Rapport mill-Kummissjoni - Rapport annwali tal-istrument ta' politika strutturali għal qabel l-adeżjoni (ISPA) 2008 [SEC(2009)1443] /* KUMM/2009/0590 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 29.10.2009 KUMM(2009) 590 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI RAPPORT ANNWALI TAL-ISTRUMENT TA' POLITIKA STRUTTURALI GĦAL QABEL L-ADEŻJONI (ISPA) 2008 [SEC(2009)1443] WERREJ 1. Proġetti ġodda tal-ISPA 6 2. Impenji Ġodda 6 3. Proġetti ffinanzjati bejn l-2005-2008 6 4. Ħlasijiet 7 5. Tabelli ta’ Sinteżi 8 6. Il-forom u l-metodi għall-provvista ta' assistenza teknika 9 7. Assistenza teknika fuq l-inizjattiva tal-pajjiż benefiċjarju 9 8. Assistenza teknika fuq l-inizjattiva tal-Kummissjoni 10 9. Implimentazzjoni 11 10. Monitoraġġ tal-proġetti 11 11. Amministrazzjoni u kontroll finanzjarju – l- EDIS inkluża 12 12. Valutazzjoni ta’riskju 13 13. Is-sejbiet tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri 13 14. Il-kofinanzjament mill-imsieħba – il-BEI, il-BERŻ u l-KfW 13 15. Xiri pubbliku 14 16. Il-politika tal-kompetizzjoni 14 17. Il-politika ambjentali 14 18. Il-politika tat-trasport 15 19. Azzjoniijiet pubbliċi 16 Introduzzjoni Wara l-Kunsill Ewropew ta' Brussell f'Ġunju 2004, li ta l-istat ta' pajjiż kandidat lill-Kroazja, dan il-pajjiż ibbenefika mill-ISPA mill-1 ta' Jannar 2005. Il-Kroazja għalhekk imxiet wara l-passi tal-pajjiżi benefiċjarji ta' qabel tal-ISPA, li rċevew għajnuna tal-ISPA minn meta dan l-istrument twaqqaf fis-sena 2000. Fl-1 ta' Jannar 2007, il-Bulgarija u r-Rumanija saru membri tal-Unjoni Ewropea u waqfu jirċievu għajnuna minn fondi ta' qabel l-adeżjoni inkluż l-ISPA. L-adeżjoni ta’ dawn iż-żewġ pajjiżi ħalliet lill-Kroazja bħala l-uniku riċevitur tal-finanzjament tal-ISPA li kien baqa’. Dan ir-rapport għalhekk ikopri biss l-attivitajiet tal-ISPA mwettqa mill-Kroazja. Is-sena 2008 rat titjib sinifikanti fil-pass tal-implimentazzjoni tal-proġett fil-Kroazja b’bosta kuntratti ewlenin li ġew iffirmati, b’implimentazzjoni fiżika li tnediet u bl-ewwel ħlasijiet interim li saru. Il-sejħiet għall-offerti u l-kuntratti għadhom aktar baxxi milli mixtieq, u jirriflettu amministrazzjoni u koordinazzjoni dgħajfa li qed jissuktaw, kif ukoll nuqqas ta' staff xieraq. Madankollu, minkejja l-problemi, sar progress stabbli matul is-sena. Fil-bidu tal-2008, 11 minn total ta’ 24 sejħa għall-offerti previsti għall-proġetti kollha jew kienu tnedew jew ġew konklużi flimkien ma’ tliet kuntratti ta’ xogħol li ġew iffirmati u bdew jiġu implimentati. Sa tmiem l-2008 madankollu, l-għadd ta' sejħiet għal offerti mnedija jew konklużi tela' għal 18 b'total ta' 13-il kuntratt li ġew iffirmati u bdew jiġu implimentati. Barra minn hekk, jeħtieġ li tinġibed l-attenzjoni li s-sejħiet għall-offerti u l-kuntratti twettqu għal 3 minn 6 proġetti tal-ISPA. It-transformazzjoni tal-Aġenzija tal-Implimentazzjoni minn Unità Ċentrali tal-Finanzjament u tal-Kuntratti (CFCU - korp stabbilit fl-istrutturi tal-Ministeru tal-Finanzi) għal Aġenzija Ċentrali tal-Finanzjament u tal-Kuntratti (CFCA – aġenzija tal-gvern) ma tidhirx li kellha l-effett immedjat li kien antiċipat. Minkejja l-fatt li l-livelli tas-salarji fl-aġenzija l-ġdida huma ogħla milli f’istituzzjonijiet oħra tal-gvern, is-CFCA xorta kellha l-problemi