Ir-Rapport Speċjali Nru 16/2009 - It-tmexxija tal-Kummissjoni Ewropea tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija





Taqsiriet AP : Sħubija tal-Adeżjoni CFCU : Unità Ċentrali tal-Finanzi u tal-Kuntratti DIS : Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata EADP : Il-Programm ta’ Żvilupp tal-Anatolja tal-Lvant EUSG : Is-Segretarjat Ġenerali tal-Unjoni Ewropea IPA : L-Istrument għall-Assistenza ta’ qabel l-Adeżjoni JMC : Il-Kumitat Konġunt tal-Monitoraġġ MIPD : Id-Dokument ta’ Ippjanar Indikattiv Multiannwali RACER : Relevanti, Aċċettati, Kredibbli, Faċli u b’Saħħithom SMART : Speċifiċi, Li jistgħu jitkejlu, Li jistgħu jintlaħqu, Relevanti u f’Waqthom TPA : Assistenza ta’ qabel l-Adeżjoni lit-Turkija UE : L-Unjoni Ewropea Sommarju I. Mill-2002, l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija ffinanzjat l-implimentazzjoni tal-proġetti destinati li jappoġġjaw lit-Turkija fl-isforzi tagħha li tikkonforma mal-kundizzjonijiet meħtieġa għall-adeżjoni fl-Unjoni Ewropea (ara l-paragrafi 1 sa 7). II. II. Il-verifika indirizzat it-tliet mistoqsijiet li ġejjin (ara l-paragrafu 8): a) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li l-assistenza tal-UE kienet diretta lejn il-proġetti li l-aktar iżidu l-valur fil-kisba tal-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni mal-UE? b) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li s-Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata rriżultat fil-kisba ta' prodotti u objettivi tal-proġetti f'waqthom u li kellhom suċċess? c) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li kien hemm sistema effettiva ta' monitoraġġ u evalwazzjoni tal-prestazzjoni? III. Il-Qorti eżaminat kampjun ta’ proġetti ffinalizzati, is-sistema ta’ programmar ta’ proġetti ġodda, u kif tiffunzjoni s-sistema ta' implimentazzjoni deċentralizzata (ara l-paragrafi 9 sa 10). IV. L-ewwel perijodu ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni (TPA 2002-2006) sofra minn ħafna dgħufijiet li kienu komuni fil-programmi ta’ qabel l-adeżjoni preċedenti: dewmien eċċessiv, problemi ta’ implimentazzjoni, monitoraġġ u evalwazzjoni inadegwati (ara l-paragrafi 36 sa 42 u 53 sa 61). V. Madankollu, il-proġetti vverifikati kisbu l-prodotti mistennija u l-Qorti tqis li r-riżultati tagħhom probabbilment jibqgħu sostenibbli fil-futur (ara l-paragrafi 48 sa 52). VI. Il-Kummissjoni introduċiet miżuri li l-mira tagħhom hija li jindirizzaw ħafna mid-dgħufijiet fis-Sistema ta' Implimentazzjoni Deċentralizzata, b’mod partikolari mill-introduzzjoni tal-istrument il-ġdid ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni (IPA 2007-2013). Għalkemm dan diġà tejjeb il-proċess tal-għażla, l-impatt sħiħ ta’ dan it-tibdil jista’ jiġi evalwat biss meta l-proġetti IPA jiġu implimentati fis-snin li ġejjin (ara l-paragrafi 19, 30 sa 34 u 43 sa 47). VII. Iżda, il-Qorti sabet li d-dokumenti ta’ strateġija tal-Kunsill u tal-Kummissjoni ma kinux suffiċjenti biex jiddirieġu l-għajnuna tal-UE lejn sett ta’ objettivi li jistgħu jinkisbu fi ħdan il-proċess ta’ qabel l-adeżjoni. Barra minn hekk, l-objettivi strateġici u tal-proġetti ma kinux speċifiċi biżżejjed biex jippermettu evalwazzjoni tal-eżiti tal-proġetti. Il-Kummissjoni ma kellhiex l-informazzjoni biex turi l-effettività tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni (ara l-paragrafi 11 sa 19 u 53 sa 63). VIII. Abbażi ta’ dawn l-osservazzjonijiet, il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni tindirizza d-dgħufijiet li kien għad fadal fil-programmar u fl-amministrazzjoni tal-prestazzjoni ġenerali (ara l-paragrafi 65 sa 71). Ritratt 1: Wieħed mill-proġetti vverifikati kkontribwixxa għall-objettiv ġenerali tat-titjib tas-sigurtà marittima Torka u l-prevenzjoni tat-tniġġis tal-baħar skont il-ħtiġijiet tal-UE. +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. Introduzzjoni 1. Fil-preżent it-Turkija hija waħda mit-tliet pajjiżi kandidati għas-sħubija fl-UE, flimkien mal-Kroazja u dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Għal kull pajjiż kandidat l-UE għandha Sħubija tal-Adeżjoni. Is-Sħubija tal-Adeżjoni għat-Turkija kienet adottata fl-2001, u aġġornata fl-2003, fl-2006 u fl-2008. Din hija d-Deċiżjoni tal-Kunsill li tistabbilixxi l-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni tal-UE li t-Turkija trid tindirizza sabiex tagħmel progress fin-negozji tal-adeżjoni. 2. Sabiex tgħin lill-pajjiżi kandidati jiffaċċjaw l-isfidi tal-integrazzjoni fl-Ewropa u jimplimentaw ir-riformi li hemm bżonn biex jissodisfaw il-kriterji tas-sħubija fl-UE, l-UE tagħti sostenn finanzjarju. Kull sena jitfassal programm nazzjonali li jelenka l-proġetti li jridu jiġu implimentati. 3. Għat-Turkija, il-programmi nazzjonali tal-2002 sal-2006 kienu ffinanzjati taħt l-iskema ta’ Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni tat-Turkija (TPA) (ara t-Tabella 1). It-TPA mill-2007 ġie sostitwit bl-Istrument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA [1]). Tabella 1 Proġetti ffinanzjati mill-UE u l-baġits annwali taħt it-TPA Programm Nazzjonali | Numru ta’ Proġetti | Allokazzjoni tal-Baġit (miljun euro) | 2002 | 18 | 126 | 2003 | 26 | 145 | 2004 | 38 | 237 | 2005 | 38 | 278 | 2006 | 44 | 463 | 4. L-IPA għat-Turkija għall-perijodu tal-2007-2013 ġie stabbilit għal 4873 miljun euro. Dan jikkonsisti f’ħames komponenti, u l-akbar wieħed minnhom huwa l-Komponent I: L-Assistenza tat-Transizzjoni u l-Bini tal-Istituzzjonijiet b’allokazzjoni ta’ 1665 miljun euro [2]. Dan huwa komponent prinċipali tal-assistenza tal-UE biex jintlaħqu l-kriterji politiċi u ekonomiċi (kif stabbilit fil-laqgħa tal-Kunsill f’Kopenħagen f’Ġunju 1993) [3] u jiġi implimentat l-acquis [4], li huma kundizzjonijiet indispensabbli għall-adeżjoni fl-UE. 5. Filwaqt li l-Kummissjoni tibqa' tieħu r-responsabilità ġenerali għall-amministrazzjoni tal-assistenza ta' qabel l-adeżjoni, it-TPA u l-IPA huma mmexxija mill-awtoritajiet Torok taħt Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata (DIS). Il-benefiċjarju prinċipali ta’ kull proġett (ħafna drabi ministeru jew korp pubbliku ieħor) huwa responsabbli għall-proponiment ta’ ideat għall-proġetti, l-ispeċifikazzjoni tal-ħtiġijiet u wara għat-tmexxija tal-attivitajiet tal-proġetti. Ġew imwaqqfa istituzzjonijiet Torok ġodda: is-Segretarjat Ġenerali tal-UE (EUSG), responsabbli prinċipalment għall-identifikazzjoni u l-monitoraġġ tal-proġetti, u l-Unità Ċentrali tal-Finanzi u tal-Kuntratti (CFCU), li hija l-aġent kuntrattwali għall-proġetti kollha ffinanzjati mill-UE. 6. Il-Kummissjoni kienet responsabbli mill-għoti tal-approvazzjoni (akkreditazzjoni) lill-istituzzjonijiet tad-DIS u lis-sistema tat-tmexxija tal-proġetti qabel ma dawn setgħu jsiru operattivi. Il-Kummissjoni tapprova wkoll il-programm nazzjonali annwali (li jinkludi l-proġetti individwali magħżula għall-finanzjament tal-UE), u l-persunal tal-Kummissjoni f’Ankara jagħti approvazzjoni minn qabel għas-sejħiet għall-offerti u l-għoti tal-kuntratti. 