Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL Li temenda u testendi l-perjodu ta' applikazzjoni tad-Deċiżjoni 2007/641/KE dwar il-konklużjoni ta’ konsultazzjonijiet mar-Repubblika tal-Gżejjer Fiġi taħt l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE u l-Artikolu 37 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni fl-Iżvilupp /* COM/2010/0454 - NLE 2010/0237 */





[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 1.9.2010 KUMM(2010) 454 finali 2010/0237 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL Li temenda u testendi l-perjodu ta' applikazzjoni tad-Deċiżjoni 2007/641/KE dwar il-konklużjoni ta’ konsultazzjonijiet mar-Repubblika tal-Gżejjer Fiġi taħt l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE u l-Artikolu 37 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni fl-Iżvilupp MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. Il-kolp ta' stat militari li seħħ f'Diċembru 2006 wassal għal konsultazzjonijiet skont l-Artikolu 96 tal-Ftehim rivedut ta' Cotonou. F'April 2007, dawn irriżultaw f'impenji miftiehma dwar id-drittijiet tal-bniedem, il-prinċipji demokratiċi u l-istat tad-dritt. Fl-1 ta' Ottubru 2007 il-Kunsill, fid-Deċiżjoni tiegħu 2007/641/KE iddeċieda dwar miżuri xierqa fir-rigward ta' Fiġi biex jiġi stabbilit grad ta' parallelliżmu bejn ir-rispett ta' Fiġi għall-impenji miftiehma u l-kooperazzjoni għall-iżvilupp. 2. Fl-10 ta' April 2009, il-President ta' Fiġi abroga l-Kostituzzjoni, neħħa l-imħallfin kollha u ddikjara li kienu se jsiru elezzjonijiet mhux aktar tard minn Settembru 2014. B'dan, Fiġi unilateralment kisret impenji ewlenin li kienet tat lill-UE f'April 2007. Dan seħħ fil-jum wara li l-Qorti tal-Appell kienet iddeċidiet li l-ħatra ta' gvern immexxi mill-forzi militari, wara l-kolp ta' stat fl-2006, kienet illegali. Fiġi tinsab ukoll fi stat ta' emerġenza u l-libertà tal-espressjoni tnaqqset b'mod sostanzjali. 3. Bħala segwitu għal dawn l-iżviluppi negattivi, il-Kunsill iddeċieda, fl-24 ta' Settembru 2009, fid-Deċiżjoni tiegħu 2009/735/KE, li jestendi sal-31 ta' Marzu 2010, il-validità tal-miżuri xierqa fir-rigward ta' Fiġi stabbiliti fid-Deċiżjoni 2007/641/KE, li kienet se tiskadi fl-1 ta' Ottubru 2009. 4. Minħabba dewmien addizzjonali fl-implimentazzjoni tal-impenji miftiehma mal-UE, il-Kunsill iddeċieda, fid-29 ta' Mejju 2010 fid-Deċiżjoni tiegħu 2010/208/EU, li jestendi sal-1 ta' Ottubru 2010, il-validità tal-miżuri xierqa għall-Fiġi stabbiliti fid-Deċiżjoni 2007/641/KE. 5. Ma jista' jiġi nnutat l-ebda żvilupp pożittiv ulterjuri fir-rigward tal-ilħuq tal-impenji mifthiema. 6. Filwaqt li l-allokazzjoni taz-zokkor tal-2010, li tiddependi fuq il-progress li sar fit-tkomplija tal-proċess demokratiku, ġiet ikkanċellata f’Mejju 2010, parti mill-allokazzjoni inżammet biex tipprovdi assistenza diretta permezz tad-Delegazzjoni f'Suva għall-popolazzjoni li tiddependi b’mod dirett fuq il-produzzjoni taz-zokkor sabiex ittaffi l-konsegwenzi soċjali negattivi. L-għoti ta’ tali sostenn għad irid jiġi kkonfermat mill-aworitajiet leġiżlattivi u baġitarji tal-UE. 7. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, il-Kummissjoni tista' biss, f'dan l-istadju, tipproponi estenzjoni tal-politika attwali u l-miżuri xierqa. 