Avviż tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE) għal bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti - l-Anness I.24 u l-Anness II.13(a), inkluż il-kunċetti u l-prinċipji ewlenin relatati magħhom

(2021/C 486/01)

Werrej

1 Introduzzjoni 3

1.1 Sorsi ta’ informazzjoni disponibbli 3

2 Prinċipji u definizzjonijiet ewlenin 4

2.1 Valutazzjoni tal-impatt ambjentali – kamp ta’ applikazzjoni 4

2.2 Definizzjonijiet u dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin tad-Direttiva dwar il-VIA 4

2.2.1 Proġett 5

2.2.2 Kunsens għall-iżvilupp 5

2.2.3 Qsim tal-proġetti 7

2.2.4 Valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett 8

2.2.5 Ir-rimedju tan-nuqqas ta’ twettiq tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali 8

3 Il-ġestjoni tal-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti 8

3.1 Sfond 9

3.2 Kunċett ta’ bidla /estensjoni għal proġett 10

3.3 L-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA - Kategorija tal-proġett I.24 10

3.3.1 Anness I – Proġetti b’limiti 11

3.3.2 Anness I – Proġetti mingħajr limiti 11

3.4 L-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA – Kategorija tal-proġett II.13 (a) 12

4 L-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA għall-bidliet u għall-estensjonijiet tal-Impjanti tal-Enerġija Nukleari 13

Introduzzjoni 13

4.1 Eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi relatati ma’ bidliet jew ma’ estensjonijiet għall-kategorija tal-proġett tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari 14

4.2 Awtorizzazzjoni ta’ bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti tal-NPP 15

4.2.1 Il-każijiet speċifiċi ta’ estensjoni tal-ħajja (LTE) u ta’ operat fit-tul (LTO) 16

4.3 Prinċipji gwida għall-valutazzjoni tal-bidliet jew tal-estensjonijiet tal-proġetti tal-NPP fid-dawl tad-deċiżjoni Doel 16

4.4 Id-determinazzjoni tar-riskju u l-ħtieġa ta’ VIA 17

4.5 Parametraġġ referenzjarju fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA fil-qasam nukleari 18

5 Sommarju tal-punti ewlenin 19

1 INTRODUZZJONI

L-għan ta’ dan id-dokument ta’ gwida huwa li jipprovdi kjarifika lill-awtoritajiet kompetenti u lill-partijiet ikkonċernati rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (1), kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE tad-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-16 ta’ April 2014 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (2) (id-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (VIA)), fid-dawl tal-aktar ġurisprudenza reċenti kif ipprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE). B’mod partikolari, il-gwida tiffoka fuq il-bidliet u l-estensjonijiet, kif elenkati fl-Anness I u fl-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA, u tiddedika kapitolu speċifiku għas-settur nukleari.

Il-punt 24 tal-Anness I u l-punt 13(a) tal-Anness II jikkonċernaw il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti u għandhom applikazzjoni wiesgħa, minħabba li jkopru modifiki tal-kategoriji kollha tal-proġetti taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. L-applikazzjoni korretta tad-Direttiva dwar il-VIA għall-bidliet u għall-estensjonijiet tal-proġetti hija kruċjali għall-implimentazzjoni ġenerali tad-Direttiva dwar il-VIA.

Parti mill-aktar ġurisprudenza reċenti, u speċjalment id-deċiżjoni tal-Qorti fil-Kawża C-411/17 (3) dwar l-estensjoni tal-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari li jinsab f’Doel, il-Belġju (imsejħa wkoll “id-deċiżjoni Doel”), introduċiet elementi ġodda li għandhom jiġu kkunsidrati meta jiġu ttrattati l-bidliet tal-proġetti skont l-Anness I u kkonfermat il-prinċipji ewlenin għall-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. Anki minħabba l-karattru proċedurali ġenerali tagħhom, iż-żewġ kategoriji ta’ proġetti relatati ma’ bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti kienu soġġetti għal bosta talbiet għal informazzjoni dwar l-applikazzjoni tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti u minn partijiet ikkonċernati oħra.

Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija hawn fuq, il-Kummissjoni għalhekk iddeċidiet li toħroġ din il-gwida sabiex tiddeskrivi dawk il-kunċetti u l-prinċipji skont id-Direttiva dwar il-VIA, inklużi d-definizzjonijiet u d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA. Billi tipprovdi stampi kuntestwalizzati tal-obbligi tad-Direttiva dwar il-VIA, filwaqt li tippromwovi approċċ konsistenti u tfassal id-dispożizzjonijiet applikabbli dwar il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti, il-gwida għandha l-għan li ttejjeb l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA.

Minħabba li hemm bosta sitwazzjonijiet prattiċi, li spiss ikunu kumplessi, u billi d-Direttiva dwar il-VIA tapplika għal varjetà kbira ta’ setturi u tipi ta’ proġetti, ma huwiex possibbli li tiġi pprovduta lista eżawrjenti ta’ eżempji. L-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jista’ jkollhom japplikaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar il-VIA fuq bażi ta’ każ b’każ u jevalwaw kull każ, filwaqt li jqisu ċ-ċirkostanzi speċifiċi. Sabiex tinkiseb implimentazzjoni konsistenti tad-Direttiva dwar il-VIA, il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jibdew, fuq bażi volontarja, eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju fir-rigward tal-bidliet u l-estensjonijiet ta’ proġetti. Eżerċizzju bħal dan joffri opportunità biex jinġabar l-għarfien espert u jitqabblu l-eżempji minn kull Stat Membru, u jista’ progressivament iwassal għall-iżvilupp ta’ metodoloġiji komuni fil-livell tal-UE u jiffaċilita l-implimentazzjoni prattika f’każijiet speċifiċi.

1.1 Sorsi ta’ informazzjoni disponibbli

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea biss hija kompetenti sabiex tipprovdi l-interpretazzjoni awtorevoli tad-dritt tal-Unjoni Ewropea. Id-Direttiva dwar il-VIA spiss kienet is-suġġett ta’ kawżi mressqa quddiem il-Qorti, u għadd ta’ kawżi indirizzaw il-kwistjoni tad-definizzjonijiet, id-deskrizzjoni jew il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kategoriji ta’ proġetti individwali elenkati fl-Anness I u II.

Id-deċiżjonijiet tal-Qorti fihom prinċipji ġenerali ewlenin li jiggwidaw b’mod utli l-interpretazzjoni tal-kategoriji ta’ proġetti elenkati fid-Direttiva dwar il-VIA, kif ukoll kunċetti oħra, inkluża l-interpretazzjoni ta’ “proġett” innifsu.

Minbarra dan id-dokument ta’ gwida, is-servizzi tal-Kummissjoni ħejjew ukoll u qed jaġġornaw b’mod regolari ktejjeb bl-isem ta’ Rulings of the Court of Justice - Environmental Impact Assessment of Projects (4).

Id-Direttiva dwar il-VIA tirreferi b’mod espliċitu għal ftehimiet internazzjonali oħrajn bħall-Konvenzjoni dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali f’Kuntest Transkonfinali (il-Konvenzjoni ta’ Espoo) (5) u l-Konvenzjoni dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (il-Konvenzjoni ta’ Aarhus) (6). Għalhekk, id-Direttiva dwar il-VIA jenħtieġ li tiġi interpretata f’konformità ma’ dawk il-Konvenzjonijiet. (7) Barra minn hekk, minħabba l-firxa wiesgħa ta’ setturi koperti mid-Direttiva dwar il-VIA, ħafna strumenti leġiżlattivi oħrajn fil-livell tal-UE fihom definizzjonijiet ta’ termini inklużi fl-Annessi I u II, jew jittrattaw attivitajiet koperti f’dawk l-annessi (8).

Fit-tħejjija ta’ din il-gwida, il-Kummissjoni qieset id-Dokument ta’ Gwida dwar l-applikabbiltà tal-Konvenzjoni ta’ Espoo għall-estensjoni tal-ħajja tal-impjanti tal-enerġija nukleari żviluppati fil-qafas tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) (9).

2 PRINĊIPJI U DEFINIZZJONIJIET EWLENIN

2.1 Valutazzjoni tal-impatt ambjentali – kamp ta’ applikazzjoni

Id-Direttiva dwar il-VIA tistabbilixxi obbligi proċedurali rilevanti għal proġetti pubbliċi u privati fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Dawn il-proġetti għandhom ikunu soġġetti għal kunsens għall-iżvilupp u għandha ssirilhom valutazzjoni f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent qabel ma jinħareġ tali kunsens.

Il-proġetti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA huma maqsumin f’kategoriji u elenkati fl-Annessi I u II. Il-proġetti elenkati fl-Anness I huma dawk li jitqiesu li għandhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent u bħala regola huma soġġetti għal valutazzjoni obbligatorja (l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar il-VIA). Skont l-Artikoli 2(1) u 4(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, u minkejja l-każijiet eċċezzjonali msemmija fl-Artikolu 2(4), l-effetti ambjentali tal-proġetti li jaqgħu taħt l-Anness I tad-Direttiva jridu, bħala tali u qabel l-awtorizzazzjoni, jiġu evalwati sistematikament (10). Minn dan isegwi li l-Istati Membri ma għandhom l-ebda lok għal diskrezzjoni f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-kategoriji ta’ proġetti kif imsemmija fl-Anness I fihom limiti, li huma relatati direttament mal-kamp ta’ applikazzjoni. Jekk jiġu assenjati limiti għal kategoriji tal-proġetti tal-Anness I fil-leġiżlazzjoni nazzjonali li għalihom limiti bħal dawn ma humiex stabbiliti fl-Anness I, dan jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA (11).

Il-proġetti elenkati fl-Anness II mhux neċessarjament ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent f’kull każ. Dawn jenħtieġ li jgħaddu minn proċess ta’ determinazzjoni – magħruf b’mod komuni taħt it-terminu “skrinjar” – biex jiġi stabbilit jekk huwiex probabbli li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, id-determinazzjoni tal-effetti ambjentali sinifikanti probabbli tista’ titwettaq permezz ta’ eżami każ b’każ, billi jiġu stabbiliti limiti jew kriterji, jew b’taħlita ta’ dawn il-metodi, filwaqt li jitqiesu l-kriterji rilevanti tal-għażla fl-Anness III tad-Direttiva (il-karatteristiċi tal-proġetti, il-post fejn jinsabu l-proġetti, it-tip u l-karatteristiċi tal-impatt potenzjali).

L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA – bħala prinċipju gwida ewlieni u objettiv fundamentali – jillimita d-diskrezzjoni tal-Istati Membri, speċjalment għal proġetti tal-Anness II, billi jirrikjedi li l-proġetti jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt jekk ikunu probabbli, bis-saħħa fost l-oħrajn tan-natura tagħhom, id-daqs jew il-post, li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent (12).

2.2 Definizzjonijiet u dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin tad-Direttiva dwar il-VIA

Din it-taqsima li ġejja tiddeskrivi d-definizzjonijiet u d-dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin relatati mal-proġetti u l-bidliet jew l-estensjonijiet tagħhom.

2.2.1 Proġett

L-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva dwar il-VIA jistipula li “proġett” tfisser: “- l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi oħra, - interventi oħra fil-madwar u fil-pajsaġġ naturali inklużi dawk li jinvolvu l-estrazzjoni ta’ riżorsi naturali.”

Preżenza ta’ xogħlijiet fiżiċi

Il-Qorti kkonfermat b’mod konsistenti f’diversi okkażjonijiet (13) li t-terminu “proġett” jirreferi għal xogħlijiet jew intervent fiżiku. Tiġdid ta’ permess eżistenti (pereżempju biex jiġi operat ajruport bħal fil-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewes u Oħrajn, il-punt 24, jew ta’ landfill bħal fil-Kawża C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 31) ma jistgħux, fin-nuqqas ta’ xi xogħlijiet jew interventi li jinvolvu modifiki fl-aspett fiżiku tas-sit, jiġu kklassifikati bħala “proġett”, skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(a). Għalhekk, l-eżistenza ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi hija prerekwiżit għal attività biex tikkwalifika bħala “proġett” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA.

Fid-deċiżjoni Doel, il-Qorti fakkret li: “Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-terminu ‘proġett’ jikkorrispondi, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-formulazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva SEA, għal xogħlijiet jew għal interventi li jinvolvu modifiki fl-aspett fiżiku tas-sit” (il-punt 62).

L-istess prinċipju, meta jiġi applikat għall-Annessi I.24 u II.13(a), ifisser li sabiex jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA u d-definizzjoni ta’ proġett skont l-Artikolu 1(2)(a), bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti eżistenti jridu jippresupponu xogħlijiet jew interventi li jinvolvu modifiki fl-aspetti fiżiċi tal-proġetti oriġinali (14).

2.2.2 Kunsens għall-iżvilupp

L-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva dwar il-VIA jiddefinixxi “kunsens għall-iżvilupp” kif ġej:

“(c) ‘kunsens għall-iżvilupp’ tfisser id-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett.”

Il-ħtieġa ta’ kunsens għall-iżvilupp

F’diversi okkażjonijiet, il-Qorti enfasizzat li “l-Istati Membri jeħtiġilhom jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ għar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jitqies l-objettiv fundamentali tagħha li, kif jidher ċar mill-Artikolu 2(1), huwa li, qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għall-kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom” (15).

Għalhekk, il-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I jew il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent, għandhom ikunu soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp.

