Sa issa, kien hemm ħames banek55 u università waħda li rreġistraw għall-Iskema ta’ Self fil-Livell ta’ Masters tal-Erasmus+56, li tinvolvi l-Fond Ewropew tal-Investiment. Sal-aħħar tal-2016, huwa disponibbli total ta’ EUR 159 miljun f’self lill-istudenti għal madwar 11 500 self lill-istudenti fil-livell ta’ masters, iffaċilitati permezz ta’ EUR 25.9 miljun fi ftehimiet ta’ garanzija. Għalkemm in-numri mistħarrġa kienu żgħar, ir-rispons fost il-benefiċjarji fl-2015 kien inkoraġġanti b’livelli għoljin ta’ sodisfazzjon (70 %). Barra minn hekk, 70 % innotaw li huma ma kinux ikunu jistgħu jagħmlu masters barra l-pajjiż mingħajr l-appoġġ tal-iskema ta’ self; madwar nofs dawk li wieġbu kienu l-ewwel minn fost il-familji tagħhom li għamlu lawrja fl-edukazzjoni għolja. F’dan l-istadju bikri tal-iskema, il-livell ta’ adozzjoni għadu mhuwiex qed jilħaq l-aspettattivi u, għalhekk, il-Fond Ewropew tal-Investiment u l-Kummissjoni qegħdin ifittxu li jestendu l-kopertura ġeografika fost l-intermedjarji (banek u universitajiet), kif ukoll l-adozzjoni fost l-istudenti mobbli fil-livell ta’ masters.

COSME jipprovdi faċilità ta’ garanzija għal self għal intermedjarji finanzjarji meta huma jiffinanzjaw intrapriżi żgħar u medji aktar riskjużi li altrimenti ma jkunux jistgħu jiksbu finanzjament. L-implimentazzjoni tiegħu tinsab fit-triq it-tajba. Mill-aħħar tal-2016, ġew iffirmati total ta’ 67 ftehim għal garanziji għal self għal EUR 612-il miljun.

Sa issa, l-intrapriżi żgħar u medji rċevew finanzjament ta’ ’l fuq minn EUR 3 biljun. Il-mira stabbilita mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill, li ddikjarat li mill-inqas 20 % tal-‘Isfidi tas-Soċjetà’ u tat-‘Tmexxija f’Teknoloġiji Abilitanti u Industrijali (Leadership in Enabling and Industrial Technologies - LEIT)’ għandhom imorru għand l-intrapriżi żgħar u medji, inqabżet bi kważi 4 punti perċentwali. Orizzont 2020 introduċa strument ta’ finanzjament ġdid maħsub speċifikament għall-intrapriżi żgħar u medji innovattivi. L-attraenza ta’ dan l-istrument f’ħafna mill-Istati Membri iżgħar tagħti prova tal-aċċessibbiltà tiegħu. Skont il-mira ta’ 7 % għall-perjodu globali (kif stabbilita mill-koleġiżlaturi), 5.6 % ta’ dan il-baġit ikkombinat diġà kien iddedikat sabiex jidderieġi l-appoġġ lill-intrapriżi żgħar u medji permezz tal-istrument tal-Intrapriżi Żgħar u Medji39. Tul il-firxa tal-Orizzont 2020, madwar 21 % tal-parteċipazzjonijiet kollha kienu parteċipazzjonijiet ta’ din il-kategorija ta’ intrapriżi.

Grafika: Miri ewlenin tal-Ewropa 2020 – il-bażi vs l-2015 vs il-mira (100 %) – sors: is-sit web tal-Eurostat

IL-KUMMISSJONI EWROPEA Strasburgu, 13.6.2017 COM(2017) 351 final RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, IL-KUNSILL U L-QORTI TAL-AWDITURI Rapport Annwali ta' Ġestjoni u Prestazzjoni għall-Baġit tal-UE tal-2016



1.3. Tkabbir Sostenibbli: Riżorsi Naturali (Intestatura tal-Baġit 2)95 Fl-2016 ġiet allokata s-somma ta’ EUR 62.5 biljun għall-Intestatura 2, li tirrappreżenta 40.2 % tal-baġit tal-UE kollu għall-2016. L-Intestatura 2 tkopri ż-żewġ pilastri tal-Politika Agrikola Komuni (PAK): Il-Pilastru I jikkonsisti mill-miżuri ta’ appoġġ għas-suq u mill-pagamenti diretti ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG); u l-Pilastru II huwa magħmul mis-sostenn għall-iżvilupp rurali ffinanzjat mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR). L-intestatura tkopri wkoll il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS), id-dimensjoni internazzjonali tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) [jiġifieri l-Organizzazzjonijiet Reġjonali tal-Ġestjoni tas-Sajd (RFMOs) u l-Ftehimiet dwar Sajd Sostenibbli (SFAs)], kif ukoll l-attivitajiet fl-oqsma tal-klima u l-ambjent permezz tal-Programm għall-Ambjent u għall-Azzjoni Klimatika (LIFE). Tabella: Fuq nett: Il-programmi prinċipali ffinanzjati taħt l-Intestatura 2 fl-2016 / Qiegħ: Sehem għall-Intestatura 2 mill-baġit tal-2016 kollu kemm huwa. L-ammonti kollha huma f’miljuni ta’ EUR. L-appoġġ tal-programmi għall-prijoritajiet tal-Kummissjoni: L-azzjonijiet taħt din l-intestatura jikkontribwixxu għall-kisba tal-prijoritajiet tal-Kummissjoni “Impjiegi, Tkabbir u Investiment”, “Unjoni tal-Enerġija u Klima” u, sa ċertu punt, għall-prijorità “Suq Uniku Diġitali”. Jikkontribwixxu wkoll għall-objettivi tal-Ewropa 2020 fil-qasam tat-tkabbir sostenibbli b’rabtiet ukoll mat-tkabbir intelliġenti u sostenibbli fir-rigward tal-investimenti li jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ impjiegi u għall-innovazzjoni. Is-sigurtà tal-ikel u l-promozzjoni ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv għaż-żoni rurali u agrikoli tal-UE huma l-objettivi ewlenin tal-Politika Agrikola Komuni (PAK) fil-perjodu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2014-2020. Il-miżuri taħt il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija huma ffokati fuq it-titjib ulterjuri tas-sitwazzjoni tal-produtturi primarji fil-katina tal-ikel, it-tisħiħ tal-ħila tas-setturi tal-irziezet u agroalimentari li jikkompetu barra minn xtuthom kif ukoll fis-swieq domestiċi u l-appoġġ għad-dħul tal-irziezet permezz ta’ pagamenti diretti li issa huma diżakkoppjati ħafna mill-produzzjoni. Taħt it-tieni pilastru tal-Politika Agrikola Komuni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali jkompli jimmira għall-benesseri ekonomiku, soċjali u ambjentali taż-żoni rurali u għas-sostenibbiltà tal-ambjent rurali. Il-prijorità ewlenija tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd taħt il-qafas finanzjarju 2014-2020 hi li jrawwem l-implimentazzjoni tal-Politika Komuni tas-Sajd billi jappoġġja s-sajd u l-akwakultura sostenibbli għall-ambjent, effiċjenti fir-riżorsi, innovattivi, kompetittivi u bbażati fuq l-għarfien. Objettivi oħra jinkludu ż-żieda fl-impjiegi u t-trawwim tal-koeżjoni territorjali, it-tisħiħ tal-kummerċjalizzazzjoni u tal-ipproċessar tal-prodotti tas-sajd, kif ukoll l-għoti ta’ appoġġ lill-implimentazzjoni tal-Politika Marittima Integrata. Il-programm LIFE hu strument ta’ finanzjament speċifiku ddedikat għall-ambjent u għall-azzjoni klimatika, li għandu l-għan li jindirizza l-ħtiġijiet relatati mal-ambjent u mal-azzjoni klimatika u jopera flimkien mal-approċċ ta’ integrazzjoni adottat għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2014-2020, li jimplika li l-azzjoni ambjentali u klimatika huma parti integrali mill-istrumenti u mill-interventi ewlenin kollha. LIFE hu strument importanti li jikkontribwixxi għall-issodisfar tal-impenji tal-UE relatati mal-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u mal-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030. Għal-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG), l-implimentazzjoni matul is-snin inizjali tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2014-2020 fil-parti l-kbira marret kif mistenni bil-miżuri li ġabu riżultati pożittivi f’termini ta’ stabbilizzazzjoni tas-swieq agrikoli, tal-introjtu tal-bdiewa, f’termini ta’ żgurar tal-forniment ta’ beni pubbliċi li lkoll jagħmlu parti mill-prijoritajiet politiċi tal-2016. Is-sena finanzjarja 2016 kienet l-ewwel sena għall-implimentazzjoni tas-sistema l-ġdida ta’ pagamenti diretti taħt il-Politika Agrikola Komuni riformata 2014-2020. Minkejja d-dewmien osservat matul l-2016, l-Istati Membri rnexxielhom jibagħtu pagamenti diretti lill-bdiewa sa livell ta’ eżekuzzjoni ta’ 97.8 % mill-allokazzjonijiet finanzjarji tagħhom, li koprew madwar 7 miljun bidwi u xi 90 % mill-Erja Agrikola Użata tal-UE (155.5 miljun ettaru). F'dak li għandu x’jaqsam mat-tieni pilastru tal-Politika Agrikola Komuni, il-programmi tal-iżvilupp rurali ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) huma iktar avvanzati fl-implimentazzjoni meta mqabbla mal-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej (FSIE) l-oħra taħt l-Intestaturi 1B u 2 bis-saħħa ta’ xi dispożizzjonijiet speċifiċi għal tranżizzjoni mexxejja mill-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013 preċedenti li kienu ta’ rilevanza partikolari għall-hekk imsejħa “miżuri annwali” (miżuri agroambjentali u tal-forestrija, biedja organika, trattament xieraq tal-annimali, eċċ.) li jirrappreżentaw kważi nofs in-nefqa eliġibbli kollha tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali. Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali hu ferm iktar avvanzat ukoll fir-rigward tal-għeluq tal-programmi ta’ żvilupp rurali taħt il-perjodu 2007-2013. Iktar minn żewġ terzi minn dawn il-programmi diġà ngħalqu fl-2016 filwaqt li dawk li fadal huma mistennija jingħalqu fl-2017.

1.3.1. Progress tal-programmi 2014-2020 Il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) Għall-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija, li jiffinanzja l-pagamenti diretti lill-bdiewa u n-nefqa relatata mas-suq, l-implimentazzjoni matul is-snin inizjali tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2014-2020 għadha għaddejja kif skedat minkejja l-bżonn li jiġu applikati xi miżuri eċċezzjonali ta’ sostenn għas-suq li ġew adottati fis-snin 2014-2016 (b’mod partikolari żewġ pakketti ta’ miżuri eċċezzjonali b’appoġġ tal-bdiewa tal-UE primarjament fis-settur tal-ħalib għal ammont kumplessiv ibbaġitjat ta’ EUR 1 680 miljun fil-baġits għall-2015, għall-2016 u għall-2017). In-nefqa marbuta mas-suq Fi ħdan l-Organizzazzjoni Komuni tas-Swieq (OKS), il-programmi ta’ sostenn speċifiċi għas-setturi qegħdin joperaw f’diversi punti fiċ-ċikli tal-ħajja rispettivi tagħhom: pereżempju, għall-programmi ta’ appoġġ nazzjonali 2014-2018 għall-inbejjed, dan hu t-tieni perjodu ta’ programmazzjoni minn żmien ir-riforma fl-2009; il-programmi tal-apikultura jsegwu perjodu ta’ programmazzjoni fuq tliet snin, bl-2017 li hi l-ewwel sena tal-programm ta’ tliet snin il-ġdid. B’mod ġenerali, l-implimentazzjoni qiegħda żżomm maż-żmien skedat b’evoluzzjoni pożittiva tal-eżekuzzjoni tul is-snin. Is-sena skolastika 2016/2017 hi l-aħħar sena ta’ implimentazzjoni tal-iskema tal-frott u tal-ħxejjex għall-iskejjel u tal-iskema tal-ħalib fl-iskejjel. Dawn jinġiebu flimkien taħt qafas legali wieħed għal effiċjenza ikbar, għal appoġġ iktar iffokat u għal dimensjoni edukattiva msaħħa applikabbli mill-1 ta’ Awwissu 2017. Inżammew miżuri addizzjonali ta’ sostenn għas-suq bħall-għajnuna għall-ħżin privat u intervent pubbliku għal ċerti prodotti tal-ħalib. Barra minn hekk, interventi fis-suq eċċezzjonali li koprew għajnuna mmirata, għajnuna ta’ aġġustament eċċezzjonali u għajnuna għat-tnaqqis tal-produzzjoni tal-ħalib għall-bdiewa tal-prodotti tal-ħalib ġew implimentati minħabba żviluppi tas-suq partikolarment mhux favorevoli fl-2015 u fl-2016. Miżuri eċċezzjonali ta' appoġġ għal ċerti produtturi tal-frott u tal-ħxejjex ġew implimentati mit-tieni nofs tal-2014 fid-dawl tal-embargo ssoktat mir-Russja fuq l-importazzjoni ta’ ċerti prodotti agrikoli tal-UE. Il-miżuri ta’ hawn fuq għenew biex jerġgħu jibbilanċjaw is-setturi kkonċernati. Effettivament, dawn għenu biex jiżdiedu l-prezzijiet għall-bdiewa, u taw appoġġ tassew meħtieġ lill-produtturi affettwati fl-Istati Membri. L-agrikoltura Ewropea wriet ir-reżiljenza tagħha, billi sabet swieq alternattivi lokalment u barra l-Ewropa (b’mod partikolari fl-Asja u fl-Istati Uniti), kif muri mill-istatistika tal-kummerċ: il-valur annwali tal-esportazzjonijiet agroalimentari mill-UE fl-2016 laħaq livell rekord ġdid ta’ EUR 130.7 biljun, li hu madwar 1.5 % ogħla mill-2015 – hekk kif renda eċċess mill-esportazzjonijiet ta’ kważi EUR 19-il biljun, minkejja t-telf issoktat tas-suq Russu. Minkejja dan, l-evoluzzjoni tal-prezzijiet li komplew jonqsu f’ċerti setturi vulnerabbli ppersistiet. Din tiġġustifika l-intervent issoktat biex is-suq jinżamm f’bilanċ u l-produtturi jiġu appoġġjati biex isibu xerrejja jew produzzjoni alternattivi. Għajnuna speċjali għall-produtturi tal-ħalib Fid-dawl tal-fatt li l-prezzijiet tal-ħalib mal-ħruġ mir-razzett komplew jonqsu fl-UE fl-ewwel nofs tal-2016 u minħabba l-iżbilanċ persistenti fil-provvista u d-domanda, f’Settembru 2016 il-Kummissjoni ħabbret miżura eċċezzjonali ta’ tnaqqis fil-produzzjoni tal-ħalib. Tqiegħdu għad-dispożizzjoni EUR 150 miljun96 għall-għajnuna għat-tnaqqis fil-produzzjoni tal-ħalib. L-ammont finali tan-nefqa jiddependi mill-użu kkonfermat tal-miżura. L-aħħar data uffiċjali disponibbli (sa Mejju 2017) turi li fl-2016 kien hemm żieda akkumulata ta’ 2.8 miljun tunnellata f’kunsinni tal-ħalib fl-UE, eż. +4.4 % meta mqabbla ma-istess perjodu fl-2015. Sa Ġunju 2016, il-prezz medju tal-ħalib fl-UE kien naqas b’16 % għal 25.7 ċenteżmu/kg. Taħt il-miżura, adottata f’Settembru 2016, 52 000 bidwi parteċipant naqqsu l-konsenji tal-ħalib tagħhom bi 852 000 tunnellata fir-4a trimestru tal-2016 (64 % mit-tnaqqis totali fil-produzzjoni tal-ħalib fl-UE f’dak il-perjodu). Tabella: UE-Ħalib tal-baqra miġbur. Sors ESTAT – newcronos. L-aħħar aġġornament Jannar 2017 B’mod parallel, l-ekwilibriju mill-ġdid tas-suq ippermetta biex il-prezzijiet tal-ħalib fl-UE mal-ħruġ mir-razzett jirpiljaw malajr minn Awwissu 2016, tant li laħqu medja fl-UE ta’ 33.05 EUR ċenteżmu/kg f’Diċembru (eż. żieda ta’ 29 % minn Lulju). Tabella: UE-Prezzijiet tal-ħalib tal-baqra mħallas lill-Produtturi (medja ponderata għall-UE sħiħa) Fil-qosor, il-valur miżjud tal-azzjoni tal-UE jista’ jiġi korroborat peress li l-għajnuna għat-tnaqqis fil-produzzjoni tal-ħalib: tat appoġġ finanzjarju lill-bdiewa f’diffikultà billi ppremjat lil dawk li aġġustaw il-provvista għad-domanda;

ikkontribwiet għall-ekwilibriju mill-ġdid effettiv tas-suq tal-ħalib tal-UE; bħala konsegwenza indiretta ta’ dan tal-aħħar, influwenzat (flimkien ma’ fatturi oħra97) l-irkupru tal-prezz tal-ħalib fit-tieni nofs tal-2016. Il-pagamenti diretti Għall-pagamenti diretti, il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija diġà kopra uħud mill-elementi tal-Politika Agrikola Komuni 2014-2020, inkluża l-konverġenza tal-livelli ta’ għajnuna tal-pagamenti diretti bejn l-Istati Membri (“konverġenza esterna”). L-istruttura l-ġdida tal-pagamenti diretti bdiet topera bis-sħiħ mis-sena finanzjarja 2016. L-elementi l-ġodda jiżguraw li l-pagamenti diretti jiġu distribwiti b’mod iktar ġust, huma “iktar ekoloġiċi” biex jippromwovu s-sostenibbiltà u jiġġieldu kontra t-tibdil fil-klima, u huma mmirati aħjar, pereżempju lejn bdiewa żgħażagħ, bdiewa żgħar jew bdiewa f’żoni b'restrizzjonijiet naturali. Apparti l-elementi obbligatorji tal-iskema l-ġdida tal-pagamenti diretti, l-Istati Membri jibbenefikaw minn livell sinifikanti ta’ flessibbiltà fl-implimentazzjoni, billi jsegwu l-għażliet ta’ implimentazzjoni ewlenin tagħhom deċiżi fl-201498. Dawn l-għażliet jippermettu lill-Istati Membri jimmiraw l-appoġġ skont il-kuntest speċifiku tagħhom. Fl-2015 (sena finanzjarja 2016), l-ewwel sena tal-implimentazzjoni tas-sistema riformata, madwar 7 miljun bidwi bbenefikaw mill-pagamenti diretti. L-erja ddeterminata totali li rċeviet pagamenti tkopri madwar 90 % tal-Erja Agrikola Użata tal-UE (155.5 miljun ettaru).

