2.2 Traċċabbiltà

Il-biċċa l-kbira tal-leġiżlazzjoni tat-traspożizzjoni tal-Istati Membri tikkonforma mad-Direttiva billi tagħmilha obbligatorja li jiġu indikati l-isem u d-dettalji ta’ kuntatt tal-produttur u referenza tal-prodott jew, fejn applikabbli, in-numru tal-lott fuq il-prodotti jew l-imballaġġ. Madankollu, l-applikazzjoni ta’ dawn ir-rekwiżiti mhijiex uniformi: tista’ tvarja skont il-karatteristiċi tal-prodotti, tista’ testendi l-obbligu lil hinn mill-produttur, jew teħtieġ data addizzjonali, u dawn id-differenzi joħolqu inċertezzi għan-negozji li joperaw madwar l-Ewropa.

Bħalissa, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar it-traċċabbiltà mhumiex espliċiti biżżejjed biex jiżguraw il-ġbir ta’ tagħrif komplut dwar il-ktajjen tal-provvista u d-distribuzzjoni tal-prodotti. Id-data disponibbli fis-Safety Gate/fir-RAPEX turi li t-traċċabbiltà tal-prodott spiss ma tkunx biżżejjed. Fl-2019, 36 % tat-twissijiet għal prodotti perikolużi ma kellhomx tagħrif dwar il-manifattur; 20 % tat-twissijiet kienu għal prodotti ta’ marka jew numru tal-lott/barcode mhux magħruf; u 12 % kienu għal prodotti mingħajr tagħrif dwar it-tip jew il-mudell.

Il-Figura 1, ibbażata fuq twissijiet irreġistrati fis-Safety Gate/fir-RAPEX, turi li l-uniku titjib fid-disponibbiltà tat-tagħrif kien fil-manifattur tal-prodott u fin-numru tal-lott/barcode (jiġifieri kien hemm inqas twissijiet li ma kellhomx dan it-tagħrif). Ma hemm l-ebda xejra ċara li tindika titjib f’aspetti oħra tat-tagħrif dwar it-traċċabbiltà.

Figura 1: Is-sehem tat-twissijiet fis-Safety Gate/fir-RAPEX b’tagħrif mhux magħruf dwar il-prodott (2013–2019)



Sors: Studju għat-tħejjija ta’ rapport ta’ implimentazzjoni tad-DSĠP, minn data ta’ Safety Gate/RAPEX, miġbura f’Jannar 2020 (kalkolu abbażi ta’ sett sħiħ ta’ data, għadd ta’ twissijiet li jikkonċernaw prodotti tal-konsumatur b’riskji serji 2013–2019).

L-istess data turi wkoll li tagħrif nieqes dwar il-prodott huwa aktar komuni għal tipi speċifiċi ta’ prodotti bħal laser pointers, lajters, ġojjellerija u oġġetti dekorattivi. Dawn il-prodotti kollha jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva u mhumiex soġġetti għal regoli ta’ armonizzazzjoni speċifiċi għas-settur. Minn dan isegwi li l-kategoriji tal-prodotti skont id-Direttiva huma aktar probabbli li ma jkollhomx elementi ta’ tagħrif rilevanti essenzjali biex jiġu traċċati.

2.3Funzjonament tas-sorveljanza tas-suq

Is-sistema ta’ sorveljanza tas-suq skont id-Direttiva tidher li qed topera b’restrizzjonijiet konsiderevoli ta’ riżorsi. F’evalwazzjoni tal-2018 tal-azzjonijiet relatati mas-sikurezza tal-prodotti ffinanzjati permezz tal-Programm tal-Konsumaturi tal-UE, l-awtoritajiet indikaw persunal/riżorsi finanzjarji limitati għas-sorveljanza tas-suq u l-infurzar bħala fattur l-aktar frekwenti li jdgħajjef il-livell ta’ kisba. Barra minn hekk, is-sorveljanza tas-suq tas-swieq online toħloq kwistjonijiet, speċjalment relatati mal-importazzjonijiet diretti minn barra l-UE.

2.3.1Kooperazzjoni fis-sorveljanza tas-suq ma’ awtoritajiet pubbliċi oħra u mad-dwana

Hemm mudelli istituzzjonali differenti għas-sorveljanza tas-suq fil-livell nazzjonali, spiss ikkaratterizzati minn livell għoli ta’ frammentazzjoni tar-responsabbiltajiet. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet — inklużi l-awtoritajiet doganali u awtoritajiet oħra — tinkludi firxa sħiħa ta’ attivitajiet bħal skambji ta’ tagħrif, laqgħat regolari, kooperazzjoni informali u korsijiet konġunti ta’ taħriġ. L-użu mtejjeb ta’ diversi sistemi bħas-Safety Gate/ir-RAPEX, l-ICSMS u l-pjattaforma Wiki Confluence huwa ta’ valur miżjud kbir għall-ħidma tal-awtoritajiet.

Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq (minn hawn ’il quddiem MSAs, market surveillance authorities) u d-dwana hija intensa ħafna u regolari f’diversi aspetti ta’ din il-ħidma. Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi, l-awtoritajiet doganali jwettqu kontrolli f’isem l-MSAs mingħajr ma jkunu awtorità tas-sorveljanza tas-suq fihom infushom. Xi pajjiżi jieħdu approċċ differenti u jaħtru l-awtoritajiet doganali bħala MSA fihom infushom, sabiex l-uffiċjali doganali jkunu jistgħu jieħdu kampjuni, jittestjawhom u jiddeċiedu kif jipproċedu aktar.

2.3.2Azzjonijiet konġunti u attivitajiet ikkoordinati tal-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq

L-għan tal-azzjonijiet konġunti u attivitajiet ikkoordinati huwa l-promozzjoni u l-koordinazzjoni tal-kooperazzjoni għall-fini tal-applikazzjoni tad-Direttiva 2001/95/KE u l-iżgurar ta’ approċċ konsistenti għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar is-sikurezza tal-prodotti fis-suq intern kollu. Dan tipikament ikopri: il-kampjunar u l-ittestjar ikkoordinati ta’ prodotti mhux għall-ikel li jinstabu fis-swieq tal-UE/taż-ŻEE, il-valutazzjoni tar-riskju, l-iskambju tal-għarfien espert u tal-aħjar prattiki u l-implimentazzjoni ta’ strateġija ta’ komunikazzjoni effettiva.

Għadd kbir ta’ awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq jipparteċipaw b’mod regolari f’azzjonijiet koordinati li rriżultaw fl-identifikazzjoni ta’ għadd konsiderevoli ta’ prodotti perikolużi. Biex tipprovdi assistenza lin-Network tas-Sikurezza tal-Konsumatur, il-Kummissjoni kkofinanzjat 14-il azzjoni konġunta dwar is-sorveljanza tas-suq minn dawn l-awtoritajiet matul il-perjodu tar-rappurtar. Il-biċċa l-kbira tal-azzjonijiet konġunti rriżultaw fl-identifikazzjoni ta’ għadd sinifikanti ta’ prodotti perikolużi, li wasslu għal notifiki fis-Safety Gate/fir-RAPEX għal 13-il kategorija ta’ prodotti. L-Attivitajiet Koordinati dwar is-Sikurezza tal-Prodotti (CASP, Coordinated Activities on the Safety of Products) tal-2020 li għaddejjin bħalissa u l-proġetti CASP tal-2021 isegwu bl-istess mod l-approċċ ta’ implimentazzjoni ta’ kampjunar, ittestjar, valutazzjoni tar-riskju u skambju tal-aħjar prattiki b’mod konġunt biex jitwettqu azzjonijiet ta’ sorveljanza tas-suq fl-Istati Membri tal-UE/taż-ŻEE.

2.3.3Sejħiet lura u miżuri korrettivi oħra

Skont l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva, il-produtturi u d-distributuri huma meħtieġa li jinnotifikaw minnufih lill-awtoritajiet rispettivi fil-każ li prodott li jkunu qiegħdu fis-suq joħloq riskji għas-sikurezza tal-konsumatur.

Meta jinstab li l-prodotti huma perikolużi, l-Istati Membri jridu jiżguraw li dawn jissejħu lura, jiġu rtirati jew jipprojbixxu t-tqegħid tagħhom fis-suq tagħhom, u jridu jinfurmaw ukoll lill-Kummissjoni mingħajr dewmien permezz tas-Safety Gate/ir-RAPEX. Fin-notifika, l-Istati Membri jipprovdu tagħrif dwar il-prodott u l-miżuri adottati. Id-data mir-RAPEX fiha 5 983 sejħa lura fl-UE/fiż-ŻEE li jkopru s-snin mill-2013 sal-2019, li turi xejra li qed tiżdied. Is-sejħiet lura u miżuri korrettivi oħra huma organizzati prattikament fil-pajjiżi kollha, kemm fuq bażi volontarja kif ukoll obbligatorja.