Rapport Speċjali Assistenza finanzjarja 
pprovduta lil pajjiżi li 
jinsabu f’diffikultajietMT 2015  Nru  18
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa (http://europa.eu).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2015
Print ISBN 978 ‑92‑872‑3214 ‑4 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/501148 QJ‑AB‑15‑016‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑3216 ‑8 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/72994 QJ‑AB‑15‑016‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑3231 ‑1 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/959338 QJ‑AB‑15‑016‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2015
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Printed in Luxembourg
Assistenza finanzjarja 
pprovduta lil pajjiżi li 
jinsabu f’diffikultajiet
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 18
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla IV tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Milan Martin 
Cvikl — li tispeċjalizza fl-awditjar ta’ dħul, riċerka u politiki interni, u istituzzjonijiet u korpi tal-Unjoni Ewropea. L-awditu 
tmexxa mill-Membru tal-QEA Baudilio Tomé Muguruza, b’appoġġ mill-kap tal-kabinett tiegħu, Daniel Costa de Magalhães 
u Ignacio García de Parada, attaché; Zacharias Kolias, direttur; Josef Jindra, kap tat-tim; Giuseppe Diana, Marco Fians, 
Daniela Hristova; Didier Lebrun, Ioanna Metaxopoulou, Adrian Savin, Kristian Sniter, awdituri.
Mix-xellug għal-lemin : D. Lebrun, I. García de Parada, K. Sniter, J. Jindra, G. Diana,  
B. Tomé Muguruza, A. Savin, D. Hristova, Z. Kolias, M. Fians, D. Costa de Magalhães.
03
 Werrej
Paragrafu
 Abbrevjazzjonijiet
I‑XIX  Sommarju eżekuttiv
1‑26 Introduzzjoni
1‑7 Il-kriżi tad-dejn sovran fl-Istati Membri tal-UE
8‑18 Tfassil u implimentazzjoni
8‑10 Tfassil ta’ programmi
11‑15 Kundizzjonijiet
16‑18 Implimentazzjoni
19‑26 Riżorsi finanzjarji
19‑23 Finanzjament tal-programmi
24‑26 Teħid b’self fis-swieq
27‑32 Approċċ tal-awditjar
33‑47 Parti I — Il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor tal-kriżi li faqqgħet
33‑44 Il-Kummissjoni stmat b’mod insuffiċjenti l-estent tal-iżbilanċi fiskali fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi
35‑40 Il-Kummissjoni stmat li l-baġits pubbliċi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt kienu
41‑44 Il-valutazzjonijiet stmaw b’mod insuffiċjenti r-riskji fiskali potenzjali
45‑47 B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni ma kinitx lesta għall-ġestjoni tal-programmi
04 Werrej
48‑114 Parti II — B’mod ġenerali, il-proċessi kienu dgħajfin
50‑96 Il-proċessi tal-Kummissjoni mhux dejjem kienu jinkorporaw kontrolli u bilanċi suffiċjenti
52‑54 Fil-biċċa l-kbira, il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-reqqa biex tikseb l-informazzjoni neċessarja għal 
skopijiet ta’ monitoraġġ
55‑70 Il-previżjonijiet tal-programmi jipprevedu kontrolli wiesgħa ta’ konsistenza fit-tfassil ta’ programmi, iżda 
b’ħafna riżervi li ma jiġux ivverifikati
71‑75 B’mod ġenerali, il-karatteristiki tal-programmi kellhom bażi tajba, iżda xi drabi rekords importanti kienu 
neqsin
76‑79 Kultant il-Kummissjoni tbiegħdet minn deċiżjonijiet tal-Kunsill
80‑92 Il-pajjiżi ma kinux ittrattati bl-istess mod
93‑96 Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-programmi minħabba kontrolli dgħajfin
97‑107 Id-dokumenti relatati mal-programmi kienu tjiebu maż-żmien, iżda kienu għadhom juru 
nuqqasijiet
97‑99 Titjib fil-kwalità tad-dokumenti relatati mal-programmi
100 ‑107 Dgħufijiet fil-monitoraġġ u r-rappurtar ta’ konformità
108‑114 Il-kooperazzjoni mas-sħab l-oħra kienet informali biss
115‑136 Parti III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzjament għalkemm ic-
ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
117‑122 Il-ħruġ ta’ bonds kien sottoskritt tajjeb
117‑118 L-ispiża tad-dejn kienet f’konformità mal-livelli bejn il-pari
119‑122 Xi drabi, il-livelli ta’ pprezzar fil-ħruġ kienu ogħla mill-gwida inizjali tal-banek
123‑136 Iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
137‑178 Parti IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
138‑143 Ma hemmx ħtieġa li jiżdied il-finanzjament kumplessiv
138‑141 Il-pakketti ta’ finanzjament urew li kienu suffiċjenti, anke jekk kienu stretti f’żewġ Stati Membri
142‑143 Ċerti Stati Membri rċevew termini finanzjarji aktar vantaġġużi milli previst fit-tfassil inizjali
05 Werrej
144‑154 Il-miri tad-defiċit aġġornati ġew fil-biċċa l-kbira, iżda mhux dejjem, issodisfati b’mod sostenibbli
144‑148 B’xi eċċezzjonijiet, ġew issodisfati l-miri annwali tad-defiċit riveduti
149‑152 Il-pajjiżi kollha tejbu l-pożizzjoni fiskali tagħhom, iżda sa gradi li kienu jvarjaw
153‑154 Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ darba
155‑164 Il-livell ta’ konformità mal-kundizzjonijiet kien għoli
155‑158 Eventwalment, l-Istati Membri kkonformaw ma’ mill-inqas 80 % tal-kundizzjonijiet
159‑164 Il-programmi wasslu għal riformi, iżda kultant l-effetti mixtieqa ma mmaterjalizzawx
165‑178 Kemm kien tajjeb il-mod kif il-pajjiżi żiedu l-kompetittività tagħhom?
165‑172 Kisbiet fil-kompettitività, iżda sa gradi li kienu jvarjaw
173‑174 L-iżvalutazzjoni interna ħadmet permezz tal-aġġustament tal-pagi tal-impjegati l-ġodda
175‑178 Is-selfiet tal-kambju baqgħu sfida
179‑204  Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
179‑180 Sorveljanza ta’ qabel il-kriżi
181‑192 Proċessi ta’ ġestjoni tal-programmi
193‑194 Operazzjonijiet ta’ teħid b’self
195‑204  Kisbiet tal-programmi
 Anness I  — Raġunijiet li jimmotivaw it-talba għall-assistenza
 Anness II  — Il-faċilitajiet ta’ għoti ta’ self għall-ħames pajjiżi
 Anness III  — Metodoloġija tal-awditjar
 Risposta tal-Kummissjoni
06
 Abbrevjazzjonijiet
BĊE : Bank Ċentrali Ewropew
EFSF : Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja
EFSM : Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja
EMTNs : Euro Medium-Term Notes
ESA : Sistema Ewropea tal-Kontijiet
EWG : Grupp ta’ Ħidma tal-Grupp tal-Euro
KEF : Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju
Kunsill : Kunsill tal-Unjoni Ewropea, it-test juża dan it-terminu bħala tqassira għal kwalunkwe korp deċiżjonali tal-
Istati Membri
MtQ : Memorandum ta’ qbil
07
 Sommarju eżekuttiv
I
Seba’ snin ilu, l-Ewropa ffaċċjat kriżi finanzjarja li 
nbidlet fi kriżi tad-dejn sovran. Il-kriżi tad-dejn sovran 
kienet konsegwenza ta’ diversi fatturi, li jinkludu 
superviżjoni bankarja dgħajfa, politiki fiskali foqra, 
u d-diffikultajiet esperjenzati minn istituzzjonijiet 
finanzjarji kbar (u l-ispejjeż għas-salvataġġ konseg -
wenti mġarrba mill-pubbliku ġenerali). Il-kriżi nfirxet 
fl-Istati Membri tal-UE f’żewġ fażijiet, fejn l-ewwel fażi 
affettwat il-pajjiżi mhux fiż-żona tal-euro fl-2008-2009 
u aktar tard infirxet għaż-żona tal-euro nfisha. B’kollox, 
tmien Stati Membri tal-UE kellhom ifittxu assistenza 
makrofinanzjarja.
II
Iżda dan it-taqlib ġie solvut b’mod tajjeb? Aħna 
nanalizzaw il-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-
assistenza finanzjarja pprovduta lil ħames Stati 
Membri (l-Ungerija, il-Latvja, ir-Rumanija, l-Irlanda 
u l-Portugall).
Xi sinjali ta’ twissija ma ġewx innutati
III
Huwa importanti li wieħed jiftakar li qabel il-kriżi kien 
hemm diġà qafas immirat lejn il-monitoraġġ tal-baġits 
tal-Istati Membri. Kienet ir-responsabbiltà tal-Kummis -
sjoni li twissi lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi fiskali li kienu 
qed jiżdiedu. Il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-
ewwel talbiet għal assistenza finanzjarja.IV
Aħna sibna li l-Kummissjoni Ewropea stmat li l-baġits 
pubbliċi tal-pajjiżi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt 
irriżultaw li kienu. Dgħufija importanti tal-valutazzjoni -
jiet mill-Kummissjoni qabel l-2009 kienet in-nuqqas ta’ 
rappurtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet 
kontinġenti tas-settur pubbliku, li spiss saru obbli -
gazzjonijiet reali matul il-kriżi. Il-Kummissjoni, lanqas, 
ma tatx attenzjoni suffiċjenti għar-rabta bejn flussi 
finanzjarji barranin kbar, l-istatus tas-saħħa tal-banek 
u, fl-aħħar mill-aħħar, il-finanzi tal-gvern.
V
Riformi għall-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2011, 
l-2013 u l-2014 fittxew li jindirizzaw id-dgħufijiet 
tal-perjodu ta’ qabel il-kriżi billi introduċew sor -
veljanza makroekonomika akbar. Madankollu, lura 
fl-2008, il-Kummissjoni sabet li ma kinitx imħejjija 
biex timmaniġġja l-assistenza finanzjarja meta l-pajjiżi 
bdew jippreżentaw it-talbiet tagħhom.
Niffaċċjaw l-isfida
Inpattu għaż-żmien mitluf
VI
Il-Kummissjoni rnexxielha tassumi d-dmirijiet il-ġodda 
tagħha rigward il-ġestjoni tal-programmi, li kienu 
jinkludu t-twettiq ta’ taħditiet mal-awtoritajiet naz -
zjonali, it-tħejjija ta’ previżjonijiet tal-programmi u ta’ 
stimi tan-nuqqas fil-finanzjament u l-identifikazzjoni 
tar-riformi neċessarji. B’kont meħud tar-restrizzjonijiet 
inizjali ta’ żmien u l-esperjenza rilevanti limitata, din 
kienet kisba.
Sommarju eżekuttiv 08
VII
Fil-biċċa l-kbira, il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-
reqqa biex tikseb l-informazzjoni li kienet teħtieġ. Hija 
mexxiet dejjem aktar il-kompetenza interna u kienet 
f’kuntatt ma’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fil-
pajjiżi li appellaw għall-għajnuna.
Għodod kumplessi
VIII
Il-produzzjoni ta’ previżjonijiet makroekonomiċi u tad-
defiċit ma kinitx attività ġdida. Il-Kummissjoni użat 
għodda eżistenti ta’ previżjoni, ibbażata fuq l-ispread -
sheets, li kienet pjuttost ingombranti. Il-kontroll 
tal-kwalità kien limitat prinċipalment għar-rikonċiljar 
tad-diversi partijiet tal-previżjonijiet, mingħajr 
l-ebda inkjesta mill-maniġment dwar ir-raġunament 
għas-suppożizzjonijiet li ħarġu mill-previżjonijiet. 
Kien diffiċli ħafna li tiġi vvalutata l-plawżibbiltà ta’ 
suppożizzjonijiet ewlenin bħal multiplikaturi fiskali, 
mhux biss fi kwalunkwe eżami sussegwenti iżda 
wkoll, mill-maniġment, matul il-produzzjoni reali ta’ 
previżjonijiet.
Problemi tal-bidu
IX
Il-programmi ta’ assistenza fil-biċċa l-kbira kellhom 
bażi tajba, b’kont meħud tal-politiki prevalenti fil-livell 
tal-UE u l-għarfien ekonomiku f’dak iż-żmien. Iżda 
dgħufija komuni tal-proċess tal-Kummissjoni kienet 
in-nuqqas ta’ dokumentazzjoni. Il-proċess ma kienx 
immirat lejn mawra lura fiż-żmien biex jiġu evalwati 
d-deċiżjonijiet meħuda. Aħna ma stajniex nivvalidaw 
xi partijiet mill-informazzjoni essenzjali li ngħaddiet 
lill-Kunsill, bħall-istimi inizjali tan-nuqqas fil-finanzja -
ment għal xi programmi.X
Dan jista’ jiġi parzjalment spjegat mill-kuntest 
tal-kriżi, il-pressjoni inizjali ta’ ħin u l-fatt li, għall-
Kummissjoni, il-ġestjoni tal-programmi kienet novità 
għall-Kummissjoni. Id-disponibbiltà tar-rekords tjiebet 
maż-żmien iżda, anke għall-programmi l-aktar reċenti, 
xi dokumenti ewlenin kienu neqsin.
XI
Il-kundizzjonijiet f’memoranda ta’ qbil kienu fil-biċċa 
l-kbira ġġustifikati permezz ta’ referenza speċifika 
għad-deċiżjoni tal-Kunsill. Madankollu, il-kundizzjoni -
jiet mhux dejjem kienu ffukati suffiċjentement fuq il-
kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika ġenerali ssettjati 
mill-Kunsill.
Approċċi differenti
XII
Aħna sibna bosta eżempji ta’ pajjiżi li ma kinux qed 
jiġu ttrattati bl-istess mod f’sitwazzjoni kumparabbli. 
Il-kundizzjonijiet għall-assistenza ġew immaniġġjati 
b’mod differenti f’kull programm. F’xi programmi 
kienu kumplessivament inqas stretti, u dan għamel il-
konformità aktar faċli. Meta tqabblu pajjiżi b’dgħufijiet 
strutturali simili, instab li r-riformi meħtieġa ma kinux 
dejjem proporzjonali għall-problemi ffaċċjati jew li 
segwew b’mod mifrux mogħdijiet differenti. Xi miri 
tad-defiċit, iżda mhux kollha, tal-pajjiżi kienu aktar 
laxki minn kif is-sitwazzjoni ekonomika tkun tidher li 
tiġġustifika.
Kontroll tal-kwalità limitat
XIII
Waħda mir-raġunijiet għal dawn id-dgħufijiet kienet li 
t-tfassil u l-monitoraġġ tal-programmi kienu fil-biċċa 
l-kbira f’idejn it-timijiet tal-programmi tal-Kummis -
sjoni. Qabel ma waslu għand il-Kunsill jew għand il-
Kummissjoni, id-dokumenti ewlenin li kienu jirriżultaw 
mill-ħidma ta’ tim kienu suġġetti għal eżaminar, iżda 
dan kien insuffiċjenti f’bosta aspetti. Il-kalkoli ta’ bażi 
ma ġew eżaminati minn ħadd barra mit-tim, il-ħidma 
tal-esperti ma ġietx skrutinizzata bir-reqqa u l-proċess 
ta’ eżaminar ma ġiex dokumentat tajjeb.
Sommarju eżekuttiv 09
Lok għal titjib
XIV
Mil-lat pożittiv, id-dokumenti relatati mal-programmi, 
li jipprovdu l-bażi għad-deċiżjonijiet li jieħdu l-Kunsill 
u l-Kummissjoni, tjiebu b’mod sinifikanti mill-ewwel 
talba għal assistenza finanzjarja ‘l hawn. Dan kien 
minħabba l-allokazzjoni ta’ persunal addizzjonali 
għall-ġestjoni tal-programmi, aktar esperjenza mik -
suba u tħejjija aħjar. Madankollu, anke d-dokumenti 
l-aktar reċenti relatati mal-programmi kienu nieqsa 
minn xi informazzjoni essenzjali.
XV
Għall-monitoraġġ, il-Kummissjoni użat miri tad-defiċit 
ibbażat fuq id-dovuti. Dan jiżgura konsistenza mal-
proċedura ta’ defiċit eċċessiv, iżda jfisser ukoll li, meta 
deċiżjoni dwar il-kontinwazzjoni tal-programm tkun 
trid tittieħed, il-Kummissjoni ma tistax tirrapporta 
b’ċertezza dwar jekk l-Istat Membru benefiċjarju 
jkunx ikkonforma mal-mira tad-defiċit, billi d-defiċit 
ibbażat fuq id-dovuti jista’ jiġi osservat biss wara li 
jkun għadda ċertu żmien. Il-mod ta’ rappurtar dwar il-
konformità mal-kundizzjonijiet ma kienx sistematiku. 
Ħafna termini differenti ntużaw biex jindikaw nuqqas 
ta’ konformità, u dan wassal għal konfużjoni. Xi 
kundizzjonijiet ma ġewx irrappurtati. Ġew irrappurtati 
ftit kundizzjonijiet li ġew issodisfati meta dan fil-fatt 
ma kienx il-każ.
Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
XVI
Fil-biċċa l-kbira, il-miri tad-defiċit riveduti ntlaħqu, 
b’xi eċċezzjonijiet. Waqt li l-attività ekonomika kienet 
qed tonqos fl-2009, il-pajjiżi rreġistraw it-telf fid-dħul 
li saħansitra ma setax jiġi kkumpensat minn miżuri 
ġodda tad-dħul. Riformi newtrali mil-lat tat-taxxa jew 
riformi bbażati fuq tpaċija tat-taxxa kkawżaw spejjeż 
fiskali fuq terminu qasir u xi pajjiżi ħadu miżuri addizz -
jonali tat-taxxa biex ipaċu t-tnaqqis fil-proporzjon tat-
taxxa mal-PDG. Id-defiċit strutturali tjieb iżda b’ritmu 
li kien ivarja. Parti mill-aġġustament fiskali saret b’mod 
mhux dejjemi. Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ darba biex 
jilħqu l-miri.XVII
L-Istati Membri kkonformaw mal-biċċa l-kbira mill-
kundizzjonijiet issettjati fil-programmi, għalkemm b’xi 
tidwim. Fil-biċċa l-kbira it-tidwim iġġarrab minħabba 
raġunijiet li kienu lil hinn mill-kontroll tal-Kummiss -
joni. Kultant, madankollu, il-Kummissjoni ssettjat dati 
ta’ skadenza qosra wisq għalriformi li kellhom firxa 
wiesgħa. Livell għoli ta’ konformità ma jfissirx li kien 
hemm konformità mal-kundizzjonijiet importanti 
kollha. Barra minn hekk, aħna osservajna li l-Istati 
Membri kellhom it-tendenza li jħallu l-konformità 
tal-kundizzjonijiet importanti għall-fażi tat-tmiem tal-
perjodu tal-programmi.
XVIII
Il-programmi rnexxielhom iqanqlu riformi. Fil-biċċa 
l-kbira, il-pajjiżi komplew bir-riformi li ġew ikkawżati 
mill-kundizzjonijiet tal-programmi. Fi żmien l-awditu 
tagħna, ir-riversjar tar-riformi kien rari. Huwa tpaċa 
permezz ta’ riformi alternattivi, li ħafna drabi ma kinux 
ekwivalenti fir-rigward tal-impatt potenzjali.
XIX
F’erbgħa mill-ħames pajjiżi, il-kont kurrenti aġġusta 
aktar malajr milli mistenni. Fil-biċċa l-kbira, dan jiġi 
spjegat mit-titjib mhux mistenni fil-bilanċ tal-introjtu 
u, sa ċertu punt inqas, mit-titjib mhux mistenni fil-
bilanċ kummerċjali.
Sommarju eżekuttiv 10
Ir-rakkomandazzjonijiet tagħna
(a) Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi qafas fl-
istituzzjonijiet kollha li jippermetti li l-persunal 
u l-kompetenza tal-Kummissjoni jiġu mobilizzati 
jekk joħroġ programm ta’ assistenza finanzjarja. 
Il-Kummissjoni għandha tiżviluppa wkoll proċeduri 
fil-kuntest tar-regolamenti dwar it-”two-pack”.
(b) Il-proċess ta’ previżjoni għandu jkun suġġett għal 
kontroll tal-kwalità aktar sistematiku.
(c) Biex tiżgura li l-fatturi li fuqhom huma bbażati 
d-deċiżjonijiet dwar il-programmi jkunu interna -
ment trasparenti, il-Kummissjoni għandha ssaħħaħ 
iż-żamma ta’ rekords u toqgħod attenta għaliha 
fl-analiżi tal-kwalità.
(d) Il-Kummissjoni għandha tiżgura proċeduri xi -
erqa għall-analiżi tal-kwalità tal-ġestjoni tal-
programmi u l-kontenut tad-dokumenti relatati 
mal-programmi.
(e) Għal skopijiet ta’ monitoraġġ tal-baġit il-Kummiss -
joni għandha tinkludi, fil-memoranda ta’ qbil, fat -
turi varjabbli li hija tista’ tiġbor b’intervalli latenti 
qosra.
(f) Il-Kummissjoni għandha tiddistingwi l-kundizz -
jonijiet skont l-importanza u timmira lejn ir-riformi 
verament importanti.
(g) Għal kwalunkwe programm futur, il-Kummissjoni 
għandha tipprova tifformalizza l-kooperazzjoni 
interistituzzjonali ma’ sħab oħra tal-programmi.
(h) Il-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn għandu jkun aktar 
trasparenti.
(i) Il-Kummissjoni għandha tanalizza aktar l-aspetti 
ewlenin tal-aġġustament tal-pajjiżi.
11
 Introduzzjoni
Il-kriżi tad-dejn sovran 
fl-Istati Membri tal-UE
01 
Il-kriżi finanzjarja li laqtet l-Ewropa fl-
2008 skattat il-kriżi Ewropea tad-dejn 
sovran. Il-kriżi tad-dejn sovran kellha 
ħafna kawżi, li jinkludu superviżjoni 
bankarja dgħajfa, politiki fiskali foqra 
u d-diffikultajiet esperjenzati minn 
istituzzjonijiet finanzjarji kbar (li 
l-ispejjeż għas-salvataġġ tagħhom 
iġġarrbu mill-pubbliku ġenerali). L-
effetti tal-kriżi għadhom qed jinħassu 
fiż-żmien meta dan ir-rapport huwa 
ppubblikat u minn dak iż-żmien ‘il 
hawn, il-programmi riżultanti ta’ self 
ammontaw għall-mijiet ta’ biljuni, li 
ġab responsabbiltajiet tal-ġestjoni 
onerużi għal dawk kollha kkonċernati.
02 
Il-kriżi affettwat lill-Istati Membri 
tal-UE f’żewġ fażijiet. Fl-ewwel fażi, 
il-kontaġju tal-kriżi finanzjarja nfirex 
tul kanali barranin ta’ kreditu u ta’ 
negozju sa għadd ta’ Stati Membri 
mhux fiż-żona tal-euro. Iż-żieda qaw -
wija fi flussi ta’ ħruġ ta’ kapital barrani 
u t-tnaqqis fl-esportazzjonijiet żvelaw 
żbilanċi esterni sinifikanti għal xi 
pajjiżi, li tlieta minnhom (l-Ungerija, il-
Latvja u r-Rumanija) fittxew assistenza 
finanzjarja mill-mekkaniżmu tal-bilanċ 
tal-pagamenti tal-UE1, mill-FMI2 u minn 
sorsi oħra3.03 
It-tieni fażi tal-kriżi kienet tikkonċerna 
l-Istati Membri taż-żona tal-euro. 
Għalkemm l-unjoni monetarja inizjal -
ment ipprovdiet xi marġni ta’ likwidità, 
fl-2009 l-aġenziji ta’ kreditu bdew in -
aqqsu fil-grad bosta klassifikazzjonijiet 
ta’ bonds sovrani tal-Istati Membri. Ir-
rati tal-imgħax tas-suq tad-dejn sovran 
żdiedu b’mod qawwi f’xi pajjiżi4 iżda 
naqsu f’oħrajn5. B’riżultat tat-tnaqqis 
fil-finanzjament privat u tal-ispejjeż 
għat-teħid b’self li kienu qed jogħlew, 
il-gvernijiet tal-Irlanda u l-Portugall, 
fost oħrajn6, applikaw għal assistenza 
finanzjarja esterna.
04 
L-iskop ta’ din l-assistenza finanzjarja 
kien li tgħin lil pajjiżi jħallsu lura jew 
jiffinanzjaw id-dejn tagħhom li kien 
wasal biex jimmatura u d-defiċit 
tagħhom. Hija pprovdiet kuxxin biex 
jiffaċilita l-implimentazzjoni  tal-
programmi ta’ aġġustament li kienu 
neċessarji f’kull pajjiż biex jikkoreġu 
problemi ta’ bażi. F’termini wiesgħa, 
il-mekkaniżmi indirizzaw il-ħtieġa li 
tiġi salvagwardjata l-istabbiltà taż-
żona tal-euro jew l-UE fl-intier tagħha, 
li jiġi limitat ir-riskju ta’ kontaġju, u li 
tiġi pprevenuta ħasda għalgħarrieda 
għall-ekonomiji tal-Istati Membri 
benefiċjarji. L-objettivi ta’ kull pro -
gramm kienu jvarjaw fid-dettall, iżda 
l-għanijiet kumplessivi tal-assistenza 
finanzjarja kienu li l-Istati Membri 
jerġgħu jkunu b’saħħithom f’livell mak -
roekonomiku u finanzjarju u li jerġgħu 
jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi 
tagħhom tas-settur pubbliku (żona 
tal-euro) jew tal-bilanċ tal-pagamenti 
(żona mhux tal-euro). Il- Figura 1  tip-
provdi skeda ta’ żmien tal-assistenza 
finanzjarja pprovduta lill-ħames Stati 
Membri koperti fl-awditu tagħna.1 Ibbażat fuq l-Artikolu 143 
tat-Trattat dwar il-
Funzjonament tal-Unjoni 
Ewropea.
2 Il-Polonja rċeviet aċċess 
għar-riżorsi tal-FMI 
f’Mejju 2009 permezz ta’ linja 
ta’ kreditu flessibbli, iżda ma 
kinitx teħtieġ l-appoġġ 
mill-UE.
3 Skont kull programm, sorsi 
oħra ta’ finanzjament kellhom 
jiġu pprovduti mill-Bank Dinji, 
mill-Bank Ewropew għar-
Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, 
mill-Bank Ewropew tal-
Investiment, mir-Repubblika 
Ċeka, mid-Danimarka, 
mill-Finlandja, mill-Polonja, 
min-Norveġja u mill-Iżvezja.
4 L-Irlanda, il-Greċja, Spanja, 
l-Italja, il-Portugall.
5 Il-Ġermanja, Franza.
6 Fiż-żona tal-euro, il-Greċja, 
Spanja u Ċipru wkoll talbu 
l-assistenza finanzjarja.
12 Introduzzjoni
05 
Billi l-kriżi segwiet perkors differenti 
f’kull pajjiż, intalbet assistenza għal 
raġunijiet differenti. L- Anness I  jip-
provdi ħarsa ġenerali lejn dawk 
ir-raġunijiet.
06 
Għadd ta’ strumenti legali tfasslu 
għall-għoti ta’ assistenza finanzjarja. 
L-Istati Membri mhux fiż-żona tal-
euro setgħu jieħdu vantaġġ mill-
mekkaniżmu eżistenti tal-bilanċ tal-
pagamenti. L-Irlanda u l-Portugall ġew 
megħjuna miill-Mekkaniżmu Ewropew 
ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) 
li kien inħoloq ftit ilu u mill-Faċilità 
Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja 
(EFSF). Kienu biss il-mekkaniżmu tal-
bilanċ tal-pagamenti u l-EFSM li ġew stabbiliti bħala strumenti tal-UE abbażi 
tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-
Unjoni Ewropea, billi l-EFSF hija veikolu 
intergovernattiv barra mill-qafas tal-
UE. L- Anness II  jipprovdi ħarsa ġenerali 
lejn il-bażi legali tat-tliet strumenti. Il-
ħames pajjiżi wkoll irċevew assistenza 
finanzjarja l-FMI.
07 
L-assistenza lil pajjiżi mhux fiż-żona 
tal-euro kienet immaniġġjata mill-
Kummissjoni u mill-FMI. Il-Bank 
Ċentrali Ewropew (BĊE) —— it-tielet 
membru tat-trojka ta’ kredituri — kien 
involut fil-ġestjoni tal-assistenza finan -
zjarja lill-Irlanda u lill-Portugall. Dan it-
test jirreferi għal dawn l-istituzzjonijiet 
bħala “s-sħab”.Figura 1Skeda ta’ żmien tal-assistenza finanzjarja
Nota:  Id-data tal-bidu ta’ kull programm hija d-data meta ġie ffirmat il-memorandum ta’ qbil bejn l-Istat Membru u l-Kummissjoni.
Sors:  Il-QEA.Żona tal-euroŻona mhux
tal-euro2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
HU (Novembru '08 – Novembru 
LV (Jannar '09 – Jannar '12)
RO (Ġunju '09 – Ġunju '11) RO 2 (Ġunju '11–Marzu '13)
IE (Diċembru '10 – Diċembru '13)
PT (Mejju '11 – Mejju '14)
13 Introduzzjoni
Tfassil u implimentazzjoni
Tfassil ta’ programmi
08 
It-talbiet għal assistenza finanzjarja 
mill-UE jiġu inizjati mill-awtoritajiet 
tal-Istati Membri. It-talbiet iridu jiġu 
ppreżentati lill-Kummissjoni u lill-
Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju (KEF)7 
flimkien ma’ abbozz ta’ programm ta’ 
aġġustament ekonomiku8. Il-persunal 
tal-Kummissjoni9 jħejji l-previżjonijiet 
makroekonomiċi li huma l-bażi ta’ kull 
programm u jmexxu negozjati mal-
awtoritajiet nazzjonali. Il-mandat għal 
dawk in-negozjati jiġi stipulat minn 
qabel f’taqsira tal-politika10. Il-Kum -
missjoni tikkuntattja b’mod informali 
partijiet interessati oħra (l-FMI, il-KEF 
u, fil-każ ta’ pajjiżi fiż-żona tal-euro, il-
BĊE) biex tikseb pożizzjoni koordinata 
dwar il-kundizzjonijiet tal-programmi 
li jkunu se jakkumpanjaw l-assistenza 
finanzjarja (ara l-paragrafu 11).