8. Għalhekk, il-Kummissjoni qiegħda tipproponi lill-Kunsill biex jestendi d-Deċiżjoni attwali għal 6 xhur oħra li jintemmu fil-31 ta’ Marzu 2011. 9. Madanakollu d-Deċiżjoni għandha tibqa' tiġi riveduta b'tali mod li l-UE tkun tista' żżomm djalogu regolari u impenn politiku permanenti ma' Fiġi, u għalhekk id-Deċiżjoni għandha tinżamm taħt reviżjoni kostanti. 10. Huwa propost li din id-Deċiżjoni għandha tiġi nnotifikata lill-Gvern interim ta' Fiġi, fuq il-bażi tal-abbozz anness tal-ittra indirizzata lil President Nailatikau, u biex tinfurmah (a) li l-UE se tibqa' impenjata li ssegwi d-djalogu politiku msaħħaħ skont l-Artikolu 8 tal-Ftehim ta' Cotonou, (b) li l-evalwazzjoni tal-progress li sar lejn ir-ritorn għal tmexxija kostituzzjonali se tiggwida lill-UE fid-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu dalwaqt dwar il-Miżuri li Jakkumpanjaw għall-Pajjiżi tal-Protokoll taz-Zokkor u l-Għaxar Programm Indikattiv Nazzjonali EDF fir-rigward ta' Fiġi u, finalment, (c) li konsultazzjonijiet ġodda skont l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE u l-Artikolu 37 tal-Istrument ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp huma possibbiltà distinta għad-dispożizzjoni ta' Fiġi. Konklużjoni 11. Fid-dawl ta’ dan kollu, il-Kunsill hu mitlub li jadotta l-abbozz ta’ proposta mehmuża għal Deċiżjoni tal-Kunsill li temenda u testendi l-perjodu ta’ applikazzjoni tal-miżuri xierqa fir-rigward tar-Repubblika tal-Gżejjer ta' Fiġi. 2010/0237 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL ta’ […] Li temenda u testendi l-perjodu ta' applikazzjoni tad-Deċiżjoni 2007/641/KE dwar il-konklużjoni ta’ konsultazzjonijiet mar-Repubblika tal-Gżejjer Fiġi taħt l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE u l-Artikolu 37 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni fl-Iżvilupp IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, Wara li kkunsidra l-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE bejn il-membri tal-grupp ta’ Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, fuq naħa u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha fuq in-naħa l-oħra, iffirmat f’Cotonou fit-23 ta’ Ġunju 2000[1] u rivedut fil-Lussemburgu fil-25 ta’ Ġunju 2005[2], minn hawn 'il quddiem 'il-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE', u b’mod partikolari l-Artikolu 96 tiegħu, Wara li kkunsidra l-Ftehim Intern bejn ir-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri, li jiltaqgħu fi ħdan il-Kunsill, dwar miżuri li għandhom jittieħdu u proċeduri li għandhom ikunu segwiti għall-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE[3], u b'mod partikolari l-Artikolu 3 tiegħu, Wara li kkunsidra r-Regolament (KE) Nru 1905/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi strument ta' finanzjament tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp[4], u b’mod partikolari l-Artikolu 37 tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni Ewropea, Billi: 1. Deċiżjoni 2007/641/KE[5] li tikkonkludi konsultazzjonijiet mar-Repubblika tal-Gżejjer ta’ Fiġi skont l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Partenarjat AKP-KE u l-Artikolu 37 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp ġiet adottata biex timplimenta miżuri xierqa wara l-ksur tal-elementi