RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW IR-RAPPORT ANNWALI TAL-2011 DWAR L-ASSISTENZA FINANZJARJA GĦAT-TKABBIR (IPA, PHARE, CARDS, L-ISTRUMENT TA’ QABEL L-ADEŻJONI TAT-TURKIJA, IL-FAĊILITÀ TA’ TRANŻIZZJONI) /* COM/2012/0678 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW IR-RAPPORT ANNWALI TAL-2011 DWAR L-ASSISTENZA FINANZJARJA GĦAT-TKABBIR (IPA, PHARE, CARDS, L-ISTRUMENT TA’ QABEL L-ADEŻJONI TAT-TURKIJA, IL-FAĊILITÀ TA’ TRANŻIZZJONI) Sommarju Dan ir-Rapport ikopri l-iżviluppi l-aktar sinifikanti dwar l-implimentazzjoni ta’ assistenza qabel l-adeżjoni fl-2011[1], inklużi kunsiderazzjonijiet dwar perspettivi futuri. Dettalji dwar attivitajiet speċifiċi meħuda matul il-perjodu ta’ rappurtaġġ jistgħu jinstabu f'Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tekniku li jikkumplimenta dan ir-rapport[2], li jkopri f’dokument uniku kemm l-IPA[3] u kif ukoll strumenti preċedenti għal qabel l-adeżjoni u għall-Balkani tal-Punent (jiġifieri PHARE, CARDS[4], l-Istrument ta’ qabel l-adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni). Jaqa’ f’punt kruċjali tal-perspettivi finanzjarji 2007-2013, ir-rapport annwali tal-2011 huwa okkażjoni biex tingħata ħarsa lejn is-suċċessi preżenti u l-lezzjonijiet mitgħallma, sabiex ikollhom strument bi prestazzjoni aħjar fil-Qafas Finanzjarju Multiannwali li jmiss li qed jiġi diskuss bħalissa. Ir-Rapport jistabbilixxi fil-qosor il-kuntest politiku u ekonomiku li fih saru attivitajiet iffinanzjati mill-UE. Huwa jenfasizza l-progress li sar biex jittejjbu dokumenti ta’ ppjanar u programmazzjoni strateġiċi, li jipprovdu rapporti fil-qosor fuq l-implimentazzjoni tal-proġett, ir-riżultati tagħhom u t-titjib tal-koordinazzjoni tad-donatur li għadu għaddej. L-analiżi ta’ esperjenzi tal-imgħoddi, ipprovduti minn evalwazzjonijiet u konklużjonijiet mill-Konferenza IPA tal-2011, intużaw biex isiru rakkomandazzjonijiet biex jittejjeb iktar l-impatt tal-fondi IPA sas-sena 2013 u 'l quddiem. *** 1. L-analiżi tas-sena: il-kuntest politiku u ekonomiku Aktar żviluppi pożittivi saru fil-pajjiżi tat-tkabbir matul l-aħħar sena, inkluż progress f’riformi relatati mal-UE f'ħafna pajjiżi kandidati[5] u kandidati potenzjali[6]. Il-proċess tat-tkabbir kompla jimxi 'l quddiem fl-2011. It-Trattat tal-Adeżjoni tal-Kroazja ġie ffirmat f’Diċembru. In-negozjati ta’ adeżjoni mal-Islanda komplew jimxu ‘l quddiem. Il-Kummissjoni ħabbret strateġija ġdida ta’ aġenda pożittiva għat-Turkija. Fil-Montenegro, il-proċess tar-riforma kompla, li jippermetti lill-Kummissjoni biex tipproponi l-ftuħ tan-negozjati għall-adeżjoni[7]. F'Ottubru, il-Kummissjoni tat l-opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni tas-Serbja għas-sħubija fl-UE, li tirrakkomanda li l-Kunsill Ewropew jagħti lis-Serbja status ta' kandidat u li n-negozjati għall-adeżjoni huma miftuħa malli jikseb aktar progress sinifikanti fl-ilħuq ta’ prijorità ewlenija dwar il-Kosovo. Ittieħdu passi ulterjuri rigward il-perspettiva Ewropea tal-Kosovo, inkluż fir-rigward tal-viża u kwistjonijiet kummerċjali. Inkiseb progress fil-qafas tad-Djalogu Belgrade-Pristina. Wara l-kriżi ekonomika globali, fl-2011 il-pajjiżi kollha tat-tkabbir bdew triq ta’ rkupru imma t-Turkija biss irnexxielha tirkupra b’mod konsiderevoli. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent qed jiffaċċjaw rati għoljin u li qed jiżdiedu tal-qgħad, filwaqt li l-konsolidazzjoni fiskali u r-riforma tas-swieq tax-xogħol jibqgħu prijoritajiet ekonomiċi l-aktar urġenti. F'għadd ta' pajjiżi riformi importanti ddewmu. L-infurzar ta’ tmexxija tajba, l-istat tad-dritt u l-kapaċità amministrattiva jkomplu jirrappreżentaw l-isfidi politiċi prinċipali. 2. Lejn l-għoti ta’ assistenza iżjed effiċjenti u effikaċi: ir-rabta iżjed mill-qrib tal-assistenza mal-prijoritajiet tal-politika tat-tkabbir u l-approwċ settorjali Lejn Regolament tal-IPA ġdid għall-2014-2020 Fil-livell strateġiku, 2011 kienet karatterizzata minn preparazzjonijiet għall-istrument għall-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni l-ġdid għall-perjodu ta' wara l-2013. Ir-riżultat ta’ konsultazzjoni estensiva mal-partijiet interessati li kienet tnediet mal-Konferenza tal-IPA tal-2010 kkontribwixxiet f'evalwazzjoni ex ante dwar il-futur tal-istrument ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni u kkontribwixxiet sostanzjalment biex tagħti forma għall-proposta għar-Regolament IPA II li l-Kummissjoni adottat fis-7 ta’ Diċembru 2011, bħala parti minn pakkett għall-istrumenti ta’ azzjoni esterna. Skont l-input tal-partijiet interessati, fornut fil-Konferenza tal-IPA tal-2011, il-proposta tal-Kummissjoni uriet il-viżjoni ta’ strument tal-IPA mġedded li għandha tiffaċilita l-assistenza finanzjarja għal qabel l-adeżjoni biex tkun aktar strateġika u orjentata lejn ir-riżultati, ibbażata fuq ippjanar fit-tul u l-ipprogrammar b’konformità mal-istrateġija tat-tkabbir u l-prijoritajiet; aktar koerenti dwar l-appoġġ ipprovdut taħt il-komponenti attwali; aktar flessibbli u mfassla biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet u l-kapaċitajiet tal-pajjiżi benefiċjarji f’kuntest ta’ tkabbir; aktar effiċjenti, effikaċi u sempliċi, fil-qafas ta’ approwċ komuni li japplika għal kull strument ta’ azzjoni interna u esterna tal-UE tal-Qafas Finanzjarju Multiannwali għall-2014-2020 li jmiss[8]. Ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, tmexxija tajba, l-istat tad-dritt u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata kif ukoll żvilupp soċjo-ekonomiku u kooperazzjoni reġjonali se jibqgħu punt fokali ewlieni fil-futur ta’ assistenza ta' qabel l-adeżjoni. Ix-xogħol fuq l-istrument il-ġdid se jkompli fl-2012 u l-2013. Filwaqt li l-proposta għar-Regolament IPA II hija soġġetta għal diskussjoni u negozjati fil-Parlament u l-Kunsill, bil-ħsieb li jiġi adottat permezz ta’ proċedura leġiżlattiva ordinarja sa tmiem l-2012 jew kmieni l-2013, il-Kummissjoni se tipprepara l-abbozz għar-Regolament ta' Implimentazzjoni IPA-speċifiku u dokumenti ta’ ppjanar strateġiku, u b’hekk jikkompletaw il-qafas ta’ programmazzjoni u t-twassil ta’ assistenza tal-IPA II. Il-qafas ta’ ppjanar strateġiku se jkun ispirat bil-metodi fl-użu fl-UE għal fondi strutturali, b’Qafas Strateġiku Komuni tal-IPA li jistabbilixxi politika ġenerali għall-assistenza u dokumenti ta’ strateġija pajjiż/pajjiżi multipli għall-perjodu sħiħ tal-qafas finanzjarju multiannwali li jmiss. Il-preparazzjoni ta’ programmi operattivi tas-settur (multiannwali) biex jimplimentaw id-dokumenti ta’ strateġija se ssegwi. Ta’ hawn se jeħtieġ li pajjiżi tat-tkabbir jistabbilixxu strateġiji komprensivi nazzjonali li l-IPA II jista' jappoġġja. F'pajjiżi tal-IPA, l-enfasi prinċipali għandu jkun fuq l-iżgurar ta’ pussess lokali qawwi u kunsens nazzjonali usa’ dwar l-istrateġiji biex jiġu attwati, u fit-titjib tal-bini tal-kapaċità għall-pjanifikazzjoni, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tagħhom u għall-integrazzjoni ta’ dawn fit-tħejjijiet usa’ għal sħubija fl-UE. 3. LEJN TWASSIL AKTAR EFFIĊJENTI TA' ASSISTENZA: IMPLIMENTAZZJONI GRADWALI TAL-APPROWĊ TAS-SETTUR GĦALL-PRIJORITAJIET TAL-POLITIKA TAT-TKABBIR L-approwċ settorjali Fl-2011 il-Kummissjoni kompliet bil-ħidma lejn l-introduzzjoni ta’ approwċ aktar komprensiv u li gradwalment testendih għall-prijoritajiet politiċi kollha tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Bl-appoġġ tal-Fondazzjoni Ewropea għat-Taħriġ, f’Ġunju ġie organizzat taħriġ pilota ta’ tliet ijiem fuq l-appoġġ settorjali, imfassla għall-Kuntest tat-tkabbir u biex jagħtu persunal fil-Kwartieri Ġenerali u d-Delegazzjonijiet tal-UE fil-pajjiżi tat-tkabbir aktar fehim fil-fond ta’ kif is-sostenn permezz ta’ programmi settorjali jew approwċi aktar sistematiċi bbażati fuq programm jistgħu jgħinu biex jagħtu assistenza ta’ qabel l-adeżjoni aktar sostenibbli u bbażata aktar fuq riżultati. Studji ta’ każijiet u eżempji ta' applikazzjonijiet prattiċi u esperjenza kienu użati, inkluż mill-Kosovo (bl-iżvilupp ta’ approwċ tas-settur fl-Edukazzjoni), it-Turkija (evalwazzjoni tal-Ġestjoni Finanzjarja Pubblika) u s-Serbja (twaqqif ta’ indikatur għas-settur tal-Ġustizzja). L-għan kien li jgħin lill-parteċipanti jiżviluppaw approwċ għal programmar ibbażat fuq politiki settorjali nazzjonali u pjanijiet ta’ azzjoni u valutazzjoni tal-ħtiġijiet imtejba u analiżi ta’ riskju. Dan fl-aħħar mill-aħħar jippermetti allinjament mas-sistemi u l-istituzzjonijiet mal-pajjiżi benefiċjarji, b’hekk jibnu l-kapaċità u jżidu l-assorbiment tal-għajnuna. Ir-rispons dwar it-taħriġ kien globalment pożittiv. L-għarfien u l-impenn ġew imsaħħa b’diskussjoni involuta u pożittiva. Il-konklużjoni ġenerali mit-taħriġ kienet li l-bidla minn approwċ msejjes fuq proġett għal approwċ settorjali tieħu ż-żmien u tista' ssir biss b' mod progressiv. Ma hemm l-ebda 'riċetta' lesta biex jiġi implimentat l-approwċ settorjali, l-ebda mudell uniku applikabbli għall-pajjiżi kollha. Bħala segwitu għal dan it-taħriġ, il-Kummissjoni stabbiliet “task force” dedikat biex tagħmel l-approwċ settorjali operattiv fil-prijoritajiet kollha tal-politika tal-pajjiżi tat-tkabbir. Passi oħra kkunsidrati jinkludu r-reviżjoni ta’ Gwida ta' Programmazzjoni tal-IPA u l-mudelli tal-programmazzjoni , għal programmazzjoni fuq bażi multi-annwali diġà għall-perjodu 2012-2013 u progressivament b’approwċ settorjali wara. L-ewwel reviżjoni tal-mudelli tal-ipprogrammar tlestiet sal-aħħar tal-2011; li tirriżulta f’dokumenti ta’ identifikazzjoni tas-settur li għandhom jitħejjew minn pajjiżi benefiċjarji bħala pass preliminari biex jitfasslu programmi u, jekk meħtieġ, dokumenti għall-identifikazzjoni ta’ proġetti. Aktar reviżjonijiet tal-mudelli tal-ipprogrammar se jitkomplew fl-2012, flimkien ma’ reviżjoni tal-Gwida ta’ Programmazzjoni. Fl-2012 il-Kummissjoni se tkompli wkoll tipprovdi seminars u workshops dwar approwċi settorjali għall-persunal fid-Delegazzjonijiet tal-UE u lill-benefiċjarji. Proġett Konġunt implimentat tal-Kummissjoni/il-Bank Dinji fuq il-Monitoraġġ, l-Indikaturi u l-Evalwazzjoni fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija, li għalihom id-diskussjoni bdiet fl-2011, għandu wkoll jibda fl-2012. Ir-rilevanza ta’ dan il-proġett u, ġeneralment, tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni fil-kuntest usa’ tal-implimentazzjoni tal-approwċ settorjali tistrieħ fuq l-istennija li l-oqfsa għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni jwaqqfu għanijiet aktar ċari u indikaturi li jistgħu jitkejlu għal settur se tippermetti l-progress biex tiġi kwantifikata u li l-monitoraġġ regolari se jgħin biex jiżgura li fejn programm f’settur partikolari ma jkunx laħaq l-għanijiet tiegħu, tista’ tittieħed azzjoni biex l-implimentazzjoni titqiegħed lura fit-triq it-tajba. It-tagħlimiet ewlenin minn evalwazzjonijiet Evalwazzjoni bħala appoġġ għat-tħejjija ta’ strumenti finanzjarji ta' qabel l-adeżjoni lil hinn mill-2013 sabet li hemm raġunijiet sodi biex fil-futur ikun hemm strument finanzjarju ta’ qabel l-adeżjoni. L-għażla preferuta tal-evalwaturi kienet il-kontinwazzjoni tal-programm attwali b’livelli simili ta’ finanzjament tal-UE. L-evalwazzjoni kkonkludiet ukoll li l-benefiċċji ekonomiċi u l-benefiċċji usa’ għat-tkabbir tal-UE, li jinvolvu benefiċjarji attwali, jagħmlu tajjeb għall-ispiża tal-UE ta' strument finanzjarju ġdid. L-ewwel parti minn evalwazzjoni tematika tal-appoġġ tal-UE għas-soċjetà ċivili fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija pprovdiet evalwazzjoni tal-loġika tal-intervent, u kkonkludiet li l-interventi jkunu rilevanti għall-għanijiet identifikati fl-MIPDs[9]. Madankollu, il-kejl tal-progress jinxteħet f’dubju minħabba n-nuqqas ta’ indikaturi SMART[10] suffiċjenti u d-definizzjoni wiesgħa ta' għanijiet strateġiċi. Evalwazzjoni ta’ Ġemellaġġ fit-Turkija kkonkludiet li l-maġġoranza l-kbira ta' proġetti