MT    MT MT 
MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 2.7.2008 
SEG(2008) 2181  
  
DOKUMENT TA’ ĦIDMA TA’ L-ISTAFF TAL-KUMMISSJONI 
 
li jakkompanja 
Proposta g ħal  
 
DIRETTIVA TAL-KUNSILL  
 
dwar l-implimentazzjoni tal-prin ċipju tat-trattament ugwali bejn persuni 
irrispettivament mir-reli ġjon jew it-tewmmin, id-di żabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni 
sesswali 
 
Sommarju ta’ l-Istima ta’ l-Impatt  
{KUMM(2008) 426 finali} 
{SEG(2008) 2180} 
MT 2   MT DOKUMENT TA’ ĦIDMA TA’ L-ISTAFF TAL-KUMMISSJONI 
Dokument li jakkompanja  
l-proposta g ħal Direttiva tal-Kunsill dwar il-prin ċipju ta’ trattament ugwali 
Sommarju ta’ l-Istima ta’ l-Impatt 
 
1. INTRODUZZJONI 
Id-dritt għal trattament ugwali hu prin ċipju ġenerali tal-li ġi Komunitarja1. L-Artikolu 13 tat-
Trattat spe ċifikament jippermetti azzjoni li ti ġġieled kontra diskriminazzjoni min ħabba s-sess, 
l-oriġini razzjali u etnika, ir-reli ġjon jew it-twemmin, id-di żabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni 
sesswali. Dan hu wkoll rikonoxxut m ill-Artikolu 21 tal-Karta tad-Dr ittijiet Fundamentali ta’ l-
UE.  
L-UE ħadet azzjoni effettiva abba żi ta’ l-Artikolu 13 tal-KE2, li jissupplimenta l- ġabra 
eżistenti komprensiva tal-li ġi dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi. Madankollu g ħadha teżisti 
diskriminazzjoni f’ ħafna oqsma, b ħalma huma l-a ċċess għal u l-provvediment ta’ prodotti u 
servizzi, housing, l-edukazzjoni, is-servizzi so ċjali u l-kura tas-sa ħħa.  
Il-Kummissjoni impenjat lilha nfisha kmieni fil-bidu tal-mandat tag ħha li teżamina l-ka ż biex 
jiġi estiż il-qafas legali bba żat fuq l-Artikolu 13 tal-KE, billi bdiet bil-Green Paper ta’ l-2004 
dwar “L-ugwaljanza u n-nuqqas ta’ diskrimi nazzjoni f’Unjoni Ewropea mkabbra”, l-
istrateġija tal-Kummissjoni dwar in -nuqqas ta’ diskriminazzjoni u ta’ opportunitajiet indaqs 
għal kulħadd, is-Sena Ewropea 2007 g ħall-Opportunitajiet Indaqs g ħal Kulħadd, u billi 
kompliet bil-programm ta’ ħidma leġiżlattiva tag ħha ta’ l-20083. 
2. Q AFAS LEGALI ATTWALI  
Kif jidher fit-tabella hawn ta ħt, il-qafas legali attwali tal-KE jipprovdi protezzjoni ħafna aktar 
estensiva kontra d-diskriminazzjoni g ħal raġunijiet ta’ sess, razza jew ori ġini etnika milli 
kontra diskriminazzjoni g ħal raġunijiet ta’ reli ġjon jew twemmin, di żabbiltà, età jew 
orjentazzjoni sesswali. Dawn id-direttivi issa ġew trasposti fil-li ġi nazzjonali, bir-ri żultat li l-
protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni żdiedet bi s ħiħ taħt il-liġi nazzjonali. Minbarra l-
protezzjoni legali, l-azzjoni fil-livell ta’ l-UE rri żultat f’assistenza akbar g ħal vittmi bit-
twaqqif ta’ “entitajiet g ħall-ugwaljanza”: qabel dan 20 Stat  Membru ma kellhomx entità ta’ 
din ix-xorta.  
