KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

AVVIŻ TAL-KUMMISSJONI

Linji Gwida dwar restrizzjonijiet vertikali

(2022/C 248/01)

WERREJ

1. Introduzzjoni 3

1.1. L-iskop u l-istruttura ta’ dawn il-Linji Gwida 3

1.2. L-applikabbiltà tal-Artikolu 101 tat-Trattat għall-akkordji vertikali 4

2. L-effetti ta’ akkordji vertikali 6

2.1. Effetti pożittivi 6

2.2. Effetti negattivi 9

3. Akkordji vertikali li ġeneralment jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat 10

3.1. L-ebda effett fuq il-kummerċ, fuq akkordji ta’ importanza minuri u fuq impriżi żgħar u ta’ daqs medju 10

3.2. Akkordji ta’ aġenzija 11

3.2.1. Akkordji ta’ aġenzija li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat 11

3.2.2. L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat għal akkordji ta’ aġenzija 15

3.2.3. L-Aġenzija u l-ekonomija tal-pjattaformi online 16

3.3. Akkordji ta’ sottokuntratti 17

4. Kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 17

4.1. Sfera ta’ sikurezza stabbilita bir-Regolament (UE) 2022/720 17

4.2. Definizzjoni ta’ akkordji vertikali 18

4.2.1. Imġiba unilaterali taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 18

4.2.2. L-impriżi joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni 19

4.2.3. L-akkordju huwa relatati max-xiri, mal-bejgħ jew mal-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi 19

4.3. Akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online 20

4.4. Limiti għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 21

4.4.1. Assoċjazzjonijiet ta’ bejjiegħa bl-imnut 21

4.4.2. Akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI) 22

4.4.3. Akkordji vertikali bejn il-kompetituri 25

4.4.4. Akkordji vertikali mal-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online li għandhom funzjoni ibrida 28

4.5. Ir-relazzjoni ma’ regolamenti oħrajn ta’ eżenzjoni ta’ kategorija 30

4.6. Tipi speċifiċi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni 30

4.6.1. Sistemi ta’ distribuzzjoni esklużiva 31

4.6.2. Sistemi ta’ distribuzzjoni selettiva 35

4.6.3. Franchising 40

5. Definizzjoni tas-suq u kalkolu tas-sehem mis-suq 42

5.1. Avviż dwar id-Definizzjoni tas-Suq 42

5.2. Il-kalkolu tal-ishma mis-suq skont ir-Regolament (UE) 2022/720 42

5.3. Kalkolu tal-ishma mis-suq skont ir-Regolament (UE) 2022/720 43

6. L-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 43

6.1. Ir-restrizzjonijiet fundamentali skont ir-Regolament (UE) 2022/720 43

6.1.1. Żamma tal-prezz għall-bejgħ mill-ġdid 45

6.1.2. Restrizzjonijiet fundamentali skont l-Artikolu 4, il-punti (b), (c), (d) u (e) tar-Regolament (UE) 2022/720 49

6.1.3. Restrizzjonijiet tal-bejgħ ta’ spare parts 57

6.2. Restrizzjonijiet li huma esklużi mir-Regolament (UE) 2022/720 57

6.2.1. Obbligi li ma ssirx kompetizzjoni ta’ tul ta’ żmien itwal minn ħames snin 58

6.2.2. Obbligu li ma ssirx kompetizzjoni wara l-iskadenza tal-akkordju 58

6.2.3. Obbligu li ma ssirx kompetizzjoni imposti fuq membri ta’ sistema ta’ distribuzzjoni selettiva 59

6.2.4. Obbligi ta’ parità fil-livell tal-bejgħ bl-imnut bejn pjattaforma u oħra 59

7. L-Irtirar u s-Sospensjoni tal-Applikazzjoni 59

7.1. L-irtirar tal-benefiċċju tar-Regolament (UE) 2022/720 59

7.2. Is-sospensjoni tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 62

8. Politika ta’ infurzar f’każijiet individwali 63

8.1. Il-qafas tal-analiżi 63

8.1.1. Fatturi rilevanti għall-valutazzjoni skont l-Artikolu 101(1) tat-Trattat 64

8.1.2. Fatturi rilevanti għall-valutazzjoni skont l-Artikolu 101(3) tat-Trattat 66

8.2. Analiżi ta’ restrizzjonijiet vertikali speċifiċi 67

8.2.1. Marka unika 68

8.2.2. Provvista esklużiva 72

8.2.3. Restrizzjonijiet fuq l-użu ta’ swieq online 74

8.2.4. Restrizzjonijiet fuq l-użu ta’ servizzi ta’ tqabbil tal-prezzijiet 75

8.2.5. Obbligi ta’ parità 77

8.2.6. Ħlasijiet bil-quddiem għall-aċċess 82

8.2.7. Akkordji ta’ ġestjoni ta’ kategorija 83

8.2.8. Irbit 83

1. INTRODUZZJONI

1.1. L-iskop u l-istruttura ta’ dawn il-Linji Gwida

(2) Billi toħroġ dawn il-Linji Gwida, il-Kummissjoni għandha l-għan li tgħin lill-impriżi jwettqu l-valutazzjoni tagħhom stess tal-akkordji vertikali skont ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u li tiffaċilita l-infurzar tal-Artikolu 101 tat-Trattat. Madankollu, dawn il-Linji Gwida ma għandhomx jiġu applikati b’mod mekkaniku, peress li kull akkordju jrid jiġi evalwat fid-dawl tal-fatti tiegħu stess ( 4 ) . Dawn il-Linji Gwida huma wkoll mingħajr preġudizzju għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea”).

(3) Jistgħu jiġu konklużi akkordji vertikali għal prodotti u għal servizzi intermedji jew finali. Sakemm ma jiġix iddikjarat mod ieħor, dawn il-Linji Gwida japplikaw għat-tipi kollha ta’ prodotti u ta’ servizzi u għal-livelli kollha tan-negozju. Barra minn hekk, sakemm ma jkunx iddikjarat mod ieħor, it-terminu “utent finali” jinkludi l-impriżi u l-konsumaturi finali, jiġifieri perusni fiżiċi li jaġixxu għal finijiet li jaqgħu barra min-negozjar, l-operat, is-sengħa jew il-professjoni tagħhom.

(4) Dawn il-Linji Gwida huma strutturati kif ġej: — din l-ewwel taqsima introduttorja tispjega għalfejn il-Kummissjoni tipprovdi gwida dwar l-akkordji vertikali u l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-gwida. Tispjega wkoll l-objettivi tal-Artikolu 101 tat-Trattat, kif l-Artikolu 101 tat-Trattat japplika għall-akkordji vertikali, u l-passi ewlenin fil-valutazzjoni tal-akkordji vertikali skont l-Artikolu 101 tat-Trattat; — it-tieni taqsima tipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-effetti pożittivi u negattivi tal-akkordji vertikali. Ir-Regolament (UE) 2022/720, dawn il-Linji Gwida, u l-politika ta’ infurzar tal-Kummissjoni f’każijiet individwali huma bbażati fuq il-kunsiderazzjoni ta’ dawn l-effetti; — it-tielet taqsima tittratta akkordji vertikali li ġeneralment jaqgħu barra mill-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Filwaqt li r-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax għal dawn l-akkordji, huwa neċessarju li tiġi pprovduta gwida dwar il-kundizzjonijiet li fihom l-akkordji vertikali jaqgħu barra mill-Artikolu 101(1) tat-Trattat; — ir-raba’ taqsima tipprovdi gwida ulterjuri dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 , inklużi spjegazzjonijiet dwar l-isfera ta’ sikurezza stabbilita mir-Regolament u d-definizzjoni ta’ akkordju vertikali. Dik it-taqsima fiha wkoll gwida dwar l-akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online, li għandha rwol dejjem aktar importanti fid-distribuzzjoni tal-prodotti u tas-servizzi. Dik it-taqsima tispjega wkoll il-limiti tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720, kif stabbilit fl-Artikolu 2(2), (3) u (4) tar-Regolament. Dan jinkludi l-limiti speċifiċi li japplikaw għall-iskambju ta’ informazzjoni bejn fornitur u xerrej f’xenarji ta’ distribuzzjoni doppja, skont l-Artikolu 2(5) tar-Regolament, u dawk li japplikaw għal akkordji relatati mal-forniment ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online fejn il-fornitur ta’ dawk is-servizzi jkollu funzjoni ibrida, skont l-Artikolu 2(6) tar-Regolament. Ir-raba’ taqsima tispjega wkoll kif ir-Regolament (UE) 2022/720 japplika f’każijiet li fihom akkordju vertikali jaqa’ fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regolament ieħor ta’ eżenzjoni ta’ kategorija, kif stabbilit fl-Artikolu 2(7) tar-Regolament. Fl-aħħar nett, dik it-taqsima fiha deskrizzjoni ta’ ċerti tipi komuni ta’ sistema ta’ distribuzzjoni, b’mod partikolari dawk li huma s-suġġett ta’ dispożizzjonijiet speċifiċi fl-Artikolu 4 tar-Regolament dwar restrizzjonijiet fundamentali; — il-ħames taqsima tindirizza d-definizzjoni tas-swieq rilevanti u l-kalkolu tal-ishma mis-suq, b’referenza għall-Avviż dwar id-Definizzjoni tas-Suq (5). Dan huwa rilevanti minħabba li l-akkordji vertikali jistgħu jibbenefikaw biss mill-eżenzjoni ta’ kategorija prevista mir-Regolament (UE) 2022/720 jekk l-ishma mis-suq tal-impriżi li jkunu parti għall-akkordju ma jaqbżux il-limiti stabbiliti fl-Artikolu 3 tar-Regolament (UE) 2022/720; — is-sitt taqsima tkopri r-restrizzjonijiet fundamentali stabbiliti fl-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) 2022/720 u r-restrizzjonijiet esklużi stabbiliti fl-Artikolu 5 tar-Regolament, inklużi spjegazzjonijiet dwar għaliex il-kwalifika bħala restrizzjoni “fundamentali” jew “eskluża” hija rilevanti; — is-seba’ taqsima fiha gwida dwar is-setgħat tal-Kummissjoni u tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri (“NCAs”) sabiex jirtiraw il-benefiċċju tar-Regolament (UE) 2022/720 f’każijiet individwali, skont l-Artikolu 29 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 (6) u l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) 2022/720, kif ukoll gwida dwar is-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta regolamenti li jiddikjaraw li r-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax, skont l-Artikolu 7 tar-Regolament (UE) 2022/720; — it-tmien taqsima tiddeskrivi l-politika ta’ infurzar tal-Kummissjoni f’każijiet individwali. Għal dak l-għan, tispjega kif l-akkordji vertikali li ma humiex koperti mir-Regolament (UE) 2022/720 huma vvalutati skont l-Artikolu 101(1) u (3) tat-Trattat, u jipprovdi gwida dwar diversi tipi komuni ta’ restrizzjonijiet vertikali.

1.2. L-applikabbiltà tal-Artikolu 101 tat-Trattat għall-akkordji vertikali

(5) L-objettiv tal-Artikolu 101 huwa li jiżgura li l-impriżi ma jużawx akkordji, orizzontali jew vertikali ( 7 ) , sabiex jipprevjenu, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq għad-detriment tal-konsumaturi ( 8 ) . L-Artikolu 101 tat-Trattat isegwi wkoll l-objettiv usa’ li jinkiseb suq intern integrat, li jsaħħaħ il-kompetizzjoni fl-Unjoni. L-impriżi ma jistgħux jużaw akkordji vertikali sabiex jistabbilixxu mill-ġdid ostakoli privati bejn l-Istati Membri fejn l-ostakoli tal-Istat ġew aboliti b’suċċess.

(6) L-Artikolu 101 tat-Trattat japplika għall-akkordji u għar-restrizzjonijiet vertikali f’akkordji vertikali li jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jipprevjenu, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni ( 9 ) . Jipprovdi qafas legali għall-valutazzjoni tar-restrizzjonijiet vertikali ( 10 ) , li jqis id-distinzjoni bejn l-effetti antikompetittivi u prokompetittivi. L-Artikolu 101(1) tat-Trattat jipprojbixxi akkordji li jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni b’mod sinifikanti. Madankollu, il-projbizzjoni ma tapplikax għal akkordji li jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat, b’mod partikolari meta l-akkordju jipprovdi benefiċċji suffiċjenti sabiex jingħelbu l-effetti antikompetittivi tiegħu, kif indikat fil-Linji Gwida tal-Artikolu 101(3) ( 11 )

(7) Filwaqt li ma hemm l-ebda sekwenza obbligatorja għall-valutazzjoni tal-akkordji vertikali, il-valutazzoni ġeneralment tinvolvi l-passi li ġejjin: — l-ewwel nett, jeħtieġ li l-impriżi involuti jistabbilixxu l-ishma mis-suq tal-fornitur u tax-xerrej fis-suq rilevanti fejn huma jbigħu u jixtru, rispettivament, il-prodotti jew is-servizzi tal-kuntratt; — jekk la s-sehem mis-suq tal-fornitur u lanqas dak tax-xerrej ma jaqbeż il-limitu tas-sehem mis-suq ta’ 30 % stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament (UE) 2022/720, l-akkordju vertikali jkun kopert mill-isfera ta’ sikurezza stabbilita mir-Regolament, dment li l-akkordju ma jkunx fih restrizzjonijiet fundamentali skont it-tifsira tal-Artikolu 4 tar-Regolament jew kwalunkwe restrizzjoni eskluża fis-sens tal-Artikolu 5 tar-Regolament li ma tistax tiġi sseparata mill-bqija tal-akkordju; — jekk is-sehem mis-suq rilevanti tal-fornitur jew tax-xerrej jaqbeż il-limitu ta’ 30 % jew l-akkordju jkun fih restrizzjoni fundamentali waħda jew aktar jew restrizzjonijiet esklużi mhux separabbli, huwa neċessarju li jiġi vvalutat jekk l-akkordju vertikali jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat; — jekk l-akkordju vertikali jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, huwa meħtieġ li jiġi eżaminat jekk jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-eċċezzjoni previsti fl-Artikolu 101(3) tat-Trattat.