Minkejja dan, l-implimentazzjoni kurrenti tar-riforma tal-pagamenti diretti affettwat it-twaqqit tal-pagamenti mill-Istati Membri lill-bdiewa fis-sena finanzjarja 2016 li f’ċerti każijiet ittardjaw. Is-saff il-ġdid ta’ “ekoloġizzazzjoni” tas-sistema tal-pagamenti diretti99, implimentat għall-ewwel darba mis-sena 2015 tal-pretensjonijiet (sena finanzjarja 2016), hu maħsub li jiżgura li maġġoranza tal-erja agrikola tal-UE hi kkultivata skont prattiki bażiċi ekoloġiċi u li ma jagħmlux ħsara lill-klima. Fl-2015, 75 % tal-erja agrikola użata kienet soġġetta għal tal-inqas wieħed mill-obbligi ta’ ekoloġizzazzjoni. It-total stmat għas-sena 2016 tal-pretensjonijiet hu ta’ 77 %100. Fl-2016, il-Kummissjoni wettqet rieżami ta’ kif is-sistema kienet ġiet applikata fl-ewwel sena tagħha101. Dan ir-rieżami identifikat dgħufijiet li żammew is-sistema ta’ ekoloġizzazzjoni milli tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha, u kkunsidra r-rimedji possibbli. Imbagħad, il-Kummissjoni pproponiet diversi tipi ta’ titjib għar-regolament rilevanti102 li huma maħsuba li jibdew japplikaw mis-sena 2018 tal-pretensjonijiet tal-pagamenti diretti (2017 għal dawk l-Istati Membri li jixtiequ dan).



Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) Għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, kull wieħed mill-118-il programm tal-iżvilupp rurali hu operazzjonali u qiegħed jiġi implimentat bħalissa. Ġew ippubblikati sejħiet għal applikazzjoni mill-benefiċjarji fil-livell tal-Istati Membri u tar-reġjuni. Fi tmiem l-2016, ġew impenjati madwar EUR 31.9 biljun għal proġetti u għal benefiċjarji. Dan jirrappreżenta 21.3 % tal-allokazzjoni pubblika totali ppjanata għall-2014-2020. Fir-rigward tal-pagamenti mill-baġit tal-UE lill-Istati Membri, it-talbiet tal-Istati Membri riċevuti sa tmiem l-2016 ammontaw għal total ta’ EUR 10.1 biljun, li jiġu 10 % mill-allokazzjoni totali għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali għall-2014-2020. Fl-2016, l-Istati Membri ssottomettew ir-Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom dwar l-implimentazzjoni fl-ewwel sentejn taċ-ċiklu ta’ programmazzjoni, jiġifieri l-2014 u l-2015. Minkejja l-adozzjoni tard ta’ ħafna programmi, primarjament minħabba l-adozzjoni tard tal-qafas leġiżlattiv, l-implimentazzjoni qed iżżomm maż-żmien skedat. Fil-fatt, fil-każ tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, tranżizzjoni mingħajr intoppi lejn il-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid ġiet żgurata bl-istabbiliment ta’ regoli tranżitorji, bil-preżenza ta’ aġenziji tal-pagament diġà stabbiliti (jiġifieri ebda bżonn ta’ deżinjazzjoni ġdida tal-awtoritajiet) u bl-użu mifrux tal-impenji pluriennali, inklużi pagamenti bbażati fuq l-erja. F’termini tal-kisba ta’ riżultati sal-lum, wara bidu relattivament bil-mod minħabba t-twaqqif tal-politika, hi mistennija aċċellerazzjoni fis-snin li ġejjin. Ħafna mill-programmi ġew approvati fl-2015 (9 biss mill-programmi tal-iżvilupp rurali ġew approvati fl-2014). Ċerti riżultati diġà jistgħu jiġu osservati, bħal iktar minn 33 % tal-miri tal-2020 miksuba f’termini tal-perċentwal tal-art agrikola taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jikkontribwixxu għall-bijodiversità jew 39 % miksuba mill-mira finali għall-perċentwal tal-popolazzjoni rurali koperta mill-istrateġiji ta’ żvilupp lokali. 1.6 miljun ettaru kienu qed jirċievu appoġġ għall-konverżjoni għall-biedja organika jew għaż-żamma tagħha (15.7 % tal-erja kkultivata li se tirċievi appoġġ)103. Diġà ġew stabbiliti daqs 300 grupp operazzjonali taħt is-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni għall-Produttività u s-Sostenibbiltà Agrikola (EIP-AGRI). Dawn il-proġetti ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali għandhom l-għan li jrawmu soluzzjonijiet innovattivi u opportunitajiet għal settur tal-biedja u tal-forestrija kompetittiv u sostenibbli. Studju indipendenti tal-implimentazzjoni tas-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni tlesta f’Novembru 2016104. L-istudju ma setax jipprovdi konklużjonijiet elaborati bis-sħiħ minħabba l-istadju bikri tal-implimentazzjoni tas-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni iżda kkwalifika t-teħid tal-iskema volontarja (f’96 minn 111-il pjan ta' żvilupp rurali possibbli f’26 Stat Membru) bħala “impressjonanti”, bl-approċċ immexxi mill-bdiewa li “tassew jispikka” u “ferm apprezzat mill-partijiet ikkonċernati”. Barra minn hekk, l-approċċ pan-Ewropew tal-EIP u l-ħila li jinqasmu t-tagħlimiet u li jiġu fformati sħubijiet bejn pajjiżi u reġjuni tqiesu bħala aspetti potenzjalment b’saħħithom tal-inizjattiva. L-istudju jagħraf li hemm bażi solida għall-koerenza esterna ma’ politiki oħra (Orizzont 2020, politiki ambjentali u reġjonali), iżda li f’dan l-istadju hemm nuqqas mifrux ta’ għarfien dwar dawn l-opportunitajiet konġunti u s-sinerġiji. Dan hu relatat b’mod parzjali mal-fatt li bħalissa l-partijiet ikkonċernati qegħdin jagħtu prijorità lill-finanzjament tal-iżvilupp rurali. Hu mistenni li bil-konsolidazzjoni tal-proċess bejn il-pajjiżi u r-reġjuni differenti fl-Ewropa, l-opportunitajiet għal rabtiet ma’ inizjattivi tal-UE relatati se jkunu iktar viżibbli permezz tan-netwerk tas-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni. Il-politika ta’ żvilupp rurali u l-programmi ta’ din waqgħu taħt l-ambitu tal-istudju dwar “L-immappjar u l-analiżi tal-implimentazzjoni tal-Politika Agrikola Komuni” li r-rapport finali tiegħu ġie ppubblikat f’Novembru 2016105 L-istudju jipprovdi analiżi komprensiva dwar l-għażliet li l-Istati Membri għamlu fid-dawl tal-implimentazzjoni tal-Politika Agrikola Komuni fil-perjodu ta’ programmazzjoni attwali fiż-żewġ pilastri tal-Politika Agrikola Komuni kif ukoll analiżi kwalitattiva tal-impatt potenzjali ta’ dawn l-għażliet. Hu jikkonferma li l-flessibbiltajiet il-ġodda fil-Politika Agrikola Komuni rriżultaw f’implimentazzjoni iktar diversifikata, b’miżuri li jintużaw f’ħafna modi differenti u f’firxa wiesgħa ta’ taħlitiet. Is-sejbiet ewlenin tal-istudju jirreferi għall-koordinazzjoni limitata bejn l-għażliet ta’ implimentazzjoni tal-pilastru 1 (pagamenti diretti) u tal-pilastru 2 (appoġġ għall-iżvilupp rurali) mill-Istati Membri, u l-fatt li l-għażliet ta’ implimentazzjoni huma meqjusa partikolarment rilevanti għall-objettiv ġenerali tal-Politika Agrikola Komuni ta’ produzzjoni vijabbli tal-ikel fejn dawn ġew ivvalutati bħala li kienu iktar mfassla b’mod ġenerali għall-ħtiġijiet lokali meta mqabbla ma’ kif kienu fil-Politika Agrikola Komuni preċedenti. Barra minn hekk, l-għażliet tal-Istati Membri ġeneralment huma koerenti, iżda l-opportunitajiet għal sinerġiji jistgħu jkunu sfruttati aħjar, u n-nuqqas ta’ tfassil u mmirar xierqa tal-istrumenti tal-pilastru 1 u tal-miżuri tal-pilastru 2 iqajmu tħassib dwar l-impatt tal-għażliet tal-Istati Membri.



Attenzjoni qawwija fuq is-simplifikazzjoni Kmieni fl-2015, il-Kummissjoni nediet eżerċizzju fuq skala kbira ta’ simplifikazzjoni li jkopri l-acquis agrikolu kollu kemm huwa. Fl-2016, dan l-eżerċizzju kien segwit minn diversi tibdiliet fl-Atti Delegati u ta’ Implimentazzjoni, b’mod partikolari: Ir-regoli relatati mas-Sistema Integrata ta’ Amministrazzjoni u Kontroll ġew issimplifikati, inkluża l-introduzzjoni ta’ kontroverifiki preliminari preventivi. Ċerti regoli dwar il-pagamenti diretti saru iktar flessibbli, b’mod partikolari dawk tal-appoġġ akkoppjat volontarju. Fil-qasam tal-Organizzazzjoni Komuni tas-Suq, diversi regoli speċifiċi għas-setturi ġew issimplifikati (eż. b’rabta mal-intervent pubbliku, mal-ħżin privat u mal-mekkaniżmi tan-negozju – liċenzji). Dawn is-simplifikazzjonijiet twettqu fil-qafas tal-allinjament tar-regolamenti fil-livell tal-Kummissjoni mat-Trattat ta’ Lisbona. L-eżerċizzju ta’ allinjament se jgħin biex jonqos in-numru ta’ regolamenti minn iktar minn 200 għal 40. F'dan l-istadju, 19-il att legali ġdid ġew ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali, 30 regolament ġew irrevokati bħala konsegwenza tal-attività msemmija hawn fuq u 57 ġew iddikjarati obsoleti.

It-tibdiliet fl-erba’ atti bażiċi tal-Politika Agrikola Komuni għall-fini ta’ simplifikazzjoni (inklużi l-flessibbiltà u s-sussidjarjetà) ġew proposti fil-qafas tal-hekk imsejjaħ “Regolament Omnibus”. Dawn il-proposti jsegwu direttament mit-tgħarbil komprensiv tal-leġiżlazzjoni tal-Politika Agrikola Komuni fl-2015 u jikkonċentraw fuq l-appoġġ għall-iżvilupp rurali (eż. biex jissaħħaħ l-użu tal-istrumenti finanzjarji), u fuq il-pagamenti diretti (b’simplifikazzjonijiet tar-regoli dwar il-bdiewa attivi u l-bdiewa żgħażagħ). Matul l-2016 sar rieżami ta’ ċerti regoli ta’ “ekoloġizzazzjoni” wara l-ewwel sena tal-applikazzjoni tagħhom biex jiġu identifikati fost l-oħrajn il-ħtiġijiet għas-simplifikazzjoni. Skont ir-rieżami, il-Kummissjoni qed tfittex li tagħmel emendi f’’ċerti regoli dwar l-ekoloġizzazzjoni stabbiliti fir-Regolament Delegat (UE) Nru 639/2014 biex tispeċifika aħjar x’inhu meħtieġ mill-bdiewa, telimina ċerti rekwiżiti tekniċi, tipprovdi iktar flessibbiltà għall-bdiewa jew soluzzjonijiet alternattivi fejn dawn iżidu l-benefiċċju ambjentali u klimatiku tal-ekoloġizzazzjoni u tarmonizza r-rekwiżiti u l-kundizzjonijiet magħżula. Il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) Għall-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd, l-adozzjoni tardiva tar-Regolament tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (Mejju 2014) estendiet il-proċess ta’ negozjar mal-Istati Membri, li tlesta f’Diċembru 2015. Għaldaqstant, is-snin 2015 u 2016 ġew iddedikati għat-tlestija tal-proċess ta’ negozjar ta’ dawn il-programmi u biex titħejja l-ħidma għall-implimentazzjoni bħat-twaqqif tal-Kumitati ta’ Monitoraġġ tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd. Sa Mejju 2017, l-Istati Membri nnotifikaw lill-Kummissjoni bid-deżinjazzjoni tal-awtoritajiet għall-ġestjoni tal-fond, li hi prerekwiżit għas-sottomissjoni tal-pagamenti interim. Peress li l-implimentazzjoni tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd kienet għadha fi stadju bikri fl-Istati Membri, ftit li xejn ġiet ipprovduta informazzjoni dwar il-kisbiet fl-ewwel Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom li kellhom jintbagħtu sal-31 ta’ Mejju 2016. Kif stipulat fir-Regolament dwar id-Dispożizzjonijiet Komuni għall-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej, fl-aħħar tal-2016 il-Kummissjoni ħejjiet l-ewwel Rapport ta’ Sinteżi Annwali komuni għall-istituzzjonijiet l-oħra li kopra informazzjoni dwar il-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej kollha106. Dan ir-rapport jipprovdi informazzjoni siewja dwar il-livell tal-għażla tal-proġetti, li hu pass importanti lejn l-implimentazzjoni b’suċċess tal-investimenti iktar tard. Pereżempju, madwar 80 % tal-proġetti tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd tul il-perjodu għandhom l-għan li jsaħħu lill-intrapriżi żgħar u medji u jżidu l-kompetittività tal-flotta u tal-intrapriżi tal-akwakultura. Il-bidu tal-implimentazzjoni kien relattivament kajman peress li 10 % biss tal-proġetti magħżula sa tmiem l-2015 jiffokaw fuq l-iżvilupp ta’ intrapriżi żgħar u medji. Madwar 90 % tal-proġetti kollha magħżula għall-appoġġ mill-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd sa tmiem l-2015 jippromwovu l-effiċjenza fir-riżorsi u l-ħarsien tal-ambjent. Ħafna minn dawn il-proġetti għandhom l-għan li jħarsu u li jreġġgħu lura l-bijodiversità tal-baħar billi jżidu b’mod sostanzjali l-kontroll fiżiku tal-ħatt l-art u jnaqqsu l-volum tal-qabdiet inċidentali u b’hekk jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-Politika Komuni tas-Sajd.



