MT    MT 
 
 
 IL-KUMMISSJONI  
EWROPEA   
Brussell, 20.5.2015  
COM(2015) 219 final  
  
RAPPORT TAL -KUMMISSJONI LILL -KUNSILL U LILL -PARLAMENT 
EWROPEW  
Il-qagħda tan -natura fl -Unjoni Ewropea  
Rapport dwar l -istatus u x -xejriet għat -tipi ta' ħabitats u għall -ispeċijiet li jkopru d -
Direttiva tal -Għasafar u d -Direttiva tal -Ħabitats għall -perjodu 2007 -2012  
bħalma jeżiġi l -Artikolu 17 tad -Direttiva tal -Ħabitats u bħalma jeżiġi l -Artikolu 12 tad -
Dire ttiva tal -Għasafar   
 
2 1. INTRODUZZJONI  
1.1.  IL-KUNTEST  
Iċ-ċittadini Ewropej jgħixu f'wieħed mill -aktar reġjuni b'densità għolja tal -popolazzjoni fid -
dinja li għandu storja twila fejn jidħol l -użu tal -art. Dan ħalla impatt qawwi fuq in -natura, u 
wassal biex inħolqu l -pajsaġġi kulturali differenti li jilqgħu flora u fawna għonja. Iżda bl -
iżviluppi li saru, l -aktar fis -seklu 20 , inqerdet massa kbira ta' natura. Mill -1900 sa nofs it -
tmeninijiet l -Ewropa tilfet żewġ terzi tal -artijiet mistagħdra tagħha1, u kważi tliet kwarti tad -
duni tar -ramel u tax -xagħri, minħabba taħlita ta' tibdil fl -użu tal -art, żviluppi infrastrutturali, 
tniġġis u espansjoni urbana.  
Hu tħassib kbir li qed nitilfu dan il -kapital naturali għax ilkoll niddependu fuq in -natura 
għall -ikel, l -enerġija, il -materja prima, l -arja u l -ilma biex ngħixu. Barra minn hekk, in -natura 
hi mutur ekonomiku ċentrali li tagħti se hemha fl -ekonomija tagħna b'modi li għadna kemm 
bdejna nifhmu sew u tagħtina servizzi li huma kruċjali biex jinżammu u jinħolqu l -impjiegi u 
t-tkabbir. In -natura hi wkoll sors ta' ispirazzjoni, għarfien u rikreazzjoni, u hi parti integrali 
mill-wirt kultur ali tagħna.  
Id-Direttiva tal -Għasafar2 u d-Direttiva tal -Ħabitats3 huma l -istrumenti leġiżlattivi ewlenin li 
jiżguraw il -konservazzjoni u l -użu sostenibbli tan -natura fl -UE, l -aktar bin -netwerk 
Natura  2000 li jiġbor żoni b'valur qawwi ta' bijodiversità. Id -Direttivi huma elementi ewlenin 
fl-Istrateġija tal -UE dwar il -Bijodiversità, bil -għan li tintlaħaq il -mira ewlenija tal -UE li 
"jitwaqqaf it -telf tal -bijodiversità u d -degradazzjoni tas -servizzi tal -ekosistema fl -UE sal -
2020 u jiġu rriġenerati kemm jista' jkun." Dawn huma meħtieġa wkoll biex jintlaħqu l -
impenji globali tal -UE fiil -Konvenzjoni dwar id -Diversità Bijoloġika konkluża f'Nagoya 
f'Ottubru 2010.  
1.2.  GĦALA SAR DAN IR -RAPPORT ? 
L-implimentazzjoni effettiva tad -Direttivi tintrifed b'għarfien ta' kwalità fuq l -istatus u x -
xejriet tal -ħabitats u l -ispeċijiet protetti bid -Direttivi tintrifed. Dan ir -rapport jissodisfa 
rekwiżit legali li minn żmien għall -ieħor il -Kummissjoni tivvaluta  l-progress li jkun sar fl -
implimentazzjoni tad -Direttivi permezz ta' monitoraġġ u rappurtar mill -Istati Membri.  
Ir-rapport jiddeskrivi r -riżultati ewlenin għall -perjodu tar -rappurtar 2007 -12, u jirrappreżenta 
kollaborazzjoni bla preċedent bejn l -Istati Me mbri u l -istituzzjonijiet Ewropej.  Dan jistrieħ 
fuq bażi tad -dejta4 unika dwar in -natura tal -UE, li fiha aktar minn 17  000 sett tad -dejta u 
valutazzjoni ta' speċijiet u ħabitats individwali;  u jiġbor informazzjoni dwar l -istatus ta' 
madwar 450  speċi tal -għasafar selvaġġi, 231  tip ta' ħabitat u aktar minn 1  200 speċi ieħor ta' 
interess Komunitarju . Minkejja li dan hu element wieħed biss mill -bijodiversità kollha fl -UE, 
dan hu kampjun siewi ħafna li jirrifletti t -theddid u l -pressjonijiet li qed taffaċċja l -
bijodiversità fl -Istati Membri.  
                                                            
1 Komunikazzjoni  tal-Kummissjoni  lill-Kunsill  u lill-Parlament  Ewropew  fuq l-użu bil-għaqal  u l-konservazzjoni  tal-artijiet  mistagħdra - 
COM(1995) 189 finali, tad-29.05.1995.  
2 Id-Direttiva 2009/147/KE tal -Parlament Ewropew u tal -Kunsill tat -30 ta' Novembru  2009 dwar il -konservazzjoni tal -għasafar selvaġġi.  
3 Id-Direttiva tal -Kunsill 92/43/KEE tal -21 ta' Mejju  1992 dwar il -konservazzjoni tal -ħabitat naturali u t al-fawna u l -flora selvaġġa.  
4 Jista' jinkiseb onljan miċ -Ċentru tad -Dejta tal -EEA dwar il -Bijodiversità (http://www.eea.europa.eu/themes/biodiversity/dc)  
 
3 Billi r -rappurtar sar aktar razzjonalizzat, għall -ewwel darba r -riżultati setgħu jiġu preżentati u 
valutati skont iż -żewġ Direttivi f'daqqa, u seta' jingħaraf aktar is -sehem li jagħti l -programm 
Natura  2000 għall -istatus u għax -xejriet tan -natura. Dan ir -rapport hu ġabra fil -qosor ta' 
informazzjoni komprensiva u dettaljata, u jibni fuq l -analiżi estensiva li għamlet l -Aġenzija 
Ewropea għall -Ambjent (l -EEA)5, li tagħti wkoll aktar dettalji metodoloġiċi.  
Ir-riżultati ta' din l-valutazzjoni jagħtu tagħrif u għarfien siewi biex tintrifed kull azzjoni oħra 
meħtieġa biex jintlaħqu l -għanijiet tad -Direttivi tal -Għasafar u tal -Ħabitats u biex jitjieb il -
kontribut tagħhom ħalli jintlaħqu l -għanijiet tal -Istrateġija tal -UE dwar il -Bijodiversità għall -
2020.  
Tajjeb jingħaraf li meta joħroġ fid -dieher kif inbidel l -istatus ta' ċertu ħabitats u speċijiet, 
ħafna minnhom kienu diġà f'qagħda kritika meta ssemmew fid -Direttivi u għaldaqstant hemm 
bżonn ħafna ħin u sforz biex ikun żgurat l -irkupru tagħhom. Barra minn hekk hemm xi 
limitazzjonijiet għax is -serje kronoloġiċi meħtieġa mid -Direttiva huma biss ta' żewġ perjodi 
tar-rapportar.  
 
