Ir-Rapport Speċjali Nru 14/2011 “L-Assistenza tal-UE tejbet il-kapaċità tal-Kroazja fir-rigward tal-ġestjoni tal-finanzjament wara l-adeżjoni?”





AKRONIMI U ABBREVJAZZJONIJIET BRI : Infrastruttura Relatata mal-Kummerċ CAP : Politika Agrikola Komuni CARDS : Għajnuna tal-Komunità għar-Rikostruzzjoni, l-Iżvilupp u l-Istabbilizzazzjoni DĠ għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali : Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali DĠ għat-Tkabbir : Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni : Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni DĠ għall-Politika Reġjonali : Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali FAEŻR : Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali FSE : Fond Soċjali Ewropew IPA : Strument ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni IPARD : Strument ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni fl-Iżvilupp Rurali ISPA : Strument għall-Politiki Strutturali għal Qabel l-Adeżjoni LPE : Sħubija Lokali għall-Impjieg Obnova : Kelma Kroata li tfisser "bini mill-ġdid" OP : Programm Operazzjonali Phare : L-istrument ewlieni tal-UE għall-qabel l-adeżjoni 1989–2006 SAP : Proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni Sapard : Programm Speċjali tal-Adeżjoni għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali USKOK : Uffiċċju għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni u l-Kriminalità Organizzata IS-SOMMARJU EŻEKUTTIV I. Wieħed mill-għanijiet ewlenin tal-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni lill-Kroazja (EUR 150 miljun fis-sena mill-2007) huwa li tingħata għajnuna għall-bini tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż biex b’hekk ikun jista’ jimmaniġġja l-finanzjament tassew sinifikanti li l-Kroazja se tirċievi mill-UE wara l-adeżjoni, partikolarment mill-Fondi Agrikoli Ewropej u mill-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni. II. L-objettiv tal-verifika kien li jiġi evalwat kemm kienet effettiva l-assistenza tal-UE, kemm f’termini tar-rilevanza tagħha kif ukoll f’dawk tar-riżultati miksuba. III. Il-Kummissjoni żviluppat approċċi ġodda mit-tkabbir li sar fl-2004 u l-2007 biex b’hekk ittejjeb il-qafas għall-assistenza. Proċeduri ta’ programmar huma mfasslin tajjeb ħafna biex jiġi żgurat li l-prijoritajiet għall-bini tal-kapaċità jiġu indirizzati, u nstab li l-proġetti eżaminati mill-Qorti fil-Kroazja kienu rilevanti ħafna. Madankollu, jeħtieġ li tingħata iktar attenzjoni għall-bini tal-kapaċità tal-akkwist u tal-kapaċità tal-awtoritajiet reġjonali u lokali. IV. F’termini ta’ riżultati, l-assistenza tal-UE tat kontribut importanti għall-bini tal-kapaċità tal-Kroazja għall-ġestjoni tal-finanzjament ta’ wara l-adeżjoni, anki permezz tal-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq". Madankollu, l-implimentazzjoni tal-assistenza ġiet pospota u wħud mir-riżultati intenzjonati għall-proġetti għad iridu jiġu aċċertati. Fil-qasam tal-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni, l-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" kien partikolarment utli, minkejja li l-importanza li ngħatat lill-iżvilupp ta’ proġetti infrastrutturali prinċipali wasslet biex jitwarrab l-iżvilupp ta’ proġetti oħrajn, partikolarment fil-livell reġjonali u lokali. Il-miżuri għall-iżvilupp rurali batew minħabba assorbiment baxx, u l-progress fil-bini tal-kapaċità kien wieħed modest. Ittieħdu xi passi importanti biex jissaħħaħ il-korp inkarigat mill-ġlieda kontra l-korruzzjoni, iżda jifdal sfidi sinifikanti. V. Ir-rapport jikkonkludi li l-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni qed tagħti kontribut sinifikanti f’sens ta’ għajnuna għall-Kroazja biex din tħejji ruħha għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE wara l-adeżjoni, iżda s’issa s-suċċess kien biss wieħed parzjali. Huwa jistabbilixxi rakkomandazzjonijiet li jidentifikaw fejn hemm ħtieġa partikolari għal iżjed assistenza biex ikun hemm iktar progress fir-rigward tal-bini tal-kapaċità għall-ġestjoni tal-fondi ta’ qabel u wara l-adeżjoni, u dawk li x’aktarx ikunu rilevanti għall-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni f’pajjiżi oħrajn. L-INTRODUZZJONI L-ISFOND 1. F’Ġunju 2000, il-Kunsill Ewropew ta’ Feira ddeċieda, fil-qafas tal-Proċess ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni (SAP) tal-Unjoni Ewropea, li l-pajjiżi kollha fil-Punent tal-Balkani għandu jkollhom il-possibilità ta’ adeżjoni mal-UE. Il-Kroazja ppreżentat l-applikazzjoni tagħha għas-sħubija mal-UE fl-2003 u rċeviet l-istatus ta’ Pajjiż Kandidat mill-Kunsill f’Ġunju tal-2004. Is-Sħubijiet ta’ Adeżjoni kienu stabbiliti fl-2006 u l-2008, fejn ġew stipulati l-oqsma li l-Kummissjoni Ewropea kienet tikkunsidra bħala oqsma ta’ prijorità li l-Kroazja kellha ttejjeb qabel l-adeżjoni. 2. L-istess bħal fil-każ ta’ Pajjiżi Kandidati oħrajn, sabiex il-Kroazja tissieħeb mal-UE, hija għandha tissodisfa l-kriterji ta’ Kopenħagen [1], taċċetta l-qafas legali kollu tal-UE, magħruf bħala l-acquis communautaire [2], u għandha tinkludi l-liġi tal-UE fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħha. Biex jiġu ffaċilitati n-negozjati tal-adeżjoni, l-acquis huwa maqsum f’kapitoli dwar il-politika tal-UE (ara l-Anness I). In-negozjati dwar il-kapitoli varji mhumiex limitati għall-aspetti regolatorji u leġiżlattivi, iżda jkopru wkoll il-ħolqien tal-istrutturi amministrattivi meħtieġa u l-progress miksub fil-bini tal-kapaċità tagħhom għall-ġestjoni. 3. In-negozjati għall-adeżjoni nbdew formalment fit- 3 ta’ Ottubru 2005. In-negozjati dwar kull kapitolu mal-Kunsill tal-UE nbdew f’Ġunju 2006 u ngħalqu minn konferenza Ministerjali tal-Adeżjoni fit- 30 ta’ Ġunju 2001. Hekk kif prevvist fil-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2011 it-Trattat tal-Adeżjoni għandu jiġi ffirmat sal-aħħar tas-sena 2011 [3]. Id-data mmirata għall-adeżjoni tal-Kroazja fl-UE, hekk kif miftiehem mill-Istati Membri, hija l- 1 ta’ Lulju 2013. L-ASSISTENZA TAL-UE GĦAL QABEL L-ADEŻJONI BI TĦEJJIJA GĦAS-SĦUBIJA 4. L-iskop tal-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni huwa li jiġu appoġġjati l-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-acquis communautaire, u biex il-Pajjiżi Kandidati jingħataw l-għajnuna biex isaħħu l-kapaċità amministrattiva tagħhom bħala tħejjija għall-ġestjoni ta’ ammont ikbar ta’ finanzjament mill-UE li jitpoġġa għad-dispożizzjoni tagħhom hekk kif isiru Stati Membri. Il-Kummissjoni ssegwi żewġ approċċi kumplimentari biex issaħħaħ il-kapaċità amministrattiva. L-ewwel nett, hija tiffinanzja direttament attivitajiet bħalma huma l-bini istituzzjonali, il-ħolqien ta’ sistemi ta’ ġestjoni u taħriġ. It-tieni nett, hija tappoġġja wkoll il-bini tal-kapaċità permezz ta’ programmi ta’ finanzjament simili għal dawk taħt il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni biex il-Pajjiżi Kandidati jkunu jistgħu japplikaw l-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" meta jimplimentaw tali programmi qabel l-adeżjoni tagħhom. 5. Sa mill-2001, il-Kummissjoni pprovdiet assistenza għal qabel l-adeżjoni lill-Kroazja permezz ta’ diversi strumenti (ara d-Dijagramma 1) [4]. Għall-ewwel, din ingħatat permezz tal-programm Għajnuna tal-Komunità għar-Rikostruzzjoni, l-Iżvilupp u l-Istabbilizzazzjoni (CARDS). Il-programm Phare, l-istrument prinċipali tal-Kummissjoni għal qabel l-adeżjoni, ġie introdott fil-Kroazja fl-2005. Miegħu kien hemm ukoll l-Istrument għal Politiki Strutturali għal Qabel l-Adeżjoni (ISPA), liema strument jiffinanzja proġetti infrastrutturali fis-setturi tat-trasport u l-ambjent u huwa l-prekursur tal-Fond ta’ Koeżjoni tal-UE, u l-Programm Speċjali tal-Adeżjoni għall-Iżvilupp Rurali (Sapard) li kien intenzjonat ukoll bħala prekursur tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR). Mill-2007, dawn it-tliet strumenti ġew sostitwiti mill-Istrument ta’ Assistenza qabel l-Adeżjoni (IPA), li jipprovdi finanzjament li jammonta għal madwar EUR 150 miljun fis-sena permezz ta’ ħames komponenti (ara t-Tabella 1). Wara l-adeżjoni, il-finanzjament tal-UE għall-Kroazja se jiżdied sew. IT-TABELLA 1 L-ASSISTENZA PERMEZZ TAL-IPA LILL-KROAZJA 2007–13 (MILJUN EURO) Sors: COM(2009) 543 finali tal- 14 ta’ Ottubru 2009 — L-Istrument għal għajnuna ta’ qabel l-adeżjoni (IPA) — Il-Qafas finanzjarju indikattiv multiannwali għall-2011–13. Il-Komponent | I. L-Assistenza għat-Tranżizzjoni u l-Bini Istituzzjonali | II. Il-Koperazzjoni