·Diversità, nondiskriminazzjoni u ġustizzja,

·Benesseri soċjetali u ambjentali, u

·Kontabbiltà.

Barra minn hekk, il-Linji Gwida fihom lista ta’ valutazzjoni għall-użu prattiku mill-kumpaniji. Matul it-tieni nofs tal-2019, aktar minn 350 organizzazzjoni ttestjaw din il-lista u bagħtu r-rispons tagħhom. Il-Grupp ta’ Livell Għoli qiegħed fil-proċess li jirrevedi l-linji gwida tiegħu fid-dawl ta’ dan ir-rispons u se jiffinalizza l-ħidma tiegħu sa Ġunju 2020. Riżultat ewlieni tal-proċess ta’ rispons huwa li filwaqt li għadd ta’ rekwiżiti huma diġà riflessi fis-sistemi legali u regolatorji eżistenti, dawk li jirrigwardaw it-trasparenza, it-traċċabilità u s-sorveljanza umana mhumiex speċifikament koperti mil-leġiżlazzjoni attwali f’bosta setturi ekonomiċi.

Minnbarra dan is-sett ta’ Linji Gwida mhux vinkolanti tal-Grupp ta’ Esperti ta’ Livell Għoli, u f’konformità mal-linji gwida politiċi tal-President, jekk ikun hemm qafas regolatorju Ewropew ċar dan jibni l-fiduċja fost il-konsumaturi u n-negozji fl-IA u b’hekk iħaffef l-adozzjoni tat-teknoloġija. Qafas regolatorju bħal dan jenħtieġ ikun konsistenti ma’ azzjonijiet oħra li jippromwovu l-kapaċità tal-innovazzjoni u tal-kompetittività f’dan il-qasam. Barra minn hekk, irid jiżgura li jkun hemm riżultati ottimali mil-lat soċjali, ambjentali u ekonomiku u konformità mal-leġiżlazzjoni, mal-prinċipji u mal-valuri tal-UE. Dan huwa partikolarment rilevanti f’oqsma fejn id-drittijiet taċ-ċittadini jistgħu jiġu affettwati direttament l-aktar, pereżempju fil-każ ta’ applikazzjonijiet tal-IA għall-infurzar tal-liġi u tal-ġudikatura.

L-iżviluppaturi u l-implimentaturi tal-IA diġà huma soġġetti għal-leġiżlazzjoni Ewropea dwar id-drittijiet fundamentali (eż. il-protezzjoni tad-data, il-privatezza, in-nondiskriminazzjoni), il-protezzjoni tal-konsumatur, u r-regoli dwar is-sigurtà tal-prodotti u r-responsabbiltà. Il-konsumaturi jistennew l-istess livell ta’ sikurezza u rispett lejn id-drittijiet tagħhom kemm jekk prodott jew sistema jkunu jiddependu fuq l-IA kif ukoll jekk le. Madankollu, xi karatteristiċi speċifiċi tal-IA (eż. l-opaċità) jistgħu jagħmlu l-applikazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni aktar diffiċli. Għal din ir-raġuni, jeħtieġ jiġi eżaminat jekk il-leġiżlazzjoni attwali tistax tindirizza r-riskji tal-IA u tiġi infurzata effettivament, jekk jenħtiġux adattamenti tal-leġiżlazzjoni, jew jekk hemmx bżonn leġiżlazzjoni ġdida.

Minħabba l-fatt li l-IA qed tevolvi b’ritmu mgħaġġel, il-qafas regolatorju jrid jagħti spazju biex jaħseb għal aktar żviluppi. Jenħtieġ li kwalunkwe bidla tkun limitata għall-problemi identifikati b’mod ċar li għalihom jeżistu soluzzjonijiet fattibbli.

L-Istati Membri qed jippontaw subgħajhom lejn in-nuqqas attwali ta’ qafas Ewropew komuni. Il-Kummissjoni Ġermaniża dwar l-Etika tad-Data talbet għal sistema ta’ regolamentazzjoni bbażata fuq ir-riskju b’ħames livelli li tvarja minn l-ebda regolamentazzjoni għall-aktar sistemi innokwi tal-IA sal-projbizzjoni totali ta’ dawk l-aktar perikolużi. Id-Danimarka għandha kif nediet il-prototip ta’ Siġill tal-Etika tad-Data. Malta introduċiet sistema ta’ ċertifikazzjoni volontarja għall-IA. Jekk l-UE tonqos milli tipprovdi approċċ mifrux fl-UE kollha, hemm riskju reali ta’ frammentazzjoni fis-suq intern, li ddgħajjef l-objettivi tal-fiduċja, taċ-ċertezza legali u tal-adozzjoni mis-suq.

