MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea C 211/48

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn Prinċipji Komuni ta' Flessigurtà: Aktar impjiegi u impjiegi aħjar permezz tal-flessibbiltà u s-sigurtà

COM(2007) 359 finali

(2008/C 211/15)

Nhar is-27 ta' Ġunju 2007, il-Kummissjoni ddeċidiet, b'konformità ma' l-Artikolu 262 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn Prinċipji Komuni ta' Flessigurtà: Aktar impjiegi u impjiegi aħjar permezz tal-flessibbiltà u s-sigurtà.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-2 ta' April 2008. Ir-rapporteur kien is-Sur Thomas Janson u l-ko-rapporteur kien is-Sur Christian Ardhe.

Matul l-444 sessjoni plenarja tiegħu li nżammet fit-22 u t-23 April 2008 (seduta tat-22 ta' April 2008), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b'147 vot favur, vot wieħed kontra u 8 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-KESE jilqa' l-kontributi mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-imsieħba soċjali Ewropej fid-dibattitu dwar il-flessigurtà. F'dinja dejjem tinbidel huwa essenzjali li niddiskutu kif il-bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà fil-livell ta' l-UE u ta' l-Istat Membru jista' jikkontribwixxi għall-ħolqien ta' iktar impjiegi u impjiegi aħjar.

1.1.1 Il-KESE diġà enfasizza li l-kunċett tal-flessigurtà ma jfissirx it-tnaqqis unilaterali u illeġittimu tad-drittijiet tal-ħaddiema. L-imsieħba soċjali Ewropej sejħu lill-Istati Membri sabiex janalizzaw mill-ġdid, u jekk hemm bżonn jaġġustaw, it-tfassil tal-liġi tax-xogħol, is-sistemi ta' protezzjoni ta' l-impjieg u, flimkien ma' l-imsieħba soċjali, il-prattika tan-negozjar kollettiv, bil-għan li, per eżempju, “jiġi assigurat l-aħjar bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà għar-relazzjonijiet kollha ta' l-impjieg [u] tiġi provduta sigurtà adegwata għall-ħaddiema li għandhom kull tip ta' kuntratt sabiex jiġu indirizzati s-swieq tax-xogħol segmentati”.

1.2 Id-diskussjonijiet dwar il-flessigurtà taw spunt ukoll għal dibattiti fl-Istati Membri u azzjoni miftiehma f'xi wħud minnhom. Dan isaħħaħ l-idea li huwa importanti li l-imsieħba soċjali jkunu involuti fid-dibattitu u l-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet.

1.3 Il-KESE jenfasizza li l-flessigurtà ma tistax titqies separatament mill-isfidi li qed tiffaċċja l-Unjoni Ewropea. Il-globalizzazzjoni, l-iżvilupp rapidu ta' teknoloġiji ġodda u l-isfida demografika kif ukoll l-isfidi ambjentali qegħdin ibiddlu s-suq tax-xogħol Ewropew. Il-flessigurtà għandha tkun parti minn reazzjoni għal dawn it-tendenzi u l-pressjonijiet esterni u interni, bil-għan ta' bilanċ ġust bejn il-ħaddiema u min iħaddem.

1.4 Il-KESE jikkunsidra li l-Ewropa għandha tiffoka fuq il-kwalità għolja tal-prodotti u s-servizzi tagħha, il-forza tax-xogħol edukata u l-mudell soċjali tagħha, u għandha tikkompeti mal-kompetituri globali fuq il-kwalità. Dan għandu jiġi rifless fil-Linji Gwida għall-Impjieg. Il-KESE jixtieq jara xi bidliet fil-linji gwida minħabba d-diskussjonijiet dwar il-flessigurtà u speċjalment fir-rigward tal-kwalità ta' l-impjiegi.

