MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 182/65

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Aġenda soċjali mġedda: Opportunitajiet, aċċess u solidarjetà fl-Ewropa tas-seklu 21

COM(2008) 412 finali

(2009/C 182/03)

Rapporteur: is-Sinjura REGNER

Korapporteur: is-Sur PEZZINI

Nhar it-2 ta’ Lulju 2008, il-Kunsill iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar:

il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Aġenda soċjali mġedda: Opportunitajiet, aċċess u solidarjetà fl-Ewropa tas-seklu 21

COM(2008) 412 finali

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar l-10 ta’ Diċembru 2008. Ir-rapporteur kienet is-Sinjura REGNER, il-korapporteur kien is-Sur PEZZINI.

Matul l-450 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fl-14 u l-15 ta’ Jannar 2009 (seduta tal-14 ta’ Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’162 vot favur, 21 vot kontra u 25 astensjoni.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-aġenda soċjali mġedda u jikkunsidraha, flimkien mal-inizjattivi soċjali attwali l-oħra, bħala pass tajjeb lejn il-modernizzazzjoni tal-istat soċjali Ewropew li jiffoka fuq li jagħti l-mezzi lill-individwi sabiex jiżviluppaw il-potenzjal tagħhom u bħala mezz kif l-Unjoni Ewropea tista’ tieħu dimensjoni iktar soċjali.

1.2 Fid-dawl tal-kriżi finanzjarja u ekonomika attwali, huwa iktar u iktar importanti li l-Unjoni Ewropea timpenja ruħha favur Ewropa b’saħħitha, soċjali u kompetittiva. Għalhekk il-KESE huwa favur programm ta’ azzjoni soċjopolitiku ġenwin li jmur lil hinn mill-aġenda soċjali mġedda.

1.3 Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tiffoka l-iktar fuq ir-reazzjoni għas-sitwazzjoni l-ġdida. B’mod partikolari din ir-reazzjoni tikkonsisti mill-adattament tal-politika soċjali għall-bidliet fis-soċjetà, iżda fuq kollox għall-bidla fl-ekonomija u fis-suq tax-xogħol. L-Ewropa għandha bżonn urġenti ta’ politiki moderni dwar is-suq tax-xogħol u sistemi soċjali sodi, sostenibbli u favur l-impjieg.

1.4 Il-KESE jinnota li l-Kummissjoni qiegħda żżomm lura milli tkompli tiżviluppa l-istandards minimi fil-qasam tal-liġi tax-xogħol. Fil-passat dawn kienu s-sinsla tal-politika soċjali Ewropea u t-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol. Fejn ikunu meħtieġa u jagħmlu sens għandhom ikunu parti tal-aġenda soċjali fil-ġejjieni wkoll.

1.5 Il-KESE jsostni li d-djalogu soċjali, issa bħal qabel, jirrappreżenta wieħed mill-aktar pilastri importanti tal-mudell soċjali Ewropew kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak Ewropew. L-imsieħba soċjali għandhom rwol kruċjali x’jaqdu fil-kwistjonijiet kollha tal-bidla soċjali u għalhekk għandhom jiġu inklużi fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-miżuri kollha tal-aġenda soċjali mġedda. Id-djalogu mas-soċjetà ċivili ser ikun pilastru importanti ieħor fil-ġejjieni.

1.6 Il-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni għandu jissaħħaħ, b’mod speċjali permezz ta’ użu ikbar ta’ linji gwida kwantitattivi u kwalitattivi. Il-KESE jirrakkomanda li l-Parlament Ewropew jiġi involut aktar u li jiġu kkunsidrati b’mod obbligatorju l-objettivi u/jew linji gwida soċjali fil-qafas tal-akkwist pubbliku.

1.7 Il-KESE jemmen li l-appoġġ tal-Istati Membri min-naħa tal-Unjoni — b’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali — huwa meħtieġ għall-implimentazzjoni, l-armonizzazzjoni u l-monitoraġġ tal-prinċipji komuni tal-flessigurtà. Għalhekk il-KESE jitlob rabta ikbar bejn id-dibattitu dwar il-flessigurtà u l-estensjoni tad-djalogu soċjali fil-livelli kollha kif ukoll fin-negozjati kollettivi fil-livelli adegwati.

1.8 Fil-fehma tal-Kumitat, l-azzjonijiet Komunitarji għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi, l-appoġġ tal-persuni b’diżabilità, il-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali u l-promozzjoni tal-integrazzjoni attiva għandhom jissaħħu permezz ta’ miżuri politiċi attivi iktar b’saħħithom, immirati lejn il-ħolqien ta’ impjiegi għall-persuni mdaħħla fiż-żmien kif ukoll għall-gruppi żvantaġġati u l-qiegħda. Il-ġlieda kontra l-faqar għandha tkun prijorità wkoll.

