RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT, LILL-KUNSILL U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW RAPPORT ANNWALI TAL-2009 DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-ISTRUMENT GĦALL-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI (IPA) SEC(2010) 1430 /* KUMM/2010/0687 finali */





[pic] | Il-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 25.11.2010 KUMM(2010) 687 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT, LILL-KUNSILL U LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW RAPPORT ANNWALI TAL-2009 DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-ISTRUMENT GĦALL-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI (IPA)SEC(2010) 1430 Sommarju Dan ir-rapport jippreżenta l-attivitajiet li twettqu għall-implimentazzjoni tal-Istrument għall-Assistenza ta’ qabel l-Adeżjoni (IPA) matul is-sena 2009 u jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-iżviluppi, kif ukoll xi kunsiderazzjonijiet rigward il-perspettivi futuri. Ir-rapport jiddeskrivi li, fl-2009, il-Kummissjoni għamlet passi konkreti sabiex ittejjeb l-effettività, l-impatt u s-sostenibbiltà tal-istrument tal-IPA billi tħejji t-triq għal approċċ ibbażat skont is-settur għal ippjanar u pprogrammar strateġiku, billi żżid il-koordinazzjoni tad-donaturi u billi żżid ir-responsabbilizzazzjoni tal-benefiċjarji. It-tfassil ta' politika u implimentazzjoni aħjar ser itejbu d-djalogu ta' politika u se jgħinu jiksbu riżultati aħjar fil-proċess tal-UE għall-integrazzjoni tal-Balkani tal-Punent, tat-Turkija u tal-Islanda. Id-dettalji dwar l-attivitajiet tal-ipprogrammar u l-implimentazzjoni għall-programmi tal-benefiċjarji speċifiċi jew tal-multibenefiċjarji tal-IPA matul il-perjodu ta’ rapportar huma disponibbli fid-dokument ta’ sfond ma' dan ir-rapport[1] (Taqsimiet I u II), segwiti b’dejta finanzjarja (Taqsima III). Il-qafas ġenerali tal-istrument finanzjarju tal-IPA jissemma wkoll fl-introduzzjoni tad-dokument ta' sfond. * * * L-ANALIŻI TAS-SENA L-evoluzzjonijiet prinċipali tal-proċess ta’ tkabbir L-2009 kienet sena ta’ stabbiltà u sigurtà fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija, bi żviluppi pożittivi rigward il-mobbiltà u r-relazzjonijiet mal-pajjiżi ġirien. Bħala riżultat tal-kriżi globali finanzjarja u ekonomika, il-Kummissjoni kkontribwiet biex tiżgura l-istabbiltà makroekonomika fir-reġjun, fost affarijiet oħra, billi introduċiet pakkett għall-kriżi finanzjarja għal dak ir-reġjun, inkluż appoġġ baġitarju dirett għas-Serbja, iffinanzjat mill-IPA. Matul il-perjodu ta’ rapportar, ġew ippreżentati applikazzjonijiet ġodda għal sħubija fl-UE mill-Albanija (f’April), l-Islanda (f’Lulju)[2] u s-Serbja (f’Diċembru) filwaqt li l-Kroazja għamlet iktar progress sabiex tilħaq l-istadji finali tan-negozjati għall-adeżjoni. Il-Montenegro, is-Serbja, u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kisbu sitwazzjoni ta’ vvjaġġar mingħajr il-bżonn ta’ viża lejn iż-żona ta' Schengen, wara li ssodisfaw il-kundizzjonijiet stipulati fil-pjanijiet direzzjonali dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża. Il-Kummissjoni kompliet taħdem ukoll mal-Albanija u l-Bosnja-Ħerzegovina sabiex tikseb it-tneħħija tal-obbligi tagħhom rigward il-viża. Madankollu, għad fadal xi sfidi. Fl-2009 l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent u t-Turkija kien għad fadlilhom, fi gradi differenti, ħidma sostanzjali sabiex jissodisfaw il-kriterji u l-kundizzjonijiet stabbiliti għall-adeżjoni. Il-pass tar-riforma kien xi drabi għaddej bil-mod u l-kriżi ekonomika internazzjonali żiedet mat-tensjonijiet. L-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fuq il-progress tal-pajjiżi kandidati u tal-kandidati potenzjali sabiex jilħqu, rispettivament, il-kundizzjonijiet għall-adeżjoni u t-termini tal-Ftehimiet ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni ġiet ippreżentata fid-dokument “L-Istrateġija għat-Tkabbir u l-isfidi ewlenin 2009-2010” u r-rapporti ta’ progress[3], li jakkompanjawh, ippubblikati f’Ottubru 2009. Il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ din il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ġew approvati b’mod ġenerali mill-Kunsill f’Diċembru 2009. L-iżviluppi strateġiċi prinċipali għall-għoti aħjar ta’ assistenza tal-IPA: tagħlimiet meħuda ta' sentejn ta' implimentazzjoni Fl-2009, il-Kummissjoni kompliet tirrifletti fuq l-effettività tal-ippjanar u l-ipprogrammar tal-assistenza tal-IPA, u dan wassal għal approċċi ġodda. Konferenza dwar il-koordinazzjoni tad-donaturi f’Tirana fit-2 ta’April ikkunsidrat il-progress li sar fit-titjib tal-koordinazzjoni tad-donaturi f’dan is-suġġett. Il-konferenza analizzat il-punti pożittivi u d-dgħjufijiet tal-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni eżistenti fuq livell nazzjonali u reġjonali u pproponiet rakkomandazzjonijiet konkreti li għandhom jiġu segwiti sabiex tinkiseb koordinazzjoni aħjar u effettività fl-għajnuna. Barra minn hekk, il-konferenza ddiskutiet ukoll il-possibilità tat-titjib fil-programmar strateġiku u l-armonizzazzjoni tal-għajnuna flimkien mal-Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali u l-Integrazzjoni tal-UE adottati minn benefiċjarji tal-IPA u fil-MIPDs. Konferenza fuq l-Appoġġ Effettiv għat-Tkabbir, organizzata konġuntament mill-Kummissjoni u l-Presidenza Svediża tal-UE fi Brussel fid-19 ta’ Ottubru, eżaminat aspetti iktar ġenerali dwar l-aġenda tal-effettività tal-għajnuna u kkonkludiet li approċċ fl-ipprogrammar tal-assistenza bbażat fuq il-bżonnijiet tal-benefiċjarji u strateġiji jista’ jikkontribwixxi għall-avvanz tal-effiċjenza tal-għajnuna ta’ qabel l-adezjoni. Hija kkonkludiet li dan l-approċċ ikun ta’ benefiċċju, mhux biss fl-indirizzar tal-prijoritajiet ta’ qabel l-adeżjoni iżda wkoll biex jgħin sabiex jegħleb l-impatt tal-kriżi finanzjarja u, peress li wħud mid-donaturi fil-Balkani tal-Punent kienu mgħammra aħjar biex jindirizzaw dawk id-diffikultajiet malajr, il-koordinazzjoni tad-donaturi mill-qrib tippermetti lill-IPA biex jimmira l-appoġġ tiegħu bl-iktar mod effettiv u kumplimentari. Ir-rapporti ta’ evalwazzjoni dwar l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-IPA u assistenza ta' qabel l-adeżjoni li ngħatat fi stadju preċedenti (cf. taqsima 3 hawn taħt) irriżultaw ukoll bħala sors importanti ta’ riflessjoni fuq modi aħjar ta’ kif jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ġenerali ta’ assistenza. It-tagħlimiet meħuda minn dawn ir-rapporti taw informazzjoni rigward l-isforzi tal-Kummissjoni sabiex tibdel l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni minn waħda bbażata b’mod predominanti fuq il-proġetti għal approċċ iktar komprensiv u bbażat fuq il-politika sabiex iżżid l-impatt ġenerali tagħha. F’Novembru l-Kummissjoni ħadet id-deċiżjoni li tintroduċi progressivament l-approċċ ibbażat fuq is-setturi fl-ippjanar tal-IPA. Dawn l-isforzi ġew żviluppati fl-2010 sabiex jiddaħħlu fl-ippjanar u fl-ipprogrammar strateġiku tal-assistenza (cf. taqsima 3 hawn taħt għad-dettalji), u ser ikomplu fl-2011. F’Diċembru 2009, il-Kunsill tal-Affarijiet Ġenerali ta appoġġ politiku lil dan l-ippjanar ġdid ibbażat fuq is-settur tal-IPA billi approva l-konklużjonijiet tal-konferenzi msemmija hawn fuq: “ Il-Kunsill …jenfasizza r-rabta essenzjali bejn il-prijoritajiet tal-politika tat-tkabbir u l-assistenza finanzjarja, b’mod konformi mar-riżultati mill-konferenzi riċenti mfassla sabiex itejbu l-effettività tal-għajnuna,…,jilqa’ l-isforzi mill-Kummissjoni biex tallinja mill-qrib il-programmi annwali tal-IPA mal-prijoritajiet identifikati fir-Rapporti ta’ Progress.” Flimkien ma’ dan, fid-dawl ta’ konklużjonijiet mir-rapporti ta' evalwazzjoni, l-ipprogrammar tal-IPA kien diġa ssimplifikat fl-2009 b’inqas proġetti li però huma ikbar, imfassla sabiex jiffaċilitaw l-użu tal-implimentazzjoni u jżidu l-effettività u l-viżibbiltà tiegħu. Il-fokus prinċipali baqa’ fuq il-Bini tal-Istituzzjonijiet, b’mod partikolari l-oqsma relatati mal-istat tad-dritt, b’konformità tal-Istrateġija tat-Tkabbir. L-iżvilupp soċjo-ekonomiku baqa’ wkoll prijorità importanti, b’mod partikolari fid-dawl tal-kriżi ekonomika. Ġie adottat pakket ta’ rispons għall-kriżi għall-Balkani tal-Punent u t-Turkija, u ngħata appoġġ baġitarju lis-Serbja, b’rabta ma’ ftehim tal-IMF. L-IPPROGRAMMAR U L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-IPA: ĦARSA ĠENERALI L-Ippjanar u l-Programmar Strateġiku Qafas Indikattiv Finanzjarju Multi-annwali (MIFF) It-tabella li ġejja tiddeskrivi l-allokazzjionijiet tal-IPA għall-2009 f'miljuni ta' EUR skont il- benefiċjarji u l-komponent, u kif ukoll għall-programm