Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew - Ir-Rapport ta’ l-2006 dwar il-PHARE, il-pre-adeżjoni u l-istrumenti ta’ tranżizzjoni {SEG(2007) 1462} /* KUMM/2007/0679 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 6.11.2007 KUMM(2007) 679 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW IR-RAPPORT TA’ L-2006 DWAR IL-PHARE, IL-PRE-ADEŻJONI U L-ISTRUMENTI TA’ TRANŻIZZJONI {SEG(2007) 1462} Introduzzjoni Flimkien ma’ żewġ strumenti oħra finanzjati mill-Komunitajiet Ewropej, jiġifieri l-ISPA (L-Istrument għall-Politika Strutturali għall-Pre-Adeżjoni) u s-SAPARD (Programm Speċjali ta’ Adeżjoni għall-Iżvilupp Agrikolu u Rurali), il-Programm Phare għandu l-għan li jgħin lill-pajjiżi kandidati u ta’ l-adeżjoni fit-tħejjijiet tagħhom għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea. Fl-2006, wara l-adeżjoni ta’ l-10 Stati Membri ġodda, il-Bulgarija, ir-Rumanija u l-Kroazja komplew jibbenefikaw mit-tliet strumenti ta’ pre-adeżjoni; ir-regolamenti rispettivi kienu sussegwentement emendati u fil-baġit ta’ l-2005 kienu diġà ġew assenjati krediti għall-PHARE u l-ISPA u fl-2006 bdew jiġu assenjati għas-SAPARD. It-Turkija kompliet tirċievi appoġġ taħt l-istrument ta’ għajnuna għall-pre-adeżjoni tagħha stess. L-għanijiet ta’ l-għajnuna għall-pre-adeżjoni tal-Phare huma li jgħinu lill-pajjiżi kandidati u ta’ l-adeżjoni fl-isforzi tagħhom biex isaħħu l-amministrazzjonijiet u l-istituzzjonijiet pubbliċi tagħhom sabiex dawn jiffunzjonaw b’mod effettiv fi ħdan l-Unjoni Ewropea, li jippromwovu l-konverġenza mal-leġiżlazzjonijiet tal-Komunità Ewropea, li jnaqqsu l-ħtieġa għal perjodi ta’ tranżizzjoni u li jippromwovu l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (ESC). L-ipprogrammar huwa bbażat fuq il-Linji ta’ Gwida tal-Phare li kienu riveduti fl-2004 sabiex jakkumpanjaw l-allinjament ulterjuri tar-Regolament tal- Kooperazzjoni bejn il-Fruntieri (CBC) ma’ l-INTERREG, sabiex jakkomodaw l-approċċ uniku meħtieġ fil-qasam tas-sigurtà nukleari u sabiex tkun enfasizzata t-tranżizzjoni għas- Sistema ta’ Implimentazzjoni ta’ Deċentralizzazzjoni Estiża (EDIS). L-ipprogrammar u l-implimentazzjoni ta’ għajnuna għall-pre-adeżjoni għat-Turkija b’mod ġenerali kienu jirriflettu l-proċeduri u l-kontenut ta’ l-appoġġ tal-Phare. Sabiex tħejji għall-approċċ deċentralizzat għall-amministrazzjoni tal-programm stabbilit taħt il-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni Ewropea intensifikat dejjem aktar l-appoġġ għall-Bulgarija u r-Rumanija biex tippermetti trasferiment ulterjuri ta’ responsabbiltà lill-awtoritajiet nazzjonali għall-amministrazzjoni u l-implimentazzjoni tal-programmi tal-Phare. Dan ir-rapport jinkludi wkoll informazzjoni dwar il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni għal Stati Membri ġodda li kienet inkluża biex tippermetti l-kontinwazzjoni ta’ l-appoġġ għall-bini ta’ istituzzjoni bil-għan li tissaħħaħ u tkun konsolidata l-kapaċità istituzzjonali u amministrattiva għall-implimentazzjoni ta’ l- acquis communautaire . L-ipprogrammar huwa bbażat fuq il-ħtiġijiet identifikati fir-Rapport Komprensiv ta’ Monitoraġġ tal-Kummissjoni (Novembru 2003). 1. IS-SENA LI QED TIġI RIVEDUTA 1.1. L-iżviluppi ewlenin tal-Proċess ta’ Tkabbir fl-2006 Is-sena 2006 kienet sena kruċjali għall-politika ta’ tkabbir. Il-ħames fażi tat-tkabbir ta’ l-UE intemmet bl-adeżjoni tal- Bulgarija u r- Rumanija fl-1 ta’ Jannar 2007. Fid-dawl ta’ l-isfidi preżenti tat-tkabbir, b’mod partikolari n-negozjati ta’ adeżjoni mal- Kroazja u t- Turkija u l-proċess ta’ stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni mal-pajjiżi tal- Punent tal-Balkani fil-qafas ta’ l-istrateġija ta’ pre-adeżjoni, il-Kummissjoni pproponiet strateġija għat-twaqqif ta’ kunsens imġedded