Il-forma ta’ kunsens għall-iżvilupp

Id-Direttiva dwar il-VIA tiddefinixxi l-kunsens għall-iżvilupp bħala d-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti, li tintitola lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett (16).

It-terminu “kunsens għall-iżvilupp” għalhekk ikopri varjetà wiesgħa ta’ atti (jiġifieri deċiżjonijiet, permessi u strumenti oħra ta’ awtorizzazzjoni), skont il-proċeduri nazzjonali applikabbli fl-Istati Membri. Dan ma huwiex definit mit-titolu tiegħu jew mill-proċedura tal-adozzjoni tiegħu f’konformità mal-liġi nazzjonali rispettiva ta’ Stat Membru partikolari, iżda bl-effett legali tiegħu. Kif indikat mill-Qorti, il-klassifikazzjoni ta’ deċiżjoni bħala “kunsens għall-iżvilupp” skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva dwar il-VIA trid titwettaq skont il-liġi nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni (17).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tirrikjedix proċedura unika għall-kunsens (18) u f’konformità mal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, il-VIA “tista’ tkun integrata fil-proċeduri eżistenti għal kunsens għall-iżvilupp għal proġetti fl-Istati Membri, jew, fin-nuqqas ta’ dan, fi proċeduri oħra jew fi proċeduri li għandhom ikunu stabbiliti biex ikun hemm konformità mal-għanijiet ta’ din id-Direttiva”. Għalhekk, fir-rigward tat-terminoloġija relatata mal-kunsens għall-iżvilupp, jiġu osservati differenzi fl-Istati Membri kollha. Minbarra t-titoli differenti (eż. il-permess tal-kostruzzjoni, id-deċiżjoni, l-awtorizzazzjoni), il-proċedura li twassal għall-adozzjoni ta’ kunsens tista’ tvarja wkoll. Pereżempju, kunsens għall-iżvilupp jista’ jiġi adottat permezz ta’ proċedura amministrattiva fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali, jew permezz ta’ proċedura leġiżlattiva (19), sakemm id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva dwar il-VIA jiġu rrispettati. Il-kunsens għall-iżvilupp innifsu jrid ikun deċiżjoni definita li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett (l-istess prinċipju japplika f’każijiet ta’ proċeduri f’diversi stadji, ara t-taqsima li jmiss).

Meta l-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I jew il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent jiġu adottati permezz ta’ proċedura leġiżlattiva, jeħtieġ ukoll li dawn ikunu soġġetti għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent f’konformità mal-Artikolu 2(1) (20).

F’dan il-kuntest, huwa importanti wkoll li tiġi deskritta d-differenza bejn il-kunsens għall-iżvilupp skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u permess/liċenzja relatata mat-tħaddim (ta’ installazzjoni/faċilità/sit). Tali “permessi”, kif definiti jew użati fi strumenti leġiżlattivi oħrajn, pereżempju d-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali (21) jew id-Direttiva dwar il-Landfills (22) huma rilevanti għal ċerti reġimi operattivi. Min-naħa l-oħra, it-terminu “kunsens għall-iżvilupp”, kif mifhum fil-kuntest tad-Direttiva dwar il-VIA, jagħti d-dritt, skont id-definizzjoni, lill-iżviluppatur li jipproċedi bil-proġett (eż. li jeżegwixxi xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi jew interventi oħra fil-madwar u fil-pajsaġġ naturali (23)). Il-permess jew il-liċenzja operattiva hija, abbażi tal-leġiżlazzjoni rilevanti (24), marbuta l-aktar ma’ awtorizzazzjoni relatata mal-operat ta’ proġett u spiss tkun ibbażata fuq u timplimenta deċiżjoni li tkun ittieħdet qabel fil-kuntest ta’ proċedura f’diversi stadji. Kif imsemmi fit-taqsimiet preċedenti, it-tiġdid ta’ permess/liċenzja operattiva, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe xogħol jew intervent li jinvolvi modifiki fl-aspett fiżiku ta’ sit, għandu jinżamm separat mill-kunċett ta’ “kunsens għall-iżvilupp” (25).

Bidliet u estensjonijiet tal-proġetti fi proċeduri f’diversi stadji

L-awtorizzazzjoni tal-proġetti xi drabi ssir fi proċeduri amministrattivi kumplessi li jinvolvu diversi stadji u proċessi. F’każijiet fejn tiġi identifikata bidla jew estensjoni tal-proġett (26), huwa essenzjali li jiġi ddeterminat “meta” l-VIA jenħtieġ li tapplika u “xiex” jenħtieġ li jiġi vvalutat f’kull stadju. Fi proċedura ta’ kunsens li tinkludi diversi stadji, dik il-valutazzjoni trid, fil-prinċipju, titwettaq mill-aktar fis possibbli biex jiġu identifikati u vvalutati l-effetti kollha li l-proġett jista’ jkollu fuq l-ambjent (27).

Fid-deċiżjoni Doel, il-Qorti fakkret il-ġurisprudenza eżistenti (28). Skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, fir-rigward ta’ proġetti koperti minn dik id-Direttiva, il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali trid titwettaq “qabel ma jingħata l-kunsens” (il-punt 82). Din iddikjarat ukoll li “meta d-dritt nazzjonali jipprovdi għal proċedura ta’ kunsens f’diversi stadji, l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent għandha, fil-prinċipju, issir kemm jista’ jkun malajr biex jiġu identifikati u evalwati l-effetti kollha li dan il-proġett jista’ jkollu fuq l-ambjent” (il-punt 85).

Il-Qorti indikat ukoll is-sitwazzjonijiet fejn il-proċedura ta’ kunsens għandha diversi stadji u wieħed mill-istadji huwa deċiżjoni prinċipali, li tistabbilixxi l-parametri għad-deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni l-oħra. F’dawn il-każijiet, il-valutazzjoni ambjentali trid tkun relatata mad-deċiżjoni prinċipali, sakemm xi wħud mill-effetti fuq l-ambjent ma jkunux magħrufa biss fi stadju aktar tard u jkunu relatati mad-deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni. Imbagħad tista’ ssir il-valutazzjoni tal-effetti addizzjonali magħrufa fi stadju aktar tard f’dan l-istadju aktar tard (29). Skont il-Qorti, “deċiżjoni prinċipali” hija dik li tiddefinixxi l-“karatteristiċi essenzjali” ta’ proġett li ma jiġux diskussi jew emendati fi stadju aktar tard (30). F’tali każijiet, l-Istati Membri jridu jiżguraw li l-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tkun relatata mad-deċiżjoni prinċipali.

Barra minn hekk, il-Qorti indirizzat ukoll il-ħtieġa li jiġu vvalutati l-effetti ta’ tali proġetti b’mod ġenerali. Meta proċedura ta’ kunsens tkun tinkludi aktar minn stadju wieħed — wieħed li jinvolvi deċiżjoni prinċipali u ieħor li jinvolvi deċiżjoni ta’ implimentazzjoni li ma tistax testendi lil hinn mill-parametri stabbiliti mid-deċiżjoni prinċipali — f’xi ċirkostanzi, l-awtorità kompetenti hija obbligata twettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ proġett anke wara l-għoti ta’ permess ġenerali għall-ippjanar, meta l-kwistjonijiet riżervati jiġu approvati sussegwentement. (31) Din il-valutazzjoni trid tkun ta’ natura komprensiva, sabiex tkun relatata ma’ dawk l-aspetti kollha tal-proġett li jkunu għadhom ma ġewx ivvalutati jew li jeħtieġu valutazzjoni ġdida. Kif imtenni mill-Qorti, id-Direttiva dwar il-VIA tadotta valutazzjoni ġenerali tal-effetti tal-proġetti jew tat-tibdil tagħhom fuq l-ambjent, li ma tridx tkun limitata biss għall-effetti diretti tax-xogħlijiet previsti nnifishom, u għall-impatt ambjentali li jista’ jirriżulta mill-użu u mill-isfruttament tal-prodott finali ta’ dawk ix-xogħlijiet (32). Valutazzjoni bħal din issir ukoll irrispettivament minn jekk il-proġett jistax ikun ta’ natura transkonfinali (33).

2.2.3 Qsim tal-proġetti

L-għan tad-Direttiva dwar il-VIA ma jistax jiġi evitat bil-qsim tal-proġetti u n-nuqqas li jitqies l-effett kumulattiv ta’ diversi proġetti ma jridx ifisser fil-prattika li kollha jevitaw l-obbligu li titwettaq valutazzjoni meta, meħuda flimkien, x’aktarx li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA (34). Dan jista’ jkun rilevanti b’mod partikolari għal proġetti kumplessi żviluppati fi stadji li għalihom jistgħu jkunu meħtieġa applikazzjonijiet sussegwenti għall-awtorizzazzjoni.

Fejn diversi proġetti, meħuda flimkien, jista’ jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, l-impatt ambjentali tagħhom jenħtieġ li jiġi vvalutat b’mod globali u b’mod kumulattiv. Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tirrakkomanda interpretazzjoni wiesgħa tad-Direttiva dwar il-VIA u enfasizzat li d-Direttiva tfittex li ssir “stima globali tal-effetti fuq l-ambjent ta’ proġetti jew tal-modifika tagħhom” (35).

Pereżempju f’termini ta’ tul, il-Qorti sabet li proġett fuq distanzi twal ma jistax jinqasam f’taqsimiet suċċessivi iqsar sabiex jiġu esklużi mir-rekwiżiti tad-Direttiva kemm il-proġett kollu kemm hu kif ukoll it-taqsimiet li jirriżultaw minn dak il-qsim. Jekk dan ikun possibbli, l-effettività tad-Direttiva tista’ tiġi kompromessa serjament, peress li l-awtoritajiet ikkonċernati jkollhom bżonn biss li jaqsmu proġett fuq distanzi twal f’taqsimiet suċċessivi iqsar sabiex jiġi eskluż mir-rekwiżiti tad-Direttiva (36).

Il-Qorti enfasizzat ukoll li, bil-għan li jiġi deċiż jekk tridx titwettaq valutazzjoni ambjentali, jista’ jkun meħtieġ li jitqies l-effett kumulattiv tal-proġetti sabiex ma jkunx hemm evitar tal-objettiv tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea billi jinqasmu l-proġetti li, meta jitqiesu flimkien, x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet nazzjonali li jeżaminaw, fid-dawl ta’ dik il-ġurisprudenza, jekk u sa liema punt, l-effetti fuq l-ambjent tal-proġetti inkwistjoni u tal-proġetti mwettqa aktar kmieni (37).

2.2.4 Valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett

Id-deċiżjoni Doel ikkonfermat prinċipju importanti ieħor tad-Direttiva dwar il-VIA, li huwa l-obbligu li jiġu vvalutati l-effetti ġenerali ta’ proġett u li ssir VIA komprensiva. Fil-punti 64 sa 72, il-Qorti qieset li l-miżuri stabbiliti għall-estensjoni ta’ proġett eżistenti (il-miżuri għat-tħaddim mill-ġdid ta’ impjanti tal-enerġija nukleari għal 10 snin jew li jiddifferixxu l-għeluq tagħhom għal 10 snin, kif stabbilit fil-punt 59) ma jistgħux jiġu diżassoċjati mix-xogħlijiet ta’ titjib li huma marbuta magħhom b’mod inseparabbli, u għalhekk flimkien jikkostitwixxu proġett wieħed. Fil-fatt, il-miżuri li jinsabu fil-liġi tal-2015 (estensjoni tal-ħajja) ma jistgħux jiġu diżassoċjati b’mod artifiċjali mix-xogħlijiet meħtieġa mil-lat tekniku u finanzjarju. Dawn ix-xogħlijiet kienu magħrufa mil-leġiżlatur u kienu marbuta mal-Liġi (ara l-punti 67 sa 69). Għalkemm l-applikazzjoni tal-prinċipju tħalliet f’idejn l-imħallef nazzjonali biex jivverifikaha, il-Qorti qieset li l-miżuri u x-xogħlijiet huma parti mill-istess proġett (il-punt 71).

Barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġu vvalutati l-effetti ġenerali ta’ proġett kollu kemm hu trid tiġi indirizzata kif xieraq meta jsiru bosta bidliet tekniċi jew operazzjonali matul l-operat ta’ installazzjoni. Filwaqt li huwa komuni li faċilità tkun għaddejja minn manutenzjoni kontinwa u minn għadd kbir ta’ titjib fis-sikurezza li ma jippreżentax riskju sinifikanti għall-ambjent jekk jitqies individwalment, f’każ fejn tali operazzjonijiet ikunu marbutin b’mod tanġibbli biex jikkostitwixxu proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, l-impatt kumulattiv tagħhom fuq l-ambjent imbagħad jenħtieġ li jiġi vvalutat b’mod ġenerali.

Għalhekk, meta jkun hemm rabta inseparabbli bejn il-bidliet minuri multipli li turi li l-bidliet minuri huma parti minn attività kumplessa waħda (imwettqa pereżempju b’intenzjoni dimostrabbli li tiġi estiża l-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari jew it-tħaddim ta’ installazzjoni), dawn jistgħu jirrappreżentaw proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA. Id-dokumenti tekniċi, il-pjanijiet ta’ ġestjoni, il-pjanijiet ta’ investiment, l-atti amministrattivi jew il-liġijiet, kif ukoll il-memoranda ta’ spjegazzjoni relatati mal-atti jew mal-liġijiet amministrattivi jistgħu jkunu ta’ għajnuna biex jiġi stabbilit jekk serje ta’ bidliet humiex marbuta b’mod inseparabbli u humiex parti minn tali attività kumplessa (imwettqa b’intenzjoni dimostrabbli li tiġi estiża l-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari).

