Rapport Speċjali Assistenza ta’ qabel 
l-adeżjoni mogħtija mill-UE 
għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva fil-Balkani 
tal-Punent: Metaawditu  MT 2016  Nru  21
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
Mistoqsijiet:  eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx
Sit web:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l -Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l -Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas -server Europa (http://europa.eu).
Il-Lussemburgu: L -Uffiċċju tal -Pubblikazzjonijiet tal -Unjoni Ewropea, 2016
Print ISBN 978-92-872-5736-9 ISSN 1831-0907 doi:10.2865/139628 QJ-AB-16-022-MT-C
PDF ISBN 978-92-872-5689-8 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/233388 QJ-AB-16-022-MT-N
EPUB ISBN 978-92-872-5713-0 ISSN 1977-5741 doi:10.2865/103038 QJ-AB-16-022-MT-E
© L-Unjoni Ewropea, 2016
Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm -il darba jissemma s -sors oriġinali.
Għal kull użu jew riproduzzjoni tal-Istampi  1 u  2, irid jintalab il-permess direttament mingħand id-detentur tad-drittijiet 
tal-awtur.
Assistenza ta’ qabel 
l-adeżjoni mogħtija mill-
UE għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva fil-Balkani 
tal-Punent: Metaawditu 
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2016  Nru 21
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha f’dak li jirrigwarda 
oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmas -
simizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, 
l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla III — immexxija minn Karel Pinxten, Membru tal-QEA — li hija responab -
bli għal azzjoni esterna, sigurtà u ġustizzja. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Istvan Szabolcs Fazakas, b’appoġġ 
minn Márton Baranyi, Attaché tal-kabinett tiegħu, Francis Joret u Sabine Hiernaux-Fritsch, Appoġġ u Kontroll tal-Kwalità; 
Dennis Wernerus, Kap tal-Kompitu; Nicola Berloco, Balazs Kaszap, Alina Milasiute, Thomas Haellstroem u Nikolaos Zompo -
las, Awdituri.
Mix-xellug għal-lemin:  A. Milasiute, N. Berloco, I. S. Fazakas, M. Baranyi, D. Wernerus,  
T. Haellstroem.

03
 Werrej
Paragrafu
 Abbrevjazzjonijiet u  akronimi
I-XII  Sommarju eżekuttiv
1-9 Introduzzjoni
10-14  Ambitu u approċċ tal-awditjar
15-64  Osservazzjonijiet
15-40  Parti I — Il-Kummissjoni mmaniġġjat tajjeb l-IPA fil-Balkani tal-Punent?
16-19  Matul l-IPA I, l-objettivi mhux dejjem kienu speċifiċi u mhux dejjem setgħu jitkejlu
20-23  Il-programmi u l-proġetti kienu bbażati fuq il-ħtiġijiet, iżda xi valutazzjonijiet li saru mill-benefiċjarji wrew 
nuqqasijiet konsiderevoli
24-26  Xi drabi, il-proċess ta’ assorbiment tal-finanzjament taħt l-IPA xxekkel minn kapaċità amministrattiva 
dgħajfa
27-29  Il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet stretti b’mod sistematiku
30-37  Ġeneralment, il-Kummissjoni kienet effettiva fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni u  parzjalment effettiva 
fis-segwitu tal-evalwazzjonijiet
38-40  Minkejja nuqqasijiet konsiderevoli fil-livell tal-benefiċjarji, il-Kummissjoni appoġġat il-koordinazzjoni tad-
donaturi b’mod effettiv
41-64  Parti II —L-IPA saħħaħ il-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent?
42 Il-Kummissjoni wasslet b’mod effettiv l-outputs intenzjonati
43-58  L-IPA għall-istat tad-dritt u  għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika kien parzjalment sostenibbli
59-64  Id-djalogu politiku indirizza l-kapaċità amministrattiva
04 Werrej 
65-75  Konklużjonijiet u  rakkomandazzjonijiet
 Anness I — Avvenimenti ewlenin għall-fehim tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent
 Anness II — Kampjun tal-awditjar tal-proġetti nazzjonali taħt l-IPA I
 Anness III — Kampjun tal-awditjar tal-programmi reġjonali taħt l-IPA I
 Risposta tal-Kummissjoni
05
 Abbrevjazzjonijiet 
u akronimi
BIRN : Netwerk ta’ Rappurtar Investigattiv tal-Balkani
QEA : Qorti Ewropea tal-Awdituri
SEAE : Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna
QIĠ : Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja
IPA: Strument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (I: 2007-2013, II: 2014-2020)
DIPP : Dokument Indikattiv ta’ Ppjanar Pluriennali
KKR : Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali
ReSPA : Skola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika
MOR : Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati
FSA : Ftehim ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni
SIGMA : Appoġġ għal Titjib fil-Governanza u l-Ġestjoni
UNSCR : Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti
WBIF : Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent
06
 Sommarju  
eżekuttiv
I
Mill-2007 sal-2014, l-assistenza finanzjarja mill-UE lill-Balkani tal-Punent permezz tal-Istrument għall-Assistenza 
ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) ammontat għal EUR 5.1 biljun. Hija ġiet allokata fil-kuntest ta’ programmi nazzjonali 
u reġjonali. Bejn wieħed u ieħor kwart tal-finanzjament ta’ programmi nazzjonali marru għat-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva fis-setturi ewlenin li huma l-istat tad-dritt u r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. Minbarra dan, 
id-djalogu politiku kkontribwixxa għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fis-sitt pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, li 
huma l-benefiċjarji legali u finanzjarji tal-IPA.
II
Aħna wettaqna valutazzjoni ta’ jekk il-ġestjoni, mill-Kummissjoni, tal-IPA fil-Balkani tal-Punent kinitx effettiva u jekk 
tassew saħħitx il-kapaċità amministrattiva fir-reġjun. Aħna prinċipalment koprejna l-perjodu ta’ programmazz -
joni 2007-2013, iżda ħadna wkoll inkunsiderazzjoni żviluppi taħt il-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid (2014-2020).
III
Karatteristika partikolari ta’ dan il-metaawditu kienet li aħna prinċipalment ivvalutajna data  mir-rapporti speċjali 
preċedenti tagħna u minn evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni. Aħna wettaqna valutazzjoni tal-proċess, kollu kemm 
hu, ta’ programmazzjoni tal-IPA (il-Parti I) u eżaminajna 52 proġett nazzjonali u 3 programmi reġjonali (il-Parti II).
IV
Aħna kkonkludejna li l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mogħtija mill-UE kienet effettiva b’mod ġenerali u li 
l-IPA I saħħaħ sa ċertu punt il-kapaċità amministrattiva fir-reġjun, minkejja n-nuqqasijiet konsiderevoli inerenti tal-
awtoritajiet nazzjonali fil-Balkani tal-Punent.
V
Fir-rigward tal-ġestjoni mill-Kummissjoni, l-objettivi tal-IPA I mhux dejjem kienu speċifiċi u mhux dejjem setgħu jit -
kejlu. Il-programmi u l-proġetti kienu bbażati fuq il-ħtiġijiet, iżda xi valutazzjonijiet li saru mill-benefiċjarji fis-settur 
tal-istat tad-dritt urew nuqqasijiet konsiderevoli. L-assorbiment tal-finanzjament taħt l-IPA I ixxekkel minn kapaċità 
amministrattiva dgħajfa f’xi pajjiżi u, fil-każ tal-implimentazzjoni deċentralizzata, minn rekwiżiti stretti marbutin 
mal-ġestjoni tal-fondi tal-UE.
VI
Taħt l-IPA I, il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet stretti b’mod sistematiku u ma wettqitx segwitu tagħhom. 
Minkejja xi nuqqasijiet fir-rappurtar, għall-monitoraġġ li hija wettqet u li huwa orjentat lejn ir-riżultati, il-Kummiss -
joni kienet effettiva fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-proġetti taħt l-IPA. Hija kienet ukoll parzjalment effet -
tiva fit-twettiq ta’ segwitu tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjonijiet dwar l-IPA. Fl-aħħar nett, 
minkejja nuqqasijiet konsiderevoli fil-livell tal-benefiċjarji, irnexxielha tappoġġa l-koordinazzjoni tad-donaturi.
Sommarju eżekuttiv 07
VII
Fir-rigward tal-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent, b’mod ġenerali l-IPA wassal l-outputs li ġew ippjanati 
kuntrattwalment, u l-appoġġ tiegħu għall-istat tad-dritt u għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika kien parzjal -
ment sostenibbli.
VIII
Fil-każ tal-proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt, il-Kummissjoni ma applikatx il-kundizzjonalità b’mod suffiċjenti 
u relattivament, ftit li xejn, ġie pprovdut finanzjament taħt l-IPA I fl-oqsma ewlenin tal-istat tad-dritt, bħalma hija 
l-libertà tal-midja, il-prosekuzzjoni pubblika, u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. In-nuqqas ta’ 
rieda politika mill-benefiċjarji biex jirriformaw l-istituzzjonijiet, baġit u persunal insuffiċjenti, kif ukoll koordinazzjoni 
fqira wkoll affettwaw is-sostenibbiltà tal-proġetti.  
IX
Fil-qasam tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, il-Kummissjoni rnexxielha tittrasforma ħafna outputs tal-
proġetti f’riżultati sostenibbli. Għalkemm mhux objettiv espliċitu tal-IPA, hija setgħet tħeġġeġ aktar lill-benefiċjarji 
biex jużaw l-IPA bħala għodda ta’ tagħlim fil-bqija tal-amministrazzjoni pubblika tagħhom.
X
It-titjib tal-kooperazzjoni reġjonali u t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fir-reġjun fl-intier tiegħu huma ta’ impor -
tanza kbira u tħeġġew mill-Kummissjoni, notevolment fil-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent. Madankollu, 
matul il-perjodu awditjat, il-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali ma kellux impatt sinifikanti fuq il-post. Għall-
Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA), kien kmieni wisq biex jiġi stabbilit jekk din tejbitx 
il-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent.
XI
Id-djalogu politiku fil-Balkani tal-Punent kellu impatt limitat fuq l-istat tad-dritt f’għadd ta’ każijiet. Huwa rnexxielu 
jikseb xi progress fir-rigward tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika.
XII
Ir-rapport jippreżenta għadd ta’ rakkomandazzjonijiet konkreti li jistgħu jitkejlu, kemm biex jittejjeb l-issettjar tal-
objettivi u t-tfassil u l-implimentazzjoni tal-proġetti taħt l-IPA fil-Balkani tal-Punent, kif ukoll biex jitħeġġeġ impenn 
akbar mis-sitt awtoritajiet nazzjonali tal-Balkani tal-Punent lejn it-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tagħhom.
08
 Introduzzjoni
01 
Mill-adeżjoni tal-Kroazja fl-2013 ‘il hawn, il-politika tat-tkabbir tal-UE fil-Balkani 
tal-Punent ittrattat sitt pajjiżi: l-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina, il-Kosovo##*, 
l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja (ara 
l-Figura  1).* Dan l-isem huwa mingħajr 
preġudizzju għall-
pożizzjonijiet dwar l-istatus, 
u huwa konformi mal-UNSCR 
1244 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar 
id-Dikjarazzjoni tal-
Indipendenza tal-Kosovo.
Mappa politika tal-Balkani tal-Punent
* Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjoni dwar l-istatus, u huwa konformi mal-UNSCR 1244 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-Dikja -
razzjoni tal-Indipendenza tal-Kosovo.
Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.Figura  1
*This designation is without prejudice to position on status, and is in line with UNSCR 1244 and
the ICJ Opinion on the Kosovo Declaration of Independence. 

09 Introduzzjoni 
02 
Wara kriżi ekonomika u politika fis-snin tmenin u ż-żieda fin-nazzjonaliżmu, il-
Jugoslavja nqasmet fis-snin disgħin tul il-fruntieri tar-repubbliki tagħha, għall-
ewwel f’ħames pajjiżi, li wassal għal kunflitti armati f’bosta minnhom. Aktar tard 
il-Montenegro (2006) u l-Kosovo (2008) iddikjaraw ukoll l-indipendenza. Fil-każ 
tal-Albanija, sal-1991 dan il-pajjiż kien dittatorjat komunista kompletament iżolat 
u kellu jibni l-amministrazzjoni pubblika tiegħu mill-bidu nett. Għalkemm dawn 
is-sitt pajjiżi Ewropej ġew affettwati storikament minn kunflitti etniċi, politiċi 
u ekonomiċi serji, huma kollha jaspiraw li jingħaqdu mal-UE, fejn għandhom 
skop komuni. Tabilħaqq, is-sitt pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent huma pajjiżi  
kandidati  jew pajjiżi kandidati potenzjali  biex jingħaqdu mal-UE (ara t- Tabella  1 
u l- Kaxxa  1).Tabella 1 Kaxxa  1Status tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent fid-dawl tal-adeżjoni mal-UE
Status ta’ Pajjiż Kandidat (mis-sena) Status tan-negozjati tal-adeżjoni
L-Albanija 2014 L-ebda negozjati
Il-Bożnija-Ħerzegovina Pajjiż kandidat potenzjali L-ebda negozjati
Il-Kosovo Pajjiż kandidat potenzjali L-ebda negozjati
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja 2005 L-ebda negozjati
Il-Montenegro 2010 22 kapitolu miftuħ, 2 magħluqin
Is-Serbja 2012 2 kapitoli  miftuħin
Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.
Ningħaqdu mal-UE
Il-prinċipji, il-politiki, il-liġijiet, il-prattiki, l-obbligi u l-objettivi eżistenti tal-UE spiss issir referenza għalihom 
bħala l-acquis, fl-istituzzjonijiet tal-UE. Fil-qalba tan-negozjati tal-adeżjoni, l-acquis jikkonsisti f’35 kapitolu 
differenti ta’ adeżjoni li għandhom jiġu nnegozjati bejn l-UE u kull pajjiż kandidat. Pereżempju, il-Kapitolu 
Nru 23 ikopri d-drittijiet ġudizzjarji u fundamentali u l-Kapitolu 24 ikopri l-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà.
Il-Konferenzi Intergovernattivi huma l-korpi li jieħdu deċiżjonijiet dwar il-ftuħ u l-għeluq proviżorju tal-kapi -
toli, f’konformità ma’ qafas ta’ negozjar maqbul mill-Kunsill. Mill-2012 u l-2014, rispettivament, il-Montenegro 
u s-Serbja bdew jiltaqgħu f’dawn il-Konferenzi. Ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni mill-Kunsill dwar it-twaqqif ta’ 
qafas ta’ negozjar tal-adeżjoni għall-Albanija u l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, u għalhekk ma 
nbdewx Konferenzi Intergovernattivi magħhom.  Bħala pajjiżi kandidati potenzjali, il-Bożnija-Ħerzegovina u l-
Kosovo ma kinux eliġibbli biex jibdew negozjati tal-adeżjoni.
10 Introduzzjoni 
03 
L-għan tal-UE li tinkorpora dawn il-pajjiżi fl-UE ilu fil-qalba tar-relazzjonijiet bejn 
l-UE u l-Balkani tal-Punent sa mis-sena 2000 (ara l- Anness  I), Mill-2007 ‘l hawn, 
il-Kummissjoni pprovditilhom assistenza finanzjarja permezz tal-Istrument għall-
Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA)1, kif jidher għall-IPA I fil- Figura  2.
04 
Fi ħdan kull programm taħt l-IPA, l-UE appoġġat diversi setturi, bħall-istat tad-
dritt2, ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, l-ambjent, it-trasport, l-iżvilupp 
rurali u l-iżvilupp soċjali. Hija appoġġat ukoll programmi transkonfinali u pro -
grammi b’ħafna benefiċjarji għas-sitt pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, bħala reġjun.1 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1085/2006 tas-
17 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi 
Strument għall-Assistenza ta’ 
Qabel l-Adeżjoni (IPA) 
(ĠU L 210, 31.7.2006, p. 82) 
u r-Regolament (UE) 
Nru 231/2014 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tal-11 ta’ Marzu 2014 li 
jistabbilixxi Strument 
għall-Assistenza ta’ Qabel 
l-Adeżjoni (IPA II) (ĠU L 77, 
15.3.2014, p. 11).
2 Drittijiet fundamentali, 
ġustizzja u affarijiet interni, 
inkluża l-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni u l-kriminalità 
organizzata.
Allokazzjonijiet taħt l-IPA I għall-Balkani tal-Punent (2007-2013)
Nota:  Perċentwali arrotondati.
Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, il-31 ta’ Diċembru 2015.Figura  2
0 1 000 2 00027 % 1 385
1 150
636615
572529
236is-Serbja
Programmi b'ħafna beneﬁċjarji
il-Kosovo
l-Eks-Repubblika Jugoslava
tal-Maċedonja
il-Bożnija-Ħerzegovina
l-Albanija
il-MontenegroAllokazzjonijiet f'miljun EUR23 %
12 %12 %11 %
10 %
5 %
11 Introduzzjoni 
05 
L-appoġġ taħt l-IPA għall-istat tad-dritt fil-pajjiżi benefiċjarji kien maħsub biex 
iġib firxa wiesgħa ta’ korpi statali sensittivi, bħal ministeri, aġenziji, forzi tal-
pulizija u l-ġudikatura, eqreb għad-drittijiet fundamentali tal-UE u għall-acquis. 
L-IPA kkontribwixxa wkoll għall-iżgurar ta’ abbozzar u adzzjoni ta’ leġiżlazzjoni 
nazzjonali aħjar.
06 
L-appoġġ taħt l-IPA għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, inkluża l-ġestjoni 
tal-finanzi pubbliċi, indirizza wkoll oqsma sensittivi bħal reklutaġġ ibbażat fuq 
il-mertu u taħriġ ta’ kwalità fl-amministrazzjoni pubblika u ċ-ċiklu baġitarju sħiħ, 
inklużi l-ġbir tat-taxxi, l-ibbaġitjar, l-akkwist, il-kontroll intern tal-finanzi pubbliċi, 
l-awditjar estern u l-istatistika.
07 
Minbarra dan, il-Kummissjoni appoġġat, permezz tat-tfassil ta’ programmi 
reġjonali, l-attivitajiet ta’ organizzazzjonijiet reġjonali bħall-Kunsill għall-
Kooperazzjoni Reġjonali (KKR), l-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika 
(ReSPA), kif ukoll interventi permezz tal-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-
Punent (WBIF). Għalkemm ma kienx l-objettiv prinċipali tad-WBIF li jsaħħaħ il-
kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent, huwa tabilħaqq ikkkontribwixxa 
għalih.