1.9 Il-KESE jemmen li d-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej dwar l-ippustjar tal-ħaddiema u l-miżuri trejdjunjinistiċi jeħtieġu reazzjoni xierqa. Il-forum ta’ diskussjoni mniedi mill-Kummissjoni Ewropea huwa l-ewwel pass f’din id-direzzjoni. Ikun partikolarment utli li jitfasslu diversi alternattivi li jgħinu sabiex jiġu solvuti l-problemi ta’ kunflitt bejn il-libertajiet tas-suq intern minn naħa u l-libertajiet fundamentali min-naħa l-oħra. Jekk ikun hemm bżonn u jekk ikun possibbli, għandhom jittieħdu miżuri adattati u konkreti għall-ħarsien tal-ħaddiema kemm jista’ jkun malajr sabiex jiġi żgurat li la l-libertajiet ekonomiċi u lanqas ir-regoli tal-kompetizzjoni ma jieħdu prijorità fuq id-drittijiet soċjali fundamentali.

1.10 Fir-rigward tal-biża’ li għandha parti sostanzjali tal-popolazzjoni Ewropea li ħafna nies mhux ser ikollhom aċċess għal servizzi tas-saħħa ta’ kwalità minn hawn u 20 sena oħra (1), huwa importanti li jiġu żviluppati objettivi rilevanti, ċari u trasparenti li jkunu segwiti b’ħidma ta’ monitoraġġ u komunikazzjoni adegwata.

1.11 Minbarra opportunitajiet ġodda u żieda fit-tkabbir ekonomiku u fil-kompetittività, il-migrazzjoni għandha l-aspetti negattivi tagħha wkoll. Fil-ġejjieni l-Kummissjoni għandha tindirizza wkoll dawn l-aspetti negattivi u l-miżuri meħtieġa sabiex jiġu evitati.

1.12 Bħall-Kummissjoni, il-KESE jagħti importanza kbira wkoll lill-applikazzjoni u l-implimentazzjoni tal-liġijiet Ewropej eżistenti. Appelli lill-Istati Membri waħidhom mhumiex biżżejjed hawn, b’mod partikolari fir-rigward tad-Direttiva dwar l-ippustjar tal-ħaddiema. B’rabta ma’ dan, jeħtieġ b’mod speċjali li t-tfassil ta’ miżuri effettivi għat-tisħiħ tal-kwistjonijiet transkonfinali jingħata prijorità għolja. Il-Kumitat jilqa’ l-appell tal-Kummissjoni sabiex l-Istati Membri kollha jagħtu eżempju billi jirratifikaw u jimplimentaw il-Konvenzjonijiet ILO kklassifikati mill-ILO bħala aġġornati.

2. Il-Proposta tal-Kummissjoni

2.1 Fit-2 ta’ Lulju 2008 l-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Komunikazzjoni dwar l-aġenda soċjali mġedda (2). F’din il-komunikazzjoni l-Kummissjoni ssostni li hemm bżonn li jinstabu risposti ġodda għal realtà soċjali ġdida. L-affarijiet qegħdin jinbidlu malajr. Il-politika għandha żżomm ruħha aġġornata u tindirizza l-isfidi tal-globalizzazzjoni, il-progress teknoloġiku u l-iżvilupp demografiku b’mod innovattiv u flessibbli.

2.2 Il-Kummissjoni tispjega li l-ambitu ta’ applikazzjoni potenzjali huwa kbir ħafna u għalhekk jeħtieġ li jiġu stabbiliti l-prijoritajiet. Għaldaqstant l-aġenda hija bbażata fuq għadd ta’ oqsma prijoritarji fejn il-miżuri tal-UE għandhom valur miżjud ċar u jirrispettaw bis-sħiħ il-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità:

— it-tfal u ż-żgħażagħ — l-Ewropa ta’ għada;

— investiment fin-nies, aktar impjiegi u impjiegi aħjar, ħiliet ġodda;

— il-mobilità;

— ħajja itwal u bi tgawdija ta’ saħħa aħjar;

— il-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali;

— il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni;

— opportunitajiet, aċċess u solidarjetà fix-xena globali.

2.3 Il-miżuri meħudin f’dawn l-oqsma jikkontribwixxu għall-ksib tat-tliet objettivi tal-aġenda — opportunitajiet, aċċess u solidarjetà.

2.4 Skont il-Kummissjoni, l-analiżi tar-realtà soċjali kkonfermat li ċ-ċittadini u l-partijiet interessati jistennew li l-UE tikkontribwixxi b’valur miżjud Ewropew għall-iżvilupp soċjali.

