[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ |

Brussel 12.11.2007

KUMM(2007) 703 finali

KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

L-għoti ta’ tagħlim tul il-ħajja għat-tagħrif, il-kreattività u l-innovazzjoni Abbozz tar-rapport ta’ progress konġunt ta’ l-2008 tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-“Programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010”{SEC(2007) 1484}

1. INTRODUZZJONI

L-edukazzjoni u t-taħriġ huma kruċjali għall-bidla ekonomika u soċjali. Il-flessibbiltà u s-sigurtà meħtieġa sabiex jinkisbu iktar impjiegi u impjiegi aħjar jiddependu fuq l-assigurazzjoni li ċ-ċittadini kollha jiksbu l-kompetenzi ewlenin u jaġġornaw il-ħiliet tagħhom matul ħajjithom kollha.[1] It-tagħlim tul il-ħajja jsostni l-kreattività u l-innovazzjoni u jippermetti parteċipazzjoni ekonomika u soċjali sħiħa.

Huwa għalhekk li l-Kunsill stabbilixxa għanijiet ambizzjużi għalih innifsu fil-programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010. Dawn imbagħad jagħtu sostenn sabiex jintlaħqu l-linji ta’ gwida ta’ Liżbona dwar l-impjiegi u t-tkabbir. Dawn l-għanijiiet jistgħu jintlaħqu biss permezz ta’ sforz sostnut fuq żmien twil. Inevitabbilment, il-progress mhux se jkun regolari. Huwa propju sabiex jidentifikaw il-kisbiet u sabiex jidderieġu l-isforz lejn l-oqsma li qegħdin jirriżultaw aktar diffiċli li l-Kunsill u l-Kummissjoni jippreparaw rapport kull sentejn.

Din il-kontribuzzjoni għat-Tielet Rapport Konġunt[2] tindika progress u sfidi sinifikanti fir-riformi ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ. L-oqsma li ġejjin se jeħtieġu sforz partikolari:

- Iż-żieda fil-livell tal-ħiliet. Il-persuni b’ħiliet ta’ livell baxx jissograw l-esklużjoni ekonomika u soċjali. Il-livelli għoljin kontinwi ta’ tluq kmieni mill-iskola, il-parteċipazzjoni baxxa fit-tagħlim tul il-ħajja minn ħaddiema kbar fl-età u minn dawk b’ħiliet ta’ livell baxx, u l-kisba baxxa ta’ ħiliet fost l-immigranti jikkawżaw tħassib fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. Barra minn hekk, is-swieq tax-xogħol futuri f’ekonomija bażata fuq it-tagħrif se jitolbu livelli dejjem ogħla ta’ ħiliet mingħand forza tax-xogħol li qed tiċkien. Il-ħiliet ta’ livell baxx se jsiru sfida dejjem akbar;

- L-istrateġiji għat-tagħlim tul il-ħajja. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi għamlu progress fid-definizzjoni ta’ strateġiji unifikati u ġenerali. F’dawn l-oqfsa, il-progress huwa evidenti fl-edukazzjoni li tingħata qabel dik primarja, fl-oqfsa tal-kwalifiki u fil-validazzjoni ta’ tagħlim non-formali u informali. Madankollu, sħubiji innovattivi ta’ tagħlim u l-għoti sostenibbli ta’ fondi għal edukazzjoni u taħriġ li huma ta’ kwalità għolja, effiċjenti u ekwi[3] għadhom jaħarbu lil ħafna pajjiżi, iżjed u iżjed billi t-tkabbir ta’ l-investiment jidher li naqas. L-assigurazzjoni li r-riformi jiġu effettivament implimentati hija sfida importanti għal kulħadd;

- It-trijanglu tat-tagħrif (l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni). It-trijanglu tat-tagħrif għandu rwol ewlieni fiż-żieda ta’ l-impjiegi u t-tkabbir. Għalhekk huwa tant importanti li tiġi mħaffa r-riforma, li tinġieb ’il quddiem l-ogħla kwalità fl-edukazzjoni ogħla u fl-isħubiji università-negozju u li jiġi assigurat li s-setturi kollha ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ iwettqu r-rwol sħiħ tagħhom fil-promozzjoni tal-kreattività u ta’ l-innovazzjoni.

2. SAR PROGRESS F’NUMRU TA’ OQSMA

L-Ewropa rreġistrat progress f’numru ta’ oqsma. Dan ma jfissirx li l-progress huwa uniformi jew li jistgħu jiġu mnaqqsa l-isforzi. Il-pass tar-riforma jibqa’ sfida prinċipali. Iżda fl-oqsma li ġejjin il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi wettqu riformi jew qegħdin fil-proċess li jwettquhom.

2.1. L-istrateġiji għat-tagħlim tul il-ħajja u s-sistemi ta’ kwalifiki

Strateġiji espliċiti għat-tagħlim tul il-ħajja, [4] li jistabbilixxu prijoritajiet ta’ politika nazzjonali u kif is-setturi differenti jirrelataw ma’ xulxin, ġew elaborati mill-maġġoranza tal-pajjiżi.[5]

Il-biċċa l-kbira tagħhom jinkorporaw viżjoni komprensiva ta’ tagħlim tul il-ħajja, li tkopri t-tipi u l-livelli kollha ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ. Uħud, madankollu, jiffokaw fuq sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ formali jew fuq l-iżvilupp ta’ fażijiet speċifiċi fit-tkomplija tat-tagħlim tul il-ħajja.

Hemm sinjali li l-bażi ta’ evidenza tal-politiki dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ qiegħda tiġi msaħħa.[6] Dan huwa meħtieġ għall- koerenza ġenerali tas-sistemi u għall-aħjar allokazzjoni tar-riżorsi. Il-prijorità mogħtija lill-promozzjoni ta’ mogħdijiet ta’ tagħlim flessibbli u lit-tranżizzjoni bejn partijiet differenti tas-sistema f’uħud mill-pajjiżi ukoll issaħħaħ il-koerenza.

L-oqfsa ta’ kwalifiki u l-validazzjoni ta’ tagħlim non-formali u informali

Oqfsa nazzjonali tal-kwalifiki , li huma marbuta ma’ l-istabbiliment tal-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki għal tagħlim tul il-ħajja,[7] qegħdin jiġu żviluppati fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi.[8] Magħhom ġejja konċentrazzjoni ġdida fuq ir-riżultati tat-tagħlim.

Sistemi għall- validazzjoni ta’ tagħlim non-formali u informali ukoll qegħdin jiġu stabbiliti, għalkemm aktar bil-mod.[9] L-isfida issa hija li ngħaddu mill-esperiment għall-applikazzjoni sħiħa f’sistemi nazzjonali tal-kwalifiki, inkluż l-aċċess għal edukazzjoni ogħla.

Fil-Portugall, ġie stabbilit netwerk minn naħa għall-oħra tal-pajjiż ta’ Ċentri għat-Tagħrif, il-Validazzjoni u ċ-Ċertifikazzjoni ta’ Kompetenzi (RVCC) fis-sena 2000. Bħalissa kważi 58,000 adult għaddej mill-proċess tal-validazzjoni. Iċ-ċentri jipprovdu valutazzjoni u validazzjoni ta’ kompetenzi għal kwalifiki speċifiċi. Il-proċess ta’ ċertifikazzjoni jinkludi eżami minn ġurija esterna u taħriġ komplementari, jekk meħtieġ.

2.2. L-edukazzjoni li tingħata qabel dik primarja

L-importanza ta’ l-edukazzjoni li tingħata qabel dik primarja qiegħda tiġi rikonoxxuta dejjem iktar madwar l-Ewropa. Il-kapaċità tagħha li tikkontribwixxi kemm għall-effikaċja kif ukoll għall-ekwità hija riflessa fl-iżvilupp ta’ approċċi u politiki ġodda. Ir-reviżjoni tal-kontenut tat-tagħlim[10], il-bini tal-kapaċità ta’ l-għalliema[11], l-estensjoni tat-tagħlim obbligatorju għal xi partijiet mill-livell ta’ qabel dak primarju[12], il-valutazzjonijiet tal-kwalità[13] u ż-żieda fl-investiment, pereżempju permezz ta’ numru akbar ta’ persunal fi skejjel ta’ qabel dawk primarji,[14] kollha jsibu posthom.

Proġetti u skemi pilota ġew implimentati b’suċċess f’numru ta’ pajjiżi. L-isfida hija issa li nimxu lil hinn mill-azzjonijiet pilota lejn l-implimentazzjoni ġeneralizzata, sostnuta minn investiment, partikolarment f’persunal kwalifikat.

Bejn is-sena 2000 u s-sena 2005 il-parteċipazzjoni ta’ tfal ta’ erba’ snin fl-edukazzjoni żdiedet fl-UE 27 b’madwar 3 punti perċentwali għal iktar minn 85 %. Fl-2005 fi Franza, fil-Belġju, fl-Italja u fi Spanja kważi t-tfal kollha ta’ erba’ snin (iktar minn 99%) ipparteċipaw fl-edukazzjoni, filwaqt li r-rati ta’ parteċipazzjoni kienu inqas minn 50% fl-Irlanda, fil-Polonja u fil-Finlandja.[15]

2.3. L-Edukazzjoni Ogħla: post ċar fl-aġenda ta’ Liżbona

L-immodernizzar ta’ l-edukazzjoni ogħla hija kruċjali għat-trijanglu tat-tagħrif u għall-istrateġija ta’ Liżbona. Il-kwistjonijiet tal-governanza, l-għoti tal-fondi u l-attraenza rċevew attenzjoni akbar fuq il-livell Ewropew u fuq dak nazzjonali. Dawn jikkomplementaw ir-riformi ta’ Bolonja.

