Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - Rapport Annwali mill-Kummissjoni Ewropea dwar l-Istrument għall-Istabbiltà fl-2008 {SEC(2009)932} /* KUMM/2009/0341 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 9.7.2009 KUMM(2009) 341 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Rapport Annwali mill-Kummissjoni Ewropea dwar l-Istrument għall-Istabbiltà fl-2008 {SEC(2009)932} INTRODUZZJONI Dan ir-rapport jingħata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill f'konformità mar-rekwiżit ta' rappurtaġġ stipulat fl-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 1717/2006 tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-15 ta' Novembru 2006 li jistabbilixxi l-Istrument għall-Istabbiltà (ir-Regolament tal-IfS). Dan l-artikolu jgħid: 'Il-Kummissjoni għandha teżamina l-progress miksub fl-implimentazzjoni tal-miżuri mwettqa skont dan ir-Regolament u għandha tippreżenta rapport annwali dwar l-implimentazzjoni tal-assistenza lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. Dan ir-rapport għandu jkun indirizzat ukoll lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Ir-rapport għandu jinkludi informazzjoni relatata mas-sena ta' qabel mal-miżuri finanzjati u mal-informazzjoni tar-riżultati dwar l-eżerċizzji ta' monitoraġġ u tal-evalwazzjoni u mal-implimentazzjoni tal-impenji u l-pagamenti tal-baġit skont il-pajjiż, skont ir-reġjun u skont is-settur ta' kooperazzjoni'. Dan ir-rapport qed jiġi ppreżentat wkoll b'mod kumplimentari għall-informazzjoni provduta diġà skont ir-rekwiżit ta' rappurtaġġ tal-Artikolu 6(6) tar-Regolament tal-IfS. Il-prattika stabbilita mill-Kummissjoni mill-2007 hija li tinforma sistematikament lill-Kunsill kif ukoll lill-Parlament Ewropew b'Miżuri ta' Assistenza Eċċezzjonali li jkunu se jiġu mogħtija taħt l-IfS bħala parti mir-reazzjoni tal-UE għall-kriżijiet. Minħabba l-ħtieġa li r-rekwiżiti ta' rappurtaġġ fuq kull programm individwali jibqgħu isiru sew, ir-rapporti annwali jipprovdu wkoll għal aġġornament ta' implimentazzjoni globali dwar kull miżura rikorrenti deskritta aktar qabel, inklużi dawk l-aspetti li l-informazzjoni dwarhom ma setgħetx tiġi pprovduta minn qabel fil-bidu tal-implimentazzjoni. Dawn l-aġġornamenti jingħataw fl-annessi mar-Rapoprt. 1. L-ISFOND TAL-ISTRUMENT GħALL-ISTABBILTÀ 1.1. Reazzjoni għall-kriżijiet L-istrumenti esterni tal-KE ilhom għal numru ta' snin jipprovdu l-kontribuzzjoni tal-Kummissjoni lejn ir-reazzjonijiet ġenerali tal-Unjoni għall-kriżijiet , kemm jekk huma reazzjonijiet għal diżastri naturali jew kriżijiet politiċi f'pajjiżi terzi, li fil-każ ta' dawn tal-aħħar, ta' spiss isiru flimkien mal-Azzjonijiet Konġunti tal-UE taħt il-Politika Komuni dwar l-Affarijiet Barranin u s-Sigurtà (CFSP) jew il-Politika Ewropea dwar is-Sigurtà u d-Difiża (ESDP). Dawn l-istrumenti, bħal ma hu l-Mekkaniżmu ta' Reazzjoni Rapida u l-Faċilità għall-Paċi fl-Afrika jistgħu għalhekk jipprovdu funzjoni kritika ta' tgħaqqid fil-konfront ta' użu effettiv tal-istrumenti ġeografiċi jew tematiċi tal-Komunità, b'mod li jikkontribwixxu għall-għanijiet ta', u biex joħolqu sinerġiji ma', l-istrateġiji relevanti għal pajjiż jew reġjun. It-tnedija tal-Istrument għall-Istabbiltà (IfS) fl-2007 saħħaħ b'mod konsiderevoli l-kapaċità ta' reazzjoni tal-Kummissjoni għall-kriżijiet, minħabba li l-element tar-reazzjoni għall-kriżijiet jikkostitwixxi l-akbar parti ta' dan l-istrument il-ġdid (wara r-rikonċiljazzjoni tal-baġit fil-21 ta' Novembru 2008, imnaqqas b'€1.3 biljun fuq seba' snin)[1]. Imqabbel mal-mekkaniżmu tar-reazzjoni rapida, l-element ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-IfS jirrappreżenta żieda konsiderevoli fl-allokazzjonijiet finanzjarji (€93 miljun fl-2007, u €129 miljun fl-2008, b'medja ta' €185 miljun kull sena għal reazzjonijiet għal kriżijiet matul il-perjodu 2007-2013) u fit-tul tal-programmi (18-il xahar, bil-possibilità