multibenefiċjarju kif aġġornat fil-MIFF tal-2011-2013[4]. Iċ-ċifri jikkunsidraw trasferimenti li saru bejn il-komponenti I u II matul l-2009. Tabella 1: Allokazzjonijiet tal-2009 skont il-benefiċjarji u l-komponeneti (bi prezzijiet kurrenti f’miljun EUR) dik li kienet ir-Repubblika Juogslava tal-Maċedonja | 39.3 | 4.4 | 20.8 | 7.1 | 10.2 | 81.8 | Informazzjoni rigward il-bażi għall-allokazzjonijiet skont kull benefiċjarju u kull komponent tista’ tinstab fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni fil-MIFF. Dokumenti tal-Ippjanar Indikattiv Multiannwali (MIPDs) L-MIPDs għall-2009-2011 ġew ippreżentati għall-opinjoni lill-Kumitat tal-Ġestjoni tal-IPA fl-ewwel nofs tal-2009, jigifieri f’Marzu (il-MIPDs tal-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, is-Serbja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u l-Kosovo ) u f’April (il-MIDPs tal-Kroazja, it-Turkija u tal-Multibenefiċjarji). B’eċċezzjoni waħda minħabba astensjonijiet, dawn irċievew opinjoni pożittiva unanima mill-Istati Membri u ġew adottati kollha mill-Kummissjoni bejn Ġunju u Lulju. Bħal fis-snin preċedenti u b’mod konformi mal-Art. Kif ġara fis-snin preċedenti u skont l-Artikolu 6.5 tar-Regolament tal-IPA ġew riveduti l-prijoritajiet prinċipali taħt kull komponent kif previst fl-MIDPs eżistenti għall-2008-2010. Il-kontinwità pprevaliet, minħabba n-nuqqas ta’ żviluppi fl-UE, fir-reġjun jew postijiet oħra li setgħu jiġġustifikaw reviżjonijiet sostanzjali. L-awtoritajiet nazzjonali u partijiet oħra rilevanti (l-Istati Membri, l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFIs), benefiċjarji potenzjali, is-soċjetà ċivili) ġew ikkonsultati matul il-proċedura ta’ reviżjoni. Safejn kien ikkonċernat il-volum tal-assistenza skont il-komponent I, il-kapaċità li jiġu assunti obbligazzjonijiet ta’ sħubija/implimentazzjoni tal-acquis baqgħet prijorità għall-pajjiżi kandidati, fuq livell ekwivalenti mal-kriterji politiċi f’dak li jirrigwarda dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Id-djalogu tas-soċjetà ċivili ġie fit-tieni post għat-Turkija, kif ġew il-kriterji politiċi fil-każ tal-Kroazja. F’dak li jirrigwarda l-kandidati potenzjali, il-kriterji ekonomiċi pprevalew għas-Serbja, il-Montenegro u l-Kosovo, filwaqt li l-kapaċità li jassumu obbligi ta’ sħubija pprevaliet għall-Albanija u l-Bosnja-Ħerzegovina, flimkien mal-kriterji politiċi fir-rigward ta’ din tal-aħħar. Imbagħad ġew il-kriterji politiċi għas-Serbja, il-Kosovo u l-Albanija, filwaqt li l-Montenegro iffukat b'mod ugwali dwar fuq u fuq l-istandards Ewropej. Fil-kuntest tal-Kumitat tal-Ġestjoni tal-IPA, il-Kummissjoni u l-Istati Membri ddiskutew metodi sabiex jagħtu aktar attenzjoni għall-aspetti li ġejjin fid-dokumenti ta' pprogrammar: – L-applikazzjoni tat-tagħlimiet meħuda mill-akkreditazzjoni għall-implimentazzjoni deċentralizzata fil-pajjiżi kandidati għall-proċess tal-akkreditazzjoni f’benefiċjarji oħra tal-IPA. B’mod ġenerali, allinja l-ġestjoni deċentralizzata aktar mas-sistemi benefiċjarji, sabiex issaħħaħ il-kapaċità tal-proprjetà u l-assorbiment. Oqgħod lura milli tistabbilixxi skadenza għall-akkreditazzjoni; – Enfasi b'mod aktar espliċitu r-riżultati mistennija fir-rigward tat-tisħiħ tal-istrutturi tal-integrazzjoni Ewropej, lil hinn mir-rekwiżiti tal-adeżjoni tal-UE. Involvi strutturi tal-integrazzjoni Ewropej aktar fl-ipprogrammar, għal verifika kontra prijoritajiet nazzjonali relatati mal-adeżjoni. Allineament tal-assistenza tal-IPA aktar qrib mal-ippjanar strateġiku nazzjonali jew, meta dan ma jeżistix, iffoka fuq aktar tisħiħ tas-sistemi tal-gvernijiet fir-rigward tal-ippjanar, l-ibbaġitjar u tal-ġestjoni tal-prestazzjoni; – Is-segwitu tal-isforzi li twettqu sabiex jiġi identifikat numru mnaqqas ta’ prijoritajiet, jew prijoritajiet ‘ewlenin’ miftiehma mal-gvern. Tingħata aktar attenzjoni lit-tagħlimiet meħuda, elabora aktar għanijiet, riżultati mistennija u indikaturi li jistgħu jitkejlu; – Fil-każ fejn il-kapaċità ta' assorbiment tkun kwistjoni, titqies ir-reviżjoni ta' pprogrammar b'mod xieraq u li jqis il-fattibbiltà tar-riżultati mistennija fi ħdan iż-żmien stipulat tal-MIPD; jissaħħu aktar il-kapaċitajiet għall-iżvilupp reġjonali. – Aktar sforzi sabiex jiżdied it-tqassim tax-xogħol u s-sħubija tad-donaturi, b'assistenza bilaterali u multilaterali kbira f'oqsma importanti. Jittejjeb aktar il-proċess ta' konsultazzjoni mal-benefiċjarji fuq il-bażi ta' skeda ċara, inkluża konsultazzjoni bikrija tal-partijiet interessati qabel l-abbozzar tal-iskedi tal-proġett; – Jiġu pprovduti linji gwida aktar ċari sabiex jiġu affaċċjati kwistjonijiet trasversali, inklużi żvilupp sostenibbli u għanijiet speċifiċi għal kwistjonijiet ta' sess u ta' ugwaljanza; – Jinkiseb aktar appoġġ għall-proġetti relatati mal-kriterji politiċi, riforma ġudizzjajra u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Tingħata aktar attenzjoni lil kwistjonijiet konnessi mal-akkwist pubbliku; – Tissaħħaħ aktar il-kapaċità amministrattiva lokali u l-istrutturi fis-settur tal-ambjent u jingħata appoġġ l-għan għal ugwaljanza bejn is-sessi għal impjiegi ġodda ambjentali (Komponent III). Jiġi ddefinit b'mod aktar ċar il-proċess għal, u l-influwenza tal-partijiet interessati fuq, l-analiżi tal-inklużjoni soċjali u definizzjoni tal-istrateġija relatata (Komponent IV). Tingħata aktar prijorità lill-approċċ Leader u jiġu ddefiniti l-kwistjonijiet orizzontali b’mod iktar ċar (Komponent V); – Tissaħħaħ il-komunikazzjoni lokali dwar ir-rilevanza tal-attivitajiet multibenefiċjarji għall-adeżjoni, kif ukoll bħala mod kif iżżid ir-responsabbilizzazzjoni nazzjonali ta’ inizjattivi reġjonali. Issir insistenza biex tinkiseb responsabbilizzazzjoni reġjonali u l-involviment ta’ strutturi ta’ kooperazzjoni reġjonali fil-proċedura ta’ programmar. B’mod konformi ma’ dawn id-dikussjonijiet, il-Kummissjoni wettqet miżuri biex iżżid il-mekkaniżmu tal-konsultazzzjoni, ittejjeb ir-rabta bejn MIPDs u l-istrateġiji nazzjonali u tiżgura r-responsabbilizzazzjoni tal-benefiċjari fuq livell ogħla minn qabel. L-istruttura tal-MIPD se tiġi riveduta ulterjorment sabiex tiġi allinjata mal-progress lejn approċċ ibbażat iktar fuq is-settur lejn assistenza finanzjarja tal-IPA u biex tipprovdi qafas ta’ programmar iktar komprensiv. Programmar ta’ assistenza fl-2009 L-attività ta’ programmar fl-2009 kienet tikkonsisti prinċipalment fil-finalizzazzjoni u l-adozzjoni tal-programmi nazzjonali/annwali u multibenefiċjarji tal-IPA tal-2009 skont il-komponent I kif ukoll il-bidu tal-preparazzjoni tal-programmi IPA tal-2010. F’dak li jirrigwarda l-programmi ta’ kooperazzjoni transkonfinali, l-attività tal-programmar kienet limitata għaż-żieda tal-allokazzjonijiet finanzjarji tal-2009 mal-programmi multiannwali li jinsabu għaddejjin adottati fl-2007, filwaqt li ma kien hemm l-ebda reviżjonijiet ta’ sustanza fuq il-programmi nfushom. Dan japplika wkoll għall-programmar tal-komponenti III għal dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedona u l-komponent V, filwaqt li ma kien hemm ebda attività ta’ programmar fl-2009 la taħt il-komponent III għall-Kroazja u t-Turkija u lanqas taħt il-komponent IV, peress li l-programmi multiannwali eżistenti ġew diġà kopreti għal dik is-sena. Ġeneralment, it- tagħlimiet meħuda mill-esperjenza tal-passat fil-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali kollha informaw l-eżerċizzju ta’ programmar skont il-komponent I (identifikazzjoni u definizzjoni tal-proġett). It-tagħlimiet identifikati għal benefiċjarji tal-IPA kienu jinkludu l-ħtieġa li tingħata iktar attenzjoni lil dawn li ġejjin: – id-disinn u l-maturità tal-proġett (f’dak li jirrigwarda, inter alia , id-disponibbiltà tal-analiżi tal-ħtiġijiet, id-disinji, l-istudji tal-fattibbiltà u s-suq; l-enfażi fuq ir-riskji u s-suppożizzjonijiet; benefiċjarji stabbiliti; arranġamenti sempliċi tal-implimentazzjoni); – il -kapaċità amministrattiva u ta’ assorbiment tal-benefiċjarji (ibbażata inter alia fuq implimentazzjoni tal-passat u l-piż eżistenti ta’ proġetti tal-CARDS u IPA li jinsabu għaddejjin); – ir-responsabbilizzazzjoni , li għandha tiġi miżjuda billi jiġu indirizzati wkoll l-istrateġiji tal-iżvilupp u l-pjanijiet ta’ azzjoni tal-benefiċjarji stess u permezz tal-involviment bikri tal-benefiċjarji fl-ippjanar u l-programmar tal-assistenza kif ukoll fl-implimentazzjoni; – is-sostenibbiltà tar-riżultati , permezz tal-ippjanar b’attenzjoni, prijoritazzjoni u sekwenzar fil-ħin tal-operazzjonijiet u attenzjoni lill-kondizzjonalità; – il-koordinazzjoni fuq livelli differenti , jiġifieri fost id-donaturi, ma’ attivitajiet oħra konnessi, bejn il-korpi