L-Istrateġija tal-Ekonomija Ekoloġika u l-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Malta ġew adottati f’Diċembru tal-2015. Id-dokumenti jistabbilixxu l-viżjoni tal-Gvern fejn tidħol l-ekonomija ekoloġika f’Malta imsejsa fuq it-tkabbir sostenibbli, l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali, aktar reżiljenza ekonomika, l-impjiegi ekoloġiċi u l-aċċessibbiltà tal-kapital naturali.

L-Istrateġija tal-Ekonomija Ekoloġika u l-Pjan ta’ Azzjoni jipprevedu l-prijoritizzazzjoni tal-isforzi biex jiġi mmaniġġat l-iskart b’konformità mal-ġerarkija tal-iskart u jonqos l-impatt tal-karbonju tal-iskart, jiġi żviluppat Programm komprensiv għall-Prevenzjoni tal-Iskart, u ssir ħidma man-negozji biex jitħeġġu t-tnaqqis u l-użu mill-ġdid tal-iskart bħala parti minn programm usa’ ta’ effiċjenza fir-riżorsi.

L-azzjonijiet proposti li għandhom x’jaqsmu mal-immaniġġar tal-ilma li jinkludi l-introduzzjoni ta’ awditi tal-ilma volontarji fil-kumpaniji, flimkien ma’ skema ta’ għotja li tappoġġa l-investimenti mmirati għall-effiċjenza fl-użu tal-ilma (ara wkoll it-Taqsima 3 dwar l-ilma).

L-Istrateġija tippromwovi l-impjiegi ekoloġiċi billi tipproponi li sa tmiem l-2016 titfassal Strateġija Nazzjonali ta’ Edukazzjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli li tkun tinkorpora s-sostenibbiltà fi programmi differenti tat-taħriġ.

Fis-seħħ hemm bosta strumenti fli jippromwovu proġetti tar-R&Ż u tal-innovazzjoni. L-Istrateġija ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti ta’ Malta tagħti prijorità lill-innovazzjoni f’oqsma tematiċi bħat-turiżmu, is-servizzi marittimi, is-saħħa, il-bini effiċjenti fir-riżorsi u l-akkwakultura. L-Istrateġija tipprevedi l-iżvilupp ta’ skemi ta’ appoġġ tal-investiment mmirati biex jinċentivaw l-adozzjoni tal-aqwa soluzzjonijiet “nodfa” u “ekoteknoloġiċi”, kif ukoll mekkaniżmi oħrajn ta’ “finanzjament ekoloġiku”.

Prattika Tajba: l-iskarsezza tal-ilma u n-nixfa Il-proġett tal-FP7 imsejjaħ “MARSOL - Demonstrating Managed Aquifer Recharge as a Solution to Water Scarcity and Drought” (2013-2016) għandu l-għan li fis-sistemi ta’ Risanament Ġestit tal-Akwifer (MAR) jistimula l-użu tal-ilma miġbur mill-ġdid u ta’ sorsi alternattivi oħra, u li jottimizza l-Immaniġġjar tar-Riżorsi tal-Ilma billi jaħżen l-ilma żejjed jew billi jinfluwenza l-gradjenti. MARSOL se jagħmel interventi fi tmien siti ta’ dimostrazzjoni (inkluż in-Nofsinhar ta’ Malta) biex juri u jqabbel l-effikaċja, l-effiċjenza u s-sostenibbiltà ta’ teknoloġiji differenti ħalli jżid id-disponibbiltà tal-ilma għax-xorb meta jkun skars. Fl-aħħar nett, il-proġett għandu l-għan li jforni teknoloġija importanti li taffaċċja l-isfida dejjem akbar tal-iskarsezza tal-ilma fin-Nofsinhar tal-Ewropa u lil hinn.

L-SMEs u l-effiċjenza fir-riżorsi

L-Impriżi Żgħar u Medji (l-SMEs) huma muturi għat-tkabbir, għall-innovazzjoni u għall-impjiegi. Malta hemm madwar 29,000 SME. Is-settur tal-SMEs hu wieħed mill-uniċi fl-UE li rnexxielu jikber waqt il-kriżi; u matul is-snin li ġejjin mistenni jkompli jikber: qed jitbassar li l-għadd ta’ impjegati tal-SMEs f’Malta se jiżdied bi kważi 5,000 (6%) fl-2014-2016 u l-valur miżjud tal-SMEs bi 13%.