(8) L-iżvilupp sostenibbli huwa prinċipju ewlieni tat-Trattat u objettiv ta’ prijorità għall-politiki tal-Unjoni ( 12 ) , flimkien mad-diġitalizzazzjoni u ma’ Suq Uniku reżiljenti ( 13 ) . Il-kunċett ta’ sostenibbiltà jinkludi l-indirizzar tat-tibdil fil-klima (pereżempju, permezz tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra), il-limitazzjoni tal-użu tar-riżorsi naturali, it-tnaqqis tal-iskart u l-promozzjoni tat-trattament xieraq tal-annimali ( 14 ) , iżda ma huwiex limitat għal dawn biss. L-objettivi tas-sostenibbiltà, tar-reżiljenza u diġitali tal-Unjoni huma promossi permezz ta’ akkordji effiċjenti dwar il-provvista u d-distribuzzjoni bejn l-impriżi. L-akkordji vertikali li jsegwu objettivi ta’ sostenibbiltà jew li jikkontribwixxu għal Suq Uniku diġitali u reżiljenti ma humiex kategorija distinta ta’ akkordji vertikali skont id-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, dawn l-akkordji jridu jiġu vvalutati bl-użu tal-prinċipji stabbiliti f’dawn il-Linji Gwida, filwaqt li jitqies l-objettiv speċifiku li jsegwu. Għaldaqstant, l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) 2022/720 tapplika għal akkordji vertikali li jsegwu objettivi ta’ sostenibbiltà, ta’ reżiljenza u diġitali, dment li jissodisfaw il-kundizzjonijiet tar-Regolament. Dawn il-Linji Gwida jinkludu eżempji li juru l-valutazzjoni tal-akkordji vertikali li jsegwu objettivi ta’ sostenibbiltà ( 15 )

(9) Meta akkordju vertikali jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat u r-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax, l-akkordju xorta waħda jista’ jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 101(3) ( 16 ) . Dan japplika wkoll għal akkordji vertikali li jsegwu objettivi ta’ sostenibbiltà jew li jikkontribwixxu għal Suq Uniku diġitali u reżiljenti. Filwaqt li t-taqsima 8 tinkludi gwida dwar il-valutazzjoni ta’ tali akkordji vertikali f’każijiet individwali, linji gwida oħrajn tal-Kummissjoni jistgħu jkunu rilevanti wkoll. Dan jinkludi l-Linji Gwida tal-Artikolu 101(3), il-Linji Gwida Orizzontali ( 17 ) u kwalunkwe gwida li tista’ tiġi pprovduta f’verżjonijiet futuri ta’ dawk il-Linji Gwida. Dawk il-Linji Gwida jistgħu, b’mod partikolari, jipprovdu gwida dwar iċ-ċirkostanzi li fihom il-benefiċċji tas-sostenibbiltà, diġitali jew tar-reżiljenza jistgħu jitqiesu bħala effiċjenzi kwalitattivi jew kwantitattivi skont l-Artikolu 101(3) tat-Trattat.

2. L-EFFETTI TA’ AKKORDJI VERTIKALI

(10) Għall-fini tal-valutazzjoni tal-akkordji vertikali skont l-Artikolu 101 tat-Trattat u tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720, huwa neċessarju li jitqiesu l-parametri rilevanti kollha tal-kompetizzjoni, bħall-prezzijiet, l-output f’termini ta’ kwantitajiet tal-prodott, il-kwalità u l-varjetà tal-prodott, u l-innovazzjoni. Il-valutazzjoni trid tqis ukoll li l-akkordji vertikali bejn l-impriżi li joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni huma ġeneralment anqas ta’ ħsara minn akkordji orizzontali bejn impriżi kompetituri li jfornu prodotti jew servizzi sostitwibbli ( 18 ) . Fil-prinċipju, dan huwa dovut għan-natura komplementari tal-attivitajiet imwettqin mill-partijiet għal akkordju vertikali, li normalment jimplika li l-azzjonijiet prokompetittivi minn waħda mill-partijiet għall-akkordju jkunu ta’ benefiċċju għall-parti l-oħra għall-akkordju u, fl-aħħar mill-aħħar, ikunu ta’ benefiċċju għall-konsumaturi. Għalhekk, b’kuntrast mal-akkordji orizzontali, il-partijiet għal akkordju vertikali għandhom it-tendenza li jkollhom inċentiv sabiex jaqblu fuq prezzijiet aktar baxxi u livelli ogħla ta’ servizz, li huma wkoll huma ta’ benefiċċju għall-konsumaturi. B’mod simili, parti għal akkordju vertikali normalment ikollha inċentiv sabiex topponi azzjonijiet mill-parti l-oħra li jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-konsumaturi, peress li tali azzjonijiet tipikament inaqqsu wkoll id-domanda għall-prodotti jew għas-servizzi pprovduti mill-ewwel parti. Barra minn hekk, in-natura komplementari tal-attivitajiet tal-partijiet għal akkordju vertikali fit-tqegħid ta’ prodotti jew ta’ servizzi fis-suq timplika wkoll li r-restrizzjonijiet vertikali jipprovdu ambitu akbar għal effiċjenzi, pereżempju, billi jottimizzaw il-proċessi u s-servizzi tal-manifattura u tad-distribuzzjoni. Eżempji ta’ effetti pożittivi bħal dawn huma stabbiliti fit-taqsima 2.1.

(11) Minkejja dan, f’ċerti każijiet l-impriżi b’saħħa fis-suq jistgħu jużaw restrizzjonijiet vertikali sabiex isegwu skopijiet antikompetittivi li, fl-aħħar mill-aħħar, jagħmlu ħsara lill-konsumaturi. Kif spjegat aktar fit-taqsima 2.2., ir-restrizzjonijiet vertikali jistgħu b’mod partikolari jwasslu għall-esklużjoni, għat-tnaqqis tal-kompetizzjoni jew għall-kollużjoni. Is-saħħa fis-suq hija l-kapaċità li l-prezzijiet jinżammu ogħla mil-livelli kompetittivi jew li l-produzzjoni f’termini tal-kwantitajiet tal-prodott, tal-kwalità u tal-varjetà jew l-innovazzjoni tal-prodott tinżamm taħt il-livelli kompetittivi għal perjodu ta’ żmien mhux insinifikanti ( 19 ) . Il-grad ta’ saħħa fis-suq meħtieġ sabiex tiġi stabbilita restrizzjoni tal-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat huwa anqas mill-grad ta’ saħħa fis-suq meħtieġ sabiex tinstab dominanza skont l-Artikolu 102 tat-Trattat.

2.1. Effetti pożittivi

(12) L-akkordji vertikali jista’ jipproduċu effetti pożittivi, inklużi prezzijiet aktar baxxi, il-promozzjoni ta’ kompetizzjoni mhux ibbażata fuq il-prezzijiet u l-kwalità mtejba tas-servizzi. Arranġamenti kuntrattwali sempliċi bejn fornitur u xerrej li jiddeterminaw biss il-prezz u l-kwantità ta’ tranżazzjoni, spiss jistgħu jwasslu għal livelli subottimali ta’ investimenti u ta’ bejgħ, minħabba li ma jqisux l-esternalitajiet li jinħolqu min-natura komplementari tal-attivitajiet tal-fornitur u tad-distributuri tiegħu. Dawn l-esternalitajiet jaqgħu f’żewġ kategoriji: esternalitajiet vertikali u esternalitajiet orizzontali.

(13) L-esternalitajiet vertikali jinħolqu minħabba li d-deċiżjonijiet u l-azzjonijiet meħudin f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni u tad-distribuzzjoni jiddeterminaw aspetti tal-bejgħ ta’ prodotti jew ta’ servizzi, bħall-prezz, il-kwalità, is-servizzi relatati u l-kummerċjalizzazzjoni, li jaffettwaw mhux biss lill-impriża li tieħu d-deċiżjonijiet, iżda wkoll lil impriżi oħrajn f’livelli oħrajn tal-katina tal-produzzjoni u tad-distribuzzjoni. Pereżempju, distributur jista’ ma jiksibx il-benefiċċji kollha tal-isforzi tiegħu sabiex iżid il-bejgħ, minħabba li wħud minn dawk il-benefiċċji jistgħu jmorru għand il-fornitur. Dan għaliex, għal kull unità żejda li distributur ibigħ billi jbaxxi l-prezz tiegħu għall-bejgħ mill-ġdid jew billi jżid l-isforzi tal-bejgħ tiegħu, il-fornitur jibbenefika jekk il-prezz bl-ingrossa tiegħu jaqbeż l-ispejjeż marġinali tal-produzzjoni tiegħu. Dan jirrappreżenta esternalità pożittiva miġjuba lill-fornitur mill-azzjonijiet tad-distributur li jsaħħu l-bejgħ. Bil-maqlub, jista’ jkun hemm sitwazzjonijiet li fihom, mill-perspettiva tal-fornitur, id-distributur jista’ jkun qed iżomm prezzijiet għoljin wisq ( 20 ) , ma jagħmilx biżżejjed sforzi ta’ bejgħ, jew it-tnejn li huma.

(14) Jistgħu jinħolqu esternalitajiet orizzontali, b’mod partikolari bejn id-distributuri tal-istess prodotti jew servizzi meta distributur ma jkunx jista’ jadatta bis-sħiħ il-benefiċċji tal-isforzi tal-bejgħ tiegħu. Pereżempju, meta s-servizzi ta’ qabel il-bejgħ li jsaħħu d-domanda jiġu pprovduti minn distributur wieħed, bħal pariri personalizzati b’rabta ma’ prodotti jew ma’ servizzi partikolari, dawn jistgħu jwasslu għal aktar bejgħ minn distributuri kompetituri li joffru l-istess prodotti jew servizzi u, b’hekk, joħolqu inċentivi fost id-distributuri sabiex jieħdu vantaġġ mis-servizzi li jiswew ħafna flus ipprovduti minn oħrajn. F’ambjent ta’ distribuzzjoni omni-channel, jista’ jseħħ parassitiżmu bejn il-kanali ta’ bejgħ online u offline, u fiż-żewġ direzzjonijiet ( 21 ) . Pereżempju, il-klijenti jistgħu jżuru ħanut fiżiku sabiex jittestjaw prodotti jew servizzi jew sabiex jiksbu informazzjoni utli oħra li fuqha jibbażaw id-deċiżjoni tagħhom li jixtru, iżda mbagħad jordnaw il-prodott online mingħand distributur differenti. Min-naħa l-oħra, il-klijenti jistgħu jiġbru informazzjoni fil-fażi ta’ qabel ix-xiri minn ħanut online u mbagħad iżuru ħanut fiżiku, jużaw l-informazzjoni li jkunu ġabru online sabiex jagħżlu u jittestjaw prodotti jew servizzi partikolari, u fl-aħħar mill-aħħar jixtru offline minn ħanut fiżiku. Meta tali parassitiżmu jkun possibbli u meta d-distributur li jipprovdi servizzi ta’ qabel il-bejgħ ma jkunx jista’ jadatta l-benefiċċji kompletament, dan jista’ jwassal għal forniment subottimali ta’ tali servizzi ta’ qabel il-bejgħ f’termini ta’ kwantità jew ta’ kwalità.

(15) Fil-preżenza ta’ tali esternalitajiet, il-fornituri għandhom inċentiv sabiex jikkontrollaw ċerti aspetti tal-operazzjonijiet tad-distributuri tagħhom u vice versa . B’mod partikolari, l-akkordji vertikali jistgħu jintużaw sabiex jiġu internalizzati t-tali esternalitajiet, jiżdied il-profitt konġunt tal-katina vertikali tal-provvista u tad-distribuzzjoni u, f’ċerti ċirkostanzi, jittejjeb il-benesseri tal-konsumatur.

