MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 487/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-politika tal-UE dwar il-bijodiversità”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 487/03)

Relatur: is-Sur Lutz RIBBE

Data tad-deċiżjoni tal-Plenarja 21.1.2016 Bażi legali Ir-regola 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent Adottata fis-sezzjoni 5.9.2016 Adottata fil-plenarja 21.9.2016 Sessjoni plenarja Nru 519 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 156/31/22

1. Sommarju tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-KESE

1.1 Il-Politika tal-UE dwar il-bijodiversità hija eżempju klassiku ta’ politika ta’ wegħdiet miksura fil-livell Ewropew u nazzjonali; u dan, minkejja li l-politika identifikat jew stabbilixxiet sew kemm il-problemi kif ukoll l-istrumenti meħtieġa.

1.2 Il-KESE jenfasizza d-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-importanza tal-ħarsien tal-bijodiversità, li hija simili għall-ħarsien tal-klima. Din mhijiex biss kwistjoni dwar il-preservazzjoni tal-ispeċi tal-annimali u tal-fawna u l-flora, iżda wkoll tal-għajxien tal-umanità

1.3 Il-KESE jitlob li jkun hemm implimentazzjoni konsistenti u f’waqtha tad-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats. Barra minn hekk l-implimentazzjoni konsistenti u rapida tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, fil-fehma tal-KESE, tkun kontribut sinifikanti lejn ħarsien aħjar tal-bijodiversità.

1.4 L-Istati Membri għandhom finalment jindirizzaw il-ħtiġijiet finanzjarji speċifiċi li jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni tal-UE u l-Kummissjoni għandha tipprovdi l-flus meħtieġa. Il-finanzjament tan-Natura 2000 permezz tal-fondi Komunitarji u qabel kollox il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) jistgħu jitqiesu ġeneralment bħala falliment, u għalhekk il-KESE jitlob għall-istabbiliment ta’ intestatura baġitarja awtonoma għall-finanzjament tan-Netwerk Natura 2000.

1.5 Il-KESE jappella għall-iżgurar tal-koerenza bejn il-politiki kollha li għandhom impatt fuq il-bijodiversità. F’dan il-kuntest, il-KESE jittama li r-rieżami ta’ nofs it-term ta’ “erjas b’fokus ekoloġiku”, u rieżami possibbli ta’ nofs it-term tal-PAK, diġà qed jintużaw sabiex jiġi żgurat li l-PAK fil-futur tintuża b’mod iżjed immirat sabiex jintlaħqu l-għanijiet dwar il-bijodiversità. Fil-fehma tal-KESE, attwalment dan jeħtieġ bidla fl-erjas b'fokus ekoloġiku f'termini tal-ambitu u l-kwalità tagħhom.

1.6 It-tisħiħ tal-infrastruttura ekoloġika huwa milqugħ b'mod espliċitu. F'dan il-kuntest, il-KESE jappella lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiżguraw l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġija koerenti ta’ infrastruttura ekoloġika. L-UE għandha wkoll tagħmel in-netwerks trans-Ewropej għall-infrastruttura ekoloġika (TEN-G) investiment prijoritarju. Hawnhekk ukoll hemm ħtieġa urġenti għal aktar allokazzjoni ta’ riżorsi.

1.7 Għalkemm diversi dipartimenti tal-Kummissjoni, il-Kunsill tal-Ambjent, il-Parlament Ewropew, il-KtR u l-KESE diversi drabi f’dawn l-aħħar snin innotaw u kkritikaw l-inkoerenzi tal-politiki tal-UE, sostanzjalment ma nbidel xejn fis-snin riċenti. Madankollu, jekk il-proposti tal-UE għal soluzzjonijiet dwar il-problemi tal-bijodiversità ma jittiħdux bis-serjetà u ma jiġux implimentati, xejn ma tkun sorpriża jekk a) ir-riżultati mixtieqa ma jintlaħqux u b) jinxtered id-diżappunt fost il-partijiet interessati u s-soċjetà.

1.8 Jekk wieħed iħares lura, id-diversi strateġiji għall-bijodiversità jew il-pjani ta’ azzjoni dwar il-bijodiversità tal-UE tas-snin 1998, 2001, 2006 u 2010, li kollha kemm huma ddeskrivew il-problemi b’mod preċiż u stabbilixxew strumenti adatti, għandhom għalhekk jitqiesu fil-parti l-kbira inutli minħabba li dawn ma kinux kapaċi jwettqu l-wegħdiet politiċi u jwaqqfu l-ħsara kkawżata mit-telf tal-bijodiversità.

1.9 Għalhekk il-KESE jtenni mill-ġdid – kif semma f’għadd kbir ta’ opinjonijiet preċedenti – li hija r-rieda politika li hi nieqsa u mhux il-bażi legali. Ma hemmx bżonn ta' modifika tal-bażi legali eżistenti.