7. Il-Kumitat Konġunt ta’ Monitoraġġ (JMC) għat-Turkija jissorvelja l-ħidma tad-DIS. Huwa mmexxi mill-Kummissjoni flimkien mal-awtoritajiet Torok u jinkludi rappreżentanti anzjani mill-korpi relevanti kollha. L-ambitu u l-approċċ tal-verifika 8. L-objettiv tal-verifika kien l-evalwazzjoni dwar kemm il-Kummissjoni amministrat tajjeb l-assistenza ta' qabel l-adeżjoni għat-Turkija fir-rigward tal-mistoqsijiet li ġejjin: a) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li l-assistenza tal-UE kienet diretta lejn il-proġetti li l-aktar iżidu l-valur fil-kisba tal-prijoritajiet tas-Sħubija tal-adeżjoni mal-UE? b) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li s-Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata rriżultat fil-kisba ta' prodotti u objettivi tal-proġetti f'waqthom u li kellhom suċċess? c) Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li kien hemm sistema effettiva ta' monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni tal-prestazzjoni? 9. Il-Qorti vverifikat kampjun ta’ 11 mit-82 proġett tat-TPA mill-Programmi Nazzjonali tal-2002 sal-2004, minħabba li proġetti minn snin aktar reċenti ma kinux lesti sa dak iż-żmien. Il-proġetti ġew eżaminati biex jiġi evalwat safejn huma kienu wasslu l-prodotti tagħhom u kisbu l-objettivi tagħhom. Dan l-eżami pprovda wkoll evidenza tat-tipi ta' dgħufijiet fis-sistemi ta' programmar, implimentazzjoni u monitoraġġ. Il-kampjun kopra firxa ta' proġetti fir-rigward ta’ natura, daqs u post ġeografiku. L-aktar proġett sempliċi fil-kampjun kien jikkonsisti f’kuntratt wieħed, filwaqt li l-akbar proġett kellu 312-il għotja. Il-valur tal-finanzjament tal-UE fi ħdan il-proġetti li kienu parti mill-kampjun varja bejn 1,5 sa 45 miljun euro (ara l-Anness I). 10. Il-verifika eżaminat ukoll l-ippjanar strateġiku u l-proċeduri għall-għażla ta’ proġetti ġodda għall-ewwel sena ta’ programmar (2007) tal-Komponent I tal-IPA, sa Diċembru 2008. Dan il-komponent ġie magħżul minħabba li kien l-akbar wieħed mill-ħames komponenti l-oħra (52 % tat-total tal-baġit tal-2007 għat-Turkija) u l-aktar wieħed li seta’ jitqabbel mat-TPA. Mappa tat-Turkija — li turi s-siti fejn saret verifika fuq il-post +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. Osservazzjonijiet Ippjanar strateġiku 11. Prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni mhux suppost jiġu indirizzati biss permezz tal-assistenza tal-UE, imma wkoll mir-riżorsi nazzjonali u assistenza minn donaturi oħrajn, u permezz tal-politika u l-leġiżlazzjoni nazzjonali. 12. Il-Qorti eżaminat id-dokumenti tal-istrateġija u s-sistema ta’ programmar operattiva għall-Programm Nazzjonali tal-2007 biex tevalwa jekk il-Kummissjoni kellhiex approċċ sistematiku biex tidderieġi l-assistenza finanzjarja tal-UE lejn fejn setgħet tgħolli l-aktar il-valur fil-kisba tal-prijoritajiet. Id-dokumenti tal-istrateġija tal-kunsill u tal-kummissjoni ma kinux suffiċjenti biex jiddirieġu l-assistenza tal-ue lejn sett ta’ objettivi li jistgħu jinkisbu 13. Ir-Regolament Finanzjarju [5] jirrikjedi li jiġu stabbiliti objettivi SMART (Speċifiċi, Li jistgħu jitkejlu, Li jistgħu jintlaħqu, Relevanti u f'Waqthom) għal kull miżura ta’ politika koperta fil-baġit tal-UE. Dawn għandhom jiġu stabbiliti fid-Dikjarazzjonijiet tal-Attività annwali [6] bħala parti mill-proċessi tal-ibbaġitjar u tal-ġestjoni ibbażati fuq l-attivitajiet. Iżda, il-Kummissjoni ma inkludietx objettivi bħal dawn fid-Dikjarazzjonijiet tal-Attività tan-nefqa ta’ qabel l-adeżjoni fit-Turkija. 14. Is-Sħubija tal-Adeżjoni tal-2006 kellha 236 prijorità biex it-Turkija tissodisfa l-ħtiġijiet tal-acquis u tindirizza l-kriterji ta’ Kopenħagen. Ma kien hemm ebda indikazzjoni dwar l-importanza relattiva tal-prijoritajiet elenkati; l-uniku differenza kienet fl-iskala tal-ħin tagħhom. Is-Sħubija tal-Adeżjoni tal-2006 indikat li prijoritajiet b’terminu ta’ żmien qasir għandhom jinkisbu f’sena jew f’sentejn u l-prijoritajiet b’terminu ta’ żmien medju fi żmien tlieta sa erba’ snin. 15. Il-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni ma ġewx iddikjarati b’mod konsistenti f'termini speċifiċi u li jistgħu jitkejlu. Intwera li ma kienx realistiku li jinkisbu kollha fi żmien il-perijodi taż-żmien speċifikati fid-Deċiżjoni tal-Kunsill. 16. Fl-2007, il-Kummissjoni evalwat safejn it-Turkija kienet laħqet il-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni. Ġie żvelat li t-Turkija kienet diġà laħqet xi 60 prijorità, 30 % ta’ dawk li suppost kellhom jintlaħqu skont l-iskali tal-ħin stipulati fis-Sħubija tal-Adeżjoni. L-analiżi tal-Qorti kkonfermatu dan. Mill-prijoritajiet tal-2006 fuq terminu ta’ żmien qasir, 67 % nstabu wkoll fis-Sħubija tal-Adeżjoni tal-2008, li jindika li dawn ma kinux tlestew fi ħdan il-perijodu ta' żmien ippjanat (it-Tabella 2). 17. Pereżempju, is-Sħubija tal-Adeżjoni tal-2001 stabbiliet prijorità għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, id-droga, it-traffikar tal-persuni, il-frodi, il-korruzzjoni u l-ħasil tal-flus, li trid tinkiseb fi żmien sentejn. Din ġiet repetuta f’kull Sħubija tal-Adeżjoni sussegwenti. Kien jidher ċar li l-iskadenza ta' sentejn ma setgħetx tinkiseb għall-prijorità ta' skala kbira bħal din. 18. B’risposta għal kull Sħubija tal-Adeżjoni, it-Turkija hija mistennija tiżviluppa pjan bil-miżuri previsti [7]. Dawn il-pjanijiet ma jispeċifikawx l-attivitajiet li kienu jeħtieġu l-assistenza finanzjarja tal-UE. Tabella 2 Paragun bejn il-prijoritajiet fuq terminu ta’ żmien qasir tal-AP tal-2006 u l-AP tal-2008 L-AP tal-2006 elenka 155 prijorità fuq terminu ta' żmien qasir u l-AP tal-2008 elenka 139. | Mill-prijoritajiet fuq terminu ta’ żmien qasir tal-AP tal-2006: 80 (52 %) ġew repetuti b’bidla żgħira jew ebda bidla fl-AP tal-2008.24 (15 %) ġew repetuti fl-AP tal-2008 AP imma bi kliem aktar preċiż jew imsaħħaħ.51 (33 %) ma kinux inklużi fl-AP tal-2008. | 35 mill-prijoritajiet fuq terminu ta’ żmien qasir tal-AP tal-2008 kienu ġodda