Ir-Rapport Speċjali Nru 1/2012 “L-effettività tal-għajnuna għall-iżvilupp mill-Unjoni Ewropea għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana”





GLOSSARJU ABS : Appoġġ Baġitarju Settorjali AGP : Agricultural Growth Programm (Programm għat-Tkabbir Agrikolu) Agri : Agrikoltura AKP : Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku CAADP : Programm Komprensiv għall-Iżvilupp tal-Agrikoltura fl-Afrika CBT : Trattament Ibbażat fil-Komunità DCI : Strument tal-Koperazzjoni għall-Iżvilupp DEVCO : Żvilupp u Koperazzjoni — EuropeAid DPRPR : Decentralised Programme for Rural Poverty Reduction (Programm Deċentralizzat għat-Tnaqqis tal-Faqar Rurali) DSP : Dokumenti ta’ Strateġija għall-Pajjiż ECHO : id-Direttorat Ġenerali għall-Għajnuna Umanitarja u l-Protezzjoni Ċivili EDPRS : Economic Development and Poverty Reduction Strategy (Strateġija għall-Iżvilupp Ekonomiku u t-Tnaqqis tal-Faqar) FAO : Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura FEŻ : Fond Ewropew għall-Iżvilupp FIDP : Farm Income Diversification Programme (Programm ta’ Diversifikazzjoni tad-Dħul tal-Biedja) FISP : Farm Input Subsidy Programme (Programm ta’ Sussidju għar-Riżorsi tal-Biedja) FSBL : Linja Baġitarja għas-Sigurtà Alimentari FSTP : Programm Tematiku għas-Sigurtà tal-Ikel GBS : Appoġġ Baġitarju Ġenerali GHI : Indiċi tal-Ġuħ Dinji HIV/AIDS : Virus tal-immunodefiċjenza umana (Human immunodeficiency virus)/ Sindromu akkwiżit ta’ defiċjenza fl-immunità (Acquired immune deficiency syndrome) IFPRI : Istitut Internazzjonali tar-Riċerka dwar il-Politika tal-Ikel INFSSS : Integrated Nutrition and Food Security Surveillance System (Sistema Integrata ta’ Sorveljanza għan-Nutrizzjoni u għas-Sigurtà Alimentari) LRRD : Kollegament tal-Għajnuna ta’ Emerġenza, ir-Riabilitazzjoni u l-Iżvilupp MDG : Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju MDG 1 : Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju 1 (Qerda tal-faqar u l-ġuħ estremi) MDG 4 : Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju 4 (It-tnaqqis tal-mortalità fost it-tfal) MDG 5 : Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju 5 (It-titjib tas-saħħa materna) NGO : Organizzazzjoni Mhux Governattiva NU : Nazzjonijiet Uniti OCTs : Pajjiżi u Territorji extra-Ewropej ODA : Għajnuna Uffiċjali għall-Iżvilupp OECD : Organizzazzjoni għall-Koperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi PASDEP : Plan for Accelerated Sustained Development to End Poverty (Pjan għal Żvilupp Sostnut u Aċċellerat biex Jintemm il-Faqar) PIN : Programm Indikattiv Nazzjonali ROM : Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati SA : Sigurtà Alimentari SNNPR : Southern Nations, Nationalities and People’s Region (Reġjun tan-Nazzjonijiet, tan-Nazzjonalitajiet u tal-Popli tan-Nofsinhar) SPTA : Strategic Plan for the Transformation of Agriculture (Pjan Strateġiku għat-Trasformazzjoni tal-Agrikoltura) ŻR : Żvilupp Rurali SOMMARJU EŻEKUTTIV I. Is-sigurtà alimentari hija problema kbira fl-Afrika sub-Saħarjana, fejn 30 % tal-popolazzjoni jbatu l-ġuħ. II. Il-Qorti eżaminat jekk l-għajnuna għall-iżvilupp tal-Unjoni Ewropea (UE) għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana hijiex effettiva: jekk l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari hijiex relevanti għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi u jekk l-interventi tal-UE humiex effettivi. Il-verifika ffukat fuq l-appoġġ għall-iżvilupp dirett tal-UE għat-tliet dimensjonijiet ta’ sigurtà alimentari, jiġifieri d-disponibbiltà tal-ikel, l-aċċess għall-ikel u l-użu ta’ ikel sustanzjuż. Ma eżaminatx jekk is-sigurtà alimentari kinitx ix-xejra dominanti fl-oqsma relevanti kollha tal-koperazzjoni tal-UE, bħas-saħħa, l-edukazzjoni, jew inkella l-ilma u s-sanità. III. Il-Qorti tikkonkludi li l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana hija effettiva fil-biċċa l-kbira tagħha u tagħmel kontribuzzjoni importanti għall-kisba tas-sigurtà alimentari. Madankollu, hemm lok għal titjib sinifikanti f’bosta oqsma. IV. F’pajjiżi fejn is-sigurtà alimentari hija parti mill-istrateġija għall-koperazzjoni tal-FEŻ, l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE hija relevanti ferm għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet. Il-Kummissjoni ffukat l-għajnuna għall-iżvilupp tagħha fuq pajjiżi bl-ikbar għadd ta’ nies neqsin mill-ikel sustanzjuż. Madankollu l-Kummissjoni ma qisitx biżżejjed l-ambitu potenzjali għall-appoġġ tal-UE f’pajjiżi oħra li wkoll ibatu minn nuqqas kroniku ta’ sigurtà alimentari u tilfu d-direzzjoni jew inkella huma tard fir-rigward tal-ilħuq tal-Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju 1 (MDG 1) (Qerda tal-faqar u l-ġuħ estremi). V. Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ) u l-Programm Tematiku għas-Sigurtà tal-Ikel (FSTP) jikkomplementaw lil xulxin. Madankollu l-Faċilità għall-Ikel, stabbilita biex tirreaġixxi għall-impatt tal-kriżi tal-prezzijiet tal-ikel tal-2007–08, ma tfasslitx biex tindirizza l-volatilità tal-prezzijiet tal-ikel fuq terminu ta’ żmien twil. VI. L-għajnuna tal-UE tindirizza l-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi fir-rigward tad-disponibbiltà tal-ikel u l-aċċess għall-ikel. Madankollu l-Kummissjoni ma għamlitx enfasi xierqa fuq in-nutrizzjoni u setgħet għamlet aktar biex tħeġġeġ lill-pajjiżi jwaqqfu politiki u programmi ta’ nutrizzjoni xierqa fi stadju aktar bikri. Dan l-aħħar il-Kummissjoni ħadet għadd ta’ inizjattivi biex tindirizza din il-problema. VII. L-interventi tal-UE huma effettivi fil-biċċa l-kbira tagħhom. Huma mfassla tajjeb, huma bbażati fuq għarfien tajjeb tal-ħtiġijiet u l-prijoritajiet u jinvolvu djalogu mill-qrib mal-gvernijiet tal-pajjiżi msieħba u firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati. Ta’ sikwit, madankollu, l-interventi ma jistabbilixxux objettivi ċari biżżejjed. Huma wkoll ta’ sikwit ambizzjużi żżejjed, partikolarment fil-każ ta’ proġetti ta’ Organizzazzjonijiet Mhux Governattivi (NGOs). L-interventi għandhom il-għan li jilħqu riżultati dewwiema billi jsaħħu l-popolazzjonijiet lokali biex jindirizzaw il-kawżi ta’ bażi tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari, prinċipalment permezz ta’ żieda fil-produzzjoni agrikola u promozzjoni ta’ attivitajiet li jaqilgħu d-dħul. VIII. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, l-interventi jtejbu d-disponibbiltà ta’, u aċċess għal, ikel għall-benefiċjarji. Jgħinu biex itejbu u jiddiversifikaw il-produzzjoni u d-dħul agrikoli, u jappoġġaw programmi ta’ xibka tas-sigurtà għal dawk l-aktar vulnerabbli. Nofs l-interventi għandhom prospetti raġonevoli li jkunu sostenibbli, iżda r-riżultati li jitkomplew huma inqas ċari għan-nofs l-ieħor. Programmi governattivi kbar dwar l-agrikoltura u t-trasferiment soċjali mhumiex finanzjarjament sostenibbli u jiddependu l-aktar fuq appoġġ mid-donaturi li jitkompla. IX. Il-Qorti tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin biex tittejjeb l-effettività tal-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana: (a) Għall-perjodu ta’ programmar wara l-2013, il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna għandha twettaq valutazzjoni strutturata tas-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari f’kull pajjiż u tqis b’mod sistematiku l-ambitu potenzjali għal appoġġ mill-UE f’dan il-qasam. (b) Il-Kummissjoni għandha teżamina, possibbilment ma’ msieħba oħra tal-iżvilupp, il-fattibbiltà ta’ strument permanenti għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti u supplimentari li jistgħu jinħtieġu biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi ta’ kriżijiet tal-ikel potenzjali fil-ġejjieni f’pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. (c) Il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna għandhom jagħtu prijorità xierqa lin-nutrizzjoni waqt l-istabbiliment tal-istrateġija tal-koperazzjoni, l-identifikazzjoni u t-tfassil ta’ interventi, u l-użu ta’ djalogu tal-politika ma’ gvernijiet imsieħba, b’mod notevoli fil-qafas ta’ programmi ta’ appoġġ baġitarju. (d) Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi objettivi ta’ intervent li huma preċiżi biżżejjed u li jistgħu jitkejlu permezz ta’ indikaturi tal-prestazzjoni. Għandha tiżgura li l-objettivi jistgħu jintlaħqu permezz ta’ valutazzjoni mtejba tar-riskji u tas-suppożizzjonijiet dwar l-implimentazzjoni ta’ interventi b’suċċess. (e) Il-Kummissjoni għandha tappoġġa aħjar is-sostenibbiltà finanzjarja tal-programmi dwar l-agrikoltura u t-trasferiment soċjali. Waqt li tkun qed tagħmel dan, ikun xieraq li l-Kummissjoni: (i) tpoġġi aktar enfasi fuq l-iżvilupp ta’ servizzi effettivi ta’ estensjoni agrikola, l-infrastruttura ta’ wara l-ħsad u l-kreditu rurali; (ii) tiżgura li l-programmi dwar it-trasferiment soċjali jipprevedu appoġġ xieraq għall-iżvilupp ta’ kapaċitajiet li jiġġeneraw id-dħul tal-benefiċjarji. INTRODUZZJONI ID-DEFINIZZJONI TA’ SIGURTÀ ALIMENTARI 1. Is-sigurtà alimentari ġiet definita bħala kundizzjoni fejn kulħadd, f’kull ħin, għandu l-aċċess fiżiku, soċjali u ekonomiku għal ikel suffiċjenti, sigur u nutrittiv li jissodisfa l-ħtiġijiet dijetetiċi u l-preferenzi tal-ikel tiegħu għal ħajja attiva u b’saħħitha [1]. Ġeneralment titqies bħala li għandha tliet dimensjonijiet distinti li jridu jitwettqu simultanjament u b’mod stabbli matul iż-żmien: (a) id-disponibbiltà tal-ikel fil-livelli nazzjonali u reġjonali; (b) l-aċċess fiżiku u ekonomiku għall-ikel fil-livell tal-familja; u (c) in-nutrizzjoni, jiġifieri l-użu tal-ikel fil-livell individwali. IN-NUQQAS TA’ SIGURTÀ ALIMENTARI PERSISENTI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA 2. Is-sigurtà alimentari ilha, u għadha, problema globali b’biljun persuna fid-dinja stmati li jbatu l-ġuħ [2] (ara l-Istampa 1). Din iċ-ċifra waqgħet fl-ewwel snin tad-disgħinijiet u kienet eżatt ’il fuq minn 800 miljun madwar nofs id-disgħinijiet. Matul l-aħħar 10 snin, it-total qiegħed jerġa’ jiżdied, speċjalment wara ż-żieda akuta u f’daqqa fil-prezzijiet tal-ikel madwar id-dinja kollha fl-2007 u fl-2008, u wara l-kriżi ekonomika sussegwenti tal-2008–09. L-ISTAMPA 1 L-GĦADD TA’ NIES LI JBATU L-ĠUĦ +++++ TIFF +++++ Sors: L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura. 3. Il-problema għadha partikolarment serja u persistenti fl-Asja t’Isfel u fl-Afrika sub-Saħarjana. L-akbar għadd ta’ nies li jbatu l-ġuħ jgħixu fl-Asja t’Isfel, filwaqt li xi progress sar, madankollu, b’mod partikolari matul id-disgħinijiet. L-ambitu għal aktar progress huwa l-akbar fl-Afrika sub-Saħarjana, fejn l-għadd ta’ nies li jbatu l-ġuħ huwa akbar milli fl-1990, u laħaq il-239 miljun fl-2010, jiġifieri 30 % tal-popolazzjoni totali (ara l-mappa fl-Anness I). 4. F’Settembru 2011, wara żewġ staġuni tax-xita konsekuttivi fejn ftit nieżlet xita, il-Qarn tal-Afrika qiegħed ibati mill-agħar nixfa f’60 sena, li wasslet għal kriżi alimentari severa b’kundizzjonijiet ta’ qabel karestija f’ċertu partijiet tal-Kenja u s-Somalja. It-taħlita ta’ żidiet akuti fil-prezzijiet tal-ikel, mortalità eċċessiva ta’ bhejjem, kunflitti u aċċess umanitarju ristrett ġiegħlet is-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari tmur għall-agħar għal aktar minn 12-il miljun persuna u żiedet ir-rati ta’ malnutrizzjoni u ta’ mortalità fost it-tfal. L-ISTAMPA 2 IL-MALNUTRIZZJONI FIT-TFAL TAĦT L-ETÀ TA’ ĦAMES SNIN FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA: IL-PREVALENZA TA’ DAWK TAĦT IL-PIŻ TAS-SOLTU +++++ TIFF +++++ Sors: IL-QEA bbażat fuq id-data tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura. 5. L-Afrika sub-Saħarjana tinsab f’sitwazzjoni ta’ malnutrizzjoni kronika, b’rati għolja b’mod persistenti, partikolarment għat-tfal (ara l-Istampa 2 [3]). Skont l-istħarriġiet l-aktar reċenti tal-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura (FAO), medja ta’ 47 % ta’ tfal taħt l-età ta’ ħames snin ibatu minn malnutrizzjoni kronika (twaqqif fit-tikbir [4]), 30 % huma taħt il-piż tas-soltu [5], u malnutrizzjoni akuta rigward l-enerġija mill-proteini (għeja u rquqija [6]) — assoċjat b’rata għolja ta’ mwiet — tolqot lil 9 % tat-tfal. Il-kbar ukoll ibatu mill-malnutrizzjoni, b’medja ta’ 12 % tan-nisa milquta. L-effetti tal-malnutrizzjoni li jagħmlu l-aktar ħsara jseħħu matul it-tqala u l-ewwel sentejn tal-ħajja. L-impatt tagħha fuq l-iżvilupp fiżiku u kognittiv huwa irriversibbli u huwa kawża prinċipali ta’ mwiet ta’ ommijiet u wlied, u tal-mard fost it-tfal taħt l-età ta’ ħames snin. 6. L-Annessi II sa IV jagħtu ħarsa ġenerali lejn is-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari fl-Etjopja, fil-Malawi u fir-Rwanda, li nżaru mill-Qorti bħala parti mill-verifika tagħha (ara l-paragrafu 16). IL-FATTURI PRINĊIPALI TAN-NUQQAS TA’ SIGURTÀ ALIMENTARI 7. Ħafna fatturi, li huma kollha kawżi ta’ faqar u nuqqas ta’ żvilupp, jikkontribwixxu għan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari: (a) Il-produttività agrikola baxxa: fl-Afrika sub-Saħarjana, 70 % sa 80 % tal-popolazzjoni hija rurali u tgħix mill-agrikoltura ta’ sussistenza [7]. Il-produttività ilha tikber b’mhux inqas minn 1–2 % fis-sena, rata li lanqas hija biżżejjed biex tlaħħaq mar-rata ta’ 2,2 % ta’ tkabbir annwali fil-popolazzjoni [8]. Id-daqs żgħir tal-azjendi tal-biedja, id-dipendenza żejda fuq l-agrikoltura mitmugħa mix-xita u l-aċċess inadegwat għal riżorsi produttivi (żrieragħ, fertilizzanti, pestiċidi) huma fost ir-raġuni prinċipali. (b) Ir-rata baxxa ta’ investiment u s-sehem dejjem jonqos ta’ għajnuna mid-donaturi allokat lill-agrikoltura u l-iżvilupp rurali: il-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw jallokaw medja ta’ 5 % tal-baġit nazzjonali tagħhom lill-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, jiġifieri ħafna inqas mill-mira ta’ 10 % stabbilita fid-Dikjarazzjoni ta’ Maputo (ara l-paragrafu 9 [9]). Fl-Afrika sub-Saħarjana, id-donaturi bl-istess mod ittraskuraw is-settur, bir-riżultat li l-agrikoltura rċeviet biss 8 % tal-Għajnuna Uffiċjali għall-Iżvilupp speċifika għas-settur fl-2009, meta mqabbel ma’ 16 % fl-1980 (ara l-Istampa 3). (c) Il-kapaċità tal-akkwist fqira: minħabba opportunitajiet skarsi ta’ impjiegi u ta’ ħolqien ta’ dħul, u n-nuqqas ta’ mekkaniżmi ta’ trasferiment soċjali, il-foqra ta’ sikwit ma jkollhomx il-mezzi biex jixtru l-ikel. (d) Infrastruttura inadegwata għall-ħżin, il-proċessar u d-distribuzzjoni: dawn il-fatturi jxekklu l-aċċess fiżiku għall-ikel fil-livell tal-abitazzjoni domestika. (e) Konsum insuffiċjenti tal-ikel u prattiki dijetetiċi inadegwati: fatturi bħal dawn jikkontribwixxu għall-malnutrizzjoni. Huma marbuta ma’ nuqqas ta’ edukazzjoni dwar nutrizzjoni xierqa jew diversità insuffiċjenti ta’ għejun tal-ikel, kura tas-saħħa inadegwata, aċċess inadegwat għal ilma tajjeb għax-xorb u faċilitajiet sanitarji, jew illitteriżmu fost in-nisa. (f) Il-fatturi li huma fil-biċċa l-kbira lil hinn mill-kontroll ta’ pajjiżi individwali li qegħdin jiżviluppaw: (i) il-vittmi ta’ diżastri naturali jew magħmula mill-bniedem ta’ spiss huma mġiegħla jitilqu minn djarhom u mill-irziezet u jħabbtu wiċċhom mat-theddida mhux biss tal-ġuħ iżda anke ta’ nuqqas ta’ ikel; (ii) ir-rabtiet bejn is-swieq finanzjarji u l-ispekulazzjoni fi ħdan is-suq agrikolu tal-ġejjieni, kif ukoll l-iżvilupp ta’ bijokarburanti jikkontribwixxu għan-nuqqas ta’ disponibbiltà tal-ikel u għal żidiet fil-prezzijiet. Huma jinvolvu wkoll akkwist fuq skala kbira ta’ raba’ fl-Afrika sub-Saħarjana minn kumpaniji u gvernijiet barranin [10], li ma jiggarantux bilfors ir-rispett tal-interessi nazzjonali Afrikani. L-ISTAMPA 3 L-IMPENJI ANNWALI TAL-GĦAJNUNA UFFIĊJALI GĦALL-IŻVILUPP (ODA) FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA: IX-XEJRIET U S-SEHEM INĠENERALI ALLOKATI LILL-AGRIKOLTURA +++++ TIFF +++++ Sors: L-Organizzazzjoni għall-Koperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD). L-AĠENDI INTERNAZZJONALI U TAL-UE FUQ IS-SIGURTÀ ALIMENTARI 8. F’Novembru 1996 s-Samit Dinji dwar l-Ikel, f’Ruma, adotta Dikjarazzjoni u Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Sigurtà Alimentari Dinjija. Huwa għamel wegħda solenni biex jagħmel sforz kontinwu biex jeqred il-ġuħ fil-pajjiżi kollha bil-mira li jnaqqas l-għadd ta’ nies mhux mitmugħa biżżejjed, b’nofs, sa mhux iktar tard mill-2015. Il-post ċentrali li s-sigurtà alimentari tokkupa fl-aġenda tal-koperazzjoni għall-iżvilupp ġie rikonoxxut fl-Għan ta’ Żvilupp tal-Millennju 1 (MDG 1) adottat f’Settembru 2000 mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti [11]. 9. Fit-Tieni Assemblea Ordinarja tal-Unjoni Afrikana f’Lulju 2003, il-Kapijiet Afrikani tal-Istat u tal-Gvern iffirmaw id-Dikjarazzjoni ta’ Maputo fuq l-Agrikoltura u s-Sigurtà Alimentari fl-Afrika. Huma impenjaw irwieħhom biex isaħħu l-iżvilupp tal-agrikoltura u tal-attivitajiet relatati b’valur miżjud, l-iżvilupp rurali u s-sigurtà alimentari fil-livelli nazzjonali u reġjonali u għamlu wegħda solenni biex jallokaw 10 % tal-baġit nazzjonali tagħhom lill-agrikoltura sal-2008. Il-Programm Komprensiv għall-Iżvilupp tal-Agrikoltura fl-Afrika (CAADP) għandu l-għan li jelimina l-ġuħ u jnaqqas il-faqar permezz tal-agrikoltura u jistabbilixxi mira ta’ tkabbir annwali agrikolu ta’ 6 %. 10. Il-Kunsens Ewropew għall-Iżvilupp ta’ Diċembru 2005 [12] (minn hawn ’il quddiem "il-Kunsens Ewropew") jagħżel l-agrikoltura, l-iżvilupp rurali u s-sigurtà alimentari bħala wieħed mill-oqsma li fuqhom se tikkonċentra l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE. Għal dak li għandu x’jaqsam mal-agrikoltura, il-fowkus qiegħed fuq l-aċċess għar-riżorsi (art, ilma, finanzi), il-kompetittività fuq is-swieq reġjonali u internazzjonali u l-ġestjoni tar-riskju, kif ukoll ir-riċerka agrikola globali. Fir-rigward tas-sigurtà alimentari, il-fowkus qiegħed fuq il-prevenzjoni, ix-xbiek tas-sigurtà, it-titjib tal-aċċess għar-riżorsi, il-kwalità tan-nutrizzjoni u l-iżvilupp tal-kapaċità. 11. F’Marzu 2010, il-Kummissjoni ħarġet Komunikazzjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew fuq qafas ta’ politika tal-UE biex jgħin lill-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw biex jindirizzaw sfidi fis-sigurtà alimentari [13]. Minħabba l-progress irregolari u insuffiċjenti lejn il-kisba ta’ sigurtà alimentari u l-MDG 1, hija għandha l-għan li tistabbilixxi approċċ komprensiv għall-UE u għall-Istati Membri tagħha fil-ġlieda kontra l-ġuħ dinji u l-malnutrizzjoni. Hija għandha l-għan li: (a) taċċellera t-tkabbir agrikolu, b’fowkus fuq intensifikazzjoni agrikola ekoloġikament effiċjenti għal bdiewa ta’ azjendi żgħar, u partikolarment in-nisa; (b) ittejjeb l-aċċess għall-ikel permezz ta’ attivitajiet li jrendu l-impjiegi u d-dħul; (c) tifformula politiki u strateġiji ta’ nutrizzjoni u tistabbilixxi mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni bejn is-setturi tal-agrikoltura, tas-saħħa, tal-edukazzjoni u tal-ħarsien soċjali; u (d) ittejjeb l-impediment u l-ġestjoni tal-kriżijiet, partikolarment billi tistabbilixxi rabtiet mill-qrib bejn il-parteċipanti umanitarji u tal-iżvilupp u s-sistemi effettivi nazzjonali jew reġjonali ta’ twissija bikrija. 12. Sa mill-1996 fl-Afrika sub-Saħarjana, il-Kummissjoni użat erba’ strumenti prinċipali biex tiffinanzja interventi fil-qasam tas-sigurtà alimentari (ara l-Istampa 4): L-ISTAMPA 4 ĦARSA ĠENERALI LEJN L-GĦEJUN PRINĊIPALI TA’ FINANZJAMENT TAL-UE GĦAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA (IL-PERJODI TA’ IMPENN) +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. (a) bħala strument ġeografiku, il-FEŻ [14] huwa l-qafas primarju għall-koperazzjoni ma’ pajjiżi sub-Saħarjani individwali. Jingħata sostenn għas-sigurtà alimentari lil pajjiżi, fejn jew is-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura jew l-Iżvilupp Rurali jintgħażel bħala s-settur fokali għall-koperazzjoni fid-DSP [15] u l-Programm Indikattiv Nazzjonali (PIN). Il-finanzjament jista’ wkoll jingħata, minkejja f’ammonti aktar limitati, taħt l-oqsma mhux fokali ta’ sostenn tal-FEŻ jew taħt l-hekk imsejħa "allokazzjoni B" li hija maħsuba biex tkopri ħtiġijiet mhux imbassra; (b) tliet strumenti tematiċi ġew finanzjati permezz tal-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea (il-"baġit ġenerali"): (i) matul il-perjodu 1996–2006, ġiet stabbilita Linja Baġitarja għas-Sigurtà Alimentari (FSBL [16]) biex tiffinanzja tliet tipi prinċipali ta’ interventi fil-livell tal-pajjiż: - l-għajnuna alimentari, meta l-operazzjonijiet ikunu prinċipalment fuq medda ta’ żmien qasira; - assistenza finanzjarja jew teknika fit-tul bħala sostenn għas-sigurtà alimentari (eż. il-forniment ta’ żrieragħ, għodod u riżorsi oħra essenzjali għall-produzzjoni ta’ wċuħ tar-raba’ għall-ikel; - sistemi ta’ twissija bikrija u sistemi ta’ ħżin; +++++ TIFF +++++ (ii) l-FSTP skont l-Istrument tal-Koperazzjoni għall-Iżvilupp (DCI [17])ikopri l-perjodu 2007–13. Il-karatteristika prinċipali tal-istrument hija l-fowkus tiegħu fuq il-livelli reġjonali, kontinentali u globali sabiex jiġu sostnuti r-riċerka u t-teknoloġija għall-agrikoltura u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-ekosistemi, jissaħħu r-rabtiet bejn l-informazzjoni dwar is-sigurtà alimentari/is-sistemi ta’ twissija bikrija u l-iżvilupp ta’ strateġiji ta’ rispons effettiv u biex jiġi sfruttat il-potenzjal ta’ approċċi kontinentali u reġjonali għas-sigurtà alimentari. Huwa jista’ jinterveni wkoll fil-livell tal-pajjiż f’ċertu ċirkustanzi; (vii) f’Diċembru 2008, il-Faċilità għall-Ikel [18] ġiet stabbilita biex tipprovdi rispons rapidu għall-kriżi kkawżata minn prezzijiet volatili tal-ikel f’pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. L-objettivi primarji tal-Faċilità għall-Ikel kienu li tiżdied il-produzzjoni agrikola, li jiġu mitigati l-effetti negattivi taż-żidiet fil-prezzijiet tal-ikel fuq il-popolazzjonijiet lokali u li jissaħħu l-kapaċitajiet produttivi u r-regolamentazzjoni tas-settur agrikolu biex tittejjeb is-sostenibbiltà tal-interventi. Hija tipprevedi appoġġ għat-titjib tal-aċċess għal riżorsi u servizzi agrikoli u għal miżuri ta’ xibka tas-sigurtà. 13. Bħalma turi l-Istampa 5 hawn taħt, l-allokazzjonijiet finanzjarji għas-sigurtà alimentari lill-Afrika sub-Saħarjana għall-perjodu 2002–10 taħt l-erba’ strumenti msemmija fil-paragrafu 12 jammontaw għal EUR 3177 miljun. L-ISTAMPA 5 L-GĦAJNUNA TAL-UE GĦAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA MILL-2002 SAL-2010 +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. L-AMBITU U L-APPROĊĊ TAL-VERIFIKA 14. Il-verifika tal-Qorti fittxet li tivvaluta l-effettività tal-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana, li huwa r-reġjun fejn in-nuqqas ta’ sigurtà alimentari huwa partikolarment serju (ara l-paragrafi 4 sa 6). Il-verifika ffukat fuq żewġ mistoqsijiet ewlenin: (a) L-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari hija relevanti għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi? (b) L-interventi tal-UE huma effettivi? 15. Il-verifika ffukat fuq l-appoġġ għall-iżvilupp dirett tal-UE għat-tliet dimensjonijiet ta’ sigurtà alimentari, jiġifieri d-disponibbiltà tal-ikel, l-aċċess għall-ikel u l-użu ta’ ikel sustanzjuż matul il-perjodu 2002–10. Hija ffukat fuq interventi appoġġati fil-livell tal-pajjiż taħt l-erba’ strumenti ġeografiċi u tematiċi msemmija fil-paragrafu 12. Il-verifika ma inkludietx eżami ta’: (a) jekk is-sigurtà alimentari ngħatatx xejra dominanti f’interventi f’setturi oħrajn (bħas-saħħa, l-edukazzjoni, l-ilma u s-sanità, il-paċi u l-istabbiltà jew in-negozju); (b) interventi f’livelli reġjonali, kontinentali u globali; u (c) għajnuna ta’ emerġenza u dik umanitarja. 16. Il-verifika twettqet bejn Mejju 2010 u April 2011. Hija kienet tinvolvi: (a) reviżjoni tad-dokumenti tal-politika u intervisti fil-Kummissjoni fi Brussell; (b) reviżjoni tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-FSTP u l-Faċilità għall-Ikel [19]; (c) żjarat lil tliet pajjiżi li kellhom is-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura u/jew l-Iżvilupp Rurali bħala settur fokali kemm taħt id-disa’ FEŻ kif ukoll taħt l-għaxar FEŻ: l-Etjopja, il-Malawi u r-Rwanda. Matul dawk iż-żjarat, l-awdituri tal-Qorti intervistaw lill-persunal tad-Delegazzjoni tal-UE, lir-rappreżentanti ta’ awtoritajiet nazzjonali, lil donaturi oħra, lill-NGOs u lill-benefiċjarji. Huma rrevedew ukoll 22 intervent biex jivvalutaw il-punt safejn kienu relevanti għall-ħtiġijiet u għall-prijoritajiet tal-benefiċjarji u safejn kienu laħqu jew x’aktarx li kienu se jilħqu l-objettivi tagħhom; l-interventi ngħataw punti abbażi tal-metodoloġija tal-Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati (ROM) tal-Kummissjoni (ara l-Anness V); (d) reviżjoni dokumentarja ta’ strateġiji ta’ koperazzjoni tal-UE fuq is-sigurtà alimentari fi tliet pajjiżi oħra li kellhom is-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura u/jew l-Iżvilupp Rurali bħala settur fokali kemm taħt id-disa’ FEŻ kif ukoll taħt l-għaxar FEŻ: il-Burundi, l-Eritrea u n-Niġer; (e) reviżjoni tal-appoġġ tal-UE għas-sigurtà alimentari f’10 pajjiżi li wkoll jesperjenzaw in-nuqqas ta’ sigurtà alimentari kroniku iżda li ma kellhomx is-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura u/jew l-Iżvilupp Rurali bħala settur fokali kemm taħt id-disa’ FEŻ kif ukoll taħt l-għaxar FEŻ: il-Botswana, il-Kamerun, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo, il-Gambja, il-Lesoto, il-Liberja, Mali, is-Sważiland, it-Tanzanija u ż-Żambja. 