2. IL-VALUTAZZJONIJIET TAL -ISTATUS — KIF ISIRU  
2.1. Valutazzjoni tal -istatus ta' konservazzjoni tal -ħabitats u  tal-ispeċijiet (id -Direttiva tal -
Ħabitats)  
Bid-Direttiva tal -Ħabitats jittieħdu miżuri " biex iżommu jew jirripristinaw, fi stat ta' 
konservazzjoni favorevoli, l -ħabitat naturali u l -ispeċi tal -fawna u l -flora selvaġġa li huma ta' 
interess għall -Komunità".  It-terminu "status ta' konservazzjoni", id -Direttiva tiddefinih skont 
bosta parametri: il -firxa, il -popolazzjoni, iż -żona tal -ħabitat, il -ħabitat adattat għall -ispeċijiet, 
l-istruttura u l -funzjonijiet tal -ħabitats, u l -prospetti futuri. U fuqhom jiġi bba żat il -ġbir tad -
dejta. Għal kull ħabitat u speċi, kull wieħed minn dawn il -parametri jiġi valutat bħala 
favorevoli6, inadegwat7 jew ħażin8 (jew mhux magħruf) skont matriċi ta' evalwazzjoni 
miftiehma li tagħti valutazzjoni ġenerali tal -istatus ta' konservaz zjoni f'4 klassijiet. Għall -
ħabitats u għall -ispeċijiet bi status negattiv, ġew identifikati 4  tipi ta' xejriet tal -istatus (it -
Tabella  1).  
 
Il-Klassi tal -Istatus ta' 
Konservazzjoni  Kulur   Xejra tal -Istatus ta' 
Konservazzjoni (tul il -perjodu 
2007 -2012)   Kulur 
Favorevoli    Għall -aħjar   
Mhux favorevoli - inadegwat    Stabbli   
Mhux favorevoli - ħażin    Għall -agħar   
Mhux magħruf    Mhux magħruf   
                                                            
5 Ir-rapport tal -EEA Nru  2/2015 — State of nature in the EU: Results from reporting under the nature directives 2007 -2012. (Il -qagħda tan -
natura fl -UE: ir -riżultati tar -rappurtar skont id -direttivi tan -natura bejn l -2007 -2012)  
6 Xi tip ta' ħabitat jew l -ispeċi qed jimxi 'l quddiem (mil -lat ta' kwalità u kwantità) u għandu prospetti tajbin li jibqa' sejjer hekk fil -ġejjieni.  
7 Hemm bżonn bidla fl -immaniġġjar biex it -tip ta' ħabitat jew l -ispeċi jerġa lura għal status ta' konservaz zjoni favorevoli iżda fil -futur qrib 
mhemmx il -periklu ta' estinzjoni.  
8 L-istatus ta' xi tip ta' ħabitat jew l -ispeċi mhu tajjeb xejn jew saħansitra f'periklu serju ta' estinzjoni (mill -inqas reġjonalment).  
 
4 Tabella  1 — Il-kodiċijiet tal -kuluri għall -klassijiet tal -istatus u x -xejriet ta' konservazzjoni  
għall -ħabitats u l -ispeċijiet  
 
Biex l -Istati Membri jkunu jistgħu jitqabblu bis -sens, l -Ewropa nqasmet f'disa' reġjuni 
bijoġeografiċi fuq l -art u f'ħames reġjuni fuq il -baħar li jaqsmu bejniethom l -istess 
kundizzjonijiet ekoloġiċi (il -Mappa  1). Dawk l -Istati Membri li t -territorju tagħhom jinfirex 
fuq aktar minn reġjun bijoġeografiku wieħed, ressqu valutazzjoni separata għal kull reġjun 
bijoġeografiku għal kull speċi u tip ta' ħabitat li hemm fit -territorju tagħhom.  
Mappa  1 — Ir-reġjuni bijoġeografiċi u r -reġjuni tal -baħar fl -UE27 tul l -perjodu tar -rappurtar 
2007 -129 
Minbarra l -valutazzjonijiet li għamlu l -Istati Membri, id -dejta ġiet aggregata u valutata fil -
livell bijoġeografiku tal -UE mill -EEA u miċ -Ċentru Topiku Ewropew dwar id -Diversità 
Bijoloġika (l -ETC -BD).  
 
2.2. Valutazzjoni tal -istatus u tax -xejriet tal -popolazzjoni tal -ispeċijiet tal -għasafar (id -
Direttiva tal -Għasafar)  
Fejn tidħol id -Direttiva tal -Għasafar, li għandha l -għan li tħares l -ispeċijiet kollha tal -għasafar 
selvaġġi li jgħixu fl -UE, għall -ewwel darba l -Istati Membri taw dejta dwar id -daqs u x -xejriet 
tal-popolazzjoni fit -territorju nazzjonali tagħhom. L -istatus tal -popolazzjoni ġie valutat biss 
fil-livell tal -UE. Il -klassijiet tal -istatus li ntużaw għall -għasafar jistrieħu fuq il -kriterji 
xjentifiċi żviluppati biex jinstab ir -riskju ta' estinzjoni li kienet użat l -Unjoni Internazzjonali 
għall -Konservazzjoni tan -Natura u tar -Riżorsi Naturali (l -IUCN) biex sawret il -Listi l -Ħomor 
tal-Ispeċijiet. Għax -xejra tal -popolazzjoni ta' speċijiet mhux siguri tul il -perjodu 2001 -201210, 
ġew identifikati 4  tipi ta' xejriet tal -poplazzjoni (it -Tabella  2). 
                                                            
9 Ir-rapport jirreferi għall -UE27 meta jkun qed jitratta ż -żmien qabel l -adeżjoni tal -Kroazja  
10 Mal-Istati Membri ġie miftiehem perjodu tax -xejra mifrux fuq 12 -il sena għax 6  snin ikunu ftit wisq biex jingħarfu xejriet b'saħħithom tal -
popolazzjoni.  
 
5 Il-Klassi tal -Istatus tal -Popolazzjoni 
tal-UE Kulur   Xejra tal -Popolazzjoni11 Kulur  
Sigur    Għall -aħjar   
Kważi mhedded, qed jonqos jew naqas 
ġmielu    Stabbli   
Mhedded (jiġifieri vulnerabbli, fil -
periklu, f'periklu kritiku, estint 
reġjonalment)    Ivarja   
 Għall -agħar   
Mhux magħruf jew mhux evalwat    Mhux magħruf   
Tabella  2 — Il-kodiċijiet tal -kuluri għall -klassijiet tal -istatus tal -popolazzjoni tal-UE u x -xejriet 
tal-popolazzjoni għall -ispeċijiet tal -għasafar  
 
2.3.  JITĦADDMU X -XEJRIET  
L-analiżi fil -livell tal -UE tibbaża fuq aggregazzjoni tad -dejta li ressqu l -Istati Membri. U 
għalhekk ħafna żviluppi pożittivi li saru fil -livell lokali, reġjonali jew saħansitra fil -livell 
nazzjonali jaf jinħbew għalkollox f'din l -iskala akbar. Barra minn  hekk, sabiex tinbidel il -
klassi tal -istatus ta' konservazzjoni/popolazzjoni jeħtieġ li tinbidel ġmielu xi waħda jew aktar 
mill-parametri/kriterji individwali, u dan hu diffiċli li jseħħ fi żmien tant qasir bħal sitt snin. 
Għaldaqstant, il -bidliet li saru matul iż -żmien (għall -aħjar jew għall -agħar) u li ma jkunux 
b'saħħithom biżżejjed biex tinbidel il -klassi tal -istatus, jaf ma jingħarfux jekk tintwera biss 
informazzjoni dwar l -istatus attwali. Minħabba f'hekk, minbarra l -informazzjoni dwar l -
istatus, ir -rapport jagħti informazzjoni dwar ix -xejriet tal -istatus ta' konservazzjoni għall -
karatteristiċi tad -Direttiva tal -Ħabitats tul il -perjodu 2007 -2012 u dwar ix -xejriet tal -
popolazzjoni tal -għasafar tul il -perjodu 2001 -2012. It -Taqsima  6 dwar Natura  2000 
tippreżenta wkoll xejriet tal -popolazzjoni fit -tul għall -għasafar (1980 -2012).  
3. L-ISTATUS U X -XEJRIET TAL -KONSERVAZZJONI  
3.1.  IL-KOMPLETEZZA U L -KWALITÀ TAD -DEJTA  
Mill-aħħar perjodu tar -rappurtar tjiebu ġmielu id -disponibbiltà, il -kwalità u l-
istandardizzazzjoni tal -informazzjoni skont id -Direttiva tal -Ħabitats. L -għadd ta' 
valutazzjonijiet fil -livell tal -UE li tqiesu " mhux magħruf " naqas bin -nofs (minn 18% għal 7% 
għall -ħabitats u minn 31% għal 17% għall -ispeċijiet li mhumiex għasafar). Matu l l-aħħar 
għaxar snin tjiebu ġmielu wkoll l -għarfien dwar il -popolazzjonijiet tal -għasafar u x -xejriet 
tagħhom, u allura tista' tittieħed azzjoni ta' konservazzjoni aħjar u aktar immirata.  
Madankollu l -livell tal -konformità u tal -kwalità tad -dejta fir -rapporti nazzjonali jvarja u għad 
għandu fejn jista' jitjieb permezz ta' programmi ta' monitoraġġ immirati. Il -ħabitats u l -
ispeċijiet tal -baħar għadhom l -inqas magħrufa u l -monitoraġġ tagħhom jeħtieġ aktar sforz 
ġmielu. Jekk f'dan il -qasam tkun żgurata aktar koerenza mad -Direttiva Kwadru dwar l -
Istrateġija Marina, is -sitwazzjoni għandha titjieb.  
                                                            