09 
Iż-żjara ta’ negozjar11 fil-pajjiż tilħaq 
l-ogħla punt f’sett ta’ dokumenti 
ewlenin:
(a) Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill 
dwar l-assistenza finanzjarja, li 
tistipula l-kundizzjonijiet ta’ poli -
tika ekonomika ġenerali marbuta 
mal-assistenza u t-termini finan -
zjarji wiesgħa tas-selfa (pakkett 
finanzjarju, arranġamenti ta’ paga -
menti perjodiċi u maturità medja 
massima12).(b) Nota ta’ spjegazzjoni għall-
proposta msemmija hawn fuq, li 
tippreżenta l-valutazzjoni mill-
Kummissjoni tal-programm ip -
pjanat ta’ aġġustament ekonomiku 
tal-Istat Membru. Il-valutazzjoni 
hija bbażata fuq previżjonijiet 
interni tal-Kummissjoni, mudelli 
finanzjarji u makroekonomiċi, data  
tal-Eurostat u informazzjoni mik -
suba miż-żjara ta’ negozjar.
(c) Memorandum ta’ qbil, li 
jirrappreżenta impenn aktar det -
taljat mill-Istat Membru u huwa 
tipikament iffirmat mill-awtorita -
jiet tal-Istati Membri u mill-Kum -
missjoni. Il-memorandum ta’ qbil 
jissettja kundizzjonijiet ekonomiċi 
preċiżi għall-iżborż ta’ kull pa -
gament perjodiku u jistabbilixxi 
r-rekwiżiti tar-rappurtar tal-Istat 
Membru.
(d) Ftehim ta’ self, li fih dettalji tekniċi 
u legali tas-selfa (bħall-kalkolu tal-
maturità medja, ir-rati tal-imgħax, 
l-arranġamenti ta’ żborż u ħlas 
lura13).7 Il-KEF ġie stabbilit biex 
jippromwovi koordinazzjoni 
fil-politiki ekonomiċi 
u finanzjarji fost l-Istati Membri. 
Il-Kumitat huwa magħmul 
minn uffiċjali għolja minn 
amministrazzjonijiet u banek 
ċentrali nazzjonali, mill-BĊE 
u mill-Kummissjoni.
8 L-Artikolu 3(2) tar-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 
tat-18 ta’ Frar 2002 li 
jistabbilixxi faċilità li tipprovdi 
għajnuna finanzjarja għal 
żmien medju għall-bilanċi ta’ 
pagament tal-Istati Membri 
(ĠU L 53, 23.2.2002, p. 1) 
u l-Artikolu 3(1) tar-Regolament 
tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 
tal-11 ta’ Mejju 2010 li 
jistabbilixxi mekkaniżmu 
Ewropew ta’ stabbilizzazzjoni 
finanzjarja (ĠU L 118, 12.5.2010, 
p. 1). Il-programm ta’ 
aġġustament ekonomiku 
huwa sett ta’ politiki ta’ 
aġġustament li l-pajjiż għandu 
l-għan li jimplimenta biex 
jikkoreġi l-problemi ta’ bażi 
u jistabbilixxi mill-ġdid 
il-pożizzjoni finanzjarja 
u makroekonomika tiegħu.
9 It-tim tal-programm, il-kap 
tal-unità responsabbli 
għall-pajjiż tal-programm, 
il-kap tal-programm 
u d-direttur responsabbli 
għall-pajjiż tal-programm.
10 It-taqsira tal-politika tanalizza 
s-sitwazzjoni finanzjarja 
u makroekonomika tal-Istat 
Membru u l-impatt potenzjali 
ta’ kwalunkwe miżura 
proposta fuq l-ekonomija 
tiegħu. Hija tistipula wkoll 
il-qafas għal negozjati mal-Istat 
Membru. It-taqsira tal-politika 
tiġi approvata mill-
Kummissarju responsabbli 
wara li jkun irċieva l-kummenti 
mingħand il-presidenti 
tal-Kumitat Ekonomiku 
u Finanzjarju u tal-Grupp ta’ 
Ħidma tal-Grupp tal-Euro.
11 Iż-żjarat jitmexxew minn 
persunal f’livell għoli 
mill-Kummissjoni u mill-FMI, kif 
ukoll mill-BĊE fil-każ ta’ pajjiżi 
fiż-żona tal-euro. B’mod 
ġenerali, dawn iż-żjarat idumu 
bejn ġimagħtejn u tliet 
ġimgħat.
12 Kull żborż tal-assistenza 
finanzjarja jista’ jkollu maturità 
differenti. Il-medja ponderata 
ta’ dawn il-maturitajiet ma tridx 
taqbeż il-maturità medja 
massima ssettjata fid-deċiżjoni 
tal-Kunsill.
14 Introduzzjoni
10 
Billi l-FMI u l-UE14 jibqgħu responsab -
bli għad-deċiżjonijiet proprji tagħhom 
dwar l-għoti ta’ self, jitħejjew żewġ 
settijiet separati ta’ dokumenti relatati 
mal-programmi, wieħed minn kull 
waħda miż-żewġ istituzzjonijiet. Fl-UE, 
id-deċiżjoni aħħarija dwar l-għoti ta’ 
assistenza finanzjarja qiegħda f’idejn 
il-Kunsill.
Kundizzjonijiet
11 
Il-kundizzjonijiet tal-programmi jorbtu 
b’mod espliċitu l-approvazzjoni jew il-
kontinwazzjoni tal-finanzjament mal-
implimentazzjoni ta’ firxa ta’ miżuri, 
b’mod ġenerali dawk li huma impor -
tanti għall-objettivi tal-programmi. Il-
kundizzjonijiet tal-programmi jistgħu 
jinkludu wkoll miri ewlenin tad- data  li 
jagħmlu sinjal ta’ twissija jekk il-politiki 
jiżvijaw mir-rotta tagħhom (eż. il-mira 
tal-inflazzjoni)15.
12 
Il-kundizzjonijiet huma kwantitattivi 
(eż. limitu fuq id-defiċit fiskali) jew 
strutturali (pereżempju infurzar akbar 
tad-dritt tal-kompetizzjoni). Dawn 
huma differenti wkoll skont il-funzjoni 
maħsuba:
(a) biex jikkoreġu l-iżbilanċi ewlenin 
(eż. tnaqqis tad-defiċit fiskali);
(b) biex jipprevienu l-iżbilanċi milli 
jergġħu jseħħu il-futur (eż. adozz -
joni ta’ liġijiet dwar ir-responsab -
biltà fiskali); u
(c) biex jaqbdu l-iskala tal-iżbilanċi 
(eż. valutazzjoni komprensiva ta’ 
sħubiji pubbliċi-privati).13 
Il-kundizzjonijiet issettjati effet -
tivament jibnu fuq il-programm ta’ 
aġġustament ekonomiku tal-Istat 
Membru u fuq l-analiżi mwettqa mis-
sħab. Għaldaqstant, kull programm 
ikollu sett differenti ta’ kundizzjoni -
jiet li jiffukaw fuq il-konsolidament 
fiskali, fuq ir-riformi strutturali biex jiġi 
promoss it-tkabbir ekonomiku u/jew 
fuq ir-riformi jew l-appoġġ tas-settur 
finanzjarju (ara t- Tabella 1 ).
14 
Il-programmi kollha ta’ assistenza 
kienu jimmiraw lejn il-konsolidament 
fiskali permezz tal-adozzjoni ta’ 
politiki fiskali biex inaqqsu d-defiċit 
tal-gvern u jagħmlu d-dejn sostenibbli. 
Minbarra dan l-objettiv primarju, il-
konsolidament fiskali huwa importanti 
fil-kuntest tal-programmi għaliex jista’, 
fost oħrajn:
(a) jiffaċilita l-aġġustament intern per -
mezz ta’ diversi kanali (bħal tnaq -
qis dirett fid-domanda aggregata, 
jew l-impatt tal-pagi u l-impjiegi 
tas-settur pubbliku fuq l-ispejjeż 
lavorattivi tas-settur privat16);
(b) jiffaċilita l-aġġustament estern billi 
jnaqqas defiċit eċċessiv fil-kont 
kurrenti;
(c) jgħin biex tiġi indirizzata l-in -
flazzjoni billi jaffettwa l-prezzijiet 
permezz ta’ firxa ta’ kanali (bħall-
impatt tiegħu fuq id-domanda 
aggregata jew fuq id-domanda 
għall-flus);
(d) jillibera riżorsi għal setturi oħra 
jekk l-ekonomija tkun finanzjarja -
ment limitata; u
(e) jispira sens ta’ fiduċja — taħt 
kundizzjonijiet speċifiċi — fi ħdan 
l-ekonomija u għaldaqstant ikollu 
effett espansjonarju17.13 Kuntratt ta’ teħid b’self jiġi 
wkoll iffirmat għal kull 
pagament perjodiku.
14 Finanzjament mill-EFSM 
lill-Irlanda u lill-Portugall ġie 
pprovdut flimkien ma’ 
finanzjament mill-EFSF, 
u kundizzjonijiet ekonomiċi 
identiċi ġew applikati kemm 
għaż-żewġ sorsi tal-għoti 
ta’ self.
15 Moon, S. u Bulíř, A., “Do 
IMF-Supported Programs Help 
Make Fiscal Adjustment More 
Durable?” (Il-Programmi 
Appoġġati mill-FMI Jgħinu 
Biex l-Aġġustament Fiskali 
Jsiru Aktar Durabbli?), 
Dokument ta’ ħidma 
tal-FMI, 2003.
16 Hernandéz de Cos, P. u Enrique 
Moral-Benito, “The Role of 
Public wages in Fiscal 
Consolidation Process” 
(Ir-Rwol tal-Paġi pubbliċi 
fil-Proċess ta’ Konsolidament 
Fiskali), Sessjoni ta’ ħidma 
“Government wage bill: 
determinants, interactions 
and effects” (Il-kont tal-pagi 
tal-Gvern: determinanti, 
interazzjonijiet u effetti) 
organizzata mid-Direttorat 
Ġenerali għall-Affarijiet 
Ekonomiċi u Finanzjarji, 2014.
17 Daniel, J., Davis, J., Fouad, M. 
u Van Rijckeghem, C., “Fiscal 
Adjustment for Stability and 
Growth” (Aġġustament Fiskali 
għall-Istabbiltà u t-Tkabbir), 
Pamflet Series  Nru 55, 2006, 
Fond Monetarju 
Internazzjonali, 
Washington, D.C.
15 Introduzzjoni
15 
Ir-rwol tal-kundizzjonijiet strutturali 
huwa prinċipalment li jimplimentaw 
riformi strutturali li għandhom l-għan 
li jsaħħu s-sostenibbiltà fuq terminu 
twil ta’ aġġustamenti makroekonomiċi. 
Il-kundizzjonijiet tas-settur finanz -
jarju għandhom l-għan li jistabbiliz -
zaw is-settur finanzjarju, li spiss ikollu 
rwol ewlieni fil-bidu ta’ programm, 
meta tipikament iseħħ ir-ristrutturar 
tal-banek.Implimentazzjoni
16 
Il-Kummissjoni trid tivverifika, 
f’intervalli regolari, jekk il-politi -
ka ekonomika tal-Istat Membru 
benefiċjarju tikkonformax mal-pro -
gramm tiegħu ta’ aġġustament 
u mal-kundizzjonijiet tal-programm. 
Il-kundizzjonijiet tal-programm huma 
mmonitorjati mill-Kummissjoni18 
f’koordinazzjoni mal-FMI. Għal dik 
il-fini, l-Istati Membri benefiċjarji jir -
rappurtaw regolarment fuq il-progress 
tal-implimentazzjoni tal-programmi19, 
u s-sħab iwettqu żjarat ta’ monitoraġġ. 
Kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-FMI 
jħejju r-rapport ta’ analiżi proprju 
tagħhom wara ż-żjara tagħhom.Tabella 1Fokus tal-kundizzjonijiet tal-programmi
ProgrammKonsolidament 
fiskaliRiformi strutturali Settur finanzjarju
L-Ungerija Iva L-ebda riforma sinifikanti - Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni
Il-Latvja Iva- Ambjent tan-negozju
- Politiki attivi fis-suq tax-xogħol
- Ġestjoni ta' fondi tal-UE- Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni
-  Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju 
jew ta' riżoluzzjoni bankarja
Ir-Rumanija  I Iva- Ambjent tan-negozju
- Ġestjoni ta' fondi tal-UE- Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni
Ir-Rumanija  II Iva- Riformi tas-suq tax-xogħol
- Kompetittività fi ħdan l-ekonomijaL-ebda riforma sinifikanti
L-Irlanda Iva- Riformi tas-suq tax-xogħol
- Kompetittività fi ħdan l-ekonomija- Diżingranaġġ
- Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni
-  Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju 
jew ta' riżoluzzjoni bankarja
Il-Portugall Iva- Riformi tas-suq tax-xogħol
-  Kompetittività fi ħdan l-ekonomija u li hinn 
minnha
- Edukazzjoni
- Settur tas-saħħa
- Ambjent tan-negozju
- Riformi ġudizzjarji
- Suq tad-djar- Diżingranaġġ
- Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni
-  Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju 
jew ta' riżoluzzjoni bankarja
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq deċiżjonijiet rilevanti tal-Kunsill u dokumenti relatati mal-programmi inizjali.
18 Fil-każ tal-EFSM, il-BĊE huwa 
wkoll involut fil-monitoraġġ.
19 Ġeneralment, memorandum 
ta’ qbil jinkludi anness 
bl-indikaturi u d- data  li l-pajjiż 
irid jipprovdi fuq bażi regolari.
16 Introduzzjoni
17 
Abbażi tal-eżaminar tagħha, wara 
li tikkonsulta l-KEF, il-Kummissjoni 
tiddeċiedi dwar ir-rilaxx ta’ aktar paga -
menti perjodiċi u dwar jekk xi kundiz -
zjonijiet tal-programmi għandhomx 
jiġu modifikati u/jew miżjuda biex jiġu 
indirizzati ċirkustanzi mhux previsti 
bħal bidla fis-sitwazzjoni makroekono -
mika, reviżjonijiet sinifikanti tad- data , 
jew fatturi politiċi jew istituzzjonali fl-
Istat Membru. Il-memorandum inizjali 
ta’ qbil jista’ jiġi rivedut biex jagħti 
kont ta’ dawn iċ-ċirkustanzi l-ġodda 
u biex jiżgura l-implimentazzjoni tal-
programm ta’ aġġustament.
18 
Jekk l-eżaminar jirriżulta f’emendi 
sinifikanti għall-kundizzjonijiet20, id-
deċiżjoni tal-Kunsill trid tiġi emendata 
wkoll. Il-proċedura biex tiġi emendata 
d-deċiżjoni tal-Kunsill hija fil-biċċa 
l-kbira simili għall-proċess inizjali ta’ 
negozjar (ara l-paragrafi 8 sa 10)21.
Riżorsi finanzjarji
Finanzjament tal-programmi
19 
L-ammont misluf taħt kull programm 
ta’ assistenza jkopri n-”nuqqas fil-
finanzjament” tal-Istat Membru — il-
ħtiġijiet finanzjarji tiegħu sakemm 
ikun jista’ jiffinanzja l-kontijiet pubbliċi 
(dejn li kien wasal biex jimmatura 
u defiċit ġdid) tiegħu jew il-pożizzjoni 
ekonomika esterna tiegħu (bilanċ 
tal-pagamenti) taħt kundizzjonijiet 
normali.20 
Il-finanzjament estern tal-ekonomiji 
taż-żona tal-euro jsir permezz tal-
Eurosistema22. Għalhekk, in-nuqqasijiet 
fil-finanzjament tal-pajjiżi fiż-żona 
tal-euro huma limitati għall-ħtiġijiet 
tal-gvernijiet tagħhom. Barra miż-żona 
tal-euro, in-nuqqas fil-finanzjament 
jinkludi l-ħtiġijiet kollha ta’ finanzja -
ment estern kif ippreżentati fil-bilanċ 
tal-pagamenti ta’ pajjiż.
21 
Matul in-negozjar tal-programmi, 
is-sħab jistmaw in-nuqqas fil-finan -
zjament bl-użu ta’ projezzjonijiet 
makroekonomiċi u fiskali u sett ta’ 
suppożizzjonijiet, bħalma huma r-rati 
ta’ rifinanzjament tad-dejn23. Il-livell 
finali tal-finanzjament tal-programmi 
huwa bbażat fuq din l-istima, iżda 
huwa wkoll suġġett għal negozjar bejn 
is-sħab u l-Istat Membru. Imbagħad, 
kull mutwanti jieħu sehem mill-finanz -
jament tal-programmi24. Is-sorsi interni 
ta’ finanzjament jistgħu jitqiesu wkoll.
22 
Għal ħarsa ġenerali lejn l-elementi 
ewlenin ta’ finanzjament tal-program -
mi, is-sehem relattiv ta’ kull mutwanti 
u l-ammonti ta’ assistenza finanzjarja 
żborżata, ara l- Figura 2 .20 Eż., jekk il-miri tad-defiċit 
jinbidlu.
21 Il-Kummissjoni wettqet 
36 eżami formali tas-
6 programmi awditjati. F’16-il 
każ, l-eżaminar ġie segwit 
minn emenda għad-deċiżjoni 
korrispondenti tal-Kunsill.
22 L-Eurosistema hija s-sistema 
bankarja ċentrali taż-żona 
tal-euro. Hija tikkonsisti 
fil-Bank Ċentrali Ewropew 
u l-banek ċentrali nazzjonali.
23 Meta d-dejn ta’ pajjiż ikun 
wasal biex jitħallas, jeħtieġ li 
dan “jerġa’ jitwassal” (jiġi 
rifinanzjat) f’dejn ġdid li jkopri 
l-ħlas lura ta’ dak l-antik. 
Ir-rifinanzjament iġib miegħu 
ir-riskju li d-dejn jista’ jiġi 
rifinanzjat b’rata tal-imgħax 
ogħla, u għaldaqstant iżid 
in-nefqa tal-imgħax, jew li 
l-pajjiż li jkun qed jissellef ma 
jiġborx biżżejjed fondi biex 
ikopri l-ħlas lura tad-dejn 
l-antik bis-sħiħ.
24 Għalkemm il-qafas legali 
jippermetti l-għoti ta’ selfiet 
mill-UE biss, fil-prattika reċenti 
l-assistenza normalment 
ingħatat f’kooperazzjoni 
mal-FMI u ma’ istituzzjonijiet 
internazzjonali jew pajjiżi oħra.
17 Introduzzjoni Figura 2Finanzjament tal-programmi
Sors:  Il-QEA, data  pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea u l-FMI.
… bħala perċentwal tal-PDG ta' kull pajjiż
19 % 40 % 17 % 43 % 46 %L-Ungerija
20 biljunIl-Latvja
7.5 biljunIr-Rumanija
20 biljun 
+ 5.4 biljun1L-Irlanda
67.5 biljunIl-Portugall
78 biljun
33 %
6.5 biljun41 %
3.1 biljun25 %
5 biljun33 % (60 % bl-EFSF)
22.5 (40.2) biljun33 % (67 %)
26 (52) biljunFinanzjament impenjat mill-Unjoni EwropeaFinanzjament kumplessiv ta' programmi f'euro
94 %
65 %
100 %
92 %85 %
72 %
92 %
100 %
97 %100 %
100 %
97 %Żborżi
bħala perċentwal tal-/f_inanzjament impenjat 
Il-Portugall L-Irlanda Ir-Rumanija Il-Latvja L-Ungerija
 Bilanċ tal-pagamenti/EFSM EFSF FMI Mutwanti oħra
1 Assistenza ta' prekawzjoni. Mhux inkluża /f_iċ-ċarts l-oħra. 
18 Introduzzjoni
23 
Il-ħames Stati Membri użaw 95 % 
tal-finanzjament impenjat mill-Unjoni 
Ewropea, u 13 % ta’ dak l-ammont 
kienu diġà tħallsu lura sal-31 ta’ Mar -
zu 2015 (ara l- Figura 3 ).Figura 3Assistenza finanzjarja: ammonti żborżati u ħlasijiet lura pendenti
Sors:  Il-QEA, data  pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea.
EUR/uni00A063/uni00A0biljun
EUR/uni00A060/uni00A0biljun5.0 3.5
23.9 23.9
2.9 0.7
22.5 22.5
5.5 1.5Ir-Rumanija
Il-Portugall
Il-Latvja
L-Irlanda
L-Ungerija70 %
100 %
24 %
100 %
27 %
1    Data /f_il-31/uni00A0ta'/uni00A0Marzu/uni00A02015.Ammonti meħuda 
b’self u żborżatiAssistenza li għandha tiġi 
pprovduta mill-Unjoni Ewropea Ħlasijiet lura 
pendenti skont 
il-pajjiż1Ammonti żborżati 
skont il-pajjiż
Total pendenti
EUR/uni00A052/uni00A0biljun
19 Introduzzjoni
Teħid b’self fis-swieq
24 
Biex tipprovdi s-sehem tagħha tal-
assistenza finanzjarja totali, l-Unjoni 
Ewropea ssellfet fis-swieq kapitali 
u sellfet il-flus lill-Istati Membri li 
jinsabu f’diffikultà fuq l-istess termini, 
jiġifieri għall-istess ammont u bl-istess 
kupun u data ta’ maturità. Sa tmiem 
l-2014, l-UE kienet għamlet total ta’ 
22 ħarġa ta’ bonds b’valur nominali 
ta’ EUR 60.1 biljun. Il-Kummissjoni 
mmaniġġjat it-teħid b’self f’isem l-UE.
25 
Ġeneralment, it-teħid b’self kien 
jieħu l-forma ta’ Euro Medium-Term 
Notes (EMTNs), li jinħarġu fis-swieq 
kapitali u jiġu kkwotati fil-Borża tal-
Lussemburgu. L-EMTNs jistgħu jin -
fdew bis-sħiħ fil-maturità u jkollhom 
imgħax annwali fiss matul id-durata 
tal-eżistenza tagħhom. L-investituri 
Ewropej jirrappreżentaw madwar 80 % 
tal-investituri kollha fl-EMTNs.
26 
Is-servizz tad-dejn tal-EMTNs jibqa’ ob -
bligu tal-Unjoni Ewropea, li trid tiżgura 
li l-pagamenti kollha jsiru b’mod 
f’waqtu jekk l-Istat Membru debitur 
jonqos milli jirrimborża l-kapital u/jew 
l-imgħax dovut.
20
 Approċċ tal-awditjar
27 
L-awditu eżamina jekk il-ġestjoni 
mill-Kummissjoni tal-programmi ta’ 
assistenza finanzjarja kinitx xierqa. Dan 
ġie indirizzat mit-tliet sottomistoqsijiet 
li ġejjin:
(i) Ir-riskji fiskali li kienu dejjem qed 
jikbru ġew identifikati f’waqthom?
(ii) Il-proċessi tfasslu suffiċjentement 
tajjeb biex jagħmlu input kom -
prensiv għal deċiżjonijiet dwar 
il-programmi?
(iii) Il-Kummissjoni ssellfet bl-aħjar rati 
possibbli u skont l-aħjar prattiki ta’ 
ħruġ tad-dejn?
(iv) Il-programmi ta’ assistenza finan -
zjarja laħqu l-objettivi prinċipali 
tagħhom?
28 
L-awditu kopra l-ġestjoni mill-Kum -
missjoni tal-assistenza finanzjarja 
pprovduta taħt il-faċilità tal-bilanċ 
tal-pagamenti u l-EFSM, li għaliha l-
Kummissjoni ssellfet fis-swieq kapitali 
bl-użu tal-baġit tal-UE bħala garanzija. 
L-awditu kien jinkludi l-assistenza 
finanzjarja mħallsa lill-Ungerija, lil-
Latvja, lir-Rumanija (l-ewwel żewġ 
programmi), lill-Irlanda u lill-Portugall, 
b’enfasi fuq ir-rwol tal-Kummissjoni 
f’dawn il-programmi. Aħna eżaminajna 
wkoll il-kooperazzjoni tal-Kummissjoni 
mas-sħab tagħha (il-BĊE u l-FMI), iżda 
ma awditjajniex is-sħab.29 
Aħna ma awditjajniex id-deċiżjonijiet 
meħuda fuq livell politiku tal-UE u llim -
itajna l-ambitu tal-awditjar f’bosta 
aspetti. Aħna ma qiesna x-xenarju 
kontrofattwali tal-ebda assistenza 
finanzjarja u lanqas il-fattibbiltà 
tar-riżoluzzjoni tal-kriżijiet b’mezzi 
oħra (eż. il-mutwalizzazzjoni tad-dejn 
sovran). Lanqas ma vvalutajna s-sos -
tenibbiltà tad-dejn jew il-probabbiltà li 
s-selfiet jitħallsu lura. Barra minn hekk, 
ma evalwajniex jekk il-Kunsill kienx 
għażel il-miri tad-defiċit l-aktar xierqa 
jew il-kundizzjonijiet strutturali l-aktar 
xieraq biex jegħleb il-kriżi. Meta aħna 
konna qed nawditjaw il-kooperazz -
joni tal-Kummissjoni ma’ sħab oħra, 
ma vvalutajniex jekk l-involviment 
tagħhom kienx iġġustifikat.
30 
Il-kriterji tal-awditjar kienu dderivati 
mis-sorsi li ġejjin:
(i) rekwiżiti regolatorji (regolamenti 
tal-Kunsill, deċiżjonijiet tal-Kunsill, 
memoranda ta’ qbil bejn il-Kum -
missjoni u l-Istati Membri);
(ii) ir-regoli u l-proċeduri interni tal-
Kummissjoni (standards ta’ kontroll 
intern u linji gwida);
(iii) prattiki ta’ ġestjoni tajba u kriterji 
ta’ evalwazzjoni dderivati minn 
evalwazzjonijiet tal-programmi 
tal-FMI, evalwazzjonijiet ex post  
tal-assistenza tal-UE għall-bilanċ 
tal-pagamenti lil pajjiżi terzi, rap -
porti preċedenti tal-Qorti dwar 
l-assistenza makrofinanzjarja, linji 
gwida u pubblikazzjonijiet oħra 
minn istituti u gruppi ta’ riflessjoni 
indipendenti, u riċerka akkade -
mika; u
(iv) l-aħjar prattiki ssuġġeriti f’għadd 
ta’ linji gwida dwar il-ġestjoni 
tad-dejn pubbliku, dwar ir-
relazzjonijiet tal-investituri u dwar 
it-trasparenza fil-ħruġ ta’ dejn.
21 Approċċ tal-awditjar
31 
L-Anness III  jipprovdi aktar dettalji tal-
metodoloġija tal-awditjar.
32 
L-evidenza għall-awditjar inġabret 
abbażi ta’:
(i) eżaminar dettaljat ta’ dokumen -
tazzjoni relatata mal-programmi 
ta’ assistenza finanzjarja tal-UE (do -
kumenti relatati mal-programmi, 
analiżijiet interni tal-Kummissjoni, 
spreadsheets bil-previżjonijiet, 
evalwazzjonijiet u studji minn 
organizzazzjonijiet oħra);
(ii) intervisti mal-persunal tad-
Direttorat Ġenerali tal-Kummis -
sjoni għall-Affarijiet Ekonomiċi 
u Finanzjarji;
(iii) intervisti mal-persunal tal-awtori -
tajiet nazzjonali, bħal ministeri 
tal-finanzi, banek ċentrali, unitajiet 
ta’ koordinazzjoni tal-programmi 
u ministeri settorjali;
(iv) analiżi f’forma ta’ tabella ta’ 
valutazzjoni tal-kundizzjonijiet 
tal-programmi25 biex dawn jiġu 
kklassifikati skont il-karatteristiċi 
u l-konformità; u
(v) intervisti mal-persunal tal-FMI 
u tal-BĊE.25 Il-kampjun kien jinkludi 
360 kundizzjoni partikolari.
22
 Parti I  
Il-kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-
kobor tal-kriżi li faqqgħet
Il-Kummissjoni stmat 
b’mod insuffiċjenti 
l-estent tal-iżbilanċi 
fiskali fil-perjodu ta’ 
qabel il-kriżi
33 
It-twissija lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi 
fiskali li kienu qed jiżdiedu fl-Istati 
Membri hija diskutibbilment waħda 
mill-attivitajiet l-aktar importanti tal-
Kummissjoni fil-qasam tal-affarijiet 
ekonomiċi u finanzjarji. Qabel il-kriżi, 
diġà kien hemm qafas ta’ sorveljanza 
mmirat lejn il-monitoraġġ tas-sitwazz -
joni fiskali fl-Istati Membri26.
34 
Għalkemm l-objettivi makroekonomiċi 
tal-programmi ta’ assistenza finanz -
jarja marru lil hinn mill-aġġustament 
fiskali, fil-ħames programmi kollha 
l-appoġġ baġitarju27 rriżulta li kien par -
ti ewlenija ta’ kif intużat l-assistenza. 
Dan iqajjem dubju dwar jekk iż-żieda 
fl-ammont ta’ riskji fiskali nqabdietx 
u ġietx indikata f’waqtha taħt il-
proċeduri ta’ sorveljanza.
