C 365/44

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra, li jemenda d-Direttiva (UE) 2019/1937 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 517/2014”

(COM(2022) 150 final — 2022/0099 (COD))

(2022/C 365/08)

Relatur: Kęstutis KUPŠYS

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 5.5.2022 Kunsill, 10.5.2022 Bażi legali Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 31.5.2022 Adottata fil-plenarja 15.6.2022 Sessjoni plenarja Nru 570 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 140/1/6

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Ir-reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet fluworurati (ir-Regolament (UE) Nru 517/2014) ( 1 ) , proposta mill-Kummissjoni fil-5 ta’ April 2022 ( 2 ) , hija pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-KESE jqis li hemm lok għal aktar ambizzjoni, biex jiġi żgurat li n-negozji u l-unitajiet domestiċi Ewropej ma jitgħabbewx bi stokk ta’ apparat li jagħmel ħsara lill-klima għall-għexieren ta’ snin li ġejjin, u biex tinżamm it-tmexxija globali tal-UE fl-azzjoni klimatika billi jiġu adottati l-aqwa soluzzjonijiet teknoloġiċi ekoloġiċi.

1.2. Ħafna idrofluworokarburi (HFCs) għandhom potenzjal konsiderevoli ta’ tisħin globali (minn hawn 'il quddiem GWP). Għalhekk, it-titjib tal-proposta attwali tal-Kummissjoni jirrappreżenta opportunità addizzjonali biex jitnaqqsu b’mod sinifikanti l-impatti diretti fuq il-klima billi jiġi evitat li jintużaw HFCs b’GWP għoli, u ssir tranżizzjoni diretta għal alternattivi b’GWP baxx u ħielsa minn gassijiet F.

1.3. Għall-pompi tas-sħana, kundizzjonaturi tal-arja ambjentali, chillers u applikazzjonijiet ta’ refriġerazzjoni, hemm disponibbli refriġeranti naturali b’GWP baxx. Il-KESE huwa favur projbizzjoni fuq ir-refriġeranti kollha b’GWP > 5 wara l-2030 għal dan l-apparat. Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjoni settorjali tibgħat messaġġ ċar lis-suq, hija faċli biex tiġi implimentata mil-lat amministrattiv, u għandha riskju baxx li jkun hemm ċirkomvenzjoni tagħha.

1.4. Il-Kumitat jirrakkomanda bis-saħħa li l-ambizzjoni REPower EU ( 3 ) tiġi kkombinata mal-eliminazzjoni gradwali tal-gassijiet F, b’mira lejn ir-refriġeranti bl-aktar GWP baxx possibbli, speċjalment fil-qasam tal-pompi tas-sħana. Il-KESE jemmen li l-biżgħat ta’ staġnar fis-suq f’dan il-qasam huma bla bażi minħabba ż-żieda fil-kapaċità tal-produzzjoni tal-industrija, li ser tkun ibbażata l-aktar fuq ir-refriġeranti naturali. L-UE għandha opportunità ċara biex dan issarfu f’każ eżemplari ta’ ffissar tal-istandards ekoloġiċi globali.

1.5. Sistema ta’ kwoti kienet mistennija tiskoraġġixxi l-użu ta’ gassijiet b’GWP għoli, iżda din ma għenitx biżżejjed biex jinbidel is-suq. Huwa evidenti li l-kummerċ illegali ta’ dawn il-gassijiet żdied biex jagħmel tajjeb għat-talba kontinwa fis-suq. Il-Kumitat isejjaħ għal mekkaniżmu biex jiżdied id-dħul mill-bejgħ tal-kwoti. Dan id-dħul jista’ jiġi allokat biex jagħti spinta lill-kontrolli doganali fil-livell tal-Istati Membri, biex jgħin fl-adozzjoni ta’ alternattivi b’GWP baxx u biex jingħata biżżejjed taħriġ lill-installaturi tal-apparat ikkonċernat.

1.6. Huwa kruċjali li l-ħtiġijiet ta’ taħriġ dwar alternattivi għall-HFC jiġu indirizzati. Persunal tekniku ta’ ħila, kif ukoll skemi ta’ kwalifika, ċertifikazzjoni u reġistrazzjoni huma essenzjali għall-promozzjoni ta’ refriġeranti naturali b’GWP baxx.

