MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 177/9

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Strateġija kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2014/C 177/02)

Relatur: is-Sur PALMIERI

Nhar l-14 ta; Frar 2013, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b'konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli tal-Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Strateġija kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-19 ta’ Diċembru 2013.

Matul l-495 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-21 u t-22 ta’ Jannar (seduta tal-21 ta’ Jannar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’129 vot favur, l-ebda (0) vot kontra u 4 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jaħseb li huwa neċessarju li tiġi mtennija l-importanza tal-ġlieda kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, flimkien u f'sinerġija mal-ħidma li qiegħda ssir mill-Kummissjoni Ewropea, minn istituzzjonijiet speċjalizzati bħall-Eurofund u organizzazzjonijiet internazzjonali oħrajn, mhux l-inqas il-Bank Dinji.

1.2 Quddiem il-kriżi ekonomika serja li għaddejja bħalissa fl-Ewropa, il-KESE jixtieq jenfasizza l-impatt negattiv ta' dawn il-fenomeni f'termini tax-xejriet ta' tkabbir tal-kumpaniji u l-opportunitajiet għall-innovazzjoni u l-iżvilupp tar-riżorsi umani. Għalhekk, li kumpaniji u ħaddiema jinħarġu mill-ekonomija sewda jista' jkun fattur fl-irkupru ekonomiku u jibni l-pedamenti għal żvilupp iktar sostenibbli.

1.3 Għalkemm dawn il-politiki huma r-responsabbiltà tal-Istati Membri, huwa rikonoxxut b'mod wiesa' li sabiex wieħed ikun effettiv f'dan il-qasam huwa neċessarju li jiġi organizzat skambju sistematiku ta' informazzjoni, data u studji fil-livell tal-Unjoni Ewropea (UE), sabiex jiġu żgurati l-parteċipazzjoni u l-kooperazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti u l-imsieħba soċjali kkonċernati.

1.4 Għalhekk, min-natura proprju tiegħu, il-KESE huwa l-forum ideali fejn jista' jitrawwem u jitħeġġeġ il-qsim tal-għodod, il-politiki u l-aħjar prattika, sabiex tittieħed azzjoni fir-rigward ta' fatturi ekonomiċi kif ukoll fil-kuntest kulturali u soċjali, fl-isfond tal-istrateġija – definita mill-UE għall-ġlieda kontra l-impjieg irregolari u l-evażjoni tat-taxxa, li hija msejsa fuq suq tax-xogħol formali inklużiv.

1.5 L-ewwel u qabel kollox, il-KESE jemmen li hija ta' importanza kritika li ssir valutazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva tas-sitwazzjoni, li tvarja ħafna minn Stat Membru għal ieħor, u tal-effetti ekonomiċi u soċjali negattivi tagħha, li wkoll ivarjaw bejn l-Istati Membri, minħabba kundizzjonijiet strutturali u bażiċi differenti. Mingħajr data u informazzjoni koerenti għall-Istati Membri differenti, l-istrateġija titlef l-impatt tagħha, peress li hemm bżonn ta' miżuri sabiex jitkejjel kemm hi kbira l-problema u jiġi valutat l-impatt tal-politiki fis-seħħ.

1.6 Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li tiġi indirizzata l-problema tal-metodoloġija għall-istimar tad-daqs u l-iżvilupp tal-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, li s'issa għadu mhux komplet u huwa fframmentat, billi jiġi applikat metodu msejjes fuq stħarriġ tal-forza tax-xogħol imwettaq b'mod identifku fl-Istati Membri kollha. Dan il-metodu ġie żviluppat mill-istitut nazzjonali tal-istatistika tal-Italja, u għalhekk ġie testjat f'pajjiż li huwa partikolarment vulnerabbli għal dawn il-fenomeni, u li għandu differenzi reġjonali kbar.

1.7 Id-differenzi ewlenin huma relatati mal-estent/firxa tal-ekonomija sewda, li f'xi Stati Membri u reġjuni tilħaq sa 30 % tal-produzzjoni totali, u mhijiex problema residwali iżda parti integrali tas-sistema produttiva tagħhom. Għal din ir-raġuni, il-KESE jixtieq jenfasizza l-ħtieġa biex titnieda taħlita ta' politiki, li tiġi differenzjata għal tipi diversi reġjonali, tas-settur tal-produzzjoni u tal-impjieg, sabiex jiġu indirizzati b'mod effettiv il-fatturi speċifiċi li jikkontribwixxu għall-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, ikun xi jkunu, ekonomiċi, kulturali jew soċjali.

