Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1830/2003 dwar it-traċċabilità u l-ittikkettar ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u t-traċċabilità ta’ prodotti ta’ l-ikel u l-għalf manifatturati minn organiżmi modifikati ġenetikament u li jemenda d-Direttiva 2001/18/KE /* KUMM/2006/0197 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 10.5.2006 KUMM(2006) 197 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1830/2003 dwar it-traċċabilità u l-ittikkettar ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u t-traċċabilità ta’ prodotti ta’ l-ikel u l-għalf manifatturati minn organiżmi modifikati ġenetikament u li jemenda d-Direttiva 2001/18/KE RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1830/2003 dwar it-traċċabilità u l-ittikkettar ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u t-traċċabilità ta’ prodotti ta’ l-ikel u l-għalf manifatturati minn organiżmi modifikati ġenetikament u li jemenda d-Direttiva 2001/18/KE Introduzzjoni Ir-Regolament Nru 1830/2003[1] (minn hawn ‘il quddiem ‘ir-Regolament’) ġie adottat fit-22 ta’ Settembru 2003 u wara l-pubblikazzjoni tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 65/2004 li jistabbilixxi sistema għall-iżvilupp u l-assenjazzjoni ta’ identifikaturi uniċi għal organiżmi modifikati ġenetikament[2], applikabbli b’mod sħiħ fis-16 ta’ April 2004. Ir-rekwiżiti ta’ tikkettar u traċċabilità tar-Regolament jestendu għal prodotti mqiegħda fis-suq u li fihom jew li jikkonsistu f’organiżmi modifikati ġenetikament (GMOs). Ir-Regolament jinkludi wkoll dispożizzjonijiet għat-traċċabilità ta’ prodotti ta’ l-ikel u l-għalf magħmula minn GMOs. L-għanijiet ta’ traċċabilità skond ir-Regolament huma li jkunu faċilitati: - l-kontroll u l-verifika tad-dikjarazzjonijiet fuq it-tikketti - is-sorveljanza speċifika ta’ l-effetti potenzjali fuq l-ambjent, kull fejn ikun xieraq - l-identifikazzjoni u l-irtirar ta’ prodotti li fihom jew li jikkonsistu f'GMOs fil-każ li jiġi stabbilit riskju mhux previst għas-saħħa tal-bniedem jew għall-ambjent Sabiex jiġu assigurati t-traċċabilità u t-tikkettar, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament jirrikjedu lill-operaturi li jittrażmettu u jżommu tagħrif għat-tipi ta' prodotti modifikati ġenetikament ta' hawn fuq f'kull stadju tat-tqegħid tagħhom fis-suq. Partikolarment: - l-operaturi huma obbligati jkollhom fis-seħħ sistemi u proċeduri sabiex jidentifikaw lil min u minn min il-prodotti huma disponibbli - għal GMOs maħsuba għal rilaxx intenzjonat fl-ambjent (eż. żrieragħ) , l-operaturi huma obbligati jittrażmettu tagħrif speċifikat dwar l-identità (identifikatur uniku) tal-GMO(s) individwali li jkun fih prodott - għal GMOs maħsuba għall-ikel, l-għalf jew għall-ipproċessar , l-operaturi jistgħu jew jittrażmettu t-tagħrif speċifikat imsemmi hawn fuq jew jittrażmettu dikjarazzjoni li l-prodott se jintuża biss għall-ikel jew l-għalf jew għall-ipproċessar, flimkien ma’ l-identità tal-GMO(s) li ntuża(w) biex issir it-taħlita - għal ikel u għalf prodotti minn GMO(s) l-operaturi huma obbligati jinfurmaw l-operatur li jmiss fil-katina li l-prodott magħmul minn GMO(s) - l-operaturi huma obbligati jżommu t-tagħrif għal perjodu ta' 5 snin u jagħmluh disponibbli lill-awtoritajiet kompetenti meta dawn jitolbuh - ġew stabbiliti limiti, li taħthom traċċi aċċidentali jew li teknikament ma jistgħux jiġu evitati ta’ ċerti GMOs u materjal modifikat ġenetikament fl-ikel, fl-għalf u fi prodotti għall-ipproċessar, ma jeħtiġux tikkettar jew sistemi ta’ traċċar It-trażmissjoni u ż-żamma tat-tagħrif ta’ hawn fuq huma maħsuba biex inaqqsu l-ħtieġa għal teħid ta' kampjuni u ttestjar ta' prodotti, li mhijiex rekwiżit obbligatorju għall-operaturi skond ir-Regolament. Madankollu, biex tkun iffaċilitata strateġija kkoordinata għall-ispezzjoni u l-kontroll mill-Istati Membri, il-Kummissjoni żviluppat gwida teknika[3] għall-metodi ta’ teħid ta' kampjuni u ttestjar. Fid-dawl