(16) Għalkemm dawn il-Linji Gwida jfittxu li jagħtu ħarsa ġenerali lejn id-diversi ġustifikazzjonijiet għar-restrizzjonijiet vertikali, huma ma jiddikjarawx li huma kompluti jew eżawrjenti. Ir-raġunijiet li jistgħu jiġġustifikaw l-applikazzjoni ta’ restrizzjonijiet vertikali partikolari jinkludu dawn li ġejjin: (a) sabiex tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-esternalità vertikali. L-iffissar ta’ prezz għoli wisq mid-distributur, mingħajr ma jitqies l-effett tad-deċiżjonijiet tiegħu fuq il-fornitur, jista’ jiġi evitat mill-fornitur li jimponi prezz massimu ta’ bejgħ mill-ġdid fuq id-distributur. B’mod simili, sabiex jiżdiedu l-isforzi ta’ bejgħ tad-distributur, il-fornitur jista’ juża distribuzzjoni selettiva jew esklużiva; (b) sabiex tiġi indirizzata l-problema ta’ parassitiżmu. Jista’ jseħħ parassitiżmu bejn ix-xerrejja fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa jew tal-bejgħ bl-imnut, b’mod partikolari, meta ma jkunx possibbli għall-fornitur li jimponi rekwiżiti effettivi ta’ promozzjoni jew ta’ servizz fuq ix-xerrejja kollha. Il-parassitiżmu bejn ix-xerrejja jista’ jseħħ biss fuq is-servizzi ta’ qabel il-bejgħ u fuq attivitajiet promozzjonali oħrajn, iżda mhux fuq is-servizzi ta’ wara l-bejgħ li għalihom id-distributur jista’ jitlob ħlas mingħand il-klijenti tiegħu individwalment. L-isforzi ta’ qabel il-bejgħ li fuqhom jista’ jseħħ il-parassitiżmu jistgħu jkunu importanti, pereżempju, meta l-prodotti jew is-servizzi jkunu relattivament ġodda, teknikament kumplessi jew ta’ valur għoli, jew meta r-reputazzjoni tal-prodotti jew tas-servizzi tkun fattur determinanti importanti tad-domanda tagħhom (22). Ir-restrizzjonijiet f’sistemi ta’ distribuzzjoni esklużiva jew selettiva, jew restrizzjonijiet oħrajn jistgħu jkunu ta’ għajnuna sabiex jiġi evitat jew jitnaqqas tali parassitiżmu. Il-parassitiżmu jista’ jseħħ ukoll bejn il-fornituri, pereżempju meta manifattur wieħed jinvesti fi promozzjoni fil-bini tax-xerrej li tattira wkoll lill-klijenti għall-kompetituri ta’ dak il-manifattur. Ir-restrizzjonijiet li jeskludu l-kompetizzjoni jistgħu jgħinu sabiex jingħeleb il-parassitiżmu bejn il-fornituri (23); (c) għall-ftuħ jew għad-dħul fi swieq ġodda. Meta fornitur ikun jixtieq jidħol f’suq ġeografiku ġdid, pereżempju, billi jesporta lejn pajjiż ieħor, dan jista’ jinvolvi investimenti mitlufin speċjali mid-distributur sabiex jistabbilixxi l-marka fis-suq. Sabiex distributur lokali jiġi pperswadut jagħmel dawn l-investimenti, jista’ jkun neċessarju li tiġi pprovduta protezzjoni territorjali sabiex id-distributur ikun jista’ jirkupra l-investimenti tiegħu. Dan jista’ jiġġustifika r-restrizzjoni ta’ distributuri li jinsabu fi swieq ġeografiċi oħrajn milli jbigħu fis-suq il-ġdid (ara wkoll il-paragrafi (118), (136) u (137)). Dan huwa każ speċjali tal-problema ta’ parassitiżmu stabbilita fil-punt (b); (d) sabiex tiġi indirizzata l-problema ta’ parassitiżmu. F’xi setturi, ċerti distributuri għandhom reputazzjoni li jaħżnu biss prodotti ta’ kwalità jew li jipprovdu servizzi ta’ kwalità (l-hekk imsejħa “distributuri primjum”). F’każ bħal dan, il-bejgħ permezz ta’ dawk id-distributuri jista’ jkun kruċjali, b’mod partikolari għat-tnedija b’suċċess ta’ prodott ġdid. Jekk il-fornitur ma jkunx jista’ jiżgura li d-distribuzzjoni tal-prodotti tiegħu tkun limitata għal tali distributuri primjum, ikun qiegħed jirriskja li ma jkunx elenkat minn tali distributuri. F’dak ix-xenarju, l-użu ta’ distribuzzjoni esklużiva jew selettiva jista’ jkun ġustifikat; (e) sabiex tiġi indirizzata l-problema ta’ rinunzja għal ċerti investimenti. Jew il-fornitur jew ix-xerrej jista’ jkollu bżonn jagħmel investimenti speċifiċi għar-relazzjoni (pereżempju f’tagħmir jew f’taħriġ speċifiku) li huma investimenti mitlufin u li ftit li xejn għandhom valur jew ma jkollhomx valur barra mir-relazzjoni vertikali speċifika. Pereżempju, manifattur tal-komponenti jista’ jkollu jibni magni speċifiċi sabiex jissodisfa r-rekwiżiti ta’ wieħed mill-klijenti tiegħu, iżda l-magni jistgħu ma jkunux adattati għall-użu ma’ klijenti oħrajn u jista’ jkun impossibbli li jerġgħu jbigħuhom. Fin-nuqqas ta’ akkordju, il-parti li tinvesti ssib ruħha f’pożizzjoni dgħajfa ta’ negozjar ladarba tkun għamlet l-investiment speċifiku għar-relazzjoni, peress li tirriskja li “tinżamm imwaħħla” matul in-negozjati mas-sieħeb kummerċjali tagħha. It-theddida ta’ tali rinunzja għal ċerti investimenti opportunistika tista’ twassal għal investimenti subottimali mill-parti li tinvesti. L-akkordji vertikali jistgħu jeliminaw l-ambitu għal rinunzja għal ċerti investimenti (b’mod partikolari meta l-investiment jista’ jiġi kkuntrattat bis-sħiħ u jistgħu jiġu previsti l-kontinġenzi futuri kollha) jew jistgħu jnaqqsu l-ambitu għal rinunzja għal ċerti investimenti. Pereżempju, l-obbligu li ma ssirx kompetizzjoni, l-obbligar tal-kwantità, jew ix-xiri esklużiv jistgħu jnaqqsu l-problema ta’ rinunzja għal ċerti investimenti meta l-investiment speċifiku għar-relazzjoni jsir mill-fornitur, filwaqt li d-distribuzzjoni esklużiva, l-allokazzjoni esklużiva tal-klijenti jew il-provvista esklużiva jistgħu jnaqqsu l-problema ta’ rinunzja għal ċerti investimenti meta l-investiment isir mix-xerrej; (f) sabiex tiġi indirizzata l-problema speċifika ta’ rinunzja għal ċerti investimenti li tista’ tinħoloq meta jkun hemm trasferiment ta’ għarfien espert sostanzjali. Il-fornitur tal-għarfien espert jista’ ma jkunx jixtieq li l-għarfien espert jintuża minn jew għall-benefiċċju tal-kompetituri tiegħu, pereżempju fil-frankiġja. Sa fejn l-għarfien espert ma kienx faċilment disponibbli għax-xerrej, u sa fejn ikun sostanzjali u indispensabbli għall-implimentazzjoni tal-akkordju, tali trasferiment jista’ jiġġustifika restrizzjoni li ma ssirx kompetizzjoni, li ġeneralment taqa’ barra mill-Artikolu 101(1) tat-Trattat f’każijiet bħal dawn; (g) sabiex jinkisbu ekonomiji ta’ skala fid-distribuzzjoni. Sabiex l-ekonomiji ta’ skala jiġu sfruttati u b’hekk ikun hemm prezz tal-bejgħ bl-imnut aktar baxx għall-prodotti jew għas-servizzi tiegħu, il-manifattur jista’ jkun irid jikkonċentra l-bejgħ mill-ġdid tal-prodotti jew tas-servizzi tiegħu fuq numru limitat ta’ distributuri. Sabiex jagħmel dan, il-manifattur jista’ juża distribuzzjoni esklużiva, obbligi ta’ kwantità fil-forma ta’ rekwiżit ta’ xiri minimu, distribuzzjoni selettiva li tinkludi rekwiżit ta’ distribuzzjoni selettiva jew xiri esklużiv; (h) sabiex jiġu żgurati l-uniformità u l-istandardizzazzjoni tal-kwalità. Restrizzjoni vertikali tista’ tgħin biex toħloq jew tippromwovi immaġni tal-marka, billi timponi ċerta miżura ta’ uniformità u ta’ standardizzazzjoni tal-kwalità fuq id-distributuri. Din tista’ tipproteġi r-reputazzjoni tal-marka, tagħmel l-prodotti jew is-servizzi kkonċernati iktar attraenti għall-utenti finali u żżid il-bejgħ. Tali standardizzazzjoni tista’, pereżempju, tinkiseb permezz ta’ distribuzzjoni selettiva jew permezz ta’ frankiġja; (i) sabiex jiġu indirizzati l-imperfezzjonijiet tas-suq kapitali. Il-fornituri tal-kapital, bħal banek u swieq ta’ ekwità, jistgħu jipprovdu l-kapital b’mod subottimali meta jkollhom informazzjoni imperfetta dwar is-solvenza tal-mutwatarju jew fejn ikun hemm bażi inadegwata sabiex jiġi żgurat is-self. Ix-xerrej jew il-fornitur jista’ jkollu informazzjoni aħjar u jista’ jkun kapaċi, permezz ta’ relazzjoni esklużiva, jikseb sigurtà akbar għall-investiment tiegħu. Meta l-fornitur jipprovdi s-self lix-xerrej, dan jista’ jwassal għall-impożizzjoni ta’ obbligu li ma ssirx kompetizzjoni jew obbligu ta’ kwantità fuq ix-xerrej. Meta x-xerrej jipprovdi s-self lill-fornitur, dan jista’ jkun ir-raġuni għall-impożizzjoni ta’ obbligu ta’ provvista esklużiva jew ta’ obbligu ta’ kwantità fuq il-fornitur.

(17) Hemm grad kbir ta’ sostitwibbiltà bejn id-diversi restrizzjonijiet vertikali, li jfisser li l-istess problema ta’ ineffiċjenza tista’ tiġi indirizzata bl-użu ta’ restrizzjonijiet vertikali differenti. Pereżempju, jista’ jkun possibbli li jinkisbu ekonomiji ta’ skala fid-distribuzzjoni bl-użu ta’ distribuzzjoni esklużiva, ta’ distribuzzjoni selettiva, ta’ obbligu ta’ kwantità jew ta’ xiri esklużiv. Madankollu, l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni jistgħu jkunu differenti bejn ir-restrizzjonijiet vertikali varji. Dan jitqies meta tiġi vvalutata l-indispensabbiltà skont l-Artikolu 101(3) tat-Trattat.

2.2. Effetti negattivi

(18) L-effetti negattivi fuq is-suq li jistgħu jirriżultaw minn restrizzjonijiet vertikali u li d-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE għandu l-għan li jipprevjeni huma, notevolment, dawn li ġejjin: (a) esklużjoni antikompetittiva ta’ fornituri oħrajn jew ta’ xerrejja oħrajn, billi jiżdiedu l-ostakoli għad-dħul jew għall-espansjoni; (b) it-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn il-fornitur u l-kompetituri tiegħu u/jew il-faċilitazzjoni ta’ kollużjoni espliċita jew taċita bejn fornituri kompetituri, li ta’ spiss jissejħu bħala t-tnaqqis fil-kompetizzjoni bejn il-marki; (c) it-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn ix-xerrej u l-kompetituri tiegħu jew il-faċilitazzjoni ta’ kollużjoni espliċita jew taċita bejn ix-xerrejja kompetituri, spiss imsejħin it-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn il-marki meta tkun tikkonċerna d-distributuri tal-prodotti jew tas-servizzi tal-istess fornitur (24); (d) il-ħolqien ta’ ostakoli għall-integrazzjoni tas-suq, inklużi, b’mod partikolari, limitazzjonijiet fuq l-għażla tal-konsumatur li jixtri prodotti jew servizzi fi kwalunkwe Stat Membru.

(19) L-esklużjoni, it-tnaqqis tal-kompetizzjoni u l-kollużjoni fil-livell tal-fornitur jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-konsumaturi, b’mod partikolari billi: (a) iż-żieda fil-prezzijiet imposti fuq ix-xerrejja ta’ prodotti jew ta’ servizzi, li min-naħa tagħha tista’ twassal għal prezzijiet ogħla għall-konsumatur; (b) il-limitazzjoni tal-għażla ta’ prodotti jew ta’ servizzi; (c) it-tnaqqis tal-kwalità tal-prodotti jew tas-servizzi; (d) it-tnaqqis tal-innovazzjoni jew tas-servizz fil-livell tal-fornituri.

(20) L-esklużjoni, it-tnaqqis tal-kompetizzjoni u l-kollużjoni fil-livell tad-distributuri jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-konsumaturi, b’mod partikolari billi: (a) iżidu l-prezzijiet tal-prodotti jew tas-servizzi għall-konsumatur; (b) jillimitaw l-għażla ta’ kombinazzjonijiet bejn il-prezzijiet u s-servizzi u l-formati tad-distribuzzjoni; (c) inaqqsu d-disponibbiltà u l-kwalità tas-servizzi għall-konsumatur; (d) inaqqsu l-livell ta’ innovazzjoni fil-livell tad-distribuzzjoni.

(21) Tnaqqis fil-kompetizzjoni fi ħdan il-marka (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-prodotti jew tas-servizzi tal-istess fornitur) minnu nnifsu ma huwiex probabbli li jwassal għal effetti negattivi għall-konsumaturi, jekk il-kompetizzjoni bejn il-marki (jiġifieri l-kompetizzjoni bejn id-distributuri ta’ prodotti jew ta’ servizzi ta’ fornituri differenti) tkun b’saħħitha ( 25 ) . B’mod partikolari, fi swieq li fihom il-bejjiegħa bl-imnut individwali jiddistribwixxu l-marka/i ta’ fornitur wieħed biss, it-tnaqqis tal-kompetizzjoni bejn id-distributuri tal-istess marka jwassal għal tnaqqis tal-kompetizzjoni fi ħdan il-marka bejn dawn id-distributuri, iżda għandu mnejn ma jkollux effett negattiv fuq il-kompetizzjoni bejn id-distributuri b’mod ġenerali.

(22) L-effetti negattivi possibbli tar-restrizzjonijiet vertikali jissaħħu meta bosta fornituri u x-xerrejja tagħhom jorganizzaw il-kummerċ tagħhom b’mod simili, li jwassal għall-hekk imsejħin effetti kumulattivi ( 26 )

3. AKKORDJI VERTIKALI LI ĠENERALMENT JAQGĦU BARRA MILL-KAMP TA’ APPLIKAZZJONI TAL-ARTIKOLU 101(1) TAT-TRATTAT

3.1. L-ebda effett fuq il-kummerċ, fuq akkordji ta’ importanza minuri u fuq impriżi żgħar u ta’ daqs medju

(23) Qabel ma jiġu indirizzati l-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720, l-applikazzjoni tiegħu u, b’mod aktar ġenerali, il-valutazzjoni tal-akkordji vertikali skont l-Artikolu 101(1) u 101(3) tat-Trattat, huwa importanti li jitfakkar li r-Regolament (UE) 2022/720 japplika biss għal akkordji li jaqgħu fil- kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat.

(24) De Minimis De Minimis , jew kwalunkwe gwida futura tal-Kummissjoni. L-akkordji li ma humiex kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri (ebda effett fuq il-kummerċ) jew li ma jirrestrinġux il-kompetizzjoni b’mod sinifikanti (akkordji ta’ importanza minuri) jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat ( 27 ) . Il-Kummissjoni pprovdiet gwida dwar l-effett fuq il-kummerċ fil-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ ( 28 ) , u dwar akkordji ta’ importanza minuri fl-Avviż ( 29 ) . Dawn il-Linji Gwida huma mingħajr preġudizzju għal-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ u għall-Avviż, jew kwalunkwe gwida futura tal-Kummissjoni.

(25) Il-Linji Gwida dwar l-Effett fuq il-Kummerċ stabbilew il-prinċipji żviluppati mill-Qrati tal-Unjoni sabiex jinterpretaw il-kunċett tal-effett fuq il-kummerċ u jindikaw meta l-akkordji x’aktarx ma jkunux kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Jinkludu suppożizzjoni konfutabbli negattiva li tapplika għall-akkordji kollha fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, irrispettivament min-natura tar-restrizzjonijiet inklużi f’tali akkordji, u b’hekk tapplika wkoll għal akkordji li fihom restrizzjonijiet fundamentali ( 30 ) . Skont dik is-suppożizzjoni, fil-prinċipju, l-akkordji vertikali ma jistgħux jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri meta: (a) is-sehem mis-suq aggregat tal-partijiet fi kwalunkwe suq rilevanti fl-Unjoni affettwat mill-akkordju ma jaqbiżx il-5 %, u (b) il-fatturat annwali aggregat tal-fornitur fl-Unjoni ġġenerat bil-prodotti koperti mill-akkordju ma jaqbiżx l-EUR 40 miljun jew, f’każijiet li jinvolvu akkordji konklużi bejn xerrej u diversi fornituri, ix-xiri kombinat tax-xerrej tal-prodotti koperti mill-akkordji ma jaqbiżx l-EUR 40 miljun (31). Il-Kummissjoni tista’ tikkonfuta l-preżunzjoni jekk analiżi tal-karatteristiċi tal-akkordju u tal-kuntest ekonomiku tiegħu turi l-kuntrarju.

(26) De Minimis , l-akkordji vertikali konklużi minn dawk li ma humiex kompetituri ġeneralment jitqiesu li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat jekk is-sehem mis-suq miżmum minn kull waħda mill-partijiet għall-akkordju ma jaqbiżx il-15 % fi kwalunkwe wieħed mis-swieq rilevanti affettwati mill-akkordju De Minimis jiċċara li fornituri jew distributuri individwali b’sehem mis-suq li ma jaqbiżx il-5 % ġeneralment ma jitqisux li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għal effett kumulattiv ta’ esklużjoni Kif stabbilit fl-Avviż, l-akkordji vertikali konklużi minn dawk li ma humiex kompetituri ġeneralment jitqiesu li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat jekk is-sehem mis-suq miżmum minn kull waħda mill-partijiet għall-akkordju ma jaqbiżx il-15 % fi kwalunkwe wieħed mis-swieq rilevanti affettwati mill-akkordju ( 32 ) . Din ir-regola ġenerali hija soġġetta għal żewġ eċċezzjonijiet. L-ewwel nett, fir-rigward tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni skont l-għan, l-Artikolu 101(1) tat-Trattat japplika anki jekk is-sehem mis-suq miżmum minn kull waħda mill-partijiet ma jaqbiżx il-15 % ( 33 ) . Dan għaliex akkordju li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li għandu għan antikompetittiv jista’, min-natura tiegħu u indipendentement minn kwalunkwe effett konkret, jikkostitwixxi restrizzjoni sinifikanti fuq il-kompetizzjoni ( 34 ) . It-tieni, il-limitu tas-sehem mis-suq ta’ 15 % jitnaqqas għal 5 % meta, f’suq rilevanti, il-kompetizzjoni tkun ristretta mill-effett kumulattiv ta’ networks paralleli ta’ akkordji. Il-paragrafi minn (257) sa (261) jittrattaw l-effetti kumulattivi fil-kuntest tal-irtirar tal-benefiċċju tar-Regolament (UE) 2022/720. L-Avviżjiċċara li fornituri jew distributuri individwali b’sehem mis-suq li ma jaqbiżx il-5 % ġeneralment ma jitqisux li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għal effett kumulattiv ta’ esklużjoni ( 35 )

(27) Barra minn hekk, ma hemm l-ebda suppożizzjoni li l-akkordji vertikali konklużi minn impriżi, li waħda jew aktar minnhom għandhom sehem mis-suq individwali li jaqbeż il-15 %, jaqgħu awtomatikament fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Tali akkordji xorta jista’ ma jkollhomx effett sinifikanti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri jew jista’ jkun li ma jkunux jikkostitwixxu restrizzjoni sinifikanti tal-kompetizzjoni ( 36 ) . Għalhekk, jeħtieġ li dawn jiġu vvalutati fil-kuntest legali u ekonomiku tagħhom. Dawn il-Linji Gwida jinkludu kriterji għall-valutazzjoni individwali ta’ akkordji bħal dawn, kif stabbilit fit-Taqsima 8.