ta' estensjoni taħt ċerti kundizzjonijiet). Il-miżuri adottati skont l-Artikolu 3 tar-Regolament tal-IfS, jiġifieri ‘miżuri b'reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta' kriżi jew kriżi emerġenti’ huma identifikati mid-Direttorat A tad-Direttorat-Ġenerali għar-Relazzjonijiet Esterni (DG RELEX) tal-Kummissjoni Ewropea, flimkien mas-servizzi ġeografiċi responsabbi tal-familja tar-RELEX f'assoċjazzjoni sħiħa, u spiss bl-involviment sostanzjali ta' Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni f'pajjiżi terzi. Ir-responsabbiltà għad-deċiżjonijiet dwar il-programm u għall-implimentazzjoni taqa' fuq spallejn id-DG RELEX/A, filwaqt li d-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni f'ħafna każijiet ikunu fdati bl-immaniġġjar tal-proġett fi ħdan pajjiż. Il-progress fl-2008 huwa deskritt fis-sezzjoni 2 ta' dan ir-rapport. 1.2. Miżuri li jindirizzaw theddidiet trans-reġjonali fit-tul taħt l-Artikolu 4(1) u 4(2) tar-Regolament tal-IfS. L-IfS jinkludi wkoll fih element għal perjodu fit-tul, li jipprovdi għal ‘assistenza fil-kuntest ta' kundizzjonijiet stabbli għall-kooperazzjoni’. Fid-Dokument dwar l-Istrateġija tal-Istrument għall-Istabbiltà 2007-2013, il-Kummissjoni identifikat il-prijoritajiet għall-azzjonijiet fit-tul taħt l-Artikolu 4(1) u l-Artikolu 4(2). L-ewwelnett, biex jiġu appoġġjati l-isforzi internazzjonali li jindirizzaw il-proliferazzjoni tal-armi tal-qerda tal-massa, permezz ta' azzjonijiet li l-għan tagħhom hu li jtejbu l-kontroll effettiv fuq il-materjali u l-aġenti kimiċi, bijoloġiċi, radjoloġiċi u nukleari, il-kontroll ta' oġġetti ta' użu doppju, u li l-għarfien tax-xjentisti tal-armi tingħata direzzjoni lejn attivitajiet paċifiċi (€53 miljun għall-2007-08). It-tieni, biex jiġu appoġġjati l-isforzi globali u transreġjonali biex jiġu indirizzati t-theddidiet li jġibu magħhom it-traffikar, it-terroriżmu u l-kriminalità organizzata (€19-il miljun għall-2007-08). Żewġ prijoritajiet addizzjonali taħt l-Artikolu 4(1) huma theddidiet għall-infrastruttura kritika u rotot marittimi kritiċi b'dimensjoni potenzjalment trans-nazzjonali. Dawn l-oqsma tal-aħħar huma ġodda u se jirrikjedu tħejjijiet estensivi biex jiġu ddisinjati programmi speċifiċi. Il-Kummissjoni inkludiet dawn iż-żewġt oqsma fil-Programm Indikattiv sussegwenti għall-2009-2011. Dan l-element huwa pprogrammat mid-DĠ RELEX imma ġestit taħt ir-responsabbiltà diretta tal-Uffiċċju tal-Kooperazzjoni tal-EuropeAid (DĠ AIDCO). Il-progress fl-2008 dwar dan l-element huwa deskritt fis-Sezzjoni 4 ta' dan ir-rapport. 1.3. 'Miżuri ta' bini ta' kapaċitajiet qabel u wara l-kriżi' taħt l-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-IfS (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ 'tħejjija għall-kriżijiet'). Għall-perjodu 2007-2008, €15-il miljun kienu pprogrammati u impenjati għal dan l-element, li minnhom €7 miljuni kienu għall-2007 u €8 miljuni għall-2008. Il-progress fl-2008 dwar dan il-element, li huwa wkoll ġestit ċentralment mid-DĠ RELEX/A, huwa deskritt f'Sezzjoni 3 ta' dan ir-rapport. 2. REAZZJONIJIET GħALL-KRIżIJIET TAħT L-ISTRUMENT GħALL-ISTABBILTÀ (ARTIKOLU 3, INTESTATURA TAL-BAġIT 19.06.01) 2.1. L-IfS bħala parti mill-istrumenti tal-UE ta' reazzjoni għall-kriżijiet fuq il-fruntieri Sabiex l-UE jkollha rwol aktar b'saħħtu bħala attur fil-politika barranija u tas-sigurtà, għandu jkollha kapaċità effettiva li tirrispondi għal sitwazzjonijiet ta' kriżi f'pajjiżi terzi, biex tgħin lil dawn il-pajjiżi jerġgħu lura għat-triq tal-iżvilupp sostenibbli. Biex jissaħħu l-kapaċitajiet tal-Unjoni biex tkun tista' tirreaġixxi għall-kriżijiet dinjija jridu sew jissaħħu l-istrumenti varji għad-dispożizzjoni tal-Unjoni (strumenti ċivili u militari ta' gestjoni ta' kriżi, diplomazija, kif ukoll għajnuna għall-iżvilupp jew politika ta' kummerċ), kif ukoll jiġi żgurat li dawn l-istrumenti jkunu jistgħu jitħaddmu flimkien b'mod koerenti sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-istrateġiji relvanti għall-pajjiż u għar-reġjun għall-paċi, l-istabbiltà u l-iżvilupp sostenibbli. L-IfS tikkostitwixxi żieda importanti mal-istrumenti tal-Komunità għal reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta' kriżi: Dawn l-istrumenti tal-Komunità flimkien mal-Azzjonijiet Konġunti tal-UE taħt is-CFSP/ESDP, u pakketti ddedikati taħt strumenti ġeografiċi oħra tal-Komunità, jikkostitwixxu l-essenza tal-kapaċità tal-UE fir-reazzjoni għall-kriżijiet. 