1.8 Iż-żewġ naħat tal-industrija jistgħu jgħinu biex toħroġ fil-beraħ l-ekonomija sewda, b'mod partikolari f'oqsma fejn mhijiex biss mezz klandestin kif jiġu ffrankati l-ispejjeż tal-produzzjoni, iżda tidher li hija parti integrali mill-proċess produttiv. Il-politiki meħtieġa biex tiġi indirizzata l-problema jeħtieġu l-attivazzjoni ta' netwerks bejn l-atturi Ewropej, nazzjonali u lokali li huma konxji tal-problema u kapaċi jieħdu miżuri biex jiżguraw li m'għadux konvenjenti li wieħed jopera fl-ekonomija sewda. Dan huwa possibbli billi jiġi penalizzat min jopera fl-ekonomija sewda permezz ta' miżuri effikaċi li jservu ta' deterrent u jinċentiva l-immersjoni b'azzjonijiet ta' prevenzjoni u ta' “kura”, wisq probabbli iktar utli fil-kriżi ekonomika attwali.

1.9 Fil-livell lokali, il-KESE qed jipproponi l-istabbiliment ta' osservatorji sabiex tiġi monitorjata l-ekonomija sewda, u dan jinvolvi rappreżentanti ta' min iħaddem, tal-junjins u tal-awtoritajiet pubbliċi kompetetni, bil-għan li tiġi studjata l-problema u l-mod kif żviluppat fiż-żmien, jiġu identifikati l-fatturi prevalenti, jiġu magħżula l-miżuri l-iżjed effettivi u jiġu monitorjati fil-prattika.

1.10 Il-KESE jappella biex il-ġlieda kontra l-ekonomija sewda ma tkunx limitata fil-konfini tal-UE, iżda li tiġi applikati r-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji għan-nuqqas ta' standards minimi għal xogħol diċenti u huma sottokuntrattati minn kumpaniji tal-UE. Din il-prattika mhux biss tgħawweġ il-kompetizzjoni bejn il-kumpaniji, iżda hija miftuħa wkoll għall-użu tat-tfal ħaddiema, u fejn regoli bażiċi ta' sikurezza jiġu injorati, tqiegħed dawn il-ħaddiema fil-periklu, kif kien il-każ reċentement bil-kollass ta' fabbrika fil-Bangladexx.

2. L-impenn tal-Unjoni Ewropea favur il-ġlieda kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat

2.1 Fuq l-isfond tal-istrateġija Ewropa 2020 tal-UE, imfassla biex tiżgura tkabbir sikur intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, il-linji gwida dwar il-politika tal-impjieg huma mħaddna fil-linji gwida dwar il-politika ekonomika għall-Istati Membri, inklużi miżuri biex jiġu miġġielda l-ekonomija sewda u x-xogħol assoċjat magħha, jiġifieri dak mhux iddikjarat, illegali u informali; oqsma li jibqgħu r-responsabbiltà tagħhom (1). Il-kunċett ġeneriku ta' ekonomija sewda jgħaqqad flimkien bosta attivitajiet, minn dawk legali li jitwettqu b'mod illeċitu, għal dawk illegali. Ix-xogħol mhux iddikjarat huwa definit bħala “kwalunkwe attività mħallsa li hija legali fin-natura tagħha imma mhux iddikjarata lill-awtoritajiet pubbliċi, filwaqt li jitqiesu d-differenzi fis-sistema regolatorja tal-Istati Membri. Din id-definizzjoni (…) tinkludi attivitajiet diversi minn servizzi informali għall-familji sax-xogħol mhux iddikjarat ta' persuni li huma fil-pajjiż illegalment; iżda jibqgħu esklużi l-attivitajiet ta' kriminalità” (2).

2.1.1 L-ekonomija sewda għandha impatt fuq it-tħaddim adatt tal-attivitajiet produttivi u fuq il-kwalità tal-forza tax-xogħol, tostakola l-politiki ekonomiċi, soċjali u finanzjarji mmirati lejn it-tkabbir, u ddgħajjef l-isforzi sabiex jintlaħqu l-objettivi ambizzjużi ekonomiċi u relatati mal-impjieg stabbiliti fl-istrateġija Ewropa 2020. L-effetti negattivi qed jiħraxu bl-impatt soċjali u fuq l-impjieg tal-kriżi finanzjarja, li qed tnaqqas l-opportunitajiet ta' xogħol u tipperikola l-prospetti għal profitti u dħul tal-kumpaniji u tal-ħaddiema.