dwar it-tkabbir. Din l-istrateġija kienet approvata mill-Kunsill Ewropew ta’ Diċembru. Fir-rigward tal-Bulgarija u r-Rumanija, il-Kummissjoni analizzat mill-qrib it-tħejjijiet tagħhom għall-adeżjoni u ħolqot regolament speċjali sabiex tkun tista’ tnaqqas proviżorjament il-ħlas ta’ partijiet mill-pagamenti agrikoli f’każ li l-kriterji għall-użu ta’ dawn il-fondi ma jkunux sodisfatti. Fit-13 ta’ Diċembru l-Kummissjoni ħadet deċiżjonijiet li jistabbilixxu għaż-żewġ pajjiżi mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifikazzjoni tal-progress fir-rigward tar-riforma ġudizzjarja, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata. Fl-istess ħin, tkompla l-proċess ta’ negozjati ta’ l-adeżjoni mal- Kroazja u t- Turkija . Il-proċess ta’ ‘eżaminazzjoni’ intemm b’suċċess f’Ottubru għaż-żewġ pajjiżi. Fid-dawl tal-fatt li t-Turkija ma ssodisfatx l-obbligi tagħha ta’ implimentazzjoni sħiħa mhux diskriminatorja tal-Protokoll Addizzjonali mal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, il-Kummissjoni fid-29 ta’ Novembru ħarġet rakkomandazzjoni dwar kondotta ulterjuri ta’ negozjati ta’ adeżjoni, li kienet fil-maġġoranza tagħha approvata mill-Kunsill. Il-Kummissjoni kompliet ukoll tanalizza l-progress fit- Turkija, il- Kroazja u l- Ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja fit-triq li twassal għall-ilħuq tal-kriterji ta’ adeżjoni kif ukoll tas-sħubija ta’ l-adeżjoni. Il-programmi ta’ kooperazzjoni finanzjarja kienu mmirati biex jappoġġjaw riformi relatati ma’ l-adeżjoni. L-impenji f’għajnuna finanzjarja lill-pajjiżi kandidati fl-2006 kienu jammontaw għal €450 miljun għat-Turkija, €140 miljun għall-Kroazja u €43.6 miljuni għall-Ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Tkompliet il-ħidma li għandha l-għan li ttemm l-iżolament tal-komunità Ċiprijotta Torka u li tiffaċilita l-unifikazzjoni mill-ġdid ta’ Ċipru fil-futur. Wara l-adozzjoni tar-Regolament ta’ l-Għajnuna fil-bidu ta’ l-2006, ġew imħejjija dokumenti ta’ programmar u deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar programm ta’ għajnuna ta’ €259 miljun għall-komunità Ċiprijotta Torka. Matul l-2006 tkompliet il-ħidma fuq l-implimentazzjoni tal-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAP) fil- Punent tal-Balkani . F’Diċembru infetħu negozjati dwar ftehimiet għall-faċilitazzjoni tal-viża ma’ l- Albanija, il-Bosnija Ħerżegovina, l-Ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja . Ġew imnedija n-negozjati dwar il-ftehimiet ta’ ammissjoni mill-ġdid ma’ l-istess pajjiżi, ħlief l-Albanija fejn il-ftehim ta’ ammissjoni mill-ġdid daħal fis-seħħ f’Mejju 2006. Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAA) ma’ l- Albanija ġie ffirmat f’Ġunju 2006. Ftehim Temporanju ppermetta li f’Diċembru 2006 jidħlu fis-seħħ dispożizzjonijiet relatati mal-kummerċ, li kienu jiddependu mir-ratifikazzjoni ta’ l-SAA stess. Fir-rigward tal-Ftehim ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAA), in-negozjati mas- Serbja u l-Montenegro bdew f’Ottubru 2005. Sar progress sostanzjali fl-ewwel xhur ta’ l-2006. Madankollu, peress li l-impenji tagħha dwar il-kooperazzjoni mat-Tribunal Internazzjonali tal-Kriminalità għall-Ex Jugoslavja (ICTY) ma ġewx sodisfatti, il-Kummissjoni ddeċidiet li twaqqaf in-negozjati ta’ l-SAA fit-3 ta’ Mejju 2006. Fl-2006, il-Kummissjoni kkontribwiet għall-iżvilupp mingħajr problemi fir-rigward tad-definizzjoni ta’ l-istatus ta’ l-istat fil- Montenegro . Wara r-referendum u r-rikonoxximent ta’ l-indipendenza tal-Montenegro mill-UE, il-Kunsill adotta l-proposta tal-Kummissjoni ta’ mandat ġdid sabiex ikun negozjat l-SAA mal-Montenegro. In-negozjati reġgħu bdew f’Settembru u ġew teknikament konklużi f’Diċembru; il-Ftehim se jidħol fis-seħħ ladarba