1.Sfond

Ir-Regolament (UE) Nru 1286/2013 stabbilixxa l-programm Fiscalis 2020 bħala programm ta’ azzjoni pluriennali sabiex itejjeb il-mod kif jaħdmu s-sistemi ta’ tassazzjoni fl-UE. F’konformità mal-Artikolu 17(1) u (2), ġie kkummissjonat studju estern sabiex jappoġġa l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-programm. Ir-riżultati tiegħu huma ppreżentati fid-dokument ta’ Ħidma tal-Persunal mehmuż u jikkostitwixxu l-bażi għal dan ir-rapport.

L-iskop tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu kien li jiġi vvalutat il-programm Fiscalis 2020 minn meta tnieda fl-1 ta' Jannar 2014 sa nofs it-terminu ta’ implimentazzjoni tiegħu (il-31 ta’ Diċembru 2017). L-evalwazzjoni qieset il-firxa sħiħa tal-attivitajiet iffinanzjati mill-programm u l-partijiet ikkonċernati kollha.

Dan ir-rapport għandu l-għan li jkejjel il-progress li sar fil-kisba tal-għanijiet tal-programm, fl-effiċjenza tal-użu tar-riżorsi u fil-valur miżjud tal-programm fil-livell tal-UE. Ir-rapport jindirizza wkoll is-simplifikazzjoni u r-rilevanza kontinwa tal-għanijiet u kif il-programm ikkontribwixxa għall-prijoritajiet tal-UE ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv.

2.Rilevanza

Il-programm Fiscalis 2020 jibni fuq verżjonijiet preċedenti tal-programm, li ilu fis-seħħ għal aktar minn 25 sena. Dan jippermetti l-implimentazzjoni koerenti tal-liġi tal-UE fil-qasam tat-tassazzjoni fid-dawl tal-isfidi attwali billi jiżgura l-iskambju ta’ informazzjoni, jappoġġa l-kooperazzjoni amministrattiva u jtejjeb il-kapaċità amministrattiva tal-awtoritajiet tat-taxxa. Attwalment hemm 34 pajjiż li qegħdin jipparteċipaw fil-programm: 28 Stat Membru tal-UE u sitt pajjiżi kandidati u pajjiżi kandidati potenzjali.

Il-programm ilu jeżisti għal żmien twil wisq għall-maġġoranza tal-partijiet ikkonċernati biex iqisu b’mod siewi s-sitwazzjoni qabel it-tnedija tiegħu. Is-sistemi komuni tal-IT, jiġifieri s-Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej, li jieħdu madwar 75 % tal-fondi disponibbli tal-programm, ilhom parti integrali mix-xenarji tat-tassazzjoni nazzjonali u Ewropej. Hemm qbil fost l-amministrazzjonijiet nazzjonali tat-taxxa li l-programm Fiscalis 2020 huwa kemm meħtieġ kif ukoll rilevanti u li jikkorrispondi għall-ħtiġijiet u t-tħassib reali. L-azzjonijiet tal-programm huma apprezzati u ġeneralment jikkorrispondu għall-ħtiġijiet tal-amministrazzjonijiet. B’mod partikolari, in-netwerking u l-iskambju tal-ideat huma apprezzati ħafna u meqjusa bħala aspetti ewlenin tal-attivitajiet kollha tal-programm. Il-ħtieġa tal-maġġoranza tas-Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej u r-rilevanza tagħhom huma evidenti; f’ħafna każijiet dawn jiddefinixxu l-possibbiltà għall-iskambju essenzjali ta’ informazzjoni skont il-liġi tal-UE. L-attivitajiet ta’ appoġġ bħas-sessjonijiet ta’ taħriġ fl-IT huma wkoll apprezzati ferm mill-partijiet ikkonċernati.

Meta wieħed iħares lejn il-ħtieġa sottostanti biex is-sistemi jiskambjaw informazzjoni, sistemi bħall-Mini One Stop Shop jindirizzaw il-ħtieġa għal skambju effiċjenti ta’ informazzjoni għall-funzjonament tajjeb tas-suq uniku. Dan jindirizza wkoll il-ħtieġa biex jinħolqu sistemi li jnaqqsu r-riżorsi meħtieġa mill-amministrazzjonijiet u l-piż amministrattiv fuq il-kontribwenti. Pereżempju, il-partijiet ikkonċernati jindikaw li l-Mini One Stop Shop ġie żviluppat speċifikament biex jippermetti li tiġi implimentata leġiżlazzjoni ġdida dwar il-VAT mingħajr ma jinħolqu piżijiet amministrattivi addizzjonali. Il-kostijiet għall-iżvilupp ta’ din is-sistema ammontaw għal medja ta’ EUR 2,5 miljun għal kull Stat Membru. Min-naħa tal-benefiċċji, is-sistema tiddistribwixxi aktar minn EUR 3 biljun fi dħul mill-VAT fuq bażi annwali, b’żieda ta’ madwar 15 % kull sena. Il-maġġoranza tal-pajjiżi tal-UE għandhom introjtu nett mill-Mini One Stop Shop.