2.1.2 L-attenzjoni li tingħata lil dawn il-fenomeni żdiedet fl-aħħar snin (3), fil-kuntest tal-Istrateġija Ewropea dwar l-Impjiegi (EES) u ġew indirizzati b'mod dirett bħala parti mid-dibattitu iktar ġenerali dwar il-ħtieġa għar-riforma tas-suq tax-xogħol, kif ukoll f'relazzjoni ma' temi paralleli relatati, bħall-immigrazzjoni illegali fl-UE u xogħol deċenti f'pajjiżi terzi.

2.1.3 L-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat huma indirizzati b'mod speċifiku fil-Pakkett tal-Impjieg ta' April 2012, fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir tal-2012 u l-2013 u r-rakkomandazzjonijiet lil għadd ta' Stati Membri fir-rigward il-ħtieġa li jiġu indirizzati l-impjieg irregolari u l-evażjoni tat-taxxa. Flimkien ma' inizjattivi leġislattivi li għandhom jiġu implimentati sal-2014, il-Programm ta' Ħidma tal-Kummissjoni (4), jinkludi l-pjattaforma Ewropea għall-ġlieda kontra x-xogħol mhux iddikjarat, imfassla biex ittejjeb il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet rilevanti tal-Istati Membri, ixxerred l-aħjar prattika u tiġbed l-attenzjoni għal għadd ta' prinċipji komuni.

2.2 Element kruċjali huwa l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem u tat-trejdjunjins fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet: “L-imsieħba soċjali jista' jkollhom rwol importanti fil-livell nazzjonali fid-definizzjoni tar-regoli tas-swieq tax-xogħol” (5). Għal din ir-raġuni, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ukoll qed jiddiskuti u jippromovi l-iżvilupp ta' politika tal-UE dwar il-ġlieda kontra l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, billi adotta żewġ Opinjonijiet dwar is-suġġett fl-1999 u fl-2005 (6).

2.2.1 Fl-ewwel Opinjoni tiegħu, il-KESE laqa' b'sodisfazzjon l-istrateġija, ibbażata fuq l-inklużjoni fis-suq tax-xogħol formali u taħlita ta' politika li tista' tiġi adattata għall-kuntesti diversi leġislattivi u produttivi tal-Istati Membri. Enfasizza wkoll għadd ta' ambigwitajiet u sottovalutazzjonijiet f'relazzjoni mad-definizzjoni tax-xogħol mhux iddikjarat, id-distinzjoni bejn ħaddiema li huma obbligati jibqgħu fl-ekonomija sewda u dawk li jagħmlu għażla deliberata li jagħmlu hekk, il-piż amministrattiv u fiskali fuq intrapriżi żgħar u ta' daqs medju, il-ġestjoni ta' immigranti illegali, ir-regolazzjoni ta' tipi ġodda ta' xogħol, id-diversità tat-tipi ta' xogħol mhux iddikjarat, u l-ineffiċjenza potenzjali ta' wħud mill-miżuri ppjanati.

2.2.2 It-tieni Opinjoni kienet opinjoni fuq inizjattiva proprja adottata mill-KESE fl-2005 (7), fejn tenna l-kritika diġà enfasizzata fl-opinjoni preċedenti filwaqt li żied aktar elementi. Dawn kienu jinkludu l-ħtieġa li jissaħħu l-inċentivi biex wieħed jiddikjara l-impjieg tiegħu, li titnaqqas il-burokrazija marbuta mal-istart-ups tan-negozju, li tingħata attenzjoni speċjali lill-ħaddiema b'salarji baxxi, li jiġu promossi kampanji ta' informazzjoni u ta' edukazzjoni għall-kumpaniji u l-ħaddiema, li tiġi introdotta sistema effettivi għal kontrolli u pieni bħala diżinċentiv, li jiġu analizzati l-kundizzjonijiet ta' xogħol f'pajjiżi terzi, u tiġi studjata r-rabta mal-qgħad.

