MT    MT  KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 
Brussel 9.11.2005 
KUMM(2005) 561 finali 
  
KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI 
dokument ta’ strate ġija għat-tkabbir 2005 
  
{SEG(2005) 1433 } {SEG(2005) 1421 } {SEG(2005) 1422 } {SEG(2005) 1423 } {SEG(2005) 1424 } {SEG(2005) 1426 } {SEG(2005) 1428 }
 
MT 2   MT 1. I L-POLITIKA TAT -TKABBIR TA ’ L-UE 
It-tkabbir hu wie ħed mill-aktar g ħodda qawwija tal-politika. Il- ġibda ta’ l-UE g ħinet għall-
bidla ta’ l-Ewropa Ċentrali u l-Ewropa tal-Lvant minn re ġimi komunisti g ħal demokraziji 
moderni, li ja ħdmu sew. Dan l-a ħħar, ispirat riformi tremendi fit-Turkija, il-Kroazja u l-
Balkani tal-Punent. I ċ-ċittadini Ewropej kollha jibbenefikaw mill-fatt li jkollhom ġirien 
b’demokraziji stabbli u ekonomiji tas-suq prosperi . Hu tassew importanti g ħall-UE li ti żgura 
proċess tat-tkabbir immexxi sew li jkabbar il-pa ċi, l-istabbiltà, ir-ri żq, id-demokrazija, id-
drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt madwar l-Ewropa.  
Wara ġenerazzjonijiet ta’ firda u kunflitt, l-EU qieg ħda ssawwar Ewropa maqg ħuda b’mod 
paċifiku . Fl-2004, issie ħbu għaxar membri ġodda, u l-UE ffirmat Trattat ta’ ade żjoni mal-
Bulgarija u r-Romanija f’April 2005. F’Ottubru 2005, l-Unjoni fet ħet in-negozjati ta’ ade żjoni 
mat-Turkija u l-Kroazja, u negozjati dw ar Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni mas-
Serbja u l-Montenegro. Kull wie ħed minn dawn l-avvenimenti ġie ġġustifikata mill-progress 
tal-pajjiż sabiex jissodisfa l-kondizzjonijiet relevanti. 
Il-Balkani tal-Punent hu ma sfida partikolari g ħall-UE. Il-Politika tat-tkabbir te ħtieġ turi s-
setgħa ta’ bidla li g ħandha f’re ġjun fejn l-istati huma dg ħajfa u s-so ċjetajiet mifruda. 
Perspettiva politika konvin ċenti għall-integrazzjoni even twali fl-UE hi kru ċjali biex 
iżżommilhom ir-riformi riesqa kif suppost. Imma huwa ċar ukoll li dawn il-pajji żi jistgħu 
jissieħbu biss dment li jissodisfaw il-kriterji bis-s ħiħ. 
Il-Politika tat-tkabbir hija dd efinita fl-Artikolu 49 tat-Tra ttat ta’ l-Unjoni Ewropea, li 
jiddikjara li kwalunkwe Stat Ew ropew li jirrispetta l-prin ċipji demokrati ċi fondamentali ta’ l-
UE jista’ japplika biex isir membru ta’ l-Unjoni 1 L-UE stabbiliet kriterji politi ċi u ekonomi ċi 
għas-sħubija, kif ukoll kriterji rela tati ma’ l-obbligi tas-s ħubija u l-kapa ċità amministrattiva 
ta’ implimentazzjoni u infur żar tal-politika u l-li ġijiet ta’ l-UE 2 It-tliet prin ċipji bażiċi ta’ l-
istrateġija tal-Kummissjoni g ħat-tkabbir huma t-tis ħiħ, il-kondizzjonalità u l-komunikazzjoni. 
It-tisħiħ ta’ l-impenji ta’ l-UE g ħat-tkabbir 
It-tkabbir minn dejjem kien parti essenzjali tal-pro ġett Ewropew. L-UE ma tistax titlaq ir-
responsabbiltajiet tag ħha biex ti żgura sigurtà, stabbiltà u ri żq fil-kontinent tag ħha stess u 
lilhinn. L-a ġenda attwali g ħat-tkabbir huma l-Balkani u t-Turkija, skond id-de ċiżjonijiet tal-
kapijiet ta’ l-Istati u l-Gvernijie t ta’ l-UE. Il-perspettiva Ewropea ħeġġet il-progress sinifikanti 
miksub minn dawn il-pajji żi dawn l-a ħħar snin, imma l-pro ċess tar-riforma g ħadu dgħajjef. 
Għad hemm sfidi importanti, b ħar-riżoluzzjoni ta’ l-istatus ta’ Kosovo, fejn l-UE ser ikollha 
rwol ċentrali.  
Il-Kummissjoni hi konvinta li pro ċess ta’ l-ade żjoni mmexxi sew jikkontribwixxi b’mod 
pożittiv għall-proġett Ewropew. Unjoni li ta ħdem sew hi fl-interess kemm tal-Membri 
preżenti u kemm tal-membri futuri. Il- ħila ta’ l-Unjoni li jkollha membri ġodda, filwaqt li 
żżomm ix-xejra ta’ l-integrazzjoni Ewropea, hi kunsiderazzjoni importanti fl-interess ġenerali 
kemm ta’ l-Unjoni kif ukoll tal-pajji żi kandidati 3  
                                                 
1 L-Artikolu 49 u 6 tat-Trattat ta’ l-Unjoni Ewropea. 
2 Kif iddikjarat fil-konklu żjonijiet tal-Kunsilli Ewropea f’Kopen ħagen fl-1993 u Madrid fl-1995. 
3 Kif stipulat fil-Kunsill Ewropew f’Kopen ħagen f’Ġunju 1993. 
 
MT 3   MT M’hu ma ħsub l-ebda tkabbir b’grupp kbir ta’ pajji żi f’daqqa. In-negozjati ta’ l-ade żjoni mat-
Turkija huma pro ċess fit-tul. Il-pajji żi tal-Balkani tal-Punent fihom pajji żi iżgħar fi stadji 
differenti fi triqithom lejn l-UE. Tkabbir fil- ġejjieni ser isir bl-andament stipulat mill-progress 
ta’ kull pajji ż biex jissodisfa l- istandards rigoru żi, sabiex ji ġi żgurat l-assorbiment ming ħajr 
intoppi tal-membri l- ġodda. 
L-andament tat-tkabbir g ħandu jqis il-kapa ċità ta’ assorbiment ta’ l-UE. It-Tkabbir jikkonsisti 
f’li jinqasam pro ġett imsejjes fuq prin ċipji, politiki u istituzzjonijie t komuni. L-Unjoni kellha 
tiżgura li tista’ żżomm il-ħila tagħha biex ta ġixxi u tidde ċiedi skond bilan ċ ġust fost l-
istituzzjoniji tag ħha; tirrispetta l-limiti tal-ba ġit; u timplimenta l-politiki komuni li ja ħdmu 
sew u li jiksbu l-g ħanijiet tag ħhom.  
Għal aktar minn tlietin sena, l-UE rnexxilha dda ħħal sensiela ta’ pajji żi tassew diversi. Billi 
żviluppat il-politika u l-istituzzjonijiet tag ħha, l-Unjoni rnexxielha tirrispondi b’mod po żittiv 
għaċ-ċirkostanzi l- ġodda – b ħall-waqgħa tad-ditattorjat, il-waqg ħa tal-komuni żmu, u l-
qawmien tal-globalizzazzjoni. It-tka bbir wera li kien strument ta’ su ċċess f’dan il-pro ċess. 
L-applikazzjoni ta’ kondizzjonalità ġusta u rigoru ża 
L-UE għandha tibqa’ rigoru ża fit-talba tag ħha li jintla ħqu l-kriterji tag ħha, imma ġusta billi 
tippremja kif xieraq il-progress. Pajji żi li jixtiequ jissie ħbu jistgħu jimxu minn stadju g ħall-
ieħor dment li jissodisfaw  il-kondizzjonijiet kollha g ħal dak l-istadju. Barra minn hekk, il-
Kummissjoni lesta tirrakkomanda s-sospensjoni ta’ progress f’ka ż ta’ vjolazzjoni serja u 
persistenti tal-prin ċipji fondamentali ta’ l-UE, jew jekk pajji ż jonqos milli jissodisfa r-
rekwiżiti essenzjali fi kwalunkwe stadju. Rekwi żiti bħal dawn jinkludu l-kooperazzjoni mat-
Tribunal Kriminali Internazzjonali g ħall-ex Jugoslavja (ICTY). 
L-UE ser tibqa’ soda fit-talba tag ħha lill-membri li jixtiequ jissie ħbu biex jissodisfaw ir-
rekiwiżiti kollha qabel jissie ħbu. Il-Kummissjoni ser tg ħin lill-pajji żi u tissorvelja l-progress 
tagħhom biex ti żgura implimentazzjoni u infurzar xieraq. 
Kemm fil-Balkani kif ukoll fit-Turkija, l-effika ċja tal-kondizzj onalità fit-t ħeġġiġ tar-riformi 
tiddependi mi ż-żamma ta’ perspettiva politika kredibbli g ħall-integrazzjoni eventwali fl-
Unjoni. Il-pajji żi li jixtiequ jissie ħbu jistgħu jmantnu l-a ħjar l-appo ġġ pubbliku g ħal riformi 
intraprendenti u sikwit diffi ċli meta l-UE tappo ġġjahom, taħdem magħhom u żżomm kelmtha. 
Il-perspettiva li jimxu g ħat-tieni stadju fir-relazzjonijiet ma’ l-Unjoni hi in ċentiva qawwija 
għall-pajjiżi sabiex jinbidlu u jadottaw sta ndards u valuri ta’ l-UE. Il-pro ċess li jwassal g ħas-
sħubija għandu valur fih innifsu, anke f’ka żi fejn l-ade żjoni għadha ’l bog ħod. Dan il-vja ġġ 
hu spiss diffi ċli, u għalhekk hu essenzjali g ħall-UE li tibqa’ involuta matul il-pro ċess, u 
impenjata g ħar-riżultat. Dan id-dokument jindika hawn isfel road-map  għat-twettiq tal-
perspettiva Ewropea tal-pajji żi Balkani tal-Punent, g ħat-twaqqif ta’ l-istadji u l-
kondizzjonijiet mehmu ża ma’ kull stadju. 
Nikkomunikaw politika ta’ tkabbir 
Appoġġ pubbliku mifrux hu essenzjali biex isostni l-politika tat- tkabbir. Il-Kummissjoni hi 
konxja mit-t ħassib taċ-ċittadini ta’ l-UE dwar l- integrazzjoni Ewropea b’mod ġenerali, u t-
tkabbir b’mod partikolari. L-UE te ħtieġ tikkomunika a ħjar l-għanijiet u l-isfidi tal-pro ċess ta’ 
adeżjoni u l-mod kif tittratta l-pajji żi. Dan hu partikolarment importanti fil-kuntest tat-t ħassib 
pubbliku dwar l-isfidi tal-globali zzazzjoni u d-dibattitu dwar il-f utur ta’ l-Ewropa. L-Unjoni 
 
MT 4   MT għandha tirrea ġixxi b’mod dirett g ħat-tħassib taċ-ċittadini tag ħha. Għandha, b’mod partikolari 
toffri starte ġija ċara għall-adeżjonijiet tal- ġejjieni msejsa fuq kondizzjonijiet o ġġettivi u 
impenji realisti ċi. Komunikazzjoni a ħjar dwar is-sensiela ta’ tkabbir ta’ qabel hi kru ċjali biex 
tiżgura sostenn g ħall-adeżjonijiet tal- ġejjieni.  
L-aħħar tkabbir kien ta’ su ċċess enormi. Qabel l-1 ta’ Mejju 2004, l-akbar tkabbir fl-istorja ta’ 
l-UE kien ma ħsub li se jqanqal problemi kbar, b ħall-istaġnar istituzzjonali u flussi ma ġġuri ta’ 
ħaddiema immigranti. I żda tabilħaqq l-aġġustamenti kienu limitati u setg ħu jiġu mmexxija. 
Ħamsa u g ħoxrin Stat Membru qeg ħdin jieħdu sehem bis-s ħiħ fl-istituzzjonijiet. I ċ-ċittadini 
ta’ l-UE li qeg ħdin jaħdmu barra minn pajji żhom għamlu kontribut ekonomiku po żittiv fl-
Istati Membri li fet ħu s-swieq ta’ l-impjieg tag ħhom. 
Sadattant, l-Istati Membri l- ġodda daħħlu dinami żmu ekonomiku, filwaqt li g ħinu sabiex 
jinżammu u jin ħolqu impjiegi ma’ l-UE kollha. Żieda fil-kummer ċ u fl-investiment taw spinta 
lis-Suq Wa ħdieni. Iċ-ċittadini Ewropej kollha qeg ħdin jibbenefikaw mill-applikazzjoni ta’ l-
istandards Ewropej, pere żempju fil-politika tal- ħarsien ta’ l-ambjent, fl-Istati l-Membri l-
ġodda. 
Madankollu, dan is-su ċċess ma ġiex imtg ħarraf sew. Dan je ħtieġ tweġiba konġunta 
koordinata. L-Istati Membri g ħandhom jerfg ħu r-responsabbiltà tag ħhom biex jispjegaw u 
jiddefendu l-politika li qablu mag ħha b’mod unanimu. Il-Kummi ssjoni tikkomplimenta dan l-
isforz billi tu ża varjetà mifruxa ta’ metodi biex tikkomunika l-politika tat-tkabbir tag ħha u 
tmur kontra l-kun ċetti żbaljati permezz ta’ xhieda. Ser tfittex issawwar djalogu mal-
parteċipanti ewlenin fil-politika, il-medja, l-imsie ħba ta’ l-akkademja, tan-negozju u dawk 
soċjali sabiex tippromwovi dibattitu aktar informat dwar it-tkabbir ta’ l-img ħoddi u dak tal-
ġejjieni. Parti kru ċjali ta’ l-istrate ġija ta’ komunikazzjoni tal-Ku mmissjoni hi d-djalogu tas-
soċjetà ċivili, li g ħandħa l-għan issaħħaħ ir-rabtiet bejn is-so ċjetà ċivili fl-UE u l-pajji żi 
kandidati sabiex ittejjeb il-ftehim re ċiproku, tirrispondu a ħjar għat-tħassib, u tħeġġeġ dibattitu 
ta’ kwalità g ħolja 4 
*** 
L-ewwelnett dan id-dokument jikkon ċerna l-pajji żi kandidati, il-Kroazja u t-Turkija, 
imbagħad il-pajji żi kandidati potenzjali tal-Balkani tal-Punent 5 Rapporti dettaljati tal-
Progress ta’ kull pajji ż huma ppubblikati flimkien ma’ dan id-dokument. Madankollu, l-
analiżi ta’ l-ex Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja hi inklu ża fl-Opinjoni dwar l-
applikazzjoni minn dan il-pajji ż għas-sħubija ma’ l-UE, ma ħruġa wkoll fid-9 ta’ Novembru.  
2. I T-TURKIJA U L -KROAZJA  
2.1. Il-progress li sar mit-Turkija 
It-Tranżizzjoni politika g ħadha għaddejja fit-Turkija u l-pajji ż qiegħed jissokta jil ħaq b’mod 
suffiċjenti l-kriterji politi ċi ta’ Kopen ħagen. Riformi importanti le ġiżlattivi issa da ħlu fis-seħħ 
u għandhom iwasslu bidliet stutturali fis-sistem a legali, b’mod partikolari fis-sistema 
                                                 
4 Ara l-Komunikazzjon i tal-Kummissjoni dwar  id-Djalogu tas-So ċjetà Ċivili bejn l-UE u l-Pajji żi 
Kandidati (COM(2005) 290). 
5 Fil-25 ta’ Ottubru 2005, il-Kummissjoni rrapurtat dwar is-sueprvi żjoni tal-progress tal-Bulgarija u tar-
Rumanija (ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM(2005) 534) 
 
MT 5   MT ġudizzjarja. Madankollu, il -rata tal-bidla battiet fl-2005 u l-implimentazzjoni tar-riformi ma 
kinetx l-istess. G ħalkemm il-vjolazzjoni jiet tad-drittijiet tal-bniedem qeg ħdin ibattu, xorta 
jkomplu jse ħħu u hemm b żonn urġenti li tiġi implimentata l-le ġiżlazzjoni li di ġà qiegħda fis-
seħħ u li jittie ħdu iżjed iniżjattivi leġiżlattivi rigward ċerti oqsma. Sforzi sinifikanti o ħra 
jinħtieġu għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-libertajiet fondame ntali u d-drittijiet tal-bniedem, 
b’mod partikolari l-libertà ta’ l-es pressjoni, id-drittijiet tan-nisa, il-libertà tal-fidi, id-drittijiet 
tad-trejdjunjins, id-drittijiet kulturali u aktar tis ħiħ tal-ġlieda kontra t-tortur a u t-trattament 
ħażin. B’mod partikolari, it-Turkija g ħandha tintegra a ħjar il-proċess tar-riforma fix-xog ħol 
ta’ l-awtor itajiet pubbli ċi kollha. L-impenn tat-Turkija g ħal iżjed riformi politi ċi għandu jiġi 
rifless f’aktar kisbiet konkreti g ħall-benefi ċċju taċ-ċittadini Torok kollha tkun xi tkun l-ori ġini 
tagħhom. 
It-Turkija g ħamlet progress fondamentali fil-qa sam ekonomiku u tista’ titqies b ħala suq 
ekonomiku attiv, dment li żżomm l-istabbilizzazzjoni ri ċenti tagħha u l-kisbiet tar-riforma. It-
Turkija g ħandha tla ħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fi ħdan l-Unjoni fuq 
medda ta’ żmien medja , basta żżomm l-politika ta’ stabbilizzazzjoni tag ħha u tieħu aktar 
passi deċiżivi lejn ir-riformi strutturali. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-adozzjoni u l-implim entazzjoni ta’ l-ordni legali ta’ l-UE 
(l-acquis ), l-armonizzazzjoni tat-Turkija mxiet ’il quddiem f’bosta oqsma imma tibqa’ fi 
stadju bikri fil-bi ċċa l-kbira ta’ l-oqsma. Jin ħtieġ aktar xog ħol fl-oqsma kollha, le ġiżlazzjoni 
ġdida m’għandhiex titlaq lil hinn mill- acquis , u d-diskriminazzjoni kontra dawn li jipprovdu 
s-servizzi jew prodotti li mhumiex Torok, jew trat tament differenti ta’ l-Istati Membri ta’ l-
UE għandu jintemm. G ħandhom ji ġu rrispettati l-impenji li jirri żultaw mill-unjoni doganali Il-
kapaċità amministrattiva u ġudizzjarja g ħandha tissa ħħaħ biex tapplika r-re goli ta’ l-UE hekk 
kif jiddaħħlu fil-pajji ż. 
2.2. Il-progress li sar mill-Kroazja 
Il-Kroazja ma’ t ħabbat wiċċha ma’ l-ebda diffikultajiet ma ġġuri biex tissodisfa r-rekwi żiti 
politiċi għas-sħubija. Kien hemm progress f’bosta oqsma imma g ħadhom jin ħtieġu sforzi 
importanti biex ti ġi rriformata s-sistema legali, kif ukoll il-prosekuzzjoni imparzjali tad-delitti 
tal-gwerra, biex ti ġi miġġielda l-korruzzjoni, titjieb il-qag ħda tal-minoritajiet u ti ġi ffaċilitata 
l-wasla lura tar-rifu ġjati. Kien hemm progress tajjeb fil-kooperazzjoni re ġjonali, kemm 
f’termini ta’ relazzjonijiet bilaterali ma’ pajji żi ġirien kif ukoll f’termini ta’ inizjattivi 
reġjonali. In-nuqqas ta’ kooperazzjoni bis-s ħiħ mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali ma’ l-
ex Jogoslavja (ICTY) waqqaf lill-UE milli tifta ħ negozjati ta’ ade żjoni kif ma ħsub f’Marzu 
2005; kooperazzjoni s ħiħa issa ġiet stabbilita u g ħandha tinżamm.  
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-kriterji ekonomi ċi, il-Kroazja tista’ titqies b ħala suq 
ekonomiku attiv. G ħandha tla ħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fi ħdan l-
Unjoni fuq medda ta’ żmien medja , sakemm tkompli timplimenta l-programm tar-riforma 
biex tneħħi d-dgħjufijiet li baqa’.  
Għal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-adozzjoni u l-implim entazzjoni ta’ l-ordni  legali ta’ l-UE, 
il-Kroazja g ħamlet progress, b’mod partikolari f’termini ta’ armonizzazzjoni le ġiżlattiva. Il-
Kroazja te ħtieġ tkompli l-armonizzazzjoni le ġiżlattiva ma’ l-oqsma kollha filwaqt li ssa ħħaħ 
il-kapaċità amministrattiva u legali biex tinforza l- acquis . F’bosta ka żijiet, l-infurzar g ħadu 
batut u l-kapa ċità amministrattiva g ħadha mhix stabbli.  
 