08 
Ir-rapporti annwali ta’ progress imħejjija mill-Kummissjoni jevalwaw il-progress li 
sar mill-pajjiżi kandidati u mill-pajjiżi kandidati potenzjali lejn l-adeżjoni mal-UE. 
B’mod partikolari, fir-rigward tal-Balkani tal-Punent, dawn ir-rapporti semmew 
il-prevalenza tal-korruzzjoni u tal-kriminalità organizzata u dgħufijiet fir-rigward 
tal-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja3. Il-Kummissjoni timmonitorja s-sitwa -
zzjoni f’kull pajjiż permezz ta’ żjarat ta’ monitoraġġ u żjarat minn esperti kif ukoll 
permezz ta’ laqgħat ta’ djalogu politiku.
09 
Id-dokument “Political Guidelines for the next European Commission” (Linji 
gwida Politiċi għall-Kummissjoni Ewropea li jmiss) iddikjara li l-ebda pajjiż mhu 
se jaderixxi mal-UE qabel l-20204. Madankollu, b’dan il-qafas il-ġdid ta’ żmien 
u minħabba li l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent huma diġà sħab strateġikament 
importanti, il-Kummissjoni għandha l-opportunità li tilħaq objettivi strateġiċi 
fuq terminu twil u tħejji għal adeżjoni futura mal-UE, mhux biss bħala pajjiżi 
individwali, iżda wkoll bħala reġjun, fil-qafas ta’ proċess armonizzat u ta’ approċċ 
reġjonali kkoordinat5.3 Ara r-rapporti ta’ progress 
dwar l-Albanija, il-Bożnija-
Ħerzegovina, il-Kosovo, 
l-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja, il-Montenegro 
u s-Serbja, 2012-2015.
4 Id-diskors ta’ ftuħ mill-
kandidat għall-Presidenza 
Juncker fis-sessjoni ta’ ftuħ 
tal-Parlament Ewropew, 
il-15 ta’ Lulju 2014, 
il-paragrafu 9.
5 Ara l-konklużjonijiet tal-Kunsill 
dwar it-tkabbir u l-proċess ta’ 
stabbilizzazzjoni u ta’ 
assoċjazzjoni, 15356/15, 
il-15 ta’ Diċembru 2015.
12
 Ambitu u  approċċ 
tal-awditjar
10 
B’kont meħud tas-sejbiet ta’ rapporti speċjali preċedenti, l-objettiv tagħna kien 
li nwettqu valutazzjoni ta’ jekk il-Kummissjoni kkontribwietx għat-tisħiħ tal-
kapaċità amministrattiva fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent permezz tal-programm 
taħt l-IPA. Aħna indirizzajna żewġ mistoqsijiet prinċipali:
(a) Il-Kummissjoni mmaniġġjat tajjeb l-IPA fil-Balkani tal-Punent?
(b) L-IPA saħħaħ il-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent?
11 
L-ambitu tagħna kien il-perjodu 2007-2013 (IPA I), iżda aħna ħadna inkunsid -
erazzjoni wkoll l-ewwel stadji tal-perjodu 2014-2020 (IPA II). Aħna ffukajna fuq 
żewġ setturi li kienu rilevanti għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fil-Balkani 
tal-Punent:
(a) l-istat tad-dritt (drittijiet fundamentali, ġustizzja u affarijiet interni), b’enfasi 
partikolari fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata; u
(b) ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, inkluża l-ġestjoni tal-finanzi 
pubbliċi.
12 
Kif jidher fit- Tabella  2, minn proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt u f’dak tar-
riforma tal-amministrazzjoni pubblika, li jammontaw għal EUR 902 miljun, aħna 
eżaminajna 52 proġett li jammontaw għal total ta’ EUR 109 miljun ikkuntrattati 
(12 %)6. Minn total ta’ EUR 1.16-il biljun fi programmi reġjonali, aħna eżaminajna 
tlieta minnhom li jammontaw għal total ta’ EUR 330 miljun ikkuntrattati (28 %)7.6 L- Anness  II fih il-lista sħiħa ta’ 
dawn il-proġetti awditjati.
7 L- Anness  III jelenka dawn 
il-programmi.Tabella 2L-IPA  (2007-2013) għall-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent
Programmi taħt l-IPA għall-kapaċità amministrattiva 
fil-pajjiżi tal-Balkani tal-PunentAmmonti kkuntrattatiPerċentwal 
awditjatGħadd ta’ proġetti/  
programmi 
awditjati Total Awditjati
Programmi nazzjonali, proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt 485 60 12 % 29
Programmi nazzjonali, proġetti fil-qasam tar-riforma tal-
amministrazzjoni pubblika417 49 12 % 23
TOTAL 902 109 12 % 52
Programmi reġjonali 1 160 330 28 % 3
TOTAL KUMPLESSIV 2 062 439 21 %
Nota:  Ammonti f’miljun EUR; perċentwali arrotondati.
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq id- data  tal-Kummissjoni Ewropea, it-30 ta’ Ġunju 2015.
13 Ambitu u  approċċ tal-awditjar 
13 
Parti importanti minn xaħamna kienet il-valutazzjoni ta’ x’kienu kisbu l-program -
mi u l-proġetti tal-UE f’dak li jirrigwarda r-riżultati kif iddefinit fir-regolament li 
jistabbilixxi regoli u proċeduri komuni għall-implimentazzjoni tal-istrumenti tal-
Unjoni għall-finanzjament tal-azzjoni esterna8.
14 
Bħala parti mill-approċċ tagħna ta’ metaawditu, aħna l-ewwel nett analizzajna 
sensiela ta’ rapporti speċjali tal-QEA u r-rapporti ta’ evalwazzjoni, imħejjija mill-
Kummissjoni, li kienu relatati mar-reġjun tal-Balkani tal-Punent (ara t- Tabella  3). 
Filwaqt li ħadna inkunsiderazzjoni l-ambitu tal-awditjar tal-metaawditu u r-rap -
porti analizzati, aħna mbagħad identifikajna lakuni tal-awditjar, li wasslu għat-
twettiq ta’ ammont sostanzjali ta’ xogħol addizzjonali tal-awditjar bejn Marzu 
u Diċembru 2015. Dan ix-xogħol addizzjonali tal-awditjar kien jinkludi analiżi 
fl-uffiċċju tar-rapporti ta’ progress, ir-rapporti ta’ monitoraġġ, ir-rapporti mill-es -
perti u r-rapporti tal-laqgħat, imħejjija mill-Kummissjoni, u intervisti tal-persunal 
tal-Kummissjoni, tas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE), tad-delegazz -
jonijiet tal-UE, tal-awtoritajiet nazzjonali rilevanti fil-Balkani tal-Punent u tal-KKR.8 Ir-Regolament (UE) 
Nru 236/2014 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tal-11 ta’ Marzu 2014 li 
jistabbilixxi regoli u proċeduri 
komuni għall-
implimentazzjoni tal-
istrumenti tal-Unjoni 
għall-finanzjament tal-azzjoni 
esterna, il-premessa 12 
fil-preambolu u l-Artikolu 12 
(ĠU L 77, 15.3.2014, p. 95).Tabella 3Rapporti preċedenti tal-awditjar u ta’ evalwazzjoni użati
Sorsi Referenzi tad-dokumentiRAPPORTI SPEĊJALI TAL-QEANru 20/2016 Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fil-Montenegro: sar progress iżda jeħtieġ li jinkisbu riżultati aħjar f’bosta oqsma ewlenin
Nru 11/2016 Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja: progress limitat f’kuntest diffiċli
Nru 19/2014 L-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni tal-UE lis-Serbja
Nru 18/2014 Sistemi ta’ evalwazzjoni u ta’ monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati, tal-EuropeAid
Nru 18/2012 L-Assistenza tal-Unjoni Ewropea lill-Kosovo relatata mal-istat tad-dritt
Nru 14/2011 L-Assistenza tal-UE tejbet il-kapaċità tal-Kroazja fir-rigward tal-ġestjoni tal-finanzjament wara l-adeżjoni?
Nru 12/2009 L-effettività tal-proġetti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni għall-Balkani tal-Punent
Nru 5/2007 L-immaniġġjar tal-Kummissjoni tal-programm CARDSEVALWAZZJONIJIETIPA support for the fight against corruption (L-appoġġ taħt l-IPA għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni),Awwissu 2015
The principles of public administration, SIGMA baseline measurements (Il-prinċipji tal-amministrazzjoni pubblika, il-kejl tal-linja bażi tas-
SIGMA) (l-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Kosovo, il-Montenegro, is-Serbja), April 2015
Meta-evaluation of IPA assistance (Metaevalwazzjoni tal-assistenza taħt l-IPA), Settembru 2013
L-IPA — Interim evaluation and meta-evaluation of IPA assistance, evaluation of multi-beneficiary programmes (Evalwazzjoni interim  
u metaevalwazzjoni tal-assistenza taħt l-IPA, evalwazzjoni tal-programmi b’ħafna benefiċjarji), Ġunju 2013
Rule of Law, judicial reform and the fight against corruption and organised crime in the Western Balkans (L-Istat tad-Dritt, ir-riforma 
ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata fil-Balkani tal-Punent), Frar 2013
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
14
 Osservazzjonijiet
Parti  I — Il-Kummissjoni mmaniġġjat tajjeb l-IPA fil-
Balkani tal-Punent?
15 
Aħna wettaqna valutazzjoni tal-ġestjoni, mill-Kummissjoni, tal-IPA fiċ-ċiklu ta’ 
programmazzjoni kollu tal-istrument u fuq il-bażi tal-kriterji tal-awditjar li ġejjin:
(a) L-IPA kellu objettivi speċifiċi u li setgħu jitkejlu?
(b) Il-programmi u l-proġetti kienu bbażati fuq ħtiġijiet ċari?
(c) L-assistenza tħallset tassew (assorbiment)?
(d) Ġew applikati kundizzjonijiet stretti għall-assistenza (kundizzjonalità)?
(e) L-implimentazzjoni ġiet immonitorjata u r-riżultati ġew evalwati b’mod 
effettiv?
(f) L-assistenza tad-donaturi ġiet ikkoordinata b’mod effettiv?
Matul l-IPA I, l-objettivi mhux dejjem kienu speċifiċi u mhux 
dejjem setgħu jitkejlu
16 
Ir-Regolament Finanzjarju tal-UE jistipula li l-objettivi speċifiċi u li jistgħu jitke -
jlu jridu jiġu stabbiliti għas-setturi kollha tal-attivitajiet koperti bil-baġit9. Ir-
regolamenti dwar l-IPA10 u d-dokumenti indikattivi ta’ ppjanar pluriennali (DIPP) 
tal-Kummissjoni kollha indirizzaw l-importanza tal-istat tad-dritt, u tar-riforma 
tal-amministrazzjoni pubblika, fil-Balkani tal-Punent.
Il-programmi nazzjonali spiss kellhom objettivi ġenerali
17 
Matul l-IPA I, l-objettivi kienu tant ġenerali fl-ambitu li spiss ma kinux speċifiċi 
u ma setgħux jitkejlu permezz ta’ miri speċifiċi11. Madankollu, fil-każ tal-Montene -
gro u s-Serbja, li n-negozjati tal-adeżjoni tagħhom bdew fl-2012 u fl-2014 rispet -
tivament, il-Kummissjoni ddefiniet objettivi fil-qasam tal-istat tad-dritt li kienu 
ċari u li setgħu jitkejlu u li, jekk ma jintlaħqux, jistgħu jimblukkaw in-negozjati 
għat-tkabbir12.9 Ir-Regolament (UE, 
Euratom) Nru 966/2012 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
25 ta’ Ottubru 2012 dwar 
ir-regoli finanzjarji applikabbli 
għall-baġit ġenerali tal-Unjoni 
u li jħassar ir-Regolament 
tal-Kunsill 
(KE, Euratom) Nru 1605/2002 
(ĠU L 298, 26.10.2012, p. 1).
10 Ir-Regolament tal-
Kunsill (KE) Nru 1085/2006 kif 
implimentat bir-Regolament 
tal-Kummissjoni (KE) 
Nru 718/2007 tat-
12 ta’ Ġunju 2007 
u r-Regolament (UE) 
Nru 231/2014 kif implimentat 
bir-Regolament ta’ 
Implimentazzjoni tal-
Kummissjoni (UE) 
Nru 447/2014 
tat-2 ta’ Mejju 2014.
11 Analiżi mill-QEA tal-ftehimiet 
ta’ sħubija Ewropej, tal-FSA, 
tad-DĠ Viċinat u Negozjati 
għat-Tkabbir, tar-Rapporti 
Annwali tal-Attività (2013, 
2014). Il-metaevalwazzjoni 
tal-assistenza taħt l-IPA 
(Settembru 2013, p. 20) 
semmiet objettivi ġenerali li 
ma kienx fihom spiss miri li 
jistgħu jitkejlu suffiċjentement.
12 Il-Pjan ta’ Ġestjoni 2015, id-DĠ 
Viċinat u Negozjati għat-
Tkabbir, p. 4 u p. 18; 
COM(2012) 600 finali 
tal-10 ta’ Ottubru 2012 
“L-Istrateġija tat-tkabbir 
u l-isfidi ewlenin 2012-2013”, 
p. 4.
15 Osservazzjonijiet 
18 
Barra minn hekk, mill-2010 ‘l hawn, il-Kummissjoni mxiet mill-għoti ta’ appoġġ 
a’ proġetti fil-biċċa l-kbira individwali, għal approċċ ibbażat fuq is-setturi li hu 
aktar ċar u li aktar jista’ jitkejjel13, li taħtu l-programmi u l-proġetti jaqblu b’mod 
ċar mal; strateġiji li huma bbażati fuq is-setturi. Il-Kummissjoni ppjanat li tapp -
lika kompletament l-approċċ ibbażat fuq is-setturi matul l-implimentazzjoni 
tal-IPA II14.
Ġeneralment, il-programmi reġjonali kellhom objettivi speċifiċi 
u li setgħu jitkejlu
19 
Ġeneralment, l-objettivi tal-programmi reġjonali li eżaminajna kienu speċifiċi 
u kienu jinkludu miri li setgħu jitkejlu. Fid-dawl tal-istorja ta’ kunflitt fost il-pajjiżi 
tal-Balkani tal-Punent, il-programmi reġjonali ġeneralment kellhom objettiv 
espliċitu ta’ integrazzjoni reġjonali li kien jaqbel mal-objettivi tal-IPA, li kienu 
l-appoġġ tar-rikonċiljazzjoni ta’ wara l-kunflitt, il-bini tal-kunfidenza (fiduċja) u r-
rikostruzzjoni15 (ara l- Kaxxa  2).
Il-programmi u l-proġetti kienu bbażati fuq il-ħtiġijiet, iżda 
xi valutazzjonijiet li saru mill-benefiċjarji wrew nuqqasijiet 
konsiderevoli
20 
Matul il-programmazzjoni tal-IPA I, il-Kummissjoni abbozzat dokumenti ta’ pp -
janar (DIPP), li identifikaw setturi ewlenin għall-appoġġ taħt l-IPA. L-awtoritajiet 
nazzjonali pproduċew il-valutazzjoniiet proprji tagħhom tal-ħtiġijiet, taħt l-
inizjattiva proprja tagħhom jew inkella bi tħeġġiġ mill-Kummissjoni.13 KUMM(2011) 666 finali 
tat-12 ta’ Ottubru 2011 
“Strateġija ta’ Tkabbir u Sfidi 
Ewlenin 2011-2012”, p. 20.
14 Strument għall-Assistenza ta’ 
Qabel l-Adeżjoni (IPA II), 
dokument indikattiv ta’ 
strateġija għal ħafna pajjiżi 
(it-30 ta’ Ġunju 2015) 
u d-dokumenti indikattivi ta’ 
strateġija għall-Albanija 
u għall-Montenegro 
(it-18 ta Awwissu 2014), 
għall-Eks-Repubblika 
Jugoslava tal-Maċedonja 
(id-19 ta’ Awwissu 2014), 
għall-Kosovo (l-
20 ta’ Awwissu 2014) 
u għall-Bożnija-Ħerzegovina 
(il-15 ta’ Diċembru 2014).
15 Il-premessa 13 fil-preambolu 
u l-Artikolu 2(g) għar-
Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1085/2006.Kaxxa  2Il-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent (WBIF)
Id-WBIF kellu b’mod ċar l-għan li jipprovdi finanzi u assistenza teknika għal investimenti strateġiċi u l-objettivi 
tiegħu setgħu jitkejlu permezz ta’ indikaturi ċari (eż. għadd ta’ applikazzjonijiet għall-proġetti, assistenza 
teknika mħallsa, finanzjament mogħti)16.
16 https://www.wbif.eu/ .
16 Osservazzjonijiet 
Valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet fil-livell tal-Kummissjoni
21 
Ġeneralment id-DIPP kienu bbażati fuq il-prijoritajiet identifikati fir-rapporti ta’ 
progress u fis-sħubiji għall-adeżjoni. Huma ma kinux ibbażati fuq valutazzjonijiet 
tal-linja bażi li l-pajjiżi benefiċjarji użaw għall-valutazzjoni tal-kapaċità amminis -
trattiva f’setturi differenti (eż. l-istat tad-dritt) u lanqas ma qiesu r-rieda politika 
reali mill-pajjiżi għal riforma. Fil-livell tal-proġetti, il-proġetti eżaminati kienu 
bbażati b’mod ċar fuq ħtiġijiet identifikati mill-Kummissjoni u maqbula mal-
pajjiżi benefiċjarji.
22 
Matul il-programmazzjoni tal-IPA II, fil-livell tal-pajjiżi, id-dokumenti ta’ strateġija 
indikattivi (2014-2020) issostitwew id-dokumenti ta’ ppjanar tal-IPA I. Huma taw 
aktar attenzjoni għall-kapaċità tal-benefiċjarji li jimpenjaw lilhom infushom għal 
riforma tas-setturi fil-livell politiku u li jimmaniġġjaw il-finanzjament mogħti taħt 
l-IPA.
Valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet fil-livell tal-benefiċjarji
23 
Filwaqt li l-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent kellhom strateġija nazzjonali 
komprensiva b’valutazzjoni tal-ħtiġijiet li tindirizza s-settur tar-riforma tal-
amministrazzjoni pubblika, dan ma kienx il-każ għall-istat tad-dritt fl-Albanija 
u fil-Kosovo. Fil-Bożnija-Ħerzegovina, l-istrateġija ta’ riforma tal-ġustizzja ġiet 
adottata tard ħafna (ara l- Kaxxa  3).Kaxxa  3L-istrateġija ta’ riforma tal-ġustizzja għall-2014-2018 fil-Bożnija-Ħerzegovina
L-adozzjoni ta’ din l-istrateġija kienet parti mid-djalogu ta’ politika tal-UE mal-awtoritajiet nazzjonali, notevol -
ment permezz ta’ djalogu strutturat dwar il-ġustizzja. L-istrateġija ta’ riforma tal-ġustizzja ġiet adottata biss 
fl-2015, billi ddewmet minħabba diverġenzi politiċi fost l-awtoritajiet fil-Bożnija-Ħerzegovina. B’mod partiko -
lari, ir-Republika Srpska (ara l- Figura 3 ) b’mod sistematiku kkontestat il-ħtiġijiet ivvalutati mill-Kummisjoni taħt 
l-IPA. Dan immina r-rilevanza tal-valutazzjonijiet tal-ħtiġijiet nazzjonali, partikolarment fil-każ ta’ proġetti li 
kellhom l-għan li jrawmu l-koordinazzjoni bejn attivitajiet ta’ kontra l-korruzzjoni, korpi tal-pulizija u awtorita -
jiet pubbliċi lokali.
17 Osservazzjonijiet 
Mappa politika tal-Bożnija-Ħerzegovina
Sors:  L-Eurostat.Figura  3



Sarajevo
PodgoricaRepublika SrpskaRepublika Srpska
Federation of Bosnia and HerzegovinaBrčkoCroatia
Serbia
Bosnia and Herzegovina
Montenegro
Albania
Administrative boundaries: © EuroGeographics, GADM (Bosnian Inter-entity boundary line
Cartography: Eurostat — GISCO, 01/2016Brčko District
Banja Luka
0 25 50 75 100 km  Adriatic Sea
Inter-entity boundary line
18 Osservazzjonijiet 
Xi drabi, il-proċess ta’ assorbiment tal-finanzjament taħt 
l-IPA xxekkel minn kapaċità amministrattiva dgħajfa
24 
F’xi pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, kien diffiċli li jsiru pagamenti fuq ammonti 
kkuntrattati taħt l-IPA I (ara l- Figura  4), prinċipalment minħabba kapaċitajiet am -
ministrattivi dgħajfin.
Assorbiment bħala perċentwal tal-allokazzjonijiet li għad iridu jiġu kkuntrattati 
u bħala perċentwal tal-ammonti kkuntrattati li għad iridu jitħallsu, l-IPA I (2007-2013)
Sors:  Kalkolu mill-QEA, ibbażat fuq id- data  tal-Kummissjoni, il-31 ta’ Diċembru 2015.Figura  4
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
l-Eks-Repubblika Jugoslava
 tal-Maċedonja
l-Albanija
is-Serbja
il-Bożnija-Ħerzegovina
il-Kosovo
il-Montenegro%
Allokati u għad iridu jiġu 
kkuntrattati
Ikkuntrattati u għad iridu jitħallsu
19 Osservazzjonijiet 
25 
Abbażi ta’ eżaminar ta’ strutturi operattivi differenti tal-IPA fil-Balkani tal-Punent, 
dan jista’ jiġi spjegat parżjalment mill-fatt li l-Kummissjoni ddeċentralizzat par -
tijiet sinifikanti mill-ġestjoni tal-IPA lill-awtoritajiet nazzjonali17. Kif osservajna 
fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u fis-Serbja (ara l- Kaxxa  4) kif ukoll 
fl-Albanija, dan kien jirrikjedi perjodu ta’ tagħlim u struttura ta’ ġestjoni aktar 
eżiġenti18.17 Mill-1 ta’ Jannar 2014 ‘il 
quddiem, it-terminu “ġestjoni 
deċentralizzata” ġie sostitwit 
b’”ġestjoni indiretta minn 
pajjiżi terzi”.
18 Fost rekwiżiti oħra, il-ġestjoni 
deċentralizzata kienet timplika 
l-akkreditazzjoni ta’ uffiċjal 
awtorizzanti nazzjonali, 
l-istabbiliment ta’ struttura 
operattiva tal-IPA u ta’ 
awtorità tal-awditjar, kif ukoll 
kontroll ex ante  mid-
Delegazzjoni tal-UE fuq 
il-proġetti deċentralizzati 
kollha taħt l-IPA. Ara 
l-Artikoli 11 sa 31 tar-
Regolament tal-Kummissjoni 
(KE) Nru 718/2007 tat-
12 ta’ Ġunju 2007 li 
jimplimenta r-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1085/2006 
li jistabbilixxi strument 
għall-assistenza ta’ qabel 
l-adeżjoni (IPA) (ĠU L 170, 
29.6.2007, p. 1).Kaxxa  4L-esperjenza tad-deċentralizzazzjoni tal-ġestjoni taħt l-IPA I
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja
Il-Kummissjoni ddeċentralizzat il-ġestjoni f’konformità mar-Regolament Finanzjarju19 r-regolamenti dwar 
l-IPA I, iżda dawn ir-regolamenti ma kinux jirrikjedu li hija twettaq valutazzjoni ta’ jekk l-awtoritajiet naz -
zjonali kinux lesti li jimmaniġġjaw il-volum u l-kumplessità tal-fondi li kellhom jiġu deċentralizzati20. Wara 
d-deċentralizzazzjoni, l-amministrazzjoni nazzjonali sabitha diffiċli li tirrispetta d-dati ta’ skadenza u li 
tippreżenta dokumenti kontraenti ta’ kwalità adegwata. F’ħafna każijiet, dan irriżulta fit-telf ta’ proġetti 
maħsuba għall-finanzjament ta’ riformi ewlenin, u aktar telfiet huma mistennija21.
Is-Serbja
L-istabbiliment ta’ awtorità tal-awditjar u tal-korp operazzjonali għall-immaniġġjar ta’ proġetti taħt l-IPA ġie 
affettwat minn dgħufijiet serji li ilhom jeżistu, li ġew identifikati mill-awditi proprji tal-Kummissjoni. Il-ġestjoni 
deċentralizzata ma kinitx marbuta ma’ valutazzjoni komprensiva preliminari tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi 
fil-livell tal-pajjiż22, iżda kienet ibbażata biss fuq il-konformità tal-istrutturi tal-IPA tas-Serbja mar-rekwiżiti tal-
kontroll intern stipulati fir-Regolament Finanzjarju23.
19 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal-25 ta’ Ġunju 2002 rigward ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali 
tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 248, 16.9.2002, p. 1), kif emendat minn żmien għal żmien.
20 Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2016 tal-QEA “Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja: progress limitat 
f’kuntest diffiċli” il-paragrafu 47 ( http://eca.europa.eu ).
21 Ibid., il-paragrafi 48 u 50.
22 Ir-Rapport Speċjali Nru 19/2014 tal-QEA “L-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni tal-UE lis-Serbja”, il-paragrafu 79 ( http://eca.europa.eu ).
23 Ir-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli 
għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002.
20 Osservazzjonijiet 
26 
Taħt l-IPA II (2014-2020) qed jitpoġġa aktar fokus fuq it-titjib fis-sistemi ta’ 
ġestjoni, fl-intier tagħhom, tal-finanzi pubbliċi tal-pajjiżi. Madankollu, il-pro -
grammi taħt l-IPA II ġew adottati biss fit-tmiem nett tal-2014, minħabba dewmien 
fil-qafas u l-proċeduri leġiżlattivi l-ġodda tal-IPA. L-ikkuntrattar u l-pagamenti 
iddewmu aktar mill-proċeduri ta’ ratifika tal-pajjiżi benefiċjarji. B’riżultat ta’ dan, 
fiż-żmien tal-awditu kien kmieni wisq li jsiru kummenti dwar ammonti kkuntrat -
tati u ammonti mħallsa taħt l-IPA II.
Il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet stretti b’mod 
sistematiku
27 
L-istrateġiji suċċessivi tat-tkabbir, tal-Kummissjoni, ripetutament semmew il-
”kundizzjonalità stretta”24 iżda mingħajr ma ddefinew it-terminu speċifikament. 
Il-kundizzjonalità hija l-prinċipju tal-issettjar ta’ ċerti kundizzjonijiet qabel l-
ikkuntrattar jew il-pagament, kemm jekk fil-livell politiku, fil-livell tal-programmi 
jew fil-livell tal-proġetti. Jekk benefiċjarju ma jissodisfax dawn il-kundizzjonijiet 
predefiniti, il-Kummissjoni tista’ tieħu azzjoni, bħas-sospensjoni ta’ paga -
ment għal programm kollu kemm hu, it-tnaqqis ta’ assistenza futura jew il-
kanċellazzjoni ta’ proġett.
28 
Fil-livell tal-programmi, il-Kummissjoni applikat biss kundizzjonijiet stretti fi ftit 
li xejn każijiet, notevolment fil-Bożnija-Ħerzegovina (ara l- Kaxxa  5) u fl-Eks-Re -
pubblika Jugoslava tal-Maċedonja25.24 Skont l-istrateġija tat-
tkabbir 2011-12 tal-
Kummissjoni, “l-impenn, 
il-kundizzjonalità 
u l-kredibbiltà tpoġġew 
fil-qalba tal-proċess ta’ 
adeżjoni u tas-suċċess tiegħu” 
(p. 2) u l-kundizzjonalità tkun 
rigoruża, eżiġenti u stretta 
(p. 18 u p. 23). L-istrateġija 
tat-tkabbir 2012-13 tagħha 
semmiet il-kundizzjonalità 
stretta (p. 2, p. 3, p. 16 u p. 22), 
kif ukoll l-istrateġija tat-
tkabbir 2014 tagħha (p. 2 
u p. 19) u l-istrateġija 
tat-tkabbir 2015 tagħha (p. 12).
25 Sospensjoni tal-pagamenti, kif 
previst taħt l-Artikolu 46 
tar-Regolament (KE) 
Nru 718/2007.Kaxxa  5Kundizzjonalità stretta fil-livell tal-programmi, Ġustizzja fil-Bożnija-Ħerzegovina
Fl-2013, fil-Bożnija-Ħerzegovina waqaf il-proċess ta’ integrazzjoni fl-UE. Ir-rappreżentanti politiċi tal-pajjiż 
dehru li ma setgħux jew ma ridux jilħqu l-kunsens meħtieġ biex jimxu ‘l quddiem fit-triq ta’ qabel l-adeżjoni. 
Eżempju ta’ dan kien l-inabbiltà u jew in-nuqqas ta’ rieda politika mill-pajjiż biex jinforza sentenza tal-Qorti 
Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem26. Dan wassal biex il-Kummissjoni tapplika l-kundizzjonalità billi tnaqqas l-
allokazzjoni tal-2013 taħt l-IPA I b’EUR 45 miljun u timponi aktar tnaqqis tal-allokazzjonijiet taħt l-IPA II27. Meta 
l-Bożnija-Ħerzegovina naqset milli tadotta strateġija kumplessiva ġdida ta’ riforma tas-settur tal-ġustizzja, li 
ġiet approvata mill-erba’ entitajiet kostituzzjonali kollha kemm huma, inkluża r-Republika Srpska (ara l-mappa 
fil-Figura 3 ), il-Kummissjoni ssospendiet l-appoġġ baġitarju li kien għadu għaddej fil-qasam tal-ġustizzja.
26 Fil-każ ta’ Sejdić and Finci vs Bosnia and Herzegovina  (Sejdić u Finci kontra il-Bożnija-Ħerzegovina) (Diċembru 2009), il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet 
tal-Bniedem sabet li l-Bożnija-Ħerzegovina kienet kisret id-dritt tar-rikorrenti li jiġu eletti sempliċement minħabba li kienu jappartjenu għal 
minoritajiet etniċi.
27 Mill-2014 sal-2017, EUR 165 miljun ġew allokati għal dak il-pajjiż, meta mqabbla ma’ EUR 331 miljun mill-2007 sal-2010.
21 Osservazzjonijiet 
29 
Fil-livell tal-proġetti, il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet stretti b’mod 
sistematiku, kif jintwera mill-eżempji mogħtija fil- Kaxxa  6. Għalkemm fl-2011 il-
QEA kienet irrakkomandat li tingħata aktar attenzjoni biex jiġi żgurat li l-proposti 
għall-proġetti fil-pajjiżi l-oħra ta’ qabel l-adeżjoni jkunu avvanzati biżżejjed biex 
jiġu implimentati28, dan mhux dejjem ġie żgurat mill-Kummissjoni. Dan affettwa 
l-prestazzjoni tal-proġetti f’bosta pajjiżi29.28 Ir-Rapport Speċjali 
Nru 14/2011 tal-QEA 
“L-Assistenza tal-UE tejbet 
il-kapaċità tal-Kroazja 
fir-rigward tal-ġestjoni 
tal-finanzjament wara 
l-adeżjoni?”, il-paragrafu 53 
(http://eca.europa.eu ).
29 Ara l-evalwazzjoni dwar l-istat 
tad-dritt, ir-riforma ġudizzjarja 
u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni 
u l-kriminalità organizzata 
fil-Balkani tal-Punent, 
Frar 2013, p. 240.Kaxxa  6Ma ġietx applikata kundizzjonalità stretta matul l-IPA I
L-Albanija
Għal 7 mill-15-il proġett awditjat, il-Kummissjoni ma ssettjatx kundizzjonijiet stretti fl-istadju tal-ikkuntrattar30 
u qabel ma wettqet il-pagamenti. Dan ma kienx biss il-każ għal proġetti kkaratterizzati minn objettivi kump -
lessi (bħat-tisħiħ ta’ miżuri kontra l-korruzzjoni), iżda wkoll għal dawk li jimmiraw lejn riżultati relattivament 
sempliċi, bħall-proġett tal-Palazz tal-Ġustizzja ta’ Tirana (ara l- Anness  II, il-proġett 10). Għal dan il-proġett, ma 
kienx hemm il-permessi meħtieġa u l-irregolaritajiet allegati dwar is-sjieda tal-art ikkawżaw aktar diffikultajiet. 
Wara n-negozjar mal-Ministeru tal-Ġustizzja għal erba’ snin u nofs, il-Kummissjoni kkanċellat il-proġett u rrial -
lokat parti mill-finanzjament għal miżuri li ma kinux relatati mas-settur tal-istat tad-dritt.
Is-Serbja
Il-Kummissjoni tat attenzjoni inadegwata għall-kundizzjonalità, għas-sekwenzjar fit-tfassil tal-proġetti u għall-
inkonsistenzi legali. Dan ta’ sikwit hedded l-implimentazzjoni bla xkiel u f’waqtha tal-proġetti31. Wara l-2012, 
il-proposti għall-proġetti xi drabi ġew posposti jew skalati ‘l isfel minħabba permessi neqsin jew għaliex ma 
ġewx ippreżentati ppreżentati l-istudji meħtieġa ta’ fattibbiltà.
30 Ara l- Anness  II, il-proġetti Nri 2, 3, 4, 5, 9 u 10 fil-qasam tal-istat tad-dritt u l-proġett Nru 2 fil-qasam tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, tal-Albanija.
31 Ir-Rapport Speċjali Nru 19/2014 tal-QEA “L-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni tal-UE lis-Serbja”, il-Kaxxa 5 u l-paragrafi 27 u 31 ( http://eca.europa.eu ).
22 Osservazzjonijiet 
Ġeneralment, il-Kummissjoni kienet effettiva fil-monitoraġġ 
tal-implimentazzjoni u  parzjalment effettiva fis-segwitu 
tal-evalwazzjonijiet
30 
Il-Kummissjoni mmonitorjat ir-riformi settorjali u l-implimentazzjoni tal-proġetti 
kemm direttament kif ukoll permezz tas-sitt delegazzjonijiet tal-UE fil-Balkani 
tal-Punent. L-ogħla livell ta’ monitoraġġ seħħ fil-laqgħat, ta’ darbtejn fis-sena, 
tal-kumitat konġunt ta’ monitoraġġ u, b’mod aktar regolari, fil-kumitati settorjali 
ta’ monitoraġġ. Id-delegazzjonijiet tal-UE wkoll immonitorjaw l-implimentazzjoni 
fuq il-post.
31 
Il-Kummissjoni wettqet evalwazzjonijiet settorjali u evalwazzjonijiet tematiċi 
bħala parti miċ-ċiklu tagħha ta’ evalwazzjoni. Ikun tajjeb li dawn ma jiġux konfużi 
mar-rapporti annwali ta’ progress dwar il-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi kandidati 
potenzjali, li huma l-valutazzjonijiet politiċi uffiċjali mwettqa mill-Kummissjoni ta’ 
dawn il-pajjiżi.
Ġeneralment, il-Kummissjoni kienet effettiva fil-monitoraġġ 
tal-implimentazzjoni
32 
Fis-setturi kollha, il-delegazzjonijiet tal-UE mmonitorjaw il-proġetti taħt l-IPA 
b’mod effettiv permezz ta’:
(a) kontrolli tal-legalità u r-regolarità bbażati fuq is-sistemi ta’ ġestjoni 
u informazzjoni;
(b) laqgħat ta’ koordinazzjoni li jinvolvu l-kuntratturi u l-amministrazzjonijiet 
benefiċjarji, inklużi żjarat fuq il-post;
(c) ir-rapporti annwali tal-Uffiċjal Awtorizzanti b’Sottodelega;
(d) laqgħat tal-kumitati konġunti ta’ monitoraġġ u tal-kumitati settorjali ta’ 
monitoraġġ;
(e) għal proġetti aktar riskjużi, tabelli ta’ monitoraġġ interni ta’ kull tliet xhur.
33 
Il-Kummissjoni mmonitorjat b’mod effettiv l-implimentazzjoni tal-IPA u t-twassil 
tal-outputs32. Minbarra l-għodod ta’ monitoraġġ ta’ hawn fuq, ir-rapporti dwar 
il-monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati (MOR) segwew metodoloġija standard tal-
Kummissjoni u fil-biċċa l-kbira ttraċċaw ir-riżultati ta’ proġetti li kienu għadhom 
għaddejjin. Madankollu, l-approċċ MOR wera tliet nuqqasijiet importanti.32 It-tim tal-awditjar ġabar 
evidenza f’dan ir-rigward 
mid-delegazzjonijiet tal-UE 
fl-Albanija, fil-Bożnija-
Ħerzegovina u fis-Serbja.
