Minkejja investiment sinifikanti fis-sistema tal-edukazzjoni, l-ilħuq ta’ livell bażiku ta’ ħiliet fost iż-żgħażagħ għadu batut. Il-prestazzjoni ta’ tfajliet u ġuvintur ta’ 15-il sena fit-testijiet tal-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti (PISA) tal-OECD għadha taħt il-medja tal-UE, minkejja titjib fuq il-livelli tal-2009. ( ) Madankollu, billi l-prestazzjoni marret għall-agħar ukoll f’ħafna mill-pajjiżi tal-UE, id-diskrepanza vis-à-vis il-medja tal-UE naqset fil-qari u fix-xjenza. L-istatus soċjoekonomiku jirriżulta li jinfluwenza bil-qawwa l-prestazzjoni tal-istudenti (OECD, 2016; il-Kummissjoni Ewropea, 2016a). Il-prestazzjoni hija wkoll relatata biċ-ċar mat-tip ta’ skola, bl-istudenti mill-iskejjel privati jkollhom l-aħjar prestazzjonijiet. Warajhom jiġu l-istudenti li jattendu l-iskejjel tal-knisja u mbagħad l-istudenti tal-iskejjel tal-gvern. Stħarriġ internazzjonali ieħor li sar fl-2015 fost tfajliet u ġuvintur ta’ bejn it-13 u l-14-il sena – Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) – ikkonferma dawn ir-riżultati (il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, 2016). Dan jista’ jissuġġerixxi frammentazzjoni persistenti tas-sistema tal-edukazzjoni u nuqqas ta’ inklużività tat-tfal vulnerabbli, b’mod partikolari minn familji ifqar u b’livell baxx ta’ ħiliet.

Minkejja li l-gvern qiegħed jagħti lok għal aċċess għal programmi ta’ tagħlim tul il-ħajja u ta’ edukazzjoni kumpensatorja, il-parteċipazzjoni fihom għadha fjakka. Kumplessivament, ir-rata baxxa ta’ parteċipazzjoni f’edukazzjoni u taħriġ ulterjuri hija dovuta l-aktar għall-attendenza ferm fqira min-naħa tal-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet. Il-koorti mdaħħla aktar fiż-żmien huma kkaratterizzati wkoll minn parteċipazzjoni aktar baxxa meta mqabbla ma’ dawk ta’ età iżgħar (il-Kummissjoni Ewropea, 2016a). F’kull età, il-parteċipazzjoni tan-nisa hija kemxejn ogħla minn dik tal-irġiel. Is-sistemi tal-edukazzjoni u tat-tagħlim tul il-ħajja huma msaħħa permezz tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija tat-Tagħlim tul il-Ħajja. L-isforzi biex tittejjeb is-sistema ta’ Edukazzjoni u Taħriġ Vokazzjonali jimxi id f’id mat-tisħiħ tat-tagħlim imsejjes fuq ix-xogħol u tas-sħubija mal-impjegaturi. Is-suġġetti vokazzjonali li ddaħħlu fil-kurrikulu nazzjonali tal-iskejjel tas-sekondarja issa qegħdin jiġu aċċettati li jissodisfaw il-kriterji għad-dħul f’korsijiet postsekondarji. ( ) L-offerta u l-kwalità tal-apprendistati u tat-traineeships qegħdin jitjiebu. ( ) Barra minn hekk, qiegħed jiġi ffinalizzat qafas ġuridiku armonizzat — il-“Work-Based Learning and the Apprenticeship Act” — li jipprovdi qafas għall-iżvilupp ta’ Pjazzamenti ta’ Xogħol, Apprendistati u Internships effettivi. Apparti dan, il-JobsPlus toffri taħriġ għall-aġġornament tal-ħiliet marbuta max-xogħol kemm għall-persuni qiegħda kif ukoll għal dawk impjegati.

L-awtoritajiet għamlu wkoll disponibbli firxa diversifikata ta’ mekkaniżmi ta’ finanzjament alternattivi. Dawn għandhom l-għan li jkattru l-investiment (self aġevolat, sussidji tal-kera u r-rata tal-imgħax, garanziji għal self), l-SMEs u t-tkabbir tal-SMEs, l-aġġornament tal-kwalifiki tal-persunal, ir-riċerka u l-iżvilupp, u n-negozji ġodda (Business START u Start-up Finance). Barra minn hekk, Malta ffirmat tliet strumenti finanzjarji b’valur ta’ EUR 32 miljun mal-Bank Ewropew tal-Investiment ( ) tul l-2016. Dawn il-miżuri orizzontali jistgħu jiġu kkomplementati minn miżuri settorjali ġodda li ġew imħabbra fil-baġit tal-2017 li għandhom fil-mira tagħhom attivitajiet speċifiċi bħas-servizzi ta’ ospitalità. Madankollu, l-istħarriġ SAFE ta’ din is-sena juri żieda akuta fl-importanza li n-negozji taw lid-diffikultajiet amministrattivi li jsibu meta jippruvaw jaċċessaw miżuri ta’ appoġġ pubbliku għall-finanzjament (darbtejn u nofs ogħla meta mqabbel mal-2015).

Kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli jikkontribwixxu għal kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli. Skont l-Istħarriġ tal-Aċċess għal Finanzjament tal-Intrapriżi (SAFE – Survey of Access to Finance of Enterprises), kwart tal-impriżi mistħarrġa jirrikonoxxu li d-disponibbiltà tal-finanzjament estern tjiebet grazzi għal kundizzjonijiet makroekonomiċi li qed jitjiebu. Dan il-proporzjon huwa madwar terz ogħla mill-medja għall-UE. L-istruttura ta’ finanzjament tan-negozji għadha prinċipalment ibbażata fuq il-kreditu bankarju, u 72 % tal-impriżi indikaw preferenza għal finanzjament bankarju jekk ikun meħtieġ finanzjament estern. Il-kundizzjonijiet ta’ finanzjament pożittivi jwasslu biex l-impriżi jħossuhom kunfidenti ħafna li se jirċievu kreditu bankarju: 84 % tan-negozji Maltin huma kunfidenti li l-banek tagħhom jipprovdulhom il-finanzjament li jeħtieġu jekk javviċinawhom. Meta mqabbla mal-medja tal-UE ta’ 67 %, din hija ċifra pożittiva ħafna.

Il-Bank Ċentrali ta’ Malta (2016a), Rapport Annwali 2015, pp. 40-43, Evaluating the diversification of the Maltese Economy miktub minn Grech, A.G. and Zerafa, S.

Il-Bank Ċentrali ta’ Malta (2016c), Rapport dwar l-Istabbiltà Finanzjarja 2015.

Il-Bank Ċentrali ta’ Malta (2016d), Trends in Malta's Current Account and Their Underlying Causes, Diċembru 2016.

Il-Bank Ċentrali ta’ Malta (2016e), Property Price Misalignments with Fundamentals in Malta, WP/03/2016.

Il-Bank Ċentrali ta’ Malta (2015), Market Failures in the Maltese Banking Sector, Darmanin J. u Goffin E. Disponibbli hawn: https://www.centralbankmalta.org/file.aspx?f=11232

Il-Kummissjoni Ewropea (2016a), “Ir-Rapport tal-Pajjiż għal Malta tal-2016”, SWD(2016) 86 finali, il-Kummissjoni Ewropea, Brussell.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016b) ‘The Impact of Tax Planning on Forward-Looking Effective Tax Rates’, Miktub miċ-Ċentru għar-Riċerka Ekonomika Ewropea (Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung - ZEW) Gmbh, Taxation Papers. Nru. 64/2016.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016c), Study on Structures of Aggressive Tax Planning and Indicators. Final Report, Taxation Papers. Nru. 61/2016.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016d), Joint Report on Health Care and Long-Term Care Systems & Fiscal Sustainability, Institutional Paper 37.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016e), Addressing the unmet demand for residential care for the elderly in Malta, In-Netwerk Ewropew dwar il-Politika Soċjali - Flash Report 2016/2.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016f), Tax and Benefits Indicators, disponibbli hawn: http://ec.europa.eu/economy_finance/db_indicators/tab/

Il-Kummissjoni Ewropea (2016g), Digital Agenda Scoreboard key indicators.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016h), SBA Country Factsheet Malta,(forthcoming).

Il-Kummissjoni Ewropea (2016i), Eurostat and European Construction Observatory, Malta, Novembru.

Il-Kummissjoni Ewropea (2015), “The 2015 Ageing Report - Economic and budgetary projections for the 28 EU Member States (2013–2060)”, il-Kummissjoni Ewropea, Brussell.

Il-Kummissjoni Ewropea (2016a), “Ir-Rapport tal-Pajjiż għal Malta tal-2015”, SWD(2016) 37 finali, il-Kummissjoni Ewropea, Brussell.

Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (2016), Vulnerabilities in the EU residential real estate sector, Novembru

Eurostat (2016a), Business Demographics Statistics" Statistics Explained: Entrepreneurship – Statistical indicators, Novembru. Disponibbli hawn: http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Business_demography_statistics

Eurostat (2016b), Business demography characteristics: Almost 1 in 10 enterprises in the EU recognised as high-growth companies, Stqarrija għall-Istampa, Ottubru.

Eurostat (2016c), Energy, Transport and Environment Statistics Yearbook, Novembru.

Ernst & Young (2016), Malta Attractiveness Survey 2016: The future is today, EYGM Ltd. Malta.Fernandez-Villaverde, J., L. Garicano and T. Santos (2013), "Political Credit Cycles: The Case of the Eurozone", Journal of Economic Perspectives, 27(3), summer, 145-166.