governattivi ċentrali u lokali; – in-numru ta’ prijoritajiet prinċipali , li għandhom jiġu limitati u allinjati mill-qrib mal-aġenda Ewropea ta’ riforma tal-benefiċjarji; – konnessjonijiet mal-baġit u l-qafas tan-nefqa għal terminu ta’ żmien medju; – iż-żieda fil-monitoraġġ, l-impatt, il-viżibbiltà, l-involviment tas-soċjetà ċivili u kwistjonijiet li jmissu mas-setturi kollha. L-għażla tal-proġett kienet ibbażata fuq diversi parametri li jirriflettu t–tagħlimiet imsemmija, li jinkludu: i) konsistenza ma’ prijoritajiet strateġiċi u strateġiji eżistenti tas-settur, ii) l-identifikazzjoni ta' ħtiġijiet, prijoritajiet u partijiet interessati rilevanti għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-proġett, iii) maturità u sostenibbiltà tal-proġetti, iv) il-kapaċità ta’ implimentazzjoni tal-benefiċjarju, v) prijoritazzjoni u sekwenzar b’attenzjoni skont il-prijoritajiet politiċi u strateġiċi, vi) rilevanza u impatt, vii) kontinwità u/jew kumplimentaritajeit ma’ assistenza fil-passat jew li tinsab għaddejja/donaturi oħra, viii) l-ebda dupplikazzjoni, u ix) oqsma possibbli ġodda ta’ assistenza li jirriżultaw minn djalogi politiċi u tekniċi emerġenti. Il-punti ewlenin tal-eżerċizzju tal-ipprogrammar fl-2009 taħt il-komponent I kienu kif ġej: – Il-ġemellaġġ kien l-istrument ta’ implimentazzjoni ppreferut għal proġetti relatati mal-approssimazzjoni legali fil- Kroazja u l-użu tiegħu kien mistenni li jżid; – Kien hemm inqas kuntratti milli fil-programm tas-sena ta’ qabel f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja , għalkemm xorta kienu ta’ ammont kbir. Il-kwalità tal-programmar tjieb; – L-ipprogrammar tal-2009 fit- Turkija kien ibbażat fuq definizzjoni dettaljata tal-passi, il-kriterji u l-iskadenzi (dokument tal-proċess tal-programmar). Il-Kummissjoni talbet strateġiji koerenti fis-settur sabiex jiggwidaw il-proċess ta’ programmar u l-involviment tal-partijiet interessati fiċ-ċiklu tal-programmar permezz ta’ gruppi ta’ ħidma settorjali. Ir-responsabbilizzazzjoni tjiebet u d-djalogu tas-soċjetà ċivili ngħata attenzjoni speċjali b’rispons għall-kriżi ekonomika u finanzjarja, flimkien mat-trasferiment ta’ EUR 35 miljun mill-komponent I għall-Pakkett tar-Rispons għall-Kriżi tal-Multibenefiċjarji – Il-Faċilità tal-Effiċjenza tal-Enerġija u kontribuzzjoni eċċezzjonali sabiex tiġi appoġġjata l-parteċipazzjoni tat-Turkija fil-programmi tal-UE. Min-naħa l-oħra, il-ftehim mal-benefiċjarju bħala prinċipju ma’ fażi preparatorja preċedenti u ma’ iżjed gruppi ta’ ħidma settorjali kif ukoll diskussjonijiet dwar kif il-programmar jista’ jsir iktar strateġiku u marbut mal-politika kien għadu mhux segwit minn ftehim dwar miżuri konkreti. Kien kruċjali għall-benefiċjarji li jżommu l-flessibbiltà fuq il-bażi tal-bżonnijiet li jinqalgħu fir-rigward tas-setturi appoġġjati li jużaw l-eżerċizzju ta’ programmar sabiex tiġi stimulata r-riforma fil-ministeri kollha. Il-proposti inizjali tal-proġett kienu terz inqas minn dawk tal-2008 (xejra kkonfermata fil-proċess ta’ programmar tal-2010) u l-appoġġ mill-Kummissjoni kien għadu meħtieġ sabiex jiġu mressqa lejn maturità suffiċjenti; Is-sitwazzjoni għandha titjieb wara l-adozzjoni f’Lulju 2009 ta’ liġi li tiddefinixxi l-organizzazzjoni u d-doveri tal-istruttura responsabbli ta’ implimentazzjoni. L-introduzzjoni gradwali tal-approċċi tas-settur rigward l-ippjanar u l-programmar tal-assistenza għandha żżid ir-responsabbilizzazzjoni u ssaħħaħ ir-rabtiet bejn l-assistenza finanzjarja u l-prijoritajiet politiċi. Id-definizzjoni ta’ indikaturi u standards ta’ referenza iktar rilevanti u li jistgħu jitkejlu għandha tkun imfittxa wkoll, flimkien ma’ żieda fl-attenzjoni fuq ir-riżultati u l-impatt tal-proġetti. Il-kapaċità tal-istrutturi involuti bil-programmar, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-IPA għandha tiġi imtejba u l-ħidma tas-sottokumitati settorjali ta’ monitoraġġ għandha tiġi riveduta, kif ukoll l-MIPD il-ġdid; – Kien hemm involviment ikbar tal-benefiċjarji fil-programmar fl- Albanija , li wassal għal titjib fir-responsabbilizzazzjoni. Il-kwalità tal-iskedi tal-proġetti ġiet imtejba u kien hemm xejra lejn inqas proġetti li però huma ikbar (tal-infrastruttura), b’rispons għall-kriżi finanzjarja; – Il-programmar fil- Bosnja-Ħerzegovina ffoka fuq miżuri mmirati biex inaqqsu l-impatt tal-kriżi finanzjarja. Kien hemm żieda fil-proporzjon tal-assistenza fil-ftehimiet ta’ ġestjoni ċentralizzata konġunta jew indiretta ċentralizzati mal-IFIs u ma’ atturi oħra nazzjonali u internazzjonali. F’dan il-każ, kienet evidenti wkoll ix-xejra lejn inqas proġetti li però huma ikbar; – Fil- Kosovo kien hemm żieda fl-involviment tal-istituzzjonijiet tal-benefiċjarji fil-programmar, b’numru ikbar ta’ proposti tal-proġetti ppreżentati milli fil-passat (li madankollu juru b’xi mod nuqqas ta’ prijoritazzjoni u filtrazzjoni). Il-koordinazzjoni mill-qrib mal-Missjoni tal-UE għall-Istat tad-Dritt (EULEX) u l-Uffiċċju Ċivili Speċjali Rappreżentattiv/Internazzjonali tal-UE (EUSR/ICO) żgurat kumplimentarità tal-azzjoni tal-Unjoni Ewropea; – Il-programmar fil- Montenegro wera kwalità mtejba tal-abbozz tal-iskedi tal-proġetti u żieda fl-attenzjoni għall-kundizzjonalità (kofinanzjament, proprjetà tal-art u akkwisti għall-infrastrutturi) u d-daqs tal-proġetti, konsistenti mad-daqs (żgħir) tal-amministrazzjoni u l-kapaċità ta’ assorbiment tagħha. Karatteristiċi oħra kienu jinkludu kumplimentarità imtejba u kollaborazzjoni ma’ donaturi oħra; titjib fil-konsultazzjoni tas-soċjetà ċivili; iktar tmexxija mill-benefiċjarju għall-programmar tal-2010 (li beda fl-2009) u l-attenzjoni bdiet tiċċaqlaq bil-mod lejn il-kriterji ekonomiċi u l-kapaċità li jiġu assunti l-obbligi ta’ sħubija; – Fis- Serbja , il-proċess ta’ programmar kien karatterizzat minn involviment mill-qrib tal-istituzzjonijiet benefiċjarji u d-dokumenti ta’ programmar ta’ kwalità tajba. Iktar minn 60% tal-assistenza taħt il-komponent I ġiet provduta fl-għamla ta’ appoġġ baġitarju sabiex jiġu protetti r-riformi strutturali; kondizzjonalitajiet ġenerali li jinkludu qafas makroekonomiku u fiskali sostenibbli, appoġġjat mill-IFIs; ċirkwiti amministrattivi u finanzjarji li jistabbilixxu ambjent fiduċjarju sod; kundizzjonijiet speċifiċi ta’ pagamenti relatati ma’ ġestjoni finanzjarja pubblika soda; iż-żamma u l-iżvilupp tal-kapaċità amministrattiva tal-istituzzjonijiet u l-entitajiet rilevanti relatati mal-adeżjoni fl-UE. Sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar, ġiet ippreżentata liġi ġdida dwar is-sistema tal-baġit lill-Parlament mill-Gvern u dan tal-aħħar adotta l-istrateġija pubblika interna tal-kontroll finanzjarju. Informazzjoni dettaljata dwar il-kontentut ta’ kull programm nazzjonali/annwali tal-IPA tal-2009 u tal-programm multibenefiċjarju tal-IPA tal-2009 tista’ tinstab fid-dokument ta’ sfond (Parti I u Parti II). Dan jista’ jsir referenza għalih ukoll fil-programmi multiannwali taħt il-Komponenti II sa V. Implimentazzjoni Modalitajiet u Strutturi tal-Implimentazzjoni L-assistenza skont l-IPA hija mfassla biex tipprepara lill-pajjiżi kandidati u lill-kandidati potenzjali biex jassumu r-responsabbiltà totali għall-ġestjoni ta’ assistenza finanzjarja tal-UE. Għalhekk il-ġestjoni deċentralizzata mill-benefiċjarji hija l-mod tal-ġestjoni ‘immirat’ li għandu jinkiseb malli l-kapaċitajiet amministrattivi tagħhom jiġu kkunsidrati bħala żviluppati b’mod suffiċjenti, u s-sistemi tal-ġestjoni u kontroll xierqa jkunu fis-seħħ sabiex jiżguraw ġestjoni finanzjarja soda. Fir-rgward tal-pajjiżi kandidati, l-għan tal-perjodu ta’ żmien medju huwa ġestjoni totalment deċentralizzata, jiġifieri bil-kontroll ex post tal-Kummissjoni biss (filwaqt li l-assistenza tal-komponent V hija implimentata b’dak il-mod mill-bidu). Kull benefiċjarju għandu għalhekk ikollu strateġiji, pjanijiet ta’ azzjoni u skadenzi speċifiċi sabiex jimxi lejn dawn l-għanijiet, filwaqt li fl-istess ħin jipprepara lill-awtoritajiet nazzjonali biex ikollhom kapaċità adegwata sabiex jassumu r-responsabbiltajiet relatati miżjuda. Fl-2009, il-progress lejn l-għoti ta’ poteri ta’ ġestjoni għall-ġestjoni deċentralizzata avvanza b’veloċitajiet differenti fil- kandidati potenzjali . Sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar, l-Albanija għamlet progress tajjeb fuq il-komponent I (waqqfet strutturi ewlenin, għamlet ħatriet prinċipali u kellha persunal imħarreġ fl-aġenziji rilevanti ta’ implimentazzjoni) u progress promettenti fil-komponent V (ippreparat abbozz ta’ pjan direzzjonali għal ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex-ante), filwaqt li kienet għadha fi stadju bikri fir-rigward