Barra minn hekk, jeħtieġ li l-UE tindirizza n-nuqqasijiet okkupazzjonali f’setturi u reġjuni speċifiċi, filwaqt li tkopri l-livelli kollha tal-ħiliet: L-impjegaturi tal-UE qed jiffaċċjaw nuqqasijiet fi 28 professjoni li jimpjegaw 14 % tal-forza tax-xogħol tal-UE fl-2020. Dawn il-professjonijiet jinkludu plumbers u fitters tal-pajpijiet, professjonisti tal-infermerija, analisti tas-sistemi, welders u magni li jaqtgħu bil-fjamma, sewwieqa ta’ vetturi tqal u tat-trakkijiet, inġiniera ċivili u żviluppaturi tas-software. In-nuqqas ta’ ħaddiema huwa evidenti wkoll fil-livell reġjonali minħabba, pereżempju, id-differenzi fil-livelli ta’ żvilupp bejn ir-reġjuni, il-preżenza ta’ żoni urbani fir-reġjuni jew is-suq tax-xogħol reġjonali u l-kundizzjonijiet tal-għajxien diverġenti.

L-UE tistinka biex iżżid il-parteċipazzjoni tan-nisa, tal-persuni akbar fl-età, tal-persuni b’diżabbiltà, tal-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni u ta’ gruppi oħra sottorappreżentati fis-suq tax-xogħol. Għandha wkoll l-għan li ttejjeb il-ħiliet tan-nies tul il-ħajja tax-xogħol tagħhom, kif stabbilit fl-Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa. Madankollu, sabiex jiġu indirizzati dawn il-ħtiġijiet dejjem jikbru tas-suq tax-xogħol, marbuta max-xejriet demografiċi u n-nuqqasijiet, il-mobilizzazzjoni tal-forza tax-xogħol domestika waħedha jew l-iffaċilitar tal-mobbiltà intra-UE mhumiex biżżejjed. Il-potenzjal tal-mobbiltà intra-UE biex jittaffa n-nuqqas ta’ ħaddiema huwa dejjem aktar limitat, anki minħabba li jippreżumi li t-talent u l-ħiliet miksuba f’post wieħed jintilfu f’post ieħor, u jridu jiġu kkunsidrati fid-dawl tal-fatt li l-iskarsezzi ta’ ħaddiema huma rrapportati kważi fl-Istati Membri kollha. Il-pandemija tal-COVID-19 qed tkompli ssaħħaħ id-domanda għal diversi okkupazzjonijiet speċifiċi ta’ skarsezza, bl-akbar impatt ikun fuq id-domanda għall-ħiliet fil-kura tas-saħħa. Pereżempju, fl-2020, il-Belġju, il-Ġermanja, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, l-Ungerija, l-Irlanda, in-Netherlands, ir-Rumanija u l-Iżvezja, kollha rrapportaw nuqqasijiet fis-saħħa u professjonisti assoċjati. Il-ħaddiema mobbli tal-UE jirrappreżentaw inqas minn terz tal-ħaddiema fil-kura personali huma mill-UE, b’żewġ terzi ġejjin minn barra l-UE.

Għalhekk, kemm l-Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa kif ukoll il-Patt Ġdid dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil jirrikonoxxu l-ħtieġa għal approċċ aktar strateġiku għall-migrazzjoni legali, orjentat lejn l-attrazzjoni aħjar u ż-żamma tat-talent biex jitrawwem il-potenzjal tat-tkabbir u l-innovazzjoni u biex il-migrazzjoni legali tiġi diretta lejn ir-reġjuni u l-okkupazzjonijiet li jesperjenzaw nuqqas ta’ ħiliet.

Biex tibqa’ kompetittiva globalment, jeħtieġ li l-UE ssir aktar attraenti għat-talent minn madwar id-dinja. Bħalissa, in-nazzjonali bi kwalifiki għoljin minn pajjiżi li mhumiex fl-UE huma aktar probabbli li jagħżlu l-Amerika ta’ Fuq jew l-Oċeanja mill-UE. L-ewwel pass importanti biex tittejjeb l-attraenza tal-UE kien ir-reviżjoni reċenti tad-Direttiva dwar il-Karta Blu tal-UE , li se tippermetti lill-migranti bi kwalifiki għolja jibbenefikaw minn drittijiet imtejba, u b’mod partikolari d-dritt li jiċċaqilqu u jaħdmu f’pajjiżi oħra tal-UE, kif ukoll proċeduri aktar rapidi u simplifikati. Dawn l-aspetti kollha ta’ attrazzjoni jenħtieġ li jissaħħu wkoll għal kategoriji oħra ta’ migranti, flimkien ma’ miżuri għall-ġlieda kontra l-isfruttament tal-ħaddiema u d-diskriminazzjoni. It-tqabbil tad-domanda u l-provvista tax-xogħol huwa wkoll sfida f’kuntest internazzjonali kkaratterizzat minn żieda fil-kompetizzjoni għall-ħiliet u t-talent. Żewġ ostakli kurrenti huma l-proċeduri twal u kkumplikati tal-immigrazzjoni u r-rekwiżiti li jvarjaw madwar l-Istati Membri, u d-diffikultà li t-talenti minn pajjiżi mhux tal-UE jiġu konnessi ma’ impjegaturi potenzjali fl-Istati Membri.