2. Kummenti ġenerali

Introduzzjoni

2.1. o C fit-temperatura medja globali sal-2100. L-evitar ta’ dawn l-emissjonijiet ikollu influwenza kbira fuq il-limitazzjoni tat-tisħin globali. Jekk nikkunsidraw l-eqreb terminu ta’ żmien (2050), it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-HFC ikun inkredibbilment effettiv fil-ġlieda kontra l-kriżi klimatika Il-gassijiet fluworurati huma gassijiet serra importanti. L-emissjonijiet tal-HFC jistgħu, fin-nuqqas ta’ regolamentazzjoni, jirriżultaw f’żieda ta’ 0,35-0,5C fit-temperatura medja globali sal-2100. L-evitar ta’ dawn l-emissjonijiet ikollu influwenza kbira fuq il-limitazzjoni tat-tisħin globali. Jekk nikkunsidraw l-eqreb terminu ta’ żmien (2050), it-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-HFC ikun inkredibbilment effettiv fil-ġlieda kontra l-kriżi klimatika ( 4 )

2.2. 2 . Il-konċentrazzjonijiet ta’ HFC-23 fl-atmosfera qegħdin jiżdiedu b’rata allarmanti, minn 21 ppt fl-2008 għall-ogħla rekord ta’ 35 ppt illum Ħafna HFCs għandhom potenzjoni ta’ tisħin globali (GWP) għoli. It-trifluworometan (HFC-23) huwa l-aktar HFC magħruf qawwi b’GWP ta’ 14 600, jiġifieri kilogramma waħda ta’ HFC-23 issaħħan il-pjaneta daqs kważi 15-il tunnellata ta’ CO. Il-konċentrazzjonijiet ta’ HFC-23 fl-atmosfera qegħdin jiżdiedu b’rata allarmanti, minn 21 ppt fl-2008 għall-ogħla rekord ta’ 35 ppt illum ( 5 )

2.3. Gass ieħor simili – l-eżafluworur tal-kubrit (SF6), użat ħafna bħala gass iżolanti fil-kommutaturi – huwa kkunsidrat bħala l-aktar gass F li jagħmel ħsara, peress li għandu GWP ta’ 25 200. Apparat ta’ tisħin u tkessiħ tipiku mibjugħ lil unità domestika fl-UE fl-2022 jista’ jkun fih gassijiet F b’GWP ta’ madwar 700, li jfisser li l-kważi 0,5 kg ta’ aġent refriġeranti li fiha l-unità għandu impronta tas-CO 2 ta’ 0,35 tunnellati.

2.4. Inġenerali, il-gassijiet F huma responsabbli għal madwar 2,5 % tal-emissjonijiet kollha tal-gassijiet serrafl-UE.

2.5. Is-sustanzi li jnaqqsu l-ożonu (ODS) qegħdin inaqqru s-saff tal-ożonu u jsaħħnu l-klima. Xi wħud ġew sostitwiti b’HFCs, li ma jgħinux biex jitnaqqas is-saff tal-ożonu, iżda xorta jikkontribwixxu għat-tisħin globali. Il-KESE adotta l-opinjoni korrispondenti ( 6 ) dwar ir-regolament ODS ( 7 )

2.6. Ir-Regolament dwar il-gassijiet F għandu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet F billi, fost l-oħrajn, inaqqas gradwalment l-użu tal-HFCs fl-UE. Tnaqqis gradwali tal-HFC qiegħed jiġi implimentat ukoll globalment taħt il-Protokoll ta’ Montreal. Iż-żewġ regolamenti – dwar l-ODS u dwar il-gassijiet F – flimkien iridu jiżguraw li l-Unjoni tikkonforma mal-obbligi tagħha taħt il-Protokoll.

2.7. Ir-Regolament dwar il-gassijiet F attwali għandu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet F tal-UE b’żewġ terzi sal-2030 meta mqabbel mal-livelli tal-2014. F’konformità mal-Liġi dwar il-Klima, il-proposta l-ġdida ser tikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet b’mill-anqas 55 % sal-2030, biex l-Ewropa ssir newtrali fil-klima sal-2050, partikolarment permezz tal-inizjattivi ta’ politika li ġejjin, kif indikati mill-Kummissjoni: — it-twettiq ta’ ambizzjoni ogħla — it-titjib tal-infurzar u tal-implimentazzjoni — monitoraġġ aktar komprensiv — l-iżgurar tal-konformità mal-Protokoll ta’ Montreal.

