KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Ingawdu l-benefiċċji kollha taċ-Ċertifikati COVID Diġitali tal-UE:

Nappoġġjaw il-moviment liberu taċ-ċittadini u l-irkupru tas-settur tat-trasport bl-ajru permezz ta’ linji gwida u rakkomandazzjonijiet għall-Istati Membri tal-UE

(2021/C 313/02)

1. Introduzzjoni

Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE (1) (“EU Digital COVID Certificate, EU DCC”) beda jiġi applikat fl-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea fl-1 ta’ Lulju 2021. Bdiet tintuża b’suċċess sistema diġitali tal-UE biex mingħajr ħlas jinħarġu, jiġu vverifikati u aċċettati ċ-ċertifikati li jagħtu prova tat-tilqim, ta’ riżultat negattiv tat-test tas-SARS-COV-2 jew tal-irkupru mill-COVID-19. Il-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, u l-awtoritajiet nazzjonali b’mod kollettiv bnew sistema mix-xejn biex jgħinu r-ritorn tal-moviment liberu fl-Unjoni u din bdiet taħdem fi żmien rekord. Flimkien ma’ kampanja ta’ tilqim li rnexxiet u li timmarka pass importanti fil-ġlieda kontra l-pandemija, iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE se jkollu impatt pożittiv sinifikanti fuq il-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini u tar-residenti tal-UE. Dan huwa kkumplimentat minn inizjattivi oħra li jgħinu liċ-ċittadini jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-moviment liberu bħall-approċċ komuni għar-restrizzjonijiet fuq il-moviment liberu minħabba l-COVID-19, li ntlaħaq qbil dwarhom fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (UE) 2020/1475 (2) u l-mappa bil-kuluri tas-sinjali tad-dawl tat-traffiku kull ġimgħa ppubblikata miċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard li tistabbilixxi (3), “il-pjattaforma ta’ Informazzjoni Re-Open EU” (4), u t-tabella “Siġill tas-Sikurezza kontra l-COVID-19 għat-Turiżmu Ewropew” għall-istabbilimenti tat-turiżmu (5).

Bilkemm għaddew erba’ xhur bejn il-preżentazzjoni tal-proposta leġiżlattiva mill-Kummissjoni Ewropea u t-tħaddim taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE – għal darb’ oħra xhieda tal-valur miżjud reali tal-kooperazzjoni Ewropea. Dan kien possibbli bis-saħħa tal-impenn u d-dedikazzjoni tal-leġiżlaturi tal-UE u l-esperti tekniċi fil-livelli Ewropej u nazzjonali, f’kull Stat Membru, kif ukoll fl-industrija. L-użu taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE issa qed jilħaq rekords ġodda wkoll: Diġà nħarġu aktar minn 270 miljun ċertifikat diġitali, u dan juri l-interess qawwi għall-użu taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. Iċ-ċertifikati diġà huma jitħaddmu f’aktar minn 30 pajjiż. L-objettiv ewlieni li jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju tad-dritt għall-moviment liberu fi ħdan l-Unjoni waqt il-pandemija tal-COVID-19, stabbilit fir-Regolamenti dwar ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, wasal biex jintlaħaq bis-saħħa tat-tħaddim taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE.

Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tlesta fi żmien meta kważi żewġ terzi tal-popolazzjoni adulta tal-Unjoni rċivew mill-inqas doża waħda ta’ vaċċin kontra l-COVID-19, u meta l-Unjoni rċeviet biżżejjed dożi tal-vaċċini biex tilħaq il-mira tagħha li tlaqqam kompletament mill-inqas 70 % tal-popolazzjoni adulta qabel tmiem is-sajf tal-2021.

L-ivvjaġġar bl-ajru huwa wieħed mill-ewwel każijiet ta’ użu fuq skala kbira taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. Sa Lulju tal-2021, it-traffiku tal-ajru żdied b’ 20 %, u mistenni jilħaq aktar minn 60 % tal-livelli tat-traffiku tal-2019 matul ix-xahar ta’ Lulju. (6) Il-volumi tat-traffiku tal-ajru qed ikomplu jiżdiedu progressivament matul is-sajf hekk kif iċ-ċittadini u r-residenti tal-UE qed ifittxu li jerġgħu jgawdu l-libertà tal-moviment tagħhom - kemm jekk għall-btajjel, kemm biex iżuru l-qraba u l-ħbieb, kif ukoll għal raġunijiet professjonali. Is-setturi tal-ivvjaġġar u tat-turiżmu huma mistennija li jibbenefikaw bil-bosta mill-użu taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. L-ivvjaġġar bl-ajru li qed jikber b’rata mgħaġġla huwa xhieda tal-potenzjal taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE biex jissaħħaħ l-irkupru filwaqt li l-pandemija tinżamm taħt kontroll. Fl-istess ħin, in-numri ta’ passiġġiera tal-ajru dejjem jiżdiedu jitolbu li l-atturi kollha involuti jiżguraw implimentazzjoni bla xkiel, partikolarment f’dak li jirrigwarda l-verifika taċ-ċertifikati. Kif stabbilit hawn taħt, l-istħarriġ tal-Kummissjoni wera li bħalissa hemm 15-il kombinazzjoni differenti ta’ verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, u xi wħud minnhom jidher li jinvolvu d-duplikazzjoni evitabbli. Kif hemm iddikjarat fil-Protokoll tas-Sikurezza tas-Saħħa għall-Avjazzjoni kontra l-COVID-19 tal-EASA/ECDC, jekk il-verifika tkun tlestiet b’mod affidabbli qabel it-tluq, ma hemm ebda raġuni medika li jsiru verifiki addizzjonali tal-istess ċertifikat aktar tard matul il-vjaġġ. Approċċ ikkoordinat jgħin biex jiġi evitat stress potenzjali fuq is-sistemi tat-trasport bl-ajru u jippermetti li jitwasslu l-benefiċċji sħaħ taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE f’termini kemm tal-politika tas-saħħa kif ukoll tal-konvenjenza u s-saħħa tal-vjaġġaturi individwali.

