MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 68/56

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-Organiżmi Ġenetikament Modifikati (OĠM) fl-UE” (opinjoni addizzjonali)

(2012/000/)

Relatur: is-Sur SIECKER

Nhar is-16 ta’ Marzu 2011, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(a) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni addizzjonali dwar

l-OĠM fl-UE

(opinjoni addizzjonali).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar il-21 ta’ Diċembru 2011.

Matul l-477 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-18 u d-19 ta’ Jannar 2012 (seduta tat-18 ta’ Jannar 2012), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b'160 vot favur, 52 vot kontra u 25 astensjoni.

1. Organiżmi Ġenetikament Modifikati fl-UE – orjentazzjoni għad-dibatittu fil-futur

1.1 L-organiżmi ġenetikament modifikati (OĠM) huma tema ta’ diskussjoni sensittiva. Hemm interess kbir fil-modifikazzjoni ġenetika (MĠ), u fl-istess ħin tħassib kbir ukoll. Id-dibattitu ħafna drabi jkun emozzjonali u b'fehmiet opposti, u meta jiġi diskuss b'mod razzjonali, kemm min hu favur, kif ukoll min hu kontra, ikun selettiv dwar ir-realtà u jinjora d-differenzi fini fl-argumentazzjoni. Barra minn hekk, apparti d-differenzi fil-fehmiet dwar il-punti pożittivi u negattivi tal-MĠ, jeżistu ħafna ambigwitajiet u ipotesijiet - anke fi ħdan il-KESE stess - dwar kwistjonijiet bħan-natura u l-ambitu tar-regolazzjoni legali tal-OĠM fl-UE. Dan huwa diżappuntanti għax dan is-suġġett hekk importanti u politikament sensittiv jistħoqqlu dibattitu ta’ kwalità ogħla.

1.2 Il-qafas legali attwali tal-UE għall-OĠM għaddej minn bidla. F'dan il-kuntest, il-KESE daqt ser jibda jagħti l-fehma tiegħu dwar il-politika tal-MĠ u l-leġislazzjoni b'mod iktar frekwenti. Bħala orjentazzjoni u tħejjija għal dan id-dibattitu futur, din l-opinjoni tagħti ħarsa ġenerali lejn il-qagħda attwali u d-diskussjoni dwar l-OĠM u r-regolazzjoni tagħhom fl-UE. B'hekk, jidħlu fix-xena diversi aspetti, fosthom kwistjonijiet etiċi, ekoloġiċi, teknoloġiċi, (soċjo)ekonomiċi, legali u ta’ politika. Dawn il-kwistjonijiet kollha, li joħorġu mill-opportunitajiet ta’ MĠ kważi mingħajr limitu u l-iżvilupp b'rata mgħaġġla immens ta’ applikazzjonijiet ta’ MĠ, għandhom jitqiesu f'kuntest soċjetali wiesa'. Din l-opinjoni għandha l-għan li toffri pjan direzzjonali għal diskussjoni politika bbilanċjata u rilevanti dwar dawn il-kwistjonijiet importanti.

1.3 Fl-istess ħin, din l-opinjoni kemm tmiss il-punti ewlenin tad-diskussjoni u ssemmi biss l-iktar dilemmi importanti relatati mal-OĠM u r-regolazzjoni tagħhom fl-UE. Ser ikun hemm bżonn opinjonijiet (esploratorji) iktar dettaljati mill-KESE dwar ħafna minn dawn il-kwistjonijiet, u l-Kumitat beħsiebu jwettaq dawn l-istudji fil-perjodu li ġej. L-oqsma ta’ prijorità jinkludu l-valutazzjoni tal-leġislazzjoni attwali tal-UE dwar l-OĠM, ir-reviżjoni possibbli tagħha u l-indirizzar tal-lakuni fir-regolazzjoni msemmija f'din l-opinjoni. Il-KESE jimpenja ruħu li joħroġ opinjonijiet ta’ segwitu dwar dawn l-oqsma importanti fil-futur qarib.

2. L-istorja tal-modifikazzjoni ġenetika

2.1 Anke dwar l-istorja tal-MĠ insibu nuqqas ta’ qbil. Filwaqt li l-kritika ssemmi teknoloġija ġdida fundamentali b'riskji mhux magħrufa u b'etika sensittiva, il-persuni favur l-MĠ iqisuhom fuq l-istess linji ta’ tradizzjonijiet tul is-sekli ta’ titjib tal-pjanti u l-proċessi bijoloġiċi bil-ħmira, il-batterji u l-fungi. Iżda fatti oġġettivi juru li l-MĠ hija xi ħaġa fundamentalment ġdida u differenti minn dawn l-applikazzjonijiet tradizzjonali. Id-differenza definittiva bejn il-bijoteknoloġija “antika” u “moderna” tinstab fl-introduzzjoni tal-ġenetika. Bl-iskoperta tal-istruttura tal-ispiral doppju (double helix) tad-DNA li għamlu Watson u Crick fl-1953, il-kodiċi ġenetiku tal-bniedem u tal-flora u l-fauna ta’ madwarna saret magħrufa, u bis-saħħa t'hekk, ix-xjentisti ngħataw l-opportunità jwettqu manipulazzjoni rivoluzzjonarja fil-livell ġenetiku: il-pedament innifsu tal-ħajja.

2.2 It-teknika tal-modifikazzjoni ġenetika nħolqot fl-1973, meta xjentisti Amerikani għall-ewwel darba għamlu esperimenti li rnexxew tad-DNA rikombinata (rDNA) fuq il-batterji. Bil-possibbiltà tal-identifikazzjoni, l-iżolar u r-replikazzjoni ta’ ġeni speċifiċi u t-tqegħid tagħhom f'organiżmu ħaj ieħor, ix-xjentisti għall-ewwel darba setgħu jbiddlu b'mod speċifiku l-proprjetajiet ġenetiċi li jintirtu ta’ organiżmi ħajjin, ħaġa li mhijiex possibbli fir-riproduzzjoni u/jew bir-rikombinazzjoni naturali. Fil-kultivazzjoni jew it-tlaqqim tradizzjonali, ġenomi sħaħ (ta' speċi) ġew kombinati bħala tentattiv biex jinżammu l-proprjetajiet favorevoli permezz tas-selezzjoni bil-maqlub. Filwaqt li l-MĠ tagħmilha possibbli li ssir manipulazzjoni iktar preċiża, l-introduzzjoni tal-ġeni f'organiżmu ieħor (jew speċi oħra) tagħmilha wkoll proċess inċert u instabbli, b'effetti sekondarji u konsegwenzi li huma diffiċli li jiġu previsti għall-ġenomu riċevitur u għall-interazzjoni mal-ambjent naturali. Il-konsegwenzi għat-tul b'mod partikolari ftit li xejn huma magħrufa.

