MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 165/1

Komunikazzjoni Interpretattiva dwar id-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol

(2017/C 165/01)

WERREJ

I. Introduzzjoni 4

A. Nilħqu l-isfidi ta' organizzazzjoni tax-xogħol li qiegħda tinbidel 4

B. Ġabra importanti ta' ġurisprudenza u proċess ta' rieżami komprensiv 5

C. Impenn imġedded sabiex jiġu appoġġati ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali 6

D. Ħarsa ġenerali lejn id-dispożizzjonijiet ewlenin 7

II. Il-bażi legali u l-għan tad-Direttiva 8

III. Kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 9

A. Kamp ta' applikazzjoni personali 9

1. Applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva għall-“ħaddiema” 9

2. Applikazzjoni tad-Direttiva fil-każ ta' kuntratti konkorrenti 10

B. Kamp ta' applikazzjoni materjali — is-setturi kkonċernati 11

1. Prinċipju: id-Direttiva tapplika għas-setturi kollha 11

2. Deroga: esklużjoni f'sitwazzjonijiet eċċezzjonali 12

3. Il-baħħara 12

4. Setturi u ħaddiema soġġetti għal leġiżlazzjoni speċifika 13

C. Kamp ta' applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet 14

1. X'inhu (jew x'mhux) kopert? 14

2. Dispożizzjonijiet minimi 14

3. Non-rigressjoni 15

IV. Definizzjonijiet 16

A. Ħin tax-xogħol u perjodi ta' serħan 16

1. Definizzjoni ta' ħin tax-xogħol u ta' perjodi ta' serħan 16

2. L-applikazzjoni tad-definizzjoni tad-Direttiva għal perjodi ta' ħin speċifiċi 18

B. Ħin ta' billejl u ħaddiema ta' billejl 20

C. Xogħol bix-shift u ħaddiem bix-shift 21

D. Ħaddiem mobbli 21

E. Xogħol offshore 22

F. Serħan adegwat 22

V. Perjodi minimi ta' serħan 23

A. Serħan ta' kuljum 23

B. Il-waqfiet ta' mistrieħ 24

1. Tul tal-waqfa ta' mistrieħ 24

2. Il-ħin meta tittieħed il-waqfa ta' mistrieħ 24

3. Kundizzjonijiet tal-waqfa ta' mistrieħ 24

4. Obbligi ta' traspożizzjoni fuq l-Istati Membri 25

C. Serħan ta' kull ġimgħa 25

1. Perjodu minimu ta' 35 siegħa ta' serħan mingħajr interruzzjoni kull ġimgħa 25

2. Perjodu ta' serħan f'kull perjodu ta' 7 ijiem (“serħan ta' kull ġimgħa”) 26

3. Serħan ta' kull ġimgħa fuq perjodu ta' referenza ta' 14-il jum 26

4. Perjodu mqassar ta' serħan ta' kull ġimgħa f'ċerti każijiet 26

VI. Ħin massimu ta' xogħol kull ġimgħa 27

A. Ħin massimu ta' xogħol kull ġimgħa 27

1. Liema ħin għandu jingħadd għall-ħin tax-xogħol massimu ta' kull ġimgħa 27

2. Massimu stabbilit għal 48 siegħa 28

3. Massimu mingħajr kundizzjonijiet 28

B. Il-massimu li jista' jiġi kkalkulat bħala medja 28

1. Kemm huwa twil il-perjodu ta' referenza? 28

2. X'ma huwiex inkluż fil-perjodu ta' referenza 28

3. X'jista' jiġi inkluż fil-perjodu ta' referenza 29

C. Dispożizzjoni b'effett dirett 29

VII. Leave annwali bil-ħlas 30

A. Id-dritt għal-leave annwali mħallas ta' kull ħaddiem 30

1. Leave bil-ħlas annwali minimu ta' 4 ġimgħat 31

2. Leave minimu għall-ħaddiema kollha, soġġett għall-ebda kundizzjoni 31

3. Ħlas matul il-leave annwali 33

4. Effett dirett tad-dritt għal-leave annwali bil-ħlas 33

B. Intitolament għal benefiċċju minflok il-leave annwali bil-ħlas 34

1. L-intitolament għal benefiċċji bħala kumpens 34

2. L-ammont tal-benefiċċju 35

3. Intitolament għal leave addizzjonali 35

C. L-interazzjoni bejn il-leave annwali bil-ħlas u tipi oħra ta' leave 35

1. Leave tal-maternità 36

2. Leave tal-ġenituri u tipi oħra ta' leave protetti mid-dritt tal-UE 36

3. Leave tal-mard 36

4. Tipi oħra ta' leave fuq livell nazzjonali 37

VIII. Xogħol ta' billejl, xogħol bix-shift u mudelli tax-xogħol 38

A. It-tul tax-xogħol ta' billejl 38

1. Il-limitu medju fuq ix-xogħol ta' billejl 38

2. Limitu massimu fuq ix-xogħol ta' billejl li jinvolvi perikli speċjali jew strapazz fiżiku jew mentali kbir 39

B. Eżamijiet tas-saħħa u t-trasferiment ta' ħaddiema ta' billejl għal xogħol ta' matul il-jum 40

1. Id-dritt tal-ħaddiema ta' billejl għal eżamijiet tas-saħħa 40

2. It-trasferiment ta' ħaddiema ta' billejl għal xogħol ta' matul il-jum għal raġunijiet ta' saħħa 41

C. Garanziji għax-xogħol ta' billejl 41

D. Notifika tal-użu regolari ta' ħaddiema ta' billejl 42

E. Protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa 42

F. Mudell tax-xogħol 43

IX. Derogi 43

A. Id-deroga għall-“ħaddiema awtonomi” 44

1. Il-kamp ta' applikazzjoni tad-deroga għall-“ħaddiema awtonomi” 44

2. Il-konsegwenzi tad-deroga għall-“ħaddiema awtonomi” 45

B. Derogi li jitolbu mistrieħ kumpensatorju ekwivalenti jew protezzjoni xierqa 46

1. Id-deroga għal “ċerti attivitajiet” skont l-Artikolu 17(3) 46

2. Id-deroga għax-xogħol bix-shift u x-xogħol imqassam 48

3. Id-deroga għas-setturi kollha permezz ta' ftehim kollettiv 48

4. Ir-rekwiżit ta' mistrieħ kumpensatorju ekwivalenti jew, b'mod eċċezzjonali, ta' protezzjoni xierqa 49

5. Derogi mill-perjodi ta' referenza 52

C. L-“esklużjoni fakultattiva” mill-ħin tax-xogħol massimu ta' kull ġimgħa 52

1. Rekwiżit ta' traspożizzjoni ta' din id-dispożizzjoni 53

2. Il-kundizzjonijiet marbuta 53

3. Konsegwenzi tal-“esklużjoni fakultattiva” 54

D. Deroga speċifika għall-ħaddiema mobbli u x-xogħol offshore 55

1. Ħaddiema mobbli 56

2. Ħaddiema offshore 56

E. Deroga speċifika għal ħaddiema abbord dgħajjes tas-sajd li jbaħħru f'ilmijiet miftuħa 56

X. Konklużjoni 58

I. INTRODUZZJONI

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol (1) (id-“Direttiva” jew id-“Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol”) hija element ewlieni tal-acquis tal-Unjoni Ewropea (l-“UE”). Din saret wieħed mill-pilastri ewlenin tad-dimensjoni soċjali tal-Ewropa. L-ewwel Direttiva tal-applikazzjoni ġenerali fil-qasam tal-ħin tax-xogħol kienet adottata kważi 25 sena ilu. (2)

Id-Direttiva tistabbilixxi d-drittijiet individwali għal kwalunkwe ħaddiem fl-UE u b'hekk tagħti espressjoni konkreta lill-Artikolu 31 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (il-“Karta”) li jirrikonoxxi bħala parti mil-“liġi primarja tal-UE” d-dritt ta' kull ħaddiem għal “kondizzjonijiet tax-xogħol li jirrispettaw is-saħħa, is-sigurtà u d-dinjità tiegħu” u għal “limitazzjoni ta' sigħat massimi tax-xogħol, għal perijodi ta' mistrieħ kuljum u fil-ġimgħa u għal perjodu annwali ta' leave imħallas”.

Fil-fatt, id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tistabbilixxi rekwiżiti minimi ta' saħħa u sigurtà għall-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol rigward il-perjodi ta' serħan ta' kuljum, il-waqfiet ta' mistrieħ, is-serħan ta' kull ġimgħa, il-ħin massimu tax-xogħol ta' kull ġimgħa, il-leave annwali u aspetti tax-xogħol ta' billejl, ix-xogħol bix-shift u l-mudelli tax-xogħol.

Bħala drittijiet iggarantiti mill-Karta, il-limitazzjoni tas-sigħat massimi tax-xogħol, il-perjodi ta' serħan ta' kuljum u ta' kull ġimgħa u l-leave annwali bil-ħlas huma soġġetti għall-Artikolu 52 tal-Karta li jipprovdi li: “Kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minn din il-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l-essenza ta' dawk id-drittijiet u l-libertajiet. Bla ħsara għall-prinċipju ta' proporzjonalità, jistgħu jsiru limitazzjonijiet f'dawk il-każijiet biss fejn ikun meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta' interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta' oħrajn.”.

A. Nilħqu l-isfidi ta' organizzazzjoni tax-xogħol li qiegħda tinbidel

Id-Direttiva nnifisha daħlet fis-seħħ aktar minn għoxrin sena ilu, f'soċjetà fejn, b'mod ġenerali, l-impjieg kien aktar stabbli u l-organizzazzjoni tax-xogħol aktar standardizzata fejn ġurnata tax-xogħol normali kienet mid-“9 sal-5”, u x-xogħol mobbli, ix-xogħol bix-shift jew ix-xogħol ta' billejl kienu l-eċċezzjoni aktar milli huma llum il-ġurnata.

Minn dak iż-żmien 'l hawn, rajna bidliet importanti fis-soċjetà u fl-ekonomija, fosthom żviluppi fl-ICT, bidliet fil-katini ta' valur globali, parteċipazzjoni akbar tan-nisa fis-suq tax-xogħol u sfidi demografiċi ġodda. Dan kellu impatt qawwi fuq id-dinja tax-xogħol. Matul is-snin, tfaċċaw forom ġodda ta' relazzjonijiet tal-impjiegi, b'żieda fl-impjiegi part-time u temporanji.

Il-ħaddiema qegħdin ifittxu dejjem aktar l-awtonomija, ħajja tax-xogħol aktar flessibbli kif ukoll il-benessri fuq il-post tax-xogħol. Mudelli kummerċjali ġodda fil-katini ta' valur globali, bi produzzjoni eżatt fil-ħin, jeħtieġu flessibbiltà akbar u xi drabi jwasslu għall-intensifikazzjoni tax-xogħol. B'riżultat ta' dan, l-ambjent tax-xogħol li qiegħed jinbidel u l-arranġamenti flessibbli tax-xogħol huma rikonoxxuti bħala l-ixprun ewlieni tal-bidliet fid-dinja tax-xogħol (3).

Id-diġitalizzazzjoni twassal għal frammentazzjoni akbar tax-xogħol, kemm fir-rigward tal-post kif ukoll tal-ħin. Madwar 30 % tal-persuni f'impjieg qegħdin jaħdmu f'aktar minn post wieħed, iżda 3 % biss qegħdin jagħmlu telexogħol mid-dar u 8 % huma esklussivament ħaddiema mobbli tal-ICT (4). Fl-istess ħin, it-teknoloġija diġitali qiegħda tiftaħ it-triq għal possibbiltajiet ġodda ta' monitoraġġ tal-ħin tax-xogħol.

B'mod parallel, il-kumpaniji jużaw arranġamenti ġodda għall-ħinijiet tax-xogħol, ħafna drabi żviluppati permezz ta' ftehimiet kollettivi, biex jirrispondu għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom (5). Il-forom ġodda ta' impjieg bħax-xogħol mobbli bbażat fuq l-ICT u l-portafolji ta' xogħlijiet joffru vantaġġi sinifikanti għall-impjegati biex jorganizzaw il-ħin tax-xogħol tagħhom b'mod flessibbli, filwaqt li fl-istess ħin jinvolvu perikli bħaż-żieda fil-ħin tax-xogħol (6) u impatti possibbli fuq is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kkonċernati (7). Arranġamenti bħal dawn huma possibbli billi d-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tistabbilixxi standards minimi u għandha l-għan li tevita l-impożizzjoni ta' limitazzjonijiet amministrattivi, finanzjarji u legali b'tali mod li jistgħu jimpedixxu l-ħolqien u l-iżvilupp ta' impriżi żgħar u ta' daqs medju skont il-Premessa 2 tagħha.

L-aspirazzjonijiet għal aktar flessibbiltà mill-impjegaturi, f'ekonomija globalizzata u kompetittiva ħafna 24/7, u mill-impjegati, li b'mod partikolari jfittxu bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-ħajja, iridu jiġu konċiljati mill-ġdid mar-riskji għas-saħħa u għas-sigurtà tal-ħaddiema f'termini tal-ħin tax-xogħol.

Dan huwa wieħed minn diversi elementi ttrattati fil-konsultazzjoni wiesgħa li l-Kummissjoni Ewropea bdiet fl-2016 mal-istituzzjonijiet tal-UE, mal-Istati Membri, mas-sħab soċjali, mas-soċjetà ċivili u maċ-ċittadini dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Ċivili.

Il-ħtieġa li jiġi assigurat ambjent tax-xogħol tajjeb għas-saħħa u sigur hija fil-qalba tal-proposta tal-Kummissjoni għall-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-konsultazzjoni wiesgħa dwar l-ewwel abbozz tal-Pilastru kkonfermat l-importanza ta' arranġamenti tal-ħin tax-xogħol adattati għall-forom ġodda tax-xogħol u li jippreservaw is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema.

B'mod partikolari, il-kontribuzzjonijiet fir-rigward ta' forom ġodda tax-xogħol, is-saħħa u s-sigurtà u l-ħin tax-xogħol għamlu referenza, fuq naħa waħda, għall-flessibbiltà meħtieġa mill-impjegaturi sabiex jirrispondu bil-forza tax-xogħol tagħhom għaċ-ċirkustanzi ekonomiċi li qegħdin jinbidlu u fuq in-naħa l-oħra, għall-ħtieġa li jiġu ppreservati s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema billi jiġi mħares id-dritt tagħhom għal ħin tax-xogħol raġonevoli. Il-ħtieġa li l-qafas legali u l-ftehimiet kollettivi bejn l-imsieħba soċjali jappoġġaw il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja u l-awtonomija fil-ġestjoni tal-ħin u l-arranġamenti tax-xogħol kienu kwistjonijiet rikorrenti oħra mqajma fit-tweġibiet.

Fl-Opinjoni tiegħu dwar it-tnedija ta' konsultazzjoni dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew enfasizza l-ħtieġa li karrieri itwal tax-xogħol ikunu akkumpanjati “minn approċċ ta' ċiklu tal-ħajja li jinkludi kundizzjonijiet tajbin tax-xogħol, inklużi politiki tas-saħħa u s-sigurtà u tal-ħin tax-xogħol” (8). Il-Parlament Ewropew, fir-Riżoluzzjoni tiegħu tad-19 ta' Jannar 2017, fakkar b'mod speċifiku wkoll li “d-dritt għal kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin għas-saħħa u sikuri jinvolvi wkoll il-protezzjoni kontra r-riskji fuq il-post tax-xogħol kif ukoll limitazzjonijiet dwar il-ħin tax-xogħol u d-dispożizzjonijiet dwar il-perjodi minimi ta' serħan u leave annwali” u “iħeġġeġ lill-Istati Membri jimplimentaw bis-sħiħ il-leġiżlazzjoni rilevanti” (9).

Barra minn hekk, il-ħtieġa ta' infurzar u implimentazzjoni aħjar tal-acquis eżistenti kienet suġġett rikorrenti fil-konsultazzjoni dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Bosta partijiet interessati semmew ukoll il-ħtieġa li jiżdied l-għarfien dwar id-drittijiet soċjali eżistenti u li tiġi appoġġata aħjar l-implimentazzjoni nazzjonali.

