Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-vjeġġi ta’ skart u li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1257/2013 u (UE) 2020/1056”

(COM(2021) 709 final — 2021/0367 (COD))

(2022/C 275/15)

Relatur: Anastasis YIAPANIS

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 22.11.2021 Kunsill, 1.12.2021 Bażi legali Artikolu 192 u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 9.2.2022 Adottata fil-plenarja 23.2.2022 Sessjoni plenarja Nru 567 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 160/2/0

1. Konklużjonjiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ l-Proposta tal-Kummissjoni għal Regolament ġdid, u l-Komunikazzjoni li takkumpanjaha, u jqis il-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent bħala prijorità ewlenija tal-UE. Meta jkun teknikament possibbli, l-iskart prodott fl-Unjoni għandu jiġi riċiklat fl-Unjoni, b’mod ambjentalment, ekonomikament u soċjalment adatt.

1.2. Il-KESE jistieden lill-Istati Membri jadottaw is-sistema tal-Iskambju Elettroniku ta’ Data (EDI) mill-aktar fis possibbli, jaqblu dwar l-adozzjoni ta’ kriterji armonizzati għall-proċeduri ta’ kunsens minn qabel u jsaħħu l-pożizzjoni tal-Kummissjoni biex tadotta atti delegati għall-klassifikazzjoni komuni tal-iskart. Il-fondi u l-assistenza teknika biex tiżdied il-kapaċità operazzjonali għandhom jiġu pprovduti minnufih.

1.3. Tranżizzjoni lejn mudelli ġodda ta’ negozju li jagħtu lura lill-pjaneta aktar minn dak li jieħdu hija meħtieġa b’mod urġenti. Il-kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza u tax-xogħol iridu jiġu protetti u mmonitorjati tajjeb. Il-KESE jitlob li jsiru investimenti fit-taħriġ għall-ħaddiema permezz ta’ allokazzjoni speċifika fl-ambitu tal-FSE+.

1.4. Il-KESE jitlob li jkun hemm opportunitajiet ta’ finanzjament imtejba biex jiġu stabbiliti u/jew immodernizzati l-faċilitajiet ta’ riċiklaġġ tal-UE u jiġu skoperti teknoloġiji innovattivi għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tal-iskart. It-tisħiħ tal-kapaċità ta’ riċiklaġġ fil-fruntieri tal-UE se jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-impronti tal-karbonju u ambjentali u jwassal għal żieda fl-impjiegi f’dan is-settur.

1.5. Il-KESE jemmen li kalkolu armonizzat tal-garanzija finanzjarja għandu jkopri b’mod ċar ir-riskji kollha li jirriżultaw mill-vjeġġi tal-iskart, iżda ma jridx ikun ta’ piż żejjed fuq il-kumpaniji, speċjalment l-SMEs.

1.6. Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni għal awditi minn partijiet terzi mmexxija minn awditur stabbilit jew awtorizzat mill-UE minn korpi notifikati tal-UE, bi kwalifiki rilevanti kemm fil-livell tal-faċilità kif ukoll f’dak tal-pajjiż, u jqis li l-imsieħba soċjali u l-NGOs rilevanti għandhom josservaw il-proċeduri. Għandu jissaħħaħ mekkaniżmu ta’ monitoraġġ, ilmenti u sanzjonijiet.

1.7. Il-KESE jappella għal perjodu massimu ta’ tranżizzjoni ta’ sentejn wara li jiġi adottat ir-Regolament. Barra minn hekk, il-limitu ta’ żmien biex l-awtoritajiet kompetenti ta’ tranżitu jqajmu oġġezzjonijiet validi għal vjeġġ ippjanat għall-irkupru għandu jitnaqqas għal 10 ijiem u m’għandux ikun possibbli li ssir iktar minn oġġezzjoni waħda għall-istess vjeġġ.

1.8. Il-Kumitat jappella għall-estensjoni tas-sistema EDI għall-vjeġġi tal-iskart kollha destinati għall-esportazzjoni, l-importazzjoni u t-tranżitu. Is-sistema għandha tibda topera mill-aktar fis possibbli, anki qabel l-iskadenza ta’ sentejn proposta mill-Kummissjoni Ewropea. Għalhekk huma meħtieġa riżorsi umani u tekniċi adegwati.