2.3 Wara l-1975, it-teknoloġija tal-MĠ żviluppat b'rata mgħaġġla. Fl-1982, diġà kienu ħarġu fis-suq l-ewwel prodotti kummerċjali (tal-mediċina) tal-MĠ. Fil-bidu tas-snin disgħin dan ġie segwit mill-hekk imsejħa pjanti u annimali “transġeni”. Tul is-snin saru skoperti ġodda fir-rigward tat-taħlit tal-ispeċi. Pereżempju, il-ġene tal-ħnieżer iddaħħlet fi speċi tat-tadam, il-ġene tad-dubbiena tan-nar (firefly) iddaħħlet fi pjanta tat-tabakk, u ġene umana ġo barri. Bl-iskoperta li għelbet il-fruntiera naturali tal-ispeċi, in-nuqqas ta’ prevedibbiltà tal-effetti għat-tul u l-irreversibbiltà tal-konsegwenzi (ambjentali) potenzjali jagħmlu lill-MĠ teknoloġija fundamentalment ġdida u potenzjalment riskjuża. Għalhekk, dan jifforma wkoll il-bażi għar-regolazzjoni tal-OĠM fl-UE u fl-Istati Membri tagħha, f'diversi pajjiżi terzi u fit-trattati internazzjonali.

3. Is-setturi rilevanti u l-aċċettazzjoni tal-OĠM mis-soċjetà

3.1 L-iktar setturi importanti fejn ġiet applikata l-modifikazzjoni ġenetika huma: l-agrikoltura u s-settur tal-ikel (l-aktar ir-reżistenza għall-pestiċidi), is-settur tal-mediċini u tal-farmaċewtika (mediċini, djanostika tal-ġeni, terapija tal-ġeni) u l-industrija tal-(petro)kimika u tal-armi. Dawn is-setturi ħafna drabi jingħataw l-isem, rispettivament, ta’ bijoteknoloġija “ħadra”, “ħamra” u “bajda”.

3.2 Il-modifikazzjoni ġenetika mhijiex kontroversjali bl-istess mod fis-setturi kollha. It-tħassib u r-riżervi ta’ min ifassal il-politika u tal-pubbliku inġenerali jidhru li qed jinbtu mhux mill-MĠ nnifisha iżda l-iktar minn applikazzjonijiet u setturi partikolari. L-applikazzjonijiet tal-mediċina ġeneralment jintlaqgħu b'mod pożittiv, filwaqt li l-kritika tiffoka l-iktar fuq is-settur tal-agrikoltura u tal-ikel. Aspett importanti ta’ dan id-dibattitu huwa l-bilanċ bejn l-utilità u l-bżonn minn naħa, u r-riskji potenzjali u r-riżervi min-naħa l-oħra. Għalhekk, ħafna nies iqisu lill-MĠ bħala kontribut importanti u promettenti fil-kura tal-mard serju, filwaqt li l-benefiċċji għall-konsumaturi tal-OĠM (tal-ġenerazzjoni attwali) fl-agrikoltura u l-ikel huma ħafna inqas ċari (sal-lum kienu purament għal profitt ikbar, b'vantaġġi l-iktar għall-produttur). Anke r-rekwiżiti tas-sigurtà u r-riċerka klinika li jiġu qabel l-awtorizzazzjoni għall-applikazzjonijiet tal-mediċina dejjem kienu iktar stretti u estensivi mill-proċeduri ta’ qabel l-introduzzjoni tal-OĠM fis-setturi ambjentali jew tal-ikel.

3.3 Barra minn hekk, kemm mil-lat soċjetali kif ukoll mil-lat regolatorju, huwa importanti li ssir distinzjoni bejn il-modifikazzjoni ġenetika li ssir fi spazji magħluqa u iżolati bħal-laboratorji, il-fabbriki u s-serer, fejn il-miżuri tal-għeluq u s-sigurtà jipprevjenu r-rilaxx aċċidentali tal-OĠM, u l-applikazzjonijiet fejn il-pjanti jew l-annimali ġenetikament modifikati jiġu rilaxxati fl-ambjent u għaldaqstant ma jistgħux jinżammu milli jirreplikaw, jinfirxu u jipproliferaw b'mod mhux kontrollat u irriversibbli fil-bijosfera, b'effetti mhux prevedibbli fuq l-interazzjonijiet mal-bijodiversità.

3.4 Fil-każ tal-pjanti li jiġu introdotti f'ambjent miftuħ, hemm bzonn li ssir distinzjoni bejn żewġ sitwazzjonijiet differenti: minn naħa waħda, il-każ fejn ikun jista' jsir inkroċju tal-pjanta kultivata ma’ speċi selvaġġa minħabba li din tkun tinsab fil-viċin tagħha u, min-naħa l-oħra, il-każ fejn l-inkroċju ma jkunx possibbli, minħabba li fl-ambjent tal-pjanta ġenetikament modifikata ma jkunx hemm speċijiet slavaġ fil-viċin. Huwa importanti li din id-distinzjoni tiġi integrata waqt it-tfassil tal-qafas regolatorju għall-introduzzjoni ta’ pjanti ġenetikament modifikati fi spazju agrikolu miftuħ.

3.5 Dan ma jfissirx li hemm distinzjoni bejn il-bijoteknoloġija “ħamra” u “ħadra”: ir-riċerka xjentifika fundamentali tista' titwettaq ukoll b'mod sigur u innovattiv f'laboratorji iżolati fis-setturi tal-agrikoltura u l-ikel, l-istess kif ilu aċċettat fil-bijoteknoloġija medika. L-enżimi tal-MĠ jintużaw ukoll fuq skala kbira fil-produzzjoni tal-ikel f'ambjenti iżolati, mingħajr ma dawn l-organiżmi ħajjin jibqgħu preżenti fil-prodott aħħari jew rilaxxati fl-ambjent. Id-differenza bejn l-użu kontrollat u l-introduzzjoni f'ambjent miftuħ, kif ukoll id-distinzjoni bejn ir-riċerka xjentifika bażika u l-applikazzjonijiet kummerċjali, jifformaw elementi importanti fid-diskussjoni ta’ politika u fil-perċezzjoni pubblika u r-reazzjoni tal-konsumaturi għall-OĠM.

3.6 Bosta sondaġġi, inkluż l-Ewrobarometru (1), kif ukoll pubblikazzjonijiet akkademiċi, juru li fl-UE hemm maġġoranza dejjem ikbar tal-popolazzjoni li hija xettika ferm, jekk mhux saħansitra ostili, lejn l-OĠM, l-iktar fis-setturi tal-ikel, l-għalf tal-annimali u l-agrikoltura. Anke fost il-gvernijiet tal-Istati Membri hemm differenzi fl-opinjonijiet u l-politika dwar l-OĠM. Fuq naħa hemm opponenti sodi bħall-Awstrija, l-Ungerija, l-Italja, il-Greċja, il-Polonja u l-Latvja; u fuq in-naħa l-oħra hemm il-pajjiżi li jappoġġjawha bħall-Pajjiżi l-Baxxi, ir-Renju Unit, l-Isvezja, Spanja, il-Portugall u r-Repubblika Ċeka. Barra dawn, hemm ħafna Stati Membri li jirrifjutaw li jieħdu pożizzjoni.