Il-gassijiet F fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku

2.8. Il-proposta dwar il-gassijiet F tistabbilixxi tnaqqis gradwali ambizzjuż tal-HFC u tinkludi għadd ta’ projbizzjonijiet ġodda fuq prodotti tas-suq u apparat. Dan ifisser li l-apparat u l-prodotti b’gassijiet F b’GWP għoli ser jisparixxu gradwalment mis-suq. Madankollu, il-Kumitat jemmen li huwa estremament importanti li tiġi promossa l-qalba diretta għas-soluzzjoni bl-aktar GWP baxx u ħielsa mill-gassijiet F, biex b’hekk jiġu evitati soluzzjonijiet intermedjarji. Is-swieq tal-UE juru li dan huwa fattibbli, u l-UE għandha tagħti l-eżempju.

2.9. Huwa imperattiv li jiġu stabbiliti standards ogħla bil-għan li jiġi żgurat li n-negozji u l-unitajiet domestiċi Ewropej ma jkunux mgħobbijin bi stokk ta’ apparat li jagħmel ħsara lill-klima għall-għexieren ta’ snin li ġejjin. Importanti wkoll li tinżamm it-tmexxija globali tal-UE fl-azzjoni klimatika billi jiġu adottati l-aqwa soluzzjonijiet teknoloġiċi ekoloġiċi fl-oqsma kollha fejn jintużaw il-gassijiet F.

2.10. 2 ekwivalenti”. L-eliminazzjoni gradwali tal-HFCs hija mod verament kosteffettiv kif jingħata kontribut favur l-ilħuq tal-miri klimatiċi. Skont ir-Rapport ta’ Valutazzjoni Finali ta’ Marzu 2022 ( 8 ) , “l-ispejjeż għat-tnaqqis tal-emissjonijiet […] fil-medja kienu ta’ madwar EUR 6 għal kull ta’ tunnellata ta’ COekwivalenti”.

2.11. Il-pompi tas-sħana, il-kundizzjonaturi tal-arja ambjentali, iċ-chillers u l-applikazzjonijiet ta’ refriġerazzjoni huma apparat u sistemi fejn hemm disponibbli alternattivi b’refriġeranti b’GWP baxx u b’refriġeranti naturali. Il-KESE huwa favur projbizzjoni tar-refriġeranti b’gassijiet F għal dan l-apparat billi jiġi impost limitu ta’ 5 GWP wara l-2030. Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjonijiet settorjali jibagħtu messaġġ ċar lis-suq, huma faċli biex jiġu implimentati mil-lat amministrattiv, u hemm riskju baxx li jkun hemm ċirkomvenzjoni tagħhom. Jistgħu jingħataw eżenzjonijiet ad hoc fejn l-HFCs ikunu meqjusa teknikament meħtieġa abbażi tad-dispożizzjonijiet fl-Artikolu 16(4).

2.12. Għal xi użi, is-sostituti tal-HFC diġà jinsabu fis-suq, inkluż il-propan (GWP 0,02) u l-ammonijaka (GWP 0). Il-Kumitat iħeġġeġ żieda fl-infiq fir-riċerka sabiex jintużaw dawn is-soluzzjonijiet ta’ GWP żero.

2.13. L-unika politika sostenibbli għall-UE tkun l-approċċ ta’ “tkessiħ ekoloġiku” li jlaqqa’ flimkien refriġeranti naturali b’GWP ultra-baxx (GWP < 5), u apparat effiċjenti fl-enerġija. Kull tip ta’ taħlit tal-gassijiet F, anke b’GWP baxx, iġib miegħu sfidi fl-operazzjoni, b’mod partikolari għar-riċiklaġġ u r-reklamazzjoni, u jikkumplika ferm il-manutenzjoni u l-għoti ta’ service. Għaldaqstant għandu jiġi evitat.

2.14. Is-sistemi ta’ tisħin u tkessiħ eżistenti jeħtieġ li jingħataw service u ssirilhom manutenzjoni, bl-użu ta’ HFCs attwali. Il-Pjan ta’ Azzjoni REPower EU, li ffissa mira li jiġu varati 30 miljun pompa tas-sħana fl-Ewropa sal-2030, qajjem biżgħat leġittimi fost il-partijiet ikkonċernati ( 9 ) . Skont rappreżentanti tal-industrija, id-dispożizzjonijiet ġodda proposti taħt ir-Regolament dwar il-gassijiet F jistgħu potenzjalment inaqqsu l-pass tal-adozzjoni tant meħtieġa ta’ pompi tas-sħana fl-Ewropa.