kemm għar-reklutaġġ tal-istaff kif ukoll biex iżżommhom. Bl-għan li tittejjeb il-qagħda, ġew intensifikati sforzi addizzjonali ta’ reklutaġġ u twettaq aktar taħriġ tal-istaff bl-għajnuna tad-Delegazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea (KE). Fattur ieħor kontributorju li affettwa l-progress tal-implimentazzjoni tal-proġett tal-ISPA kien it-tħejjija għall-introduzzjoni tal-Istrument ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni (IPA). Ta’ min isemmi li dawn it-tħejjijiet sa ċertu punt dawru l-attenzjoni ta’ xi wħud mill-korpi ewlenin involuti fl-implimentazzjoni tal-proġetti tal-ISPA minħabba fil-ħtieġa ta’ organizzazzjoni mill-ġdid tal-istaff tagħhom u biex jiksbu akkreditazzjoni għall-amministrazzjoni tal-fondi tal-IPA. Il-baġit tal-ISPA Skont is-sistema ta' kontabilità tal-Kummissjioni li hija bbażata fuq l-attività, il-baġit tal-ISPA kien kopert minn żewġ linji ta' baġit: il-linja ta' baġit funzjonali B13.01.04.02 u l-linja ta' baġit operattiva B13.05.01.01. L-ewwel linja fiha l-mezzi biex tkopri l-ispejjeż amministrattivi tal-Assistenza Teknika (AT) prinċipalment għall-infurzar tad-Delegazzjonijiet tal-KE. Din intemmet fl-2006. It-tieni linja tal-baġit tinkludi approprjazzjonijiet tal-pagamenti li kienu disponibbli għall-implimentazzjoni u l-operat effettivi tal-ISPA għall-Kroazja. Il-linja tal-baġit B13.05.01.01, li ammontat għal EUR 7,888,041.30 fl-2008, tkopri l-ispejjeż kollha għall-ko-finanzjament ta' proġetti infrastrutturali (miżuri). Tabella 1 : Il-baġit tal-ISPA għall-2008 – f’Euro Il-linja tal-baġit | Ħlasijiet implimentati | Linja funzjonali tal-baġit B13.01.04.02 (magħluqa fl-2006) | 0 | Linja operattiva tal-baġit B13.05.01.01 | 7,888,041.30 | Total | 7,888,041.30 | Finanzjament tal-proġetti 1. PROġETTI ġODDA TAL-ISPA L-ebda proġett ġdid tal-ISPA ma ġie adottat fl-2008. 2. IMPENJI ĠODDA L-ebda impenn ġdid ma twettaq fl-2008 la għal proġetti fis-settur tal-ambjent u lanqas f'dak tat-trasport minn mindu ntemm l-istrument tal-ISPA fl-2006. 3. PROġETTI FFINANZJATI BEJN L-2005-2008 BEJN L- 2005 u l-2006, il-Kummissjoni approvat total ta' sitt proġetti fuq il-bażi ta' proposti sottomessi mill-Kroazja. Minn dawn il-proġetti, tlieta jikkonċernaw is-settur tal-ambjent, tnejn is-settur tat-trasport, u miżura AT orizzontali waħda (għall-organizzazzjoni ta' kumitati statutorji ta' monitoraġġ u aġenziji għall-appoġġ tal-implimentazzjoni tal-ISPA). Il-prezz tal-investiment totali eliġibbli ta' dawn il-proġetti huwa ta' EUR 123,052 miljun, b'total ta’ EUR 59 miljun, jew 47,9 % bħala għotjiet tal-ISPA. Sa tmiem l-2006, il-Kummissjoni kienet ikkommettiet 100 % tal-fondi tal-ISPA merfugħa għall-Kroazja li jkopru l-perjodu mill-2005 sal-2006 bl-impenji maqsuma b'mod ibbilanċjat bejn is-setturi tal-ambjent u tat-trasport. Tabella 2 : Proġetti approvati fil-Kroazja fil-perjodu 2005-2006[1] - f'Euro Trasport | 2 | 76,502,738 | 29,271,310 | 38.26 | 29,271,310 | AT orizzontali | 1 | 262,335 | 262,335 | 100 | 262,335 | Ambjent | 3,043,266 | 2,443,261.00 | 5,486,527.00 | Trasport | 2,975,344 | 5,412,008.30 | 8,387,352.30 | AT | 177,096 | 32,772.00 | 209,868.00 | Total | 6,195,706 | 7,888,041.30 | 14,083,747.30 | 5. TABELLI TA’ SINTEżI It-tabella 4 ta' hawn taħt tipprovdi ħarsa ġenerali