijiet tat-taqsimiet l-aktar foqra tal-popolazzjoni.  
Is-Sostenn tal-Baġit tas-Settur li jiffoka fuq is-settur tas-saħħa, ftit ġie użat mill-Kummissjoni fl-Afrika tas-sub-Saħara. 
 80.  Għalkemm jeżistu nuqqasijiet bl-istrument tal-proġett, notevolment fir-
rigward tas-sostenibilità, il-proġetti taw kontribut utli biex jassistu 
s-settur tas-saħħa. Ġeneralment, il-proġetti l-aktar problematiċi kienu 
dawk li jkopru għadd ta’ pajjiżi, minħabba d-diffikultajiet ta’ ġestjoni 
li dawn jinvolvu. 
 81.   Il-Fond Globali għamel kontribut sinifikanti lejn il-ġlieda kontra l-AIDS, 
it-Tuberkulosi u l-Malarja. Iżda, minkejja r-rwol importanti tal-Kum-
missjoni fil-ħolqien tal-Fond Globali, hija għamlet ftit biex tikkontrib-
wixxi lejn l-effettività tiegħu fil-livell ta’ pajjiż.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 43
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR ILĠESTJONI U LEFFETTIVITÀ  
TALISTRUMENTI  
Nru 6:  Għandu jsir użu akbar tas-Sostenn mill-Baġit Settorali. Ir-rekwiżit 
ġenerali li jista’ jintuża biss jekk is-saħħa hija settur fokali għandu  jiġi rivedut u l-Kummissjoni għandha tikkunsidra mill-ġdid it-tqassim attwali tagħha tar-riżorsi bejn is-Sostenn tal-Baġit Settorali u s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali.
Nru 7:  Id-dimensjoni settorali tas-sostenn tal-baġit ġenerali għandha 
tissaħħaħ: 
a)  bl-użu ta’ indikaturi tal-prestazzjoni u djalogu tas-settur tas-
saħħa biex iħeġġu l-pajjiżi jirrispettaw l-impenn tagħhom biex 
jimxu lejn allokazzjoni ta’ 15 % tal-baġit nazzjonali tas-saħħa  
u biex jimplimentaw bis-sħiħ il-baġit nazzjonali tas-saħħa  
tagħhom; 
b)  bit-twettiq ta’ analiżi operattivi u finanzjarji biex jiġi stabbilit 
jekk ir-riżorsi tal-baġit tas-saħħa hux qed jintużaw għall-għan 
intiż tagħhom;
c)  b’finanzjament tal-assistenza teknika bis-sostenn tal-baġit biex 
tissaħħaħ il-politika tas-settur tas-saħħa, il-kapaċità istituzzjo-nali fis-settur tas-saħħa, u tiġi indirizzata ġestjoni tal-finanzi  
pubbliċi speċifika u nuqqasijiet fix-xiri fis-settur tas-saħħa; 
d)  bit-titjib tal-kwalità tar-riżorsi fid-djalogu tas-settur pubbliku  
b’żieda fil-livell ta’ kapaċità tas-saħħa fis-servizzi tal-Kummiss-
joni jew billi tintuża kapaċità ta’ donaturi oħra ibbażata fuq  
mandati ċari bil-miktub;
e)  tingħata aktar attenzjoni biex jiġi assigurat li l-indikaturi tal-
prestazzjoni huma bbażati fuq sistemi statistiċi tajba, tiġi riflessa 
l-kapaċità tal-gvern biex jinfluwenza l-prestazzjoni u jittieħdu 
in konsiderazzjoni objettivi għat-tnaqqis tal-faqar u l-kwalità.
Nru 8:  Il-Kummissjoni għandha jkollha appartenenza akbar tal-Fond  
Globali fil-livell tal-pajjiż. Billi tagħti lill-pajjiżi benefiċjarji aktar  
sostenn fil-preparazzjoni u l-implimentazzjoni tal-għotjiet tal-Fond  
Globali, id-Delegazzjonijiet għandhom jagħmlu rapporti lill-kwartieri 
ġenerali biex jippermettu lill-Kummissjoni li tintervjeni b’mod aktar 
effettiv fil-livell tal-Bord.
Nru 9:  Il-Kummissjoni għandha tagħmel użu akbar tal-istrument tal-
proġett biex tipprovdi sostenn politiku u tekniku u konsulenza (proġetti 
tal-FEI ), biex tiffinanzja interventi pilota (proġetti tal-Linja tal-Baġit 
Ġenerali) u biex tipprovdi għajnuna tas-saħħa f’reġjuni ifqar li mhux 
koperti kif jixraq mis-servizzi ta’ għajnuna tas-saħħa (proġetti tal-
Linja tal-Baġit NGO). Ir-rwol ta’ proġetti tal-Linja tal-Baġit Ġenerali li jkopru għadd ta’ pajjiżi u proġetti Intra-AKP għandu jkun ikkunsidrat 
mill-ġdid. 
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 44
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara ILKUMMISSJONI MA STABBILITX GWIDA BIEX TASSIGURA 
LUŻU KOERENTI TA’ STRUMENTI DIFFERENTI BIEX TGĦIN 
ISSETTUR TASSAĦĦA, U LANQAS INTEGRAT BIŻŻEJJED LINTERVENTI TAGĦHA F’APPROĊĊ LI JKOPRI SSETTUR KOLLU
 82.  Il-Kummissjoni ma ddefinitx b’mod xieraq ir-rwol li kull strument jilgħab 
fis-settur tas-saħħa u kif dawn għandhom jintużaw flimkien għall-akbar sinerġija. 
 83.  Minħabba l-importanza ta’ approċċi tajba mifruxa mas-settur għall-
effettività tal-istrumenti kollha, hemm bżonn li jiġu msaħħa l-isforzi biex isostnu l-kontribut lejn id-disinn u l-implimentazzjoni ta’ approċċi bħal dawn. 
RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR LUŻU KOERENTI TA’ STRUMENTI
Nru 10:  Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi u tqassam gwida ċara  
dwar meta kull strument għandu jintuża u kif dawn jistgħu jintużaw 
flimkien għall-akbar sinerġija, li jinkludi: 
a)  definizzjoni f’liema ċirkostanzi s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali  
għandu jintuża, meta s-Sostenn tal-Baġit Settorali għandu jintuża 
u meta ż-żewġ strumenti għandhom jintużaw flimkien;
b)  provvediment għal użu akbar u aktar effettiv ta’ strumenti tal-
proġett biex issostni interventi tas-Sostenn tal-Baġit u mill-Fond Globali fis-settur tas-saħħa;
c)  konsiderazzjoni tal-operazzjonijiet tal-Fond Globali kull meta  
l-Kummissjoni tippjana intervent tas-settur tas-saħħa, li jinkludi 
Sostenn tal-Baġit Ġenerali.
Nru 11: L-għażla ta’ strumenti li għandhom jintużaw għandha tikkun-
sidra b’mod aktar speċifiku s-sitwazzjoni tal-pajjiż u b’mod partikolari jekk għandux politika tas-settur definita tajjeb.
Nru 12:  Il-Kummissjoni għandha tallinja aktar mill-qrib l-interventi tas-
settur tas-saħħa tagħha, li jinkludu interventi tal-Fond Globali, mas-
SWAps. F’pajjiżi fejn s-SWAps għadhom ma jeżistux, għandha taħdem biex tistabbilihom. 
  Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti tal-Awdituri fil-Lussemburgu fil-
laqgħa tagħha tad-19 ta’ Novembru 2008. 
  Għall-Qorti tal-Awdituri
Vítor Manuel da Silva Caldeira
President
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 45
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 
Sors : ECA
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 46
ANNESS I
GĦANIJIET TALIŻVILUPP TALMILLENJU: TABELLA TA’ PROGRESS 2007
Objettivi u MiriAfrika Asja
ta’ Fuq sub-Saħara Lvant Xlokk Nofsinhar Punent
MIRA 1 | Eradikazzjoni tal-faqar u l-ġuħ estrem
Tnaqqis tal-faqar estrem bin-nofs faqar baxx faqar kbir ħafna faqar moderat faqar moderat faqar kbir ħafna faqar baxx
Tnaqqis tal-ġuħ bin-nofs ġuħ baxx ħafna ġuħ kbir ħafna ġuħ moderat ġuħ moderat ġuħ kbir ġuħ moderat
MIRA 2 | Kisba ta’ edukazzjoni primarja universali
Edukazzjoni primarja universalireġistrazzjoni 
għolja reġistrazzjoni 
għoljareġistrazzjoni 
għolja reġistrazzjoni 
għolja reġistrazzjoni 
għoljareġistrazzjoni 
moderata
MIRA 3 | Promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi u t-tisħiħ tan-nisa
Reġistrazzjoni ugwali tal-bniet ﬂ  -iskola 
primarjaviċin tal-paritàkważi viċin tal-
paritàparità parità viċin tal-parità viċin tal-parità
Sehem tan-nisa ﬂ  -impjieg imħallas sehem baxx sehem medju sehem kbir sehem medju sehem baxx sehem baxx
Rappreżentazzjoni ugwali tan-nisa ﬁ  l-
parlamenti nazzjonalirappreżentazzjoni 
baxxa ħafnarappreżentazzjoni 
baxxarappreżentazzjoni 
moderatarappreżentazzjoni 
baxxarappreżentazzjoni 
baxxarappreżentazzjoni 
baxxa ħafna
MIRA 4 | Tnaqqis ﬁ  l-mortalità tat-tfal
Tnaqqis tal-mortalità tat-tfal ta’ taħt 
il-ħames snin b’terzmortalità baxxamortalità għolja 
ħafna mortalità baxxa mortalità moderata mortalità kbira mortalità moderata
Tilqim kontra l-ħosba kopertura għolja kopertura baxxakopertura 
moderatakopertura 
moderatakopertura baxxa kopetura għolja
MIRA 5 | Titjib tas-saħħa materna
Tnaqqis tal-mortalità materna bi tliet kwarti mortalità moderatamortalità għolja 
ħafnamortalità baxxa mortalità għoljamortalità għolja 
ħafnamortalità moderata
MIRA 6 | Ġlieda kontra l-HIV/AIDS, il-malarja u mard ieħor
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tal-HIV/AIDS prevalenza baxxaprevalenza għolja 
ħafnaprevalenza baxxa prevalenza baxxaprevalenza 
moderataprevalenza baxxa
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tal-malarja riskju għoli riskju għoli riskju moderat riskju moderat riskju moderat riskju baxx
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tat-tuberkulosi mortalità baxxa mortalità għolja mortalità moderata mortalità moderata mortalità moderata motralità baxxa
MIRA 7 | Tassigura sostenibilità ambjentali
Treġġa’ lura t-telﬁ  en tal-forestikopertura tal-
foresta baxxakopertura tal-
foresta baxxakopertura tal-
foresta medjakopertura tal-
foresta għoljakopertura tal-
foresta medjakopertura tal-
foresta baxxa
Tnaqqas bin-nofs il-proporzjon mingħajr 
ilma tax-xorb kopertura għolja kopertura baxxakopertura 
moderatakopertura 
moderatakopertura 
moderatakopertura għolja
Tnaqqas bin-nofs il-porporzjon mingħajr 
sistemi ta’ dranaġġkopertura 
moderatakopertura baxxa 
ħafnakopertura baxxa 
ħafna kopertura baxxakopertura baxxa 
ħafnakopertura 
moderata
Jittejjeb l-għajxien ta’ dawk li joqogħdu 
ﬁ l-mandraġġProporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
ﬁ l-mandraġġProporzjon għoljI 
ħafna ta’ dawk li 
joqogħdu l-mandraġġProporzjon għoljI 
ħafna ta’ dawk li 
joqogħdu l-mandraġġProporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
l-mandraġġProporzjon għoljI ta’ 
dawk li joqogħdu 
l-mandraġġProporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
l-mandraġġ
MIRA 8 | Tiżviluppa sħubija globali għall-iżvilupp
Qgħad fost iż-żgħażagħ qgħad għoli ħafna qgħad għoli qgħad baxx qgħad għoli qgħad moderat qgħad għoli ħafna
Utenti tal-internet aċċess moderat aċċess baxx ħafna aċċess moderat aċċess moderat aċċess baxx aċċess moderat
Sors: Nazzjonijiet Uniti.
Mira diġà milħuqa jew qrib ħafna li tintlaħaq.
Il-mira mistennija li tintlaħaq sal-2015 jekk it-tendenzi prevalenti jippersistu, jew il-problema li din 
il-mira hija ddisinjata li tindirizza mhix ta’ tħassib serju ﬁ  r-reġjun.
Il-mira mhix mistennija li tintlaħaq sal-2015.
L-ebda progress, jew detorjament jew treġġih lura.
Objettivi u Miri
MIRA 1 | Eradikazzjoni tal-faqar u l-ġuħ estrem
Tnaqqis tal-faqar estrem bin-nofs
Tnaqqis tal-ġuħ bin-nofs
MIRA 2 | Kisba ta’ edukazzjoni primarja universali
Edukazzjoni primarja universali
MIRA 3 | Promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi u t-tisħiħ tan-nisa
Reġistrazzjoni ugwali tal-bniet ﬂ  -iskola 
primarja
Sehem tan-nisa ﬂ  -impjieg imħallas
Rappreżentazzjoni ugwali tan-nisa ﬁ  l-
parlamenti nazzjonali
MIRA 4 | Tnaqqis ﬁ  l-mortalità tat-tfal
Tnaqqis tal-mortalità tat-tfal ta’ taħt 
il-ħames snin b’terz
Tilqim kontra l-ħosba
MIRA 5 | Titjib tas-saħħa materna
Tnaqqis tal-mortalità materna bi tliet kwarti
MIRA 6 | Ġlieda kontra l-HIV/AIDS, il-malarja u mard ieħor
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tal-HIV/AIDS
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tal-malarja
Twaqqif tal-ﬁ  rxa tat-tuberkulosi
MIRA 7 | Tassigura sostenibilità ambjentali
Treġġa’ lura t-telﬁ  en tal-foresti
Tnaqqas bin-nofs il-proporzjon mingħajr 
ilma tax-xorb 
Tnaqqas bin-nofs il-porporzjon mingħajr 
sistemi ta’ dranaġġ
Jittejjeb l-għajxien ta’ dawk li joqogħdu 
ﬁ l-mandraġġ
MIRA 8 | Tiżviluppa sħubija globali għall-iżvilupp
Qgħad fost iż-żgħażagħ
Utenti tal-internet
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 47
OċeanjaAmerika Latina u 
l-KaribewCommonwealth tal-Istati Indipendenti
Ewropa Asja
— faqar moderat faqar baxx faqar baxx
ġuħ moderat ġuħ moderat ġuħ baxx ħafna guħ kbir
reġistrazzjoni 
moderatareġistrazzjoni 
għoljareġistrazzjoni 
għoljareġistrazzjoni 
għolja
viċin tal-parità parità parità parità
sehem medju sehem kbir sehem kbir sehem kbir
rappreżentazzjoni 
baxxa ħafnarappreżentazzjoni 
moderatarappreżentazzjoni 
baxxarappreżentazzjoni 
baxxa
mortalità moderata mortalità baxxa mortalità baxxa mortalità moderata
kopertura baxxa kopertura għolja kopertura għolja kopertura għolja
mortalità għolja mortalità moderata mortalità baxxa mortalità baxxa
prevalenza 
moderataprevalenza 
moderataprevalenza 
moderataprevalenza baxxa
riskju baxx riskju moderat riskju baxx riskju baxx
mortalità moderata mortalità baxxa mortalià moderata mortalià moderata
kopertura tal-
foresta għoljakopertura tal-
foresta għoljakopertura tal-
foresta għoljakopertura tal-
foresta baxxa
kopertura baxxa kopertura għolja kopertura għoljakopertura 
moderata
kopertura baxxakopertura 
moderatakopertura 
moderatakopertura 
moderata
Proporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
l-mandraġġProporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
ﬁ l-mandraġġProporzjon baxx ta’ 
dawk li joqogħdu 
l-mandraġġProporzjon moderat 
ta’ dawk li joqogħdu 
l-mandraġġ
qgħad għoli qgħad għoli qgħad għoli qgħad għoli
aċċess baxx aċċess għoli aċċess moderat aċċess moderat
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 48
ANNESS II
ESTRATT MIDDIKJARAZZJONI TA’ BRUSSELL 
MILLMINISTRI TASSAĦĦA TALAKP, OTTUBRU 2007
‘N. Rikonoxximent  tal-isfidi attwali fil-ġestjoni tas-saħħa fi Stati 
AKP li jinkludu, fost l-oħrajn, in-nuqqas ta’ riżorsi umani, nuqqa-sijiet ta’ sistemi ta’ avviż ta’ mard u sorveljanza, sistemi ta’ ġestjoni ta’ informazzjoni tas-saħħa inadegwati għat-teħid tad-deċiżjonijiet, 
kwalità fqira tal-kura tas-saħħa, speċjalment prekawzjonijiet uni-versali, trasfużjoni tad-demm u kapaċità fil-laboratorju, livell baxx 
ta’ riċerka u żvilupp (R&D) indiġeni/operattivi f’mard endemiku, 
u mard li jittieħed bħall-HIV u l-AIDS, it-Tuberkulosi u l-Malarja 
u mard kroniku bħad-dijabete, l-ipertensjoni, l-ażżma, kif ukoll 
mard dovut għall-vjolenza, trawma u aċċidenti, preparazzjoni għal u ġestjoni ta’ epidemiċi limitata bħal fost l-oħrajn l-Ebola, prezzijiet għolja ħafna ta’ drogi u farmaċewtiċi u l-bżonn li jiġi ffinanzjat kif jixraq is-settur tas-saħħa mill-baġits annwali; 
O. Enfasi  fuq l-importanza tas-sistemi tas-saħħa fi Stati AKP biex 
jindirizzaw il-prevenzjoni, it-trattament u l-ġestjoni ta’ mard tro-
piku injorat fil-kuntest epidemoloġiku, bħat-tripanosomajasi umana 
(marda tal-irqad), id-dengue, il-ġdiem, il-filariasis, l-onchocer-
ciasis (għama tax-xmara), is-schistosomiasis (deni tal-bebbux),  
u t-trakoma; mard kroniku u tal-istil tal-ħajja, bħall-ipertensjoni, il-kanċer, is-sickle cell anaemia u d-dijabete, mard emerġenti  
u ri-emerġenti, bħall-ulċera Buruli, id-deni emorraġiku, il-Mon-keypox, il-pesta, ir-rabja, kif ukoll mard mentali, mard newroloġiku, meninġite ċerebrali umana, dud fl-intestini u dijarea infantili, fost oħrajn;
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 49
ANNESS III
SOMMARJI TALPAJJIŻI
SWAŻILAND
ĦARSA ĠENERALI LEJN ISSITWAZZJONI TASSAĦĦA 
Is-Sważiland għandha l-agħar rata ta’ prevalenza tal-HIV/AIDS fid-
dinja ta’ 34 % tal-popolazzjoni. Marbuta mill-viċin ma’ din, għandha wkoll l-għola rata ta’ prevalenza tat-TB, il-każijiet jitilgħu minn 
856 kull 100 000 fl-2000 għal 1 182 kull 100 000 fl-2006. L-aspettat-
tiva tal-ħajja naqset minn 60 sena fl-1998 għal biss 31 sena fl-2004. 