Il-Kummissjoni stmat li 
l-baġits pubbliċi kienu aktar 
b’saħħithom milli fil-fatt 
kienu
35 
Hemm żewġ tipi ewlenin ta’ indikatur 
fiskali. L-ewwel wieħed huwa l-bilanċ 
fiskali reali, jew id-differenza bejn id-
dħul u l-infiq tal-gvern. Madankollu, 
dan il-bilanċ huwa sensittiv għal fatturi 
temporanji, bħat-tkabbir ekonomiku, 
il-prezzijiet tal-assi u l-miżuri fiskali ta’ darba. It-tieni wieħed huwa indi -
katuri fiskali oħra (eż. bilanċ aġġustat 
ċiklikament, bilanċ strutturali) li 
għandhom l-għan li jikkoreġu dawn 
il-fatturi temporanji u għaldaqstant 
jipprovdu stampa aktar preċiża tal-
pożizzjoni fiskali ta’ bażi ta’ pajjiż. 
Dawn l-indikaturi ma jistgħux jiġu 
osservati direttament iżda huma 
r-riżultat ta’ kalkoli kumplessi.
36 
Matul il-perjodu ta’ qabel il-kriżi, il-
bilanċi fiskali reali kienu ġeneralment 
stmati b’mod korrett mhux aktar 
tard minn tmiem is-sena inkwistjoni. 
Madankollu, il-ħruġ ta’ defiċit baġitarju 
għoli għall-2008 fl-Irlanda, fil-Latvja, 
fil-Portugall u fir-Rumanija kien ftit li 
xejn previst mill-Kummissjoni fir-rig -
ward tad-defiċit. Pereżempju, f’Marzu 
2008, il-Kummissjoni stqarret fir-rig -
ward tal-Irlanda li r-riskji marbuta mal-
projezzjonijiet baġitarji huma newtrali 
b’mod ġenerali għall-200828. Minkejja 
dan, fi tmiem l-2008 l-bilanċ fiskali reali 
kien aktar baxx b’7.2 punti perċentwali 
tal-PDG milli previst.
37 
Fil-kalkoli tagħha tal-bilanċ aġġustat 
ċiklikament matul il-perjodu 2005-
2008, il-Kummissjoni sistematikament 
stmat b’mod eċċessiv is-saħħa tal-
finanzi pubbliċi tal-pajjiżi29. Dan l-iżball 
kien ikkawżat prinċipalment minn bid -
liet fir-rati ta’ tkabbir potenzjali stmati 
tal-PDG. Il-ħames pajjiżi kollha kienu 
qed jesperjenzaw boom ekonomiku, 
iżda l-Kummissjoni inizjalment stmat li 
l-iskala ta’ tisħin eċċessiv kienet aktar 
modesta minn kif nafu li kienet, meta 
wieħed iħares lura.26 Din kienet il-”parti preventiva” 
tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir 
stabbilit bir-Regolament 
tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 
tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar 
it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ 
pożizzjonijiet ta’ budget 
u s-sorveljanza 
u l-koordinazzjoni ta’ politika 
ekonomika (ĠU L 209, 2.8.1997, 
p. 1). Il-qafas ta’ sorveljanza ġie 
riformat l-aħħar fl-2005 
bir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1055/2005 li jemenda 
r-Regolament (KE) 
Nru 1466/97 (ĠU L 174, 
7.7.2005, p. 1).
27 Il-finanzjament ta’ defiċit 
fiskali operazzjonali u l-ħlas 
lura tad-dejn tal-gvern.
28 Il-Kummissjoni Ewropea: 
Ireland — Macro fiscal 
assessment — an analysis of 
the December 2007 update of 
the stability programme 
(L-Irlanda — Valutazzjoni 
makrofiskali — analiżi 
tal-aġġornament tal-
programm ta’ stabbiltà ta’ 
Diċembru 2007), p. 36.
29 Tqabbil tal-ewwel stima li 
saret wara tmiem is-sena 
(jiġifieri fil-previżjoni 
tar-rebbiegħa) ma’ stima 
reċenti (jiġifieri Ottubru 2013).
23
Parti I — Il-kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor 
tal-kriżi li faqqgħet
38 
L-istima tal-iskala ta’ tisħin eċċessiv (id-
daqs ta’ marġni pożittiv tal-potenzjal 
tal-produzzjoni30) kienet f’konformità 
maż-żieda qawwija fl-indikaturi tal-
kapaċità tal-produzzjoni kumplessiva 
tal-ekonomija. Madankollu, din iż-żieda 
ġiet iġġenerata mill-boom fis-settur 
tad-djar, u l-investimenti fis-settur 
tad-djar ma għandhomx l-istess effett 
fuq iż-żieda fil-potenzjal tal-ekonomija 
bħalma għandhom investimenti oħra 
aktar produttivi.
39 
Il-Kummissjoni kienet iffukat fuq il-
valutazzjoni tal-marġni tal-potenzjal 
tal-produzzjoni fl-ekonomija reali, 
mingħajr ma qieset l-iżbilanċi settor -
jali bħal fis-settur finanzjarju jew dak 
tal-kostruzzjoni. Madankollu, ħareġ 
biċ-ċar waqt il-kriżi li l-monitoraġġ tal-
inflazzjoni u tal-produzzjoni mhuwiex 
biżżejjed biex jiggarantixxi stabbiltà 
makroekonomika u bilanċi fiskali 
sostenibbli. Minn dak iż-żmien ‘il hawn, 
il-qafas ta’ sorveljanza saritlu bidla 
radikali b’mod sinifikanti biex jittieħed 
kont akbar tar-riskji tas-settur finanz -
jarju u dawk makroekonomiċi.
40 
Wara li faqqgħet il-kriżi, il-Kummis -
sjoni identifikat xi booms settorjali; 
pereżempju, boom fis-settur tal-
kostruzzjoni ġie nnotat fl-Irlanda, fil-
Latvja u fir-Rumanija u espansjoni fil-
kreditu privat ġiet innotata fil-ħames 
pajjiżi kollha. Madankollu, l-algoritmu 
użat biex jiġi kkalkolat il-marġni tal-
potenzjal tal-produzzjoni ma ppermet -
tiex żbilanċi bħal dawn.Il-valutazzjonijiet stmaw 
b’mod insuffiċjenti r-riskji 
fiskali potenzjali
41 
Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir jir -
rikjedi li l-Istati Membri jirrappurtaw 
żviluppi u previżjonijiet fiskali reċenti 
fil-programmi tagħhom ta’ stabbiltà 
u konverġenza. Dawn il-programmi 
jiġu vvalutati mill-Kummissjoni, li 
tiċċekkja l-plawżibbiltà tat-trajettorji 
previsti għall-PDG u l-baġit pubbliku.
42 
Żvantaġġ wieħed importanti tal-
valutazzjonijiet mill-Kummissjoni 
qabel l-2009 kien in-nuqqas ta’ rap -
purtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ 
obbligazzjonijiet kontinġenti tas-
settur pubbliku31. Ir-riskji fiskali relatati 
mal-istabbiltà finanzjarja, l-intrapriżi li 
kienu proprjetà tal-Istat jew garanziji 
pubbliċi oħra (eż. sħubiji pubbliċi pri -
vati (PPPs)) ma ġewx identifikati.
43 
Is-sorveljanza mill-Kummissjoni ma 
vvalutatx b’mod adegwat l-implika -
zzjonijiet tal-flussi ta’ dħul finanzjarji 
barranin kbar, speċjalment fil-forma ta’ 
dejn, li kienu qed jalimentaw il-booms 
fis-settur tal-kostruzzjoni u tad-
domanda, u kellhom il-potenzjal li jis -
frattaw is-settur bankarju f’fażi susseg -
wenti ta’ reċessjoni. Il-Kummissjoni 
ma nnotatx din ir-rabta qabel l-analiżi 
tagħha ta’ talbiet mill-Istati Membri 
għal assistenza finanzjarja.30 Marġni pożittiv tal-potenzjal 
tal-produzzjoni huwa 
l-ammont li bih il-produzzjoni 
reali ta’ ekonomija taqbeż 
il-produzzjoni potenzjali 
tagħha.
31 Pereżempju, 
l-obbligazzjonijiet fuq terminu 
twil minn pensjonijiet pubbliċi 
jew nefqa fiskali futura li 
tirriżulta mill-ħtieġa li jittieħdu 
miżuri f’każ ta’ salvataġġ. 
Bl-eċċezzjoni tal-
obbligazzjonijiet tal-
pensjonijiet pubbliċi, 
il-Kummissjoni ma rrappurtatx 
dwar obbligazzjonijiet 
kontinġenti oħra.
24
Parti I — Il-kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor 
tal-kriżi li faqqgħet
44 
Il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni 
ma eżaminawx, lanqas, is-sensit -
tività ta’ bilanċi baġitarji għal żieda 
għalgħarrieda fir-rati tal-imgħax 
applikati għad-dejn tal-gvern, jew 
għal ħasdiet daqstant għalgħarrieda 
għat-tkabbir ekonomiku jew ir-rati 
tal-kambju. Minkejja dan, dawn ir-riskji 
wkoll kienu ġew rikonoxxuti jew saret 
twissija dwarhom f’diversi dokumenti 
ta’ riċerka ppubblikati qabel il-kriżi32.
B’riżultat ta’ dan, 
il-Kummissjoni ma kinitx 
lesta għall-ġestjoni 
tal-programmi
45 
Qabel l-2008, il-faċilità tal-bilanċ 
tal-pagamenti kienet intużat l-aħħar 
fl-199333. Sal-2008 ntilfet kwalunkwe 
esperjenza miksuba fl-ewwel nofs tas-
snin 90. B’hekk, l-għoti ta’ assistenza 
finanzjarja lill-pajjiżi kienet fil-fatt at -
tività ġdida għall-Kummissjoni.
46 
Billi kienet stmat b’mod insuffiċjenti 
l-iżbilanċi fiskali u l-implikazzjonijiet 
tagħhom għall-Istati Membri, il-Kum -
missjoni ma kinitx imħejjija għall-
kompitu ta’ ġestjoni tal-programmi. 
B’mod partikolari, il-programmi inizjali 
kellhom jiġu stabbiliti taħt pressjoni 
estrema ta’ ħin. Pereżempju, il-propos -
ta għall-ewwel programm (l-Ungerija) 
kellha tiġi prodotta fi ftit jiem biss. Il-
Kummissjoni kellha ftit li xejn esperjen -
za interna ta’ tfassil u mmaniġġjar ta’ 
programmi ta’ assistenza finanzjarja, 
u dik l-esperjenza ma setgħetx tinkiseb 
fi żmien daqshekk qasir.47 
Matul il-fażi inizjali, it-timijiet tal-
FMI għenu lill-Kummissjoni tħejji 
partijiet mill-analiżi tal-programmi. 
Il-prattiki użati mill-Kummissjoni ġew 
żviluppati wkoll abbażi tal-FMI (ara 
l-paragrafu 109).32 Ara, pereżempju, “Fiscal 
Policies and Financial Markets” 
(Politiki Fiskali u Swieq 
Finanzjarji) fl-ECB Monthly 
Bulletin 02/2006, p. 71.
33 Council Decision 93/67/EEC of 
18 January 1993 concerning 
a Community loan in favour of 
the Italian Republic (Id-
Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 93/67/
KEE tat-18 ta’ Jannar 2011 dwar 
self Komunitarju favur 
ir-Repubblika Taljana (ĠU L 22, 
30.1.1993, p. 121).
25
 PartI II  
B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
48 
Ir-regolamenti jafdaw lill-Kummissjoni 
Ewropea bil-ġestjoni operazzjonali tal-
assistenza finanzjarja. Parti kbira minn 
din il-ġestjoni hija dwar il-wasla għal 
teħid ta’ deċiżjonijiet ewlenin dwar 
il-programmi, li jikkonċernaw l-għoti 
inizjali ta’ assistenza u (f’kull eżami) il-
kontinwazzjoni tal-programm. It-teħid 
ta’ deċiżjonijiet jirrikjedi sekwenza 
ta’ passi u koordinazzjoni mal-Kunsill 
u s-sħab l-oħra (ara l- Figura 4 ).
49 
Aħna qsamna l-analiżi tal-proċessi ta’ 
ġestjoni tal-programmi fi tliet partijiet:
(i) Proċessi fi ħdan il-Kummissjoni, 
b’mod partikolari fi ħdan id-
Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet 
Ekonomiċi u Finanzjarji - Il-Kum -
missjoni żammet kontroll tal-
iżvilupp tal-programm?
(ii) Proċess tal-għoti ta’ informazzjoni 
lill-Kunsill u l-Kummissarju respon -
sabbli - Il-Kunsill u l-Kummissarju 
responsabbli rċevew dokumenti ta’ 
kwalità tajba relatati mal-program -
mi? u
(iii) Il-proċess ta’ interazzjoni ma’ sħab 
oħra - L-interazzjoni ma’ sħab oħra 
ħadmet?
26
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfinFigura 4Deċiżjonijiet dwar il-programmi
Negozjar
tal-programmL-ewwel
eżamiIt-tieni
eżamiL-n
eżami
X’ deċiżjonijiet jittieħdu?
Deċiżjoni tal-Kummissjoni Deċiżjoni
tal-Kunsill/one.superior
Ammont kumplessiv u maturità
Miri tad-de/f_iċitOqsma wisgħin ta’ riformistrutturaliBSkeda ta’ żmien ta’ programm
Tipikament meħuda mill-Viċi President f'isem il-Kummissjoni 
1 Mhux id-deċiżjonijiet kollha huma meħtieġa f’kull eżami. Pereżempju, jekk l-ebda bidla ma tkun neċessarja għall-
parametri ġenerali tal-assistenza, id-deċiżjoni tal-Kunsill ma għandhiex għalfejn tiġi emendata. A
Mhux id-deċiżjonijiet kollha huma 
meħtieġa f’kull eżami. Pereżempju, jekk l-ebda bidla ma tkun neċessarja għall-parametri ġenerali tal-assisten-za, id-deċiżjoni tal-Kunsill ma għandhiex għalfejn tiġi emendata. 
issettjati f’memorandum ta’ qbil iﬃrmat mill-Istat Membruu l-Kummissjoni EwropeaDeċiżjonijiet dwar il-kontin-
wazzjoni tal-programmDeċiżjonijiet dwar il-kontin-
wazzjoni tal-programmDeċiżjonijiet dwar 
l-għoti ta’ assistenza
Rilaxx ta' 
pagamentTfassil
ta' aġenda 
dettaljata 
tar-riformiIssettjar ta' 
parametri 
ġenerali 
tal-programmi
Kull deċiżjoni 
tikkonsisti /f_i 
tliet atti 
separati
27
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfinFigura 4
Sors:  Il-QEA.Sekwenza ta' passi C
+
+
231
Oqsma tal-awditjar
1. Proċess /f_i ħdan id-Direttorat Ġenerali 
Aﬀarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji
2. Informazzjoni pprovduta lill-Kunsill
u lill-Kummissarju responsabbli
3. Interazzjoni ma' sħab oħra
2 KEF – Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
EWG – Grupp ta' Ħidma tal-Grupp tal-Euro
MtQ – memorandum ta' qbilKonsultazzjoni /f_il-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju
u /f_il-Grupp ta' Ħidma tal-Grupp tal-Euro 
Jekk mitlub mill-Istat MembruIl-pagament issir biss jekk l-MtQ il-ġdid 
ikun ġie ﬃrmat mill-Istat MembruDokumenti relatati mal-programmi
PagamentDeċiżjoni 
tal-KummissjoniFirma
tal-MtQDeċiżjoni 
tal-KunsillDeċiżjoni 
mill-Kulleġġ 
tal-KummissarjiEżaminar intern mill-KummissjoniJekk il-kundizzjoniji-
et tal-programm 
il-ġdid jew 
tal-Kunsill ikunu 
jridu jinbidluJekk bidliet /f_l-aġenda 
tar-riformi jkunu neċessarji
Abbozz ta' 
Deċiżjoni 
tal-KunsillAbbozz ta' MtQNota ta' 
spjegazzjoni 
jew rapport ta' 
eżaminarCouncil 
position
Imwettqa b'mod parallel 
mal-aġenti tal-FMI
u tal-BĊETidde/f_inixxi l-mandat 
għat-tim tan-negozjar
Żjara ta' 
negozjar jew ta’ 
eżaminarTaqsira 
tal-politika
Sħab oħra
Interazzjoni mas-sħab l-oħra biex jiġu allinjati l-pożizzjonijiet tagħhom
u għall-ilħuq ta' ftehim komuniPresidenti tal-KEF u tal-EWG Kummissarju 
mandat ta' negozjaraġġornament għallDikjarazzjoni mill-Kunsill jew mill-Grupp tal-Euro 
/f_il-każ ta' programm ġdid jew emenda importanti
Diskussjoni mill-KEF jew l-EWG2
Indikazzjonijiet mill-presidenti tal-KEF u tal-EWGTista' tieħu forom diﬀerenti skont l-importanza:
28
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Il-proċessi tal-
Kummissjoni mhux 
dejjem kienu jinkorporaw 
kontrolli u bilanċi 
suffiċjenti
50 
Il-proċessi tal-Kummissjoni għandhom 
jiżguraw — permezz ta’ kontrolli 
u bilanċi suffiċjenti — li t-tfassil 
inizjali ta’ programmi u kwalunkwe 
aġġornament jissodisfaw il-kriterji li 
ġejjin:
(i) komprensività — informazzjoni ri -
levanti, kemm dik relatata mal-Istat 
Membru kif ukoll dik minn riċerka 
ekonomika, għandhom jittieħdu 
inkunsiderazzjoni;
(ii) konsistenza — elementi differ -
enti tal-programm għandhom 
ikunu konsistenti reċiprokament, 
b’minimu ta’ kunflitt bejn l-objetti -
vi differenti tal-programm;
(iii) dokumentazzjoni — għandu 
jinżamm rekord xieraq tar-
raġunament għad-deċiżjonijiet 
li ttieħdu dwar diversi elementi 
tal-programm34;
(iv) konformità — il-memoranda ta’ 
qbil għandhom ikunu f’konformità 
mad-deċiżjonijiet tal-Kunsill;
(v) ekwità — billi l-kundizzjonijiet 
tal-programm jitfasslu fil-biċċa 
l-kbira mit-”timijiet tal-pro -
gramm” tal-Kummissjoni, il-pajjiżi 
għandhom jiġu ttrattati b’mod 
konsistenti mit-timijiet differenti, 
b’applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet 
simili f’ċirkustanzi simili35.
51 
Ix-xogħol tat-timijiet tal-programmi 
għandu jiġi ċċekkjat u stimulat biex 
jiġi żgurat li t-timijiet jirrispettaw dawn 
il-kriterji.Fil-biċċa l-kbira, 
il-Kummissjoni għamlet 
xogħol bir-reqqa biex tikseb 
l-informazzjoni neċessarja 
għal skopijiet ta’ monitoraġġ
Il-Kummissjoni ddependiet 
b’mod estensiv mill-
kompetenza interna minbarra li 
kkoordinat ma’ għadd ta’ atturi 
fl-Istati Membri
52 
Il-Kummissjoni ddependiet mill-
kompetenza interna disponibbli 
fid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet 
Ekonomiċi u Finanzjarji. Maż-żmien, 
hija kkonsultat ukoll dejjem aktar lil 
speċjalisti minn direttorati ġenerali 
oħra. Dawn l-esperti l-oħra pprovdew 
input limitat għall-programmi inizjali, 
prinċipalment permezz ta’ konsultazz -
joni interdipartmentali (“interservizz”). 
Huma kienu involuti b’mod aktar 
estensiv fiż-żewġ programmi taż-żona 
tal-euro. L-użu ta’ kompetenza usa’ 
ppermetta li ssir analiżi aktar bir-reqqa 
tal-problemi tal-pajjiżi, speċjalment fil-
qasam tar-riformi strutturali. Il-politika 
tal-Kummissjoni fir-rigward tar-riżorsi 
umani wkoll ma ppermettietx użu 
akbar ta’ kompetenza esterna għal 
oqsma speċifiċi definiti b’mod strett, li 
hija prattika komuni fl-FMI.34 L-Istandards ta’ Kontroll Intern 
Nri 8 u 11 tal-Kummissjoni.
35 Diversi studji jikkonfermaw li 
dan ir-riskju huwa reali. 
Pereżempju, stampa ġenerali 
tar-riċerka akkademika 
rilevanti tista’ tinstab f’Hakan 
Gunaydin: Compliance with 
the IMF conditions: Selection 
Bias and Conditions on Social 
Policy (Konformità mal-
kundizzjonijiet tal-FMI: 
Preġudizzju tal-Għażla 
u Kundizzjonijiet dwar 
il-Politika Soċjali), Imħejjija 
għal-Laqgħa Annwali tal-PEIO, 
2014. L-Uffiċċju Indipendenti 
tal-Evalwazzjoni tal-FMI 
pprovda wkoll kont ta’ nuqqas 
ta’ ekwità li nnota fl-
evalwazzjonijiet tiegħu. Għal 
aktar dettalji, ara IEO: 
Recurring Issues from 
a Decade of Evaluation 
Lessons for the IMF 
(Kwistjonijiet rikorrenti minn 
Deċennju ta’ Tagħlimiet 
fl-Evalwazzjoni għall-FMI), 
2014.
29
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
53 
Iż-żjarat regolari fil-pajjiżi li jsiru 
mill-Kummissjoni u s-sħab l-oħra 
pprovdew l-opportunità prinċipali li 
tinkiseb l-informazzjoni neċessarja 
għall-monitoraġġ. Matul iż-żjarat ta’ 
negozjar u ta’ eżaminar, il-Kummiss -
joni kkonsultat lil għadd ta’ ministeri, 
dipartimenti oħra tal-gvern u is -
tituzzjonijiet indipendenti ewlenin 
(bħal banek ċentrali, kunsilli fiskali 
u istituzzjonijiet supremi tal-awditjar). 
Hija kellha wkoll laqgħat ma’ korpi 
oħra, inklużi assoċjazzjonijiet ta’ min 
iħaddem, trejdunjins u partiti politiċi 
tal-oppożizzjoni. Fi tlieta mill-ħames 
pajjiżi36 l-Kummissjoni żammet 
rappreżentant residenti. Dan kollu 
ppermetta lill-Kummissjoni tibqa’ 
informata u tidentifika riformi għall-
inklużjoni fil-programm.
Il-Kummissjoni ġabret firxa 
wiesgħa ta’ informazzjoni
54 
Minbarra l-informazzjoni miġbura 
minn żjarat fil-pajjiżi, kull memoran -
dum ta’ qbil kien jispeċifika rapporti ta’ 
monitoraġġ li l-pajjiż inkwistjoni kien 
meħtieġ jipprovdi lill-Kummissjoni. L-
informazzjoni li kellha tinġabar f’dawn 
ir-rapporti kienet wiesgħa ħafna 
u kienet tittratta dwar ħafna oqsma. 
Il-Kummissjoni talbet informazzjoni 
simili ta’ monitoraġġ fil-programmi 
kollha. Madankollu, fi ftit każijiet ma 
ntalbitx informazzjoni ewlenija jew 
inġabar ammont limitat biss ta’ in -
formazzjoni ewlenija.Il-previżjonijiet tal-
programmi jipprevedu 
kontrolli wiesgħa ta’ 
konsistenza fit-tfassil ta’ 
programmi, iżda b’ħafna 
riżervi li ma jiġux ivverifikati
55 
Previżjoni tajba hija essenzjali għall-
konsistenza tal-programmi. Madankol -
lu, il-previżjonijiet għandhom il-
probabbiltà li ma jkunux 100 % preċiżi 
l-ħin kollu, billi dawn jinvolvu ħafna 
fatturi imponderabbli li ma jistgħux 
jiġu previsti bi preċiżjoni. Minflok 
ma ffukajna fuq il-preċiżjoni tal-
previżjonijiet, aħna vvalutajna l-kwal -
ità tal-proċessi u għodod ta’ previżjoni 
applikati mill-Kummissjoni fil-kuntest 
tal-programmi. Fil-prattika, il-Kummis -
sjoni tħejji żewġ previżjonijiet distinti 
iżda relatati mill-qrib (ara l- Figura 5 ):
(i) previżjoni tal-programmi (li tinklu -
di previżjonijiet makroekonomiċi 
u tad-defiċit); u
(ii) stima tan-nuqqas fil-finanzjament.36 Il-Latvja, l-Irlanda u l-Portugall.
30
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfinFigura 5Rabtiet bejn il-previżjoni tal-programmi u l-istima tan-nuqqas fil-finanzjament
Sors:  Il-QEA.Kont kurrenti
Didaskalija:Jekk parti  
mill-previżjoni
Ħtiġijiet ta’ /f_lus kontanti 
minħabba s-salvataġġ 
tas-settur /f_inanzjarjuNefqa ta’ darba minħabba
 s-salvataġġ tas-settur 
/f_inanzjarjuDe/f_iċit tal-gvern 
ibbażat fuq 
il-/f_lus kontantiDe/f_iċit tal-gvern 
ibbażat fuq 
id-dovutiĦlasijiet lura netti tad-dejn kollu 
tal-gvernĦlasijiet lura 
netti tad-dejn 
estern 
tal-gvernKontijiet oħra tal-bilanċ tal-pagamenti
Marbuta permezz ta’ 
bosta identitajiet 
kontabilistiċiStima tan-nuqqas
/f_il-/f_inanzjament esternPreviżjoni makroekonomika
Rabta bejn iż-żewġ fatturi varjabbli relatati mill-qrib
Nota:  Ir-rabtiet ewlenin biss huma deskritti.Identità kontabilistikaStima tan-nuqqas
/f_il-/f_inanzjament tas-settur 
tal-gvernPreviżjoni tad-de/f_iċitPreviżjoni tal-programmi Stima tan-nuqqas /f_il-/f_inanzjament 
Li tkopri l-ħtiġijiet kollha ta’ /f_inanzjament tal-ekonomija Għal pajjiżi barra miż-żona tal-euro biss
31
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Huwa diffiċli li tiġi vvalutata 
l-produzzjoni ta’ previżjonijiet 
tal-programmi
56 
Il-previżjonijiet jistgħu jiġu prodotti 
bl-użu ta’ varjetà ta’ metodi, li jvar -
jaw minn ġudizzju pur għal mudelli 
ta’ stima kalibrata fuq skala kbira jew 
ekonometriċi li jinkludu bosta ekwazz -
jonijiet u identitajiet tal-imġiba.
57 
L-għodda tal-Kummissjoni għall-
produzzjoni ta’ previżjonijiet tal-
programmi u tad-defiċit tikkonsisti 
f’sett ta’ identitajiet prinċipalment 
kontabilistiċi, li l-iskop tagħhom huwa 
li jiżguraw li l-previżjonijiet ta’ ag -
gregati makroekonomiċi jew tal-baġit 
ikunu konsistenti mal-previżjonijiet tal-
komponenti tagħhom. Il-komponenti 
huma ġġenerati barra mill-għodod ta’ 
previżjoni bl-użu ta’ ġudizzju jew, xi 
drabi, taħlita ta’ għodod kwantitattivi 
oħra. Il-Kummissjoni ma tużax mudell 
teoretiku jew empiriku ta’ previżjoni.L-ispreadsheets tal-previżjoni 
huma għodda ingombranti li 
trendi l-kontroll tal-kwalità 
problematiku
58 
Il-previżjonijiet li jirriżultaw minn kull 
eżami tħejjew tipikament f’bosta fajls 
tal-ispreadsheets. Matul l-awditu, 
kien hemm diffikultajiet ta’ aċċess 
għall-fajls rilevanti kollha. Dan kien 
minħabba li s-sett ta’ spreadsheets 
jikkostitwixxi korp ta’ data37 kbir u in -
gobranti ħafna li huwa nieqes mit-tras -
parenza u t-traċċabbiltà. Barra minn 
hekk, billi d-deċiżjonijiet ittieħdu taħt 
pressjoni estrema, il-ħżin tal-materjal 
kollu ta’ previżjoni f’forma sistema -
tika u faċilment aċċessibbli ma kienx 
prijorità.
59 
Il-fajls tal-ispreadsheets aggregaw 
informazzjoni ġġenerata barra mill-
għodda. Id- data  ġiet tipikament minn 
bosta sorsi, u l-previżjonijiet kienu 
jiddependu minn ġudizzji magħmula 
mid-diversi previżuri, kemm fil-Kum -
missjoni kif ukoll fis-sħab l-oħra u fl-
awtoritajiet nazzjonali (ara l- Figura 6 ). 
L-eteroġeneità tad- data  u l-użu ta’ 
firxa ta’ ġudizzji huma karatteristiki 
normali ta’ previżjoni makroekono -
mika, u hemm raġunijiet tajba biex 
jitqiesu data  u ġudizzji differenti 
fil-proċess ta’ previżjoni. Madankollu, 
hemm xi riskji, inkluż li l-implikazzjoni -
jiet ta’ kwalunkwe suppożizzjoni ġdida 
mhux se tkun riflessa b’mod xieraq 
matul il-previżjonijiet kollha, jew li 
suppożizzjonijiet ġodda mhux se jiġu 
msejsa tajjeb.37 Previżjoni titħejja f’żewġ sa 
erba’ fajls ewlenin, li fihom 
għexieren ta’ spreadsheets. 
Dawn il-fajls ewlenin 
tal-previżjoni huma 
interkonnessi ma’ ħafna 
formuli u jieħdu data  
u projezzjonijiet minn fajls 
oħra, li mhux dejjem inżammu 
fl-istess lok. Dan iżid bil-kbir 
ir-riskju li jintużaw 
projezzjonijiet jew data  
konsistenti meta tiġi 
aġġornata previżjoni, li 
f’kuntest ta’ programm jista’ 
jseħħ fuq bażi ta’ kuljum. 
Is-suppożizzjonijiet huma 
mifruxa fl-ispreadsheets kollha 
fil-fajls ewlenin tal-previżjoni 
u jinħtieġ sforz konsiderevoli 
biex tinkiseb stampa ċara 
tal-ġudizzju applikat. Barra 
minn hekk, il-persunal juża 
mudelli sussidjarji, li jinżammu 
barra l-ispreadsheets.