11 Xejra f'perjodu qasir: 2001 -2012, perjodu twil: 1980 -2012  
 
6 3.2.  L-ISPEĊIJIET KOLLHA TA L-GĦASAFAR  
L-istatus ta' aktar minn nofs l -ispeċijiet kollha tal -għasafar selvaġġi li ġew valutati huwa 
sigur. Iżda madwar 15% huma kważi m hedda, qed jonqsu jew naqsu ġmielu filwaqt li 17% 
oħra tal -ispeċijiet huma mhedda (il -Grafika  1). Ix -xejriet tal -popolazzjoni tal -ispeċijiet tal -
għasafar f'perjodu qasir juru li 4% biss mhumiex siguri iżda l -persentaġġ qed jiżdied, filwaqt 
li 6% mhumiex si guri u stabbli, u 20% oħra mhumiex siguri iżda l -persentaġġ qed jonqos (il -
Grafika  2). 
 
52%
15%17%16%
Sigur
Kważi mhedded, qed jonqos jew naqas
ġmielu
Mhedded
Mhux magħruf
 
52%
4%6%20%2%16%
Sigur
Mhux sigur - għall-aħjar
Mhux sigur - stabbli
Mhux sigur - għall-agħar
Mhux sigur - inċert/mhux magħruf
Mhux magħruf
 
Grafika  1 — L-istatus tal -popolazzjoni tal -
għasafar  Grafika  2 — L-istatus tal -popolazzjoni tal -
għasafar meta magħhom jiżdiedu x -xejriet tal -
popolazzjoni f'perjodu qasir għal għasafar mhux 
siguri  
 
Jidher li xi speċijiet tal -għasafar qed igawdu mill -miżuri ta' konservazzjoni mmirati li 
għandhom l -għan jadattaw il -prattiċi fl -użu tal -art, speċjalment fis -siti ta' Natura  2000. 
Ngħidu aħna, il -programmi agroambjentali u  tal-immaniġġjar tal -art li ġew implimentati 
b'suċċess fi Spanja, il -Portugall, l -Awstrija, l -Ungerija u l -Ġermanja għenu l -irkupru tal -
Pitarrun Otis tarda , speċi dipendenti fuq pajsaġġi miftuħa (bwar, steppi u żoni kkultivati 
mhux disturbati) u li qed jon qos fi bnadi oħra tal -Ewropa.  Minkejja li f'xi pajjiżi tal -UE l -
Bulebbiet ta' Dahru Abjad Dendrocopos leucotos  ġarrab tnaqqis ġmielu fil -popolazzjoni, dan 
l-ispeċi li hu tassew dipendenti fuq siġar deċidwi qodma u mejtin, żdied fl -għadd fil -
Finlandja għax gawda minn bidla fil -prassi tal -immaniġġar tal -foresti fis -siti ta' Natura  2000. 
Peress li ttieħdu xi miżuri bħal ngħidu aħna l -ħarsien tal -bejta u l -immaniġġjar tal -ħabitats, 
żdiedu bosta speċijiet tal -għasafar tal -priża, fosthom il -popolazzjonijiet tal -Ajkla Imperjali 
tal-Lvant Aquila heliaca  fil-Baċin tal -Karpazji.  
 
7  
3.3. SPEĊIJIET TA ' INTERESS KOMUNITARJU (ID-DIRETTIVA TAL -ĦABITATS ) 
Madwar 23% tal -valutazzjonijiet tal -ispeċijiet fil -livell tal -UE juru status favorevoli, filwaqt 
li 60% għandhom status mhux favorevoli u 18% minnhom għandhom status mhux favorevoli 
- ħażin. Fejn jidħlu x -xejriet tal -istatus, minn fost is -60% tal -valutazzjonijiet bi status mhux 
favorevoli, 4% qed jitjiebu, 20% stabbli, 22% qed imorru għall -agħar u 14% mingħajr xejra 
magħruf a (il-Grafiki  3 u 4). 
23%
42%18%17%
Favorevoli
Mhux favorevoli - inadegwat
Mhux favorevoli - ħażin
Mhux magħruf
 
23%
4%
20%
22%14%17%
Favorevoli
Mhux favorevoli - għall-aħjar
Mhux favorevoli - stabbli
Mhux favorevoli - għall-agħar
Mhux favorevoli - mhux magħruf
Mhux magħruf
 
Grafika  3 — L-istatus ta' konservazzjoni 
tal-ispeċijiet  Grafika  4 — L-istatus ta' konservazzjoni tal -
ispeċijiet bix -xejriet għal dawk bi status mhux 
favorevoli  
 
L-akbar proporzjonijiet ta' valutazzjonijiet favorevoli għar-reġjuni bijoġeografiċi fuq l -art 
ġew rappurtati għall -Baħar l -Iswed (32%) u għar -reġjuni tal -Alpi (31%), filwaqt li r -reġjuni 
Boreali u tal -Atlantiku juru l -akbar proporzjonijiet ta' valutazzjonijiet bi status mhux 
favorevoli - ħażin (29% u 32% rispet tivament). Għalkemm hemm inqas valutazzjonijiet tal -
ispeċijiet għar -reġjuni tal -baħar, il -proporzjon ta' valutazzjonijiet mhux magħrufa hu ferm 
aktar minn dawn (sa 88% fir -reġjun Makaroneżjan). Ir -reġjun tal -Baħar Baltiku għandu l -
agħar status għax 60% tal -valutazzjonijiet għandhom status mhux favorevoli - ħażin, u 
warajh jiġi r -reġjun tal -Baħar l -Iswed (33%).  
Il-pjanti vaskulari u l -amfibji għandhom l -ogħla livell ta' valutazzjonijiet favorevoli b'29% u 
28% rispettivament (il -Grafika  5). Ħafna mill -istatus  ħażin/xejriet għall -agħar jingħataw lil 
speċijiet assoċjati mal -ambjenti akkwatiċi bħax -xmajjar, il -lagi u l -artijiet mistagħdra. Dan 
 
8 jikkorrispondi mas -sejba li ħafna drabi l -ħabitats naturali tal -ilma ħelu għandhom status ta' 
konservazzjoni mhux favorev oli - inadegwat.  Dawn qed ikunu mhedda bit -tibdil li jikkawża 
l-bniedem, bil -funzjonament idroloġiku, bit -telf tal -konnettività, bil -bini tal -kanali, bit -
tneħħija tas -sediment, u bl -ewtrofikazzjoni u t -tniġġis.  
Bosta speċijiet assoċjati mal -ambjent natural i tal-ilma ħelu, bħall -ħut migratorju, qed jonqsu 
b'mod inkwetanti. Madankollu xi proġetti ta' sħubija fuq skala kbira għall -ħut migratorju, 
bħal dak għall -Asp Aspius aspius  fl-Iżvezja għal -Laċċa  Alosa alosa fil-Ġermanja rnexxielhom 
isaħħu l -popolazzjonijie t billi reġgħu sawru l -mogħdijiet tal -ilma u neħħew ix -xkiel għall -
migrazzjoni bil -bini ta' passaġġi għall -ħut. Fl -Awstrija tneħħa x -xkiel għall -migrazzjoni tal -
ħut fix -xmara Danubju ta' Fuq u allura tjiebu l -opportunitajiet tal -migrazzjoni għas -salamun 
tad-Danubju Hucho hucho  u għal speċijiet oħrajn tal -ħut fil -periklu.  
 