23 Osservazzjonijiet 
34 
L-ewwel nett, billi għadd konsiderevoli tal-proġetti taħt l-IPA li vvalutajna kienu 
jinvolvu kuntratti b’valur ta’ inqas minn EUR 1 000 000, huma kienu taħt is-soll 
għar-rapporti dwar il-MOR. B’riżultat ta’ dan, mhux il-proġetti politikament sen -
sittivi kollha kienu suġġetti għal monitoraġġ orjentat lejn ir-riżultati. It-tieni nett, 
l-ebda wieħed mir-rapporti vvalutati ma kejjel il-konformità mal-kundizzjonalità. 
It-tielet nett, in-nuqqas ta’ monitoraġġ ex post tal-proġetti33 kien ifisser li s-sos -
tenibbiltà tal-proġetti ma setgħetx titkejjel.
Il-Kummissjoni kienet parzjalment effettiva fis-segwitu 
tal-evalwazzjonijiet
35 
Fir-rigward tal-istat tad-dritt, il-Kummissjoni wettqet evalwazzjoni transsettor -
jali komprensiva tal-IPA fil-Balkani tal-Punent, kif ukoll żewġ evalwazzjonijiet 
tematiċi tal-proġetti taħt l-IPA li jirrigwardaw l-istat tad-dritt u l-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni rispettivament34. B’kooperazzjoni mill-qrib mal-Kunsill tal-Ewropa 
u mal-Kummissjoni ta’ Venezja35, il-Kummissjoni sponsorjat għadd kbir ta’ rap -
porti ta’ żjarat minn esperti, dwar il-ġudikatura li ġibdu l-attenzjoni għall-fatt, 
pereżempju, li kien għad ma hemmx rekords għal kundanni penali li ġew 
infurzati.
36 
Minkejja dan, il-Kummissjoni ma ħaditx vantaġġ mill-evalwazzjonijiet pro -
prji tagħha jew mir-rapporti ta’ żjarat minn esperti, biex tagħmel użu akbar 
mill-kundizzjonalità. Hija ma aġġustatx l-indikaturi tar-rapporti dwar il-MOR 
għall-proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt, li kellhom it-tendenza li jiffukaw fuq 
l-indikaturi tal-output għal proġetti li kienu għadhom għaddejjin. Tabilħaqq, 
il-Kummissjoni ddikjarat li spiss kien hemm nuqqas ta’ segwitu tal-proġetti fis-
settur tal-istat tad-dritt tal-IPA.
37 
Fir-rigward tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, il-Kummissjoni ma wett -
qitx evalwazzjoni komprensiva tal-appoġġ taħt l-IPA, iżda xi evalwazzjonijiet 
tabilħaqq koprew għadd limitat ta’ proġetti taħt l-IPA f’dak il-qasam.33 Thematic evaluation of the 
rule of law, judicial reform and 
the fight against corruption 
and organised crime in the 
Western Balkans – Lot 3, Final 
Main Report (Evalwazzjoni 
tematika tal-istat tad-dritt, 
tar-riforma ġudizzjarja 
u tal-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni u l-kriminalità 
organizzata fil-Balkani 
tal-Punent – il-Lott 3, 
ir-Rapport Prinċipali Finali), 
Frar 2013, p. 60.
34 Meta-evaluation of IPA 
assistance and evaluation of 
multi-beneficiary programmes 
(Metaevalwazzjoni tal-
assistenza taħt l-IPA 
u evalwazzjoni tal-programmi 
b’ħafna benefiċjarji), 
Settembru 2013. Thematic 
evaluation of the rule of law, 
judicial reform and the fight 
against corruption and 
organised crime in the 
Western Balkans – Lot 3, Final 
Main Report (Evalwazzjoni 
tematika tal-istat tad-dritt, 
tar-riforma ġudizzjarja 
u tal-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni u l-kriminalità 
organizzata fil-Balkani 
tal-Punent – il-Lott 3, 
ir-Rapport Prinċipali Finali), 
Frar 2013. Thematic evaluation 
on IPA support for the fight 
against corruption 
(Evalwazzjoni tematika dwar 
l-appoġġ taħt l-IPA għall-
ġlieda kontra l-korruzzjoni), 
ir-rapport prinċipali finali, 
Awwissu 2015.
35 Il-”Kummissjoni Ewropea 
għad-Demokrazija permezz 
tad-Dritt” hija bbażata 
f’Venezja, l-Italja, u fost 
attivitajiet oħra, tipprovdi parir 
legali lill-Istati Membri 
tal-Kunsill tal-Ewropa, b’mod 
partikolari, billi tgħinhom 
iġibu l-ġurisdizzjonijiet 
tagħhom f’konformità 
mal-istandards Ewropej 
tal-istat tad-dritt ( http://www.
venice.coe.int ).
24 Osservazzjonijiet 
Minkejja nuqqasijiet konsiderevoli fil-livell tal-benefiċjarji, 
il-Kummissjoni appoġġat il-koordinazzjoni tad-donaturi 
b’mod effettiv
38 
Il-prinċipju ta’ donaturi mmexxija mill-pajjiżi huwa stipulat fid-Dikjarazzjoni 
ta’ Pariġi dwar l-Effikaċja tal-Għajnuna (2005)36. Taħt dan il-prinċipju, li japplika 
wkoll għall-finanzjament taħt l-IPA, jenħtieġ li kull pajjiż benefiċjarju jissettja 
miri realistiċi f’għadd żgħir ta’ setturi u jevita t-trikkib ta’ għajnuna mid-donaturi. 
Fir-reġjun kollu, il-Kummissjoni appoġġat lill-pajjiżi benefiċjarji b’mod effettiv fir-
responsabbiltà tagħhom għat-tmexxija tal-koordinazzjoni tad-donaturi.
Koordinazzjoni tad-donaturi fil-livell reġjonali
39 
Il-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent (WBIF) u l-Kunsill għall-
Kooperazzjoni Reġjonali (KKR) huma t-tnejn iffinanzjati mill-programmi reġjonali 
taħt l-IPA. Fost l-objettivi tagħhom, huma kelhom l-għan li jtejbu l-koordinazzjoni 
tad-donaturi bejn il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent (ara l- Kaxxa  7).36 KUMM(2007) 72 finali 
tat-28 ta’ Frar 2007 “Kodiċi ta’ 
Mġiba tal-UE dwar it-tqassim 
tax-xogħol fil-Politika 
tal-Iżvilupp”.Kaxxa  7Koordinazzjoni reġjonali tad-donaturi fil-Balkani tal-Punent
WBIF
Fil-kuntest tal-proġetti ta’ infrastruttura tad-WBIF, ir-repertorju uniku ta’ proġetti ta’ infrastruttura ppreżentat 
mill-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent kollha f’Diċembru 2015 iffaċilita l-proċess ta’ evalwazzjoni u għażla 
tal-proġetti.
KKR
Wieħed mill-objettivi tal-KKR kien li tiġi pprovduta “perspettiva reġjonali” fl-assistenza tad-donaturi37. Ħlief 
għal laqgħa waħda li saret fl-2015, il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent ma użawx il-KKR għal skopijiet ta’ koordinaz -
zjoni tad-donaturi.
37 http://rcc.int/pages/2/overview . Ara l-istatuti tal-KKR.
25 Osservazzjonijiet 
Koordinazzjoni tad-donaturi fil-livell tal-benefiċjarji
40 
Il-koordinazzjoni tad-donaturi mill-pajjiżi benefiċjarji kienet effettiva fis-Serbja, 
parzjalment effettiva fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u fil-Montene -
gro u ineffettiva fl-Albanija, fil-Bożnija-Ħerzegovina u fil-Kosovo (ara l- Kaxxa  8). 
Dan kien dovut għal nuqqas ta’ tmexxija u ta’ kapaċità amministrattiva fi ħdan 
l-istrutturi nazzjonali responsabbli għall-koordinazzjoni tad-donaturi. Madankol -
lu, aħna osservajna li l-Kummissjoni appoġġat lill-benefiċjarji fl-iżgurar ta’ parti 
mill-koordinazzjoni tad-donaturi. Kaxxa  8Koordinazzjoni ineffettiva tad-donaturi fil-livell tal-benefiċjarji
L-Albanija
Aħna eżaminajna l-attivitajiet tad-donaturi mmexxija mid-Dipartiment għall-Programmazzjoni tal-Iżvilupp, 
għall-Finanzjament u għall-Għajnuna Barranija. Dan ma kellux struttura organizzazzjonali ċara, ma kellux 
biżżejjed persunal u ma kienx jopera database tad-donaturi. Filwaqt li l-gruppi ta’ ħidma fis-settur tad-dona -
turi kienu ilhom passivi mill-2013, is-Segretarjat Tekniku tad-Donaturi mmexxi mill-Kummissjoni wassal għal 
komplementarjetà effettiva u għat-tqassim tax-xogħol fost id-donaturi. Abbażi ta’ intervisti mal-komunità 
tad-donaturi (l-Istati Uniti tal-Amerka, l-Italja, Franza), id-Delegazzjoni tal-UE f’Tirana b’mod ġenerali tfaħħret 
għall-isforzi tagħha.
Il-Kosovo
Il-mekkaniżmi effettivi ta’ koordinazzjoni tad-donaturi ma kinux operazzjonali qabel tmiem l-2011 u, minkejja 
inizjattivi differenti għall-koordinazzjoni tad-donaturi fi ħdan setturi differenti minn dak iż-żmien ‘il hawn, 
l-UE u donaturi internazzjonali oħra kienu u għadhom qed jappellaw biex l-istituzzjonijiet tal-Kosovo jkollhom 
rwol aktar attiv fit-tmexxija tal-koordinazzjoni tad-donaturi u fis-segwitu ta’ din tal-aħħar fil-livell tekniku38. 
Dan huwa kkonfermat minn dokumenti interni reċenti tal-Kummissjoni.
38 Ir-Rapport Speċjali Nru 18/2012 tal-QEA “L-Assistenza tal-Unjoni Ewropea lill-Kosovo relatata mal-istat tad-dritt”, il-paragrafi 82 u 86 ( http://eca.
europa.eu ).
26 Osservazzjonijiet 
Parti  II — L-IPA saħħaħ il-kapaċità amministrattiva 
fil-Balkani tal-Punent?
41 
Mill-2007 ‘l quddiem, l-IPA kien l-uniku strument ta’ finanzjament tal-UE li ġie 
stabbilit għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent. Fis-setturi 
tal-istat tad-dritt, min-naħa waħda, u tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, 
min-naħa l-oħra, aħna wettaqna valutazzjoni ta’ jekk:
(a) il-Kummissjoni kinitx wasslet b’mod effettiv l-outputs intenzjonati;
(b) ir-riżultati tal-IPA lil hinn mill-outputs kinux sostenibbli;
(c) id-djalogu politiku indirizzax b’mod effettiv it-tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva.
Il-Kummissjoni wasslet b’mod effettiv l-outputs intenzjonati
42 
Fis-setturi kollha, il-proġetti eżaminati kemm taħt il-programmi nazzjonali kif 
ukoll taħt il-programmi reġjonali wasslu outputs bi tqabbil ma’ dak li ġie pp -
janat kuntrattwalment39. Pereżempju, il-ħabs ta’ Fier fl-Albanija u s-sistema 
tat-teknoloġija tal-informatika tal-Kunsill Ġudizzjarju u ta’ Prosekuzzjoni Għoli 
fil-Bożnija-Ħerzegovina twasslu fil-ħin u skont l-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt 
(ara l- Istampi  1 u 2).39 Din l-osservazzjoni hija 
bbażata fuq il-kampjun 
tal-awditjar li ġie vvalutat 
fl-2015 (ara l- Anness  II). Saret 
osservazzjoni simili fil-
metaevalwazzjoni mħejjija 
mill-Kummissjoni, p. 6 (2013).
27 Osservazzjonijiet 
Ċelli kkompletati ta’ ħabs, proġett ta’ kostruzzjoni tal-ħabs,fi Fier, l-Albanija
Il-proġett ta’ teknoloġija tal-informatika fi ħdan il-Kunsill Ġudizzjarju u ta’ 
Prosekuzzjoni Għoli, li jissorvelja l-ġudikatura tal-Bożnija-Ħerzegovina minn 
SarajevoSors:  Il-Kummissjoni Ewropea (is-seba’ rapport interim  u finali, p. 33).
©Eriton Hasaj, l-2014. ©Il-Kunsill Ġudizzjarju u ta’ Prosekuzzjoni Għoli tal-Bożnija-Ħerzegovina 
(HJPC BiH).
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea (rapport narrattiv finali tal-proġett, p. 23).Stampa  1 Stampa  2

28 Osservazzjonijiet 
L-IPA għall-istat tad-dritt u  għar-riforma tal-
amministrazzjoni pubblika kien parzjalment sostenibbli
Il-proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt kienu parzjalment 
sostenibbli
43 
Il-Kummissjoni rnexxielha biss parzjalment tittrasforma l-outputs tal-proġetti 
f’riżultati sostenibbli fid-diversi oqsma tas-settur tal-istat tad-dritt li ġew 
appoġġati mill-IPA (eż. l-infurzar tal-liġi, il-prosekuzzjoni pubblika, il-qrati, 
l-aġenziji ta’ kontra l-korruzzjoni). Mid-29 proġett fil-qasam tal-istat tad-dritt fil-
kampjun tal-awditjar tal-proġetti nazzjonali, 15 kienu insostenibbli40. Ir-raġunijiet 
għalfejn ir-riżultati kienu insostenibbli spiss instabu li kienu fil-livelll tal-pajjiżi 
benefiċjarji u kienu jinkludu baġit u persunal insuffiċjenti, koordinazzjoni fqira 
u n-nuqqas ta’ rieda politika għar-riforma tal-istituzzjonijiet u għat-twettiq ta’ 
segwitu.
44 
Għal dawn il-15-il proġett, il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet rilevanti 
biżżejjed qabel ma awtorizzat il-kuntratti. Il-kuntratti taħt l-IPA setgħu inkludew 
il-kundizzjoni li jiġu introdotti salvagwardji aħjar fis-settur tar-riforma ġudizzjarja. 
F’nuqqas ta’ dan, il-pagament tal-allokazzjonijiet annwali taħt l-IPA seta’ ġie 
sospiż sa ma jingħata avviż ieħor.
45 
Fil-livell reġjonali, l-”Istrateġija Ewropa tax-Xlokk għall-2020” tal-KKR kienet 
tinkludi b’mod prominenti l-ġustizzja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni41. Għalkemm 
il-KKR qagħad ħafna fuq il-finanzjament taħt l-IPA42, matul il-perjodu awditjat 
u fir-rigward tal-istat tad-dritt, aħna ma osservajniex attivitajiet sinifikanti ta’ din 
l-organizzazzjoni internazzjonali tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent.
L-impatt tal-IPA  I fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u  l-kriminalità 
organizzata kien limitat
46 
Mill-1995 ‘il hawn, Transparency International ikklassifikat il-pajjiżi skont indiċi 
dinji dwar il-perċezzjoni tal-korruzzjoni43 - aktar ma tkun għolja l-klassifikazzjoni, 
aktar ikun għoli l-livell ta’ korruzzjoni pperċepita. Il- Figura  5 turi l-klassifikazz -
jonijiet tas-sitt pajjiżi tal-Balkani tal-Punent matul dawn l-aħħar sitt snin, li kienu 
jikkorrispondu għall-aħħar parti tal-perjodu ta’ implimentazzjoni tal-IPA I u wara 
dan il-perjodu.40 Ara l- Anness  II, il-proġetti 
fil-qasam tal-istat tad-dritt 
fl-Albanija (in-Nri 2, 3, 4, 5, 9 
u 10), fil-Bożnija-Ħerzegovina 
(in-Nri 11 u 14), fl-Eks-
Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja (in-Nri 21 u 22), 
fil-Montenegro (in-Nru 23) 
u fis-Serbja (in-Nri 25, 26, 27 
u 28).
41 “South East Europe 2020 
Strategy” (L-Istrateġija Ewropa 
tax-Xlokk għall-2020), il-KKR, 
p. 31 sa 33.
42 Għall-funzjonament 
amministrattiv tiegħu 
u għall-implimentazzjoni 
tal-proġetti tiegħu, il-KKR 
joqgħod fuq il-finanzjament 
taħt l-IPA (EUR 14-il miljun li 
tħallsu mill-2007 sal-2013), billi 
l-miżati minimi tas-sħubija, ta’ 
kull sena, ta’ EUR 50 000 għal 
kull parteċipant tal-Bord ma 
koprewx l-ispejjeż kollha 
tiegħu.
43 Transparency International 
tiddefinixxi l-korruzzjoni bħala 
l-abbuż tas-setgħa fdata għal 
gwadann privat; ara http://
www.transparency.org/ . 
L-indikatur tal-governanza 
“Kontroll tal-Korruzzjoni” 
tal-Bank Dinji juri 
klassifikazzjonijiet 
komparabbli għas-sitt pajjiżi 
tal-Balkani tal-Punent; ara 
http://info.worldbank.org/
governance/wgi/ .
29 Osservazzjonijiet 
47 
Fl-2015, l-indiċi dwar il-perċezzjoni tal-korruzzjoni kklassifikat l-Albanija u l-Kos -
ovo fit-88 pożizzjoni u fil-103 pożizzjoni rispettivament, u b’hekk dawn il-pajjiżi 
tqiegħdu fuq l-istess livell mal-Eġittu u l-Etjopja. L-indiċi kklassifika l-erba’ pajjiżi 
l-oħra tal-Balkani tal-Punent bejn is-60 pożizzjoni u t-80 pożizzjoni mill-2010 
sal-2015.
48 
Ir-rapporti annwali ta’ progress, l-istħarriġiet u żewġ evalwazzjonijiet tematiċi 
indikaw li l-Kummissjoni kienet konxja mill-fatt li l-interferenza politika fix-xogħol 
tal-ġudikatura kienet mifruxa fil-Balkani tal-Punent, bħalma kienet il-korruzzjoni 
ta’ livell għoli u l-kriminalità organizzata44 (ara l- Kaxxa  9). Madankollu, fil-Mon -
tenegro u s-Serbja, żewġ pajjiżi li magħhom l-UE kienet fetħet negozjati tal-
adeżjoni45, il-livell tal-istat ta’ tħejjija għar-riforma ġudizzjarja kien aħjar minn dak 
fl-erba’ pajjiżi l-oħra.44 Ir-Rapporti ta’ Progress 2012-
2015. L-evalwazzjoni “IPA 
support for the fight against 
corruption” (L-appoġġ taħt 
l-IPA għall-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni), Awwissu 2015. 
