MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 207/104

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-Programm LIFE

(2017/C 207/18)

Relatur: Witold Stępień (PL/PPE), Marixxall tar-Reġjun ta’ Łódz Dokument ta’ referenza: Ittra mill-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea tas-26 ta’ Settembru 2016

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

1. jilqa’ t-talba tal-Kummissjoni Ewropea għal opinjoni ta’ prospettiva dwar is-suġġett, u permezz tal-opinjoni jfittex li jikkontribwixxi għall-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-programm LIFE 2014-2020 kif previst fl-Artikolu 27(2) tar-Regolament (UE) Nru 1293/2013 (“ir-Regolament LIFE”), l-att ta’ implimentazzjoni li jadotta t-tieni Programm ta’ Ħidma Pluriennali LIFE (MAWP) 2018-2020 (l-Artikolu 24(4) tar-Regolament LIFE), u l-iżvilupp tal-programm LIFE li jmiss taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2020-2027;

2. jemmen li l-protezzjoni tal-ambjent u l-preservazzjoni tal-bijodiversità, fil-futur se ssir ukoll waħda mill-għanijiet prinċipali tal-Unjoni Ewropea. Il-programm ambjentali LIFE isaħħaħ il-kapital naturali tal-Ewropa, kif ukoll is-servizzi tal-ekosistema assoċjati miegħu u jikkontribwixxi, skont l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 u l-prijoritajiet politiċi tal-Kumitat tar-reġjuni (KtR), għall-ħolqien ta’ impjiegi “ekoloġiċi”, intraprenditorija lokali kif ukoll għal tkabbir ekonomiku intelliġenti u sostenibbli li jippromovi l-inklużjoni soċjali; Il-ħolqien ta’ strumenti ġodda bħas-subprogramm dwar l-azzjoni klimatika jitqies essenzjali fid-dawl tal-isfidi klimatiċi Ewropej li qed ifiġġu, kif ukoll minħabba li dan huwa pijunier importanti għall-aġenda lokali u reġjonali fil-qafas tal-istrateġija tal-UE għall-adattament tat-tibdil fil-klima (1), kif ukoll jgħin biex jintlaħqu l-objettivi tal-politika u tal-enerġija tal-UE fil-perjodu 2020-2030 (2), u jikkontribwixxi għall-Ftehim ta’ Pariġi (3).

3. jinnota li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma fost il-benefiċjarji ewlenin tal-programm LIFE li jagħmlu użu dirett minnu – permezz tal-implimentazzjoni tal-proġetti LIFE – kif ukoll billi jiżviluppaw sħubijiet lokali u reġjonali. L-attraenza tal-programm għall-awtoritajiet lokali u reġjonali tirriżulta mill-firxa wiesgħa ta’ prijoritajiet tematiċi ffinanzjati, l-opportunitajiet għall-kooperazzjoni ma’ bosta partijiet interessati, kif ukoll id-diversità ta’ mudelli ta’ finanzjament;

4. jafferma mill-ġdid li huwa jappoġġja b’mod qawwi l-kontinwazzjoni tal-programm LIFE wara l-2020 bħala programm indipendenti, ġestit b’mod dirett u ddedikat esklużivament għall-ambjent, kif ukoll jappoġġja żieda sostanzjali fil-baġit tiegħu u b’impatt sinifikattiv f’termini ta’ żieda fl-impjiegi u fit-tkabbir (4). Fid-dawl tal-isfidi ġodda li qed ifiġġu fil-qasam ambjentali u klimatiku, kif ukoll il-ħtieġa għall-innovazzjoni, huma meħtieġa approċċi speċifiċi li jindirizzaw l-integrazzjoni inkonsistenti tal-objettivi relatati mal-ambjent u l-klima fil-prattiki tal-Istati Membri individwali u fl-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni:

Sezzjoni 1. Tibdil fl-eliġibbiltà tan-nefqa

B’rabta mal-prijoritajiet tal-UE

5. iqis li l-prijoritajiet tematiċi tal-programm LIFE elenkati fl-Anness III tar-Regolament LIFE (5) għadhom validi, u għalhekk huwa ma jara l-ebda ħtieġa f’dan ir-rigward li jitwettaq rieżami ta’ nofs it-terminu abbażi ta’ att delegat skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament LIFE:

6. għadu mħasseb ħafna li l-baġit totali allokat għas-subprogramm tan-Natura u tal-Bijodiversità taħt LIFE 2014-2020 huwa ta’ madwar EUR 1 155 biljun, filwaqt li l-KE tistma li jinħtieġu EUR 5 8 biljuni (6) f’investimenti annwali għan-netwerk kollu Natura 2000 għal protezzjoni adatta tan-natura fl-UE, f’konformità mar-rekwiżiti tal-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. Il-KtR jistenna li wieħed mir-riżultati sinifikanti tal-eżerċizzju li għaddej bħalissa dwar l-idoneità tad-Direttivi dwar il-Ħabitats u l-Għasafar jkun in-nuqqas ta’ finanzjament għall-implimentazzjoni adatta tagħhom, kif ġie enfasizzat ukoll mill-KtR (7). Għaldaqstant, il-KtR jistieden lill-Kummissjoni biex tadotta att delegat, skont l-Artikolu 9(4) tar-Regolament LIFE, biex iżżid l-allokazzjoni ta’ fondi għall-għotjiet għal azzjoni taħt il-programm LIFE għan-Natura u l-Bijodiversità u biex iżżomm baġit sostanzjalment ogħla wara l-2020, biex b’hekk tiżdied b’mod sostanzjali l-kontribuzzjoni tal-programm LIFE għall-finanzjament tan-Natura 2000;