1.5 Fl-aħħarnett, il-Kumitat jagħmel xi rakkomandazzjonijiet fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tal-flessigurtà. Huwa: — jirrakkomanda li l-Kummissjoni tevalwa d-diversi kontributi u fehmiet dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, u li tikkonsulta ma' l-imsieħba soċjali ta' l-Istati Membri fil-livelli kollha; — iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex timmonitorja l-proċess ta' implimentazzjoni u twaqqaf pjattaforma għall-iskambju tal-prattiki tajbin li tinkludi lill-imsieħba soċjali; jappoġġja l-parteċipazzjoni attiva ta' l-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki tal-flessigurtà fl-Istati Membri fl-istadji kollha tal-proċess; — jenfasizza l-importanza tal-fiduċja reċiproka bejn l-atturi involuti; — jenfasizza li l-politiki makroekonomiċi sodi li jrawmu t-tkabbir ta' l-impjieg, kif ukoll ambjent favorevoli għall-intrapriżi li permezz tiegħu jiġi liberalizzat u appoġġjat il-potenzjal sħiħ għat-tkabbir, huma prekondizzjonijiet importanti sabiex tkun tista' tiffunzjona l-flessigurtà; iħeġġeġ lill-Istati Membri u l-UE sabiex joħolqu u jżommu qafas legali li jwassal għall-adattabilità, li jkun sempliċi, trasparenti u prevedibbli, kif ukoll sabiex isaħħu u jżommu d-drittijiet ta' l-impjegati u l-ġustizzjabilità tagħhom fl-UE kollha u biex jippromovu qafas legali stabbli għan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali; — josserva li s-sistemi ġenerali tas-sigurtà soċjali jistgħu jtejbu l-mobbiltà billi jassiguraw li l-ħaddiema ma joħorġux telliefa meta jiffaċċjaw il-bidliet li jolqtu l-post tax-xogħol tagħhom; sabiex jiġu rispettati r-regolamenti nazzjonali u ta' l-UE dwar l-informazzjoni u l-konsultazzjoni huwa importanti li l-bidla tiġi antiċipata u l-konsegwenzi tagħha jittaffew; jenfasizza l-importanza li jiġu dedikati riżorsi ekonomiċi għall-flessigurtà, li jinkludu l-għajnuna pubblika u privata għall-impjegati li għaddejjin minn bidla fl-impjieg; — jenfasizza li kull politika rilevanti għandha tirrinforza b'mod reċiproku; — jixtieq jara approċċ integrat fuq diversi livelli; fil-kuntest tan-natura multidimensjonali tal-flessigurtà, huwa importanti li jsir sforz għall-integrazzjoni fil-livelli differenti ta' politika; — jargumenta li għandhom jitqiesu r-riskji ġodda u li t-transizzjonijiet għandhom ikunu kumpensati fl-implimentazzjoni tal-flessigurtà, iżda wkoll li l-kuntratti permanenti m'għandhomx jitneħħew sistematikament; — hu tal-fehma li fi żmien ħames snin il-Kummissjoni għandha tipprevedi evalwazzjoni tal-prattiki tal-flessigurtà fl-Istati Membri u speċjalment l-effett tagħhom fuq il-livell ta' l-impjiegi fil-livell nazzjonali u anke ta' l-UE.

2. Sfond

2.1 Il-flessigurtà ilha kwistjoni għaddejja sa minn meta ġew adottati l-ewwel linji gwida għall-impjieg. Madankollu, id-dibattitu attwali beda f'Jannar 2006 bil-laqgħa informali tal-Kunsill dwar il-flessigurtà. Il-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2006 talab lill-Istati Membri sabiex jagħtu attenzjoni speċjali lill-isfida prinċipali tal-“flessigurtà”. Il-kwistjoni tal-flessigurtà ġiet diskussa matul żewġ Summits Soċjali Tripartitiċi marbuta mas-Summits Ewropej ta' Diċembru 2006 u ta' Marzu 2007. Il-Kummissjoni ppubblikat Komunikazzjoni dwar il-flessigurtà f'Ġunju 2007 li ġiet diskussa u pproċessata fil-Parlament Ewropew u l-Kunsill, u d-Deċiżjoni tal-Kunsill kienet unanima. Barraminhekk, f'Ottubru 2007 l-imsieħba soċjali kkonkludew analiżi konġunta ta' l-isfidi ewlenin li qegħdin jiffaċċjaw is-swieq tax-xogħol Ewropej, inklużi r-rakkomandazzjonijiet dwar il-flessigurtà. Il-KESE jilqa' l-kontributi kollha u speċjalment l-analiżi konġunta ta' l-imsieħba soċjali Ewropej (1).

2.2 Id-diskussjonijiet dwar il-flessigurtà taw spunt ukoll għal dibattiti fl-Istati Membri u, dan l-aħħar, għal azzjoni miftiehma f'xi wħud minnhom. Il-KESE jilqa' dawn id-diskussjonijiet u l-attivitajiet iżda jenfasizza li huwa essenzjali li l-imsieħba soċjali jkunu involuti b'mod attiv fid-dibattitu u l-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet.

2.3 Billi tieħu l-opinjoni tal-KESE dwar li flessigurtà, li ġiet adottata f'Lulju 2007 (2), bħala bażi li għadha tgħodd, din l-opinjoni għandha l-għan: — li tippreżenta l-fehmiet tal-KESE dwar punti fokali importanti sabiex tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni tal-flessigurtà fl-Istati Membri u li tagħti ħarsa lill-konsegwenzi għall-politiki ta' l-UE; — li żżomm il-fehmiet tal-KESE fir-rigward tar-rwol kruċjali ta' l-imsieħba soċjali u tenfasizza iktar ir-rwol tas-soċjetà ċivili f'dan il-proċess.

3. L-implimentazzjoni tal-flessigurtà

3.1 Il-KESE jilqa' d-diversi kontributi għad-dibattitu dwar il-flessigurtà. F'dinja dejjem tinbidel huwa essenzjali li niddiskutu kif il-bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà fil-livell ta' l-UE u ta' l-Istat Membru jista' jikkontribwixxi għall-ħolqien ta' iktar impjiegi u impjiegi aħjar.

3.2 L-isfidi għas-suq tax-xogħol

3.2.1 Il-flessigurtà ma tistax titqies bħala separata mill-isfidi li qiegħda tiffaċċja l-Unjoni Ewropea. Il-globalizzazzjoni, l-iżvilupp rapidu ta' teknoloġiji ġodda u l-isfida demografika kif ukoll l-isfidi ambjentali qegħdin ibiddlu s-suq tax-xogħol Ewropew. Madankollu, il-KESE jixtieq iżid li l-isfidi ambjentali wkoll ser ikollhom impatt fuq is-swieq tax-xogħol. Il-flessigurtà għandha tkun parti minn reazzjoni għal dawn it-tendenzi u l-pressjonijiet esterni u interni, bil-għan ta' bilanċ ġust bejn il-progress soċjali, ambjentali u ekonomiku.

