1.L-Isfond u l-Għan

Dan ir-Rapport iwieġeb għar-rekwiżit tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/36/UE dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/629/ĠAI, skont liema: "Il-Kummissjoni għandha, sas-6 ta' April 2016, tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, fejn tivvaluta l-impatt tal-liġi nazzjonali eżistenti, li tistabbilixxi bħala reat kriminali l-użu ta' servizzi li huma l-oġġett tal-isfruttament tat-traffikar tal-bnedmin, fuq il-prevenzjoni tat-traffikar tal-bnedmin, akkumpanjat, jekk ikun meħtieġ, minn proposti adegwati".

Referenza għall-kriminalizzajoni tal-użu tas-servizzi tal-vittmi tat-traffikar huwa stabbilit fl-Artikolu 18, (intitolat "il-Prevenzjoni") (1) u (4) tad-Direttiva 2011/36/UE li jiddikjara kif ġej: "1. L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri xierqa, bħall-edukazzjoni u t-taħriġ, biex jiskoraġġixxu u jnaqqsu d-domanda li tħeġġeġ il-forom kollha ta' sfruttament relatat mat-traffikar tal-bnedmin. […] 4. Sabiex il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin isiru aktar effikaċi billi tiġi skoraġġita d-domanda, l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw li jieħdu l-miżuri biex jistabbilixxu bħala reat kriminali l-użu ta' servizzi li huma l-oġġett ta' sfruttament kif imsemmi fl-Artikolu 2, bl-għarfien li l-persuna hija vittma ta' reat imsemmi fl-Artikolu 2".

Dan ir-Rapport jagħti deskrizzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali eżistenti li tikkriminalizza l-użu tas-servizzi tal-vittmi tat-traffikar u valutazzjoni tal-impatt ta’ tali miżuri ġuridiċi. Dan huwa lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 23(2) li jeżamina miżuri oħra mhux leġiżlattivi li jistgħu jeżistu fil-livell nazzjonali jew miżuri leġiżlattivi li ma jmissux mal-kriminalizzazzjoni tal-użu tas-servizzi tal-vittmi tat-traffikar. Ta' min tinnota, dan mhuwiex rapport li jivvaluta l-konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/36/UE. Jinħtieġ li jinqara flimkien mar-“Rapport li jivvaluta l-punt sa fejn l-Istati Membri jkunu ħadu l-miżuri meħtieġa sabiex jikkonformaw mad-Direttiva 2011/36/UE dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu f’konformità mal-Artikolu 23(1), (COM(2016) 722). Huwa jieħu kont ukoll tal-ewwel Rapport tal-Kummissjoni dwar il-progress li sar fil-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin, it-traffikar tal-bnedmin u l-protezzjoni tal-vittmi tiegħu (minn hawn ’il quddiem “Rapport ta’ Progress”).

Fl-abbozzar ta’ dan ir-rapport, il-Kummissjoni użat l-informazzjoni li waslet mingħand l-Istati Membri, permezz ta’ kwestjonarju li ntbagħat f’Mejju 2016, u l-konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili permezz tal-Pjattaforma tas-Soċjetà Ċivili tal-UE kontra t-traffikar tal-Bnedmin kif ukoll permezz tal-Grupp ta’ Esperti tal-Kummissjoni Ewropea dwar it-Traffikar tal-Bnedmin.

2.Il-liġi nazzjonali eżistenti li tistabbilixxi bħala reat kriminali l-użu ta’ servizzi li huma l-oġġetti ta’ sfruttament tat-traffikar tal-bnedmin

2.1. Ġabra fil-qosor tat-tweġibiet

L-analiżi ta’ hawn taħt hija bbażata fuq it-tweġibiet ipprovduti mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni ma tistax teskludi li dispożizzjonijiet nazzjonali oħra jew żviluppi jistgħu jeżistu. Fid-dawl ta' din l-analiżi, il-Kummissjoni saqsiet lill-Istati Membri biex jirrappurtaw fuq "Il-liġi nazzjonali eżistenti li tistabbilixxi bħala reat kriminali l-użu ta’ servizzi li huma l-oġġetti ta’ sfruttament tat-traffikar tal-bnedmin; min hu preċiżament kriminalizzat; jekk hi maħsuba l-kriminalizzazzjoni għall-forom kollha ta’ sfruttament; jekk il-leġiżlazzjoni teħtieġ li tingħata prova tal-element ta’ għarfien li l-persuna hija vittma tat-traffikar u kif din tħalli impatt fuq l-applikabbiltà tal-leġiżlazzjoni; x’miżuri ttieħdu sabiex jiġi żgurat illi l-pubbliku huwa konxju mid-dritt biex tiġi żgurata implimentazzjoni aħjar; id-dejta statistika disponibbli dwar prosekuzzjonijiet u kundanni u l-ostakoli li jiltaqgħu magħhom; jekk ma teżisti l-ebda liġi nazzjonali, x’inhuma r-raġunijiet u liema alternattivi huma fis-seħħ biex jissodisfaw l-obbligu li tiġi kkunsidrata l-kriminalizzazzjoni; kif jivvalutaw l-impatt ta’ liġijiet bħal dawn u jekk ikollhom jagħtu suġġerimenti rilevanti; liema proċessi ta' konsultazzjoni huma fis-seħħ u; jekk huma kkummissjonaw kwalunkwe valutazzjoni u riċerka ta’ tali liġijiet."