ta' Ġemellaġġ fit-Turkija laħqu l-għanijiet tagħhom, u l-preżenza ta' sinerġiji bejn proġetti ta’ Ġemellaġġ u proġetti oħrajn tal-UE u/jew proġetti ffinanzjati mid-donaturi kien fattur ewlieni li jappoġġa dak is-suċċess. Ir-raġunijiet l-aktar komuni biex dawk il-proġetti ta’ Ġemellaġġ ma jkunux ta’ suċċess kienu: nuqqas ta’ impenn politiku, problemi bl-akkwist, mobilitazzjoni ta’ esperti inadegwati mill-istituzzjonijiet tal-Istati Membri, u valutazzjoni antikwata tal-ħtiġijiet. Evalwazzjoni interim strateġika ta’ kooperazzjoni reġjonali fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija sabet li l-programmazzjoni setgħet tjiebet biż-żieda tas-sjieda tal-benefiċjarji ta’ programmi reġjonali, u permezz ta’ interazzjoni aħjar mal-partijiet interessati. L-evalwazzjoni sabet ukoll li l-koerenza bejn il-programmi reġjonali u nazzjonali tal-IPA teħtieġ li tiżdied permezz ta’ skambju ta' informazzjoni iktar sistematiku matul il-fażi tal-ipprogrammar. L-għanijiet ġenerali għandhom ikunu marbuta aktar mill-qrib mal-għanijiet tal-proġetti, u għandu jsir permezz ta’ indikaturi SMART li jistgħu jitkejlu. L-evalwazzjoni kkonkludiet li l-effiċjenza u l-effikaċja qegħdin bil-mod il-mod jitjiebu. Evalwazzjoni tematika ta' informazzjoni ffinanzjata mill-IPA u l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni kkonkludiet li filwaqt li l-għanijiet ġenerali ta’ informazzjoni ffinanzjata mill-IPA u l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni huma ċari u koerenti fil-livell ta’ Kwartieri Ġenerali u ta’ Delegazzjonijiet, l-għanijiet speċifiċi huma wesgħin wisq u ma jissodisfawx il-kriterji SMART. Il-fondi tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni tal-IPA ġeneralment kienu skjerati b'mod effiċjenti. Madankollu, l-effiċjenza tista’ tiżdied permezz ta’ tnaqqis ta’ attivitajiet b’effikaċja limitata u b’konċentrazzjoni akbar tar-riżorsi fuq inqas attivitajiet. Attivitajiet ta’ informazzjoni u komunikazzjoni huma ċarament viżibbli u effettivi għall-udjenzi b’interess għat-tkabbir iżda inqas hekk għal udjenzi “mhux infurmati” u mal-pubbliku inġenerali. Barra minn hekk, tlestiet ukoll evalwazzjoni tematika ta' assistenza lil benefiċjarji multipli ta’ qabel l-adeżjoni tal-UE fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija fl-oqsma tal-ambjent u tat-tnaqqis tar-riskju tad-diżastri. Hija sabet li l-għanijiet huma ġeneralment wesgħin wisq u mhux marbuta biżżejjed madwar l-istadji differenti ta’ programmazzjoni. Ukoll, kontribut ewlieni tal-għan tal-programmi għal benefiċjarji multipli kien il-promozzjoni tal-bidla istituzzjonali tal-benefiċjarji lejn ħidma flimkien fuq kwistjonijiet tal-ambjent u t-tnaqqis tar-riskju tad-diżastri billi tħeġġeġ in-netwerking u t-taqsim ta’ esperjenzi. L-impatt u s-sostenibbiltà tal-programmi huwa mxekkel minn impenn u sjieda rregolari tal-pajjiżi benefiċjarji, li spiss jiddedikaw riżorsi umani u finanzjarji limitati u xi kultant ma jkunux qed jippjanaw azzjonijiet ta' segwitu lil hinn mill-assistenza tal-UE. Proġetti multi-annwali fit-tul urew l-effiċjenza tagħhom biex joħolqu konnessjonijiet sostenibbli bejn il-parteċipanti lil hinn mill-implimentazzjoni tal-proġetti. Madankollu, l-evalwazzjoni sabet ukoll li l-attivitajiet ta’ tixrid u ta’ viżibbiltà mhumiex kompletament effettivi fil-promozzjoni tas-sostenibbiltà. Kooperazzjoni mal-komunità donatriċi dwar l-effikaċja tal-għajnuna Fl-2011, il-Kummissjoni kompliet issegwi l-aġenda tal-koordinazzjoni tad-donaturi dwar kwistjonijiet varji. Timmassimizza l-effettività tal-għajnuna u turi riżultati u impatt kien wieħed minnhom. Waqt laqgħa ewlenija ospitata mill-OECD fi Frar 2011, feġġew xi kwistjonijiet ċari. Din il-laqgħa kkonkludiet li kien hemm ħtieġa għal sistemi ta’ kejl li jibdew minn donaturi biex jgħinu jsaħħu sistemi relatati fil-pajjiżi benefiċjarji u biex jappoġġjaw ġbir ta’ dejta rigoruż u fuq medda twila ta’ żmien għall-ġbir tad-dejta li jissodisfa l-ħtiġijiet ta’ partijiet multipli. Il-prattika futura għandha tippromwovi konverġenza akbar bejn id-domanda kif ukoll il-forniment fir-rapportar tar-riżultati. Il-monitoraġġ u l-valutazzjoni konġunta jistgħu jgħinu jegħlbu l-problemi ta’ attribuzzjoni fil-valutazzjoni tal-effikaċja ta’ programmi u strateġiji u l-komplementarjetà ta’ sforzi appoġġjati minn imsieħba differenti. Il-ħruġ ta’ riżultati kien ukoll suġġett ewlieni fir-Raba' Forum ta’ Livell Għoli dwar l-Effikaċja tal-Għajnuna f'Busan f'Novembru 2011. Il-Kummissjoni għamlet xogħol ta’ segwitu fuq il-kwistjoni tar-'riżultati' permezz ta’ Grupp ta' Esperti tal-UE ddedikat fuq ir-Riżultati maħluq f'Novembru 2011 bil-parteċipazzjoni ta’ esperti mill-Istati Membri u donaturi oħra. Għan wieħed tal-grupp, li għandu jintlaħaq fl-2012, huwa li jiġi żviluppat approwċ komuni tal-UE lejn r-riżultati kif indikat fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-14 ta' Mejju 2012 dwar il-Komunikazzjoni “Aġenda għall-Bidla”. Fl-2012, il-Kummissjoni se tikkunsidra l-possibbiltà li jiġi żviluppat qafas komuni ta’ riżultati tal-UE sabiex dan ikun jista’ wkoll jirrappreżenta qafas ta’ referenza għall-kejl u għall-komunikazzjoni tar-riżultati futuri ta' assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Fl-2012, il-Kummissjoni se tkompli wkoll il-ħidma fuq it-tqegħid tad-dejta dwar l-assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni disponibbli għall-istandard IATI[11] għall-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni tal-għajnuna. L-importanza ta’ komunikazzjoni aħjar ta’ riżultati u l-adozzjoni ta’ approwċ aktar orjentat lejn ir-riżultati għat-tfassil ta’ programm tqajmet mill-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiku, u minn membri tad-Direttorat tal-Iżvilupp u Kooperazzjoni wkoll fil-qafas tad-diskussjonijiet dwar Reviżjoni bejn il-Pari tal-Kumitat ta’ Assistenza għall-Iżvilupp tal-OECD (OECD DAC peer review) tal-UE 2011-2012, fejn il-Kummissjoni tat il-kontribut