3.7 Minħabba dawn id-differenzi, il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar l-OĠM huwa maqsum u qed jimxi bil-mod ħafna. Ġeneralment, l-awtorizzazzjoni tingħata unikament mill-Kummissjoni, billi l-Istati Membri ma jistgħux jiddeċiedu dwar approvazzjonijiet ta’ OĠM b'maġġoranza kwalifikata permezz tas-sistema tal-komitoloġija. Għalkemm bejn l-1999 u l-2004 kien hemm moratorju de facto fuq l-awtorizzazzjonijiet tal-MĠ, f'dan il-perjodu kien kważi impossibbli li ssir diskussjoni fundamentali li twassal biex jinstab approċċ li hu iktar ibbażat fuq il-kunsens dwar l-OĠM fl-UE. L-għadd ta’ Stati Membri li pprojbixxew il-kultivazzjoni tal-OĠM fit-territorju tagħhom żdied f'dawn l-aħħar snin. L-aħħar proposta mill-Kummissjoni għal iktar libertà tad-deċiżjoni fil-livell (sotto)nazzjonali għall-projbizzjoni tal-uċuħ tar-raba' tal-modifikazzjoni ġenetika ġiet ikkritikata mill-Istati Membri, mill-PE, u minn diversi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-industrija, u anke dan l-aħħar minn Opinjoni tal-KESE (2). Huwa diżappuntanti, minn kull aspett, li hemm il-possibbiltà ta’ imblokk politiku fl-UE dwar tema hekk importanti bħall-OĠM.

3.8 Diversi organizzazzjonijiet u partijiet interessati tas-soċjetà ċivili qed iqajmu kwistjonijiet kontra l-OĠM b'rabta mal-ambjent, il-benesseri tal-annimali, l-interessi tal-konsumaturi, il-biedja, it-trobbija tan-naħal, l-iżvilupp rurali u globali, l-etika, ir-reliġjon, eċċ. Anke l-PE sikwit ikkritika l-OĠM u kif jiġu regolati, kif għamlu wkoll il-KESE, l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali u xjentisti indipendenti. Dawk li jappoġġjaw l-OĠM huma l-iktar il-kumpaniji l-kbar bi privattivi għall-modifikazzjoni ġenetika u partijiet interessati oħra, inklużi ċerti bdiewa fil-qasam tal-modifikazzjoni ġenetika u xjentisti u msieħba kummerċjali internazzjonali b'interess ekonomiku konsiderevoli f'regolazzjoni iktar flessibbli tal-OĠM fl-UE. Xi wħud mill-vantaġġi li jissemmew dwar l-OĠM jiġu diskussi fil-Kapitolu 5.

3.9 Anke barra l-UE hemm reżistenza (politika u soċjali) mifruxa kontra l-OĠM fl-ikel u fl-ambjent, l-iktar f'pajjiżi bħall-Ġappun, l-Isvizzera, il-Korea, in-New Zealand, il-Messiku, il-Filippini u diversi pajjiżi Afrikani. Iżda f'xi pajjiżi l-OĠM jiġu kkultivati b'mod wiesa': fl-2010, l-uċuħ tar-raba' tal-OĠM ġew ikkultivati minn iktar minn 15-il miljun bidwi fuq superfiċje ta’ kważi 150 miljun ettaru ta’ art (l-iktar sojja, qamħirrum u qoton). Madankollu, għandu jiġi nnutat li 90 % tal-ettari totali ġie kkultivat f'ħames pajjiżi biss: fl-Istati Uniti, il-Kanada, l-Arġentina, il-Brażil u l-Indja. Minkejja dawn iċ-ċifri, l-OĠM mhumiex mingħajr kontroversja f'dawn il-pajjiżi. Fil-fatt il-kritika mill-pubbliku tidher li kienet qed tiżdied dan l-aħħar, l-iktar minħabba inċidenti relatati mat-tifrix mhux ippjanat tal-uċuħ tar-raba' tal-OĠM bħall-qamħirrum u r-ross, u deċiżjonijiet ġuridiċi dwar il-koeżistenza. Ta' min jinnota li dawn il-pajjiżi m'għandhomx tikkettar obbligatorju. Dan ifisser li l-konsumaturi ma jkunux jafu dwar il-preżenza tal-OĠM u għalhekk ma jkunux jistgħu jagħmlu għażliet informati.

4. L-interessi ekonomiċi, il-proprjetà intellettwali u l-konċentrazzjoni fis-suq

4.1 L-interessi finanzjarji potenzjali għall-OĠM fis-settur tal-kultivazzjoni tal-pjanti huma konsiderevoli. Il-bejgħ annwali globali taż-żrieragħ laħaq 'il fuq minn EUR 35 biljun, u jifforma l-bażi ta’ suq ta’ prodotti saħansitra ikbar, b'bejgħ ta’ mijiet ta’ biljuni ta’ euro.

4.2 It-teknoloġija u l-kummerċjalizzazzjoni tal-MĠ żviluppat b'rata inkredibbli, b'implikazzjonijiet konsiderevoli għall-kompożizzjoni tas-settur. Għal iktar minn ħamsin sena, il-proprjetà intellettwali relatata mal-kultivazzjoni tal-pjanti ilha regolata mid-“drittijiet tal-varjetà tal-pjanti”, stabbiliti fi ftehimiet internazzjonali. Waħda mill-eżenzjonijiet għal dan id-dritt temporanjament esklużiv li jkollu min jiżviluppa varjetajiet ġodda hija l-hekk imsejħa “eżenzjoni tal-kultivatur”. Skont din l-eżenzjoni, kultivaturi oħra jistgħu jużaw varjetajiet protetti biex jiżviluppaw varjetajiet ġodda u mtejba mingħajr l-awtorizzazzjoni mill-kultivatur oriġinali li jkollu d-dritt. Din l-eżenzjoni teżisti biss f'dan is-settur, u tingħata minħabba l-għarfien li varjetajiet ġodda ma jistgħux jinħolqu mix-xejn.

4.3 L-iżviluppi fil-bijoloġija molekulari, li l-oriġini tagħha jinstabu barra mill-agrikoltura, wasslu għad-dritt għal privattiva fis-settur tal-kultivazzjoni tal-pjanti. Għal diversi raġunijiet, id-dritt tal-privattiva u d-dritt tal-kultivatur jinsabu f'kunflitt. L-ewwel raġuni hija li l-liġi tal-privattiva ma tirrikonoxxix l-eżenzjoni tal-kultivatur. Dan ifisser li sid il-privattiva jista' jkollu d-dritt esklużiv għal materjal ġenetiku u b'hekk jista' jżomm lil oħrajn milli jużaw dak il-materjal jew iġagħlhom iħallsu għal liċenzji għoljin. Għall-kuntrarju tad-drittijiet tal-varjetà tal-pjanti, id-drittijiet tal-privattiva ma jwasslux għal innovazzjoni miftuħa u ma jgħaqqdux flimkien l-inċentivi ekonomiċi għall-inventività bil-protezzjoni ta’ interessi pubbliċi oħra.

