Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat ekonomiku u soċjali ewropew - Ir-rapport tal-2007 dwar il-PHARE, l-istrument ta' qabel l-adeżjoni tat-Turkija, il-programm CARDS u l-faċilita ta’ tranżizzjoni {(SEC(2008) 3075} /* KUMM/2008/0880 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 22.12.2008 KUMM(2008) 880 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW IR-RAPPORT TAL-2007 DWAR IL-PHARE, L-ISTRUMENT TA' QABEL L-ADEŻJONI TAT-TURKIJA, IL-PROGRAMM CARDS U L-FAĊILITA TA’ TRANŻIZZJONI {(SEC(2008) 3075} Introduzzjoni Sa mill-2007, il-finanzjament ta’ qabel l-adeżjoni tal-UE kien ikkanalat permezz ta' strument wieħed, l-Istrument għall-Għajnuna ta’ Qabel l-Adeżjoni (Instrument for Pre-accession Assistance - IPA), imfassal biex iwassal sostenn iffokat kemm lill-pajjiżi kandidati kif ukoll dawk kandidati potenzjali. L-IPA ħa post ħames strumenti finanzjarji preċedenti tal-UE – il-Phare[1], l-ISPA[2], is-SAPARD[3], l-istrument ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija[4] u l-CARDS[5]. Dan ir-rapport jittratta l-implimentazzjoni tal-Phare, l-istrument ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija, il-CARDS, u l-programmi dwar il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni[6] matul l-2007. Għandu jiġi nnutat li minħabba li l-2006 kienet l-aħħar sena ta’ programmazzjoni taħt il-Phare, l-istrument ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija u l-CARDS, ma tnieda ebda programm taħt dawn l-istrumenti fl-2007. Il-programmazzjoni tal-2007 għal pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali sar taħt l-istrument il-ġdid IPA, u se jsir rapport dwaru permezz tar-rapport annwali tal-IPA għall-2007, kif previst fir-regolament 1085/2006 (Art. 13(6)) tal-IPA. L-għanijiet tal-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni tal-Phare kienu: biex tgħin pajjiżi kandidati u dawk fil-proċess ta’ sħubija fl-isforzi tagħhom biex isaħħu l-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-istituzzjonijiet tagħhom ħalli jkunu jistgħu jiffunzjonaw b’mod effettiv fi ħdan l-Unjoni Ewropea; biex tippromwovi l-konverġenza lejn il-leġiżlazzjoni tal-Komunità Ewropea; biex tnaqqas l-ħtieġa tal-perjodi ta’ tranżizzjoni; u biex tippromwovi l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali ( Economic and Social Cohesion – ESC). L-għan tal-programm CARDS kien li jagħti sostenn lill-parteċipazzjoni tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent (l-Albanija, il-Bożnja-Ħerzegovina, il-Kroazja, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja, inkluż il-Kosovo taħt il-UNSCR 1244/99 fil-proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ( Stabilisation and Association process – Sap). Dan il-proċess ifittex li jippromwovi l-istabbilità fir-reġjun filwaqt li jiffaċilita assoċjazzjoni eqreb mal-Unjoni Ewropea. Dan ir-rapport fih ukoll informazzjoni dwar il-Faċilità ta' Tranżizzjoni għall-Istati Membri l-ġodda li kienet introdotta biex tippermetti għall-kontinwazzjoni tas-sostenn lill-bini tal-istituzzjonijiet bil-ħsieb li tissaħħaħ u tkun ikkonsolidata l-kapaċità istituzzjonali u amministrattiva biex ikun implimentat l- acquis communautaire . 