tagħha. Fir-rigward ta' assistenza ta' qabel l-adeżjoni, il-Kummissjoni uriet kemm il-prinċipji tal-effikaċja tal-għajnuna kienu qed jiġu inkorporati fil-Politika għat-tkabbir u fi strument finanzjarju relatat (IPA): is-sjieda u l-allinjament għandhom rwol ewlieni fil-proċess ta’ qabel l-adeżjoni; l-approwċ settorjali qed jiġi estiż gradwalment fil-ġestjoni tal-għajnuna tal-IPA, b'iffukar fuq setturi ewlenin fil-pajjiżi tat-tkabbir bħall-ġustizzja u l-affarijiet interni; kooperazzjoni ma’ donaturi oħra, inklużi istituzzjonijiet Finanzjarji Ewropej u Internazzjonali (pereżempju fil-qafas WBIF[12]) u l-Istati Membri tal-UE (permezz ta’ Ġemellaġġi) qed tiżdied; appoġġ baġitarju diġà qed jiġi kkunsidrat bħala modalità possibbli ta’ għajnuna, u għandu jkompli jkun hekk taħt l-IPA II meta l-prekondizzjonijiet meħtieġa u l-garanziji huma fis-seħħ. Il-Kummissjoni enfasizzat ukoll l-ingranaġġ politiku qawwi għal riformi li jipprovdi l-prospett tas-sħubija fl-UE filwaqt li jfakkru li, fil-kuntest tat-tħejjija ta’ pajjiżi benefiċjarji biex jissieħbu fl-UE, l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni għandha wkoll għan ta’ żvilupp (din tikkwalifika bħala assistenza uffiċjali għall-Iżvilupp (ODA), ħlief fil-każ tal-Kroazja). Aktar żviluppi b'konformità ma' approwċ aktar orjentat lejn ir-riżultati kienu mistennija mill-IPA II, b’fowkus akbar fuq indikaturi biex ikejlu r-riżultati u l-impatt u l-possibbiltà għal żidiet finanzjarji biex jikkumpensaw prestazzjoni tajba. Il-ħidma se titkompla fl-2012 biex tiżgura li l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni hija f'konformità mal-inizjattivi varji fi ħdan il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-komunità usa’ tad-donaturi, li titjieb il-koordinazzjoni tad-donaturi u l-effikaċja tal-għajnuna u sabiex juru r-riżultati. 4. Il-partijiet l-aktar importanti tal-implimentazzjoni u t-tlestija ta’ programmi fl-2011 Modalitajiet u Strutturi tal-Implimentazzjoni: Prestazzjoni fl-2011 uriet progress sostanzjali meta mqabbla ma' snin preċedenti f’termini ta’ kuntrattar fil-maġġoranza tal-benefiċjarji, speċjalment dawk lejn sistema ta' ġestjoni ta’ assistenza deċentralizzata. Għall-Kroazja, l-2011 kienet il-quċċata tan-negozjati ta’ adeżjoni tagħha mal-Unjoni Ewropea, bl-għeluq tan-negozjati għall-adeżjoni fit-30 ta' Ġunju 2011, segwita mill-iffirmar tat-Trattat ta’ adeżjoni fid-9 ta' Diċembru 2011. L-implimentazzjoni tal-għajnuna finanzjarja tal-UE fl-2011 fil-Kroazja, wkoll konformi mal-prijoritajiet magħżula għall-MIPD 2011-2013, akkumpanjat dawn l-iżviluppi billi pprovdiet appoġġ għat-twettiq tar-riformi u l-bini tal-kapaċità fl-oqsma ewlenin meħtieġa biex wieħed jassumi l-obbligi tas-sħubija, bħall-ġustizzja u l-intern jew ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, kif ukoll jiġu ssoktati l-isforzi ta’ tħejjija lill-Kroazja għall-użu ta' fondi ta’ qabel l-adeżjoni. Il-programm tal-IPA tal-2011 ta’ EUR 39.159 miljun huwa konsistenti ma’ dawn il-prijoritajiet. Rapport Speċjali mill-Qorti tal-Awdituri, finalizzat wara laqgħa bejn il-Kummissjoni u l-Qorti f'Ottubru 2011, jikkonkludi li l-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni qed tagħmel kontribuzzjoni sinifikanti biex tappoġġja t-tħejjijiet tal-Kroazja biex iġġesti l-fondi strutturali u ta' koeżjoni. Huwa enfasizza wkoll li huwa meħtieġ aktar progress fil-bini tal-kapaċità għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE. Fl-2011, l-iżviluppi pożittivi fil-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja kienu osservati fit-Turkija. Il-pajjiż qed itejjeb kontinwament il-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet ewlenin responsabbli għall-ipprogrammar, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-fondi tal-UE. L-implimentazzjoni ta’ proġetti tal-IPA, taħt il-komponenti kollha tal-IPA, issa qabdet ritmu tajjeb u qed tibda turi impatt sostanzjali bħall-istrutturi operattivi kollha meħtieġa għall-ġestjoni tal-fondi tal-IPA waslu biex jingħataw għotja ta’ setgħat ta' ġestjoni. Riformi importanti jkunu tejbu l-programmazzjoni tal-fondi, mal-MIPD il-ġdid 2011-2013 li kien adottat f’Ġunju 2011 wara l-approwċ settorjali loġiku. L-ewwel passi lejn metodu aktar strateġiku, iffukat u approwċ inklussiv għal programmar ġew meħuda filwaqt li l-ipprogrammar għal fondi tal-2011 għal Assistenza għat-Tranżizzjoni u għall-Bini ta’ Istituzzjonijiet (il-Komponent I) iffukaw fuq numru limitat ta’ setturi identifikati fl-MIPD, ma’ proġetti akbar fuq il-prijoritajiet tal-proċess ta' adeżjoni kif ukoll allinjat ma’ prijoritajiet tas-settur, għal valur totali ta’ kontribuzzjoni tal-UE ta’ EUR 229.968 miljun. Wara l-elezzjonijiet f'Ġunju 2011, saret enfasi partikolari fuq il-ġustizzja, l-affarijiet interni u l-prijoritajiet tas-settur tad-drittijiet fundamentali li jimmiraw biex jimplimentaw ir-riformi meħtieġa biex jibnu ġudikatura indipendenti u effiċjenti, is-servizzi tal-infurzar tal-liġi kif ukoll id-djalogu tas-soċjetà ċivili li qed jiżviluppaw. Saru wkoll sforzi biex jitjieb il-monitoraġġ ta’ fondi bir-riforma tas-sistema ta’ monitoraġġ, li jistabbilixxi r-rwoli u r-responsabbiltajiet ta’ kull istituzzjoni u d-diversi għodda disponibbli għal dan il-għan, kif ukoll it-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-awtoritajiet Torok. Wara l-applikazzjoni tal-Islanda għas-sħubija mal-UE f’Lulju 2009 u minħabba l-livell ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali estiż tagħha u l-grad ta’ allinjament mal-leġiżlazzjoni tal-UE (l-Islanda hija membru taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u Schengen), l-appoġġ finanzjarju tal-IPA għall-Islanda għandu jiġi esklussivament implimentat taħt il-Komponent I tal-IPA 'l-Assistenza ta' Tranżizzjoni u Bini tal-Istituzzjonijiet'. Id-dokument ta’ Ippjanar Indikattiv Multiannwali (MIPD) 2011-2013, li huwa d-dokument muftieħ ta’ ppjanar strateġiku għall-assistenza finanzjarja