Hemm madwar 130 000 Iltima u Tfal Vulnerabbli (OVC) f’popo-
lazzjoni totali ta’ miljun ruħ. 
Kemm il-mortalità tat-trabi u kif ukoll dik tat-tfal taħt il-ħames snin 
żdiedet mill-1997, minn 78 u 106 għal kull 1 000 twelid ħaj rispet-
tivament fl-1997 għal 85 u 120 fl-2006. L-HIV/AIDS hija l-kawża 
ta’ 47 % tal-imwiet ta’ taħt il-ħames snin. Kien hemm żieda rapida fil-mortalità materna minn 230 mewt għal kull 100 000 twelid ħaj 
fl-1999 għal 370 fl-2006, il-kawża prinċipali ma kinitx biss l-HIV/
AIDS imma wkoll il-limitazzjonijiet tas-sistema tas-saħħa. Is-ser-
vizzi tas-saħħa jsibuha diffiċli biex ilaħħqu mal-piż kbir ta’ mard 
ġdid flimkien ma’ żieda fil-mard mhux trasmissibbli li jirċievi ftit attenzjoni. 
PROĠETTI TALFEI
Programm ta’ Prevenzjoni u Kura tal-HIV/AIDS (HAPAC)
HAPAC I (2001-2005; 2,25 miljun euro) fil-parti l-kbira kiseb  
l-objettivi tiegħu fir-rigward ta’ żvilupp ta’ servizzi VCT ġodda, 
il-bini ta’ netwerk ta’ kura mid-dar f’wieħed mill-erba’ reġjuni tas-Sważiland u sostenn lill-miżuri biex jissaħħaħ it-trattament tal-STIs. 
Ir-riżultat prinċipali tal-HAPAC II (2006-2008; 2 miljun euro) kien 
biex iżomm is-servizzi stabbiliti taħt il-HAPAC I imma l-espansjoni 
modesta ta’ servizzi prevista għal dan il-proġett ta’ segwitu inkisbu 
biss sa ċertu punt. HAPAC II ġie ffinanzjat għax is-sostenibbiltà ta’ 
HAPAC I kienet għadha ma ġietx assigurata imma s-sostenibilità 
tibqa’ problema kbira u xi ċentri VCT kienu mistennija li jagħlqu fi 
tmiem il-proġett, fl-2008. Koordinazzjoni aħjar mill-Kummissjoni mal-Fond Globali setgħet ippermettiet lill-Fond Globali biex jieħu 
f’idejh operazzjonijiet koperti mill-proġett fi tmiem il-HAPAC I.
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 50
LINJA TALBAĠIT ĠENERALI TALKOFINANZJAMENT 
TALNGO 
Proġett integrat tal-HIV/AIDS u l-Għajxien
Dan il-proġett huwa intiż biex jgħin persuni li jgħixu bl-HIV/AIDS 
u iltima u tfal vulnerabbli permezz ta’ kura mid-dar u għajnuna biex iżidu s-sigurtà fl-ikel billi jkabbru l-ikel tagħhom. Il-proġett kien għadu f’fażi bikrija. Filwaqt li rilevanti ħafna, l-objettivi kienu jid-hru ambizzjużi żżejjed għal proġett ta’ ftit aktar minn tliet snin. 
ILFOND GLOBALI
Is-Sważiland s’issa rċeviet l-ogħla għajnuna per capita mill-Fond Globali fid-dinja (USD 105 miljuni, madwar USD 100 per capita). Il-parti l-kbira tal-fondi kienu għall-HIV/AIDS. L-ammont baxx ta’ fondi għat-tuberkulosi ma jirriflettix l-iskala tal-problema. 
Ir-riżultati tal-Fond Globali huma kemxejn imħallta. Kura u sostenn 
lill-familji u komunitajiet milquta mill-HIV/AIDS, servizzi VCT 
u komponenti ta’ kura mid-dar ġeneralment ħadmu sew. Min-naħa 
l-oħra, partijiet mill-komponenti tat-trattament u monitoraġġ ARV, sostenn PMTCT u xogħol ta’ prevenzjoni fost iż-żgħażagħ kienu 
inqas effettivi. Rekwiżiti tar-rappurtar tal-Fond Globali kienu kata-lista għat-titjib tas-sistemi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni u l-affi-dabilità tad- data . ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 51
LESOTO
ĦARSA ĠENERALI LEJN ISSITWAZZJONI TASSAĦĦA 
Ir-rata prevalenti tal-HIV/AIDS ta’ 23 % hija waħda mill-ogħla. 
Marbuta mill-qrib ma’ din hija l-prevalenza għolja ħafna tat-tuber-kulosi. L-HIV/AIDS u TB huma r-raġunijiet prinċipali għaliex  l-aspettattiva tal-ħajja waqgħet sa min-nofs id-disgħinijiet minn 
60 sena għal 41 sena biss. Hemm madwar 180 000 iltima u tfal  vulnerabbli, madwar 10 % tal-popolazzjoni. Filwaqt li fil-Lesoto 
m’hemmx malarja, problemi oħra jinkludu ż-żieda fil-livell ta’ mard 
mhux trasmissibbli. 
Min-naħa minħabba l-HIV/AIDS, il-mortalità tat-tfal żdiedet b’mod 
konsiderevoli, minn medja ta’ 75 għal kull 1 000 twelid ħaj tul il-
perijodu 1995-99 għal 91 tul il-perijodu 2000-2004. Fl-istess ħin, 
il-mortalità materna żdiedet b’mod drammatiku minn 282 għal kull 
100 000 twelid ħaj fl-1993 għal 762 fl-2004. Id-deterjorament tal-
indikaturi tas-saħħa jirrifletti wkoll it-tnaqqis fis-servizzi tas-saħħa, li jsibuha diffiċli li jlaħħqu mal-piż itqal tal-mard. Ir-riżorsi tal-
baġit ma żdidux biex jindirizzaw din is-sitwazzjoni u huma allokati 
b’mod sproporzjonat fuq il-kura sekondarja u terzjarja u f’żoni  
urbani. Il-pajjiż qed jitlef ħaddiema tas-saħħa minħabba li jmorru 
jaħdmu f’pajjiżi oħra u minħabba mwiet relatati mal-HIV/AIDS. 
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI 
Is-Sostenn mill-Baġit Ġenerali ma kienx strument effettiv biex itej-jeb is-servizzi tas-saħħa. It-8 programm tal-FEI ġie mwaqqaf mill-Kummissjoni minħabba n-nuqqas ta’ impenn tal-Gvern għar-riforma 
tal-ġestjoni finanzjarja pubblika u l-programm sab ukoll diffikul-
tajiet biex jagħti data  affidabbli għall-indikaturi tal-prestazzjoni. 
Għal dawn ir-raġunijiet is-sostenn taħt id-9 FEI, għalkemm kien oriġinarjament ipprogrammat, ma ngħatax. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 52
PROĠETTI TALFEI 
Il-proġett tat-8 FEI ‘Sostenn għar-Riforma tas-Settur tas-
Saħħa’ (1,8 miljun euro) ta kontribut importanti lill-proċess ta’  
deċentralizzazzjoni tas-settur tas-saħħa fil-Lesoto, kemm fis-sos-tenn tiegħu għall-ippjanar ġenerali tal-proċess u l-gwida għad-deċentralizzazzjoni fi tliet distretti, anke jekk il-fażi pilota ta’  
9 xhur kienet wisq qasira. Il-Gvern tal-Lesoto sussegwentement  
estenda d-deċentralizzazzjoni għall-għaxar distretti kollha, minkejja li jeżistu limitazzjonijiet ta’ kapaċità u riżorsi. 
PROĠETT TA’ KOFINANZJAMENT TALNGO: KURA 
MIDDAR GĦAL NIES MORDA BLAIDS JEW MARD TERMINALI U OVCS
B’mod ġenerali, dan huwa proċess ta’ suċċess b’600 ruħ imħarrġa biex 
jagħtu l-kura, kull wieħed b’medja ta’ għaxar klijenti għalkemm sos-
tenn limitat biss huwa mogħti lill-iltima u tfal vulnerabbli. Proġett 
ta’ segwitu ġie mniedi li jindirizza s-sigurtà tal-ikel u attivitajiet li jiggveneraw id-dħul biex jagħmlu l-proġett sostenibbli, imma t-tul 
ta’ tliet snin tal-proġett jista’ jkun qasir wisq biex dan jinkiseb. 
ILFOND GLOBALI
Taħt l-għotja prinċipali implimentata s’issa (HIV/AIDS, Round 2) aktar minn 15 000 ruħ qed jirċievu trattament ARV, meta mqabbla 
mal-mira ta’ 12 500, riżultat ta’ madwar l-istess daqs ta’ ishma tal-fondi tal-Fond Globali u l-Gvern. Iżda, is-sistema ta’ monitoraġġ tista tinkludi nies li ma baqgħux jieħdu t-trattament u dawk li mietu matul it-trattament. Madwar 30 % biss ta’ dawk li għandhom bżonn l-ARVs qed jirċevuhom. Kien hemm espansjoni kbira ta’ siti ta’ VCT imma l-għadd ta’ nies li qed jiġu ttestjati għall-HIV huwa 20 % inqas milli previst. Dan jirrifletti problemi ġenerali fl-implimentazzjoni tal-kampanja tal-Lesoto ‘Know Your Status’. Għall-kura u s-sostenn tal-OVCs ma kienx definit biċ-ċar x’jinkludi l-pakkett ta’ sostenn u kien diffiċli li jiġi stabbilit x’irċevew l-OVCs. Il-miri ta’ tqassim tal-condoms inqabżu imma biss parzjalment minħabba l-finanzja-ment tal-Fond Globali u hemm bżonn li jiġi assigurat li l-condoms imqassma u disponibbli fiċ-ċentri tas-saħħa fir-realtà waslu għand u ntużaw miż-żgħażagħ. Sar xi progress fl-edukazzjoni taż-żgħażagħ għall-prevenzjoni tal-HIV/AIDS. Is-sostenn tal-PTCT kien il-qasam l-aktar problematiku, u wieħed biss mis-sitt indikaturi inkiseb. Min-naħa din hija l-konsegwenza ta’ nuqqas ta’ persunal tas-saħħa. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 53
KENJA
ĦARSA ĠENERALI LEJN ISSITWAZZJONI TASSAĦĦA 
L-indikaturi prinċipali kollha waqgħu fid-disgħinijiet u l-indika-
turi tas-saħħa komplew juru tendenza l-isfel taħt il-Pjan Strateġiku Nazzjonali tas-Settur tas-Saħħa (1999-2004). Għalhekk, kien hemm żieda fil-mortalità tat-tfal taħt il-ħames snin minn 11,2 % għal  
11,5 %. Filwaqt li huwa diffiċli li jiġi stabbilit proporzjon tal-mor-talità materna, l-indikaturi ma jurux titjib. L-uniku qasam ta’ titjib 
ċar kien fil-prevalenza tal-HIV, li naqset minn 13 % fl-1994 għal 
6 % fl-2005.
Id-deterjorament f’indikaturi prinċipali tas-saħħa jirrifletti użu  
inqas tas-servizzi tas-saħħa fil-faċilitajiet tas-saħħa pubbliċi, nuqqas 
ta’ ħaddiema tas-saħħa u tqassim mhux ugwali bejn żoni urbani  
u rurali u setturi pubbliċi u privati, kif ukoll inqas kontribuzzjonijiet 
mill-baġit nazzjonali għas-saħħa. It-tieni Pjan Strateġiku Nazzjonali 
għas-Settur tas-Saħħa (2005-2010), sostnut mid-donaturi permezz ta’ ‘Ippjanar Konġunt ta’ Xogħol u Fondi’, qed jipprova jreġġa’ lura 
dan in-nuqqas. 
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI 
Minħabba li l-infiq fuq is-saħħa għadu relattivament baxx, nuqqasi-jiet fis-sistemi tas-saħħa u tal-ġestjoni ġenerali tal-finanzi pubbliċi, 
u l-fatt li waħda biss mill-erba’ miri ta’ indikaturi tal-prestazzjoni inkisbet, is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ma jistax jitqies li kien effet-tiv ħafna fil-Kenja biex itejjeb is-servizzi tas-saħħa. 
PROĠETTI TALFEI 
Il-Proġett tat-8 FEI ‘Programm ta’ Żvilupp tas-Servizzi u s-Sistemi tas-Saħħa tad-Distrett’ (DHSSDP) ta kontribut sinifikanti lir-reġjuni ċentrali u tal-punent biex itejbu l-aċċess u l-kwalità tas-servizzi pubbliċi u mhux pubbliċi, b’fokus partikolari fuq in-nies l-aktar fir-riskju u fuq il-komunitajiet. Iżda, li kieku t-tul ta’ żmien tal-proġett kien itwal mill-previżjoni ta’ tliet snin u ma tnaqqasx minħabba dewmien, ir-riżultati kienu jkunu aħjar. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 54
PROĠETTI TALLINJA TALBAĠIT ĠENERALI 
Inizjattiva tas-Saħħa Sesswali u Riproduttiva fost l-Adolexxenti 
(ASRH) 
Dan il-proġett kien qed jagħmel progress sinifikanti biex itejjeb 
l-aċċess għall-servizzi ta’ prevenzjoni u ta’ kura kontra l-HIV/AIDS għaż-żgħażagħ l-aktar vulnerabbli u marġinalizzati permezz tal-użu ta’ servizz ta’ twassil mobbli tal-VCT adattat għaż-żgħażagħ u żieda fil-kuxjenza komunitarja dwar din l-inizjattiva. 
Aċċess għal u użu ta’ Servizzi ta’ Kwalità Bażiċi u Komprensivi 
tal-Kura tal-Ostetriċja 
Il-proġett ifittex li jtejjeb l-aċċess għan-nisa u t-tfal għall-kura ostet-
rika u tat-trabi tat-twelid f’għaxar distretti mmirati. L-indikaturi 
tal-proġett juru żieda fil-proporzjon ta’ kumplikazzjonijiet diretti 
fit-twelid fid-distretti mmirati li jiġu trattati fil-faċilitajiet ta’  
Emerġenza Ostetriċi u żieda fil-proporzjoni ta’ twelid bl-għajnuna tal-qabla. 
Approċċ Komprensiv biex Jintlaħqu dawk l-Aktar fir-Riskju 
u Milquta mill-HIV/AIDS
Il-proġett ifittex li jibni l-kapaċità ta’ Marie Stopes Kenya biex  
jikkontribwixxi għall-Pjan Strateġiku Nazzjonali tal-AIDS tal-Kenja (2005-2010). Il-progress inizjali kien tajjeb. 
Uzazi Bora – Servizzi għall-Omm u t-Tarbija – Attivitajiet HIV 
L-għan tal-proġett kien li jtejjeb is-servizzi tal-kura tal-PMTCT, ta’ 
qabel, waqt u wara t-twelid f’żewġ distretti. L-objettivi tal-proġett inkisbu parzjalment, in-nuqqas prinċipali kien f’dak li għandu x’jaq-sam mas-servizzi ta’ wara t-twelid. 
