[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussell, 9.11.2010 KUMM(2010) 660 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-Istrateġija ta' Tkabbir u l-Isfidi Ewlenin 2010-2011 {SEG(2010) 1326}{SEG(2010) 1327}{SEG(2010) 1328}{SEG(2010) 1329}{SEG(2010) 1330}{SEG(2010) 1331}{SEG(2010) 1332}{SEG(2010) 1334}{SEG(2010) 1335} KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL L-Istrateġija ta' Tkabbir u l-Isfidi Ewlenin 2010-2011 INTRODUZZJONI Il-proċess għat-tkabbir tal-UE akkwista momentum ġdid minn meta l-Kummissjoni adottat l-aħħar rapporti ta' progress tagħha, minkejja l-ħafna sfidi oħra li qed tiffaċċja l-Unjoni. Id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona jassigura li l-UE tista' ssegwi l-aġenda ta' tkabbir tagħha, filwaqt li żżomm il-momentum tal-integrazzjoni Ewropea. In-negozjati mal-Kroazja daħlu fl-aħħar fażi tagħhom, u dan juri lill-pajjiżi kollha tat-tkabbir li l-adeżjoni tista' ssir realtà, jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet meħtieġa. Is-Serbja applikat għas-sħubija. Il-Kummissjoni llum qed tippubblika l-opinjonijiet tagħha dwar l-applikazzjonijiet mill-Montenegro u l-Albanija. L-Islanda bdiet in-negozjati għall-adeżjoni f'Lulju. Infetħu kapitoli ġodda fin-negozjati mat-Turkija u l-pajjiż beda reviżjoni dettaljata tal-kostituzzjoni tiegħu, biex b'hekk joqrob lejn l-istandards Ewropej. Il-liberalizzazzjoni tal-viża għall-Balkani tal-Punent imxiet 'il quddiem. Kien hemm żblokki sinifikanti fid-differenzi bilaterali antiki bejn is-Slovenja u l-Kroazja u qed jitħejja djalogu bejn is-Serbja u l-Kosovo[1]. Ir-rikonċiljazzjoni ta' wara l-kunflitt bejn il-popli għamel avvanz u l-pajjiżi nfushom bdew jassumu responsabbiltà akbar fil-kooperazzjoni reġjonali. Madankollu, għadhom jippersistu diversi sfidi. F'ċerti pajjiżi tat-tkabbir il-momentum tar-riforma naqas. Jeħtieġ li kollha jiffukaw fuq il-governanza tajba, isaħħu l-istat tad-dritt, iħaffu r-riforma ekonomika u jtejbu l-kapaċità tagħhom li jadottaw u jimplimentaw l- acquis . It-tħassib f'diversi pajjiżi huwa dwar il-ħarsien tal-libertà tal-espressjoni. Għad hemm diversi problemi kumplessi x'jissolvew, inkluża l-governanza tal-Bosnja-Ħerzegovina u l-kwistjoni tal-isem rigward dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Għad hemm kwistjonijiet bilaterali miftuħa u d-differenzi dwar l-istatus tal-Kosovo ostakolaw il-kooperazzjoni reġjonali. Rigward il-kwistjoni ta' Ċipru, sar progress fin-negozjati għal ftehim komprensiv iżda għadhom ma ġewx konklużi. L-impenn tal-UE favur il-proċess tat-tkabbir jirrifletti l-konvinzjoni tal-Istati Membri li huwa fl-interess reċiproku kemm tal-Unjoni kif ukol tal-pajjiżi aspiranti. Dan il-messaġġ dirett jeħtieġ ikun ippreżentat u spjegat lill-pubbliku b'mod ċar sabiex jissaħħaħ il-fehim u l-appoġġ għat-tkabbir. Il-proċess ta' tkabbir tal-UE jagħti kontribut għall-istabbiltà fl-Ewropa u għas-sigurtà u l-benesseri taċ-ċittadini tagħha. Il-proċess jipprovdi inċentiv uniku għar-riforma politika u ekonomika fil-pajjiżi tat-tkabbir. Huwa fl-interess reċiproku tal-UE u tal-pajjiżi tat-tkabbir li jiftħu diskussjonijiet dwar kapitoli ta' negozjar diffiċli kmieni fil-proċess. Dan il-proċess għandu l-għan li jwassal lill-pajjiżi tat-tkabbir sal-istandards Ewropej fl-oqsma kollha koperti mit-Trattati tal-UE u għaldaqstant jgħin lill-UE tilħaq l-objettivi tagħha. Dawn l-objettivi illum jinkludu li nittrattaw il-kriżi ekonomika u l-governanza, nirrestawraw it-tkabbir għall-impjiegi permezz tal-aġenda ta' riforma tal-2020, nagħmlu l-UE post aktar sikur u nagħtu sehemna fix-xena dinjija. Il-Programm ta' Ħidma tal-Kummissjoni għall-2011 jinkludi għadd ta' inizjattivi bil-ħsieb ta' dawn il-miri. It-tkabbir jeħtieġ jibqa' kredibbli għal dawk kollha involuti. Il-pajjiżi aspiranti u ċ-ċittadini tagħhom jeħtieġu perspettiva ċara tal-adeżjoni, ladarba l-kundizzjonijiet jintlaħqu, u għandhom jaraw benefiċċji tanġibbli matul il-proċess. L-opinjoni pubblika fl-Istati Membri u fl-UE jeħtieġ tkun żgura li l-adeżjonijiet il-ġodda huma mħejjijin tajjeb permezz ta' kundizzjonalità rigoruża. Biex it-tkabbir ikun suċċess jeħtieġ li jkun hemm impenn politiku sod mill-partijiet interessati kollha. Il-kunsens imġedded dwar it-tkabbir. Maqbul mill-Kunsill Ewropew f'Diċembru 2006 għadu l-qafas biex jintlaħqu dawn l-għanijiet. Din il-politika hija bbażata fuq il-prinċipji ta' konsolidazzjoni tal-impenji, kundizzjonalità ġusta u rigoruża u komunikazzjoni tajba mal-pubbliku, flimkien mal-kapaċità tal-UE li tintegra membri ġodda. Il-proċess tat-tkabbir jipprovdi mekkaniżmi u inċentivi, li jwasslu għas-sħubija, li jinkoraġġixxu l-pajjiżi tat-tkabbir biex jaħdmu flimkien mal-UE biex jilħqu għanijiet komuni. Hekk kif il-governanza ekonomika fi ħdan l-UE tissaħħaħ, id-djalogu ekonomiku mal-pajjiżi tat-tkabbir jintensifika wkoll, u b'hekk jippermettielna li flimkien niffukaw biex negħlbu l-kriżi u noħolqu l-impjiegi. Il-kompetittività globali tal-UE għandha x'tirbaħ permezz ta' integrazzjoni eqreb mal-pajjiżi li komparattivament għandhom għadd ta' vantaġġi. Dan huwa wieħed mill-benefiċċji dejjiema tal-ħames tkabbir, li permezz tiegħu l-UE kibret minn 15 għal 27 membru bejn l-2004 u 2007. Il-kummerċ bejn l-Istati Membri l-'qodma' u l-ġodda' ittrippla minn madwar EUR 150 biljun għal EUR 450 biljun matul id-deċennju ta' qabel l-2008. Il-proċess tat-tkabbir ipprovda l-mezzi finanzjarji biex, fejn meħtieġ, l-UE flimkien mal-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, tidħol biex iżżomm l-istabbiltà ekonomika fi żminijiet ta' kriżi. Impriżi żgħar u ta' daqs medju, li jiġġeneraw tnejn minn kull tliet impjiegi fis-settur privat fl-UE u li huma stimulu importanti għall-innovazzjoni, jibbenefikaw minn suq intern imkabbar u huma punt fokali importanti għall-assistenza ta' qabel l-adeżjoni. Integrazzjoni iktar mill-qrib permezz ta' proċess tat-tkabbir tgħin lill-UE tilħaq l-għanijiet tagħha f'għadd ta' oqsma li huma essenzjali għall-irkupru ekonomiku u t-tkabbir sostenibbli, inkluż l-enerġija, it-trasport, il-protezzjoni tal-ambjent u l-isforzi biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima. Il-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent huma ċirkondati minn Stati Membri. It-Turkija hija magħquda mal-Unjoni Ewropea permezz tal-art u l-baħar. Il-kostruzzjoni tal-kuriduri tat-trasport trans-Ewropej, id-diversifikazzjoni tal-għejjun tal-enerġija, it-tnaqqis fit-tibdil fil-klima u l-adattament għalih u t-tnaqqis tat-tniġġiż tal-ilma u tal-arja transkonfinali huma fost il-miri tal-UE li t-twettiq tagħhom jitlob l-impenn sħiħ tal-pajjiżi tat-tkabbir. Anke huma jibbenefikaw jekk isir progress f'dawn l-oqsma; il-perspettiva ta' adeżjoni tagħtihom l-inċentivi biex jagħtu prijorità lill-miri li jaqsmu mal-UE. Għotjiet mill-Istrument għall-Assistenza ta' qabel l-Adeżjoni (IPA) u self mill-Bank Ewropew tal-Investiment u istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali oħra, li l-IPA, jgħin fl-ingranaġġ, jipprovdu mezzi prattiċi ta' sostenn. L-iktar kandidat reċenti li beda n-negozjati għall-adeżjoni, l-Islanda, hija minn ta' quddiem nett fil-forom varji ta' enerġija rinnovabbli u għandha ħafna kontribut x'tagħti lill-isforzi tal-UE fl-innovazzjoni f'dan il-qasam u oqsma oħra avvanzati. Fuq fl-aġenda tal-Programm ta' Stokkolma hemm li l-Ewropa ssir post iktar sikur. Il-pajjiżi tat-tkabbir huma meħtieġa jadottaw l- acquis tal-Unjoni u juru l-kapaċità tagħhom li jimplimentawh kollu. Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni rduppjat l-isforzi tagħha biex issostni l-pajjiżi tat-tkabbir sabiex jipprevjenu u jindirizzaw il-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni u sabiex isaħħu l-kapaċitajiet tagħhom tal-infurzar tal-liġi. Il-prosekuturi, l-imħallfin u esperti oħra fl-infurzar tal-liġi, il-ġestjoni tal-fruntieri u l-migrazzjoni tal-UE issa qed jassistu l-kontro-partijiet tagħhom fil-pajjiżi tat-tkabbir biex jaqsmu l-opinjonijiet esperti tagħhom u jsegwu l-progress. It-twettiq tal-punti ta' riferiment, li jiddetermina l-pass li bih pajjiż kandidat javvanza lejn is-sħubija fl-UE fin-negozjati tal-adeżjoni, jeħtieġ rekord konvinċenti fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja b'manjiera indipendenti u effettiva. L-esperjenza tal-liberalizzazzjoni tal-viża għall-Balkani tal-Punent turi kemm jista' jinkiseb meta kundizzjonalità rigoruża tingħaqad mat-twassil ta' benefiċċji speċifiċi, marbutin mal-progress lejn is-sħubija fl-UE. Dan jenfasizza wkoll l-importanza ta' sforzi kontinwi mill-gvernijiet konċernati biex jiżguraw li l-limiti u l-kundizzjonijiet marbuta mal-moviment iktar ħieles tal-persuni jiġu rispettati. Bid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona, l-UE tat lilha nfisha l-mezzi biex tagħti sehemha fix-xena globali. Ir-rwol tal-UE fl-adozzjoni tar-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU dwar il-Kosovo hija eżempju ta' dan il-potenzjal. F'dinja fejn il-poteri emerġenti qed ikollhom rwol iktar importanti, it-tkabbir jagħti lill-UE iktar piż u jsaħħaħ il-vuċi tagħha fil-fora internazzjonali. Il-ħames tkabbir ta rankatura ġdida lir-relazzjonijiet tal-UE mal-ġirien fil-Lvant u fin-Nofsinhar tagħha u wassalha biex tesplora toroq biex tiżviluppa inizjattivi fir-reġjuni tal-Baltiku u tal-Baħar l-Iswed. Il-proċess ta' adeżjoni ma' pajjiżi fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija, jkompli jagħti lill-UE iktar interess u influwenza fir-reġjuni tal-Mediterran u tal-Baħar l-Iswed u fil-baċir tad-Danubju. Sakemm ir-rwol tat-Turkija fir-reġjun tagħha stess jiġi żviluppat biex jikkumplimenta l-proċess ta' adeżjoni tagħha u f'koordinazzjoni mal-UE, il-piż taż-żewġ partijiet fix-xena dinjija jista' jiżdied mhux l-inqas fil-Lvant Nofsani u l-Kawkasu tan-Nofsinhar. Billi jaġixxu flimkien, l-UE u t-Turkija jistgħu jsaħħu s-sigurtà fil-provvista tal-enerġija, jindirizzaw il-kunflitti fir-reġjun, u ma jippermettux li jiżviluppaw differenzi fuq linji etniċi jew reliġjużi. L-Islanda u l-UE jistgħu flimkien ikollhom rwol importanti billi jindirizzaw kwistjonijiet marittimi kif ukoll ta' enerġija, ambjent u sigurtà fl-Artiku. .Żgur li l-potenzjal sħiħ ta' tali sinerġiji jista' jintlaħaq biss permezz ta' impenn reċiproku favur strateġija kredibbli għat-tkabbir. Il-piż tal-UE fid-dinja jiddependi ħafna wkoll minn kemm hu attraenti l-mudell regolatorju. Il-vitalità tas-suq intern u l-adozzjoni tan-normi u standards tal-UE minn pajjiżi madwar id-dinja huma stimulu qawwi għall-kummerċ, l-investiment u t-tkabbir. L-Att dwar is-suq uniku li ppreżentat il-Kummissjoni għandu l-għan li jneħħi kull ostakolu li għad fadal u jirrilaxxa potenzjal ġdid għat-tkabbir. Permezz tal-proċess għat-tkabbir, il-pajjiżi tat-tkabbir progressivament se jadottaw l- acquis , u b'hekk iwessgħu l-ambitu fejn japplika sett wieħed ta' standards. Dan għandu jistimula investiment ġdid, l-innovazzjoni u l-koeżjoni soċjali kif ukoll isaħħaħ l-attrazzjoni tal-mudell regolatorju tal-UE fil-pajjiżi ġirien u fis-sistema internazzjonali usa'. Fil-proċess tat-tkabbir hemm ħafna x'jintilef kemm għall-UE kif ukoll għall-pajjiżi aspiranti. Fl-istess ħin il-perċezzjoni tal-pubbliku dwar l-importanza ta' din l-aġenda hija affettwata minn kwistjonijiet mondani li ħafna drabi jidhru iktar urġenti. Il-pakkett ta' rapporti ta' din is-sena, u l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li jakkumpanjawh, juru li l-proċess tat-tkabbir jifforma parti mis-soluzzjoni għal ħafna tħassib taċ-ċittadini, kemm f'dik li hi l-prevenzjoni u l-indirizzar tal-kriminalità organizzata u tal-korruzzjoni kif ukoll fil-ħolqien ta' tkabbir u impjiegi. L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri tagħha jeħtieġu jaħdmu id f'id sabiex isaħħu l-fehim u l-appoġġ għall-proċess tat-tkabbir u biex jispjegaw kif dan jista' jgħinna niksbu l-objettivi komuni tagħna. Jekk l-UE tagħmel suċċess minn tkabbir ulterjuri, tkun tista' tindirizza l-ħafna sfidi oħra li qed tiffaċċja. SFIDI EWLENIN Negħlbu l-kriżi ekonomika Il-kriżi ekonomika kellha effett fuq il-pajjiżi kollha tat-tkabbir. L-impatt tagħha, madankollu, varja skont l-istruttura ekonomika ta' kull pajjiż. L-Albanija, il-Kosovo u Dik li Kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja kienu l-inqas affettwati, minħabba li jiddependu inqas fuq l-esportazzjoni u s-swieq domestiċi tagħhom kampaw sew. Il-Kroazja, is-Serbja u t-Turkija, li huma l-iktar integrati fis-suq globali, kienu affettwati bil-kbir. Il-Montenegro kienet affettwata ħafna, minħabba li tiddependi minn finanzjament estern u minn ftit setturi. Fil-Bosnja-Ħerzegovina l-impatt tal-kriżi ħrax minħabba l-politiki fiskali pro-ċikliċi b'ammont qawwi ta' sussidji u trasferimenti soċjali fil-baġit. Fl-2010, hemm sinjali modesti ta' rkupru fil-Balkani tal-Punent. Id-domanda domestika għadha batuta, u tirrifletti kundizzjonijiet strinġenti