1.9. Il-KESE jqis li l-esportazzjonijiet ta’ skart riċiklabbli ta’ kwalità għolja, u speċjalment l-esportazzjonijiet tal-iskart b’kontenut għoli ta’ materja prima kritika, huma ta’ detriment għas-sostenibbiltà tal-UE u jipperikolaw il-kompetittività globali tagħha. Huwa meħtieġ investiment fl-infrastruttura tal-immaniġġjar tal-iskart, speċjalment fil-pajjiżi fejn jinfetħu proċeduri ta’ ksur. Għandha titwettaq valutazzjoni ta’ referenza tal-volumi tal-esportazzjoni tal-iskart sabiex jiġu identifikati l-bidliet fil-vjeġġi ta’ skart, u b’hekk l-UE tiġi protetta u jingħata appoġġ biex jintlaħqu l-għanijiet tal-UE deskritti fil-Patt Ekoloġiku u fil-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari.

1.10. Il-pajjiżi membri tal-OECD u l-pajjiżi mhux membri tal-OECD kollha għandhom jissodisfaw l-istess kriterji stretti fir-rigward tal-impenji ambjentali kif inhuma stabbiliti fl-UE, u għandha tiġi pprovduta prova tal-evidenza li l-pajjiżi riċeventi kollha diġà qed jimmaniġġjaw l-iskart domestiku tagħhom stess b’mod li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent u simili għall-istandards tal-UE, kif ukoll b’rispett għall-konvenzjonijiet ewlenin u l-istandards tax-xogħol tal-ILO.

1.11. Il-KESE jappoġġja l-infurzar tal-proċeduri ta’ spezzjoni u investigazzjoni u jappella għal kooperazzjoni sħiħa bejn l-Istati Membri u mal-Unjoni, kif ukoll għal sistema armonizzata ta’ penali li tkun effettiva u proporzjonata għall-ksur. Id-data mhux kunfidenzjali għandha ssir disponibbli pubblikament għall-partijiet interessati kollha, inklużi l-imsieħba soċjali, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi, il-muniċipalitajiet u ċ-ċittadini.

1.12. Il-kumpaniji tal-manifattura għandhom jingħataw inċentivi biex ifasslu l-prodotti tagħhom b’tali mod li jkunu tajbin għall-użu mill-ġdid u għar-riċiklaġġ. Hemm bżonn ta’ strateġiji nazzjonali u Ewropej li jinvolvu lill-imsieħba soċjali, lir-rappreżentanti tal-SMEs u lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u li għandhom jiġu promossi permezz ta’ pjattaformi kollaborattivi. Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari ( 1 ) hija eżempju eċċellenti f’dan ir-rigward.

1.13. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tivvaluta l-possibbiltà li jiġi stabbilit Osservatorju tas-Suq għall-materja prima sekondarja, bi rwol konsultattiv għall-Kummissjoni Ewropea, li jista’ janalizza u jirrakkomanda politiki ta’ żvilupp settorjali u modi biex jiġu eliminati l-ostakli eżistenti, u l-materja prima sekondarja ta’ valur tinżamm fl-UE.

1.14. Fl-aħħar nett, il-Kumitat jitlob li titwettaq valutazzjoni tal-impatt bir-reqqa tal-implimentazzjoni tar-Regolament ħames snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu.

2. Introduzzjoni u kummenti ġenerali

2.2. Il-kumpaniji tal-manifattura jonfqu madwar 40 % tal-ispiża totali tal-produzzjoni fuq il-materja prima. Illum, 12 % biss tar-riżorsi materjali użati fl-industrija tal-UE jiġu minn prodotti riċiklati u materjali rkuprati ( 5 ) . L-akbar ostaklu għall-użu ta’ materja prima sekondarja huwa l-prezz għoli tagħha, meta mqabbla ma’ materja prima verġni.