7. jirrakkomanda bil-qawwa ż-żamma u t-tisħiħ tas-subprogramm dwar il-klima fit-tieni MAWP u wara l-2020, peress li dan huwa pijunier importanti għall-azzjoni lokali u reġjonali fl-aġenda politika dwar il-klima tal-UE u dik internazzjonali. Dan jista’ jsir permezz ta’ żieda sostanzjali fil-baġit allokat għal azzjonijiet klimatiċi u ta’ adattament għat-tibdil fil-klima, u filwaqt li titqies ir-reviżjoni li jmiss tal-istrateġija għall-adattament tat-tibdil fil-klima tal-UE (8); Barra minn hekk, il-prijoritajiet tematiċi u s-suġġetti tal-proġetti taħt is-sottoprogramm Azzjoni Klimatika għandhom jiġu definiti u konnessi mal-għotjiet ta’ azzjoni. B’mod partikolari, fir-rigward tal-qasam prijoritarju “Mitigazzjoni tat-Tibdil fil-Klima”, huma għandhom jirreferu għall-prijoritajiet ta’ politika tal-UE u l-kontribut tas-setturi ewlenin tal-ekonomija, bħall-enerġija u t-trasport għax-xejriet tal-emissjonijiet tal-GHG;

8. jemmen li l-programm LIFE jaqdi rwol importanti fl-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ġodda fil-qasam tal-protezzjoni tal-ambjent u tal-klima, il-promozzjoni tal-ekoinnovazzjoni u l-bini tal-kapaċità għal strumenti ġodda bħall-infrastruttura ekoloġika (9) u s-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura (10); iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex tissokta b’dan l-approċċ kemm fil-programm pluriennali attwali, kif ukoll wara l-2020;

9. jenfasizza li l-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari kif imsemmi fil-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-ekonomija ċirkolari, kif ukoll li huwa appoġġjat mill-KtR (11), ser jeħtieġ sorsi pubbliċi u privati ta’ finanzjament, sabiex ikomplu jiżdiedu t-teknoloġiji u l-proċessi mtejba, jinħolqu infrastrutturi u tiżdied il-kooperazzjoni bejn l-atturi fil-katina tal-valur; iqis li l-prijoritajiet tematiċi għall-iskart u l-effiċjenza tar-riżorsi huma konformi b’mod ġenerali ma’ dan l-approċċ u jirrikjedu li t-tieni MAWP jitkompla f’dan ir-rigward, filwaqt li ssir referenza espliċita għall-ekonomija ċirkolari u tingħata preferenza għal kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati fl-istrateġija li jmiss dwar il-plastik f’ekonomija ċirkolari u dwar l-iskart tal-kostruzzjoni u l-binjiet fi ħdan programm LIFE futur;

10. jilqa’ bi pjaċir ir-rwol tal-programm LIFE li indirizza l-implimentazzjoni inkonsistenti u mhux adatta, kif ukoll l-infurzar tal-leġislazzjonijiet ambjentali fl-Istati Membri, li huwa wieħed mill-prijoritajiet ewlenin tal-KtR (12). Dan l-approċċ għandu jitkompla u jiġi rinfurzat sew fil-programm li jmiss permezz tal-implimentazzjoni ulterjuri tal-proġetti integrati, kif ukoll permezz tal-qasam prijoritarju tal-Governanza Klimatika u Informazzjoni tal-programm LIFE;

11. jisħaq ukoll, f’dan il-kuntest, dwar il-kontribut tal-programm LIFE għall-għan tal-UE għal regolamentazzjoni aħjar, għall-ħolqien ta’ tkabbir sostenibbli u impjiegi u għall-implimentazzjoni tal-politika tal-Unjoni dwar l-ambjent u l-protezzjoni tal-klima billi jiġu stabbiliti u adattati l-objettivi rispettivi u permezz ta’ mekkaniżmi aħjar biex jingħataw rispons u esperjenzi mill-proġetti appoġġjati; jisħaq ukoll, madankollu, li l-għan primarju tal-programm LIFE għandu jibqa’ l-protezzjoni tal-ambjent u l-bijodiversità bħala għan proprju, għaliex ikunu f’riskju l-wirt bijoloġiku tal-Ewropa u tal-umanità.