2. Sfond: Kronoloġija tal-politika tal-UE dwar il-bijodiversità – u r-reazzjonijiet tal-KESE

2.1 Wara li fl-Istrateġija għall-Bijodiversità (1) adottata fl-1998, ġie nnutat li “l-bijodiversità għanja tal-Unjoni Ewropea naqset matul is-sekli, minħabba l-impatt tal-attivitajiet tal-bniedem, u f’dawn l-aħħar għexieren ta’ snin dan l-impatt kien aċċellerat b’mod drammatiku”, fl-2001, il-Kunsill Ewropew, fl-Istrateġija għal Żvilupp Sostenibbli (l-Aġenda ta’ Göteborg), stabbilixxa miri ċari f’termini ta’ bijodiversità, jiġifieri li jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità fl-UE sal-2010 u li jkun żgurat li terġa' tingħata l-ħajja lill-ħabitats u lill-ekosistemi naturali.

2.2 Sar Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Bijodiversità fl-2001 (2) biex jimplimenta dawn il-miri, u mbagħad Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Bijodiversità ieħor f’Mejju 2006 (3); madankollu bilkemm kien fih differenza meta mqabbel ma’ ta’ qabel f'termini ta’ kontenut.

2.3 F’Marzu 2010, il-Kapijiet tal-Istat jew tal-Gvern tal-UE kellhom jammettu li mhux se jilħqu l-miri li għamlu fl-2001, minkejja l-pjani ta’ azzjoni diversi li l-KESE kien ivvaluta bħala xierqa u kostruttivi.

2.4 Konsegwentement, abbażi tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Alternattivi għal viżjoni Ewropea u mira għall-bijodiversità wara l-2010” (4), ġiet adottata “Strateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020” (5) oħra, li, min-naħa tagħha, essenzjalment reġgħet saħqet fuq ir-rakkomandazzjonijiet u l-istrumenti tal-pjani ta’ azzjoni preċedenti u ressqet sas-sena 2020 il-mira li oriġinarjament kienet għas-sena 2010.

2.5 F'dan il-dokument kien tħabbar b’ottimiżmu li “l-istrateġija għall-bijodiversità tal-UE 2020 twieġeb… u … tqiegħed l-UE fit-triq it-tajba sabiex tilħaq il-miri tagħha stess għall-bijodiversità u l-impenji li ħadet fuq livell dinji”.

2.6 Il-Kumitat esprima (6) l-fehmiet tiegħu u wera t-tħassib serju tiegħu dwar li “il-qasam politiku għadu ma sabx is-saħħa u r-rieda biex iwettaq il-miżuri li ilhom magħrufa bħala miżuri neċessarji snin sħaħ, għalkemm il-Komunikazzjoni tagħmilha ċara għal darb’oħra li kemm is-soċjetà kif ukoll l-ekonomija jistgħu jibbenefikaw bl-istess mod minn politika tal-bijodiversità stretta. Lanqas id-direttivi ċentrali tal-UE dwar il-ħarsien tan-natura għadhom ma ġew implimentati – b’mod sħiħ fl-Istati Membri – 19-il sena jew saħansitra 32 sena wara li daħlu fis-seħħ rispettivament.”

2.7 Il-KESE semma mbagħad kif “għadu mhux ċar kif tista’ tingħeleb il-problema tan-nuqqas ta’ rieda politika. F’dan il-kuntest, l-istrateġija għall-bijodiversità analizzata hawnhekk ma tirrappreżenta l-ebda progress ġenwin. Id-dibattiti li saru s’issa fil-Kunsill tal-Ministri dwar din il-Komunikazzjoni juru li għadna ’l bogħod mill-integrazzjoni tal-politika tal-bijodiversità f’oqsma oħra ta’ politika.”

2.8 Diġà dak iż-żmien il-Kumitat kien tal-fehma li huwa importanti immens li fil-proċessi ta’ riformi politiċi imminenti (pereżempju rigward il-politika tas-sajd, tal-agrikoltura, tat-trasport, tal-enerġija u tal-koeżjoni) tinħoloq rabta mill-qrib mal-istrateġija għall-bijodiversità. Il-Kumitat innota li għad hemm nuqqasijiet maġġuri f’dan il-qasam u għalhekk ikkonkluda li, “il-Kummissjoni (trid) tieħu l-istrateġija għall-bijodiversità tagħha stess b’aktar serjetà!”.

2.9 L-istrateġija l-ġdida tal-UE għall-bijodiversità li ddikjarat li sabet it-triq it-tajba sabiex twaqqaf it-telf tal-bijodiversità, wara biss erba’ snin diġà tilfet il-kredibbiltà. Dan jdher ċar fir-rieżami ta’ nofs it-term tal-Istrateġija tal-UE dwar il-Bijodiversità (7).