MT 6   MT 2.3. L-Istrate ġija ta’ l-ade żjoni 
It-tmexxija ta’ negozjati g ħall-adeżjoni 
Ir-relazzjonijiet bejn l-UE u t-Turkija u l-Kroazja da ħlu f’fażi ġdida u storika mal-ftu ħ tan-
negozjati ta’ l-ade żjoni fit-3 ta’ Ottubru 2005. L- UE issodisfat l-impenji tag ħha f’dan ir-
rigward. In-negozjati se joffru li ż-żewġ pajjiżi l-opportunità li juru r-ri żoluzzjoni u l- ħila 
tagħhom li jtemmu l-bidla b żonjuża u jilqgħu r-rekwiżiti kollha g ħas-sħubija.  
Il-firma tal-Protokoll Supplimen tari tal-Ftehim ta ’ Ankara dan is-sajf kienet kondizzjoni 
sabiex jinbdew in-negozjati ta’ ade żjoni mat-Turkija. L-UE ser tissorvelja mill-qrib l-
implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll u se tevalw ah fl-2006, b’mod partikolari biex tara jekk 
tneħħewx ir-restrizzjonijiet kollha fuq il-moviment ħieles ta’ l-o ġġetti, kif ukoll fuq il-mezzi 
ta’ trasport.  
Il-valutazzjoni tal-Prosekutur Ewlieni  ta’ l-ICTY li l-Kroazja issa qieg ħda tikkoopera b’mod 
sħiħ wittiet it-triq g ħall-Kunsill biex iniedi n-negozjati ta’ l-ade żjoni. Kooperazzjoni s ħiħa 
sostnuta ma’ l-ICTY se tibqa’ rekwi żit għall-progress tul il-pro ċess ta’ l-ade żjoni. Jekk il-
kooperazzjoni ma’ l-ICTY tonqos minn wa ħda sħiħa fi kwalunkwe stadju, dan ser jaffetwa l-
progress ġenerali tan-negozjati u jista’ jwassal g ħal sospensjoni tan-negozjati.  
In-negozjati ser jitmexxew fuq il-ba żi ta’ oqsfa ta’ negozjati ċari u rigoru żi miftiehma mill-
Kunsill, li stabbilixxa l-metodu u l-prin ċipju ta’ gwida 6 In-negozjati ser jissejsu fuq il-merti 
personali tal-pajji ż u l-pass tag ħhom se jiddependi mill-progress tal-pajji żi biex jissodisfaw ir-
rekwiżiti għas-sħubija. L-Unjoni tippretendi li ż-żewġ pajjiżi jikkonformaw bis-s ħiħ mal-
kriterji politi ċi u li jaħdmu lejn i żjed progress tul in-negozjati. Fil-ka ż ta’ vjolazzjoni serja u 
persistenti minn kwalunkwe pajji ż tal-prinċipji ta’ libertà, demokrazija, rispett g ħad-drittijiet 
tal-bniedem u l-libertajiet fondame ntali u l-istat tad-dr itt li l-Unjoni hi msejsa fuqhom, in-
negozjati ta’ l-ade żjoni jistg ħu jiġu sospiżi. Sabiex isiru Stat Membri, i ż-żewġ pajjiżi 
għandhom ja ċċettaw l- acquis  ta’ l-Unjoni. B ħal f’kull negozjat ta’ ade żjoni li sar qabel, 
jistgħu jsiru arran ġamenti spe ċifiċi.  
L-Unjoni ser tispe ċifika n-normi ta’ referenza g ħall-għeluq provi żjorju u fejn xieraq anke 
għall-ftuħ ta’ kapitoli inidividwali. Fost in-normi ta’ referenzi li g ħandhom jitqiesu g ħall-
Kapitoli fil-qasam ekonomiku, il-Kummissjoni ser tag ħti attenzjoni partikolari lit-twettiq ta’ l-
obbligi kuntrattwali ta’ l-Unj oni u l-Istati Membri tag ħha taħt il-ftehim ta’ asso ċjazzjoni, kif 
ukoll għall-Unjoni Doganali u l-Protokoll Supplimentari g ħat-Turkija, u tal-kriterja li tkun suq 
ekonomiku attiv. Jekk il-Kummissjoni  tikkonkludi aktar tard li pajji ż kandidat m’g ħadux 
iwettaq dawn l-obbligi jew krit erji, il-Kummissjoni tista’ ti pproponi lill-Istati Membri li n-
negozjati ta’ l-ade żjoni dwar il-kapitoli relevanti jkunu sospi żi.  
L-ewwel pass tan-negozjati kien il-bidu ta’ l-e żami analitiku (imsejja ħ “screening ”) ta’ l-
acquis  ta’ l-UE fl-20 ta’ Ottubru 2005. Dan l-e żami jiġbor l-esperti mit-Turkija u l-Kroazja u 
mill-Kummissjoni biex jispje gaw ir-regoli ta’ l-UE u je żaminaw il-pjanijiet g ħal kull pajji ż 
biex jadotta u jimplimentahom. Hu mistenni li l-e żami tal-kapitoli kollha ta’ l- acquis  jdum 
sal-ħarifa ta’ l-2006 qabel ma jitlesta. Wara li Kapitolu ġie eżaminat l-UE se tidde ċiedi, fuq 
proposta mill-Kummissjoni, jekk jistax jinfeta ħ jew liema normi ta’ referenza g ħandhom ji ġu 
ssodisfatti qabel jinfeta ħ.  
                                                 
6 L-oqsfa ta’ negozjati huma ppubblikati fuq http://europa.eu.int/comm/enlargement/turkey/docs.htm  u 
http://europa.eu.int/comm/enlargement/croatia/key_documents.htm .  
 
MT 7   MT Riformi ta’ appo ġġ 
Pilastru ta’ l-istrate ġija tal-Kummissjoni g ħat-Turkija hu l-appo ġġ attiv tagħha għall-proċess 
tar-riformi politi ċi. Is-supervi żjoni kontinwa tal-kriterji politi ċi intensifikat ru ħha b’laqg ħat 
frekwenti fuq livell politiku u fuq livell ta’ l-espe rti sabiex jirrevedu fid-dettall il-kwistjonijiet 
u l-problemi kollha li jinqalg ħu taħt l-intestaturi varji tal-kriterji politi ċi. Il-kwistjonijiet 
ewlenin pendenti ser je ħtieġu li jiġu indirizzati fl-ewwel stadju tan-negozjati ta’ l-ade żjoni, kif 
ukoll permezz ta’ l-g ħoti ta’ punti ta’ refere nza ta’ azzjonijiet me ħtieġa taħt il-kapitoli 
relevanti ta’ negozjati, jekk l-andament tan-negozjati g ħandhu jinżamm. 
Il-Kummissjoni ssoktat tipprovdi appo ġġ attiv għall-proċess ta’ riformi politi ċi, ekonomi ċi u 
oħrajn marbuta mal-pro ċess ta’ l-ade żjoni fil-Kroazja, b’mod part ikolari fil-kuntest tal-Ftehim 
ta’ Stabilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni li da ħal fis-seħħ fi Frar 2005.  
Il-Kummissjoni tipproponi s-S ħubiji ta’ Ade żjoni li huma mera tal-prijoritajiet ewlenin 
identifikati fir-Ra pporti ta’ Progress g ħaż-żewġ pajjiżi. Huma jirrifle ttu l-kondizzjonalità 
għall-progress lejn l-UE f’ azzjonijiet konkreti. Il-pro ġetti ta’ g ħajnuna ta’ l-UE jitfasslu 
madwar l-istess prijoritajiet.  
Wara li saret pajji ż kandidat, il-Kroazja saret eli ġibbli għall-istrumenti finanzjarji ta’ qabel l-
adeżjoni. Il-Phare g ħat-twaqqif ta’ istituzzjoniijiet u l-koe żjoni ekonomika u so ċjali, l-ISPA 
għall-infrastutturi ta’ l-ambjent u tat-trasport u s-SAPARD g ħall-iżvilupp agrikolu u rurali. Il-
Kroazja tibqa’ eli ġibbli wkoll g ħal-Programm Re ġjonali CARDS fl-2005 u l-2006. Il-
finanzjament g ħal qabel l-ade żjoni hu ta’ EUR 105 miljun fl -2005 u ta’ EUR 140 miljun fl-
2006. Il-Kroazja tista’ tie ħu sehem ukoll fil-Programmi Komunitarji. 
Il-programmi ta’ g ħajnuna finanzjarja g ħal qabel l-ade żjoni ta’ l-2005 g ħat-Turkija 
jikkonsistu f’programm nazzjonali u infiq asso ċjat mal-programmi, komunikazzjoni u ġestjoni 
għal bosta pajji żi, li jtella’ l-ammont totali g ħal EUR 300 miljun fl- 2005 u 500 miljun fl-2006. 
Il-prijoritajiet ewlenin g ħall-programm ta’ l-2005 huma mera tal-prijoritajiet ta’ l-UE li 
jikkonċernaw il-kriterji politi ċi, il-koeżjoni ekonomika u so ċjali, l-implimentazzjoni ta’ l-
acquis  fl-oqsma ewlenin, u d-djalogu politiku u so ċjali bejn l-UE u t-Turkija. Dan jinkludi 
wkoll il-finanzjament sabiex it-Turkija tit ħejja għall-implimentazzjoni ta’ infrastruttura fuq 
skala kbira u mi żuri li jixbħu l-fondi strutturali mill-2007. 
3. I L-BALKANI TAL -PUNENT  
3.1. Progress li sar mill-Albanija, il-Bo żnija u l- Ħerżegovina, l-ex Repubblika 
Jugoslava tal-Ma ċedonja 7 is-Serbja u l-Montenegro u l-Kosovo 8 
Żviluppi politi ċi 
Il-qagħda politika globali ġenerali qieg ħda titjieb imma g ħad baqa’ sfidi konsiderevoli.  L-
Albanija hi politikament aktar stabbli, kif intwera mit-tran żizzjoni ming ħajr inkwiet lejn 
gvern ġdid f’Lulju/ Awwissu 2005; madankollu, l-iggvernar g ħandu jitjieb b’mod sinifikanti. 
Il-Bożnija u l-Ħerżegovina g ħamlu progress konsiderevoli fl-imp limentazzjoni tal-prijoritajiet 
                                                 
7 Il-Progress li sar minn l-ex  Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja hi koperta fl-Opinjoni tal-
Kummissjoni ppubblikata separatament (COM(2005) 562). 
8 B ħalissa l-Kosovo hu mmexxi ta ħt l-awspiċji tar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill ta’ Sigurtà tan-NU 1244. 
 
MT 8   MT fl-Istudju ta’ Vijabbiltà, imma l-istrut turi kostituzzjonali kumplessi tag ħha sikwit iwasslu g ħal 
twaqqif jew ineffi ċjenza fit-te ħid ta’ deċiżjonijiet. L-ex Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja 
wriet impenn qawwi g ħall-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Qafas Ohrid u g ħamlet progress 
sinifikanti mill-2001 ‘l hawn, billi sa ħħet l-istabbiltà tal-pajji ż. Is-Serbja u l-Montenegero 
jbatu minn strutturi dg ħajfa u diffikultajiet fil-koordinazzj oni, b’mod partikolari fl-oqsma fejn 
il-kompetenzi ji ġu mqassma bejn l-Unjoni ta’ l-Ista t u r-Repubbliki. L-istituzzjonijiet ta’ 
Kosovo g ħad m’għandhomx il-maturità politika met ħieġa sabiex tissawwar so ċjetà tassew 
demokratika, sigura u multi-etnika.  
It-tħaddim ta’ l-istituzzjonijiet demokrati ċi qiegħed jitjieb b’mod ġenerali. Il-pajji żi jeħtieġu 
jtemmu r-riformi elettorali tag ħhom. L-istandards ta’ l-elezzj oni tjiebu. Il-parlamenti qeg ħdin 
isiru aktar effi ċjenti mar ir-re ġjuni, imma nuqqas ta’ ri żorsi u atmosfera politika mhux 
kostruttiva f’ ċerti pajjiżi qegħdin ixxekklu x-xog ħol tagħhom. L-aministrazzjonijiet politi ċi 
huma vulnerabbli g ħall-indħil politiku u jbatu minn kapa ċitajiet amministrattivi u ta’ 
implimentazzjoni dg ħajfa. Il-pajji żi jeħtieġu jżidu l-isforzi g ħar-riformi. Je ħtieġu wkoll 
jiżviluppaw servizz ċivili b’kwalifiki g ħolja u indipendenti li jista’ jmexxi l-pro ċess Ewropew 
ta’ integrazzjoni.  
Is-sistemi ġudizzjarji qeg ħdin jiġu rriformati u l-oqsma lega li tjiebu. Mada nkollu, il-
gudizzjarji b’mod ġenerali baqg ħu dgħajfa u għad m’humiex indipendenti. L-ineffi ċjenza, 
nuqqas ta’ ri żorsi, każijiet pendenti, u implimentazzjoni u infurzar batut tal-le ġiżlazzjonijiet 
huma problemi komuni. Fil-Kosovo, l-impjieg tal-popolazzjonijiet fil- minoranza fis-sistema 
ġudizzjarja hu prijorità ewlenija. G ħalkemm it-twaqqif ta’ l-oqsfa legali g ħall-ħarsien tad-
drittijiet tal-bniedem u l-minoritajiet jinsab kwa żi fil-pajjiżi kollha, fir-realtà g ħad jeżistu każi 
ta’ diskriminazzjoni.  
Għandha tissokta r-riforma tas-se rvizzi tal-pulizija, biex ti żgura li ja ħdmu ming ħajr indħil 
politiku u li huma organizzati skond il-kriterji tekniki u professjona li. Il-kriminalità 
organizzata u l-korruzzjoni jibqg ħu problemi sinifikanti mar-re ġjuni kollha. L-istrate ġiji 
kontra l-korruzzjoni tal-pajji żi għandhom ji ġu mtejba u a ġġornati b’g ħanijiet u skedi realisti ċi.  
L-għadd ta’ nies li g ħadhom re ġistrati bħala rifuġati jew persuni m ċaqilqa internament naqas, 
b’mod partikolari b ħala riżultat ta’ re ġistrazzjoni mill- ġdid tar-rifu ġjati u persuni m ċaqilqa 
internament fis-Serbja u l-Montenegro u fil-Bo żnija u l-Ħerżegovina. Il- ġrajjiet vjolenti fil-
Kosovo f’Marzu 2004 tefg ħu lura b’mod serju l-pro ċess ta’ ritorn u d-djalogu bejn Belgrad u 
l-Pristina dwar din il-kwi stjoni jibqa’ problematiku. 
Il-Bożnija u l- Ħerżegovina u s-Serbja u l-Montenegro g ħamlu progress sinifikanti fil-
kooperazzjoni ma’ l-ICTY, b’bos ta trasferimenti ta’ akku żati għall-Hague, imma g ħad 
baqgħalhom biex jiksbu kooperazzjoni bis-s ħiħ. Kważi l-pajjiżi kollha kkonformaw mad-
Deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-iffrizar tal-beni ta’ persuni naturali akku żati mill-ICTY 9  
Jeħtieġ li jkun hemm aktar kooperazzjoni re ġjonali sabiex ikun hemm aktar stabilizzazzjoni u 
rikonċiljazzjoni. Huwa sinjal tal- ħila tal-pajji ż li jlaħħaq mar-relazzjonijiet aktar avvanzati 
ma’ l-UE. L-isku ża riċenti tal-President Serb g ħall-kriminalità tul il-gwerra li se ħħet min-nies 
pajjiżu fil-Bożnija u l-Ħerzegovina kien sinjal inkora ġġanti għall-proċess ta’ rikon ċiljazzjoni 
dejjem aktar profond. Il-kooperazz joni fuq ir-ritorn tar-rifu ġati tjiebet u qieg ħed jiżdied fil-
qasam tal- ġustizzja, libertà u sigurtà, kif ukoll fil- ġlieda kontra l-kriminalità organizzata.  
                                                 
9 Id-De ċiżjoni tal-Kunsill 2004/767/CFSP li jimplimenta l-Po żizzjoni Komuni 2004/694/CFSP. 
 
MT 9   MT Tul dawn l-a ħħar sitt snin, il-Patt ta’ Stabbiltà g ħamel kontribuzzjoni sinifikanti, imma l-
kuntest li ja ħdem fih qieg ħed jiżviluppa. Ir-re ġjun qiegħed jassumi bil-mod il-mod il-proprjetà 
ta’ kooperazzjoni re ġjonali, pere żempju permezz tal-Pro ċess ta’ Kooperazzjoni ta’ l-Ewropa 
tax-Xlokk. Patt ta’ Stabbiltà riformat  jista’ qajl qajl u b’mod xieraq  jittrasferixxi l-funzjonijiet 
ewlenin tieg ħu lir-reġjun, sabiex i żomm ix-xejra fil-kooperazzjoni re ġjonali. 
Żviluppi ekonomi ċi 
L-istabbiltà makroekonomika ttejbet i żjed b’mod ġenerali. Dan ikkontribwixxa g ħal rati ta’ 
tkabbir sostenibbli u inflazzjon i moderata. Madankollu, id-defi ċit għoljin tal-kontijiet kurrenti 
jibqgħu għajn ta’ vulnerabbiltà.  
Ir-riformi strutturali m’g ħamlux progress bilan ċjat. Il-pro ċess ta’ privatizzazzj oni u strutturar 
mill-ġdid jinsab fi stadji differenti. L-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà u kuntratti g ħadu 
diffiċli. Is-settur informali kbir baqa’ g ħajn ta’ kompetizzjoni żbilanċjata u ta’ eva żjoni tat-
taxxa. Il-liberalizzazzjoni tal-kummer ċ ġie avvanzat permezz tat- tlestija tan-netwerk re ġjonali 
ta’ ftehim dwar il-kummer ċ ħieles. Sabiex jistabbilixxu suq ekonomi ċi attiv, il-pajji żi jeħtieġu 
jiżguraw aktar stabilizzazzjoni makro-ekonomi ka u riformi strutturali, li jinkludu l-
liberalizzazzjoni u l-pr ivatizzazzjoni. Dan il-pro ċess jeħtieġ oqsma regolatorji xierqa u 
strutturi ta’ ggvernar korporat.  
3.2. Strate ġija ta’ qabel l-ade żjoni 
It-twettiq tal-perspettiva tas-s ħubija: road-map  
Il-pajjiżi Balkani tal-Punent kollha ng ħataw il-prospett g ħal sħubija ma’ l-UE ladarba 
jissodisfaw l-obbligi me ħtieġa 10 L-UE se tikkometti ru ħha ma’ dan l-impenn. Kull pajji ż ser 
jimxi lejn dan l-g ħan bil-merti tieg ħu stess, jiddependi mill-progress tieg ħu sabiex jissodisfa 
r-rekwiżiti. Il-pajji żi huma fi stadji differenti fi triqthom lejn l-UE, imma kollha se 
jirnexxilhom jwettqu l-perspettiva tag ħhom Ewropea billi jsegwu r- road-map  spjegata hawn 
isfel. 
Bħala pajjiżi kandidati potenzjali, il -Balkani tal-Punent di ġà għandhom a ċċess għal numru ta’ 
strumenti li huma disp onibbli wkoll biex jg ħinu lill-pajji żi kandidati. Dawn jinkludu l-a ċċess 
għall-programmi tal-Komunità (b ħall-edukazzjoni, xjenza u ri ċerka), għajnuna sabiex 
jintlaħqu l-istandards ta’ l-UE, preferenzi fil-kummer ċ għall-prodotti tag ħhom, rapport 
regolari mill-Kummissjoni, u twaqqif ta ’ prijorità tal-politika mill-UE.  
Kull pajji ż jista’ jistabbilixxi Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni (SAA)  mifrux  
ma’ l-UE. Dawn il-ftehimiet jg ħinu lill-pajji żi Balkani tal-Punent sabiex i ħejju ruħhom għal 
sħubija fil-ġejjieni billi jda ħħlu regoli ta’ l-UE f’bosta oqsma minn żmien qabel l-ade żjoni. 
S’issa, il-Kroazja u l-ex Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja għandhom l-SAAs fis-se ħħ. L-
Albanija mhix ‘il bog ħod li tiffinalizza ftehim b ħal dan, filwaqt li s-Serbja u l-Montenegro 
għadha kemm fet ħet negozjati SAA, u l-Bo żnija u l-Ħerżegovina ser tag ħmel dan dalwaqt. 
Qabel ma tiftaħ negozjati SAA , l-UE te żami jekk il-kondizzjonijiet ba żiċi humiex kif 
suppost. Livell suffi ċjenti ta’ stabbilizzazzjoni  hu kondizzjoni ewlenija g ħal ftuħ tan-
negozjati.  
                                                 