L-evalwazzjoni “Rule of Law, 
judicial reform and the fight 
against corruption and 
organised crime in the 
Western Balkans” (L-Istat 
tad-Dritt, ir-riforma ġudizzjarja 
u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni 
u l-kriminalità organizzata 
fil-Balkani tal-Punent), 
Frar 2013.
45 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, 
il-Montenegro, p. 14, p. 15, 
p. 18 u p. 19. Ir-Rapport ta’ 
Progress 2015, is-Serbja, p. 11, 
p. 13, p. 14, p. 17 u p. 18.Klassifikazzjonijiet skont l-indiċi dwar il-perċezzjoni tal-korruzzjoni, għall-Balkani 
tal-Punent
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq l-indiċi dwar il-perċezzjoni tal-korruzzjoni ta’ Transparency International (2010-2015).Figura  5
020406080100120
2010 2011 2012 2013 2014 2015l-Albanija
il-Bożnija-Ħerzegovina
is-Serbjail-Kosovo
il-Montenegrol-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja
30 Osservazzjonijiet 
49 
Għal skopijiet ta’ monitoraġġ, il-Kummissjoni talbet lil kull pajjiż benefiċjarju 
jagħtiha tabelli tar-rekords ta’ investigazzjoni effettiva, prosekuzzjoni u kundanni 
finali f’każijiet ġudizzjarji li jinvolvu korruzzjoni ta’ livell għoli u kriminalità organ -
izzata. Skont liema pajjiż kien, l-għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli 
u każijiet ta’ kriminalità organizzata li seħħew f’dawn il-pajjiżi kien ivarja minn ftit 
(is-Serbja) sa żero (il-Kosovo), li tabilħaqq jindika nuqqas ta’ rieda politika. Kaxxa  9Interferenza politika, korruzzjoni ta’ livell għoli u kriminalità organizzata fil-
Balkani tal-Punent
L-Albanija
L-indipendenza sħiħa u l-obbligu ta’ rendikont tal-imħallfin u tal-prosekuturi ma ġewx garantiti. L-ammin -
istrazzjoni bil-mod tal-ġustizzja u deċiżjonijiet ġudizzjarji li mhux dejjem ġew infurzati wasslu għal għadd 
negliġibbli ta’ kundanni finali li effettivament żarmaw l-organizzazzjonijiet kriminali46.
Il-Bożnija-Ħerzegovina
L-impenn politiku ma ġiex ikkonkretizzat f’kundanni li ġew infurzati47. Pereżempju, fi stħarriġ tal-KKR li sar 
fl-2015, 90 % tal-wiġġieba li ġew mistħarrġa fil-Bożnija-Ħerzegovina ma qablux mad-dikjarazzjoni li l-gvern 
tagħhom kien qed jiġġieled il-korruzzjoni b’mod effettiv.
Il-Kosovo
Ħatriet ikkuntestati, mandati mhux ċari u nuqqas konsistenti ta’ finanzjament nazzjonali mminaw l-attivitajiet 
ta’ istituzzjonijiet ewlenin inkrigati mill-istat tad-dritt fil-Kosovo. L-investigazzjonijiet f’każijiet ta’ korruzzjoni 
f’livell għoli kienu rari u ma rriżultawx f’kundanni finali. Barra minn hekk, l-involviment taċ-ċittadini tal-Kosovo 
fil-kriminalità organizzata fir-reġjun hedded l-istabbiltà interetnika reġjonali48.
46 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, l-Albanija, p. 4 u p. 51.
47 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, il-Bożnija-Ħerzegovina, p. 16.
48 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, il-Kosovo, p. 12, p. 15, p. 16 u p. 18.
31 Osservazzjonijiet 
50 
Skont il-Kummissjoni, in-nuqqas ta’ rieda politika ġie spiss rifless fir-riżorsi finan -
zjarji u umani insuffiċjenti li ġew allokati lill-istituzzjonijiet rilevanti, u dan illimita 
l-ambizzjoni u l-kapaċità ta’ assorbiment tal-IPA I. Iż-żewġ eżempji mogħtija fil-
Kaxxa  10 juru li l-impatt tal-proġetti taħt l-IPA I fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni 
u l-kriminalità organizzata kien biss limitat.
Il-Kummissjoni użat ftit li xejn finanzjament taħt l-IPA f’oqsma 
ewlenin tal-istat tad-dritt
51 
Il-midja ħielsa u soċjetà ċivili b’saħħitha huma motivaturi ewlenin biex titqajjem 
kuxjenza pubblika dwar il-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata50; huma spiss 
iħeġġu lill-aġenziji ta’ kontra l-korruzzjoni u lill-prosekuzzjoni pubblika biex 
jieħdu azzjoni. Dawn, imbagħad, jikkontribwixxu direttament għal rekord ta’ in -
vestigazzjoni effettiva, prosekuzzjoni u kundanni finali f’każijiet ġudizzjarji ta’ ko -
rruzzjoni ta’ livell għoli u ta’ kriminalità organizzata. Fil-kuntest tal-istat tad-dritt 
fil-Balkani tal-Punent, il-problemi pervażivi bl-indipendenza ġudizzjarja u l-effet -
tività tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata (ara l-paragrafi 46 
sa 50), flimkien mal-fehmiet proprji tal-Kummissjoni dwar l-importanza tal-midja, 
tas-soċjetà ċivili, tal-aġenziji ta’ kontra l-korruzjoni u tal-prosekuzzjoni pubblika51, 
kienu raġunijiet suffiċjenti biex jingħata appoġġ sostnut f’dawn l-oqsma ewlenin.50 Transparency International, 
“Corruption fighters’ Tool kit: 
civil society experiences and 
emerging strategies” (Kaxxa 
tal-għodod għal dawk 
invioluti fil-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni: esperjenzi 
tas-soċjetà ċivili u strateġiji 
emerġenti), 2002 ( http://www.
transparency.org/whatwedo/
publication/
corruption_fighters_toolkit_
civil_society_experiences_
and_emerging_strategi ).
51 Pereżempju, ara 
l-Komunikazzjoni mill-
Kummissjoni lill-Parlament 
Ewropew u lill-Kunsill, 
Strateġija ta’ Tkabbir u Sfidi 
Ewlenin 2011-2012, 
KUMM(2011) 666 finali, b’mod 
partikolari p. 3, 7, 23, 39, 41, 45, 
54, 58, 60 u 67.Kaxxa  10Riżultati tal-proġetti taħt l-IPA I fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni
Proġett kontra l-korruzzjoni, l-Albanija
L-iskop tal-”Proġett kontra l-korruzzjoni fl-Albanija” kien li jappoġġa lill-Gvern Albaniż fl-implimentazzjoni tal-
istrateġija tiegħu kontra l-korruzzjoni (2007-2013). Dan il-proġett mhux biss naqas milli jilħaq il-miri li setgħu 
jitkejlu, iżda s-sostenibbiltà tiegħu ġiet affettwata wkoll mill-fatt li l-koordinatur nazzjonali kontra l-korruzzjo -
ni ma kienx indipendenti, u kkoordina l-politiki fil-livell nazzjonali u fil-livell lokali mingħajr baġit jew persunal 
adegwati.
Kummissjoni Statali għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja
Dan il-proġett kellu l-għan li jsaħħaħ xogħol il-korp prinċipali li kien responsabbli għall-prevenzjoni tal-kor -
ruzzjoni. Madankollu, huwa ma indirizzax il-fatt li l-Kummissjoni Statali għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni ma 
kinitx f’pożizzjoni li teżerċita l-mandat tagħha b’mod effettiv minħabba impenn inadegwat mill-awtoritajiet 
nazzjonali, nuqqas ta’ indipendenza min-naħa tal-maniġment superjuri u riżorsi insuffiċjenti49.
49 Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2016 tal-QEA “Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja: progress limitat 
f’kuntest diffiċli” il-paragrafu 28 u l-Kaxxa 3 ( http://eca.europa.eu ). L-evalwazzjoni “IPA support for the fight against corruption” (L-appoġġ taħt 
l-IPA għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni), Awwissu 2015, p. 30 u p. 120.
32 Osservazzjonijiet 
52 
Madankollu, taħt l-IPA I, il-Kummissjoni allokat relattivament ftit li xejn finanzja -
ment għal-libertà tal-midja u għas-soċjetà ċivili, fil-Balkani tal-Punent (0.5 % 
tal-allokazzjonijiet totali)52. Pereżempju, l-Albanija ma rċeviet l-ebda allokazzjoni 
nazzjonali għal-libertà tal-midja u għas-soċjetà ċivili fil-kuntest tal-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni. Bl-istess mod, il-Kummissjoni allokat ftit li xejn finanzjament għall-
ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata (2 %) u għall-appoġġ għas-
servizzi tal-prosekuzzjoni pubblika (1 %).
Il-proġetti fil-qasam tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika 
kienu b’mod ġenerali sostenibbli
53 
Il-bini u ż-żamma tal-kapaċità amministrattiva kienu partikolarment problematiċi, 
prinċipalment minħabba korruzzjoni mifruxa u interferenza politika kostanti 
fir-reklutaġġ tas-servizz pubbliku u fil-ġestjoni tal-karrieri. Dan irriżulta f’dawran 
għoli tal-persunal u f’nuqqas ta’ persunal ikkwalifikat fl-awtoritajiet nazzjonali53. 
F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni rnexxielha tittrasforma ħafna outputs tal-proġetti 
f’riżultati sostenibbli, li l-IPA I kien appoġġa (eż. ir-riforma tas-servizz pubbliku, 
id-dwana, l-akkwist pubbliku, il-kontroll intern tal-finanzi pubbliċi, l-awditar.
54 
Mit-23 proġett fil-kampjun tal-awditjar tal-proġetti nazzjonali, 14 kienu sos -
tenibbli54. Fejn dawn ma kinux, dan kien prinċipalment minħabba baġit u per -
sunal insuffiċjenti, koordinazzjoni fqira u, l-aktar importanti minnhom kollha, 
in-nuqqas ta’ rieda politika mill-benefiċjarju biex jirriforma l-istituzzjonijiet 
u jwettaq segwitu tar-riforma. F’xi każijiet, qabel ma awtorizzat l-ikkuntrattar, 
il-Kummissjoni setgħet ippredefiniet kundizzjonijiet addizzjonali fir-rigward 
tal-leġiżlazzjoni u t-termini ta’ referenza tal-proġetti, iżda kienet naqset milli 
tagħmel dan (ara l- Ka x xa  11).52 Analiżi mill-QEA, id- data  
tal-Kummissjoni, Lulju 2015.
53 Meta-evaluation of IPA 
assistance (Metaevalwazzjoni 
tal-assistenza taħt l-IPA), 
Settembru 2013, p. 19. 
Ir-Rapporti ta’ 
Progress 2012-2015.
54 Ara l- Anness  II, il-proġetti 
fil-qasam tar-riforma 
tal-amministrazzjoni pubblika 
fl-Albanija (in-Nri 3, 4 u 5), 
fil-Bożnija-Ħerzegovina 
(in-Nri 6, 7 u 9), fl-Eks-
Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja (in-Nri 12 u 14), 
fil-Montenegro (in-Nri 17 u 18) 
u fis-Serbja (in-Nri 20, 21, 22 
u 23).Kax xa  11L-IPA u r-riforma amministrattiva pubblika
Il-Bożnija-Ħerzegovina
F’dan il-pajjiż, il-baġits ġew adottati tard u l-koordinazzjoni u l-ippjanar tal-baġits baqgħu bi kwalità baxxa55. 
Barra minn hekk, fil-livell tal-Istat, l-entitajiet u d-Distrett ta’ Brčko kellhom il-baġits proprji tagħhom, 
u l-liġijiet dwar is-servizz pubbliku u l-amministrazzjoni ċivili kif ukoll dwar l-amministrazzjoni pubblika 
baqgħu frammentati. Dan xekkel is-sostenibbiltà ta’ proġett ta’ koordinazzjoni amministrattiva fil-pajjiż kollu 
u ta’ proġett fil-qasam tal-istatistika tal-finanzi pubbliċi.
55 The SIGMA baseline measurement 2015, Bosnia and Herzegovina (Il-kejl tal-linja bażi 2015 tas-SIGMA, il-Bożnija-Ħerzegovina) (p. 2, p. 39, p. 94 
u p. 95) iddeskriva dan il-kuntest speċifiku.
33 Osservazzjonijiet 
55 
Fir-rigward ta’ programmi reġjonali (ara l- Anness  III), id-WBIF tfassal bħala stru -
ment ta’ kombinament għal proġetti ta’ infrastruttura fil-Balkani tal-Punent56. 
Bejn l-2008 u l-2014, EUR 2.8 biljun ġew ikkuntrattati f’selfiet għall-proġetti, meta 
mqabbla ma’ EUR 305 miljun f’finanzjament mill-UE57. Id-WBIF kien strument 
tajjeb għat-titjib tal-koordinazzjoni tad-donaturi u biex jiġi pprovdut appoġġ 
tekniku lill-awtoritajiet nazzjonali inkarigati mill-infrastruttura (eż. tħejjija ta’ 
repertorji ta’ proġetti, abbozzar ta’ dokumentazzjoni dwar il-finanzjament tal-
proġetti), u b’hekk issaħħet il-kapaċità amministrattiva tal-benefiċjarju. Aħna 
eżaminajna eżempju tipiku ta’ proġett taħt id-WBIF (ara l- Kax xa  12).
56 
Irregolata mis-sitt pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, l-Iskola Reġjonali għall-
Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) hija organizzazzjoni internazzjonali bbażata 
f’Danilovgrad, il-Montenegro. Hija rċeviet EUR 2.4 miljun f’assistenza teknika taħt 
l-IPA, tagħmir u għamara u allokazzjoni annwali ta’ EUR 1.2 miljun f’finanzjament 
taħt l-IPA biex tappoġġa l-attivitajiet operazzjonali tagħha58.56 Il-kombinament huwa meta 
selfiet minn istituzzjonijiet 
finanzjarji jiġu kkombinati ma’ 
għotjiet, u jippermetti li 
l-Kummissjoni tingrana l-fondi 
taħt l-IPA billi tattira selfiet 
minn istituzzjonijiet finanzjarji. 
Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 16/2014 tal-QEA 
“L-effettività tal-kombinament 
ta’ għotjiet tal-faċilitajiet ta’ 
investiment reġjonali ma’ 
selfiet minn istituzzjonijiet 
finanzjarji għall-appoġġ ta’ 
politiki esterni tal-UE” ( http://
eca.europa.eu ).
57 Ir-rapporti annwali u ta’ 
monitoraġġ tad-WBIF ( https://
www.wbif.eu/Library ).
58 Abbażi ta’ kuntratti ffirmati 
mill-2008 sal-2014, il-
Kummissjoni, Ġunju 2015Kaxxa  12Il-proġett ta’ pipeline Joniku-Adrijatiku
Il-proġett reġjonali ta’ EUR 3.5 miljun, li kien sponsorjat mill-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, 
kien jikkonsisti f’assistenza teknika għal studju tal-fattibbiltà għal pipeline ta’ interkonnessjoni tal-gass 
mill-Albanija sal-Kroazja. Ir-riżultat tanġibbli tal-proġett (rapport tekniku) ġie kkompletat fil-ħin u pprovda 
speċjalizzazzjoni teknika lill-Ministeru Albaniż tal-Enerġija u l-Industrija. Dan se jintuża għall-pjan regolatorju 
u l-kostruzzjoni futura tal-pipeline tal-gass.
34 Osservazzjonijiet 
57 
Filwaqt li l-għan tagħha kien li tikkontribwixxi għal amministrazzjoni pubblika 
effettiva u professjonali fil-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, l-uffiċjali pubbliċi minn 
dawn il-pajjiżi għamlu ftit li xejn użu mill-offerta ta’ taħriġ tar-ReSPA59, li ma 
kinitx proporzjonata mal-volum ta’ fondi tal-IPA u l-volum ta’ fondi nazzjonali 
investiti fir-ReSPA matul kważi deċennju60. Il-Kummissjoni għamlet proposti biex 
ittejjeb ir-riżultati tar-ReSPA, inkluż bl-iżgurar ta’ koordinazzjoni bejn l-assisten -
za reġjonali u l-assistenza nazzjonali taħt l-IPA61. Għalkemm kienet ittieħdet 
deċiżjoni dwar dawn il-proposti fiż-żmien meta sar l-awditu, kien kmieni wisq 
biex jiġi stabbilit jekk ir-ReSPA tejbitx tassew il-kapaċità amministrattiva fil-Balka -
ni tal-Punent.
il-Kummissjoni setgħet ħeġġet lill-benefiċjarji biex jużaw l-IPA 
bħala għodda ta’ tagħlim
58 
Aħna sibna li l-approċċ tal-Kummissjoni għall-IPA I kien prinċipalment ristrett 
għall-istrutturi tal-IPA li twaqqfu speċifikament għall-iskop tal-ġestjoni tal-fondi 
tal-IPA62. Hija setgħet ukoll ħeġġet b’mod attiv lill-awtoritajiet nazzjonali biex 
jużaw il-prattika tajba li ġiet żviluppata f’dawn l-istrutturi tal-IPA bħala għodda 
ta’ tagħlim għat-tisħiħ ta’ partijiet oħra mill-amministrazzjoni pubblika ‘l barra 
minn dawn l-istrutturi63, għalkemm dan ma kienx objettiv speċifiku tal-IPA. 
Madankollu, hija ma għamlitx hekk, u, b’riżultat ta’ dan, il-kontribut tal-IPA għat-
tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva baqa’ limitat għal korpi assoċjati mill-qrib mar-
riforma tal-amministrazzjoni pubblika tal-IPA. Il- Kax xa  13 u l- Kax xa  14 juru żewġ 
eżempji ta’ profil għoli fejn il-benefiċjarji naqsu milli japplikaw prattika tajba li 
setgħet tiġi mitgħallma mill-IPA.59 Ibbażata fuq feedback 
mill-awtoritajiet Albaniżi lill-QEA 
(Ġunju 2015), ir-Rapport Speċjali 
Nru 11/2016 tal-QEA, il-paragra -
fu 37 (il-Kaxxa 1). Ir-Rapport 
Speċjali Nru 20/2016 tal-QEA 
“Tisħiħ tal-kapaċità amministrat -
tiva fil-Montenegro: sar progress 
iżda jeħtieġ li jinkisbu riżultati 
aħjar f’bosta oqsma ewlenin”, 
il-paragrafu 19 (il-Kaxxa 2) ( http://
eca.europa.eu ).