tal-interventi tal-ISPA kemm għas-sena 2008 kif ukoll għall-perjodu 2005-2008. Tabella 4 : Proġetti deċiżi fil-Kroazja fl-2005-2008 - f'Euro Sotto-settur | Nru ta' proġetti | Spejjeż eleġibbli | Kontribuzzjoni mill-ISPA | 2008 | 2005 – 2008 | Ilma | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Ilma u drenaġġ inkluż it-trattament | 1 | 36,000,000 | 22,500,000 | 0 | 2,250,000 | 22,500,000 | 4,500,000 | Impjant tat-trattament tad-drenaġġ | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Skart solidu | 1 | 8,823,601 | 6,000,049 | 0 | 0 | 6,000,049 | 600,005 | Kwalità tal-arja | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Orizzontali | 1 | 1,464,100 | 966,306 | 0 | 193,261 | 966,306 | 386,522 | Total tas-settur | 3 | 46,287,701 | 29,466,355 | 0 | 2,443,261.00 | 29,466,355 | 5,486,527 | Trasport | Toroq | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Ferroviji | 1 | 75,761,000 | 28,789,180 | 0 | 5,412,008.3 | 28,789,180 | 8,290,926.3 | Toroq u ferroviji | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Kanali interni | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Ajruporti | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Orizzontali | 1 | 741,738 | 482,130 | 0 | 0 | 482,130 | 96,426,00 | Total tas-settur | 2 | 76,502,738 | 29,271,310 | 0 | 5,412,008.3 | 29,271,310 | 8,387,352.3 | Orizzontali | AT | 1 | 262,335 | 262,335 | 0 | 32,772 | 262,335 | 209,868 | Total tas-settur | 1 | 1,464,100 | 966,306 | 0 | 193,262.00 | 966,306 | 386,522.00 | Trasport | Total tas-settur | 1 | 741,738 | 482,130 | 0 | 0 | 482,130 | 96,426.00 | AT orizzontali | Total tas-settur | 1 | 262,335 | 262,335 | 0 | 32,772.00 | 262,335 | 209,868.00 | TOTAL | 3 | 2,468,173 |1,710,771 |0 |226,034.00 |1,710,771 |692,816.00 | | 8. ASSISTENZA TEKNIKA FUQ L-INIZJATTIVA TAL-KUMMISSJONI Mindu beda l-ISPA, l-attivitajiet ta’ assistenza teknika mwettqa fuq l-inizjattiva ta’, jew f’isem il-Kummissjoni, kienu kkonċentrati fuq li jippermettu lid-Delegazzjoni tal-KE li twettaq il-proċeduri ta’ kontroll ex-ante tagħha (inkluża l-evalwazzjoni tal-proġett) skont l-istandards meħtieġa għall-amministrazzjoni tal-fondi Komunitarji. L-ebda miżuri ta’ assistenza teknika bħal dawn ma ġew iffinanzjati mill-ISPA mill-2006 'l hawn. Il-miżuri kollha ta’ assistenza teknika bħal dawn minn dak iż-żmien ġew iffinanzjati mill-IPA. L-amministrazzjoni u l-implimentazzjoni 9. IMPLIMENTAZZJONI L-ewwel żewġ proġetti fil-Kroazja kienu approvati f'Diċembru 2005, flimkien ma’erbgħa oħra li ġew approvati f'Lulju u Settembru 2006. Sa tmiem l-2008 kienet tnediet l-implimentazzjoni fiżika fuq erba’ mis-sitt proġetti tal-ISPA inklużi tnejn mit-tliet proġetti ta’ infrastruttura. Flimkien ma’ dan, is-sejħiet għall-offerti kienu mixjin tajjeb għal ħames kuntratti oħra inklużi għaż-żewġ proġetti finali li s’issa m’għandhom l-ebda kuntratt konkluż. Il-veloċità tas-sejħiet tal-kuntratti individwali baqgħet instabbli. F’każ wieħed il-firma tal-kuntratt ewlieni tax-xogħlijiet għal proġett kellha tiġi posposta minħabba dewmien fil-konklużjoni tal-kuntratt korrispondenti ta’ superviżjoni. Fir-rigward ta’ offerti oħra kien hemm dewmien minħabba l-ħtieġa li jitressqu rapporti ta’ valutazzjoni mill-ġdid u minħabba l-ħruġ ta’ corrigenda lid-dokumenti tal-offerti. F’każ ieħor