10 Il-Kunsill Ewropew f’Thessaloniki f’ Ġunju 2003. 
 
MT 10   MT L-UE tappo ġġja iżjed stabbilizzazzjoni tar-re ġjun permezz ta’ numru ta’ strumenti ta ħt il-
Politika Komuni Barranija u tas-Sigurtà, li tinkludi r-Rappre żentanti Spe ċjali ta’ l-UE, il-
Missjoni ta’ Supervi żjoni ta’ l-UE, il-Qawwa Militari ta’ l-UE fil-Bo żnija u l-Ħerżegovina u 
l-Missjonijiet tal-Puli żija ta’ l-UE fil-Bo żnija u l-Ħerżegovina u l-ex Repubblika Jugoslava 
tal-Maċedonja. In-natura tal-pre żenza ta’ l-UE ser te ħtieġ tadatta hekk kif il-pajji żi jiġu 
stabbilizzati u jag ħmlu progress lejn l-integrazzjoni Ewropea. L-Unjoni g ħamlet pass 
importanti fl-2005 billi ħatret l-istess persuna b ħala Kap tad-Delegazzjoni tal-Kummissjoni u 
bħala Rappre żentant Spe ċjali ta’ l-UE fi Skopje. 
Ladarba l-istabbilizzazzjoni hi żgurata b’mod suffi ċjenti, il-Kummissjoni tista’ tirrakkomanda 
lill-Kunsill fir- Rapport ta’ Vijabbiltà  jekk u ta ħt liema kondizzjonijiet jistg ħu jinbdew in-
negozjati ta’ l-SAA. Min ħabba l-importanza ta’ relazzjoni kuntrattwali, il-Kumissjoni tqis li 
hi prijorità li tinnegozja mbag ħad tikkonkludi, mill-aktar fiss, l-SAAs mal-pajji żi li fadal. In-
negozjati SAA infet ħu f’Ottubru 2005 mas-Serbja u l-M ontenegro. F’Ottubru wkoll, il-
Kumissjoni rrakkomandat lill-Kunsill il-ftu ħ tan-negozjati SAA mal-Bo żnija u l-Ħerżegovina. 
In-negozjati SAA jistg ħu jiġu konklużi dment li l-pajji ż għamel progress ġenerali suffi ċjenti 
fl-oqsma ta’ riforma essenzjali g ħall-implimentazzjoni tal-ftehim. Ladarba iffirmat, il-ftehim 
hu suġġett għar-ratifika mill-UE u mill-pajji ż assoċjati fil-ġejjieni. Sadattant, id-
dispożizzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-kummer ċ ta’ l-SAA huma applikati permezz ta’ 
ftehim temporanju. Wara r-ratifika, il-ftehim jid ħol fis-seħħ. 
Il-Kroazja u l-ex Re pubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja għandhom l-SAAs fis-se ħħ. L-Albanija 
għamlet progress suffi ċjenti fl-iżvilupp tal-qafas le ġiżlattiv u istituzzjonali u l-kapa ċità 
amministrattiva me ħtieġa għall-implimentazzjoni xierqa tal-ftehim tal- ġejjieni; dan iwitti t-
triq għall-konklu żjonijiet tan-negozjati ta’ l-SAA.  
Il-Kumissjoni tqis li jista’ jkun possibbli tikkon kludi n-negozjati ta’ l-SAA mas-Serbja u l-
Montenegro u mal-Bo żnija u l-Ħerżegovina fi żmien sena mill-ftu ħ. Din hi skeda ambizzju ża, 
li ser tiddependi minn progress konkret fuq riformi politi ċi, ekonomi ċi u istituzzjonali. 
In-negozjati u l-konklu żjonijiet b’su ċċess ta’ Ftehim jippe rmetti lil pajji ż juri li għandu l-ħila 
jappoġġja relazzjonijiet aktar avvanzati ma’ l-UE. Implimentazzjoni xierqa tal-Ftehim hi 
għaldaqstant l-a ħjar sisien fuqhiex g ħandha tissejjes il-prontezza tal-pajji ż biex jimxi g ħal 
fażijiet l-oħra ta’ l-istat ta’ kandidat umbag ħad għan-negozjati ta’ l-ade żjoni. Ir-ri żultati 
sodisfaċenti miksuba minn pajji ż għal dak li g ħandu x’jaqsam mar-rispett ta’ l-obbligi 
jirriżultaw mill-SAA (li jinkludu d-dispo żizzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-kummer ċ) 
għalhekk ser ikunu element essenzjali g ħall-UE biex tqis kwalunkwe applikazzjoni  ta’ 
sħubija. 
Wara l-applikazzjoni, fuq il-ba żi ta’ l-Opinjoni tal-Kummissjoni, l-UE tista’ tidde ċiedi li 
tagħti status ta’ kandidat  lill-pajjiż applikant. Dan l-istatus hu g ħarfien politiku ta’ relazzjoni 
eqreb ma’ pajji ż fi triqtu lejn is-s ħubija. Fil-prattika, jimplika li l-g ħajnuna ta’ l-UE tista’ 
tintuża fl-oqsma kollha relevanti mal- ħila tal-pajji ż biex fil- ġejjieni jassumi l-obbligi tas-
sħubija, bħal ma hija t-t ħejjija għall-implimentazzjoni tal-fondi strutturali. Madankollu, dan 
ma jfissirx żieda awtomatika fis-somma globali ta’ g ħajnuna mog ħtija lill-pajji ż. L-istatus ta’ 
kandidat jimplika li l-pajji ż ikkonċernat jifta ħ stadju ieħor fir-relazzjoni tieg ħu ma’ l-UE, u se 
jibbenefika minn djalogu poli tiku u kooperazzjoni ekonomika aktar intensiva mal-
Kummissjoni u l-Istati Membri.  
 
MT 11   MT L-istatus ta’ kandidat hu me ħtieġ imma mhux bi żżejjed biex jinfetħu negozjati g ħall-
adeżjoni. Qabel ma jistg ħu jinfetħu negozjati g ħall-adeżjoni, il-pajji ż jeħtieġ jilħaq ċertu 
livell ta’ konformità ġenerali mal-kriterji ta’ Kopen ħagen. Għandhom ji ġu ssodisfatti l-kriterji 
politiċi, 11 li jinkludu ko operazzjoni s ħiħa ma’ l-ICTY fejn me ħtieġ. Il-pajjiż kellu jkun 
għamel progress sinifikanti sabi ex jissodisfa l-kriterji ekonomi ċi u l-obbligi ta’ l-is ħubija. Il-
Kummissjoni te żamina l-livell ta’ konformità globali fl-Opinjoni tag ħha dwar l-applikazzjoni 
għas-sħubija tal-pajji ż, u tirraporta fuq il-progress b’m od regolari minn dak in-nhar ’il 
quddiem. Il-Kunsill Ewropew jidde ċiedi jekk u meta jistg ħu jinbdew in-negozjati, imsejjes 
fuq rakkommandazzjoni mill- Kunsill. Meta tittie ħed id-deċiżjoni, tiġi msejħa konferenza 
intergovernattiva fuq il-ba żi ta’ qafas ta’ negozjati adotta ti mill-Kunsill wara proposta mill-
Kummissjoni. 
Kif spjegat fil-qafas ta’ negozjati g ħall-Kroazja, it-twettiq tal-kriterji spe ċifiċi fil-Proċess ta’ 
Stabbilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni (SAP) u l-implimentazzjoni ta’ l-SAA g ħandhom jissoktaw 
sa l-adeżjoni. Nuqqasijiet biex ji ġu ssodisfatti dawn ir-rekwi żiti se jaffetwaw il-pass li bih 
jimxu n-negozjati. Imse jjes fuq esperjenza mg ħoddija, in-negozjati ta’ l-ade żjoni jistg ħu 
jdumu numru varju ta’ snin, jiddependi mill-pajji ż. Min-natura tag ħhom stess, in-negozjati 
huma pro ċessi ming ħajr tmiem stipulat. Ladarba ji ġu konklużi, ir-riżultati tan-nego żjati huma 
riflessi fit-Trattat ta’ l-Ade żjoni. Dan it-Trattat jippermetti g ħal adeżjoni ma’ l-Unjoni, la 
darba jkun approvat mill-Parlament Ewropew, u rratifikat mill-Istati Me mbri kollha u l-pajji ż 
li se jissie ħbu.  
Riformi ta’ appo ġġ 
Is-Sħubiji Ewropej  jiggwidaw l-isforzi ta’ riforma tal-pajj żi u jindikaw l-azzjonijiet konkreti 
meħtieġa sabiex jinkiseb progress permezz tar- road-map . Jidentifikaw il-prin ċipji fuq medda 
ta’ żmien qasira u medja g ħal kull stadju partikolari tal-pro ċess ta’ qabel l-ade żjoni. Il-pajji żi 
għandhom jirrispondu g ħall-prijoritajiet proposti mill- UE bil-Pjanijiet ta’ Azzjoni 
korrispondenti tag ħhom stess ming ħajr dewmien. Biex jag ħmlu l-aħjar użu ta’ dan l-
istrument, il-pajji żi jeħtieġu jintegraw il-prijoritajiet tas-S ħubija bis-s ħiħ fl-aġenda domestika 
politika tag ħhom, li mhux biss tinkludi skeda amministrattiva le ġiżlattiva imma wkoll 
baġetarja. Is-S ħubiji Ewropew se jissoktaw ikunu l-ba żi għall-programm ta’ g ħajnuna 
CARDS g ħall-Balkani tal-Punent 12 
L-Unjoni tappo ġġja l-aġenda ta’ riforma li tinsab fis-S ħubiji Ewropew b’medda ta’ strumenti. 
L-għajnuna ta’ l-UE  għall-pajjiżi Balkani tal-Punent tinkludi allokazzjoni ta’ EUR 539 
miljun fl-2005 biss, tinkludi appo ġġ għall-programm re ġjonali li l-Kroazja tibqa’ eli ġibbli 
għalih. L-għajnuna tiffoka fuq l-is fidi identifikati fi ħdan il-qafas tas-S ħubiji Ewropej. Bosta 
mill-istrumenti ta’ apo ġġ ġodda ta’ l-UE miftehma fis-Samit ta’ Thessaloniki 2003 issa ġew 
stabbiliti. Il-pajji żi ngħataw il-possibbiltà li jie ħdu sehem fil-programmi tal-Komunità, sabiex 
isiru familjari mal-politiki ta’ l-UE u l-metodi ta’ ħidma. Il-Kummissjoni g ħandha l-ħsieb li fi 
ftit taż-żmien ieħor tagħmel proposta rigward l-applikazzj oni tal-kumulu djagonali ta’ l-
oriġini fil-kummer ċ bejn il-pajj żi tar-reġjun li għandhom ftehim ta’ kummer ċ ħieles ma’ l-UE. 
B’mod separat, il-Kummissjoni  pproponiet estenzjoni ta’ ħames snin ta’ l-a ċċess ħieles tal-
pajjiżi għas-suq ta’ l-UE b’mod partikolari g ħall-prodotti kollha. Progress lejn il-konklu żjoni 
tal-ftehimiet fuq l-ammissjoni mill- ġdid u l-faċilitazzjoni tal-vi ża ser ifisser impenn re ċiproku 
għal iżjed kooperazzjoni fuq il- ġustizzja, libertà u sigurtà. 
                                                 
11 Kif stipulat fil-Kunsill Ewropew f’ Ħelsinki f’Di ċembru 1999. 
12 CARDS – G ħajnuna Komunitarja g ħall-Bini mill- ġdid, Żvilupp u Stabilizzazzjoni. 
 
MT 12   MT 4. K ONKLUŻJONI U RAKKOMANDAZZJONIJIET  
(1) Il-politika ta’ tkabbir tal-Kummissjoni hi msejsa fuq it-tis ħiħ, il-kondizzjonalità u l-
komunikazzjoni. Pro ċess ta’ tkabbir immexxi tajjeb ikabbar il-pa ċi, l-istabbiltà, ir-ri żq, 
id-demokrazija u l-istat tad-dritt ma ’ l-Ewropa. L-Unjoni se tikkometti ru ħha għall-
impenn li g ħamlet meta l-pajji żi jissodisfaw l-kondizzj onijiet stretti g ħall-adeżjoni. 
Kull pajji ż se jiġi eżaminat dwar il-merti tieg ħu stess. Il-Kummissjoni ser tg ħin lill-
pajjiżi u ssegwi l-progress tag ħhom biex ti żgura implimentazzjoni u infurzar xieraq. 
Fl-istess ħin, l-UE b’mod ġenerali, g ħandha tgħarraf aħjar l-għanijiet u l-isfidi tal-
proċess ta’ l-ade żjoni. 
(2) Il-ftuħ tan-negozjati ta’ l-ade żjoni mat-Turkija u l-Kroazja fit-3 ta’ Ottubru beda fa żi 
ġdida ta’ integrazzjoni politika u ekonomika. Is-S ħubiji ta’ l-Ade żjoni stipulaw il-
ħidmiet ewlenin li kull pajji ż għandu jwettaq biex jag ħmel progress fin-negozjati. 
(3) Il-futur tal-Balkani tal-Pune nt jinsab fl-UE. Il-pajji żi tal-Balkani tal-Punent qeg ħdin 
jimxu minn stabbilizzazzjoni u konstruzzjoni mill- ġdid għal żvilupp sostenibbli, 
assoċjazzjoni u integrazzjoni fl-istrutturi Ewrope w, kisba tal-miri stipulati fil-Kunsill 
Ewropew ta’ Thessaloniki fl-2003. Il-Kummissjoni g ħandha l-g ħan tiżgura li l-pajji żi 
kollha jiffirmaw il-Ftehimiet ta’ Stabbilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni (SAAs) ma’ l-UE, 
biex jistabbilixxu  relazzjoni kuntrattwali soda. Ir-rekord sodisfa ċenti ta’ pajji ż fl-
implimentazzjoni ta’ l-obbligi SAA tieg ħu (li jinkludu l-applikazzjoni tad-
dispożizzjonijiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-kummer ċ fil-forma ta’ Ftehim Provi żorju) 
ser ikun element essenzjali g ħall-UE biex tikkunsidra kwalunkwe applikazzjoni g ħas-
sħubija. 
(4) Din is-sena l-Kummissjoni rrakkomandat li l-UE tifta ħ in-negozjati ta’ l-SAA mas-
Serbja u l-Montenegro, u mal-Bo żnija u l-Ħerżegovina. Dawn in-negozjati SAA 
jistgħu jiġu konklużi fi żmien sena, jiddependi mill-progress tag ħhom sabiex jag ħmlu 
riformi politi ċi, ekonomi ċi u istituzzjonali. L-Albanija g ħamlet progress globali fl-
oqsma ta’ riforma essenzjali ga ħll-implimentazzjoni tal- ġejjieni ta’ l-SAA; dan iwitti t-
triq għall-konklu żjonijiet tan-negozjati. 
(5) L-UE qieg ħda tiżgura li l-Kosovo jibbene fika minn strumenti ewlenin offerti lir-
reġjun. Il-ftu ħ ta’ diskussjonijiet ta’ l-istatus hu sfida g ħar-reġjun sħiħ, u għall-
komunità internazzjonali. L-impenn qawwi tal-partijiet kollha lejn Kosovo li tkun 
demokratika, stabbli u multi-etnika ser ikun essenzjali sabiex tinkiseb soluzzjoni 
sostenibbli li ssa ħħaħ is-sigurtà u l-istabbiltà tar-re ġjun, u li ti żgura l-progress filwaqt 
li tersaq lejn l-UE. 
(6) Fl-Opinjoni tag ħha, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-Kunsill Ewropew g ħandu 
jagħti l-istatus ta’ kandidat lil l-ex Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja. In-negozjati 
ta’ l-adeżjoni għandhom jinfet ħu labadra l-pajji ż jikseb livell suffi ċjenti ta’ konformità 
mal-kriterji tas-s ħubija. Il-Kummi ssjoni se tippre żenta rapport lill-Kunsill sa l-a ħħar 
ta’ l-2006 dwar il-progress ta’ l- ex Repubblika Jugoslava tal-Ma ċedonja. 
 
MT 13   MT Anness: Konklu żjonijiet tar-rapporti tal-progress dwar l-
Albanija, Il-Bo żnija u l-Ħerżegovina, il-Kroazja, is-Serbja u l-
Montenegro u l-Kosovo, it-Turkija 
L-Albanija 
F’dak li g ħandu x’jaqsam mal- qagħda politika , l-Albanija g ħamlet progress fit-tis ħiħ ta’ l-
istituzzjonijiet demokrati ċi, ġudizzjarji u ta’ ammini strazzjoni pubblika tag ħha, imma te ħtieġ 
timplimenta strate ġiji u liġijiet b’aktar forza biex jitjieb i żjed it-tħaddim tag ħhom. Saru sforzi 
għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u sabiex ji tjiebu d-drittijiet  tal-bniedem. Jin ħtieġ aktar 
impenn sabiex jinkisbu ri żultati sinjifikanti. L-Albanija baqg ħet twettaq rwol politiku u 
kummerċjali pożittiv fir-re ġjun. 
Il-Parlament baqa’ ċ-ċentru ta’ l-iskambju politiku u adotta ammont konsiderevoli ta’ 
leġiżlazzjoni importanti. Il-konfr ont politiku distint b’mod e ċċessiv xekkel il-konsensus 
politiku dwar il-kwistjon ijiet tar-riforma u g ħaldaqstant il-progress batta. Regoli interni 
parlamentari ġodda, u b’mod partikolari il-Kumitat imsa ħħaħ ta’ Integrazzjoni Ewropea , 
jista’ jgħin sabiex jintla ħaq konsensus kostruttiv. L-elezzjon ijiet parlamentari ta’ Lulju 2005 
kienu fil-bi ċċa l-kbira twettqu kif xieraq u rri żultaw fit-trasferiment, bla problemi, tas-setg ħa, 
iżda ħarġu diffetti li wrew b żonn għal iżjed riformi elettorali. 
Il-gvern żviluppa strate ġiji u strumenti ta’ koordinazzjoni ġodda ta’ l-eqqel importanza, 
rilevanti g ħall-progress ta’ l-Albanija lejn l-UE. F’bosta ka żi tinħtieġ aktar ener ġija u impenn 
biex dawn jintu żaw ħalli jinkisbu ri żultati imtejba b’mod konkret. Il-Ministeru ta’ l-
integrazzjoni Ewropea ssa ħħaħ, iżda jeħtieġ aktar riżorsi sabiex titjieb it-tmexxija u l-
koordinazzjoni dwar il-kwis tjonijiet ta’ l-UE. Jekk jing ħaqdu bosta ministeri, dan jista’ jtejjeb 
il-koordinazzjoni fl-oqsma ta’ politika relatati imma se tint ħtieġ ir-reqqa sabiex ji ġu żgurati 
verifiki u bilan ċi adattati. 
L-Albanija tejbet is-supervi żjoni, l-impjieg u t-ta ħriġ ta’ l-amministrazzjoni pubblika tag ħha u 
ħadet passi biex ittejjeb il-qafas legali tag ħha. Issa te ħtieġ tiżgura diviżjoni xierqa bejn il-
livelli politiki u amministrattivi tag ħha u ttejjeb il-pro ċeduri ta’ valutazzjoni u l-
kondizzjonijiet ta’ impjieg g ħall-ħaddiema ta ċ-ċivil tagħha. 
Sar progress fit-titjib tat-t ħaddim tas-sistema ġudizzjarja ta’ l-Albanija. It-ta ħriġ għall-
imħallfin u l-prosekuturi tjieb u issa g ħandu jiġi segwit b’passi o ħra biex ti ġi żgurata l-
indipendenza tag ħhom u l-kundizzjonijiet ta’ impjieg a ħjar għall-persunal ġudizzjarju ie ħor. 
Ittieħdu miżuri biex ti żdied it-trasparenza u l-koordinazzjoni ġudizzjarja, i żda hemm b żonn li 
jittieħdu miżuri oħrajn. Għalkemm issa qeg ħdin jinqatg ħu aktar sentenzi, il-livell ta’ twettiq 
jibqa’ relattivament baxx. G ħodda legali u ftehimiet re ġjonali ġodda għandhom jintu żaw issa 
biex jinkisbu ri żultati konkreti a ħjar fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu. 
Saru ċertu sforzi g ħall-ġlieda kontra l-korruzz joni: issokta x-xog ħol fil-fora internazzjonali, 
ġiet adottata le ġiżlazzjoni ġdida ta’ kunflitt ta’ interessi, aktar uffi ċjali pubbliki tressqu 
quddiem il-qorti min ħabba korruzzjoni, u ttie ħdet azzjoni soda kontr a l-korruzzjoni tal-
pulizija. Madankollu r-ri żultati tanġibbli jibqg ħu limitati: jin ħtieġu aktar sforzi konsiderevoli 
sabiex il-le ġiżlazzjoni attwali ti ġi infurzata u ji ġu adottati mi żuri ġodda skond il-pjan ta’ 
azzjoni kontra l-korruzzjoni ta’ l-Albanija, ir-rakkomandazzjonijiet GRECO u l-konvenzjonijiet internazzjonali kontra l-korruzzjoni. 
 