3.2.2 Il-KESE huwa tal-fehma li l-isfidi ambjentali ser jolqtu s-swieq tax-xogħol Ewropej. Dawn ser iżidu l-pressjoni sabiex tiġi ffrankata l-enerġija u jiġu introdotti sistemi għal ambjent iktar sostenibbli. Iżda jistgħu wkoll jagħtu spinta lill-innovazzjoni teknoloġika billi jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku u t-tkabbir fl-impjieg.

3.2.3 Il-Kumitat osserva li l-bidla fil-klima tista' tenfasizza d-distorsjonijiet u d-diskrepanzi soċjali attwali (3), kemm fl-UE kif ukoll f'partijiet oħra tad-dinja. Huwa nnota wkoll li l-objettiv għandu jkun il-ġestjoni ta' l-adattament u jikseb il-mitigazzjoni mingħajr ma jwassal għall-qgħad u d-distorsjoni soċjali (4).

3.2.4 Il-globalizzazzjoni u r-riżultat tagħha ta' l-integrazzjoni tas-swieq qegħdin jolqtu s-swieq tax-xogħol Ewropej. It-tendenzi tal-konsum, il-produzzjoni u l-investiment qegħdin jinbidlu. Dawn l-iżviluppi m'humiex inevitabbli u lanqas m'hu impossibbli li jiġu affettwati jew imfassla. Il-leġislazzjoni dwar is-saħħa u s-sigurtà u d-drittijiet tal-ħaddiema jtejbu l-ħajja tax-xogħol u jsawru n-normi globali. L-istandards tal-prodotti jistgħu jtejbu l-kompetittività filwaqt li titqies l-adattabilità ta' l-intrapriżi. Madankollu, is-swieq tax-xogħol Ewropej ser ikollhom jaġġustaw sabiex iwieġbu għall-isfidi ta' dinja globalizzata. Minn bosta perspettivi, l-Ewropa gawdiet mill-globalizzazzjoni. Is-suq uniku għen il-ħolqien ta' kumpaniji fl-UE li huma kompetittivi fuq livell globali. Konsegwentement, l-UE setgħet tbiegħ il-prodotti u s-servizzi fil-quċċata tal-katina tal-valur.

3.2.5 Il-globalizzazzjoni u l-bidla teknoloġika ma fixklux it-tkabbir ta' l-impjieg fl-Ewropa. Matul il-perijodu 1995-2005, l-UE rat espansjoni netta ta' l-impjieg bil-ħolqien ta' 18.5 miljun impjieg. L-għadd ta' impjiegi mitlufa minħabba aġġustament relatat ma' l-impjieg huwa żgħir meta mqabbel mar-rata globali tal-ħolqien ta' impjiegi fl-ekonomija. Tassew, l-approċċ miftuħ għall-kummerċ jista' jżid il-possibbiltajiet ta' l-impjieg, kif urew l-iżviluppi reċenti fl-Unjoni Ewropea.

3.2.6 Iżda l-globalizzazzjoni tista' twassal ukoll għal iżjed vulnerabbiltà. Il-kumpaniji huma esposti għal kompetizzjoni miżjuda. Impjiegi li qabel kienu kkunsidrati bħala protetti issa huma esposti għall-kompetizzjoni internazzjonali. Is-servizzi li għal ħafna snin kienu kkunsidrati bħala lokali issa jistgħu jiġu provduti b'mod transkonfinali. Ir-ristrutturar iseħħ ħafna iktar u b'pass iktar mgħaġġel. Meta l-ħaddiema li ma jistgħux ikomplu fil-qasam tagħhom jimpjegaw ruħhom mill-ġdid tipikament jirċievu inqas paga. Għaldaqstant, għal ħafna nies, il-globalizzazzjoni tfisser telf ta' dħul finanzjarju meta jiċċaqilqu bejn l-impjiegi. Fil-fatt is-sehem tal-pagi fl-ekonomija naqas. L-imsieħba soċjali rrimarkaw ukoll li meta mqabbla ma' l-Istati Uniti, l-UE ħalqet iktar impjiegi fis-setturi ta' produttività iktar baxxa filwaqt li l-impjieg fis-setturi li qegħdin jesperjenzaw produttività għolja naqas (5).

3.2.7 Il-bidliet fis-suq tax-xogħol wasslu għal żieda fix-xogħol ta' tip part-time u ta' perijodu fiss. Jista' jkun li dawn it-tipi ta' impjieg għamluha iktar faċli sabiex in-nies jimpjegaw ruħhom u b'hekk żdiedu r-rati ta' l-impjieg fl-Ewropa. Iżda l-ħaddiema fl-impjieg temporanju għandhom tendenza li jkunu inqas produttivi, jirċievu inqas taħriġ appoġġjat minn min iħaddimhom (6) u għandhom iktar ċans li jkollhom inċidenti relatati max-xogħol (7). Dawn jirriskjaw ukoll li jeħlu f'impjieg temporanju. Ftit iktar minn nofs il-ħaddiema b'kuntratti temporanji jkollhom kuntratt permanenti wara sitt snin meta mqabbla ma' 'l fuq minn tliet kwarti li bdew b'kuntratt permanenti (8).