3. L-evalwazzjoni ta’ nofs it-term tal-Istrateġija għall-Bijodiversità attwali

3.1 L-istrateġija tinkludi fiha total ta’ 6 objettivi speċifiċi definiti b’mod ċar u total ta’ 20 azzjoni. Ir-rieżami ta’ nofs it-term tikkummenta dwar il-miri kif ġej:

3.1.1 Mira Nru 1: (“It-twaqqif tad-deterjorament fl-istat tal-ispeċijiet u l-ħabitats kollha koperti mil-leġislazzjoni tal-UE dwar in-natura, u t-titjib sinifikanti u li jista' jiġi kkalkulat fl-istat tagħhom …”) li, minkejja li sar xi progress, dan miexi bil-mod wisq biex tintlaħaq il-mira. B’mod partikolari, għad hemm nuqqas ta’ progress fit-tlestija tan-netwerk Natura 2000 fiż-żoni marittimi, fl-iżgurar tal-ġestjoni effettiva tas-siti Natura 2000, u fl-iżgurar tal-finanzjament meħtieġ biex ikun appoġġjat in-netwerk Natura 2000. U anke jekk issa n-netwerk Natura 2000 huwa “essenzjalment” komplut, fl-2012, kienu jeżistu pjani ta’ ġestjoni għal 58 % biss tas-siti Natura 2000, jew dawn il-pjani ta’ żvilupp kienu għadhom qed jitfasslu.

3.1.2 Mira Nru 2: (“Sal-2020, l-ekosistemi u s-servizzi tagħhom jinżammu u jitjiebu billi tiġi stabbilita infrastruttura ekoloġika u billi jiġu rrestawrati mill-inqas 15 % tal-ekosistemi degradati”), fejn il-miżuri li ttieħdu sa issa “għadhom ma waqqfux ix-xejra ta’ degradazzjoni tal-ekosistemi u tas-servizzi”.

3.1.3 Mira Nru 3: (“Żieda tal-kontribut tal-Agrikoltura u l-Forestrija għaż-żamma u t-titjib tal-bijodiversità”), ma kienx hemm progress sinifikanti u barra minn hekk “it-tnaqqis kontinwu tal-istat tal-ispeċijiet u tal-ħabitats ta’ importanza tal-Ewropa flimkien mal-biedja jindikaw li jeħtieġ li jsiru iżjed sforzi għall-konservazzjoni u għat-titjib tal-bijodiversità f’dawn iż-żoni. Il-politika agrikola komuni (PAK) għandha rwol essenzjali x’taqdi f’dan il-proċess f’interazzjoni mal-politiki ambjentali rilevanti.” Għalkemm issa hemm numru ta’ strumenti, l-Istati Membri jeħtieġ li jużawhom “fuq skala suffiċjenti”. Huwa biss meta dawn “jiġu implimentati b’mod usa’'”, li l-UE tista’ tilħaq il-miri tagħha sal-2020. B’mod ġenerali, “hemm bżonn ta' sforzi ħafna ikbar”.

3.1.4 Mira Nru 4 (“Garanzija ta’ użu sostenibbli ta’ riżorsi tas-sajd”), filwaqt li “sar progress sinifikanti fit-twaqqif ta’ qafas ta’ politika għas-sajd sostenibbli” … “l-implimentazzjoni tal-politiki ma kinitx uniformi madwar l-UE u għad fadal sfidi kbar biex jiġi żgurat li l-għanijiet jinkisbu fiż-żmien stipulat. Ftit iktar minn 50 % tal-istokkijiet ivvalutati għall-MSY ġew mistada b’mod sostenibbli fl-2013.” Fl-ibħra Ewropej kollha(!) għad hemm xejriet negattivi.

3.1.5 Mira Nru 5 (“Il-ġlieda kontra speċijiet eżotiċi invażivi”), dan huwa l-uniku għan, li għalih l-UE hija “fit-triq it-tajba”, u huwa mistenni li sal-2020, il-mira tintlaħaq.

3.1.6 Mira Nru 6, (“Għajnuna biex jiġi evitat it-telfien globali tal-bijodiversità”) fejn “madankollu, il-progress mhuwiex biżżejjed biex jitnaqqsu l-impatti tat-tendenzi tal-konsum fl-UE fuq il-bijodiversità globali” u “l-isforzi eżistenti jistgħu ma jkunux biżżejjed sabiex jintlaħqu l-Miri ta’ Aichi għall-Bijodiversità sad-dati ta’ skadenza”.

3.2 Din ir-rieżami ta’ nofs it-term, li waslet għal konklużjonijiet inkwetanti, saret fil-mument meta l-Kummissjoni Ewropea kienet qed tikkunsidra r-rieżami tal-aktar direttivi importanti tal-UE dwar il-ħarsien tan-natura, jiġifieri d-Direttiva dwar l-Għasafar tal-1979 u d-Direttiva dwar il-ħabitats, il-flora u l-fawna tal-1992.

3.3 Ir-rapporti tal-esperti (8) li jakkumpanjaw il-kontroll tal-idoneità tad-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats jikkonfermaw dak li l-KESE ilu jtenni matul is-snin: li l-qasam legali huwa adegwat u li mhuwiex minħabba dan li l-miri tal-ħarsien tal-bijodiversità ma ntlaħqux. Dgħufija ewlenija hija n-nuqqas ta’ implimentazzjoni tal-miżuri, in-nuqqas ta’ baġit għall-ħarsien tan-natura u l-inkonsistenza tal-politika tal-UE.