MT 14   MT Fil-qasam tal-drit tijiet tal-bniedem, l-Ambanija g ħamlet xi sforzi biex jitjiebu l-
kondizzjonijiet g ħall-ħabsin, permezz ta’ kodi ċi għall-kondotta ġdida u liġi interna g ħall-
kontroll tal- ħabsin. Iżda infrastruttura mhux adattata tfisser li l-kon dizzjonijiet fi żiċi jibqgħu 
batuti. L-g ħarfien u l-infurzar tal-li ġi domestika u l-konvenzjonijiet internazzjonali  dwar it-
trattament tal- ħabsin għandhom jitjiebu. Sar biss ftit progress konkret fit-titjib tal-libertà tal-
mezzi tax-xandir. Sar progress le ġiżlattiv fit-tis ħiħ tad-drittijiet tal-proprjetà, i żda l-
implimentazzjoni g ħandha titħaffef bil-kbir. L- Albanija hija e żempju ta’ toleranza reli ġjuża, 
iżda teħtieġ iżjed progress sabiex til ħaq l-istandards internazzjonali fid-drittijiet tal-bniedem u 
tal-minorità. 
L-Albanija kompla jkollha rwol po żittiv fir-re ġjun u qieg ħda ssegwi b’mod attiv l-
approfondiment tar-relazzjon ijiet politiki u kummer ċjali mal-ġirien tagħha permezz ta’ 
ftehimiet ta’ kummer ċ ħieles u inizjattivi re ġjonali multilaterali, u ż-żamma ta’ politika 
kostruttiva lejn il-Kosovo.  
L-ekonomija  ta’ l-Albanija ta ħdem sa ċertu livell fi ħdan il-qafas tal-prin ċipji ta’ suq attiv. 
Sforzi attivi o ħra għar-riforma jin ħtieġu sabiex ji ġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-kompetittività 
ta’ l-ekonomija. 
It-tkabbir baqa’ b’sa ħħtu filwaqt li l-pressjoni ta’ l-inflazzjoni baqg ħet imrażżna. Id-defi ċit 
tal-kont kurrenti naqas. It-tis ħiħ fiskali ssokta u d-defi ċit tal-baġit naqas. Progress fir-riforma 
ta’ l-amministrazzjoni pubblika ssoktat u l-kapa ċità amministrattiva ta’ l-amministrazzjoni tat-
taxxa tjiebet. Sar ċertu progress fil-qasam tal-kontroll fi nanzjarju pubbliku u l-verifika interna. 
Il-privatizzazzjoni ta’ l-impri żi żgħar u ta’ daqs medju twettqet. Il-bejg ħ tal-Bank tat-Tfaddil 
intemm fl-2004 u l-privatizzazzjoni ta’ l- Albtelecom beda fil-bidu ta’ l-2005. Kontroll 
prudenti ssa ħħaħ permezz ta’ l-implimentazzjoni ta’ pro ċess ta’ kontroll imse jjes fuq ir-riskju. 
Is-suq tax-xog ħol jitqies b ħala relattivament flessibbli. 
Madankollu, l-amministrazzj oni tas-settur pubbliku g ħad baqag ħlha tissa ħħaħ u l-
privatizzazzjoni ta’ l-impri żi l-kbar sofriet bosta dewmien. Dan l-a ħħar il-kapa ċità tas-settur 
finanzjarju biex jidderie ġi t-tfaddil lejn l-investiment produttiv dan l-a ħħar beda jitjieb, i żda 
xorta waħda jibqa’ batut. It-twaqqif u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà jibqg ħu diffiċli, u 
jħassru l-potenzjal g ħall-investiment u l-attività ekonomika. Il- ħolqien ta’ l-impri żi baqa’ 
jħabbat wiċċu ma’ xkiel b ħal infrastruttura dg ħajfa, leġiżlazzjoni batuta u implimentazzjoni 
dgħajfa tal-le ġiżlazzjoni tat-taxxa. Kompetizzjoni żleali mill-kumpaniji li ja ħdmu fl-
ekonomija oskura tibqa’ problema . Il-livell ta’ eduk azzjoni jibqa’ relattivament baxx u l-
provvista ta’ xog ħol tas-seng ħa hu limitat.  
L-Albanija g ħamlet ċertu progress sabiex tissodisfa l- istandards Ewropej . Il-progress 
ikkonsista b’mod partikolari fl-adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni ġdida u t-twaqqif ta’ istituzzjonijiet 
ġodda. Saru wkoll ċertu sforzi li jikkon ċernaw it-tis ħiħ tal-kapaċità amministrattiva, i żda 
f’numru ta’ ka żijiet jintħieġ aktar impenn u ri żorsi sabiex ikun hemm i żjed progress. 
Dwar il-kwistjonijiet tas- suq intern , l-Albanija ssoktat tag ħmel progress fil-qasam tal-
moviment ħieles ta’ l-o ġġetti. L-istandardizzazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni avvanzaw b’mod 
sodisfaċenti, iżda għandha ting ħata aktar attenzjoni lejn l-imp limentazzjoni tad-direttiva ta’ l-
Istrateġija l-Ġdida, dik Globali u dik Antika. Ma saru l-ebda żviluppi le ġiżlattivi fil-
metroloġija, u t-tag ħmir għall-ittestjar hu nieqes. Jin ħtieġ aktar progress legali u 
amministrattiv g ħall-kontroll xieraq tas-suq. Il-li ġijiet rigward il- ħarsien tal-konsumatur 
għandhom jitjiebu u ji ġu implimentati. Rigward il- moviment tal-persuni, servizzi u d-dritt ta’ 
l-istabbiliment , l-Albanija tkompli t ħabbat wi ċċha ma’ problemi ta’ emigrazzjoni. Il-
 
MT 15   MT leġiżlazzjoni dwar l-istabbiliment hi relattivment miftu ħa imma te ħtieġ emendi biex tne ħħi d-
diskriminazzjoni bejn l-impri żi nazzjonali u dawk barranin. Ir-regoli g ħall-provvista ta’ 
servizzi huma pjuttost liberali. Ma sar l-ebda żvilupp sinjifikanti rigward il- moviment tal-
kapital . 
L-Albanija g ħamlet progress konsiderevoli fil-qasam tar-regoli doganali , u l-ġbir tad-dħul 
żdied, filwaqt li progress f’oqsma relatati o ħra kienu aktar limitati u kienet me ħtieġa azzjoni 
supplimentari sabiex ti ġi affrontata l-korruzzjoni fis-servizz doganali. Il-le ġiżlazzjoni fuq it-
tassazzjon i tjiebet, u l-SMEs ibbenefi kaw minnha b’mod partikolari. Żvilupp po żittiv kien it-
trasferiment tat-taqsima tal- ġbir tal-kontribuzzjonijiet ta’ l-assigurazzjoni so ċjali u tas-sa ħħa 
lejn l-amministrazzjoni tat-taxxa. Il-le ġiżlazzjoni tat-taxxa g ħandha tiġi implimentata b’mod 
ġust u trasparenti u l- ġbir tad-dħul għandu jitjieb.  
Fil-qasam tal- kompetizzjoni , jinħtieġ aktar xog ħol sabiex ji żdied il-fehim tal-prin ċipji tagħha 
fost il-parte ċipanti tas-suq. Sar progess partikolari dwar l-g ħajnuna statali, b’dipartiment ta’ l-
għajnuna statali li ġie stabbilit u l-approvazzjoni ta’ le ġiżlazzjoni ġdida. Regoli  ta’ l-għoti ta’ 
kuntratti pubbli ċi li jeżistu għandhom jit ħarsu, u l-le ġiżlazzjoni relatata te ħtieġ xogħol 
konsiderevoli biex tkun konformi ma’ l-istandards ta’ l-UE. Le ġiżlazzjoni ġdida dwar id-
drittijiet tal-proprjetà intelletwali  ġiet adottata, i żda l-infurzar tag ħha għandu jissa ħħaħ. Sar 
ċertu progress rigward is-sistema ta’ l- istatistika  dwar il-klassifikazzjoni u l-istabbiliment ta’ 
reġistru tal-kumpaniji, li issa g ħandu jiġi estiż. L-istatistika makroekonomika g ħandha titjieb.  
Meta wie ħed iqis il- politika settorjali , is-settur industrijali  u dak ta’ l- SME  wrew biss 
progress limitat, i żda s-settur ibbenefika mill-passi msemmija hawn fuq fil-qasam tat-
tassazzjoni. L-Albanija g ħandha timplimenta bis-s ħiħ il-pjan ta’ azzjoni tag ħha biex tnaqqas l-
ostakoli amministrattivi u tindi rizza l-ekonomija informali.  
Is-setturi ta’ l- agrikoltura  u s- sajd għamlu ftit progress. L-agrikultura tkompli ta ġixxi 
bħallikieku m ħadda ekonomika u so ċjali u tnaqqas il-faqar u l-qg ħad, għalkemm is-sehem 
tagħha tal-PGD ikompli jonqos. G ħad baqagħlhom isiru ħafna affarijiet biex  titjieb il-kwalità 
tal-prodotti agrikoli u dawk tas-sa jd, b’mod partikolari f’dak li g ħandu x’jaqsam mas-sigurtà 
ta’ l-ikel. 
Sar biss progress limitat f’dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l- ambjent . Ġiet adottata ċertu 
leġiżlazzjoni mtejba, imma l-infurzar g ħadu problematiku. Il-kapa ċità amministrattiva biex 
tiġi implimentata l-le ġiżlazzjoni ambjentali g ħandha tissa ħħaħ.  
Sar ċertu progress fis-settur tat- trasport , speċjalment fil-le ġiżlazzjoni u s-sehem fil-fora 
internazzjonali, imma l-infrastruttura tieg ħu għadha mhix adattata u hija mantenuta ħażin. L-
Albanija g ħandha timplimenta l-pjan ġenerali tat-trasport u ttejjeb is-sigurtà tat-trasport fil-
mezzi varji ta’ trasport. L-investimenti tat-trasport g ħandhom ikunu trasparenti u jirrispettaw 
ir-regoli tal-prokura.  
L-Albanija g ħamlet progress tajjeb fis-settur ta’ l- enerġija, b’mod partikolari billi implimentat 
il-pjan ta’ azzjoni ta’ l-ener ġija, billi armonizzat il-le ġiżlazzjoni u ffirmat it-Trattat tal-
Komunità ta’ l-Ener ġija għall-Ewropa tax-Xlokk. G ħandha tkompli timplimenta b’mod strett 
il-pjan ta’ azzjoni ta’ l-ener ġija sabiex tnaqqas il-qtug ħ frekwenti ta’ dawl u l-linji illegali ta’ 
l-elettriku. 
Sar ċertu progress fi s-settur tas-so ċjetà ta’ l-informatika u l-mezzi tax-xandir, b’mod 
partikolari permezz tal-liberaliz zazzjoni tas-settur tat-telekom unikazzjonijiet u distribuzzjoni 
 
MT 16   MT aħjar tal-komunikazzjonijiet elettroni ċi. Il-privatizzazzjoni  ta’ l-Albtelecom g ħad baqagħlha 
biex tiġi konklu ża b’suċċess u l-le ġiżlazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet g ħandha tiġi 
żviluppata biex ti ġbed lejha aktar investimenti. Jin ħtieġ iżjed xogħol biex jiġu armonizzati l-
kommunikazzjonijiet elettroni ċi, it-teknolo ġija ta’ l-informatika u l-le ġiżlazzjoni awdjovi żiva 
u sabiex ti ġi żgurata l-implimentazzjoni mhux diskriminatorja. 
L-Albanija fasslet abbozz ta’ dokument strate ġiku dwar il-kontroll intern tal-finanzi pubbliki, 
iżda dan ix-xog ħol jeħtieġ jiġi żviluppat aktar. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal-verifika 
esterna, l-Istituzzjoni Suprema g ħall-Verifika ta’ l-Albanija g ħandha titjieb skond il-linji ta’ 
gwida ta’ l-INTOSAI, u l- indipendenza finanzjarja g ħandha tiġi żgurata. 
Fil-qasam tal- ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà , dokumenti ta’ l-ivvja ġġar saru aktar siguri, 
imma jinħtieġ progress g ħall-kompjuterizzazzjoni tas-sistema tal- visa u sabiex il-le ġiżlazzjoni 
tal-visa tkun f’konformità man-normi fis-se ħħ ta’ l-Unjoni Ewropea. L-Albanija tejbet b’mod 
konsiderevoli l- kontroll fuq il-fruntieri  permezz ta’ tmexxija u infrastruttura ta’ l-IT aqwa u 
kooperazzjoni a ħjar mal-ġirien, imma t-traffikar jibqa’ problema sinjifikanti li g ħandha tiġi 
indirizzata permezz ta’ strate ġija integrata ta’ tmexxija tal-fruntieri g ħall-kooperazzjoni 
imtejba bejn is-servizzi u ri żorsi ulterjuri. Ġew adottati strate ġiji nazzjonali fuq l- emigrazzjoni  
u l-kenn politiku , u l-Albanija ffirmat ft ehim ta’ ammissjoni mill- ġdid ma’ l-UE. Issa dawn 
jeħtieġu jiġu ffinanzjati u implimentati. 
Sar progress fil- ġlieda kontra l- ħasil tal-flus , b’leġiżlazzjoni ta’ implimentazzjoni ġdida u 
passi biex tittejjeb il- kooperazzjoni bejn l-a ġenzija u dik re ġjonali. Madankollu dawn l-aspetti 
jeħtieġu aktar xog ħol, li jiffoka fuq ir-ri żultati, u l-Unità ta’ Intelli ġenza Finanzjarja, l-uffi ċċji 
tal-prosekutur u l-Unità tal-Kriminalità Ekonomika tal-pulizija te ħtieġ aktar riżorsi biex 
taħdem bis-s ħiħ. 
L-Albanija g ħamlet ftit progress fil- ġlieda kontra t-traffikar tad- drogi  illegali, b’mod 
partikolari bl-approvazz joni ta’ l-Istrate ġija Nazzjonali kontra d-Droga, id-da ħla ta’ mezzi 
speċjali ta’ stħarriġ u l-leġiżlazzjoni tas-sekwestru ta’ l-assi . Madankollu, l-Albanija tissokta 
tkun pajji ż ta’ tran żitu ewlieni g ħat-traffikar tad-droga u g ħandha tag ħti prijorità u 
finanzjament akbar g ħall-implimentazzjoni ta’ l-istrate ġija tagħha kontra d-drogi. G ħandha 
tkompli ssa ħħaħ l-infurzar, ittejjeb il -koordinazzjoni kemm domestika kif ukoll ma’ l-
imsieħba barranin u tevita x-xkiel ta’ st ħarriġ kontra d-drogi minn uffi ċjali pubbli ċi. 
Sar ċertu progress fit-titjib ta’ l-effika ċja tal- puliżija statali ta’ l-Albanija, bit-tis ħiħ tad-
dipartimenti li g ħandhom x’jaqsmu mal-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni, u l-
prosekuzzjoni u t-tke ċċija ta’ numru akbar li sikwit huma uffi ċjali għolja tal-pulizija implikati 
fil-korruzzjoni. Madankollu, l-Albanija g ħandha tissokta ttejjeb it-tag ħmir u t-tmexxija tal-
pulizija, b’mod partikolari g ħal dak li g ħandu x’jaqsam mar-ri żorsi umani, it-trasparenza, l-
awtonomija u r-rekords tal-pulizija, u g ħandha tħaffef l-isforzi sabiex til ħaq ftehim ma’ l-
Europol. 
L-Albanija g ħamlet progress fil- ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terrori żmu, bl-
adozzjoni ta’ pakkett spe ċifiku ta’ li ġijiet. L-Albanija kompliet timplimenta mi żursi speċifiċi 
diretti lejn l-azzjoni kontra l-kriminalità organi zzata u tejbet l-entitajiet ewlenin tal-ministeru 
kif ukoll tejbet il-li ġijiet dwar ir-rikavat mill-kriminalità. L-anali żi ta’ l-intelli ġenza tal-
puliżija tjiebet, u t-traffikar tal-bnedmin permezz tal-ba ħar naqas. Madankollu l-progress fl-
implimentazzjoni tal-mi żuri diretti lejn l-azzjoni g ħandu jitħaffef u passi konkreti biex 
jittejjeb l- ħarsien tax-xhieda huma me ħtieġa mill-aktar fis. L-Albanija g ħandha ttejjeb l-
kooperazzjoni bejn l-a ġenziji, issegwi l-kooperazzjoni re ġjonali u internazzjonali b’mod aktar 
 
MT 17   MT attiv u tu ża l-għodda legali ġodda tagħha b’mod aktar determinat biex tarresta u t ħarrek il-
kriminali organizzati. Il- ġlieda kontra t- terroriżmu ssaħħet bl-istabbiliment ta’ direttorat 
speċjalizzat tal-pulizija. L-Albanija appo ġġjat inizjattivi internazzjonali fil-qasam, ke ċċiet lil 
dawk suspettati li kienu favur it-terrori żmu u qieg ħda ttejjeb is-sigurtà fl-ajruporti. G ħandha 
tħaffef l-implimentazzjoni ta’ konvenzjonijiet in ternazzjonali u ttejjeb aktar is-sigurtà fl-
ajruport ta’ Tirana. 
Il-Bożnija u l-Her żegovina 
F’dak li g ħandu x’jaqsam mal- qagħda politika , il-Bożnija u l-Her żegovina g ħamlu progress 
fit-tisħiħ ta’ l-istabbiltà ta’ l-istituzzjonijiet tag ħhom li jiggarantixxu demokrazija, l-istat tad-
dritt, id-drittijiet tal-Bniedem u r-rispett g ħall-minoritajiet u l- ħarsien tag ħhom. Twettqu bosta 
mill-impenni ta’ wara l-ade żjoni tal-Kunsill ta’ l-Ewropea. Madankollu, g ħad hemm b żonn ta’ 
sforzi kontinwi sabiex ji ġi żgurat stat mhux reversibbli u awtonomu, li kapa ċi jassumi 
responsabbiltà s ħiħa għall-gvern. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-prin ċipji demokrati ċi, il-Bożnija u l-Her żegovina assumew 
reponsabbiltà organizzativa u finanzjarja s ħiħa għall-elezzjonijiet muni ċipali ta’ l-2004. Sar 
aktar progress fl-implimentazzjoni tal-Li ġi dwar il-Kunsill tal-Ministri u l-Li ġi dwar il-
Ministeri. Issa l-isforzi je ħtieġu jissoktaw li j żidu l-effika ċja ta’ l-entitajiet e żekuttivi u 
leġiżlattivi, biex ji żguraw li l-istituzzjonijiet fuq livell ta’ l-Istat huma mg ħammra kif suppost 
biex jimplimentaw il- ħidmiet tag ħhom u jsa ħħu l-koordinazzjoni bejn l-Istat u l-Entitajiet.  
Saru ċerti passi po żittivi fil-qasam ta’ l-amministrazzjoni pubblika. Ġie stabbilit Uffi ċċju ta’ 
Koordinazzjoni g ħar-Riforma ta’ l-Amministrazzjo ni Pubblika. Id-Direttora g ħall-
Integrazzjoni Ewropea ssa ħħaħ; twettqet valutazzjoni tas-setturi ewlenin ta’ l-
amministrazzjoni pubblika. Issa jin ħtieġu iżjed sforzi biex jin ħoloq servizz ta ċ-ċivil modern u 
effettiv. Il-pjan ta’ azzjoni komprensiv g ħar-riforma ta’ l-amministrazzjoni pubblika g ħadu 
ma ġiex adottat. Nuqqas ta’ persunal ne ċessarju u ta’ stabbilimenti adattati g ħall-
amministrazzjonijiet varji hi problema rikorrenti. It-tis ħiħ tal-kapa ċità ta’ ta ħriġ għall-
ħaddiema ta ċ-ċivil hu kru ċjali wkoll.   
Sar progress g ħal dak li g ħandu x’jaqsam mas-sistema ġudizzjarja. Ġiet adottata l-
leġiżlazzjoni li tistabbilixxi Kunsill G ħoli wieħed għall-Imħallfin u l-Prosekuturi. Il-
leġiżlazzjoni sa ħħet l-indipendenza tal- ġudikatura mal-pajji ż kollu. Il-Bo żnija u l-
Herżegovina qeg ħdin b’mod progressiv jie ħdu aktar responsabbiltà minn idejn il-komunità 
internazzjonali g ħat-tmexxija tas-sistema ġudizzjarja tag ħha. 
Jinħtieġu iżjed sforzi g ħall-ġlieda kontra l-korru zzjoni. Filwaqt li ġiet żgurata l-prosekuzzjoni 
ta’ għadd ta’ ka żijiet speċifiċi ta’ korruzzjoni, huma bosta dawn li jirnexxilhom ji żgiċċaw 
minn idejn il- ġustizzja. G ħandhom jit ħejjew u ji ġu implimentati pjanijiet ta’ azzjoni xierqa 
kontra l-korruzzjoni. L-adozzjoni tal-li ġi dwar il-kunflitt ta’ in teressi kien pass po żittiv. 
Għandha tiġi żgurata l-implimentazzjoni konsistenti tag ħha. 
Saru żviluppi po żittivi rigward ir-riforma tad-difi ża permezz ta’ l-adozzjoni tal-le ġiżlazzjoni 
meħtieġa għall-istabbiliment ta’ armata wa ħdanija iżgħar u professjonali, f’konformità mas-
Sħubija tan-NATO g ħall-ħtiġijiet tal-Pa ċi. Rigward ir-riforma tal-pulizija, g ħandu jintlaqa’ 
bis-sħiħ it-tħaddin mill-Parlamenti ta’ l-Entità u ta’ l-Is tat, ta’ ftehim dwar l-istrutturar mill-
ġdid tal-pulizija skond il- ħtiġijiet ta’ l-UE. Issa tin ħtieġ implimentazzjoni adattata.  
 