tal-komponenti II, III u IV. Min-naħa l-oħra kien hemm ftit progress fil- Bosnja-Ħerzegovina , bl-unika ħatra tal-Koordinatur Nazzjonali tal-IPA fil-Ministeru tal-Finanzi, filwaqt li l-Unità Ċentrali tal-Finanzi u Kuntrattwali (CFCU) u l-Fond Nazzjonali baqgħu b’inqas persunal milli suppost. Il- Kosovo baqgħet fi stadju bikri ħafna fil-preparazzjoni ta’ pjan direzzjonali għal ġestjoni deċentralizzata. Kien hemm xi avvanzi fil- Montenegro għall-komponenti I u II, bil-missjoni tal-‘valutazzjoni tan-nuqqasijiet’, filwaqt li għall-komponenti III sa V l-identifikazzjoni tal-entitajiet ewlenin tal-implimentazzjoni kienet għadha ma ġietx segwita b’passi prinċipali oħra, inkluż id-definizzjoni ta’ pjanijiet direzzjonali. Wara li aġġornat il-pjan direzzjonali tagħha għal ġestjoni deċentralizzata f’Marzu 2009 u nnominat l-atturi prinċipali kollha sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar, is-Serbja xorta ma kinitx qed tissodisfa l-impenji tagħha fir-rigward tal-ammont ta’ persunal fl-istrutturi tal-integrazzjoni tal-UE, minħabba restrizzjonijiet fil-baġit. Fir-rigward tal- pajjiżi kandidati , fl-2009 il- Kroazja kompliet issaħħaħ is-sistema tagħha diġà akkreditata għall-ġestjoni deċentralizzata tal-komponenti tal-IPA I sa IV, notevolment, fir-rigward ta’ verifika interna, l-Awtorità ta’ Verifika u l-funzjonijiet ta’ kontroll tal-Istrutturi Operattivi. Ġew ippreparati pjanijiet direzzjonali biex ineħħu kontrolli ex-ante fuq il-komponenti I, III u IV, u l-aħħar wieħed kien jeħtieġ titjib. Ġiet stabbilita struttura ġdida ta’ implimentazzjoni għall-komponent II, iżda l-eżenzjoni tal-kontrolli ex-ante kienet għadha mhix miksuba sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar. F’dak li jirrigwarda l-komponent V, il-poteri ta’ ġestjoni ġew ikkonferiti fl-2009 għal tnejn minn seba’ miżuri. Miżuri oħra kienu mistennija li jiġu akkreditati fl-2010. Il-pjanijiet għall-għoti tal-ġestjoni skont il-komponent I f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja fl-2009 ħadu daqqa ta’ ħarta minħabba l-ammont ta’ riskji għoljin identifikati fl-istrutturi rilevanti ta’ implimentazzjoni u kontroll. Minflok, ingħatat akkreditazzjoni għall-ġestjoni tal-komponenti III, IV u V u ġie ppreżentat pjan direzzjonali lejn ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex-ante għall-komponent III lill-Kummissjoni għal kunsiderazzjoni (filwaqt li għall-komponent IV dan kien mistenni fl-ewwel nofs tal-2010). Ma kienx hemm talba għall-għoti tal-ġestjoni skont il-komponent II fl-2009, filwaqt li kienet mistennija waħda għall-2010. Fl-2009, ingħataw poteri ta’ ġestjoni lit- Turkija għal programmi operazzjonali skont il-komponenti III u IV, segwiti mill-iffirmar tal-erba’ ftehimiet relatati ta’ finanzjament. Il-pajjiż ipprepara pjanijiet direzzjonali għal deċentralizzazzjoni totali, ħa miżuri leġiżlattivi sabiex isaħħaħ l-istrutturi akkreditati skont il-komponent I u pprepara pjanijiet sabiex jindirizza n-nuqqasijiet li jifdal fis-sistemi tal-ġestjoni u l-kontroll, għalkemm sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar kien għadu ma daħħalhomx fis-seħħ. Sadanittant l-aġenzija tal-implimentazzjoni tal-komponent I rat il-kapaċità tagħha sfurzata minħabba l-istrutturi operattivi skont il-komponenti III u IV wara li ddelegat ċerti funzjonijiet ta’ sejħiet għall-offerti u kuntrattar sal-2010. Ma kienx hemm żviluppi pożittivi fl-2009 fir-rigward tal-akkreditazzjoni skont il-komponent V, minħabba dewmien fl-iskeda għall-akkreditazzjoni nazzjonali kkawżata minn aspetti bħall-istruttura kumplessa tal-programm tal-iżvilupp rurali tal-IPA fit-Turkija u n-nuqqas ta’ impenn politiku ta’ livell għoli għall-proċess. Pjan ta’ azzjoni rivedut li ġie ppreparat fis-sena riveduta ppreveda akkreditazzjoni nazzjonali għall-2010 li jippermetti għoti ta’ ġestjoni fl-2011. Bħala riżultat ta’ dan, l-implimentazzjoni ta’ fondi tal-komponent V għall-2007 u l-2008 tista’ tkun fir-riskju. Il-progress skont il-komponent II taħt ġestjoni maqsuma kien limitat wkoll. Rapporti ta’ verifika fil-pajjiżi kandidati sabu li l-progress imwettaq mis-sistemi nazzjonali kien wieħed imħallat. Il-verifiki tas-sistemi mwettqa mill-Kummissjoni fit-Turkija komplew juru sejbiet ta’ riskju għoli, minkejja li f’ammonti iżgħar minn dawk tas-snin preċedenti. Fil-Kroazja, l-awtoritajiet kienu saħħew b’mod notevoli s-sistemi tal-ġestjoni u kontroll għall-fondi tal-IPA. Madankollu, kien fadal tħassib rigward il-fattibbiltà tal-pjan direzzjonali propost mill-Uffiċjal Nazzjonali tal-Awtorizzazzjoni għall-eżenzjoni tal-kontrolli ex ante tal-Kummissjoni, li jwasslu lill-Kummissjoni biex tikkunsidra l-possibbiltà għal eżenzjonijiet parzjali tal-kontrolli individwali. Ħarsa ġenerali lejn l-implimentazzjoni tal-IPA fl-2009 Komponent I Tabella 2: Ħarsa Ġenerali Globali tal-IPA tal-2007-2009 Komponent I (programmi annwali) ammonti impenjati, kuntrattati u mħallsa fil-31 ta’ Diċembru 2009 skont kull benefiċjarju, f’EUR miljun L-Albanija | 25.09 | 0.68 | 2.71% | 0.62 | 2.47% | Il-Bosnja-Ħerzegovina | 14.12 | 0.39 | 2.76% | 0.31 | 2.20% | Il-Kroazja | 40.32 | 0.44 | 1.09% | 0.18 | 0.45% | dik li kienet ir-Repubblika Juogslava tal-Maċedonja | 12.61 | 0.13 | 1.03% | 0.00 | 0.00% | Il-Kosovo | - | - | - | - | - | Il-Montenegro | 13.07 | 0.58 | 4.44% | 0.25 | 1.91% | Is-Serbja | 31.91 | 1.84 | 5.77% | 0.88 | 2.76% | it-Turkija | 8.02 | 0.06 | 0.69% | 0.04 | 0.55% | Il-pajjiżi kandidati L-attività ta’ kuntrattar fil- Kroazja fl-2009 kienet limitata wkoll taħt il-komponent II tal-IPA tal-2007 (5%). Il-proċeduri għall-aġġudikazzjoni ta’ għotjiet bdew għall-programmi kollha, iżda għal ħafna minnhom il-kuntrattar ma seħħx sa tmiem il-perjodu ta’ rapportar. L-attività tal-implimentazzjoni taħt dan il-komponent bdiet fl-2009 wkoll f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja , bl-ewwel sejħa imnedija f’Awwissu għall-programm CBC mal-Albanija. Il-ftehimiet tal-finanzjament għall-programmi tal-CBC tal-2008 mal-Albanija u mal-Greċja ġew iffirmati f’Diċembru 2009, filwaqt li fetħu alternattiva għat-tnedija ta’ sejħiet li tgħaqqad il-fondi tal-2007 u l-2008 fl-2010. Però kienu għadhom ma ġew iffirmati ebda kuntratti taħt dawn iż-żewġ programmi. Żewġ kuntratti biss ġew iffirmati taħt il-programm CBC għall-Ewropa tax-Xlokk. Sat-tmiem tal-perjodu tar-rapportar, 30% tal-allokazzjonijiet tal-Programm tal-Fond Ewropew tal-Iżvilupp Reġjonali (ERDF) taħt l-IPA tal-2007 ġew kuntrattati. Fit- Turkija fl-2009 bdew il-proċeduri għall-aġġudikazzjoni ta’ għotjiet taħt dan il-komponent (il-programm tal-Baċin tal-Baħar l-Iswed tal-Politika Ewropea dwar il-Pajjiżi Ġirien (ENPI) u l-programm tal-kooperazzjoni lil hinn mill-fruntieri bejn il-Bulgarija u t-Turkija), għalkemm iddewmu xi ftit permezz ta’ proċeduri amministrattivi twal fuq in-naħa Torka tal-CBC bejn il-Bulgarija u t-Turkija. Is-sitwazzjoni hija madankollu mistennija li titjieb wara tibdil fuq il-livell tal-istrutturi tal-ġestjoni responsabbli. Kandidati Potenzjali Taħt il-komponent II, l-implimentazzjoni tal-attiivitajiet transkonfinali bdiet ukoll fl- Albanija fl-2009, bl-ewwel sejħiet għal proposti taħt il-programmi intra-Balkani tal-Punent (bejn l-Albanija-Montenegro u l-Albanija-dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja) ippubblikati fis-Sajf (wara iżjed minn sena minn meta kienu ġew iffirmati l-ewwel ftehimiet tal-finanzjament) u magħluqa f’Settembru/Ottubru. L-għażla għandha titlesta fl-2010, meta hija mistennija li tikkuntratta l-applikazzjoni kollha tal-2010. Fl-2009 kien hemm xogħol preparatorju wkoll għal sejħa ta’ proposti għall-Programm mal-Greċja, li għandu jiġi mniedi fl-2010. Ġew iffirmati tliet kuntratti ma’ benefiċjarji Albaniżi taħt il-programm transnazzjonali- tal-Ewropa tax-Xlokk tal-ERDF. 26% tal-allokazzjonijiet tal-komponent II tal-IPA tal-2007 ġew ikkuntratti sa tmiem is-sena. L-implimentazzjoni taħt dan il-komponent kompliet fl-2009 fil- Bosnja-Ħerzegovina , bl-ewwel sejħiet skont il-programmi intra-Balkani tal-Punent tal-IPA tal-2007 u IPA tal-2008 imnedija fis-Sajf, wara li l-istrutturi tal-ġestjoni ġew imwaqqfa, madwar sena wara l-iffirmar tal-ewwel ftehim ta’ finanzjament. L-għażla tal-proġett għandha tiġi konkluża matul l-2010, meta l-approprjazzjonijiet kollha tal-2007 u 2008 għandhom jiġu kkuntrattati. Is-sejħiet għall-proposti ġew imnedija wkoll taħt il-programmi fil-fruntieri mal-Istati Membri, li għandhom jiġu konklużi wkoll fl-2010. Il-kuntratti ġew iffirmati taħt il-programm transnazzjonali tal-ERDF ‘Ewropa tax-Xlokk’, li assorbixxa l-fondi kollha tal-IPA tal-2007, u s-sejħiet ġew imnedija taħt il-programm Mediterran. Bħal