Il-Ftehimiet ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli (SFPAs) Il-Ftehimiet ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli jikkostitwixxu parametru referenzjarju għall-organizzazzjoni u għar-regolamentazzjoni tal-attività tal-flotot tas-sajd esterni. Dawn jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għat-titjib tal-governanza tas-sajd fil-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp permezz ta’ proġetti fil-qasam tal-ġestjoni, tas-sorveljanza u tal-kontroll tas-sajd, tal-kapaċità u tar-riċerka xjentifika, u tal-appoġġ għas-sajd artiġjanali. Fi tmiem l-2016 b’kollox kien hemm fis-seħħ 14-il protokoll ta’ Ftehimiet ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli. In-negozjati tlestew b'suċċess għat-tiġdid tal-protokolli mal-Mauritius u mal-Comoros (il-firma ta’ dan tal-aħħar li kienet marbuta bil-kundizzjoni li dan il-pajjiż imsemmi l-aħħar jagħmel titjib fir-rigward tal-konformità mal-leġiżlazzjoni dwar is-sajd Illegali, Mhux irrappurtat u Mhux irregolat) filwaqt li n-negozjati mal-Guinea-Bissau u mal-Gabon għadhom għaddejjin. Finalment, il-Kunsill adotta direttivi ta' negozjati fid-dawl tal-Ftehimiet ta’ Sħubija l-ġodda dwar is-Sajd Sostenibbli mat-Tanzanija, mal-Kenja u mal-Ghana. Għal dawn it-tliet pajjiżi, l-evalwazzjonijiet esterni tlestew bħala pass preliminari għall-proċess ta’ negozjar. L-approprjazzjonijiet ta' impenn fl-2016 ammontaw għal EUR 132 miljun u ġew ikkonsmati sa 98%. L-approprjazzjonijiet ta' pagament ammontaw għal EUR 130.3 miljun u ġew ikkonsmati sa 91% biss. Dan hu dovut l-iktar għal ċertu dewmien fl-implimentazzjoni tal-programmi ta’ appoġġ settorjali, li jikkontribwixxu għall-iżvilupp sostenibbli tas-settur tas-sajd f’uħud mill-pajjiżi sħab tal-UE. Il-programm LIFE għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) Fl-2016 il-programm LIFE pprovda EUR 315-il miljun għall-kofinanzjament ta’ 157 proġett ġdid madwar 23 Stat Membru li xprunaw EUR 236 miljun107 addizzjonali f’investimenti. Dawn il-proġetti se juru l-aħjar prattika ambjentali u tal-azzjoni klimatika fuq firxa ta’ temi (eż. effiċjenza ambjentali u fir-riżorsi, adattament għat-tibdil fil-klima, natura u bijodiversità, mitigazzjoni tal-klima u governanza u informazzjoni) u jsaħħu t-tixrid ta’ dan l-għarfien espert madwar l-UE. Wara l-introduzzjoni ta’ subprogramm speċifiku għall-Azzjoni Klimatika, ġew riċevuti iktar minn 300 applikazzjoni għal proġetti tradizzjonali ffokat fuq objettivi tal-azzjoni klimatika, u 65 ġew iffinanzjati, fuq il-bażi tar-riżultati tal-ewwel żewġ sejħiet għal proposti (2014 u 2015). Fl-2016 ukoll, intgħażlu 52 proġett minn sittax-il Stat Membru differenti tal-UE mlestija sa tmiem l-2015 għall-Aqwa premji ta’ LIFE108. Il-proġetti jkopru firxa wiesgħa ta’ temi u ta’ suġġetti u ntgħażlu skont numru ta’ kriterji bħall-kontribuzzjoni tagħhom għat-titjib ambjentali, ekonomiku u soċjali immedjat u fit-tul, il-grad ta’ innovazzjoni u ta’ trasferibbiltà, ir-rilevanza għall-politika tal-UE u l-kosteffettività. Minbarra s-sitt proġetti integrati kurrenti109 fl-2016 tnedew sebgħa ġodda fil-qasam tan-Natura, tal-Ilma u tal-Arja. Ir-riżultati finali mill-proġetti integrati għadhom mhumiex disponibbli f’dan l-istadju bikri tal-implimentazzjoni iżda wħud minnhom qed ikollhom effett katalittiku importanti fil-prattika, pereżempju wieħed mill-iktar regolamenti stretti għall-bojlers tal-fjuwils solidi fl-UE ġie adottat b’mod unanimu mir-reġjun Małopolska (il-Polonja) f’Jannar 2017, bħala riżultat ta’ proġett integrat LIFE (ara l-eżempju hawn taħt). Ir-reġjun Małopolska - pjan dwar il-kwalità tal-arja

Il-proġetti integrati ta’ LIFE jużaw perspettiva wiesgħa u ambizzjuża. Billi jgħaqqdu fondi minn diversi sorsi, dawn iġibu flimkien lil gruppi ta’ partijiet ikkonċernati, u jagħtu s-saħħa liċ-ċittadini biex jegħlbu l-ostakli strutturali b’soluzzjonijiet sostenibbli u dejjiema. Il-proġett Małopolska hu eżempju tipiku. Minn baġit inizjali ta’ EUR 15-il miljun, l-involviment tal-awtoritajiet reġjonali, 50 muniċipalità, u s-soċjetà ċivili ġab miegħu ingranaġġ addizzjonali ta’ EUR 800 miljun. Il-proġett qed iġib għarfien espert, filwaqt li jżid il-kapaċità organizzazzjonali, u jgħin lir-Reġjun jimplimenta pjan dwar il-kwalità tal-arja. Riżultati bikrija jinkludu leġiżlazzjoni ġdida għal emissjonijiet domestiċi tal-bojlers adottati b’mod unanimu fil-Parlament Reġjonali f’Jannar 2017 bir-reġjuni tal-madwar (Silesia, is-Silesia ta' Fuq, Mazovia, Lodzie u Opolskie) li huma ħerqana biex isegwu fuq l-istess passi. Minbarra l-għotjiet għal proġetti u għal organizzazzjonijiet, il-programm LIFE jappoġġja l-azzjoni klimatika permezz ta’ strumenti finanzjarji. L-istrument finanzjarju għall-effiċjenza enerġetika (PF4EE) inizjalment kien mistenni li jappoġġja investiment totali li jlaħħaq mal-EUR 540 miljun. Madankollu, wara l-operazzjonijiet iffirmati fl-2015 u fl-2016 u fid-dawl tal-proġetti ppjanati, il-Bank Ewropew tal-Investiment issa qed jistenna li jikseb EUR 1 biljun f’investimenti ġodda fl-effiċjenza enerġetika matul il-fażi pilota 2014-2017 (EUR 430 mill-Bank Ewropew tal-Investiment u EUR 570 minn intermedjarji finanzjarji), li jkopru 10 Stati Membri. Sa tmiem l-2016 ġew iffirmati ħames ftehimiet ta’ negozju ma’ banek intermedjarji. Fl-2016, bħala tweġiba għall-kummenti mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri (rapport tal-2014 dwar id-Dikjarazzjoni ta’ Aċċertament), iddaħħal fis-seħħ pjan ta’ azzjoni biex jiġi żgurat titjib fil-pagamenti ttardjati taħt il-programm LIFE. Il-miżuri previsti spiċċaw kienu ta’ suċċess. L-istatistiċi dwar il-pagamenti ttardjati għall-2016 juru rata ta’ 3.9 % ta’ pagamenti ttardjati. L-istudju analitiku estern li jappoġġja l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-programm LIFE 2014-2020 tlesta f’Marzu 2017 110L-evalwazzjoni saret fi stadju bikri tal-implimentazzjoni tal-programm. Il-maġġoranza tal-proġetti għadha trid tibda u m’hemm ebda riżultat sostanzjali x’jiġi vvalutat għalissa. Għalhekk, l-evalwazzjoni ffokat l-iktar fuq il-proċessi mdaħħla fis-seħħ u r-riżultati mistennija bbażati fuq id-disinn tal-programm u l-għażla tal-proġetti s’issa. Skont ir-riżultati preliminari ppreżentati fl-istudju esterni, għad li l-proġetti mogħtija huma mistennija li jimmaterjalizzaw biss f’4-5 snin, il-programm LIFE jinsab fit-triq li jilħaq il-miri tiegħu. L-evidenza preliminari tal-prestazzjoni kumplessiva aggregata għall-ewwel sentejn tal-operazzjoni tal-Programm LIFE tissuġġerixxi li 70 % tat-tragwardi indikati bħala miri fil-Programm ta’ Ħidma Pluriennali 2014-2017 se jinkisbu pereżempju, billi jiġi mmirat lejn konservazzjoni aħjar ta’ 114-il speċi, 59 ħabitat u 85 sit ta’ Natura 2000. Il-proġetti LIFE li diġà nbdew huma mistennija, skont l-istudju estern, jiksbu r-riżultati li ġejjin:  Tnaqqis tal-konsum tal-enerġija (madwar 600 000 MWh/sena) bis-soluzzjonijiet tal-aħjar prattika;  Żieda tal-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (madwar 500 000 MWh/sena minn sorsi differenti);  Kontribuzzjoni għat-titjib tal-istatus ta’ konservazzjoni ta’ 59 ħabitat u ta’ 114-il speċi ta’ interess Ewropew u 85 sit ta’ Natura 2000;  Tnaqqis tal-effetti avversi tas-sustanzi kimiċi fuq is-saħħa u l-ambjent għal madwar 1.6 miljun ruħ fuq 5 snin;  Attrezzar ta’ 35 miljun ettaru b’miżuri ta’ adattament għall-klima kif ukoll l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet tal-aħjar prattika għall-adattament f’diversi żoni. Ir-riżultati preliminari tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu stmaw ukoll li l-benefiċċju għas-soċjetà ta’ wħud mis-sejħiet għal proposti ta’ LIFE 2014 se jammonta għal EUR 1.7 biljun. Din iċ-ċifra waħedha tirrappreżenta erba’ darbiet il-kost tal-baġit kumplessiv ta’ LIFE għall-2014. L-istudju kkonferma wkoll li l-programm qiegħed jaqdi sew ir-rwol tiegħu ta’ katalist peress li ġie kkalkolat li, fil-każ tal-proġetti integrati, għal kull euro li jiffinanzja l-programm LIFE, hu mistenni li se jiġu ffinanzjati EUR 23 oħra minn sorsi oħra għal objettivi ambjentali u klimatiċi. Il-valur miżjud tal-UE tal-Programm LIFE hu rikonoxxut minn kważi l-partijiet ikkonċernati kollha u mill-pubbliku ġenerali. Dan jirriżulta mill-appoġġ tiegħu għall-iżvilupp u għall-applikazzjoni konsistenti tal-leġiżlazzjoni u tal-politiki ambjentali u klimatiċi tal-UE madwar l-UE sħiħa. LIFE jwieġeb ukoll għall-isfidi transfruntiera li Stat Membru aktarx li ma jkunx jista’ jindirizza waħdu. Jippermetti li tinqasam aħjar ir-responsabbiltà u jippromwovi s-solidarjetà għall-ġestjoni/għall-konservazzjoni tal-assi ambjentali tal-UE, u jirrappreżenta pjattaforma fil-livell tal-UE għall-qsim tal-attivitajiet tal-aħjar prattika u ta’ dimostrazzjoni. Il-finanzjament ta’ LIFE jappoġġja attivitajiet li, minħabba n-natura tagħhom, ma jkunux iffinanzjati f’livell nazzjonali. Hu jiffoka fuq proġetti fuq skala relattivament żgħira li, min-naħa tagħhom, jikkatalizzaw azzjonijiet usa’ u integrazzjoni tal-politika ambjentali fl-istrumenti ta’ nfiq il-kbar tal-UE. LIFE jagħti prijorità lil proġetti li jistgħu jiġu replikati u għandhom il-kapaċità li jwasslu għal soluzzjonijiet kummerċjabbli għall-problemi ambjentali (ara l-eżempju ta’ hawn taħt). Teknoloġija Innovattiva għall-Produzzjoni bi Spejjeż Baxxi ta’ Ċelloli Solari Effiċjenti fl-Enerġija Sensitizzati għall-Kulurant Dan il-proġett Żvediż wera l-potenzjal tal-produzzjoni u l-iskalabbiltà tas-serigrafija bħala metodu tal-produzzjoni għall-manifattura ta’ Ċelloli Solari Sensitizzati għall-Kulurant (DSCs). Din it-teknoloġija solari flimkien mal-metodu tal-produzzjoni magħżul hi sostenibbli u ekoloġika, mingħajr ebda emissjoni tossika. L-ispejjeż tal-produzzjoni ta’ Ċelloli Solari Sensitizzati għall-Kulurant li jużaw it-teknoloġija tal-proġett ġew ikkalkulati li mhumiex ogħla minn 80 EUR/m2 (il-mira tal-kostijiet prevista). L-istudju li jappoġġja l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu jixħet dawl ukoll fuq ċerti aspetti li jistgħu jittejbu jew jiġu esplorati iktar, bħas-simplifikazzjoni tal-proċeduri ta’ ġestjoni tal-għotjiet, il-ħtieġa li jiżdied il-fokus strateġiku tal-programm, u t-titjib tal-istrateġija tal-komunikazzjoni biex l-udjenzi jintlaħqu aħjar. Il-Kummissjoni qed tippjana li tindirizza dawn l-aspetti fl-elaborazzjoni tat-tieni programm ta’ ħidma pluriennali ta’ LIFE 2018-2020.

1.3.2. Ir-riżultati tal-programmi 2007-2013 Aspetti tal-implimentazzjoni Il-pagamenti diretti tal-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija skont l-iskema preċedenti ta’ qabel ir-riforma tal-Politika Agrikola Komuni tal-2013 ġew implimentati mingħajr intoppi bil-kalkolu u bl-allokazzjonijiet ta’ sostenn imwettqin mill-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri fil-ħin. Il-pagamenti diretti jkopru skemi ta’ pagamenti annwali lill-bdiewa li mhumiex taħt l-approċċ tal-“programm”. B’hekk, l-isfidi involuti huma differenti minn dawk li jirriżultaw mill-implimentazzjoni ta’ strumenti li jaħdmu fuq il-bażi ta’ “programmi” pluriennali. Ir-riformi preċedenti tal-pagamenti diretti u tad-diversi setturi agrikoli, bħall-“Verifika tas-Saħħa tal-Politika Agrikola Komuni” tal-2008 implikaw proċess kontinwu ta’ diżakkoppjament tal-appoġġ mill-produzzjoni. Il-kalkolu u l-allokazzjoni tal-appoġġ lill-bdiewa wara r-riformi kienu kompiti ta’ implimentazzjoni impenjattivi, b’mod partikolari għall-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri iżda twettqu b’mod effettiv kif inhu evidenzjat b’mod parzjali mill-eżekuzzjoni baġitarja solida. Għall-iżvilupp rurali (il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali), sar numru ta’ modifiki korrettivi fil-programmi tal-Istati Membri individwali matul il-perjodu 2007-2013 fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu u billi ġew inkorporati fondi addizzjonali li jindirizzaw sfidi ġodda (Verifika tas-Saħħa) u l-kriżi ekonomika (il-Pakkett Ewropew ta' Rkupru Ekonomiku). Ħafna mit-tibdiliet osservati kienu qlib tal-allokazzjonijiet finanzjarji bejn miżuri tal-istess tip ta’ assi differenti, adattament ta’ benefiċjarji fil-mira u kriterji ta' eliġibbiltà. Ir-raġunijiet ewlenin għat-tibdiliet fil-baġit kienu tibdiliet fi prijoritajiet strateġiċi, rata baxxa ta’ assorbiment kif ukoll il-bżonn li jingħelbu problemi jew kwistjonijiet imprevisti li jirriżultaw minħabba kuntesti ekonomiċi li jinbidlu jew kuntesti ta’ politika/leġiżlattivi usa’. Ir-rata finali ta’ assorbiment għal 64 programm magħluq minn total ta’ 92 għall-perjodu 2007-2013 hi fil-livell ta’ 99.1 %.