2.5 Il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tkompli tuża l-istrumenti tat-Trattat KE (il-leġiżlazzjoni, id-djalogu soċjali, il-metodu Komunitarju, il-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni, il-fondi tal-UE, l-inklużjoni tas-soċjetà ċivili) kif ukoll li toħloq sinerġiji bejniethom permezz ta’ użu komprensiv u taħlita “intelliġenti” ta’ strumenti politiċi. F’dan il-kuntest, il-koordinazzjoni u l-monitoraġġ tal-politika ekonomika u baġitarja jaqdu rwol importanti.

3. Kummenti ġenerali

3.1 Fl-aġenda soċjali mġedda l-Kummissjoni ssostni li l-politika tal-UE diġà għandha dimensjoni soċjali qawwija u effett soċjali pożittiv. Naturalment, il-KESE jaqbel li l-EU għandu jkollha dimensjoni soċjali b’saħħitha u impatt soċjali pożittiv, b’mod speċjali fid-dawl tal-kriżi finanzjarja li għaddej minnha bħalissa l-hekk imsejjaħ “villaġġ globali”. Din il-kriżi finanzjarja ser iġġib magħha kriżi ekonomika, u reċessjoni hija mistennija taħkem lill-Istati Membri Ewropej. Dan ifisser problemi għall-kumpaniji u żmenijiet diffiċli għall-ħaddiema u għas-soċjetà b’mod ġenerali. Minkejja l-fatt li l-politika soċjali hija kompetenza tal-gvernijiet tal-Istati Membri, il-Kumitat jilqa’ l-inizjattivi li ħadet il-Kummissjoni fl-2007 bl-analiżi tar-realtà soċjali u issa bil-preżentazzjoni tal-aġenda soċjali. Il-Kumitat jemmen li strateġija komuni għandha tgħin sabiex jittaffa t-tħassib dwar l-iżvilupp tal-benesseri ekonomiku. Madankollu jeħtieġ li l-messaġġ soċjali li jingħata liċ-ċittadini Ewropej ikun iktar qawwi minn hekk.

3.2 Il-Kumitat jara wkoll bħala ħaġa pożittiva li l-aġenda ma tiffukax biss fuq l-aspetti tradizzjonali tal-politika soċjali iżda wkoll fuq oqsma oħra bħall-edukazzjoni, is-saħħa u d-djalogu interkulturali.

3.3 Iżda l-Kumitat jemmen li bħalissa approċċ Komunitarju “tradizzjonali” — anke wieħed imġedded jew estiż għal oqsma oħra — mhuwiex suffiċjenti. Il-kwistjoni tal-orjentazzjoni politika bażika fil-qasam tal-makroekonomija ma tistax tintesa. F’dak il-każ hemm ir-riskju li orjentazzjonijiet importanti jibqgħu mingħajr dimensjoni soċjali tanġibbli.

3.4 Il-Kumitat huwa tal-fehma li d-dimensjoni soċjali tal-Ewropa għandha tiġi espressa permezz ta’ programm ta’ azzjoni soċjali fil-veru sens tal-kelma. Mhuwiex biżżejjed li l-aġenda soċjali tiġi sempliċement imġedda. Il-programm ta’ azzjoni għandu jkun appoġġjat minn kooperazzjoni pożittiva bejn l-Istati Membri, mingħajr ma tinħoloq kompetizzjoni li tkun ta’ ħsara għad-drittijiet soċjali, il-ħarsien soċjali u l-kundizzjonijiet tax-xogħol (3). Għandu jiffoka fuq l-aspetti li jwasslu għal titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol, tisħiħ tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali b’kunsiderazzjoni tas-sostenibbiltà, kif ukoll għal impatt pożittiv fuq l-impjieg, kompetittività mtejba u kapaċità ta’ adattament aħjar tal-intrapriżi u ta’ min iħaddem kif ukoll iktar impjiegi u impjiegi aħjar.

3.5 Jeħtieġ li l-objettivi soċjali jiġu indirizzati. Mhuwiex biżżejjed li wieħed jadotta pożizzjoni reattiva u jqis li r-reazzjoni għall-bidla u l-adattament għall-eżiġenzi l-ġodda tal-ekonomija huma kompitu tal-politika soċjali. Il-bniedem u l-investiment fil-persuni għandhom ikunu fiċ-ċentru tal-attenzjoni. L-objettiv għandu jkun it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol. Is-sinsla tal-politika soċjali Ewropea għandha tikkonsisti minn strumenti ċari, effettivi u vinkolanti.