Din hija r-raġuni għaliex il-Kummissjoni qiegħda tippreżenta żewġ dokumenti: il-Komunikazzjoni Interpretattiva preżenti (il-“Komunikazzjoni”) u r-rapport ta' implimentazzjoni (10) previst fl-Artikolu 24 tad-Direttiva. L-ewwel wieħed għandu l-għan li jżid iċ-ċertezza u ċ-ċarezza legali, filwaqt li t-tieni wieħed janalizza s-sitwazzjoni attwali fir-rigward tat-traspożizzjoni tad-Direttiva. Flimkien, dawn id-dokumenti jikkondividu l-għan li jippermettu lill-Istati Membri jassiguraw implimentazzjoni aħjar tad-Direttiva sabiex ikun assigurat li dawn iwasslu riżultati aħjar għaċ-ċittadini, għan-negozji u għall-awtoritajiet pubbliċi.

Din l-inizjattiva dwar il-kjarifika u l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol (11) hija parti integrali mill-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u tikkorrispondi għall-objettivi tal-Kummissjoni fir-rigward ta' applikazzjoni, implimentazzjoni u infurzar effettivi kif ippreżentati fil-Komunikazzjoni “Id-Dritt tal-UE: Riżultati Aħjar permezz ta' Applikazzjoni Aħjar” (12).

B. Ġabra importanti ta' ġurisprudenza u proċess ta' rieżami komprensiv

Din l-inizjattiva hija aktar u aktar rilevanti fid-dawl tan-numru ta' interpretazzjonijiet li ngħataw mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (“il-Qorti”). Fil-fatt, mill-1993 lil hawn, aktar minn 50 sentenza u digriet tal-Qorti kellhom x'jaqsmu mad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol u interpretaw id-dispożizzjonijiet tagħha, inkluż il-kamp ta' applikazzjoni u l-limitazzjonijiet tal-flessibbiltà li tagħti.

Il-ġurisprudenza fuq din l-iskala toħloq diffikultà għall-Istati Membri, l-impjegati u l-impjegaturi, partijiet interessati oħra bħall-imsieħba soċjali jew l-ispettorati tax-xogħol u għaċ-ċittadini interessati biex jifhmu l-kontenut u l-firxa eżatti tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. Madankollu din il-ġurisprudenza hija fundamentali sabiex tiġi assigurata l-implimentazzjoni korretta tad-Direttiva billi l-fehim ħażin jew in-nuqqas ta' għarfien tal-aħħar żviluppi fil-ġurisprudenza jistgħu jwasslu għal kwistjonijiet ta' konformità u għal ilmenti jew litigazzjoni li jistgħu jiġu evitati.

Il-Komunikazzjoni preżenti ssegwi sensiela ta' tentattivi mingħajr suċċess mill-istituzzjonijiet tal-UE sabiex jirrieżaminaw id-Direttiva bejn l-2004 u l-2009 u hija wkoll il-qofol ta' proċess ta' rieżami komprensiv li twettaq matul dawn l-aħħar 7 snin.

Dan il-proċess ta' rieżami kien jinkludi konsultazzjoni f'żewġ stadji mas-Sħab Soċjali tal-UE fl-2010 kif ukoll konsultazzjoni pubblika u diversi studji esterni mwettqa fil-perjodu 2014-2015.

Fil-perjodu 2010-2012 ir-rieżami ġie sospiż minħabba n-negozjati bejn is-sħab soċjali transindustrijali, li kellhom l-għan li jirridisinjaw b'mod bilanċjat il-qafas legali fil-qasam tal-ħin tax-xogħol, u li ma kkonkludewx fi ftehim. Il-Kummissjoni reġgħet bdiet il-proċess ta' rieżami, li kien jinkludi konsultazzjoni pubblika, diversi studji esterni u l-valutazzjoni tal-għażliet għas-segwitu, fl-2013.

Meta jitqiesu l-elementi kollha li kienu inklużi f'dan il-proċess, waħda mill-konklużjonijiet tar-rieżami tal-Kummissjoni hija li d-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol għadha strument rilevanti. Id-diversi proċessi ta' konsultazzjoni wrew ukoll l-għarfien fost bosta partijiet interessati, tad-diffikultà biex wieħed jasal għal ftehim dwar Direttiva riveduta li tissodisfa l-pożizzjonijiet tal-partijiet kollha u li tippermetti riżultat bilanċjat.

Madankollu, ir-rieżami jikkonferma l-eżistenza ta' sfidi konkreti ħafna f'termini tal-implimentazzjoni tad-Direttiva minħabba l-mudelli tal-arranġamenti tax-xogħol li jevolvu kontinwament. Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol hija fil-fatt kumplessa sabiex tiġi implimentata minħabba n-nuqqas ta' ċarezza ta' xi wħud mid-dispożizzjonijiet tagħha, inklużi d-derogi tagħha, il-volum ta' ġurisprudenza diġà eżistenti u l-interazzjoni tat-test mal-bidliet kontinwi fid-dinja tax-xogħol.

C. Impenn imġedded sabiex jiġu appoġġati ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali

Għalhekk, f'konformità mal-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni “Riżultati Aħjar permezz ta' Applikazzjoni Aħjar” (13), din il-Komunikazzjoni għandha l-għan li tikkontribwixxi għal applikazzjoni, implimentazzjoni u infurzar effettivi tad-dritt eżistenti tal-UE u li tgħin lill-Istati Membri u lill-pubbliku jassiguraw li d-dritt tal-UE jiġi applikat b'mod effettiv.

L-għanijiet speċifiċi tagħha huma:

— li toffri ċertezza u ċarezza akbar lill-awtoritajiet nazzjonali dwar l-obbligi u l-flessibbiltajiet li hemm fid-Direttiva sabiex jitnaqqsu l-piżijiet u l-każijiet ta' ksur;

— li tgħin sabiex jiġu applikati aħjar id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva fil-kuntest ta' arranġamenti tax-xogħol ġodda u flessibbli;

— li tassigura l-infurzar effettiv tal-istandards minimi eżistenti tal-UE kontenuti fid-Direttiva u għalhekk tappoġġa protezzjoni aħjar tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kontra r-riskji assoċjati ma' sigħat tax-xogħol eċċessivi jew mhux xierqa u perjodi ta' serħan mhux adegwati, għall-benefiċċju tal-partijiet kollha.

Il-Komunikazzjoni għandha l-għan li ġġib ċarezza u ċertezza legali għall-Istati Membri u partijiet interessati involuti oħra meta japplikaw id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol u li tassisti lill-awtoritajiet nazzjonali, lill-prattikanti legali u lis-sħab soċjali fl-interpretazzjoni tagħha. Għal dan il-għan, hija tiġbor flimkien f'dokument wieħed id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva u l-ġurisprudenza tal-Qorti li interpretathom.

Barra minn hekk, il-Komunikazzjoni tippreżenta l-perspettiva tal-Kummissjoni dwar diversi aspetti. F'dan, il-Kummissjoni tibbaża kemm jista' jkun fuq il-ġurisprudenza eżistenti u tqis il-prinċipji ta' gwida għall-interpretazzjoni tad-dritt tal-UE: il-formulazzjoni (14), il-kuntest u l-għanijiet tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol (15). F'każijiet fejn dawn l-elementi ma jirreferux għal eżitu speċifiku, il-Kummissjoni tuża l-prinċipju in dubio pro libertate sabiex tagħti gwida dwar id-diskrepanzi possibbli fid-Direttiva u l-ġurisprudenza tagħha, waqt li żżomm f'moħħha l-għan tad-Direttiva biex ttejjeb is-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol.

Il-Kummissjoni temmen li l-gwida tagħha tista' tkun ta' rilevanza partikolari għall-Istati Membri billi, fir-rwol tagħha bħala gwardjana tat-Trattati, il-Kummissjoni għandha s-setgħa li timmonitorja l-implimentazzjoni tad-dritt tal-UE u eventwalment li tibda jew tagħlaq proċeduri ta' ksur abbażi tad-dispożizzjonijiet kollha tad-Direttiva, inklużi dawk fejn għadha ma ngħatat l-ebda deċiżjoni tal-Qorti. L-għoti ta' informazzjoni b'mod trasparenti lill-Istati Membri kollha dwar il-perspettiva tal-Kummissjoni dwar ċerti aspetti mhux ċari tad-Direttiva jista' jippermettilhom li jeħduhom inkonsiderazzjoni meta jkunu qegħdin ifasslu l-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom.

Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tenfasizza li l-Komunikazzjoni ma torbotx u ma għandhiex il-ħsieb li toħloq regoli ġodda. Il-kompetenza finali għall-interpretazzjoni tad-dritt tal-UE hija tal-Qorti li fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tat-Trattati tassigura li l-liġi tiġi osservata. Din hija r-raġuni għaliex l-aspetti addizzjonali li għalihom il-ġurisprudenza hija limitata jew ma teżistix u fejn il-Kummissjoni tippreżenta l-pożizzjoni tagħha huma identifikati b'mod ċar permezz ta' paragrafi inkwadrati minn bordura doppja vertikali.

D. Ħarsa ġenerali lejn id-dispożizzjonijiet ewlenin

Fir-rigward tal-kamp ta' applikazzjoni materjali tagħha, id-Direttiva tapplika għas-setturi kollha ta' attività, inklużi dawk li jittrattaw avvenimenti li, min-natura tagħhom stess, huma imprevedibbli, bħas-servizzi tat-tifi tan-nar jew is-servizzi tal-protezzjoni ċivili. Fil-fatt, il-Qorti sostniet li l-esklużjoni mill-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva kienet strettament limitata għal avvenimenti eċċezzjonali bħal “diżastri naturali jew teknoloġiċi, attakki, inċidenti serji jew avvenimenti simili” (16).

Rigward id-definizzjoni ta' ħin tax-xogħol, il-Qorti tat gwida speċifika b'mod partikolari fil-kawżi tagħha dwar SIMAP, Jaeger u Dellas (17). Hija sostniet li l-ħin li l-ħaddiema jagħmlu “on-call” għandu jitqies fit-totalità tiegħu bħala ħin tax-xogħol skont it-tifsira tad-Direttiva jekk dawn ikunu meħtieġa li jkunu preżenti fuq il-post tax-xogħol u li b'kuntrast, meta l-ħaddiema jridu jkunu f'pożizzjoni ta' kuntatt f'kull ħin iżda ma jkunux meħtieġa li jibqgħu f'post determinat mill-impjegatur, li jissejjaħ ukoll “ħin ta' standby”, huwa biss il-ħin marbut mal-forniment attwali tas-servizzi li jrid jitqies bħala ħin tax-xogħol.

Rigward id-dispożizzjonijiet ewlenin stabbiliti mid-Direttiva, il-Komunikazzjoni ssemmi l-ġurisprudenza rilevanti kif ukoll tikkjarifika d-diversi possibbiltajiet għall-applikazzjoni li joħorġu mit-test tad-Direttiva nnifisha.

B'mod importanti, id-Direttiva tistabbilixxi ħin massimu ta' xogħol kull ġimgħa ta' 48 siegħa. Minbarra li tenfasizza li l-“ħin tax-xogħol” kollu jrid jingħadd biex jiġi ddeterminat dan il-limitu, il-Komunikazzjoni tfakkar li dan il-limitu huwa medja li tista' tiġi kkalkulata fuq perjodu ta' referenza sa 4 xhur anki f'sitwazzjonijiet fejn ma japplikawx id-derogi.

Dwar il-leave annwali bil-ħlas, il-Komunikazzjoni tippreżenta l-ġurisprudenza estensiva tal-Qorti li tkopri diversi aspetti li jvarjaw mill-obbligu li l-ħaddiema jingħataw id-dritt li jittrasferixxu l-leave annwali bil-ħlas li ma jkunux ħadu meta ma jkunx kellhom l-opportunità li jeżerċitaw dak id-dritt, pereżempju minħabba leave tal-mard (18) għall-kjarifika li perjodi addizzjonali ta' leave annwali bil-ħlas mogħtija mill-Istati Membri, lil hinn mill-4 ġimgħat mitluba mid-Direttiva, jistgħu jkunu soġġetti għal kundizzjonijiet stabbiliti fil-liġi nazzjonali (19).

Fid-Direttiva huma disponibbli wkoll numru sinifikanti ta' derogi li jippermettu li jiġu akkomodati r-rekwiżiti speċifiċi ta' ċerti attivitajiet jew setturi filwaqt li jipproteġu lill-ħaddiema kontra l-effetti avversi kkawżati minn sigħat twal iżżejjed u mistrieħ inadegwat. Minħabba n-numru tagħhom u l-kundizzjonijiet differenti li huma soġġetti għalihom, huma jikkostitwixxu skema pjuttost kumplessa u l-Kummissjoni għalhekk tipprova tikkjarifika l-kundizzjonijiet għall-użu ta' dawn id-derogi kif ukoll id-dispożizzjonijiet u safejn huma permessi dawn id-derogi.

Pereżempju, id-deroga permessa għall-ħaddiema awtonomi la tapplika awtomatikament u lanqas hija limitata għat-tliet kategoriji ta' ħaddiema elenkati fl-artikolu relatat (eżekuttivi amministraturi jew persuni oħra b'poteri awtonomi ta' teħid ta' deċiżjonijiet; ħaddiema parti mill-familja u ħaddiema li juffiċċjaw f'ċerimonji reliġjużi fi knejjes u f'komunitajiet reliġjużi) iżda titlob li l-ħin tax-xogħol tal-ħaddiema kkonċernati ma jkunx imkejjel u/jew predeterminat fit-totalità tiegħu (20) jew li jkun jista' jiġi determinat mill-ħaddiema nfushom.

Barra minn hekk, fir-rigward tal-esklużjoni fakultattiva individwali mil-limitazzjoni tal-ħin tax-xogħol għal 48 siegħa fil-ġimgħa, il-Kummissjoni tfakkar li l-kunsens irid ikun individwali u ma jistax jiġi sostitwit b'kunsens mogħti mir-rappreżentanti ta' trejdjunjin pereżempju fil-kuntest ta' ftehim kollettiv (21) u li l-ħaddiema jridu jiġu protetti kontra kwalunkwe detriment, u mhux biss kontra tkeċċija meta ma jaqblux jew ma jibqgħux jaqblu ma' esklużjoni fakultattiva.

F'termini tal-format tagħha, il-Komunikazzjoni ssegwi safejn huwa possibbli l-ordni tal-kapitoli u l-artikoli tad-Direttiva. Madankollu, hija ma tittrattax l-Artikolu 17(5) dwar tobba waqt it-taħriġ u l-Artikoli 24, 25, 26 u 27 dwar ir-rapporti, ir-reviżjoni tal-operat tad-dispożizzjonijiet fir-rigward ta' ħaddiema abbord dgħajjes tas-sajd li jbaħħru f'ilmijiet miftuħa u ħaddiema kkonċernati bit-trasport tal-passiġġieri u t-tħassir. L-ewwel wieħed huwa eskluż minħabba li d-derogi skadew u tal-aħħar mhumiex ittrattati minħabba n-natura proċedurali tagħhom.

II. IL-BAŻI LEGALI U L-GĦAN TAD-DIRETTIVA

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol preċedenti tal-1993 (22) kienet ibbażata fuq l-Artikolu 118a tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. Dan ippermetta li jiġu adottati rekwiżiti minimi għall-implimentazzjoni gradwali sabiex “jinkoraġġixxu t-titjib, speċjalment fl-ambjent tax-xogħol, fir-rigward tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema”.

Bi tweġiba għal kontestazzjoni għall-użu ta' din il-bażi legali, il-Qorti kkonfermat li din kienet tinkludi l-fatturi kollha, fiżiċi jew mod ieħor, li jistgħu jaffettwaw is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema fl-ambjent tax-xogħol tagħhom, inklużi ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol. Id-Direttiva għalhekk kienet adottata b'mod korrett abbażi tiegħu (23).