3. Kummenti ġenerali: il-ħtieġa li ssir azzjoni

3.1 L-ekonomija sewda mhijiex ikkawżata biss minn spejjeż meqjusa eċċessivi (b'mod speċjali spejjeż għax-xogħol) u għaldaqstant mhijiex immirata biss lejn it-tnaqqis tal-ispejjeż tal-produzzjoni b'mod illeċitu permezz ta' frodi fiskali u tal-assikurazzjoni soċjali. Tirrigwarda wkoll ix-xewqa li wieħed jevita r-regolamenti u l-istandards tax-xogħol (bħall-paga minima, ħinijiet massimi ta' xogħol, sikurezza u ċertifikazzjoni). Mhux qed nitkellmu dwar attivitajiet kriminali jew attivitajiet legali mwettqa minn operaturi mhux awtorizzati; iżda, qed nirriferu hawnhekk għall-ħaddiema informali u okkażjonali li jaħdmu mal-familja jew mal-ġirien; għalkemm hemm iktar aċċettazzjoni soċjali ta' din il-kategorija.

3.1.1 Il-kumplessità tal-fenomenu twassal biex il-forza ta' ħidma kkonċernata tkun varjata ħafna (8): ħaddiema li jaħdmu għal rashom li jagħżlu li ma japplikawx ir-regoli, impjegati mhux koperti mis-sigurtà soċjali jew mingħajr kuntratt jew li jitħallsu parzjalment bil-flus kontanti, dawk li jaħdmu bħala għajnuna għall-familji, ħaddiema li ma jiddikjarawx it-tieni jew it-tielet impjieg tagħhom, immigranti illegali u ħaddiema minn pajjiżi terzi li ma jibbenefikawx minn standards minimi għal xogħol deċenti, sottokuntratti għal kumpaniji tal-UE.

3.2 Il-ħtieġa li tiġi indirizzata l-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat toħroġ fid-dieher proprjament mill-effetti numerużi fuq il-kumpaniji u fuq il-ħaddiema, biex ma nsemmux l-ispiża pubblika: — il-kompetizzjoni mhux ġusta u mgħawwġa bejn dawk li jobdu r-regoli u dawk li ma jobduhomx, kumpaniji li jinżammu f'attività li kieku aktarx ma jkunux preżenti fis-suq; toħloq ukoll dinamika ta' ineffiċjenza, fejn il-kumpaniji jxekklu t-tkabbir tagħhom stess sabiex jibqgħu fl-ekonomija sewda u ma jkollhomx aċċess adegwat għal kreditu; — il-ħaddiema kkonċernati jbatu minn kundizzjonijiet ħżiena f'termini ta' sikurezza, dħul u sigurtà soċjali, b'konsegwenzi mhux biss mil-lat tal-etika fir-rigward tad-dinjità tagħhom, iżda wkoll f'termini ta' produzzjoni, billi huma mċaħħda mill-opportunità tat-tagħlim tul il-ħajja, it-taħriġ mill-ġdid u milli jżommu aġġornati bil-ħiliet, il-proċessi ta' produzzjoni u l-prodotti; — ir-riżorsi jintilfu fil-borża pubblika, hekk kif jonqos id-dħul mit-taxxi u s-sigurtà soċjali (il-qasma fiskali), li jfisser li l-ispiża tas-servizzi pubbliċi u tal-istat assistenzjali mhijiex maqsuma b'mod ekwu (l-hekk imsejjaħ “free-riding”).

3.3 Il-proċess ta' globalizzazzjoni ekonomika u tibdil soċjodemografiku jipprovdi wkoll art potenzjalment fertili għall-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, u għal din ir-raġuni l-politiki li jiġġieldu kontrihom iridu jevolvu l-ħin kollu, jadattaw għal bidliet fil-kundizzjonijiet u jindirizzaw fenomeni ġodda. Eżempji jinkludu d-domanda ikbar għal għajnuna domestika u servizzi tal-kura, it-tnaqqis f'forom standard ta' xogħol, il-flessibilità dejjem tiżdied ta' relazzjonijiet kuntrattwali, iż-żieda fix-xogħol ta' min jaħdem għal rasu u l-esternalizzazzjoni, kif ukoll it-tkabbir ta' kumpaniji multinazzjonali. Dan kollu jfisser li għandha tingħata iktar attenzjoni lit-tfassil tal-leġislazzjoni, lill-għodda ta' monitoraġġ u ta' kontroll, u lill-koordinazzjoni internazzjonali.