Sal-2015, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ħarġet ħames rapporti speċjali direttament relatati mal-iżvilupp rurali111. Ir-rakkomandazzjonijiet ewlenin tal-Qorti ġew indirizzati mill-Kummissjoni. B’mod partikolari, ir-rakkomandazzjonijiet relatati mat-titjib fil-gwida u mat-tnaqqis tal-ostakli għat-teħid tal-istrumenti finanzjarji ġew indirizzati fil-kuntest tal-modifika ta’ simplifikazzjoni tal-Att ta’ Implimentazzjoni tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (ir-Regolament (UE) Nru 808/2014) f’April 2016 u fil-kuntest tal-proposta tal-Kummissjoni għal regolament li jimmodifika l-atti bażiċi settorjali (COM(2016)605 final). Fl-2016, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ħarġet ir-Rapport speċjali Nru 36/2016: Valutazzjoni tal-arranġamenti għall-għeluq tal-programmi ta’ koeżjoni u tal-iżvilupp rurali 2007–2013. Il-Qorti eżaminat jekk ir-regoli u l-proċeduri għall-għeluq jipprovdux bażi għall-Kummissjoni u għall-Istati Membri sabiex jagħlqu l-programmi b’mod effiċjenti u f’waqtu. Hi kkonkludiet li l-linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-għeluq li jikkonċernaw l-iżvilupp rurali kienu puntwali u komprensivi u pprovdew bażi adegwata għall-Istati Membri biex iħejju b’mod effettiv għall-għeluq. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tat appoġġ addizzjonali b’mod effiċjenti li indirizza l-ħtiġijiet tal-Istati Membri. Fir-rigward tal-Fond Ewropew għas-Sajd (FES, il-predeċessur tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd), is-settur tas-sajd tal-UE sarlu ristrutturar sostanzjali, b’mod parzjali dovut għall-kriżi ekonomika globali li wasslet għall-ogħla livell tal-ipproċessar taż-żejt. Il-prezzijiet baxxi riċenti tal-fjuwil kif ukoll it-tnaqqis gradwali fid-daqs tal-flotta tal-UE u r-ristrutturar sostanzjali ulterjuri wasslu għal tibdiliet kbar fis-settur. Tul l-aħħar ftit snin, il-flotta tal-UE rreġistrat profitti netti għoljin (fl-2014 żieda ta’ 50 % fuq il-livell tal-profitti fl-2013) u sar progress biex jinkiseb bilanċ aħjar bejn il-kapaċità tas-sajd u l-opportunitajiet tas-sajd fil-flotta kollha tal-UE. L-istudju analitiku estern li jappoġġja l-evalwazzjoni ex ante tal-Fond Ewropew għas-Sajd 2007-2013, li tlesta fi tmiem l-2016112 wera li l-pagamenti totali tal-UE għall-Fond Ewropew għas-Sajd sa Mejju 2015 kienu ta’ 71 % mill-fondi totali tal-UE oriġinarjament ipprogrammati għall-Fond Ewropew għas-Sajd (EUR 2 812-il miljun imħallsa). Minkejja diversi problemi ta’ ġestjoni, li kultant wasslu għal deċertifikazzjoni sinifikanti113 u għal diżimpenn awtomatiku bl-applikazzjoni tar-regola N+2, id-dokumenti sottomessi mill-Istati Membri għall-għeluq tal-Fond Ewropew għas-Sajd juru li l-pagamenti laħqu livell ogħla minn 90 % tal-ammonti pprogrammati. Madankollu, il-piż amministrattiv għadu meqjus għoli wisq minn diversi awtoritajiet maniġerjali tal-Istati Membri għad li d-definizzjoni u d-distribuzzjoni tal-kompiti ta’ ġestjoni tqiesu li kienu tajbin b’mod kumplessiv f’ħafna mill-Istati Membri. Fil-maġġoranza tal-Istati Membri, il-Fond Ewropew għas-Sajd ġie implimentat b’mod ċentrali, li kien jirrifletti l-iskala relattivament żgħira tas-settur u tal-programm meta mqabbel ma’ fondi strutturali Ewropej oħra. F’ċerti Stati Membri deċentralizzati, ċerti miżuri ġew iddelegati lil korpi intermedji reġjonali. In-numru medju ta’ impjiegi amministrattivi għal kull miljun euro tal-Fond Ewropew għas-Sajd pprogrammat hu stmat għal 0.3 Ekwivalenti għall-Full Time (stima bbażata fuq l-intervisti mal-Awtoritajiet Maniġerjali tal-Fond Ewropew għas-Sajd). L-istudju estern ikkonferma wkoll li s-sistema ta’ monitoraġġ fis-seħħ ma kinitx tipprovdi informazzjoni robusta u li kien hemm ħafna lakuni fid-data. Dan wassal biex il-Kummissjoni tiżviluppa Sistema Komuni ġdida ta’ Monitoraġġ u ta’ Evalwazzjoni fil-qafas tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd. Din is-sistema, żviluppata mal-Istati Membri, issa qed tiġi implimentata u se tibda tforni data ta’ kwalità aħjar. Il-kontribut għall-kisbiet ta’ politika Minħabba li l-evalwazzjonijiet “ex post” dwar il-prestazzjoni tal-programmi tal-Iżvilupp Rurali 2007-2013 ma ġewx sottomessi mill-Istati Membri lill-Kummissjoni qabel tmiem l-2016114, il-Kummissjoni qed tippjana rapport ta’ sinteżi ta’ livell għoli għall-2017. Konsegwentement, il-kisbiet irrapportati hawn taħt għal dawn il-programmi huma bbażati primarjament fuq informazzjoni ta’ monitoraġġ disponibbli dwar l-implimentazzjoni tal-programm. Tkabbir Intelliġenti Fil-perjodu 2007-2013, il-Politika Agrikola Komuni kellha influwenza pożittiva qawwija fuq il-vijabbiltà tas-settur tal-farms billi offriet lis-settur finanzjament immirat sabiex titjieb il-prestazzjoni tiegħu. Is-settur tal-farms tal-UE żied il-produttività totali tal-fatturi tiegħu b’0.9 % fis-sena bejn l-2007 u l-2013 (u b’1.8 % fis-sena fil-pajjiżi tal-UE-13115), xi ħaġa li turi evidenza ċara ta’ użu tal-fatturi tal-produzzjoni b’aktar effiċjenza. Il-finanzjament għall-iżvilupp rurali kien ta’ sostenn għall-bini tal-għarfien, għall-investimenti, għal diversi forom ta’ kooperazzjoni u għall-innovazzjoni. L-appoġġ għall-innovazzjoni ġie allokat lil 156,600 razzett li introduċew prodotti jew teknoloġiji ġodda fin-negozji tal-farms tagħhom. Madwar 3 miljun bidwi tħarrġu b’suċċess u ġew investiti iktar minn EUR 44.8 biljun f’appoġġ għall-modernizzazzjoni lil 430 000 razzett. Inħolqu jew ġew appoġġjati kważi 70 000 mikrointrapriża. Mil-lat tal-iżvilupp, madwar 2 000 proġett ta’ kooperazzjoni b’enfasi fuq l-iżvilupp ta’ prodotti ġodda jew ta’ tekniki ġodda ngħataw appoġġ fil-perjodu 2007-2013. Għall-Fond Ewropew għas-Sajd, l-istudju analitiku estern li appoġġja l-evalwazzjoni “ex post” 2007-2013 ikkonkluda li titjib ġenerali fil-kompetittività tal-flotta kien megħjun mill-appoġġ tal-Fond Ewropew għas-Sajd billi ġie aċċellerat it-twaqqif tal-parti tal-flotta li ma kinitx tagħmel profitt, ġiet iffaċilitata l-modernizzazzjoni tal-flotta li jifdal, tal-portijiet tas-sajd u tas-siti tal-ħatt, u billi żdied il-valur miżjud tal-prodotti tal-ħut bl-għoti ta’ appoġġ lill-investimenti fil-kummerċjalizzazzjoni u fl-ipproċessar. Fis-settur tal-akwakultura, minkejja żieda fil-kapaċità tal-produzzjoni, ir-riżultati kienu inqas mill-objettivi mistennija peress li l-produzzjoni tal-akwakultura tal-UE staġnat tul il-perjodu tal-Fond Ewropew għas-Sajd l-iktar minħabba kundizzjonijiet mhux favorevoli tas-suq. L-istudju tal-każ u l-analiżijiet skont il-kategorija ta’ nfiq indikaw kunsens ġenerali mill-benefiċjarji u mill-awtoritajiet maniġerjali li l-Fond Ewropew għas-Sajd ikkontribwixxa għar-reżiljenza ekonomika tal-benefiċjarji, speċjalment fis-settur tal-frott tal-baħar bil-qoxra. Miżuri oħra bħall-investimenti fl-ipproċessar mill-akwakulturi, ċertifikazzjonijiet tal-iskemi ta’ kwalità eċċ. ikkontribwixxew għall-kompetittività tad-detenturi tal-proġetti wkoll. Madankollu, l-impatt tal-Fond Ewropew għas-Sajd dwar il-kompetittività tal-akwakultura tal-UE sħiħa ma jidhirx li hu iktar minn wieħed marġinali116. Rigward l-innovazzjoni, l-innovazzjoni ġenerali għas-sajd iffokat l-iktar fuq is-selettività tal-irkaptu, minħabba r-rekwiżiti regolatorji u l-obbligu tal-ħatt, u fuq l-effiċjenza tal-fjuwil, minħabba l-kostijiet għoljin tal-fjuwil. L-innovazzjonijiet fis-settur ta-sajd kienu primarjament orjentati lejn l-ambjent iżda dawn ibbenefikaw ukoll mill-kompetittività tal-flotta, b’mod partikolari fir-rigward tal-progressi fl-effiċjenza fil-fjuwil117. Il-Fond Ewropew għas-Sajd introduċa wkoll l-Iżvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità (CLLD), bħala mod innovattiv kif jiġi indirizzat it-tnaqqis fis-settur tas-sajd. L-analiżi riċenti mwettqa min-Netwerk tal-Erjas tas-Sajd uriet li l-Iżvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità kien il-mekkaniżmu ewlieni li ta appoġġ lill-Flotta Kostali fuq Skala Żgħira. Ġew allokati EUR 170 miljun favur dawn il-benefiċjarji, li għenuhom jiddiversifikaw is-sorsi ta’ introjtu tagħhom permezz tat-turiżmu, pereżempju, jew billi żiedu iktar valur mal-qabdiet tagħhom permezz ta’ forom “ċirkwit kort” ta’ kummerċjalizzazzjoni. Tkabbir Sostenibbli Fil-perjodu 2007-2013, aktar minn 80 % mill-pagamenti totali tal-Politika Agrikola Komuni kienu marbutin mal-hekk imsejħa “kundizzjonalità” - konformità min-naħa tal-bdiewa ma’ standards bażiċi li jikkonċernaw l-ambjent (kif ukoll is-sikurezza alimentari, is-saħħa tal-annimali u l-pjanti u t-trattament xieraq tal-annimali)118. Parti mill-kontribuzzjoni tal-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija għall-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u għall-azzjoni klimatika ġiet permezz ta’ dawn il-miżuri. Barra minn hekk, billi kien ta’ sostenn għall-bdiewa, il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija ippermetta l-irtirar minn prattiki intensivi potenzjalment dannużi. L-emissjonijiet ta’ gass serra mis-settur agrikolu (inklużi l-ħamriji) baqgħu jonqsu – hekk kif naqsu b’10.1 % fl-UE-28 bejn l-2000 u l-2014, jiġifieri b’medja ta’ 0.8 % fis-sena. Fl-ambitu tal-programmi tal-iżvilupp rurali, saru bosta tipi ta’ pagamenti relatati mal-erjas sabiex jitħeġġu prattiki ta’ ġestjoni li għandhom impatt pożittiv ikkonfermat fuq il-bijodiversità, il-ħamrija, l-ilma u l-arja kemm fis-settur tal-farms kif ukoll dak tal-foresti. Matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, l-erja taħt skemi agroambjentali espandiet għal 47 miljun ettaru, li tirrappreżenta aktar minn 25 % tal-Erja Agrikola Użata fil-pajjiżi tal-UE-27119 fl-2013. B’mod partikolari, is-sostenn li rċevew il-bdiewa sabiex jikkonvertu għall-biedja organika jew iżommuha kopra 7.7 miljun ettaru. Dan kollu kellu rwol importanti fit-titjib tal-prestazzjoni ambjentali tal-biedja tal-UE. Għall-Fond Ewropew għas-Sajd, l-istudju analitiku estern li jappoġġja l-evalwazzjoni “ex post” 2007-2013 sabet li fi tmiem il-perjodu tal-Fond Ewropew għas-Sajd, l-objettiv ta’ adattament tal-kapaċità tal-flotta tas-sajd tal-UE bl-appoġġ tal-Fond Ewropew għas-Sajd f'termini tat-tnaqqis tas-saħħa tal-flotta u tat-tunnellaġġ gross tagħha ntlaħaq. Madankollu, il-progress fl-użu sostenibbli tas-sajd hu primarjament dovut għall-ġestjoni tas-sajd b’kontribuzzjoni netta stmata tal-Fond Ewropew għas-Sajd ta’ madwar 66 % mit-tnaqqis totali fil-kapaċità tal-flotta. Filwaqt li ħafna mill-awtoritajiet maniġerjali għarfu li l-Fond Ewropew għas-Sajd ta sehmu għat-tnaqqis tal-impatti ambjentali dannużi tas-sajd, meta mqabbel, it-teħid ta’ proġetti biex jipproteġu u jikkonservaw b’mod speċifiku l-bijodiversità kien żgħir taħt il-Fond Ewropew għas-Sajd. Dan kien mistenni peress li l-programm iffoka fuq l-iżvilupp tas-sajd u tal-akwakultura (li naqqas l-impatt ambjentali dannuż jew tal-inqas żgura li dawn l-impatti ma kinux f’livelli inaċċettabbli) minflok objettivi relatati mal-bijodiversità. Kien hemm ukoll sorsi oħra ta’ finanzjament bħal LIFE+, b’kopertura iktar speċifika tal-protezzjoni u tal-konservazzjoni tal-bijodiversità120. Tkabbir Inklużiv It-taħlita ta’ pagamenti diretti u ta’ interventi fis-suq għenet biex jiġi limitat it-telf ta’ impjiegi u ta’ output.121 Fl-2015 ir-rata ta’ impjieg fiż-żoni rurali rkuprat għal 65 %. Dan kien importanti għall-11-il miljun razzett fl-UE, it-22 miljun ħaddiem regolari tagħhom u għal dawk b’rabta mal-biedja — pereż. 22 miljun fl-ipproċessar tal-ikel, servizzi tal-ikel għall-konsumatur u tal-ikel, flimkien ma’ oħrajn f’setturi aktar ’il fuq jew aktar ’l isfel fil-katina ta’ attivitajiet (li jifformaw settur ta’ kważi 44 miljun impjieg f’daqqa). Fl-istess ħin, il-pagamenti diretti kienu fil-parti l-kbira diżakkoppjati mill-produzzjoni u l-bdiewa kienu liberi li jwieġbu għas-sinjali tas-suq. Il-Politika Agrikola Komuni ppromwoviet ukoll żvilupp territorjali bbilanċjat fl-UE permezz tal-miżuri tagħha ta’ żvilupp rurali, li appoġġaw kważi 53 000 operazzjoni li tejbu s-servizzi bażiċi fiż-żoni rurali (pereżempju trasport; elettriku; manutenzjoni tad-djar) fil-perjodu 2007-2013. Il-pagamenti li rriżultaw mill-applikazzjoni tad-diversi miżuri tal-iżvilupp rurali bbenefikaw lill-maġġoranza assoluta tal-azjendi agrikoli u lill-ħaddiema assoċjati. Dawn huma element kruċjali għaż-żamma tal-impjiegi.