1. IS-SENA MISTħARRġA 1.1. Evoluzzjonijiet ewlenin tal-Proċess tat-Tkabbir fl-2007 Fl-2007, sar progress abbażi tal-kunsens imġedded dwar it-tkabbir, kif kien definit fil-Kunsill Ewropew ta’ Diċembru 2006. L-2007 bdiet bl-adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija. Matul is-sena seħħew ukoll għadd ta’ żviluppi importanti fit-Turkija u fil-Balkani tal-Punent: progress fin-negozjati dwar l-adeżjoni u l-proċess ta’ Stabbilizzazjoni u Assoċjazzjoni, it-taħdidiet dwar l-istatus tal-Kosovo, u t-tnedija tal-Istrument il-ġdid għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni, IPA. Fis-6 ta’ Novembru 2007, il-Kummissjoni ppreżentat id-dokument annwali tagħha dwar l-istrateġija, flimkien ma’ rapporti dwar il-progress tal-pajjiżi u proposti dwar l-Adeżjoni/Partenarjat Ewropew għall-pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali[7] u l-Kosovo. Id-dokument ta’ strateġija tal-Kummissjoni kkonferma l-prinċipji u l-għanijiet tal-istrateġija tat-tkabbir. Ġibed l-attenzjoni għal għadd ta’ sfidi sinifikanti fil-pajjiżi kkonċernati. Iddikjara li se tingħata prijorità ogħla minn stadju bikri lil kwistjonijiet bażiċi ta' governanza, inkluż il-bini tal-istituzzjonijiet, ir-riforma ġudizzjarja u amministrattiva u l-prevenzjoni tal-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Dan l-approċċ huwa konformi mar-rakkomandazzjonijiet li ħerġin mill-evalwazzjoni interna dwar ir-riforma fl-amministrazzjoni pubblika fil-pajjiżi tat-tkabbir tad-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir. In-negozjati mal-Kroazja u t-Turkija dwar l-adeżjoni komplew jagħmlu progress. Fil-każ tal-Kroazja, kienu infetħu sittax-il kapitlu sa Diċembru 2007, li tnejn minnhom ingħalqu proviżorjament. Fil-każ tat-Turkija, infetħu sitt kapitli, u wieħed minnhom ingħalaq. B’konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ Diċembru 2006, hemm tmien kapitli ta’ negozjati li mhux se jinfetħu sakemm it-Turkija timplimenta l-Protokoll Addizzjonali għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Id-DĠ Tkabbir issorvelja l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mat-Turkija u l-Ftehimiet ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (FSA) mal-Kroazja u l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Ebda wieħed minn dawn il-pajjiżi ma kien għamel progress biżżejjed biex jindirizza l-prijoritajiet stabbiliti. Fl-2007 sar progress lejn l-iffinalizzar tal-FSA mal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent. L-Albanija kompliet l-implimentazzjoni tal-Ftehim Interim tagħha. F’Ottubru 2007 ġie ffirmat FSA mal-Montenegro. In-negozjati dwar l-FSA mas-Serbja reġgħu bdew f’Ġunju 2007 u wasslu biex ikun inizjalat l-FSA f'Novembru. Mal-Bożnja u Herzegovina ġie inizjalat FSA f’Diċembru. Il-firma ta’ dawn l-FSA kienet bil-kundizzjoni li jitwettqu l-kundizzjoinjiet relevanti. Rigward il-Balkani tal-Punent, il-Kummissjoni kompliet tħeġġeġ il-proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u tikkoordina l-implimentazzjoni tal-aġenda ta’ Tessaloniki. Sal-aħħar tal-2007, kienu konklużi ftehimiet dwar l-iffaċilitar tal-viża u r-ripatrijazzjoni mal-Albanija, il-Bożnja u Ħerzegovina, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja. Id-dokument ta’ strateġija ħabbar it-tnedija ta’ djalogu dwar il-kundizzjonijiet għall-ivvjaġġar mingħajr viża u d-dispożizzjoni ta’ iżjed boroż ta’ studju fl-edukazzjoni għolja għal studenti mir-reġjun. It-taħdidiet dwar l-istatus tal-Kosovo taħt l-awspiċju tal-Mibgħut Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU, Martti Ahtisaari, intemmu fl-2007 iżda ma pproduċew ebda ftehim aħħari dwar l-istatus. It-taħdidiet diretti sussegwenti bejn iż-żewġ partijiet dwar l-istatus tal-Kosovo arbitrati mit-trojka UE-Stati Uniti-Russja ma wasslux għal-ftehim. L-UE, inkluza l-Kummissjoni, kompliet tipprovdi konsulenza u sostenn lil dan il-proċess u lir-riformi fil-Kosovo. Fis-samit ta' Mejju 2007 tal-Proċess ta' Kooperazzjoni