L-investimenti f’miżuri innovattivi u li jiffrankaw l-ispejjeż biex jonqos l-użu tar-riżorsi u tal-enerġija f’Malta jaf iwasslu biex jiġu ffrankati spejjeż sostanzjali. Abbażi tar-riżultati tal-aqwa prattiki fi Stati Membri oħrajn, il-proporzjon tal-ispejjeż u tal-benefiċċji bejn l-investimenti u l-iffrankar tal-ispejjeż għall-SMEs jaf ilaħħaq sa 1:20. Jekk f’Malta jitwettqu programmi li jappoġġjaw l-effiċjenza fir-riżorsi fl-SMEs bħal ENWORKS (tar-Renju Unit), dan jaf iwassal biex jiġu ffrankati aktar minn EUR 34,000 fi spejjeż għal kull intrapriża tal-enerġija u aktar minn EUR 84,000 għat-teknoloġiji ambjentali. Fejn jidħlu erba’ setturi tal-SMEs (l-ikel u x-xorb; l-enerġija, id-dawl u l-utilitajiet; it-teknoloġiji ambjentali; u l-kostruzzjoni), potenzjalment jiġu ffrankati medja ta’ EUR 46,000 għal kull intrapriża għal 4,400 negozju b'kollox (14% tal-SMEs kollha). Għal dawn is-setturi, dan l-iffrankar tal-ispejjeż jaf jilħaq il-EUR 202 miljun fis-sena. Biex isir dan l-iffrankar hemm bżonn klima ta’ investimenti adegwata, u appoġġ prattiku, tekniku u finanzjarju dirett lill-SMEs .

L-appoġġ dirett lill-SMEs għall-effiċjenza fir-riżorsi jista’ jingħaqad mal-appoġġ finanzjarju, biex jingħelbu l-limitazzjoni taċ-ċokon tal-proġett u d-diskrepanza bejn il-ħajja tal-assi u l-maturitajiet tal-kreditu disponibbli billi jiġu ppuljati l-investiment u r-riskju u jintużaw il-fondi pubbliċi biex jitjieb il-kreditu.

Il-gvern ta’ Malta impenjat li jsaħħaħ il-kompetittività tal-SMEs billi jżid l-għarfien fost l-SMEs dwar l-opportunitajiet li toħloq l-ekonomija ekoloġika, jippromwovi l-awditi tal-enerġija li jwasslu għal effiċjenza fir-riżorsi, u jappoġġja lill-SMEs li jdaħħal krediti tat-taxxa, għotjiet, taħriġ u skemi simili oħrajn.

L-Ewrobarometru Flash 426 dwar l-SME, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u s-swieq ekoloġiċi, juri li 52% tal-SMEs f’Malta investew sa 5% tal-fatturat annwali tagħhom biex jieħdu azzjoni fl-effiċjenza tar-riżorsi (il-medja tal-UE28 hi 50%), bħalissa 23% minnhom qed joffru prodotti u servizzi ekoloġiċi (il-medja tal-UE hi 26%); 64% ħadu miżuri biex jiffrankaw l-enerġija (il-medja tal-UE28 hi 59%), 75% biex inaqqsu l-iskart (il-medja tal-UE28 hi 60%), 47% biex ma jinħeliex ilma (il-medja tal-UE28 hi 44%), u 60% biex jiffrankaw il-materjali (il-medja tal-UE28 hi 54%). Minn perspettiva ta’ ekonomija ċirkolari, 59% ħadu miżuri biex jirriċiklaw billi jerġgħu jużaw materjal jew skart fi ħdan il-kumpanija (il-medja tal-UE28 hi 40%), 31% biex ifasslu prodotti li huma aktar faċli biex tmantnihom, issewwihom jew terġa’ tużahom (il-medja tal-UE28 hi 22%) u 28% rnexxielhom ibigħu l-materjal skreppjat tagħhom lil kumpanija oħra (il-medja tal-UE28 hi 25%). Bl-azzjonijiet li ttieħdu fl-effiċjenza tar-riżorsi setgħu jonqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni f’41% tal-SMEs f’Malta (il-medja tal-UE28 hi 45%).

L-Ewrobarometru Flash juri li persuna waħda jew aktar li jaħdmu full-time f’29% tal-SMEs f’Malta għandhom impjieg ekoloġiku għallinqas għal xi ħin (il-medja tal-UE28 hi 35%). L-impjegati ekoloġiċi full-time għal kull SME f’Malta jilħqu medja ta’ 2.4 (il-medja tal-UE28 hi 1.7%).

L-ekoinnovazzjoni

L-ekoinnovazzjoni toħloq benefiċċji finanzjarji għax ittejjeb il-produttività tar-riżorsi u tnaqqas l-ispejjeż tal-materjal u tal-enerġija. Jekk l-istandards ambjentali Ewropej ikunu għoljin, l-UE jkollha vantaġġ kompetittiv fl-ekoindustriji: settur li sal-2020 mistenni jirdoppja madwar id-dinja, u fejn il-kumpaniji tal-UE għandhom ishma kbar mis-swieq dinjin. L-ekoindustrija tal-Ewropa kienet wieħed mill-ftit setturi li baqgħu jikbru matul il-kriżi ekonomika.

Il-Grafika 2: L-Indiċi tal-Ekoinnovazzjoni fl-2015 (UE=100)

Il-gvern Malti impenja ruħu favur l-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet tal-ekoinnovazzjoni u qed jappoġġa l-attivitajiet tal-ekoinnovazzjoni l-aktar billi jipprovdi diversi inċentivi. Madankollu għad jonqos x’jitjieb. L-indiċi ta’ Malta fejn tidħol l-ekoinnovazzjoni tal-komposti hu 64, filwaqt li l-indiċi medju tal-UE hu 100. Kif turi l-Grafika 2, għalkemm fl-2013 Malta kklassifikat fit-18-il post fost l-UE28, fl-2015 Malta niżlet fil-25 post.

It-turiżmu