l-pajjiż ikun għamel progress biżżejjed fl-oqsma enfasizzati mill-Kummissjoni. In-negozjati dwar l-SAA mal- Bosnija Ħerżegovina kienu teknikament konklużi f’Diċembru; il-Ftehim se jidħol fis-seħħ ladarba l-pajjiż ikun għamel progress biżżejjed fl-oqsma enfasizzati mill-Kummissjoni. Din intensifikat il-monitoraġġ tal-proċess ta’ riforma, b’mod speċjali permezz tal-Monitoraġġ tal-Proċess ta’ Riforma (RPM). Nediet formalment id-djalogu ekonomiku f’Jannar. Il-Kummissjoni kienet ukoll involuta bi sħiħ fil-preparazzjoni ta’ impenn formali msaħħaħ ta’ l-UE fil-Bosnija Ħerżegovina wara l-għeluq ta’ l-Uffiċċju tar-Rappreżentant Għoli, u ħadet sehem b’mod attiv fil-Kunsill għall-Implimentazzjoni tal-Paċi . Tkompla l-proċess sabiex ikun stabbilit l-istatus tal- Kosovo taħt il-patroċinju tar-rappreżentant speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti. Il-Kummissjoni kompliet takkumpanja l-Kosovo fl-isforzi ta’ riforma tiegħu taħt il-Mekkaniżmu ta’ Osservazzjoni SAP. Fil-31 ta’ Lulju 2006, il-Kunsill Ewropew adotta Strument għall-Għajnuna għall-Pre-Adeżjoni, IPA, ġdid, li kien ġie propost mill-Kummissjoni fil-qafas tal-Prospetti Finanzjarji 2007-2013, bil-għan li jipprovdi għajnuna mmirata u effettiva għall-pre-adeżjoni kemm lill-pajjiżi kandidati kif ukoll lill-pajjiżi kandidati potenzjali. Dan l-istrument waħdani, li jieħu post ħames bażi legali separati, japplika mill-1 ta’ Jannar 2007. Il-Kummissjoni bdiet l-eżerċizzju ta’ ippjanar strateġiku relatat fl-aħħar xhur ta’ l-2006 billi abbozzat dokumenti ta’ ippjanar multi-annwali għall-pajjiżi (MIPDs) u ppreżentat abbozz ta’ regolament ta’ implimentazzjoni lill-Istati Membri f’Diċembru 2006. L-ewwel programmi ta’ IPA huma mistennija li jiġu adottati fit-tieni tliet xhur ta’ l-2007. Fl-2006, DG ENLARG wettqet krediti ta’ impenji għal valur ta’ €2,3 biljuni u krediti ta’ ħlas għal valur ta’ €2,0 biljuni bħala għajnuna finanzjarja għall-pajjiżi tat-tkabbir. Id-DG ta prijorità lill- komunikazzjoni dwar it-tkabbir permezz ta’ sħubiji strateġiċi, li kienu jinkludu lil istituzzjonijiet oħra ta’ l-UE, amministrazzjonijiet reġjonali u lokali, il-midja, NGOs u multiplikaturi oħra, u li laħqu l-quċċata tagħhom f’kampanja komprensiva tal-midja dwar l-adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija fl-aħħar ta’ l-2006. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kompliet l-implimentazzjoni tad- djalogu tas-soċjetà ċivili tagħha b’mod partikolari fit-Turkija u l-Kroazja, li għandu l-għan li jsaħħaħ ir-rabtiet bejn is-soċjetà ċivili fl-UE u l-pajjiżi kandidati bil-ħsieb li jtejjeb il-fehim reċiproku u jindirizza l-problemi taċ-ċittadini fir-rigward tat-tkabbir. 1.2. Il-konklużjonijiet ewlenin tal-Kunsill Ewropew ta’ l-2006 Kif jidher fis-siltiet li ġejjin, il-Kunsill Ewropew ta’ Brussell ta’ l-14/15 ta’ Diċembru 2006 ikkonferma l-konklużjonijiet tal-15/16 ta’ Ġunju[1], u approva l-pakkett ta’ tkabbir ta’ l-2006 bħala l-bażi għal kunsens imġedded dwar it-tkabbir: "Kif miftiehem fil-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2006 u fuq il-bażi tal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-istrateġija ta’ tkabbir u r-rapport speċjali tagħha dwar il-kapaċità ta’ l-UE li tintegra membri ġodda, il-Kunsill Ewropew wettaq dibattitu fil-fond dwar it-tkabbir. Il-Kunsill Ewropew jaqbel li l-istrateġija ta’ tkabbir ibbażata fuq il-konsolidament, il-kondizzjonalità u l-komunikazzjoni, flimkien tal-kapaċità ta’ l-UE li tintegra membri ġodda, jiffurmaw il-bażi għal kunsens imġedded dwar it-tkabbir. L-UE żżomm l-impenji tagħha fil-konfront tal-pajjiżi li huma fil-proċess ta’ tkabbir. […] Biex jappoġġjaw il-kapaċità ta’ integrazzjoni ta’ l-UE il-pajjiżi ta’ l-adeżjoni għandhom ikunu lesti u kapaċi jassumu b’mod