tax-Xlokk tal-Ewropa ( South-East Europe Cooperation Process – SEECP) f'Żagreb, ittieħdet id-deċiżjoni biex isir pass lejn is-sjieda reġjonali tal-proċess ta' kooperazzjoni reġjonali. Minħabba li l-Patt ta' Stabbiltà wettaq il-biċċa l-kbira tal-missjoni tiegħu, ingħata bidu għall-proċess biex jiġi sostitwit b'Kunsill tal-Kooperazzjoni Reġjonali ġdid ( Regional Cooperation Council – RCC) ikkollegat mal-SEECP. Inħatar Segretarju Ġenerali tal-RCC u Sarejevo ġiet innominata bħala s-sede tas-segretarjat tiegħu. F'Lulju daħal fis-seħħ il-Ftehim dwar il-Kummerċ Ħieles tal-Ewropa Ċentrali ( Central European Free Trade Agreement - CEFTA). Il-komunikazzjoni fl-ambitu tat-tkabbir kompliet tkun prijorità. Għat-tielet anniversarju tat-tkabbir tal-UE-10 fl-1 ta’ Mejju, l-attivitajiet kienu jinkludu: sezzjoni speċjali fis-sit elettroniku EUROPA ddedikata għal studji ta' każijiet, sezzjoni b’fatti u figuri u taqsima għar-ritratti; materjal awdjoviżiv mill-Europe by Satellite; żjarat għall-ġurnalisti fi tlieta mill-Istati Membri l-ġodda; sensiela ta’ konferenzi koorganizzata mill-Kmamar tal-Kummerċ ta’ seba’ Stati Membri Barra minn hekk, fl-2007 l-Kummissjoni bdiet taħdem fuq faċilità għas-soċjetà ċivili, li għandha tiffoka fuq tliet oqsma ta’ intervent: (i) sostenn għal inizjattivi ċiviċi lokali u l-bini tal-kapaċità; (ii) djalogu bejn in-nies li jiffamiljarizza l-partijiet interessati kollha mal-linji ta’ politika tal-UE, l-istituzzjonijiet u l-korpi, u; (iii) sostenn għal azzjonijiet ta’ partenarjat (internazzjonali). 1.2. Il-konklużjonijiet ewlenin tal-Kunsill Ewropew tal-2007 Il-Kunsill tal-Affarijiet Ġenerali u r-Relazzjonijiet Esterni ta’ Diċembru 2007 laqa’ l-istrateġija ta’ tkabbir bil-konklużjonijiet li ġejjin: "F'konformità mal-istrateġija ta' tkabbir maqbula mill-Kunsill Ewropew ta' Diċembru 2006 u l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2006, il-Kunsill jilqa' l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-istrateġija ta' tkabbir u l-isfidi ewlenin 2007-2008 tas-6 ta' Novembru u jinnota b'sodisfazzjoni l-analiżi u r-rakkomandazzjonijiet li jinsabu fiha. Il-kunsens imġedded dwar it-tkabbir, li huwa bbażat fuq konsolidazzjoni ta' impenji, kondizzjonalità ġusta u rigoruża u komunikazzjoni aħjar, flimkien mal-kapaċità li jkunu integrati membri ġodda, ikompli jifforma l-bażi tal-istrateġija ta' tkabbir tal-UE. Kwalità mtejba tal-proċess ta' tkabbir ser tiżgura li t-tkabbir ikompli jrawwem paċi, demokrazija u stabbiltà tul il-kontinent u li jinġiebu benefiċċji konkreti f'termini ta' żieda fil-kummerċ, l-investiment u t-tkabbir ekonomiku. Is-sena d-dieħla hija kruċjali għall-konsolidazzjoni ulterjuri u l-implimentazzjoni tal-istrateġija ta' tkabbir tal-UE u għall-appoġġ tal-proċess ta' transizzjoni fil-Balkani tal-Punent. Il-Kunsill ifakkar fid-diversi proposti li saru dwar din il-kwistjoni u li l-futur tal-Balkani tal-Punent jinsab fl-Unjoni Ewropea Fuq dan l-isfond, l-implimentazzjoni konsistenti tal-kunsens imġedded huwa importanti aktar minn qatt qabel. Il-Kunsill jafferma mill-ġdid li l-pass tan-negozjati jiddependi fuq kollox mill-progress tal-pajjiżi li qed jinnegozjaw fl-indirizzar tal-ftuħ u l-għeluq ta' punti ta' riferiment kif ukoll ir-rekwiżiti ta' Oqfsa ta' Negozjar, inkluż l-implimentazzjoni tas-Sħubijiet ta' Adeżjoni, li attwalment qed ikunu riveduti, b'kull pajjiż iġġudikat fuq il-merti tiegħu stess. Il-Kunsill ifakkar li l-kapitli li għalihom it-tħejjijiet tekniċi tlestew ser jinfetħu skont proċeduri stabbiliti, f'konformità mal-Oqfsa ta' Negozjar. F'dan il-kuntest, il-Kunsill