Ir-Rapport Speċjali Nru 12/2009 - L-effettività tal-proġetti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni għall-Balkani tal-Punent





Taqsiriet BCP : Punt ta’ Qsim tal-Fruntiera BEI : Il-Bank Ewropew għall-Investiment BiH : Il-Bosnja u Ħerzegovina BiHCC : Qorti Kostituzzjonali tal-BiH CARDS : Assistenza Komunitarja għar-Rikostruzzjoni, l-Iżvilupp u l-Istabilizzazzjoni DĠ ELARG : Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir EAR : L-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni EBRD : Il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp EUPOL-Proxima : Il-Missjoni tal-Pulizija tal-Unjoni Ewropea f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ĠAI : Ġustizzja u Affarijiet Interni HQ : Kwartieri Ġenerali HRC : Il-Kummissjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem IBM : Ġestjoni Integrata tal-Fruntieri KE : Il-Kummissjoni Ewropea PAMECA : Il-Missjoni tal-Assistenza lill-Pulizija tal-Komunità Ewropea fl-Albanija SAp : Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni SR : Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri UE : L-Unjoni Ewropea UNSCR : Riżoluzzjoni tal-Kunsill ta’ Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti WCC : Kamra tal-Delitti tal-Gwerra Sommarju eżekuttiv I. L-interess strateġiku tal-Unjoni Ewropea fil-Balkani tal-Punent huwa li tinstalla d-demokrazija, is-sigurtà u l-istabbiltà fuq tul ta’ żmien twil. Il-Balkani kienu milquta minn nuqqas ta’ sigurtà u vjolenza fil-passat. L-ambjent politiku u ekonomiku għadu delikat. Ir-rilevanza tas-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni (ĠAI) għalhekk hija għolja għall-UE. L-inċentiv ta’ sħubija mal-UE ikkontribwixxa biex l-UE tkun l-akbar parti esterna interessata u l-aktar influwenti fir-reġjun. Bejn l-2001 u l-2006, il-Kummissjoni nefqet kważi 500 miljun euro fuq proġetti tal-ġustizzja u l-affarijiet interni fil-Balkani tal-Punent. L-għan tal-assistenza tal-Kummissjoni kien li l-istandards tal-pajjiżi tal-Balkani jiġu allinjati ma’ dawk tal-UE permezz ta’ strutturi amministrattivi, ġudizzjarji u leġiżlattivi xierqa. II. Il-verifika tal-Qorti evalwat il-punt safejn: a) il-bżonnijiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni kienu ġew identifikati b’mod xieraq u l-proġetti kienu rilevanti għall-bżonnijiet identifikati, u b) il-prodotti intenzjonati kienu twasslu fil-ħin u r-riżultati mistennija nkisbu u kienu sostenibbli. III. Il-verifika tal-Qorti kopriet kemm il-proġetti ta’ investiment u kif ukoll dawk tal-bini tal-istituzzjonijiet fl-erba’ sottotaqsimiet tal-ġustizzja u l-affarijiet interni: l-ażil u migrazzjoni, il-ġestjoni integrata tal-fruntieri, il-ġudikatura u l-pulizija. Il-Qorti sabet li [1]: a) kuntrarju għall-programmi ta’ adeżjoni ta’ qabel, il-Kummissjoni tat prijorità lis-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni u ppruvat tittratta dawn ir-riformi strutturali importanti iktar kmieni fil-proċess ta’ tkabbir; b) fi sfond ta’ ambjent politiku u organizzattiv diffiċli, il-ġestjoni tal-Kummissjoni tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni kienet fil-parti l-kbira effettiva, minkejja li l-Qorti identifikat xi nuqqasijiet b’mod partikolari f’dak li għandu x’jaqsam mas-sostenibbiltà tar-riżultati; c) l-analiżi tal-bżonnijiet xi kultant ma kinux xierqa u kien hemm nuqqas ta’ koordinazzjoni tad-donaturi; d) għalkemm mhux il-proġetti kollha ta’ investiment kisbu riżultati sodisfaċenti għalkollox, u s-sostenibbiltà qiegħda f’riskju, l-għajnuna ta’ investiment iffinanzjata mill-Kummissjoni għamlet kontribut rilevanti u utli għall-infrastruttura nazzjonali u għall-istituzzjonijiet; e) min-naħa l-oħra r-riżultati tal-proġetti tal-bini tal-istituzzjonijiet kienu biss parzjalment sodisfaċenti u aktarx li ma setgħux ikunu sostenibbli. Dan minħabba dgħufija politika kontinwa u nuqqas ta’ impenn (appartenenza) mill-benefiċjarji, peress li l-parti l-kbira tal-inizjattivi għar-riforma ma jiġux minn ġor-reġjun imma mill-Kummissjoni Ewropea jew mingħand partijiet interessati esterni oħrajn; f) ma kienx hemm differenza kbira fil-grad ta’ suċċess miksub mill-proġetti ġestiti mid-Delegazzjonijiet meta mqabbla ma’ dawk ġestiti mill-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni. Grafika 1 Sommarju tas-sejbiet tal-proġetti vverifikati +++++ TIFF +++++ IV. Abbażi ta’ dawn l-osservazzjonijiet, il-Qorti tagħmel rakkomandazzjonijiet li jistgħu jgħinu lill-Kummissjoni tagħti għajnuna aktar effiċjenti u effettiva. Ir-riżultati tal-proġetti jistgħu jittejbu kieku: a) meta tfassal il-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni, is-sostenn Komunitarju jikkonforma mal-objettivi annwali tal-programm (pereżempju l-punti konġunti tal-qsim tal-fruntiera futuri għandhom jingħataw prijorità peress li dan kieku jħeġġeġ il-koperazzjoni reġjonali); b) il-proġetti tal-investiment ikunu relatati aktar mill-qrib ma’ proġetti ta’ bini tal-istituzzjonijiet; c) id-donaturi kollha attivi fil-qasam, inkluża l-Kummissjoni bħala d-donatur prinċipali, jikkoordinaw aħjar ma’ xulxin (pereżempju donatur minnhom jista’ jiffinanzja jew jikkofinanzja proġett imfassal minn donatur ieħor); d) il-proċess ta’ akkwist tat-tagħmir jiġi kkunsidrat mill-ġdid mill-komunità tad-donaturi. Fejn hu possibbli, għandhom ikunu kkunsidrati raggruppamenti ta’ investimenti konġunti ġestiti mill-pajjiżi li jiriċievu. V. Is-sostenibbiltà tal-proġetti titjieb kieku: a) l-involviment tal-benefiċjarji jiżdied; b) l-ebda proġetti ma jitnedew mingħajr pjan ta’ manutenzjoni; c) il-Kummissjoni tissorvelja aktar mill-qrib it-tqassim u tevalwa l-użu tat-tagħmir u l-infrastruttura; d) it-twassil tal-assistenza teknika jkun ikkomplimentat b’mod adegwat minn inkoraġġiment attiv għal bidla istituzzjonali. Introduzzjoni 1. It-tkabbir iservi l-interessi strateġiċi tal-UE fir-rigward tal-istabbiltà, is-sigurtà u l-prevenzjoni tal-kunflitt. L-aġenda ta’ tkabbir attwali tkopri l-Balkani tal-Punent, li ngħataw il-prospettiva li jsiru membri tal-UE ladarba jissodisfaw il-kundizzjonijiet neċessarji. 2. Il-verifika tas-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni (ĠAI) għall-Balkani tal-Punent indirizzat qasam ta’ rilevanza politika kbira. Is-settur tal-ĠAI huwa wieħed mill-oqsma l-aktar prominenti tal-koperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u jista’ jiġi kkategorizzat f’erba’ taqsimiet: l-ażil u l-migrazzjoni, il-ġestjoni integrata tal-fruntieri, il-ġudikatura u l-pulizija. Il-valur tal-kuntratti relatati mal-ġustizzja u l-affarijiet interni skont il-programm tal-Kummissjoni għall-Balkani tal-Punenti (CARDS [2]) jammonta għal madwar 470 miljun euro mill-2001 sal-2006 [3]. 3. Qabel ma nbdiet il-verifika, ġew identifikati r-riskji prinċipali li ġejjin fir-rigward tal-ġestjoni finanzjarja tajba: a) il-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni huma implimentati f’ambjent politiku u ekonomiku delikat li jfisser li l-għajnuna tal-Kummissjoni għandha mnejn ma tiksibx l-objettivi tal-politika intenzjonati u tista tkun insostenibbli; b) l-irwol tal-pajjiż li jirċievi u l-benefiċjarji finali huwa ta’ importanza fundamentali għas-suċċess tal-proġetti għax il-poteri tal-Kummissjoni biex issaħħaħ il-kompetenza, il-professjonaliżmu u l-indipendenza tal-istituzzjonijiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni huma limitati; c) il-Komunità hija taħt pressjoni biex tikseb rati għolja ta’ kuntrattar u minħabba f’dan hemm mnejn ma tingħatax attenzjoni għal-limitazzjonijiet ta’ baġit, ta’ proċedura u politiċi ta’ dawk li jirċievu u dawk li jibbenefikaw. Dan għandu mnejn ifixkel l-effettività tal-prodotti, speċjalment meta wieħed jimmira li jtejjeb il-kapaċitajiet amministrattivi; d) skont l-esperjenzi preċedenti, l-osservanza tal-kriterji tal-ġustizzja u l-affarijiet interni hija waħda mill-aktar kwestjonijiet, jekk mhux l-aktar kwestjoni diffiċli fit-tkabbir [4]. 4. L-objettivi tal-programmi tal-Kummissjoni kienu li: a) jissaħħaħ l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u r-relazzjonijiet mas-soċjetà ċivili; b) tiġi sostnuta r-riforma ġudizzjarja u l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali mal-ħtiġijiet tal-UE; c) tiġi riformata l-pulizija inġenerali, u b’mod aktar speċifiku l-pulizija ta’ mal-fruntieri, u jiġi assigurat l-ordni pubbliku; d) tiġi miġġielda l-korruzzjoni, il-migrazzjoni illegali, il-kriminalità organizzata u t-terroriżmu; e) jiġi ffaċilitat l-iżvilupp, ir-relazzjonijiet kummerċjali u t-traffiku; f) jiġu msaħħin il-kapaċitajiet istituzzjonali u operattivi, pereżempju fil-kwestjonijiet tal-ażil u l-migrazzjoni, il-visa u l-ġestjoni integrata tal-fruntieri. 5. L-għajnuna Komunitarja tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni hija implimentata permezz ta’ finanzjament ta’ investimenti fl-infrastruttura u t-tagħmir jew permezz ta’ proġetti ta’ bini tal-istituzzjonijiet. L-investimenti huma kuntratti ta’ xogħol jew inkella kuntratti ta’ provvista. Il-bini tal-istituzzjonijiet permezz ta’ assistenza teknika [5] jew ġemellaġġ [6] jistabbilixxi standards u regoli ta’ bażi għas-servizz pubbliku, pereżempju liġijiet u strateġiji bit-taħriġ meħtieġ. Ambitu u approċċ tal-verifika 6. L-Unjoni Ewropea tgħin lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent prinċipalment permezz ta’ programmi speċifiċi u assistenza fil-proġetti. L-iskop tal-verifika tal-Qorti kien li tevalwa l-effettività tal-proġetti tal-Kummissjoni Ewropea (KE) fl-oqsma tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni għall-Balkani tal-Punent. Ix-xogħol tal-verifika kien jinkludi kampjun ta’ 33 proġett tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni, jiġifieri 30 nazzjonali u 3 reġjonali, matul il-programmi annwali 2001-2005 [7]. Iż-żewġ tipi ta’ għajnuna, jiġifieri l-investimenti u l-bini tal-istituzzjonijiet, kienu rappreżentati indaqs fil-kampjun. Il-lista ta’ proġetti vverifikati bir-riżultati u s-sejbiet tal-Qorti qiegħda fl-Anness I. Dettalji tal-metodoloġija u l-kampjun tal-verifika qegħdin fl-Anness II. 7. L-objettivi prinċipali tal-verifika kienu l-evalwazzjoni tal-punt safejn: a) il-bżonnijiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni ġew identifikati b’mod xieraq u l-proġetti kienu rilevanti għall-proġetti identifikati [8], u b) il-prodotti intenzjonati twasslu fil-ħin u r-riżultati mistennija nkisbu u kienu sostenibbli [9]. 