tar-rekwiżiti tar-Regolament, huwa importanti li wieħed jinnota li fil-ħin li kien qed jiġi ffinalizzat dan ir-rapport, deċiżjoni dwar ir-rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni għal GMOs maħsuba għall-ikel, għall-għalf jew għall-ipproċessar[4] biex tintuża fil-kummerċ internazzjonali ġiet adottata taħt il-Protokoll ta’ Cartagena dwar il-Bijosikurezza (it-Tielet Laqgħa tal-Partijiet, it-13 sas-17 ta' Marzu 2006, Curitiba, il-Brażil). Skond din id-deċiżjoni, il-Partijiet għall-Protokoll għandhom jieħdu miżuri biex jiżguraw li d-dokumentazzjoni li takkumpanja t-tagħbijiet internazzjonali ta’ GMOs fil-produzzjoni kummerċjali tinkludi l-identità tal-GMOs li jkun fiha t-tagħbija, meta l-identità preċiża tagħhom tkun magħrufa. Fil-każi fejn l-identità tal-GMOs f’tagħbija ma tkunx magħrufa preċiżament, id-dokumentazzjoni għandha turi b’mod ċar li t-tagħbija “jista’ jkun fiha” GMOs, flimkien ma’ l-identità tal-GMOs li jista’ jkun fiha t-tagħbija. Id-deċiżjoni hija konsistenti mar-rekwiżiti ta’ traċċabilità tar-Regolament, partikolarment fir-rigward ta’ l-Artikolu 4(3). L-implimentazzjoni ta’ din id-deċiżjoni se tiġi riveduta fl-2012[5], meta tiġi evalwata l-fattibilità ta’ l-estensjoni tar-rekwiżit għal tagħrif preċiż dwar l-identità tal-GMOs li fiha tagħbija internazzjonali. Għal dan l-iskop, l-esperjenza li tinkiseb minn dan ir-Regolament għandha tipprovdi tagħrif utli. Interkonnessjonijiet mar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 Ir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 dwar ikel u għalf modifikat ġenetikament[6] ġie żviluppat flimkien mar-Regolament u ġie adottat ukoll fit-22 ta' Settembru 2003. Iż-żewġ regolamenti huma maħsuba biex joperaw flimkien u jserħu fuq xulxin għal ċerti rekwiżiti. Partikolarment, ir-Regolament jipprovdi rekwiżiti ta’ traċċabilità għall-prodotti kollha ta’ l-ikel u l-għalf li jaqgħu fl-ambitu tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003. Dawn ir-rekwiżiti ta’ traċċabilità huma ta’ importanza fundamentali meta t-tikkettar tal-prodott aħħari jserraħ fuq it-trażmissjoni ta' tagħrif fin-nuqqas ta' materjal modifikat ġenetikament fil-prodotti li jista' jiġi individwat. Bl-istess mod, ir-rekwiżiti ta’ tikkettar ta’ prodotti ta' l-ikel u l-għalf prodotti minn GMOs, suġġetti għar-rekwiżiti ta' tikkettar skond l-Artikolu 5 tar-Regolament, huma previsti mill-Kapitolu II, it-Taqsima II u l-Kapitolu III, it-Taqsima II tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003. Barra minn hekk, ir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 jistipula valuri ta’ limitu għal prodotti ta' l-ikel u l-għalf li taħthom traċċi aċċidentali ta' prodotti bħal dawn huma eżenti mir-rekwiżiti ta' tikkettar tiegħu. L-istess limiti ntużaw mir-Regolament sabiex jipprovdi l-istess eżenzjoni mir-rekwiżiti ta’ tikkettar u traċċabilità tiegħu sabiex b’hekk jassigura strateġija Komunitarja koerenti u konsistenti. L-Artikolu 12 tar-Regolament jgħid li: ‘mhux aktar tard mit-18 ta’ Ottubru 2005, il-Kummissjoni għandha tgħaddi lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill rapport dwar l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, b’mod partikolari rigward l-Artikolu 4(3)’. Fil-qadi ta’ dan ir-rekwiżit, il-Kummissjoni ħejjiet kwestjonarju b'mistoqsijiet dwar l-implimentazzjoni f’ħames taqsimiet, kif ġej: - Rekwiżiti ta' traċċabilità - Rekwiżiti ta’ tikkettar - Eżenzjonijiet mir-rekwiżiti ta’ traċċabilità u tikkettar - Miżuri ta’ spezzjoni u kontroll - Kwistjonijiet oħrajn Il-kwestjonarju tressaq lill-awtoritajiet kompetenti kollha, kif ukoll lill-partijiet interessati mis-setturi kollha, fosthom membri u assoċjazzjonijiet ta’ l-industriji ta’ l-ikel, l-għalf u ż-żerriegħa, is-sħab kummerċjali, NGOs u dipartimenti rilevanti tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri. Lista ta’ min wieġeb tinsab fl-Anness 1. Ir-risponsi, kif ukoll tagħrif ieħor li l-Kumissjoni rċeviet u