ta' kreditu u qagħad persistenti. Fit-Turkija hemm irkupru b'rata ta' tkabbir b'saħħitha, minħabba li t-Turkija bbenefikat minn konsolidazzjoni fiskali u r-ristrutturar tas-settur bankarju tagħha fil-bidu ta' dawn l-għaxar snin. L-Islanda għadha qed issofri mill-effetti tat-taqlib finanzjarju globali u l-kollass tas-sistema bankarja tagħha. Il-finanzi pubbliċi għadhom taħt pressjoni f'għadd ta' pajjiżi. Minkejja medja ta' dejn pubbliku relattivament baxxa l-espansjoni fiskali fi żmien il-prosperità żiedet il-vulnerabbiltà u l-esponiment tal-pajjiżi tat-tkabbir għall-kriżi finanzjarja globali, bl-eċċezzjoni tat-Turkija. Il-parti l-kbira tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent ma kellhomx marġini fiskali biżżejjed fejn jimmanuvraw u l-kapaċità meħtieġa biex jagħmlu prijoritajiet fl-infiq pubbliku favur stimulu fiskali bi tweġiba għall-kriżi. Miżuri fiskali strinġenti, li jinvolvu il-bilanċjament mill-ġdid tal-baġit, ġew implimentati fil-Balkani tal-Punent. Madankollu dan ma kienx biżżejjed biex jipprevjeni twessigħ tad-defiċit fiskali. L-Islanda, is-Serbja, il-Kosovo u l-Bosnja-Ħerzegovina għamlu użu minn sostenn tal-FMI. L-UE, flimkien mal-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, għinet biex ittaffi l-impatt tal-kriżi. L-assistenza IPA ġiet programmata mill-ġdid biex issostni l-investiment fl-infrastruttura u l-kompetittività. Is-sostenn baġitarju u l-assistenza makro-finanzjarja kienu disponibbli għal uħud mill-pajjiżi. Il-Qafas ta' Investiment tal-Balkani tal-Punent għandu rwol importanti fl-immobilizzar tal-fondi għal proġetti infrastrutturali kbar ( ara taqsima 3 hawn taħt ). Il-ksib ta' rati ta' tkabbir sostenibbli u l-konverġenza reali se jeħtieġu riformi strutturali ulterjuri u politiki fiskali prudenti. Sorsi domestiċi ta' tkabbir jeħtieġ ikunu sfruttati b'mod iktar effiċjenti sabiex jitjiebu l-kapaċità tal-produzzjoni, il-ħolqien tal-impjiegi u l-kompetittività. Volumi ogħla ta' investiment domestiku u barrani huma issa meħtieġa fi proġetti f'oqsma ħodor, partikolarment f'attivitajiet orjentati lejn l-esportazzjoni. Dan għandu jikkontribwixxi biex jiżdiedu r-riżultati u l-produttività, li min-naħa l-oħra jwasslu għal iktar impjiegi u bilanċi kummerċjali iktar sostenibbli. Dan għandu jgħin ukoll biex jindirizza l-problemi soċjali urġenti tar-reġjun. Biex jiżdied l-investiment barrani u domestiku, il-gvernijiet jeħtieġ itejbu l-ambjent tan-negozju. Dan ifisser li trid tiżdied l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika u l-indipendenza tal-ġudikatura, jitneħħew l-ostakoli informali għall-kummerċ u jissaħħaħ l-istat tad-dritt. Suq reġjonali li jiffunzjona fi ħdan il-Ftehim dwar Kummerċ Ħieles tal-Ewropa Ċentrali (CEFTA) u l-konverġenza kontinwata tal- acquis huma importanti biex ikun attirat l-investiment. Il-liberalizzazzjoni pjanata tal-kummerċ fi prodotti u servizzi agrikoli matul ir-reġjun u l-ftuħ tas-swieq tal-akkwist pubbliku se jkomplu jżidu l-potenzjal tar-reġjun għat-tkabbir. Huwa kruċjali li l-pajjiżi tat-tkabbir jiżguraw finanzi pubbliċi sodi u sostenibbli. Din hija wkoll kwistjoni ewlenija fit-tħejjija għas-sħubija fl-UE. L-esperjenza reċenti wriet l-interdipendenza li teżisti bejn l-ekonomiji Ewropej u l-potenzjal ta' distabbilizzazzjoni li għandhom l-iżbilanċi kbar anke ta' ekonomiji żgħar. Il-Kummissjoni se tkompli tagħmel użu sħiħ mill-istrumenti ta' qabel l-adeżjoni u s-sorveljanza ekonomika biex tagħmel monitoraġġ tal-prestazzjoni ekonomika u fiskali tal-pajjiżi tat-tkabbir. L-UE tmexxi djalogu regolari mal-pajjiżi kandidati, u b'hekk tintroduċihom għas-sistema ta' koordinazzjoni u sorveljanza tal-politika ekonomika fl-UE. Proċess simili ġie stabbilit fil-pajjiżi potenzjalment kandidati. Id-djalogi ekonomiċi bejn il-Kummissjoni u l-pajjiżi tat-tkabbir taħt il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni qed jintużaw bl-istess mod għas-sorveljanza tal-politika ekonomika. Bħalissa, qed jittieħdu passi biex titjieb il-governanza ekonomika fi ħdan l-UE. Ladarba din il-koordinazzjoni rinfurzata ta' riforma makroekonomika, baġitarja u strutturali tiġi definita u formalizzata, il-Kummissjoni se teżamina kif uħud mid-dispożizzjonijiet tagħha jistgħu jiġu estiżi għall-pajjiżi tat-tkabbir. Barra mid-djalogu u s-sorveljanza, l-UE attivament tappoġġja l-isforzi tal-pajjiżi tat-tkabbir lejn l-irkupru ekonomiku, l-istabbilizzazzjoni makroekonomika u l-konsolidazzjoni fiskali. Assistenza sostanzjali mill-IPA qed tiġi mmirata biex titjieb il-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi, titjieb il-kwalità tal-istatistiċi u tissaħħaħ is-superviżjoni tas-settur bankarju. Il-proċess tat-tkabbir jikkontribwixxi għall-objettivi tal-istrateġija Ewropa 2020 billi jestendi l-ambitu tal-qafas regolatorju tal-UE u joħloq opportunitajiet kummerċjali ġodda. Il-Kummissjoni tilqa' l-intenzjoni ta' ħafna pajjiżi tat-tkabbir li jirriflettu l-istrateġija Ewropa 2020 fil-prijoritajiet ta' riforma nazzjonali tagħhom. Il-Kummissjoni se tassoċja l-pajjiżi tat-tkabbir ma' inizjattivi li jittieħdu fil-livell tal-UE biex dawn jilħqu l-miri ta' tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklussivi, li jwasslu għal livelli għoljin ta' impjiegi, produttività u koeżjoni soċjali. Fil-qasam tal-edukazzjoni, il-Kummissjoni se tesplora l-possibbiltajiet li tinkludi l-pajjiżi kollha tat-tkabbir fil-qafas "Edukazzjoni u Taħriġ 2020" u tinvolvihom fl-attivitajiet ta' tagħlim mill-pari[2]. Il-pajjiżi tat-tkabbir bdew jadottaw l-inizjattivi fi gruppi reġjonali, fejn ikunu jistgħu b'mod konġunt jevalwaw il-progress u jiffissaw miri speċifiċi għar-reġjun. Is-"Small Business Act" għall-Ewropa, sett ta' miżuri biex jitjieb l-ambjent tan-negozju għall-SMEs, huwa eżempju ta' tali inizjattiva. Il-Kummissjoni se tipproponi lill-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali biex iwaqqaf pjattaformi għal djalogu u reviżjoni mill-pari f'oqsma oħra skont il-prijoritajiet tal-Ewropa 2020. Meta tipprogramma l-assistenza IPA, il-Kummissjoni se tikkunsidra l-prijoritajiet tal-istrateġija Ewropa 2020. L-inklużjoni soċjali Il-kriżi ekonomika kellha impatt negattiv fuq il-benesseri soċjali fil-pajjiżi tat-tkabbir. Gruppi vulnerabbli, inklużi minoranzi, komunitajiet żvantaġġati u persuni b'diżabbiltà, ġew affettwati b'mod partikolari. Livelli għolja ta' qgħad, speċjalment fost iż-żgħażagħ, rati baxxi ta' parteċipazzjoni mill-ħaddiema u l-faqar huma mifruxa tul ir-reġjun. Ir-Roma jikkostitwixxu minorità partikolarment vulnerabbli; huma milqutin mill-faqar, mid-diskriminazzjoni u s-segregazzjoni fl-aċċess għall-edukazzjoni, l-impjiegi, l-akkomodazzjoni u s-servizzi soċjali, inklużi s-servizzi tas-saħħa. Għadd kbir ta' Roma għad m'għandhomx reġistrazzjoni ċivili jew dokumenti personali. Ħafna minnhom għadhom jgħixu fil-kampijiet bħala Persuni Spustati Internament bħala konsegwenza tal-gwerer reċenti. Il-Kummissjoni hija impenjata li tgħin lill-pajjiżi tat-tkabbir biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-gruppi vulnerabbli, inkluż l-inklużjoni soċjali u ekonomika tar-Roma. Il-Kummissjoni tipprovdi appoġġ sostanzjali mill-IPA għal gruppi vulnerabbli permezz tal-edukazzjoni u t-tisħiħ tas-servizzi soċjali u tal-impjiegi bil-għan li tintegra lil persuni żvantaġġati fis-suq tax-xogħol. Hija tiffinanzja wkoll it-titjib tal-infrastruttura fl-akkampamenti tar-Roma. Dan is-sostenn se jissaħħaħ, bil-għan li jitjiebu l-kundizzjonijiet tal-għajxien fil-pajjiżi l-iktar involuti, billi jgħinhom jiżviluppaw approċċ komprensiv għall-problemi tal-inklużjoni soċjali. Fil-każ tal-Kroazja, diġà ġie ffinalizzat Memorandum Konġunt dwar l-Inklużjoni, li jipprovdi qafas ta' politika f'dan il-qasam. Il-pajjiżi tat-tkabbir ħadu ċerti miżuri biex jindirizzaw l-isfidi spjegati hawn fuq iżda jeħtieġ isir iżjed. Il-Kummissjoni tinkoraġġihom jaħdmu biex inaqqsu l-faqar u l-esklużjoni soċjali, skont il-prijoritajiet tal-istrateġija Ewropa 2020, u biex jagħmlu użu aħjar mill-opportunitajiet li jippreżenta d-Deċennju tal-Inklużjoni tar-Roma. Il-pajjiżi tat-tkabbir għandhom jikkunsidraw li jagħmlu miri espliċiti u ambizzjużi dwar l-impjiegi, l-edukazzjoni u t-tnaqqis tal-faqar fil-komunitajiet żvantaġġati, b'mod partikolari r-Roma. It-tisħiħ tal-istat tad-dritt u l-amministrazzjoni pubblika It-tisħiħ tal-istat tad-dritt, b'mod partikolari il-ġudikatura u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni hija sfida kruċjali għall-maġġoranza tal-pajjiżi fil-proċess tat-tkabbir. Riżultati tanġibbli, li jġibu titjib sostnut fl-istat tad-dritt, huma element importanti biex isir progress lejn l-istadji li jmiss fil-proċess tal-adeżjoni mal-UE. Il-kunsens imġedded dwar it-tkabbir, maqbul fl-2006, isejjaħ għal kwistjonijiet relatati mal-istat tad-dritt biex ikunu indirizzati fi stadju bikri tal-proċess tal-adeżjoni. Il-Kummissjoni tat prijorità għolja biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet bl-użu tal-istrumenti kollha disponibbli. L-użu tal-punti ta' riferiment fin-negozjati tal-adeżjoni iservi bħala katalista importanti għar-riformi u jagħti messaġġ ċar li kwistjonijiet dwar l-istat tad-dritt iridu jiġu indirizzati b'mod serju qabel l-adeżjoni. Il-proċess ta' liberalizzazzjoni tal-viża wera l-effettività ta' approċċ li stabbilixxa ħtiġiet ta' riforma konkreti u speċifiċi u b'hekk il-pajjiżi setgħu jiffukaw aħjar fuq l-isforzi tagħhom. L-evalwazzjoni mill-pari u missjonijiet oħra ġew intensifikati, u poġġew f'kuntatt dirett lill-imħallfin, lill-prosekuturi u esperti oħra tal-infurzar tal-liġi, il-ġestjoni tal-fruntieri u l-migrazzjoni mill-Istati Membri mal-kontroparti tagħom. Kooperazzjoni intensifikata ġudizzjarja u tal-pulizija fi ħdan ir-reġjun, mal-Istati Membri tal-UE kif ukoll mal-Europol u l-Frontex, tipprovdi l-mezz biex tiġi indirizzata l-kriminalità transnazzjonali matul il-perjodu tal-preadeżjoni. Fid-dawl ta' din l-esperjenza, il-Kummissjoni se żżid x-xogħol tagħha u tintensifika d-djalogu dwar l-istat tad-dritt mal-pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali. Il-pajjiżi għandhom jaħdmu biex jiksbu riżultati konkreti u sostenibbli u jistabbilixxu rekord konvinċenti u kredibbli fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni u fir-riforma tal-ġudikatura. Huwa essenzjali li jinkiseb qafas legali stabbli u li jiġi implimentat. L-użu tal-missjonijiet mill-pari u tal-punti ta' riferiment se jiġi estiż. L-Opinjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni għas-sħubija mill-Montenegro u l-Albanija jistabbilixxu prijoritajiet fil-qasam tal-istat tad-dritt. Il-Kummissjoni qed tagħmel monitoraġġ mill-qrib tal-progress, b'mod partikolari permezz ta' korpi konġunti taħt il-Ftehimiet ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u missjonijiet ta' evalwazzjoni. Ir-riżultati ta' dan id-djalogu huma riflessi fir-Rapporti ta' Progress. L-assistenza IPA tiffoka primarjament fuq l-istat tad-dritt. Kull sena t-TAIEX torganizza iktar minn 100 avveniment ta' taħriġ relatat mal-istat tad-dritt għall-pajjiżi tat-tkabbir. Kien hemm żviluppi pożittivi dan l-aħħar dwar il-kooperazzjoni ġudizzjarja f'diversi pajjiżi tal-Balkani tal-Punent. Ġew konklużi ftehimiet bilaterali ġodda dwar kooperazzjoni bejn il-pulizija, partikolarment bejn is-Serbja u l-Albanija, dwar assistenza reċiproka u infurzar reċiproku ta' sentenzi fi kwistjonijiet penali. Il-Kroazja u s-Serbja marru lilhinn billi ffirmaw ftehim li jippermettilhom jestradixxu ċ-ċittadini ta' xulxin għal proċedimenti kriminali jew l-infurzar ta' sentenzi ta' ħabs f'każijiet ta' kriminalità organizzata u korruzzjoni. Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi pajjiżi oħra fir-reġjun biex jimxu fuq dan l-eżempju. Il-kooperazzjoni ġudizzjarja titjieb iktar jekk titwessa' l-possibbiltà li ċittadini jintbagħtu lura fil-każijiet kollha ta' reati serji, inklużi każijiet ta' reati ta' gwerra. Il-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali jisħaq biex itejjeb il-kooperazzjoni bejn il-pulizija, is-servizzi tal-prosekuzzjoni u l-ġudikatura. Servizz ċivili professjonali u mhux politiċizzat huwa essenzjali għall-istat tad-dritt u biex titjieb il-governanza. L-amministrazzjoni pubblika hija prijorità fil-pajjizi tat-tkabbir li ħafna minnhom jinsabu fi stadji diversi ta' bini tal-istat. Sabiex ikunu sostenibbli, ir-riformi jeħtieġ isiru ħaġa waħda mill-istrutturi statali eżistenti u jikkunsidraw il-kuntest speċifiku soċjali u ta' governanza. Il-Kummissjoni se tkompli tappoġġa r-riformi favur governanza pubblika fil-pajjiżi tat-tkabbir, b'kooperazzjoni mill-qrib ma' SIGMA[3]. Il-libertà tal-espressjoni u l-midja Il-libertà tal-espressjoni u l-midja, li huma parti integrali minn sistema demokratika, għadhom font ta' tħassib f'ħafna mill-pajjiżi tat-tkabbir. Fit-Turkija, l-qafas legali għadu ma jiggarantix b'mod suffiċjenti l-libertà tal-espressjoni. F'diversi pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, komplew it-theddid u l-attakki fiżiċi kontra l-ġurnalisti. F'xi pajjiżi, id-defamazzjoni għadha reat jew suġġetta għal multi għoljin b'mod sproporzjonat. F'diversi pajjiżi l-indħil politiku mal-indipendenza tal-midja, inklużi x-xandara pubbliċi, huwa problema. L-indipendenza editorjali hija mminata minn pressjonijiet politiċi u ekonomiċi abbużivi. Dawn il-kwistjonijiet jeħtieġ jiġu indirizzati mill-pajjiżi kkonċernati b'urġenza. Il-Kummissjoni se tagħmel monitoraġġ mill-qrib f'dan il-qasam. L-attenzjoni ewlenija se tkun fuq oqsma bħall-qafas legali u l-osservanza tiegħu mal-istandards Ewropej, b'mod partikolari rigward id-defamazzjoni; ir-responsabbiltà tal-awtoritajiet biex jissanzjonaw kif għandu jkun l-attakki kollha fuq il-ġurnalisti; it-twaqqif ta' korpi awtoregolatorji u l-kontribut tagħhom għal iktar professjonaliżmu; ir-rwol tax-xandara pubbliċi f'demokraziji pluralistiċi; netwerks transkonfinali għal rappurtaġġ aħjar matul ir-reġjun li jagħtu kontribut għal fehim reċiproku. Il-Kummissjoni se torganizza konferenza dwar il-libertà tal-espressjoni u l-midja fil-pajjiżi tat-tkabbir fir-rebbiegħa tal-2011 li se tipprovdi opportunità li jittieħed kont tal-progress f'dawn l-oqsma. Fejn xieraq se jingħata sostenn mill-IPA bħala segwitu għall-konferenza. Rikonċiljazzjoni, kooperazzjoni reġjonali u kwistjonijiet bilaterali fil-Balkani tal-Punent Tul dawn l-aħħar għaxar snin, il-Balkani tal-Punent għamlu progress sostanzjali lejn l-istabbiltà u l-koperazzjoni reġjonali. Madankollu, għadd ta' kwistjonijiet li jirriżultaw mill-kunflitti fir-reġjun għadhom miftuħa u jaffettwaw kemm il-funzjonament intern tal-istati kif ukoll ir-relazzjonijiet bejntiehom. L-UE qed taħdem mal-partijiet fir-reġjun biex tegħleb dan il-wirt mill-passat. Il-progress lejn ir-rikonċiljazzjoni huwa element ewlieni għall-istabbiltà fil-Kosovo, fejn infetħet fażi ġdida wara l-Opinjoni Konsultattiva tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja. Wara l-adozzjoni tar-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU, l-UE tinsab lesta biex tiffaċilita proċess ta' djalogu bejn Pristina u Belgrad bil-għan li tippromwovi l-kooperazzjoni, jinkiseb progress fit-triq lejn l-UE u jitjieb l-għajxien tal-poplu. Il-progress lejn ir-rikonċiljazzjoni huwa essenzjali wkoll fil-Bosnja-Ħerzegovina, mhux l-inqas għall-funzjonament tal-istat. L-implimentazzjoni sħiħa tal-ftehim ta' Ohrid f'dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, ir-rispett għall-minoranzi etniċi u l-protezzjoni tagħhom fir-reġjun kollu, ir-ritorn tar-refuġjati u kooperazzjoni mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għall-eks-Jugoslavja (ICTY) kif ukoll imġieba xierqa fil-ġurijiet tar-reati ta' gwerra domestiċi huma importanti għar-rikonċiljazzjoni. Ir-rikonċiljazzjoni dejjiema teħtieġ sforzi f'kull livell – gvernijiet, il-ġudikatura u s-soċjetà ċivili. Hija marbuta wkoll biex jiġu indirizzati l-faqar u l-esklużjoni soċjali. Dan l-aħħar kien hemm numru ta' sinjali pożittivi. Il-parlament Serb adotta dikjarazzjoni li tikkundanna r-reat f'Srebrenica u tirreferi għal sentenza mill-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja dwar Srebrenica. L-NGOs varaw inizjattiva biex titwaqqaf kummissjoni reġjonali għat-tiftix tal-verità u d-dikjarar tal-verità. Din l-hekk imsejħa inizjattiva RECOM għandha l-appoġġ tal-Presidenti tal-Kroazja u s-Serbja, tal-parlament tal-Montenegro u tal-komunitajiet reliġjużi. Appoġġ reġjonali iktar wiesa' jista' jagħti kontribut għar-rikonċiljazzjoni. Il-Presidenti tas-Serbja, tal-Bosnja-Ħerzegovina, tal-Kroazja u l-Montenegro attendew is-samit ta' Mejju 2010 tal-inizjattiva Igman f'Sarajevo; iktar minn 140 NGO kienu involuti bil-għan li jippromwovu u jiffaċilitaw il-kooperazzjoni lokali u reġjonali. Dawn l-isforzi varji jridu jiġu mirfuda mill-prosekuzzjoni ġudizzjarja tar-reati tal-gwerra permezz ta' kooperazzjoni sħiħa mal-ICTY u trattar xieraq u mħaffef ta' każijiet ta' reati tal-gwerra fil-qrati domestiċi. Kooperazzjoni sħiħa mal-ICTY, b'mod partikolari mis-Serbja u l-Kroazja, għadhom kruċjali. Kien hemm żviluppi pożittivi dwar il-kwistjoni tar-ritorn tar-refuġjati mibdijin mill-Proċess ta' Sarajevo. Konferenza ministerjali, li saret f'Marzu f'Belgrad, fetħet mill-ġdid id-djalogu bejn il-gvernijiet konċernati. Il-Kummissjoni tinsab lesta li tikkunsidra kontribuzzjonijiet finanzjarji addizzjonali għal dan il-proċess u li tappoġġa konferenza għad-donaturi ladarba l-pajjiżi jkunu qablu fuq azzjonijiet konkreti biex jissolvew il-problemi li għad baqa'. Għad hemm 14,631 (sa Awwissu 2010) persuna nieqsa bħala riżultat tal-kunflitti bl-armi fir-reġjun u l-proċess biex ikunu riżolti l-każijiet li għad baqa' miexi bil-mod ħafna. Il-pajjiżi kkonċernati jeħtieġ iżidu l-isforzi tagħhom biex isolvu l-każijiet li fadal f'perjodu limitat. Il-kooperazzjoni reġjonali tagħti kontribut għar-rikonċiljazzjoni, relazzjonijiet tajbin bejn il-ġirien u klima li twassal biex jiġu indirizzati kwistjonijiet bilaterali. Fil-Balkani tal-Punent din hija wkoll kruċjali għall-iżvilupp ekonomiku u biex jiġu indirizzati problemi komuni bħall-kriminalità organizzata, il-ġestjoni tal-fruntieri, it-tibdil fil-klima jew it-tniġġiż tal-ambjent. Il-kooperazzjoni reġjonali hija essenzjali biex isir progress fl-aġenda ta' integrazzjoni tal-UE f'oqsma bħas-sigurtà taċ-ċittadini, l-enerġija u t-trasport. Ir-reġjun ħa passi biex isaħħaħ strutturi li huma tar-reġjun. Il-Kunsill għall-kooperazzjoni Reġjonali (RCC) għandu rwol ewlieni biex jiggwida u jissorvelja l-kooperazzjoni reġjonali. L-RCC adotta strateġija u programm ta' ħidma ambizzjużi għall-2011-2013 li issa jeħtieġ jiġu implimentati, bl-attenzjoni fuq attivitajiet orjentati lejn ir-riżultati fejn l-RCC jista' jżid il-valur reali. Il-Ftehim dwar Kummerċ Ħieles tal-Ewropa Ċentrali (CEFTA) huwa essenzjali biex iż-żona reġjonali ta' kummerċ ħieles tkun kompluta. Il-Komunità tal-Enerġija qed taħdem biex jitwaqqaf suq tal-enerġija reġjonali u qed tħejji għall-integrazzjoni fis-suq tal-enerġija tal-UE. Il-Ftehim ta' Spazju Komuni Ewropew għall-Avjazzjoni se jaġġorna l-istandards fl-oqsma tas-sigurtà, is-sikurezza u l-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru u se jwassal għal kundizzjonijiet iktar kompetittivi għall-passiġġieri tal-ajru. Il-Kummissjoni tipprovdi sostenn finanzjarju sostanzjali għall-kooperazzjoni reġjonali. Fl-2011, il-fondi tal-IPA se jiġu mobilizzati biex jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni tar-reġjun fi ftehimiet internazzjonali ewlenin bħall-Ftehim dwar it-Trasport. L-Iskola Reġjonali tal-Amministrazzjoni Pubblika (ReSPA) hija issa operattiva għal kollox u bħalissa qed tipproduċi madwar 2,500 jum ta' taħriġ kull sena. Il-Ftehim Internazzjonali li jistabbilixxi l-personalità ġuridika tagħha kien ratifikat f'Lulju 2010. Il-ftuħ uffiċjali tal-bini tagħha f'Danilovgrad (il-Montenegro) mistenni jsir fil-11 ta' Novembru 2010. Il-Kummissjoni se tkompli ssostni ir-riabilitazzjoni tal-patrimonju kulturali, fil-kuntest tal-proċess ta' Lubljana. L-RCC se jwaqqaf Task Force dwar il-Kultura u s-Soċjetà, sostnut minn segretarjat permanenti li jibbenefika minn assistenza finanzjarja ta' qabel l-adeżjoni mill-UE. Xogħolha se jkun li tamministra l-Proċess ta' Ljubljana, b'kooperazzjoni mal-Kunsill tal-Ewropa u l-Kummissjoni. Il-Kummissjoni bħalissa qed tiffinalizza l-Istrateġija tad-Danubju, li ġġib flimkien l-Istati Membri, u l-pajjiżi tat-tkabbir u tal-partenarjat tal-Lvant. L-inklużjoni u l-parteċipazzjoni attiva tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent li jikkondividu l-baċir tad-Danubju mal-ġirien tagħhom tal-UE huma essenzjali għas-suċċess tal-istrateġija. L-istrateġija hija opportunità għal investimenti ta' benefiċċju reċiproku fis-setturi tat-trasport, l-enerġija u l-ambjent u għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku. Il-kooperazzjoni reġjonali inżammet lura minħabba differenzi dwar il-Kosovo. B'mod partikolari, kien hemm impatt fuq il-funzjonament taċ-CEFTA, l-estensjoni tas-sistema Pan-Euro-Med ta' kumulazzjoni djagonali u l-iffirmar tal-ftehim tal-Komunità tat-Trasport. Xi drabi kien impossibbli jsiru laqgħat bil-parteċipazzjoni tal-atturi reġjonali kollha. Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi b'mod qawwi lill-partijiet kollha kkonċernati biex ifittxu soluzzjonijiet prattiċi u prammatiċi sabiex jiżguraw l-inklussività tal-kooperazzjoni reġjonali, mingħajr preġudizzju għal pożizzjonijiet li jvarjaw dwar l-istatus tal-Kosovo. Is-Slovenja u l-Kroazja ffirmaw u rratifikaw Ftehim ta' Arbitraġġ dwar il-Fruntieri li jħejji t-triq għal ftehim aħħari. Dan il-ftehim juri li kwistjonijiet bilaterali jistgħu jissolvew fi spirtu ta' viċinanza tajba. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u l-Kosovo temmew id-demarkazzjoni tal-fruntiera tagħhom. Madankollu, għadhom mhux riżolti għadd ta' kwistjonijiet oħra bilaterali, b'mod partikolari dawk li jirrigwardaw il-fruntieri, kif ukoll il-kwistjoni tal-isem bejn il-Greċja u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Kwistjonijiet bilaterali miftuħa, inklużi disputi dwar il-fruntieri, jeħtieġ jiġu riżolti mill-partijiet konċernati, fi spirtu tajjeb ta' viċinat u jikkunsidraw l-interessi ġenerali tal-UE. Il-partijiet konċernati jeħtieġ iġeddu r-rieda politika tagħhom. Il-Kummissjoni tistenna minnhom li jagħmlu kull sforz sabiex isolvu disputi pendenti rigward il-fruntieri skont il-prinċipju ta' ftehim paċifiku dwar id-disputi b'osservanza tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, inkluż jekk meħtieġ il-ġurisdizzjoni tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja. Kwistjonijiet bilaterali m'għandhomx iżommu l-proċess tal-adeżjoni. L-UE tinsab lesta li tiffaċilita l-ħolqien tal-impetu politiku meħtieġ fit-tfittxija għal soluzzjonijiet u biex tagħti appoġġ lil inizjattivi relatati. STRUMENTI TA' QABEL L-ADEżJONI LI JSERVU L-POLITIKA TA' TKABBIR Għajnuna Finanzjarja – approċċ strateġiku L-għajnuna finanzjarja taħt l-Istrument għall-Assistenza ta' qabel l-Adeżjoni (IPA) huwa mfassal biex jgħin lill-pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali fl-isforzi tagħhom biex jissodisfaw il-kriterji tal-adeżjoni, jirregolaw ruħhom mal-istandards u politiki tal-UE u biex jitkattar l-iżvilupp soċjo-ekonomiku. Tali assistenza permezz tal-baġit tal-UE tipprovdi valur miżjud ċar. L-assistenza lill-pajjiżi tat-tkabbir hija investiment fil-futur tal-UE; permezz tas-sostenn li tagħti lill-membri futuri tagħha biex jitħejjew għall-adeżjoni b'mod adegwat, l-UE innifisha tkun tista' tilħaq aħjar il-miri strateġiċi tagħha. EUR 11.6 biljun bħalissa huma disponibbli taħt l-IPA għall-2007-2013 biex jgħinu lill-pajjiżi tat-tkabbir iħejju għall-adeżjoni. Elenku indikattiv huwa mogħti fil-verżjoni riveduta tal-qafas finanzjarju indikattiv pluriennali għall-2011-2013. L-IPA huwa mfassal biex jippermetti għal ippjanar strateġiku permezz ta' dokumenti ta' ppjanar indikattiv pluriennali (MIPDs). Dawn id-dokumenti jistabbilixxu l-prijoritajiet ewlenin għall-assistenza għas-snin li ġejjin u jiffurmaw il-bażi għall-ipprogrammar annwali jew pluriennali. L-MIPDs huma bbażati fuq il-ħtiġiet identifikati fir-rapporti tas-sħubija u tal-progress. Il-Kummissjoni ħadet numru ta' passi biex issaħħaħ in-natura strateġika ta' dan il-proċess u r-rabta bejn il-prijoritajiet stabbiliti fil-Partenarjati Ewropej jew ta' Adeżjoni, fir-rapporti dwar il-progress u l-ipprogrammar tal-assistenza. Dan wassal għal iktar attenzjoni fuq oqsma fundamentali ewlenin bħall-governanza tajba u l-istat tad-dritt. Biex tagħti xhieda aħjar ta' din l-attenzjoni u biex issaħħaħ ir-responsabbilizzazzjoni tal-pajjiżi benefiċjarji, il-Kummissjoni se tuża progressivament iktar approċċ ibbażat fuq is-setturi fl-ippjanar tagħha tal-assistenza ta' qabel l-adeżjoni. Il-pajjiżi tat-tkabbir għaldaqstant huma mħeġġa li jiżviluppaw programmi strateġiċi dettaljati fis-setturi ewlenin li ġew identifikati bħala essenzjali biex jagħmlu progress lejn l-UE. Il-prijoritajiet għall-adeżjoni għandhom ikunu integrati għal kollox f'dawn il-programmi li huma responsabbli għalihom il-pajjiżi. L-MIPDs li jkopru s-snin 2011-2013 se jistabbilixxu l-għanijiet għall-assitenza mill-IPA fi ħdan dawn is-setturi. Oqsma oħra li se jkomplu jiġu inklużi fl-MIPDs bħala prijoritajiet se jkunu dawk marbutin mal-iżvilupp reġjonali, l-iżvilupp tar-riżorsi umani u l-iżvilupp rurali, partikolarment għall-pajjiżi kandidati. Billi jitgħallmu jamministraw l-għajnuna ta' qabel l-adeżjoni b'mod effettiv u skont il-prinċipji ta' ġestjoni finanzjarja soda, il-gvernijiet tal-pajjiżi tat-tkabbir jistgħu jitħejjew għall-ġestjoni tal-fondi tal-UE bħala Stati Membri futuri. Madankollu, f'ċerti pajjiżi għadhom jeżistu sfidi fl-implimentazzjoni effettiva tal-programmi IPA. Pajjiżi benefiċjarji jeħtieġ iżidu l-isforzi tagħhom biex jiżguraw biżżejjed kapaċità amministrattiva u speċjalizzazzjoni fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' proġetti sostenibbli u orjentati lejn ir-riżultati sabiex il-fondi disponibbli għal qabel l-adeżjoni jiġu utilizzati bl-aħjar mod possibbli. Il-Kummissjoni se tappoġġa lill-benefiċjarji biex itejbu l-kapaċità tagħhom u se tissorvelja ċ-ċiklu finanzjarju tal-IPA, filwaqt li tidentifika d-defiċjenzi minn stadju bikri. Il-Kummissjoni se tkompli tipprogramma fuq bażi pluriennali li tippermetti biex miżuri ppjanati jiġu prijoratizzati u sekwenzjati aħjar, u jkun hemm ukoll previżjoni aħjar tal-għajnuna finanzjarja għall-pajjiżi benefiċjarji. Approċċ settorjali se jiffaċilita l-kooperazzjoni fost id-donaturi u l-benefiċjarji, jelimina l-isforzi doppji u jwassal għal iktar effiċjenza u effettività. Dan min-naħa l-oħra għandu jippermetti lill-partjiet interessati kollha jiffukaw aktar fuq ir-riżultati mistennija u l-impatt tal-isforzi komuni tagħna. Il-kobor tal-investiment meħtieġ fil-pajjiżi tat-tkabbir sabiex iħejju għas-sħubija u l-konverġenza vera jitlob kontribuzzjonijiet sinifikanti mill-baġits nazzjonali, sostenn minn donaturi oħra, l-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFI), u l-mobilizzazzjoni tal-investituri privati. Is-sħubiji pubbliċi-privati huma partikolarment importanti biex ilaqqgħu għotjiet mill-baġits pubbliċi u self mill-banek privati. Il-Qafas ta' Investiment tal-Balkani tal-Punent (WBIF), il-Fond Ewropew għax-Xlokk tal-Ewropa (EFSW) u fl-Fond Green for Growth (GGF) huma eżempji tajba ta' kif jinġieb livell għoli ta' kapital b'riżorsi pubbliċi limitati. Id-WBIF twaqqaf f'Diċembru 2009 bħala inizjattiva konġunta tal-Kummissjoni u IFIs li huma sħab. Huwa qafas biex l-investimenti jiġu mgħoddi f'infrastruttura fir-reġjun. Dan jakkwista self sinifikanti mill-IFIs b'għojiet mill-IPA. EUR 137 miljun f'għotjiet ġew attribwiti li jistgħu jġibu investimenti stmati għall-valur ta' EUR 6.6 biljun. Id-WBIF se jiffoka biex iżid in-numru ta' proġetti rigward l-ilma u l-ilma mormi fir-reġjun, jistimula l-appoġġ għall-effiċjenza fl-enerġija, iħaffef l-investimenti fin-netwerk essenzjali ta' trasport, u jappoġġa l-iżvilupp tal-SMEs u l-mekkaniżmi biex jiżdied it-tkabbir ekonomiku f'dan il-perjodu ta' wara l-kriżi finanzjarja. Proġetti taħt id-WBIF ikopru numru ta' pajjiżi fil-Balkani tal-Punent u jsaħħu l-kooperazzjoni reġjonali. Id-WBIF se jagħti preferenza lil investimenti ewlenin ta' importanza reġjonali bħan-netwerk ta' trasport reġjonali fix-Xlokk tal-Ewropa, li jista' jiġi kkunsidrat bħala l-prekursur tal-futur netwerk ta' trasport trans-Ewropew (TENT-T) fir-reġjun. L-assistenza finanzjarja taħt l-IPA għall-kooperazzjoni fir-reġjun għandha l-għan li tiżgura l-istabbiltà reġjonali, iżżid il-flussi kummerċjali bejn ir-reġjuni, u ssostni inizjattivi u strutturi ta' kooperazzjoni reġjonali fil-Balkani tal-Punent, inkluż il-Kunsill għall-Kooperazzjoni reġjonali u l-Iskola Reġjonali għall-Amministrazzjoni Pubblika. Il-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali għandu rwol importanti fil-monitoraġġ ta' jekk l-IPA u fondi minn donaturi oħra jirriflettux prijoritajiet ta' kooperazzjoni reġjonali. Il-Parteċipazzjoni fi Programmi u Aġenziji tal-UE Il-parteċipazzjoni tal-pajjiżi tat-tkabbir fil-programmi u l-aġenziji tal-UE timmira li ttejjeb il-kooperazzjoni mal-Istati Membri u tiffamiljarizza lill-pajjiżi mal-politiki u l-metodi ta' kif taħdem l-UE. Il-pajjiżi kandidati u l-kandidati potenzjali huma kapaċi jieħdu sehem fi programmi tal-UE fuq il-bażi ta' ftehimiet qafas u jistgħu jipparteċipaw fl-aġenziji tal-UE każ b'każ. Il-parteċipazzjoni tista' tiġi ffinanzjata parzjalment mill-għajnuna finazjarja tal-IPA. Il-pajjiżi huma mħeġġa li jiffukaw il-parteċipazzjoni tagħhom fuq programmi jew aġenziji fejn l-involviment isostni setturi essenzjali għar-riforma u fejn jistgħu jieħdu l-iktar benefiċċju. Informazzjoni u komunikazzjoni Biex politika ta' tkabbir tirnexxi teħtieġ appoġġ qawwi mill-pubbliku. L-Istati Membri u l-pajjiżi tat-tkabbir għandhom rwol ċentrali fl-isforzi tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni li jistgħu jgħinu li jinżamm dan l-appoġġ pubbliku. Il-Kummissjoni ħadet l-impenn li ttejjeb il-fluss ta' informazzjoni oġġettiva dwar il-proċess tat-tkabbir, ippreżentata f'forma li tinftiehem, bil-mezzi ta' komunikazzjoni differenti li hawn illum. Huwa partikolarment importanti li din l-informazzjoni tilħaq liż-żgħażagħ li l-esperjenza li għandhom tal-ħajja tista' ma tagħtihomx sens ta' kemm hu importanti li s-sigurtà u l-istabbiltà fl-Ewropa jiġu msaħħa. Jiddependi mill-mexxejja politiċi tal-UE, fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali biex jagħmlu użu minn din l-informazzjoni fil-modi li l-iktar jagħmlu sens għall-kostitwenti tagħhom. L-esperjenza mill-ħames tkabbir uriet li lakuna fil-komunikazzjoni malajr timtela b'informazzjoni qarrieqa. Dan il-vojt irid jimtela b'informazzjoni disponibbli liberament u preċiża. Dan huwa essenzjali jekk il-pubbliku jrid jifhem għal kollox x'hemm x'jintilef. Fl-2010 l-Unjoni qed tiffaċċja sfidi ġodda marbuta mal-kriżi ekonomika, l-ambjent, l-impjiegi, is-sigurtà taċ-ċittadini, it-tibdil fil-klima u l-migrazzjoni. Dawn huma kwistjonijiet li jikkonċernaw lill-pubbliku kemm fl-Istati Membri kif ukoll fil-pajjiżi tat-tkabbir. L-isfida għall-mexxejja hija li jispjegaw li jekk l-UE ssegwi aġenda għat-tkabbir tista' tilħaq l-għanijiet tagħha f'dawn l-oqsma kruċjali, u tista' tħaffef l-aġenda għar-riforma u ttejjeb il-kundizzjonijiet tal-għajxien fil-pajjiżi tat-tkabbir. Ir-riżultati tanġibbli u reali tal-proċess huma l-aħjar reklami għat-tkabbir. Il-liberalizzazzjoni tal-viża għall-Balkani tal-Punent hija eżempju qawwi. Is-soċjetà ċivili u l-iżvilupp L-attivitajiet tas-soċjetà ċivili huma essenzjali għal demokrazija matura, għar-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt. Tali attivitajiet itejbu r-responsabbiltà politika, jistimulaw u jwessgħu l-ispazju għad-diskors fuq l-għażliet li tagħmel is-soċjetà u jsaħħu l-kunsens għal soċjetà pluralistika. Permezz tal-kontribut favur demokrazija iktar miftuħa, parteċipattiva u dinamika, soċjetà ċivili vibranti twassal ukoll għat-tolleranza u r-rikonċiljazzjoni. L-involviment tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess ta' qabel l-adeżjoni jagħti kontribut lill-kwalità tar-riformi relatati mal-adeżjoni u l-appoġġ tal-pubbliku għalihom. Kultura ta' aċċettazzjoni u apprezzament tar-rwol li għandha s-soċjetà ċivili hija rekwiżit sabiex tippermetti lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jidħlu fi djalogu effettiv dwar il-politiki. Il-konsultazzjoni pubblika dwar inizjattivi ta' politiki u abbozzi tal-liġijiet għandhom ikunu l-prinċipju ġenerali. L-aċċess tas-soċjetà ċivili għall-appoġġ tal-gvern hija ħafna drabi mxekkla minn nuqaas ta' trasparenza u kriterji ta' allokazzjoni żviluppati ħażin. Il-faċilità tas-soċjetà ċivili tgħin lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jsaħħu l-kapaċitajiet u l-professjonaliżmu tagħhom, li jippermettilhom jidħlu fi djalogu effettiv mal-atturi pubbliċi u privati u jissorveljaw l-iżviluppi f'oqsma bħall-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet fundamentali. Il-faċilità tiffinanzja inizjattivi fil-livell lokali, netwerking reġjonali u żjajjar qosra fl-UE. Il-Kummissjoni rrevediet il-faċilità biex tilħaq aħjar lill-organizzazzjonijiet ibbażati fil-komunità, filwaqt li tikkunsidra r-reazzjonijiet mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-Kummissjoni se timmira aħjar il-ħtiġiet f'kull pajjiż u tipprovdi għajnuna finanzjarja tal-bidu lill-NGOs, għal perjodu twil. Organizzazzjonijiet iktar b'saħħithom u stabbiliti tajjeb jistgħu jservu ta' gwidi u faċilitaturi għal organizzazzjoni iżgħar. PROGRESS FIL-PAJJIżI TAT-TKABBIR U L-AġENDA GħALL-2010-2011 Il-Balkani tal-Punent fil-mixja lejn sħubija fl-UE Fil-laqgħa ministerjali UE-Balkani tal-Punent li saret f'Sarajevo fit-2 ta' Ġunju 2010, l-UE tenniet l-impenn ċar tagħha għall-perspettiva Ewropea tal-Balkani tal-Punent. Il-futur tal-Balkani tal-Punent jinsab fl-Unjoni Ewropea. Tul din l-aħħar sena l-Balkani tal-Punent imxew eqreb lejn l-UE, hekk kif ir-reġjun għamel progress, minkejja li mhux mingħajr intoppi, fir-riformi u biex jissodisfa kriterji u kundizzjonijiet stabbiliti. Il-progress tal-Kroazja jikkonferma li l-Proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni għall-Balkani tal-Punent huwa politika li twassal għall-adeżjoni fl-UE. Il-progress fil-pajjiżi l-oħra fil-Balkani tal-Punent lejn is-sħubija fl-UE jiddependi bl-istess mod mill-pass tar-riformi politiċi u ekonomiċi tagħhom. Sar progress sostanzjali lejn il-liberalizzazzjoni tal-viża. Tul l-aħħar sena, l-UE neħħiet il-ħtieġa tal-viża għas-Serbja, il-Montenegro u dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, meta dawn urew il-kapaċità tagħom li jilħqu l-punti ta' riferiment li kienu ġew stabbiliti f'oqsma bħas-sigurtà ta' dokumenti tal-ivvjaġġar, il-ġestjoni tal-fruntieri, il-migrazzjoni, l-ażil, l-ordni pubblika u s-sigurtà, kif ukoll ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem. Il-ħtiġiet tal-viża dalwaqt se jitneħħew għall-Bosnja-Ħerzegovina u għall-Albanija, fuq il-bażi ta' evidenza ċara li anke dawn laħqu dawn il-punti ta' riferiment. Huwa importanti li l-pajjiżi kkonċernati jintensifikaw l-isforzi tagħhom biex jinfurmaw liċ-ċittadini tagħhom dwar l-ambitu u l-limiti ta' proċedura ħielsa mill-viża. Il-Kosovo adotta liġi dwar ir-riammissjoni mill-ġdid u żied l-isforzi tiegħu biex jintegra mill-ġdid persuni rimpatrijati, u għaldaqstant ħejja t-triq għal djalogu dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża. Il-Kroazja Minn meta bdew in-negozjati għall-adeżjoni f'Ottubru 2005 il-Kroazja għamlet progress kostanti biex tilħaq il-kriterji għas-sħubija. Il-Kroazja tissodisfa l-kriterji politiċi ta' Kopenħagen. Rigward il-kriterji ekonomiċi, il-Kroazja hija ekonomija tas-suq li taħdem. Għandha tkun kapaċi tkampa mal-pressjoni kompetittiva u mal-qawwiet tas-suq fl-Unjoni, sakemm timplimenta l-programm komprensiv ta' riforma b'determinazzjoni sabiex jonqsu d-dgħufijiet strutturali. Rigward il-kriterji tal- acquis , il-Kroazja għamlet progress tajjeb fin-negozjati dwar l-adeżjoni. Infetħu 33 kapitolu, u 25 ingħalqu proviżorjament. Il-Kroazja għamlet progress tajjeb biex tissodisfa l-kundizzjonijiet biex jingħalqu l-kapitoli ta' negozjar b'implikazzjonijiet finanzjarji (l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali; il-politika reġjonali u l-koordinazzjoni tal-istrumenti strutturali; id-dispożizzjonijiet finanzjarji u baġitarji ). Il-Kroazja teħtieġ tkompli bl-isforzi tagħha biex tistabbilixxi għal kollox l-istrutturi amministrattivi meħtieġa għall-ġestjoni u l-kontroll tal-fondi tal-UE. Il-Kroazja teħtieġ tissodisfa l-kriterji pendenti fil- qasam tal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali , b'mod partikolari biex tibni r-rekord neċessarju rigward l-indipendenza u l-effiċjenza tal-ġudikatura, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, ir-rispett għall-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom, inkluż ir-ritorn tar-refuġjati, il-ġurijiet dwar reati ta' gwerra u kooperazzjoni sħiħa mal-ICTY inkluż is-soluzzjoni tal-kwistjoni tal-aċċess tal-ICTY għad-dokumenti. Rigward il- kompetizzjoni , il-Kroazja teħtieġ tadotta pjani ta' ristrutturazzjoni għat-tarzni, skont l- acquis . Il-Kroazja mistennija jkompli jkollha parti attiva fil-kooperazzjoni reġjonali fil-Balkani tal-Punent u tappoġġa pajjiżi oħra tar-reġjun fi triqithom lejn sħubija fl-UE. Meta wieħed iqis ir-rekord tal-Kroazja biex tissodisfa l-kriterji u biex timplimenta l-impenji li ħadet fin-negozjati għall-adeżjoni, il-Kroazja tinsab sew fi triqitha biex tissodisfa l-kriterji tal- acquis . Dan jidher fit-tabelli ta' monitoraġġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi għal kapitoli magħluqa proviżorjament. Il-Kummissjoni se tkompli tagħmel monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-impenji sal-adeżjoni, billi tuża' l-istrumenti kollha disponibbli, inkluż il-valutazzjoni mill-pari u strutturi taħt il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Ir-Rapporti ta' Monitoraġġ se jiġu ppreżentati mill-Kummissjoni regolarment. Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja qed tkompli tissodisfa l-kriterji politiċi b'mod suffiċjenti. Wara riformi sostanzjali fl-2009, sar iktar progress, minkejja mhux b'pass regolari, rigward ir-riforma tal-parlament, il-pulizija, il-ġudikatura, l-amministrazzjoni pubblika u r-rispett għall-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom. Il-pajjiż jeħtieġ jagħmel iktar progress rigward id-djalogu fost l-atturi politiċi, il-ġudikatura u r-riforma fl-amministrazzjoni pubblika, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-libertà tal-espressjoni u t-titjib fl-ambjent tan-negozju. L-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni hija essenzjali. Il-pajjiż kompla jissodisfa l-impenji tiegħu taħt il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Il-Kummissjoni pproponiet li jsir progress lejn it-tieni stadju tal-assoċjazzjoni kif stabbilit fl-FSA. Il-Kunsill għadu ma ħax pożizzjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni minn Ottubru 2009 biex jinfetħu n-negozjati dwar l-adeżjoni. Il-kwistjoni tal-isem mal-Greċja għadha ma ssolvietx. Iż-żewġ pajjiżi jinsabu involuti f'taħdidiet taħt il-patroċinju tan-NU biex tinstab soluzzjoni dwar dan u saru għadd ta' kuntatti bilaterali, inkluż fil-livell tal-prim ministri, minkejja li dan l-isforz għadu ma wassal għall-ebda riżultat konkret. Għandhom jiġu evitati azzjonijiet u dikjarazzjonijiet li jistgħu jolqtu b'mod negattiv ir-relazzjonijiet tajba ta' viċinat. Iż-żamma ta' relazzjonijiet tajba ta' viċinat, inkluż soluzzjoni negozjata u aċettata miż-żewġ partijiet għall-kwistjoni tal-isem, taħt il-patroċinju tan-NU, huma essenzjali. Il-Montenegro B'mod parallel ma' dan id-Dokument dwar l-Istrateġija, il-Kummissjoni adottat l-Opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni tal-Montenegro għal sħubija fl-UE. Il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-Opinjoni huma spjegati fl-Anness ma' din il-Komunikazzjoni. L-Albanija B'mod parallel ma' dan id-Dokument dwar l-Istrateġija, il-Kommissjoni adottat l-Opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni tal-Albanija għal sħubija fl-UE. Il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-Opinjoni huma spjegati fl-Anness ma' din il-Komunikazzjoni. Il-Bosnja-Ħerzegovina Il-Bosnja-Ħerzegovina għamlet progress limitat biex tindirizza r-riformi ewlenin. L-elezzjonijiet ta' Ottubru 2010 kienu ġeneralment skont l-istandards internazzjonali. Nuqqas ta' kompatibbiltajiet bejn il-Kostituzzjoni tal-Bosnja-Ħerzegovina u l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem ma tneħħewx, minkejja d-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Ir-rispett għall-prinċipji demokratiċi u d-dritt għal trattament indaqs mingħajr diskriminazzjoni, kif inkorporat fil-KEDB, jikkostitwixxi element essenzjali tal-Ftehim Interim. L-iżvilupp ta' viżjoni komuni bejn il-mexxejja dwar id-direzzjoni ġenerali tal-pajjiż dwar riformi ewlenin relatati mal-UE għadu essenzjali biex isir iktar progress lejn is-sħubija fl-UE. Il-pajjiż jeħtieġ iżid l-isforzi tiegħu biex jistabbilixxi rekord sodisfaċenti fl-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim Interim. Il-Bosnja-Ħerzegovina għandha tieħu l-ewwel passi, b'mod urġenti, biex tikkonverġi l-Kostituzzjoni tagħha mal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (KEDB) u ttejjeb l-effiċjenza u l-mod kif jiffunzjonaw l-istituzzjonijiet tagħha. Il-pajjiż jeħtieġ ikun f'qagħda li jadotta, jimplimenta u jinforza l-liġijiet u r-regoli tal-UE. Rigward l-obbligi internazzjonali, għadu essenzjali li jsir progress biex jintlaħqu l-għanijiet u l-kundizzjonijiet li ġew stabbiliti biex jingħalaq l-Uffiċċju tar-Rappreżentant Għoli (URGħ). L-UE, permezz ta' preżenza rinfurzata, se tgħin lill-Bosnja-Ħerzegovina timplimenta l-għanijiet tal-aġenda tal-UE. Is-Serbja Is-Serbja applikat għal sħubija fl-UE f'Diċembru 2009 u wriet impenn imġedded biex tissodisfa l-kriterji ta' Kopenħagen. F'Ottubru 2010, il-Kunsill stieden lill-Kummissjoni biex tissottometti l-Opinjoni tagħha dwar din l-applikazzjoni. Fi Frar 2010 il-Ftehim Interim daħal fis-seħħ u f'Ġunju 2010 l-Istati Membri qablu li jippreżentaw il-Ftehim ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni lill-parlamenti tagħhom għar-ratifika. Is-Serbja kompliet timplimenta l-aġenda tagħha ta' riforma politika. Fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata kien hemm xi riżultati pożittivi. Jeħtieġ isiru iżjed sforzi rigward ir-riforma fl-amministrazzjoni ġudizzjarja u pubblika kif ukoll fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Is-Serbja kompliet tibni rekord fl-implimentazzjoni tal-Ftehim Interim u tinsab f'qagħda tajba biex tissodisfa l-ħtiġiet taħt l-FSA. Is-Serbja ħadet passi importanti lejn ir-rikonċiljazzjoni fir-reġjun, b'mod partikolari mal-Kroazja u l-Bosnja-Ħerzegovina. Is-Serbja kompliet tikkopera attivament mat-Tribunal Kriminali għal dik li kienet il-Jugoslavja. Madankollu, żewġ maħrubin mill-ICTY għadhom ħielsa. Kooperazzjoni sħiħa mat-Tribunal għadha kundizzjoni essenzjali għal sħubija fl-UE, kif stipulat fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-25 Ottubru 2010. Is-Serbja teħtieġ turi attitudni iktar kostruttiva lejn il-parteċipazzjoni tal-Kosovo fil-kummerċ u kooperazzjoni tar-reġjun. Għandha tirrikonoxxi t-timbri doganali tal-Kosovo li l-Missjoni tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo (UNMIK) darbtejn iċċertifikat li huma skont ir-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (UNSCR) 1244. Il-kooperazzjoni mal-missjoni dwar l-istat tad-dritt il-EULEX rigward it-Tramuntana tal-Kosovo teħtieġ tissaħħaħ. B'segiwtu għar-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU, l-UE tinsab lesta li tiffaċilita proċess ta' djalogu bejn Belgrad u Pristina biex tippromwovi l-kooperazzjoni, tikseb progress fit-triq lejn l-UE u ttejjeb il-ħajja tal-poplu. Il-Kosovo Fil-Kosovo l-elezzjonijiet lokali fl-aħħar tal-2009 tmexxew b'ordni u bil-parteċipazzjoni tal-komunitajiet kollha. L-għadd ta' votanti fit-Tramuntana tal-Kosovo kien baxx ħafna. Il-proċess ta' deċentralizzazzjoni mexa ħafna 'l quddiem. Il-kooperazzjoni mal-EULEX żdiedet. Il-gvern saħħaħ il-kapaċità tiegħu biex jimplimenta l-aġenda u l-politika ta' riforma Ewropea tal-Kosovo. Madanakollu, għad hemm sfidi maġġuri rigward ir-riforma fl-amministrazzjoni pubblika u l-istat tad-dritt, inkluża l-ġudikatura. Jeħtieġ isir iżjed biex tiġi indirizzata l-korruzzjoni, il-kriminalità organizzata u l-ħasil tal-flus. Id-djalogu u r-rikonċiljazzjoni bejn il-komunitajiet u l-protezzjoni u l-integrazzjoni tal-minoranzi, partikolarment tas-Serbi fil-Kosovo, għadhom oqsma ta' tħassib. L-awtoritajiet jeħtieġ jiżguraw approċċ kostruttiv favur il-parteċipazzjoni tal-Kosovo f'fora ta' kooperazzjoni reġjonali, sabiex iżommu l-pass mal-iżviluppi reġjonali. F'Diċembru 2009, il-Kunsill laqa' l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 'Il-Kosovo – Twettiq tal-Perspettiva Ewropea tiegħu'[4]. Il-Kunsill stieden lill-Kummissjoni tieħu l-miżuri neċessarji biex issostni l-progress tal-Kosovo lejn l-UE, skont il-perspettiva Ewropea tar-reġjun biex tirrapporta lura dwar il-progrewss f'dan ir-rigward. Il-Kunsill enfasizza l-importanza tal-kummerċ u tal-viżi, mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet tal-Istati Membri dwar l-istatus. Fi Frar, il-Kummissjoni pproponiet l-estensjoni tal-miżuri kummerċjali awtonomi għall-Kosovo. F'Lulju wettqet missjoni minn esperti esperti biex jevalwaw it-tħejjija tal-Kosovo biex jilħaq il-ħtiġiet relevanti għal ftehim kummerċjali possibbli mal-UE. Jinħtieġu sforzi rigward ir-regolamentazzjoni teknika tal-prodotti, il-kontroll tal-oriġini, il-propjetà intellettwali, ir-regoli tal-kompetizzjoni u l-akkwist pubbliku. Il-Kummissjoni se żżid l-isforzi biex tgħin lill-Kosovo jindirizza n-nuqqas identifikat. Ladarba l-Kosovo jissodisfa l-ħtiġiet relevanti, il-Kummissjoni se tipproponi direttivi għan-negozjar għal ftehim kummerċjali. Il-Kummissjoni se tmexxi 'l quddiem il-parteċipazzjoni tal-Kosovo fi programmi relevanti tal-Unjoni. Flimkien mal-awtoritajiet tal-Kosovo, il-Kummissjoni varat id-djalogu dwar il-Proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mal-Kosovo f'Jannar. S'issa kien ikkompletat ċiklu sħiħ ta' laqgħat. Il-Kummissjoni issostni l-parteċipazzjoni tal-Kosovo fi programmi ta' kooperazzjoni transkonfinali tal-IPA ma' Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u mal-Albanija. Mill-2011, is-sostenn se jinkludi wkoll programmi mal-Montenegro. Il-Kummissjoni se tkompli tmexxi 'l quddiem inizjattivi li ppreżentat fil-komunikazzjoni tagħha dwar il-Kosovo, skont il-konklużjonijiet tal-Kunsill. Jitmexxew 'il quddiem in-negozjati dwar l-adeżjoni mat-Turkija It-Turkija kompliet il-proċess tagħha ta' riforma politika. It-Turkija emendat il-kostituzzjoni tagħha u fis-sistema ġudizzjarja u legali tagħha introduċiet riformi li jindirizzaw għadd ta' prijoritajiet fl-oqsma tal-ġudikatura u tad-drittijiet fundamentali. Ir-riformi jillimitaw il-kompetenza tal-qrati militari; jirristrutturaw mill-ġdid il-qorti kostituzzjonali; iwessgħu kif inhu kompost il-kunsill għoli tal-imħallfin u tal-prosekuturi pubbliċi, u jagħmluh iktar rappreżentattiv tal-ġudikatura fit-totalità tagħha; iwessgħu d-drittijiet tas-sindakati fis-settur pubbliku; jipprovdu l-bażi għall-addozzjoni ta' miżuri speċjali li jipproteġu d-drittijiet tan-nisa u tat-tfal; jiggarantixxu l-protezzjoni ta' dejta personali; u jagħtu d-dritt li wieħed japplika għand l-ombudsman, u għaldaqstant jipprovdu l-bażi legali għat-twaqqif tal-istituzzjoni tal-ombudsman. L-emendi kostituzzjonali huma pass importanti fid-direzzjoni t-tajba. Madanakollu, hemm bżonn li ssir konsultazzjoni pubblika wiesgħa li tinvolvi l-partiti politiċi kollha u s-soċjetà ċivili, bil-parteċipazzjoni sħiħa tagħhom, biex jissaħħaħ l-appoġġ għar-riforma kostituzzjonali. Issa huwa importanti li dawn ir-riformi jiġu implimentati kif xieraq permezz ta' leġiżlazzjoni relevanti. Kostituzzjoni ċivili ġdida għandha tipprovdi bażi solida għal iktar tisħiħ tad-demokrazija fit-Turkija, skont l-istandards Ewropej u l-kriterji ta' adeżjoni tal-UE. Rigward id-drittijiet fundamentali, il-libertà tal-espressjoni u tal-midja trid tissaħħaħ fit-Turkija kemm fil-liġi kif ukoll fil-prattika. Rigward it-tħaddim tal-libertà tar-reliġjon għadhom jeżistu għadd ta' nuqqasijiet. Għad jonqos li jsir progress ukoll rigward id-drittijiet tan-nisa u l-ugwaljanza bejn is-sessi u li jkunu żgurati drittijiet sħaħ għas-sindakati. Il-'ftuħ demokratiku' immirat l-aktar biex jindirizza l-kwistjoni tal-Kurdi pproduċiet riżultati limitati. Is-sitwazzjoni dwar is-sigurtà fix-Xlokk marret għall-agħar, b'qawmien b'mewġa ġdida ta' attakki mill-organizzazzjoni terroristika PKK/Kongra-Gel. Sar xi progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. In-negozjati dwar l-adeżjoni għamlu progress, minkejja li bil-mod ħafna. Dawn laħqu stadju aktar impenjattiv li jirrekjedi li t-Turkija tagħti spinta lill-isforzi tagħha biex tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti. Bl-avvanz fit-twettiq tal-kriterji u tal-ħtiġiet speċifikati fil-Qafas ta' Negozjar, it-Turkija se tkun kapaċi tħaffef il-pass tan-negozjati. Matul ix-xhur li ġejjin, it-Turkija għandha tagħti prijorità partikolari lill-kapitoli dwar il- politika ta' kompetizzjoni, l-akkwist pubbliku u l-politika soċjali u l-impjiegi. Il-politika barranija tat-Turkija saret iktar attiva fil-viċinat aktar wiesa' tagħha. Dan huwa element pożittiv għall-Unjoni Ewropea, sakemm jiġi żviluppat biex jikkompleta l-proċess ta' adeżjoni tat-Turkija u f'koordinazzjoni mal-UE. It-Turkija għamlet għadd ta' proposti għal kooperazzjoni fil-politika barranija iktar mill-qrib bejn it-Turkija u l-UE. Sar progress konsiderevoli fin-negozjati lejn ftehim ta' riammissjoni mat-Turkija. It-Turkija tesprimi appoġġ pubbliku għan-negozjati taħt il-patroċinju tan-NU bejn il-mexxejja tal-komunità Ċiprijotta Griega u dik Ċiprijotta Torka biex tinstab soluzzjoni komprensiva għall-problema ta' Ċipru. Madanakolu, ma sar l-ebda progress dwar in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bilaterali mar-Repubblika ta' Ċipru. It-Turkija għadha ma implimentatx għal kollox il-Protokoll Addizzjonali mal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni u għadha ma neħħietx l-ostakli kollha fuq il-moviment ħieles tal-prodotti, inkluż ir-restrizzjonijiet fuq it-trasport dirett fuq rotot li jwasslu lejn Ċipru. It-Turkija għandha mill-akar fis possibbli tissodisfa l-obbligi ta' implimentazzjoni sħiħa mingħajr diskriminazzjoni tal-Protokoll Addizzjonali u tagħmel progress lejn in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bilaterali mar-Repubblika ta' Ċipru. L-UE ser tkompli ssegwi u teżamina l-progress fuq kwistjonijiet koperti mid-Dikjarazzjoni tal-21 ta' Settembru 2005, skont il-Konklużjonijiet tal-Kunsill, inklużi l-konklużjonijiet ta' Diċembru 2006 u Diċembru 2009. Fin-nuqqas ta' progress, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-UE żżomm il-miżuri tagħha fis-seħħ fl-2006, li jkollhom effett ta' kontinwità fuq il-progress ġenerali tan-negozjati. It-Turkija teħtieġ tagħti spinta lill-isforzi tagħha biex issolvi kwistjonijiet bilaterali miftuħa, inklużi tilwim dwar il-fruntieri, mal-ġirien tagħha. Hemm impetu ġdid biex jitjiebu r-relazzjonijiet mal-Greċja. Il-Greċja