Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar “Lejn it-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (EAP)”

(2019/C 168/06)

Relatur: Cor LAMERS (NL/PPE), Sindku ta’ Schiedam Dokument ta’ referenza: Opinjoni fuq inizjattiva proprja

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

A. Introduzzjoni

1. jirrimarka li l-UE trid turi ambizzjoni akbar fir-rigward tal-oqsma ta’ politika rilevanti kollha, speċjalment il-klima, il-bijodiversità u l-ambjent, sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-Ftehim ta’ Pariġi u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU (SDGs);

2. jinnota li l-implimentazzjoni insuffiċjenti tal-politiki u l-leġislazzjoni tal-UE dwar l-ambjent, il-bijodiversità u l-klima tikkostitwixxi riskju għas-sostenibbiltà fit-tul tal-istil ta’ ħajja tagħna, toħloq theddid sever għas-saħħa u tnaqqas il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini tal-UE;

3. jirrimarka li popolazzjoni dinjija li qed tikber titlob aktar ikel, enerġija u riżorsi. Il-konsegwenzi — it-tibdil fil-klima, telf fuq skala kbira tar-riżervi naturali u t-tnaqqis tal-bijodiversità — huma sikwit diżastrużi;

4. f’dan il-kuntest jemmen b’konvinzjoni li l-Programmi ta’ Azzjoni Ambjentali (EAPs) tal-UE jipprovdi gwida strateġika, viżjonijiet fit-tul u opportunitajiet biex tiġi żgurata konsistenza bejn l-għanijiet ambjentali u klimatiċi, u b’hekk jiġi pprovdut valur miżjud;

5. jenfasizza li nkiseb ħafna permezz tal-EAPs hekk kif it-tniġġis b’mod ġenerali beda jonqos bil-mod il-mod, in-natura hija protetta aħjar u t-trasferiment lejn ekonomija b’emissjonijiet baxxi u ċirkolari żdied, iżda għad fadal ħafna xi jsir;

6. jirrimarka li minkejja li s-7 EAP identifika implimentazzjoni aħjar bħala prijorità ewlenija, l-implimentazzjoni insuffiċjenti tal-politiki u l-leġislazzjoni ambjentali — minħabba integrazzjoni dgħajfa tal-politika, pereżempju — għadha problema sinifikanti;

7. jistieden, għalhekk, lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Kunsill u lill-Parlament biex jiżviluppaw it-8 EAP f’konformità mal-għanijiet stabbiliti f’din l-Opinjoni;

B. Il-valutazzjoni tas-7 EAP

9. jinnota madankollu li r-riżultati fuq it-temi ċentrali tas-7 EAP huma irregolari u insuffiċjenti: (a) l-għanijiet tal-prijorità 1 (protezzjoni tal-kapital naturali) mhumiex se jintlaħqu sal-2020; (b) sar progress fuq diversi sottomiri ta’ prijorità 2 (ekonomija b’livell baxx ta’ karbonju u l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi), b’mod partikolari dwar miri relatati mal-klima u mal-enerġija iżda wkoll sa ċertu punt dwar l-iskart/għall-għanijiet tal-ekonomija ċirkolari; (c) huwa inċert sa liema punt l-għanijiet taħt l-għan prijoritarju 3, marbuta ma’ pressjonijiet relatati mal-ambjent u riskji għas-saħħa tal-bniedem, se jintlaħqu; (d) il-progress li sar biex jintlaħqu l-għanijiet taħt l-għan 8 (bliet sostenibbli) juri li hemm stampa irregolari għall-effiċjenza fl-enerġija, it-trasport u l-mobilità sostenibbli, l-ippjanar urban u d-disinn urban sostenibbli, il-bijodiversità urbana u l-bini sostenibbli;

10. jidentifika erba’ kawżi prinċipali għan-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni: (a) nuqqas ta’ integrazzjoni tat-tħassib ambjentali f’oqsma oħra ta’ politika, speċjalment il-politika agrikola komuni (PAK), il-politika komuni tas-sajd (PKS) u l-politika ta’ koeżjoni; (b) finanzjament insuffiċjenti u skemi ta’ finanzjament mhux imfassla biżżejjed skont l-esiġenzi: filwaqt li għadd ta’ proġetti ffinanzjati mill-UE wasslu għal titjib, mhux il-fondi kollha tal-UE għandhom kriterji ta’ sostenibbiltà definiti b’mod ċar. Anke fi ħdan l-Istati Membri ma hemmx fondi biżżejjed disponibbli f’dan ir-rigward; (c) kondiviżjoni ta’ għarfien insuffiċjenti: filwaqt li hemm biżżejjed għarfien espert disponibbli, dan mhux dejjem jasal għand dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet; (d) l-involviment fqir tal-komunitajiet u tal-partijiet konċernati lokali (4);

11. jikkonkludi li s-7 EAP wera l-valur miżjud tiegħu u kellu influwenza pożittiva fuq il-politika ambjentali tal-UE, iċ-ċittadini, l-ambjent u l-ekonomija. Il-viżjoni tiegħu fit-tul huwa importanti biex jipprovdi ambjent stabbli għal investiment u tkabbir sostenibbli, fil-limiti ekoloġiċi tal-pjaneta;

12. jenfasizza li s-7 EAP kien komprensiv u kumpless ħafna, b’numru ta’ sottomiri u deskrizzjonijiet iddettaljati. Barra minn hekk, peress li s-7 EAP jistabbilixxi miri għal perjodu partikolari (pjuttost statiċi), ma kienx faċli li jwieġeb għal żviluppi teknoloġiċi ġodda, it-tibdil fiċ-ċirkostanzi u strateġiji internazzjonali ġodda;