3.6 Fid-dawl tal-kriżi attwali wieħed ma jistax jinsa r-responsabbiltà kollettiva li għandha s-soċjetà għall-benesseri tal-individwi. Dan jeħtieġ b’mod partikolari distribuzzjoni ġusta tad-dħul, opportunitajiet ta’ impjieg suffiċjenti f’kumpaniji kompetittivi, ħarsien soċjali kontra r-riskji marbutin mal-mard, id-diżabilità, il-qgħad, l-età kif ukoll appoġġ għall-familji, opportunitajiet ta’ edukazzjoni għal kulħadd, protezzjoni kontra l-faqar kif ukoll servizzi ta’ interess ġenerali ta’ kwalità tajba u bi prezz aċċessibbli għal kulħadd.

3.7 Id-dinamika ekonomika u l-progress soċjali ma jmorrux kontra xulxin iżda pjuttost jappoġġjaw lil xulxin. Ekonomija tas-suq soċjali torbot il-kompetittività mal-ġustizzja soċjali. Huwa importanti li l-aspetti soċjali, eknonomiċi u ambjentali jitpoġġew fuq l-istess livell.

4. Objettivi u prijoritajiet

4.1 Il-KESE jemmen li l-appoġġ tal-Istati Membri min-naħa tal-Unjoni — b’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali — huwa utli u meħtieġ għall-implimentazzjoni, l-armonizzazzjoni u l-monitoraġġ tal-prinċipji komuni tal-flessigurtà. Il-prijorità hawn għandha tkun li n-nies jiġu appoġġjati u li l-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol tagħhom jittejbu. L-aspetti soċjali għandhom jiġu kkunsidrati b’mod partikolari. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jitħeġġu jorjentaw id-dibattiti dwar ir-riformi possibbli lejn it-tisħiħ u l-modernizzazzjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol fil-livelli kollha. Għalhekk il-KESE jitlob rabta ikbar bejn id-dibattitu dwar il-flessigurtà u l-estensjoni tad-djalogu soċjali fil-livelli kollha kif ukoll fin-negozjati kollettivi fil-livelli adegwati. Il-kunċett tal-flessigurtà għandu jwassal għal promozzjoni bbilanċjata kemm tal-flessigurtà kif ukoll tas-sigurtà. Huwa m’għandux jirrappreżenta tnaqqis unilaterali u illeġittimu tad-drittijiet tal-ħaddiema, li hija idea li l-KESE jopponi (4).

4.2 Iż-żgħażagħ li qed ifittxu xogħol, b’mod partikolari, qegħdin iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet kbar. Ħafna drabi l-“ġenerazzjoni tal-apprendisti” tħabbat wiċċha ma’ kuntratti atipiċi li jistgħu jwasslu għal kundizzjonijiet prekarji (5). Il-miżuri għall-integrazzjoni u l-appoġġ tat-tagħlim tul il-ħajja għandhom jintlaqgħu bis-sħiħ. Il-kwalità u s-sigurtà tal-impjiegi huma marbutin mill-qrib ma’ edukazzjoni tajba u wiesgħa. L-Unjoni Ewropea u b’mod speċjali l-Istati Membri għandhom ifasslu taħlita ta’ politiki li tippermetti li l-kompetenzi u l-kwalifiki jikkoinċidu mal-eżiġenzi tal-kumpaniji. Għandu jiġi żgurat li l-istudenti li jiggradwaw isibu xogħol b’inqas xkiel u l-kundizzjonijiet tal-kumpaniji għandhom jittejbu sabiex jinħolqu impjiegi ta’ kwalità. Barra minn hekk għandhom jittieħdu miżuri sabiex jiġu evitati l-kundizzjonijiet tax-xogħol prekarji. Lejlet l-evalwazzjoni tal-Patt Ewropew għaż-Żgħażagħ (2005) ikun siewi li fl-aħħar jittieħdu xi miżuri f’dan ir-rigward.

4.3 Ikun siewi wkoll li titnieda inizjattiva Komunitarja għall-promozzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità għaż-żgħażagħ. Tali inizjattiva jkollha l-għan li, bl-appoġġ attiv tal-imsieħba soċjali, tivvalorizza l-kwalità u l-prestazzjoni tal-gradwati permezz ta’ proġett ġdid fi ħdan il-programm Jasmine għall-mikrokreditu (6).

4.4 Il-KESE jemmen li huwa importanti li jiġu promossi l-ispirtu intraprenditorjali, it-taħriġ fl-intraprenditorija u l-edukazzjoni finanzjarja fl-UE. L-intraprenditorija fl-iktar sens wiesa’ tal-kunċett — jiġifieri intraprenditorija li tista’ tistimola u tippromovi attitudni innovattiva u kreattiva — hija strument importanti tal-aġenda ta’ Liżbona li jikkontribwixxi għaż-żieda fit-tkabbir, għall-ħolqien ta’ impjiegi ġodda u tal-koeżjoni soċjali kif ukoll għall-ġlieda kontra l-esklużjoni (7).

