Official Journal C 320 , 15/11/2001 P. 0005 - 0011



Komunikazzjoni mill-kummissjoni dwar l-applikazzjoni ta’ regoli għall-għajnuna ta’ l-istat lis-servizzi ta’ xandir pubbliku (2001/Ċ 320/04) (Test b’relevanza għall-EEE) 1. INTRODUZZJONI U SKOP TAL-KOMUNIKAZZJONI 1. Matul dawn l-aħħar żewġ deċenni, ix-xandir għadda minn tibdiliet importanti. L-abolizzjoni ta’ monopolji, il-ħruġ ta’ parteċipanti ġodda u żviluppi teknoloġiċi mgħaġġla fondamentalment bidlu l-ambjent kompetittiv kollu. Xandir televiżiv kien tradizzjonalment attività riservata. Sa mill-bidu tiegħu, kien provdut il-biċċa l-kbira minn intrapriżi pubbliċi taħt reġim ta’ monopolju, prinċipalment bħala konsegwenza tad-disponibbilità limitata ta’ frekwenzi ta’ xandir u l-barrieri għolja għad-dħul. 2. Fl-1970, madankollu, żviluppi ekonomiċi u teknoloġiċi għamluha aktar possibbli għal Stati Membri biex operaturi oħra jitħallew ixandru. Għalhekk Stati Membri ddeċidew li jintroduċu kompetizzjoni fis-suq. Dan wassal għal għażla aktar wiesgħa għall-konsumatur, għaliex ħafna stazzjonijiet addizzjonali u servizzi ġodda kienu disponibbli; iffavoriet ukoll il-ħruġ u tkabbir ta’ operaturi Ewropej b’saħħithom, l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda, u grad aktar għoli ta’ pluraliżmu fis-settur. Waqt li fetħu s-suq għall-kompetizzjoni, Stati Membri kkunsidraw li s-servizz tax-xandir pubbliku għandu jinżamm, bħala mod kif jassiguraw il-kopertura ta’ numru ta’ oqsma u jissodisfaw il-bżonnijiet li operaturi privati mhux neċessarjament jaderixxu sal-aħjar punt. 3. Il-kompetizzjoni miżjuda, flimkien mal-preżenza ta’ operaturi li huma finanzjati mill-Istat, wassal ukoll għal tħassib dejjem f’dawk li huma kondizzjonijiet ugwali, li ġew għall-attenzjoni tal-Kummissjoni minn operaturi privati. Il-maġġoranza vasta tal-ilmenti jallegaw ksur ta’ l-Artikolu 87 tat-Trattat tal-KE f’relazzjoni mal-iskemi ta’ fondi pubbliċi stabbiliti favur ix-xandâra tas-servizz pubbliku. 4. Din il-Komunikazzjoni tfassal il-prinċipji li jridu jkunu segwiti mill-Kummissjoni fl-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 87 u 86(2), tat-Trattat tal-KE għall-fondi mill-Istat għax-xandir tas-servizz pubbliku. Din tagħmel il-politika tal-Kummissjoni f’dan il-qasam kemm jista’ jkun trasparenti. 2. IR-RWOL TA’ XANDIR TAS-SERVIZZ PUBBLIKU 5. Kif dikjarat mill-komunikazzjoni riċenti tal-Kummissjoni dwar servizzi ta’ interess ġenerali fl-Ewropa: "Il-medja tax-xandir tilgħab rwol ċentrali għall-funzjonament ta’ soċjetajiet moderni demokratiċi, b’mod partikolari fl-iżvilupp u t-trasmissjoni ta’ valuri soċjali. Għalhekk, is-settur tax-xandir, sa mill-bidu tiegħu, kien suġġett għal regolament speċifiku fl-interess ġenerali. Dan ir-regolament kien ibbażat fuq valuri komuni, bħal ħelsien tal-espressjoni u d-dritt tar-risposta, pluraliżmu, protezzjoni tad-dritt tal-awtur, promozzjoni ta’ diversità kulturali u lingwistika, protezzjoni ta’ minuri u ta’ dinjità umana, protezzjoni tal-konsumatur" [1]. 6. Xandir tas-servizz pubbliku, għalkemm għandu rilevanza ekonomika ċara, m’huwiex komparabbli ma xi servizz pubbliku f’kull settur ekonomiku ieħor. Ma hemmx servizz ieħor li fl-istess ħin għandu aċċess għal settur daqshekk wiesgħa tal-popolazzjoni, li jipprovdieh b’daqshekk informazzjoni u kontenut, u permezz t’hekk igħaddi u jinfluwenza kemm l-opinjoni individwali u pubblika. 7. Kif dikjarat mill-grupp ta’ livell għoli dwar politika awdio-viżiva li kien presedut mill-Kummissarju Oreja, is-servizz tax-xandir pubbliku "għandu rwol importanti x’jilgħab fil-promozzjoni ta’ diversità kulturali f’kull pajjiż, fil-provvista ta’ programmi edukattivi, fil-formazzjoni oġġettiva tal-opinjoni pubblika, fil-garanzija ta’ pluraliżmu u fil-provvista demokratikament u bla ħlas ta’ divertiment ta’ kwalità" [2]. 8. Barra minn hekk, ix-xandir huwa ġeneralment meqjus bħala għajn ta’ informazzjoni ta’ min joqgħod fuqha u jirrappreżenta, għal proporzjon mhux inkonsiderevoli tal-popolazzjoni l-għajn prinċipali ta’ informazzjoni. Għalhekk jarrikkixxi dibattitu pubbliku u finalment jassigura li kull ċittadin jipparteċipa fi grad mhux ħażin ta’ ħajja pubblika. 9. Ir-rwol tas-servizz pubbliku [3] b’mod ġenerali huwa rikonoxxut mit-Trattat. Id-dispożizzjoni ewlenija f’dan ir-rigward hija l-Artikolu 86(2), li jaqra’ kif ġej: "Intrapriżi li huma fdati bl-operat ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali jew li għandhom il-karattru ta’ monopolju li jagħmel introjtu għandhom ikunu suġġetti għar-regoli li jinsabu f’dan it-Trattat, b’mod partikolari għar-regoli dwar il-kompetizzjoni, safejn u sakemm l-applikazzjoni ta’ regoli bħal dawn ma jfixklux il-qadi tad-dmirijiet, fil-liġi jew fil-fatt, ta’ biċċiet ta’ xogħol assenjati lilhom. L-iżvilupp ta’ kummerċ ma jridx ikun effettwat sal-punt li jkun kuntrarju għall-interessi tal-Komunità". 