fis-snin preċedenti, fil-Kosovo ma kienx hemm attività relatata mal-proġetti transkonfinali fl-2009 billi l-kundizzjonijiet meħtieġa ma kinux għadhom fis-seħħ. Fl-2009, fil- Montenegro , tnedew erba’ sejħiet għal proposti taħt dan il-komponent, u tlieta minnhom ikopru fondi tal-IPA tal-2007 u 2008, li għandhom jitlestew fl-2010. Fis- Serbja , l-ewwel sejħiet għall-offerti ġew imnedija fl-2009 li jkopru allokazzjonijiet tal-2007, 2008 u 2009 għall-programmi transkonfinali kollha mal-ġirien. L-ikkuntrattar għandu jseħħ fl-2010, minbarra l-Programm ERDF tal-Ewropa tax-Xlokk, skont liema ġew iffirmati 17-il kuntratt fl-aħħar kwart tal-2009 u t-tieni sejħa għall-offerti ġiet imnedija f’Novembru. Ġeneralment, kien hemm parteċipazzjoni ogħla minn dik mistennija għas-sejħiet fiż-żewġ pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali, b’mod partikolari skont il-programmi intra-Balkani tal-Punent, li juru kif il-programmi transkonfinali jidhru bħala li joffru opportunità għal rikonċiljazzjoni u relazzjonijiet tajbin mal-viċinat, kif ukoll għal bini ta’ kapaċità lokali. Komponent III Tabella 4: Ħarsa Ġenerali Globali tal-ammonti impenjati, kuntrattati u mħallsa tal-Komponent III tal-IPA tal-2007-2009 fil-31 ta’ Diċembru 2009 skont kull benefiċjarju, f’miljun EUR Benefiċjarji tal- IPA | Impenjati | Imħallas | %Imħallas | Il-Kroazja | 142.35 | 42.80 | 30.07% | dik li kienet ir-Repubblika Juogslava tal-Maċedonja | 40.50 | 12.15 | 30.00% | it-Turkija | 524.00 | 157.20 | 30.00% | L-attività tal-implimentazzjoni fil- Kroazja bdiet ukoll fl-2009 taħt il-Komponent III, prinċipalment ikkonċentrata fuq l-evalwazzjoni u approvazzjoni tal-proġetti u l-bidu tal-attività tas-sejħiet għall-offerti, filwaqt li l-kuntrattar baqa’ baxx, minħabba l-proċeduri twal u kumplessi tas-sejħiet għall-offerti għall-programmi tal-infrastruttura. Madwar 30% tal-allokazzjonijiet taħt dan il-komponenet kienu mħallsa sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar. L-implimentazzjoni taħt dan il-komponent – prinċipalment preparazzjoni ta’ proġetti – tista’ tibda f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja biss fit-tieni nofs tal-perjodu ta’ rapportar, wara l-għoti ta’ poteri ta’ ġestjoni u l-iffirmar tal-ftehim tal-finanzjament. Wara l-iffirmar tal-ftehimiet tal-finanzjament għal tliet programmi operattivi f’Settembru u Novembru 2009, l-implimentazzjoni tal-IPA fit- Turkija tista’ tibda wkoll taħt il-komponent III, b’sejħa għall-applikazzjonijiet li jirreġistraw interess ħafna iktar estensiv milli mistenni (applikazzjonijiet taħt il-programm operattiv ta’ kompetittività reġjonali li jammontaw għal total ta’ 17-il darba iktar mill-fondi disponibbli). L-ikkuntrattar kien għadu limitat sat-tmiem tal-perjodu ta’ rapportar. Lejn it-tmiem tal-2009 il-Kummissjoni approvat żewġ proġetti prinċipali tal-infrastruttura, taħt il-programmi operattivi tat-trasport u l-ambjent, li għalihom l-implimentazzjoni kienet għadha kif inbdiet f’każ wieħed biss. Dewmien fil-preparazzjonijiet u l-pubblikazzjoni ta’ dokumenti tas-sejħa għall-offerti kien kawża ta’ tħassib. Komponent IV Tabella 5: Ħarsa Ġenerali Globali tal-ammonti impenjati, kuntrattati u mħallsa tal-Komponent IV tal-IPA tal-2007-2009 fil-31 ta’ Diċembru 2009 skont kull benefiċjarju, f’miljun EUR Benefiċjarji tal- IPA | Impenjati | Imħallas | %Imħallas | Il-Kroazja | 38.28 | 12.7 | 33.18% | dik li kienet ir-Repubblika Juogslava tal-Maċedonja | 16.30 | 4.89 | 30.00% | it-Turkija | 158.70 | 47.61 | 30.00% | Fl-2009, l-implimentazzjoni tal-IPA bdiet fil- Kroazja taħt il-komponent IV permezz tat-tnedija ta’ 8 skemi ta’ għotjiet, wara d-dħul fis-seħħ tal-ftehim tal-finanzjament f’Marzu. Sa tmiem is-sena madwar 33% tal-impenji taħt dan il-komponent kienu tħallsu. F’dik li kienet ir-Repubblika tal-Maċedonja , l-għoti ta’ poteri ta’ ġestjoni taħt dan il-komponent ingħata f’Ottubru 2009, segwit bl-iffirmar tal-ftehim tal-finanzjament f’Novembru u l-ħlas tal-prefinanzjament f’Diċembru. L-implimentazzjoni kienet għadha qed timxi bil-mod ħafna, u kkawżat riskji serji li l-fondi setgħu jkunu meħtieġa li jiġu diżimpenjati fl-2011. L-approvazzjoni tal-istrutturi operattivi kienet kwistjoni fl-2009, sitwazzjoni li tjiebet fl-2010 iżda bl-approvazzjoni ta’ żewġ strutturi relevanti (minn 15) li baqgħu pendenti u qajjmu tħassib, minħabba n-nuqqas ta’ perspettiva ċara għalihom. Ħames sejħiet għall-offerti ġew imnedija fl-2009 fit- Turkija taħt il-programm operattiv skont dan il-komponent, fl-oqsma tal-iżvilupp tar-riżorsi tal-bniedem rilevanti bħall-edukazzjoni tal-bniet. Il-parteċipazzjoni kellha suċċess kbir, sal-punt li ppreżentat sfida lill-awtoritajiet Torok għall-ġestjoni sempliċi tal-proċess tal-evalwazzjoni. Ma kienx hemm kuntratti ffirmati sat-tmiem tal-2009. Komponent V Tabella 6: Ħarsa ġenerali Globali tal-ammonti impenjati, kuntattati u mħallsa tal-Komponent V tal-IPA tal-2007-2009 fil-31 ta’ Diċembru 2009 skont kull benefiċjarju, f’miljun EUR Benefiċjarji tal- IPA | Impenjati | Imħallas | %Imħallas | Il-Kroazja | 76.90 | 0.00 | 0.00% | dik li kienet ir-Repubblika Juogslava tal-Maċedonja | 19.00 | 0.00 | 0.00% | it-Turkija | 159.20 | 0.00 | 0.00% | Ma kien hemm ebda attività ta’ implimentazzjoni fl-2009 fil- Kroazja skont il-Komponent V għaż-żewġ miżuri li kienu akkreditati, filwaqt li l-attività ffokat fuq l-akkreditazzjoni tal-miżuri li jifdal. Il-preparazzjoni tar-regoli tal-akkwist pubbliku rreġistrat xi progress, iżda dewmien fl-implimentazzjoni kien għadu qed jippersisti sat-tmiem tal-perjodu tar-rapportar, filwaqt li l-fondi tal-2007 u 2008 tpoġġew fir-riskju. Għalhekk l-isforzi kienu kkonċentrati fuq l-għoti tal-ġestjoni u sejħiet għall-applikazzjonijiet. Ma kienx hemm pagamenti taħt dan il-Komponent. F’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja il-preparazzjonijiet finali saru wkoll fl-2009 għall-implimentazzjoni tal-Komponent V, iżda ma kienx hemm attività ta’ sejħiet għall-offerti u kuntrattar. Is-sistema tal-ġestjoni u kontroll għal dan il-komponent ġiet finalment imwaqqfa u l-għoti tal-poteri tal-ġestjoni ngħata f’Diċembru. L-implimentazzjoni bdiet għal tlieta minn erbgħa miżuri skont dan il-programm. Il-ftehim multiannwali tal-finanzjament ġie iffinalizzat u mdaħħal fis-seħħ. Ma kienx hemm implimentazzjoni skont dan il-komponent fit- Turkija fl-2009, minħabba dewmien fl-akkreditazzjoni nazzjonali tal-istrutturi neċessarji. Il-Kummissjoni kompliet tappoġġja l-proċess billi pprovdiet assistenza tal-bini tal-kapaċità. IR-RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONI L-għan ewlieni tal-evalwazzjoni huwa li tappoġġja t-teħid ta’ deċiżjonijiet fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni u fil-formulazzjoni tal-politiki u l-istrateġiji permezz tal-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni tal-appoġġ finanzjarju fil-kisba tal-għanijiet ta’ qabel l-adeżjoni. L-evalwazzjoni tiffoka prinċipalment fuq livell ogħla mill-proġetti (setturi, programmi, għanijiet strateġiċi, eċċ). L-evalwazzjoni tipprovdi wkoll lill-Kummissjoni b'valutazzjoni tal-azzjonijiet skont ir-riżultati, l-impatti u l-bżonnijiet tagħhom li jimmiraw sabiex jissodisfaw, u tipprovdi kontabilità fir-rigward tal-valur għall-flus u l-użu tal-fondi ta’ qabel l-adeżjoni. Barra minn hekk, jingħata appoġġ għall-iżvilupp tal-kapaċità tal-evalwazzjoni lokali bħala mezz sabiex tissaħħaħ il-kapaċità tal-benefiċjarji sabiex jamministraw u jikkontrollaw l-għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni. Fis-settur tal-2009, l-evalwazzjonijiet tematiċi u ad-hoc tlestew bħala parti mill-iskema tal-Evalwazzjoni Interim (EI) fit-Turkija u l-Kroazja. Dawn l-evalwazzjonijiet prinċipalment koprew l-istrument finanzjarju ta’ qabel l-adeżjoni (it-Turkija) u l-PHARE u CARDS (il-Kroazja). Matul l-2009, l-EI ġiet sostitwita minn strument ta’ evalwazzjoni interim ġdid fuq il-livell tal-programm (Evalwazzjoni Interim tal-Programm tal-Pajjiż - CPiE) li jkopri kemm l-assistenza tal-IPA kif ukoll dik ta’ qabel l-IPA fit-tliet pajjiżi kandidati. Il-CPiE tiffoka iktar dwar approċċi tal-livell tal-programm, meta mqabbla mal-approċċ tal-livell tas-settur preċedenti, iżda tkompli sservi bħala strument tal-ġestjoni għall-amministraturi tal-programm billi tipprovdi inputs għat-teħid tad-deċiżjonijiet. Il-CPiE hija kkunsidrata wkoll bħala strument biex jipprovdi l-bini tal-kapaċitajiet rilevanti u fil-ħin għall-benefiċjarji tal-IPA biex jgħinhom jilħqu r-rekwiżit tar-Regolament tal-Implimentazzjoni tal-IPA li l-benefiċjarji għandhom jieħdu r-responsabbiltà għall-evalwazzjonijiet temporanji taħt il-Komponent I tal-IPA wara l-għoti