B'riżultat ta' dan, id-Direttiva preżenti, li ħassret u ħadet post dik tal-1993, kienet adottata mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill abbażi tal-Artikolu 137(2) suċċessur tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea (24). Dan jippermetti l-adozzjoni ta' direttivi li jistabbilixxu rekwiżiti minimi bil-għan li jiġi mtejjeb b'mod partikolari l-ambjent tax-xogħol sabiex jiġu protetti s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema.

Ħlief għaż-żieda fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva u t-tneħħija tad-dispożizzjoni preċedenti li l-mistrieħ ta' kull ġimgħa għandu “inprinċipju, jinkludi l-Ħadd”, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol li tapplika bħalissa huma mfassla f'termini li huma essenzjalment identiċi għal dawk tad-Direttivi preċedenti tal-1993 u tal-2000 (25). Għal din ir-raġuni, l-iżviluppi ppreżentati fil-Komunikazzjoni jqisu, fejn ikun xieraq, it-tweġibiet mogħtija mill-Qorti għall-kwistjonijiet imsemmija fid-Direttivi preċedenti. Sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor, id-dispożizzjonijiet ippreżentati f'din il-Komunikazzjoni għalhekk huma meħuda mit-test attwalment applikabbli tad-Direttiva 2003/88/KE. Fejn meħtieġ, issir referenza għat-testi preċedenti (26).

F'konformità mal-bażi legali tagħha, l-għan tad-Direttiva kif stabbilit fl-Artikolu 1(1) u f'diversi premessi tagħha (27) huwa li tistabbilixxi “rekwiżiti minimi għas-sigurtà u s-saħħa fl-organizzazzazjoni tal-ħin tax-xogħol”.

Il-bażi legali u l-għan tad-Direttiva huma prinċipji gwida fl-interpretazzjoni tagħha min-naħa tal-Qorti u għalhekk iridu jiġu kkunsidrati. Barra minn hekk, f'konformità mal-Premessa 4 tad-Direttiva, li tgħid li “t-titjib tas-sigurtà, l-iġene u fis-saħħa tal-ħaddiema fil-post tax-xogħol huwa objettiv li m'għandux ikun subordinat sempliċement għal raġunijiet ekonomiċi”, il-Qorti rrifjutat li tikkunsidra l-konsegwenzi ekonomiċi u organizzattivi mqajma mill-Istati Membri dwar jekk il-ħin imqatta' “on-call” jikkwalifikax bħala ħin tax-xogħol (28).

III. KAMP TA' APPLIKAZZJONI TAD-DIRETTIVA

A. Kamp ta' applikazzjoni personali

1. Applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva għall-“ħaddiema”

Filwaqt li d-Direttiva ma tinkludix artikolu speċifiku li jistabbilixxi l-kamp ta' applikazzjoni personali tagħha, id-dispożizzjonijiet operattivi tagħha jirreferu għal “ħaddiem” (ħafna drabi għal “kwalunkwe ħaddiem” jew “kull ħaddiem”).

Dan il-kunċett ta' “ħaddiem” mhuwiex definit fid-Direttiva nnifisha. Id-dokument ta' akkumpanjament għall-proposta għad-Direttiva tal-1993 dwar il-Ħin tax-Xogħol (29) issuġġerixxa li tkun tapplika d-definizzjoni fid-Direttiva 89/391/KEE (30), jiġifieri “kwalunkwe persuna impjegata minn min iħaddem, inklużi dawk li jkunu għaddejjin minn taħriġ u apprentisti iżda iżda li jeskludi sefturi fid-djar”. Madankollu, il-Qorti dan irrifjutatu għar-raġuni li d-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol innifisha ma kienet tagħmel l-ebda referenza għal din id-dispożizzjoni tad-Direttiva 89/391/KEE. Hija eskludiet ukoll l-applikazzjoni ta' definizzjoni derivata mil-leġiżlazzjoni u/jew il-prattiċi nazzjonali (31).

Għall-kuntrarju, il-Qorti sostniet li dan il-kunċett ma setax jiġi interpretat b'mod differenti skont il-liġi tal-Istati Membri iżda kellu tifsira awtonoma speċifika għad-dritt tal-Unjoni Ewropea. Hija qieset li l-kunċett ta' ħaddiem ma setax jiġi interpretat b'mod restrittiv (32) u kkonkludiet li dan “għandu jiġi ddefinit skont kriterji oġġettivi li jikkaratterizzaw ir-relazzjoni ta' impjieg b'kunsiderazzjoni għad-drittijiet u għad-dmirijiet tal-persuni kkonċernati. Issa, il-karatteristika essenzjali tar-relazzjoni ta' impjieg hija, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li għal ċertu perijodu, persuna twettaq favur persuna oħra u taħt l-istruzzjonijiet tagħha, servizzi inkambju għal remunerazzjoni” (33). Il-Qorti b'hekk rabtet l-interpretazzjoni ta' “ħaddiem” għall-iskopijiet tad-Direttiva 2003/88/KE ma' dik stabbilita mill-ġurisprudenza fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiema kif stabbilit fl-Artikolu 45 tat-Trattat.

Il-Qorti ssostni li “fil-kuntest tal-klassifikazzjoni fir-rigward tal-kunċett ta' ħaddiem, li huwa l-kompitu tal-qorti nazzjonali, din tal-aħħar għandha tibbaża ruħha fuq kriterji oġġettivi u tevalwa b'mod globali ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża li tinsab quddiemha, relatati kemm mal-attivitajiet ikkonċernati kif ukoll mar-relazzjoni bejn il-partijiet inkwistjoni.” (34).

Madankollu, hija ħarġet gwida dwar l-applikazzjoni ta' dawn il-kriterji u stabbiliet li l-kategorija “ħaddiem” skont id-dritt tal-UE hija indipendenti minn dik nazzjonali (35). Pereżempju hija sostniet li l-impjegati f'korp irregolat bil-liġi pubblika jikkwalifikaw bħala “ħaddiema” irrispettivament mill-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil (36). Hija rraġunat ukoll li ħaddiema okkażjonali u staġjonali impjegati b'kuntratti ta' terminu fiss li mhumiex soġġetti għal ċerti dispożizzjonijiet tal-kodiċi nazzjonali tax-xogħol jaqgħu fi ħdan il-kamp ta' applikazzjoni tal-kunċett ta' “ħaddiema” (37). Il-Qorti ddeċidiet ukoll li l-kunċett ta' ħaddiem jista' jkopri persuna ammessa f'ċentru ta' riabilitazzjoni tax-xogħol, irrispettivament mil-livell ta' produttività tal-persuna, l-oriġini tal-fondi marbuta mar-remunerazzjoni jew l-ammont limitat ta' remunerazzjoni (38).

Ma huwiex l-istatus tal-persuna skont il-liġi nazzjonali li huwa deċiżiv għall-applikabbiltà tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol. Għall-kuntrarju, l-applikabbiltà tagħha se tiddependi fuq jekk il-persuna kkonċernata tikkwalifikax bħala “ħaddiem” skont id-definizzjoni ġurisprudenzjali tal-UE ta' ħaddiem. Dan huwa bbażat fuq aspetti tal-arranġamenti konkreti tax-xogħol tiegħu/tagħha, b'mod partikolari fuq jekk il-persuna twettaqx attivitajiet effettivi u ġenwini taħt id-direzzjoni u s-superviżjoni ta' persuna oħra u għal remunerazzjoni.

Dan min-naħa tiegħu jfisser li ċerti persuni kwalifikati bħala “persuni li jaħdmu għal rashom” skont il-liġi nazzjonali jistgħu xorta waħda jiġu kklassifikati bħala “ħaddiema” mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol (39). Il-Qorti fil-fatt sostniet li “l-kwalifika bħala “fornitur li jaħdem għal rasu”, fir-rigward tad-dritt nazzjonali, ma jeskludix li persuna għandha tiġi kkwalifikata bħala “ħaddiem”, fis-sens tad-dritt tal-Unjoni, jekk il-fatt li dan jaħdem għal rasu huwa biss fittizju, u b'hekk fir-realtà jaħbi relazzjoni ta' xogħol” (40). Il-Qorti semmiet l-elementi li ġejjin bħala indikaturi possibbli tal-kwalifika ta' “ħaddiem”: jekk il-persuna taġixxi taħt id-direzzjoni tal-impjegatur tagħha b'mod partikolari fir-rigward tal-libertà tagħha li tagħżel il-ħin, il-post u l-kontenut tax-xogħol tagħha (41), jekk il-persuna ma tikkondividix ir-riskji kummerċjali tal-impjegatur (42) u jekk hija tifforma parti integrali mill-impriża tal-impjegatur għat-tul ta' żmien ta' dik ir-relazzjoni (43).

Għalkemm sal-lum ma hemm l-ebda ġurisprudenza speċifika dwar is-sitwazzjoni tal-“voluntiera”, “persuni f'taħriġ” jew ta' persuni b'kuntratti ta' żero sigħat jew skont il-liġi ċivili fir-rigward tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol, l-istess valutazzjoni, fuq il-bażi tal-kriterji ppreżentati hawn fuq, tista' twassal biex individwi taħt kwalunkwe forma ta' relazzjonijiet kuntrattwali jiġu kklassifikati bħala “ħaddiema” u għalhekk ikunu koperti mid-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol.

2. Applikazzjoni tad-Direttiva fil-każ ta' kuntratti konkorrenti

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tistabbilixxi rekwiżiti minimi għall-“ħaddiema”. Madankollu, hija ma tindikax espliċitament jekk id-dispożizzjonijiet tagħha jistabbilixxux limiti f'każ ta' kuntratti konkorrenti ma' impjegatur wieħed jew aktar jew jekk dawn japplikawx għal kull relazzjoni ta' impjieg separatament. Il-Qorti għad ma kellhiex għalfejn tiddeċiedi dwar dan il-punt.

Kif indikat f'rapporti preċedenti (44), il-Kummissjoni tqis li, fid-dawl tal-objettiv tad-Direttiva li ttejjeb is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, il-limiti fuq il-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa u l-mistrieħ ta' kuljum u ta' kull ġimgħa għandhom safejn huwa possibbli japplikaw għal kull ħaddiem. B'kont meħud tal-ħtieġa li jiġi assigurat li l-objettiv tas-saħħa u s-sigurtà tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol jingħata effett sħiħ, il-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri għandha tipprovdi għal mekkaniżmi xierqa għall-monitoraġġ u l-infurzar.

Jista' jiġi rrimarkat ukoll li, f'konformità mal-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva ppreżentat hawn fuq, id-Direttiva ma tapplikax għal relazzjonijiet li fihom il-persuna ma tikkwalifikax bħala “ħaddiem” skont id-dritt tal-UE. Dan pereżempju jfisser li l-ħin tax-xogħol ta' “voluntiera” jew “persuni jaħdmu għal rashom” li ma jikkwalifikawx bħala “ħaddiema” mhuwiex kopert mid-Direttiva.

B. Kamp ta' applikazzjoni materjali — is-setturi kkonċernati

1. Prinċipju: id-Direttiva tapplika għas-setturi kollha

L-Artikolu 1 tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tistipula li: “[…] 3. Din id-Direttiva għandha tapplika għas-setturi kollha tal-attività, kemm pubblika u wkoll privata, fil-qofol tat-tifsira tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/391/KEE, mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 14, 17, 18 u 19 ta' din id-Direttiva. […]” L-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/391/KEE dwar l-introduzzjoni ta' miżuri sabiex jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq ix-xogħol li għalih issir referenza jistipula li: “1. Din id-Direttiva għandha tgħodd għas-setturi ta' attività kollha, kemm pubbliċi u kemm privati (industrijali, agrikoli, kummerċjali, amministrattivi, ta' servizz, edukattivi, kulturali, ta' serħan eċċ.). 2. Din id-Direttiva ma għandhiex tgħodd fejn karatteristiċi partikolari għal ċerti attivitajiet ta' servizzi pubbliċi speċifiċi, bħall-forzi armati jew il-pulizija, jew għal ċerti attivitajiet speċifiċi fis-servizzi tal-protezzjoni ċivili, b'mod inevitabbli jmorru kontra tagħha. F'dak il-każ, is-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema għandhom ikunu żgurati safejn ikun possibbli fid-dawl tal-għanijiet ta' din id-Direttiva.”

Skont il-ġurisprudenza stabbilita sewwa tal-Qorti, li tqis l-objettiv tad-Direttiva, jiġifieri li tinkoraġġixxi titjib fis-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol, u l-formulazzjoni tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 89/391/KEE, il-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol għandu jiġi interpretat b'mod wiesa' (45).

Minħabba f'hekk, l-esklużjoni mill-kamp ta' applikazzjoni stabbilit fl-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/391/KEE trid tiġi interpretata b'mod restrittiv (46) u b'tali mod li l-ambitu tagħha jkun limitat għal dak li jkun strettament neċessarju sabiex jiġu salvagwardjati l-interessi li hija tippermetti lill-Istati Membri li jipproteġu (47).

Fil-punti dwar il-fatti, il-Qorti ddeċidiet li din l-esklużjoni ma tapplikax għas-setturi ta' attività kkunsidrati fl-intier tagħhom. L-għan biss tagħha huwa li tassigura l-operat xieraq tas-servizzi essenzjali għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika, is-sigurtà u l-ordni f'każijiet, bħal katastrofi, li l-gravità u l-iskala tagħhom ikunu eċċezzjonali u li karatteristika tagħhom ikun il-fatt li jistgħu jesponu s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema għal riskju konsiderevoli u li, min-natura tagħhom, ma jipprestawx ruħhom għall-ippjanar fir-rigward tal-ħin tax-xogħol ta' timijiet ta' ħaddiema tal-emerġenza (48).

Il-Qorti stabbiliet li għalkemm ċerti servizzi jridu jittrattaw avvenimenti li, min-natura tagħhom stess, huma imprevedibbli, l-attivitajiet li jinvolvu f'kundizzjonijiet normali u li jikkorrispondu wkoll għad-dmirijiet speċifikament assenjati għal servizz ta' dak it-tip xorta waħda jistgħu jiġu organizzati bil-quddiem, inklużi s-sigħat tax-xogħol tal-persunal u l-prevenzjoni tar-riskji għas-sigurtà u/jew għas-saħħa (49).

Għaldaqstant, l-esklużjoni mill-kamp ta' applikazzjoni ma tiddependix fuq jekk il-ħaddiema jkunux jappartjenu għal wieħed mis-setturi msemmija fid-Direttiva 89/391/KEE. Iżda pjuttost tiddependi fuq in-natura speċifika ta' ċerti kompiti individwali mwettqa mill-impjegati f'dawk is-setturi. Fid-dawl tal-ħtieġa li tiġi assigurata protezzjoni effettiva tal-komunità, kompiti bħal dawn jiġġustifikaw eċċezzjoni għar-regoli stabbiliti f'dik id-Direttiva.

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol għalhekk tapplika għall-attivitajiet tal-forzi armati, il-pulizija, jew is-servizzi tal-protezzjoni ċivili. Tapplika wkoll għal attivitajiet speċifiċi oħra tas-servizz pubbliku sakemm dawn jitwettqu f'ċirkustanzi normali.

Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti ddeċidiet li d-Direttiva tapplika għall-attivitajiet ta' timijiet tal-kura primarja u għal persunal mediku u infermiera li jipprovdu servizzi f'timijiet tal-kura tas-saħħa primarja (50). Tapplika wkoll għal servizzi oħra li jirrispondu għal emerġenzi bħall-persunal mediku u infermiera f'timijiet tal-kura primarja u f'servizzi oħra li jittrattaw emerġenzi fuq barra (51), il-ħaddiema f'servizz mediku ta' emerġenza (52), il-forzi ta' intervent ta' ħaddiema tat-tifi tan-nar pubbliċi (53), il-pulizija muniċipali (54), jew il-persunal mhux ċivili ta' amministrazzjonijiet pubbliċi meta d-dmirijiet tagħhom jitwettqu f'ċirkustanzi normali (55).