jew qabel kienu prijoritajiet fuq terminu ta’ żmien medju. | 19. Fl-2007, il-Kummissjoni introduċiet Dokument ta’ Ippjanar Indikattiv Multiannwali (MIPD). Dan huwa dokument wiesa’ ta’ strateġija intenzjonat li jistabbilixxi l-prijoritajiet prinċipali li jridu jiġu indirizzati bil-fondi tal-IPA matul it-tliet snin li ġejjin. L-MIPD huwa għodda essenzjali għal dan l-iskop u għandu l-potenzjal li jtejjeb il-finanzjament dirett tal-UE. Iżda, il-livell ta’ aggregazzjoni llimita l-ispeċifiċità tiegħu. F’xi oqsma d-dokument ftit għamel aktar milli rrepeta l-prijoritajiet relevanti tas-Sħubija tal-Adeżjoni, u f’każ minnhom qassar seba’ prijoritajiet f’punt wieħed: It-tisħiħ tal-protezzjoni legali u ġudizzjarja tal-libertajiet reliġjużi. Konsegwentement, l-MIPD ma stabbiliex l-objettivi għall-finanzjament tal-UE b’manjiera aktar speċifika, li tista’ titkejjel jew li tista’ tintlaħaq mis-Sħubija tal-Adeżjoni. L-għażla tal-proġetti 20. Il-proġetti huma kkunsidrati għall-għażla mill-awtoritajiet Torok flimkien mal-Kummissjoni, u jiġu inkluzi fi ftehim finanzjarju ffirmat miż-żewġ partijiet wara l-adozzjoni tal-programm nazzjonali korrispondenti mill-Kummissjoni. 21. Il-Qorti qieset jekk il-proċess tal-għażla tal-proġetti assigurax li l-proġetti ffinanzjati: a) indirizzaw il-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni b’mod dirett; b) kellhom objettivi speċifiċi u pprovdew għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni; c) kienu ppjanati tajjeb ħafna u faċli li jiġu implimentati. L-għażla tal-proġetti taħt it-TPA ma kinitx rigoruża biżżejjed L-għażla tal-proġetti tat-TPA ma kinitx iggwidata b’mod suffiċjenti mill-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni 22. Proċess effettiv huwa neċessarju biex jassigura li l-identifikazzjoni minn isfel għal fuq tal-proġetti introdotta bid-DIS tirriżulta fi proġetti li qed jiġu żviluppati u approvati u li huma mfassla biex jiksbu l-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni. 23. Il-verifika tal-Qorti tal-proġetti mill-Programmi Nazzjonali tal-2002-2004 sabet li ma kienx hemm proċess bħal dan dak iż-żmien, u għal wieħed mill-11-il proġett ma kienx hemm prijorità korrispondenti tas-Sħubija tal-Adeżjoni [8]. Filwaqt li b’mod ċar dan kien proġett tajjeb ħafna (ara l-paragrafi 51 u l-Kaxxa 5), il-bżonn tiegħu ma kien imsemmi mkien fis-Sħubija tal-Adeżjoni u fl-istess ħin, kien hemm ’il fuq minn 100 prijorità oħra li għalihom ma ntgħażel ebda proġett. L-objettivi u l-iskop ta’ erba’ proġetti vverifikati oħrajn [9], ma indirizzawx b’mod dirett il-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni. L-objettivi u l-indikaturi tal-proġetti tat-TPA ma kinux suffiċjenti għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni 24. Għal kull proġett inkluż fi programm nazzjonali hija meħtieġa deskrizzjoni tal-proġett sħiħa magħrufa bħala project fiche (il-fajl tal-proġett). Dawn għandhom jistabbilixxu l-objettivi tal-proġett, ir-riżultati mistennija u indikaturi oġġettivament verifikabbli kif ukoll miri ta’ implimentazzjoni. 25. Il-Qorti ttestjat xi project fiches biex tiċċekkja jekk l-objettivi tal-proġett u r-riżultati mistennija kinux SMART (Speċifiċi, Li jistgħu jitkejlu, Li jistgħu jintlaħqu, Relevanti, u f'Waqthom) u l-indikaturi tal-monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-proġett kinux RACER (Relevanti, Aċċettati, Kredibbli, Faċli, u B’Saħħithom). 26. Għalkemm il-project fiches ipprovdew il-bażi għas-sistema ta’ monitoraġġ tal-prestazzjoni, il-Qorti sabet li tnejn biss mill-11-il proġett (Il-Protezzjoni tal-Konsumatur u s-Servizz tal-Libertà Provviżorja mill-PN tal-2004) kellhom objettivi SMART u indikaturi tal-prestazzjoni RACER. Il-project fiche tas-Servizz tal-Libertà Provviżorja, pereżempju, stabbiliet seba’ indikaturi biex tkejjel l-impatt tal-libertà provviżorja bħala alternattiva għas-sentenzi ta’ priġunerija. 27. In-nuqqas ta’ linji bażi – il-punt tat-tluq li miegħu jista’ jitkejjel it-titjib – irrenda kull evalwazzjoni dwar safejn il-proġetti laħqu l-objettivi tagħhom kważi impossibli. Il-Kaxxa 1 turi li l-objettivi komponenti tal-Programm ta’ Żvilupp tal-Anatolja tal-Lvant setgħu jitkejlu. Iżda, il-project fiche la tat indikaturi u lanqas linji bażi li magħhom setgħu jintwerew il-kisbiet, jew jiġu stabbiliti l-miri. Kaxxa 1 Il-Programm ta’ Żvilupp tal-Anatolja tal-Lvant (EADP): L-EADP ta’ 45 miljun euro kellu erba’ komponenti li l-objettivi tagħom kienu: L-Agrikoltura: It-Titjib tal-kapaċitajiet agrikolu tal-popli u tal-organizzazzjonijiet rurali, il-livelli tal-qligħ u l-kwalità tal-ħajja fiż-żona tal-programm. (Ma ngħatat ebda data fuq l-indikaturi jew il-linji bażi tal-kapaċità agrikola, tal-qligħ, eċċ). SME: L-istimolu tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju permezz tal-bini tal-kapaċità kemm fil-livell ċentrali u kif ukoll lokali fl-applikazzjoni ta’ metodoloġiji ġodda għall-iżvilupp reġjonali innovattiv fuq terminu ta’ żmien twil. (Ma ngħatat ebda data fuq l-indikaturi jew il-linji bażi dwar l-attività tal-SMEs). Turiżmu: Il-promozzjoni tar-reġjun bħala destinazzjoni turistika nazzjonali u internazzjonali u l-għajnuna fil-preżervazzjoni tas-siti naturali u storiċi. (Ma ngħatat ebda data fuq l-indikaturi jew il-linji bażi dwar in-numri nazzjonali / internazzjonali ta’ turisti). Żvilupp Soċjali: L-indirizzar mill-ġdid tal-bilanċ favur l-aċċess tan-nisa għal-litteriżmu u attivitajiet li jiġġeneraw il-qligħ. (Ma ngħatat ebda data fuq l-indikaturi jew il-linji bażi dwar il-parteċipazzjoni tan-nisa). Il-vijabilità tal-proġetti tat-TPA ma ġietx ikkunsidrata b’mod suffiċjenti 28. Ladarba jkunu ġew iddeterminati l-objettivi tal-proġett, it-tagħmir, il-faċilitajiet, l-azzjonijiet u l-attivitajiet li jridu jsiru fi ħdan il-proġett iridu jiġu speċifikati. Mill-11-il proġett ivverifikat, tnejn biss stabbilew b’mod sħiħ il-ħtiġijiet speċifiċi tal-proġett: Is-Sigurtà Marittima mill-Programm Nazzjonali tal-2002 u l-Amministrazzjoni tat-Taxxa mill-Programm Nazzjonali tal-2004. L-Ispeċifikazzjonijiet għad-disa’ proġetti l-oħrajn ma kinux adegwati fuq diversi livelli. 