2.15. Fil-fehma tal-Kumitat, projbizzjoni bikrija tal-HFCs fl-apparat ġdid ta’ pompi tas-sħana ser jiżgura li l-varar tal-pompi tas-sħana ma jkunx mhedded min-nuqqas ta’ provvista ta’ HFC biex l-apparat eżistenti jingħata service. Din ser tgħin biex jiġi evitat li jinqabdu fis-sistema ammonti kbar ta’ riżervi ta’ HFC. Ir-riżervi tal-HFC jirrikjedu miżuri ta’ ġestjoni u qerda; jekk ma jiġux indirizzati kif xieraq, it-tnixxija ta’ HFC mill-apparat meta jasal fi tmiem is-servizz tiegħu ser ikollha effett qerriedi fuq il-klima.

2.16. L-istokk tas-suq ta’ HFCs ta’ GWP għoli huwa kritikalment perikoluż: ir-refriġeranti b’GWP għoli jintużaw spiss fil-manutenzjoni ta’ apparat eżistenti biex jikkumpensaw regolarment għall-emissjonijiet kontinwi (ir-rata ta’ tnixxija tista’ tlaħħaq 15-20 % fis-sena) li jistgħu jiġu evitati grazzi għall-progress teknoloġiku.

2.17. Għalhekk, il-Kumitat iħeġġeġ bil-qawwa li l-ambizzjoni REPower EU tiġi kkombinata mal-eliminazzjoni gradwali tal-gassijiet F, b’mira lejn ir-refriġeranti bl-aktar GWP baxx. Biex wieħed jifhem aħjar in-numru ta’ pompi tas-sħana (30 miljun varati gradwalment fuq seba’ snin), jistgħu jintużaw iċ-ċifri globali mill-valutazzjoni tal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija (AIE): kważi 180 miljun pompa tas-sħana intużaw għat-tisħin fl-2020, filwaqt li l-istokk globali żdied bi kważi 10 % kull sena matul l-aħħar ħames snin. Fix-Xenarju Emissjonijiet Nett Żero sal-2050 tal-AIE, l-istokk ta’ pompi tas-sħana installati jilħaq is-600 miljun sal-2030. Is-sehem tal-UE f’dan huwa kompletament konformi mal-proporzjoni ta’ unitajiet domestiċi fil-kuntest globali.

2.18. Il-KESE jemmen li l-biżgħat ta’ staġnar fis-suq f’dan il-qasam huma bla bażi minħabba li t-trajjettorja proposta għad-dħul fl-użu tal-pompi tas-sħana fl-Ewropa, fil-biċċa l-kbira huwa konformi mal-espansjoni tal-kapaċità ta’ produzzjoni tal-industrija, li ser tkun ibbażata fuq ir-refriġeranti b’GWP ultra-baxx (partikolarment dawk naturali). L-UE għandha opportunità ċara biex dan issarfu f’każ eżemplari ta’ ffissar tal-istandards ekoloġiċi globali.

2.19. Fid-dawl tal-fatturi deskritti hawn fuq, il-KESE jirrakkomanda dan li ġej sabiex tissaħħaħ il-proposta għal reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet F: — aktar tisħiħ tat-tnaqqis gradwali tal-HFC biex ikun hemm konformità max-xenarju ta’ 1,5 oC tal-Ftehim ta’ Pariġi; — il-projbizzjoni tal-użu ta’ HFC-404A (b’GWP ta’ 4 728) u ta’ HFCs oħrajn b’GWP għoli; — it-tnaqqis tal-limiti settorjali ta’ 150 GWP għall-aktar GWP baxx possibbli jew għal kwalunkwe teknoloġija partikolari; — il-promozzjoni ta’ skemi ta’ inċentivi u tal-akkwist pubbliku għal alternattivi ħielsa mill-gassijiet F; — l-appoġġ lill-Istati Membri fl-isforzi tagħhom biex jinċentivaw soluzzjonijiet aktar ekoloġiċi b’GWP baxx ħafna (u ħielsa mill-gassijiet F fejn possibbli).

