MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 21/33

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2011/C 21/06

Relatur: is-Sur TRÍAS PINTO

Nhar l-1 ta’ Ottubru 2009, il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar l-4 ta’ Mejju 2010.

Matul l-463 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fis-26 u s-27 ta’ Mejju 2010 (sessjoni tas-26 ta’ Mejju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’129 vot favur, 3 voti kontra u 2 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 It-terminu “prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli” jista’ jiġi interpretat li jfisser il-prodotti u s-servizzi kollha offruti mis-setturi tal-banek, tal-assigurazzjoni u tal-ġestjoni tal-investimenti. Madankollu, din l-opinjoni fil-biċċa l-kbira tagħha titkellem dwar l-investiment soċjalment responsabbli (ISR) li huwa pprovdut minn fondi ta’ investiment kollettiv disponibbli kemm għall-investituri istituzzjonali kif ukoll għall-pubbliku ġenerali. Skont id-definizzjoni tagħhom, il-fondi ta’ investiment kollettiv jagħmlu l-investimenti. Sabiex il-fond jikkwalifika bħala fond soċjalment responsabbli, irid jagħżel b’kawtela l-investimenti tiegħu skont kriterji adatti. Ħafna mill-fondi jinvestu fl-ishma tal-kumpaniji. Il-kwistjoni ċentrali għall-maġġoranza tal-fondi hija l-kapaċità tagħhom li jidentifikaw kumpaniji li jissodisfaw il-kriterji msejħa ESG (Etiċi, Soċjali, ta’ Governanza) neċessarji. F’ambjenti maturi tal-ISR, teżisti firxa wiesgħa ta’ organizzazzjonijiet li jiddeterminaw sa fejn il-kumpaniji individwali jilħqu l-kriterji ESG.

1.2 Jeżistu bosta korpi konsultattivi li jagħtu assistenza teknika fil-qasam tal-ISR. L-indiċi tal-ishma internazzjonali bħad-Dow Jones Sustainability DJSI Index jew il-FTSE4Good jipprovdu informazzjoni rilevanti biex il-fondi tal-ISR ikunu jistgħu jiġu stabbiliti u mħaddma fuq bażi ġenerali jew selettiva. Pereżempju, ċerti fondi jistgħu jikkonċentraw fuq kumpaniji stabbiliti tajjeb li jilħqu standards eċċellenti ta’ etika u governanza tajba. Oħrajn jista’ jkollhom aġenda “ħadra” jew ekoloġika. Jeżistu provvedimenti għal dawn il-varjazzjonijiet kollha.

1.3 F’dan l-ambjent ta’ wara l-kriżi, huwa neċessarju li ngħaddu l-investiment lejn kumpaniji b’valuri soċjali u etiċi biex nerġgħu niksbu l-fiduċja taċ-ċittadini fis-swieq finanzjarji. Ma hemm l-ebda dubju li wara din il-kriżi l-kunċett ta’ “business as usual” m’għadux japplika.

1.4 Fid-dawl tal-esperjenza miksuba fil-passat, nistgħu naraw li l-prestazzjoni ta’ bosta istituzzjonijiet finanzjarji f’dawn l-aħħar snin qajla kienet tilħaq l-isandards soċjali u dawk ta’ governanza mistennija minn intrapriżi daqstant importanti. Għalhekk, il-KESE jitlob li l-programmi tal-istituzzjonijiet finanzjarji fil-qasam tar-responsabbiltà soċjali jindirizzaw l-istennijiet soċjali u ta’ governanza tajba tal-Ewropa fis-seklu 21.

1.5 Ir-riżultati miksuba mill-investiment soċjalment responsabbli juru r-rabta pożittiva li teżisti bejn il-valutazzjonijiet soċjali u finanzjarji tal-istituzzjonijiet li jipprovdu fondi ta’ investiment soċjalment responsabbli. Barra minn hekk, l-ISR mhuwiex inqas profitabbli jew riskjuż minn investiment tradizzjonali.

1.6 L-istituzzjonijiet ta’ investiment kollettiv u l-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali huma mezz importanti biex it-tfaddil jgħaddi lejn l-investiment produttiv. Madankollu, għandha tingħata aktar attenzjoni lill-konsulenza dwar l-investiment, it-titjib tal-metodi ta’ ġestjoni u l-aspetti marbuta mar-relazzjonijiet umani u r-responsabbiltà soċjali li huma evidenti fil-komunikazzjoni.

1.7 Il-kontribut li jagħtu l-professjonisti li jaħdmu għall-istituzzjonijiet finanzjarji għall-investiment soċjalment responsabbli għandu jqis dawn l-aspetti: il-viżjoni fit-tul, l-interess ġenerali, l-affidabbiltà u l-eżattezza tal-analiżi.