Għad ma hemmx wisq ivvjaġġar bl-ajru minn u lejn pajjiżi terzi. Minkejja li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE ġie żviluppat prinċipalment biex jiffaċilita l-ivvjaġġar fi ħdan l-Unjoni, għandu l-potenzjal li jsir l-istandard globali li jiffaċilita l-ivvjaġġar internazzjonali. Mill-bidu nett, is-sistema tfasslet biex tkun soluzzjoni b’sors miftuħ biex tikkontribwixxi għall-ġlieda konġunta kontra l-pandemija.

Is-sħab kollha fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u l-Iżvizzera diġà huma integrati fis-sistema taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE (7). Kif previst fir-Regolament, il-Kummissjoni hija wkoll impenjata attivament f’ħidma multilaterali dwar iċ-ċertifikati diġitali, b’mod partikolari mal-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (ICAO) u l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO), sabiex tiżgura standards għoljin u interoperabbiltà. Barra minn dan, bosta sħab internazzjonali avviċinaw lill-UE bilateralment sabiex jitgħallmu dwar is-sistema taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. L-ispeċifikazzjonijiet tekniċi kollha huma disponibbli (8) għall-pubbliku u l-Kummissjoni Ewropea diġà qed taħdem ma’ sħab internazzjonali interessati li jixtiequ jużaw sistema ta’ verifika sikura għaċ-ċertifikati diġitali tal-COVID-19 u li jużaw is-sistema taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE.

2. Verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fil-kuntest tal-ivvjaġġar bl-ajru

Iċ-ċertifikat COVID Diġitali tal-UE għandu l-mira li jagħmilha iżjed faċli għad-detenturi li jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ moviment liberu (9) matul il-pandemija tal-COVID-19. Lill-Istati Membri jipprovdilhom għodda affidabbli biex tiġi vverifikata l-konformità mar-restrizzjonijiet tal-moviment liberu stabbiliti bħala rispons għall-pandemija tal-COVID-19 (10).

Il-verifika sikura hija element ewlieni li joffri ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. Fil-qafas stabbilit mir-Regolament (UE) Nru 2021/953 (11), l-Istati Membri tal-UE qegħdin jiddeċiedu jekk, meta u kif għandhom jiġu vverifikati ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. Approċċ ikkoordinat jista’ jgħin biex dan il-proċess isir aktar sempliċi. L-Istati Membri tal-UE qed iwettqu tali verifika b’modi diversi sabiex jiġu implimentati ċerti miżuri tas-saħħa pubblika bħar-rekwiżiti għad-dħul fl-ivvjaġġar transfruntier. L-Artikolu 3(9) tar-Regolament (UE) 2021/953 jistabbilixxi li l-operaturi tas-servizzi tat-trasport transfruntier li jkunu nħatru biex jagħmlu l-verifi għandhom jiżguraw li l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tiġi integrata fit-tħaddim tal-infrastruttura transfruntiera tat-trasport bħall-ajruporti, il-portijiet marittimi u l-istazzjonijiet tal-ferrovija u l-vendi, kif xieraq.

Huwa ta’ importanza kbira li l-Istati Membri jinfurmaw minnufih liċ-ċittadini u lill-operaturi dwar il-miżuri li jieħdu biex jitneħħew jew jiddaħħlu r-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar. L-Istati Membri fin-Network tas-Saħħa elettronika, bl-appoġġ tal-Kummissjoni, qablu li jikkodifikaw sett ta’ Linji gwida (12) għar-regoli ta’ validazzjoni li jgħinu b’mod sinifikanti fil-proċess ta’ verifika.

Apparti r-rekwiżit li jiġu ssodisfati l-Formoli tal-Lokalizzazzjoni tal-Passiġġieri (PLF) introdott mill-Istati Membri tal-UE, il-verifika diġitali taċ-ċertifikati diġitali hija intiża biex tevita l-punti ta’ konġestjoni, u għalhekk li tnaqqas l-iffullar u l-ħinijiet ta’ stennija possibbli fl-ajruporti, speċjalment fl-eqqel ħinijiet. L-iffullar għandu jiġi evitat biex jitnaqqas ir-riskju ta’ infezzjonijiet potenzjali tal-COVID-19. Il-mod u l-ħin tal-verifika speċifiċi se jkollhom impatt fuq kemm jiġu evitati l-punti ta’ konġestjoni. Sa issa, l-ajruporti u l-linji tal-ajru ħadu passi biex jipproċessaw il-fluss dejjem jiżdied tal-passiġġieri, pereżempju billi jerġgħu jiftħu terminals li kienu magħluqa u billi jżidu n-numru ta’ persunal mal-bankijiet taċ-check-in jew tal-informazzjoni. Dan għen biex tiġi ġestita l-ewwel żieda fin-numru ta’ passiġġiera iżda hemm riskju li wieħed ma jlaħħaqx mal-ħtiġijiet tal-kapaċità mistennija iktar tard matul is-sajf tal-2021. L-ajruporti li kienu diġà ffullati fl-2019 x’aktarx li jilħqu l-limitu tal-kapaċità tagħhom b’50 % sa 60 % tal-livelli tat-traffiku tal-2019. Filwaqt li s-sitwazzjoni għadha ma wasslitx għal konġestjoni kbira, fil-bidu ta’ Lulju 2021, l-ajruporti tal-UE diġà qed joperaw b’madwar 45 % tal-volumi tat-traffiku tal-passiġġieri meta mqabbel mal-2019. Esperjenza bla xkiel għall-passiġġieri mingħajr interruzzjonijiet tippermetti lill-operaturi jlaħħqu ma’ żieda fit-traffiku tal-passiġġieri bl-ajru fil-ġimgħat li ġejjin.