Il-ħtieġa li l-proġett jitqies b’mod ġenerali (fir-rigward kemm tal-komponenti tiegħu kif ukoll tal-effetti tiegħu) kompliet tissaħħaħ bid-Direttiva riveduta dwar il-VIA (38).

2.2.5 Ir-rimedju tan-nuqqas ta’ twettiq tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali

L-Istati Membri jridu jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ mar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jqisu l-objettiv fundamentali tagħha. Mill-Artikolu 2(1) jidher ċar li qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost affarijiet oħra, in-natura, id-daqs u l-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom (39). Dan il-prinċipju bażiku tad-Direttiva jimplika li għall-proġetti elenkati fl-Annessi I u II tad-Direttiva, trid titwettaq VIA jew skrinjar rispettivament qabel dak il-proġett jingħata l-kunsens għall-iżvilupp.

Inkella, l-iżviluppatur “ma jistax jibda x-xogħlijiet relatati mal-proġett ikkonċernat, għaliex altrimenti jikser ir-rekwiżiti tad-Direttiva” (40).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tipprevedix VIA jew proċedura ta’ skrinjar ex post, u lanqas ma tippreskrivihom bħala rimedju legali possibbli għan-nuqqasijiet ta’ konformità mad-Direttiva dwar il-VIA. In-nuqqas ta’ twettiq ta’ skrinjar tal-proġetti elenkati fl-Anness II jew ta’ proċedura ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti elenkati fl-Anness I, jikkostitwixxi ksur tad-dritt tal-Unjoni Ewropea (41).

Madankollu, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni sinċiera stabbilit fl-Artikolu 4(3) tat-TUE, l-Istati Membri huma meħtieġa jirrimedjaw il-konsegwenzi ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni. L-obbligu li jiġi rrimedjat in-nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA jirriżulta mill-prinċipju ta’ kooperazzjoni stabbilit fid-dritt primarju tal-UE u fil-ġurisprudenza stabbilita (42). Għalhekk, l-awtoritajiet kompetenti huma obbligati li jieħdu, fl-isfera tal-kompetenza tagħhom, il-miżuri meħtieġa biex jirrimedjaw in-nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA, pereżempju permezz tar-revoka jew tas-sospensjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp diġà mogħti sabiex titwettaq tali valutazzjoni, soġġett għal-limiti li jirriżultaw mill-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri (43).

Il-Qorti ddeċidiet li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix regoli nazzjonali li, f’ċerti każijiet, jippermettu r-regolarizzazzjoni tal-operazzjonijiet jew tal-miżuri li huma illegali fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni u għamlitha ċara li tali regolarizzazzjoni possibbli jkollha tkun soġġetta għall-kundizzjoni li ma toffrix lill-persuni kkonċernati l-opportunità li jevitaw ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni jew li ma japplikawhomx, u li din jenħtieġ li tibqa’ l-eċċezzjoni (44).

Il-VIA ex post hija miżura ta’ rimedju possibbli għan-nuqqasijiet de facto ta’ konformità mad-Direttiva dwar il-VIA (eż. għal sitwazzjonijiet li fihom il-kunsens għall-iżvilupp kien diġà ngħata mingħajr ma twettqet VIA u xogħlijiet jew twettqu, jew waslu biex jiġu eżegwiti).

Il-Qorti ddeċidiet li valutazzjoni mwettqa wara li proġett ikun tlesta u jkun beda jopera ma tistax tiġi limitata għall-impatt futur tiegħu fuq l-ambjent, iżda trid tqis ukoll l-impatt ambjentali tiegħu miż-żmien tat-tlestija tal-proġett. Għalhekk, fil-każ ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali meħtieġa skont id-Direttiva dwar il-VIA, id-dritt tal-Unjoni, minn naħa waħda, jirrikjedi li l-Istati Membri jneħħu l-konsegwenzi illegali ta’ dak in-nuqqas u, min-naħa l-oħra, ma jipprekludix ir-regolarizzazzjoni permezz tat-twettiq ta’ valutazzjoni tal-impatt, wara li l-proġett ikkonċernat ikun tlesta u jkun beda jopera, bil-kundizzjoni li:

— ir-regoli nazzjonali li jippermettu dik ir-regolarizzazzjoni ma jipprovdux lill-partijiet ikkonċernati b’opportunità li jevitaw jew li ma japplikawx ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni , u

— valutazzjoni mwettqa għal skopijiet ta’ regolarizzazzjoni ma ssirx biss fir-rigward tal-impatt ambjentali futur tal-proġett, iżda trid tqis ukoll l-impatt ambjentali tiegħu miż-żmien tat-tlestija tiegħu (45).

Il-proċeduri tal-VIA ex post jenħtieġ li jintużaw b’mod eċċezzjonali biss u bħala rimedju biex jiġi żgurat li l-objettivi tad-Direttiva dwar il-VIA jinkisbu anke jekk il-proċedura ma tkunx twettqet formalment u jenħtieġ li ma tiġix applikata mill-Istati Membri biex jevitaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar il-VIA. (46)

L-obbligu li l-Istati Membri jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jirrimedjaw il-konsegwenzi illegali tan-nuqqas ta’ VIA huwa applikabbli wkoll f’każijiet ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA għal bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti.

3 IL-ĠESTJONI TAL-BIDLIET U L-ESTENSJONIJIET TAL-PROĠETTI

3.1 Sfond

Inizjalment, id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE (47) ma kinitx tkopri b’mod espliċitu l-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti eżistenti, bl-eċċezzjoni tar-referenza fil-punt 12 tal-Anness II għal “ Modifikazzjonijiet lil proġetti ta’ żvilupp inklużi fl-Anness I u proġetti fl-Anness II li jsiru esklussivament jew prinċipalment għall-iżvilupp u ttestjar ta’ metodi jew proġetti ġodda u mhux użati għal iktar minn sena waħda” (l-Anness II (12)).

Tnax-il sena wara d-Direttiva inizjali, il-punt 13(a) tal-Anness II iddaħħal bħala l-ewwel kategorija ta’ proġetti dwar il-bidliet fil-proġetti, bl-istess formulazzjoni li għandha llum. Jiġifieri, id-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE (48) emendat id-Direttiva 85/337/KEE sabiex tinkludi fl-Anness II (13): “kull bidla jew estensjoni tal-proġetti li jinsabu fl-Anness I jew fl-Anness II, diġà awtorizzati, imwettqa jew fil-proċess tat-twettiq, li jista’ jkollhom effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent” (49).

Il-punt 24 tal-Anness I iddaħħal sitt snin wara l-inserzjoni tal-ewwel kategorija ta’ proġetti dwar il-bidla fil-proġett. L-emendi introdotti mid-Direttiva 2003/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (50) bil-għan li l-leġiżlazzjoni Komunitarja tiġi allinjata mad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus għamluha ċara li valutazzjoni tal-impatt ambjentali hija obbligatorja għal “kull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta din il-bidla jew estensjoni fihom infushom jilħqu l-għetiebi, jekk ikun hemm minnhom, iddikjarati f’dan l-Anness”.

Mill-inserzjoni tal-punt 24 tal-Anness I fit-test tad-Direttiva, il-Qorti tat biss deċiżjoni waħda li tinterpreta din il-kategorija ta’ proġett, dik fil-Kawża C-411/17.

3.2 Kunċett ta’ bidla /estensjoni għal proġett

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix it-termini “bidla jew estensjoni” u ma tipprovdix eżempji. Dak li jikkostitwixxi eżattament bidla jew estensjoni jiddependi mit-tip ta’ proġett. Xi eżempji ta’ tali bidliet jew estensjonijiet huma ppreżentati fit-Taqsimiet 3.3.1 u 3.3.2 hawn taħt abbażi tal-ġurisprudenza tal-QĠUE.

Il-punt 24 tal-Anness I u l-punt 13(a) tal-Anness II huma kategoriji speċifiċi ta’ proġetti, li jkopru l-bidliet u l-estensjonijiet tal-kategoriji kollha ta’ proġetti fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA, bl-ispeċifiċitajiet kollha tagħhom.

3.3 L-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA - Kategorija tal-proġett I.24

L-Anness I.24 - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta tali bidla jew estensjoni fiha nfisha tilħaq il-livelli, jekk ikun hemm, iddikjarati f’dan l-Anness.

Il-punt 24 tal-Anness I jirreferi b’mod espliċitu għal kwalunkwe bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I li tissodisfa l-limiti stabbiliti, jekk ikun hemm, f’dak l-Anness (51).

Il-Qorti fid-deċiżjoni Doel kompliet tiċċara prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-bidliet jew għall-estensjonijiet tal-proġetti tal-Anness I, abbażi tar-riskju ambjentali ta’ tali bidla.

Il-Qorti fakkret li l-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali jridu jitwettqu għal proġetti li huma elenkati fl-Anness tad-Direttiva jekk dawn x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent, minħabba n-natura, id-daqs jew il-post tagħhom, u jkomplu:

“78. Fir-rigward tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva SEA, mill-kliem u mill-istruttura tiegħu jirriżulta li dan jirrigwarda l-emendi jew l-estensjonijiet ta’ proġett li, b’mod partikolari minħabba n-natura jew l-iskala tagħhom, jippreżentaw riskji simili, f’termini ta’ effetti fuq l-ambjent, għall-proġett innifsu.

79. Issa, il-miżuri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li għandhom l-effett li jestendu, għal perijodu sinjifikattiv ta’ għaxar snin, il-perijodu, li preċedentement kien limitat permezz tal-Liġi tal-31 ta’ Jannar 2003 għal erbgħin sena, tal-awtorizzazzjoni ta’ produzzjoni miż-żewġ impjanti kkonċernati ta’ elettriku għal finijiet industrijali, għandhom, flimkien max-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni importanti meħtieġa minħabba l-istat qadim ta’ dawn l-impjanti u l-obbligu sabiex dawn ikunu konformi mal-istandards ta’ sigurtà, jitqiesu li huma ta’ skala paragunabbli, f’termini ta’ riskji ta’ effetti fuq l-ambjent, ma’ dik tal-bidu tal-operat inizjali tal-imsemmija impjanti.”

Fil-punt 78 tad-deċiżjoni Doel, il-Qorti stabbiliet il-prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq VIA f’każ ta’ bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I. Il-kejl tal-valutazzjoni tal-kriterji rilevanti huwa r-riskju f’termini ta’ effetti ambjentali. Jekk ir-riskju mġarrab mill-bidla jew mill-estensjoni tal-proġett ikun komparabbli mar-riskju ppreżentat mill-kategorija oriġinali tal-proġett innifsu, il-proġett jaqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA (52).

F’dan il-każ, il-Qorti rreferiet kemm għall-miżuri, li għandhom l-effett li jestendu t-tul ta’ żmien tal-kunsens għall-produzzjoni tal-elettriku kif ukoll għall-iskala tax-xogħlijiet. Fil-punt 79, din irreferiet għall-estensjoni tat-tħaddim tal-impjanti tal-enerġija nukleari b’perjodu ta’ żmien sinifikanti (10 snin) u l-fatt li huma meħtieġa xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni maġġuri (53). Il-Qorti kkonkludiet li r-riskji ambjentali tal-proġett huma ta’ skala li hija komparabbli ma’ dawk meta l-impjanti tal-enerġija nukleari tqiegħdu fis-servizz għall-ewwel darba.

Is-sentenza tirreferi għan-natura jew għall-iskala tal-bidla jew tal-estensjoni għal proġett bħala eżempji mhux eżawrjenti għall-kriterji biex jiġi vvalutat jekk ir-riskji ambjentali humiex simili għal dawk tal-proġett oriġinali. Barra minn hekk, is-sentenza ma turix li ż-żewġ kriterji jridu jiġu ssodisfati b’mod kumulattiv. L-element deċiżiv jidher li huwa li l-analiżi ġenerali ta’ proġett partikolari turi li hemm riskji simili meta mqabbel mal-proġett oriġinali (fil-każ inkwistjoni tal-impjanti tal-enerġija nukleari u tar-reatturi nukleari). Minn dan isegwi li n-natura u l-iskala tal-bidla/estensjoni għal proġett ma jidhrux li huma l-uniċi kriterji possibbli. Barra minn hekk, ma jidhirx meħtieġ li r-riskji jirriżultaw kemm min-natura kif ukoll mill-iskala tal-proġett, sakemm, b’riżultat ta’ dan, ikunu simili għal dawk tal-proġett oriġinali. Ma jidhirx li huwa eskluż li r-riskju jista’ jirriżulta wkoll min-natura ta’ proġett waħdu jew mill-iskala tiegħu (“b’mod partikolari minħabba n-natura jew l-iskala tagħhom” (54)).

3.3.1 Anness I – Proġetti b’limiti

Għal aktar minn nofs il-kategoriji tal-proġetti fl-Anness I, ġew stabbiliti limiti. Għalhekk, għall-bidliet jew għall-estensjonijiet ta’ tali proġetti, li jissodisfaw jew li jaqbżu dawn il-limiti, trid titwettaq VIA, peress li dawn il-bidliet jew l-estensjonijiet jippreżentaw riskju simili għall-kategorija oriġinali tal-proġett (55).