2.4. Il-kwantitajiet dejjem akbar ta’ skart u l-iżvilupp ekonomiku wasslu għal żieda fl-esportazzjonijiet ta’ skart mill-UE lejn pajjiżi terzi, li min-naħa tagħha wasslet għal xi effetti ambjentali u tas-saħħa negattivi fil-pajjiżi tad-destinazzjoni. Ir-Regolament għandu l-għan li jiffaċilita proċeduri aktar faċli u aktar rapidi għall-vjeġġi intra-UE għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ, jintroduċi xi regoli ċari għall-esportazzjonijiet, l-importazzjonijiet u t-tranżitu tal-iskart u jsaħħaħ il-qafas attwali tal-UE għall-ġlieda kontra l-vjeġġi illegali.

2.5. Il-KESE jilqa’ l-Proposta tal-Kummissjoni għal Regolament ġdid u l-Komunikazzjoni li takkumpanjaha u jqis il-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent bħala prijorità ewlenija tal-UE. L-UE, bħala l-mexxejja fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, għandha tkun tista’ tittratta l-iskart prodott fit-territorju tagħha, aktar milli tesportah lejn pajjiżi oħra. Tranżizzjoni lejn mudelli ġodda ta’ negozju li jagħtu lura lill-pjaneta aktar minn dak li jieħdu hija meħtieġa b’mod urġenti, ikkomplementata minn imġiba sostenibbli mill-partijiet ikkonċernati kollha involuti. L-investiment fl-infrastrutturi tal-immaniġġjar tal-iskart li huma favur l-ambjent għandu jibqa’ prijorità, speċjalment fil-pajjiżi fejn jinfetħu proċeduri ta’ ksur.

2.6. Mil-lat ekonomiku, l-iskart jista’ jkollu valur importanti f’termini tal-irkupru ta’ materja prima sekondarja, li jikkontribwixxi għall-ekonomija ċirkolari tal-UE, inaqqas id-dipendenza minn ċerta materja prima primarja, u jnaqqas il-konsum tal-enerġija meħtieġ għall-produzzjoni tal-materja prima primarja fl-Ewropa u għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO 2 . Barra minn hekk, il-KESE jqis li l-esportazzjonijiet ta’ skart riċiklabbli ta’ kwalità għolja, u speċjalment l-esportazzjonijiet tal-iskart b’kontenut għoli ta’ materja prima kritika, huma ta’ detriment għas-sostenibbiltà tal-UE u jipperikolaw il-kompetittività globali tagħha billi jipprovdu riżorsi siewja lil kompetituri esterni.

3. Vjeġġi ta’ skart fi ħdan l-UE

3.1. Il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati mwettqa mill-Kummissjoni żvelat il-ħtieġa: — tad-diġitalizzazzjoni tal-proċeduri ta’ notifika; — ta’ aġġornament tas-sistema rapida; — ta’ regoli komuni u trasparenti għall-klassifikazzjoni tal-iskart u l-kalkolu tal-garanziji finanzjarji; — ta’ allinjament mal-prinċipju tal-prossimità u l-ġerarkija tal-iskart.

3.2. Implimentazzjoni frammentata tar-Regolament tal-2006 madwar l-UE wasslet għal proċeduri twal għal vjeġġi ta’ skart intra-UE u għal burokrazija kontinwa. Dan qed jikkawża dewmien u telf finanzjarju għall-operaturi ekonomiċi, li huma skoraġġuti milli jibagħtu l-iskart għall-irkupru materjali fl-UE.

3.3. Il-KESE jqis li, meta jkun teknikament possibbli, l-iskart prodott fl-Unjoni għandu jiġi riċiklat fl-Unjoni, b’mod ambjentalment, ekonomikament u soċjalment adatt, filwaqt li dejjem jiġu rrispettati l-istandards ambjentali, tas-saħħa u tas-sikurezza. Volum akbar ta’ skart li jintbagħat internament u proċeduri aktar rapidi se jwasslu għal titjib fl-ekonomija ċirkolari fl-Unjoni, jikkontribwixxu għall-kompetittività u l-awtonomija strateġika tal-UE u joħolqu l-bażi għal impjiegi ġodda.

3.4. It-tisħiħ tal-kapaċità ta’ riċiklaġġ fil-fruntieri tal-UE huwa tal-akbar importanza u se jgħin biex jitnaqqsu l-impronti tal-karbonju u ambjentali. Dan jista’ jwassal ukoll għal żieda fl-impjiegi f’dan is-settur; iċ-ċifri previsti mill-Kummissjoni Ewropea li se jinħolqu bejn 9 000 u 23 000 impjieg ġdid fis-setturi tar-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid huma promettenti, u jistgħu jkunu saħansitra ogħla jekk tingħata l-ispinta adegwata għall-kapaċità tar-riċiklaġġ.