13. jirrimarka li s-7 EAP ddeskriva azzjonijiet għat-titjib tas-sostenibbiltà tal-bliet, iżda ttraskura tipi oħra ta’ komunitajiet, bħaż-żoni muntanjużi, rurali u kostali, il-gżejjer u r-reġjuni arċipelaġiċi u ultraperiferiċi. Filwaqt li l-bliet huma ċentri importanti għall-kisba tal-objettivi, ma jeżistux f’iżolament minn tal-madwar. Għandha tingħata aktar attenzjoni lill-interrelazzjonijiet bejn il-bliet u l-intern tal-pajjiż;

14. jappoġġja l-konklużjoni tar-rapport tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA), li identifikat sitt kawżi għal implimentazzjoni subottimali tal-leġislazzjoni ambjentali tal-UE: koordinazzjoni ineffettiva fost l-awtoritajiet lokali, reġjonali u nazzjonali, nuqqas ta’ kapaċità amministrattiva u finanzjament insuffiċjenti, nuqqas ta’ għarfien u ta’ data, mekkaniżmi ta’ assigurazzjoni tal-konformità insuffiċjenti u nuqqas ta’ integrazzjoni tal-politika ( 5 )

C. Il-prinċipji ewlenin għall-iżvilupp tat-8 EAP

Il-kuntest mibdul tal-politika ambjentali Ewropea u l-impatt reġjonali u lokali tagħha

15. jenfasizza li l-għaqda u d-diversità huma żewġ karatteristiċi importanti tal-UE. Dawn iż-żewġ kunċetti huma fundamentali għall-qofol stess tal-UE, speċjalment meta jiġu stabbiliti l-miri politiċi jew tiġi żviluppata leġislazzjoni ġdida;

16. jindika li s-simbolu l-aktar b’saħħtu tal-għaqda huwa l-acquis. Il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR) għalhekk iqisu bħala l-pedament tat-8 EAP. Il-leġislazzjoni, l-istandards u l-valuri tiegħu jibqgħu għodod importanti sabiex jiġi żgurat li l-ambjent ikun protett, jiġu indirizzati l-kwistjonijiet tas-sigurtà u r-riskju u tiġi garantita l-kwalità tal-ħajja. L-acquis jagħti wkoll liċ-ċittadini Ewropej drittijiet ugwali u kundizzjonijiet ekwi għall-kummerċ u l-industrija;

17. jenfasizza li hemm ukoll obbligu ċar tal-UE li tirrispetta d-diversità politika, soċjali, ekonomika, ġeografika u bijokulturali bejn l-Istati Membri, ir-reġjuni u l-bliet. L-isforzi estensivi tal-UE mhux dejjem wasslu għar-riżultat mixtieq. Peress li qed ifeġġu tranżizzjonijiet kbar, it-8 EAP għandu jitbiegħed minn soluzzjonijiet ibbażati fuq approċċi minn fuq għal isfel jew approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd” u joħloq pont bejn l-għaqda u d-diversità billi jinstab bilanċ bejn li jiġu stabbiliti standards armonizzati u li jiġi pprovdut spazju għall-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet imfassla apposta skont il-kuntest lokali. Għalhekk huwa importanti li l-UE kif ukoll il-politiki u l-leġislazzjoni nazzjonali jħallu biżżejjed flessibbiltà għal approċċ lokali u reġjonali;

18. jenfasizza li t-8 EAP għandu jappoġġja l-implimentazzjoni effettiva tal-acquis attwali, bir-rwol tradizzjonali għall-Kummissjoni Ewropea bħala l-gwardjana tal-acquis;

19. jirrimarka f’dan ir-rigward li għalkemm il-politika tradizzjonali dwar l-ambjent kienet ta’ suċċess għal aktar minn 40 sena, din m’għadhiex biżżejjed. Anke meta jinkisbu l-valuri ta’ limitu, il-kwalità inferjuri tal-arja, tal-ħamrija u tal-ilma xorta jista’ jkollha impatt negattiv fuq is-saħħa tal-bniedem u n-natura. Barra minn hekk il-problemi tal-implimentazzjoni ma jistgħux jissolvew b’aktar leġislazzjoni biss. Hemm bżonn ukoll ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ, approċċi ġodda u innovazzjoni (minbarra l-acquis) biex jintlaħqu l-valuri fil-mira u l-istandards;

20. f’dan il-kuntest, jenfasizza l-problema li diversi Stati Membri adottaw leġislazzjoni nazzjonali li tippermetti li l-muniċipalitajiet u r-reġjuni jkunu jistgħu jirkupraw il-multi li jirriżultaw mill-proċeduri ta’ ksur fil-livell tal-UE. “Deċentralizzazzjoni” bħal din tar-responsabbiltà għall-konformità mal-leġislazzjoni tal-UE hija problematika minħabba li l-awtoritajiet nazzjonali spiss jiffokaw biss fuq l-implimentazzjoni legali, jiġifieri t-traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali, iżda l-awtoritajiet lokali u reġjonali ma jingħatawx l-istrumenti neċessarji biex jimplimentaw l-acquis b’mod konkret u fil-prattika. Fil-parti l-kbira tal-każijiet, il-livelli Ewropej u nazzjonali ta’ gvern li għandhom ir-riżorsi finanzjarji, legali u amministrattivi adatti u għalhekk għandhom jerfgħu r-responsabbiltà għall-ħlas tal-multi għan-nuqqas ta’ konformità;

21. jemmen bis-sħiħ li l-UE għandha tfittex ambizzjoni ġdida fit-tranżizzjonijiet bħat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari, u tranżizzjonijiet lejn enerġija, mobilità u produzzjoni u konsum tal-ikel aktar sostenibbli. Għandha tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri, lir-reġjuni u lill-bliet, li jaġixxu bħala pijunieri, sabiex jilħqu kwalità ambjentali, li tmur lil hinn mill-istandards tal-UE. Dan jirrikjedi li l-Kummissjoni Ewropea tħeġġiġhom jieħdu iktar azzjoni;