10. Din id-dispożizzjoni hija konfermata minn l-Artikolu 16 tat-Trattat tal-KE, tikkonċerna servizzi ta’ interess ekonomiku, li kienet introdotta mit-Trattat ta’ Amsterdam u daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Mejju 1999 - l-Artikolu 16 jiddikjara: "Mingħajr preġudizzju għal l-Artikoli 73, 86 u 87, u mogħtija l-post okkupat minn servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali fil-valuri mqassma tal-Unjoni kif ukoll ir-rwol fil-promozzjoni ta’ koeżjoni soċjali u territorjali, il-Komunità u l-Istati Membri, kull wieħed fil-poteri rispettivi tagħhom u fl-iskop ta’ applikazzjoni ta’ dan it-Trattat, għandhom jieħdu ħsieb li servizzi bħal dawn joperaw fuq il-bażi ta’ prinċipji u kondizzjonijiet li jgħinuhom iwettqu il-missjonijiet tagħhom". 11. L-interpretazzjoni ta’ dawn il-prinċipji fid-dawl tan-natura partikolari tas-settur tax-xandir huma abbozzati fil-protokoll interpretattiv dwar is-sistema ta’ xandir pubbliku fl-Istati Membri, annessi mat-Trattat tal-KE, (hawnhekk iżjed ‘il quddiem imsejjaħ bħala "il-protokoll"), li, wara li jkun ikkunsidrat "li s-sistema ta’ xandir pubbliku fl-Istati Membri hija relatata direttament mal-bżonnijiet demokratiċi, soċjali u kulturali ta’ kull soċjetà u għall-bżonn li jkun preżervat pluraliżmu tal-medja", jiddikjara li: "Id-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għall-kompetenza ta’ Stati Membri li jipprovdu għall-finanzjar ta’ servizz tax-xandir pubbliku sakemm finanzjar bħal dan jingħata lill-organizzazzjonijiet tax-xandir għat-twettiq tal-mandat kif mogħti, definit u organizzat minn kull Stat Membru, u sakemm finanzjar bħal dan ma jaffettwawx kondizzjonijiet ta’ kummerċ u kompetizzjoni fil-Komunità sal-punt li jkun kontra l-interess komuni, waqt li r-realizzazzjoni tal-mandat ta’ dak is-servizz pubbliku għandu jitqies". 12. L-importanza ta’ xandir ta’ servizz pubbliku għall-ħajja soċjali, demokratika u kulturali fl-Unjoni kienet riaffirmata fir-Risoluzzjoni tal-Kunsill u tar-Rappresentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, Laqgħa fil-Kunsill tal-25 ta’ Jannar 1999 li tikkonċerna s-servizz ta’ xandir pubbliku, (hawnhekk iżjed ‘il quddiem imsejjħa bħala "r-Risoluzzjoni" ). Kif sottolineata mir-Risoluzzjoni: "Aċċess pubbliku wiesgħa, mingħajr diskriminazzjoni u fuq il-bażi ta’ opportunitajiet ugwali, għal stazzjonijiet varji u servizzi huwa pre-kondizzjoni għat-twettiq tal-obbligazzjoni speċjali tas-servizz ta’ xandir pubbliku". Barra minn hekk, is-servizz tax-xandir għandu bżonn li "jibbenefika minn progress teknoloġiku", iġib "lill-pubbliku l-benefiċċji tas-servizzi ġodda awdjo-viżwali u ta’ informazzjoni u t-teknoloġiji ġodda" u jdaħħlu "l-iżvilupp u d-diversifikazzjoni ta’ attivitajiet fl-era diġitali". Fl-aħħar, "servizz tax-xandir pubbliku jrid ikun jista’ jkompli jipprovdi firxa aktar wiesgħa ta’ programmi bil-mandat tiegħu kif definit mill-Istati Membri sabiex jindirizza s-soċjetà fl-intier tagħha; f’dan il-kuntest huwa leġittimu għas-servizz tax-xandir pubbliku li jfittex li jilħaq udjenzi aktar wiesgħa" [4]. 13. Mogħtija dawn il-karatteristiċi, li huma partikolari għas-settur tax-xandir, mandat ta’ servizz pubbliku li jħaddan "firxa aktar wiesgħa ta’ programmi bi qbil mal-mandat tiegħu", kif dikjarat mir-Risoluzzjoni, jista’ fil-prinċipju jkun ikkunsidrat bħala leġittimu, bħala li jimmira lejn programmar bilanċjat u varjat, kapaċi li jippreserva ċertu livell ta’ udjenza għal xandâra pubbliċi u, għalhekk, li jkun assigurat it-twettiq tal-mandat, jiġifieri t-twettiq tal-bżonnijiet demokratiċi, soċjali u kulturali tas-soċjetà u l-garanzijia ta’ pluraliżmu. 14. Għandu jkun notat li xandâra kummerċjali, li numru minnhom huma suġġetti għal ħtiġijiet ta’ servizz pubbliku, ukoll għandhom rwol fl-akkwist tal-oġġettivi tal-Protokoll sal-punt li jikkontribbwixxu għal pluraliżmu, jarrikkixxu dibattitu kulturali u politiku u jwessgħu l-għażla tal-programmi. 3. IL-KUNTEST LEGALI 15. L-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna ta’ l-istat għas-servizz tax-xandir pubbliku trid tqis numru ta’ elementi differenti. It-Trattat tal-KE jinkludi l-Artikoli 87 u 88 dwar għajnuna ta’ l-istat u l-Artikolu 86(2) dwar l-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat u r-regoli tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari, lil servizzi ta’ interess ekonomiku. Billi t-Trattat ta’ Amsterdam jintroduċi dispożizzjoni speċifika (L-Artikolu 16) dwar is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u protokoll interpretattiv dwar is-sistema ta’ servizz ta’ xandir pubbliku, it-Trattat ta’ Maastricht kien diġa introduċa artikolu li jiddefinixxi r-rwol tal-Komunità fil-qasam ta’ kultura (L-Artikolu 151) u klawsola possibbli ta’ kompatibbilita għall-għajnuna ta’ l-istat mmirata lejn il-promozzjoni ta’ kultura (L-Artikolu 87(3)(d)). Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw id-Direttiva 89/552/KEE tat-3 ta’ Ottubru 1989 dwar il-kordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet preskritti mill-liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva fi Stati Membri li jikkonċernaw l-insegwiment ta’ attivitajiet ta’ xandir televiżiv [5]. Il-Kummissjoni adottat id-Direttiva 80/723/KEE tal-25 ta’ Ġunju 1980 dwar it-trasparenza ta’ relazzjonijiet finanzjarji bejn Stati Membri u intrapriżi pubbliċi kif ukoll trasparenza finanzjarja f’ċerti intrapriżi [6]. Dawn ir-regoli huma interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti ta’ Prim’ Istanza. Il-Kummissjoni adottat ukoll il-komunikazzjoni msemmija f’punt 5 u adottat numru ta’ komunikazzjonijiet dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna ta’ l-istat. 