sħiħ l-obbligi tas-sħubija fl-Unjoni u l-Unjoni għandha tkun kapaċi tiffunzjona b’mod effettiv u li tiżviluppa. Dawn iż-żewġ aspetti huma t-tnejn essenzjali sabiex ikun żgurat appoġġ pubbliku mifrux u sostnut, li għandu wkoll ikun imħeġġeġ permezz ta’ iktar trasparenza u ta’ komunikazzjoni aħjar. Il-Kunsill Ewropew jikkonferma li l-UE żżomm l-impenji tagħha fir-rigward tan-negozjati preżenti ta’ l-adeżjoni. Ir-regoli msaħħa reċentement li jirregolaw il-proċess ta’ adeżjoni jaħsbu għal kondizzjonalità stretta fl-istadji kollha tan-negozjati. Il-Kunsill Ewropew jaqbel mat-titjib suġġerit mill-Kummissjoni li jikkonċerna l-amministrazzjoni u l-kwalità tan-negozjati. […] Il-Kunsill Ewropew jafferma mill-ġdid li l-futur tal-Punent tal-Balkani huwa fl-Unjoni Ewropea. Huwa jisħaq li l-progress ta’ kull pajjiż lejn l-Unjoni Ewropea jiddependi mill-isforzi individwali tiegħu biex jikkonforma mal-kriterji ta’ Copenhagen u mal-kondizzjonalità tal-Proċess ta’ Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. […] Il-Kunsill Ewropew jenfasizza l-importanza li jkun żgurat li l-UE tista’ żżomm u ssaħħaħ l-iżvilupp tagħha stess. Ir-ritmu tat-tkabbir għandu jikkunsidra l-kapaċità ta’ l-Unjoni li tassorbi membri ġodda. Il-Kunsill Ewropew jistieden lill-Kummissjoni biex tipprovdi valutazzjonijiet ta’ l-impatt fuq oqsma ewlenin ta’ politika fl-Opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni ta’ pajjiż għal sħubija u matul in-negozjati ta’ l-adeżjoni. Iktar ma’ l-Unjoni tikber, is-suċċess ta’ l-integrazzjoni Ewropea iktar jirrikjedi li l-istituzzjonijiet jiffunzjonaw b’mod effettiv u li l-istrateġiji politiċi ta’ l-UE jkunu ulterjorment żviluppati u finanzjati b’mod sostenibbli." 2. L-IPPROGRAMMAR U L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PROGRAMMI: STAMPA ĠENERALI 2.1. Il-Phare u l-Pre-Adeżjoni għat-Turkija L-impenji totali attwali ammontaw għal €1401.7 miljuni, li kienu jinkludu: Programmi Nazzjonali | € 1086.5 miljuni | kooperazzjoni bejn il-fruntieri | € 84.0 miljun | programmi reġjonali u orizzonatali (inkluż it-TAIEX) | € 168.0 miljun | sigurtà nukleari | € 13.2 miljuni | L-għeluq tal-Bulgaria – Kozloduy | € 50.0 miljun | Il-programmi nazzjonali kienu maqsuma kif ġej: Bulgarija | € 166.8 miljuni | Rumanija | € 408.6 miljuni | Kroazja | € 61.1 miljuni | Turkija | € 450.0 miljun | Informazzjoni dettaljata dwar il-Phare f’kull pajjiż u dwar l-għajnuna finanzjarja ta’ Pre-Adeżjoni għat-Turkija tista’ tinstab fil-Parti I ta’ l-Anness: Taqsima tal-pajjiż – ta’ dan ir-rapport. 2.2. Il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni L-għaxar pajjiżi li kienu jirċievu għajnuna finanzjarja ta’ pre-adeżjoni taħt il-Phare (jew faċilitajiet ta’ pre-adeżjoni fil-każi ta’ Ċipru u Malta) ibbenefikaw għall-ewwel darba fl-2004 minn Faċilità ta’ Tranżizzjoni speċjali għall-bini ta’ l-istituzzjonijiet li jkollha l-għan li tippermetti lill-Istati Membri l-ġodda li jsaħħu u jikkonsolidaw il-kapaċità istituzzjonali u amministrattiva sabiex jimplimentaw l- acquis communautaire u għaldaqstant ikomplu l-miżuri ta’ bini ta’ l-istituzzjonijiet mibdi taħt il-Phare. Dan ir-rapport ikopri s-sena finali tal-programm ta’ Faċilità ta’ Tranżizzjoni għall-Istati Membri l-ġodda. Il-Faċilità ta’ Tranżizzjoni nħolqot permezz ta’ l-Artikolu 34 ta’ l-Att ta’ l-Adeżjoni, bħala strument finanzjarju temporanju għal wara l-adeżjoni. L-ipprogrammar huwa bbażat fuq il-ħtiġijiet identifikati fir-Rapport Komprensiv ta’ Monitoraġġ tal-Kummissjoni (Novembru 2003). L-Artikolu jipprovdi lista mhux eżawrjenti ta’ eżempji ta’ acquis ewlenin fejn jeżistu xi nuqqasijiet, iżda wkoll jeskludi kwalunkwe qasam li huwa eliġibbli għall-fondi taħt il-Fondi Strutturali. B’mod li jirrifletti l-kontinwità ma’ l-appoġġ għall-Bini ta’ l-Istituzzjonijiet finanzjat mill-Phare, parti minn kull pakkett annwali tal-Faċilità ta’ Tranżizzjoni ġiet allokata għal ċertu programmi multi-benefiċjarji. L-impenji totali kienu jammontaw għal €67.2 miljuni, li kienu jinkludu: Programmi Nazzjonali | € 63.1 miljuni | Programmi għal diversi pajjiżi u programmi orizzontali | € 4.1 miljuni | Il-progammi nazzjonali kienu maqsuma kif ġej: Ċipru | € 3.2 miljuni | Latvja | € 4.0 miljuni | Repubblika Ċeka | € 7.2 miljuni | Litwanja | € 4.0 miljuni | Estonja | € 3.7 miljuni | Polonja | € 22.1 miljuni | Ungerija | € 6.7 miljuni | Slovenja | € 3.7 miljuni | Malta | € 3.3 miljuni | Slovakkja | € 5.2 miljuni | 2.3. Nimxu lejn Sistema ta’ Implimentazzjoni ta’ Deċentralizzazzjoni Estiża (EDIS) L-għan tal-Kummissjoni huwa li tippermetti lill-pajjiżi li jirċievu l-għajnuna tal-Phare li jamministraw il-fondi tal-Komunità taħt l-EDIS sabiex, qabel l-adeżjoni, jiksbu esperjenza prattika biżżejjed fil-ġestjoni ta’ sistema totalment deċentralizzata, u b’hekk tippreparahom biex jamministraw b’mod effettiv il-fondi strutturali malli sseħħ l-adeżjoni (f’ambjent ta’ amministrazzjoni maqsuma). L-aċċettazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni għal aġenziji ta’ implimentazzjoni tal-Phare li joperaw taħt l-EDIS se tingħata malli dawn ikunu jistgħu juru li għandhom ir-riżorsi, l-istrutturi u s-sistemi xierqa f’posthom għall-amministrazzjoni effettiva u fil-ħin ta’ l-għajnuna tal-Komunità. L-applikazzjoni għall-EDIS min-naħa tal- Bulgarija għall-erba’ Aġenziji ta’ Implimentazzjoni tagħha ġiet ittardjata[2]. L-abbozz tar-rapport ta’ Diċembru 2006 kien jindika numru ta’ kwistjonijiet li riedu jiġu indirizzati. L-awtoritajiet Bulgari huma mitluba jiffinalizzaw Pjan ta’ Azzjoni biex jindirizzaw dawn is-sejbiet. L-akkreditament sħiħ ta’ l-EDIS huwa mistenni qabel nofs l-2007. Fl-2006, ir- Rumanija ssottomettiet l-applikazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni għat-tneħħija ta’ kontroll u akkreditament ex ante taħt l-EDIS. L-applikazzjoni kienet tikkonċerna l-Ministeru ta’ Integrazzjoni Ewropea (MEI) u s-CFCU bħala l-Aġenzija ta’ Implimentazzjoni ewlenija. Ġiet sottomessa wkoll applikazzjoni separata mill-Ministeru tax-Xogħol, li kien stabbilit bħala Aġenzija ta’ Implimentazzjoni separata għall-programmi ta’ pre-adeżjoni tat-tip ESF. Il-MEI u s-CFCU rċevew akkreditament fl-14 ta’ Diċembru 2006. Id-Deċiżjoni ta’ l-EDIS tinkludi numru ta’ hekk imsejħa sejbiet tat-“tip 2”, li jirrikjedu segwitu u titjib ulterjuri għas-sistema fi ħdan it-termini stretti mid-data tad-Deċiżjoni. Ir-rapport finali u l-akkreditament se jitlestew fl-2007. Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-konferiment parzjali tal-ġestjoni tal-Phare u l-CARDS taħt is-sistema ta’ implimentazzjoni deċentralizzata (DIS) għall- Kroazja ttieħdet fis-7 ta’ Frar 2006. It-Turkija għaddiet għad-DIS f’Ottubru 2003, bl-għan indikattiv li tipproċedi għall-EDIS fl-2007. 2.4. Il-koordinament ta’ l-għajnuna tal-Komunità għall-Pre-Adeżjoni - Is-SAPARD[3] (Programm Speċjali ta’ Adeżjoni għall-Iżvilupp Agrikolu u Rurali) għandu l-għan li jgħin lill-pajjiżi kandidati jittrattaw problemi ta’ aġġustament strutturali fis-setturi agrikoli u ż-żoni rurali tagħhom, kif ukoll li jimplimenta l- acquis communautaire li jikkonċerna l-CAP (Politika Agrikola Komuni) u l-leġiżlazzjoni relatata. L-informazzjoni dettaljata dwar l-attivitajiet tas-SAPARD tista’ tinstab fir-rapport annwali SAPARD. - L-ISPA[4] (Strument għal Politika Strutturali għall-Pre-Adeżjoni) hija diretta b’mod prinċipali lejn l-allinjament tal-pajjiżi applikanti fir-rigward ta’ standards Komunitarji ta’ l-infrastruttura. Tiffinanzja wkoll infrastruttura kbira ambjentali u tat-trasport. Informazzjoni