KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL-KUNSILL QAFAS STRATEĠIKU GĦAR-REĠJUN TAL-LAGI L-KBAR /* JOIN/2013/023 final */





QAFAS STRATEĠIKU GĦAR-REĠJUN TAL-LAGI L-KBAR I. Sommarju Il-kunflitt fir-reġjun tal-Lagi l-Kbar, iċċentrat fil-Lvant tar-Repubblika Demokratika tal-Kongo (RDK), ippersista għal dawn l-aħħar 20 sena minħabba li ma ġewx indirizzati l-kawżi primarji tal-problema. Il-governanza dgħajfa, in-nuqqas ta' sigurtà, u n-nuqqas ta' ħila biex l-istat tad-dritt ikun żgurat fil-biċċa l-kbira tar-reġjun, flimkien mal-faqar u n-nuqqas ta' servizzi u ta' infrastruttura, iggravaw il-firdiet soċjali. Il-gruppi armati joħolqu kaos, u jkomplu jiggravaw il-problemi tar-reġjun għax jimpedixxu l-iżvilupp uman, soċjali u ekonomiku. Biex tissewwa s-sitwazzjoni hija meħtieġa azzjoni f’ħames oqsma kruċjali: a) li tappoġġa l-Istati fir-reġjun biex isiru aktar effiċjenti, responsabbli u kapaċi jagħtu servizzi baċiżi u sigurtà fiżika, ġudizzjarja u amministrattiva kredibbli fil-pajjiż kollu, permezz ta' struttura politika deċentralizzata, jekk tintwera x-xewqa. b) li tiżgura s-sigurtà fil-Lvant tar-RDK u tibni mill-ġdid il-fiduċja fost il-komunitajiet hemmhekk; c) li tibni mill-ġdid l-ekonomija tar-reġjun, li tippermetti lin-nies jibbenefikaw mill-għana minerali tagħhom, mill-opportunitajiet ta’ suq reġjonali aktar integrat u minn aċċess aħjar għas-swieq globali; d) li toħloq kooperazzjoni u fiduċja bejn il-pajjiżi tar-reġjun u li tistabbilixxi mekkaniżmi li jippermettu kooperazzjoni li tkun effettiva; e) li tiżgura l-impenn tal-komunità internazzjonali biex tħeġġeġ pajjiżi u atturi oħra fir-reġjun sabiex jonoraw l-impenji tagħhom u jaġixxu b'mod responsabbli kemm internament kif ukoll fir-rigward tal-pajjiżi ġirien tagħhom. Biex tilħaq dawn l-objettivi, l-UE se taħdem f’kooperazzjoni mill-qrib mal-organizzazzjonijiet reġjonali, inklużi l-Unjoni Afrikana (UA) u l-Konferenza Internazzjonali dwar ir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar[1] (KIRLK), kif ukoll man-NU, inkluża l-Missjoni tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti msaħħa fir-RDK (MONUSCO) li se tkompli tilgħab rwol importanti sakemm fiż-żona tiġi aċċertata l-istabbiltà interna. Dan il-qafas strateġiku huwa mfassal biex jiġi żgurat li l-objettivi tal-UE dwar is-sigurtà u l-iżvilupp, inklużi l-prevenzjoni tal-kunflitti u l-ħolqien tal-paċi, jintlaħqu b'mod komprensiv u li jsaħħaħ b'mod reċiproku. Dan ma għandux impatt baġitarju bħala tali. B'ħidma ma’ membri oħra tal-Komunità Internazzjonali, l-UE se tiddiskuti l-istrateġija ma’ pajjiżi u organizzazzjonijiet fir-reġjun, se tidentifika l-prijoritajiet, u tipprepara skeda għall-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet, inklużi l-miri li jkejlu l-progress. II. Kuntest Għalkemm id-definizzjoni ta' "Reġjun tal-Lagi l-Kbar" tista' tkopri realtajiet ġeografiċi differenti, f'dan il-qafas strateġiku tirreferi għat-territorji tar-Rwanda, tal-Burundi, tal-Uganda u tal-provinċji tal-Lvant tar-RDK (u, f’sens usa’, it-Tanzanija tal-Punent u l-Kenja tal-Punent, kif ukoll partijiet tas-Sudan t’Isfel). Dan huwa reġjun mingħajr kosta potenzjalment sinjur, fertili, iżda ppopolat b'mod irregolari, li l-pajjiżi tieħu huma definiti minn fruntieri taż-żmien kolonjali. Sa mill-indipendenza fis-snin 60, il-pajjiżi kollha sofrew minm instabbiltà, perjodi ta’ tmexxija militari u diffikultajiet biex jitmexxa 'l quddiem l-iżvilupp sostenibbli. Il-ġenoċidju fl-Rwanda tal-1994, il-gwerer ċivili tal-Burundi u l-waqgħa tar-reġim ta' Mobutu fl-1997 ġabu deċennju ta’ kunflitti interni u reġjonali li qatlu miljuni ta' nies u spustaw jew faqqru lil ħafna minn dawk li salvaw. Uħud mill-pajjiżi fir-reġjun, b'mod partikolari l-Uganda u r-Rwanda, kisbu livelli tajbin ta’ tkabbir ekonomiku f’dawn l-aħħar snin u għamlu progress sodisfaċenti biex jilħqu l-miri tal-Għan ta' Żvilupp tal-Millennju (MDG), filwaqt li oħrajn baqgħu lura. Madankollu, il-pajjiżi tal-Lagi l-Kbar jibqgħu marbutin mill-qrib ma' xulxin u d-destin ta’ kull wieħed jaffettwa separatament l-istabbiltà u l-iżvilupp tar-reġjun. Għalhekk, jagħmel sens, li r-reġjun jitqies bħala wieħed sħiħ. Il-fatturi ewlenin li jaffettwaw is-sitwazzjoni huma dawn li ġejjin: § il-popolazzjoni kbira u li dejjem qed tikber, mifruxa b'mod żbilanċjat: minn densità għolja ferm fir-Rwanda u l-Burundi u xi reġjuni muntanjużi ta’ Kivus, għal densità baxxa u riservi kbar ta’ art li tinħadem f’partijiet oħra tar-RDK; § il-frammentazzjoni politika u n-nuqqasijiet fid-demokrazija; § id-differenzi etniċi aggravati li huma xi kultant strumentalizzati minn partijiet li qed jikkompetu. Fil-każ tar-RDK, il-migrazzjoni ta’ Rwandiżi fil-Kivus fixklet il-bilanċ politiku, filwaqt li għad hemm kompetizzjoni għar-riżorsi u l-kontroll bejn il-pajjiżi ġirien u Kinshasa; § l-Istati dgħajfin u l-kapaċità amministrattiva batuta, b’xi pajjiżi li għandhom il-leġittimità tagħhom kkontestata kif ukoll għandhom libertajiet politiċi u tal-midja limitati; § in-nuqqas tal-istat tad-dritt jew il-kontroll ta’ sigurtà effettiva, b’mod partikolari fil-Lvant tar-RDK, fejn tal-Istat