22. jitlob li jiġu rikonoxxuti l-isforzi tar-reġjuni pijunieri fl-ekonomija ċirkolari, kif ukoll il-produzzjoni u l-konsum tal-ikel sostenibbli, kif ukoll it-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja, tal-istorbju u tad-dawl, u għaldaqstant, sabiex jiġu appoġġati u tiġi ffaċilitata r-riproduzzjoni tal-aħjar prattiki fl-Ewropa kollha;

23. jirrimarka li l-kuntest li fih ġiet abbozzata u issa qed tiġi implimentata l-politika ambjentali inbidel, u dan jeħtieġ bilanċ ġdid bejn approċċi qodma u ġodda, inklużi r-raġunijiet li ġejjin: (a) il-politiki tal-lum huma aktar interkonnessi. Apparti d-diviżjoni settorjali tal-leġislazzjoni tal-UE f’oqsma bħall-arja, l-ilma, l-istorbju u l-enerġija, l-isfidi tal-lum jitolbu li kwistjonijiet ta’ sostenibbiltà jiġu integrati iktar, kemm fl-imġiba ta’ kuljum tan-nies, fit-tħaddim ta’ kuljum ta’ negozji kif ukoll fil-livell soċjoekonomiku. Għalhekk l-UE għandha tara r-reġjuni tagħha bħala sistemi ekonomiċi, soċjali, ambjentali u bijokulturali kumplessi; (b) l-innovazzjoni u t-tranżizzjonijiet jġibu l-akbar titjib. It-tagħlim minn xulxin huwa importanti wkoll, u dan jeħtieġ moħħ miftuħ u għarfien tal-eżempji kemm tajbin kif ukoll ħżiena. Il-leġislazzjoni attwali tiffoka fuq standards u valuri ta’ limitu, filwaqt li l-innovazzjoni u t-tranżizzjonijiet jeħtieġu spazju għall-esperimentazzjoni. L-UE għandha bżonnhom it-tnejn; (c) l-UE ssegwi ċiklu ta’ politiku lineari (proposta, deċiżjoni, implimentazzjoni, evalwazzjoni), iżda l-pass mgħaġġel tal-innovazzjoni jeħtieġ approċċ aktar ċirkolari u flessibbli;

24. jenfasizza li dan il-kuntest ġdid jirrikjedi mod differenti ta’ ħsieb u għandu jiffoka fuq l-interdipendenza ta’ kull wieħed mill-ħames komponenti tal-qafas kawżali kif adottat mill-EEA, jiġifieri muturi, pressjonijiet, qagħdiet, impatti u risponsi. Il-politiki ambjentali klassiċi jiffokaw fuq il-qagħdiet u l-impatti. Madankollu, biex jiġi indirizzat it-tniġġis preżenti u dak futur, il-politiki nazzjonali u tal-UE għandhom jiffukaw ukoll fuq xpruni u pressjonijiet. Dan huwa l-qofol tal-ekonomija ċirkolari u tranżizzjonijiet oħra: li tiġi indirizzata l-kwistjoni direttament mis-sors;

Integrazzjoni tal-politiki

25. jemmen bis-sħiħ li t-8 EAP għandu jiżgura l-integrazzjoni tal-politiki;

26. jenfasizza li approċċ integrat jevita d-diskrepanzi u jlaqqa’ flimkien aspetti differenti, pereżempju: (a) l-ambizzjoni, l-iskedi taż-żmien, il-proċeduri ta’ implimentazzjoni u l-għodod ta’ politiki differenti dwar l-ambjent u l-klima; (b) il-politiki dwar l-ambjent u l-klima kif ukoll politiki oħra, bħalma huma l-PAK, il-PKS, il-politiki ekonomiċi u soċjali; (c) l-ambizzjoni u l-iskedi taż-żmien ta’ valuri ta’ limitu tal-leġislazzjoni ambjentali tal-UE (il-politika tal-emissjonijiet) u dawk tal-politiki bbażati fuq is-sors (il-politiki tal-emissjonijiet) (6); (d) il-politiki tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, sabiex jiġu allinjati l-prijoritajiet, tiġi evitata d-duplikazzjoni u jitnaqqsu kemm jista’ jkun il-proċessi kontradittorji jew skonnettjati, kif ukoll biex jingħalqu l-lakuni fil-politika eżistenti u l-leġislazzjoni li dan iwassal għaliha;

27. jenfasizza li l-mistoqsija ewlenija hija kif l-UE u l-livelli oħra ta’ gvern jistgħu jintegraw b’mod effiċjenti l-politiki, speċjalment kif jiġu konċiljati l-għanijiet ambjentali, soċjali u ekonomiċi;

28. jirrimarka li peress li l-integrazzjoni tal-politika teħtieġ mentalità oħra, it-8 EAP għandu: (a) jara l-integrazzjoni tal-politika bħala approċċ (minflok prijorità) li jlaqqa’ flimkien u jsaħħaħ għanijiet separati; (b) iħeġġeġ lill-awtoritajiet tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali biex ipoġġu l-politiki ambjentali fil-qalba tal-politiki l-oħra kollha (minflok li jiġu integrati biss, l-għanijiet ambjentali għandhom ikunu l-bażi tal-politiki l-oħra) u li l-politiki ambjentali jittieħdu bħala l-punt ta’ riferiment ewlieni għall-implimentazzjoni tal-attivitajiet kollha; (c) jieħu approċċ olistiku: is-7 EAP nieda approċċ aktar integrat mill-EAPs preċedenti; it-8 EAP għandu jagħmel iktar u jħares lejn il-kuntesti ambjentali, ekonomiċi u soċjali b’mod sħiħ;

Il-finanzjament u l-investimenti

29. jenfasizza li l-isfidi ambjentali, klimatiċi u ta’ tranżizzjoni jeħtieġu investiment u innovazzjoni sinifikanti ekoloġiċi u blu;

30. jenfasizza li aktar sinerġiji bejn diversi sorsi ta’ finanzjament fil-livell tal-UE, dak nazzjonali u dak reġjonali huma meħtieġa, kif ukoll rabtiet aktar b’saħħithom bejn il-finanzjament pubbliku u dak privat biex tiżdied l-effettività tat-8 EAP;