tal-ġestjoni. Għall-Kroazja, il-CPiE[5] kienet tlestiet diġà sat-tmiem tal-perjodu tar-rapportar. Għat-Turkija[6], u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja[7], il-CPiE se titlesta matul l-2010. Il-CPiE tal-Kroazja analizzat serje ta’ kwistjonijiet orizzontali li jikkonċernaw il-programmar, il-ġestjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-assistenza u analizzat ir-rilevanza, l-effiċjenza, l-effettività, l-impatt u s-sostenibbiltà tal-inizjattivi ffinanzjati taħt il-programmi PHARE tal-2005 u 2006 u IPA tal-2007 u 2008. Ir-riżultati prinċipali, li huma kjarament pożittivi fuq numru ta' aspetti, jindikaw ukoll li għad hemm post għal progress fuq oħrajn, huma dawn li ġejjin: – Loġika tal-intervent : L-evalwazzjoni tal-loġika tal-intervent uriet allinjament tajjeb bejn il-programmi nazzjonali u l-MIPDs, filwaqt li kien hemm post għal progress fil-livell tal-proġett, b’mod partikolari rigward id-definizzjoni tal-għanijiet u l-indikaturi; – Ġestjoni tal-Assistenza : Il-mekkaniżmu tal-programmar wera sinjali ta’ titjib maż-żmien, iżda tista’ tiġi introdotta verifika iktar stretta tal-proposti tal-proġett, fuq il-bażi ta’ aspetti sostantivi u inqas formali. Fil-livell tal-implimentazzjoni tal-proġett, sar titjib sinifikanti fil-proċess tas-sejħiet għall-offerti u kuntrattar u ‘l-implimentabbiltà’ tal-proġetti uriet ukoll sinjali ta’ progress; – Monitoraġġ: Is-sistema tal-monitoraġġ kienet qed taħdem pjuttost faċilment, iżda l-konfigurazzjoni eżistenti tal-Sotto-Kumitati Settorjali tal-Monitoraġġ (SMSC) (li oriġinarjament ġew stabbiliti fl-2006 sabiex jiżguraw il-monitoraġġ tal-assistenza deċentralizzata tal-CARDS u PHARE) jeħtieġ li terġà tiġi allinjata mal-prijoritajiet tal-assistenza tal-IPA, peress li din tal-aħħar ġiet strutturata b’mod differenti mill-PHARE u ssegwi prijoritajiet differenti. Dan irriżulta f’distribuzzjoni żbilanċjata tal-piż fost il-kumitati. Barra minn hekk, il-livelli tal-parteċipazzjoni baxxa ta’ uffiċjali ta’ gradi għolja fil-laqgħat tal-SMSC illimitaw il-potenzjal tagħhom bħala għodda għat-teħid tad-deċiżjonijiet. Hemm ukoll lok sinifikanti fejn jista’ jsir titjib tal-kontenut u l-kwalità tar-rapporti tal-monitoraġġ ppreparati mill-amministrazzjoni Kroata; – Evalwazzjoni: Filwaqt li l-livell tal-approvazzjoni tad-destinatarji tar-rakkomandazzjonijiet minn evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea kien pjuttost sodisfaċenti, il-mekkaniżmu ta’ segwitu tal-implimentazzjoni tagħhom kien jeħtieġ li jitjieb. – Rendiment tal-assistenza: Il-maġġoranza kbira tal-proġetti wrew livell għoli ta’ rilevanza , fis-sens li huma kienu allinjati sew mad-diversi bżonnijiet tal-adeżjoni. L- effettività u l-prospetti għall- impatt huma ġeneralment pożittivi fl-oqsma relatati mar-rekwiżiti speċifiċi tal-acquis filwaqt li r-riżultati varjaw f’oqsma relatati mal-kapaċità amministrattiva u l-amministrazzjoni pubblika. Il-prospetti għas- sostenibbiltà tar-riżultati ġew mħallta. Il-kwistjoni prinċipali kienet tirrigwarda l-persunal inadegwat tal-istituzzjonijiet benefiċjarji u speċjalment għad-diffikultajiet fiż-żamma tal-persunal, peress li ħafna istituzzjonijiet esperjenzaw fluss kostanti ’il barra ta’ persunal kwalifikat, ħafna drabi mħarreġ bl-assistenza tal-UE. Fuq nota inqas pożittiva, evalwazzjoni fuq ir-Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika (PAR) fil-‘Kroazja u lil hinn minnha’[8], ippreżentat fl-2009, sabet li impenn u responsabbilizzazzjoni politika insuffiċjenti, flimkien ma’ approċċ strateġiku dgħajjef, ippreġudikaw l-impatt u s-sostenibbiltà iktar estensiva fil-Kroazja. Lil hinn mill-Kroazja, ir-rapport sab ukoll li nuqqas ta’ strateġija u metodoloġija espliċita fit-trattament ta’ kwistjonijiet ta’ kriterji politiċi (inkluż il-PAR) kien ifisser li l-kandidati ma kinux ċari rigward l-obbligi tagħhom f’dan ir-rigward. Fl-2009 tlestiet ukoll evalwazzjoni ulterjuri dwar il-loġika tal-intervent għal programmar tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni lit-Turkija skont l-IPA[9]. L-evalwazzjoni kkonkludiet li l-iprogrammar tal-IPA ġie primarjament iffokat fuq il-livell tal-proġett. Filwaqt li ħafna mill-proġetti kienu rilevanti għall-adeżjoni, programmar komprensiv multiannwali ma kienx fis-seħħ. L-MIPD ta’ tliet snin huwa l-ewwel pass fid-direzzjoni lejn it-twaqqif ta’ qafas ta’ programmar iktar strateġiku – iżda xorta ma pprovdix qafas komprensiv sabiex ikopri l-bżonnijiet kollha tal-adeżjoni fil-ħin għall-adeżjoni u biex jippermettu għażla u sekwenzar effiċjenti tal-proġett. Il-benefiċjarji kkonċernati indirizzaw ir-riżultati u r-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjonijiet fl-2009 u komplew jagħmlu dan fl-2010. Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni intensifikat il-monitoraġġ regolari tagħha tal-progress fl-azzjonijiet li twettqu mill-benefiċjarji sabiex jindirizzaw ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet. Fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet tal-konferenza tal-IPA tal-2009 u tal-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2009 fuq l-IPA, il-Kummissjoni bdiet tiffoka wkoll sabiex ittejjeb aktar il-loġika tal-intervent tal-assistenza tal-IPA permezzi ta' metodi diversi li diġa bdew fl-2010, primarjament: - l-istruttura u l-kontenut tal-MIPDs qed jiġu riveduti, sabiex jipprovdu qafas ta' pprogrammar multiannwali aktar strateġiku li jorbot b'mod aktar ċar l-assistenza finanzjarja mal-prijoritajiet politiċi u biex jgħinu aktar lill-benefiċjarji tal-IPA sabiex jissodisfaw il-kriterji tal-adeżjoni, kif ukoll sabiex jippermettu selezzjoni u sekwenzar ta' proġetti aktar effiċjenti; - l-ipprogrammar qiegħed jitlesta b'approċċ aktar settorjali fejn xieraq, bi strateġiji tas-settur li jimmiraw għal aktar titjieb għar-responsabbilizzazzjoni u kif ukoll għall-impatt; - il-proġetti futuri ser ikollhom għanijiet u indikaturi aktar ċari li se jirriżultaw f'intervent imtejjeb; - l-użu ta' kundizzjonijiet li huma definiti b'mod ċar se jissaħħaħ meta jkun meħtieġ sabiex tingħata assikurazzjoni aktar b'saħħitha li l-benefiċjarji jimplimentaw l-impenni meħtieġa għal assistenza meħtieġa sabiex jinkisbu riżultati u impatti; - sistemi ta' monitoraġġ se jitjiebu aktar flimkien mal-awtoritajiet fil-benefiċjarji, sabiex jiżdied aktar l-iffokar fuq ir-riżultati u fuq l-impatt tal-proġetti li qed jiġu implimentati; - se tittieħed azzjoni ulterjuri sabiex jiġu indirizzati rakkomandazzjonijiet speċjali sabiex jissaħħu s-sistemi ta' monitoraġġ u ta' kontroll għal implimentazzjoni deċentralizzata li ser itejbu s-superviżjoni u l-kontroll tal-fondi; - verifiki speċifiċi, evalwazzjonijiet u monitoraġġ mill-qrib addizzjonali se jiżguraw li t-titjibiet huma effettivi u jekk ikun meħtieġ isiru aġġuistamenti ulterjuri lis-sitemi. IL-KOORDINAZZJONI TAD-DONATURI MAL-ISTATI MEMBRI U D-DONATURI BILATERALI Kif imsemmi hawn fuq, konferenzi ta’ livell għoli relatati mal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni seħħew f’Tirana f’April 2009 u fi Brussell f’Ottubru 2009 dwar is-suġġett ta’ koordinazzjoni tad-donaturi u appoġġ effettiv għal tkabbir. F’dawn il-konferenzi, il-Kummissjoni u l-Istati Membri, flimkien mal-IFIs u d-donaturi mhux tal-UE, qablu li jsegwu koordinazzjoni mtejba tad-donaturi u ġestjoni iktar effettiva tal-fondi skont in-natura u l-prinċipji tad-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi dwar l-effettività tal-għajnuna, l-Aġenda Accra għall-Azzjoni u l-Kodiċi tal-Kondotta tal-UE dwar it-Tqassim tax-Xogħol. Peress li l-parti kbira tal-għajnuna fir-reġjun ġejja mill-Unjoni Ewropea u numru limitat ta’ donaturi bilaterali, ma’ ħafna donaturi oħra li jipprovdu biss ammont verament żgħir ta’ finanzjament lil benefiċjarju uniku, ġie miftiehem li l-kumplimentarjetà u t-tqassim tax-xogħol bejn id-donaturi għandhom jiġu sostanzjalment imtejba. Il-konklużjonijiet ta' dawn il-konferenzi jinkoraġixxu lill-UE u lid-donaturi inter alia sabiex jappoġġaw ir-reponsabbilizazzjoni tal-benefiċjarju tal-koordinazzjoni tad-donaturi u sabiex jaħdmu lejn approċċ ibbażat fuq is-settur, bil-għanijiet li ġejjin: tingħata għajnuna sabiex titjieb l-effikaċja u l-impatt tal-fondi tal-IPA u ta' donaturi oħra; biex jorganizzaw taħriġ konġunt fuq l-effettività tal-għajnuna u l-metodi tal-kooperazzjoni; biex jinkludu l-effettività tal-għajnuna fl-għanijiet tal-ġestjoni u s-sistemi tar-rapportar tagħhom stess; u biex jiżguraw l-adattabbiltà u l-prevedibbiltà tal-għajnuna. Il-benefiċjarji ġew inkoraġġuti biex itejbu l-istrutturi tal-koordinazzjoni tad-donaturi, jiżguraw l-użu tal-assistenza esterna u r-riżorsi interni tal-baġit u jagħmlu iktar