Ġie rreġistrat progress solidu fiż-żieda fl-awtonomija ta’ l-universitajiet. Dan jinkludi awtonomija finanzjarja ikbar u mekkaniżmi ġodda tar-responsabbiltà. Qegħdin jiġu ttestjati forom ġodda għall-involviment ta’ dawk interessati, l-aktar f’dak li jirrigwarda l-ġestjoni ta’ istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni ogħla, iżda wkoll b’rigward għall-iżvilupp tal-kurrikulu[16] jew id-definizzjoni tar-riżultati tat-tagħlim[17].

Qed jiġi żviluppat kompendju dwar l-aħjar prattika fl-immodernizzar ta’ l-universitajiet mill- grupp għall-edukazzjoni ogħla, għal dawk li jagħmlu l-politika u għall-pubbliku ġenerali.

2.4. L-edukazzjoni u t-taħriġ fil-kuntest aktar wiesgħa tal-politika ta’ l-UE

Il-maġġoranza l-kbira ta’ l-Istati Membri jorbtu importanza kbira ma’ l-edukazzjoni, t-taħriġ u l-iżvilupp ta’ ħiliet fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma 2005-2008 ta’ Liżbona. Dan jirrifletti l-kontribut importanti tagħhom fl-implimentazzjoni tal- linji ta’ gwida integrati għat-tkabbir u l-impjiegi .

Inkiseb progress wiesa’ fir-rabta ta’ programmi operazzjonali skond il-fondi strutturali mal-prijoritajiet tal-programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010. Dan kien evidenti b’mod partikolari fil-mod li ġew indirizzati l-oqsma miftiehma ta’ indikaturi u ta’ punti ta’ referenza.

Sar progress tajjeb ukoll fl-iżvilupp ta’ għodod Ewropej ta’ referenza biex isostnu r-riformi. Matul is-snin 2006 u 2007, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw rakkomandazzjonijiet fl-oqsma tal-kompetenzi ewlenin, il-kwalità tal-mobilità, l-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni ogħla, u jinsabu viċin li jiftiehmu dwar il-Qafas Ewropew tal-Kwalifiki.

3. OQSMA LI FIHOM IL-PROGRESS GħADU INSUFFIċJENTI

3.1. L-implimentazzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja

L-implimentazzjoni għadha l-ikbar sfida għall-istrateġiji tat-tagħlim tul il-ħajja. Hija teħtieġ impenn istituzzjonali qawwi, koordinazzjoni u sħubija mal-partijiet interessati rilevanti kollha. Sforz sostnut jista’ jittraduċi l-intenzjonijiet f’politiki, li, imbagħad, jagħtu riżultati. Arranġamenti xierqa għat-tqassim kif ukoll investiment aħjar huma essenzjali. Għad fadal ħafna x’isir.

Xejriet pożittivi fl- ispiża pubblika għall-edukazzjoni bejn is-sena 2000 u l-2003 donnhom waqfu fl-2004.

L-ispiża pubblika totali fl-edukazzjoni bħala perċentwali tal-GDP żdiedet fl-UE bejn is-sena 2000 (4.7%) u s-sena 2003 (5.2%), iżda mbagħad naqset għal 5.1% fl-2004. Il-livelli ta’ l-ispiża għadhom jindikaw varjazzjonijiet kbar ħafna bejn il-pajjiżi (bejn 3.3% tal-GDP fir-Rumanija u 8.5% fid-Danimarka). L-ispiża privata fl-istituzzjonijiet edukattivi bħala perċentwali tal-GDP żdiedet ftit mis-sena 2000 iżda l-progress batta fis-sena 2004.[18]

Filwaqt li l-oqsma li huma punti ta’ referenza ta’ l-UE sabu ftit riflessjoni f’ miri nazzjonali , xorta waħda għadhom ma ffissawx dawn il-miri l-pajjiżi kollha.[19]

3.2. Ħiliet bażiċi għal kulħadd

Dawk li jħallu l-iskola kmieni , il-kisba tal-livell sekondarju għoli u l- kompetenzi ewlenin għadhom oqsma prinċipali problematiċi. Kien hemm xi progress mis-sena 2000, iżda mhux biżżejjed biex jintlaħqu l-punti ta’ referenza ta’ l-UE sa’ l-2010. F’uħud mill-pajjiżi r-rendiment fil-fatt mar għall-agħar bejn is-sena 2000 u l-2006. Diversi pajjiżi kien għad għandhom livelli għoljin ħafna ta’ dawk li jħallu l-iskola kmieni, aktar minn 20%, fl-2006.

L-Ewropa għandha wisq żgħażagħ li qegħdin iħallu l-edukazzjoni mingħajr il-ħiliet li jeħtieġu biex jipparteċipaw fis-soċjetà tat-tagħrif u biex jgħaddu mingħajr problemi għall-impjieg.[20] Huma jissograw l-esklużjoni soċjali. Barra dan, huma jiġu effettivament esklużi mit-tagħlim tul il-ħajja kmieni f’ħajjithom.

Dawk li jħallu l-iskola kmieni: wieħed minn sitta miż-żgħażagħ (15.3%) ta’ bejn it-18 u l-24 sena fl-UE-27 għadhom jitilqu mill-iskola b’xejn aktar mill-edukazzjoni sekondarja baxxa u ma jipparteċipaw f’ebda tip ta’ edukazzjoni jew taħriġ wara. Il-progress għandu jkun aktar mgħaġġel sabiex jintlaħaq il-punt ta’ referenza ta’ l-UE ta’ 10% sa l-2010. Fil-każ tal-kisba tal-livell sekondarju għoli, sar progress bil-mod imma kostanti. Huwa żdied ftit fis-snin reċenti, iżda mhux biżżejjed sabiex tintlaħaq il-mira ta’ l-2010 (għall-inqas 85% ta’ dawk li għandhom 22 sena li jispiċċaw għall-inqas l-edukazzjoni sekondarja għolja). L-indikaturi disponibbli ma juru ebda progress fit-tnaqqis tas-sehem ta’ dawk li jkollhom livell baxx fil-qari.[21] |

L-immigranti u l-gruppi ta’ minorità etnika jagħtu prestazzjoni inqas tajba fl-oqsma li huma punti ta’ referenza fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi.[22] Huma jeħtieġu attenzjoni partikolari. L-integrazzjoni tagħhom fl-edukazzjoni li tingħata qabel dik primarja ttejjeb it-tagħlim tal-lingwa u żżid il-prospetti ta’ edukazzjoni b’suċċess.

L-inizjattivi dwar it-tluq kmieni mill-iskola u l-iżvantaġġ soċjo-ekonomiku jeħtieġ li jiġu komplementati. L-attivitajiet barra l-kurrikulu (bħall-kultura jew l-isport), is-sħubiji lokali, l-involviment aħjar tal-ġenituri, l-indirizz tal-ħtiġijiet ta’ tagħlim tal-ġenituri, u t-titjib fil-benesseri fl-iskola kemm ta’ dawk li jkunu qed jitgħallmu kif ukoll ta’ l-għalliema jistgħu jgħinu.

It-tagħlim ta’ lingwi barranin m’huwa prijorità f’ebda wieħed mir-rapporti nazzjonali.

3.3. L-edukazzjoni u t-tagħlim ta’ l-għalliema

L-għalliema u dawk li jagħtu taħriġ għandhom quddiemhom l-isfidi ta’ klassijiet dejjem aktar imħalltin, it-talba għal kompetenzi ġodda, u l-ħtieġa li tingħata attenzjoni kbira lill-bżonnijiet individwali tat-tagħlim. Iż-żieda fl-awtonomija ta’ l-iskejjel iġġib magħha iktar kompiti.

Gruppi kbar ta’ għalliema akbar fl-età jkollhom jiġu mibdula fil-futur qrib. Il-professjoni trid issir aktar attraenti.

L-ebda aspett ġewwa l-iskola ma jinfluwenza l-prestazzjoni ta’ l-istudenti aktar mill-kwalità ta’ l-edukazzjoni ta’ l-għalliema.[23] Madankollu, is-sistemi korrenti ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ ta’ l-għalliema spiss jonqsu milli jagħtu lill-għalliema it-taħriġ li jeħtieġu. Dan huwa l-każ partikolarment tat-taħriġ kontinwu ta’ l-għalliema u ta’ l-iżvilupp professjonali . It-taħriġ fuq il-post tax-xogħol għall-għalliema huwa obbligatorju fi ħdax-il Stat Membru biss.