3.4 Mil-lat tal-istatistika, attivitajiet ekonomiċi sewda huma parti integrali tal-PDG, u huma meħtieġa metodoloġiji adatti sabiex dawn jitkejlu. Huwa diffiċli li wieħed jakkwista informazzjoni affidabbli u kumparabbli fl-UE fir-rigward tal-iskala u l-istruttura tagħhom, madankollu, għal tal-inqas tliet raġunijiet: i) in-natura tagħhom stess ifisser li ma jistgħux jiġu osservati direttament; (ii) l-Istati Membri jieħdu ħafna approċċi differenti, li jwassal għal regoli nazzjonali li jvarjaw; (iii) it-tekniki ta' kalkolu użati jvarjaw ukoll. Ovvjament, approċċi differenti jwasslu għal riżultati differenti li jistgħu jvarjaw b'mod sinifikanti, anke f'pajjiż wieħed (Tabella 1). Ġeneralment, iċ-ċifri ppubblikati minn sorsi nazzjonali uffiċjali huma iktar baxxi minn dawk inklużi fl-istudji ta' esperti u organizzazzjonijiet internazzjonali.

3.4.1 Hemm tliet modi kif jitkejjel id-daqs tal-ekonomija sewda, u dawn jistgħu jiġu applikati wkoll għal diversi suġġetti ta' analiżi (valur miżjud jew impjieg): — sondaġġi diretti fil-livell mikroekonomiku (pereżempju l-Ewrobarometru u l-Istħarriġ Soċjali Ewropew), li jinvolvu sondaġġi okkażjonali jew regolari fejn dawk intervistati huma mitluba jwieġbu ċerti mistoqsijiet dwar ir-relazzjoni ta' impjieg tagħhom (9); — stimi indiretti fil-livell makroekonomiku, ibbażati fuq kwantitajiet oħra li huma magħrufa u li jaqblu mal-ekonomija sewda, bħall-kontijiet nazzjonali, xejriet fis-suq tax-xogħol, il-konsum u d-domanda għal flus; — mudelli ekonometriċi li jittrattaw lill-ekonomija sewda bħala varjabbli li ma tistax tiġi osservata, abbażi tal-fatturi ewlenin li jinkoraġġixxuha u indikaturi għal attivitajiet tan-negozju li ma jirrispettawx il-liġi.

3.5 Studju wieħed fuq livell Ewropew irrakkomanda li bażi utli għall-ħolqien ta' stimi omoġenji u kumparabbli għall-Istati Membri tista' tkun il-metodoloġija indiretta żviluppata mill-istitut nazzjonali tal-istatistika tal-Italja, msejsa fuq data aċċessibbli b'mod faċli u affidabbli dwar il-qasam tax-xogħol (10). Fuq medda ta' żmien medja, dan jista' jagħti lill-UE bażi komuni u kondiviża għal analiżi, taqbil u evalwazzjoni, independenti mir-rapporti ta' korpi jew organizzazzjonijiet ta' riċerka esterna.

3.6 Bħalissa, id-data komparabbli għall-Istati Membri kollha toriġina jew minn mudelli ekonometriċi għall-ekonomija sewda jew minn sondaġġi diretti tal-proporzjon tal-forza tax-xogħol (impjegati u min jaħdem għal rasu) li hija impjegata informalment; ir-riżultati miksuba huma parzjalment konfliġġenti peress li janalizzaw aspetti li jvarjaw minn xulxin (ara t-Tabella 2). Barra minn hekk, huma biss ftit Stati Membri li għandhom statistika perjodika ta' dan il-fenomenu.

3.6.1 Il-metodu ekonometriku juri li l-valuri l-iżjed għoljin huma f'ċerti Stati Membri mill-Ewropa ċentrali u tal-lvant (li jilħaq iktar minn 30 % fil-Bulgarija), livelli huma għoljin fin-nofsinhar, intermedji fil-bqija tal-Ewropa ċentrali u tal-lvant u fil-pajjiżi Nordiċi, u baxxi għall-Ewropa tal-Punent u r-Renju Unit u l-Irlanda (11).

3.6.2 Madankollu, il-metodu dirett jirpprovdi stampa iktar dettaljata, bil-valuri l-iktar għoljin fin-nofsinhar (b'mod speċjali Ċipru u Greċja), iżda wkoll l-Irlanda u l-Polonja, u valuri minimi f'ċerti Stati Membri ċentrali u tal-lvant, Nordiċi u anke tal-punent (12).