Mingħajr din l-attività ta’ Fiscalis, li ħolqot kanali kbar għall-iskambju ta’ informazzjoni, żgur li jkun meħtieġ li jinstabu soluzzjonijiet korrispondenti biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet u l-problemi eżistenti. Barra minn hekk, mhuwiex żgur jekk dawn is-sistemi jistgħux fil-fatt ikunu implimentati mingħajr qafas komuni għall-koordinazzjoni jew sors ta’ finanzjament bħal Fiscalis.

Għalkemm l-amministrazzjonijiet tat-taxxa nazzjonali huma l-benefiċjarji ewlenin tal-programm Fiscalis, ħafna operaturi ekonomiċi huma wkoll involuti bħala utenti ta’ ċerti Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej u moduli ta’ taħriġ, u xi drabi bħala parteċipanti f’azzjonijiet konġunti speċifiċi. Il-proċeduri simplifikati u l-applikazzjoni ugwali u prevedibbli tad-dritt tal-UE huma importanti kemm għall-operaturi ekonomiċi kif ukoll għall-amministrazzjonijiet tat-taxxa. Hemm ħafna attivitajiet fil-programm li jindirizzaw dawn l-oqsma ta’ tħassib. B'mod ġenerali, il-programm Fiscalis huwa rilevanti għall-operaturi ekonomiċi peress li l-prijoritajiet u l-attivitajiet tiegħu jaqblu mal-ħtiġijiet sottostanti tan-negozji u jindirizzaw il-problemi speċifiċi li jiffaċċjaw.

Fost il-pubbliku ġenerali, ftit hemm evidenza ta’ għarfien dirett tal-programm jew tal-impatt tiegħu. Il-programm jindirizza indirettament problemi li huma ferm rilevanti għaċ-ċittadini Ewropej u fejn l-azzjoni tal-UE titqies meħtieġa. B’mod partikolari, il-programm itejjeb il-ħajja taċ-ċittadini Ewropej billi jappoġġa l-fehim u l-infurzar korretti u effettivi tal-leġiżlazzjoni tat-taxxa fil-pajjiżi parteċipanti. Revelazzjonijiet reċenti fil-forma tal-“Panama papers” affettwaw kif iċ-ċittadini jipperċepixxu l-kwistjonijiet tat-taxxa u poġġew is-suġġett fuq quddiem tal-aġenda. Suġġetti bħall-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa kif ukoll l-iżgurar tal-applikazzjoni ġusta u ugwali tal-leġiżlazzjoni tat-taxxa qed isiru dejjem aktar rilevanti f'għajnejn iċ-ċittadini u l-komunitajiet Ewropej.

3.Effettività

L-għanijiet speċifiċi ta’ Fiscalis 2020 jinkludu l-appoġġ għall-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u l-implimentazzjoni tad-dritt tal-UE fil-qasam tat-tassazzjoni. Biex jinkisbu dawn l-għanijiet, il-programm jiżgura l-iskambju ta’ informazzjoni, l-appoġġ għall-kooperazzjoni amministrattiva u t-titjib tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiżi parteċipanti sabiex jonqos il-piż amministrattiv fuq l-awtoritajiet tat-taxxa u l-kostijiet ta’ konformità għall-kontribwenti.

Ir-rwol tas-Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej huwa trasversali. Bħalissa qed joperaw 25 sistema komuni tal-IT li jkopru firxa ta’ kwistjonijiet transfruntiera dwar it-tassazzjoni diretta u t-tassazzjoni indiretta kif ukoll jappoġġaw strutturi u applikazzjonijiet ta’ appoġġ. Peress li l-qsim tal-informazzjoni huwa mezz biex jinkisbu l-għanijiet l-oħrajn, l-aktar dawk relatati mal-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u l-implimentazzjoni tad-dritt tal-UE, is-Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej ikkontribwew ħafna għall-għanijiet kollha. Ħafna mis-sistemi huma disponibbli wkoll għall-operaturi ekonomiċi u jippermettulhom jissottomettu u jiksbu informazzjoni aktar faċilment u għalhekk iħaffulhom il-piż tal-obbligi ta’ rapportar.