3.4. L-edukazzjoni ogħla: l-eċċellenza, is-sħubija u l-għoti ta’ fondi

Il-pajjiżi qegħdin jagħtu aktar attenzjoni lit-tisħiħ tar-rwol ta’ l-universitajiet fir- riċerka u fl-innovazzjoni u s-sħubiji università-negozju qegħdin isiru aktar komuni. Filwaqt li għadhom l-aktar b’saħħithom fil-pajjiżi Nordiċi u fir-Renju Unit, bosta pajjiżi għad għandhom ħafna x’jagħmlu f’dan ir-rigward.

Il-miżuri għall-kisba ta’ l-eċċellenza f’istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni ogħla għandhom jiffokaw fuq l-edukazzjoni, ir-riċerka u t-trasferiment tat-tagħrif ilkoll bl-istess mod. Fil-preżent, it-tagħlim jiġi indirizzat inqas spiss. L- Istitut Ewropew tat-Teknoloġija[24] li ġie propost se jispira bidla fl-istituzzjonijiet għall-edukazzjoni u r-riċerka billi jsir mudell ta’ referenza għall-integrazzjoni ta’ l-edukazzjoni, r-riċerka u l-innovazzjoni.

Fil-Ġermanja, il-gvernijiet federali u ta’ l-istat nedew inizjattiva għall-eċċellenza li tipprovdi għal €1.9 biljun iktar bejn 2006-11 biex tingħata spinta r-riċerka ta’ l-ogħla livell f’universitajiet magħżula fuq bażi kompetittiva. L-inizjattiva tinkludi tliet linji ta’ azzjoni: skejjel li jwasslu għal lawrji; gruppi li jgħaqqdu r-riċerka universitarja, ir-riċerka ekstra-universitarja u l-intrapriżi; u strateġiji komprensivi għall-aħjar universitajiet għar-riċerka.

Iż-żieda fl- investiment , inkluż minn għejun privati, tibqa’ sfida. Diversi gvernijiet għandhom strumenti sabiex jistimulaw investimenti privati bħal inċentivi tat-taxxa,[25] sħubiji pubbliċi-privati jew skemi ta’ finanzjament,[26] u xi wħud introduċew jew żiedu l-ħlas għat-tagħlim jew għar-reġistrazzjoni.[27]

L-ispiża pubblika fuq istituzzjonijiet għall-edukazzjoni terzjarja fl-UE, inklużi l-edukazzjoni u r-riċerka, kienet ta’ 1.1% tal-GDP għall-UE-27 fl-2004. Din varjat bejn 0.6% f’Malta u 2.5% fid-Danimarka. Madankollu, l-ispiża totali għadha ħafna inqas mil-livell fl-Istati Uniti. Dan huwa prinċipalment minħabba li l-livell ta’ finanzjament privat fl-Istati Uniti huwa iktar minn seba’ darbiet ogħla. L-ispiża għal kull student terzjarju fl-Istati Uniti ta’ l-Amerka kienet iktar mid-doppju tal-medja fl-UE.[28]

Filwaqt li sar progress fiż-żieda fl-awtonomija u r-responsabbiltà ta’ l-universitajiet, hija disponibbli biss ftit evidenza dwar l-appoġġ mogħti lid- diretturi u lill-persunal ta’ l-università biex jiffaċċjaw din l-isfida.

3.5. Il-parteċipazzjoni ta’ l-adulti fit-tagħlim tul il-ħajja

Il-parteċipazzjoni ta’ l-adulti fit-tagħlim tul il-ħajja m’għadhiex fit-triq it-tajba għall-kisba tal-punt ta’ referenza ta’ l-UE. Għadhom meħtieġa sforzi akbar biex jiġu mgħollija l-livelli tal-ħiliet fost il-popolazzjoni u biex jinkisbu flessibbiltà u sigurtà fis-suq tax-xogħol kollu.

Il-progress lejn il-punt ta’ referenza ta’ l-UE (12.5%) kien fit-triq it-tajba b’mod ġenerali sa l-2005.[29] Fl-2006, madankollu, medja ta’ 9.6% ta’ l-Ewropej ta’ bejn il-25 u l-64 sena kienu qegħdin jipparteċipaw f’attivitajiet ta’ edukazzjoni u taħriġ, li hija ftit inqas minn dik fl-2005. Il-figura ġenerali taħbi żbilanċ importanti: l-adulti b’livell għoli ta’ edukazzjoni għandhom probabilità li jipparteċipaw f’tagħlim tul il-ħajja sitt darbiet aktar minn dawk b’ħiliet ta’ livell baxx.

Il-parteċipazzjoni baxxa fit-tagħlim tul il-ħajja ta’ ħaddiema akbar fl-età u ta’ dawk li għandhom ħiliet ta’ livell baxx hija problema partikolari fejn ir-rati tal-parteċipazzjoni huma diġà baxxi għall-popolazzjoni in ġenerali.[30] Barra minn hekk, hemm konċentrazzjoni partikolari ta’ ħiliet ta’ livell baxx fost l-immigranti. Xejriet demografiċi u tas-suq tax-xogħol se jwasslu għal talba ikbar għal ħiliet ta’ livell għoli u għal inqas opportunitajiet għal dawk b’ħiliet ta’ livell baxx. Ser ikollha tingħata aktar attenzjoni lit-taħriġ ta’ dawn il-gruppi.

3.6. L-attrazzjoni u r-rilevanza ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (VET)

Għandha ssir ħidma ikbar sabiex tittejjeb il- kwalità u l-attrazzjoni tal-VET. Din hija prijorità ewlenija tal-proċess ta’ Kopenħagen.[31]

Uħud mill-pajjiżi stabilixxew sistemi avvanzati u komprensivi għall-assigurazzjoni tal-kwalità,[32] filwaqt li oħrajn għadhom f’fażi ta’ żvilupp.[33]

L-użu ikbar ta’ strateġiji bbażżati fuq ir-riżultati tat-tagħlim f’programmi ta’ taħriġ u fuq il-kwalifiki qed iżid ir-rilevanza tal-VET għas- suq tax-xogħol. It-tiġdid ta’ l-enfasi fuq l-apprendistat u t-tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol huwa fattur pożittiv ieħor. Madankollu, jista’ jiġi rrapportat biss ftit progress fil-previżjoni tal-ħtiġijiet ta’ ħiliet u kwalifiki.

Il-VET kultant tbati minn integrazzjoni fqira mal-kumplament tas-sistema ta’ l-edukazzjoni. Dan jista’ jikkontribwixxi għaż-żamma fl-edukazzjoni u t-taħriġ ta’ dawk li kieku jitilqu kmieni mill-iskola meta livelli aktar baxxi ta’ l-iskola jipprovdu l-kompetenzi ewlenin meħtieġa għad-dħul fil-VET. Għandu jsir aktar progress fit-tnaqqis ta’ l-ostakli għall-progress bejn il-VET u aktar edukazzjoni jew edukazzjoni ogħla.

3.7. Il-mobilità transnazzjonali

Hemm progress tajjeb fl-implimentazzjoni u l-użu tal-Europass.[34] Madankollu, il-mobilità transnazzjonali ta’ dawk li jkunu qegħdin jitgħallmu għadha ssir possibbli prinċipalment permezz tal-programmi ta’ l-UE. Il-biċċa l-kbira tal-miżuri nazzjonali jikkonċernaw l-edukazzjoni ogħla. Il-mobilità fil-qasam tal-VET hija partikolarment diffiċli.

Il-mobilità hija obbligatorja fl-Università tal-Lussemburgu. L-istudenti kollha f’programm ta’ Baċċellerat iridu jqattgħu parti mill-istudji tagħhom barra l-Lussemburgu.

4. IT-TRIQ ’IL QUDDIEM

4.1. L-implimentazzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja għall-kisba ta’ l-effiċjenza u ta’ l-ekwità

Għad fadal nuqqasijiet importanti fil-koerenza u f’kemm huma komprensivi l-istrateġiji tat-tagħlim tul il-ħajja. Issa l-implimentazzjoni hija l-isfida. F’ħafna każijiet, din għadha kemm bdiet. Il-kredibilità ta’ l-istrateġiji tiddependi fuq l-irbit tagħhom mal-miżuri ta’ politika. Hija tiddependi fuq il-kapaċità ta’ l-awtoritajiet li jimmiraw ir-riżorsi. Hija tiddependi fuq il-kapaċità tagħhom li jimmobilizzaw l-istituzzjonijiet nazzjonali u l-partijiet interessati fuq il-livelli kollha, permezz ta’ sħubiji tat-tagħlim.

It-titjib tal-bażi tat-tagħrif

L-għarfien dwar l-impatt ekonomiku u soċjali tal-politiki ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ għandu jiġi msaħħaħ.[35] L-ippjanar kemm għall-effiċjenza kif ukoll għall-ekwità għandu jkun il-qofol ta’ l-iżvilupp tal-bażi għar-riċerka Ewropea u nazzjonali dwar il-politika u l-prattika ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ.

It-tagħlim mill-pari u l-iskambju ta’ esperjenzi bejn dawk li jagħmlu l-politika u l-partijiet interessati huwa għajn importanti ta’ għarfien u għandu jiġi appoġġjat. Il-monitoraġġ ta’ l-iżvilupp u ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-istrateġiji għat-tagħlim tul il-ħajja għandu jkompli, u jwassal għal valutazzjoni tal-progress fir-Rapport Konġunt ta’ l-2010.