4. Kummenti ġenerali

4.1 Il-KESE jtenni d-dikjarazzjonijiet tiegħu li fl-UE “rigward il-preservazzjoni tal-bijodiversità, m’hemmx nuqqas ta’ liġijiet, direttivi, programmi, proġetti mudell, dikjarazzjonijiet politiċi jew dokumenti gwida, iżda aħna neqsin mill-implimentazzjoni u l-azzjonijiet konġunti fil-livelli kollha tal-azzjoni politika”. Din il-fehma hija kkonfermata mhux biss mill-istudju ta’ valutazzjoni, iżda wkoll mill-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Ambjent tas-16 ta’ Diċembru 2015 (9), li ma kinux wisq differenti minn dawk tal-Kunsill tal-Ambjent tal-2011. Sakemm id-Direttivi ma jkunux implimentati bis-sħiħ, sakemm ma jkunux disponibbli biżżejjed riżorsi finanzjarji, u sakemm politiki oħrajn tal-UE ma jkunux indirizzati lejn il-ħtiġijiet tal-bijodiversità b’mod konsistenti, ma jkunux jistgħu jinkisbu r-riżultati mixtieqa.

4.2 Dan ma jinbidilx bi strateġiji, jew pjani ta’ azzjoni ġodda u/jew rieżami tal-qafas legali, anzi b'dawn tidher li għaddejja attività politika, iżda li ma twassal għal imkien sakemm ma jissolvewx il-problemi ta’ nuqqas ta’ implimentazzjoni.

4.3 Sabiex ikun hemm suċċess fiż-żamma tal-bijodiversità hemm bżonn ta' diversi approċċi.

4.4 L-istabbiliment tan-netwerk Natura 2000

4.4.1 In-netwerk Natura 2000 huwa assolutament kruċjali għall-konservazzjoni tan-natura “tradizzjonali”, bħall-preservazzjoni ta’ fawna u flora rari u bijotopi uniċi (bħal art moxa, art bl-arbuxelli, fdalijiet ta’ formazzjonijiet ta’ foresti seminaturali). Din hija bbażata primarjament fuq id-Direttiva dwar il-Ħabitats, adottata fl-1992 u d-Direttiva dwar l-Għasafar, adottata fl-1979, li stabbilixxiet żoni ta’ ħarsien speċjali għall-għasafar.

4.4.2 Bl-adozzjoni tad-Direttiva dwar il-Ħabitats, kemm l-Istati Membri kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea għamlu żewġ wegħdiet: — minn naħa, l-istabbiliment tan-netwerk Natura 2000 u t-tlestija tiegħu fi żmien 3 snin (10); u — min-naħa l-oħra, l-allokazzjoni ta’ fondi biex jiġi żgurat li l-piż finanzjarju ma jaqax fuq is-sidien jew l-utenti tal-art.

4.4.3 In-Netwerk, għalhekk, kellu jitlesta fl-1995, aktar minn 20 sena ilu. Għalkemm tlestiet l-għażla tal-parti l-kbira tas-siti Natura-2000, u dawn jirrappreżentaw 18 % tal-art agrikola tal-Istati tal-UE, l-għażla biss mhijiex biżżejjed. Għal ħafna siti m’hemmx garanzija ġuridika permanenti u għal ftit aktar minn nofs is-siti biss hemm pjani ta’ ġestjoni. Madankollu, sakemm ma jkunx ċar għaċ-ċittadini u għall-amministrazzjonijiet, b’mod partikolari s-sidien tal-artijiet u l-utenti tal-artijiet, x’inhu permess jew ipprojbit, ma jistax ikun hemm ħarsien tan-natura effikaċi u lanqas jista’ jingħata kumpens għal restrizzjonijiet possibbli fuq l-użu tal-art.

4.4.4 Huwa sinifikanti li l-Kunsill tal-Ambjent tad-19 ta’ Diċembru 2011 inkoraġġixxa lill-Istati Membri nfushom, u għalhekk lilu nnifsu, biex “ilestu, f'waqtu, l-istabbiliment tan-netwerk Natura 2000, jiżviluppaw u jimplimentaw pjani jew strumenti ekwivalenti oħrajn li jistabbilixxu objettivi ta' konservazzjoni … b'hekk jistabbilixxu bażi soda għall-ippjanar strateġiku bil-ħsieb tal-implimentazzjoni sussegwenti tal-MFF 2014-2020”. Dak li kellu jkun lest 20 snin ilu, fl-2011 reġa' intalab “b’urġenza” u s’issa għadu mhux lest!

4.4.5 Għaldaqstant il-Kunsill tal-Ambjent tas-16 ta’ Diċembru 2015 reġa' talab lill-Istati Membri – u għalhekk lilu nnifsu – din id-darba “b'fermezza” – li “jitlesta n-netwerk Natura 2000”.

