Kontrolli fl-aħħar tal-proġett: L-awditi ex post isiru biex jivverifikaw fuq il-post l-eliġibbiltà tad-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż. Dawn il-kontrolli għandhom l-għan li jkunu evitati, skoperti u korretti l-erruri materjali relatati mal-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet finanzjarji. Bil-għan li l-kontrolli jħallu impatt qawwi, l-għażla tal-benefiċjarji li jridu jiġu awditjati tipprevedi li ssir taħlita ta’ għażla abbażi tar-riskju u kampjunar aleatorju, u li tingħata attenzjoni lill-aspetti operazzjonali kull meta dan ikun possibbli matul l-awditjar fuq il-post.

2.2.3.Stima u ġustifikazzjoni tal-kosteffettività tal-kontrolli (proporzjon tal-“ispejjeż tal-kontrolli ÷ il-valur tal-fondi relatati ġestiti”), u valutazzjoni tal-livelli mistennija tar-riskju tal-erruri (waqt il-pagament u waqt l-għeluq)

L-għażla li jkollhom funzjoni ta’ kontabbiltà, li tista’ tippermetti lill-Istat Membru biex iġemma’ parti sostanzjali mill-4 % tal-ispejjeż attwali marbuta maċ-ċertifikazzjoni minħabba tnaqqis fil-funzjonijiet ta’ ġestjoni u ta’ kontroll;

- l-użu ta’ spejjeż issimplifikati u SCOs mhumiex marbuta mal-ispejjeż, li jnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi u l-piżijiet fil-livelli kollha, kemm għall-amministrazzjonijiet kif ukoll għall-benefiċjarji.

- arranġamenti ta’ kontroll proporzjonati għall-verifiki ta’ ġestjoni (ibbażati fuq ir-riskji) u għall-awditjar;

- għeluq annwali, li se jnaqqas l-ispiża taż-żamma ta’ dokumenti għal finijiet ta’ kontroll għall-amministrazzjonijiet pubbliċi u għall-benefiċjarji.

Għaldaqstant b’mod kumplessiv hu mistenni li l-proposti se jwasslu għal distribuzzjoni mill-ġdid tal-ispejjeż ta’ kontroll (jibqa’ madwar 2 % tal-finanzjament totali ġestit), aktar milli żieda jew tnaqqis.

F’dan il-kuntest tal-esperjenza miksuba bl-implimentazzjoni (tal-fergħat) tal-programm preċedenti b’ġestjoni diretta u l-karatteristiċi ewlenin tad-disinn tal-programm il-ġdid, hu vvalutat li r-riskji tal-implimentazzjoni tal-programm se jibqgħu relattivament stabbli. Bil-kombinazzjoni ta’ għotjiet u akkwist, il-kontrolli ex ante u ex post kif ukoll il-verifiki mill-uffiċċju u l-awditjar fuq il-post, ir-rata medja kwantifikabbli tal-erruri residwi hi mistennija tibqa’ inqas minn 2 %.

Għall-ġestjoni diretta u indiretta, in-nefqa annwali tal-livell suġġerit ta’ kontrolli tirrappreżenta madwar 4 sa 7 % tal-baġit annwali tan-nefqa operazzjonali. Din hi ġustifikata mill-ammont għoli ta’ transazzjonijiet li jridu jiġu kkontrollati. Tabilħaqq, fil-qasam tal-impjiegi u l-affarijiet soċjali u s-saħħa, il-ġestjoni diretta tinvolvi l-attribuzzjoni ta’ diversi kuntratti u għotijiet għal azzjonijiet, u l-pagament ta’ diversi għotjiet operazzjonali lil organizzazzjonijiet mhux governattivi u trade unions. Ir-riskju relatat ma’ dawn l-attivitajiet jikkonċerna l-kapaċità ta’ organizzazzjonijiet (partikolarment) żgħar biex jikkontrollataw in-nefqa b’mod effettiv.

Abbażi ta’ ħames (5) snin, ir-rata tal-errur tal-awditjar fuq il-post tal-għotijiet b’ġestjoni diretta kienet 1,8 % u globalment, filwaqt li jitqies il-livell ta’ riskju baxx għall-akkwisti, kienet inqas minn 1 %. Dan il-livell tal-errur hu meqjus aċċettabbli għax hu inqas mil-livell ta’ materjalità ta’ 2 %

Il-bidliet proposti għall-programm mhux se jaffettwaw il-mod kif qed jiġu ġestiti bħalissa l-approprjazzjonijiet. Is-sistema ta’ kontroll eżistenti turi li hi kapaċi tipprevjeni u/jew tidentifika etturi u/jew irregolaritajiet, u fil-każ tal-erruri jew tal-irregolaritajiet, kapaċi tikkoreġihom. Għaldaqstant, ir-rati tal-erruri storiċi mistennija jibqgħu fl-istess livelli.