ġabret mid-data ta' l-applikazzjoni tar-Regolament sa llum, tqiesu fir-rapport kif stipulat fit-taqsimiet li ġejjin. Ir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 fih rekwiżit simili (l-Artikolu 48) li jirrikjedi l-Kummissjoni tipproduċi rapport, sa mhux iktar tard mis-7 ta’ Novembru 2005, dwar l-esperjenzi li ttieħdu minn dan ir-regolament. Il-Kummissjoni qieset l-interkonnessjonijiet bejn iż-żewġ regolamenti u ppruvat tevita d-duplikazzjoni fiż-żewġ rapporti. Il-ktajjen ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni ta' l-ikel L-industriji Ewropej ta’ l-ikel u l-bejgħ għadhom iżommu lura milli jqiegħdu fis-suq ikel u prodotti ta’ l-ikel modifikati ġenetikament minħabba l-perċezzjoni ta’ reazzjoni ħażina min-naħa tal-konsumaturi. B’riżultat ta’ dan, għadd limitat biss ta’ prodotti bħalissa jinsab fis-suq u materjal modifikat ġenetikament impurtat bħalissa ma jintużax ta’ spiss fi prodotti ta’ l-ikel. L-industrija Ewropea tagħraf li l-perċezzjoni tal-konsumatur u tal-pubbliku tmexxi l-forzi tas-suq u li livell għoli ta' ħarsien tas-saħħa u ta' l-ambjent għandu jiġi żgurat sabiex il-prodotti modifikati ġenetikament ikunu jistgħu jitqiegħdu fis-suq. L-industrija bħalissa tidher li qed twieġeb għad-domanda tal-bejjiegħa/xerrejja għal prodotti mhux modifikati ġenetikament u, għalhekk, qed tipprova tevita li tixtri ingredjenti li fihom jew li huma prodotti minn organiżmi modifikati ġenetikament. Is-sħab kummerċjali ma jidhrux li għandhom l-istess fehma. Tabilħaqq, pajjiż terz li hu esportatur ta’ l-ikel kbir stqarr li ma għadux jesporta prodotti pproċessati ta’ l-ikel lejn l-Unjoni Ewropea. Dan jallega li huwa minħabba l-piż tal-qafas regolatorju, li speċifikament jinkludi d-dispożizzjonijiet ta' traċċabilità tar-Regolament, aktar milli minħabba d-domanda tas-suq. Assoċjazzjoni ta’ l-industrija ta’ pajjiż terz stqarret li ħafna kumpaniji li jqiegħdu prodotti ta’ l-ikel fis-suq ta’ l-Unjoni Ewropea ma għadhomx jużaw żejt tas-sojja modifikat ġenetikament u ingredjenti tal-proteina modifikati ġenetikament prodotti internament sabiex jevitaw ir-rekwiżiti obbligatorji ta’ traċċabilità tar-Regolament li huma jarawhom diffiċli u jqumu ħafna flus. Stqarret ukoll li, allegatament, ir-rekwiżiti waslu għal tnaqqis fl-esportazzjonijiet ta’ prodotti organiċi ċertifikati li fihom materjal tas-sojja. Din il-problema ġiet attribwita lil-limitu ‘restrittiv’ ta' 0.9% għal preżenza aċċidentali. Assoċjazzjoni oħra ta’ l-ikel targumenta wkoll li saff addizzjonali ta’ spejjeż amministrattivi u finanzjarji ġie impost mir-rekwiżiti ta’ tikkettar u traċċabilità u tenfasizza, partikolarment, li dan ħoloq piż inaċċettabbli fuq l-esportaturi ż-żgħar ta’ l-ikel. Tissuġġerixxi wkoll li r-regolamenti nazzjonali kunfliġġenti u s-sistemi ta' infurzar differenti fl-Istati Membri individwali jżidu mal-piż regolatorju tat-tranżazzjonijiet kummerċjali. Dipartiment ta’ Gvern barrani, fir-rispons tiegħu għall-kwestjonarju, bl-istess mod jisħaq li r-Regolament huwa ta’ xkiel għall-kummerċ minħabba li huwa restrittiv wisq u jaqta’ qalb lill-manifatturi biex dawn iqiegħdu prodotti modifikati ġenetikament fis-suq. Madankollu, wieħed għandu jinnota li d-dejta disponibbli - u partikolarment is-sehem rilevanti tas-suq tal-prodotti modifikati ġenetikament fil-katina ta' distribuzzjoni ta' l- għalf - ma jikkonfermawx din il-fehma u, bil-kuntrarju ta' dan, jindikaw li t-tendenzi tal-kummerċ fl- ikel modifikat ġenetikament huma primarjament immexxija mis-suq (mill-konsumaturi). Dan id-Dipartiment tal-Gvern jallega wkoll li l-eżitazzjoni ta’ l-industrija Ewropea li joffru prodotti modifikati ġenetikament lill-konsumaturi, in-nuqqas ta’ implimentazzjoni tar-Regolament minn ċerti Stati Membri u d-dewmien fl-approvazzjonijiet ta’ prodotti ġodda, huma xkiel kbir fil-ksib ta’ tagħrif rilevanti f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-implimentazzjoni tar-Regolament, partikolarment fir-rigward