4.4 Iżda l-ġlieda għad-drittijiet tmur lil hinn minn dan il-punt. Id-direttiva approvata fl-1998 dwar il-privattiva Ewropea għall-bijoteknoloġija (3) tawtorizza l-ħarsien tal-iskoperti relatati mal-pjanti. Il-ġeni tal-pjanti jew sekwenzi ta’ ġeni jistgħu jingħataw privattiva, iżda l-varjetajiet tal-pjanti le. Iżda m'hemm l-ebda qbil unanimu dwar din l-interpretazzjoni. Kumpaniji multinazzjonali li jinsabu fuq quddiem fil-kultivazzjoni tal-pjanti jistqarru li jekk ċerti proprjetajiet ġenetiċi jistgħu jingħataw privattiva, il-varjetajiet ikkonċernati jkunu koperti b'mod indirett mil-liġi tal-privattivi (4). F'dan il-każ, il-varjetajiet li jkollhom privattiva ma jistgħux jintużaw minn partijiet terzi għal iżjed innovazzjoni. Din mhijiex ħaġa tajba għall-bijodiversità agrikola u tfisser li l-pjanti bi proprjetajiet interessanti ma jkunux disponibbli biex oħrajn ikomplu b'iżjed innovazzjoni. L-iżviluppi fil-bijoteknoloġija tal-mediċini juru liema konsegwenzi negattivi jistgħu jirriżultaw: il-protezzjoni riġida tal-privattivi u prezzijiet għoljin ifissru li l-prodotti ġodda jinbiegħu biss lill-persuni li jistgħu jħallsu għalihom, u ma jkunux disponibbli għall-persuni żvantaġġati li l-iktar ikollhom bżonnhom. L-istess konsegwenzi negattivi jistgħu japplikaw għas-settur tal-kultivazzjoni tal-pjanti.

4.5 Tul l-aħħar għexieren ta’ snin waħda mill-konsegwenzi tal-protezzjoni tal-privattivi fis-settur u r-rekwiżiti regolatorji kienet il-konċentrazzjoni enormi fis-suq. Fejn qabel kien hemm mijiet ta’ kumpaniji, bħalissa l-għadd ta’ atturi li qed jiddominaw is-suq globali tista' tgħoddu fuq idejk. Fl-2009, għaxar korporazzjonijiet biss kienu jikkontrollaw 80 % tas-suq globali taż-żrieragħ, u l-ikbar tlieta anke 50 %. L-istess kumpaniji multinazzjonali kienu jikkontrollaw 75 % tal-industrija agrokimika globali. Dawn m'għadhomx kumpaniji involuti biss fil-kultivazzjoni, iżda korporazzjonijiet globali attivi wkoll fis-setturi tal-ikel, il-pestiċidi, il-kimika, l-enerġija u l-farmaċewtika. Barra minn hekk, ħafna drabi huma jipproduċu wkoll prodotti relatati, bħal pjanti ġenetikament modifikati li jkunu ġew żviluppati b'reżistenza kontra pestiċidi speċifiċi li jkunu jinbiegħu mill-istess kumpanija. B'din il-konsolidazzjoni, għadd selett ta’ grupp ta’ kumpaniji multinazzjonali jikkontrollaw il-katina sħiħa tal-produzzjoni tal-ikel u l-prodotti relatati, fejn il-libertà tal-għażla tal-konsumatur, l-affordabbiltà, l-innovazzjoni miftuħa u d-diversità ġenetika jistgħu jkunu mhedda. Dan il-livell ta’ konċentrazzjoni u monopolju tas-suq fi kwalunkwe każ mhuwiex ħaġa tajba, b'mod partikolari f'setturi fundamentali bħall-agrikoltura u l-provvista tal-ikel, u jistħoqqlu attenzjoni prijoritarja mill-KESE u mill-UE.

5. Kwistjonijiet oħra marbuta mal-OĠM

5.1 Hemm ħafna kwistjonijiet differenti marbuta mal-OĠM. Fir-rigward tal-benefiċċji u l-iżvantaġġi tal-OĠM insibu opinjonijiet ferm diverġenti, u d-dibattitu huwa maqsum u emozzjonali. F'din l-opinjoni m'hemmx biżżejjed spazju biex nidħlu fid-dettall ta’ dan id-dibattitu, iżda ċerti punti ewlenin jistħoqqilhom l-attenzjoni. Fost l-argumenti li jissemmew ħafna drabi favur il-MĠ hemm il-ġlieda kontra l-ġuħ, il-provvista tal-ikel għall-popolazzjoni dinjija li qed tiżdied b'pass imgħaġġel u t-tibdil fil-klima. Hemm bżonn kbir ta’ riċerka xjentifika indipendenti f'kull wieħed minn dawn l-oqsma u l-KESE jenfasizza l-importanza tal-finanzjament strutturali (kontinwu) tal-UE għal dan it-tip ta’ riċerka, mhux biss għall-promozzjoni tal-innovazzjoni xjentifika u kummerċjali iżda anke biex jiġi studjat l-impatt soċjoekonomiku, ambjentali u oħrajn tal-avvanzi teknoloġiċi.

5.2 Il-pjanti ġenetikament modifikati qatt ma jistgħu jkunu s-soluzzjoni għall-problemi tal-ġuħ u l-faqar. Iż-żieda fil-produttività ma tfissirx l-istess ħaġa bħad-distribuzzjoni iżjed bilanċjata tal-ikel. Sfortunatament, biex tiġi indirizzata b'mod effikaċi l-problema serja tas-sigurtà tal-provvista tal-ikel, għandha tingħata prijorità lit-titjib tal-aċċess għall-art, għandha tiġi promossa distribuzzjoni iżjed bilanċjata tal-ġid, tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-ftehimiet kummerċjali u titnaqqas il-volatilità tal-prezzijiet tal-materja prima. Għalkemm ovvjament il-bijoteknoloġija mhijiex l-uniku rimedju għall-problema, il-FAO, fl-aħħar rapporti tagħha, uriet li l-bijoteknoloġija ġġib għadd ta’ vantaġġi agronomiċi u ekonomiċi għall-bdiewa tal-pajjiżi terzi, b'mod partikolari l-bdiewa tal-irziezet żgħar. Madankollu, sa mill-bidu nett tat-teknoloġija tal-MĠ, il-persuni favur kienu qed jissuġġerixxu li l-pjanti ġenetikament modifikati huma kruċjali fil-ġlieda kontra l-problemi dinjija tal-ġuħ u l-faqar. Saru previżjonijiet li l-pjanti msaħħa bil-vitamini jew in-nutrijenti jgħinu jtaffu l-ġuħ u l-mard fit-Tielet Dinja. Bis-saħħa tal-proprjetajiet potenzjali bħat-tolleranza għan-nixfa, il-melħ, il-ġlata u fatturi oħra ta’ stress għandhom jagħmluha possibbli li l-uċuħ tar-raba' jiġu kultivati f'postijiet fejn qabel ma kienx possibbli, u kien previst ukoll li jsir ħsad ikbar. Madankollu, minkejja għexieren ta’ snin ta’ proposti b'wegħdiet kbar, s'issa l-ebda waħda minn dawn il-proprjetajiet ta’ ħsad kbir ma ġiet żviluppata b'mod kummerċjali. L-inċentiv finanzjarju għall-iżvilupp ta’ dawn il-pjanti huwa wkoll limitat, billi l-benefiċċji relatati huma mmirati għall-gruppi l-iktar żvantaġġati u vulnerabbli fid-dinja. Anke jekk il-ġenerazzjonijiet futuri ta’ OĠM iżommu l-wegħda ta’ ħsad akbar u tolleranza aħjar għall-fatturi ta’ stress, din mhijiex soluzzjoni għall-problema tal-ġuħ dinji: il-biċċa l-kbira tal-art agrikola fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw tintuża għal prodotti lussużi għall-esportazzjoni lejn il-partijiet għonja tad-dinja. Barra minn hekk, il-maġġoranza tal-prodotti tar-raba' ġenetikament modifikati li jinsabu fis-suq bħalissa qed jintużaw bħala għalf għall-annimali għall-konsum tagħna fil-Punent bħala laħam u prodotti tal-ħalib (90 % tal-importazzjoni tas-sojja fl-UE), jew bħala bijokarburanti u plastik. B'riżultat tal-fatt li l-ikel mir-raba' qed jintuża dejjem iżjed għal użi mhux tal-ikel, il-prezzijiet globali tal-komoditajiet u tal-ikel żdiedu, u b'hekk in-nuqqas ta’ sigurtà tal-ikel u l-faqar globali marru għall-agħar (5).