29. Pereżempju, fil-proġett tal-Acquis Fitosanitarju [10], il-faċilitajiet li riedu jingħataw mill-awtoritajiet Torok ma ngħatawx il-kunsiderazzjoni li kien ħaqqhom. Kien biss wara li l-proġett kien diġà nbeda li nstab li kien jeħtieġ bini kompletament ġdid u bidliet sinifikanti fil-mod ta’ kif is-soltu jsir ix-xogħol. Xogħol fuq din l-iskala ma setax jitwettaq fi ħdan il-baġit u l-ħin stabbilit għall-proġett. Għalhekk, il-proġett ma laħaqx l-akkreditazzjoni tal-laboratorju intenzjonata, għalkemm it-tagħmir u l-istħarriġ iffinanzjati mill-UE ngħataw kif kien imwiegħed. Il-proċess tal-għażla tal-proġetti tjieb bl-introduzzjoni tal-IPA 30. Il-verifika tal-Qorti tal-proċess tal-għażla tal-proġetti għall-Programm Nazzjonali tal-2007 sabet li l-Kummissjoni kienet introduċiet kontrolli sistematiċi u dokumentati fuq kull proposta tal-proġett qabel ma dan ġie kkunsidrat għall-inklużjoni fil-programm. 31. Bħala eżempju, saru kontrolli fi żmien bikri li l-proġett kien jikkorrispondi ma’ prijorità stipulata fl-MIPD u s-Sħubija tal-Adeżjoni. Fejn ma setgħetx tiġi stabbilità korrispondenza l-proposti tal-proġetti ġew irrifjutati. 32. Il-Kummissjoni għarfet ukoll il-bżonn li l-indikaturi jridu jitjiebu sabiex il-kisba tal-objettivi tal-proġetti tkun tista’ titkejjel aħjar u introduċiet kontrolli fuq il-kwalità tagħhom. Ingħatat gwida lill-benefiċjarji dwar kif jistabbilixxu objettivi u indikaturi biex ikejluhom. 33. Barra minn hekk, il-Kummissjoni obbligat lill-awtoritajiet Torok biex jippreparaw evalwazzjonijiet tal-bżonnijiet jew studji ta’ vijabilità għal kull proġett, u introduċiet kontrolli biex tassigura li dan isir. Il-Kummissjoni rrakkomandat evalwazzjoni ekonomika (normalment fil-forma ta’ analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa) tal-proġetti ta’ investiment. Hija talbet ukoll studji tas-suq għall-forniment tal-komponenti tal-proġetti proposti biex tevalwa l-bżonn attwali u l-baġit xieraq għat-tagħmir. Il-Kummissjoni tat gwida lill-awtoritajiet Torok dwar kif għandhom jippreparaw studji bħal dawn. 34. L-analiżi tal-Qorti wriet li l-miżuri l-ġodda kienu ġew segwiti għall-Programm Nazzjonali tal-2007, imma kien għad hemm fejn isir titjib fl-applikazzjoni tagħhom. Il-proposti tal-proġetti ma ġewx evalwati dwar kemm setgħu kienu effettivi u effiċjenti fil-kisba ta’ prijorità. Evalwazzjoni bħal din kieku tippermetti paragun li jagħmel sens bejn alternattivi u l-għażla ta’ proġetti li probabbilment ikollhom l-akbar impatt. 35. Il-miżuri l-ġodda għandhom jippermettu lill-Kummissjoni tagħżel proġetti b’mod li jnaqqas il-problemi identifikati fil-verifika tal-Programm Nazzjonali tal-proġetti tal-2002-2004. Iżda, l-impatt tat-titjib jista’ jiġi evalwat biss b’mod sħiħ meta l-proġetti tal-Programm Nazzjonali tal-2007 jiġu implimentati kompletament (2012). Is-sistema ta’ implimentazzjoni deċentralizzata (DIS) 36. Id-DIS tistabbilixxi l-qafas legali u amministrattiv għall-awtoritajiet Torok biex imexxu l-proġetti ffinanzjati mill-UE taħt is-sorveljanza tal-Kummissjoni. Dan jeħtieġ korpi amministrattivi xierqa u li għandhom riżorsi adegwati – jiġifieri l-EUSG u s-CFCU (ara l-paragrafu 5) – u kapaċità benefiċjarja suffiċjenti biex il-proġetti jiġu implimentati. 37. Il-Qorti evalwat jekk id-DIS irnexxilhiex tmexxi l-proġetti b’suċċess permezz ta’: a) implimentazzjoni f’waqtha tal-proġetti vverifikati mill-Programmi Nazzjonali tal-2002-2004; b) kisba tal-prodotti mistennija, u l-potenzjal ta’ eżiti sostenibbli. Id-DIS ma kisbitx l-implimentazzjoni f’waqtha tal-proġetti vverifikati imma minn dak in-nhar ’l hawn ittieħdet azzjoni korrettiva 38. Fl-2003, il-Kummissjoni evalwat il-kapaċità tal-istruttura tad-DIS u l-persunal bħala sodisfaċenti u tat l-approvazzjoni biex id-DIS timplimenta t-TPA fuq din il-bażi. Iżda, fil-prattika d-DIS kellha nuqqas ta’ persunal ikkwalifikat u mħarreġ kif suppost biex jipproċessa l-volum tal-baġit u l-proġetti adottati fil-Programmi Nazzjonali tal-2002-2004, (ara l-Kaxxa 2). Minkejja dan, il-Kummissjoni adottat programmi nazzjonali b’ammonti finanzjarji akbar u numri akbar ta’ proġetti kull sena (ara t-Tabella 1). Kaxxa 2 Eżempji ta’ dewmien ikkawżat minħabba persunal u esperjenza insuffiċjenti tad-DIS Il-proġett tat-Trasport tat-Triq mill-Programm Nazzjonali tal-2004 L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ġew imfassla fl-aħħar tal-2004, imma minħabba f’persunal nieqes is-CFCU ħadet seba’ xhur biex tagħti l-kummenti tagħha. B’kollox, l-iffinalizzar u l-approvazzjoni tad-dokumenti tas-sejħiet għall-offerti ħadu aktar minn sena u nofs. Il-proġett tal-Acquis Fitosanitarju mill-Programm Nazzjonali tal-2002 Il-preparazzjoni tal-kuntratt għall-assistenza teknika tal-proġett ħadet sena b’kollox, b’għaxar abbozzi ta’ verżjonijiet minħabba fin-nuqqas ta’ esperjenza tal-benefiċjarju fl-abbozzar ta’ kuntratti bħal dawn. Dan ittardja l-assistenza teknika b’xi 11-il xahar. 39. B’risposta għax-xogħol b’lura, is-CFCU tat prijorità lis-sejħiet għall-offerti u l-għoti ta’ kuntratti tal-proġetti l-aktar antiki sabiex ma titlifx l-iskadenzi tal-għoti tal-kuntratti u b’hekk titlef l-allokazzjoni finanzjarja tal-UE. Ir-riżultat kien li l-proġetti tas-sena kurrenti ma pprogressawx kif ippjanat u dan wassal għal dewmien sistematiku [11]. Konsegwentement, il-perijodu ta’ implimentazzjoni għal kull programm nazzjonali tat-TPA mill-2002 sa 2005 kellu jiġi estiż b’sena. Parti mill-PN tal-2006 ukoll kellha tiġi estiża. 40. Il-Qorti identifikat li d-DIS ma kisbitx implimentazzjoni fil-ħin għal sebgħa minn 11-il proġett ivverifikat mill-Programmi Nazzjonali tal-2002-2004 u kisbitha biss parzjalment għall-erba’ proġetti l-oħrajn. 41. L-ewwel pass fl-implimentazzjoni ta’ proġett hija s-sejħa għall-offerti, li tista’ tibda ladarba l-Kummissjoni tapprova l-programm nazzjonali. Sebgħa mill-proġetti vverifikati ma kinux lesti biex toħroġ is-sejħa għall-offerti f’dak l-istadju: il-ministeru benefiċjarju ma ppreparax l-ispeċifikazzjoni tal-proġett u dokumentazzjoni oħra b’mod suffiċjenti ħalli jkun jista’ jippubblika l-avviżi għas-sejħiet għall-offerti biex jinstabu kuntratturi idonei. Pereżempju, kien hemm dewmien ta' 17-il xahar mill-approvazzjoni tal-proġett fil-Programm Nazzjonali tal-2004 għas-sejħa għall-offerti kemm għall-proġett tal-Modernizzazzjoni tad-Dwana u kif ukoll għal dak tad-Drittijiet Kulturali. Kaxxa 3 Il-proġett tal-Modernizzazzjoni tad-Dwana mill-Programm Nazzjonali tal-2004: Il-PN tal-2004 ġie approvat fl-2005. L-avviż tal-akkwist għall-vetturi u għat-tagħmir (inkluż l-iskenners tar-raġġi) kien għadu ma ġiex ippubblikat sal- 31 ta’ Awwissu tal-2006 u l-kuntratt ġie konkluż fl-aħħar ġurnata possibbli, jiġifieri fit- 30 ta’ Novembru tal-2006. Tnejn mil-lottijiet tal-akkwist kellhom jiġu kkanċellati minħabba li l-offerti ma ssodisfawx l-ispeċifikazzjonijiet. Minħabba li ma kienx hemm ħin biżżejjed biex il-proċedura tas-sejħiet għall-offerti titnieda mill-ġdid, id-dewmien irriżulta fil-kanċellazzjoni ta’ madwar 3,7 miljun euro (21 % tal-baġit totali tat-tagħmir ta' 18-il miljun euro). Il-Kummissjoni kellha tagħti estensjoni ta’ sena tal-perijodu ta’ implimentazzjoni (sat- 30 ta’ Novembru 2008) sabiex titlesta l-parti tal-proġett li kien għad fadal. 