2.2. L-Oriġini u l-adozzjoni tal-programmi tar-reazzjoni għall-kriżijiet tal-IfS Min-natura tagħhom stess, il-programmi ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-IfS ma jistgħux jiġu pprogrammati minn qabel. Huma jiġu żviluppati bħala reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta' kriżi jew kriżi emerġenti , meta ma tistax tiġi pprovduta għajnuna malajr biżżejjed taħt l-istrumenti finanzjarji l-oħra tal-KE, fil-kunsiderazzjoni ta' għanijiet u prijoritajiet orizzontali u ġeografiċi tal-UE. L-azzjonijiet meħuda għandhom ikunu kumplimentari u anki jfittxu li jkun hemm sinerġiji mal-linji ta' politika u ma' strumenti ġeografiċi tal-Komunità. Tipikament, l-IfS jista' jiġi mobilizzat fil-każ ta' kriżi kbira ġdida jew diżastru naturali, jew f'mument ta' opportunità biex tiġi evitata kriżi jew f'opportunità biex tistab soluzzjoni għal kunflitt, jew fil-ħtieġa li jiġu assikurati l-kundizzjonijiet tat-trasport tal-għajnuna tal-KE. Meta jintużaw bħala reazzjoni għal kriżijiet politiċi, il-miżuri tal-IfS f'għadd ta' każi tfasslu u tħaddmu biswit missjonijiet tal-PESK/PESD, bl-aktar każ reċenti ikun dak tal-Ġeorġja fejn wara l-ġlied f'Awwissu r-reazzjoni ta' kriżi tal-IfS iffinanzjat b'mod urġenti s-sostenn meħtieġ sa livell ta' €15-il miljun għall-aktar minn 30,000 IDP u għat-tneħħija ta' munizzjoni mhux splodut flimkien mal-użu tal-EUMM Georgia. Eżempju ieħor għal segwiment mill-qrib tal-IfS mal-ESDP u ma' strumenti ġeografiċi u ma' strateġiji għall-kooperazzjoni fl-iżvilupp huwa fiċ-Ċad u fir-Repubblika Ċentrali Afrikana, fejn biswit, u b'appoġġ, għall-missjoni tal-EUFOR, l-IfS qed iwassal €15-il miljun għall-programm tal-puliziija MINURCAT għall-protezzjoni tar-refuġjati u ċ-ċensiment elettorali fiċ-Ċad, kif ukoll €6.5 miljun għal riforma fis-sigurtà soċjali fir-Repubblika Ċentrali Afrikana. Fl-istess ħin, il-kooperazzjoni taħt il-pakkett B tad-disa' EDF jiffinanzja l- Programme d'Accompagnement à la Stabilisation , ta' €13-il miljun, maħsub biex jiġġenera l-kundizzjonijieet (sigurtà tal-ikel, ir-riabilitazzjoni ta' infrastrutturi soċjali, ir-restawr tal-istat tad-dritt u ta' mekkaniżmi għall-medjazzjoni) għal ritorn sostenibbli ta' IDPs lejn il-villaġġi tagħhom ta' oriġini. Sabiex ikun hemm żgur segwitu, taħt l-għaxar EDF hemm imwarrba €25 miljun biex jingħata appoġġ lir-riforma tas-settur tal-ġustizzja, inkluż aktar assistenza għal fażi oħra ta' MINURCAT. Il-proċeduri ta' approvazzzjoni tal-IfS huma maħsuba biex jiżguraw adozzjoni malajr ta' programmi ta' reazzjoni għall-kriżijiet li jlaħħqu sa €20 miljun. Fl-istess ħin, l-azzjonijiet tal-IfS huma politiċi ħafna, u ma jistgħux jiġu implimentati b'mod leġġer, u jinħtieġu l-investiment neċessarju ta' żmien għal konsultazzjoni politika xierqa fi ħdan l-UE, l-awtoritajiet tal-pajjiż u ma' atturi internazzjonali oħra. 2.3. Programmi tal-IfS tar-reazzjoni għall-kriżijiet adottati matul l-2008 2.3.1. Eżekuzzjoni baġitarja Fejn jidħlu l-approprjazzjonijiet ta' impenn il-baġit għal Reazzjoni u tħejjija għall-kriżijiet (19.0601) tela' b'aktar minn terz minn €100 miljun fl-2007 għal €136.871 fl-2008. Minn dan l-ammont, €128.87 miljun ġew imwarrba għal Impenji għal Reazzjoni għall-Kriżijiet[2] fejn fi tmiem is-sena kien hemm rata ta' eżekuzzjoni ta' 100%[3]. Indikatur ieħor għal titjib sostanzjali fl-implimentazzjoni fil-ħin ta' risposti