Rapport dwar l-Istrument Ewropew għall-Appoġġ Temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta' Qgħad f'Emerġenza (SURE) wara t-tifqigħa tal-COVID-19 skont l-Artikolu 14 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2020/672 18-il xahar ta' SURE: it-tielet rapport biannwali

Dan ir-rapport jintroduċi eżami tas-sistemi nazzjonali ta’ kontroll u ta’ awditjar kif irrapportati mill-Istati Membri, skont ir-Regolament SURE, biex jiġi evitat l-użu ħażin tal-assistenza finanzjarja ta’ SURE. B’mod separat mis-sistemi ta’ kontroll tal-Kummissjoni, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw l-użu xieraq tal-fondi fil-livell nazzjonali, jipprevjenu l-irregolaritajiet u l-frodi, u jirkupraw fondi użati ħażin, f’konformità mar-Regolament SURE u mal-ftehimiet ta’ self bilaterali. Sabiex jiġi żgurat li l-Istati Membri jkollhom is-sistemi meħtieġa fis-seħħ biex jirrispettaw dan l-obbligu, il-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri jipprovdu informazzjoni dwar is-sistemi nazzjonali ta’ kontroll u ta’ awditjar rilevanti għal SURE. Dan ir-rapport jiġbor fil-qosor l-informazzjoni rrapportata mill-Istati Membri benefiċjarji kollha.

Dan ir-rapport jikkonferma l-istima tar-rapport preċedenti li l-miżuri ta’ appoġġ għall-politika, inkluż SURE, effettivament impedixxew li 1,5 miljun persuna jispiċċaw bla xogħol fl-2020. Iż-żieda fil-qgħad fl-2020 fl-Istati Membri benefiċjarji kienet moderata, minkejja t-tnaqqis kbir fl-output ekonomiku, u ferm aktar baxx milli mistenni. Dan inkiseb billi l-impjegati nżammu fid-ditti tagħhom u billi nżammet l-attività tal-ħaddiema għal rashom. Bħala fattur addizzjonali, SURE għen ukoll biex tittejjeb il-fiduċja ġenerali madwar l-UE, li ġie kkonfermat minn stħarriġ riċenti tal-Ewrobarometru li fih SURE rċieva appoġġ wiesa’ miċ-ċittadini tal-UE. Kif ġie rrapportat fit-tieni rapport biannwali, huwa stmat ukoll li l-Istati Membri ffrankaw total ta’ EUR 8,2 biljun fuq pagamenti tal-imgħax billi rċevew assistenza finanzjarja permezz ta’ SURE.

L-assorbiment tal-assistenza finanzjarja ta’ SURE huwa għoli għall-maġġoranza l-kbira tal-Istati Membri. Dan għadu baxx ħafna fi Stat Membru wieħed biss u taħt monitoraġġ mill-qrib f’ieħor. Fir-Rumanija, id-distakk wiesa’ ta’ assorbiment identifikat fl-ewwel u fit-tieni rapport – tliet kwarti tal-ammont mogħti mill-Kunsill – għadu ġeneralment l-istess. Fil-Polonja, hemm distakk moderat fl-assorbiment minħabba nfiq aktar baxx milli mistenni fuq miżuri eliġibbli għal SURE, filwaqt li l-ebda distakk ma ġie identifikat fir-rapportar nazzjonali użat fit-tieni rapport. In-nefqa totali fil-Polonja hija taħt l-ammont mogħti mill-Kunsill taħt SURE, filwaqt li tibqa’ ogħla mill-ammont diġà żborżat. Ir-riskju ta’ assorbiment identifikat fil-Portugall u f’Ċipru fit-tieni rapport ma għadux problematiku.

Issa seħħet kważi n-nefqa pubblika totali kollha ppjanata taħt SURE. In-nefqa pubblika totali fuq miżuri eliġibbli għal SURE issa hija mistennija li tilħaq EUR 118-il biljun. Dan jaqbeż sew l-assistenza finanzjarja totali mogħtija (EUR 94 biljun), peress li għadd ta’ Stati Membri nefqu, jew ippjanaw li jonfqu, aktar fuq miżuri eliġibbli mill-ammont tal-assistenza finanzjarja mitluba. Dan juri r-rilevanza kbira tal-miżuri appoġġati minn SURE mill-perspettiva tal-Istati Membri. Aktar minn nofs in-nefqa pubblika totali fuq miżuri eliġibbli għal SURE tkopri skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar. In-natura anċillari tan-nefqa relatata mas-saħħa, li tirrappreżenta biss 5 % tan-nefqa totali, ġiet ikkonfermata għal darb’oħra.