Madankollu, huwa importanti li wieħed jinnota li abbażi tal-ġurisprudenza stabbilita, ix-xogħlijiet biex jiġu mmodifikati l-elementi tal-proġetti eżistenti li għalihom huma stabbiliti limiti fl-Anness I, irid jiġi vvalutat bir-reqqa f’liema ċirkostanzi jiġu ssodisfati dawk il-limiti. Fil-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-Qorti ddeċidiet li “[…] x-xogħlijiet ta’ modifika ta’ ajruport ta’ tul bażiku ta’ runway ta’ 2 100 m jew iktar huma mhux biss ix-xogħlijiet li jkunu intiżi sabiex tiġi mtawla r-runway, iżda x-xogħlijiet (56) kollha fuq il-binja, l-istallazzjonijiet jew it-tgħammir ta’ dan l-ajruport sakemm dawn jistgħu jiġu meqjusa, b’mod partikolari min-natura, l-importanza u l-karatteristiċi tagħhom, bħala modifika tal-ajruport stess. L-istess japplika għaldaqstant, b’mod partikolari, għax-xogħlijiet intiżi sabiex tiżdied b’mod sinjifikattiv l-attività tal-ajruport u tat-traffiku tal-ajru” (il-punt 36). (57)

3.3.2 Anness I – Proġetti mingħajr limiti

Fir-rigward tal-proġetti tal-Anness I b’limiti, kwalunkwe bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I mingħajr limiti, li minħabba, fost l-oħrajn, in-natura jew l-iskala tagħha, tippreżenta riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk ippreżentati mill-proġett innifsu, jenħtieġ li titqies bħala li taqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I. Tali proġetti għandhom riskju inerenti ta’ effetti sinifikanti fuq l-ambjent, skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, u għalhekk jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt ambjentali tagħhom skont l-Artikolu 4(1) (58).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tindikax proċedura biex jiġi stabbilit il-livell ta’ riskju f’termini ta’ effetti ambjentali tal-proġett u għalhekk hija r-responsabbiltà tal-iżviluppaturi u tal-awtoritajiet kompetenti li janalizzaw il-proġett inkwistjoni. Element importanti min-naħa tal-iżviluppaturi u mill-awtoritajiet kompetenti responsabbli għall-valutazzjoni tal-impatt ambjentali huwa li jiġi identifikat f’liema mument bidla jew estensjoni tal-proġett tkun tirrikjedi valutazzjoni tal-impatt ambjentali. Gwida lill-prattikanti tal-VIA dwar approċċi differenti li tista’ tintuża biex jiġi stabbilit ir-riskju ta’ effetti sinifikanti fuq l-ambjent tista’ tinstab fil-Gwida għall-għoti ta’ kamp ta’ applikazzjoni (59) u dwar it-tħejjija tar-rapport tal-VIA (60).

Madankollu, fil-każijiet kollha, kif imsemmi fit-Taqsima 2.2.2, l-Istati Membri jridu jiżguraw li jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ mar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jqisu l-objettiv fundamentali tagħha li, kif jidher ċar mill-Artikolu 2(1), qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tiegħu jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għall-kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom (61).

L-Anness I fih 16-il tip ta’ proġetti mingħajr limitu assenjat li jistgħu jinqasmu fi tliet gruppi - il-proġetti relatati mal-enerġija nukleari (l-Anness I.2(b) u l-Anness I.3), l-installazzjonijiet industrijali (l-Anness I.4, I.6, I.9, I.18(a) u 22) u l-proġetti lineari bħall-kostruzzjoni ta’ linji ferrovjarji fuq distanzi twal, awtostradi u toroq express (l-Anness I.7(a) – traffiku ferrovjarju fuq distanzi twal (62) u I.7(b)).

Fil-Kawża C-411/17, il-Qorti kkonkludiet fil-parti 1 tal-parti operattiva li l-bidu mill-ġdid tal-produzzjoni industrijali tal-elettriku għal perjodu ta’ kważi 10 snin f’impjant tal-enerġija nukleari li kien ingħalaq qabel, bl-effett li l-iskadenza stabbilita inizjalment mil-leġiżlatura nazzjonali għad-diżattivazzjoni u għall-waqfien tal-produzzjoni f’dak l-impjant tal-enerġija tiġi differita b’10 snin, u d-differiment, ukoll b’10 snin, mid-data stabbilita inizjalment mil-leġiżlatura għad-diżattivazzjoni u l-waqfien tal-produzzjoni industrijali tal-elettriku f’impjant tal-enerġija attiv, il-miżuri li jinvolvu ħidma kbira (63) biex jiġu aġġornati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni, bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jikkostitwixxu “proġett”, skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, u fil-prinċipju trid titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ dak il-proġett qabel l-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri.

B’analoġija, il-bidliet jew l-estensjonijiet għall-proġetti tal-Anness I mingħajr limitu assenjat li, minħabba, fost l-oħrajn, in-natura jew l-iskala tagħhom, jippreżentaw riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk tal-proġett oriġinali nnifsu, għandhom ikunu soġġetti għal valutazzjoni.

3.4 L-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA – Kategorija tal-proġett II.13 (a)

Anness II.13(a) - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti mniżżla fl-Anness I jew f’dan l-Anness, diġà awtorizzati, imwettqa jew fil-proċess tat-twettiq, li jista’ jkollhom effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent (bidla jew estensjoni mhux inkluża fl-Anness I).

Id-dispożizzjoni tirreferi għal kwalunkwe bidla jew estensjoni, li jista’ jkollha effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent.

L-iskrinjar tal-proġetti li jaqgħu f’din il-kategorija għandu jsir f’konformità mar-rekwiżiti u l-kriterji dettaljati li jinsabu fl-Artikolu 4, fl-Anness IIA u fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA. L-Artikolu 4(3) jirrikjedi li l-awtoritajiet kompetenti jqisu kriterji rilevanti meta jiddeċiedu jekk hijiex meħtieġa l-VIA, jiġifieri l-karatteristiċi tal-proġetti (inklużi d-daqs u d-disinn tal-proġett kollu), il-post tal-proġett u t-tip u l-karatteristiċi tal-impatti potenzjali. Dawn il-kriterji huma elenkati fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA. L-awtorità kompetenti trid toħroġ id-deċiżjoni tagħha, dwar jekk Proġett propost tal-Anness II għandux ikun soġġett għall-proċedura tal-VIA, abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-iżviluppatur f’konformità mar-rekwiżiti dettaljati fl-Anness IIA (inkluża d-deskrizzjoni tal-karatteristiċi fiżiċi tal-proġett kollu). L-awtorità hija meħtieġa wkoll li tqis kwalunkwe valutazzjoni rilevanti oħra, imwettqa fuq l-effetti fuq l-ambjent skont leġiżlazzjoni oħra tal-UE minbarra d-Direttiva dwar il-VIA. Id-deċiżjoni ta’ skrinjar trid tkun iġġustifikata, magħmula disponibbli għall-pubbliku (l-Artikolu 4(5)) u tkun soġġetta għal rieżami kif stabbilit fil-ġurisprudenza (64). Fl-aħħar, l-awtorità kompetenti trid tieħu d-deċiżjoni tagħha dwar jekk il-VIA hijiex meħtieġa jew le fil-perjodu ta’ żmien speċifikat fl-Artikolu 4(6).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tipprovdix definizzjoni għal effetti “negattivi sinifikanti”. It-tifsira ġenerali ta’ “sinifikanti” tiddeskrivi kif jistgħu jkunu effetti notevoli jew importanti. “Negattivi”, min-naħa l-oħra, tiddeskrivi li dawn l-effetti ma humiex favorevoli jew huma dannużi. F’dan ir-rigward, il-kriterji elenkati fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA jipprovdu gwida ġenerali li tista’ sservi bħala qafas xieraq biex jiġi ddeterminata s-sinifikanza tal-impatti negattivi.

Kif diġà ġie indikat fit-Taqsima 2.1, meta jiġi ddeterminat jekk il-bidliet jew l-estensjonijiet ta’ ċerti proġetti tal-Anness I u tal-Anness II jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni, l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li jqisu l-objettiv fundamentali tad-Direttiva dwar il-VIA, li huwa, li qabel ma jingħata l-kunsens, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni minn qabel fir-rigward tal-effetti tagħhom kif ukoll tal-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ u l-iskop wiesa’ tagħhom.

4 L-APPLIKAZZJONI TAD-DIRETTIVA DWAR IL-VIA GĦALL-BIDLIET U GĦALL-ESTENSJONIJIET TAL-IMPJANTI TAL-ENERĠIJA NUKLEARI

Introduzzjoni

Id-Direttiva dwar il-VIA telenka l-impjanti tal-enerġija nukleari (65) u reatturi nukleari oħrajn, inkluż iż-żarmar jew id-dekummissjonar ta’ tali impjanti tal-enerġija jew reatturi skont il-punt 2(b) tal-Anness I. Kategoriji ta’ proġetti addizzjonali fil-punt 3 (a) u (b) tal-Anness I jinkludu installazzjonijiet għall-produzzjoni u l-arrikkiment ta’ fjuwil nukleari jew l-ipproċessar, il-ħżin jew ir-rimi ta’ fjuwil nukleari irradjat jew ta’ skart radjuattiv. Fid-dawl tal-aħħar ġurisprudenza tal-Qorti relatata mas-settur nukleari, l-għan ta’ din it-taqsima huwa li tesplora meta u kif il-proċedura ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali tapplika għall-bidliet jew għall-estensjonijiet ta’ proġetti tal-kategorija nukleari eżistenti.

Din il-gwida tqis ukoll l-aħħar żviluppi f’dan il-qasam fil-qafas tal-Konvenzjoni ta’ Espoo dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali transkonfinali u tippreżentahom fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u tal-aħħar ġurisprudenza tal-QĠUE. B’mod partikolari, f’Diċembru 2020, il-Partijiet għall-Konvenzjoni ta’ Espoo adottaw Gwida dwar l-applikabbiltà tal-Konvenzjoni għall-estensjoni tal-ħajja tal-impjanti tal-enerġija nukleari (66). Tali estensjonijiet jistgħu jikkostitwixxu wkoll bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti skont id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u għaldaqstant huma rilevanti għal dan id-dokument ta’ gwida.

Terminoloġija

Filwaqt li ċerta terminoloġija użata fid-Direttiva dwar il-VIA u fil-Konvenzjoni ta’ Espoo ma hijiex identika, il-kunċetti huma interkonnessi u d-Direttiva jenħtieġ li tiġi interpretata fid-dawl tal-Konvenzjoni ta’ Espoo. Pereżempju, filwaqt li d-Direttiva dwar il-VIA tipprovdi definizzjoni tat-terminu “proġett”, il-Konvenzjoni ta’ Espoo tal-1991 tuża t-terminu “attività proposta”. Fir-rigward tal-kunċett tad-Direttiva dwar il-VIA ta’ bidliet u estensjonijiet, il-Konvenzjoni ta’ Espoo tkopri attivitajiet ġodda jew ippjanati kif ukoll “kwalunkwe bidla maġġuri f’attività”. Kif innotat fit-Taqsima 3.2., id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix it-termini “bidla jew estensjoni” ta’ proġetti eżistenti; bl-istess mod, il-Konvenzjoni ta’ Espoo ma tiddefinixxix x’inhi “bidla maġġuri” f’attività. Minkejja d-differenza fit-terminoloġija, hemm similaritajiet fis-sustanza.

Bl-istess mod f’termini ta’ terminoloġija, il-kontinwazzjoni tal-operat tal-impjant lil hinn mill-ħajja operattiva stabbilita inizjalment tista’ ssir referenza għaliha b’għadd kbir ta’ termini, skont pereżempju r-reġim tal-liċenzjar u l-qafas regolatorju. B’dan il-mod nistgħu nirreferu għal estensjoni tal-ħajja tal-operat, operat kontinwu jew fit-tul (67), eċċ.

Il-gwida ta’ Espoo tuża t-terminu “estensjoni tal-ħajja” tal-NPPs b’mod prammatiku, abbażi ta’ fehim komuni tat-terminu fost il-partijiet u tipprovdi deskrizzjoni tal-aktar sitwazzjonijiet komuni f’dan ir-rigward. Din il-gwida tirreferi wkoll għat-terminu “tħaddim fit-tul”, li huwa terminu użat b’mod ġenerali mill-Kummissjoni Ewropea u mill-QĠUE (u fora internazzjonali oħra, pereżempju l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika (IAEA)).

Id-Direttiva dwar il-VIA u l-leġiżlazzjoni tal-Euratom

Id-Direttiva dwar il-VIA hija bbażata fuq it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). Kif iddikjarat il-QĠUE fil-ġurisprudenza reċenti tagħha, “t-Trattat Euratom u t-Trattat FUE għandhom l-istess valur ġuridiku, kif juri l-Artikolu 106a(3) tat-Trattat Euratom, li jipprovdi li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat UE u tat-Trattat FUE ma għandhomx jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat Euratom. […] Peress li t-Trattat Euratom huwa trattat settorjali intiż għall-iżvilupp tal-enerġija nukleari, filwaqt li t-Trattat FUE għandu għanijiet ħafna iktar wisgħin u jagħti lill-Unjoni kompetenzi estiżi f’diversi oqsma u setturi, ir-regoli tat-Trattat FUE japplikaw fis-settur tal-enerġija nukleari meta t-Trattat Euratom ma jinkludix regoli speċifiċi” (68). Għalhekk, it-Trattat Euratom ma jipprekludix l-applikazzjoni f’dak is-settur tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-ambjent u d-direttiva dwar il-VIA tapplika għall-impjanti tal-enerġija nukleari u għal reatturi nukleari oħra (69).