3.5. Il-Kumitat iqis li huwa kompletament inaċċettabbli li xi Stati Membri għadhom jiddependu minn proċeduri bbażati fuq dokumenti stampati u li, xi drabi, anke reġjuni mill-istess Stat Membru għandhom interpretazzjonijiet differenti tal-proċeduri ta’ infurzar. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Istati Membri jilqgħu kemm jista’ jkun malajr is-soluzzjonijiet diġitali proposti mill-Kummissjoni Ewropea u jiżguraw trasferiment bla xkiel għal qafas Ewropew armonizzat u trasparenti, jaqblu dwar l-adozzjoni ta’ kriterji armonizzati għall-proċeduri ta’ kunsens minn qabel u jsaħħu l-pożizzjoni tal-Kummissjoni biex tadotta atti delegati għall-klassifikazzjoni komuni tal-iskart. Il-fondi u l-assistenza teknika biex tiżdied il-kapaċità operazzjonali għandhom jiġu pprovduti minnufih.

3.6. Il-Kummissjoni qed tipproponi li tarmonizza l-proċedura ta’ kalkolu għall-garanzija finanzjarja tal-vjeġġi ta’ skart. Il-KESE jilqa’ l-fatt li dan se jwassal għal prevedibbiltà akbar għan-negozji, iżda jitlob kalkolu proporzjonat ta’ dawn l-ammonti b’tali mod li ma jkunx jirrappreżenta piż żejjed fuq l-operaturi ekonomiċi. Il-KESE jemmen li l-garanzija finanzjarja għandha tkopri b’mod ċar ir-riskji kollha li jirriżultaw mill-vjeġġi tal-iskart, iżda ma tridx tpoġġi piż żejjed fuq il-kumpaniji, speċjalment peress li hemm ħafna SMEs involuti fil-proċess, b’likwidità limitata disponibbli.

3.7. Fl-aħħar nett, il-KESE jitlob opportunitajiet ta’ finanzjament imtejba mill-Unjoni Ewropea u mill-Istati Membri biex jiġu stabbiliti u/jew modernizzati l-faċilitajiet ta’ riċiklaġġ tal-UE u jiġu skoperti teknoloġiji innovattivi għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tal-iskart. Is-swieq finali għall-materja prima mir-riċiklaġġ għandhom jiġu żviluppati mingħajr dewmien sabiex jinħoloq suq tal-materja prima sekondarja li jiffunzjona bis-sħiħ, u b’hekk il-prodotti li ma għadhomx jintużaw jiġu ttrasformati f’materja prima ġdida għall-produzzjoni. L-UE għandha żżid ukoll id-disponibbiltà u ttejjeb il-kwalità tal-materjali riċiklati, u tagħmel enfasi fuq il-kapaċità ta’ materjal li jżomm il-proprjetajiet inerenti tiegħu wara r-riċiklaġġ, u l-kapaċità tiegħu li jissostitwixxi materja prima ewlenija f’applikazzjonijiet futuri. Dan għandu jwassal għal żieda fil-kapaċità tal-ipproċessar fl-Unjoni, għal impjiegi ġodda ta’ kwalità għolja u ekoloġiċi, u għall-opportunità li jiġi identifikat it-tip ta’ materja prima li tiġġenera skart mingħajr valur, u li din tiġi eliminata jew issostitwita fit-tul.

4. L-esportazzjonijiet, l-importazzjonijiet u l-vjeġġi ta’ skart fi tranżitu

4.1. F’dawn l-aħħar 17-il sena, il-volum ta’ skart esportat lejn pajjiżi terzi żdied b’75 % għal madwar 33 miljun tunnellata fis-sena ( 13 ) , ħafna drabi bi ftit jew bl-ebda kunsiderazzjoni ta’ kif il-faċilitajiet fil-pajjiż tad-destinazzjoni jiffunzjonaw u jittrattaw l-iskart. L-UE timporta 16-il miljun tunnellata ta’ skart fis-sena u tiskambja fi ħdanha 70 miljun tunnellata oħra ta’ skart.