2. Deroga: esklużjoni f'sitwazzjonijiet eċċezzjonali

L-esklużjoni mill-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva madankollu teżisti, u l-Qorti kkjarifikat li hija se tippermetti esklużjonijiet biss fil-każ ta' avvenimenti eċċezzjonali li fihom l-implimentazzjoni xierqa ta' miżuri mfassla sabiex jipproteġu l-popolazzjoni f'sitwazzjonijiet fejn il-komunità inġenerali tkun f'riskju serju titlob li l-persunal li jkun qiegħed jittratta sitwazzjoni ta' dak it-tip jagħti prijorità assoluta lill-objettiv ta' dawk il-miżuri sabiex dan ikun jista' jintlaħaq (56).

Dan ikun il-każ għal diżastri naturali jew teknoloġiċi, attakki, inċidenti serji jew avvenimenti simili, li l-gravità u l-iskala tagħhom jitolbu l-adozzjoni ta' miżuri indispensabbli għall-protezzjoni tal-ħajja, is-saħħa u s-sigurtà tal-komunità b'mod ġenerali, miżuri li l-implimentazzjoni xierqa tagħhom tkun ipperikolata kieku kellhom jiġu osservati r-regoli kollha stabbiliti fid-Direttivi 89/391 u 93/104 [id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol] (57).

L-esklużjoni interpretata mill-Qorti tirriżulta mill-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/391/KEE. Dan isostni li “Din id-Direttiva ma għandhiex tgħodd fejn karatteristiċi partikolari għal ċerti attivitajiet ta' servizzi pubbliċi speċifiċi, […] b'mod inevitabbli jmorru kontra tagħha” (enfasi tal-Kummissjoni).

Il-Kummissjoni tqis li l-fattur determinanti hawnhekk għandu jkun in-natura tal-attivitajiet tal-ħaddiema fit-twassil ta' “attivitajiet ta' servizz pubbliku” maħsuba sabiex jiddefendu l-ordni pubblika u s-sigurtà (58) pjuttost milli s-sempliċi eżistenza ta' impjegatur tas-settur pubbliku jew ta' intervent pubbliku fil-finanzjament jew l-organizzazzjoni tas-servizz rilevanti.

Għalkemm il-Qorti għadha ma ddeċidietx dwar dan il-punt, ma jidhirx ġustifikat fil-każ tal-avvenimenti eċċezzjonali msemmija hawn fuq li jiġu eżentati temporanjament biss il-ħaddiema tas-settur pubbliku u tibqa' mistennija konformità stretta mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva għall-ħaddiema tas-settur privat, pereżempju l-ħaddiema fi sptarijiet privati.

Fi kwalunkwe każ, il-Qorti enfasizzat li, anki fejn id-Direttiva ma tiġix applikata f'sitwazzjonijiet eċċezzjonali, hija titlob li l-awtoritajiet kompetenti jassiguraw is-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema ‘safejn ikun possibbli (59).

3. Il-baħħara

L-Artikolu 1(3) tad-Direttiva jistipula li: “[…] Din id-Direttiva m'għandhiex tapplika għal baħħara, kif definiti fid-Direttiva 1999/63/KE mingħajr preġudizju għall-Artikolu 2(8) ta' din id-Direttiva.[…]”

A contrario, din id-dispożizzjoni tfisser li d-Direttiva ġenerali dwar il-Ħin tax-Xogħol tapplika għal baħħara li mhumiex koperti mid-Direttiva tal-Kunsill 1999/63/KE (60).

Id-Direttiva tal-aħħar tistabbilixxi standards minimi għall-ħin tax-xogħol tal-baħħara. Skont il-Klawsola 1 tal-Anness għad-Direttiva 1999/63/KE, din tapplika għal “baħħara abbord kull vapur li jbaħħar, kemm jekk ikun propjetà pubblika u kemm jekk ikun propjetà privata, li jkun irreġistrat fit-territorju ta' kwalunkwe Stat Membru u li jkun involut f'ħidmiet marittimi kummerċjali.” u li l-baħħara huma definiti mill-Klawsola 2 bħala “kwalunkwe persuna li hija impjegata jew ingaġġata jew taħdem f'kwalunkwe kapaċità fuq bastiment li għalih japplika dan il-Ftehim”.

Konsegwentement, ħaddiema abbord bastimenti li ma jkunux normalment involuti f'“ħidmiet marittimi kummerċjali” ma jkunux koperti mid-Direttiva 1999/63/KE. Fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Artikolu 1(3) kif ippreżentata hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li dawn il-ħaddiema jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol.

4. Setturi u ħaddiema soġġetti għal leġiżlazzjoni speċifika

L-Artikolu 14 tad-Direttiva jistabbilixxi wkoll li: “Din id-Direttiva m'għandhiex tapplika meta strumenti oħrajn tal-Komunità jkun fihom ħtiġiet aktar speċifiċi li jirrigwardaw l-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol għal ċerti impjiegi jew attivitajiet tal-impjieg.”

Abbażi tal-istrumenti preżenti tal-Unjoni, id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol ma tapplikax fejn ikunu jeżistu rekwiżiti aktar speċifiċi. Dan huwa l-każ għal:

— Il-ħaddiema żgħażagħ

Id-Direttiva tal-Kunsill 94/33/KE tat-22 ta' Ġunju 1994 dwar il-protezzjoni taż-żgħażagħ fuq ix-xogħol (61).

— L-avjazzjoni ċivili

Id-Direttiva tal-Kunsill 2000/79/KE tas-27 Novembru 2000 dwar il-Ftehim Ewropew fuq l-Organizzazzjoni tal-Ħinijiet tax-Xogħol ta' Ħaddiema Mobbli fl-Avjazzjoni Ċivili konkluż mill-Assoċjazzjoni tal-Linji tal-Ajru Ewropej (AEA), il-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport (ETF), l-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kabini tal-Piloti (ECA), l-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Linji tal-Ajru Reġjonali (ERA) u l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tat-Trasportazzjoni bl-Arju (IACA) (62).

— It-trasport bit-triq

Id-Direttiva 2002/15/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Marzu 2002 dwar l-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol ta' ħaddiema li jwettqu attivitajiet mobbli tat-trasport fit-toroq (63) u r-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Marzu 2006 dwar l-armonizzazzjoni ta ċerta leġiżlazzjoni soċjali li għandha x'taqsam mat-trasport bit-triq u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85 u (KE) Nru 2135/98 u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85 (64).

— Il-ferroviji transfruntiera

Id-Direttiva tal-Kunsill 2005/47/KE tat-18 ta' Lulju 2005 dwar il-Ftehim bejn il-Komunità ta' Ferroviji Ewropej (CER) u l-Federazzjoni Ewropea għall-Ħaddiema tat-Trasport (ETF) dwar ċerti aspetti tal-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' ħaddiema mobbli assenjati għal servizzi transkonfini interoperabbli fis-settur tal-ferroviji (65).

— L-ilmijiet interni

Id-Direttiva tal-Kunsill 2014/112/UE tad-19 ta' Diċembru 2014 li timplimenta l-Ftehim Ewropew dwar ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol fit-trasport fl-ilmijiet navigabbli interni konkluż mill-Unjoni tan-Navigazzjoni Interna (EBU), l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Kaptani (ESO) u l-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport (ETF) (66).

B'mod simili għas-sitwazzjoni tal-baħħara, huwa meħtieġ li wieħed imur lura għall-kamp ta' applikazzjoni eżatt ta' dawn id-Direttivi billi, anki fis-setturi kkonċernati, xi ħaddiema jistgħu jiġu esklużi minnu u għalhekk jaqgħu taħt id-dispożizzjonijiet ġenerali tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol.

C. Kamp ta' applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet

1. X'inhu (jew x'mhux) kopert?

Kif indikat fl-Artikolu 1(2) tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol, hija tapplika għal: “[…] (a) il-perjodi minimi ta' serħan ta' kuljum, serħan ta' kull ġimgħa u leave annwali, għal waqfien u ħin tax-xogħol massimu ta' kull ġimgħa; u (b) ċerti aspetti tax-xogħol billejl, ix-xogħol bix-shift u t-tendenzi tax-xogħol.”

A contrario, dan ifisser li l-ħin tax-xogħol “statutorju” tal-ħaddiema, jiġifieri t-tul ta' żmien legali tal-ġimgħa tax-xogħol li 'l fuq minnu l-impjegaturi ħafna drabi jridu jħallsu s-sahra, mhuwiex regolat mid-Direttiva u huwa mħolli f'idejn l-Istati Membri filwaqt li jiġi rrispettat il-limitu massimu għall-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa stipulat fl-Artikolu 6 tad-Direttiva (Ara l-Kapitolu VI).

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol ma tittrattax ukoll il-kwistjoni tar-remunerazzjoni, inkluż il-livell tas-salarji u l-metodi tar-remunerazzjoni u d-diversi rati ta' ħlas li jistgħu jiġu stabbiliti fuq livell nazzjonali (67). Il-Qorti sostniet li dan kien ċar kemm mill-iskop kif ukoll mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. Din hija konsegwenza ċara wkoll tal-Artikolu 153(5) tat-Trattat dwar il-funzjonament tal-Unjoni Ewropea (68). L-unika eċċezzjoni għal dan il-prinċipju rikonoxxuta mill-Qorti hija dik tal-ħlas li jrid jiġi assigurat matul il-leave annwali tal-ħaddiema (ara l-Kapitolu VII).

2. Dispożizzjonijiet minimi

F'konformità mal-bażi legali tagħha, id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tistabbilixxi standards minimi fl-oqsma msemmija hawn fuq. Id-dispożizzjonijiet minimi tagħha għandhom l-għan li jipprovdu “xibka tas-sigurtà” għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kkonċernati (69). Dawn huma vinkolanti għall-Istati Membri, li huma obbligati jassiguraw it-traspożizzjoni ta' dawn l-istandards minimi fl-ordni ġuridiku nazzjonali tagħhom. Madankollu, il-karattru minimu tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva jfisser ukoll li dan ma jimpedix lill-Istati Membri milli japplikaw jew jintroduċu dispożizzjonijiet nazzjonali li jkunu aktar favorevoli għall-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema.

L-Artikolu 15 tad-Direttiva jirreferi speċifikament għal dan l-aspett: “Din id-Direttiva m'għandhiex taffettwa d-dritt tal-Istati Membri li japplikaw jew jintroduċu liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi aktar favorevoli għall-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà ta' ħaddiema jew li jiffaċilitaw jew jippermettu l-applikazzjoni ta' ftehim kollettiv jew ta' ftehim oħrajn konklużi bejn iż-żewġ naħat tal-industrija li huma aktar favorevoli għall-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema.”

Dan min-naħa tiegħu jfisser li, fejn il-ħaddiema jibbenefikaw minn protezzjoni addizzjonali skont il-liġi nazzjonali, huma l-Istati Membri li jridu jiddeċiedu dwar il-kundizzjonijiet u li l-interpretazzjonijiet tal-Qorti fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva ma japplikawx għad-dispożizzjonijiet aktar protettivi mogħtija fuq livell nazzjonali.

Fejn l-Istati Membri jużaw din l-għażla sabiex jimplimentaw jew japplikaw dispożizzjonijiet aktar protettivi, il-konformità mar-regoli stabbiliti mid-Direttiva trid tiġi aċċertata b'referenza biss għal-limiti stabbiliti minnha. Jibqa' l-obbligu tal-“Istati Membri li jiggarantixxu l-osservanza ta' kull rekwiżit minimu impost minn din id-Direttiva” (70).

3. Non-rigressjoni

Kif indikat hawn fuq, id-Direttiva tistabbilixxi dispożizzjonijiet minimi, li l-Istati Membri jridu jittrasponu fil-liġi nazzjonali.

Filwaqt li l-Istati Membri jgawdu grad ta' libertà fil-mod kif jittrasponu u jimplimentaw dawn id-dispożizzjonijiet, l-Artikolu 23 tad-Direttiva jistipula li: “Mingħajr preġudizzju għad-dritt ta' Stat Membru li jiżviluppa, fid-dawl ta' ċirkostanzi li jinbidlu, leġiżlattiva differenti, dispożizzjonijiet regolatorji jew kuntrattwali fil-qasam tal-ħin tax-xogħol, sakemm il-ħtiġiet minimi li hemm provvediment dwarhom f'din id-Direttiva jkun hemm konformità magħhom, l-implimentazzjoni ta' din id-Direttiva m'għandhiex tikkostitwixxi bażi valida għat-tnaqqis tal-livell ġenerali tal-protezzjoni mogħtija lill-ħaddiema.”

Filwaqt li l-Qorti ma kellhiex l-okkażjoni li tiddeċiedi dwar din id-dispożizzjoni f'termini tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol, hija ddeċidiet dwar dispożizzjoni simili inkluża fid-Direttiva dwar Xogħol għal Żmien Fiss (71), jiġifieri l-Klawżola 8(3), li tgħid li “L-implimentazzjoni ta' dan il-ftehim m'għandhiex tikkostitwixxi bażijiet validi għat-tnaqqis tal-livell ġenerali ta' protezzjoni mogħti lill-ħaddiema fil-qasam tal-ftehim”.

F'dan il-kuntest, il-Qorti ddeċidiet li din il-klawżola ma setgħetx tiġi interpretata b'mod restrittiv minħabba l-għan tal-Ftehim li jtejjeb il-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol tal-ħaddiema kkonċernati (72).

Il-Qorti identifikat ukoll żewġ kriterji li għandhom jiġu eżaminati fir-rigward ta' dik il-klawżola (73):

— l-eżistenza ta' tnaqqis fil-“livell ġenerali ta' protezzjoni” u

— il-fatt li dan it-tnaqqis irid ikun marbut mal-“implimentazzjoni” tal-Ftehim.

Filwaqt li l-Qorti sostniet li huma l-qrati nazzjonali li jridu jiddeċiedu dwar l-eżistenza ta' tnaqqis fil-protezzjoni tal-ħaddiema (74), hija madankollu qieset li, f'termini tal-ewwel kriterju, il-fatt li t-tnaqqis jirrigwarda l-“livell ġenerali ta' protezzjoni” kien ifisser li “huwa biss tnaqqis ta' daqs tali li jista' jaffettwa globalment il-leġiżlazzjoni nazzjonali […] li jista' jaqa' taħt” din id-dispożizzjoni (75).

Bħala t-tieni kriterju, il-Qorti kkunsidrat li l-konnessjoni mal-“implimentazzjoni tal-Ftehim” ma llimitat ruħha għat-traspożizzjoni oriġinali tad-Direttiva; iżda kopriet ukoll “kull miżura nazzjonali intiża sabiex tiggarantixxi li l-għan imfittex minnu jkun jista' jintlaħaq, inkluż fosthom dawk li, wara l-hekk imsejħa traspożizzjoni, jikkompletaw jew jemendaw ir-regoli nazzjonali diġà adottati” (76). Madankollu, hija kienet teskludi tnaqqis kopert minn testi ġustifikati mill-ħtieġa li jiġi inkoraġġit “għan ieħor distint ta' din l-[implimentazzjoni tal-Ftehim]” (77).

Il-Kummissjoni tqis li l-istess pożizzjoni tapplika għad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol, fid-dawl tal-għan tagħha li tipproteġi s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema u l-formulazzjoni simili tal-Artikolu 23 tagħha u l-Klawsola 8(3) tad-Direttiva dwar Xogħol għal Żmien Fiss. Dan ifisser li l-Artikolu 23 ma jistax jiġi interpretat b'mod restrittiv u li ż-żewġ kriterji ta' hawn fuq japplikaw għall-karatterizzazzjoni ta' tnaqqis fil-livell ġenerali ta' protezzjoni marbut mal-implimentazzjoni tad-Direttiva, li huwa pprojbit.

IV. DEFINIZZJONIJIET

A. Ħin tax-xogħol u perjodi ta' serħan

L-Artikolu 2 jiddefinixxi l-“ħin tax-xogħol” u l-“perjodu ta' serħan” għall-għanijiet tad-Direttiva: “Għall-għanijiet ta' din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: 1. “ħin tax-xogħol” ifisser kwalunkwe perjodu li matulu l-ħaddiem ikun għax-xogħol, għad-dispożizzjoni ta' min jimpjegah u jwettaq l-attivitajiet jew id-doveri tiegħu, b'konformità mal-liġijiet nazzjonali u/jew prattiċi; 2. “perjodu ta' serħan” ifisser kwalunkwe perjodu li ma jkunx il-ħin tax-xogħol;” Skont il-Premessa 5 tad-Direttiva, il-kunċett ta' “serħan” għandu jkun espress f'unitajiet ta' ħin, jiġifieri f'jiem, f'sigħat u/jew frazzjonijiet tagħhom.

1. Definizzjoni ta' ħin tax-xogħol u ta' perjodi ta' serħan

F'termini tal-formulazzjoni tad-Direttiva, il-Qorti ddeċidiet li fil-loġika tad-Direttiva, il-ħin tax-xogħol għandu jinftiehem b'kuntrast mal-perjodu ta' serħan, billi t-tnejn jeskludu lil xulxin (78) u li d-Direttiva ma tipprovdix għal kategorija intermedjarja bejn il-perjodi ta' xogħol u dawk ta' serħan (79).

Il-Qorti sostniet li l-kunċetti ta' “ħin tax-xogħol” u ta' “perjodi ta' serħan”“m'għandhomx jiġu interpretati skont ir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjonijiet differenti tal-Istati Membri, iżda li huma jikkostitwixxu kunċetti tad-dritt Komunitarju li jeħtieġ li jiġu definiti skont karatteristiċi oġġettivi, b'referenza għas-sistema u l-għan tal-imsemmija direttiva, intiża li tistabbilixxi rekwiżiti minimi biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol tal-ħaddiema. Fil-fatt, hija biss tali interpretazzjoni awtonoma li hija ta' natura li tassigura l-effett sħiħ ta' din id-direttiva kif ukoll applikazzjoni uniformi tal-imsemmija kunċetti fl-Istati Membri kollha” (80).

Dan ifisser ukoll li l-Istati Membri ma jistgħux jiddeċiedu b'mod unilaterali l-kamp ta' applikazzjoni ta' dawn il-kunċetti (81). Dan huwa korroborat ulterjorment mill-fatt li d-Direttiva ma tippermetti l-ebda deroga mill-Artikolu 2 tad-Direttiva (82), li jistabbilixxi, fost affarijiet oħra, id-definizzjonijiet ta' “ħin tax-xogħol” u ta' “perjodu ta' serħan”.

B'referenza għat-test tal-Artikolu 2(1) innifsu, il-ġurisprudenza tal-Qorti (83) u dokumenti storiċi (84), tliet kriterji kumulattivi jistabbilixxu jekk ċerti perjodi jitqisux bħala “ħin tax-xogħol”:

— il-ħaddiem ikun għax-xogħol

Dan l-ewwel kriterju huwa wieħed spazjali li jikkorrispondi għal kundizzjoni li “l-ħaddiem ikun għax-xogħol” jew li huwa/hija jkun/tkun “preżenti fil-post tax-xogħol tiegħu/tagħha”. Bl-Ingliż, din tammonta għal devjazzjoni żgħira mill-formulazzjoni eżatta tad-Direttiva. Din tista' tiġi spjegata minn differenza żgħira bejn il-verżjonijiet lingwistiċi differenti tad-Direttiva: bil-Franċiż hija tgħid “le travailleur est au travail” u bl-Ispanjol “el trabajador permanezca en el trabajo”, mhux “le travailleur travaille” jew “el trabajador trabaja”.

Billi hija neċessarja interpretazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet tal-liġi Ewropea, it-test tad-Direttiva jrid jiġi interpretat u applikat fid-dawl tal-verżjonijiet li jeżistu fil-lingwi uffiċjali l-oħra. Jekk ikun hemm diverġenza, id-dispożizzjoni trid tiġi interpretata b'referenza għall-għan u l-iskema ġenerali tar-regoli li tifforma parti minnhom (85).

Fil-każ tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol, tali interpretazzjoni wasslet lill-Qorti sabiex tqis il-kriterju ta' “il-ħaddiem ikun għax-xogħol” bħala wieħed spazjali relatat mal-ħtieġa li l-ħaddiem ikun “fil-post tax-xogħol” jew “f'post determinat mill-impjegatur tiegħu”. Dan kien interpretat b'mod ċar mill-Avukat Ġenerali Bot (86) u b'mod impliċitu mill-Qorti (87) li ripetutament irrimarkat li fattur deċiżiv fl-istabbiliment tal-“ħin tax-xogħol” huwa jekk il-ħaddiem ikunx meħtieġ li jkun fiżikament preżenti fil-post determinat mill-impjegatur (88).

Għandu jiġi nnotat li l-post determinat mill-impjegatur mhux bilfors ikun il-post tax-xogħol. Kif ippreżentat hawn taħt, il-Qorti sostniet ukoll li, f'ċerti każijiet, il-ħin tal-ivvjaġġar jista' jgħodd ukoll bħala ħin tax-xogħol billi l-ħin tax-xogħol ta' dawn il-ħaddiema ma jistax jiġi limitat għall-ħin li jqattgħu fil-bini tal-impjegatur tagħhom jew tal-klijenti bħal pereżempju fil-każ tal-ħaddiema mingħajr postijiet tax-xogħol fissi fil-kawża Tyco (89).

— il-ħaddiem ikun għad-dispożizzjoni tal-impjegatur

Dwar din il-kwistjoni, il-fattur deċiżiv huwa li l-ħaddiem ikun disponibbli sabiex jipprovdi servizzi immedjatament fil-każ ta' ħtieġa (88).

Dan huwa l-każ fejn il-ħaddiema jkunu legalment obbligati jobdu l-ordnijiet tal-impjegatur tagħhom u jwettqu l-attività tagħhom għal dak l-impjegatur. Min-naħa l-oħra, fejn il-ħaddiema jkunu jistgħu jiġġestixxu l-ħin tagħhom mingħajr limitazzjonijiet kbar u jsegwu l-interessi proprji tagħhom, dan jista' jipprova li l-perjodu taż-żmien inkwistjoni ma jikkostitwix ħin tax-xogħol (90).

— il-ħaddiem irid ikun qiegħed iwettaq l-attività jew id-dmirijiet tiegħu

F'termini ta' dan it-tielet kriterju, huwa importanti li jiġi rrimarkat li kemm l-intensità kif ukoll kwalunkwe nuqqas ta' kontinwità fl-attivitajiet imwettqa huma irrilevanti.

F'konformità mal-objettiv tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol li tassigura s-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema, il-Qorti ddeċidiet li, anki jekk l-attività attwalment imwettqa tvarja skont iċ-ċirkustanzi, il-fatt li [il-ħaddiema] huma obbligati li jkunu preżenti fil-post tax-xogħol sabiex jipprovdu s-servizzi professjonali tagħhom ifisser li huma jkunu qegħdin iwettqu d-dmirijiet tagħhom f'dak il-waqt (91). Il-Qorti fil-fatt enfasizzat li l-intensità tax-xogħol imwettaq mill-impjegat u l-output tiegħu/tagħha mhumiex fost il-karatteristiċi determinanti ta' “ħin tax-xogħol” skont it-tifsira tad-Direttiva (92) u li l-ħin ikkonċernat jista' jikkwalifika bħala ħin tax-xogħol indipendentement mill-fatt li […] l-persuna kkonċernata ma teżerċitax attività professjonali kontinwa (93).

Fejn il-qrati nazzjonali jiġu mitluba jiddeċiedu dwar jekk ħin jikkwalifikax bħala ħin tax-xogħol jew perjodu ta' serħan, huma jridu jillimitaw l-analiżi tagħhom għad-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali. Huma għandhom jeżaminaw il-kundizzjonijiet li japplikaw fil-prattika għall-ħin tax-xogħol tal-ħaddiem ikkonċernat (94).

Fl-aħħar nett, f'konformità mal-formulazzjoni tad-Direttiva u l-ġurisprudenza tal-Qorti, jekk perjodu ta' ħin ma jissodisfax dawn il-kriterji, dan irid jitqies bħala “perjodu ta' serħan”.

2. L-applikazzjoni tad-definizzjoni tad-Direttiva għal perjodi ta' ħin speċifiċi

a. Il-ħin on-call u standby

Is-sitwazzjoni fir-rigward tal-ħin “on-call” u “standby” irċeviet gwida speċifika mill-Qorti, b'mod partikolari fil-kawżi tagħha dwar SIMAP, Jaeger u Dellas, li kienu jirrigwardaw tobba f'timijiet tal-kura primarja u fl-isptar kif ukoll għalliem ta' persuni bi bżonnijiet speċjali fi stabbilimenti residenzjali għal żgħażagħ u adulti b'diżabilità (95).

F'dawk il-kawżi, il-Qorti sostniet li l-ħin li l-ħaddiema jkunu on-call għandu jitqies kollu kemm hu bħala ħin tax-xogħol skont it-tifsira tad-Direttiva jekk dawn ikunu meħtieġa li jkunu preżenti fil-post tax-xogħol. F'sitwazzjoni bħal din, il-ħaddiema kkonċernati huma meħtieġa li jkunu disponibbli sabiex jipprovdu s-servizzi tagħhom f'post determinat mill-impjegatur għat-tul sħiħ tal-perjodu. Il-ħaddiema huma soġġetti wkoll għal restrizzjonijiet ferm akbar billi jridu jibqgħu 'l bogħod mill-familja u l-ambjent soċjali tagħhom u għandhom anqas libertà li jiġġestixxu l-ħin li matulu ma jkunux meħtieġa s-servizzi professjonali tagħhom (96).

B'appoġġ għall-pożizzjoni tagħha, il-Qorti rrimarkat li l-esklużjoni tal-ħin on-call mill-ħin tax-xogħol jekk tkun meħtieġa l-preżenza fiżika timmina serjament l-objettiv li jiġu assigurati s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema billi dawn jingħataw perjodi minimi ta' serħan u pawsi adegwati (97).

Għandu jiġi nnotat li l-ħin on-call għandu l-istatus ta' “ħin tax-xogħol” irrispettivament minn jekk il-persuna fil-fatt taħdimx waqt il-perjodu on-call (98). Dan ifisser li jekk il-ħin on-call jinkludi l-inattività, din hija irrilevanti għall-istatus tiegħu bħala “ħin tax-xogħol” (99). Bl-istess mod, jekk tkun disponibbli kamra tal-mistrieħ għall-ħaddiema u huma jkunu jistgħu jistrieħu jew jorqdu matul il-perjodi meta ma jkunux meħtieġa s-servizzi tagħhom, dan ma jaffettwax l-istatus tal-ħin on-call bħala ħin tax-xogħol (100).

Dwar l-użu ta' sistemi ta' ekwivalenza li bihom jiġi stabbilit proporzjon għall-kontabilità tal-ħin on-call, il-Qorti ddeċidiet li jekk dawn is-sistemi ma jassigurawx il-konformità mar-rekwiżiti minimi kollha tas-sigurtà u s-saħħa, huma ma jkunux kompatibbli mad-Direttiva (101).

B'kuntrast, fejn il-ħaddiema jridu jkunu jistgħu jintlaħqu f'kull ħin iżda ma jkunux meħtieġa jibqgħu f'post determinat mill-impjegatur, huma jistgħu jiġġestixxu l-ħin tagħhom b'anqas restrizzjonijiet u jsegwu l-interessi tagħhom. F'sitwazzjonijiet bħal dawn, imsejħin ukoll “ħin ta' standby”, huwa biss il-ħin marbut mal-għoti propju tas-servizzi — inkluż il-ħin li jieħdu sabiex jivvjaġġaw sal-post fejn jiġu pprovduti dawn is-servizzi — li jrid jitqies bħala ħin tax-xogħol skont it-tifsira tad-Direttiva (102).

b. Il-ħin imqatta' minn ħaddiema mingħajr post tax-xogħol fiss biex jivvjaġġaw bejn l-ewwel u l-aħħar klijenti u d-djar tagħhom

Fil-kawża Tyco, il-Qorti ddeċidiet dwar jekk il-ħin tal-ivvjaġġar lejn l-ewwel u mingħand l-aħħar klijent mill-ħaddiema mingħajr post tax-xogħol fiss jikkwalifikax bħala “ħin tax-xogħol” (103).

Din il-kawża kienet tikkonċerna tekniċi impjegati sabiex jinstallaw u jagħmlu manutenzjoni fuq tagħmir tas-sigurtà f'diversi postijiet fi ħdan żona ġeografika assenjata lilhom. Huma kienu jivvjaġġaw mill-anqas darba fil-ġimgħa lejn l-uffiċċji ta' kumpanija loġistika tat-trasport biex jiġbru t-tagħmir meħtieġ għax-xogħol tagħhom. Fi ġranet oħra, huma kienu jivvjaġġaw direttament mid-djar tagħhom lejn il-postijiet fejn kellhom iwettqu l-attivitajiet tagħhom.

Il-Qorti qieset li t-tliet kriterji ta' “ħin tax-xogħol” kienu ssodisfati. L-ewwel, hija sostniet li l-vjaġġi tal-ħaddiema biex imorru għand il-klijenti indikati mill-impjegatur tagħhom kienu mezz neċessarju sabiex jipprovdu servizzi tekniċi lill-klijenti. Minħabba f'hekk, hija kkonkludiet li dawn il-perjodi jridu jitqiesu bħala perjodi li matulhom il-ħaddiema jwettqu l-attività jew id-dmirijiet tagħhom (104). It-tieni, f'termini tal-fatt li l-ħaddiema kkonċernati kienu jirċievu itinerarju għall-vjaġġi tagħhom u li ma setgħux jużaw il-ħin tagħhom b'mod liberu u jsegwu l-interessi tagħhom matul dak il-perjodu, il-Qorti sostniet li l-ħaddiema, anki matul dak il-ħin, kienu għad-dispożizzjoni tal-impjegatur tagħhom (105). It-tielet, il-Qorti kkonfermat li l-ħaddiema li jkunu qegħdin jivvjaġġaw lejn jew mingħand klijent u għalhekk ikunu qegħdin iwettqu d-dmirijiet tagħhom iridu jitqiesu wkoll li qegħdin jaħdmu waqt dawk il-vjaġġi. Minħabba li l-ivvjaġġar huwa parti integrali mill-fatt li wieħed ikun ħaddiem mingħajr post tax-xogħol fiss jew abitwali, il-post tax-xogħol ta' dawn il-ħaddiema ma jistax jiġi limitat għall-bini tal-klijenti tal-impjegatur tagħhom (106).

c. Perjodi ta' żmien oħra

Billi l-Qorti ddeċidiet biss dwar firxa limitata ta' perjodi li jikkwalifikaw bħala “ħin tax-xogħol”, il-Kummissjoni tqis li huwa neċessarju li tipprovdi gwida fir-rigward ta' tipi oħra ta' perjodi. Dan li ġej jispjega fil-qosor il-fehmiet tal-Kummissjoni dwar il-kunċett ta' “ħin tax-xogħol” f'termini ta' perjodi ta' żmien oħra.

— Vjaġġi bejn appuntamenti matul il-ġurnata tax-xogħol

Il-kwistjoni tal-vjaġġi bejn xogħlijiet differenti matul il-ġurnata tax-xogħol mhijiex ittrattata fis-sentenza Tyco. Dan minħabba li, fil-kawża inkwistjoni, dawn il-perjodi kienu diġà ngħaddu bħala parti mis-sigħat tax-xogħol ta' kuljum ikkalkulati mill-impjegatur (107).