Qafas legali e żistenti fil-livell Ewropew: 
Raġunijiet 
Qasam  Razza  Reliġjon Diżabbiltà  Età Orjentazzj
oni sesswali  Sess 
                                                 
1 Il-Ka ż 203/86 Spanja v il-Kunsill, (il-paragrafu 25, u l-Ka ż C-15/95 EARL de Kerlast, il-paragrafu 35), 
il-Każ C-144/04 Mangold (il-paragrafu 75). 
2 Id-Direttivi 2000/43/KE, 2000/78/KE u 2004/113/KE. 
3 COM(2007) 640 finali. 
MT 3   MT Impjiegi u 
taħriġ 
vokazzjonali  Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  Iva Iva Iva Iva Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  
Edukazzjoni  Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  Le Le Le Le Le 
Prodotti u servizzi
 Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  Le Le Le Le Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  
Protezzjoni 
soċjali Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  Le Le Le Le Iva + 
Entitajiet ta’ 
ugwaljanza  
Għalkemm g ħadd ta’ Stati Membri jmorru lilhinn mill-is tandards minimi stabbiliti, il-livell u 
l-limitu tal-protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni g ħal diversi ra ġunijiet ivarjaw ħafna. Ħames 
Stati Membri4 għandhom protezzjoni legali ddettaljata  kontra d-diskriminazzjoni g ħal 
raġunijiet ta’ reli ġjon jew twemmin, di żabbiltà, età jew orjentazzjoni  sesswali fl-oqsma kollha 
li jidhru hawn fuq. O ħrajn għandhom dispo żizzjonijiet Kostituzzjonali ġenerali jew 
protezzjoni legali f’ ċerti oqsma, jew g ħal ċerti raġunijiet, iżda mhux g ħalihom kollha. 
Livelli li jvarjaw ta’ protezzjoni kontra  d-diskriminazzjoni jinfluwenzaw id-de ċiżjonijiet 
individwali biex isir u żu mid-drittijiet tag ħhom tal-moviment ħieles, pere żempju ta’ vvja ġġar, 
xogħol jew studju fi Stat Membru ie ħor. Dan jag ħmilha aktar diffi ċli għal provvedituri ta’ 
prodotti u servizzi biex  joperaw bejn pajji ż u ieħor. 
2. E VIDENZA U KONSULTAZZJONI  
L-“Istudju ddettaljat” ikkummissj onat mill-Kummissjoni fl-2005 dwar mi żuri nazzjonali 
eżistenti li jmorru lilhinn mir-rekwi żiti ta’ l-UE u l-impatt tag ħhom twassal fl-20065. 
F’Ġunju 2007 il-Kummissjoni kitbet lill-Istati Membri biex ti ġbed l-attenzjoni tag ħhom dwar 
l-istudju, filwaqt li ħabbret konsultazzjoni pubblika, u talbithom jipprovdulha aktar 
informazzjoni dwar mi żuri li ttieħdu jew li huma ppjanati li jmorru  lilhinn mid-Direttivi ta’ l-
2000.  
Barra minn hekk, il-Kummi ssjoni kkummissjonat studju6 ieħor fl-2007 mill-Konsorzju 
Ewropew g ħall-Valutazzjoni tal-Politiki. Ir-ri żultat, li j ġib l-isem “Studju dwar id-
diskriminazzjoni g ħal raġunijiet ta’ reli ġjon jew twemmin, età, di żabbiltà u orjentazzjoni 
sesswali lilhinn mix-xog ħol”, jagħti ħarsa lejn in-natura u l-firx a ta’ diskriminazzjoni lilhinn 
mix-xogħol fl-UE, u l-ispejje ż potenzjali (diretti u indiretti) li din tista’ tikkaw ża lill-individwi 
u lis-soċjetà.  