ILFOND GLOBALI
Għalkemm il-Kenja hija benefiċjarju prinċipali tal-Fond Globali, l-għotjiet ġew implimentati b’dewmien serju, bir-riżultat li l-parti l-kbira tal-miri mhux ser jintlaħqu u l-baġits tnaqqsu wara Fażi I.ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 55
MALAWI
ĦARSA ĠENERALI LEJN ISSITWAZZJONI TASSAĦĦA 
Il-Malawi għandu waħda mill-ogħla rati ta’ prevalenza tal-HIV/AIDS 
(madwar 14 %) fid-dinja. Ir-rata ta’ prevalenza għolja tal-HIV/AIDS wasslet għal żieda kbira fit-tuberkulosi, l-għadd ta’ każijiet irdoppja mill-1994 sal-2004. Huwa jsofri wkoll ħafna mill-malarja, u din hija 
il-kawża l-aktar komuni rrapportata tal-mortalità kemm fl-adulti u kif ukoll fit-tfal. Anke jekk kien hemm titjib mill-2000, il-Malawi 
xorta għad għandu waħda mill-ogħla rati ta’ mortalità materna fid-
dinja b’984 għal 100 000 twelid ħaj. Bl-istess mod filwaqt li sar xi 
progress fir-rigward tal-mortalità tat-tfal, li naqset għal 76 għal kull 
1 000 twelid ħaj, din xorta tibqa’ qasam ta’ tħassib kbir. Is-servizzi tas-saħħa tal-Malawi kellhom nuqqas kbir ta’ riżorsi biex ilaħħqu ma’ dawn il-problemi, b’għadd limitat ħafna ta’ persunal tas-saħħa kkonċentrat fiż-żoni urbani. 
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI 
Is-Sostenn tal-Baġit Ġenerali ma kienx meqjus li għandu effett sini-fikanti fit-titjib tas-servizzi tas-saħħa sa nofs l-2007. Sa mill-2005, 
meta reġa’ beda s-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, il-Gvern kien iffoka 
fuq l-użu tas-sosntenn baġitarju biex jgħin jibni reputazzjoni tajba tal-ġestjoni finanzjarja milli biex jespandi l-infiq baġitarju favur 
il-foqra. Iżda, pemezz tal-influwenza tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, il-Kummissjoni kkontribwiet biex tassigura li l-Gvern iżomm l-allo-kazzjoni tal-baġit tas-saħħa f’minimu ta’ 10,7 % tal-baġit nazzjonali ġenerali. Issa li ntlaħaq il-HIPC Completion Point, ser ikun possibb-li aktar infiq diskrezzjonali, inkluż għas-saħħa. 
PROĠETTI TALFEI
Il-proġett tat-8 FEI ħoloq servizz nazzjonali ta’ trasfużjoni tad-
demm li kien qed ikopri madwar terz u nofs tal-bżonnijiet nazzjo-
nali. Filwaqt li dan kien inqas minn dak speċifikat fl-Akkordju  
Finanzjarju, xorta waħda kien jirrappreżenta progress konsidere-
voli minħabba l-isfidi diffiċli kulturali, kif ukoll organizzattivi li 
l-proġett kellu jegħleb. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 56
PROĠETTI TALLINJA TALBAĠIT ĠENERALI 
Tkabbir tas-Servizzi tas-Saħħa sesswali u Riproduttivi (SRH) 
u l-HIV/AIDS għaż-żgħażagħ
Il-proġett jimmira li jżid l-użu ta’ servizzi SRH adattati għaż-
żgħażagħ u l-adozzjoni ta’ prattiċi ta’ sess aktar protett billi jaħdem 
minn ġo l-NGOs u ċ-ċentri taż-żgħażagħ. Minħabba dewmien inizjali, 
jista ma jkunx possibbli li jinkisbu l-objettivi kollha tal-proġett. 
Promozzjoni tal-Bidla fl-Imġieba u Żieda fl-Aċċess għas-
Servizzi SRH fid-Distrett ta’ Thyolo 
Il-proġett kien qed jagħmel kontribut prezzjuż, partikolarment billi 
jtejjeb l-aċċess għall-kontinwità ta’ kura tal-HIV, sostenn u trat-
tament, servizzi PMTCT u servizzi VCT f’dan id-distrett fqir tan-
Nofsinhar tal-Malawi.
Is-Saħħa taż-Żgħażagħ u t-Tfal fir-Reġjuni Ċentrali u tan-
Nofsinhar tal-Malawi 
Il-proġett qed jagħti riżultati tajba, b’żieda fl-għadd ta’ żgħażagħ li 
jieħdu l-VCT fiċ-ċentri mmirati taż-żgħażagħ u tas-saħħa u tnaqqis 
fil-tqala fost it-tfajliet tal-iskola. 
ILFOND GLOBALI
B’mod ġenerali, il-Fond Globali qed jipproduċi riżultati sinifikanti, l-aktar notevoli billi jippermetti tkabbir kbir fid-dispożizzjonijiet 
tal-ARV, minn ftit eluf fl-2004 għal 100 000 sa nofs l-2007. Ħafna mill-komponenti l-oħra tal-proġett Round 1 HIV/AIDS, wara xi  dewmien, kienu resqin lejn kisbiet importanti, inkluż il-komponent ta’ Sostenn tas-Sistemi tas-Saħħa, li kien qed jgħin fit-taħriġ ta’ għadd kbir ta’ persunal, b’mod partikolari fil-livell tal-ħaddiema tas-saħħa komunitarji. Il-qasam bl-aktar problemi kien il-kompo-nent PMTCT. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 57
MALI
ĦARSA ĠENERALI LEJN ISSITWAZZJONI TASSAĦĦA 
Il-Mali għandu proporzjon ta’ mortalità materna (1 200 għal kull 
100 000 twelid ħaj) u rata ta’ mortalità tat-tfal (219 għal kull  1 000 fl-2004) għolja ħafna. Ir-rata ta’ prevalenza tal-HIV/AIDS hija relattivament baxxa (1,9 %) imma t-tuberkulosi hija mifruxa (578 każ għal kull 100 000 ruħ) u l-malarja tkompli tkun waħda 
mill-kawżi prinċipali tal-mortalità fost it-tfal. Mard prinċipali ieħor 
jinkludi infezzjonijiet tan-nifs gravi, dijarea, id-dudu ta’ Ginea, 
is-schistosomiasis kif ukoll problemi li qed jikbru b’mard kroniku bħad-dijabete u mard tal-qalb. 
Filwaqt li sar investiment sinifikanti fl-infrastruttura tas-saħħa  
u l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa tjieb globalment, baqa’ problemi 
serji. M’hemmx politika tar-riżorsi umani xierqa, li tirriżulta f’dis-
ponibilità baxxa, allokazzjoni ġeografika mhux xierqa, u kapaċità, 
motivazzjoni u standards etiċi inadegwati tal-persunal. Il-proċess ta’ deċentralizzazzjoni ma kienx akkumpanjat bi trasferiment suffiċjenti 
ta’ riżorsi umani u finanzjarji. B’mod ġenerali, il-kwalità tas-ser-
vizzi tas-saħħa tibqa’ baxxa u s-servizzi tas-saħħa huma għolja wisq 
għall-iktar foqra. 
SOSTENN TALBAĠIT ĠENERALI 
Kuntrarju għall-impenn li sar mill-akkordju ta’ finanzjament tas-Sostenn tal-Baġit Ġenerali, il-Gvern ma żiedx is-sehem tal-baġit tas-
saħħa, filwaqt li l-fondi pubbliċi jibqgħu jkunu allokati b’mod mhux ugwali bejn ir-reġjuni. Barra dan, il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi 
għadha dgħajfa, b’riskju fiduċjarju għoli u effiċjenza u effettività baxxa tal-infiq pubbliku. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 58
PROĠETTI TALFEI
Il-proġett PASS tat-8 FEI ikkontribwixxa għall-objettiv tiegħu li 
jsaħħaħ il-kapaċità tal-Ministeru tas-Saħħa imma mhux għall-
objettiv l-ieħor li jtejjeb il-kwalità tas-servizzi tas-saħħa. Il-proġett ma kienx f’pożizzjoni li jġib miegħu tali titjib peress li dan kien jeħtieġ l-adozzjoni ta’ riformi strutturali kbar. 
PROĠETTI TALLINJA TALBAĠIT ĠENERALI 
Titjib fis-Saħħa Riproduttiva tan-Nisa fit-Tramuntana tal-Mali
Il-proġett ikkontribwixxa b’mod sinifikanti biex itejjeb it-taħriġ tal-
ħaddiema tas-saħħa u biex jipprovdi tagħmir, imma l-proġett kien qasir wisq biex jagħmel impatt ta’ veru fuq il-mortalità materna. 
Azzjoni BioMali
Dan il-proġett għat-titjib biex jinstabu l-HIV/AIDS, it-TB u l-malarja 
f’Mali wassal għat-twaqqif ta’ netwerk ta’ laboratorji għalkemm kien 
hemm xi dewmien fit-tħarriġ tal-persunal dwar kif għandu jintuża t-tagħmir mogħti. Il-monitoraġġ taż-żieda fir-rati ta’ sejba kien 
problematiku. 
Approċċ Parteċipatorju biex Jittejjeb l-Aċċess għall-Kura tas-
Saħħa għall-Pazjenti tat-TB
Dan il-proġett reġjonali, li jkopri wkoll il-Benin, Burkina Faso  
u s-Senegal, kien qed jikkontribwixxi għal titjib fis-sejba tat-TB u segwitu sussegwenti. ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 59
Tisħiħ tal-Kapaċità Lokali għall-Ġlieda kontra l-HIV/AIDS
Dan il-proġett, li għadu fi stadju bikri, jimmira li jnaqqas it-tras-
missjoni sesswali u mill-omm għall-wild f’reġjuni ifqar tat-Tramun-
tana tal-Mali permezz ta’ involviment akbar tas-soċjetà ċivili u billi jtejjeb il-kwalità tas-servizzi tas-saħħa. 
ILFOND GLOBALI 
L-għotja tal-malarja kienet ikkontribwiet għall-provvista ta’ xbieki tas-sodda u taħriġ lill-persunal tas-saħħa. L-għotja tal-HIV/AIDS ikkontribwiet għaż-żieda fl-għadd ta’ nies fuq ARVs minn 600 għal 12 800 fuq il-perijodu 2005-2007. Għall-għotja tat-TB, il-kompo-nent tat-trattament kien iktar ta’ suċċess minn dak tal-prevenzjoni. Il-komponent tat-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa kien qed jiltaqa’ ma’ 
xi diffikultajiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-bini u t-tagħmir 
tal-laboratorju nazzjonali.ANNESS III
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 60
LISTA TA’ PROĠETTI EŻAMINATIANNESS IV
Pajjiż Titolu tal-ProġettAmmont tal-
ProġettLivell
PROĠETTI TAL-FEI
Angola Programm ta’ Sostenn lis-Settur Pubbliku 25,0 Mhux sodisfaċenti
Benin Sostenn lis-Settur tas-Saħħa 10,2 Parzjalment SodisfaċentiBurundi Sostenn Transitorju lis-Settur tas-Saħħa (PATSBU) 4,1 Mhux sodisfaċentiĊad Sostenn lill-Politika tas-Saħħa 42,0 Mhux sodisfaċentiIl-Kosta tal-Avorju Programm ta’ Emerġenza u Rijabilitazzjoni Fażi 1 34,0 Sodisfaċenti
Kenja Servizzi u Sistemi tal-Iżvilupp tas-Saħħa ﬁ  d-Distrett 15,0 Sodisfaċenti
Lesoto Sostenn lir-Riforma tas-Settur tas-Saħħa 1,8 Parzjalment SodisfaċentiMalawi Servizz ta’ Trasfużjoni tad-Demm ﬁ  l-Malawi 9,4 Parzjalment Sodisfaċenti
Mali Programm ta’ Sostenn lis-Settur tas-Saħħa 10,5 Parzjalment Sodisfaċenti
Sierra Leone Programm ta’ Sostenn lis-Settur tas-Saħħa 28,0 Mhux sodisfaċenti 
Sważiland Programm ta’ Prevenzjoni u Kura tal-HIV/AIDS 4,3 Parzjalment SodisfaċentiUganda Żvilupp tar-Riżorsi Umani għas-Saħħa 17,0 Sodisfaċenti
PROĠETTI INTRA-AKP 
8 Pajjiżi Sħubija bejn il-KE/l-AKP/il-WHO fuq l-MDG tas-Saħħa 25,0 Parzjalment Sodisfaċenti
14-il Pajjiż Programm tal-WHO għall-eradikazzjoni tal-Poljo 26,8 Parzjalment Sodisfaċenti
41 Pajjiż Sħubija bejn il-KE/l-AKP/il-WHO dwar il-Politika Farmaċewtika 24,6 Mhux sodisfaċenti22 Pajjiż Saħħa Sesswali u Riproduttiva KE/AKP/UNFPA/IPPF 32,0 Sodisfaċenti3 Pajjiżi Żvilupp taċ-Ċentri Multipli ta’ Prova għall-Vaċċin kontra l-Malarja 7,0 Mhux sodisfaċenti
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 61
Pajjiż Titolu tal-ProġettAmmont tal-
ProġettLivell
PROĠETTI TAL-LINJA TAL-BAĠIT ĠENERALI TAS-SAĦĦA
Kenja Inizjattiva tas-Saħħa Sesswali u Riproduttiva fost l-Adolexxenti 2,6 Parzjalment Sodisfaċenti
KenjaAċċess akbar għal u Użu ta’ Servizzi Bażiċi u Komprensivi tal-Kura 
Ostetrika2,2 Sodisfaċenti
KenjaApproċċ Komprensiv biex Jintlaħqu Dawk l-Aktar ﬁ  r-Riskju u Dawk 
milquta mill-HIV/AIDS4,4 Parzjalment Sodisfaċenti
Kenja Uzazi Bora – Servizzi għall-Omm u t-Tarbija – Attivitajiet tal-HIV 1,3 Parzjalment Sodisfaċenti
MalawiTkabbir tas-Servizzi dwar is-Saħħa Sesswali u Riproduttiva u l-HIV/
AIDS għaż-Żgħażagħ2,25 Parzjalment Sodisfaċenti
MalawiPromozzjoni ta’ Bidla ﬂ  -Imġiba u Aċċess Akbar għas-Servizzi tas-Saħħa 
Sesswali u Riproduttivi1,35 Sodisfaċenti
Mali Titjib tas-Servizzi tas-Saħħa Riproduttiva ﬁ  t-Tramuntana tal-Mali 1,6 Sodisfaċenti
Mali ‘Azzjoni BioMali’ 3,6 Parzjalment Sodisfaċenti
MaliApproċċ Parteċipatorju biex Itejjeb il-Kwalità u l-Aċċess għall-Kura tas-
Saħħa għall-Pazjenti tat-TB4,5 Parzjalment Sodisfaċenti
Burundi, Kenja, Możambik Programm tal-Ġlieda kontra l-AIDS 2,0 Mhux sodisfaċentiBurundi, Ginea,
ĦaitiTisħiħ Reċiproku ta’ Parteċipanti Privati ta’ quddiem nett u pubbliċi, 
Prevenzjoni tal-Infezzjonijiet u Dispożizzjoni ta’ Kura tas-Saħħa Kompleta għal Nies li jgħixu bl-HIV/AIDS3,9 Parzjalment Sodisfaċenti
Benin,
Rep. Dem. tal-KongoProgramm għall-Iżvilupp ta’ Kura HIC Integrata għall-Pazjenti tat-TB li 
għandhom l-HIV/AIDS4,3 Mhux sodisfaċenti
Zambia, L-Afrika t’Isfel Il-Bini ta’ Kapaċità Lokali u Pussess ta’ Vaċċin tal-HIV ﬂ  -Afrika t’Isfel 3,0 Mhux sodisfaċenti
Malawi, L-Afrika t’Isfel Żieda ﬁ  l-Prevenzjoni u t-Trattament tat-TB 4,5 Parzjalment Sodisfaċenti
PROĠETTI KOFINANZJATI MILL-NGO RELATATI MAL-LINJA TAL-BAĠIT TAS-SAĦĦA
LesotoKura mid-Dar għal Persuni bl-HIV/AIDS jew mard terminali 
u għall-Iltima0,7 Parzjalment Sodisfaċenti
Mali Tisħiħ tal-Kapaċità Lokali għall-Ġlieda kontra l-HIV/AIDS 1,0 Parzjalment Sodisfaċenti
MalawiSaħħa taż-Żgħażagħ u t-Tfal ﬁ  r-Reġjuni Ċentrali u tan-Nofsinhar 
tal-Malawi0,75 Sodisfaċenti
Sważiland Proġett Integrat tal-HIV/AIDS u l-għejxien 0,75 Parzjalment SodisfaċentiANNESS IV
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara IRRISPOSTI 
TALKUMMISSJONI
SOMMARJU EŻEKUTTIV
I.
Il-Kummissjoni tixtieq tirringrazzja lill-Qorti 
Ewropea tal-Awdituri għax-xogħol tagħha  
dwar l-għajnuna tal-KE għall-iżvilupp fir-rigward tas-servizzi tas-saħħa fl-Afrika  Sub-Saħarjana (ASS). Dan jipprovdi analiżi  
interessanti b’riżultati u tagħlimiet miksuba 
li jagħtu l-opportunità lill-Kummissjoni biex tiċċara diversi kwistjonijiet li jirriżultaw mix-
xogħol ta’ verifika tal-Qorti. 
II.
Il-politika tal-Kummissjoni tagħraf li l-prog-
ress tas-sostenn lejn riżultati aħjar fis-settur tas-saħħa jitlob strateġija komprensiva li tit-tratta l-limiti eżistenti permezz tal-istrumenti 
l-aktar adatti u l-qsim tax-xogħol ma’ kontri-
buturi oħra. Għalhekk, “fil-livell tal-pajjiżi, 
il-Komunità tuża sensiela ta’ interventi kum-
plementarji inkluż: is-sostenn makroekono-miku konness ma’ riżultati mtejba fis-saħħa; 
sostenn lis-setturi li għandhom impatt akbar 
fuq l-effetti tas-saħħa, u sostenn dirett għas-
settur tas-saħħa” (Komunikazzjoni dwar  is-Saħħa u t-Tnaqqis tal-Faqar).