ta’ l-Artikolu 4(3) tiegħu. Fir-rispons tiegħu, id-Dipartiment jissuġġerixxi wkoll li huwa diffiċli għall-partijiet interessati li jagħtu kontribut prattiku lil dan ir-rapport (bħala mezz biex tittejjeb il-konsistenza tar-Regolament) meta wieħed iqis li għad ma għandhomx l-esperjenza meħtieġa fl-implimentazzjoni tiegħu. Partikolarment, il-Gvern ta’ l-Istati Uniti (u ċerti assoċjazzjonijiet ta’ l-ikel ta’ pajjiżi terzi) qed jinsisti li l-Kummissjoni Ewropea tingħaqad ma’ sħab kummerċjali fil-ħidma lejn l-armonizzazzjoni u xi tip ta’ għarfien reċiproku tal-kummerċ fi prodotti modifikati ġenetikament li jtaffi dan il-piż amministrattiv ta’ intrapriżi żgħar. Isemmu, partikolarment, il-ħtieġa għal gwida dwar ir-rekwiżiti ta' dokumentazzjoni biex tindirizza l-kwistjoni ta' implimentazzjoni konsistenti. Wieħed għandu jinnota li l-Kummissjoni hija involuta b’mod attiv f’taħditiet internazzjonali ma' sħab kummerċjali u hija lesta biex tiftaħ iżjed taħditiet, iżda mill-2002 il-Gvern ta’ l-Istati Uniti għadu jżomm lura milli jinvolvi ruħu f’taħditiet bilaterali dwar kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ GMOs. F’termini ta’ l-għadd limitat ta’ prodotti ta’ l-ikel li bħalissa jinsabu fis-suq, ċerti gruppi ta’ NGOs esprimew il-ħsieb li, ġeneralment, ir-regoli ta' tikkettar għandhom effett pożittiv fuq il-faċilitazzjoni ta' għażla infurmata. Madankollu, dawn jgħidu wkoll li huwa inaċċettabbli u qarrieqi li t-traċċabilità ta’ prodotti derivati (ħalib, laħam, bajd, suf, eċċ.) minn annimali mitmugħa b’materjal modifikat ġenetikament hija eskluża mill-ambitu tar-Regolament. Huma jaraw dan il-fatt bħala ‘lakuna' li ddgħajjef il-kredibilità tas-sistema kollha ta’ tikkettar. Wieħed għandu jinnota li t-tikkettar u t-traċċabilità ta' prodotti bħal dawn ġiet diskussa b'mod estensiv kemm mill-Kunsill kif ukoll mill-Parlament Ewropew matul it-tħejjija tar-Regolament iżda l-inklużjoni tagħhom ma ġietx adottata. Il-ktajjen ta’ produzzjoni u distribuzzjoni ta’ l-għalf Il-biċċa l-kbira tal-prodotti modifikati ġenetikament li jitqiegħdu fis-suq Ewropew huma maħsuba bħala għalf ta’ l-annimali u joriġinaw minn prodotti impurtati, primarjament is-sojja, li jew fiha jew hija prodotta minn GMOs. Miljuni ta’ tunnellati ta’ materjal tas-sojja jiġu impurtati lejn l-Unjoni Ewropea kull sena, primarjament mill-Istati Uniti, l-Arġentina u l-Brażil. Dawn il-pajjiżi jkabbru proporzjon kbir ta’ uċuħ tas-sojja modifikat ġenetikament u tagħbijiet mibgħuta bil-baħar, inevitabbilment, se jkun fihom materjal tas-sojja modifikata ġenetikament. Ċerti sħab kummerċjali jgħidu li minħabba li sojja esportata f'tagħbija partikolari għal użu bħala għalf ħafna drabi tiġi mħallta sewwa mis-sistema ta’ amministrazzjoni ta’ artikli għall-kummerċ ta’ l-Istati Uniti (u jista’ jkun fiha wkoll sojja mill-Kanada), mhuwiex fattibbli li jiġi trażmess it-tagħrif rekwiżit mir-Regolament. Din il-fehma hija daqsxejn sorprendenti meta wieħed iqis li l-industrija Ewropea ta’ l-għalf u l-awtoritajiet kompetenti rrappurtaw li t-tagħrif korrett (skond ir-Regolament) ġie pprovdut mat-tagħbijiet ta’ sojja impurtati. Barra minn hekk, membri ta’ l-industrija Ewropea ta’ l-għalf stqarru li r-rekwiżiti tar-Regolament ma affettwawx il-bejgħ ta’ l-għalf ta’ l-annimali minkejja li ħafna jqisu d-dispożizzjonijiet bħala diffiċli u żejda. B’mod interessanti, il-kuntatti ta’ l-industrija ssuġġerew li ċerti nies li jitħnu s-sojja li mhijiex modifikata ġenetikament iltaqgħu ma’ xi diffikultajiet fil-bejgħ tal-materjal li rriżulta minħabba li l-operaturi mhumiex lesti li jħallsu l-ispejjeż assoċjati ta' primjum. Bħalissa, is-sojja tat-tip Monsanto Round-up Ready tammonta għall-biċċa l-kbira tas-sojja modifikata ġenetikament li titkabbar fl-Amerika u, tabilħaqq, fid-dinja kollha. Din il-varjetà hija l-uniku prodott modifikat ġenetikament tas-sojja li ngħata l-approvazzjoni Komunitarja (għall-importazzjoni u l-użu fl-ikel u fl-għalf). Ma