L-għoti sostenibbli ta’ fondi

Il-livell, l-effiċjenza u s-sostenibbiltà ta’ l-għoti tal-fondi jibqgħu kritiċi. Ħafna pajjiżi qegħdin jesperimentaw bi strumenti ġodda u b’inċentivi għal strument privat. Dan jinkludi l-għażla ta’ individwi, ta’ djar u ta’ min jimpjega. Dawn l-isforzi għandhom jissaħħu.

Iż-żieda fil-livelli tal-ħiliet

Iż-żieda ta’ l-investiment fl-edukazzjoni bikrija tipproduċi l-ogħla rendiment kemm għall-effiċjenza kif ukoll għall-ekwità.[36] Il-kisba bikrija ta’ kompetenzi ewlenin hija mezz effettiv sabiex tiġi stabbilita l-bażi għal aktar tagħlim, tiżdied l-ekwità fir-riżultati u jiżdiedu l-livelli ġenerali tal-ħiliet. It-tranżizzjoni għas-suq tax-xogħol tiġi ffaċilitata, u jiġi evitat in-nuqqas ta’ ħiliet.

Madankollu, l-aspett, l-istatus u l-attrazzjoni tal-VET jeħtieġ li jiġu msaħħa. Sabiex jiġu ffaċilitati d-dħul inizjali fil-VET, fil-mobilità u r-ritorn għas-sistema edukattiva, għandhom jiġu żviluppati strutturi flessibbli u modulari. Sistemi integrati għall-gwida tul il-ħajja għandhom ikunu disponibbli għaċ-ċittadini kollha.

L-indirizzar ta’ l-iżvantaġġ soċjo-ekonomiku

L-edukazzjoni u t-taħriġ jistgħu jikkontribwixxu sabiex jiġi mirkub l-iżvantaġġ soċjo-ekonomiku. Iżda jistgħu wkoll jipperpetwawh. In-nuqqas ta’ ekwità fl-edukazzjoni u fit-taħriġ iġib miegħu spejjeż kbar ħafna. Dawn huma spiss moħbija, iżda xorta waħda huma reali. L-assigurazzjoni ta’ l-ekwità fl-aċċess, fil-parteċipazzjoni, fit-trattament u fir-riżultati għandha għalhekk tibqa' prijorità.

L-użu tal-potenzjal ta’ l-immigranti

L-immigrazzjoni żżid id-diversità fil-klassi, iġġib magħha ħtiġijiet partikolari u tqajjem problemi ta’ provvista. Il-livelli tar-rendiment, u r-rati tal-parteċipazzjoni u tal-kisba ta’ l-immigranti huma tipikament aktar baxxi mill-medja. Għalkemm ċerti fatturi bħall-isfond soċjo-ekonomiku u l-lingwa jagħtu spjegazzjoni sa ċertu punt, hemm evidenza li l-politiki u s-sistemi ta’ l-edukazzjoni u tat-taħriġ jikkontribwixxu huma stess għall-problema.[37] Din is-sitwazzjoni teħtieġ attenzjoni partikolari.

It-tagħlim ta’ kwalità għolja

L-għalliema jeħtieġu preparazzjoni professjonali aħjar u żvilupp kontinwu. Dan iwassal għal titjib fir-riżultati ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ. L-involviment ta’ l-għalliema u ta’ dawk li jagħtu t-taħriġ fl-innovazzjoni u r-riforma huwa importanti ħafna wkoll. Il-Kummissjoni stabbilixxiet l-isfidi.[38] Qiegħda twettaq ukoll konsultazzjoni pubblika dwar l-iskejjel.[39] Il-programm ta’ ħidma joffri kuntest xieraq għall-indirizz ta’ dawn l-isfidi.

4.2. L-innovazzjoni u l-kreattività: l-edukazzjoni bħala element ewlieni tat-trijanglu tat-tagħrif

L-edukazzjoni hija fondamentali fit-trijanglu tat-tagħrif, u għalhekk sabiex jingħataw spinta l-impjiegi u tkabbir. L-universitajiet qegħdin fil-qalba tat-trijanglu. Iċ-ċentri ta’ eċċellenza li jiffokaw fuq it-tagħlim, ir-riċerka u t-trasferiment tat-tagħrif huma essenzjali. Jeħtieġ li jsir ħafna iktar sabiex l-edukazzjoni ogħla u n-negozju jkunu jistgħu jaħdmu fi sħubija.

Ir-riċerka u l-innovazzjoni jeħtieġu bażi wiesgħa ta’ ħiliet fost il-popolazzjoni. L-eċċellenza, l-kreattività u l-ħiliet tat-tagħlim dwar kif titgħallem, għandhom jiġu żviluppati fis-sistemi u l-livelli kollha ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ. Kemm l-iskejjel kif ukoll il- VET għandhom kontribut sostanzjali x’jagħmlu sabiex jiffaċilitaw l-innovazzjoni. Il-VET ta’ kwalità għolja, pereżempju, jistgħu jikkontribwixxu għal innovazzjoni fil-post tax-xogħol.

4.3. Il-governanza mtejba: isir l-aħjar użu mir-riżultati ta’ Edukazzjoni & Taħriġ 2010

Il-programm ta’ ħidma qed juri riżultati fuq il-livell Ewropew u fuq dak nazzjonali. L-iżvilupp ta’ għodda Ewropej ta’ referenza u l-ħidma tal-gruppi u l-attivitajiet ta’ tagħlim mill-pari jinformaw u jappoġġjaw ir-riformi tal-pajjiżi. L-isfidi ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ u l-iżvilupp tar-riżorsi umani jidhru b’mod prominenti fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Liżbona tal-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri.

L-effettività tal-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni fl-edukazzjoni u t-taħriġ, l-impatt tiegħu u l-padrun politiku għadhom jistgħu jissaħħu. Għandha tingħata attenzjoni partikolari kemm fuq il-livell nazzjonali kif ukoll fuq dak Ewropew lil:

- politika konġunta għall-edukazzjoni u t-taħriġ b’perspettiva ta’ tagħlim tul il-ħajja bi prijoritajiet strateġiċi stabbiliti min-naħa għall-oħra tas-sistema kollha;

- it-titjib tar-relazzjoni bejn l-oqsma ta’ politika relevanti, bħall-politika dwar l-innovazzjoni, il-politika dwar l-impjiegi u dik soċjali, l-intrapriżi, ir-riċerka u l-għoti ta’ fondi strutturali;

- l-integrazzjoni ta’ żviluppi fil-politika fl-oqsma ta’ l-edukazzjoni ogħla, il-VET u t-tagħlim ta’ l-adulti ġewwa l-programm ta’ ħidma ġenerali.

- rabtiet qawwija bejn l-implimentazzjoni u l-iżvilupp tal-linji ta’ gwida integrati ta’ Liżbona u tal-programm ta’ ħidma Edukazzjoni u Taħriġ 2010;

- monitoraġġ reċiproku ta’ l-iżviluppi f’kull pajjiż, b’moviment minn tagħlim mill-pari għal reviżjoni mill-pari;

- l-assigurazzjoni li r-riżultati ta’ l-attivitajiet għat-tagħlim mill-pari jilħqu lil dawk li jagħmlu l-politika u lill-ministri;

- parteċipazzjoni aktar b’saħħitha tas-soċjetà ċivili;

- iktar żvilupp ta’ indikaturi u punti ta’ referenza skond il-konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ Mejju 2007.

- l-użu massimu tal-fondi u tal-programmi tal-Komunità, b’mod partikolari l-Programm dwar it-Tagħlim Tul il-Ħajja 2007-2013 il-ġdid u l-istrumenti tal-politika ta’ koeżjoni ta’ l-UE.

Sabiex jiġi assigurat li l-prijoritajiet tal-programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010 li fuqhom kien hemm qbil jiġu riflessi b’mod sħiħ fil-preparazzjoni tal-politika nazzjonali, l-azzjonijiet speċifiċi identifikati fir-Rapport Konġunt 2006 għandhom jiġu segwiti.

Mekkaniżmi għall-implimentazzjoni tal-programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010, u strateġiji għat-tagħlim tul il-ħajja, għandhom jiġu stabbiliti. Hija meħtieġa koordinazzjoni mill-qrib ma’ dawk responsabbli mill-politika soċjo-ekonomika aktar wiesgħa, b’mod partikolari r-riformi ta’ Liżbona u strateġiji nazzjonali dwar l-inklużjoni soċjali.

Għandhom jiġu żviluppati iżjed miri u indikaturi nazzjonali. Għandhom jieħdu kont ta’ l-għanijiet u l-punti ta’ referenza Ewropej. Il-politika u l-prattika għandhom ikunu infurmati mill-użu tat-tagħrif u l-valutazzjoni. Il-prinċipji komuni, il-linji ta’ gwida u r-rakkomandazzjonijiet miftiehma fuq il-livell Ewropew joffru punti ta’ referenza għat-tfassil ta’ riformi nazzjonali.