ċentrali mhuwiex dejjem kredibbli u fejn il-forzi tas-sigurtà ġieli aġixxew mingħajr l-ebda rispett lejn il-popolazzjonijiet ċivili, anki f’xi każijiet billi jikkommettu abbużi serji li huma inkorporati f’kultura ta’ impunità; § l-isfruttament u l-kummerċ illegali tar-riżorsi naturali fil-Lvant tar-RDK bħala fattur li jixpruna, jsostni u jkabbar il-vjolenza, flimkien mal-ġestjoni batuta tas-settur tal-industriji estrattivi u livelli għoljin ta' korruzzjoni; § il-faqar endemiku, l-iżvilupp baxx tal-bniedem, il-bżonnijiet bażiċi mhux milħuqa, il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem, il-vjolenza sessista u l-inugwaljanza; § l-aċċess diffiċli għal swieq globali u n-nuqqas ta’ integrazzjoni reġjonali li jfixklu l-investiment u l-ħolqien ta' interessi ekonomiċi intrareġjonali xierqa. Mhux dawn il-fatturi kollha affettwaw kull pajjiż fir-reġjun bl-istess mod. Minħabba d-daqs kbir tal-pajjiż is-sitwazzjoni fir-RDK kellha l-akbar impatt profond fuq ir-reġjun. Barra minn hekk, il-pajjiżi kollha inklużi r-Rwanda, il-Burundi u l-Uganda, iħabbtu wiċċhom ma’ sfidi speċifiċi li kellhom, u xorta għad jista' jkollhom impatt ta' destabbilizzazzjoni fuq is-sigurtà reġjonali. Il-Kivus, b'mod partikolari, sar kamp tal-battalja, mhux biss bejn il-gruppi lokali rivali li jirrappreżentaw interessi speċifiċi, iżda wkoll bejn il-gruppi ribelli li joriġinaw minn pajjiżi ġirien jew li jappoġġawhom, li jfittxu li jikkontrollaw territorji u jisfruttaw ir-riżorsi naturali. Dan wassal għal sitwazzjoni li mhix stabbli u volatili. Bħala riżultat: § L-ispostament massiv tal-popolazzjonijiet li bħala konsegwenza ħoloq fil-Kivus diżlokazzjoni soċjali u ekonomika, wassal għal sitwazzjoni umanitarja partikolarment prekarja. § Abbużi fuq id-drittijiet tal-bniedem, inkluża l-vjolenza sesswali u sessista għadhom mifruxin. § L-iżvilupp soċjali u ekonomiku waqaf, b’mod partikolari fil-Lvant tar-RDK, fejn l-Istat naqas milli jissodisfa l-funzjonijiet bażiċi tiegħu biex ikunu żgurati s-sigurtà u l-amministrazzjoni. § Il-kunsens bażiku tal-komunità falla; ir-rivalitajiet aggravaw, mhux naqsu, u l-fazzjonijiet armati tkattru. § Is-sitwazzjoni prevalenti fil-Kivus kellha impatt negattiv fuq ir-reġjun kollu għax ma kienx hemm fiduċja bejn il-pajjiżi ġirien li ġew akkużati b'interferenza, u għal darb’oħra xprunat inċertezza minflok stabbiltà. Diversi tentattivi sabiex jinstabu soluzzjonijiet dejjiema ma kinux effettivi jew sostenibbli minħabba li dawn naqsu milli jindirizzaw għadd ta’ kwistjonijiet fundamentali, ma involvewx lill-partijiet interessati relevanti kollha fil-livell lokali u nazzjonali, jew sempliċiment ma ġewx implimentati. L-iffirmar riċenti “tal-Qafas għall-Paċi, is-Sigurtà u l-Iżvilupp għar-Repubblika Demokratika tal-Kongo u r-Reġjun” (“il-Ftehim Qafas”) u l-ħatra ta’ Mibgħut Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU għar-reġjun tal-Lagi l-Kbar jipprovdu opportunità unika biex jiġi definit l-approċċ komprensiv ġdid li jista' simultanjament jindirizza l-bażi tal-kunflitti lokali, nazzjonali u reġjonali, speċjalment dawk fil-Kivus. F’dan ir-rigward, “il-Ftehim Qafas” jipprevedi l-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ superviżjoni nazzjonali u reġjonali bil-għan li jimmonitorjaw l-implimentazzjoni ta’ impenji meħuda mill-Partijiet Firmatarji[2]. Din l-okkażjoni ma għandhiex tintilef u teħtieġ inizjattiva rapida sabiex tinħataf din l-opportunità li jista' jkollha ħajja qasira. Il-muftieħ għas-suċċess huwa li l-gvernijiet u oħrajn fir-reġjun jerfgħu r-responsabbiltà. Dan għandu jkun appoġġat mill-Komunità internazzjonali kollha kemm hi. Approċċ internazzjonali kkoordinat jagħti kontribut essenzjali sabiex jissolvew il-kunflitti. III. Moduli għal soluzzjoni dejjiema Sabiex tinstab soluzzjoni, għandu jkun hemm għadd ta' moduli. Dawn huma kollha importanti daqs xulxin u jridu jiġu segwiti fl-istess ħin sabiex jiġi żgurat progress reali. A. L-indirizzar ta' problemi ta’ governanza L-istabbiltà fir-reġjun kollu se tkun influwenzata mill-evoluzjoni interna ta’ kull pajjiż. L-iżvilupp sostenibbli u li jdum, fir-Rwanda, il-Burundi, l-Uganda u r-RDK, se jkun possibbli fejn ikun hemm gvern responsabbli, soċjetà miftuħa li tirrispetta d-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt. It-tisħiħ tad-demokrazija u li jitħalla dibattitu responsabbli miftuħ dwar l-alternattivi futuri se jsostnu l-isforzi għar-rikonċiljazzjoni fil-pajjiżi kollha. Dan jgħodd ukoll għall-ksur tad-drittijiet tal-bniedem ta’ kull tip li jridu jiġu indirizzati, u fir-reġjun ma jrid ikun hemm l-ebda impunità għal dawn l-azzjonijiet. Il-governanza effettiva u responsabbli, b’enfasi speċjali fuq il-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, se tkun kruċjali biex kull strateġija ta’ stabbiltà jkollha suċċess fir-reġjun. Fir-RDK pereżempju, iridu jiġu stabbiliti prijoritajiet prattiċi u valutabbli, filwaqt li jittieħdu inkonsiderazzjoni l-impenji tagħha skont “il-Ftehim Qafas”, li jinkludu r-Riforma tas-Settur tas-Sigurtà (RSS), id-deċentralizzazzjoni, ir-rikonċiljazzjoni u d-demokratizzazzjoni, kif ukoll il-konsolidazzjoni