Madankollu, fid-dawl ta' din id-deċiżjoni u skont il-fatti eżatti tal-każ li fuqhom tintalab deċiżjoni, il-Kummissjoni tqis li l-vjaġġi bejn xogħlijiet differenti matul il-ġurnata tax-xogħol jikkwalifikaw ukoll bħala ħin tax-xogħol. Dan ikun il-każ jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin:

— jekk il-vjaġġi kkonċernati jikkostitwixxu mezz neċessarju sabiex jiġu pprovduti s-servizzi lill-klijenti u għalhekk iridu jitqiesu bħala perjodi li matulhom il-ħaddiema jwettqu l-attività jew id-dmirijiet tagħhom;

— jekk matul dak il-ħin il-ħaddiema jkunu għad-dispożizzjoni tal-impjegatur tagħhom, li jfisser li huma jaġixxu fuq l-ordnijiet tal-impjegatur u ma jistgħux jużaw il-ħin tagħhom liberament sabiex isegwu l-interessi proprji tagħhom;

— jekk il-ħin li jqattgħu jivvjaġġaw jifforma parti integrali mix-xogħol tal-ħaddiema u l-post tax-xogħol ta' dawn il-ħaddiema għalhekk ma jistax jiġi limitat għall-bini tal-klijenti tal-impjegatur tagħhom;

— Vjaġġi irregolari tal-ħaddiema lejn post tax-xogħol differenti

Bl-istess raġunament bħal fil-każ tal-vjaġġi bejn appuntamenti differenti matul il-ġurnata tax-xogħol, jista' jitqies li, fid-dawl tal-kriterji hawn fuq imsemmija u l-objettiv tad-Direttiva li tipproteġi s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, il-vjaġġi tal-ħaddiema li, minflok ma jmorru fil-post tax-xogħol prinċipali tagħhom, imorru direttament għall-appuntamenti jew f'post tax-xogħol differenti fuq talba tal-impjegatur tagħhom, għandhom jitqiesu bħala ħin tax-xogħol. Fil-fatt, matul dawn il-perjodi, is-sitwazzjoni tal-ħaddiema tista' tiġi mxebbha ma' dik tal-ħaddiema fil-kawża Tyco billi huma jintbagħtu mill-impjegaturi tagħhom f'post differenti minn dak li fih is-soltu jwettqu x-xogħol tagħhom (108).

— Vjaġġi lejn u mill-post tax-xogħol

Rigward il-ħin tal-ivvjaġġar ta' kuljum lejn post tax-xogħol fiss, ma hemm l-ebda indikazzjoni li tali perjodi għandhom jitqiesu bħala “ħin tax-xogħol” għall-finijiet tad-Direttiva.

Il-ħaddiema b'post tax-xogħol fiss jistgħu jiddeterminaw id-distanza bejn id-dar u l-post tax-xogħol tagħhom u jistgħu jużaw u jorganizzaw il-ħin tagħhom liberament fit-triq tagħhom lejn u minn dak il-post tax-xogħol sabiex isegwu l-interessi proprji tagħhom. Is-sitwazzjoni għalhekk hija differenti minn dik tal-kawża Tyco, li fiha l-Qorti qieset li l-ħaddiema, li ma kellhomx post tax-xogħol fiss, kienu tilfu din l-abilità li jiddeterminaw liberament id-distanza bejn id-djar tagħhom u l-post normali tal-bidu u t-tmiem tal-ġurnata tax-xogħol tagħhom (109).

B. Ħin ta' billejl u ħaddiema ta' billejl

L-Artikolu 2(3) u (4) jistipula li: “3. ‘ħin ta' billejl’ ifisser kwalunkwe perjodu ta' mhux anqas minn seba' sigħat, kif definiti bil-liġi nazzjonali, u li għandu jinkludi, fi kwalunkwe każ, il-perjodu ta' bejn nofsillejl u l-5.00; 4. ‘ħaddiem ta' matul il-lejl’ tfisser: (a) minn naħa l-waħda, kwalunkwe ħaddiem, li, matul il-ħin tal-lejl, jaħdem mill-anqas tliet sigħat tal-ħin tax-xogħol ta' kuljum tiegħu bħala ħaġa normali; u (b) min-naħa l-oħra, kwalunkwe ħaddiem li aktarx li matul il-lejl iwettaq ċertu proporzjon tal-ħin annwali tax-xogħol tiegħu, kif definit b'għażla tal-Istati Membri kkonċernati: (i) bil-leġiżlazzjoni nazzjonali, b'segwiment ta' konsultazzjonijiet bejn iż-żewġ naħat tal-industrija; jew (ii) ftehim kollettiv jew ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-industrija fil-livell nazjonali jew reġjonali;”

Rigward id-definizzjoni ta' “ħin ta' billejl”, il-kontenut tagħha huwa simili għal dak użat għal “xogħol ta' billejl” fil-Konvenzjoni dwar ix-Xogħol ta' billejl tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (l-“ILO”) (110). Id-definizzjoni finalment maqbula għad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol timponi fuq kull Stat Membru l-obbligu li jiddefinixxi perjodu ta' 7 sigħat fil-liġi nazzjonali tiegħu li jikkostitwixxi l-“ħin ta' billejl”. Dan ifisser li kwalunkwe xogħol imwettaq matul dan il-perjodu, irrispettivament mit-tul tiegħu, jikkwalifika bħala xogħol ta' billejl.

Din id-definizzjoni hija kkumplimentata minn definizzjoni ta' “ħaddiem ta' billejl” li tistabbilixxi l-kriterji li ġejjin: (a) fejn il-ħaddiema jaħdmu mill-anqas 3 sigħat tal-ħin tax-xogħol ta' kuljum tagħhom matul il-ħin ta' billejl jew (b) fejn x'aktarx jaħdmu ċertu proporzjon tal-ħin tax-xogħol annwali tagħhom matul il-ħin ta' billejl.

Il-formulazzjoni bl-Ingliż tad-Direttiva tidher difettuża billi torbot il-kriterji (a) u (b) bil-konġunzjoni “u”, li timplika li dawn jistgħu jkunu kumulattivi. Fl-istess waqt, iż-żewġ paragrafi huma introdotti separatament bil-frażi “minn naħa l-waħda” u “min-naħa l-oħra”. Xi verżjonijiet lingwistiċi oħra ma jinkludux din il-konġunzjoni “u” (111), li jissuġġerixxi li l-kundizzjonijiet huma alternattivi. Dan it-tieni fehim jidher appoġġat mill-Qorti, li fis-sentenza tagħha fil-kawża SIMAP sostniet li l-Artikolu 2(4)(a) tad-Direttiva 93/104 jiddefinixxi ħaddiem ta' billejl bħala kull ħaddiem, li, tul il-ħin ta' billejl, jaħdem għall-inqas tliet sigħat tal-ġurnata tax-xogħol tiegħu bħala ħidma normali u li l-Artikolu 2(4)(b) jippermetti wkoll lil-leġiżlatur nazzjonali jew, fuq għażla tal-Istat Membru kkonċernat, iż-żewġ naħat tal-industrija fuq livell nazzjonali jew reġjonali li jittrattaw bħala ħaddiema ta' billejl ħaddiema oħra li jaħdmu matul il-ħin ta' billejl ċertu proporzjon tal-ħin tax-xogħol annwali tagħhom. (112).

Għalhekk, il-Kummissjoni tqis il-kriterji bħala alternattivi u li l-ħaddiema li jissodisfaw wieħed miż-żewġ kriterji jikkwalifikaw bħala “ħaddiema ta' billejl”.

Il-proposta oriġinali (113) kienet tgħid espliċitament li l-ħaddiema ta' billejl jistgħu jagħmlu shifts. Dan jikkonferma li l-kategoriji differenti ma kinux maħsuba sabiex waħda teskludi lill-oħra iżda li ħaddiem jista' jkun “ħaddiem bix-shift” fl-istess ħin li jkun “ħaddiem ta' billejl”. Filwaqt li l-Qorti ma approvatx b'mod ċar dan l-approċċ, hija ddeċidiet separatament u b'mod parallel fil-kawża tagħha dwar SIMAP li “tobba f'timijiet tal-kura primarja” jistgħu jitqiesu kemm bħala ħaddiema ta' billejl kif ukoll ħaddiema bix-shift. Dan impliċitament jirrikonoxxi li dawn il-ħaddiema jistgħu jkunu koperti miż-żewġ definizzjonijiet (114). F'sitwazzjoni bħal din, il-ħaddiema kkonċernati jibbenefikaw mill-miżuri protettivi kollha inerenti għall-kategoriji li għalihom ikunu jappartjenu.

C. Xogħol bix-shift u ħaddiem bix-shift

L-Artikolu 2(5) u (6) jistipula li: “5. ‘xogħol bix-shift’ ifisser kwalunkwe metodu tal-organizzazzjoni tax-xogħol bix-shift li permezz tagħha ħaddiema jkomplu wara xulxin fl-istess stazzjonijiet tax-xogħol skont ċerti tendenzi, inklużi t-tendenzi tar-rotazzjoni, u li jistgħu jkunu kontinwi jew mhux kontinwi, li jinvolvi għall-ħaddiema li jaħdmu f'ħinijiet differenti matul perjodu partikolari ta' jiem jew ġimgħat; 6. ‘ħaddiem bix-shift’ tfisser kwalunkwe ħaddiem li l-iskeda tax-xogħol tiegħu hija parti minn xogħol bix-shift;”

Id-definizzjonijiet ta' “xogħol bix-shift” u ta' “ħaddiem bix-shift” kienu soġġetti biss għal interpretazzjoni limitata ħafna mill-Qorti. Fis-sentenza tagħha fil-kawża SIMAP, il-Qorti sostniet li l-ħin tax-xogħol tat-tobba, organizzat sabiex il-ħaddiema jiġu assenjati suċċessivament għall-istess postijiet tax-xogħol fuq bażi rotazzjonali, jissodisfa r-rekwiżiti tad-definizzjoni ta' xogħol bix-shift (115). F'din il-kawża, il-ħaddiema, tobba fis-servizzi tas-saħħa pubblika, normalment kienu jaħdmu mit-8 ta' filgħodu sat-3 ta' waranofsinhar. Madankollu, huma kienu jwettqu wkoll perjodi on-call mit-3 ta' waranofsinhar sat-8 ta' filgħodu kull 11-il jum. Il-Qorti sostniet li dan il-ħin “on-call” fiċ-ċentru tas-saħħa jew il-ħin “standby” fejn il-ħaddiema riedu jkunu jistgħu jintlaħqu f'kull ħin kien jissodisfa d-definizzjoni ta' xogħol bix-shift fuq il-bażi li:

— il-ħaddiema kienu assenjati suċċessivament għall-istess postijiet tax-xogħol fuq bażi rotazzjonali;

— u li, anki jekk id-dmir jitwettaq f'intervalli regolari, it-tobba kkonċernati huma msejħa sabiex iwettqu x-xogħol tagħhom f'ħinijiet differenti fuq perjodu ta' ġranet jew ġimgħat partikolari.

F'dan il-każ, il-Qorti ma sostnietx li l-iskeda tax-xogħol “normali” tat-tobba kienet tammonta għal xogħol bix-shift, jista' jkun minħabba l-fatt li l-ħaddiema kienu jaħdmu fl-istess ħin u f'postijiet differenti (116).

Kif irrimarkat fit-test tad-definizzjoni, ix-“xogħol bix-shift” mhuwiex limitat għall-“mudell ta' rotazzjoni” magħruf sewwa li bih l-impjegati jaħdmu sett ta' sigħat għal perjodu u mbagħad jaqilbu għal sett differenti ta' sigħat ġeneralment organizzati bħala tliet perjodi ta' 8 sigħat f'ġurnata.

Fl-aħħar nett, kif indikat aktar 'il fuq, il-“ħaddiema bix-shift” jistgħu jkunu wkoll “ħaddiema ta' billejl”. Ħaddiem li jkun kopert b'aktar minn definizzjoni waħda jrid jibbenefika mill-miżuri ta' protezzjoni marbuta ma' kull waħda minnhom.

D. Ħaddiem mobbli

L-Artikolu 2(7) jistabbilixxi li: “7. ‘ħaddiem mobbli’ jfisser kwalunkwe ħaddiem impjegat bħala membru ta' persunal tal-ivvjaġġar jew tat-titjir minn impriża li topera servizzi tat-trasport għall-passiġġieri jew il-merkanzija bit-triq, bl-ajru jew b'kanali tal-ilma interni;”

Id-distinzjoni bejn persunal mobbli u persunal mhux mobbli għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol kienet waħda mill-aspetti diskussi fil-preparazzjoni tad-Direttiva 2000/34/KE u introdotti fiha (117).

Skont id-Direttiva 93/104/KE, kienu jeżistu dubji dwar jekk l-esklużjoni ta' ċerti setturi kellhiex tiġi applikata jew le għall-ħaddiema kollha f'dawn is-setturi jew għal dawk biss li kienu soġġetti għal obbligi speċifiċi ta' mobilità (118). Id-Direttiva emendatorja għalhekk kellha l-għan li tistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet speċifiċi għall-persunal mobbli filwaqt li tiggarantixxi li l-persunal mhux mobbli f'setturi b'ħaddiema mobbli jibbenefikaw minn organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ġenerali.

Skont it-test ta' din id-Direttiva, il-kwalifika bħala “ħaddiema mobbli” hija limitata għal ħaddiema li fl-istess ħin:

— ikunu parti minn persunal tal-ivvjaġġar jew tat-titjir;

— jaħdmu għal impriża li topera servizzi tat-trasport għall-passiġġieri jew għall-merkanzija;

— jaħdmu fis-settur tat-trasport bit-triq, bl-ajru jew b'kanali tal-ilma interni.

It-tifsira tat-terminu “ħaddiema mobbli” hija speċifika għal din id-Direttiva u hija marbuta b'mod intrinsiku mal-kriterju tal-“ivvjaġġar jew titjir”. Għandha l-għan li tqis il-kundizzjonijiet tax-xogħol distintivi u l-karatteristiċi partikolari tal-attivitajiet tal-ħaddiema kkonċernati (eż. jaħdmu u jgħixu fil-post tax-xogħol għal ċerti perjodi, prinċipalment bħala parti minn attivitajiet transfruntiera). Din hija differenti minn ħaddiema mobbli fis-sens ta' ħaddiema stazzjonati, migranti jew transfruntiera. Tfisser ukoll li mhux il-ħaddiema kollha li “jivvjaġġaw” jew “itiru” jikkwalifikaw bħala “ħaddiema mobbli”.

Din id-definizzjoni tad-Direttiva 2003/88/KE hija marbuta mad-deroga introdotta mill-Artikolu 20 ta' din id-Direttiva għall-ħaddiema mobbli (ara aktar 'l isfel taħt il-punt IX.D.1).

Madankollu, kif indikat taħt il-punt III.B.4 hawn fuq, huma biss il-ħaddiema mobbli mhux koperti b'leġiżlazzjoni speċifika dwar it-trasport li jaqgħu taħt din id-Direttiva u d-derogi tagħha.

E. Xogħol offshore

L-Artikolu 2(8) jiddikjara li: “8. ‘xogħol offshore’ ifisser xogħol imwettaq primarjament fuq jew minn installazzjonijiet offshore (inklużi r-riggijiet tat-tħaffir), direttament jew indirettament konnessi mal-esplorazzjoni, l-estrazzjoni jew l-esplojtazzjoni ta' riżorsi minerali, inklużi l-idrokarburi, u għadis b'konnessjoni ma' attivitajiet bħal dawn, sewwa jekk imwettqa minn installazzjoni offshore jew minn vapur;”

Sal-lum, ma tidher li qamet l-ebda kwistjoni speċifika għal din id-definizzjoni u ma hemm l-ebda ġurisprudenza tal-Qorti.

F. Serħan adegwat

L-Artikolu 2(9) jistipula li “9. ‘serħan adegwat’ ifisser li l-ħaddiema jkollhom perjodi regolari ta' serħan, li t-tul tagħhom huwa espress f'unitajiet ta' ħin u li huma suffiċjentement twal u kontinwi li jassiguraw li, bħala riżultat ta' għajja jew tendenzi oħrajn irregolari tax-xogħol, li ma joħolqux xi korriment għalihom, għal ħaddiema sħabhom jew għal oħrajn u li ma jkunux ta' ħsara għal saħħithom, la f'terminu qasir u lanqas f'terminu fit-tul.”