SURE kompla jipproteġi l-impjiegi matul l-irkupru mhux uniformi fl-2021, u appoġġa madwar 3 miljun persuna u aktar minn 400 elf ditta. In-nefqa pubblika fuq miżuri eliġibbli għal SURE kompliet tirrifletti b’mod wiesa’ s-sitwazzjoni epidemjoloġika. In-nefqa pubblika aggregata ta’ SURE fl-2021 irriżultat li kienet EUR 3 biljun ogħla milli mistenni fiż-żmien tar-rapportar preċedenti f’Ġunju 2021, li jirrifletti l-mewġiet sussegwenti tal-pandemija. Għalkemm l-użu ta’ skemi ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar naqas mill-ogħla livell tiegħu fl-2020, dan baqa’ sostanzjali fl-2021.

Dan ir-rapport jikkonferma l-istima preċedenti li fl-2020 SURE kopra madwar 31 miljun persuna u 2 miljuni u nofs ditta. Dan jirrappreżenta kważi 30 % tal-impjiegi totali u kwart tad-ditti totali fl-Istati Membri benefiċjarji. Id-ditti żgħar kienu l-benefiċjarji primarji tal-appoġġ ta’ SURE. L-aktar setturi appoġġati kienu l-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, l-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel, u l-manifattura, filwaqt li ħafna Stati Membri appoġġaw ukoll aktar setturi b’miżuri mmirati.

L-UE ħarġet bonds soċjali għall-ewwel darba biex tiffinanzja l-assistenza finanzjarja ta’ SURE lill-Istati Membri. Minbarra r-rekwiżiti tar-Regolament SURE, dan ir-rapport jipprovdi wkoll ir-rapportar rilevanti taħt il-Qafas għall-Bonds Soċjali ta’ SURE tal-UE, u jikkonferma mill-ġdid li l-infiq ta’ SURE kien allinjat tajjeb mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.

L-implimentazzjoni tal-istrument kienet rapida u bla xkiel u kważi l-EUR 94 biljun kollha ta’ assistenza finanzjarja ta’ SURE mogħtija issa ġew żborżati lil 19-il Stat Membru. Bħala parti mir-rispons inizjali tal-UE għall-pandemija, il-Kummissjoni pproponiet ir-Regolament SURE fit-2 ta’ April 2020, u r-Regolament kien adottat mill-Kunsill fid-19 ta’ Mejju 2020. Il-pakkett finanzjarju ta’ EUR 100 biljun sar disponibbli fit-22 ta’ Settembru 2020, wara li l-Istati Membri kollha ffirmaw il-ftehimiet ta’ garanzija. Il-Kummissjoni ħaffet l-implimentazzjoni tal-istrument billi ħadmet mill-qrib mal-Istati Membri. Il-biċċa l-kbira tal-assistenza finanzjarja mogħtija ġiet żborżata f’seba’ xhur biss, minn Ottubru 2020 sa Mejju 2021.

Dan ir-rapport huwa t-tielet rapport biannwali dwar l-istrument Ewropew għal Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE). Dan jikkonferma s-sejbiet deskritti fir-rapporti preċedenti u jippreżenta l-operazzjonijiet u l-użu tal-istrument sal-lum u jirrieżamina l-impatti soċjoekonomiċi tiegħu. SURE huwa strument għall-kriżi, b’daqs ta’ EUR 100 biljun, li ħolqitu l-Unjoni Ewropea (UE) biex tgħin lill-Istati Membri jipproteġu l-impjiegi u l-introjti tal-ħaddiema fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19. SURE huwa wkoll espressjoni qawwija ta’ solidarjetà bejn l-Istati Membri permezz tal-UE: l-Istati Membri kollha qablu li jipprovdu garanziji bilaterali lill-UE sabiex l-Unjoni tkun tista’ tissellef mis-swieq b’kundizzjonijiet favorevoli ħafna biex tiffinanzja s-self ta’ SURE.