F’xi Stati Membri tal-UE, l-operaturi tal-linji tal-ajru qed jivverifikaw iċ-Ċertifikati COVID Diġitali tal-UE, u qed jinsistu li jingħataw is-software ta’ verifika neċessarja. Skont stħarriġ reċenti tal-Kunsill Internazzjonali tal-Ajruporti tal-Ewropa (ACI Europe), il-kwistjonijiet ewlenin li ltaqgħu magħhom l-operaturi huma ż-żieda tal-kontrolli (64 %) u l-verifika fil-bini tal-ajruport (54 %). Fl-istess stħarriġ, 82 % tal-operaturi ddikjaraw li ċ-Ċertifikati COVID Diġitali tal-UE mhumiex ivverifikati barra mill-ajruport qabel it-tluq (13). F’xi Stati Membri tal-UE, ċerti regoli għadhom differenti mil-linji gwida tan-Network tas-Saħħa elettronika addottati mal-UE kollha.

Stħarriġ fost l-Istati Membri tal-UE dwar kif jiġi vverifikat ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE għall-ivvjaġġar bl-ajru wera li bħalissa hemm 15-il mod differenti ta’ kif qed jiġi organizzat il-proċess ta’ verifika. Pereżempju xi Stati Membri tal-UE ddeċidew li jgħaddu r-responsabbiltà li jivverifikaw ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE lill-ajruporti, filwaqt li oħrajn poġġew dan l-obbligu fuq il-linji tal-ajru, u xi wħud fuq it-tnejn. Bosta Stati Membri tal-UE għażlu wkoll lill-awtoritajiet pubbliċi biex jivverifikaw ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tal-passiġġieri li jaslu. Filwaqt li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE ġie żviluppat fost l-oħrajn bħala għodda biex jiġi ffaċilitat l-ivvjaġġar mingħajr ostakli, b’mod partikolari fiż-żona Schengen, huwa importanti li jiġi enfasizzat li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE la huwa dokument tal-ivvjaġġar u lanqas ma hu prerekwiżit għall-ivvjaġġar (14).

Is-suq uniku tal-avjazzjoni tal-UE jeħtieġ iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE bħala għodda biex ilaħħaq maż-żieda fil-flussi tal-passiġġieri tul ix-xhur tas-sajf tal-2021 u matul l-irkupru. Wara s-suċċess kollettiv tat-tħaddim taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, il-pass li jmiss għandu jkun li jiġi ffaċilitat l-ivvjaġġar sikur u bla xkiel matul il-pandemija.

Fit-28 ta’ Ġunju 2021, is-servizzi tal-Kummissjoni Ewropea ppubblikaw rakkomandazzjonijiet operazzjonali f’nota ta’ informazzjoni bit-titlu “Making the most of the EU Digital COVID Certificates in aviation: Recommendations and guidance for Member State [Nagħmlu l-aħjar użu miċ-Ċertifikati COVID Diġitali tal-UE fl-avjazzjoni: Rakkomandazzjonijiet u gwida għall-Istati Membri]” (15). Fit-30 ta’ Ġunju 2021, in-Network tas-Saħħa elettronika, komposta minn esperti nazzjonali tas-saħħa, adottat dokument ta’ gwida (16) li jistabbilixxi l-elementi tekniċi u operazzjonali għall-użu taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fl-ivvjaġġar bl-ajru. Id-dokument jippreżenta diversi għażliet ta’ kif tista’ ssir il-verifika, li huma possibbli kemm legalment (minn perspettiva tal-protezzjoni tad-data tal-UE, f’konformità sħiħa mal-GDPR tal-UE (17)) kif ukoll teknikament.

Din il-Komunikazzjoni għandha l-għan li tipprovdi l-prinċipji ġenerali, l-aħjar prattiki, rakkomandazzjonijiet u gwida għall-Istati Membri tal-UE sabiex tiġi ffaċilitata l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fl-avjazzjoni fl-eqqel tal-istaġun tal-ivvjaġġar tas-sajf u lil hinn minnu. Dan se jkun l-aktar rilevanti l-ewwel għall-ivvjaġġar bl-ajru iżda għandu jiġi adottat gradwalment minn modi oħra ta’ trasport (p.eż. laneċ, bastimenti tal-kruċieri, trasport bil-ferrovija u bit-triq) meta dan ikun possibbli, u meta jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tagħhom.