4.5 Fil-qafas tal-istrateġija għall-impjieg u l-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni, jeħtieġ li jiġu stabbiliti objettivi ferm iktar ambizzjużi, effettivi u li jistgħu jitkejlu aħjar, b’kompetenza ikbar għall-Kummissjoni Ewropea. Jeħtieġ li niffukaw fuq l-objettivi kwantitattivi Ewropej, b’mod speċjali fl-oqsma tad-dħul fil-ħajja attiva, l-edukazzjoni u t-tagħlim tul il-ħajja, l-impjieg taż-żgħażagħ, l-aċċess għal ħarsien tas-saħħa ta’ kwalità u l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa (8).

4.6 Fl-appoġġ tat-tagħlim tul il-ħajja għandna nikkunsidraw b’mod speċjali l-paradoss tal-politika tal-edukazzjoni, jiġifieri l-fatt li l-persuni bi kwalifiki iktar baxxi spiss ikunu żvantaġġati fil-qasam tal-edukazzjoni kontinwa.

4.7 Il-ġlieda kontra l-qgħad fit-tul u l-qgħad fost iż-żgħażagħ, il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa, il-ħidma sabiex tiżdied il-kwota tan-nisa fid-dinja tax-xogħol, it-tisħiħ tal-programm Komunitarju għall-impjieg u s-solidarjetà soċjali — Progress 2007-2013 (9) — dan kollu għandu jsir bil-għan li tiżdied il-kapaċità tal-iktar netwerks importanti tal-Unjoni għall-promozzjoni u l-appoġġ tal-politiki Komunitarji u għall-introduzzjoni ta’ strumenti ta’ progress għall-evalwazzjoni tal-bżonnijiet u l-perspettivi (foresight) permezz ta’ proċess ta’ parteċipazzjoni tat-tip “bottom-up”.

4.8 Il-kundizzjonijiet tad-djalogu soċjali għandhom jittejbu. B’rabta ma’ dan, il-Kumitat jinnota li għadu ma tħejjiex qafas fakultattiv għan-negozjati kollettivi transnazzjonali bħala parti mill-Aġenda Soċjali 2005 (10).

4.9 Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li huwa ferm importanti li jintlaħaq qbil kemm jista’ jkun malajr dwar il-Proposti għal Direttiva dwar il-ħinijiet tax-xogħol (11) u l-ħaddiema temporanji (12). F’dan il-kuntest il-KESE jilqa’ l-adozzjoni tad-Direttiva dwar il-ħaddiema temporanji mill-Kunsill.

4.10 Bosta deċiżjonijiet reċenti tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (il-każijiet Laval (13), Viking (14) u Rüffert (15)) ħarġu fid-dieher il-kunflitt li jeżisti bejn id-drittijiet mogħtija mis-suq tax-xogħol u d-drittijiet fundamentali, b’mod speċjali d-drittijiet tat-trejdjunjins, u qajmu mistoqsijiet fundamentali. F’dan il-kuntest jeħtieġ li tittieħed azzjoni korrispondenti. Il-forum ta’ diskussjoni mniedi mill-Kummissjoni Ewropea huwa l-ewwel pass f’din id-direzzjoni. Il-Kummissjoni Ewropea għandha teżamina bir-reqqa l-effetti tas-suq uniku fuq id-drittijiet tal-ħaddiema u n-negozjati kollettivi. Jekk ikun hemm bżonn u jekk ikun possibbli, għandha tieħu miżuri konkreti għall-ħarsien tal-ħaddiema kemm jista’ jkun malajr sabiex jiġi żgurat li la l-libertajiet ekonomiċi u lanqas ir-regoli tal-kompetizzjoni ma jieħdu prijorità fuq id-drittijiet soċjali fundamentali.

4.11 Il-mobilità tal-persuni toffri ħafna opportunitajiet u ġġib magħha żieda fit-tkabbir ekonomiku u l-kompetittività. Iżda l-Kumitat jemmen li flimkien ma’ dawn l-aspetti pożittivi wieħed għandu wkoll isemmi l-lati negattivi tal-mobilità, b’mod speċjali fil-kuntest tal-mewġiet kbar ta’ migrazzjoni. Hawn jirreferi b’mod speċjali għall-effetti soċjali, bħas-sitwazzjoni soċjali u familjari tal-migranti u l-familji tagħhom, id-dumping soċjali fuq kollox b’rabta max-xogħol illegali, il-kundizzjonijiet ta’ akkomodazzjoni tal-migranti kif ukoll l-impatt fuq is-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, wieħed għandu jsemmi wkoll l-effetti fuq perijodu medju u fit-tul fuq is-sistema edukattiva fil-pajjiż ta’ oriġini u l-konsegwenzi tal-brain drain (16). Ir-riżultati għandhom iservu ta’ bażi għall-miżuri mmirati lejn il-mitigazzjoni ta’ dawn l-effetti.