4. APPLIKABILITÀ TA’ L-ARTIKOLU 87(1) 4.1. Il-karattru tal-għajnuna ta’ l-istat tal-finanzjament Statali ta’ xandâra ta’ servizz pubbliku 16. L-Artikolu 87(1) jiddikjara: "Għajr kif provvdut f’dan it-Trattat, kull għajnuna mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ risorsi Statali f’kwalunkwe forma li toħloq distorsjoni jew theddid li jgħawweġ kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti intrapriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti għandha, sakemm taffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri, tkun kompatibbli mas-suq komuni". 17. L-effett tal-intervent Statali, mhux l-għan tiegħu, huwa l-element deċisiv f’kull stima tal-kontenut tal-għajnuna ta’ l-istat taħt l-Artikolu 87(1). Finanzjament Statali ta’ xandâra ta’ servizz pubbliku għandu normalment titqies bħala għajnuna ta’ l-istat, safejn u sakemm jilħaq il-kriterji msemmija hawn fuq. Xandâra ta’ servizz pubbliku huma normalment finanzjati barra mill-estimi tal-Istat jew permezz ta’ taxxa (levy) fuq possessuri ta’ sett tat-televiżjoni. F’ċerti ċirkostanzi speċifiċi, l-Istat jagħmel injezzjonijiet kapitali jew kanċellazzjonijet ta’ djun favur ix-xandâra ta’ servizz pubbliku. Dawn il-miżuri finanzjarji huma normalment attribbwiti għall-awtoritajiet pubbliċi u jinvolvu t-trasferiment ta’ risorsi Statali. Barra minn hekk, u sal-punt li miżuri bħal dawn jonqsu milli jissodisfaw it-test ta’ investiment ta’ ekonomija tas-suq, bi qbil mal-"Applikazzjoni ta’ l-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat tal-KEE lill-awtoritajiet pubbliċi" intrapriżi’ [7] u l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Istati Membri dwar l-"Applikazzjoni ta’ l-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat tal-KEE u ta’ l-Artikolu 5 tad-Direttiva tal-Kummissjoni 80/723/KEE lill-intrapriżi pubbliċi fis-settur tal-produzzjoni" [8], jiffavorixxu fil-maġġoranza tal-każijiet ċerti xandâra biss u jistgħu għalhekk jgħawwġu l-kompetizzjoni. Naturalment, l-eżistenza ta’ għajnuna ta’ l-istat tkun trid tiġi stmata fuq bażi ta’ każ b’każ, u tiddependi wkoll min-natura speċifika tal-finanzjament [9]. 18. Kif osservat il-Qorti tal-Ġustizzja: "Meta għajnuna mogħtijia mill-Istat jew permezz ta’ risorsi Statali ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ intrapriża meta mqabbla ma’ intrapriżi oħra li jikkompetu f’kummerċ intra-Komunitarju dan ta’ l-aħħar irid jitqies bħala affettwat minn dik l-għajnuna" [10]. Għalhekk, finanzjarjament Statali ta’ xandâra ta’ servizz pubbliku jista’ ġeneralment ikun ikkunsidrat bħala li jaffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri. Kjarament, din hija l-pożizzjoni dwar l-akkwist u l-bejgħ ta’ drittijiet ta’ programm, li ħafna drabi jseħħ fuq livell internazzjonali. Pubbliċità, ukoll, fil-każ ta’ xandâra pubbliċi li għandhom permess li jbiegħu spazju ta’ pubbliċità, għandha effett transkonfini, speċjalment għal oqsma lingwistiċi omoġenji li jaqsmu fruntieri nazzjonali. Barra minn hekk, l-istruttura ta’ pussess ta’ xandâra kummerċjali tista’ tkun estiża sa aktar minn Stat Membru wieħed. 19. Skond il-ġurisprudenza tal-Qorti [11], kull trasferiment ta’ risorsi Statali lil ċertu intrapriża - anke meta jkunu koperti spejjeż netti ta’ obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku - għandha titqies bħala għajnuna ta’ l-istat (sakemmi taderixxi mal-kondizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 87(1)). 4.2. In-natura tal-għajnuna: għajnuna eżistenti b’kunrast ma’ għajnuna ġdida 20. L-iskemi ta’ finanzjar bħalissa fis-seħħ fil-maġġoranza tal-Istati Membri kienu introdotti żmien twil ilu. Bħala l-ewwel pass, għalhekk, il-Kummissjoni trid tistabbilixxi jekk dawn l-iskemi jistgħux jitiqesu bħala "għajnuna eżistenti" fit-tifsira ta’ l-Artikolu 88(1). 21. Għajnuna eżistenti hija regolata minn l-Artikolu 88(1), li jiddikjara li: "Il-Kummissjoni għandha, f’koperazzjoni ma’ Stati Membri, żżomm taħt reviżjoni kostanti kull sistema ta’ għajnuna eżistenti f’dawk l-Istati. Għandha tipproponi lil dan tal-aħħar kull miżura xierqa meħtieġa mill-iżvilupp progressiv jew mill-funzjoni tas-suq komuni". 22. Skond l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jniżżel regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE [12], għajnuna eżistenti tinkludi "… kull għajnuna li eżistiet qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat fl-Istati Membri rispettivi, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali li ġew fis-seħħ qabel, u għadhom jgħoddu wara, id-dħul fis-seħħ tat-Trattat." 23. Skond l-Artikolu 1(b)(v), għajnuna eżistenti tinkludi wkoll "għajnuna li hija kkunsidrata bħala għajnuna eżistenti għaliex jista’ jkun stabbilit li fil-ħin li ġie fis-seħħ ma kienx jikkostitwixxi għajnuna u sussegwentement sar għajnuna minħabba l-evoluzzjoni tas-suq komuni mingħajr ma nbidel mill-Istat Membru". 