17. It-Tabella 1 tippreżenta l-ammonti ta’ għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari ffinanzjata mill-2002 sal-2010 taħt l-erba’ strumenti msemmija fil-paragrafu 12 fis-16-il pajjiż fil-kampjun tal-verifika. +++++ TIFF +++++ IT-TABELLA 1 L-GĦAJNUNA GĦALL-IŻVILUPP TAL-UE GĦAS-SIGURTÀ ALIMENTARI MILL-2002 SAL-2010 FIS-16-IL PAJJIŻ FIL-KAMPJUN TAL-VERIFIKA Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. (EUR miljun) | Il-pajjiż | Id-9 FEI | L-10 FEI | L-FSBL | Il-Faċilità għall-Ikel | L-FSTP | Linji baġitarji oħra | Total | Il-pajjiżi fejn is-sigurtà alimentari kienet appoġġata taħt settur fokali għad-9 u l-10 FEI L-Etjopja | 78,0 | 146,2 | 36,2 | 44,6 | 2,2 | 3,7 | 310,9 | Il-Malawi | 76,3 | 62,0 | 63,7 | 18,5 | 3,3 | - | 223,8 | In-Niġer | 53,1 | 39,4 | 21,8 | 19,6 | - | 4,9 | 138,8 | Ir-Rwanda | 64,0 | 40,0 | 4,4 | 15,6 | - | 12,1 | 136,2 | Il-Burundi | 74,8 | 6,1 | 9,2 | 14,4 | 9,1 | 3,0 | 116,6 | L-Eritrea | 7,9 | 4,9 | 20,4 | 13,6 | 6,3 | 13,6 | 66,6 | Il-pajjiżi fejn is-sigurtà alimentari ma kinitx appoġġata taħt settur fokali għad-9 u l-10 FEI Ir-RD Kongo | 34,7 | - | 26,3 | 39,8 | 21,6 | 2,3 | 124,8 | Iż-Żambja | 16,6 | 26,6 | 4,3 | 15,4 | 2,0 | - | 64,9 | Mali | 1,8 | 20,5 | 8,0 | 26,3 | 0,1 | 2,0 | 58,7 | Il-Liberja | - | 22,7 | 5,7 | 14,1 | 8,0 | 2,7 | 53,3 | It-Tanzanija | 8,0 | 5,0 | - | 31,7 | - | - | 44,6 | Il-Kamerun | 10,4 | 18,7 | - | 2,5 | - | 1,3 | 32,9 | Is-Sważiland | 25,7 | 0,9 | - | - | - | 3,0 | 29,6 | Il-Gambja | - | 2,6 | - | 5,5 | - | - | 8,1 | Il-Lesoto | 2,0 | - | - | 5,4 | - | - | 7,4 | Il-Botswana | 4,0 | - | - | - | - | - | 4,0 | TOTAL | 457,2 | 395,7 | 200,0 | 266,9 | 52,6 | 48,7 | 1421,1 | OSSERVAZZJONIJIET L-GĦAJNUNA GĦALL-IŻVILUPP TAL-UE GĦAS-SIGURTÀ ALIMENTARI HIJA RELEVANTI IŻDA TEĦTIEĠ LI SSEGWI APPROĊĊ AKTAR KOMPRENSIV 18. Din it-taqsima tindirizza l-kwistjoni ta’ jekk l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari hijiex relevanti għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi. Il-Qorti eżaminat jekk: (a) l-istrateġiji ta’ koperazzjoni tal-FEŻ jqisux is-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari fil-pajjiżi kkonċernati; (b) il-Kummissjoni tużax l-FSTP u l-Faċilità għall-Ikel b’mod komplementari mal-FEŻ; u jekk (c) l-interventi tal-UE humiex relevanti għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi. FILWAQT LI FFUKAT FUQ IL-PAJJIŻI RELEVANTI, IL-KUMMISSJONI MA QISITX BIŻŻEJJED IS-SIGURTÀ ALIMENTARI META FASSLET L-ISTRATEĠIJI TA’ KOPERAZZJONI TAL-FEŻ GĦAL PAJJIŻI OĦRAJN FEJN HEMM NUQQAS TA’ SIGURTÀ ALIMENTARI 19. It-Tabella 2 hawn taħt tindika l-istat tas-sitwazzjoni tal-ġuħ u x-xejra lejn l-ilħuq tal-MDG 1 f’pajjiżi sub-Saħarjani. Hija tidentifika wkoll il-pajjiżi fejn l-għajnuna diretta għall-iżvilupp għas-sigurtà alimentari ngħatat taħt is-setturi fokali tas-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura u/jew l-Iżvilupp Rurali għad-disa’ u għall-għaxar FEŻ. 20. Għall-perjodu 1996 sal-2006 l-FSBL kien maħsub li jkun l-istrument ewlieni tal-Kummissjoni għall-għoti ta’ assistenza mill-UE għas-sigurtà alimentari u bejn wieħed u ieħor 80 % tal-finanzjament mogħti taħt l-FSBL twassal permezz ta’ ftehimiet ta’ finanzjament ma’ gvernijiet nazzjonali [20]. Madankollu, fl-istess ħin, xi pajjiżi li kienu qegħdin jirċievu l-fondi tal-FSBL ukoll kellhom is-sigurtà alimentari jew inkella qasam relatat bħala settur fokali fid-DSP tagħhom u għalhekk ukoll irċevew finanzjament sinifikanti mill-FEŻ. IT-TABELLA 2 IS-SETTURI FOKALI TAL-KOPERAZZJONI TAL-UE RELATATI MAS-SIGURTÀ ALIMENTARI TAĦT ID-DISA’ U L-GĦAXAR FEI U L-ISTAT TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA Il-pajjiż | Nies mhux mitmugħin biżżejjed | Il-GHI 2010 | Ix-xejra tal-MDG 1 | Is-Settur Fokali tad-9 FEI | Is-Settur Fokali tal-10 FEI | Miljuni | % | Ir-RD Kongo | 41,9 | 69 | Allarmanti għall-aħħar | Tilef id-direzzjoni | Agri | - | L-Etjopja | 31,6 | 41 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | FS | RD - FS | It-Tanzanija | 13,7 | 34 | Allarmanti | Tilef id-direzzjoni | - | - | Il-Kenja | 11,2 | 31 | Serja | Tard | RD | Agri - RD | In-Niġerja | 9,2 | 6 | Serja | Milħuq | - | - | Is-Sudan | 8,8 | 22 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | FS | - | Il-Mozambique | 8,1 | 38 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | FS - Agri | Agri - RD | L-Angola | 7,1 | 41 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | FS | RD | L-Uganda | 6,1 | 21 | Serja | Tilef id-direzzjoni | RD | RD | Iż-Żambja | 5,2 | 43 | Allarmanti | Tilef id-direzzjoni | - | - | Il-Burundi | 4,7 | 62 | Allarmanti għall-aħħar | Tilef id-direzzjoni | RD | Riab - RD | Il-Madagaskar | 4,5 | 25 | Allarmanti | Tilef id-direzzjoni | RD | RD - Agri - FS | Il-Kamerun | 3,9 | 21 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Il-Malawi | 3,9 | 28 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | RD | Agri - FS | Iċ-Ċad | 3,8 | 37 | Allarmanti għall-aħħar | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Iż-Żimbabwe | 3,7 | 30 | Allarmanti | Tard | - | - | Ir-Rwanda | 3,1 | 34 | Allarmanti | Tard | RD | RD | L-Eritrea | 3,0 | 64 | Allarmanti għall-aħħar | Tard | - | FS | Il-Côte d’Ivoire | 2,8 | 14 | Serja | Tard | RD | - | In-Niġer | 2,7 | 20 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | RD - FS | RD | Is-Senegal | 2,0 | 17 | Serja | Tard | - | - | It-Togo | 1,8 | 30 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Is-Sjerra Leone | 1,8 | 35 | Allarmanti | Tard | - | - | Ir-Rep tal-Afr. Ċentrali | 1,7 | 40 | Allarmanti | Tard | - | - | Il-Guinea | 1,6 | 17 | Serja | Tard | - | - | | | | | | | | | Qiegħed jiżdied / qiegħed imur għall-agħar / tilef id-direzzjoni | FS: Is-Sigurtà Alimentari | | Qiegħed jonqos / qiegħed jitjieb | Agri: L-Agrikoltura | | L-ebda żieda | RD: L-Iżvilupp Rurali | | | | | | GHI: L-Indiċi tal-Ġuħ Dinji | | | | | | Riab: Riabilitazzjoni | IT-TABELLA 2 IS-SETTURI FOKALI TAL-KOPERAZZJONI TAL-UE RELATATI MAS-SIGURTÀ ALIMENTARI TAĦT ID-DISA’ U L-GĦAXAR FEI U L-ISTAT TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri abbażi ta’ data mill-Istat ta’ Nuqqas ta’ Sigurtà Alimentari f’World 2010. L-Indiċi tal-Ġuħ Dinji 2010 u l-FAO "Progress on MDG 1" (Il-Progress fuq l-MDG 1) u d-DSP għad-disa’ u l-għaxar FEI. http://www.fao.org/fileadmin/templates/es/Hunger_Portal/MDG_Progress_per_country.pdf Il-pajjiż | In-nies mhux mitmugħa biżżejjed | Il-GHI 2010 | Ix-xejra tal-MDG 1 | Is-Settur Fokali tad-9 FEI | Is-Settur Fokali tal-10 FEI | Miljuni | % | Il-Mali | 1,5 | 12 | Serja | Milħuq | - | - | Il-Gana | 1,2 | 5 | Serja | Milħuq | RD | - | Il-Burkina Faso | 1,2 | 9 | Allarmanti | Fid-direzzjoni t-tajba | FS | - | Il-Liberja | 1,2 | 33 | Allarmanti | Tilef id-direzzjoni | - | - | Il-Benin | 1,0 | 12 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Il-Botswana | 0,5 | 25 | Serja | Tilef id-direzzjoni | - | - | Il-Kongo | 0,5 | 15 | Serja | Milħuq | - | - | In-Namibja | 0,4 | 19 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | RD | RD | Il-Lesotho | 0,3 | 14 | Serja | Tard | - | - | Il-Gambja | 0,3 | 19 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | RD | - | Is-Sważiland | 0,2 | 18 | Serja | Tilef id-direzzjoni | - | - | Il-Mawritanja | 0,2 | 7 | Serja | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Il-Mauritius | 0,1 | 5 | Moderata | Fid-direzzjoni t-tajba | - | - | Il-Cape Verde | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | Il-Comorros | L-ebda data | Allarmanti | L-ebda data | - | - | Ġibuti | L-ebda data | Allarmanti | L-ebda data | - | - | Il-Guinea Ekwatorjali | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | Il-Guinea Bissau | L-ebda data | Allarmanti | L-ebda data | - | - | Is-Sao Tome u Princ. | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | Is-Seychelles | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | is-Somalja | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | L-Afrika t’Isfel | L-ebda data | L-ebda data | L-ebda data | - | - | | | | | | | | | Qiegħed jiżdied / qiegħed imur għall-agħar / tilef id-direzzjoni | FS: Is-Sigurtà Alimentari | | Qiegħed jonqos / qiegħed jitjieb | Agri: L-Agrikoltura | | L-ebda żieda | RD: L-Iżvilupp Rurali | | | | | | GHI: L-Indiċi tal-Ġuħ Dinji | | | | | | Riab: Riabilitazzjoni | 21. Sa mill-2007, l-approċċ huwa li l-finanzjament tal-UE għas-sigurtà alimentari fil-livell tal-pajjiż għandu jiġi mill-istrumenti ġeografiċi, jiġifieri l-FEŻ fil-każ tal-pajjiżi Afrikani sub-Saħarjani. Il-pajjiżi huma mistennija jintegraw il-politiki tas-sigurtà alimentari tagħhom fil-pjan għall-iżvilupp nazzjonali ġenerali filwaqt li l-Kummissjoni bi ħsiebha tindirizza l-istrateġija ta’ rispons tagħha fil-livell nazzjonali permezz ta’ dokument wieħed ta’ ppjanar, jiġifieri d-DSP, minflok serje ta’ strumenti frammentati. Dan l-approċċ jirrifletti rakkomandazzjoni fir-Rapport Speċjali Nru 2/2003 tal-Qorti fuq l-implimentazzjoni tal-politika dwar is-sigurtà alimentari fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw li tkun qiegħda tiġi ffinanzjata mill-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea [21]. 22. Kif turi t-Tabella 2, is-sigurtà alimentari kienet parti mill-istrateġija ta’ koperazzjoni tal-FEŻ b’mod konsistenti fi 11-il pajjiż kemm taħt id-disa’ kif ukoll taħt l-għaxar FEŻ. Dan il-fowkus huwa relevanti peress li dawn il-pajjiżi huma fost dawk bl-ikbar għadd ta’ nies mhux mitmugħa biżżejjed u l-biċċa l-kbira minnhom għandhom Indiċi tal-Ġuħ Dinji [22] "allarmanti għall-aħħar". Madwar nofs dawn il-pajjiżi wkoll qegħdin tard jew inkella tilfu d-direzzjoni fir-rigward tal-ilħuq tal-MDG 1. 23. Madankollu, din it-tabella turi wkoll li s-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura u l-Iżilupp Rurali ntgħażlu bħala settur fokali b’mod inqas frekwenti għall-10 FEŻ (12-il pajjiż) milli għad-disa’ FEŻ (17-il pajjiż). Din l-evoluzzjoni hija inkonsistenti mas-sitwazzjoni kritika fir-rigward tal-MDG 1, li hija fost l-MDGs li tilfu l-aktar id-direzzjoni, u l-prijorità akbar li l-FEŻ kien mistenni li jagħti lis-sigurtà alimentari meta ġie deċiż li jsir tbegħid mil-livell nazzjonali ta’ appoġġ mogħti taħt l-FSBL. 24. F’għadd ta’ pajjiżi bħar-Repubblika Demokratika tal-Kongo, is-Sudan, iċ-Ċad, iż-Żimbabwe, Sjerra Leone u l-Liberja, l-appoġġ mill-UE għas-sigurtà alimentari twassal prinċipalment permezz tal-FSTP. Dawn il-pajjiżi jitqiesu bħala li qegħdin fi kriżi li ddum aktar mis-soltu u huwa l-iskop tal-FSTP li jsostni l-proċess ta’ "Kollegament tal-Għajnuna ta’ Emerġenza, ir-Riabilitazzjoni u l-Iżvilupp" (LRRD) jew li jinterveni f’pajjiżi fejn l-istrument ġeografiku mhuwiex qiegħed jaħdem kif imissu minħabba ċirkustanzi ta’ eċċezzjoni (ara l-paragrafi 29 u 30). 25. Madankollu, bosta pajjiżi oħrajn, li mhumiex f’sitwazzjoni bħal din iżda li jbatu wkoll minn nuqqas ta’ sigurtà alimentari u tilfu d-direzzjoni jew inkella qegħdin tard fir-rigward tal-ilħuq tal-MDG 1, irċevew ftit li xejn għajnuna għall-iżvilupp tal-UE f’dak il-qasam. Pereżempju, dan huwa l-każ tat-Tanzanija, taż-Żambja, tal-Botswana, tal-Lesoto, tal-Gambja u tas-Sważiland. It-tqassim tax-xogħol ma’ msieħba oħra tal-iżvilupp ma jistax ikun spjegazzjoni suffiċjenti peress li huwa magħruf b’mod wiesa’ [23] li l-agrikoltura u n-nutrizzjoni ma jirċevux attenzjoni u finanzjament adegwati mill-komunità tad-donaturi. 26. Il-Qorti tagħraf li l-Kummissjoni m’għandhiex responsabbiltà assoluta biex tistabbilixxi l-istrateġija ta’ koperazzjoni tal-FEŻ u biex tagħżel l-interventi, li jridu jsiru bi sħubija mal-pajjiż imsieħeb u f’koordinazzjoni u komplementarjetà ma’ msieħba oħra tal-iżvilupp. Madankollu, il-Qorti sabet li l-Kummissjoni ma qagħditx attenta biżżejjed għas-sigurtà alimentari waqt li kienet qiegħda tfassal l-istrateġija ta’ koperazzjoni tal-FEŻ fil-pajjiżi msemmija fil-paragrafu 25, b’mod notevoli għall-10 FEŻ. Bħalma hemm indikat fir-Rapport Speċjali Nru 2/2003 (il-paragrafu 90), il-Qorti tqis li d-DSP għandhom jinkludu b’mod espliċitu l-kunċett ta’ sigurtà alimentari. Dan mhuwiex il-każ għas-DSP tal-pajjiżi msemmija hawn fuq li ma jagħtux valutazzjoni xierqa tal-istat tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari, il-kawżi tiegħu u l-ħtiġijiet tal-pajjiż għal dak li għandu x’jaqsam mad-dimensjonijiet tas-sigurtà alimentari, it-tlieta li huma (ara l-Kaxxa 1). IL-KAXXA 1 VALUTAZZJONIJIET MHUX XIERQA TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FIL-BIĊĊA L-KBIRA TAD-DSP Mill-10 DSP irreveduti, tnejn (iż-Żambja u r-RD Kongo) ma jsemmux l-istatus allarmanti u allarmanti għall-aħħar, rispettivament, tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari tal-pajjiżi. L-importanza tal-agrikoltura għall-għajxien rurali hija enfasizzata f’bosta DSP, iżda mingħajr ma ssir ir-rabta mas-sigurtà alimentari sabiex jiġu identifikati l-kwistjonijiet strateġiċi ewlenin tal-problemi tad-disponibbiltà tal-ikel, il-punt safejn l-abitazzjonijiet domestiċi jistgħu jaffordjaw ħtiġijiet tal-ikel bażiċi u l-impatt ta’ produzzjoni insuffiċjenti ta’ wċuħ tar-raba’ għall-ikel fuq status nutrizzjonali. Filwaqt li d-DSP kollha fihom taqsima ta’ analiżi tal-faqar, tnejn biss (il-Lesoto u Mali) jivvalutaw l-impatt tal-faqar fuq l-aċċess għall-ikel. Fir-rigward tan-nutrizzjoni, ir-rata ta’ malnutrizzjoni fit-tfal taħt l-età ta’ ħames snin tingħata biss fi tliet DSP (Mali, it-Tanzanija u ż-Żambja). Il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tas-sigurtà alimentari kważi qatt ma jissemmew, u żewġ DSP biss (il-Liberja u Mali) jiddeskrivu l-azzjonijiet meħtieġa għat-titjib tas-sigurtà alimentari nazzjonali. 