essenzjali msemmija fl-Artikolu 9 tal-Ftehim ta’ Partenarjat KE-AKP, u l-valuri msemmija fl-Artikolu 3 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp. 2. Dawn il-miżuri ġew estiżi bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/735/KE[6] tal-24 ta’ Settembru 2009, u sussegwentament bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/208/KE[7]tad-29 ta’ Marzu 2010 peress li mhux talli l-Fiġi għad trid timplimentata impenji importanti dwar elementi tal-Ftehim ta’ Partenarjat KE-AKP u l-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp, iżda dan l-aħħar kien hemm ukoll żviluppi ta’ riġressjoni dwar għadd ta’ dawn l-impenji, 3. Il-perjodu ta’ applikazzjoni tal-miżuri fid-Deċiżjoni 2007/641/KE jiskadi fl-1 ta’ Ottubru 2010, u huwa xieraq li l-validità tiegħu jiġi mtawwal, filwaqt li l-kontenut tal-miżuri xierqa għandhom ikunu teknikament aġġornati kif inhu xieraq. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 Deċiżjoni tal-Kunsill 2007/641/KE huwa modifikat kif ġej: 4. Fl-Artikolu 3, it-test tal-ewwel sentenza fit-tieni paragrafu huwa sostitwit bit-test li ġej: “Għandha tiskadi fil-31 ta’ Marzu 2011.” 5. L-anness huwa sostitwit bl-anness tad-Deċiżjoni preżenti, li għandha tiġi indirizzata lir-Repubblika tal-Ġżejjer Fiġi. Artikolu 2 Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha. Artikolu 3 Id-Deċiżjoni għandha tiġi ppubblikata f' Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Magħmul fi Brussell, […] Għall-Kunsill Il-President […] ANNESS Abbozz ta’ ittraH.E. Ratu Epeli NAILATIKAU President tar-Repubblika tal-Ġżejjer ta’ Fiġi Suva Ir-Repubblika tal-Ġżejjer ta’ Fiġi Eċċellenza, L-Unjoni Ewropea tagħti importanza kbira lid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 9 tal-Ftehim ta’ Cotonou u l-Artikolu 3 tal-Istrument ta’ Kooperazzjoni għall-Iżvilupp. Il-Partenarjat KE-AKP huwa bbażat fuq ir-rispett għad-drittijiet umani, il-prinċipji demokratiċi u l-istat tad-dritt, li jagħtu forma lill-elementi essenzjali tal-Ftehim ta’ Cotonou, u lill-bażi tar-relazzjonijiet tagħna. Fil-11 ta’ Diċembru 2006 l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea kkundannat il-kolp ta' stat militari li seħħ fil-Fiġi. Skont l-Artikolu 96 tal-Ftehim ta’ Cotonou, u b’kunsiderazzjoni għall-fatt li l-kolp ta' stat militari li seħħ fil-5 ta’ Diċembru 2006 jikkostitwixxi ksur tal-elementi essenzjali elenkati fl-Artikolu 9 ta’ dak il-Ftehim, l-UE stiednet lil Fiġi għal konsultazzjonjiet, kif previst fil-Ftehim, sabiex is-sitwazzjoni tiġi eżaminata bir-reqqa u, fejn neċessarju, jittieħdu passi biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni tagħha. Il-parti formali ta’ dawk il-konsultazzjonijiet bdew fi Brussell fit-18 ta’ April 2007. L-UE ħadet gost li f’dak iż-żmien il-Gvern Interim ikkonferma għadd ta’ impenji ewlenin fir-rigward tad-drittijiet umani u l-libertajiet fundamentali, rispett għal prinċipji demokratiċi u għall-istat tad-dritt, kif imsemmi hawn taħt, u pproponiet passi pożittivi fir-rigward tal-implimentazzjoni tagħhom. Sfortunatament, minn dak iż-żmien 'il hawn kien hemm sensiela ta’ żviluppi rigressivi, b’mod partikolari f’April 2009, u dan ifisser li issa Fiġi tinsab fi stat ta’ ksur ta’ diversi impenji li daħlet għalihom. Dan jikkonċerna notevolement