31. jinsisti li l-possibbiltajiet ta’ investiment tal-awtoritajiet lokali u reġjonali huma limitati u soġġetti għal restrizzjonijiet kbar. Minn naħa, kwistjonijiet soċjali bħall-qgħad, it-tixjiħ jew l-edukazzjoni, ta’ spiss jirrappreżentaw punti ta’ spejjeż sinifikanti għall-baġit lokali jew reġjonali. Min-naħa l-oħra, tranżizzjonijiet bħat-tranżizzjoni tal-enerġija jeħtieġu investimenti kbar. Sabiex jinkiseb progress sinifikanti fit-tranżizzjonijiet, huwa importanti li tinkiseb massa kritika ta’ investiment u l-awtoritajiet lokali għandhom bżonn ta’ fondi addizzjonali għal dan il-għan;

32. jilqa’ l-proposta li jinbeda l-programm InvestEU u l-fokus tiegħu fuq is-sostenibbiltà, kif ukoll il-proposta tal-Kummissjoni għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) għal wara l-2020, li tiffoka fuq l-iżvilupp sostenibbli u l-integrazzjoni tal-politika ambjentali fl-intestaturi kollha tal-baġit. Madankollu, il-KtR jixtieq jara aktar minn 30 % tal-baġit riżervat għall-integrazzjoni tal-politika dwar il-klima. Jappella wkoll għal Fond ta’ Tranżizzjoni Ġusta tal-Enerġija fil-livell tal-UE biex jiġu indirizzati l-isfidi ambjentali, ekonomiċi u soċjali tar-reġjuni li għaddejjin minn tranżizzjoni tal-enerġija kif ukoll appoġġ suffiċjenti għall-ġestjoni tal-iskart u t-tranżizzjonijiet tal-mobilità fir-reġjuni kollha, li huwa addizzjonali u kompatibbli mal-fondi ta’ koeżjoni;

33. jilqa’ bis-sħiħ il-prinċipji orizzontali tal-proposta tal-Kummissjoni għall-QFP għal wara l-2020: it-tħeġġiġ tal-iżvilupp u s-sigurtà soċjali, ekonomiċi, kulturali u ambjentali integrati fiż-żoni urbani, rurali u kostali;

Approċċ ibbażat fuq il-post jew orjentat lejn iż-żona

34. jemmen li approċċ imfassal apposta huwa essenzjali, minħabba li r-reġjuni u l-amministrazzjonijiet lokali: (a) huma entitajiet spazjali importanti fejn in-nies jgħixu, jaħdmu u jiċċaqalqu, u dan jirriżulta f’ammont sinifikanti ta’ emissjonijiet; (b) ivarjaw b’mod sinifikanti f’termini tat-tip u l-ammont ta’ tniġġis u emissjonijiet; (c) ivarjaw fl-implimentazzjoni tagħhom tal-leġislazzjoni tal-UE; (d) ivarjaw b’mod sinifikanti fl-opportunitajiet ekonomiċi, soċjali, ġeografiċi u ambjentali li joffru u fl-isfidi li dawn jippreżentaw; (e) ivarjaw fis-setgħat, il-kapaċità u l-approċċ amministrattivi tagħhom biex jimplimentaw il-politiki dwar l-ambjent u l-klima; (f) huma f’pożizzjoni privileġġjata li jaħdmu direttament man-nies u l-intrapriżi sabiex jippromovu miżuri bħall-akkwist pubbliku ekoloġiku, il-politiki tal-bini u t-trasport, l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-programmi ta’ sensibilizzazzjoni. Dan jippermettilhom li joħorġu b’soluzzjonijiet vijabbli u jiffunzjonaw bħala laboratorji ħajjin għal ideat u għarfien ġodda;

35. huwa favur approċċ olistiku bbażat fuq il-post jew orjentat lejn iż-żona bħala l-aħjar mod kif l-għajxien b’saħħtu isir realtà b’konformità mal-karatteristiċi speċifiċi tal-post jew żona kkonċernati;

36. jirrakkomanda, filwaqt li jikkunsidra kif imiss il-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità kif ukoll l-istruttura tal-gvern u l-kultura tal-Istati Membri differenti, li t-8 EAP jiżviluppa għadd ta’ strateġiji orjentati lejn iż-żona, bħal żoni urbani u metropolitani b’saħħithom u prosperużi, kampanja vibranti u b’saħħitha u żoni kostali, gżejjer u reġjuni arċipelaġiċi u ultraperiferiċi siguri u attraenti. L-istrateġija urbana tista’ tiffoka fuq aspetti urbani speċifiċi, bħalma huma l-mobbiltà u l-ippjanar urban, filwaqt li l-istrateġija rurali tista’ tiffoka fuq in-natura, l-innovazzjoni fl-agrikoltura u l-bidla demografika. L-għan tal-istrateġiji rrakkomandati jkun li jiġu appoġġjati t-tranżizzjonijiet differenti filwaqt li jitqiesu s-saħħa tal-bniedem u n-natura, l-ekonomija u l-ħtieġa għal ambjent ta’ għajxien tajjeb, fl-ispirtu tal-SDGs. F’dan ir-rigward, it-8 EAP jirrifletti l-prinċipji orizzontali tal-proposta tal-Kummissjoni għall-QFP għal wara l-2020;

Approċċ f’diversi livelli

37. jitlob għalhekk għal qafas ta’ governanza f’diversi livelli li jiffunzjona tajjeb. Tibdil fl-istil tal-ħajja, radikali u dejjiema, meħtieġ sabiex tinħoloq soċjetà ekwa, sostenibbli u b’karbonju baxx, jeħtieġ approċċi minn isfel għal fuq kif ukoll minn fuq għal isfel. Għalhekk, il-KtR jemmen li t-8 EAP għandu jkollu rabta aktar ċara mal-istrateġiji u l-pjani żviluppati fil-livelli tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali;