Il-kunċett ta' serħan adegwat jissemma kemm fil-Premessa 5 tad-Direttiva li tgħid li “Il-ħaddiema kollha għandu jkollhom perjodi adegwati ta' serħan” kif ukoll fl-Artikoli 20 u 21 li jistabbilixxu derogi għall-ħaddiema mobbli u offshore kif ukoll għall-ħaddiema abbord dgħajjes tas-sajd li jbaħħru f'ilmijiet miftuħa. Dan għalhekk jintuża fir-rigward ta' ħaddiema li mhumiex koperti mid-dispożizzjonijiet dwar il-perjodi ta' serħan stabbiliti fl-Artikoli 3-5. Dawn id-dispożizzjonijiet speċifiċi ta' deroga jgħidu li tali ħaddiema huma intitolati għal “serħan adegwat” bħala livell minimu ta' protezzjoni (119).

Fin-nuqqas ta' limiti numeriċi u n-nuqqas ta' ġurisprudenza dwar dan il-kunċett, il-Kummissjoni tqis li l-kunċett ta' “serħan adegwat” irid jiġi eżaminat fid-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi li fihom jiġi applikat. B'mod partikolari jridu jiġu kkunsidrati l-ispeċifiċitajiet marbuta mal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tat-tliet tipi ta' ħaddiema kkonċernati: mobbli, offshore u ħaddiema abbord dgħajjes tas-sajd li jbaħħru f'ilmijiet miftuħa.

V. PERJODI MINIMI TA' SERĦAN

Id-dritt tal-ħaddiema għal perjodi minimi ta' serħan kuljum u kull ġimgħa huwa mnaqqax fl-Artikolu 31(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

Il-premessa 5 tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tikkonferma l-importanza ta' dawn il-perjodi ta' serħan u tiddikjara li “Il-ħaddiema kollha għandu jkollhom perjodi adegwati ta' serħan. Il-kunċett ta' “serħan” għandu jkun espress f'unitajiet ta' ħin, i.e. f'jiem, f'sigħat u/jew frazzjonijiet tagħhom. Il-ħaddiema tal-Komunità għandhom ikunu mogħtija l-perjodi minimi ta' serħan ta' kuljum, ta' kull ġimgħa u annwali u waqfien adegwati. […]”

Fid-Direttiva, huma definiti tliet tipi ta' perjodi ta' serħan: serħan ta' kuljum (l-Artikolu 3), waqfiet ta' mistrieħ (l-Artikolu 4) u serħan ta' kull ġimgħa (l-Artikolu 5). L-Artikolu 7 jipprovdi wkoll għal perjodu ta' leave annwali bil-ħlas, li oriġinarjament kien imsejjaħ “serħan annwali” (120) u huwa diskuss aktar fil-Kapitolu VII.

Irid jingħad li jeżistu derogi għal dawn id-dispożizzjonijiet u li l-kundizzjonijiet għall-użu tagħhom u l-miżuri ta' protezzjoni marbuta magħhom huma spjegati fil-Kapitolu IX.

A. Serħan ta' kuljum

L-Artikolu 3 jistipula li: “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li kull ħaddiem ikun intitolat għal perjodu minimu ta' serħan kuljum ta' 11-il siegħa konsekuttivi f'perjodu ta' 24 siegħa.”

Ir-rekwiżit li kull ħaddiem jingħata 11-il siegħa konsekuttiva ta' mistrieħ huwa standard minimu u ħafna drabi jiġu pprovduti dispożizzjonijiet aktar protettivi mil-liġi nazzjonali li tittrasponi d-Direttiva, pereżempju li jagħtu lill-ħaddiema perjodu itwal ta' mistrieħ kuljum jew li jistabbilixxu ħin massimu ta' xogħol ta' kull jum. Il-Kummissjoni qisitu bħala “xibka tas-sigurtà” għas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema kkonċernati (120), li kienet tqis ukoll ir-rekwiżiti ekonomiċi u ċ-ċikli tax-xogħol bix-shift (120).

Il-11-il siegħa ta' serħan ta' kuljum iridu jkunu konsekuttivi. Dan ifisser li l-ħaddiema ma għandhomx jiġu interrotti fil-perjodu ta' serħan tagħhom sakemm l-Istat Membru ma jkunx ipprovda mod ieħor skont id-derogi permessi (ara l-Kapitolu IX).

Il-ħaddiema jridu jirċievu perjodu wieħed ta' serħan ta' kuljum għal kull perjodu ta' 24 siegħa. Madankollu, id-Direttiva ma tiddefinix dan il-perjodu bħala jum tal-kalendarju. Approċċ bħal dan de facto jammonta għall-impożizzjoni ta' skeda tax-xogħol li ma taqbilx mal-perjodi tax-xogħol normali (121).

Madankollu, billi tistabbilixxi qafas ta' perjodi ta' 24 siegħa, id-Direttiva timponi ċerta regolarità fil-perjodi ta' serħan ta' kuljum. F'dan ir-rigward, il-Qorti ddeċidiet li “sabiex tkun żgurata protezzjoni effettiva tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiem, għandu, bħala regola ġenerali, ikun previst li perijodu ta' xogħol jalterna b'mod regolari ma' perijodu ta' mistrieħ” (122). L-iskop tas-serħan ta' kuljum huwa li jippermetti lill-ħaddiema li jitilqu mill-ambjent tax-xogħol tagħhom għal numru ta' sigħat. Dawn iridu jkunu konsekuttivi u “isegwu direttament perijodu ta' xogħol, sabiex jippermettulu jirrilassa u jelimina l-għeja kkaġunata mit-twettiq tad-dmirijiet tiegħu” (122).

Dan ifisser li fejn ma jkunx hemm deroga, il-ħin tax-xogħol konsekuttiv ikun limitat għal 13-il siegħa (li minnhom trid titnaqqas il-waqfa ta' mistrieħ ippreżentata hawn taħt) u jrid ikun segwit minn tal-anqas 11-il siegħa konsekuttivi ta' mistrieħ. Skont id-dispożizzjonijiet “normali” tad-Direttiva, il-ħaddiema ma jistgħux iwettqu xogħol għal aktar minn 13-il siegħa konsekuttivi billi dan imur kontra l-għan ta' din id-dispożizzjoni. Reġimi bħal dawn għalhekk huma permessi biss skont il-kundizzjonijiet dettaljati fil-Kapitolu IX.

B. Il-waqfiet ta' mistrieħ

L-Artikolu 4 jistipula li: “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, meta l-jum tax-xogħol ikun itwal min sitt sigħat, li kull ħaddiem ikun intitolat għal waqfien ta' serħan, li d-dettalji tiegħu, inkluż it-tul ta' żmien u t-terminu li fuqhom jingħata, ikunu stabbiliti fi ftehim kollettiv jew ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-industrija jew, f'nuqqas ta' dan, b'leġiżlazzjoni nazzjonali.”

L-Artikolu 4 jintitola lill-ħaddiema għal waqfa ta' mistrieħ jekk il-ġurnata tax-xogħol tagħhom tkun itwal minn 6 sigħat. Madankollu, hija tħalli d-definizzjoni tat-tul u t-termini tagħha għall-ftehimiet kollettivi jew il-leġiżlazzjoni nazzjonali.

1. Tul tal-waqfa ta' mistrieħ

Il-premessa 5 tad-Direttiva tgħid li l-perjodi ta' serħan, li jinkludu l-waqfiet ta' mistrieħ, iridu jkunu espressi f'unitajiet ta' ħin, jiġifieri f'jiem, f'sigħat u/jew frazzjonijiet tagħhom, u li l-ħaddiema jridu jingħataw “waqfien adegwati” (123).

Il-Kummissjoni għalhekk tqis li l-waqfiet ta' mistrieħ li l-ħaddiema jridu jkunu intitolati għalihom iridu jkunu definiti b'mod ċar f'unitajiet ta' ħin u li, għalkemm it-tul tal-waqfa ta' mistrieħ irid ikun definit bi ftehim kollettiv jew mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, waqfiet ta' mistrieħ qosra żżejjed imorru kontra d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva.

2. Il-ħin meta tittieħed il-waqfa ta' mistrieħ

Bl-istess mod, għalkemm id-Direttiva tħalliha f'idejn il-ftehimiet kollettivi jew il-leġiżlazzjoni sabiex jiddefinixxu t-termini kif tingħata l-waqfa ta' mistrieħ, il-waqfa ta' mistrieħ għandha effettivament tippermetti lill-ħaddiema li jistrieħu matul il-jum tax-xogħol tagħhom meta dan tal-aħħar ikun itwal minn 6 sigħat. Il-ħin tagħha għalhekk għandu jiġi addattat għall-iskeda tal-ħaddiema u hija għandha sseħħ mhux aktar tard milli wara 6 sigħat.

3. Kundizzjonijiet tal-waqfa ta' mistrieħ

Il-“waqfa ta' mistrieħ” li l-ħaddiema huma intitolati għaliha skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva għandha tikkostitwixxi “perjodu ta' serħan” kif jidher ċar kemm mill-inklużjoni tagħha fil-Premessa 5 kif ukoll fit-titolu tal-kapitolu “Perjodi minimi ta' serħan” li fih hija mdaħħla.

Fid-dawl tad-definizzjonijiet ta' “ħin tax-xogħol” u “perjodu ta' serħan”, dan ifisser li l-ħaddiema ma għandhomx ikunu obbligati jibqgħu fl-istazzjonijiet tax-xogħol tagħhom, għad-dispożizzjoni tal-impjegatur jew iwettqu l-attività jew id-dmirijiet tagħhom. Waqfiet ta' mistrieħ fejn il-ħaddiema jitħallew jiġġestixxu l-ħin tagħhom mingħajr restrizzjonijiet kbar u li jsegwu l-interessi proprji tagħhom, ma jikkostitwux ħin tax-xogħol (124). Il-waqfiet ta' mistrieħ għalhekk ma għandhomx għalfejn jingħaddu bħala “ħin tax-xogħol” billi huma jikkostitwixxu “perjodi ta' serħan”. Il-liġi nazzjonali madankollu tista' tvarja billi, kif enfasizzat aktar 'il fuq, l-Istati Membri jistgħu japplikaw dispożizzjonijiet li jkunu aktar favorevoli għall-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, pereżempju billi jgħoddu l-waqfiet ta' mistrieħ matul ġurnata tax-xogħol bħala “ħin tax-xogħol”.

Għall-kuntrarju, perjodu li matulu l-ħaddiema jkunu mitluba mill-impjegatur tagħhom li jibqgħu fil-post tagħhom u li jkunu disponibbli sabiex jipprovdu servizzi jekk ikun meħtieġ, anki jekk l-attività tagħhom tkun żero, jikkwalifika bħala “ħin tax-xogħol” u għalhekk ma jissodisfax id-dritt tal-ħaddiema li jirċievu waqfa ta' mistrieħ matul il-ġurnata tax-xogħol tagħhom.

4. Obbligi ta' traspożizzjoni fuq l-Istati Membri

Id-Direttiva tippermetti li l-ftehimiet kollettivi jistabbilixxu t-tul u t-termini tal-waqfa ta' mistrieħ. Madankollu, l-obbligu li jittrasponu d-Direttiva huwa fuq l-Istati Membri (125). Għalhekk hija r-responsabbiltà tagħhom li jassiguraw li l-ħaddiema kollha, inklużi dawk li jistgħu ma jkunux koperti bi ftehimiet kollettivi, ikunu intitolati għal waqfa ta' mistrieħ.

Il-formulazzjoni tad-Direttiva tistabbilixxi li t-tul u t-termini tal-waqfa ta' mistrieħ ikunu definiti bi ftehimiet kollettivi jew mil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Dan min-naħa tiegħu jfisser li t-testi tat-traspożizzjoni nazzjonali jistgħu ma jħallux it-tul u t-termini tal-waqfa ta' mistrieħ jiġu definiti bi ftehimiet individwali bejn il-ħaddiem u l-impjegatur ikkonċernat.

C. Serħan ta' kull ġimgħa

L-Artikolu 5 jistipula li: “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, f'kull perjodu ta' sebat ijiem kull ħaddiem ikun intitolat għal perjodu minimu mingħajr interruzzjoni ta' serħan ta' 24 siegħa flimkien ma' 11-il siegħa serħan ta' kuljum kif li hemm referenza għalih fl-Artikolu 3. Jekk objettivi, l-organizzazzjoni tal-kondizzjonijiet tekniċi jew tax-xogħol hekk jiġġustifikaw, perjodu minimu ta' serħan ta' 24 siegħa jista' jkun applikat.” Barra minn hekk, l-Artikolu 16 jistabbilixxi li: “L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu: (a) għall-applikazzjoni tal-Artikolu 5 (perjodu ta' serħan ta' kull ġimgħa), perjodu ta' referenza li ma jeċċedix 14-il jum; […]”

Id-Direttiva 93/104/KE preċedenti kellha formulazzjoni kemxejn differenti fl-Artikolu 5 billi kienet tinkludi s-sentenza li ġejja: “Il-perjodu minimu ta' serħan imsemmi fl-ewwel sottoparagrafu għandu inprinċipju jinkludi l-Ħadd”. Madankollu, din id-dispożizzjoni kienet imħassra mill-Qorti, li qieset li l-obbligu li jiġi stabbilit il-Ħadd pjuttost milli kwalunkwe jum ieħor tal-ġimgħa bħala jum ta' serħan ma kienx ġustifikat fid-dawl tal-bażi legali użata għal din id-Direttiva, li tirrigwarda s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema (126). Is-sentenza mbagħad tneħħiet waqt l-emenda tad-Direttiva permezz tad-Direttiva 2000/34/KE (127).

Għalkemm il-ġurisprudenza sal-lum hija limitata dwar is-suġġett tas-serħan ta' kull ġimgħa, il-Kummissjoni xorta waħda tispjega l-konsiderazzjonijiet li ġejjin fid-dawl tal-formulazzjoni u l-għan tad-Direttiva.

1. Perjodu minimu ta' 35 siegħa ta' serħan mingħajr interruzzjoni kull ġimgħa

Kif innotat aktar 'il fuq, l-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol jistipula li “f'kull perjodu ta' sebat ijiem” il-ħaddiema jgawdu perjodu ta' serħan ta' 24 siegħa flimkien mal-11-il siegħa ta' serħan ta' kuljum, li jfisser li dan il-perjodu ta' 11-il siegħa ta' serħan ta' kuljum ma jistax jitnaqqas mill-perjodu ta' serħan ta' kull ġimgħa.

Dan jammonta għal perjodu ta' serħan kontinwu ta' 35 siegħa.

Kif indikat aktar 'il fuq, dan ir-rekwiżit huwa provvediment minimu. L-Istati Membri huma liberi li jistabbilixxu perjodi addizzjonali jew itwal ta' serħan sakemm jiġi rrispettat dan il-minimu.

2. Perjodu ta' serħan f'kull perjodu ta' 7 ijiem (“serħan ta' kull ġimgħa”)

L-Artikolu 5 jistabbilixxi li l-ħaddiema jridu jkunu intitolati għal perjodu ta' serħan ta' kull ġimgħa “f'kull perjodu ta' sebat ijiem”. Fid-dawl tal-objettiv li tipproteġi s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, id-Direttiva titlob ċerta regolarità tas-serħan ta' kull ġimgħa li l-ħaddiem huwa intitolat għalih.

Dan l-Artikolu jfisser li għandhom jiġu definiti perjodi ta' 7 ijiem. Il-Kummissjoni tqis li, f'kull wieħed minn dawn il-perjodi, il-ħaddiema għandhom ikunu intitolati għal serħan ta' kull ġimgħa. Madankollu, id-Direttiva ma tidhirx li tesiġi li s-serħan ta' kull ġimgħa jingħata fl-istess jum tal-ġimgħa f'kull perjodu ta' 7 ijiem. Għal darba oħra, għalkemm l-Istati Membri jistgħu jintroduċu dispożizzjonijiet aktar protettivi, id-Direttiva ma tipprekludix sistema li biha s-serħan ta' kull ġimgħa jingħata lill-ħaddiem it-Tlieta matul il-Ġimgħa 1, imbagħad il-Ħamis fil-Ġimgħa 2, u l-Ħadd fil-Ġimgħa 3, eċċ.