MT 18   MT Il-leġiżlazzjoni pendenti li tappo ġġja l-miġja lura tar-rifu ġjati ġiet adottata u l-Fond g ħar-
Ritorn tar-Rifu ġjati beda ja ħdem. Inkiseb progress sinjifikanti g ħal dak li g ħandu x’jaqsam 
mal-miġja lura tar-rifu ġjati u l-persuni m ċaqilqa għaż-żoni tagħhom ta’ qabel il-gwerra. Issa 
għandha ting ħata prijorità sabiex jintemm il-pro ċess u sabiex issir ħidma lejn l-integrazzjoni 
soċjoekonomika ta’ dawk li jirritornaw. It-trasferim ent ta’ entitajiet tad-drittijiet tal-bniedem 
minn reponsabbiltà internazzjonali g ħal dik nazzjonali ra żviluppi konsiderevoli. Madankollu, 
jinħtieġ progress kontinwu sabiex ji ġu ssodisfatti l-istandards internazzjonali fil-qasam tad-
drittijiet tal-bniedem u tal-minoritajiet. F’dan ir-rigward, g ħandha ting ħata attenzjoni xierqa 
biex tiġi evitata d-divi żjoni ta’ l-iskejjel min ħabba raġunijiet etni ċi. Għandhom isiru sforzi 
għat-titjib ta’ l-integrazzjoni tal-minorità tar-Roma. 
Il-kooperazzjoni ma’ l-ICTY tjiebet. Madankollu, g ħandhom isiru i żjed sforzi sabiex tinkiseb 
koordinazzjoni s ħiħa mat-Tribunal sabiex l-akku żati kollha jitressqu quddiem il-qorti. Il-
kooperazzjoni kostruttiva mal-pajji żi ġirien kompliet. Madankollu, g ħandha tiġi żgurata 
implimentazzjoni xierqa tal-Ftehimiet re ġjonali għall-Kummer ċ Ħieles. Anke l-Bo żnija u l-
Herżegovina g ħandhom jag ħmlu sforzi biex jissodisfaw il- ħtiġijiet pendenti ta’ wara l-
adeżjoni tal-Kunsill ta’ l-Ewropa, b’mod partikolari g ħal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-
elezzjonijiet u l-edukazzjoni. 
L-ekonomija  tal-Bożnija u l-Her żegovina ta ħdem biss sa ċertu livell fi ħdan il-qafas tal-
prinċipji ta’ suq attiv. Jin ħtieġu iżjed sforzi attivi g ħar-riforma sabiex ji ġu indirizzati d-difetti 
serji fil-kompetittivit à ta’ l-ekonomija. 
It-Tkabbir ekonomiku re ġa’ beda fl-2004 u l-pr oduzzjoni industrijali re ġgħet ħadet ir-ru ħ. L-
inflazzjoni baqg ħet baxxa filwaqt li l-flussi ’l ġewwa ta’ investimenti barranin diretti kienu 
sinjifikanti. Se ħħet armonizzazzjoni ulterjuri bejn l-Enti tajiet, b’mod partilkolari fil-qasam ta’ 
tassazzjoni indiretta fejn il-kompetenzi ġew trasferiti mill-Entitajiet g ħall-Awtorità ta’ 
Tassazzjoni Indiretta. Dan ħoloq pjattaforma ġdida għall-kooperazzjoni u sforzi o ħra sabiex 
tiżdied il-koordinazzjoni  tal-politika ekonomika u finanzjarja, pere żempju permezz ta’ l-
istabbiliment ta’ Kunsill Nazzjonali Fiskali . Saru ċerti passi biex titjieb il-klima tan-negozju. 
Kien hemm aktar approfondiment intermedjazzj oni bankarja filwaqt li l-qafas regolatorju 
kompla jitjieb. 
Madankollu, l-i żbilanċi esterni u dawk tal-qg ħad baqgħu kbar ħafna u l-isfidi tat-taxxi żdiedu. 
Sabiex tin żamm l-istabbilità makorekonomika u tit ħares is-sostenibbiltà tal -currency board  
hu kruċjali li jing ħażlu politiki makroekonomiki diversi b’mod prudenti. Sabiex tissa ħħaħ il-
bażi produttiva ta’ l-ekonomika, is-settur ta’ korporazzjoni li fil-bi ċċa l-kbira ji ġġenera ħafna 
telf għandu jiġi strutturat mill- ġdid ming ħajr telf ta’ żmien u mill-qieg ħ nett, u l-
privatizzazzjoni g ħandha titħaffef. Barra minn hekk, ser ikunu essenzjali l-azzjonijiet biex 
inaqsu l-ind ħil globali tal-gvern fl-ekonom ija u jtejbu l-klima tan-ne gozju. Il-fless ibbiltà tas-
suq tax-xog ħol għandha titjieb u s-sistema ġudizzjarja, b’mod partiklari t-trattament tal-
fallimenti u d-drittijiet tal-proprjetà , g ħandhom jissa ħħu. Sabiex jitmexxew b’su ċċess l-isfidi 
fiskali, il-kapa ċitajiet ta’ koordinazzjoni u analiti ċi għandhom jitjiebu u d-daqs ta’ l-ispejje ż 
pubbliċi għandhom jitnaqqsu f’termini reali. Dawn il- ħidmiet impenjattivi se je ħtieġu azzjoni 
f’waqtha u impenn politiku sod kif ukoll kooperazzj oni bejn il-livelli differenti tal-gvern.  
Mill-aħħar rapport ’l hawn, il-Bo żnija u l-Her żegovina g ħamlu iżjed progress sabiex jil ħqu l-
istandards Ewropej . Il-progress kkonsista b’mod partikolari fl-adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni 
ġdida u t-twaqqif ta’ numru ta’ istituzzjonijiet ġodda. Saru ċertu sforzi marbuta mat-tis ħiħ tal-
kapaċità amministrattiva. Issa jint ħieġ li jiġu żgurati sforzi sostenibbli sabiex ti żdied il-
 
MT 19   MT kapaċità ta’ l-implimentazzoni tag ħha, b’mod partikolari bil- ħsieb ta’ Ftehim ta’ 
Stabbilizzazzjoni u Asso ċjazzjoni fil- ġejjieni. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mas-suq intern, il-Bo żnija u l-Her żegovina g ħamlu ċertu 
progress fil-qasam tal- moviment ħieles ta’ l-oġġetti, b’mod partikolari permezz ta’ l-adozzjoni 
ta’ leġiżlazzjoni ġdida dwar l-istandards, i ċ-ċertifikazzjoni, il-valutazzjoni tal-konformità, is-
sigurtà ġenerali tal-prodott u l-kontr oll tas-suq. Madankollu, il-le ġiżlazzjoni l- ġdida għadha 
ma ġietx implimentata kif suppost. Ri żorsi umani u tekni ċi jibqgħu limitati u n-nuqqas ta’ 
implimentazzjoni tal-valutazzjoni tal-konformità  dwar il-produzzjoni lokali jissokta jxekkel 
il-kapaċità ta’ esportazzjoni tal-Bo żnija u l-Her żegovina. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal-
moviment tal-persuni, servizzi  u d-dritt ta’ l-istabbiliment , sar progress supplimentari fis-
servizzi u l-istabbiliment, b’mod part ikolari permezz ta’ l-adozzjoni tal-le ġiżlazzjoni fis-settur 
ta’ l-assigurazzjoni u l-istabbiliment ta’ re ġistru uniku g ħall-kumpaniji. Ma sar l-ebda żvilupp 
sinjifikanti fil-qasam tal- moviment tal-kapital . 
Il-Bożnija u l-Her żegovina g ħamlu progress fil-qasam doganali u ta’ tassazzjoni , permezz ta’ 
l-adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni doganali ġdida, l-istabbiliment ta’ amministrazzjoni doganali 
waħdanija u l-organizzazzjoni mill- ġdid tas-servizzi doganali. Ġiet adottata li ġi dwar il-VAT 
u saru tħejjijiet għall-implimentazzjoni tag ħha. Madankollu, l-implimentazzjoni ta’ din il-li ġi 
u l-ġabra reali tal-VAT g ħadhom sfidi importanti. Sforzi konsistenti huma me ħtieġ sabiex 
tiżdied il-ġbir tad-dħul, għall-ġlieda kontra l-eva żjoni tat-taxxa, il-korruzzjoni u l-kriminalità 
transnazzjonali, u biex ji ġu żgurat li ż-żoni ħielsa, il-valutazzjoni dogana li u l-kwistjonijiet ta’ 
orġini jitmexxew skond l-istandards ta’ l-UE. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam b’mod spe ċifiku 
mal-valutazzjoni doganali, l-u żu tal-listi tal-prezziiet huwa g ħajn ta’ tħassib kbir. G ħal dak li 
għandu x’jaqsam mal- kompetizzjoni , l-istabbiliment ta’ Kunsill g ħal Kompetizzjoni u l-
adozzjoni ta’ Li ġi ġdida għal kompetizzjoni kienu passi po żittivi. Madankollu, ma sar l-ebda 
żvilupp sinjifikanti marbut ma’ l-g ħajnuniet statali. Is-sistema ta’ għoti ta’ kuntratti pubbl ċi 
rat iżjed armonizzazzjoni Issa jin ħtieġu iżjed sforzi biex ti ġi stabbilita l-a ġenzija ta’ l-g ħoti ta’ 
kuntratti pubbli ċi u korp ta’ revizjoni ta’ l-g ħti ta’ kuntratti pubbli ċi u li jħaddmuhom. 
Rigward id-drittijiet ta’ proprjetà inte lletwali, industrijali u kummer ċjali (IPR), il-
leġiżlazzjoni l- ġdida tħabbar l-istabbiliment ta’ istitut separat g ħall-Proprjetà Intelletwali. Il-
Bożnija u l-Her żegovina ffirmaw ftehim ta’ kooperazzj oni ma’ l-Organizzazzjoni Ewropea 
tal-Brevett u wettqu ċertu azzjonijiet kontra l-piraterija . Madankollu, l-implimentazzjoni u l-
infruzar tal-le ġiżlazzjoni ta’ l-IPR tibqa’ limitata u te ħtieġ titjieb. 
Rigward il- politika settorjali , il-Bożnija u l-Her żegovina komplew l-isforzi tag ħhom, biex 
ineħħu l-ostakoli g ħan-negozju u biex jimplimentaw il-Karta Ewropea g ħal SMEs. 
Madankollu, ma kinux kapa ċi jiżviluppaw strate ġiji xierqa g ħas-setturi ta’ l- industrija u ta’ l-
SMEs . Rigward l- agrikultura , sar ċertu progress permezz ta’ l-adozzjoni tal-le ġiżlazzjoni fl-
oqsma veterinarji, dawk fitosanitarj i u dawk ta’ sigurtà ta’ l-ikel i żda kien jonqos l-ipjjannar 
strateġiku globali u ċerti mill-istituzzjonijiet im ħabbra mil-le ġiżlazzjoni l- ġdida ma ġewx 
stabbiliti. Il-koordinazzjoni Entità-Stat u inter-Entità g ħandha titjieb ukoll. Fil-qasam ta’ l-
ambjent , ittieħdu ċertu passi mill-Bo żnija u l-Her żegovina fis-setturi ta’ l- arja, ta’ l-ilma u ta’ 
l-iskart. Madankollu, il-kapa ċità ta’ implimentazzjoni tibqa’ limitata, min ħabba riżorsi umani 
u tekniċi skarsi. F’dan il-kuntest l-istabbiliment ta’ A ġenzija ta’ l-Ambjent Statali mg ħammra 
sew għandu jkun prijorità.  
Fil-qasam tat- trasport , jissoktaw isiru sforzi li jimmiraw g ħat-titjib ta’ l-infrastrutturi tat-
trasport. Ġiet adottata le ġiżlazzjoni dwar il-ferroviji. Saru żviluppi po żittivi rigward l-
avjazzjoni, kif ukoll f’te rmini tal-kooperazzjoni re ġjonali. Madankollu, jin ħtieġu sforzi 
sostenibbli sabiex jitjieb l-ippjannar strate ġiku, sabiex titjieb i żjed l-infrastruttura u ti ġi 
 
MT 20   MT żgurata l-armonizzazzjoni progres siva, b’mod partikolari g ħal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ 
standards tekni ċi u ta’ sigurtà, standards so ċjali u l-liberalizzazzj oni tas-suq. Rigward l-
enerġija, saru żviluppi po żittivi fil-qasam ta’ l-elettriku, b’mod partikolari permezz ta’ l-
istabbiliment ta’ regolatur fuq livell ta’ l-Ista t, u l-istabbiliment ta’ Operatur ta’ Sistema 
Indipendenti u kumpanija nazzjonali ta’ xandir. Pjanijiet ta’ azzjoni g ħall-istrutturar mill- ġdid 
tas-settur ġew adottati wkoll mi ż-żewġ Entitajiet u tkomplie t il-kooperazzjoni g ħall-
istabbiliment ta’ suq g ħall-enerġija reġjonali. Il-Bo żnija u l-Her żegovina issa g ħandhom 
jiżguraw l-implimentazzjoni tal-Pjan ijiet ta’ Azzjoni  varji, isa ħħu l-organizzazzjonijiet 
regolatorji ta’ l-Istat u ta’ l-Entità, i ħaffu r-riforma tas-settur tal-gass u j ħejju Politika ta’ l-
Enerġija komprensiva. Il-Bo żnija u l-Her żegovina ffirmaw it-Trattat Komunitarju ta’ l-
Enerġija ta’ l-Ewropa tax-Xlokk  
Sar ċertu progress mabut mas- soċjetà ta’ l-informatik a u l-mezzi tax-xandir , . Filwaqt li 
ttieħdu ċerti passi biex tissa ħħaħ l-Aġenżija Regolatorja g ħall-Komunikazzjonijiet, il-li ġi 
għall-istabbiliment ta’ A ġenzija tas-So ċjetà ta’ l-Informatika ma ġietx adottata u ma sar l-ebda 
progress g ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal-liberalizzazzjoni tas-servizzi o ligopolji ta’ linja 
fissa. L-adozzjoni tal-li ġi dwar is-sistema tax-xandir pubbliku u l-progress li sar g ħall-
adozzjoni tad-dritt st atali dwar is-servizz ta’ xandir pubbliku kienu żviluppi po żittivi. Il-
leġiżlazzjoni korrispondenti g ħal-livell ta’ l-Entità g ħandha tiġi adottata ladarba l-li ġi tas-
servizz tax-xandir pubbliku ti ġi hi stess adottata formalment. 
Rigward il-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà , sar progress marbut mal- ħtiġijiet tal-vi ża, il-
kontroll fuq il-fruntieri, il- kenn politiku u l-emigrazzjoni . Strateġija integrata tat-Tmexxija tal-
Fruntieri ġiet adottata u saru sforzi biex titn aqqas l-emigrazzjoni illegali u biex ti żdied l-
effikaċja rigward il- ħruġ tal-viżas. Responsabbiltajiet li g ħandhom x’jaqsmu mal-kenn 
politiku, imwettqa sal-lum mill-organi zzazzjonijiet inte rnazzjonali, qeg ħdin bil-mod jittie ħdu 
mill-awtoritajiet statali. Mada nkollu, difetti fil-persunal tal- Ministeru tas-Sigurtà jqieg ħdu fil-
periklu l-implimentazzjoni xierqa tal- ħidmiet. In-numru ta’ vi żas li ħarġu fil-fruntieri 
għandhom ikomplu jitnaqsu. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal- ħasil tal-flus , l-adozzjoni ta’ 
leġiżlazzjoni ġdida u l-istabbiliment ta’ strutturi b żonnjużi kienu passi po żittivi. Issa g ħandha 
tiġi żgurata implimentazzjoni u in fruzar xieraq ta’ din il-le ġiżlazzjoni. Ma nkisibx ħafna fil-
qasam tal- ġlieda kontra d- drogi . Il-Bożnija u l-Her żegovina g ħandhom ji żviluppaw politika 
fuq id-droga fuq livell statali, jadottaw le ġiżlazzjoni xierqa dwar id -drogi u l-prekursuri u 
jistabbilixxu uffi ċċju fuq livell statali g ħan-narkoti ċi sabiex ikunu aktar effettivi fil- ġlieda 
kontra t-traffikar tad-drogi. 
Sar ċertu progress fil-qasam tal- pulizija . Barra l-ftehim li ntla ħaq fuq ir-riforma ġenerali tal-
pulizija, l-organizzazzjoniji et fuq livell statali ġew stabbiliti u issa qeg ħdin joperaw. Is-
servizzi ta’ intelli ġenza ngħaqqdu. Ġie pprovdut ta ħriġ u tagħmir. Rigward il- ġlieda kontra l-
kriminalità organizzata u t-terrori żmu, ġiet adottata strate ġija kontra t-trafikkar tal-bnedmin. 
Ittieħdu passi o ħra f’dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-istrate ġija, il-leġiżlazzjoni u l-istrutturi, u 
kien hemm kooperazzjoni tajba mal-Komunità  internazzjonali fil-qasam kontra t-terrori żmu. 
Madankollu, jin ħtieġu aktar sforzi, b’mod partikolari pere ss li l-kriminalità organizzata titqies 
bħala thedida ma ġġuri għall-istabbilità tal-Bo żnija u l-Her żegovina u l-i żvilupp 
soċjoekonomiku ġenerali. Il-le ġiżlazzjoni fuq il- ħarsien tad-data g ħadha pendenti u g ħandha 
tiġi adottata ming ħajr telf ta’ żmien. L-Implimentazzjoni xierqa tal-li ġijiet u l-prosekuzzjoni 
tal-kriminali hi ta’ l-akbar importanza. 
 
MT 21   MT Il-Kroazja 
Il-Kroazja ma t ħabbat wiċċha ma’ l-ebda diffikultajiet ma ġġuri biex tissodisfa r-rekwiżiti 
politiċi għas-sħubija. Il-problemi li kienu nqalg ħu mill-Opinjoni ’l hawn 13 għal dak li g ħandu 
x’jaqsam mal- ħtieġa ta’ kooperazzjoni s ħiħa mat-Tribunal Krimina li Internazzjonali g ħall-ex 
Jugoslavja (ICTY) ġew sadattant solvuti. Il-Kroazja ssoktat tag ħmel progress ġenerali imma 
jinħtieġu sforzi sostenibbli o ħra f’għadd ta’ żoni importanti.  
Sar progress fil-qasam tal- ġudikatura, b’mod partikol ari bl-adozzjoni ta’ strate ġija ta’ rifoma 
ġudizzjarja u varji titjib fil-pro ċedura u fl-organizzazzjoni, imma l-g ħan u l-isfidi li ħabbtu 
wiċċhom magh ħom f’dan il-qafas ser je ħtieġu attenzjoni serja kontin wa b’mod partikolari 
għal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-g ħadd kbir ta’ ka żijiet pendenti b’mod ġenerali u l-b żonn 
biex jiġi żgurat infurzar xieraq tas-sentenzi. Sar titjib fil-prosekuzzjoni ta’ pro ċessi għal 
kriminalità tal-gwerra, imma pre ġudizzju etniku kontra d-difendenti Serbi g ħadu jippersisti. 
Minkejja ċertu progress fl-istabbiliment ta’ qafas le ġiżlattiv neċessarju u istituzzjonali, 
għandhom ji żdiedu l-isforzi mmirati lejn it-trattament  tal-korruzzjoni, li tibqa’ problema serja 
fil-Kroazja. 
Fil-qasam tad-dritti jiet tal-bniedem u tal-minoritajiet, ġie stabbilit qafas legali xieraq. Il-
pożizzjoni tal-minoritajiet kompliet titjieb b’mod ġenerali mill-Opinjoni ’l hawn. Madankollu, 
l-implimentazzjoni tal-Li ġi Kostituzzjonali dwar il-Minoritajiet Nazzjonali kienet b’mod 
partikolari batuta. Is-Ser bi u r-Roma jkomplu j ħabbtu wiċċhom ma’ diskriminazzjoni u l-
bżonn li jtejbu l-qag ħda tagħhom speċjalment f’dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-opportunitajiet 
għax-xogħol kif ukoll il- ħolqien ta’ klima aktar favorevoli fil-Komunità ma ġġuri hi prijorità 
urġenti. L-implimentazzjoni g ħal strateġija ġdida tar-Roma bdiet, imma jinsabu sfidi ma ġġuri 
fil-ġejjieni. G ħandha ting ħata attenzjoni partikolari biex ji ġi żgurat li l-in ċidenti mġarrba 
minħabba l-etni ċità jiġu mistħarrġa kif xieraq u dawk responsabbli jit ħarrku.  
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-kwistjonijiet re ġjonali, filwaqt li sar progress tajjeb dwar il-
miġja lura tar-rifu ġati f’termini ta’ possessjoni mill- ġdid u rikostruzzjoni tad-djar, numru ta’ 
dati ta’ l-g ħeluq previsti ma ġewx issodisfatti. Il-progress ki en batut b’mod partikolari fl-
implimentazzjoni ta’ programmi g ħall-għotja ta’ residenza g ħal dawn li qabel kellhom id-dritt 
jikru. Għaddejin sforzi biex jin ħolqu kondizzjonijiet ekonomi ċi u soċjali meħtieġa għas-
sostenibbilità tar-ritorn tar-rifu ġjati li għandhom jit ħaffu. Sar progress ta jjeb fil-qasam tal-
kooperazzjoni re ġjonali, kemm f’termini ta’ titjib fir-relazzjonijiet bilaterali ma’ pajji żi ġirien 
kif ukoll f’termini ta’ inizjattivi re ġjonali. Il-Kroazja ffirmat it-Trattat Komunitarju ta’ l-
Enerġija ta’ l-Ewropa tax-Xlokk. Madankollu, jin ħtieġu sforzi serji biex jinstabu 
soluzzjonijiet definittivi g ħall-kwistjonijiet bilaterali pende nti kollha, b’mod partikolari g ħal 
dak li għandu x’jaqsam mal-kwisjtjonijiet tal-fruntieri kif ukoll g ħall-mistoqsijiet kollha 
miftuħa li għandhom x’jaqsmu mal-proprjetà. Inqalg ħu problemi mill-Opinjoni ’l hawn g ħal 
dak li g ħandu x’jaqsam mal- ħtieġa ta’ kooperazzjoni s ħiħa mat-Tribunal Kriminali 
Internazzjonali g ħall-ex Jugoslavja (ICTY), li kkontribwixxew direttament g ħall-posponiment 
tal-bidu tan-negozjati g ħall-adeżjoni maħsuba f’Marzu ta’ l-2005. Sadattant il-qag ħda tjiebet u 
dan ippermetta lill-Kap Pros ekutur ta’ l-ICTY biex f’O ttubru ta’ l-2005 jikkonkludi li l-
kooperazzjoni kienet s ħiħa. Għaldaqstant dan witta t-triq g ħall-Kunsill biex fit-3 ta’ Ottubru 
2005 jikkonkludi li l-kundi zzjonijiet pendenti g ħall-bidu tan-negozjati g ħall-adezjoni ġew 
issodisfatti. In-negozjati tnie du formalment dik l-istess ġurnata. Fil-konklu żjonijiet tieg ħu, il-
                                                 
