Sabiex tintlaħaq il-mira strateġika tal-UE li tnaqqas bin-nofs in-numru ta’ mwiet fit-triq minn madwar 31,000 fl-2010 għal 15,000 fl-20206, kif stipulat fl-Orjentazzjonijiet ta’ Politika dwar is-Sikurezza tat-Triq 2011-2020, hemm bżonn li jsiru aktar sforzi peress li huwa mistenni li l-mira mhijiex se tintlaħaq.

Bħala medja, maġġoranza ta’ 55% tal-fatalitajiet fit-triq iseħħu fuq toroq mhux urbani, 38% f’żoni urbani, filwaqt li madwar 7% biss iseħħu fl-awtostradi. B’mod kumplessiv il-persuni bil-mixi u ċ-ċiklisti jammontaw għal 30% tal-fatalitajiet tat-trasport, iżda kważi għal 43% tal-fatalitajiet f’żoni urbani. Dawn iċ-ċifri jagħtu indikazzjoni ġenerali tal-oqsma fejn jista’ jsir titjib bir-reviżjoni tar-regolamenti dwar is-Sikurezza Ġenerali u dwar is-Sikurezza tal-Persuni bil-Mixi.

L-esperti ddikjaraw li madwar 95% tal-inċidenti tat-triq jinvolvu xi livell ta’ żball uman, filwaqt li huwa stmat li 75% huma kkaġunati minn żball uman biss. Fost il-kawżi ta’ inċidenti ewlenin relatati mal-fattur uman, ir-riċerka identifikat il-veloċità eċċessiva, id-distrazzjoni u s-sewqan taħt l-influwenza tax-xorb bħala wħud mill-aktar aspetti importanti. Hekk kif tiddikjara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni CARS 2020: għal industrija tal-karozzi kompetittiva u sostenibbli fl-Ewropa u l-pjan ta’ azzjoni spjegat fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Lejn Żona Ewropea ta’ sikurezza tat-triq: orjentazzjonijiet ta' politika dwar is-sikurezza tat-triq 2011-2020”, is-sikurezza tat-triq għandha ssegwi approċċ integrat u s-sikurezza tal-vettura hija biss wieħed minn għadd ta’ fatturi li jiddeterminaw l-eżitu. Sabiex tkun effettiva, il-politika dwar is-sikurezza tat-triq inġenerali għandha tieħu f’kunsiderazzjoni l-firxa sħiħa ta’ fatturi, bħall-imġiba tas-sewwieqa u l-infrastruttura tat-toroq, u żżomm għajnejha fuq in-nisġa bejniethom.

Madankollu, minħabba r-rilevanza tar-rekwiżiti tas-sikurezza tal-vetturi fost dawn il-fatturi, u fid-dawl tal-obbligi ta’ rapportar tar-Regolamenti dwar is-Sikurezza Ġenerali u dwar is-Sikurezza tal-Persuni bil-Mixi, il-Kummissjoni Ewropea nediet id-dibattitu dwar il-prijoritajiet għall-intervent f’dan il-qasam u dwar il-miżuri bbażati fuq l-evidenza li joħolqu impatt pożittiv massimu b’mod kumplessiv.

Għandha tingħata attenzjoni speċifika lill-utenti vulnerabbli tat-triq kif ukoll lill-okkupanti tal-vetturi li jippreżentaw fraġilità intrinsika minħabba l-età tagħhom, jiġifieri l-anzjani u t-tfal żgħar. Għandha tingħata attenzjoni wkoll lill-valutazzjoni tat-teknoloġiji li jisfruttaw l-interazzjonijiet bejn is-sewwieq, il-vettura u l-ambjent tas-sewqan, bħas-Sistemi ta’ Trasport Intelliġenti (ITS), sabiex b’hekk jingħata kontribut għat-tendenzi ta’ diġitalizzazzjoni fl-UE, b’konformità mal-Istrateġija tas-Suq Uniku Diġitali.

3.Is-sikurezza dovuta għal intervenet regolatorju

Hemm eżempji ċari ta’ rekwiżiti effettivi dwar is-sikurezza li diġà saru obbligatorji fl-UE, bħad-dispożizzjonijiet għas-sikurezza tal-passiġġieri f’ħabtiet frontali u laterali bil-karozza, kif ukoll għall-protezzjoni tal-persuni bil-mixi, li ġew introdotti b’mod gradwali matul l-aħħar 15-il sena. Dawn l-iżviluppi fis-sikurezza tal-vetturi tqiesu li huma kruċjali fl-intervent tal-UE li jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-inċidenti tat-triq u tal-fatalitajiet/tal-korrimenti fl-aħħar 15-il sena, sabiex b’hekk għamlu lill-UE l-aktar reġjun sikur fid-dinja fil-qasam tas-sikurezza tal-vetturi.