Tħassib ambjentali

2.20. Fit-tranżizzjoni lejn refriġeranti naturali b’GWP ultra-baxx jew HFCs b’GWP baxx, il-konverżjonijiet lejn sustanzi bħall-idrofluworoolefin għandhom jiġu evitati minħabba l-prodotti sekondarji tagħhom, bħal aċidu trifluworoaċetiku (TFA) li jagħmel il-ħsara. It-TFA u sustanzi per- u polifluworoalkilati (PFAS) oħrajn huma mlaqqmin “sustanzi kimiċi ta’ dejjem” minħabba li ma jistgħux jitneħħew mill-ambjent ( 10 ) . Abbażi tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, għandha ssir rabta ċara mal-miżuri proposti mill-Kummissjoni fil-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero tagħha ( 11 )

2.21. Bit-tnaqqis gradwali tal-HFCs, għandha tingħata attenzjoni lis-sustanzi li jissostitwixxu l-HFCs. Il-KESE jappella biex ma jiġux ittollerati sostituti tal-gassijiet F li sempliċiment jissostitwixxu l-problema tal-GWP għoli bi problemi ambjentali. Minflok, il-Kumitat jappella biex tittieħed ir-responsabbiltà sabiex it-tranżizzjoni tiġi orjentata lejn alternattivi naturali verament favur il-klima u l-ambjent u ħielsa mill-gassijiet F. Mhuwiex biżżejjed li ssir referenza għall-proċess Ewropew REACH, peress li dak il-proċess waqa’ lura u mhux ser jipprojbixxi s-sostituti perikoluzi tal-gassijiet F fil-ħin.

Kummerċ illegali

2.22. Il-kummerċ illegali ta’ HFCs huwa kwistjoni ewlenija fl-UE. Għalkemm diffiċli lil jiġi kkwantifikat, huwa ċar li l-kummerċ illegali ta’ HFCs qiegħed iseħħ f’livell sinifikanti. Bosta analiżi jindikaw li l-importazzjonijiet illegali kienu ekwivalenti għal sa terz tas-suq legali fl-UE ( 12 )

2.23. Sistema ta’ kwoti kienet mistennija tiskoraġġixxi l-użu ta’ gassijiet b’GWP għoli, iżda dan ma għenx biżżejjed biex jinbidel is-suq. Huwa evidenti li l-kummerċ illegali ta’ dawn il-gassijiet żdied biex ikopri t-talba kontinwa fis-suq. Dawn id-dinamiċi jkomplu jsaħħu l-argument tal-KESE favur projbizzjoni sħiħa tal-gassijiet b’GWP għoli.

2.24. Sfortunatment, il-kummerċ illegali tal-HFC ma ġiex ikkunsidrat kif xieraq fil-proposta. Il-KESE jsejjaħ għal trasparenza u traċċabbiltà sħiħa tal-HFC tul il-katina ta’ provvista. Ġew proposti soluzzjonijiet ta’ marki abbażi ta’ kodiċi QR, u l-Kumitat iqishom bħala mod kosteffettiv kif tiġi indirizzata l-kwistjoni.

2.25. Il-KESE jemmen li l-kontrolli fuq il-provvista tal-HFCs ukoll għandhom jiġu aġġornati iżjed fil-qasam tal-kummerċ elettroniku. Il-Kumitat jitlob jew għal projbizzjoni fuq il-bejgħ tal-gassijiet F fi swieq online, jew inkella għall-introduzzjoni ta’ ċertifikazzjonijiet obbligatorji għall-intrapriżi li jbigħu l-gassijiet F bl-ingrossa online.

2.26. Il-kontroll strett tal-importazzjonijiet u tal-esportazzjonijiet kollha tal-HFC għandu jinżamm, inkluż gassijiet għal skopijiet li huma eżenti mit-tnaqqis gradwali (eż. għall-materja prima, qerda, esportazzjoni mill-ġdid jew użi eżentati oħrajn). L-intrapriżi għandu jkollhom reġistrazzjoni valida fil-Portal tal-gassijiet F biex jevitaw li l-użi eżentati jintużaw biex jiffaċilitaw il-kummerċ illegali. Il-Kumitat iwissi li l-lista ta’ eċċezzjonijiet fl-Artikolu 20(4) toħloq lakuna fis-sistema ta’ għoti ta’ liċenzji li bla dubju se tisfa’ fil-mira tal-kummerċjanti illegali.