3.2.8 Sabiex jiġu indirizzati l-isfidi demografiċi hemm bżonn li jinħolqu servizzi ġodda u opportunitajiet ta' l-impjieg per eżempju fl-oqsma tal-kura tat-tfal u l-anzjani. F'dan il-qafas l-Ewropa għandha bżonn ukoll li ttejjeb l-organizzazzjoni tax-xogħol, l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa u l-bilanċ bejn il-ħajja privata u l-ħajja tax-xogħol.

3.2.9 F'bosta pajjiżi ta' l-UE l-politika fiskali kellha tendenza li tkun inqas stretta fi żminijiet tajbin u iktar stretta fi żminijiet diffiċli taċ-ċiklu tal-kummerċ. Dan huwa speċjalment il-każ fil-pajjiżi l-kbar taż-żona ta' l-euro. B'żieda ma' dan, id-dejn pubbliku baqa' għoli f'għadd ta' pajjiżi ta' l-UE fid-dawl tat-tixjiħ demografiku (9).

3.3 L-Istrateġija ta' l-Impjieg u l-flessigurtà

3.3.1 Meta jimplimentaw il-politiki tal-flessigurtà fl-Istati Membri, il-Linji Gwida għall-Impjieg jagħtu lill-Istati Membri indikazzjonijiet dwar it-tip ta' swieq tax-xogħol u l-ekonomija li għalihom għandha timmira l-Ewropa. Il-fehma tal-KESE hija ċara: l-Ewropa għandha tiffoka fuq il-kapaċità innovattiva tagħha, il-kwalità għolja tal-prodotti u s-servizzi tagħha, il-forza tax-xogħol tagħha kkwalifikata u l-mudell soċjali tagħha, u għandha tikkompeti mal-kompetituri globali tagħha fuq il-kwalità mhux f'tellieqa għall-iktar pagi baxxi u l-inqas standards soċjali — għax hawnhekk l-Ewropa żgur toħroġ telliefa (10).

3.3.2 Hemm bosta Linji Gwida għall-Impjieg li jistgħu jifformaw il-bażi għal diskussjoni dwar il-flessigurtà. Il-KESE jixtieq jara xi bidliet fil-linji gwida li jirriflettu r-rakkomandazzjonijiet tiegħu, l-iktar fir-rigward tal-kwalità ta' l-impjiegi, kif stqarr fl-opinjoni tiegħu dwar il-Linji Gwida għall-Impjieg (11).

3.3.3 F'diversi okkażjonijiet, il-KESE kkummenta dwar il-proċess rivedut ta' Lisbona u l-Linji Gwida l-ġodda għall-Impjieg (12). Il-Kumitat laqa' l-approċċ integrat il-ġdid u ċ-ċiklu multiannwali iżda osserva li: — f'ċerti oqsma, hemm inkonsistenzi bejn il-Linji Gwida Ġenerali għall-Politika Ekonomika u l-Linji Gwida għall-Impjieg; — is-suċċess jiddependi l-ewwelnett mill-Istati Membri li jieħdu r-responsabbiltajiet tagħhom bis-serjetà u li verament ipoġġu l-prijoritajiet miftiehma fil-prattika fil-livell nazzjonali; — il-parlamenti nazzjonali, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili għandhom ikunu involuti ġenwinament fl-istadji kollha tal-koordinazzjoni tal-politika ta' l-impjieg.

3.3.4 Il-KESE indika wkoll li wieħed mill-aspetti li jwasslu għas-suċċess tal-programmi nazzjonali ta' riforma huwa l-parteċipazzjoni kemm jista' jkun wiesgħa ta' l-atturi soċjali rilevanti kollha — b'mod partikulari l-imsieħba soċjali — f'kull fażi tal-proċess, u li r-rwol ta' l-imsieħba soċjali għandu jissaħħaħ (13). Il-Kumitat jixtieq jenfasizza wkoll l-importanza li jiġu kkonsultati l-kunsilli ekonomiċi u soċjali nazzjonali f'dan il-qafas.

3.4 Il-kunċett tal-flessigurtà

3.4.1 Il-flessigurtà tista' taqdi rwol ewlieni fil-ksib ta' l-għanijiet ta' l-Istrateġija mġedda ta' Lisbona, li jagħtu qafas għar-riformi nazzjonali u l-għażliet ta' politika. Madankollu, la l-kunċett u lanqas il-komponenti tal-flessigurtà m'huma ġodda. L-ewwel Linji Gwida għall-Impjieg, adottati fil-kuntest ta' l-Istrateġija Ewropea għall-Impjieg fl-1998, diġà kienu sejħu lill-imsieħba soċjali sabiex jinnegozjaw bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà.