taħt l-IPA fl-Islanda, ġie adottat nhar it-8 ta’ April 2011. Ibbażat fuq il-prijoritajiet stabbiliti fl-MIPD 2011-2013, il-Programm Nazzjonali tal-IPA 2011 għall-Islanda ġie adottat fit-2 ta’ Diċembru 2011. L-MIPD jistabbilixxi żewġ għanijiet strateġiċi li għandhom jiġu ffinanzjati taħt għajnuna tal-IPA. Fuq naħa waħda, sabiex tiżdied aktar l-abbiltà tal-Islanda li tassumi l-obbligi tas-sħubija bl-appoġġ tal-iżvilupp tal-kapaċità istituzzjonali għat-traspożizzjoni u l-implimentazzjoni tal-acquis u, min-naħa l-oħra, biex tissaħħaħ il-kapaċità istituzzjonali tal-Islanda fit-tħejjijiet għal parteċipazzjoni fi u l-implimentazzjoni ta’ Fondi strutturali u fondi oħra tal-UE. Il-Programm tal-2011 se jappoġġja seba’ proġetti. Il-baġit huwa ta’ EUR 12-il miljun u l-bilanċ bejn żewġ assijiet prijoritarji stabbiliti fl-MIPD ġew ikkunsidrati. Dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kompliet ir-riformi relatati mal-adeżjoni bl-appoġġ tal-IPA, għalkemm baqgħu sfidi ewlenin fl-2011. Għall-ewwel darba l-implimentazzjoni tal-komponenti kollha tal-IPA, ħlief Komponent II- Kooperazzjoni transkonfinali, seħħet taħt ġestjoni deċentralizzata li timplika li l-ġestjoni tal-programmi huwa imwettaq mill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti, bħalissa soġġetti għal kontrolli ex ante mill-Kummissjoni Ewropea. L-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika kien baxx, li jirrifletti proċeduri tqal, nuqqasijiet fil-persunal u fatturat għoli ta’ uffiċjali. B’paragun mas-snin preċedenti, saru sforzi akbar mill-pajjiż benefiċjarju biex jiġu utilizzati l-fondi disponibbli mill-Komponenti kollha tal-IPA, għalkemm kien hemm dewmien evidenti fl-akkwist. Disponibbiltà limitata ta’ esperti xierqa biex jabbozzaw id-dokumenti tal-offerta jew għall-valutazzjoni tal-proposti xekkel il-proċess tal-akkwist li affettwa l-aktar Komponenti tal-IPA I, III u IV. Il-livell ta’ impenn u ħila kien differenti bejn il-Ministeri. Għarfien u impenn ikbar huma meħtieġa biex tissaħħaħ il-kapaċità sabiex jiġu assorbiti b’suċċess fondi tal-IPA. Dan madankollu jeħtieġ sjieda akbar fil-qasam ta’ programmazzjoni strateġika u fil-preparazzjoni ta' proġetti fil-ġejjieni. Il-Komponent I tal-Programm Nazzjonali tal-2011, b'kontribut tal-UE ta' EUR 28.903 miljun, kien approvat flimkien ma’ razzjonalizzazzjoni ta’ clustering tas-settur simplifikat tal-proġetti flimkien mal-prijoritajiet tar-riforma ewlenin tal-pajjiż. L-appoġġ tal-UE li qabel kien programmat taħt l-IPA 2007-2008 u ġestit mid-Delegazzjoni tal-UE ġie kollu kkuntrattat. Il-Montenegro kompla, matul l-2011, l-isforzi tiegħu biex jindirizza l-oqsma prijoritarji ewlenin enfasizzati fl-Opinjoni tal-Kummissjoni tal-2010. Il-progress milħuq mill-pajjiż ġie kkonfermat mir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea f'Ottubru 2011 biex jinfetħu n-negozjati dwar l-adeżjoni. Assistenza lil Montenegro taħt l-IPA fl-2011 appoġġjat iktar il-progress u l-isforzi ta’ riforma tal-awtoritajiet nazzjonali, kif enfasizzat mill-Kummissjoni, li tinsab għaddejja f’monitoraġġ u f’rappurtar. Il-parti l-kbira tal-assistenza tal-IPA kienet programmata taħt l-IPA Komponent I – L-Assistenza ta’ Tranżizzjoni u l-Programm Nazzjonali ta' Bini tal-Istituzzjoni, b’kontribuzzjoni ġenerali tal-UE ta’ EUR 26.494 miljun. L-implimentazzjoni tal-fondi tal-IPA kompliet tkun primarjament ir-responsabbiltà tad-Delegazzjoni tal-UE f’Podgorica. B'mod parallel, l-awtoritajiet Montenegrini bdew it-tħejjijiet sabiex jimxu lejn ġestjoni deċentralizzata. Fid-dawl talli rċieva status ta’ pajjiż kandidat f'Diċembru 2010, il-fondi tal-IPA fil-Montenegro appoġġaw ukoll l-awtoritajiet nazzjonali fil-preparazzjonijiet meħtieġa għall-ġestjoni ta’ assistenza taħt il-komponenti tal-IPA tal-Iżvilupp Reġjonali, l-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani, kif ukoll tal-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali. L-għajnuna finanzjarja tal-UE biex l-Albanija kellha rwol importanti matul l-2011 biex tappoġġja aktar il-pajjiż fit-triq tagħha lejn l-integrazzjoni Ewropea. Proġetti kurrenti fl-oqsma tal-ġustizzja u l-affarijiet interni, ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni imxew iktar ‘il quddiem u taw riżultati konkreti. Dan l-appoġġ kien importanti għall-Albanija sabiex tissodisfa prijoritajiet ewlenin rilevanti elenkati fl-Opinjoni tal-Kummissjoni tal-2010 dwar l-applikazzjoni tal-Albanija għal sħubija fl-Unjoni Ewropea. Sar progress globali fi proġetti infrastrutturali, b’mod partikolari fis-settur tat-trasport (kostruzzjoni ta’ toroq rurali), filwaqt li l-progress fis-settur tal-ilma (kostruzzjoni ta’ impjanti tat-trattament tal-ilma) kien aktar bil-mod parzjalment minħabba kwistjonijiet tad-dritt tal-proprjetà mhux solvuti. L-awtoritajiet Albaniżi għandhom bżonn ukoll li jiffukaw fuq proġetti infrastrutturali ta’ manutenzjoni fit-tul. Ħafna proġetti ta’ assistenza teknika komplew jappoġġjaw Ministeri u istituzzjonijiet tal-Istat differenti, bir-riżultat li ħafna biċċiet rilevanti tal-leġiżlazzjoni għall-allinjament tal-acquis ġew ippreparati. Madankollu, fl-2011 staġnar politiku bejn il-koalizzjoni fil-gvern kif ukoll mill-oppożizzjoni, li ġie megħlub permezz ta’ ftehimiet politiki f’Novembru, evita progress sostanzjali fl-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni ewlenija. Is-sehem tal-fondi kkuntrattati taħt l-Programmi IPA 2007, 2008, 2009 u 2010 huwa għoli ħafna, li tkompli t-tendenza pożittiva li bdiet fl-2009. Rigward it-tħejjija għall-ġestjoni deċentralizzata tal-fondi tal-IPA, sar aktar progress. Taħt il-Komponent I tal-IPA, l-istrutturi u s-sistemi ewlenin ġew stabbiliti u l-Albanija ppreżentat l-applikazzjoni tagħha għall-għoti tal-ġestjoni fil-bidu tal-2012. L-awdituri tal-Kummissjoni Ewropea qegħdin janalizzaw l-applikazzjoni. Issoktat ukoll ħidma fuq il-Komponenti IPA II-V, mal-Komponent V aktar avvanzat minn oħrajn. 