Kif stabbilit fil-Komunikazzjoni “Welcoming those fleeing war in Ukraine: readying Europe to meet the needs”, l-Istati Membri se jkollhom bżonn jieħdu miżuri biex jintegraw il-benefiċjarji ta’ protezzjoni temporanja fis-suq tax-xogħol. Il-Kummissjoni se tappoġġa l-immappjar tal-ħiliet u l-kwalifiki tagħhom biex tiffaċilita t-tqabbil tagħhom mal-impjegaturi tal-UE.

Lejn politika sostenibbli tal-UE dwar il-migrazzjoni legali, mibnija fuq tliet pilastri

F’dawn l-aħħar żewġ deċennji, l-UE żviluppat qafas legali li fil-biċċa l-kbira jarmonizza l-kundizzjonijiet ta’ dħul u residenza tal-Istati Membri għal ċerti kategoriji ta’ ċittadini minn pajjiżi mhux tal-UE. Dan jinkludi dħul u residenza għal skopijiet ta’ xogħol, bħal ħaddiema bi kwalifiki għoljin (jiġifieri detenturi ta’ “karta blu”), ħaddiema staġjonali, u ħaddiema bi trasferiment intraażjendali. Il-qafas legali tal-UE jirregola wkoll: i) il-kundizzjonijiet u d-drittijiet ta’ ammissjoni tal-istudenti u r-riċerkaturi ta’ pajjiżi mhux tal-UE, ii) id-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja, u iii) il-kundizzjonijiet u l-proċeduri għall-nazzjonali ta’ pajjiżi mhux tal-UE biex jiksbu dritt ta’ residenza permanenti (jiġifieri “residenza fit-tul”). Il-leġiżlazzjoni tal-UE tistabbilixxi wkoll proċedura unika – u permess uniku li jgħaqqad l-awtorizzazzjoni għax-xogħol u r-residenza – għall-ħaddiema minn pajjiżi mhux tal-UE ammessi skont l-iskemi nazzjonali tal-Istati Membri.

Bħalissa, il-liġi tal-UE ma tkoprix kategoriji oħra ta’ migranti tax-xogħol, u lanqas dawk li jaħdmu għal rashom. Xi wħud minnhom huma koperti mir-regoli nazzjonali. F’Marzu 2019, il-Kummissjoni Ewropea lestiet evalwazzjoni ġenerali ta’ dan il-qafas legali (jiġifieri l- kontroll tal-idoneità fuq il-migrazzjoni legali ). Din l-evalwazzjoni wasslet għal konklużjonijiet imħallta u ssottolinjat li jista’ jsir aktar biex jiżdied l-impatt tal-qafas tal-migrazzjoni legali tal-UE fuq l-isfidi demografiċi, ekonomiċi u tal-migrazzjoni tal-UE. Il-kontroll tal-idoneità kkonkluda li hemm għadd ta’ nuqqasijiet inerenti fis-sistema tal-migrazzjoni legali tal-UE, bħall-frammentazzjoni, il-kopertura limitata tar-regoli tal-UE, l-inkonsistenza bejn id-diversi direttivi, il-kumplessità tal-proċeduri u l-implimentazzjoni skorretta.

L-UE żviluppat ukoll skemi ta’ mobilità tal-forza tax-xogħol ma’ pajjiżi li mhumiex fl-UE. Proġetti pilota dwar il-migrazzjoni legali wrew li billi tipprovdi appoġġ immirat, l-UE tista’ tgħin lill-Istati Membri jimplimentaw skemi li jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-impjegaturi, filwaqt li ssaħħaħ l-iżvilupp tal-kapital uman fil-pajjiżi sħab. L-UE fetħet ukoll il-mobbiltà tal-istudenti u tal-persunal tal-Erasmus+ fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali lejn pajjiżi mhux tal-UE. Madankollu, għad hemm lok għal żieda fl-ambitu u l-ambizzjoni tal-iskemi kurrenti.