Fi kwalunkwe każ, it-Trattat Euratom u d-Direttiva dwar il-VIA huma applikabbli b’mod parallel. L-Artikolu 37 tat-Trattat Euratom jinkludi dispożizzjonijiet speċifiċi dwar is-sikurezza u l-protezzjoni kontra radjazzjonijiet jonizzanti, inkluż il-kontaminazzjoni radjo-attiva tal-ilma, tal-ħamrija jew tal-atmosfera. Id-Direttiva dwar il-VIA teħtieġ li għal proġett li x’aktarx li jkollu effetti sinifikanti fuq l-ambjent, l-effetti sinifikanti diretti u indiretti fuq il-popolazzjoni, is-saħħa tal-bniedem, il-bijodiversità, l-art, il-ħamrija, l-ilma, l-arja, il-klima, l-assi materjali, il-wirt kulturali u l-pajsaġġ kif ukoll l-interazzjoni bejn dawn il-fatturi jiġu identifikati, deskritti u vvalutati b’mod xieraq.

Meta jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA, l-awtoritajiet kompetenti jridu jqisu l-effett utli tal-proċeduri previsti mit-Trattat Euratom, Kif ukoll is-sett speċifiku ta’ drittijiet u obbligi mogħtija u imposti kemm fuq il-Kummissjoni kif ukoll fuq l-Istati Membri skont it-Trattat Euratom (70).

4.1 Eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi relatati ma’ bidliet jew ma’ estensjonijiet għall-kategorija tal-proġett tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix b’mod ulterjuri t-terminu “bidliet jew estensjonijiet għal proġetti eżistenti”, u lanqas ma tipprovdi eżempji ta’ dawn. Kif iddikjarat fit-taqsimiet preċedenti, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti, il-preżenza ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi oħra hija prerekwiżit għall-identifikazzjoni ta’ proġett skont it-tifsira tad-Direttiva. Fin-nuqqas ta’ definizzjoni aktar dettaljata, din il-gwida tidentifika u tiġbor eżempji illustrattivi ta’ xogħlijiet jew interventi fiżiċi differenti possibbli f’NPP, li jinvolvu t-titjib, il-modifiki jew is-sostituzzjonijiet ta’ tagħmir u sistemi li jistgħu jseħħu f’impjant.

L-għadd u l-kumplessità tas-sistemi tekniċi installati f’NPP huma għoljin ħafna u ma jkunx prattiku li wieħed jipprova jelenka l-interventi possibbli differenti kollha. Madankollu, l-eżempji tax-xogħlijiet jew tal-interventi fiżiċi implimentati fl-NPPs li jwasslu għal modifiki jew sostituzzjonijiet tal-istrutturi, tas-sistemi u tal-komponenti tal-impjanti jistgħu jinġabru fil-qosor bħala t-tliet kategoriji li ġejjin:

— Titjib fil-prestazzjoni/fl-ekonomija tal-impjanti Peress li r-raġuni għall-bini u għat-tħaddim tal-NPPs hija li jiġġeneraw l-elettriku u li jagħmlu profitt mill-bejgħ tiegħu, id-detenturi ta’ liċenzja tal-NPP għandhom inċentiv biex itejbu l-prestazzjoni tal-impjant f’termini tal-kapaċità ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku tiegħu jew billi jnaqqsu l-kostijiet operazzjonali tiegħu. It-titjib fl-impjanti li jista’ jnaqqas ir-rekwiżiti tal-manutenzjoni jew l-operazzjonijiet manwali, fost l-oħrajn, se jikkontribwixxi għat-tnaqqis fil-kostijiet operattivi. Iż-żidiet fl-ammont ta’ elettriku ġġenerat jinkisbu l-aktar billi tiżdied il-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-enerġija tar-reattur jew jitnaqqas il-perjodu ta’ qtugħ tagħha. Proġetti relatati ta’ titjib tal-impjanti jistgħu jinkludu rinnovazzjoni jew sostituzzjoni ta’ turbina, ġeneratur, transformer, kondensatur; bidliet fid-disinn tal-fjuwil (eż. arrikkiment ogħla) biex tiżdied il-potenza termali ewlenija jew jiżdied il-ħin ta’ residenza tal-fjuwil fil-qalba (li jwassal għal inqas qtugħ jew qtugħ iqsar tar-riforniment); bidliet fir-reġim tal-kimika tal-ilma (eż. biex titnaqqas il-ġenerazzjoni ta’ prodotti ta’ korrużjoni); ir-rinnovazzjoni ta’ sistemi magħżula tal-bilanċ tal-impjant biex tinkiseb effiċjenza ogħla taċ-ċiklu kaloriku; il-modernizzazzjoni tas-sistemi ta’ kontroll u tal-interfaċċji bniedem-magna (eż. il-kamra ta’ kontroll ewlenija) biex jinkisbu affidabbiltà u disponibbiltà ogħla tal-impjant; eċċ. Dawn il-modifiki jistgħu jiġu implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant.

— Iż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika/il-bażi tal-liċenzjar tiegħu Ix-xogħlijiet jew l-interventi fiżiċi mwettqa f’NPP għall-fini taż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika jew il-bażi tal-liċenzjar tiegħu jistgħu jvarjaw minn manutenzjoni ta’ rutina (pereżempju l-installazzjoni ta’ partijiet tal-bdil), permezz ta’ rinnovazzjoni maġġuri tas-sistemi, tal-istrutturi u tal-komponenti, għal sostituzzjonijiet tal-komponenti, inklużi komponenti ewlenin bħall-ġeneraturi tal-fwar, il-partijiet ta’ fuq tal-pressjoni tar-reattur, il-mekkaniżmi tat-trażmissjoni tal-virga ta’ kontroll jew il-partijiet interni tar-reattur. Jistgħu jkunu meħtieġa sostituzzjonijiet ta’ komponenti minħabba l-qdim, it-tkagħbir jew il-ħsara, jew minħabba l-obsolexxenza (eż. sostituzzjoni ta’ sistemi ta’ I&C analogi li qed jeqdiemu b’sistemi diġitali moderni). F’ħafna każijiet, dawn huma sostituzzjonijiet simili, għalkemm xi wħud jistgħu jintroduċu titjib fis-sikurezza jew fl-affidabbiltà mid-disinn jew mill-użu ta’ teknoloġija aktar moderna. Dawn it-tipi ta’ xogħlijiet jistgħu jkunu meħtieġa u implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja ta’ reattur tal-enerġija nukleari (71).

— Titjib fis-sikurezza It-titjib fis-sikurezza tipikament jindirizza kwistjonijiet identifikati bħala parti mill-proċess ta’ titjib kontinwu tas-sikurezza nukleari, pereżempju permezz ta’ rieżami perjodiku tas-sikurezza (PSR) jew feedback dwar l-esperjenza operattiva. Tali titjib jista’ jkun meħtieġ fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant. Eżempji tipiċi ta’ tali titjib fis-sikurezza jistgħu jinkludu kostruzzjoni alternattiva addizzjonali ta’ faċilitajiet ġodda meħtieġa għat-tħaddim kontinwu tal-NPP; provvisti/ġeneraturi tal-enerġija elettrika; l-ivventjar ta’ konteniment iffiltrat; l-installazzjoni ta’ sistemi għall-ġestjoni tal-idroġenu ġġenerat matul inċidenti severi (eż. rikombinaturi awtokatalitiċi passivi u/jew il-berners tal-H2); it-tisħiħ/il-kwalifika ta’ sistemi, strutturi u komponenti għal reżistenza sismika ogħla; ċirkwit tat-tkessiħ ewlieni varjat addizzjonali jew sistema oħra ta’ sikurezza; l-installazzjoni ta’ dissipatur tas-sħana finali alternattiv (eż. torri tat-tkessiħ) jew l-introduzzjoni ta’ mezzi addizzjonali għall-akkwist tal-ilma tat-tkessiħ (eż. bjar); sistemi ta’ protezzjoni kontra l-pressjoni żejda taċ-ċirkwit primarju; żieda fil-protezzjoni tal-għargħar (pereżempju digi ġodda, modifiki għad-drenaġġ jew xogħlijiet simili biex ilaħħqu ma’ livelli ogħla ta’ għargħar); modifiki għall-kontroll tal-kimika tal-ilma; miżuri addizzjonali ta’ detezzjoni u protezzjoni min-nirien; eċċ.

L-eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi stabbiliti fit-tliet kategoriji ta’ hawn fuq jistgħu jseħħu individwalment jew flimkien u jenħtieġ li jitqiesu fuq bażi ta’ każ b’każ, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u l-ġurisprudenza tal-QĠUE. Skont in-natura jew l-iskala tagħhom fil-każ rispettiv, jekk dawn l-interventi jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet għal “proġett” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, dawn jistgħu jikkawżaw jew VIA (il-punt 24 tal-Anness I) jew skrinjar (skont il-punt 13(a) tal-Anness II); f’ċerti każijiet, dawn jistgħu jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. Hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet kompetenti li jivvalutaw jekk kwalunkwe xogħlijiet jirrappreżentawx proġett skont id-Direttiva dwar il-VIA u kif jenħtieġ li jitqiesu abbażi tal-prinċipji tad-Direttiva dwar il-VIA.

4.2 Awtorizzazzjoni ta’ bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti tal-NPP

L-NPPs kollha huma soġġetti għal reġim ta’ awtorizzazzjoni u l-kostruzzjoni u l-operat tagħhom huma possibbli biss abbażi ta’ deċiżjoni maħruġa minn awtorità kompetenti. L-approċċ għall-awtorizzazzjoni tal-operat tal-NPPs fl-Istati Membri jvarja, b’mod partikolari, peress li l-awtorizzazzjonijiet għal tali operat jingħataw jew għal terminu speċifiku ta’ awtorizzazzjoni limitat għaż-żmien (pereżempju 10 snin) jew għal durata indefinita.

Ladarba jitħaddmu, l-NPPs isirulhom valutazzjonijiet tas-sikurezza, monitoraġġ (inkluż monitoraġġ ambjentali) u spezzjonijiet fuq bażi kontinwa matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tagħhom, u dawn jiġu sorveljati mill-awtorità/awtoritajiet kompetenti rilevanti. L-awtoritajiet kompetenti huma responsabbli wkoll biex jivverifikaw li l-operat tal-NPPs jikkonforma mal-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni rilevanti u li l-operaturi jieħdu kwalunkwe azzjoni meħtieġa biex jiżguraw din il-konformità u s-sikurezza nukleari (72). Skont il-proċedura nazzjonali speċifika, l-operatur taħt il-kontroll ta’ awtorità kompetenti jrid iwettaq valutazzjonijiet addizzjonali u jevalwa l-operat ta’ NPP f’diversi punti, fost l-oħrajn, fil-kuntest ta’ rieżami perjodiku tas-sikurezza, rieżamijiet tematiċi (perikli esterni, feedback dwar l-esperjenza operattiva speċifika) jew estensjoni tal-ħajja operattiva (73). Kunsiderazzjonijiet bħal dawn x’aktarx jinkludu l-kwistjoni ta’ jekk l-impjant huwiex se jitħalla jkompli l-operat tiegħu mingħajr bidla (jew mingħajr ebda bidla kbira); jekk ikunx meħtieġ intervent, bħal miżuri relatati mat-titjib tas-sikurezza nukleari, sabiex ikun jista’ jkompli t-tħaddim; jekk l-impjant għandux jingħalaq b’mod definittiv (eż. jekk it-titjib meħtieġ fis-sikurezza ma jkunx jista’ jiġi implimentat fl-aħħar mill-aħħar jew jekk l-operatur iqis li l-implimentazzjoni ta’ tali miżuri ma hijiex ġustifikata abbażi tal-istrateġija futura tal-operat tiegħu).

Bħala konsegwenza tal-qafas sħiħ tal-ispezzjonijiet, l-evalwazzjonijiet tas-sikurezza u l-prinċipju ta’ titjib kontinwu skont id-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari, it-titjib tas-sikurezza jiġi identifikat regolarment u l-implimentazzjoni tiegħu tiġi ppjanata fi żmien xieraq. Normalment, it-titjib fis-sikurezza jkun adattat għal u jikkonforma mal-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni eżistenti biex jitħaddem NPP (miġbura b’mod komuni fil-liċenzja tal-NPP).

Jekk il-bidliet meħtieġa jikkostitwixxu proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u jkunu ġew ivvalutati diġà permezz ta’ VIA preċedenti, dik il-valutazzjoni ma jkollhiex għalfejn tiġi ripetuta, sakemm fil-frattemp, iċ-ċirkostanzi ma jkunux inbidlu (ara t-Taqsima 4.4 hawn taħt).

L-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom ir-responsabbiltà li jivvalutaw liema atti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom jikkostitwixxu kunsens għall-iżvilupp dwar il-bidla jew l-estensjoni tal-ħajja operattiva ta’ NPPs, jiġifieri d-deċiżjoni li tagħti d-dritt lill-operatur li jipproċedi bil-proġett – biex jiġi żgurat li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA jiġu ssodisfati/ikun hemm konformità magħhom (għal dan il-għan ara t-Taqsima 2.2.2).