3.4.2 Il-KESE jixtieq jenfasizza li ma teżisti l-ebda soluzzjoni unika għal kollox u li t-taħlita t-tajba ser tvarja fid-diversi Stati Membri. Il-KESE diġà enfasizza li d-dibattitu kien l-iktar limitat għaż-żieda fil-flessibbiltà esterna u għall-mezzi ta' kumpens ta' żieda bħal din bit-tisħiħ tal-politiki tas-suq tax-xogħol jew bid-dispożizzjonijiet tas-sigurtà soċjali. Minflok, l-għan għandu jkun li jiġu enfasizzati dimensjonijiet oħra sabiex jinħolqu sitwazzjonijiet fejn igawdi kulħadd (14). Il-flessigurtà tfisser ukoll id-deċiżjoni tal-bilanċ tad-drittijiet u l-obbligi bejn min iħaddem u l-ħaddiema fejn għandhom jiġu negozjati pakketti bilanċjati u ġusti (15).

3.4.3 Il-flessigurtà tintuża, fost oħrajn, mill-Kummissjoni meta tanalizza l-Pjanijiet Nazzjonali ta' Riforma u mill-Presidenza meta jiġu diskussi l-isfidi tas-suq tax-xogħol. Din saret qafas għall-evalwazzjoni tas-swieq tax-xogħol ta' l-Istati Membri. Il-Kummissjoni għandha tieħu nota ta' l-iżviluppi u l-kontributi kollha reċenti. Sabiex tanalizza l-prekondizzjonijiet differenti, u ħafna drabi kumplessi ħafna, fl-Istati Membri, il-kooperazzjoni stretta ma' l-atturi rilevanti hija essenzjali. L-imsieħba soċjali għandhom jiġu kkonsultati qabel ma l-gvernijiet jippreżentaw il-Pjanijiet Nazzjonali ta' Riforma.

3.5 Il-komponenti fl-implimentazzjoni tal-flessigurtà

3.5.1 Il-KESE diġà enfasizza li l-kunċett tal-flessigurtà ma jfissirx it-tnaqqis unilaterali u illeġittimu tad-drittijiet tal-ħaddiema. Il-KESE ma jaċċettax din l-idea (16). L-imsieħba soċjali Ewropej (17) sejħu lill-Istati Membri sabiex jirrevedu, u jekk hemm bżonn jaġġustaw, it-tfassil tal-liġi tax-xogħol, is-sistemi tal-protezzjoni ta' l-impjieg u, flimkien ma' l-imsieħba soċjali, il-prattika tan-negozjar kollettiv, bil-għan li: — jiġi assigurat l-aħjar bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà għar-relazzjonijiet kollha ta' l-impjieg; — tiġi provduta sigurtà adegwata għall-ħaddiema li għandhom kull tip ta' kuntratt sabiex jiġu indirizzati s-swieq tax-xogħol segmentati; — jiġu żviluppati miżuri komplementari għas-sigurtà ta' l-impjieg li jippromovu t-transizzjonijiet għall-impjiegi produttivi u ta' sodisfazzjon; — tittejjeb iċ-ċertezza legali u t-trasparenza kemm għal min iħaddem kif ukoll il-ħaddiema fir-rigward ta' l-ambitu, il-kopertura u l-infurzar tal-liġi tax-xogħol; — jiġu implimentati u rispettati fil-livell nazzjonali l-prinċipji u r-regoli tad-direttivi soċjali Ewropej, inkluż dawk li jinbtu minn ftehim qafas bejn l-imsieħba soċjali Ewropej, kif ukoll il-prinċipji bażiċi tat-trattament ugwali u n-non-diskriminazzjoni; — jiġu promossi r-relazzjonijiet ta' l-impjieg li jkunu stabbli u l-prattiki fis-suq tax-xogħol li jkunu sostenibbli; — jiġi implimentat il-qafas għall-iżvilupp tal-prattiki tal-post tax-xogħol li jtejbu l-bilanċ bejn il-ħajja privata u l-ħajja tax-xogħol u b'hekk jiġi promoss l-isfruttar tal-potenzjal produttiv tal-forza tax-xogħol Ewropea.

3.5.2 Il-Kumitat jaqbel ma' l-importanza kruċjali ta' strateġiji komprensivi għat-tagħlim tul il-ħajja u l-investiment aħjar fir-riżorsi umani sabiex tirnexxi l-istrateġija ta' Lisbona. Madankollu, iċ-ċifri ta' l-Eurostat juru li sar ftit li xejn progress fiż-żieda tal-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fit-tagħlim tul il-ħajja. L-importanza tat-tagħlim tul il-ħajja għat-titjib tal-ħiliet tal-ħaddiema, l-opportunitajiet tal-karriera u l-produttività ġiet enfasizzata f'bosta opinjonijiet reċenti tal-KESE. Filwaqt li fil-passat saru ħafna impenji għat-tagħlim tul il-ħajja, għad fadal ħafna x'jinkiseb fil-prattika min-naħa ta' l-Istati Membri u atturi oħrajn. Fl-2002, l-imsieħba soċjali Ewropej ftehmu dwar Qafas ta' azzjonijiet għall-iżvilupp tal-kompetenzi u l-kwalifiki tul il-ħajja.