0% 25% 50% 75% 100%Pjanti mhux vaskulari…Pjanti Vaskulari (842)Molluski (99)Artropodi (415)Ħut (304)Amfibji (182)Rettili (215)Mammiferi (495)Invertebrati oħra (14)
Favorevoli Mhux favorevoli - għall-aħjar Mhux favorevoli - mhux magħruf
Mhux magħruf Mhux favorevoli - stabbli Mhux favorevoli - għall-agħar
 
Grafika  5 — L-istatus ta' konservazzjoni u x -xejriet għall -ispeċijiet skont kull grupp 
tassonomiku  
 
 
3.4.  IT-TIPI TA ' ĦABITATS  
L-istatus ta' konservazzjoni tal -ħabitats u x -xejriet tagħhom huma agħar minn dawk għall -
ispeċijiet. Aktarx dan peress li t -tradizzjoni ta' azzjoni għall -konservazzjoni tal -ispeċijiet hi 
aktar stabbilita, u l -irkupru tal -ispeċijiet hu ferm inqas kumpless u jieħu inqas żmien għar -
rispons. Madwar l -UE, 16% tal -valutazzjonijiet tal -ħabitats huma favorevoli iżda aktar minn 
tliet kwarti tal -ħabitats mhumiex favorevoli u 30% minnhom saħansitra jingħataw status 
mhux favorevoli - ħażin. Fejn jidħlu x -xejriet tal -istatus, minn fost is -77% tal -valutazzjonijiet 
bi status  mhux favorevoli, 4% qed juru titjib, 33% stabbli, 30% qed imorru aktar għall -agħar 
u 10% mingħajr xejra magħrufa (il -Grafiki  6 u 7). 
 
 
9 
 
16%
47%30%7%
Favorevoli
Mhux favorevoli - Inadegwat
Mhux favorevoli - ħażin
Mhux magħruf 
 
16%
4%
33%30%10%7%
Favorevoli
Mhux favorevoli - għall-aħjar
Mhux favorevoli - stabbli
Mhux favorevoli - għall-agħar
Mhux favorevoli - mhux magħruf
Mhux magħruf  
Grafika  6 — L-istatus ta' konservazzjoni tal -
ħabitats  Grafika  7 — L-istatus ta' konservazzjoni u x -
xejriet għall -ħabitats bi status mhux favorevoli  
 
Filwaqt li r -reġjuni bijoġeografiċi tal -Atlantiku u tal -Boreal juru l -akbar proporzjon ta' 
valutazzjonijiet bi status mhux favorevoli - ħażin (51% it -tnejn li huma), instab li dawn iż -
żewġ reġjuni għandhom l -aktar proporzj on ta' sitwazzjonijiet li tjiebu (11% u 10% 
rispettivament). Ngħidu aħna, filwaqt li l -istatus tal -laguni kostali fir -reġjun Atlantiku tad -
Danimarka għadu mhux favorevoli - ħażin, l -azzjoni mmirata li ttieħdet bil -proġetti LIFE u l -
iskemi agriambjentali għ enet biex uħud minn dawn il -laguni kostali u l -mergħat ta' madwar 
il-kosta jerġgħu jissawru mill -ġdid.  F'parti mir -reġjun Boreali tal -Latvja sar tkabbir li ta xejra 
pożittiva ġenerali lix-xagħri mrammel niexef taż -żona. Ħafna minn dawn jitħarsu b'Natura 
2000 u bbenefikaw mill -proġetti LIFE u minn sħubija innovattiva mal-meniġers ta' siti tat -
taħriġ militari. Billi reġgħu ssawru l -mergħat salmastri Mediterranji fis -Slovenja u ġie żgurat 
li jitħaddmu s -salini u jittieħdu miżuri ta' ġestjoni oħrajn, dan it -tip ta' ħabitat issaħħaħlu l -
istatus ta' konservazzjoni tiegħu.  
 
3.5.  IL-PROGRESS LEJN IL -MIRA 1 TAL-ISTRATEĠIJA DWAR IL -BIJODIVERSITÀ  
L-Istrateġija tal -UE dwar il -Bijodiversità għandha l -għan ewlieni li twaqqaf it -telf tal -
bijodiversità u d -degradazzjoni tas-servizzi tal -ekosistema fl -UE sal -2020 u treġġagħhom lura 
kemm jista' jkun. Il -Mira  1 tal-Istrateġija tistabbilixxi għanijiet li jistgħu jitkejlu biex permezz 
tad-Direttivi dwar in -natura jitjieb l -istatus ta' konservazzjoni tal -ħabitats u tal -ispeċiji et 
protetti. Bir -rapport tal -2009 li tfassal skont id -Direttiva tal -Ħabitats u skont il -valutazzjoni 
 
10 tal-istatus fl -2004 imsejħa "Birds in the EU"12 (l-Għasafar fl -UE) bħala parametri 
referenzjarji, ġew stabbiliti dawn l -għanijiet:  
 100% aktar valutazzjoniji et tal -ħabitats (jiġifieri 34%) u 50% aktar valutazzjonijiet 
tal-ispeċijiet (jiġifieri 25,5%) skont id -Direttiva tal -Ħabitats li għandhom status ta' 
konservazzjoni favorevoli jew għall -aħjar; u  
 50% aktar valutazzjonijiet tal -ispeċijiet (jiġifieri 78%) sko nt id-Direttiva tal -Għasafar 
li għandhom status sigur jew għall -aħjar.  
Dawn il -miri ġew ibbażati fuq xenarju ottimu iżda li jista' jinkiseb, bil -preżunzjoni li l -Istati 
Membri implimentaw għalkollox il -miżuri tad -Direttivi biex itejbu l -istatus ta' 
konser vazzjoni.  
Il-Grafika  8 turi l -progress li sar biex jintlaħqu dawn il -miri stabbiliti. Iżda jekk jitqabblu l -
valutazzjonijiet ta' perjodi differenti, importanti li kemm jista' jkun jiġi żgurat li l -bidliet 
osservati jkunu ġenwini u mhux sempliċiment minħabb a disponibbiltà ta' dejta aħjar jeww 
minħabba metodoloġija differenti13. Il-punti ewlenin huma:  
 S'issa ma sar l -ebda tibdil sinifikanti fl -istatus għat -tipi ta' ħabitats. Il -valutazzjonijiet li 
fil-passat ġew stabbiliti bħala favorevoli ma bidlux l -istatus ta' konservazzjoni tagħhom, u 
ma żdidux il -ħabitats bi status ta' konservazzjoni favorevoli (16%). 4% ingħataw status 
mhux favorevoli iżda li qed jitjieb, 30% għadhom sejrin għall -agħar, u 42% baqgħu ma 
nbidlux mill -200614. 
 Il-bidliet li saru bejn il -perjod i tar-rappurtar għall -ispeċijiet huma ferm aktar diffiċli biex 
jiġu valutati. Billi d -dejta u l -metodoloġija tjiebu, dawn affettwaw ferm il -valutazzjonijiet 
apparti l -bidliet proprji fl -istatus innifsu. Jekk dan jitqies, jidher li 22% tal -ispeċijiet, 
minfl ok 17%, aktarx kien ikollhom status favorevoli fl -2007. U allura jekk dan jiġi 
kkunsidrat, nistgħu naslu għall -konklużjoni li t -titjib proprju fil -valutazzjonijiet 
favorevoli għall -ispeċijiet kien ftit ħafna (1 -2% aktar milli kien fl -2007). Għalhekk il -
Grafika 8 qed turi wkoll mira "backcast", li turi x'kienet tkun il -mira proprja kieku dawn 
l-ispeċijiet ġew valutati bi status favorevoli fl -2007. Jekk jitqiesu l -valutazzjonijiet kollha 
tal-ispeċijiet, 5% ingħataw status mhux favorevoli iżda li qed jitjieb, 22% għadhom sejrin 
għall -agħar, u 33% baqgħu ma nbidlux mill -2006..  
 Il-proporzjon tal -valutazzjonijiet tal -ispeċijiet tal -għasafar bi status sigur jibqa' 52% 
(bħalma kien fl -2004). Jekk titqies kull valutazzjoni tal -għasafar, 8.5% mhumiex siguri 
iżda qed j iżdiedu, 2% mhumiex siguri iżda stabbli u 20% qed ikomplu jonqsu.  
Jidher li fil -wisa', ix -xejra ġenerali tal -ħabitats tixbah lil dik tal -ispeċijiet; għax dawk li 
għandhom status favorevoli/sigur jibqgħu stabbli jew sejrin għall -aħjar. Proporzjon ċkejken 
tal-valutazzjonijiet mhux favorevoli/mhux siguri qed jitjieb iżda dan hu inqas mill -proporzjon 
ta' dawk li fil -passat tqiesu mhux favorevoli u li sejrin għall -agħar. Sakemm ma jsirx titjib 
sinifikanti fix -xejriet, il -Mira  1 mhux se jkun possibbli li tintlaħa q sal-2020.  
                                                            
