Ir-restawr tal-ħabitats tal-pollinaturi fil-pajsaġġi agrikoli

Il-pressjonijiet magħrufa jinkludu ċerti prattiki ta’ ġestjoni agrikola bħall-monokultura, l-użu kbir ta’ pestiċidi u l-ħdim intensiv tar-raba’, ir-ragħa jew il-ħsad imwettaq b’mod intensiv, u, fejn isseħħ, il-fertilizzazzjoni żejda tal-mergħat, li jwasslu għat-tnaqqis tal-pollinaturi fil-pajsaġġi agrikoli. L-użu akbar ta’ tekniki agronomiċi favur il-pollinaturi, b’mod partikolari l-agroekoloġija, huwa kruċjali sabiex din ix-xejra titreġġa’ lura.

Il-PAK hija wieħed mill-istrumenti ewlenin li jappoġġaw tranżizzjoni bħal din, permezz ta’ miżuri bħall-biedja organika, iż-żamma u l-iżvilupp ta’ karatteristiċi tal-pajsaġġ, l-agroforestrija, it-tnaqqis fl-użu ta’ sustanzi kimiċi, u l-protezzjoni ta’ pjanti li ma jagħmlux ħsara lill-pollinaturi fil-mergħat u fil-biċċiet ta’ art ta’ lqugħ. Mill-2023 sal-2027, il-PAK se tkun regolata minn arkitettura ekoloġika ġdida b’rekwiżiti ta’ bażi msaħħa u ekoskemi ġodda skont il-Pilastru I tagħha, flimkien ma’ miżuri skont il-Pilastru II, bħall-impenji ta’ ġestjoni agroambjentali u klimatiċi. L-interventi ta’ benefiċċju għall-pollinaturi fil-pajsaġġi agrikoli għandhom jiġu ppjanati b’mod strateġiku u kkoordinat, abbażi tal-ħtiġijiet identifikati fil-livell lokali. Il-pajsaġġi favur il-pollinaturi huma bijodiversi, rikki fil-karatteristiċi tal-pajsaġġ u joffru kwantità adegwata ta’ ħabitats ta’ kwalità għolja u konnessi sew.

Fi ħdan il-PAK, l-Istati Membri jistgħu jfasslu interventi strateġiċi li jikkontribwixxu għall-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali speċifiċi. Pereżempju, skemi ta’ pagament ibbażati fuq ir-riżultati jistgħu jagħmlu l-approċċ aktar effettiv u joffru aktar flessibbiltà u inċentivi lill-bdiewa sabiex jimplimentaw prattiki li jirrispettaw l-ambjent. Barra minn hekk, l-Istati Membri huma mħeġġa jtaffu l-pressjonijiet fil-livell tal-pajsaġġ permezz ta’ skemi kollettivi, li jinċentivaw il-kollaborazzjoni bejn il-bdiewa fl-implimentazzjoni kollettiva tal-impenji agroambjentali u klimatiċi.

Il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK żviluppati mill-Istati Membri jinkludu varjetà ta’ azzjonijiet b’potenzjal għoli għall-protezzjoni tal-pollinaturi. Pereżempju, diversi Pjanijiet għandhom l-għan li joħolqu żoni ta’ alimentazzjoni għall-pollinaturi selvaġġi, bħal biċċiet ta’ art bil-fjuri, kultivazzjoni annwali ta’ pjanti li jipproduċu l-għasel, jew karatteristiċi xierqa oħrajn tal-pajsaġġ. Impenji oħrajn jikkonċernaw l-istabbiliment ta’ żoni mhux produttivi fuq raba’ li jinħadem sabiex jittejjeb, fost l-oħrajn, l-istatus tal-pollinaturi u tiżdied il-provvista tal-ikel għall-insetti pollinaturi. Il-Pjanijiet jista’ jkollhom ukoll l-għan li jissostitwixxu l-prodotti kimiċi għall-protezzjoni tal-pjanti b’metodi bijoloġiċi għall-kontroll tal-pesti, li jikkontribwixxi b’mod sinifikanti għall-protezzjoni tal-pollinaturi.