32
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
60 
Għall-ġestjoni ta’ dawn ir-riskji, il-
kontroll tal-kwalità tar-riżultati tal-
previżjonijiet sar f’bosta stadji matul 
il-proċess ta’ previżjoni. Xi kontrolli 
tal-konsistenza38 huma inkorporati 
fl-ispreadsheets. Il-previżuri li huma 
responsabbli rispettivament għal-
lat fiskali u makroekonomiku tal-
previżjoni ddiskutew ir-riżultati bejni -
ethom u, meta kien meħtieġ, applikaw 
ġudizzju addizzjonali sabiex jiżguraw 
il-konsistenza tal-istimi39.61 
Essenzjalment, madankollu, il-kontroll 
tal-kwalità ta’ xogħol il-previżuri ħa l-
forma ta’ rikonċiljazzjonijiet, mingħajr 
l-ebda inkjesta dwar il-proċess ta’ 
previżjoni fi ħdan it-tim tal-pro -
gramm. L-approċċ tal-ispreadsheets 
u l-iskarsezza tad-dokumentazzjoni 
għamluha diffiċli li tiġi vvalutata 
l-plawżibbiltà tas-suppożizzjonijiet u l-
parametri impliċiti użati fil-previżjoni. 
Diskussjoni bejn is-sħab kienet l-uniku 
stadju ta’ kontroll li fih ġiet iċċekkjata 
l-plawżibbiltà tas-suppożizzjonijiet u l-
parametri impliċiti.Figura 6Daqqa t’għajn lejn il-previżjonijiet makroekonomiċi u tad-defiċit
Sors:  Il-QEA.
Ministeru tal-Finanzi
Uﬃċċju tal-istatistikaData /f_iskali storika
Eurostat
Uﬃċċju tal-istatistikaData makroekonomika storika
Ġudizzju fuq
il-projezzjoni tal-baġitMiżuri ﬁskali 
ġodda
Ministeru tal-FinanziEﬀetti tal-makroe-
konomija fuq il-baġitEﬀetti tal-baġit fuq 
il-makroekonomija
Ġudizzju fuq il-fatturi 
varjabbli
makroekonomiċiPreviżjoni tad-de/f_iċitPreviżjoni
makroekonomika
38 Pereżempju, l-identità 
kontabilistika jew il-kontrolli 
tal-plawżibbiltà bbażati fuq 
il-proporzjonijiet.
39 Fil-ħarifa 2013, il-Kummissjoni 
introduċiet għodda ġdida 
għad-detezzjoni awtomatika 
ta’ inkonsistenzi numeriċi 
u ekonomiċi, iżda l-għodda 
ma ntużatx għall-previżjonijiet 
tal-programmi.
33
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
62 
L-analiżi tad-dokumenti ta’ previżjoni 
żvelat ukoll eżempji ta’ żbalji u inkon -
sistenzi li kienu preżenti minke -
jja l-kontrolli tal-konsistenza (ara 
l-Kaxxa 1 ).
Diffikultajiet fil-valutazzjoni tal-
plawżibbiltà ta’ multiplikaturi 
fiskali
63 
Fatturi varjabbli fiskali ġew irreġistrati 
fl-ispreadsheets fil-forma tal-volum 
mistenni ta’ dħul jew ta’ nfiq, liġie 
miżjud jew imnaqqas bir-rendiment 
baġitarju nett ta’ kwalunkwe miżura 
fiskali ġdida matul is-sena. L-impatt 
ta’ miżuri l-ġodda fuq l-ekonomija u l-
effett indirett fuq il-baġit pubbliku ma 
ġewx iddikjarati jew irreġistrati b’mod 
espliċitu fl-ispreadsheets. Minflok, 
il-valuri tal-previżjonijiet ta’ rendiment 
baġitarju addizzjonali diġà ħadu kont 
tal-effett indirett.64 
Il-previżjonijiet ta’ rendiment baġitarju 
nett ittieħdu minn previżjonijiet 
iġġenerati mill-awtoritajiet nazzjonali, 
li stmawhom internament bħala parti 
mill-proċeduri ta’ ppjanar tagħhom. 
L-awtoritajiet nazzjonali ddiskutew 
l-istimi tagħhom mal-persunal tas-
sħab, fejn imbagħad dawn kellhom 
mnejn jiġu analizzati qabel ma jiġu 
aċċettati u inklużi b’mod formali fil-
previżjonijiet tal-programmi.Eżempji ta’ żbalji u inkonsistenzi fil-previżjonijiet
(i) L-ammont tal-VAT imposta fuq il-konsum privat ma kienx allinjat bejn id-dħul tal-gvern u l-pagamenti tas-
settur privat, u dan wassal għal differenza ta’ 0.7 % fil-PDG f’sena waħda.
(ii) Minħabba aġġustamenti manwali tal-formuli, l-ammont ta’ taxxi diretti imposti fuq ix-xogħol ma kienx 
allinjat bejn is-settur tal-gvern u dak tal-unitajiet domestiċi. Id-differenza qabżet iz- 0.5 % tal-PDG.
(iii) Miżura tat-taxxa applikabbli minn nofs is-sena ġiet applikata għall-previżjoni fuq bażi ta’ sena sħiħa. 
Il-projezzjoni tad-defiċit korrispondenti ntużat fid-dokument relatat mal-programmi li kien jappoġġa 
d-deċiżjoni biex jirrilaxxa pagament perjodiku u li ġie kkomunikat lill-KEF f’Ġunju 2009.
(iv) L-impatt tal-prezzijiet tal-proprjetà ma kienx inkluż b’mod konsistenti fi projezzjonijiet tal-istess indiċi tal-
prezzijiet użat fi previżjonijiet differenti għall-istess sena.Kaxxa 1
34
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
65 
L-impatt ta’ miżuri fiskali differenti 
fuq l-ekonomija reali tqies b’mod 
impliċitu u barra mill-ispreadsheets 
permezz ta’ bosta proċeduri eteroġeni. 
L-ispreadsheets użati ma ppermettewx 
li s-sors ta’ suppożizzjonijiet partiko -
lari, jew ir-raġunijiet għalihom, jiġu 
ttraċċati. L-uffiċċji tal-pajjiżi nfusstess -
hom ma kellhom l-ebda għarfien reali 
tal-mudelli applikati mill-awtoritajiet 
nazzjonali biex jistmaw il-parametri 
għall-valutazzjoni tal-impatt ta’ miżuri 
fiskali differenti fuq l-ekonomija. 
Kien hemm nuqqas ta’ trasparenza 
u għarfien dwar il-valur impliċitu tal-
multiplikaturi fiskali40. Kien biss fl-2013 
li l-Kummissjoni wettqet eżerċizzju 
biex tistma l-multiplikaturi impliċiti.
66 
L-uniċi kontrolli li saru ta’ rendimenti 
netti ħadu l-forma ta’ valutazzjoni 
suġġettiva tal-plawżibbiltà, imwettqa 
mill-persunal tas-sħab. Filwaqt li dan 
l-approċċ għandu probabbiltà kbira li 
jaqbad kwalunkwe stima eċċessiva jew 
insuffiċjenti sostanzjali, huwa inqas 
suġġett għall-identifikazzjoni ta’ żbalji 
relattivament żgħar li b’mod kumulat -
tiv jistgħu jkunu xorta waħda ta’ kobor 
sinifikanti.
67 
It-timijiet tal-programmi żammew 
rekords ta’ xi informazzjoni, iżda sa 
gradi li kienu jvarjaw għaliex ma kien 
hemm l-ebda rekwiżit formali biex 
dan isir. B’riżultat ta’ dan, aħna ma 
stajniex nidentifikaw u nanalizzaw 
is-suppożizzjonijiet u l-valuri tal-
parametri li ntużaw. Jekk previżjoni 
wriet li kienet ħażina, (pereżempju jekk 
hija stmat b’mod insuffiċjenti l-effett 
negattiv ta’ tnaqqis fin-nefqa pubblika 
fuq it-tkabbir tal-PDG), kien impos -
sibbli jew estremament diffiċli li jiġi 
identifikat is-sors tal-iżball.L-istimi tan-nuqqas fil-
finanzjament kienu inkompleti 
u impreċiżi
68 
L-istima tan-nuqqas fil-finanzjament 
hija tal-akbar importanza fl-istadju 
tan-negozjati, għaliex dan huwa meta 
l-ammont ta’ assistenza finanzjarja jiġi 
ssettjat, tipikament biex jibqa’ mhux 
mibdula. Jekk ħtiġijiet ġodda ta’ finan -
zjament joħorġu matul il-programm, 
iridu jittieħdu inkunsiderazzjoni fi 
ħdan il-pakkett finanzjarju kumples -
siv. Għall-kuntrarju tat-tħejjija tal-
previżjonijiet tal-programmi, l-istimar 
tan-nuqqas fil-finanzjament kien 
attività ġdida għall-Kummissjoni.
69 
Għall-pajjiżi fiż-żona tal-euro, in-
nuqqas fil-finanzjament jikkorrispondi 
biss għall-ħtiġijiet tal-gvernijiet 
tagħhom. Barra miż-żona tal-euro, 
l-assistenza finanzjarja trid tkopri 
l-ħtiġijiet kollha ta’ finanzjament 
estern kif ippreżentati fil-bilanċ tal-
pagamenti ta’ pajjiż. Il-Kummissjoni 
dejjem iġġustifikat id-deċiżjonijiet 
tagħha li tipprovdi assistenza billi 
tippreżenta lill-Kunsill l-istima iniżjali 
tan-nuqqas fil-finanzjament. Il-kalkoli 
ta’ bażi tħejjew fi spreadsheets. 
Madankollu, in-nuqqas ta’ dokumen -
tazzjoni llimita bil-kbir il-possibbiltà 
ta’ eżaminar. Wara li saret talba, 
il-Kummissjoni setgħet biss tipprovdi 
dokumenti proviżorji41, li kienu jvarjaw 
mill-verżjonijiet finali ppreżentati lill-
Kunsill, ma setgħet tipprovdi l-ebda in -
formazzjoni dwar elementi importanti 
tal-istima42, jew ma setgħet tipprovdi 
l-ebda fajl ta’ sfond43.40 Il-multiplikatur fiskali jkejjel 
il-kobor tal-impatt ta’ miżuri 
differenti ta’ konsolidament 
fiskali fuq fatturi varjabbli 
ewlenin (konsum, 
produzzjoni) u fiskali (defiċit).
41 Programmi tal-Latvja 
u tar-Rumanija.
42 Programm tal-Irlanda.
43 Programmi tal-Ungerija 
u tal-Pertugall.
35
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
70 
L-eżaminar tagħna tad-dokumenti 
proviżorji żvela żbalji sinifikanti 
fil-previżjoni, bħal għadd doppju 
ta’ xi fatturi varjabbli, użu ta’ am -
monti skorretti f’riżervi barranin jew 
suppożizzjonijiet għoljin wisq ta’ rati 
ta’ rifinanzjament tad-dejn. Xi drabi, 
l-iżbalji fl-ispreadsheets kienu sostan -
zjali44 u ma kinux inqabdu b’eżaminar 
intern. Il-kxif tal-iżbalji ma kienx 
neċessarjament se jwassal għal żieda 
fl-ammont ta’ assistenza finanzjarja, 
billi dan jiddependi wkoll mir-rieda 
u l-kapaċità tal-mutwanti biex isellef, 
iżda seta’ rriżulta f’sett differenti 
ta’ politiki biex jitnneħħa n-nuqqas 
fil-finanzjament.
B’mod ġenerali, 
il-karatteristiki tal-
programmi kellhom bażi 
tajba, iżda xi drabi rekords 
importanti kienu neqsin
Il-karatteristiki tal-programmi 
kienu sostnuti permezz ta’ 
analiżi
71 
Fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, il-
Kummissjoni setgħet tindika korp ta’ 
analiżi, ibbażat fuq prijoritajiet ta’ 
politika tal-UE u  data  attwali, li kien 
jintuża meta jiġu ssettjati kundizzjoni -
jiet tal-programmi. B’mod ġenerali, 
il-profondità tal-analiżi kienet żdiedet 
maż-żmien. Fil-biċċa l-kbira, dan 
kien minħabba kompetenza mte -
jba u għadd akbar ta’ persunal tal-
Kummissjoni assenjat għall-ġestjoni 
tal-programmi.L-ebda traċċa ta’ xi rekords 
ewlenin
72 
Iż-żamma ta’ rekords hija parti impor -
tanti ta’ kwalunkwe proċess. Bosta 
mill-istandards ta’ kontroll intern 
tal-Kummissjoni jirreferu għal prat -
tiki tajbin f’dan ir-rigward45. Iż-żamma 
b’attenzjoni ta’ rekords tista’ ttejjeb 
il-kontroll intern ta’ organizzazzjoni 
billi tgħin biex jintwera għaliex saru 
ċerti deċiżjonijiet. Ir-rekords huma 
ċentrali għall-monitoraġġ u l-evalwa -
zzjoni u prerekwiżit għal obbligu ta’ 
rendikont tajjeb.
73 
Minħabba li l-programmi ta’ assistenza 
kienu mistennija, il-proċeduri kienu 
għadhom qed jiġu rfinuti u formaliz -
zati wara li kienu bdew l-operazzjoni -
jiet inizjali. L-operazzjonijiet kienu 
saru wkoll ikkumplikati minnħabba 
restrizzjonijiet ta’ żmien, ambjent mak -
roekonomiku inċert u l-kumplessità 
tal-ġestjoni tal-programmi. Għalhekk 
saret enfasi fuq proċeduri operazz -
jonali tajbin, a skapitu ta’ żamma tajba 
ta’ rekords.
74 
F’għadd ta’ każijiet, saż-żmien meta 
sar l-awditu, kienet intilfet l-informazz -
joni użata għas-sostenn tat-teħid ta’ 
deċiżjonijiet, jew inkella l-ġbir tagħha 
ntwera li kien kompitu kbir ħafna. Ċerti 
attivitajiet kritiċi ma ġew dokumentati 
xejn. Il-manwali ta’ proċeduri, li tipika -
ment jankraw kwalunkwe proċess, ma 
ġewx żviluppati sew. Il- Kaxxa 2  turi 
l-ostakli misjuba matul l-awditu46.44 Waqt il-valutazzjoni 
tan-nuqqas fil-finanzjament 
tar-Rumanija s-selfiet 
intragrupp ta’ 
korporazzjonijiet ingħaddu 
kemm taħt investimenti diretti 
barranin kif ukoll flussi 
tad-dejn taħt investimenti 
oħra. Dan l-għadd doppju 
wassal għal projezzjoni 
tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament li 
kienet baxxa b’EUR 1.8 biljun. 
Barra minn hekk, l-ammont 
inizjali ta’ riżervi barranin użati 
fil-projezzjoni inizjali jvarja 
b’EUR 0.7 biljun miċ-ċifra 
rrappurtata issa għal tmiem 
l-2008 mill-bank ċentrali 
tar-Rumanija. Fil-programm 
tal-Latvja, il-Kummissjoni 
pprojettat li fl-ewwel sena 
tal-programm, kemm is-settur 
korporattiv kif ukoll dak 
bankarju jkunu jistgħu jiksbu 
aktar finanzjament fuq 
terminu twil u dak medju milli 
kienu jeħtieġu jamortizzaw. 
Suppożizzjoni bħal din 
fl-ispreadsheet mhux biss ma 
kinitx probabbli minħabba 
l-pressjonijiet finanzjarji kbar, 
iżda kienet ukoll tikkontradixxi 
l-informazzjoni pprovduta 
fin-nota ta’ spjegazzjoni.
45 Pereżempju, l-Istandard ta’ 
Kontroll Intern Nru 8 jirrikjedi li 
l-proċessi u l-proċeduri 
prinċipali tad-DĠ jiġu 
dokumentati b’mod adegwat, 
b’mod partikolari dawk 
assoċjati ma’ riskji kritiċi, 
u l-Istandard Nru 11 jeħtieġ li 
proċessi u proċeduri xierqa 
jiġu stabbiliti biex jiġi żgurat li 
l-ġestjoni tad-dokumenti 
tad-DĠ tkun effiċjenti (b’mod 
partikolari rigward l-irkupru ta’ 
informazzjoni xierqa).
46 Il-problema tal-ksib 
tal-informazzjoni rilevanti ma 
kinitx għal dan l-awditu biss. 
Il-Qorti Portugiża tal-Awdituri 
nnotat restrizzjonijiet simili 
fir-rapport tagħha dwar 
il-monitoraġġ tal-assistenza 
finanzjarja lill-Portugall, 
“Relatório de auditoria n.º 
28/2013-2.ª S., 
Acompanhamento dos 
mecanismos de assistência 
financeira a Portugal, 
Dezembro de 2013”.
36
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
75 
Huwa bir-raġun li rekords ikunu neqsin 
għall-fażi inizjali fl-2008 u fil-bidu tal-
2009, li wriet il-karatteristiċi kollha ta’ 
sitwazzjoni ta’ maniġġjar ta’ kriżijiet. 
Maż-żmien, iż-żamma ta’ rekords 
tjiebet b’mod ċar. Minkejja dan, uħud 
mill-eżempji msemmija hawn fuq ta’ 
rekords neqsin huma relatati ma’ snin 
aktar reċenti.Kultant il-Kummissjoni 
tbiegħdet minn deċiżjonijiet 
tal-Kunsill
Każijiet ta’ nuqqas ta’ 
konformità mad-deċiżjonijiet 
tal-Kunsill
76 
Aħna eżaminajna l-konsistenza bejn 
il-memoranda ta’ qbil u d-deċiżjonijiet 
korrispondenti tal-Kunsill, u sibna 
li l-biċċa l-kbira mill-kundizzjonijiet 
kienu ġġustifikati b’referenza għad-
deċiżjonijiet. Madankollu, fi ftit każijiet 
il-kundizzjonijiet tbiegħdu mit-termini 
tad-deċiżjoni tal-Kunsill, jew il-memo -
randum ta’ qbil ma kienx ġie aġġornat 
fiż-żmien korrett (ara l- Kaxxa 3 ).Eżempji ta’ diffikultajiet fil-ksib ta’ informazzjoni ewlenija
Intużaw emails għar-rappurtar lill-ġerarkija dwar il-progress ta’ żjara u għat-tiftix ta’ approvazzjoni għal kwalunk -
we tbegħid mill-mandat ta’ negozjar. Huma kienu wkoll mezz importanti ta’ komunikazzjoni fost is-sħab u mal-
awtoritajiet nazzjonali. Ġeneralment, madankollu, dawn ir-rekords ewlenin ma kinux disponibbli għaliex l-emails 
jew kienu intilfu jew ma setgħux jiġu rkuprati.
Id-dokumentazzjoni jew id- data  ppreżentata mill-awtoritajiet nazzjonali matul il-programm ma nżammitx mill-
Kummissjoni jew ma setgħetx tiġi kkonsultata fl-intier tagħha minħabba r-riżorsi estensivi meħtieġa biex din 
terġa’ tinġabar.
Xi spreadsheets għar-Rumanija bi projezzjonijiet makroekonomiċi tal-programmi ma sarux disponibbli għalina 
matul l-awditu.
L-ispreadsheets bil-kalkoli finali tan-nuqqas fil-finanzjament kienu ntilfu jew ma kinux inġabru mill-FMI. Xi drabi, 
il-kalkoli li fuqhom kienu bbażati xi ammonti ewlenin ma setgħux jinkisbu.
Il-monitoraġġ fiskali mill-persunal tal-Kummissjoni ma ġie dokumentat xejn, jew ġew ipprovduti biss spread -
sheets bażiċi ħafna biex isostnu l-analiżi mill-Kummissjoni tal-implimentazzjoni tal-baġit.Kaxxa 2
37
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Il-kundizzjonijiet ma kinux 
iffukati suffiċjentement
77 
L-iskop tal-kundizzjonijiet fil-mem -
orandum ta’ qbil huwa li jistab -
bilixxu pjan direzzjonali operazz -
jonali bil-ħsieb li tinkiseb konformità 
sodisfaċenti mal-kundizzjonijiet ta’ 
politika ekonomika ġenerali ssettjati 
mill-Kunsill.
78 
Għall-biċċa l-kbira mill-kundizzjoni -
jiet, ir-rabta mal-politika ekonomika 
ġenerali kienet relattivament ċara 
għaliex huma kienu jeħtieġu bidla 
fil-politika jew inkella kienu pass ‘il 
quddiem lejn riformi kbar. Madankollu, 
il-maniġment47 ma qajjimx dubju 
suffiċjenti dwar il-proposti li saru biex 
jaċċerta jekk il-kundizzjonijiet kollha 
kinux verament neċessarji għall-ilħuq 
tal-għanijiet ta’ politika ekonomika 
ġenerali.79 
Il-programmi kienu jinkludu kundiz -
zjonijiet li kienu ta’ importanza 
minuri, b’kont meħud tal-għanijiet 
tal-programm, jew li l-effetti potenzjali 
tagħhom jiġu realizzati ħafna wara 
l-perjodu tal-programm. Kundizzjoni -
jiet bħall-implimentazzjoni ta’ sistemi 
speċifiċi tal-IT, l-allokazzjoni ta’ fondi 
baġitarji għal entità governattiva 
żgħira, it-taħriġ ta’ uffiċjali pubbliċi, 
u r-riċerka u l-iżvilupp; madankollu, 
hawnhekk huma kellhom rabtiet 
mill-bogħod ħafna — jekk kien hemm 
rabtiet — mal-għanijiet tal-programm.Eżempji ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli
Żjara informali fir-Rumanija f’Awwissu 2009 żvelat l-inabbiltà tal-Istat Membru li jilħaq il-miri inizjali tad-
defiċit. Konsegwentement, il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Rumeni qablu dwar illaxkar sostanzjali tal-miri. 
Din ir-reviżjoni ġiet ikkomunikata f’nota lill-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju f’Awwissu 2009. Madankollu, 
la d-deċiżjoni tal-Kunsill u lanqas il-memorandum ta’ qbil ma ġew immodifikati kif meħtieġ. Eventwalment, 
il-miri ġew aġġornati fil-memorandum ta’ qbil fi Frar 2010. Il-bażi legali — id-deċiżjoni tal-Kunsill — ġiet 
aġġornata saħansitra aktar tard, f’Marzu 2010. Madankollu, il-Kummissjoni pposponiet rilaxx ta’ pagament 
f’Novembru 2009 minħabba l-fatt li l-baġit tar-Rumanija ma kienx konformi mal-mira aġġornata.
Fil-Latvja, għalkemm id-deċiżjonijiet tal-Kunsill ma kinux jirreferu għal riformi tal-pensjonijiet, il-memoran -
dum ta’ qbil kien jinkludi kundizzjonijiet speċifiċi relatati mat-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet.
Fl-Irlanda, għalkemm id-deċiżjonijiet tal-Kunsill ma semmew l-ebda kundizzjoni speċifika rigward is-sorveljanza 
bankarja u l-bejgħ ta’ assi tal-Istat u l-privatizzazzjoni, dawn il-kundizzjonijiet dehru fil-memorandum ta’ qbil.Kaxxa 3
47 Il-maniġment superjuri 
fil-Kummissjoni u l-Viċi 
president li jiffirmaw 
il-memorandum ta’ qbil f’isem 
il-Kummissjoni.
38
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Il-pajjiżi ma kinux ittrattati 
bl-istess mod
80 
Wara li analizzajna diversi aspetti 
tal-ġestjoni tal-programmi tal-Kum -
missjoni, aħna sibna bosta eżempji 
ta’ approċċ inkonsistenti għal pajjiżi 
differenti fejn kien diffiċli li dan jiġi 
ġġustifikat minn ċirkustanzi nazzjonali 
speċifiċi.Differenzi fil-ġestjoni 
tal-kundizzjonijiet 
mill-Kummissjoni
81 
Il-Kummissjoni mmaniġġjat il-kundizz -
jonijiet għal kull programm ta’ as -
sistenza finanzjarja b’mod differenti. 
F’xi programmi, il-kundizzjonijiet 
kienu jirrappreżentaw sett relattiva -
ment stabbli ta’ rekwiżiti, filwaqt li 
f’oħrajn inbidlu b’mod sostanzjali ma’ 
kull eżami. Għal ħarsa ġenerali ara 
t-Tabella 2 .Tabella 2Diversi mudelli użati mill-Kummissjoni għall-ġestjoni tal-kundizzjonijiet
L-Ungerija Il-Latvja Ir-Rumanija  I L-Irlanda Il-Portugall
Kif ġew issettjati l-kundizzjonijiet?
Distinzjoni bejn tipi dif -
ferenti ta’ kundizzjoniLeLe, imma l-importanza 
hija indikata f’wieħed mir-
rapporti ta’ analiżiAzzjonijiet minn qabel 
u kundizzjonijiet oħraKundizzjonijiet perma -
nenti u  kundizzjonijiet 
oħraLe
Kif ġew immonitorjati l-kundizzjonijiet?
Kif ġiet immonitorjat 
l-konformità?Imħallta1 Fil-biċċa l-kbira skont 
il-kundizzjoniSkont is-suġġett Skont is-suġġett Skont il-kundizzjoni
Kif ġew aġġornati l-kundizzjonijiet?
Kif inbidlu 
l-kundizzjonijiet?Il-kundizzjonijiet 
eżistenti baqgħu 
validi; addenda kien 
fihom kundizzjonijiet 
ġodda bissKull addendum is -
sostitwixxa l-verżjoni 
preċedentiIl-kundizzjonijiet 
eżistenti baqgħu validi; 
addenda kien fihom 
kundizzjonijiet ġodda 
bissKull addendum is -
sostitwixxa l-verżjoni 
preċedentiKull addendum issostitwixxa 
l-verżjoni preċedenti
Persistenza ta’ 
kundizzjonijiet2Kundizzjonijiet 
parzjalment stabbli 
maż-żmien
Kundizzjonijiet 
b’mod ġenerali mhux 
mibdulaBidliet frekwenti 
fil-kundizzjonijiet
Il-kundizzjonijiet anke 
jekk inbidlu ma kinux 
immaturaw
Diffiċli jiġu ttraċċati l-
kundizzjonijiet maż-żmienKundizzjonijiet dejjem 
validi u  mhux mib -
dula dment li, minħabba 
kundizzjonijiet ġodda, 
ma jibqgħux jintużawImħallta
Xi kundizzjonijiet huma 
stabbli, oħrajn suġġetti 
għal bidla frekwentiKundizzjonijiet stabbli 
maż-żmien
Kundizzjonijiet validi u  mhux 
mibdula sakemm ikun hemm 
konformità bis-sħiħ magħhom
1 F’xi analiżijiet il-Kummissjoni rrappurtat konformità ma’ kull kundizzjoni, f’oħrajn biss skont is-suġġett biss.
2 Għal spjegazzjoni addizzjonali ara l- Anness III .
Sors:  Il-QEA.
39
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
82 
Xi wħud minn dawn il-mudelli kellhom 
implikazzjonijiet avversi għall-ġestjoni 
tal-programmi. B’mod partikolari, 
bidliet frekwenti għall-kundizzjonijiet 
f’xi programmi48 għamluha ħafna aktar 
diffiċli biex tiġi ttraċċata l-prestazz -
joni tal-pajjiż. F’xi każijiet, ir-riformi 
ġew dilwiti bil-mod il-mod billi l-
kundizzjonijiet ġew sostitwiti b’oħrajn 
inqas impenjattivi jew jew sparixxew 
kompletament mill-memoranda qabel 
ma ġew kompletament issodisfati (ara 
l-Kaxxa 4 ).83 
Il-kundizzjonijiet fittxew ukoll li jġbu 
magħhom effetti strutturali differenti. 
Dawn jistgħu jvarjaw mill-pubblikazz -
joni, jew mit-tħejjija, ta’ strateġija jew 
pjan speċifiku, għal bidliet leġiżlattivi 
li għandhom jiġu adottati mill-parla -
ment nazzjonali u li jaffettwaw partiji -
et importanti mill-ekonomija49. Filwaqt 
li l-kundizzjonijiet tal-ewwel tip ma 
jkunu jġibu magħhom l-ebda bidla 
ekonomika sinifikattiva waħedhom, 
għalkemm huma jistgħu jservu bħala 
passi ta’ tħejjija għal riformi aktar 
sinifikanti. Kundizzjoni tat-tip tal-aħħar 
x’aktarx li tkun tfisser bidliet dejjiema 
fl-ekonomija.
Eżempji ta’ riforma dilwita maż-żmien
Il-memorandum inizjali ta’ qbil fil-programm tal-Latvja kien jeħtieġ “it-twaqqif ta’ sistema unika għall-ippjanar 
u l-amministrazzjoni tar-riżorsi umani għall-istituzzjonijiet tal-amministrazzjoni pubblika.” Ma kienx hemm 
konformità ma’ din il-kundizzzjoni u ma dehritx fl-emendi sussegwenti. Minflok, ġiet sostitwita b’bosta 
kundizzjonijiet oħra, li l-għan ġenerali tagħhom kien it-tħejjija ta’ strateġija dwar l-amministrazzjoni pubb -
lika — kundizzjoni li hija aktar faċli li jkun hemm konformita magħha.
Il-programm tal-Portugall kien jinkludi kundizzjoni li - sa tmiem l-2011 - kienet teħtieġ it-tħejjija ta’ pjan ta’ 
azzjoni għar-riform tas-sistema tal-assigurazzjoni tal-qgħad, notevolment billi titnaqqas id-durata massima ta’ 
benefiċċji tal-assigurazzjoni tal-qgħad għal mhux aktar minn 18-il xahar għal dawk li jkunu għadhom kemm 
ġew qiegħda. Wara r-riforma, id-durata massima ta’ benefiċċji tal-qagħad tnaqqset minn 38 xahar għal 26 xa -
har u b’hekk qabżet il-limitu massimu ta’ 18-il xahar li ġie maqbul inizjalment mal-awtoritajiet Portugiżi.Kaxxa 448 B’mod partikolari l-Latvja, iżda 
wkoll l-Irlanda u oqsma 
speċifiċi fi programmi oħra.