12 BirdLife International (l -2004) "Birds in the European Union: a status assessment." Wageningen, In -Netherlands: BirdLife International.  
13 Għal aktar tagħrif tista' tara r -rapport tal -EEA Nru  2/2015 — "State of nature in the EU: Results from reportin g under the nature 
directives 2007 -2012. (Il -qagħda tan -natura fl -UE: ir -riżultati tar -rappurtar skont id -direttivi tan -natura bejn l -2007 -2012)  
14 Inklużi dawk li baqgħu bi status "mhux magħruf".  
 
11 
0%10%20%30%40%50%60%70%80%
Il-ħabitats
(Status ta' konservazzjoni)L-ispeċijiet
(Status ta' konservazzjoni)L-għasafar kollha
(Status ta' popolazzjoni)
Favorevoli Sigur Mhux favorevoli - għall-aħjar
Mhux sigur - żieda Mhux favorevoli - stabbli Mhux sigur
Mhux favorevoli għall-agħar Naqas mira
mira mira "backcast" 
Grafika  8 — Il-progress lejn il -Mira  1 tal-Istrateġija dwar il -Bijodiversità  (is-sitwazzjonijiet "mhux 
magħrufa" inħbew)  
 
4.  IL-PRESSJONIJIET U T -THEDDIDIET  
Sabiex jinftiehmu aħjar il -fatturi li jinfluwenzaw l -istatus u x -xejriet, l -Istati Membri taw 
informazzjoni strutturata dwar il -pressjonijiet u t -theddidiet,15 jiġifieri l -kawżi sottostanti li 
jħallu impatt fuq l -ispeċijiet u l -ħabitats. Għas -sistemi fuq l -art, (il -Grafika  9), l -akbar 
problemi identifikati għat -tliet gruppi li huma (l -għasafar, speċijiet oħra u l -ħabitats) huma "l-
agrikoltura " u " t-tibdil li jikkawża l -bniedem fil -kundizzjonijiet naturali ". Fejn tidħol " l-
agrikoltura ", l-aktar pressjonijiet u theddidiet imsemmija sikwit huma t -tibdil fil -prattiċi tal -
kultivazzjoni, ir -rigħi mill -bhejjem (fosthom l -abbandun tas -sistemi pastorali/in -nuqqas ta' 
ragħa), il -fertilizzazzjoni u l -pestiċidi. Filwaqt li fejn jidħol " it-tibdil fis -sistema naturali" , l-
aktar fatturi rappurtati sikwit huma t -tibdil li jikkawża l -bniedem fil -kundizzjoni jiet idroloġiċi 
u fil-korp tal -ilma, it -tibdil fil -funzjonament idrografiku, it -tnaqqis fil -konnettività tal -ħabitats 
u l-astrazzjoni tal -ilma mill -ilma tal -pjan. Din il -valutazzjoni hi konsistenti ma' dik li saret 
                                                            
15  L-Istati Membri kellhom jagħtu grad "għoli", "medju" u "b axx" lil kull theddida/pressjoni rappurtata skont kemm hi sinifikanti.  
 
12 skont id -Direttiva Qafas dwar l -Ilma, li tidentifika l -agrikoltura u l -idromorfoloġija bħala l -
pressjonijiet ewlenin li jaffettwaw il -korpi tal -ilma16.  
0% 5% 10% 15% 20% 25% 30%XO - Theddidiet u pressjonijiet barra mill-Istati MembriXE - Theddidiet u pressjonijiet barra mill-UEM - Tibdil fil-klimaL - Avvenimenti ġeoloġiċi, diżastri naturaliK - Proċessi naturali (ħlief id-diżastri)J - Tibdil fil-kundizzjonijiet naturaliI - Speċijiet invażivi u introdottiH - TniġġisG - Xkiel minħabba attivitajiet umaniF - Użi ta' riżorsi ħajjinE - Urbanizzazzjoni & oqsma similiD - Transportazzjoni & infrastruttura tas-servizziC - Minjieri, barrieri u produzzjoni tal-enerġijaB - ForestrijaA - Agrikoltura
Għasafar Ħabitats Speċijiet mhux għasafar
 
Grafika  9 — Il-frekwenza (%) tal -pressjonijiet u t -theddidiet (f'daqqa) bi grad "għoli" tal -
Livell  1 — Fuq l -art 
 
Fejn jidħlu s -sistemi tal-baħar, l -aktar pressjonijiet u theddidiet rappurtati huma " l-użu tar -
riżorsi ħajjin " (l-aktar is -sajd u l -ġbir tar -riżorsi akkwatiċi iżda anke — sa ċertu punt — l-
akkwakultura) u " t-tniġġis " (il-Grafika  10). 
Anke " it-tibdil fil -kundizzjonijiet naturali " (it-tħammil, it -tibdil fir -reġim idroloġiku u l -
ġestjoni tal -kosta) u " ix-xkiel minħabba attivitajiet tal -bniedem " kif ukoll l -impatt tat -tibdil 
fil-klima fuq l -għasafar tal -baħar ġew rappurtati bħala sinifikanti.  
 
                                                            
16  Ara l -Blueprint għas -Salvagwardja tar -Riżorsi tal -Ilma tal -Ewropa COM(2012)  673 u l -Komunikazzjoni tal -Kummissjoni dwar id -
Direttiva Qafas dwar l -Ilma u d -Direttiva dwar l -Għargħar: Azzjonijiet favur l -"istatus tajjeb" tal -ilma tal -UE u biex jitnaqqsu r -riskji 
tal-għargħar COM(2015)  120. 
 
13 
0% 10% 20% 30% 40%XO - Theddidiet u pressjonijiet barra mill-Istati MembriXE - Theddidiet u pressjonijiet barra mill-UEM - Tibdil fil-klimaL - Avvenimenti ġeoloġiċi, diżastri naturaliK - Proċessi naturali (ħlief id-diżastri)J - Tibdil fil-kundizzjonijiet naturaliI - Speċijiet invażivi u introdottiH - TniġġisG - Xkiel minħabba attivitajiet umaniF - Użi ta' riżorsi ħajjinE - Urbanizzazzjoni & oqsma similiD - Transportazzjoni & infrastruttura tas-servizziC - Minjieri, barrieri u produzzjoni tal-enerġijaB - ForestrijaA - Agrikoltura
Għasafar Ħabitats Speċijiet mhux għasafar 
 
Grafika  10 — Il-frekwenza (%) tal-pressjonijiet u t -theddidiet (f'daqqa) bi grad "għoli" tal -
Livell  1 — Fil-baħar  
 
5. MINN PERSPETTIVA TAL -EKOSISTEMA  
Saret analiżi tal -istatus ta' konservazzjoni tal -ħabitats u l -ispeċijiet u tax -xejriet tagħhom 
skont l -affinità tagħhom għall -ekosistemi  msemmija fit -tipoloġija żviluppata bl -inizjattiva tal -
UE msejħa l -MAES17 li timmeppja u tivvaluta l -ekosistemi u s -servizzi tagħhom. Il-
Grafika  11 turi l -istatus ta' konservazzjoni u x -xejriet tal -ħabitats u l -ispeċijiet skont tip ta' 
ekosistema.  
 
5.1. EKOSISTEMI FUQ L -ART 
Fost l -ekosistemi fuq l -art, l -istatus ta' konservazzjoni u x -xejriet tal -ħabitats u tal -ispeċijiet 
ivarjaw ġmielu. Il -mergħat u l -artijiet mistagħdra għandhom l -akbar proporzjon ta' ħabitats bi 
status mhux favorevoli - ħażin u li sejjer għall -agħar. Dan isostnuh ukoll is -sejbiet dwar il -
pressjonijiet u t -theddidiet meta joħorġu fid -dieher li dawn is -sistemi jintlaqtu b'mod 
partikolari mill -agrikoltura u mit -tibdil idroloġiku.  
 