2011 rat ukoll iktar progress lejn programmar ibbażat fuq is-setturi. Xi mistoqsijiet jibqgħu miftuħa rigward l-implimentazzjoni prattika tiegħu, partikolarment il-ħtieġa għall-Gvern Albaniż biex jiżviluppa perspettiva realistika baġitarja għall-perijodu medju għas-settur tal-istrateġiji fis-seħħ. Matul l-2011, is-Serbja rċeviet assistenza finanzjarja ta’ qabel l-adeżjoni mill-IPA taħt l-ewwel żewġ komponenti tal-IPA (l-Assistenza għat-Tranżizzjoni u l-Bini tal-Istituzzjonijiet u l-Kooperazzjoni Transkonfinali) li kienu għadhom ġestiti mid-delegazzjoni tal-UE f’Belgrad. Il-kontribuzzjoni tal-UE rigward il-Komponent I tal-IPA, allokata fl-2011, kienet ta’ EUR 178.556 miljun. Is-Serbja kompliet bit-tħejjijiet għal ġestjoni deċentralizzata tal-fondi tal-UE għall-Komponenti I, II, III u IV billi ttemm il-Fażi għat-Tnaqqis tal-Lakuni f'Diċembru 2011. Bħala riżultat ta’ dan tal-aħħar, Assistenza Teknika ffinanzjata mill-IPA għat-twettiq tal-Evalwazzjoni tal-Konformità bdiet f'Jannar 2012. Il-Programm Nazzjonali tal-IPA tal-2011 kien adottat mill-Kummissjoni Ewropea fit-8 ta’ Lulju 2011. Ingħatat attenzjoni partikolari għat-tħejjija tal-introduzzjoni progressiva ta’ approwċ tas-settur. Tkompla t-titjib tal-kapaċità għall-assorbiment finanzjarju. Fi tmiem l-2011, id-delegazzjoni tal-UE kienet qed iġġesti portafoll ta’ 708 proġett kurrenti inklużi ammonti sostanzjali għas-setturi bħar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika (EUR 26.3 miljun), il-Ġustizzja u l-Intern (EUR 11.95 miljun) u l-iżvilupp soċjali (EUR 32.1 miljun). Is-settur ta’ prijoritazzjoni inkiseb billi 8 gruppi ta’ ħidma settorjali, iffurmati għall-ewwel darba minn partijiet interessati governattivi u mhux governattivi, abbażi tad-Dokument ta’ Ppjanar Indikattiv Multi-annwali (MIPD) 2011-13, ir-Rapport ta’ Progress Annwali, il-Valutazzjoni tal-Ħtiġijiet Serbi għal assistenza internazzjonali kif ukoll valutazzjoni tal-kwalità ta’ dokumenti strateġiċi eżistenti. Matul l-2011, l-assistenza finanzjarja tal-UE għall-Bosnja u Ħerzegovina kellha rwol importanti għall-appoġġ tal-pajjiż fi triqtu lejn integrazzjoni Ewropea. L-IPA kompla jappoġġja l-isforzi tal-pajjiż sabiex jikkonforma mar-rekwiżiti tal-proċess ta’ adeżjoni mal-UE u biex iwettaq l-obbligi tiegħu taħt il-ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u l-Ftehim Interim. Il-prijoritajiet tal-2011 iffokaw sewwa fuq ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u t-tisħiħ tar-regola tal-liġi, minbarra li jissodisfaw il-konsegwenzi gravi tal-kriżi ekonomika u finanzjarja. Il-kontribuzzjoni tal-UE allokata fl-2011 kienet ta’ EUR 92.885 miljun. L-implimentazzjoni tal-assistenza finanzjarja tal-UE fl-2011 uriet riżultati tanġibbli, inkluż l-adozzjoni ta’ pjan ta' azzjoni rivedut għall-istrateġija ta’ riforma tal-amministrazzjoni pubblika, l-introduzzjoni tal-pubblikazzjoni elettronika ta’ avviżi ta' akkwisti pubbliċi, l-installazzjoni ta’ 34 Stazzjon permanenti ta’ netwerks tal-GPS fil-pajjiż kollu, li ffaċilitaw kejl preċiż ta' art fit-tqassim tal-art. Aktar riżultati konkreti kienu l-ħolqien ta’ Kunsill tal-Intrapriżi Żgħar u ta' Daqs Medju (SME), il-kostruzzjoni ta’ kolletturi tad-drenaġġ f’Zivinice, u l-implimentazzjoni b'suċċess tal-ewwel kampanja ta’ tilqim kontra l-idrofobija mal-pajjiż kollu. L-Uffiċċju tal-Unjoni Ewropea fil-Kosovo (EUO) kompla jġesti l-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE lill-Kosovo. Irnexxilu jaqbeż il-miri finanzjarji tiegħu, kemm f'termini ta' kuntratti u ħlasijiet. Il-preparazzjonijiet tal-Programm Annwali tal-IPA għall-2011 (AP) għall-Kosovo tlestew, l-allokazzjoni ta’ EUR 62.900 miljun, u l-ipprogrammar tal-programmi annwali tal-2012 u l-2013 beda. Il-parteċipazzjoni tal-Kosovo fil-programm ta’ Kooperazzjoni Transfruntiera (CBC) tal-IPA imxiet sew fl-2011; l-ewwel Ftehimiet ta’ Finanzjament għal Programmi, bi preparazzjonijiet tal-programmi CBC mal-Albanija u dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kienu ffirmati, kif ukoll programm addizzjonali mal-Montenegro li ġie ffinalizzat u sussegwentement adottat f'Diċembru 2011. F'termini ta' proġetti, suċċessi importanti jinkludu r-rikostruzzjoni tal-aħħar ħames pontijiet fuq l-M2 Road li jwasslu mill-Kosovo għal dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Barra minn hekk, matul l-2011, il-Kosovo wettaq l-ewwel ċensiment tal-popolazzjoni u tad-djar wara kważi tliet deċennji, li jipprovdi informazzjoni statistika ta’ valur dwar il-popolazzjoni u l-kundizzjonijiet tal-għajxien, importanti għall-politika tal-ippjanar fl-għaxar snin li ġejjin. Dan tal-aħħar ġie ffinanzjat permezz ta’ fond fiduċjarju kofinanzjat mill-IPA tal-2010. 5. TAIEX[13] JAGĦLAQ ĦMISTAX-IL SENA L-2011 mmarkat il-ħmistax-il anniversarju ta’ TAIEX. Filwaqt li l-prinċipji bażiċi fil-qalba tal-operazzjonijiet TAIEX jibqgħu, l-istrument qiegħed dejjem jinżamm aġġornat sabiex jirreaġixxi għall-isfidi attwali fir-reġjuni tat-Tkabbir, bi kważi EUR 10 miljun li ntefqu f'pajjiżi benefiċjarji tal-IPA. Assi ewlenin li għamlu u xorta jagħmlu t-TAIEX storja ta’ suċċess huma: – IS-SJIEDA: TAIEX huwa prinċipalment strument immexxi mid-domanda; il-benefiċjarji jidentifikaw u jressqu talbiet għal assistenza speċifika u personalizzata. L-avvenimenti huma magħmula apposta sabiex jintlaqgħu t-talbiet tal-benefiċjarji; – IL-TNAQQIS TA’ NUQQASIJIET: It-TAIEX jista’ jkun kumplimentari għal attivitajiet ta’ assistenza akbar (Ġemellaġġ, assistenza teknika) u jista’ tipprovdi speċjalizzazzjoni għat-"tnaqqis ta’ nuqqasijiet" mhux koperti minn programmi ta' appoġġ oħrajn; – IS-SENSIBBILTÀ: l-assistenza hija ġeneralment mogħtija fi żmien qasir, f'perjodi ta' żmien strett; – "PEER-TO-PEER": It-TAIEX jistrieħ fuq l-uffiċjali pubbliċi tal-Istati Membri li jimplimentaw il-leġiżlazzjoni tal-UE fil-prattika u li huma lesti u kapaċi biex jaqsmu l-għarfien tekniku espert tagħhom ma’ kontropartijiet minn amministrazzjonijiet benefiċjarji. Assistenza