4.2. L-UE hija parti minn aktar minn 80 ftehim ta’ kummerċ ħieles, u madwar 40 minnhom għadhom pendenti jew qed jiġu nnegozjati. Il-KESE jqis li huwa tassew inadegwat li tnejn biss minnhom isemmu b’mod espliċitu l-ekonomija ċirkolari ( 14 ) u jappella għal enfasi estiża fuq it-tisħiħ tal-kapitoli dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles eżistenti u futuri kollha u fuq li tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tagħhom.

4.3. Ir-restrizzjonijiet kummerċjali relattivament reċenti fir-rigward tal-iskart tal-plastik imposti miċ-Ċina, mill-Indja, mit-Tajlandja, mill-Vjetnam u mill-Malasja xeħtu dawl fuq id-dipendenza żejda tal-UE mit-trattament tal-iskart f’pajjiż barrani. Id-dipendenza inaċċettabbli mill-esportazzjonijiet tal-iskart tagħmel lill-ekonomija tal-UE vulnerabbli għal tfixkil fil-ktajjen tal-provvista.

4.4. L-esportazzjonijiet tal-iskart għandhom jirrispettaw ir-regoli ta’ trasparenza sħiħa u jipprovdu informazzjoni disponibbli għall-pubbliku dwar l-istandards ta’ ġestjoni ambjentalment sodi fil-pajjiż tad-destinazzjoni. Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni għal awditi minn partijiet terzi dwar faċilitajiet esterni tal-iskart u jqis li dawn għandhom jinkludu dispożizzjonijiet dettaljati dwar l-impronta ambjentali u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Għall-oġġetti mibgħuta għall-użu mill-ġdid, għandu jiġi rrispettat il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas u t-tariffi tar-responsabbiltà estiża tal-produttur għandhom isegwu l-prodott, peress li dawn ikunu tħallsu mill-konsumaturi biex ikopru l-istadju tal-iskart, indipendentement minn fejn iseħħ. Barra minn hekk, l-imsieħba soċjali u l-NGOs rilevanti għandhom ikunu parti mill-proċeduri tal-awditjar filwaqt li l-infrastrutturi tad-data miftuħa jridu jiġu ffinanzjati u jsiru disponibbli. Il-mekkaniżmi tal-ilmenti għandhom jissaħħu għall-NGOs u partijiet interessati rilevanti oħra.

4.5. Il-KESE jħeġġeġ lill-awditur stabbilit jew awtorizzat tal-UE (minn korpi notifikati tal-UE, bi kwalifiki rilevanti) biex iwettaq proċeduri tal-awditjar fil-livell tal-faċilità u tal-pajjiż biex jiżgura li l-istandards tas-saħħa tal-bniedem, ambjentali u soċjali tal-pajjiż tal-UE jiġu ssodisfati fil-pajjiż tad-destinazzjoni tal-iskart. Jeħtieġ li jiġu deskritti proċeduri tal-awditjar aktar dettaljati kif ukoll kriterji ta’ monitoraġġ, ilmenti u sanzjonijiet. Jeħtieġ ukoll li jiġu deskritti l-inputs (ibbażati fuq il-volum u bbażati fuq ir-riskju) li jistgħu jiskattaw l-awditi.

4.6. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-SMEs iwettqu proċeduri tal-awditjar għall-faċilitajiet f’pajjiżi terzi permezz ta’ organizzazzjonijiet b’kompetenza fil-qasam tar-responsabbiltà tal-produtturi, peress li dan għandu jnaqqas il-piż finanzjarju għal tali operazzjonijiet. Il-kundizzjonijiet tas-saħħa u s-sikurezza u tax-xogħol iridu jiġu protetti u mmonitorjati tajjeb. L-investimenti fit-taħriġ u fl-għarfien għall-ħaddiema għandhom ikunu koperti minn allokazzjoni speċifika fl-ambitu tal-FSE+.

4.7. Il-KESE jirrikonoxxi li l-awtoritajiet u l-operaturi ekonomiċi jeħtieġu xi żmien ta’ aġġustament biex japplikaw u jikkonformaw mar-regoli l-ġodda. Madankollu, il-KESE jqis li l-iskadenza proposta ta’ 3 snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament mhijiex ambizzjuża biżżejjed u jixtieq jappella għal perjodu massimu ta’ tranżizzjoni ta’ sentejn.