Ir-Rapport jikkunsidra r-rapporti min-Netwerk Ew ropew ta’ Esperti Indipendenti fil-qasam 
tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u r-ri żultati ta’ servej spe ċjali minn Eurobarometer li sar 
                                                 
4 L-Irlanda, il-Bulgarij a, il-Lussemburgu, is-Slovenja u l-Ungerija. 
5 http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/public/pubst_en.htm#stud  
6 EPEC, Studju dwar id-diskrimin izzazzjoni g ħal raġunijiet ta’ reli ġjon jew twemmin, età, di żabbiltà u 
orjentazzjoni sesswali lilhin mix-xog ħol, disponibbli f’: 
http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/org/imass_en.htm  
MT 4   MT f’Marzu 2008 dwar id-diskriminaz zjoni u l-inugwaljanza fl-Ewropa7 u servej flash minn 
Eurobarometer iffokat b’ mod ristrett fi Frar 20088. 
Ta’ min isemmi b’mod partikol ari l-konsultazzjoni  pubblika onlajn9, servej tas-settur 
kummerċjali10, u konsultazzjoni bil-miktub ta’, u laqg ħat ma’, l-imsie ħba soċjali u ma’ l-
NGOs attivi fil-livell Ewropew fil- qasam tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni11. Flimkien ma’ 
dan, l-NGO prin ċipali fil-livell ta’ l-UE li tirrappre żenta persuni b’di żabbiltajiet ippre żentat 
petizzjoni li talbet le ġiżlazzjoni u li kienet iffirm ata minn 1.3 miljun persuna.  
Ir-riżultati tal-konsultazzj oni pubblika u dik ta’ l-NGOs kienu sej ħa ċara għal aktar 
leġiżlazzjoni fil-livell ta’ l-UE biex ji żdied il-livell ta’ protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni 
għalkemm xi w ħud kienu favur direttivi b’ra ġuni speċifika fl-oqsma tad-di żabbiltà u s-sess. Il-
konsultazzjoni tal-Bord ta’ l-Intrapri żi Ewropej indikat ukoll li n-negozji jemmnu li g ħandu 
jkun ta’ g ħajnuna li jkun hemm l-istess livell ta’ protezzjoni kontra d-dikriminazzjoni fl-UE 
kollha, għalkemm l-imsie ħba soċjali li jirrappre żentaw il-kummer ċ kienu fil-prin ċipju kontra 
leġiżlazzjoni ġdida, li huma raw b ħala żieda fil-burokrazija u fl-ispejje ż. It-trejdjunjins kienu 
favur il-projbizzjoni ta’ diskrimi nazzjoni lilhinn mis-suq tax-xog ħol għal raġunijiet ta’ età, 
diżabbiltà, reli ġjon jew orjentazzjoni sesswali, u indika w li d-diskriminazzjoni lilhinn mis-suq 
tax-xogħol taffettwa l-abbiltà tax-xog ħol tal-membri tag ħhom (eż. in-nuqqas ta’ trasport 
disponibbli g ħal ħaddiema b’di żabbiltà). 
3. X ENARJU TA ’ REFERENZA  
Id-direttivi attwali tal-KE se jkomplu japplikaw. Xi w ħud iżda mhux l-Istati Membri kollha se 
jkollhom dispo żizzjonijiet nazzjonali lega li ddettaljati li jipprote ġu persuni li jesperjenzaw 
diskriminazzjoni lilhinn mis-suq tax-xog ħol; oħrajn għandhom dispo żizzjonijiet 
kostituzzjonali ħafna aktar ġenerali.  
Diskriminazzjoni kontra l-individwi g ħal raġunijiet ta’ età, di żabbiltà, reli ġjon jew twemmin u 
orjentazzjoni sesswali se jkomplu jsiru, u jo ħolqu tbatija g ħall-individwi kkon ċernati u spejje ż 
u piżijiet mhux me ħtieġa fuq l-individwi, in-negozji u s-so ċjetà inġenerali. 
Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dw ar id-drittijiet ta’ persuni b’di żabbiltà, li l-KE u 
26 Stat Membru ffirmaw, se jin ħtiġilha tiġi implimentata minn dawn l-Istati Membri u l-KE.  
4. D EFINIZZJONI TAL -PROBLEMA  
Għadd sostanzjali ta’ persuni fl-Unjoni Ewropea jbatu minn jew jinsabu fir-riskju ta’ 
diskriminazzjoni, kif jirri żulta mill-konsultazzjoni pubblika (35 % tar-rispondenti qalu li 
batew diskriminazzjoni fl-edukazzjoni, fil-protezzjoni so ċjali jew fil-kura tas-sa ħħa għal 
raġunijiet ta’ età, di żabbiltà, reli ġjon jew orjentazzjoni sesswali; u 20 % qalu li esperjenzaw 
diskriminizzazzjoni fl-a ċċess għal prodotti, servizzi jew housing). Skond is-servej ta’ 
                                                 
7 Servej Spe ċjali Eurobarometer 296 dwar id-d iskriminazzjoni fl-UE, li se ji ġi ppubblikat f’Lulju 2008 
fil-paġni web li ġejjin: http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/public/pubst_en.htm  
u http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb_special_en.htm  
8 Flash Eurobarometer 232; ir-ri żultati kollha huma disponibbli f’: 
http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_232_en.pdf  
9 Ir-ri żultati kollha tal-konsu ltazzjoni jinsabu f’: 
http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/news/news_en.htm#rpc  
10 http://ec.europa.eu/yourvoice/ebtp/consultations/index_en.htm  
11 http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/org/imass_en.htm#ar  
MT 5   MT Eurobarometer12 li sar fi Frar 2008, bejn 8 % u 16 % ta ċ-ċittadini ta’ l-UE qalu li huma jew xi 
membru ta’ familthom jew ħbieb esperjenzaw diskriminizzazzjoni min ħabba l-età, id-
diżabbiltà, ir-reli ġjon, l-orjentazzjoni sesswali tag ħhom jew min ħabba taħlita ta’ fatturi. L-
istudju ta’ l-EPEC jippre żenta evidenza dwar l-iskala ta’ diskriminazzjoni g ħal raġunijiet ta’ 
reliġjon u twemmin, età, di żabbiltà u orjentazzjoni sesswali f’g ħadd ta’ oqsma (l-a ċċess għall-
prodotti u s-servizzi, il-kura tas-sa ħħa, l-edukazzjoni, it-trasport e ċċ.). L-NGOs li ħadu sehem 
fil-konsultazzjoni taw ukoll e żempji spe ċifiċi ta’ diskriminazzjoni.  
Il-protezzjoni legali li l-vittmi ta’ diskriminazzjoni jistg ħu jistennew tvarja skond ir-ra ġunijiet 
ta’ diskriminazzjoni kkon ċernata, jekk din isse ħħx fil-post tax-xog ħol jew f’oqsma o ħra tal-
ħajja jew fejn jabitaw. Din id -differenza fil-protezzjoni mid- diskriminazzjoni fil-livelli ta’ l-
UE u nazzjonali g ħandha konsegwenzi pratti ċi: dan ifisser li l-in ċidenzi ta’ diskriminazzjoni 
identifikati fir-Rapport mhumiex indirizzati b’mod koerenti u li l- vittmi ta’ diskriminazzjoni 
għandhom mezzi inugwali ta' rikors skond l-Istat Membru tag ħhom. Dan ifisser ukoll li d-
differenzi fil-protezzjoni mog ħtija mill-Istati Membri tista’ taffettwa kemm il-mobbiltà ta’ 
persuni kif ukoll it-tqeg ħid fis-suq ta’ prodotti u servizzi bejn pajji ż u ieħor. 