38. jappella għalhekk lil-livelli kollha ta’ gvern biex jagħmlu dak kollu li jistgħu biex iħeġġu l-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet, u b’mod partikolari l-kooperazzjoni trasversali vertikali bejn il-gvern, il-kooperazzjoni interreġjonali, il-kooperazzjoni intermuniċipali u l-kooperazzjoni transkonfinali. Bl-istess mod, it-8 EAP għandu jkompli jħeġġeġ — fir-rigward tal-istrutturi tal-gvern u s-sitwazzjoni ġeografika fi ħdan l-Istati Membri — lill-bliet, il-muniċipalitajiet u l-awtoritajiet reġjonali biex jaħdmu ma’ xulxin u fi ħdan l-UE kollha;

39. jappoġġja l-inizjattivi tal-UE bħalma huma s-Sħubijiet tal-Aġenda Urbana tal-UE. Il-KtR jirrakkomanda l-użu tal-isħubijiet eżistenti għall-użu sostenibbli tal-art, it-tranżizzjoni tal-enerġija, l-adattament għat-tibdil fil-klima, il-mobbiltà urbana, il-kwalità tal-arja u l-ekonomija ċirkolari u li jiġi kkunsidrat b’mod attiv l-istabbiliment ta’ sħubijiet ambjentali u klimatiċi trasversali ġodda biex jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-acquis;

40. jenfasizza li t-traduzzjoni tal-miri tal-UE f’miri lokali konkreti hija diffiċli, iżda essenzjali biex jinkisbu r-riżultati u biex tinkiseb il-fiduċja taċ-ċittadini. Għalhekk, jemmen li għandhom jiġu pprovduti l-inċentivi biex jinkiseb iktar. Programmi ta’ għotjiet, bħal pereżempju l-Premju tal-Belt Kapitali Ekoloġika Ewropea u l-Green Leaf, għandhom jiġu estiżi għal bliet u rħula iżgħar. Barra minn hekk, għandhom ikomplu jiġu promossi azzjonijiet volontarji, bħalma huma l-Patt tas-Sindki għall-Klima u l-Enerġija u l-Osservatorju tal-Mobilità Urbana;

41. jirrakkomanda li l-Istati Membri jaħdmu aktar mill-qrib mal-awtoritajiet lokali u reġjonali u jħeġġu lill-bliet u lir-reġjuni biex jinvolvu ruħhom aktar fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji u l-pjani nazzjonali;

42. jappella għalhekk lill-Istati Membri biex joħolqu l-istrutturi jew il-pjattaformi istituzzjonali adegwati għal kooperazzjoni aktar mill-qrib u konsultazzjoni kontinwa, bħal timijiet vertikali bejn diversi amministrazzjonijiet, fejn esperti minn livelli differenti ta’ gvern ifasslu b’mod konġunt pjani u strateġiji nazzjonali;

43. jenfasizza li l-koordinazzjoni bejn il-livelli differenti ta’ gvern waħedha mhijiex biżżejjed għal governanza effettiva. Għaldaqstant il-KtR jistieden lir-reġjuni u l-bliet biex jibnu rabtiet mill-qrib mas-soċjetà ċivili, is-settur privat u istituti tal-għarfien, fit-territorji tagħhom u lil hinn minnhom, u biex jappoġġjaw kooperazzjoni interreġjonali f’dawn l-oqsma, minħabba li sħubijiet fit-tul bħal dawn ser jikkontribwixxu għal tfassil tajjeb ta’ politika;

44. jirrimarka li dan għandu jippromovi djalogu u diskussjoni fost atturi b’interessi, sfondi u restrizzjonijiet differenti, li jirriżulta f’teħid aħjar tad-deċiżjonijiet;

45. iħeġġeġ lill-Istati Membri tal-UE sabiex jiddefinixxu u jiffinanzjaw proġetti ta’ riċerka olistiċi, transdixxiplinari u orjentati lejn is-soluzzjonijiet, fi ħdan il-fondi ta’ riċerka nazzjonali tagħhom;

D. Proposta għat-8 EAP

Approċċ ġdid għat-8 EAP

46. jirrimarka li fil-kuntest il-ġdid ta’ politika ambjentali, it-8 EAP għandu: (a) ikun aktar strateġiku u integrat u jiffoka fuq temi ewlenin; (b) jagħti spinta lill-innovazzjoni; (c) jippermetti t-trasferiment u l-espansjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi; (d) ikun iggwidat minn sfidi u soluzzjonijiet, b’differenza mis-7 EAP li kien iggwidat minn limiti u problemi; (e) ikun flessibbli, jirreaġixxu għal żviluppi teknoloġiċi ġodda u għal strateġiji internazzjonali ġodda, għall-kuntrarju tas-7 EAP li kien pjuttost statiku; (f) ikun flessibbli fir-rigward tal-kuntesti soċjali, kulturali, ekonomiċi u ambjentali tar-reġjuni;

47. jitlob lir-Renju Unit u lill-UE, fil-kuntest tal-Ftehim dwar il-Ħruġ u l-implimentazzjoni tiegħu, biex jiżviluppaw arranġamenti konġunti li jiżguraw li l-istandards ambjentali għoljin u r-reċiproċità jibqgħu, inkluż l-ambizzjoni għolja fil-Programm ta’ Azzjoni Ambjentali li jmiss;

48. jenfasizza li l-EAPS futuri għandhom jistabbilixxu l-aġenda u jwasslu sabiex il-kriterji sostenibbli jiġu integrati fil-politiki, il-prijoritajiet makroekonomiċi u l-istrumenti finanzjarji l-oħra tal-UE. Fatturi ambjentali huma wkoll indikatur ta’ kemm hu sostenibbli l-iżvilupp ekonomiku tagħna. Għaldaqstant il-KtR jirrakkomanda sinerġija bejn it-8 EAP, il-QFP u s-Semestru Ewropew;