(28) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li l-akkordji vertikali bejn l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju (minn hawn ’il quddiem “SMEs”) ( 37 ) rarament ikunu kapaċi jaffettwaw b’mod sinifikanti l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Il-Kummissjoni tqis ukoll li tali akkordji rarament jirrestrinġu l-kompetizzjoni b’mod sinifikanti fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, sakemm ma jinkludux restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni skont l-għan u skont it-tifsira tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Għalhekk, akkordji vertikali bejn SMEs ġeneralment jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Madankollu, f’każijiet li fihom tali akkordji jissodisfaw il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, il-Kummissjoni ġeneralment toqgħod lura milli tiftaħ proċedimenti, minħabba nuqqas ta’ interess suffiċjenti għall-Unjoni, sakemm l-impriżi, individwalment jew kollettivament, ma jkollhomx pożizzjoni dominanti f’parti sostanzjali mis-suq intern.

3.2. Akkordji ta’ aġenzija

3.2.1. Akkordji ta’ aġenzija li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat

(29) Aġent huwa persuna ġuridika jew fiżika fdata bis-setgħa li tinnegozja u/jew tikkonkludi l-kuntratti f’isem persuna oħra (“il-prinċipal”), jew f’isem l-aġent stess jew inkella f’isem il-prinċipal, għax-xiri ta’ prodotti jew ta’ servizzi mill-prinċipal, jew għall-bejgħ ta’ prodotti jew ta’ servizzi forniti mill-prinċipal.

(30) L-Artikolu 101 tat-Trattat japplika għal akkordji bejn żewġ impriżi jew aktar. F’ċerti ċirkostanzi, ir-relazzjoni bejn aġent u l-prinċipal tiegħu tista’ tiġi kkaratterizzata bħala waħda li fiha l-aġent ma jibqax jaġixxi bħala operatur ekonomiku indipendenti. Dan japplika meta l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju finanzjarju jew kummerċjali sinifikanti fir-rigward tal-kuntratti konklużi jew negozjati f’isem il-prinċipal, kif spjegat aktar fil-paragrafi (31) sa (34) ( 38 ) . F’dak il-każ, l-akkordju ta’ aġenzija jaqa’ kompletament jew parzjalment barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat ( 39 ) . Billi din tikkostitwixxi eċċezzjoni għall-applikabbiltà ġenerali tal-Artikolu 101 tat-Trattat għal akkordji bejn impriżi, il-kundizzjonijiet għall-kategorizzazzjoni ta’ akkordju bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat għandhom jiġu interpretati b’mod ristrett. Pereżempju, huwa anqas probabbli li akkordju ta’ aġenzija jiġi kkategorizzat bħala li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat meta l-aġent jinnegozja u/jew jikkonkludi kuntratti f’isem numru kbir ta’ prinċipali ( 40 ) . Il-kwalifika mogħtija għall-akkordju tagħhom mill-partijiet jew mil-liġi nazzjonali ma hijiex materjali għal din il-kategorizzazzjoni.

(31) Hemm tliet tipi ta’ riskji finanzjarji jew kummerċjali li huma materjali għall-kategorizzazzjoni ta’ akkordju bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat: (a) ir-riskji speċifiċi għall-kuntratti, li huma direttament relatati mal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati mill-aġent f’isem il-prinċipal, bħalma hu l-finanzjament ta’ stokks; (b) ir-riskji relatati ma’ investimenti speċifiċi għas-suq. Dawk huma investimenti speċifikament meħtieġa għat-tip ta’ attività li għaliha l-aġent jinħatar mill-prinċipal, jiġifieri li huma meħtieġa sabiex jippermettu lill-aġent jikkonkludi u/jew jinnegozja tip speċifiku ta’ kuntratt. Tali investimenti ġeneralment ikunu mitlufin, li jfisser li hekk kif investiment iħalli dak il-qasam partikolari ta’ attività, ma jkunx jista’ jintuża għal attivitajiet oħrajn jew jinbiegħ għajr b’telf sinifikanti; (c) ir-riskji marbuta ma’ attivitajiet oħrajn imwettqin fl-istess suq tal-prodotti, sal-punt li l-prinċipal jirrikjedi, bħala parti mir-relazzjoni tal-aġenzija, li l-aġent iwettaq tali attivitajiet mhux bħala aġent f’isem il-prinċipal, iżda għar-riskju tal-aġent stess.

(32) Akkordju jiġi kkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat meta l-aġent ma jkollu l-ebda tip ta’ riskju elenkat fil-paragrafu (31) jew meta jġarrab tali riskji b’mod insinifikanti biss. Is-sinifikat ta’ kwalunkwe riskju bħal dan imġarrab mill-aġent ġeneralment għandu jiġi vvalutat b’referenza għar-remunerazzjoni miksuba mill-aġent għall-forniment tas-servizzi tal-aġenzija, pereżempju l-kummissjoni tiegħu, minflok b’referenza għad-dħul iġġenerat mill-bejgħ tal-prodotti jew tas-servizzi koperti mill-akkordju ta’ aġenzija. Madankollu, ir-riskji li huma relatati mal-attività tal-forniment ta’ servizzi ta’ aġenzija b’mod ġenerali, bħar-riskju li l-introjtu tal-aġent ikun jiddependi mis-suċċess tiegħu bħala aġent jew mill-investimenti ġenerali, pereżempju, f’bini jew f’persunal li jista’ jintuża għal kwalunkwe tip ta’ attività, ma humiex materjali għal din il-valutazzjoni.

(33) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, akkordju ġeneralment jiġi kkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat meta jkunu japplikaw il-kundizzjonijiet kollha li ġejjin: (a) l-aġent ma jixtrix il-proprjetà tal-prodotti mixtrijin jew mibjugħin skont l-akkordju ta’ aġenzija u ma jipprovdix huwa stess is-servizzi mixtrijin jew mibjugħin skont l-akkordju ta’ aġenzija. Il-fatt li l-aġent jista’ temporanjament, għal perjodu qasir ħafna ta’ żmien, jakkwista l-proprjetà fil-prodotti tal-kuntratt filwaqt li jbigħhom f’isem il-prinċipal ma jipprekludix l-eżistenza ta’ akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, dment li l-aġent ma jġarrab l-ebda spiża jew riskju relatat mat-trasferiment tal-proprjetà; (b) ma jikkontribwixxix għall-ispejjeż relatati mal-forniment/max-xiri tal-prodotti jew tas-servizzi tal-kuntratt, inklużi l-ispejjeż tat-trasport tal-prodotti. Dan ma jipprekludix lill-aġent milli jwettaq is-servizz tat-trasport, dment li l-ispejjeż ikunu koperti mill-prinċipal; (c) l-aġent ma jżommx bl-ispejjeż kontrih jew jirriskja stokks tal-prodotti tal-kuntratt, inkluża l-ispiża tal-finanzjament tal-istokk u l-ispiża tal-istokk mitluf. L-aġent għandu jkun jista’ jirritorna prodotti mhux mibjugħin lill-prinċipal mingħajr ħlas, sakemm ma jkunx it-tort tiegħu, pereżempju, minħabba li jonqos milli jikkonforma ma’ miżuri raġonevoli ta’ sigurtà jew kontra s-serq sabiex jiġi evitat telf ta’ stokk; (d) l-aġent ma jiħux responsabbiltà għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt min-naħa tal-klijenti, bl-eċċezzjoni tat-telf tal-kummissjoni tal-aġent, sakemm ma jkunx it-tort tiegħu (pereżempju, billi jonqos milli jikkonforma ma’ miżuri raġonevoli ta’ sigurtà jew ta’ kontra s-serq jew jonqos milli jikkonforma ma’ miżuri raġonevoli sabiex jirrapporta serq lill-prinċipal jew lill-puliżija jew milli jikkomunika lill-prinċipal l-informazzjoni neċessarja kollha li tkun disponibbli għalih dwar l-affidabilità finanzjarja tal-klijent); (e) l-aġent ma jassumix ir-responsabbiltà lejn klijenti jew partijiet terzi oħrajn għal telf jew għal dannu li jirriżulta mill-provvista tal-prodotti jew tas-servizzi tal-kuntratt, sakemm ma jkunx tort tal-aġent; (f) l-aġent ma huwiex obbligat, direttament jew indirettament, li jinvesti fil-promozzjoni tal-bejgħ, inkluż permezz ta’ kontribuzzjonijiet għall-baġit tal-prinċipal għar-reklamar jew għal attivitajiet ta’ reklamar jew ta’ promozzjoni speċifikament relatati mal-prodotti jew mas-servizzi tal-kuntratt, sakemm it-tali spejjeż ma jiġux irrimborżati kompletament mill-prinċipal; (g) l-aġent ma jagħmilx investimenti speċifiċi għas-suq f’tagħmir, f’bini, f’taħriġ tal-persunal jew f’reklamar, bħat-tank għall-ħżin tal-petrol fil-każ ta’ bejgħ bl-imnut tal-petrol, software speċifiku għall-bejgħ ta’ poloz tal-assigurazzjoni fil-każ ta’ aġenti tal-assigurazzjoni, jew reklamar relatat ma’ rotot jew ma’ destinazzjonijiet fil-każ ta’ aġenti tal-ivvjaġġar li jbigħu titjiriet jew akkomodazzjoni f’lukandi, sakemm it-tali spejjeż ma jiġux irrimborżati kompletament mill-prinċipal; (h) l-aġent ma jwettaqx attivitajiet oħrajn fl-istess suq tal-prodotti meħtieġa mill-prinċipal skont ir-relazzjoni ta’ aġenzija (eż. il-konsenja tal-prodotti), sakemm dawk l-attivitajiet ma jiġux irrimborżati kompletament mill-prinċipal.

(34) Filwaqt li l-lista stabbilita fil-paragrafu (33) ma hijiex eżawrjenti, meta l-aġent iġarrab riskju jew spiża waħda jew aktar minn fost dawk imsemmijin fil-paragrafi (31) sa (33), l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ma jiġix ikkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat ( 41 ) . Il-kwistjoni tar-riskju trid tiġi vvalutata fuq bażi ta’ każ b’każ u fir-rigward tar-realtà ekonomika tas-sitwazzjoni, aktar milli tal-forma ġuridika tal-akkordju. Għal raġunijiet prattiċi, l-analiżi tar-riskju tista’ tibda bil-valutazzjoni tar-riskji speċifiċi għall-kuntratt. Jekk l-aġent iġarrab riskji speċifiċi għall-kuntratt li ma humiex insinifikanti, dan ikun biżżejjed sabiex jiġi konkluż li l-aġent huwa distributur indipendenti. Jekk l-aġent ma jġarrabx riskji speċifiċi għall-kuntratt, mela mbagħad ikun meħtieġ li titkompla l-analiżi billi jiġu vvalutati r-riskji relatati mal-investimenti speċifiċi għas-suq. Fl-aħħar nett, jekk l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju speċifiku għall-kuntratt jew l-ebda riskju marbut ma’ investimenti speċifiċi għas-suq, jista’ jkun hemm bżonn li jiġu kkunsidrati r-riskji marbuta ma’ attivitajiet oħrajn meħtieġa bħala parti mir-relazzjoni tal-aġenzija fl-istess suq tal-prodott.

(35) Prinċipal jista’ juża diversi metodi sabiex ikopri r-riskji u l-ispejjeż rilevanti, sakemm it-tali metodi ma jiżgurawx li l-aġent ma jġarrab l-ebda riskju sinifikanti tat-tipi stabbiliti fil-paragrafi (31) sa (33). Pereżempju, prinċipal jista’ jagħżel li jirrimborża l-ispejjeż preċiżi mġarrbin, jew jista’ jkopri l-ispejjeż permezz ta’ somma f’daqqa fissa, jew jista’ jħallas lill-aġent perċentwal fiss tad-dħul iġġenerat mill-bejgħ tal-prodotti jew tas-servizzi skont l-akkordju ta’ aġenzija. Sabiex jiġi żgurat li r-riskji u l-ispejjeż rilevanti kollha jkunu koperti, il-metodu użat mill-kapital għandu jippermetti lill-aġent jiddistingwi faċilment bejn l-ammont(i) maħsub(in) sabiex ikopri/u r-riskji u l-ispejjeż rilevanti u kwalunkwe ammont ieħor imħallas lill-aġent, pereżempju, maħsub sabiex jirremunera lill-aġent talli jipprovdi s-servizzi ta’ aġenzija. Inkella, l-aġent jaf ma jkunx jista’ jivverifika jekk il-metodu magħżul mill-prinċipal ikoprix l-ispejjeż tiegħu. Jista’ jkun neċessarju wkoll li jiġi pprovdut metodu sempliċi għall-aġent sabiex jiddikjara u jitlob ir-rimborż ta’ kwalunkwe spiża li taqbeż is-somma f’daqqa miftiehma jew il-perċentwal fiss. Jista’ jkun meħtieġ ukoll li l-prinċipal jimmonitorja b’mod sistematiku kwalunkwe bidla fl-ispejjeż rilevanti u li jadatta s-somma f’daqqa jew il-perċentwal fiss kif xieraq. Meta l-ispejjeż rilevanti jiġu rrimborżati permezz ta’ perċentwal tal-prezz tal-prodotti mibjugħin skont l-akkordju ta’ aġenzija, il-prinċipal għandu jqis ukoll il-fatt li l-aġent jista’ jġarrab l-ispejjeż rilevanti ta’ investiment speċifiku għas-suq, anki meta jagħmel bejgħ limitat, jew inkella ma jagħmel l-ebda bejgħ, għal ċertu perjodu ta’ żmien. Tali spejjeż għandhom jiġu rrimborżati mill-prinċipal.