 
                                                            
17 http://biodiversity.europa.eu/maes   
 
14 
0% 20% 40% 60% 80% 100%xejraL-artijiet sottoveġetati (105)       CSxejraIx-xagħri u l-arbucelli (106)       CSxejraIx-xmajjar u l-għadajjar (94)       CSxejraL-imsaġar u l-foresti (229)       CSxejraIl-kosti (28)       CSxejraIl-blat kontinentali u l-oċean miftuħ (14)       CSxejraL-artijiet mistagħdra (61)       CSxejraIl-mergħat (158)       CSxejraId-daħliet fil-baħar u l-ilmijiet tranżizzjonali
Favorevoli Mhux favorevoli - għall-aħjar Mhux favorevoli - mhux magħruf Mhux magħruf
Mhux favorevoli - stabbli Mhux favorevoli - għall-agħar Mhux favorevoli - inadegwat Mhux favorevoli - ħażin 
Grafika  11 — L-istatus ta' konservazzjoni (CS) u x -xejriet għall -ħabitats skont kull tip ta' 
ekosistema (il -MAES) (Bl-għadd ta' valutazzjonijiet fil -parenteżi)  
 
Billi s -sitwazzjoni relatata ma' dawn iż -żewġ ekosistemi mhix favorevoli f'kull reġjun 
bijoġeog rafiku, xi studji tal -każ juru li jekk jittieħdu miżuri xierqa u mmirati, din is -
sitwazzjoni tista' titjieb.  
 Il-mergħat  
Fost l -aktar ekosistemi tal -UE li huma għanja bl -ispeċijiet hemm il -mergħat naturali u 
seminaturali. Fl -imgħoddi dawn l -inħawi kellhom s istemi ta' ġestjoni estensiva iżda fl -aħħar 
għexieren ta' snin il -firxa tagħhom ġarrbet tnaqqis kbir. Madwar 49% tal -valutazzjonijiet tal -
UE għal 45  tip ta' ħabitat f'mergħat b'interess Komunitarju għandhom status mhux favorevoli 
- ħażin. Barra minn hekk, kważi 50% tal -għasafar relatati mal -mergħat qed jonqsu u, ħafna 
drabi, l -istatus ta' konservazzjoni ta' speċijiet oħra mhux favorevoli.  
Fost il -pressjonijiet li qed iġarrbu l -mergħat hemm l -intensifikazzjoni fl -użu, prattiċi tal -
kultivazzjoni bla mogħdrija , il-konverżjoni għal użu ieħor tal -art u l -abbandun tal -art. Fil -
Litwanja, żewġ terzi tal -evalwazzjonijiet tat -tipi ta' ħabitats fil -mergħat juru xejriet li sejrin 
għall -agħar filwaqt li dawk kollha fir -Renju Unit għandhom status ta' konservazzjoni mhux 
favorevoli - ħażin. Jidher li fl -UE qed jonqsu bil -bosta dawk l -għasafar bħall -Gallozz l -
Aħmar Crex crex  u l-Venewwa Vanellus vanellus  li jiddependu fuq meded kbar tal -mergħat.  
 
15 Iżda meta ddaħħlu fis -seħħ miżuri tal -UE u nazzjonali xierqa, xi xejriet negatti vi setgħu 
jitreġġgħu lura.  Ngħidu aħna fl -Estonja, bl -għajnuna tal -UE bil -Fond Agrikolu Ewropew 
għall -Iżvilupp Rurali, il -Fond Ewropew għall -Iżvilupp Reġjonali u bl -istrument LIFE, xi 
nħawi kbar b'mergħat seminaturali reġgħu treġġgħu lura. B'hekk setgħu je rġgħu jiġu adattati 
l-prattiki tal -ħsad f'mergħat eżistenti u jerġgħu jiġu stabbiliti miżuri ta' ġestjoni estensivi 
għall -mergħat abbandunati. Għalkemm għall -ewwel tfassal għas -siti ta' Natura  2000, dan ġie 
applikat b'mod aktar wiesa' għall -ġestjoni sosten ibbli tal -mergħat.  
 L-artijiet mistagħdra  
L-artijiet mistagħdra, li jinkludu l -għadajjar, il -pantani u l -moxa mgħaddra, huma fost l -aktar 
ekosistemi mhedda fl -Ewropa għax fl -aħħar għexieren ta' snin ġarrbu telf kbir ħafna. 
Għalkemm isawru biss madwar 2% tat -territorju tal -UE u 4,3% taż -żona ta' Natura  2000, 
dawn huma importanti ferm għal varjetà wiesgħa ta' speċijiet. Fl -UE, ħafna mit -tipi ta' 
ħabitats tal -artijiet mistagħdra huma protetti.  
Il-valutazzjonijiet tal -istatus ta' konservazzjoni juru li 51% tal -ħabitats relatati mal -artijiet 
mistagħdra għandhom status mhux favorevoli - ħażin. Il -bidliet li jikkawża l -bniedem fl -
idroloġija (bħad -drenaġġ) huma bil -bosta l -aktar pressjoni sinifikanti. Ngħidu aħna fl -Irlanda, 
kull tip ta' ħabitat "fl -għadajjar, fil -pantani u fil -moxa mgħaddra" għandu status ta' 
konservazzjoni mhux favorevoli filwaqt li l -għadajjar komplew sejrin għall -agħar minħabba 
l-qlugħ tal -pit u minħabba d -drenaġġ. Billi fl -UE, medda kbira ta' art mistagħdra qed 
tiddeterjora, il -popolazzjonijiet ta' xi speċijiet li jiddependu ferm fuq l -artijiet mistagħdra, 
bħal ngħidu aħna l -Gurlin tal -Ewrasja Numenius arquata jew ir -Rospu Ewropew ta' Żaqqu 
Ħamra Bombina bombina , qed jonqsu.  Iżda dawn ix -xejriet jistgħu jitreġġgħu lura. Ngħidu 
aħna fil -Belġju, billi saru ħafna proġetti fuq skala kbira u għaddejjin l -isforzi fis -siti ta' 
Natura 2000, kważi kull evalwazzjoni tat -tipi ta' ħabitats tal -artijiet mistagħdra turi xejra 
stabbli jew għall -aħjar.  
L-ispeċijiet li jiddependu fuq l -art mistagħdra bħall -Kappu n Botaurus stellaris  urew irkupru 
sinifikanti fil -popolazzjonijiet tagħhom meta ttieħdu miżuri mmirati għall -konservazzjoni tal -
ħabitats tagħhom. Dan ġara wkoll fir -Renju Unit, bl -għajnuna tal -programm LIFE.  
 
5.2. L-EKOSISTEMI TAL -BAĦAR  
Għall -ekosistemi ta l-baħar, l -istatus ta' konservazzjoni u x -xejriet ivarjaw ġmielu (il -
Grafika  11). Madankollu, billi meta mqabbla, l -għadd ta' karatteristiċi tal -baħar li tkopri d -
Direttiva tal -Ħabitats hu baxx u l -livell ta' "mhux magħruf" hu għoli, ir -riżultati huma inqa s 
konklużivi.  
Jidher li 61% tal -ispeċijiet tal -għasafar assoċjati mal -ekosistemi tal -baħar huma siguri; iżda 
madwar kwart huma mhedda, u dan joħroġ fid -dieher l -impatt ta' theddid bħall -predaturi u x -
xkiel fil -kolonji, is -sajd inċidentali u t -tniġġis tal -baħar.  
Minħabba l -kumplessità tal -ħidma fl -ambjent tal -baħar u n -nuqqas relattiv tad -dejta, ftit li 
xejn sar progress bil -protezzjoni tal -karatteristiċi tal -baħar u bl -istabbiliment tan -netwerk 
Natura  2000 (l -aktar fl -ambjent 'il barra mill -kosta). Iżda jek k is-siti jkollhom ġestjoni aħjar u 
aktar sensittiva filwaqt li ssir projbizzjoni tal -attivitajiet li jagħmlulhom il -ħsara, dan jaf 
 
16 jissarraf f'titjib mgħaġġel. Pereżempju fl -Irlanda, ix -xejra pożittiva fl -istatus ta' 
konservazzjoni li kellha dan l -aħħar l -alga Maerl Lithothamnium coralloides  hi marbuta mar -
reġim ta' protezzjoni tad -Direttiva tal -Ħabitats. Anki xi għasafar tal -baħar mhedda 
bbenefikaw mill -miżuri ta' konservazzjoni tan -netwerk Natura: fl -UE il -popolazzjoni taċ -
Ċirlewwa r -Roża Sterna dougalli  żdiedet b'mod sinifikanti bis -saħħa tal -protezzjoni u l -
ġestjoni tas -siti tat -tgħammir, inkluż il -kontroll tal -predaturi.  
 