8. Il-Kummissjoni użat żewġ approċċi amministrattivi bażiċi fil-Balkani tal-Punent: amministrazzjoni ċentralizzata devoluta u indiretta. Fl-amministrazzjoni devoluta d-Delegazzjoniijiet tal-Kummissjoni fl-Albanija, fil-Bosnja u Ħerzegovina u l-Kroazja huma responsabbli mill-preparazzjoni tal-proġetti, l-ikkuntrattar u l-implimentazzjoni finanzjarja u teknika. Fl-approċċ ta’ amministrazzjoni ċentralizzata indiretta, l-Aġenzija Ewopea għar-Rikostruzzjoni (EAR) ġestiet il-programmi f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Kosovo (skont UNSCR 1244/99), il-Montenegro u s-Serbja sa tmiem l-2008. Il-Qorti eżaminat jekk kien hemmx evidenza li approċċ amministrattiv minnhom kien aktar effettiv mill-ieħor f’dak li għandu x’jaqsam mal-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni [10]. 9. Il-Kummissjoni Ewropea finanzjarjament hija l-akbar donatur fil-Balkani tal-Punent. Aktar min-nofs l-għotjiet mogħtija lir-reġjun ġejjin mill-baġit tal-UE (l-Anness III). F’dan il-kuntest, il-verifika eżaminat kif il-gvern tal-pajjiż li jirċievi kien ħasad il-benefiċċji mill-koordinazzjoni tad-donaturi. 10. Ir-rapport huwa strutturat skont il-forma tal-għajnuna, l-investiment u l-proġetti tal-bini tal-istituzzjoni u jiddiskuti l-punti qawwijin u d-dgħufijiet tagħhom. Il-kwestjonijiet orizzontali tal-approċċ amministrattiv u l-koordinazzjoni tad-donaturi huma trattati fit-tielet taqsima. Mappa tal-Balkani tal-Punent +++++ TIFF +++++ Osservazzjonijiet Is-sostenn tal-investiment tal-UE fil-biċċa l-kbira huwa ta’ suċċess imma s-sostenibbiltà qiegħda f’riskju 11. Din it-taqsima l-ewwel tittratta mar-rilevanza tal-proġetti ta’ investiment u l-evalwazzjonijiet tal-bżonnijiet li fuqhom ġew ibbażati l-proġetti. Tkompli billi tippreżenta s-sejbiet dwar il-kisba tar-riżultati u dwar il-bżonn ta’ allinjament tal-prijoritajiet tal-UE u dawk nazzjonali, u mbagħad tkompli bil-kwestjoni tas-sostenibbiltà, li hija maqsuma f’żewġ partijiet: waħda dwar l-importanza li tinżamm, u l-oħra dwar il-bżonn ta’ biżżejjed kapaċitajiet istituzzjonali biex jassiguraw is-sostenibbiltà. Bżonn reali għall-investimenti minħabba l-istandards tal-UE u infrastruttura mġarrfa 12. Minħabba nuqqas ta’ investiment għal ħafna snin u bidliet fil-ġeopolitika [11], il-bżonnijiet tal-investiment fil-Balkani tal-Punent sabiex l-infrastruttura tilħaq l-istandards tal-UE huma sinifikanti u f’bosta każijiet il-mezzi tal-baġits nazzjonali mhumiex biżżejjed. Il-ħtiġijiet għall-investiment ġejjin minn żewġ fatturi prinċipali: Kaxxa 1 Eżempji ta’ proġetti tal-investiment strateġiċi u mhux strateġiċi Każ 1: Proġett li jsegwi objettivi strateġiċi Is-sistema tal-ħabs fl-Albanija hija taħt l-istandards internazzjonali. Il-ħabsijiet u ċ-ċentri ta’ detenzjoni ta’ qabel il-ġuri huma ffullati ħafna. Meta saret il-verifika l-ħabsijiet Albaniżi kienu okkupati minn 3049 ħabsi, minkejja li l-kapaċità tagħhom kienet ta’ biss 1510 persuni. Dan ifisser popolazzjoni żejda ta’ 102 %. Għalhekk, il-bini tal-ħabs Fushe Kruja biex jakkomoda 312-il detenut jista’ jitqies prijorità prinċipali u rilevanti. Każ 2: Il-proġett ma jsegwix il-programm annwali F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-dokumenti tal-proġetti għall-ażil allokaw baġit ta’ żewġ miljun euro għal attivitajiet ta’ bini tal-istituzzjonijiet bħall-abbozzar tal-leġiżlazzjoni, strateġiji u pjan ta’ azzjoni nazzjonali. Dan ma sarx. Minflok, inbena ċentru ta’ lqugħ għal dawk li jfittxu l-ażil. a) L-istandards tal-UE għal istituzzjonijiet kompletament ġodda [12]jridu jiġu osservati. Pereżempju, l-istandards tal-UE jeħtieġu servizz professjonali ta’ sorveljanza tal-fruntiera. Din hija sfida minħabba li sa ftit żmien ilu l-fruntieri kienu prinċipalment ikkontrollati minn suldati tal-lieva [13]. Barra dan, il-fruntieri l-ġodda għandhom ikunu miftuħa għall-moviment tal-persuni u l-oġġetti imma fl-istess ħin għandhom ikunu affidabbli u kkontrollati. b) L-infrastruttura tal-ġustizzja u l-affarijiet interni hija mġarrfa. L-infrastruttura attwali fil-Balkani tal-Punenti hija dgħajfa u inadegwata. Pereżempju, meta evalwaturi esterni [14] żaru 38 bini tal-Qorti fl-Albanija fl-2004 – 2005, normalment ma setgħux jagħrfu bejn imħallfin u akkużati jew membri tal-pubbliku jew prosekuturi u l-każijiet kienu jiġu trattati fil-kurituri. 13. Il-verifika sabet li f’madwar 70 % tal-każijiet, il-proġetti ta’ investiment tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni kienu jaqgħu fil-konfini definiti b’mod wiesa’ tal-objettivi strateġiċi [15], jiġifieri li tinħoloq stabbiltà u sigurtà u li tittejjeb l-assoċjazzjoni mal-UE. Il-proġetti l-oħrajn ma kinux konformi, jew kienu biss parzjalment konformi, mal-objettivi tal-programm annwali (il-kaxxa 1). 14. Il-verifika żvelat li l-għajnuna ngħatat bidu mingħajr ma twettqu studji ta’ vijabilità xierqa li jiddefinixxu l-ambitu u l-ispeċifikazzjonijiet tal-proġetti. It-twettiq ta’ studji huwa kompitu diffiċli ladarba l-istituzzjonijiet benefiċjarji ma kellhomx strateġiji nazzjonali fformulati tajjeb jew pjanijiet ta’ azzjoni li kieku kienu jiffissaw prijoritajiet. Mis-17-il proġett ta’ investiment ivverifikat, kien hemm biss żewġ studji sodisfaċenti ħafna li jiddeskrivu minn qabel l-importanza tal-proġett magħżul (il-kaxxa 2). Kaxxa 2 Eżempju ta’ analiżi tal-bżonnijiet sodisfaċenti ħafna Il-bini taż-żewġ Qrati tal-Appell f’Korça u fi Vlora fl-Albanija kienu l-akbar żewġ prijoritajiet fl-istudju "Master plan for judicial infrastructure". L-istudju analizza s-sitwazzjoni u l-prospetti tal-qrati federali kollha tal-ewwel istanza u tal-appell fl-Albanija. Il-pjan prinċipali kien ippreparat sewwa u dettaljat. 15. Nuqqasijiet fl-istadju ta’ ppjanar kemm min-naħa tal-pajjiż li jirċievi u kif ukoll, f’xi każijiet min-naħa tal-Kummissjoni, wasslu għal tqassim u użu ineffiċjenti u ineffettiv tat-tagħmir iffinanzjat mill-UE (il-kaxxa 3). Riżultati mħallta għal kategorija kbira ta’ proġetti ta’ investiment: ġestjoni u sigurtà tal-fruntieri 16. Fil-laqgħa għolja bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent f’Tessaloniki f’Ġunju 2003 ġie enfasizzat li n-nuqqas tas-sigurtà tal-fruntieri huwa wieħed mill-ostakli reali għall-istat tad-dritt u jikkostitwixxi prijorità prinċipali għall-Unjoni. Il-Kummissjoni kienet involuta b’mod qawwi ħafna fis-settur tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri, li fih ġie impenjat l-akbar sehem tal-fondi tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni (37 %). Is-settur għandu żewġ komponenti – il-ġestjoni tal-fruntieri u s-sigurtà tal-fruntieri. Il-Qorti vverifikat tmien proġetti tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri, inkluż il-bini ta’ bosta punti ta’ qsim tal-fruntiera. Ir-riżultati ta’ dawn l-investimenti ġeneralment kienu aktar sodisfaċenti meta kienu marbuta ma’ miżuri ta’ bini tal-istituzzjoni bħat-tfassil ta’ strateġiji nazzjonali għal ġestjoni integrata tal-fruntiera [16]. Sistema ta’ ġestjoni tal-fruntieri effettiva teħtieġ bilanċ bejn fruntieri miftuħa iżda fiż-żgur [17]. Pereżempju, dan il-bilanċ intlaħaq fis-Serbja (il-kaxxa 4). Kaxxa 3 Eżempji ta’ tqassim u użu ineffiċjenti u ineffettiv tat-tagħmir iffinanzjat mill-UE F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja xi wħud mill-muturi ffinanzjati mill-UE u mogħtija fis-sajf tal-2005 lill-pulizija ta’ mal-fruntieri bilkemm intużaw fl-ewwel 18-il xahar peress li l-gvern ma tax lill-pulizija t-tagħmir ta’ protezzjoni neċessarju kif kien miftehem. Fl-2007 xi biċċiet mit-tagħmir kienu għadhom neqsin. Il-gvern nieda s-sejħa għall-offerti għat-tagħmir kumplimentarju f’Settembru 2008 u l-kuntratt għandu jiġi ffirmat matul l-ewwel tliet xhur tal-2009. Il-ftuħ taċ-ċentru tal-ażil fl-istess pajjiż iddewwem b’sena minħabba li l-gvern naqas milli jipprovdi t-tagħmir neċessarju. Kompjuters mogħtija lill-pulizija Albaniża kienu għadhom fil-kaxxi tal-kartun, tmien xhur wara li ġie ffirmat il-kuntratt, jistennew id-deċiżjoni tal-awtoritajiet dwar l-allokazzjoni tal-kompjuters lill-benefiċjarji finali. Ritratt 1 Il-punt ta’ qsim tal-fruntiera ta’ Batrovci fl-awtostrada bejn Belgrad u Żagreb, iffinanzjat minn fondi tal-UE, naqqas ħafna l-ħinijiet ta’ stennija tal-passiġġieri. +++++ TIFF +++++ Kaxxa 4 Eżempju ta’ kif l-użu ta’ tagħmir modern isaħħaħ il-kontrolli tal-fruntieri filwaqt li l-ħin ta’ stennija tal-passiġġieri jonqos Fis-Serbja l-infrastruttura l-ġdida u t-tagħmir mal-punt tal-qsim tal-fruntiera ta’ Batrovici għamlu differenza meta mqabbla mal-passat (ir-Ritratt 1). Bis-saħħa tal-proġett, l-ammont ta’ qsim żdied u l-ħinijiet ta’ stennija tnaqqsu. Il-ħin ta’ stennija għat-trakkijiet naqas minn bosta sigħat għal 30 minuta. Il-ħinijiet ta’ stennija tat-traffiku tal-passiġġieri fl-istaġun fejn il-livell tal-attività jkun fl-ogħla tiegħu naqsu minn 12-il siegħa għal madwar 20 minuta. Il-punt ta’ qsim tal-fruntiera ngħata tagħmir modern sabiex il-gwardjani tal-fruntiera setgħu jindunaw b’dokumenti foloz, anke b’dawk iffalsifikati b’mod tajjeb ħafna. Id-"docubox" intuża b’medja ta’ 100 darba fil-ġurnata u minn meta beda jitħaddem l-awtoritajiet skoprew kważi dokument iffalsifikat kuljum. 17. Is-sigurtà moderna mal-fruntieri hija bbażata fuq erba’ elementi: mobbiltà, komunikazzjoni, intelliġenza u saħħa tal-armi. L-għajnuna tal-Kummissjoni kopriet dawn kollha ħlief l-armi. Fi Shkodra, fl-Albanja, il-pulizija ta’ mal-fruntieri ovvjament setgħu jissorveljaw il-fruntieri tal-art tat-Tramuntana aħjar milli bil-pass bħal qabel permezz tal-karozzi four-wheel drive tagħhom. Ukoll, il-fruntiera tal-art bejn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-fruntiera tal-baħar bejn l-Albanija u l-Italja issa huma kkontrollati aħjar minn qabel (ara r-Ritratti 2 u 3). L-għadd ta’ attentati ta’ qsim illegali fil-frunteri minn u għal ġo dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja naqas sostanzjalment bejn l-2005, meta twasslu l-karozzi, u l-2008. 18. Għalkemm l-istampa ġenerali tibqa’ pjuttost pożittiva ġew identifikati xi nuqqasijiet f’dan il-qasam li għandhom x’jaqsmu mhux biss man-nuqqas tar-rieda politika u tal-mezzi legali fil-pajjiżi li jirċievu (ara l-paragrafi 36 sa 39) imma wkoll ma’ ċerti nuqqasijiet speċifiċi fil-ġestjoni tal-Kummissjoni (il-kaxxa 5). Kaxxa 5 Eżempju ta’ proġett tal-qsim tal-fruntiera mhux implImentat Il-punt ta’ qsim tal-fruntiera Gorica (BCP) fil-Bosnja u Ħerzegovina qiegħed fit-triq internazzjonali mimlija attività bejn Mostar (BiH) u Split (il-Kroazja). L-awtoritajiet Kroati kienu diġà bnew BCP tagħhom imma n-naħa tal-Bosnja kienet nieqsa minn infrastruttura tajba. Il-Kummissjoni ffirmat kuntratt ta’ xogħol ta’ 3 miljun euro mingħajr ma ċċekkjat li l-proċess ta’ esproprjazzjoni tal-art kienx komplet. Minħabba argumenti dwar il-valutazzjoni tal-art, il-proġett qatt ma nbeda u l-kuntratt skada f’Diċembru 2006 [18]. Il-konsegwenza hija li "terminal doganali" fuq in-naħa tal-Bosnja qiegħed jitmexxa minn entità legali privata li żżomm 70 % tal-ħlasijiet għall-aċċess għat-terminal doganali (li jammontaw għal madwar 20 euro kull trakk). M’hemmx pjan biex il-gvern jieħu taħt idejh din l-infrastruttura. 19. Il-qasma ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava ħolqot aktar minn 5000 kilometru ta’ fruntieri internazzjonali ġodda fir-reġjun. Il-mod l-aktar effettiv b’relazzjoni mal-ispejjeż biex dawn il-fruntieri jiġu kkontrollati kien ikun il-bini ta’ punti ta’ qsim tal-fruntieri (BCP) konġunti. Iżda, il-Kummissjoni tkompli tiffinanzja l-proġetti BCP billi tuża allokazzjonijiet nazzjonali minflok l-allokazzjoni reġjonali. Dan l-approċċ ma jsostnix l-iżvilupp ta’ koperazzjoni reġjonali. Ritratt 2 Il-proġetti kollha bl-eċċezzjoni ta’ wieħed ġew ivverifikati fuq il-post. Hawn karozza four-wheel drive iffinanzjata mill-UE qiegħda tiġi kkontrollata mill-persunal tal-Qorti f’Gevgelija mal-fruntiera ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja faċċata tal-Greċja. +++++ TIFF +++++ Ritratt 3 Riżultat tat-tisħiħ tal-kontroll tal-fruntiera ta’ mal-baħar fl-Albanija. Speed-boat ikkonfiskata użata mill-kriminalità organizzata biex jiddaħħlu n-nies fl-UE illegalment. +++++ TIFF +++++ L-allinjament tal-prijoritajiet tal-UE u dawk nazzjonali huwa kundizzjoni minn qabel neċessarja għas-suċċess 20. Ir-riformi fis-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni, jekk hux relatati mal-investiment jew mal-bini tal-istituzzjonijiet, huma biċċa xogħol kbira u kumplessa. Iżda, il-baġits nazzjonali ma jagħtux biżżejjed fondi għall-prijoritajiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni, b’mod partikolari fil-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent inqas żviluppati ekonomikament [19]. 21. Minkejja li l-Kummissjoni hija d-donatur prinċipali fil-Balkani tal-Punent, il-fondi tal-UE mhumiex biżżejjed biex ikopru l-bżonnijiet kollha għall-investiment. Il-Kummissjoni, għalhekk, is-soltu tiffinanzja proġetti pilota, li juru lill-benefiċjarji l-vantaġġi ta’ infrastruttura aħjar. Eżempju ta’ din it-tip ta’ għajnuna huwa l-Bini tal-Qorti tassew modern iffinanzjat mill-UE fi Vlora, li tejjeb it-trasparenza tal-ġustizzja (il-kaxxa 6). 22. Il-livell ta’ finanzjament nazzjonali varja konsiderevolment bejn il-pajjiżi kkonċernati. Il-verifika identifikat każ fejn id-dipendenza fuq id-donatur ma kinitx għadha valida. Fis-Serbja l-ispejjeż tal-proġetti ta’ rinovazzjoni tal-Qorti ffinanzjati mill-UE kienu madwar 5 % tal-baġit totali Serb għall-ġustizzja u tal-affarijiet interni għas-snin bejn l-2003 u l-2007 (il-kaxxa 7). Kaxxa 6 Eżempju ta’ investiment li jinforza l-istat tad-dritt Il-Bini tal-Qorti tal-Appell fi Vlora, fl-Albanija Il-Kummissjoni investiet 770000 euro fil-bini tal-Qorti tal-Appell fi Vlora, fl-Albanija. Ir-riżultat tal-proġett fuq tul ta’ żmien qasir kien pożittiv. Fil-bini l-ġdid l-għadd medju ta’ każijiet iġġudikati matul l-ewwel sena ta’ operazzjoni (2007) aktar minn irdoppja meta mqabbel mal-każijiet iġġudikati fil-bini l-antik. Ukoll għall-ewwel darba, il-Qorti tal-Appell kellha awli kif suppost. Dan żied it-trasparenza tal-proċeduri u b’mod ġenerali tejjeb ir-realtà tal-ġustizzja. Iżda, meta saret il-veriifka, ma kienx hemm elettriku mill-provvista nazzjonali tal-elettriku u l-baġit annwali għaż-żejt tqil għall-ġeneraturi kien diġà ġie eżawrit erba’ xhur qabel tmiem is-sena. Għal din ir-raġuni l-kompjuters ma setgħux jintużaw. Dan naqqas l-ammont ta’ każijiet ipproċessati u naqqas l-effettività ġenerali tal-investiment. Ritratt 4 Il-bini l-ġdid u ta’ aktar sigurtà tal-Qorti tal-Appell fi Vlora fl-Albanija ġie ffinanzjat mill-Unjoni Ewropea. Ix-xogħlijiet tlestew fl-2006. +++++ TIFF +++++ Kaxxa 7 Eżempju ta’ impenn tal-baġit nazzjonali suffiċjenti Rinovazzjoni tal-akbar bini tal-Qorti fis-Serbja Wara li ġie assassinat il-Prim Ministru Serb Zoran Djindjic f’Marzu 2003, l-awtoritajiet arrestaw għadd kbir ta’ kriminali ssuspettati. Iżda, l-awtoritajiet Serbi ma kellhomx il-faċilitajiet xierqa biex jippermettulhom jagħmlu l-ġuri ta’ każijiet ta’ importanza kbira fis-sigurtà u b’mod dinjituż. Ix-xogħol ta’ rinovazzjoni ffinanzjat mill-baġit tal-UE pprovda lill-Qorti Federali ta’ Belgrad, pereżempju b’awla tal-qorti moderna. Minn meta nfetħet l-awla tal-qorti f’Ġunju 2006, intużat għal 35 kawża fl-2006 u għal 40 kawża matul l-2007 – il-parti l-kbira tagħhom relatati mal-kriminalità organizzata fuq livell għoli u delitti tal-gwerra. Minn dak iż-żmien il-gvern Serb alloka riżorsi konsiderevoli għar-rikostruzzjoni tal-bini tal-qrati fil-pajjiż kollu. 23. Meta l-prijoritajiet tal-UE u dawk nazzjonali ma jkunux allinjati, ir-riżultat huwa għajnuna ineffettiva. Pereżempju permezz tal-Ftehimiet ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAA) il-Kummissjoni teħtieġ li l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent jimplimentaw dispożizzjonijiet ta’ riammissjoni [20]. Iżda d-dispożizzjonijiet ma ġewx applikati b’suċċess minħabba li l-pajjiżi li jirċievu ma kinux irriżervaw fondi biżżejjed fil-baġits nazzjonali. Pereżempju, nuqqas ta’ persunal fid-direttorat tal-fruntieri u l-migrazzjoni tal-pulizija tal-Istat poġġa f’riskju l-abbiltà tal-Albanija li tissodisfa l-obbligazzjonijiet tagħha skont il-ftehim. Anke meta l-Kummissjoni ffinanzjat l-istrateġija nazzjonali dwar il-migrazzjoni u r-riammissjoni għall-Albanija u enfasizzat il-kondizzjonalitajiet tal-ftehim matul il-laqgħa tal-kumitati ta’ livell għoli, il-progress kien bil-mod. L-impatt u s-sostenibbiltà tal-proġetti tal-investiment qegħdin fir-riskju 24. Sitta mis-16-il proġett ta’ investiment ivverifikati kellhom problemi fis-sostenibbiltà tagħhom. Għalkemm il-pajjiżi miżjura kienu wettqu xi manutenzjoni fl-infrastruttura u pprovdew xi tagħmir, il-livell ta’ manutenzjoni ma kienx biżżejjed biex jassigura s-sostenibbiltà tal-investimenti. Meta saret il-verifika l-benefiċjarju ma kellux bżonn jagħti evidenza ta’ pjan ta’ manutenzjoni u baġit kif suppost qabel ma jirċievi fondi mill-UE. Kaxxa 8 Eżempju ta’ proġett tal-infrastruttura b’nuqqas ta’ impatt Il-Kummissjoni investiet aktar minn 3 miljun euro biex ittejjeb il-punt ta’ qsim tal-fruntiera (BCP) f’Kamensko fil-Bosnja u Ħerzegovina għal-livell ta’ BCP tal-"ewwel kategorija", jiġifieri fejn it-tipi kollha ta’ oġġetti jistgħu jidħlu u joħorġu mill-pajjiż. Iżda minn meta tlesta dan il-proġett tal-UE, il-gvern irreveda d-deċiżjoni tiegħu u ċekken l-istatus tal-BCP ta’ Kamensko. Minħabba din id-deċiżjoni, bosta tipi ta’ oġġetti (pereżempju l-petrol) m’għadhomx jistgħu jiġu ddikjarati hemm. Il-livelli tat-traffiku naqsu minkejja li t-triq hija t-triq l-aktar prattika għat-traffiku minn Split fil-Kroazja għaċ-Ċentru tal-Punent u t-Tramuntana tal-Bosnja u Ħerzegovina. Il-Kummissjoni ma kinitx konxja minn din il-bidla. 25. Id-Delegazzjonijiet mhux dejjem kienu konxji mis-sitwazzjoni għax l-użu tal-infrastruttura u t-tagħmir mhux issorveljat. Għalhekk, l-impatt u s-sostenibbiltà tal-proġetti ta’ investiment ma setgħux ikunu assigurati mill-Kummissjoni (il-kaxxa 8). 