2.27. Bil-għan li tiżdied l-effikaċità tal-azzjoni tal-awtorità doganali nazzjonali, il-Kumitat jitlob li tingħata gwida dwar ir-rimi ta’ prodotti, kontejners u apparat ikkonfiskat importat illegalment fl-UE, u li jiġi allokat finanzjament lill-Istati Membri għall-qerda tagħhom, jekk l-Istati Membri jagħżlu li jeqirduhom.

2.28. Il-ġlieda kontra l-kummerċ illegali u r-rimi ta’ gassijiet F għandha tkun allinjata mal-proposti fid-Direttiva dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali ( 13 ) , li għandha l-għan li tipproteġi l-ambjent b’mod aktar effettiv billi tobbliga lill-Istati Membri jieħdu miżuri ta’ liġi kriminali, u billi trawwem il-kooperazzjoni transfruntiera ( 14 )

Allokazzjoni ta’ kwoti u riżorsi

2.29. Eluf ta’ importaturi ġodda ngħataw kwoti tal-HFC biex jimpurtaw lejn is-suq tal-UE. Ħafna minnhom ma għandhomx aċċess għal infrastruttura fl-UE biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tar-Regolament biex jirkupraw, jirriċiklaw u jiksbu lura l-HFCs li jimportaw.

2.30. Filwaqt li l-KESE jilqa’ kundizzjonijiet ġodda għar-reġistrazzjoni u r-riċeviment ta’ allokazzjonijiet ta’ kwoti, il-Kumitat iqis li hemm potenzjali biex tiżdied il-miżata tal-allokazzjoni sabiex tirrifletti aħjar il-prezzijiet reali tal-karbonju.

2.31. Huwa ċar li l-miżata tal-kwota ta’ EUR 3 għal kull tunnellata ta’ CO 2 ekwivalenti hija baxxa wisq biex tiġġenera dħul xieraq u tiskoraġġixxi l-użu ta’ HFCs bil-għan li r-refriġeranti naturali jiġu adottati b’rata aktar mgħaġġla.

2.32. Il-KESE jappella wkoll għall-valutazzjoni mill-ġdid tal-użu tar-riżorsi finanzjarji miġbura mill-bejgħ ta’ kwoti.

2.33. Il-Kumitat għandu fiduċja li dan id-dħul għandu jkun allokat għall-użu dirett għal dawn l-iskopijiet: — biex tingħata spinta lir-riċerka dwar alternattivi b’GWP baxx, speċjalment refriġeranti naturali; — biex l-awtoritajiet tal-Istati Membri jiġu appoġġjati fis-sorveljanza tas-suq; — biex jinbnew ħiliet u ssir sensibilizzazzjoni, fosthom kampanji ta’ sensibilizzazzjoni għall-konsumaturi finali; — biex jiġi appoġġjat kemm it-taħriġ ta’ emerġenza kif ukoll dak fuq terminu medju għal forzi tax-xogħol eżistenti u futuri.

It-taħriġ

2.34. Huwa kruċjali li l-ħtiġijiet ta’ taħriġ dwar alternattivi għall-HFC jiġu indirizzati. Persunal tekniku ta’ ħila, kif ukoll skemi ta’ kwalifika, ċertifikazzjoni u reġistrazzjoni huma essenzjali għall-promozzjoni ta’ refriġeranti naturali b’GWP baxx. Iċ-ċertifikazzjoni hija meħtieġa għall-alternattivi tal-gassijiet F, u mhux għall-gassijiet F biss. Il-KESE jitlob għal komponent obbligatorju ta’ kompetenza fir-refriġeranti naturali fil-programmi ta’ ċertifikazzjoni.

2.35. It-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni huma kwistjoni ta’ sussidjarjetà u jeħtieġ li jkunu xierqa għall-iskemi nazzjonali eżistenti. Fil-proposta, l-Istati Membri jingħataw sena biex jaġġornaw il-programmi tagħhom sabiex jinkludu l-alternattivi, li xi atturi tas-suq jibżgħu li hija skadenza pjuttost qasira. Filwaqt li t-tempistika hija importanti, daqstant ieħor hija importanti l-ħtieġa għal miri ċari. Il-KESE jirrakkomanda li jiġu stabbiliti obbligi tal-pjan nazzjonali b’indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni ċari, eż. 50 % tal-installaturi mħarrġin sal-2050.

Firxa globali

2.36. L-allinjament mal-Protokoll ta’ Montreal għandu jqis il-fatt li l-emenda ta’ Kigali ser teħtieġ li tissaħħaħ fil-futur relattivament qrib sabiex jintlaħqu l-miri ta’ newtralità globali.