progress fit-twaqqif tal-istrutturi u r-responsabbilizzazzjoni meħtieġa għall-iżgurar ta’ ġestjoni deċentralizzata effettiva tal-IPA. Ġeneralment, matul l-2009 issaħħu l-mekkaniżmi ta’ konsultazzjoni għad-diskuzzjoni ta’ dokumenti strateġiċi tal-IPA (bħall-MIPD) u dokumenti tal-programmar (bħal listi ta’ proġetti u programmi nazzjonali), sabiex jinkludu Stati Membri, donaturi oħra, uffiċċji lokali tal-IFIs u f'xi każijiet rappreżentanti tas-soċjetà ċivili. Il-koordinazzjoni, il-koerenza u l-kumplimentarjetà ġew żgurati fil-parti l-kbira tagħhom permezz ta’ dawn il-laqgħat ta’ skambju rigward l-ippjanar, il-programmar u l-implimentazzjoni tal-assistenza. F’ħafna każijiet, kien hemm żieda fit-tmexxija mill-benefiċjarju, pereżempju fl-Albanija fejn Dipartiment Governattiv wieħed kien responsabbli għall-koordinazzjoni tal-iżvilupp tal-istrateġija nazzjonali, settorjali u li tmiss mas-setturi kollha kif ukoll għall-koordinazzjoni tad-donaturi. Madankollu għad jonqos ix-xogħol x’isir rigward l-appoġġ tal-benefiċjarji biex jieħdu iżjed responsabbiltà fuq il-koordinazzjoni tad-donaturi. Hija importanti b’mod ekwivalenti l-ħtieġa sabiex tiżdied il-kapaċità tal-koordinazzjoni tad-donatur sabiex jikseb riżultati u titjib iktar prattiċi fl-effettività tal-għajnuna. Il-laqgħat ta’ koordinazzjoni jeħtieġ li jkunu iżjed immirati lejn il-qbil rigward passi operattivi u prattiċi fl-appoġġ tal-ipprogrammar tar-riżultati, dwar l-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet fuq it-tqassim tax-xogħol u dwar l-appoġġ għall-benefiċjarji sabiex jiġu żviluppati strateġiji tas-settur u jkollhom fis-seħħ l-pedamenti għall-bini ta’ approċċ tas-settur. Fil-Kosovo, sar progress fuq l-iżvilupp ta’ Pjattaforma għall-Ġestjoni tal-Għajnuna sabiex jiġi megħjun il-qsim ta’ tagħrif dwar proġetti li jinsabu għaddejjin u ppjanati madwar il-komunità tad-donaturi. Il-Gvernijiet ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u s-Serbja ġabru wkoll data fuq proġetti ffinanzjati mid-donaturi. L-Albanija u l-Bosnja-Ħerzegovina pproduċew rapporti li jidentifikaw lid-donaturi. Ir-rapporti li jidentifikaw lid-donaturi huma partikolarment bżonnjużi, peress li matul l-2009 ix-xena tad-donaturi bdiet turi sinjali ta’ bidla fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija. Minħabba tensjonijiet lokali kkawżati mill-kriżi finanzjarja, kien hemm ċaqliq fil-preżenza tad-donaturi. Xi Stati Membri tal-UE ħabbru pjanijiet biex inaqqsu l-programmi bilaterali jew biex jirtiraw, b’mod partikolari mill-pajjiżi kandidati. Filwaqt li seħħ l-qsim tat-tagħrif rigward ir-riżorsi tad-donaturi u l-preżenza tad-donaturi f’terminu ta’ żmien medju, jeħtieġ iktar sforzi sabiex jassistu lill-benefiċjarji fl-ippjanar ta’ oqfsa ta’ nfiq f’terminu ta’ żmien medju u biex jassistu lid-donaturi jippjanaw programmi iktar koerenti. Apprezzament ċar tal-pjanijiet f’terminu ta’ żmien medju tad-donaturi kollha (inklużi ċ-Ċina u r-Russja f’xi każijiet) se jkun importati għall-kunsinna fuq il-Kodiċi tal-Kondotta tal-UE dwar it-Tqassim tax-Xogħol u għall-appoġġ tal-approċċi tas-settur. Iċ-Ċina u r-Russja bdew xi investimenti sinifikanti u self b’rata ta’ imgħax baxxa fir-reġjun sabiex jappoġġjaw, pereżempju, is-setturi tal-enerġija u t-trasport. Dawn l-investimenti jeħtieġ li jiġu kkunsidrati flimkien ma’ dawk tal-IFIs, speċjalment l-EIB u l-EBRD. Saru passi notevoli ’l quddiem fil-kuntest tat-tqassim tax-xogħol fl-Albanija u fis-settur jew approċċi bbażati fuq programmi f’dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Iż-żewġ pajjiżi ntgħażlu għall-implimentazzjoni tal-Inizjattiva Aċċellerata (FTI) tat-Tqassim tax-Xogħol li hija mfassla biex tkabbar l-implimentazzjoni tal-Kodiċi tal-Kondotta tal-UE dwar il-Kumplimentarjetà u t-Tqassima tax-Xogħol fil-Politika tal-Iżvilupp. Il-Qafas Operattiv tal-UE dwar l-Effettività tal-Għajnuna (Novembru 2009) kellu l-għann li jikseb riżultati aħjar tal-iżvilupp permezz ta’ kollaborazzjoni iktar effettiva fuq dan is-suġġett, inqas koinċidenza bejniethom u inqas spejjeż tat-tranżazzjonijiet. Id-Dipartiment tal-Istrateġija u l-Koordinazzjoni tad-Donaturi (DSDC) tal-Gvern tal-Albanija wassal għal Tqassim tax-Xogħol tal-FTI, li huwa inkorporat fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Armonizzazzjoni Nazzjonali tal-Albanija u li għandu valur miżjud għal mekkaniżmi oħra eżistenti ta’ koordinazzjoni. Matul l-2009 kienet imwettqa analiżi konġunta sabiex ikun hemm ftehim dwar definizzjoni komuni dwar l-irwoli u r-responsabbiltajiet tad-donaturi ewlenin, u biex jinbeda l-inkarigu tal-allokazzjoni tad-donaturi mmexxija f’setturi speċifiċi. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja żviluppat pjanijiet u metodoloġija għall-approċċ ibbażat fuq il-programm b’appoġġ qawwi mill-Bank Dinji u l-UE, u gruppi ta’ ħidma tas-settur li għadhom jibdew fis-Serbja bdew juru wkoll li l-koordinazzjoni effettiva tista’ tagħti riżultati. Madankollu, il-kisbiet tal-effiċjenza u l-effikaċja minn strutturi ta’ koordinazzjoni tad-donaturi li huma kapaċi li jimplimentaw prinċipji tal-effettività tal-iżvilupp għandhom jiġu kkontrollati aħjar mill-benefiċjari kif ukoll mid-donaturi. Sforzi ulterji xorta għandhom isiru mid-donaturi kollha sabiex jitnaqqsu l-kostijiet tad-dupplikazzjoni u tat-tranżizzjoni, eż. permezz ta' xogħol analitiku konġunt; titjib fl-użu konġunt tal-mekkaniżmi ta' monitoraġġ u evalwazzjoni tal-benefiċjarju; titjib fil-kapaċità tal-benefiċjarju sabiex tiġi żviluppata politika tas-settur u sabiex jiġu implimentati l-istrateġiji tas-settur. KOORDINAZZJONI MAL-IFIS Il-Kummissjoni hija impenjata għal koordinazzjoni iktar mill-qrib mal-Istituzzjonijiet Finanzjarji Ewropej u dawk Internazzjonali (IFIs) li jappoġġjaw il-modernizzazzjoni u l-iżvilupp soċjoekonomiku fil-Balkani tal-Punent. Koordinazzjoni iktar mill-qrib mal-IFIs hija segwita fuq il-livell tal-politika/istituzzjonali kif ukoll fuq il-livell finanzjarju. Il- Grupp Internazzjonali ta’ Konsulenza tal-Istituzzjonijiet Finanzjarji (IFIAG) jikkonsisti f’rappreżentanti mill-Kummissjoni, il-Grupp tal-Bank Dinji (IBRD/IFC), il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp (EBRD), il-Bank Ewropew tal-Investiment (EIB), il-Bank għall-Iżvilupp tal-Kunsill tal-Ewropa (CEB), il-Kunsill tal-Kooperazzjoni Reġjonali (RCC), il-Bank tal-Investiment Nordiku, il-Korporazzjoni Finanzjarja tal-Ambjent Nordiku u l-Bank tal-Kummerċ u l-Iżvilupp tal-Baħar l-Iswed. Il-IFIAG wettaq sessjoni plenarja f’Jannar 2009 sabiex jiddiskuti azzjonijiet rimedjali għall-Balkani tal-Punent u t-Turkija fid-dawl tal-kriżi finanzjarja u ekonomika. Il-parteċipanti qablu li l-IFIAG għandu jkompli tikkoopera mill-qrib fil-monitoraġġ tas-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja fir-reġjun u biex jikkoordina risposti adatti għall-kriżi. Fl-2009, il-Kummissjoni ħadmet mill-qrib mal-Bank Ċentrali Ewropew u l-IFIs sabiex twaqqaf Pakkett ta’ Rispons għall-Kriżi ta’ EUR 160 miljun iffinanzjati skont l-IPA tal-2009. L-għotjiet tal-UE ingħaqdu ma’ self tal-IFI skont dan il-pakkett sabiex iħaffu l-implimentazzjoni ta’ investimenti muniċipali tal-infrastruttura u investimenti li jibżgħu għall-enerġija li huma meħtieġa ħafna. Il-ħtieġa li jsir segwitu fuq il-livell tal-benefiċjarju u tas-settur ġiet rikonoxxuta. Il-Kummissjoni waqqfet proġett reġjonali fil-ġestjoni konġunta mal-Bank Ċentrali Ewropew bħala parti minn pakkett akbar immirat bħala rispons għall-kriżi finanzjarja. L-appoġġ għas-superviżjoni tas-settur bankarju reġjonali (mikro u makroprudenzjali) ġie stabbilit sabiex isaħħaħ il-kapaċità u l-kooperazzjoni bejn il-banek ċentrali nazzjonali tal-Balkani tal-Punent u t-Turkija u 14–il bank ċentrali nazzjonali tal-Eurosistema. Dan il-proġett, għal sentejn, se jikkordina l-kontribuzzjoni tal-atturi finanzjari internazzjonali prinċipali bħall-Kumitat ta’ Basel tas-Superviżuri Bankarji, iċ-Ċentru ta’ Ljubljana għall-Eċċellenza fil-Finanzj, l-Istitut Konġunt ta’ Vjenna, il-Fond Monetarju Internazzjonali u l-Bank Dinji. Sa mill-2009, is-segretarjat tal-Grupp tal-Konsulenza tal-IFIs ittieħed f’idejn il-Kummissjoni wara l-għeluq tal-Kummissjoni Ewropea Konġunta – l-Uffiċċju tal-Bank Dinji fi Brussell. Il-Kummissjoni kkooperat ukoll mal-Ftehim għall-Investiment tal-Ewropa tax-Xlokk tal-OECD għal miżuri sabiex tittejjeb il-kompetittività tal-ekonomiji fil-kuntest tal-Pakkett tar-Rispons għall-Kriżi sa mill-Ħarifa 2009. F’Diċembru 2009, il-Kummissjoni, l-EIB, l-EBRD u l-CEB waqqfu Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent (WBIF) sabiex ikomplu jtejbu l-armonizzazzjoni u l-kooperazzjoni fil-finanzjament tal-investimenti