ta’ awtorità Statali fil-Lvant. Il-punti ta’ riferiment li l-Mibgħut Speċjali tas-Segretarju Ġenerali se jressaq quddiem kemm il-partijiet tar-reġjun kif ukoll tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (UNSC) se jkunu partikolarment rilevanti f’dan ir-rigward. Il-Ftehim il-Ġdid ta’ Busan li sar fl-2011, li ġie approvat mir-RDK, jibqa’ punt ta' riferiment importanti għal aktar azzjoni. Fil-qafas tal-inizjattiva nnegozjata min-NU, ir-RDK qablet li tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ superviżjoni nazzjonali li jissorvelja l-implimentazzjoni tal-impenji nazzjonali għar-riforma. Dan huwa pass importanti. Il-komunità internazzjonali, inklużi l-UE, in-NU, l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali kif ukoll dawk reġjonali u l-imsieħba internazzjonali bħall-Afrika t’Isfel, l-Angola u ċ-Ċina, għandu jkollhom rwol importanti ta' appoġġ li jinkoraġġixxi lill-RDK taqbad din it-triq. Għalhekk, hija essenzjali l-koordinazzjoni mill-qrib ta' bejniethom. Problema kritika li alimentat il-kunflitt fil-Lvant kienet id-diffikultà biex issir riforma fis-settur tas-sigurtà. Minkejja li sar xi progress fil-forzi tal-pulizija, l-isforzi sabiex l-armata u l-forzi tas-sigurtà ikunu professjonali sa issa għamlu progress limitat minħabba nuqqas ta’ impenn politiku, livelli baxxi fil-kapaċità tal-ġestjoni u nuqqas ta’ riżorsi. Madankollu, issa jista' jkun hemm ambjent aħjar għal impenn mill-ġdid: il-ħtieġa li titwettaq riforma fl-armata hija l-ewwel impenn stabbilit fil-"Ftehim Qafas", u l-MONUSCO ngħatat mandat fir-RSS aktar b'saħħtu u rwol fir-Riżoluzzjonijiet 2053 (2012) u 2098 (2013) tal-KSNU. It-twaqqif ta’ brigata għall-intervent internazzjonali, taħt l-awspiċi tal-MONUSCO għandha toħloq ukoll aktar spazju għar-riforma tal-armata Kongoliża. Barra minn hekk, xi pajjiżi tal-Komunità għall-Iżvilupp tan-Nofsinhar tal-Afrika (SADC) involuti fil-brigata, se jkunu f’qagħda li jappoġġaw lill-proċess tar-RSS fuq il-post. Sa fl-aħħar qed jitwaqqaf il-qafas leġiżlattiv wisq mistenni għall-pulizija u l-armata. F’dan il-kuntest, il-Komunità internazzjonali, inkluża l-UE permezz tal-missjonijiet tal-EUSEC u l-EUPOL, adottat approċċ pragmatiku minn isfel għal fuq, li jippromwovi l-ewwel passi fir-riforma ta' oqsma bħal dak tal-immaniġġar tar-riżorsi umani (iċ-ċensiment, il-katina ta’ ħlas). Xi Stati Membri tal-UE u msieħba oħra tar-RDK wettqu t-taħriġ operattiv tat-truppi (it-taħriġ tal-battaljuni). L-EUPOL appoġġat ukoll it-twaqqif ta' "Comité de Suivi de la Réforme de la Police". L-isforzi tar-RSS jeħtieġ ikunu akkumpanjati minn approċċ ġdid lokali bbażat fil-komunitajiet għad-Diżarm id-Demobilizzazzjoni u r-Riintegrazzjoni (DDR). Mekkaniżmi ta’ monitoraġġ, appoġġ flessibbli u l-inklużjoni tas-soċjetà ċivili għandhom ikunu parti mill-proċess lokali tad-DDR. Barra minn hekk, l-istabbiltà fuq terminu twil ma tistax tinkiseb jekk ma jiġix indirizzat il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem, inkluża l-vjolenza sessista. Minbarra l-isforzi nazzjonali indispensabbli, il-pajjiżi kollha tal-Lagi l-Kbar jeħtieġ li jaħdmu flimkien biex jippromwovu d-drittijiet tal-bniedem fir-reġjun kollu u biex iwaqqfu l-impunità għal reati li jinvolvu abbużi sistematiċi tad-drittijiet tal-bniedem. B. L-iżgurar ta' sigurtà sostenibbli fil-Lvant tar-RDK Il-Lvant tar-RDK jibqa' b’mod partikolari żona ta’ kunflitt miftuħ, b'inċidenti ta' sigurtà fil-Kivus, u madwar għadd ta' reġjuni oħra li qed jiżdiedu (inkluża l-Katanga ta' Fuq u partijiet mill-Provinċja Orientale). Sakemm ma jkunx hemm livell minimu ta’ stabbiltà, ir-riformi meħtieġa u l-implimentazzjoni tal-politika ma humiex possibbli. L-istabbiliment ta’ brigata għall-intervent fil-MONUSCO b’mandat b’saħħtu biex tiġġieled il-gruppi armati u biex tipprevjeni l-interferenza minn barra, jista' jġib bidla sinifikanti. Madankollu, huwa kruċjali li l-azzjoni militari tkun magħġuna fil-proċess politiku xieraq kemm lokalment kif ukoll bejn ir-RDK u r-Rwanda, u għandu jkun hemm approċċ differenzjat għall-gruppi armati barranin fuq naħa waħda u l-gruppi armati lokali fuq in-naħa l-oħra. Ix-xoljiment tal-FDLR (Forces démocratiques de Libération du Rwanda) jeħtieġ azzjoni speċifika. Stabbiltà li ddum aktar fil-Lvant tar-RDK tinvolvi l-indirizzar tas-sorsi lokali tal-kunflitt bħal kwistjonijiet dwar l-art u r-ritorn ta’ refuġjati u tal-persuni spustati internament (IDPs) fil-kuntest tal-liġijiet tar-RDK dwar in-nazzjonalità, u kjarifiki dwar l-implimentazzjoni tagħhom. L-elezzjonijiet lokali u provinċjali għandhom ikunu parti mill-proċess, iżda għandhom jitħejjew bl-ikbar reqqa. Is-seħħ ta' stabbiltà fil-Lvant tar-RDK ifisser ukoll li dan jgħaddi mingħajr l-indħil barrani tal-pajjiżi ġirien. L-UE se tkompli tappoġġa l-ħidma tal-Kumitat tal-Kunsill tas-Sigurtà stabbilit skont ir-Riżoluzzjoni 1533 (2004) dwar ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo u tal-Grupp tal-Esperti[3]. Jistgħu jittieħdu tagħlimiet mill-pjanijiet preċedenti ta’ rkupru u ta' stabbiltà, mibdija mill-Gvern tar-RDK permezz ta' STAREC (Pjan ta’ Stabbiltà u Rikostruzzjoni għall-Lvant