1. Introduzzjoni

Iż-żona Schengen hija l-akbar żona tal-ivvjaġġar ħieles fid-dinja. Hija tippermetti lil aktar minn 400 miljun ċittadin tal-UE, kif ukoll lil viżitaturi, jiċċirkolaw b’mod liberu u li l-oġġetti u s-servizzi jiċċaqilqu mingħajr xkiel. Schengen huwa fost l-akbar kisbiet tal-integrazzjoni Ewropea u l-Kummissjoni hija impenjata bis-sħiħ biex tissalvagwardja u żżomm il-moviment liberu tal-persuni żgurat minnu.

In-nuqqas ta’ kontroll fuq il-fruntieri interni huwa fil-qalba ta’ Schengen. F’żona mingħajr kontrolli fuq il-fruntieri interni, theddid transfruntier li jaffettwa l-ordni pubbliku jew is-sigurtà interna ta’ dik iż-żona huma kwistjoni ta’ interess komuni. In-nuqqas tal-kontrolli fuq il-fruntieri interni fiż-żona ta’ Schengen dejjem kien akkumpanjat minn miżuri fil-qasam tal-fruntieri esterni, politika tal-viża, is-Sistema ta' Informazzjoni ta' Schengen, il-protezzjoni tad-data, il-koperazzjoni bejn il-pulizija, il-koperazzjoni ġudizzjarja fi kwistjonijiet kriminali u l-politiki dwar id-drogi. F’żona fejn il-persuni jistgħu jiċċirkolaw b’mod liberu, id-dħul mill-ġdid tal-kontrolli fuq il-fruntieri interni huwa l-eċċezzjoni. L-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fuq il-fruntieri għandha tiġi deċiża biss bħala l-aħħar miżura, għal perjodu limitat ta’ żmien u sal-punt li l-kontrolli jkunu meħtieġa u proporzjonati għat-theddidiet serji identifikati għall-ordni pubbliku jew is-sigurta interna

Mill-bidu tiegħu, Schengen kien qed iħabbat wiċċu ma’ tipi differenti ta’ sfidi u theddid. Is-saħħa ta’ Schengen tirriżulta wkoll mill-kapaċità li wieħed jitgħallem u jadatta; Il-Kodiċi tal-Fruntieri ta' Schengen ġie emendat f’diversi okkażjonijiet fil-passat biex jiżgura li jibqa' rilevanti.

Il-pressjoni mill-influss tal-massa tal-immigrazzjoni irregolari u ż-żieda tal-atti terroristiċi f’diversi Stati Membri kixfet nuqqasijiet fl-arkitettura ta’ Schengen li kienu jeħtieġu azzjoni uliterjuri. Il-Kummissjoni ħadet il-passi ewlenin biex dawn jiġu rmedjati, bħall-Pjan Direzzjonali Lura lejn Schengen. Fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntieri u s-sigurtà fil-fruntieri esterni komuni Ewropew, dan kien ifisser ċaqliqa malajr lejn responsabilità konġunta u ġestjoni tal-azzjoni u kien jinkludi l-aktar it-twaqqif tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta u l-introduzzjoni ta’ kontrolli sistematiċi msejsin fuq bażijiet ta’ data fuq il-persuni kollha li jaqsmu l-fruntieri esterni. Sar progress reali fil-ġlieda kontra t-terroriżmu permezz ta’ ħidma lejn Unjoni ta’ Sigurtà effettiva u ġenwina. Il-mekkaniżmu ta' evalwazzjoni ta' Schengen rivedut implimentat mill-2014 sar ukoll mod importanti biex jiġu identifikati n-nuqqasijiet, inkluż fl-artikettura ta’ Schengen.

Wasal iż-żmien biex jiġu vvalutati r-riżultati li ħarġu mill-miżuri meħuda mill-Unjoni Ewropea bħala rimedju għall-isfidi li ħabbtet wiċċha magħhom iż-żona Schengen matul is-sentejn li għaddew. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Delivery of the European Agenda on Migration" adottata fis-27 ta’ Settembru, min-naħa waħda tieħu kont tal-kisbiet u n-nuqqasijiet ewlenin fl-implimentazzjoni tal-Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni u min-naħa l-oħra tidentifika azzjonijiet prijoritarji ewlenin li għandhom jittieħdu biex tinkiseb politika Ewropea dwar l-ażil u l-migrazzjoni aktar effiċjenti, ġusta u stabbli. Il-Komunikazzjoni preżentitislet il-konklużjonijiet mill-implimentazzjoni tal-Pjan direzzjonali Lura lejn Schengen u tipproponi l-passi li jmiss għat-tisħiħ ta’ Schengen, inkluż l-adozzjoni ta’ Rakkomandazzjoni dwar applikazzjoni aħjar tar-regoli preżenti u proposta biex jiġi aġġornat il-Kodiċi tal-Fruntieri ta' Schengen fid-dawl tal-isfidi preżenti li qed taffaċċja l-Ewropa.