4.8. Il-Kummissjoni Ewropea pproponiet limitu ta’ żmien ta’ 30 jum għall-awtoritajiet kompetenti ta’ tranżitu biex iqajmu oġġezzjonijiet validi għal vjeġġ ippjanat għall-irkupru. Il-KESE jqis li l-iskadenza għandha titnaqqas għal 10 ijiem sabiex tiġi żgurata l-operabbiltà u jiġi evitat dewmien bla bżonn. Barra minn hekk, il-KESE jappella għal restrizzjoni ċara fuq dawn l-awtoritajiet biex ma jitħallewx joġġezzjonaw għall-istess vjeġġ aktar minn darba.

4.9. Il-Kumitat jappella għall-estensjoni tas-sistema EDI għall-vjeġġi tal-iskart kollha destinati għall-esportazzjoni, l-importazzjoni u t-tranżitu. Dan huwa l-uniku mod kif jiġu żgurati t-traċċabbiltà u t-trasparenza ta’ dawn il-proċessi, b’tali mod li jsegwu l-istess regoli bħal dawk għall-vjeġġi interni. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jagħmlu kull sforz biex jistabbilixxu din is-sistema mill-aktar fis possibbli, anki qabel l-iskadenza proposta ta’ sentejn. Għal dan il-għan, il-KESE jitlob riżorsi umani u tekniċi adegwati.

4.10. Il-fatt li ċerti pajjiżi ta’ destinazzjoni jistgħu jiġu eżentati milli juru sa liema punt jissodisfaw il-kundizzjonijiet ewlenin tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent, sempliċiment minħabba li huma membri tal-OECD, imur kontra l-ispirtu tar-riforma u jista’ jipperikola s-sistema kollha. Il-KESE jitlob li, għal finijiet ta’ esportazzjoni tal-iskart, il-pajjiżi membri tal-OECD u l-pajjiżi mhux membri tal-OECD għandhom jissodisfaw l-istess kriterji stretti fir-rigward tal-impenji ambjentali kif inhuma stabbiliti fl-UE. Barra minn hekk, il-KESE jitlob prova ta’ evidenza li l-pajjiżi riċeventi kollha diġà qed jimmaniġġjaw l-iskart domestiku tagħhom stess b’mod li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent u li huwa simili għall-prattiki fl-UE, u b’rispett għall-konvenzjonijiet ewlenin u l-istandards tax-xogħol tal-ILO.

5. Traffikar illegali ta’ skart

5.1. Il-proċeduri differenti tal-infurzar tar-Regolament tal-2006 fl-Istati Membri wasslu għal żieda fil-vjeġġ illegali ta’ skart. Iċ-ċifri huma diffiċli biex jiġu kkwantifikati iżda huwa maħsub li 30 % tal-vjeġġi kollha tal-iskart fl-Ewropa huma illeċiti u jiswew madwar EUR 9,5 biljun fis-sena ( 15 )

5.2. Il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati żvelat appoġġ qawwi għat-tisħiħ tal-proċeduri għall-ġlieda kontra l-vjeġġ illegali tal-iskart. Jinħtieġ kontroll imsaħħaħ tal-esportazzjonijiet, tal-importazzjonijiet u tat-tranżitu tal-iskart biex jiġu miġġielda l-kriminalità ambjentali u t-traffikar illegali. Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-infurzar tal-proċeduri ta’ spezzjoni u investigazzjoni u jappella għal kooperazzjoni sħiħa bejn l-Istati Membri u mal-Unjoni, f’konformità mal-Istrateġija l-ġdida tal-UE biex tiġi indirizzata l-Kriminalità Organizzata 2021-2025 ( 16 ) . L-involviment tal-OLAF jista’ jagħmel tajjeb għan-nuqqas tar-riżorsi umani f’xi Stati Membri u jiżgura qafas ta’ kollaborazzjoni aktar effettiv.

5.3. It-traffikar tal-iskart jibqa’ wieħed mill-aktar reati ambjentali serji u jitqies bħala attività bi profitt għoli u b’riskju baxx, b’konsegwenzi devastanti għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent. Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri nnotat li d-detezzjoni ta’ każijiet illegali ta’ traffikar identifikat tal-iskart għadha baxxa u li r-rata ta’ prosekuzzjoni hija anqas minn tipi oħra ta’ kriminalità, filwaqt li s-sanzjonijiet applikati mhumiex proporzjonali u dissważivi ( 17 ) . Dan huwa prinċipalment minħabba li l-ktajjen tal-vjeġġi tal-iskart huma kumplessi ħafna u l-fatt li huwa diffiċli li tingħata prova li dawk involuti kienu jafu dwar l-attività illegali, speċjalment peress li l-iskart jista’ jiġi trasferit minn sid għal ieħor, u minn pajjiż għal ieħor diversi drabi qabel ma jintrema illegalment.

5.4. Il-partijiet ikkonċernati industrijali u l-NGOs għandhom il-kapaċità li jsegwu u jirrapportaw dwar vjeġġi illegali ta’ skart possibbli, ladarba jkollhom aċċess għad-data. Għalhekk, il-KESE jitlob li ssir disponibbli data mhux kunfidenzjali għall-partijiet interessati kollha, inklużi l-imsieħba soċjali, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi, il-muniċipalitajiet u ċ-ċittadini. Il-KESE jemmen li l-ġbir komprensiv tad-data u t-titjib fit-trasparenza se jwasslu għal titjib fil-kontroll u għal tnaqqis fil-vjeġġi illegali ta’ skart.

5.5. Madankollu, il-KESE jqis li għandu jkun hemm distinzjoni ċara bejn it-traffikanti illegali identifikati u l-operaturi li jkunu nstabu ħatja ta’ żball uman fid-dokumentazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-Anness VII ( 18 ) , kif kien il-każ fil-passat. Il-KESE jitlob li tiġi stabbilita sistema armonizzata ta’ penali li tkun effettiva u proporzjonata għall-ksur.

6. Kummenti finali

6.1. “sabiex l-iżvilupp ekonomiku jinfired mill-konsum tar-riżorsi naturali u mill-impatti ambjentali li jirriżultaw minnu, jenħtieġ li l-UE tistabbilixxi miri aktar ambizzjużi għaliha nnifisha” ( 19 ). Għandu jkun ċar għal kulħadd issa li qed nipproduċu wisq skart, u apparti minn hekk, li hemm nuqqas ta’ riżorsi naturali ġodda. Il-KESE jappella għal qafas regolatorju li jinċentiva l-użu ta’ materjali riċiklati, li min-naħa tiegħu se jikkontribwixxi għal tnaqqis fl-emissjonijiet tal-karbonju u jipprevjeni skart ta’ valur milli jispiċċa fil-landfills. L-użu tal-iskart bħala riżorsa huwa fil-qalba tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari u l-KESE diġà ddikjara li

6.2. F’konformità mal-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari, il-Kumitat jitlob li jitressqu proposti leġiżlattivi biex jinċentivaw lill-kumpaniji tal-manifattura jfasslu l-prodotti tagħhom b’tali mod li jkunu tajbin għall-użu mill-ġdid u għar-riċiklaġġ u li jħaddnu l-iżvilupp ta’ mudelli ta’ negozju ċirkolari. Għandhom jitfasslu strateġiji u oqfsa leġiżlattivi Ewropej u nazzjonali li jinċentivaw din it-tranżizzjoni, u li jiġġieldu l-obsolexxenza prematura tal-prodotti, bl-involviment tal-imsieħba soċjali, ir-rappreżentanti tal-SMEs u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Tranżizzjoni tal-ekonomija ċirkolari tfisser, minn naħa waħda, li jinżamm il-valur tal-prodotti fl-ekonomija għal perjodu itwal u, min-naħa l-oħra, li jiżdied l-użu ta’ materja prima sekondarja. Għalhekk, l-iffaċilitar tal-aċċess għal soluzzjonijiet innovattivi għat-trasformazzjoni tal-iskart f’materja prima sekondarja huwa ta’ importanza kbira u jrid jiġi promoss permezz ta’ pjattaformi online (bħall-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari) u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki.