3. Approċċ rakkomandat

Din it-taqsima tistabbilixxi sensiela ta’ linji gwida u rakkomandazzjonijiet, li huma indirizzati lill-Istati Membri tal-UE. Billi l-linji tal-ajru u l-ajruporti huma l-eqreb kuntatt mal-passiġġiera, se jkollhom rwol u responsabbiltà importanti biex iwasslu l-benefiċċji kollha taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fl-avjazzjoni.

Ir-Regolament 2021/953 jispeċifika li mingħajr preġudizzju għall-kompetenza tal-Istati Membri li jimponu restrizzjonijiet għal raġunijiet ta’ saħħa pubblika, meta l-Istati Membri tal-UE jaċċettaw ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, huma għandhom iżommu lura milli jimponu restrizzjonijiet addizzjonali għall-moviment liberu, bħall-ittestjar addizzjonali għall-infezzjoni mis-SARS-CoV-2 relatat mal-ivvjaġġar, jew il-kwarantina jew l-awtoiżolament marbuta mal-ivvjaġġar, dment li dawn ikunu meħtieġa u jkunu proporzjonati biex titħares is-saħħa pubblika b’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19, filwaqt li titqies ukoll l-evidenza xjentifika disponibbli, inkluża d-data epidemjoloġika ppubblikata mill-ECDC abbażi tar-Rakkomandazzjoni (UE) 2020/1475. Ir-Rakkomandazzjoni 2020/1475 tispeċifika li meta jadottaw u japplikaw ir-restrizzjonijiet għall-moviment liberu, l-Istati Membri tal-UE għandhom jirrispettaw il-prinċipji tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-proporzjonalità u n-nondiskriminazzjoni u għandhom jaġixxu b’mod ikkoordinat.

Sabiex tiġi ffaċilitata ċ-ċarezza għall-passiġġieri u tiġi żgurata esperjenza tal-ivvjaġġar mingħajr xkiel u mingħajr interruzzjonijiet, l-aġenti kollha fil-proċess ta’ verifika jeħtieġ li jkunu konxji bis-sħiħ tar-rwol u tal-azzjonijiet tagħhom. Għall-implimentazzjoni bla xkiel taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, huwa essenzjali li l-Istati Membri tal-UE jipprovdu informazzjoni ċara, komprensiva u f’waqtha dwar kull restrizzjoni għall-moviment liberu lill-partijiet ikkonċernati u lill-pubbliku ġenerali. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-informazzjoni ppubblikata fis-sit web Re-Open EU tkun sħiħa, aġġornata u faċli biex wieħed jifhimha, kemm fir-rigward tal-Istati Membri tal-UE kif ukoll tal-pajjiżi terzi.

L-Istati Membri għandhom jaġġornaw u jippubblikaw ukoll ir-regoli ta’ validazzjoni applikabbli bi trasparenza sħiħa. Ir-regoli għandhom jiġu ppubblikati fuq il-Gateway taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, li tappoġġa din il-funzjonalità u tqassam l-informazzjoni lill-verifikatur u lill-apps Wallet. Barra minn hekk, ir-regoli għandhom ikunu disponibbli fuq Re-Open EU. Għal skopijiet ta’ trasparenza, ir-regoli għandhom jinkludu b’mod ċar l-informazzjoni relevanti kollha, bħal-listi tal-vaċċini li għalihom jiġu aċċettati ċ-ċertifikati. L-informazzjoni ppubblikata bħalissa mill-Istati Membri mhix dejjem ċara għall-passiġġieri.

L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li l-linji tal-ajru, l-persunal tal-ajruport u l-aġenti l-oħra bis-setgħa li jivverifikaw iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE ikunu infurmati bis-sħiħ dwar ir-rwoli rilevanti u l-azzjonijiet rikjesti. Din l-informazzjoni għandha wkoll tkun disponibbli għall-pubbliku sabiex il-passiġġieri jkunu infurmati bil-punti li fihom ikunu jistgħu jistennew il-verifiki rilevanti.

— Rakkomandazzjoni 1: L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li lill-operaturi u lill-vaġġaturi tingħatalhom informazzjoni sħiħa, li tinftiehem u f’waqtha dwar ir-rekwiżiti u l-proċessi ta’ verifika.

— Rakkomandazzjoni 2: L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li l-informazzjoni ppubblikata fis-sit web Re-Open EU tkun sħiħa, aġġornata u faċli biex wieħed jifhimha.

L-iżvilupp ta’ EU DCC interoperabbli tal-UE jimmarka pass bla preċedent li jipprevjeni li jkun hemm taħlita ta’ ċertifikati diġitali individwali bbażati fuq speċifikazzjonijiet tekniċi differenti f’kull Stat Membru tal-UE. Permezz tan-Network tas-Saħħa elettronika, l-Istati Membri tal-UE approvaw dokument ta’ gwida dwar ir-regoli ta’ validazzjoni għaċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE li jippermetti mhux biss il-verifika tal-awtentiċità taċ-ċertifikat iżda wkoll il-konformità tiegħu mar-regoli tal-ivvjaġġar korrispondenti. Meta l-operaturi ta’ linja tal-ajru jew ta’ ajruport ikunu mistennija li jivverifikaw huma ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, l-Istati Membri tal-UE għandhom jippubblikaw ir-regoli tal-validazzjoni u jżommuhom aġġornati. Filwaqt li jrid ikun hemm il-possibbiltà li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE jiġi ppreżentat personalment fl-ajruport tat-tluq u li ssir verifika manwali skont ir-regoli applikabbli tan-negozju, l-operaturi u l-awtoritajiet għandhom ikunu attrezzati biex joffru proċessi ta’ verifika elettronika tar-regoli tan-negozju. Dan iħaffef il-proċessi ta’ verifika.