jistenna l-Konferenzi Intergovernattivi mat-Turkija u l-Kroazja aktar tard dan ix-xahar. Huwa wkoll essenzjali li l-politika ta' tkabbir iżżomm kondizzjonalità ġusta u rigoruża fl-istadji kollha tan-negozjati. F'dan ir-rigward il-Kunsill jilqa' l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tkompli ssaħħaħ il-kwalità tal-proċess ta' tkabbir bit-trattament ta' prijoritajiet ċentrali f'oqsma ta' amministrazzjoni pubblika u riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fi stadju bikri, billi jsir użu sħiħ ta' punti ta' riferiment u studji ta' impatt, u billi tinġieb aktar trasparenza fil-proċess. Dan ser ikun strumentali biex ikun żgurat appoġġ pubbliku wiesa' u kontinwu għall-proċess tat-tkabbir." Fil-laqgħa sussegwenti tiegħu ta’ Diċembru 2007 l-Kunsill Ewropew ikkonferma dawn il-konklużjonijiet: "Il-Kunsill Ewropew jieħu nota tal-komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-Istrateġija ta' Tkabbir u jikkonferma l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Affarijiet Ġenerali u Relazzjonijiet Esterni tal-10 ta' Diċembru." 2. IPPROGRAMMAR U IMPLIMENTAZZJONI TAL-PROGRAMMI: ĦARSA ĠENERALI 2.1. Il-Phare, l-istrument ta' qabel l-adeżjoni tat-Turkija u l-CARDS Bl-introduzzjoni tal-IPA f’Jannar 2007, ma kienx hemm impenji ġodda fl-2007 taħt il-Phare, l-Istrument ta' qabel l-adeżjoni tat-Turkija jew il-CARDS. Ingħatat prijorità lill-implimentazzjoni tal-programmi tas-snin ta’ qabel, inkluż it-tnaqqis tax-xogħol b’lura. Informazzjoni dettaljata dwar il-Phare, l-għajnuna finanzjarja ta' Qabel l-Adeżjoni għat-Turkija u l-CARDS jinsabu fl-Anness – Parti I: Is-sezzjoni tal-pajjiż – ta' dan ir-rapport. 2.2. Faċilità ta' Tranżizzjoni Il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni għall-Bulgarija u r-Rumanija ġiet stabbilita permezz tal-Artikolu 31 tal-Att ta’ Adeżjoni biex tiffinanzja ċerti azzjonijiet ta’ bini ta’ istituzzjonijiet biex jindirizzaw il-ħtieġa kontinwata għat-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali f’ċerti oqsma permezz ta’ azzjonijiet li ma jistgħux jiġi ffinanzjati mill-Fondi Strutturali u mill-Fond ta’ Żvilupp Rurali. Bħala tali, din hija estensjoni tal-assistenza pprovduta qabel l-adeżjoni taħt il-programm Phare. L-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE disponibbli taħt il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni hija ġestita permezz tal-Memorandum ta’ Ftehim dwar l-Implimentazzjoni tal-Faċilità ta’ Tranżizzjoni ffirmat bejn l-awtoritajiet Bulgari u l-Kummissjoni Ewropea fil-21 ta’ Ġunju 2007 u bejn l-awtoritajiet Rumeni u l-Kummissjoni Ewropea fil-5 ta’ Settembru 2007. L-ammonti allokati għall-programmi Nazzjonali għall-Faċilità ta’ Tranżizzjoni 2007 huma kif ġej: Il-Bulgarija | € 31.5 miljun | Ir-Rumanija | € 46.5 miljun | Matul l-2007, l-għaxar Stati Membri ġodda (Ċipru, r-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja) li bbenefikaw mill-Faċilità ta’ Tranżizzjoni Speċjali għall-bini tal-istituzzjonijiet maħluqa permezz tal-Artikolu 34 tal-Att ta’ Adeżjoni mill-2004 ’l hawn, komplew jikkontrattaw proġetti taħt il-programmi tal-Faċilità ta’ Tranżizzjoni 2005 u 2006 u l-l-implimentazzjoni taħt il-programmi tal-Faċilità ta’ Tranżizzjoni 2004, 2005 u 2006. Dan ir-rapport ikopri l-aħħar sena għall-ikkuntrattar tal-programm tal-Faċilità ta’ Tranżizzjoni għal dawn l-għaxar Stati Membri. 