4. Kummenti speċifiċi: l-impatt fuq il-kriżi u referenzi ta' politka

4.1 L-impatt tal-kriżi u tal-politiki ta' awsterità mhuwiex ċar a priori. Min-naħa tal-provvista, ir-riċessjoni għandha twassal biex il-kumpaniji jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni, sew jekk skont il-liġi sew jekk mingħajr ma jirrispettawha, sabiex jikkumpensaw għal tnaqqis fil-profitti u d-dħul, filwaqt li hemm iktar nies qiegħda lesti li jaċċettaw xogħol mhux iddikjarat. Safrattant, min-naħa tad-domanda, naqsu l-opportunitajiet ta' impjieg għal nies bi ftit kwalifiki għaliex qed nikkonsmaw u ninvestu inqas (f'setturi bħall-kostruzzjoni, il-kummerċ, il-lukandi u r-restoranti, is-servizzi domestiċi).

4.1.1 Iżda l-evidenza empirika mhijiex konklużiva (13). Xejriet reċenti juru tnaqqis uniformi skont il-mudelli ekonometriċi, apparti żieda żgħira fl-2009 meta l-kriżi ekonomika laħqet il-quċċata tagħha, iżda sussegwentement b'irkupru mgħaġġel bejn l-2010 u l-2012 (Tabella 3). Is-sondaġġi diretti, madankollu, jagħtu stampa iktar varjata, b'ċerti Stati Membri juru tnaqqis fl-impjieg informali għal impjegati, filwaqt li oħrajn, b'kuntrast, juru żieda fl-evażjoni tat-taxxa fost dawk li jaħdmu għal rashom.

4.2 Mhuwiex biss id-daqs iżda wkoll l-istruttura tal-ekonomija sewda u tax-xogħol mhux iddikjarat li jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor; dan huwa minħabba differenzi fl-istruttura produttiva kif ukoll fis-sistemi tal-istat assistenzjali (14). Il-kategoriji ta' ħaddiema l-iżjed ikkonċernati minn dawn il-fenomeni, li diġà huma f'qagħda agħar mil-livell medju, huma affettwati wkoll mir-riċessjoni u qed jaraw id-dħul potenzjali tagħhom jonqos (15).

4.3 Id-dinamika tal-ekonomija sewda u x-xogħol mhux iddikjarat, għalhekk, b'mod speċjali wara l-kriżi, iħallu impatt fuq il-forza tax-xogħol b'modi differenti, f'diversi Stati Membri kif ukoll fi ħdan l-ekonomiji individwali. Id-diversità tal-impatt trid titqies b'mod adatt fit-tfassil tal-politiki kontra l-ekonomija sewda u meta jiġu mnedija politiki soċjali kontroċikliċi.

4.4 Meta wieħed iqis in-natura kumplessa u multidimensjonali tal-ekonomija sewda u tax-xogħol mhux iddikjarat, il-kunsens huwa li hija meħtieġa taħlita ta' strumenti sabiex tiġi indirizzata l-problema, li tinkludi deterrenti, bħal kontrolli u pieni, kif ukoll inċentivi sabiex wieħed jobdi r-regoli. Il-KESE jappoġġa l-importanza dejjem tikber f'dawn l-aħħar ftit snin tal-miżuri preventattivi u ta' rimedju sabiex jitneħħew il-fatturi li fuqhom hija msejsa u tiġi inkoraġġuta l-ekonomija sewda, li aktarx jagħtu kontribut iżjed utli għall-ħruġ mill-kriżi ekonomika (16) (Tabella 4).