4.12 Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni tixtieq tieħu azzjoni favur l-iżvilupp ta’ servizzi soċjali ta’ kwalità, sodi u aċċessibbli. Huwa jemmen bis-sħiħ li l-interess ġenerali ta’ dawn is-servizzi għandu jingħata prijorità qabel ir-regolamenti dwar is-suq tax-xogħol u l-kompetizzjoni. Huwa kruċjali li jiġu ċċarati l-kunċetti u r-regoli involuti. Għalhekk il-Kumitat jissuġġerixxi approċċ multidirezzjonali u ta’ progress li jorbot l-aspetti settorjali u tematiċi. Dan għandu jwassal għat-tfassil ta’ liġijiet fejn dawn huma meħtieġa u/jew għall-adattament ta’ dawn il-prinċipji u l-kundizzjonijiet għad-diversi setturi milquta (implimentazzjoni orizzontali b’orjentazzjoni skont is-settur) (17).

4.13 Fir-rigward tal-biża’ li għandha parti sostanzjali tal-popolazzjoni Ewropea li ħafna nies mhux ser ikollhom aċċess għal servizzi tas-saħħa ta’ kwalità minn hawn u 20 sena oħra (18), huwa importanti li jiġu żviluppati objettivi rilevanti, ċari u trasparenti li jkunu segwiti b’ħidma ta’ monitoraġġ u komunikazzjoni adegwata.

4.14 Fid-dawl tad-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja fil-każ Rüffert, l-idea li r-regoli dwar l-akkwist pubbliku għandhom “rifless soċjali qawwi” (19) hija pjuttost eżaġerata. Wieħed m’għandux jinsa li d-direttivi Ewropej tal-akkwist pubbliku huma bbażati fuq aspetti ekonomiċi u li l-kuntratti ta’ akkwist pubbliku huma allokati kważi esklużivament skont kriterji ekonomiċi. Sabiex l-aspetti soċjali jkunu jistgħu jiġu kkunsidrati, l-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġu qafas legali ċar u vinkolanti. Barra minn hekk, l-akkwist pubbliku jista’ biss jingħata dimensjoni soċjali jekk ċerti aspetti soċjali jiġu mhux biss ikkunsidrati iżda jsiru legalment vinkolanti. Għaldaqstant il-KESE jemmen li jkun utli li l-Kummissjoni tniedi riflessjoni konkreta f’dan il-kuntest. Linji gwida Ewropej jippermettu li jiġu kkunsidrati l-eżiġenzi soċjali u b’hekk li jintuża l-potenzjal sħiħ tal-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni.

4.15 Fl-opinjoni tiegħu dwar id-Direttiva dwar il-ħinijiet tax-xogħol (20) il-KESE kien diġà esprima d-dispjaċir tiegħu li jekk l-Unjoni Ewropea ma tikkunsidrax ir-rikonċiljazzjoni tal-ħajja privata u professjonali tkun qiegħda titlef okkażjoni importanti. Għalhekk il-KESE jilqa’ bis-sħiħ ir-riżultati tal-konsultazzjoni tal-Kummissjoni mal-imsieħba soċjali dwar ir-rikonċiljazzjoni tal-ħajja privata u professjonali u l-proposti mressqa reċentement dwar it-titjib tal-kundizzjonijiet tal-leave tal-maternità (21) u tad-drittijiet tan-nisa li jaħdmu għal rashom (22). Il-Kumitat jilqa’ wkoll il-fatt li l-imsieħba soċjali Ewropej qegħdin jikkunsidraw ir-reviżjoni tad-Direttiva dwar il-leave tal-ġenituri.

4.16 Fil-fehma tal-Kumitat, l-azzjonijiet Komunitarji għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi, l-appoġġ tal-persuni b’diżabilità, il-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali u l-promozzjoni tal-integrazzjoni attiva għandhom jiġu kkompletati permezz ta’ miżuri politiċi attivi iktar b’saħħithom immirati lejn il-ħolqien ta’ impjiegi għall-persuni imdaħħla fiż-żmien kif ukoll għall-gruppi żvantaġġati u l-qiegħda. Il-ġlieda kontra l-faqar għandha tkun prijorità wkoll. F’dan il-kuntest, in-nisa u l-persuni li qegħdin irabbu t-tfal tagħhom waħidhom għandhom jingħataw attenzjoni partikolari. Fl-istess ħin ikun siewi wkoll li jissaħħu l-miżuri politiċi favur integrazzjoni bbilanċjata tal-immigranti. Il-KESE jista’ jikkontribwixxi b’mod attiv għal dawn l-istudji permezz tal-Osservatorju tas-Suq tax-Xogħol.