Skont l-impenji tal-politika tagħha, il-Kum-
missjoni baqgħet sensittiva għall-importanza 
tat-tisħiħ tas-sistemi tas-saħħa billi żammet 
il-finanzjament dirett tagħha għas-saħħa fil-
livell tal-pajjiżi, is-sostenn ġenerali miżjud 
tal-baġit kif ukoll il-kontribuzzjoni tagħha  għal inizjattivi globali.
Fil-Kummissjoni l-konsulenza dwar is-saħħa 
tinżamm fil-limiti tad-deċiżjonijiet tal-allo-
kazzjoni tar-riżorsi. Madankollu, mekkaniżmi 
bħal ngħidu aħna, fil-livell tal-pajjiżi, il-
“Fond għall-Kooperazzjoni Teknika” (FKT)  jew, b’mod aktar speċifiku f’livell ta’ Kwar-
tieri Ġenerali, il-“Konsulenza Tenknika  Esterna” (KTE) tista’, għal kompiti speċifiċi, tipprovdi sostenn tekniku għas-servizzi tal-Kummissjoni.
63
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara III.
Il-Kummissjoni tkompli bl-isforzi tagħha biex 
ittejjeb il-pass u l-prevedibbiltà tal-għajnuna tagħha għas-settur tas-saħħa: din tinkludi li jiġu privileġġjati l-Approċċ għas-Settur Kollu (ASK), is-Sostenn Baġitarju Settorjali (SBS)  fejn il-kondizzjonijiet jippermettu, kif ukoll tip ta’ terminu itwal u aktar prevedibbli tas-Sostenn Baġitarju Ġenerali (SBĠ) (“Kuntratt MDG”) f’pajjiżi li jkunu mexjin ’il quddiem.
IV.
Il-Kummissjoni taqbel mal-opinjoni tal-Qorti dwar ir-rwol potenzjali tal-SBS, modalità  ta’ għajnuna relattivament ġdida li, skont  l-evidenza disponibbli, il-Kummissjoni hija l-akbar utent tagħha fl-Afrika. Il-Kummis-sjoni diġà użat il-SBS fis-sostenn tagħha  għas-setturi tas-saħħa fil-Możambik, fiż-Żambja u fl-Afrika t’Isfel.
Il-Kummissjoni tqis li l-SBĠ jikkumpli-
menta l-interventi ffukati jew mhux iffu-
kati għas-saħħa u hija impenjata li b’mod  
ġenerali ssaħħaħ aktar l-effikaċja ta’ din  
l-għodda f’relazzjoni ma’ kwistjonijiet set-torjali. Madankollu, il-Kummissjoni tinnota li 
l-effikaċja tas-sostenn baġitarju ġenerali jiġi 
evalwat aħjar f’terminu itwal, peress li f’li-
vell nazzjonali l-progress fir-riżultati jieħu 
ż-żmien għaliex dan jeħtieġ titjib f’sistemi 
kbar, u għaldaqstant ma jistax jitqabbel mal-
progress fir-riżultati fejn jirrigwarda gruppi 
ta’ popolazzjoni iżgħar li jkunu mmirati. 
V.
F’Dokument ta’ Strateġija ta’ Pajjiż relatat  
ma’ pajjiż li fih is-saħħa tkun qed tingħata 
sostenn, il-Kummissjoni tartikola tipi dif-
ferenti ta’ sostenn, previsti fil-politika  
tagħha biex ittejjeb ir-riżultati fis-saħħa,  b’reazzjoni għall-karatteristiċi speċifiċi tal-
pajjiż. Fil-livell tal-pajjiżi l-Kummissjoni qed tkompli ssaħħaħ is-sinerġiji bejn interventi differenti.Matul dawn l-aħħar għaxar snin, il-politika/
qafas ta’ strateġija dwar is-saħħa tjiebet  ħafna fil-pajjiżi tal-AAS, bl-għajnuna tal-WHO (l-Organizzazzjoni Dinjija dwar is-Saħħa)  u tal-imsieħba ewlenin l-oħra kollha tal-iżvilupp (inkluża l-Kummissjoni). Madan-kollu, jeħtieġ li dawn il-linji politiċi jiġu  riveduti u mtejba regolarment. Pereżempju, ir-reviżjonijiet konġunti annwali dwar is-set-tur tas-saħħa li fihom ħafna drabi tkun invo-luta l-Kummissjoni, huwa eżerċizzju li jġib  miegħu żviluppi ġodda għall-politika.
VI. 
Il-Kummissjoni tqis l-allokazzjoni settorjali skont il-linji gwida li jridu jiġu stabbiliti  għall-għaxar reviżjoni ta’ nofs it-terminu  tal-FEŻ. Dawn jagħmlu enfasi fuq l-għanijiet fil-livell tal-pajjiżi, ir-riżultati miskuba  u l-prinċipji tal-appartenenza tal-pajjiż  u l-qsim tax-xogħol. Dawn iqisu wkoll il-fatt li r-riżultati dwar l-MDGs għas-saħħa jistgħu jinkisbu b’metodi differenti, inklużi l-inves-timenti barra s-settur tas-saħħa (l-ilma  u s-sanità, l-edukazzjoni, l-iżvilupp rurali,  it-tmexxija…) u mhux biss permezz ta’ sos-tenn dirett għas-servizzi tas-saħħa.
Il-Kummissjoni se tkompli tgħin lis-sistemi 
tas-saħħa, fejn ikun possibbli b’sostenn għal 
programmi settorjali. L-iżvilupp u ż-żamma 
tar-“Riżorsi Umani għas-Saħħa” (RUS) kif  
ukoll il-finanzjament ta’ sistema tas-saħħa  
huma punti li l-Kummissjoni se ssegwi b’at-tenzjoni u se tkun qed tgħin fiha.
64
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara Il-Kummissjoni taqbel li konsulenza   –
adegwata hija importanti għal dawk  
id-Delegazzjonijiet li jkollhom rwol ta’  kontributur attiv fis-settur tas-saħħa.  
Fejn is-saħħa tkun settur fokali, il-Kum-
missjoni tesplora metodi biex tipprovdi lid-delegazzjoni b’konsulenza adegwata. F’każijiet oħrajn, inkluż għas-sostenn  
baġitarju ġenerali, sħubijiet taċiti u  
d-delegazzjoni tar-responsabbiltajiet lil kontributuri oħra jistgħu jiġu previsti  
fil-kuntest tal-qsim tax-xogħol. Jistgħu  
jiġu kkunsidrati wkoll metodi prammatiċi 
oħrajn bħall-ġbir flimkien tal-esperti  
tal-UE.
L-SBS se jiżdied minn madwar 9 % taħt   –
id-9 FEŻ għal 16 % taħt l-10 FEŻ fis-
setturi kollha ta’ kooperazzjoni. Meta  
l-kondizzjonijiet jintlaħqu, din tkun  
il-modalità ppreferuta fil-pajjiżi b’sos-
tenn programmat għas-settur tas-saħħa. Il-Kummissjoni se tkompli taħdem biex  
tagħmel l-istrument tal-SBĠ tagħha aktar 
effettiv biex tikseb l-għanijiet tagħha,  
inkluż permezz tat-tnedija ta’ Kuntratti 
MDG. 
Il-Kummissjoni se tkompli tuża l-proġetti  –
biex tiżviluppa u ssaħħaħ is-sistemi, par-tikolarment f’pajjiżi milquta b’sitwazzjo-nijiet ta’ dgħufija. 
F’pajjiżi b’ambjent ta’ ASK, is-sostenn għall-
iżvilupp tal-politika jingħata wkoll per-
mezz ta’ djalogu dwar il-politika settorjali  
(l-involviment fi gruppi ta’ ħidma speċifiċi; 
il-parteċipazzjoni f’reviżjonijiet konġunti  bejn il-Gvern – is-settur tas-saħħa kontri-butur) kif ukoll proġetti; Il-bini tal-kapaċità, skont l-“Aġenda Accra  
għall-Azzjoni” (Settembru 2008), trid tiġi  
implimentata iżjed permezz ta’ fondi miġbura biex jissaħħu l-kapaċitajiet nazzjonali, billi 
jsir l-aħjar użu mill-ħiliet esperti lokali.
Wara l-Verifika tal-Qorti ġie stabbilit   –
Grupp ta’ Bejn is-Servizzi speċifiku biex jiddefinixxi x’għandha tagħmel il-Kum-missjoni fil-livell tal-pajjiżi biex tiżgura użu aktar effiċjenti tar-riżorsi finanzjarji tal-Fond Globali. 
Din il-gwida dwar l-użu speċifiku tal- –
istrumenti differenti fir-rigward tas-set-tur tas-saħħa, inkluż dwar l-użu tagħhom 
flimkien, se tiġi rriveduta fil-“linji gwida 
dwar l-ipprogrammar tas-saħħa” li  
bħalissa qed ikunu aġġornati biex iqisu 
aħjar l-iżviluppi usa’ tal-istrumenti tal-KE 
(pereżempju, il-Kuntratti MDG).
Il-Kummissjoni taqbel u hija konvinta li  –
politika u qafas ta’ strateġija tajbin dwar 
is-saħħa huma meħtieġa ħafna biex is-
sistema tas-saħħa tiġi żviluppata b’mod 
effettiv. Din se tkompli tippromwovi  l-iżvilupp u l-adozzjoni ta’ linji politiċi  
dwar is-saħħa li jkunu ddefiniti tajjeb bl-interventi kumplementari kollha previsti bil-politika tagħha.
65
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara INTRODUZZJONI
1.
L-Afrika Sub-Saħarjana tinsab lura biex tik-
seb ħafna mill-MDGs, partikolarment dawk relatati mas-saħħa.
Il-progress dwar MDGs relatati mas-saħħa  
huwa marbut mat-titjib f’diversi setturi  (l-edukazzjoni, l-ilma u s-sanità, is-sigurtà  fl-ikel …). Għaldaqstant, sabiex jingħata  
appoġġ għall-progress lejn riżultati aħjar  fis-saħħa, jeħtieġ li jkun hemm strateġija  
komprensiva li tittratta l-limiti eżistenti per-
mezz tal-iktar strumenti adegwati kif ukoll 
permezz tal-qsim tax-xogħol ma’ kontribu-
turi oħra.
OSSERVAZZJONIJIET DWAR 
LALLOKAZZJONI U LINFIQ TARRIŻORSI GĦASSETTUR TASSAĦĦA
7.
Il-Kummissjoni tixtieq tpoġġi l-verifika dwar 
l-għajnuna tal-KE għall-iżvilupp fis-servizzi 
tas-saħħa fl-Afrika Sub-Saħarjana fil-pers-
pettiva tal-approċċ ġenerali tagħha għall-
għajnuna għall-iżvilupp.
Il-politika tal-Kummissjoni tirrikonoxxi li biex 
jiġi appoġġat l-iżvilupp lejn riżultati aħjar fis-saħħa jeħtieġ li jkun hemm strateġija kom-prensiva li tittratta l-limiti eżistenti permezz 
tal-iktar strumenti adegwati u l-qsim tax-
xogħol ma’ kontributuri oħra. Għaldaqstant, “fil-livell tal-pajjiżi, il-Komunità tuża sen-
siela ta’ interventi kumplementari inklużi:  
is-sostenn makroekonomiku marbut ma’  
riżultati mtejba fis-settur tas-saħħa; sostenn għas-setturi li għandhom impatt usa’ fuq  ir-riżultati tas-saħħa u sostenn dirett għas-settur tas-saħħa” (Komunikazzjoni dwar  is-Saħħa u t-Tnaqqis tal-Faqar).Filwaqt li l-Kummissjoni impenjat ruħha  
b’mod qawwi fir-rigward tas-saħħa, din qatt 
ma stabbiliet formalment mira, f’termini ta’ persentaġġ ta’ riżorsi allokati għas-saħħa  
għall-FEŻ. Barra minn hekk, il-Kummissjoni 
hija tal-opinjoni li l-miri bbażati fuq inputs finanzjarji qed ikunu dejjem inqas adattati biex jirriflettu l-impenji kurrenti fil-qafas  
tal-aġenda dwar l-effikaċja tal-għajnuna  
u l-impatt reali li l-Kummissjoni għandha fir-rigward tal-linji politiċi tal-pajjiżi msieħba.
L-approċċ ta’ żvilupp bażiku tal-Kummissjoni 
jiffoka fuq it-tnaqqis tal-faqar u, f’dan il-kun-
test, fuq it-titjib fis-setturi soċjali. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonċentra fuq li jinkisbu 
r-riżultati ta’ żvilupp imkejla fuq l-indikaturi 
ta’ prestazzjoni. Huwa sekondarju jekk dawn 
ir-riżultati/indikaturi jintlaħqux b’inputs  
finanzjarji ogħla jew aktar baxxi, diretti jew 
indiretti.
Il-Kummissjoni taqbel li m’hemm l-ebda  
metodu rikonoxxut biex l-għajnuna tal-SBĠ 
jiġi attribwit għal setturi speċifiċi. Bl-istess 
mod, iIl-Kummissjoni tieħu nota tal-
metodoloġija tal-verifika u r-riżultati tagħha. Madankollu, il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza 
li minħabba l-funġibbiltà tal-fondi, kemm is-sostenn baġitarju mmirat kif ukoll dak mhux immirat jikkontribwixxi biex ikun iffinan-zjat l-baġit kollu u mhux biss parti minnu.  Il-kontribuzzjoni mogħtija minnhom għall-
finanzjament tas-settur tas-saħħa għandha, għalhekk, tkun l-istess. Minħabba tan-nuqqas 
ta’ metodu internazzjonalment rikonoxxut  
biex l-għajnuna tal-SBĠ jiġi attribwit għal  
setturi speċifiċi, il-Kummissjoni ma tindiriz-zax riżultati speċifiċi dwar riżorsi finanzjarji iżda beħsiebha taħdem lejn metodoloġija ta’ rappurtar li tiffoka fuq l-indikaturi ta’ pres-tazzjoni u fuq l-effikaċja tal-għajnuna skont 
l-Aġenda Accra għall-Azzjoni u l-prinċipji ta’ Pariġi (Appartenenza, Allinjament, Armoniz-
zazzjoni, Ġestjoni għar-Riżultati ta’ Żvilupp 
u Kontabbiltà Reċiproka).
66
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 12.
b)
Il-Kummissjoni tinnota li s-sehem ta’ “70 %” li l-Qorti toħroġ mill-IEO (L-Uffiċju għall-
Evalwazzjoni Indipendenti)/ l-Istudju IMF  
jirreferi biss għall-użu ta’ għajnuna addizzjo-nali iżda irrispettivament mill-modalitajiet u setturi. Għalhekk dan is-seħem mhuwiex rela-
tat mal-ammont totali tal-għajnuna tal-baġit 
jew flussi totali tal-għajnuna. L-appoġġ mill-baġit huwa dejjem ikkunsidrat meta jkunu  
qed jiġu determinati n-nefqiet pubbliċi,  
inkluż għas-saħħa, u l-aħjar mod kif jistgħu 
jiġu ffinanzjati. Meta dan ifisser it-tnaqqis  
tad-dejn pubbliku jew iż-żieda tar-riżervi,  l-għajnuna li ma tintnefaqx immedjatament 
iżżid il-kapaċità futura tan-nefqa inkluż fis-
settur tas-saħħa. 
15. 
Il-Kummissjoni tinnota li hemm nuqqas ta’ 
għajnuna internazzjonali għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw, b’mod partikolari l-Afrika Sub-
Saħarjana. Dan jaffettwa l-oqsma kollha,  
inklużi s-sistemi tas-saħħa. 
L-għażliet ta’ programmar tal-kontribu-
turi qed jirriflettu iżjed il-prinċipji mif-tiehma internazzjonalment tal-effikaċja  tal-għajnuna, bħalma huma l-appartenenza tal-pajjiż u l-qsim tax-xogħol fost il-kontri-buturi. Il-frammentazzjoni eċċessiva tal-
għajnuna żżid l-ispejjeż amministrattivi billi 
tagħmel il-ġestjoni tal-għajnuna partikolar-ment kumplessa u thedded is-sistemi tal-
pajjiżi msieħba.
Il-Kummissjoni u l-Istati Membri ntrabtu  
b’politika b’saħħitha dwar il-qsim tax-xogħol, kif rifless fil-Kodiċi ta’ Mġiba tal-UE dwar il-Kumplementarjetà u d-Diviżjoni tax-Xogħol fil-Politika tal-Iżvilupp tal-2007. L-ipprogrammar tal-fondi tal-FEŻ isir b’mod 
konġunt mal-pajjiż sieħeb u f’konsultazzjoni 
mal-Istati Membri: l-istrateġiji tal-pajjiż  għall-10 FEŻ ġew ippreżentati lill-Kumitat  
tal-FEŻ u kkunsidrati permezz tar-reazzjoni-
jiet rilevanti tal-Istati Membri għall-problemi tal-pajjiżi msieħba, filwaqt li ġie kkunsidrat is-sostenn ipprovdut mill-imsieħba l-oħra  
tal-iżvilupp. Barra minn hekk, fil-kuntest  
tal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-24 ta’ Ġunju 2008 dwar l-Aġenda tal-UE dwar 
l-MDGs, l-UE b’mod kollettiv intrabet li żżid 
– f’relazzjoni mal-prospetti ta’ ODA miżjud 
tal-UE – l-appoġġ tal-UE għas-saħħa (€ 8 bn 
sal-2010, €6 bn għall-Afrika Sub-Saħarjana). F’dan ir-rigward, ir-rwol tat-tlaqqigħ tal-KE 
fil-qsim tax-xogħol applikat għas-saħħa se 
jkun wieħed prinċipali.