4.5 Azzjonijiet barra miż-żoni protetti

4.5.1 Il-Kummissjoni, il-Kunsill tal-Ambjent, kif ukoll il-Parlament Ewropew (11) ġustament jenfasizzaw li l-bijodiversità mhix biss kwistjoni ta’ ħarsien tal-ispeċijiet ta’ annimali u pjanti u tal-ħabitats, iżda tkopri wkoll il-produzzjoni u l-għajxien tan-nies. Wieħed mill-ħafna eżempji huwa t-tidkir mill-insetti bħan-naħal, u l-friefet, li l-valur ekonomiku tiegħu, mhux biss għall-agrikoltura, ma jistax jitkejjel. Madankollu, il-Kummissjoni sabet li “l-ekosistemi … ma għadhomx kapaċi jagħtu servizzi bażiċi tal-aħjar kwalità u kwantità bħal dakkir tal-uċuħ tar-raba’, arja nadifa u ilma…” (12).

4.5.2 Il-konservazzjoni (tal-prestazzjoni) tad-dakkara jew tal-aġenti responsabbli mid-dekompożizzjoni, pereżempju, iżda wkoll ta’ bosta speċijiet oħra, ma tistax issir biss sempliċiment bl-għażla ta’ żoni protetti. Għaldaqstant, il-politika tal-UE dwar il-bijodiversità għandha tistabbilixxi wkoll rekwiżiti ġenerali – kif ukoll għal siti protetti – f’dan il-kuntest, il-koerenza mal-politika dwar l-użu tal-art hija essenzjali.

4.5.3 Huwa korrett li kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Kunsill ikomplu jenfasizzaw is-sinifikat tas-settur agrikolu pereżempju, l-aktar recenti fir-rieżami ta’ nofs it-terminu: il-Kunsill “jinnota bi tħassib li l-agrikoltura hija waħda mill-iktar pressjonijiet importanti fuq l-ekosistemi terrestri u li sal-2012 ma kien hemm l-ebda titjib li jista’ jitkejjel fl-istatus tal-ħabitats relatati mal-agrikoltura u l-ispeċijiet koperti mid-Direttiva dwar il-Ħabitats u jiddispjaċih għat-tnaqqis sinifikanti tal-għasafar tal-art agrikola, il-friefet tal-bur u s-servizzi tad-dakkir, li jenfasizzaw il-pressjonijiet kontinwi minn ċerti prattiki agrikoli, bħal xi modalitajiet ta' abbandun u intensifikazzjoni ta’ art agrikola” (13).

4.6 Nuqqas ta’ konsistenza tal-politiki Ewropej

4.6.1 L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità sal-2020 enfasizzat li din kienet “parti integrali tal-istrateġija Ewropa 2020” (14), madankollu, it-termini “bijodiversità”, “ħabitats”, “ħarsien tal-ambjent naturali”, “ħarsien tal-ispeċijiet” u “ħarsien tad-diversità tar-riżorsi ġenetiċi” jew “ekosistema” lanqas darba ma jidhru fl-Istrateġija Ewropa 2020. It-terminu “bijodiversità” biss huwa msemmi fil-qosor darbtejn, u jissemma malajr, taħt it-tema “Effiċjenza fl-użu tar-riżorsi”. Għaldaqstant, il-KESE ma jistax jifhem kif il-Kummissjoni Ewropea waslet biex tagħmel din l-affermazzjoni; il-politika reali tagħha turi l-kuntrarju.

4.6.2 Proprju l-istrateġija Ewropa 2020 kellha tirrapreżenta l-qafas ġust biex tindirizza l-problema, wara li l-istrateġija għall-iżvilupp sostenibbli tal-UE tal-2001 saret irrelevanti f'dan il-qasam. Il-KESE kemm-il darba talab lill-Ministri tal-Ekonomija u l-Finanzi jirriflettu dwar ir-rilevanza ekonomika tal-bijodiversità (15). Dan għadhom m’għamluhx.

4.6.3 Sabiex jintlaħqu l-għanijiet tad-Direttivi dwar il-ħarsien tan-natura u dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità relatati mal-għanijiet li ġew miftiehma fil-livell internazzjonali (eż. il-miri ta’ Aichi skont il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs)), huwa vitali li l-politika dwar il-bijodiversità tkun integrata b’mod sħiħ fl-istrateġija tal-implimentazzjoni tal-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli, jew fi strateġija Ewropea ġdida għall-iżvilupp sostenibbli.

4.6.4 S’issa, madankollu, bosta servizzi tal-Kummissjoni u xi Kunsilli tal-Ministri tal-UE għadhom qegħdin jikkunsidraw il-qasam ta’ politika dwar il-bijodiversità bħala kompetitur, li jxekkel l-iżvilupp ekonomiku, u wkoll parzjalment jimblokka l-fondi.

4.6.5 Ma jistax ikun miċħud: Hemm kunflitti bejn l-użu tar-riżorsi differenti, u xi kultant jiġu evitati interventi fuq l-ambjent naturali, anke permezz tad-Direttivi dwar il-ħarsien tan-natura. Madankollu, dan huwa preċiżament il-kompitu tal-ħarsien tan-natura, jiġifieri, sabiex jiġi żgurat li jkun hemm bilanċ bejn l-isfruttament ekonomiku u l-preservazzjoni tar-riżorsi naturali. Il-ħarsien tan-natura mhuwiex differenti minn oqsma politiċi oħrajn, meta “l-moviment liberu tal-forzi tas-suq” jiġi regolat permezz ta' miżuri regolatorji.