27. F’Settembru 2010, waqt il-Laqgħa ta’ Livell Għoli tal-Assemblea Ġenerali tan-NU, il-President Barroso ħabbar li l-UE kienet varat Inizjattiva tal-MDG ta’ EUR biljun, iffinanzjata minn riżervi tal-FEŻ mhux allokati, biex jitrawwem il-progress fil-pajjiżi AKP fuq dawk l-MDGs li huma l-aktar ’il bogħod mill-ilħuq tagħhom, bl-MDG 1 inkluż [24]. Filwaqt li din l-enfasi mġedda fuq is-sigurtà alimentari hija xierqa, tikkonferma li kien hemm lok biex tingħata prijorità ogħla matul il-programmar tal-10 FEŻ. +++++ TIFF +++++ IL-PROGRAMM TEMATIKU GĦAS-SIGUREZZA TAL-IKEL JOFFRI KOMPLEMENTARJETÀ TAJBA GĦALL-FEŻ IŻDA HEMM LIMITAZZJONIJIET FIT-TFASSIL TAL-FAĊILITÀ GĦALL-IKEL QUDDIEM IL-VOLATILITÀ TAL-PREZZIJIET TAL-IKEL LI HEMM BĦALISSA IL-PROGRAMM TEMATIKU GĦAS-SIGURTÀ TAL-IKEL 28. L-FSTP ingħata lok aktar limitat milli l-FSBL ta’ qabel, u dan itejjeb il-koerenza tal-istrumenti ta’ assistenza esterna tal-UE, b’mod notevoli l-komplementarjetà lill-FEŻ. Il-karatteristika prinċipali tal-approċċ il-ġdid użat għall-FSTP hija l-fowkus tiegħu fuq il-livelli reġjonali, kontinentali u globali. 29. L-użu prinċipali tal-FSTP fil-livell tal-pajjiż intuża biex jappoġġa l-proċess ta’ "Kollegament tal-Għajnuna ta’ Emerġenza, ir-Riabilitazzjoni u l-Iżvilupp" (LRRD) fil-pajjiżi biex ikun ta’ komplement għall-operazzjonijiet ta’ sokkors tal-Għajnuna Umanitarja u l-Protezzjoni Ċivili (ECHO) u jipprovdi kollegament ma’ interventi għall-iżvilupp tal-ġejjieni (eż. is-Sudan, Sjerra Leone). Huwa jipprovdi għajnuna aktar flessibbli ta’ finanzjament milli d-DSP taħt il-FEŻ li għandhom qafas ta’ programmar twil u lok ġeneralment limitat għar-reviżjoni tal-istrateġija matul il-proċess ta’ reviżjoni ta’ nofs it-terminu. 30. L-FSTP jinterveni wkoll f’pajjiżi li jbatu wkoll minn nuqqas ta’ sigurtà alimentari partikolari, iżda fejn il-fatt li l-FEŻ mhuwiex qiegħed jaħdem bħalma jmissu minħabba ċirkustanzi politiċi fisser li ma kienx possibbli li jiġi stabbilit DSP (eż. is-Somalja u ż-Żimbabwe), jew fejn fil-prattika l-Gvern nazzjonali ma jeżerċitax awtorità fuq it-territorju sħiħ tiegħu (eż. ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo). 31. Għall-perjodu tal-Programm Indikattiv Pluriennali [25] għall-2011–13 l-FSTP ħa rwol komplementari ġdid fil-livell tal-pajjiż. Qiegħed jintuża biex jagħti finanzjament addizzjonali għal ċertu pajjiżi b’nuqqas kroniku ta’ sigurtà alimentari iżda li ma għażlux is-sigurtà alimentari bħala settur fokali taħt l-10 FEŻ. Issa l-Kummissjoni hija lesta talloka finanzjament tal-FSTP lil pajjiżi bħal dawn jekk il-politika tas-sigurtà alimentari hija prijorità għall-Gvern u jekk x’aktarx li tintgħażel bħala prijorità għall-koperazzjoni tal-UE għall-perjodu ta’ programmar li jmiss u li jibda fl-2014. Dan l-approċċ jirrifletti l-fatt li s-sigurtà alimentari u/jew oqsma relatati ntgħażlu inqas ta’ sikwit bħala settur fokali għall-10 FEŻ milli kien mistenni wara t-temma tal-FSBL (ara l-paragrafi 23 u 25). IL-FAĊILITÀ GĦALL-IKEL 32. Il-Faċilità għall-Ikel kellha tipprovdi rispons rapidu għall-kriżi tal-2007–08 kkawżata minn prezzijiet volatili tal-ikel f’pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. Minħabba x-xogħol ta’ tħejjija sinifikanti li kellu jsir mill-Kummissjoni u l-proċeduri interistituzzjonali meħtieġa biex l-istrument jitpoġġa fis-seħħ, l-istabbiliment tal-Faċilità għall-Ikel f’10 xhur kien kisba konsiderevoli mill-Kummissjoni [26]. Mill-banda l-oħra, f’sitwazzjoni ta’ kriżi internazzjonali, ħafna jista’ jinbidel matul il-perjodu ta’ 10 xhur u l-prezzijiet tal-ikel fil-fatt waqgħu f’daqqa matul it-tieni nofs tal-2008 qabel ma bdiet tiġi implimentata l-Faċilità għall-Ikel (ara l-Istampa 6). 33. Barra minn hekk, il-Faċilità għall-Ikel kienet programmata biss għal perjodu qasir (l-2008 sal-2010) għalkemm ġie rikonoxxut li "id-data kollha dwar il-prospetti għas-swieq tal-ikel wasslet għall-konkużjoni li l-volatilità għolja tal-prezzijiet tal-ikel tista’ tkompli fis-snin li ġejjin" [27]. Tabilħaqq, għalkemm il-prezzijiet tal-ikel waqgħu severament fit-tieni nofs tal-2008, ilhom minn dak iż-żmien jerġgħu jitilgħu b’mod sod u fl-ewwel xhur tal-2011 laħqu quċċati rekord ġodda (ara l-Istampa 6). Dan jixħet dubju dwar jekk kienx xieraq rispons ad hoc "ta’ darba" għal żieda fil-prezzijiet tal-ikel biex jiġu ttrattati żidiet fil-prezzijiet li jidhru li x’aktarx li ma jkunux ta’ xokk fuq terminu ta’ żmien qasir iżda parti minn xejra notevoli u ’l fuq, fuq terminu ta’ żmien twil. L-ISTAMPA 6 L-INDIĊI TAL-PREZZIJIET TAL-IKEL TAL-FAO GĦALL-2002–11 +++++ TIFF +++++ Sors: Indiċi ta’ Prezzijiet tal-Ikel Reali ta’ Kull Xahar mill-FAO minn Jannar 2002 sa Settembru 2011. 34. Għalkemm il-bażi loġika għall-Faċilità għall-Ikel kienet li jiġu komplementati l-istrumenti tal-politika għall-iżvilupp tal-UE billi jiġi indirizzat primarjament il-perjodu bejn l-għajnuna fl-emerġenza u l-koperazzjoni għall-iżvilupp fuq terminu ta’ żmien medju sa twil [28], dan mhuwiex rifless fil-perjodu ta’ żmien speċifikat li ġie stabbilit għall-Faċilità għall-Ikel. L-interventi kienu meħtieġa li jiġu mibdija matul il-perjodu 2009–10. Dan iħalli diskrepanza, għal dak li jirrigwarda l-koperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE, ta’ mill-inqas sentejn sal-perjodu ta’ programmar li jmiss għal koperazzjoni għall-iżvilupp fuq terminu ta’ żmien itwal taħt id-DSP tal-FEŻ. Perjodu ta’ implimentazzjoni itwal kien ikun aktar xieraq minħabba l-objettivi tal-Faċilità għall-Ikel. L-INTERVENTI TAL-UE HUMA RELEVANTI GĦALL-ĦTIĠIJIET U L-PRIJORITAJIET TAL-PAJJIŻI IŻDA N-NUTRIZZJONI ĠIET ITTRASKURATA 35. Il-Qorti eżaminat jekk, fis-sitt pajjiżi taħt reviżjoni fejn is-Sigurtà Alimentari, l-Agrikoltura jew l-Iżvilupp Rurali kien settur fokali għall-koperazzjoni tal-UE taħt id-disa’ u l-għaxar FEŻ [29], l-interventi tal-UE: (a) jindirizzawx il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiż għal dak li għandu x’jaqsam mat-tliet dimensjonijiet tas-sigurtà alimentari; u (b) għandhomx il-gruppi l-aktar vulnerabbli bħala mira. Ir-relevanza tat-22 intervent eżaminati ngħatat punti abbażi tal-metodoloġija tal-Kummissjoni ta’ Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati (ROM) (ara l-Anness V). Il-punti huma deskritti fl-Anness VI. IT-TLIET DIMENSJONIJIET TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI 36. Fis-sitt pajjiżi, kollha kemm huma, l-interventi ffinanzjati taħt il-FEŻ u taħt il-baġit ġenerali huma relevanti għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet deskritti fl-istrateġiji ta’ tnaqqis tal-faqar nazzjonali u fl-istrateġiji tas-settur relatat mas-sigurtà alimentari. B’mod ġenerali, il-fowkus prinċipali kien fuq id-disponibbiltà tal-ikel u l-aċċess għalih. Ingħatat ftit li xejn attenzjoni għan-nutrizzjoni. ID-DISPONIBBILTÀ TAL-IKEL 37. Fir-rigward tad-disponibbiltà, l-interventi għandhom il-għan jappoġġaw l-isforzi nazzjonali biex itejbu l-produzzjoni tal-uċuħ tar-raba’ għall-ikel billi jżidu l-produttività, b’mod notevoli permezz ta’ iktar użu u aħjar ta’ riżorsi agrikoli essenzjali (prinċipalment żrieragħ u fertilizzanti mtejba), diversifikazzjoni agrikola, skemi ta’ irrigazzjoni fuq skala żgħira, ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali (eż. ilma) u aċċess imtejjeb għal servizzi ta’ kreditu rurali u ta’ estensjoni. Fl-Etjopja, fil-Malawi u fin-Niġer, ingħata appoġġ ukoll għall-mekkaniżmi ta’ prevenzjoni u ġestjoni ta’ kriżijiet nazzjonali (ara l-Kaxxa 2). 38. L-istrateġiji ta’ koperazzjoni skont id-disa’ u l-għaxar FEŻ ma jindirizzawx id-dimensjoni ta’ disponibbiltà fl-Etjopja, għalkemm id-DSP jagħrfu li ż-żieda fil-produttività u fil-produzzjoni agrikola hija pilastru wieħed tal-Politika u l-Pjan għal Żvilupp Sostnut u Aċċellerat biex Jintemm il-Faqar (PASDEP) biex tinkiseb sigurtà alimentari u tkabbir ekonomiku fuq terminu ta’ żmien twil. Barra min hekk, ftit li xejn hemm donaturi li jsostnu l-Programm għat-Tkabbir Agrikolu (AGP) li qiegħed jiffaċċja diskrepanza sinifikanti fil-finanzjament. Il-Kummissjoni ffinanzjat xi proġetti tal-NGOs taħt l-FSBL u l-Faċilità għall-Ikel, iżda dawn kienu risponsi fuq terminu ta’ żmien qasir u fuq skala żgħira li mhumiex fi proporzjon mal-ħtiġijiet tal-pajjiż. IL-KAXXA 2 ID-DISPONIBBILTÀ TAL-IKEL Il-prijoritajiet strateġiċi tal-Malawi huma l-istimolu tal-produzzjoni agrikola permezz ta’ diversifikazzjoni għal uċuħ tar-raba’ li huma aktar reżistenti għan-nixfa, irrigazzjoni fuq skala żgħira u tħaddim aħjar tal-Aġenzija Nazzjonali tar-Riżerva tal-Ikel. L-UE u msieħba oħra tal-iżvilupp isostnu l-programm ta’ Sussidju għar-Riżorsi tal-Biedja (FISP), li huwa l-akbar programm tal-gvern fil-pajjiż u li jirrappreżenta madwar 10 % tal-baġit nazzjonali. Il-FISP iforni lill-bdiewa ta’ azjendi żgħar u dawk li jipprattikaw biedja ta’ sussistenza, li jirrappreżentaw 90 % tal-popolazzjoni, b’fertilizzanti u żrieragħ imtejba tal-qamħirrum. Dan għen biex tiżdied il-produzzjoni tal-qamħirrum u biex il-pajjiż isir awtosuffiċjenti fir-rigward tal-qamħirrum għal dawn l-aħħar erba’ snin. L-AĊĊESS GĦALL-IKEL 39. L-interventi għandhom il-għan li jtejbu l-aċċess ekonomiku, fiżiku u soċjali għall-ikel. Ġeneralment isostnu l-iżvilupp ta’ attivitajiet li jaqilgħu d-dħul tal-biedja u mhux tal-biedja, l-iżvilupp ta’ organizzazzjonijiet tal-bdiewa u t-titjib tal-infrastruttura rurali, b’mod notevoli t-toroq u l-faċilitajiet tas-swieq. Il-Kummissjoni ssostni wkoll interventi ta’ xibka tas-sigurtà, bħal programmi ta’ xogħlijiet pubbliċi li jipprovdu opportunitajiet li jaqilgħu d-dħul għal abitazzjonijiet domestiċi bi ftit jew xejn art agrikola. Għall-abitazzjonijiet domestiċi l-aktar vulnerabbli, ta’ sikwit mingħajr kapaċità ta’ ħidma, il-Kummissjoni ssostni programmi dwar it-trasferiment soċjali li jipprovdu trasferimenti ta’ flus kontanti mhux kontributorji (eż. fl-Etjopja u fir-Rwanda) (ara l-Kaxxa 3). IN-NUTRIZZJONI 40. Fl-ebda wieħed mis-sitt pajjiżi li għaddejjin minn reviżjoni mhija indirizzata n-nutrizzjoni taħt l-istrateġiji u l-interventi ta’ koperazzjoni tad-disa’ u l-għaxar FEŻ. Dan huwa ta’ tħassib partikolari fil-każ tal-Etjopja, l-Eritrea, il-Malawi u n-Niġer li kollha għandhom is-sigurtà alimentari bħala settur fokali għall-koperazzjoni tal-UE [30] u fejn il-progress ma jistax jintlaħaq sakemm it-tliet dimensjonijiet tas-sigurtà alimentari, kollha kemm huma, jingħataw attenzjoni xierqa. IL-KAXXA 3 L-AĊĊESS GĦALL-IKEL Fl-Etjopja, il-Programm dwar Xibka tas-Sigurtà Produttiva (PSNP) jipprovdi trasferimenti prevedibbli u stabbli ta’ flus kontanti u ikel lil 8,3 miljun benefiċjarju f’żoni fejn hemm defiċit kroniku ta’ ikel sabiex jittejjeb l-aċċess tagħhom għall-ikel u sabiex titnaqqas id-dipendenza tal-pajjiż fuq l-għajnuna alimentari f’emerġenzi. It-trasferimenti jingħataw bil-kundizzjoni li l-benefiċjarji jaħdmu fuq programmi ta’ xogħlijiet pubbliċi ħlief għal gruppi vulnerabbli li għalihom isiru trasferimenti fuq bażi bla kundizzjonijiet. L-ispiża tal-PSNP għall-perjodu 2005–14 hija ta’ USD 3600 miljun, iffinanzjata l-aktar minn imsieħba għall-iżvilupp. Fir-Rwanda, il-programm ta’ Appoġġ Baġitarju Settorjali għall-Ħarsien Soċjali ffinanzjat mill-10 FEŻ isostni l-implimentazzjoni tal-Istrateġija għall-Ħarsien Soċjali. Objettiv wieħed ta’ din l-istrateġija huwa li tiġi stabbilita sistema ta’ programmi ta’ trasferiment ta’ flus kontanti mhux kontributorji li: (a) jipprovdu lill-anzjani u lill-abitazzjonijiet domestiċi tagħhom kollha bi dħul minimu garantit; (b) jipprovdu assistenza finanzjarja essenzjali għall-familji l-aktar vulnerabbli li ma jirċevux appoġġ minn programmi oħra ta’ trasferiment ta’ flus kontanti; u (c) jippermettu lill-Gvern jagħti rispons malajr u effiċjenti għall-emerġenzi. 41. Barra dan, ħlief għall-Malawi u n-Niġer, ftit li xejn interventi ġew iffinanzjati skont il-programmi tematiċi. Attenzjoni u finanzjament insuffiċjenti għan-nutrizzjoni mhijiex karatteristika riċenti tal-għajnuna esterna tal-UE. Din il-kwistjoni diġà tqajmet f’Lulju 2004 mill-evalwazzjoni tal-FSBL [31] u f’Settembru 2009 mir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-FSTP [32]. Huwa ta’ tħassib konsiderevoli minħabba l-effetti ta’ ħsara mill-malnutrizzjoni (ara l-paragrafu 5). 42. Il-ġlieda kontra l-malnutrizzjoni ngħatat prijorità insuffiċjenti mill-gvernijiet f’dawn is-sitt pajjiżi li għadhom biss kemm bdew jistabbilixxu politiki u programmi f’dan il-qasam mill-2007–09 [33]. Il-Kummissjoni ma kinitx proattiva biex tħeġġiġhom jistabbilixxu dawn il-politiki u l-programmi fi stadju aktar bikri u biex iżidu l-opportunitajiet għall-appoġġ mill-UE. Id-DSP tad-disa’ u l-għaxar FEŻ huma ġeneralment dgħajfa f’dak li għandu x’jaqsam mal-valutazzjoni ta’ malnutrizzjoni kronika; filwaqt li xi DSP isemmu l-problema, dawn ma janalizzawx il-kawżi, il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet li għandhom jiġu indirizzati. 