Rigward l-appoġġ għall-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, l-evidenza disponibbli turi li l-għodod tal-qsim tal-informazzjoni eżistenti u l-fora ta’ kollaborazzjoni jistgħu jikkontribwixxu b'mod sinifikanti għall-għan. L-evidenza turi mhux biss l-użu dejjem akbar tas-sistemi komuni tal-IT inġenerali, iżda wkoll stejjer konvinċenti li jispjegaw kif jissimplifikaw il-ħidma ta’ kuljum tal-amministrazzjonijiet. L-akbar kontribuzzjonijiet saru fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa fl-oqsma tal-VAT u tas-sisa (għas-Sistemi tal-Informazzjoni Ewropej bħall-Mini One Stop Shop, ir-Rifużjoni tal-VAT, is-Sistema tal-Movimenti u tal-Kontrolli tas-Sisa, il-Formoli elettroniċi jew is-Sistema tal-Iskambju ta’ Informazzjoni tal-VAT). Il-kontribuzzjonijiet ma kinux daqstant kbar għan-numru iżgħar ta’ sistemi tal-IT li jittrattaw it-tassazzjoni diretta (bħan-Numru tal-Identifikazzjoni tat-Taxxa fuq il-portal Europa jew is-Sistema ta' Disseminazzjoni tad-Data); dawn għandhom kamp ta' applikazzjoni iżgħar, b’livelli ta’ għarfien, parteċipazzjoni jew użu proporzjonalment aktar baxxi.

Rigward l-appoġġ għall-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tat-tassazzjoni bl-iżgurar tal-iskambju ta’ informazzjoni, il-programm kellu rwol kruċjali fl-għajnuna lill-Istati Membri sabiex jikkomunikaw bejniethom b’mod sigur u effiċjenti f’oqsma ta’ interess reċiproku, u għaldaqstant tejjeb il-kollaborazzjoni bejniethom. Dan l-aspett tal-għan jirrappreżenta proporzjon kbir tal-proġetti prijoritizzati permezz tal-programmi ta’ ħidma annwali u l-evalwazzjoni tinnota suċċess partikolari fl-appoġġ għall-iskambju ta’ informazzjoni u l-kollaborazzjoni meħtieġa bħala parti mil-leġiżlazzjoni tal-VAT u tas-sisa.

Rigward l-appoġġ għall-kooperazzjoni amministrattiva bejn l-awtoritajiet tat-taxxa, dan ħa l-aktar il-forma ta’ azzjonijiet konġunti, għalkemm kienu jinvolvu firxa ta’ suġġetti u tipi ta’ azzjonijiet. Il-programm kellu rwol integrali fit-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tat-taxxa fl-Istati Membri u pajjiżi parteċipanti oħrajn. L-aktar evidenza konvinċenti ta’ dan hija fil-qasam tat-tassazzjoni indiretta (b’mod partikolari l-VAT u s-sisa), fejn il-kompetenza tal-UE hija l-aktar b’saħħitha u l-livell ta’ attività tal-programm hija għolja b'mod korrispondenti. Il-kooperazzjoni amministrattiva diretta fil-forma ta’ kontrolli multilaterali u parteċipazzjoni f’inkjesti amministrattivi hija wkoll kategorizzata taħt dan l-għan. Bħala wieħed mill-aktar tipi popolari ta’ azzjoni (aktar minn 3 000 uffiċjal ħadu sehem fihom bejn l-2014 u l-2017), il-kontrolli multilaterali jipprovdu bosta evidenza li l-kooperazzjoni amministrattiva prattika mhux biss isseħħ, iżda hija wkoll effettiva. Il-kontrolli multilaterali, ikkombinati ma’ grupp ta’ koordinazzjoni li jgħin fl-allinjament tal-prattiki tax-xogħol u jibni l-fiduċja, wasslu b’mod konsistenti għal dħul irkuprat u żieda fil-konformità.

Id-diskrepanzi bejn il-pajjiżi u l-lakuni fl-għarfien, minbarra l-kuntest dejjem jinbidel tal-politika tat-taxxa, joħolqu l-ħtieġa li l-programm jappoġġa l-bini tal-kapaċità fost l-amministrazzjonijiet nazzjonali. Dan seħħ fil-forma ta’ bosta tipi ta’ azzjonijiet konġunti kif ukoll miżuri ta’ assistenza teknika dedikata pprovduti mill-Kummissjoni Ewropea. Il-moduli tat-Tagħlim elettroniku żviluppati mill-programm għandhom ukoll l-għan li jibnu l-kapaċità tal-uffiċjali parteċipanti.

4.Effiċjenza