13 COM (2004) 257 ta’ l-20 ta’ April 2004. 
 
MT 22   MT Kunsill ikkonferma li kooperazzjoni appo ġġjata sħiħa ma’ l-ICTY kienet se tibqa’ rekwi żit 
għall-progress tul il-pro ċess ta’ l-ade żjoni. Inqas minn kooperazzjoni s ħiħa ma’ l-ICTY fi 
kwalunkwe stadju se taffetwa l-progress ġenerali tan-negozjati u tista’ twassal g ħal 
sospensjoni tan-negozjati.  
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal- kriterji ekonomi ċi, il-Kroazja tista’ titqies b ħala suq 
ekonomiku attiv. G ħandha tla ħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fi ħdan l-
Unjoni fit-terminu medju, basta tkompli timplimenta l-programm tar-riforma biex tne ħħi d-
dgħjufijiet li baqa’. Il-konsen sus politiku dwar il-prin ċipji fondamentali ta’ l-ekonomija 
msejsa fuq is-suq jidher li n żamm. Il-politika makroekonomik a diretta lejn  stabbilità 
kkontribwiet g ħal inflazzjoni relattivament baxxa u rata ta’ kambju stabbli. Il-ba ġit sinjifikanti 
u d-defiċits tal-kont kurrenti tnaqqsu u ċertu miżuri ttieħdu biex jitjieb il-kontroll fuq l-
ispejjeż fil-kura tas-sa ħħa u fis-sistema tal-pensjoni. Il-pro ċess tal-privatizzazzjoni ħa x-xejra 
fl-2005 u l-pro ċeduri ta’ negozju u ta’ re ġistrazzjoini ta’ l-art ġew issimplifikati. Is-settur 
bankarju kompla jikber u l-kontroll issa ħħaħ aktar. L-infrastruttura tat-toroq tjiebet permezz 
ta’ investiment qawwi fin-netwer k ta’ l-awtostrada. Sar progress fil-liberalizzazzjoni tas-settur 
tat-telekomunikazzjonijiet b’effetti po żittivi fuq l-i żvilupp ta’ l-infrastruttura, wara d-d ħul tal-
fornituri tas-servizzi privati. Ittie ħdu passi inizjali importanti sabiex ti ġi strutturata mill- ġdid 
is-sistema ferrovjarja li qieg ħda tagħmel it-telf. L-ekonomija tal-Kroazja hi di ġà integrata sew 
ma’ dik ta’ l-UE u l-integrazzjoni tal-kummer ċ reġjonali ssaħħet. 
Madankollu, żbilanċi sinjifikanti esterni u fiskali jinvolvu riskji potenzjali g ħall-istabbilità 
makroekonomika. G ħalhekk, jin ħtieġ li t-tisħiħ fiskali jibqa’ jissa ħħaħ iżjed u b’mod effettiv 
sostnut mill-mi żuri strutturali, b’mod partikolari fil-qasam tas-sussidji u t-trasferimenti 
soċjali. L-iżvilupp ta’ settur privat akta r dinamiku u ta’ l-investimen t barrani dirett ixxekkel 
minn regoli kumplessi u lakuni fl-amministrazzjoni pubblika u l-qrati kif ukoll minn proċeduri batuti ta’ d ħul u ta’ ħruġ. L-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà u tal-kreditur 
jissoktaw ji ġu sottovalutati minn ġudikatura ineffi ċjenti. L-ind ħil ta’ l-Istat fl-ekonomija 
jibqgħu sinjifikanti u sar ftit progre ss marbut ma’ l-istrutturar mill- ġdid ta’ impri żi statali 
kbar, b’mod partikolari fis-settur tat-tarzna, ta’ l-azzar u ta’ l-ener ġija. It-tisħiħ tad-dixxiplina 
finanzjarja ta’ impri żi statali jibqa’ sfida partikolari g ħall-politika ekonomika . Sabiex 
tissaħħaħ il-kompetittività u ji tjiebu l-prospetti g ħall-investiment u tkabbir sostenibbli, il-
Kroazja te ħtieġ tindirizza id-dg ħjufijat u l-problemi identifikati, b’determinazzjoni.  
Rigward il-ħila tagħha biex tassumi l-obbligi tas-s ħubija , il-Kroazja g ħamlet ċertu progress 
mill-Opinjoni ’l hawn, b’mod partikolari f’termini ta’ armonizzazzjoni le ġiżlattiva ma’ l-
acquis f’oqsma b ħall-moviment ħieles ta’ l-o ġġetti u l-għoti ta’ kuntratti pubbli ċi u fil-qasam 
tas-soċjetà ta’ l-informatika. Sar progress tajjeb ukoll fil-qasam ta’ l-edukazzjoni u l-kultura u 
fil-politika barranija ta’ sigurtà u ta’ difi ża.  
Il-Kroazja te ħtieġ tkompli l-armonizzazzjoni le ġiżlattiva fl-oqsma kollha, filwaqt li ssa ħħaħ l-
istrutturi amministrattivi u legali me ħtieġa għall-infurzar effettiv ta’ l- acquis . F’bosta ka żijiet, 
l-infurzar g ħadu batut u l-kapa ċità amministrattiva g ħadha mhix stabbli. 
B’mod partikolari, jin ħtieġu iżjed sforzi g ħall-armonizzazzjoni tal-le ġiżlazzjoni ma’ l- acquis  
u biex tiġi implimentata u infurzata b’mod effettiv f’dawn l-oqsma: Il-Moviment ħieles tal-
Kapital, il-Li ġi tal-Kumpaniji, is-So ċjetà ta’ l-Informatika u l-Mezzi tax-xandir, is-Sajd, it-
Trasport, l-Ener ġija, il-Ħarsien tal-Konsumatur u tas-Sa ħħa, l-Unjoni Doganali u l-Kontroll 
Finanzjarju. 
 
MT 23   MT Il-Kroazja se te ħtieġ tagħmel sforzi konsiderevoli u sostenibbli g ħall-armonizzazzjoni tal-
leġiżlazzjoni ma’ l- acquis  u biex tiġi implimentata u infurzata b’mod effettiv f’dawn l-oqsma: 
il-Moviment Ħieles ta’ l-O ġġetti, l-Għoti ta’ Kuntratti Pubbli ċi, il-Moviment Ħieles tal-
Ħaddiema, id-Drittijiet g ħall-Istabbiliment u l-Moviment Ħieles għas-Servizzi, is-Servizzi 
Finanzjarji, il-Politika ta’ Kompetizzjoni, l-I żvilupp Agrikolu u Rurali, is-Sigurtà fl-Ikel, it-
Tassazzjoni, il-Politika So ċjali u ta’ l-Impjieg, il-Politika Re ġjonali, id-Drittijiet Ġudizzjarji u 
Fondamentali, u l- Ġustizzja, il-Libertà u s-Sigurtà. 
Sforzi tassew sinjifikanti ser jint ħieġu fil-qasam ta’ l-Ambjent, b’mod partikolari permezz ta’ 
investiment sostanzjali u t-tis ħiħ tal-kapaċità amministrattiva g ħall-infurzar ta’ l- acquis . 
Is-Serbja u l-Montenegro 
Rigward il- qagħda politika  u l-istat tad- demokrazija u l-istat tad-dritt fis-Serbja u l-
Montenegro, is-sigurtà kostituzzjoni u legali baqg ħet inċerta. Filwaqt li l-Parlament ta’ l-
Unjoni ta’ l-Istat re ġa’ sab il-le ġittimità tieg ħu u t-tħaddim tal-Parlament Serb tjieb bl-
adozzjoni tar-re ġoli ġodda tal-pro ċeduri, it-t ħaddim ġenerali ta’ l-istituzzjonijiet demokrati ċi 
jibqa’ affetwat bid-dg ħjufijat strutturali. Ma sar l-ebda progress marbut mar-riforma tal-
Kostituzzjonijiet ta ż-żewġ Repubbliki. 
Il-kwistjonijiet kostituzzjonali fis-Serbja u l-Montengro, b’mod partikolari rigward ir-
relazzjoni bejn i ż-żewġ Repubbliki kostitwenti u t-t ħaddim ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni ta’ 
l-istat, g ħandhom ji ġu indirizzati fi spirtu kostruttiv u b’ ħarsien sħiħ għall-Karta 
Kostituzzjonali tas-Serbja u l-Montengro. Dan japplika wkoll g ħal referendum eventwali dwar 
l-indipendenza ta ż-żewġ Repubbliki. Referendum b ħal dan ser ikollu j kun f’konformità ma’ l-
istandards demokrati ċi rikkonoxxuti internazzjonalment, fi d-dawl tar-rakkomandazzjonijiet 
tal-ġejjieni tal-Kummissjoni ta’ Venezja.  
Sar progress fi ż-żewġ Repubbliki rigward il-qaf as legali tar-riforma ta’ l-amministrazzjoni 
pubblika, i żda l-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma g ħadha fil-bidu. Ma sar l-ebda progress 
marbut mar-riforma ta’ l-amministrazzjoni pubb lika ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat. Il-livell ta’ 
kapaċità amministrattiva jibqa’ ġeneralment baxx. L-istrutturi amministrattivi me ħtieġa fil-
perspettiva tan-negozjati SAA ġew stabbiliti fuq livell ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat u ż-żewġ 
Repubbliki.   
Ir-riforma tad-difi ża tissokta t ħabbat wiċċha ma’ xkiel serju, min ħabba l-kontroll demokratiku 
insuffiċjenti, u n-nuqqas ta’ tmexxija finanzjarja trasparenti.  
Il-Qorti ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat bdiet ta ħdem għalkemm il-kapa ċità tagħha tibqa’ dg ħajfa u l-
ftehim dwar l-g ħan tas-setg ħat tagħha għadu ma ġiex, fil-biċċa l-kbira, ittestjat. It-trasferiment 
ta’ setgħat ta’ ġustizzja militari g ħall-qrati ta ċ-ċittadini ġie implimentat ming ħajr xkiel, ħlief l-
impennji pendenti konsiderevoli tal-ka żijiet amministrattivi. Il- ġudikatura kompliet ti ġi 
affetwata, spe ċjalement fis-Serbja, minn dg ħjufijat serji u l-indipendenza tag ħha hi 
sottovalutata min ħabba indħil politiku żejjed.  
Il-korruzzjoni tibqa’ su ġġett ta’ tħassib serju. Sar ċertu progress bl-i żvilupp ta’ l-istrate ġiji 
kontra l-korruzzjoni li issa ġew iffinalizzati- fis-Serbja- u implimentati b’mod effettiv. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mad- drittijiet tal-Bniedem , is-Serbja u l-Montenegro g ħamlu 
progress fl-implimentazzjoni ta’ l-impenji li ttie ħdu meta ssie ħbu mal-Kunsill ta’ l-Ewropa 
b’mod partikolari bil- ħatra ta’ l-A ġent tal-Gvern g ħall-Qorti Ewropea g ħad-Drittijiet tal-
 
MT 24   MT Bniedem. Inqalg ħu problemi marbuta mal-libertà ta’ l-espressjoni u s-so ċjetà ċivili. Kien 
hemm każi ta’ trattament ħażin mill-pulizija. Sar ftit progress marbut ma’ l-ist ħarriġ ta’ delitti 
li seħħu waqt is-sistema ta’ qabel. G ħad m’hemmx le ġiżlazzjoni komprensiva kontra d-
diskriminazzjoni . Il- ħarsien tad- drittijiet tal-minoritajiet  kompla jara ftit progress, imma l-
inċidenti xorta g ħadhom ise ħħu.  
Is-Serbja u l-Montenegro kisbu progress sinjifikanti f’kooperazz joni ma’ l-ICTY fi ż-żmien 
qabel ir-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-ista t ta’ preparazzjoni biex jinbdew in-negozjati 
SAA, b’mod partikolari l-kunsinna  ta’ numru sinjfikanti ta’ akku żati għat-Tribunal ta’ The 
Hague. Minn dak in-nhar, g ħad hemm kooperazzjoni tajba g ħal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ 
rinunzji g ħax-xhieda u l-a ċċess għad-dokument, g ħalkemm ġieli dan il-pro ċess għadu 
mxekkul minn partijiet ta’ l-amministrazzjoni  u l-armata. Is-Serbja u l-Montenegro g ħamlu 
ftit, għalkemm limitat, progress ulterjuri biex itellg ħu l-qorti dawk huma ma ħruba mil-li ġi. 
Dan il-progress g ħandhu jitkompla sakemm tinkiseb kooperazzjoni s ħiħa ma’ l-ICTY. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mar- Riżoluzzjoni 1244 tal-Kunsill ta ’ Sigurtà tan-Nazzjonijiet 
Uniti dwar il-Kosovo,  il-Belgrad intensifika d-djal ogu mal-Pristina dwar temi tekni ċi ta’ 
interess komuni. Madankollu, ma ħeġġiġx b’mod attiv lis-Serb i ta’ Kosovo sabiex jie ħdu 
sehem fl-Istituzzjonijiet Provi żorji ta’ Tmexxija Awtonoma. L-impenn kostruttiv ta’ Belgrad 
dwar il-kwistjoni tal- Kosovo ser jg ħin biex tiġi żviluppata aktar il-perspettiva Ewropea tas-
Serbja u l-Monetenegro, filwaqt li x-xkiel jista’ jinbi del f’ostakolu.  
Il-kooperazzjoni re ġjonali fuq livell multilareali u bilaterali tkompli titjieb, g ħalkemm ise ħħu 
problemi sporadi ċi . 
L-ekonomiji, fiż-żewġ Repubbliki, ja ħdmu sa ċertu livell fi ħdan il-qafas tal-prin ċipji ta’ suq 
attiv. Sforzi attivi o ħra għar-riforma huma me ħtieġa sabiex ji ġu indirizzati d-difetti fil-
kompetittività ta’ l-ekonomija. 
Fis-Serbja, l-attività ekonom ika tibqa’ relattivament b’sa ħħitha fl-ewwel nofs ta’ l-2005. Is-
sikkar fiskali kompla, u rrifletta b’mod partikolari t-talba domestika qawwija u l-infurzar tat-
taxxa mtejjeb. Id-defi ċit tal-kummer ċ naqas fl-ewwel nofs ta’ l-2005 u r-ri żervi 
internazzjonali tjiebu. It-tmiem  tan-negozjati mal-Klabb ta’ Londra tal-kredituri kummer ċjali 
fl-2004 kkontribwixxa g ħat-tnaqqis tal-livell ta’ debitu estern. Re ġa’ nkiseb impetu f’dak li 
għandu x’jaqsam mar-riformi strutt urali u b’mod partikolari sar aktar progress fl-istrutturar 
mill-ġdid u l-privatizzazzjoni tas-sistema bankarja.  
Madankollu, l-impenn tal-gvern g ħall-istabbilizzazzjoni makr oekonomika u r-riforma 
strutturali ma kienx kostanti. L-in flazzjoni u l-pressjoni fuq il-paga żdiedu u l-i żbilanċi esterni 
jibqgħu għoljin. Is-swieq tax-xog ħol ikomplu juru wkoll żbilanċi sinjifikanti ħafna. L-ambjent 
tan-negozju g ħadu mxekkel mill-ostakoli burokrati ċi u t-tħaddim batut u ineffi ċjenti tas-
sistemi ġudizzjarji qieg ħed jaffetwa serjament l-i żvilupp ekonomiku. Is-sehem tas-settur 
privat fil-PGD jibqa’ relattivament modest u l-livell ta’ kompetizzjoni jibqa’ baxx. Minkejja l-
progress fil-privatizzazzjoni, sett ur privat kompetittiv u dinamiku g ħadu ma ġiex stabbilit. Is-
settur tal-gvern g ħadu jassorbi parti kbira mir-ri żorsi, u jnawwar l-interazzjoni ħielsa tal-forzi 
tas-suq u jxekkel l-allokazzjoni tar-ri żorsi effiċjenti. Telf mill-kumpaniji pubbli ċi jew soċjali 
jibqgħu piż fuq il-finanzi pubbli ċi.  
Fil-Montenegro, it-tkabbir ekonomiku ssa ħħaħ. L-inflazzjoni kompliet tonqos aktar u l-
liberalizzazzjoni tal-prezz kwa żi ntemm. Il-privatizzazzjoni kompliet ti żviluppa aktar. Il-
 
MT 25   MT qgħad naqas mhux ħażin. Id-defi ċit tal-baġit naqas fl-2004. Is-self tal-bank żied mil-livelli 
baxxi hekk kif bdiet tikber il-fidi fis- settur bankarju.  
Madankollu, l-i żbilanċi esterni kibru u d-debitu estern żdied aktar. Is-sehem tas-settur privat 
hu relattivament moderat. L-i żvilupp tas-settur privat g ħadu mxekkel mid-dg ħjufijat fil-
ġudikatura. Tkabbir kbir tal-paga affetwa b’mod negattiv il-kompetittività ta’ l-esportazzjoni 
u l-livelli ta’ l-impjieg. 
Is-Serbja u l-Montenegro g ħamlu progress sabiex jissodisfaw l- istandards Ewropej . Fil-
qasam tas- suq intern , iż-żewġ Repubbliki g ħamlu progress ġenerali tajjeb. Issa g ħandhom 
ikomplu jag ħmlu sforzi sostenibbli biex itejbu l-kapa ċitajiet leġiżlattivi u amministrattivi 
maħsuba għall-obbligi fil- ġejjieni ta’ l-SAA. G ħandhom jevitaw ukoll li jo ħolqu barrieri 
bejniethom.  
Iż-żewġ Repubbliki qeg ħdin jagħmlu progress fil-qasam tal- moviment ħieles ta’ l-o ġġetti. Ma 
sar l-ebda żvilupp sinjifikanti marbut mal-qa sam ta’ l-istandardizzazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni. 
Fl-oqsma tal- moviment tal-persuni, u d-dritt ta’ l-istabbiliment , ma sar l-ebda żvilupp 
sostanzjali. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal- libertà li ji ġu pprovduti servizzi , sar progress 
fis-Serbja li adottat pakkett ta’ li ġijiet ġodda fil-qasam tas-serviz zi finanzjarji. Saru żviluppi 
limitati fi ż-żewġ Repubbliki rigward il- moviment ħieles tal-kapital . Fil-Montenegro ġiet 
adottata li ġi ġdida ta’ kambju barrani u li ġi għall-munita barranija u t-tran żazzjonijiet tal-
kapital li jilliberalizzaw aktar il-movimenti tal- kapital. Ma sar l-ebda  progress fil-garanzija 
tal-moviment ħieles tal-kapital fi ħdan l-Unjoni ta’ l-Istat peress li ż-żewġ Banek Ċentrali 
repubblikani g ħandhom ma temmewx il-ftehim dwar  sistema kompluta tal-kontijiet 
korrispondenti li kapa ċi taħdem .  
Sar ċertu progress fil-qasam tad- dwana . Is-Serbja adottat emendi g ħal-liġi doganali, u l-li ġi 
tat-tariffi doganali li tarmonizza n-nomenklat ura fuq it-tariffi man-nomenklautra mag ħquda 
ta’ l-UE. Il-Montenegro adotta emendi g ħal-liġi doganali u g ħal-liġi tas-servizz doganali. Il-
kapaċità amministrattiva u tat-t ħaddim taż-żewġ awtoritajiet doga nali repubblikani qieg ħda 
titjieb imma g ħad għandha bżonn tissaħħaħ b’mod sinjifikanti. Fil-qasam tal- kompetizzjoni , 
iż-żewġ Repubbliki adottaw le ġiżlazzjoni ġdida kontra l-monopolju u waqqfu strutturi ba żiċi 
biex tiġi kkontrollata l-g ħajnuna statali. Jin ħtieġu sforzi o ħra biex jibdew ja ħdmu l-istrutturi 
reppublikani kontra l-monopolju u l-kontroll ta’ l-g ħajnuna statali. Fil-qasam ta’ l- għoti ta' 
kuntratti pubbli ċi, ma saru l-ebda żviluppi le ġiżlattivi jew amministra ttivi fis-Serbja. Il-
Montenegro g ħamel progress limitat billi inkluda l-istitu zzjonijiet ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat fi 
ħdan l-għan tar-regoli ta’ prokura. Il-kapa ċità amministrattiva biex ti ġi implimentata u 
infurzata l-le ġiżlazzjoni dwar il-prokura te ħtieġ tissaħħaħ b’mod konsiderevoli, spe ċjalment 
fil-Montenegro. I ż-żewġ Repubbliki g ħandhom ji żguraw li l-operaturi minn Repubblika 
waħda jistgħu jibbenefikaw mit-trattament nazzjonali fl-o ħra u li l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni 
ta’ l-Istat ikunu koperti mir-rego li ta’ prokura statutorji. Sar ċertu progress le ġiżlattiv fiż-żewġ 
Repubbliki rigward id- drittijiet ta’ proprjetà intelletwali , . Il-Montenegro adotta li ġi ta’ qafas 
għall-implimentazzjoni tad-drittijiet ta’ pr oprjetà intelletwali. L-infurzar qieg ħed jitjieb 
progressivament i żda jinħtieġu azzjoniiet supplimantari sabiex ji ġi segwit b’mod attiv. Ir-rwol 
ta’ l-Uffiċċju tal-Proprjeta Intelletwali ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat g ħandu jkun rikonoxxut bis-s ħiħ 
miż-żewġ Repubbliki u dan l-Uffi ċċju jeħtieġ jingħata l-kapa ċità amministrattiva me ħtieġa 
biex iwettaq il- ħidmiet tieg ħu.  
Sar ċertu progress, g ħalkemm mhux stabbli, marbut mal- politika settorjali . Fil-qasam ta’ l-
industrija u l-impri żi żgħar u ta’ daqs medju , iż-żewġ Repubbliki g ħamlu ċertu progress bl-
implimentazzjoni tal-Karta Ewropea g ħall-Impriżi Żgħar u ta’ daqs Medju. Sar ċertu progrss 
 