għall-kriżijiet huwa l-fatt li 75% minn dawn l-impenji diġà ġew ikkuntrattati (€96 miljun), meta mqabbla ma' 45% fl-2007. Matul is-sena, l-livell oriġinali ta' approprjazzjonijiet ta' pagamenti fuq il-baġit tal-2009 għal 19.0601 ta' €70 miljun deher li ma kienx biżżejjed. Għaldaqstant, kellu jintalab trasferiment ta' approprjazzjonijiet ta' pagament addizzjonali ta' €37 miljun. L-eżekuzzjoni finali kienet ta' €92 miljun, li hija żieda ta' kważi tliet darbiet meta mqabbla mal-livelli ta' pagamenti fl-2007. F'punti perċentwali, dan huma 85% tal-approprjazzjonijiet totali fl-2008 (inkluż it-tisħiħ), li huwa wkoll ogħla mir-rata ta' eżekuzzjoni fl-2007 (68%). 2.3.2. Programmi adottati fl-2008 Fit-tieni sena tiegħu ta' tħaddim, l-Istrumenti għall-Istabbiltà reġa ffinanzja għadd sinifikanti ta' proġett ta' reazzjoni għall-kriżijiet billi adotta Miżuri ta' Assistenza Eċċezzjonali skont ir-Regolament tal-IfS. Kollox ma' kollox, fl-2008 ġew adottati u impenjati 26 deċiżjoni ta' iffinanzjar , inkluż żewġ faċilitajiet oħra tal-IfS kif ukoll 16-il azzjoni taħt il-faċilitajiet tal-IfS . Lista sħiħa tad-deċiżjonijiet kollha ta' finanzjar adottati fl-2008 skont 19.0601 tinstab fl-Annessi ta' dan ir-Rapport. Azzjonijiet ewlenin ta' reazzjoni għall-kriżijiet fl-2008 jinkludu assistenza biex jiġi riżolut il-konflitt fir- Repubblika Demokratika tal-Kongo (€10 miljun), appoġġ għall-proċess fraġli tal-paċi u għat-tranżizzjoni fin- Nepal (€5.95 miljun) , sostenn għal wara l-kunflitt għal persuni li kellhom iħallu djarhom fil-Ġeorġja (€15-il miljun) , appoġġ kontinwu għall- paċi fil-Kosovo għal ammont ta' €14.2 miljun fi żmien it-tranżizzjoni diffiċli wara d-dikjarazzjoni tal-indipendenza tiegħu u t-tnedija tal-missjoni EULEX tal-UE, programm sostanzjali ta' rkupru, SIDR, fil-Bangladexx wara ċ-ċiklun qerriedi (€13-il miljun) kif ukoll appoġġ addizzjonali lill- proċess fraġli ta' rikonċiljazzjoni fil-Libanu bħala għajnuna għat-tħejjija għall-elezzjonijiet tal-2009 (€4 miljuni). Barra minn dan, ġew adottati żewġ faċilitajiet ġodda b'appoġġ għal azzjonijiet ta' skala iżgħar, u urġenti, għall-ġustizzja tranżizzjonali u tribunali internazzjonali (€12-il miljun), kif ukoll għall-medjazzjoni u rikonċiljazzjoni (€5.5 miljun). Sentejn wara li nbeda, l-element ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-Istrument ta' Stabbiltà issa huwa stabbilit sew bħala strument ta' ġestjoni tal-kriżi tal-UE li hu kumplimentari ħafna. Fejn tidħol id-distribuzzjoni ġeografika, ġew kommessi €220 miljun b'kollox fl-2007 u fl-2008 għal 95 azzjoni madwar id-dinja. Meta wieħed iqis l-aħħar sentejn, is-sehem ewlieni ta' appoġġ ingħata fl- Afrika (l-aktar fir-RDK, fir-RAĊ, fic-Ċad, fis-Somalja – 29% ), u wara jiġu azzjonijiet fl- Ażja (l-aktar fl-Afganistam, fis-Sri Lanka, fin-Nepal, fit-Tajlandja t'Isfel, f'Aceh, u f'Timor tal-Lvant – 19% ), fil- Lvant Nofsani (fil-Libanu, fil-Palestina, għal rifuġjati Iraqini fis-Sirja – 12% ), fil- Kosovo (€24 miljun) u fil- Ġeorġja (€17-il miljun). Tematikament , il-miżuri sostenuti jkopru firxa wiesgħa ta' kwistjonijiet, immirati fuq il-ħtiġijiet speċifiċi ta' kull sitwazzjoni f'kunflitt/wara l-kunflitt: pariri għal perjodu qasir biex tiġi żviluppata u tinbeda riforma tas-sistema ta' sigurtà wara l-kunflitt (ir-RAĊ, ir-RDK, il-Ginea-Bissaw, il-Libanu, il-Paletstina, Timor-Leste), miżuri fejn il-missjonijiet tal-ESDP huma mmobilizzati (il-Ġeorġja, il-Kosovo, id-DRK, l-Afganistan, iċ-Ċad, il-Palestina), sostenn tal-kapaċità tal-bini tal-paċi (AU - AMISOM is-Somalja, AU-Medjazzjoni tan-NU fid-Darfur), Stat tad-Dritt u ġustizzja tranżitorja (l-Afganistan, il-Kirgiżtan, il-Kolombja, il-Ħaiti, Sierra Leone, il-Gżejjer Solomon), sostenn tal-amministrazzjonijiet provviżorji (ICO Kosovo), riżoluzzjoni tal-kunflitt u rikonċiljazzjoni (is-Sri Lanka, it-Tajlandja, il-Kolombja, l-Uganda, iż-Żimbabwe, il-Peru, il-Palestina, il-Burma, in-Nepal), programmi ta' rkupru u valutazzjoni tal-ħtiġijiet ta' wara l-kunflitt u wara d-diżastri (il-Bangladex, in-Nikaragwa, il-Libanu, il-Peru), sostenn għal popolazzjonijiet spostati (il-Libanu, is-Sirja), u r-riżorsi tal-kunflitt (faċilità dedikata). 