4.6.6 In-nuqqas ta’ konsistenza bejn il-politiki ambjentali u ekonomiċi klassiċi mhijiex xi ħaġa ġdida. Lura fl-2006, il-KESE diġà “… kien ilmenta dwar in-nuqqasijiet kbar bejn l-ideali u r-realtà” u d-“deċiżjonijiet tal-ippjanar u l-iskemi ta' appoġġ pubbliċi ħafna drabi jikkontribwixxu biex ikomplu jipperikolaw il-bijodiversità.” (16).

4.6.7 Is-sors ewlieni ta’ dan il-kunflitt huwa l-kontradizzjoni bejn l-infurzar ta’ interessi personali, b’mod partikolari interessi ekonomiċi, u l-interess pubbliku. Id-dikjarazzjonijiet tal-UE dwar il-ħarsien tal-bijodiversità s’issa għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma jridu jkunu ta’ interess ġenerali. Għalhekk, loġikament, l-UE għandha tpoġġi salvagwardji ċari biex jillimitaw tali interessi ekonomiċi li jmorru kontra d-definizzjoni tal-ħarsien tal-bijodiversità u jinfurzaw il-konformità magħhom.

4.7 Il-politika agrikola/l-agrikoltura

4.7.1 Il-KESE diġà analizza r-relazzjoni bejn l-agrikoltura, il-politika agrikola komuni u l-bijodiversità, u nnota telf gradwali iżda sostanzjali u sostnut tal-bijodiversità, għalkemm il-biċċa l-kbira tal-bdiewa jikkonformaw mal-liġijiet fis-seħħ. Għalhekk, huwa jagħmel dan skont il-liġijiet, billi jissodisfa ’l hekk imsejħa prattiki professjonali tajba. Dan il-fatt ma jistax jinbidel permezz tar-riforma tal-liġijiet relatata mal-ħarsien tan-natura, iżda biss permezz ta' bidliet fil-prattika tal-użu, flimkien ma' bidla fil-politika agrikola. F'dan il-kuntest, il-KESE jirreferi għall-opinjoni fuq inzjattiva proprja tiegħu “Riforma tal-Poltika Agrikola Komuni 2013” (17), li tagħti deskrizzjoni fid-dettall ta' liema bidliet il-Kumitat jemmen li huma meħtieġa.

4.7.2 Il-Kummissjoni hija konxja ħafna tal-importanza tal-agrikoltura u tinnota li “l-Politika Agrikola Komuni (PAK) hija l-għodda politika li għandha l-aktar impatti sinifikanti fuq il-bijodiversità fiż-żoni rurali. … Wieħed mill-ostakoli fir-rigward tal-bijodiversità kien l-abolizzjoni tat-twarrib obbligatorju.” (18). Il-politika agrikola spiss tibqa' kuntrarja għall-politika dwar il-bijodiversità, għalkemm partijiet tal-PAK, b'mod partikolari l-programmi agrikoli ambjentali tat-tieni pilastru, juru kif dawn il-kontradizzjonijiet jistgħu jiġu solvuti.

4.7.3 F’nofs is-snin 80 it-twarrib tal-art mill-produzzjoni ma ġiex implimentat sabiex tkun imtejba l-istabbiltà ekoloġika fil-pajsaġġ, iżda biex ikun hemm tnaqqis fl-eċċessi. Madankollu, permezz tar-riforma tal-PAK tal-2013, l-idea li partijiet mill-erjas agrikoli jiġu kkultivati ferm inqas reġgħet ġiet riveduta. Fil-kuntest tal-ekoloġizzazzjoni ddaħħlu “erjas b'fokus ekoloġiku” b'mod obbligatorju. Kien hemm dibattitu mqanqal dwar (a) l-ambitu u (b) d-definizzjoni tal-erjas b’fokus ekoloġiku.

4.7.4 Għalhekk, pereżempju, it-tkabbir ta’ uċuħ tar-raba’ bil-legumi jew l-għelejjel għall-bejgħ jitqiesu bħala “erjas b’fokus ekoloġiku”. Anke jekk iż-żieda fin-numru ta’ erjas li fuqhom jinżergħu l-legumi jew l-għelejjel għall-bejgħ għandha tintlaqa' b’mod pożittiv, dawn il-miżuri ma jikkontribwixxux għat-titjib tal-bijodiversità. Barra minn hekk, il-fatt li l-użu tal-pestiċidi f'żoni sensittivi huwa parzjalment permess f’erjas b’fokus ekoloġiku huwa l-kontra tal-intenzjoni tal-ekoloġizzazzjoni tal-politika agrikola: il-pestiċidi ma jwasslux għal żieda fil-bijodiversità, iżda għat-tnaqqis tagħha.

4.7.5 Il-Kummissjoni għandha, mill-aktar fis possibbli, tagħmel valutazzjoni inizjali tal-impatt tal-miżuri meħuda, peress li l-“ekoloġizzazzjoni” kienet waħda mill-ġustifikazzjonijiet ewlenin għall-kontinwazzjoni tal-pagamenti agrikoli mill-baġit tal-UE.