Transkonfinali | III. L-Iżvilupp Reġjonali | IV. L-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani | V. L-Iżvilupp Rurali | It-Total | It-Totali (2007–13) | 299 | 105 | 379 | 104 | 184 | 1071 | ID-DIJAGRAMMA 1 IN-NEFQA TAL-UE FIL-KROAZJA QABEL U WARA L-ADEŻJONI +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 6. L-assistenza tal-UE għall-Kroazja hija ppjanata mill-Kummissjoni flimkien mal-awtoritajiet Kroati. Is-Sħubijiet ta’ Adeżjoni u l-Programmi Nazzjonali għall-Integrazzjoni tal-Kroazja fl-UE huma l-elementi prinċipali tal-qafas politiku għall-assistenza. Il-finanzjament tal-UE huwa allokat għall-prijoritajiet ta’ assistenza stabbiliti fid-Dokumenti Multiannwali ta’ Ippjanar Indikattiv (MIPDs) stabbiliti mill-Kummissjoni b’konsultazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet nazzjonali. L-awtoritajiet Kroati jħejju proposti għal proġetti rilevanti u, flimkien mal-Kummissjoni, jagħżlu u jirfinaw il-proposti biex minnhom jinħolqu proġetti avvanzati li jkunu lesti għall-implimentazzjoni. Ġeneralment, il-proġetti jkunu mistennija li jitlestew fi żmien tliet jew erba’ snin. Huma jiġu implimentati permezz ta’ skemi tal-għotjiet, kuntratti (għas-servizzi, provvisti jew xogħlijiet pubbliċi) jew inkella permezz ta’ kuntratti ta’ ġemellaġġ [5]. Fir-rigward tal-assistenza taħt l-Istrument ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni fl-Iżvilupp Rurali (IPARD), il-proġetti huma magħżula unikament mill-Aġenzija Kroata kompetenti. 7. L-assistenza tal-UE għall-Kroazja ġiet ġestita fi tliet modi. Taħt il-programm CARDS, hija ġiet ġestita fil-biċċa l-kbira tagħha b’mod ċentrali mill-Kummissjoni. Madankollu, għall-iktar strumenti riċenti, il-Kummissjoni kkonferiet is-setgħat tal-ġestjoni lill-awtoritajiet akkreditati fil-Kroazja għall-ġestjoni tal-finanzjament tal-UE [6], soġġetti għal kontrolli ex ante mid-Delegazzjoni tal-UE fil-Kroazja dwar il-proċeduri ta’ sejħiet għall-offerti u tal-ikkuntrattar (ġestjoni deċentralizzata b’kontrolli ex ante). It-tielet u l-iktar metodu avvanzat ta’ ġestjoni huwa meta l-awtoritajiet nazzjonali jiġu evalwati mill-Kummissjoni, biex jinstab jekk għandhomx biżżejjed kapaċità ġestjonali biex iġestu l-assistenza tal-UE mingħajr ma jsiru kontrolli ex ante mid-Delegazzjoni tal-UE (ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex ante). Dan huwa l-metodu ġestjonali li jikkorrispondi l-iktar mill-qrib għall-mod li bih jiġi ġestit il-finanzjament tal-UE wara l-adeżjoni, iżda f’ħafna oqsma, il-Kummissjoni għadha ma approvatx l-introduzzjoni tiegħu [7]. L-Anness II jistabbilixxi l-metodi ġestjonali differenti għal kull strument u komponent. L-AMBITU U L-METODOLOĠIJA TAL-VERIFIKA 8. Il-verifika twettqet bejn Ġunju 2010 u Ġunju 2011. Hija kellha l-għan li twieġeb il-mistoqsija globali: "L-assistenza tal-UE kienet effettiva għal qabel l-adeżjoni biex il-Kroazja tkun preparata għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE wara l-adeżjoni?" Il-verifika ffukat fuq iż-żewġ oqsma ewlenin li ġejjin: (a) Il-Kummissjoni ippjanat l-assistenza tal-UE b’tali mod li l-Kroazja tirċievi għajnuna sodisfaċenti biex tkun preparata għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE wara l-adeżjoni? (b) Il-proġetti ffinanzjati mill-UE kisbu r-riżultati intenzjonati f’termini tat-tisħiħ tal-kapaċità tal-Kroazja għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE? 9. Il-verifika ma ppruvatx tindirizza l-effettività tal-assistenza tal-UE għall-Kroazja biex din tal-aħħar tadotta u timplimenta l-acquis communautaire. Il-verifika lanqas ma kellha l-għan li tagħmel evalwazzjoni globali ta’ kemm il-Kroazja hi preparata għas-Sħubija fl-UE. 10. Is-sejbiet tal-verifika huma bbażati fuq: (a) analiżi tad-dokumenti relatati mal-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni; (b) verifika ta’ kampjun ta’ 16-il proġett iffinanzjati mill-Komponenti I, III u IV tal-IPA u mill-istrumenti finanzjarji preċedenti CARDS, Phare, ISPA u Sapard (ara l-Anness III). Il-valur totali tal-assistenza tal-UE għal dawn il-proġetti ammonta għal EUR 96,6 miljun li jirrappreżenta madwar 11 % tal-finanzjament kollu matul il-perjodu ta’ verifika [8]. Il-proġetti ġew evalwati abbażi ta’ evidenza miġbura minn dokumentarji u intervisti u minn żjajjar fuq il-post li seħħew f’Ottubru 2010 lil tmienja minnhom; (c) intervisti mal-persunal tal-Kummissjoni fi Brussell u f’Żagreb; (d) intervisti mal-ministri, l-aġenziji u l-awtoritajiet reġjonali u lokali fil-Kroazja involuti fil-ġestjoni tal-fondi tal-UE fi Slavonski Brod, Split, Tovarnik, Vinkovci, Zadar u Żagreb. IL-MAPPA IL-POST FEJN SARU L-VERIFIKI TAL-PROĠETTI +++++ TIFF +++++ Sors: Eurostat. L-OSSERVAZZJONIJIET L-IPPJANAR KOERENTI U B’MIRI STIPULATI ABBAŻI TAL-ESPERJENZI MIKSUBA MINN TKABBIR PREĊEDENTI, ĠIE INTRODOTT QAFAS ĠDID GĦALL-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI 11. Filwaqt li kienet qed tħejji l-qafas tagħha għall-ġestjoni tal-fondi għal qabel l-adeżjoni, il-Kummissjoni kkunsidrat l-esperjenzi li nkisbu minn tkabbir preċedenti. Għalhekk, bl-introduzzjoni tal-IPA fl-2007, l-assistenza finanzjarja kollha għal qabel l-adeżjoni nġabret taħt strument wieħed minflok ma tħalliet mifruxa fuq tliet strumenti differenti (Phare, ISPA u Sapard) kif kien jiġri qabel. Dan iffaċilita b’mod konsiderevoli l-ippjanar tal-assistenza tal-UE. 12. Qabel l-IPA, mekkaniżmi separati kienu jkopru l-koordinazzjoni ta’ strumenti differenti, iżda taħt l-IPA twaqqfet sistema iktar koerenti għall-koordinazzjoni tal-ippjanar tal-attivitajiet tal-bini tal-kapaċità ffinanzjati mill-UE. Fi ħdan il-Kummissjoni, id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir (DĠ għat-Tkabbir) ingħata rwol ewlieni fil-proċess tal-koordinazzjoni tal-assistenza IPA ma’ tliet Direttorati Ġenerali oħrajn: id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali (DĠ għall-Politika Reġjonali) għall-Komponent III (Żvilupp Reġjonali), id-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni (DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni) għall-Komponent IV (Żvilupp tar-Riżorsi Umani), u d-Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (DĠ għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali) għall-Komponent V (Żvilupp Rurali). L-erba’ Direttorati Ġenerali jikkoordinaw l-attivitajiet tagħhom relatati mal-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-assistenza, kif ukoll dawk relatati man-negozjati tal-kapitoli, kemm b’mod informali kif ukoll permezz ta’ konsultazzjonijiet bejn is-servizzi b’mod formali. 13. Il-Kummissjoni saħħet ukoll ir-rabta bejn l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni u l-proċess tan-negozjati qabel l-adeżjoni. Dan seħħ billi fil-proċess ġew introdotti standards li għandhom jiġu ssodisfati qabel ma jiġu konklużi l-kapitoli. Dan l-approċċ il-ġdid ġie applikat għall-kapitoli li jirrigwardaw il-finanzjament tal-UE għal qabel l-adeżjoni, partikolarment il-Kapitolu 11 (L-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali) u l-Kapitolu 22 (Il-politika reġjonali u l-koordinazzjoni tal-istrumenti strutturali), u wassal biex tingħata iktar importanza lill-progress tal-Kroazja fil-proċess għall-bini tal-kapaċità tagħha f’dawn l-oqsma bl-għajnuna tal-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni. Għaldaqstant, pereżempju, l-istandards fil-Kapitolu 11 jinkludu l-kapaċità tal-Aġenzija ta’ Pagament, u din kienet ukoll il-punt ewlieni li fuqu ffukat l-assistenza tal-UE (ara wkoll il-paragrafu 37). Madankollu, dan l-approċċ ta’ standards seta’ ġie applikat b’mod iktar wiesa’ milli fil-fatt ġie applikat fil-Kroazja. Pereżempju, il-fatt li jiġi stabbilit li l-awtoritajiet Kroati għandhom biżżejjed kapaċità sabiex ikollhom l-awtorità li jġestu l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni mingħajr kontrolli ex ante mid-Delegazzjoni tal-UE ma ntużax bħala standard għall-Kapitolu 22. IL-PROĊEDURI TAL-IPPROGRAMMAR IPA HUMA MFASSLIN TAJJEB ĦAFNA U JAGĦTU PRIJORITÀ LIT-TISĦIĦ TAL-KAPAĊITÀ AMMINISTRATTIVA TAL-KROAZJA GĦALKEMM GĦAD HEMM IL-ĦTIEĠA LI L-AKKWIST JIĠI INDIRIZZAT 14. Nuqqas sinifikanti tal-assistenza tal-UE għat-tħejjija tal-Pajjiżi Kandidati għat-tkabbir tal-2004 u l-2007 kien li l-programmi Ekonomiċi u ta’ Koeżjoni Soċjali, iffinanzjati mill-Phare, kienu biss programmi annwali [9]. Il-Kroazja bbenefikat mill-approċċ introdott taħt l-IPA, li jipprovdi programmi operazzjonali multiannwali li jixbhu lil dawk taħt il-Fondi Strutturali. Dan kollu għen kemm biex jitjiebu l-possibilitajiet għall-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" billi ġew stabbiliti proċeduri għall-ippjanar li jixbhu iktar lil dawk applikabbli wara l-adeżjoni, kif ukoll biex isir ippjanar aħjar tal-interventi speċifiċi għall-bini tal-kapaċità. Taħt l-IPA, id-DĠ għall-Politika Reġjonali u d-DĠ għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni setgħu wkoll jipprovdu l-kompetenza tagħhom biex jassistu lill-awtoritajiet Kroati f’dan il-proċess tal-ippjanar multiannwali, b’mod iktar faċli minn dak applikabbli fil-każ taż-żewġ adeżjonijiet preċedenti. 