49. jiddispjaċih f’dan ir-rigward id-diskrepanza bejn l-adozzjoni tat-8 EAP u l-QFP għal wara l-2020. Il-proċess ta’ teħid tad-deċiżjonijiet tal-EAPs futuri għandu jiġi allinjat mal-perjodu ta’ żmien tal-QFP sabiex il-QFP propost jirrifletti tajjeb l-għanijiet tal-EAPs;

50. jipproponi li t-8 EAP jkun il-pilastru ambjentali u klimatiku tal-Istrateġija Ewropa l-ġdida għal wara l-2020;

Temi proposti għat-8 EAP

51. iqis l-approċċ għal għajxien urban u rurali b’saħħtu bħala approċċ prattiku u integrat. Dan l-approċċ, ibbażat fuq il-kwalità tal-ħajja, jintegra t-tliet pilastri tal-iżvilupp sostenibbli — l-aspett ekonomiku, dak ambjentali u dak soċjokulturali — u jqiegħed is-saħħa tal-bniedem u n-natura fil-kuntest usa’ tas-sostenibbiltà. Dan jorbot ukoll mal-implimentazzjoni tal-SDGs;

52. jipproponi li t-8 EAP jippreżenta strateġija tal-UE biex jiġi promoss għajxien b’saħħtu għal kulħadd, li jlaqqa’ flimkien il-kunċetti: (a) tas-saħħa tal-bniedem, inkluża kwalità tal-ħajja għolja; (b) ta’ dinja b’saħħitha fejn ir-riżorsi jintużaw b’mod responsabbli u effiċjenti u titħares il-bijodiversità, il-ġeodiversità u l-ekosistemi; (c) ta’ ekonomija b’saħħitha bbażata fuq l-ekonomija ċirkolari, b’biżżejjed tkabbir, żvilupp sostenibbli, impjiegi, investiment sostenibbli u ambjent ta’ negozju sostenibbli; (d) soċjetà b’saħħitha b’opportunitajiet għal kulħadd;

53. jistieden lill-UE biex tieħu l-approċċ għal għajxien b’saħħtu bħala l-bażi għall-politiki kollha tal-UE, il-prijoritajiet makroekonomiċi tagħha u l-istrumenti finanzjarji tagħha. Dan l-approċċ għandu jiġi promoss u implimentat ukoll fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali. Il-KtR jipproponi li l-UE taħdem aktar mill-qrib ma’ netwerks ta’ għajxien b’saħħtu, bħan-netwerk tal-bliet b’saħħithom tal-WHO;

54. jenfasizza li t-8 EAP għandu jindirizza sfidi ta’ tranżizzjoni, bħat-tranżizzjoni tal-enerġija, l-ekonomija ċirkolari, it-tranżizzjoni tal-mobilità, it-tranżizzjoni fil-produzzjoni u l-konsum tal-ikel u t-tranżizzjoni mill-infrastruttura griża għal dik ekoloġika u blu. Il-prattiki tal-produzzjoni, il-konsum u t-trasport huma fatturi ewlenin tat-tniġġis tal-arja tal-ilma u tal-ħamrija u dak akustiku. Dawn it-tranżizzjonijiet huma konformi mal-politiki bbażati fuq is-sors u għalhekk ser jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni attwali tal-UE. Huma marbutin mat-tranżizzjonijiet fil-kwalità tal-ħajja: dik tal-għajxien b’saħħtu f’żoni urbani u kwalità aħjar tal-ħajja u vitalità fiż-żoni rurali. It-8 EAP għandu jiffaċilita dawn it-tranżizzjonijiet u jistabbilixxi skedi taż-żmien għall-implimentazzjoni;

55. jipproponi li jitkomplew it-temi prinċipali tas-7 EAP — li jipproteġi, jikkonserva u jsaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni; li l-UE ssir ekonomija effiċjenti fir-riżorsi, ekoloġika u kompetittiva, b’livelli baxxi ta’ karbonju, inkluż il-forniment ta’ qafas għal trasport sostenibbli u aċċessibbli ta’ persuni u merkanzija, li jiżgura l-mobbiltà ekoloġika f’żoni urbani kif ukoll rurali; li ċ-ċittadini tal-UE jitħarsu minn pressjonijiet u riskji relatati mal-ambjent u jittejbu s-saħħa u l-benesseri — peress li dawn it-temi għandhom rilevanti ħafna (b’suġġetti addizzjonali possibbli);

56. jissottolinja li t-8 EAP għandu jissodisfa r-rekwiżiti tal-Ftehim ta’ Pariġi u jinkorpora s-17-il SDG. Dan għandu jkun flessibbli biżżejjed biex jitqiesu żviluppi u ftehimiet internazzjonali ġodda;

L-istruttura proposta tat-8 EAP

57. jipproponi li t-8 EAP ikun sempliċi u ċar, b’ħames kapitoli prinċipali: l-implimentazzjoni, it-tranżizzjonijiet, l-innovazzjoni, sfidi globali usa’ u l-komunikazzjoni;

58. jipproponi li dawn il-kapitoli jiġu implimentati permezz ta’ aġendi ta’ azzjoni fil-livell tal-UE b’għanijiet li jistgħu jitkejlu, azzjonijiet immirati, finanzjament, investimenti, għodod u mekkaniżmu ċar ta’ monitoraġġ pereżempju permezz tal-proċess tar-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali. Permezz ta’ dawn l-aġendi, l-UE tista’ toħloq pontijiet bejn il-ħames kapitoli tat-8 EAP, tiżviluppa soluzzjonijiet imfassla apposta orjentati lejn iż-żoni u tindirizza b’mod adegwat l-iżviluppi l-ġodda u l-prattiki innovattivi. L-aġendi ta’ azzjoni fil-livell tal-UE min-naħa tagħhom jistgħu jispiraw il-pjani ta’ azzjoni fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali;