1.8 Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinkoraġġixxu l-iżvilupp tal-ISR bil-għan li jiġu ffaċilitati “istandardizzazzjoni” u l-konsolidazzjoni tas-sistemi attwali tal-ġestjoni ta’ dawn il-prodotti, filwaqt li jippromovu t-trasparenza tal-informazzjoni, il-komparabilità fl-analiżi tal-investituri, it-taħriġ tekniku u l-iskambju tal-prattiki t-tajba. Teżisti xi evidenza li s-swieq finanzjarji jirreaġixxu b’mod pożittiv għall-introduzzjoni ta’ sistemi ta’ standardizzazzjoni u għall-għoti ta’ ċertifikazzjoni mill-korpi uffiċjali.

1.9 Wieħed mill-effetti pożittivi tal-iffiltrar fil-qafas tal-ISR, sew jekk permezz tar-regolazzjoni sew jekk permezz ta’ konsulenti professjonali, huwa l-possibbiltà li ċerti titoli jiġu esklużi mill-portafolli tal-investiment, li jġiegħel lill-kumpaniji jtejbu l-prestazzjoni tagħhom fil-qasam ambjentali, soċjali u tal-governanza.

1.10 Il-KESE jirrakkomanda t-tnedija ta’ inizjattivi promozzjonali u edukattivi speċifiċi fil-qasam tal-finanzi, pereżempju permezz ta’ pubblikazzjonijiet, taħriġ jew it-twaqqif ta’ siti tal-internet speċjalizzati u t-tagħlim ta’ suġġetti finanzjarji fl-iskejjel u l-kulleġġi.

1.11 Wieħed mill-għanijiet tal-programmi dwar it-tagħlim finanzjarju huwa li jinkoraġġixxu l-familji jkunu investituri responsabbli, fit-tul u prudenti, skont il-profil tar-riskju tagħhom, il-beni u l-għanijiet personali tagħhom.

1.12 L-iżviluppi soċjodemografiċi jitolbu tibdil fl-istrateġiji kulturali u intraprenditorjali relatati mal-investiment fit-tul. Il-KESE jemmen li l-korpi pubbliċi għandhom jagħtu spinta bil-għan li jippromovu l-investiment fil-fondi soċjalment responsabbli permezz tal-ħolqien ta’ regolamenti fiskali u finanzjarji adatti kif ukoll permezz tal-akkwist pubbliku nnifsu.

1.13 L-amministrazzjonijiet pubbliċi fil-fatt jaqdu rwol importanti fit-tħeġġiġ kemm ta’ domanda għall-investiment responsabbli (investituri individwali jew istituzzjonali) kif ukoll ta’ provvista (kumpaniji fil-qasam tal-ġestjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni). L-amministrazzjonijiet pubbliċi stess jistgħu jagħmlu s-suq aktar dinamiku permezz tal-ġestjoni tal-investimenti tal-fondi sovrani jew ta’ riżerva. Minbarra li sservi bħala eżempju, l-imġiba tagħhom issarraf fi xprun importanti b’element qawwi ta’ tmexxija f’dan il-qasam.

1.14 Min-naħa tagħhom, l-emittenti u l-kumpaniji jistgħu jimmobilizzaw il-komunità tal-investiment billi jipperswaduhom li l-politiki tas-sostenibbiltà huma indikaturi tal-kwalità tal-ġestjoni tagħhom f’dak li jirrigwarda t-trasparenza u l-inklużjoni ta’ dawn il-kriterji fl-istrateġija li jadottaw b’rabta mal-investiment.

2. Ir-responsabbiltà soċjali tal-istituzzjonijiet finanzjarji

2.1 L-hekk imsejħa “kumpanija soċjalment responsabbli” fl-ambitu tal-maniġment toħloq opportunitajiet għall-istituzzjonijiet finanzjarji li jistgħu jissodisfaw l-istennijiet tas-soċjetà.

2.2 Permezz tal-pubblikazjoni tal-Green Paper tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-Promozzjoni ta’ Qafas Ewropew għar-Responsabbiltà Soċjali tal-Kumpaniji (1) u, aktar tard, id-dokument tal-OECD dwar ir-Responsabbiltà Soċjali tal-Kumpaniji (2), il-mudell soċjoekonomiku ta’ kumpanija li terfa’ r-responsabbiltà vis-à-vis il-partijiet interessanti rabba’ l-għeruq (3).

2.3 Fl-ambitu tal-istituzzjonijiet finanzjarji, il-prinċipji bażiċi tal-banek tat-tfaddil (4) jirrikonoxxu lil dawn il-korpi u lill-kooperattivi fil-qasam tal-kreditu u l-organizzazzjonijiet mutwalistiċi fil-qasam tal-għajnuna soċjali bnew is-sisien tar-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji ta’ żminijietna. Id-dimensjoni soċjali tagħhom bħala aspett li jidentifikahom (5) tagħtihom għanijiet speċifiċi li huma marbutin mill-qrib mal-filosofija tal-“Ekonomija Soċjali”, li tirrappreżenta forza soċjali u ekonomika li kulma jmur qed trabbi dejjem iżjed għeruq fid-dinja (6); fost l-oħrajn, dan l-impenn huwa rifless fl-inklużjoni tal-persuni b’diżabbiltà.