5. M IŻURI FIL -LIVELL TAL -POLITIKA TA ’ L-UE 
L-għanijiet ta’ kull azzjo ni se jkunu biex ti ġi organizzata l-protezzjoni  ta’ individwi kontra d-
diskriminazzjoni, biex titwettaq inklu żjoni soċjali aħjar u l-parte ċipazzjoni s ħiħa mill-gruppi 
kollha fis-so ċjetà u l-ekonomija, u biex ji ġi pprovdut qafas legali bejn l-Istati Membri kollha li 
jkun jista’ jistimula kummer ċ bejn il-pajji żi u moviment ming ħajr tfixkil. 
Għadd ta’ modi ta’ possibbiltajiet ġew studjati u wara anali żi preliminarja ta’ l-alternattivi 
possibbli ta’ politiki, intg ħażlu sitta għal aktar anali żi. 
• ebda azzjoni ġdida fil-livell ta’ l-UE 
• awto-regolamentazzjoni fejn huma kkon ċernati s-servizzi ta’ as sigurazzjoni u/jew dawk 
bankarji 
• rakkomandazzjoni li tittratta spe ċifikament il-kompetenzi ta’ l-entitajiet g ħall-ugwaljanza u 
l-multidiskriminazzjoni 
• rakkomandazzjoni ġenerali  
• direttiva/direttivi b’g ħan wieħed  
• direttiva b’bosta g ħanijiet  
6. T QABBIL TAL -POSSIBILITAJIET  
Kull għażla kienet analizzata biex ji ġi vvalutat safejn din setg ħet twettaq l-g ħanijiet, u kif 
setgħet titqabbel max-xenarju ta’ livell ba żiku ta’ ebda azzjoni ġdida iżda ta’ “ status quo” .  
Ġew eżaminati g ħall-għażliet kollha, kemm l-impatti ekonomi ċi u soċjali kif ukoll l-impatti 
ambjentali fejn rilevanti. Safejn hu possibbli, qed ji ġu pprovduti ċifri biex juru l-ispejje ż u l-
benefiċċji għall-individwi, il-provvedituri ta’ prodotti u s-servizzi, u g ħas-soċjetà inġenerali, 
                                                 
12 Flash Eurobarometer 232. 
MT 6   MT għalkemm wie ħed għandu jindika li hu diffi ċli li tinstab data dwar id-diskriminazzjoni, u l-
ispejjeż relatati.  
L-għażla li ma titte ħidx azzjoni mhix se tittratta l-problemi li ġew identifikati, din tkun tfisser 
li l-ispejje ż ekonomi ċi u tas-so ċjetà tad-diskriminazzjoni se jibqg ħu, u se jiżdied ir-riskju li 
titwessa’ d-differenza fil-protezzjoni legali.  
L-għażliet mhux le ġiżlattivi analizzati ma setg ħux jiggarantixxu titjib ċar fil-livell ta’ 
protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni g ħax kien impossibbli li ji ġi previst safejn l-Istati 
Membri se jassumu dawn l-g ħażliet u jimplimentawhom b’mod effettiv. Djalogu bejn l-
industriji ta’ l-assi gurazzjoni u dawk bankarji tqis b ħala mod possibbilment effettiv biex ji ġu 
ttrattati allegazzjonijiet ta’ di skriminazzjoni fil-kuntest tag ħhom. 
Azzjoni we ħedha minn Stat Membru, ibba żata fuq oqsfa kostituzzjonali u legali nazzjonali, 
tqiset li kellha r-riskju li mhux biss jibqg ħu d-differenzi fil-livelli ta’ protezzjoni i żda wkoll li 
dawn setg ħu jiżdiedu.  
L-uniku mod ċert li jsir progress ċar lejn l-g ħanijiet identifikati hu permezz ta’ mi żura 
legalment vinkolanti fil-livell ta ’ l-UE. L-esperjenza bid-Direttivi e żistenti kienet po żittiva u 
t-traspożizzjoni tag ħhom irriżultat f’livell ferm og ħla milli kien qabel ta ’ protezzjoni kontra d-
diskriminazzjoni f’ ħafna Stati Membri, jew li  qatt seta’ kien ming ħajr l-impetu ta’ l-azzjoni 
ta’ l-UE.  