Dak li jgħodd meta jiġi ddeterminat x’inhu kunsens għall-iżvilupp bħal dan, ma huwiex it-titolu (eż. “liċenzja” jew “permess”) iżda pjuttost il-funzjoni ta’ awtorizzazzjoni fir-rigward tad-drittijiet jew tad-dmirijiet tal-operatur. Pereżempju, il-proċeduri interni jew il-kunsiderazzjonijiet ta’ awtorità kompetenti mhux segwiti minn awtorizzazzjoni biex wieħed jipproċedi b’xogħlijiet, għalhekk ma jitqisux bħala kunsens għall-iżvilupp f’termini tad-Direttiva dwar il-VIA.

4.2.1 Il-każijiet speċifiċi ta’ estensjoni tal-ħajja (LTE) u ta’ operat fit-tul (LTO)

Din il-gwida tindirizza t-tipi kollha ta’ bidliet u estensjonijiet. L-LTE u l-LTO huma każijiet speċifiċi. Fit-teorija, it-tnejn li huma jistgħu jseħħu mingħajr xogħlijiet iżda, fil-prattika, fl-Istati Membri tal-UE, jista’ jkun mistenni li dawn ikunu akkumpanjati minn xogħlijiet.

Il-Gwida dwar l-applikabilità tal-Konvenzjoni ta’ Espoo għall-estensjoni tul il-ħajja kollha ta’ impjanti tal-enerġija nukleari, ipprovdiet eżempji u fatturi utli biex jiġu kkunsidrati.

L-eżempju tar-Rieżami Perjodiku tas-Sikurezza

L-operaturi jistgħu jużaw proċessi kontinwi biex jidentifikaw l-eżistenza ta’ proġett u l-ħtieġa ta’ kunsens għall-iżvilupp skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA. L-NPPs fi ħdan l-UE huma soġġetti għal reġim speċifiku ta’ rieżami tas-sikurezza nukleari, f’konformità mal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Euratom, imsejħa wkoll rieżami perjodiku tas-sikurezza (PSR). L-Artikolu 8c tad-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom (74) jirrikjedi li l-operatur “jerġa’ jivvaluta sistematikament u regolarment, mill-anqas kull għaxar snin, is-sikurezza tal-installazzjoni nukleari”. Il-PSR “għandha l-għan li tiżgura l-konformità mal-bażi ta’ disinn attwali u tidentifika aktar titjib fis-sikurezza billi tqis kwistjonijiet tal-fatt li ħaġa ssir antika, esperjenza operazzjonali, l-aktar riżultati reċenti tar-riċerka u żviluppi fl-istandards internazzjonali”. Għalhekk, il-PSR huwa rieżami fil-fond, li għandu jidentifika u jevalwa s-sinifikanza tas-sikurezza tad-devjazzjonijiet mill-istandards attwali tas-sikurezza applikabbli u l-prattiki tajbin rikonoxxuti fil-livell internazzjonali filwaqt li jqis l-esperjenza operattiva, is-sejbiet rilevanti tar-riċerka, u l-istat attwali tat-teknoloġija. Dan il-proċess jikkontribwixxi għall-valutazzjoni tal-kapaċità tal-NPP li jkompli jopera b’mod sikur u jkompli jtejjeb il-livell ta’ sikurezza. Abbażi ta’ analiżi tar-riżultati tar-rieżami tal-operatur, l-awtorità kompetenti tista’ pereżempju tawtorizza t-tħaddim kontinwu tal-impjant sa tmiem iċ-ċiklu perjodiku ta’ rieżami tas-sikurezza li jmiss (normalment 10 snin).

Huwa importanti li wieħed jinnota li minħabba n-natura u l-iskop tiegħu, b’mod ġenerali, il-PSR ma huwiex, fih innifsu, deċiżjoni dwar estensjoni jew bidla tar-reġim operattiv (eż. LTO). Madankollu, f’ċerti każijiet is-sejbiet tar-rieżami jistgħu jwasslu għall-ħruġ ta’ deċiżjoni minn awtorità kompetenti, sabiex jiġu implimentati s-sejbiet ta’ dak ir-rieżami (pereżempju, il-ħtieġa ta’ titjib fis-sikurezza fl-impjant qabel ma jkompli l-operat tiegħu jew b’mod parallel mal-operat kontinwu tiegħu). Barra minn hekk, f’xi każijiet, PSR jintuża b’appoġġ għall-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet għal estensjoni jew għal tiġdid ta’ liċenzja jew jista’ jkun parti minn proċedura għal teħid ta’ deċiżjonijiet bi stadji differenti (ara wkoll it-Taqsima 2.2.2). Madankollu, rieżami perjodiku tas-sikurezza, fih innifsu ma jeħtieġx VIA.

Jekk l-eżitu tal-PSR jirriżulta f’xogħlijiet, dawn jistgħu jkunu jeħtieġu VIA u kunsens għall-iżvilupp meta dawn ikunu jikkostitwixxu bidla jew estensjoni skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA, jew fejn jikkostitwixxu bidla jew estensjoni skont it-tifsira tal-punt 13(a) tal-Anness II, id-Direttiva dwar il-VIA u l-Istati Membri jkunu ddeterminaw, skont l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, li VIA hija meħtieġa.

4.3 Prinċipji gwida għall-valutazzjoni tal-bidliet jew tal-estensjonijiet tal-proġetti tal-NPP fid-dawl tad-deċiżjoni Doel

Kif iddikjarat fit-Taqsima 3.3, il-Qorti kkonkludiet li d-Direttiva dwar il-VIA trid tiġi interpretata bħala li tfisser li l-bidu mill-ġdid jew id-differiment tal-għeluq ta’ impjant tal-enerġija nukleari (75), kull wieħed għal perjodu ta’ 10 snin (“miżuri”), il-miżuri li jinvolvu xogħlijiet li jiswew madwar EUR 700 miljun (76) biex jiġu aġġornati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jikkostitwixxu “proġett”, skont it-tifsira ta’ dik id-direttiva, u fil-prinċipju, trid titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ dak il-proġett qabel l-adozzjoni ta’ dawk il-miżuri (77). Sabiex tasal għal dik il-konklużjoni, il-Qorti ddeċidiet li n-natura tax-xogħlijiet (78) hija tali li tibdel l-aspett fiżiku tas-siti inkwistjoni, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti, u għalhekk il-miżuri ma jistgħux jiġu diżassoċjati b’mod artifiċjali mix-xogħlijiet li huma marbuta b’mod inseparabbli magħhom meta jiġi vvalutat jekk jikkostitwixxux proġett skont it-tifsira tad-Direttiva. Għalhekk hija ddeċidiet li l-miżuri u x-xogħlijiet flimkien jikkostitwixxu proġett wieħed skont it-tifsira ta’ dik id-dispożizzjoni (79).

Il-punt 78 tad-deċiżjoni Doel jistabbilixxi l-prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq VIA f’każ ta’ bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I. Il-kejl tal-valutazzjoni tal-kriterji rilevanti huwa r-riskju f’termini ta’ effetti ambjentali. Jekk ir-riskju mġarrab mill-bidla jew mill-estensjoni tal-proġett ikun komparabbli mar-riskju ppreżentat mill-kategorija oriġinali tal-proġett innifsu, il-proġett jaqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA. Il-formulazzjoni tas-sentenza tissuġġerixxi li n-natura jew l-iskala tal-bidla jew tal-estensjoni għal proġett huma eżempji mhux eżawrjenti għal kriterji biex jiġi vvalutat jekk ir-riskji ambjentali humiex simili għal dawk tal-proġett oriġinali u mhux neċessarjament iridu jiġu ssodisfati b’mod kumulattiv.

Għalhekk, mis-sentenza jista’ jiġi konkluż li l-miżuri li għandhom l-effett li jestendu, b’perjodu sinifikanti, it-tul ta’ żmien tal-kunsens tal-NPPs biex jipproduċu l-elettriku u li jinvolvu xogħlijiet kbar ta’ rinnovazzjoni marbuta b’mod inseparabbli mal-miżuri biex jiġu aġġornati/immodifikati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA, peress li jippreżentaw riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk meta l-impjanti tal-enerġija bdew jaħdmu għall-ewwel darba. Dan huwa b’mod partikolari l-każ fejn l-estensjoni fit-tul tal-ħin tal-operat u tax-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni huma ta’ importanza simili għal dawk fil-Kawża C-411/17.

Minbarra l-prinċipju ta’ gwida msemmi hawn fuq, id-deċiżjoni Doel ikkonfermat prinċipji importanti oħra tad-Direttiva dwar il-VIA, li huma rilevanti wkoll meta tiġi applikata d-Direttiva għall-bidliet u l-estensjonijiet tal-NPP (ara hawn fuq it-taqsimiet dwar il-valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett u t-teħid ta’ deċiżjonijiet f’diversi stadji).

4.4 Id-determinazzjoni tar-riskju u l-ħtieġa ta’ VIA

Filwaqt li d-Direttiva dwar il-VIA ma tipprovdix kriterji għall-valutazzjoni tar-riskju ta’ xogħlijiet li jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti u lanqas ma toffri eżempji ta’ tali xogħlijiet li jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet għall-proġetti tal-Anness II, din tipprovdi kriterji biex jiġi ddeterminat jekk dawn jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt ambjentali (kriterji tal-għażla msemmija fl-Artikolu 4(3) tad-Direttiva dwar il-VIA u rekwiżiti tal-Anness II.A u l-Anness III tad-Direttiva, kif ippreżentati fit-Taqsima 3.4). Għalhekk, dawn il-kriterji tal-għażla jistgħu jintużaw biex jiġi ddeterminat ir-riskju possibbli u sussegwentement il-ħtieġa ta’ VIA. Meta x-xogħlijiet jew l-interventi fiżiċi jkunu ta’ skala li ma tippreżentax riskju simili għall-ambjent bħall-attività nnifisha iżda jikkostitwixxu bidliet jew estensjonijiet ta’ NPP diġà awtorizzat, implimentati jew fil-proċess li jiġu implimentati, li jista’ jkollhom effetti avversi sinifikanti, dawn jaqgħu taħt il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA u jkunu soġġetti għal skrinjar.

F’dan ir-rigward, il-gwida ta’ Espoo dwar l-estensjoni tul il-ħajja kollha ta’ impjanti tal-enerġija nukleari jenħtieġ li titqies ukoll. Skont il-Konvenzjoni ta’ Espoo, wieħed mill-parametri li jrid jitqies sabiex tiġi soġġetta modifika ta’ attività għal valutazzjoni tal-impatt transkonfinali huwa l-klassifikazzjoni tagħha bħala bidla maġġuri ta’ attività. Għalhekk, il-gwida ta’ Espoo tippreżenta lista mhux eżawrjenti ta’ fatturi illustrattivi (80) li jistgħu jkunu rilevanti biex jiġu kkunsidrati mill-awtoritajiet kompetenti meta jiddeterminaw jekk estensjoni tal-ħajja twassalx għal bidla maġġuri. Dawn il-fatturi huma li ġejjin:

— Żieda fl-użu tar-riżorsi naturali meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

— Żieda fil-produzzjoni tal-iskart jew tal-fjuwil użat meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

— Żieda fl-emissjonijiet, inkluż tar-radjonuklidi u r-rimi tal-ilma tat-tkessiħ, meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

— Il-firxa tax-xogħlijiet ta’ titjib u/jew titjib fis-sikurezza, b’mod partikolari dawk li jeħtieġu bidla sinifikanti fl-aspetti fiżiċi tas-sit jew titjib sostanzjali li jirriżulta minn komponenti li qed jeqdiemu u/jew mill-obsolexxenza;

— Bidliet fl-ambjent tal-madwar, bħal dawk li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima;

— L-adattament għat-tibdil fil-klima u miżuri ta’ mitigazzjoni.

Fattur importanti ieħor li għandu jiġi kkunsidrat huwa jekk l-estensjoni tal-ħajja inkwistjoni, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi tagħha, tistax tikkawża impatt ambjentali transkonfinali negattiv sinifikanti (81).

L-impatti possibbli tax-xogħlijiet jew tal-interventi fiżiċi fuq il-fatturi ambjentali huma kriterju ieħor tal-għażla biex jiġi ddeterminat ir-riskju possibbli u l-ħtieġa ta’ VIA. Skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva dwar il-VIA, għandhom jitqiesu diversi fatturi ambjentali (82) meta proġett ikun soġġett għal skrinjar jew VIA. Fatturi ambjentali differenti jistgħu jiġu affettwati fi skala u f’durata differenti skont il-bidliet jew l-estensjonijiet possibbli għal NPP biex jippermettu t-tħaddim tiegħu (għal dan il-għan – ara l-kategoriji ta’ xogħlijiet deskritti fit-Taqsima 4.1).

It-titjib fis-sikurezza għall-NPPs u għax-xogħlijiet biex tinżamm il-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika/il-bażi tal-liċenzjar tiegħu fil-maġġoranza tal-każijiet huwa maħsub li jkollu, b’mod ġenerali, effetti ambjentali pożittivi minħabba li r-raġuni għall-implimentazzjoni tagħhom hija li jitnaqqas ir-riskju ta’ aċċident, jitnaqqsu l-emissjonijiet operattivi normali jew titnaqqas il-ġenerazzjoni tal-iskart radjuattiv. Il-biċċa l-kbira ta’ dan it-titjib isir biex jinkiseb tnaqqis fl-emissjonijiet radjoloġiċi jew emissjonijiet oħra fl-ambjent fi tħaddim normali jew f’każ ta’ aċċidenti, jew it-tnejn, u/jew tnaqqis fit-teħid tad-doża okkupazzjonali tal-ħaddiema fit-tul (83).