Il-baġit u l-istruttura tal-infiq

12. itenni t-tħassib tiegħu dwar il-finanzjament limitat għall-programm LIFE li, fl-MAWP 2014-2020, jammonta biss għal madwar 0,3 % tal-ammont totali tal-approprjazzjonijiet ta’ impenn msemmija fir-Regolament (UE) Nru 1311/2013. Il-KtR jtenni t-talba tiegħu espressa fl-2012 biex tiġi applikata żieda sostanzjali fil-baġit tal-programm wara l-2020 (13);

13. jinnota li r-rati inferjuri ta’ kofinanzjament (14) jistgħu jkunu ta’ detriment biex jintlaħqu l-għanijiet tal-programm LIFE, minħabba li l-benefiċjarji jiddeċiedu b’mod selettiv dwar l-applikazzjoni għall-finanzjament, b’mod partikolari fil-każ ta’ msieħba li ma għandux skop ta’ qligħ; jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tgħolli r-rati ta’ kofinanzjament fil-programm LIFE li jmiss, sabiex tallinja aħjar ir-rati ta’ kofinanzjament tal-programm LIFE mar-rati u d-divrenzjar tagħhom, kif applikati fi programmi oħrajn ta’ finanzjament tal-UE ġestiti b’mod konġunt jew dirett għal reġjuni anqas żviluppati. Rati speċifiċi ta’ kofinanzjament għall-għotjiet relatati mal-azzjoni dwar in-natura u l-bijodiversità jistgħu jiġu determinati abbażi ta’ fattur ibbażat fuq il-kopertura taż-żoni protetti kif ukoll fuq il-prosperità ekonomika ta’ reġjun (pereżempju livell NUTS 3) mingħajr, madankollu, ma jinħoloq żbilanċ ta’ detriment għar-reġjuni aktar żviluppati;

14. jesprimi t-tħassib tiegħu dwar ir-regola ta’ 102 % għal istituzzjonijiet pubbliċi, li skontha l-kontribut proprju għall-baġit tal-proġett għandu jkun mill-inqas 2 % ogħla mill-ispiża totali stmata għar-remunerazzjoni tal-impjegati pubbliċi. Din ir-regola spiss tagħmilha diffiċli jew impossibbli għall-awtoritajiet pubbliċi (b’mod partikolari għaċ-ċentri xjentifiċi u ta’ riċerka, kif ukoll għall-organizzazzjonijiet mhux governattivi) biex jipparteċipaw fi proġetti, għalkemm il-parteċipazzjoni tagħhom hija ta’ spiss kruċjali biex jintlaħqu l-għanijiet tal-proġett LIFE;

15. għandu dubji dwar ir-restrizzjoni fuq il-finanzjament tal-infrastruttura disponibbli skont il-programm LIFE, b’mod partikolari għal proġetti infrastrutturali kbar; Jistieden lill-Kummissjoni biex tiżgura li l-evalwazzjoni tqis ir-riskju potenzjali li proġetti ffinanzjati mill-programm LIFE jistgħu jiffukaw aktar fuq il-bini tal-kapaċità pjuttost milli biex iħallu impatt reali fuq l-ambjent jew il-klima;

16. jitlob li jiġu applikati aktar rati u ammonti fissi biex jissemplifikaw ir-rapportar dwar il-VAT, mingħajr ma tiġi affettwata l-eliġibbiltà (15), kif diġà huwa previst fi premessa 38 fir-Regolament LIFE eżistenti. jafferma mill-ġdid il-fehma tiegħu li l-esklużjoni tal-VAT mill-ispejjeż eliġibbli ser tiskoraġġixxi lil bosta applikanti potenzjali milli jfasslu proposta. Il-VAT għandha tkompli tiġi rikonoxxuta bħala spiża eliġibbli, jekk il-benefiċjarji jkunu jistgħu jipprovdu evidenza li ma tkunx tista’ tiġi rkuprata (16);

17. jenfasizza li x-xiri ta’ art (skont l-Artikolu 20(3) tar-Regolament LIFE) għandu jibqa’ eliġibbli għall-finanzjament fil-qafas tal-Programm LIFE, iżda anke li tinżamm il-kundizzjoni li l-art mixtrija għandha tiġi riżervata għall-konservazzjoni tan-natura fuq tul ta’ żmien. Ix-xiri tal-art spiss huwa prerekwiżit għall-konservazzjoni tas-siti Natura 2000 u biex tiġi żgurata l-konservazzjoni tan-natura fuq perjodu ta’ żmien twil;

Is-semplifikazzjoni tal-amministrazzjoni

18. jenfasizza li l-piż amministrattiv relatat mat-tħejjija u l-preżentazzjoni tal-proġetti, ta’ spiss jiskoraġġixxu lir-reġjuni milli japplikaw għall-għotjiet tal-programm LIFE. Dan japplika b’mod partikolari għal proġetti kbar (bħalma huma l-proġetti integrati), fejn l-applikanti, b’mod partikolari dawk l-imsieħba b’inqas esperjenza, iridu jinvestu ħafna ħin, enerġija u riżorsi personali, sabiex jissottomettu applikazzjoni sħiħa u promettenti. Għalhekk, bħalma diġà rrimarka l-KtR f’opinjoni preċedenti (17), huma meħtieġa semplifikazzjoni tal-proċeduri tal-applikazzjoni u tal-amministrazzjoni, kif ukoll ħinijiet iqsar ta’ stennija sakemm tittieħed id-deċiżjoni dwar il-finanzjament tal-proġett;

19. iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex tikkunsidra l-possibbiltà ta’ applikazzjonijiet għal proġetti tradizzjonali taħt il-programm LIFE li jiġu sottomessi f’żewġ stadji, kif kien jiġri s’issa fil-każ ta’ proġetti integrati. L-ewwel stadju għandu jikkonsisti f’ħarsa ġenerali qasira tal-proġett propost (dokumenti kunċettwali) u, jekk jirċievi valutazzjoni pożittiva, il-benefiċjarju għandu mbagħad jibgħat proposta sħiħa. Iħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex issib modi kif jiġu ssemplifikati l-proċeduri għall-approvazzjoni finali tal-elementi finanzjarji u tekniċi ta’ proġetti u biex tifrixhom tul il-perjodu kollu tal-proġett. Dan ser jagħti lill-operaturi flessibbiltà akbar u jitnaqqas ir-riskju li ssir enfasi fuq l-aspetti finanzjarji u amministrattivi a skapitu tal-kontenut tekniku tal-proġett;

20. jilqa’ l-fatt li fl-Artikolu 3 tar-Regolament LIFE, kif ukoll fl-ewwel MAWP 2014-2017, issir enfasi fuq l-evalwazzjoni tas-suċċess tal-programm LIFE b’indikaturi kwalitattivi u kwantitattivi ambjentali, soċjali u ekonomiċi ġodda; jitlob madankollu aktar simplifikazzjoni, minħabba li bosta indikaturi ma jistgħux jiġu vvalutati b’mod affidabbli matul il-proġett. Dawn għandhom jitfasslu b’mod aktar flessibbli u għandhom jiġu adattati għall-karatteristiċi lokali u reġjonali, u għandu jitqassar il-ħin għar-rapportar;

Sezzjoni 2. Il-kumplementarjetà tas-sistemi ta’ finanzjament u implimentazzjoni fost il-programmi ffinanzjati mill-UE

Il-kumplementarjetà ma’ fondi oħra tal-UE

21. jirrikonoxxi li l-kumplementarjetà u l-koerenza tal-programm LIFE ma’ fondi oħrajn tal-UE, bħall-fondi għall-politika ta’ koeżjoni (FSE, FEŻR, Fond ta’ Koeżjoni), il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) ġew imsaħħa fil-MAWP attwali; Huwa jħeġġeġ sabiex jiġu stabbiliti sinerġiji u kooperazzjoni strutturata ma’ fondi oħra tal-UE għall-iżvilupp ulterjuri tal-programm LIFE wara l-2020 (18);

22. jemmen li l-programm LIFE huwa programm żgħir, iżda flessibbli, li jappoġġja miri ambizzjużi ta’ protezzjoni ambjentali u tal-klima li mhumiex appoġġjati b’mod dirett minn programmi oħrajn tal-UE jew li jiġu implimentati f’qasam differenti minn dawn il-programmi. Il-programm jappoġġja proġetti speċifiċi fil-livell reġjonali, li huwa katalista eċċellenti għal proġetti oħra u għall-mobilizzazzjoni tal-fondi nazzjonali u privati (19). Il-KtR iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżviluppa mudell għal koordinazzjoni komprensiva bejn il-programm LIFE u programmi oħrajn tal-UE relatati b’mod dirett jew indirett mal-protezzjoni ambjentali u tal-klima;

L-użu fl-Istati Membri

23. jinsab imħasseb dwar l-użu inkonsistenti tal-programm LIFE fl-Istati Membri u r-reġjuni. Huwa meħtieġ pjan ta’ azzjoni robust sabiex tiżdied il-viżibbiltà tal-programm LIFE fil-pajjiżi b’inqas suċċess u sabiex jiżdied l-interess għall-parteċipazzjoni fih (20), kemm fit-tieni MAWP, kif ukoll fi programm LIFE futur. Il-pjan ta’ azzjoni jista’ jiġi introdott fir-reviżjoni annwali tal-effiċjenza ta’ użu ta’ fondi f’kull Stati Membru;

24. jissuġġerixxi, fid-dawl tal-osservazzjonijiet preċedenti, il-kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-abolizzjoni gradwali li għaddejja bħalissa tal-allokazzjonijiet nazzjonali għal proġetti tradizzjonali tal-programm LIFE. L-abolizzjoni tal-allokazzjonijiet nazzjonali tista’ żżid id-disparitajiet ġeografiċi fl-użu tal-fondi tal-programm LIFE u tista’ tnaqqas il-possibilitajiet tal-pajjiżi b’inqas esperjenza, filwaqt li jibqgħu jiffaċċjaw sfidi ambjentali u tal-klima; jissuġġerixxi li titqies sistema fejn l-allokazzjonijiet isiru għal perjodu ta’ sena, minflok erba’ snin, sabiex b’hekk ikun hemm aktar flessibbiltà fir-rigward tar-riżorsi baġitarji disponibbli u d-distribuzzjoni ġeografika tal-użu tal-fondi, iżda jenfasizza li l-proġetti li jiġu ffinanzjati għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti f’termini ta’ innovazzjoni u r-riproduċibbiltà sabiex jinħoloq valur miżjud Ewropew. Bħala alternattiva, jipproponi li tinżamm parti tal-baġit biex tiġi allokata individwalment għal kull pajjiż filwaqt li l-parti li jifdal tkun disponibbli b’mod konġunt għall-Istati Membri fuq bażi kompetittiva għalkollox;