Jinħtieġ li jiġi enfasizzat mill-bidu li l-Istati Membri ma elaborawx l-informazzjoni mogħtija dwar kif issodisfaw l-obbligu legali għall-kunsiderazzjoni tal-kriminalizzazzjoni ta' utenti ta' vittmi li tirriżulta mill-Artikolu 18(4) tad-Direttiva 2011/36/UE.

L-analiżi tat-tweġibiet tal-Istati Membri turi li, fil-mument meta ġie abbozzat dan ir-rapport, hemm 10 Stati Membri li stabbilixxew bħala reat kriminali l-użu ta’ servizzi li huma oġġett għal kull forma ta’ sfruttament ta’ vittmi tat-traffikar tal-bnedmin, u 15-il Stat Membru li jkun stabbilixxa biss kriminalizzazzjoni limitata u selettiva għall-użu ta’ servizzi ta’ vittmi tat-traffikar tal-bnedmin.

B’mod aktar speċifiku:

1) L-Istati Membri li stabbilixxew tali reat kriminali għall-forom kollha ta’ sfruttament (BG, EL, HR, CY, LT, MT, PT, RO, SI, UK)

Għaxar (10) Stati Membri rrappurtaw li kienu eżistenti fil-liġi nazzjonali li jistabbilixxu bħala reat kriminali l-użu ta’ servizzi li huma l-oġġetti ta’ sfruttament tat-traffikar tal-bnedmin (BG, EL, HR, CY, LT, MT, PT, RO, SI, UK), filwaqt li jindirizzaw il-forom kollha ta’ sfruttament.

Il-BG infurmat lill-Kummissjoni li, skont il-Kodiċi Penali Bulgara (l-Artikolu 159c) individwu li juża persuna milquta mit-traffikar tal-bnedmin għal debuxxjar, xogħol furzat jew talb għall-elemożina, it-tneħħija tal-organi, tessuti, ċelluli jew fluwidi tal-ġisem jew għaż-żamma tiegħu/tagħha kontra x-xewqa tiegħu/tagħha, irrispettivament mill-kunsens tiegħu/tagħha, għandu jiġi kkastigat b’piena ta’ priġunerija ta’ bejn tlieta u 10 snin u multa ta’ bejn BGN 10 000 u BGN 20 000. Il-HR għandha dispożizzjoni simili iżda anki tmur lil hinn, timponi penalitajiet identiċi fuq kull persuna li konxjament tuża vittma jew is-servizzi tagħha ma’ dawk li huma inkarigati biex jitwettaq ir-reat ta’ traffikar tal-bnedmin. CY jirrapporta li l-Artikolu 17 tal-Liġi 60(I)/2014 jipprovdi li kull persuna li tista’ raġonevolment tassumi li xogħol jew servizzi li huwa/hija j/tuża huma pprovduti minn vittma tat-traffikar tal-bnedmin, ikunu wettqu reat taħt il-liġi ta’ kontra t-traffikar. Il-EL stabbilixxiet tali dispożizzjonijiet legali nazzjonali fl-2013 mal-Liġi 4198/2013, li permezz tagħha persuni li konxjament jaċċettaw xogħol ta’ persuna li hija vittma ta’ traffikar kif ukoll dawk il-persuni li konxjament jagħmlu att sesswali ma’ persuna li hija vittma tat-traffikar. Il-LT irrappurtat li skont l-Artikolu 147-2 tal-Kodiċi Kriminali, kull persuna li tuża servizzi mogħtija lill-vittmi tat-traffikar u li kienet taf jew kellha tkun taf li huma vittmi għandha tiġi punita b’multa, jew b'miżuri ta' restrizzjoni tal-libertà. Ta' min tinnota, persuna li twettaq tali att u sussegwentement tinforma volontarjament l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi u tikkoopera b’mod attiv, qabel ma tiġi ddikjarata persuna suspettata, tista’ tiġi eżentata minn responsabbiltà penali. Barra minn hekk, entitajiet legali għandhom ukoll jinżammu responsabbli għal atti bħal dawn. MT infurmat lill-Kummissjoni li kull persuna imqabbda biex taħdem jew li tagħmel użu minn servizzi jew ħidma bl-għarfien li l-persuna li tipprovdi tali servizzi jew xogħol kienet ittraffikata, tkun ħatja ta’ reat u tinżamm responsabbli, wara li tkun ġiet ikkundannata, għal piena ta’ priġunerija minn tmintax-il xahar sa ħames snin. Dispożizzjonijiet simili jeżistu fil-PT u s-SI (bl-impożizzjoni ta' sentenza ta’ priġunerija sa tliet snin u multa). Ir-RO infurmat lill-Kummissjoni li skont l-Artikolu 216 tal-Kodiċi Kriminali tar-Rumanija kwalunkwe persuna li tuża s-servizzi kif imniżżla fl-Artikolu 182 tal-Kodiċi Kriminali (dwar l-esplojtazzjoni) minbarra t-traffikant, u li tkun taf li s-servizzi huma pprovduti minn vittma tat-traffikar tal-bnedmin, għandha tiġi kkriminalizzata.