42. Il-fażi tal-għotja tal-kuntratti tinkludi l-eżami tal-offerti rċevuti, l-għażla tal-kuntrattur u l-firma tal-kuntratt. Din hija prinċipalment ir-responsabilitá tas-CFCU. Ebda mill-kuntratti ta’ forniment fil-kampjun ivverifikat ma kien iffirmat fil-ħin. Dewmien fis-sejħiet għall-offerti jew fl-għoti ta’ kuntratti jikkawża nuqqas korrispondenti fil-ħin li jkun għad fadal biex jiġu esegwiti l-attivitajiet tal-proġett, li kellu konsegwenzi sinifikattivi għal xi wħud mill-proġetti (ara l-Kaxxa 3). Ritratt 2: Għall-proġett tal-Modernizzazzjoni tad-Dwana, l-UE ffinanzjat skenners fil-portijiet u fil-postijiet fil-fruntieri biex jeżaminaw il-vetturi għat-traffikar illegali tal-bnedmin, droga u armi. +++++ TIFF +++++ Sors: L-Awtorità tad-Dwana Torka. Ritratt 3: Kontenut suspettuż misjub mill-iskenners ffinanzjati mill-UE. +++++ TIFF +++++ Sors: L-Awtorità tad-Dwana Torka. 43. Wara l-problemi li rriżultaw minħabba fil-livelli baxxi tal-persunal fis-CFCU, il-Kummissjoni għamlet kundizzjoni li l-Programmi Nazzjonali tal-2005 u l-2006 jiġu approvati biss meta l-livelli tal-persunal fis-CFCU jiżdiedu: sa 80 għall-Programm Nazzjonali tal-2005 u 100 għall-Programm Nazzjonali tal-2006. 44. Sabiex tnaqqas ir-riskji assoċjati mal-għoti ta’ kuntratti fl-aħħar minuta, il-Kummissjoni introduċiet skadenzi interim. Dawn bdew mal-Programm Nazzjonali tal-2005, imma kienu aktar effettivi għall-Programm Nazzjonali tal-2006, għalkemm dan kien fil-kuntest ta’ numru iżgħar ta’ kuntratti għall-ipproċessar (ara t-Tabella 3). 45. Kontrolli ġodda ġew introdotti wkoll fil-proċedura tal-għażla tal-proġetti għall-Programm Nazzjonali tal-2007 (ara l-paragrafu 30), u l-mira tagħhom kienet li jnaqqsu l-inċidenza tad-dewmien. Twettqet evalwazzjoni tal-kapaċità tal-assorbiment tal-benefiċjarji u fl-istadju finali tal-proċedura għall-għażla tal-proġetti ġiet iċċekkjata "il-maturità tal-proġett" biex ikun assigurat li l-proġett kien lest għal implimentazzjoni immedjata. Tabella 3 Id-data tal-għoti tal-kuntratti Programm | Skadenza tal-għoti tal-kuntratti | Numru totali ta’ kuntratti | L-aħħar xahar tal-għoti tal-kuntratti | NP 2002 | 30.11.2004 | 351 | 287 | 82 % | NP 2003 | 30.11.2005 | 501 | 454 | 91 % | NP 2004 | 30.11.2006 | 752 | 688 | 91 % | NP 2005 | 30.11.2007 | 604 | 470 | 78 % | NP 2006 | 30.11.2008 | 378 | 85 | 22 % | 46. Il-Kummissjoni introduċiet ukoll proċeduri ġodda biex tagħti responsabilità lill-Kap tas-CFCU biex jassigura li l-ministeri benefiċjarji għandhom il-kapaċità meħtieġa, inkluż il-persunal, biex jimplimentaw il-proġetti tagħhom. B’effett mill-Programm Nazzjonali tal-2007, wara l-evalwazzjoni tagħhom infushom mill-ministeri benefiċjarji, il-Kap tas-CFCU għandu r-responsabilità ta’ akkreditazzjonijiet żgħar. 47. Minħabba li dan il-proċess kien għadu għaddej fi żmien il-verifika, l-impatt ta’ din il-miżura ma jistax jiġi evalwat għalissa. Iżda, il-Kummissjoni diġà sabet li l-benefiċjarji ma rċevewx linji gwida ċari u li s-CFCU ma kellhiex proċedura sodisfaċenti biex tittestja l-evalwazzjonijiet msemmija hawn fuq. Il-prodotti intenzjonati tal-proġetti vverifikati eventwalment inkisbu u ġie meqjus li r-riżultati probbabilment huma sostenibbli 48. Il-proġetti jużaw riżorsi (dħul) biex jipproduċu l-prodotti u jiksbu l-objettivi (ir-riżultati u l-prodotti intenzjonati). Dawn it-termini huma spjegati fil-Kaxxa 4. Kaxxa 4 Definizzjoni tal-prodotti u tal-objettivi tal-proġettti Prodotti — Dak li huwa direttament prodott jew miksub bir-riżorsi allokati lill-proġett. Eżempji: forniment tat-tagħmir tal-laboratorju (l-Acquis Fitosanitarju); għotja ta’ korsijiet ta’ taħriġ (EADP). Riżultati — Tibdil immedjat li jirriżulta mill-implimentazzjoni ta’ proġett. Eżempji: użu ta’ tagħmir tal-laboratorju biex jiġu ttestjati l-pjanti għall-mard; nisa li tgħallmu kapaċità ġdida permezz tal-parteċipazzjoni tagħhom f’kors ta’ taħriġ. Impatti — Konsegwenzi fuq terminu ta’ żmien itwal li jistgħu jiġu osservati wara li proġett jitlesta. Eżempji: Okkorrenzi mnaqqsa ta’ mard tal-pjanti; aċċess aħjar għan-nisa għall-attivitajiet li jiġġeneraw il-qligħ. Eżiti — Riżultati u impatti. Objettiv — Dikjarazzjoni tar-riżultati li huma intenzjonati li jinkisbu. 49. Kif deskritt fil-paragrafi 24 sa 27, kien hemm nuqqas ta’ objettivi u indikaturi tal-proġetti SMART u għalhekk il-Kummissjoni ma setgħetx turi l-kobor tas-suċċess tat-tmexxija tal-proġetti fil-kisba tal-objettivi. L-evalwazzjoni tal-Qorti għalhekk kienet limitata għal eżami dwar jekk kienx hemm evidenza li turi li l-proġetti kienu kisbu l-prodotti intenzjonati tagħhom. L-evalwazzjoni kienet ibbażata fuq reviżjoni tar-rapporti ta’ monitoraġġ, intervisti mal-11-il ministeru benefiċjarju kollha u d-19-il żjara fuq is-sit mill-awdituri tal-Qorti biex jiksbu evidenza tal-prodotti mwassla. 50. Il-Qorti ma sabet ebda nuqqas sinifikanti fit-twassil tal-prodotti tal-proġetti: dawn twasslu b’mod sħiħ fi tlieta [12] mill-11-il proġett għall-kuntratti vverifikati u kważi għal kollox fit-tmienja l-oħra (ara t-Tabella 4). Il-ftit problemi li nstabu kienu riżultat tan-nuqqasijiet fil-fażi tat-tfassil u l-għażla tal-proġett (ara l-paragrafi 20 sa 29) u tad-dewmien esperjenzat waqt il-proċedura tas-sejħiet għall-offerti u l-għoti tal-kuntratti. Tabella 4 Prodotti u Sostenibilità Kriterji: = Milħuqa b’mod sħiħ; = Milħuqa kważi għal kollox; = Ma ntlaħqux. | Proġetti | Sigurtà Marittima | Acquis Fitosanitarju | Forensika tal-Pulizijia | Drittijiet Kulturali | Protezzjoni tal-Konsumatur | Bioċidi u Ilma | Modernizzazzjoni tad-Dwana | Amministrazzjoni tat-Taxxa | Trasport tat-Toroq | Servizz tal-Libertà Provviżorja | EADP | Prodotti mwassla u kkontribwiti għall-objettivi | Y | / | / | / | / | / | Y | / | / | Y | / | Proġetti li x’aktarx li jkunu sostenibbli | Y | N | Y | / | / | / | / | Y | / | Y | / | 51. Proġett huwa sostenibbli meta jkompli jagħti r-riżultati u jikseb l-impatti wara li l-finanzjament tal-UE jkun spiċċa. Fi ħdan il-limiti tax-xogħol tagħha minħabba fil-maturità tal-proġetti vverifikati, il-Qorti evalwat li huwa probabbli li r-riżultati ta’ għaxra mill-11-il proġett ivverifikat huma sostenibbli (ara t-Tabella 4). L-unika eċċezzjoni kienet il-proġett tal-Acquis Fitosanitarju mill-Programm Nazzjonali tal-2002. Għalkemm dan kiseb ħafna mill-prodotti intenzjonati tiegħu, kien hemm riskji dwar is-sostenibilità tiegħu minħabba li ma kienx irċieva akkreditazzjoni (ara l-paragrafu 29), ma kienx hemm biżżejjed persunal fil-laboratorji u l-fornitur tat-tagħmir tal-laboratorju ma kienx qed jagħti l-manutenzjoni li suppost kellu jagħti skont il-kuntratt. 