60 Metaevalwazzjoni/evalwazzjoni 
ta’ programmi b’ħafna 
benefiċjarji), Ġunju 2013, p. 19, 
p. 20, p. 24 u p. 25.
61 Ir-Rapport Speċjali Nru 20/2016 
tal-QEA “Tisħiħ tal-kapaċità 
amministrattiva fil-Montenegro: 
sar progress iżda jeħtieġ li 
jinkisbu riżultati aħjar f’bosta 
oqsma ewlenin”, il-paragrafu 20 
(http://eca.europa.eu ).
62 B’rabta mal-fatt li l-IPA huwa ta’ 
benefiċċju għall-
amministrazzjoni pubblika aktar 
ġenerali u mhux biss għall-
istrutturi tal-IPA, l-evalwazzjoniji -
et tal-Kummissjoni rrakkoman -
daw li jenħtieġ li l-unitajiet ta’ 
ġestjoni tal-IPA jiġu assorbiti 
fl-istruttura operazzjonali 
tal-benefiċjarji aktar milli jkunu 
korpi awtonomi. Meta-evaluation 
of IPA assistance (Metaevalwazz -
joni tal-assistenza taħt l-IPA), 
Settembru 2013. Din il-kwistjoni 
tqajmet ukoll mill-QEA fl-2014 
fil-kuntest tar-Rapport Speċjali 
tagħha Nru 18/2014, 
il-paragrafu VI.
63 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 11/2016 tal-QEA “Tisħiħ 
tal-kapaċità amministrattiva 
fl-Eks-Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja: progress limitat 
f’kuntest diffiċli” il-paragrafi 55 
u 72 ( http://eca.europa.eu ).Kaxxa  13il-proġett “Skopje 2014”, l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja
Dan tħabbar fl-2010 bħala proġett ta’ EUR 80 miljun. Madankollu, fl-2015, ġie stmat li l-ispejjeż totali kienu 
seba’ darbiet aktar minn dan l-ammont, jew EUR 560 miljun. Dan il-proġett urban fuq skala kbira fil-belt 
kapitali kien jikkonsisti fit-twaqqif ta’ binjiet u monumenti (ara l-Istampa 3). Huwa ma bbenefikax minn 
finanzjament taħt l-IPA. Dan il-proġett ma segwiex ir-regoli tal-UE tal-akkwist pubbliku; kien hemm nuqqas 
ta’ trasparenza matul il-proċess tal-offerti (eż. tħallsu tariffi għal xogħlijiet tal-arti li ma ġewx speċifikati qabel 
l-offerta) u l-irregolaritajiet allegati fl-għotjiet tal-kuntratti la kienu ġew awditjati esternament, u lanqas ma 
kienu ġew investigati64.
64 Il-BIRN, “True cost of Skopje 2014 Revealed” (Żvelata l-Ispiża vera ta’ Skopje 2014), is-27 ta’ Lulju  2015. Il-BIRN, “Accountability questions dog authors 
of Skopje 2014” (Kwistjonijiet ta’ obbligu ta’ rendikont jippersegwitaw l-awturi ta’ Skopje 2014), l-14 ta’ Awwissu 2015. Ir-Rapport ta’ Progress 2014, 
p. 25. L-evalwazzjoni “IPA support for the fight against corruption” (L-appoġġ taħt l-IPA għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni), Awwissu 2015, p. 40.
35 Osservazzjonijiet Kaxxa  14Il-proġett tal-Pont Žeželj, is-Serbja
Fir-Reġjun Awtonomu ta’ Vojvodina fis-Serbja, l-IPA ffinanzja partijiet mill-ispejjeż tal-proġett tal-Pont Žeželj. 
Il-pont il-ġdid suppost kellu jiġi kkompletat sa Novembru 2013 sabiex jissostitwixxi pont ferrovjarju u tat-triq 
konġestjonat ħafna u perikoluż fiċ-ċentru tal-belt ta’ Novi Sad, li kien kostruzzjoni temporanja mibnija wara 
li l-pont preċedenti ġie bbombardjat matul il-gwerra kontra l-Kosovo. Minħabba piż amministrattiv eċċessiv 
u koordinazzjoni dgħajfa (eż. id-delegazzjoni ta’ kompiti ewlenin tal-awtoritajiet Serbi lil partijiet esterni, l-
inkompatibbiltà tal-proċeduri Serbi mal-proċeduri ta’ inġinerija internazzjonali, problemi bl-issettjar ta’ stadji 
importanti għall-proġett), ġie akkumulat dewmien konsiderevoli fl-2015 u l-awtoritajiet Serbi naqsu milli jik -
kompletaw dawk il-fażijiet tal-proġett li ma ġewx iffinanzjati mill-IPA (l- Istampa  4).Partijiet mill-proġett “Skopje 2014”: Xogħlijiet tal-arti fix-Xmara Vardar u binjiet 
pubbliċi fuq l-imbankment tagħha
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.Stampa  3

36 Osservazzjonijiet 
Id-djalogu politiku indirizza l-kapaċità amministrattiva
59 
Il-kisbiet tal-IPA kienu jiddependu ħafna mill-progress miksub mid-diversi strut -
turi tad-djalogu ta’ politika. Id-djalogu politiku twettaq fil-livell intergovernattiv 
jew inkella fil-livell parlamentari konġunt. Il-livell intergovernattiv kien jinkludi 
l-Kunsill u l-Istati Membri tal-UE, is-SEAE, il-Kummissjoni u s-sitt gvernijiet tal-
Balkani tal-Punent. Il-kumitati parlamentari konġunti rilevanti tal-Parlament 
Ewropew u s-sitt parlamenti tal-Balkani tal-Punent kienu jiffurmaw il-livell 
parlamentari konġunt. It- Tabella  4 tagħti sommarju tal-istrutturi l-aktar impor -
tanti tad-djalogu politiku li jinvolvu lill-Kummissjoni u li huma rilevanti għal dan 
l-awditu.Lok tal-Pont Žeželj futur li se jaqsam ix-Xmara Danubju f’Novi Sad
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.Stampa  4

37 Osservazzjonijiet 
60 
Dawn l-istrutturi tad-djalogu kellhom l-għan li jistimulaw ir-rieda politika biex 
isaħħu l-istat tad-dritt, iħeġġu r-riforma amministrattiva u jtejbu l-ġestjoni tal-
finanzi pubbliċi, speċjalment fis-snin 2014-2015. Skont x’kien l-istatus politiku 
tal-pajjiż fir-rigward tas-sħubija fl-UE (kandidat potenzjali, kandidat jew kandidat 
b’negozjati attivi dwar il-kapitoli), l-istrutturi tad-djalogu politiku rriżultaw fi 
gruppi ta’ ħidma speċjalizzati.
Id-djalogu politiku dwar l-istat tad-dritt kellu impatt limitat
61 
Il-Kummissjoni waqqfet b’mod effettiv gruppi ta’ ħidma, notevolment dwar l-
indipendenza tal-ġudikatura, id-dgħufijiet fil-prosekuzzjoni pubblika u l-korruzz -
joni fil-ġudikatura u l-pulizija. Barra minn hekk, fil-każ tal-Montenegro u s-Serbja, 
li magħhom il-Kunsill approva l-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni (ara t- Tabella  4), 
il-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u ta’ assoċjazzjoni, il-pjanijiet ta’ azzjoni dwar 
il-Kapitoli 23 u 24 u l-IPA tawhom ċertu livell tal-istat ta’ tħejjija għar-riforma tal-
ġudikatura u għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Tabella 4Strutturi tad-djalogu li jinvolvu lill-Kummissjoni u  l-Balkani tal-Punent
Djalogu Politiku Bidu
L-AlbanijaDjalogu ta’ livell għoli dwar prijoritajiet ta’ livell 
ewlieni12 ta’ Novembru 2013
Il-Bożnija-ĦerzegovinaDjalogu ta’ livell għoli dwar il-proċess ta’ 
adeżjoni27 ta’ Ġunju 2012
Djalogu strutturat dwar il-ġustizzja 6 ta’ Ġunju 2011
Il-Kosovo Djalogu strutturat dwar l-istat tad-dritt 30 ta’ Mejju 2012
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja Djalogu ta’ livell għoli dwar l-adeżjoni 29 ta’ Marzu 2012
Il-Montenegro Jibdew in-negozjati tal-adeżjoni 29 ta’ Ġunju 2012
Is-Serbja Jibdew in-negozjati tal-adeżjoni 21 ta’ Jannar 2014
Il-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent Kunsilli ta’ stabbilizzazzjoni u ta’ assoċjazzjoni Ħafna dati
Sors:  Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.
38 Osservazzjonijiet 
62 
Kif jidher fil- Kaxxa  15, f’pajjiżi li magħhom in-negozjati tal-adeżjoni kienu 
għadhom ma bdewx, l-effett tal-gruppi ta’ ħidma bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent 
fil-ġenerazzjoni tar-rieda politika biex jippromwovu l-istat tad-dritt kien limitat.
Id-djalogu politiku dwar ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika 
kiseb xi progress
63 
Id-djalogu politiku dwar ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika seħħ fil-qafas 
tal-ftehimiiet ta’ stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni (FSA). Fi sħubija mal-ammin -
istrazzjonijiet pubbliċi benefiċjarji fir-reġun kollu tal-Balkani tal-Punent, il-
Kummissjoni waqqfet b’suċċess “gruppi speċjali ta’ riforma tal-amministrazzjoni 
pubblika”. Kaxxa  15Limiti tad-djalogu politiku li jirrigwarda l-istat tad-dritt
Il-Bożnija-Ħerzegovina
Minħabba l-isfidi politiċi u istituzzjonali, id-djalogu politiku kien parzjalment ineffettiv. Sar xi progress fl-
istabbiliment ta’ istituzzjonijiet funzjonali u sostenibbli65, iżda ftit li xejn sar progress fil-qasam tar-riforma 
tas-sistema ġudizzjarja. Il-ġudikatura kompliet tbati minn difetti persistenti f’dak li jirrigwarda l-indipendenza, 
minn interferenza politika u minn ineffiċjenzi66.
Il-Kosovo
Għalkemm l-istat tad-dritt kien l-ogħla prijorità fil-Kosovo67, il-progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-krim -
inalità organizzata ltaqa’ ma tfixkil importanti, kif evidenzjat minn diversi rapporti68. Id-djalogu politiku sa issa 
kien ineffettiv fl-indirizzar tas-sens prevalenti ta’ impunità f’dan il-pajjiż, notevolment minħabba nuqqas ta’ 
indipendenza ġudizzjarja, kif ukoll riżultati limitati fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata69.
65 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, p. 9 u p. 12.
66 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, p. 12, p. 15, p. 16, p. 17.
67 Id-DIPP 2011-2013, il-Kosovo.
68 Fir-Rapport ta’ Progress 2014: Jenħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari għat-titjib tal-istat tad-dritt u għall-intensifikazzjoni tal-ġlieda kontra 
l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni.
69 Ir-Rapport ta’ Progress 2015, p. 12, p. 15, p. 16 u p. 18. In-nota ta’ trażmissjoni, ir-Rapport ta’ Progress 2014.
39 Osservazzjonijiet 
64 
Dawn il-gruppi speċjali indirizzaw b’mod sistematiku l-qafas strateġiku għar-
riforma tal-amministrazzjoni pubblika, għas-servizz pubbliku u l-ġestjoni tar-
riżorsi umani, għall-iżvilupp u l-koordinazzjoni ta’ politiki, għat-twassil tas-
servizzi liċ-ċittadini u lin-negozji, għall-obbligu ta’ rendikont tal-amministrazzjoni 
pubblika, kif ukoll għall-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi. Dawn ġew stabbiliti fl-2010 
fl-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, fl-2012 fl-Albanija, fl-2013 fil-Kosovo, 
fl-2014 fil-Montenegro u s-Serbja u fl-2015 fil-Bożnija-Ħerzegovina.
40
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
65 
Abbażi tas-sejbiet ta’ rapporti speċjali preċedenti, evalwazzjonijiet tal-Kummiss -
joni u xogħol tal-awditjar addizzjonali mwettaq fl-2015, l-objettiv tagħna kien li 
nwettqu valutazzjoni ta’ jekk il-Kummissjoni, permezz tal-programm taħt l-IPA, 
kinitx ikkontribwiet għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fir-reġjun tal-Balkani 
tal-Punent. L-ambitu tagħna kien l-IPA I (2007-2013), iżda aħna ħadna inkunsid -
erazzjoni wkoll l-ewwel stadji tal-IPA II (2014-2020). Aħna ffukjana fuq is-setturi 
ewlenin li huma l-istat tad-dritt u r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika.
66 
Aħna kkonkludejna li l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mogħtija mill-UE kienet ef -
fettiva b’mod ġenerali u li l-IPA I saħħaħ sa ċertu punt il-kapaċità amministrattiva 
fir-reġjun, minkejja n-nuqqasijiet konsiderevoli inerenti tal-awtoritajiet nazzjonali 
fil-Balkani tal-Punent.
67 
Fir-rigward tal-ġestjoni mill-Kummissjoni, l-objettivi tal-IPA I mhux dejjem kienu 
speċifiċi u mhux dejjem setgħu jitkejlu. Il-programmi u l-proġetti kienu bbażati 
fuq il-ħtiġijiet, iżda xi valutazzjonijiet li saru mill-benefiċjarji fis-settur tal-istat 
tad-dritt urew nuqqasijiet konsiderevoli (il-paragrafi 16 sa 23).
68 
L-assorbiment tal-finanzjament taħt l-IPA I ixxekkel minn kapaċità amministrat -
tiva dgħajfa f’xi pajjiżi u, fil-każ tal-implimentazzjoni deċentralizzata, minn 
rekwiżiti stretti marbutin mal-ġestjoni tal-fondi tal-UE (il-paragrafi 24 sa 26).
Rakkomandazzjoni  1 
Objettivi. Ġestjoni indiretta
Taħt l-IPA II, jenħtieġ li l-Kummissjoni tissettja objettivi speċifiċi bbażati fuq pri -
joritajiet ikklassifikati u miri li jistgħu jitkejlu.
Sabiex tissimplifika r-rekwiżiti tal-ġestjoni, meta l-Kummissjoni tidentifika li 
l-kapaċità amministrattiva tkun dgħajfa, jenħtieġ li hija tapplika ġestjoni indiretta 
b’mod selettiv, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-volum tal-fondi involuti u l-
kumplessità u s-sensittività politika tal-proġetti li għandhom jiġu deċentralizzati.
41 Konklużjonijiet u  rakkomandazzjonijiet 
69 
Taħt l-IPA I, il-Kummissjoni ma applikatx kundizzjonijiet stretti b’mod sistematiku 
u ma wettqitx segwitu tagħhom. Minkejja xi nuqqasijiet fir-rappurtar, għall-
monitoraġġ li hija wettqet u li huwa orjentat lejn ir-riżultati, hija kienet effet -
tiva fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-proġetti taħt l-IPA. Hija kienet ukoll 
parzjalment effettiva fit-twettiq ta’ segwitu tal-konklużjonijiet u r-rakkoman -
dazzjonijiet tal-evalwazzjonijiet dwar l-IPA. Fl-aħħar nett, minkejja nuqqasijiet 
konsiderevoli fil-livell tal-benefiċjarji, irnexxielha tappoġġa l-koordinazzjoni tad-
donaturi b’mod effettiv (il-paragrafi 27 sa 37).
Rakkomandazzjoni  2 
Kundizzjonijiet. Monitoraġġ. Evalwazzjoni
Jenħtieġ li l-Kummissjoni tapplika kundizzjonijiet rilevanti fil-livell tas-setturi, tal-
programmi u tal-proġetti u li twettaq segwitu tagħhom. Pereżempju, hija tkun 
tista’ tapplika, fejn ikun xieraq, tnaqqisa netta fl-allokazzjonijiet futuri taħt l-IPA, 
tissospendi pagamenti, tikkanċella proġetti li jkunu għadhom ma ġewx ikkun -
trattati u timmonitorja b’mod sistematiku l-konformità tal-proġetti ma’ kundiz -
zjonijiet predefiniti. Jenħtieġ li l-Kummissjoni timmonitorja programmi u proġetti 
sensittivi b’mod sistematiku u twettaq evalwazzjonijiet esterni tal-interventi 
fis-setturi ta’ prijorità fil-Balkani tal-Punent.
70 
Fir-rigward tal-kapaċità amministrattiva fil-Balkani tal-Punent, b’mod ġenerali 
l-IPA wassal l-outputs li ġew ippjanati kuntrattwalment, u l-appoġġ tiegħu għall-
istat tad-dritt u għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika kien parzjalment 
sostenibbli (il-paragrafi 42 sa 57).
71 
Fil-każ tal-proġetti fil-qasam tal-istat tad-dritt, il-Kummissjoni ma applikatx 
il-kundizzjonalità b’mod suffiċjenti u relattivament, ftit li xejn, ġie pprovdut 
finanzjament taħt l-IPA I fl-oqsma ewlenin tal-istat tad-dritt, bħalma hija l-libertà 
tal-midja, il-prosekuzzjoni pubblika, u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità 
organizzata. In-nuqqas ta’ rieda politika mill-benefiċjarji biex jirriformaw l-
istituzzjonijiet, baġit u persunal insuffiċjenti, kif ukoll koordinazzjoni fqira wkoll 
affettwaw is-sostenibbiltà tal-proġetti (il-paragraphi 43 sa 52).
72 
Fil-qasam tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, il-Kummissjoni rnexxielha 
tittrasforma ħafna outputs tal-proġetti f’riżultati sostenibbli. Għalkemm mhux 
objettiv espliċitu tal-IPA, hija setgħet tħeġġeġ aktar lill-benefiċjarji biex jużaw 
l-IPA bħala għodda ta’ tagħlim fil-bqija tal-amministrazzjoni pubblika tagħhom 
(il-paragrafi 53 sa 58).