offerta kienet tard ħafna minħabba f’nuqqas ta’ sejħiet xierqa. Dawn il-problemi tal-aħħar madankollu, huma tipiċi għall kwalunkwe proċess ta’ sejħa għall-offerti u jirriflettu l-esperjenza tas-CFCS li għadha relattivament nieqsa fl-implimentazzjoni tal-proġetti u għalhekk m’għandhomx jingħataw wisq importanza. B’mod ċar il-fattur l-aktar sinifikanti li għandu jiġi nnotat huwa li bħalissa bosta mill-proġetti daħlu fl-istadju ta’ implimentazzjoni li jirrappreżenta grajja sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-ISPA fil-Kroazja. Mill-bidu tal-2008 l-aġenzija ta’ implimentazzjoni tal-ISPA fil-Kroazja għadha ssofri minn nuqqas ta’ staff b’esperjenza xierqa u minn amministrazzjoni dgħajfa. Għadhom qed jinħassu wkoll il-problemi minħabba nuqqas ta’ esperjenza tal-benefiċjari finali fit-tħejjija u t-tmexxija tas-sejħa għall-offerti internazzjonali. Fatt li jagħmlilhom unur, l-awtoritajiet tal-Kroazja ppruvaw jindirizzaw dawn il-problemi billi jissostitwixxu l-istaff kif meħtieġ u jsaħħu l-attivitajiet ta’ taħriġ għall-benefiċjarji finali. 10. MONITORAġġ TAL-PROġETTI Il-monitoraġġ u l-valutazzjoni ġenerali tal-progress u l-effettività tal-implimentazzjoni hija megħjuna minn laqgħat regolari fl-uffiċċji tad-Delegazzjoni tal-KE, rapporti ta' monitoraġġ minn korpi ta’ implimentazzjoni, żjajjar fuq is-sit minn staff tal-Kummissjoni u monitoraġġ formali permezz ta' żewġ laqgħat fis-sena tal-Kumitat għall-Monitoraġġ tal-ISPA fil-Kroazja, kif ukoll mill-wasla ta’ Rapporti Annwali tal-ISPA għal kull proġett mill-awtorità ta’ implimentazzjoni. Sakemm l-amministrazzjoni tal-fondi tal-ISPA hija deċentralizzata bis-sħiħ (bl-użu tas-Sistema ta' Implimentazzjoni amministrattiva Deċentralizzata Estiża – EDIS b’kontroll ex-post mill-Kummissjoni biss), l-istaff tad-Delegazzjoni tal-KE fil-Kroazja se jkompli bir-rwol importanti tiegħu fir-rigward tas-sorveljanza tal-amministrazzjoni, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta' kuljum tal-miżuri tal-ISPA. Minħabba f'amministrazzjoni inkonsistenti u kontinwament nieqsa mill-affidabbiltà fir-rigward tal-miżuri tal-ISPA mill-awtoritajiet Kroati jinħass li l-kontrolli ex-ante għas-seħiet għall-offerti u l-kuntratti se jkunu meħtieġa fil-futur qrib . It-tħejjijiet għall-ispostament lejn l-EDIS se jkunu jiddependu minn titjib fit-tħaddim tal-istruttura tas-Sistema ta’ Implimentazzjoni amministrattiva Deċentralizzata (DIS) b’kontrolli ex-ante mid-Delegazzjoni tal-KE. F’dan il-kuntest mhuwiex antiċipat li l-EDIS tinkiseb għall-Kroazja qabel it-tieni nofs tal-2010. Żewġ Kumitati għall-Monitoraġġ tal-ISPA kienu miżmuma fil-Kroazja fl-2008; f'Ġunju u f’Novembru rispettivament. Il-punti ewlenin li ħarġu mil-laqgħa kienu: titjib sinifikanti fil-proġetti li ngħataw b’kuntratt u fl-ammont ta' ħlasijiet li qed isiru; il-ħtieġa li tiġi estiża r-regola N+2 għal proġett wieħed minħabba f’kumplikazzjonijiet fil-proċess ta’ sejħa għall-offerti li ma kinux jaqgħu taħt il-kontroll tal-Awtorità Kontraenti; il-fatt li l-kundizzjonijiet kollha tal-Artikolu 8 fil-Memoranda ta’ Finanzjament għall-proġetti kollha tal-ISPA kienu ntlaħqu; il-ħtieġa li jitressqu talbiet għall-modifika ta’ żewġ Memoranda ta' Finanzjament; il-ħtieġa li titjieb il-kwalità tad-dejta fir-rapporti ta’ monitoraġġ tal-ISPA, kif ukoll il-preżentazzjoni tagħhom; il-ħtieġa li jkun hemm sejħa għall-offerti għall-bqija tal-kuntratti ta’ infrastruttura biex ikun żgurat li x-xogħlijiet kollha jitwettqu fil-perjodi ta’ eliġibbiltà tal-memoranda rispettivi ta’ finanzjament. Għandha tinġibed l-attenzjoni li qamu għadd ta’ ostakli mhux mistennija matul il-proċess ta’ sejħa għall-offerti li ħolqu diffikultaijiet partikolari għal tnejn mill-proġetti ta’ infrastruttura. Madankollu, b'kuntrast ma’ dan, l-akbar proġett tal-ISPA ingħata b'kuntratt kollu kemm hu u l-implimentazzjoni tax-xogħlijiet qed tavvanza sew. 11. AMMINISTRAZZJONI U KONTROLL FINANZJARJU – L- EDIS INKLUżA Ir-rekwiżiti ewlenin kemm għall-amministrazzjoni u l-kontroll finanzjarju kif ukoll għat-trattament tal-irregolaritajiet huma rregolati mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-ISPA u tal-Anness III tal-Memorandum ta’ Finanzjament, kif applikabbli skont is-sistema ex ante ta' kontroll mill-Kummissjoni. Dawn ir-rekwiżiti huma simili għal dawk applikabbli għall-Fond ta' Koeżjoni u l-Fondi Strutturali. L-elementi prinċipali jirreferu għat-twaqqif ta' sistemi u proċeduri interni ta' kontroll finanzjarju li jistgħu jiżguraw proċeduri ta' xiri trasparenti u mhux diskriminatorji, il-preċiżjoni tal-ispiża ddikjarata, kapaċità adegwata ta' verifika interna, rekord tal-verifika suffiċjenti u trattament xieraq tal-irregolaritajiet. Minħabba r-ritmu baxx tal-progress tal-implimentazzjoni tal-proġett tal-ISPA kien deċiż li l-ebda verifika tal-ISPA ma ssir fil-Kroazja fl-2008. L-enfasi ewlieni għall-unità ta’ verifika fid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali għall-2008 kien jirrelata mat-tħejjijiet għall-introduzzjoni tal-IPA fil-Kroazja. Madankollu, twettqet verifika interna tad-Delegazzjoni tal-KE f’Żagreb. Il-konklużjoni ewlenija ta’ din il-verifika kienet li l-proġetti tal-ISPA kienu qed jiġu amministrati b’mod effettiv mid-Delegazzjoni. Barra minn hekk, ġie rrakkomandat li d-Delegazzjoni tal-KE tapplika aktar pressjoni fuq l-awtoritajiet Kroati biex iħaffu l-implimentazzjoni tal-proġetti, kif ukoll biex jipprovdu taħriġ addizzjonali għall-entità ta’ implimentazzjoni fir-rigward tal-kontroll ta’ kwalità. Osservazzjoni oħra kienet tirrelata mad-diffikultà li kellha d-Delegazzjoni tal-KE f’li timpjega staff xieraq. Dan irriżulta minn proċeduri ta’ reklutaġġ twal, mhux flessibbli u restrittivi li d-Delegazzjoni tal-KE hija obbligata tħaddem. DIS Ir-rekwiżit għal-akkreditazzjoni tad-DIS tal-aġenzija ta’ implimentazzjoni fil-Kroazja, is-CFCA, isegwi d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 164 tar-Regolament Finanzjarju. L-akkreditazzjoni tad-DIS kienet mogħtija mill-Kummissjoni fit-13 ta' Frar 2006. 12. VALUTAZZJONI TA’RISKJU L-istrateġija ta' verifika ppjanata għall-2008 u s-snin sussegwenti kienet ibbażata fuq ir-riżultati tal-analiżi tal-istat tal-implimentazzjoni tal-ISPA u l-għanijiet relatati tad-Direttorat tal-Verifika tad-DĠ għall-Politika Reġjonali. L-istrateġija ta' verifika tistipula għanijiet li huma definiti mill-amministrazzjoni għolja tad-DĠ għall-Politika Reġjonali. Dawn l-għanijiet huma definiti fuq il-bażi ta' diskussjonijiet dettaljati mad-direttorati operattivi li matulhom jinxtered tagħrif dwar riskji