teknika għal perjodu ta’ żmien medju, sekwenza ta’ interventi fuq perjodu qasir li hija miftiehma minn qabel u mbagħad implimentati, żdied fis-setturi tal-agrikoltura u s-sikurezza tal-ikel. Għalissa dan l-approwċ huwa użat fl-għajnuna TAIEX għall-Islanda u l-Kosovo. ‘Il barra minn avvenimenti klassiċi tat-TAIEX, il-programm bejn in-nies (People-to-People) (P2P) kkonsolida l-kontribuzzjoni tiegħu lejn it-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fil-proċess demokratiku fil-kuntest tat-Tkabbir. Fl-2011, programm ġdid, il-Faċilità tal-Amministrazzjoni Lokali (LAF), tnediet bil-għan li tissaħħaħ il-kapaċità tal-awtoritajiet lokali u reġjonali biex tipprepara għall-adeżjoni mal-UE. Għall-implimentazzjoni prattika ta’ avvenimenti TAIEX, il-Kummissjoni Ewropea kienet tiddependi fuq appoġġ estern tal-fornitur tas-servizz “Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit” (GIZ). 6. IL-KOOPERAZZJONI REĠJONALI U L-PROGRAMMI Sar progress fil-kooperazzjoni reġjonali fil-Balkani tal-Punent fl-oqsma tal-ġustizzja u l-affarijiet interni, l-istatistika, l-enerġija, l-ambjent u l-protezzjoni ċivili, il-wirt kulturali u r-ritorn tar-refuġjati. L-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) hija issa operattiva b’mod sħiħ. Ftehimiet bilaterali ġodda dwar kooperazzjoni bejn il-pulizija u dwar l-assistenza legali reċiproka huma sinjali inkoraġġanti għall-impenn ta’ diversi pajjiżi tal-Balkani tal-Punent biex isaħħu il-kooperazzjoni ġudizzjarja. Sforzi simili jippromwovu u jiffaċilitaw il-kooperazzjoni lokali u reġjonali fil-livell tal-gvern kif ukoll permezz tal-inklużjoni ta’ Organizzazzjonijiet Mhux Governattivi ġew meħuda bil-għan li jsiru passi ‘l quddiem għal rikonċiljazzjoni dejjiema, notevolment permezz tal-inizjattiva Igman, l-inizjattiva RECOM dwar ir-rikonċiljazzjoni u l-Proċess ta’ Sarajevo dwar ir-ritorn tar-refuġjati. Il-Kummissjoni Ewropea, f'kooperazzjoni mal-Ministeru Norveġiż tal-Affarijiet Barranin organizzat ir-raba’ laqgħa tal-Kumitat ta' tmexxija ta’ Qafas ta' Investiment għall-Balkani tal-Punent (WBIF) f'Ġunju 2011 f’Hamar, in-Norveġja. Ġew approvati għotjiet li jiswew aktar minn EUR 21 miljun għal 19-il proġett fir-reġjun. Dawn inkludew, pereżempju, studju ta’ qabel l-attwazzjoni għall-Proġett Reġjonali ta' Katusi ta’ taħt l-art tal-gass tal-Jonju Adrijatiku (tul totali ta’ 520 km) li jikkontribwixxi għall-bini ta' ċirku reġjonali tal-gass, studju ta' fattibbiltà fuq Interkonnessjoni elettrika ta’ 400 kV bejn is-Serbja, il-Montenegro u l-Bosnja u Ħerzegovina u l-preparazzjoni għall-kostruzzjoni u l-iżvilupp ulterjuri ta’ Ċentru Reġjonali għat-Tagħlim Intraprenditorjali fil-Kroazja. Fil-ħames laqgħa tal-Kumitat tat-Tmexxija tal-WBIF f'Diċembru 2011 fil-Lussemburgu, 22 għotja, b’valur totali ta’ EUR 59 miljun, ġew approvati. Huwa mistenni li dawk l-għotjiet jistgħu eventwalment iwasslu għal self u fondi mill-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFIs) ta' aktar minn EUR 1 biljun għal investimenti fl-infrastruttura. Il-Kumitat tat-Tmexxija approva Żvilupp tal-Intrapriża u Faċilità tal-Innovazzjoni (EDIF) tal-Balkani tal-Punent, iffinanzjat taħt l-IPA tal-2011 għall-Programm Multibenefiċjarju bħala l-ewwel azzjoni fl-Iżvilupp tas-Settur Privat biex jiġi ffinanzjat mill-WBIF. Fl-2011, u mill-ħolqien tal-WBIF f'Diċembru 2009, is-sensiela ta’ proġetti li se jiġu żviluppati kiber biex jirrappreżentaw 123 għotja għall-valur ta’ EUR 220 miljun, li se jagħtu bidu għal kważi EUR 5 biljuni f'self u investiment potenzjali totali ta’ madwar EUR 10 biljuni mal-ħames setturi ewlenin – l-enerġija, l-ambjent, it-trasport, il-kwistjonijiet soċjali u l-iżvilupp tas-settur privat. Konklużjonijiet L-2011 rat pass importanti fit-triq lejn l-assistenza għall-pajjiżi tat-tkabbir issir aktar strateġika, koerenti u orjentata lejn ir-riżultati, bħala parti integrali mill-Istrateġija tat-tkabbir. Il-qafas legali u strateġiku tal-ippjanar li l-Kummissjoni pproponiet għall-ikkunsinnar ta’ assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mill-2014 ‘il quddiem ser isaħħaħ ir-rabta tagħha mal-monitoraġġ u rappurtar politiku u se toħloq qafas immirat biex jinkisbu r-riżultati, għall-ilħuq tal-impatt u l-ippremjar tal-prestazzjoni. Dan se jikkontribwixxi biex tiżdied anki aktar il-valur miżjud ta’ fondi tal-UE allokati lill-pajjiżi tat-Tkabbir billi toħloq inċentivi aktar b’saħħithom għat-trasformazzjoni tas-soċjetajiet tagħhom, is-sistemi legali u l-ekonomiji meħtieġa biex isiru Stat Membru tal-UE, għall-benefiċċju reċiproku tal-Unjoni u tal-pajjiżi benefiċjarji tal-IPA u ċ-ċittadini tagħhom. L-istatus tal-implimentazzjoni ta' assistenza finanzjarja tal-IPA fil-31 ta’ Diċembru 2011, bħala perċentwali tat-total tal-fondi impenjati (2007 – 2011): Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent I tal-IPA, implementat mid-DĠ tat-Tkabbir: EUR miljuni || Allokati || Ikkuntrattati || Perċentwali || Imħallsa || Perċentwali L-Albanija || 348.37 || 233.69 || 67.1% || 102.45 || 29.4% Il-Bosnja-Ħerzegovina || 389.83 || 186.98 || 48.0% || 103.26 || 26.5% il-Kroazja || 206.06 || 100.62 || 48.8% || 71.19 || 34.5% dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 174.02 || 66.66 || 38.3% || 48.53 || 27.9% l-Islanda || 12.00 || 0.00 || 0.0% || 0.00 || 0.0% il-Kosovo || 475.10 || 341.42 || 71.9% || 211.48 || 44.5% il-Montenegro || 134.24 || 89.83 || 66.9% || 61.02 || 45.5% is-Serbja || 857.39 || 593.38 || 69.2% || 380.14 || 44.3% it-Turkija || 1,164.66 || 597.40 || 51.3% || 425.14 || 36.5% Diversi Benefiċjarji || 729.18 || 597.32 || 81.9% || 431.30 || 59.1% Totali || 4,490.85 || 2,807.30 || 62.5% || 1,834.51 || 40.8% Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent II tal-IPA, implementat mid-DĠ tat-Tkabbir: EUR miljuni || Allokati || Ikkuntrattati || Perċentwali || Imħallsa || Perċentwali l-Albanija || 18.59 || 2.76 || 14.8% || 2.16 || 11.6% il-Bosnja-Ħerzegovina || 12.52 || 4.77 || 