ressqet għadd konsiderevoli ta' ilmenti formali dwar ksur kontinwu tal-ispazju tal-ajru tagħha mit-Turkija, inkluż titjiriet fuq gżejjer Griegi. Il-Greċja lmentat ukoll rigward vjolazzjonijiet fl-ibħra territorjali tagħha. Il-protokolli dwar in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet mal-Armenja ffirmati fl-2009 ma ġewx ratifikati. Jiġi varat il-proċess ta' adeżjoni mal-Islanda Il-proċess ta' adeżjoni mal-Islanda ġie varat. Wara r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni fl-Opinjoni tagħha ta' Frar 2010 u d-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew ta' Ġunju, in-negozjati dwar l-adeżjoni infetħu f'Lulju 2010 u l-eżami analitiku tal- acquis tal-UE mal-Islanda wasal biex jibda. L-Islanda issa għandha d-dritt għal assistenza mill-IPA li huwa disponibbli biex isostni l-isforzi tal-pajjiż sabiex ikun imħejji għal kollox għas-sħubija fl-UE. Sar progress tajjeb biex jitjieb il-qafas legali rigward il-kunflitt ta' interessi u l-iffinanzjar tal-partiti politiċi. Ir-regoli dwar il-ħatriet tal-imħallfin ġew emendati bil-għan li tkompli tissaħħaħ l-indipendenza tal-ġudikatura. Ittieħdu l-passi importanti tal-istabbilizzazzjoni ekonomika. Sar progress fil-konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi u r-restawrazzjoni tas-sistema finanzjarja. Il-programm tal-IMF għaddej tajjeb. Madankollu, għad hemm inċertezzi u sfidi ekonomiċi. L-Islanda se jkollha tindirizza l-obbligi ta' bħalissa, bħal dawk identifikati mill-Awtorità ta' Sorveljanza tal-EFTA (ASE) taħt il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea. Hemm bżonn sforzi sostanzjali biex jiżguraw li ċ-ċittadini tal-Islanda jkunu infurmati kif suppost dwar x'titlob is-sħubija fl-UE. KONKLUżJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET Abbażi tal-analiżi annwali, il-Kummissjoni qiegħda tressaq dawn il- konklużjonijiet u r- rakkomandazzjonijiet li ġejjin: 1. It-tkabbir isaħħaħ il-paċi u l-istabbiltà fl-Ewropa. Huwa fl- interess strateġiku tal-UE li tieħu l-proċess ta' tkabbir 'il quddiem fuq il-bażi ta' prinċipji u kundizzjonijiet maqbula u l-kunsens imġedded dwar it-tkabbir approvat mill-Kunsill Ewropew f'Diċembru 2006. Biex it-tkabbir ikun suċċess jeħtieġ li jkun hemm impenn politiku sod mill-partijiet interessati kollha. It-tkabbir jeħtieġ jibqa' kredibbli għal dawk kollha involuti. Pajjiżi aspiranti jeħtieġ ikunu mħejjija tajjeb permezz ta' kundizzjonalità rigoruża u jkollhom perspettiva Ewropea ċara u tanġibbli, ladarba l-kundizzjonijiet ikunu ntlaħqu. 2. Il-proċess ta' tkabbir jgħin lill-UE tikseb aħjar l-għanijiet tal-politiki tagħha f'għadd ta' oqsma, li huma essenzjali għall-irkupru ekonomiku u t-tkabbir sostenibbli, inkluża l-konverġenza regolatorja u s-suq intern, it-trasport, il-protezzjoni tal-ambjent u l-isforzi biex jitrażżan it-tibdil fil-klima kif ukoll biex l-UE issir post iktar sikur. 3. Il-Kummissjoni se tkompli ssaħħaħ il-monitoraġġ tal-politiki makro-ekonomiċi fil-pajjiżi tat-tkabbir, filwaqt li tikkunsidra żviluppi ġodda fil-governanza ekonomika tal-UE. Il-Kummissjoni tistenna li l-pajjiżi tat-tkabbir isegwu riformi relatati mal-UE, u li jtejbu l-ambjent tan-negozju, b'hekk jgħinu biex tingħeleb il-kriżi ekonomika u jinkiseb tkabbir sostenibbli. Il-Kummissjoni se tassoċja lill-pajjiżi tat-tkabbir ma' inizjattivi li jittieħdu fil-livell tal-UE sabiex jilħqu l-miri tal- istrateġija Ewropa 2020 . Hija tistieden lill-pajjiżi tat-tkabbir biex jirriflettu fuq il-miri 2020 fil-prijoritajiet nazzjonali tagħhom, biex jimpenjaw irwieħhom fi gruppi ta' politika reġjonali bil-għan li regolarment jirrevedu r-riżultati ta' dawn ir-riformi u fejn xieraq, jistabbilixxu miri speċifiċi għar-reġjun. 4. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-pajjiżi tat-tkabbir biex jaħdmu sabiex itejbu l-kundizzjonijiet tal-gruppi vulnerabbli, inkluż l-inklużjoni soċjali u ekonomika tar-Roma. Il-Kummissjoni tinsab impenjata li tappoġġjahom f'dan ir-rigward. 5. Il-Kummissjoni se tagħti prijorità kontinwa lir-riforma tal-ġudikatura u tal-amministrazzjoni pubblika, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni u tkompli tintensifika d- djalogu dwar l-istat tad-dritt mal-pajjiżi tat-tkabbir. Ħafna mill-pajjiżi tat-tkabbir jeħtieġ jagħmlu progress sostanzjali biex jikkonsolidaw l-istat tad-dritt u, b'mod partikolari, jistabbilixxu rekords kredibbli fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. 6. Il-libertà tal-espressjoni u tal-midja għadha font ta' tħassib fil-maġġoranza tal-pajjiżi tat-tkabbir u l-problemi identifikati jeħtieġ jiġu indirizzati bħala prijorità. Il-progress f'dan il-qasan huwa essenzjali u l-Kummissjoni se ssegwih mill-qrib. Il-Kummissjoni se tkompli tagħti sostenn lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tagħmel użu sħiħ tal-faċilità tagħha għas-soċjetà ċivili. 7. Il-kooperazzjoni reġjonali hija element essenzjali għall-proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni. Il-Balkani tal-Punent għamlu progress importanti fil-kooperazzjoni reġjonali, li m'għandux jiġi mminat mid-diverġenzi dwar il-Kosovo. Il-Kunsill għall-Kooperazzjoni Reġjonali jeħtieġ jiffoka fuq l-implimentazzjoni tal-istrateġija tiegħu orjentata lejn ir-riżultati. 8. Sar progress sostanzjali rigward il- liberalizzazzjoni tal-viża . L-obbligu tal-viża għaċ-ċittadini ta' dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, tal-Montenegro u tas-Serbja tneħħa. Obbligi tal-viża dalwaqt se jitneħħew għall-Bosnja-Ħerzegovina u għall-Albanija, fuq il-bażi ta' evidenza ċara li anke huma ssodisfaw il-kriterji. Hemm bżonn iktar sforzi mill-pajjiżi kkonċernati biex jinfurmaw liċ-ċittadini tagħhom dwar l-ambitu u l-limiti ta' reġim ħieles mill-viża, jagħmlu monitoraġġ mill-qrib tal-implimentazzjoni tiegħu u, fejn meħtieġ, jieħdu miżuri korrettivi adegwati. 9. Il- kwistjonijiet bilaterali jeħtieġ jiġu solvuti mill-partijiet konċernati, fi spirtu tajjeb ta' viċinanza u jikkunsidraw l-interessi ġenerali tal-UE. M'għandhomx iżommu lura il-proċess ta' adeżjoni. L-UE tinsab lesta li tgħin biex jinstabu soluzzjonijiet u li ssostni inizjattivi relatati. Wasal iż-żmien għar-reġjun biex jegħleb il-kunflitti li wiret mill-passat, u jibni fuq momentum pożittiv reċenti ta' rikonċiljazzjoni. Ir-relazzjonijiet tajbin ta' viċinat jibqgħu essenzjali. 10. Il-Kummissjoni tfakkar li l-kapitoli tan-negozjar li t-tħejjijiet tekniċi għalihom diġà tlestew għandhom jinfetħu proviżorjament jew jingħalqu proviżorjament fuq il-bażi tal- acquis konċernat, skont l-Oqfsa tan-Negozjar, u soġġett għal miżuri maqbula mill-Kunsill. Huwa fl-interess tal-UE li tiftaħ id-diskussjonijiet dwar kapitoli diffiċli kmieni fin-negozjati, inkluż il-kapitolu dwar il-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, li jeħtieġ jitwaqqfu rekords konvinċenti u kredibbli u għaldaqstant x'aktarx ikun fost l-aħħar kapitoli li jingħalqu. 11. L- assistenza ta' qabel l-adeżjoni tikkostitwixxi parti integrali mill-istrateġija tat-tkabbir u hija mfassla biex tgħin jintlaħqu l-prijoritajiet identifikati fir-rapporti ta' sħubija u progress. Pajjiżi benefiċjarji jridu jsaħħu l-kapaċità tagħhom li jużaw il-fondi tal-UE b'mod effettiv. 12. Il-Kummissjoni tistieden lill-Istati Membri biex jaħdmu mal-istituzzjonijiet tal-UE biex isaħħu l-fehim u l-appoġġ għall-proċess tat-tkabbir u biex jispjegaw kif dan jista' jgħinna niksbu l-għanijiet komuni tagħna. Il-Kummissjoni tinsab impenjata li ttejjeb il-fluss ta' informazzjoni oġġettiva dwar il-proċess tat-tkabbir, ippreżentata f'forma li tikkomunika, permezz tal-midja ta' komunikazzjoni differenti li hawn illum. 13. Il-Kroazja għamlet progress tajjeb biex tilħaq il-kriterji tas-sħubija u n-negozjati dwar l-adeżjoni waslu fl-aħħar fażi. Kooperazzjoni sħiħa mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għall-eks-Jugoslavja għadha rekwiżit għall-progress tal-Kroazja matul il-proċess tal-adeżjoni, skont il-Qafas tan-Negozjar. Il-Kummissjoni tikkunsidra li n-negozjati għandhom jiġu konklużi ladarba l-Kroazja tkun issodisfat kriterji għall-għeluq pendenti, b'mod partikolari fil-qasam tal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, inkluża l-ġlieda kontra l-korruzjoni, u għaldaqstant twarrab il-ħtieġa li l-UE tikkunsidra mekkaniżmu ta' kooperazzjoni u verifika wara l-adeżjoni. Il-Kummissjoni se tagħmel monitoraġġ mill-qrib tal-progress tal-Kroazja fil-qasam tal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali u tagħmel analiżi tas-sitwazzjoni fl-ewwel kwart tal-2011. 14. It-Turkija kompliet il-proċess ta' riforma politika, b'mod partikolari permezz tar-riforma fil-kostituzzjoni tagħha. Hemm bżonn ta' iktar riżultati rigward id-drittijiet fundamentali, il-'ftuħ demokratiku' u l-involviment tal-partijiet interessati kollha fil-proċess ta' riforma. Il-garanzija tal-libertà tal-espressjoni fil-prattika tippreżenta sfida iebsa. In-negozjati dwar l-adeżjoni għamlu progress, minkejja li bil-mod ħafna. Bl-avvanz fit-twettiq tal-kriterji u tal-ħtiġiet speċifikati fil-Qafas ta' Negozjar, it-Turkija se tkun kapaċi tħaffef il-pass tan-negozjati. It-Turkija għandha mill-akar fis possibbli tissodisfa l-obbligu ta' implimentazzjoni sħiħa mingħajr diskriminazzjoni tal-Protokoll Addizzjonali tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni u tagħmel progress lejn in-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bilaterali mar-Repubblika ta' Ċipru. L-UE ser tkompli ssegwi u teżamina l-progress fuq kwistjonijiet koperti mid-Dikjarazzjoni tal-21 ta' Settembru 2005, skont il-Konklużjonijiet tal-Kunsill, inklużi l-konklużjonijiet ta' Diċembru 2006 u Diċembru 2009. Fin-nuqqas ta' progress, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-UE żżomm il-miżuri tagħha fis-seħħ fl-2006, li jkollhom effett ta' kontinwità fuq il-progress ġenerali tan-negozjati. 15. Dwar il- kwistjoni ta’ Ċipru , il-mexxejja tal-komunità Griega Ċiprijotta u dik Torka Ċiprijotta qed ikomplu n-negozjati għal ftehim komprensiv taħt l-awspiċju tan-Nazzjonijiet Uniti. Il-Kummissjoni tgħin fl-isforzi tagħhom u tipprovdi pariri tekniċi dwar kwistjonijiet li jaqgħu fil-kompetenza tal-UE. Qiegħed isir appell liż-żewġ mexxejja biex isaħħu l-isforzi tagħhom biex it-taħdidiet dwar soluzzjoni jiġu konklużi b'suċċess mill-aktar fis u ttenni s-sejħa tagħha lit-Turkija biex tikkontribwixxi f'termini konkreti għal soluzzjoni komprensiva tal-kwistjoni ta' Ċipru. 16. Il-proċess ta' adeżjoni mal- Islanda ġie varat. Wara r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni fl-Opinjoni tagħha ta' Frar 2010 u d-Deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew ta' Ġunju, in-negozjati dwar l-adeżjoni nfetħu f'Lulju 2010 u l-eżami analitiku tal- acquis tal-UE mal-Islanda wasal biex jibda. L-Islanda se jkollha tindirizza l-obbligi ta' bħalissa, bħal dawk identifikati mill-Awtorità ta' Sorveljanza tal-EFTA (ASE) taħt il-Ftehim taż-ŻEE. Hemm bżonn sforzi sostanzjali sabiex jiżguraw li ċ-ċittadini tal-Islanda jkunu infurmati kif suppost dwar x'titlob is-sħubija fl-UE. 17. Dik li Kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja qed tkompli tissodisfa l-kriterji politiċi b'mod suffiċjenti. Sar iktar progress f'oqsma ewlenin ta' riforma, minkejja li mhux b'pass regolari. Hemm bżonn ta' sforzi b'mod partikolari rigward il-ġudikatura u l-amministrazzjoni pubblika. Il-Kummissjoni ttenni r-rakkomandazzjoni tagħha li għandhom jinfetħu n-negozjati għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea ma' Dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Iż-żamma ta' relazzjonijiet tajba ta' viċinat, inkluż soluzzjoni negozjata u aċettata miż-żewġ partijiet għall-kwistjoni tal-isem, taħt il-patroċinju tan-NU, hija essenzjali. 18. Fl-Opinjonijiet adottati llum il-Kummissjoni tirrakkomanda li għandhom jinfetħu negozjati dwar l-adeżjoni mal- Montenegro u mal- Albanija ladarba dawn il-pajjiżi jkunu kisbu l-grad meħtieġ ta' osservanza tal-kriterji għall-adeżjoni stipulati fil-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen tal-1993. B'mod partikolari, il-Montenegro u l-Albanija jeħtieġ jissodisfaw prijoritajiet ewlenin stipulati f'kull Opinjoni. Il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-Kunsill jagħti lill-Montenegro l-istatus ta' pajjiż kandidat. Hija tħeġġeġ lill-Albanija biex tagħmel iktar sforzi sabiex tibni fuq il-progress li sar sal-lum. Ir-rapport dwar il-progress taż-żewġ pajjiżi fil-pakkett tat-tkabbir tal-2011 se jiffoka b'mod partikolari fuq l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet ewlenin li jeħtieġ jiġu indirizzati bil-għan li jinfetħu n-negozjati dwar l-adeżjoni. 