25. jirrikonoxxi li xi punti ta’ kuntatt nazzjonali għamlu sforzi addizzjonali biex jattiraw applikanti ġodda; Jitlob lil dawk l-Istati Membri li ftit għamlu użu mill-fondi biex jimpenjaw lill-punti ta’ kuntatt nazzjonali tagħhom għall-promozzjoni attiva tal-programm fost l-awtoritajiet lokali u reġjonali;

26. jistieden lill-Kummissjoni tkompli tappoġġja l-miżuri ta’ taħriġ f’dawk l-Istati Membri b’inqas esperjenza u li ftit għamlu użu mill-fondi. L-għan għandu jkun li tissaħħaħ il-kapaċità tal-punti ta’ kuntatt nazzjonali u reġjonali u li l-applikanti jiġu appoġġjati b’mod attiv, sabiex jiżdied in-numru ta’ applikazzjonijiet ta’ kwalità tajba, b’mod partikolari fil-pajjiżi li jiffaċċjaw sfidi ambjentali u tal-klima sinifikanti, kif ukoll dawk li għandhom inqas esperjenza fir-rigward tal-applikazzjonijiet għal fondi tal-programm LIFE;

Sezzjoni 3. L-iżvilupp ta’ kunsens pubbliku u t-tisħiħ ta’ sħubiji reġjonali u interreġjonali

Ir-relazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati u l-aspetti soċjali

27. jinnota li l-programm LIFE joffri bosta għodod u proċeduri li jippromovu r-replikazzjoni u t-trasferiment ta’ soluzzjonijiet, u li huwa perfettament adattat biex juri l-vantaġġi tal-investimenti fil-protezzjoni ambjentali u tal-klima lill-awtoritajiet lokali u reġjonali. Id-durabilità tar-relazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati tiddependi fuq l-esperjenza tagħhom, il-kuntatti fil-livell lokali u bejn ir-reġjuni, u l-impenn tagħhom għal koperazzjoni u sensibilizzazzjoni. L-iżvilupp ta’ din is-sensibilizzazzjoni huwa proċess fit-tul. Il-KtR iħeġeġġ aktar investimenti għall-iżvilupp ta’ din il-kapaċità (21), permezz tal-finanzjament ta’ proġetti ta’ tisħiħ tal-kapaċitajiet anke wara l-2020;

28. jemmen li l-protezzjoni tal-ambjent u n-natura u l-ġlieda kontra t-tibdil tal-klima dejjem għandhom isibu bilanċ fost għanijiet differenti filwaqt li jiġu żgurati s-sigurtà tal-bniedem, il-ħajja u l-proprjetà. Hemm bżonn ta’ azzjoni u appoġġ għall-proġetti biex jintlaħqu kompromessi aċċettabbli f’dan il-qasam fost il-partijiet interessati kollha u l-proġetti LIFE jistgħu jikkontribwixxu għal dan. Il-KtR iħeġġeġ lill-KE sabiex, hija u tevalwa l-applikazzjonijiet għall-proġetti, tikkunsidra l-potenzjal ta’ proġett li jippromovi t-tfassil ta’ regoli ġodda li jarmonizzaw il-protezzjoni tal-ħajja tal-bniedem mhedda minn ċerti speċijiet mal-protezzjoni ta’ speċijiet mhedda. Jissuġġerixxi wkoll li waħda mill-kundizzjonijiet għal proġett biex jingħata valutazzjoni pożittiva għandu jkun pjan għal dibattitu pubbliku miftuħ għall-partijiet interessati fit-territorju inkwistjoni u għall-analiżi tal-proposti tagħhom;

L-ekoinnovazzjoni u l-adozzjoni mis-suq

29. jirrikonoxxi l-importanza tal-programm LIFE biex l-innovazzjoni tiżviluppa fl-UE u jitlob li jiġi kkunsidrat kif il-kummerċjalizzazzjoni tal-prototipi u s-soluzzjonijiet żviluppati fi ħdan il-programm LIFE jistgħu jiġu msaħħa permezz ta’ mudell ta’ finanzjament adatt. L-introduzzjoni ta’ proċedura rapida (“fast-track”) ladarba jitlestew il-proġetti LIFE għandha tippermetti li l-innovazzjoni żviluppata permezz ta’ proġetti LIFE titqiegħed fis-suq b’mod aktar effettiv. Dan ser itejjeb il-kompetittività tal-UE fis-swieq dinjija u jagħmilha possibbli biex jinħolqu impjiegi ekoloġiċi ġodda;