5. Strumenti

5.1 F’dawn l-aħħar snin, l-Unjoni Ewropea ħolqot standards legali minimi fl-oqsma tal-ugwaljanza bejn is-sessi u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni kif ukoll f’ċerti oqsma tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-kunsiderazzjoni kollettiva tad-drittijiet ta’ min iħaddem. Dawn l-istandards legali huma parti importanti mill-politika soċjali Ewropea. Għalkemm sar xi progress f’dan ir-rigward, għad hemm lok għal titjib.

5.2 Il-KESE jemmen li għandha tintuża l-firxa sħiħa ta’ strumenti soċjopolitiċi (dispożizzjonijiet legali, metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni, ftehim soċjali awtonomu) u li għal kull suġġett għandu jintuża l-iktar strument adattat. Fir-realtà ċerti oqsma għadhom mhux qed jiġu indirizzati fil-livell Ewropew, pereżempju l-ħlas estiż f’każ ta’ mard, id-definizzjoni tal-istatus tal-ħaddiem jew il-protezzjoni f’każ ta’ trasferiment. Oqsma oħra huma koperti parzjalment biss, bħar-rikonċiljazzjoni tal-ħajja familjali u professjonali u l-protezzjoni f’każ ta’ tkeċċija mix-xogħol.

5.3 Mingħajr dubju, huwa importanti li l-liġi nazzjonali tiġi applikata u li r-regoli legali jiġu implimentati. Il-KESE jaqbel mija fil-mija mal-Kummissjoni fuq dan il-punt. Huwa wkoll importanti li fl-applikazzjoni tal-istandards minimi, dawn jiġu kkunsidrati bħala standards li jwittu t-triq għal titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien u mhux bħala l-aħħar pass tal-iżvilupp. Applikazzjoni tajba teħtieġ strumenti effikaċi u adegwati u fuq kollox l-appoġġ tal-attivitajiet transkonfinali. Dan l-aħħar punt ħareġ fid-dieher fl-applikazzjoni u l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-ippustjar tal-ħaddiema (23). Appell għall-kooperazzjoni mhuwiex biżżejjed hawn. Hemm bżonn ta’ qafas legali vinkolanti għall-Ewropa kollha. B’rabta ma’ dan, jeħtieġ b’mod speċjali li t-tfassil ta’ miżuri effettivi għat-tisħiħ tal-kwistjonijiet transkonfinali jingħata prijorità għolja.

5.4 Id-djalogu soċjali interprofessjonali, settorjali u transkonfinali kien u għadu element kruċjali tal-mudell soċjali Ewropew fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE. Dawk li jħaddmu u t-trejdjunjins għandhom rwol importanti x’jaqdu sabiex jiġu indirizzati l-isfidi soċjopolitiċi, billi huma jmexxu l-progress ekonomiku u soċjali (24).

5.5 Id-djalogu mas-soċjetà ċivili, li għandu jiġi separat b’mod ċar mid-djalogu soċjali, ser jibqa’ jaqdi rwol fundamentali fil-ġejjieni. L-inklużjoni taċ-ċittadini kollha u l-organizzazzjonijiet tagħhom f’diversi livelli għall-ħolqien ta’ Ewropa soċjali ser tkun sfida mill-ikbar (25).

5.6 Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li l-potenzjal tal-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni għandu jintuża bis-sħiħ u li għandhom jiġu stabbiliti objettivi kemm kwantitattivi kif ukoll kwalitattivi għall-implimentazzjoni tiegħu. Il-KESE jenfasizza li l-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni għandu jkun iktar “preżenti lokalment” u għandu jiġi applikat b’mod bottom up sabiex jiżgura koordinazzjoni bejn l-imsieħba u l-miżuri politiċi (26). Il-KESE jirrakkomanda li l-Parlament Ewropew ikun involut iktar mill-qrib fil-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni. B’hekk tkun tista’ tittejjeb il-leġittimizzazzjoni demokratika tal-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni.

5.7 Il-KESE jilqa’ l-istabbiliment ta’ objettivi għall-benesseri taċ-ċittadini li jmorru lil hinn mill-indikatur PGD per capita li ġeneralment jintuża. Jemmen li dan jista’ jikkontribwixxi sabiex l-analiżi tal-prestazzjoni tal-ekonomiji nazzjonali ssir minn angolu li ma jkunx purament ekonomiku (27).

Brussell, l-14 ta’ Jannar 2009 Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI

(1) Ara “Expectations of European citizens regarding the social reality in 20 years' time”, Rapport ta’ analiżi, Mejju 2008, Punt 2.9; Flash Eurobarometer Series #227.

(2) COM(2008) 412 finali; il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — “Aġenda soċjali mġedda: Opportunitajiet, aċċess u solidarjetà fl-Ewropa tas-seklu 21”.