2.4. Il-faċilitajiet tal-IfS: L-Ewwel u t-Tieni Faċilità ta' Konsulenza u Medjazzjoni Politika (PAMF), il-Faċilità kontra l-użu ta' Riżorsi fil-Konflitti, u l-Faċilità għall-Ġustizzja fi żmien ta' Tranżizzjoni Fid-dawl tal-esperjenza pożittiva miksuba mir-RRM, ċerti oqsma tematiċi ċentrali ta' reazzjoni għall-kriżi li tipikament ikunu jinħtieġu t-tnedija immedjata ta' azzjonijiet iżgħar ġew koperti minn deċiżjonijiet ta' iffinanzjar mill-IfS li jadottaw Faċ1ilitajiet. Dawn l-oqsma issa jinkludu l-Konsultazzjoni u l-Medjazzjoni Politika, il-miżura kontra l-użu ta' riżorsi għall-iffinanzjar tal-konflitti u l-Ġustizzja fi żmien ta' Tranżizzjoni (wara l-konflitt). Il-faċilitajiet jippermettu li jsir l-iffinanzjar ta' miżuri urġenti, iżgħar u mmirati f'livell sottodelegat, mingħajr il-ħtieġa ta' deċiżjoni ta' ffinanżjar individwali. Il-Faċilitajiet adottati fl-2007 dwar il- Konsulenza u Medjazzjoni Politika (PAMF, €10 miljun) u dik kontra l-użu ta' riżorsi fil-kunflitti (CRF, €2 miljun) ġew eżawriti u kkuntrattati sa tmiem l-2008. Skont il-PAMF ġew iffinanzjati ħames azzjonijiet fl-2007 u 12 fl-2008. Dawn kienu jinkludu konsulenza ta' politika, u għarfien esperti għal żmien qasir u urġenti f'Guinea-Bissau, fl-Armenja, il-Ġeorġja, il-Libanu, is-Sri Lanka u fil-Mjanmar u postijiet oħra fejn hemm kriżi, kif ukoll l-iffinanzjar ta' evalwazzjoni konġunta tal-bżonnijiet ta' wara d-diżastru man-NU u l-Bank Dinji fil-Bangladex, fil-Mjanmar, fil-Ħajiti u fl-Ukrajna. Skont il-CRF, total ta' ħames azzjonijiet ġew iffinanzjati b'appoġġ tal-ġlieda kontra t-tħaffir u l-kummerċ illegali tad-djamenti bħala parti mill-Proċess ta' Kimberley u l-esplojtazzjoni illegali ta' riżorsi oħra naturali f'żoni oħra. Fl-2008 , ġiet adottata faċilità ġdida għall-ġustizzja fi żmien ta' tranżizzjoni ta' €12-il miljun sabiex tingħata assistenza fil-ħin u iffokata lil tribunali internazzjonali u inizjattivi ta' ġustizzja fi żmien ta' tranżizzjoni. Sħab il-Kummissjoni inkarigati mill-implimentazzjoni huma organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali, atturi tal-istat jew mhux tal-istat u/jew it-tribunali u l-kummissjonijiet speċifiċi għat-tiftix tal-verità. Fl-2008 kien diġà ingħata kuntratt għall-ewwel azzjoni ta' €2.5 miljuni li biha ngħata finanzjament li kien meħtieġ urġenti għat-Tribunal Internazzjonali biex fih isru proċessi dwar id-delitti ta' gwerra mwettqa minn Charles Taylor fi Sierra Leone. Barra minn dan, €5.5 miljun ġew imwarrba għal deċiżjoni dwar PAMF oħra f'Diċembru 2008. 2.5. Il-progress fil-każ tal-programmi ta' Reazzjoni għall-Kriżijiet adottat fl-2007 Kwazi l-impenji kollha ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-2007 ġew ikkuntrattati, b'rata ta' 97% Il-pagamenti dwar dawn il-kuntratti jitilgħu għal 65%. B'perjodu biex fih isir il-proġett, twil bejn 12 u 18-il xahar, il-biċċa l-kbira tal-miżuri tal-2007 għadhom qed jiġu implimentati, filwaqt li qed jiksbu riżultati fil-konkret. Intant tlestew għadd ta' miżuri, bħall-proġett ta' riforma tal-ġustizzja fl-Afganistan. Fl-Annessi wieħed jista' jsib id-dettalji dwar il-progress operazzjonali u l-impatt tal-miżuri tal-2007. 