3.5.3 Il-KESE jressaq l-argument li s-sistemi tas-sigurtà soċjali inklużivi abbinati mal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol itejbu l-qbil bejn il-kompetenzi u l-impjiegi u jħeġġu l-innovazzjoni u l-produttività ogħla fl-industriji vulnerabbli li huma kruċjali għall-kompetittività futura ta' l-Ewropa. Parti importanti tal-flessigurtà hija l-benefiċċji tal-qgħad b'rati għoljin ta' sostituzzjoni li jkunu effiċjenti u orjentati lejn l-impjieg, jipprovdu possibbiltajiet addizzjonali għal qbil adegwat bejn l-impjiegi u l-ħiliet filwaqt li jtejbu s-sigurtà ta' l-impjieg. Għaldaqstant m'hijiex biss kwistjoni li jiġu offruti livelli ta' sostituzzjoni “adegwati” iżda wkoll li jiġi assigurat li jżommu livell ta' għajxien xieraq filwaqt li jibqgħu sostenibbli, u jintrabtu ma' strateġiji ta' attivazzjoni u servizzi ta' impjieg li jkunu ta' kwalità għolja.

3.5.4 Iktar kmieni, il-KESE enfasizza l-importanza ta' l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel (18). Il-politiki għandhom jiġu implimentati sabiex jinstab bilanċ bejn il-ħajja professjonali, privata u familjali kif ukoll miżuri li jagħmluh possibbli li kemm in-nisa kif ukoll l-irġiel jilħqu l-potenzjal professjonali tagħhom u jsiru ekonomikament indipendenti. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istitut Ewropew għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi sabiex jimmonitorja l-flessigurtà mill-perspettiva tal-ġeneru.

3.5.5 Il-mobbiltà ġeografika u professjonali tal-ħaddiema huma għodod neċessarji sabiex jiġu assigurati s-swieq tax-xogħol effiċjenti u jittaffa n-nuqqas ta' qbil bejn id-domanda u l-provvista tax-xogħol, billi jitnaqqsu s-sitwazzjonijiet ta' konġestjoni f'setturi u professjonijiet speċifiċi. Il-mobbiltà ġeografika tista' tagħti kontribut għall-konverġenza pożittiva tal-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-għajxien. Barraminhekk, il-mobbiltà ġeografika u ta' l-impjieg jista' jkollha impatt sinifikattiv fuq ir-rati tat-tkabbir u l-impjieg. Tul dawn l-aħħar snin, l-Istati Membri bl-ogħla livelli ta' mobbiltà rreġistraw ukoll tkabbir ekonomiku b'saħħtu u rati tal-qgħad baxxi — jew imnaqqsa sew. Dan jindika relazzjoni bejn il-livelli tal-mobbiltà u l-prestazzjoni b'saħħitha fis-suq ekonomiku u tax-xogħol.

3.6 Il-flessigurtà u d-diversi partijiet interessati

3.6.1 Il-KESE jenfasizza l-importanza tad-djalogu soċjali u li l-imsieħba soċjali jkunu involuti b'mod attiv f'kull livell rilevanti fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki tal-flessigurtà (19). Kif enfasizza l-KESE fl-opinjoni preċedenti tiegħu, it-tisħiħ tas-sistemi tar-relazzjonijiet industrijali fil-livell Ewropew u nazzjonali huwa essenzjali għal kull diskussjoni dwar il-flessigurtà.

3.6.2 Il-flessigurtà teħtieġ klima ta' fiduċja u djalogu wiesa' fost il-partijiet kollha interessati, fejn kulħadd huwa lest li jieħu r-responsabbiltà għall-bidla bil-għan li jkun hemm politiki bilanċjati fil-qasam soċjali. Dan jinkludi wkoll il-possibbiltajiet ta' monitoraġġ u evalwazzjoni ta' l-implimentazzjoni kif ukoll tar-riżultati tal-politiki.

3.6.3 Is-soċjetà ċivili għandha rwol x'taqdi wkoll fl-implimentazzjoni tal-flessigurtà. L-NGOs soċjali jipprovdu s-servizzi essenzjali għal dawk li huma fir-riskju jew li qegħdin jesperjenzaw il-marġinalizzazzjoni u jikkontribwixxu għall-bilanċ bejn il-ħajja familjali u professjonali. L-assoċjazzjonijiet edukattivi jħeġġu u jipprovdu t-tagħlim tul il-ħajja ta' l-adulti. Is-soċjetà ċivili organizzata tista' tgħin iżżid il-kwalità ta' l-impjieg u ttaffi l-isfidi ffaċċjati mill-iktar gruppi vulnerabbli li jiltaqgħu mad-diskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol Ewropew, bħaż-żgħażagħ u l-persuni mdaħħla fl-età, in-nisa, il-migranti u l-persuni b'diżabbiltà.

4. Rakkomandazzjonijiet

4.1 Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tevalwa d-diversi kontributi u fehmiet dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni u żviluppi reċenti oħra. L-Istati Membri u l-imsieħba soċjali fil-livelli kollha wkoll għandhom rwol x'jaqdu fit-tfassil tal-kunċett tal-flessigurtà meta tiġi implimentata. Dan huwa essenzjali billi l-flessigurtà tintuża fil-proċess ta' evalwazzjoni tal-Programmi Nazzjonali ta' Riforma ta' l-Istati Membri.