30. jiġbed l-attenzjoni dwar l-importanza fundamentali tal-involviment tal-istituti xjentifiċi u tar-riċerka u tas-settur privat fl-iżvilupp u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ ekoinnovazzjonijiet; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tissokta b’mekkaniżmi li jiffaċilitaw kooperazzjoni ta’ dan it-tip. Fost affarijiet oħra, il-Kumitat jitlob li jsir rieżami tal-klawsola li tippermetti li l-prototipi żviluppati permezz ta’ proġetti LIFE jitqiegħdu fis-suq biss wara t-tlestija tagħhom. Tali dispożizzjoni tiskoraġġixxi lin-negozji u lill-istituti tax-xjenza u r-riċerka milli jipparteċipaw fi proġetti ta’ innovazzjoni;

31. jemmen li, sabiex jissaħħaħ l-impatt tal-programm LIFE għat-trasformazzjoni tal-ekonomija Ewropea f’waħda ċirkolari b’sistema ta’ produzzjoni u konsum dekarbonizzata, sfida ewlenija għat-tieni MAWP u għal programm LIFE futur hija l-iżvilupp minn proġetti ekoinnovattivi, ta’ dimostrazzjoni u proġetti pilota għal livell industrijali. Għandhom jiġu mistħarrġa possibbiltajiet ġodda, sabiex tiġi promossa d-disseminazzjoni, kif ukoll l-kummerċjalibbiltà tar-riżultati ta’ proġetti LIFE innovattivi; Il-KtR jistieden lill-KE tevalwa jekk għal programm LIFE futur ikunux siewi li jingħata appoġġ addizzjonali għal proġetti li jkunu rnexxew, pereżempju biex jappoġġja l-iżvilupp tal-aħjar ekoinnovazzjonijiet permezz ta’ strumenti finanzjarji oħra wkoll;

Is-sostenibbiltà fit-tul, ir-riproduċibbiltà u t-trasferibbiltà tar-riżultati tal-proġetti

32. jirrikonoxxi li l-proġetti LIFE għandhom impatt pożittiv fit-tul, kif ukoll riżultati riproduċibbli u trasferibbli (22), iżda xorta waħda jara li hemm lok għal titjib. Fit-tieni MAWP u wara l-2020, għandu dejjem jiġi żgurat li r-riżultati tal-proġetti jkunu sostenibbli, jiġu trażmessi u riprodotti, minħabba li dawn huma essenzjali biex jintlaħqu l-għanijiet tal-programm LIFE, għall-użu effettiv tal-fondi, għat-titjib tal-ekoinnovazzjoni u għall-promozzjoni ta’ tkabbir sostenibbli u responsabbli; jistieden lill-KE tistabbilixxi kriterji tal-għażla ċari għall-evalwazzjoni tal-potenzjal għas-sostenibbiltà, ir-riproduċibbiltà u t-trasferibbiltà (SRT – sostenibbiltà, riproduċibbiltà/kapaċità ta’ replikazzjoni, trasferibbiltà) fit-tul tar-riżultati tal-proġett matul l-istadju tal-applikazzjoni, u indikaturi għall-evalwazzjoni tal-effiċjenza f’termini ta’ SRT matul u wara l-implimentazzjoni;

33. jagħti importanza partikolari lill-appoġġ għal proġetti li għandhom l-għan li jfasslu stħarriġ statistiku dwar il-popolazzjoni tal-ispeċijiet li jaqgħu fil-kategorija ta’ annimali protetti u dwar id-daqs tal-ħabitat tagħhom, u jipprevedi dak l-għan biex jiġi studjat kemm il-ħabitats naturali li huma kklassifikati bħala protetti huma fil-periklu, ir-raġunijiet għal dan u l-fatturi ta’ riskju;

34. jesprimi t-tħassib tiegħu dwar il-fatt li l-annimali selvaġġi qegħdin dejjem iżjed jiġu spustati barra mill-ħabitat naturali tagħhom u, għalhekk, jitlob li jiġu żviluppati u implimentati b’mod integrat miżuri innovattivi għall-ġestjoni ta’ kriżijiet sabiex jikkonservaw il-ħabitat naturali tal-annimali;

35. jissuġġerixxi li l-Kummissjoni Ewropea għandha tiżviluppa pjan ta’ SRT għall-programm LIFE, sabiex tkompli ttejjeb il-prestazzjoni tal-programm f’dan ir-rigward. Dan jista’ jinkludi l-miżuri li ġejjin (23): l-iżvilupp ulterjuri ta’ “pjattaforma ta’ innovazzjoni” – abbażi tal-bank tad-data onlajn dwar proġetti LIFE għat-tiftix ta’ ekoideat li jistgħu jiġu riprodotti; it-tixrid ta’ tagħrif dwar l-innovazzjoni, b’mod effiċjenti u mmirat; il-ħolqien ta’ pjattaformi tematiċi, netwerks u raggruppamenti ta’ proġetti skont oqsma ta’ prijorità; l-użu aħjar tal-għodod ta’ komunikazzjoni disponibbli fuq is-sit web tal-programm LIFE; l-iżvilupp ulterjuri tal-għażla u t-tixrid tar-riżultati “tal-aħjar fost l-aħjar” mill-proġetti LIFE (24);