15. Pass importanti lejn ġestjoni aħjar tal-finanzjament wara l-adeżjoni mill-Kroazja kien l-introduzzjoni ta’ approċċ iktar rigoruż mill-Kummissjoni, biex jiġi żgurat li l-Kroazja għandha l-kapaċità ġġesti l-finanzjament tagħha għal qabel l-adeżjoni għall-kuntrarju ta’ dak li ġara f’Pajjiżi Kandidati preċedenti [10]. Parti ċentrali ta’ dan l-approċċ hija s-sistema ta’ ppjanar li huwa żviluppa biex jiġu evalwati l-ħtiġijiet għall-kapaċità tal-bini tal-Kroazja u biex tiġi identifikata l-assistenza meħtieġa biex dawn il-ħtiġijiet jiġu ssodisfati, biex b’hekk tiġi introdotta l-ġestjoni deċentralizzata, l-ewwel b’kontrolli ex ante mid-Delegazzjoni u sussegwentement mingħajr dawn il-kontrolli ex ante (ara l-paragrafu 7). 16. Madankollu, jibqa’ jkun hemm ħtieġa partikolari biex l-assistenza tiffoka fuq l-għoti ta’ għajnuna biex fil-Kroazja tiżdied il-kapaċità ta’ akkwist. Il-verifiki finanzjarji tal-Qorti fil-qafas tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni annwali tagħha dwar il-Baġit tal-UE jistipulaw b’mod konsistenti li l-akkwist huwa sors ewlieni ta’ irregolaritajiet fl-Istati Membri tal-UE fil-qasam tal-Koeżjoni [11]. Kif indikat fit-Tabella 2, id-Delegazzjoni tal-UE fil-Kroazja, fil-qafas tal-kontrolli ex ante tal-ġestjoni deċentralizzata tagħha, kellha tirrifjuta regolarment id-dokumenti ppreżentati għaliex ma kinux kompletament konformi mal-proċeduri tal-UE. Filwaqt li kien hemm tnaqqis evidenti fir-rati ta’ rifjut bejn l-2007 u l-2010, id-DĠ għat-Tkabbir fir-Rapport tal-Attività Annwali tiegħu fl-2010, iddikjara li dawn "baqgħu relattivament għoljin" għal kuntratti iktar kumplessi, l-iktar dawk relatati max-xogħlijiet pubbliċi, minħabba "kwalità inadegwata tal-kompetenza għall-kontroll tekniku" [12] (ara wkoll il-paragrafu 23). IT-TABELLA 2 IR-RATA TAR-RAPPORTI GĦALL-EVALWAZZJONI TAS-SEJĦIET GĦALL-OFFERTI U KUNTRATTI SOTTOMESSI MILL-AWTORITAJIET KROATI LI ĠEW RIFJUTATI MID-DELEGAZZJONI TAL-UE FIL-KROAZJA (%) Sors: Ir-Rapport tal-Attività Annwali 2010 tad-DĠ għat-Tkabbir. | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | Ir-Rapporti ta’ evalwazzjoni | L-ewwel preżentazzjoni | 60 | 22 | 20 | 14 | Iktar preżentazzjonijiet | 34 | 35 | 67 | 20 | Il-Kuntratti | L-ewwel preżentazzjoni | 60 | 20 | 21 | 20 | Iktar preżentazzjonijiet | 34 | 37,5 | 33 | 10 | IL-PROĠETTI VVERIFIKATI INDIRIZZAW IL-PRIJORITAJIET GĦALL-BINI TAL-KAPAĊITÀ MINKEJJA LI S’ISSA, B’MOD ĠENERALI, L-ASSISTENZA ĠIET DIRETTA LEJN L-AWTORITAJIET ĊENTRALI IKTAR MILLI LEJN IL-LIVELL REĠJONALI 17. B’mod ġenerali, il-Kummissjoni żgurat, b’konsultazzjoni mal-awtoritajiet Kroati, li l-ħtiġijiet ta’ kapaċità ewlenin ġew identifikati. Hemm approċċ sistematiku li bih il-ħtiġijiet tal-Kroazja għall-finanzjament mill-Kummissjoni jiġu evalwati u aġġornati: approċċ minn fuq għal isfel mis-Sħubija ta’ Adeżjoni u minn isfel għal fuq bi proposti għal proġetti mressqa mill-benefiċjarji potenzjali, b’mod partikolari l-ministeri Kroati. 18. L-assistenza tal-UE f’forma ta’ proġetti speċifiċi kkumplementat l-isforzi tal-awtoritajiet Kroati stess biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-ministeri u biex jinħolqu korpi speċifikatament għall-ġestjoni tal-finanzjament tal-UE fil-futur. B’mod ġenerali, l-objettivi speċifiċi tas-16-il proġett ivverifikat kienu pjuttost konformi mal-prijoritajiet tal-bini tal-kapaċità stabbiliti fis-Sħubija ta’ Adeżjoni. Anki meta l-proġetti ma inkludewx bini tal-kapaċità dirett permezz ta’ assistenza teknika u kuntratti ta’ ġemellaġġ, il-proġetti kellhom dimensjoni importanti għall-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq", liema approċċ provda l-opportunità li tinkiseb esperjenza prattika indispensabbli fir-rigward tal-ġestjoni tal-finanzjament mill-UE qabel l-adeżjoni. 19. Kważi fil-każijiet kollha, il-finanzjament mill-Kummissjoni kien intiż għall-korpi Kroati li għandhom ikunu responsabbli għall-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE wara l-adeżjoni. Madankollu, l-assistenza ġiet diretta l-iktar lejn korpi ċentrali li għandhom ikunu responsabbli għall-ġestjoni tal-finanzjament wara l-adeżjoni u ħafna inqas lejn il-livell reġjonali, għalkemm il-korpi reġjonali għandhom rwol importanti għall-implimentazzjoni tal-finanzjament ta’ wara l-adeżjoni. B’riżultat ta’ dan, jista’ jagħti l-każ li l-korpi fil-livell reġjonali ma jkunux laħqu kisbu l-esperjenza adegwata għall-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE sa żmien l-adeżjoni [13]. KONTRIBUT IMPORTANTI GĦALL-BINI TAL-KAPAĊITÀ TAL-KROAZJA FIR-RIGWARD TAL-ĠESTJONI TAL-FINANZJAMENT TA’ WARA L-ADEŻJONI, IŻDA B’DEWMIEN SINIFIKANTI, U OQSMA FEJN GĦAD HEMM IL-BŻONN TA’ AKTAR PROGRESS TA’ SPISS L-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI MA ĠIETX IMPLIMENTATA SKONT L-ISKEDA ORIĠINALI 20. It-Tabella 3 turi kemm fil-fatt l-infiq ippjanat ġie impenjat u minfuq. Il-programmi Phare, ISPA u Sapard kollha kemm huma esperjenzaw diffikultajiet biex iżommu mal-iskeda oriġinali għall-implimentazzjoni tal-fondi. Taħt l-IPA, l-implimentazzjoni kajmana tibqa’ punt ta’ tħassib, b’mod partikolari għall-Programmi Operattivi tat-Trasport u l-Ambjent (IPA III) u l-programm IPARD (IPA V), bir-riskju li jkun hemm diżimpenn tal-fondi minħabba dan id-dewmien [14]. 21. L-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE fil-Kroazja fil-bidu tagħha kienet soġġetta għal bosta dewmien minħabba l-introduzzjoni ta’ strumenti ġodda. Il-Kroazja saret eliġibbli għall-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni taħt l-istrumenti Phare, ISPA u Sapard mill- 1 ta’ Jannar 2005. Madankollu, minħabba l-ħtieġa li jiġu determinati objettivi settorjali li kienu jikkorrispondu għall-prijoritajiet strateġiċi, għaddew kważi 12-il xahar u 18-il xahar qabel ma l-programmi ISPA u Sapard, u l-programm Phare, rispettivament, setgħu jiġu ffinalizzati. Fil-każ tal-programmi tal-2007 taħt il-komponenti differenti tal-IPA, il-Ftehimiet Finanzjarji ma ġewx konklużi qabel kważi 16-il xahar wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Implimentattiv IPA. Dan prinċipalment kien minħabba ż-żmien meħtieġ għall-konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni qabel ma setgħet tiġi mnedija l-implimentazzjoni, kundizzjoni ġdida stipulata fir-Regolament IPA (ara l-paragrafu 7). 22. Bosta proġetti qabel l-IPA, ivverifikati mill-Qorti, ma kinux għadhom lesti biex jiġu implimentati wara li l-Ftehim Finanzjarju ġie ffirmat. Dan minħabba li t-termini ta’ referenza jew l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi meħtieġa biex jitniedu s-sejħiet għall-offerti kienu għadhom ma ġewx iffinalizzati mill-awtoritajiet Kroati. Għalhekk, iż-żmien medju bejn il-Ftehim Finanzjarju u t-tnedija tas-sejħa għall-offerti kien ta’ 12-il xahar għall-kuntratti vverifikati. Kien hemm xi titjib taħt l-IPA, billi ż-żmien korrispondenti tnaqqas għal tmien xhur, iżda għad hemm lok għal prestazzjoni aħjar f’dan il-qasam. IT-TABELLA 3 L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-ASSISTENZA TAL-UE LILL-KROAZJA (EUR MILJUN, MARZU 2011) Sors: Id-delegazzjoni tal-UE għall-Kroazja. Il-Programmi fil-Kroazja | Il-Baġit | Il-% tal-baġit kuntrattat | Il-% tal-baġit imħallas [9999] | CARDS | 260 | 97 % | 92 % | Phare | 147 | 86 % | 78 % | ISPA | 59 | 96 % | 63 % | Sapard | 25 | 62 % | 48 % | IPA I 2007 | 45 | 90 % | 57 % | IPA I 2008 | 42 | 27 % | 20 % | IPA I 2009 | 42 | 11 % | 11 % | IPA II 2007–09 | 8 | 64 % | 36 % | IPA III 2007–09 (li minnu) | 143 | 29 % | 7 % | – Il-PO għat-Trasport | 54 | 20 % | 4 % | – Il-Programm Operazzjonali (PO) għall-Ambjent | 54 | 25 % | 2 % | – Il-PO għall-Kompetittività Reġjonali | 35 | 48 % | 20 % | IPA IV 2007–09 — PO għall-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani | 38 | 71 % | 9 % | IPA V 2007-2009 (IPARD) — Miżuri 101 u 103 | 51 | 12 % | 0 % | It-Total | 860 | 68 % | 55 % | 23. Malli ġew imnedija s-sejħiet għall-offerti, ta’ spiss kien hemm ukoll dewmien minħabba l-kapaċità limitata li għad għandhom l-awtoritajiet Kroati fir-rigward tal-ġestjoni tal-proċeduri tal-akkwist tal-UE (ara l-paragrafu 16). Dan fisser li d-Delegazzjoni tal-UE ta’ spiss kellha tirrifjuta dokumentazzjoni ta’ sejħiet għall-offerti u ta’ kuntratti u tibgħatha lura lill-awtoritajiet Kroati biex isirulha l-korrezzjonijiet meħtieġa (ara t-Tabella 2). Dan irriżulta f’dewmien li ma kienx iseħħ li kieku d-dokumentazzjoni tħejjiet skont l-istandards stabbiliti. Il-Qorti eżaminat kampjun ta’ 18-il kuntratt u sabet li l-medja taż-żmien meħtieġ biex il-kuntratti jiġu konklużi kienet ta’ 10 xhur wara ż-żmien stipulat fl-iskeda oriġinali, fatt li huwa pjuttost konsiderevoli meta l-perjodu ta’ żmien għal proġett normali huwa limitat għal tliet snin jew erbgħa. 