49 Eżempji oħra jinkludu bidliet 
sinifikanti għall-panorama 
istituzzjonali, bħall-
istabbiliment ta’ kunsill fiskali, 
ir-riorganizzazzjoni tal-gvern 
lokali jew il-privatizzazzjoni. 
Ara l- Anness III .
40
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
84 
Aħna sibna differenzi sinifikanti bejn il-
kundizzjonijiet fir-rigward ta’ strettez -
za. Il-kundizzjonijiet tal-programmi 
relatati mal-bilanċ tal-pagamenti kienu 
tipikament jeħtieġu l-mogħdija ta’ 
liġi għal dak li jirrigwarda ċerti bidliet 
leġiżlattivi. B’kuntrast ma’ dan, il-pro -
grammi taż-żona tal-euro spiss kienu 
jissettjaw biss l-ewwel tip ta’ kundiz -
zjoni, u l-adozzjoni mill-parlament 
rari kienet meħtieġa. B’riżultat ta’ dan, 
id-deċiżjonijiet dwar il-pagamenti 
perjodiċi kienu bbażati biss fuq passi 
ta’ tħejjija u mhux fuq l-implimentazz -
joni reali tar-riforma (ara l- Kaxxa 5 ).
85 
Differenza oħra kienet tinsab fl-għadd 
ta’ kundizzjonijiet, li kiber maż-żmien. 
Filwaqt li l-Ungerija kienet meħtieġa 
tikkonforma ma’ inqas minn 60 kundiz -
zjoni unika, il-Portugall kellu jirris -
petta madwar 400 kundizzjoni. Din 
il-varjazzjoni kbira ma rriflettietx biss 
ħtieġa għal aktar riformi f’ċerti pajjiżi. 
Aħna sibna każijiet fejn seħħ l-oppost: 
pajjiżi li kienu jeħtieġu aktar riformi 
f’qasam partikolari intalbu jikkonfor -
maw ma’ inqas kundizzjonijiet minn 
pajjiżi li kellhom prestazzjoni aħjar50. 
Il-kundizzjonijiet kienu jimmiraw ukoll 
b’mod mifrux lejn perkorsi differenti 
ta’ riforma, minkejja li l-pajjiżi kienu 
jinsabu f’ċirkustanzi simili51.Il-miri tal-programmi ma kinux 
ġew riveduti b’mod konsistenti
86 
Ir-reviżjonijiet tal-miri tad-defiċit huma 
okkorrenza naturali fil-programmi 
ta’ assistenza. Huma ma jindikawx 
awtomatikament implimentazzjoni 
ħażina min-naħa tal-awtoritajiet naz -
zjonali, billi dawn jistgħu wkoll ikunu 
motivati minn bidliet oġġettivi fis-sit -
wazzjoni ekonomika b’impatt, negattiv 
jew pożittiv, fuq il-baġit pubbliku.
Eżempju ta’ kundizzjoni marbuta ma’ passi ta’ tħejjija biss
Fil-programm tal-Irlanda, il-Gvern kien meħtieġ li jintroduċi leġiżlazzjoni għat-tisħiħ tar-regolament finan -
zjarju, b’espansjoni tas-setgħat superviżorji u ta’ infurzar tal-Bank Ċentrali52. L-awtoritajiet Irlandiżi kkonfor -
maw ma’ din il-kundizzjoni b’tidwim minuri ta’ xahar meta l-Ministeru tal-Finanzi ppubblika l-abbozz ta’ liġi. 
Madankollu, l-mogħdija ta’ liġi ħadet sentejn oħra. Ma kien hemm l-ebda kundizzjoni marbuta mal-mogħdija 
ta’ liġi u għaldaqstant il-mogħdija ta’ liġi ma kinitx neċessarja għar-rilaxx ta’ pagamenti perjodiċi.
52 Imsemmi bħala “The Central Bank (Supervision and Enforcement) Bill” (L-Abbozz ta’ liġi (fir-rigward tas-Superviżjoni u l-Infurzar) tal-Bank Ċentrali) 
f’kundizzjonijiet li ġew aktar tard.Kaxxa 550 Eż. fil-qasam tal-insolvenza 
personali u korporattiva.
51 Eż. fil-qasam tal-fondi 
strutturali.
41
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
87 
Erbgħa mis-sitt programmi kellhom 
il-miri tagħhom tad-defiċit riveduti 
(ara t- Tabella 3 ). Ir-rekords tal-Kum -
missjoni dejjem spjegaw reviżjonijiet 
‘l isfel permezz ta’ tnaqqis (sinifikanti) 
fl-attività ekonomika, bħalma kien il-
każ fl-Ungerija, fir-Rumanija, fil-Latvja 
u fil-Portugall.88 
Skont liema pajjiż ikun, bidla fil-
prospettiva ekonomika jista’ jkollha 
konsegwenzi differenti għar-reviżjoni 
tal-miri tad-defiċit. Bħala parti mis-sor -
veljanza fiskali tagħha, il-Kummissjoni 
tikkalkula bilanċi baġitarji ċikliċi53. 
Meta l-prospettiva ekonomika tinbidel, 
l-istima tal-bilanċ ċikliku tiġi riveduta 
kif meħtieġ. Għaldaqstant, il-bidliet 
f’ħin reali fl-istima tal-bilanċi ċikliċi 
għandhom japprossimaw lejn il-bidliet 
fil-miri tad-defiċit li saru neċessarji bil-
bidla fil-kuntest ekonomiku54.Tabella 3Reviżjonijiet tal-miri tad-defiċit f’termini tal-ESA
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
HUMtQ0 (Novembru  2008) - 3.4 % - 2.6 %
MtQ1 (Marzu  2009) - 2.9 %
MtQ2 (Ġunju 2009) - 3.9 % - 3.8 % - 3.0 %
LVMtQ0 (Jannar  2009) - 5.3 % - 5.0 % - 3.0 %
MtQ1 (Lulju  2009) - 10.0  % - 8.5 % - 6.0 % - 3.0 %
MtQ5 (Diċembru 2011) - 4.5 % - 2.5 %
RO IMtQ0 (Ġunju 2009) - 5.1 % - 4.1 % - 3.0 %
MtQ1 (Frar 2010) - 7.8 % - 6.4 % N/A - 3.0 %
MtQ2 (Lulju  2010) - 7.3 % N/A - 3.0 %
MtQ3 (Jannar 2011) - 5.0 % - 3.0 %
RO II MtQ0 (Ġunju 2011) - 5.0 % - 3.0 %
IE MtQ0 (Diċembru 2010) - 10.6  % - 8.6 % - 7.5 %
PTMtQ0 (Mejju  2011) - 5.9 % - 4.5 % - 3.0 %
MtQ5 (Ottubru 2012) - 5.0 % - 4.5 % - 2.5 %
MtQ7 (Ġunju  2013) - 5.5 % - 4.0 %
Nota:  M/I — mhux issettjata .
Sors:  il-Kummissjoni Ewropea.53 Il-bilanċ baġitarju jista’ jiġi 
ripartit f’komponent ċikliku 
u dak mhux ċikliku. Il-
komponent ċikliku jqis l-effett 
tal-flutwazzjonijiet fid-dħul 
mit-taxxa u fl-infiq minħabba 
ċ-ċiklu ekonomiku.
54 Bis-suppożiizzjoni li ma jkun 
hemm l-ebda żball sinifikanti 
fil-previżjonijiet tal-PDG 
potenzjali, li jintuża bħala 
fattur varjabbli tal-input 
għall-kalkolu tal-bilanċ ċikliku.
42
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
89 
Fejn il-bilanċ baġitarju ċikliku ma ġiex 
rivedut b’mod sinifikanti matul il-pro -
gramm, ma kien hemm l-ebda ħtieġa li 
jiġu riveduti l-miri tad-defiċit. Dan kien 
il-każ għall-Irlanda. Madankollu, aħna 
sibna li mhux ir-reviżjonijiet kollha 
tal-miri kienu konsistenti ma’ reviżjoni 
tal-bilanċ ċikliku. Pereżempju, filwaqt 
li l-mira tad-defiċit 2009 għall-Ungerija 
kienet inqas laxka milli ssuġġerit bir-
reviżjoni tal-bilanċ ċikliku, il-mira 2012 
għall-Portugall kienet laxka għalkemm 
il-bilanċ ċikliku kien tjieb u l-prospetti -
va ekonomika baqgħet l-istess.
90 
Matul l-awditu, il-Kummissjoni kkle -
jmjat li fatturi barra mill-kontroll 
tal-Gvern, bħal bidla fil-kompożizzjoni 
tat-tkabbir jew nuqqasijiet fid-dħul, 
setgħu jwasslu għal reviżjoni tal-
mira. Madankollu, la d-dokumenti 
relatati mal-programmi u lanqas il-
metodoloġija interna tal-Kummissjoni 
ma juru approċċ sistematiku għall-
valutazzjoni ta’ dawn il-fatturi l-oħra 
meta l-Kummissjoni eżaminat il-fattib -
biltà tal-miri tad-defiċit f’kull analiżi.
91 
Differenza oħra kienet tinsab fit-trat -
tament tal-miżuri ta’ appoġġ lill-banek 
li kellhom impatt fuq id-defiċit. Il-miri 
tad-defiċit fil-programmi tal-Portugall 
u tal-Irlanda ġew definiti bħala nieqsa 
minn miżuri bħal dawn, filwaqt li ġew 
inklużi fil-miri tal-programm tal-Latvja.92 
Id-dokumenti relatati mal-programmi 
kienu jvarjaw ukoll fl-attenzjoni 
għad-dimensjoni soċjali. Pereżempju, 
fil-programm tal-Portugall iż-żidiet 
fit-taxxa tfasslu b’mod progressiv, 
fejn gruppi bl-introjtu l-aktar baxx 
żammew il-livelli ta’ introjtu tagħhom, 
u l-pagi minimi u l-pensjonijiet l-aktar 
baxxi baqgħu ma ntmessewx55. Dan 
jikkuntrasta mal-qtugħ universali ta’ 
25 % fis-salarji tal-impjegati taċ-ċivil 
fil-programm tar-Rumanija, fejn fid-
dokumenti relatati mal-programm 
ma kien hemm l-ebda referenza 
mogħtija dwar kif dan ikun jaffettwa 
gradi tal-paga inqas. Bl-istess mod, 
l-eżitu tal-kombinament ta’ tnaqqis 
fit-taxxa b’rata fissa fuq l-introjtu per -
sonali u żieda fil-VAT — fatt li kellu l-
probabbiltà li kien se jittrasferixxi l-piż 
tal-konsolidament fiskali għal dawk 
inqas ixxurtjati fis-soċjetà — ma tqiesx 
fid-dokumenti relatati mal-programm 
inizjali għal-Latvja.
Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-
programmi minħabba 
kontrolli dgħajfin
93 
Għalkemm, fl-aħħar mill-aħħar, id-
deċiżjonijiet dwar programm huma 
f’idejn il-Kunsill u/jew il-Kummissjoni, 
huma r-rappreżentanti tal-Kummis -
sjoni li jinnegozjaw mal-awtoritajiet 
nazzjonali u jwettqu l-analiżijiet tal-
programmi. Il-mandat għal negozjar 
huwa stipulat fit-taqsira tal-politika. 
Matul żjara, ir-rappreżentanti tal-Kum -
missjoni jaġġornaw lill-maniġment 
dwar it-taħditiet, tipikament darba 
kuljum, u jfittxu l-approvazzjoni għal 
kwalunkwe tbegħid mill-mandat. Wara 
ż-żjara, ir-rappreżentanti tal-Kummis -
sjoni jipproduċu d-dokumenti relatati 
mal-programmi (d-deċiżjoni tal-Kunsill, 
il-memorandum ta’ qbil u n-nota ta’ 
spjegazzjoni). Dawn huma suġġetti 
għal eżaminar u jipprovdu l-bażi 
għal deċiżjonijiet mill-Kummissjoni 
u mill-Kunsill.55 Il-Kummissjoni Ewropea “The 
Economic Adjustment 
Programme for Portugal” 
(Il-Programm ta’ Aġġustament 
Ekonomiku għall-Portugall), 
European Economy, Occasional 
Papers  79, 2011, p. 18.
43
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
94 
It-tħejjija tat-taqsira tal-politika u tad-
dokumenti relatati mal-programm 
hija proċess ibbażat fuq l-esperti, li fih 
il-ġudizzju ta’ previżuri u ta’ għadd ta’ 
esperti dwar il-politika minn bosta di -
rettorati ġenerali għandu rwol ewlieni. 
Id-dokumenti jiġu analizzati mid-Dep -
utat Direttur Ġenerali u mill-kapijiet 
tal-unitajiet orizzontali involuti fit-
tħejjija tagħhom. Dak tal-ewwel jiffoka 
fuq il-konsistenza kumplessiva tad-
dokumenti, u dawk tal-aħħar huma re -
sponsabbli biex jiżguraw il-konsistenza 
tal-kontributi li saru fl-oqsma rispettivi 
tagħhom, mal-politika tal-UE.
95 
Instabu bosta dgħufijiet fil-proċess ta’ 
eżaminar:
(i) L-ebda persuna barra mit-tim tal-
programm ma tanalizza l-kalkoli 
ta’ bażi u l-projezzjonijiet biex 
tiċċekkja l-konsistenza tal-projezz -
joni makroekonomika mal-istima 
tan-nuqqas fil-finanzjament jew 
mal-impatt makroekonomiku tal-
kundizzjonijiet tal-programmi.
(ii) F’għadd ta’ aspetti, xogħol ir-
rappreżentanti tal-Kummissjoni 
ma ġiex ivvalutat suffiċjentement, 
u ftit li xejn tqajjem dubju dwar 
il-previżjonijiet tal-esperti (ara 
l-paragrafu 61), l-istimi tan-nuqqas 
fil-finanzjament (ara l-paragrafi 69 
u 70) u l-għażla tal-kundizzjonijiet 
tal-programmi (ara l-paragrafu 79).
(iii) B’mod ġenerali, il-kontroll intern 
tal-kwalità ma ġiex iddokumentat.96 
L-FMI stabbilixxa wkoll proċess ta’ 
eżaminar intern tal-karatteristiki 
ewlenin tat-tfassil ta’ programmi 
u l-aġġornamenti tagħhom. F’xi as -
petti dan huwa simili għall-proċess ta’ 
eżaminar intern tal-Kummissjoni, iżda 
hemm tliet differenzi prinċipali:
(i) l-FMI għandu dipartiment iddedi -
kat tal-eżaminar li jipprovdi input 
lill-maniġment;
(ii) aktar uffiċjali tal-FMI huma involuti 
fil-proċess ta’ eżaminar; u
(iii) il-proċess tal-FMI jiġi dokumentat.
Id-dokumenti relatati 
mal-programmi kienu 
tjiebu maż-żmien, iżda 
kienu għadhom juru 
nuqqasijiet
Titjib fil-kwalità tad-
dokumenti relatati 
mal-programmi
97 
Kien hemm differenzi qawwija bejn 
il-programmi fir-rigward tal-profondità 
analitika tad-dokumenti relatati mal-
programmi. Ħafna minn dawn id-
differenzi kienu minħabba l-kapaċità 
analitika mtejba tal-Kummissjoni. Fl-
ewwel tliet programmi, id-dokumenti 
relatati mal-programmi pprovdew 
informazzjoni limitata dwar għadd ta’ 
aspetti, inkluża l-kompożizzjoni tal-
aġġustament fiskali, l-analiżi ta’ tnaq -
qis fil-prezzijiet jekk il-miri tad-defiċit 
ma jkunux ġew issodisfati, u l-impatti 
soċjali. L-analiżi mogħtija fiż-żewġ 
settijiet l-aktar reċenti ta’ dokumenti 
relatati mal-programmi (l-Irlanda u l-
Portugall) kienet tjiebet b’mod sinifi -
kanti (ara l- Kaxxa 6 ) u, f’ħafna aspetti, 
kienet saret b’reqqa kbira.
44
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
98 
F’xi każijiet, aħna sibna li informazzjoni 
essenzjali kienet tħalliet barra mid-
dokumenti relatati mal-programmi. 
Pereżempju, il-Kummissjoni mhux 
dejjem ikkomunikat suppożizzjonijiet 
ewlenin li fuqhom huwa bbażat il-
kalkolu tan-nuqqas fil-finanzjament.
(i) Fil-programm tal-Ungerija, il-
Kummissjoni ma kkomunikatx 
dettalji li kienu jsostnu l-istima ta’ 
EUR 20 biljun biex tiġi pprovduta 
lill-Ungerija matul il-perjodu 
tal-programm.
(ii) Fil-programm tal-Irlanda, il-kalkolu 
tan-nuqqas fil-finanzjament użat 
fid-dokumenti relatati mal-pro -
gramm inizjali ta defiċit kumulat -
tiv tal-ESA, ibbażat fuq id-dovuti, 
ta’ EUR 44 biljun matul il-perjodu 
tal-programm. Madankollu, id-
defiċit ipprojettat ta’ flus kont -
anti tat-teżor, inklużi ċ-ċedoli, li 
ntuża għall-kalkolu tal-ħtiġijiet 
ta’ finanzjament, kien jammonta 
għal EUR 58 biljun. Ir-raġunijiet 
prinċipali għal din id-differenza 
sinifikanti ta’ EUR 14.1 biljun 
(21 % tan-nuqqas inizjali fil-
finanzjament) ma ġewx spjegati 
fid-dokument.99 
Il-Kummissjoni wettqet xi testijiet 
bażiċi tas-sensittività biex tivvaluta 
l-impatt ta’ bidla f’parametru wieħed 
jew aktar fuq il-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment kumplessivi. Għalkemm huma 
setgħu jipprovdu informazzjoni siewja 
dwar ir-riskju ta’ eżiti avversi possibbli, 
ir-riżultati ma ġewx żvelati fid-doku -
menti relatati mal-programmi.
Dgħufijiet fil-monitoraġġ 
u r-rappurtar ta’ konformità
100  
Matul kull programm, il-Kummissjoni 
għandha tivverifika jekk il-politika 
ekonomika tal-Istat Membru hijiex 
allinjata mal-kundizzjonijiet stabbiliti 
mill-Kunsill. Fil-prattika dan sar billi ġie 
vverifikat li l-Istat Membru kien qed 
jimplimenta l-kundizzjonijiet fil-mem -
orandum ta’ qbil.Eżempju ta’ analiżi mtejba f’dokumenti relatati mal-programmi
Id-dokumenti relatati mal-programmi inizjali għall-programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti kienu jik -
karatterizzaw b’mod ġenerali l-konsolidament fiskali bħala prinċipalment ibbażati fuq l-infiq. Madankollu, id-
dettalji tal-miżuri baġitarji neċessarji kienu frammentarji (l-Ungerija), l-ebda miżura bħal din ma ġiet identifi -
kata (ir-Rumanija) jew, jekk ġew identifikati, ma kien hemm l-ebda stima ta’ kemm kienu se jdaħħlu (il-Latvja). 
Għall-istess tliet pajjiżi, il-Kummissjoni sussegwentement tejbet il-livell ta’ dettall fid-dokumenti relatati 
mal-programmi billi elenkat u kkwantifikat liema miżuri kienu ġew maqbula biex jinkisbu l-miri tad-defiċit. 
U fil-programmi li jifdal (l-Irlanda u l-Portugall), saħansitra aktar dettall kien in-norma.Kaxxa 6
45
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
In-nuqqas ta’ affidabbiltà tal-
użu ta’ miri kumplessivi tad-
defiċit għall-monitoraġġ tal-
implimentazzjoni fiskali
101  
Il-konsolidament fiskali kien karatter -
istika ewlenija tal-ħames programmi 
kollha, u l-prestazzjoni fiskali kienet 
punt ewlieni ta’ tħassib matul it-
taħditiet mal-awtoritajiet nazzjonali 
u meta ttieħdu deċiżjonijiet dwar il-
programmi. Il-miri tad-defiċit ġew 
tipikament definiti bħala defiċit li kien 
espress — skont is-Sistema Ewropea 
tal-Kontijiet (ESA) — bħala perċentwal 
tal-PDG. L-għażla tad-defiċit tal-ESA 
bħala l-ankra ewlenija għall-politika 
fiskali kienet immotivata minn im -
penji li saru taħt il-proċedura ta’ defiċit 
eċċessiv56.
102  
Id-defiċit tal-ESA ma jistax jiġi mmoni -
torjat direttament matul is-sena57. 
Minflok, il-konformità mal-miri kump -
lessivi ġiet immonitorjata primarja -
ment permezz tal-istima tad-defiċit. 
Madankollu, l-użu ta’ dawn l-istimi jin -
volvi riskju li l-Kummissjoni ma tkunx 
tista’ tirrapporta b’ċertezza lill-Kunsill 
li l-politika fiskali ta’ pajjiż tikkonforma 
mal-programm ta’ aġġustament. 
F’bosta okkażjonijiet, irriżulta li l-
istimi tal-Kummissjoni kienu żbaljati. 
Pereżempju:
(i) Fin-notifika tar-rebbiegħa 2009 
ġie rrappurtat li d-defiċit tal-
Ungerija kien fi ħdan il-mira 
tad-defiċit 2008 tal-programm. 
Madankollu, in-notifika tal-
ħarifa 2009 rrevediet id-defiċit biex 
sar 3.8 % tal-PDG, jiġifieri aktar 
mill-mira tad-defiċit58.(ii) F’Jannar 2010, ir-Rumanija rra -
ppurtat defiċit ta’ flus kontanti 
għall-2009 ta’ 7.3 % tal-PDG, li kien 
f’konformità mal-mira tal-FMI, 
filwaqt li l-Kummissjoni b’mod 
proviżorju stmat defiċit tal-ESA li 
kien f’konformità mal-mira u ddik -
jarat li l-programm kien “fit-triq 
it-tajba”. Madankollu, f’Mejju 2010, 
il-Kummissjoni rrivediet id-defiċit 
tal-ESA biex sar 8.3 %. Mill-
ħarifa 2011 ‘il quddiem, id-defiċit 
rivedut kien ta’ 9 %.
(iii) F’Jannar 2013, il-Kummissjoni 
b’mod proviżorju kkalkulat li 
d-defiċit tal-ESA fir-rigward tal-
Irlanda għall-2012 kien ta’ 8.2 %, 
biex imbagħad irrevedietu u sar 
7.7 % f’April u għal 8.2 % fil-
ħarifa 2013. Madankollu, l-aħħar 
reviżjoni kienet prinċipalment 
dovuta għar-riklassifikazzjoni tad-
dħul ta’ darba.
103  
Kumplikazzjoni oħra kienet li miżuri 
ta’ appoġġ lill-banek ġew esklużi 
mid-definizzjoni tal-miri fil-program -
mi taż-żona tal-euro. Il-mira fiskali 
definita b’mod bħal dan għandha tkun, 
fil-prinċipju, ankra ħafna aħjar għall-
politika fiskali, billi l-miżuri ta’ appoġġ 
lill-banek huma elementi mdaqqsa ta’ 
darba li qegħdin lil hinn mill-kontroll 
dirett tal-gvern. Madankollu, fil-każ 
tal-Irlanda, il-Kummissjoni eskludiet 
biss trasferimenti kapitali li jżidu 
d-defiċit li ġew ipprovduti lill-banek, 
iżda ppermettiet l-inklużjoni ta’ dħul 
relatat ma’ miżuri ta’ appoġġ lill-banek. 
Miri bħal dawn jipprovdu sinjal inqas 
ċar u miżura ta’ prestazzjoni fiskali. 
Pereżempju, li kieku t-tranżazzjonijiet 
bankarji relatati kollha kienu ġew 
esklużi, id-defiċit baġitarju 2012 kien 
ikun ogħla b’punt perċentwali wieħed.56 Il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv 
hija l-proċedura pass pass 
tal-UE għall-korrezzjoni 
tad-defiċit eċċessiv (aktar 
minn 3 % tal-PDG) jew il-livelli 
tad-djun (aktar minn 60 % 
tal-PDG).
57 Id- data  dwar il-kontijiet 
pubbliċi trimestrali, tal-Istati 
Membri bbażata fuq 
definizzjonijiet tal-ESA tiġi 
ppubblikata b’intervall latenti 
ta’ 90 jum. Barra minn hekk, 
l-istima tad-defiċit tal-ESA 
tirrikjedi li jitqiesu 
suppożizzjonijiet dwar 
deċiżjonijiet futuri fir-rigward 
tat-trattament statistiku ta’ xi 
tranżazzjonijiet kbar.
58 Skont il-Kummissjoni, 
ir-reviżjoni tad-defiċit 2008 
kienet tirrifletti bidliet relatati 
mal-assorbiment tal-fondi 
tal-UE, billi xi proġetti ma 
kinux irċevew il-
kofinanzjament li kien 
mistenni biex jissostitwixxi 
l-prefinanzjament mill-baġit.
46
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Rappurtar mhux sistematiku 
dwar il-konformità 
mal-kundizzjonijiet
104  
Għall-Portugall biss u, parzjalment, 
għall-Ungerija, għal-Latvja u għall-
Irlanda, il-Kummissjoni sistematika -
ment irrappurtat dwar il-konformità 
tal-Istat Membru mal-kundizzjonijiet 
strutturali.
105  
In-nuqqas ta’ konformità kien jiġi rap -
purtat rarament. Kien biss għal għadd 
żgħir ħafna ta’ kundizzjonijiet (4 % 
fil-programm tal-Portugall) li l-Kum -
missjoni ddikjarat b’mod ċar li “mhux 
osservati”, għalkemm ma kienx hemm 
konformità fil-ħin ma’ kważi nofs il-
kundizzjonijiet kollha. Ħafna termini 
differenti ntużaw biex jindikaw dan59, li 
wassal għal konfużjoni.
106  
Għal madwar 30 kundizzjoni (8 % 
tal-kampjun), l-ebda status ta’ kon -
formità ma ġie rrappurtat jew inkella 
l-kundizzjonijiet kienu miktuba b’mod 
tant vag, li l-konformità ma setgħetx 
tiġi mmonitorjata b’mod effettiv (għal 
eżempji ara l- Kaxxa 7 )60.107  
Ġie rrappurtat li kien hemm konform -
ità ma’ ftit kundizzjonijiet, iżda dan ma 
setax jiġi vverifkat. Pereżempju:
(i) Fil-programm tal-Irlanda (wara 
l-eżaminar tal-ħarifa 2012), il-
Kummissjoni kienet għadha 
f’kuntatt mal-awtoritajiet Irlandiżi 
biex tiżgura li l-elementi tal-
qafas baġitarju pluriennali kienu 
suffiċjentement vinkolanti u tras -
parenti biex jikkostitwixxu ankra 
kredibbli tal-politika61 fil-perjodu 
ta’ wara l-programm. Madankollu, 
il-Kummissjoni rrappurtat li l-
kundizzjoni kienet ġiet kompleta -
ment issodisfata.
(ii) Fil-Portugall, il-kundizzjoni li 
kienet teħtieġ l-elaborazzjoni 
ta’ rappurtar ta’ kull xahar dwar 
l-implimentazzjoni tal-baġit 
mill-Gvern nazzjonali twessgħet 
progressivament biex tinkludi 
l-intrapriżi kollha li kienu proprjetà 
tal-Istat u s-Sħubiji pubbliċi-privati 
kellha fil-livell tal-Gvern nazzjonali, 
reġjonali u lokali. Il-kundizzjoni 
tqieset li kienet ġiet issodis -
fata wara li rappurtar speċifiku 
ġie introdott fil-livell reġjonali, 
għalkemm ir-rekwiżit ta’ rappur -
tar baġitarju konsolidat ma ġiex 
issodisfat.59 Eż. fil-biċċa l-kbira ssodisfata, 
issodisfata b’mod ġenerali, 
parzjalment, għadha 
għaddejja, parzjalment 
osservata, mhux osservata.
60 Kundizzjonijiet li jeħtieġu 
konformità permanenti f’kull 
eżami huma esklużi.
61 Ankra tal-politika fiskali 
tipprovdi struttura għat-teħid 
ta’ deċiżjonijiet mill-gvern 
dwar id-daqs xieraq tad-defiċit 
baġitarju, b’kont meħud 
tal-istat tal-ekonomija u xi 
objettiv fuq terminu medju 
jew twil għall-finanzi 
tal-gvern.
47
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
Il-kooperazzjoni mas-
sħab l-oħra kienet 
informali biss
108  
Assistenza finanzjarja tal-UE ġiet 
ipprovduta flimkien mal-assistenza fi -
nanzjarja tal-FMI fil-programmi kollha. 
Kull istituzzjoni ħadet deċiżjonijiet 
indipendenti dwar il-finanzjament, 
f’konformità mal-istatuti u l-proċeduri 
interni proprji tagħha. Fil-każ tal-
programmi tal-Irlanda u tal-Portugall, 
il-BĊE wkoll kien involut fil-ġestjoni 
tal-programmi.
109  
Il-ħidma mal-FMI għenet lill-Kum -
missjoni titgħallem kif timmaniġġja 
l-programmi. Aħna osservajna bosta 
eżempji ta’ prattiki tal-FMI li l-Kummis -
sjoni adottat wara li bdew il-program -
mi, eż. spreadsheets tal-previżjoni 
aktar dettaljati, użu ta’ rappreżentant 
residenti fil-programmi ta’ wara. Barra 
minn hekk, tkabbru t-timijiet tal-pro -
grammi tal-Kummissjoni biex jaqblu 
mad-daqs tat-timijiet tal-FMI.110  
Il-bażi legali ppermettiet lit-tliet 
istituzzjonijiet biex jiddeċiedu kif 
il-kooperazzjoni kienet se tiġi or -
ganizzata. Fil-programmi kollha, 
it-timijiet tal-programmi stabbilixxew 
arranġamenti ta’ kooperazzjoni 
informali. Il-varjetà ta’ kompetenza 
u esperjenza fost il-persunal tat-tliet 
istituzzjonijiet għamlitha possibbli li 
jiġu prodotti valutazzjonijiet aktar bir-
reqqa, li naqqas ir-riskju ta’ żbalji u om -
missjonijiet fit-tfassil ta’ programmi 
u fl-aġġornamenti tagħhom.Eżempji ta’ kundizzjonijiet li għalihom il-konformità qatt ma ġiet irrappurtata
L-għadd ta’ prijoritajiet pubbliċi għar-riċerka u l-iżvilupp għandhom jitnaqqsu biex jipprovdu aktar riżorsi għal 
oqsma ta’ riċerka rilevanti (il-Latvja).