dettaljata dwar l-attivitajiet ta’ ISPA tista’ tinstab fir-rapport annwali ISPA. - Il-Kumitat ta' Koordinament tal-Kummissjoni għat-tliet strumenti ta' pre-adeżjoni, stabbilit fil-livell ta' Direttorat, ma tlaqqax uffiċjalment matul l-2005, għalkemm seħħu diversi laqgħat b'mod speċjali fid-dawl tal-ħolqien ta' l-Istrument Ġdid għall-Pre-Adeżjoni (IPA) u l-komponenti rilevanti tiegħu[5]. Dokument Ġenerali ta' Assistenza, li permezz tiegħu l-Kummissjoni tinforma lill-Kumitat ta' Amministrazzjoni tal-Phare bil-koordinament ta' l-għajnuna ta' pre-adeżjoni fl-2005 u l-għajnuna ppjanata għall-2006, ġie ppreżentat lill-Kumitat fid-19 ta' Mejju 2006. B'mod partikolari, dan id-dokument ipprovda l-allokazzjonijiet finanzjarji indikattivi għas-sena għal kull pajjiż fir-rigward tat-tliet strumenti, informazzjoni dwar il-koordinament ma' l-EIB u l-IFIs u dwar il-progress u l-perspettivi għall-amminstrazzjoni deċentralizzata. Rapport annwali separat dwar il-koordinament ta' l-għajnuna għall-pre-adeżjoni jipprovdi informazzjoni aktar dettaljata dwar il-koordinament bejn il-PHARE, l-ISPA u s-SAPARD. 3. IL-KOOPERAZZJONI MA' L-EIB U L-ISTITUZZJONIJIET FINANZJARJI INTERNAZZJONALI Il-Kummissjoni tikkonsulta l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali ("IFIs") u d-donaturi bilaterali b'mod regolari matul iċ-ċiklu ta' programmar, sabiex tidentifika l-ambitu għal attivitajiet konġunti u approċċi komplementari biex ikunu indirizzati l-prijoritajiet tal-pre-adeżjoni. Il-kooperazzjoni u l-finanzjament konġunt tal-proġetti ma' l-EIB u l-IFIs l-oħra, b'mod partikolari l-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp ("EBRD"), il-Bank Dinji u l-Bank ta' Żvilupp tal-Kunsill ta' l-Ewropa ("CEB", f'assoċjazzjoni mal-Kreditanstalt für Wiederaufbau "KfW" Ġermaniż), huma organizzati taħt il-Memorandum ta' Fehim emendat bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-IFIs parteċipanti għall-pajjiżi tat-tkabbir tas-26 ta' April 2006. Fil-kuntest tal-Phare, l-implimentazzjoni ta' programmi orizzontali offriet possibiltajiet vasti ta' kooperazzjoni ta' IFI billi ppermettiet l-estensjoni ta' self ta' IFI flimkien ma' għotjiet ta' l-UE b'mod aktar flessibbli meta mqabbel mal-proġetti ta' investiment finanzjati mill-programmi nazzjonali. Minkejja dan, il-Kummissjoni żgurat li ż-żewġ tipi ta' programmi kienu komplementari. Fir-rigward tal-programmi orizzontali finanzjati taħt il-Phare, il-programmi l-ġodda mnedija mill-2005 'l hawn ikopru r-Rumanija, il-Bulgarija, il-Kroazja u t-Turkija[6]. In-natura teknika u l-approċċ li jirrigwardja diversi pajjiżi tal-faċilitajiet suċċessivi orizzontali ta' finanzi kienu jirrikjedu l-involviment ta' istituzzjonijiet finanzjarji ferm speċjalizzati, bi storja twila fil-finanzi internazzjonali, u fl-iżvilupp tas-settur ta' l-SME u s-settur Muniċipali. Il-preferenza kienet favur istituzzjonijiet finanzjarji bl-istatus ta' entitajiet internazzjonali tal-liġi pubblika, li jikkondividu l-valuri ta' l-UE, b'mod partikolari, fir-rigward tat-tkabbir u li kellhom għanijiet simili ta' politika pubblika, iktar milli istituzzjonijiet finanzjarji tas-settur privat li qed ifittxu termini ta' investiment kummerċjali. L-ewwel programm ta' faċilità kien imniedi fl-1999 bl-EBRD. Is-CEB, li jimplimenta l-programm f'assoċjazzjoni mal-KfW, u l-EIB ingħaqdu mal-programmi ta' Faċilità fis-snin ta' wara. Sa mill-1999, il-Kummissjoni daħħlet fis-seħħ 32 Programm ta' Faċilità. - 18-il Faċilità ta' Finanzi għall-SME li jinkludu b'mod totali €376 miljun ta' inċentivi ta' l-UE u €2,328.25 miljuni ta' linji ta' kreditu mill-IFIs. - 11-il Faċilità ta' Finanzi Muniċipali li jinkludu total ta' €117.8 miljuni ta' inċentivi ta' l-UE u €589 miljun ta' self mill-IFIs. - 3 