53 000 operazzjoni li tejbu s-servizzi bażiċi f’żoni rurali (eż. trasport; elettriku; manutenzjoni tad-djar) Għall-Fond Ewropew għas-Sajd, l-istudju analitiku estern li appoġġja l-evalwazzjoni “ex post” 2007-2013 ikkonkludiet li l-investimenti fl-ipproċessar u fil-kummerċjalizzazzjoni kkontribwew għaż-żamma u għall-ħolqien ta’ impjiegi u aċċelleraw il-modernizzazzjoni tal-industrija. L-iżvilupp sostenibbli taż-żoni lokali tas-sajd (Assi 4) ippermetta li jinżammu u jinħolqu impjiegi u kien l-istrument ta’ politika ewlieni biex titjieb il-kwalità tal-ħajja f’żoni dipendenti fuq is-sajd. B’kollox, hu stmat li l-Fond Ewropew għas-Sajd ikkontribwixxa għall-ħolqien ta’ madwar 20 000 impjieg. M’hemmx ċifri dwar l-impjiegi disponibbli ħlief għall-Assi 4, li hu stmat li kkontribwixxa għaż-żamma ta’ madwar 9 000 impjieg122. Hu stmat li l-Fond Ewropew għas-Sajd ikkontribwixxa għall-ħolqien ta’ madwar 20 000 impjieg. 1.4. Sigurtà u Ċittadinanza (Intestatura Baġitarja 3)123 Taħt l-Intestatura 3, il-baġit tal-UE jiġbor flimkien medda ta’ programmi (EUR 4 biljun li jirrappreżentaw 2.6 % tal-baġit totali tal-UE tal-2016) li huma ta’ sostenn għall-isfidi politiċi urġenti bħas-sigurtà, l-asil, il-migrazzjoni u l-integrazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, is-saħħa u l-protezzjoni tal-konsumaturi, kif ukoll dawk relatati mal-kultura u d-djalogu maċ-ċittadini. Il-finanzjament huwa mmirat għal proġetti li fihom il-kollaborazzjoni mal-UE ġġib magħha gwadanji sinifikanti fl-effiċjenza. Tabella: Fuq nett: Il-programmi prinċipali ffinanzjati taħt l-Intestatura 3 fl-2016 / Qiegħ: Sehem għall-Intestatura 3 mill-baġit tal-2016 kollu kemm huwa. L-ammonti kollha huma f’miljuni ta’ EUR.



L-appoġġ tal-programmi għall-prijoritajiet tal-Kummissjoni: Il-programmi taħt l-Intestatura 3 jikkontribwixxu primarjament għall-prijoritajiet tal-Kummissjoni ta’ Juncker tal-“Ġustizzja u Drittijiet Fundamentali” u tal-“Migrazzjoni”. Minkejja l-baġit żgħir involut, dawn il-programmi jikkontribwixxu għall-kisbiet tal-Ewropa 2020. Pereżempju, il-Programm tas-Saħħa jinqasam bejn tkabbir intelliġenti u inklużiv: jiffinanzja azzjonijiet għat-teħid tal-innovazzjoni fis-saħħa u fil-kura tas-saħħa u jappoġġja lill-Istati Membri fir-riformi tas-sistemi tas-saħħa tagħhom u, fl-istess ħin, ifittex li jippromwovi s-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard u jindirizza t-tendenza li qed tikber ta’ inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa permezz ta’ azzjonijiet fuq is-saħħa ta’ gruppi vulnerabbli u, mill-2015, b’enfasi speċifika fuq ir-refuġjati. Il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni124 jikkontribwixxi għat-tkabbir inklużiv permezz tal-finanzjament ta’ proġetti għall-integrazzjoni ta’ ċittadini mhux mill-UE. 1.4.1. Progress tal-programmi 2014-2020 L-2016 kienet sena kritika oħra li fiha l-Ewropa kellha turi l-kapaċità tagħha li tindirizza l-isfidi relatati mal-migrazzjoni u tindirizza t-theddidiet relatati mas-sigurtà. Id-data bikrija turi li n-numru ta’ migranti irregolari miżmuma fil-fruntieri esterni tal-UE naqas (minn 1.8 miljun fl-2015 għal 0.5 miljun fl-2016). In-numru ta’ wasliet illegali fil-Greċja naqas b’mod drammatiku bis-saħħa tal-implimentazzjoni tad-Dikjarazzjoni UE-Turkija; Madankollu, in-numru ta’ wasliet illegali mil-Libja għadu għoli ħafna. Żewġ fondi ddedikati – b’baġit kombinat ta’ 11-il biljun u primarjament implimentati (70 %) taħt ġestjoni kondiviża permezz tal-programmi nazzjonali kif ukoll taħt ġestjoni diretta permezz ta’ finanzjament ta’ emerġenza - jikkontribwixxu għal dawn l-isfidi: il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni (AMIF) u l-Fond għas-Sigurtà Interna (ISF) bil-friegħi tiegħu ISF Fruntieri u ISF Pulizija. Fl-2016, iż-żewġ programmi qabdu jaċċelleraw. AMIF – appoġġ lill-Istati Membri fil-ġestjoni tal-migrazzjoni permezz ta’ azzjonijiet fil-qasam tal-asil, tal-migrazzjoni legali u tal-integrazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, tar-ritorn, tar-risistemazzjoni u tar-rilokazzjoni

Il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni jappoġġja tipi differenti ta’ proġetti.  Proġetti tal-asil: Fl-2016, l-Istati Membri nefqu EUR 49.4 miljun taħt il-programmi nazzjonali tal-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni. Dan ipprovda lil 366 426 persuna li tfittex asil b’assistenza permezz ta’ diversi proġetti fil-qasam tas-sistemi tal-akkoljenza u tal-asil (eż. għajnuna u rappreżentazzjoni legali, konsulenza soċjali, servizzi mmirati lil gruppi vulnerabbli).  Migrazzjoni legali u proġetti ta’ integrazzjoni: Fl-2016, l-Istati Membri nefqu 43.8 miljun mill-programmi nazzjonali tal-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni biex jassistu lil 1 602 041 ċittadin ta’ pajjiżi terzi permezz ta’ miżuri ta’ integrazzjoni bħall-edukazzjoni u t-taħriġ, inklużi t-taħriġ fil-lingwa u azzjonijiet preparatorji biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għas-suq tax-xogħol, pariri u assistenza fil-qasam tal-akkomodazzjoni, mezzi ta’ sussistenza u gwida amministrattiva u legali, kura medika u psikoloġika fil-qafas tal-istrateġiji nazzjonali, lokali u reġjonali.:  Proġetti ta’ ritorn: L-Istati Membri saħħew b’mod sostanzjali l-isforzi tagħhom fir-ritorn volontarju u fit-tneħħijiet furzati bl-appoġġ mill-Fond. Fl-2016 l-Istati Membri nefqu EUR 105.9 miljun biex b’hekk 26 187 persuna setgħu jiġu ritornati permezz ta’ programmi ta’ ritorn volontarju u 11 561 persuna jiġu ritornati permezz ta’ operazzjonijiet ta’ tneħħija, f’konformità mal-istandards stipulati fid-dritt tal-Unjoni. Il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni ffinanzja wkoll l-Applikazzjoni tal-Ġestjoni Integrata tar-Ritorni (IRMA). Din hi pjattaforma sigura biex tiffaċilita l-ippjanar konġunt tal-operazzjonijiet ta’ ritorn u biex tassisti lill-Istati Membri u lill-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta fil-ġbir u fil-qsim tal-informazzjoni.  Risistemazzjoni: Fl-20 ta’ Lulju 2015, l-Istati Membri qablu li jirrisistemaw 22 504 persuni fi bżonn evidenti ta’ protezzjoni internazzjonali, minn pajjiżi terzi. Id-Dikjarazzjoni UE-Turkija tat-18 ta’ Marzu 2016 tipprevedi li għal kull Sirjan li jiġi ritornat mill-gżejjer Griegi lit-Turkija, Sirjan ieħor se jiġi risistemat mit-Turkija lejn l-UE. B’kollox, l-Istati Membri rrisistemaw 14 205 persuni fl-2016, li jirrappreżentaw żieda sostanzjali meta mqabbla mas-snin ta’ qabel. F’konformità mar-Regolament dwar il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, somma f’daqqa ta’ EUR 10 000125 jew ta’ EUR 6 000 għal kull persuna risistemata ġiet ipprovduta lill-Istat Membru tar-risistemazzjoni.  Rilokazzjoni: Fl-2016 ġie allokat pakkett addizzjonali ta’ EUR 1040 miljun b’appoġġ tar-rilokazzjoni ta’ 160 000 persuna bejn Settembru 2015 u Settembru 2017. F’konformità mad-Deċiżjonijiet tal-Kunsill dwar ir-rilokazzjoni, ġiet ipprovduta somma f’daqqa ta’ EUR 6 000 għal kull persuna rilokata lill-Istat Membru tar-rilokazzjoni u somma f’daqqa ta’ EUR 500 għall-Italja u għall-Greċja għal kull persuna rilokata. Dan għen biex jitħaffef il-pass tat-trasferimenti ta’ rilokazzjoni. Sa tmiem l-2016, ir-rilokazzjonijiet mill-Greċja laħqu medja ta’ 1 000 fix-xahar filwaqt li r-rilokazzjonijiet mill-Italja laħqu medja ta’ 700 fix-xahar. B’kollox, sa tmiem l-2016 ġew rilokati 9 923 persuna (2 649 mill-Italja u 7 274 mill-Greċja); xorta ferm iktar mill-mira għal Settembru 2017. Il-proġett CITIES-GROW (“Integrazzjoni tal-migranti permezz tal-attività ekonomika fl-ibliet”) hu kkoordinat minn EUROCITIES (in-netwerk tal-ibliet il-kbar fl-Ewropa). 16-il belt Ewropea jieħdu sehem: Ateni, Barċellona, Birmingham, Brighton & Hove, Dresden, Gdansk, Ghent, Helsinki, Lisbona, Munich, Nantes, Nikosija, Riga, Rotterdam, Tampere, u Utrecht. Taħt il-proġett, l-ibliet li jaffaċċjaw sfidi komuni fl-integrazzjoni jingħaqdu f’pari. Waħda tkun belt ta’ mentoraġġ; taqsam l-esperjenza u toffri appoġġ indipendenti lill-belt ta’ implimentazzjoni li tixtieq iżżid l-istandards u twettaq tibdiliet. Iż-żewġ partijiet jibbenefikaw permezz tal-qsim tal-għarfien espert, tal-kompetenzi u tal-prattiki tajba dwar kif l-aħjar jimplimentaw azzjonijiet lokali konkreti biex jintegraw b’suċċess lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi u lill-benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali. Sjieda konġunta u kollaborazzjoni bejn dawk li jfasslu politiki kif ukoll il-benefiċjarji u l-partijiet ikkonċernati rilevanti bl-istabbiliment tan-netwerks ta’ appoġġ jiżguraw il-kontinwità tat-tagħlimiet meħuda lil hinn miċ-ċiklu tal-ħajja tal-proġett. Diġà ġew organizzati erba’ skemi ta’ mentoraġġ:  Tlaqqigħ tax-xerrejja u tal-fornituri: aċċess għal kuntratti pubbliċi u privati għall-imprendituri immigranti;  L-involviment ta’ negozji, aġenziji lokali tal-impjiegi u istituzzjonijiet edukattivi lokali għall-promozzjoni ta’ tlaqqigħ tal-impjiegi mal-ħiliet għall-impjieg taż-żgħażagħ bi sfond migratorju;  Servizzi għall-promozzjoni u għall-appoġġ tal-imprendituri migranti;  Strateġiji kontra d-diskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol lokali. Il-Fond għas-Sigurtà Interna Il-Kummissjoni, flimkien mal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (EBCG) (komunament imsejħa l-Frontex) u mal-Istati Membri, kompliet taħdem lejn preżenza effettiva fuq il-baħar. L-aġenzija skjerat medja ta’ 600 uffiċjal kuljum fil-Mediterran Ċentrali, filwaqt li 15-il bastiment, erba’ inġenji tal-ajru u żewġ ħelikopters ġew skjerati b’mod permanenti fl-operazzjoni konġunta Triton matul l-2016. Fil-Mediterran Ċentrali ġew salvati 174 500 persuna fl-2016. Fil-Lvant tal-Mediterran, medja ta’ 760 uffiċjal kuljum assistew lill-Greċja fil-kuntest tal-operazzjoni konġunta Poseidon u 10-12-il ass marittimu (bastimenti ta’ pattulja lil hinn mill-kosta u kostali, bastimenti tal-għassa kostali) u tagħmir ieħor (jiġifieri ħelikopters, karozzi tal-linja ta’ pattulja u vannijiet b’viżjoni termika) ġew skjerati tul is-sena kollha. Biex jappoġġjaw il-politiki ta’ ġestjoni tal-fruntieri, fl-2016 l-Istati Membri nefqu EUR 133.6 miljun taħt il-programmi nazzjonali tal-Fond għas-Sigurtà Interna. Dan ippermetta biex l-Istati Membri jżidu b’mod sinifikanti l-investimenti tagħhom fil-kapaċità ta’ protezzjoni tal-fruntieri nazzjonali, eż. bl-akkwiżizzjoni ta’ assi ta’ valur għoli essenzjali fil-ġestjoni effettiva tal-fruntieri esterni fil-kuntest attwali ta’ pressjoni migratorja għolja (eż. xirjiet ta’ ħelikopters jew ta’ dgħajjes, ammeljoramenti jew manutenzjoni neċessarji tas-sistemi tal-IT). Bħala parti mill-isforz biex titmexxa l-kriżi tal-migrazzjoni, il-Greċja u l-Italja baqgħu jħaddmu l-approċċ “hotspot”. Biex jappoġġjaw il-politiki li għandhom l-għan li jkissru l-kriminalità organizzata, fl-2016 l-Istati Membri nefqu EUR 35 miljun taħt il-programmi nazzjonali tal-Fond għas-Sigurtà Interna għal proġetti fil-qasam tal-prevenzjoni u tal-ġlieda kontra l-kriminalità. Dawn il-fondi kienu essenzjali biex titjieb il-kapaċità tal-Istati Membri biex jindirizzaw kwistjonijiet transfruntiera. pereżempju, fl-2016, 2 382 uffiċjal tal-infurzar tal-liġi ngħataw taħriġ dwar suġġetti f’livell transfruntier (terroriżmu, kriminalità organizzata, korruzzjoni).

Fl-2016, l-Istati Membri nefqu EUR 10.88 miljun taħt il-programmi nazzjonali tal-Fond għas-Sigurtà Interna għal proġetti fil-qasam tar-riskji u tal-kriżi. Dawn il-proġetti ffokaw fuq il-prevenzjoni ta’ sitwazzjonijiet ta’ kriżi u l-ġlieda kontrihom, inkluż it-terroriżmu, kif ukoll fuq mekkaniżmi ta’ twissija bikrija.