2.4 Il-kriżi finanzjarja attwali nħolqot fis-settur bankarju, fejn ir-riskji eċċessivi li ttieħdu mill-bankiera saru aktar gravi meta nqisu wkoll il-falliment tas-superviżjoni bankarja. Fil-qalba ta’ dan kollu, ħarġu fid-dieher prodotti finanzjarji (self garantit għad-djar u kreditu għall-konsum, derivattivi u prodotti strutturati) u perikli morali (moral hazards) fil-proċess tal-kummerċjalizzazzjoni tal-banek. F’dan ir-rigward, ir-rwol li jaqdu l-aġenziji tal-klassifikazzjoni tal-kreditu – li huma kkaratterizzati minn kunflitt ta’ interess ċar – kien importanti ħafna biex jenfasizza l-gravità tal-kriżi, flimkien man-nuqqasijiet superviżorji li ġew rikonoxxuti.

2.5 Attwalment, ir-responsabbiltà prinċipali tal-istituzzjonijiet finanzjarji hija li bil-prudenza u b’mod rigoruż jipproteġu n-negozju tagħhom, filwaqt li jiggarantixxu l-fondi għall-finanzjament ta’ proġetti fl-ekonomija produttiva u l-konsum tal-familji.

2.6 Fil-kriżi finanzjarja attwali, il-banek m’għandhomx jittraskuraw l-impenn tagħhom favur is-soċjetà. Barra minn hekk, il-kriżi nnifisha tat xhieda ta’ ċerta irresponsabbiltà korporattiva, u enfasizzat il-bżonn kemm ta’ livell ogħla ta’ responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji kif ukoll waħda aktar effettiva. Ir-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji hija kwistjoni ta’ identità, impenn u strateġija korporattiva.

2.7 Għal dawn ir-raġunijiet kollha, il-KESE jimpenja ruħu li jiddefinixxi linji strateġiċi ta’ azzjoni fis-settur finanzjarju biex imexxi ’l quddiem it-tkabbir tal-ISR, jippromovi miżuri fiskali adegwati, jintroduċi sistemi għall-istandardizzazzjoni tal-prodotti, isaħħaħ il-protezzjoni għall-investituri, jintroduċi prattiki bankarji tajbin u jsaħħaħ is-suq Ewropew permezz ta’ servizzi finanzjarji responsabbli u rilevanti.

3. Prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli

3.1 Id-definizzjoni u l-ambitu tal-opinjoni

3.1.1 Dawn il-prodotti jiġbru fihom prodotti tat-tfaddil (kontijiet kurrenti, kontijiet b’rata ta’ imgħax għolja, depositi għat-tfaddil, depositi strutturati), prodotti ta’ investiment (impriżi għall-investiment kollettiv: fondi mutwalistiċi u unit trusts; pensjonijiet u assigurazzjoni, fondi u pjanijiet ta’ pensjoni; pjani għall-irtirar, assigurazzjoni fuq il-ħajja, fondi tematiċi), strumenti għall-finanzjament tal-kreditu u mekkaniżmi li jipprovdu appoġġ finanzjarju (mikrokrediti, revolving funds, fondi ta’ garanzija reċiproka u kapital ta’ riskju), li jissejsu fuq kriterji ambjentali, soċjali u ta’ governanza tajba mingħajr, taħt kull ċirkustanza, ma jitwarrbu l-għanijiet neċessarji marbuta mar-riskji u l-profittabbiltà finanzjarja.

3.1.2 Din l-opinjoni tiffoka fuq il-prodotti ta’ investiment, jew permezz tas-suq tal-konsumaturi jew tas-suq istituzzjonali. B’mod ġenerali, dan jinvolvi investiment f’dawk l-organizzazzjonijiet li jġibu ruħhom aħjar u jħeġġu l-iżvilupp sostenibbli. Għalhekk, l-għan tagħhom huwa li jkunu strument effettiv biex jgħinu fl-iżvilupp globali tas-soċjetà, u b’hekk iħeġġu l-kumpaniji jġibu ruħhom b’mod li jkun adatt għall-interessi tal-investituri.

3.1.3. Madankollu, ma għandu jkun hemm l-ebda konfużjoni dwar il-fondi ta’ investiment soċjalment responsabbli u l-fondi mutwalistiċi ta’ investiment. Dawn tal-aħħar jagħtu persentaġġ mill-profitti tagħhom lil entitajiet soċjali, iżda mhumiex obbligati jissodisfaw kriterji etiċi meta jkunu qed jagħżlu l-investimenti tagħhom. Minkejja dan, l-investiment mutwalistiku u l-ISR ma għandhomx jiġu inklużi fl-istess fond.

3.2 L-oriġini u l-iżviluppi

3.2.1 L-oriġini tal-investiment soċjalment responsabbli huwa marbut ma’ prinċipji morali. Dan il-fenomenu ilu jissaħħaħ sa mit-tmeninijiet, xprunat mill-globalizzazzjoni, għarfien ekoloġiku u soċjali akbar u l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni.