24. Fid-dawl tad-diffikultajiet li ltaqgħet magħhom il-Kroazja matul l-implimentazzjoni tal-assistenza tal-UE skont l-iskeda oriġinali, il-Kummissjoni estendiet l-iskadenzi għall-implimentazzjoni b’sena għal proġetti li jirċievu l-assistenza mill-programmi Phare 2005, Phare 2006 u Sapard, u b’jew sena jew sentejn għall-proġetti ISPA. Abbażi ta’ din l-esperjenza, ġew introdotti skadenzi itwal mill-Kummissjoni għall-Komponent I tal-IPA. Madankollu, għall-Komponenti III, IV u V tal-IPA l-iskadenzi għall-iżborżament ibbażati fuq ir-regola "N+3" jirrappreżentaw sfida sinifikanti (ara n-nota 14). 25. Kif indikat fis-sezzjonijiet li ġejjin, fir-rigward ta’ proġetti speċifiċi (ara l-paragrafi minn 26 sa 47), id-dewmien, li prinċipalment jirriżulta minn kwistjonijiet ta’ kapaċità fi ħdan l-amministrazzjoni Kroata, naqqas il-progress li sar permezz tal-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni biex titjieb il-kapaċità amministrattiva tal-Kroazja qabel l-adeżjoni. Dan jindika li jista’ jagħti l-każ li l-Kroazja mhix se jkollha l-kapaċità li tassorbi kompletament iż-żieda fl-allokazzjonijiet ta’ wara l-adeżjoni fi ħdan il-perjodi ta’ żmien regolatorji. IT-TIPI TA’ PROĠETTI FFINANZJATI MILL-FONDI STRUTTURALI: RIŻULTATI LI JVARJAW, IŻDA BENEFIĊĊJI TA’ "ESPERJENZA PERMEZZ TAT-TWETTIQ" (LEARNING BY DOING) 26. Il-verifika eżaminat tmien tipi ta’ proġetti ffinanzjati mill-Fondi Strutturali li jirrigwardaw erba’ oqsma ewlenin (ara d-Dijagramma 2). Ir-riżultati miksuba varjaw minn dawk intenzjonati għall-proġetti, parzjalment minħabba d-dewmien, l-istess bħalma ġara fil-każ tas-sostenibilità potenzjali tagħhom. Kien evidenti li l-awtoritajiet Kroati qed jibbenifikaw mill-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" iżda għad fadal kwistjonijiet ta’ kapaċità li jridu jiġu indirizzati. ID-DIJAGRAMMA 2 IT-TĦEJJIJA GĦALL-FONDI STRUTTURALI U TA’ KOEŻJONI FIL-KROAZJA +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. KIEN GĦAD HEMM IL-ĦTIEĠA LI BOSTA ASPETTI TAL-MONITORAĠĠ U L-EVALWAZZJONI TAL-ASSISTENZA JITJIEBU 27. L-użu insuffiċjenti tal-objettivi "SMART" [15] u tal-indikaturi relatati, ta’ spiss għamilha diffiċli li jiġu evalwati r-riżultati ta’ proġett, b’mod partikolari fir-rigward tal-iskemi tal-għotjiet. Filwaqt li l-proġetti ta’ segwitu tal-IPA, li ġew eżaminati mill-Qorti, kienu aħjar f’dan ir-rigward milli l-proġetti ta’ qabel l-IPA, xorta kien għad hemm lok għal titjib fil-mod li bih l-effettività tal-proġett tiġi evalwata. Il-Kummissjoni għandha sistema ta’ monitoraġġ imfassla tajjeb ħafna, liema sistema qed tiġi implimentata mill-awtoritajiet Kroati, għalkemm il-verifika indikat li f’ċerti okkażjonijiet ir-rapporti ta’ monitoraġġ kellhom it-tendenza li jissottovalutaw il-problemi li l-proġetti jkollhom jaffrontaw. Kultant, il-proġetti ma ġewx soġġetti għal evalwazzjoni esterna, partikolarment dawk relatati mal-iskemi tal-għotjiet iffinanzjati. Parzjalment, dan huwa kkawżat minħabba li l-Kummissjoni biħsiebha tgħaqqad evalwazzjoni interim tal-programmi IPA ma’ evalwazzjoni ex ante tal-programmi operazzjonali għall-Fondi Strutturali, iżda dan l-approċċ qed jikkawża dewmien fir-rispons dwar il-possibilità ta’ titjib fl-assistenza għall-proġetti IPA. IS-SOSTENIBILITÀ TAR-RIŻULTATI GĦALL-PROĠETTI TAL-IŻVILUPP TAR-RIŻORSI UMANI VVERIFIKATI MHIJIEX ĊERTA 28. Il-proġett CARDS 2004 inkluda l-ewwel skema deċentralizzata tat-tip FSE fil-Kroazja u pprovda esperjenza indispensabbli għall-bini tal-kapaċità f’erba’ kontei koperti mill-proġett [16]. F’kull kontea ġiet stabbilita Sħubija Lokali għall-Impjieg (LPE), li wettqet sensiela ta’ attivitajiet li jirrigwardaw l-Iżvilupp tar-Riżorsi Umani. Madankollu, meta l-finanzjament tal-UE spiċċa fl-2008, il-maġġoranza tal-LPEs ma baqgħux attivi, u dan wassal biex wieħed jibda jiddubita mis-sostenibilità tagħhom. 29. In-nuqqas ta’ appoġġ finanzjarju u ta’ xorta oħra mogħti lil-LPEs eżistenti ma kienx jawgura tajjeb għall-iżvilupp tal-LPEs fit-13-il kontea l-oħra tal-Kroazja, liema żvilupp kien wieħed mill-għanijiet tal-proġett ta’ segwitu IPA LPE. Barra minn hekk, id-dewmien fit-tnedija tal-kuntratt ta’ servizz, iffinanzjat bħala parti mill-proġett IPA, fisser li ma kienx hemm biżżejjed żmien biex il-konsulenti impjegati taħt il-kuntratt jgħinu fit-twaqqif tal-LPEs f’dawn il-kontei qabel ma ġew imnedija skemi tal-għotjiet. Madankollu, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li s-sostenibilità hija kwistjoni ewlenija u qiegħda tevalwa liema jista’ jkun l-aħjar mudell biex jiġi adottat għal-LPEs sabiex jitjiebu l-prospetti tas-sostenibilità tagħhom. JIFDAL AMMONT SINIFIKANTI TA’ KWISTJONIJIET TA’ KAPAĊITÀ FIR-RIGWARD TAL-PROĠETTI TA’ KOMPETITTIVITÀ REĠJONALI FFINANZJATI 30. Ir-riżultati tal-proġett għall-Infrastruttura Relatata mal-Kummerċ (BRI) Phare 2005 varjaw. Il-korpi implimentattivi setgħu jużaw il-baġit kollu, minkejja li b’dewmien, u kienu f’pożizzjoni li jiżguraw li għal kull għotja magħżula twaqqfet l-infrastruttura tal-proġett. Madankollu, il-verifika tal-proġett tal-għotjiet Benkovac (waħda mis-seba’ għotjiet taħt l-iskema Phare BRI) indikat li l-awtoritajiet lokali ma kinux qed jagħtu biżżejjed attenzjoni lill-kwistjoni tas-sostenibilità tal-infrastruttura ffinanzjata mill-UE. Kien hemm nuqqasijiet fil-manutenzjoni tal-infrastruttura u ma kien hemm l-ebda strateġija li tiġbed lill-kumpaniji; l-infrastruttura ma tantx intużat. 31. It-tfassil tal-proġett ta’ segwitu BRI IPA 2007 kkunsidra l-esperjenza miksuba mill-proġett tal-2005 u bena fuqha. Madankollu, fir-rigward tal-proġett tal-2005, kien hemm dewmien fil-proċedura tal-evalwazzjoni tal-iskema tal-għotjiet u ta’ spiss il-benefiċjarji tal-għotja ma kellhomx il-kapaċità li jħejju dokumentazzjoni teknika kompluta. Il-benefiċċji potenzjali f’termini tal-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" tnaqqsu peress li l-proġett ma kellux fil-mira diretta tiegħu lill-korpi responsabbli magħżula għall-Programm Operazzjonali għall-Kompetittività Reġjonali fil-futur. Barra minn hekk, l-iffukar fuq l-10 kontei fil-Kroazja li huma l-inqas żviluppati fisser li l-awtoritajiet lokali f’kontei oħrajn ma bbenefikawx mill-opportunità li jiksbu esperjenza billi jimplimentaw l-iskemi tal-għotjiet BRI qabel l-adeżjoni, għalkemm xorta jkunu eliġibbli għall-finanzjament [17]. L-EŻITI MISTENNIJA TAL-PROĠETT FIS-SETTUR TAT-TRASPORT KIENU QED JINKISBU IŻDA B’DEWMIEN SINIFIKANTI FIT-TĦEJJIJA TAL-PROĠETT U FL-AKKWIST 32. Il-proġett għar-rijabilitazzjoni tal-linja ferrovjarja ISPA 2005, li kellu l-għan li jtejjeb 33 km ta’ binarji tal-linja ferrovjarja ewlenija tal-Kuritur Trans-Ewropew X [18], kien l-ewwel proġett infrastrutturali tat-trasport imħejji u implimentat skont ir-regoli tal-UE fil-Kroazja. Għalhekk huwa wassal għal benefiċċji importanti ta’ "esperjenza permezz tat-twettiq". Ġie mniedi sentejn wara l-iskeda oriġinali minħabba li l-proġett ma kienx matur biżżejjed meta l-implimentazzjoni kienet skedata li tinbeda. In-nuqqas ta’ kapaċità tal-akkwist wassal għal dewmien fil-proċess tas-sejħiet għall-offerti. Il-proġett ferrovjarju IPA 2007 għal xogħlijiet fl-istazzjon ferrovjarju ewlieni ta’ Żagreb ukoll esperjenza dewmien fil-proċess tal-akkwist, l-iktar minħabba dokumentazzjoni inkompluta għas-sejħiet għall-offerti, għalkemm dan id-dewmien kien inqas minn dak esperjenzat fil-proġett ISPA preċedenti. 