5.3 Għalhekk, il-kriżi tal-ikel dinji hija problema ta’ distribuzzjoni aktar milli ta’ produzzjoni (il-produzzjoni globali hija ogħla minn 150 % tal-konsum globali), u b'hekk teħtieġ soluzzjoni politika u ekonomika iktar milli innovazzjoni agrikola. Il-KESE jagħraf li s-sigurtà tal-ikel globali ser taqa' taħt iktar pressjoni minħabba t-tkabbir mgħaġġel tal-popolazzjoni. Anke l-organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti (FAO), l-NGOs il-kbar bħall-Oxfam, u r-rapport reċenti tal-panel tal-korp awtoritarju agrixjentifiku tan-NU, l-IAASTD (International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development) kollha jindikaw l-importanza tal-agrikoltura sostenibbli bħala soluzzjoni għall-problema tas-sigurtà u s-sovranità tal-ikel. Dawn l-analiżijiet affidabbli jenfasizzaw il-bżonn ta’ prattiki u metodi agrikoli sostenibbli u ekoloġiċi, u mhux bilfors jipprevedu rwol għall-OĠM, iżda minflok għal metodi alternattivi. L-iktar eżempju prominenti tat-tali metodi alternattivi kkwotat mill-IAASTD u oħrajn huwa s-selezzjoni assistita mill-markers, li tuża l-markers ġenetiċi biex b'mod speċifiku u effiċjenti jintgħażlu l-karatteristiċi, filwaqt li ma ssir l-ebda manipulazzjoni ġenetika jew transplantazzjoni ta’ ġeni riskjuża jew mhux prevista. Billi hemm provi li din it-teknoloġija hija iktar kosteffettiva minħabba l-MĠ, hija tista' toffri alternattiva mhux kontroversjali għall-OĠM, filwaqt li l-prezz iktar baxx jista' joħloq inqas kwistjonijiet ta’ privattivi u konċentrazzjoni tas-suq. Għalkemm il-potenzjal futur tal-OĠM m'għandux ikun eskluż, għażla konxja għall-iżvilupp ta’ metodi li ma jużawx il-MĠ u ta’ prattiki tal-agrikoltura sostenibbli tista' tagħti lill-UE vantaġġi kompetittivi konsiderevoli, li jintilfu fil-kuntest tal-MĠ. B'investiment intensiv fl-agrikoltura sostenibbli, l-UE tista' tikseb pożizzjoni dinjija fuq quddiem nett li hija unika u innovattiva, b'effetti pożittivi għall-ekonomija u l-impjiegi, l-innovazzjoni u l-kompetittività tal-UE. Barra minn hekk, dan jikkonforma iktar mal-mudell tal-agrikoltura tal-UE, li hu ta’ benefiċċju għall-bijodiversità u li huwa previst fil-PAK futura.

5.4 Il-partijiet li jappoġġjaw il-MĠ iqisuha bħala għodda potenzjali kemm għall-adattament għall-effetti tat-tibdil fil-klima kif ukoll għall-mitigazzjoni tagħhom. Iżda anke hawnhekk il-ġenerazzjoni kummerċjali attwali tal-prodotti tar-raba' ġenetikament modifikati ma toffri l-ebda proprjetà utli. Fil-fatt, waħda mill-iktar applikazzjonijiet prominenti, il-produzzjoni tal-bijokarburanti mill-prodotti tar-raba' ġenetikament modifikati diġà qed ikollha impatt negattiv fuq il-prezzijiet u l-provvista globali tal-materja prima u l-ikel, u għadha tinvolvi dipendenza qawwija fuq il-karburanti fossili.

5.5 Il-kontribut potenzjali tal-OĠM għat-theddid globali bħall-ġuħ, il-faqar, it-tibdil fil-klima u l-problemi ambjentali mhuwiex eskluż, iżda r-realtà hija li l-ġenerazzjoni tal-OĠM tal-lum mhijiex adatta jew immirata għal dan il-għan. Għalissa l-proprjetajiet huma limitati għall-vantaġġi tal-“input” għall-produtturi, bħar-reżistenza kontra l-pestiċidi. L-idea li dawn il-prodotti tar-raba' qed iwasslu għal tnaqqis fl-użu ta’ pestiċidi aktar milli għal żieda, hija kuntestata (xjentifikament), iżda m'hemm xejn x'juri li l-kontribut tal-OĠM huwa pożittiv mingħajr l-ebda dubji. Qed tinġema' dejjem aktar riċerka li turi l-effetti tal-OĠM għat-tul, fosthom iż-żieda fil-monokultura intensiva, l-iżvilupp tar-reżistenza kontra l-pestiċidi, il-kontaminazzjoni tal-ilma ta’ taħt l-art, it-tnaqqis serju tal-bijodiversità lokali, kif ukoll ir-riskji ta’ saħħet il-bniedem minħabba kuntatt għat-tul ma’ uħud mill-pestiċidi użati b'rabta mal-OĠM. Għad li xi wħud minn dawn l-effetti jistgħu jiġu attribwiti għal prattiki fqar tal-biedja, billi l-ġenerazzjoni attwali tal-OĠM qed tinbiegħ bħala pakketti ta’ prodotti relatati mal-pestiċidi marbutin magħhom, dawn il-prodotti u l-impatti ambjentali u soċjetali li jħallu jridu jiġu valutati wkoll fl-istess ħin (6).