4.2 Meta l-Istati Membri jinkorporaw il-prinċipji komuni fil-Programmi Nazzjonali ta' Riforma, u jipprovdu taħlita tal-politiki nazzjonali skond il-kondizzjonijiet u l-prattiki tagħhom, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex timmonitorja l-proċess sħiħ u twaqqaf pjattaforma għall-iskambju ta' l-aħjar prattiki u l-valutazzjoni komparattiva li tinkludi, b'mod speċjali, l-imsieħba soċjali, iżda wkoll is-soċjetà ċivili organizzata. Għaldaqstant, il-KESE jilqa' “il-missjoni għall-flessigurtà” esploratorja mwaqqfa mill-Kummissjoni.

4.3 Il-KESE jappoġġja l-parteċipazzjoni attiva ta' l-imsieħba soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki tal-flessigurtà fl-istadji kollha tal-proċess. Il-KESE diġà enfasizza l-bżonn għal “djalogu soċjali b'saħħtu u vitali fejn l-imsieħba soċjali jipparteċipaw b'mod attiv u jkunu jistgħu jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu r-responsabbiltà għad-definizzjoni, għall-komponenti u għall-evalwazzjoni tar-riżultati tal-flessigurtà …” (20).

4.4 Il-fiduċja reċiproka bejn l-atturi involuti hija ferm importanti. Is-soċjetà ċivili organizzata tista' taqdi rwol importanti sabiex tiżdied il-fiduċja iżda wkoll bħala pont għal dawk li jinsabu l-iktar 'il bogħod mis-suq tax-xogħol.

4.5 Fost il-prekondizzjonijiet importanti sabiex tkun tista' tiffunzjona l-flessigurtà nsibu l-politiki makroekonomiċi li jrawmu t-tkabbir fl-impjieg u l-ambjent kummerċjali favorevoli li jilliberalizza u jappoġġja l-potenzjal sħiħ għat-tkabbir.

4.6 Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri u l-UE sabiex joħolqu u jżommu qafas legali li jwassal għall-adattabilità, li jkun sempliċi, trasparenti u prevedibbli, kif ukoll sabiex isaħħu u jżommu d-drittijiet ta' l-impjegati u l-ġustizzjabilità tagħhom fl-UE kollha u biex jippromovu qafas legali stabbli għan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali meta jimplimentaw il-flessigurtà. Il-bażi ta' kull mudell tal-flessigurtà hija l-politika li tista' tiggarantixxi livelli għolja ta' ħarsien soċjali, it-teħid tar-responsabbiltà minn servizzi pubbliċi finanzjati b'mod adegwat, u qafas legali stabbli għan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali. F'dan il-qafas, l-istandards ta' l-ILO u l-leġislazzjoni ta' l-UE, billi huma trasparenti u prevedibbli, huma bażijiet importanti.

4.7 Sistemi ġenerali tas-sigurtà soċjali jistgħu jtejbu l-mobbiltà billi jassiguraw li l-ħaddiema ma joħorġux telliefa meta jiġu kkonfrontati b'bidliet li jolqtu l-post tax-xogħol tagħhom. Sabiex jiġu rispettati r-regolamenti nazzjonali u ta' l-UE dwar l-informazzjoni u l-konsultazzjoni huwa importanti li l-bidla tiġi antiċipata u l-konsegwenzi tagħha jittaffew. F'opinjoni preċedenti, il-KESE ppropona li d-Direttiva dwar il-Kunsilli tax-Xogħolijiet (21) tiġi riveduta u dan l-aħħar il-Kummissjoni nediet it-tieni fażi ta' konsultazzjoni li tagħti lill-imsieħba soċjali l-opportunità li jibdew in-negozjati bil-għan li tiġi riveduta l-leġislazzjoni eżistenti. Il-Kumitat ħeġġeġ ukoll lill-Kunsill u lill-Kummissjoni sabiex jipprovaw isibu soluzzjoni sakemm issir leġislazzjoni fil-qasam soċjali.

4.8 Il-KESE enfasizza l-importanza li jiġu dedikati riżorsi ekonomiċi għall-flessigurtà. L-implimentazzjoni tal-flessigurtà mingħajr l-investiment fit-tisħiħ ta' l-istituzzjonijiet, il-politiki attivi fis-suq tax-xogħol u t-tagħlim matul il-ħajja, ma twassalx għal suq tax-xogħol ta' kwalità għolja. Din tinkludi l-estensjoni tas-sigurtà għall-impjiegi prekarji. Il-politiki għandhom ikunu ffukati fuq l-integrazzjoni tan-nisa, iż-żgħażagħ u l-persuni mdaħħla fl-età fis-suq tax-xogħol. Il-flessigurtà għandha tiġi applikata b'approċċ olistiku u konsistenti. F'dan ir-rigward, huwa essenzjali li jiġu dedikati r-riżorsi xierqa għall-fondi Ewropej bħall-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali.

4.9 Il-KESE jenfasizza li kull politika rilevanti għandha tirrinforza b'mod reċiproku. It-tkabbir, l-impjiegi, il-koeżjoni soċjali u l-ambjent huma kollha importanti indaqs u jappoġġjaw lil xulxin b'mod reċiproku. It-tkabbir sostenibbli huwa relatat ma' aspirazzjonijiet ta' benesseri ogħla u ambjent imtejjeb.