4.4. Il-preparazzjoni għal wara l-2010

Il-programm ta’ ħidma dwar l-Edukazzjoni u t-Taħriġ 2010 jipprovdi sostenn prattiku għar-riformi ta’ l-Istati Membri fl-edukazzjoni u fit-taħriġ. Inkiseb progress sinifikanti mit-tnedija tal-programm fl-2002. Iżda r-riformi ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ jeħtieġu ż-żmien qabel ma jibdew jirrendu l-frott. Għadhom jeżistu sfidi prinċipali, u tfaċċaw sfidi ġodda. Din il-ħidma, inkluża l-kooperazzjoni fil-qafas tal-proċess ta’ Bolonja u l-proċess ta’ Kopenħagen, jeħtieġ li titkompla u saħansitra li tiġi rrinfurzata sew lil hinn mill-2010. Ir-riflessjonijiet dwar il-prijoritajiet prinċipali tal-programm ta’ ħidma wara l-2010 għandhom għalhekk jibdew issa. Minħabba r-rwol kruċjali ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ għall-Istrateġija għall-Impjiegi u t-Tkabbir, dawn għandhom ikunu assoċjati mill-qrib ma’ l-iżvilupp fil-futur tal-proċess ta’ Liżbona.

ANNEX 1

Countries' situation in relation to adoption of explicit lifelong learning strategy, qualifications framework, validation of non-formal/informal learning and national targets in benchmark areas Y = Country has strategy, framework, validation system or national targets in place D = Country is developing strategy, framework, or validation system N = Country does not have framework, validation system or national targets P = Country has LLL policies in place but no explicit strategy |

Countries | Explicit National Lifelong Learning Strategies | National Qualification Frameworks | System for validation of non-formal and informal learning | National targets set in all or some EU benchmark areas |

AT | Y | D | D | N |

Be fr | Y | D | D | Y |

Be nl | Y | D | Y | Y |

BG | D | D | N | N |

CY | D | N | N | N |

CZ | Y | D | D | N |

DE | Y | D | N | N |

DK | Y | D | Y | Y |

EE | Y | D | N | Y |

EL | Y | N | N | Y |

ES | Y | D | D | Y |

FI | Y | D | Y | Y |

FR | P | Y | Y | Y |

HR | Y | D | N | Y |

HU | Y | D | N | Y |

IE | D | Y | Y | Y |

IS | P | N | D | N |

IT | P | D | D | N |

LI | P | N | N | N |

LT | Y | D | D | Y |

LU | P | D | D | N |

LV | Y | D | N | Y |

MT | D | Y | N | Y |

NL | P | D | Y | Y |

NO | Y | N | Y | N |

PL | D | N | D | Y |

PT | P | D | Y | Y |

RO | D | N | D | Y |

SE | Y | N | D | N |

SI | D | D | Y | Y |

SK | Y | D | D | Y |

TR | D | D | N | N |

UK | Y | Y | D | Y |

ANNEX 2

(STATISTICAL ANNEX)

PROGRESS AGAINST THE FIVE REFERENCE LEVELS OF AVERAGE EUROPEAN PERFORMANCE ( BENCHMARKS ) AND OTHER KEY INDICATORS IN EDUCATION AND TRAINING

Based on Commission Staff Working Document

Progress towards the Lisbon Objectives in Education and Training – Indicators and Benchmarks SEC (2007) 1284

Country Codes

EU | European Union | PT | Portugal |

BE | Belgium | RO | Romania |

BG | Bulgaria | SI | Slovenia |

CZ | Czech Republic | SK | Slovakia |

DK | Denmark | FI | Finland |

DE | Germany | SE | Sweden |

EE | Estonia | UK | United Kingdom |

EL | Greece |

ES | Spain | EEA | European Economic Area |

FR | France | IS | Iceland |

IE | Ireland | LI | Liechtenstein |

IT | Italy | NO | Norway |

CY | Cyprus |

LV | Latvia | Candidate Countries |

LT | Lithuania | HR | Croatia |

LU | Luxembourg | TR | Turkey |

HU | Hungary |

MT | Malta | Others |

NL | Netherlands | JP | Japan |

AT | Austria | US/USA | United States of America |

PL | Poland |

OVERVIEW ON PROGRESS IN THE FIVE BENCHMARK AREAS

[pic]

Key results:

* As regards the number of maths, science and technology (MST) graduates the benchmark will be over-achieved; the progress required has already been made in 2000-2003.

* There is some progress in lifelong learning participation. However, much of it is a result of changes in survey methodology in several Member States, which led to higher nominal participation rates and thus overstate overall progress.

* There is constant improvement as regards early school leavers, but faster progress is needed in order to achieve the benchmark.

* As regards upper secondary completion there has been only little progress.

* Results for low achievers in reading have not improved (but this is based only on two reference years).

Methodological remarks : The starting point in the year 2000 is set in the graph as zero and the 2010 benchmark as 100. The results achieved in each year are thus measured against the 2010 benchmark. A diagonal line shows the progress required, i.e. each year an additional 10% of progress would have to be achieved to reach the benchmark. If a line stays below this diagonal line, progress is not sufficient. As regards participation in lifelong learning, there have been many breaks in time series: some countries have revised their data collection methods between 2002 and 2003. The application of the new methods led to higher results from 2003, and thus progress is overstated between 2002 and 2003. The line 2002-2003 on lifelong learning participation is therefore dotted. For low achievers in reading (data from PISA survey) there are only results for 16 EU countries and for two years. Data from the 2006 PISA survey will become available in December 2007.

OVERVIEW ON PROGRESS IN THE FIVE BENCHMARK AREAS

Overview on the 3 school level benchmarks

Situation (latest year available) and progress achieved since 2000 | Low achievers in reading (15 years old, %) | Early school leavers (18-24, %) | Upper secondary attainment (20-24, %) |

Reference year | 2003 | 2006 | 2006 |

EU average | 19.8 | 15.3 | 77.8 |

Belgium | ++ | 0 | 0 |

Bulgaria | nd | + | ++ |

Czech Republic | - | 0 | 0 |

Denmark | ++ | + | ++ |

Germany | ++ | + | - |

Estonia | nd | + | ++ |

Ireland | 0 | ++ | ++ |

Greece | - | + | ++ |

Spain | - | - | - |

France | - | + | 0 |

Italy | - | ++ | ++ |

Cyprus | nd | ++ | ++ |

Latvia | ++ | + | ++ |

Lithuania | nd | ++ | ++ |

Luxembourg | (++) | - | - |

Hungary | ++ | + | 0 |

Malta | nd | ++ | ++ |

Netherlands | (-) | ++ | ++ |

Austria | - | + | 0 |

Poland | ++ | + | ++ |

Portugal | ++ | + | ++ |

Romania | nd | ++ | + |

Slovenia | nd | (++) | ++ |

Slovakia | - | - |

Finland | ++ | + | - |

Sweden | - | - | + |

United Kingdom | nd | ++ | + |

Croatia | nd | ++ | ++ |

Turkey | ++ | ++ |

Iceland | - | + | ++ |

Norway | - | ++ | - |

Performance today (latest data) Dark/green Above EU average Light/pink Below EU average white No data Compared to 2000 ++ improving more than EU average + improving, but less than EU average 0 less than 1% change - getting worse () results not comparable or unreliable nd No data |

KEY COMPETENCES

Percentage of pupils with reading literacy proficiency level one and lower (on the PISA reading literacy scale) 2000-2003

[pic]

% with low reading skills | All | Girls | Boys |

Belgium | 19.0 | 17.9 | 13.0 | 22.4 |

Bulgaria | 40.3 | : | : | : |

Czech Republic | 17.5 | 19.4 | 14.9 | 23.5 |

Denmark | 17.9 | 16.5 | 12.7 | 20.5 |

Germany | 22.6 | 22.3 | 16.3 | 28.0 |

Estonia | : | : | : | : |

Ireland | 11.0 | 11.0 | 7.7 | 14.3 |

Greece | 24.4 | 25.2 | 25.2 | 32.6 |

Spain | 16.3 | 21.1 | 21.1 | 27.9 |

France | 15.2 | 17.5 | 17.5 | 23.5 |

Italy | 18.9 | 23.9 | 23.9 | 31.0 |

Cyprus | : | : | : | : |

Latvia | 30.1 | 18.0 | 18.0 | 25.0 |

Lithuania | : | : | : | : |

Luxembourg | (35.1) | 22.7 | 22.7 | 28.6 |

Hungary | 22.7 | 20.5 | 20.5 | 25.6 |

Malta | : | : | : | : |

Netherlands | (9.5) | 11.5 | 11.5 | 14.3 |

Austria | 19.3 | 20.7 | 13.1 | 28.2 |

Poland | 23.2 | 16.8 | 10.2 | 23.4 |

Portugal | 26.3 | 22.0 | 15.1 | 29.4 |

Romania | 41.3 | : | : | : |

Slovenia | : | : | : | : |

Slovakia | : | 24.9 | 18.5 | 31.0 |

Finland | 7.0 | 5.7 | 2.4 | 9.0 |

Sweden | 12.6 | 13.3 | 8.7 | 17.7 |

United Kingdom | 12.8 | : | : | : |

Croatia | : | : | : | : |

Turkey | : | 36.8 | 27.8 | 44.1 |

Iceland | 14.5 | 18.5 | 9.5 | 26.9 |

Liechtenstein | 22.1 | 10.4 | 8.0 | 12.6 |

Norway | 17.5 | 18.2 | 11.3 | 24.8 |

Japan | 10.1 | 19.0 | 15.1 | 23.2 |

United States | 17.9 | 19.4 | 14.4 | 24.3 |

Source: OECD (PISA) |

In 2000 the share of low performing 15-year olds in reading was 19.4% (data available for 16 Member States only). According to the benchmark this proportion should decrease by one fifth by 2010 (and thus reach 15.5%). While the share has decreased in some Member States (notably Latvia and Poland), no progress on this objective has been achieved at EU level since 2000 (2003: 19.8%). However, there are currently only two data points and the latest data refer to 2003 (data from the 2006 PISA survey round will become available in December 2007).