Faċilitajiet ta' Finanzi ta' Effiċjenza ta' Enerġija għall-ewwel darba fl-2006 u li jinkludu €53 miljun f'inċentivi ta' l-UE u €212-il miljun ta' self mill-IFIs. L-implimentazzjoni se tibda f'April 2007. Il-Faċilità ta' Finanzi għall-SME huwa programm multi-benefiċjarju li għandu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċitajiet ta' l-intermedjarji finanzjarji (jiġifieri l-banek, il-kumpaniji tal- leasing ) fil-pajjiżi tat-Tkabbir li jibbenefikaw, sabiex ikunu estiżi u appoġġjati l-operazzjonijiet finanzjarji tagħhom għall-SMEs. Il-mekkaniżmu tal-Faċilità ta' Finanzi Muniċipali huwa simili għall-mekkaniżmu tal-Faċilità ta' Finanzi għall-SME. L-istrumenti ta' self u qsim tar-riskju minn riżorsi ta' l-IFIs huma kombinati ma' inċentivi finanzjarji mhux rimborsabbli għal intermedjarji finanzjarji lokali. Huwa previst li ammont limitat ta' għajnuna teknika għall-muniċipalitajiet se jkun finanzjat mill-Phare sabiex jissaħħaħ il-lat tad-domanda tas-suq muniċipali tal-kreditu. Il-Faċilità ta' Effiċjenza ta' Enerġija kienet imnedija fl-2006 bħala rispons għall- Green Paper ta' l-Effiċjenza ta' l-Enerġija u għad-Direttiva dwar ir-Rendiment ta' l-Enerġija tal-Bini. Għandha l-għan li tħeġġeġ l-investimenti ta' l-effiċjenza ta' l-enerġija f'kull tip ta' bini u fis-settur industrijali, billi tagħmel disponibbli finanzi xierqa lil min jissellef. Il-programm jgħaqqad flimkien il-linji ta' kreditu ta' l-IFI għall-intermedjarji finanzjarji, ma' inċentivi għat-titjib tal-benefiċċju fil-konfront tal-flus li jintnefqu għall-apparat u sabiex l-investiment fl-enerġija jkun aktar attraenti, u ma' ħlasijiet għall-benefiċċju ta' l-intermedjarji finanzjarji lokali sabiex dawn ikunu mħeġġa jsellfu għall-iskop ta' finanzjar għall-effiċjenza ta' l-enerġija. L-EIB u l-Kummissjoni stabilixxew faċilità fir-reġjuni tal-fruntiera, kif mitlub mill-Kunsill Ewropew ta' Nizza, u kif deskritt fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar ir-Reġjuni tal-Fruntiera fil-25 ta' Lulju 2001. Il-proġett jikkonċentra fuq l-implimentazzjoni ta' infrastruttura muniċipali żgħira fir-reġjuni tal-fruntiera sabiex tkun promossa l-integrazzjoni mar-reġjuni preżenti ta' l-UE: Dan jikkonsisti f'żewġ programmi ta' Infrastruttura Muniċipali li jinkludu total ta' €40 miljun ta' inċentivi ta' l-UE u €200 miljun ta' self mill-EIB. Dan il-programm għadu fil-proċess ta' implimentazzjoni. Il-kontribuzzjoni ta' l-UE ġiet imnaqqsa minn €50 għal €40 miljun fl-2006 sabiex il-qies tal-programm ikun proporzjonat mal-proġetti potenzjali. 4. IL-MONITORAġġ U L-VALUTAZZJONI Il-funzjoni ta' monitoraġġ u valutazzjoni għandha primarjament l-għan li teżamina u tivvaluta l-appoġġ finanzjarju lill-pajjiżi benefiċjarji għall-kisba ta' l-għanijiet ta' pre-adeżjoni billi tivvaluta r-rendiment tal-programm u t-tagħlim li jirriżulta minnu. It-tieni, hija tipprovdi responsabbiltà fir-rigward tal-valur tal-flus u ta' l-użu tal-fondi ta' pre-adeżjoni. It-tielet għan huwa li tappoġġja l-iżvilupp tal-kapaċità ta' monitoraġġ u valutazzjoni lokali fil-pajjiżi benefiċjarji bħala mezz biex issaħħaħ il-ħila tagħhom li jamministraw u jikkontrollaw l-għajnuna ta' pre-adeżjoni. 4.1. Il-valutazzjoni ex-ante Matul l-2006, ġiet finalizzata valutazzjoni ex-ante ta' l-IPA li kienet tiffoka fuq il-MIPDs. Is-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet ta' dan l-eżerċizzju kienu ta' kontribut għad-diskussjonijiet u r-riżultati tal-proċess tal-Grupp ta' Sostenn tal-Kwalità (QSG) u għar-reviżjoni sussegwenti tal-linji ta' gwida/dokumenti tal-MIPD. 4.2. Il-Monitoraġġ u l-Valutazzjoni Temporanja Fl-2006, l-iskema ta' valutazzjoni temporanja (IE) fir-Rumanija, il-Bulgarija u t-Turkija ġġenerat 32 rapport individwali ta' valutazzjoni tal-pajjiż, settorjali, ad hoc jew tematika li kienu jkopru l-Phare u miżuri oħra ta' strumenti finanzjarji ta' pre-adeżjoni. Kollox ma' kollox, ir-rapporti ta' Valutazzjoni Temporanja dwar l-appoġġ finanzjarju fl-2006 urew li r-rendiment ta' l-għajnuna tal-pre-adeżjoni tal-Bulgarija, ir-Rumanija u t-Turkija kien pjuttost imħallat u kien juri varjazzjoni kbira. Ir-riżultati speċifiċi tal-valutazzjoni temporanja għat-tlett pajjiżi huma deskritti fil-Parti II.3.1. 