6.3. Il-KESE jqis li l-introduzzjoni tal-EDI hija kompletament meħtieġa u f’konformità mal-Istrateġija Diġitali tal-UE ( 20 ) u jappella għal implimentazzjoni rapida, peress li tista’ tnaqqas it-telf ekonomiku għall-kumpaniji, tiżgura proċeduri aktar rapidi u monitoraġġ tal-kwalità. Il-KESE jemmen ukoll li s-sistema elettronika se żżid it-trasparenza u żżid l-effiċjenza, tiżgura traċċabbiltà aħjar tad-data, tipprovdi l-qafas għal kooperazzjoni intensa bejn l-Istati Membri u tħeġġeġ l-iżvilupp ta’ swieq tal-iskart sodi. Huwa jissuġġerixxi wkoll li jintużaw teknoloġiji moderni għall-monitoraġġ tat-trasport (l-Internet tal-oġġetti (IoT) u s-satelliti) u t-teknoloġija blockchain għal finijiet ta’ sigurtà tad-data.

6.4. Trid issir distinzjoni ċara bejn il-vjeġġi tal-iskart għall-użu mill-ġdid u għar-riċiklaġġ u l-vjeġġi għal forom aktar baxxi ta’ rkupru, bħall-inċinerazzjoni. Huwa assolutament essenzjali li, mill-bidu nett, ikun hemm l-għodod it-tajbin biex isiru l-investigazzjonijiet u kriterji ċari li jipprojbixxu l-vjeġġi tal-iskart taħt pretesti foloz.

6.5. Il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tivvaluta l-possibbiltà li jiġi stabbilit Osservatorju tas-Suq għall-materja prima sekondarja li jista’ janalizza u jirrakkomanda politiki ta’ żvilupp settorjali u modi biex jiġu eliminati l-ostakli eżistenti. L-Osservatorju għandu jinkludi l-partijiet ikkonċernati Ewropej rilevanti kollha u għandu jagħti rwol konsultattiv lill-Kummissjoni.

6.6. Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-Kummissjoni Ewropea għandha twettaq valutazzjoni tal-impatt bir-reqqa tal-implimentazzjoni tar-Regolament ħames snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu.

Brussell, it-23 ta’ Frar 2022. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) https://circulareconomy.europa.eu/platform/en.

(2) OECD (2018), Global Material Resources Outlook to 2060.

(3) World Bank: A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050.

(4) The Institute for European Environmental policy: EU circular economy and trade.

(5) Eurostat – Circular Economy in the EU (L-Ekonomija Ċirkolari fl-UE) (mhux disponibbli bil-Malti).

(6) ĠU L 330, 10.12.2013, p. 1.

(7) ĠU L 249, 31.7.2020, p. 33.

(8) ĠU L 190, 12.7.2006, p. 1.

(9) Parlament Ewropew: Waste Shipment Regulation Revision of Regulation (EC) No 1013/2006 on shipments of waste (Ir-Regolament dwar Vjeġġi ta’ Skart. Reviżjoni tar-Regolament (KE) Nru 1013/2006 dwar vjeġġi ta’ skart) (mhux disponibbli bil-Malti).

(10) Opinjoni tal-KESE dwar Ir-Reżiljenza tal-Materja Prima Kritika (ĠU C 220, 9.6.2021, p.118).

(11) COM/2019/640 final.

(12) COM/2020/98 final.

(13) Komunikazzjoni: L-iskart tagħna, ir-responsabbiltà tagħna.

(14) Il-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles mal-Messiku u ma’ New Zealand..

(15) Mistoqsijiet u Tweġibiet dwar ir-regoli l-ġodda tal-UE dwar il-vjeġġi tal-iskart.

(16) L-Istrateġija tal-UE biex tiġi miġġielda l-Kriminalità Organizzata 2021-2025.

(17) Rapport Analitiku Nru 4/2020: Azzjoni tal-UE biex tiġi indirizzata l-problema tal-iskart tal-plastik.

(18) Anness VII – Informazzjoni li takkumpanja l-vjeġġi tal-iskart.

(19) Opinjoni tal-KESE dwar Implimentazzjoni tal-liġi ambjentali tal-UE: kwalità tal-arja, l-ilma u l-iskart (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 33).

(20) L-Istrateġija Diġitali Ewropea: Insawru l-futur diġitali tal-Ewropa.