tar-RDK), bl-appoġġ tal-komunità internazzjonali permezz ta’ Strateġija ta’ Appoġġ Internazzjonali għas-Sigurtà u l-Istabbiltà (ISSSS), b’mod partikolari rigward ir-rabtiet bejn is-sigurtà u l-ħidma għall-istabbiltà ta' wara l-kunflitt. L-appoġġ għal inizjattivi ta' stabbiltà lokali u inklussivi f’għadd żgħir ta’ distretti kritiċi ta’ Kivu jista' jkun il-bażi ta’ prova biex ikun hemm stabilizzazzjoni fuq skala akbar. C. Il-ġlieda kontra l-faqar u l-bini mill-ġdid tal-ekonomija Il-ġlieda kontra l-faqar u l-promozzjoni tal-iżvilupp uman, soċjali u ekonomiku fir-reġjun se jenħtieġu impenji serji kemm mid-donaturi kif ukoll mill-pajjiżi msieħba sabiex jintlaħqu l-ħtiġijiet soċjali bażiċi tal-popolazzjoni, sabiex jiġu promossi t-tkabbir ekonomiku u l-opportunitajiet ta’ xogħol li jappoġġaw l-għajxien vijabbli u d-dħul għall-Istat. Fil-kuntest xieraq, il-Kivus jista’ jsir pilastru dinamiku tal-iżvilupp. Dan se jenħtieġ li s-sigurtà u l-iżvilupp isaħħu lil xulxin, iżda wkoll li l-prospetti tal-integrazzjoni reġjonali jkunu bbażati fuq l-approċċ pragmatiku u multidimensjonali. L-Uganda, ir-Rwanda u l-Burundi saru membri tal-Komunità tal-Afrika tal-Lvant (EAC), li qed tiżviluppa l-mudell ta’ integrazzjoni ekonomika relattivament malajr. Dawn diġà qed jibbenefikaw minn dan f'termini ta' aktar kummerċ reġjonali. Dawn jappartjenu wkoll għal organizzazzjonijiet reġjonali oħra, iżda aktar għal raġunijiet politiċi. Ir-RDK hija membru ta’ diversi organizzazzjonijiet reġjonali li jistgħu jiġu mmobilizzati: tal-ECCAS (Komunità Ekonomika tal-Istati tal-Afrika Ċentrali), tal-SADC (Komunità għall-Iżvilupp tan-Nofsinhar tal-Afrika), tal-ICGLR u tas-CEPGL (Komunità Ekonomika tal-Pajjiżi tal-Lagi l-Kbar). F’Awwissu 2012, flimkien mas-Sudan t’Isfel u s-Somalja, hija uffiċjalment applikat biex tissieħeb fl-EAC. Dawn is-sħubijiet multipli jirriflettu kemm id-daqs tar-RDK kif ukoll il-pożizzjoni ġeografika ċentrali tagħha fuq il-kontinent. Madankollu, rigward il-Lvant tar-RDK, l-applikazzjoni ta' Kinshasa sabiex tissieħeb fl-EAC tirrifletti sempliċiment il-fatt li l-Kivus, il-Maniema u partijiet kbar tal-Provinċja Orientale u tal-Katanga huma diġà involuti fid-dinamika ekonomika manjetika tal-Afrika tal-Lvant. L-iżvilupp uman sostenibbli, l-integrazzjoni reġjonali u aktar investiment għandhom jinkisbu permezz tat-tkabbir ekonomiku. L-indirizzar tas-sikurezza tal-ikel u tan-nutriment permezz ta’ investiment fl-agrikoltura se jkun parti importanti ta’ kwalunkwe soluzzjoni fir-reġjun. L-art hija fertili u għanja fil-minerali, iżda t-tkabbir ekonomiku inkluża l-produzzjoni agrikola jeħtieġu infrastrutturi mtejbin u interkonnettività reġjonali. Dan se jkollu wkoll impatt pożittiv fuq is-sigurtà u se jgħin biex il-pressjoni tal-popolazzjoni fuq l-art titnaqqas billi jiftaħ oqsma ġodda għall-insedjamenti. L-interkonnettività reġjonali tista' titjieb billi tkompli tibni fuq il-kollaborazzjoni eżistenti fis-CEPGL fil-qasam tal-enerġija, inkluż l-idroelettriku. Kollaborazzjoni aħjar dwar id-dwana u l-ġestjoni tal-fruntieri tinkorraġġixxi wkoll il-kummerċ transfruntier u żżid id-dħul doganali għall-pajjiżi kollha. Hija meħtieġa attenzjoni partikolari dwar ir-regolamentazzjoni u r-responsabbiltà aħjar rigward l-isfruttament u l-kummerċ tar-riżorsi minerali. L-attivitajiet ta’ xogħol artiġjanali fil-minjieri, li bħalissa mhumiex irregolati ġġeneraw ftit ġid, għalkemm ftit bbenefikaw. Minn banda, dan stimula kunflitt minflok waqqfu. B’referenza għall-Inizjattiva għat-Trasparenza fl-Industriji Estrattivi, li għandha l-għan li ssaħħaħ it-tmexxija billi ttejjeb it-trasparenza u r-responsabilità fis-settur tal-estrazzjoni, il-mekkaniżmu taċ-ċertifikazzjoni tal-ICGLR joffri wkoll il-bażi għal titjib, għalkemm jinħtieġ aktar investiment sabiex jiġu żviluppati l-istrumenti ta’ governanza biex jimplimentawha. Il-gvernijiet għandhom jiġu inkuraġġati sabiex itejbu t-trasparenza fis-settur tal-estrazzjoni billi jibnu fuq il-ftehimiet reġjonali u fuq l-inizjattivi diġà fis-seħħ. Is-sejba riċenti taż-żejt fl-Uganda qrib il-fruntiera tar-RDK għandha potenzjal kbir, dejjem jekk l-iżvilupp tagħha ma jkunx ostakolat minn regolamentazzjoni inadegwata jew tilwim territorjali. Għal darb’oħra, huwa meħtieġ forum biex ikun hemm kooperazzjoni dwar dawn il-kwistjonijiet. D. Il-bini mill-ġdid tal-fiduċja bejn il-ġirien Huwa importanti li tiġi promossa viżjoni pożittiva dwar il-viċinanza tajba u l-integrazzjoni reġjonali, u biex il-pajjiżi ġirien jifhmu li t-tħassib leġittimu tagħhom dwar is-sigurtà u interessi oħra jintlaħqu aħjar b’ġirien stabbli li jkunu kapaċi jeżerċitaw l-awtorità leġittima tal-Istat fit-territorju kollu tagħhom u b’kooperazzjoni reġjonali effettiva, aktar milli jekk titħalla l-instabbilità. Il-partijiet kollha għandhom jirrikonoxxu l-ħtieġa li jinvolvu ruħhom mal-pajjiżi ġirien tagħhom għall-benefiċċju politiku u ekonomiku ta' kulħadd. Għalhekk huwa essenzjali, b’mod parallel mal-kooperazzjoni ekonomika, li tinbena l-fiduċja sabiex jerġa' jkun hemm dinamika pożitiva fir-reġjun. Għalkemm il-komunità internazzjonali għandha rwol importanti x’taqdi fil-promozzjoni