24. Skond il-ġurisprudenza tal-Qorti [13], il-Kummissjoni trid tivverifika jekk il-qafas legali li taħtha ngħatat l-għajnuna inbidlitx jew le mill-bidu tagħha. Il-Kummissjoni trid tqis l-elementi legali u ekonomiċi kollha relatati mas-sistema tax-xandir ta’ Stat Membru partikolari. Għalkemm l-elementi legali u ekonomiċi rilevanti għal stima bħal din jippreżentaw karatteristiċi komuni fl-Istati Membri kollha jew f’ħafna minnhom, il-Kummissjoni temmen li approċċ każ b’każ huwa l-aktar xieraq [14]. 5. STIMA TAL-KOMPATIBILITÀ TA’ GĦAJNUNA TA’ L-ISTAT TAĦT L-ARTIKOLI 87(2) U 87(3) 25. Għajnuna ta’ l-istat lill-xandâra pubbliċi trid tkun eżaminata mill-Kummissjoni sabiex ikun stabbilit jekk tistax tinstab li hi kompatibbli mas-suq komuni jew le. Id-derogi mniżżla f’lista fl-Artikolu 87(2) u l-Artikolu 87(3) jistgħu jkunu applikati. 26. Skond l-Artikolu 151(4) tat-Trattat, il-Komunità trid tqis aspetti kulturali fl-azzjoni tagħha taħt dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat, b’mod partikolari sabiex tkun rispettata u promossa d-diversità tal-kulturi tagħha. Għal din ir-raġuni, l-Artikolu 87(3)(d) tat-Trattat jagħti permess lill-Kummissjoni sabiex tqis għajnuna għal promozzjoni ta’ kultura bħala kompatibbli mas-suq komuni fejn għajnuna bħal din ma taffettwax kondizzjonijiet ta’ kummerċ u kompetizzjoni fil-Komunità sal-punt li hija kuntrarja għall-interess komuni. Huwa x-xogħol tal-Kummissjoni li tiddeċiedi dwar l-applikazzjoni attwali ta’ dik id-dispożizzjoni bl-istess mod tal-klawsoli l-oħra ta’ eżenzjoni fl-Artikolu 87(3). Għandu jitfakkar li d-dispożizzjonijiet li jagħtu eżenzjoni mill-projbizzjoni ta’ għajnuna ta’ l-istat jridu jkunu applikati strettament. Għalhekk, l-idea ta’ "kultura" fit-tifsira ta’ l-Artikolu 87(3)(d) trid tkun interpretata restrittivament. Kif dikjarat mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni tagħha Kinderkanal u Phoenix, il-bżonnijiet edukattivi u demokratiċi ta’ Stat Membru jridu jitqiesu bħala distinti mill-promozzjoni ta’ kultura [15] .F’dan ir-rigward, għandu jkun notat li l-Protokoll jiddistingwi bejn il-bżonnijiet kulturali, soċjali u demokratiċi ta’ kull soċjetà. Edukazzjoni tista’, s’intendi, jkollha aspett kulturali. 27. Ħafna drabi għajnuna ta’ l-istat lill-xandâra ta’ servizz pubbliku ma tagħmilx differenza bejn dawk it-tliet bżonnijiet. Konsegwentement, kemm-il darba Stat Membru jipprovdi għal definizzjoni separata u fondi separati ta’ għajnuna ta’ l-istat biex tippromwovi l-kultura biss, għajnuna bħal din ġeneralment ma’ tistax tkun approvata taħt l-Artikolu 87(3)(d). Normalment tista’ tkun stmata, madankollu, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 86(2) dwar servizzi ta’ interess ekonomiku. F’kull każ, tkun xi tkun il-bażi legali biex tkun stmata l-kompatibilità, l-analiżi sostantiva għandha ssir mill-Kummissjoni fuq il-bażi tal-istess kriterji, jiġifieri dawk imfassla f’din il-komunikazzjoni. 6. STIMA TAL-KOMPATIBILITÀ TAL-GĦAJNUNA TA’ L-ISTAT TAĦT L-ARTIKOLU 86(2) 28. Ir-rwol ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali fil-kisba ta’ l-għanijiet tal-Unjoni Ewropea kien rikonoxxut bis-sħiħ mill-Kummissjoni fil-komunikazzjoni tagħha dwar servizzi ta’ interess ġenerali fl-Ewropa, imsemmija f’punt 5. 29. Il-Qorti sostniet konsistentement li l-Artikolu 86 jipprovdi għal deroga u jrid għalhekk ikun interpretat restrittivament. Il-Qorti kkjarifikat li sabiex miżura tibbenifika minn deroga bħal din, huwa neċessarju li jitwettqu l-kondizzjonijiet li ġejjin: (i) is-servizz in kwistjoni jrid jkunu servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali u ċarament definit li hu hekk mill-Istat Membru (definizzjoni); (ii) l-intrapriża in kwistjoni trid tkun fdata espliċitament mill-Istat Membri mal-għoti ta’ dak is-servizz (fiduċja); (iii) l-applikazzjoni ta’ regoli ta’ kompetizzjoni tat-Trattat (f’dan il-każ, il-projbizzjoni fuq l-għajnuna ta’ l-istat) trid ixxekkel it-twettiq ta’ xogħlijiet partikolari asssenjati lill-intrapriża u l-eżenzjoni minn regoli bħal dawn ma tridx taffettwa l-iżvilupp ta’ kummerċ sal-punt li jkunu kuntra l-interessi tal-Komunità (test ta’ proporzjonalità). 30. Hu f’idejn il-Kummissjoni, bħala gwardjan tat-Trattat, li tistma jekk dawn il-kriterji humiex sodisfatti. 31. Fil-każ speċifiku tax-xandir pubbliku l-avviċinament msemmi fuq irid ikun adattat fid-dawl tad-dispożizzjonijiet interpretattivi tal-Protokoll, li jirreferi għar "mandat tas-servizz pubbliku kif mogħti, definit u organizzat minn kull Stat Membru" (definizzjoni u fiduċja) u jipprovdi għal deroga mir-regoli tat-Trattat fil-każ ta’ finanzjar tax-xandir ta’ servizz pubbliku "safejn u sakemm finanzjar bħal dan jingħataw lill-organizzazzjonijiet ta’ xandir għat-twettiq tal-mandat tas-servizz pubbliku… u… ma jaffettwawx kondizzjonijiet ta’ kummerċ u kompetizzjoni fil-Komunità sal punt li jkun kuntrarju għall-interess komuni, waqt li r-realizzazzjoni tal-mandat ta’ dak is-servizz pubbliku għandha titqies" (proporzjonalita). 6.1. Definizzjoni ta’ mandat ta’ servizz pubbliku 32. Sabiex tintlaħaq il-kondizzjoni msemmija f’punt 29(i) għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 86(2), huwa neċessarju li jkun stabbilit definizzjoni uffiċjali ta’ mandat ta’ servizz pubbliku. Hekk biss tista’ l-Kummissjoni tistma b’ċertezza legali suffiċjenti jekk id-deroga taħt l-Artikolu 86(2) hija applikabbli. 