potenzjali. L-istrateġija ta' verifika imbagħad tistipula l-azzjonijiet biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, waqt li jitqiesu r-riskji identifikati. B'mod ġenerali, ir-riskji huma minimizzati bl-implimentazzjoni ta' din l-istrateġija. L-ebda verifika ma saret fl-2008 minħabba l-progress limitat fl-implimentazzjoni. Skont is-sistema tal-approvazzjoni ex-ante , il-prijorità hija li jkun żgurat li biżżejjed proċeduri ta' kontroll huma stipulati fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-proġett u l-ħlasijiet. Madankollu, l-amministrazzjoni tal-fondi ta’ qabel l-adeżjoni għandha riskju inerenti billi l-fondi huma mqassma minn diversi organizzazzjonijiet u sistemi. L-eliġibilità tal-ispiża hija determinata permezz tal-konformità ma' regoli u kundizzjonijiet iffissati fuq livell Komunitarju u nazzjonali li jistgħu jwasslu għal kumplessità u riskju ta' misinterpretazzjoni. Attwalment l-awtoritajiet Kroati qed jippjanaw li jissottomettu applikazzjoni biex iwaqqgħu l-kontrolli ex-ante għall-proġetti tal-ISPA matul it-tieni nofs tal-2010 skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament 1266/1999. 13. IS-SEJBIET TAL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI L-ebda missjoni jew verifika ma saret fil-Kroazja fl-2008. 14. IL-KOFINANZJAMENT MILL-IMSIEħBA – IL-BEI, IL-BERŻ U L-KFW Minħabba l-esperjenza tagħhom fit-tħejjija u l-implimentazzjoni ta' proġetti, il-Kummissjoni żammet kuntatt regolari ma' dawn l-istituzzjonijijet ta' self, kemm fuq livell orizzontali kif ukoll għall-fini ta' koordinament ta' politika u kwistjonijiet ta' metodoloġija dwar il-programmazzjoni u l-implimentazzjoni, u fuq livell ta' pajjiż. Il-ħiliet speċjalizzati ta’ dawn il-Banek fl-istrutturar ta' taħlit differenti ta' ffinanzjar permezz ta' għotjiet/self, inklużi arranġamenti ta' sħubija bejn is-servizz pubbliku u l-privat, huma ta' għajnuna kbira għat-tijib tal-kwalità tal-proġetti ffinanzjati mill-ISPA. Madankollu l-BEI mhu involut fl-ebda proġett tal-ISPA fil-Kroazja. Il-BERŻ huwa l-uniku IFI li huwa attivament involut fi proġett tal-ISPA fil-Kroazja bi proviżjon ta’ EUR 10 miljuni għal proġett ambjentali approvat fl-2005 – il-Programm ta’ Trattament tal-Ilma u tal-Iskart Likwidu ta' Karlovac. Kontribut għall-politika Komunitarja 15. XIRI PUBBLIKU Mill-bidu nett tal-ISPA, it-twettiq tar-rekwiżiti legali għal xiri pubbliku sod, ġust u trasparenti kif imniżżel fil-PRAG instab li kien sfida kbira. F'ħafna każijiet, iċ-ċertezza ta' kompatibbiltà mal-prinċipji ta' xiri tal-UE wasslet għal dewmien fl-implimentazzjoni tal-proġetti tal-ISPA. Is-servizzi tal-Kummissjoni – speċjalment id-Delegazzjoni tal-KE f'Żagreb - kellha tintervjeni spiss, mhux biss biex tiċċekkja li l-proċeduri kienu applikati b'mod tajjeb iżda wkoll biex tirranġa żbalji, biex titkellem ma’ korpi mhux sodisfatti, u biex tfiehem lill-aġenzija għall-implimentazzjoni kif il-proċeduri kkonċernati għandhom ikunu implimentati. B’mod regolari, il-kwalità tad-dokumenti għall-offerti kellha bżonn tittejjeb b'riżultat ta' dewmien kbir fit-tħabbir jew it-tkomplija tal-offerti. L-effett kumulattiv ta' dawn l-interventi kien dewmien addizzjonali fil-proċess ta' implimentazzjoni. L-approvazzjoni ex-ante mill-Kummissjoni li tirregola l-proċess ta' offerti