3.2.2 L-ISR beda fid-dinja Anglo-Sassona (7). Fl-Ewropa (8), ċerti swieq huma kkaratterizzati minn volum kbir ta’ tkabbir bħar-Renju Unit, il-Pajjiżi l-Baxxi, in-Norveġja, Franza, l-Isvizzera u l-Belġju u, b’rata aktar modesta, l-Italja, Spanja u l-Ġermanja.

3.3 Dettalji kunċettwali

3.3.1 Il-fondi tal-ISR jinvestu fil-kumpaniji. Essenzjalment, l-investiment etiku tradizzjonali kellu bażi morali, ideoloġika jew soċjali. Bħalissa, jipprova jinkorpora aspetti ekonomiċi, ambjentali, soċjali u dawk marbuta mal-governanza tal-prestazzjoni tal-kumpaniji, b’mod integrat u b’viżjoni fit-tul.

3.3.2 Il-kriterji tar-responsabbiltà soċjali (filtri) jiġu applikati għll-investiment billi jiġu esklużi investimenti speċifiċi u billi jintgħażlu dawk li jagħtu prestazzjoni aħjar. F’dan ir-rigward, l-isfida għall-ISR hija li jinfluwenza l-istrateġija korporattiva tal-ġejjieni, u li jqarreb il-valuri tal-investituri lejn dawk tal-mira tal-investiment.

3.3.3 Il-konsulenti jużaw mas-60 kriterju. Xi wħud mill-aktar kriterji użati ta’ spiss huma mniżżla f’din it-tabella (9).

Kriterji negattivi Kriterji pożittivi Armamenti Opportunitajiet indaqs Esperimenti fuq l-annimali Riċiklaġġ Esplojtazzjoni tat-Tielet Dinja Konservazzjoni tal-enerġija u r-riżorsi naturali Tniġġis Trasparenza tal-informazzjoni Manipulazzjoni ġenetika Impenn favur is-solidarjetà mas-soċjetà Pornografija, tabakk u alkoħol Appoġġ għat-taħriġ u l-edukazzjoni Ħsara lill-ambjent Standardizzazzjoni tal-prodotti

3.3.3.1 Din il-lista ma tassumix li l-kumpaniji li jkollhom karatteristiċi negattivi huma fil-fatt irresponsabbli fil-ġestjoni tagħhom. Għall-kuntrarju, jista’ jkollhom l-ogħla standards etiċi possibbli fil-mod kif jagħmlu n-negozju, għalkemm xi investituri jistgħu jmaqdru setturi partikolari, pereżempju s-settur tal-armamenti.

3.3.4 Il-kriterji ta’ sostenibbiltà użati fl-ISR għandhom jinftiehmu b’mod dinamiku u jippermettu l-inklużjoni ta’ aspetti ġodda importanti fil-qasam tal-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji. Pereżempju, fil-qafas tal-opportunitajiet indaqs, ikun tajjeb li jiġu inklużi kriterji bbażati fuq il-valuri relatati mal-persuni b’diżabbiltà, bħall-indikaturi tal-integrazzjoni fix-xogħol jew l-aċċessibbiltà tal-post tax-xogħol, il-postijiet kummerċjali, il-prodotti u s-servizzi.

3.3.5 Bil-għan li tinġabar informazzjoni komparattiva dwar kif l-ISR żviluppa fid-dinja, l-istrateġija tas-segmentazzjoni tas-suq toħloq distinzjoni bejn is-suq istituzzjonali (essenzjalment, istituzzjonijiet għall-provvista ta’ rtirar okkupazzjonali) u s-suq tal-konsumaturi (li għadu limitat għall-fondi ta’ investiment).

3.4 Istituzzjonijiet ġodda

3.4.1 L-istituzzjonijiet li joperaw fis-suq finanzjarju ħolqu mekkaniżmi biex jinkludu s-sostenibbiltà fil-prattiki ta’ ġestjoni li jħaddnu. Kemm l-hekk imsejħa banek tradizzjonali kif ukoll dawk etiċi (10) jiddjalogaw mal-partijiet interessati tagħhom permezz ta’ laqgħat jew skambji fuq pjattaformi elettroniċi.

3.4.2 L-iżvilupp tal-ISR wassal għall-ħolqien ta’ istituzzjonijiet ġodda jew għall-adattament ta’ istituzzjonijiet tradizzjonali involuti fit-tħejjija u t-tqassim ta’ indiċi tal-ishma internazzjonali (pereżempju, id-Dow Jones Sustainability DJSI Index jew il-FTSE4Good), it-twaqqif u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ bażi tad-data, l-analiżi tas-sostenibbiltà u aġenziji konultattivi fil-qasam tal-ISR, eċċ.