43. Ukoll, il-Kummissjoni ma użatx id-djalogu ta’ politika tagħha biex tqajjem il-kwistjoni ta’ malnutrizzjoni mal-gvernijiet imsieħba. Dan jista’ jkun aktar diffiċli f’ċertu pajjiżi fejn il-ġuħ u l-malnutrizzjoni huma oqsma li huma sensittivi ferm fis-sens politiku u fejn il-gvernijiet isibuha bi tqila jieħdu sehem ma’ msieħba tal-iżvilupp dwar dawn il-kwistjonijiet (eż. l-Eritrea u n-Niġer). Madankollu dan ikun possibbli f’pajjiżi fejn id-djalogu ta’ politika huwa tajjeb, b’mod notevoli fejn l-oqsfa xierqa ta’ djalogu ġew stabbiliti b’rabta ma’ programmi ta’ appoġġ baġitarju (eż. ir-Rwanda). 44. Dan l-aħħar il-Kummissjoni ħadet għadd ta’ inizjattivi sabiex tindirizza aħjar il-kwistjoni tan-nutrizzjoni. F’Marzu 2010, hija adottat Komunikazzjoni li tistabbilixxi approċċ komprensiv biex tiġi indirizzata s-sigurtà alimentari (ara l-paragrafu 11). Hija tisħaq fuq l-iskala tal-malnutrizzjoni u tistabbilixxi bħala prijorità għall-appoġġ tal-UE l-formulazzjoni ta’ politiki u strateġiji tan-nutrizzjoni u l-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni bejn is-setturi tal-agrikoltura, tas-saħħa, tal-edukazzjoni u tal-ħarsien soċjali. Il-Kummissjoni ħarġet ukoll gwida għall-persunal tagħha dwar kif in-nutrizzjoni għandha tiġi integrata waqt il-programmar tal-għajnuna u waqt it-tfassil ta’ interventi [34], u fl-2010 hija stabbilixxiet tim speċjalist ta’ assistenza teknika biex jipprovdi l-pariri. 45. F’każijiet fejn il-Kummissjoni appoġġat in-nutrizzjoni, l-assistenza ġeneralment titwassal jew permezz tas-sistema tan-NU jew, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, permezz ta’ proġetti ta’ NGOs. L-objettivi tal-proġetti għandhom x’jaqsmu mal-prevenzjoni u d-detezzjoni tal-malnutrizzjoni fil-livell tal-abitazzjonijiet domestiċi u tal-komunità. Il-proġetti jkopru attivitajiet bħal sessjonijiet edukattivi fuq id-diversifikazzjoni tad-dieta, sessjonijiet ta’ tisjir, kċejjen komunitarji u ġonna tal-ħxejjex, ġonna tal-iskejjel, sessjonijiet ta’ kejl għat-tfal u ċentri ta’ tmigħ supplimentari tal-komunità. Xi wħud mill-proġetti jittrattaw il-malnutrizzjoni jew permezz tal-approċċ tat-Trattament Ibbażat fil-Komunità (CBT) [35] jew inkella permezz ta’ servizzi tas-saħħa. Proġetti oħra jkopru l-malnutrizzjoni urbana permezz ta’ approċċi innovattivi bħal ġardinaġġ biointensiv u produzzjoni ta’ prodotti tal-ħalib fuq skala żgħira (ara l-Kaxxa 4). L-IMMIRAR LEJN IL-GRUPPI L-AKTAR VULNERABBLI 46. F’pajjiżi fejn il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni tiddependi fuq agrikoltura tas-sussistenza u tħabbat wiċċha man-nuqqas ta’ sigurtà alimentari, l-immirar lejn dawk li huma l-aktar fil-bżonn ta’ appoġġ huwa sfida. Il-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw ta’ sikwit m’għandhomx informazzjoni demografika u finanzjarja affidabbli dwar abitazzjonijiet domestiċi individwali u huma neqsin mill-kapaċità amministrattiva biex jimplimentaw proċeduri ta’ mmirar. Hemm ukoll ir-riskju li l-immirar ta’ programmi tal-Gvern jistgħu jkunu bbażati fuq kriterji li m’għandhomx x’jaqsmu mal-faqar. Xi wħud minn dawk l-aktar fil-bżonn jistgħu jitħallew barra minn eżerċizzji bbażati fil-komunità għal raġunijiet bħall-istatus baxx tagħhom fil-komunità jew inkella l-fatt li djarhom ikunu ’l bogħod. IL-KAXXA 4 IN-NUTRIZZJONI "Green health — back yard gardening to increase food production among vulnerable households" (Is-saħħa ekoloġika — ġardinaġġ fil-btieħi biex tiżdied il-produzzjoni tal-ikel fost l-abitazzjonijiet domestiċi vulnerabbli) huwa proġett ta’ NGO ffinanzjat mill-Faċilità għall-Ikel fiż-żona rurali tad-distrett ta’ Żomba fil-Malawi. Il-proġett huwa mmirat lejn 5000 persuna vulnerabbli li jgħixu bil-Virus tal-Immunodefiċjenza Umana (Human immunodeficiency virus)/ Sindromu Akkwiżit ta’ Defiċjenza fl-Immunità (Acquired immune deficiency syndrome) u li jbatu, b’mod partikolari jekk ma jiklux biżżejjed. L-objettiv tiegħu huwa l-promozzjoni ta’ ġardinaġġ fil-btieħi biex tiżdied il-produzzjoni tal-ikel tal-parteċipanti stess u biex jitjiebu l-istatus nutrizzjonali u s-saħħa ġenerali tagħhom. L-attivitajiet jinkludu taħriġ f’sistemi sempliċi, affordabbli u sostenibbli biex tiżdied il-produzzjoni tal-ikel, il-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma u l-forniment ta’ riżorsi tal-ortikultura. Fir-rigward tan-nutrizzjoni, il-proġett jipprovdi taħriġ dwar kif għandhom jitkabbru ħaxix, frott, siġar u ħxejjex nutrittivi u li jixprunaw l-immunità. Isiru ġonna ta’ wiri u sessjonijiet ta’ tisjir għall-promozzjoni ta’ wċuħ tar-raba’ ġodda u modi ġodda għall-użu ta’ wċuħ tar-raba’ qodma. 47. Fi ħdan dawn ir-restrizzjonijiet, il-Qorti sabet li fit-tliet pajjiżi miżjura matul il-verifika tagħha (l-Etjopja, il-Malawi u r-Rwanda) il-mekkaniżmi ta’ mmirar kienu fil-biċċa l-kbira effettivi (ara l-Kaxxa 5). L-interventi tal-Kummissjoni jikkonċentraw fuq ir-reġjuni u t-taqsimiet tal-popolazzjoni li għandhom l-akbar nuqqas ta’ sigurtà alimentari. L-interventi agrikoli huma mmirati sew lejn bdiewa foqra ta’ azjendi żgħar li għandhom ir-rieda u l-potenzjal iżidu u jiddeversifikaw il-produzzjoni tagħhom; madankollu, xi kultant ma jivvalutawx sew jekk il-benefiċjarji għandhomx il-kapaċità teknika u finanzjarja biex jidħlu fl-attivitajiet intenzjonati ta’ negozju agrikolu. Xbiek tas-sigurtà, programmi dwar il-ħarsien soċjali u interventi marbuta man-nutrizzjoni huma mmirati lejn il-ħtiġijiet tal-ifqar gruppi u li huma l-aktar vulnerabbli, pereżempju, nisa, iltiema, abitazzjonijiet domestiċi mmexxija minn tfal, komunitajiet emarġinati, u abitazzjonijiet domestiċi infettati u milquta mill-HIV/AIDS. L-INTERVENTI TAL-UE HUMA FIL-BIĊĊA L-KBIRA EFFETTIVI IŻDA TA’ SIKWIT IS-SOSTENIBBILTÀ HIJA KWISTJONI 48. Din it-taqsima tindirizza l-kwistjoni ta’ jekk fit-tliet pajjiżi miżjura: (i) l-interventi tal-UE humiex imfassla sew; (ii) ir-riżultati ppjanati tagħhom jintlaħqux; u (iii) ir-riżultati humiex jew x’aktarx li jkunux sostenibbli. It-tfassil, ir-riżultati u s-sostenibbiltà tat-22 intervent eżaminati ngħataw punti abbażi tal-metodoloġija tal-Kummissjoni ta’ Monitoraġġ Orjentat lejn ir-Riżultati (ROM) (ara l-Anness V). Il-punti huma deskritti fl-Anness VI. IL-KAXXA 5 L-IMMIRAR TA’ INTERVENTI Il-Gvern tar-Rwanda huwa impenjat bis-sod lejn tnaqqis fil-faqar u saħħaħ dan il-fowkus fl-Istrateġija għall-Iżvilupp Ekonomiku u t-Tnaqqis tal-Faqar (EDPRS) adottata fl-2007. L-immirar tal-benefiċjarji taħt il-Programm Deċentralizzat għat-Tnaqqis tal-Faqar Rurali (DPRPR), iffinanzjat taħt id-disa’ FEŻ, isegwi approċċ ibbażat fil-komunità ("Ubudehe") ibbażat fuq is-sistema Rwandija tradizzjonali ta’ solidarjetà. Huwa jsegwi proċess kollettiv fil-livell tar-raħal biex jikklassifika l-abitazzjonijiet domestiċi skont is-seba’ livelli ta’ faqar u jagħżel abitazzjonijiet domestiċi ta’ prijorità għall-appoġġ. Issa l-Gvern qiegħed juża dan l-approċċ għall-programmi tiegħu dwar il-ħarsien soċjali. L-INTERVENTI TAL-UE HUMA MFASSLA SEW B’MOD ĠENERALI, IŻDA TA’ SIKWIT B’OBJETTIVI LI MHUMIEX ĊARI BIŻŻEJJED JEW INKELLA LI HUMA AMBIZZJUŻI ŻŻEJJED 49. Kważi l-interventi rreveduti kollha huma bbażati fuq għarfien sod tas-sitwazzjoni, il-kawżi prinċipali ta’ defiċit u malnutrizzjoni kroniċi, l-oqsma u t-taqsimiet tal-popolazzjoni l-aktar milquta u vulnerabbli, u l-ħtiġijiet u l-prijoritajiet prinċipali li għandhom jiġu indirizzati: (a) l-interventi mmexxija mill-Gvern jitfasslu b’koperazzjoni mill-qrib bejn il-ministeri involuti u d-delegazzjoni tal-UE, u f’xi każijiet donaturi oħrajn; (b) l-esperjenza twila tal-NGOs fuq il-post hija strumentali fit-tfassil tal-interventi tagħhom, li jsegwi approċċ ferm parteċipatorju u mmexxi mid-domanda li jinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati, bħal dipartimenti deċentralizzati tal-Gvern, awtoritajiet lokali u komunitajiet lokali; (c) fil-biċċa l-kbira tal-każijiet jiġu organizzati workshops biex jiġu vvalutati l-ħtiġijiet, u biex jiġu diskussi u spjegati l-attivitajiet prevvisti, l-irwoli u r-responsabbiltajiet tal-imsieħba prinċipali u l-iskeda taż-żmien u l-arranġamenti għall-implimentazzjoni. 50. Il-programmi dwar l-Appoġġ Baġitarju Ġenerali (GBS) u l-Appoġġ Baġitarju Settorjali (ABS) użati fir-Rwanda huma bbażati fuq valutazzjoni soda tal-politika makroekonomika tal-gvern, il-programm ta’ riforma tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, u politiki u strateġiji settorjali dwar l-agrikoltura u l-ħarsien soċjali. Għal dak li għandu x’jaqsam mal-programm GBS iffinanzjat mill-Faċilità għall-Ikel fil-Malawi, hemm analiżi tajba tal-ispiża baġitarja addizzjonali li ġejja miż-żieda fil-prezzijiet tal-fertilizzanti; madankollu m’hemm ebda analiżi tas-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari. 51. Il-kwalità tal-objettivi stabbiliti fl-istadju tat-tfassil tal-interventi tvarja. Ta’ spiss ma jikkonformawx mal-kriterji kollha SMART [36], u b’mod partikolari kważi qatt ma jistgħu jitkejlu minħabba n-nuqqas ta’ indikaturi tal-prestazzjoni li jistabbilixxu l-miri u/jew ta’ sitwazzjoni ta’ referenza li magħha jitkejjel il-progress. Dan ixekkel il-valutazzjoni tal-ilħuq ta’ dawn l-objettivi. Madankollu, f’xi wħud mill-każijet, l-istabbiliment tal-objettivi jittejjeb matul il-fażi tal-bidu tal-implimentazzjoni. 52. L-objettivi huma wkoll kultant ambizzjużi żżejjed, partikolarment fil-każ ta’ proġetti ta’ NGOs li għandhom baġits modesti u perjodu ta’ implimentazzjoni relattivament qasir. Dan kien partikolarment minnu għal proġetti ta’ NGOs iffinanzjati taħt il-Faċilità għall-Ikel: kellhom 20 xahar bejn wieħed u ieħor għall-implimentazzjoni, li fil-prattika tnaqqsu għal perjodu li jixbah aktar lil 15-il xahar peress li l-ewwel xhur kienu ddedikati għall-akkwist u għal attivitajiet oħra ta’ tħejjija. F’xi każijiet, l-interventi huma bbażati fuq suppożizzjonijiet mhux raġonevoli dwar il-kundizzjonijiet meħtieġa għal implimentazzjoni b’suċċess, pereżempju, il-kapaċitajiet istituzzjonali u tal-ġestjoni tal-awtoritajiet nazzjonali jew lokali, il-kwalità tal-infrastruttura rurali jew id-disponibbiltà ta’ persunal xieraq (eż. esperti tad-dieta, u ħaddiema fuq estensjoni). 53. Programmi ta’ appoġġ baġitarju fil-Malawi u fir-Rwanda jagħmlu referenza għall-objettivi tal-istrateġiji ta’ tnaqqis tal-faqar nazzjonali u politiki u programmi settorjali. Ma jiddikjarawx kif bi ħsiebhom jikkontribwixxu għall-objettivi tal-gvernijiet. Fir-Rapport Speċjali Nru 11/2010 [37], il-Qorti rrakkomandat li l-Kummissjoni għandha ttejjeb id-definizzjoni tal-objettivi tal-programmi tal-GBS. 54. L-indikaturi tal-prestazzjoni użati għal programmi ta’ appoġġ baġitarji fir-Rwanda huma speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu u marbuta bil-ħin. Huma relevanti wkoll iżda hemm duplikazzjoni bejn il-programmi differenti ta’ appoġġ baġitarju li lkoll jiffukaw fuq programm wieħed fil-Pjan Strateġiku għat-Trasformazzjoni tal-Agrikoltura (SPTA), li taħtu qiegħed isir progress sinifikanti. L-ebda indikatur mhuwa marbut ma’ programmi agrikoli oħra tal-Gvern fejn il-progress għadu lura, b’mod notevoli fil-qasam tal-iżvilupp istituzzjonali, u tal-infrastruttura tal-ħżin, tal-proċessar u tat-tqassim. Din il-komplementarjetà insuffiċjenti bejn il-programmi ta’ appoġġ baġitarju mhijiex approċċ effettiv għad-djalogu ta’ politika. 55. Il-programm GBS fil-Malawi kellu jitħallas permezz ta’ porzjon fiss waħdieni, mingħajr ebda kundizzjonijiet/indikaturi marbuta mal-prestazzjoni jew rekwiżiti ta’ djalogu ta’ politika marbuta mas-sigurtà alimentari. Dan inaqqas il-benefiċċji potenzjali fil-għoti ta’ għajnuna permezz tal-appoġġ baġitarju aktar milli permezz tal-finanzjament ta’ proġetti speċifiċi. 