33. Definizzjoni ta’ mandat ta’ servizz pubbliku taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri, li jistgħu jiddeċiedu fuq livell nazzjonali, reġjonali jew lokali. B’mod ġenerali, fl-eserċizzju ta’ dik il-kompetenza, għandu jitqies il-kunċett tal-Komunità ta’ "servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali". Madankollu, meta tingħata n-natura speċifika tas-settur tax-xandir, definizzjoni "wiesgħa", li tafda x-xandâr partikolari bix-xogħol tal-provvista ta’ programmar bilanċat u varjat bi qbil mal-mandat waqt li jkun preservat ċertu livell ta’ udjenza, tista’ tkun ikkunsidrata, bil-ħsieb ta’ dispożizzjonijiet interpretattivi tal-Protokoll, leġittima taħt l-Artikolu 86(2). Definizzjoni bħal din tkun konsistenti ma’ l-għan tat-twettiq tal-bżonnijiet demokratiċi, soċjali u kulturali ta’ soċjetà partikolari u l-garanzija ta’ pluraliżmu, inkluż d-diversità kulturali u lingwistika. 34. Bl-istess mod, il-mandat tas-servizz pubbliku jista’ jinkludi ċerti servizzi li m’humiex "programmi" fis-sens tradizzjonali, bħal ma huma servizzi ta’ informazzjoni on-line, sal punt li waqt li jitqiesu l-iżvilupp u d-diversifikazzjoni tal-attivitajiet fl-era diġitali, qed jindirizzaw l-istess bżonnijiet demokratiċi, soċjali u kulturali tas-soċjetà in kwistjoni. 35. Kull meta l-iskop tal-mandat ta’ servizz pubbliku huwa estiż biex ikopri servizzi ġodda d-definizzjoni u l-att ta’ fiduċja għandhom ikunu modifikati kif xieraq, fil-limiti ta’ l-Artikolu 86(2). 36. Ix-xogħol tal-Kummissjoni huwa li tivverifika jekk Stati Membri jirrispettawx jew le d-dispożizzjonijiet tat-Trattat [16]. Dwar id-definizzjoni tas-servizz pubbliku fis-settur tax-xandir, ir-rwol tal-Kummissjoni hu limitat għall-ispezzjonar għal żbalji evidenti. M’huwiex l-obbligu tal-Kummissjoni li tiddeċiedi jekk programm għandux ikun provdut bħala servizz ta’ interess ekonomiku, lanqas li jistaqsi n-natura jew il-kwalità ta’ ċertu prodott. Id-definizzjoni tal-mandat tas-servizz pubbliku, madankollu, tkun fi żball evidenti jekk tinkludi attivitajiet li ma setgħux b’mod raġonevoli jkunu kkunsidrati li jilħqu - fil-kliem tal-Protokoll - "il-bżonnijiet demokratiċi, soċjali u kulturali ta’ kull soċjetà". Normalment din tkun il-pożizzjoni fil-każ ta’ kummerċ elettroniku, per eżempju. F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li l-mandat ta’ servizz pubbliku jiddiskrivi s-servizzi offruti lill-pubbliku fl-interess ġenerali. Il-kwistjoni tad-definizzjoni tal-mandat tas-servizz pubbliku ma jridx ikun konfus mal-kwistjoni tal-mekkaniżmu finanzjarju magħżul biex jipprovdi dawn is-servizzi. Għaldaqstant, waqt li xandâra ta’ servizz pubbliku jistgħu jwettqu attivitatjet kummerċjali bħal ma huma l-bejgħ ta’ spazju ta’ pubbliċità sabiex jiksbu introjtu, attivitajiet bħal dawn normalment ma jidhrux bħala parti mill-mandat ta’ servizz pubbliku. 37. Id-definizzjoni tal-mandat tas-servizz pubbliku għandha tkun preċiża kemm jista’ jkun. M’għandu jkun hemm l-ebda dubbju li ċerta attività mwettqa mill-operatur li huwa fdat hi maħsuba mill-Istat Membru li tkun inkluża fil-mandat tas-servizz pubbliku jew le. Mingħajr definizzjoni ċara u preċiża tal-obbligazzjonijiet imposti fuq ix-xandâr tas-servizz pubbliku, il-Kummissjoni ma tkunx tista’ twettaq ix-xogħlijiet tagħha taħt l-Artikolu 86(2) u, għalhekk, ma setgħet tagħti l-ebda eżenzjoni taħt dik id-dispożizzjoni. 38. Identifikazzjoni ċara tal-attivitajiet koperti mill-mandat tas-servizz pubbliku hija mportanti wkoll għal operaturi ta’ servizz mhux pubbliku, sabiex ikunu jistgħu jippjanaw l-attivitajiet tagħhom. 39. Fl-aħħar nett, it-termini l-mandat tas-servizz pubbliku għandhom ikunu preċiżi, sabiex l-awtoritajiet ta’ Stati Membri jistgħu effettivament isegwu l-konformità, kif deskritt fil-Kapitolu li ġej. 6.2. Fiduċja u sorveljanza 40. Sabiex jibbenefika mill-eżenzjoni taħt l-Artikolu 86(2), il-mandat tas-servizzi pubbliku għandu jkun fdat lill-intrapriża waħda jew aktar permezz ta’ att uffiċjali (per eżempju, permezz ta’ leġislazzjoni, kuntratt jew termini ta’ referenza). 41. M’huwiex biżżejjed, madankollu, li x-xandâr tas-servizz pubbliku jkun fdat formalment bid-dispożizzjoni ta’ servizz pubbliku definit sew. Huwa neċessarju wkoll li s-servizz pubbliku ikun attwalment fornit kif provvdut fil-ftehim formali bejn l-Istat u l-intrapriża fdata. Huwa għalhekk mixtieq li awtorità xierqa jew korp maħtur iwettaq l-applikazzjoni tiegħu. Jidher il-bżonn ta’ awtorità xierqa bħal din jew korp responsabbli għas-sorveljanza fil-każ ta’ livelli ta’ kwalità imposti fuq l-operatur li huwa fdat. Bi qbil mal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-prinċipji u l-gwidi għall-politika awdio-viżwali tal-Komunità fl-era diġitali [17], m’huwiex kompitu tal-Kummissjoni li tiġġudika dwar it-twettiq tal-livelli ta’ kwalità: irid ikun jista’ jserraħ fuq sorveljanza mill-Istati Membri. 