3.4.3 Insibu diversi fatturi li kkontribwixxew biex iħeġġu l-iżvilupp tal-“Prinċipji għall-Investiment Responsabbli” tan-NU, fosthom ir-rwol attiv tal-Kummissjoni Ewropea; it-twaqqif tal-Forum tal-Investiment Soċjali fl-Istati Uniti, jew il-Forum Ewropew tal-Investiment Soċjali (Eurosif) fl-Ewropa jikkontribwixxu għad-djalogu mal-partijiet interessati (11).

3.5 Ġestjoni tal-portafolli

3.5.1 L-immudellar soċjoekonomiku jinkorpora taħlita ta’ miżuri ta’ profittabbiltà soċjali u mudelli finanzjarji tradizzjonali, li jieħdu post it-taħlita profittabbiltà-riskju. Għalhekk, l-investiment soċjalment responsabbli juża kriterji soċjali, ambjentali u dawk ta’ governanza tajba minbarra dawk strettament finanzjarji bħala bażi għall-għanijiet tiegħu waqt l-għażla tal-investimenti.

3.5.2 F’dawn l-aħħar snin, ġie rikonoxxut il-bżonn li tiġi introdotta dimensjoni etika fis-settur finanzjarju, u dan wassal għall-hekk imsejħa finanzi sostenibbli jew soċjalment responsabbli. Din it-tendenza torbot mal-iżviluppi tat-teorija tal-behavioural finance (modi ta’ mġiba fil-finanzi) u twessa’ l-analiżi tal-imġiba ekonomika u psikoloġika tal-atturi biex tiġbor fiha wkoll l-imġiba soċjali u ambjentali (12).

3.5.3 L-aġenziji li jipprovdu analizi tas-sostenibbiltà (13) huma l-aktar organizzazzjonijiet li ħabirku biex jiżviluppaw metodi għall-assessjar u l-valutazzjoni tal-kumpaniji fuq l-imġiba soċjalment responsabbli tagħhom permezz ta’ firxa ta’ metodi ta’ valutazzjoni. Fil-prattika, ir-riżultati tad-diversi studji f’dan il-qasam juru li l-investiment soċjalment responsabbli ma jfissirx telf għall-investituri mil-lat ta’ profittabilità ekonomika fuq perijodu medju jew twil ta’ żmien.

3.6 Regolazzjoni u standardizzazzjoni tal-prodotti

3.6.1 L-aħjar użu u t-twaqqif ta’ prodotti soċjalment responsabbli (għal skopijiet ta’ investiment, tfaddil jew kreditu) jitolbu definizzjoni li tkun assolutament ċara u li tkun ingħatat minn qabel tal-ħtiġijiet li għandhom bżonn jissodisfaw; dan jiggarantixxi li l-prinċipji tar-responsabbiltà soċjali u l-proċessi ta’ monitoraġġ, assessjar kontinwu u trasparenza jiġu applikati.

3.6.2 L-Assoċjazzjoni Spanjola għall-Istandardizzazzjoni u ċ-Ċertifikazzjoni (AENOR) (14) qed tirrevedi standard għall-prodotti finanzjarji soċjalment resposabbli (UNE 165001: 2002 EX, Strumenti finanzjarji etiċi), bil-għan li tistabbilixxi l-ħtiġijiet globali biex jiġu ggwidati l-istituzzjonijiet li jixtiequ joħolqu jew jikkumerċjalizzaw prodotti bħal dawn u bil-għan li tipprovdi l-aktar livell għoli ta’ trasparenza u informazzjoni possibbli dwar dawn il-kriterji etiċi għall-utenti.

3.6.3 F’dawn l-aħħar snin, f’dan is-settur ġew żviluppati kriterji ta’ awtoregolazzjoni (15) f’bosta pajjiżi tal-UE, ta’ spiss fuq l-insistenza tal-korpi superviżorji tal-gvern, biex ikunu jistgħu jiġu rreġistrati n-numru dejjem jikber ta’ fondi ġodda ta’ investiment ikklassifikati bħala etiċi. L-awdituri u l-konsulenti professjonali jipprovdu kontrolli u verifiki addizzjonali.

3.6.4 Niġbdu l-attenzjoni wkoll għall-inizjattiva li tħeġġeġ it-trasparenza fl-użu tal-kriterji ta’ awtoregolazzjoni, li qed titħeġġeġ mill-Eurosif u mid-diversi SIF tal-Istati Membri. B’hekk, il-konsumatur jirċievi informazzjoni dwar il-kriterji użati u l-applikazzjoni tagħhom mingħajr preġudizzju għall-merti jew ir-responsabbiltà soċjali tal-prodotti.

3.6.5 L-inizjattiva għall-promozzjoni tat-tqabbil ta’ rapporti dwar l-ISR imħejjija minn istituzzjonijiet finanzjarji għandha l-għan li toħloq xorta ta’ mudell ta’ dokument standard li jissodisfa l-bżonnijiet tal-investituri rigward l-informazzjoni fil-pajjiżi differenti tal-UE.

