RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-implimentazzjoni tal-assistenza makrofinanzjarja lil pajjiiżi terzi fl-2013 /* COM/2014/0372 final */





WERREJ 1. Introduzzjoni. 3 2. L-isfond.. 3 2.1. L-iżviluppi matul dawn l-aħħar snin. 3 2.2. Ir-Regolament ta' Qafas dwar l-AMF. 4 2.3. Negħlbu l-istaġnar fl-approvazzjoni ta' operazzjonijiet AMF ġodda. 6 3. Operazzjoni ta' assistenza makrofinanzjarja fl-2013. 6 3.1. Ħarsa Ġenerali 6 3.2. Operazzjonijiet individwali fil-pajjiżi benefiċjarji fl-2013. 7 3.2.1. Il-Bosnja u Ħerzegovina. 7 3.2.2. Il-Ġeorġja. 7 3.2.3. Il-Ġordan. 8 3.2.4. Ir-Repubblika Kirgiża. 8 3.2.5. It-Tuneżija. 9 3.2.6. L-Ukraina. 9 4. L-iżgurar tal-użu kif imis tal-fondi tal-AMF: l-evalwazzjonijiet operattivi u l-evalwazzjonijiet ex post.. 10 4.1. Valutazzjonijiet operattivi 10 4.2. Evalwazzjonijiet ex post 11 5. Talbiet għal assistenza u proposti futuri tal-Kummissjoni — is-sitwazzjoni baġitarja.. 11 RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-implimentazzjoni tal-assistenza makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi fl-2013 1. Introduzzjoni L-assistenza makrofinanzjarja, jew AMF, bħala parti mill-qafas tal-UE għall-assistenza esterna, hija strument imfassal biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet finanzjarji esterni eċċezzjonali ta’ pajjiżi li huma politikament, ekonomikament u ġeografikament qrib tal-UE. L-għan ta' dan l-istrument huwa li tissaħħaħ l-istabbilità makroekonomika u finanzjarja fil-pajjiżi kandidati u dawk potenzjali u fil-pajjiżi fil-viċinat Ewropew, filwaqt li jinkoraġġixxi l-implimentazzjoni ta' riformi strutturali xierqa. Huwa jikkomplementa l-eżistenza ta' programm ta' aġġustament u ta' riforma miftiehem mal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI), u huwa dipendenti fuqu. L-assistenza makrofinanzjarja hija strument ta’ appoġġ għall-bilanċ tal-pagamenti. Tieħu l-forma jew ta' self, li għalihom il-Kummissjoni tissellef il-fondi meħtieġa fis-swieq tal-kapital u mbagħad issellifhom lill-pajjiż benefiċjarju, jew, f'ċirkostanzi speċifiċi, għotjiet, iffinanzjati mill-baġit tal-UE. Is-sena 2013 kienet ikkaratterizzata mill-iżblukkar ta’ fajls leġiżlattivi pendenti dwar l-AMF. Dan ġara wara aktar minn sentejn ta’ nuqqas ta’ qbil bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar il-proċedura li għandha tintuża għall-adozzjoni tal-Memorandum ta’ Qbil (MtQ) li jistabbilixxi l-miżuri ta’ politika ekonomika li għandhom jitwettqu mill-pajjiż li jibbenefikaw mill-AMF. Dan ippermetta li l-koleġiżlaturi jadottaw tliet deċiżjonijiet leġiżlattivi dwar l-AMF. Dawk għall-Ġeorġja u r-Repubblika Kirgiża kienu ġew proposti mill-Kummissjoni fl-2011 u li dik għall-Ġordan fl-2013. Il-proposta tal-Kummissjoni tal-2013 għat-Tuneżija mistennija tiġi approvata fl-2014. Fid-dawl tal-iżviluppi politiċi fil-bidu tal-2014 u l-vulnerabilità qawwija tal-ekonomija tal-Ukraina u sitwazzjoni ta’ bilanċ ta’ pagamenti tagħha, il-Kummissjoni ħejjiet operazzjoni ġdida tal-AMF għall-Ukraina, għal ammont sa EUR 1 biljun f’self. Fl-14 ta’ April 2014, il-Kunsill adotta deċiżjoni dwar dan fi proċedura aċċellerata skont l-Artikolu 213 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). Dan ir-rapport huwa mħejji f'konformità mad-diversi deċiżjonijiet tal-Kunsill u deċiżjonijiet konġunti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward l-operazzjonijiet tal-AMF. Huwa jsegwi r-rapporti ppreżentati fis-snin preċedenti. Huwa akkumpanjat minn Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jipprovdi informazzjoni aktar dettaljata u analiżi tal-kuntest makroekonomiku u l-implimentazzjoni tal-operazzjonijiet tal-AMF individwali. 2. L-isfond 2.1. L-iżviluppi matul dawn l-aħħar snin Il-kriżi ekonomika u finanzjarja globali tal-2008-09, li affettwat profondament l-ekonomiji emerġenti tal-viċinat tal-Unjoni Ewropea, irriżultat f'żieda ta' talbiet għal appoġġ finanzjarju mill-UE, inkluż fil-forma ta' AMF. Erba’ minn dawn il-programmi — favur il-Bosnja-Ħerzegovina, is-Serbja, l-Armenja u l-Ġeorġja — ġew deċiżi mill-Kunsill tal-Ministri tal-UE fi tmiem l-2009 u l-programm AMF li kien approvati qabel għall-Kosovo[1] ġie estiż b’sena fl-2009. Fl-2010, żewġ programmi oħra favur l-Ukraina u r-Repubblika tal-Moldova, ġew deċiżi — din id-darba, wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona — mill-koleġiżlaturi tal-UE, il-Kunsill u l-Parlament. L-operazzjonijiet għall-Ġeorġja u għall-Kosovo ġew iffinalizzati fl-2010. Fl-2011, fl-2012 u fl-2013, il-Kummissjoni lestiet l-implimentazzjoni ta’ programmi tal-AMF għas-Serbja, l-Armenja, il-Moldova u l-Bożnja u Ħerzegovina. Is-sitwazzjoni ekonomika ġenerali fl-2010 u fil-bidu tal-2011 tjiebet konsiderevolment u naqqset kemxejn il-pressjoni fuq il-pożizzjoni tal-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiżi eliġibbli għall-AMF. Mit-tieni nofs tal-2011, il-kundizzjonijiet tal-finanzjament fis-swieq tal-kapital globali esperjenzaw deterjorament sinifikanti, li parzjalment jirrifletti l-effetti tal-kriżi tad-dejn sovran taż-Żona tal-Euro. Barra minn hekk, ir-Rebbiegħa Għarbija u t-taqlib politiku u ekonomiku li rriżulta fil-pajjiżi Għarab Mediterranji msieħba[2] poġġa pressjoni akbar fuq il-baġits u l-pożizzjonijiet esterni ta’ dawn l-ekonomiji. Dawn l-iżviluppi wasslu għal żieda fid-domanda għal AMF fl-2012 u fl-2013, b’talbiet għal appoġġ mill-awtoritajiet tal-Eġittu, il-Ġordan u t-Tuneżija. Deċiżjoni biex tingħata AMF lill-Ġordan ġiet adottata mill-koleġiżlaturi f’Diċembru 2013. Fl-istess xahar, il-Kummissjoni ppreżentat proposta għal deċiżjoni biex tingħata AMF lit-Tuneżija; din mistennija tiġi adottata mill-koleġiżlaturi fl-ewwel nofs tal-2014. Proposta għal operazzjoni ta’ AMF lill-Eġittu tħejjiet mis-servizzi tal-Kummissjoni, iżda ġiet sospiża fl-istennija tal-konklużjoni bejn l-Eġittu u l-FMI ta’ programm ta’ żborz tal-FMI, u fid-dawl tal-iżviluppi fit-tieni nofs tal-2013. Aktar qrib lejna, proċess ta' dgħajfien fil-prestazzjoni ekonomika ta’ xi pajjiżi ġirien tal-Lvant, flimkien ma’ deterjorament sinifikanti tas-sitwazzjoni politika f’xi wħud minnhom, mistenni li jwassal għal operazzjonijiet ġodda tal-AMF. Fid-dawl tal-iżviluppi kmieni fl-2014 u ta' aktar deterjorament fil-bilanċ tal-pagamenti tal-Ukraina, il-Kunsill approva operazzjoni ġdida tal-AMF lill-Ukraina f’April 2014 bil-proċedura ta’ urġenza (l-Artikolu 213 TFUE). Il-programm il-ġdid jikkonsisti f’għotja ta’ self sa EUR 1 biljun, li hu previst li tingħata matul l-2014. 2.2. Ir-Regolament ta' Qafas dwar l-AMF Sa minn kmieni fl-2003, il-Parlament Ewropew identifika bħala wieħed min-nuqqasijiet ewlenin tal-AMF il-proċess twil tat-teħid tad-deċiżjonijiet – deċiżjonijiet dwar l-operazzjonijiet individwali tal-AMF kienu jittieħdu fuq bażi ta' każ b'każ mill-Kunsill, wara konsultazzjoni mal-Parlament. Il-Parlament enfasizza l-ħtieġa għal bażi legali trasparenti għall-istrument tal-AMF b'mod ġenerali. Mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona fl-1 ta' Diċembru 2009, id-deċiżjonijiet leġiżlattivi dwar l-operazzjonijiet AMF individwali ttieħdu mill-Parlament u mill-Kunsill skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja (il-kodeċiżjoni), li jirriżulta fi proċess saħansitra itwal għat-teħid tad-deċiżjonijiet. Madankollu, kif ġie enfasizzat bil-kriżi finanzjarja u tad-dejn sovran, sabiex is-sitwazzjonijiet makroekonomiċi u finanzjarji ta' emerġenza jiġu ttrattati b'mod effettiv, jinħtieġ strument ta' reazzjoni għall-kriżi li jista’ jiġi implimentat malajr u b'mod effiċjenti. F'reazzjoni għall-ħtieġa li jkun hemm razzjonalizzazzjoni tal-istrument tal-AMF, il-Kummissjoni fl-4 ta' Lulju 2011 ssottomettiet proposta għal Regolament ta' Qafas li jistabbilixxi dispożizzjonijiet ġenerali għall-Assistenza Makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi[3]. L-għanijiet ewlenin ta’ din il-proposta kienu: (i) biex l-AMF ssir aktar effettiva permezz ta' proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet aktar malajr u aktar effiċjenti; (ii) biex il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ikun allinjat ma' dak ta' strumenti oħrajn ta' finanzjament, relatati l-aktar mar-relazzjonijiet esterni; (iii) biex jiġu fformalizzati, ikkjarifkati u ssimplifikati r-regoli tal-AMF. Il-proposta tal-Kummissjoni kienet soġġetta għal proċedura leġiżlattiva twila, li matulha ż-żewġ koleġiżlaturi b’mod partikolari ma qablux dwar il-proċedura li għandha tintuża għall-adozzjoni tal-MtQ. Aktar importanti minn hekk, il-Kunsill insista li jżomm is-sistema eżistenti fejn kull operazzjoni individwali tal-AMF ma’ pajjiż fi kriżi teħtieġ deċiżjoni leġiżlattiva separata. Il-Parlament Ewropew, filwaqt li għall-ewwel ma kienx qed jikkondividi l-fehmiet tal-Kunsill, aktar tard fil-proċess ddikjara r-rieda tiegħu li jikkonkludi ftehim mal-Kunsill għal dan l-għan. Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għalhekk beħsiebhom jadottaw il-proposta tal-Kummissjoni, iżda mingħajr ma jingħataw setgħat ta’ implimentazzjoni lill-Kummissjoni li tieħu deċiżjoni dwar l-għoti tal-AMF lil pajjiż terz. Fil-fehma tal-Kummissjoni, dan kien ifisser li n-natura tal-proposta tagħha kienet inbidlet, u li, jekk jiġi adottat, ir-Regolament ta’ Qafas dwar l-AMF ikun jikkostitwixxi ksur serju tal-bilanċ interistituzzjonali, b’mod partikolari billi jaffettwa d-dritt ta’ inizjattiva leġiżlattiva tal-Kummissjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirtira l-proposta tagħha fit-8 ta’ Mejju 2013. Bħala riżultat, id-deċiżjonijiet leġiżlattivi dwar l-operazzjonijiet individwali tal-AMF għad iridu jiġu adottati mill-Parlament u l-Kunsill skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja[4]. Wara l-irtirar mill-Kummissjoni tal-proposta tagħha, il-Kunsill, skont l- Artikolu 263 TFUE, ressaq azzjoni ta' annullament kontra l-Kummissjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja[5]. Il-kawża għadha pendenti quddiem il-Qorti. L-esperjenzi reċenti, u b’mod partikolari l-ħtieġa li malajr titnieda operazzjoni ġdida tal-AMF fl-Ukraina, reġgħu enfasizzaw il-ħtieġa li jiġi żgurat li l-AMF, bħala strument ta’ emerġenza, jista' jiġi mobilizzati malajr b’reazzjoni għal sitwazzjonijiet ta’ kriżi. Il-Kummissjoni għalhekk se tkompli tirrifletti fuq modi biex ittejjeb l-effikaċja u l-effiċjenza tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. 2.3. Negħlbu l-istaġnar fl-approvazzjoni ta' operazzjonijiet AMF ġodda Bid-dħul fis-seħħ tar-“Regolament tal-Komitoloġija”[6] l-ġdid fl-1 ta' Marzu 2011, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill urew nuqqas ta' qbil dwar ċerti kwistjonijiet ta' proċedura marbuta mal-proposti tal-Kummissjoni għall-għoti ta' AMF lill-Ġeorġja u lir-Repubblika Kirgiża. Filwaqt li hemm qbil ġenerali dwar is-sustanza tal-proposti, iż-żewġ istituzzjonijiet kellhom fehmiet differenti dwar il-proċedura ta' komitoloġija li għandha tiġi segwita għall-adozzjoni tal-Memorandum ta' Qbil (MtQ). Il-Parlament insista li juża l-proċedura konsultattiva (opinjoni mhux vinkolanti mill-Istati Membri), filwaqt li l-Kunsill sostna li kellha tintuża l-proċedura ta' eżami (opinjoni vinkolanti mill-Istati Membri). Fl-aħħar instabet soluzzjoni ta’ kompromess fil-kuntest tan-negozjati dwar ir-Regolament ta’ Qafas dwar l-AMF u l-proċedura ta’ konċiljazzjoni għad-deċiżjoni dwar AMF lill-Ġeorġja. Il-koleġiżlaturi għalhekk qablu li japplikaw l-għatba ta' EUR 90 miljun għal operazzjonijiet futuri: il-proċedura ta' eżami tapplika għall-adozzjoni tal-MtQ għal operazzjonijiet individwali ta' AMF li jeċċedu EUR 90 miljun, u l-proċedura konsultattiva għal operazzjoni ta' AMF li jkunu ta' dan l-ammont jew li jkun anqas minnu. Dan il-kompromess (li kien ukoll rifless fid-dikjarazzjoni konġunta msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4), ippermetta li jiġu adottati d-deċiżjonijiet tal-AMF għall-Ġeorġja u r-Repubblika Kirgiża f’Awwissu u Ottubru 2013, rispettivament. 3. Operazzjoni ta' assistenza makrofinanzjarja fl-2013 3.1. Ħarsa Ġenerali L-AMF lill-Bożnja u Ħerzegovina, approvata fl-2009 għal total ta’ EUR 100 miljun f’self, tlestiet fl- 2013. L-ewwel żewġ porzjonijiet, ta' EUR 50 miljun kull wieħed, tħallsu fi Frar u f'Settembru 2013. Kif diġà ġie indikat, l-iżblukkar tal-istrument tal-AMF fl-2013 ippermetta l-adozzjoni ta’ żewġ deċiżjonijiet tal-AMF (il-Ġeorġja, ir-Repubblika Kirgiża) li kienu ġew miżmuma għal sentejn, u l-adozzjoni ta’ żewġ deċiżjonijiet ġodda tal-AMF (il-Ġordan, it-Tuneżija): - F’Awwissu 2013, il-koleġiżlaturi adottaw il-proposta tal-Kummissjoni tal-2011 li testendi l-AMF lill-Ġeorġja għal total ta’ EUR 23 miljun f’self u EUR 23 miljun f’għotjiet. Id-diżborż skont din l-operazzjoni tal-AMF se ssir possibbli ladarba l-Ġeorġja taqbel fuq programm ġdid ta’ żborż mal-FMI. - Il-proposta tal-Kummissjoni tal-2011 biex tiġi estiża AMF eċċezzjonali lir-Repubblika Kirgiża ta' EUR 15-il miljun f'self u EUR 15-il miljun f'għotjiet, ġiet adottata f'Ottubru 2013. Il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Kirgiżi bħalissa