Dan ir-rapport huwa t-tielet rapport biannwali dwar l-istrument Ewropew għal Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (SURE). SURE nħoloq mill-Unjoni Ewropea (UE) f’Mejju 2020 biex jgħin lill-Istati Membri jipproteġu l-impjiegi u l-introjtu tal-ħaddiema matul il-pandemija tal-COVID-19. Dan jipprovdi assistenza finanzjarja tal-Unjoni lill-Istati Membri li jitolbuha, fl-għamla ta’ self b’kundizzjonijiet favorevoli. SURE jipprovdi assistenza finanzjarja sa massimu ta’ EUR 100 biljun biex tgħin fil-finanzjament tal-iskemi tal-Istati Membri ta’ xogħol b’ħinijiet iqsar jew miżuri simili li għandhom l-għan li jipproteġu lill-impjegati u lil ħaddiema għal rashom, u bħala anċillari, ta’ miżuri relatati mas-saħħa, b’mod partikolari fuq il-post tax-xogħol.

L-istruttura istituzzjonali tas-sistemi nazzjonali ta’ kontroll u ta’ awditjar tvarja ħafna fost l-Istati Membri. Fi kważi l-Istati Membri kollha, l-istituzzjonijiet li jwettqu l-kontroll u l-awditjar tal-miżuri appoġġati minn SURE kienu diġà fis-seħħ qabel il-pandemija tal-COVID-19. Fi Stat Membru wieħed, ġew stabbiliti istituzzjonijiet ġodda speċifikament għall-miżuri appoġġati minn SURE. Fi Stat Membru ieħor, ġew stabbiliti sistemi ġodda ta’ awditjar u ta’ kontroll għal miżura partikolari waħda biss, minbarra dawk eżistenti.

Dan ir-rapport jaġġorna l-informazzjoni li tinsab fl-ewwel żewġ rapporti biannwali dwar SURE u jestendi l-analiżi f’xi oqsma. Huwa jkopri l-iżviluppi istituzzjonali mid-data limitu tat-tieni rapport fil-bidu ta’ Settembru 2021, inkluż l-għoti ta’ assistenza finanzjarja addizzjonali lill-Ungerija u l-emenda tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (CID) għall-Portugall biex jinkludi miżuri eliġibbli addizzjonali mingħajr ma nbidel l-ammont ta’ assistenza finanzjarja. L-analiżi fir-rapporti preċedenti, b’mod partikolari dwar in-nefqa pubblika mill-Istati Membri koperti minn SURE, ġiet aġġornata – abbażi ta’ rapportar biannwali pprovdut mill-Istati Membri f’Jannar 2022 – u fuq l-impatt stmat ta’ SURE – abbażi tal-aktar ċifri makroekonomiċi riċenti. Hija tibni fuq l-analiżi tal-kopertura ta’ SURE tal-impjegati, tal-ħaddiema għal rashom u tad-ditti billi tqis l-iżviluppi fl-2021. B’mod importanti, u f’konformità mar-Regolament SURE u l-ftehimiet ta’ self bilaterali, dan ir-rapport jintroduċi eżami tas-sistemi nazzjonali ta’ kontroll u ta’ awditjar stabbiliti fl-Istati Membri biex jiġi evitat l-użu ħażin tal-assistenza finanzjarja ta’ SURE.

Dan ir-rapport jirrieżamina l-użu tal-istrument SURE sal-lum u janalizza l-impatti soċjoekonomiċi tiegħu. Huwa strutturat f’sitt taqsimiet. It-Taqsima I tiddeskrivi l-assistenza finanzjarja mogħtija lill-Istati Membri, inklużi l-ammonti żborżati u pendenti, u l-iskeda ta’ ripagament korrispondenti. It-Taqsima II tiġbor fil-qosor in-nefqa pubblika totali tal-Istati Membri fuq miżuri nazzjonali appoġġati minn SURE . It-Taqsima III taġġorna l-valutazzjoni inizjali tal-impatt ta’ SURE pprovduta fir-rapporti preċedenti. It-Taqsima IV teżamina l-okkorrenzi eċċezzjonali li jiġġustifikaw il-kontinwazzjoni ta’ SURE. It-Taqsima V tirrapporta dwar is-sistemi nazzjonali ta’ kontroll u ta’ awditjar. Fl-aħħar nett, it-Taqsima VI tipprovdi r-rapportar rilevanti li ttieħed l-impenn li jsir skont it-Taqsima 2.4 tal-Qafas għall-Bonds Soċjali ta’ SURE tal-UE, li ġie integrat f’dan ir-rapport .