4.7.6 Barra minn hekk, u abbażi ta’ dawn is-suppożizzjonijiet, il-politiki trasversali tal-UE, b’mod partikolari dawk marbutin mar-RŻI, għandhom iqisu wkoll u jagħtu attenzjoni partikolari lill-ħidma tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni applikati fil-qasam tal-agrikoltura biex tittejjeb il-bijodiversità fl-UE.

4.8 L-infrastruttura ekoloġika

4.8.1 Id-Direttiva dwar il-Ħabitats għandha difett tekniku kritiku: għalkemm l-Artikolu 10 tagħha jirreferi espliċitament għall-importanza tal-kontinwità tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ, m'hemm l-ebda mekkaniżmu vinkolanti li jista’ jwassal għal sistema ta' netwerk tal-bijotopi konsistenti fl-Ewropa. Il-Kummissjoni, fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-infrastruttura ekoloġika, tispjega kif dan in-nuqqas jista’ jiġi rranġat permezz ta’ investiment xieraq fil-preservazzjoni u r-restawr tal-infrastruttura ekoloġika, kemm fuq skala kbira kif ukoll żgħira. F’dan il-kuntest, huwa importanti ħafna li jkun hemm strateġija koerenti dwar l-infrastruttura ekoloġika, u li din tiġi adottata u implimentata. Fi kwalunkwe każ, għandhom jiġu pprovduti qafas metodoloġiku u strument finanzjarju għan-netwerks Ewropej għall-bijodiversità (TEN-G) bħala element ewlieni. Dan japplika kemm fuq skala kbira kif ukoll fuq skala żgħira, pereżempju fil-pajsaġġi agrikoli.

4.9 Kummenti dwar il-politika fl-Istati Membri u l-pajjiżi kandidati potenzjali

4.9.1 F’bosta Stati Membri jew pajjiżi kandidati qed isiru danni serji għan-natura. Xi ftit eżempji:

4.9.2 Fir-Rumanija, iż-żona koperta minn foresti naturali fil-mument tal-adeżjoni mal-UE kienet akbar minn 2 000 km2. Il-parti l-kbira ta’ din iż-żona hija identifikata bħala sit tan-Natura 2000. Minn dak iż-żmien, ġie ddokumentat tqaċċit totali tas-sigar fuq skala kbira fil-foresta antika tar-Rumanija li għaldaqstant wassal għal telf tal-wirt naturali Ewropew.

4.9.3 L-ekosistemi tax-xmajjar li jinsabu fil-Balkani, u b’mod partikolari fil-Balkani tal-Punent, huma bil-bosta l-aktar prezzjużi fl-Ewropa. Madwar terz tax-xmajjar fl-Istati li kienu jiffurmaw parti mill-Jugożlavja u fl-Albanija għandhom dinamiċi naturali u jistgħu jkunu deskritti bħala xmajjar naturali. Il-pjan iddokumentat għal aktar minn 2 700 (!) impjant idroelettriku, b'almenu terz f'żoni protetti, huwa ta' theddida serja għall-bijodiversità u d-dinamika naturali tax-xmajjar kollha tal-Balkani. Fondi pubbliċi qed jintużaw biex jiffinanzjaw dawn il-proġetti. Kważi fl-Istati Membri kollha tal-UE, il-bijodiversità tal-ixmajjar kollha diġà ġiet affettwata serjament, biex illum, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-UE, għandhom jiġu applikati somom kbar għar-rinaturalizzazzjoni tagħha.

4.9.4 Bosta speċi ta’ għasafar elenkati fl-Anness 1 tad-Direttiva dwar l-Għasafar u li huma protetti fl-UE qed jiġu kkaċċjati b’mod imprudenti fil-pajjiżi kandidati tal-Balkani; il-kaċċa tal-għasafar hija wkoll ta’ spiss kwistjoni mhux solvuta f'ħafna Stati Membri. Il-qtil tal-paletta, il-grawwa, il-margun żgħir u l-papra lewn is-sadid, biex insemmgħu biss xi ftit speċi, se jwassal biex tiddgħajjef il-popolazzjoni għat-tnissil ta’ dawn l-ispeċijiet fl-UE.

4.10 Finanzjament

4.10.1 Problema oħra li ġiet indirizzata fir-reviżjoni ta' nofs it-term kif ukoll fil-konklużjonijiet tal-Kunsill, hija dik tal-finanzjament, inkluż tan-netwerk Natura 2000. Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2004 (19) indirizzat il-kwistjoni ta’ finanzjament tan-netwerk, inkluż a) il-livell ta’ riżorsi meħtieġa u b) il-kwistjoni ta' kif ir-riżorsi għandhom jiġu ffinanzjati. F’dak l-istadju issemmiet ċifra annwali ta’ EUR 6,1 biljun; ġie deċiż li ma titwaqqafx partita baġitarja speċifika u lanqas li ssir estenzjoni tal-programm Life, iżda li minflok jintuża l-iżjed it-tieni pilastru tal-PAK u fondi oħra tal-UE.