qed jiddiskutu dokumenti relatati mal-AMF. L-iżborżi tal-ewwel u tat-tieni porzjonijiet huma ppjanati għall-2014. - F’April 2013, il-Kummissjoni pproponiet deċiżjoni leġiżlattiva ġdida li testendi EUR 180 miljun f’self li l-Ġordan; din ġiet adottata f'Diċembru 2013. Il-MtQ u l-Ftehim għal Faċilità ta’ self ġew iffirmati mill-awtoritajiet tal-Ġordan u tal-UE fit-18 ta’ Marzu 2014. L-iżborżi tal-ewwel u tat-tieni porzjon huma ppjanati għall-2014. - F’Diċembru 2013, il-Kummissjoni ppreżentat proposta leġiżlattiva ġdida li tagħti AMF lit-Tuneżija sa EUR 250 miljun f’self. Id-deċiżjoni ġiet adottata mill-koleġiżlaturi f’Mejju 2014. Huwa ppjanat li l-assistenza, li d-daqs tagħha finalment żdied għal EUR 300 miljun matul il-proċedura leġiżlattiva, tiġi implimentata fl-2014-15. Fir-rigward tal-Ukraina, ġew adottati żewġ deċiżjonijiet sabiex tingħata AMF għal total ta’ EUR 610 miljun fl-2002 u fl-2010 Madankollu, l-implimentazzjoni ma setgħetx tibda fl-2013 minħabba proċess imtawwal ta' negozjati. Il-MtQ u l-ftehim tas-self ġew iffirmati fi Frar u Marzu 2013 u rratifikati sena wara. L-iżborż ta' dawn il-fondi tal-AMF huwa soġġett għal ftehim bejn l-awtoritajiet Ukraini u l-FMI dwar programm ta’ żborz tal-FMI u huwa ppjanat li jsir fl-2014-15. 3.2. Operazzjonijiet individwali fil-pajjiżi benefiċjarji fl-2013 3.2.1. Il-Bosnja u Ħerzegovina Lura fl-2009, il-Kunsill approva li jkun hemm operazzjoni tal-AMF għall-Bożnja u Ħerzegovina għal somma ta' massimu ta' EUR 100 miljun fil-forma ta’ self Il-MtQ u l-Ftehim tas-Self ġew iffirmati f’Novembru 2010, iżda l-Ftehim ta’ Self ma ġiex irratifikat qabel Awwissu 2011, parzjalment minħabba l-formazzjoni tal-gvern li damet fit-tul wara l-elezzjonijiet ġenerali ta’ Ottubru 2010. Ma ġew żborżjati l-ebda fondi tal-AMF matul l-2012 billi l-awtoritajiet ma ssodisfawx il-kundizzjonijiet miftiehma fil-MtQ. Wara l-ftehim ta' Arranġament ta' Riżerva ġdid mal-FMI u l-passi li ħadu l-awtoritajiet lejn it-titjib tas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, il-Kummissjoni tawlet il-perjodu ta' disponibbiltà tal-AMF b'sena addizzjonali, sas-7 ta' Novembru 2013. L-ewwel żewġ porzjonijiet, ta' EUR 50 miljun kull wieħed, tħallsu t-tnejn fl-2013. Wara li daħal f’territorju negattiv fl-2012 (it-tkabbir tal-PGD kien ta’ -0.9 %), it-tkabbir ekonomiku qabad xi ftit tar-ritmu matul l-2013 u huwa mistenni li jilħaq 1,5 %, parzjalment b’reazzjoni għall-irkupru mis-sħab kummerċjali ewlenin tal-pajjiż. L-Arranġament ta’ Riserva ta' 24 xahar mal-FMI għal madwar EUR 400 miljun għadha fit-triq it-tajba minkejja xi tensjonijiet politiċi lejn tmiem l-2013, li xekklu l-iżborż fil-ħin tas-sitt segment. F’Jannar 2014, il-Ftehim ta’ Riżerva ġie estiż sa Ġunju 2015 u żdied b’ammont supplementari ta’ EUR 300 miljun biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet finanzjarji elevati tard fl-2014. 3.2.2. Il-Ġeorġja Waqt konferenza tad-donaturi li saret wara t-tmiem tal-kunflitt militari tal-Ġeorġja mar-Russja f'Awwissu 2008, l-UE wiegħdet pakkett komprensiv ta' massimu ta' EUR 500 miljun biex tappoġġa l-irkupru ekonomiku tal-Ġeorġja. Dan kien jinkludi żewġ programmi potenzjali ta' AMF, li kull wieħed minnhom jammonta għal EUR 46 miljun. L-ewwel wieħed tlesta b'suċċess matul l-2009-10. L-adozzjoni tad-deċiżjoni leġiżlattiva għat-tieni programm tal-AFM (li għandha tiġi pprovduta f’self u għotjiet indaqs) iddewmet b'sentejn minħabba nuqqas ta’ qbil bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill fuq il-proċedura li kellha tintuża għall-adozzjoni tal-MtQ. Id-deċiżjoni ġiet finalment adottata f’Awwissu 2013. Madankollu, l-iżborż tal-fondi tal-AMF huwa kondizzjonali fuq programm ta’ żborz tal-FMI, u ma sar l-ebda żborż bil-programm tal-FMI li skada f’April 2014, peress li l-awtoritajiet Ġeorġjani kienu qed jittrattawh bħala prekawzjonarju. Madankollu, l-awtoritajiet Ġeorġjani u l-FMI bħalissa qed jinnegozjaw arranġament suċċessur li possibbilment ikun jinvolvi l-użu ta’ riżorsi tal-FMI li jistgħu jwittu t-triq għall-implimentazzjoni ta’ din l-operazzjoni tal-AMF. Fl-2013, it-tkabbir tal-PDG tal-Ġeorġja naqas għal 3,2 %, imqabbel ma' 6,2 % fl-2012. Il-vulnerabbiltajiet esterni wkoll baqgħu preokkupanti, kif evidenzjat minn proporzjon tad-defiċit fil-kont kurrenti mal-PDG, dejn estern gross għoli u tnaqqis fl-investiment dirett barrani. Fl-aħħar kwart tal-2013, il-Ġeorġja bdiet turi sinjali ta’ rkupru ekonomiku, li komplew f’Jannar u Frar 2014, bi tkabbir fil-PGD u żieda fl-inflazzjoni, xprunata minn domanda domestika u esterna. 