52. Barra minn hekk, huwa aktar probabbli li proġett ikun sostenibbli meta jkun hemm livell għoli ta’ pussess min-naħa tal-benefiċjarju kif muri fil-Kaxxa 5. Ikun hemm sens ta’ pussess meta l-benefiċjarju jħossu involut b’mod attiv fl-inizjattiva, pereżempju meta jkun ipproponieha hu stess, ikun ħadem fuq l-ippjanar u t-tfassil, ikun mexxa l-implimentazzjoni u emmen li huwa se jibbenefika mill-kontinwazzjoni tagħha. Il-probabilità li dawn il-kundizzjonijiet jintlaħqu hija ffavorita mis-sistema tad-DIS fit-Turkija bl-identifikazzjoni tagħha tal-proġetti minn isfel għal fuq u bit-tmexxija tal-benefiċjarji tal-implimentazzjoni tal-proġetti. Għalkemm il-pussess huwa wieħed biss mid-diversi fatturi li jinfluwenzaw is-sostenibilità, il-Qorti sabet li kundizzjonijiet idonei għas-sostenibilità – pussess tal-proġett flimkien mal-kunsinna tal-prodotti ppjanati – kienu jeżistu. Kaxxa 5 Il-Proġett tas-Servizz tal-Libertà Proviżorja mill-Programm Nazzjonali tal-2004 L-assitenza teknika – li żgur hija l-aktar element importanti tal-proġett – kienet implimentata b’mod effiċjenti u fil-ħin. Iżda, kien hemm dewmien fil-forniment tat-tagħmir tal-uffiċċju: l-avviż tal-akkwist kien ippubblikat aktar minn 17-il xahar wara ż-zmien prevvist fil-project fiche. L-impatt tad-dewmien ġie mċekken minħabba li l-Ministeru tal-Ġustizzja forna tagħmir alternattiv mill-fondi nazzjonali tat-Turkija sabiex l-uffiċjali tal-libertà provizorja jkunu jistgħu jibdew joperaw. Evalwazzjoni u monitoraġġ tal-prestazzjoni 53. L-evalwazzjoni u l-monitoraġġ tal-prestazzjoni huma neċessarji biex it-teħid tad-deċiżjonijiet isir b’mod infurmat u tintwera tmexxija finanzjarja tajba. Il-Qorti eżaminat jekk il-Kummissjoni kellhiex bażi soda fuq xiex tirrevedi l-implimentazzjoni tal-proġetti u tevalwa l-kisba tal-objettivi tal-proġetti u l-impatt tal-proġetti ffinanzjati mill-UE fil-kisba tal-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni. Il-problemi tal-implimentazzjoni mhux dejjem ġew irrappurtati 54. Id-DIS ikkontrollat jekk il-proġetti kinux mixjin sew permezz ta' laqgħat regolari u rapporti ta' monitoraġġ. 55. Il-laqgħat kienu mmexxija mill-benefiċjarju ta’ kull proġett biex jiċċekkjaw il-progress u jsolvu l-problemi li jinqalgħu waqt l-implimentazzjoni tal-proġetti. Il-Kummissjoni, is-CFCU u l-EUSG kollha ntalbu jattendu l-laqgħat biex jirċievu u jagħtu informazzjoni aġġornata. Il-minuti tal-laqgħat mhux dejjem kienu ppreparati imma l-Qorti eżaminat kampjun żgħir minn dawk disponibbli għall-proġetti vverifikati. Dawn ikkonfermaw li ġew identifikati problemi fl-implimentazzjoni ta’ kuljum u ġew deċiżi miżuri ta' segwitu, imma xi kwestjonijiet importanti ma ġewx dokumentati. Għalkemm l-EUSG hija responsabbli mir-reviżjoni tal-progress fl-implimentazzjoni u, fejn neċessarju, ir-rakkomandazzjoni ta’ miżuri korrettivi lill-JMC, il-Qorti identifikat li l-EUSG ma kienet preżenti fl-ebda waħda mil-laqgħat fil-kampjun. 56. Id-DIS ipproduċiet żewġ tipi ta’ monitoraġġ tal-proġett. Wieħed kien ir-rapport ta’ kull xahar tas-CFCU dwar is-sejħiet għall-offerti, l-għoti ta' kuntratti u l-pagament. Dawn marru għand id-Delegazzjoni tal-KE għal kontroll operazzjonali u għand l-Unità tal-Finanzi tal-Kummissjoni, għal kontroll finanzjarju. L-ieħor kien ir-rapport tal-benefiċjarju kull sitt xhur dwar l-eżekuzzjoni tal-attivitajiet tal-proġett li mar għand l-EUSG. Iżda, il-Qorti identifikat li numru ta’ dewmien u problemi sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-proġetti ma ssemmewx f'dawn ir-rapporti (ara t-Tabella 5). 57. Ir-rapporti pprovdew opportunità għall-monitoraġġ tal-progress meta mqabbel mal-miri stabbiliti f’kull project fiche għall-istadji differenti tal-implimentazzjoni tal-proġett. Iżda, dan ma sarx ħlief għad-dati tal-bidu u tat-tmiem tal-proġetti: ma kienx hemm rappurtar dwar id-data meta nkisbet kull mira interim. Konsegwentement, fi tmiem il-proġett, ma kienx hemm rekord komplut dwar kemm dan ġie implimentat skont il-pjan. Tabella 5 Id-dgħufijiet li ma ssemmewx fir-rapporti tal-benefiċjarju dwar il-monitoraġġ tal-proġett u azzjoni ta’ segwitu li ttieħdet Bioċidi u Ilma | Id-dgħufijiet li kellhom x’jaqsmu mal-faċilitajiet disponibbli tal-laboratorju ma ssemmewx fir-rapport tal-monitoraġġ tal-benefiċjarju, imma kienu dettaljati fir-rapport ta’ kull tliet xhur mill-konsulent tal-UE. Il-benefiċjarju ħa azzjoni rimedjali (ffinanzjata bil-fondi Torok) u l-proġett tlesta b’suċċess. | Acquis Fitosanitarju | L-awdituri żvelaw il-forniment ta’ tagħmir mhux xieraq u faċilitajiet tal-laboratorju mhux adegwati (ara l-paragrafi 29 u 51, il-Kaxxa 2 u t-Tabella 4). Il-benefiċjarju ħa azzjoni rimedjali biex iġedded il-faċilitajiet tal-laboratorju proposti f'sit minnhom wara ż-żjara fuq il-post tal-Kummissjoni. | Modernizzazzjoni tad-Dwana | Dewmien fl-installazzjoni tal-iskenner tar-raġġi ma ssemmiex fir-rapport tal-benefiċjarju, minnħabba li huwa ma kienx ippjana l-bini ta’ immuntar addizzjonali biex jiġi mmuntat l-iskenner, li mbagħad bena bil-fondi tiegħu stess. | 58. ‘Ir-Rapporti interim tal-evalwazzjoni’ kienu ppreparati għall-JMC kull sena minn kumpanija esterna li ngħatat kuntratt mill-Kummissjoni. Dawn ippreżentaw fil-qosor il-proġetti kollha li kienu attivi, jiġifieri fil-proċess li jiġu implimentati fid-data tal-għeluq għar-rapport. L-għan tagħhom kien li jirrevedu l-implimentazzjoni ta’ kull proġett fir-rigward ta’ relevanza, effiċjenza u effettività probabbli, impatt u sostenibilità. Dan sar primarjament abbażi tar-rapport ta’ monitoraġġ u intervisti tad-DIS. Ġie ppreparat ukoll rapport ġenerali, li għamel rakkomandazzjonijiet għal titjib għall-ħidma tas-sistemi u l-programmar tad-DIS. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet wasslu għal diversi deċiżjonijiet tal-JMC. 59. Minħabba li r-rapporti interim tal-evalwazzjoni kienu annwali u ma taw ebda estimu tal-proġetti lesti, l-informazzjoni ma kinitx f’waqtha jew kompluta biżżejjed għat-tmexxija tal-prestazzjoni. Flimkien mad-dgħufijiet identifikati fir-rapporti tal-monitoraġġ tal-proġetti tad-DIS u n-nuqqas tal-aggregazzjoni tad-data li kienet disponibbli, ma kienx hemm informazzjoni utli dwar il-monitoraġġ tal-istadji fejn seħħ id-dewmien jew b’kemm. Konsegwentement kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni sħiħa, affidabbli u f’waqtha fuq it-tmexxija għall-iskedar tat-tagħbija tax-xogħol annwali tas-CFCU, biex jiċċekknu l-ostakoli u x-xogħlijiet b’lura u biex ikunu permessi interventi rapidi fejn il-miri ma kinux qed jintlaħqu. Id-data ġenerali għall-evalwazzjoni tar-riżultati tal-proġetti kienet insuffiċjenti 60. Barra min-nuqqasijiet fl-iffurmar tal-objettivi u l-indikaturi tal-proġetti identifikati fil-paragrafi 24 sa 27, l-indikaturi tal-prestazzjoni stabbiliti fil-project fiches ma ntużawx fir-rapporti tal-monitoraġġ għal 10 mill-11-il proġett ivverifikat. Dan inkluda ż-żewġ proġetti li fil-fatt kellhom indikaturi żviluppati tajjeb (ara l-paragrafu 26). Konsegwentement, il-Kummissjoni ma kellhiex informazzjoni dwar kemm kellhom suċċess il-proġetti fil-kisba tal-objettivi tagħhom. 61. F’ħafna mill-każijiet ir-riżultati u l-impatti tal-proġetti mhumiex se jinkisbu qabel ftit żmien wara li jkun sar il-pagament finali għall-proġett, għalkemm dan huwa ċentrali għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tal-infiq. Minħabba li ma kienx hemm rapport finali dwar il-proġett, il-Kummissjoni ma kellhiex sistema għall-aggregazzjoni tad-data dwar l-indikaturi stabbiliti fil-project fiche mat-tlestija tal-proġett. Ma kien hemm ebda dispożizzjoni dwar il-monitoraġġ u r-rappurtar tas-sostenibilità tal-proġett u l-kisba tal-objettivi tal-proġett wara d-data tal-pagament finali. 62. Fis-sitt snin ta’ assistenza tal-UE ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija, ma kien hemm ebda sistema ta’ evalwazzjoni ex post tal-proġetti individwali jew tal-effettività tal-programm inġenerali fir-rigward tal-ilħuq tal-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni u għat-tmexxija ’l quddiem tat-Turkija lejn l-adeżjoni fl-UE. 63. Barra minn hekk, il-fatt li ħafna mill-objettivi strateġiċi għall-assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni ma kinux speċifiċi, jistgħu jitkejlu, jew jistgħu jintlaħqu fil-ħin stabbilit, ifisser li kien hemm bażi insuffiċjenti għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-infiq inkluż il-valur għall-flus. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 64. Il-Qorti sabet nuqqasijiet fit-tmexxija tal-Kummissjoni tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija fil-perijodu tat-TPA. Minn dak iż-żmien ’l hawn, il-Kummissjoni ħadet azzjoni biex ittejjeb il-proċeduri għall-IPA, għalkemm l-effettività ta’ dawn it-tibdiliet tista’ tiġi evalwata biss fil-futur. Għadu meħtieġ titjib fl-evalwazzjoni tal-effettività tal-finanzjament u fl-identifikazzjoni tal-prijoritajiet għalih. Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li l-assistenza tal-UE kienet diretta lejn il-proġetti li l-aktar iżidu l-valur fil-kisba tal-prijoritajiet tas-sħubija għall-adeżjoni mal-UE? 65. Ma kienx hemm mekkaniżmu li jassigura li l-proġetti proposti u magħżula kienu dawk li rrappreżentaw l-aqwa użu tar-riżorsi finanzjarji tal-UE fil-kisba tal-prijoritajiet tas-Sħubija tal-Adeżjoni. 66. Is-Sħubija tal-Adeżjoni tistabbilixxi diversi prijoritajiet li jridu jinkisbu biex jippreparaw lit-Turkija għall-adeżjoni fl-UE. L-assistenza tal-UE timmira li tikkumplementa l-isforzi tat-Turkija stess biex tikseb dawn il-prijoritajiet. Ma kien hemm ebda ġerarkija ċara tal-objettivi mis-Sħubija tal-Adeżjoni għall-programmi nazzjonali annwali u proġetti approvati sal-komponenti u l-attivitajiet tal-proġetti individwali. Kien hemm nuqqas ta’ kriterji speċifiċi u qafas b’saħħtu biex jiddeterminaw il-prijoritajiet li lejhom għandha tiġi diretta l-assistenza tal-UE. Objettivi speċifiċi, li jistgħu jitkejlu u li jistgħu jintlaħqu għal dik l-assistenza ma ġewx stabbiliti u l-iskali tal-ħin ma kinux realistiċi. 67. Konsegwentement, ma kienx hemm bażi soda għall-monitoraġġ tal-prestazzjoni. 68. Għalkemm il-proċeduri tal-għażla tal-proġetti ttejbu b’mod konsiderevoli mal-IPA, il-proposti xorta ma ġewx evalwati fuq kemm x’aktarx li jkunu effettivi u effiċjenti fil-kisba ta’ objettiv strateġiku, biex b’hekk ikun jista’ jsir paragun li jagħmel sens bejn l-alternattivi jew l-għażla ta’ proġetti li probabbilment ikollhom l-akbar impatt. Rakkomandazzjoni dwar l-objettivi strateġiċi Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-programmar b’metodoloġija b’saħħitha biex tiddetermina l-objettivi strateġiċi li għalihom l-aktar tinħtieġ l-assistenza finanzjarja tal-UE. Il-metodoloġija għandha tassigura li l-loġika tal-intervent tal-UE fil-kisba ta’ kull objettiv strateġiku qed tintwera b’mod ċar. Rakkomandazzjoni dwar id-dikjarazzjonijiet tal-attività Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi objettivi speċifiċi għall-programm ta’ assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni u tinkludi dawn l-objettivi fid-dikjarazzjoni tal-attività li takkumpanja l-abbozz tal-baġit preliminari. Rakkomandazzjoni dwar il-proposti tal-proġetti Il-Kummissjoni għandha tinkoraġġixxi lil-awtoritajiet Torok biex jiżviluppaw proposti tal-proġetti b’mod tali li l-objettivi strateġiċi għall-finanzjament tal-UE jkunu jistgħu jintlaħqu fi ħdan skali tal-ħin realistiċi. Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li s-sistema ta’ implimentazzjoni deċentralizzata rriżultat fil-kisba ta’ prodotti u objettivi tal-proġetti f’waqthom u li kellhom suċċess? 69. Minkejja li ġew approvati mill-Kummissjoni, l-istituzzjonijiet tad-DIS ma kellhomx biżżejjed persunal għall-Programmi Nazzjonali tal-2002 sal-2004 u ma kisbux l-implimentazzjoni f’waqtha tal-proġetti vverifikati jew għall-programmi inġenerali. Madankollu, għalkemm intlaqtet minn problemi ta’ implimentazzjoni u dewmien, id-DIS assigurat li l-proġetti vverifikati fil-biċċa l-kbira kisbu l-prodotti ppjanati tagħhom u x’aktarx li r-riżultati jkunu sostenibbli. 70. Il-Kummissjoni introduċiet miżuri mmirati lejn l-indirizzar ta’ ħafna mid-dgħufijiet fid-DIS. L-impatt sħiħ ta’ dan it-titjib jista’ jiġi evalwat biss waqt li l-proġetti tal-IPA jkunu qed jiġu implimentati fis-snin li ġejjin. Rakkomandazzjoni dwar it-tfassil tal-proġetti Il-Kummissjoni għandha tkompli bl-inizjattivi għat-titjib tat-tfassil u tal-implimentazzjoni tal-proġetti mill-istituzzjonijiet tad-DIS. Miżuri bħal evalwazzjonijiet mandatarji tal-bżonnijiet u tqassim aħjar tal-għoti tal-kuntratti għandhom jiġu applikati b’mod xieraq. Il-Kummissjoni Ewropea assigurat li kien hemm sistema effettiva ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni tal-prestazzjoni? 