I.L-użu tal-assistenza finanzjarja taħt SURE: l-ammonti mogħtija u żborżati u aspetti finanzjarji oħra

1.1 Ħarsa ġenerali lejn l-Istati Membri benefiċjarji u l-ammonti mogħtija

F”Jannar 2022, Stat Membru wieħed li diġà kien qed jibbenefika minn SURE, l-Ungerija, ingħata assistenza finanzjarja addizzjonali. F’Diċembru 2021, l-Ungerija talbet appoġġ supplimentari ta’ EUR 147 miljun wara li l-pandemija reġgħet żdiedet aktar kmieni fis-sena, li ngħata mill-Kunsill fil-25 ta’ Jannar 2022 abbażi ta’ proposta tal-Kummissjoni fil-21 ta’ Diċembru 2021. Dan iġib l-ammont totali tal-assistenza finanzjarja ta’ SURE mogħtija għal EUR 94,4 biljun (ara t-Tabella 1).

Tabella 1: Ħarsa ġenerali lejn l-appoġġ li ngħata permezz ta’ SURE (EUR)

Stat Membru Ammont Totali Mogħti * Li minnhom Ammont Supplimentari Ammont Żborżat* Ammont Pendenti Il-Belġju 8 197 530 000 394 150 000 8 197 000 000 0 Il-Bulgarija 511 000 000 0 511 000 000 0 Ċipru 603 770 000 124 700 000 603 000 000 0 Iċ-Ċekja 2 000 000 000 0 2 000 000 000 0 Il-Greċja 5 265 000 000 2 537 000 000 5 265 000 000 0 Spanja 21 324 820 449 0 21 324 000 000 0 Il-Kroazja 1 020 600 000 0 1 020 000 000 0 L-Italja 27 438 486 464 0 27 438 000 000 0 Il-Litwanja 957 260 000 354 950 000 957 000 000 0 Il-Latvja 305 200 000 112 500 000 305 000 000 0 Malta 420 817 000 177 185 000 420 000 000 0 Il-Polonja 11 236 693 087 0 8 236 000 000 3 000 000 000 Il-Portugall 5 934 462 488 0 5 411 000 000 523 000 000 Ir-Rumanija 4 099 244 587 0 3 000 000 000 1 099 000 000 Is-Slovenja 1 113 670 000 0 1 113 000 000 0 Is-Slovakkja 630 883 600 0 630 000 000 0 L-Ungerija 651 470 000 147 140 000 504 000 000 147 000 000 L-Irlanda 2 473 887 900 0 2 473 000 000 0 L-Estonja 230 000 000 0 230 000 000 0 Total 94 414 795 575 3 847 625 000 89 637 000 000 4 769 000 000

*Fl-implimentazzjoni tal-iżborżi, l-ammonti mogħtija ġew aġġustati ’l isfel għal għanijiet operazzjonali.





1.2 Żborżi, ammont pendenti u skeda tar-ripagamenti applikabbli

Sa Frar 2022, kważi EUR 90 biljun ta’ assistenza finanzjarja ta’ SURE ġew żborżati lil 19-il Stat Membru (ara t-Tabella 1). Dan jirrappreżenta 95 % tal-assistenza finanzjarja totali ta’ SURE mogħtija mill-Kunsill lill-Istati Membri. Minbarra l-pagament supplimentari riċenti mogħti lill-Ungerija, għad hemm ammont relattivament żgħir ta’ fondi li għad iridu jiġu żborżati, li ddewmu jew fuq talba tal-Istati Membri kkonċernati jew sakemm jiġi żgurat l-assorbiment tal-fondi. L-ammont totali pendenti għall-iżborż jirrappreżenta inqas minn EUR 5 biljun. Aktar dettalji dwar it-tranżazzjonijiet u l-iżborżi ta’ SURE lill-Istati Membri huma rrapportati fit-Tabella A1 fl-Anness.

L-iskeda aggregata tar-ripagamenti tas-self pendenti ta’ SURE hija ppreżentata hawn taħt. It-Tabella 2 tindika l-ammont totali ta’ kapital li jrid jitħallas lura u l-pagamenti tal-imgħax għal kull sena.

Il-maturità medja tal-iżborżi lill-Istati Membri hija ta’ 14,5 snin. Dan huwa qrib il-massimu ta’ 15-il sena pprovdut mis-CIDs rispettivi.

Tabella 2: Skeda tar-Ripagamenti tas-self pendenti ta’ SURE tal-UE