2.6. Ir-Rwol tad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni Sorveljanza mill-qrib u regolari tal-programmi kollha tal-IfS hija żgurata permezz tad-Delegazzjojnijiet tal-KE fil-pajjiżi benefiċjarji. Id-Delegazzjonijiet qegħdin f'ħafna każi jagħtu proposti ta' proġetti lill-kwartieri tal-Kummissjoni u huma wkoll direttament responsabbli għall-implimentazzjoni ta' programmi ta' assistenza adottati. Bħal fl-2007, il-biċċa l-kbira tal-proġetti − 21 minn 26 deċiżjoni ta' ffinanzjar u tliet azzjonijiet taħt il-faċilitajiet tal-IfS − ġew sottodelegati għall-implimentazzjoni lid-Delegazzjonijiet fil-pajjiż ikkonċernat. B'hekk, ġew iffirmati 40 kuntratt mid-Delegazzjonijiet skont 19.0601 fl-2008. B'kollox, mill-2007, ġew sottodelegati 40 reazzjoni ta' kriżi, li jirrappreżentaw €180 miljun, lil 27 Delegazzjoni tal-Kummissjoni. Dan jippermetti mhux biss in-negozjar u l-konklużjoni ta' kuntratti ma' sħab lokali u aġġustamenti fil-ħin jekk ikun meħtieġ, iżda wkoll il-monitoraġġ mill-qrib tal-implimentazzjoni tal-proġetti fuq il-post. 2.7. X'tgħallimna aktar It-tħaddim tal-element ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-IfS għadu qed isir b'suċċess u qed jilqal-għajnijiet tar-Regolament. Anki l-baġit għar-reazzjoni għall-kriżijiet tal-2008 ġie impenjat kollu. L-istrutturi organizzattivi fi ħdan il-familja tar-RELEX taw prova li huma adekwati u responsivi sabiex jippermettu l-identifikazzjoni u l-adozzjoni malajr tal-programmi. Il-programmi adottati kkontribwew għall-isforzi fir-reazzjoni għall-kriżijiet madwar id-dinja, li b'mod utli (u kultant b'mod kruċjali) ikkumplimentaw miżuri oħra tal-UE għar-reazzjoni għall-kriżijiet, bħal fil-Ġeorġja, il-Kosovo, iċ-Ċad u r-Repubblika Ċentrali Afrikana. Sabiex jinkiseb għarfien aktar dettaljat tal-impatt, l-effettività, l-effiċjenza, is-sostenibbiltà u riżultati oħra tal-elementi ta' reazzjoni għall-kriżijiet tal-IfS, il-Kummissjoni beħsiebha twettaq evalwazzjoni tal-programmi kollha fl-2009 fuq il-bażi ta' miżuri adottati fl-2007 u l-2008 peress li dawn imxew biżżejjed biex tkun tista' ssir analiżi utli. L-evalwazzjoni se tingħata wkoll lill-Parlament u lil Kunsill meta titlesta. 3. L-ELEMENT TA' TħEJJIJA GħALL-KRIżIJIET TAL-ISTRUMENT GħALL-ISTABBILTÀ (ARTIKOLU 4.3, INTESTATURA TAL-BAġIT 19.06.01) Rigward l-element ta' ‘tħejjija għall-kriżijiet’ fl-Istrument għall-Istabbiltà, fl-2008 kien hemm aktar progress lejn il-konsolidament tas- Sħubija għall-bini tal-Paċi (PbP) li għandha l-għan li timmobilizza u tikkonsolida l-għarfien espert mhux militari għal attivitajiet għall-bini tal-paċi. Hija tikkonċentra fuq it-tisħiħ tal-kapaċità ta' sħab relevanti li b'mod malajr jirrispondu għal kriżi, u tindirizza b'mod partikolari l-organizzazzjonijiet u t- think-tanks tas-soċjetà ċivili, iżda wkoll organizzazzjonijiet internazzjonali u reġjonali u aġenziji relevanti fl-Istati Membri tal-UE. Fl-2008, il-pakkett totali finanzjarju ta' €15-il miljun impenjat fl-2007 u fl-2008 ġie allokat, u l-elementi u l-għanijiet identifikati fil-Programmi Annwali ta' Azzjoni (PAA) ġew implimentati. F'dan il-kuntest, tnedew żewġ sejħiet għal proposti minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-qafas ta' appoġġ għas-Sħubija għall-bini tal-Paċi: sejħa biex jissaħħaħ il-bini tal-ħiliet, u l-ewwel fażi ta' sejħa għall-organizzazzjoni ta' round tables. Proposti ta' suċċess taħt is-sejħa ta' bini tal-ħiliet irrappreżentaw taħlita ta' azzjonijiet ta' bini tal-ħiliet trasversali, interreġjonali u marbuta ma' kriżijiet speċifiċi, b'firxa ġeografika wiesgħa (il-viċinat Ewropew, l-Afrika, l-Ażja, il-Karibew, eċċ.). Għall-ewwel fażi tas-sejħa għall-organizzazzjoni ta' round tables , għal darb'oħra l-applikazzjonijiet ta' suċċess kienu sew proposti trasversali kif ukoll speċifiċi għall-kriżijiet, b'attivitajiet iffokati fuq il-viċinat Ewropew. Barra minn dan, ingħataw għotjiet diretti – fil-kuntest tal-kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali dwar it-twissija bikrija u l-irkupru bikri – lill-Unjoni Afrikana (appoġġ lis-Sistema Kontinentali ta' Twissija Bikrija tal-Unjoni Afrikana), lill-UNDP (għall-kooperazzjoni dwar evalwazzjonijiet ta' ħtiġijiet wara l-kunflitt u wara d-diżastri, u dwar riżorsi naturali u kunflitti), u lill-aġenziji ta' taħriġ rilevanti tal-Istati Membri tal-UE fil-qafas tat-taħriġ għal missjonijiet ċivili ta' stabbilizzazzjoni. Matul is-sena, il-proċess