— Rakkomandazzjoni 3: L-Istati Membri tal-UE għandhom jintegraw ir-regoli applikabbli tal-ivvjaġġar fil-proċessi ta’ verifika u lill-operaturi joffrulhom applikazzjoni ta’ verifika li tivverifika r-regoli rispettivi f’konformità mal-linji gwida dwar ir-regoli ta’ validazzjoni li ntlaħaq qbil dwarhom fin-Network tas-Saħħa elettronika (18).

— Rakkomandazzjoni 4: L-Istati Membri tal-UE għandhom jippubblikaw ir-regoli għall-validazzjoni tal-ivvjaġġar disponibbli u jżommuhom dejjem aġġornati fil-Gateway taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE.

— Rakkomandazzjoni 5: L-Istati Membri tal-UE għandhom, fejn possibbli, jużaw mezzi elettroniċi ta’ verifika skont il-linji gwida rilevanti tan-Network tas-Saħħa elettronika

Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE huma mibnija fuq qafas ta’ fiduċja miftiehem, imfassal u miżmum mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri, f’konformità mar-regoli applikabbli stabbiliti fir-Regolament (UE) 2021/953. Il-qafas ta’ fiduċja jiżgura l-ħruġ u l-verifika affidabbli u sikuri taċ-ċertifikati. Kif iddikjarat fil-Protokoll tas-Sikurezza tas-Saħħa għall-Avjazzjoni kontra l-COVID-19 tal-EASA/ECDC (19), jekk il-verifika tkun tlestiet b’mod affidabbli qabel it-tluq, qajla hemm ġustifikazzjoni mil-lat epidemjoloġiku għal verifiki addizzjonali tal-istess ċertifikat aktar tard matul il-vjaġġ. Tali duplikazzjoni għandha tiġi evitata. Għaldaqstant, l-Istati Membri għandhom jivverifikaw iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE bi prijorità qabel it-tluq. Mil-lat tas-sikurezza tas-saħħa, dan jgħin ukoll biex jitnaqqas ir-riskju li jivvjaġġaw passiġġiera morda. Il-verifika mal-wasla tista’ titwettaq b’approċċ ibbażat fuq ir-riskju.

Sabiex tiġi evitata d-duplikazzjoni tal-kontrolli minn bosta atturi (p.eż. mill-operaturi tal-linji tal-ajru u mill-awtoritajiet pubbliċi), għandhom jiġu implimentati kemm jista’ jkun arranġamenti “ta’ punt uniku”, bejn awtoritajiet, ajruporti u linji tal-ajru. L-Istati Membri tal-UE għandhom jevitaw li jirrikjedu l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE f’iktar minn okkażjoni waħda matul il-vjaġġ bl-ajru (p.eż. tul iċ-check-in fl-ajruport u mill-ġdid waqt l-imbarkazzjoni). Ta’ min jinnota li kwalunkwe rekwiżit ta’ verifika taċ-ċertifikati stabbilit mir-Regolament (UE) 2021/953 ma jiġġustifikax għaldaqstant ir-riintroduzzjoni temporanja tal-kontroll fil-fruntieri interni.

Skont il-Protokoll dwar is-Sikurezza tas-Saħħa għall-Avjazzjoni kontra l-COVID-19 tal-EASA/ECDC, imsemmi hawn fuq, minn perspettiva medika, l-iktar għażla effettiva hija li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE jiġi vverifikat qabel il-wasla fl-ajruport tat-tluq. Madankollu, 82 % tal-operaturi tal-ajruporti jirrapportaw li ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UEs mhux qed jiġu vverifikati barra mill-ajruport qabel it-tluq (20). L-Istati Membri tal-UE u l-operaturi tas-servizzi tat-trasport huma mħeġġa bil-qawwa biex jiżguraw li l-verifika ssir kmieni kemm jista’ jkun, preferibbilment matul il-proċess ta’ check-in ta’ linja tal-ajru jew permezz ta’ servizz/portal web ta’ Stat Membru tal-UE, dment li dan isir f’konformità mal-Artikolu 4(2) tar-Regolament UE 2021/953.

Meta l-Istat Membru tal-wasla jneħħi ċerti restrizzjonijiet marbuta mas-saħħa fuq l-ivvjaġġar għall-vjaġġaturi fil-pussess ta’ EU DCC jew prova oħra, l-Istat Membru tat-tluq għandu jiżgura li l-passiġġieri kollha jkunu ppreżentaw iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tagħhom qabel ma jirkbu l-ajruplan. Fil-waqt li l-verifiki barra l-ajruport għandhom dejjem jingħataw preferenza, iċ-ċertifikati tal-passiġġieri kollha li ma jkunux ippreżentawhom barra l-ajruport għandhom jiġu vverifikati fl-ajruport tat-tluq f’dawn il-każijiet. Fejn il-verifiki jsiru fl-ajruporti, għandhom jintużaw riżorsi li jkunu proporzjonati mal-ammont ta’ verifiki biex jiġu żgurati flussi tal-passiġġieri bla xkiel l-ħin kollu.