36. sabiex tkompli tissaħħaħ is-sostenibbiltà fit-tul tal-proġetti LIFE, irid li jinżamm l-obbligu li jiġi sottomess pjan għall-perjodu ta’ wara t-tlestija (after-LIFE) tal-proġetti sabiex jagħti prova dwar il-finanzjament ulterjuri għaż-żamma tar-riżultati tal-proġett, jidentifika l-korp responsabbli għall-kontinwità tal-persunal, l-għajnuna formali tal-awtoritajiet u l-komunikazzjoni mal-partijiet interessati lokali;

It-tipi ta’ investiment u strumenti ta’ finanzjament ġodda

37. iqis li l-forom ta’ finanzjament tal-programm LIFE stabbiliti fl-Artikolu 17 tar-Regolament LIFE huma validi u jappoġġjaw varjetà kbira ta’ alternattivi ta’ finanzjament għar-reġjuni, iżda jappella sabiex jiġu riveduti r-riżultati miksuba matul il-perjodu 2014-2017 bil-għan li dawn jitjiebu fil-programm LIFE li jmiss;

38. jirrikonoxxi l-funzjoni katalitika importanti ta’ proġetti integrati għall-awtoritajiet pubbliċi biex inaqqsu d-disparitajiet fl-implimentazzjoni tal-politika ambjentali tal-UE. Filwaqt li jemmen li għad ma hemmx biżżejjed esperjenza disponibbli dwar dan it-tip ta’ finanzjament, jissuġġerixxi li il-baġit tiegħu fit-tieni MAWP jinżamm fil-livell speċifikat fl-Artikolu 17(5) tar-Regolament LIFE. Il-KtR jissuġġerixxi li ssir valutazzjoni tar-riżultati tal-proġett integrat fl-aħħar tal-2020, u jemmen li dan jista’ jkun saħansitra strument aktar importanti fil-programm LIFE futur; dan jgħodd b’mod partikolari għall-appoġġ ta’ proġetti integrati għal Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata sabiex jiġu stabbiliti pjanijiet ta’ ġestjoni għan-Natura 2000;

39. jitlob li fil-programm LIFE li jmiss jinżammu l-“proġetti tal-għajnuna teknika”, sabiex jiġu appoġġjati dawk il-benefiċjarji li għadhom ma wettqux proġett integrat fid-dawl tal-kumplessità, id-dewmien u r-riżorsi meħtieġa għat-tħejjija tal-applikazzjoni għall-proġett integrat (25);

40. jilqa’ bi pjaċir żewġ strumenti finanzjarji ġodda: il-Finanzjament Privat għall-Effiċjenza Enerġetika (PF4EE) u l-Faċilità ta’ Finanzjament tal-Kapital Naturali (NCFF), li joffru opportunitajiet ġodda biex jattiraw investituri privati, sabiex dawn jiffinanzjaw proġetti relatati mal-effiċjenza enerġetika u l-kapital naturali, kif ukoll jgħinu fit-tnedija ta’ tranżizzjoni ġenerali lejn il-finanzjament ekoloġiku. Jirrikonoxxi li ż-żewġ strumenti għadhom ma laħqux il-potenzjal sħiħ tagħhom, l-aktar minħabba n-novità tal-proġetti u livell ta’ kumplessità amministrattiva fl-ewwel xhur tal-implimentazzjoni; Il-KtR jistieden lill-KE biex tkompli tissorvelja l-programmi u tiżviluppa metodoloġija għall-valutazzjoni tal-effiċjenza tagħhom; Huwa jistieden ukoll lill-KE tikkunsidra l-estensjoni tal-istrumenti eżistenti jew l-introduzzjoni ta’ strument finanzjarju ġdid, iffinanzjat tajjeb, bl-għan li jiġu attirati wkoll investituri għall-qasam prijoritarju dwar l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi. Jappoġġja t-talba tal-Parlament Ewropew li l-PF4EE għandu jiggarantixxi li l-proġetti jkollhom impatti adatti, pożittivi u li jistgħu jintwerew b’mod xjentifiku fuq id-diversità bijoloġika;

41. jirrikonoxxi r-rwol importanti tal-PF4EE, li jappoġġja l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet nazzjonali fil-qasam tal-effiċjenza enerġetika, billi jipprovdi finanzjament kif ukoll appoġġ tekniku u għarfien speċjalizzat lill-benefiċjarji. Il-Kumitat jissuġġerixxi li, biex isir użu aħjar mill-potenzjal tal-PF4EE, għandha titqies il-possibilità li dan il-mekkaniżmu jiġi ttrattat bħala finanzjament komplementari tal-proġetti LIFE fil-qasam tal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Il-KE għandha tagħmel referenza għall-possibbiltà ta’ finanzjament komplementari ta’ dan it-tip fil-linji gwida annwali maħruġa għall-applikanti. Dan il-mudell għandu jinżamm sat-tmiem tat-tieni MAWP, kif ukoll wara l-2020 f’każ ta’ evalwazzjoni pożittiva tal-istrument;