5.6 Kwistjoni oħra importanti tal-MĠ tikkonċerna l-għażliet disponibbli għall-konsumaturi u l-bdiewa. Din hija problema kemm fl-UE kif ukoll barra. Fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, il-prezz għoli taż-żerriegħa bi privattiva, flimkien mal-obbligi tax-xiri esklużiv u l-projbizzjoni tal-prattika tradizzjonali tal-ħżin taż-żrieragħ mill-istaġuni ta’ qabel, qed joħolqu dilemmi soċjoekonomiċi u kulturali għall-bdiewa, b'mod partikolari għall-bdiewa tal-irziezet iż-żgħar. F'pajjiżi fejn il-kultivazzjoni tal-OĠM hija prevalenti, b'mod partikolari fl-Istati Uniti, il-Kanada, l-Arġentina u l-Brażil, id-diversità tal-prodotti tar-raba' tnaqqset b'mod drastiku. Globalment, kważi 80 % tas-sojja kollha manifatturata hija ġenetikament modifikata, minbarra l-50 % tal-qoton, 'il fuq minn 25 % tal-qamħirrum u iktar minn 20 % tal-kanola. Fl-UE l-għażla tal-konsumatur u tal-bidwi suppost titħares permezz tar-rekwiżiti għat-tikkettar. Iżda biex tinżamm il-libertà tal-għażla sew għall-bdiewa u sew għall-konsumaturi, jeħtieġ li l-ktajjen tal-produzzjoni tal-MĠ u mhux tal-MĠ jinżammu kompletament separati b'mod affidabbli. Wieħed mill-aspetti importanti għal din is-separazzjoni huwa l-introduzzjoni ta’ leġislazzjoni stretta dwar il-koeżistenza, inkluż regoli dwar ir-responsabbiltà u l-kumpens għall-ħsara ambjentali u/jew ekonomika bħala konsegwenza ta’ kontaminazzjoni mhux intenzjonata, ċertifikazzjoni tal-katina tal-produzzjoni u skemi ta’ separazzjoni, kif ukoll rekwiżiti ta’ purezza u tikkettar għall-preżenza ta’ materjal ġenetikament modifikat fi żrieragħ mhux ġenetikament modifikati.

6. Leġislazzjoni u reviżjoni ta’ politika

6.1 Mill-1990 'l hawn, l-UE żviluppat qafas dettaljat ta’ leġislazzjoni dwar l-OĠM, li l-istess bħat-teknoloġija nnifisha, għadu qed jiġi żviluppat u għadda minn ħafna tibdiliet. Għalhekk, tul l-aħħar għoxrin sena tfasslet nisġa ta’ diversi direttivi u regolamenti. L-iktar elementi importanti kienu:

— Direttiva 2001/18/KE dwar l-introduzzjoni tal-OĠM fl-ambjent u d-dħul kummerċjali tal-prodotti tal-OĠM (7);

— Regolament (KE) 1829/2003 dwar ikel u għalf ġenetikament modifikat (8);

— Regolament (KE) Nru 1830/2003 dwar it-traċċabilità u l-ittikkettar ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u t-traċċabilità ta’ prodotti tal-ikel u l-għalf manifatturati minn organiżmi modifikati ġenetikament (9);

— Regolament (KE) 1946/2003 dwar il-moviment transkonfinali tal-OĠM (l-implimentazzjoni tal-protokoll internazzjonali ta’ Cartagena dwar il-bijosigurtà tat-trattat dwar il-bijodiversità) (10);

— Direttiva 2009/41/KE dwar l-użu limitat tal-mikroorganiżmi ġenetikament modifikati (11).

6.2 Ir-regoli attwali dwar l-awtorizzazzjoni għall-użu tal-OĠM tfasslu fuq sensiela ta’ prinċipji fundamentali (legali), li jinkludu:

— awtorizzazzjoni indipendenti u bbażata fix-xjenza qabel l-introduzzjoni;

— livell ta’ protezzjoni għoli fir-rigward tas-saħħa u l-benesseri tal-bniedem, l-annimali u l-ambjent, b'rispett għall-prinċipju tal-prekawzjoni u l-prinċipju li min iniġġes iħallas;

— libertà tal-għażla u t-trasparenza fil-katina sħiħa tal-ikel, u l-protezzjoni ta’ interessi oħra tal-konsumaturi, fosthom l-informazzjoni pubblika u l-parteċipazzjoni;

— kunsiderazzjoni tas-suq intern u l-obbligi internazzjonali;

— ċertezza legali;

— sussidjarjetà u proporzjonalità.

6.3 Barra minn hekk, għad fadal xi lakuni fir-rigward ta’ leġislazzjoni u politiki speċifiki tal-UE f'ċerti aspetti importanti relatati mal-introduzzjoni tal-OĠM, b'mod partikolari:

— il-koeżistenza bejn l-OĠM, l-agrikoltura organika u l-agrikoltura tradizzjonali;

— ir-regoli dwar ir-responsabbiltà u l-kumpens għall-ħsara ambjentali u/jew ekonomika b'konsegwenza tal-introduzzjoni tal-OĠM jew minħabba kontaminazzjoni mhux prevista/intenzjonata ma’ prodotti organiċi jew tradizzjonali, u skemi ta’ kumpens għall-ispejjeż li jinħolqu għaċ-ċertifikazzjoni tal-koeżistenza u l-katina għall-prevenzjoni tat-taħlit (comingling);

— il-ħtiġiet ta’ purezza u ta’ tikkettar għall-preżenza ta’ materjal OĠM fiż-żrieragħ u l-materjal ta’ tnissil mhux tal-OĠM;

— il-ħtiġiet ta’ tikkettar, b'mod partikolari għal-laħam u l-prodotti tal-ħalib minn annimali li jkunu ngħataw ikel magħmul minn OĠM u standards armonizzati għat-tikkettar ta’ prodotti ħielsa mill-OĠM;

— it-tisħiħ ġenerali tal-ħtiġiet tat-tikkettar OĠM biex titħares l-għażla tal-konsumatur, inkluż il-kjarifika legali ta’ preżenza aċċidentali (“adventitious presence”) u possibbilment l-issikkar tal-valuri limitu;

— ir-regolamenti għall-annimali kloni jew transġeniċi u prodotti (tal-ikel) li jinħarġu minnhom, b'mod partikolari fir-rigward tal-awtorizzazzjoni u t-tikkettar;

— id-dritt legali sod għall-Istati Membri u/jew ir-reġjuni awtonomi li japplikaw projbizzjoni totali jew parzjali fuq il-kultivazzjoni tal-OĠM għal raġunijiet differenti, fosthom problemi ambjentali, soċjoekonomiċi, etiċi u oħrajn.