Madankollu, xi titjib jista’ jkollu wkoll impatt ambjentali avvers matul it-tħaddim normali tal-impjant bħal żieda fl-użu ta’ riżorsi bħall-ilma jew l-enerġija, jew emissjonijiet konvenzjonali, eż. mill-ittestjar jew mit-tħaddim okkażjonali ta’ ġeneraturi tad-diżil ta’ riżerva ta’ emerġenza addizzjonali. Titjib ieħor fis-sikurezza jista’ potenzjalment ikollu wkoll impatt fuq l-ambjent taħt kundizzjonijiet speċifiċi, pereżempju titjib immirat lejn protezzjoni msaħħa tal-għargħar (eż. imbankmenti ġodda, modifiki għad-drenaġġ jew xogħlijiet simili) jista’ jkollu l-potenzjal li jbiddel il-fluss naturali tal-mogħdijiet tal-ilma matul il-kundizzjonijiet tal-għargħar, li jista’ jkollu impatt fuq il-firxa ta’ għargħar ’l isfel minn fejn tista’ tgħaddi l-mogħdija tal-ilma jew qrib żoni popolati, jew siti ta’ impatt ta’ sinifikanza speċjali. Barra minn hekk, ma jistax jiġi eskluż li xi titjib fis-sikurezza jista’ jirriżulta f’impatti ambjentali avversi matul il-fażi tal-kostruzzjoni jew tal-installazzjoni (eż. storbju, tniġġis, żieda temporanja fil-ġenerazzjoni tal-iskart radjoloġiku u/jew konvenzjonali, emissjonijiet industrijali/radjoloġiċi, l-użu ta’ riżorsi bħall-materjali tal-kostruzzjoni, l-ilma, l-enerġija).

Il-bidliet fil-kontroll tal-kimika tal-ilma (84) fir-reatturi nukleari huma importanti minn tal-anqas sitt perspettivi differenti: l-integrità tal-materjali, il-livelli ta’ radjazzjoni tal-impjant, l-akkumulazzjoni tad-depożiti, il-prestazzjoni tal-fjuwil, l-impatt ambjentali u s-sikurezza. Tali bidliet jistgħu jwasslu għal titjib, pereżempju, fis-sikurezza, id-degradazzjoni tat-tiqdim tal-komponenti, jew jistgħu jippermettu kontroll aħjar, jew tnaqqis, tar-rati ta’ korrużjoni (li jista’ jtejjeb ukoll it-teħid tad-doża radjoloġika mill-ħaddiema u jissimplifika l-manutenzjoni). Madankollu, bidla f’parametru wieħed abbażi tal-kimika biex tittejjeb is-sikurezza tista’ tkun ta’ detriment għal periklu jew riskju ieħor, u huwa meħtieġ bilanċ ikkalkulat bl-attenzjoni kollha dovuta. Konsegwentement, filwaqt li t-titjib fis-sikurezza jsir biex jagħmel impatt ambjentali ġeneralment pożittiv, xi impatti ambjentali avversi huma possibbli wkoll.

Ix-xogħlijiet jew kwalunkwe intervent fiżiku relatat mat-titjib tal-prestazzjoni tal-unitajiet tal-enerġija għandhom potenzjal akbar minn titjib fis-sikurezza għal impatt ambjentali sinifikanti tal-impjant, kemm dak radjoloġiku (pereżempju minħabba inventarju radjoloġiku ewlieni differenti) kif ukoll impatti oħrajn (pereżempju żieda fil-fluss jew fit-temperatura tar-rimi tal-ilma tat-tkessiħ).

4.5 Parametraġġ referenzjarju fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA fil-qasam nukleari

L-eżerċizzji ta’ parametraġġ referenzjarju tnedew fuq bażi regolari fil-qasam tas-sikurezza nukleari aktar minn 20 sena ilu u pprovdew eżiti ta’ suċċess fl-armonizzazzjoni tal-implimentazzjoni prattika tal-prinċipji tas-sikurezza. Ir-rwol ewlieni tagħhom fl-iżgurar ta’ livell għoli ta’ sikurezza, armonizzat fil-livell tal-UE, ġie approvat mid-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari (85), b’mod partikolari permezz tad-dispożizzjoni li tikkonċerna r-rieżamijiet orizzontali topiċi.

L-implimentazzjoni ta’ din il-gwida u tad-Direttiva dwar il-VIA tista’ titrawwem billi jinbeda tali eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju mill-Istati Membri, fuq bażi volontarja, fir-rigward tal-bidliet u l-estensjonijiet tal-NPP. Il-parametraġġ referenzjarju jista’ jirriżulta f’metodoloġiji komuni fil-livell tal-UE u jiffaċilita l-implimentazzjoni prattika f’każijiet speċifiċi. Pereżempju, meta jitqiesu l-bidliet jew l-estensjonijiet għall-NPPs, u fid-dawl tat-Taqsima 4.2, il-parametraġġ referenzjarju jista’ jkun rilevanti sabiex jiġi vvalutat jekk ir-rilaxxi radjoloġiċi matul it-tħaddim normali jew f’każ ta’ aċċidenti nbidlux, u sa liema punt dan jimplika l-ħtieġa li tiġi rieżaminata kwalunkwe VIA eżistenti (jekk tkun twettqet tali VIA). Tali eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju jista’ jgħin ukoll biex jiġi evalwat jekk il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti joħolqux riskji addizzjonali ta’ impatt għall-Istati Membri ġirien u biex jiġi identifikat liema Stati Membri.

5 SOMMARJU TAL-PUNTI EWLENIN

— Meta xogħlijiet jew interventi tal-kostruzzjoni, li jinvolvu alterazzjonijiet tal-aspetti fiżiċi tal-proġetti oriġinali elenkati fl-Anness I jew II tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-punt 24 tal-Anness I jew tal-punt 13(a) tal-Anness II tagħha, huma jikkostitwixxu “proġetti” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u jridu jiġu soġġetti jew għal skrinjar jew għal VIA.

— Dawk il-proġetti li x’aktarx li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent għandhom ikunu magħmulin soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp.

— Bidla jew estensjoni tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, tippresupponi li hemm riskji simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għall-proġett oriġinali. F’dan ir-rigward, l-estensjoni tad-durata tal-kunsens tal-proġetti oriġinali b’perjodi ta’ żmien sinifikanti kif ukoll is-sinifikanza tax-xogħlijiet marbuta b’mod inseparabbli mal-iskala tal-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti huma kriterji ewlenin li jenħtieġ li jintużaw mill-awtoritajiet kompetenti.

(1) ĠU L 26, 28.1.2012, p. 1.

(2) ĠU L 124, 25.4.2014, p. 1.

(3) C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, ECLI:EU:C:2019:622.

(4) https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdfhttps://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(5) ĠU C 104, 24.4.1992, p. 7.

(6) ĠU L 124, 17.05.2005, p. 4.

(7) Ara, għal dan il-għan, il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott dwar il-Kawża C-411/17, il-punt 105 (“Madankollu, peress li d-Direttiva SEA hija intiża sabiex timplimenta f’miżura wiesgħa l-konvenzjonijiet [ta’ Espoo], huwa mixtieq li din tiġi interpretata f’konformità magħhom. Barra minn hekk, il-kompetenzi tal-Unjoni għandhom jiġu eżerċitati f’osservanza tad-dritt internazzjonali; għaldaqstant, l-interpretazzjoni tad-dritt sekondarju tal-Unjoni għandha, bħala prinċipju, issir f’konformità mal-obbligi tagħha tad-dritt internazzjonali.”).

(8) Atti differenti ta’ leġiżlazzjoni jista’ jkollhom objettivi differenti li min-naħa tagħhom jistgħu jinfluwenzaw il-kamp ta’ applikazzjoni u t-tifsira tal-klassifikazzjonijiet u d-definizzjonijiet tal-proġetti li jkun fihom. Għalhekk, ċerta klassifikazzjoni tal-proġetti f’direttiva waħda tista’ ma tippreskrivix b’mod preċiż kif l-istess tip ta’ proġett għandu jiġi interpretat fil-kuntest ta’ direttiva oħra. Kif iddikjarat mill-Qorti (ara pereżempju l-Kawża C-227/01, Il-Kummissjoni vs Spanja), id-dritt tal-Unjoni għandu jiġi interpretat b’referenza għall-iskop u l-iskema ġenerali tar-regoli li jagħmel parti minnhom.

(9) https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(10) Ara, għal dan il-għan, il-Kawża C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 45, u l-Kawża C-255/05 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 52.

(11) Ara C-435/09, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, il-punti 86 u 88.

(12) C-72/95, Kraaijeveld u Oħrajn, il-punt 50; C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-punt 37; C-75/08 Mellor, il-punt 50; C-427/07, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 41

(13) Il-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-punt 23; Il-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 24; C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 31.

(14) B’analoġija, il-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 24; il-Kawża C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 32.

(15) C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04, Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49; C-329/17, Prenninger u Oħrajn, il-punt 35.

(16) Id-Direttiva ma tirrikjedix “kunsens” addizzjonali għal dak il-“kunsens għall-iżvilupp”, ara C-332/04, Il-Kummissjoni vs Spanja, il-punt 53.

(17) C-290/03, Barker - Crystal Palace, il-punti 40 sa 41.

(18) C-50/09, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punti 73 sa 75. “[l-Artikolu 2(2)] jimplika li l-libertà mogħtija lill-Istati Membri tinkludi l-iffissar tar-regoli proċedurali u tal-kundizzjonijiet tal-għoti tal-awtorizzazzjoni inkwistjoni. Madankollu, din il-libertà tista’ tiġi eżerċitata fil-limiti imposti mill-imsemmija direttiva u sa fejn l-għażliet magħmula mill-Istati Membri jiggarantixxu l-osservanza sħiħa tal-għanijiet stabbiliti minnha”.

(19) Għal aktar dettalji ara t-taqsima 4 tad-Dokument ta’ Gwida tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni ta’ eżenzjonijiet skont id-Direttiva dwar il-VIA (EUR-Lex - 52019XC1114(02) - MT - EUR-Lex (europa.eu)).

(20) Ara l-Kawża Doel, il-punti 103 sa 114.

(21) Id-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industrijali (il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17), l-Artikolu 3(7) - “permess” tfisser awtorizzazzjoni bil-miktub biex titħaddem installazzjoni jew impjant ta’ kombustjoni, impjant tal-inċinerazzjoni tal-iskart jew impjant tal-koinċinerazzjoni tal-iskart sħaħ jew parti minnhom.

(22) Id-Direttiva tal-Kunsill 1999/31/KE tas-26 ta’ April 1999 dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma (ĠU L 182, 16.7.1999, p. 1).

(23) Il-kwalifika bħala “kunsens għall-iżvilupp” skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva ma tiddependix mill-isem (fil-prattiki nazzjonali, eżempji ta’ termini użati huma permess għall-kostruzzjoni, permess għat-tqassim f’żoni, permess għall-użu tal-art, permess ambjentali (integrat), awtorizzazzjoni għall-ippjanar, permess tal-post) iżda pjuttost tiddependi minn jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fid-direttiva humiex issodisfati.

(24) Minbarra d-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, ir-reġimi tal-permessi jistgħu jinstabu pereżempju taħt il-leġiżlazzjoni dwar l-iskart - id-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 dwar l-iskart jew id-Direttiva 1999/31/KE tas-26 ta’ April 1999 dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma. Eżempju ta’ reġim ta’ liċenzjar jista’ jinstab pereżempju fid-Direttiva 2013/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Ġunju 2013 dwar l-operazzjonijiet taż-żejt u tal-gass offshore u li temenda d-Direttiva 2004/35/KE, eċċ.

(25) C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn.

(26) Il-prinċipju ta’ din it-taqsima huwa applikabbli wkoll għal proġetti ġodda.

(27) C-201/02, Wells, il-punti 52 sa 53, parti operattiva 1.

(28) Il-Kawża C-201/02, Wells; Il-Kawża C-508/03, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit; Il-Kawża C-290/03, Barker.

(29) C-201/02, Wells, u C-2/07, Abraham u Oħrajn.

(30) Ara l-punt 88 tad-deċiżjoni Doel: “88. Minn dan jirriżulta li, anki jekk l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri teħtieġ l-adozzjoni ta’ atti ulterjuri fil-kuntest ta’ proċess kumpless u rregolat, intiżi b’mod partikolari sabiex jiżguraw l-osservanza tal-istandards ta’ sikurezza u ta’ sigurtà applikabbli għal din l-attività ta’ produzzjoni industrijali ta’ elettriku nukleari, u jekk l-imsemmija miżuri huma b’mod partikolari suġġetti, kif jirriżulta mill-espożizzjoni tal-motivi tal-Liġi tat-28 ta’ Ġunju 2015, għal approvazzjoni minn qabel tal-AFSN, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-miżuri, ladarba adottati mil-leġiżlatur nazzjonali, jiddefinixxu l-karatteristiċi essenzjali tal-proġett u ma għadhomx, a priori, maħsuba li jiġu diskussi jew ikkontestati.”

(31) Fil-Kawża C-50/09 il-Qorti kkonkludiet li “sabiex l-obbligu impost bl-imsemmi Artikolu 3 jiġi sodisfatt, l-awtorità ambjentali kompetenti ma tistax sempliċement tidentifika u tiddeskrivi l-effetti diretti u indiretti ta’ proġett fuq ċerti fatturi, iżda għandha tevalwahom b’mod adegwat skont il-każ partikolari” (il-punt 37). Ara wkoll il-Kawża C-508/03, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, il-punti 103 sa 106.