3.2.3. Il-Ġordan Matul l-aħħar tliet snin, il-Ġordan kien affettwat b’mod serju minn xokkijiet ekonomiċi esterni reġjonali. L-implikazzjonijiet ekonomiċi u soċjali tal-kunflitt Sirjan li jirriżultaw mill-influss jiżdied ta’ refuġjati, tfixkil ripetut għall-fluss tal-gass naturali mill-Eġittu, klima ekonomika globali dgħajfa u prezzijiet globali tal-enerġija għolja, kollha ħallew effett kbir fuq id-dħul estern u t-tkabbir tal-PGD, li naqas għal 3,3 % fl-2013. Quddiem dan l-isfond, f’Awwissu 2012, il-Ġordan daħal fi Ftehim ta' Riżerva ta' 36 xahar mal-FMI għal somma ta’ USD 2 biljun (800 % tal-kwota). Skont l-aħħar reviżjoni, il-programm għadu b'mod ġenerali fuq it-triq it-tajba, b’nofs l-ammont totali tiegħu żbursat sa tmiem l-2013. Wara talba uffiċjali f'Diċembru 2012 għal AMF, fid-29 ta’ April 2013, il-Kummissjoni ppreżentat proposta għal deċiżjoni biex tipprovdi lill-Ġordan b’AMF sa massimu ta' EUR 180 miljun f’self. Id-deċiżjoni ġiet adottata mill-Parlament u mill-Kunsill fil-11 ta' Diċembru 2013. Il-MtQ u l-Ftehim għal Faċilità ta’ Self ġew iffirmati fit-18 ta’ Marzu 2014. L-operazzjoni tal-AMF tal-Ġordan hija intenzjonata biex tikkomplementa l-fondi pprovduti mill-FMI b'Arranġament ta' Riżerva u hija l-intenzjoni li tingħata f'żewġ ħlasijiet matul l-2014. L-assistenza għandha l-għan li tappoġġa l-isforzi ta’ riforma fil-qasam tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi u r-riforma tat-taxxa; it-tfassil ta' xibka ta' sigurtà soċjali u s-swieq tax-xogħol; il-qafas tal-investiment u l-kummerċ; kif ukoll is-settur tal-enerġija. 3.2.4. Ir-Repubblika Kirgiża Fl-20 ta' Diċembru 2011, il-Kummissjoni ppreżentat proposta biex tipprovdi lir-Repubblika Kirgiża AMF sa massimu ta' EUR 30 miljun (maqsuma indaqs f'self u għotjiet). Din l-operazzjoni eċċezzjonali ta' AMF kienet barra mill-ambitu ġeografiku normali tal-assistenza mikrofinanzjarja. Kienet ġustifikata mis-saħħa tal-momentum ta' riforma politika u ekonomika prodemokratika tal-pajjiż u minħabba l-pożizzjoni tiegħu f'reġjun ta' importanza ekonomika u politika għall-UE. B’mod parallel, ġie miftiehem programm ta’ tliet snin mal-FMI minn Ġunju 2011 sa Ġunju 2014, appoġġjat minn Faċilità ta’ Kreditu Estiża ta’ USD 102,3 miljun Id-deċiżjoni tal-AMF ġiet finalment adottata fit-22 ta’ Ottubru 2013, wara dewmien ta’ sentejn ikkawżat minn nuqqas ta’ qbil bejn il-koleġiżlaturi dwar il-proċedura li għandha tintuża għall-adozzjoni tal-MtQ (ara t-Taqsima 2.3). F'każ li d-diskussjonijiet li għaddejjin dwar l-AMF jintemmu b'suċċess, iż-żewġ porzjonijiet ikunu jistgħu jingħataw fl-2014. Wara tnaqqis fil-PDG ta' 0,9 % fl-2012 minħabba tnaqqis ta' 40 % fil-produzzjoni tad-deheb, l-ekonomija reġgħet imxiet 'il quddiem fl-2013. It-tkabbir tal-PDG hu stmat li laħaq 7,8 % fl- 2013, imbuttat mhux biss minn irkupru fil-produzzjoni tad-deheb (minkejja tnaqqis ta’ 25 % fil-prezz tad-deheb fl-2013) iżda wkoll minn prestazzjoni qawwija fis-settur mhux tad-deheb. L-inflazzjoni baqgħet taħt kontroll fl-2013, fil-livell stmat ta' 7,0 %. Il-gvern Kirgiż irnexxielu jeċċedi l-miri fiskali għall-2013, b'defiċit fiskali ta' 5 2 % tal-PDG, bis-saħħa ta' tkabbir aktar qawwi milli mistenni kif ukoll ta' importazzjonijiet konsiderevoli, li wasslu għal prestazzjoni aħjar fil-VAT u fl-introjtu mit-taxxa tad-dħul. Id-defiċit tal-kont kurrenti ukoll mistenni li jonqos għal 10,4 % fl-2013. Id-dejn pubbliku estern naqas kemm kemm għal-livell stmat ta' 44,6 % tal-PDG sa tmiem l-2013. Il-livell ta’ riżervi gross naqas għal 3,3 xhur ta’ importazzjonijiet, minn 3,7 fis-sena ta' qabel, bħala riżultat ta’ żieda fl-importazzjoni. Ir-Repubblika Kirgiża tinsab ġeneralment fit-triq it-tajba fil-programm tal-FMI li għaddej. 