26. Għalkemm ir-regoli dwar l-akkwist jippermettu għall-inklużjoni ta’ servizz wara l-bejgħ fil-proċess tal-akkwist, din id-dispożizzjoni mhix applikata biżżejjed. Fl-Albanija, id-Delegazzjoni akkwistat karozzi four-wheel drive għall-pulizija tal-fruntieri minkejja li kienet taf li se jkun hemm problemi fil-manutenzjoni tat-tagħmir [21]. L-istituzzjonijiet benefiċjarji rilevanti responsabbli mill-manutenzjoni wkoll mhux mistiedna b’mod sistematiku bħala membri li jivvutaw fil-kumitati li jevalwaw l-offerti u lanqas ma ġew involuti biżżejjed fl-istadji aktar bikrija tal-proċedura tas-sejħa għall-offerti. Il-kapaċitajiet istituzzjonali neċessarji mhumiex biżżejjed għall-investimenti 27. F’bosta każijiet is-sitwazzjoni tjiebet minħabba l-għajnuna tal-UE fir-rigward tat-tagħmir jew l-infrastruttura. Iżda, l-investimenti waħidhom mhux se jiksbu l-objettivi ġenerali għal istituzzjoni li qiegħda fil-mira. Pereżempju, mhux biżżejjed li jinbena punt ta’ qsim tal-fruntiera modern: il-prattiċi tax-xogħol tal-pulizija tal-fruntieri jridu jinbidlu bl-istess mod. 28. Eżempji oħrajn ta’ kapaċitajiet istituzzjonali li ma kinux biżżejjed għall-investimenti kienu l-proġetti tal-IT vverifikati. Anke meta t-tagħmir mogħti kien rilevanti għax-xogħol tal-pulizija jew tal-ġudikatura u kien jindirizza l-bżonnijiet kurrenti u futuri, il-potenzjal tal-effettività tal-proġetti ma setax jiġi sfruttat b’mod xieraq minħabba: a) l-għadd żgħir ta’ għases tal-pulizija ta’ mal-fruntieri u bini tal-qorti li kienu magħquda man-netwerks. Pereżempju, fil-Montenegro tlieta biss minn 26 punt ta’ qsim tal-fruntiera kienu magħquda ma’ xulxin; b) proġetti relatati mas-sistemi tal-informazzjoni tal-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġu qafas leġiżlattiv solidu u politika tas-sigurtà xierqa jekk ghandhom ikunu sostenibbli, peress li tiġi skambjata data kunfidenzjali. Fiż-żmien meta twettqet il-verifika, l-ebda pajjiż ma kellu liġi dwar il-protezzjoni tad-data li kienet kompletament allinjata mal-acquis Komunitarju. Fil-każ tal-Bosnja u Ħerzegovina, fl-2006 kienet inħarġet liġi dwar il-protezzjoni tad-data iżda xorta teħtieġ li tiġi aġġornata biex tiġi allinjata mal-ħtiġijiet Komunitarji; c) l-ebda wieħed mit-tliet proġetti ta’ software tal-IT vverifikati ma kellu istruzzjonijiet bil-miktub dwar il-kontrolli ta’ aċċess. Il-kontroll tal-aċċess huwa proċess prinċipali li jikkontrolla u jillimita l-aċċess għar-riżorsi ta’ sistema tal-kompjuter; għandu jkun imfassal biex jipproteġi kontra dħul jew użu mingħajr permess. Bżonnijiet kbar fil-bini tal-istituzzjonijiet imma tibdil limitat biss irriżulta mill-infiq tal-UE 29. Din it-taqsima l-ewwel tittratta ma’ raġunijiet li minħabba fihom kien hemm kisbiet limitati fi proġetti tal-bini tal-istituzzjoni u n-nuqqas ta’ kejl tal-kisbiet. Fatturi kritiċi għas-sostenibbiltà huma ppreżentati fis-sosttotaqsimiet li ġejjin: l-istabbiltà ta’ membri tal-persunal prinċipali u ambjent ħieles mill-korruzzjoni, fatturi speċifiċi relatati ma’ proġetti ta’ taħriġ, u appartenenza fil-livell tal-benefiċjarji. Il-ġestjoni tal-bidla u l-bini tal-istituzzjonijiet imkejla b’mod limitat u fqir 30. Proġett tal-ġustizzja u l-affarijiet interni jista’ jingħad li huwa potenzjalment effettiv jekk huwa jindirizza l-bżonnijiet u d-dgħufijiet rikonoxxuti, jipproduċi benefiċċji mistennija, huwa sostnut minn impenn għas-sostenibbiltà mill-benefiċjarju u huwa parti minn strateġija koordinata biex tindirizza l-bini tal-istituzzjonijiet. 31. Ir-riżultati tal-proġetti tal-Kummissjoni tejbu s-sitwazzjoni tal-benefiċjarji. Dan kien l-aktar evidenti fil-kuntratti tal-provvista u x-xogħlijiet imma l-akbar sfida baqgħet is-sostenibbiltà tal-proġetti tal-bini tal-istituzzjonijiet. 32. Fil-każ fejn il-proġetti tal-bini tal-istituzzjoni ma kisbux l-objettivi tagħhom, il-Qorti identifikat tliet raġunijiet prinċipali: a) nuqqas ta’ stabbiltà fir-reġjun, pereżempju bdil kbir fil-persunal wara l-elezzjonijiet; b) it-taħriġ ta riżultat inferjuri minn dawk mistennija; c) nuqqas ta’ appartenenza mill-pajjiż tar-riforma. 33. Il-verifika nnutat ukoll il-kuntrarju, jiġifieri meta jkun hemm stabbiltà fis-servizz ċivili, meta t-taħriġ ikun immirat tajjeb u meta l-maniġment superjuri tal-benefiċjarju jkun impenjat għall-bidla, jinkiseb il-progress. Pereżempju, fl-Albanija l-gvern huwa impenjat li jiffinalizza l-isforzi tiegħu biex jitneħħew il-mini splużivi, fil-Bosnja u Ħerzegovina l-Qorti Kostituzzjonali solviet il-każijiet pendenti tad-drittijiet tal-bniedem li kienu b’lura u l-Qorti fi Sremska Mitrovica fis-Serbja saret qorti eżemplari li tuża software biex iġġesti l-każijiet. 34. Il-Kummissjoni introduċiet ftit indikaturi speċifiċi tal-ġestjoni ibbażati fuq l-attività f’dan il-qasam. Fil-varji dikjarazzjonijiet tal-attività l-Kummissjoni tinnota li sar progress fil-qasam tal-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà fil-Balkani tal-Punent, hekk kif l-imħallfin u l-prosekuturi ġew imħarrġa u l-pulizija u l-prosekuturi tejbu l-koperazzjoni. Iżda mhux ċar kif il-Kummissjoni kejlet l-impatt ta’ dawn l-attivitajiet. 35. Il-Kummissjoni kienet tkejjel is-suċċess tal-għajnuna tagħha billi tiffoka biss fuq ir-rati ta’ kuntrattar u ta’ żburżjar. Fl-2002 il-Kummissjoni bdiet timmira lejn żvilupp sostenibbli tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet, li huwa aktar diffiċli li jitkejjel. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent qegħdin jippreparaw biex jimplimentaw sistema ta’ assistenza deċentralizzata, li hija pożittiva peress li l-għoti tal-amministrazzjoni jindika livell suffiċjenti ta’ kapaċità tal-maniġment. Iżda l-Kummissjoni għadha ma integratx bis-sħiħ il-kejl tal-iżvilupp tal-kapaċità fil-proċess ta’ akkreditazzjoni tal-awtoritajiet benefiċjarji [22]. Is-sostenibbiltà tal-bini tal-istituzzjonijiet ġiet kompromessa minħabba tibdil fil-persunal prinċipali u minħabba l-korruzzjoni 36. Tnejn biss mill-15-il proġett tal-bini tal-istituzzjonijiet kisbu biżżejjed sostenibbiltà. Karatteristika komuni tal-proġetti tal-bini tal-istituzzjonijiet ivverifikati kienet l-isfrattar miġjub minn tibdil fil-persunal tal-benefiċjarju. Ir-riżultati pożittivi tal-proġetti ta’ taħriġ tal-bini tal-istituzzjonijiet kienu kważi dejjem imnaqqsa minħabba tibdil fil-persunal f’kariġi prinċipali (il-kaxxa 9). 37. Il-verifika nnutat ukoll xi effetti pożittivi ta’ żieda fil-kapaċitajiet. Dawn irriżultaw f’titjib fuq livell operattiv (il-kaxxa 10). Minkejja t-tibdil għoli fil-persunal, l-objettivi strateġiċi, jiġifieri ż-żamma tas-sigurtà u l-istabbiltà u l-ordni pubbliku, kienu assigurati. Dan inkiseb biss permezz tal-assistenza kontinwa mingħand l-UE. Kaxxa 9 Sitwazzjoni mhux stabbli tal-impjiegi fl-amministrazzjoni pubblika tal-Albanija u f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja Fl-Albanija, tlieta mit-tmien proġetti vverifikati tal-GAI kienu jinkludu t-taħriġ. Kien hemm xi riżultati pożittivi imma tibdil fil-persunal, pereżempju fil-qasam tal-migrazzjoni, kompla jfixkel il-bini tal-kapaċità u jdewwem it-teħid tad-deċiżjonijiet. Immedjatament wara l-elezzjonijiet parlamentari fl-2005 fl-Albanija, l-20 ruħ fl-uffiċċji reġjonali tal-impjieg li jittrataw mal-kwestjonijiet tal-migrazzjoni ġew sostitwiti. F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja ġew identifikati 30 kariga prinċipali fl-amministrazzjoni tal-pulizija. 28 kariga minn dawn kienu soġġetti għal tibdil fil-persunal fi żmien ftit xhur wara l-elezzjonijiet tal-2006, jiġifieri tibdil ta’ 93 % fil-persunal. 38. Il-verifika nnutat koperazzjoni inadegwata bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi li jeffettwaw is-sostenibbiltà tal-proġetti. Pereżempju għalkemm it-tagħmir ta’ sorveljanza tal-pulizija u s-sistema ta’ marki tas-swaba’ kienu rilevanti għall-pulizija Bożnijaka u għandhom jippermettu rata aħjar ta’ sejba fil-każijiet kriminali, ma ntużawx fil-potenzjal massimu tagħhom minħabba nuqqas ta’ koperazzjoni min-naħa tal-pulizija [23]. 39. L-integrità tal-istituzzjonijiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni tista’ tiġi sostnuta billi tiġi miġġielda l-korruzzjoni. Hemm indikazzjonijiet li b’xi mod l-affarijiet tjiebu fil-pajjiżi vverifikati, minkejja li l-progress huwa dgħajjef. Indikatur ġenerali possibbli tal-effettività tal-infiq tal-UE huwa l-indiċi tal-perċezzjoni tal-korruzzjoni maħruġ minn Transparency International. L-Anness IV juri kif l-iggradar (klassifikazzjoni u punteġġ) tjieb xi ftit mill-2004. Kaxxa 10 Eżempji ta’ kapaċità operattiva mtejba F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-operazzjoni "Mountain Storm" ġiet ippjanata, esegwita u konkluża f’Novembru 2007 minn unitajiet tal-pulizija speċjalizzati. F’din l-operazzjoni, instabet moħba kbira tal-armi, biżżejjed biex tarma 650 suldat, u wkoll armi kontra l-inġenji tal-ajru. Instabet fil-pussess ta’ dak li għall-ewwel issejjaħ bħal "grupp ta’ kriminalità organizzata" imma aktar tard ġie msejjaħ ċellola terrorista. L-operazzjoni twettqet mingħajr ma ndarbu nies ċivili. Skont l-osservaturi internazzjonali intervistati mill-Qorti, operazzjoni ta’ dan id-daqs ma kinitx tkun possibbli xi sentejn ilu. F’Lulju 2008, il-verdett tal-ġuri tal-operazzjoni Mountain Storm ikkundanna lil 17-il persuna għal total ta’ 192 sena ta’ priġunerija. Skont il-verdett, l-objettiv tal-grupp kien li joħloq nuqqas ta’ sigurtà fost iċ-ċittadini u jipperikola l-ordni kostituzzjonali tal-pajjiż. Fl-Albanija l-UE għenet lill-pulizija ssaħħaħ il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi mill-1997. L-għajnuna lill-pulizija se tkompli għallinqas sal-2011. Taħriġ – aktar prodotti milli riżultati 40. Element prinċipali tal-proċess tal-introduzzjoni tar-riformi u l-bidla huwa permezz tal-għoti ta’ taħriġ lil uffiċjali taċ-ċivil (il-kaxxa 11). Din kienet prijorità importanti għall-Kummissjoni. Pereżempju, it-tliet proġetti reġjonali kollha [24], b’baġit totali ta’ għaxar miljun euro, kienu jinvolvu t-taħriġ. Il-prodotti tat-taħriġ (seminars, workshops u konferenzi) twasslu b’mod sodisfaċenti, imma l-impatt kien limitat (il-kaxxa 11). 