33. Fi żmien il-verifika fuq il-post tal-Qorti f’Ottubru 2010, il-proġett ISPA kien għadu qed jiġi implimentat minħabba f’dewmien esperjenzat. Kien hemm il-possibilità li l-eżiti intenzjonati tal-proġetti jinkisbu sa tmiem l-2011, għalkemm l-impatt finali tagħhom jiddependi mill-implimentazzjoni ta’ proġetti ferrovjarji oħrajn tul il-Kuritur X fil-Kroazja u f’pajjiżi ġirien. L-ASSISTENZA BIEX TITĦEJJA "ĠABRA TA’ PROĠETTI" GĦALL-FONDI STRUTTURALI U TA’ KOEŻJONI U BIEX TIŻDIED IL-KAPAĊITÀ KISBET BISS SUĊĊESS PARZJALI 34. Għalkemm wieħed mill-objettivi oriġinali u prinċipali tal-proġett Phare 2006 kien li tiġi stabbilita sistema għall-ħolqien ta’ "ġabra" ta’ proġetti avvanzati għall-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni, il-Kummissjoni sussegwentement iddeċidiet li tiffoka fuq l-iżvilupp ta’ numru limitat ta’ proġetti infrastrutturali ewlenin [19]. B’riżultat ta’ dan, l-ammont ta’ awtoritajiet Kroati li rċevew assistenza għall-bini tal-kapaċità kien inqas minn dak previst qabel u n-numru ta’ persunal li għandu jirċievi taħriġ waqa’ minn 1000 għal 90. Filwaqt li l-konċentrazzjoni b’dan il-mod fuq it-tħejjija għal proġetti prinċipali x’aktarx twassal għal rata ogħla ta’ assorbiment fil-bidu tal-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni, hemm ukoll il-ħtieġa li jitħejjew proġetti maturi li "mhumiex prinċipali" minħabba l-importanza tagħhom għall-iżvilupp reġjonali. B’mod iktar ġenerali, il-Kummissjoni ma tatx biżżejjed importanza lill-ħtieġa li l-promoturi reġjonali u lokali jitħeġġu u jiġu assistiti fit-tħejjija ta’ proġetti għall-programmi operazzjonali fil-futur billi jingħata appoġġ f’dan il-livell. Tħejjew biss disa’ proġetti infrastrutturali prinċipali u għal xi wħud minnhom id-dokumentazzjoni teknika ma kinetx kompluta. Inħolqu linji gwida għall-applikazzjonijiet ta’ kważi 50 skema tal-għotjiet, għalkemm ma kienx hemm biżżejjed żmien biex l-għarfien dwar dawn l-iskemi jgħaddi mil-livell ċentrali għal dak reġjonali. Il-kompetenza ffinanzjata mill-UE kkontribwixxiet b’mod sinifikanti għall-ipprogrammar tal-Qafas ta’ Referenza Strateġika Nazzjonali u l-Programmi Operazzjonali għall-assistenza taħt il-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni. Min-naħa l-oħra, ma tantx sar progress fl-iżvilupp ta’ Sistema ta’ Informazzjoni tal-Ġestjoni għal dawn il-Fondi. 35. Dewmien sinifikanti fil-proċeduri ta’ tħejjija u ta’ akkwist għal xogħol f’dan il-kuntest, imwettaq taħt il-programm IPA 2008, jista’ jwassal għal telf ta’ momentum. L-awtoritajiet Kroati jaffrontaw ukoll sfidi sinifikanti f’termini tan-numru u ċ-ċaqliq ta’ persunal fil-qasam tal-Fondi Strutturali u ta’ Koeżjoni. IT-TĦEJJIJA GĦALL-POLITIKA AGRIKOLA TAL-UE: RIŻULTATI LI JVARJAW 36. L-effettività tal-assistenza tal-UE lis-settur agrikolu għal qabel l-adeżjoni ġiet evalwata billi ġew eżaminati żewġ proġetti istituzzjonali għall-bini ta’ kapaċità ffinanzjati taħt Phare 2005 u l-Komponent I tal-IPA 2007u l-programmi Sapard u IPARD, inklużi erba’ proġetti ta’ investiment kofinanzjati fil-qafas ta’ Sapard (ara d-Dijagramma 3). ID-DIJAGRAMMA 3 IT-TĦEJJIJA GĦALL-FONDI AGRIKOLI TAL-UE FIL-KROAZJA +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. SAR XI PROGRESS FIR-RIGWARD TAL-KONFERIMENT TAS-SETGĦAT TAL-ĠESTJONI GĦAL MIŻURI TA’ ŻVILUPP RURALI 37. Ir-riżultati f’termini tal-bini ta’ kapaċità tal-Aġenzija ta’ Pagament Kroata biex isir l-aħjar użu mill-finanzjament allokat qabel u wara l-adeżjoni kienu mħallta. Il-Kroazja kellha tibni biżżejjed kapaċità ġestjonali biex il-Kummissjoni tkun tista’ tikkonferilha s-setgħat tal-ġestjoni meħtieġa għal ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex ante qabel ma setgħet tibda timplimenta miżuri għal qabel l-adeżjoni għall-iżvilupp rurali. Fil-każ ta’ Sapard, il-konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni ngħata biss għal żewġ miżuri għall-iżvilupp rurali f’Settembru 2006 [20] minflok għall-erbgħa li kien hemm ippjanati oriġinarjament. 38. Il-progress kien modest fir-rigward tal-bini tal-kapaċità biex jinkiseb finanzjament IPARD, b’mod partikolari minħabba li l-objettivi tal-proġett Phare 2005 f’termini ta’ akkreditazzjoni mill-awtoritajiet Kroati [21] u ta’ konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni ma kinux ambizzjużi wisq. Min-naħa l-waħda, il-programm fittex biss l-akkreditazzjoni għal IPARD miż-żewġ miżuri li kienu diġà ġew akkreditati taħt Sapard. Min-naħa l-oħra, għall-miżuri l-ġodda IPARD, l-objettiv ma kienx li tinkiseb l-akkreditazzjoni iżda biss li titħejja dokumentazzjoni għal akkreditazzjoni futura possibbli. Għalkemm l-assistenza taħt IPARD kienet disponibbli mill-baġit tal-UE tal-2007, il-proġett Phare 2005 ma kien fih l-ebda mira preċiża għall-konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni mill-Kummissjoni bl-għan li l-Kroazja tingħata l-aċċess għall-iffinanzjar IPARD mill-iktar fis possibbli. L-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI GĦALL-IŻVILUPP RURALI MA RREPLIKATX B’MOD KOMPLET IL-KONDIZZJONIJIET TAX-XOGĦOL GĦAL WARA L-ADEŻJONI 39. Sapard kien l-ewwel programm li uża l-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" għall-FAEŻR, fejn il-proġetti implimentati kienu kollha parti minn proċess biex tingħata għajnuna lill-awtoritajiet Kroati sabiex dawn iwaqqfu qafas amministrattiv għall-implimentazzjoni ta’ proġetti kofinanzjati wara l-adeżjoni. Dawn kienu jinkludu l-ġestjoni tal-applikazzjonijiet (kontrolli ta’ kompletezza, analiżi tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju), il-kontrolli fuq il-post qabel ma jiġi approvat il-proġett, id-deċiżjoni dwar l-għoti ta’ fondi Sapard, l-ikkuntrattar, il-verifika tal-eliġibilità tan-nefqa, il-pagamenti, u r-rappurtar lill-Kumitat ta’ Monitoraġġ u lill-Kummissjoni. 40. Għall-miżuri fejn l-awtoritajiet Kroati rċevew il-konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni, li jippermettulhom jużaw il-ġestjoni deċentralizzata mingħajr il-kontrolli ex ante, fil-prinċipju l-programmi ta’ qabel l-adeżjoni jistgħu jiġu implimentati b’kundizzjonijiet simili għal dawk li japplikaw wara l-adeżjoni. Madankollu, fil-prattika, l-implimentazzjoni tal-programmi Sapard u IPARD ma rreplikatx b’mod sħiħ l-ambjent għal wara l-adeżjoni li fih għandu jiġi ġestit il-finanzjament tal-UE: (a) il-programm Sapard ġie ġestit kompletament fil-livell ċentrali tal-Aġenzija ta’ Pagament u, fi żmien il-verifika, l-IPARD kien qed jiġi ġestit ukoll fil-livell ċentrali. Minħabba f’hekk, l-uffiċċji reġjonali tal-Aġenzija ta’ Pagament kien għad ma kellhomx l-opportunità li jiksbu esperjenza prattika fil-ġestjoni tal-programmi għall-iżvilupp rurali ta’ qabel l-adeżjoni mal-UE, għalkemm se jkollhom rwol ewlieni f’dan kollu wara l-adeżjoni [22]; (b) għall-proġetti Sapard u IPARD, l-Aġenzija ta’ Pagament s’issa dejjem implimentat proċeduri manwali għalkollox; (c) taħt Sapard, l-ebda sistema ta’ gradazzjoni għall-applikazzjonijiet tal-proġetti ma ġiet żviluppata u applikata mill-Aġenzija. Minflok, l-applikazzjonijiet għall-proġetti ġew trattati skont l-ordni li fiha waslu. ASSORBIMENT BAXX TAL-IFFINANZJAR SAPARD U IPARD IQAJJEM ĦSIBIJIET DWAR L-ASSORBIMENT FUTUR TAL-FONDI FAEŻR 41. L-assorbiment tal-iffinanzjar Sapard mill-Kroazja kien wieħed baxx, kif fil-fatt deher min-nefqa dikjarata fl-aħħar tal-programm, li ammontat għal 48 % biss tal-fondi allokati. Skont l-indikaturi tal-eżiti tal-Programm Sapard, 161 proġett eliġibbli kienu mistennija jiġu ffinanzjati fi ħdan il-qafas taż-żewġ miżuri, filwaqt li fil-verità l-kuntratti ġew iffirmati għal 49 proġett biss u 37 minnhom biss kienu kompluti (ara t-Tabella 4). F’ħamsa mill-21 pajjiż ma kienx hemm applikazzjoni waħda Sapard li għaddiet. Uħud mis-setturi ma kellhomx rappreżentanza biżżejjed għall-implimentazzjoni ta’ Miżura 1 (Investiment f’Azjendi Agrikoli), b’mod partikolari s-settur tal-ħalib, is-settur tas-serer u s-settur tal-frott u l-ħxejjex. Dan jindika dgħufijiet serji fil-kapaċità u l-istat ta’ tħejjija ta’ dawn is-setturi li jassorbu l-fondi tal-UE [23]. 42. L-ammonti kkuntrattati taħt IPARD jikkonfermaw id-diffikultajiet kontinwi biex jiġi assorbit il-finanzjament tal-UE għall-programmi tal-iżvilupp rurali. Fil-baġit tal-2008, ittieħdu impenji finanzjarji kemm għall-IPARD 2007 (EUR 25,5 miljun) kif ukoll għall-IPARD 2008 (EUR 25,6 miljun) li, skont il-proċeduri tal-baġit tal-UE (ara l-paragrafu 20), il-Kroazja kellha tonfoq sa tmien l-2011. Madankollu, f’Mejju 2011 l-investimenti li ġew approvati ammontaw biss għal madwar EUR 16,9 miljun (parti mill-finanzjament tal-UE) wara li tressqu erba’ applikazzjonijiet (33 % tal-baġit għall-IPARD tal-2007 u l-2008) [24]. Meta jitqies iż-żmien meħtieġ biex jiġu mnedija u pproċessati applikazzjonijiet addizzjonali u biex jiġu implimentati proġetti approvati, hemm riskju evidenti li parti kbira mill-baġit 2007–08 se jkollha tiġi diżimpenjata. 