MT 26   MT fil-qasam ta’ l- agrikultura . B’mod partikolari, is-Serbja sa ħħet il-kapa ċità amministrattiva tal-
Ministeru ta’ l-Agri kultura u adottat li ġijiet veterinarji ġodda ta’ qafas . Sar biss progress 
limitat fiż-żewġ Repubbliki g ħal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l- ambjent . B’mod partikolari, il-
Montenegro adotta Li ġi fuq il-Ħarsien Integrat u l-Kontroll tat-Tni ġġis. Iż-żewġ Repubbliki 
għamlu ċertu progress fil-qasam tat- trasport , b’mod partikolari permezz tal-parte ċipazzjoni 
fin-Netwerk tat-Trasport ta’ ba żi ta’ l-Ewropa tax-Xlokk. I ż-żewġ Repubbliki g ħamlu 
progress fil-qasam ta’ l- enerġija, . Fis-Serbja, l-A ġenzija ta’ l-Ener ġija bdiet ta ħdem u l-
istrateġija għall-iżvilupp ta’ l-ener ġija għall-perjodu sa l-2015  tjiebet. Il-pro ċess ta’ 
separazzjoni ta’ l-utilità ta’ l-elettriku statali jkompli. Fil-Montenegro, sar ċertu progrss fl-
istrutturar mill- ġdid tas-settur ta’ l-elettriku. Is-Ser bja u l-Montenegro ffirmaw it-Trattat 
Komunitarju ta’ l-Ener ġija ta’ l-Ewropa tax-Xlokk  
Sar ċertu progress marbut mas- soċjetà ta’ l-informatika u l-mezzi tax-xandir , . Fis-Serbja, il-
mopoloju esklussiv tal-linji fissi wasal fi tmiemu i żda l-Aġenzija tat-Telekomunikazzjonijiet 
għandha ma bdietx ta ħdem minħabba nuqqas ta’ finanzjament. Fil-Montenegro, il-pro ċess ta’ 
privatizzazzjoni tal-fornitur tat-telekom tal-linja fissa ġie ffinalizzat. G ħal dak li g ħandu 
x’jaqsam mal-politika awdjoviżiva, ma sar l-ebda progress fi s-Serbja li emenda l-li ġi ta’ 
xandir tag ħha biex testendi  d-data ta’ l-g ħeluq għall-bidla tax-xandir tar-radju Serb mir-rwol li 
bħalissa huwa kkontrollat mil-gvern f’serviz z ta’ xandir pubbliku, kif ukoll il-posponiment 
tal-privatizzazzjoni tax-xandara mmexxija mill- gvern lokali. Fil-Montenegro, il-Kunsill tax-
Xandir implimenta sej ħa għall-offerti g ħal liċenzji ta’ l-u żu ta’ l-ispektrum. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal- ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà , ma sar l-ebda progress fl-
oqsma fejn ir-responsabbiltajiet jinqa smu bejn l-Unjoni ta’ l-Istat u ż-żewġ Repubbliki. I ż-
żewġ Repubbliki jkomplu joperaw strutturi differenti tal- viża. Fiż-żewġ Repubbliki, l-
istrateġiji nazzjonali dwar il- kontroll fil-fruntiera  integrat g ħadhom qeg ħdin jitħejjew u - fis-
Serbja, it-trasferiment tal-kontroll fil-fruntie ri mill-armata ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat g ħall-pulizija 
ġie pospost. Fil-qasam tal- kenn politiku , iż-żewġ Repubbliki g ħadhom ma adottawx il-li ġijiet 
meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-li ġi ta’ qafas ta’ l-Unjoni ta’ l-Istat. Rigward l-
emigrazzjoni , il-ftehimiet ta’ ammissjoni mill- ġdid għandhom ji ġu infurzati bis-s ħiħ. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-oqsma li jaqg ħu taħt il-kompetenza tar-Repubbliki, sar 
ċertu progress le ġiżlattiv dwar il- ġlieda kontra l- ħasil tal-flus . Għal dak li g ħandu x’jaqsam 
mar-riforma tal- pulizija , sar progress fil-Montenegro permezz ta’ l-adozzjoni tal-li ġijiet dwar 
il-pulizija u l-agenzija ta’ sigurtà nazzjonali. Fis-Serbja, il-le ġiżlazzjoni ġdida dwar il-pulizija 
u s-servizzi ta’ sigurtà g ħadhom pendenti. Il- Kriminalità organizzata  tibqa’ għajn ta’ tħassib 
serju fiż-żewġ Repubbliki. Strate ġija dwar il- ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità 
organizzata ġiet adottata mill-Montenegro. 
Il-Kosovo 
Il-qagħda politika  fil-Kosovo baqg ħet stabbli waqt l-elezzjonijiet parlamentari u l-
istabbiliment sussegwenti tal-gvern ta’ koali żjoni, kif ukoll fl-okka żjoni ta’ l-akku ża u r-
riżenja volontarja ta’ l-ex Prim Ministru. Madankollu, id-defi ċits sostanzjali demokratiki u 
effiċjenti battew ir-rendiment ta’ l-istituzzjonijiet provi żorji tat-tmexxija awtonoma. 
Ir-relazzjonijiet bejn is-S erbi ta’ Kosovo u l-Albani żi ta’ Kosovo baqg ħu mġebdin. Il-bojkott 
tas-Serbi tal- Kosovo ta’ l-ele zzjonijiet ta’ l-2004 nawwar il-kapa ċità tagħhom biex 
jindirizzaw it-t ħassib leġittimu tal-komunità tag ħhom permezz ta’ mezzi demokrati ċi. Fl-
istess ħin, il-biċċa l-kbira ta’ l-Albani żi ta’ Kosovo fallew milli jo ħolqu l-kondizzjonijiet 
neċessarji biex jiffa ċilitaw il-parte ċipazzjoni tas-Serbi ta’ Kosovo fil-pro ċess politiku. L-
 
MT 27   MT implimentazzjoni tar-riforma tat-tmexxija awto noma lokali xxekklet b’mod sinjifikanti minn 
din il-qag ħda. 
B’mod ġenerali, l-istat tad-dritt je ħtieġ li jissaħħaħ b’mod sinjifikanti. Diffikultà ta’ ba żi hi l-
inċertezza legali li te żisti għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-li ġijiet li huma fis-se ħħ fil-Kosovo. 
L-amministrazzjoni tal- ġustizzja tkompli tkun problema kbira hekk kif ji żdiedu l-ka żijiet 
pendenti. L-istituzzjonijiet ġudizzjarji u l-a ġenziji ta’ l-infurzar tal-li ġi għandhom jitjiebu 
sostanzjalment sabiex ikunu kapa ċi jinfurzaw bis-s ħiħ il-liġi, b’mod partikolari g ħal dak li 
għandu x’jaqsam mad-dritti jiet tal-proprjetà u l- ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u 
finanzjarja. Il-Korruzzjoni hi mxerrda u hemm nuqqas ta’ azzjoni ta’ koezjoni u azzjoni 
qawwija kontriha. 
Il-kapaċità amministrattiv a ta’ Kosovo tibqa’ ġeneralment baxxa. L-amministrazzjoni 
pubblika tag ħha hi ineffi ċjenti u su ġġetta għall-indħil politiku, u mhux dejjem ta ġixxi b’mod 
ġust. Għalkemm hemm ba żi legali g ħas-servizz ċivili u għat-tmexxija tal-finanzi pubbli ċi, 
hemm nuqqas ta’ traspare nza u ta’ kontabbiltà. G ħandha titjieb il-koordinazzjoni tal-gvern u 
tiġi ddefiniti aktar ir-relazzjoni bejn il-livell muni ċipali u dak ċentrali. It-titjib tal-
provvediment tas-servizz pubbliku ba żiku għall-komunitajiet kollha hu prijorità, b’mod 
partikolari biex titnaqqas it-talba g ħall-servizzi pprovduti mill-istruttu ri parallelli li jissoktaw 
jaħdmu f’bosta muni ċipalitajiet li fil-bi ċċa l-kbira huma tas-Serbi u tal-Kosovo. 
Sar aktar progress fit-titjib tal- libertà ta’ l-espressjoni, bl-ista bbiliment ta’ qafas regolatorju 
għall-mezzi tax-xandir indi pendenti u t-twaqqif ta’ żewġ istituzzjonijiet akkademi ċi ġodda 
biex irawwmu l- ġurnaliżmu ta’ kwalità. Ġiet adottata li ġi kontra d-diskriminazzjoni li issa 
teħtieġ tiġi implimentata bis-s ħiħ jekk għandha tħares kif xieraq id-drittijiet ta’ dawk l-aktar 
vulnerabbli, b’mod partikolari t- tfal u n-nisa. L-istituzzjoni ta ’ l-ombudsman issokta jkollha 
rwol kruċjali fil-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u fil- ħarsien tal-minoritajiet. 
Saru ċertu sforzi min-na ħa ta’ l-istituzzjoni ta’ Kosovo biex  jikkundanaw l-atti ta’ vjolenza 
kontra l-gruppi ta’ minorità, biex i żidu r-rappre żentazzjoni tal-minorità u biex i ħeġġu r-ritorn 
tar-rifuġjati iżda baqgħu biss tħabbir dikjarattivi ming ħajr ma inbidlu f’fatti fuq livell lokali. 
Għaldaqstant, il-qag ħda tal-minoritajiet etni ċi tibqa’ estremament diffi ċli. L-użu tal-lingwi ta’ 
minorità fl-awtoritajiet ċentrali u muni ċipali mhux bi żżejjed u jxekkel il-parte ċipazzjoni fl-
istituzzjonijiet. L-a ċċess tal-minoritajiet g ħas-servizzi pubbli ċi hi wkoll problema. Rigward il-
miġja lura tar-rifu ġjati u l-persuni m ċaqilqa internament, in-numru ta’ rifu ġati li rritornaw 
jibqa’ baxx ħafna. Inċertezza dwar l-istat fil- ġejjieni ta’ Kosovo u l-bi żgħat dwar is-sigurtà, 
flimkien ma’ prospetti ta’ impjieg skarsi, qeg ħdin jiskora ġġixxu l-mi ġja lura tas-Serbi ta’ 
Kosovo u l-komunitajiet l-o ħra. Attenzjoni partikolari g ħandha ting ħata għall-garanzija ta’ 
għajxien sostenibbli g ħall-komunitajiet kollha tal-minorità li di ġà qegħdin jgħixu fil-Kosovo 
imma l-qag ħda tal-komunitajiet tar-Roma, ta’ l-Ashkalija u l-E ġizzjani, b’mod partikolari 
dawk li jg ħixu f’kundizzjonijiet ta’ ħsara għas-saħħa, teħtieġ azzjoni ur ġenti. 
Id-djalogu tekniku mal-Belgrad re ġa’ beda u l-parte ċipazzjoni ta’ Kosovo fl-inizjattivi ta’ 
kooperazzjoni re ġjonali tjiebet. 
Il-ftuħ tad-diskussjonijiet dwar l-istatus tal- ġejjieni ta’ Koso vo hi sfida g ħar-reġjun sħiħ. L-
impenn qawwi tal-partijiet kollha ta’ Kosovo li hija multi-etnika, stabbli u demokratika ser 
ikun essenzjali biex jinkiseb ftehim sostenibbli li jsa ħħaħ is-sigurtà u l-istabbilità tar-re ġjun u 
l-progress tieg ħu lejn l-UE.  
 
MT 28   MT L-ekonomija  ta’ Kosovo ta ħdem sa ċertu livell fi ħdan il-qafas tal-prin ċipji ta’ suq attiv. 
Jinħtieġu sforzi attivi o ħra għar-riforma sabiex ji ġu indirizzati d-difetti fil-kompetittività ta’ l-
ekonomija. 
L-Istabbiltà monetarja kompliet ti ġi żgurata permezz ta’ l-u żu ta’ l-EUR b ħala l-munita 
elwenija fi ċ-ċirkolazzjoni. L-inflazzjoni kienet negattiv a fit-tieni nofs ta’ l-2004 u fil-bidu ta’ 
l-2005. Sar progress fir-riiformi strutturali, b’ mod partikolari l-privatizzazzjoni ta’ impri żi 
kollettivi t ħaffet min-nofs l-2004 ’l hawn. Ġew inkorporati żewġ impriżi tal-pubbliku. L-
awtoritajiet komplew isegwu l-kummer ċ liberali u l-politika tas-suq tax-xog ħol u jiżguraw 
dħul fis-suq relattivament miftu ħ u ambjent intraprenditorjali fil-bi ċċa l-kbira favorevoli. Xi 
flussi modesti ta’ investiment barrani dirett se ħħew fil-kuntest ta’ privatizzazzjoni m ħaffa.  
Madankollu, it-tkabbir ekonomiku li kien x’akta rx batut, affetwa w koll it-tnaqqis fl-appo ġġ 
mid-donaturi barranin u n-nuqqas ta’ dinami żmu ta’ l-ekonomija. Il-qg ħad jibqa’ g ħoli ħafna 
u d-defiċit tal-kont kurrenti jibqa’ konsiderevoli. Il -politiki diversti adot tati ma kinux xierqa 
sa l-aħħar: b’mod partikolari żiediet konsiderevoli fl-ispejje ż wasslu g ħal deifiċ tal-baġit 
mdaqqas fl-2004. L-istrutturar mill- ġdid ta’ l-utilità ta’ l-elettriku ġiet posposta b’mod 
partikolari min ħabba n-nuqqas ta’ ri żorsi biex ji ġu ffinanzjati l-b żonnijiet tieg ħu ta’ 
investiment . L-istabbiliment tad-drittijiet tal-prorpjetà jibqa’ sfida. In ċertezzi legali u 
dgħjufijat fl-implimentazzjoni tal-li ġi u l-infurzar tal-kuntr att ikomplu jxekklu l-i żvilupp tas-
settur privat u l-investiment. Ħruġ mis-suq jibqa’ diffi ċli u jdum min ħabba b’mod partikolari 
d-dgħjufijiet fil- ġudikatura. L-infrastruttura ba żika insuffi ċjenti tkompli tostakola l-attività 
ekonomika. Żiediet fil-pagi reali nawru l-kompetittività ta’ esportazzjoni tal-Kosovo. 
Il-Kosovo g ħamel progress f’dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-armonizzazzjoni lejn l- istandards 
Ewropej  f’bosta oqsma g ħalkemm b’mod instabbli.   
Leġiżlazzjoni ġdida u l-politiki issa qeg ħdin jiġi ċċekkjati għal konformità ma’ l-UE mill-fa żi 
ta’ bidu u l-ewwel stadju ta’ tfassi l kemm fil-ministeru kif ukoll fl-Uffi ċji għall-Proċessi ta’ 
Integrazzjoni Ewropea. Seba’ ministeri stabb ilixxew unitajiet ta’ integrazzjoni ta’ l-UE, ftit 
minnhom appo ġġjati minn esperti esterni. In-nuqqas ta’ esperti legali lokali kwalifikati fil-li ġi 
ta’ l-UE hu ostakolu u ġew iffaċċjati diffikultajiet fit-traduzzjoni tal-le ġiżlazzjoni l- ġdida. 
Minkejja dan il-progress, l-ebda wie ħed minn dawn l-istrutturi ta’ servizz ta ċ-ċivil ma huma 
kkonsolidati bis-s ħiħ, u lanqas il-kumitat parlamentari dwar  il-kooperazzjoni internazzjonali u 
l-integrazzjoni ta’ l-UE ma g ħadu jaħdem kompletament . 
Fil-qasam tas- suq intern , sar progress marbut ma’ l-adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni ġdida. Il-li ġi 
riveduta dwar l-g ħoti ta’ kuntratti pubbli ċi tissejjes fuq ir-regoli ta’ l-UE, g ħalkemm g ħadħa 
taħt ir-reviżjoni ta’ l-Assemblea. Ma sar l-ebda progrss fil-qasam tal- liġi ta’ proprjetà 
intelletwali . Saru żviluppi po żittivi fil-qasam tad- dwana  b’mod partikolari fl-
implimentazzjoni tat-Tariffa Integrata g ħall-Kosovo u l-Kodi ċi Doganali. Sar ċertu progress 
fil-qasam tat- tassazzjoni  fejn qieg ħda ssir armonizzazzjoni progressiva ma’ l- acquis  ta’ l-UE. 
Fl-2005, il-Kosovo mexa lejn sistema simplifikata ta’ żewġ tipi ta’ taxxi fuq id-d ħul. Il-ġbir u 
l-kapaċità ta’ kontroll ta’ l-ammi nistrazzjoni tat-taxxa te ħtieġ titjieb u ji ġi ttrattat il-frodi fis-
sisa. 
Rigward żvilupp fil- politika tas-settur , kompliet l-implimentazzjoni tal-Karta Ewropea g ħal 
Impriżi Żgħar u ta’ daqs Medju. Ġiet adottata li ġi fuq l-appo ġġ għall-SME. Minkejja l-
potenzjal tag ħha, l- agrikultura  ta’ Kosovo tibqa’ mhux sfruttata bi żejjed u l-isfidi ewlenin 
bħal infrastruttura batuta, id -drittijiet tal-proprjetà, il-kr editu mhux adattat, il-mekkani żmi ta’ 
kontroll ta’ kwalità ineffi ċjenti u l-edukazzjoni baxxa g ħandhom ji ġu affrontati. Fil-qasam ta’ 
 
MT 29   MT l-ambjent , il-Kosovo g ħamel progress lejn l-armonizzazzjoni g ħall-acquis  ta’ l-UE bl-
adozzjoni ta’ le ġiżlazzjoni dwar il-kwalità ta’ l-ilma u ta’ l-ajru, u li ġijiet lokali dwar il-
valutazzjoni ta’ impatt ta’ l-ambjent. Il-gvern approva Strate ġija ta’ Ħarsien ta’ l-Ambjent 
filwaqt li Pjan ta’ Azzjoni Ambjentali ta’ ħames snin qieg ħed jiġi żviluppat. Sar progress fil-
qasam tat- trasport  fejn il-Kosovo tie ħu sehem fl-inizjattivi ta’ trasport  reġjonali. L-ajruport 
ta’ Pristina kkostitwit f’so ċjetà privata ġie taħt il-kontroll ċivili. Il-Kosovo jie ħu sehem fl-
estenzjoni ta ż-Żona ta’ l-Avjazzjoni Ewropea Komuni  lejn l-Ewropa tax-Xlokk. Rigward l-
enerġija, il-Kosovo ffirma t-Trattat Komunitarju ta’ l-Ener ġija ta’ l-Ewropa tax-Xlokk Fil-
qasam tat-telekomunikazzjonijiet u s-servizzi postali, il-kodi ċi postali l- ġodda daħlu fis-seħħ 
f’Ġunju 2005.  
Rigward il- ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà , il-qagħda għadha mhux sodisfa ċenti. Sar ċertu 
progress fl-istabbiliment  ta’ qafas legali g ħall-ġlieda kontra l- ħasil tal-flus  filwaqt li 
mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni g ħad baqagħlhom jitjiebu. Strate ġija komprensiva kontra d-
droga  għad trid tiġi stabbilita, kemm g ħal dak li g ħandu x’jaqsam mat-traffikar kif ukoll i ż-
żieda ta’ l-abbu ż lokali tad-droga. It-tran żizzjoni tas-setg ħa għas-Servizz tal-Pulizija ta’ 
Kosovo huwa kontinwu. Madankollu, tin ħtieġ aktar kapa ċità, b’mod partikolari g ħal stħarriġ 
u sengħa fil-ġestjoni u t-tmexxija. Jint ħieġ aktar progress sabiex dawk li jwettqu l-att 
kriminali jitilg ħu l-qorti u b’hekk jinfurzaw l-istat tad-dritt. Il- ġlieda kontra l-kriminalità 
organizzata  u kontra l-kriminalità finanzjarja g ħandha titkabbar u l-kapa ċitajiet lokali 
żviluppati bl-g ħan ta’ trasferiment ta’ setg ħat fil-ġejjieni lejn l-awtoritajiet lokali.  
It-Turkija 
It-Transizzjoni politika li g ħaddejja fit-Turkija u l-pajji ż tissokta tissodisfa b’mod suffi ċjenti 
l-kriterji politi ċi ta’ Kopen ħagen. Riformi importanti le ġiżlattivi issa da ħlu fis-seħħ u 
għandhom iwasslu bidliet stutturali fis-sistem a legali, b’mod partikolari fis-sistema 
ġudizzjarja. Madankollu, il-pass ta l-bidla batta fl-2005 u l-implim entazzjoni tar-riformi ma 
kinetx l-istess. G ħalkemm l-vjolazzjonijiet tad-dr ittijiet tal-bniedem qeg ħdin ibattu, xorta 
jkomplu jse ħħu u hemm b żonn urġenti li tiġi implimentata l-le ġiżlazzjoni li di ġà qiegħda fis-
seħħ u li jittie ħdu iżjed iniżjattivi leġiżlattivi rigward ċerti oqsma. Jin ħtieġu sforzi sinifikanti 
oħra għal dak li g ħandu x’jaqsam mal-libertajiet fondame ntali u d-drittijiet tal-bniedem, 
b’mod partikolari l-libertà ta’ l-es pressjoni, id-drittijiet tan-nisa, il-libertà tal-fidi, id-drittijiet 
tad-trejdjunjins, id-drittijiet kulturali u aktar tis ħiħ tal-ġlieda kontra t-tortur a u t-trattament 
ħażin. B’mod partikolari, it-Turkija g ħandha tintegra a ħjar il-proċess tar-riforma fix-xog ħol 
ta’ l-awtor itajiet pubbli ċi kollha. L-impenn tat-Turkija g ħal iżjed riformi politi ċi għandu jiġi 
rifless f’aktar kisbiet konkreti g ħall-benefi ċċju taċ-ċittadini Torok kollha tkun xi tkun l-ori ġini 
tagħhom. 
Rigward id-demokrazija u l-istat tad- dritt, riformi strutturali importanti ġew implimentati, 
b’mod partikolari fil-qasam tat-t ħaddim tal- ġudikatura. Is-sitt partijiet ta’ le ġiżlazzjoni 
msemmija fir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni ta’ l-2004 da ħħlu fis-seħħ. Madankollu, l-
implimentazzjoni fuq il-post tibqa’ instabbli. Minn banda, bosta sentenzi jissu ġġerixxu li l-
ġudikatura qieg ħda taġixxi aktar u aktar skond il- ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea g ħad-
Drittijiet tal-Bniedem. Mill-banda l-o ħra, kien hemm g ħadd ta’ de ċiżjonijiet, b’mod 
partikolari marbuta ma’ l-espres sjoni ta’ opinjonijiet dwar su ġetti li huma tradizjonalment 
sensittivi, li wasslu g ħal persekuzzjonijiet u kundanni. I ssoktaw ir-riformi dwar ir-
relazzjonijiet militari- ċivili, iżda l-forzi armati xorta je żerċitaw influwenza sinjifikanti billi 
joħorġu dikjarazzjonijiet pubbli ċi dwar l-iżviluppi politi ċi u l-politika tal-gvern.  
 