l-abrogazzjoni tal-Kostituzzjoni, id-dewmien sostanzjali ħafna biex isiru elezzjonijiet parlamentari, u l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Minkejja li l-implimentazzjoni tal-impenji ddewmet b’mod sostanzjali, il-maġġoranza ta’ dawk l-impenji għadhom rilevanti ħafna għas-sitwazzjoni preżenti ta’ Fiġi, u huma għalhekk annessi ma’ din l-ittra. Peress li Fiġi ddeċidiet unilateralment li tikser numru ta' impenji ta' importanza ewlenija, dan wassal għal telf, għal Fiġi, f'termini ta' fondi għall-iżvilupp. Madanakollu, fl-ispirtu ta' partenarjat li jifforma l-bażi tal-Ftehim ta’ Cotonou, l-UE tesprimi d-disponibbiltà tagħha li tieħu sehem f’konsultazzjonijiet formali ġodda malli jkun hemm prospetti raġjonevoli għal konklużjoni pożittiva għal tali konsultazzjonijiet. Fl-1 ta’ Lulju 2009 il-Prim Ministru Interim ippreżenta pjan ta' direzzjoni biex issir riforma u biex terġa’ tiġi stabbilita l-ordni demokratika. L-UE hija lesta li tipparteċipa fi djalogu dwar dan il-pjan ta' direzzjoni, u li tikkunsidra jekk dan jistax iservi bħala bażi għal konsultazzjonijiet ġodda. B'konformità ma' dan, l-UE ddeċidiet li testendi l-miżuri xierqa eżistenti fir-rigward ta' Fiġi sabiex toħloq tieqa ta' opportunità għal konsultazzjonijiet ġodda. Filwaqt li, illum il-ġurnata, xi wħud mill-miżuri xierqa skadew, ġie konkluż li minflok ma dawn għandhom jiġu aġġornati unilateralment, l-UE tippreferi li tesplora aktar il-possibilitajiet għal konsultazzjonijiet ġodda ma' Fiġi. Konsegwentement, huwa ta’ importanza partikolari li l-Gvern Interim jimpenja ruħu favur djalogu politiku domestiku inklussiv u favur flessibbiltà fir-rigward taż-żmien li fih jitwettaq il-pjan ta' direzzjoni. Filwaqt li l-pożizzjoni tal-UE hija u se tibqa' dejjem iggwidata mill-elementi essenzjali tal-Ftehim ta' Cotonou rrevedut kif ukoll mill-prinċipji fundamentali tiegħu, b'mod notevoli fir-rigward tar-rwol ċentrali ta' djalogu u t-twettiq ta' obbligi reċiproki, huwa enfasizzat li l-UE ma waslet għal ebda konklużjoni ppremeditata fir-rigward tar-riżultati ta' konsultazzjonijiet futuri. Jekk konsultazzjonijiet ġodda jirriżultaw f'impenji sostanzjali min-naħa ta' Fiġi, l-UE hija impenjata li twettaq reviżjoni bikrija pożittiva ta' dawn il-miżuri xierqa. Għall-kuntrarju ta' dan, jekk is-sitwazzjoni fil-Fiġi ma titjiebx, il-Fiġi se tkompli tbati telf ulterjuri fir-rigward ta' fondi għall-iżvilupp. B’mod partikolari, l-evalwazzjoni tal-progress li sar għar-ritorn għal tmexxija kostituzzjonali se tiggwida lill-UE fid-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu dwar Miżuri ta’ Akkompanjament fir-rigward tal-Pajjiżi tal-Protokoll taz-Zokkor u l-Għaxar Programm Indikattiv Nazzjonali EDF fir-rigward tal-Fiġi. Qabel ma jkunu saru konsultazzjonijiet ġodda, l-UE tistieden lil Fiġi tkompli tintensifika d-djologu politiku msaħħaħ. Il-miżuri xierqa huma dawn li ġejjin: - tista' tkompli għaddejja għajnuna umanitarja u sostenn dirett għas-soċjetà ċivili, - attivitajiet ta' kooperazzjoni li se jsiru b'mod partikolari taħt it-tmien u d-disa' EDF, jistgħu jibqgħu għaddejjin, - attivitajiet ta' kooperazzjoni li jistgħu jgħinu biex id-demokrazija tkun ristawrata mill-ġdid u biex itejbu t-tmexxija, jistgħu jiġu segwiti, għajr taħt ċirkustastanzi verament