43. Minħabba l-livell baxx ta’ assorbiment, il-bdiewa u l-agroproċessuri Kroati għadhom mhumiex daqstant familjari mal-proċeduri tal-iffinanzjar tal-UE permezz tal-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq" fil-qafas tal-programmi Sapard u IPARD kif kien ippjanat oriġinarjament. Dan kollu jwassal biex ikun iktar diffiċli li jiġu assorbiti ż-żidiet kbar mistennija fl-iffinanzjar tal-UE meta l-miżuri għall-iżvilupp rurali fil-Kroazja jkunu ġew introdotti gradwalment u kompletament wara l-adeżjoni. IT-TABELLA 4 IL-PROĠETTI SAPARD FIL-KROAZJA Sors: Ir-Rapport annwali u finali dwar l-implimentazzjoni tal-Programm Sapard fir-Repubblika tal-Kroazja (2006–09), Mejju 2010. Il-Miżura | In-Numru ta’ | Lesti/Oriġinarjament ippjanati | Il-proġetti mistennija | L-applikazz- jonijiet | Il-proġetti kuntrattati | Il-proġetti lesti | 1. L-investimenti f’Azjendi Agrikoli | 110 | 84 | 26 | 19 | 17 % | 2. It-titjib fl-Ipproċessar u l-Kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti Agrikoli u tas-Sajd | 51 | 53 | 23 | 18 | 35 % | It-Total | 161 | 137 | 49 | 37 | 23 % | 44. Kien biss fl-2009, li finalment il-Kummissjoni stabbilixxiet li raġuni ewlenija għal assorbiment baxx tal-programm Sapard kienet skema nazzjonali li kienet toffri kondizzjonijiet iktar favorevoli, flimkien ma’ inqas proċeduri u kontrolli, għall-istess miżuri ffinanzjati minn Sapard. Wara l-intervent tal-Kummissjoni, il-Kroazja ddeċidiet li tabolixxi din l-iskema nazzjonali kompetittiva f’Novembru 2009, wara li jiskadi l-kuntratt Sapard. Madankollu, il-bidu kajman tal-programm IPARD jindika li r-raġunijiet għal domanda baxxa mill-bdiewa għall-iskema tal-iżvilupp rurali fil-Kroazja għad iridu jiġu indirizzati kollha kemm huma. L-ASSISTENZA TA’ QABEL L-ADEŻJONI KKONTRIBWIXXIET GĦAT-TISĦIĦ TAL-KAPAĊITÀ AMMINISTRATTIVA TAL-KROAZJA FIL-ĠLIEDA KONTRA L-KORRUZZJONI U L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA IŻDA XORTA JIFDAL SFIDI SINIFIKANTI 45. Il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata hija kwistjoni sensittiva ħafna, u tagħmel parti sinifikanti mill-bini tal-kapaċità tal-Kroazja biex jiġi żgurat li kemm l-iffinanzjar wara l-adeżjoni kif ukoll l-iffinanzjar nazzjonali jintużaw sew. L-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni ntużat biex tiffinanzja żewġ proġetti istituzzjonali għall-bini tal-kapaċità, iffinanzjati mill-programmi CARDS 2002 u IPA 2007 (ara d-Dijagramma 4). ID-DIJAGRAMMA 4 IT-TISĦIĦ TAL-KAPAĊITAJIET GĦALL-ĠLIEDA KONTRA L-KORRUZZJONI U L-KRIMINALITÀ ORGANIZZATA +++++ TIFF +++++ Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri. 46. Il-proġett CARDS ġie mniedi biex itejjeb il-funzjonament tal-Uffiċċju għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni u l-Kriminalità Organizzata (USKOK), li twaqqaf fl-2001. Minkejja dewmien sinifikanti fil-fażi preparatorja tiegħu, u fil-fatt il-proġett ma nbediex qabel l-2005, l-attivitajiet tal-proġett tlestew sa tmiem l-2006. Għal indikatur wieħed li juri l-effettività tal-proġett, jiġifieri żieda fin-numru ta’ każijiet serji ta’ kriminalità organizzata u korruzzjoni li ġew skoperti u li tressqu l-qorti, l-ewwel riżultati tal-attivitajiet investigattivi appoġġjati mill-proġett bdew jidhru fl-2009 f’termini ta’ livell għoli ta’ każijiet ta’ korruzzjoni rrappurtati. Għall-indikatur l-ieħor, jiġifieri gradazzjoni aħjar fl-Indiċi tal-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni ta’ Trasparency International, il-Kroazja telgħet minn 70 fl-2005 għal 62 sal-2010 u l-punti tagħha fl-Indiċi żdiedu minn 3,4 fl-2005 għal 4,1 għall-maġġoranza tas-snin minn mindu ntemm il-proġett. 47. L-attivitajiet tal-proġett IPA 2007, li huwa skedat li jitlesta fl-2012, tfasslu b’tali mod biex ikomplu jibnu fuq il-proġett preċedenti. Sadattant, in-numru globali ta’ każijiet li qed jiġu trattati mill-USKOK kompla jiżdied u l-akkużi u l-kundanni ta’ politiċi fi grad għoli jindikaw li l-USKOK jinsab fit-triq it-tajba biex isib tarf tal-korruzzjoni fl-ogħla livell. Madankollu, hekk kif jenfasizza r-Rapport tal-Kummissjoni tal-2010 dwar il-Progress fil-Kroazja, l-istrutturi legali u amministrattivi li ġew mtejba riċentement għad iridu jiġu eżaminati b’mod sħiħ fil-prattika, filwaqt li l-kapaċità tal-USKOK biex jittratta atti kriminali ta’ natura finanzjarja hija sfida partikolari. IL-KONKLUŻJONIJIET U R-RAKKOMANDAZZJONIJIET IL-KONKLUŻJONIJIET 48. B’mod ġenerali, l-assistenza tal-UE għal qabel l-adeżjoni, mogħtija lill-Kroazja, qiegħda tkun ta’ kontribut sinifikanti biex il-Kroazja timxi ’l quddiem fil-bini tal-kapaċità amministrattiva tagħha għall-ġestjoni ta’ iktar finanzjament mill-UE għal wara l-adeżjoni. Madankollu, l-assistenza kisbet biss suċċess parzjali s’issa fil-kisba tal-objettivi tagħha, u żieda ulterjuri fil-progress fil-bini tal-kapaċità għandha tiġi appoġġjata f’numru ta’ oqsma ewlenin kemm qabel kif ukoll wara l-adeżjoni. Fil-maġġoranza tal-oqsma li jirrigwardaw l-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni, il-Kummissjoni għadha ma sabitx lill-Kroazja kapaċi biżżejjed biex tkun tista’ tawtorizzaha timplimenta l-assistenza mingħajr kontrolli ex ante min-naħa tal-Kummissjoni. Minkejja l-progress riċenti li nkiseb, il-kapaċità tal-akkwist u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni huma żewġ oqsma fejn hemm bżonn partikolari li jissaħħaħ l-appoġġ għall-awtoritajiet Kroati. 49. B’mod ġenerali, l-assistenza biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet għall-bini tal-kapaċità fil-Kroazja ġiet ippjanata sew mill-Kummissjoni u mill-awtoritajiet Kroati. Tkabbir preċedenti wassal għal kisba ta’ esperjenza, u approċċi ġodda ġew adottati biex tiġi ppjanata l-assistenza u biex hija tintrabat mal-proċess tan-negozjati. Is-sistemi ta’ programmar ġew imfassla sew u taw prijorità lill-bini ta’ kapaċità minkejja li l-kapaċità tal-akkwist għadha fil-bżonn li tingħata attenzjoni partikolari. Instab li l-proġetti vverifikati kienu rilevanti ħafna għall-prijoritajiet tal-bini tal-kapaċità iżda kienu ffukaw fuq l-awtoritajiet ċentrali fejn ingħata biss appoġġ limitat lill-korpi reġjonali s’issa, minkejja li dawn tal-aħħar ukoll għandhom rwol importanti fil-proċess tal-implimentazzjoni tal-appoġġ ta’ wara l-adeżjoni. 50. F’termini ta’ riżultati, l-assistenza tal-UE tat kontribut sinifikanti għall-bini tal-kapaċità tal-Kroazja għall-ġestjoni tal-finanzjament ta’ wara l-adeżjoni, inkluż permezz tal-approċċ "esperjenza permezz tat-twettiq". Minkejja dan, ir-riżultati intenzjonati ta’ wħud mill-proġetti għad iridu jiġu aċċertati u l-verifika identifikat numru ta’ kwistjonijiet ewlenin f’dan ir-rigward. L-implimentazzjoni tal-assistenza għall-proġetti fil-Kroazja ta’ spiss waqgħet lura mill-iskeda oriġinali, partikolarment minħabba dewmien ikkawżat minn proġetti li ma kinux maturi biżżejjed u minħabba nuqqas ta’ kapaċità ta’ akkwist. Tippersisti l-ħtieġa li jitjiebu l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-proġetti tal-Fond Strutturali. Għalkemm kien hemm enfasi b’saħħitha fuq it-tħejjija ta’ proġetti infrastrutturali kbar fil-livell ċentrali, proġetti mhux prinċipali ngħataw biss attenzjoni limitata u sistema għall-ħolqien ta’ proposti għall-proġetti mil-livell reġjonali u lokali għadha trid tiġi stabbilita kompletament. L-implimentazzjoni fis-settur tal-iżvilupp rurali sofriet minn rati baxxi ta’ assorbiment u l-kisba ta’ "esperjenza permezz tat-twettiq" fil-livelli reġjonali u tal-benefiċjarji tal-għotjiet kienet limitata. Minkejja li sar xi progress permezz tal-proġetti tal-UE għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, jifdal sfidi sinifikanti f’dan il-qasam. 51. Minkejja li għad hemm lok għal aktar titjib huwa evidenti li l-Kummissjoni ħadet lezzjonijiet importanti minn tkabbir preċedenti, fatt li wassal biex l-assistenza tagħha lill-Kroazja tkun iktar effettiva. IR-RAKKOMANDAZZJONIJIET 52. Il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Kroati għandhom jaħdmu flimkien mill-qrib biex jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin: IR-RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR L-ASSISTENZA TAL-UE LILL-KROAZJA 1. Żieda fil-prijorità mogħtija lill-bini tal-kapaċità tal-akkwist billi jiġu implimentati pjanijiet għal taħriġ fuq il-post tax-xogħol u mhux fuq il-post tax-xogħol, liema taħriġ se jkun iffukat b’mod partikolari fuq: (a) il-ħolqien ta’ dokumentazzjoni għas-sejħiet għall-offerti li tkun konformi kompletament mal-istandards tal-UE; (b) il-ġestjoni tas-sejħiet għall-offerti u l-ikkuntrattar ta’ proġetti kumplessi għal xogħlijiet pubbliċi. 