Additional notes:

EU figure: weighted average based on number of pupils enrolled and data for 16 countries (NL and LU not representative in 2000, hence their results have been put in brackets, UK not representative in 2003; SK did not participate in 2000).

EARLY SCHOOL LEAVERS

Share of the population aged 18-24 with only lower-secondary education

and not in education or training, 2000-2006

[pic]

Early school leavers, % | All | Females | Males |

Belgium | 12.5 | 12.6 | 10.2 | 14.9 |

Bulgaria | 20.3 | 18.0 | 17.9 | 18.2 |

Czech Republic | 5.5 | 5.5 | 5.4 | 5.7 |

Denmark | 11.6 | 10.9 | 9.1 | 12.8 |

Germany | 14.9 | 13.8 | 13.6 | 13.9 |

Estonia | 14.2 | 13.2 | 10.7 (u) | 19.6 (u) |

Ireland | 14.7 | 12.3 | 9.0 | 15.6 |

Greece | 18.2 | 15.9 | 11.0 | 20.7 |

Spain | 29.1 | 29.9 | 23.8 | 35.8 |

France | 13.3 | 13.1 | 11.2 | 15.1 |

Italy | 25.3 | 20.8 | 17.3 | 24.3 |

Cyprus | 18.5 | 16.0 | 9.2 | 23.5 |

Latvia | 19.5 | 19.0 (p) | 16.1 (p) | 21.6 (p) |

Lithuania | 16.7 | 10.3 | 7.0 (u) | 13.3 (u) |

Luxembourg | 16.8 | 17.4 | 14.0 | 20.9 |

Hungary | 13.8 | 12.4 | 10.7 | 14.0 |

Malta | 54.2 | 41.7 | 38.8 | 44.6 |

Netherlands | 15.5 | 12.9 | 10.7 | 15.1 |

Austria | 10.2 | 9.6 | 9.8 | 9.3 |

Poland | 7.9 | 5.6 | 3.8 | 7.2 |

Portugal | 42.6 | 39.2 (p) | 31.8(p) | 46.4(p) |

Romania | 22.3 | 19.0 | 18.9 | 19.1 |

Slovenia | 7.5 | 5.2 (u) | 3.3(u) | 6.9(u) |

Slovakia | 5.6 | 6.4 | 5.5 | 7.3 |

Finland | 8.9 | 8.3 (p) | 6.4(p) | 10.4(p) |

Sweden | 7.7 | 12.0 | 10.7 | 13.3 |

United Kingdom | 18.4 | 13.0 | 11.4 | 14.6 |

Croatia | 8.3 | 5.3 (u) | 5.3(u) | 5.3 (u) |

Turkey | 58.8 | 50.0 | 42.7 | 56.6 |

Iceland | 29.8 | 26.3 (p) | 22.0(p) | 30.5(p) |

Liechtenstein | : | : | : | : |

Norway | 13.3 | 5.9 | 4.3 | 7.4 |

Source: Eurostat (LFS spring data) (u) Unreliable or uncertain data (p) provisional value |

In 2006 early school leavers in the EU 27 represented about 15% of young people aged 18-24. There has been continuous improvement in recent years in reducing the share, but progress will need to be faster to reach the EU benchmark of 10% in 2010.

However, several Member States, notably the Nordic countries and many of the new Member States, already have shares of less than 10%.

Additional notes :

BG, PL, SI: 2001 instead of 2000 results,

CZ, IE, LV, SK, HR 2002 instead of 2000 results

EE: 2005 instead of 2006 results for females

COMPLETION OF UPPER SECONDARY EDUCATION BY YOUNG PEOPLE

Percentage of the population aged 20-24 having completed

at least upper-secondary education, 2000-2006

[pic]

Upper secondary att. | All | Females | Males |

Belgium | 81.7 | 82.4 | 85.6 | 79.1 |

Bulgaria | 75.2 | 80.5 (p) | 81.1(p) | 80.0 (p) |

Czech Republic | 91.2 | 91.8 | 92.4 | 91.1 |

Denmark | 72.0 | 77.4 | 81.5 | 73.4 |

Germany | 74.7 | 71.6 | 73.5 | 69.8 |

Estonia | 79.0 | 82.0 | 89.8 | 74.1 |

Ireland | 82.6 | 85.4 | 89.1 | 81.8 |

Greece | 79.2 | 81.0 (p) | 86.6(p) | 75.5 (p) |

Spain | 66.0 | 61.6 | 69.0 | 54.6 |

France | 81.6 | 82.1 | 84.3 | 80.0 |

Italy | 69.4 | 75.5 (p) | 79.4(p) | 71.7 (p) |

Cyprus | 79.0 | 83.7 (p) | 90.7(p) | 76.1(p) |

Latvia | 76.5 | 81.0 | 86.2 | 75.9 |

Lithuania | 78.9 | 88.2 | 91.2 | 85.3 |

Luxembourg | 77.5 | 69.3 | 74.5 | 64.0 |

Hungary | 83.5 | 82.9 | 84.7 | 81.2 |

Malta | 40.9 | 50.4 (p) | 52.8(p) | 48.1 (p) |

Netherlands | 71.9 | 74.7 | 79.6 | 69.9 |

Austria | 85.1 | 85.8 | 86.7 | 84.9 |

Poland | 88.8 | 91.7 | 93.8 | 89.6 |

Portugal | 43.2 | 49.6 | 58.6 | 40.8 |

Romania | 76.1 | 77.2 (p) | 77.8(p) | 76.6 (p) |

Slovenia | 88.0 | 89.4 | 91.4 | 87.7 |

Slovakia | 94.8 | 91.5 | 91.7 | 91.2 |

Finland | 87.7 | 84.7 (p) | 87.0(p) | 82.3 (p) |

Sweden | 85.2 | 86.5 | 88.6 | 84.5 |

United Kingdom | 76.6 | 78.8 | 80.3 | 77.3 |

Croatia | 90.6 | 93.8 | 94.9 | 92.8 |

Turkey | 38.6 | 44.7 | 51.7 | 38.9 |

Iceland | 46.1 | 50.8(p) | 57.7(p) | 44.5 (p) |

Liechtenstein | : | : | : | : |

Norway | 95.0 | 93.3 (p) | 95.4 (p) | 91.2 (p) |

Source: Eurostat (LFS) (p) provisional value HR: 2002 instead of 2002, 2005 instead of 2006 |

The share of young people (aged 20-24) who have completed upper-secondary education has only slightly improved since 2000. There was thus little progress in achieving the benchmark of raising this share to at least 85% by 2010. However, some countries with a relatively low share, notably Portugal and Malta, have made considerable progress in the recent past. It should also be noted that many of the new Member States already perform above the benchmark set for 2010 and that four of them, the Czech Republic, Poland, Slovenia and Slovakia, and in addition Norway and Croatia, already have shares of 90% and above.

Additional notes :

CY: Pupils usually living in the country but studying abroad are not yet covered by the survey. Hence results for CY are understated.

Since the 5 December 2005 release, Eurostat has been applying a refined definition of the “upper secondary” educational attainment level in order to improve the comparability of results in the EU. For the 1998 data onwards ISCED level 3c programmes shorter than two years no longer fall under the “upper secondary” level but come under “lower secondary”. This change implies revision of the results in DK (from 2001), ES, CY and IS. However, the definition cannot yet be implemented in EL, IE and AT, where all ISCED 3c levels are still included.