6.4 Għalkemm f'Lulju 2010 il-Kummissjoni ressqet proposta leġislattiva għall-permess tal-limitazzjonijiet jew il-projbizzjonijiet (sotto)nazzjonali fuq il-kultivazzjoni ġenetikament modifikata, din il-proposta tidher li qajmet iżjed mistoqsijiet milli wieġbet, l-iktar minħabba bosta ambigwitajiet legali u kontradizzjonijiet fit-test u l-esklużjoni tal-problemi ambjentali fost oħrajn bħala ġustifikazzjoni għar-restrizzjonijiet. Filwaqt li l-idea fundamentali taż-żieda fis-sovranità (sotto)nazzjonali fil-kultivazzjoni tal-OĠM kisbet appoġġ mifrux, it-test dgħajjef tal-proposta attwali wassal għal l-ewwel qari ta’ kritika b'ħafna emendi kbar mill-PE, wara opinjoni kritika mill-KESE (12). Bħalissa l-Kunsill qed jiddelibera dwar din il-proposta, iżda s'issa għadu ma laħaqx pożizzjoni komuni. Il-KESE jqis li dan huwa dossier ferm importanti, li jistħoqqlu prijorità u żgur irid jiġi kkunsidrat f'reviżjoni futura tal-qafas legali ġenerali għall-OĠM. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex, fi djalogu kostruttiv mal-PE u l-Kunsill, taħdem b'mod attiv biex tipproduċi bażi legali soda għat-teħid tad-deċiżjonijiet (sotto)nazzjonali dwar il-kultivazzjoni ġenetikament modifikata msejsa fuq raġunijiet leġittimi fosthom kunsiderazzjonijiet ġenerali ambjentali, soċjoekonomiċi, etiċi u kulturali. Dan irid ikun abbinat ma’ obbligu legali għall-Istati Membri u/jew ir-reġjuni biex jadottaw regoli ta’ koeżistenza vinkolanti biex tiġi evitata l-kontaminazzjoni mhux intenzjonata bejn iż-żoni tal-uċuħ tar-raba' tal-MĠ u dawk li mhumiex.

6.5 Tul l-aħħar snin, il-KESE kemm-il darba appella biex tiġi adottata leġislazzjoni tal-UE dwar il-koeżistenza, ir-responsabbiltà u t-tikkettar iktar komprensiv għall-prodotti ġenetikament modifikati (13). Barra minn hekk, l-importanza li jiġu indirizzati dawn il-lakuni leġislattivi li fadal, b'politika armonizzata tal-UE, dan l-aħħar ġiet imtennija mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE, f'sentenza tas-6 ta’ Settembru 2011 relatata mal-kwistjoni tal-koeżistenza. F'dan il-każ, l-għasel ġie kontaminat bla ħsieb mit-trab tad-dakra ta’ qamħirrum ġenetikament modifikat, u l-Qorti kkonfermat li l-liġi tal-UE ma tittollera l-ebda preżenza ta’ OĠM mhux awtorizzata (14). Din is-sentenza tenfasizza l-importanza ta’ politika ta’ koeżistenza u separazzjoni tal-katina tal-produzzjoni effettiva, koerenti u stretta biex jiġi evitat it-taħlit ta’ prodotti tal-OĠM u dawk li mhumiex OĠM, flimkien ma’ regoli adatti għar-responsabbiltà u l-kumpens, kemm għall-ħsara kif ukoll għall-ispejjeż għoljin li jġibu magħhom ir-regoli tal-koeżistenza u ċ-ċertifikazzjoni tal-ktajjen tal-produzzjoni kif ukoll il-possibbiltà li l-kultivazzjoni tal-OĠM fl-ambjent miftuħ tiġi pprojbita permezz ta’ tqassim taż-żoni f'ċerti reġjuni (pereżempju għall-produzzjoni tal-għasel).

6.6 Għalkemm ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Koeżistenza li ħarġet f'Lulju 2010 hija iktar flessibbli meta mqabbla mar-Rakkomandazzjoni tal-2003, il-KESE jenfasizza li l-ebda wieħed miż-żewġ dokumenti m'huwa vinkolanti legalment, u għalhekk ma jistgħu jimponu l-ebda limiti inforzabbli fuq il-kompetenza nazzjonali ġenerali għall-politika tal-koeżistenza, u fl-istess ħin ma jimponux l-obbligi legali neċessarji għall-istandards ta’ koeżistenza. L-introduzzjoni li jmiss ta’ prodotti tar-raba' ġenetikament modifikati li ma jkunux għall-ikel fl-istess waqt ta’ prodotti tar-raba' għall-ikel li huma ġenetikament modifikati, pereżempju b'applikazzjonijiet fil-farmaċewtika, il-bijokarburanti jew l-industrija, ser tkompli żżid il-bżonn ta’ regolamentazzjoni effettiva tal-koeżistenza u r-responsabbiltà, u l-KESE jemmen li hu importanti li dawn il-problemi jiġu antiċipati u indirizzati issa, f'fażi bikrija.

6.7 F'Diċembru 2008, il-Kunsill Ambjent appella biex il-qafas legali attwali għall-OĠM jissaħħaħ u jiġi applikat aħjar. B'mod partikolari, talab titjib: fil-valutazzjonijiet mill-EFSA tar-riskju għall-ambjent u r-regolamenti tal-kontroll wara l-introduzzjoni u tal-monitoraġġ, u talab ukoll għal rwol ikbar għall-esperti esterni minn Stati Membri u xjentisti indipendenti; fil-valutazzjoni tal-impatti soċjoekonomiċi tal-introduzzjoni u l-kultivazzjoni tal-OĠM; fit-tikkettar tal-livelli limiti għat-traċċi tal-OĠM fiż-żrieragħ; u fil-protezzjoni aħjar ta’ żoni sensittivi u/jew protetti, inkluża l-possibbiltà li jiġu stabbiliti żoni fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali li jkunu ħielsa mill-MĠ.

6.8 Għalkemm il-Kummissjoni diġà ħadet azzjoni f'uħud minn dawn l-oqsma, it-talbiet tal-Kunsill għadhom ma ntlaqgħux biżżejjed b'riżultati konkreti. Il-KESE jenfasizza l-importanza li għal kull wieħed minn dawn il-punti u l-lakuni legali relatati, jittieħdu passi konkreti u sostantivi f'qasir żmien biex jiddaħħlu liġijiet u politika adatta. B'rabta mar-reviżjoni tal-proċeduri u l-awtorizzazzjoni tal-analiżi tar-riskju u l-ġestjoni tar-riskju tal-OĠM, il-KESE, l-istess bħall-Kunsill u l-PE, jirrakkomanda li apparti mix-xjentisti naturali jiġu involuti wkoll ix-xjentisti soċjali, l-avukati, l-ispeċjalisti fl-etika u r-rappreżentanti tal-gruppi ta’ interess tas-soċjetà ċivili, sabiex, apparti mir-riskji għall-bniedem u l-ambjent, fit-teħid ta’ deċiżjoni jiddaħħlu wkoll il-fatturi leġittimi l-oħra inklużi pereżempju kunsiderazzjonijiet soċjoekonomiċi, kulturali u etiċi, u valuri tas-soċjetà. B'hekk, tkun tista' tittaffa wkoll il-kontroversja soċjetali dwar l-OĠM u l-imblokk politiku fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