3.2.5. It-Tuneżija F’nofs April 2013, it-Tuneżija laħqet ftehim mal-FMI dwar Arranġament ta’ Riżerva ta’ 24 xahar għal USD 1,75 biljun; il-Bord tal-FMI ta l-approvazzjoni tiegħu f’Ġunju 2013. F’dan il-kuntest, f’Awwissu 2013, il-Gvern Tuneżin talab AMF mill-UE għal ammont ta’ EUR 500 miljun. B'reazzjoni, fil-5 ta’ Diċembru, il-Kummissjoni ppreżentat proposta dwar l-għoti tal-AMF lit-Tuneżija sa massimu ta' EUR 250 miljun, fil-forma ta’ self li jitqassmu fi tliet porzjonijiet matul l-2014 u l-ewwel nofs tal-2015. Matul id-diskussjonijiet fil-Parlament u fil-Kunsill, l-ammont tal-assistenza żdied għal EUR 300 miljun. Id-deċiżjoni dwar din l-operazzjoni ta' AMF ġiet adottata mill-koleġiżlaturi f’Mejju 2014. Il-kriżi politika kontinwa, flimkien ma’ ħsad taċ-ċereali ħażin u domanda esterna dgħajfa, kellhom impatt negattiv fuq it-tkabbir tal-PDG fl-2013, li mistenni li jkun limitat għal 2,6 %. L-aktar stimi reċenti tas-sitwazzjoni fiskali u tal-kont kurrenti tindika lejn defiċits ta' 8,8 % u ta' 8,2 % tal-PDG rispettivament, li huwa b'mod sinifikanti ogħla mill-projezzjonijiet oriġinali tal-FMI. Ir-riżervi kienu stmati li jirrappreżentaw bilkemm tliet xhur ta’ importazzjonijiet fi tmiem is-sena 2013. Minkejja li kien hemm avvenimenti politiċi pożittivi kmieni fl-2014 (l-approvazzjoni ta’ kostituzzjoni ġdida u l-ħatra ta’ gvern temporanju), ir-riskji għall-prospettivi makroekonomiċi għadhom għolja. Fi klima ta’ nuqqas ta’ tkabbir globali, it-Tuneżija qed tiffaċċja restrizzjonijiet ta' finanzjament sinifikanti esterni u baġitarji. Hija wkoll vulnerabbli għal żieda fit-theddid kontra s-sigurtà domestika kif ukoll għal riskji moderati fl-istabilità reġjonali. Il-gvern temporanju għandu jkompli bir-riformi strutturali neċessarji mmirati lejn it-tkabbir inklużiv u li jindirizzaw l-iżbilanċi esterni u fiskali li għaddejja, appoġġati mill-programm tal-FMI li għaddej. 3.2.6. L-Ukraina F'Lulju 2010, fl-isfond ta' differenza persistenti sinifikanti fil-finanzjament estern u sabiex tappoġġa l-proċess ta' riforma ekonomika fil-pajjiż, l-UE adottat deċiżjoni biex tipprovdi sa massimu ta' EUR 500 miljun f'assistenza makrofinanzjarja lill-Ukraina. Flimkien mal-EUR 110 miljun li għadhom disponibbli skont id-Deċiżjoni tal-AMF tal-2002, din implikat pakkett totali ta’ massimu ta' EUR 610 miljun f’self, li jitqassmu fi tliet porzjonijiet. Il-MtQ u l-Ftehim ta’ Self ġew iffirmati f'Marzu 2013 u rratifikati mill-Parlament Ukren f’Marzu 2014. L-Ukraina qed tbati minn żbilanċi makroekonomiċi serji u t-taqlib politiku li għaddej bħalissa qed joħloq ħafna inċertezzi. Wara l-istaġnar tal-PDG fl-2012-13, huwa mistenni li dan ikun naqas b’ 10 % fl-ewwel kwart tal- 2014. L-inflazzjoni daħlet f’territorju negattiv, fil-livell ta’ -0,2 % fl- 2013. Id-defiċit fiskali żdied għal 6,5-7,5 % tal-PDG fl-2013. Filwaqt li l-livell globali ta’ dejn pubbliku kien jidher maniġġabbli bi standards internazzjonali (41 % tal-PGD fl-2013), l-Ukraina kellha tħabbat wiċċha ma' livell massimu ta' ħlas lura tad-dejn fl-2013. Kellha tindirizza l-isfida ewlenija li tamministra d-dejn tagħha b'rati sostenibbli ta' imgħax, sakemm f’Diċembru l-awtoritajiet irċevew USD 3 biljun f’appoġġ finanzjarju mir-Russja. Il-kont kurrenti kompla jiddeterjora, minħabba li naqsu l-esportazzjonijiet, għal defiċit stmat ta' 10 % tal-PDG. Sa tmiem Frar 2014, ir-riżervi uffiċjali kienu naqsu għal biss xahrejn tal-importazzjonijiet tas-sena d-dieħla: dan ġie minħabba defiċit kbir fil-kont kurrenti, pressjoni fuq il-hryvnia u rinborż sinifikanti ta' dejn fl-aħħar kwart tal-2013. Fl-ewwel xhur tal-2014, is-sitwazzjoni ekonomika kompliet sejra għall-agħar bħala riżultat tal-kriżi politika gravi. It-tkabbir tal-PGD hu stmat li naqas b'madwar 3-4 % sena fuq sena f’Jannar u Frar 2014. Fid-dawl tal-iżviluppi politiċi fil-bidu tal-2014 u l-vulnerabilità qawwija tal-ekonomija tal-Ukraina u tal-bilanċ ta’ pagamenti tagħha, il-Kummissjoni ħejjiet operazzjoni ġdida tal-AMF għall-Ukraina, għal ammont sa EUR 1 biljun f’self. Id-deċiżjoni dwar din l-assistenza ġiet adottata fi proċedura aċċellerata skont l-Artikolu 213 TFUE fl-14 ta’ April 2014. L-iżborż tiegħu jiddependi fuq arranġament tal-FMI u fuq l-implimentazzjoni ta’ kundizzjonijiet ta’ politika miftehma f’MtQ li kien innegozjat mal-awtoritajiet Ukraini f’April u huwa mistenni li jiġi ffirmat u ratifikat mill-Parlament Ukrain f’Mejju. Il-Bord tal-FMI approva Arranġament ta’ Riżerva ta’ 24 xahar għall-Ukraina f’April 2014 sa massimu ta' USD 17-il biljun, li essenzjalment jippermetti li jibda r-rimborż kemm tal-operazzjoni tal-2002/2010 kif ukoll dik tal-2014 tal-AMF. 4. L-iżgurar tal-użu kif imis tal-fondi tal-AMF: l-evalwazzjonijiet operattivi u l-evalwazzjonijiet ex post 4.1. Valutazzjonijiet operattivi