MT 30   MT Fil-qasam tad- drittijiet tal-bniedem u tal-minoritajiet , minkejja li sar ċertu progress, l-istampa 
tibqa’ eterogenea. Rigward il- ġlieda kontra t-tortura u t-trattament ħażin, daħlu fis-seħħ aktar 
dispożizzjonijiet, li żdiedu mal-qafas le ġiżlattiv komprensiv li di ġà ġie stabbilit, u l-ka żijiet 
ta’ prasi b ħal dawn qeg ħdin jonqsu. Madankollu, rapporti ta’ tortura u ta’ trattament ħażin 
jibqgħu frekwenti u dawk li jwettqu delitti b ħal dawn sikwit igawdu minn impunità.  
Inkiseb progress le ġiżlattiv marbut mat-twettiq tal-libert ajiet fundamentali, b’mod partikolari 
permezz tad-d ħul fis-seħħ ta’ Kodiċi Penali ġdida u Liġi ta’ Asso ċjazzjoni ġdida, u fil-prattika 
ż-żewġ individwi u l-organizzazzjoni tas-so ċjetà ċivili jgawdu minn libertà akbar milli fl-
imgħoddi. Madankollu, l-individwi jkomplu ji ġu mħarrka u kkundannati g ħall-espressjoni ta’ 
l-opinjoni mhux vjolenti u ċerti asso ċjazzjonijiet jkomplu j ħabbtu wi ċċhom ma’ 
restrizzjonijiet fuq l-attivitajiet tag ħhom. F’dan il-kuntest, il-pro ċeduri tal-qorti msejsa fuq l-
Artikolu 301 ser ji ġu kkontrollati mill-qrib. 
Għad hemm rapporti tal-forzi tas-sigurtà li ju żaw forza disproporsjona ta fil-kuntest ta’ 
dimostrazzjonijiet. G ħal dak li g ħandu x’jaqsam mal-libertà tal-fidi, minkejja ċertu miżuri ad 
hoc, il-minoritajiet u l-komunitajiet reli ġjużi għad m’għandhomx personalità legali. Hemm 
bżonn urġenti li ji ġu affrontati l-problemi tag ħhom permezz ta’ l-adozzjoni ta’ qafas 
leġiżlattiv komprensiv skond l-istandards Ewropej. Ting ħata attenzjoni akbar lid-drittijiet tan-
nisa, imma l-vjolenza kontra n-nisa tibqa’ g ħajn ta’ tħassib serju.  
Minkejja toleranza akbar g ħall-użu ta’ lingwi minbarra t-Tork, it-t wettiq ta’ drittijiet kulturali 
għadu instabbli. L-ebda xandir lokali bil-Kurd ma ġie awtorizzat, il-korsi jiet tal-lingwa Kurda 
ngħalqu u l-politi ċi jkomplu jkunu kkundannati g ħall-użu tal-lingwa Kurda f’ ċerti kuntesti. It-
Turkija tkompli tadotta strate ġija restrittiva g ħall-minoritajiet u d-drittijiet kulturali. 
Għalkemm hemm kunsens akbar dwar il-b żonn li ji ġi indirizzat l-i żvilupp ekonomiku, 
kulturali u so ċjali fix-Xlokk, sar biss ftit progress konkret u l-qag ħda tas-sigurtà qalbet g ħall-
għar mill-bidu mill- ġdid tal-vjolenza PKK. Persuni m ċaqilqa internament ikomplu j ħabbtu 
wiċċhom ma’ numru ta’ diffikultajiet.  
Rigward il- kwistjonijiet re ġjonali , f’bosta okka żjonijiet il-gvern Tork  iddikjara li jibqa’ 
impenjat lejn ftehim komprensiv tal-problema ta’ Ċipru skond il-pjan ippre żentat mis-
Segretarju Ġenerali ta’ l-NU. It-Turkija ffirmat il-Pr otokoll Supplimentari li jadatta il-Ftehim 
ta’ Assoċjazzjoni Turkija KE g ħall-adeżjoni ta’ l-10 Stat Membri ġodda fid-29 ta’ Lulju. Fl-
istess ħin, it-Turkija ħarġet dikjarazzjoni unilatera li li tiddikjara li din il-firma ma kinetx 
tfisser rikonoxximent fo mali tar-Repubblika ta’ Ċipru. L-UE adottat dikjarazzoni fil-21 ta’ 
Settembru li tindika li d-dikjarazzjoni tat-Tu rkija ma taffetwax l-obbligi tat-Turkija skond il-
Protokoll Supplimentari. Id-dikjarazz joni ta’ l-UE enfasizzat li l-g ħarfien ta’ l-Istati Membri 
kollha kien komponent essenzjali tal-pro ċess ta ade żjoni. Tisħaq ukoll il-b żonn għall-appoġġ 
ta’ l-isforzi tas-Segretarju Ġenerali ta’ l-NU biex isir ftehim komprensiv tal-problema ta’ 
Ċipru li jikkontribwixxu g ħall-paċi, stabbilità u relazzjonijiet armonju żi fir-reġjun. It-Turkija 
kompliet timponi l-veto tag ħha dwar is-s ħubija ta’ Ċipru lil ċerti organizzazzjonijiet 
internazzjonali kif ukoll g ħall-Ftehim ta’ Wassennar dwar il-Kodi ċi ta’ Kondotta dwar l-
Esportazzjoni ta’ l-Armi u l-U żu Doppju ta’ l-O ġġetti. Ir-Relazzjonijiet bejn il-Gre ċja u t-
Turkija komplew ji żviluppaw b’mod po żittiv. Madankollu, minkejja 31 rawnd ta’ laqg ħat 
mill-2002 ’l hawn, il-partijiet g ħad ma setg ħux jiksbu ftehim komprensiv tal- ġlieda tal-
fruntieri pendenti.  
Rigward il- kriterji ekonomi ċi, it-Turkija tista’ titqies b ħala suq ekonomiku attiv, dment li 
żżomm l-istabbilizzazzjoni ri ċenti tagħha u r-riforma tal-kisbiet. It-Turkija g ħandha tla ħħaq 
 
MT 31   MT mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fi ħdan l-Unjoni fit-terminu medju, basta żżomm 
l-politika ta’ stabbilizzazzjoni tag ħha u tieħu aktar passi de ċiżivi lejn ir-riformi strutturali. 
Kisbiet sinjifikanti o ħra dwar l-istabbilizzazzjoni ma kroekonomika nkisbu din l-a ħħar sena. 
Minħabba politiki rigoru żi u sodi diversi, il-konsolidazzjoni fiskali ssoktat, id-dinamika tad-
dejn tjiebu u l-inflazzjoni baqg ħet tonqos, filwaqt li t-tkabbir ekonomiku baqa’ b’sa ħħtu. Sar 
progress konsiderevoli fit-t itjib tat-tmexxija finanzjarja u l-kontroll pubbliku u b ħala riżultat 
it-trasparenza fiskali żiedet . Organizzazzjoni mill- ġdid sinjifikanti tas-sigurtà so ċjali u tas-
sistemi tas-sa ħħa qegħdin iseħħu. It-titjib su ċċessivi fil-qafas supervi żorju u regulatorju tas-
settur bankarju u l-i żviluppi fil-privatizzazzjoni qeg ħdin jissikaw qajl qajl id-dixxiplina 
finanzjarja ta’ l-a ġenti ekonomi ċi u jtejbu n-negozju tat-Turkija u l-klima ta’ investiment. L-
investiment barrani dirett re ġa’ ħa r-ruħ. 
Biex tibni fuq dan il-progress. l-istabbi lizzazzjoni makroekonomika, imsejsa fuq ir-
restrizzjoni ba ġitarja, għandha tiġi segwita aktar. I ż-żieda riċenti qawwija fid-defi ċit tal-kont 
kurrenti je ħtieġ kontroll bir-reqqa u prontezza biex jittie ħdu azzjonijiet f’waqthom. Riformi 
strutturali o ħra, b’mod partikolari ma ħsuba biex isa ħħu l-istat tad-dritt, itejbu l-
privatizzazzjoni u l-istrutturar mill- ġdid ta’ l-impri żi, il-korrezzjoni ta’ l-i żbilanċi tas-suq tax-
xogħol u t-tnaqqis ta’ l-ekonomija informali g ħandhom jenfasizzaw u jsa ħħu l-proċess ta’ 
stabilizzazzjoni. Ir-ri żorsi għandhom ikunu allokati b’mod aktar effi ċjenti, b’mod partikolari 
permezz ta’ riforma ta’ swieq ta’ fattur ewlieni. G ħandhom jit ħarsu l-impennji biex jillimitaw 
il-kont tal-paga totali. Ir-riforma ta’ l-ispejje ż pubbliċi tal-proċeduri baġitarji għandhom 
jitkomplew u implimentazzjoni s ħiħa ta’ oqsfa mtejba regolatorji u legali jkunu żgurati. 
Għal dak li g ħandu x’jaqsam mal- ħila ta’ l-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ l-ordni 
legali ta’ l-UE  tat-Turkija, sar ċertu, għalkemm mhux bilan ċjat, progress mill-2004 ’l hawn. 
Sar progress fil-qasam tal- moviment ħieles ta’ l-o ġġetti, b’mod partikolari dwar id-
dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni koperti mill-appro ċċ il-ġdid, li jinklud i l-possibbiltà 
għat-Turkija biex tg ħarraf lill-organizzazzjonijiet ta’ valu tazzjoni tal-konformità, kif ukoll il-
kontroll tas-suq. G ħall-oqsma l-o ħra, jiġifieri l-istrate ġija l-antika u l-oqsma mhux 
armonizzati, ma sar l-ebda progr ess. Minkejja l-Unjoni Doganali  tat-Turkija-KE, il-moviment 
tal-prodotti g ħadu mhux ħieles sa l-a ħħar. 
Il-moviment ħieles tal-kapital  tjieb kemxejn. Ċerti restrizzjonijiet tne ħħew, imma l-barranin 
għadhom ma jit ħallewx jiksbu proprj età u jimpennjaw ru ħhom f’ċerti setturi ekonomi ċi. Sar 
ċertu progress fil-qasam importanti tal- ħasil tal-flus, i żda l-armonizzazzjoni baqg ħet 
inkompleta. 
Sar ċertu progress marbut mal- liġi tal-kumpaniji , b’mod partiklari g ħal dak li g ħandu 
x’jaqsam ma’ l-istandards tal-konta bbiltà u verifika. L-armonizzazzjoni ġenerali tibqa’ 
limitata g ħal dan il-kapitolu. 
L-armonizzazzjoni dwar id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali  li hi diġà avvanzata, żviluppat 
aktar. Sar ċertu titjib ukoll marbut ma’ l-infurzar tal-le ġiżlazzjoni, i żda dan jibqa’ l-aktar 
aspett batut tas-sistema.  
Fil-qasam tal- politika tal-kompetizzjoni , id-dispo żizzjonijiet marbuta ma’ l-impennji (kontra l-
monopolju u kontroll ta’ żwieġ) huma armonizzati b’mod sodisfa ċenti u implimentati mill-
awtorità ta’ kompetizzjoni. Mill-banda l-o ħra, ma sar l-ebda progress fl-armonizzazzjoni jew 
fl-infurzar ta’ l-g ħajnuniet statali. G ħalhekk, l-armonizzazzjon i tibqa’ limitata ħafna, minkejja 
 
MT 32   MT impennji bilaterali spe ċifiċi. Għandha ting ħata attenzjoni partikolari g ħall-kontroll ta’ l-
għajnuniet statali fis-settur ta’ l-azzar. 
Sar ċertu progress fis- servizzi finanzjarji , u b’mod partikolari fis-se ttur ta’ l-assigurazzjoni u 
l-pensjoni supplimentari. G ħandu jissa ħħaħ il-progress fis-settur bankarju. Madankollu, l-
armonizzazzjoni ġenerali f’dan il-qasam hi limitata, u l-kapa ċità amministrattiva te ħtieġ 
tissaħħaħ. 
Fil-qasam tas-soċjetà ta’ l-informatika u l-mezzi tax-xandir , sar ċertu progress dwar il-
komunikazzjoni elet tronika u t-teknolo ġija ta’ l-infomatika, fejn saret il-liberalizzazzjoni, u s-
servizzi tas-so ċjetà ta’ l-informatika. Implimentazzjoni effettiva tal-le ġiżlazzjoni tkun te ħtieġ 
aktar żvilupp tal-kapa ċità amministrattiva. Fil-qasam tal-politika awdjovi żiva, kemm il-
progress ri ċenti kif ukoll l-armonizzazzjoni ġenerali jibqg ħu limitati.  
Is-setturi ta’ l- agrikoltura u s-sajd  ftit li xejn g ħamlu progress. Ittie ħdu ċerti iniżjattivi 
marbuta ma’ l-i żvilupp rurali imma dawn g ħandhom jissa ħħu. B’mod ġenerali, l-
armonizzazzjoni u l-kapa ċità amministrattiva tibqa’ limitata ħafna. 
L-armonizzazzjoni fl-oqsma tas- sigurtà ta’ l-ikel, il-politika veterinarja u fitosanitarja  hi 
wkoll kemxejn limitata. L-armonizzazzjoni hi g ħola f’ċerti sottosetturi spe ċifiċi ta’ politika 
ġenerali għall-oġġetti ta’ l-ikel, imma xorta inkomp leta, u l-implimentazzjoni tidher diffi ċli. 
Il-qafas ġenerali għall-politika veterinarja mhix stabbi lita. Madankollu, l-amministrazzjoni 
bdiet taħdem biex tidentifika l-problemi fuq il-post u l-bidliet amministrattivi me ħtieġa biex 
jiġu affrontati. Il-Politika fitosanitarja turi ċertu progress limitat. Strutturi amministrattivi ser 
jeħtieġu aġġornament ma ġġuri. 
Il-progress marbut mat- trasport  mhux stabbli fost il-mezzi varji ta’ trasport. Sar ċertu 
progress fil-qasam tat-trasport tat-toroq, fejn l-armonizzazzjoni hi aktar avvanzata, imma l-
implimentazzjoni baqg ħet inkompleta. Riformi le ġiżlattivi u istituzzjonali sostanzjali 
jintħieġu fis-settur ta l-ferroviji. Sar ċertu porgress fit-trasport marittimu marbut ma’ l-
armonizzazzjoni le ġiżlattiva u t-tis ħiħ tal-kapa ċità amministrattiva. G ħal dak li g ħandu 
x’jaqsam mat-trasport ta’ l-ajru, sar ċertu progress g ħalkemm l-armonizzazzjoni ġenerali 
tibqa’ limitata. Inkiseb ċertu progress globali marbut ma’ l-ener ġija, b’mod partikolari g ħal 
dak li għandu x’jaqsam mas-sigurtà ta’ provvista u ener ġiji li jiġġeddu. Filwaqt li l-progress li 
jikkonċerna l-istabbiliment tas-suq ta’ l-ener ġija intern baqa’ limitat, ma sar l-ebda progress 
marbut ma’ l-g ħajnuniet statali fis- settur, lanqas l-effi ċjenza ta’ l-ener ġija. Jekk it-Turkija 
tiżviluppa kapa ċità li tiġi ġġenerata l-ener ġija nukleari, il-kapa ċitajiet amministrattivi 
għandhom jissa ħħu biex jiżguraw livell g ħoli ta’ sigurtà  nukleari. Sar ċertu progress fil-qasam 
tal-ħarsien tar-radjazzjoni. 
Il-progress fil-qasam tat- tassazzjoni  hu limitat, u dan g ħat-tassazzjoni indiretta kif ukoll g ħat-
tassazzjoni diretta. B’mod ġenerali, l-istruttura fiskali tat-Turkija qieg ħed parzjalment 
f’konformità ma’ l- acquis , iżda xorta tin ħtieġ armonizzazzjoni sostanzjali. Id-daqs ta’ l-
ekonomija informali jibqa’ problema. Strutturi amministrattivi se je ħtieġu aġġornament 
estensiv. 
Sar ċertu progress fl- istatistika , u b’mod partikolari ma’ dak li g ħandu x’jaqsam mal-
klassifikazzjonijiet u l-istatistika tas-settur. B ħalissa l-armonizzazzjoni ma’ l- acquis  hi 
limitata, i żda l-kooperazzjoni bejn l-Eurostat u l-Istitu t Statali ta’ l-Istatistika tkompli. Sar 
ċertu progress fil-qasam ta’ l- impjieg u tal-politika so ċjali. Madankollu, filwaqt li l-
armonizzazzjoni hi relattivament avvanzata dwar is-sa ħħa u s-sigurtà fuq ix-xog ħol, għad 
 
MT 33   MT jinħtieġu sforzi sostanzjali fl-oqsma b ħad-djalogu so ċjali, ugwaljanza bejn is-sessi u kontra d-
diskriminazzjoni. G ħad baqa’ ssir ħidma ma ġġuri għal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l-
implimentazzjoni u t-tis ħiħ tal-kapaċità amministrattiva.  
L-istrateġija Torka rigward il- politika industrijali  hi diġà fil-biċċa l-kbira f’konformità mal-
prinċipji bażiċi ta’ l-UE. Mir-Rapport pre ċedenti ’l hawn sar i żjed progress, b’mod partikolari 
għall-politika ta’ l-SME. Il-progress dwar il- politika re ġjonali u l-koordinazzjoni ta’ strumenti 
strutturali għadu mhux stabbli. Ma sar l-ebda żvilupp mill-a ħħar Rapport ’l hawn dwar l-
organizzazzjoni territorjali, u l-ip programmar. Sar progress fil-qafas le ġiżlattiv, u t-tmexxija u 
l-kontroll finanzjarju. Sf orzi konsiderevoli jibqg ħu meħtieġa sabiex ji ġu stabbiliti strutturi 
istituzzjonali. L-amministrazzjo nijiet involuti fil-politika re ġjonali għandhom ji ġu stabbiliti, 
kemm fuq livell ċentrali kif ukoll re ġjonali, u a ġġornati sussegwentement. 
Fl-oqsma koperti mid- drittijiet legali u fondamentali , it-Turkija g ħamlet progress fl-
armonizzazzjoni g ħal ma’ l-istandards u l-pr assi ta’ l-UE li jikkon ċernaw il-ġudikatura u l-
miżuri kontra l-korruzzjoni. Madankollu, jin ħtieġu iżjed passi biex ti ġi żgurata l-indipendenza 
u l-effiċjenza tal- ġudikatura. Rigward il-korruzzjoni, tin ħtieġ azzjoni supplimentari biex 
titjieb l-effi ċjenza ta’ l-organizzazzjonijie t relevanti mwaqqfa biex ji ġġieldu kontra l-
korruzzjoni u jqajmu l-kuxjenza tal-pubbliku g ħall-korruzzjoni u g ħal fatt li dan 
jikkostitwixxi offi ża kriminali serja.  
It-Turkija kompliet tarmonizza l-le ġiżlazzjoni tag ħha ma’ l- acquis  fil-qasam tal- libertà tal-
ġustizzja u s-sigurtà . B’mod ġenerali, il-le ġiżlazzjoni Torka hi parz jalment f’konformità ma’ 
l-acquis . Jinħtieġ aktar progress f’g ħadd ta’ oqsma b ħall-adozzjoni tal-li ġi dwar il-ħarsien tad-
data personali, l-adozzjoni u l-implimentazzjon i tal-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali dwar it-
Tmexxija fuq il-Fruntieri, l-implimentazzjoni  tal-Pjan ta’ Azzjoni Nazzjonali dwar il-
Migrazzjoni u l-Kenn Politiku, it-tne ħħija tal-limitazzjoni ġeografika g ħall-Konvenzjoni ta’ 
Geneva u l-i żvilupp tal-kooperazzjoni ta’ bejn l-a ġenziji. 
It-Turkija wettqet biss progress limitat g ħal dak li g ħandu x’jaqsam ma’ l- ambjent . Il-livell 
globali tat-traspo żizzjoni ta’ l- acquis  jibqa’ baxx, bl-e ċċezzjoni tat-tmexxija ta’ l-iskart u l-
ħoss, fejn it-traspo żizzjoni hi avvanzata. Dg ħjufijiet fl-implimentazzjoni u l-infurzar g ħadhom 
għajn ta’ t ħassib. It-Turkija te ħtieġ tieħu passi biex tintegra l-politika ambjentali fid-
definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-politiki l-o ħra kollha. 
L-armonizzazzjoni fil-qasam tal- protezzjoni tal-konsumatur u tas-sa ħħa, qiegħed javvanza 
b’pass sod. Sar progress, b’mod par tikolari, fl-implimentazzjoni ta’ mi żuri li m’g ħandhomx 
x’jaqsmu mas-sigurtà. Ma sar ebda progress ie ħor marbuta mal-mi żuri li għandhom x’jaqsmu 
mas-sigurtà, . Sar ċertu żvilupp rigward is-sa ħħa pubblika, u b’mod partikolari dwar il-
leġiżlazzjoni tat-tabakk. Il-kapa ċità amministrattiva g ħandha tissa ħħaħ.  
Id-dispożizzjonijiet li jikkon ċernaw l- unjoni doganali huma armonizzati fil-bi ċċa l-kbira, biex 
ikunu konformi wkoll mal-ftehimiet b ilaterali UE-Turkija. Madankollu, tin ħtieġ iżjed 
armonizzazzjoni tal-Kodi ċi Doganali Torka ma’ dik tal-KE. Il-le ġiżlazzjoni mhux doganali 
implimentata fl-oqsma ħielsa u t-tkomplija ta’ dg ħjufijiet fl-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà 
intelletwali fil-kontrolli doganali hija g ħajn ta’ tħassib. 
L-aspetti kummer ċjali tal-politika ta’ l-UE dwar ir- relazzjonijiet esterni  huma segwiti fil-
biċċa l-kbira mit-Turkija, b ħala impenn li jirri żulta mill-Unjoni Doganali tal-KE-Turkija Ġew 
iffirmati, b’mod partikolari, ftehimiet ġodda ta’ kummer ċ ħieles ma’ pajji żi terżi. It-Turkija 
rnexxilha tarmonizza fil-bi ċċa l-kbira mas-sistema tal-KE-GSP.It-Turkija g ħandha livell g ħoli 
 
MT 34   MT ta’ armonizzazzjoni mal- politika komuni barranija u ta’ sigurtà  ta’ l-UE. Relazzjonijiet 
bilaterali mal-pajji żi ġirien, li jinkludu l-Gre ċja, komplew tjiebu. Il-fruntiera ma’ l-Armenja 
għadha mag ħluqa. It-Turkija u l-UE g ħandhom interpretazzjoni diffe renti dwar il-ftehimiet 
“Berlin Plus” bejn l-UE u n-NATO li  jxekkel il-kooper azzjoni ta’ strate ġija ta’ l-UE-NATO 
fit-tmexxija tal-kri żijiet.