Tisħiħ tal-kapaċità tal-awtorità maniġerjali tal-Fondi Strutturali u l-Fond ta’ Koeżjoni biex tikkontrolla 
u tiddeċiedi dwar l-infiq tal-UE (ir-Rumanija).
Adozzjoni tal-leġiżlazzjoni mill-Gvern biex b’mod sinifikanti jitnaqqas l-għadd ta’ taxxi u ta’ pagamenti simili 
għat-taxxi (ir-Rumanija).
Sa Lulju 2012, il-Gvern se jiżviluppa pjan ta’ konsolidament biex jirriorganizza u sinifikattivament inaqqas 
l-għadd ta’ muniċipalitajiet (308). Il-Gvern se jimplimenta dawn il-pjanijiet u l-bidliet se jidħlu fis-seħħ sal-bidu 
taċ-ċiklu tal-elezzjonijiet lokali li jmiss. (Il-Portugall).
L-istabbiliment ta’ awli speċjali fi ħdan it-tribunali tat-taxxa (il-Portugall).Kaxxa 7
48
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
111 
L-istituzzjonijiet ma għamlu l-ebda 
arranġament formali li jikkonċernaw il-
kooperazzjoni bejniethom fuq aspetti 
bħal dawn bħal:
(i) Skambju ta’ informazzjoni — 
x’informazzjoni (eż. mandati ta’ 
negozjar, dokumenti oħra relatati 
mal-programmi, kalkoli ta’ bażi62, 
informazzjoni miġbura mill-Istat 
Membru) għandha tiġi skambjata 
mas-sħab l-oħra? Kif għandha tiġi 
ttrattata l-informazzjoni riċevuta 
wara d-data limitu?
(ii) Kunfidenzjalità — kif għandhom 
jiġu ttrattati dokumenti ipprovduti 
oriġinarjament lil istituzzjoni oħra? 
X’għandu jsir jekk istituzzjoni 
tispiċċa f’pussess ta’ informazzjoni 
kunfidenzjali li ma tkunx disponib -
bli għall-isħab l-oħra63 u li tista’ 
taffettwa t-tfassil kumplessiv ta’ 
programm u l-analiżi interna?
(iii) Sjieda ta’ ħidma komuni — xi 
dokumenti elettroniċi ġew pro -
dotti b’mod konġunt mit-tliet 
sħab kollha (eż. projezzjonijiet 
makroekonomiċi, kalkoli tan-
nuqqas fil-finanzjament), iżda ma 
ġewx kompletament kondiviżi 
bejn l-istituzzjonijiet.
(iv) Mekkaniżmi biex isolvu n-nuqqas 
ta’ qbil dwar deċiżjonijiet ta’ 
finanzjament jew parametri oħra 
ewlenin tal-programmi.Ir-rwol konsultattiv tal-BĊE kien 
wiesa’ ħafna
112  
Fil-qasam tal-ġestjoni tal-programmi, 
ir-Regolament dwar l-EFSM64 jistab -
bilixxi relazzjoni konsultattiva bejn 
il-BĊE u l-Kummissjoni:
(i) “(il-kundizzjonijiet (ġenerali 
tal-politika ekonomika) (…) 
jiġu definiti mill-Kummissjoni, 
f’konsultazzjoni mal-BĊE”65; u
(ii) “il-Kummissjoni għandha, 
f’konsultazzjoni mal-BĊE, teżamina 
mill-ġdid il-kundizzjonijiet ġenerali 
tal-politika ekonomika”66.
113  
Il-persunal tal-BĊE ta pariri dwar 
kwistjonijiet rilevanti għall-istabbiltà 
finanzjarja u għall-iżgurar li s-swieq 
monetarji kienu jiffunzjonaw kif 
xieraq. Dan kien jinkludi suġġetti 
bħas-sostenibbiltà tad-dejn u r-ritmu 
tal-konsolidament fiskali67, li kienu 
meqjusa mill-BĊE bħala prekundiz -
zjonijiet importanti fiż-żewġ oqsma 
tar-rwol konsultattiv tiegħu.62 Fil-programmi relatati 
mal-bilanċ tal-pagamenti, 
l-ispreadsheets reali li fuqhom 
kienu bbażati l-istimi 
tan-nuqqas fil-finanzjament 
tħejjew mill-FMI u, skont 
il-Kummissjoni, ma kinux 
adottati għad-dispożizzjoni 
tal-persunal tal-Kummissjoni.
63 Eż. informazzjoni dwar is-suq 
finanzjarju fil-valutazzjonijiet 
tas-settur finanzjarju tal-FMI, 
linformazzjoni miġbura 
mid-Direttorat Ġenerali 
għall-Kompetizzjoni, data  
bankarja tal-BĊE.
64 Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 
Nru 407/2010.
65 L-Artikolu 3(3)(b).
66 L-Artikolu 3(6).
67 Pereżempju, il-BĊE argumenta 
faur iż-żamma tal-miri 
tad-defiċit fiprogramm 
tal-Portugall.
49
PartI II — B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin
114  
Madankollu, l-għoti ta’ pariri ma kienx 
ifisser li l-BĊE pprovda lis-sħab l-oħra 
bl-analiżi li fuqha kienet ibbażata 
l-pożizzjoni tiegħu fit-taħditiet dwar 
il-programmi. Pereżempju, il-BĊE 
ma pprovdiex lill-Kummissjoni bid-
deliberazzjonijiet interni tiegħu dwar 
il-kondiviżjoni tal-piżijiet minn deten -
turi superjuri tad-dejn fir-ristrutturar 
tal-banek Irlandiżi. B’kont meħud 
li l-ammont ta’ finanzjament mill-
Eurosistema kien qrib il-100 % tal-PDG 
tal-Irlanda, il-finanzjament kontinwat 
mill-Eurosostema68 kien essenzjali 
għas-suċċess tal-programm. Is-sħab 
l-oħra tat-Troika ma aċċettaw l-ebda 
kondiviżjoni tal-piżijiet minn detenturi 
superjuri tad-dejn. Madankollu, l-eval -
wazzjoni ex post  mill-FMI, fir-rigward 
tal-programm tal-Irlanda tissuġġerixxi 
li azzjonijiet alternattivi ta’ politika 
kienu disponibbli biex jillimitaw ir-riskji 
ta’ kondiviżjoni ogħla tal-piżijiet69, iżda 
ma twettqux.68 L-għoti tal-likwidità tal-euro 
lill-ntropartijiet tagħha, jew 
is-sospensjoni jew 
l-oġġezzjoni għall-għoti ta’ 
likwidità bħal din, huwa parti 
mir-rwol tat-Trattat tal-
Eurosistema, li skontu 
l-Eurosistema hija totalment 
indipendenti u mhix parti 
mill-ħidma taż-żewġ 
istituzzjonijiet l-oħra.
69 Ir-Rapport mill-Pajjiż Nru 15/20 
tal-FMI — L-Irlanda — Ex-post 
evaluation of exceptional 
access under the 2010 
extended arrangement 
(Evalwazzjoni ex post  
tal-aċċess eċċezzjonali taħt 
l-arranġament estiż tal-2010), 
Jannar 2015, il-paragrafi 48-52.
50
 PartI  III 
It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzjament 
għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
115  
Il-Kummissjoni Ewropea mmaniġġjat 
it-teħid b’self kollu f’isem l-UE inkon -
nessjoni mat-twassil ta’ assistenza 
makrofinanzjarja. Sa tmiem l-2014, l-UE 
kienet ħarġet total ta’ 22 bond b’valur 
nominali totali ta’ EUR 60.1 biljun, 
li minnhom EUR 8 biljun kienu diġà 
tħallsu lura sal-31 ta’ Marzu 2015.
116  
Biex nivvalutaw il-ġestjoni tad-dejn 
mill-Kummissjoni:
(i) aħna analizzajna l-eżitu ta’ ħruġ fir-
rigward tal-abbonament u l-ispiża 
tad-dejn tal-investitur; u
(ii) aħna vvalutajna b’mod kumparat -
tiv il-proċeduri tal-Kummissjoni 
għall-aħjar prattiki dwar il-ġestjoni 
tad-dejn pubbliku, ir-relazzjonijiet 
mal-investituri u t-trasparenza fil-
ħruġ tad-dejn.Il-ħruġ ta’ bonds kien 
sottoskritt tajjeb
L-ispiża tad-dejn kienet 
f’konformità mal-livelli bejn 
il-pari
117  
Il-prezz ta’ ħarġa70 jiddependi kemm 
fuq in-natura tal-bond kif ukoll fuq 
is-sitwazzjoni tas-suq fiż-żmien meta 
jinbiegħ. Il-Kummissjoni rnexxielha 
tikseb il-finanzjament neċessarju biex 
tiffinanzja l-kontribuzzjoni mill-UE 
għall-assistenza finanzjarja. Il-ħruġ 
kollu tal-bonds kien jattira domanda 
suffiċjenti mis-swieq kapitali biex il-
bonds jinbiegħu kollha. Il-proporzjon 
ta’ talbiet riċevuti ma’ talbiet aċċettati 
jew, il-bid-to-cover ratio (ammont 
offrut b’rabta mal-ammont totali 
maħruġ) kien ivarja minn 1.2 sa aktar 
minn 4.271 (ara l- Figura 7 ).Figura 7Proporzjon ta’ talbiet riċevuti ma’ talbiet aċċettati, għall-ħruġ ta’ bonds tal-UE
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea.3 snin, 12-20085 snin, 2-20095. 5 snin, 3-20097 snin, 7-2009 9 snin, 3-2010 7 snin, 9-2010 5 snin, 1-201110 snin, 9-2011 26 snin, 4-2012 10 snin, 5-2012 15 snin, 7-2012 10 snin, 3-20144
3
2
1
02.32.2
1.22.53.1
2.04.2
1.5 1.52.9
1.62.170 Il-prezz jiddefinixxi l-ispiża 
tad-dejn.
71 Ibbażat fuq kampjun ta’ 12-il 
ħarġa ta’ bonds.
51
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
118  
Mill-bidu nett, il-ħruġ sar fil-ħin72. 
L-ispiża finali tad-dejn kienet 
f’konformità mal-livelli tas-suq u ta’ 
bejn il-pari (ara l- Figura 8 ). Maż-żmien 
il-firxiet għal rati tal-imgħax preval -
enti mingħajr riskju naqsu u, b’mod 
speċjali għall-ħruġ fuq terminu twil li 
sar fl-2011 u fl-2012, l-UE spiss setgħet 
tikseb spiża aktar baxxa tad-dejn 
milli setgħet tikseb il-Faċilità Ewropea 
ta’ Stabbiltà Finanzjarja, l-uniku pari 
tagħha bi ħruġ simili fuq terminu twil.
Xi drabi, il-livelli ta’ pprezzar 
fil-ħruġ kienu ogħla mill-
gwida inizjali tal-banek
119  
Il-Kummissjoni użat tranżazzjonijiet 
sindakati biex toħroġ il-bonds. Hija 
għażlet maniġers prinċipali — banek 
attivi fuq livell internazzjonali — biex 
jissottoskrivu kull ħarġa. Ir-rwol ta’ 
dawn il-banek prinċipali kien li jik -
kuntattjaw lill-investituri direttament 
u jagħtu parir lill-Kummissjoni, bħala 
l-emittent ta’ bonds, dwar it-twaqqit 
u l-prezz ta’ kull ħarġa. Huma jkunu 
jixtru kull ħarġa u jbigħuha lil investi -
turi, billi jkunu daħlu għall-impenn li 
jixtru kwalunkwe parti tal-ħarġa li ma 
nbigħetx mill-ġdid b’dan il-mod.
120  
Il-benefiċċju tas-sindakazzjoni huwa li, 
permezz ta’ talbiet għal proposti, hija 
tippermetti li jiġu identifikati l-aħjar 
livelli ta’ pprezzar. L-emittent jista’ 
wkoll jikkapitalizza fuq in-netwerks 
estensivi ta’ klijenti tal-banek meta 
joħroġ il-bond. L-emittent jista’ jip -
provdi dettalji — tipikament ġimgħa 
bil-quddiem — dwar il-maturità u d-
daqs tal-ħarġa li jmiss, u normalment 
jitlob informazzjoni kwantitattiva 
u kwalitattiva permezz ta’ kwestjon -
arju. B’reazzjoni għal dan, il-banek 
jagħtu gwida dwar kif huma jemmnu 
li l-istrument issuġġerit għandu jiġi pprezzat, ibbażat fuq il-kundizzjonijiet 
attwali tas-suq.
121  
Prattiki tajbin73 jirrakkomandaw li l-
back office iżomm fajls ta’ teħid b’self 
li fihom korrispondenza ma’ intermed -
jarji finanzjarji, inklużi t-talbiet għal 
proposti mal-gwida tal-banek dwar 
l-ipprezzar. Fil-biċċa l-kbira mill-ħruġ 
inizjali ma kien hemm l-ebda talba 
għal proposti, u l-ebda waħda ma 
twettqet qabel l-2011.
122  
Aħna eżaminajna l-fajls għal tliet 
bonds maħruġa fl-201274. Għal żewġ 
ħarġiet, il-livell reali ta’ pprezzar kien 
ogħla mil-livell tal-kunsens indikat 
mill-banek prinċipali fir-risposti inizjali 
tagħhom għa talbiet għal proposti. 
F’każ wieħed, id-differenza kienet ta’ 
11-il punt bażi (0.11 %) u fl-ieħor ta’ 
5 punti bażi (0.05 %)75. Fiż-żewġ każijiet 
id-domanda mill-investituri kienet 
għolja, fejn il-proporzjonijiet ta’ talbiet 
riċevuti ma’ talbiet aċċettati kienu 
aktar minn 2 u 1.6 rispettivament.72 Pereżempju, l-ewwel 
żborżlill-Ungerija sar xahar 
wara d-Deċiżjoni tal-Kunsill 
(id-Deċiżjoni tal-
Kunsill 2009/102/KE 
tal-4 ta’ Novembru 2008 li 
tagħti għajnuna finanzjarja 
tal-UE lill-Ungerija għaż-żmien 
medju (ĠU L 37, 6.2.2009, p. 5)) 
għall-għoti ta’ assistenza 
finanzjarja.
73 Manwal ta’ proċedura interna 
tal-Kummissjoni għall-
attivitajiet ta’ teħid b’self, 
l-Istandards ta’ Kontroll Intern 
Nri 8 u 11 tal-Kummissjoni.
74 L-UE għamlet sitt ħarġiet ta’ 
bonds fl-2012.
75 Dan ifisser madwar 
EUR 3 miljun u EUR 1 miljun 
rispettivament ta’ spiża żejda 
f’dejn kull sena.
52
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettatiFigura 8L-ispiża finali tad-dejn hija simili għal-livelli tas-suq u ta’ bejn il-pari
Sors:  Il-QEA, data  pprovduta minn Bloomberg, ara l- Annex III  għall-metodoloġija.Ħarġiet ta’ 7/uni00A0snin
4 %
3 %
2 %
1 %
2009 2010 2011 2010 2011 20124 %
3 %
2 %
1 %
Ħarġiet ta’ 20/uni00A0sena u aktarĦarġiet ta’ 5/uni00A0snin Ħarġiet ta’ 10/uni00A0snin
* Ħarġiet ta' 9/uni00A0snin
* Ħarġiet ta’ 15-il/uni00A0sena
Didaskalija: 

Rata tal-imgħax
Id-distanza kienet ukoll simili għad-distanza miksuba 
minn emittenti ta' bejn il-pari. Id-distanza tar-rendiment tal-ħruġ ta’ bonds tal-UE mir-rata tal-imgħax prevalenti mingħajr riskju f’maturità partikolari naqset matul iż-żmien.
Rata mid-swap għal maturità partikolariĦarġiet mill-emittenti ta’ bejn il-pariĦarġiet mill-UE
* Ħarġiet mill-UE jew minn emittenti ta’ bejn il-pari b'maturità 
simili iżda diﬀerenti minn dik tal-kurva tar-rati ta' tpartit
53
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
Iċ-ċirkustanzi inizjalment 
għamluha diffiċli biex 
l-aħjar prattiki jiġu 
dejjem rispettati
123  
Aħna sibna għadd ta’ nuqqasijiet fil-
proċess ta’ ġestjoni tad-dejn fis-snin 
inizjali (ara l-Figura 9). In-nuqqas ta’ 
dokumentazzjoni u lakuni oħra ma 
kellhomx impatt dimostrabbli fuq 
l-eżitu tat-teħid b’self.
124  
Hija prattika aċċettata76 li jinħarġu 
linji gwida bil-miktub li jkopru l-or -
ganizzazzjoni tal-uffiċċju tal-ġestjoni 
tad-dejn, id-distribuzzjoni ta’ rwoli 
u responsabbiltajiet, l-istabbiliment ta’ 
solli massimi tad-dejn, it-tip ta’ dejn 
li għandu jinħareġ u r-regoli għad-
dokumentar tal-proċess ta’ ħruġ.
125  
F’ħafna każijiet, l-istruttura organiz -
zazzjonali tal-uffiċċji tad-dejn mod -
ern hija mfassla fuq istituzzjonijiet 
finanzjarji tas-settur privat bħal banek 
u dipartimenti tal-finanzi ta’ korpo -
razzjonijiet kbar77. Fuq dan il-prinċipju, 
l-uffiċċju jkun maqsum f’mill-inqas 
żewġ unitajiet prinċipali:
(i) front office — tipikament re -
sponsabbli għall-eżekuzzjoni ta’ 
tranżazzjonijiet fis-swieq finan -
zjarji, inkluż l-immaniġġjar ta’ 
rkanti u forom oħra ta’ teħid b’self, 
u l-operazzjonijiet ta’ finanzjament 
l-oħra kollha;
(ii) back office — responsabbli 
għat-trattament tas-saldu ta’ 
tranżazzjonijiet u ż-żamma ta’ 
rekords finanzjarji.126  
Barra minn hekk, għadd ta’ funz -
jonijiet ewlenin, b’mod partikolari 
għall-ġestjoni tar-riskju, jistgħu jkunu 
jinsabu f’middle office separat.
127  
Riżorsi umani limitati78, ikkombinati 
mal-urġenza għall-ġbir ta’ finanzja -
ment79 fi swieq finanzjarji taħt tensjoni, 
għamluha diffiċli ħafna fis-snin inizjali 
biex jiġu rispettati l-aħjar prattiki ta’ 
ġestjoni tad-dejn.
Ħruġ minn qabel
128  
Il-manwal ta’ proċeduri ta’ ġestjoni 
tad-dejn tfassal fiż-żmien tal-ewwel 
ħarġiet, iżda dan ma kienx ċar jew 
inkella jew kien nieqes minn gwida 
dwar elementi importanti tal-proċess. 
Huwa ġie progressivament imtejjeb 
permezz ta’ ħafna aġġornamenti, li 
l-valur tagħhom kien rifless fil-kwalità 
tad-dokumentazzjoni għall-ħruġ ta’ 
bonds mill-2012 ‘il hawn.
129  
Minn tmiem l-2008 sal-2011, 
minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien, 
il-Kummissjoni applikat proċedura 
eċċezzjonali għall-għażla tal-banek 
prinċipali. Hija tat il-mandat lill-banek 
prinċipali direttament, u dan ħalla 
rekord limitat tal-awditjar fir-rigward 
ta’ dokumenti dwar il-proċess tal-
għażla, bħal talbiet għal proposti jew 
ittri ta’ ġustifikazzjoni. Talbiet għal 
proposti ma ġewx prodotti sa qabel 
l-2011, meta d-dokumentazzjoni tal-
proċess tal-għażla saret aktar preċiża 
u komprensiva.76 L-FMI, 2014, “Revised 
Guidelines for Public Debt 
Management” (Linji Gwida 
Riveduti għall-Ġestjoni 
tad-Dejn Pubbliku), FMI-BANK 
DINJI, p. 5-6.
77 OECD, 2002, Debt 
Management and 
Government Securities 
Markets in the 21st Century 
(Ġestjoni tad-Dejn u Swieq 
tat-Titoli tal-Gvern 
fis-Seklu 21).
78 Fiż-żmien tal-ewwel ħarġa ta’ 
bonds f’Diċembru 2008, 
l-unità responsabbli kemm 
għat-teħid b’self kif ukoll 
għall-għoti ta’ self kellha 
persunal ta’ erba’ persuni. 
Fl-aqwa tagħha, fil-bidu 
tal-2011, l-unità kienet għadha 
b’mhux aktar minn tmien 
membri tal-persunal.
79 Rakkomandazzjoni għal 
Deċiżjoni tal-Kunsill li tagħti 
għajnuna reċiproka lill-
Ungerija - Proposta għal 
Deċiżjoni tal-Kunsillli tagħti 
għajnuna finanzjarja tal-UE 
lill-Ungerija għaż-żmien medju 
COM(2008) 716 finali 
tat-30.10.2008, il-paragrafu 6.
54
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettatiFigura 9Nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dejn fis-snin inizjali
Sors:  Il-QEA.
1Ħruġ minn qabel 2Struttura
tal-ħruġ3Kummerċja-lizzazzjoniu pjazzament4Likwidità /f_issuqsekondarju waral-ħruġ
Monitoraġġ tas-suq sekondarju 
Likwidità /f_is-suq sekondarjuKummerċjalizzazzjoni ta’investituri potenzjaliIpprezzarĦruġ u allokazzjoni
Identi/f_ikazzjoni tal-ħtiġijiet/f_inanzjarjiAnaliżi tas-suq tad-dejnDe/f_inizzjoni tal-metodu ta’pjazzamentGħażla tal-atturi ewleninIl-manwal ta’ proċeduri ttejjeb 
matul iż-żmien
Paragrafu 128L-ebda prekawzjoni kontra d-divulgazzjoni ta’ materjal mhux pubbliku jew informazzjoni privileġġjata
Paragrafu/uni00A0130
L-ebda evidenza ta’ monitoraġġ tas-suq sekondarju
Konsegwenza: /f_irxiet wisgħin 
bejn it-talba u l-oﬀerta li ġew operati minn xi banek prinċipali /f_is-suq sekondarju
Paragra/f_i/uni00A0135-136
Għażla mhux kompetittiva tal-banek prinċipali 
Paragrafu 129  Regoli ta’ allokazzjoni mhux ċari għalkollox
Paragra/f_i/uni00A0131-133
L-għażla tal-banek prinċipali mhijiex dokumentata b’mod adegwat
Paragrafu 129Identi/f_ikazzjoni tat-termini 
relatati ma' bonds: daqs, maturità, kupun, dispożizz-jonijiet ta’ tifdija, eċċ.
55
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
Pjazzament
130  
Aħna ma qabdna l-ebda klawsola 
fil-ftehimiet bejn il-Kummissjoni u l-
banek prinċipali li tittratta l-kwistjoni 
sensittiva ta’ tiftix preliminari (ara 
l-Kaxxa 8 ). Ma kien hemm l-ebda 
evidenza li l-Kummissjoni ħadet xi 
prekawzjoni rigward id-divulgazzjoni 
ta’ informazzjoni mhux pubblika, 
u l-ebda rekord tal-awditjar biex bih 
jiġi determinat jekk il-banek prinċipali 
kinux iddivulgaw xi informazzjoni 
privileġġjata (wall-crossing) ma’ ċerti 
investituri matul kull ħarġa, jew jekk 
dawn sussegwentement ippermettewl -
homx jinnegozjaw jew jipparteċipaw 
fit-tranżazzjoni.131  
Parti importanti ta’ kwalunkwe 
ħarġa ġdida ta’ bonds hija l-mod kif 
il-bond tjiġi diviż fost l-investituri li 
jissottoskrivu. Wieħed mill-benefiċċji 
prinċipali ta’ sindakazzjoni fuq l-irkant 
huwa li l-emittent ikollu kontroll sħiħ 
fuq il-bażi tal-investituri, jippermet -
tilu, pereżempju, jagħżel kif it-titoli 
jiġu allokati. L-aħjar prattika tiddetta 
li r-regoli ta’ allokazzjoni għandhom 
ikunu ċari u trasparenti u għandhom 
dejjem jiġu ddivulgati minn qabel. Al -
lokazzjoni ġusta u trasparenti ta’ ħarġa 
tgħin ukoll fiż-żamma ta’ bażi diversa 
ta’ investituri.
Tiftix preliminari u wall-crossing
Tiftix preliminari huwa teknika użata minn bankiera tas-swieq primarji ta’ kapital tad-dejn biex ikejlu d-
domanda tal-investituri. Din hija prattika komuni tan-negozju80, speċjalment fi swieq volatili, billi tista’ tgħin 
lill-banek prinċipali u lill-emittenti jfittxu feedback inizjali dwar kwistjoni li jmiss qabel l-avviż pubbliku. Dan 
il-feedback spiss jinkiseb permezz ta’ divulgazzjoni ta’ informazzjoni ġenerali biss. Madankollu, informazzjoni 
aktar speċifika (li tinkludi potenzjalment materjal mhux pubbliku jew informazzjoni privileġġjata) għandha 
l-probabbiltà li tingħata lill-parteċipanti fis-suq f’każijiet oħra; għalhekk, jibqa’ r-riskju tal-abbuż tas-suq.
Meta jiżdiedu partijiet terzi mal-katina tal-informazzjoni, l-aħjar prattika tirrakkomanda livell imsaħħaħ taż-
żamma ta’ rekords u l-użu ta’ proċeduri formali bil-miktub. Meta materjal mhux pubbliku jew informazzjoni 
privileġġjata trid tiġi ddivulgata (proċess magħruf bħala wall-crossing81), il-banek prinċipali jridu jinfurmaw 
lill-klijenti tagħhom dwar kwalunkwe restrizzjoni applikabbli taħt il-liġijiet u r-regolamenti relatati mal-puss -
ess ta’ informazzjoni bħal din.
80 International Capital Market Association “Primary Market Handbook - XIII. Pre-Sounding, Book building and Allocations” (Manwal għas-Suq 
Primarju - XIII. Tiftix Preliminari, Bini ta’ reġistri tal-ordnijiet u Allokazzjonijiet), 2014. Barra minn hekk, l-Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq, 
“Discussion Paper - ESMA’s policy orientations on possible implementing measures under the Market Abuse Regulation” (Dokument ta’ 
Diskussjoni - Orjentazzjonijiet ta’ politika tal-ESMA dwar miżuri possibbli ta’ implimentazzjoni taħt ir-Regolament dwar l-Abbuż tas-Suq), 2013.
81 Wall-crossing huwa l-att li bih persuna ssir “ta’ ġewwa” billi tiġi pprovduta b’informazzjoni privileġġjata.Kaxxa 8
56
PartI III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzja -
ment għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha 
diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati
132  
Il-Kummissjoni ddikjarat li hija kellha 
rwol attiv fl-allokazzjoni ta’ kull ħarġa. 
Skont il-Kummissjoni, l-allokazzjoni 
kienet ibbażata fuq il-kriterji li ġejjin:
(i) kategorija tal-investitur bħala 
miżura ta’ kwalità (tip ta’ investitur: 
“flus reali” meta mqabbla man-
negozjar, eċċ.);
(ii) kwalità tal-ordni individwali (eż. 
puntwalità tal-ordni, esperjenza 
preċedenti mal-investitur); u
(iii) distribuzzjoni ġeografika.
133  
Analiżi tat-tabelli ta’ allokazzjoni 
li kienu disponibbli82 żvelat li għal 
ammonti żgħar ħafna l-allokazzjoni 
kienet ta’ 100 %, filwaqt li kien hemm 
ftit li xejn konsistenza fil-grad sa fejn 
l-ordnijiet ikbar ġew issodisfati. Barra 
minn hekk, l-ordnijiet prinċipali saru 
minn entitajiet finanzjarji speċifiċi (eż. 
kumpaniji kbar ta’ investiment) f’isem 
l-investituri. Meta ssir l-allokazzjoni 
finali, il-kumpaniji ta’ investiment jal -
lokaw il-bonds lill-investituri. Aħna ma 
sibniex evidenza li l-Kummissjoni qab -
let mal-allokazzjoni finali tal-bonds.Ħruġ wara
134  
Id-definizzjoni ta’ bond ġdid bħala 
likwidu fis-suq sekondarju tfisser li 
jista’ jinbiegħ malajr. Hija r-respon -
sabbiltà kemm tal-emittent kif ukoll 
tal-bank prinċipali li jiżguraw li jkun 
hemm likwidità suffiċjenti fis-suq 
sekondarju għal kwalunkwe ħarġa 
ġdida. Il-Kummissjoni u l-banek 
prinċipali għandhom jaqblu dwar 
l-impenji tas-suq sekondarju fl-ittri 
tal-mandat iffirmati għal kull ħarġa. 
Barra minn hekk, il-banek prinċipali li 
jkunu qed jipparteċipaw huma misten -
nija jżommu firxa żgħira bejn it-talba 
u l-offerta (id-differenza bejn il-prezz 
tax-xiri u dak tal-bejgħ) għal mill-inqas 
l-ewwel ftit jiem tas-suq sekondarju.
135  
Matul l-awditu, il-Kummissjoni ddik -
jarat li hija eżaminat il-likwidità ta’ 
bonds tal-UE fuq bażi trimestrali, bi 
proċedura aktar formali ta’ eżaminar 
stabbilita mill-2012 ‘il hawn. Madankol -
lu, aħna ma sibna l-ebda evidenza 
fil-fajls ta’ teħid b’self li hija kienet 
iċċekkjat il-likwidità fis-suq sekondarju 
qabel l-2012.