2.3. Il-Mixja lejn is-Sistema ta' Implimentazzjoni Deċentralizzata Estiża (Extended Decentralisation Implementation System – EDIS) L-għan tal-Kummissjoni hu li tippermetti lill-pajjiżi li qed jirċievu l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni jiġġestixxu l-fondi tal-Komunità taħt l-EDIS sabiex jakkwistaw, qabel l-adeżjoni, esperjenza prattika suffiċjenti fil-ġestjoni ta' sistema kompletament deċentralizzata, u għalhekk tippreparahom biex jiġġestixxu l-Fondi Strutturali b'mod effettiv mal-adeżjoni (f'ambjent ta' ġestjoni konġunta). Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tippermetti lill-aġenziji ta' implimentazzjoni li joperaw taħt l-EDIS se tingħata hekk kif juru li għandhom ir-riżorsi, l-istrutturi u s-sistemi xierqa f'posthom għal ġestjoni effettiva u f'waqtha tal-għajnuna Komunitarja. L-għaxar Stati Membri li ngħaqdu mal-UE fl-2004 kollha operaw taħt l-EDIS mill-2005 ’l hawn. Rigward il-Phare u l-assistenza mill-Faċilità ta’ Tranżizzjoni ta’ wara l-adeżjoni, minn Lulju 2007 ’l hawn, il-Bulgarija operat taħt Sistema ta’ Implimentazzjoni Estiża Deċentraliżżata (EDIS). Dan jimplika li minn dakinhar, l-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni tal-assistenza kienu taħt ir-responsabbiltà sħiħa tal-awtoritajiet Bulgari. L-assistenza li għad trid tiġi implimentata (madwar EUR 700 miljun) hija ġestita minn erba’ Aġenziji ta’ Implimentazzjoni akkreditati[8]. Minkejja li s-sistema per se twaqqfet u ġiet akkreditata fuq il-bażi tal-impenji li ħadu l-awtoritajiet Bulgari, fl-2007 kien għad hemm nuqqasijiet x’jiġu indirizzati f’termini ta’ implimentazzjoni prattika u l-ipproċessar tal-assistenza. Il-Kummissjoni ħadet azzjoni biex tassigura li d-dgħufijiet identifikati fl-akkreditazzjoni jingħataw l-attenzjoni meħtieġa mill-awtorijiet relevanti Bulgari[9]. Ir-Rumanija operat ukoll taħt l-EDIS mill-bidu tal-2007 ’l hawn, li jfisser li hija għal kollox responsabbli kemm għall-ħruġ ta’ offerti kif ukoll għall-implimentazzjoni tal-programmi ta’ assistenza finanzjarja. L-Aġenziji ta’ Implimentazzjoni akkreditati[10] qed jiġġestjonaw EUR 1.3 biljun, li jirrappreżentaw programmi tal-Phare 2004/2005 fil-fażi ta’ implimentazzjoni, u tal-Phare 2006 fil-fażi tal-ikkuntrattar u sostenn ieħor ta’ wara l-adeżjoni taħt il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni. Is-sistema Rumena wriet xi defiċjenzi matul l-ewwel sena tal-operat tagħha, u kienet għadha ma ssodisfatx għal kollox xi kundizzjonijiet mandatorji biex l-operat ikun kif suppost. Il-Kummissjoni esprimiet it-tħassib tagħha rigward il-kapaċità tal-aġenziji Rumeni li jassiguraw ġestjoni tajba tal-fondi tal-UE u ddeċidiet li tistaqsi lill-awtoritajiet responsabbli biex jindirizzaw in-nuqqasijiet li għad fadal u jipproduċu provi li sar progress fl-assigurar li l-programmi ta’ qabel l-adeżjoni huma implimentati taħt sistema ta’ implimentazzjoni estiża u soda. B’konsegwenza, l-awtoritajiet ħadu azzjoni sostanzjali biex jindirizzaw il-kwistjonijiet ewlenin li kien għad jonqos. Ir-Rumanija rnexxielha tilħaq rata ta’ assorbiment tajba ħafna għall-programm ta’ qabel l-adeżjoni Phare għall-2005. Hemm evidenza li qed isiru sforzi biex il-fondi ta’ qabel u ta’ wara l-adeżjoni li għad iridu jiġu kkuntrattati ikunu ġestiti tajjeb. Il-Kummisjoni qiegħda tissorvelja mill-qrib l-operat tas-sistema, minħabba li l-kapaċità tal-aġenziji li qed jiġġestjonaw il-fondi għad trid tissaħħaħ u l-proċeduri li hemm fil-post jeħtieġ ikunu applikati b’mod effettiv biex ikun żgurat li l-implimentazzjoni tal-proġetti tkun f’waqtha u effiċjenti u li r-riżultati jinkisbu b’mod effettiv. Rigward il-Balkani tal-Punent, il-Kroazja biss topera taħt is-Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata ( Decentralised Implementation System – DIS). Il-Kummissjoni ddeċidiet li talloka l-ġestjoni tal-programmi Phare u CARDS lill-istituzzjonijiet Kroati taħt l-awtorità tal-Uffiċjal Nazzjonali Awtorizzanti fis-7 ta’ Frar 2006 filwaqt li żammet għaliha il-ħtieġa tal-kontroll ex-ante għall-offerti u l-kuntratti. Verifika li segwiet id-DIS immexxija mid-DĠ Tkabbir fl-2006 ġibdet l-attenzjoni lejn diversi nuqqasijiet ta' ġestjoni li rriżultaw f'kapaċitajiet ta' assorbiment u amministrazzjoni dgħajfa li jeħtieġ ikunu rrimedjati. Fid-dawl ta’ dan, f'Diċembru 2007 id-DĠ Tkabbir iddeċieda li jissospendi temporanjament l-approvazzjoni ta' kuntratti taħt il-programm nazzjonali Phare 2006 sakemm il-Kummissjoni tkun sodisfatta bit-titjib meta mqabbel ma' sensiela ta' livelli stabbiliti. Rapport ta’ verifika li kien kritiku ħafna dwar il-funzjonament tad-DIS fit-Turkija kien iffinalizzat fil-bidu ta’ Ġunju 2007. Permezz tat-tisħiħ tal-persunal tal-Unità Ċentrali għall-Fondi u l-Kuntratti ( Central Finance and Contracts Unit – CFCU) u l-adozzjoni ta' leġiżlazzjoni biex issaħħaħ is-CFCU, setgħet tiġi evitata s-sospensjoni imminenti tad-DIS. Nuqqasijiet oħrajn serji li ġew identifikati biex jiġu indirizzati b'urġenza mit-Turkija permezz ta' Pjan ta' Azzjoni kienu jikkonċernew nuqqas ta’ superviżjoni fil-ministeri kkonċernati permezz tal-Uffiċjal Awtorizzanti għall-Programmi ( Programme Authorising officer – PAO), prassi difettuża biex jiġu trattati l-irregolaritajiet, metodu inferjuri tal-kontroll tal-fajls dwar l-akkwisti permezz tal-PAO, kif ukoll ittardjar fl-akkwisti u kuntratti. Ġie rreġistrat progress sinifikanti fit-tisħiħ tad-DIS fit-tieni nofs tal-2007, inkluż tħaffif fil-proċess tal-kuntratti, ir-rinfurzar tas-CFCU u ġiet asserita l-awtorità tal-PAO fuq l-istrutturi tal-Uffiċjali Għolja għall-Programmi ( Senior Programming Officers - SPO) fil-ministeri kkonċernati. 2.4. Koordinazzjoni tal-għajnuna Komunitarja ta' qabel l-adeżjoni - Is-SAPARD[11] (Programm Speċjali ta' Adeżjoni għall-Iżvilupp Agrikolu u Rurali) għandu l-għan li jgħin pajjiżi kandidati jittrattaw il-problemi tal-aġġustament strutturali fis-setturi agrikoli u ż-żoni rurali tagħhom, kif ukoll fl-implimentazzjoni tal- acquis communautaire li jikkonċerna l-Politika Agrikola Komuni (PAK ) u l-leġiżlazzjoni relatata. - L-Istrument għal Politika Strutturali għal Qabel l-Adeżjoni, ISPA[12], huwa mmirat l-aktar lejn l-allinjament tal-pajjiżi applikanti mal-livelli infrastrutturali tal-Komunità Tiffinanzja wkoll infrastruttura ewlenija ambjentali u tat-trasport. Fil-fażi ta’ programmazzjoni sar il-koordinament bejn l-istrumenti differenti ta’ qabel l-adeżjoni. L-aħħar eżerċizzju ta’ programmazzjoni għall-istrumenti SAPARD u ISPA sar fl-2006. Mill-2007 ’l hawn, l-IPA ħa post l-istrumenti preċedenti kollha ta’ qabel l-adeżjoni. 3. KOOPERAZZJONI MAL-EIB U L-ISTITUZZJONIJIET FINANZJARJI INTERNAZZJONALI (IFI) Il-kooperazzjoni mal-Bank Ewropew għall-Investimenti (BEI) u IFIs oħra, b’mod partikolari il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp ( European Bank for Reconstruction and Development – EBRD), u l-Bank tal-Iżvilupp tal-Kunsill tal-Ewropa ( Council of Europe Development Bank – CEB) flimkien mal-Kreditanstalt für Wiederaufbau "KfW"), hija organizzata skont il-Memorandum ta’ Ftehim emendat tas-26 ta’ April 2006 bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-IFIs li qed jipparteċipaw għall-pajjiżi involuti fit-tkabbir. L-implimentazzjoni ta' programmi orizzontali offriet possibiltajiet wesgħin għal kooperazzjoni tal-IFIs billi ppermettiet l-estensjoni ta’ self lill-IFIs flimkien