71. Il-Kummissjoni ma kellhiex informazzjoni biex turi l-effettività tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Il-Qorti sabet li l-project fiches ipprovdew il-bażi għal sistema ta’ monitoraġġ tal-prestazzjoni billi stipulaw l-objettivi tal-proġetti u r-riżultati mistennija b’indikaturi oġġettivament verifikabbli. Iżda, l-objettivi stabbiliti ħafna drabi ma kinux speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, relevanti u f’waqthom u l-indikaturi ma kinux suffiċjenti biex jissorveljaw il-kisba tal-objettivi. Rakkomandazzjoni dwar il-prestazzjoni tal-proġetti individwali Il-Kummissjoni għandha tassigura li l-proposti tal-proġetti individwali għandhom objettivi speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, relevanti u f’waqthom sabiex tkun tista’ tintwera l-kontribuzzjoni tagħhom lejn il-kisba tal-objettivi strateġiċi. Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-mekkaniżmu għar-rappurtar dwar l-implimentazzjoni tal-proġetti u l-kunsinna tal-attivitajiet u r-riżultati tagħhom, u għandha tassigura li l-prestazzjoni tal-proġetti hija sorveljata bl-użu ta’ indikaturi stabbiliti fil-project fiche biex tintwera l-kisba tal-objettivi tal-proġetti. Il-Kummissjoni għandha tassigura li l-prodotti tal-proġetti (riżultati u impatti) huma rrappurtati fi tmiem kull proġett u f’intervalli xierqa minn hemm ’il quddiem sabiex jagħtu informazzjoni dwar il-prestazzjoni biex l-ippjanar fil-futur ikun infurmat. Rakkomandazzjoni dwar l-evalwazzjoni tal-programm Il-Kummissjoni għandha tniedi evalwazzjoni tal-programm sħiħ tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija. Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti tal-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tat- 22 ta' Ottubru 2009. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] Il-bażi legali tal-IPA: Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1085/2006 tas- 17 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi Strument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA), (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 82). [2] Il-komponenti l-oħrajn huma l-komponent tal-Koperazzjoni Bejn il-Fruntieri, li japplika għar-reġjuni fil-fruntiera bejn benefiċjarji minn pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali u bejnhom u bejn l-Istati Membri tal-UE (IPA-11); u l-komponenti Reġjonali, tar-Riżorsi Umani u tal-Iżvilupp Rurali (IPA III, IV u V). [3] Il-kriterji politiċi ta’ Kopenħagen jirrikjedu stabilità fl-istituzzjonijiet li jiggarantixxu d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet umani u r-rispett lejn il- u l-protezzjoni tal-minoranzi. Il-kriterji ekonomiċi jirrikjedu l-eżistenza ta’ ekonomija tas-suq li tiffunzjona u l-kapaċità li jiffaċċjaw pressjoni tal-kompetizzjoni u forzi tas-suq fl-Unjoni Ewropea. Għal aktar informazzjoni dwar in-negozjati tal-adeżjoni ara: http://europa.eu/scadplus/glossary/accession_criteria_copenhague_en.htm [4] L-acquis communautaire - minn issa 'l quddiem imsejjaħ l-acquis - huwa l-liġijiet kollha tal-UE u jinkludi madwar 100000 paġna ta’ leġiżlazzjoni primarja u sekondarja. L-awtoritajiet amministrattivi u ġudizzjarji tat-Turkija jridu jitħarrġu biex jimplimentaw u jinforzaw il-leġiżlazzjoni l-ġdida tal-UE. [5] L-Artikolu 33 tar-Regolament Finanzjarju (u l-Artikolu 24 tar-Regoli ta’ Implimentazzjoni) jirrikjedu dikjarazzjonijiet ta’ attività li jkun fihom informazzjoni dwar il-kisba tal-objettivi speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, relevanti u f'waqthom, stabbiliti minn qabel. [6] Id-Dikjarazzjoni ta’ Attività għad-DĠ Tkabbir l-aktar riċenti tinstab fuq il-paġna 667 tad-dokument li għandu r-referenza SEC(2008) 514: Abbozz Preliminari tal-Baġit Ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea għas-Sena Finanzjarja 2007– Dokument ta’ Ħidma l-Ewwel Parti [7] Il-Progamm Nazzjonali għall-Adozzjoni tal-Acquis. [8] Il-proġett kien jikkonsisti fil-ħolqien ta’ servizz ta’ libertà provviżorja bħala parti mir-riforma tal-ħabsijiet Torok biex tingħata firxa ta’ servizzi lill-awtoritajiet ġudizzjarji u lis-servizz tal-ħabsijiet. F’din is-sistema l-ġdida ġiet introdotta alternattiva għall-ħabs li tat lil dawk li kisru l-liġi l-opportunità li jservu s-sentenzi tagħhom fil-komunitá. [9] Il-Forensika tal-Pulizija, Id-Drittijiet Kulturali, It-Trasport tat-Toroq, u l-Programm ta’ Żvilupp tal-Anatolja tal-Lvant. [10] Il-proġett tal-Acquis Fitosanitarju destinat għall-allinjament mal-leġiżlazzjoni u l-prattiċi tal-UE dwar is-saħħa tal-pjanti. [11] Rapporti preċedenti tal-Qorti ltaqgħu ma’ problemi simili fl-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni: - Ir-Rapport Speċjali Nru 12/2008 dwar l-Istrument għall-Politika Strutturali ta’ Qabel l-adeżjoni (ISPA), tal-2000-2006; - Ir-Rapport Speċjali Nru 4/2006 dwar il-proġetti ta’ investiment tal-Phare fil-Bulgarija u fir-Rumanija; - Ir-Rapport Speċjali Nru 5/2004 dwar is-sostenn tal-Phare fil-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati biex iġestu l-Fondi Strutturali; - Ir-Rapport Speċjali Nru 6/2003 dwar il-Ġemellaġġ bħala l-istrument prinċipali biex isostni l-bini tal-istituzzjonijiet fil-pajjiżi kandidati. [12] Is-Sigurtà Marittima (2002 PN), Il-Modernizzazzjoni tad-Dwana (2004 NP) u s-Servizz tal-Libertà Provviżorja (2004 PN). -------------------------------------------------- ANNESS I LISTA TAL-PROĠETTI VVERIFIKATI Isem il-Proġett | Baġitjati mill-UE (miljun euro) | Mogħtija f’kuntratti (miljun euro) | Imħallsa mill-UE (miljun euro) | Sigurtà Marittima | 2 | 2 | 2 | Acquis Fitosanitarju | 4 | 3 | 3 | Forensika tal-Pulizija | 5 | 4 | 4 | Drittijiet Kulturali | 3 | 2 | 1 | Protezzjoni tal-Konsumatur | 3 | 1 | 1 | Bioċidi u Ilma | 5 | 4 | 4 | Modernizzazzjoni tad-Dwana | 17 | 12 | 11 | Amministrazzjoni tat-Taxxa | 5 | 5 | 5 | Trasport tat-Toroq | 5 | 4 | 3 | Servizz tal-Libertà Provviżorja | 2 | 1 | 1 | Programm ta’ Żvilupp tal-Anatolja tal-Lvant (EADP) | 45 | 43 | 43 | Nefqa TOTALI tal-UE | 95 | 82 | 78 | | | | | Nefqa TOTALI tat-Turkija | 11 | 8 | 7 | Kontribuzzjonijiet tal-UE + Nazzjonali | 106 | 90 | 85 | --------------------------------------------------