59. jemmen li — filwaqt li jiġu rispettati l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità kif ukoll l-istruttura tal-gvern u l-kultura tal-Istati Membri differenti — it-8 EAP għandu jħeġġeġ l-adozzjoni ta’ pjani ta’ azzjoni nazzjonali u/jew reġjonali. Huwa f’idejn l-Istati Membri li jiddeċiedu jekk ikollhomx pjan nazzjonali wieħed jew diversi pjani reġjonali jew it-tnejn li huma, peress li dawn id-deċiżjonijiet huma marbutin mill-qrib mal-istrutturi nazzjonali u reġjonali tal-gvern. L-EAP li jmiss għandu jiddefinixxi l-prinċipji ta’ gwida għall-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jieħdu azzjoni u jħeġġeġ li jiġu adottati l-għanijiet u l-pjani lokali u volontarji. Dan jgħin biex jiġi implimentat l-EAP filwaqt li jippermetti ċerta flessibbiltà biex jitqiesu l-ħtiġijiet lokali u l-kapaċità lokali, l-għarfien u l-għarfien espert fis-soluzzjoni ta’ problemi lokali;

60. jipproponi li l-ewwel kapitolu tat-8 EAP jkun jikkonsisti fit-temi ewlenin tas-7 EAP. Dawn it-temi jeħtieġu implimentazzjoni effiċjenti;

61. jenfasizza li l-ewwel kapitolu jeħtieġ aġendi ta’ azzjoni ta’ implimentazzjoni fil-livell tal-UE, li jinkludu azzjonijiet deskritti fl-Analiżi tal-Implimentazzjoni Ambjentali ( 7 ) u l-għanijiet ta’ appoġġ tas-7 EAP, pereżempju: (a) integrazzjoni politika aħjar, aktar politiki effettivi bbażati fuq is-sors, finanzjament mill-UE immirat; (b) riċerka dwar l-isfidi tal-implimentazzjoni differenti; (c) għodod ta’ implimentazzjoni: bħalissa l-leġislazzjoni ambjentali u tal-klima għandhom is-sett ta’ għodod u l-materjal ta’ gwida tagħhom. Biex tiġi evitata l-konfużjoni u tiġi żgurata koerenza akbar, il-KtR jipproponi metodu aktar unifikat b’istrumenti għall-bini tal-kapaċitajiet, (eż. għodod u programmi, workshops, webinars, materjal ta’ gwida, eċċ.); (d) il-ġbir ta’ għarfien u l-aħjar prattiki f’databażi waħda, aċċessibbli pubblikament u li jista’ jitfittex b’mod faċli, li fiha l-elementi adatti sabiex jiġu identifikati l-aħjar prattiki; (e) azzjonijiet biex jippromovu, jespandu u jiffinanzjaw l-inizjattivi eżistenti u ġodda li jappoġġjaw l-għarfien u l-iskambju tal-aħjar prattiki Ewropej min-netwerks Ewropej u nazzjonali, reġjonali u lokali, u l-kooperazzjoni bejn il-bliet bħal evalwazzjonijiet bejn il-pari u l-attivitajiet ta’ tagħlim reċiproku, iż-żjarat fuq il-post, il-ġemellaġġ ekoloġiku, il-mentoring u l-kowċing bejn l-imsieħba; (f) il-monitoraġġ permezz tal-proċess tar-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali;

62. jitlob lit-8 EAP biex ikompli jsaħħaħ il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent stabbilita mill-Kummissjoni ENVE u d-DĠ Ambjent biex trawwem djalogu, u tiġbor informazzjoni dwar l-isfidi u s-soluzzjonijiet lokali u reġjonali fl-applikazzjoni tal-liġi ambjentali tal-UE; jipproponi li jiġi stabbilit netwerk ta’ ambaxxaturi fi ħdan il-Pjattaforma għall-promozzjoni tal-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni ambjentali fil-livelli kollha ta’ governanza, li jikkomplementa b’dan il-mod l-EIR u TAIEX;

63. jipproponi li jkun hemm aktar iffukar fuq l-aspetti ta’ implimentazzjoni/sfidi tal-politika ambjentali tal-UE permezz ta’ opinjonijiet tal-KtR kif ukoll il-ħidma ta’ ċentri reġjonali futuri ( 8 ) sabiex jiġu indirizzati l-lakuni u jinstabu soluzzjonijiet imfassla apposta;

64. jipproponi li t-tieni kapitolu jindirizza t-tranżizzjonijiet prinċipali (it-tranżizzjoni tal-enerġija, l-ekonomija ċirkolari, it-tranżizzjoni tal-mobilità, it-tranżizzjoni fil-produzzjoni u l-konsum tal-ikel u t-tranżizzjoni minn infrastruttura griża għal infrastruttura ekoloġika u blu) u jipproponi l-qafas leġislattiv u finanzjarju meħtieġ biex jiġu ffaċilitati dawn it-tranżizzjonijiet b’mod li jistimula aktar l-innovazzjoni f’reġjuni pijunieri u jappoġġa r-reġjuni b’livell għoli ta’ karbonju għaddejjin minn tranżizzjonijiet tal-enerġija li jiswew ħafna flus;

65. jissottolinja li t-tieni kapitolu teħtieġ l-implimentazzjoni permezz ta’ tranżizzjoni b’azzjonijiet l-aġendi tal-UE u finanzjament biex jiffaċilitaw kull tranżizzjoni u l-implimentazzjoni ulterjuri tal-innovazzjoni fuq il-post. Dan jinvolvi azzjonijiet konkreti fil-livell reġjonali u lokali. It-8 EAP għandu jistimula l-iżvilupp ta’ aġendi ta’ tranżizzjoni nazzjonali u reġjonali. Dawn l-aġendi, li jidentifikaw l-isfidi, azzjonijiet konġunti u risponsi politiċi adatti, jistgħu jiġu prodotti permezz ta’ kokreazzjoni;