4. Il-protezzjoni tal-konsumatur

4.1 Minħabba l-kriżi finanzjarja, il-konsumaturi tilfu l-fiduċja fil-kumpaniji li jipprovdu servizzi finanzjarji. Fid-dawl tal-fatt li tqajmu dubju dwar il-moralità tas-settur, l-istituzzjonijiet finanzjarji għandhom l-opportunità jħeġġu miżuri favur il-ħolqien u l-konsolidazzjoni ta’ prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli.

4.2 It-titjib tal-informazzjoni li tingħata lill-konsumatur

4.2.1 Wieħed mill-effetti tal-kriżi finanzjarja kien il-preokkupazzjoni – li kulma jmur qed jikber – min-naħa tal-korpi regolatorji għal dawk li jfaddlu u l-investituri. Din l-attitudni ssaħħet permezz ta’ kumitati tal-arbitraġġ, fuljetti u manwali informattivi, sorveljanza tar-reklamar (16) (li għandu jkun ċar, imparzjali u ma jagħtix informazzjoni żbaljata) għall-prodotti finanzjarji kollha u l-ħolqien ta’ “servizzi għall-ilmenti” jew ta’ difensur tal-klijent (Ombudsman).

4.2.2 Fil-prattika, madankollu, il-banek mhux dejjem jipprovdu biżżejjed informazzjoni lill-klijenti tagħhom, skont il-ħtiġijiet tagħhom. Studju reċenti tal-Kummissjoni Ewropea (17) kkritika lill-banek Ewropej f’bosta pajjiżi dwar ċerti irregolaritajiet, bħan-nuqqas ta’ trasparenza u rati għoljin ta’ miżati relatati mal-kontijiet tal-bank u d-diffikultà li jiltaqgħu magħha l-klijenti biex iqabblu l-offerti tal-banek u b’hekk ukoll biex jagħżlu l-aktar offerta vantaġġuża.

4.2.3 It-trasparenza fil-konfront tal-klijenti titlob informazzjoni ċara, preċiża, komparabbli u li tinftiehem. Fil-prattika, il-prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli għandhom, minn tal-inqas, jinkludu d-definizzjoni tat-tip ta’ ISR applikat, il-kriterji prattiċi użati (il-filtru tal-ISR), is-sħubija fi ħdan il-Kumitat tal-ISR (18), il-miżati relatati mal-ġestjoni u d-depożitu eċċ., kif ukoll il-pubblikazzjoni perjodika ta’ rapporti indipendenti dwar il-konformità mal-filosofija ta’ responsabbiltà soċjali tal-prodott.

4.2.4 Il-ksib ta’ informazzjoni permezz tas-servizz ta’ assistenza lill-klijenti jikkontribwixxi għat-titjib kontinwu (fattur prinċipali tal-kwalità tas-servizz) u għall-proviżjoni responsabbli tas-servizzi li jingħataw wara l-bejgħ tal-prodott, li jkopru ċ-ċiklu ta’ ħajja tal-prodott, jew sakemm il-klijent ixolji r-rabtiet tiegħu mal-prodott.

4.3 Il-promozzjoni tal-edukazzjoni finanzjarja

4.3.1 L-edukazzjoni finanzjarja hija waħda mir-responsabbiltajiet li għandha tiġi indirizzata bi sħab bejn is-settur pubbliku u dak privat bil-għan li tiġi ssodisfata l-isfida li jirrappreżenta l-ambjent finanzjarju, li kulma jmur qed isir aktar ikkumplikat. Iżda, din l-edukazzjoni għandha tkun ħielsa mill-interessi kummerċjali marbuta ma’ prodotti finanzjarji speċifiċi.

4.3.2 Bil-għan li jitwessa’ l-għarfien taċ-ċittadin fil-qasam tal-finanzi u biex il-familji ma jidħlux f’dejn eċċessiv u jiġu megħjuna jagħżlu prodotti adatti għas-sitwazzjoni finanzjarja u l-profil ta’ riskju tagħhom, il-korpi superviżorji u l-banek nedew firxa ta’ inizjattivi msemmija “Pjani ta’ edukazzjoni finanzjarja”.

4.3.3 Il-politiki fil-qasam tal-edukazzjoni finanzjarja qed jikkontribwixxu għat-trawwim tal-fiduċja fis-sistema finanzjarja. L-importanza ta’ dan it-tip ta’ edukazzjoni kienet rikonoxxuta mill-Unjoni Ewropea kemm fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Edukazzjoni Finanzjarja (19) kif ukoll fil-konklużjonijiet finanzjarji tal-Kunsill ECOFIN tal-14 ta’ Mejju 2008 (20).

4.3.4 Il-promozzjoni tar-riċerka fil-qasam tal-ISR u t-taħriġ tal-operaturi fis-suq jagħmluha possibbli li l-istituzzjonijiet finanzjarji jadottaw “l-aħjar prattiki” fil-politiki ta’ sostenibbiltà tagħhom. Il-materjal edukattiv u l-kodiċi ta’ kondotta jipprovdu appoġġ siewi għall-iżvilupp tat-taħriġ.