Ir-Rapport jispejga wkoll li d-direttiv a li pprojbixxiet diskriminazzjoni bba żata kemm fuq id-
diżabbiltà kif ukoll g ħar-raġunijiet l-o ħra, tista’ tkun mod effettiv u koerenti g ħall-Istati 
Membri biex dawn jimplimentaw partijiet mill -Konvenzjoni tan-Nazzjon ijiet Uniti dwar id-
drittijiet ta’ persuni b’di żabbiltajiet. B’mod partikolari, billi ji ġi ddefinit dak li hu mistenni 
f’termini ta’ “akkomodazzjoni ra ġonevoli” direttiva g ħandha tipprovdi ċertezza legali akbar 
mill-Konvenzjoni. Barra minn hekk direttiva g ħandha tipprovdi mekkani żmu aktar ċar u aktar 
effikaċi għal kumpens lill-vittmi ta’ diskriminizzazzjoni.  
7. K ONKLUŻJONI  
Ir-Rapport dwar l-Istima ta’ l-Impatt jikkonkludi li mi żura legalment vinkolanti fil-livell 
Komunitarju li testendi l-g ħan tal-protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni g ħal raġunijiet ta’ età, 
diżabbiltà, orjentazzj oni sesswali u reli ġjon jew twemmin kienet l-ak tar strument xieraq biex 
jitwettqu l-g ħanijiet iddefiniti.  
8. ID-DIRETTIVA L -ĠDIDA  
• għandha tibni fuq l-avvi ċinament u l-kun ċetti tad-direttivi e żistenti ta’ l-Artikolu 13 tal-KE 
u notevolment 2000/43/KE u 2000/78/KE, pere żempju d-definizzjonijiet ta’ 
diskriminazzjoni u ta’ fa stidju, l-obbligu li ti ġi pprovduta akkomodazzjoni ra ġonevoli, kif 
ukoll ir-regoli ta’ pro ċedura. 
• għandha tipprojbixxi biss diskriminazzjoni fl-oqsma li jaqg ħu taħt il-kompetenza tal-KE, 
għalhekk mhux se taffettwa l-organizzazzj oni jew il-kontenut ta’ edukazzjoni (e ż. l-
edukazzjoni g ħal ħtiġijiet spe ċjali), kwistjonijiet dwar l-istatus ta ż-żwieġ (eż. 
żwiġijiet/partnerships bejn l-istess sess) jew il-li ġi dwar il-familja (e ż. l-adozzjoni) jew ir-
regoli nazzjonali dwar in-natura sekulari  ta’ l-Istat jew l-istituzzjonijiet tieg ħu; 
MT 7   MT • għandha tistabbilixxi preskrizzjonijiet minimi , sabiex l-Istati Membri jkunu liberi li 
jadottaw jew i żommu d-dispo żizzjonijiet li jag ħtu protezzjoni akbar u sabiex ċerti Stati 
Membri jkunu jistg ħu, b’inizjattiva volontarja, i żidu l-livell ta’ protezzjoni pprovduta 
b’mod nazzjonali; 
• ma għandhiex taffettwa d-dispo żizzjonijiet kostituzzjonali nazzjonali li jirrikjedu 
trattament ugwali jew li jipprojbixxu d-diskriminazzjoni. 
Leġiżlazzjoni ġdida tista’ tkun kon ġunta ma’ djalogu biex ti ġi studjata d-di skriminazzjoni 
perċepita fis-setturi ta’ l-assigurazzj oni u f’dawk bankarji, sabiex ji ġu kkjarifikati r-regoli 
għall-industrija u l-konsumatur i. Il-promozzjoni ta’ mi żuri mhux legali biex ti ġi miġġielda d-
diskriminazzjoni, b ħalma hu aktar g ħarfien dwar id-diskriminazzjoni, it-ta ħriġ u l-iskambju 
ta’ prattiċi tajba għandhom jitkomplew.