eċċezzjonali. - l-implimentazzjoni tal-miżuri li jakkumpanjaw għall-2006, fir-rigward tar-riforma taz-zokkor, tista' tipproċedi. Il-ftehim ta' finanzjament ġie ffirmat fuq livell tekniku minn Fiġi fid-19 ta' Ġunju 2007. Hu nnotat li l-ftehim ta' finanzjament jinkludi klawżola ta' sospensjoni; - it-tħejjija u l-iffirmar eventwali tal-programm indikattiv multiannwali għar-riforma taz-zokkor li jakkompanjaw il-miżuri għall-2011-2013 jistgħu jipproċedu; - It-tlestija, l-iffirmar fuq livell tekniku u l-implimentazzjoni tad-Dokument ta’ Strateġija għall-Pajjiż u l-Programm Nazzjonali Indikattiv għall-għaxar EDF b’pakkett finanzjarju indikattiv, kif ukoll l-allokazzjoni possibbli ta’ pakkett ta’ inċentivi li jasal sa 25 % ta’ din is-somma, se jkunu soġġetti għall-ħarsien tal-impenji magħmula fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, partikolarment: li l-Gvern Interim jiddefendi l-Kostituzzjoni, li l-indipendenza tal-ġudikatura hija rispettata bis-sħiħ, li r-Regolamenti Pubbliċi dwar l-Emerġenzi, li ġew introdotti mill-ġdid fis-6 ta' Settembru 2007, jitneħħew mill-iżjed fis possibbli, li l-allegazzjonijiet kollha marbutin ma' ksur tad-drittijiet umani jiġu investigati jew ittrattati b'konformità mad-diversi proċeduri u forums skont il-liġijiet tal-Gżejjer Fiġi, u li l-Gvern Interim se jagħmel li jista' biex jostakola dikjarazzjonijiet min-naħa tal-aġenziji tas-sigurtà maħsuba biex jintimidaw, - l-allokazzjoni taz-zokkor għall-2007 kienet żero, - id-disponibbiltà tal-allokazzjoni taz-zokkor għall-2008 kienet soġġetta għal prova ta' tħejjija, kredibbli u f'waqtha, ta' elezzjonijiet b'konformità mal-impenji miftiehma, notevolment fir-rigward ta' ċensiment, l-abbozz mill-ġdid tal-konfini elettorali u r-riforma elettorali b'konformità mal-Kostituzzjoni, u miżuri li ttieħdu biex jiżguraw il-funzjonament tal-Uffiċċju tal-Elezzjonijiet, li jinkludu l-ħatra ta' Superviżur tal-Elezzjonijiet sat-30 ta' Settembru 2007 b'konformità mal-Kostituzzjoni. Din l-allokazzjoni taz-zokkor għall-2008 ntilfet fil-31 ta’ Diċembru 2009; - l-allokazzjoni taz-zokkor għall-2009 ġiet ikkanċellata f'Mejju 2009 minħabba li l-Gvern Interim ddeċieda li jdewwem l-elezzjonijiet ġenerali sa Settembru 2014; - L-allokazzjoni għall-2010 ġiet ikkanċellata qabel l-1 ta' Mejju 2010 peress li ma sar l-ebda progress fit-tkomplija tal-proċess demokratiku; Madanakollu, minħabba s-sitwazzjoni kritika tas-settur taz-zokkor, il-Kummissjoni żammet parti mill-allokazzjoni għall-għajnuna diretta, amministrata ċentralment mid-Delegazzjoni tal-UE f'Suva u ma tgħaddix mill-gvern, lill-popolazzjoni dipendenti direttament fuq il-produzzjoni taz-zokkor sabiex tnaqqas il-konsegwenzi soċjali ħżiena. L-għoti ta’ tali sostenn għad irid jiġi kkonfermat mill-aworitajiet leġiżlattivi u baġitarji tal-UE. - appoġġ addizzjonali għat-tħejjija u l-implimentazzjoni ta' impenji ewlenin, b'mod partikolari b'appoġġ għat-tħejjija u/jew it-twettiq ta' elezzjonijiet, jistgħu jitqiesu bħala lil hinn minn dak deskritt f'din l-ittra; - il-kooperazzjoni reġjonali, u l-parteċipazzjoni ta' Fiġi fiha, mhux se jiġu affettwati, - il-kooperazzjoni mal-Bank Ewropew għall-Investiment u maċ-Ċentru għall-Izvilupp tal-Impriżi tista' tkompli għaddejja iżda din hija soġġetta għat-twettiq