16. 
Il-Kummissjoni se tipprovdi sostenn dirett  
lis-settur tas-saħħa taħt l-10 FEŻ lil 15-il  pajjiż tal-ASS, li 8 minnhom huma affettwati 
b’sitwazzjonijiet ta’ dgħufija. In-numru ta’  
dawn il-pajjiżi li jirċievu sostenn dirett mill-
Kummissjoni għas-settur tas-saħħa tagħhom 
żdied marġinalment minn 7 fid-9 għal  8 fl-10 FEŻ.
17. 
Is-sħubijiet globali (pereżempju, il-Fond Glo-bali, il-GAVI/l-Alleanza Globali għall-Vaċċini u t-Tilqim) fil-fatt ġibdu lejhom finanzjament 
sinjifikanti, kultant b’dannu għat-Tisħiħ tas-Sistemi Sanitarji nazzjonali (TSS). 
Madankollu, din tikkontribwixxi għal pro-
vvista kbira ħafna ta’ mediċini, vaċċini u pro-dotti preventivi/kurattivi biex jiġu miġġielda l-AIDS kif ukoll mard komuni ħafna bħal,  pereżempju, il-malarja, it-tuberkolożi jew  il-ġidri.
67
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara Barra l-kontribuzzjoni tagħha għall-Fond  
Globali, il-Kummissjoni tappoġġa wkoll it-
TSS, permezz ta’ azzjonijiet differenti biex  titnaqqas il-kriżi fir-RUS, sabiex il-mediċini 
essenzjali jsiru aktar disponibbli u bi prez-
zijiet li jistgħu jintlaħqu aktar jew biex  issaħħaħ il-finanzjament tas-saħħa. Fil-pajjiżi li fihom is-“saħħa” hija settur appoġġat bil-
Programm Indikattiv Nazzjonali, it-TSS huwa, 
bla dubju, l-għan ċentrali tas-sostenn tal-KE, preferibbilment permezz ta’ ASK.
18. 
Fejn il-Kummissjoni tkun involuta indiret-
tament fis-settur tas-saħħa, partikolarment permezz ta’ SBĠ marbut mas-setturi soċjali 
jew linji baġitarji u finanzjament intra-AKP, 
iridu jiġu miftiehma sħubijiet taċiti ma’  
kontributuri oħra (UE) fid-dawl tal-Kodiċi  
ta’ Mġiba dwar il-Kumplementarjetà u  
d-Diviżjoni tax-Xogħol, u l-koordinazzjoni  
żgurata fi ħdan il-grupp ta’ kontributuri ta’ Sostenn Baġitarju.
Id-delegazzjonijiet jistgħu jkunu appoġġati 
wkoll mill-Kwartieri Ġenerali (KĠ). Is-servizzi 
tal-familja Relex ġabru mill-ġdid il-ħiliet  esperti tagħha fil-qasam tas-saħħa f’timi-
jiet dwar is-saħħa fi ħdan id-DEV u l-AIDCO. Din wasslet biex ittejjeb b’mod sostanzjali s-sostenn tekniku għad-Delegazzjonijiet, fi djalogu politiku mal-pajjiżi msieħba kif ukoll fl-identifikazzjoni/formulazzjoni/implimen-
tazzjoni tal-interventi fil-qasam tas-saħħa.
a) 
Mhux biss biex tappoġġa l-“operazzjonijiet” 
tal-Fond Globali, iżda wkoll biex tħeġġeġ  lill-Fond biex jintegra l-attivitajiet tiegħu  fil-linji politiċi nazzjonali u biex issaħħaħ  is-sistemi tas-saħħa.d) 
F’pajjiżi fejn l-infezzjoni ta’ HIV hija komuni 
ħafna, id-Delegazzjonijiet qed jieħdu miżuri biex jiżguraw li l-professjonisti kollha respon-
sabbli minn proġett/programm, ikunu jistgħu 
“jagħżlu” l-HIV/AIDS fil-qasam ta’ kompe-tenza tiegħu/tagħha, anke jekk dan/din ma jkunx speċjalista tas-saħħa. Pereżempju, id-
Delegazzjonijiet tal-KE fl-Afrika t’Isfel qed  
ilestu gwida dwar l-“Integrazzjoni tal-HIV  u l-AIDS f’setturi u programmi”. Diversi Dele-
gazzjonijiet (pereżempju, il-Botswana) diġà 
wettqu taħriġ speċifiku dwar l-integrazzjoni 
tal-HIV/AIDS għall-impjegati tagħhom.
20. 
Il-Kummissjoni qed tesplora safejn il-qsim  
tax-xogħol jagħti opportunitajiet għall-
użu konġunt tal-esperti. Il-problema hija  
li l-Istati Membri tal-UE ukoll qed inaqqsu  
l-ħiliet esperti settorjali tagħhom u dawn  
jistgħu joqogħdu lura milli jidħlu fi ftehi-miet formali u vinkolanti. 
Filwaqt li hija mixtieqa iktar kooperazzjoni 
mal-konsulenti tas-saħħa tal-ECHO, hemm  
limiti safejn dawn jistgħu jintużaw fl-iżvilupp ta’ politika, għaliex il-profil professjonali  
tagħhom normalment jitlob li dawn imexxu għajnuna umanitarja f’każijiet ta’ emerġenza, li huwa differenti mill-profil professjonali  ta’ analista jew ta’ konsulent fil-politika tas-saħħa biex jappoġġa t-tisħiħ tas-sistemi tas-
saħħa.
24. 
Il-Kummissjoni tilqa’ ir-rimarka tal-Qorti  
dwar il-pass u l-previdibbiltà tal-finanzja-ment tal-SBĠ taħt id-9 FEŻ. Din tinnota li  taħt l-10 FEŻ, din qed tippjana li ttejjeb aktar il-prevedibbiltà tal-istrument tagħha dwar  l-SBĠ permezz ta’ “Kuntratti MDG”, fejn il-
kondizzjonijiet ikunu jippermettu.
68
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 25.
a) 
Il-Kummissjoni se tkompli ssaħħaħ is-sis-temi ta’ informazzjoni dwar is-saħħa f’pajjiżi 
msieħba (pereżempju, iż-Żambja) biex iżżid 
il-kapaċitajiet tagħhom fil-ġbir ta’ dejta mar-buta ma’ nfiq ibbażat fuq ir-riżultati.
b) 
Il-kondizzjonijiet tal-eliġibbiltà jistgħu  jaffettwaw il-prevedibbiltà tas-sostenn  
baġitarju iżda joffru garanziji fundamentali 
f’termini ta’ effikaċja tas-sostenn baġitarju. 
L-infiq tal-fondi tal-SBS, meta programm  
ta’ SBĠ idum jew inkella jiġi sospiż tempo-ranjament, ikun possibbli biss meta deter-
jorazzjoni fil-qafas makroekonomiku tkun  
tikkostitwixxi ksur tal-eliġibbiltà tal-SBĠ  
iżda ma titqisx mill-Kummissjoni bħala li qed 
tpoġġi f’riskju l-għanijiet tas-settur. 
Fl-aħħar nett, minn 26 programm ta’ SBĠ iffi-
nanzjat taħt id-9 FEŻ, 19 % kienu affettwati 
b’dewmien jew sospensjonijiet. 
29. 
Il-fatt li ntagħżel numru żgħir biss ta’ appli-kazzjonijiet sottomessi lill-Fond Globali, ma 
jiffaċiltax il-koordinazzjoni tal-għajnuna  pprovduta minn komunità kontributriċi.  Bħalma l-Qorti avżat f’Lesoto, il-Fond Globali pprovda, fis-7 ċiklu tiegħu, USD 33 miljun  biex jgħin lil TOV (Tfal Orfni u Vulnerabb-
li) filwaqt li d-Dokument ta’ Strateġija ta’  Lesoto diġà kien ħejja sostenn sinjifkanti  
għalihom (fi żmien meta ma kien hemm  
l-ebda garanzija li l-applikazzjoni għall-Fond 
kinitx se tkun ta’ suċċess jew le).
31. 
Il-Kummissjoni tilqa’ l-għarfien tal-Qorti li  s-sostenn baġitarju għandu l-potenzjal li  jkollu rwol ewlieni biex itejjeb is-servizzi  tas-saħħa.Id-differenzi bejn l-SBĠ u l-SBS jiġu identifi-
kati b’mod ċar fid-definizzjoni internazzjonali 
eżistenti mogħtija mill-OECD (l-Uffiċċju għall-Kooperazzjoni Ekonomika u Żvilupp)/DAC  
(il-Kumitat dwar l-Għajnuna għall-Iżvilupp). Filwaqt li din id-definizzjoni mhux dejjem tkun applikata b’mod konsistenti minn kulħadd  u kullimkien
1, il-linji gwida u l-prattika tal-KE 
huma applikati b’mod sħiħ skont din.
32. 
Bħala modalità ta’ għajnuna relattivament  
ġdida, l-SBS beda taħt id-9 FEŻ, bl-ewwel  
impenji fl-2003, wara l-pubblikazzjoni tal-Linji 
Gwida dwar l-SBĠ (2002) u dwar l-Appoġġ  għall-Programmi Settorjali (2003). Filwaqt li 
huwa minnu li, s’issa, is-Sostenn għas-Settur 
tas-Saħħa huwa limitat għal numru żgħir ta’ 
pajjiżi, l-evidenza disponibbli għall-Afrika
2 
turi li l-Kummissjoni hija l-akbar utent tas-Sos-
tenn Baġitarju Settorjali fis-setturi kollha.
Meta tqis l-impenn tekniku fit-tfassil u fl-implimentazzjoni ta’ politika settorjali fi  
ħdan djalogu ffokat ma’ medda wiesgħa  
ta’ partijiet interessati meħtieġa mill-SBS,  
il-Kummissjoni temmen li s-setturi fokali  huma dawk fejn dan l-isforz impenjattiv  
biex jintuża l-SBS ikun verament iffokat.  Fejn, madankollu, ir-riżorsi kienu disponib-bli, l-SBS intuża wkoll f’setturi mhux fokali (il-Gana, il-Możambik). 
33. 
L-SBĠ jista’ jkun addizzjonali għal setturi  
fokali għaliex dan jipprovdi opportunità  
unika biex ikun hemm djalogu dwar il-prijo-
ritajiet ta’ politika ġenerali tal-pajjiż sieħeb. L-SBS huwa modalità għall-implimentazzjoni ta’ sostenn settorjali fokali jew mhux fokali.
1 Sħubija Strateġika mal-Afrika, Stħarriġ dwar is-Sostenn 
Baġitarju 2007.
2 Ibid.
69
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 34. 
Hemm opinjoni (u prattika) ċara waħda tal-
Kummissjoni dwar ir-relazzjoni bejn l-SBĠ  u s-sostenn soċjali settorjali. Dan huwa  
ddikjarat b’mod ċar fil-linji gwida preżenti li 
ma jnaqqsux ir-rilevanza tad-dimensjonijiet soċjali tas-settur
3. Il-Kummissjoni qed tipp-
romwovi l-ħolqien ta’ aktar kuxjenza fost  l-impjegati dwar il-konnessjoni bejn is-sos-tenn baġitarju u s-servizzi soċjali.
35. 
Wara li kkontribwiet għal metodu ta’ eval-
wazzjoni stabbilit u użat għall-Evalwazzjoni 
Konġunta tad-DAC (2006), il-Kummissjoni  issa qed taħdem ma’ kontributuri oħra  
ta’ sostenn baġitarju fi ħdan id-DAC biex  
tiżviluppa metodoloġija mtejba li tikkunsi-
dra t-tagħlimiet li nkisbu.
3 “Fi programm ta’ SBĠ maħsub biex jappoġġa politika 
u strateġija nazzjonali, xorta jkun hemm setturi jew oqsma ewlenin fejn trid tingħata attenzjoni partikolari. 
Dawn is-setturi jkunu dawk meqjusa bħala ta’ importanza 
partikolari għas-sostenn għall-istrateġija nazzjonali. 
F’dawk il-pajjiżi fejn is-sostenn qed jingħata għall-PRSPs 
(Dokument ta’ Strateġija dwar it-Tnaqqis tal-Faqar) huwa normali li wieħed jiffoka fuq is-setturi soċjali tal-
edukazzjoni u s-saħħa bħala elementi ewlenin biex 
jitnaqqas il-faqar relatat mad-dħul u dak mhux relatat mad-
dħul” (Linji Gwida paġna 50/51).36. 
Għal kwalunkwe sena, id-deċiżjonijiet  
baġitarji f’termini ta’ spejjeż totali, l-allo-kazzjoni tas-settur tagħhom, il-livell ta’  
defiċit u l-kompożizzjoni tal-finanzjament  
tiegħu jikkunsidraw il-limiti makroekonomiċi preżenti u tal-futur kif ukoll il-livell mis-tenni u d-distribuzzjoni tal-flussi kollha  
ta’ għajnuna. Normalment, għalhekk, la  
jkun hemm u lanqas għandu jkun hemm  relazzjoni ta’ wieħed għal wieħed bejn is-
sostenn baġitarju miżjud u l-infiq miżjud  
fil-qasam tas-saħħa għal kwalunkwe sena.  
Madankollu, maż-żmien l-għotjiet baġitarji 
jappoġġaw il-ħolqien tal-ispazju fiskali  meħtieġ għall-ispejjeż żejda. Permezz tad-
djalogu u l-kondizzjonijiet tiegħu, is-sos-
tenn baġitarju tal-KE ħafna drabi ta spinta 
wkoll għal allokazzjoni baġitarja ogħla għas-
saħħa. Madankollu, dan mhux dejjem tqies 
bħala l-iktar prijorità urġenti bħal meta  
l-problemi relatati ma’ eżekuzzjoni baġitarja jfixklu l-impatt ta’ allokazzjonijiet ogħla.  
Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni  
ġeneralment tippreferi tiffoka fuq l-indika-
turi tar-riżultat li jirreġistraw titjib fil-livell 
ta’ benefiċjarji. 
37. 
Filwaqt li tkattar it-tisħiħ tas-sistemi tal-
ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, l-“interpretazzjoni dinamika” tal-Kummissjoni dwar l-eliġibbiltà li tapplika kemm għall-SBĠ kif ukoll għall-
SBS tappoġġa l-isforzi lokali biex jitjieb l-użu effettiv tal-finanzjament baġitarju. B’dan  
il-mod l-SBS jappoġġa t-tweġiba sostenibb-
li għall-infiq pubbliku ineffiċjenti u mhux  
effettiv (fis-saħħa kif ukoll f’oqsma oħra) li minnu jibbenefikaw l-modalitajiet kollha ta’ għajnuna li jintużaw fil-pajjiż sieħeb.
L-istħarriġ ta’ riċerka dwar in-nefqa pubblika 
huma illustrattivi ħafna iżda żvelaw li kienet ta’ użu limitat bħala għodda biex jimpen-
jaw lill-awtoritajiet tal-pajjiż fi programm  
ta’ riforma ta’ PFM.
70
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 38. 
Il-progammi ta’ SBĠ jindirizzaw f’diversi  
modi r-riskji msemmija mill-Qorti. 
L-ewwel wieħed huwa l-implimentazzjoni  
regolari tad-dijanjożi tal-PEFA (Nefqa Pubb-lika u l-Kontabbiltà Finanzjarja), li tinkludi indikaturi dwar in-nefqa ta’ livell pri-
marju fis-saħħa u l-edukazzjoni (Indikatur  
ta’ Prestazzjoni Nru 23). It-tieni wieħed  hija l-inklużjoni progressiva tan-nefqa  
deċentralizzata u dekonċentrata fi prog-
rammi ta’ ġestjoni ta’ finanzi pubbliċi. Fi  
ftehim ma’ kontributuri oħra ta’ sostenn  
baġitarju, il-Kummissjoni hija lesta li tuża  l-verifiki finanzjarji u t-testijiet ta’ konfor-
mità meta dawn jitqiesu bħala l-aktar għodda 
utli biex jitnieda l-proċess tar-riforma fil-
Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi (ĠFP). 
Fi kwalunkwe każ, il-modi li fihom il-Kum-
missjoni tamministra dawn ir-riskji jridu  jkunu kumpatibbli mal-fatt li, ladarba  
l-fondi tal-Kummissjoni jiġu ttrasferiti lejn 
it-teżor nazzjonali, dawn jitħalltu mar-riżorsi 
nazzjonali u ma jkunux jistgħu jiġu ntraċċati 
u vverifikati b’mod speċifiku. Dan jgħodd  għall-SBĠ u għall-SBS, li t-tnejn mhumiex  
immirati. 
Fl-SBS tingħata attenzjoni għall-katina  
kollha relatata mar-riżultat kif ukoll għall-allokazzjoni u l-eżekuzzjoni tal-baġit set-torjali. Dan jista’ jkun appoġġat bi djalogu jew b’kondizzjonalità skont il-kuntest  u l-għanijiet speċifiċi ta’ programm partiko-lari ta’ SBS.
39. 