GRADUATES IN MATHEMATICS, SCIENCE AND TECHNOLOGY (MST)

Growth of tertiary graduates from mathematics, science and technology fields in %,

Average annual growth rate 2000-2005

[pic]

Graduates per 1000 aged 20-29 | Average Growth per year | Share of female graduates, % |

2005 | 2000-05 | 2000 | 2005 |

EU-27 | 13.1 | 4.7 | 30.8 | 31.2 |

Belgium | 10.9 | 1.8 | 25.0 | 27.3 |

Bulgaria | 8.6 | 3.8 | 45.6 | 41.1 |

Czech Rep. | 8.2 | 7.1 | 27.0 | 27.4 |

Denmark | 14.7 | 2.1 | 28.5 | 33.9 |

Germany | 9.7 | 3.1 | 21.6 | 24.4 |

Estonia | 12.1 | : | 35.4 | 43.5 |

Ireland | 24.5 | 3.0 | 37.9 | 30.5 |

Greece | 10.1 | : | : | 40.9 |

Spain | 11.8 | 3.8 | 31.5 | 29.6 |

France | 22.5 | 3.0 | 30.8 | 28.4 |

Italy | 13.3 | 11.3 | 36.6 | 37.1 |

Cyprus | 3.6 | 4.7 | 31.0 | 38.1 |

Latvia | 9.8 | 6.2 | 31.4 | 32.8 |

Lithuania | 18.9 | 6.6 | 35.9 | 35.2 |

Luxembourg | : | : | : | : |

Hungary | 5.1 | 1.8 | 22.6 | 30.0 |

Malta | 3.4 | 2.1 | 26.3 | 30.1 |

Netherlands | 8.6 | 6.3 | 17.6 | 20.3 |

Austria | 9.8 | 6.1 | 19.9 | 23.3 |

Poland | 11.1 | 12.1 | 35.9 | 36.6 |

Portugal | 12.0 | 13.1 | 41.9 | 39.9 |

Romania | 10.3 | 6.7 | 35.1 | 40.0 |

Slovenia | 9.8 | 2.0 | 22.8 | 26.2 |

Slovakia | 10.2 | 14.7 | 30.1 | 35.3 |

Finland | 17.7 | 3.1 | 27.3 | 29.7 |

Sweden | 14.4 | 5.1 | 32.1 | 33.8 |

United King. | 18.4 | -0.1 | 32.1 | 30.8 |

Croatia | 5.7 | 1.5 | : | 32.7 |

Turkey | 5.7 | 6.0 | 31.1 | 28.5 |

Iceland | 10.1 | 4.1 | 37.9 | 37.2 |

Liechtenst. | 12.7 | : | : | 28.6 |

Norway | 9.0 | 1.0 | 26.8 | 26.0 |

Japan | 13.7 | -1.1 | 12.9 | 14.7 |

USA | 10.6 | 3.1 | 31.8 | 31.1 |

Source: Eurostat (UOE) and calculations based on Eurostat data |

The number of mathematics, science and technology (MST) graduates in EU 27 has increased since 2000 by over 170,000 or by more about 25%. The EU has thus already achieved the benchmark of increasing the number of MST graduates by 15% by 2010. More limited progress has been achieved as regards the second goal of reducing the gender imbalance. The share of female MST graduates has increased from 30.8% in 2000 to 31.2% in 2005. While Slovakia, Portugal and Poland showed the strongest annual growth in the number of MST graduates (> 12%), Bulgaria, Estonia, Greece and Romania perform best as regards gender balance.

Additional notes :

For countries with breaks in series growth rates were calculated for years without breaks. PL: Growth based on 2001-2005, RO: growth based on 2000-2002 and 2003-2005. HR: growth 2003-2005, SE: growth 2000-2003, HU: growth 2000-2003

BE: Data for the Flemish community exclude second qualifications in non-university tertiary education; the data also exclude independent private institutions (although the number is small) and the German-speaking community.

EE: 2000 data exclude Master’s degrees (ISCED level 5A).

IT: 2005 result estimated by the Commission.

CY: Data exclude tertiary students graduating abroad. Over half of the total number of Cypriot tertiary students study abroad. The fields of study available in Cyprus are limited.

LU: Luxembourg has no complete university system, most MST students study and graduate abroad.

AT: 2000: ISCED level 5B refers to the previous year. HU: 2004: Changes in data collection on graduates by fields led to breaks in the time series.

PL: Data for 2000 exclude advanced research programmes (ISCED level 6).

RO: 2000-2002 data exclude second qualifications and advanced research programmes (ISCED level 6). There is therefore a break in the series in 2003

SE: 2004: Changes in data collection on graduates by fields led to breaks in the time series.

UK: National data used for 2000.

LI: 2003-2004 data exclude tertiary students graduating abroad.

PARTICIPATION IN LIFELONG LEARNING

Percentage of population aged 25-64 participating in education and training

in the four weeks prior to the survey, 2000-2006

[pic]

LLL participation, % Source: Eurostat | All | Females | Males |

The percentage of the working age population who participated in education and training (in the 4 weeks prior to the survey) amounted to 9.6 % in 2006. Since breaks in time series overstate progress, the real increase was limited. Additional efforts are needed to reach the benchmark of a 12.5% participation rate in 20101.The Nordic countries, the UK, Slovenia and the Netherlands currently show the highest participation rates.

1Data used for assessing the benchmark refer to a 4-week period of participation (LFS 2004). If a longer period were used, rates would be higher. Eurostat data from the LFS ad hoc module on lifelong learning carried out in 2003 (referring to a 12-month period) show a participation rate of 42% (4.4% in formal education; 16.5% in non-formal learning and nearly one European out of three declared having taken some form of informal learning).

Additional notes :

Due to introduction of harmonised concepts and definitions in the survey, breaks in time series were noted in several countries for different years (between 2000 and 2006)

BG, PL, SI: 2001 instead of 2000

CZ, IE, LV, SK, HR: 2002 instead of 2000

SE, HR, IS: 2005 instead of 2006

PARTICIPATION IN PRE-PRIMARY EDUCATION

Participation rates of 4-year-olds in education, 2000-2005

[pic]

Participation in % of 4 y olds | 2000 | 2004 | 2005 |

EU-27 | 82.8 | 84.6 | 85.7 |

Belgium | 99.2 | 99.9 | 100 |

Bulgaria | 67.0 | 72.6 | 73.2 |

Czech Republic | 81.0 | 91.2 | 91.4 |

Denmark | 90.6 | 93.4 | 93.5 |

Germany | 81.4 | 84.3 | 84.6 |

Estonia | 78.2 | 83.9 | 84.2 |

Ireland | 51.1 | 46.6 | 45.4 |

Greece | 53.9 | 57.2 | 57.8 |

Spain | 99.0 | 100 | 99.3 |

France | 100 | 100 | 100 |

Italy | 100 | 100 | 100 |

Cyprus | 55.7 | 61.2 | 61.4 |

Latvia | 60.6 | 69.1 | 72.2 |

Lithuania | 51.0 | 54.5 | 56.8 |

Luxembourg | 94.9 | 83.5 | 96.3 |

Hungary | 89.5 | 92.3 | 90.7 |

Malta | 100 | 97.5 | 94.4 |

Netherlands | 99.5 | 74.0 | 73.4 |

Austria | 79.5 | 82.1 | 82.5 |

Poland | 33.3 | 35.7 | 38.1 |

Portugal | 72.3 | 79.9 | 84.0 |

Romania | 60.3 | 75.2 | 76.2 |

Slovenia | 67.7 | 77.8 | 75.9 |

Slovakia | : | 71.7 | 74.0 |

Finland | 41.9 | 46.1 | 46.7 |

Sweden | 72.8 | 87.7 | 88.9 |

United Kingdom | 100 | 92.9 | 91.8 |

Croatia | : | 42.4 | 44.7 |

Turkey | : | 3.4 | 5.0 |

Iceland | 90.9 | 95.1 | 95.3 |

Liechtenstein | : | 52.2 | 50.6 |

Norway | 78.1 | 86.9 | 88.9 |

Japan | 94.9 | 95.2 | 94.7 |

USA | 61.7 | 64.1 | 65.3 |

Source: Eurostat (UOE) |

Between 2000 and 2005 participation of 4 year olds in education (mostly in pre-primary, in some countries already in primary) increased in EU 27 by about 3 percentage points to reach over 85 %. In 2005 in France, Belgium, Italy and Spain nearly all 4-year olds (over 99%) participated in education, while participation rates were below 50% in Ireland, Poland and Finland.

Additional notes:

Data include participation in both pre-primary and primary education.

BE: Data exclude independent private institutions, but these are attended by only a very limited number of children. Data from the German-speaking community are missing.

IE: There is no official provision of ISCED level 0 education. Many children attend some form of ISCED level 0 education, but for the most part data are missing.

NL: In 2002 the reference date for collecting these data was changed from 31 December to 1 October.

EDUCATIONAL ATTAINMENT OF THE ADULT POPULATION

Adult population ( 25- to 64-year-olds ) with tertiary attainment

[pic]

% of adults (25-64) with tertiary attainment |

2000 | 2006 |

EU-27 | 19.4 | 22.9 |

Belgium | 27.1 | 31.8 |

Bulgaria | 18.4 | 21.9 |

Czech Rep | 11.5 | 13.5 |

Denmark | 25.8 | 34.7 |

Germany | 23.8 | 23.9 |

Estonia | 28.9 | 33.3 |

Ireland | 21.6 | 30.8 |

Greece | 16.9 | 21.5 |

Spain | 22.5 | 29.9 |

France | 21.6 | 25.5p |

Italy | 9.6 | 12.9 |

Cyprus | 25.1 | 30.5 |

Latvia | 18.0 | 21.1 |

Lithuania | 22.4 | 26.8 |

Luxembourg | 18.3 | 24.0 |

Hungary | 14.0 | 17.7 |

Malta | 5.4 | 12.0 |

Netherlands | 24.1 | 39.5 |

Austria | 14.2 | 17.6 |

Poland | 11.4 | 17.9 |

Portugal | 9.0 | 13.5 |

Romania | 9.2 | 11.7 |

Slovenia | 15.7 | 21.4 |

Slovakia | 10.2 | 14.5 |

Finland | 32.6 | 35.1 |

Sweden | 29.7 | 30.5 |

UK | 28.1 | 30.7 |

Croatia | 15.4 | 16.3 |

Iceland | 23.7 | 29.5 |

Norway | 31.6 | 33.6 |

Source: Eurostat (LFS) |

In 2006 23% of the working age population of the EU had attained tertiary education, an increase of more than 3 percentage point compared to 2000. Finland, Denmark and Estonia were the countries with the highest share of population with tertiary attainment, while some Member States still had shares of less than 15%. However, in some of these countries tertiary enrolment has expanded considerably in the recent past.