ta' djalogu ma' organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kompla jiġi żviluppat permezz tal-organizzazzjoni ta' sensiela ta' laqgħat ta' konsultazzjoni (fi Frar, f'Ġunju u f'Ottubru) u l-użu tas-sit tal-internet tas-Sħubija għall-bini tal-Paċi bħala kanal għall-komunikazzjoni ma' sħab tal-PbP. Fejn tidħol l-‘Inizjattiva għall-bini tal-Paċi’ (li qabel kienet magħrufa bħala n-‘Netwerk għall-Prevenzjoni tal-Kunflitti’) − li ftit ftit qed ikun integrat fil-PbP −, il-ħidma tal-għaxar organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li qed jikkooperaw dwar din l-azzjoni kien jiffoka fuq l-integrazzjoni tal-għarfien kumplimentari tas-sħab f'sitt oqsma ta' prijorità: il-medjazzjoni; kooperazzjoni reġjonali dwar l-ambjent, l-ekonomija u r-riżorsi naturali; is-sigurtà; id-demokratizzazzjoni u l-ġustizzja fi żmien ta' tranżizzjoni; is-sessi; il-bini tal-ħiliet u t-taħriġ. Fi ħdan dawn l-oqsma, il-ħidma tiffoka fuq l-użu ta' dan l-għarfien espert sabiex tiġi ffaċilitata l-prevenzjoni tal-kunflitti u l-politika u l-prattika tal-bini tal-paċi. 4. IL-PARTI GħAT-TUL TAL-ISTRUMENT GħALL-ISTABBILTÀ (ARTIKOLI 4.1 U 4.2, INTESTATURI BAġETARJI 19.0603 U 19.0602) Fuq il-bażi tad-Dokument ta' Strateġija 2007-2011 kif ukoll tal-Programm Indikattiv għas-snin 2007-2008, fl-2008 twettqu l-attivitajiet li ġejjin: 4.1. 19.0603 - Azzjonijiet Trans-reġjonali fl-oqsma tal-kriminalità organizzata, it-traffikar, il-ħarsien tal-infrastruttura kritika, it-theddid għas-saħħa pubblika u l-ġlieda kontra t-terroriżmu & 19.060203 Politika tal-Komunità fil-ġlieda kontra l-proliferazzjoni ta' armamenti żgħar L-attivitajiet kollha taħt il-PAA 2007 (€ 9 M) ġew ikkontrattati għal kollox. Il-PAA 2008 (€13.3 M) ġie adottat f'Novembru 2008. Huwa jipprovdi aktar finanzjar għall-Faċilità ta' Appoġġ minn Esperti ( Expert Support Facility − ESF) u sabiex jiġi affaċċjat it-traffikar minn u lejn l-Afganistan kif ukoll jindirizza l-akkumulu illeċtu u t-traffikar tal-armi tan-nar, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-ħidma kontra t-terroriżmu fl-Afrika, u l-prevenzjoni u d-diverżjoni tal-prekursuri tad-droga fir-reġjun tal-Amerika Latina u l-Karibew. L-ESF, mekkaniżmu għall-mobilizzazzjoni ta' esperti ta' kalibru għoli biex jingħata appoġġ lill-ipprogrammar u lill-identifikazzjoni ta' miżuri f'oqsma multipli ta' theddid transreġjonali għas-sigurtà, kien implimentat b'suċċess fl-2008. Tnediet sejħa għal dikjarazzjonijiet ta' interess indirizzata lill-Istati Membri, u ġew iffirmati ħames kuntratti ma' konsorzja mmexxija minn aġenziji mill-Istati Membri, flimkien ma' ftehim wieħed għal appoġġ tekniku speċifiku maċ-Ċentri tal-Kummissjoni għar-Riċerka Konġunta. Barra minn dan, ġew organzzati ħames workshops u missjonijiet f'aktar minn 40 pajjiż. Il-proġett il-kbir "Il-ġlieda kontra t-traffikar minn/lejn l-Afganistan" għal ammont ta' €9.5 miljun (l-1el u t-2ni fażi) ġie ffirmat ma' GtZ f'isem konsorzju li jinklud l-Istati Membri tal-UE, lill-UNODC u lill-Interpol, f'Diċembru, 2008. Il-proġett PRELAC (Il-ġlieda kontra t-traffikar tal-prekursuri tad-droga fl-Amerika Latina u l-Karibew) ġie ffirmat f'Diċembru 2008 mal-UNODC u se jibda jiġi implimentat fl-ewwel kwart tal-2009. Proġett dwar l-appoġġ għall-ġlieda kontra l-akkumulu illeċtu u t-traffikar tal-armi tan-nar fl-Amerika Ċentali u pajjiżi ġirien ġie ffirmat permezz ta' Miżura Speċjali adottata f'Diċembru 2008. Meta wieħed iżomm f'moħħu li l-ewwel proġett identifikat taħt il-PAA 2007 beda fil-bidu tal-2009 u għadu fi stat bikri ħafna tal-implimentazzjoni, kull lezzjoni li tittieħed tista' tittieħed f'kunsiderazzjoni għall-2010. 4.2. 