L-SBĠ jappoġġa t-tisħiħ tal-politika globali u tal-qafas istituzzjonali meħtieġa għat-titjib sostenibbli u komprensiv fil-forniment tas-servizzi tas-saħħa. Il-Kummissjoni taqbel li l-eżistenza ta’ linji politiċi dwar is-saħħa ddefiniti b’mod tajjeb iżżid l-effikaċja tat-tipi 
kollha ta’ għajnuna għas-settur, u mis-snin 
90 din diġà appoġġat b’mod attiv l-istabbili-ment ta’ linji politiċi dwar is-saħħa (is-Sene-
gal, iż-Żambja, il-Gana…). Madankollu, l-ASK, il-linji politiċi nazzjonali 
dwar is-saħħa kif ukoll ir-relazzjoni tagħhom 
mal-SBĠ m’għandhomx jiġu mħawda. L-ASK huma arranġamenti li jarmonizzaw is-sos-
tenn tal-kontributuri għall-politika eżistenti 
dwar is-saħħa. Għalkemm is-soltu ma jku-nux allinjati kompletament mas-sistemi  tal-pajjiż bħala sostenn baġitarju, Swaps  
huma żvilupp pożittiv iżda m’għandhomx  
ikunu prerekwiżit għall-SBĠ. Fil-fatt, meta  jitqabbel ma’ djalogu politiku adegwat, tal-
ewwel jista’ jħeġġeġ l-istabbiliment ta’ ASK 
(pereżempju, il-Madagaskar). 
Fl-aħħar nett, meta jiffoka f’livell ta’ DSTF  
(Dokument ta’ Strateġija dwar it-Tnaqqis  
tal-Faqar), l-SBĠ jippromwovi l-progress  
lejn l-MDGs anke billi joħloq domanda għal 
linji politiċi settorjali ddefiniti aħjar. Minn 
22 pajjiż tal-ASS li implimentaw b’mod  
regolari l-SBĠ tal-KE taħt id-9 FEŻ, 14 minn-
hom wettqu reviżjonijiet konġunti rego-lari dwar is-settur tas-saħħa, li r-riżultati  
tagħhom imbagħad ġew ikkunsidrati fir-
reviżjoni konġunta annwali tal-SBĠ. Fil-
pajjiżi l-oħra dawn qed ikunu żviluppati  
b’mod gradwali. 
40. 
Il-linji gwida dwar l-SBĠ għall-2007 ma  jagħmlu l-ebda projbizzjoni dwar l-użu tal-fondi tal-SBS għall-bini tal-kapaċità biex jiġu 
appoġġati ministeri settorjali. Madankollu, 
biex tiġi evitata frammentazzjoni eċċessiva, il-fondi tal-SBĠ għall-iżvilupp tal-kapaċità  
jintużaw l-aktar biex jissaħħu s-sistemi tal-
PFM kif ukoll l-oqsfa ta’ sorveljanza tad-DSTF. 
Madankollu, b’mod importanti din tista’  tinkludi sistemi deċentralizzati ta’ ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, fejn f’diversi pajjiżi tkun rilevanti direttament għall-prestazzjoni ta’ servizzi tas-saħħa. 
Għajnuna teknika usa’ għas-settur tas-saħħa 
tingħata fil-qafas ta’ programmi settorjali  
minn kontributuri attivi fil-qasam. 
71
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 41. 
Il-Kummissjoni tilqa’ ir-riżultat tal-Qorti  
li l-maġġoranza tad-Delegazzjonijiet  jipparteċipaw b’mod dirett fid-djalogu dwar 
is-settur tas-saħħa.
a) 
Fejn il-Kummissjoni hija involuta indiret-tament fis-settur tas-saħħa, partikolar-ment permezz ta’ SBĠ marbut ma’ setturi  soċjali, iridu jiġu miftiehma sħubijiet taċiti ma’ kontributuri oħra (l-UE) fid-dawl tal-Kodiċi ta’ Mġiba dwar il-Kumplementarjetà u d-Diviżjoni tax-Xogħol, u l-Koordinazzjoni żgurata fi ħdan il-grupp ta’ kontributuri  ta’ Sostenn Baġitarju. Id-Delegazzjonijiet  
jistgħu jkunu appoġġati wkoll mill-esperti  
tas-saħħa disponibbli fil-KĠ.
b) 
Numru dejjem akbar ta’ pajjiżi qed jamminis-
traw l-SBĠ permezz tal-Oqsfa ta’ Valutazzjoni dwar il-Prestazzjoni (8 fl-2006, 12 fl-2008). 
Dawn il-matriċi maqbula b’mod konġunt  
jiddefinixxu b’mod ċar il-limiti użati biex  
jevalwaw il-prestazzjoni ta’ pajjiż, inkluż  
fis-settur tas-saħħa. Kull Delegazzjoni trid  tiddeċiedi hi dwar safejn u sakemm din  
għandha tinvolvi ruħha fi djalogu poli-tiku dwar is-settur. Ara wkoll il-paragrafu  39 aktar ’il fuq dwar l-artikulazzjoni bejn  l-SBĠ u r-reviżjonijiet settorjali. 
c) 
Il-valur miżjud tal-SBĠ jinsab fil-fatt li  
dan iħeġġeġ id-djalogu settorjali biex jor-
bot il-politika, kif ukoll l-inputs tekniċi  
u finanzjarji, ma’ riżultati settorjali kritiċi.  Għaldaqstant, il-Kummmissjoni se tkompli  bl-isforzi tagħha biex tiżgura li l-indikaturi tar-riżultat tal-SBĠ jkunu integrati kif jixraq fi djalogu u proċessi settorjali. Madankollu, 
jeħtieġ li d-diskussjonijiet dwar ir-riżultati attwali jibbilanċjaw dan l-għan mal-ħtieġa 
li tiġi żgurata l-verifika eżawrjenti tal-kon-
dizzjonijiet tal-infiq.43. 
Skont id-dejta tal-Kummissjoni, minn  
138 mira dwar is-saħħa li ġew irreġistrati, li jkopru d-deċiżjonijiet ta’ nfiq matul l-2003 
- 2007, 83 biss intlaħqu kompletament  
(jiġifieri 60 %). 
Barra minn hekk, fi 15 % oħra tal-każijiet,  
il-miri ntlaħqu parzjalment. 
Miri ambizzjużi wisq ukoll setgħu kkontrib-
wixxew għal dawn ir-riżultati.
44.
a) Il-piż finanjzarju marbut ma’ miri individ-
wali huwa wieħed mill-metodi li permezz  
tagħhom il-baġit jappoġġa l-għanijiet biex 
titkattar prestazzjoni aħjar, b’oħrajn ikunu 
s-sorveljanza, id-djalogu politiku u l-kontab-
biltà domestika.
b) 
Il-Kummissjoni tuża ċerti indikaturi ta’ input 
(b’mod tipiku, l-allokazzjoni u t-twettiq  
finanzjarju), iżda tiffoka l-aktar fuq l-indi-
katuri tar-riżultat (prestazzjoni megħjuna). 
Filwaqt li dawn mhumiex taħt il-kontroll  
dirett tal-gvern, dawn xorta waħda huma  taħt il-kontroll indirett tal-gvern. Kontra  l-indikaturi ta’ input jew output (numru ta’ 
sptarijiet), dawn jilħqu l-għanijiet tal-linji  
politiċi tal-gvern u l-effetti tagħhom fuq il-popolazzjonijiet benefiċjarji. 
c) 
Għalkemm il-kredibbiltà tad-dejta hija res-trizzjoni, bl-użu tad-dejta eżistenti l-Kum-missjoni tippromwovi u tappoġġa t-titjib  tagħhom.
72
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara d) 
L-identifikazzjoni ta’ miri ambizzjużi u  
realistiċi hija diffiċli u tista’ tinkiseb b’mod sodisfaċenti wara diversi snin ta’ prattika fil-
ġestjoni, skont ir-riżultati, meta l-proċessi  
settorjali jkunu ġew irregolati kif jixraq.  It-titjib tal-kapaċità tal-pajjiż sieħeb biex  imexxi, billi jiżviluppa r-riżultati, huwa  
wieħed mill-għanijiet tal-metodu tal-Kum-
missjoni għas-sostenn baġitarju. 
e) 
Qed isiru sforzi biex tkun ikkunsidrata aħjar 
il-kwalità tal-kura. Pereżempju, l-indika-
tur dwar l-attendenza tal-prestazzjoni  evolviet b’mod progressiv minn konsenja  
“istituzzjonali” (filwaqt li mhux kulħadd  
f’ċentru tas-saħħa ma kien imħarreġ biex  
jattendi għall-konsenji) lejn attendenza  
“bis-sengħa”.
45. 
Għalkemm il-Qorti hija korretta meta ddikja-
rat li l-indikaturi ma jimmirawx b’mod dirett 
lejn l-ifqar mill-fqar, ta’ min jinnota li: 
id-definizzjoni ta’ ċerti indikaturi tirrif- –
letti dimensjoni ta’ faqar (pereżempju,  konsenji megħjuna f’ċentri bażiċi tas-
saħħa);ir-rati ta’ faqar f’pajjiżi li jibbenefikaw   –
minn sostenn baġitarju jvarjaw bejn  30 u 60 % tal-popolazzjoni: il-miri għal ħafna mill-indikaturi ħadu wisq mill-
porzjon tal-popolazzjoni li mhux fqira.
Barra minn hekk, hemm tendenza li qed tik-
ber biex jintużaw indikaturi mhux aggregati 
fil-livell tal-ifqar reġjuni, żoni marġinali jew skont is-sess.
46. 
Ta’ min jinnota li għanijiet oħra tal-SBĠ jista’ 
jkollhom influwenza indiretta pożittiva fuq is-settur tas-saħħa.47. 
Għalkemm għall-KE il-proġett (bħala metodu 
jew bħala modalità ta’ implimentazzjoni ta’ Programm ta’ Sostenn għall-Politika tas-
Settur) mhuwiex il-forma ppreferuta ta’  
implimentazzjoni ta’ għajnuna, huwa ċar  li l-proġetti jibqgħu strument importanti  biex titwettaq l-għajnuna tagħna għall-
iżvilupp.
Pereżempju, l-ewwel valutazzjoni tal-allo-
kazzjonijiet inizjali għall-Programmi Indi-
kattivi Nazzjonali/Envelopp A tal-10 FEŻ  
għall-pajjiżi tal-ASS (minbarra l-Afrika t’Is-
fel) tiżvela li s-Sostenn Baġitarju (inklużi  l-SBĠ u l-SBS) jirrappreżenta madwar 48 % 
tal-ammonti allokati s’issa. It-52 % li jifdal 
se jintefqu l-aktar fi proġetti.
48. 
Biex issir sorveljanza u biex jinkisbu  
tagħlimiet mill-proġetti li hija stess tiffi-nanzja, u flimkien mal-evalwazzjonijiet ta’  
nofs it-terminu u finali, il-Kummissjoni stab-
biliet sistema ta’ Sorveljanza Orjentata lejn 
ir-Riżultati (SOR) li tkopri r-reġjuni u s-setturi 
kollha tal-Għajnuna Komunitarja. Is-sistema SOR tiffoka l-aktar fuq il-kwalità tad-disinn, 
l-effiċjenza u l-effikaċja s’issa, il-prospetti  tal-impatt u s-sostenibbiltà tal-potenzjal.  Ir-riżultati miksuba permezz tas-SOR għall-interventi tal-FEŻ fis-settur tas-saħħa għas-snin 2001 – 2007, fil-fatt juru sostenibbiltà 
insuffiċjenti.
49.
a) 
Is-sitwazzjoni issa qed titjieb peress li  l-Kummissjoni qed tistinka biex ittejjeb ir-“Rabta (bejn) is-Serħan, ir-Riabilitazzjoni  u l-Iżvilupp” (RSRŻ). 
73
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara c) 
Wara r-rapport speċjali tal-Qorti dwar  
l-“Effikaċja tat-TA fil-kuntest tal-iżvilupp  tal-kapaċità” (2007), sa tmiem Novembru  
2008 il-Kummissjoni għandha tiffinalizza  
l-“Linji gwida dwar il-kooperazzjoni teknika u l-arranġamenti għall-implimentazzjoni tal-programmi”; l-għan ta’ dawn il-linji gwida  
ġodda tagħha huwa li jkun hemm koope-
razzjoni teknika ta’ kwalità li tappoġġa  programmi mmexxija minn pajjiż kif ukoll  
appoġġ permezz ta’ arranġamenti għall-
implimentazzjoni ta’ proġetti mmexxija  
minn pajjiż imsieħeb, bi tnaqqis sostanzjali 
fl-użu ta’ Unitajiet ta’ Implimentazzjoni ta’ Proġett paralleli. Dan għandu jgħin biex ikun 
hemm titjib fil-kwalità ta’ kooperazzjoni, ta’ 
appartenenza u ta’ kapaċità msaħħa. 
e) 
Ħafna mill-pajjiżi fl-ASS żviluppaw linji  
politiċi nazzjonali dwar is-saħħa bl-appoġġ tal-WHO u tal-komunità kontributriċi kollha, 
inkluża l-KE. Madankollu, ħafna drabi jrid  
ikun hemm relazzjoni aħjar bejn il-linji  
politiċi u r-riżorsi (baġit allokat għas-saħħa, 
ir-riżorsi umani għas-saħħa, eċċ.). 
Il-Kummissjoni tgħin biex ittejjeb dawn il-
linji politiċi tas-saħħa permezz ta’ proġetti (pereżempju, il-“Programme de soutien au  secteur de la santé” fl-Angola li jammonta  
għal EUR 25 miljun), il-“Programmi ta’ Sos-
tenn għall-Politika Settorjali” (pereżempju, is-Sostenn Baġitarju għas-Settur tas-Saħħa 
fiż-Żambja u l-Możambik) jew anke permezz 
tal-parteċipazzjoni tagħha fir-“Reviżjonijiet 
Konġunti Annwali dwar is-Settur tas-Saħħa” (pereżempju, il-Benin, il-Madagaskar,  il-Możambik, iż-Żambja ...).
f) 
Ara r-risposti għall-paragrafi VI (it-3 inċiż)  u 18.50.
b) 
Id-Delegazzjonijiet jinżammu infurmati  dwar il-proġetti ċentralizzati li jaffettwaw  
lill-pajjiżi tagħhom. Din hija utli minħabba 
l-integrazzjoni tal-interventi tal-KE u biex  tiġi evitata l-possibbiltà ta’ xogħol dopp-ju bejn azzjonijiet implimentati fil-livell  
tal-pajjiżi jew reġjonali u dawk implimen-
tati f’livell ta’ Intra-AKP. Barra minn hekk,  id-delegazzjonijiet tal-KE jiġu infurmati  
regolarment dwar il-programmi ġestiti miċ-
ċentru meta jsiru seminars reġjonali. Għal  
aktar tagħrif, dawn għandhom ukoll aċċess 
għall-CRIS (is-Sistema ta’ Informazzjoni dwar l-Għajnuna Ewropea - EuropeAid Information  
System ) u għas-sit tal-intranet EuropeAid.
c) 
Il-Linji Gwida Konġunti tan-NU-KE dwar ir-
rappurtar huma intiżi biex jingħelbu dawn 
id-diffikultajiet. 
53.
a) 
Normalment, dawn il-proġetti tal-Linji  
Baġitarji Ġenerali li jirrigwardaw il-qasam  tas-saħħa, proposti u implimentati mill-NGOs 
u minn Atturi Mhux Statali oħra, jiġu ffinan-zjati mill-Kummissjoni biss jekk ikunu kum-patibbli biżżejjed mal-linji politiċi u l-pjani tas-saħħa tal-pajjiżi li fihom dawn ikunu  implimentati. Ħafna drabi dawn il-proġetti 
jsiru flimkien mas-sistema lokali tas-saħħa.
b) 
Bejn l-2004 u l-2005, il-Kummissjoni organiz-
zat 4 seminars tematiċi (f’Addis Ababa, f’Da-kar, f’Maputo u f’Bangkok) mal-benefiċjarji tal-kuntratt, mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u ma’ msieħba oħra bħall-WHO, biex jiddiskutu u jaqsmu t-tagħlimiet mik-
suba mill-azzjonijiet iffinanjzati taħt il-linji baġitarji tematiċi tas-saħħa. 
c) 
In-natura innovattiva u l-potenzjal għal  aktar interventi, japplikaw mhux biss għall-
programmi nazzjonali dwar is-saħħa f’pajjiż 
partikolari, iżda wkoll f’pajjiżi oħra li jkunu 
jiffaċċjaw sfidi u inizjattivi globali simili u li 
jiffinanzjaw interventi fis-settur tas-saħħa  
f’dawk iż-żoni.
74
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 54. 
Is-Sejħiet għall-Proposti (CfP) taħt il-linji  baġitarji tematiċi tas-saħħa huma mmirati  
għall-pajjiżi l-inqas żviluppati, għal pajjiżi  
oħra bi dħul baxx u bi dħul medju inferjuri 
u, f’dawn il-pajjiżi, għall-gruppi ta’ popo-
lazzjonijiet l-aktar żvantaġġati. Huwa fatt  
magħruf li gruppi ta’ popolazzjonijiet foqra u emarġinati anke fl-iktar pajjiżi avvanzati 
li qed jiżviluppaw, ukoll jeħtieġu sostenn;  
dan japplika b’mod partikolari għall-HIV/
AIDS u għall-ħtiġijiet tas-saħħa riprodut-
tiva ta’ gruppi bħalma huma dawk li jinjet-
taw id-droga, ħaddiema migranti, refuġjati, 
ħaddiema li jaħdmu fl-industrija tas-sess,  irġiel li jkollhom x’jaqsmu sesswalment ma’ 
rġiel oħra, eċċ. Barra minn hekk, il-proċess ta’ 
evalwazzjoni tal-CfP jikkunsidra r-rilevanza 
tal-azzjoni proposta għall-ħtiġiet u l-limi-
tazzjonijiet tal-pajjiż/reġjun/il-popolazzjoni kkonċernata. 
58. 