2) L-Istati Membri li ma stabbilixxewx dispożizzjonijiet legali nazzjonali espliċiti jew li stabbilixxew kriminalizzazzjoni limtata u selettiva tal-użu tas-servizzi tal-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin

Erbatax-il Stat Membru rrapportaw li l-ebda dispożizzjonijiet legali nazzjonali ma huma fis-seħħ biex jistabbilixxu bħala reat kriminali l-użu ta’ servizzi li huma oġġett għal kull forma ta’ sfruttament ta’ vittmi tat-traffikar tal-bnedmin (AT, BE, CZ, DE, EE, ES, FR, HU, IT, LV, LU, NL, PL, SK). Madankollu, xi Stati Membri (FI, IE, SE) wettqu leġiżlazzjoni li timmira l-użu ta’ vittmi tat-traffikar, iżda biss f’dak li għandu x’jaqsam ma’ forma partikolari ta’ sfruttament. B’mod aktar speċifiku, il-FI u l-IE rrappurtaw li l-leġiżlazzjoni nazzjonali eżistenti timmira biss lejn l-użu ta’ vittmi tat-traffikar għall-isfruttament sesswali. L-SE tirrapporta li filwaqt li ma hemm ebda dispożizzjoni speċifika li tikkriminalizza l-użu tas-servizzi għal vittma tat-traffikar, japplikaw id-dispożizzjonijiet skont il-liġi dwar il-projbizzjoni tax-xiri tas-servizzi sesswali, li jistgħu jkopru l-użu ta’ servizzi mill-vittmi tat-traffikar għall-isfruttament sesswali.

Għal dawk l-Istati Membri li ma stabbilixxewx tali dispożizzjonijiet espliċiti, skont l-informazzjoni pprovduta minnhom, f’ċerti każijiet isir rikors għad-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw reati sesswali jew l-isfruttament sesswali tat-tfal (pereż. IT, ES, NL, u BE). Filwaqt li l-IT ma kellhiex tali dispożizzjonijiet espliċiti, qed tirrapporta li stabbilixxiet bħala reat kriminali skont l-Artikolu 603 bis tal-Kodiċi kriminali Taljana s-senserija illeċita u l-isfruttament tax-xogħol b’mod ġenerali. Filwaqt li l-AT ma għandha l-ebda dispożizzjoni espliċita dwar il-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin, hemm dispożizzjoni adottata riċentement dwar it-twettiq ta’ att sesswali ma’ persuni kontra l-volontà tagħhom, billi jisfruttaw sitwazzjoni diffiċli jew wara intimidazzjoni preċedenti.

Barra minn hekk, xi Stati Membri jirrapportaw li għandhom fis-seħħ biss miżuri li jittrasponu u jimplimentaw id-Direttiva 2009/52/KE tat-18 ta' Ġunju 2009 li tipprevedi standards minimi għal sanzjonijiet u miżuri kontra min iħaddem lil ċittadini minn pajjiżi terzi b’residenza illegali (l-hekk imsejħa Direttiva dwar sanzjonijiet kontra min iħaddem) (pereż. il-PL jew l-HU). F’dan ir-rigward, il-Komunikazzjoni dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2009/52/KE tat-18 ta’ Ġunju 2009 tinnota li b’mod ġenerali l-Istati Membri b'mod ġenerali kkriminalizzaw l-impjieg illegali fiċ-ċirkostanzni kollha deskritti fl-Artikolu 9 (inklużi każijiet fejn min iħaddem ikun jaf li ħaddiem huwa vittma tat-traffikar tal-bnedmin). Skont din il-Komunikazzjoni, ir-CZ u ES ma kinux speċifikament jippenalizzaw l-impjieg illegali f’sitwazzjonijiet fejn “min iħaddem kien konxju li l-ħaddiem kien vittma tat-traffikar tal-bnedmin”.