jidhirx li s-sodisfar tar-rekwiżiti ta’ traċċabilità u tikkettar għall-importazzjonijiet ta’ tagħbijiet ta’ sojja fi kwantitajiet kbar ħoloq ħafna problemi meta wieħed iqis il-predominanza ta’ varjetà unika. Madankollu, is-sitwazzjoni tista’ tinbidel hekk kif jiġu approvati iktar varjetajiet ta' sojja modifikata ġenetikament f’pajjiżi esportaturi. It-tikkettar u t-traċċabilità ta’ prodotti ta' żrieragħ modifikati ġenetikament għall-koltivazzjoni Fil-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri m’hemmx prassi ta' koltivazzjoni tal-GMOs minkejja li f’ċerti reġjuni ta’ Spanja jitkabbar kummerċjalment il-qamħirrum Bt (madwar 60 000 tomna). Din il-varjetà ta' qamħirrum modifikat ġenetikament, kif ukoll varjetajiet oħrajn, titkabbar ukoll fi Franza, il-Ġermanja, ir-Repubblika Ċeka u l-Portugall iżda fuq skala ferm iżgħar. Il-prodotti maħsuda minn dawn l-uċuħ jintużaw primarjament għall-għalf ta’ l-annimali ‘fil-post' iżda xi wħud jkunu destinati għall-ipproċessar vija l-industrija tal-lamtu. Ftit ħafna minn dawn il-prodotti ta’ qamħirrum modifikat ġenetikament jiġu esportati sussegwentement. Rapporti jissuġġerixxu li t-tqegħid fis-suq ta’ prodotti modifikati ġenetikament ‘prodotti internament’ ma ħoloqx problemi meta wieħed iqis l-esperjenza kontinwa kemm tal-bdiewa kif ukoll ta’ l-operaturi sussegwenti (għalkemm wieħed għandu jinnota li l-biċċa l-kbira tal-prodotti jibqgħu ‘fil-post’). Jidher li hemm konformità mar-rekwiżiti ta’ tikkettar ta’ stokkijiet ta’ żerriegħa modifikata ġenetikament minkejja li ġew irrappurtati xi problemi fir-rigward ta’ l-‘interpretazzjoni’ u l-kalkolu tat-traċċi aċċidentali ta’ GMOs fil-lottijiet ta’ żerriegħa konvenzjonali. Sa llum l-esperjenza ta’ l-industrija tal-bijoteknoloġija (fornituri u integraturi tat-teknoloġija, inklużi l-kumpaniji taż-żrieragħ) kienet daqsxejn limitata minħabba li l-varjetajiet modifikati ġenetikament ta’ l-uċuħ ma kinux disponibbli faċilment lil min hu involut fil-koltivazzjoni kummerċjali fl-UE. Madankollu, l-industrija rrappurtat li ma ltaqgħet ma' l-ebda problema serja li għandha x’taqsam ma’ l-interpretazzjoni tar-Regolament u f’pajjiżi fejn il-varjetajiet modifikati ġenetikament huma disponibbli (partikolarment fi Spanja) ma kien hemm l-ebda diffikultà fl-implimentazzjoni tar-Regolament. Fil-fatt, jidher li r-rekwiżiti għad-dokumentazzjoni tat-tranżazzjonijiet u t-tikkettar ta’ varjetajiet modifikati ġenetikament ġew implimentati bħala prassi standard tan-negozju. Madankollu, jidher li dawn ir-rekwiżiti żiedu mar-rekwiżiti amministrattivi u l-ispejjeż assoċjati magħhom (minkejja li ċ-ċifri attwali ma ġewx provduti). Infurzar tar-Regolament Ħafna awtoritajiet nazzjonali, kif ukoll organizzazzjonijiet minn setturi oħrajn, qiesu li ma kienx hemm biżżejjed żmien biex jinġabru l-esperjenza u t-tagħrif rilevanti dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament. Madankollu, il-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri jaħsbu li r-rekwiżiti tar-Regolament kellhom effett pożittiv fuq il-provvista tat-tagħrif rilevanti, l-għażla tal-konsumatur kif ukoll il-garanziji ta' sikurezza meħtieġa. Il-ħtieġa ta’ dawn ir-rekwiżiti ġiet enfasizzata partikolarment mill-Istati Membri fejn il-produzzjoni organika tqieset li kienet importanti. Stati Membri oħrajn iqisu li r-Regolament għandu jkun iktar strett għal oġġetti impurtati b'miżuri ta’ kontroll iktar stretti sabiex tkun żgurata l-konformità. Ċerti Stati Membri rrappurtaw diffikultajiet bit-teħid ta’ kampjuni u l-ittestjar, u ġibdu l-attenzjoni lejn il-kumplessità tal-metodi, partikolarment fejn tinħtieġ l-individwazzjoni tal-preżenza aċċidentali. Ir-Rakkomandazzjoni 2004/787/KE tagħti l-parir li “r-riżultati ta’ l-analiżi kwantitattivi għandhom jiġu espressi bħala l-perċentwal tal-kopji ta’ DNA modifikat ġenetikament imqabbel mal-kopji ta’ DNA speċifiċi għall-grupp tassonomiku fil-mira, ikkalkulat f’termini ta’ haploid genomes ”. Madankollu, għad hemm xi konfużjoni f’dak li għandu x'jaqsam ma’ l-unitajiet li fih il-kontenut modifikat ġenetikament għandu jiġi espress u xi Stati Membri semmew il-ħtieġa għal fatturi ta’ konverżjoni li jippermettu sistema armonizzata irrispettivament minn jekk il-kontenut modifikat ġenetikament hux espress skond id-DNA, il-piż jew in-numru ta’ żerriegħa. Mistoqsijiet oħra ta’ din ix-xorta saru fir-rigward ta’ l-introduzzjoni ta’ varjetajiet ta’ uċuħ modifikati ġenetikament bi ‘ stacked genes ’ u ntalbet kjarifika. Is-sistema għall-ispezzjoni u l-kontroll, li ssegwiet minn ħafna Stati Membri, tidher li hija waħda ta’ teħid u ttestjar każwali ta’ kampjuni jew fejn ikun hemm suspett li t-tikkettar ta’ prodott jista' ma jkunx korrett. Filwaqt li għadd ta’ Stati Membri sabu r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar it-teħid u l-ittestjar tal-kampjuni utli, oħrajn irrappurtaw li din jew hija ddettaljata wisq jew inkella vaga wisq. Ċerti Stati Membri ġibdu wkoll l-attenzjoni lejn il-ħtieġa għal leġiżlazzjoni aktar milli gwida sabiex tkun żgurata sistema armonizzata għat-teħid u l-ittestjar tal-kampjuni. Oħrajn talbu ‘manwal ta’ ħidma’ prattiku bħala mezz kif ikunu żgurati l-armonizzazzjoni u l-implimentazzjoni uniformi tar-Regolament. Ġiet enfasizzata wkoll il-ħtieġa li l-Istati Membri jiskambjaw iktar tagħrif u esperjenzi bejniethom sabiex jiġi żgurat approċċ armonizzat. Rapporti minn Stati Membri jissuġġerixxu li t-tagħrif rilevanti rekwiżit mir-Regolament qiegħed ċertament isir disponibbli minn operaturi fit-tranżazzjonijiet minkejja li f'ċerti każi jidher li l-kopji fuq karta tad-dokumentazzjoni ma tkunx preżenti. Barra minn hekk, xi Stati Membri rrappurtaw li l-identifikaturi uniċi mhux dejjem jiġu inklużi fid-dokumentazzjoni minn esportaturi li jakkumpanjaw tagħbijiet ta’ kwantitajiet kbar ta’ prodotti li fihom il-GMOs. Ċerti Stati Membri wkoll ġibdu l-attenzjoni lejn eżitazzjoni inizjali min-naħa ta’ l-importaturi li jipprovdu d-dokumentazzjoni rilevanti lil operaturi sussegwenti iżda jistqarru li din is-sitwazzjoni tjiebet drastikament hekk kif inġabret iktar esperjenza. Stat Membru wieħed irrapporta wkoll sitwazzjoni fejn il-bejjiegħa bl-ingrossa ma għaddewx it-tagħrif meħtieġ lill-individwi iktar l-isfel fil-katina. Għal darb’oħra dan kien attribwit għal nuqqas ta’ esperjenza u minn dak iż-żmien is-sitwazzjoni ttranġat. Tabilħaqq, l-Istati Membri jidhru li huma konxji bis-sħiħ mill-ħtieġa għal tagħrif korrett fil-bidu tal-katina ta’ distribuzzjoni jekk is-sistema għandha tkun effettiva matul il-katina kollha. Huwa ċar li xi Stati Membri jemmnu li format armonizzat għad-dokumentazzjoni jgħin kemm lill-operaturi kif ukoll lill-awtoritajiet nazzjonali bl-implimentazzjoni u l-infurzar u problemi bħal dawn ikunu evitati. Il-membri ta’ l-industrija u s-sħab kummerċjali, fuq in-naħa l-oħra, ma jemmnux li jinħtieġu dokumenti armonizzati u li t-tagħrif rilevanti jista’ jingħata b’mod sodisfaċenti fuq id-dokumentazzjoni tal-fattura kummerċjali eżistenti. Fuq in-naħa l-oħra, Stati Membri oħra rrappurtaw li ma kienx hemm problemi fl-interpretazzjoni, l-implimentazzjoni u l-infurzar tar-Regolament. Dawn l-Istati Membri jqajmu l-punt li r-regoli ġenerali ta' tikkettar u traċċabilità ilhom li ġew implimentati mill-industriji ta’ l-ikel u l-għalf u diġà ttieħdet esperjenza konsiderevoli b’dawn ir-regoli. Għalhekk, ir-Regolament bażikament jitqies bħala estensjoni ta' dawn ir-regoli. Madankollu, jidher li hemm ftit tal-konfużjoni fejn għandu x’jaqsam it-tikkettar ta’ taħlitiet ta' GMOs. Kwistjonijiet oħra li ġew irrappurtati jinkludu, kif imsemmi minn setturi oħra, il-mezzi kif tista’ tiġi individwata b’mod affidabbli l-preżenza ta’ GMOs mhux approvati f’tagħbijiet ta’ kwantitajiet kbar u prodotti oħrajn, kif ukoll il-mezzi kif jistgħu jiġu żgurati r-rekwiżiti ta’ tikkettar u traċċabilità meta d-DNA u l-proteina jkunu neqsin mill-prodotti. Barra minn hekk, jidher