56. Is-sostenibbiltà hija inkorporata sew fit-tfassil tal-interventi. Dawn għandhom il-għan li jilħqu riżultati dewwiema billi jsaħħu l-popolazzjonijiet lokali biex jindirizzaw il-kawżi ta’ bażi tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari, prinċipalment permezz ta’ żieda fil-produzzjoni agrikola u promozzjoni ta’ attivitajiet li jaqilgħu d-dħul. Huma allinjati mal-pjanijiet tal-iżvilupp nazzjonali jew lokali u, bħalma hemm indikat fil-paragrafu 49, jinvolvu l-partijiet interessati kkonċernati fl-istadji kollha tal-implimentazzjoni, u b’hekk tiġi stimolata s-sjieda. Il-biċċa l-kbira tal-interventi jipprevedu strateġija ta’ ħruġ b’assi u li r-responsabbiltà għat-tkomplija tal-attivitajiet jiġu trasferiti formalment lill-istrutturi lokali (ara l-Kaxxa 6). IL-KAXXA 6 IT-TFASSIL TA’ INTERVENTI IL-PRATTIKA TAJBA It-tfassil tal-Programm ta’ Diversifikazzjoni tad-Dħul tal-Biedja (FIDP) huwa mmirat lejn it-tisħiħ tal-komunitajiet biex tittejjeb is-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari b’mod sostenibbli. L-approċċ tal-FIDP huwa favur is-sostenibbiltà tiegħu: il-Gvern tal-Malawi għandu sjieda qawwija tal-proġett li huwa implimentat permezz tal-istruttura deċentralizzata tal-pajjiż; l-FIDP huwa mmexxi mid-domanda, u jistimula s-sjieda mill-komunitajiet filwaqt li jsaħħaħhom. L-FIDP jipprovdi riżorsi tal-bidu u l-aqwa prattiki għal bdiewa li l-ewwel urew il-kapaċità tagħhom li jiffurmaw klabbijiet u li għandhom ir-rieda jibdew attivitajiet ġodda biex jiddiversifikaw id-dħul tagħhom; il-bini tal-kapaċità huwa pprovdut f’livelli varji (distretti, ħaddiema, ħaddiema b’estensjoni, bdiewa mexxejja, ministeri u universitajiet) u l-FIDP juża bdiewa mexxejja biex iħarrġu u jsostnu l-bdiewa l-oħra. IL-PRATTIKA DGĦAJFA "Promoting urban agriculture" (Il-promozzjoni tal-agrikoltura urbana) huwa proġett li għandu l-għan li jtejjeb is-sitwazzjoni tan-nutrizzjoni u tas-saħħa tan-nies milquta mill-HIV/AIDS f’Addis Ababa. Tfassal minn NGO u minn imsieħba lokali li għandhom għarfien sħiħ dwar l-attivitajiet tal-agrikoltura urbana. Il-proġett kien ibbażat fuq suppożizzjonijiet raġonevoli dwar is-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari. Madankollu, ġew sottostmati xi riskji, bħad-diffikultà li jinkisbu riżorsi u art tal-biedja mill-awtoritajiet lokali. Il-kwistjoni tal-art wriet ruħha bħala xkiel kbir fil-fażi ta’ implimentazzjoni, u eventwalment ġiegħlet lill-proġett jabbanduna, jew inaqqas b’mod sinifikanti, ċertu attivitajiet, bħall-kostruzzjoni ta’ tliet ċentri tal-ħaxix għall-assoċjazzjonijiet tal-HIV milquta mill-proġett. L-INTERVENTI TAL-UE JILĦQU L-BIĊĊA L-KBIRA MIR-RIŻULTATI MAĦSUBA TAGĦHOM 57. Il-Qorti ma tistax tivvaluta l-punt safejn il-programmi ta’ appoġġ baġitarju tal-UE fil-Malawi u fir-Rwanda kkontribwixxew għar-riżultati tal-programmi tal-Gvern peress li hemm fatturi multipli u kumplessi li jintervenu u għad m’hemm ebda metodoloġija ta’ evalwazzjoni stabbilita [38]. Għal dawn ir-raġunijiet, ma jingħata l-ebda punt għal dawn il-programmi fl-Anness VI. Madankollu, f’dawn il-pajjiżi li jiddependu bil-kbir fuq l-għajnuna, il-programmi ta’ appoġġ baġitarju tal-UE pprovdew finanzjament kruċjali għall-programmi nazzjonali dwar l-agrikoltura u l-ħarsien soċjali. 58. L-inverventi rreveduti għandhom suċċess l-aktar fit-titjib tad-disponibbiltà tal-ikel għall-benefiċjarji: fil-Malawi u fir-Rwanda, huma jappoġġaw b’mod effettiv lill-programmi u lill-isforzi ta’ sussidju ta’ riżorsi agrikoli tal-gvernijiet biex ixerrdu prattiki ta’ biedja ġodda u sostenibbli b’mod ambjentali, u jikkontribwixxu għaż-żieda u d-diversifikazzjoni sinifikanti tal-produzzjoni u tad-dħul agrikolu. 59. Fit-tliet pajjiżi, kollha kemm huma, programmi ta’ xogħlijiet pubbliċi li jeħtieġu ħafna ħaddiema għall-kostruzzjoni u l-manutenzjoni tal-infrastruttura rurali (prinċipalment għal toroq rurali, swieq u konservazzjoni tal-ħamrija u tal-ilma) jipprovdu għajn ta’ dħul għal popolazzjonijiet fqar u jtejbu t-tqassim tal-ikel fi ħdan il-pajjiżi; fl-Etjopja, dawn il-programmi jipprovdu dħul aktar prevedibbli għall-benefiċjarji u jnaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq l-għajnuna alimentari fl-emerġenzi. Trasferimenti ta’ flus kontanti bla kundizzjonijiet u taħt interventi ta’ xbiek tas-sigurtà jtejbu l-għajxien ta’ dawk l-aktar vulnerabbli u l-kapaċità tagħhom li jitimgħu lilhom infushom. 60. Aċċess akbar għal għejun tal-ikel aktar disponibbli u diversifikati huwa prerekwiżit għal nutrizzjoni aħjar. Barra minn hekk, l-interventi — li huma wisq ftit (ara l-paragrafi 40 sa 44) — iffukati fuq in-nutrizzjoni kienu effettivi f’li jqajmu l-kuxjenza fost l-ommijiet u dawk li jieħdu ħsieb it-tfal, dwar il-kawżi tal-malnutrizzjoni u f’li jipprovdu l-għarfien dwar kura tat-tfal u prattiki tat-tmigħ tajbin. Fl-Etjopja, kampanji analitiċi ta’ eżami madwar il-pajjiż kollu jagħtu l-possibbiltà li jinstabu u jiġu ttrattati każijiet ta’ malnutrizzjoni fost it-tfal taħt l-età ta’ ħames snin. 61. Il-fatturi prinċipali li laqtu l-prestazzjoni tal-interventi b’mod negattiv kienu: (a) dgħufijiet fit-tfassil ta’ proġetti, b’mod notevoli objettivi ambizzjużi żżejjed, suppożizzjonijiet mhux raġonevoli jew struttura ta’ proġetti ad hoc li ma jinvolvux lill-istituzzjonijiet lokali fl-implimentazzjoni ta’ attivitajiet; (b) interess limitat min-naħa tal-Gvern f’ċertu attivitajiet, pereżempju, appoġġ nutrizzjonali; u (c) dewmien li ma tax il-possibbiltà li jiġu implimentati l-attivitajiet ippjanati kollha (ara l-Kaxxa 7). IL-KAXXA 7 IR-RIŻULTATI TAL-INTERVENTI IL-PRATTIKA TAJBA Il-Programm Deċentralizzat għat-Tnaqqis tal-Faqar Rurali (DPRPR) fir-Rwanda kien suċċess madwar il-pajjiż kollu. Bosta proġetti ffinanzjati mid-DPRPR, bħat-terrazzini radikali, it-tqassim ta’ żrieragħ, fertilizzanti u bhejjem, u l-kostruzzjoni ta’ toroq, pontijiet u swieq, żiedu d-disponibbiltà u d-diversità tal-ikel. L-aċċess għall-ikel ġie miżjud ukoll permezz ta’ attivitajiet li jiġġeneraw id-dħul. L-evalwazzjoni indipendenti tal-proġett innutat li 96 % tal-benefiċjarji jqisu li huma inqas foqra minn qabel, fi tmiem il-proġett, u 10 % biss għadhom isibuha diffiċli li jitimgħu lill-familji tagħhom, meta mqabbla ma’ 97 % qabel il-proġett. Effett notevoli tad-DPRPR kien il-bidla fil-mentalità li huwa introduċa f’żoni rurali. Bil-kunfidenza miksuba mis-suċċess tal-proġetti tagħhom, il-bdiewa ħadu l-inizjattiva biex joħolqu proġetti ġodda li la kienu previsti u lanqas iffinanzjati mid-DPRPR, bħall-kreditu rurali, it-taħriġ professjonali u l-kostruzzjoni ta’ djar għal dawk l-aktar vulnerabbli. IL-PRATTIKA DGĦAJFA Minħabba tfassil mhux xieraq tal-proġett u sjieda insuffiċjenti mill-Gvern, il-Programm ta’ Riabilitazzjoni għal Nutrizzjoni Sostenibbli (Sustainable Nutrition Rehabilitation Programme) fil-Malawi naqas milli jżid il-kapaċità tal-Unitajiet ta’ Riabilitazzjoni għan-Nutrizzjoni biex jitkompla t-tħaddim tas-Sistema Integrata ta’ Sorveljanza għan-Nutrizzjoni u għas-Sigurtà Alimentari (INFSS). Il-proġett parzjalment laħaq ir-riżultati intenzjonati tiegħu: inħarġu bulettini ta’ kull xahar matul il-proġett għalkemm b’dewmien ta’ bejn seba’ u tmien xhur, u d-data dwar tfal nieqsa minn ikel sustanzjuż inġabret min-nofs is-siti ta’ sentinella biss. Ftit wara tmiem il-proġett, id-data ma baqgħetx tinġabar u l-INFSS ma baqgħetx taħdem. IS-SOSTENIBBILTÀ TAR-RIŻULTATI TA’ SIKWIT HIJA KWISTJONI 62. Il-prospetti għas-sostenibbiltà huma tajbin għal nofs l-interventi iżda hemm inqas garanziji ta’ riżultati li tkomplew għan-nofs l-ieħor. Inġenerali, hemm sjieda qawwija mill-gvernijiet li għandhom rieda ċara li jkomplu jimplimentaw il-programmi fi tmiem l-intervent tal-UE, kif ukoll mill-benefiċjarji li raw bidla pożittiva fis-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari u l-għajxien tagħhom u kisbu l-kapaċità u l-motivazzjoni li jżommu u jiżviluppaw l-attivitajiet tagħhom. 63. Programmi kbar tal-Gvern dwar l-agrikoltura u t-trasferiment soċjali jirrappreżentaw piż baġitarju kbir għal dawn il-pajjiżi [39] u l-finanzjament tagħhom jiddependi minn appoġġ sinifikanti tad-donaturi li jitkompla. Aċċess mhux xieraq għal servizzi effettivi ta’ estensjoni agrikola, faċilitajiet għal wara l-ħsad (ħżin, proċessar u kummerċjalizzazzjoni) u l-kreditu rurali jibqgħu ta’ xkiel għal ħafna bdiewa fl-espansjoni tal-attivitajiet tagħhom u fl-ilħuq ta’ sostenibbiltà ekonomika. Sakemm il-bdiewa jistgħu jaffordjaw jixtru riżorsi agrikoli bil-prezzijiet tas-suq, it-tnaqqis gradwali ta’ sussidji li bħalissa huma għoljin (eż. 50 % fir-Rwanda) huwa alternattiva li l-gvernijiet isibuha diffiċli li jqisu sabiex l-ispejjeż ta’ dawn il-programmi jkunu jistgħu jibqgħu ġestiti. Sostenn mhux xieraq għall-promozzjoni ta’ kapaċitajiet produttivi tal-benefiċjarji huwa raġuni waħda għar-rati baxxi ta’ ħruġ u, għaldaqstant, l-ispiża għolja ta’ xi programmi dwar il-ħarsien soċjali (ara l-Kaxxa 8). +++++ TIFF +++++ 64. Il-perjodu ta’ implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ NGOs ta’ sikwit huwa qasir wisq biex wieħed jiżgura li l-benefiċjarji jkunu kisbu l-kapaċità jużaw il-prattiki agrikoli jew nutrizzjonali ġodda introdotti. Ta’ sikwit hemm ukoll rieda jew kapaċità limitata min-naħa tal-Gvern jew tal-istituzzjonijiet lokali biex jieħdu l-attivitajiet f’idejhom jew jipprovdu appoġġ wara li l-proġett ikun intemm f’għadd ta’ fażijiet. IL-KAXXA 8 IS-SOSTENIBBILTÀ TAR-RIŻULTATI IL-PRATTIKA TAJBA Il-programm dwar il-produzzjoni mtejba tal-ikel għad-dar u għas-suq f’Arba Minch Zuria Woreda u Chencha Woreda fir-Reġjun tan-Nazzjonijiet, tan-Nazzjonalitajiet u tal-Popli tan-Nofsinhar tal-Etjopja ("Improved food production for home and market in Arba Minch Zuria Woreda and Chencha Woreda in the Southern Nations, Nationalities and People’s Region (SNNPR) of Ethiopia") għandu prospetti tajbin ħafna ta’ sostenibbiltà peress li għandu: (a) tfassil ta’ proġett parteċipatorju li jippromwovi sjieda fost il-familji bdiewa lokali mmirati u l-benefiċjarji tal-gvern lokali. Il-ħtiġijiet jiġu identifikati lokalment u jiġi ffirmat ftehim ta’ implimentazzjoni mal-awtoritajiet reġjonali; (b) strateġija ta’ ħruġ stabbilita b’mod ċar b’sett ta’ attivitajiet speċifiċi li jindirizzaw it-trasferiment tal-prattiki u tal-prodotti tal-proġett; (c) tip ta’ skema awtoġenerattiva bbażata fuq self li jista’ jerġa’ jintuża, li ma tistrieħx fuq finanzjament tal-ġejjieni, u li se tgħin lill-bdiewa biex ikollhom aċċess għal riżorsi b’mod aktar affordabbli; u (d) is-sostenn istituzzjonali huwa żgurat mill-bidu tal-proġett u jingħataw attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità lil uffiċċji tal-gvern lokali u lil uffiċċji tekniċi tad-distrett u taż-żona għall-Unjoni tal-Koperattivi u għall-bdiewa individwali. IL-PRATTIKA DGĦAJFA Il-Gvern Etjopjan u l-komunitajiet Etjopjani għandhom sjieda qawwija tal-Programm dwar ix-Xibka tas-Sigurtà Produttiva, iżda s-sostenibbiltà finanzjarja hija kwistjoni kbira. Minħabba objettivi irrealistiċi u appoġġ inadegwat komplementari li jiġġenera d-dħul, 6 % biss tal-benefiċjarji "ggradwaw" mill-programm sal-2010, jiġifieri qalgħu l-għajxien tagħhom u ma għadx kienu jinħtieġu appoġġ mill-programm. Il-komponent ta’ Bini ta’ Kwalitajiet ta’ Valur tal-Abitazzjonijiet Domestiċi tfassal mill-ġdid għall-fażi ta’ wara, iżda b’riżorsi finanzjarji insuffiċjenti. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET 65. Il-Qorti tikkonkludi li l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana hija effettiva fil-biċċa l-kbira tagħha. 66. L-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE tagħmel kontribuzzjoni importanti għall-progress li sar mill-pajjiżi msieħba lejn il-kisba ta’ sigurtà alimentari: (a) l-UE hija parteċipant internazzjonali prominenti għal dak li jirrigwarda s-sigurtà alimentari f’għadd konsiderevoli ta’ pajjiżi Afrikani sub-Saħarjani, u tipprovdi appoġġ effettiv fir-rigward tad-disponibbiltà tal-ikel u l-aċċess għall-ikel; (b) l-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE hija relevanti ferm għall-ħtiġijiet u l-prijoritajiet tal-pajjiżi u hemm komplementarjetà tajba bejn il-FEŻ u l-FSTP; (c) il-Faċilità għall-Ikel twaqqfet f’perjodu ta’ żmien raġonevolment qasir u tirrappreżenta impenn addizzjonali u konsiderevoli tal-UE lejn it-titjib tas-sigurtà alimentari f’pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw; (d) l-interventi tal-UE jitfasslu tajjeb fil-biċċa l-kbira, jilħqu l-biċċa l-kbira tar-riżultati maħsuba tagħhom u nofshom għandhom prospetti raġonevoli li jkunu sostenibbli. 67. Madankollu, hemm lok għal titjib sinifikanti f’bosta oqsma: (a) minħabba l-iskala ta’ nuqqas ta’ sigurtà alimentari fir-reġjun u dak li huwa ġeneralment rikonoxxut bħala livell insuffiċjenti ta’ finanzjament għall-agrikoltura u n-nutrizzjoni mill-komunità ta’ donaturi, il-Kummissjoni ma qisitx biżżejjed il-lok potenzjali għal appoġġ mill-UE f’pajjiżi oħrajn li wkoll iħabbtu wiċċhom ma’ nuqqas kroniku ta’ sigurtà alimentari u tilfu d-direzzjoni jew inkella qegħdin tard f’dak li għandu x’jaqsam mal-ilħuq tal-MDG 1; (b) il-Kummissjoni ma tatx prijorità xierqa lin-nutrizzjoni u setgħet għamlet aktar biex tħeġġeġ lill-pajjiżi jwaqqfu politiki u programmi ta’ nutrizzjoni xierqa fi stadju aktar bikri; (c) il-Faċilità għall-Ikel ma tfasslitx biex tindirizza l-volatilità tal-prezzijiet tal-ikel fuq terminu ta’ żmien twil u ma tagħtix il-komplementarjetà intenzjonata mal-FEŻ; (d) l-objettivi tal-interventi ta’ sikwit mhumiex ċari biżżejjed u xi kultant huma ambizzjużi żżejjed; (e) minkejja sjieda qawwija minn gvernijiet imsieħba u benefiċjarji, programmi kbar tal-Gvern dwar l-agrikoltura u t-trasferiment soċjali mhumiex finanzjarjament sostenibbli u jiddependu minn appoġġ komplut u sinifikanti tad-donaturi. 