4.4 Ir-rwol konsultattiv tas-servizzi finanzjarji

4.4.1 L-hekk imsejħa Direttiva MIFID (Markets in Financial Instruments Directive) (21) titlob li l-istituzzjonijiet finanzjarji jsaħħu l-protezzjoni tal-investituri u li joffru prodotti lill-klijenti tagħhom li huma adatti għall-profili ta’ investiment tagħhom. Barra minn hekk, titlob demarkazzjoni ċara bejn il-konsulenza u l-kummerċjalizzazzjoni u titlob ukoll li l-intermedjarji finanzjarji jkollhom għarfien dettaljat tal-prodotti li qed ibigħu. Għalhekk, bħala parti mill-valutazzjoni ta’ kemm huwa adatt prodott, il-klijent għandu jiġi mistoqsi jekk jaqbilx mal-politiki tal-ISR huwa u jiġi offert jew allokat (il-ġestjoni tal-portafolli) l-iktar prodotti adatti tal-ISR.

4.4.2 B’mod partikolari, il-prodotti finanzjarji soċjalment responsabbli għandhom jinkludu mekkaniżmi superviżorji interni li jidentifikaw ir-riskji relatati mal-investiment u jiċċekkjaw jekk hemmx kunflitti ta’ interess, u jekk meħtieġ, għandhom iressqu rapport quddiem il-Kumitat tal-ISR (li l-biċċa l-kbira tiegħu trid tkun magħmula minn esperti esterni biex tiġi żgurata l-oġġettività tal-osservazzjonijiet tagħhom).

5. Il-prospettivi għal investiment soċjalment responsabbli

5.1 L-investiment responsabbli jista’ jieħu qawwa ġdida wara li jgħaddi minn kriżi bħal din ta’ bħalissa jekk l-investituri jkunu kapaċi jiddistingwu l-kumpaniji li jagħżlu r-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji fuq perijodu twil ta’ żmien minn dawk li jużawha biss bħala għodda għall-marketing.

5.2 L-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ rtirar okkupazzjonali jidhru li huma l-entitajiet li jistgħu joffru l-akbar firxa ta’ opportunitajiet għat-tkabbir fil-qasam tal-investiment responsabbli. Skont Jáuregui (22), fi Spanja, it-tnedija potenzjali fis-suq ta’ 10 % tal-Fond ta’ Riżerva tas-Sigurtà Soċjali bi kriterji sostenibbli (23) għandha tinkoraġġixxi l-iżvilupp ta’ kultura li tippromovi r-responsabbiltà soċjali.

5.3 Bħala eżempju ta’ prattika tajba bil-għan li l-komunità tan-negozju u l-awtoritajiet pubbliċi jiġu mobilizzati, ta’ min isemmi l-inizjattiva “Midalja tas-Solidarjetà Soċjali”, organizzata minn waħda mill-akbar organizzazzjonijiet Pollakki tan-negozjanti – il-Business Centre Club. Dan huwa premju speċjali mogħti lil individwi u CEOs talli, fost l-oħrajn, jippromovu l-idea tar-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji. Il-midalji jingħataw fil-preżenza ta’ mijiet ta’ CEOs, ministri, membri tal-korpi diplomatiċi, il-Prim Ministru u anke l-President tal-Polonja, il-President tal-Kummissjoni Ewropea u l-President tal-KESE.

5.4 Sabiex l-investiment soċjalment responsabbli jilħaq livell ta’ maturità, il-KESE jitlob lill-istituzzjonijiet pubbliċi jagħtu l-appoġġ tagħhom bil-għan li jiffaċilitaw il-ħolqien tal-oqfsa legali adatti, jippromovu l-investiment bi kriterji sostenibbli, jagħtu l-kontribut tagħhom sabiex jenfasizzaw il-prattiki tajbin u jinkoraġġixxu investiment f’dawn it-tipi ta’ prodotti finanzjarji, pereżempju, permezz ta’ inċentivi fiskali (24). Mod effettiv ħafna ta’ kif jista’ jiġi stimolat is-suq huwa li l-istituzzjonijiet pubbliċi jintroduċu dawn il-kriterji fl-investimenti tagħhom stess, kemm jekk id-dħul huwa fiss kif ukoll jekk huwa varjabbli, permezz ta’ fondi ta’ riżerva jew fondi sovrani tas-sigurtà soċjali, bħal fil-każ ta’ Franza. Fil-qasam tar-regolazzjoni u mill-perspettiva tat-trasparenza, huwa importanti li jiġi enfasizzat l-impatt tal-ħolqien ta’ regoli li jħeġġu lill-kumpaniji għall-ġestjoni tal-fondi ta’ investiment jew lill-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali jiddikjaraw jekk jinkludux kriterji soċjali u ambjentali fl-għażla tal-investimenti tagħhom, bħar-Renju Unit.