Il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-operaturi tas-servizzi tat-trasport hija essenzjali biex dawn is-soluzzjonijiet, li jirrikjedu iktar xogħol sabiex jiġi żgurat li jkunu bbażati fuq soluzzjonijiet ittestjati, jiġu implimentati. Dan jiżgura li l-effetti pożittivi taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fuq il-konvenjenza u fuq il-flussi tal-passiġġieri ma jiġux imminati mill-proċess ta’ verifika fl-ajruport, u b’hekk jiġi limitat ir-riskju potenzjali għas-sikurezza tas-saħħa. Madankollu, fil-fehma tan-Network tas-Saħħa elettronika, din l-għażla “tista’ teħtieġ żvilupp u żmien ta’ ttestjar estensiv, li jista’ jwassal għal implimentazzjoni wara s-sajf tal-2021” (21).

Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE u l-protezzjoni tad-data Il-qafas ta’ fiduċja taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE jiżgura l-ogħla livell ta’ protezzjoni tad-data, f’konformità mar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (22) (“GDPR”). L-operaturi tat-trasport, bħalma huma l-linji tal-ajru, huma permessi jipproċessaw l-informazzjoni meħtieġa biex jikkonformaw mal-obbligi ta’ verifika stabbiliti bil-liġi nazzjonali applikabbli dment li ma jżommu ebda data personali preżenti fil-kodiċijiet QR kif iddikjarat b’mod espliċitu fir-Regolament. Dan ifisser li l-bażi ġuridika meħtieġa biex il-linji tal-ajru jkunu jistgħu jivverifikaw ċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE diġà tapplika matul il-proċess taċ-check-in online, u dan jista’ jevita l-punti ta’ konġestjoni u l-iffullar fl-ajruporti.

— Rakkomandazzjoni 6: L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE ssir kmieni kemm jista’ jkun u preferibbilment qabel ma jasal il-passiġġier fl-ajruport tat-tluq.

— Rakkomandazzjoni 7: L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw li l-operaturi jkollhom is-setgħa li jivverifikaw iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, u li jikkooperaw mal-linji tal-ajru biex jiffaċilitaw l-integrazzjoni tal-proċess ta’ verifika fil-proċeduri taċ-check-in, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament dwar iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE.

Il-miżuri relatati mal-ivvjaġġar, bħall-Formola tal-Lokalizzazzjoni tal-Passiġġieri (PLF) jew iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, huma għodod komplementari maħsuba biex jgħinu biex l-attivitajiet tal-ivvjaġġar jerġgħu jkomplu b’mod sikur filwaqt li jsaħħu l-kapaċitajiet ta’ traċċar tal-kuntatti tal-Istati Membri tal-UE u maħsuba biex inaqqsu r-riskji ta’ trażmissjoni. Idealment, ikunu jikkawżaw l-inqas inkonvenjent possibbli għall-vjaġġaturi u għall-esperjenza tal-ivvjaġġar tagħhom. Il-ġbir tal-PLF, bħall-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, għandha ssir kmieni kemm jista’ jkun u preferibbilment qabel ma jasal il-passiġġier fl-ajruport tat-tluq, biex jiġu evitati proċeduri ripetuti għall-passiġġieri.

Xenarji possibbli Qabel il-wasla fl-ajruport tat-tluq, jistgħu jiġu kkunsidrati żewġ xenarji possibbli għall-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE: 1) Verifika waqt iċ-check-in online tal-linja tal-ajru: Dan il-każ ta’ użu għandu l-vantaġġi operazzjonali li jivverifika d-dokumenti relatati mas-saħħa tal-passiġġier f’post wieħed u qabel dan jasal fl-ajruport, u ma jirrikjedix implimentazzjoni teknika kumplessa żżejjed. Barra minn hekk, ta’ min jiġi mfakkar li kemm ir-Regolament (UE) 2021/953 kif ukoll il-GDPR jippermettu li l-operaturi tat-trasport jipproċessaw id-data dwar is-saħħa dment li din ma tinżammx u dment li dan il-każ ta’ użu jkun stabbilit mil-liġi nazzjonali. 2) Il-verifika tad-dokumenti tal-ivvjaġġar permezz ta’ applikazzjonijiet speċifiċi u servizz web żviluppat f’konformità mar-Regolament (UE) 2021/953. F’dan ix-xenarju, tista’ titqies il-kombinazzjoni tal-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE flimkien mal-Formola tal-Lokalizzazzjoni tal-Passiġġieri tal-Istat Membru (f’format diġitali) barra minn miżuri/rekwiżiti oħra tas-saħħa. Dan il-każ ta’ użu jkollu wkoll il-vantaġġ li ssir il-verifika tad-dokumenti f’post wieħed u qabel il-wasla fl-ajruport tat-tluq. Peress li t-tieni soluzzjoni ta’ hawn fuq mhix disponibbli fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri u tirrikjedi l-iżvilupp u ż-żmien għall-ittestjar, l-Istati Membri u l-Kummissjoni għandhom jikkooperaw bil-ħsieb li ssir l-implimentazzjoni malajr kemm jista’ jkun wara s-sajf tal-2021 (ara t-Taqsima 6.1 tal-gwida tan-Network tas-Saħħa elettronika “Validation of EU Digital COVID Certificate in the context of air transport”) (23).