(3) Opinjoni tal-KESE dwar “Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid”, rapporteur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009), punt 4.1, p. 99.

(4) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali)”, rapporteur: is-Sur Janson, ĠU C 256, 27.10.2007; punt 1.4, p. 108.

(5) Ara l-pakkett ta’ miżuri propost mill-KESE biex iż-żgħażagħ jingħataw perspettivi għall-ġejjieni lil hinn mix-xogħol prekarju. Fl-abbozz ta’ opinjoni tal-CESE “L-impjieg tal-kategoriji ta’ prijorità”, Kapitolu 5: “Ġlieda effettiva kontra l-qgħad fost iż-żgħażagħ”, ĠU C 256, 27.10.2007, p. 93.

(6) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar it-tema “Il-Mikrokreditu”, rapporteur: is-Sur Pezzini, ĠU C 77, 31.3.2009, p. 23.

(7) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “L-ispirtu intraprenditorjali u l-Aġenda ta’ Lisbona”, rapporteur: is-Sinjura Sharma; korapporteur: is-Sur Olsson, ĠU C 44, 16.2.2008; punt 1.1, p. 84.

(8) Ara l-opinjoni CESE dwar “Linji gwida għall-impjiegi”, rapporteur: is-Sur Greif, ĠU C 162, 25.6.2008; punt 2.1, p. 92.

(9) Deċiżjoni Nru 1672/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ottubru 2006 li tistabbilixxi Programm Komunitarju għall-Impjiegi u għas-Solidarjetà Soċjali — Progress, ĠU L 315, 15.11.2006.

(10) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Aġenda soċjopolitika” tad-9.2.2005, COM(2005)33 finali.

(11) Proposta emendata ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2003/88/KE dwar ċerti aspetti tal-arranġament tal-ħin tax-xogħol. COM(2005) 246 finali.

(12) Proposta mmodifikata għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal temporanju (mhux disponibbli bil-Malti); COM(2002) 701 finali.

(13) Qorti Ewropea tal-Ġustizzja każ C-341/05: Laval un Partneri Ltd/Svenska Byggnadsarbetareförbundet (trejdjunjin Żvediża tal-bennejja).

(14) Qorti Ewropea tal-Ġustizzja każ C-438/05: International Transport Workers’ Federation et al./ Viking Line ABP et al.

(15) Qorti Ewropea tal-Ġustizzja każ C-346/06: avukat Dr. Dirk Rüffert fil-kwalità ta’ amministratur legali ta’ Objekt und Bauregie GmbH & Co. KG kontra l-Land ta’ Niedersachsen.

(16) L-emigrazzjoni minn pajjiż, b’mod speċjali ta’ persuni tal-iskola jew ta’ talent.

(17) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Suq uniku għall-Ewropa tas-seklu 21”, rapporteur: is-Sur Cassidy, korapporteur: is-Sur Hencks u s-Sur Cappellini, punti 1.13 u 1.15. ĠU C 77, 31.3.2009, p. 15).

(18) Ara “Expectations of European citizens regarding the social reality in 20 years' time”, Rapport ta’ analiżi, Mejju 2008, Punt 2.9; Flash Eurobarometer Series #227. Stħarriġ imwettaq mill-Gallup Organization Hungary fuq talba tad-Direttorat Ġenerali għall-Impjieg.

(19) COM(2008) 412 finali, punt 5.6.

(20) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għal reviżjoni tad-Direttiva 2003/88/KE dwar ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħinijiet tax-xogħol” (mhux disponibbli bil-Malti), rapporteur: is-Sinjura Engelen-Kefer; ĠU C 267, 27.10.2005, p. 16.

(21) Proposta għal reviżjoni tad-Direttiva 92/85/KEE tat-3 ta’ Ottubru 2008, COM(2008)600/4.

(22) Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa involuti f’attività b’kapaċità li fiha jaħdmu għal rashom li tirrevoka d-Direttiva 86/613/KEE, COM(2008)636 finali.

(23) Id-Direttiva 96/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1996 dwar l-impjieg ta’ ħaddiema fil-qafas tal-provvediment ta’ servizzi; ĠU L 018, 21.1.1997.

(24) Opinjoni tal-KESE tad-9.7.2008 dwar “Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid”, rapporteur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 99), punt 5.6.

(25) Opinjoni tal-KESE tad-9.7.2008 dwar “Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid”, rapporteur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 99), punt 5.7.

(26) Opinjoni tal-KESE tad-9.7.2008 dwar “Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid”, rapporteur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 99), punt 7.9.3.

(27) Opinjoni tal-KESE tad-9.7.2008 dwar “Programm ta’ Azzjoni Soċjali Ewropew ġdid”, rapporteur: is-Sur Olsson (ĠU C 27, 3.2.2009, p. 99), punt 7.9.2.