u l-kuntratti tal-proġetti tal-ISPA hija għalhekk ġustifikata bis-sħiħ sakemm il-kundizzjonijiet jeżistu biex tingħata l-EDIS (ara aktar 'l fuq). Skont is-sistema ta' approvazzjon ex-ante u skont id-deċiżjoni tad-DIS għall-għoti ta' poteri amministrattivi, is-CFCA biss għandha r-rwol tal-awtorità kuntrattwali responsabbli għall-implimentazzjoni tal-proġetti, filwaqt li l-Kummissjoni tapprova kull pass fil-proċess ta' xiri. Ta' min jinnota wkoll, li għalkemm il-Kummissjoni mhijiex imsieħba fil-kuntratt, hija għandha parti mir-responsabilità fil-validità tal-proċeduri tal-proċess ta' xiri (mingħajr l-approvazzjoni tal-Kummissjoni, il-kuntratti konklużi bejn il-benefiċjarji u l-kuntratturi mhumiex validi). 16. IL-POLITIKA TAL-KOMPETIZZJONI Billi l-għajnuna tal-ISPA hija diretta primarjament biex tkopri spejjeż pubbliċi – jew l-ekwivalenti – li jikkonċernaw proġetti ta' utilità, din ġeneralment ma tikkawżax problemi ta' nuqqas ta' kompatibilità mar-regoli tal-Komunità fir-rigward tal-kompetizzjoni. Sakemm ir-regoli dwar xiri pubbliku ma jinkisrux, u sakemm aċċess liberu għal din l-infrastruttura jkun garantit għall-operaturi kollha li jilħqu l-kundizzjonijiet tekniċi u legali neċessarji, din l-għajnuna ma tagħti l-ebda vantaġġ lil xi azjenda speċifika. 17. IL-POLITIKA AMBJENTALI Bil-provvista ta’ għajnuna diretta għal proġetti ambjentali li għandhom prijorità, l-ISPA kkontribwiet għall-implimentazzjoni tal-politika ambjentali u l-kompatibilità mal-istandards tal-UE fil-Kroazja. L-esperjenza mirbuħa mill-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-proġett tiżviluppa kapaċità amministrattiva u żżid il-veloċità tar-riforma settorjali fis-settur tal-ambjent. B'mod partikolari, il-kapaċità amministrattiva qed tkun imsaħħa fir-rigward tal-ippjanar u l-prijoritizzazzjoni tal-investiment ambjentali. Sar progress stabbli wkoll fl-implimentazzjoni korretta tad-direttiva tal-EIA (id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta’ Ġunju 1985 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent), b’mod partikolari l-aspetti relatati mal-konsultazzjoni pubblika. Huwa mistenni li l-ISPA b'dawn il-modi tikkontribwixxi għal progress fil-protezzjoni tal-ambjent fil-Kroazja. F'dan ir-rigward, huwa importanti jkun enfasizzat li, sa fejn għandu x'jaqsam mal-Kroazja, l-introduzzjoni tal-IPA, b’numru akbar ta' korpi tagħha u lista ta' proġetti addizzjonali, il-provvista ta' riżorsi finanzjarji u umani għall-implimentazzjoni (inklużi monitoraġġ, spezzjoni, provvista ta' permessi u rappurtaġġ) trid tkun żgurata. 18. IL-POLITIKA TAT-TRASPORT In-netwerks tat-trasport fil-Kroazja, miftiehma skont TINA (Evalwazzjoni tal-Ħtiġijiet tal-Infrastruttura tat-Trasport) u REBIS (Studju dwar l-Infrastruttura tar-Reġjun tal-Balkani) inbnew madwar qafas ta’ kurituri pan-Ewropej. Bosta minnhom huma mqassma madwar it-territorju tal-Kroazja inklużi l-Kurituri VII (ix-xmara Danubju), X (Salzburg-Ljubljana-Żagreb-Beograd-Nis-Skopje-Veles-Thessaloniki, inkluża l-fergħa Xa) kif ukoll il-Kuritur V, li għandu żewġ fergħat fil-Kroazja (Vb - Budapest, Żagreb Rijeka, u Vc - Budapest, Sarajevo, Ploče). Dawn in-netwerks kienu użati bħala bażi ta' ppjanar għall-istrateġija tat-trasport nazzjonali għall-finijiet tal-ISPA. Bħala konsegwenza