Ġestjoni effettiva tal-fruntieri: Il-hotspots li rċevew appoġġ operazzjonali u finanzjarju mill-Kummissjoni u mill-aġenziji rilevanti126. Fl-2016, il-Greċja stabbilixxiet ħames hotspots kompletament funzjonali (Lesvos, Leros, Kos, Chios u Samos). Il-hotspots għandhom kapaċità kkombinata ta’ 7 450 post u ntużaw għar-reġistrazzjoni tal-migranti. Sa Marzu 2016, il-hotspots ġew adattati għar-rekwiżiti tad-Dikjarazzjoni UE-Turkija, biex isaħħu l-proċess tal-asil u jiffaċilitaw ir-ritorni veloċi lejn it-Turkija mill-gżejjer. Erba’ hotspots (Lampedusa, Trapani, Taranto u Pozzallo) b’kapaċità kkombinata ta’ 1 600 post kienu operazzjonali fl-Italja sal-31 ta’ Diċembru 2016. Barra minn hekk, fis-7 ta’ Diċembru 2016 l-Italja ħabbret li kienet se tapplika l-proċedura hotspot fi 15-il port ta’ żbark. Minkejja n-numru bla preċedent ta’ wasliet ta’ migranti fl-2016, l-Italja għamlet progress sinifikanti fir-reġistrazzjoni u fl-identifikazzjoni ta’ migranti, biex b’hekk żiedet ir-rata kumplessiva ta’ teħid tal-marki tas-swaba’ għal madwar 97 % għall-2016 sħiħa. Fi tmiem l-2016, il-migranti kollha li waslu f’żoni hotspot ġew skrinjati, ittiħdulhom il-marki tas-swaba’, ġew irreġistrati u informati dwar il-proċeduri ta’ segwitu, b’mod partikolari permezz tal-ħafna kampanji informattivi, bit-twaqqif ta’ kmamar ta’ informazzjoni, eċċ. Minbarra l-kontrolli tas-sigurtà, il-fluss tax-xogħol tal-hotspots u l-proċess ta’ rilokazzjoni inkludew ukoll kontrolli tas-saħħa integrati u sistematiċi u l-kundizzjonijiet tal-akkoljenza ttejbu, b’attenzjoni speċifika għall-gruppi vulnerabbli inklużi t-tfal. L-istrument għall-appoġġ ta’ emerġenza fi ħdan l-UE Fl-2016, il-wasla ta’ numru sinifikanti ta’ refuġjati fl-UE wassal biex l-UE tistabbilixxi l-Istrument għall-forniment tal-appoġġ ta’ emerġenza fi ħdan l-Unjoni (ESI)127 biex l-awtoritajiet nazzjonali jingħataw appoġġ fir-rispons umanitarju tagħhom għall-kriżijiet tar-refuġjati u tal-migrazzjoni. Ġew allokati sa EUR 700 miljun lill-ESI għall-perjodu bejn l-2016 u l-2018. Fl-2016, il-Greċja kienet l-uniku Stat Membru li ssodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà stabbiliti fir-Regolament128; l-azzjonijiet kollha ffinanzjati permezz ta’ dan ir-Regolament sal-lum huma mmirati biex jindirizzaw is-sitwazzjoni umanitarja fil-Greċja. Sa tmiem l-2016, iktar minn EUR 190 miljun ġew ikkuntrattati lil 14-il aġenzija tan-NU, organizzazzjoni internazzjonali u Organizzazzjoni Mhux Governattiva biex jipprovdu assistenza ta’ emerġenza fis-setturi tal-ilma, tas-sanità u tal-iġjene, tal-kenn, tas-saħħa, tal-protezzjoni u tal-edukazzjoni. Ingħata kenn lil iktar minn 35 000 refuġjat u nħolqu 417-il spazju ta’ emerġenza għal minorenni mhux akkumpanjati. Il-Mekkaniżmu tal-UE għall-Protezzjoni Ċivili Fl-2016, il-Mekkaniżmu ta’ Protezzjoni Ċivili tal-Unjoni ġie attivat 26 darba biex iwieġeb għal diżastri ġewwa u barra l-Unjoni. Iċ-Ċentru ta’ Koordinazzjoni għal Rispons ta’ Emerġenza (ERCC) – jiġifieri ċ-ċentru operazzjonali tal-Mekkaniżmu – iffaċilita u kkoordina l-iskjerament129 ta’ esperti u ta’ provvisti ta’ sokkors mill-istati parteċipanti130 f’firxa wiesgħa ta’ kuntesti tal-kriżi. Fi Frar 2016, bħala parti mill-Mekkaniżmu, u flimkien mal-Istati Membri tal-UE, il-Kummissjoni nediet il-Korp Mediku Ewropew – rispons dirett għat-tagħlimiet meħuda mir-rispons internazzjonali għall-kriżi tal-Ebola. L-appoġġ għad-djalogu maċ-ċittadini – L-Ewropa għaċ-Ċittadini Il-programm “L-Ewropa għaċ-ċittadini” jikkontribwixxi għall-fehim miċ-ċittadini tal-UE, tal-istorja tagħha u tad-diversità tagħha fuq żewġ friegħi. Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu għall-programm “L-Ewropa għaċ-ċittadini” għaddejja bħalissa u hi mistennija tintemm fix-xhur li ġejjin. Il-fond hu implimentat taħt ġestjoni diretta. Fl-2016, mill-2 496 applikazzjoni riċevuta, intgħażlu 396 proposta. It-38 inizjattiva appoġġata taħt “Tifkira Ewropea” ħeġġew ir-riflessjoni dwar il-kawżi tar-reġimi totalitarjani fl-istorja moderna tal-Ewropa u kkommemoraw il-vittmi tar-reati tagħhom. Il-237 proġett ta’ ġemellaġġ bejn l-ibliet, it-30 netwerk ta’ bliet u l-25 proġett tas-soċjetà ċivili taħt il-fergħa “Involviment demokratiku u parteċipazzjoni ċivika”, iffokaw fuq is-sensibilizzazzjoni dwar il-ġrajjiet, l-istorja komuni u l-valuri u fuq il-parteċipazzjoni ċivika u l-involviment demokratiku f’kuntest affettwat mill-kriżi tar-rifuġjati u tal-migrazzjoni, u l-impatt sostnut tal-kriżi finanzjarja.



Il-Programm għall-Ġustizzja Fl-2016, il-Programm tal-Ġustizzja (baġit EUR 47.7 miljun) ikkontribwixxa għall-iżvilupp ulterjuri ta’ spazju Ewropew ta’ Ġustizzja. Ingħataw għotjiet operattivi lil 13-il sieħeb qafas li huma netwerks tal-UE attivi fl-oqsma tal-kooperazzjoni ġudizzjarja fi kwistjonijiet ċivili u kriminali jew tal-aċċess għall-ġustizzja. Dawn jinkludu, pereżempju, “Kunsill tan-Nutara tal-UE, l-Organizzazzjoni Ewropea tas-Servizzi tal-Ħabsijiet u Korrettivi, Fair Trials Europe, Victims Support Europe, u n-Netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura”. L-għotjiet operattivi kkontribwew għall-iżvilupp ulterjuri tal-kapaċità ta’ dawn il-korpi u l-attivitajiet iffinanzjati, bħall-attivitajiet ta’ tiswir ta’ netwerks u ta’ sensibilizzazzjoni, l-għoti ta’ appoġġ u l-ikkomplimentar tal-ħidma politika u leġiżlattiva tal-UE. Il-Programm għad-Drittijiet, għall-Ugwaljanza u għaċ-Ċittadinanza

Fl-2016, il-Programm għad-Drittijiet, għall-Ugwaljanza u għaċ-Ċittadinanza opera b’baġit ta’ EUR 59.9 miljun. Ingħataw għotjiet operattivi lil seba’ netwerks tal-UE, bħall-Women Against Violence, Child Helpline International u n-Netwerk Ewropew ta' Ombudspersons għat-Tfal. Dawn in-netwerks huma attivi biex jipprevjenu u jiġġieldu kull forma ta’ vjolenza kontra t-tfal u n-nisa u biex jipproteġu lill-vittmi tat-tali vjolenza u d-drittijiet tal-minuri. Fil-qasam tan-nondiskriminazzjoni, ingħata finanzjament lil ħames sħab qafas, pereżempju, lil Transgender Europe, u lill-Age Platform Europe. Fil-qasam tal-ġlieda kontra r-razziżmu u l-ksenofobija, ingħata finanzjament lin-Netwerk Ewropew Kontra r-Razziżmu u fil-qasam tal-ugwaljanza bejn is-sessi lil-Lobby Ewropea tan-Nisa. L-attivitajiet ta’ tiswir ta’ netwerks u ta’ sensibilizzazzjoni kkontribwixxew għall-iżvilupp ulterjuri tal-kapaċità ta’ dawn il-korpi iżda appoġġaw u kkomplimentaw ukoll il-ħidma politika u leġiżlattiva f’dawn l-oqsma importanti. Il-Programm għall-Konsumaturi Il-baġit operazzjonali allokat għall-Programm għall-Konsumaturi fl-2016 EUR 23.7 miljun intuża primarjament biex jiġi appoġġat l-iżvilupp ta’ leġiżlazzjoni dwar il-konsumaturi bbażata fuq l-evidenza; l-infurzar u l-promozzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur fis-suq intern permezz tas-sensibilizzazzjoni u tal-bini ta' kapaċità tal-organizzazzjonijiet tal-konsumatur. L-għotjiet annwali lin-Netwerk taċ-Ċentri Ewropej tal-Konsumaturi (ECC-Net) jammontaw għal madwar terz mill-baġit operazzjonali annwali, peress li dan hu netwerk importanti għall-għoti ta’ informazzjoni u ta’ assistenza lill-konsumaturi biex dawn jiġu megħjuna jeżerċitaw drittijiethom fix-xirjiet transfruntiera u biex jiksbu aċċess għal riżoluzzjoni xierqa għat-tilwim. L-Ikel u l-Għalf Fl-2016, l-implimentazzjoni ta’ 130 programm veterinarju nazzjonali, ikkofinanzjati b’EUR 160 miljun mill-programm tal-Ikel u l-Għalf, kompliet miexja kif previst. Dawn il-programmi huma mmirati lejn mard trażmissibbli u spiss epidemiċi tal-annimali u għandhom impatt dirett fuq is-saħħa pubblika minħabba kwistjonijiet relatati mas-sikurezza alimentari u għaliex ċerti mard li joriġina mill-annimali huma trażmissibbli għall-bniedem. Barra minn hekk, it-tifqigħat ta’ mard tal-annimali jistgħu jġibu magħhom kostijiet ekonomiċi sinifikanti permezz tat-telf ta’ swieq interni tal-UE u ta’ esportazzjoni u l-kost dirett tal-kontroll tal-mard fuq il-baġits tal-UE u tal-Istati Membri. Madankollu, l-eradikazzjoni tal-mard hu eżerċizzju fit-tul li jeħtieġ sforz kontinwu u konsistenti tul perjodu twil ta’ żmien. Fl-2016 ukoll, ġew ikkofinanzjati 22 programm nazzjonali ta’ stħarriġ għal organiżmi ta’ ħsara għall-pjanti (+ 5 meta mqabbla mal-2015) biex jiġu żgurati detezzjoni u eradikazzjoni bikrija tat-tifqigħat ta’ pesti. Il-globalizzazzjoni tal-kummerċ fil-pjanti flimkien mat-tibdil fil-klima żiedu b’mod sostanzjali r-riskju ta’ infestazzjoni ta’ pesti tal-pjanti. B'hekk, id-detezzjoni bikrija u l-kontroll huma essenzjali għall-mitigazzjoni tal-konsegwenzi fuq il-kummerċ u ekonomiċi. Minbarra l-kofinanzjament tal-programmi nazzjonali, l-appoġġ finanzjarju tal-UE għall-miżuri ta’ emerġenza għadu għaddej biex il-mard tal-annimali u t-tifqigħat ta’ pesti jiġu kontenuti b’mod bikri. Il-konteniment bikri hu importanti peress li t-tifqigħat jistgħu jġibu magħhom kost għoli għall-baġit tal-UE, għall-baġits nazzjonali, u għall-komunità tal-biedja jekk ma jiġux ittrattati minnufih u jinħelsu mingħajr kontroll. Pereżempju, it-tifqigħa tal-marda tal-ilsien u d-dwiefer tal-2001 li bdiet fir-Renju Unit iżda nfirxet lejn pajjiżi oħra, hi stmata li swieq sa EUR 12-il biljun. Il-miżuri ta’ emerġenza kontra l-Marda tal-infafet fil-ġilda (LSD) immarkat kisba kbira fl-2016. Dawn iddaħħlu fis-seħħ minnufih u rnexxielhom jikkontjenu t-tifqigħat fil-Greċja u fil-Bulgarija. L-UE ħadet azzjoni addizzjonali fi ħdan il-qafas tal-miżuri ta’ emerġenza biex tiffinanzja x-xiri minnufih ta’ vaċċini tal-Marda tal-infafet fil-ġilda f’numru ta’ pajjiżi terzi Balkani (is-Serbja, il-Kosovo, il-Montenegro u l-Albanija) fejn tilqim rapidu tal-massa pprevjena t-tifrix tal-marda ferm ’il ġewwa fit-territorju tal-Unjoni. Il-miżuri ta’ emerġenza ffinanzjati mill-UE mblokkaw it-tifrix tal-marda. L-UE stabbilixxiet ukoll bank għall-vaċċin għall-Marda tal-infafet fil-ġilda biex dan jassisti lill-Istati Membri bi provvista veloċi għat-tifqigħat attwali u futuri b’antiċipazzjoni tar-riskji fil-ġejjieni Tul l-aħħar ftit snin, il-kofinanzjament mill-UE tal-miżuri ta’ emerġenza għamilha possibbli li jiġi kontenut b’suċċess id-deni Afrikan tal-ħnieżer (ASF) introdott fil-parti tal-Lvant tal-UE mill-moviment tal-ħalluġ mill-Belarus u mill-Ukrajna fl-erba’ Stati Membri affettwati. Ma kien hemm ebda tixrid ieħor lejn partijiet oħra tal-Istati Membri infettati jew lejn pajjiżi oħra. Ir-rispons immedjat, immirat sew u fuq bosta lati tal-UE għat-tifqigħat tad-deni Afrikan tal-ħnieżer u tal-Marda tal-infafet fil-ġilda żamm l-effetti negattivi limitati filwaqt li l-epidemiji seta’ kellhom effetti devastanti fuq is-saħħa tal-annimali u fuq is-sostenibbiltà tas-settur. Il-Programm dwar is-Saħħa Fl-2016, il-programm dwar is-Saħħa ffoka l-iktar fuq il-Valutazzjoni tat-Teknoloġija tas-Saħħa u fuq l-istabbiliment tan-netwerks ta’ Referenza Ewropej li jgħinu lil miljuni ta’ Ewropej li jbatu minn mardiet rari. Il-fondi tal-Programm dwar is-Saħħa ntużaw ukoll biex jappoġġjaw interventi għal-limitazzjoni tat-tixrid tal-Ebola u taz-Zika billi jissaħħu l-istat ta’ tħejjija u r-rispons tal-Istati Membri b’mod partikolari permezz tal-azzjonijiet tal-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa (skrinjar tad-dħul, evakwazzjonijiet mediċi, prevenzjoni tat-trażmissjoni f’kuntesti tat-trasport u ta’ sptarijiet). Ġew introdotti xi aġġustamenti, b’mod partikolari l-possibbiltà li jiġu ffinanzjati azzjonijiet li jindirizzaw is-saħħa tar-refuġjati bħala rispons immedjat għall-influss għoli ta’ refuġjati fl-Istati Membri tal-UE. Ġew iffinanzjati ħdax-il azzjoni għal EUR 14-il miljun biex jiżdiedu s-sensibilizzazzjoni u l-impenn favur it-titjib tas-saħħa mentali u tal-kura tas-saħħa għar-refuġjati u għall-migranti nisa, azzjonijiet biex jitjieb l-aċċess għall-kura tas-saħħa ta’ immigranti vulnerabbli u tar-refuġjati fl-Ewropa, u azzjonijiet u taħriġiet għall-professjonisti fil-kura medika u għall-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi li jaħdmu ma’ migranti u ma’ refuġjati. Filwaqt li ħadu r-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjoni “ex post” tal-eks Programm dwar is-Saħħa taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2007-2013, is-servizzi tal-Kummissjoni qed iwettqu pjan ta’ azzjoni biex itejbu l-monitoraġġ tal-programm u jirrapportaw aħjar dwar il-progress u r-riżultati. Ir-riżultati mill-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tat-tielet programm dwar is-Saħħa jindikaw ħila ikbar li jinxteħet enfasi fuq il-ħtiġijiet importanti tas-saħħa fejn dan jista’ jżid il-valur (bħar-reżistenza għall-antimikrobiċi, is-“Saħħa Elettronika” fil-kuntest tas-suq uniku diġitali u l-innovazzjoni fis-saħħa u fil-kura tas-saħħa). Din sabet li t-tielet Programm dwar is-Saħħa jwieġeb għall-evoluzzjoni fiċ-ċirkustanzi u fit-tendenzi b’rabta ma’ ħtieġa għal ġestjoni ta’ kriżijiet. Il-kriżi tal-migranti tal-2015 ippreżentat test bikri u mingħajr preċedenti tal-adattabbiltà tal-programm, fid-dawl tan-natura pan-Ewropea tal-kriżi u tal-istress li tixħet fuq l-infrastruttura eżistenti tas-saħħa pubblika. Mil-lat negattiv, l-evalwazzjoni sabet li dan qed ibati minn viżibilità baxxa u li d-disseminazzjoni tar-riżultati tiegħu tista’ tkun aħjar. Il-Programm Ewropa Kreattiva Il-Programm Ewropa Kreattiva jappoġġja lis-setturi kulturali u kreattivi Ewropej, b’mod partikolari lis-settur awdjoviżiv, biex tiġi promossa d-diversità kulturali u lingwistika u tiġi stimulata l-kompetittività. 56 % mill-baġit hu ddedikat għas-“subprogramm MEDIA”, 31 % għas-“subprogramm Kultura” u 13 % għall-fergħa transettorjali. Il-valur miżjud Ewropew tiegħu hu bbażat fuq il-kumplimentarjetà tiegħu ma’ fondi pubbliċi nazzjonali u fuq l-appoġġ għall-attivitajiet u għall-kooperazzjoni transnazzjonali, fuq it-trawwim tal-ekonomiji ta' skala u fuq it-teħid f’kunsiderazzjoni ta’ pajjiżi b’kapaċità baxxa. Barra minn hekk, bin-numru li qed jikber ta’ pajjiżi tat-tkabbir u tal-Politika Ewropea tal-Viċinat li qed jieħdu sehem, il-programm qed juri li hu għodda siewja għall-istrateġija tal-UE fir-relazzjonijiet kulturali internazzjonali. Fil-perjodu 2014-2016, il-programm ġie implimentat kif previst. Fl-2016, ġew sottomessi 5 408 applikazzjonijiet għall-appoġġ (771 taħt Kultura, 4 363 taħt MEDIA u 274 taħt il-fergħa Transettorjali), li 2 097 minnhom intgħażlu għall-finanzjament (102 għall-Kultura, 1 983 għall-MEDIA u 12 taħt il-fergħa Transettorjali).