4.10 Il-KESE jixtieq jara approċċ integrat fuq diversi livelli. Fil-kuntest tan-natura multidimensjonali tal-flessigurtà, huwa importanti li jsir sforz għall-integrazzjoni fil-livelli differenti ta' politika. Hemm bżonn politika li tkun iktar koerenti sabiex tindirizza l-kwistjoni u interazzjoni miżjuda bejn id-diversi atturi u livelli sabiex tittejjeb il-koeżjoni ekonomika u soċjali.

4.11 Il-KESE jressaq l-argument li għandhom jitqiesu r-riskji ġodda u li t-transizzjonijiet għandhom jiġu kumpensati fl-implimentazzjoni tal-flessigurtà. Il-globalizzazzjoni ser iżżid ir-riskji għall-ħaddiema u l-kumpaniji. Huwa essenzjali li jitqiesu dawn ir-riskji sabiex tiġi indirizzata l-isfida tal-globalizzazzjoni. Huwa kruċjali li jkun hemm promozzjoni tal-mobbiltà tal-ħaddiema b'mod pożittiv u ta' kwalità għolja permezz ta' l-investiment fin-nies u t-titjib fil-portabbiltà tad-drittijiet.

Brussell, it-22 ta' April 2008. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Dimitris DIMITRIADIS

(1) Key challenges facing European labour markets: a joint analysis of European social partners, Ottubru 2007.

URL: http://www.ceep.eu/media/right/publications/key_market_challenges_facing_european_labour_markets.

(2) Opinjoni tal-KESE tal-11 ta' Lulju 2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali) rapporteur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007).

(3) Ara http://www.etuc.org/a/3356 Climate change and employment.

(4) Opinjoni tal-KESE ta' l-24 ta' Ottubru 2007 dwar It-Tibdil fil-Klima u l-Istrateġija ta' Lisbona, rapporteur: is-Sur Ehnmark (NAT/362, ĠU C 44, 16.2.2008), punt 1.11.

(5) Ara nota 1.

(6) Assessing the impact of labour market policies on productivity: a difference-in-differences approach OECD Social, Employment and Migration Working Papers Nru 54, 2007.

URL: http://www.oecd.org/dataoecd/27/20/38797288.pdf.

(7) European Working Conditions Survey (Il-Fondazzjoni Ewropea għal Titjib fil-Kondizzjonijiet ta' l-Għajxien u x-Xogħol).

(8) Analiżi konġunta (ara nota 1).

(9) Idem.

(10) Opinjoni tal-KESE tat-13 ta' Settembru 2006 dwar il-kwalità tal-ħajja tax-xogħol, il-produttività u l-impjieg fil-kuntest tal-glboalizzazzjoni u l-isfidi demografiċi, rapporteur: is-Sinjura Englen-Kefer (ĠU C 318, 23.12.2006), punt 1.1. Mhux disponibbli bil-Malti.

(11) Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall-Politika ta' l-Impjiegi (SOC/303), rapporteur is-Sur Greif (adozzjoni ppjanata għal Marzu 2008). Is-sett il-ġdid ta' Linji Gwida għall-2008-2010 li kienu proposti mill-Kummissjoni f'Diċembru 2007 huwa identiku għall-pakkett preċedenti (2005-2008).

(12) Opinjoni tal-KESE tal-31 ta' Mejju 2005 dwar Il-Linji Gwida dwar l-Impjiegi 2005-2008, rapporteur: is-Sur Malosse, ĠU C 286 17.11.2005, opinjoni tal-KESE tas-17 ta' Mejju 2006 dwar il-Linji Gwida għall-Impjieg, rapporteur is-Sur Greif (ĠU C 195, 18.8.2006) u l-opinjoni tal-KESE ta' l-24 ta' April dwar il-Linji Gwida għall-politiki ta' l-impjieg, rapporteur: is-Sinjura O'Neill (ĠU C 168, 20.7.2007).

(13) Opinjoni tal-KESE tas-17 ta' Mejju 2006 dwar Il-Linji Gwida dwar l-Impjiegi, rapporteur: is-Sur Greif, (ĠU C 195, 18.8.2006).

(14) Opinjoni tal-KESE tal-11 ta' Lulju 2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali) rapporteur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007), punt 1.1.

(15) Ibid, punt 4.1.

(16) Ibid, punt 1.4.

(17) Ara nota 1.

(18) Opinjoni tal-KESE tal-11 ta' Lulju 2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali) rapporteur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007).

(19) Ibid, punt 4.1.

(20) Opinjoni tal-KESE tal-11 ta' Lulju 2007 dwar Il-Flessigurtà (in-negozjar kollettiv u r-rwol tad-djalogu soċjali) rapporteur: is-Sur Janson (ĠU C 256, 27.10.2007), punt 1.3.

(21) Opinjoni tal-KESE tat-13 ta' Settembru 2006 dwar il-Kunsilli Ewropej tax-Xogħolijiet: rwol ġdid fil-promossjoni ta' l-integrazzjoni Ewropea, rapporteur: is-Sur Iozia (ĠU C 318, 23.12.2006). Mhux disponibbli bil-Malti.