4.3. Il-valutazzjoni ex-post Valutazzjoni kbira ex-post tal-Phare li tkopri l-programmi nazzjonali, il-programmi ta' ħafna pajjiżi u l-valutazzjonijiet tematiċi tlestiet fl-2006. Ir-riżultati ta' l-eżerċizzju tal-valutazzjoni ex-post jinkludu tmien rapporti ta' ħafna pajjiżi, għaxar rapporti ta' valutazzjoni tal-pajjiżi, seba' rapporti ta' valutazzjoni tematika u r-Rapport Konsolidat ta' Valutazzjoni. Ir-riżultati ta' dan l-eżerċizzju se jservu bħala input għat-teħid ta' deċiżjonijiet fir-rigward ta' l-għajnuna preżenti ta' pre-adeżjoni u ta' l-għajnuna lill-Punent tal-Balkani. Is-sejbiet u l-konklużjonijiet ewlenin ta' din il-valutazzjoni ex-post jistgħu jinstabu fil-Parti II.3.2. 5. ATTIVITAJIET OħRA Saru numru ta' attivitajiet oħra mis-servizzi tal-Kummissjoni sabiex tittejjeb il-kwalità tal-programmi għas-sena 2006, kif ukoll biex ikun appoġġjat l-iżvilupp tal-kapaċità ta' monitoraġġ u valutazzjoni lokali. L-azzjonijiet speċifiċi huma deskritti fil-Parti II.3 ta' l-Anness. [1] Għat-test sħiħ tal-konklużjonijiet tal-Presidenza ta’ Ġunju 2006, jekk jogħġbok ikkonsulta http://www.consilium.europa.eu/cms3_applications/Applications/newsRoom/LoadDocument.asp?directory=en/ec/&filename=90111.pdf. Għat-test sħiħ tal-konklużjonijiet tal-Presidenza ta’ Diċembru 2006, jekk jogħġbok ikkonsulta http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/ec/92202.pdf. [2] Is-CFCU, il-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħlijiet Pubbliċi, il-Ministeru tax-Xogħol u l-Politika Soċjali, il-Ministeru ta’ l-Ekonomija [3] Għal informazzjoni ġenerali dwar is-SAPARD, żur il-websajt tad-DG ta’ l-Agrikoltura. [4] Għal informazzjoni ġenearali dwar l-ISPA, żur il-websajt tad-DG tal-Politika reġjonali. [5] Mis-6 strumenti ta' relazzjonijiet esterni proposti li huma mistennija li japplikaw fil-perjodu 2007-2013, wieħed minnhom huwa l-istrument il-ġdid għall-għajnuna għall-pre-adeżjoni, l-IPA. Fil-konnessjoni bejn l-għajnuna esterna u l-istrateġiji politiċi interni, l-IPA għandha l-intenzjoni li tiffaċilita d-dħul fl-Unjoni tal-pajjiżi kandidati (it-Turkija, il-Kroazja u l-Ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja) u tal-pajjiżi kandidati potenzjali (l-Albanija, il-Bosnija Ħerżegovina, il-Montenegro u s-Serbja inkluż il-Kosovo taħt ir-Riżoluzzjoni 1244 tal-Kunsill ta' Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti). L-IPA se jkun strument immirat lejn l-adeżjoni, li jissodisfa r-rekwiżiti kollha li jirriżultaw mill-proċess ta' adeżjoni, b'mod partikolari f'termini ta' prijoritajiet, monitoraġġ u valutazzjoni. L-IPA se jieħu post l-istrumenti preżenti ta' pre-adeżjoni b'mod partikolari: il-Phare, li l-ambitu tiegħu huwa l-appoġġ għall-implimentazzjoni ta' l-acquis communautaire fil-forma ta' bini ta' istituzzjoni u investimenti relatati, investimenti f'koeżjoni ekonomika u soċjali u kooperazzjoni bejn il-fruntieri; l-ISPA, li huwa l-prekursur tal-Fond ta' Koeżjoni u jitratta l-infrastruttura ambjentali u tat-trasport; is-SAPARD, il-prekursur tal-pjanijiet ta' Żvilupp Rurali, li jitratta l-acquis tal-Politika Komuni Agrikola u l-Iżvilupp Rurali, il-pre-adeżjoni tat-Turkija, bl-istess ambitu tal-Phare; il-CARDS, li jkopri l-Punent tal-Balkani. [6] It-Turkija hija koperta bl-Għajnuna finanzjarja ta' pre-adeżjoni għat-Turkija