MEDIA MEDIA jipprovdi l-appoġġ finanzjarju ewlieni għall-adattament tal-industrija awdjoviżiva għas-Suq Uniku Diġitali. L-2016 kienet il-25 anniversarju tal-MEDIA. Tul dan iż-żmien, is-subprogramm MEDIA sar rikonoxxut fl-industrija awdjoviżiva fil-livell Ewropew u internazzjonali bħala marka li tirrappreżenta kwalità artistika u kreattività. Għar-4a sena konsekuttiva, l-Oscar għall-Aqwa Film b’Ilsien Barrani mar lil film appoġġat mill-MEDIA, Son of Saul. Film ieħor kofinanzjat mill-UE, Amy, rebaħ l-Oscar għall-Aħjar Dokumentarju. L-Oscar għall-Aqwa Film b’Ilsien Barrani mar għal film appoġġat mill-MEDIA għar-4a sena konsekuttiva.

Fl-2016, MEDIA pprovda appoġġ finanzjarju lil diversi inizjattivi u oqsma awdjoviżivi:  L-Iskema awtomatika Distribution qiegħdet għad-dispożizzjoni EUR 20 miljun għall-iffaċilitar taċ-ċirkolazzjoni ta’ films mhux nazzjonali, u laħqet udjenza ta’ 52 miljun ruħ. Ġew immirati udjenzi ġodda, pereżempju permezz ta’ festivals tal-films. Eżempju minnhom hu l-Festival Cinekid organizzat kull sena matul il-vaganzi tal-ħarifa fin-Netherlands, li jilħaq udjenza ta’ 50 000 tifel u tifla permezz ta’ iktar minn 500 produzzjoni awdjoviżiva magħżula mill-Festival.  MEDIA rnexxielu jgħin fl-iżvilupp ta’ films ġodda li kapaċi jilħqu udjenzi u rikonoxximent internazzjonali. Għotja żgħira għall-iżvilupp ta’ EUR 33 000 fl-2011 wasslet għall-produzzjoni tal-film Toni Erdmann, li nħareġ fl-2016 u biegħ 300 000 biljett taċ-ċinema fil-Ġermanja fi 3 ġimgħat, 105 000 biljett taċ-ċinema fi Franza fl-ewwel ġimgħa, inbiegħ lil 100 territorju madwar id-dinja u ġie nnominat għall-Aħjar Film b’Ilsien Barrani għall-Oscars tal-2017.  MEDIA jappoġġja lil Europa Cinemas, netwerk ta’ madwar 1 000 ċinema Ewropew fi 33 pajjiż Ewropew, li juru sehem sinifikanti ta’ films Ewropej mhux nazzjonali, u li jipprovdu attivitajiet edukattivi u ta’ kummerċjalizzazzjoni. Hu stmat li kull euro investit fin-netwerk jiġġenera EUR 13 permezz ta’ udjenzi addizzjonali.  Fid-dawl tal-ambjent kummerċjali u regolatorju li qed jinbidel, MEDIA ffinanzja numru ta’ “miżuri ta' akkumpanjament” biex jappoġġja lill-isforzi tal-industrija awdjoviżiva biex tadatta. Pereżempju, hekk kif inhuma proposti tibdiliet għar-regolamenti dwar id-drittijiet tal-awtur biex jiżdied l-aċċess online, MEDIA jappoġġja l-ħolqien ta’ katalogi offruti lesti ta’ kontenut Ewropew. B’mod ġenerali, tqiegħdu għad-dispożizzjoni 108 films Ewropej f’medja ta’ 10 territorji, għal ammont totali ta’ madwar 950 ħarġa online. Kultura Proġetti ta’ kooperazzjoni transnazzjonali jirċievu l-maġġoranza tal-baġit taħt il-programm Kultura. Dawn il-proġetti jagħtu lill-organizzazzjonijiet ta’ kull daqs u natura l-possibbiltà li jikkoproduċu u jikkontribwixxu għall-bini ta' kapaċità billi jinvestu f’ħiliet u f’taħriġ, billi jirriflettu dwar u jittestjaw mudelli kummerċjali ġodda u billi jindirizzaw l-isfidi relatati mad-diġitalizzazzjoni. Huma jippermettu biex numri kbar ta’ artisti u ta’ professjonisti fil-kultura joperaw u jikkooperaw b’mod transfruntier (fl-2016: 31.5 % tal-proġetti). Il-programm jappoġġja wkoll 23 struttura pan-Ewropa bbażata fuq il-membri li jiġbru 4 000 organizzazzjoni professjonali għat-tagħlim bejn il-pari, għall-iskambju ta’ prassi tajba u għall-bini ta' kapaċità permezz tal-fergħa tal-programm “Netwerks Ewropej”. Barra minn hekk, l-azzjoni l-ġdida “Pjattaformi Ewropej” ħolqot modi ġodda u iktar flessibbli ta’ kif jissaħħu l-karrieri internazzjonali tal-artisti emerġenti. Pereżempju, pjattaforma minnhom ta’ 13-il post tal-mużika wriet ix-xogħol ta’ 837 banda minn 36 pajjiż differenti u għenithom jilħqu udjenzi ġodda madwar l-Ewropa.



Fl-2016 biss, 520 organizzazzjoni kulturali mistennija joħolqu 1 952 impjieg ingħataw appoġġ permezz ta’ proġetti ffinanzjati mill-programm Kultura, li ġġenera finanzjament totali ta’ EUR 93.5 miljun għall-attivitajiet ta’ kooperazzjoni kulturali madwar l-Ewropa, bit-tgħaqqid flimkien tal-kofinanzjament mill-UE u ta’ sorsi oħra ta’ finanzjament. Dawn jistgħu jiżdiedu mal-147 proġett ta’ kooperazzjoni magħżula fl-2014 u fl-2015, li involvew total ta’ 847 organizzazzjoni kulturali u għenu biex jinħolqu iktar minn 3 288 impjieg, li 705 minnhom ta’ natura permanenti. Bħala eżempju, proġett imsejjaħ “Insaħħu l-karrieri tal-artisti animaturi żgħażagħ bl-immappjar tal-vidjo”, bis-saħħa ta’ għotja ta’ inqas minn EUR 300 000 se jkun ħoloq matul id-durata tiegħu 11-il impjieg temporanju u 5 impjiegi permanenti, u opportunitajiet tax-xogħol għal madwar 400 artist animatur żagħżugħ, permezz ta’ kooperazzjoni bejn l-industriji kreattivi, istituzzjonijiet pubbliċi u Universitajiet Ewropej tal-Arti u d-Disinn. 1.4.2. Ir-riżultati tal-programmi 2007-2013 Fl-2016, il-Kummissjoni bdiet evalwazzjonijiet “ex post” li jkopru l-2011-2013 għal tliet fondi; il-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni (EUR 773.09 miljun), il-Fond Ewropew għar-Refuġjati (EUR 654.10 miljun) u l-Fond tar-Ritorn (EUR 647.97 miljun), li kienu l-predeċessuri ta’ dak li llum sar il-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni (AMIF). Ir-raba’ fond, il-Fond għall-Fruntieri Esterni (EUR 1 654.21 miljun), li t-tipi ta’ azzjonijiet tiegħu issa qed jiġu implimentati taħt il-Fond għas-Sigurtà Interna qed jiġi evalwat ukoll. Flimkien, dawn il-fondi ssejħu bħala fondi SOLID u kienu operazzjonali bejn l-2007 u l-2013 b’allokazzjoni finanzjarja ta’ EUR 3 729.37 miljun bl-implimentazzjoni li kompliet sal-2016. Għad li r-rapport ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni li kkonkluda dwar il-kriterji tal-effiċjenza, tal-effikaċja, tar-rilevanza, tal-koerenza u tal-valur miżjud tal-UE tal-fondi għadu mhuwiex disponibbli, is-sejbiet preliminari mill-istudji tal-kuntrattur estern dwar ir-rati ta’ assorbiment (li jistgħu jkunu għadhom soġġetti għal aġġornamenti) u dwar il-kisbiet għal kull wieħed mill-fondi jindikaw li: L-assorbiment tal-baġit allokat lill-Istati Membri u lill-pajjiżi parteċipanti matul il-perjodu 2007-2013 sa Diċembru 2016 varja min fond għal ieħor u maż-żmien, iżda kollox ma’ kollox ir-rati ta’ assorbiment tal-erba’ fondi jistgħu jitqiesu li kienu sodisfaċenti, anki fid-dawl tal-pressjoni migratorja li imponiet adattament kostanti tal-politiki u tal-azzjonijiet għal ċirkustanzi li kienu qed jinbidlu rapidament. Ir-rati medji ta’ assorbiment għal kull fond tul il-perjodu 2007-2013 kienu dawn li ġejjin:  Il-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni: 69.80 %  Il-Fond Ewropew għar-Refuġjati: 76.10 %  Il-Fond għar-Ritorn: 69.31 %  Il-Fond għall-Fruntieri Esterni: 74.66 % Il-prestazzjoni tal-fondi SOLID tjiebet maż-żmien. ir-rati ta’ assorbiment matul il-perjodu 2011-2013 żdiedu b’mod sinifikanti: il-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni laħaq is-77 %, il-Fond Ewropew għar-Refuġjati il-81 %, il-Fond tar-Ritorn 81 % u l-Fond għall-Fruntieri Esterni 87 %.

Il-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni L-istudju tal-kuntrattur sab li l-kisbiet kienu partikolarment b’saħħithom fit-tisrif tal-prinċipji bażiċi komuni għall-politika tal-immigrazzjoni fl-UE f’azzjoni u fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-proċess ta’ integrazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu għadhom kif jaslu fl-Istati Membri. Il-Fond appoġġja lil ħafna proġetti li kellhom l-għan li jipprovdu servizzi diretti lill-immigranti, bħal korsijiet fil-lingwi u servizzi konsultattivi. B’kollox, il-proġetti implimentati fl-2011-2013 laħqu tal-inqas lil żewġ miljun ċittadin ta’ pajjiżi terzi, ekwivalenti għal madwar 10 % taċ-ċittadini kollha minn pajjiżi terzi fl-UE f'dak iż-żmien. F’termini tal-impatt, mis-26 Stat Membru, 18 identifikaw impatt b'saħħtu tal-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni fuq l-iżvilupp u fuq it-titjib tal-kwalità tal-programmi introduttorji, u osservaw impatt tal-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni b’rabta mat-tisħiħ tal-għarfien dwar il-lingwi, l-għoti ta’ appoġġ lill-orjentazzjoni ċivika u liż-żieda tal-għarfien tas-soċjetà riċeventi. Il-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni għamel kontribuzzjoni importanti għall-proċess ta’ integrazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fil-maġġoranza tal-Istati Membri, hekk kif 22 minn 26 ivvalutaw li l-Fond Ewropew għall-Integrazzjoni ppermetta l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet li, kieku, ma kinux ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati minn riżorsi nazzjonali, xi ħaġa li tissuġġerixxi valur miżjud għoli tal-UE. Il-Fond għar-Ritorn Is-sejbiet preliminari jindikaw li l-Fond kien effettiv l-iktar fil-kontribuzzjoni għall-iżvilupp ta’ sistema ta’ ġestjoni integrata tar-ritorni, u b’mod partikolari fil-kisba ta’ bilanċ aħjar bejn ir-ritorn volontarju u furzat. Ġie żviluppat numru ta’ għodod innovattivi bl-appoġġ tal-Fond għar-Ritorn biex titjieb il-ġestjoni tar-ritorni fl-UE u fl-Istati Membri, bħall-appoġġ attiv tar-ritorn volontarju u l-implimentazzjoni tal-approċċi bejn diversi partijiet ikkonċernati li jagħtu s-setgħa lill-partijiet ikkonċernati mis-soċjetà ċivili. Il-Fond għar-Ritorn ipprovda fluss ta’ finanzjament li wassal għall-finanzjament ta’ azzjonijiet ġodda jew għall-iskalar ta’ azzjonijiet eżistenti, inklużi dawk li jikkonċernaw in-numru ta’ attivitajiet ta’ ritorn volontarju fuq operazzjonijiet ta’ ritorn furzat. Madankollu, l-effikaċja tal-azzjonijiet li għandhom l-għan li jrawmu l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi kienet imxekkla minn fatturi esterni bħar-rieda tal-awtoritajiet fil-pajjiżi sħab biex jikkooperaw fil-qasam tar-ritorn u tar-riintegrazzjoni. Il-Fond Ewropew għar-Refuġjati Matul l-2011-2013, il-Fond Ewropew għar-Refuġjati għen lill-Istati Membri jiżviluppaw u jipprovdu appoġġ konkret għall-persuni li jfittxu asil biex jindirizzaw problemi urġenti u ta’ kuljum. Barra minn hekk, l-Istati Membri organizzaw operazzjonijiet ta’ risistemazzjoni u b’kollox ġew risistemati 9 058 persuna bl-appoġġ tal-Fond Ewropew għar-Refuġjati. Skont is-sejbiet preliminari mir-rapporti tal-kuntrattur, l-objettivi tal-Fond kienu fformulati b’mod adegwat biex ikopru ħafna mill-ħtiġijiet eżistenti fl-Istati Membri li jikkonċernaw it-titjib tas-sistemi nazzjonali tal-asil (kundizzjonijiet ta’ akkoljenza tal-persuni li jfittxu asil, integrazzjoni tal-benefiċjarji tal-protezzjoni internazzjonali, proċeduri ta’ asil iktar ġusti u effettivi). Il-Fond Ewropew għar-Refuġjati rnexxielu jadatta għall-ħtiġijiet dejjem ikbar tal-Istati Membri tul il-perjodu, speċjalment għall-ħtieġa li jinżammu kundizzjonijiet ta’ akkoljenza sodisfaċenti minkejja flussi ogħla għall-asil u għall-aċċellerazzjoni tal-proċeduri ta’ asil fil-pajjiżi ta’ akkoljenza tal-UE li saru iktar urġenti maż-żmien. F’dan il-kuntest il-miżuri ta’ emerġenza kienu partikolarment rilevanti biex jiġu indirizzati sitwazzjonijiet ta’ emerġenza. Il-Fond Ewropew għar-Refuġjati pprovda valur miżjud lill-Istati Membri u lil atturi mhux Statali billi ġab finanzjament addizzjonali li ppermetta li jiġu implimentati proġetti li aktarx li kieku ma kinux jiġu implimentati. Deher li żied l-iktar valur fl-Istati Membri li kellhom relattivament inqas finanzjament nazzjonali u sistemi tal-asil inqas żviluppati, fejn ikkontribwixxa għal (ri)strutturar parzjali tas-sistema tal-asil. Fi Stati Membri oħra, il-valur miżjud tal-Fond Ewropew għar-Refuġjati bbaża fuq ħila li jiffinanzja proġetti innovattivi, li jipprovdu servizzi li ma kinux jeżistu qabel jew li jestendu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-attivitajiet u jindirizzaw il-ħtiġijiet ta’ gruppi fil-mira ġodda u iktar vulnerabbli. Il-Fond għall-Fruntieri Esterni Is-sejbiet preliminari mir-rapport tal-kuntrattur jindikaw li l-appoġġ finanzjarju pprovdut mill-Fond għall-Fruntieri Esterni kien essenzjali biex isiru l-investimenti meħtieġa għat-titjib tas-sistemi ta’ ġestjoni tal-fruntieri esterni tal-UE, fi żmien ta’ awsterità fil-baġits u ta’ żieda fil-pressjoni migratorja. Dan ikkontribwixxa b’mod kruċjali għall-applikazzjoni tal-acquis tax-Schengen, b’appoġġ tal-iżvilupp u tal-aġġornar tal-livell nazzjonali ta’ sistemi kbar ta’ sistemi ta’ informazzjoni bħal VIS131 u SIS II132, għall-kapaċità tal-Istati Membri biex iwettqu sorveljanza fil-fruntieri u għall-iżvilupp tal-kooperazzjoni konsulari ma’ pajjiżi terzi. Il-Fond kien partikolarment importanti fl-iżgurar tal-koerenza tas-sistemi li jistgħu jsiru operazzjonali u effettivi biss ladarba l-elementi kostitwenti kollha jkunu ġew iffinalizzati (bħal SIS II u VIS), f’kuntest li fih il-finanzjament nazzjonali kien skars. L-azzjonijiet kofinanzjati mill-Fond għall-Fruntieri Esterni appoġġaw b’mod effettiv l-arkitettura tal-politika dwar il-fruntieri kumplessiva tal-Unjoni. Il-qsim regolari tal-fruntieri sar iktar veloċi bis-saħħa ta’ passaġġi awtomatizzati ffinanzjati mill-Fond għall-Fruntieri Esterni. Il-komponenti nazzjonali tas-sistema integrata ta’ ġestjoni għall-fruntieri esterni għall-protezzjoni tal-fruntieri esterni tal-UE issa ssaħħew b’mod sinifikanti, speċjalment fir-rigward tal-iżvilupp u tal-implimentazzjoni tal-komponenti nazzjonali tas-Sistema Ewropea ta’ Sorveljanza; taħriġ tal-konsulat u tal-uffiċjali tal-fruntiera; kooperazzjoni bejn partijiet ikkonċernati nazzjonali differenti u l-aġenziji tal-UE involuti fil-protezzjoni tal-fruntieri u aġġornament sinifikanti tas-sistemi ta’ informazzjoni ewlenin. Il-valur miżjud tal-fond huwa relatat mas-solidarjetà finanzjarja stabbilita permezz tal-Istati Membri li jiffaċċjaw sitwazzjonijiet differenti b’mod drastiku fil-fruntieri esterni tagħhom. B’dan il-mod, il-fond ħoloq solidarjetà tanġibbli bejn il-pajjiżi l-iktar esposti għal pressjoni migratorja fuq il-fruntieri u dawk inqas esposti. Bis-saħħa tal-mekkaniżmu ta’ allokazzjoni, il-biċċa l-kbira tar-riżorsi kienu diretti lejn l-aktar pajjiżi esposti (l-aktar dawk tan-Nofsinhar tal-Mediterran). L-Ikel u l-Għalf Fis-26 ta’ April 2016, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ppubblikat ir-Rapport Speċjali tagħha dwar awditu tal-prestazzjoni fuq il-programmi ta’ eradikazzjoni tal-mard tal-annimali li jkopru l-perjodu 2009-2014. Il-Qorti eżaminat jekk il-programmi nazzjonali tal-veterinarji kinux jikkontjenu b’mod adegwat il-mardiet tal-annimali billi vvalutat l-approċċ meħud mill-Kummissjoni u t-tifsila u l-implimentazzjoni tal-programmi tal-Istati Membri. Ir-Rapport Speċjali tal-Qorti kkonkluda li l-approċċ meħud mill-Kummissjoni kien solidu u kien appoġġat minn pariri tekniċi tajbin, minn analiżi tar-riskji u minn mekkaniżmu għall-prijoritizzazzjoni tar-riżorsi. Il-Qorti rrikonoxxiet li kien hemm xi suċċessi notevoli, pereżempju, tnaqqis fil-każijiet ta’ enċefalopatija sponġiformi bovina (BSE) fil-bhejjem tal-ifrat, ta’ salmonella fil-pollam, u ta’ rabja fl-organiżmi selvaġġi. Il-Programm dwar is-Saħħa L-evalwazzjoni “ex post” tat-tieni Programm dwar is-Saħħa ġiet iffinalizzata f’Lulju 2016 u ntbagħat Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill133 L-evalwazzjoni sabet li l-Programm forna firxa ta’ eżiti siewja b’rabta ċara mal-prijoritajiet tal-politika tal-UE dwar is-saħħa u mal-prijoritajiet nazzjonali. Il-valur miżjud prinċipali tal-UE tal-proġetti ffinanzjati u tal-azzjonijiet konġunti kien marbut mal-iskambju tal-aħjar prattiki bejn l-Istati Membri u mat-titjib tal-kooperazzjoni permezz tal-bini ta’ netwerks, pereżempju, il-kooperazzjoni pan-Ewropea bejn l-aġenziji ta’ valutazzjoni tat-teknoloġija tas-saħħa u l-gwida metodoloġika għall-valutazzjoni tat-teknoloġiji tas-saħħa innovattivi li ppermettew lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet biex jidentifikaw innovazzjonijiet li verament jagħmlu differenza; il-qsim tal-aħjar prattika fil-qasam tal-mard rari fuq l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali u l-istandardizzazzjoni tan-nomenklaturi li għenu lill-Istati Membri fl-iżvilupp ta’ politiki dwar il-mard rari u tejbu l-aċċess tal-professjonisti fil-kura medika għall-informazzjoni rilevanti dwar il-mard rari; l-istat ta’ tħejjija mtejjeb u estiż tal-laboratorji għall-identifikazzjoni ta’ patoġeni ferm infettivi; it-titjib tal-għodod li jappoġġjaw l-għażla tal-iktar politiki ta’ prevenzjoni kosteffikaċi kontra mardiet kardjovaskulari permezz ta’ data xjentifika u ta’ għodod innovattivi; l-għoti ta’ appoġġ għall-viġilanza tal-organi permezz tal-iżvilupp ta’ prinċipji importanti ta’ prattika tajba u ta’ għodod ta’ evalwazzjoni standard. Id-disseminazzjoni tal-outputs tal-azzjonijiet tvarja, u b’hekk mhuwiex żgurat b’mod sistematiku li l-partijiet ikkonċernati ewlenin huma milħuqin, jew li l-outputs tagħhom jistgħu jitħaddmu u jiġu ttrasformati f’riżultati u impatti tanġibbli. Filwaqt li ntwerew is-sinerġiji mal-programm ta’ riċerka tal-UE, għad hemm lok għal titjib b’mod partikolari b'rabta ma’ strumenti ta’ finanzjament oħra tal-UE bħall-fondi strutturali.