42. jilqa’ l-fatt li l-NCFF indirizzat l-isfida diffiċli u ġdida għal kollox fir-rigward ta’ finanzjament għal proġetti relatati ma’ servizzi tal-ekosistema u inċentivi sabiex is-settur privat jinvesti f’dan il-qasam; iqis li l-investimenti fis-servizzi tal-ekosistema huma l-futur tal-Ewropa u jilqa’ bi pjaċir il-fatt li dawn l-isfidi huma indirizzati fil-programm LIFE. Il-Kumitat jirrakkomanda li tiġi analizzata u evalwata l-operazzjoni tal-mekkaniżmu NCFF abbażi kemm tar-riżultati attwali u dawk proġettati tiegħu, sabiex jiġi żgurat li dan jintuża b’mod effettiv sal-aħħar tat-tieni MAWP, u sal-2020 f’każ ta’ valutazzjoni pożittiva;

43. jirrikonoxxi r-rwol innovattiv tal-programm LIFE u jqis li l-miżuri ambjentali u tal-klima mhux dejjem jirrikjedu l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet innovattivi, iżda bosta drabi jiddependu fuq il-kontinwazzjoni ta’ miżuri eżistenti jew inkella fuq l-applikazzjoni fil-prattika ta’ innovazzjonijiet żviluppati fi proġetti oħra; Il-KtR jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tippromovi żewġ tipi ta’ proġetti: proġetti innovattivi, u proġetti li jqisu l-ħtiġijiet ambjentali u tal-klima attwali. L-għoti tas-sussidji ma jkunx marbut mal-ħolqien ta’ innovazzjoni ġdida, iżda pjuttost mal-kontinwazzjoni tal-attivitajiet li diġà qed isiru bl-użu tal-innovazzjoni u l-aħjar prattiki minn proġetti LIFE oħrajn;

Brussell, id-9 ta’ Frar 2017. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Markku MARKKULA

(1) COM(2013) 216 final.

(2) COM(2014) 015 final.

(3) Ara wkoll COR-2016-01412-00-01-AC-TRA.

(4) CDR86-2012_FIN_AC.

(5) Ir-Regolament (UE) Nru 1293/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013.

(6) http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/financing/docs/financing_natura2000.pdf. Għandu jiġi nnotat li dan jeskludi l-Kroazja.

(7) COR-2015-02624-00-01-AC-TRA, CDR86-2012_FIN_AC.

(8) Ara wkoll l-opinjoni tal-KtR ENVE-VI/015 li qed titħejja.

(9) COM(2013) 249 final.

(10) Towards an EU Research and Innovation policy agenda for Nature-Based Solutions & Re-Naturing Cities, Kummissjoni Ewropea 2015.

(11) COR-2016-01415-00-01-AC-TRA, COM(2015) 614 final.

(12) COR-2015-05660-00-00-AC-TRA.

(13) COM(2015) 614 final, appoġġjata mill-Opinjoni tal-KtR CdR 1415/2016.

(14) Proġetti tradizzjonali fil-qasam tan-natura u l-bijodiversità”: 60 % ta’ kofinanzjament, iżda 75 % għall-proġetti li jindirizzaw l-ħabitats u l-ispeċijiet prijoritarji. Proġetti integrati, proġetti preparatorji u proġetti ta’ assistenza teknika: 60 % ta’ kofinanzjament. Proġetti tal-bini tal-kapaċità: 100 % ta’ kofinanzjament. Il-proġetti l-oħrajn kollha, jiġifieri proġetti tradizzjonali tas-subprogramm dwar l-azzjoni klimatika u proġetti tradizzjonali skont il-prijoritajiet ta’ “Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi” u “Governanza Ambjentali u Informazzjoni” tas-subprogramm dwar l-ambjent: 60 % ta’ kofinanzjament fl-ewwel MAWP (2014-2017), 55 % ta’ kofinanzjament fit-tieni MAWP (2018-2020).

(15) CDR86-2012_FIN_AC, CDR6-2011_FIN_AC.

(16) CDR86-2012_FIN_AC.

(17) CDR112-2010_FIN_AC

(18) COM(2013) 840 final

(19) CDR86-2012_FIN_AC, CDR6-2011_FIN_AC.

(20) Ara wkoll GHK et al. (2011), Combined Impact Assessment and Ex Ante Evaluation of the Review of the LIFE+ Regulation.

(21) CDR86-2012_FIN_AC.

(22) Kummissjoni Ewropea, DĠ Ambjent (2014): LIFE Focus “Long-term impact and sustainability of LIFE Nature”, Parlament Ewropew, DĠ IPOL (2016). (Mhux disponibbli bil-Malti).

(23) Qorti Ewropea tal-Awdituri (2014), Rapport Speċjali (SR 15/2013); Kummissjoni Ewropea, DĠ Ambjent (2014): LIFE Focus “Long-term impact and sustainability of LIFE Nature”, (Mhux disponibbli bil-Malti); Parlament Ewropew, DĠ IPOL (2016), Kumitat għall-Kontroll tal-Baġit, Dokument ta’ Ħidma dwar ir-Rapport Speċjali mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri (PE535.987), LIFE+ Final Evaluation, (Mhux disponibbli bil-Malti).

(24) Programm LIFE, Sit web tad-DĠ Ambjent, Għodod ta’ komunikazzjoni huma disponibbli minn: http://ec.europa.eu/environment/life/toolkit/comtools/index.htm.

(25) CDR86-2012_FIN_AC.