ta' dan, fl-aħħar mill-aħħar hija r-responsabbiltà tal-pajjiżi fir-reġjun biex isibu l-mod tagħhom ta' kif jgħixu fil-paċi flimkien. L-impenn “fil-Ftehim Qafas” li l-Pajjiżi tal-Lagi l-Kbar jisħqu fuqu, li ma jinterferixxux fl-affarijiet interni tal-pajjiżi ġirien tagħhom, huwa l-ewwel pass essenzjali. Ir-rikonoxximent tal-interess leġittimu ta' kull pajjiż fl-affarijiet interni tal-pajjiżi ġirien huwa ieħor. Il-fruntieri fil-reġjun huma porużi. Persuni fuq kull naħa tal-fruntiera jiġu minn xulxin. Għalhekk, id-destin tal-erba' pajjiżi huwa li jkollhom x'jaqsmu ma' xulxin. Iridu kollha juru r-rieda li jinvolvu ruħhom b'mod kostruttiv u li jieħdu miżuri għall-bini tal-fiduċja (bħall-kooperazzjoni transfruntiera u l-monitoraġġ tal-fruntieri). L-impenn internazzjonali jista’ jgħin f’għadd ta’ modi. Fil-kuntest tal-MONUSCO msaħħa, il-Brigata għall-Intervent u l-Mekkaniżmu ta’ Verifika Konġunta Estiż tal-ICGLR jistgħu jagħmlu differenza fil-bini tal-fiduċja fost il-pajjiżi tar-reġjun. Il-Mibgħut Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU fir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar jista’ wkoll ikollu rwol ewlieni flimkien mal-Kumitat ta’ superviżjoni reġjonali għall-Ftehim ta’ Qafas. Lil hinn minn dan, il-kunċett tas-sigurtà reġjonali globali għandha tiġi mfittxija u mħeġġa. "Il-Patt dwar is-Sigurtà, l-Istabbiltà u l-Iżvilupp fir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar" tal-2006 jipprovdi qafas legali u jistabbilixxi aġenda għall-inizjattivi tal-ICGLR f’dan il-qasam. Barra minn hekk, il-CEPGL uriet li jista' jkollha rwol utli għat-tqarrib tar-RDC u r-Rwanda u tibqa' fattur kruċjali għall-kooperazzjoni f'termini kemm ekonomiċi kif ukoll ta' sigurtà. Inizjattivi oħra li jinvolvu l-UA u l-SADC kif ukoll kuntatti lil hinn mill-ambitu ta’ gvern ċentrali (id-dibattiti interparlamentari, il-kooperazzjoni lokali bejn muniċipalitijiet jew provinċji ġirien) jistgħu jikkompletaw l-approċċ globali. Biex tiġi żgurata l-istabbiltà fuq terminu twil hija meħtieġa l-konsolidazzjoni ta' sistemi politiċi demokratiċi, miftuħa u responsabbli f’kull wieħed mid-diversi pajjiżi kkonċernati. Il-pajjiżi kollha jiffaċċaw sfidi biex jilħqu dan: ma hemm l-ebda sistema universali għal kulħadd, u kull pajjiż irid ssib is-soluzzjoni tiegħu. Madankollu, l-isfidi huma partikolarment kbar f’dan ir-reġjun minħabba l-istorja tiegħu, minħabba d-dgħufija tal-istituzzjonijiet demokratiċi f'diversi pajjiżi, u minħabba d-diffikultà biex jinstab bilanċ tajjeb bejn il-libertà tal-espressjoni u l-ispazju politiku, kif ukoll minħabba r-riskju ta’ estremiżmu jew vjolenza. L-UE tista’ tassisti l-iżvilupp politiku ta’ dawn il-pajjiżi kollha billi tappoġġa l-istituzzjonijiet demokratiċi u responsabbli, billi tgħin biex il-pajjiżi jibnu stat tad-dritt u sistemi parlamentari li jagħtu elezzjonijiet li jappartjenu b'mod effettiv għall-poplu (u għalhekk fiduċja fihom) u li jagħtu proċessi għat-teħid tad-deċiżjonijiet. E. It-twaqqif ta' mekkaniżmu ta' appoġġ internazzjonali robust Ir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar jospita waħda mill-ikbar mill-operazzjonijiet u li l-aktar tiswa għaż-żamma tal-paċi fid-dinja. Madankollu, l-komunità internazzjonali dehret li tilfet il-fowkus fuq il-kriżi wara l-ftehim ta’ paċi tal-2009. Il-ġlied mill-ġdid fil-Lvant tar-RDK fl-2012 fakkar lid-dinja dwar il-volatilità kontinwa tar-reġjun. In-NU diġà għandhom rwol ewlieni u l-inizjattiva nnegozjata reċentement min-NU tipprovdi momentum ġdid biex tiġi indirizzata l-kriżi. Madankollu, se tkun sfida biex jiġu kkoordinati d-diversi livelli ta' pjan li se jkun multidimensjonali għall-istabbiltà tar-RDK u tar-Reġjun tal-Lagi l-Kbar. Fejn possibbli għandhom jibnu fuq mekkaniżmi ta' koordinazzjoni li jeżistu fuq livelli lokali, nazzjonali u reġjonali, għandhom jevitaw kull trikkib ma' inizjattivi oħtra eżistenti u jkunu konformi mal-arkitettura reġjonali fis-seħħ għall-integrazzjoni ekonomika. Se jkun importanti li jinstab il-bilanċ ġust bejn l-appartenenza tar-reġjun u l-involviment internazzjonali, bejn li tinżamm il-pressjoni u li sseħħ kooperazzjoni. L-UA, l-SADC u l-ICGLR kollha għandhom rwoli importanti li jeħtieġu jiġu rrikonoxxuti. Approċċ komprensiv u kkoordinat għall-kwistjonijiet differenti huwa indispensabbli u jinkludi: l-indirizzar tad-dimensjoni tal-kriżi fuq livell lokali, nazzjonali u reġjonali; l-iffukar fuq il-Kivus, iżda ma jridx jintesa li ħafna mill-problemi huma komuni għar-RDK kollha; l-isfidi tad-demokratizzazzjoni f’pajjiżi fraġli fir-reġjun (ir-Rwanda, il-Burundi, u l-Uganda) iridu jittieħdu inkonsiderazzjoni; u ż-żamma ta' bilanċ bejn l-impenji li daħlet għalihom ir-RDK u l-pajjiżi l-oħra tar-reġjun. Approċċ bħal dan għandu jistipula “direzzjoni kritika” biex l-interventi jiġu ssekwenzjati, u għandu jiġi fformalizzat permezz ta’ impenn kuntrattwali mal-gvernijiet tar-reġjun. IV. Ir-rwol tal-UE L-UE għandha interess strateġiku fl-istabbiltà tar-Reġjun tal-Lagi l-Kbar. Hija għandha rabtiet storiċi profondi ma’ kull wieħed mill-pajjiżi kif ukoll tħassib umanitarju dwar it-tbatija li kunflitti ripetut