1.5. L-Ewropa Globali (Intestatura Baġitarja 4)134 Ġew allokati EUR 9.1 biljun f’approprjazzjonijiet ta’ impenn tal-baġit għall-programmi taħt l-Intestatura 4, li jirrappreżentaw 5.9 % tat-total tal-baġit tal-UE tal-2016. Ta’ min jgħid li l-assistenza tal-UE għall-iżvilupp hi msaħħa mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ), li mhuwiex iffinanzjat mill-baġit tal-UE iżda minn kontribuzzjonijiet diretti mill-Istati Membri tal-UE. L-Intestatura 4 tal-qafas finanzjarju tkopri l-azzjonijiet esterni kollha mwettqa mill-Kummissjoni u tkopri firxa wiesgħa ta’ azzjonijiet bħall-assistenza għall-iżvilupp, l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni u l-għajnuna jew l-azzjonijiet umanitarji li jikkontribwixxu għall-istabbiltà u għall-paċi, għall-promozzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, għal missjonijiet ta’ osservazzjoni tal-elezzjonijiet u għal ħafna iktar. Tabella: Fuq nett: Il-programmi prinċipali ffinanzjati taħt l-Intestatura 4 fl-2016. tal-qiegħ: Sehem għall-Intestatura 4 mill-baġit kollu kemm huwa. L-ammonti kollha huma f’miljuni ta’ EUR. L-appoġġ tal-programmi għall-prijoritajiet tal-Kummissjoni: Il-programmi taħt l-Intestatura 4 jikkontribwixxu l-aktar għall-prijoritajiet tal-Kummissjoni ta’ Juncker “UE bħala Attur Globali” u “Migrazzjoni”. Jappoġġjaw ukoll b’mod partikolari d-dimensjoni esterna ta’ prijoritajiet oħra tal-Kummissjoni ta’ Juncker bħal “Unjoni tal-Enerġija Reżiljenti b’Politika dwar il-Bidla fil-Klima li tħares ’il quddiem”, “Impjiegi, Tkabbir u Investiment”; u “Żona ta’ Ġustizzja u ta’ Drittijiet Fundamentali abbażi tal-Fiduċja Reċiproka” li tinkludi attenzjoni qawwija fuq is-sigurtà. Ħafna mill-azzjonijiet ewlenin taħt l-Intestatura 4 fl-2016 kienu marbuta mal-iskala bla preċedenti tal-kriżijiet umanitarji. Mhux l-inqas l-isfidi kurrenti tal-migrazzjoni fil-viċinat immedjat tal-Ewropa. L-Unjoni qed tindirizza wkoll il-kawżi tal-migrazzjoni permezz ta’ kooperazzjoni u assistenza fl-iżvilupp b’enfasi fit-tul. Ħafna mill-programmi huma kkaratterizzati mill-ħila ta’ rispons rapidu u flessibbli għall-prijoritajiet tal-politika li jinbidlu u, għalhekk, huma essenzjali għall-implimentazzjoni b'suċċess tal-Istrateġija Globali tal-UE ta’ Ġunju 2016.

Il-ġestjoni u l-implimentazzjoni ta’ parti kbira mill-finanzjament taħt l-Intestatura 4 huma responsabbiltà ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-aġenziji tan-Nazzjonijiet Uniti, filwaqt li l-parti li jifdal hija ġestita direttament mill-Kummissjoni b’mod ċentrali, indirettament minn pajjiżi benefiċjarji jew permezz ta’ ġestjoni kondiviża. 1.5.1. Progress tal-programmi 2014-2020 Fl-2016, il-Kummissjoni baqgħet fuq quddiem nett fir-reazzjoni internazzjonali għall-kriżijiet umanitarji l-kbar, kemm naturali kif ukoll dawk ikkaġunati mill-bniedem. Hi ġġestiet baġit mingħajr preċedenti għall-għajnuna umanitarja ta’ madwar EUR 2 025 miljun għal ikel, għal kenn, għal protezzjoni u għal kura tas-saħħa għal 120 miljun ruħ f’iktar minn 80 pajjiż135. L-ammont allokat ta’ EUR 1 384 miljun taħt l-Intestatura 4 ġie rrinforzat permezz tal-mobilizzazzjonijiet tar-Riżerva ta’ Għajnuna f’Emerġenza u sorsi oħrajn, li jlaħħqu EUR 1 603 miljun. Ġew immobilizzati ammonti addizzjonali mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ) u għall-appoġġ ta’ emerġenza fl-UE. Sehem sinifikanti minn dan, inkluż il-finanzjament addizzjonali rilaxxat fuq bażi ad hoc, mar biex jappoġġja lir-refuġjati fil-pajjiżi u fir-reġjuni l-iktar affettwati direttament mill-kriżi tar-refuġjati Sirjani; iżda l-UE kkontribwiet ukoll għat-taffija ta’ kriżijiet akuti f’partijiet oħra tad-dinja, b’kontribuzzjonijiet sostanzjali li marru għas-Sudan t’Isfel, għall-Jemen, għall-Iraq, għall-Baċir tal-Lag Chad u għall-pajjiżi affettwati minn El Niño. Eżempju ieħor ta’ azzjoni rapida u flessibbiltà tal-UE ġestita mill-Kummissjoni hu l-Faċilità għar-Refuġjati fit-Turkija. Stabbilita f’Jannar 2016 għal perjodu ta’ sentejn, il-Faċilità għar-Refuġjati fit-Turkija hi mekkaniżmu ta’ koordinazzjoni konġunta ta’ strumenti eżistenti (jiġifieri assistenza umanitarja u mhux umanitarja) imfassla biex tiżgura li l-ħtiġijiet tar-refuġjati u tal-komunitajiet ospitanti fit-Turkija jiġu indirizzati b’mod komprensiv u koordinat. Tnedija effiċjenti fl-2016, ibbażata fuq baġit totali ta’ EUR 3 biljun (EUR 1 biljun mill-baġit tal-UE, EUR 2 biljun mill-Istati Membri), fissret li EUR 2.2 biljun kienu ġew ipprogrammati sa tmiem l-2016, bi kważi nofshom ikkuntrattati u kważi EUR 750 miljun imħallsa. Il-Faċilità għar-Refuġjati fit-Turkija ppermettiet ukoll biex l-UE tniedi x-Xibka ta’ Sikurezza Soċjali f’Emerġenza (ESSN) fl-2016. Ix-Xibka ta’ Sikurezza Soċjali f’Emerġenza hi programm umanitarju kbir u innovattiv li jittratta ħtiġijiet eminenti, b’għotja inizjali mill-UE ta’ EUR 348 miljun, implimentata mill-Programm Dinji tal-Ikel. Dan il-programm hu stabbilit biex jassisti sa miljun minn fost l-iktar refuġjati vulnerabbli fit-Turkija b’allokazzjonijiet regolari fi flus permezz ta’ karta ta’ debitu elettronika. L-ewwel distribuzzjonijiet ta’ flus saru f’Diċembru 2016. Barra minn hekk, minbarra l-assistenza umanitarja tagħha, il-Kummissjoni tappoġġja wkoll l-għajxien iktar fit-tul, il-perspettivi soċjoekonomiċi u edukattivi tar-refuġjati u tal-komunitajiet ospitanti tagħhom fit-Turkija. Pereżempju, f’Marzu 2016, ġie ffirmat il-kuntratt għal proġett (Generation Found) ta’ EUR 37 miljun dwar l-edukazzjoni136, li mbagħad ġie implimentat permezz tal-UNICEF. Uħud mir-riżultati indikattivi tal-proġett mir-rapportar bikri fil-livell tal-azzjoni137 jissuġġerixxu li taħt il-programm, 60 000 tifel u tifla jibbenefikaw minn materjal edukattiv u 10 392 tifel u tifla jibbenefikaw minn programmi ta’ koeżjoni psikosoċjali u soċjali. Tħarrġu 2 081 membru tal-persunal edukattiv u 7 950 membru tal-persunal edukattiv mis-Sirja rċevew inċentivi. Ġew stabbiliti tliet unitajiet ta’ protezzjoni tat-tfal u sitt spazji għall-adoloxxenti u għaż-żgħażagħ. Minbarra t-Turkija, il-Kummissjoni kompliet tappoġġja lil pajjiżi oħra fil-viċinat immedjat tas-Sirja, bħall-Ġordan, il-Libanu u l-Iraq, fejn ġie pprovdut ukoll sehem dejjem ikbar tal-għajnuna mhux umanitarja tal-UE. Il-Fond Fiduċjarju Reġjonali tal-Unjoni Ewropea b’reazzjoni għall-kriżi Sirjana (“il-Fond Madad") jiġbor il-kontribuzzjonijiet mill-baġit tal-UE u mill-Istati Membri għall-finanzjament ta’ proġetti li jiffokaw fuq il-ħtiġijiet ekonomiċi, edukattivi u soċjali fit-tul tar-refuġjati, kif ukoll tal-komunitajiet ospitanti u tal-amministrazzjonijiet. Fl-2016, ġew adottati EUR 377.8 miljun għal azzjonijiet ġodda, ġew iffirmati kuntratti għal EUR 321 miljun, u ġew żborżati EUR 129 miljun għall-proġetti. Sa tmiem l-2016, il-Fond laħaq total ta’ EUR 932 f’kontribuzzjonijiet iffirmati u EUR 767 miljun f’azzjonijiet adottati mill-Bord tiegħu, ilkoll miksuba fi ħdan perjodu ta’ ftit iktar minn 18-il xahar, u ferm qrib il-mira tiegħu ta’ EUR 1 biljun. Il-ġestjoni tal-migrazzjoni u l-mobilità baqgħu prijorità fl-2016 anki għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE. B’ħarsa lejn il-ġejjieni, fl-2016 il-Kummissjoni adottat ukoll proposta għal Kunsens Ewropew għall-Iżvilupp ġdid, li tipprovdi viżjoni u qafas komuni għal azzjoni għal politika tal-iżvilupp li japplikaw għall-UE u l-Istati Membri tagħha. Il-Fond Fiduċjarju tal-UE għall-Afrika ta’ EUR 1.8 biljun stabbilit fl-2016, għandu l-għan li jżid il-kapaċitajiet fil-pajjiżi sħab għall-ġestjoni aħjar tal-flussi tal-migrazzjoni u tar-refuġjati, u jindirizza wkoll il-kawżi iktar strutturali tal-migrazzjoni irregolari u taċ-ċaqliq sfurzat. Sa tmiem l-2016, ġew approvati 106 proġetti li jiswew EUR 1 589 miljun, b’EUR 594 miljun ikkuntrattati u EUR 175 miljun żborżati fl-2016.

Billi tibni fuq l-esperjenza ta’ suċċess tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, fl-2016 il-