— Rakkomandazzjoni 8: L-Istati Membri tal-UE għandhom jaħdmu lejn koordinazzjoni mtejba bejn il-PLF u l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE. L-Istati Membri tal-UE għandhom jiżguraw kooperazzjoni mal-operaturi tas-servizzi tat-trasport biex jippermettu l-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE fl-istess ħin tal-ġbir ta’ informazzjoni oħra relatata mal-ivvjaġġar, bħall-PLF.

— Rakkomandazzjoni 9: L-Istati Membri għandhom jaħdmu biex isibu soluzzjonijiet li jistgħu jappoġġaw il-verifika taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE u l-ġbir taddata tal-PLF bil-mira li din is-soluzzjoni tiġi introdotta fil-Ħarifa ta’ din is-sena.

4. Konklużjoni

L-iżvilupp u l-operazzjonalizzazzjoni rapidi taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tal-UE jimmarkaw pass importanti u kontribut ewlieni fil-ġlieda kontra l-pandemija. Huma tabilħaqq xhieda ta’ kemm l-Ewropa kapaċi twassal riżultati konkreti fi żmien rekord li jkollhom impatt pożittiv fuq il-ħajja ta’ mijiet ta’ miljuni ta’ ċittadini, u residenti tal-UE u viżitaturi oħra. Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE tappoġġa r-ritorn tal-moviment liberu fl-Ewropa filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ kontroll tal-pandemija, bis-saħħa tal-affidabbiltà u l-faċilità tal-użu tiegħu, u huwa element ewlieni fit-tnedija mill-ġdid tas-setturi tal-ivvjaġġar u tat-turiżmu, li kienu fost l-aktar milquta mill-pandemija. Biċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, u l-Istati Membri tal-UE kollettivament immobilizzaw u għamlu sforzi kbar biex jiżviluppaw l-għodda meħtieġa biex dan isir realtà fil-ħin għall-istaġun tal-ivvjaġġar tas-sajf tal-2021. Qed isiru aktar sforzi biex jiġi estiż ir-rikonoxximent taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE u kredenzjali tas-saħħa simili lejn u minn pajjiżi terzi, bħala bażi għall-ftuħ mill-ġdid tal-ivvjaġġar internazzjonali reċiproku fejn tippermetti s-sitwazzjoni epidemjoloġika.

L-armonizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni tal-protokolli ta’ verifika huma essenzjali biex ikun hemm esperjenza bla xkiel għall-pubbliku Ewropew li jivvjaġġa. Il-gwida u l-prinċipji ġenerali ta’ din il-Komunikazzjoni għandhom l-għan li jikkontribwixxu għal esperjenza tal-ivvjaġġar bla xkiel. Il-Kummissjoni tappella lill-Istati Membri u lill-atturi kollha involuti fl-ekosistema tat-trasport bl-ajru biex jaħdmu flimkien għal implimentazzjoni kkoordinata aħjar taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE abbażi tar-rakkomandazzjonijiet deskritti f’din il-Komunikazzjoni. Dan l-approċċ rakkomandat għall-avjazzjoni jista’ jibda jintuża gradwalment minn modi oħra ta’ trasport.

(1) Ir-Regolament (UE) 2021/953 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2021 dwar qafas għall-ħruġ, għall-verifika u għall-aċċettazzjoni ta’ ċertifikati COVID-19 interoperabbli tat-tilqim, tat-testijiet u tal-fejqan (Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE) għall-faċilitazzjoni tal-moviment liberu waqt il-pandemija tal-COVID-19 (ĠU L 211, 15.6.2021, p. 1), u r-Regolament (UE) 2021/954 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2021 dwar qafas għall-ħruġ, għall-verifika u għall-aċċettazzjoni ta’ ċertifikati COVID-19 interoperabbli tat-tilqim, tat-testijiet u tal-fejqan (Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE) fir-rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li joqogħdu jew li jirrisjedu legalment fit-territorji tal-Istati Membri waqt il-pandemija tal-COVID-19 (ĠU L 211, 15.6.2021, p. 24).

(2) Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (UE) 2020/1475 tat-13 ta’ Ottubru 2020 dwar approċċ ikkoordinat għar-restrizzjoni tal-moviment liberu b’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19 (ĠU L 337, 14.10.2020, p. 3).

(3) https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/weekly-maps-coordinated-restriction-free-movement

(4) https://reopen.europa.eu/

(5) https://ec.europa.eu/growth/content/new-european-tourism-covid-19-safety-seal-available_mt

(6) Eurocontrol, daily traffic variation, Network Manager Area, 8 ta’ Lulju 2021 (https://www.eurocontrol.int/Economics/DailyTrafficVariation-States.html?ectl-public).

(7) Iċ-ċertifikati tat-tilqim, tat-testijiet u tal-irkupru mill-COVID-19 maħruġa mill-Iżvizzera f’konformità mal-Ordni Żvizzera dwar iċ-Ċertifikat tal-COVID-19 huma ttrattati diġà bħala ekwivalenti għal dawk maħruġa f’konformità mar-Regolament (UE) 2021/953, skont id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/1126 tat-8 ta’ Lulju 2021 li tistabbilixxi l-ekwivalenza taċ-ċertifikati tal-COVID-19 maħruġa mill-Iżvizzera għaċ-ċertifikati maħruġa f’konformità mar-Regolament (UE) 2021/953 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 243, 9.7.2021, p. 49).