136  
Analiżi tal-prezzijiet tax-xiri u tal-
offerti wriet li l-firxa ta’ kuljum bejn it-
talba u l-offerta fl-għeluq għat-30 jum 
inizjali ta’ kull ħarġa kienet relattiva -
ment baxxa. Madankollu, il-firxa bejn 
it-talba u l-offerta għal kull bond 
instabet li tvarja b’mod mifrux bejn 
is-sensara. Pereżempju, il-firxa bejn 
it-talba u l-offerta kienet mifruxa minn 
7 sa 30 punt bażi għal waħda mill-
ħarġiet ta’ bonds83. Din il-varjazzjoni 
ġiet osservata saħansitra mas-sensara 
li kienu qed jipparteċipaw bħala banek 
prinċipali f’bosta ħarġiet tal-UE u kienu 
għalhekk obbligati li jirrispettaw ċerti 
impenji tas-suq sekondarju.82 Informazzjoni mir-reġistri 
tal-ordnijiet u l-allokazzjonijiet 
finali kienet disponibbli għal 7 
biss mit-12-il ħarġa ta’ bonds 
ikkampjunati.
83 Bond ta’ kupun ta’ 3.25 % 
b’data ta’ maturità 
tal-4.4.2018.
57
 PartI  IV 
Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
137  
L-għanijiet kumplessivi tal-assistenza 
finanzjarja kienu li l-Istati Membri 
jerġgħu jkunu b’saħħithom f’livell 
makroekonomiku u finanzjarju u li 
jerġgħu jkunu jistgħu jissodisfaw 
l-obbligi tagħhom tas-settur pubb -
liku (żona tal-euro) jew tal-bilanċ 
tal-pagamenti (żona mhux tal-euro). 
L-assistenza finanzjarja pprovdiet 
kuxxin ta’ sikurezza biex jiffaċilita 
l-implimentazzjoni  tal-programmi ta’ 
aġġustament li kienu neċessarji f’kull 
pajjiż biex jikkoreġu problemi ta’ bażi. 
Aħna strutturajna l-analiżi tagħna tal-
kisbiet fir-rigward tal-programm tul 
erba’ dimensjonijiet:
(i) Analiżi ta’ kif il-finanzjament 
kumplessiv intuża u l-fatturi li 
għamluh suffiċjenti;
(ii) Konformità mal-miri tad-
defiċit u implimentazzjoni tal-
aġġustament fiskali;
(iii) Konformità mal-kundizzjonijiet 
u implimentazzjoni ta’ riformi 
strutturali; u
(iv) Bidliet fil-kompetittività tal-pajjiżi.
Ma hemmx ħtieġa li 
jiżdied il-finanzjament 
kumplessiv
Il-pakketti ta’ finanzjament 
urew li kienu suffiċjenti, anke 
jekk kienu stretti f’żewġ Stati 
Membri
138  
Fl-ebda pajjiż, in-nuqqas fil-finanzja -
ment, ma evolva kif previst. Madankol -
lu, l-istruttura tal-programm kienet 
suffiċjentement robusta biex tipper -
metti t-tpaċija ta’ diskrepanzi sinifi -
kanti fi ħdan programm biex b’hekk 
il-finanzjament ikun baqa’ fi ħdan 
il-pakketti inizjali (ara l- Figura 10 ).139  
Minkejja dan, kien hemm xi differenzi 
fil-livell ta’ kumdità pprovduta mill-
assistenza finanzjarja. Il-programmi 
bikrin, imfassla wara l-falliment 
ta’ Lehman, kienu jinkludu marġni 
sostanzjali ta’ sikurezza. Bl-istess mod, 
il-programm tal-Irlanda kien jinkludi 
riżerva mdaqqsa ta’ kontinġenza ta’ 
EUR 25 biljun bħala parti mill-iskema 
ta’ appoġġ bankarju. B’mod ġenerali, 
l-Irlanda, l-Ungerija u l-Latvja bben -
efikaw minn ħtiġijiet ta’ finanzjament 
imnaqqsa, u dan ippermettielhom li:
(i) inaqqsu d-dipendenza mir-riżorsi 
proprji tagħhom (l-Irlanda);
(ii) jaqbżu l-projezzjonijiet inizjali tar-
riżervi tal-kambju (l-Ungerija);
(iii) inaqqsu l-finanzjament tal-pro -
grammi (il-Latvja, l-Ungerija); u
(iv) iħallsu lura (jew iqisu l-possibbiltà 
li jħallsu lura) is-selfiet aktar għaljin 
tal-FMI qabel id-data ta’ skadenza 
tagħhom (l-Ungerija, il-Latvja, 
l-Irlanda).
58
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhomFigura 10Kif intużaw il-flus?
Programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti
Didaskalija:
Żieda /f_ir-riżervi internazzjonali Kont kapitali u kont /f_inanzjarjuKont kurrenti Nuqqas /f_il-/f_inanzjament Oħrajn
1 Id-data tkopri l-ewwel programm tar-Rumanija.L-Ungerija
ο Għall-kuntrarju tal-previżjoni, il-banek barranin 
żiedu l-esponiment għas-sussidjarji tagħhom 
/f_il-quċċata tal-kriżi, u t-tberbiq minn derivattivi tal-kambju ma mmaterjalizzawx. Għalhekk, l-ebda /f_inanzjament ma kien meħtieġ biex ikopri l-kont kapitali u l-kont /f_inanzjarju. Min/f_lok, sar sors ta’ /f_inanzjament.
Il-Latvja
ο Il-kont kurrenti ġie kkoreġut aktar malajr milli inizjalment antiċipat,
u b’hekk sar sors ta’ /f_inanzjament. Dan parzjalment tpaċa minn ħtiġijiet addizzjonali ta’ /f_inanzjament minħabba l-kont kapitali u l-kont /f_inanzjarju.
ο Mill-EUR/uni00A04,7/uni00A0biljun f’assistenza /f_inanzjarja, EUR/uni00A03,2/uni00A0biljun intużaw 
għall-/f_inanzjament ta‘ de/f_iċits kontinwi tal-gvern u ta’ ħlasijiet lura tad-dejn pubbliku. Is-salvataġġ tas-settur /f_inanzjarju kien inqas għali milli antiċipat.
Ir-Rumanija1
ο Il-kont kurrenti ġie kkoreġut aktar malajr 
milli antiċipat.  Dan parzjalment tpaċa minn tnaqqis /f_il-/f_inanzjament permezz tal-kont kapitali u l-kont /f_inanzjarju.2.81 3.7 7.5
4.7 1.7 6.2 0.5Ħtiġijiet Finanzjament
Ippjanat
Reali
5.5 25.3 20.0 10.8
5.5 16.3 18.2 4.9Finanzjament Ħtiġijiet
Ippjanat
Reali3.3 10.7 3.1 2.4
12.0 2.619.5
14.2 1Ħtiġijiet Finanzjament
Ippjanat
Reali
59
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhomFigura 10Programmi taż-żona tal-euro
Didaskalija:
Finanzjament mis-suq
Riżorsi proprjiNuqqas /f_il-/f_inanzjament
Dejn li kien wasal biex jimmatura
Ħtiġijiet tas-settur /f_inanzjarjuDe/f_iċit ta’ /f_lus kontanti Oħrajn
Sors: Il-QEA, data pprovduta /f_id-dokumenti relatati 
mal-programmi, statistika kkompilata mill-awtoritajiet nazzjonali.Tqabbil bejn il-ħtiġijiet u l-/f_inanzjament ippjanati u previsti /f_is-settur tal-gvern. 
59 524035
18
38
68 68
4932
18913
12
83
22 27151136
78 76
47
93
12Ippjanat Reali Ippjanat RealiĦtiġijiet
ĦtiġijietFinanzjament
FinanzjamentL-Irlanda Il-Portugall
20
540
38
Ħtiġijiet oħra ta’ /f_lus pubbliċi, relatati 
mal-/f_inanzjament ta’ intrapriżi li huma proprjetà tal-Istat, kontribuzzjonijiet għall-MES, il-ħlas lura ta’ arretrati, eċċ.
60
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
140  
B’kuntrast ma’ dan, il-Portugall iffaċċja 
rekwiżiti ta’ finanzjament sinifikat -
tivament ogħla minn dawk stmati 
inizjalment, u l-finanzjament kien 
strett matul il-programm tal-Portugall. 
Biex jissodisfa r-rekwiżiti addizzjonali 
tiegħu, il-Portugall kellu jiddependi 
mill-finanzjament mis-suq. L-illaxkar 
monetarju fiż-żona tal-euro fit-tieni 
nofs tal-programm għen lill-Portugall 
jerġa’ jirritorna b’suċċess għas-swieq 
finanzjarji84.
141  
L-assistenza finanzjarja lir-Rumanija 
kienet suffiċjenti biex tkopri l-ħtiġijiet 
tal-bilanċ fir-rigward tal-pagamenti 
tal-pajjiż, iżda rriżulta li l-finanzjament 
tas-settur pubbliku Rumen kien strett 
matul il-programm. Il-ħtiġijiet ad -
dizzjonali ta’ finanzjament tal-Gvern 
kienu koperti parzjalment mill-appoġġ 
indirett mill-bank ċentrali.
Ċerti Stati Membri rċevew 
termini finanzjarji aktar 
vantaġġużi milli previst fit-
tfassil inizjali
142  
Il-Portugall u l-Irlanda bbenefikaw 
minn rati tal-imgħax imnaqqsa u ma -
turitajiet itwal fuq is-selfiet tal-UE85. 
L-għan primarju kien li jissaħħu l-
prospetti tagħhom ta’ rifinanzjament 
fuq terminu twil86; madankollu, il-bidla 
naqqset ukoll il-piż finanzjarju li jiġu 
ssodisfati l-pagamenti tal-imgħax 
matul il-perjodu tal-programm. Aħna 
nistmaw li l-Irlanda u l-Portugall, 
matul il-perjodu tal-programm, kisbu 
ffrankar ta’ EUR 2.2 biljun kull wieħed.143  
L-Irlanda u r-Rumanija bbenefikaw 
mill-politiki ta’ akkumpanjament tal-
banek ċentrali tagħhom.
(i) Il-Bank Ċentrali tal-Irlanda qabel li 
jpartat ċedoli mhux kummerċjabbli 
maħruġa lill-Anglo Irish Bank 
għal bonds tal-Gvern Irlandiż 
b’maturitajiet itwal87. Dan illib -
era lill-Irlanda mill-ħtieġa li tfit -
tex finanzjament mis-suq għal 
EUR 3.1 biljun fl-2013. Dan inaqqas 
ukoll ir-rekwiżiti ta’ finanzjament 
tal-pajjiż b’total ta’ EUR 30 biljun 
matul il-perjodu 2014-2023 
u d-defiċit b’medja ta’ 0.7 % 
tal-PDG88.
(ii) F’Novembru 2009, il-Bank Ċentrali 
tar-Rumanija ddeċieda li jnaqqas 
ir-rekwiżit tar-riżervi tal-kambju 
minn 30 % għal 25 % (wara 
tnaqqis aktar bikri minn 35 % 
f’Awwissu). Dan illibera madwar 
EUR 1.3 biljun f’selfiet bankarji 
għall-finanzjament mill-Gvern. 
Id-deċiżjoni ġiet iġġustifikata 
pubblikament minħabba l-po -
sponiment tas-segmenti tal-FMI/
UE għall-200989.84 L-illaxkar monetarju wkoll 
kellu impatt pożittiv fuq 
il-finanzjament għall-Gvern 
Irlandiż.
85 Is-selfiet tal-EFSM kienu 
ppjanati inizjalment għal 
durata medja ta’ 7.5 snin, 
b’marġni tal-imgħax ta’ 
2.925 % għall-Irlanda u 2.15 % 
għall-Portugall. 
F’Ottubru 2011, dawn 
il-marġni tal-imgħax tneħħew, 
u l-maturità medja żdiedet 
għal 19.5 snin f’Ġunju 2013. 
Is-selfiet tal-EFSM ġew ukoll 
estiżi, u l-marġni tal-imgħax ta’ 
2.47 % għall-Irlanda u 2.08 % 
għall-Portugall tneħħew 
bl-istess mod.
86 Dan naqqas ukoll id-dħul 
mistenni tal-baġit tal-UE 
b’total ta’ EUR 2.2 biljun matul 
il-perjodu tal-programm.
87 Fir-Rapport Annwali tiegħu 
għall-2013, il-BĊE qies li 
l-likwidazzjoni tal-Irish Bank 
Resolution Corporation (IBRC) 
tqajjem tħassib serju dwar 
il-finanzjament monetarju. 
Dan it-tħassib jista’ jiġi 
kemxejn mitigat mill-
istrateġija ta’ tneħħija tal-Bank 
Ċentrali tal-Irlanda.
88 Il-Kummissjoni Ewropea, 
“Economic Adjustment 
Programme for Ireland — 
Winter 2012 Review” 
(Programm ta’ Aġġustament 
Ekonomiku għall-Irlanda — 
Eżaminar għax-Xitwa 2012), 
European Economy, Occasional 
Papers  Nru 131, 2013.
89 Stqarrija għall-istampa 
tal-Bord tal-Bank Nazzjonali 
tar-Rumanija 
tas-16 ta’ Novembru 2009.
61
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
Il-miri tad-defiċit 
aġġornati ġew fil-biċċa 
l-kbira, iżda mhux dejjem, 
issodisfati b’mod 
sostenibbli
B’xi eċċezzjonijiet, ġew 
issodisfati l-miri annwali tad-
defiċit riveduti
144  
Il-konformità tal-miri riveduti kienet 
tajba, b’mod ġenerali, bl-eċċezzjoni 
tal-programm tal-Ungerija u xi snin 
tal-programmi tal-Portugall u tar-Ru -
manija (ara t- Tabella 4 ).145  
Madankollu, miri mhux milħuqa ma 
kinux neċessarjament ifissru nuqqas 
ta’ implimentazzjoni. Pereżempju, 
il-miri mhux milħuqa tal-2008 u l-2009 
fil-programm tal-Ungerija jistgħu 
jiġu spjegati permezz ta’ reviżjonijiet 
statistiċi għad-defiċit baġitarju. Barra 
minn hekk, il-programmi kollha relatati 
mal-bilanċ tal-pagamenti rnexxew 
fis-sens li l-Istati Membri rnexxielhom 
joħroġu mill-proċedura ta’ defiċit 
eċċessiv fl-2012.Tabella 4Konformità mal-miri aġġornati
% PDG 2008 2009 2010 2011 2012 2013
L-Ungerijamira - 3.4 % - 3.9 % - 3.8 %
reali1- 3.7 % - 4.6 % - 4.3 % 4.3 % - 2.1 % - 2.2 %
Il-Latvjamira - 10.0  % - 8.5 % - 4,5 %
reali1- 4.4 % - 9.2 % - 8.2 % - 3.5 % - 1.3 % - 1.0 %
Ir-Rumanija Imira - 7.8 % - 7.3 %
reali1- 5.7 % - 9.0 % - 6.8 %
Ir-Rumanija IImira - 5.0 % - 3.0 %
reali1- 5.5 % - 3.0 % - 2.3 %
L-Irlandamira - 10.6  % - 8.6 % - 7.5 %
reali2- 8.9 % - 8.2 % - 7.2 %
defiċit nominali1- 7.4 % - 13.7  % - 30.6  % - 13.1  % - 8.2 % - 7.2 %
Il-Portugallmira - 5.9 % - 5.0 % - 5.5 %
reali2- 4.4 % - 6.0 % - 4.5 %
defiċit nominali1- 3.6 % - 10.2  % - 9.8 % - 4.3 % - 6.4 % - 4.9 %
Nota:  In-nuqqas ta’ konformità mal-mira tad-defiċit jintwera b’tipa grassa. Id- data  barra mill-perjodu ta’ programmazzjoni, tidher bil-griż.
Sors:   Kummissjoni Ewropea.
1 L-għoti ta’ self jew it-teħid b’self nett tal-amministrazzjoni pubblika għall-proċedura ta’ defiċit eċċessiv fir-reb -biegħa 2014
2 Id-defiċit reali kif irrappurtat mill-Kummissjoni u f’konformità mad-definizzjoni tal-programmi (ara l-paragrafu 91).
62
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
146  
Biex jinkisbu l-miri tad-defiċit 
tagħhom, kull programm ippreveda 
taħlita speċifika ta’ dħul u nfiq. Il-
konsolidament kien jiffoka fuq in-
naħa tal-infiq fil-programmi relatati 
mal-bilanċ tal-pagamenti, iżda kien 
ditribwit b’mod aktar uniformi fil-pro -
grammi tal-EFSM. Il-kompożizzjonijiet 
imwettqa ta’ dħul u nfiq jikkorrispondu 
b’mod ġenerali għal dak li kien ipp -
janat inizjalment — bl-eċċezzjoni tal-
Ungerija, li ma kisbitx il-konsolidament 
antiċipat tal-infiq.
147  
L-erożjoni tal-bażijiet tat-taxxa, 
speċjalment fl-2009 wara t-tnaqqis 
qawwi fir-ritmu ekonomiku, spiss 
xejnet l-effett tad-dħul li kien jirriżulta 
minn miżuri importanti tat-taxxa 
ġodda. Pereżempju, fl-2009, il-Latvja 
implimentat miżuri ta’ konsolidament 
tat-taxxi indiretti b’impatt stmat ta’ 
2.5 % tal-PDG. Fl-2013, il-Kummissjoni 
stmat li dawn il-miżuri kienu tpaċew 
għalkollox mit-tnaqqis fl-elastiċità fuq 
terminu qasir. Bl-istess mod, ir-riforma 
newtrali f’termini ta’ taxxa, li ġiet 
implimentata fl-Ungerija f’nofs l-2009, 
ikkawżat tnaqqis stmat fid-defiċit ta’ 
0.7 % tal-PDG fl-2010.
148  
Jekk il-miri tad-defiċit ma jinbid -
lux, tnaqqis fil-proporzjon tat-taxxa 
mal-PDG jista’ joħloq inċentiv għall-
awtoritajiet tat-taxxa biex jiġġieldu 
kontra t-tnaqqis fid-dħul mit-taxxa 
billi jintroduċu miżuri minbarra dawk 
maqbula fin-negozjati tal-programmi. 
Fir-Rumanija, pereżempju, saret 
97 bidla għall-Kodiċi tat-Taxxa matul 
l-2009-2013, b’51 att leġiżlattiv li 
saħħew dawk l-emendi. Il-frekwenza 
tal-bidla ħolqot klima ekonomika 
instabbli kemm għan-negozji kif ukoll 
għall-individwi.Il-pajjiżi kollha tejbu 
l-pożizzjoni fiskali tagħhom, 
iżda sa gradi li kienu jvarjaw
149  
B’kont meħud li l-programmi rriżultaw 
minn telf ta’ aċċess għas-suq, it-
treġġigħ lura tas-sostennibbiltà fiskali 
kien diskutibbilment l-għan l-aktar im -
portanti. Titjib fil-bilanċ strutturali ta’ 
pajjiż matul il-programm90 ikun jindika 
l-progress lejn baġits pubbliċi aktar 
sostenibbli. Il-Kummissjoni kkalku -
lat u ppubblikat data  dwar il-bilanċi 
strutturali91.
150  
Il-bilanċ strutturali tjieb fil-pajjiżi 
kollha, b’rata medja annwali ta’ bejn 
0.7 % tal-PDG potenzjali fl-Ungerija 
u 1.9 % fil-Portugall. Tliet fatturi setgħu 
jispjegaw ir-rati differenti ta’ bidla:
(i) Il-pożizzjoni fiskali inizjali — aktar 
ma d-defiċit strutturali inizjali jkun 
għoli, aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu 
tal-konsolidament.
(ii) Il-livell inizjali tad-dejn pubb -
liku — aktar ma d-dejn inizjali jkun 
għoli, aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu 
tal-konsolidament.
(iii) Differenzi fir-rakkomandazzjoni -
jiet li saru taħt il-proċedura ta’ 
defiċit eċċessiv dwar il-ħtieġa 
għal sforz fiskali — aktar ma 
jkun għoli l-isforz rakkomandat, 
aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu 
tal-konsolidament.90 B’kont meħud tad-dati limitu 
ta’ data  statistika tal-Gvern, 
tqiesu l-perjodi tal-programm 
li ġejjin: l-Ungerija 2009-2010; 
il-Latvja 2009-2011; ir-
Rumanija 2009-2012; l-Irlanda 
u l-Portugall 2011-2013.
91 Ibbażata fuq id- data  prevista 
tar-rebbiegħa 2014, miksuba 
skont l-ESA 95.
63
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
151  
Defiċit strutturali inizjali kien indi -
kattiv tar-ritmu tal-konsolidament 
fiskali fl-Istati Membri benefiċjarji 
kollha minbarra l-Irlanda. L-Ungerija 
kellha d-defiċit strutturali l-aktar baxx 
fil-bidu tal-programm u esperjenzat 
il-konsolidament l-inqas mgħaġġel; 
il-Portugall kellu l-ogħla defiċit strut -
turali u r-ritmu l-aktar mgħaġġel 
tal-konsolidament. Madankollu, il-każ 
tal-Irlanda jvarja f’din l-analiżi. Minn 
punt tat-tluq simili fl-2010 għal dak 
tal-Portugall, ir-rata ta’ konsolida -
ment strutturali tagħha (mingħajr ma 
jitqiesu miżuri bankarji u oħrajn ta’ 
darba) kienet mgħaġġla ftit inqas minn 
nofs92.
152  
Ma kien hemm l-ebda relazzjoni bejn 
il-livell inizjali ta’ dejn pubbliku u l-
isforz fiskali medju li sar. Pereżempju, 
id-dejn pubbliku tar-Rumanija kien 
l-aktar wieħed baxx fil-ħames Stati 
Membri, iżda l-isforz fiskali medju 
tagħha kien relattivament għoli. L-
Irlanda u l-Portugall irreġistraw sforzi 
medji differenti ħafna minkejja dejn 
pubbliku inizjali simili.
Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ 
darba
153  
Il-miżuri fiskali li huma temporanji ma 
jwasslux għal titjib dejjiemi fid-defiċit 
ta’ bażi. Miżuri temporanji jistgħu 
jiġu implimentati kemm fuq in-naħa 
tad-dħul kif ukoll tal-infiq. Matul 
il-programmi, bosta Stati Membri 
kellhom jirrikorru għal miżuri tad-dħul 
ta’ darba sabiex jilħqu l-miri tad-defiċit 
tagħhom.(i) Fl-2010 u fl-2011, il-Portugall innaz -
zjonalizza l-fondi privati tal-pens -
jonijiet kemm tal-Portugal Telecom 
(titjib fid-defiċit b’1.7 % tal-PDG) 
kif ukoll tas-settur bankarju (4 % 
tal-PDG)93.
(ii) L-iskema ta’ rkupru tal-arretrati 
fir-rigward tat-taxxa ta’ darba 
u tas-sigurtà soċjali stabbilita fil-
Portugall fl-2013 tejbet id-defiċit 
b’mod temporanju (0.8 % tal-PDG).
(iii) Fl-2012, ir-Rumanija kkoreġiet 
id-defiċit eċċessiv tagħha billi 
laħqet il-limitu massimu ta’ 3 %. 
Madankollu, il-bejgħ ta’ darba ta’ 
liċenzji tat-telekomunikazzjonijiet 
kien daħħal total ta’ 0.5 % tal-PDG.
(iv) Fl-Irlanda, miżuri bankarji ġabu 
żieda temporanja fid-dħul (eż. 
tariffi mill-garanzija estiża għall-
obbligazzjonijiet favur il-banek 
domestiċi, u dividendi tal-Bank 
Ċentrali li ġejjin minn skemi ta’ 
finanzjament ta’ darba).
154  
Skont il-Kummissjoni, miżuri ta’ darba 
kienu meħtieġa biex jimmaniġġjaw 
il-pressjonijiet fuq termini qosra, iżda 
biex jiġu ssodisfati l-miri b’mod sos -
tenibbli miżuri temporanji kellhom jiġu 
sostitwiti b’miżuri permanenti.92 Dan lanqas ma huwa spjegat 
mid-differenza f’bidliet 
tal-bilanċ strutturali qabel 
il-programm. L-istimi 
tal-Kummissjoni jindikaw li 
l-konsolidament fiskali beda 
fiż-żewġ pajjiżi fl-2010 bi sforz 
simili ta’ konsolidament.
93 B’riżultat ta’ din it-tranżazzjoni, 
il-Portugall ħa f’idejh 
l-obbligazzjonijiet tal-
pensjonijiet futuri. Għalkemm 
dawn l-obbligazzjonijiet 
mhumiex rikonoxxuti bħala 
dejn pubbliku skont il-qafas 
statistiku, huma għandhom 
impatt negattiv fuq is-
sostenibbiltà tad-dejn 
pubbliku. Għalhekk, il-miżura 
dehret biss li qed ittejjeb 
il-pożizzjoni tad-dejn 
tal-pajjiż.
64
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
Il-livell ta’ konformità 
mal-kundizzjonijiet kien 
għoli
Eventwalment, l-Istati 
Membri kkonformaw 
ma’ mill-inqas 80 % 
tal-kundizzjonijiet
155  
Ir-rapporti ta’ monitoraġġ tal-Kummis -
sjoni juru li l-Istati Membri ssodisfaw 
id-dati ta’ skadenza ssettjati fil-mem -
oranda ta’ qbil bi gradi li kienu jvarjaw 
ta’ suċċess. Filwaqt li l-Portugall u l-
Latvja kkonformaw ma’ mill-inqas nofs 
il-kundizzjonijiet tal-programmi fil-ħin, 
l-Ungerija kkonformat ma’ kważi tliet 
kwarti. Fl-Irlanda u fil-Portugall kien 
hemm ukoll differenzi sinifikanti fil-
konformità fil-ħin bejn il-programmi 
tal-UE u tal-FMI. Għalkemm jista’ jkun li 
pajjiżi ma jissodisfawx data ta’ skaden -
za oriġinali, huma spiss ikkonformaw 
mal-kundizzjonijiet wara ċertu perjodu 
ta’ żmien.
156  
Il-Kummissjoni ma rrappurtatx 
fil-ħin dwar l-istatus ta’ konform -
ità ta’ madwar 30 kundizzjoni (ara 
l-paragrafu 106).
157  
Fejn il-konformità iddewmet, dan kien 
fil-biċċa l-kbira minħabba raġunijiet 
lil hinn mill-kontroll tal-Kummissjoni: 
proċedura leġiżlattiva fit-tul, nuqqas 
ta’ implimentazzjoni mill-awtorijitajiet 
nazzjonali tar-riformi maqbula, kwist -
jonijiet legali mhux inizjalment meqju -
sa, reżistenza soċjali, eċċ. Madankollu, 
kultant, it-tul ta’ żmien inizjali ma kienx 
realistiku meta titqies l-iskala tar-rifor -
ma (eż. ir-riforma tas-servizz pubbliku), 
il-ħtieġa għal kooperazzjoni intensiva 
minn gvernijiet lokali jew reġjonali jew 
ir-rekwiżit għal IT ġdida kumplessa.158  
Il-kundizzjonijiet b’kontenut strut -
turali għoli kellhom il-probabbiltà li 
jkun hemm konformità magħhom 
sad-data ta’ skadenza oriġinali daqs 
kundizzjonijiet fejn il-kontenut strut -
turali kien aktar baxx94. Aħna sibna li 
l-kundizzjonijiet b’kontenut strutturali 
għoli kellhom it-tendenza li jmorru 
l-aħjar f’dak li jirrigwarda l-konformità 
fi tmiem il-programm. Inizjalment, 
l-eżaminar mill-Kummissjoni ma 
ġegħilx lill-pajjiżi jikkonformaw mal-
kundizzjonijiet l-aktar importanti 
fil-ħin; aktar tard, madankollu, il-fokus 
ġie parzjalment ittrasferit lejn ir-riformi 
l-aktar importanti.
Il-programmi wasslu 
għal riformi, iżda kultant 
l-effetti mixtieqa ma 
mmaterjalizzawx
159  
Biex tiġi determinata l-prestazzjoni ta’ 
politika, huwa neċessarju li tiġi stab -
bilita l-kawżalità bejn il-politika u l-
effetti osservati. Pereżempju, l-impatt 
tar-riformi li kellhom l-għan li jtejbu 
l-politiki attivi fis-suq tax-xogħol jista’ 
jiddewwem f’suq tax-xogħol dgħajjef. 
L-analiżi tagħna ġiet ikkumplikata 
aktar mill-fatt li tant għadda ftit żmien 
mindu wħud mill-programmi ntemmu. 
Fl-aħħar nett, il-kundizzjonijiet spiss 
kienu jirrappreżentaw biss subsett tal-
miżuri ta’ poltika implimentati matul 
il-perjodu tal-programm.94 Għall-iskop tal-awditu, 
l-importanza tal-
kundizzjonijiet tkejlet skont 
il-kontenut strutturali 
tagħhom: għoli, medju jew 
baxx. Ara l- Anness III .
65
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
160  
Aħna qiesna li kundizzjoni kienet tkun 
effettiva jekk:
(i) ir-riformi ma ġewx riversjati wara 
tmiem il-programm iżda ġew seg -
witi b’mod attiv mill-Istat Membru 
kkonċernat;
(ii) l-indikaturi jew l-evalwazzjonijiet 
disponibbli tal-politiki jindikaw 
titjib ċar fil-qasam rilevanti; u
(iii) l-effetti mixtieqa nkisbu.
161  
It-tħassib prinċipali — dak dwar ir-
riversjar tar-riformi fil-perjodu ta’ wara 
l-programmi — wera li kien mingħajr 
bażi. Fiż-żmien tal-awditu, ftit li xejn 
sar riversjar tar-riformi u dan kien 
jikkonċerna prinċipalment qtugħ fil-
pagi tas-settur pubbliku (l-Ungerija, 
ir-Rumanija) u r-riformi tas-suq 
tax-xogħol (l-Irlanda u l-Portugall). 
Madankollu, din l-osservazzjoni ma teskludix aktar riversjar tar-riformi 
fil-futur. Ir-riversjar tar-riformi tpaċa 
permezz ta’ riformi alternattivi, li 
ħafna drabi ma kinux ekwivalenti fir-
rigward tal-impatt potenzjali tagħhom. 