għall-iżvilupp soċjoekonomiku fir-reġjun. Il-WBIF jinkludi żewġ strumenti: Faċilità ta’ Self Konġunt (JLF) u Faċilità ta’ Għoti Konġunt (JGF). Il-JLF tgħaqqad flimkien fi grupp komuni għal investimenti prijoritarji s-self konġunt mill-EBRD u l-EIB (li indikattivament jammontaw għal EUR 1 biljun) kif ukoll mill-CEB u istituzzjonijiet finanzjarji bilaterali oħra tal-Istati Membri li qed jikkontribwixxu għall-Fond Konġunt Ewropew tal-Balkani tal-Punent (EWBJF). Il-JGF tagħti fondi għal għotjiet mill-UE (il-baġit tal-IPA), mill-imsieħeb parteċipanti tal-IFIs (CEB, EIB, EBRD) u mill-EWBJF, li għalihom jistgħu jsiru kontribuzzjonijiet mill-Istati Membri u donaturi potenzjali oħra. Eżempji ta’ kooperazzjoni mtejba huma: viżibbiltà mtejba fuq il-gruppi tal-preparazzjoni tal-proġetti tal-IFI, sforzi konġunti sabiex jiġu armonizzati l-prijoritajiet ta’ investiment tal-IFI mal-prijoritajiet ta’ adeżjoni tal-UE skont is-settur, ir-rappreżentazzjoni imtejba tal-benefiċjarji tal-IPA fil-proċess tas-selezzjoni tal-proġett, l-iffurmar ta’ preparazzjoni u implimentazzjoni li jikkonċentraw fuq proġetti li jeħtieġu appoġġ tal-IFI, u parteċipazzjoni tal-istati membri bl-għotjiet bilaterali. Saru sforzi sinifikanti wkoll matul l-2009 sabiex titkompla l-implimentazzjoni tat-tliet xejriet ta’ kooperazzjoni mal-IFIs: żvilupp tas-settur privat u intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), l-effiċjenza tal-enerġija u l-infrastruttura. – Settur I – L-iżvilupp tas-settur privat : min-naħa tal-provvista, l-assistenza tal-UE sabiex tippromwovi l-aċċess għall-finanzjament għal intrapriżi mikro u ta’ daqs żgħir huwa l-iktar provdut permezz tal-Fond Ewropew għall-Ewropa tax-Xlokk (EFSE), li kkonsolida l-iskemi preċedenti tal-mikrokreditu permezz tar-reġjun fi strument uniku. L-EFSE jipprovdi sostenibbiltà għal terminu ta’ żmien twil u l-użu ta’ fondi billi joffri kopertura għar-riskji sabiex jiġbed il-kapital privat biex jinvesti fil-mikro-self. L-EFSE ingħata b’suċċess. Sa Diċembru 2009, is-sottoskrizzjoni tal-Kummissjoni mal-EFSE, pemezz tal-Fond Ewropew ta’ Investiment (EIF), kienet tammonta għal EUR 96.4 miljun u l-valur totali tal-portafoll żdied għal EUR 579 miljun. Il-portafoll pendenti tal-self sekondarju kien jammonta għal EUR 450 miljun imxerrda bejn 115,600 sub-borrower. Il-pagamenti totali sa mill-bidu tal-EFSE laħqu 216,000-il self li jammonta għal EUR 1.1 biljun. – Settur II – Effiċjenza tal-enerġija : dan is-settur għandu l-għan li jippromwovi l-investimenti fl-effiċjenza tal-enerġija u l-enerġija rinnovabbli f’intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, id-djar u s-settur pubbliku billi jikkapitalizza fuq azzjonijiet appoġġjati mill-programmi nazzjonali, inkluża ż-żieda fl-għarfien tal-pubbliku rigward l-effiċjenza tal-enerġija u l-potenzjal għall-iffrankar tal-enerġija, leġiżlazzjoni ta’ implimentazzjoni fir-rigward tad-Direttivi dwar l-implimentazzjoni tal-enerġija tal-bini[10] u dwar l-effiċjenza tal-użu finali tal-enerġija u s-servizzi tal-enerġija[11] (inkluża enerġija rinnovabbli). Il-promozzjoni tal-investimenti tal-effiċjenza tal-enerġija tilħaq ir-rakkomandazzjoni tal-Green Paper tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Effiċjenza tal-Enerġija[12], u tinkoraġixxi lill-IFIs biex jipprovdu finanzjament għal terminu ta’ żmien twil sabiex jiffinanzjaw l-investimenti tal-effiċjenza tal-enerġija. Fis-setturi tal-bini u tal-industrija, ġie provdut iktar appoġġ għall-intermedjarji finanzjarju u dawk li jissellfu li huma f’pożizzjoni finali taħt il-Faċilità Finanzjarja tal-Effiċjenza tal-Enerġija billi ġew offruti opportunitajiet għall-iffrankar ta’ iżjed enerġija u tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2. Barra minn hekk, bħala parti mill-Pakkett tar-Rispons għall-Kriżi tal-2009, il-Kummissjoni Ewropea pparteċipat fil- Fond tal-Effiċjenza tal-Enerġija tal-Ewropa tax-Xlokk , sħubija pubblika-privata mibdija mill-EIB u Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) u li tinvolvi IFIs, donaturi u investituri privati. Il-Fond se jipprovdi investimenti fl-effiċjenza tal-enerġija u l-enerġija rinnovabbli permezz ta’ appoġġ finanzjarju dedikat u assistenza teknika lin-negozji, il-kumpanniji tas-servizzi tal-enerġiji, id-djar, il-muniċipalitajiet u istituzzjonijiet pubbliċi oħra. Fl-2009, il-Faċilità appoġġjat żewġ banek lokali fil-Bosnja-Ħerzegovina u fis-Serbja bl-iżvilupp tal-portafoll ta’ investiment tagħhom fil-qasam tal-effiċjenza tal-enerġija u l-enerġiji rinnovabbli. Dawn il-proġetti ġew estiżi finanzjament totali ta’ EBRD ta’ EUR 20 miljun flimkien ma’ EUR 4.6 miljun tal-għotja tal-UE bħala inċentivi ta’ investiment lil dawk li jissellfu li huma fil-pożizzjoni finali u miżati ta’ amministrazzjoni lill-bank li jipparteċipa. – Settur III – Il-Promozzjoni tal-investimenti tal-infrastruttura : netwerks u servizzi adegwati tal-infrastruttura fis-setturi tat-trasport, l-enerġija, l-ambjent u soċjali huma kruċjali sabiex jiżguraw żvilupp u stabbilità sostenuti soċjoekonomiċi fir-reġjun. Fost il-fatturi ewlenin li jostakolaw it-titjib fl-infrastruttura huma: użu ineffiċjenti tar-riżorsi finanzjarji; in-nuqqas tal-esperjenza tal-benefiċjarji fil-preparazzjoni tal-proġetti għall-IFIs u finanzjament ta’ donaturi oħra; jew nuqqasijiet fil-finanzjament li jostakolaw il-bankabbiltà tal-proġetti. Dan is-settur jinkludi t-twaqqif ta’ Faċilità tal-Proġetti tal-Infrastruttura (IPF) multisettorjali, multibenefiċjarja. L-IPF tappoġġja l-istituzzjonijiet fuq livell nazzjonali, reġjonali u muniċipali sabiex tipprepara u timplimenta proġetti ta’ investiment tal-infrastruttura ffinanzjati mill-IFIs u/jew donaturi oħra. L-għan tal-mekkaniżmu huwa li jiġbor fondi sabiex jippermetti l-implimentazzjoni tal-proġett. L-IPF qed tipprovdi servizzi ta’ assistenza teknika għall-eżekuzzjoni ta’ proġetti bħal studji ta’ qabel il-fattibbiltà, studji tal-fattibbiltà, disinn preliminari u dettaljat, appoġġ għall-proċess ta’ sejħiet għall-offerti, xogħlijiet ta’ implimentazzjoni, eċċ. L-IPF qed tikkoofinanzja wkoll investimenti fl-infrastruttura muniċipali li huma lesti għall-implimentazzjoni mill-IFIs. L-IPF kienet inkorporata fil-Qafas ta’ Investiment tal-Balkan tal-Punent f’Diċembru 2009. Sat-tmiem tal-perjodu tar-rapportar kien hemm 65 proġett appoġġjat permezz ta’ dan il-mekkaniżmu għal volum ta’ appoġġ tal-għoti ta’ EUR 123 miljun u investimenti totali stimati ta’ EUR 1 biljun. Pereżempju, fl-Albanija, għoti tal-UE ta’ EUR 4.7 miljun uża self ta’ EUR 12 miljun li, miżjud tal-kontribuzzjoni nazzjonali u appoġġ ta’ għoti ieħor minn sorsi bilaterali, ippermetta investiment ta’ provvista u trattament tal-ilma ta’ EUR 21.7 miljun. [pic] [1] Dokument ta' Ħidma tal-Persunal – Dokument ta’ sfond mar-rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew - rapport annwali tal-2009 dwar l-implimentazzjoni tal-Istrument għall-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni (IPA) [2] Il-Kummissjoni pproponiet li temenda r-Regolament tal-IPA 1085/2006 f'Ottubru 2009 bil-għan li tinkludi lill-Islanda bħala benefiċjarja tal-IPA (sussegwentament approvat fl-2010, permezz tar-Regolament (EU) Nru 540/2010 tas-16 ta' Ġunju 2010). [3] Ara f'http://ec.europa.eu/enlargement/press_corner/key-documents/reports_oct_2009_mt.htm [4] COM(2009) 543 finali tal-14 ta' Ottubru 2009 [5] L-Evalwazzjoni Interim tal-Programm tal-Pajjiż tal-2009 dwar l-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni lill-Kroazja; Kuntratt Nru IPA/2009/215-223 [6] L-Evalwazzjoni Interim tal-Programm tal-Pajjiż tal-2009 dwar l-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni lit-Trukija; Kuntratt Nru IPA/2009/218-310 [7] L-Evalwazzjoni Interim tal-Programm tal-Pajjiż tal-2009 dwar l-Assistenza ta’ Qabel l-Adeżjoni lil dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja; Kuntratt Nru IPA/2009/224-311 [8] “Appoġġ għar-Riforma tal-Amministrazzjoni Pubblika fil-Kroazja u lil hinn" Rapport Tematiku Nru R/ZZ/ PAR/0811 [9] "Evalwazzjoni Ad Hoc tal-Loġika ta’ Intervenzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-Assistenza Finanzjarja fil-Pajjiżi Kandidati u Lezzjonijiet Prinċipali għar-Reviżjoni tal-MIPD 2010-2012 – Studju tal-Każ tat-Turkija". Rapport Tematiku bħala parti mill-Evalwazzjoni Interim tal-programmi ta’ qabel l-adeżjoni tal-Kroazja u fit-Turkija u Attivitajiet tal-Uffiċċju Ċentrali, Kuntratt nru. PHARE/2007/142-454 [10] Id-Direttiva 2002/91/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Diċembru 2002 [11] Id-Direttiva 2006/32/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-5 ta' April 2006 [12] COM(2005) 265 finali tat-22 ta' Ġunju 2005