Qafas regolatorju Ewropew solidu għall-IA affidabbli se jipproteġi liċ-ċittadini Ewropej kollha u joħloq suq intern bla intoppi għall-iżvilupp ulterjuri u għall-adozzjoni tal-IA kif ukoll għat-tisħiħ tal-bażi industrijali tal-Ewropa fl-IA.

A.Definizzjoni tal-problema

Filwaqt li l-IA tista’ tagħmel ħafna ġid, inkluż billi tagħmel il-prodotti u l-proċessi aktar sikuri, tista’ tagħmel ukoll il-ħsara. Din il-ħsara tista’ tkun kemm materjali (sikurezza u saħħa tal-individwi, inkluż it-telf tal-ħajja, il-ħsara lill-proprjetà) kif ukoll immaterjali (telf ta’ privatezza, limitazzjonijiet għad-dritt tal-libertà ta’ espressjoni, id-dinjità tal-bniedem, id-diskriminazzjoni pereżempju fl-aċċess għall-impjieg), u tista’ tkun relatata ma’ varjetà wiesgħa ta’ riskji. Qafas regolatorju jenħtieġ jikkonċentra fuq kif jiġu mminimizzati r-riskji varji ta’ ħsarat potenzjali, b’mod partikolari dawk l-aktar sinifikanti.

Ir-riskji prinċipali relatati mal-użu tal-IA jikkonċernaw l-applikazzjoni tar-regoli mfassla biex jipproteġu d-drittijiet fundamentali (inkluż id-data personali, il-protezzjoni tal-privatezza u n-nondiskriminazzjoni), kif ukoll il-kwistjonijiet ta’ sigurtà u responsabbiltà.

Ir-riskji relatati mad-drittijiet fundamentali, inkluż id-data personali, il-protezzjoni tal-privatezza u n-nondiskriminazzjoni

L-użu tal-IA jista’ jaffettwa l-valuri li fuqhom hija msejsa l-UE u jwassal għal ksur tad-drittijiet fundamentali, inklużi d-drittijiet għal-libertà ta’ espressjoni, il-libertà tal-għaqda, id-dinjità tal-bniedem, in-nondiskriminazzjoni bbażata fuq il-ġeneru, ir-razza jew l-oriġini etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali, kif applikabbli f’ċerti oqsma, il-protezzjoni tad-data personali u l-ħajja privata, jew id-dritt għal rimedju ġudizzjarju effettiv u għal proċess ġust, kif ukoll il-protezzjoni tal-konsumaturi. Dawn ir-riskji jistgħu jirriżultaw minn difetti fit-tfassil ġenerali tas-sistemi tal-IA (inkluż fir-rigward tas-sorveljanza umana) jew mill-użu ta’ data mingħajr korrezzjoni tal-preġudizzju possibbli (eż. is-sistema hija mħarrġa esklużivament jew prinċipalment b’data li ġejja mill-irġiel u dan iwassal għal riżultati subottimali fir-rigward tan-nisa).

Hemm ċerti algoritmi tal-IA li meta jintużaw biex ibassru r-reċidività kriminali jistgħu juru preġudizzju bbażat fuq il-ġeneru jew fuq ir-razza u juru tbassir tar-reċidività probabbli differenti bejn in-nisa u l-irġiel jew bejn iċ-ċittadini ta’ pajjiż u l-barrani. Sors: Tolan S., Miron M., Gomez E. and Castillo C. "Why Machine Learning May Lead to Unfairness: Evidence from Risk Assessment for Juvenile Justice in Catalonia", Best Paper Award, International Conference on AI and Law, 2019

Ċerti programmi tal-IA għall-analiżi tal-wiċċ juru preġudizzju bejn il-ġeneri u r-razez, u jagħtu ftit erruri meta jiddeterminaw il-ġeneru tal-irġiel b’ġilda ċara, iżda ħafna erruri meta jiddeterminaw il-ġeneru tan-nisa b’ġilda aktar skura. Sors: Joy Buolamwini, Timnit Gebru; Proceedings of the 1st Conference on Fairness, Accountability and Transparency, PMLR 81:77-91, 2018.