4.10.2 Il-KESE għandu d-dubji dwar l-ammonti ddikjarati dak iż-żmien u “huwa assolutament meħtieġ li jsiru aktar kalkoli dettaljati tal-ispejjeż malajr kemm jista’ jkun. Pereżempju, għandu d-dubji dwar jekk l-ammont indikat fir-rigward tal-Istati Membri ġodda ta' EUR 0,3 biljun, (meta mqabbel ma’ EUR 5,8 biljun għall-UE-15) hux se jkun biżżejjed” (20).

4.10.3 S’issa, ma sar xejn, l-istess ammont baqa’ jiġi diskuss. L-Istati Membri responsabbli u l-Kummissjoni s’issa ma rnexxielhomx jiċċaraw is-sitwazzjoni.

4.10.4 Dak iż-żmien, il-KESE nnota r-riskju li l-finanzjament tal-miżuri ta’ Natura 2000 mit-tieni pilastru jwassal għal kompetizzjoni ma’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali (21). Dan ġara f’żewġ aspetti: l-ewwel, il-pagamenti għat-tieni pilastru tnaqqsu bi 30 % għall-perijodu 2007-2013 meta mqabbel mal-perjodu ta’ finanzjament preċedenti, u t-tieni, kif il-Qorti Ewropea tal-Awdituri u l-Kunsill tal-Ambjent ġustament osservaw, “l-Istati Membri mhux dejjem irrikonoxxew il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) bħala strument possibbli għall-promozzjoni tal-bijodiversità, u l-potenzjal tiegħu bħala sors ta’ finanzjament għal Natura 2000 ma kienx rikonoxxut biżżejjed” (22).

4.10.5 B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni (23) kellha taċċerta li l-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali jibqa’ l-aktar sors ta’ finanzjament importanti tal-UE għan-Natura 2000 u l-bijodiversità fl-UE, iżda “huma biss 20 % tal-ħtiġijiet tal-finanzjament totali għall-ġestjoni taż-żoni protetti, inkluż in-netwerk ta’ Natura 2000 fl-Ewropa, li qegħdin jiġu ssodisfati”.

4.10.6 Huwa għalhekk urġenti li l-ħtiġijiet finanzjarji preċiżi għall-implimentazzjoni tad-direttivi dwar il-ħarsien tan-natura jiġu stabbiliti, biex jiġu identifikati u allokati r-riżorsi fuq linja baġitarja separata (eż. Baġit ta’ LIFE estiż) u jkunu disponibbli.

4.11 Il-parteċipazzjoni u l-involviment

4.11.1 In-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità, b’mod partikolari fil-każ ta’ Natura 2000, jistgħu jiġu attribwiti xi kultant għan-nuqqas ta’ involviment u parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fiż-żoni protetti rispettivi. Id-deżinjazzjoni ta’ żoni protetti għandha tiġi kkunsidrata l-ewwel nett bħala att amministrattiv, implimentata f’konformità sħiħa mal-prinċipji tal-istat tad-dritt. Madankollu, il-pjani ta’ ġestjoni għandhom jiġu żviluppati u implimentati bl-involviment mill-qrib tas-sidien tal-art, l-utenti tal-art, l-organizzazzjonijiet tal-konservazzjoni u l-awtoritajiet lokali. F’ħafna każi ma sarux hekk l-affarijiet, u dan sikwit wassal għal nuqqas ta’ fiduċja u ostilità lejn il-politika tal-UE dwar il-bijodiversità.

Brussell, il-21 ta' Settembru 2016. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) COM(1998) 42 final.

(2) COM(2001) 162 final.

(3) COM(2006) 216 final.

(4) COM(2010) 4 final.

(5) COM(2011) 244 final.

(6) ĠU C 24, 28.1.2012, p. 111.

(7) COM(2015) 478 final.

(8) Milieu, IEEP and ICF, Evaluation Study to support the Fitness Check of the Birds and Habitats Directives, Marzu 2016.

(9) Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Nru tad-dok 15389/15.

(10) Il-perjodu ta’ 3 snin (jiġifieri 1992-1995) jittratta n-notifika ta’ dawn iż-żoni korrispondenti mill-Istati Membri. Dan il-proċess ta’ notifika għadu mhux komplet f’xi każijiet.

(11) Ara r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-2 ta' Frar 2016 dwar ir-rieżami ta' nofs il-mandat tal-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità (2015/2137(INI)).

(12) COM(2010) 548 final, 8.10.2010, p. 3.

(13) Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Nru tad-dok 15389/2015, punt 36.

(14) COM(2011) 244 final, p. 2.

(15) ĠU C 48, 15.2.2011, p. 150, punt 2.3.

(16) ĠU C 195, 18.8.2006, p. 96.

(17) ĠU C 354, 28.12.2010, p. 35.

(18) COM(2010) 548 final, p. 5.

(19) COM(2004) 431 final.

(20) ĠU C 221, 8.9.2005, p. 108, punt 3.10.1.

(21) ĠU C 221, 8.9.2005, p. 108, punti 3.14.1. u 3.14.2 (mhux disponibbli bil-Malti).

(22) Kunsill tal-Ambjent, 16.12.2015.

(23) COM(2010) 548 final, p. 13.