f'waqtu tal-impenji li saru. Is-sorveljanza tal-impenji ser issir b'konformità mal-impenji elenkati fl-Anness għal din l-ittra li tikkonċerna d-djalogu regolari, il-kooperazzoni ma' missjonijiet u r-rappurtaġġ. Barra minn hekk, l-UE tistenna li Fiġi tikkoopera bis-sħiħ mal-Forum tal-Ġżejjer Paċifiċi fir-rigward tal-Implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjonijiet mill-Grupp ta' Persuni Eminenti, kif approvat mill-Forum tal-Ministri Barranin fil-laqgħa tagħhom fil-Vanwatu fis-16 ta' Marzu 2007. L-Unjoni Ewropea se tibqa' ssegwi mill-qrib is-sitwazzjoni fil-Fiġi. Skont l-Artikolu 8 tal-Ftehim ta' Cotonou, djalogu politiku msaħħaħ se jitwettaq ma' Fiġi biex jiġi żgurat ir-rispett għad-drittijiet umani, ir-restawr mill-ġdid tad-demokrazija u r-rispett għal-liġi sakemm iż-żewġ partiti jikkonkludi li n-natura msaħħa tad-djalogu serviet l-għan taghħa. Jekk ikun hemm tnaqqis, waqfien jew qlib fl-implimentazzjoni min-naħa tal-Gvern Interim tal-impenji li daħal għalihom, l-UE għandha d-dritt taġġusta l-miżuri xierqa. L-UE tenfasizza li l-privileġġi li ngħataw lil Fiġi tul il-kooperazzjoni tagħha mal-UE jiddipendu fuq ir-rispett għall-elementi essenzjali tal-Ftehim ta' Cotonou u l-valuri msemmija fl-Istrument ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp. Sabiex l-UE tikkonvinċi ruħha li l-Gvern Proviżorju huwa lest bis-sħiħ ikompli jsegwi fuq l-impenji li daħal għalihom, huwa essenzjali li jsir progress bikri u sostanzjali biex jitwettqu dawn l-impenji miftiehma. Dejjem tiegħek, Magħmul fi Brussell, F’isem il-Kummissjoni | F’isem il-Kunsill | Anness għall-Anness IMPENJI MIFTIEHMA MAR-REPUBBLIKA TAL-GZEJJER FIĠI . A. Rispett għall-Prinċipji Demokratiċi Impenn Nru 1 Li jsiru elezzjonijiet parlamentari ġusti u liberi fi żmien 24 xahar mill-1 ta' Marzu 2007, soġġett għas-sejbiet ta' evalwazzjoni mwettqa minn awdituri indipendenti maħtura mis-Segretarjat tal-Forum tal-Gżejjer tal-Paċifiku. Il-proċess li jwassal għall-elezzjonijiet se jkun sorveljat b'mod konġunt, adattat u rivedut kif meħtieġ fuq il-bażi ta' punti ta' referenza miftiehma b'mod reċiproku. Dan jimplika b’mod partikulari: - sat-30 ta' Ġunju 2007 l-Gvern Interim se jadotta skeda li tistabbilixxi dati għat-tlestija ta' diversi passi li jridu jittieħdu fir-rigward tat-tħejjija tal-elezzjonijiet parlamentari l-ġodda, - l-iskeda tispeċifika ż-żmien taċ-ċensiment, l-abbozz mill-ġdid tal-konfini u r-riforma elettorali, - it-tfassil tal-konfini elettorali u r-riforma elettorali se jitwettaq b'konformità mal-Kostituzzjoni, - se jittieħdu miżuri biex jiġi żgurat il-funzjonament tal-Uffiċċju Elettorali, li jinkludu l-ħatra ta' Superviżur tal-Elezzjonijiet sat-30 ta' Settembru 2007 b'konformità mal-Kostituzzjoni, - il-ħatra tal-Viċi-President ser issir b'konformità mal-Kostituzzjoni. Impenn Nru 2 Li l-Gvern Interim, filwaqt li jkun qiegħed jadotta inizjattivi u tibdiliet maġġuri leġiżlattivi, fiskali kif ukoll inizjattivi u tibdiliet politiċi oħra, għandu jikkunsidra l-konsulatazzjonijiet mas-soċjetà ċivili u mal-partijiet interessati rilevanti. B. L-Istat tad-Dritt Impenn Nru 1 Li l-Gvern Interim se jagħmel l-aħjar li jista' biex jostakola dikjarazzjonijiet min-naħa tal-aġenziji tas-siġurtà maħsuba biex jintimidaw. Impenn Nru 2 Li