4.5 Ġeneralment, il-miżuri proposti jvarjaw u japplikaw għal aspetti differenti tal-problema: — jagħmluh iktar ekonomiku u faċli għall-kumpaniji li jobdu r-regoli, jirriformaw u jissimplifikaw proċeduri amministrattivi u fiskali; — iżidu r-riskju li wieħed jinqabad, jagħmlu l-kontrolli iżjed stretti (mhux l-inqas permezz ta' spezzjonijiet tripartitiċi li jinvolvu rappreżentanti tal-awtoritajiet pubbliċi kompetenti (17), dawk li jħaddmu u l-junjins) u jagħmlu l-pieni li diġà jeżistu iktar effiċjenti u effettivi; — jinkoraġġixxu t-tkabbir ta' negozji żgħar u ta' daqs medju u japplikaw politiki industrijali sabiex iħeġġu lis-setturi produttivi b'intensità għolja ta' xogħol ikkwalifikat; — jagħmlu x-xogħol mhux iddikjarat inqas attraenti għall-ħaddiema, pereżempju billi jipprovdu appoġġ għad-dħul u jagħmlu iktar ċara r-rabta bejn il-kontributi u l-benefiċċji soċjali; — jirregolaw forom ġodda ta' xogħol b'tali mod li ma jkunux soġġetti għall-abbuż iżda li jippermettu li jiġu kkombinati l-ħtiġijiet tal-kumpaniji u tal-ħaddiema; — jimmonitorjaw ir-regolarità tal-kontributi permezz ta' indikaturi tal-adegwazzjoni tal-prezz tal-forza tax-xogħol (18) (diversi skont is-settur, il-kategorija tal-impriża u t-territorju), maqsuma mal-partijiet soċjali; — inaqqsu l-aċċettabilità soċjali tal-ekonomija sewda u jħarsu l-etika fiskali, iżidu l-għarfien tal-pubbliku, ifittxu iktar ġustizzja fil-piż tat-taxxa u jżidu l-fiduċja fl-amministrazzjonijiet pubbliċi u fil-politika; — ifasslu rapporti ta' monitoraġġ regolari, jevalwaw xejriet attwali u l-effettività tal-miżuri meħuda; — isaħħu l-kooperazzjoni fost l-Istati Membri fir-rigward tal-kumpaniji multinazzjonali, mhux l-inqas permezz ta' aġenziji ddedikati jew strutturi istituzzjonali (19).

4.6 Madankollu, dawn il-miżuri kollha għandhom għan komuni: għall-kumpaniji, sabiex l-ispejjeż f'termini ta' multi u telf tar-reputazzjoni jkunu ikbar minn kwalunkwe benefiċċju ggwadanjat mill-frodi jew prattiki illegali, u għaldaqstant inqas vallapena r-riskju; u għall-ħaddiema, sabiex jiġi żgurat li l-impjieg iddikjarat jitħallas aħjar mix-xogħol mhux iddikjarat f'termini ta' dħul fix-xahar u prospetti futuri. Dan se jinvolvi, neċessarjament, forom ta' appoġġ sabiex ix-xogħol mhux iddikjarat ikun jista' jiġi mibdul f'impjieg legali.

Brussell, 21 ta' Jannar 2014 Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) Lejn irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi, COM(2012) 173 final, paragrafu 1.1; Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/707/UE dwar il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi, Linja Gwida 7.

(2) COM(2007) 628. Definizzjoni ekwivalenti tintuża mill-OECD. Safrattant, il-Bank Dinji qed jipproponi li t-terminu “informali” jkopri l-impjegati mingħajr kuntratti u l-ħaddiema mhux professjonali li jaħdmu għal rashom b'ħames impjegati jew inqas.

(3)

— 2013 Dokument ta' Ħidma tal-ILO “Labour Inspection and Undeclared Work in the EU”

— Eurofound 2013 bażi tad-data u rapport, “Tackling undeclared work in 27 European Union Member States and Norway. Approaches and measures since 2008”;

— 2012 Pakkett tal-Impjieg, Komunikazzjoni mill-Kummissjoni: Lejn irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi;

— Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni mill-2012 u l-2013 – Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir;

— Rakkomandazzjonijiet speċifiċi skont il-pajjiż 2012;

— 2012 PROGRESS Programm ta’ Tagħlim Reċiproku, Evalwazzjoni bejn il-pari dwar il-ġlieda kontra x-xogħol mhux iddikjarat bħala sfida li qed tikber fil-kuntest ta' rata għolja ta' qgħad;

— Komunikazzjoni mill-Kummissjoni, 2010 – Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi: Kontribut Ewropew lejn livell massimu ta' impjiegi, COM(2010) 682 final;

— Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/707/UE tal-21 ta' Ottubru 2010 dwar il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi;

— Komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal-2007 – L-intensifikazzjoni tal-ġlieda kontra x-xogħol mhux iddikjarat, COM(2007) 628 final;

— Special Eurobarometer of 2007 on Undeclared Work in the European Union;

— Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Riżultat tal-Konsultazzjoni Pubblika dwar il-Green Paper tal-Kummissjoni “L-immodernizzar tal-liġi tax-xogħol biex jintlaqgħu l-isfidi tas-seklu 21”, COM(2007) 627;

— Green Paper – Li timmodernizza l-liġi dwar ix-xogħol biex taffaċċa l-isfidi tas-seklu 21, COM(2006) 708;

— 2010 Regioplan study, Feasibility of establishing a European platform for cooperation between labour inspectorates, and other relevant monitoring and enforcement bodies with the aim of preventing and fighting undeclared work.