li kien hemm xi diffikultajiet biex jiġi traċċat l-oriġini ta’ prodotti bħal dawn meta wieħed jipprova jiddetermina jekk dawn humiex derivati jew le minn materjal modifikat ġenetikament. Ċerti Stati Membri rrappurtaw li jqisu l-ispejjeż tat-teħid u l-ittestjar ta’ kampjuni bħala eċċessivi u talbu li dawn l-ispejjeż jiġu riveduti. Barra minn hekk, awtoritajiet nazzjonali oħra rrappurtaw li l-ittestjar korrett ta’ tagħbijiet bi kwantitajiet kbar jieħu wisq ħin, u b'hekk joħloq il-problemi partikolarment fejn għandhom x’jaqsmu l-prodotti li jitħassru. In-nuqqas ta’ materjal aċċessibbli ta’ referenza tqajjem ukoll minn xi awtoritajiet f’termini ta’ dewmien iżda ma ngħatatx referenza għal prodotti speċifiċi. Wieħed għandu jinnota li r-Regolament (KE) Nru 1829/2003 jirrikjedi li n-notifikaturi għandhom, bħala parti min-notifiki tagħhom (inklużi dawk għal prodotti eżistenti) jinkludu l-post fejn jista' jsir aċċess għall-materjal ta' referenza. Konklużjonijiet Il-biċċa l-kbira tal-partijiet interessati ġibdu l-attenzjoni lejn il-fatt li r-Regolament ilu operattiv biss għal perjodu limitat ta’ żmien u li l-esperjenza f’termini ta’ l-implimentazzjoni tiegħu hija limitata ħafna. Dan ġie aggravat min-numru limitat ta' prodotti modifikati ġenetikament li bħalissa jinsabu fis-suq ta' l-UE. Konsegwentement, wieħed jista’ jħares realistikament lejn dan ir-rapport bħala wieħed preliminarju u se jinħtieġu iktar esperjenza u rappurtar sabiex tinkiseb stampa reali ta' l-implimentazzjoni tar-Regolament. Minkejja dak li ntqal hawn fuq, jidher li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament qegħdin jiġu applikati korrettament. Filwaqt li xi problemi tal-bidu ġew irrappurtati, jidher li dawn, fil-biċċa l-kbira tagħhom, ġew solvuti. Ħafna partijiet interessati enfasizzaw il-ħtieġa li l-preżenza aċċidentali ta’ materjal modifikat ġenetikament ‘mhux approvat’ tiġi indirizzata speċifikament, partikolarment f’dak li jirrigwarda l-metodoloġija ta’ individwazzjoni disponibbli. Madankollu, għandu jkun ċar għal kulħadd li r-Regolament ikopri biss prodotti modifikati ġenetikament li rċevew awtorizzazzjoni Komunitarja għat-tqegħid tagħhom fis-suq. Il-Kummissjoni, permezz taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka ( JRC ), se tkompli tindirizza din il-kwistjoni u tagħrif li għandu x'jaqsam ma' GMOs approvati f'pajjiżi oħrajn, meta dan ikun disponibbli, għandu jitpoġġa f'reġistru Komunitarju skond l-Artikolu 9(3) tar-Regolament. Filwaqt li ċerti partijiet interessati ġibdu l-attenzjoni lejn il-fatt li l-linji ta’ gwida għat-teħid tal-kampjuni u għall-individwazzjoni fir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni huma utli, oħrajn iqisu li huma kkumplikati u diffiċli biex ikunu applikati. Il-punt kruċjali huwa li t-teħid tal-kampjuni u l-individwazzjoni huma kwistjonijiet kumplessi u kien disponibbli biss numru limitat ta' metodoloġiji qabel id-dħul fis-seħħ ta' dan ir-Regolament. Il- JRC u n-Netwerk Ewropew ta’ Laboratorji GMO ( ENGL ) sussegwentement żviluppaw metodoloġija għat-teħid ta’ kampjuni ta’ tagħbijiet ta’ kwantitajiet kbar ta’ qmuħ. Il- JRC u l- ENGL għadhom jivvalidaw metodi speċifiċi ta’ individwazzjoni għal GMOs individwali iżda din il-ħidma tieħu l-ħin (u tiswa l-flus) minħabba l-preċiżjoni u l-eżattezza meħtieġa għall-validazzjoni. Madankollu, jidher ċar li l-isforzi sostenuti f’dan il-qasam għandhom, u se jkollhom, jitkomplew. Ċerti sħab kummerċjali għadhom jallegaw li r-Regolament jintroduċi piż amministrattiv. Ma jidhirx li l-importazzjonijiet tas-sojja u l-qamħirrum, inkużi l-prodotti derivati minnhom bħall-għalf magħmul minn sojja mitħuna jew mill-glutina tal-qamħ, ġew affettwati mir-Regolament. Fil-prattika, id-domanda tal-konsumaturi u tas-suq, b’mod partikolari, għal oġġetti ta’ l-ikel kellha effett ħafna ikbar milli kellhom id-dispożizzjonijiet tar-Regolament f’dak li għandu x’jaqsam il-kummerċ fi prodotti li fihom materjal modifikat ġenetikament. Is-sistema asinkronaka ta’ approvazzjoni għall-GMOs bejn il-pajjiżi għadha l-ikbar ostaklu għall-kummerċ. Filwaqt li xi sħab kummerċjali rnexxielhom jindirizzaw din il-kwistjoni sabiex evitaw it-tfixkil fil-kummerċ, hemm oħrajn li jidhru li mhumiex kapaċi jew li ma jixtiqux jindirizzawha. Madankollu, huwa ċar li bħalissa huwa disponibbli ammont limitat biss ta’ tagħrif u esperjenza dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament. Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha tfassal rapport ieħor, wara perjodu ulterjuri ta’ 24 xahar sabiex tkun tista’ tinkiseb stampa iktar sħiħa ta’ l-implimentazzjoni. ANNESS 1 Department for Environment, Food and Rural Affairs, United Kingdom State Veterinary and Food Administration of the Slovak Republic Central Control and Testing Institute for Agriculture (Slovak Republic) Ministry of Agriculture, Forestry and Food (Slovenia) Ministry of Health (Slovenia) Ministry for the Environment and Spatial Planning (Slovenia) National Food Administration (Sweden) Swedish Board of Agriculture Swedish Work Environment Authority Directorate-General for Veterinary Services (Portugal) Directorate-General for Crop Protection (Portugal) DGFCQA - Directorate-General of Food Quality Inspection and Control (Portugal) Ministry of Health, Welfare and Sport (Netherlands) Ministry of Agriculture, Nature and Food Quality (Netherlands) Ministry of Housing, Spatial Planning and the Environment (Netherlands) Malta Environment and Planning Authority Malta Standards Authority Ministry of the Environment (Lithuania) Ministry of Agriculture and Rural Development (Hungary) Ministry of Rural Development & Food- Directorate of Processing, Standardization and Quality Inspection (Greece) Ministry of Development, Hellenic Food Safety Authority (Greece) Ministry of Economy and Finance, General Chemical State Laboratory, Food Division (Greece) Board for Gene Technology (Finland) Ministry of Trade and Industry (Finland) National Food Agency (Finland) Customs Laboratory (Finland) Plant Production Inspection Centre (Finland) National Product Control Agency for Welfare and Health (Finland) Sub-directorate-General for the Means of Livestock Production (Spain) Ministry of Health and Consumer Affairs: Spanish Agency for Food Safety (Spain) Ministry of Agriculture, Fisheries and Food (Spain) Veterinary and Food Board (Estonia) Danish Veterinary and Food Administration Danish Plant Directorate German Federation for Food Law and Science Ministry of the Environment (Czech Republic) Ministry of Agriculture (Czech Republic) Central Institute for Supervising and Testing in Agriculture (Czech Republic) Reference laboratory for GMO identification and DNA fingerprinting (Czech Republic) Research Institute of Crop Production (Czech Republic) Ministry of Health (Cyprus) Department of Agriculture (Cyprus) Federation of European Food Additives and Food Enzymes (Belgium) FPS Public Health, Food Chain Safety and Environment (Belgium) FAVV/AFSCA (Belgium) Greenpeace FEDIS – La Fédération belge des entreprises de distribution FEDIMA (Federation of the European Union Manufacturers and Suppliers of Ingredients to the Bakery, Confectionery and Patisserie Industries) European Association for Bio-industries (EuropaBio) ELC – Federation of European Food Additives and Food Enzymes Manufacturers CIAA - The Confederation of Food and Drink Industries of the European Union BEUC - The European Consumers’ Organisation The National Association for the Speciality Food Trade, Inc., New York, USA Nestlé US Government American Soybean Association Florigene (Australia) [1] ĠU L 268, tat-18.10.2003, p. 24. [2] ĠU L 10, tas-16.01.2004, p. 5. [3] ĠU L 348, ta’ l-24.11.2004, p. 18. [4] L-Artikolu 18.2(a) tal-Protokoll ta' Cartagena dwar il-Bijosikurezza [5] Is-Sitt Laqgħa tal-Partijiet tal-Protokoll ta' Cartagena dwar il-Bijosikurezza [6] ĠU L 268, tat-18.10.2003, p. 1.