ġabu għal miljuni ta' persuni fir-reġjun. Il-kunflitti jfixklu l-iżvilupp ekonomiku u soċjali li huwa meħtieġ sabiex jittaffa l-faqar kbir. Barra minn hekk, il-kunflitti jimpedixxu l-ħolqien ta’ ekonomiji kummerċjali miftuħin li jistgħu jikkontribwixxu għat-tkabbir tal-Afrika kollha, u joħolqu stabbiltà li tista’ tinfirex mal-pajjiżi fraġli l-oħra. Għal dawn ir-raġunijiet kollha, matul dawn l-aħħar 20 sena, l-UE investiet bil-qawwi fil-ġlieda kontra l-faqar, billi ppromwoviet l-iżvilupp soċjali u ekonomiku, l-isforzi għall-ħolqien tal-paċi u għall-istabbiltà, filwaqt li rreaġixxiet għall-bżonnijiet immedjati tal-persuni affetwati — permezz ta' xogħol politiku, umanitarju, għas-sigurtà u għall-iżvilupp. Huwa kruċjali li l-impenn tal-UE ikompli u li dan l-isforz ikun sostnut. L-esperjenza miksuba mill-isforzi tal-UE fl-appoġġ tagħha għall-proċessi tal-elezzjoni tal-2006 u tal-2011, fir-riforma fis-settur tas-sigurtà permezz tal-EUSEC u tal-EUPOL, u fl-iżvilupp aċċellerat permezz tal-istrumenti esterni tagħha, se jintużaw sabiex jitjieb it-twassil ta’ azzjoni futura f’kull wieħed minn dawn l-oqsma. Dan jeħtieġ approċċ komprensiv li jmur lil hinn milli jiġu sempliċiment indirizzati s-sintomi tal-kunflitt fil-Lvant tar-RDK. Naturalment l-impenn tal-UE jrid ikun kompletament konformi mal-prinċipji tal-Aġenda għall-Bidla u mal-prijoritajiet tal-Gvernijiet tar-reġjun. Se jeħtieġ wkoll approċċ konġunt mal-Istati Membri tal-UE filwaqt li jkun hemm impenn u koordinazzjoni ma’ sforzi internazzjonali usa'. L-UE trid tkun involuta fit-tfassil ta’ strateġiji u azzjonijiet minn stadju bikri. Bżonnijiet immedjati se jenħtieġu wkoll għajnuna umanitarja kontinwa fir-reġjun, b’mod partikulari assistenza għal mijiet ta’ eluf ta' IDPs u refuġjati minħabba l-20 sena ta’ kunflitt. L-azzjonijiet f'dan il-qasam, filwaqt li jiffukaw fuq jiġu salvati l-ħajjiet u fuq it-tnaqqis tat-tbatija ta’ dawk il-persuni l-aktar vulnerabbli li huma affettwati, se jimmiraw li jwittu t-triq għal approċċ iktar sostenibbli. Barra minn hekk, l-assistenza għandha tkompli tindirizza l-konsegwenzi tal-kunflitt u t-tfixkil li jirriżulta fin-nisġa soċjali, li wasslu għal kultura ta’ impunità, għal abbużi serji tad-drittijiet tal-bniedem u għal vjolenza sessista. L-UE se tkompli tappoġġa l-isforzi mmirati biex jindirizzaw il-kawżi strutturali filwaqt li fl-istess ħin jipprovdu appoġġ lill-vittmi. Filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-moduli identifikati hawn fuq kif ukoll l-impenji nazzjonali u reġjonali li ttieħdu fil-Ftehim Qafas innegozjat min-NU, l-oqsma ta’ intervent li ġejjin jistgħu jiġu identifikati, filwaqt li wieħed iżomm f’moħħu li l-prijoritizzazzjoni, is-sekwenzjar u skeda ta' żmien adegwata jridu jittieħdu inkonsiderazzjoni: A. L-indirizzar ta' problemi ta' governanza, inklużi r-RSS, id-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt Proposti politiċi § L-appoġġ għall-governanza u għall-istrutturi demokratiċi fil-pajjiżi kollha tar-reġjun se jibqa’ element importanti tal-politiki tal-UE. L-istrumenti esterni tal-UE jistgħu jipprovdu appoġġ deċiżiv f’dan il-qasam essenzjali tal-Ftehim ta’ Cotonou. Is-segwitu tal-missjonijiet ta’ osservazzjoni elettorali tal-UE u l-analiżi perjodika tan-NU se jikkontribwixxu għal dan. § L-UE għandha tikkontribwixxi b’mod attiv għax-xogħol tal-Kumitat ta’ superviżjoni nazzjonali tar-RDK li se jitwaqqaf sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-impenji meħuda mir-RDK. L-oqsma kollha (ir-RSS, il-konsolidazzjoni tal-awtorità tal-istat, id-deċentralizzazzjoni, id-demokratizzazzjoni/l-elezzjonijiet, l-iżvilupp ekonomiku u r-riformi strutturali (inklużi dawk finanzjarji, il-proċeduri ta' rikonċiljazzjoni, ir-ritorn tar-refuġjati eċċ.) jenħtieġu sett ċar ta' prijoritajiet u direzzjoni kritika. L-UE tista' tikkontribwixxi fuq livell politiku iżda wkoll permezz ta' miżuri prattiċi bl-istrumenti ta' kooperazzjoni tagħha. Il-Karta dwar l-Istrateġija għat-Tnaqqis tal-Faqar (PRSP) u l-Programm tal-Gvern għall-2012-2016 jipprovdu l-bażi għar-riformi meħtieġa u għall-qafas ġenerali tal-kooperazzjoni futura. § Ir-riforma fis-settur tas-sigurtà se tenħtieġ impenji ċari mill-Gvern u koordinazzjoni qawwija fost l-imsieħba kollha tar-RDK sabiex ikun hemm pjattaforma koerenti għall-intervent, mingħajr preġudizzju għal kooperazzjoni bilaterali. Huwa importanti li jkun hemm sens komuni ta’ dak li jista’ jitwettaq b’mod realistiku fit-terminu qasir u li jintleħqu msieħba oħra bħall-Afrika t’Isfel, l-Angola u ċ-Ċina biex jiġi żgurat li din il-viżjoni tkun kondiviża bl-aktar mod wiesa’ possibbli. L-UE bħalissa wkoll qed tevalwa r-rwol futur tagħha fil-proċess tar-RSS fil-kuntest tat-tneħħija gradwali tal-missjonijiet tal-EUSEC/EUPOL[4] u l-mobilizzazzjoni ta’ strumenti oħra tal-UE, kif ukoll it-tmiem gradwali jew it-trasferiment tal-attivitajiet lejn ir-RDK jew msieħba oħra tar-RDK. Fir-rigward tar-riformi fl-armata u fil-pulizija, skont parir fuq livell strateġiku, it-twaqqif ta’ s-sistemi tat-taħriġ adegwati li jkunu proprjetà nazzjonali, kif ukoll l-istabbiliment ta’ ġestjoni aħjar tar-riżorsi umani