66. jipproponi li t-tielet kapitolu jħeġġeġ l-innovazzjoni u l-investiment ekoloġiku. Huwa importanti ħafna li jkun hemm iktar innovazzjoni, biex jiġu ffaċċjati l-isfidi ambjentali u klimatiċi. Dan il-kapitolu għandu jagħti rwol aktar prominenti lir-riċerka billi titfassal reazzjoni politika adatta;

67. jenfasizza li t-tielet kapitolu jeħtieġ l-implimentazzjoni permezz ta’ aġenda ta’ innovazzjoni ekoloġika tal-UE aġenda lejn għajxien b’saħħtu, soċjetà sostenibbli u ekonomija ċirkolari. L-aġenda għandha tappoġġja r-riċerka u l-iżvilupp. Għandha tkun koproduzzjoni bejn dawk li jfasslu l-politika (tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali), l-industrija u l-akkademja u għandha tidentifika l-isfidi, ir-risponsi politiċi u approċċi konġunti għas-soluzzjoni tal-problemi. Tali aġenda tħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea, l-Istati Membri, il-bliet u r-reġjuni biex japplikaw approċċi sistemiċi innovattivi u jistabbilixxu jew jiffaċilitaw sħubijiet fi proġetti ta’ innovazzjoni ekoloġiċi u jindirizzaw ir-rwol tal-gvernijiet bħala “l-faċilitaturi tat-tnedija”;

68. jipproponi li r-raba’ kapitolu jindirizza sfidi globali usa’. L-iżviluppi u l-istrateġiji internazzjonali, bħall-Ftehim ta’ Pariġi u l-SDGs, il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika u l-Aġenda Urbana tan-NU, jinfluwenzaw b’mod qawwi il-politiki dwar l-ambjent u l-klima. Apparti dan kollu, ħafna mill-għanijiet ta’ prijorità tat-8 EAP jistgħu jintlaħqu biss f’kooperazzjoni mal-pajjiżi msieħba jew bħala parti minn approċċ globali, għalhekk it-titjib tal-kapaċità tal-gvernijiet lokali u reġjonali li jkunu involuti fil-kooperazzjoni deċentralizzata jista’ jkun ta’ benefiċċju sinifikanti. L-indirizzar tat-tniġġis ikkawżat mill-industrija, it-turiżmu u l-attività domestika, u l-indirizzar tal-kriminalità ambjentali jeħtieġu impenn internazzjonali segwit minn azzjoni magħquda.

69. jenfasizza li r-raba’ kapitolu jeħtieġ implimentazzjoni permezz ta’ aġenda internazzjonali dwar l-ambjent u l-klima għall-UE biex tgħin lill-Unjoni tindirizza dawn l-isfidi kif ukoll biex taqdi rwol prinċipali fix-xena internazzjonali billi tuża l-politiki ekonomiċi u kummerċjali għall-benefiċċju tal-ambjent u tal-klima globali;

70. jipproponi li il-ħames kapitolu jittratta komunikazzjoni u jiffoka fuq is-sensibilizzazzjoni dwar l-importanza u l-benefiċċji ta’ implimentazzjoni soda tat-8 EAP, kif ukoll il-valur miżjud tat-8 EAP għaċ-ċittadini, in-negozji u l-ambjent. L-implimentazzjoni tal-EAP għandha tkun iffaċilitata bil-kbir b’fehim aħjar fost iċ-ċittadini u l-partijiet interessati l-oħra tal-UE l-prijoritajiet ambjentali, l-azzjonijiet li għandhom jittieħdu, u riżultati konkreti li jistgħu jġibu magħhom.

Brussell, is-7 ta’ Frar 2019. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) ref.: P8_TA(2018)0100.

(2) Dwar “Mid-term review of the implementation of the 7th Environment Action Programme (2014-2020)” (Rieżami ta’ nofs it-terminu tal-implimentazzjoni tas-7 Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (2014–2020)) (mhux disponibbli bil-Malti).

(3) L-Opinjonijiet tal-KtR li ġejjin: ENVE-V-044 (ĠU C 271, 19.8.2014, p. 25); ENVE-V-045 (ĠU C 271, 19.8.2014, p. 45); ENVE-V-046 (ĠU C 415, 20.11.2014, p. 23); ENVE-VI/001 (ĠU C 260, 7.8.2015, p. 6); ENVE-VI/005 (ĠU C 51, 10.2.2016, p. 48); ENVE-VI/008 (ĠU C 240, 1.7.2016, p. 15); ENVE-VI/011 (ĠU C 88, 21.3.2017, p. 83); ENVE-VI/013 (ĠU C 88, 21.3.2017, p. 43); ENVE-VI/014 (ĠU C 207, 30.6.2017, p. 45); ENVE-VI/015 (ĠU C 207, 30.6.2017, p. 51); ENVE-VI/021 (ĠU C 54, 13.2.2018, p. 21); ENVE-VI-024 (ĠU C 54, 13.2.2018, p. 9); ENVE-VI-028 (ĠU C 361, 5.10.2018, p. 46); ENVE-VI-029 (ĠU C 461, 21.12.2018, p. 30); u ENVE-VI-030 (ĠU C 387, 25.10.2018, p. 42)

(4) Studju tal-KtR: “Towards an 8th Environment Action Programme — Local and regional dimension” (Lejn it-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali – Id-dimensjoni lokali u reġjonali((mhux disponibbli bil-Malti).

(5) EEA, Rapport tal-2017 dwar l-indikaturi ambjentali. B’appoġġ għall-monitoraġġ tas-Seba’ Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (Rapport EEA 21/2017); EEA, 2015. L-Ambjent Ewropew: Il-qagħda u l-perspettiva 2015: Rapport ta’ sinteżi. L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, Kopenħagen.

(6) Opinjoni tal-KtR: ENVE-V-046.

(7) Opinjoni tal-KtR: ENVE-VI/021.

(8) https://ec.europa.eu/commission/files/report-task-force-subsidiarity-proportionality-and-doing-less-more-efficiently_mt