2. Teħid ta’ passi ikbar biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-bini tal-kapaċità fil-livell reġjonali u lokali b’mod partikolari billi: (a) jiġi żgurat li l-korpi rilevanti kollha f’dan il-livell ikollhom l-opportunità jitgħallmu billi jiksbu l- "esperjenza permezz tat-twettiq" qabel l-adeżjoni; (b) jiġu mtejba l-mekkaniżmi biex l-iżvilupp tal-ideat għall-proġetti jiġi stimulat u assistit. 3. Iktar żvilupp fl-evalwazzjoni tal-effettività tal-proġett billi: (a) jiġi msaħħaħ l-użu tal-objettivi SMART; (b) tingħata għajnuna sabiex tiżdied il-kwalità tar-rapporti tal-monitoraġġ min-naħa tal-awtoritajiet Kroati; (c) jiġi żgurat li jitwettqu evalwazzjonijiet interim u ex post sodisfaċenti. 4. Ħolqien ta’ portafoll ta’ proġetti avvanzati biex b’hekk iż-żieda fil-fondi għal wara l-adeżjoni tkun tista’ tiġi assorbita kompletament, b’mod partikolari billi jiġi żgurat li: (a) għall-proġetti prinċipali, li s’issa dejjem baqgħu l-punt fokali tal-isforzi, timtela d-dokumentazzjoni teknika meħtieġa; (b) tingħata iktar attenzjoni għall-ħolqien ta’ portafoll ieħor ta’ proġetti mhux prinċipali għall-perjodu ta’ wara l-adeżjoni. 5. Teħid ta’ azzjoni fir-rigward tal-programmi għall-iżvilupp rurali biex: (a) jiġi żgurat li l-awtoritajiet nazzjonali jibnu l-kapaċità tagħhom biex b’hekk jinkiseb konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni għall-miżuri kollha ppjanati; (b) jiġu identifikati mezzi li bihom jiġu ġġenerati iktar proġetti fis-setturi tal-ħalib, tas-serer u tal-frott u l-ħxejjex. 6. Tisħiħ tal-miżuri għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi: (a) jiġi pprovdut appoġġ kontinwu għall-istrutturi legali u amministrattivi mtejba permezz ta’ ġemellaġġi u pariri konsultattivi oħrajn, inkluż enfasi partikolari fuq l-assistenza biex jiġu trattati atti kriminali ta’ natura finanzjarja u sofistikata; (b) ikompli jiġi applikat monitoraġġ rigoruż tal-livelli ta’ korruzzjoni u tal-kwistjonijiet, matul il-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni u fir-rigward ta’ finanzjament tal-UE ta’ wara l-adeżjoni. 53. B’referenza għall-assistenza għal qabel l-adeżjoni tagħha lill-Pajjiżi Kandidati u kandidati potenzjali oħrajn, il-Kummissjoni għandha: IR-RAKKOMANDAZZJONIJIET RIGWARD L-ASSISTENZA TAL-UE GĦAL QABEL L-ADEŻJONI LIL PAJJIŻI OĦRAJN 7. Tikkunsidra l-esperjenzi miksuba mill-assistenza tagħha għal qabel l-adeżjoni lill-Kroazja meta tagħti l-assistenza għal qabel l-adeżjoni lil pajjiżi oħrajn kull fejn huwa applikabbli, u, b’mod partikolari: (a) tassigura reġistrazzjoni ta’ xogħol passat suffiċjenti fil-ġestjoni deċentralizzata tal-fondi ta’ qabel l-adeżjoni mingħajr kontrolli ex ante qabel id-data tal-adeżjoni. (b) tagħti iktar attenzjoni biex jiġi żgurat li l-proposti tal-proġett għal assistenza għal qabel l-adeżjoni jkunu avvanzati biżżejjed biex jiġu implimentati fi ħdan il-perjodu ta’ żmien stabbilit. Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla III, immexxija mis-Sur Karel PINXTEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal- 25 ta’ Ottubru 2011. Għall-Qorti tal-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira Il-President [1] Il-kriterji ta’ Kopenħagen, stabbiliti mill-Kunsill Ewropew f’Ġunju 1993, jinkludu:(a)Kriterji politiċi: l-istabilità tal-istituzzjonijiet li jagħtu garanzija ta’ demokrazija, ir-regola tal-liġi, id-drittijiet umani u r-rispett u l-protezzjoni tal-minoranzi;(b)Kriterji ekonomiċi: l-eżistenza ta’ suq ekonomiku li jaħdem kif ukoll il-kapaċità li wieħed ilaħħaq mal-pressjoni tal-kompetizzjoni u l-forzi tas-suq fi ħdan l-Unjoni;(c)L-abilità li wieħed jassumi l-obbligazzjonijiet tas-sħubija, inkluża l-fedeltà mal-għanijiet tal-Unjoni politika, ekonomika u monetarja. [2] L-acquis communautaire jindika l-firxa kompluta ta’ prinċipji, politiki, liġijiet, prattiki, obbligazzjonijiet u objettivi li dwarhom intlaħaq ftehim, jew li nħolqu, fi ħdan l-Unjoni Ewropea. [3] Il-Kunsill Ewropew, Brussell, 24.6.2011, EUCO 23/11. [4] L-assistenza tal-UE għall-Kroazja nbdiet fl-1991, immedjatament wara li faqqa’ kunflitt bl-armi f’dik li kienet il-Jugoslavja. Bejn l-1991 u l-2000, EUR 382 miljun ġew allokati permezz tal-Uffiċċju Umanitarju tal-Kummissjoni Ewropea (1991–98) u permezz tal-programm Obnova 1998-2000, (kelma Kroata li tfisser "bini mill-ġdid"), li ffukaw fuq ir-ritorn u r-riintegrazzjoni tar-rifuġjati u l-persuni spostati, il-bini mill-ġdid ta’ infrastruttura, l-għoti mill-ġdid tal-ħajja lill-ekonomija taż-żoni milquta bil-gwerra u l-eliminazzjoni tal-mini. [5] Il-ġemellaġġ huwa strument imfassal mill-Kummissjoni biex jitħaffef il-proċess tat-trasferiment tal-għarfien mingħand l-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri tal-UE għall-amministrazzjonijiet tal-pajjiżi destinatarji. It-trasferiment tal-għarfien jiġi kkompletat permezz ta’ kuntratti ta’ servizz mal-kumpaniji ta’ konsulenza għal assistenza teknika. [6] Qabel ma l-Kummissjoni tagħti l-konferiment tas-setgħat tal-ġestjoni, l-awtoritajiet għandhom jgħaddu minn proċess ta’ akkreditazzjoni mill-Gvern tal-Kroazja. [7] Il-qasam tal-iżvilupp rurali huwa eċċezzjoni f’dan ir-rigward. Il-ġestjoni deċentralizzata b’kontrolli ex ante mhijiex applikabbli għall-Programm Speċjali tal-Adeżjoni għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (Sapard) u għall-Istrument ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni għall-Iżvilupp Rurali (IPARD). Il-pajjiż kandidat huwa meħtieġ li jikseb it-trasferiment tas-setgħat tal-ġestjoni għal ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex ante qabel ma jibda jimplimenta l-miżuri skont dawn iż-żewġ programmi. [8] Globalment, l-assistenza tal-UE għall-Kroazja bejn l-2001 u l-2009 ammontat għal EUR 860 miljun (ara t-Tabella 3). [9] Ara r-Rapport Speċjali Nru 5/2004 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri dwar is-sostenn tal-Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jkunu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali (ĠU C 15, 20.1.2005, p. 1). [10] Qabel it-tkabbir preċedenti, il-metodu ġestjonali tal-ġestjoni deċentralizzata b’kontrolli ex ante ntuża f’pajjiżi kandidati mingħajr ma kien hemm il-bżonn li qabel il-Kummissjoni tagħmel evalwazzjoni tal-kapaċità tal-pajjiż li jġesti b’mod effettiv il-finanzjament permezz ta’ din is-sistema. [11] Ara, pereżempju, il-paragrafi minn 4.18 sa 4.20 tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar is-sena finanzjarja 2009 (ĠU C 303, 9.11.2010, p. 1). Wieħed miż-żewġ sorsi ewlenin ta’ żball kienu n-"nuqqasijiet serji ta’ konformità mar-regoli tal-akkwist". [12] Ir-Rapport tal-Attività Annwali 2010 tad-DĠ għat-Tkabbir, p. 20. [13] F’reviżjoni tal-2009 tal-assistenza Phare biex wieħed jipprepara għall-Fondi Strutturali fil-Kroazja li twettqet minn konsulenti ffinanzjati mill-Kummissjoni ġie skopert li l-bini tal-kapaċità għal korpi lokali u reġjonali ma kienx qed jirċievi biżżejjed prijorità. Ir-reviżjoni rrakkomandat li l-esperjenza ta’ Stati Membri ġodda tiġi kkunsidrata u li l-proċess biex wieħed jiżviluppa l-kapaċità meħtieġa ma jitħalliex sakemm ikun tard wisq biex korpi bħal dawn jipparteċipaw b’mod effettiv. [14] L-Artikolu 166(3) tar-Regolament Finanzjarju jistipola li skont ir-regola tal-"N+3", il-Kummissjoni għandha tiddiżimpenja awtomatikament kwalunkwe parti minn impenn baġitarju għal tali programm li tkun għadha ma tħallsitx sal-31 ta’ Diċembru tat-tielet sena wara s-sena li fiha sar l-impenn baġitarju (ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal- 25 ta’ Ġunju 2002 rigward ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 248, 16.9.2002, p. 1)). [9999] Esklużi l-pagamenti bil-quddiem ta’ 30 % għall-Komponenti III, IV, V. [15] Speċifiċi, Li jistgħu jitkejlu, Li jistgħu jintlaħqu, Rilevanti u f’Waqthom. [16] Erba’ kontei oħrajn kienu koperti mill-proġett CARDS 2002 preċedenti. [17] L-evalwazzjoni interimad hoc tal-2009 tal-assistenza Phare għat-tħejjija għall-Fondi Strutturali fil-Kroazja kkonkludiet ukoll li qed tingħata wisq importanza lir-reġjuni inqas żviluppati u li r-reġjuni l-oħrajn kollha fil-Kroazja ukoll jaffrontaw sfidi sinifikanti f’termini ta’ kompetittività tal-Unjoni Ewropea. [18] Dan il-Kuritur isegwi r-rotta Salzburg - Ljubljana - Żagreb - Belgrad - Niš - Skopje - Veles - Tessaloniki. [19] Skont ir-Regolament tal-Fondi Strutturali, proġett "prinċipali" huwa definit mill-Kummissjoni bħala proġett li jkun jiswa iktar minn EUR 50 miljun. Proġetti li jaqgħu taħt dan il-limitu huma kklassifikati bħala proġetti "mhux prinċipali". Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 tal- 11 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 31.7.2006, p.25). Ir-Regolament hekk kif emendat bir-Regolament (UE) Nru 539/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 16 ta’ Ġunju 2010 (ĠU L 158, 24.6.2010, p. 1). [20] Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/658/KE tad- 29 ta’ Settembru 2006 li tgħaddi l-ġestjoni tal-għajnuna dwar l-aġenziji implimentattivi għall-miżuri ta’ qabel l-adeżjoni favur l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali fil-Kroazja fil-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni (ĠU L 271, 30.9.2006, p. 83). [21] Ara l-paragrafu 7 u n-nota 7 p. 10, dwar l-akkreditazzjoni. [22] L-awtoritajiet Kroati ddeċidew li l-uffiċċji reġjonali tal-Aġenzija ta’ Pagament se jikkontrollaw l-ammissibilità tal-applikazzjonijiet u se jwettqu kontrolli amministrattivi u fuq il-post. [23] Fis-settur tal-ħalib tlestew żewġ proġetti meta mqabbla mas-16-il proġett (12,5 %) oriġinarjament ippjanati, fis-settur tas-serer tlestew żewġ proġetti meta mqabbla mal-14-il proġett (14,3 %) oriġinarjament ippjanati u fis-settur tal-frott u l-ħxejjex seba’ proġetti tlestew meta mqabbla mat-42 proġett oriġinarjament ippjanati (16,7 %). [24] Ir-Rapport dwar l-implimentazzjoni tal-programm IPARD mill-Aġenzija ta’ Pagament Kroata għas-Settur Agrikolu, tas-Sajd u tal-Iżvilupp Rurali għal Appoġġ Strutturali, 24.5.2011. -------------------------------------------------- L-ANNESS I IL-35 KAPITOLU TAL-ACQUIS (IT- 30 TA’ ĠUNJU 2011) Nru | Il-Kapitoli | Il-bidu tan-negozjati | L-għeluq provviżorju tan-negozjati | 1 | Il-moviment liberu tal-merkanzija | 25.7.2008 | 19.4.2010 | 2 | Il-moviment ħieles tal-ħaddiema | 17.6.2008 | 2.10.2009 | 3 | Id-dritt tal-istabbiliment u l-libertà li jipprovdu servizzi | 26.6.2007 | 21.12.2009 | 4 | Il-moviment liberu tal-kapital | 2.10.2009 | 5.11.2010 | 5 | L-akkwist pubbliku | 19.12.2008 | 30.6.2010 | 6 | Il-liġi tal-kumpanija | 26.6.2007 | 2.10.2009 | 7 | Il-liġi dwar il-proprjetà intellettwali | 29.3.2007 | 19.12.2008 | 8 | Il-politika tal-kompetizzjoni | 30.6.2010 | 30.6.2011 | 9 | Is-Servizzi finanzjarji | 26.6.2007 | 27.11.2009 | 10 | Is-soċjetà tal-informatika u l-midja | 26.6.2007 | 19.12.2008 | 11 | L-agrikoltura u l-iżvilupp rurali | 2.10.2009 | 19.4.2011 | 12 | Is-sigurtà tal-ikel, il-politika veterinarja u fitosanitarja | 2.10.2009 | 27.7.2010 | 13 | Is-sajd | 19.2.2010 | 6.6.2011 | 14 | Il-politika tat-trasport | 21.4.2008 | 5.11.2010 | 15 | L-enerġija | 21.4.2008 | 27.11.2009 | 16 | It-tassazzjoni | 2.10.2009 | 30.6.2010 | 17 | Il-politika ekonomika u monetarja | 21.12.2006 | 19.12.2008 | 18 | L-istatistika | 26.6.2007 | 2.10.2009 | 19 | Il-politika soċjali u l-impjiegi | 17.6.2008 | 21.12.2009 | 20 | Il-politika intraprenditorjali u industrijali | 21.12.2006 | 25.7.2008 | 21 | In-Netwerks Trans-Ewropej | 19.12.2007 | 2.10.2009 | 22 | Il-politika reġjonali u l-koordinazzjoni tal-istrumenti strutturali | 2.10.2009 | 19.4.2011 | 23 | Id-drittijiet fundamentali u ġudizzjarji | 30.06.2010 | 30.6.2011 | 24 | Il-Ġustizzja, l-libertà u s-sigurtà | 2.10.2009 | 22.12.2010 | 25 | Ix-xjenza u r-riċerka | 12.6.2006 | 12.6.2006 | 26 | L-edukazzjoni u l-kultura | 11.12.2006 | 11.12.2006 | 27 | L-ambjent | 19.2.2010 | 22.12.2010 | 28 | Il-ħarsien tal-konsumatur u s-saħħa | 12.10.2007 | 27.11.2009 | 29 | L-Unjoni Doganali | 21.12.2006 | 2.10.2009 | 30 | Ir-relazzjonijiet esterni | 12.10.2007 | 30.10.2008 | 31 | Il-politika barranija, għas-sigurtà u d-difiża | 30.6.2010 | 22.12.2010 | 32 | Il-kontroll finanzjarju | 26.6.2007 | 27.7.2010 | 33 | Id-Dispożizzjonijiet finanzjarji u dwar il-baġit | 19.12.2007 | 30.6.2011 | 34 | L-Istituzzjonijiet | 5.11.2010 | 5.11.2010 | 35 | L-Affarijiet oħra | M/A | 30.6.2011 | -------------------------------------------------- L-ANNESS II IL-KONFERIMENT TA’ SETGĦAT TAL-ĠESTJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-AWTORITAJIET KROATI RESPONSABBLI GĦALL-FONDI TAL-UE (IL- 15 TA’ ĠUNJU 2011) Il-Programm | Il-konferiment tal-ġestjoni deċentralizzata | bil-kontrolli ex ante | mingħajr il-kontrolli ex ante | Phare | 7.2.2006 | Ma ġiex introdott | ISPA | 13.2.2006 | Ma ġiex introdott | IPA I | 28.10.2008 | Għadu ma ġiex introdott | IPA II | 14.11.2008 | Għadu ma ġiex introdott | IPA III | | | – It-Trasport | 3.11.2008 | Għadu ma ġiex introdott | – L-Ambjent | 29.10.2008 | Għadu ma ġiex introdott | – Il-Kompetittività Reġjonali | 29.10.2008 | Għadu ma ġiex introdott | IPA IV | 1.12.2008 | Għadu ma ġiex introdott | Sapard | | | – Il-Miżura 1 L-investimenti f’azjendi agrikoli | M/A [1] | 29.9.2006 | – Il-Miżura 2 It-titjib fl-ipproċessar u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti agrikoli u tas-sajd | M/A | 29.9.2006 | IPA V (IPARD) | | | – Il-Miżura 101 L-investimenti f’azjendi agrikoli | M/A | 30.11.2009 | – Il-Miżura 103 L-investimenti fl-ipproċessar u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti agrikoli u tas-sajd | M/A | 30.11.2009 | – Il-Miżura 201 L-azzjonijiet preparatorji għall-implimentazzjoni tal-miżuri agroambjentali | M/A | Għadha ma ġietx introdotta | – Il-Miżura 202 It-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji għall-iżvilupp rurali lokali | M/A | Għadha ma ġietx introdotta | – Il-Miżura 301 It-itjib u l-iżvilupp tal-infrastruttura rurali | M/A | 17.3.2011 | – Il-Miżura 302 Id-diversifikazzjoni u l-iżvilupp tal-attivitajiet ekonomiċi rurali | M/A | 17.3.2011 | – Il-Miżura 501 L-assistenza teknika | M/A | Għadha ma ġietx introdotta | [1] M/A – Mhux applikabbli. Sapard u IPARD jistgħu jiġu implimentati biss taħt il-ġestjoni deċentralizzata mingħajr kontrolli ex ante. -------------------------------------------------- L-ANNESS III LISTA TAL-PROĠETTI VVERIFIKATI Il-proġetti ta’ qabel l-IPA | L-ammonti kkuntrattati f’EUR miljun | Il-kontribuzzjoni tal-UE | Il-kontribuzzjoni nazzjonali | Il-kontribuzzjoni tal-UE + nazzjonali | 1 | Sapard il-Miżura 2 — GLAZIR | 1,019 | 0,339 | 1,358 | 2 | Sapard il-Miżura 2 — CONEX Trade | 1,033 | 0,344 | 1,377 | 3 | Sapard il-Miżura 1 — AGROMED-IMURJE | 0,251 | 0,083 | 0,334 | 4 | Sapard il-Miżura 1 MURKOVIĆ | 0,256 | 0,086 | 0,342 | 5 | Phare 2005 L-Iskema tal-għotjiet għal infrastruttura ekonomika | 5,280 | 4,264 | 9,544 | 6 | ISPA 2005 Ir-riabilitazzjoni tal-linja ferrovjarja minn Vinkovci għal Tovarnik għall-Fruntiera Statali | 28,789 | 31,394 | 60,183 | 7 | CARDS 2004 Is-sħubija Lokali għall-Impjieg Fażi II | 1,488 | - | 1,488 | 8 | CARDS 2002 Il-bini tal-kapaċità għal USKOK | 0,650 | - | 0,650 | 9 | Phare 2005 Il-bini tal-kapaċità istituzzjonali u appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ Sapard/IPARD | 3,822 | - | 3,822 | 10 | Phare 2006 L-iżvilupp tal-Kapaċità Istituzzjonali u l-Ġabra ta’ Proġetti għall-fondi strutturali | 6,200 | - | 6,200 | It-Total għall-proġetti ta’ qabel l-IPA | 48,788 | 36,510 | 85,298 | Il-proġetti IPA | L-ammonti allokati mill-baġit, f’EUR miljun | Il-kontribuzzjoni tal-UE | Il-kontribuzzjoni nazzjonali | Il-kontribuzzjoni tal-UE + nazzjonali | 11 | IPA Il-komponent IIIc il-programm Operazzjonali għall-Kompetittività Reġjonali 2007 2009 | 19,823 | 6,608 | 26,431 | 12 | IPA 2007 Il-komponent III is-Sistema ta’ Sinjalazzjoni u Llokkjar għal-Linja Ferrovjarja Prinċipali ta’ Żagreb | 14,025 | 4,675 | 18,700 | 13.a | IPA 2007 2009 Il-komponent IV is-Sħubija Lokali għall-Impjieg Fażi III | 2,210 | 0,390 | 2,600 | 13.b | IPA 2007 2009 Il-komponent IV is-Sħubija Lokali għall-Impjieg Fażi III | 1,615 | 0,285 | 1,900 | 14 | IPA 2007 Il-komponent I It-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-USKOK | 1,000 | - | 1,000 | 15 | IPA 2007 Il-komponent I It-twaqqif ta’ sistema ta’ ġestjoni effettiva u finanzjarjament soda, u l-kontroll tal-użu tal-fondi agrikoli | 5,114 | 0,375 | 5,489 | 16 | IPA 2008 Il-komponent I L-appoġġ għall-Ġestjoni, il-Monitoraġġ u l-Evalwazzjoni tal-Istrumenti Strutturali | 4,000 | 0,288 | 4,288 | It-Total għall-proġetti IPA | 47,787 | 12,621 | 60,408 | --------------------------------------------------