19.0602 - Azzjonijiet fil-qasam tal-mitigazzjoni tar-riskji u t-tħejjija relatata ma' materjali jew aġenti kimiċi, nukleari u bijoloġiċi. Il-Programm ta' Azzjoni Annwali tal-2008 (PAA, €23.5 miljun[4]) ġie adottat f'Diċembru 2008. Huwa jipprovdi għal appoġġ biex jinstab impjieg alternattiv għal xjentisti u inġiniera li kienu jaħdmu fl-armamenti permezz tal-ISTC/STCU (International Science and Technology Centre in Moscow / Science and Technology Centre in Ukraine in Kiev), għat-tisħiħ tal-ħiliet ċivili u l-iskambju ta' informazzjoni fil-ġlieda kontra t-traffikar illeċtu ta' materjali CBRN, għat-tisħiħ ta' kontrolli mill-esperti fuq prodotti b'użu doppju u biex jittejbu l-ħiliet kontra t-theddid bioloġiku. Aktar dettalji dwar dan jinsabu fl-Anness. L-attivitajiet kollha definiti fil-PAA 2007 għall-Artikolu 4.2 ġew kollha kkuntrattati u mibdija fl-2008. Meta wieħed jieħu f'kunsiderazzjoni li l-ewwel proġetti bdew biss xi xhur ilu, sa issa ma saru l-ebda evalwazzjonijiet; madanakollu huwa mistenni li l-evalwazzjonijiet u l-verifiku jsiru fl-2010. Filwaqt li l-attivitajiet fil-biċċa l-kbira tal-oqsma koperti fl-Artikolu 4.2 storikament kienu ffukati f'dik li kienet l-Unjoni Sovjetika, inkluż fil-PAA 2007/2008, issa saru sforzi sabiex titkabbar il-medda tal-firxa ġeografika tal-appoġġ. Reġjuni/pajjiżi ġodda qed jibbenefikaw minn appoġġ IfS għal attivitajiet immirati lejn titjib tal-kapaċitajiet tagħhom fil-kontrolli fuq l-esportazzjoni u l-prevenzjoni ta' traffikar illeċtu ta' materjali CBRN: ħames pajjiżi fil-Balkani tal-Punent, l-Albanija, it-Turkija, il-Marokk, it-Tuniżija, l-Eġittu, l-EGħM, iċ-Ċina u t-Tajlandja. Barra minn dan, missjonijiet esploratorji tal-esperti li twettqu fil-qafas tal-Faċilità ta' Appoġġ għall-Għarfien Espert ikkonfermaw li l-ħiliet ta' pajjiżi fl-Ażja tax-Xlokk, il-Lvant Nofsani u partijiet mill-Afrika għad iridu jissaħħu. Fil-futur, dawn il-pajjiżi se jiġi inklużi fl-ambitu ta' appoġġ taħt l-Artikolu 4.2. 5. Konklużjonijiet Fil-kors tat-tieni sena tagħha ta' ħidma, l-IfS stabbiliet ruħha bħala strument utli ħafna fi ħdan il-firxa ta' strumenti ta' ġestjoni tal-kriżijiet li għandha l-UE. L-IfS, flimkien ma' strumenti oħra relevanti tal-Komunità, tifforma parti importanti tal-approċċ komprensiv tal-UE għall-ġestjoni tal-kriżi li kisbet appoġġ sinjifikanti fl-UE kif ukoll madwar id-dinja u dan ġie enfasizzat fir-rapport tas-sena l-oħra dwar l-Istrateġija Ewropea dwar is-Sigurtà. Bis-saħħa ta' kooperazzjoni tajba mal-Istati Membri, il-Parlament Ewropew u s-Segretarjat tal-Kunsill, il-Kummissjoni setgħet tfassal programmi tal-IfS, sew qosra kif ukoll għat-tul, biex tkun tista' twieġeb għal bżonnijiet essenzjali. Huwa importanti li l-IfS tibqa' tkun iffinanzjata b'mod sod fid-dawl tad-domanda dejjem tiżdied li teżisti għal interventi mill-IfS. [1] Skont l-Artikolu 24 tar-Regolament IfS, l-ammont globali finanzjarju għall-Istrument għall-Istabbilità għall-perjodu 2007-2012 huwa ta' €2.062 biljun. Minn dan l-ammont, ir-regolament jispeċifika li mhux aktar minn 7%, 15% u 5% rispettivament għandhom jiġu allokati għall-miżuri li jaqgħu taħt l-Artikoli 4(1), 4(2) u 4(3) li jirrappreżenta massimu ta' €557 miljun. Dan ikun iħalli mill-anqas 73% tat-total għal miżuri li jaqgħu taħt l-Artikolu 3 jew 'reazzjonii għall-kriżijiet'. Madankollu, wara r-rikonċiljazzjoni tal-baġit f'Novembru 2008, bir-riżultat li kien hemm riallokazzjoni ta' €240 miljun minn 19.0601 lill-Faċilità tal-Ikel, l-ammont disponibbli għal reazzjonijiet għall-kriżijiet jiġi li jitnaqqas għal bejn €1.27 – 1.29 biljun fil-perjodu bejn l-2007 u l-2013, kontra ippjanar inizjarli ta' €1.49 biljun. [2] Il-bqija tat-€8 million ġiet impenjata għal miżuri skont l-Artikolu 4.3, Tħejjija għall-Kriżijiet, ara taħt. [3] Fid-19.0601 ġie impenjat l-ammont sħiħ ta' €136.871 miljun f'krediti ta' C1. Barra minn dan, ġew impenjati €236,868.50 f'krediti C4. [4] L-approprojazzjonijiet totali inizjali dwar il-19.060201 għall-2008 kienu €27 miljun li minnhom €1.5 miljun kienu trasferiti għall-19.080103 għall-Ġeorġja u €2 miljun kontribut għall-Faċilità ta' Appoġġ minn Esperti (ESF) huma inklużi fl-AAP 2008 taħt l-Art. 4.1.