(32) C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punti 42-43; C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA, il-punt 39.

(33) C-205/08, Umweltanwalt von Kärnten, il-punt 51.

(34) C-392/96, Il-Kummissjoni vs l-Irlanda, il-punti, 76, 82; C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA, il-punt 44; C-205/08, Umweltanwalt von Kärnten, il-punt 53; C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punt 27; C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 36; Il-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen, il-punt 37.

(35) Il-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punt 42.

(36) Il-Kawża C-227/01, Il-Kummissjoni vs Spanja, il-punt 53.

(37) Il-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen, il-punt 37. F’dan il-każ, il-proġetti inkwistjoni kienu relatati mal-kostruzzjoni ta’ bini anċillari għal ajruport (jiġifieri mħażen, estensjoni ta’ żoni ta’ parkeġġ tal-vetturi u ta’ żoni ta’ parkeġġ tal-inġenji tal-ajru) li kellhom jitqiesu ma’ proġetti oħra approvati aktar kmieni (jiġifieri l-kostruzzjoni ta’ terminal addizzjonali).

(38) Ara l-Annessi II.A.1.a, III.1.a u IV.1b, kif ukoll il-Premessa 22 tad-Direttiva 2014/52/UE (“Sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem, proċeduri ta’ ‘screening’ u l-valutazzjonijiet tal-impatt fuq l-ambjent għandhom iqisu l-impatt tal-proġett sħiħ in kwistjoni, inkluż, fejn rilevanti, is-sottosuperfiċje u l-parti ta’ taħt l-art, matul il-fażijiet tal-kostruzzjoni, tal-operat u, fejn rilevanti, tat-twaqqigħ”).

(39) C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49.

(40) Il-Kawża C-215/06 Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 51. “[…] l-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva għandu neċessarjament jinftiehem li jfisser li, jekk l-applikant jonqos milli jitlob u wara jikseb il-kunsens għal żvilupp meħtieġ u milli jwettaq minn qabel stima tal-impatt ambjentali meta din tkun meħtieġa, huwa ma jistax jibda x-xogħlijiet relatati mal-proġett ikkonċernat, għaliex altrimenti jikser ir-rekwiżiti tad-Direttiva.”

(41) Barra minn hekk, fil-każ ta’ ommissjoni biex titwettaq valutazzjoni jew biex jitwettaq skrinjar tal-impatt ambjentali, hija r-responsabbiltà tal-qrati nazzjonali li jiddeterminaw jekk ir-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni Ewropea applikabbli għad-dritt għal kumpens, inkluża l-eżistenza ta’ rabta kawżali diretta bejn il-ksur allegat u d-dannu mġarrab, ġewx issodisfati (il-Kawża C-420/11, Leth, il-punt 48).

(42) Il-Kawża C-201/02, Wells, il-punti 66 sa 70.

(43) Il-Kawża C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 59 , “[…] L-awtoritajiet kompetenti huma għalhekk obbligati li jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jirrimedjaw għall-ommissjoni ta’ stima tal-effetti fuq l-ambjent, pereżempju billi jirtiraw jew jissospendu kunsens għal żvilupp diġà mogħti sabiex titwettaq tali stima, u dan fil-limiti tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri”.

(44) Il-Kawżi C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 57; C-416/10, Križan u Oħrajn, il-punt 87; C-348/15, Stadt WienerNeustadt, il-punt 36; C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, il-punt 174.

(45) Il-Kawżi C-196/16 u C-197/16, Comune di Corridonia, il-punti 35 sa 41 u 43; C-117/17, Castelbellino, il-punt 30, C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, il-punt 175.

(46) C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 57; C-416/10, Križan u Oħrajn, il-punt 87; C-348/15, Stadt WienerNeustadt, il-punt 36.

(47) Id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta’ Ġunju 1985 dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 175, 5.7.1985, p. 40).

(48) Id-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE tat-3 ta’ Marzu 1997 li temenda d-Direttiva 85/337/KEE dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 73, 14.3.1997, p. 5).

(49) Bħala prekursur għall-inserzjoni tal-kategorija tal-proġett tal-Anness II.13(a) fit-test tad-Direttiva, il-Qorti ddeċidiet fil-Kawża C-72/95, Kraaijeveld u Oħrajn li d-Direttiva tapplika wkoll għal bidliet fil-proġetti. Il-Qorti sabet li l-espressjoni xogħlijiet ta’ kanali u ta’ għajnuna kontra l-għargħar imsemmija fil-punt 10(e) tal-Anness II tad-Direttiva 85/337/KEE (qabel l-emendi bid-Direttiva 97/11/KE) jenħtieġ li tiġi interpretata bħala li tinkludi mhux biss il-kostruzzjoni ta’ imbankment ġdid, iżda wkoll il-modifika ta’ imbankment eżistenti li tinvolvi r-rilokazzjoni, it-tisħiħ jew it-twessigħ tiegħu, u s-sostituzzjoni ta’ imbankment permezz tal-kostruzzjoni ta’ imbankment ġdid in situ, kemm jekk l-imbankment il-ġdid ikun aktar b’saħħtu jew usa’ minn dak l-antik, jew taħlita ta’ tali xogħlijiet (il-punt 42).

(50) Id-Direttiva 2003/35/KE tal-Palament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Mejju 2003 li tipprovdi għall-parteċipazzjoni pubblika rigward it-tfassil ta’ ċerti pjani u programmi li għandhom x’jaqsmu ma’ l-ambjent u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/337/KEE u 96/61/KE rigward il-parteċipazzjoni pubblika u l-aċċess għall-ġustizzja (ĠU L 156, 25.6.2003, p. 17).

(51) Għal bidliet/estensjonijiet tal-proġetti tal-Anness I li huma taħt il-limitu iżda li qed iġorru effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent ara l-punt 13(a) tal-Anness II.

(52) Il-Kawża C-411/17, il-punti 79 sa 80.

(53) L-iskala tar-rinnovazzjoni kienet murija mill-baġit ta’ investiment ta’ EUR 700 miljun allokat għal dawk l-impjanti tal-enerġija, il-Kawża C-411/17, il-punt 64.

(54) Ibid, il-punt 78.

(55) Barra minn hekk, abbażi tal-Anness I.24, hija meħtieġa VIA għal “[k]ull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta tali bidla jew estensjoni fiha nfisha tilħaq il-livelli, jekk ikun hemm, iddikjarati f’dan l-Anness”.

(56) Il-proġett propost kien għall-modifika tal-infrastruttura tal-ajruport, għall-kostruzzjoni ta’ torri ta’ kontroll, toroq ġodda ta’ ħruġ mir-runways u żoni ta’ parkeġġ u xogħol biex ir-runways jiġu strutturati mill-ġdid u mwessgħin mingħajr ma jinbidel it-tul tagħhom.

(57) L-approċċ ġie kkonfermat ukoll mill-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, u mill-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen.

(58) B’analoġija, il-Kawża C-411/17, Doel, il-punt 78.

(59) https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_Scoping_final.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(60) https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_EIA_report_final.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(61) Il-Kawżi C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49.

(62) Din il-kategorija tikkonsisti f’limitu u f’tipi ta’ proġetti mhux ta’ limitu.

(63) Il-Kawża C-411/17, Doel, il-punt 79.

(64) Il-Kawża C-570/13, il-punti 44 u 50.

(65) Għall-finijiet ta’ din il-gwida, it-terminu “stazzjonijiet tal-enerġija nukleari” huwa ekwivalenti għat-terminu “impjanti tal-enerġija nukleari”.

(66) https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(67) It-tħaddim fit-tul ta’ impjant tal-enerġija nukleari li jaħdem lil hinn minn perjodu ta’ żmien stabbilit definit mit-terminu tal-liċenzja, mid-disinn oriġinali tal-impjant, mill-istandards rilevanti jew mir-regolamenti nazzjonali. (Ageing Management and development of a Programme for Long Term Operation of Nuclear Power Plants, il-Gwida tas-Sikurezza Speċifika tal-IAEA SSG-48, IAEA 2018).

(68) Ara l-punt 32 tas-sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(69) Ara l-punti 41 u 43 tas-sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(70) Ara, fost l-oħrajn, il-Kapitolu 3 “Saħħa u Sikurezza” tat-Trattat Euratom, kif ukoll il-punti 40 sa 41 u 43 tas-sentenza tal-Qorti tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(71) Dawn l-interventi ma humiex neċessarjament marbuta ma’ proċess ta’ operat fit-tul (LTO) , anke minħabba li ma huwiex possibbli li tiġi estiża l-ħajja operattiva jekk ma jiġux sostitwiti l-komponenti (pereżempju, deċiżjoni biex tiġi estiża l-ħajja operattiva ta’ NPP wara l-iskadenza tal-ħajja tad-disinn tiegħu ta’ 40 sena ma setgħetx tkun possibbli li kieku l-ġeneraturi tal-fwar ma ġewx sostitwiti wara 30 sena ta’ tħaddim).

(72) Id-Direttiva 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 (ĠU l 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata mid-Direttiva 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42), li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari. Il-prinċipju ġenerali tar-rekwiżit ta’ titjib kontinwu huwa li l-operatur, taħt is-superviżjoni tal-awtoritajiet nazzjonali tas-sikurezza, jimplimenta, fuq bażi kontinwa, it-titjib raġonevoli identifikat kollu tas-sikurezza. Dan l-approċċ huwa kkomplementat minn spezzjoni, analiżi tas-sikurezza regolari speċifika (bħat-test tal-istress, l-intervent mill-bniedem…) jew rieżami perjodiku tas-sikurezza li jirrevedi fil-fond il-bażi tal-każijiet tas-sikurezza.

(73) Oriġinarjament, l-NPPs kienu tipikament iddisinjati għal ħajja operattiva speċifika (pereżempju minn 30 sa 40 sena għall-hekk imsejħa impjanti tal-enerġija nukleari tal-ġenerazzjoni II li qed joperaw illum, u li ħafna minnhom qed joqorbu jew il-ħajja tad-disinn oriġinali tagħhom jew skaditilhom). Din il-ħajja inizjali tista’ tiġi influwenzata minn ħafna fatturi (pereżempju manutenzjoni kontinwa u sostituzzjoni tal-komponenti) u huwa komuni li l-impjant jopera lil hinn minn din il-ħajja oriġinali, abbażi ta’ dimostrazzjoni sistematika u komprensiva li huwa sikur li jagħmel dan.

(74) Id-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari (ĠU L 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42).

(75) Skont il-Liġi Belġjana, l-impjanti tal-enerġija nukleari kellhom jiġu diżattivati 40 sena wara d-data li fiha bdew jaħdmu għal skopijiet industrijali.

(76) Fir-rigward tal-ammonti involuti, ta’ min ifakkar li fil-kawża Doel kienu involuti investimenti ta’ madwar EUR 700 miljun. Lil hinn minn dan, il-Qorti enfasizzat li l-iskala jew in-natura tax-xogħlijiet hija deċiżiva.

(77) C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, EU:C:2019:622, il-punt 94.

(78) Ibid, il-punt 66 - […] l-modernizzazzjoni tal-koppli tal-impjanti Doel 1 u Doel 2, it-tiġdid tat-tankijiet għall-ħażna tal-kombustibbli użat, l-installazzjoni ta’ stazzjon tal-ippumpjar ġdid u l-adattament tal-pedamenti sabiex dawn l-impjanti jiġu protetti aħjar kontra l-għargħar; […] ix-xogħlijiet jimplikaw mhux biss it-titjib tal-istrutturi eżistenti iżda wkoll il-bini ta’ tliet binjiet, li tnejn minnhom huma intiżi sabiex jakkomodaw is-sistemi ta’ ventilazzjoni u t-tielet huwa intiż sabiex ikun struttura kontra n-nirien.

(79) Ibid, il-punt 71.

(80) Il-Gwida ta’ Espoo, l-Anness II.

(81) Il-Gwida ta’ Espoo, il-parti C, l-Estensjoni tal-ħajja bħala attività maġġuri.

(82) Il-popolazzjoni u s-saħħa tal-bniedem, il-bijodiversità, l-art, il-ħamrija, l-ilma, l-arja, il-klima, l-assi materjali, il-wirt kulturali, il-pajsaġġ kif ukoll l-interazzjoni bejniethom.

(83) Ta’ min jinnota li kwalunkwe bidla jew estensjoni għal NPP li jkollha l-potenzjal għal żieda fl-emissjonijiet radjoloġiċi twassal għal notifika lill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 37 tat-Trattat Euratom, li jirrikjedi li kull Stat Membru jipprovdi lill-Kummissjoni b’tali data ġenerali relatata ma’ kwalunkwe pjan għar-rimi ta’ skart radjuattiv fi kwalunkwe forma li tagħmilha possibbli li jiġi ddeterminat jekk l-implimentazzjoni ta’ tali pjan hijiex probabbli li tirriżulta fil-kontaminazzjoni radjuattiva tal-ilma, il-ħamrija jew l-arja ta’ Stat Membru ieħor.

(84) Il-kontroll tal-kimika tal-ilma huwa essenzjali għat-tħaddim sikur ta’ impjant tal-enerġija nukleari u jista’ jintuża biex jiġu mminimizzati l-effetti dannużi tas-sustanzi kimiċi, l-impuritajiet kimiċi u l-korrużjoni fuq l-istrutturi u l-komponenti tal-impjanti għall-estensjoni tal-ħajja operattiva tiegħu.

(85) Id-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari (ĠU L 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42).