ta' dan, il-proġett tat-trasport uniku tal-ISPA jifforma parti min-netwerks TINA u REBIS, jiġifieri jikkonċerna l-kostruzzjoni jew r-riabilitazzjoni ta’ sezzjoni, punt nodali, jew aċċess li għandu x’jaqsam man-netwerks. In-netwerks TEN-T għall-Kroazja huma bbażati fuq ir-rakkomandazzjonijiet tas-SEETO (L-Osservatorju tat-Trasport tax-Xlokk tal-Ewropa). Koordinazzjoni bejn l-istrumenti ta’ qabel l-adeżjoni Kif mitlub mir-Regolament ta’ Koordinazzjoni[2], il-Kummissjoni tiżgura koordinazzjoni mill-qrib bejn it-tliet strumenti ta’ qabel l-adeżjoni, il-PHARE, is-SAPARD u l-ISPA. Skont id-dispożizzjonijiet ta' dan ir-Regolament, il-Kumitat għall-Amministrazzjoni tal-PHARE għandu rwol speċjali fil-koordinazzjoni ġenerali tat-tliet strumenti ta' qabel l-adeżjoni. Koordinazzjoni mal-Kumitat Konġunt għall-Amministrazzjoni (tal-PHARE) Il-Kumitat Konġunt għall-Amministrazzjoni huwa responsabbli biex jikkoordina l-monitoraġġ ta' kull strument ta' qabel l-adeżjoni u biex jevalwa l-progress ġenerali tal-għajnuna ffinanzjata mill-UE fil-pajjiżi benefiċjarji. Il-Kumitat jagħti rakkomandazzjonijiet lill-Kumitat tal-ISPA jew lill-Kummissjoni meta relevanti. Koordinazzjoni mad-Delegazzjonijiet tal-KE Laqgħat perjodiċi kienu organizzati mis-servizzi tal-Kummissjoni (DĠ Tkabbir, DĠ Relazzjonijiet Esterni u DĠ Politika Reġjonali) bl-esperti fid-Delegazzjonijiet responsabbli għall-PHARE u l-ISPA biex jiddiskutu kwistjonijiet ta' programmazzjoni u implimentazzjoni, b'mod partikolari dawk relatati mal-offerti u l-kuntratti. Koordinazzjoni mal-istrument tal-IPA Sabiex tkun żgurata l-koordinazzjoni effiċjenti tal-attivitajiet u l-prevenzjoni tad-duplikazzjoni ż-żewġ Kumitati għall-Monitoraġġ tal-ISPA miżmuma fil-Kroazja fl-2008 kienu organizzati qrib il-Kumitati għall-Monitoraġġ Settorjali tal-IPA għall-komponent tal-Iżvilupp Reġjonali. Barra minn hekk, ta' min jinnota li tnejn mill-miżuri ta' assistenza teknika li kienu ffinanzjati mill-ISPA jikkonċernaw it-tħejjija ta' sensiela ta' proġetti għall-implimentazzjon permezz tal-kofinanzjament tal-IPA. B'dan il-mod wieħed jittama li jkun hemm tranżizzjoni bla skossi mill-istrument tal-ISPA għal dak tal-IPA u implimentazzjoni kontinwa tal-miżuri fis-setturi rispettivi. 19. AZZJONIIJIET PUBBLIċI Twettqet azzjoni waħda pubblika fl-2008 fir-rigward tal-proġetti tal-ISPA. Inżammet ċeremonja fl-istazzjon tal-ferrovija ta’ Deletovci fil-Lvant tal-Kroazja li fakkret il-bidu tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni fuq il-proġett ta’ Riabilitazzjoni tal-Linja Ferrovjarja minn Vinkovci għal Tovarnik sal-Fruntiera tal-Istat, li kien l-ewwel proġett tal-ISPA li tnieda fil-Kroazja. Il-Ministri Kroati għall-Finanzi u t-Trasport u l-Kap tad-Delegazzjoni tal-KE fil-Kroazja indirizza lill-mistednin miġbura u lir-rappreżentanti tal-midja. Saret ukoll preżentazzjoni tal-proġett mill-Inġinier ta’ Sorveljanza tax-xogħlijiet. L-avveniment kien ta’ suċċess kbir u rċieva l-attenzjoni kollha tal-midja Kroata. [1] Ma ġie approvat l-ebda proġett mill-2006 'l hawn minħabba t-tmiem fl-istess sena tal-programm ISPA. [2] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1266/1999 tal-21 ta' Ġunju 1999 dwar il-koordinazzjoni tal-għajnuna lill-pajjiżi applikanti fil-qafas tal-istrateġija ta' qabel l-adeżjoni.