38.1% || 3.12 || 24.9% il-Kroazja || 12.52 || 4.42 || 35.3% || 2.09 || 16.7% dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 15.53 || 1.97 || 12.7% || 1.05 || 6.7% il-Kosovo || 3.00 || 0.06 || 2.0% || 0.03 || 1.0% il-Montenegro || 14.94 || 5.45 || 36.5% || 3.62 || 24.2% is-Serbja || 16.37 || 6.57 || 40.1% || 4.63 || 28.3% it-Turkija || 7.00 || 1.13 || 16.2% || 0.49 || 7.0% Totali || 100.47 || 27.13 || 27.0% || 17.19 || 17.1% Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent II tal-IPA, implementat mid-DĠ tal-Politika Reġjonali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali l-Adrijatiku || 166.49 || 45.22 || 27.2% Slovenia-Kroazja || 28.95 || 11.28 || 39.0% Ungerija-Kroazja || 35.54 || 12.57 || 35.4% Ungerija-Serbja || 33.97 || 12.33 || 36.3% Rumanija-Serbja || 36.01 || 10.17 || 28.3% Bulgarjia-Serbja || 21.26 || 5.78 || 27.2% Bulgarija-dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 12.14 || 3.30 || 27.2% Bulgarija-Turkija || 18.49 || 5.02 || 27.2% Greċja-dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 10.20 || 3.93 || 38.5% Greċja-Albanija || 7.67 || 2.95 || 38.5% Totali || 370.72 || 112.54 || 30.4% Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent III tal-IPA, implementat mid-DĠ tal-Politika Reġjonali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 257.35 || 78.03 || 30.3% dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 109.20 || 26.96 || 24.7% it-Turkija || 1,055.50 || 333.11 || 31.6% Totali || 1,422.05 || 438.09 || 30.8% Fil-31 Diċembru 2011 il-Komponent IV tal-IPA, implimentat permezz tad-DĠ tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni DĠ: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 69.98 || 22.20 || 31.7% dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 33.50 || 9.61 || 28.7% it-Turkija || 299.70 || 64.51 || 21.5% Totali || 403.18 || 96.32 || 23.9% Fil-31 ta’ Diċembru 2011 il-Komponent V tal-IPA, implimentat mid-DĠ tal-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali: EUR miljuni || Allokati || Imħallsa || Perċentwali il-Kroazja || 129.40 || 25.78 || 19.9% dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja || 47.50 || 10.25 || 21.6% it-Turkija || 463.00 || 80.94 || 17.5% Totali || 639.90 || 116.96 || 18.3% [1] Aktar aspetti speċifiċi fir-rappurtaġġ ta’ ġestjoni li jikkonċernaw dawn il-programmi u n-nefqa – bħal tmexxija & responsabbiltà, riskji u kontrolli, legalità & regolarità, rati ta’ żball & konsegwenzi potenzjali fuq assigurazzjoni raġonevoli - jistgħu jinstabu fir-Rapport Annwali tal-Attività (AAR) tal-2011 tad-DĠ għat-Tkabbir. Skont l-obbligu tal-Kummissjoni li tipprovdi informazzjoni dettaljata lill-Kunsill u l-Parlament Ewropew, hija kull sena tippubblika rapport fuq assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Ir-rapport preċedenti kien ippubblikat fl-2011 għas-sena tal-baġit 2010 u huwa disponibbli pubblikament fis-sit li ġej: http://ec/europa.eu/enlargement/instruments/how-does-it-work/index_en.htm. [2] Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni – Dokument ta’ Sfond – Li jakkumpanja d-dokument ‘Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew – Rapport Annwali tal-2011 dwar l-għajnuna finanzjarja għat-tkabbir (IPA, PHARE, CARDS, Strument ta’ Qabel l-Adeżjoni tat-Turkija u l-Faċilità ta’ Tranżizzjoni). [3] L-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) għandu baġit ġenerali ta’ EUR 11.5 biljun għall-perjodu 2007-2013. Il-benefiċjarji tal-IPA huma l-Albanija, il-Bosnija u Ħerżegovina, il-Kroazja, dik li qabel kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro, is-Serbja, it-Turkija, l-Islanda (mill-2011) kif ukoll il-Kosovo*. Il-ħatra hi mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet fuq l-istatus, u hi skont l-UNSCR 1244 u l-Opinjoni tal-QIĠ fuq id-dikjarazzjoni tal-Kosovo ta’ indipendenza. Il-QIĠ tappoġġja riformi fil-pajjiżi benefiċjarji u l-allinjament progressiv tagħhom mal-istandards u l-politika tal-Unjoni Ewropea u l-acquis, bil-għan li jiġu mħejjija għal sħubija fl-UE fil-futur. [4] Oriġinarjament maħluq fl-1989 bħala Polonja u Ungerija: Il-programm (PHARE) ta’ Għajnuna għar-Ristrutturar tal-Ekonomiji tagħhom, il-Phare kiber mill-Polonja u l-Ungerija biex attwalment ikopri għaxar pajjiżi. Huwa jgħin tmienja mill-għaxar Stati Membri li ssieħbu fl-2004: ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja, kif ukoll dawk il-pajjiżi li ssieħbu fl-2007 (il-Bulgarija u r-Rumanija), f’perjodu ta’ ristrutturar ekonomiku enormi u tibdil politiku. Sal-2000 il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent (l-Albanija, il-Maċedonja, u l-Bosnija Ħerżegovina) kienu wkoll benefiċjarji ta’ Phare. Madankollu, mill-2001 il-programm CARDS (Assistenza Komunitarja għar-Rikostruzzjoni, l-Iżvilupp u l-Istabbilizzazzjoni fil-Balkani) ipprovda għajnuna finanzjarja lil dawn il-pajjiżi. Din ir-Regolament jirrevoka r-Regolament OBNOVA u jemenda ir-Regolament Phare, u jistabbilixxi qafas uniku għal għajnuna lill-pajjiżi fix-Xlokk tal-Ewropa: il-programm CARDS (Assistenza komunitarja għar-rikostruzzjoni, l-iżvilupp u l-istabbilizzazzjoni). L-istrument għall-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni (IPA) jieħu postu mill-2007. [5] Il-Kroazja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-Islanda, il-Montenegro u t-Turkija Is-Serbja ngħatat status ta' kandidat f'Marzu 2012. [6] L-Albanija, il-Bożnja u Ħerzegovina, u l-Kosovo [7] In-negozjati għall-adeżjoni nfetħu fid-29 ta’ Jannar 2012 [8] Cf. Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA II), COM(2011) 838 finali 7.12.2011, [9] Dokumenti ta’ Ppjanar Indikattiv Multiannwali. [10] Speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, ikunu realistiċi u marbutin biż-żmien. [11] L-Inizjattiva Internazzjonali tat-Trasparenza tal-Għajnuna. [12] Il-qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent, ara hawn taħt. [13] Assistenza Teknika u Skambju ta' Informazzjoni