(36) Distributur indipendenti ta’ xi prodotti jew servizzi ta’ fornitur jista’ jaġixxi wkoll bħala aġent għal prodotti jew għal servizzi oħrajn ta’ dak l-istess fornitur, dment li l-attivitajiet u r-riskji koperti mill-akkordju ta’ aġenzija jkunu jistgħu jiġu ddelineati b’mod effettiv, pereżempju minħabba li jikkonċernaw prodotti jew servizzi b’funzjonalitajiet addizzjonali jew b’karatteristiċi ġodda. Sabiex l-akkordju jiġi kkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, id-distributur indipendenti jeħtieġlu jkun ġenwinament liberu li jidħol fl-akkordju ta’ aġenzija (pereżempju, ir-relazzjoni ta’ aġenzija ma tistax tiġi imposta de facto mill-prinċipal permezz ta’ theddida li jiġu tterminati jew aggravati t-termini tar-relazzjoni ta’ distribuzzjoni). Bl-istess mod, il-prinċipal ma jistax jimponi direttament jew indirettament fuq l-aġent attività bħala distributur indipendenti, sakemm tali attività ma tiġix irrimborżata kompletament mill-prinċipal, kif stabbilit fil-punt (h) tal-paragrafu (33). Barra minn hekk, kif imsemmi fil-paragrafi (31) sa (33), ir-riskji rilevanti kollha marbutin mal-bejgħ tal-prodotti jew tas-servizzi koperti mill-akkordju ta’ aġenzija, inklużi investimenti speċifiċi għas-suq, iridu jiġġarrbu mill-prinċipal.

(37) Meta aġent iwettaq attivitajiet oħrajn għall-istess fornitur, mhux meħtieġa minn dak il-fornitur, bir-riskju tiegħu stess, ikun hemm possibbiltà li l-obbligi imposti fuq l-aġent fir-rigward tal-attività ta’ aġenzija tiegħu jinfluwenzaw l-inċentivi tiegħu u jillimitaw l-indipendenza tad-tad-deċiżjonijiet li jieħu meta jbigħ prodotti bħala attività indipendenti. B’mod partikolari, hemm possibbiltà li l-politika tal-ipprezzar tal-prinċipal għall-prodotti mibjugħin skont l-akkordju ta’ aġenzija tinfluwenza l-inċentivi tal-aġent/tad-distributur sabiex il-prodotti li huwa jbigħ bħala distributur indipendenti jiġu pprezzati b’mod indipendenti. Barra minn hekk, il-kombinazzjoni ta’ distribuzzjoni ta’ aġenzija u indipendenti għall-istess fornitur toħloq diffikultajiet fid-distinzjoni bejn l-investimenti u l-ispejjeż li jirrigwardjaw il-funzjoni tal-aġenzija, inklużi l-investimenti speċifiċi għas-suq, u dawk relatati biss mal-attività indipendenti. Għalhekk, f’każijiet bħal dawn, il-valutazzjoni ta’ jekk relazzjoni ta’ aġenzija tissodisfax il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafi minn (30) sa (33) tista’ tkun partikolarment kumplessa ( 42 )

(38) It-tħassib deskritt fil-paragrafu (37) huwa aktar probabbli li jitqajjem meta l-aġent iwettaq attivitajiet oħrajn bħala distributur indipendenti għall-istess prinċipal fl-istess suq rilevanti. Bil-maqlub, dak it-tħassib huwa anqas probabbli li jinħoloq jekk l-attivitajiet l-oħrajn imwettqin mill-aġent bħala distributur indipendenti jkunu relatati ma’ suq rilevanti differenti ( 43 ) . B’mod aktar ġenerali, anqas ma l-prodotti mibjugħin ikunu interkambjabbli skont l-akkordju ta’ aġenzija u anqas ma l-prodotti jinbiegħu b’mod indipendenti mill-aġent, anqas ikun probabbli li jitqajjem dan it-tħassib. Meta kwalunkwe differenza oġġettiva bejn il-karatteristiċi tal-prodotti (pereżempju kwalità ogħla, karatteristiċi ġodda jew funzjonijiet addizzjonali) tkun insinifikanti, jista’ jkun aktar diffiċli li wieħed jiddeskrivi ż-żewġ tipi ta’ attività tal-aġent, li f’liema każ, jista’ jkun hemm riskju sinifikanti li l-aġent jiġi influwenzat mit-termini tal-akkordju ta’ aġenzija, b’mod partikolari fir-rigward tal-iffissar tal-prezzijiet, għall-prodotti li huwa jiddistribwixxi b’mod indipendenti.

(39) Sabiex jidentifika l-investimenti speċifiċi għas-suq li għandhom jiġu rrimborżati meta jidħol f’akkordju ta’ aġenzija ma’ wieħed mid-distributuri indipendenti tiegħu li diġà huwa attiv fis-suq rilevanti, il-prinċipal għandu jikkunsidra s-sitwazzjoni ipotetika ta’ aġent li għadu ma huwiex attiv fis-suq rilevanti sabiex jivvaluta liema investimenti huma rilevanti għat-tip ta’ attività li għaliha jinħatar l-aġent. Il-prinċipal ikollu jkopri investimenti speċifiċi għas-suq li huma meħtieġa sabiex jopera fis-suq rilevanti, inkluż meta dawk l-investimenti jikkonċernaw ukoll prodotti differenzjati distribwiti barra mill-ambitu tal-akkordju ta’ aġenzija iżda li ma humiex relatati esklużivament mal-bejgħ ta’ tali prodotti differenzjati. L-uniku każ li fih il-prinċipal ma jkollux ikopri investimenti speċifiċi għas-suq fis-suq rilevanti jkun meta dawk l-investimenti jkunu relatati esklużivament mal-bejgħ ta’ prodotti differenzjati li ma jinbigħux skont l-akkordju ta’ aġenzija, iżda jiġu ddistribwiti b’mod indipendenti. Dan għaliex l-aġent iġarrab l-ispejjeż kollha speċifiċi għas-suq sabiex jopera fis-suq, iżda ma jkunx se jġarrab l-ispejjeż speċifiċi għas-suq esklużivament marbuta mal-bejgħ ta’ prodotti differenzjati jekk ma jkunx aġixxa wkoll bħala distributur indipendenti għal dawn il-prodotti (dment li l-aġent ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti mingħajr ma jbigħ il-prodotti differenzjati inkwistjoni). Sal-punt li l-investimenti rilevanti (pereżempju, l-investimenti f’tagħmir speċifiku għall-attività) ikunu diġà ġew iddeprezzati, ir-rimborż jista’ jiġi aġġustat b’mod proporzjonali. Bl-istess mod, ir-rimborż jista’ jiġi aġġustat ukoll jekk l-investimenti speċifiċi għas-suq magħmulin mid-distributur indipendenti jaqbżu b’mod sinifikanti l-investimenti speċifiċi għas-suq li huma neċessarji għal aġent li jibda jopera fis-suq rilevanti, bħala riżultat tal-attività tiegħu bħala distributur indipendenti.

(40) Eżempju ta’ kif l-ispejjeż jistgħu jiġu allokati fil-każ ta’ distributur li jaġixxi wkoll bħala aġent għal ċerti prodotti għall-istess fornitur. Il-prodotti A, B u Ċ ġeneralment jinbiegħu mill-istess distributur(i). Il-prodotti A u B jappartjenu għall-istess suq tal-prodotti u ġeografiku, iżda huma differenzjati u jippreżentaw b’mod oġġettiv karatteristiċi differenti. Il-prodott Ċ jappartjeni għal suq ta’ prodott differenti. Fornitur li ġeneralment jiddistribwixxi l-prodotti tiegħu bl-użu ta’ distributuri indipendenti jixtieq juża akkordju ta’ aġenzija għad-distribuzzjoni tal-prodott A tiegħu, li għandu funzjonalità ġdida. Joffri dan l-akkordju ta’ aġenzija lid-distributuri indipendenti tiegħu (għall-prodott B) li diġà joperaw fl-istess suq tal-prodotti u ġeografiku, mingħajr ma dawn ikunu legalment jew fattwali meħtieġa jidħlu f’dan l-akkordju. Sabiex l-akkordju ta’ aġenzija ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat u jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafi (30) sa (33), il-prinċipal jeħtieġlu jkopri l-investimenti kollha relatati mal-attività ta’ bejgħ ta’ kull wieħed mill-prodotti A u B (u mhux biss il-prodott A) peress li ż-żewġ prodotti jappartjenu għall-istess suq tal-prodotti u ġeografiku. Pereżempju, l-ispejjeż imġarrbin għall-adattament jew għall-forniment ta’ ħanut sabiex jintwerew u jinbiegħu l-prodotti A u B x’aktarx li jkunu speċifiċi għas-suq. B’mod simili, l-ispejjeż tat-taħriġ tal-persunal sabiex ibigħ il-prodotti A u B u l-ispejjeż relatati ma’ tagħmir speċifiku tal-ħżin meħtieġ għall-prodotti A u B, x’aktarx li jkunu speċifiċi għas-suq ukoll. Dawk l-investimenti rilevanti, li ġeneralment ikunu meħtieġa sabiex aġent jidħol fis-suq u jibda jbigħ il-prodotti A u B, għandhom jitħallsu mill-prinċipal, anki jekk l-aġent speċifiku jkun diġà stabbilit fis-suq rilevanti bħala distributur indipendenti. Madankollu, il-prinċipal ma jkollux bżonn ikopri l-investimenti għall-bejgħ tal-prodott Ċ, li ma jappartjenix għall-istess suq tal-prodotti bħall-prodotti A u B. Barra minn hekk, meta l-bejgħ tal-prodott B ikun jeħtieġ investimenti speċifiċi li ma jkunux neċessarji għall-bejgħ tal-prodott A, pereżempju investimenti f’tagħmir apposta jew f’taħriġ tal-persunal, tali investimenti ma jkunux rilevanti u, għalhekk, ma jkollhomx bżonn ikunu koperti mill-prinċipal, dment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti, li jinkludi l-prodotti A u B, billi jbigħ il-prodott A biss. Fir-rigward tar-reklamar, l-investimenti fir-reklamar għall-ħanut tal-aġent bħala tali, minflok fir-reklamar li huwa speċifiku għall-prodott A, ikunu ta’ benefiċċju kemm għall-ħanut tal-aġent b’mod ġenerali kif ukoll għall-bejgħ tal-prodotti A, B u Ċ, filwaqt li l-prodott A biss jinbiegħ skont l-akkordju ta’ aġenzija. Għalhekk, dawn l-ispejjeż ikunu parzjalment rilevanti għall-valutazzjoni tal-akkordju ta’ aġenzija, sal-punt li jkunu relatati mal-bejgħ tal-prodott A li jinbiegħ skont l-akkordju ta’ aġenzija. Madankollu, l-ispiża ta’ kampanja pubbliċitarja relatata esklużivament mal-prodott B jew Ċ ma tkunx rilevanti u, għalhekk, ma jkollhiex tkun koperta mill-prinċipal, dment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti billi jbigħ biss il-prodott A. L-istess prinċipji japplikaw għall-investimenti f’sit web jew f’ħanut online, minħabba li parti minn dawn l-investimenti ma tkunx rilevanti, billi dawn ikollhom isiru irrispettivament mill-prodotti mibjugħin skont l-akkordju ta’ aġenzija. Għalhekk, il-prinċipal ma jkollux għalfejn jirrimborża l-investimenti ġenerali fid-disinn tas-sit web tal-aġent, dment li s-sit web innifsu jkun jista’ jintuża sabiex jinbiegħu prodotti għajr dawk li jappartjenu għas-suq tal-prodotti rilevanti, pereżempju, il-prodott Ċ jew, b’mod aktar ġenerali, prodotti li ma humiex A u B). Madankollu, l-investimenti relatati mal-attività ta’ reklamar jew ta’ bejgħ fuq is-sit web ta’ prodotti li jappartjenu għas-suq tal-prodotti rilevanti, jiġifieri l-prodotti A kif ukoll B, ikunu rilevanti. Għalhekk, skont il-livell ta’ investiment meħtieġ għar-reklamar u għall-bejgħ tal-prodotti A u B fuq is-sit web, il-prinċipal ikollu jkopri parti mill-ispejjeż tat-twaqqif tas-sit web u/jew tal-operat tas-sit web jew tal-ħanut online. Kwalunkwe investiment relatat b’mod speċifiku mar-reklamar jew mal-bejgħ tal-prodott B ma jkollux bżonn jiġi kopert, dment li distributur ikun jista’ jopera fis-suq rilevanti li jbigħ biss il-prodott A.

3.2.2. L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat għal akkordji ta’ aġenzija

(41) Meta akkordju jissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex jiġi kkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, il-funzjoni tal-bejgħ jew tax-xiri tal-aġent tifforma parti mill-attivitajiet tal-prinċipal. Billi l-prinċipal jassumi r-riskji kummerċjali u finanzjarji relatati mal-bejgħ u max-xiri tal-prodotti jew tas-servizzi tal-kuntratt, l-obbligi kollha imposti fuq l-aġent b’rabta mal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati f’isem il-prinċipal jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Is-suppożizzjoni mill-aġent tal-obbligi elenkati f’dan il-paragrafu titqies li tifforma parti inerenti minn akkordju ta’ aġenzija, billi dawk l-obbligi jirrigwardjaw il-kapaċità tal-prinċipal li jiddetermina l-ambitu tal-attività tal-aġent b’rabta mal-prodotti jew mas-servizzi tal-kuntratt. Dan huwa essenzjali jekk il-prinċipal irid jassumi r-riskji fir-rigward tal-kuntratti konklużi u/jew innegozjati mill-aġent f’isem il-prinċipal. B’hekk, il-prinċipal jista’ jiddetermina l-istrateġija kummerċjali b’rabta ma’: (a) limitazzjonijiet fuq it-territorju li fih l-aġent jista’ jbigħ il-prodotti jew is-servizzi tal-kuntratt; (b) limitazzjonijiet fuq il-klijenti li lilhom l-aġent jista’ jbigħ il-prodotti jew is-servizzi tal-kuntratt; (c) il-prezzijiet u l-kundizzjonijiet li bihom l-aġent jeħtieġlu jbigħ jew jixtri l-prodotti jew is-servizzi tal-kuntratt.

(42) B’kuntrast ma’ dan, meta l-aġent jassumi wieħed jew aktar mir-riskji rilevanti deskritti fil-paragrafi minn (31) sa (33), l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ma jikkostitwixxix akkordju ta’ aġenzija li jaqa barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. F’dik is-sitwazzjoni, l-aġent se jkun ittrattat bħala impriża indipendenti u l-akkordju bejn l-aġent u l-prinċipal ikun soġġett għall-Artikolu 101(1) tat-Tratta, bħal kwalunkwe akkordju vertikali ieħor. Għal din ir-raġuni, l-Artikolu 1(1)(k) tar-Regolament (UE) 2022/720 jiċċara li impriża li, skont akkordju li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, tbigħ prodotti jew servizzi f’isem impriża oħra, hija xerrejja.