(4) COM(2012) 629 final.

(5) COM (2012) 173 final, 3(2.).

(6) ĠU C 101, 12.4.1999, p. 30-37, segwitu tad-dokument COM(98) 219; ĠU C 255, 14.10.2005, p. 61-66. Madankollu, is-suġġett huwa indirizzat f'opinjonijiet oħra li jirrigwardaw b'mod iktar ġenerali is-suq tax-xogħol jew inkella fenomeni relatati mal-ekonomija sewda: fosthom ĠU C 175, 27.7.2007, p. 65–73 u ĠU C 204, 9.8.2008, p. 70–76.

(7) Abbażi tar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill Nru 13538/1/03 dwar xogħol mhux iddikjarat u d-Deċiżjoni tal-Kunsill tat-22 ta' Lulju 2003 dwar linji gwida dwar il-politika tal-impjieg.

(8) ILO, Labour Inspection and Undeclared Work in the EU, Dokument ta' Ħidma Nru 29, Geneva, 2013, kap. 1.

(9) Għalkemm dan għandu r-riskju li l-ekonomija sewda tkun sottorappreżentata minħabba tweġibiet mhux veri, il-vantaġġ huwa livell għoli ta' dettall soċjoekonomiku.

(10) Ciccarone, G. et al., Study on indirect measurement methods for undeclared work in the EU, GHK & Fondazione G. Brodolini, Rapport Finali tal-Kummissjoni Ewropea, DĠ Impjieg, Affarijiet Soċjali u Opportunitajiet Ugwali, Diċembru 2009.

(11) Schneider, F., The Shadow Economy and Work in the Shadow: What Do We (Not) Know?, IZA Discussion Paper, No 6423, Marzu 2012; Schneider, F., Size and Development of the Shadow Economy of 31 European and 5 other OECD Countries from 2003 to 2012: Some New Facts, Working Paper, 2012.

(12) Hazans, M., Informal Workers across Europe. Evidence from 30 European Countries, Policy Research Working Paper, No 5912, World Bank, December 2011; Packard T. – Koettl J. – Montenegro C.E, In From the Shadow. Integrating Europe's Informal Labor, World Bank, 2012, Chapter 1.

(13) Schneider, F., cit.; Hazans, M., cit., Packard, T., Koettl, J., Montenegro, C.E., cit.

(14) Fil-pajjiżi Nordiċi fejn l-infiq fuq il-politiki tas-suq tax-xogħol, tal-ħarsien soċjali u tar-redistribuzzjoni huwa ogħla, u fejn, bħala riżultat ta' dan, hemm iktar ugwaljanza fid-dħul, l-istatistika turi inqas każi ta' xogħol mhux iddikjarat, li jirrelata b'mod predominanti għal nies li għandhom it-tieni impjieg biex iżidu d-dħul tagħhom. Fin-Nofsinhar tal-Ewropa, min-naħa l-oħra, l-ekonomija sewda taqdi rwol ta' sostituzzjoni minħabba l-limitazzjonijiet tal-politki attivi tal-impjieg u tal-assistenza soċjali, u għaldaqstant hija partikolarment prevalenti fost in-nies qiegħda u dawk li huma fil-periferiji tas-suq tax-xogħol formali. Ara Eurofound, “Tackling undeclared work in 27 European Union Member States and Norway. Approaches and measures since 2008”, Ġunju 2013, Kapitoli 1 u 4.

(15) Hazans M., pp. 22-39.

(16) Eurofound, kapitoli 2 u 3.

(17) ILO, cit., kapitolu 3.

(18) Jippermettu li jiġu identifikati impjiegi possibbli għall-forza tax-xogħol mhux iddikjarat jekk mill-kontijiet joħorġu li l-prezz tax-xogħol (salarju flimkien mal-kontribuzzjonijiet tal-benefiċji u l-assistenza soċjali) huwa inqas mill-limitu minimu stmat. Dawn huma msemmija bħala prattika tajba fid-dokument COM(2007) 628 final.

(19) Dekker, H. et al., Joining up the fight against undeclared work in Europe, Regioplan, Final Report to the European Commission, DĠ Impjieg, Affarijiet Soċjali u Opportunitajiet Indaqs, Diċembru 2010, Kapitolu 5.