41. Il-fatt li uffiċjali taċ-ċivil minn pajjiżi tal-Balkani tal-Punent differenti jinġabru madwar l-istess mejda ta’ taħriġ huwa tabilħaqq għan importanti fih innifsu, meta wieħed iqis l-istorja reċenti tar-reġjun. Iżda l-objettivi speċifiċi tal-proġetti tal-Kummissjoni kienu aktar ambizzjużi, pereżempju li jiġu żviluppati strateġiji reġjonali dwar kwestjonijiet ta’ ażil, migrazzjoni u visa bbażati fuq sett ta’ standards u prinċipji tal-UE rikonoxxuti komunament. Kaxxa 11 Eżempji ta’ Ċentri ta’ Taħriġ Ġudizzjarji (JTCs) Il-Qorti vverifikat żewġ korpi ta’ taħriġ tal-ġudikatura. L-objettiv ġenerali tal-JTCs kien l-istess, jiġifieri li jsiru korp ta’ taħriġ kompletament żviluppat skont il-prattiċi Ewropej, li joffri taħriġ ta’ kwalità għolja u mmirat lejn l-imħallfin, il-prosekuturi, il-persunal tal-Qorti u l-avukati. F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja l-parir tal-esperti tal-UE ma ġiex ikkunsidrat meta ġiet stabbilita l-istituzzjoni. Il-ministeru ma stieden l-ebda espert internazzjonali biex jipparteċipa fl-abbozz tal-liġi tal-JTC, li mbagħad ġie kkritikat ħafna mid-donaturi għax ma kienx konformi mal-istandards Ewropej. Barra dan, il-curriculum għat-taħriġ inizjali ta’ 24 xahar ġie mnaqqas għal 15-il xahar, bir-riskju li jnaqqas l-impatt tat-taħriġ. Fis-Serbja, l-istitut tat-taħriġ għall-imħallfin kien nieqes mid-direzzjoni u minn bażi legali ċara. Barra dan, il-programm ta’ "taħriġ għal min iħarreġ" ippropona l-użu ta’ metodi ta’ tagħlim moderni, jiġifieri gruppi żgħar ta’ taħriġ b’ħafna interazzjoni. Fil-verità ngħata biss taħriġ "ex cathedra". 42. Minnu nnifsu huwa diffiċli li jiġu żviluppati miri komuni għal proġetti ta’ taħriġ reġjonali minħabba l-istadji ta’ avvanz differenti fil-pajjiżi individwali. Is-sitwazzjoni fil-Kroazja ġeneralment kienet aktar avvanzata milli fil-pajjiżi l-oħrajn. Il-Kummissjoni kkunsidrat sewwa li d-dimensjoni reġjonali kellha tintuża biex it-tagħrif tas-sistema nazzjonali l-aktar żviluppata titpoġġa għas-servizz tal-pajjiżi l-oħrajn li jirċievu. Iżda, il-Kummissjoni rarament kejlet kif it-taħriġ biddel il-politika jew il-prattiċi tax-xogħol, minkejja li dan kien approċċ prattiku tajjeb biex isir l-allinjament mal-istandards tal-UE. 43. Il-Kummissjoni ma stabbiliet l-ebda sistema biex tkejjel il-prestazzjoni tal-proġett ta’ koperazzjoni ġudizzjarja reġjonali, anqas wara li din ġiet ikkritikata mill-monituri tagħha stess [25]. L-indikaturi ma ppermettewx il-kejl tal-impatt peress li kienu bbażati fuq l-attività u kienu formali aktar milli evalwattivi, pereżempju għadd ta’ laqgħat jew konferenzi. L-objettivi kienu wkoll vagi u mhux ċari, pereżempju biex jittejjeb id-djalogu reġjonali, biex tiġi ffaċilitata l-koperazzjoni operattiva. L-ilħuq tal-objettivi għalhekk ma setax jitkejjel minħabba li dawn ma kinux marbuta direttament mal-attivitajiet. 44. Fuq livell nazzjonali wkoll, il-proġetti ta’ taħriġ tal-Kummissjoni ma laħqux għalkollox l-objettivi tagħhom, peress li kienu amministrati mingħajr l-impenn tal-maniġment superjuri. Żewġ korsijiet ta’ taħriġ speċjali fi ħdan il-proġett tal-pulizija Albaniża (PAMECA II) jistgħu jissemmew. Korsijiet ta’ Kmand Strateġiku ngħataw lil 60 uffiċjal fil-gradi tan-nofs u superjuri. Meta l-maniġers tal-pulizija li rċevew it-taħriġ marru lura biex jimplimentaw it-teorija huma sabu reżistenza mingħand is-superjuri tagħhom. Sabiex jiġi rrimedjat in-nuqqas ta’ impatt potenzjali, Programm għall-Eżekuttivi Superjuri kellu jitneda bl-involviment ta’ 34 uffiċjal tal-pulizija mill-aktar superjuri. Għalkemm il-Kummissjoni tista’ tiġi kkumplimentata talli ħadet din l-azzjoni korrettiva, kien ikun aħjar li kieku ġie assigurat l-impenn tal-maniġment superjuri qabel ma l-kors ingħata lill-maniġment tan-nofs. 45. It-tagħlim bil-prattika u t-taħriġ fuq il-post huma modi effettivi biex tiġi żviluppata amministrazzjoni moderna u effiċjenti. Ir-responsabbiltajiet amministrattivi jistgħu jitgħaddew minn persuna għall-oħra sakemm it-tibdil fil-persunal ma jkunx eċċessiv (il-kaxxa 12). Proġetti ta’ ġemellaġġ ma’ Stati Membri u kuntratti ta’ għotja ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali qegħdin jintużaw aktar minn meta l-programm CARDS ġie orjentat mill-ġdid minn programm ibbażat fuq ir-rikostruzzjoni għal programm ibbażat fuq ir-riforma. Kaxxa 12 Eżempji ta’ proġetti ta’ tagħlim permezz tal-prattika fil-Bosnja u Ħerzegovina Każ 1: Ir-responsabbiltajiet kollha trasferiti f’idejn il-benefiċjarji – Il-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem Fl-2004 l-Kummissjoni ffirmat kuntratt ta’ għotja mal-Qorti Kostituzzjonali tal-Bosnja u Ħerzegovina (BiHCC) biex tistabbilixxi korp ġudizzjarju speċjali fi ħdan il-BiHCC, il-Kummissjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem (HRC), sabiex tindirizza x-xogħol b’lura ta’ kważi 9000 każ dwar id-drittijiet tal-bniedem [26]. Matul l-ewwel sena l-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem (HRC) solviet aktar minn 3000 każ. L-HRC bdiet taħdem b’persunal internazzjonali, imma sa mill-2005 l-HRC kellha biss persunal nazzjonali. Matul il-proġett il-persunal nazzjonali ta’ kuljum applika l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u strumenti internazzjonali oħrajn. Il-proġett kien ta’ suċċess għax disgħa mill-għaxar membri tal-persunal prinċipali baqgħu mal-Qorti Kostituzzjonali. F’Ġunju 2007 l-każijiet b’lura kollha kienu nqatgħu. Skont il-benefiċjarju, il-proġett għamel kontribut sinifikanti lejn l-għarfien tal-istandards tad-drittijiet tal-bniedem fil-Bosnja u Ħerzegovina. Każ 2: Ir-responsabbiltajiet trasferiti f’idejn il-benefiċjarji b’mod inkomplet – Kamra għad-Delitti tal-Gwerra Il-Kamra għad-Delitti tal-Gwerra (WCC) fil-BiH hija l-ewwel organu permanenti u speċjalizzat fil-livell tal-Istat li huwa mfassal biex jittratta ma’ ksur gravi tal-liġi umanitarja internazzjonali u parti mit-Tribunal Internazzjonali Kriminali għall-istrateġija ta’ kompletazzjoni tal-ex-Jugoslavja [27]. L-għadd ta’ delitti tal-gwerra ssuspettati fil-Bosnja huwa stmat li huwa ta’ bosta eluf. Meta saret il-verifika t-trasferiment mingħand l-esperti internazzjonali għal għand l-esperti nazzjonali ddewwem. L-għadd proprju ta’ ġuri attivi kien aktar minn dak previst, li hija xi ħaġa pożittiva, imma l-ammont ta’ xogħol tal-Qorti kien wisq akbar mill-kapaċità tagħha. Is-sitwazzjoni kienet iggravata minħabba t-tibdil tal-imħallfin internazzjonali. L-appartenenza lokali fattur ta’ suċċess prinċipali fit-titjib tal-istat tad-dritt 46. Wieħed mill-objettivi strateġiċi l-aktar komuni tal-proġetti vverifikati kien it-tisħiħ tal-istat tad-dritt fil-Balkani tal-Punent. Il-kunċett tal-Ewropa tal-Punent dwar l-istat tad-dritt fl-essenza tiegħu huwa l-prinċipju li ħadd mhu ’l fuq mil-liġi. It-tisħiħ tal-istat tad-dritt fil-Balkani tal-Punent huwa essenzjali għall-istabbiltà u s-sigurtà fl-Ewropa. Minkejja xi progress, l-istat tad-dritt fil-Balkani tal-Punent għadu dgħajjef (il-kaxxa 13). 47. F’ħafna mir-rapporti ta’ progress tagħha, il-Kummissjoni esprimiet dissodisfazzjon dwar in-nuqqas ta’ ħeffa tar-riformi. L-approċċ tal-proġett adottat mill-Kummissjoni għandu l-limitazzjonijiet tiegħu. Mhux rimedju għalkollox. Is-suċċess fil-proġetti tal-Kummissjoni tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni jeħtieġ bidla fl-attitudnijiet tal-awtoritajiet nazzjonali u l-kontinwità tal-istrutturi governattivi. Dawn il-fatturi kienu lil hinn mill-poteri diretti tal-Kummissjoni u l-impatt negattiv tagħhom, b’mod partikolari fuq il-bini tal-istituzzjonijiet, m’għandux ikun sottostmat. Kaxxa 13 Il-kunċett tal-istat tad-dritt fil-Balkani tal-Punent huwa dgħajjef "L-istat tad-dritt" huwa dgħajjef fir-reġjun u l-kunfidenza fil-gvern u fl-istituzzjonijiet hija baxxa. Iċ-ċittadini ma jafdawx is-sistema legali u jħossu li hija ta’ benefiċċju biss għal gruppi b’ċertu status. Meta ġew mistoqsija jekk xi persuni humiex ’il fuq mil-liġi f’dan il-pajjiż, il-persentaġġ ta’ risposti pożittivi f’ċerti pajjiżi tar-reġjun kien kif ġej [28]: Il-Montenegro: 69 %; Is-Serbja: 81 %; Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja: 85 %. Ta’ min jinnota li dawk li l-aktar iħossu li s-soċjetà mhix ġusta u li hemm nuqqas ta’ ugwaljanza bejn il-persuni quddiem il-liġi huma dawk l-aktar edukati u dawk li huma l-aqwa infurmati dwar il-politika. 48. Iżda, il-Kummissjoni ħadet it-tagħlima mill-esperjenzi preċedenti. Meta mqabbla mal-programm ta’ qabel l-adeżjoni (Phare) aktar bikri tal-Kummissjoni, riformi strutturali importanti fil-ġustizzja u l-affarijiet interni issa huma ttrattati aktar kmieni fil-proċess ta’ tkabbir. 49. S’issa bosta inizjattivi għar-riforma ma ġewx minn ġor-reġjun imma mill-Kummissjoni Ewropea u minn aġenziji esterni oħrajn [29]. In-nuqqas ta’ appartenza riżultat ta’ dan, idgħajjef ir-riżultati tal-proġetti fuq tul ta’ żmien twil. L-ewwel inizjattiva serja fir-reġjun hija l-Kunsill ta’ Koperazzjoni Reġjonali li tnieda fi Frar 2008, bħala s-suċċessur tal-Patt ta’ Stabbiltà għall-Ewropa tax-Xlokk. Ix-xogħol tal-Kunsill ta’ Koperazzjoni se jiffoka fuq sitt oqsma ta’ prijorità. Wieħed minnhom huwa l-ġustizzja u l-affarijiet interni. Kważi għoxrin sena wara l-waqgħa tal-istruttura ta’ qabel tas-sigurtà u l-istabbiltà fl-Ewropa tax-Xlokk, din l-istituzzjoni l-ġdida, ibbażata f’Sarajevo, taspira li ssir l-ewwel forum reġjonali tat-tip tagħha permezz ta’ qafas li jappartjeni u jitmexxa reġjonalment li jsostni wkoll l-integrazzjoni Ewropea. Approċċi tal-ġestjoni u l-koordinazzjoni tad-donaturi 50. Din it-taqsima tippreżenta r-riżultati tal-verifika fuq żewġ kwestjonijiet orizzontali li jkopru ż-żewġ tipi ta’ proġetti: il-paragun bejn iż-żewġ approċċi tal-ġestjoni użati mill-Kummissjoni u l-koordinazzjoni tad-donaturi. M’hemmx differenzi kbar bejn iż-żewġ approċċi tal-ġestjoni 51. Fil-Balkani tal-Punent il-Kummissjoni użat żewġ approċċi bażiċi tal-ġestjoni (ara l-Anness V), permezz tal-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni (EAR) jew permezz tad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni. Il-Qorti analizzat ir-riżultati tal-verifika tal-proġetti li nkisbu sabiex tiddetermina jekk kienx hemm evidenza li approċċ tal-ġestjoni minnhom kien aktar effettiv mill-ieħor. 