6.  IR-RWOL TA ' NATURA  2000  
In-netwerk Natura  2000, li jinkludi Żoni Speċjali ta' Protezzjoni (ŻPS) skont id -Direttiva tal -
Għasafar u Żoni Speċjali ta' Konservazzjoni18 (ŻSK) skont id -Direttiva tal -Ħabitats, jiġbor 
żoni ta' valur qawwi tal -bijodiversità. Fi żmienna, dan in -netwerk jiġbor aktar minn 18% tal -
art tal -UE u 4% tal -ibħra fl -Ewropa. Dan hu l -istrument ewlieni tad -direttivi dwa r in-natura 
biex l -ispeċijiet u l -ħabitats ikollhom status tajjeb/favorevoli. Fil -perjodu tar -rappurtar 
attwali, l -għadd ta' siti żdied b'9,3% (ŻSK) u bi 12,1% (ŻPS), filwaqt li ż -żona li jkopri n -
netwerk żdiedet b'41,2% (ŻSK) u bi 28,9% (ŻPS). Ħafna miż -żieda saret fl -2007 meta l -
Bulgarija u r -Rumanija ssieħbu fl -UE, u fil -komponent tal -baħar tan -netwerk.  
Għalkemm sar progress importanti fin -nomini taż -ŻSK min -naħa ta' xi Stati Membri u 
żdiedet il -ħidma fuq il -pjanijiet ta' ġestjoni, il -potenzjal sħiħ tan -netwerk għadu mhux 
jitħaddem; u dan qed jiġri għax il -miżuri ta' konservazzjoni meħtieġa għas -siti għadhom ma 
ddaħħlux għalkollox, bħal pereżempju 50% tas -siti biss ġew rappurtati li għandhom pjanijiet 
ta' ġestjoni komprensivi. Jidher ukoll li l -investimen t ma kienx biżżejjed biex jintlaħaq dan l -
għan f'xi Stati Membri19 u li l -opportunitajiet li ngħidu aħna joffru l -Politika Agrikola 
Komuni, il -Politika Komuni tas -Sajd u l -Politika Reġjonali tal -UE għadhom ma nħatfux bis -
sħiħ.  
 
6.1.  IL-KONTRIBUZZJONI TAN-NETWERK GĦALL -ISTATUS TA ' KONSERVAZZJONI (ID-DIRETTIVA TAL -
ĦABITATS ) 
Fi gradi differenti, in -netwerk jiġbor it -tipi ta' ħabitats imniżżlin fl -Anness  I u l -ispeċijiet 
imniżżlin fl -Anness  II tad -Direttiva, li għalihom jiġu maħtura ŻSK. Sabiex jikkorrelat aw il -
kopertura ta' Natura  2000 mal -istatus u x -xejriet, il -valutazzjonijiet inqasmu fi tliet gruppi 
skont kemm it -tipi ta' ħabitats u l -ispeċijiet huma rappreżentati f'Natura 2000, jiġifieri li fin -
netwerk għandhom kopertura aktar minn 75% (għoli), 35 -75% (medju) u inqas minn 35% 
(baxx) (ara l -Grafika  12). 
 
                                                            
18  Is-siti skont id -Direttiva tal -Ħabitats jipproponuhom l-Istati Membri u għall -ewwel, qabel formalment isiru ŻSK, ikunu jissejħu "Siti ta' 
Importanza Komunitarja" (SIK) — id-dejta f'dan ir -rapport tirreferi għat -tnejn li huma.  
19  Il-Finanzjament ta' Natura 2000 — Ninvestu f'Natura 2000: Benefiċċji għan -natura u n-nies, SEC(2011) 1573 finali, 12.12.2011.  
 
17 
0% 20% 40% 60% 80% 100%0-35% (485)35-75% (606)75-100% (799)
Mhux favorevoli - għall-aħjar Mhux favorevoli - stabbli
Mhux favorevoli - mhux magħruf Mhux favorevoli - għall-agħar 
Grafika  12 — Ix-xejriet fl -istatus ta' konservazzjoni tal -ħabitats fl -Anness  I li l -Istati Membri 
jqisuhom bħala mhux favorevoli (għal ħabitats li aktar minn 75%, 35 -75% u inqas minn 35% 
taż-żona tagħ hom ikopriha n -netwerk Natura  2000)  
 
L-istatus ta' konservazzjoni ġenerali tal -ħabitats u tal -ispeċijiet ma jistax jiġi attribwit għall -
kopertura ta' Natura  2000. Madankollu, kemm għall -ħabitats kif ukoll għall -ispeċijiet bi 
status mhux favorevoli, ix -xejra fl-istatus ta' konservazzjoni20 hi assoċjata mill -qrib mal -
kopertura ta' Natura  2000. Il -proporzjon tal -valutazzjonijiet bi status għall -agħar hu akbar 
f'sitwazzjonijiet b'kopertura baxxa (0 -35%) milli hu f'sitwazzjonijiet b'kopertura għolja (75 -
100%). B' kuntrast ma' dan, dawk li għandhom kopertura ta' Natura  2000 relattivament ogħla 
huma aktar probabbli li juru valutazzjonijiet stabbli. Dan jisħaq ir -rwol kruċjali li jaqdi n -
netwerk biex jiġi stabbilit status ta' konservazzjoni.  
Il-Polonja hi eżempju inte ressanti għax in -netwerk ikopri 80 -90% tat -tip ta' ħabitat 6210 
b'mergħat kalkarji mhedda. Ħafna drabi fl -imgħoddi, dan il -ħabitat ġie abbandunat jew 
tmexxa ħażin; iżda dan l -aħħar jidher li tjieb fl -istatus għax fis -siti ta' Natura  2000 twettqu 
miżuri ta'  konservazzjoni fosthom it -tneħħija ta' arbuxelli, ħsad u xi drabi ragħa estensiv. 
B'dawn l -azzjonijiet, li ħafna minnhom iffinanzjahom il -Fond Ewropew għall -Iżvilupp 
Reġjonali, żdiedet ftit ftit iż -żona ta' dan il -ħabitat bil -mergħat u naqset il -frammenta zzjoni. 
Dan, min -naħa tiegħu, għen biex jiġi rkuprat l -iskwiril tal -art Ewropew endemiku 
Spermophilus suslicus , li l-popolazzjoni tiegħu kważi tinsab biss fis -siti ta' Natura  2000. Dan 
hu eżempju ċar ta' kif l -attivitajiet tal -bniedem, anki jekk ikollhom s kop ekonomiku, jistgħu 
jservu ta' ġid għall -konservazzjoni tal -ħabitats u għall -ispeċijiet jekk jitwettqu b'mod 
sostenibbli.  
 