6.9 Wieħed mill-proġetti importanti li qed idum huwa l-valutazzjoni tal-qafas legali attwali għall-OĠM u l-ikel u l-għalf ġenetikament modifikat, li tnediet mill-Kummissjoni fuq talba tal-Kunsill fl-2008, u li r-riżultati tagħha kellhom jiġu ppreżentati fil-bidu ta’ din is-sena. Il-Kummissjoni wiegħdet lill-Kunsill li sal-2012 ser jittieħdu inizjattivi biex il-leġislazzjoni tiġi riveduta, u l-KESE jisħaq fuq l-importanza li tintlaħaq din il-mira. Jiġri x'jiġri, il-lakuni msemmija hawn fuq iridu jiġu indirizzati f'din ir-reviżjoni. Bħala pass inizjali, il-Kummissjoni trid torganizza konsultazzjoni komprensiva mal-pubbliku abbażi tar-rapport ta’ valutazzjoni li issa huwa ppubblikat (15), biex tiżgura l-kontribut tas-soċjetà fir-reviżjoni tal-qafas leġislattiv. Dan żgur jgħin biex jiġi indirizzat it-tħassib taċ-ċittadini u jista' jtejjeb il-fiduċja tal-pubbliku fir-regolaturi.

6.10 Punt wieħed li inevitabbilment ser ikun fuq l-aġenda futura huwa d-definizzjoni tal-OĠM. Għad li x-xjenza u l-applikazzjonijiet tal-MĠ żviluppaw b'rata mgħaġġla ħafna tul l-aħħar għexieren ta’ snin, id-definizzjoni legali tal-OĠM għadha ma nbidlitx mill-ewwel liġi tal-UE adottata fl-1990. Skont din id-definizzjoni, OĠM huwa organiżmu, bl-eċċezzjoni tal-bnedmin, li fih il-materjal ġenetiku jkun inbidel b'tali mod li ma jkunx jista' jinħoloq bit-tgħammir u/jew bir-rikombinazzjoni naturali (16). Iżda ċerti metodi tal-MĠ tħallew barra espliċitament, u b'hekk huma eżentati mid-dispożizzjonijiet tal-qafas legali li jirregola l-OĠM.

6.11 Madankollu, tul is-snin ġew żviluppati ħafna metodi ġodda ta’ kultivazzjoni tal-pjanti li ma kinux previsti fit-tfassil tal-qafas legali attwali. Fost oħrajn, dawn jinkludu metodu bħal cisgenesis, fejn il-ġeni tal-istess speċi jiġu trasferiti bejn l-organiżmi tal-istess speċi b'DNA rikombinata. Għal dawn il-metodi l-ġodda malajr titqajjem il-mistoqsija sa liema punt jaqgħu taħt id-definizzjoni attwali tal-MĠ, u b'hekk anke l-mistoqsija dwar jekk l-organiżmi li jinħolqu b'dan il-mod humiex regolati mill-qafas legali attwali tal-OĠM. Fid-dawl tal-piżijiet amministrattivi, u anke tal-istigma politika u pubblika li hemm kontra l-OĠM, l-eżenzjoni minn din il-leġislazzjoni hija ferm importanti għall-industrija tal-kultivazzjoni tal-pjanti f'termini finanzjarji. Dan ser jippermetti t-tali innovazzjonijiet jitqiegħdu fis-suq iktar kmieni, mingħajr il-possibbiltà tal-ħtiġijiet tat-tikkettar, bir-riżultat li l-konsumaturi jirreaġixxu b'mod negattiv. Iżda l-istess problemi etiċi, ekoloġiċi, socjoekonomiċi u politiċi jinħolqu b'dawn il-metodi, kif ġara bil-ġenerazzjoni attwali tal-OĠM billi effettivament dawn jużaw l-istess teknoloġija tal-MĠ, filwaqt li l-esperjenza għadha limitata u għad hemm inċertezza kbira.

6.12 Sabiex jiġi żgurat approċċ regolatorju armonizzat fl-Istati Membri kollha fir-rigward ta’ dawn il-metodi ġodda ta’ kultivazzjoni tal-pjanti u l-prodotti tagħhom, fl-2008 il-Kummissjoni stabbiliet grupp ta’ ħidma xjentifiku li għandu jiġi segwit bi grupp ta’ ħidma ta’ politika biex jagħmlu rakkomandazzjonijiet dwar l-approċċ legali. Ir-rapporti taż-żewġ gruppi ta’ ħidma kellhom jiġu finalizzati fis-sajf tal-2011, u jridu jitqiesu fir-reviżjoni tal-qafas leġislattiv fl-2012. Il-KESE jqis li huwa kruċjali li jinżamm l-approċċ regolatorju attwali tal-UE bbażat fuq il-proċess, u b'hekk, fil-prinċipju, dawn il-metodi ġodda ta’ kultivazzjoni ta’ pjanti għandhom ikunu regolati mill-qafas legali tal-UE għall-OĠM abbażi tal-metodu użat fil-qasam tal-MĠ (rDNA) użat, anke meta l-pjanti li jinħolqu jew il-prodotti finali derivati fihom infushom ma jidhrux li huma differenti mill-ekwivalenti konvenzjonali tagħhom.

Brussell, 18 ta’ Jannar 2012. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) L-aħħar sondaġġ: EuroBarometer, “Europeans and Biotechnology in 2010” (L-Ewropej u l-Bijoteknoloġija fl-2010) http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_341_winds_en.pdf.

(2) CESE, ĠU C 54, 19.2.2011, p. 51

(3) Regolament 98/44/KE tas-6 ta’ Lulju 1998 dwar il-protezzjoni tad-dritt tal-iskoperti bijoteknoloġiċi (ĠU L 213, p.13).

(4) Ara l-Kawża C-428/08, Monsanto Technology.

(5) Punt li tqajjem fis-Seduta dwar “Il-bijoteknoloġija Agrikola: ikel u għalf modifikat ġenetikament fl-UE”, KESE, Brussell, 20 ta’ Ottubru 2011.

(6) Ara nota 5 f'qiegħ il-paġna.

(7) ĠU L 106, 17.4.2001, p. 1.

(8) ĠU L 268, 18.10.2003, p. 1.

(9) ĠU L 268, 18.10.2003, p. 24.

(10) ĠU L 287, 5.11.2003, p. 1.

(11) ĠU L 125, 21.5.2009, p. 75.

(12) Ara nota 2 f'qiegħ il-paġna.

(13) Ara: CESE, ĠU C 54, 19.2.2011, p. 51; CESE, ĠU C 157, 28.6.2005, p. 155; CES, ĠU C 125, 27.5.2002, p. 69 u CES, ĠU C 221, 17.9.2002, p. 114.

(14) Kawża C-442/09, Bablok et al vs Freistaat Bayern u Monsanto.

(15) http://ec.europa.eu/food/food/biotechnology/index_en.html

(16) Fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament 2001/18/KE u l-Artikolu 2(b) tar-Regolament 2009/4l/KE, organiżmu jiġi definit bħala kwalunkwe entità bijoloġika li tista' tiġi replikata jew li tista' tittrasferixxi materjal ġenetiku.