Ir-riskji minħabba l-agrokimiċi (b’mod partikolari l-pestiċidi u t-tagħbijiet għoljin ta’ nutrijenti) iridu jiġu mmitigati sew ukoll. Dan jeħtieġ sforzi u kooperazzjoni komuni bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-bdiewa. Il-konsulenti tal-azjendi agrikoli li huma mħarrġa sew fil-konservazzjoni tal-bijodiversità u tal-pollinaturi, kif ukoll l-attivitajiet ta’ dimostrazzjoni u ta’ komunikazzjoni, huma elementi ewlenin sabiex jiffaċilitaw l-użu aħjar tal-miżuri mmirati. Ladarba jkunu disponibbli, għandhom jintużaw indikaturi robusti bbażati fuq il-metodoloġija ta’ monitoraġġ tal-pollinaturi madwar l-UE kollha (ara l-Prijorità I) sabiex jiġi evalwat l-impatt tal-interventi. Skont il-PAK, fost sorsi oħrajn ta’ finanzjament, tista’ tintuża l-assistenza teknika fuq inizjattiva tal-Istati Membri sabiex tappoġġa l-użu tal-iskema ta’ monitoraġġ tal-pollinaturi (EU-PoMs).

Il-mitigazzjoni tal-impatti tal-użu tal-pestiċidi fuq il-pollinaturi

Il-pestiċidi jibqgħu fattur ewlieni fit-tnaqqis tal-pollinaturi, u l-impatt tagħhom irid jittaffa minn politiki u prattiki mmirati. Fl-Istrateġija tal-UE mill-Għalqa sal-Platt u fl-Istrateġija għall-Bijodiversità, il-Kummissjoni impenjat ruħha li tnaqqas ir-riskju u l-użu tal-pestiċidi kif ukoll l-użu ta’ pestiċidi aktar perikolużi b’50 % sal-2030. Dawn il-miri huma maħsuba sabiex jiġu implimentati, b’mod partikolari, mir-Regolament propost dwar l-Użu Sostenibbli ta’ Prodotti għall-Protezzjoni tal-Pjanti (SUR). Il-Kummissjoni se twettaq ukoll aktar ħidma sabiex ittejjeb l-indikaturi użati għall-kwantifikazzjoni tat-tnaqqis tar-riskju u l-użu tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti.

Bħala parti mill-abbozz tas-SUR, il-Kummissjoni pproponiet ukoll projbizzjoni fuq l-użu tal-pestiċidi f’żoni sensittivi. Dawn jinkludu żoni protetti għall-konservazzjoni tan-natura, kif ukoll żoni li jospitaw il-pollinaturi li huma mhedda bl-estinzjoni. As part of the interinstitutional negotiations, the European Parliament and Council are looking in detail at the modalities for such a prohibition. L-abbozz tas-SUR jipprevedi wkoll żieda fl-użu tal-ġestjoni integrata tal-pesti (IPM). Dan jistabbilixxi ġerarkija ta’ interventi għall-protezzjoni tal-pjanti, fejn l-enfasi tkun fuq miżuri ta’ riskju baxx u l-pestiċidi kimiċi jintużaw biss bħala l-aħħar alternattiva.

Tħassib dejjem akbar huwa l-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet ta’ emerġenza mill-Istati Membri għall-pestiċidi li ma għadhomx approvati fil-livell tal-UE. Il-Kummissjoni se tkompli timmonitorja s-sitwazzjoni u se tagħti mandat lill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) sabiex tivverifika jekk il-ġustifikazzjonijiet ipprovduti mill-Istati Membri għal dawn l-awtorizzazzjonijiet humiex validi. Il-Kummissjoni diġà għamlet dan b’mod ripetut fir-rigward tal-awtorizzazzjonijiet ta’ emerġenza għall-użu ta’ ċerti neonikotinojdi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qiegħda tieħu passi sabiex ittejjeb id-disponibbiltà tal-alternattivi b’riskju baxx għall-kontroll kimiku ta’ pesti, b’mod partikolari dawk relatati ma’ soluzzjonijiet bijoloġiċi bħall-mikroorganiżmi.