Wara l-verifika tal-Qorti, il-Kummissjoni  
ddeċidiet li tistabbilixxi Grupp ta’ Bejn  
is-Servizzi speċifiku b’dawn il-kompiti li  
ġejjin:
biex jiddefinixxi r-rwol u r-responsab- –
biltajiet li Delegazzjoni tal-KE għandu  
jkollha f’relazzjoni mal-Fond Globali  
(pereżempju, il-parteċipazzjoni fil-CCM, ir-rappurtar, eċċ.). Tipi differenti ta’  Delegazzjonijiet jistgħu jiġu identifikati skont kriterji bħal, pereżempju, il-livell 
ta’ prevalenza ta’ HIV fil-pajjiż, il-fatt li 
s-“Saħħa” hija jew mhix settur fokali fil-
CSP, eċċ.; 
ifittex kif id-Delegazzjonijiet għandhom  –
iwettqu l-kompiti l-ġodda tagħhom billi 
jikkunsidraw ir-riżorsi limitati tagħhom 
u;jiddetermina kif id-Delegazzjonijiet   –
jistgħu jkunu appoġġati mill-KĠ u kif  
id-DĠ Żvilupp u l-AIDCO għandhom  
jikkooperaw bejniethom biex jgħinu lid-
Delegazzjonijiet.c) 
Il-kapaċità tal-pajjiżi biex iħejju proposti  ta’ kwalità tajba ġeneralment qed titjieb.  
L-aħħar ċiklu ta’ CfP (imnedi fl-1 ta’ Marzu 
2008) ra l-ogħla ammont mitlub s’issa (USD 
6.1 biljun), iżda dan għandu wkoll l-ogħla  
rata ta’ proposti li qatt ġew rakkomandati  
mill-Bord ta’ Reviżjoni Teknika: 54 %.
Bħalissa l-Kummissjoni qed tesplora flimkien 
mal-UNAIDS metodi differenti biex tinbena 
l-kapaċità tal-pajjiżi fil-ġlieda kontra l-AIDS 
(l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ 
azzjoni għall-“bini tal-kapaċità”).
60. 
Sistemi tas-saħħa effiċjenti jistgħu jibdlu  
s-sostenn tal-Fond Globali u tal-PEPFAR (il-
Pjan ta’ Emerġenza tal-President tal-Istati  
Uniti għall-Fejqan mill-AIDS) f’servizzi tas-saħħa għall-popolazzjoni affettwata bl-HIV/
AIDS, bit-tuberkolożi u bil-malarja.
Il-Kummissjoni tappoġġa wkoll l-elementi  
ewlenin tas-sistemi tas-saħħa bħalma  
huma r-“Riżorsi Umani għas-Saħħa”: id-DCI 
/“Ninvestu fil-Poplu” assenja EUR 40 miljun għar-RUS (2007-2013). Il-FEŻ jappoġġa  
l-attivitajiet u l-programmi tar-RUS fl-
Angola, il-Możambik, l-Uganda, iż-Żambja  
u ż-Żimbabwe, u l-indikaturi tar-RUS issa  qed jintużaw fl-SBĠ u fil-kwoti varjabbli  tal-SBS dwar is-saħħa. Il-Kummissjoni qed  taħdem ukoll mal-WHO biex tappoġġa linji 
politiċi farmaċewtiċi (EUR 25 miljun) kif ukoll 
ippjanar u bbaġitjar aħjar għas-saħħa (EUR 
25 miljun) fil-pajjiżi tal-AKP.
62. 
Il-Kummissjoni hija konxja li programmi  
speċifiċi dwar mard importanti bħalma  huma l-Fond Globali jeħtieġu sistemi tas-
saħħa effiċjenti biex ikunu produttivi. Sabiex 
wieħed jifhem aħjar din ir-relazzjoni, id-DĠ 
Żvilupp bħalissa qed jaħdem fuq linji gwida 
strateġiċi u tekniċi dwar kif dawn il-prog-rammi ta’ mard speċifiku jistgħu jsaħħu  
s-sistemi tas-saħħa. 
75
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 64. 
Il-Kummissjoni tinnota li l-kwistjoni tinqala’ l-ewwel u qabel kollox meta tkun meħtieġa 
kombinazzjoni ta’ SBĠ u settur fokali tas-
saħħa , u t-tieni nett meta l-SBS ikun għodda 
ta’ implimentazzjoni xierqa għas-settur  
fokali (jew mhux fokali) tas-saħħa. 
Il-Kummissjoni tikkunsidra li politika dwar  
is-saħħa definita b’mod tajjeb u programm dwar is-settur tas-saħħa appoġġat minn kon-
tributuri, mhux neċessarjament SBS iffinan-
zjat mill-Kummissjoni, huma importanti biex 
itejbu l-effikaċja tal-kontribuzzjoni tal-SBĠ 
għar-riżultati tas-saħħa.
65. 
Skont il-konvinzjoni tagħha dwar il-kumple-
mentarjetà tal-istrumenti, il-Kummissjoni  
taqbel mal-Qorti li l-proġetti jistgħu jsaħħu s-sostenn baġitarju iżda tinnota li l-kuntrarju 
wkoll huwa minnu.
66. 
Il-kumplementarjetà mal-Fond Globali mhix 
xi ħaġa faċli. Il-prevedibbiltà hija dgħajfa  
(skont il-Qorti, 39 % tal-proposti biss għaċ-ċikli 1 - 7 tal-CfP ingħataw mill-Fond). Barra 
minn hekk, il-perjodu ta’ żmien għall-
ippjanar u t-tħejjija ta’ intervent kemm  
għall-Kummissjoni kif ukoll għall-Fond Glo-bali huma kompletament differenti. 
67. 
Il-Kummissjoni taqbel li hemm sinerġiji  
potenzjali li jistgħu jiġu sfruttati aħjar kemm 
mill-kontributuri tas-sostenn baġitarju kif  
ukoll mill-Fond Globali. 
68. 
Bħala regola, jekk ikun hemm Programm Set-torjali
4 f’pajjiż u jekk il-Kummissjoni tkun  
involuta fis-settur tas-saħħa ta’ dak il-pajjiż, 
il-Kummissjoni tappoġġa l-implimentazzjoni 
tiegħu. 
4 Bħala riżultat ta’ meta jsegwi ASK, il-gvern jiżviluppa 
b’mod gradwali programm għas-settur . Il-Programm 
għas-Settur għandu tliet komponenti: politika u strateġija 
settorali , baġit settorali u l-perspettiva tiegħu għat-
terminu medju u mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni tas-settur.Biex tafferma mill-ġdid il-pożizzjoni tagħha, 
il-Kummissjoni ffirmat f’Settembru 2007  is-“Sħubija Internazzjonali dwar is-Saħħa”  
(SIS) li nediet mill-ġdid l-Approċċ għas-
Settur Kollu fis-settur tas-saħħa. Wara dan, 
id-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni tal-Etjo-
pja u l-Możambik dan l-aħħar iffirmaw mal-
Gvernijiet u mal-imsieħba tal-iżvilupp, “SIS kompatta” (modalitajiet biex tkun applikata 
s-SIS f’pajjiż speċifiku).
69. 
Il-Kummissjoni tippromwovi b’mod attiv  
l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-Programm 
Settorjali, permezz ta’ ASK, partikolarment f’pajjiżi li fihom din tappoġġa s-settur tas-
saħħa. S’issa, il-Kummissjoni kienet involuta 
f’diversi Programmi Settorjali (pereżempju, 
il-Gana, il-Możambik, is-Senegal, l-Uganda, 
u ż-Żambja).
70. 
Sabiex jingħata SBS għas-settur tas-saħħa, 
il-kriterji li ġejjin iridu jintlaħqu: 
1.  L-inklużjoni ta’ sostenn għas-saħħa fil-
CSP, bħala setturi fokali u mhux fokali  
fil-kuntest tal-appartenenza ta’ pajjiż  u d-diviżjoni tax-xogħol. 
2.  Il-kondizzjonijiet tal-eliġibbiltà tal-
SBS jiġu ssodisfati (politika settorjali  
ddefinita b’mod tajjeb, mekkaniżmu  ta’ koordinazzjoni settorjali, stabbiltà  makroekonomika u t-titjib tal-PFM). 
Madankollu, f’ħafna pajjiżi tal-Afrika Sub-
Saħarjana dawn il-kondizzjonijiet bħalissa  
mhux qed jintlaħqu.
72. 
Matul dawn l-aħħar għaxar snin l-oqfsa ta’ 
politika/strateġija tjiebu ħafna fil-pajjiżi  
tal-ASS, bis-sostenn tal-WHO u tal-imsieħba 
ewlenin l-oħra kollha tal-iżvilupp. Madan-
kollu, dawn il-linji politiċi jridu jiġu mtejba 
regolarment (pereżempju, konnessjonijiet  
aħjar bejn il-ħtiġijiet u r-riżorsi tas-saħħa). Ir-reviżjonijiet konġunti annwali dwar is-set-
tur tas-saħħa li fihom ħafna drabi tkun invo-
luta l-Kummissjoni, huma eżerċizzju li ħafna 
drabi jirriżulta fi żviluppi ġodda fl-oqfsa tal-
politika/strateġija dwar is-saħħa.
76
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara KONKLUŻJONIJIET 
U RAKKOMANDAZZJONIJIET
73. 
Skont l-impenji tal-politika tagħha, il-Kum-
missjoni żammet il-finanzjament dirett  tagħha għas-saħħa fil-livell tal-pajjiżi, billi 
żiedet is-sostenn baġitarju ġenerali kif ukoll 
il-kontribuzzjoni tagħha għal inizjattivi  globali. 
L-impenn ta’ 20 % ( “Il-Kummissjoni għandha  
taħdem biex tiżgura li l-livell ta’ 20 % għall-għajnuna allokata tagħha taħt il-programmi  
ta’ pajjiż koperti bid-DCI jiġi ddedikat, sal-
2009, għall-edukazzjoni bażika u sekondarja  
kif ukoll għas-saħħa bażika, permezz ta’  
proġetti, programmi jew sostenn baġitarju  
marbut ma’ dawn is-setturi , billi tiġi kkal-
kulata l-medja fl-oqsma ġeografiċi kollha …”  
l-Artikolu 5 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni 
għall-Iżvilupp) ma japplikax għall-pajjiżi tal-
AKP.
74. 
Sistemi effiċjenti tas-saħħa jistgħu jikkon-
vertu l-Fond Globali u s-sostenn tal-PEP-
FAR f’servizzi tas-saħħa għall-popolazzjoni 
affettwata bl-HIV/AIDS, it-tuberkolożi  
u l-malarja.
Il-Kummissjoni tappoġġa wkoll l-elementi  
ewlenin ta’ sistemi tas-saħħa bħalma  huma r-“Riżorsi Umani għas-Saħħa”: id-DCI/“Ninvestu fil-Poplu” assenja EUR  
40 miljun għar-RUS (2007-2013). Il-FEŻ  
jappoġġa l-attivitajiet u l-programmi tar-RUS fl-Angola, il-Możambik, l-Uganda,  
iż-Żambja u ż-Żimbabwe. L-indikaturi tar-
RUS issa qed jintużaw fl-SBĠ u fil-kwoti var-
jabbli tal-SBS dwar is-saħħa. Il-Kummissjoni qed taħdem ukoll mal-WHO biex tappoġġa linji politiċi farmaċewtiċi (EUR 25 miljun) kif ukoll ippjanar u bbaġitjar aħjar għas-saħħa (EUR 25 miljun) fil-pajjiżi tal-AKP.75. 
Il-Kummissjoni nnutat l-osservazzjoni tal-
Qorti u se tipprova ssib soluzzjonijiet billi  jkollha aktar ħiliet esperti, jew tal-post jew 
permezz ta’ ftehimiet, pereżempju, mal-
uffiċċji tal-Għajnuna tal-Istati Membri li  huma preżenti fil-pajjiżi. 
RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR 
L-ALLOKAZZJONIJIET TAR-RIŻORSI
Nru 1: il-Kummissjoni tqis l-allokazzjoni-jiet settorjali skont il-linji gwida li jridu  jiġu stabbiliti għar-reviżjoni ta’ nofs it-ter-minu tal-10 FEŻ. Dawn x’aktarx jemfasizzaw 
l-għanijiet fil-livell tal-pajjiżi, ir-riżultati  
miskuba, kif ukoll il-prinċipji tal-apparte-
nenza ta’ pajjiż u l-qsim tax-xogħol. Dawn  
iqisu wkoll il-fatt li r-riżultati dwar l-MDGs  
għas-saħħa jistgħu jinkisbu b’modi differenti, 
inkluż l-investimenti barra s-settur tas-saħħa (l-ilma u s-sanità, l-edukazzjoni, l-iżvilupp  
rurali, it-tmexxija…) u mhux biss permezz ta’ 
sostenn dirett għas-servizzi tas-saħħa.
(a) Filwaqt li tagħraf l-iskop li tespandi  l-attenzjoni għas-saħħa fi stati dgħajfin,  spiss l-hekk imsejħa health donor orphans,  il-Kummissjoni diġà qed tipprovdi jew  se tipprovdi sostenn dirett għas-settur  tas-saħħa taħt l-10 FEŻ għal 15-il pajjiż  
tal-ASS, li 8 minnhom huma milquta b’sit-
wazzjonijiet ta’ dgħufija (il-Burundi,  iċ-Ċad, il-Kongo, ir-Repubblika Demo-
kratika tal-Kongo, il-Ginea, il-Kosta tal-
Ivorju, il-Liberja u ż-Żimbabwe). In-numru  
ta’ pajjiżi milquta minn sitwazzjonijiet ta’  fraġilità u li s-settur tas-saħħa tagħhom  
huwa appoġġat mill-Kummissjoni żdied  
minn 7 fid-9 għal 8 fl-10 FEŻ
77
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 76. 
Il-Kummissjoni tilqa’ l-osservazzjoni tal-
Qorti dwar il-pass imtejjeb tal-implimen-tazzjoni tal-interventi tal-FEŻ dwar is-saħħa, 
taħt id-9 FEŻ, u taqbel mal-Qorti li parti minn 
dan huwa dovut għad-devoluzzjoni.
77. 
Ir-riżultati tal-ewwel evalwazzjoni ta’ 5 snin 
li għadha għaddejja tal-Fond Globali se jkunu disponibbli sa tmiem din is-sena. Dawn se  
jipprovdu informazzjoni dettaljata u analiżi 
dwar l-implimentazzjoni attwali tal-proposti 
ffinanzjati mill-Fond. Il-Kummissjoni qed  
issegwi b’attenzjoni din l-evalwazzjoni u se tikkunsidra l-konklużjonijiet tagħha. Il-Kum-
missjoni se ssegwi wkoll il-konklużjonijiet  
tal-verifika tal-Qorti. 
78. 
Il-Kummissjoni taqbel li finanzjament aktar 
prevedibbli jista’ jżid l-effikaċja tal-għajnuna. Għaldaqstant, filwaqt li bdiet bl-10 FEŻ, il-KE 
żviluppat il-Kuntratt MDG b’mod preċiż biex 
iżżid il-prevedibbiltà tas-sostenn baġitarju 
f’pajjiżi msieħba li jkunu mexjin ’il quddiem. 
Madankollu, il-Kummissjoni tinnota li l-vola-tilità fl-għajnuna hija ġġustifikata meta  
l-prerekwiżiti għall-effikaċja tal-għajnuna  ma jkunux aktar preżenti bħal meta tiskadi l-eliġibbiltà għas-sostenn baġitarju.Nru 2: Matul ir-reviżjoni ta’ nofs it-ter-
minu tal-10 FEŻ, il-Kummissjoni se tir-revedi l-bilanċ tal-finanzjament tagħha  
biex tirrifletti bl-aħjar mod il-prijoritajiet  
tal-politika tagħha fis-saħħa bħal f’setturi  oħra fid-dawl tal-ewwel snin ta’ implimen-tazzjoni tal-10 FEŻ. It-Tisħiħ tas-Sistema  
tas-Saħħa (TSS) hija, fil-fatt, waħda mill-
prijoritajiet tagħha.
Nru 3: Filwaqt li tagħraf il-limiti tad-
deċiżjoni tal-allokazzjoni tar-riżorsi fejn  
jikkonċerna l-persunal ġenerali, il-Kum-
missjoni qed tfittex metodi differenti biex  tiżgura aċċess aħjar għall-ħiliet esperti  pubbliċi dwar is-saħħa fid-Delegazzjonijiet. Fejn il-Kummissjoni tkun involuta indiret-
tament fis-settur tas-saħħa, partikolarment 
permezz ta’ SBĠ marbut mas-setturi soċjali  
jew ma’ linji baġitarji u l-finanzjament  
intra-AKP, iridu jiġu miftiehma sħubijiet  taċiti ma’ kontributuri oħra (UE) fid-dawl  
tal-Kodiċi ta’ Mġiba dwar il-kumplemen-
tarjetà u d-diviżjoni tax-xogħol, u l-koor-
dinazzjoni fi ħdan il-grupp kontributur  
żgurat tal-Appoġġ Baġitarju. Fejn is-saħħa  
tkun settur fokali, il-Kummissjoni trid tfit-
tex metodi biex tipprovdi lid-delegazzjoni  b’ħiliet esperti adegwati.
(a) Il-possibbiltà li jiġu stabbiliti ħiliet  
esperti dwar is-saħħa f’Delegazzjoni  
reġjonali għal xi żmien kienet ġiet ikkun-sidrata. Hemm bżonn li l-Kummissjoni  
tiżen aħjar il-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta’  
din ir-rakkomandazzjoni qabel ma tittieħed 
deċiżjoni.
(c) Il-kooperazzjoni mal-WHO, li hija diġà  
importanti, tista’ fil-fatt tissaħħaħ permezz tal-fergħat tagħha f’pajjiżi differenti, meta dan ikun possibbli.