42 Konklużjonijiet u  rakkomandazzjonijiet 
Rakkomandazzjoni  3 
Rekords. Riżorsi
Fil-kuntest tad-djalogu politiku u taħt l-IPA I u II, jenħtieġ li l-Kummissjoni tinvolvi 
lill-pajjiżi benefiċjarji f’impenn politiku aktar b’saħħtu biex b’hekk jistabbilixxu 
rekords konvinċenti ta’ investigazzjoni effettiva, prosekuzzjoni u kundanni finali 
f’każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli u ta’ kriminalità organizzata. Għal din il-fini, 
jenħtieġ li hija tirrikjedi li kull wieħed mill-benefiċjarji jibni aktar ir-rekords tiegħu. 
Jenħtieġ li dan isir fil-qafas tad-djalogu politiku u li jiġi rifless f’allokazzjonijiet 
nazzjonali futuri taħt l-IPA u f’sorsi potenzjali oħra ta’ finanzjament mill-UE.
Barra minn hekk, ladarba jkun hemm impenn politiku, u kapaċità aħjar ta’ as -
sorbiment, jenħtieġ li l-Kummissjoni timmira aħjar ir-riżorsi fl-oqsma ewlenin 
tal-istat tad-dritt fejn aħna osservajna li hemm ħtieġa sinifikanti għall-appoġġ: 
il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata (b’fokus partikolari fuq 
il-prosekuzzjoni pubblika) u l-libertà tal-midja.
73 
It-titjib tal-kooperazzjoni reġjonali u t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva fir-
reġjun fl-intier tiegħu huma ta’ importanza kbira u tħeġġew mill-Kummissjoni, 
notevolment fil-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent (il-paragrafi 19, 39, 
u 55).
74 
Madankollu, matul il-perjodu awditjat, il-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali ma 
kellux impatt sinifikanti fuq il-post. Għall-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni 
Pubblika, kien kmieni wisq biex jiġi stabbilit jekk din tejbitx il-kapaċità amminis -
trattiva fil-Balkani tal-Punent (il-paragrafi 39, 45 u 57).
Rakkomandazzjoni  4 
Kooperazzjoni reġjonali
Taħt l-IPA I u II, jenħtieġ li l-Kummissjoni tappoġġa l-kooperazzjoni reġjonali. 
B’mod partikolari, jenħtieġ li hija tiżgura li l-kontribuzzjonijiet finanzjarji tagħha 
għall-KKR u għar-ReSPA jrendu riżultati li jistgħu jitkejlu u li jkunu sostenibbli fuq 
il-post.
43 Konklużjonijiet u  rakkomandazzjonijiet 
75 
Id-djalogu politiku fil-Balkani tal-Punent kellu impatt limitat fuq l-istat tad-dritt 
f’għadd ta’ każijiet. Huwa rnexxielu jikseb xi progress fir-rigward tar-riforma tal-
amministrazzjoni pubblika (il-paragrafi 59 sa 64).
Rakkomandazzjoni  5 
Djalogu politiku
Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża djalogu politiku biex tappoġġa t-twassil ta’ riżultati 
fil-qasam tal-istat tad-dritt u f’dak tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika taħt 
l-IPA.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, 
Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha 
tat-12 ta’ Lulju 2016.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

44
 Annessi
Avvenimenti ewlenin għall-fehim tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent
2000 ο 1 ta’ Ġunju — Il-Kunsill Ewropew ta’ Santa Maria da Feira jiddikjara li l-pajjiżi kollha involuti fi proċess ta’ FSA huma kandidati 
potenzjali għas-sħubija fl-UE.
2001 ο 1 ta’ April — Jiġi arrestat l-Eks-President Jugoslav Slobodan Milosevic, li kien imfittex rigward akkużi ta’ delitti tal-gwerra, abbuż ta’ 
poter u korruzzjoni.
 ο 13 ta’ Awwissu — Il-Ftehim Qafas ta’ Ohrid jissiġilla l-qbil dwar il-paċi bejn l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-komunità 
etnika Albaniża tal-pajjiż.
2003  ο 20 ta’ Ġunju — Il-Kunsill Ewropew ta’ Tessalonika jikkonferma l-perspettiva tal-UE għall-Balkani tal-Punent.
2004 ο 22 ta’ Marzu — L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja tapplika għas-sħubija fl-UE.
 ο 1 ta’ April — L-FSA mal-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja jidħol fis-seħħ
2005  ο 16 ta’ Diċembru — Il-Kunsill jikkonferma l-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja bħala pajjiż kandidat.
2006  ο 3 ta’ Ġunju — Wara referendum b’suċċess, il-Montenegro jiddikjara l-indipendenza tiegħu.
2007 ο 1 ta’ Jannar — L-FSA jidħol fis-seħħ
 ο 26 ta’ Frar — Fil-Bożnija-Ħerzegovina vs. is-Serbja u l-Montenegro, il-QIĠ tiddeċiedi li l-massakru ta’ Srebrenica kien att ta’ ġenoċidju, 
filwaqt li il-konvenut ma ġiex iddikjarat ħati tal-massakru.
2008 ο 17 ta’ Frar — Il-Kosovo jiddikjara l-indipendenza tiegħu.
 ο 11 ta’ Lulju — Fil-konferenza tad-donaturi għall-Kosovo, il-Kummissjoni u l-Istati Membri tal-UE jwiegħdu kważi EUR 800 miljun biex 
jappoġġaw speċifikament lill-Kosovo.
 ο 15 ta’ Diċembru — Il-Montenegro japplika għas-sħubija fl-UE.
2009 ο 1 ta’ April — L-FSA mal-Albanija jidħol fis-seħħ.
 ο 24 ta’ Diċembru — L-Albanija tapplika għas-sħubija fl-UE.
 ο 22 ta’ Diċembru- Is-Serbja tapplika għas-sħubija fl-UE.
 ο 22 ta’ Diċembru — Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (QEDB) tikkundanna lill-Bożnija-Ħerzegovina għall-ksur tad-drittijiet 
demokratiċi taċ-ċittadini ta’ komunitajiet mhux maġġoritarji.
2010 ο 1 ta’ Mejju — L-FSA mal-Montenegro jidħol fis-seħħ.
 ο 22 ta’ Lulju — Il-QIĠ toħroġ opinjoni konsultattiva li d-dikjarazzjoni unilaterali tal-indipendenza tal-Kosovo ma kisret l-ebda regola 
applikabbli tal-liġi internazzjonali.
 ο 17 ta’ Diċembru — Il-Kunsill jikkonferma l-Montenegro bħala pajjiż kandidat.
2011 ο 26 ta’ Mejju u 20 ta’ Lulju — Jiġu arrestati kriminali prominenti tal-gwerra Serba li kienumfittxija mit-Tribunal Kriminali Internazzjonali 
għal dik li kienet il-Jugoslavja.Anness  I
45 Annessi 
2012 ο 1 ta’ Marzu — Il-Kunsill Ewropew jikkonferma s-Serbja bħala pajjiż kandidat.
 ο 29 ta’ Ġunju — In-negozjati tal-adeżjoni tal-Montenegro jibdew formalment.
2013 ο 19 ta’ April — Il-Prim Ministri tal-Kosovo u tas-Serbja jiffirmaw il-Ftehim ta’ Brussell, li nnormalizza r-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi.
 ο 1 ta’ Settembru — L-FSA mas-Serbja jidħol fis-seħħ.
2014 ο 1 ta’ Jannar — L-IPA II jidħol fis-seħħ
 ο 21 ta’ Jannar — In-negozjati tal-adeżjoni tas-Serbja jibdew formalment.
 ο 27 ta’ Ġunju — Il-Kunsill jikkonferma l-Albanija bħala pajjiż kandidat.
 ο 15 ta’ Lulju — Dikjarazzjoni mill-President il-ġdid tal-Kummissjoni li l-ebda adeżjoni ġdida mhi se sseħħ qabel l-2020.
 ο 28 ta Awwissu– Summit dwar il-Balkani tal-Punent f’Berlin.
2015 ο 1 ta’ Ġunju — L-FSA mal-Bożnija-Ħerzegovina jidħol fis-seħħ.
 ο 20 ta’ Awwissu — Summit dwar il-Balkani tal-Punent fi Vjenna
2016 ο 15 ta’ Frar — Il-Bożnija-Ħerzegovina tapplika għas-sħubija fl-UE.
 ο 30 ta’ Marzu — Summit dwar il-Balkani tal-Punent f’Durrës, l-Albanija.
 ο 1 ta’ April — L-FSA mal-Kosovo jidħol fis-seħħ.
Sors:  Il-QEA, fuq il-bażi tad- data  tal-Kummissjoni Ewropea.Anness  I
46 Annessi 
Kampjun tal-awditjar tal-proġetti nazzjonali taħt l-IPA I
Nru Benefiċjarju ProġettSena tad-
deċiżjonijiet  
taħt l-IPAAmmont  
(EUR)
Stat tad-dritt
1
l-AlbanijaMissjoni ta’ Assistenza tal-Pulizija tal-Komunità Ewropea lill-Albanija (PAMECA 
III)2007 6 768 790
2 Proġett tal-ġlieda kontra l-Korruzzjoni fl-Albanija (PACA) 2008 2 000 000
3Appoġġ għall-Istrutturi Kontra l-Ħasil tal-Flus u tal-Investigazzjonijiet Krimi -
nali Finanzjarji2009 1 500 000
4 Faċilità tas-Soċjetà Ċivili — Inizjattivi Ċiviċi u Bini tal-Kapaċità 2009 1 500 000
5 Appoġġ għall-Protezzjoni tax-Xhieda 2009 554 199
6Missjoni ta’ Assistenza tal-Pulizija tal-Komunità Ewropea lill-Albanija 
(PAMECA IV)2009 1 000 000
7 EURALIUS III: Assistenza Teknika għas-Sistema tal-Ġustizzja 2009 2 300 000
8 Kostruzzjoni ta’ ħabs ġdid f’Fier 2010 9 654 814
9Sistema ta’ ġestjoni ta’ każijiet għall-Uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali 
tal-Albanija2010 990 396
10 Kostruzzjoni tal-Palazz tal-Ġustizzja f’Tirana 2012 0
11
il-Bożnija-ĦerzegovinaTaħriġ konġunt tal-Unità tal-Intelligence Finanzjarja u tal-Unità għall-
Investigazzjoni tal-Kriminalità tas-SIPA, tal-Prosekuturi, tal-aġenziji u l-
istituzzjonijiet regolatorji finanzjarji2007 392 973
12 Finanzjament tal-Awla tad-Delitti tal-Gwerra (Qorti Statali) 2008 2 999 599
13 Assistenza lid-Direttorat għall-koordinazzjoni tal-korpi tal-pulizija 2008 1 200 000
14Tisħiħ tal-kapaċitajiet instituzzjonali biex tiġi pprevenuta u miġġielda 
l-korruzzjoni2009 488 048
15Sorveljanza minn Ġurnaliżmu Responsabbli: il-Ġlieda kontra l-Korruzzjoni 
u l-Midja2009 102 923
16 Kostruzzjoni ta’ Ħabs tal-Istat b’Sigurtà Għolja f’Sarajevo - il-Fażi II 2010 5 150 000
17 Kunsill Ġudizzjarju u ta’ Prosekuzzjoni Għoli 2010 1 000 000
18Assistenza ta’ ġemellaġġ lid-Direttorat għall-koordinazzjoni tal-korpi 
tal-pulizija2008 1 200 000
19 Appoġġ għall-istituzzjonijiet tal-infurzar tal-liġi 2010 6 999 999
20 Ttijib tal-kapaċità tal-parlamenti fil-kuntest tal-adeżjoni mal-UE 2012 3 499 966
21l-Eks-Repubblika Jugo -
slava tal-MaċedonjaAppoġġ għall-abbozzar tad-dokumenti strateġiċi ta’ segwitu u tal-pjanijiet 
korrispondenti ta’ azzjoni għall-prevenzjoni u t-trażżin tal-korruzzjoni u tal-
kunflitt ta’ interess2008 165 968
22Skambju tal-aħjar prattiki tal-UE fil-qasam tal-monitoraġġ kontra l-korruzzjo -
ni fuq livell lokali2009 138 500Anness II
47 Annessi 
Nru Benefiċjarju ProġettSena tad-
deċiżjonijiet  
taħt l-IPAAmmont  
(EUR)
Stat tad-dritt
23il-MontenegroAppoġġ għall-implimentazzjoni tal-istrateġija u l-pjan ta’ azzjoni kontra 
l-korruzzjoni2012 700 000
24 Korruzzjoni fil-gvern lokali — tolleranza żero! 2012 190 308
25
is-SerbjaRiforma tal-pulizija: affarijiet interni 2007 1 000 000
26 Titjib fl-effiċjenza u t-trasparenza tas-sistema ġudizzjarja (qrati) 2007 2 643 064
27 Ġlieda kontra l-korruzzjoni 2008 2 147 000
28 Titjib fit-trasparenza u l-effiċjenza (prosekuturi u sistema penali 2008 1 891 517
29 Appoġġ għas-soċjetà ċivili (I u II)2007
20081 983 458
TOTAL: 60 161 522
Riforma tal-amministrazzjoni pubblika
1
l-AlbanijaAppoġġ għad-Dipartiment tal-Amministrazzjoni Pubblika Albaniż (DOPA) 2008 958 892
2Appoġġ għas-sistemi Albaniżi ta’ akkwist pubbliku, ta’ konċessjonijiet u ta’ 
rkanti pubbliċi2008 899 076
3 Tisħiħ tal-Assemblea tal-Albanija 2010 1 454 147
4Appoġġ għad-Dwana Albaniża
Amministrazzjoni2011 1 424 496
5Implimentazzjoni ta’ Sistema Moderna ta’ Ġestjoni u Kontroll Finanzjarju, u ta’ 
Spezzjoni Finanzjarja Pubblika2012 2 500 000
6
il-Bożnija-ĦerzegovinaBini tal-kapaċità tal-Uffiċċju tal-Koordinatur għar-Riforma tal-Amministrazz -
joni Pubblika2007 1 824 961
7Żvilupp u implimentazzjoni ta’ strateġija ta’ kontroll intern tal-finanzi pubbliċi 
fil-livell nazzjonali2007 1 105 904
8 Bini tal-Kapaċità tal-Gvern Ġenerali u tal-Istatistika tal-Finanzi Pubbliċi 2009 1 603 790
9 Kurrikuli għat-trasparenza u għall-obbligu ta’ rendikont 2010 445 253
10Appoġġ għall-koordinazzjoni u  l-implimentazzjoni tar-Riforma tal-Amminis -
trazzjoni Pubblika2011 476 450Anness II
48 Annessi 
Nru Benefiċjarju ProġettSena tad-
deċiżjonijiet  
taħt l-IPAAmmont  
(EUR)
Riforma tal-amministrazzjoni pubblika
11
l-Eks-Repubblika Jugo -
slava tal-MaċedonjaAssistenza teknika għall-faċilità ta’ taħriġ u appoġġ tal-IPA 2007 856 280
12Tisħiħ tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet biex jimmaniġġjaw u jimplimentaw 
il-programmi operazzjonali2008 1 599 710
13 Appoġġ għas-Sistema ta’ Akkwist Pubbliku 2008 986 442
14Assistenza Teknika lill-Ministeru tas-Soċjetà tal-Informazzjoni u  l-Ammin -
istrazzjoni u Tisħiħ tal-implimentazzjoni tas-Sistema Nazzjonali għall-
Koordinazzjoni tat-Taħriġ2009 1 095 000
15
il-MontenegroŻvilupp u tisħiħ ulterjuri tas-sistema ta’ akkwist pubbliku 2009 1 080 017
16 Tisħiħ tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll għall-assistenza finanzjarja mill-UE2009
2010
20132 000 000
17 Tisħiħ tal-Istituzzjoni Statali tal-Awditjar 2014 751 068
18 Kontroll tal-Kwalità tal-Awditjar fl-Istituzzjoni Statali tal-Awditjar 2014 250 000
19 Tisħiħ tal-ġestjoni tal-fondi tal-UE u ta’ proċeduri amministrattivi ġenerali 2014 1 261 500
20
is-SerbjaProgramm ta’ appoġġ muniċipali 2007 22 501 150
21 Appoġġ għall-Uffiċċju tal-Akkwist Pubbliku 2007 116 650
22 Appoġġ għall-iżvilupp tal-Kontroll Intern tal-Finanzi Pubbliċi 2008 2 000 000
23Armonizzazzjoni tad-Diviżjoni tal-Infurzar tad-Dwana mal-istandards, l-
organizzazzjoni u  l-metodoloġija operazzjonali tal-aġenziji tal-infurzar tal-UE2008 1 399 641
TOTAL: 48 590 427
Sors:  Il-QEA, fuq il-bażi tad- data  tal-Kummissjoni Ewropea, it-30 ta’ Ġunju 2015.Anness II
49 Annessi 
Kampjun tal-awditjar tal-programmi reġjonali taħt l-IPA  I
Nru Programmi b’ħafna benefiċjarji fil-Balkani tal-PunentSnin tad-deċiżjonijiet  
taħt l-IPAAmmont ikkuntrattat  
(EUR)
1 Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali (KKR) 2008  - 2013 18 641 100
2 Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent (WBIF) 2008  - 2014 305 000 000
3 Skola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) 2010  - 2013 5 900 000
TOTAL: 329 541 100
Sors:  Il-QEA, fuq il-bażi tad- data  tal-Kummissjoni Ewropea, it-30 ta’ Ġunju 2015. L-ammonti kkuntrattati jirrappreżentaw l-ammonti kkuntrattati 
totali għall-proġetti kollha f’dawn il-programmi.Anness III
50 Risposta  
tal-Kummissjoni
Sommarju eżekuttiv
VIII
Il-Kummissjoni tixtieq tiġbed l-attenzjoni li ġiet applikata l-kondizzjonalità, fejn kien xieraq, u fil-livell adegwat, 
sabiex jinkiseb l-impatt massimu possibbli tal-objettivi tal-politika tat-tkabbir, f’kuntesti politiċi ħafna drabi diffiċli.