Ir-rekwiżit huwa li, f'kull perjodu ta' 7 ijiem, ħaddiem irid ikun intitolat għal perjodu ta' serħan ta' kull ġimgħa. Huwa possibbli li dawk il-jiem ivarjaw skont il-perjodi kkonċernati, li jista' jwassal ukoll għal perjodi ta' xogħol konsekuttivi sa 12-il ġurnata, interrotti permezz tal-perjodi ta' serħan ta' kuljum (128).

3. Serħan ta' kull ġimgħa fuq perjodu ta' referenza ta' 14-il jum

Lil hinn mill-flessibbiltà deskritta hawn fuq dwar l-istabbiliment tal-perjodi ta' serħan ta' kull ġimgħa matul kull perjodu ta' 7 ijiem, l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol jippermetti li jiġi stabbilit perjodu ta' referenza ta' 14-il jum għas-serħan ta' kull ġimgħa. F'dan ir-rigward, il-proposta tal-Kummissjoni (129) indikat li l-perjodi ta' serħan proposti kienu jikkostitwixxu f'minimi raġonevoli li jqisu r-rekwiżiti ekonomiċi u ċ-ċikli tax-xogħol bix-shift, billi l-perjodu ta' serħan ta' kull ġimgħa jista' jiġi kkalkulat bħala medja fuq perjodu ta' ġimagħtejn. Dan iqis il-flessibbiltà neċessarja, kif murija mill-multiplikazzjoni tal-“ftehimiet dwar il-produttività” maqbula miż-żewġ naħat tal-industrija. (129)

Dan ifisser li l-liġi nazzjonali tista' tippermetti li tittieħed il-medja tal-perjodi ta' serħan ta' kull ġimgħa ta' ġimagħtejn. Dan għalhekk jippermetti li l-ħaddiema jingħataw jew żewġ perjodi ta' 35 siegħa jew perjodu doppju wieħed ta' serħan ta' kull ġimgħa.

L-Artikoli 5 u 16 għal darba oħra jimponu ċerta regolarità billi jiggarantixxu li l-ħaddiema jkunu intitolati għal ammont stabbilit ta' serħan f'kull perjodu ta' 14-il jum. Madankollu, huma ma jimponu l-ebda obbligu li dan is-serħan ikun fl-istess jiem matul kull perjodu ta' 14-il jum.

Dan ifisser li l-atti ta' traspożizzjoni nazzjonali għandhom jassiguraw li jingħataw żewġ perjodi ta' serħan ta' kull ġimgħa ta' 35 siegħa jew perjodu doppju wieħed ta' serħan ta' kull ġimgħa f'kull perjodu ta' 14-il jum.

4. Perjodu mqassar ta' serħan ta' kull ġimgħa f'ċerti każijiet

L-Artikolu 5, l-aħħar sentenza, jipprovdi għall-possibbiltà li s-serħan ta' kull ġimgħa jitnaqqas għal 24 siegħa minħabba kundizzjonijiet oġġettivi, tekniċi jew ta' organizzazzjoni tax-xogħol.

Sal-lum, din id-dispożizzjoni ma ġietx interpretata mill-ġurisprudenza tal-Qorti. Għalhekk huwa diffiċli wieħed jiddefinixxi l-kamp ta' applikazzjoni preċiż tagħha. Żewġ aspetti jistgħu madankollu jagħtu gwida għall-kjarifika ta' din id-dispożizzjoni.

L-ewwel nett, din id-dispożizzjoni kienet introdotta fil-pożizzjoni komuni bil-għan li tkopri l-problema possibbli tal-ħaddiema bix-shift li jaħdmu x-shift tard is-Sibt u x-shift kmieni t-Tnejn, jiġifieri li jirċievu biss 24 siegħa ta' serħan konsekuttiv (130). It-tieni, il-Qorti sostniet kemm-il darba li, fid-dawl tal-objettiv tad-Direttiva, l-esklużjonijiet mill-kamp ta' applikazzjoni tagħha u d-derogi mid-dispożizzjonijiet tagħha jridu jiġu interpretati b'mod restrittiv (131).

Għalkemm dawn il-konsiderazzjonijiet mhumiex deċiżivi u din id-deroga tista' tapplika wkoll għal każijiet differenti minn dak tal-ħaddiema bix-shift, l-użu tagħha jrid jiġi kkunsidrat bir-reqqa fuq bażi ta' każ b'każ.

VI. ĦIN MASSIMU TA' XOGĦOL KULL ĠIMGĦA

Id-dritt tal-ħaddiema għal limitazzjoni tas-sigħat massimi ta' xogħol huwa mnaqqax fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

Id-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol tista' titqies bħala li tagħti espressjoni konkreta lil dan id-dritt billi tistabbilixxi ħin massimu medju ta' xogħol kull ġimgħa fl-Artikolu 6: “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, skont il-ħtieġa tal-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema: (a) il-perjodu tal-ħin tax-xogħol ta' kull ġimgħa jkun limitat permezz ta' liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi jew bi ftehim kollettiv jew bi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-industrija; (b) il-medja tal-ħin tax-xogħol għal kull perjodu ta' sebat ijiem, inkluża s-sahra, ma tkunx teċċedi t-48 siegħa.” Dan id-dritt huwa inkwadrat b'perjodu ta' referenza stabbilit fl-Artikolu 16: “L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu: […] (b) għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6 (perjodu massimu ta' xogħol ta' kull ġimgħa), perjodu ta' referenza li ma jeċċedix erba' xhur. Il-perjodi ta' leave annwali bil-ħlas, mogħtija b'konformità mal-Artikolu 7, u l-perjodi tal-leave tal-mard, m'għandhomx ikunu inklużi jew inkella jkunu newtralizzati fil-kalkolazzjoni tal-medja; […]”. Fl-aħħar nett, filwaqt li l-limitazzjoni nnifisha tal-ħin tax-xogħol ta' kull ġimgħa hija soġġetta biss għal derogi fil-każ tal-“ħaddiema awtonomi” u għall-ħaddiema li jkunu qablu mal-“esklużjoni fakultattiva”, id-derogi mill-perjodu ta' referenza permessi fl-Artikolu 16 huma possibbli f'każijiet oħra deskritti hawn taħt iżda ċirkoskritti mill-Artikolu 19 kif ippreżentat fil-Kapitolu IX hawn isfel.

L-istatus speċjali tal-limitazzjoni tal-ħin tax-xogħol ta' kull ġimgħa ġie enfasizzat ulterjorment mill-Qorti, li sostniet ripetutament li “fir-rigward, kemm tal-kliem tad-[Direttiva] kif ukoll tal-għan u l-iskema tagħha, ir-rekwiżiti differenti li hija tipprovdi dwar is-suġġett tal-ħin massimu tax-xogħol u tal-ħin minimu ta' serħan jikkostitwixxu regoli tad-dritt soċjali Komunitarju ta' importanza partikolari li minnhom għandu jibbenefika kull ħaddiem bħala rekwiżit minimu neċessarju sabiex tiġi assigurata l-protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tiegħu” (132).

A. Ħin massimu ta' xogħol kull ġimgħa

1. Liema ħin għandu jingħadd għall-ħin tax-xogħol massimu ta' kull ġimgħa

Il-limitu massimu ta' kull ġimgħa japplika għall-kunċett ta' ħin tax-xogħol ippreżentat aktar 'il fuq u użat mill-Qorti (133).

Barra minn hekk, id-Direttiva tipprovdi espliċitament li s-sahra għandha tiġi inkluża fil-kalkolu tal-ħin tax-xogħol massimu medju ta' kull ġimgħa. Dan huwa konformi mad-definizzjoni ta' ħin tax-xogħol ippreżentata aktar 'il fuq, li ma tiddistingwix bejn ħin tax-xogħol “statutorju” u perjodi ta' ħin li jistgħu, pereżempju, jiġu kkwalifikati bħala “sahra” jew “ħin on-call” skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali u jiġu ttrattati b'mod differenti b'mod partikolari għal skopijiet ta' remunerazzjoni.

2. Massimu stabbilit għal 48 siegħa

Il-ħin tax-xogħol massimu ta' kull ġimgħa huwa stabbilit għal 48 siegħa f'kull perjodu ta' sebat ijiem. Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi standard minimu u l-Istati Membri jistgħu jipprovdu aktar protezzjoni kif ippreżentat hawn fuq.

3. Massimu mingħajr kundizzjonijiet

Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti enfasizzat li l-Istati Membri ma jistgħux jiddeterminaw b'mod unilaterali l-kamp ta' applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-Ħin tax-Xogħol u għalhekk l-Istati Membri ma jistgħux jorbtu kundizzjonijiet jew restrizzjonijiet għall-implimentazzjoni tad-dritt tal-ħaddiem skont l-Artikolu 6(2) tad-Direttiva li ma jaħdimx aktar minn 48 siegħa fil-ġimgħa (134).

Il-Qorti sostniet li l-effettività ta' dik id-dispożizzjoni għandha tiġi assigurata mill-Istati Membri. Pereżempju hija kkonkludiet li l-applikazzjoni ta' miżura li biha ħaddiem jiġi soġġett għal trasferiment obbligatorju f'servizz ieħor talli jkun talab ir-rispett tal-ħin massimu ta' xogħol ta' kull ġimgħa ċċaħħad l-effettività tad-dispożizzjoni billi “il-biża' ta' miżura ta' ritaljazzjoni simili li kontriha ma hemm l-ebda rimedju ġudizzjarju tista' tiddiswadi lill-ħaddiema, li jqisu lilhom infushom leżi minn miżura meħuda minn min jimpjegahom, milli jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom permezz ta' rimedji ġudizzjarji u, għalhekk, hija tali li tikkomprometti b'mod gravi l-kisba tal-għan tad-Direttiva” (135).

Barra minn hekk, il-Qorti sostniet ukoll li l-qbiż ta' dak il-massimu kien jikkostitwixxi, fih innifsu, ksur ta' dik id-dispożizzjoni, mingħajr il-ħtieġa li jintwera li jkun ġie sofrut dannu speċifiku (136).

B. Il-massimu li jista' jiġi kkalkulat bħala medja

1. Kemm huwa twil il-perjodu ta' referenza?

Kif indikat mit-test tal-Artikolu 6, il-ħin tax-xogħol ta' kull ġimgħa użat sabiex tiġi ċċekkjata l-konformità mal-limitu massimu jista' jiġi kkalkulat bħala medja. L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu perjodu ta' referenza għall-kalkolu tal-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa, fis-setturi u l-attivitajiet kollha, sa perjodu ta' 4 xhur.

Permezz ta' deroga, il-perjodi ta' referenza jistgħu f'ċerti każijiet jiġu estiżi soġġett għall-Artikolu 19. Aktar dettalji dwar il-kundizzjonijiet u l-firxa tad-derogi huma ppreżentati fil-Kapitolu IX. Fi kwalunkwe każ, fid-dawl tal-limitazzjonijiet għad-derogi mill-perjodu ta' referenza, il-Qorti rrikonoxxiet li il-perjodu ta' referenza ma jista' fl-ebda ċirkustanza jaqbeż it-12-il xahar u li kien għalhekk possibbli li tiġi determinata l-protezzjoni minima li trid tiġi pprovduta fi kwalunwke każ lill-ħaddiema (137).

2. X'ma huwiex inkluż fil-perjodu ta' referenza

Rigward il-perjodu ta' referenza użat għall-kalkolu tal-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa, l-Artikolu 16 tad-Direttiva jistipula li “[…] Il-perjodi ta' leave annwali bil-ħlas, mogħtija b'konformità mal-Artikolu 7, u l-perjodi tal-leave tal-mard, m'għandhomx ikunu inklużi jew inkella jkunu newtralizzati fil-kalkolazzjoni tal-medja […]”.

Dan ifisser li n-nuqqas ta' xogħol matul dawn il-perjodi ma jistax jintuża sabiex jikkumpensa perjodi oħra li matulhom il-ħin tax-xogħol matul il-ġimgħa jkun qabeż il-massimu.

Rigward il-leave annwali bil-ħlas, dan jirrigwarda l-4 ġimgħat mogħtija mid-Direttiva. Madankollu, f'termini tad-dritt għal-leave tal-mard, il-“modalitajiet ta' eżerċizzju […] mhumiex, fl-istat attwali tad-dritt Komunitarju, irregolati minn dan tal-aħħar” (138). Għalhekk huwa neċessarju li wieħed jirreferi għad-definizzjoni(jiet) nazzjonali tal-leave tal-mard sabiex ikun jaf liema perjodi għandhom jiġu esklużi jew ikunu newtrali fil-kalkolu tal-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa.

3. X'jista' jiġi inkluż fil-perjodu ta' referenza

Fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Artikolu 16(b) u minkejja n-nuqqas ta' ġurisprudenza tal-Qorti dwar din il-kwistjoni, il-Kummissjoni tqis li, fejn il-liġi nazzjonali tintitola lill-ħaddiema għal perjodi addizzjonali ta' leave annwali bil-ħlas lil hinn mill-minimu ta' 4 ġimgħat, l-Istat Membru kkonċernat jibqa' liberu li jiddeċiedi dwar l-inklużjoni jew l-esklużjoni ta' dawn il-perjodi addizzjonali ta' leave annwali bil-ħlas meta jikkalkula l-ħin tax-xogħol medju ta' kull ġimgħa.

C. Dispożizzjoni b'effett dirett

Il-Qorti qieset li l-Artikolu 6(2), flimkien mad-dispożizzjonijiet dwar il-perjodu ta' referenza, jissodisfa l-kundizzjonijiet kollha neċessarji sabiex jipproduċi effett dirett (139).

Minkejja l-aġġustamenti possibbli tal-perjodu ta' referenza applikabbli għall-ħin massimu ta' xogħol matul ġimgħa, il-Qorti sostniet li il-libertà permessa ma tagħmilhiex impossibbli li jiġu determinati drittijiet minimi u li d-dispożizzjonijiet kienu preċiżi u mingħajr kundizzjonijiet (140). Minħabba f'hekk, il-Qorti sostniet li l-Artikolu 6(2) tad-Direttiva jagħti d-dritt lill-individwi li permezz tiegħu l-perjodu ta' referenza għall-implimentazzjoni tat-tul massimu tal-ħin tax-xogħol tagħhom matul ġimgħa ma jridx jaqbeż it-12-il xahar (141).

Madankollu, id-Direttiva ma tistax minnha nnifisha timponi obbligi fuq individwu u għalhekk ma tistax tiġi applikata fi proċedimenti esklussivament bejn partijiet privati (“effett dirett orizzontali”) (142).

Madankollu, fi kwalunkwe każ hija r-responsabbiltà tal-qrati nazzjonali li jipprovdu l-protezzjoni legali li individwu jikseb minn dik ir-regola u għalhekk li jinterpretaw il-liġi nazzjonali, safejn ikun possibbli, fid-dawl tal-formulazzjoni u l-għan tad-Direttiva, sabiex jintlaħaq ir-riżultat mixtieq (143).

Barra minn hekk, l-effett dirett ta' dispożizzjoni jippermetti wkoll liċ-ċittadini li jibbażaw direttament fuqha f'azzjonijiet kontra l-istat jew korpi pubbliċi li jkunu “emanazzjonijiet tal-istat” bħall-awtoritajiet reġjonali, l-ibliet jew il-komuni (144), inkluż fil-kapaċità tagħhom bħala impjegaturi, meta dawn ikunu naqsu milli jittrasponu dispożizzjoni fil-liġi nazzjonali jew ittrasponewha ħażin (145) (“effett dirett vertikali”). Dan min-naħa tiegħu jista' jwassal għall-applikazzjoni tal-prinċipju tar-responsabbiltà tal-Istat għat-telf jew id-dannu kkawżat lil individwi b'riżultat tal-ksur tad-dritt tal-UE. L-Istat imbagħad jista' jinżamm responsabbli u jkollu jagħti lill-individwi d-dritt għal rimedju taħt ċerti kundizzjonijiet, li jridu jiġu eżaminati mill-qrati nazzjonali (146).

Għandu jiġi rrimarkat li se tibqa' eċċezzjoni fejn l-Istat Membru kkonċernat ikun uża deroga rilevanti bħal dik għall-