B’mod speċifiku, sabiex ikunu protetti l-persuni bil-mixi u persuni vulnerabbli oħrajn li jużaw it-triq bħaċ-ċiklisti, ġie introdott b’mod gradwali sett ta’ rekwiżiti komprensivi għall-karozzi ħfief tal-passiġġieri mill-2005 sal-2013, u mill-2011 sal-2019 dan is-sett qiegħed jiġi introdott b’mod gradwali għall-karozzi tqal u għall-vannijiet. It-tqabbil tas-sitwazzjoni tal-UE fl-2013 ma’ dik tal-2004 fir-rigward tan-numru ta’ fatalitajiet tal-persuni bil-mixi u taċ-ċiklisti juri tnaqqis ta’ 37% u ta' 32% fil-fatalitajiet rispettivament.

Ir-Regolament dwar is-Sikurezza Ġenerali introduċa miżuri obbligatorji bħat-tfakkira għaċ-ċinturin ta’ sikurezza tas-sewwieq, il-konnetturi ISOFIX għall-installazzjoni sikura tas-sits tat-tfal fil-karozzi u s-sistema ta' monitoraġġ tal-pressjoni tat-tajers biex tipprevjeni li dawn jinfaqgħu u li jistgħu jwasslu għal telf ta’ kontroll. It-twissija għat-tluq minn karreġġata u l-ibbrejkjar awtonomu f’emerġenza saru obbligatorji għat-trakkijiet u għall-karozzi tal-linja ġodda u s-sistemi elettroniċi tal-kontroll tal-istabbiltà u l-fanali tas-sewqan binhar ġew introdotti għall-vetturi bil-mutur kollha. Dawn il-miżuri riċenti ġew introdotti b’mod gradwali biss bejn l-2011 u l-2015. Għaldaqstant, ta' min jinnota li, minħabba l-penetrazzjoni baxxa fis-suq tat-teknoloġiji użati, għad ma tistax issir valutazzjoni dettaljata tal-effettività tagħhom.

4.Monitoraġġ tal-miżuri avvanzati ta’ sikurezza tal-vetturi

Skont ir-Regolament dwar is-Sikurezza Ġenerali u r-Regolament dwar is-Sikurezza tal-Persuni bil-Mixi, il-Kummissjoni trid tissorvelja u tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-iżviluppi tekniċi fil-qasam tar-rekwiżiti ta’ sikurezza passiva mtejba, dwar il-kunsiderazzjoni u l-inklużjoni possibbli ta’ karatteristiċi tas-sikurezza ġodda u mtejba kif ukoll dwar it-teknoloġiji mtejba ta’ sikurezza attiva. L-impenji huma stabbiliti fl-Artikolu 17 tar-Regolament dwar is-Sikurezza Ġenerali u fl-Artikolu 12 tar-Regolament dwar il-Protezzjoni tal-Persuni bil-Mixi.

4.1.Teknoloġiji ġodda u miżuri mhux irregolati

Sabiex tilħaq l-objettiv ta’ monitoraġġ u ta’ rapportar, fl-2014 il-Kummissjoni nediet l-istudju ta’ valutazzjoni intitolat "Benefit and Feasibility of a Range of New Technologies and Unregulated Measures in the fields of Vehicle Occupant Safety and Protection of Vulnerable Road Users in the context of the General Safety and Pedestrian Safety Regulations", li ġie ppubblikat fil-EU Bookshop f’Marzu tal-2015.

Kemm it-tħejjija tat-termini ta’ referenza tal-istudju mill-Kummissjoni kif ukoll l-informazzjoni u l-input dettaljati matul il-ħidma ta’ analiżi li saret wara f’isem il-Kummissjoni bbenefikaw ħafna mill-interazzjonijiet u mill-konsultazzjonijiet intensivi tal-partijiet ikkonċernati. Saru wkoll diskussjonijiet intensivi mal-awtoritajiet tal-Istati Membri u mas-sħab internazzjonali qabel it-tlestija.

Il-Kummissjoni riedet tiżgura li l-informazzjoni ġiet ikkumpilata u pprovduta sabiex tkun tista’ tingħata prijorità lil miżuri ta’ sikurezza futuri possibbli. Għal dan il-għan, l-istudju jagħti ħarsa ġenerali lejn il-fattibbiltà u l-valutazzjoni tal-ispejjeż u tal-benefiċċji ta’ firxa wiesgħa ta’ 55 miżura kandidata għall-inklużjoni possibbli fir-Regolamenti riveduti dwar is-Sikurezza Ġenerali u dwar is-Sikurezza tal-Persuni bil-Mixi. L-eżiti tal-istudju huma l-kost-benefiċċji indikattivi pprovduti sabiex issir distinzjoni bejn dawk il-miżuri li għandhom probabilità kbira, probabilità moderata jew probabilità baxxa ħafna li jipprovdu benefiċċju konsistenti mal-ispiża tal-implimentazzjoni.