5.5 Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-impenn min-naħa tal-kumpaniji u ta’ ġestjoni attiva min-naħa tal-intermedjarji tas-suq finanzjarju. Id-diriġenti tal-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali, il-kumitati tal-ISR tal-prodotti, il-kummissjonijiet superviżorji u t-trejdjunjins ilkoll iservu ta’ xpruni fis-suq għall-fondi soċjalment responsabbli.

Brussell, 26 ta’ Mejju 2010. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Mario SEPI

(1) COM(2001) 366 finali (mhux disponibbli bil-Malti).

(2) “Corporate Social Responsibility: Partners for Progress”, OECD, Pariġi 2001.

(3) Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “Id-dimensjoni etika u soċjali tal-istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej”, ĠU C 100, 30.4.2009, p. 84.

(4) Inklużi fid-dokument 143/90 tal-Grupp Ewropew tal-Banek tat-Tfaddil.

(5) E. Castelló (2005): “El liderazgo social de las Cajas de Ahorro” (It-tmexxija soċjali tal-banek tat-tfaddil), FUNCAS Ediciones.

(6) García, J. L. (2009): “Las cuentas de la economía social: magnitudes y financiación del tercer sector en España, 2005” (“Il-kontijiet fl-ekonomija soċjali: l-iskala u l-finanzjament tas-settur terzjarju fi Spanja, 2005”), Civitas Ediciones.

Ara r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-19.2.2009 dwar l-ekonomija soċjali, imħejjija mir-relatur Patricia Toia.

(7) Eurosif (2008). Il-volum tal-assi fl-Istati Uniti fl-2007 kien ta’ EUR 1 917 biljun.

(8) Eurosif (2008). Fl-2007, l-assi tal-ISR fl-Ewropa kienu ta’ EUR 2 665 biljun.

(9) Muñoz et al (2004): “The social responsibility performance of ethical and solidarity funds: An approach to the case of Spain” Business Ethics. A European Review. Vol. 13, nru 2/3 April, Lulju.

(10) It-terminu “etiku/etiċi” għandu l-approvazzjoni ta’ kulħadd u ma jeskludix termini oħra bħal “ċiviku”, “alternattiv” jew “soċjali”. Ara INVERCO (Kumitat tal-Etika) (1999).

(11) Ara l-opinjoni tal-KESE “L-impatt tal-fondi tal-private equity, il-hedge funds u l-fondi sovrani fuq il-bidliet industrijali fl-Ewropa”, ĠU C 128, 18.05.2010. p. 56.

(12) Ix-xogħol pijunier ta’ Amartya Sen huwa importanti f’dan ir-rigward, “Collective choice and social welfare”, Holden-Day, 1970.

(13) Dawn jipprovdu konsulenza lill-investituri u jservu ta’ korp superviżorju.

(14) AENOR (2008): “Ética. Sistema de gestión de la responsabilidad social de las empresas” (“Etika. Sistema għall-ġestjoni tar-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji)”.

(15) Il-kumitati li jissorveljaw l-istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali jispjegaw jekk humiex qed jużaw kriterji marbuta mar-responsabbiltà soċjali fid-deċiżjonijiet li jieħdu fil-qasam tal-investiment.

(16) Ara l-opinjoni tal-KESE dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2003/71/KE dwar il-prospett li għandu jiġi ppubblikat meta titoli jiġu offruti lill-pubbliku jew jiġu ammessi għall-kummerċ u d-Direttiva 2004/109/KE dwar l-armonizzazzjoni tar-rekwiżiti ta’ trasparenza f’dak li għandu x’jaqsam ma’ informazzjoni dwar emittenti li t-titoli tagħhom huma ammessi għall-kummerċ f’suq regolat”, COM(2009) 491 finali, CESE 257/2010.

(17) “Data collection for prices of current accounts provided to consumers”, Kummissjoni Ewropea, 2009.http://ec.europa.eu/consumers/strategy/docs/prices_current_accounts_report_en.pdf. (mhux disponibbli bil-Malti).

(18) Korp kolleġġjali ta’ esperti li jgħin lill-entità ta’ġestjoni jew dik finanzjarja jew il-korp superviżorju assoċjat mal-prodott biex jiżgura li l-filtru etiku jiġi applikat kif suppost u biex jiċċekkja l-informazzjoni li tiġi pprovduta. Kull prodott finanzjarju għandu jkollu l-Kumitat tiegħu, għalkemm dan mhux dejjem jiġri.

(19) COM(2007) 808 finali.

(20) Stqarrija għall-Istampa tal-Kunsill 8850/08 (Presse 13), p. 14.

(21) Direttiva 2004/39/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji.

(22) Membru tal-Parlament Ewropew u membru tal-moviment “Alternativa Responsible” (“Għażla Responsabbli”).

(23) Għadd ta’ pajjiżi tal-Unjoni Ewropea għandhom dan il-fond.

(24) Economistas sin Fronteras (Ekonomisti mingħajr Fruntieri) (2007) “Cómo fomentar la inversión socialmente responsable en España” (“Kif nistgħu nippromovu l-investiment soċjalment responsabbli fi Spanja”), UNED.