F'konformità mar-rekwiżiti tar-Regolament Finanzjarju tal-UE, il-Kummissjoni, bil-għajnuna ta' konsulenti esterni, twettaq valutazzjonijiet operattivi bil-għan li tikseb assigurazzjoni raġonevoli dwar il-funzjonament tal-proċeduri amministrattivi u taċ-ċirkwiti finanzjarji tal-pajjiżi benefiċjarji. Il-valutazzjonijiet operattivi jiffokaw fuq is-sistemi tal-Immaniġġar tal-Finanzi Pubbliċi, b'mod partikolari fuq il-proċeduri u l-organizzazzjoni tal-ministeru tal-finanzi u l-bank ċentrali u, b'mod aktar speċifiku, fuq l-immaniġġar tal-kontijiet li jirċievu l-fondi tal-UE. Minbarra dan, tingħata attenzjoni speċjali għall-mod kif jiffunzjonaw l-istituzzjonijiet tal-awditjar estern, l-indipendenza tagħhom, il-programmi ta' ħidma tagħhom u l-effettività tal-kontrolli tagħhom. Jiġu eżaminat wkoll il-proċeduri ta’ akkwist pubbliku fil-livell ċentrali. Fl-2013, il-Kummissjoni wettqet valutazzjonijiet operattivi fil-Ġordan, l-Eġittu u t-Tuneżija. 4.2. Evalwazzjonijiet ex post F'konformità mar-Regolament Finanzjarju tal-UE, il-Kummissjoni twettaq evalwazzjonijiet ex post tal-programmi tal-AMF sabiex tevalwa l-impatt tal-AMF. L-għanijiet ewlenin tal-evalwazzjonijiet ex post huma: (i) l-analiżi tal-impatt ekonomiku tal-AMF fuq l-ekonomija tal-pajjiż riċevitur u, b’mod partikolari fuq is-sostenibilità tal-pożizzjoni esterna tagħha; u (ii) il-valutazzjoni tal-valur miżjud tal-intervent tal-UE. Fl-2013 tlestew tliet evalwazzjonijiet ex post ta' operazzjonijiet tal-AMF mas-Serbja, il-Moldova u l-Armenja[7]. - L-evalwazzjoni ex post dwar il-programm tal-AMF tas-Serbja kkonkluda li l-assistenza, flimkien mal-pakkett tal-FMI, kienet ta' għajnuna biex l-ekonomija Serba ma taqax fi kriżi ekonnomika maġġuri. Madankollu, is-sitwazzjoni finanzjarja fiskali u esterna tas-Serbja baqgħet fraġli u soġġetti għal bosta riskji u sfidi. - Fil-każ tal-Moldova, l-evalwazzjoni kkonkludiet li l-operazzjoni tal-AMF kellha impatt pożittiv nett fuq l-ekonomija tal-Moldova. Hija ppermettiet konsolidazzjoni fiskali aktar gradwali milli kien ikun possibbli altrimenti fil-perjodu ta’ wara l-kriżi, u b’hekk jiġi sostnut it-tkabbir ekonomiku matul il-perjodu mill-2010 sal-2012. Xi riformi strutturali ġew promossi permezz tar-rabta bejn il-ħlas ta’ porzjonijiet għal kundizzjonijiet speċifiċi miftiehma mal-awtoritajiet tal-Moldova u kkoordinati ma’ donaturi oħra. - Fil-każ tal-Armenja, l-evalwazzjoni skopriet evidenza dwar l-effett ta' tisħiħ li għandha l-AMF fl-oqsma tar-riformi tat-taxxa u tal-politika doganali. Madankollu, ma setgħetx tintlaħaq konklużjoni dwar oqsma oħra ta' riforma, bħalma huma r-riforma tal-pensjonijiet: peress li l-għadd ta' persuni sid ta' djarhom kien diġà għoli, kien probabbli ħafna li din ir-riforma kienet issir fin-nuqqas ta' xi operazzjoni tal-AMF. 5. Talbiet għal assistenza u proposti futuri tal-Kummissjoni — is-sitwazzjoni baġitarja Il-programm ta’ operazzjonijiet tal-AMF għall-2014 huwa kif ġej: (i) erba’ deċiżjonijiet diġà approvati għal operazzjonijiet tal-AMF fir-Repubblika Kirgiża, il-Ġordan, il-Ġeorġja u l-Ukraina; (ii) deċiżjoni waħda tal-AMF għat-Tuneżija, proposta mill-Kummissjoni fl-2013, li għaliha l-implimentazzjoni hija mistennija fl-2014; (iii) deċiżjoni waħda ġdida ta’ AMF għall-Ukraina, adottata mill-Kunsill f’April 2014 u li hija mistenni li tiġi implimentata fl-2014; kif ukoll (iv) sa żewġ programmi ġodda, abbażi ta' talbiet riċevuti sa issa mill-pajjiżi tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (attwalment l-Armenja u l-Eġittu). Kif imsemmi hawn fuq, iż-żewġ porżjonijiet skont l-operazzjoni tal-AMF għar-Repubblika Kirgiża (EUR 15-il miljun f’self, EUR 15-il miljun f’għotjiet) huma skedati li jiġu żborżati fl-2014. Dan huwa wkoll il-każ għal operazzjoni tal-AMF tal-Ġordan (EUR 180 miljun f’self). Taħt il-programm tal-AMF lill-Ukraina approvat fl-2002/2010 (EUR 610 miljun f’self), soġġett għall-konformità ma’ kundizzjonijiet ta' politika l-MtQ, l-iżborż ta’ dawn il-fondi huwa issa ppjanat għall-2014-15. L-operazzjoni l-ġdida tal-AMF tal-Ukraina għal EUR 1 biljun, li ġiet approvata f’April 2014, mistennija li tkun implimentata b’mod sħiħ fl- 2014. Skont id-deċiżjoni leġiżlattiva l-ġdida għall-operazzjoni tal-AMF tat-Tuneżija ta' EUR 300 miljun (ukoll f’self), approvata f’Mejju 2014, l-iżborżi huma skedati fi tliet porzjonijiet