Fir-rigward tal-livelli ta’ finanzjament, il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-finanzjament ipprovdut fis-setturi rile -
vanti kien adegwat, meta jittieħed inkonsiderazzjoni l-ammont relattivament limitat ta’ investimenti fuq skala kbira 
meħtieġa u l-limiti imposti mill-kapaċità ta’ assorbiment attwali. Il-libertà tal-media, is-soċjetà ċivili u l-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata jeħtieġu primarjament l-għoti ta’ pariri esperti permezz tal-assistenza 
teknika, li kienet żgurata permezz tal-IPA, u mhux permezz ta’ investiment fuq skala kbira.
X
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali kien primarjament stabbilit mill-pajjiżi tar-
reġjun bħala forum fejn jistgħu jiltaqgħu u jiddiskutu l-isfidi komuni, u li dan l-għan intlaħaq.
Introduzzjoni
09
 Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-proċess ta’ tkabbir huwa proċess strett iżda ġust, imsejjes fuq kriterji stab -
biliti u tagħlimiet li ttieħdu mill-passat. Kull pajjiż huwa vvalutat abbażi tal-mertu tiegħu stess. L-isfidi li jiffaċċjaw 
il-pajjiżi kandidati attwali huma tali li l-ebda wieħed m’hu se jkun lest biex jissieħeb fl-UE matul il-mandat tal-
Kummissjoni attwali, li se jiskadi fi tmiem l-2019. F’Diċembru 2015, il-Kunsill tenna li t-tkabbir għadu politika kruċjali 
tal-UE u tenna l-impenn inekwivokabbli tal-UE għall-perspettiva Ewropea tal-Balkani tal-Punent.
Osservazzjonijiet
23
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-pajjiżi kollha għandhom strateġiji fil-qasam tal-istat tad-dritt. Madankollu, 
mhux kollha jista’ jkollhom strateġija ġenerali jew aġġornata fis-settur tal-ġustizzja.
Kaxxa 4 — L-Esperjenza mill-ġestjoni deċentralizzata fl-ambitu l-IPA I
L-Eks-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li sabiex ittaffi r-riskju marbut ma’ aktar telf ta’ proġetti, il-proċedura dwar 
ir-rieżami tad-dokumenti kuntratwali tjiebet u hija aktar selettiva rigward id-deċentralizzazzjoni tal-fondi fl-ambitu 
tal-IPA II. Il-Kummissjoni żżomm ukoll taħt monitoraġġ mill-qrib il-pjanijiet ta’ akkwist publiku ppreparati mill-
awtoritajiet nazzjonali u tagħti pariri dwar il-prijoritizzazzjoni tal-proġetti. Barra minn hekk, il-Kummissjoni żżomm 
taħt monitoraġġ l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni tad-DIS imħejji mill-awtoritajiet nazzjonali sabiex tiġi indiriz -
zata kull kwistjoni relatata mal-implimentazzjoni tal-IPA.
Risposta tal-Kummissjoni 51
Kaxxa 4 — L-Esperjenza mill-ġestjoni deċentralizzata fl-ambitu l-IPA I
Is-Serbja
L-għan tas-Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata (decentralised implementation system, DIS) fl-ambitu tal-
IPA I kien il-ġestjoni tal-fondi tal-IPA mill-awtoritajiet nazzjonali.
Għaldaqstant il-proċess ta’ akkreditazzjoni, li ddaħħal biss fil-qafas legali tal-IPA II, ma kienx jinvolvi l-valutazzjoni 
komprensiva tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi fil-livell tal-pajjiż.
Ta’ min jinnota, li fil-każ tas-Serbja, il-Kummissjoni kompliet iżżomm taħt monitoraġġ l-istrutturi tad-DIS billi ssegwi 
kull kwistjoni pendenti u billi tieħu kull miżura korrettiva. Pereżempju, fl-2015, minħabba nuqqasijiet persistenti 
f’waħda mill-istrutturi prinċipali (l-Awtorità tal-Awditjar) il-Kummissjoni ddeċidiet li tissospendi l-għoti tal-kompe -
tenzi, peress li s-sistema ma kinitx tiggarantixxi l-użu adegwat tal-fondi tal-UE.
28
Il-Kummissjoni tixtieq tiġbed l-attenzjoni li ġiet applikata l-kondizzjonalità, fejn kien xieraq, u fil-livell adegwat, 
sabiex jinkiseb l-impatt massimu possibbli tal-objettivi tal-politika tat-tkabbir, f’kuntesti politiċi ħafna drabi diffiċli.
Kaxxa 6 — Matul l-IPA ma ġietx applikata b’mod strett il-kondizzjonalità
Is-Serbja
Sa mill-ipprogrammar tal-IPA tal-2012, il-kondizzjonalitajiet jintużaw b’mod immirat. Dawn huma definiti b’mod ċar, 
b’mod li jista’ jitkejjel, fl-iskedi tas-setturi/tal-proġetti, u jiġu infurzati waqt l-implimentazzjoni. Dan biex jiġi żgurat 
li l-proġetti (l-azzjonijiet) maturi biss jiġu ffinanzjati. Fl-ipprogrammar, ġew posposti bosta proġetti fejn ma kinux 
fis-seħħ prekundizzjonijiet kritiċi. 
36
Il-Kummissjoni taqbel parzjalment. Bħala politika ġenerali, il-Kummissjoni ssegwi b’mod sistematiku l-evalwazzjoni -
jiet kollha, b’mod partikolari permezz ta’ tabella ddettaljata ta’ rakkomandazzjonijiet u ta’ azzjonijiet ta’ segwitu. 
Il-Kummissjoni tosserva wkoll li l-Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati (MOR) huwa bbażat fuq mistoqsijiet ġeneriċi 
li jistgħu jintużaw għall-pajjiżi u/jew għas-setturi kollha. Madankollu, esperti b’esperjenza speċifika rilevanti jistgħu 
jintużaw sabiex jagħtu opinjoni aktar ibbilanċjata.
37
Il-Kummissjoni tosserva li bħalissa għaddejja evalwazzjoni strateġika komprensiva tar-riforma fl-amministrazzjoni 
pubblika.
Kaxxa  7 — Il-koordinazzjoni reġjonali tad-donaturi fil-Balkani tal-Punent
KKR
Il-Kummissjoni tixtieq tinnota li l-KKR (Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali) organizza għadd ta’ diskussjonijiet 
relatati mas-settur fil-livell reġjonali, inkluża laqgħa speċifika dwar il-koordinazzjoni tad-donaturi. Dawn l-azzjonijiet 
ikkontribwew biex tingħata perspettiva reġjonali dwar l-għajnuna tad-donaturi.
Il-KKR waqqaf bażi tad-dejta tad-donaturi (SEEDAD). F’Diċembru 2015 ġiet iffinalizzata verżjoni beta u l-bażi tad-
dejta ġiet ippreżentata lill-komunità tad-donaturi waqt il-laqgħa ta’ koordinazzjoni tad-donaturi li saret f’Marzu 
2016. ( http://www.rcc.int/seedad/)
Risposta tal-Kummissjoni 52
40
Minkejja xi nuqqasijiet fil-proċess ta’ koordinazzjoni tad-donaturi min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali, minħabba 
l-appoġġ ipprovdut mill-Kummissjoni u d-delegazzjonijiet tal-UE, dan ma kellux impatt fuq l-implimentazzjoni kor -
retta tal-assistenza finanzjarja tal-IPA.
Kaxxa  8 — Il-koordinazzjoni ineffettiva tad-donaturi fil-livell ta’ benefiċjarji
Il-Kosovo
Il-Kummissjoni taqbel mal-osservazzjoni li sa tmiem l-2011 “il-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni tad-donaturi tal-Gvern 
tal-Kosovo ma kinux operattivi b’mod sħiħ”, għalkemm ta’ min jinnota li minn dak iż-żmien ‘il hawn sar progress, u li 
f’konsultazzjoni mad-donaturi sar titjib fir-”Regolament dwar il-Koordinazzjoni tad-Donaturi”, u ġie adottat f’Ġunju 
2015. L-Uffiċċju tal-UE pprovda ukoll appoġġ lill-awtoritajiet nazzjonali.
43
Il-Kummissjoni tosserva li fil-qasam sensittiv tal-istat tad-dritt huwa meħtieġ impenn politiku sħiħ u kostanti matul 
il-proġett, sad-data ta’ tmiem il-proġett u warajha, sabiex jiġu żgurati riżultati sostenibbli.
44
Il-Kummissjoni tosserva li permezz tad-djalogu politiku tagħha, hija sistematikament tħeġġeġ l-appoġġ politiku 
mill-benefiċjarji għal riformi fil-qasam tal-istat tad-dritt. Dan id-djalogu, filwaqt li ma jindirizzax kwistjonijiet mhux 
relatati mal-proġett, għandu effett dirett biex jiġi żgurat li l-kundizzjonijiet politiċi qegħdin fis-seħħ jew qed jiġu 
indirizzati.
Barra minn hekk il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza d-diffikultà partikolari meta jiġu imposti kondizzjonalitajiet stretti, 
waqt li ma jiġix limitat eċċessivament l-appoġġ finanzjarju fil-qasam tal-istat tad-dritt. Dan jeħtieġ kalibrazzjoni bir-
reqqa permezz ta’ djalogu politiku, programmar u bl-implimentazzjoni tal-proġetti.
45
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-KKR waqqaf Grupp ta’ Ħidma dwar il-Ġustizzja mal-Ministeri tal-Ġustizzja tal-Balkani 
tal-Punent, li adotta Pjan ta’ Azzjoni Reġjonali dwar il-Ġustizzja. Huma stabbilixxew żewġ netwerks reġjonali 
(l-istituzzjonijiet għal taħriġ ġudizzjarju u l-Assoċjazzjonijiet tal-Medjaturi) biex jaħdmu fuq l-implimentazzjoni tal-
pjan ta’ azzjoni. Il-KKR impenja lill-Istitut Ewropew tal-Amministrazzjoni Pubblika, in-Netwerk Ewropew tat-Taħriġ 
Ġudizzjarju u l-Kunsill tal-Ewropa biex jippreparaw seminars u materjal għall-imħallfin u l-prosekuturi.
49
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li sabiex jinkiseb rekord ta’ riżultati tajbin hemm bżonn ta’ impenn politiku sostnut 
mill-awtoritajiet fuq perjodu twil ta’ żmien.
Fil-każ tal-Kosovo, il-Kummissjoni tirreferi għar-rapport riċenti tagħha dwar il-progress li għamel il-Kosovo biex 
jissodisfa r-rekwiżiti tal-pjan direzzjonali għal-liberizzazzjoni tal-viża, inkluż il-kisba ta’ rekord ta’ riżultati tajbin fil-
ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata (COM(2016) 276 final).
Risposta tal-Kummissjoni 53
Kaxxa 10 — Ir-riżultati tal-proġetti tal-IPA fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni
Il-proġett kontra l-korruzzjoni, l-Albanija
Il-Kummissjoni ma taqbilx parzjalment. Fih innifsu l-proġett ma laħaqx il-miri bħalma huma t-tnaqqis fil-livelli 
perċepiti ta’ korruzzjoni jew iż-żieda fil-qbid ta’ assi, li huma riżultati li min-natura tagħhom jieħdu żmien twil. 
Madankollu, objettivi importanti oħra tal-proġett ntlaħqu b’suċċess u kellhom impatt pożittiv biex tiġi indiriz -
zata l-korruzzjoni fl-Albanija. L-evalwazzjoni tematika reċenti dwar l-appoġġ tal-IPA fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni 
kkonkludiet li l-proġett “ikkontribwixxa għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni fis-settur tal-edukazzjoni” u vvalutat 
b’mod pożittiv il-kontribuzzjoni tiegħu għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet ta’ GRECO u Moneyval.
52
Il-Kummissjoni tenfasizza li hi appoġġat kontinwament lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili permezz tal-
assistenza tal-IPA fis-setturi kollha, inklużi d-demokrazija u l-istat tad-dritt, u permezz ta’ programmi li jinvolvu 
bosta pajjiżi. Huwa estremament importanti li dan l-appoġġ jieħu inkonsiderazzjoni l-kapaċità ta’ assorbiment tas-
soċjetà ċivili.
Fir-rigward tal-livelli ta’ finanzjament fl-oqsma l-oħra msemmijin, il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-finanzjament 
ipprovdut kien adegwat, meta jittieħed inkonsiderazzjoni l-ammont relattivament limitat ta’ investimenti fuq skala 
kbira meħtieġa u l-limiti imposti mill-kapaċità ta’ assorbiment attwali. Dawn is-setturi jenħtieġu primarjament 
l-għoti ta’ pariri minn esperti permezz tal-assistenza teknika, li ngħatat permezz tal-IPA, u mhux investiment fuq 
skala kbira, flimkien ma’ impenn politiku b’saħħtu.
58
Il-Kummissjoni tinnota li l-istrutturi msemmijin mill-Qorti, “imwaqqfin biex jiġu ġestiti l-fondi tal-IPA”, japplikaw pri -
marjament għal ġestjoni deċentralizzata, u għalhekk jeżistu biss f’ċerti pajjiżi. Il-Kummissjoni tenfasizza wkoll li fejn 
ikun possibbli, l-awtoritajiet nazzjonali jiġu mħeġġa, biex jagħmlu użu tajjeb mill-aħjar prattiki ta’ dawn l-istrutturi.
Il-Kummissjoni tosserva li l-promozzjoni ta’ ġestjoni finanzjarja pubblika tajba mhix limitata biss għall-użu tal-IPA I. 
Minn Ottubru 2013, l-istrateġija l-ġdida tat-tkabbir, “L-ewwel il-prinċipji fundamentali”, tagħmel enfasi speċjali fuq 
il-forom kollha ta’ governanza ekonomika, inkluża l-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi u l-akkwist pubbliku f’konformità 
mal-istandards tal-UE. Dan jinżamm taħt monitoraġġ mill-qrib permezz tal-istrutturi xierqa.
Kaxxa 14 —  Il-proġett tal-Pont Žeželj, is-Serbia
Il-biċċa l-kbira tad-dewmien ġie attribwit għall-kuntrattur. Aktar reċentement, din it-tip ta’ diffikultà ġiet indirizzata 
permezz ta’ rabtiet aħjar bejn l-objettivi tal-politika u l-ipprogrammar.
61
Il-Kummissjoni tfakkar li d-djalogu politiku jista’ biss jinkoraġġixxi r-riforma, iżda r-responsabblità tal-proċess ta’ 
riforma qiegħda f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali.
Risposta tal-Kummissjoni 54
Kaxxa 15 — Il-limiti tad-djalogu politiku rigward l-istat tad-dritt
It-tweġiba komuni tal-Kummissjoni lill-”Bożnija-Ħerzegovina” u  lill-”Kosovo”
Il-Kummissjoni tosserva li d-djalogu politiku mal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent sar b’mod effiċjenti u orjentat biex 
jinkisbu r-riżultati, u ppermetta li jsir progress, kif deskritt fil-pakketti tat-tkabbir / fir-rapporti ta’ progress ta’ kull 
sena. Madankollu, il-kumplessità tar-riformi vvalutati f’dan l-awditu turi li l-proċess jeħtieġ iż-żmien, b’mod partiko -
lari minħabba li l-Kummissjoni tapplika approċċ li jpoġġi l-kwalità qabel l-għaġla. Barra minn hekk, il-pass tar-riformi 
fil-pajjiżi kkonċernati huwa taħt ir-responsabbiltà tal-awtoritajiet nazzjonali.
Konklużjonijiet u  rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni  1 Objettivi. Ġestjoni Indiretta
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni  2 Kundizzjonijiet. Monitoraġġ. Evalwazzjoni
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
71
Il-Kummissjoni tixtieq tiġbed l-attenzjoni li ġiet applikata l-kondizzjonalità, fejn kien xieraq, u fil-livell adegwat, 
sabiex jinkiseb l-impatt massimu possibbli tal-objettivi tal-politika tat-tkabbir, f’kuntesti politiċi ħafna drabi diffiċli.
Fir-rigward tal-livelli ta’ finanzjament, il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-finanzjament ipprovdut fis-setturi rile -
vanti kien adegwat, meta jittieħed inkonsiderazzjoni l-ammont relattivament limitat ta’ investimenti fuq skala kbira 
meħtieġa u l-limiti imposti mill-kapaċità ta’ assorbiment attwali. Il-libertà tal-media, is-soċjetà ċivili u l-ġlieda kontra 
l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata jeħtieġu primarjament l-għoti ta’ pariri esperti permezz tal-assistenza 
teknika, li kienet żgurata permezz tal-IPA, u mhux permezz ta’ investiment fuq skala kbira.
Rakkomandazzjoni 3 Ir-rekord ta’ riżultati tajbin Riżorsi
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
74
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali kien primarjament stabbilit mill-pajjiżi tar-reġjun 
bħala forum fejn jistgħu jiltaqgħu u jiddiskutu l-isfidi komuni, u li dan l-għan intlaħaq.
Rakkomandazzjoni  4 Il-kooperazzjoni Reġjonali
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Risposta tal-Kummissjoni 55
75
Il-Kummissjoni tosserva li, meta d-djalogu politiku kellu impatt limitat fuq l-istat tad-dritt, dan kien primarjament 
minħabba nuqqas ta’ impenn politiku min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali.
Rakkomandazzjoni  5 Djalogu politiku
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
Avveniment Data
Adozzjoni tal-APM / Bidu tal-awditu 10.3.2015
L-abbozz tar-rapport jintbagħat uffiċjalment lill-Kummissjoni (jew lil parti awditjata 
oħra)6.6.2016
Adozzjoni tar-rapport finali wara l-proċedura kontradittorja 12.7. 2016
Ir-risposti uffiċjali tal-Kummissjoni (jew ta’ parti awditjata oħra) riċevuti bil-lingwi 
kollha31.8.2016
Il-politika tat-tkabbir tal-UE fil-Balkani tal-Punent ittrattat 
sitt pajjiżi Ewropej li ġew affettwati storikament minn 
kunflitti etniċi, politiċi u ekonomiċi serji, u li jaspiraw li 
jingħaqdu mal-UE.
Il-Qorti wettqet valutazzjoni ta’ jekk il-ġestjoni, 
mill-Kummissjoni, tal-IPA fil-Balkani tal-Punent fl-oqsma 
ewlenin tal-istat tad-dritt u  tal-amministrazzjoni pubblika 
kinitx effettiva u  jekk tassew saħħitx il-kapaċità 
amministrattiva fir-reġjun. Minbarra dan, il-Qorti eżaminat 
il-kisbiet tad-djalogu politiku bejn l-UE u l-Balkani 
tal-Punent fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva.
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I