jiffurmaw sett koerenti ta’ miżuri, li jistgħu jiġu parzjalment appoġġati fil-ġejjieni. Skont l-isforzi tar-RSS fir-RDK, l-appoġġ jista’ wkoll ikun previst f’approċċ lokali bbażat fil-komunitajiet għad-Diżarm id-Demobilizzazzjoni u r-Riintegrazzjoni (DDR). § Qafas makroekonomiku stabbli se jeħtieġ impenn kontinwu min-naħa tal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) u mill-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFI), kif ukoll appoġġ fl-Amministrazzjoni mtejba tal-Finanzi Pubbliċi, bil-għan li jiżdied il-baġit nazzjonali. § L-isforz għandu jiffoka fuq, it-tisħiħ tad-demokratizzazzjoni u t-twessigħ tal-ispazju politiku fil-livelli kollha (nazzjonali, provinċjali, lokali); il-kwistjonijiet taċ-ċittadinanza; ir-ritorn tar-refuġjati; l-appoġġ għall-elezzjonijiet (konformi mal-appoġġ ġenerali għall-proċess ta’ demokratizzazzjoni tar-RDK), u li tiġi pprovduta amministrazzjoni bażika effettiva, anki permezz tad-deċentralizzazzjoni. § Abbażi tal-Istrateġiji tal-Pajjiż eżistenti dwar id-Drittijiet tal-Bniedem għall-pajjiżi tar-reġjun, l-UE għandha tikkonċentra fuq il-ġlieda kontra l-impunità u biex ikun aġevolat l-aċċess għal sistema tal-ġustizzja moderna, trasparenti, ġusta u aċċessibbli, b'mod partikolari fl-erba’ oqsma li ġejjin: il-qagħda tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem; il-vjolenza sessista; it-tfal fil-kunflitti armati; u l-libertà tal-espressjoni, ta' assoċjazzjoni u d-dritt għal oppożizzjoni. B. L-iżgurar ta' sigurtà sostenibbli Proposti politiċi § Appoġġ lir-rwol futur tal-MONUSCO (il-brigata għall-intervent) u biex il-Mekkaniżmu ta’ Verifika Konġunta Estiż ikun kredibbli. § L-analiżi kontinwa ta' STAREC/ISSSS għandha tgħin biex jinħoloq qafas għall-appoġġ għall-istabbiltà fil-ġejjieni. Żewġ stadji jistgħu jiġu antiċipati: appoġġ postumanitarju aktar immedjat immirat li joħloq il-kundizzjonijiet bażiċi għall-irkupru soċjali u ekonomiku (l-intervent bażiku ad hoc flimkien mal-għajnuna umanitarja) u t-tieni fażi mmirata li twaqqaf ir-riżorsi u l-kundizzjonijiet ta' governanza għal żvilupp u riabilitazzjoni sostenibbli. § It-twaqqif ta’ amministrazzjoni effikaċi u t-twassil ta’ servizz f’zoni ta’ wara l-kunflitt, inkluż permezz ta’ proċess ta’ deċentralizzazzjoni f’konsultazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet lokali u l-partijiet interessati. § L-appoġġ għal inizjattivi inklussivi ta' stabbiltà lokali f’għadd żgħir ta’ distretti kritiċi tal-provinċji ta’ Kivu jista' jkun il-bażi ta’ prova għal stabbiltà fuq skala akbar. Inizjattivi bħal dawn jistgħu wkoll irawmu djalogi bejn il-komunitajiet. § It-trawwim tar-RSS huwa biċċa oħra mill-inizjattivi ta' sigurtà fil-Lvant tar-RDK. L-appoġġ speċifiku lill-pulizija, minbarra li jikkontribwixxu għall-objettivi ta' terminu qasir jew medju dwar ir-riforma tal-armata tal-Kongo (il-FARDC), jista' jiġi eżaminat biex f’żoni ta’ wara l-kunflitt tkun żgurata t-tranżizzjoni mit-tmexxija militari. C. Il-ġlieda kontra l-faqar u l-bini mill-ġdid tal-ekonomija Proposti politiċi § Il-promozzjoni tal-iżvilupp uman u soċjali aċċellerat bl-użu tal-istrumenti disponibbli inkluża l-kooperazzjoni għall-iżvilupp kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll reġjonali. § Appoġġ għall-inizjattivi reġjonali jew subreġjonali, b’mod partikolari dawk li jsaħħu r-rabtiet ekonomiċi u l-interessi reċiproċi tal-pajjiżi. Fuq bażi immedjata, tibqa' tiġi appoġġata s-CEPGL u jiġu sfruttati l-opportunitajiet li jappoġġaw l-inizjattiva reġjonali għall-iżvilupp tal-enerġija fir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar. § Infrastrutturi: tiġi promossa l-interkonnettività reġjonali. § Ikompli l-appoġġ għall-Inizjattiva għat-Trasparenza fl-Industriji Estrattivi (EITI), u inizjattivi oħra dwar it-trasparenza/ir-responsabbiltà fir-rigward tar-riżorsi minerali/naturali. § Appoġġ għall-Inizjattiva Reġjonali tal-ICGLR dwar ir-Riżorsi Naturali (il-mekkaniżmu ta' ċertifikazzjoni) u għat-tixrid, għall-adozzjoni u għall-użu tal-Gwida tal-OECD dwar id-Diliġenza Dovuta għal Ktajjen ta’ Provvista Responsabbli tal-Minerali minn Żoni Affettwati mill-Kunflitti u Żoni ta’ Riskju Għoli se jiġi pprovdut fir-reġjun tal-Lagi l-Kbar. Qed tiġi vvalutata l-opportunità li jitnieda programm aktar ambizzjuż li jibni fuq dawn l-inizjattivi pilota. § F’Marzu 2013 l-UE nediet konsultazzjoni pubblika dwar il-possibbiltà ta’ inizjattiva tal-UE rigward il-provenjenza responsabbli tal-minerali li joriġinaw minn żoni ta' riskju kbir u affettwati minn kunflitti, bil-għan li tippromwovi trasparenza fil-ktajjen ta' provvista u tgħin lill-pajjiżi li huma sinjuri fir-riżorsi. § Tiġi mtejba l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali sabiex fil-ġejjieni jitnaqqas ir-riskju ta’ kunflitt u tiġi pprovduta pjattaforma soda għall-iżvilupp ekonomiku. § Mekkaniżmi biex tingħata spinta lill-kummerċ legali, inkluż il-ġestjoni tal-fruntieri u tad-dwana, għandhom jiġu wkoll promossi, kif ukoll għandha tiġi promossa l-kooperazzjoni reġjonali biex tkun ppreservata l-bijodiversità ambjentali transfruntiera. D. Il-bini mill-ġdid tal-fiduċja bejn il-ġirien