Barra minn hekk, Schengen aktar bsaħħtu huwa wkoll wieħed li jikkontribwixxi għal koperazzjoni msaħħa fis-sigurtà u għal fiduċja reċiproka fost l-aktar ċirku wiesgħa ta' Stati Membri. Kif ħeġġeġ il-President Juncker fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2017, jekk irridu li nsaħħu l-protezzjoni tal-fruntieri esterni tagħna, jeħtieġ li niftħu ż-żona Schengen tal-moviment liberu għall-Bulgarija u r-Rumanija minnufih, u immedjatament wara, ladarba tkun issodisfat il-kriterji kollha, għall-Kroazja.

2. Is-sitwazzjoni attwali taż-żona Schengen

F’żona mingħajr kontrolli fuq il-fruntiera interni, l-introduzzjoni mill-ġdid temporanja ta’ kontrolli fuq il-fruntieri interni tista’ tiġi deċiża biss f’ċirkostanzi eċċezzjonali b'reazzjoni għal sitwazzjonijiet li jaffettwaw b’mod serju l-ordni pubbliku jew is-sigurtà interna ta’ dik iż-żona jew ta’ partijiet minnha jew ta’ Stat Membru jew aktar. B’mod ġenerali l-użu ta’ introduzzjoni mill-ġdid temporanja ta’ kontroll fuq il-fruntiera juri li l-Istati Membri japplikaw din il-miżura b’mod responsabbli. Il-kostijiet f'simulazzjoni mingħajr Schengen juru b’mod ċar li din dejjem tkun deċiżjoni għalja għall-ekonomija .

L-influss bil-massa u movimenti migratorji sekondarji li joriġinaw mir-rotta tal-Lvant tal-Mediterran

L-2015 kien xhieda ta’ flussi mingħajr preċedent ta’ migranti waslu fl-Unjoni Ewropea u li ħolqu movimenti sekondarji ta’ migranti irregolari li mhumiex reġistrati. Is-sitwazzjoni wasslet biex diversi Stati Membri esposti jintroduċu mill-ġdid kontrolli temporanji fil-fruntieri interni tagħhom, f’konformita mar-regoli ta’ Schengen. Il-persistenza tat-theddid għall-ordni pubbliku u s-sigurtà interna f’diversi Stati Membri li rriżultat mill-movimenti sekondarji ta’ migrant irregolari wasslet biex il-Kummissjoni tiskatta għall-ewwel darba l-proċedura speċifika ta’ Artikolu 29 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta' Schengen. Dan kien wieħed mill-passi previsti mill-Kummissjoni fil-pjan direzzjonali tagħha lura lejn żona Schengen li taħdem b’mod normali fil-Komunikazzjoni tagħha tal-4 ta’ Marzu 2016. Il-proċedura tal-Artikolu 29 tista’ tintuża f’ċirkostanzi eċċezzjonali fejn in-nuqqasijiet fil-ġestjoni tal-fruntieri esterni, identifikati waqt evalwazzjoni ta’ Schengen, jpoġġu f’risjku l-funzjonament taż-żona ta’ Schengen kollha. Fit-12 ta’ Mejju 2016, il-Kunsill, fuq il-bażi ta’ proposta tal-Kummissjoni irrakkomanda li l-ħames Stati Membri l-aktar milquta mill-movimenti sekondarji li kienu ġejjin mill-Greċja jintroduċu mill-ġdid kontrolli fuq il-fruntiera f’taqsimiet speċifiċi tal-fruntieri interni tagħhom. Minkejja titjib progressiv tas-sitwazzjoni, kompliet il-pressjon fuq il-ħames Stati Membri4 kkonċernati u din iġġustifikat l-estensjoni tal-kontrolli fuq il-fruntiera interni. Fil-11 ta’ Mejju 2017, il-Kunsill awtorizza lil dawn il-ħames Stati Membri għat-tielet u l-aħħar darba taħt din il-proċedura biex jestendu dawn il-kontrolli sal-11 ta’ Novembru 2017.

Dawn il-kontrolli fuq il-fruntieri interni ġew akkumpanjati minn kundizzjonijiet stretti: il-kontrolli fuq il-fruntieri ġew introdotti mill-ġdid biss fiż-żoni speċifiċi tal-fruntieri interni affettwati mill-movimenti sekondarji li ġejjin mill-Greċja. It-tieni nett, il-ħames Stati ta’ Schengen konċernati kienu obbligati jipprovdu rapporti kull xahar lill-Kummissjoni dwar il-kontrolli fuq il-fruntieri mwettqa u r-riżultati tagħhom. Dawn ir-rapporti ppermettew lill-Kummissjoni timmonitorja mill-qrib is-sitwazzjoni sabiex tivverifika li dawn il-kontrolli baqgħu fil-limiti stabbiliti mill-Kunsill. B’kull estensjoni konsekuttiva tar-rakkomandazzjoni inizzjali tat-12 ta’ Mejju 2016, il-Kunsill fakkar ir-regola li l-kontrolli fuq il-fruntiera jistgħu jintużaw biss bħala miżura estrema u li l-Istati Membri minflok għandhom jiffavorixxu l-użu ta’ miżuri alternattivi bħal kontrolli intensivi tal-pulizija fiż-żona tal-fruntiera sabiex jiġu indirizzati t-theddidiet serji għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà interna.