fl-2014-15. L-implimentazzjoni sħiħa tal-operazzjonijiet kollha ta’ hawn fuq hija soġġetta għall-konformità mal-kundizzjonijiet ta’ politika stipulati fil-MtQ rispettiv. F'każ li d-diskussjonijiet li għaddejjin bejn l-FMI u l-Ġeorġja jwasslu għal programm ġdid tal-FMI, u jekk l-awtoritajiet Ġeorġjani u tal-UE jaqblu fuq MtQ, l-implimentazzjoni tad-deċiżjoni tal-AMF għall-Ġeorġja (EUR 23 miljun f’self, EUR 23 miljun f’għotjiet) tista’ tibda fl-2014. Il-Kummissjoni rċeviet talba ġdida għal sostenn ta' AMF għall-Armenja fi Frar 2014. Hija l-intenzjoni li l-programm tal-AMF li tlestew fl-2012 jiġi segwit u jkollu l-għan li jgħin lill-pajjiż ikopri d-diskrepanza residwa fil-finanzjament estern li hija mbassra matul l-2014-15, li tikkumplimenta r-riżorsi li tqiegħdu għad-dispożizzjoni mill-FMI skont l-arranġament il-ġdid tal-finanzjament (Faċilità ta’ Fond Estiża ta’ USD 125 miljun), li ġie approvat fis-7 ta’ Marzu 2014. F’Novembru 2012, l-Eġittu ġedded it-talba tal-AMF għal total ta’ EUR 500 miljun. Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni kienet ikkunsidrat li tissottometti proposta, possibbilment li tikkonsisti f’self ta’ EUR 450 miljun flimkien ma’ għotja ta’ EUR 50 miljun. F'Ġunju 2013 saret ukoll valutazzjoni operattiva, li analizzat iċ-ċirkwiti u l-kontrolli finanzjarji tas-sistema Eġizzjana ta' ġesjoni tal-finanzi pubbliċi. Madankollu, din il-proposta ġiet sospiża fl-istennija tal-konklużjoni bejn l-Eġittu u l-FMI ta’ programm ta’ żborz tal-FMI, u minħabba l-iżviluppi politiċi fit-tieni nofs tal-2013. Il-Kummissjoni tista’ tressaq 'il quddiem proposta għal operazzjoni ġdida tal-AMF mal-Moldova, minħabba d-deġenerazzjoni tas-sitwazzjoni ekonomika tagħha u d-diskussjonijiet reċenti mal-FMI dwar programm ġdid. It-tabella hawn taħt tagħti ħarsa ġenerali lejn l-impenji u l-pagamenti tal-għotjiet tal-AMF għall-2011, l-2013 u l-2014 (indikattiva). Il-previżjoni għall-2014 hija ta’ natura preliminari ħafna u tinkludi biss dawk l-operazzjonijiet tal-AMF li għalihom ġiet proposta deċiżjoni mill-Kummissjoni jew li diġà ġew approvati mill-koleġiżlaturi. Fir-rigward tas-self, l-ammont totali ta’ self tal-AMF pendenti kien ta’ EUR 582 miljun fi tmiem is-sena 2013. Din is-somma hija koperta mill-Fond ta' Garanzija għal azzjonijiet esterni[8], li jinżamm għal 9 % tal-ammont pendenti. Il-Fond ta' Garanzija jkopri mhux biss is-self tal-AMF, iżda wkoll is-self tal-Euratom u s-self mill-BEI lil pajjiżi terzi. huwa sostnut mill-baġit tal-UE. L-iżborżi ta' self tal-AMF huma stmati li jilħqu madwar EUR 1.8 biljun fl-2014, li jikkorrispondi għal proviżjonament tal-Fond ta’ Garanzija ta’ madwar EUR 160 miljun. Dawn iċ-ċifri ma jinkludux, madankollu, operazzjonijiet possibbli ġodda tal-AMF li għalihom il-Kummissjoni għadha ma ppreżentatx proposta. [1] Din id-deżinjazzjoni hi bla preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u hija konformi mar-riżoluzzjoni tal-Kunsill ta' Sigurtà tan-NU 1244(1999) u l-Opinjoni tal-Ġustizzja Internazzjonali dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo. [2] Għal informazzjoni ta' sfond dwar l-iżviluppi ekonomiċi fil-ġirien lejn in-Nofsinhar, ara wkoll "The EU’s neighbouring economies: managing policies in a challenging global environment", Occasional Papers no. 160, Awwissu 2013, DG ECFIN, il-Kummissjoni Ewropea. (http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/occasional_paper/2013/index_en.htm). [3] COM(2011) 396 finali, 4.7.2011. [4] Fil-kuntest tal-adozzjoni tad-Deċiżjoni Nru 778/2013/UE li tipprovdi assistenza makrofinanzjarja ulterjuri lill-Ġeorġja, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw dikjarazzjoni konġunta li tirrifletti l-kompromessi li nstabu bejn iż-żewġ koleġiżlaturi matul in-negozjati dwar ir-Regolament ta’ Qafas u l-proċedura ta’ konċiljazzjoni għad-deċiżjoni dwar il-Ġeorġja (ĠU L 218, 14.8.2013, p. 18). Id-Dikjarazzjoni hija ftehim politiku mingħajr effetti legali vinkolanti. [5] Kawża C-409/13. [6] Ir-Regolament (KE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Frar 2011. [7] L-evalwazzjonijiet ex post kollha jinsabu fuq il-websajt tad-DĠ ECFIN: http://ec.europa.eu/dgs/economy_finance/evaluation/completed/index_en.htm. [8] Għal aktar informazzjoni, jekk jogħġbok ara r-Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-garanziji koperti mill-baġit ġenerali