(43) Anki jekk l-aġent ma jassumi l-ebda riskju sinifikanti tat-tip deskritt fil-paragrafi minn (31) sa (33), huwa jibqa’ impriża separata mill-prinċipal u, għalhekk, id-dispożizzjonijiet li jirregolaw ir-relazzjoni bejn l-aġent u l-prinċipal jistgħu jidħlu fl-ambitu tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, irrispettivament minn jekk jifformawx parti mill-akkordju li jirregola l-bejgħ jew ix-xiri tal-prodotti jew tas-servizzi jew akkordju separat. Tali dispożizzjonijiet jistgħu jibbenefikaw mill-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) 2022/720, dment li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet tar-Regolament. Barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720, tali dispożizzjonijiet jeħtieġu valutazzjoni individwali skont l-Artikolu 101 tat-Trattat, kif deskritta fit-Taqsima 8.1, b’mod partikolari sabiex jiġi ddeterminat jekk jipproduċux effetti restrittivi fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat u, jekk iva, jekk jissodisfawx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat. Pereżempju, l-akkordji ta’ aġenzija jista’ jkun fihom dispożizzjoni li timpedixxi lill-prinċipal milli jaħtar aġenti oħrajn fir-rigward ta’ tip partikolari ta’ tranżazzjoni, ta’ klijent jew ta’ territorju (dispożizzjonijiet ta’ aġenzija esklużiva) jew dispożizzjoni li timpedixxi lill-aġent milli jaġixxi bħala aġent jew distributur għal impriżi li jikkompetu mal-prinċipal (dispożizzjonijiet dwar marka unika). Id-dispożizzjonijiet ta’ aġenzija esklużiva ġeneralment ma jirriżultawx f’effetti antikompetittivi. Madankollu, id-dispożizzjonijiet dwar markar uniku u d-dispożizzjoni li ma ssirx kompetizzjoni wara t-terminu, li jikkonċernaw il-kompetizzjoni bejn il-marki, jistgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat meta, b’mod iżolat jew permezz ta’ effetti kumulattivi, jirriżultaw f’esklużjoni tas-suq rilevanti fejn jinbiegħu jew jinxtraw il-prodotti jew is-servizzi tal-kuntratt (ara b’mod partikolari t-Taqsimiet 6.2.2 u 8.2.1).

(44) Akkordju ta’ aġenzija jista’ jaqa’ wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, anki jekk il-prinċipal jassumi r-riskji finanzjarji u kummerċjali rilevanti kollha, f’każijiet li fihom l-akkordju jiffaċilita l-kollużjoni. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, meta numru ta’ prinċipali jużaw l-istess aġenti, filwaqt li jeskludu b’mod kollettiv lil prinċipali oħrajn milli jużaw dawn l-aġenti, jew meta l-prinċipali jużaw l-aġenti għal kollużjoni dwar strateġija ta’ kummerċjalizzazzjoni jew sabiex jiskambjaw informazzjoni sensittiva dwar is-suq.

(45) Fil-każ ta’ distributur indipendenti li jaġixxi wkoll bħala aġent għal ċerti prodotti jew servizzi tal-istess fornitur, il-konformità mar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafi (36) sa (39) trid tiġi vvalutata strettament. Dan huwa neċessarju sabiex jiġi evitat użu ħażin tal-mudell ta’ aġenzija meta l-fornitur ma jsirx fil-fatt attiv fil-livell tal-bejgħ bl-imnut permezz tal-akkordju ta’ aġenzija, u jieħu d-deċiżjonijiet ta’ distribuzzjoni assoċjati kollha u jassumi r-riskji relatati kollha, f’konformità mal-prinċipji stabbiliti fil-paragrafi (30) sa (33), iżda, minflok, juża l-mudell ta’ aġenzija bħala mezz kif jikkontrolla l-prezzijiet tal-bejgħ bl-imnut għal dawk il-prodotti li jippermettu marġini għoljin ta’ bejgħ mill-ġdid. Billi ż-żamma tal-prezz għall-bejgħ mill-ġdid (resale price maintenance, “RPM”) hija restrizzjoni fundamentali skont l-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) 2022/720, kif stabbilit fit-Taqsima 6.1.1, u restrizzjoni bl-iskop skont l-Artikolu 101(1) tat-Trattat, jenħtieġ li r-relazzjoni ta’ aġenzija ma tintużax ħażin mill-fornituri sabiex jevitaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat.

3.2.3. L-Aġenzija u l-ekonomija tal-pjattaformi online

(46) Akkordji konklużi minn impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online ġeneralment ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet sabiex jiġu kkategorizzati bħala akkordji ta’ aġenzija li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. Tali impriżi ġeneralment jaġixxu bħala operaturi ekonomiċi indipendenti u mhux bħala parti mill-impriżi li għalihom jipprovdu s-servizzi. B’mod partikolari, l-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online spiss jaqdu numru kbir ħafna ta’ bejjiegħa, li ma jħallihomx jsiru parti minn kwalunkwe waħda mill-impriżi tal-bejjiegħa b’mod effettiv. Barra minn hekk, l-effetti qawwija ta’ network u karatteristiċi oħrajn tal-ekonomija tal-pjattaformi online jistgħu jikkontribwixxu għal żbilanċ sinifikanti fid-daqs u fis-setgħa ta’ negozjar tal-partijiet kontraenti. Dan jista’ jirriżulta f’sitwazzjoni li fiha l-kundizzjonijiet li fihom jinbiegħu l-prodotti jew is-servizzi u l-istrateġija kummerċjali jiġu ddeterminati mill-impriża attiva fl-ekonomija tal-pjattaformi online aktar milli mill-bejjiegħa tal-prodotti jew tas-servizzi. Barra minn hekk, l-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online tipikament jagħmlu investimenti sinifikanti speċifiċi għas-suq, pereżempju, fis-software, fir-reklamar u fis-servizzi ta’ wara l-bejgħ, li jindikaw li dawk l-impriżi jassumu riskji finanzjarji jew kummerċjali sinifikanti assoċjati mat-tranżazzjonijiet li huma jintermedjaw.

3.3. Akkordji ta’ sottokuntratti

(47) Akkordji ta’ sottokuntratti huma ddefiniti fl-Avviż dwar is-Sottokuntratti ( 44 ) bħala akkordji li, taħthom, ditta waħda, imsejħa “l-kuntrattur”, kemm jekk b’konsegwenza ta’ ordni preċedenti minn parti terza kif ukoll jekk le, tafda lil oħra, imsejħa s-“sottokuntrattur”, il-manifattura ta’ prodotti, il-provvista ta’ servizzi jew l-għemil ta’ xogħol skont l-istruzzjonijiet tal-kuntrattur, sabiex jiġu pprovduti lill-kuntrattur jew jitwettqu f’ismu. Bħala regola ġenerali, l-akkordji ta’ sottokuntratti jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat. L-Avviż dwar is-Sottokuntratti jinkludi aktar gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dik ir-regola ġenerali. B’mod partikolari, l-Avviż dwar is-Sottokuntrattar jiddikjara li l-Artikolu 101(1) tat-Trattat ma japplikax għal klawżoli li jillimitaw l-użu ta’ teknoloġija jew ta’ tagħmir li l-kuntrattur jipprovdi lil sottokuntrattur, bil-kundizzjoni li t-teknoloġija jew it-tagħmir ikun neċessarju sabiex is-sottokuntrattur ikun jista’ jipproduċi l-prodotti kkonċernati ( 45 ) . L-Avviż dwar is-Sottokuntrattar jiċċara wkoll il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dik ir-regola ġenerali u, b’mod partikolari, li restrizzjonijiet oħrajn imposti fuq is-sottokuntrattur jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 tat-Trattat, bħall-obbligu li ma jwettaqx jew ma jużax ir-riċerka u l-iżvilupp tas-sottokuntrattur jew ma jipproduċix b’mod ġenerali għal partijiet terzi ( 46 )

4. KAMP TA’ APPLIKAZZJONI TAR-REGOLAMENT (UE) 2022/720

4.1. Sfera ta’ sikurezza stabbilita bir-Regolament (UE) 2022/720

(48) L-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) 2022/720 tistabbilixxi sfera ta’ sikurezza għal akkordji vertikali fis-sens tar-Regolament, dment li l-ishma mis-suq miżmumin mill-fornitur u mix-xerrej fis-swieq rilevanti ma jaqbżux il-limiti stabbiliti fl-Artikolu 3 tar-Regolament (ara t-Taqsima 5.2.) u l-akkordju ma jinkludi l-ebda restrizzjoni fundamentali stabbilita fl-Artikolu 4 tar-Regolament (ara t-Taqsima 6.1.) ( 47 ) . L-isfera ta’ sikurezza tapplika dment li l-benefiċċju tal-eżenzjoni ta’ kategorija ma jkunx ġie rtirat f’każ partikolari mill-Kummissjoni jew minn NCA skont l-Artikolu 29 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 (ara t-Taqsima 7.1.). Il-fatt li akkordju vertikali jaqa’ barra mill-isfera ta’ sikurezza ma jfissirx li l-akkordju jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat jew li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat.

(49) Meta fornitur juża l-istess akkordju vertikali sabiex ixerred diversi tipi ta’ prodotti jew ta’ servizzi, l-applikazzjoni tal-limiti tas-sehem mis-suq stabbiliti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament (UE) 2022/720 tista’ tirriżulta fl-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament li japplika fir-rigward ta’ xi prodotti jew servizzi iżda mhux fir-rigward ta’ oħrajn. Fir-rigward tal-prodotti jew tas-servizzi li għalihom ma japplikax l-Artikolu 2(1) tar-Regolament, hija neċessarja valutazzjoni individwali skont l-Artikolu 101 tat-Trattat.

4.2. Definizzjoni ta’ akkordji vertikali

(50) L-Artikolu 101(1) tat-Trattat jirreferi għal akkordji bejn impriżi. Ma jagħmel l-ebda distinzjoni fir-rigward ta’ jekk l-impriżi joperawx fl-istess livell jew f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni. Għalhekk, l-Artikolu 101(1) tat-Trattat japplika kemm għall-akkordji orizzontali kif ukoll għal dawk vertikali ( 48 )

(51) Skont is-setgħa mogħtija lill-Kummissjoni mill-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 19/65/KEE sabiex tiddikjara permezz ta’ regolament li l-Artikolu 101(1) tat-Trattat ma għandux japplika għal ċerti kategoriji ta’ akkordji bejn impriżi, l-Artikolu 1(1)(a) tar-Regolament (UE) 2022/720 jiddefinixxi akkordju vertikali bħala “akkordju jew prattika miftiehma konkluż bejn żewġ impriżi jew aktar li kull waħda minnhom topera, għall-iskopijiet tal-akkordju jew tal-prattika miftiehma, f’livell differenti tal-katina ta’ produzzjoni jew ta’ distribuzzjoni, u li jirrigwarda l-kondizzjonijiet li taħthom il-partijiet jistgħu jixtru, ibiegħu jew ibiegħu mill-ġdid ċerti prodotti jew servizzi” ( 49 )

4.2.1. Imġiba unilaterali taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720

(52) Ir-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax għal imġiba unilaterali mill-impriżi. Madankollu, l-imġiba unilaterali tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 102 tat-Trattat, li jipprojbixxi l-abbuż ta’ pożizzjoni dominanti ( 50 )

(53) Ir-Regolament (UE) 2022/720 japplika għal akkordji vertikali. Sabiex ikun hemm akkordju fis-sens tal-Artikolu 101 tat-Trattat, huwa biżżejjed li l-partijiet ikunu esprimew l-intenzjoni konġunta tagħhom li jġibu rwieħhom b’mod speċifiku fis-suq (l-hekk imsejħa rieda komuni). Il-forma li biha tiġi espressa dik l-intenzjoni hija irrilevanti, dment li tikkostitwixxi espressjoni fidila tal-intenzjoni tal-partijiet ( 51 )

(54) Jekk ma jkun hemm l-ebda akkordju espliċitu li jesprimi r-rieda komuni tal-partijiet, parti jew awtorità li tallega ksur tal-Artikolu 101 tat-Trattat jeħtiġilha turi bil-provi li l-politika unilaterali ta’ parti waħda għandha l-kunsens tal-parti l-oħra. Fir-rigward ta’ akkordji vertikali, il-kunsens għal politika unilaterali speċifika jista’ jkun jew espliċitu jew taċitu: (a) kunsens espliċitu jista’ jiġi dedott mill-poteri mogħtijin lill-partijiet f’akkordju ġenerali mfassal minn qabel. Jekk il-klawżoli ta’ dak l-akkordju jipprevedu jew jawtorizzaw parti sabiex tadotta sussegwentement politika unilaterali speċifika li torbot lill-parti l-oħra, il-kunsens min-naħa tal-parti l-oħra għal dik il-politika jista’ jiġi stabbilit fuq dik il-bażi (52). (b) għal kunsens taċitu, huwa neċessarju li jintwera li parti tirrikjedi, b’mod espliċitu jew impliċitu, il-kooperazzjoni tal-parti l-oħra għall-implimentazzjoni tal-politika unilaterali tagħha u li l-parti l-oħra tkun ikkonformat ma’ dak ir-rekwiżit billi tkun implimentat dik il-politika unilaterali fil-prattika (53). Pereżempju, jekk wara tħabbira mill-fornitur ta’ tnaqqis unilaterali fil-provvisti sabiex jiġi evitat kummerċ parallel, id-distributuri jnaqqsu immedjatament l-ordnijiet tagħhom u ma jibqgħux jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel, ikun jista’ jiġi konkluż li dawn id-distributuri jagħtu l-kunsens taċitu tagħhom għall-politika unilaterali tal-fornitur. Madankollu, ma tistax tinħareġ konklużjoni bħal din jekk id-distributuri jkomplu jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel jew jipprovaw isibu modi ġodda sabiex jinvolvu ruħhom f’kummerċ parallel.

(55) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-impożizzjoni ta’ termini u ta’ kundizzjonijiet ġenerali minn parti waħda tammonta għal akkordju fis-sens tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat fejn tali termini u kundizzjonijiet ikunu ġew aċċettati b’mod espliċitu jew taċitu mill-parti l-oħra ( 54 )

4.2.2. L-impriżi joperaw f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni

(56) Ir-Regolament (UE) 2022/720 japplika għal akkordji bejn żewġ impriżi jew aktar, irrispettivament mill-mudell ta’ negozju tagħhom. Ir-Regolament ma japplikax għal akkordji konklużi ma’ persuni fiżiċi li jaġixxu għal finijiet li jaqgħu barra min-negozjar, l-operat, is-sengħa jew il-professjoni tagħhom.

(57) Sabiex jikkwalifika bħala akkordju vertikali fis-sens tal-Artikolu 1(1), il-punt (a) tar-Regolament (UE) 2022/720, irid jiġi konkluż akkordju bejn l-impriżi li joperaw, għall-finijiet tal-akkordju, f’livelli differenti tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni. Pereżempju, jeżisti akkordju vertikali li fih impriża waħda tipproduċi materja prima jew tipprovdi servizz u tbigħu lil impriża oħra li tużah bħala input, jew meta manifattur ibigħ prodott lil bejjiegħ bl-ingrossa li jerġa’ jbigħu lil bejjiegħ bl-imnut. Bl-istess mod, jeżisti akkordju vertikali fejn impriża waħda tbigħ prodotti jew servizzi lil impriża oħra li tkun l-utent finali tal-prodotti jew tas-servizzi.