Il-Kummissjoni qiegħda taħdem sabiex issaħħaħ il-valutazzjoni tar-riskju tal-pestiċidi għall-pollinaturi. This includes strengthening the risk assessment for bees to minimise the undesired effects of pesticides use on honeybees and wild bee species. Barra minn hekk, hemm ħtieġa urġenti li titħaffef id-disponibbiltà ta’ metodi ta’ ttestjar li jippermettu li tiġi ddeterminata t-tossiċità tal-pestiċidi għall-pollinaturi selvaġġi. Huwa meħtieġ ukoll li jiġi żgurat li l-koformulanti jkunu pprojbiti milli jintużaw flimkien ma’ sustanzi attivi fi prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti meta jitqiesu li għandhom effetti inaċċettabbli fuq l-ambjent, inkluż il-pollinaturi.

It-titjib tal-ħabitats tal-pollinaturi fiż-żoni urbani

L-urbanizzazzjoni u l-iżvilupp tal-infrastruttura jnaqqsu d-disponibbiltà tal-ħabitats naturali tal-pollinaturi. Madankollu, jekk jiġu ppjanati u ġestiti kif xieraq, iż-żoni urbani jistgħu jaġixxu bħala rifuġji għall-pollinaturi, speċjalment f’pajsaġġ usa’ mċaħħad mir-riżorsi tal-fjuri. Dawn jistgħu jtejbu wkoll il-konnettività tal-ħabitats billi jipprovdu ħabitats ta’ tranżizzjoni, bħal parks pubbliċi, ġonna privati (f’żoni rurali wkoll), azjendi agrikoli urbani, u ħitan ekoloġiċi u bjut ekoloġiċi.

Il-Kummissjoni żviluppat gwida dwar l-ibliet favur il-pollinaturi, li għandha tiġi promossa ulterjorment u applikata b’mod wiesa’ mill-ibliet. Barra minn hekk, il-konservazzjoni tal-pollinaturi għandha titqies fl-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ ekoloġizzazzjoni urbana. Iż-żoni urbani huma wkoll hotspots għall-attivitajiet ta’ involviment, u għalhekk għandhom rwol importanti fiż-żieda tal-involviment taċ-ċittadini fl-attivitajiet ta’ konservazzjoni.

It-tnaqqis tal-impatti ta’ speċijiet aljeni invażivi fuq il-pollinaturi

Ċerti speċijiet aljeni invażivi jistgħu jeżerċitaw pressjonijiet diretti jew indiretti fuq il-pollinaturi. Dawn jistgħu jikkaċċjaw il-pollinaturi nattivi, ikunu vettur għall-mard u patoġeni ġodda jew jikkompetu magħhom għal sorsi tal-ikel. Il-pjanti aljeni invażivi jistgħu jisbqu l-pjanti nattivi, u b’hekk ibiddlu l-komunitajiet tal-pjanti li jiddependu fuqhom il-pollinaturi nattivi.

Sabiex jiġu evitati ulterjorment l-introduzzjoni u t-tixrid ta’ speċijiet aljeni invażivi li l-impatt tagħhom fuq il-pollinaturi jista’ jkun gravi, se tingħata kunsiderazzjoni għall-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ speċijiet aljeni invażivi li huma sors ta’ tħassib għall-Unjoni.

Sabiex jiġi żgurat li r-restrizzjoni tal-użu tal-pestiċidi f’żoni sensittivi ma tfixkilx il-ġestjoni futura ta’ speċijiet ta’ pjanti aljeni invażivi, se jkun importanti li jiżdiedu d-disponibbiltà, l-użu u l-effettività ta’ opzjonijiet ta’ ġestjoni mhux kimiċi.

Ir-riskju tal-introduzzjoni u t-tixrid ta’ speċijiet aljeni li huma ta’ ħsara għall-pollinaturi għandu jitnaqqas ulterjorment ukoll billi jiġi promoss l-użu ta’ pjanti nattivi u taħlitiet ta’ żrieragħ li huma tajbin għall-pollinaturi f’żoni li jinkludu l-ġonna privati, iż-żoni pubbliċi, l-art agrikola, u l-foresti.

L-indirizzar tat-tibdil fil-klima u ta’ kawżi oħrajn ta’ tnaqqis fil-pollinaturi