42. Huwa fil-kompetenza tal-Istat Membru li jagħżel il-mekkaniżmu li jassigura sorveljanza effettiva tat-twettiq tal-obbligazzjonijiet tas-servizz pubbliku. Ir-rwol ta’ korp bħal dan ikun jidher li huwa effettiv biss jekk l-awtorità tkun indipendenti mill-intrapriża fdata. 43. Fl-assenza ta’ indikazzjonijiet suffiċjenti u ta’ min joqgħod fuqhom li s-servizz pubbliku huwa attwalment fornit kif inhu mandat, il-Kummissjoni ma tkunx tista’ twettaq ix-xogħlijiet tagħha taħt l-Artikolu 86(2) u, għalhekk, ma setgħetx tagħti l-ebda eżenzjoni taħt dik id-dispożizzjoni. 6.3. Finanzjar ta’ xandir ta’ servizz pubbliku u t-test ta’ proporzjonalità 6.3.1. L-għażla ta’ fondi 44. Id-doveri ta’ servizz pubbliku jistgħu jkunu kwantitattivi jew kwalitattivi jew it-tnejn. Tkun xi tkun il-forma tagħhom, ikunu jistgħu jiġġustifikaw il-kumpens, sakemm jinvolvu spejjeż supplimentari li x-xandâr normalment ma jkunx nefaq. 45. Skemi ta’ finanzjar jistgħu jinqassmu f’żewġ kategoriji wesgħin: "finanzjar-waħdieni" and "finanzjar-doppju". Il-kategorija "finanzjar-waħdieni" tkopri dawk is-sistemi li fihom ix-xandir tas-servizz pubbliku huwa finanzjat biss permezz ta’ fondi pubbliċi, ikunu f’liema forma jkunu. Sistemi "finanzjar-doppju" ikopru firxa wiesgħa ta’ skemi, fejn ix-xandir ta’ servizz pubbliku huwa finanzjat minn kombinazzjonijiet differenti ta’ fondi Statali u introjti minn attivitajiet kummerċjali, bħal ma huma l-bejgħ ta’ spazju ta’ pubbliċità jew programmi. 46. Kif dikjarat mill-Protokoll: "Id-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jwaqqfu l-Komunità Ewropea għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għall-kompetenza ta’ Stati Membru li jipprovdi għall-finanzjar tax-xandir ta’ servizz pubbliku…". Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali fl-Ewropa, imsemmija f’punt 5, tikklarifika aktar li: "L-għażla tal-iskema ta’ finanzjament taqa’ fil-kompetenza ta’ l-Istat Membru, u fil-prinċipju ma jista’ jkun l-ebda oġġezzjoni għall-għażla ta’ skema ta’ finanzjar doppju (li tikkombina fondi pubbliċi u introjti ta’ pubbliċità) fuq skema ta’ finanzjar waħdieni (fondi pubbliċi biss) sakemm kompetizzjoni fis-swieq relevanti (per eżempju pubbliċità, akkwist u/jew bejgħ ta’ programmi) m’hijiex affettwata sal-punt li tkun kuntrarja għall-interess tal-Komunità" [18]. 47. Waqt li Stati Membri huma ħielsa li jagħżlu l-mezz ta’ finanzjament ta’ servizz pubbliku, il-Kummissjoni trid tivverifika, taħt l-Artikolu 86(2), li d-deroga mill-applikazzjoni normali tar-regoli ta’ kompetizzjoni għall-qadi tas-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali ma taffettwax il-kompetizzjoni fis-suq komuni f’manjiera sproporzjonata. It-test huwa ta’ natura "negattiva": teżamina jekk il-miżura adottata m’hijiex sproporzjonata. L-għajnuna wkoll m’għandiex taffettwa l-iżvilupp ta’ kummerċ sal-punt li jkun kuntrarju għall-interessi tal-Komunità. 48. Il-Protokoll jikkonferma wkoll dan l-avviċinament għax-xandir tas-servizz pubbliku, waqt li jiddikjara li m’għandux "jaffettwa kondizzjonijiet u kompetizzjoni fil-Komunità sal-punt li jkunu kuntrarji għall-interess komuni, waqt li għandha titqies r-realizzazzjoni tal-mandat ta’ dak is-servizz pubbliku". 6.3.2. Ħtiġijiet ta’ trasparenza għall-istima tal-għajnuna ta’ l-istat 49. L-istima deskritta hawn fuq mill-Kummissjoni teħtieġ definizzjoni ċara u preċiża tal-mandat tas-servizz pubbliku u separazzjoni ċara u xierqa bejn l-attivitajiet ta’ servizz pubbliku u attivitajiet li m’humiex ta’ servizz pubbliku. Separazzjoni ta’ kontijiet bejn dawn iż-żewġ sferi hija normalment diġa meħtieġa f’livell nazzjonali sabiex tkun assigurata trasparenza u li jingħata kont meta jintużaw fondi pubbliċi. Separazzjoni ta’ kontijiet hija neċessarja biex tħalli l-Kummissjoni twettaq it-test ta’ proporzjonalità tagħha. Tipprovdi lill-Kummissjoni b’għodda biex teżamina sussidju minn waħda għall-oħra u biex tiddefendi pagamenti ta’ kumpens ġustifikati għal xogħlijiet ta’ interess ekonomiku ġenerali. Fuq il-bażi biss ta’ spiża xierqa u allokazzjoni ta’ introjtu jista’ jkun determinat jekk il-finanzjament pubbliku huwiex attwalment limitat għall-ispejjeż netti tal-mandat tas-servizz pubbliku u għalhekk aċċettabbli taħt l-Artikolu 86(2) u l-Protokoll. 50. Il-ħtiġijiet trasparenti fir-relazzjonijiet finanzjarji bejn awtoritajiet pubbliċi u intrapriżi pubbliċi u f’intrapriżi li ngħataw drittijiet speċjali jew esklussivi jew kienu fdati bl-operazzjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali, huma indikati f’Direttiva 80/723/KEE. 51. L-Istati Membri kienu meħtieġa b’Direttiva 80/723/KEE li jieħdu l-miżuri neċessarji biex jassiguraw - fil-każ ta’ kull intrapriża mogħtija drittijiet speċjali jew esklussivi jew li kienet fdata bl-operazzjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali u li qed tirċievi għajnuna ta’ l-istat f’kull forma tkun xi tkun u li twettaq attivitajiet oħra, jiġifieri, attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliċi - li: (a) il-kontijiet interni li jikkorrespondu ma’ attivitajiet differenti, per eżempju attivitajiet ta’ servizz pubbliku u servizz mhux publiku, huma separati; (b) l-ispejjeż kollha u l-introjti huma assenjati korrettement jew allokati fuq il-bażi ta’ prinċipji ta’ cost-accounting li huma applikati kostantament u ġustifikati oġġettivament; u (c) huma stabbiliti ċarament il-prinċipji ta’ cost-accounting skond liema kontijiet separati huma. 52. Il-ħtiġijiet trasparenti ġenerali jgħoddu wkoll għal xandâra kif indikati fil-ħames premessi tad-Direttiva 2000/52/KE. Il-ħtiġijiet il-ġodda jgħoddu għal xandâra ta’ servizz pubbliku, safejn u sakemm huma benefiċjarji ta’ għajnuna ta’ l-istat u huma fdati bl-operazzjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku, għal liema l-għajnuna ta’ l-istat ma kienetx iffissata għal perjodu xieraq li jkun wara proċedura miftuħa, trasparenti u mhux diskriminatorja. L-obbligazzjoni ta’ kontijiet separati ma tgħoddx għal xandâra ta’ servizz pubbliku li l-attivitajiet tagħhom huma limitati għad-dispożizzjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u li ma jħaddmux attivitajiet barra l-iskop ta’ dawn is-servizzi. 53. Fis-settur tax-xandir, separazzjoni ta’ kontijiet ma tippreżenta l-ebda problema partikolari fuq in-naħa tal-introjtu, imma tista’ ma tkunx diretta jew, tassew, possibbli fuq in-naħa tal-ispiża. Dan huwa minħabba l-fatt li fis-settur tax-xandir, Stati Membri jistgħu jikkunsidraw il-programmar sħiħ tax-xandâra bħala kopert mill-mandat tas-servizz pubbliku, waqt li fl-istess ħin tagħti permess għall-isfruttament kummerċjali tiegħu. Fi kliem ieħor, attivitajiet differenti jaqsmu l-istess dħul f’ħafna każi. 54. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni tikkunsidra li, fuq in-naħa tal-introjtu, operaturi tax-xandir għandhom jagħtu kont dettaljat tas-sorsi u l-ammont ta’ kull dħul li joħroġ mill-qadi ta’ attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku. 55. Fuq in-naħa tal-infiq, spejjeż speċifiċi għall-attività ta’ servizz mhux pubbliku għandhom ikunu identifikati b’mod ċar. B’żieda ma’ dan, kull meta l-istess risorsi - persunal, tagħmir, stallazzjoni fissa eċċ. - huma wżati biex jitwettqu x-xogħlijiet ta’ servizz pubbliku u mhux pubbliku, l-ispejjeż tagħhom għandhom ikunu allokati fuq il-bażi tad-differenza fl-ispejjeż totali tal-ditta bl-attivitajiet ta’ servizz pubbliku jew mingħajrhom [19]. 56. Dan ta’ hawn fuq jimplika li, kuntrarju għall-approċċ ġeneralment adottat f’setturi ta’ utilità oħra, spejjeż li huma attribbwiti fl-intier tagħhom għal attivitajiet ta’ servizz pubbliċi, waqt li jibbenifikaw ukoll attivitajiet kummerċjali, m’għandhomx bżonn jitqassmu bejn it-tnejn u jistgħu ikunu allokati fl-intier tagħhom lil servizz pubbliku. Dan jista’ jkun il-każ, per eżempju, bl-ispejjeż ta’ produzzjoni ta’ programm li huwa muri bħala parti mill-mandat tas-servizz pubbliku imma huwa mibjugħ ukoll lill-xandâra oħrajn. L-eżempju prinċipali, madankollu, ikun dak ta’ udjenza, li hija ġenerata kemm biex ikun mwettaq il-mandat tas-servizz pubbliku kif ukoll biex jinbiegħ spazju ta’ pubbliċità. Huwa kkunsidrat li hemm riskju li distribuzzjoni sħiħa ta’ dawn l-ispejjeż bejn iż-żewġ attivitajiet hija arbitrarja u bla sens. Madankollu, allokazzjoni ta’ spiża mil-lat ta’ trasparenza ta’ kontijiet m’għandiex tkun konfuża ma’ rkuprar ta’ spejjeż fid-definizzjoni ta’ politika tal-prezzijiet. Din il-materja ta’ l-aħħar hija indirizzat f’punt 58. 6.3.3. Proporzjonalità 57. Fit-twettiq tat-test ta’ proporzjonalità, il-Kummissjoni tibda mill-konsiderazzjoni li l-finanzjar Statali hu normalment neċessarju għall-intrapriża biex twettaq ix-xogħlijiet ta’ servizz pubbliku tagħha. Madankollu, sabiex dan it-test ikun sodisfatt, huwa neċessarju li l-għajnuna ta’ l-istat ma teċċedix l-ispejjeż netti tal-missjoni ta’ servizz pubbliku, waqt li jitqiesu wkoll introjti diretti jew indiretti oħra derivati minn missjoni ta’ servizz pubbliku. Għal din ir-raġuni, il-benefiċċju nett li attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku joħorġu mill-attività ta’ servizz pubbliku jitqies meta tkun stmata il-proporzjonalità tal-għajnuna. 58. Minn naħa l-oħra, jista’ jkun hemm distorsjonijiet fis-suq li m’humiex neċessarji għat-twettiq tal-missjoni ta’ servizz pubbliku. Per eżempju, xandâr ta’ servizz pubbliku, safejn u sakemm introjti aktar baxxi huma koperti mill-għajnuna ta’ l-istat, jista’ jitħajjar ibaxxi l-prezzijiet ta’ pubbliċità jew attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku fis-suq, sabiex jitnaqqas l-introjtu ta’ kompetituri. Kondotta bħal din, jekk ppruvata, tista’ ma tkunx ikkunsidrata bħala intrinsika għall-missjoni ta’ servizz pubbliku attribbwita lix-xandâr. Kull meta xandâr ta’ servizz pubbliku jbaxxi l-prezzijiet f’attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku aktar milli jkun neċessarju sabiex ikunu rkuprati l-ispejjeż stand-alone li operatur kummerċjali effiċjenti f’sitwazzjoni simili jkollu normalment jirkupra, prattika bħal din tkun tindika l-presenza ta’ kumpens żejjed ta’ obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku u f’kull każ "jaffettwa kondizzjonijiet ta’ kummerċ u kompetizzjoni fil-Komunità sal punt li jkunu kuntrarji għall-interess komun" u b’hekk jinkiser il-Protokoll. 