19. Is-Serbja applikat għal sħubija mal-UE f'Diċembru 2009 u f'Ottubru 2010 l-Kunsill stieden lill-Kummissjoni biex tressaq Opinjoni. Is-Serbja kompliet timplimenta l-aġenda ta' riforma politika tagħha u tibni rekord fl-implimentazzjoni tal-Ftehim Interim. Tinsab f'qagħda tajba biex tissodisfa l-ħtiġiet taħt l-FSK. Is-Serbja ħadet passi importanti lejn ir-rikonċiljazzjoni fir-reġjun. Sforzi addizzjonali huma meħtieġa rigward riforma fl-amministrazzjoni ġudizzjarja u pubblika kif ukoll il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni. Is-Serbja kompliet tikkopera mat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għall-eks-Jugoslavja. Madankollu, żewġ maħrubin mill-ICTY għadhom ħielsa. Kooperazzjoni sħiħa mat-Tribunal għadha kundizzjoni essenzjali għal sħubija fl-UE, kif stipulat fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-25 Ottubru 2010. Jeħtieġ li s-Serbja turi attitudni aktar kostruttiva fir-rigward tal-parteċipazzjoni tal-Kosovo fl-oqsma tal-kummerċ u l-kooperazzjoni reġjonali. Il-kooperazzjoni mal-missjoni dwar l-istat tad-dritt il-EULEX rigward it-Tramuntana tal-Kosovo teħtieġ tissaħħaħ 20. Wara l-addozzjoni tar-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU, l-UE tinsab lesta biex tiffaċilita proċess ta' djalogu bejn Pristina u Belgrad bil-għan li tippromwovi l-kooperazzjoni, jinkiseb progress fit-triq lejn l-UE u jitjieb l-għajxien tal-poplu. 21. Il-proċess ta' deċentralizzazzjoni fil- Kosovo mexa ħafna 'l quddiem u l-kooperazzjoni mal-EULEX żdiedet. Il-gvern saħħaħ il-kapaċità tiegħu biex jimplimenta l-aġenda u l-politika ta' riforma Ewropea tal-Kosovo. Madanakollu, għad hemm sfidi kbar rigward ir-riforma fl-istat tad-dritt, inkluża r-riforma fl-amministrazzjoni pubblika u l-ġudikatura, kif ukoll biex tiġi indirizzata l-korruzzjoni, il-kriminalità organizzata u l-ħasil tal-flus. Id-djalogu u r-rikonċiljazzjoni bejn il-komunitajiet u l-protezzjoni u l-integrazzjoni tal-minoranzi, partikolarment tas-Serbi fil-Kosovo, għadhom oqsma ta' tħassib. L-awtoritajiet jeħtieġ jiżguraw approċċ kostruttiv favur il-parteċipazzjoni tal-Kosovo f'fora ta' kooperazzjoni reġjonali, sabiex iżommu l-pass mal-iżviluppi reġjonali.Il-Kummissjoni se tmexxi 'l quddiem l-inizjattivi spjegati fil-Komunikazzjoni tagħha ta' Ottubru 2009 dwar il-Kosovo, skont il-konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2009. Il-Kummissjoni tilqa' l-progress li għamel reċentement il-Kosovo meta adotta l-leġiżlazzjoni dwar ir-riammissjoni mill-ġdid, meta fassal Pjan ta' Azzjoni dwar l-integrazzjoni mill-ġdid ta' dawk li jmorru lura mirfud minn riżorsi maħsuba minn qabel. Sakemm dan jibqa' jitwettaq, il-Kummissjoni qed tieħu l-impenn biex f'qasir żmien tniedi djalogu dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża . Il-Kummissjoni qed tassisti lill-Kosovo biex jistabbilixxi l-kundizzjonijiet meħtieġa għal ftehim kummerċjali possibbli mal-UE. Ladarba l-Kosovo jissodisfa l-ħtiġiet relevanti, il-Kummissjoni se tipproponi direttivi għan-negozjar għal ftehim kummerċjali . Il-Kummissjoni se tipproponi li l-Kosovo jibda jipparteċipa fi programmi tal-Unjoni rilevanti, bħall-Ewropa għaċ-Ċittadini u l-Kultura. Għal dan il-għan il-Kummissjoni se tipproponi direttivi ta' negozjar għal ftehim qafas. 22. Il-Bosnja-Ħerzegovina teħtieġ tifforma gvern impenjat favur il-futur tal-pajjiż fl-UE u li jħaffef ir-riformi relevanti. Il-Bosnja-Ħerzegovina għandha tieħu l-ewwel passi, b'mod urġenti, biex tikkonverġi l-Kostituzzjoni tagħha mal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (KEDB) u ttejjeb l-effiċjenza u l-mod kif jiffunzjonaw l-istituzzjonijiet tagħha. Jeħtieġ li l-pajjiż jkun f'pożizzjoni li jadotta, jimplimenta u jinforza l-liġijiet u r-regoli tal-UE. Rigward l-obbligi internazzjonali, għadu essenzjali li jsir progress biex jinkisbu l-għanijiet u l-kundizzjonijiet li ġew stabbiliti għall-għeluq tal-Uffiċċju tar-Rappreżentant Għoli (OHR). L-UE, permezz ta' preżenza rinfurzata, se tgħin lill-Bosnja-Ħerzegovina timplimenta l-għanijiet tal-aġenda tal-UE. 23. Kollox ma' kollox, ir-rapporti ta' progress għall-2010 jindikaw li l-proċess ta' tkabbir tal-UE miexi 'l quddiem b'pass li hu fil-parti l-kbira determinat mill-prova li l-pajjiżi aspiranti kapaċi jieħdu l-obbligi tas-sħubija. Dan jitlob riformi dejjiema kif ukoll adattamenti leġiżlattivi u istituzzjonali li huma kredibbli u konvinċenti. Hekk kif il-pajjiżi konċernati jissodisfaw l-istandards li ġew stipulati, inkluż b'mod partikolari dawk marbutin mad-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet u l-libertajiet fundamentali, l-UE tinsab impenjata li taħdem magħhom biex jimxu lejn l-istadji li jmiss fil-proċess. ANNESS 1 Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet tal-Opinjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjonijiet għas-sħubija mill-Montenegro u l-Albanija Montenegro Il-Montenegro għamel progress biex jissodisfa l-kriterji relatati mal-istabbiltà tal-istituzzjonijiet li jiggarantixxu d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiiet tal-bniedem u r-rispett tal-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom, stipulati mill-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen fl-1993, kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-Proċess dwar l-Istabilizzazzjoni u l-Assoċjazzjoni. Minkejja dan, jinħtieġu sforzi ulterjuri. Rigward il-kriterji ekonomiċi, il-Montenegro kiseb ċertu livell ta' stabbiltà makroekonomika. Madanakollu, biex isir ekonomija tas-suq li tiffunzjona, kif stipulat fil-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen tal-1993, il-Montenegro jeħtieġ jindirizza żbilanċi interni u esterni, kif ukoll dgħufijiet li jeżistu, b'mod partikolari fis-settur finanzjarju u fit-tħaddim tas-swieq tax-xogħol, u jsaħħaħ l-istat tad-dritt. Sabiex ilaħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fl-Unjoni fuq terminu medju, il-Montenegro jeħtieġ isaħħaħ l-infrastruttura fiżika u l-kapital uman u jkompli bir-riformi strutturali. Ir-rekord tal-Montenegro fl-implimentazzjoni tal-obbligi tiegħu taħt il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni huwa kollox ma' kollox pożittiv. Il-Montenegro għandu jkun f'qagħda li jieħu l-obbligi tas-sħubija fuq terminu medju, fil-parti l-kbira tal-oqsma tal- acquis , sakemm il-proċess ta' konverġenza jkompli u li jsiru sforzi ulterjuri konsiderevoli u sostenibbli biex ikunu żgurati l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lill-oqsma tal-moviment ħieles tal-prodotti, il-liġi dwar il-propjetà intellettwali, l-iżvilupp agrikolu u rurali, is-sikurezza tal-ikel, il-politika veterinarja u fito-sanitarja, is-sajd, l-istatistika, il-politika soċjali u l-impjiegi, il-politika reġjonali u l-koordinazzjoni tal-istrumenti strutturali, il-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, il-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà u l-kontroll finanzjarju. Il-konformità sħiħa mal- acquis fil-qasam tal-ambjent tista' tinkiseb biss fuq medda twila ta' żmien u tkun titlob livelli ogħla ta' investiment; l-isforzi f’dan il-qasam jeħtieġ li jkunu aċċelerati. L-adeżjoni tal-Montenegro għandu jkollha impatt ġenerali limitat fuq il-politiki tal-Unjoni Ewropea u mhux se jkollhom effett fuq il-kapaċità tal-Unjoni li żżomm u tapprofondixxi l-iżvilupp tagħha stess. Il-Kummissjoni tikkunsidra li n-negozjati għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea għandhom jinfetħu mal-Montenegro ladarba l-pajjiż ikun kiseb il-livell neċessarju ta' osservanza tal-kriterji tas-sħubija u b'mod partikolari l-kriterji politiċi ta' Kopenħagen li jeħtieġu l-istabbiltà tal-istituzzjonijiet li b'mod partikolari jiggarantixxu l-istat tad-dritt. F'dan ir-rigward il-Montenegro jeħtieġ li jissodisfa dawn il-prijoritajiet b'mod partikolari: - Itejjeb il-qafas leġiżlattiv għall-elezzjonijiet skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-OSKE-ODIHR u l-Kummissjoni ta' Venezja; isaħħaħ ir-rwol leġiżlattiv u ta' sorveljanza tal-Parlament. - Itemm passi essenzjali fir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika inklużi l-emendi għal-liġi dwar il-proċedura amministrattiva ġenerali u l-liġi dwar l-impjegati taċ-ċivil u tal-istat u t-tisħiħ tal-Awtorità għall-Ġestjoni tar-Riżorsi Umani u l-Istituzzjoni tal-Verifika tal-Istat, bil-għan li jitjieb il-professjonaliżmu u tiġi de-politiċizzata l-amministrazzjoni pubblika u jissaħħaħ approċċ lejn il-ħatriet u l-promozzjonijiet li hu trasparenti u bbażat fuq il-meritu. - Isaħħaħ l-istat tad-dritt b'mod partikolari permezz ta' ħatriet de-politiċizzati u bbażati fuq il-meritu ta' membri tal-kunsilli ġudizzjarji u tal-prosekuzzjoni tal-prosekuturi statali kif ukoll permezz tat-tisħiħ tal-indipendenza, l-awtonomija, l-effiċjenza u r-responsabbiltà tal-imħallfin u tal-prosekuturi. - Itejjeb il-qafas legali kontra l-korruzzjoni u jimplimenta l-istrateġija tal-gvern u l-pjan ta' azzjoni kontra l-korruzzjoni; jistabbilixxi rekord sod fl-investigazzjonijiet pro-attivi, prosekuzzjonijiet u kundanni f'każijiet ta' korruzzjoni fil-livelli kollha. - Isaħħaħ il-ġlieda kontra l-kriminalità orgnizzata ibbażat fuq l-analiżi tat-theddid u investigazzjonijiet pro-attivi, żieda fil-kooperazzjoni ma' sħab reġjonali fl-UE, l-ipproċessar effiċjenti ta' informazzjoni sigrieta rigward il-kriminalità u tisħiħ fil-kapaċitajiet u l-koordinazzjoni tal-infurzar tal-liġi. Jiżviluppa rekord sod f'dan il-qasam. - Iżid il-libertà tal-midja b'mod partikolarli billi jikkonverġi mal-każistika tal-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem dwar id-defamazzjoni u jsaħħaħ il-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili. - Jimplimenta qafas legali u ta' politika kontra d-diskriminazzjoni skont standards Ewropej u internazzjonali; iggarantixxi l-istatus legali ta' persuni spustati, b'mod partikolari r-Roma, l-Ashkali u l-Eġizzjani u jiżgura r-rispett għad-drittijiet tagħhom. Dan għandu jinkludi l-addozzjoni u l-implimentazzjoni ta' strateġija sostenibbli biex jingħalaq il-kamp ta' Konik. Il-Montenegro huwa mħeġġeġ biex ikompli bl-involviment kostruttiv tiegħu fil-kooperazzjoni reġjonali u fit-tisħiħ tar-relazzjonijiet bilaterali mal-pajjiżi ġirien. Kwistjonijiet pendenti bilaterali jeħtieġ jiġu indirizzati. L-FSK jeħtieġ jibqa' jiġi implimentat mingħajr xkiel; f'dan il-kuntest, hija meħtieġa attenzjoni biex tindirizza lakuni li ġew identifikati f'oqsma bħal għajnuna mill-istat u traffiku ta' transitu. Barra minn hekk, il-pajjiż huwa mħeġġeġ ħafna biex ikompli jtejjeb il-kapaċità amministrattiva tiegħu f'kull aspett. Hemm bżonn ta' sforzi partikolari rigward l-effettività u l-imparzjalità tal-amministrazzjoni statali f'oqsma sensittivi bħall-protezzjoni tal-ambjent. Trid issir prosekuzzjoni sewwa f'każijiet ta' vjolenza u intimidazzjoni kontra l-ġurnalisti u attivisti fl-NGOs. Il-kwistjonijiet ta' vjolenza domestika, it-trattament ħażin u kundizzjonijiet sub-standard fil-ħabsijiet iridu jiġu indirizzati. Fid-dawl tal-progress li sar s'issa, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-Kunsill għandu jagħti lill-Montenegro l-istatus ta' pajjiż kandidat. Il-Kummissjoni se tagħmel monitoraġġ tar-riformi meħtieġa fi ħdan il-qafas istituzzjonali tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u se tkompli tappoġġa l-isforzi permezz tal-istrument finanzjarju tal-IPA. Il-Kummissjoni se tippreżenta rapport dwar il-progress tal-Montenegro fil-pakkett ta' tkabbir tal-2011. Dan ir-rapport se jiffoka b'mod partikolari fuq l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet ewlenin li jeħtieġ jiġu indirizzati bil-għan li jinfetħu n-negozjati dwar l-adeżjoni. L-Albanija L-Albanija għamlet progress biex tissodisfa l-kriterji relatati mal-istabbiltà tal-istituzzjonijiet li jiggarantixxu d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiiet tal-bniedem u r-rispett tal-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom, stipulati mill-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen fl-1993, kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-Proċess dwar l-Istabilizzazzjoni u l-Assoċjazzjoni. Minkejja dan, jinħtieġu sforzi ulterjuri. Rigward il-kriterji ekonomiċi, l-Albanija kisbet ċertu livell ta' stabbiltà makroekonomika. Madanakollu, biex issir ekonomija tas-suq li tiffunzjona, kif stipulat fil-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen tal-1993, l-Albanija teħtieġ tkompli ssaħħaħ il-governanza, ittejjeb il-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol, tiggarantixxi r-rikonoxximent tad-drittijiet tal-propjetà u ssaħħaħ l-istat tad-dritt. Sabiex tlaħħaq mal-pressjoni kompetittiva u l-forzi tas-suq fl-Unjoni fuq terminu medju, l-Albanija teħtieġ issaħħaħ l-infrastruttura fiżika u l-kapital uman u tkompli bir-riformi strutturali. Ir-rekord tal-Albanija fl-implimentazzjoni tal-obbligi tagħha taħt il-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni huwa kollox ma' kollox pożittiv. L-Albanija għandha tkun f'qagħda li tieħu l-obbligi tas-sħubija fuq terminu medju, fil-parti l-kbira tal-oqsma tal- acquis , sakemm il-proċess ta' konverġenza jkompli u li jsiru sforzi ulterjuri konsiderevoli u sostenibbli biex