ma’ għotjiet tal-UE. Dawn il-programmi orizzontali kkomplementaw il-proġetti ta’ investiment iffinanzjati mill-programmi nazzjonali. Ġew żviluppati erba’ tipi ta’ programmi kif ġej: Il- Faciltià Finanzjarja għall-SMEs ( SME Finance Facility - SMEFF) iffukat fuq it-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-intermedjarji finanzjarji (jiġifieri banek, kumpaniji tal-kiri) f’pajjiżi benefiċjarji biex tespandi u ssostni l-operazzjonijiet finanzjarji tagħhom għall-SMEs. Il-proġetti SMEFF jipprovdu, fost affarijiet oħrajn, self, garanziji ta’ self, u kiri għal intermedjarji finanzjarji lokali flimkien ma’ inċentivi finanzjarji li ma jitħallsux lura. Min-naħa tagħhom, l-intermedjari finanzjarji jisilfu jew jikru lil intrapriżi individwali mikro jew lil SMEs. Mill-2005 ’l hawn, l-uniċi pajjiżi eliġibbli kienu l-Bulgarija, il-Kroazja, ir-Rumanija u t-Turkija. Fl-aħħar ta’ Diċembru 2007, l-ammont totali ta’ inċentivi tal-UE intiżi għal proġetti kien ta’ EUR 300 miljun. Il- Faċilità għall-Iffinanzjar tal-Muniċipalitajiet (Municipal Finance Facility – MFF) hija intiża biex tinkoraġġixxi intermedjari finanzjarji lokali jisilfu lill-muniċipalitajiet. Il-mekkaniżmu tal-programm huwa simili għal dan tal-SMEFF. Fl-2007, il-pass ġenerali tal-iżvilupp u l-iffirmar ta' proġetti ġodda kien iktar bil-mod milli mistenni minħabba spejjeż amministrattivi għolja, dewmien fir-riformi regolatorji f'ċerti pajjiżi, u l-inesperjenza tal-muniċipalitajiet fit-tħejjija tal-fajls tal-krediti. Fl-aħħar ta’ Diċembru 2007, l-ammont totali ta’ inċentivi tal-UE intiżi għal proġetti kien ta’ EUR 60 miljun. Kif mitlub mill-Kunsill Ewropew ta’ Nizza fl-2002, il-BEI u l-Kummissjoni stabbilixxew Faċilità għall-Infrastruttura Muniċipali ( Municipal Infrastrusture Facility – MIF). L-għan tal-MIF huwa li tikkontribwixxi għall-iżvilupp soċjali u ekonomiku ta’ reġjuni fil-konfini tal-Istati Membri li jiffurmaw l-UE 15. Għal dan il-għan l-MIF tikkombina self minn riżorsi tal-BEI ma’ sostenn mhux rimborsabbli tal-Phare biex tħaffef l-ikkompletar ta’ investimenti żgħar għall-infrastruttura lokali. Sal-aħħar tal-2007, l-allokazzjoni tal-Phare kienet assenjata kollha għal 24 proġett muniċipali. Il- Faċilità għall-Iffinanzjar tal-Effiċjenza fl-Enerġija ( Energy Efficiency Finance Facility – EEFF) tnediet fl-2006 biex tindirizza l-kwistjoni tat-Tibdil fil-Klima. L-għan hu li jiġu stimulati investimenti fl-effiċjenza tal-enerġija f'kull tip ta' bini u fis-settur tal-industrija billi jkun hemm disponibbli ffinanzjar xieraq għal dawk li jissellfu Ir-riżultati globali tal-programm se jkunu tfaddil fl-enerġija u tnaqqis sinifikanti fl-emissjonijiet tal-gass CO2. Il-programm EEFF jgħaqqad linji ta' kreditu IFI estiżi lil intermedjarji finanzjarji ma' inċentivi biex titjieb l-effettività finanzjarja tal-apparat u biex l-investiment fl-enerġija jsir aktar attraenti, u miżati għall-benefiċċju ta' intermedjarji finanzjarji lokali sabiex jitħajru jsellfu għall-iffinanzjar tal-effiċjenza fl-enerġija. L-implimentazzjoni tal-EEFF bdiet f’April 2007 u sa Diċembru kienu ġew approvati l-ewwel proġetti għal total ta’ EUR 13.65 f’inċentivi. 4. MONITORAġġ U EVALWAZZJONI Il-funzjonijiet ta' monitoraġġ u evalwazzjoni għandhom l-għan primarjament li jimmonitoraw u jeżaminaw l-appoġġ finanzjarju lill-pajjiżi benefiċjarji biex jilħqu l-għanijiet ta' qabel l-adeżjoni billi jeżaminaw it-twettiq tal-programm u l-lezzjonijiet miksuba minnu. It-tieni nett, jipprovdu għar-responsabbiltà fir-rispett tal-valur tal-flus u l-użu tal-fondi ta' qabel l-adeżjoni. It-tielet nett jappoġġaw l-iżvilupp tal-kapaċità ta' monitoraġġ u evalwazzjoni lokali fil-pajjiżi benefiċjarji bħala mezz biex isaħħu l-kapaċità tagħhom biex jiġġestixxu u jikkontrollaw l-għajnuna ta' qabel l-adeżjoni. 