Proposti politiċi § Appoġġ għall-impenji reġjonali tal-Ftehim Qafas. § L-UE għandha tfittex li tkun involuta kif ukoll tipparteċipa fil-mekkaniżmi ta' superviżjoni tar-RDK stabbiliti fil-Ftehim Qafas, u tiżgura s-segwitu xieraq. § Appoġġ lill-Kumitat tal-Kunsill tas-Sigurtà stabbilit skont ir-Riżoluzzjoni 1533 (2004) dwar ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo u lill-Grupp ta’ Esperti u l-Mekkaniżmu ta’ Verifika Konġunta Estiż tal-ICGLR. § Appoġġ għall-proċessi ta’ demokratizzazzjoni, b’mod partikolari fir-RDK, fil-Burundi, fir-Rwanda u fl-Uganda, filwaqt li jittieħed kont tal-kalendarju elettorali fid-diversi pajjiżi tar-reġjun. § Il-promozzjoni tas-sigurtà reġjonali f’fora bħas-CEPGL, l-ICGLR u l-UA, bħala parti minn sħubija politika usa’. § Appoġġ għall-politiki tad-DDRRR (Demobilizzazzjoni, Diżarm, Ripatrijazzjoni, Risistemazzjoni u Riintegrazzjoni) relatati mal-FDLR u ma' forzi negattivi oħrajn li joriġinaw mill-ġirien tar-RDK. § Appoġġ għal strateġija ġudizzjarja dwar il-Lagi l-Kbar bbażata fuq il-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn il-pajjiżi tar-reġjun u l-kooperazzjoni kontinwa mal-Qorti Kriminali Internazzjonali. Filwaqt li l-UE diġà hija involuta fl-iżvilupp tas-settur tal-ġustizzja fil-pajjiż u fil-Lvant tar-RDK, it-twaqqif ta’ qrati mħallta fir-RDK mill-Komunità internazzjonali jista' jikkumplimenta fejn meħtieġ dawn l-isforzi. E. It-twaqqif ta' mekkaniżmu ta' appoġġ internazzjonali robust Proposti politiċi § Appoġġ lill-Mibgħut Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU u għall-impenji tal-ftehim qafas. Il-kumitati ta' superviżjoni politika jeħtieġ li jistrieħu fuq mekkaniżmi operattivi. § Il-ħtieġa li jiġi żgurat li l-implimentazzjoni tal-impenji reġjonali u tar-RDK stabbiliti fil-ftehim qafas jimxu 'l quddiem b’mod ikkoordinat. § Il-promozzjoni tar-responsabbiltà reċiproka bejn il-pajjiżi tal-Lagi l-Kbar u d-donaturi. § Kull meta jkun possibbli, għandu jkun hemm kontinwazzjoni fuq il-pjanijiet ta’ żvilupp eżistenti nazzjonali/reġjonali. V. Konklużjoni Il-kriżi tal-aħħar toffri mhux biss opportunità għal impenn mill-ġdid, iżda l-ħtieġa li jiġu stabbiliti s-sisien għall-iżvilupp u għall-paċi dejjiema fir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar. Il-Qafas Strateġiku nnegozjat min-NU joffri kunsens politiku u reġjonali mġedded għal stabbiltà fit-tul. L-UE tista’ u għandu jkollha sehem attiv fl-appoġġ ta' dawn l-isforzi. Il-11 ta' Ġunju 2013 [1] L-organizzazzjoni hija magħmula minn 11-il Stat Membru, li huma: l-Angola, il-Burundi, ir-Repubblika Afrikana Ċentrali, ir-Repubblika tal-Kongo, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, il-Kenja, l-Uganda, ir-Rwanda, is-Sudan, it-Tanżanija u ż-Żambja. [2] Fl-24 ta’ Frar 2013, l-Angola, il-Burundi, ir-Repubblika Ċentru-Afrikana, il-Kongo, ir-Repubblika tal-Kongo, ir-Rwanda, l-Afrika t’Isfel, is-Sudan t’Isfel, l-Uganda u t-Tanżanija ffirmaw il-Qafas għall-Paċi, is-Sigurtà u l-Kooperazzjoni għar-Repubblika Demokratika tal-Kongo u r-Reġjun. In-NU, l-Unjoni Afrikana, il-Konferenza Internazzjonali tal-11-il pajjiż dwar ir-Reġjun tal-Lagi l-Kbar, u l-14-il membru tal-Komunità għall-Iżvilupp tan-Nofsinhar tal-Afrika (SADC) jaġixxu bħala garanti. [3] “Il-Kumitat tal-Kunsill tas-Sigurtà stabbilit skont ir-Riżoluzzjoni 1533 (2004) dwar ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo ġie stabbilit fit-12 ta’ Marzu 2004 sabiex jissorvelja miżuri ta' sanzjonijiet relevanti u biex iwettaq il-kompiti stabbiliti mill-Kunsill tas-Sigurtà [...] Il-Kumitat tas-Sanzjonijiet huwa appoġġat minn Grupp ta’ Esperti, maħtur mis-Segretarju Ġenerali biex jimmonitorja l-implimentazzjoni tar-reġim tas-sanzjonijiet b’enfasi partikolari fuq it-Tramuntana u n-Nofsinhar ta' Kivu u Ituri”. [4] Il-missjoni tal-EUPOL fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo tappoġġa l-isforzi tal-awtoritajiet nazzjonali tal-Kongo għar-riforma tal-Pulizija Nazzjonali. Il-missjoni għandha fil-mira wkoll li ttejjeb l-interazzjoni bejn il-pulizija u s-sistema tal-ġustizzja kriminali, u b’hekk tikkontribwixxi għall-ġlieda kontra l-impunità quddiem il-vjolenza sesswali u l-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem. Il-EUPOL fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo tnediet f’Lulju 2007 u l-mandat tagħha kien reċentament estiż sa Settembru 2013. Il-EUSEC fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo tipprovdi pariri u assistenza fuq ir-riforma tad-difiża fir-Repubblika Demokratika tal-Kongo (DRC) bil-għan li jiġu assistiti l-awtoritajiet tal-Kongo biex iwaqqfu tagħmir tad-difiża li kapaċi jagħti sigurtà lill-poplu tal-Kongo, filwaqt li jiġu rrispettati l-istandards demokratiċi, id-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, kif ukoll il-prinċipji ta’ governanza tajba u trasparenza. Il-missjoni ġiet imnedija fit-8 ta’ Ġunju 2005 u f’Settembru 2012 il-mandat tagħha ġie estiż sat-30 ta’ Settembru 2013. Din, ibbażata fuq ftehim politiku tal-PSC, se tiġi segwita minn fażi tranżitorja finali ta’ 12-il xahar bil-għan li jiġu mitmuma gradwalment l-impenji tagħha jew jiġu ttrasferiti.