Fil-kuntest ta’ dan ir-Rapport tal-Kummissjoni, il-valutazzjoni preliminari tal-karatteristiċi tas-sikurezza mtejba ġiet elaborata aktar u nbidlet f’lista b’firxa speċifika ta’ miżuri li jistgħu jkunu kemm kosteffettivi kif ukoll fattibbli. Dawn il-miżuri jinkludu l-introduzzjoni ta’ sistemi attivi bħas-sistemi awtomatiċi ta’ bbrejkjar f’emerġenza u t-teknoloġija attiva taż-żamma tal-karreġġata, it-titjib ta’ karatteristiċi tas-sikurezza passiva bħat-tfakkiriet għaċ-ċinturin ta’ sikurezza fis-sits kollha, kif ukoll l-ilqugħ aħjar għall-persuni bil-mixi f'każ li jaħtbu rashom man-naħa ta’ quddiem tal-karozzi u l-individwar taċ-ċiklisti f'każ ta’ ħabta imminenti. Oqsma oħrajn ta’ interess kbir jikkonċernaw it-titjib tal-viżjoni diretta u l-eliminazzjoni tal-“blind spots” (punti mhux viżibbli) fuq it-trakkijiet biex jipproteġu l-utenti vulnerabbli tat-triq. Fit-taqsima 5 tingħata ħarsa ġenerali u komprensiva, filwaqt li d-dettalji kollha huma pprovduti fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal li jakkumpanja dan ir-Rapport.

4.2.Installazzjoni volontarja

Il-programmi ta’ valutazzjoni u ta’ klassifikazzjoni tal-karozzi tal-konsumaturi, bħall-Programm Ewropew ta’ Valutazzjoni tal-Karozzi Ġodda (Euro NCAP), ħeġġew lill-manifatturi tal-vetturi jiżviluppaw vetturi li huma aktar sikuri minn dak li teħtieġ il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar is-sikurezza tal-vetturi u biex jinstallaw teknoloġiji avvanzati tas-sikurezza tal-ogħla livell f’porzjon estensiv tal-mudelli tagħhom li jqiegħdu fis-suq. Ma hemmx dubju li dawn l-isforzi qegħdin jikkontribixxu wkoll għal-livell għoli ta’ sikurezza fit-toroq tal-UE.

Madankollu, filwaqt li l-manifatturi b’mod ġenerali jistinkaw biex jiksbu l-ogħla klassifikazzjoni ta’ stilel possibbli għall-aktar mudelli li jinbiegħu fis-swieq tal-Istati Membri ewlenin, hemm indikazzjonijiet li mhux il-pajjiżi kollha jirċievu distribuzzjoni ndaqs ta’ karozzi bi klassifikazzjoni għolja fis-swieq rispettivi tagħhom. F’ċerti każijiet, mudelli speċifiċi bi klassifikazzjoni baxxa jiġu mmirati apposta għal ċerti swieq (dawk li huma anqas tat-tajjeb) u ma jkunux disponibbli f’oħrajn. F’każijiet oħrajn, il-mudelli li normalment jkunu ta’ klassifikazzjoni għolja fil-ħajja reali jkollhom effettivament prestazzjoni anqas tajba, għaliex f'ċerti pajjiżi jitneħħewlhom il-karatteristiċi avvanzati tas-sikurezza mhux obbligatorji, pereżempju għal raġunijiet ta’ tnaqqis tal-ispejjeż minħabba l-politiki tat-taxxa lokali. Din il-prattika komuni tista’ tkun spjegata minħabba r-regola tal-iskema ta’ klassifikazzjoni użata (sa dan l-aħħar) li mhux il-karozzi kklassifikati kollha, iżda l-maġġoranza tagħhom biss, għandhom ikunu mgħammra b’karatteristika tas-sikurezza partikolari.

B’riżultat ta’ dan, hemm indikazzjonijiet ċari li mhux iċ-ċittadini kollha tal-UE għandhom aċċess għall-karozzi b’livell daqstant għoli ta’ sikurezza skont il-politiki interni u l-istrateġiji ta’ allokazzjoni tal-manifatturi tal-vetturi u tal-importaturi tagħhom, b’mod partikolari f’dak li għandu x’jaqsam mal-kapaċità tal-akkwist tal-konsumaturi f’suq speċifiku, li jwassal għas-sitwazzjoni li waħda minn kull ħames karozzi mixtrija mhux bilfors ikollha l-karatteristiċi tas-sikurezza avvanzati abbord li tkun timplika l-klassifikazzjoni ta’ stilel. Minkejja dan, ħafna mill-karatteristiċi promossi mill-programmi ta’ klassifikazzjoni huma komuni u, minħabba l-ekonomiji ta’ skala, l-ispejjeż tagħhom kellhom jonqsu b’mod konsiderevoli matul l-aħħar snin. Jekk dawn il-karatteristiċi jsiru obbligatorji, jista’ jkun li l-livelli ta’ protezzjoni jsiru aktar uniformi.