78
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 79. 
Il-Kummissjoni tilqa’ l-għarfien tal-Qorti li  l-SBĠ jista’ jkun strument importanti biex  
jappoġġa linji politiċi aħjar dwar is-saħħa. 
Minkejja dan, il-Kummissjoni temfasizza li  
l-effikaċja tas-sostenn baġitarju ġenerali  
tiġi evalwata aħjar f’terminu itwal, peress li 
l-progress fir-riżultati f’livell nazzjonali jieħu ż-żmien, għaliex dan jirrikjedi titjib f’sistemi 
kbar, u għalhekk ma jkunx jista’ jiġi mqab-
bel mal-progress fir-riżultati fi gruppi ta’  
popolazzjoni iżgħar li jkunu mmirati. Aktar 
titjib huwa mmirat matul l-implimentazzjoni 
tal-10 FEŻ, permezz tal-introduzzjoni tal-
Kuntratti MDG u bl-użu ppreferut tal-SBS  għall-implimentazzjoni tas-sostenn ipprog-
rammat għas-settur. Il-Kummissjoni qed  
tkompli bl-isforzi tagħha biex iżżid l-effikaċja 
tal-istrumenti tagħha ta’ SB (inkluż bl-użu  
miżjud ta’ indikaturi mhux aggregati fil-livell tal-ifqar reġjuni, żoni marġinali jew sess).
80. 
Il-metodu tal-proġett – bħala proġett uniku 
jew bħala wieħed li jimplimenta modalità ta’ 
SPSP – se jkompli jkun element importanti 
mis-sostenn tal-KE għas-settur tas-saħħa. Il-Kummissjoni qed tipprova ttejjeb kontinwa-
ment l-għażla ta’ proġetti multinazzjonali.
81. 
L-implikazzjoni tad-Delegazzjonijiet tidde-
pendi wkoll fuq il-kapaċità tagħhom f’ma-terji settorjali.
Wara r-rapport tal-Qorti, ġie stabbilit Grupp 
ta’ Bejn is-Servizzi speċifiku biex jiddefinixxi 
x’għandha tagħmel il-Kummissjoni fil-livell 
tal-pajjiżi biex tiżgura użu aktar effiċjenti  
tar-riżorsi finanzjarji tal-Fond Globali. RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR 
IL-PASS U L-PREVEDIBBILTÀ
Nru 4: Bħalissa l-Kummissjoni qed tes-
plora mal-UNAIDS diversi metodi biex tibni  
l-kapaċità tal-pajjiżi fil-ġlieda tagħhom  
kontra l-AIDS (l-iżvilupp u l-implimen-tazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni għall-“bini  tal-kapaċità”).
Nru 5: Taħt l-10 FEŻ, il-Kummissjoni qed  
timmira li tagħmel l-SBĠ tagħha aktar pre-
vedibbli billi tniedi Kuntratti MDG fil-pajjiżi 
li jkunu sejrin ’il quddiem. Il-Kummissjoni  temmen li t-theddida li jiġu sospiżi l-ħlasijiet 
huwa inċentiv biex tinżamm l-eliġibbiltà:  
din tkun mhedda jekk ir-rikors għal stru-
menti alternattivi biex ikun ippreżervat  
il-fluss tal-fondi kien ikun wieħed awtoma-
tiku. Il-ħtieġa li l-foqra ma jiġux ippenaliz-
zati mingħajr l-ebda raġuni, madankollu,  huwa wieħed mill-fatturi ewlenin li jidde-
termina d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni  
taħt dan il-metodu ta’ każ b’każ.
79
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara RAKKOMANDAZZJONIJIET 
DWAR IL-ĠESTJONI U L-EFFIKAĊJA 
TAL-ISTRUMENTI
Nru 6: Il-Kummissjoni hija impenjata li  
tagħmel l-aħjar użu possibbli mill-SBS  
għal interventi fil-qasam tas-saħħa f’settur fokali u mhux fokali, meta l-kondizzjonijiet ikunu jippermettu dan. Skont il-linji gwida  ta’ programmar tagħha, il-Kummissjoni  
tikkunsidra l-SBĠ tikkumplimenta l-inter-
venti f’settur fokali, inkluż meta dawn  
ikunu implimentati permezz ta’ SBS.
Nru 7 (a): Il-Kummissjoni se tkompli bl-
isforzi tagħha biex tuża l-indikaturi ta’  
prestazzjoni tal-SBĠ kif ukoll ir-rabtiet  
bejn l-SBĠ u d-djalogu settorjali (inklużi  
r-reviżjonijiet konġunti dwar is-settur  
u d-djalogu li għadu għaddej fejn hemm  
ASK) biex il-pajjiżi jiġu mħeġġa jiksbu  l-MDGs tagħhom dwar is-saħħa kif ukoll  
miri oħra b’mod sostenibbli. Dan jimplika  
li jintuża dak li f’kull pajjiż individwali jit-
qies bħala l-aktar taħlita xierqa ta’ indi-
katuri tar-riżultat u inputs (bħall-ishma  baġitarji u r-rati tal-eżekuzzjoni). Faċilità  
ta’ għajnuna teknika tista’ tiġi inkluża  
fl-operazzjonijiet tas-Sostenn Baġitarju  
Ġenerali biex tirreaġixxi għall-ħtiġiet  speċifiċi rigward is-setturi b’indikaturi  ta’ SBĠ (pereżempju, is-sistemi ta’ infor-mazzjoni dwar is-saħħa).
(b) F’livell settorjali r-reviżjonijiet  
annwali normalment jiffokaw fuq l-impli-
mentazzjoni tal-politika settorjali u fuq  
l-eżekuzzjoni tal-baġit settorjali. Ir-riżultati tar-reviżjonijiet tan-nefqa pubblika u tal-
istħarriġ ta’ riċerka dwar in-nefqa pubb-
lika wkoll jiġu kkunsidrati meta jkunu  
disponibbli. Minn 22 pajjiż tal-ASS li impli-
mentaw b’mod regolari l-SBĠ tal-KE taħt  
id-9 FEŻ, 14 minnhom jagħmlu reviżjonijiet  
konġunti regolari dwar is-settur tas-saħħa  li r-riżultati tagħhom imbagħad jiġu kkun-
sidrati matul ir-reviżjoni konġunta annwali 
tal-SBĠ. Fil-pajjiżi l-oħra dawn qed jiġu  
żviluppati u mħeġġa b’mod gradwali fil-
kuntest tad-djalogu tal-SBĠ. Madankollu,  il-Kummissjoni ġeneralment tippreferi  tuża l-SBĠ u kwalunkwe salvagwardja  relatata bħala mezz biex issaħħaħ kom-ponenti aktar sistematiċi tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi bi sħab kif ukoll biex tibni  l-kapaċitajiet fil-qasam tal-ġestjoni tar-
riżorsi umani. Għalhekk, din tippreferi li  
ssaħħaħ il-kapaċitajiet tal-korpi ta’ kontab-
biltà domestika biex ikunu jistgħu jagħmlu  
r-reviżjonijiet bħal dawk issuġġeriti milli  jagħmluhom direttament. Metodu bħal dan ikollu l-potenzjal li jimmassimizza l-impatt tal-SBĠ, li jnaqqas ir-riskju li l-għodda tkun 
mgħobbija ż-żejjed u jirrappreżenta disinn  
aktar proporzjonat għad-diversi għanijiet  
tal-SBĠ.
(c) Ara aktar ’il fuq (il-punt b ta’ din  
il-kaxxa)
(d) Fil-limiti ġenerali tal-baġit tagħha għar-
riżorsi umani u l-istatus tal-eżerċizzji tad-
diviżjoni tax-xogħol li għadu qed jevolvi,  
il-Kummissjoni qed tagħmel mill-aħjar biex ittejjeb il-kwalità tal-input fid-djalogu  
dwar is-settur tas-saħħa kif ġie ssuġġerit  
aktar ’il fuq.
(e) It-titjib tal-indikaturi utilizzati fl-ope-razzjonijiet ta’ sostenn baġitarju tagħha huwa 
problema kontinwa għall-Kummissjoni.
Nru 8: Il-Kummissjoni ddeċidiet li tistabbi-
lixxi Grupp ta’ Bejn is-Servizzi speċifiku, li  
jkollu l-kompiti li ġejjin:
(1) li jiddefinixxi r-rwol u r-responsabbilta-
jiet li Delegazzjoni tal-KE għandu jkollha  
f’relazzjoni mal-Fond Globali (pereżempju,  
il-parteċipazzjoni fil-Mekkaniżmu ta’ Koor-
dinazzjoni ta’ Pajjiż, ir-rappurtar, eċċ).  Jistgħu jiġu identifikati tipi differenti ta’  
Delegazzjonijiet skont kriterji bħalma  
huma, pereżempju, il-livell ta’ prevalenza  
ta’ HIV fil-pajjiż, il-fatt li s-“Saħħa” hu jew  
mhux settur fokali fil-CSP, eċċ.;
(2) jara kif id-Delegazzjonijiet se jwettqu  
l-kompiti l-ġodda tagħhom billi jikkunsi-
draw ir-riżorsi limitati tagħhom u;
(3) jiddetermina kif id-Delegazzjonijiet  
jistgħu jkunu appoġġati mill-KĠ u kif id-DĠ Żvilupp u l-AIDCO se jikkooperaw flimkien  biex iwettqu l-għajnuna tagħhom għad-Delegazzjonijiet.
80
Rapport Speċjali Nru 10/2008 – L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 82. 
Il-Kummissjoni se tkompli ttejjeb il-mod kif hija tfittex li tisfrutta sinerġiji bejn l-inter-venti tagħha, billi tibda bir-reviżjoni li tin-sab għaddejja dwar il-Gwida għas-Saħħa. 
83. 
Biex tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ prog-
rammi settorjali, fl-2007 il-Kummissjoni  aġġornat il-Linji Gwida tagħha tal-2003  
dwar is-sostenn tal-KE għall-programmi  
settorjali u organizzat sensiela sħiħa ta’  
taħriġ relatat ma’ din il-modalità ta’ impli-
mentazzjoni. Hija nediet ukoll u mexxiet  
flimkien mad-DK u l-Programm ta’ Tagħlim 
Konġunt dwar l-Approċċi ta’ Settur Kollu  tal-Olanda, inizjattiva meqjusa ħafna mill-
komunità kontributriċi. Il-Kummissjoni se  tissokta tappoġġa l-istabbiliment u l-impli-
mentazzjoni ta’ programmi settorjali, diret-
tament fil-pajjiżi fejn is-saħħa hija parti minn strateġija ta’ kooperazzjoni, u indirettament 
permezz ta’ valutazzjoni dwar il-prestazzjoni 
tal-SBĠ u proċessi ta’ reviżjoni konġunta  band’oħra.Barra minn hekk, bħalissa l-Kummissjoni  
qed teżamina flimkien mal-UNAIDS il-metodi ta’ kif għandha tinbena l-kapaċità  
tal-pajjiżi fil-ġlieda tagħhom kontra l-AIDS 
(l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’  azzjoni għall-“bini ta’ kapaċità”).
Nru 9: Għalkemm il-proġett (bħala metodu  
jew bħala modalità ta’ implimentazzjoni  ta’ Programm ta’ Sostenn tal-Politika Set-
torjali) mhuwiex l-aktar forma ppreferuta  
ta’ implimentazzjoni ta’ għajnuna tal-KE,  
huwa ċar li l-proġetti se jibqgħu strument  
ewlieni biex titwettaq l-għajnuna tagħna  għall-iżvilupp. Pereżempju, l-ewwel valu-tazzjoni tal-allokazzjonijiet inizjali għall-Programmi Indikattivi Nazzjonali/Envelopp 
A tal-pajjiżi tal-ASS (minbarra l-Afrika t’Is-
fel) tal-10 FEŻ turi li s-Sostenn Baġitarju  
(inkluż l-SBĠ u l-SBS) jirrappreżenta mad-
war 48% tal-ammonti li ġew allokati s’issa.  It-52% li jifdal se jinteqfu l-aktar per-
mezz ta’ proġetti u programmi assenjati.  
Madankollu, il-Kummissjoni ma tabqilx  
mar-rakkomandazzjoni li jintuża s-sos-
tenn lejn proġett “biex tiġi pprovduta kura  
għas-saħħa f’reġjuni aktar foqra li mhu-
miex koperti b’mod adegwat b’servizzi ta’  kura għas-saħħa”, peress li f’minn tal-
anqas 30 pajjiż li qed jiżviluppa l-aċċess  għas-servizzi tas-saħħa huwa limitat; iżda  r-reazzjoni adegwata għall-isfida hija  
suffiċjenti, prevedibbli u allinjata, aktar  mill-finanzjament propost lil NGO.RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR 
L-UŻU KOERENTI TAL-ISTRUMENTI
Nru 10 (a): Fid-dawl tal-esperjenza li qed  
tiżdied, il-Kummissjoni għandha tevalwa  jekk hemmx ħtieġa li jiġu rriveduti l-indi-katuri dwar meta jintuża l-SBĠ u l-SBS, u  kif l-aħjar għandhom jintużaw it-tnejn flim-
kien, li bħalissa huma inklużi fil-linji gwida 
tal-Kummissjoni għall-ipprogrammar, l-SBĠ 
u l-SBS.
(b) Il-gwida dwar l-użu speċifiku ta’ stru-
menti differenti f’relazzjoni mas-settur tas-
saħħa (inklużi proġetti), kif ukoll dwar l-użu 
tagħhom flimkien, se tiġi rriveduta fil-“linji 
gwida ta’ programmar dwar is-saħħa” li  
bħalissa qed ikunu aġġornati biex jikkun-
sidraw aħjar l-iżviluppi usa’ tal-istrumenti  tal-KE (pereżempju, Kuntratt MDG).
(c) Il-grupp il-ġdid ta’ bejn is-servizzi tal-
Kummissjoni dwar il-kooperazzjoni mal-
Fond Globali għandu jindirizza metodi kif  tista’ tinkiseb kumplementarjetà akbar  
mal-Fond Globali billi jikkunsidra kwistjo-
nijiet ta’ prevedibbiltà f’relazzjoni mal-
operazzjonijiet tal-Fond Globali u l-perjodi  ta’ żmien differenti għall-operazzjonijiet  tal-Kummissjoni u tal-Fond Globali.
Nru 11: il-Kummissjoni hija impenjata li tuża 
l-SBS bħala l-modalità ta’ implimentazzjoni 
ppreferuta tagħha għall-interventi fis-saħħa 
meta l-kondizzjonijiet bħalma huma, fost  
l-oħrajn, l-eżistenza ta’ poltika settorjali  definita b’mod tajjeb, ikunu jippermettu.
Nru 12: Il-KE se tkompli tappoġġa l-istabbi-
liment u l-implimentazzjoni ta’ programmi  
settorjali, b’mod dirett fil-pajjiżi fejn is-saħħa hija parti mill-istrateġija ta’ kooperazzjoni  
tagħha, u b’mod indirett permezz tal-eval-
wazzjoni dwar il-prestazzjoni tal-SBĠ  
u proċessi ta’ reviżjoni konġunta band’oħra.


Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri
Rapport Speċjali Nru 10/2008
L-Għajnuna għall-Iżvilupp tal-KE lis-Servizzi tas-Saħħa fl-Afrika tas-sub-Saħara 
Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej2009 – 80 pp. – 21 × 29.7 ċmISBN 978-92-9207-102-8doi: 10.2865/25082

Kif jiġu akkwistati l-pubblikazzjonijiet tal-UE
Pubblikazzjonijiet għall-bejgħ:
•  permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);•  mill-ħanut tal-kotba tiegħek billi tikkwota t-titlu, il-pubblikatur u/jew in-numru 
tal-ISBN;
•  billi tikkuntattja wieħed mill-aġenti tagħna direttament inkarigat mill-bejgħ. 
Tista’ takkwista d-dettalji ta’ kuntatt tagħhom permezz tal-link http://bookshop.europa.eu, jew billi tibgħat faks ﬁ  n-numru +352 2929-42758.
Pubblikazzjonijiet mingħajr ħlas:•  permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);•  mir-rappreżentanzi tal-Kummissjoni Ewropea jew mid-delegazzjonijiet. 
Tista’ takkwista d-dettalji ta’ kuntatt tagħhom permezz tal-link http://ec.europa.eu/ jew billi tibgħat faks ﬁ  n-numru +352 2929-42758.
IRRAPPORT SPEĊJALI “ LGĦAJNUNA GĦALLIŻVILUPP TALKE LISSERVIZZI TAS
SAĦĦA FLAFRIKA TASSUBSAĦARA ”  JEŻAMINA JEKK IRRIŻORSI FINANZJARJI U UMANI ALLOKATI LISSETTUR TASSAĦĦA RRIFLETTEWX LIMPENJI TALPOLITIKA TALKE, U JEKK ILKUMMISSJONI ĦAFFITX LIMPLIMENTAZZJONI TA’  DIN LGĦAJNUNA U UŻATX ILVARJI TIPI TA’ FINANZJAMENT B’MOD EFFETTIV. IRRAPPORT JAGĦMEL SERJE TA’   RAKKOMANDAZZJONIJIET IMMIRATI BIEX ITEJBU LEFFETTIVITÀ TALGĦAJNUNA TALKE BIEX TIKKONTRIBWIXXI GĦATTITJIB TASSERVIZZI TASSAĦĦA FLAFRIKA TASSUBSAĦARA. 
IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURIQJ-AB-08-010-MT-C
ISBN 978-92-9207-102-8