6.2.  IX-XEJRIET GĦALL -ISPEĊIJIET DIPENDENT I FUQ IN -NETWERK ŻPS  (ID-DIRETTIVA TAL -
GĦASAFAR ) 
Meta mqabbla mal -ispeċijiet li mhumiex inklużi f'dan l -Anness, billi hemm proporzjon akbar 
tal-ispeċijiet tal -għasafar imsemmija fl -Anness  I li għandhom nomina ŻPS bħala miżura 
ewlenija, dan juri xejriet li qed tikber il -popolazzjoni riproduttiva (il -Grafika  13). Dan 
jagħtina x'nifhmu li b'azzj oni ta' konservazzjoni mmirata għal dawn l -ispeċijiet, l -aktar bil -
                                                            
20 U anki x -xejra tal -popolazzjoni fi żmien qasir għall -ispeċijiet.  
 
18 ġestjoni taż -ŻPS, qed jitħalla effett pożittiv fuq il -popolazzjonijiet tagħhom. L -ispeċijiet u s -
sottospeċijiet tal -Anness  I li għalihom issawru Pjanijiet ta' Azzjoni tal -UE għall -Ispeċi, u  li 
għandhom prijorità għal finanzjament bil -programm LIFE, qed juru proporzjon ferm akbar ta' 
xejriet li qed tikber il -popolazzjoni.  
Bejn wieħed u ieħor, 35% tal -ispeċijiet tal -Anness  I li kienu qed jonqsu fuq medda twila ta' 
żmien, qed juru xejriet stabb li jew ta' żieda fi żmien qasir. Dan hu sinjal ċar ta' 
stabbilizzazzjoni u xi drabi ta' titjib fl -istatus tagħhom. Madankollu, 45% ta' dawk li qed 
jonqsu fuq medda twila ta' żmien, qed jonqsu wkoll fi żmien qasir, u allura nifhmu l -ħtieġa li 
dan it -tnaqqis  jingħata l -attenzjoni u l -isforz biex jitreġġa' lura.  
 
0%5%10%15%20%25%30%35%40%45%
Anness I mhux Anness I% tassonomikuGħall-aħjar
Inċert
Stabbli
Ivarja
Għall-agħar
 
 
Grafika  13 — Ix-xejra fit -tul (mill -1980) tal -popolazzjoni riproduttiva (%) skont l -Anness  
 
L-ispeċi emblematika tal -Anness  I, jiġifieri l -Grawwa Ewro -Asjatika Grus grus , li 
Natura  2000 tagħtiha protezzjoni speċjali waqt ir -riproduzzjoni, fil -mistrieħ u fix -xitwa, u 
kienet soġġetta għal ħafna azzjonijiet ta' konservazzjoni mmirati, ġarrbet irkupru notevoli fl -
għadd u fil -firxa minn mindu daħlet fis -seħħ id -Direttiva tal -Għasafar fil -bidu tat -tmeni nijiet.  
 
7. KONKLUŻJONIJIET  
Din hija t -tieni valutazzjoni għal status ta' konservazzjoni skont id -Direttiva tal -Ħabitats, biex 
b'hekk setgħet issir l -ewwel valutazzjoni komparattiva fil -livell tal -UE. Vantaġġ ieħor hu t -
titjib sinifikanti li sar fl -għarfie n dwar l -istatus u x -xejriet għal speċijiet u ħabitats protetti 
 
19 mill-aħħar perjodu tar -rappurtar. Barra minn hekk, bid -Direttiva tal -Għasafar sar eżerċizzju 
tar-rappurtar simili u b'hekk għall -ewwel darba tista' ssir valutazzjoni komprensiva tal -istatus 
u tax-xejriet għal kull speċi li tkopri l -leġiżlazzjoni tal -UE dwar in -natura.  
Xi speċijiet u ħabitats li tkopri l -leġiżlazzjoni qed juru sinjali ta' rkupru, kif jidher fl -istejjer 
ta' suċċess f'partijiet differenti tal -Ewropa. Hemm indikazzjonijiet ċari li n-netwerk 
Natura  2000 qed jaqdi rwol prinċipali fl -istabbilizzazzjoni tal -ħabitats u l -ispeċijiet bi status 
mhux favorevoli, l -aktar meta jkunu twettqu l -miżuri ta' konservazzjoni meħtieġa fuq skala 
adegwata.  
Madankollu, l -istatus ġenerali tal -ispeċijiet u  tal-ħabitats fl -UE ma nbidlitx b'mod sinifikanti 
matul il -perjodu 2007 -2012, għax ħafna ħabitats u speċijiet għadhom bi status mhux 
favorevoli u proporzjon ġmielu minnhom qed imur aktar għall -agħar. Għaldaqstant hemm 
bżonn li jsiru sforzi ta' konservazzjo ni aktar b’saħħithom ħalli sal -2020 tintlaħaq il -Mira  1 
tal-bijodiversità fl -UE. Xi gruppi ta' speċijiet, bħall -ħut tal -ilma ħelu, u ħabitats bħall -
mergħat u l -artijiet mistagħdra, huma ta' tħassib partikolari. Hemm bżonn li jiġu indirizzati xi 
pressjoniji et u theddidiet sinifikanti minħabba prattiċi agrikoli u t -tibdil kontinwu fil -
kundizzjonijiet idroloġiċi, kif ukoll bl -isfruttament żejjed u t -tniġġis tal -ambjent tal -baħar, 
ħalli dawn ix -xejriet jitreġġgħu lura.  
Sabiex jintlaħqu l -għanijiet tad -direttivi  hemm bżonn ġestjoni effettiva u r -restawr taż -żoni ta' 
Natura  2000. Minkejja li sar progress biex jitwaqqaf in -netwerk, ma sarx progress biżżejjed 
biex jiddaħħlu għanijiet u miżuri ta' konservazzjoni li jissodisfaw għalkollox il -ħtiġijiet li 
jitħarsu l -ħabitats u l -ispeċijiet protetti. Sa tmiem l -2012, 50% tas -siti biss ġew rappurtati li 
għandhom pjanijiet ta' ġestjoni komprensivi, u l -istrumenti ta' finanzjament tal -UE, li jagħtu 
opportunitajiet ta' appoġġ għall -ġestjoni u għar -restawr ta' Natura  2000, ma  ntużawx 
biżżejjed21. 
L-istatus ta' konservazzjoni tal -ispeċijiet u l -ħabitats jista' jitjieb b'azzjoni mmirata kif ħareġ 
fid-dieher, pereżempju, bil -programm LIFE Natura u b'azzjonijiet agriambjentali speċifiċi li 
kkofinanzja l -Fond Agrikolu Ewropew għall -Iżvilupp Rurali. Il -Kummissjoni qed taħdem 
mal-Istati Membri u l -partijiet konċernati fil -livell bijoġeografiku tal -UE biex tippromwovi l -
iskambju tal -esperjenza u l -prattika t -tajba fejn jidħlu l -ġestjoni u r -restawr. Dan it -titjib jibqa' 
jissarraf f'ġid ekonomiku sinifikanti mis -servizzi estensivi ta' ekosistema li jipprovdi n -
netwerk Natura 2000. Biss biss, għas -siti fuq l -art, hemm stmati benefiċċji ta' bejn EUR  200-
300 biljun, fosthom il -ħażna tal -karbonju, it -trażżin tar -riskji naturali, it -tisfija tal -ilma, is -
saħħa u t -turiżmu22. Dawn għandhom jibqgħu jimlewna b'kuraġġ biex inżidu l -investiment 
fin-netwerk.  
Dan l -aħħar il -Kummissjoni, fil -qafas tar -REFIT (il -programm tal -Kummissjoni dwar l -
Idoneità u l -Prestazzjoni tar -Regolamentazzjoni), nedie t "kontroll tal -idoneità" tad -direttivi 
dwar in -natura biex tivvaluta jekk dawn id -direttivi għadhomx adattati għal dan l -iskop. Dan 
il-kontroll tal -idoneità se jqis firxa wiesgħa ta' kwistjonijiet relatati mal -effettività, l -
effiċjenza, il -koerenza, ir -rilevanza u l -valur miżjud tal -UE tal -leġiżlazzjoni. Dan ir -rapport 
dwar il -qagħda tan -natura se jagħti kontribut importanti lill -kontroll tal -idoneità, l -aktar fejn 
                                                            
21 Il-Finanzjament ta' Natura 2000 — Ninvestu f'Natura 2000: Benefiċċji għan -natura u n -nies, SEC(2011) 1573 finali, 12.12.2011.  
22 Estimating the  Overall Economic Value of the Benefits provided by the Natura 2000 Network (Stima tal -Valur Ekonomiku Globali tal -
Benefiċċji li jipprovdi n -Netwerk Natura  2000), IEEP (Diċembru  2011) 
 
20 tidħol l -effettività tal -leġiżlazzjoni. Ir -riżultati se jiġu integrati wkoll fil -qafas ta' n ofs it -term 
tal-Istrateġija dwar il -Bijodiversità.