2.37. F’dan il-kuntest, l-UE qiegħda tagħti spinti globali importanti fil-kuntest tal-Protokoll ta’ Montreal. Il-proposta għal Regolament Ewropew ġdid dwar il-gassijiet F qiegħda tiġi segwita b’attenzjoni mill-atturi globali kollha. L-adozzjoni tal-emenda ta’ Kigali kienet l-ewwel pass tajjeb fid-direzzjoni t-tajba, iżda hemm bżonn azzjonijiet aktar bikrija u ambizzjużi għat-tnaqqis gradwali tal-HFC. L-UE tista’ tuża l-impatt globali tagħha permezz tal-hekk imsejjaħ “effett ta’ Brussell” b’mod aktar effiċjenti.

2.38. Għaldaqstant, il-KESE jara ħtieġa imminenti li jinbdew id-diskussjonijiet taħt il-Protokoll ta’ Montreal sabiex jitħaffef il-progress tat-trajjettorja tal-emenda ta’ Kigali, bi proposti ambizzjużi għar-reviżjoni tar-Regolament dwar il-gassijiet F fil-livell tal-UE li jservu bħala punt ta’ riferiment f’konformità max-xenarju ta’ 1,5 o C tal-Ftehim ta’ Pariġi.

Trasparenza u inklużjoni

2.39. Minkejja l-fatt li d-dibattiti dwar il-gassijiet F huma ta’ importanza kruċjali għal bosta ktajjen ta’ valur ewlenin, id-diskussjoni dwar il-politika tibqa’ kkonfinata għaċ-ċrieki tal-esperti. Għandu jsir sforz biex din id-diskussjoni titwessa’ għall-partijiet ikkonċernati kollha, b’rappreżentazzjoni wiesgħa tas-soċjetà ċivili. Ir-Regolament il-ġdid dwar il-gassijiet F għandu jagħti mandati biex jiġi organizzat forum konsultattiv mill-anqas darbtejn fis-sena li għandu jsir fil-livell tal-UE u f’kull Stat Membru.

Brussell, il-15 ta’ Ġunju 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Ir-Regolament (UE) Nru 517/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 dwar gassijiet fluworurati b’effett ta’ serra u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 842/2006. (ĠU L 150, 20.5.2014, p. 195).

(2) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2022:150:FIN.

(3) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2022:108:FIN

(4) https://acp.copernicus.org/articles/13/6083/2013/acp-13-6083-2013.pdf

(5) Hawnhekk, “ppt” tfisser “partijiet għal kull triljun”. Data mill-Esperiment Avvanzat dwar il-Gassijiet Atmosferiċi Globali.

(6) Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1005/2009” (COM(2022) 151 final — 2022/100 (COD)) (ara paġna 50x ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

(7) Regolament (KE) Nru 1005/2009 dwar sustanzi li jnaqqsu s-saff tal-ożonu. (ĠU L 286, 31.10.2009, p. 1).

(8) Disponibbli hawnhekk: https://ec.europa.eu/clima/system/files/2022-04/f-gas_evaluation_report_en.pdf.

(9) https://www.coolingpost.com/world-news/f-gas-quota-cuts-will-hit-heat-pump-ambitions/

(10) Ara https://www.umweltbundesamt.de/publikationen/persistent-degradation-products-of-halogenated.

(11) COM(2021) 400 final, “Perkors għal Pjaneta b’Saħħitha għal Kulħadd – Pjan ta’ Azzjoni tal-UE: “Lejn Tniġġis Żero għall-Arja, għall-Ilma u għall-Ħamrija”.

(12) Ara r-rapport tal-EIA (2022) “Europe’s most chilling crime – the illegal trade in HFC refrigerant gases”. Disponibbli hawnhekk: https://eia-international.org/report/europes-most-chilling-crime/ Stima tal-industrija tal-gassijiet F hija disponibbli fuq https://www.fluorocarbons.org/wp-content/uploads/2020/09/EFCTC_Press-Release_EN-2.pdf

(13) https://ec.europa.eu/info/files/proposal-directive-european-parliament-and-council-protection-environment-through-criminal-law-and-replacing-directive-2008-99-ec_mt

(14) Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tad-dritt kriminali u li tissostitwixxi d-Direttiva 2008/99/KE”(COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)) (ĠU C 290, 29.7.2022, p. 143).