Biex issib tweġibiet li huma adattati għall-ħtiġijiet multipli u biex tindirizza n-nuqqasijiet legali u operazzjonali, il-Kummissjoni organizzat konsultazzjoni wiesgħa. Huwa kkonsulta lill-pubbliku ġenerali f’konsultazzjonijiet miftuħa, l-Istati Membri, il-Parlament Ewropew, l-imsieħba soċjali Ewropej u s-soċjetà ċivili. Fl-2021, il-Parlament Ewropew adotta żewġ Riżoluzzjonijiet dwar il-migrazzjoni legali , fejn appella lill-Kummissjoni biex ittejjeb u tiżviluppa l-qafas legali u ta’ politika tal-UE. Abbażi tal-Artikolu 225 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew talab lill-Kummissjoni tippreżenta sett ta’ proposti biex tiffaċilita u tippromwovi d-dħul u l-mobilità fl-UE għal ċittadini li jemigraw legalment minn pajjiżi li mhumiex fl-UE, bil-għan li titnaqqas il-burokrazija, tissaħħaħ l-armonizzazzjoni, jiġu promossi d-drittijiet fundamentali u t-trattament ugwali, u jiġi evitat l-isfruttament tal-ħaddiema.

Filwaqt li jiffavorixxu s-simplifikazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-proċeduri, l-Istati Membri ġeneralment jippreferu jiffokaw fuq aspetti operazzjonali u ma jwettqux ħidma leġislattiva ġdida dwar il-migrazzjoni legali fil-livell tal-UE.

Sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-UE tal-migrazzjoni legali filwaqt li jiġu indirizzati t-talbiet tal-Parlament Ewropew u tal-Istati Membri b’mod ibbilanċjat u prammatiku, din il-Komunikazzjoni tistabbilixxi tliet pilastri ewlenin ta’ politika sostenibbli tal-UE dwar il-migrazzjoni legali:

·pilastru leġiżlattiv, li jirriformula mill-ġdid id-Direttiva dwar ir-Residenti fit-Tul u d-Direttiva dwar il-Permess Uniku , biex jissimplifika l-proċeduri għall-ammissjoni ta’ ħaddiema ta’ diversi livelli ta’ ħiliet fl-UE, u l-mobbiltà fl-UE ta’ ħaddiema minn pajjiżi mhux tal-UE li diġà jinsabu fl-UE, u jtejjeb id-drittijiet tagħhom u l-protezzjoni tagħhom mill-isfruttament tax-xogħol;

·pilastru operazzjonali, li jindirizza l-isfida tat-tqabbil internazzjonali billi jistabbilixxi passi konkreti għall-iżvilupp ta’ Sħubijiet ta’ Talent ma’ pajjiżi sħab ewlenin u l-karatteristiċi ewlenin ta’ Riżerva ta’ Talent tal-UE; kif ukoll

·pilastru li jħares ’il quddiem, ibbażat fuq tliet prijoritajiet speċifiċi għal azzjoni li jenħtieġ li jiggwidaw aktar il-politika tal-UE dwar il-migrazzjoni legali: il-kura, iż-żgħażagħ u l-innovazzjoni.

2.PILASTRU LEĠIŻLATTIV: SIMPLIFIKAZZJONI TAL-PROĊEDURI TAL-MIGRAZZJONI U T-TITJIB TAD-DRITTIJIET TAL-ĦADDIEMA MIGRANTI

Id-Direttiva dwar ir-Residenti fit-Tul u d-Direttiva dwar il-Permess Uniku jistabbilixxu l-qafas f’termini ta’ proċeduri u drittijiet għal parti kbira tal-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fl-UE. Madankollu, iż-żewġ biċċiet ta’ leġiżlazzjoni ma laħqux bis-sħiħ l-objettivi li għalihom ġew adottati għall-ewwel darba, fl-2003 u fl-2011 rispettivament. Id-Direttiva dwar ir-Residenti fit-Tul ma tintużax biżżejjed mill-Istati Membri, u ma tipprevedix dritt effettiv għall-mobbiltà fl-UE. Id-Direttiva dwar il-Permess Uniku ma laħqitx bis-sħiħ l-għan tagħha li tissimplifika l-proċeduri ta’ ammissjoni għall-ħaddiema kollha minn pajjiżi li mhumiex fl-UE.

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni qed tipproponi riformulazzjoni kumplessiva taż-żewġ Direttivi. L-objettivi ewlenin huma li jitnaqqsu l-kostijiet u l-piż amministrattiv għall-impjegaturi, jiġi evitat l-isfruttament tal-ħaddiema u jiġu appoġġati l-integrazzjoni u l-mobbiltà ulterjuri fl-UE ta’ nazzjonali ta’ pajjiżi mhux tal-UE li diġà qed jgħixu u jaħdmu fl-UE.