(58) Peress li d-definizzjoni fl-Artikolu 1(1)(a) tar-Regolament (UE) 2022/720 tirreferi għall-fini tal-akkordju speċifiku, il-fatt li impriża waħda li hija parti għall-akkordju hija attiva f’aktar minn livell wieħed tal-katina tal-produzzjoni jew tad-distribuzzjoni ma jipprekludix l-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720. Madankollu, meta jiġi konkluż akkordju vertikali bejn impriżi kompetituri, ir-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax, sakemm ma jiġux issodisfati l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 2(4) tar-Regolament (ara t-Taqsimiet 4.4.3. u 4.4.4.).

4.2.3. L-akkordju huwa relatati max-xiri, mal-bejgħ jew mal-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi

(59) Sabiex jikkwalifika bħala akkordju vertikali fis-sens tal-Artikolu 1(1), il-punt (a) tar-Regolament (UE) 2022/720, l-akkordju jrid ikun relatat mal-kundizzjonijiet li fihom il-partijiet “jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti prodotti jew servizzi”. Skont l-iskop tar-regolamenti ta’ eżenzjoni ta’ kategorija li jipprovdu ċertezza legali, l-Artikolu 1(1), il-punt (a) tar-Regolament (UE) 2022/720 irid jiġi interpretat b’mod wiesa’ bħala li japplika għall-akkordji vertikali kollha, irrispettivament minn jekk dawn humiex relatati ma’ prodotti jew ma’ servizzi intermedji jew finali. Għall-fini tal-applikazzjoni tar-Regolament għal akkordju partikolari, kemm il-prodotti kif ukoll is-servizzi pprovduti u, fil-każ ta’ prodotti jew ta’ servizzi intermedji, il-prodotti jew is-servizzi finali li jirriżultaw, jitqiesu bħala prodotti jew servizzi tal-kuntratt.

(60) L-akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online, inklużi dawk konklużi mill-fornituri tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni online, kif imsemmi fl-Artikolu 1(1), il-punt (d) tar-Regolament (UE) 2022/720, huma koperti mill-Artikolu 1(1), il-punt (a) tar-Regolament (UE) 2022/720. Fil-każ ta’ akkordji vertikali relatati mal-forniment ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online, kemm is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online kif ukoll il-prodotti jew is-servizzi li jiġu nnegozjati permezz ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online jitqiesu bħala oġġetti jew servizzi tal-kuntratt għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 lill-akkordju.

(61) Ir-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax għal restrizzjonijiet vertikali li ma jkunux relatati mal-kundizzjonijiet li fihom jistgħu jinxtraw, jinbiegħu jew jinbiegħu mill-ġdid oġġetti jew servizzi. Għalhekk, tali restrizzjonijiet iridu jiġu vvalutati individwalment, jiġifieri huwa neċessarju li jiġi ddeterminat jekk jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat u, jekk iva, jekk jissodisfawx il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 101(3) tat-Trattat. Pereżempju, ir-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax għal obbligu li jipprevjeni lill-partijiet milli jwettqu riċerka u żvilupp indipendenti, minkejja li l-partijiet setgħu inkludewh fl-akkordju vertikali tagħhom. Eżempju ieħor jikkonċerna l-kuntratti ta’ kiri u ta’ lokazzjoni. Għalkemm ir-Regolament (UE) 2022/720 japplika għal akkordji għall-bejgħ u għax-xiri ta’ prodotti għall-fini tal-kiri tagħhom lil partijiet terzi, akkordji ta’ kiri u ta’ lokazzjoni bħala tali ma humiex koperti mir-Regolament, minħabba li f’dak il-każ ma jkun hemm l-ebda bejgħ jew xiri ta’ prodotti.

4.3. Akkordji vertikali fl-ekonomija tal-pjattaformi online

(62) L-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online għandhom rwol dejjem aktar importanti fid-distribuzzjoni tal-prodotti u tas-servizzi. Jippermettu modi ġodda ta’ kif isir in-negozju, li wħud minnhom ma humiex faċli li jiġu kkategorizzati bl-użu tal-kunċetti applikati għal akkordji vertikali fl-ambjent fiżiku.

(63) L-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online spiss ikunu kkwalifikati bħala aġenti fid-dritt kuntrattwali jew kummerċjali. Madankollu, din il-kwalifika ma hijiex materjali għall-kategorizzazzjoni tal-akkordji tagħhom skont l-Artikolu 101(1) tat-Trattat ( 55 ) . Akkordji vertikali konklużi minn impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online jiġu kkategorizzati biss bħala akkordji ta’ aġenzija li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat meta jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti fit-taqsima 3.2. Minħabba l-fatturi msemmijin fit-taqsima 3.2.3., dawk il-kundizzjonijiet ġeneralment ma jiġux issodisfati fil-każ ta’ akkordji konklużi minn impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online.

(64) Meta akkordju vertikali konkluż minn impriża attiva fl-ekonomija tal-pjattaformi online ma jissodisfax il-kundizzjonijiet sabiex jiġi kkategorizzat bħala akkordju ta’ aġenzija li jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, huwa neċessarju li jiġi kkunsidrat jekk l-akkordju jkunx relatat mal-forniment ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online. L-Artikolu 1(1), il-punt (e) tar-Regolament (UE) 2022/720 jiddefinixxi s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online bħala servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni ( 56 ) li jippermettu lill-impriżi joffru prodotti jew servizzi lil impriżi oħrajn jew lill-konsumaturi finali, bil-ħsieb li jiġi ffaċilitat il-bidu ta’ tranżazzjonijiet diretti bejn impriżi jew bejn impriża u konsumatur finali, irrispettivament minn jekk u fejn it-tranżazzjonijiet fl-aħħar mill-aħħar jiġu konklużi ( 57 ) . Eżempji ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online jistgħu jinkludu swieq tal-kummerċ elettroniku, ħwienet tal-apps, għodod għat-tqabbil tal-prezzijiet u servizzi tal-media soċjali użati mill-impriżi.

(65) Sabiex tikkwalifika bħala fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online, impriża trid tiffaċilita l-bidu ta’ tranżazzjonijiet diretti bejn żewġ partijiet oħrajn. Fil-prinċipju, il-funzjonijiet imwettqin mill-impriża jridu jiġu vvalutati separatament għal kull akkordju vertikali li tidħol fih l-impriża, b’mod partikolari minħabba li l-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online spiss japplikaw mudelli ta’ negozju differenti f’setturi differenti jew anki fl-istess settur. Pereżempju, minbarra li jipprovdu servizzi ta’ intermedjazzjoni online, tali impriżi jistgħu jixtru u jbigħu mill-ġdid prodotti jew servizzi, f’xi każijiet iwettqu ż-żewġ funzjonijiet fil-konfront ta’ kontroparti waħda.

(66) Il-fatt li impriża tiġbor pagamenti għal tranżazzjonijiet li hija tintermedja, jew toffri servizzi anċillari minbarra s-servizzi ta’ intermedjazzjoni tagħha, pereżempju, servizzi ta’ reklamar, servizzi ta’ klassifikazzjoni, assigurazzjoni jew garanzija kontra d-danni, ma jipprekludix lill-impriża milli tiġi kkategorizzata bħala fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online ( 58 )

(67) Għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720, l-impriżi li huma parti għal akkordji vertikali jiġu kkategorizzati bħala fornituri jew xerrejja. Skont l-Artikolu 1(1), il-punt (d) tar-Regolament, impriża li tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni online fis-sens tal-Artikolu 1(1), il-punt (e) tar-Regolament hija klassifikata bħala fornitur fir-rigward ta’ dawk is-servizzi u impriza li toffri jew tbigħ prodotti jew servizzi permezz ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online hija klassifikata bħala xerrej fir-rigward ta’ dawk is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online, irrispettivament jekk tħallasx jew le biex tuża s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online ( 59 ) . Dan għandu l-konsegwenzi li ġejjin għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720: (a) l-impriża li tipprovdi s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online ma tistax tiġi kkategorizzata bħala xerrej fis-sens tal-Artikolu 1(1), il-punt (k) tar-Regolament fir-rigward ta’ prodotti jew ta’ servizzi offruti minn partijiet terzi li jużaw dawk is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online; (b) għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-limiti tas-sehem mis-suq stabbiliti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament, is-sehem mis-suq tal-impriża li tipprovdi s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online jiġi kkalkolat fis-suq rilevanti għall-provvista ta’ dawk is-servizzi. L-ambitu tas-suq rilevanti jiddependi mill-fatti tal-każ, b’mod partikolari l-grad ta’ sostitwibbiltà bejn is-servizzi ta’ intermedjazzjoni online u offline, bejn is-servizzi ta’ intermedjazzjoni użati għal kategoriji differenti ta’ prodotti jew ta’ servizzi u bejn is-servizzi tal-intermedjazzjoni u l-kanali ta’ bejgħ dirett; (c) restrizzjonijiet imposti mill-impriża li tipprovdi s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online fuq ix-xerrejja ta’ dawk is-servizzi relatati mal-prezz li bih, mat-territorji li għalihom, jew mal-klijenti li lilhom jistgħu jinbiegħu l-prodotti jew is-servizzi intermedjati, inklużi restrizzjonijiet relatati mar-reklamar online u mal-bejgħ online, huma soġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 tar-Regolament (restrizzjonijiet fundamentali). Pereżempju, skont l-Artikolu 4, il-punt (a) tar-Regolament, l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament ma tapplikax għal akkordju li permezz tiegħu fornitur ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online jimponi prezz tal-bejgħ fiss jew minimu għal tranżazzjoni li jiffaċilita; (d) skont l-Artikolu 5(1)(d) tar-Regolament, l-eżenzjoni pprovduta mill-Artikolu 2(1) tar-Regolament ma tapplikax għall-obbligi ta’ parità fil-livell tal-bejgħ bl-imnut bejn il-pjattaformi imposti mill-impriża li tipprovdi s-servizzi ta’ intermedjazzjoni online fuq ix-xerrejja ta’ dawk is-servizzi; (e) skont l-Artikolu 2(6) tar-Regolament, l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament ma tapplikax għal akkordji relatati mal-forniment ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni online meta l-fornitur tas-servizzi jkun impriża kompetitriċi fis-suq rilevanti għall-bejgħ tal-prodotti jew tas-servizzi intermedjati (funzjoni ibrida). Kif stabbilit fit-Taqsima 4.4.4., tali akkordji jridu jiġu vvalutati skont il-Linji Gwida Orizzontali fir-rigward tal-effetti kollużivi possibbli u skont it-taqsima 8 ta’ dawn il-Linji Gwida fir-rigward ta’ kwalunkwe restrizzjoni vertikali.

(68) L-impriżi attivi fl-ekonomija tal-pjattaformi online li ma jipprovdux servizzi ta’ intermedjazzjoni online fis-sens tal-Artikolu 1(1), il-punt (e) tar-Regolament (UE) 2022/720 jistgħu jiġu kkategorizzati bħala fornituri jew xerrejja għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-Regolament. Pereżempju, tali impriżi jistgħu jiġu kkategorizzati bħala fornituri ta’ servizzi ta’ input upstream jew bħala bejjiegħa/bejjigħa mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi downstream. Din il-kategorizzazzjoni tista’ taffettwa, b’mod partikolari, id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall-fini tal-applikazzjoni tal-limiti tas-sehem mis-suq stabbiliti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament, l-applikabbiltà tal-Artikolu 4 tar-Regolament (restrizzjonijiet fundamentali), u l-applikabbiltà tal-Artikolu 5 tar-Regolament (restrizzjonijiet esklużi).

4.4. Limiti għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720

4.4.1. Assoċjazzjonijiet ta’ bejjiegħa bl-imnut

(69) L-Artikolu 2(2) tar-Regolament (UE) 2022/720 jipprevedi li l-akkordji vertikali konklużi minn assoċjazzjoni ta’ impriżi li tissodisfa ċerti kundizzjonijiet jistgħu jibbenefikaw mill-isfera ta’ sikurezza, u b’hekk jeskludu mill-isfera ta’ sikurezza akkordji vertikali konklużi mill-assoċjazzjonijiet l-oħrajn kollha. B’mod aktar speċifiku, l-akkordji vertikali konklużi bejn assoċjazzjoni u membri individwali, jew bejn assoċjazzjoni u fornituri individwali, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2022/720 biss jekk il-membri kollha jkunu bejjiegħa bl-imnut, ibigħu prodotti (u mhux servizzi) lil konsumaturi finali, u jekk kull membru individwali tal-assoċjazzjoni jkollu fatturat annwali li ma jaqbiżx il-EUR 50 miljun ( 60 ) . Madankollu, meta numru limitat biss tal-membri tal-assoċjazzjoni jkollhom fatturat annwali li jaqbeż il-limitu ta’ EUR 50 miljun u meta dawk il-membri flimkien jirrappreżentaw anqas minn 15 % tal-fatturat kollettiv tal-membri kollha, dan ġeneralment ma jbiddilx il-valutazzjoni skont l-Artikolu 101 tat-Trattat.

(70) Assoċjazzjoni ta’ impriżi tista’ tinvolvi kemm akkordji orizzontali kif ukoll vertikali. L-akkordji orizzontali jridu jiġu vvalutati skont il-prinċipji stabbiliti fil-Linji Gwida Orizzontali. Jekk il-konklużjoni ta’ dik il-valutazzjoni tkun li kooperazzjoni bejn l-impriżi fil-qasam tax-xiri jew tal-bejgħ ma tqajjem l-ebda tħassib, b’mod partikolari minħabba li tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dawk il-Linji Gwida relatati mal-akkordji ta’ xiri u/jew ta’ kummerċjalizzazzjoni, tkun neċessarja valutazzjoni ulterjuri sabiex jiġu eżaminati l-akkordji vertikali konklużi mill-assoċjazzjoni ma’ fornituri individwali jew ma’ membri individwali. Dik il-valutazzjoni ulterjuri trid titwettaq f’konformità mar-regoli tar-Regolament (UE) 2022/720, u b’mod partikolari mal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 3, 4 u 5 tiegħu, u ma’ dawn il-Linji Gwida. Pereżempju, l-akkordji orizzontali konklużi bejn il-membri tal-assoċjazzjoni jew id-deċiżjonijiet adottati mill-assoċjazzjoni, bħad-deċiżjoni li l-membri jkunu meħtieġa jixtru mill-assoċjazzjoni jew id-deċiżjoni li jiġu allokati territorji esklużivi għall-membri, iridu l-ewwel jiġu vvalutati bħala akkordju orizzontali. Huwa biss jekk dik il-valutazzjoni twassal għall-konklużjoni li l-akkordju orizzontali jew deċiżjoni ma hijiex antikompetittiva li jkun neċessarju li jiġu vvalutati l-akkordji vertikali bejn l-assoċjazzjoni u membri individwali jew bejn l-assoċjazzjoni u fornituri individwali.