ikunu żgurati l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni. Jeħtieġ tingħata attenzjoni partikolari lill-oqsma tal-moviment ħieles tal-prodotti, il-liġi dwar il-propjetà intellettwali, l-iżvilupp agrikolu u rurali, is-sikurezza tal-ikel, il-politika veterinarja u fito-sanitarja, is-sajd, il-politika tat-trasport, il-politika soċjali u l-impjiegi, il-politika reġjonali u l-koordinazzjoni tal-istrumenti strutturali, il-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali, il-ġustizzja, il-libertà u s-sigurtà u l-kontroll finanzjarju. Il-konformità sħiħa mal- acquis fil-qasam tal-ambjent tista' tinkiseb biss fuq medda twila ta' żmien u tkun titlob livelli sostanzjali ta' investiment; it-tħejjijiet f’dan il-qasam għandhom ikunu aċċelerati. L-adeżjoni tal-Albanija għandu jkollha impatt ġenerali limitat fuq il-politiki tal-Unjoni Ewropea u mhux se jkollhom effett fuq il-kapaċità tal-Unjoni li żżomm u tapprofondixxi l-iżvilupp tagħha stess. Il-Kummissjoni tikkunsidra li n-negozjati għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea għandhom jinfetħu mal-Albanija ladarba l-pajjiż ikun kiseb il-livell neċessarju ta' osservanza tal-kriterji tas-sħubija u b'mod partikolari l-kriterji politiċi ta' Kopernħagen li jeħtieġu l-istabbiltà tal-istituzzjonijiet li b'mod partikolari jiggarantixxu l-istat tad-dritt. F'dan ir-rigward l-Albanija teħtieġ li tissodisfa dawn il-prijoritajiet b'mod partikolari: - Tiżgura t-tħaddim xieraq tal-Parlament fuq il-bażi ta' djalogu politiku kostruttiv u sostnut fost il-partiti politiċi kollha. - Tadotta liġijiet pendenti li jeħtieġu maġġoranza b'saħħitha fil-Parlament. - Taħtar l-Ombudsman, u tiżgura smigħ u proċess ta' votazzjoni bl-ordni fil-Parlament għal ħatriet kostituzzjonali u tal-qorti suprema. - Timmodifika l-qafas leġiżlattiv għall-elezzjonijiet skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-OSKE-ODIHR - Tiżgura li l-elezzjonijiet jitmexxew skont standards Ewropej u internazzjonali. - Ittemm passi essenzjali fir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika inklużi l-emendi għal-liġi dwar is-servizz ċivili u ssaħħaħ id-Dipartiment tal-Amministrazzjoni Pubblika, bil-għan li jitjieb il-professjonaliżmu u tiġi de-politiċizzata l-amministrazzjoni pubblika u jissaħħaħ approċċ lejn il-ħatriet u l-promizzjonijiet li hu trasparenti u bbażat fuq il-meritu. - Issaħħaħ l-istat tad-dritt permezz tal-addozzjoni u l-implimerntazzjoni ta' strateġija ta' riforma għall-ġudikatura, li tiżgura l-indipendenza, l-effiċjenza u r-responsabbiltà tal-istituzzjonijiet ġudizzjarji. - Timplimenta b'mod effettiv l-istrateġija tal-gvern u l-pjan ta' azzjoni kontra l-korruzzjoni, tneħħi ostakoli għall-investigazzjonijiet, b'mod partikolari tal-imħallfin, il-ministri u l-Membri Parlamentari; tiżviluppa rekord sod fl-investigazzjonijiet proattivi, prosekuzzjonijiet u kundanni f'każijiet ta' korruzzjoni fil-livelli kollha. - Issaħħaħ il-ġlieda kontra l-kriminalità orgnizzata ibbażata fuq l-analiżi tat-theddid u investigazzjonijiet proattivi, żieda fil-kooperazzjoni ma' sħab reġjonali fl-UE, u koordinazzjoni bejn l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi. Tiżviluppa rekord sod f'dan il-qasam. - Tħejji, tadotta u timplimenta strateġija nazzjonali u pjan ta' azzjoni dwar id-drittijiet tal-propjetà wara li tagħmel konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet interessati u tikkunsidra l-każistika tal-QEtDB; dan għandu jkopri l-proċessi ta' restituzzjoni, kumpens u legalizzazzjoni. - Tieħu passi konkreti biex issaħħaħ il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, partikolarment għan-nisa, t-tfal u r-Roma, u b'mod effettiv timplimenta politiki kontra d-diskriminazzjoni. - Tieħu miżuri addizzjonali biex ittejjeb it-trattament ta' dawk miżmuma fl-għases tal-pulizija, dawk taħt arrest preventiv u fil-ħabsijiet. Issaħħaħ is-segwitu ġudizzjarju ta' każijiet ta' trattament ħażin u ttejjeb l-applikazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsaman f'dan il-qasam. L-Albanija hija mħeġġa biex tkompli bl-involviment kostruttiv tagħha fil-kooperazzjoni reġjonali u fit-tisħiħ tar-relazzjonijiet bilaterali mal-pajjiżi ġirien. L-FSK jeħtieġ jibqa' jiġi implimentat mingħajr xkiel; f'dan il-kuntest, trid tingħata attenzjoni xierqa lill-iskadenzi għall-impenji tagħha. Barra minn hekk, il-pajjiż huwa mħeġġeġ ħafna biex ikompli jsaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tiegħu f'kull aspett. Il-kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili trid tiġi aġġornata. L-Albanija teħtieġ talloka biżżejjed riżorsi biex tiggarantixxi l-funzjoni effettiva tal-funzjonament tal-istituzzjonijiet għad-drittijiet tal-bniedem u taġġorna l-isforzi tagħha fil-qasam tal-protezzjoni tal-minoranzi. Teħtieġ ukoll issaħħaħ il-libertà tal-midja u l-indipendenza tagħha, u tindirizza l-prevalenza tal-influwenzi politiċi. Il-Kummissjoni se tagħmel monitoraġġ tar-riformi meħtieġa fi ħdan il-qafas istituzzjonali tal-Ftehim ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni u se tkompli tappoġġa l-isforzi permezz tal-istrument finanzjarju tal-IPA. Il-Kummissjoni se tippreżenta rapport dwar il-progress tal-Montenegro fil-pakkett ta' tkabbir tal-2011. Dan ir-rapport se jiffoka b'mod partikolari fuq l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet ewlenin li jeħtieġ jiġu indirizzati bil-għan li jinfetħu n-negozjati dwar l-adeżjoni. ANNESS 2 Konklużjonijiet tar-Rapporti ta' Progress dwar il-Kroazja, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, il-Bosnja u Ħerzegovina, is-Serbja, il-Kosovo, it-Turkija u l-Islanda Il-Kroazja Il-Kroazja qed tkompli tissodisfa l-kriterji politiċi . Sar progress f'bosta oqsma, inkluż fil-qasam tal-istat tad-dritt. Madanakollu, jeħtieġ ikomplu u jiġu intensifikati l-isforzi b'mod partikolari fil-qasam tar-riforma amministrattiva, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, ir-rispett għall-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom, u r-ritorn tar-refuġjati. Id-demokrazija u l-istat tad-dritt komplew jiġu msaħħa. Il- gvern u l- parlament komplew jiffunzjonaw b'mod effettiv. Madanakollu, il-kapaċità tal-Parlament li jiskrutinizza l-proċess leġiżlattiv għandha bżonn tissaħħaħ. Ir-riforma fil-ġudikatura ssuktat iżda għad fadal sfidi sinifikanti, partikolarment b'rabta mal-indipendenza, l-effiċjenza u r-responsabbiltà ġudizzjarja. Sar progress limitat fil-qasam tar-riforma tal- amministrazzjoni pubblika . Il-liġi dwar il-proċeduri amministrattivi ġenerali daħlu fis-seħħ u ġie adottat pjan ta' azzjoni u strateġija għall-iżvilupp tar-riżorsi umani fis-servizz ċivili. Madanakollu, l-amministrazzjoni pubblika għad fiha nuqqasijiet, inklużi proċeduri amministrattvi kumplessi, politiċizzazzjoni u ġestjoni dgħajfa tar-riżorsi umani. Sabiex tikseb riżultati tanġibbli, jeħtieġ li jkun hemm impenn politiku iktar qawwi u koordinazzjoni aħjar bejn il-partijiet interessati ewlenin fil-livelli ċentrali, reġjonali u lokali. Ir-riforma ġudizzjarja kompliet. Ix-xogħol pendenti fil-każijiet tal-qrati naqas u l-indipendenza ġudizzjarja ssaħħet permezz ta' emendi kostituzzjonali. Madanakollu, wieħed għad irid jara r-riżultati ewlenin mistennija mill-proċess ta' riforma. Għad hemm sfidi b'mod partikolari rigward l-applikazzjoni ta' kriterji trasparenti għall-ħatriet ta' mħallfin u prosekuturi, ikompli t-tnaqqis tal-każijiet pendenti, tat-tul tal-proċedimenti u l-infurzar tad-deċiżjonijiet. Sar xi progress rigward il-każijiet tar-reati ta' gwerra, inkluża r-reviżjoni ta' verdetti dubbjużi mis-snin 1990. Madanakollu, għad hemm il-problema tal-impunità, partikolarment għal reati li saru kontra s-Serbi etniċi, li ħafna minnhom għadhom ma ġewx investigati tajjeb. Inkiseb ċertu progress fil- ġlieda kontra l-korruzzjoni . L-implimentazzjoni u l-koordinazzjoni ġenerali fl-isforzi kontra l-korruzzjoni tjiebu. L-uffiċċju għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata kompla jkun atttiv u ħareġ akkużi f'ċerti każijiet importanti. Żdied l-għadd ta' verdetti mill-qrati. Fil-kostituzzjoni ġie inkluż id-dritt tal-aċċess għall-informazzjoni mill-korpi pubbliċi. Madanakollu, il-korruzzjoni għadha mifruxa f'bosta oqsma. L-istrutturi legali u amministrattivi li ġew aġġornati dan l-aħħar għadhom ma ġewx ittestjati għal kollox fil-prattika, b'mod partikolari l-kapaċità tal-qrati li jittrattaw ma' każijiet dejjem jiżdiedu fin-numru u l-kumplessità. Għad irid jiġu stabbiliti rekord ta' investigazzjoni, prosekuzzjoni u deċiżjonijiet tal-qrati effettivi, speċjalment f'każijiet ta' korruzzjoni f'livell għoli. Ftit li xejn sar progress fil-prevenzjoni ta' kunflitti ta' interess. Il-progress li sar biex titjieb l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni hija limitata. Għad hemm nuqqasijiet rigward il-finanzjament tal-partiti politiċi u l-kampanji elettorali. Inkiseb element ta' progress fil-qasam tad- drittijiet tal-bniedem u l-protezzjoni tal-minoranzi . Id-drittijiet tal-bniedem huma ġeneralment irrispettati iżda għad fadal ċerti sfidi importanti fir-rigward tal-implimentazzjoni. Rigward l- aċċess għall-ġustizzja , bdiet riforma sostanzjali tas-sistema tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja. Qed tingħata wkoll għajnuna legali b'xejn iffinanzjata mill-istat. Madanakollu, il-proċeduri huma kumplikati u l-livell ġenerali tal-għajnuna mogħtija huwa baxx. Rigward is- sistema tal-ħabs , ittieħdu miżuri leġiżlattivi biex jitjiebu l-kundizzjonijiet tal-ħabs permezz tal-introduzzjoni prevista tas-sistema tal-perjodu ta' prova. Il-ħabsijiet għadhom iffullati u ma jipprovdux protezzjoni għas-saħħa adegwata. Fir-rigward tat- trattament ħażin , l-Ombudsman baqa' jirċievi ilmenti dwar l-użu eċċessiv ta' forza mill-pulizija. Il-libertà tal-espressjoni , inkluż il-libertà u l-pluraliżmu fil-midja, hija pprovduta mil-liġi u hija ġeneralment rispettata. Madanakollu, l-edituri u l-ġurnalisti għadhom jirrappurtaw dwar pressjoni politika. Għad fadal problemi rigward l-indipendenza tal-midja lokali. Sar progress limitat rigward id- drittijiet tan-nisa u l-ugwaljanza bejn is-sessi. Il-qagħda tan-nisa fis-suq tax-xogħol ma nbidlitx b'mod sinifikanti u l-livell tal-qgħad fost in-nisa għadu għoli. L-Ombudsman għat-Tfal sar iktar attiv fil-promozzjoni u l-protezzjoni tad- drittijiet tat-tfal . Madanakollu, din l-istituzzjoni għandha nuqqas ta' riżorsi xierqa sabiex twettaq il-mandat tagħha kif suppost. Sar xi progress fir-rigward tal-persuni soċjalment vulnerabbli u l-persuni b'diżabbiltajiet. Il-kapaċità tal-Uffiċċju tal-Ombudsman għall-Persuni b'Diżabbiltà qed jissaħħaħ, partikolarment bil-għan li r-rappreżentazzjoni tiġi estiża għar-reġjuni. Madanakollu, hemm nuqqas ta' informazzjoni dwar id-drittijiet u intitolamenti fil-qasam tal-għajnuna soċjali, il-kura tas-saħħa u l-pensjonijiet. Il-kriterji dwar kif jiġu stabbiliti l-intitolamenti mhumiex dejjem applikati l-istess u d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi li jirregolaw id-drittijiet speċifiċi huma frammentati. It-tranżizzjoni minn kura istituzzjonali għal servizzi ta' kura bbażati fil-komunità imxiet bil-mod. Ittieħdu xi passi biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni tal-liġi ġdida kontra d-diskriminazzjoni . Madanakollu, l-għarfien dwar l-ambitu tagħha fost l-awtoritajiet u ċ-ċittadini huwa limitat u fil-qrati jaslu biss ftit ilmenti ta' diskriminazzjoni. Sar xi progress rigward il-leġiżlazzjoni dwar reati relatati mal-omofobija, minkejja li l-implimentazzjoni għadha fi stadju bikri. Sar xi progress rigward ir-rispett għall-minoranzi u l-protezzjoni tagħhom u d-drittijiet kulturali . Wieħed jista' jirrapporta li hemm iktar attenzjoni fuq kwistjonijiet ta' minoranzi fil-kuntest ta' relazzjonijiet aħjar fir-reġjun, partikolarment bejn il-Kroazja u s-Serbja. Id-dispożizzjonijiet rigward il-minoranzi ġew imsaħħa. Il-minorità Roma kompliet tirċievi iktar attenzjoni, b’titjib partikolari fl-edukazzjoni ta’ qabel l-iskola formali. Il-livell ta' finanzjament disponibbli għall-organizzazzjonijiet tal-minoranzi tnaqqas marġinalment minkejja li ttieħdu miżuri ta' awsterità finanzjarja. Madanakollu, il-minoranzi għadhom qegħdin iħabbtu wiċċhom ma' ħafna problemi. Il-Kroazja teħtieġ tkompli tħeġġeġ spirtu ta' tolleranza lejn il-minorità Serba. Il-Kroazja teħtieġ ukoll tieħu l-miżuri xierqa biex tipproteġi lil dawk li jistgħu jkunu għadhom soġġetti għal theddid jew atti ta' diskriminazzjoni, ostilità jew vjolenza. Il-minoranza Roma taffaċċja kundizzjonijiet ta’ għajxien diffiċli u għad hemm sfidi fl-oqsma tal-edukazzjoni, il-protezzjoni soċjali, il-kura tas-saħħa, l-impjiegi u l-aċċess għal dokumenti personali. Il-minoranzi jkomplu jiffaċċjaw diffikultajiet fil-qasam tal-impjiegi, kemm f’termini ta’ nuqqas ta’ rappreżentanza fl-amministrazzjoni tal-istat, il-ġudikatura u l-pulizija kif ukoll fis-settur pubbliku iktar wiesa’. K