68. Il-Qorti tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin biex tittejjeb l-effettività tal-għajnuna għall-iżvilupp tal-UE għas-sigurtà alimentari fl-Afrika sub-Saħarjana: IR-RAKKOMANDAZZJONI 1 Għall-perjodu ta’ programmar wara l-2013, il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna għandhom iwettqu valutazzjoni strutturata tas-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari f’kull pajjiż u jqisu b’mod sistematiku l-ambitu potenzjali għal appoġġ mill-UE f’dan il-qasam. IR-RAKKOMANDAZZJONI 2 Il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna għandhom jeżaminaw, possibbilment ma’ msieħba oħra tal-iżvilupp, il-fattibbiltà ta’ strument permanenti għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti u supplimentari li jistgħu jinħtieġu biex jiġu indirizzati l-konsegwenzi ta’ kriżijiet tal-ikel potenzjali fil-ġejjieni f’pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. IR-RAKKOMANDAZZJONI 3 Il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna għandhom jagħtu prijorità xierqa lin-nutrizzjoni waqt l-istabbiliment tal-istrateġija tal-koperazzjoni, l-identifikazzjoni u t-tfassil ta’ interventi, u l-użu ta’ djalogu tal-politika ma’ gvernijiet imsieħba, b’mod notevoli fil-qafas ta’ programmi ta’ appoġġ baġitarju. IR-RAKKOMANDAZZJONI 4 Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi objettivi ta’ intervent li huma preċiżi biżżejjed u li jistgħu jitkejlu permezz ta’ indikaturi tal-prestazzjoni. Għandha tiżgura li l-objettivi jistgħu jintlaħqu permezz ta’ valutazzjoni mtejba tar-riskji u tas-suppożizzjonijiet dwar l-implimentazzjoni ta’ interventi b’suċċess. IR-RAKKOMANDAZZJONI 5 Il-Kummissjoni għandha tappoġġa aħjar is-sostenibbiltà finanzjarja tal-programmi dwar l-agrikoltura u t-trasferiment soċjali. Waqt li tkun qed tagħmel dan, il-Kummissjoni għandha: (a) tagħmel aktar enfasi fuq l-iżvilupp ta’ servizzi effettivi ta’ estensjoni agrikola, infrastruttura ta’ wara l-ħsad u kreditu rurali; (b) tiżgura li l-programmi dwar it-trasferiment soċjali jipprevedu appoġġ xieraq għall-iżvilupp ta’ kapaċitajiet li jiġġeneraw id-dħul tal-benefiċjarji. Dan ir-rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu, fil-laqgħa tagħha tal- 10 ta’ Jannar 2012. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira Il-President [1] Id-Dikjarazzjoni ta’ Ruma dwar is-Sigurtà Dinjija tal-Ikel u s-Sammit Dinji dwar Pjan ta’ Azzjoni għall-Ikel. L-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura (FAO), 1996. [2] In-nuqqas ta’ nutrizzjoni jew inkella l-ġuħ kroniku huwa l-istatus ta’ persuni li l-konsum tal-ikel tagħhom regolarment jipprovdi inqas mir-rekwiżiti minimi ta’ enerġija tagħhom. Ir-rekwiżit minimu medju ta’ enerġija għal kull persuna huwa ta’ madwar 1800 kcal kuljum. Ir-rekwiżit eżatt huwa determinat mill-età, id-daqs tal-ġisem, it-tqala u t-tirdigħ ta’ persuna (Sors: FAO, ara www.fao.org/hunger/en). [3] Id-data tirreferi għall-aħħar sena ta’ stħarriġ għal kull pajjiż. [4] Twaqqif fit-tikbir: it-tul skont l-età huwa miżura ta’ tikbir lineari u fih innifsu indikatur ta’ effetti fuq terminu ta’ żmien twil tan-nuqqas ta’ nutrizzjoni mhux milqut minn bidliet staġunali. [5] Taħt il-piż tas-soltu: il-piż skont l-età jħallat l-informazzjoni mit-twaqqif fit-tikbir u mill-għeja u l-irquqija. It-tfal jistgħu jkunu taħt il-piż tas-soltu għax waqfu jikbru, huma għajjenin u rqaq jew inkella t-tnejn. [6] Għeja u rquqija: it-tul skont il-piż huwa indikazzjoni tal-istatus tan-nutrizzjoni kurrenti ta’ tifel jew tifla u jirrifletti l-konsum nutrittiv riċenti u/jew episodju ta’ mard. L-għeja u l-irquqija severa hija ta’ sikwit marbuta ma’ nuqqas akut ta’ ikel. [7] Sors: Il-Bank Dinji u l-FAO. [8] Sors: Il-Fond tal-Popolazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti. [9] Xi pajjiżi tabilħaqq jilħqu jew jeċċedu din il-mira, bħall-Malawi u l-Etjopja. [10] Skont il-FAO, bejn l-2004 u fl-ewwel parti tal-2009, mill-inqas 2,5 miljun ettaru ġew trasferiti minn utenti lokali għal investituri barranin f’ħames pajjiżi Afrikani biss (l-Etjopja, il-Gana, il-Madagaskar, il-Mali u s-Sudan). [11] Bħala indikaturi għall-monitoraġġ ta’ progress, l-MDG 1 jistabbilixxi l-prevalenza ta’ tfal taħt l-età ta’ ħames snin li huma taħt il-piż tas-soltu u l-proporzjon tal-popolazzjoni taħt livell minimu ta’ konsum ta’ enerġija dijetetika. Is-sigurtà alimentari taqdi rwol importanti wkoll f’dak li għandu x’jaqsam mal-MDG 4 (naqqas ir-rata ta’ mortalità għal dawk taħt l-età ta’ ħames snin b’żewġ terzi bejn l-1990 u l-2015) u l-MDG 5 (naqqas ir-rata ta’ mortalità tal-ommijiet bi tliet kwarti bejn l-1990 u l-2015). [12] Dikjarazzjoni Konġunta mill-Kunsill u mir-rappreżentanti tal-laqgħa tal-gvernijiet tal-Istati Membri fi ħdan il-Kunsill, il-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni fuq Politika għall-Iżvilupp tal-Unjoni Ewropea: "Il-Kunsens Ewropew" (ĠU C 46, 24.2.2006, p. 1). [13] KUMM(2010) 127 finali tal- 31 ta’ Marzu 2010. [14] Il-FEŻ huwa l-istrument prinċipali għall-għoti tal-għajnuna tal-UE għall-iżvilupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP) u l-Pajjiżi u Territorji extra-Ewropej (OCTs). Huwa ffinanzjat mill-Istati Membri. Għal aktar dettalji dwar il-karatteristiċi speċifiċi tal-FEŻ ara l-paragrafi 2 sa 8 tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar il-FEŻ għall-2010 (ĠU C 326, 10.11.2011, p. 251). [15] Id-Dokument ta’ Strateġija għall-Pajjiż, imħejji mill-Istat AKP jew OCT ikkonċernat u l-UE, jitfassal għal kull perjodu ta’ programmar tal-FEŻ u jistabbilixi l-orjentazzjonijiet ġenerali għall-koperazzjoni. Id-DSP jinkludi dijanjożi tal-pajjiż u l-istrateġija ta’ rispons tal-UE permezz tal-għażla ta’ setturi fokali u mhux fokali, u s-setturi fokali jirrappreżentaw l-oqsma ta’ prijorità ta’ appoġġ. [16] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1292/96 tas- 27 ta’ Ġunju 1996 dwar il-politka tal-għajnuna tal-ikel u t-tmexxija tal-għajnuna tal-ikel u l-ħidmiet speċjali b’appoġġ għas-sigurtà alimentari (ĠU L 166, 5.7.1996, p. 1). [17] Ir-Regolament (KE) Nru 1905/2006 tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tat- 18 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi strument ta’ finanzjament tal-koperazzjoni għall-iżvilupp (ĠU L 378, 27.12.2006, p. 41). [18] Ir-Regolament (KE) Nru 1337/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 16 ta’ Diċembru 2008 li jistabbilixxi faċilità għal rispons rapidu għall-prezzijiet tal-ikel li dejjem qed jogħlew fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw (ĠU L 354, 31.12.2008, p. 1). [19] Dwar l-FSBL, ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2003 tal-Qorti fuq l-implimentazzjoni tal-politika dwar is-sigurtà alimentari fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw li hija ffinanzjata mill-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea (ĠU C 93, 17.4.2003, p. 1). [20] L-Anness III tal-Karta Dwar Strateġija Tematika u l-Programm Indikattiv Pluriennali 2007–10 (il-Kummissjoni Ewropea, id-dokument C/2007/1924, l- 4 ta’ Mejju 2007). Il-finanzjament li kien fadal twassal permezz ta’ NGOs (15 %) u Organizzazzjonijiet Internazzjonali (5 %). [21] ĠU C 93, 17.4.2003, p.1. [22] L-Indiċi tal-Ġuħ Dinji (GHI) huwa għodda ta’ statistika multidimensjonali żviluppat mill-Istitut Internazzjonali tar-Riċerka dwar il-Politika tal-Ikel (IFPRI) biex jiddeskrivi s-sitwazzjoni ta’ pajjiż. Iħallat flimkien tliet indikaturi mwieżna bl-istess mod: (i) il-proporzjon ta’ nies mhux mitmugħa biżżejjed bħala perċentwal tal-popolazzjoni; (ii) il-prevalenza ta’ tfal taħt l-età ta’ ħames snin u li huma taħt il-piż tas-soltu; u (iii) ir-rata ta’ mortalità ta’ tfal taħt l-età ta’ ħames snin. Huwa jagħti punteġġ lill-pajjiżi fuq skala ta’ 100 punt b’0 bħala l-aqwa punt ("l-ebda ġuħ") u 100 bħala l-agħar, għalkemm l-ebda wieħed minn dawn l-estremi ma jintlaħaq fil-prattika. Valuri ta’ inqas minn 5,0 jirriflettu ftit li xejn ġuħ, valuri bejn il-5,0 u d-9,9 jirriflettu ġuħ moderat, valuri bejn l-10,0 u d-19,9 jindikaw problema serja, valuri bejn l-20,0 u d-29,9 huma allarmanti u valuri ta’ 30,0 jew ogħla huma allarmanti għall-aħħar. [23] Partikolarment mill-Bank Dinji, mill-FAO, mill-Fond Internazzjonali għall-Iżvilupp Agrikolu, kif ukoll mill-Kummissjoni li tiddikjara li l-waqgħa f’sehem l-agrikoltura fir-rigward tal-għajnuna pubblika għall-iżvilupp, u l-klassifikazzjoni aktar baxxa tagħha fil-prijoritajiet ta’ pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw, servew biex iħarrxu s-sitwazzjoni (Food security: understanding and meeting the challenge of poverty (Is-sigurtà alimentari: nifhmu u negħlbu l-isfida tal-faqar), Ottubru 2009, p. 5). [24] Dan il-finanzjament huwa maħsub għall-pajjiżi l-aktar impenjati u fil-bżonn. L-Inizjattiva tal-MDGs fiha żewġ komponenti: wieħed ta’ EUR 300 miljun riżervat għal pajjiżi ta’ prestazzjoni tajba skont l-eżitu tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tad-DSP tal-10 FEŻ, u t-tieni wieħed ta’ EUR 700 miljun miftuħ għall-pajjiżi kollha tal-FEŻ. [25] Il-Kummissjoni Ewropea, id-dokument C/2010/9263, 21.12.2010 [26] Wara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal- 20 ta’ Mejju 2008 "Nindirizzaw l-isfidi taż-żieda kontinwa fil-prezzijiet tal-ikel — Direzzjonijiet għall-azzjoni tal-UE" (KUMM(2008)321 finali tal- 20 ta’ Mejju 2008) u r-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat- 22 ta’ Mejju 2008 dwar iż-żieda fil-prezzijiet tal-ikel fl-UE u fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw (P6_TA(2008)0229), ġie adottat ir-Regolament (KE) Nru 1337/2008 fis- 16 ta’ Diċembru 2008. Fit- 30 ta’ Marzu 2009, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni għall-implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Ikel. [27] Il-Premessa (1) tar-Regolament (KE) Nru 1337/2008. [28] Il-Premessa (2) u l-Artikolu 1.1 tar-Regolament (KE) Nru 1337/2008. [29] Il-Burundi, l-Eritrea, l-Etjopja, il-Malawi, in-Niġer u r-Rwanda. [30] Għall-Burundi u r-Rwanda, is-settur fokali huwa l-Iżvilupp Rurali. [31] Evalwazzjoni Tematika tal-Politika tal-Għajnuna Alimentari u l-Ġestjoni tal-Għajnuna Alimentari u Operazzjonijiet Speċjali b’Appoġġ għas-Sigurtà Alimentari, Lulju 2004. [32] Il-Programm Tematiku għas-Sigurtà tal-Ikel, Reviżjoni ta’ Nofs it-Terminu (2007-2009), ir-Rapport Finali, Settembru 2009. [33] Il-Malawi u l-Etjopja adottaw l-Istrateġija għan-Nutrizzjoni Nazzjonali tagħhom fl-2007 u fl-2008 rispettivament. Fir-Rwanda, ġie stabbilit Programm dwar Emerġenza Nazzjonali biex Titneħħa l-Malnutrizzjoni u nħoloq Task Force dwar in-Nutrizzjoni fl-2009. Sa mill- 2007 n-Niġer għandu pjan ta' kontinġenza nazzjonali dwar il-prevenzjoni tal-kriżi tas-sigurtà alimentari u n-nutrizzjoni. Fil-Burundi dan l-aħħar inħoloq grupp ta’ ħidma fuq l-inizjattiva tal-Programm Dinji tal-Ikel bil-ħsieb li jinħoloq forum nazzjonali dwar is-sigurtà alimentari u n-nutrizzjoni. L-Istrateġija Dwar is-Sigurtà Alimentari nazzjonali tal-Eritrea għall-2004 tagħraf il-problema ta’ malnutrizzjoni iżda tiffoka fuq l-aċċess u d-disponibbiltà. [34] Note de cadrage "Améliorer la contribution de la CE à la lutte contre la malnutrition maternelle et infantile ainsi que ses causes", Jannar 2009. [35] Din hija l-ispjegazzjoni tas-CBT fid-dikjarazzjoni konġunta mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, il-Programm Dinji tal-Ikel, Il-Kumitat Permanenti dwar Sistema tan-Nazzjonijiet Uniti għan-Nutrizzoni u l-Fond tan-Nazzjonijiet Uniti għat-Tfal dwar il-ġestjoni Bbażata fuq il-Komunità tal-każijiet severi ta’ malnutrizzjoni akuta: tista’ tingħata kura lil għedud kbar ta’ tfal b’malnutrizzjoni akuta u severa fil-komunitajiet tagħhom mingħajr ma jiddaħħlu f’faċilità tas-saħħa jew ċentru ta’ tmigħ terapewtiku. L-approċċ ibbażat fil-komunità jinvolvi s-sejba f’waqtha ta’ malnutrizzjoni akuta u severa fil-komunità u l-forniment ta’ kura d-dar għal dawk mingħajr kumplikazzjonijiet mediċi b'ikel terapwetiku lest għall-użu jew ikel ieħor b'densità qawwija ta’ nutrijenti. [36] Speċifiċi, li jistgħu jitkejlu, li jistgħu jintlaħqu, li huma relevanti u li jkunu f'waqthom. [37] Ir-Rakkomandazzjonijiet 1(c) u 1(d) tar-Rapport Speċjali Nru 11/2010 Il-ġestjoni, mill-Kummissjoni, tas-Sostenn Baġitarju Ġenerali fil-pajjiżi AKP, tal-Amerika Latina u tal-Asja. [38] Il-paragrafi 86 u 87 tar-Rapport Speċjali Nru 11/2010. [39] Fil-Malawi, il-Programm ta’ Sussidju għar-Riżorsi tal-Biedja rrappreżenta 10 % tal-baġit nazzjonali tal-2009 u 71 % tal-baġit għall-agrikoltura. -------------------------------------------------- L-ANNESS I IS-SITWAZZJONI TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-AFRIKA SUB-SAĦARJANA U FL-ASJA T’ISFEL +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ Nota: Għall-GHI tal-2010 , id-data dwar il-proporzjon ta’ nies mhux mitmugħa biżżejjed hija għall-2004–06, id-data dwar il-piż taħt is-soltu tat-tfal hija għas-sena l-aktar tard fil-perjodu 2003–08 li għaliha d-data hija