l-Gvern Interim jiddefendi l-Kostituzzjoni tal-1997 u jiggarantixxi l-funzjonament normali u indipendenti tal-istituzzjonijiet kostituzzjonali, bħal Kummissjoni ta' Fiġi għad-Drittijiet Umani, il-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku, u l-Kummissjoni tal-Uffiċċji Kostituzzjonali. L-indipendenza sostanzjali u l-funzjonament tal-Kunsill il-Kbir tal-Kapijiet se jkunu preżervati. Impenn Nru 3 Li l-indipendenza tal-ġudikatura tkun rispettata bis-sħiħ, li din titħalla taħdem liberament u li d-deċiżjonijiet tagħha jkunu rispettati mill-partijiet kollha in kwistjoni, partikolarment: - li l-Gvern Interim jimpenja ruħhu li jaħtar it-tribunal skont is-Sezzjoni 138(3) tal-Kostituzzjoni sal-15 ta' Lulju 2007, - li kwalunkwe ħatra u/jew tneħħija ta’ imħallef għandha għalhekk issir b'konformità stretta mad-dispożizzjonijiet kostituzzjonali u r-regoli dwar proċedimenti, - li ma jkun hemm l-ebda interferenza, fi kwalunkwe forma, mill-forzi miltari u l-pulizija jew mill-Gvern Proviżorju fil-proċess ġudizzjarju, li jinkludi rispett sħiħ għall-professjoni legali. Impenn Nru 4 Li l-proċedimenti kriminali kollha marbutin mal-korruzzjoni huma ttrattati permezz ta' kanali ġuridiċi xierqa u li kwalunkwe korp ieħor li jista' jiġi stabbilit biex jinvestiga każijiet fejn allegatament kien hemm korruzzjoni se jopera fi ħdan il-limiti kostituzzjonali. C. Drittijiet Umani u Libertajiet Fundamentali Impenn Nru 1 Il-Gvern Interim se jieħu l-passi meħtieġa kollha biex jiffaċilita l-investigazzjoni jew it-trattament tal-allegazzjonijiet kollha ta' ksur tad-drittijiet umani b'konformità mad-diversi proċedimenti u forums skont il-liġi tal-Gżejjer Fiġi. Impenn Nru 2 Il-Gvern Interim se jneħħi r-Regolamenti Pubbliċi dwar l-Emerġenzi f'Mejju tal-2007, soġġett għal kwalunkwe theddid għas-sigurtà nazzjonali, l-ordni pubbliku u s-sikurezza. Impenn Nru 3 Il-Gvern Interim hu impenjat li jara li l-Kummissjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Fiġi taħdem b’indipendenza sħiħa u skont il-Kostituzzjoni. Impenn Nru 4 Li l-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-midja, f'kull forma, hija rispettata bis-sħiħ kif ipprovdut fil-Kostituzzjoni. D. Is-segwitu tal-Impenji Impenn Nru 1 Li l-Gvern Interim jimpenja ruħhu li jżomm djalogu regolari biex tkun tista' ssir verifika tal-progress li sar u jagħti lill-awtoritajiet/rappreżentanti tal-UE u l-KE aċċess sħiħ għall-informazzjoni dwar il-kwestjonijiet kollha relatati mad-drittijiet umani, ir-restawr mill-ġdid paċifiku tad-demokrazija u tal-liġi fil-Fiġi. Impenn Nru 2 Li l-Gvern Interim jikkoopera bis-sħiħ ma' kwalunkwe missjoni mill-UE u mill-KE biex jiġi evalwat il-progress. Impenn Nru 3 Li mit-30 ta' Ġunju 2007, il-Gvern Interim jibda jibgħat kull tliet xhur rapporti dwar il-progress li sar fir-rigward tal-elementi essenzjali tal-Ftehim ta' Cotonou u dwar l-impenji. Huwa nnotat li ċerti kwistjonijiet jistgħu jkunu indirizzati b'mod effettiv permezz ta' approċċ pragmatiku li jgħaraf ir-realtajiet tal-preżent u li jiffoka fuq il-futur. [1] ĠU L 317, 15.12.2000, p. 3. [2] ĠU L 287, 28.10.2005, p. 4. [3] ĠU L 317, 15.12.2000, p. 376. [4] ĠU L 378, 27.12.2006, p. 41-71. [5] ĠU L 260, 05.10.2007, p. 15. [6] ĠU L 262, 06.10.2009, p. 43. [7] ĠU L 89, 09.04.2010, p. 7.