4.4.2. Akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (DPI)

(71) L-Artikolu 2(3) tar-Regolament (UE) 2022/720 jipprevedi li l-akkordji vertikali li jkun fihom ċerti dispożizzjonijiet li jirrigwardjaw l-assenjazzjoni jew l-użu ta’ DPI jistgħu jibbenefikaw mill-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament, soġġetti għal ċerti kundizzjonijiet. Għaldaqstant, ir-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax għal akkordji vertikali oħrajn li fihom dispożizzjonijiet dwar id-DPI.

(72) Ir-Regolament (UE) 2022/720 japplika għal akkordji vertikali li fihom dispożizzjonijiet dwar id-DPI meta jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin: (a) id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jridu jkunu parti minn akkordju vertikali, jiġifieri akkordju b’kundizzjonijiet li fihom il-partijiet jistgħu jixtru, ibigħu jew ibigħu mill-ġdid ċerti prodotti jew servizzi; (b) id-DPI jridu jiġu ċeduti lix-xerrej jew jiġu liċenzjati għall-użu minnu; (c) id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI ma jridux jikkostitwixxu l-għan primarju tal-akkordju; (d) id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jridu jkunu direttament relatati mal-użu, mal-bejgħ jew mal-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti tiegħu. Fil-każ ta’ franchising fejn il-kummerċjalizzazzjoni tifforma l-għan tal-isfruttament tad-DPI, il-prodotti jew is-servizzi jiġu ddistribwiti mill-franchisee ewlieni jew mill-franchisees; (e) id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI, b’rabta mal-prodotti jew mas-servizzi tal-kuntratt, ma jridx ikun fihom restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni li jkollhom l-istess għan bħar-restrizzjonijiet vertikali li ma humiex eżentati skont ir-Regolament (UE) 2022/720.

(73) Dawn il-kundizzjonijiet jiżguraw li r-Regolament (UE) 2022/720 japplika għal akkordji vertikali fejn l-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi jista’ jsir b’mod aktar effettiv minħabba li d-DPI jiġu ċeduti lix-xerrej jew liċenzjati għall-użu minnu. Dan ifisser li r-restrizzjonijiet dwar iċ-ċessjoni jew l-użu tad-DPI jibbenefikaw mill-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament meta l-għan prinċipali tal-akkordju jkun ix-xiri jew id-distribuzzjoni ta’ prodotti jew ta’ servizzi.

(74) L-ewwel kundizzjoni, stabbilita fil-paragrafu (72), il-punt (a), tagħmilha ċara li d-DPI jridu jiġu pprovduti fil-kuntest ta’ akkordju għax-xiri jew għad-distribuzzjoni ta’ prodotti, jew ta’ akkordju għax-xiri jew għall-forniment ta’ servizzi, u mhux fil-kuntest ta’ akkordju dwar iċ-ċessjoni jew il-liċenzjar tad-DPI għall-manifattura ta’ prodotti, u lanqas fil-kuntest ta’ akkordju purament għal-liċenzjar. Ir-Regolament (UE) 2022/720 ma jkoprix, pereżempju: (a) akkordji li fihom parti tipprovdi lil parti oħra b’riċetta u tagħtiha liċenzja sabiex tipproduċi xarba b’dik ir-riċetta; (b) il-liċenzja pura ta’ trademark jew sinjal għall-finijiet ta’ merchandising; (c) kuntratti ta’ sponsorjar dwar id-dritt għar-reklamar proprju bħala l-isponsor uffiċjali ta’ avveniment; (d) liċenzjar ta’ drittijiet tal-awtur bħal kuntratti tax-xandir li jikkonċernaw id-dritt ta’ reġistrazzjoni jew ta’ xandir ta’ avveniment.

(75) Mit-tieni kundizzjoni stabbilita fil-paragrafu (72), il-punt (b), jirriżulta li r-Regolament (UE) 2022/720 ma japplikax meta d-DPI jiġu pprovduti mix-xerrej lill-fornitur, irrispettivament minn jekk id-DPI jirrigwardawx il-mod ta’ manifattura jew ta’ distribuzzjoni. Akkordju relatat mat-trasferiment tad-DPI lill-fornitur u li fih restrizzjonijiet possibbli fuq il-bejgħ li jsir mill-fornitur ma huwiex kopert mir-Regolament (UE) 2022/720. Dan ifisser li s-sottokuntrattar li jinvolvi t-trasferiment tal-għarfien espert lil sottokuntrattur ma huwiex kopert mir-Regolament (UE) 2022/720 (ara wkoll it-Taqsima 3.3). Madankollu, akkordji vertikali li skont dawn ix-xerrej jipprovdi biss speċifikazzjonijiet lill-fornitur li jiddeskrivu l-prodotti jew servizzi li jridu jiġu forniti huma koperti mir-Regolament (UE) 2022/720.

(76) It-tielet kundizzjoni, stabbilita fil-paragrafu (72), il-punt (c), tirrikjedi li l-oġġett primarju tal-akkordju ma tkunx iċ-ċessjoni jew il-liċenzjar tad-DPI. L-għan primarju jrid ikun ix-xiri, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi u d-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jridu jservu l-implimentazzjoni tal-akkordju vertikali.

(77) Ir-raba’ kundizzjoni, stabbilita fil-paragrafu (72), il-punt (d), tirrikjedi li d-dispożizzjonijiet dwar id-DPI jiffaċilitaw l-użu, il-bejgħ jew il-bejgħ mill-ġdid ta’ prodotti jew ta’ servizzi mix-xerrej jew mill-klijenti tiegħu. Il-prodotti jew is-servizzi għall-użu jew għall-bejgħ mill-ġdid normalment jiġu forniti mil-liċenzjatur, iżda jistgħu wkoll jinxtraw mil-liċenzjatarju mingħand fornitur terz. Id-dispożizzjonijiet dwar id-DPI normalment ikunu jikkonċernaw il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti jew ta’ servizzi. Eżempju ta’ dan ikun akkordju dwar franchising li bih il-franchisor ibigħ prodotti għall-bejgħ mill-ġdid lill-franchisee u jagħti liċenzja lill-franchisee sabiex juża t-trademark u l-għarfien espert tiegħu sabiex jikkummerċjalizza l-prodotti, jew li bih il-fornitur ta’ estratt ikkonċentrat jagħti liċenzja lix-xerrej sabiex jiddilwixxi u jqiegħed l-estratt fi fliexken qabel ma jbigħu bħala xarba.

(78) Il-ħames kundizzjoni, stabbilita fil-paragrafu (72), il-punt (e), tirrikjedi li d-dispożizzjonijiet dwar id-DPI ma jkollhomx l-istess għan bħal kwalunkwe restrizzjoni fundamentali elenkata fl-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) 2022/720 jew kwalunkwe restrizzjoni li hija eskluża mill-benefiċċju tar-Regolament skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (ara t-taqsima 6).

(79) Id-DPI rilevanti għall-implimentazzjoni ta’ akkordji vertikali fis-sens tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament (UE) 2022/720 ġeneralment ikunu jikkonċernaw tliet oqsma ewlenin: it-trademarks, id-drittijiet tal-awtur u l-għarfien espert.

4.4.2.1. It-trademarks

(80) Liċenzja ta’ trademark lil distributur tista’ tkun relatata mad-distribuzzjoni tal-prodotti tal-liċenzjatur f’territorju partikolari. Jekk tkun liċenzja esklużiva, l-akkordju jammonta għal distribuzzjoni esklużiva.

4.4.2.2. Id-drittijiet tal-awtur

(81) Ir-rivendituri ta’ prodotti jew ta’ servizzi koperti mid-dritt tal-awtur (pereżempju, kotba u software) jistgħu jkunu obbligati mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur sabiex ibigħu mill-ġdid biss taħt il-kundizzjoni li x-xerrej, irrispettivament minn jekk ikunx rivenditur ieħor jew l-utent finali, ma jiksirx id-drittijiet tal-awtur. Sal-punt li dawn jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, tali obbligi fuq ir-rivenditur huma koperti mir-Regolament (UE) 2022/720.

(82) Kif imsemmi fil-paragrafu 62 tal-Linji Gwida dwar it-Trasferiment ta’ Teknoloġija ( 61 ) , il-liċenzjar tad-drittijiet tal-awtur ta’ software għall-iskop ta’ sempliċi riproduzzjoni u distribuzzjoni tax-xogħol protett ma huwiex kopert mir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 316/2014 ( 62 ) iżda, minflok, huwa kopert b’analoġija mir-Regolament (UE) 2022/720 u minn dawn il-Linji Gwida.

(83) Barra minn hekk, akkordji li taħthom jiġu forniti hard copies ta’ software għall-bejgħ mill-ġdid u r-rivenditur ma jakkwista l-ebda liċenzja għal kwalunkwe dritt fis-software iżda jkollu biss id-dritt li jerġa’ jbigħ il-hard copies, għandhom jitqiesu bħala akkordji għall-provvista ta’ prodotti għall-bejgħ mill-ġdid għall-finijiet tar-Regolament (UE) 2022/720. Taħt dik il-forma ta’ distribuzzjoni, il-liċenzjar tas-software jsir biss bejn is-sid tad-drittijiet tal-awtur u l-utent tas-software. Dan jista’ jieħu l-forma ta’ liċenzja “shrink wrap”, jiġifieri sett ta’ kundizzjonijiet inklużi fil-pakkett tal-hard copy li l-utent finali jitqies li jaċċetta billi jiftaħ il-pakkett.

(84) Ix-xerrejja ta’ hardware li jinkorpora software protett mid-drittijiet tal-awtur jistgħu jkunu obbligati mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur li ma jiksrux id-drittijiet tal-awtur u, għalhekk, ma jistgħux jagħmlu kopji u jerġgħu jbigħu s-software jew jagħmlu kopji u jużaw is-software flimkien ma’ hardware ieħor. Sal-punt li dawn jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, tali restrizzjonijiet fuq l-użu huma koperti mir-Regolament (UE) 2022/720.

4.4.2.3. Għarfien espert

(85) L-akkordji dwar franchising, bl-eċċezzjoni ta’ akkordji ta’ franchising industrijali, huma eżempju ta’ għarfien li jiġi kkomunikat lix-xerrej għal skopijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni ( 63 ) . L-akkordji dwar franchising fihom liċenzji ta’ DPI relatati ma’ trademarks jew ma’ sinjali, u għarfien espert għall-użu u għad-distribuzzjoni ta’ prodotti jew għall-forniment ta’ servizzi. Minbarra l-liċenzja tad-DPI, il-franchisor normalment jipprovdi lill-franchisee bl-assistenza kummerċjali jew teknika għat-tul ta’ żmien kollu tal-akkordju, bħal servizzi ta’ akkwist, taħriġ, pariri dwar il-proprjetà immobbli u ppjanar finanzjarju. Il-liċenzja u l-assistenza pprovduta huma komponenti integrali tal-metodu tan-negozju li jkun soġġett għal franchising.

(86) Il-liċenzjar li jkun jinstab fi ftehimiet dwar franchising huwa kopert mir-Regolament (UE) 2022/720 meta jkunu ssodisfati l-ħames kundizzjonijiet kollha elenkati fil-paragrafu (72). Dan normalment ikun il-każ, għaliex taħt ħafna akkordju dwar franchising, inklużi akkordju dwar franchising prinċipali, il-franchisor jipprovdi prodotti u/jew servizzi, partikolarment servizzi kummerċjali jew ta’ assistenza teknika, lill-franchisee. Id-DPI jgħinu lill-franchisee jbigħ mill-ġdid il-prodotti fornuti mill-franchisor jew minn fornitur maħtur mill-franchisor, jew juża dawk il-prodotti u jbigħ il-prodotti jew servizzi li jirriżultaw. Meta l-akkordju dwar franchising ikun jikkonċerna biss jew primarjament il-liċenzjar tad-DPI, huwa ma jkunx kopert mir-Regolament (UE) 2022/720, iżda l-Kummissjoni, bħala regola ġenerali, tapplika l-prinċipji stabbiliti fir-Regolament (UE) 2022/720 u f’dawn il-Linji Gwida għal tali akkordju.

(87) L-obbligi relatati mad-DPI li ġejjin ġeneralment jitqiesu bħala neċessarji sabiex jipproteġu d-DPI tal-franchisor u, meta dawn l-obbligi jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) tat-Trattat, huma koperti wkoll mir-Regolament (UE) 2022/720: (a) obbligu fuq il-franchisee li ma jinvolvix ruħu, direttament jew indirettament, f’xi negozju simili; (b) obbligu fuq il-franchisee li ma jakkwistax interessi finanzjarji fil-kapital ta’ impriża kompetitriċi bħal sabiex il-franchisee jingħata s-setgħa li jinfluwenza l-kondotta ekonomika ta’ tali impriża; (c) obbligu fuq il-franchisee li ma jiddivulgax lil partijiet terzi l-għarfien espert ipprovdut mill-franchisor, dment li t-tali għarfien espert ma jkunx fid-dominju pubbliku; (d) obbligu fuq il-franchisee li jikkomunika lill-franchisor kull esperjenza miksuba fl-isfruttar tal-franchise u li jagħti lill-franchisor u lil franchisees oħrajn liċenzja mhux esklużiva għall-għarfien espert li jirriżulta minn dik l-esperjenza; (e) obbligu fuq il-franchisee li jgħarraf lill-franchisor bi kwalunkwe ksur tad-DPI liċenzjati, li jieħu azzjoni legali kontra dawk li jwettqu dan il-ksur jew li jassisti lill-franchisor fi kwalunkwe azzjoni legali kontra dawk li jwettqu l-ksur; (f) obbligu fuq il-franchisee li ma jużax l-għarfien espert liċenzjat mill-franchisor għal finijiet oħrajn għajr l-isfruttament tal-franchise; (g) obbligu fuq il-franchisee li ma jċedix id-drittijiet u l-obbligi skont l-akkordju dwar franchising mingħajr il-kunsens tal-franchisor.

4.4.3. Akkordji vertikali bejn il-kompetituri

(88) Fir-rigward ta’ akkordji vertikali bejn il-kompetituri, l-ewwel għandu jiġi nnotat li, skont l-Artikolu 2(7) tar-Regolament (UE) 2022/720, li fuqu hija pprovduta gwida fit-taqsima 4.5., ir-Regolament ma japplikax għal akkordji vertikali li s-suġġett tagħhom jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kwalunkwe regolament ieħor ta’ eżenzjoni ta’ kategorija, sakemm ma jkunx previst mod ieħor f’tali regolament ieħor.

(89) L-ewwel sentenza tal-Artikolu 2(4) tar-Regolament (UE) 2022/720 tistabbilixxi r-regola ġenerali li l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament ma tapplikax għal akkordji vertikali konklużi bejn impriżi kompetituri.

(90) L-Artikolu 1(1)(c) tar-Regolament (UE) 2022/720 jiddefinixxi impriża kompetitriċi bħala kompetitriċi attwali jew potenzjali. Żewġ impriżi jiġu ttrattati bħala kompetituri attwali jekk ikunu attivi fl-istess suq (tal-prodott u ġeografiku) rilevanti. Impriża tiġi ttrattata bħala kompetitur potenzjali ta’ impriża oħra jekk