Additional notes

Tertiary includes ISCED levels 5 and 6.

LT: 2001 results instead of 2000

HR: 2002 results instead of 2000

INVESTMENT IN HUMAN RESOURCES

Total public expenditure on education as a percentage of GDP, 2000-2004

[pic]

Education spen-ding, % of GDP | Public | Private |

2000 | 2003 | 2004 | 2004 |

EU-27 | 4.68 | 5.17 | 5.09 | 0.64 |

Belgium | : | 6.06 | 5.99 | 0.34 |

Bulgaria | 4.19 | 4.24 | 4.57 | 0.65 |

Czech Republic | 4.04 | 4.51 | 4.42 | 0.61 |

Denmark | 8.28 | 8.33 | 8.47 | 0.32 |

Germany | 4.45 | 4.71 | 4.60 | 0.91 |

Estonia | 5.57 | 5.43 | 5.09 | : |

Ireland | 4.29 | 4.41 | 4.75 | 0.32 |

Greece | 3.71 | 3.94 | 4.22 | 0.20 |

Spain | 4.28 | 4.28 | 4.25 | 0.61 |

France | 5.83 | 5.88 | 5.81 | 0.54 |

Italy | 4.47 | 4.74 | 4.59 | 0.46 |

Cyprus | 5.44 | 7.30 | 6.71 | 1.17 |

Latvia | 5.64 | 5.32 | 5.08 | 0.82 |

Lithuania | 5.63 | 5.18 | 5.20 | 0.48 |

Luxembourg | : | 3.80 | 3.93 | : |

Hungary | 4.50 | 5.85 | 5.43 | 0.52 |

Malta | 4.52 | 4.78 | 4.99 | 0.46 |

Netherlands | 4.86 | 5.12 | 5.18 | 0.50 |

Austria | 5.66 | 5.50 | 5.45 | 0.39 |

Poland | 4.87 | 5.62 | 5.41 | 0.59 |

Portugal | 5.42 | 5.61 | 5.31 | 0.13 |

Romania | 2.88 | 3.44 | 3.29 | : |

Slovenia | : | 6.02 | 5.96 | 0.86 |

Slovakia | 4.15 | 4.34 | 4.21 | 0.76 |

Finland | 6.08 | 6.41 | 6.43 | 0.13 |

Sweden | 7.31 | 7.47 | 7.35 | 0.20 |

United Kingdom | 4.64 | 5.38 | 5.29 | 0.95 |

Croatia | : | 4.53 | 4.50 | : |

Turkey | 3.48 | 3.74 | : | : |

Iceland | 5.93 | 7.81 | 7.59 | 0.75 |

Norway | 6.81 | 7.62 | 7.58 | 0.05 |

Japan | 3.82 | 3.70 | 3.65 | 1.23 |

United States | 4.94 | 5.43 | 5.12 | 2.37 |

Source: Eurostat (UOE). EU level results represent Commission estimates. 2000 result estimate by DG Education and Culture. |

Between 2000 and 2003, public spending on education as a percentage of GDP increased considerably in EU Member States. However, in 2004, the upward trend stopped and there was a slight decline compared to the year before. However, as a result of GDP growth in absolute terms public education spending still increased. The available data show strong differences in spending levels between countries.

Additional notes:

Data covers formal education including formal adult education

'Private' refers to expenditure on educational institutions from private sources

DK: Expenditure on post-secondary non-tertiary levels of education not available.

EL, LU, PT: Imputed retirement expenditure not available.

CY: Including financial aid to students studying abroad.

PL, SK, NO: Including child care expenditure at pre-primary level.

FR: Without French Overseas Departments.

HR: Expenditure on educational institutions from public sources.

LU: Expenditure at tertiary level not included.

PT: Expenditure at local level of government not included.

UK, JP, US: Adjustment of GDP to the financial year, which differs from the calendar year.

TR, IS: Expenditure at pre-primary level not included.

TR: Expenditure at regional and local levels of government not included.

US: Expenditure on educational institutions from public sources

[1]Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Lejn Prinċipji Komuni ta’ Flessigurtà: aktar impjiegi u impjiegi aħjar permezz tal-flessibbiltà u s-sigurtà." COM (2007) 359.

[2]Ir-rapport huwa bbażat primarjament fuq analiżi tar-rapporti nazzjonali u tar-rendiment skond sett ta’ indikaturi u punti ta’ referenza. Ara l-Anness 2 u SEC (2007) 1284 "Il-Progress lejn l-għanijiet ta’ Liżbona fl-edukazzjoni u t-taħriġ. Indikaturi u punti ta’ referenza 2007." Huwa jirreferi wkoll għar-riżultati tal-metodu miftuħ tal-koordinazzjoni fil-qasam ta’ l-edukazzjoni u t-taħriġ, partikolarment l-użu ta’ għodda ta’ referenza ta’ l-UE, u tagħlim mill-pari li jappoġġja r-riformi ta’ l-Istati Membri u skambji simili li jitwettqu bhala parti mill-proċess ta’ Kopenħagen u l-proċess ta’ Bolonja. Għall-ewwel Rapport Konġunt ara Kunsill dok. 6905/04 EDEC 43; għat-tieni ara ĠU C 79 ta’ 1.4.2006, p.1.

[3] Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "L-effiċjenza u l-ekwità fis-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ ewropej " COM (2006) 481.

[4] Il-Kunsill ftiehem li l-Istati Membri għandhom ikollhom stabbiliti sas-sena 2006 strateġiji koerenti u komprensivi għat-tagħlim tul il-ħajja (Reżoluzzjoni tal-Kunsill dwar it-tagħlim tul il-ħajja ta’ Ġunju 2002, ir-Rapport Konġunt u l-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2005).

[5] Ara l-Anness 1.

[6] BE nl, DE, EE, EL, HU, UK. BG, CY, ES, IE, TR jippreżentawha bħala kundizzjoni għall-istrateġiji tagħhom. Ara wkoll SEC (2007) 1098 "Lejn politika u prattika fl-edukazzjoni u t-taħriġ ibbażati iktar fuq it-tagħrif ".

[7] COM (2006) 479.

[8] Ara l-Anness 1.

[9] Ara l-Anness 1.

[10] DE, DK.

[11] CZ.

[12] CY, DK, EL, PL.

[13] ES, LT, HR, NO.

[14] AT, BE nl, CY, DE, DK, EL, ES, HU, MT, NL, PL, SE, SK, UK, HR, IS, NO.

[15] Ara l-Anness 2.

[16] CY.

[17] BG, LU, SE, TR.

[18] Ara l-Anness 2.

[19] Ara l-Anness 1.

[20] Komunikazzjoni mill-Kummissjoni "Biex jinġieb ’il quddiem is-sehem sħiħ taż-żgħażagħ fl-edukazzjoni, l-impjieg, u s-soċjetà " COM (2007) 498.

[21] Ara l-Anness 2.

[22] SEC (2007) 1284, p. 50, 75.

[23] Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "Intejbu l-Kwalità ta’ l-Edukazzjoni ta’ l-Għalliema ", COM (2007) 392.

[24] COM (2006) 604 finali/2.

[25] ES, SE, SI, SK, TR.

[26] AT, FR, HU, IE, LU, LV, UK.

[27] AT, DE, IE, NL, SI, UK, HR.

[28] SEC (2007) 1284, p. 67.

[29] Il-progress kien ġeneralment miexi sew, madankollu, dan kien biss ir-riżultat ta’ waqfiet wara xulxin f’diversi pajjiżi, li esaġera l-progress. Ara l-Anness 2.

[30] SEC (2007) 1284, p. 81.

[31] Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-prijoritajiet futuri għal kooperazzjoni Ewropea ikbar fl-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali. Dokument tal-Kunsill 14474/06 tat-30 ta’ Ottubru 2006.

[32] AT, DE, DK, FI, IE, SE, NO.

[33] BG, CZ, ES, LU, MT, SI.

[34] Deċiżjoni Nru 2241/2004/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Diċembru 2004, ĠU L 390 ta’

31.12.2004, p.6.

[35] Ara SEC (2007) 1098.

[36] COM (2006) 481, p. 5.

[37] SEC (2007) 1284, p. 51.

[38] Komunikazzjoni mill-Kummissjoni "Intejbu l-Kwalità ta’ l-Edukazzjoni ta’ l-Għalliema ", COM (2007) 392.

[39] SEC (2007) 1009 "L-iskejjel fis-seklu 21 ".