52. Mit-30 proġett tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni vverifikati fil-pajjiżi li jirċievu, 18 kienu ġestiti mid-Delegazzjoni, u 12 mill-EAR (ara l-Anness I). Filwaqt li l-prestazzjoni ġenerali tal-proġetti vverifikati kienet imħallta, ma kienx hemm differenza kbira bejn il-grad ta’ suċċess miksub fi proġetti ġestiti mid-Delegazzjonijiet meta mqabbla ma’ dawk ġestiti mill-EAR. Wieħed mill-punti pożittivi ta’ Delegazzjoni devoluta huwa r-rabta mill-qrib bejn id-djalogu politiku u l-proċess ta’ programmar annwali. Min-naħa l-oħra, il-kwartieri ġenerali tal-EAR kkontribwew għad-djalogu b’kompetenza addizzjonali għar-reġjun sħiħ. Il-koordinazzjoni mmexxija mill-benefiċjarji ma tjibitx 53. Il-Kummissjoni kkommettiet ruħha li jkollha rwol attiv biex trawwem il-koordinazzjoni tad-donaturi fil-Balkani tal-Punent. Il-koordinazzjoni tad-donaturi hija wieħed mill-prinċipji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi tal-2005 dwar l-Effettività tal-Għajnuna u l-Kodiċi ta’ Kondotta tal-UE dwar il-Qsim tax-Xogħol. Il-Kummissjoni tadotta dawn il-prinċipji. Il-Qorti sabet li kien diffiċli għall-Kummissjoni li tpoġġi l-koordinazzjoni tad-donaturi fil-prattika fuq il-post. 54. Il-ġustizzja u l-affarijiet interni jikkostitwixxu settur fejn hemm interess komuni għad-donaturi. Il-Kummissjoni, l-istituzzjoniijiet finanzjarji internazzjonali, l-Istati Membri u d-donaturi mhux tal-UE huma kollha attivi fil-Balkani tal-Punent (l-Anness VI). Il-prinċipju li l-pajjiż li jirċievi għandu jmexxi l-proċess ta’ koordinazzjoni tad-donaturi ma setax jiġi applikat, minħabba li l-kapaċità tal-pajjiżi li jirċievu biex joperaw kienet għadha dgħajfa. Barra dan, il-benefiċjarji ma rċivewx biżżejjed għajnuna biex itejbu l-kapaċità tagħhom li jmexxu l-koordinazzjoni tad-donaturi. Anke meta l-benefiċjarji kellhom viżjoni ċara dwar kif jimplimentaw is-soluzzjoni li huma kienu jippreferu, huma kienu ffaċċjati b’attivitajiet mhux koordinati tad-donaturi (il-kaxxa 14). 55. In-nuqqas ta’ koordinazzjoni tad-donaturi ma kinitx limitata biss għall-proġetti ta’ investiment. Fil-każijiet tal-bini tal-istituzzjoni l-benefiċjarju ġie konfuż mir-rakkomandazzjonijiet mogħtija minn operaturi differenti tal-UE. Ħafna pariri b’messaġġi mħalltin kien l-aktar evidenti f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Fl-2004-2005 ħames entitajiet separati tal-UE (id-Delegazzjoni tal-KE, l-EAR, ir-rappreżentant speċjali tal-UE, il-EUPOL-Proxima u l-missjoni ta’ sorveljanza tal-UE) kienu attivi fil-qasam tal-iżvilupp tal-pulizija. Barra dan, l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Koperazzjoni fl-Ewropa, il-Programm Internazzjonali għat-Taħriġ Investigattiv Kriminali (proġett tal-pulizija ffinanzjat mill-Istati Uniti tal-Amerika) u għadd ta’ programmi bilateri tal-Istati Membri tal-UE kienu qegħdin joperaw fl-istess ħin. Il-problema kienet l-aktar ta’ dannu meta l-pariri kienu ta’ natura kontradittorja. Kaxxa 14 Eżempju ta’ attività ta’ investiment b’donaturi multipli mhux koordinata Wieħed mill-prinċipji ta’ armonizzazzjoni tal-għajnuna jittratta mal-allinjament tal-għajnuna u mal-għajnuna mhux marbuta. Iżda, minħabba attivitajiet mhux koordinati b’donaturi multipli, li fihom kull donatur ta karozzi, trakkijiet u vannijiet li joriġinaw minn pajjiżu, il-pulizija ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja tuża aktar minn 40 tip ta’ vettura. Dan jagħmilha impossibbli li l-grupp tal-karozzi jiġi amministrat b’mod effettiv f’dak li għandu x’jaqsam mal-ispejjeż. Il-pulizija timmira li tuża biss 12-il tip ta’ vettura fil-futur. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet 56. L-inċentiv ta’ sħubija mal-UE kkontribwixxa biex l-UE tkun l-akbar parti interessata u l-aktar influwenti fil-Balkani tal-Punent. Kuntrarju għall-programmi ta’ adeżjoni ta’ qabel, il-Kummissjoni tat prijorità lis-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni u ppruvat tittratta dawn ir-riformi strutturali importanti kmieni fil-proċess ta’ tkabbir. Il-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni ġestiti mill-Kummissjoni jseħħu f’ambjent politiku u organizzattiv diffiċli. B’dan l-isfond il-ġestjoni tal-Kummissjoni kienet fil-parti l-kbira effettiva. Iżda, il-verifika tal-Qorti identifikat xi nuqqasijiet fil-ġestjoni tal-Kummissjoni li, kieku ġew indirizzati, setgħu rriżultaw f’rata saħansitra ogħla ta’ suċċess tal-proġetti, b’mod partikolari f’dak li għandu x’jaqsam mas-sostenibbiltà tar-riżultati tagħhom. 57. Il-Qorti tikkonkludi li l-analiżi tal-bżonnijiet xi kultant ma kinux xierqa u kien hemm nuqqas ta’ koordinazzjoni tad-donaturi. Għalkemm mhux il-proġetti kollha ta’ investiment kisbu riżultati sodisfaċenti, u s-sostenibbiltà qiegħda f’riskju, l-għajnuna ta’ investiment iffinanzjata mill-Kummissjoni għamlet kontribut rilevanti u utli għall-infrastruttura nazzjonali u għall-istituzzjonijiet. Min-naħa l-oħra l-Qorti sabet li r-riżultati tal-proġetti tal-bini tal-istituzzjonijiet kienu biss parzjalment sodisfaċenti u x’aktarx li ma setgħux ikunu sostenibbli. Dan minħabba dgħufija politika kontinwa u nuqqas ta’ impenn (appartenenza) mill-benefiċjarji, peress li l-parti l-kbira tal-inizjattivi għar-riforma ma jiġux minn ġor-reġjun imma mill-Kummissjoni Ewropea jew mingħand partijiet interessati esterni oħrajn. Tabella 1 Konklużjonijiet prinċipali dwar il-proġetti tal-investiment u tal-bini tal-istituzzjonijiet Klassifikazzjoni: S = Sodisfaċenti, PS = Parzjalment Sodisfaċenti u MS = Mhux sodisfaċenti; S / PS tfisser li l-klassifikazzjoni qiegħda bejn sodisfaċenti u parzjalment sodisfaċenti. Domanda tal-Verifika | Bżonnijiet | Prodotti tal-Proġett | Riżultati | Tip ta’ assistenza | Rilevanza | Evalwazzjoni | | Miksuba | Sostenibbiltà | Investiment | S | PS | S | S / PS | S / PS | Bini tal-Istituzzjonijiet | S | S | S | PS | MS | 58. Filwaqt li l-prestazzjoni ġenerali tal-proġetti vverifikati kienet imħallta, f’dak li għandu x’jaqsam mal-approċċi tal-ġestjoni, ma kienx hemm differenza kbira fil-grad ta’ suċċess miksub mill-proġetti ġestiti mid-Delegazzjonijiet meta mqabbla ma’ dawk ġestiti mill-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni. Rakkomandazzjoni 1 Il-ħsieb tal-Kummissjoni li taħdem fis-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni fil-Balkani tal-Punent huwa ċar imma r-riżultati tal-proġetti jkunu saħansitra aqwa kieku a) meta tfassal il-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni l-Kummissjoni tagħti piż xieraq lill-objettivi tal-proġett u tassigura li jiġu ffissati indikaturi tal-impatt ibbażati fuq l-attività; b) il-proġetti tal-investiment jkunu relatati aktar mill-qrib ma’ proġetti ta’ bini tal-istituzzjonijiet; c) id-donaturi kollha attivi fil-qasam, inkluża l-Kummissjoni bħala d-donatur prinċipali, jikkoordinaw aħjar ma’ xulxin, pereżempju donatur minnhom jista’ jiffinanzja jew jikkofinanzja proġett imfassal minn donatur ieħor; d) il-proċess ta’ akkwist tat-tagħmir jiġi kkunsidrat mill-ġdid mill-komunità tad-donaturi. Fejn hu possibbli, raggruppamenti ta’ investimenti konġunti mill-pajjiżi li jiriċievu għandhom ikunu kkunsidrati, għalkemm monitoraġġ strett tal-proċess tal-akkwist mill-organizzazzjonijiet benefiċjarji xorta se jkun għadu neċessarju. Rakkomandazzjoni 2 Is-sostenibbiltà tal-proġetti titjieb kieku a) l-involviment tal-benefiċjarji jiżdied, pereżempju fil-proċess ta’ akkwist pubbliku; b) l-ebda proġetti ma jitnedew mingħajr pjan ta’ manutenzjoni; c) il-Kummissjoni tissorvelja aktar mill-qrib it-tqassim u tevalwa l-użu tat-tagħmir u l-infrastruttura ffinanzjati mill-UE u tieħu azzjoni korrettiva fejn hemm bżonn; d) il-Kummissjoni tuża indikaturi tal-impatt biex tkejjel ir-riżultati; e) it-twassil tal-assistenza teknika jkun ikkomplimentat b’mod adegwat minn inkoraġġiment attiv għal bidla istituzzjonali. Rakkomandazzjoni 3 L-aspett reġjonali jitjieb kieku l-interventi tal-infrastruttura fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntiera integrata jkunu mfassla u implimentati b’mod li jrawwem il-koperazzjoni reġjonali. Pereżempju, punti ta’ qsim tal-fruntiera konġunti, iffinanzjati mill-allokazzjoni reġjonali, għandhom jingħataw prijorità. Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti tal-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal- 15 u s- 16 ta' Lulju 2009. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira President [1] Is-sommarju tas-sejbiet tal-proġetti qiegħed fil-Grafika 1. [2] CARDS hija t-taqsira għal "Assistenza Komunitarja għar-Rikostruzzjoni, Żvilupp u Stabbilizzazzjoni" u kopriet i l-perijodu 2000 sa 2006. [3] Dan kien jirrappreżenta madwar 10 % tal-baġit totali tal-CARDS. Il-parti l-kbira tal-infiq tal-CARDS seħħ matul l-ewwel snin tal-programm u kien jindirizza l-bżonnijiet urġenti ta’ wara l-kunflitt tal-popolazzjoni tal-Balkani tal-Punent. [4] Fir-rigward tal-aħħar tkabbir fl-2007, il-Bulgarija u r-Rumanija għad fadlilhom xi progress x’jagħmlu fis-settur tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni. L-UE ddeċidiet li twaqqaf mekkaniżmu speċjali ta’ koperazzjoni u verifikazzjoni biex tgħin lill-Istati Membri l-aktar ġodda jindirizzaw nuqqasijiet pendenti. [5] L-għajnuna teknika hija riżorsa użata f’bosta proġetti ta’ żvilupp u programmi ta’ tipi differenti u tista’ tiġi definita bħala "esperti kkuntrattati għat-trasferiment ta' għarfien u l-ħolqien u t-tisħiħ ta' istituzzjonijiet". Referenza għar-Rapport Speċjali tal-Qorti Nru 6/2007 dwar l-effettività tal-għajnuna teknika fil-kuntest tal-iżvilupp tal-ħila (ĠU C 312, 21.12.2007, p. 3). [6] Imniedi fl-1998 għall-għajnuna għall-adeżjoni, il-ġemellaġġ jipprovdi qafas għal organizzazzjonijiet amministrattivi u semipubbliċi fil-pajjiżi li jirċievu biex jaħdmu mal-kontrapartijiet tagħhom fl-Istati Membri. [7] Skont id-dispożizzjoni fir-regolament tal-CARDS, il-programm annwali, ippreparat għal kull pajjiż li jirċievi l-għajnuna Komunitarja, fih lista ta’ proġetti li għandhom ikunu ffinanzjati u jispeċifika l-ammonti rilevanti. Il-kumitat amministrattiv, magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri u ppresedut mill-Kummissjoni, jagħti l-opinjoni tiegħu dwar l-approprijazzjonijiet annwali. [8] Il-verifika evalwat il-punt safejn il-proġetti tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni kienu ġustifikati fid-dawl tal-ambitu u l-ispeċifikazzjonijiet tal-bżonnijiet u jekk approċċi alternattivi kinux ġew ikkunsidrati u analizzati sewwa. Barra dan, hija evalwat jekk l-objettivi kinux jaqblu mal-prijoritajiet definiti mill-Kummissjoni, mill-Kunsill u fid-dokumenti ta’ strateġija nazzjonali. [9] Il-verifika evalwat il-punt safejn il-benefiċjarju uża l-għajnuna ffinanzjata mill-UE (pereżempju tagħmir, infrastruttura u taħriġ) b’mod effettiv u jekk ir-riżultati tal-proġetti kinux sostenibbli finanzjarjament u min-naħa operattiva. [10] Dan il-komponent addizzjonali tal-verifika ġie inkluż fuq talba tal-Parlament Ewropew. Referenza għar-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat- 22 ta’ April 2008 u b’osservazzjonijiet li jagħmlu parti integrali tad-deċiżjoni dwar il-kwittanza fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea għas-sena finanzjarja 2006, it-taqsima III – Il-Kummissjoni. [11] L-emerġenza ta’ sitt Stati ġodda minn meta nqasmet dik li kienet il-Jugoslavja ħolqot aktar minn 5000 kilometru ta’ fruntieri internazzjonali ġodda fir-reġjun li għandhom ikunu kkontrollati sewwa. [12] Pereżempju, fil-Bosnja u Ħerzegovina l-pulizija ta’ mal-fruntieri hija l-eqdem istituzzjoni fuq livell tal-istat iżda fl-2009 tkun ilha inqas minn għaxar snin li twaqqfet. [13] Pereżempju, fis-Serbja l-armata kienet qiegħda tikkontrolla l-fruntieri sal-2007. [14] "Master plan for judicial infrastructure (Pjanta definittiva għall-infrastruttura ġudizzjarja)" – studju mwettaq minn konsulenti esterni bejn Jannar 2004 u April 2005. [15] Ir-Rapport Speċjali tal-Qorti Nru 5/2007 dwar l-immaniġġjar tal-Kummissjoni tal-programm CARDS (ĠU C 285, 27.11.2007, p. 1) ikkonkluda li l-gwida strateġika kienet ġenerali ħafna. Din kienet xierqa fil-fażi ta’ rikostruzzjoni imma mhux għal objettivi tal-bini tal-istituzzjonijiet li huma aktar ta’ sfida. [16] L-istrateġija nazzjonali tal-ġestjoni integrata tal-fruntieri ġiet adottata fl-Albanija f’Novembru 2006, fil-Bosnja u Ħerzegovina f’Lulju 2005, u f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja f’Ottubru 2005, fil-Montenegro fi Frar 2006 u fis-Serbja f’Jannar 2006. [17] Ta’ min jinnota li l-acquis communautaire tal-UE, l-istandards ta’ Schengen jew il-kodiċi doganali tal-Komunità ma jipprovdux mudell universali "wieħed għal kulħadd" ta’ ġestjoni tal-fruntieri. Minkejja dan, l-istandards tassew jeħtieġu li s-sistema tkun effettiva u aġġustata għar-riskju. [18] Peress li l-Kummissjoni ma setgħetx tonora l-kuntratt, il-kuntrattur ippreżenta talba għal aktar minn 550000 euro f’telf u danni u waqt li kienet qiegħda titwettaq il-verifika kien hemm għaddejja proċedura amikevoli sabiex jintlaħaq ftehim. [19] F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-akkademja għat-taħriġ tal-imħallfin u prosekuturi pubbliċi hija parzjalment iffinanzjata mill-baġit tal-istat skont liġi speċifika. Din tassigura l-indipendenza edukattiva tagħha. Imma 63 % tal-finanzjament totali lill-akkademija fl-2008 ġie mingħand donaturi internazzjonali. Qafas finanzjarju aktar bilanċjat huwa meħtieġ biex jassigura l-indipendenza operattiva tal-istituzzjoni. [20] Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u l-Unjoni Ewropea ffirmaw ftehim ta’ riammissjoni bħala parti mis-SAA. Dan il-ftehim jiddisponi biex pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u membri tal-UE jaċċettaw ir-ritorn ta’ ċittadini li daħlu illegalment jew baqgħu illegalment fit-territorju ta’ xi pajjiżi oħrajn, u kif ukoll biex migranti illegali jiġu aċċettati li huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew individwi mingħajr stat li ġew fit-territorju ta’ wieħed mill-pajjiżi minn ġot-territorju ta’ pajjiż ieħor. Il-ftehim prinċipalment iġiegħel lill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent jaqsmu mal-UE r-responsabbiltà għas-sigurtà tal-UE. [21] Il-karozza four-wheel drive tad-Delegazzjoni stess ma ssirilhiex manutenzjoni f’Tirana imma tinsaq f’pajjiż ġar. [22] L-ewwel pass fil-proċess ta’ implimentazzjoni deċentralizzata huwa l-akkreditazzjoni nazzjonali tal-awtoritajiet benefiċjarji abbażi tal-evalwazzjonijiet tal-kapaċità. Il-pass li jmiss huwa l-għoti tal-amministrazzjoni mill-Kummissjoni lill-pajjiż li jirċievi. [23] Ta’ min jagħraf li fil-Bosnja u Ħerzegovina jeżistu 13-il forza tal-pulizija differenti, tnejn fuq livell ta’ entità u 10 fuq livell distrettwali, flimkien mal-pulizija awtonoma tad-Distrett ta’ Brcko. [24] Minħabba kunflitti fil-passat, il-koperazzjoni reġjonali kienet sfida fil-Balkani tal-Punent. Għalhekk il-programm reġjonali tal-Kummissjoni ffoka fuq il-promozzjoni tar-relazzjonijiet bejn l-Istati Balkani tal-Punent. L-UE għamlitha ċara li l-koperazzjoni reġjonali hija prerekwiżit għall-progress lejn l-adeżjoni. Madwar 10 % tal-finanzjament tal-CARDS kien immirat lejn is-sostenn ta’ dan l-objettiv u l-programm reġjonali dejjem iffoka fuq l-istat tad-dritt u kwestjonijiet tal-ġustizzja u tal-affarijiet interni. [25] Il-Kummissjoni kkuntrattat monituri esterni biex jevalwaw l-implimentazzjoni tal-proġetti. [26] Hemm erba’ tipi ta’ każijiet ta’ vjolazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Bosnja u Ħerzegovina: ugwaljanza quddiem il-liġi, drittijiet tal-proprjetà, dritt għax-xogħol u għall-edukazzjoni u persuni nieqsa, każijiet "Srebrenica". [27] Referenza għar-Riżoluzzjoni 1503 tal-Kunsill ta’ Sigurtà tan-NU. [28] Ara d-dokument ta’ riċerka minn Alina Mungui-Pippidi: Deconstructing Balkan Particularism, The Ambiguous Social Capital of South Eastern Europe (Dekostruzzjoni tal-Partikulariżmu tal-Balkani, Il-Kapital Soċjali Ambigwu tax-Xlokk tal-Ewropa), 2005. [29] Referenza għal Delevic, Milica "Regional cooperation in the western Balkans (Koperazzjoni reġjonali fil-Balkani tal-Punent)" EU-ISS Chaillot Paper Nru 104, Lulju 2007. -------------------------------------------------- ANNESS I PROĠETTI TAL-ĠUSTIZZJA U TAL-AFFARIJIET INTERNI TAL-CARDS IVVERIFIKATI U EVALWAZZJONI TAL-EFFETTIVITÀ TAGĦHOM Kriterji tal-verifika għar-rilevanza: L-objettivi tal-proġett kienu allinjati mal-prijoritajiet tal-ĠAI għall-pajjiż. Kriterji tal-verifika tal-evalwazzjoni tal-bżonnijiet: Il-proġetti kienu ġustifikati u jekk ġewx ikkunsidrati approċċi alternattivi. Kriterji tal-verifika għall-prodotti: L-attivitajiet ikkompletati wasslu l-prodotti kif ippjanat. Kriterji tal-verifika għar-riżultati miksuba: L-għajnuna ffinanzjata mill-UE kienet użata b'mod effiċjenti. Kriterji tal-verifika għas-sostenibbiltà: Ir-riżultati tal-proġetti kienu sostenibbli finanzjarjament u b'mod operattiv. N/A: Mhux applikabbli. | BŻONN | PRODOTT IKKOMPLETAT | RIŻULTATI | | RILEVANZA | EVALWAZZJONI | MIKSUBA | SOSTENIBBILTÀ | | DESKRIZZJONI TAL-PROĠETT | Programm Annwali CARDS | AMMONT F'EURO (kuntratti) | | KOMPLETAZZJONI TAL-PROĠETT | ĠESTITI MINN | Sodisfaċenti (S), Parzjalment sodisfaċenti (PS), Mhux sodisfaċenti (MS) | Iva / Parzjalment / Le | S, PS, MS, N/A | Sodisfaċenti / Mhux sodisfaċenti / N/A | Investiment L-Albanija | Tagħmir tal-uffiċċju għall-għases tal-pulizija | 2001 | 419093 | | Settembru 2005 | Delegazzjoni | MS | MS | Iva | MS | Mhux sodisfaċenti | L-Albanija | Bini tal-ħabs Fushe Kruja | 2001 | 2874708 | | Marzu 2007 | Delegazzjoni | S | MS | Parzjalment | PS | Mhux sodisfaċenti | L-Albanija | Qrati tal-appell f'Korça u Vlora | 2003 | 1636375 | | Mejju 2006 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Mhux sodisfaċenti | L-Albanija | Kontroll tal-fruntiera u green border management | 2003 | 2127106 | | Frar 2006 | Delegazzjoni | S | MS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sorveljanza u bini ta' Kamensko BCP | 2001 | 3349597 | | Ottubru 2005 | Delegazzjoni | S | S | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Bini ta' Gorica BCP | 2002 | 2971834 | | Qatt ma nbeda | Delegazzjoni | S | S | Le | N/A | N/A | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sorveljanza u riabilitazzjoni ta' bini għall-Ġudikatura BiH | 2002 | 2310367 | | Diċembru 2004 | Delegazzjoni | S | PS | Iva | S | Sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Tagħmir għall-forzi tal-pulizija | 2003 | 1576604 | | Lulju 2005 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sorveljanza u bini tal-kwartieri ġenerali tal-pulizija ta' mal-fruntieri tal-BiH | 2003 | 2589621 | | Lulju 2008 | Delegazzjoni | PS | PS | Iva | PS | Sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Għoti ta' sistema ta' telekomunikazzjoni tal-IT | 2003 | 2597772 | | Diċembru 2006 | EAR | S | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | Għoti ta' vetturi għall-pulizija ta' mal-fruntieri | 2003 | 2799813 | | Ġunju 2005 | EAR | S | PS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | Bini ta' ċentri ta' lqugħ għal dawk li jfittxu l-ażil | 2002 | 1419580 | | Novembru 2006 | EAR | PS | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Il-Montenegro | Bini ta' punti ta' qsim tal-fruntiera D. Brijeg u S. Polje | 2001 | 3685662 | | Lulju 2005 | EAR | PS | S | Parzjalment | PS | Sodisfaċenti | Il-Montenegro | IT u tagħmir speċjali għall-pulizija ta' mal-fruntieri | 2003 | 1683038 | | Marzu 2005 | EAR | S | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Is-Serbja | Bini u sorveljanza tal-qsim tal-fruntiera Batrovci | 2002-2003 | 5134209 | | Awwissu 2006 | EAR | S | S | Parzjalment | PS | Sodisfaċenti | Is-Serbja | Rinovazzjoni u żamma tal-awla prinċipali f'Belgrad | 2003 | 1196963 | | Mejju 2005 | EAR | PS | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Is-Serbja | Provvisti lill-pulizija ta' mal-fruntiera | 2003 | 2782209 | | Mejju 2005 | EAR | S | MS | Iva | S | Sodisfaċenti | | | Subtotal | 41154551 | | | | | | | | | Bini tal-Istituzzjonijiet L-Albanija | Strateġija nazzjonali tal-migrazzjoni | 2001 | 1000000 | | Jannar 2005 | Delegazzjoni | S | S | Iva | MS | Mhux sodisfaċenti | L-Albanija | Programm Albaniż ta' azzjoni għall-bombi | 2002 | 2000000 | | Mejju 2006 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Sodisfaċenti | L-Albanija | Evalwazzjoni minn qabel ta' dawk li jfittxu l-ażil u l-migranti | 2003 | 2000000 | | Frar 2006 | Delegazzjoni | S | S | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | L-Albanija | Pameca II - missjoni tal-pulizija | 2004-2005 | 6314404 | | Diċembru 2007 | Delegazzjoni | S | PS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sostenn lill-uffiċċju tal-prosekutur fil-BiH | 2002 | 916668 | | Mejju 2005 | Delegazzjoni | S | PS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sostenn lill-Kummissjoni għad-drittijiet tal-bniedem | 2003 | 645705 | | Marzu 2005 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sostenn lill-kunsill għoli ġudizzjarju u prosekuttiv | 2004 | 3120986 | | Jannar 2006 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Mhux sodisfaċenti | Il-Bosnja u Ħerzegovina | Sostenn lir-reġistru tad-delitti tal-gwerra fil-BiH | 2004 | 3500000 | | Jannar 2008 | Delegazzjoni | S | S | Iva | S | Mhux sodisfaċenti | Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | Istitut ta' taħrig għall-ġudikatura | 2001 | 1188405 | | Ottubru 2005 | EAR | S | S | Iva | S | Mhux sodisfaċenti | Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | Sostenn lill-istrateġija nazzjonali tar-riforma tal-pulizija | 2001 | 1457533 | | Settembru 2005 | EAR | S | PS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Is-Serbja | Ċentru ta' taħriġ ġudizzjarju | 2004 | 2499175 | | Ottubru 2007 | EAR | S | PS | Parzjalment | MS | Mhux sodisfaċenti | Is-Serbja | Bini tal-kapaċità tal-Ministeru tal-Ġustizzja | 2004 | 1491029 | | Settembru 2007 | EAR | S | S | Parzjalment | PS | Mhux sodisfaċenti | Reġjonali | Twaqqif ta' qafas kompatibbli tal-UE fi kwestjonijiet ta' ażil, migrazzjoni u visa | 2002 | 2922700 | | Diċembru 2005 | DĠ TKABBIR HQ | S | S | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Reġjonali | Sostenn lil u koordinazzjoni ta' strateġiji IBM fil-Balkani tal-Punent | 2002-2003 | 1999984 | | Marzu 2007 | DĠ TKABBIR HQ | S | S | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | Reġjonali | Twaqqif ta' ġudikatura indipendenti, affidabbli u li taħdem, u titjib fil-koperazzjoni ġudizzjarja | 2003 | 5499579 | | April 2007 | DĠ TKABBIR HQ | S | MS | Iva | PS | Mhux sodisfaċenti | | | Subtotal | 36556168 | | | | | | | | | Investiment u Bini tal-Istituzzjonijiet Is-Serbja | Sostenn tal-IT lill-amministrazzjoni tal-qorti, ġestjoni tal-każijiet | 2004 | 3232093 | | Novembru 2005 | EAR | S | S | Iva | PS | Sodisfaċenti | | | TOTAL | 80942812 | | | | | | | | | -------------------------------------------------- ANNESS II IL-METODOLOĠIJA U L-KAMPJUN TAL-VERIFIKA 1. Ix-xogħol tal-verifika kien jinkludi reviżjoni tad-dokumenti tal-istrateġija u tal-ippjanar, pereżempju dokumenti ta’ strateġija tal-pajjiż, programmi indikattivi multiannwali u dokumenti Ewropej ta’ sħubija, u kif ukoll rapporti ta’ monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni. Kampjun ta’ 30 proġett matul il-programmi annwali tal-2001-2005 ġie vverifikat fil-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent li ġejjin: l-Albanija, il-Bosnja u Ħerzegovina, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja. Il-proġetti kienu ġestiti jew mill-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni jew mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea [30]. Tliet proġetti ta’ livell reġjonali addizzjonali kienu vverifikati li kienu ġestiti mid-DĠ Tkabbir (DĠ ELARG) fi Brussell. 2. B’kollox kuntratti ta’ madwar 81 miljun euro, li jkopru 17 % tal-impenji tal-ĠAI tal-CARDS 2001-2006, kienu vverifikati. Il-proġetti ntgħażlu fid-dawl tal-kriterji li ġejjin: (i) importanza finanzjarja, (ii) kopertura tas-sottotaqsimiet kollha tal-ĠAI u (iii) kopertura tat-tipi kollha ta’ kuntratti, jiġifieri għotja, servizz, provvista u xogħlijiet. Sabiex jippermettu osservazzjonijiet sinifikanti dwar il-prodotti, ir-riżultati u s-sostenibbiltà tal-proġetti, 29 minn 30 proġett nazzjonali nżaru fuq il-post. TABELLA 1: GĦADD ELIĠIBBLI TA’ PROĠETTI GĦAL KULL PAJJIŻ F’APRIL 2007 Pajjiż | Għadd ta’ proġetti | Ammont f’miljuni ta’ euro | L-Albanija | 21 | 38 | Il-Bosnja u Ħerzegovina | 30 | 48 | Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja | 12 | 15 | Programm reġjonali | 6 | 15 | Is-Serbja u l-Montenegro | 14 | 21 | Total | 83 | 137 | Ivverifikati | 33 | 81 | Kopertura | 40 % | 59 % | 3. Il-verifika ffukat fuq proġetti li kienu maturi imma mhux qodma wisq, b’hekk il-verifika ġiet limitata għal dawk il-proġetti li bdew mhux qabel 48 xahar ilu u mhux aktar tard minn 18-il xahar minn meta bdiet il-verifika. B’dawn il-kriterji l-ammont ikkuntrattat fil-pajjiżi vverifikati kien ta’ 137 miljun euro, u l-kopertura tal-verifika kienet ta’ 59 % tal-ammont ikkuntrattat. Barra każ wieħed (il-proġett tal-punt ta’ qsim tal-fruntiera ta’ Gorica fil-Bosnja u Ħerzegovina) li qatt ma nbeda, il-proġetti l-oħrajn kienu proġetti kkompletati. B’hekk kien hemm biżżejjed materjal biex jiġu identifikati u analizzati l-problemi prinċipali tal-effettività. [30] L-EAR għalqet fi tmiem l-2008. Hija kellha ċentri operattivi f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, fil-Montenegro u fis-Serbja. Id-Delegazzjonijiet tal-KE qegħdin jimplimentaw programmi fl-Albanija u l-Bosnja u Ħerzegovina. L-EAR kellha wkoll ċentru operattiv fil-Kosovo u hemm Delegazzjoni fil-Kroazja imma dawn ma ġewx ivverifikati. -------------------------------------------------- ANNESS III TOTAL TAL-ASSISTENZA MILL-GĦOTJIET MATUL L-2006-2008, 4240 MILJUN EURO SKONT IS-SORS +++++ TIFF +++++ -------------------------------------------------- ANNESS IV LIVELL TA’ PERĊEZZJONI TA’ KORRUZZJONI – IL-BALKANI TAL-PUNENT l-Indiċi tal-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni (CPI) huwa kkalkolat fuq 180 pajjiż, bi klassifikazzjoni ta’ 1 għall-pajjiż li huwa perċepit bħala l-inqas korrott u 180 għall-pajjiż li huwa perċepit bħala l-aktar korrott. Il-punteġġ tas-CPI jvarja minn 0 għal 10 u jesprimi l-livell ta’ perċezzjoni ta’ korruzzjoni, jiġifieri iktar ma jkun baxx il-punteġġ aktar tkun għolja l-perċezzjoni tal-korruzzjoni. Sors: Transparency International (http://www.transparency.org). | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | Klassifikazzjoni | CPI Punteġġ | Klassifikazzjoni | CPI Punteġġ | Klassifikazzjoni | CPI Punteġġ | Klassifikazzjoni | CPI Punteġġ | Klassifikazzjoni | CPI Punteġġ | L-Albanija | 85 | 3,4 | 105 | 2,9 | 111 | 2,6 | 126 | 2,4 | 108 | 2,5 | Il-Bosnja u Ħerzegovina | 92 | 3,2 | 84 | 3,3 | 93 | 2,9 | 88 | 2,9 | 82 | 3,1 | Dik li kienet ir-Repubblika Jugos-lava tal-Maċedonja | 72 | 3,6 | 84 | 3,3 | 105 | 2,7 | 103 | 2,7 | 97 | 2,7 | Il-Montenegro | 85 | 3,4 | 84 | 3,3 | N/A | 97 | 2,8 | 97 | 2,7 | Is-Serbja | 85 | 3,4 | 79 | 3,4 | 90 | 3,0 | | | | | -------------------------------------------------- ANNESS V L-ISTRUTTURA TA’ ĠESTJONI TAL-KUMMISSJONI FIL-BALKANI TAL-PUNENT CARDS huwa implimentat prinċipalment permezz ta’ tnejn minn erba’ strutturi ta’ ġestjoni differenti (ara d-Dijagramma 1): a) Id-Delegazzjonijiet tal-KE fl-Albanija, il-Bosnia u Ħerzegovina, u l-Kroazja jġestu l-proġetti, mill-identifikazzjoni u l-formulazzjoni tas-sejħiet għall-offerti, l-ikkuntrattar, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni [31]. b) L-Aġenzija Ewropea għar-Rikostruzzjoni (EAR) [32], aġenzija indipendenti tal-UE, iġġesti l-programm fis-Serbja u l-Montenegro, inklużi l-Kosovo u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Inħolqot b’reazzjoni għall-bżonn li tittieħed azzjoni malajr u b’mod effiċjenti biex jiġu indirizzati l-bżonnijiet urġenti ta’ wara l-kunflitti tal-popolazzjoni tal-Kosovo immedjatament wara l-konsegwenzi tal-kriżi tal-1999. c) Id-DĠ Tkabbir (u aktar qabel il-EuropeAid) iġesti l-Programmi Reġjonali direttament mill-kwartieri ġenerali. d) L-Aġenziji Implimentattivi tal-pajjiżi benefiċjarji jġestu l-Programmi ta’ Żvilupp tal-Komunità Lokali fl-Albanija u parti mill-programm CARDS 2002 fil-Kroazja b’mod deċentralizzat. Dijagramma 1: L-istruttura tal-ġestjoni tal-CARDS +++++ TIFF +++++ [31] Il-proċess ta’ devoluzzjoni beda fil-Bosnja u Ħerzegovina fl-1998. Dan sar sabiex itejjeb il-ħeffa tal-għajnuna esterna tal-KE, filwaqt li jassigura proċeduri finanzjarji b’saħħithom. [32] L-EAR ġiet stabbilita fi Frar 2000, il-predeċessur tagħha, it-Task Force għall-Kosovo, kien digà beda jopera fl-1999. Fl-2001, il-mandat tal-aġenzija ġie estiż għas-Serbja u l-Montenegro u fl-2002 għal dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. -------------------------------------------------- ANNESS VI GĦOTJIET U SELF TOTALI MATUL L-2006-2008, 10488 MILJUN EURO SKONT IS-SORS +++++ TIFF +++++ --------------------------------------------------