(8) L-ispeċifikazzjonijiet taċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE li kopru l-istrutturi tad-data u l-mekkaniżmi ta’ kodifikazzjoni, inkluż il-kodiċi QR, li jiżgura li ċ-ċertifikati kollha, kemm dawk diġitali kif ukoll dawk stampati, jistgħu jinqraw u jiġu vverifikati, huma disponibbli fuq https://ec.europa.eu/health/ehealth/covid-19_mt

(9) Kif stabbilit permezz tal-Artikolu 21 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u implimentat bid-Direttiva 2004/38/KE.

(10) Il-premessa 6 tar-Regolament (UE) 2021/953.

(11) Skont l-Artikolu 10(3) tar-Regolament (UE) 2021/953, id-data personali inkluża fiċ-ċertifikati msemmijin fl-Artikolu 3(1) trid tiġi pproċessata mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru ta’ destinazzjoni jew ta’ tranżitu, jew mill-operaturi tas-servizzi tat-trasport transfruntier tal-passiġġieri li huma meħtieġa mil-liġi nazzjonali jimplimentaw ċerti miżuri tas-saħħa pubblika matul il-pandemija tal-COVID-19, biex jivverifikaw u jikkonfermaw biss l-istat ta’ tilqim, ir-riżultat tat-test jew l-istat ta’ fejqan tad-detentur. Għal dak il-għan, id-data personali għandha tkun limitata għal dak li huwa strettament meħtieġ. Id-data personali li jinkiseb aċċess għaliha skont dan il-paragrafu ma għandhiex tinżamm. Skont il-Premessa 30 tar-Regolament, meta ċ-ċittadini tal-Unjoni jew il-membri tal-familja tagħhom ma jkollhomx fil-pussess tagħhom ċertifikat tat-tilqim li jikkonforma mar-rekwiżiti tar-Regolament, għandhom jingħataw kull opportunità raġonevoli biex jagħtu prova b’mezzi oħra li għandhom jibbenefikaw mit-tneħħija tar-restrizzjonijiet rilevanti għall-moviment liberu mogħtija minn Stat Membru lid-detenturi ta’ ċertifikati tat-tilqim

(12) https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/ehealth/docs/eu-dcc_validation-rules_en.pdf

(13) Ibbażat fuq 27 operatur, 92 ajruport f’19-il pajjiż Ewropew (l-Awstrija, il-Belġju, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Ungerija, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja, in-Netherlands, il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, Spanja, l-Iżvezja, l-Iżvizzera). Dawn l-ajruporti jirrappreżentaw 58 % tan-numru totali ta’ passiġġieri fiż-żona UE+ŻEE+CH

(14) Iċ-Ċertifikat COVID Diġitali tal-UE huwa mmirat li jiffaċilita l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri billi jistabbilixxi qafas komuni vinkolanti u applikabbli direttament fl-Istati Membri kollha Dan il-qafas komuni għandu jikkontribwixxi wkoll għall-faċilitazzjoni tat-tneħħija gradwali tar-restrizzjonijiet għall-moviment liberu stabbiliti mill-Istati Membri, f’konformità mal-liġi tal-Unjoni, biex jiġi limitat it-tixrid tas-SARS-CoV-2, b’mod ikkoordinat. Fi kwalunkwe każ, skont il-punt 12 tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 2020/1475, jenħtieġ li l-Istati Membri ma jirrestrinġux il-moviment liberu ta’ persuni li jivvjaġġaw lejn jew minn żoni ta’ Stat Membru ieħor ikklassifikati bħala “ħodor”. Għaldaqstant, dawn ma għandhomx jintalbu jippreżentaw EU DCC.

(15) https://ec.europa.eu/transport/modes/air/news/2021-06-28-eu-digital-covid-certificates-in-aviation_en

(16) https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/ehealth/docs/covid-certificate_air-transport_en.pdf

(17) Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data 2016/679 (GDPR).

(18) https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/ehealth/docs/eu-dcc_validation-rules_en.pdf

(19) EASA/ECDC COVID-19 Aviation Health Safety Protocol: Operational Guidelines for the management of air passengers and aviation personnel in relation to the COVID-19 pandemic [Il-Protokoll tas-Sikurezza tas-Saħħa għall-Avjazzjoni kontra l-COVID-19 tal-EASA/ECDC: Linji gwida operazzjonali għall-immaniġġjar tal-passiġġieri tal-ajru u tal-persunal tal-avjazzjoni fir-rigward tal-pandemija tal-COVID-19], datat is-17 ta’ Ġunju 2021, disponibbli fuq https://www.easa.europa.eu/sites/default/files/dfu/Joint%20EASA-ECDC%20Aviation%20Health%20Safety%20Protocol%20issue%203.pdf

(20) ACI Europe, Survey on Digital COVID Certificates Implementation [Stħarriġ dwar l-Implimentazzjoni taċ-Ċertifikati COVID Diġitali], 8 ta’ Lulju 2021.

(21) Ara t-Taqsima 6.1 tan-Network tas-Saħħa elettronika, “Guidelines on Validation of EU Digital COVID Certificates in the context of air transport” [Linji gwida dwar il-Validazzjoni taċ-Ċertifikati COVID Diġitali tal-UE fil-kuntest tat-trasport bl-ajru], 30 ta’ Ġunju 2021

(22) Ir-Regolament (UE) Nru 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1).

(23) in-Network tas-Saħħa elettronika, “Guidelines on Validation of EU Digital COVID Certificates in the context of air transport” [Validazzjoni taċ-Ċertifikat COVID Diġitali fil-kuntest tat-trasport bl-ajru], 30 ta’ Ġunju 2021.