disponibbli, u d-data dwar il-mortalità tat-tfal hija għall-2008. Il-fruntieri u l-ismijiet murija u t-tismijiet użati f’din il-mappa ma jimplikawx firma jew aċċettazzjoni uffiċjali mill-Istitut Internazzjonali tar-Riċerka dwar il-Politika tal-Ikel (IFPRI) tal-imsieħba u l-kontributuri tagħha. Sors: Adattat u riprodott b’permess mill-Istitut Internazzjonali tar-Riċerka dwar il-Politika tal-Ikel www.ifpri.org. Din il-mappa hija bbażata fuq data mill-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Fond tan-Nazzjonijiet Uniti għat-Tfal, il-MEASURE DHS (Stħarriġiet Demografiċi u dwar is-Saħħa), u l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa. Ir-rapport minn fejn tiġi din il-mappa tinstab onlajn fuq http://www.ifpri.org/publication/2009-global-hunger-index -------------------------------------------------- L-ANNESS II ĦARSA ĠENERALI LEJN IS-SITWAZZJONI TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FL-ETJOPJA In-nuqqas ta’ sigurtà alimentari hija problema persistenti fl-Etjopja. Minkejja appoġġ kontinwu mill-komunità tad-donaturi matul dawn l-aħħar 20 sena, l-għadd ta’ nies li jeħtieġu l-assistenza alimentari żdied minn 6,7 miljun fl-1994 għal 12,6 miljun fl-2010 [1]. Il-kawżi prinċipali tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari huma r-rata għolja ta’ tkabbir fil-popolazzjoni (medja annwali ta’ żewġ miljun persuna) li, flimkien mad-dipendenza fuq azjendi agrikoli ta’ daqs żgħir u mitmugħa mix-xita, tirriżulta fi pressjoni insostenibbli fuq l-art [2] u fl-erożjoni tal-ħamrija. Din imbagħad tnaqqas il-produttività u r-rendimenti agrikoli. In-nuqqas ta’ sigurtà ta’ żamma tal-art mill-bdiewa huwa kawża importanti oħra tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari. L-art hija l-proprjetà tal-Istat u l-bdiewa għandhom drittijiet ta’ użufrutt, li jiskoraġġixxu u kif ukoll ixekklu l-aċċess għas-self meħtieġ biex wieħed jidħol għal investimenti produttivi. L-ineffiċjenza tas-swieq domestiċi u l-infrastruttura inadegwata tat-trasport jgħollu l-prezzijiet tal-ikel, u b’hekk ixekklu l-aċċess għall-ikel. Barra minn hekk, jikkumplikaw ukoll it-tqassim fiżiku minn oqsma ta’ produzzjoni żejda għal dawk ta’ produzzjoni b’defiċit, u b’hekk tiżdied il-ħtieġa għal importazzjonijiet tal-ikel. Filwaqt li l-produzzjoni agrikola nazzjonali żdiedet matul dawn l-aħħar ħames snin [3], l-Etjopja għadha tiddependi fuq importazzjonijiet tal-ikel kummerċjali u għajnuna alimentari. Pereżempju, l-importazzjonijiet tal-għajnuna alimentari kellhom medja ta’ 700000 tunnellata metrika matul dawn l-għaxar snin [4]. Minkejja dan, għad m’hemm l-ebda ċifri affidabbli fuq id-diskrepanza alimentari nazzjonali minħabba diskrepanzi sinifikanti (sa 40 %) [4] bejn id-data tal-produzzjoni tal-uċuħ tar-raba’ nazzjonali ppubblikata mill-Ministeru tal-Agrikoltura u mill-Aġenzija Ċentrali tal-Istatistika. Il-popolazzjoni tal-Etjopja bħalissa hija stmata għal 77,5 miljun persuna, li 85 % minnhom jiddependu fuq l-agrikoltura bħala l-għajn primarju tal-għajxien tagħhom. Il-kontribuzzjoni tal-agrikoltura għall-Prodott Domestiku Gross (PDG) hija ta’ 45 % u għalhekk l-iżvilupp tagħha huwa essenzjali għat-tnaqqis fil-faqar. Sa mill-ewwel strateġija komprensiva tagħha għas-settur agrikolu [5], il-Gvern tal-Etjopja appoġġa l-produzzjoni u l-produttività agrikoli bħala l-mezzijiet prinċipali ta’ kisba ta’ suffiċjenza tal-ikel u xprunar tat-tkabbir ekonomiku. Is-sigurtà alimentari kienet prijorità taħt l-istrateġiji ta’ tnaqqis tal-faqar nazzjonali. Id-Dokument dwar l-Iżvilupp Sostenibbli u t-Tnaqqis tal-Faqar (PRSP) li jkopri l-perjodu 2002–05 għaraf il-ħtieġa ta’ titjib tad-disponibbiltà u l-aċċess għall-ikel. Il-PRSP kien segwit mill-Pjan għal Żvilupp Sostnut u Aċċellerat biex Jintemm il-Faqar (PASDEP), li kopra l-perjodu 2005–10 u inkluda l-Politika ta’ Sigurtà Alimentari bħala parti mill-politika tal-iżvilupp agrikolu tiegħu. Din il-prijorità nżammet fl-istrateġija għat-tnaqqis tal-faqar kurrenti għall-perjodu 2010–15, il-Pjan Nazzjonali ta’ Tkabbir u Trasformazzjoni. L-ewwel Politika tas-Sigurtà Alimentari adottata fl-2001, kellha l-għan li żżid id-disponibbiltà tal-ikel, ittejjeb l-aċċess għall-ikel u ssaħħaħ il-kapaċitajiet ta’ rispons f’emerġenzi. Din il-politika enfasizzat ħsieb il-Gvern li jċaqlaq minn sokkors ta’ għajnuna alimentari għal appoġġ aktar prevedibbli u orjentat madwar l-iżvilupp. Fl-2003, Koalizzjoni bejn il-Gvern u d-Donaturi għas-Sigurtà tal-Ikel qablet dwar it-tfassil tal-Programm dwar Xibka tas-Sigurtà Produttiva (PSNP). Sa mill-2005, il-PSNP ipprovda trasferimenti kundizzjonali u mhux kundizzjonali ta’ flus kontanti u/jew ta’ ikel għal 8 miljun persuna bejn wieħed u ieħor li b’mod ieħor kieku kienu jinħtieġu għajnuna alimentari permezz ta’ appelli tal-emerġenza. L-għan tiegħu huwa t-titjib tal-aċċess għall-ikel filwaqt li jiġu ssalvagwardjati l-kwalitajiet produttivi ta’ valur ta’ abitazzjonijiet domestiċi vulnerabbli. Il-Politika tas-Sigurtà Alimentari hija implimentata permezz tal-Programmi dwar is-Sigurtà Alimentari (FSPs), li s’issa koprew il-perjodu 2005–10 u 2010–14. L-FSP għandu erba’ pilastri: (i) il-PSNP; (ii) ir-risistemazzjoni volontarja tal-popolazzjoni; (iii) il-programm ta’ bini tal-kwalitajiet ta’ valur tal-abitazzjoni domestika (HAB); u (iv) il-programm ta’ investiment komplementari għall-infrastruttura rurali. Għal dak li jirrigwarda s-sitwazzjoni tan-nutrizzjoni, l-indikaturi li għandhom x’jaqsmu mal-MDG għadhom lura [6]. L-ewwel Strateġija għan-Nutrizzjoni Nazzjonali ġiet adottata fl-2008 u qiegħda tiġi implimentata mill-Ministeru tas-Saħħa permezz tal-Programm dwar in-Nutrizzjoni Nazzjonali għall-2008–13. L-għan tagħha huwa t-tnaqqis tal-iskala tan-nutrizzjoni fl-Etjopja, l-aktar fost it-tfal taħt l-età ta’ ħames snin u fost in-nisa tqal u li qegħdin ireddgħu. [1] L-Aġenzija tal-Etjopja għall-Prevenzjoni ta’ u għat-Tħejjija għal Diżastri, data tas-serje ta’ żmien 2010. [2] Skont id-Delegazzjoni tal-UE, aktar minn terz tal-abitazzjonijiet domestiċi jaħdmu inqas minn 0,5 ettari ta’ art għall-biedja. [3] Skont l-abbozz tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-Kummissjoni tal-10 DSP imwettaq fl-2009: Il-produzzjoni taċ-ċereali telgħet minn livell ta’ wara nixfa ta’ 10 miljun tunnellata fl-2004 għal aktar minn 16-il miljun tunnellata fl-2007 u fl-2008. [4] Studju ta’ dijanjożi tad-DSP tal-10 FEI tal-KE dwar l-Iżvilupp Rurali u s-Sigurtà Alimentari. [5] Strateġija ta’ Industrijalizzazzjoni tal-Agrikoltura Mmexxija mill-Iżvilupp, 1993. [6] Skont ir-Rapporti tal-Progress tal-PASDEP tal-Gvern Etjopjan mill-MOFED tal-2007 u l-2009 — it-Tabella Matriċi 1, l-indikatur dwar il-prevalenza tat-tfal taħt l-età ta’ ħames snin u li huma taħt il-piż tas-soltu huwa qrib l-40 % filwaqt li l-mira MDG hija ta’ 30 %. -------------------------------------------------- L-ANNESS III ĦARSA ĠENERALI LEJN IS-SITWAZZJONI TAS-SIGURTÀ ALIMENTARI FIL-MALAWI L-ekonomija tal-Malawi hija dominata mill-agrikoltura, li tirrappreżenta 35 % tal-PDG nazzjonali u timpjega 85 % tal-forza tax-xogħol, li l-biċċa l-kbira minnhom huma sidien ta’ azjendi żgħar u bdiewa li jipprattikaw il-biedja tas-sussistenza. Il-wiċċ tar-raba’ prinċipali għall-ikel huwa l-qamħirrum, li jieħu 75 % tar-raba’, u t-tabakk huwa l-wiċċ tar-raba prinċipali għall-bejgħ. B’hekk l-agrikoltura prattikata minn dawk li għandhom azjendi żgħar taqdi rwol kruċjali fl-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, iżda l-produttività baxxa qiegħda tnaqqas il-pass ġenerali tal-iżvilupp u saret il-kawża prinċipali tal-faqar u tan-nuqqas ta’ sigurtà alimentari. Il-produttività agrikola baxxa ġejja minn bosta restrizzjonijiet strutturali bħal: (i) densità tal-popolazzjoni (l-ogħla fl-Afrika) li, flimkien mad-daqs żgħir [1] ta’ azjendi agrikoli mitmugħa mix-xita, tirriżulta f’degradazzjoni tal-ħamrija; (ii) in-nuqqas ta’ kreditu rurali, li jxekkel l-aċċess ta’ dawk li għandhom azjendi żgħar għal kwalitajiet ta’ valur produttivi bħal art u riżorsi; (iii) aċċess fqir tas-suq u infrastruttura inadegwata, li jżidu l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet u l-prezzijiet tal-ikel; u (iv) impjiegi limitati mhux fl-irziezet, li jmexxu l-popolazzjoni lejn strateġiji biex ikampaw b’mod ambjentalment insostenibbli (jiġifieri d-deforestazzjoni). Id-data disponibbli tindika li 70 % tal-abitazzjonijiet domestiċi kollha fil-Malawi jkunu użaw l-ikel kollu li jkunu pproduċew huma stess bejn tlieta sa erba’ xhur qabel il-ħsad li jmiss [2]. In-nuqqas ta’ sigurtà alimentari fil-Malawi huwa wkoll problema ta’ aċċess għall-ikel. Fl-2005, 22 % tal-popolazzjoni kienu fqar b’mod estrem, jiġifieri li waħda minn kull ħames persuni ma setgħetx taffordja dieta bażika minima [3]. Għal dak li jirrigwarda s-sitwazzjoni tan-nutrizzjoni, in-nuqqas ta’ aċċess għall-ikel u dieta żbilanċata bbażata l-aktar fuq il-qamħirrum huma l-kawżi prinċipali ta’ malnutrizzjoni kronika. Bejn 60 % u 70 % tal-konsum ta’ kaloriji jiġi mill-qamħirrum, bir-riżultat li 43 % ta’ tfal taħt l-età ta’ ħames snin ma jibqgħux jikbru u jiżviluppaw, 22 % huma taħt il-piż tas-soltu u 5 % jbatu minn malnutrizzjoni akuta [4]. L-Istrateġija għat-Tkabbir u l-Iżvilupp tal-Malawi (MGDS) li jkopri l-perjodu 2006–11 tinkludi s-sigurtà agrikola u alimentari kif ukoll il-prevenzjoni u l-ġestjoni ta’ nutrizzjoni anormali fost il-prijoritajiet tagħha. L-objettiv tal-Gvern għas-sigurtà alimentari huwa li l-Malawi jsir nazzjon ħieles mill-ġuħ. L-eżitu mistenni fuq terminu ta’ żmien medju huwa li l-ikel ikun disponibbli għall-Malawjani kollha fikwantitajiet u kwalitajiet suffiċjenti, bi prezzijiet affordabbli. L-istrateġiji stabbiliti għall-ilħuq ta’ dan l-eżitu huma bbażati fuq produttività agrikola akbar, swieq ta’ wċuħ tar-raba’ li jaħdmu, dipendenza mnaqqsa fuq l-għajnuna alimentari, sistemi effettivi ta’ twissija bikrija, attivitajiet li jiġġeneraw id-dħul, koordinazzjoni ta’ għajnuna u importazzjonijiet tal-ikel, u l-kostruzzjoni ta’ sajlos biex tittejjeb il-kapaċità tal-ħżin. Dawn l-istrateġiji ġew żviluppati aktar fi pjanijiet aktar operazzjonali fil-Politika tas-Sigurtà Alimentari adottata fl-2006. L-impenn tal-Gvern lejn it-titjib tas-sigurtà alimentari huwa rifless fil-prijoritajiet baġitarji tiegħu. Fl-2009, 14 % tal-baġit nazzjonali ġie allokat għall-agrikoltura, il-biċċa l-kbira minnu (71 %) għall-Programm ta’ Sussidju għar-Riżorsi tal-Biedja (FISP). Il-FISP [5] ġie varat fl-2005 u huwa l-akbar programm fil-pajjiż. Jagħmel parti mill-Istrateġija għal Xibka tas-Sigurtà Nazzjonali [6] (NSNS) u jipprovdi lil bdiewa ta’ azjendi żgħar u lil dawk li jipprattikaw il-biedja tas-sussistenza b’fertilizzanti u żrieragħ mtejba tal-qamħirrum li, flimkien ma’ ħalbiet tajba ta’ xita, żiedu l-produzzjoni ta’ qamħirrum, u b’hekk kien hemm biżżejjed qamħirrum għall-pajjiż għal dawn l-aħħar erba’ snin [7]. Fil-Politika u l-Istrateġija għan-Nutrizzjoni Nazzjonali tiegħu adottata fl-2007 [8], il-Gvern tal-Malawi rrikonoxxa li din il-kwistjoni s’issa ma kinitx irċeviet biżżejjed attenzjoni. Din il-politika tfittex li ttejjeb ir-rispons għall-malnutrizzjoni b’fowkus fit-tliet oqsma li ġejjin: (i) il-prevenzjoni u l-kontroll tan-nutrizzjoni anormali l-aktar komuni fost nisa, irġiel, subien u bniet fil-Malawi sal-2012; (ii) aċċess imtejjeb għal ġestjoni f’waqtha u effettiva tan-nutrizzjoni anormali l-aktar komuni; u (iii) ambjent li jagħti kapaċità għall-implimentazzjoni effettiva ta’ servizzi u programmi tan-nutrizzjoni. [1] Skont il-programm dwar is-sigurtà alimentari tal-USAID għall-2008–14, tlieta minn erba’ bdiewa jikkultivaw inqas minn ettaru u 40 % tal-azjendi fihom inqas minn nofs ettaru. [2] L-Assoċjazzjoni tal-Ekonomija tal-Malawi u l-Ministeru tal-Agrikoltura, "Can Malawi reverse the growing chronic and acute food and nutrition insecurity?" (Il-Malawi jista’ jirriversja n-nuqqas kronika u akuta ta’ sigurtà alimentari u tan-nutrizzjoni, li kulma jmur dejjem qiegħed jiżdied?) Nota ta’ kunċett għal konferenza reġjonali dwar is-sigurtà alimentari u tan-nutrizzjoni, id- 19 sal- 21 ta’ Ġunju 2006. [3] Stħarriġ dwar l-Abitazzjonijiet Domestiċi Integrati tal-Malawi, 2004/2005. [4] It-Task Force ta’ Livell Għoli tas-Sistema tan-NU għall-Kriżi tas-Sigurtà Alimentari Globali, ir-rapport tal-pajjiż ta’ bejn it- 23 ta’ Frar u l- 4 ta’ Marzu 2010. [5] Il-FISP bħalissa huwa ffinanzjat mill-Gvern tal-Malawi (għall-komponent tal-fertilizzanti), kif ukoll il-Kummissjoni, id-DfID, l-Irlanda u n-Norveġja (għall-komponent taż-żrieragħ). [6] L-NSNS ġie adottat fl-2002 u għandu erba’ komponenti prinċipali: Il-Programm dwar ix-Xogħlijiet Pubbliċi; il-Programm dwar ir-Riżorsi Immirati; il-Programm dwar in-Nutrizzjoni Mmirata u l-Programm dwar it-Trasferimenti Diretti. [7] It-Task Force ta’ Livell Għoli tas-Sistema tan-NU għall-Kriżi tas-Sigurtà Alimentari Globali, ir-rapport tal-pajjiż ta’ bejn it- 23 ta’ Frar u l