4.1. Il-Monitoraġġ u l-Evalwazzjoni Interim Fl-2007, l-iskema ta’ evalwazzjoni interim ( interim evaluation – IE) għat-Turkija ġġenerat rapport ta' evalwazzjoni komprensiv għat-Turkija (TPAER) kif ukoll żewġ rapporti Interim ta’ Evalwazzjoni settorjali. L-iskema IE għall-Kroazja kienet introdotta fl-2007, u kienet tiffoka fuq il-programm Phare. Barra minn hekk, evalwazzjoni ad hoc tal-CARDS Kroazja tlestiet fl-2007. Hemm deskrizzjoni tar-riżultati ta’ evalwazzjoni speċifika interim fil-Parti II.3 fl-Anness. 4.2. Evalwazzjoni ex post Is-sejbiet, il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjoni ex post prinċipali tal-Phare ġew diskussi mal-partijiet interessati relevanti inklużi l-pajjiżi benefiċjarji waqt Seminar ta’ Evalwazzjoni f’April 2007. Sar seminar ieħor speċifikament bħala segwitu għas-sejbiet tar-rapport ta’ valutazzjoni ex post dwar ir-Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika. Fl-Anness parti II.3 jinsabu deskritti riżultati speċifiċi tal-evalwazzjoni. 5. ATTIVITAJIET OħRA Saru numru ta' attivitajiet oħra mis-servizzi tal-Kummissjoni sabiex titjieb il-kwalità tal-programmi għas-sena 2007 kif ukoll bħala sostenn għall-iżvilupp tal-kapaċità lokali ta' monitoraġġ u valutazzjoni. Fl-Anness parti II.3 hemm deskritti azzjonijiet speċifiċi. [1] PHARE, Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3906/89 tat-18 ta' Diċembru 1989 [2] Strument għall-Politiki Strutturali għall-Qabel l-Adeżjoni (Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 1267/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999). [3] Programm Speċjali tal-Adeżjoni għall-Agrikoltura u Żvilupp Rurali (Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 1268/1999 tal- 21 ta’ Ġunju 1999) [4] Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2500/2001 tas-17 ta’ Diċembru 2001 [5] Assistenza Komunitarja għar-Rikostruzzjoni, Żvilupp u Stabbilizzazzjoni (Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2666/2000 tal-5 ta’ Diċembru 2000) [6] L-Artikolu 31 tat-Trattat ta’ Adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija [7] Kandidati: il-Kroazja, l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u t-Turkija.Kandidati potenzjali: L-Albanija, il-Bożnja u Ħerzegovina, il-Montenegro, is-Serbja u l-Kosovo taħt il-UNSCR 1244. [8] Unità Ċentrali għall-Fondi u l-Kuntratti (Central Financing and Contracting Unit – CFCU), il-Ministeru tal-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħolijiet Pubbliċi, il-Ministeru tax-Xogħol u l-Politika Soċjali, il-Ministeru tal-Ekonomija u l-Enerġija [9] Ir-Rapport ta’ Attività Annwali għall-2007 qajjem riżerva rigward irregolaritajiet potenzjali fil-ġestjoni tal-fondi tal-PHARE taħt ġestjoni estiża deċentralizzata minn żewġ Aġenziji ta’ Implimentazzjoni Bulgari (l-Unità Ċentrali għall-Fondi u l-Kuntratti (Central Financing and Contracting Unit –CFCU) u il-Ministeru tal-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħolijiet Pubbliċi). Fit-23 ta’ Lulju 2008, l-akkreditazzjoni taż-żewġ aġenziji ta’ implimentazzjoni kienet temporanjament irtirata, ara COM(2008)496 [10] CFCU, il-Ministeru tal-Integrazzjoni Ewropea, il-Ministeru tax-Xogħol [11] Għal informazzjoni ġenerali dwar is-SAPARD, nirreferu għas-sit elettroniku tad-DĠ Agrikoltura. [12] Għal informazzjoni ġenerali dwar l-ISPA, nirreferu għas-sit elettroniku tad-DĠ Politika Reġjonali.