59. Għal din ir-raġuni, fit-twettiq tat-test ta’ proporzjonalità, il-Kummissjoni tikkunsidra jekk distorsjoni ta’ kompetizzjoni li tqum mill-għajnuna tista’ tkun iġġustifikata skond il-bżonn tal-qadi tas-servizz pubbliku kif definit mill-Istat Membru jew le u tipprovdi għal finanzjar tiegħu. Meta neċessarju l-Kummissjoni tieħu wkoll azzjoni fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat. 60. L-analiżi tal-effetti tal-għajnuna ta’ l-istat dwar kompetizzjoni u żvilupp ta’ kummerċ iridu jkunu inevitabbilment ibbażati fuq il-karatteristiċi speċifiċi ta’ kull sitwazzjoni. L-istruttura kompetittiva attwali u karatteristiċi oħra ta’ kull wieħed mis-swieq ma jistgħux ikunu deskritti fil-komunikazzjoni preżenti, għaliex huma differenti mhux ħażin minn xulxin. Għall-istess raġuni, din il-Komunikazzjoni ma tistax ex ante tiddefinixxi l-kondizzjonijiet taħt liema l-prezzijiet tax-xandâra ta’ servizz pubbliku huma f’linja mal-prinċipji spjegati f’punt 58. Għalhekk l-istima taħt l-Artikolu 86(2) tal-kompatibilità tal-għajnuna ta’ l-istat lil xandâra pubbliċi tista’ finalment issir biss fuq bażi ta’ każ b’każ, skond il-prattika tal-Kummissjoni. 61. Fl-istima tagħha, il-Kummissjoni ser tqis il-fatt li, sakemm u safejn l-għajnuna ta’ l-istat hija neċessarja biex twettaq l-obbligazzjoni ta’ servizz pubbliku, is-sistema kollha bħala wieħed tista’ wkoll ikollha l-effett posittiv li tmantni għajn ta’ provvista alternattiva f’xi swieq rilevanti [20]. Madankollu, dan l-effett irid ikun bilanċjat kontra effetti negattivi possibbli tal-għajnuna, bħal ma hi l-prevenzjoni ta’ operaturi oħra milli jidħlu f’dawn is-swieq, b’hekk titħalla struttura ta’ suq aktar oligopolistiku, jew twassal għal imġiba anti kompetittiva possibbli ta’ operaturi ta’ servizz pubbliku fis-swieq rilevanti. 62. Il-Kummissjoni tqis ukoll id-diffikulta li xi Stati Membri li huma iżgħar ikollhom biex jiġbru l-fondi neċessarji, jekk l-ispejjeż għal kull abitant tas-servizz pubbliku jkunu, ceteris paribus, ogħla [21]. [1] COM(2000) 580 finali, p. 35. [2] Il-politika awdio-viżwali Ewropea tal-era diġitali. Rapport mill-grupp tal-ogħla livell dwar il-politika awdio-viżwali , 1998. [3] Għall-għan tal-komunikazzjoni preżenti, u bi qbil ma’ l-Artikolu 16 tat-Trattat tal-KE u d-dikjarazzjoni (Nru 13) annessa mal-att finali ta’ Amsterdam, it-terminu "servizz pubbliku" tal-Protokoll dwar is-sistema ta’ xandir pubbliku fl-Istati Membri jrid jinħaseb bħala li jirreferi għat-terminu "servizz ta’ interess ekonomiku" użat fl-Artikolu 86(2). [4] ĠU C 30, tal-5.2.1999, p. 1. [5] ĠU L 298, tas-17.10.1989, p. 23, kif emendat mid-Direttiva 97/36/KE (ĠU L 202, tat-30.7.1997, p. 60). [6] ĠU L 195, tad-29.7.1980, p. 35, kif emendat l-aħħar mid-Direttiva 2000/52/KE (ĠU L 193, tad-29.7.2000, p. 75 [7] Bulletin KE 9-1984. [8] ĠU C 307, tat-13.11.1993, p. 3. [9] Għajnuna NN 88/98, "Finanzjar ta’ stazzjon tal-aħbarijiet li huwa nieqes mill-pubbliċità 24 siegħa kuljum bi ħlas ta’ liċenza mill-BBC", ĠU C 78, tat-18.3.2000, p. 6 u għajnuna NN 70/98, "Għajnuna Statali lill-istazzjonijiet ta’ xandir pubbliku "Kinderkanal u Phoenix"" (ĠU C 238, tal-21.8.1999, p. 3). [10] Każijiet 730/79, Philip Morris Holland v il-Kummissjoni ġ1980ħ ECR 2671, paragrafu 11; Ċ-303/88, l-Italja v il-Kummissjoni ġ1991ħ ECR I-1433, paragrafu 27; Ċ-156/98, il-Ġermanja v il-Kummissjoni ġ2000ħ ECR I-6857, paragrafu 33. [11] Każijiet T-106/95, FFSA u Oħrajn v il-Kummissjoni ġ1997ħ ECR II-229; T-46/97, SIC v il-Kummissjoni, ġ2000ħ ECR II-2125 u Ċ-332/98, Franza v il-Kummissjoni, ġ2000ħ ECR I-4833. [12] ĠU L 83, tas-27.3.1999, p. 1. [13] Każ Ċ-44/93, Namur-Les Assurances du Crédit SA v Uffiċċju Nazzjonali du Ducroire u l-Istat Belġjan ġ1994ħ ECR I-3829. [14] Kif tikkonċerna l-prattika riċenti tal-Kummissjoni f’dan il-qasam, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 9. [15] Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 9. [16] Ara każ Ċ-179/90, Merci convenzionali porto di Genova SpA v Siderurgica Gabrielli SpA ġ1991ħ ECR I-5889. [17] COM(1999) 657 finali, taqsima 3(6). [18] Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 1, p. 36. [19] Dan jimplika referenza għas-sitwazzjoni ipotetika li fiha l-attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku ma kellhomx jissuktaw:l-ispejjeż li b’hekk ikunu evitati jirrappresentaw l-ammont ta’ spejjeż komuni li jridu jkunu allokati għal attivitajiet ta’ servizz mhux pubbliku.<0}. [20] Dan ma jfissirx li għajnuna Statali jista’ jkun iġġustifikat bħala għodda, li żżid il-provvista u l-kompetizzjoni fis-suq.Għajnuna Statali li tħalli lil operatur jibqa’ fis-suq minkejja t-telf rikorrenti tiegħu tikkawsa distorsjoni maġġuri ta’ kompetizzjoni, għaliex twassal fl-aħħar mill-aħħar għal ineffiċjenza aktar għolja, provvista iżgħar u prezzijiet għola għal konsumaturi.It-tneħħija ta’ barrieri legali u ekonomiċi għal dħul, li jiassiguraw politika effettiva anti-trust u jipprommwovu pluralismu huma strumenti aktar effettivi f’dan ir-rigward.Monopolji naturali huma normalment bla ħsara għal regolament [21] Jistgħu wkoll jiltaqgħu ma’ diffikultajiet simili meta x-xandir tas-servizz pubbliku ikun indirizzat lill-minoritajiet lingwistiċi jew lil bżonnijiet lokali --------------------------------------------------