Pereżempju, dan kien il-każ fir-rigward 
ta’ miżuri ta’ kumpens għar-ritorn tal-
paga minima għal-livell inizjali fl-Ir -
landa kif ukoll fir-rigward ta’ miżuri ta’ 
kumpens għal dawk iddikjarati bħala 
mhux kostituzzjonali fil-Portugall (ara 
l-Kaxxa 9 ).
162  
Il-perjodu tal-programm kien qasir 
wisq biex xi riformi kumplessi jiġu 
implimentati bis-sħiħ qabel l-għeluq. 
Barra mir-riversjar tar-riformi msemmi 
hawn fuq, il-pajjiżi komplew b’riformi 
kumplessi wara tmiem il-programm.
Dilwizzjoni u riversjar gradwali tar-riformi tas-suq tax-xogħol fil-Portugall
Ir-riformi tas-suq tax-xogħol l-aktar sinifikanti kienu previsti fil-Portugall. Matul il-programm, il-Portugall 
tabilħaqq wettaq għadd ta’ riformi li naqqsu l-livell ta’ ħarsien tal-impjiegi. Madankollu, it-titjib ma kienx sinifi -
kanti biżżejjed meta mqabbel mas-sitwazzjoni fuq livell internazzjonali. Diġà fil-bidu tal-programm, ir-riformi 
ma kinux imfassla b’mod ambizzjuż biżżejjed meta mqabbla mal-pajjiżi pari. Pereżempju, il-Portugall intalab 
iħejji proposta biex jallinja l-pagamenti għat-terminazzjoni tal-impjieg mal-medja tal-UE minflok mas-sett 
ta’ pajjiżi li jirrappreżentaw il-kompetituri tal-Portugall fil-kummerċ internazzjonali. Imbagħad, matul il-pro -
gramm, ittieħdu r-riformi inqas ambizzjużi. Pereżempju, il-pagamenti għat-terminazzjoni tal-impjieg issa huma 
akkumulati f’ammont ta’ 12-il jum ta’ servizz kull sena, li kien il-livell ogħla tal-intervall inizjali ta’ 8-12-il jum ta’ 
servizz kull sena.
L-aġenda tar-riformi ġiet dilwita aktar billi xi riformi tar-regoli ta’ tkeċċija ġew ikkontestati b’suċċess fil-Qorti Ko -
stituzzjonali. Bi tweġiba għal dan, il-Portugall ippromulga miżuri ta’ kumpens għal dawk iddikjarati bħala mhux 
kostituzzjonali, iżda l-Kummissjoni ma sabitx li dawn il-miżuri setgħu jiksbu effetti li kienu simili għal dawk 
oriġinali. Il-kundizzjonijiet tal-programm ma kinux jinkludu miżuri ta’ kumpens li jkunu ekwivalenti fir-rigward 
tal-impatt potenzjali tagħhom fuq il-flessibbiltà tas-suq tax-xogħol. Wara tmiem il-programm, xi riformi diġà 
implimentati tas-suq tax-xogħol ġew riversjati faċilment permezz ta’ deċiżjonijiet amministrattivi tal-Gvern. 
Dawn id-deċiżjonijiet ġew ikkritikati mill-Kummissjoni fir-rapporti ta’ sorveljanza ta’ wara l-programm.Kaxxa 9
66
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
163  
Aħna sibna95 li kien hemm titjib 
tanġibbli meta l-programmi kienu jim -
miraw lejn ir-riformi fl-oqsma speċifiċi 
tal-politiki attivi fis-suq tax-xogħol, ir-
riformi tas-suq tax-xogħol jew l-am -
bjent tan-negozju. F’xi oqsma, il-pro -
grammi għenew biex iħeġġu riformi 
ġodda (eż. ir-responsabbiltà fiskali), 
filwaqt li f’oħrajn huma pprovdew 
inċentiv biex jaċċelleraw l-impli -
mentazzjoni ta’ pjanijiet nazzjonali 
eżistenti (eż. l-ambjent tan-negozju).
164  
Bosta kundizzjonijiet, filwaqt li ġew is -
sodisfati, ma pproduċewx l-effetti mix -
tieqa. Pereżempju, l-iffrankar baġitarju 
ma seħħx sal-livell intenzjonat matul 
il-perjodu tal-programm, u l-qafas 
tar-responsabbiltà fiskali ma pprovdiex 
ankra suffiċjentement vinkolanti għall-
politika fiskali (ara l- Kaxxa 10 ).
Meta l-konformità ma wasslitx l-effetti mixtieqa
 οFl-Ungerija, il-pakkett ta’ appoġġ lill-banek fil-biċċa l-kbira ma ntużax għaliex, fil-forma finali tiegħu, ma 
kienx attraenti għall-banek.
 οF’konformità mal-kundizzjonijiet tal-programmi, l-Ungerija nkludiet tnaqqis fin-nefqa tal-Gvern lokali fil-
liġi baġitarja tagħha, iżda ma nkiseb l-ebda ffrankar sostanzjali.
 οIr-Rumanija kkonformat mal-kundizzjoni li tadotta liġi qafas dwar il-pagi tas-settur pubbliku, iżda l-grilji ta’ 
kumpens, li kienu wieħed mill-elementi ewlenin ta’ din ir-riforma, ma ġewx applikati minħabba n-nuqqas 
ta’ fondi baġitarji.
 οL-Irlanda u r-Rumanija adottaw qafas ġdid ta’ responsabbiltà fiskali matul il-programm. Madankollu, fiż-
żewġ każijiet il-Kummissjoni rrappurtat bosta nuqqasijiet fl-implimentazzjoni. L-aktar importanti, kien il-
fatt li l-qafas ma kienx effettiv biex jikkostrinġi l-politika fiskali tal-Gvern f’konformità mal-miri fuq terminu 
medju.
 οL-impjieg fis-settur pubbliku Portugiż tnaqqas f’konformità mal-istadji importanti tal-programm; 
madankollu, parti mhux speċifikata ta’ dan it-tnaqqis inkisbet permezz tal-irtirar bikri tal-impjegati taċ-
ċivil, u għalhekk l-impatt baġitarju kien limitat.Kaxxa 1095 Aħna analizzajna l-progress 
miksub mill-ħames pajjiżi fi 
tliet oqsma: ir-riformi tas-suq 
tax-xogħol, l-ambjent 
tan-negozju 
u r-responsabbiltà fiskali. Aħna 
ddependejna minn indikaturi 
regolatorji internazzjonali, 
indikaturi tal-input 
u l-valutazzjonijiet mill-
Kummissjoni, mill-FMI u minn 
istituzzjonijiet internazzjonali 
oħra.
67
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
Kemm kien tajjeb il-mod 
kif il-pajjiżi żiedu 
l-kompetittività 
tagħhom?
Kisbiet fil-kompettitività, 
iżda sa gradi li kienu jvarjaw
165  
Wieħed mill-objettivi ta’ bażi ewlenin 
tal-programmi kien it-treġġigħ lura 
ta’ bilanċi esterni bit-tisħiħ tal-
kompetittività ekonomika. Il-kont 
kurrenti u l-bilanċi kummerċjali jip -
provdu l-miżuri l-aktar wisgħin ta’ dik 
il-kompetittività96.166  
Il-programmi kollha kisbu 
aġġustament tal-kont kurrenti. 
F’erbgħa mill-ħames pajjiżi koperti 
dan seħħ aktar malajr milli mistenni. 
L-aġġustament Irlandiż biss kien b’mod 
ġenerali f’konformità mal-previżjoni 
tal-programm.
167  
Il-fattur komuni li jispjega 
l-aġġustament aktar mgħaġġel tal-
kont kurrenti kien titjib mhux mistenni 
fil-bilanċ tal-introjtu97. Barra minn 
hekk fl-Irlanda, l-evoluzzjoni tal-
bilanċ tal-kont kurrenti f’konformità 
mal-previżjoni tista’ tiġi attribwita 
għal bilanċ tal-introjtu bi prestazzjoni 
eċċessiva, li kienet tikkumpensa għall-
prestazzjoni insuffiċjenti fil-bilanċ 
kummerċjali (ara l- Figura 11 ).Figura 11Raġunijiet possibbli għall-aġġustament rapidu tal-bilanċ tal-kont kurrenti
Nota:  il-graff turi d-differenzi kumulattivi, punti perċentwali tal-PDG, bejn l-eżitu u l-linja bażi, jiġifieri l-projezzjoni inizjali tal-programm. Ikkalku -
lati matul il-perjodi tal-programm li ġejjin: 2009-2011 għall-Ungerija u r-Rumanija, 2009-2013 għal-Latvja u 2011-2015 għall-Irlanda u l-Portugall.
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq data  tal-Kummissjoni Ewropea.-40-30-20-10010203040
L-UngerijaIl-Latvja
Ir-Rumanija
L-IrlandaIl-PortugallNuqqas /f_il-/f_inanzjament
/f_it-Trasferimenti Kurrenti Netti
Nuqqas /f_il-/f_inanzjament/f_il-bilanċ tal-introjtu
Nuqqas /f_il-/f_inanzjament/f_il-bilanċ kummerċjali
Nuqqas /f_il-/f_inanzjament/f_il-bilanċ tal-kont kurrentiPerċentwal tal-PDG
b’mod kumulattiv matul il-perjodu tal-programm96 Il-kompetittività tal-pajjiżi hija 
kunċett b’ħafna aspetti 
u kumpless. Aħna għażilna li 
niffukaw fuq dawn iż-żewġ 
indikaturi għaliex kienu parti 
mill-projezzjoni tal-
programmi għall-pajjiżi kollha. 
Dan ippermettielna 
nivvalutaw ir-raġunijiet 
għaliex il-kompetittività xi 
drabi ma evolvietx kif 
mistenni.
97 Il-bilanċ tal-introjtu jirreġistra 
flussi finanzjarji bejn 
ir-residenti u persuni mhux 
residenti, li huma relatati ma’ 
introjtu mix-xogħol, minn 
investimenti diretti, mill-
portafoll u minn investimenti 
oħra. Huwa jinkludi wkoll 
pagamenti, bejn il-gvern 
u persuni mhux residenti, li 
huma relatati ma’ taxxi 
u sussidji fuq il-prodotti 
u l-produzzjoni.
68
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
168  
Il-bilanċ kummerċjali (esportazz -
jonijiet/importazzjonijiet) jaqbad 
aktar mill-qrib l-effetti tal-bidliet 
fil-kompetittività ta’ pajjiż, milli l-kont 
kurrenti. Fil-Portugall u fir-Rumanija, il-
bilanċ kummerċjali evolva f’konformità 
mal-previżjonijiet tal-programmi. Fil-
Latvja, huwa kellu prestazzjoni aħjar 
milli mistenni (medja ta’ 2 % kull sena). 
Madankollu, huwa kien inqas milli 
previst fl-Ungerija (2.8 % kull sena) 
u fl-Irlanda (5.1 % kull sena).
169  
Għadd ta’ fatturi varjabbli jistgħu 
jagħtu kont tal-flutwazzjonijiet 
fiż-żewġ komponenti tal-bilanċ 
kummerċjali. Dawn jinkludu ħasdiet 
esterni (li jaffettwaw l-esportazzjoni -
jiet), xejra mhux mistennija fil-PDG (li 
taffettwa l-importazzjonijiet) u bidliet 
mhux mistenni fil-kompetittività (li jaf -
fettwawhom it-tnejn li huma).
170  
Fil-Latvja u fir-Rumanija, il-kisbiet fil-
kompettitività98 kienu sinifikanti u jisp -
jegaw għalfejn il-bilanċ kummerċjali 
kien ogħla mill-previżjonijiet inizjali 
mill-2010 ‘l hawn. Il-kisbiet jintwerew 
ukoll mis-sehem akbar ta’ esportazz -
jonijiet globali ta’ dawn iż-żewġ pajjiżi.
171  
It-tliet pajjiż l-oħra kellhom kisbiet fil-
kompetittività li kienu aktar baxxi milli 
mistennija, u fit-tlieta li huma s-sehem 
tal-esportazzjonijiet globali kien waqa’ 
mill-2008 ‘l hawn. L-esportazzjonijiet 
tal-Ungerija u tal-Portugall kienu inqas 
mill-previżjonijiet inizjali, iżda l-espor -
tazzjonijiet Irlandiżi qabżu dak li kien 
previst99.172  
fil-Portugall u fl-Ungerija, 
l-aġġustament tal-bilanċ kummerċjali 
kien xi ftit jew wisq f’konformità mal-
projezzjonijiet, iżda dan inkiseb biss 
għaliex kemm l-esportazzjonijiet kif 
ukoll l-importazzjonijiet kienu taħt 
il-livell inizjalment mistenni. Madwar 
80 % ta’ dan it-tnaqqis mhux mistenni 
fl-importazzjonijiet jista’ jiġi spjegat 
permezz ta’ prestazzjoni insuffiċjenti 
tal-PDG. Minkejja dan, anke għal dawn 
iż-żewġ pajjiżi jidhru xi kisbiet fil-kom -
pettitività: pereżempju, il-proporzjon 
bejn l-esportazzjonijiet u l-PDG żdied 
meta mqabbel mal-perjodu ta’ qabel 
il-programm.
L-iżvalutazzjoni interna 
ħadmet permezz tal-
aġġustament tal-pagi tal-
impjegati l-ġodda
173  
L-iżvalutazzjoni interna kienet element 
ewlieni ta’ strateġija makroekono -
mika fi tliet pajjiżi (il-Latvja, l-Irlanda 
u l-Portugall). Din hija sett ta’ politiki 
mfassla biex titreġġa’ lura l-kompetit -
tività internazzjonali, prinċipalment 
billi jitnaqqsu l-prezzijiet jew l-ispejjeż 
lavorattivi100. It-tnaqqis fil-pagi u fl-
impjiegi tas-settur pubbliku huwa 
mistenni jiġi segwit minn qtugħ 
fil-pagi tas-settur privat. Dan għandu 
jseħħ għaliex l-aġġustamenti tas-
settur pubbliku jilliberaw ir-riżorsi, 
u għaldaqstant iżidu d-disponib -
biltà tax-xogħol għas-settur privat 
u jnaqqsu l-livelli tal-pagi fl-ekonomija 
inġenerali. Id-domanda aggregata 
mnaqqsa għandha tikkontribwixxi 
għall-aġġustament tal-prezzijiet 
u tal-pagi fl-ekonomija. Fin-nuqqas 
ta’ munita proprja, l-iżvalutazzjoni 
interna hija strateġija ewlenija għall-
aġġustament ta’ livelli tal-prezzijiet fi 
ħdan unjoni monetarja.98 Kif indikat minn diversi 
indikaturi makroekonomiċi 
tal-kompetittività, bħar-rata 
reali u effettiva tal-kambju, 
l-ispejjeż reali ta’ unità 
lavorattiva u l-produttività 
tax-xogħol, kif ukoll indikaturi 
komposti bħall-klassifikazzjoni 
globali tal-kompetittività.
99 Ir-raġuni prinċipali kienet li 
sehem kbir ta’ 
esportazzjonijiet Irlandiżi totali 
jmur barra miż-żona tal-euro. 
Għalhekk, l-Irlanda bbenefikat 
mid-deprezzament tal-euro 
meta mqabbel mad-dollaru 
Amerikan, u dan ma kienx 
parti mill-previżjoni inizjali 
tal-programm. Id-
deprezzament tal-euro żied 
ukoll il-valur tal-
importazzjonijiet lejn l-Irlanda. 
Il-kontenut tal-
importazzjonijiet li jidher 
fl-esportazzjonijiet tal-
Irlanda — il-proporzjon 
tal-esportazzjonijiet prodotti 
bl-użu ta’ importazzjonijiet ta’ 
merkanzija u servizzi 
intermedji — huwa għoli, 
f’livell ta’ madwar 50 %.
100 Il-Kummissjoni tiddefinixxi 
l-iżvalutazzjoni interna bħala 
politiki li għandhom l-għan li 
jnaqqsu l-prezzijiet domestiċi 
billi jaffettwaw il-prezzijiet 
relattivi tal-esportazzjonijiet 
u l-importazzjonijiet jew 
inkella billi jnaqqsu l-ispejjeż 
tal-produzzjoni domestika 
u b’hekk irendu deprezzament 
reali fir-rata tal-kambju. Sors: 
Il-Kummissjoni Ewropea: 
Quarterly Report on the Euro 
Area (Rapport Trimestrijali 
dwar iż-Żona tal-Euro), III/2011, 
il-Volum 10, p. 22.
69
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
174  
Fil-Latvja, l-iżvalutazzjoni interna 
ħadmet billi affettwat prinċipalment 
il-pagi ta’ ħaddiema li kienu għadhom 
kif ġew irreklutati, filwaqt li s-salarji 
ta’ ħaddiema diġà impjegati fis-settur 
privat bilkemm naqsu xejn. Parti mill-
aġġustament tal-pagi seħħet permezz 
tal-aġġustament ta’ pagi mhux id -
dikjarati, iżda l-kobor kien limitat (ara 
l-Kaxxa 11 ).
L-impatt tal-iżvalutazzjoni interna fuq il-livelli tal-pagi fil-Latvja
L-iżvalutazzjoni interna tqieset bħala pilastru ewlieni tal-aġġustament Latvjan. Raġuni waħda għalfejn 
l-iżvalutazzjoni interna kienet mistennija li taħdem kienet it-twemmin li s-suq tax-xogħol huwa partikolar -
ment flessibbli. Fil-prattika, it-tnaqqis osservat fil-pagi tas-settur privat kien relattivament żgħir101. Filwaqt li 
r-ritmu tat-tkabbir fil-pagi naqas pjuttost rapidu kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat waqt li, il-kriżi 
żviluppat matul l-2008, u bqalbet għan-negattiv fl-2009102, kemm il-profondità kif ukoll id-durata tat-tkabbir 
negattiv fil-pagi kienu ħafna iżgħar fis-settur privat. L-akbar tnaqqis li sar sena wara sena fil-pagi tas-settur 
privat kien ta’ 6.6 % (f’Ottubru 2009), filwaqt li l-akbar tnaqqis fis-settur pubbliku kien ftit iktar minn 26 % 
(f’Novembru 2009). Id-dinamika tal-pagi aggregati ma tirriflettix il-proċess ta’ bażi tal-aġġustament jew 
tippermetti l-ispjegazzjoni possibbli li dan kien jinsab parzjalment fl-isfera ta’ pagamenti mhux iddikjarati tal-
pagi (“ħlas fl-idejn”).
L-analiżi tad- data  dwar il-pagi individwali103 turi li l-pagi tal-ħaddiema rreklutati matul ir-reċessjoni kienu sin -
ifikattivament aktar baxxi minn dawk li jgawdu minnhom il-ħaddiema diġà impjegati, li bilkemm naqsu xejn. 
Dan ir-riżultat huwa konsistenti mal-evidenza li misjuba fid-dokumentazzjoni rilevanti li tissuġġerixxi li l-pagi 
fir-reklutaġġ huma aktar ċikliċi minn dawk tal-ħaddiema diġà impjegati u joffru mekkaniżmu għat-tnaqqis tal-
ispejjeż. Il-qtugħ fl-impjiegi u żieda fis-sehem ta’ xogħol part-time kellhom rwol ukoll.
L-istħarriġ retrospettiv dwar min iħaddem jagħti evidenza li t-tnaqqis “reali” fl-ispejjeż tal-pagi kien bejn 6 % 
u 11 % fl-2008-2009 u batut ħafna (inqas minn 2 %) fl-2009-2010. B’hekk, it-tnaqqis kien akbar milli ssuġġerit 
mill-istatistika uffiċjali (tkabbir b’1.3 % fl-2009 u tnaqqis bi 2.9 % fl-2010). Dan jindika li l-pagi tas-settur privat 
tabilħaqq irreaġixxew għar-reċessjoni iżda r-reazzjoni ma kinitx suffiċjenti biex tipprevieni tnaqqis kbir u fit-
tul, fl-impjieg.
Sors:  Il-QEA, ibbażat fuq studju minn Andrejs Semjonovs, Alf Vanags u Anna Zasova: “What happened to wages in Latvia’s “internal devalua -
tion”?” (X’ġara mill-pagi fl-”iżvalutazzjoni interna’ tal-Latvja?), Baltic International Centre for Economic Policy Studies.
101 Huwa s-settur privat, u b’mod partikolari s-settur kummerċjabbli fejn l-iżviluppi tal-pagi jiddeterminaw il-kompetittività.
102 Marzu 2009 fis-settur pubbliku u Lulju fis-settur privat.
103 Rekords anonimizzati, mill-Aġenzija tal-Assigurazzjoni Soċjali tal-Istat tal-Latvja.Kax xa 11
70
PartI IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom
Is-selfiet tal-kambju baqgħu 
sfida
175  
Denominatur komuni tat-tliet pajjiżi 
kollha tal-bilanċ tal-pagamenti kien il-
proporzjon għoli bejn selfiet f’munita 
barranija u selfiet pendenti totali.
176  
Matul il-kriżi, il-banek ċentrali ma 
setgħux iħallu l-munita domestika 
tonqos fil-valur biex titreġġa’ lura 
l-kompetittività esterna. It-tħassib 
kien li d-deprezzament jista’ jnaqqas 
il-kapaċità tal-mutwatarji li jagħmlu 
tajjeb għal djunhom f’muniti barranin 
u b’hekk jaffettwa l-istabbiltà tas-
sistema finanzjarja, u b’hekk jitpaċew 
il-benefiċċji ekonomiċi tal-politika104. 
Minħabba l-livell għoli tal-għoti ta’ self 
f’munita barranija, il-pajjiżi kellhom 
ukoll it-tendenza li jitilfu aktar riżervi 
internazzjonali matul il-kriżi105.
177  
Għalkemm dawn il-kwistjonijiet af -
fettwaw b’mod estensiv l-għażliet 
disponibbli tal-politiki, l-assistenza 
finanzjarja tal-UE ma kienet tinkludi 
l-ebda kundizzjoni għall-awtoritajiet 
nazzjonali biex jimmaniġġjaw l-għoti 
ta’ self domestiku f’muniti barranin.
178  
Matul il-programmi, il-valur to -
tali tas-selfiet f’muniti barranin baqa’ 
tħassib106. Fir-Rumanija, it-teħid b’self 
tas-settur privat f’munita barranija 
qabeż il-valur tat-teħid b’self fil-munita 
domestika. Is-sehem tat-teħid b’self 
f’munita barranija beda jonqos fl-2012 
fl-Ungerija, iżda mhux sa qabel l-2014 
fir-Rumanija.104 Din l-isfida ġiet rikonoxxuta 
mill-Bord Ewropew dwar 
ir-Riskju Sistemiku, fir-
Rakkomandazzjoni 2011/1 
tiegħu, bħala r-riskju ta’ “Xkiel 
għall-mezzi ta’ trażmissjoni 
tal-politika monetarja” li 
jirriżultaw minn livell għoli ta’ 
għoti ta’ self domestiku 
f’muniti barranin.
105 Ir-Rakkomandazzjoni 2011/1 
tal-Bord Ewropew dwar 
ir-Riskju Sistemiku.
106 Pereżempju, fi tmiem 
Ġunju 2013, il-bank ċentrali 
Ungeriż qies li l-esponiment 
ta’ unitajiet domestiċi u ta’ 
SMEs għal rati tal-kambju kien 
għoli ħafna.
71
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
Sorveljanza ta’ qabel 
il-kriżi
179  
Qabel il-kriżi, diġà kien hemm qafas 
tal-UE mmirat lejn il-monitoraġġ tal-
baġits pubbliċi fl-Istati Membri. Kienet 
ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li 
twissi lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi fiskali 
li kienu qed jiżdiedu. Il-Kummissjoni 
ma kinitx imħejjija għall-ewwel talbiet 
għal assistenza finanzjarja.
180  
Il-Kummissjoni ma waslitx biex twet -
taq il-kompitu tagħha li tivvaluta 
żbilanċi fiskali fil-perjodu ta’ qabel il-
kriżi, fejn hija stmat li l-baġits pubbliċi 
kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt 
irriżultaw li kienu. Dgħufija waħda 
ewlenija tal-valutazzjonijiet mill-Kum -
missjoni qabel l-2009 kienet in-nuqqas 
ta’ rappurtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ 
obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur 
pubbliku, li spiss saru obbligazzjonijiet 
reali matul il-kriżi. Il-Kummissjoni, lan -
qas, ma tatx attenzjoni suffiċjenti għar-
rabta bejn flussi finanzjarji barranin 
kbar, l-istatus tas-saħħa tal-banek u, 
fl-aħħar mill-aħħar, il-finanzi tal-gvern. 
Dawn id-debbolezzi fis-sorveljanza 
kienu jfissru li l-Kummissjoni sabet li 
ma kinitx imħejjija għall-kompitu ta’ 
ġestjoni tal-programmi meta bdew ja -
slu t-talbiet għal assistenza finanzjarja 
(ara l-paragrafi 35 sa 47).Proċessi ta’ ġestjoni 
tal-programmi
181  
Il-Kummissjoni rnexxielha tassumi 
d-dmirijiet il-ġodda tagħha rigward 
il-ġestjoni tal-programmi, li kienu 
jinkludu t-twettiq ta’ taħditiet mal-
awtoritajiet nazzjonali, it-tħejjija ta’ 
previżjonijiet tal-programmi u ta’ stimi 
tan-nuqqas fil-finanzjament u l-identi -
fikazzjoni tar-riformi neċessarji. B’kont 
meħud tar-restrizzjonijiet inizjali ta’ 
żmien u n-nuqqas ta’ esperjenza 
preċedenti, din kienet kisba (ara l-
paragrafi 45 sa 50).
182  
Il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-
reqqa biex tikseb l-informazzjoni 
neċessarja. Hija mexxiet dejjem 
aktar il-kompetenza interna u kienet 
f’kuntatt ma’ firxa wiesgħa ta’ parti -
jiet interessati fil-pajjiżi benefiċjarji. 
Madankollu, il-Kummissjoni ma mmo -
bilizzatx l-istess grad ta’ kompetenza 
fl-2008 u fl-2009 bħalma għamlet aktar 
tard inkonnessjoni mal-programmi 
taż-żona tal-euro, u lanqas ma setgħet 
faċilment tikseb kompetenza esterna. 
Il-politika tal-Kummissjoni fir-rigward 
tar-riżorsi umani ma kinitx imfassla 
biex tittratta proġett Ewropew 
daqshekk kbir u importanti bħalma 
kienet b’mod ċar ir-riżoluzzjoni tal-kriżi 
tad-dejn sovran (ara l-paragrafi 52 
sa 54).
72 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 1
Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi 
qafas fl-istituzzjonijiet kollha li jipper -
metti mobilizzazzjoni rapida tar-riżorsi 
umani u l-kompetenza xierqa u dis -
ponibbli fil-partijiet differenti tal-Kum -
missjoni jew barra mill-Kummissjoni 
jekk joħroġ programm ta’ assistenza 
finanzjarja.
B’rabta mar-Regolament (UE) 
Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill, il-Kummissjoni għandha 
tiżviluppa proċeduri għas-sorveljanza 
msaħħa u l-ġestjoni ta’ programmi 
ġodda u possibbli ta’ assistenza finan -
zjarja. Il-proċeduri għandhom b’mod 
espliċitu jkopru x-xenarju fejn dawn 
l-attivitajiet se jitwettqu mill-istituzz -
jonijiet tal-UE biss.
183  
Il-produzzjoni ta’ previżjonijiet 
makroekonomiċi u tad-defiċit ma 
kinitx attività ġdida. Il-Kummissjoni 
użat għodda eżistenti ta’ previżjoni, 
ibbażata fuq l-ispreadsheets, li kienet 
pjuttost ingombranti. Il-kontroll tal-
kwalità kien limitat prinċipalment 
għar-rikonċiljar tad-diversi partijiet 
tal-previżjonijiet, mingħajr l-ebda 
inkjesta mill-maniġment dwar ir-
raġunament għas-suppożizzjonijiet li 
ħarġu mill-previżjonijiet. Kien diffiċli 
ħafna li tiġi vvalutata l-plawżibbiltà ta’ 
suppożizzjonijiet ewlenin bħal multip -
likaturi fiskali, mhux biss fi kwalunkwe 
eżami sussegwenti iżda wkoll, mill-
maniġment, matul il-produzzjoni reali 
ta’ previżjonijiet (ara l-paragrafi 55 
sa 70).Rakkomandazzjoni 2
It-timijiet tal-programmi għandhom 
ikunu meħtieġa jirreġistraw b’mod 
sistematiku s-suppożizzjonijiet ewlenin 
li saru u x-xogħol imwettaq waqt 
it-tħejjija tal-previżjonijiet. Il-Kummis -
sjoni għandha tistabbilixxi għodod 
biex tiffaċilita d-dokumentazzjoni. Dan 
jista’ jinkludi reġistrazzjoni awtomatika 
ta’ bidliet li saru minn previżuri.
Il-proċeduri ta’ kontroll tal-kwalita 
għandhom jinkorporaw aktar kon -
trolli fuq is-suppożizzjonijiet ta’ bażi 
ewlenin u fuq il-parametri magħżula 
mill-uffiċċji tal-pajjiżi. Pereżempju, 
previżjoni bbażata fuq mudell ta’ refer -
enza tista’ tintuża fl-analiżi tal-kwalità 
biex timmarka oqsma fejn previżjoni 
bbażata fuq il-ġudizzju titbiegħed 
b’mod sinifikanti mill-previżjoni 
bbażata fuq il-mudelli. Dan ikun jip -
permetti immirar aħjar lejn il-kontrolli 
tal-kwalità.
184  
Fil-biċċa l-kbira, il-programmi kellhom 
għeruq sodi fil-prijoritajiet ta’ politika 
tal-UE u l-għarfien ekonomiku attwali. 
Madankollu, il-proċeduri tal-Kummis -
sjoni kienu komunement affettwati 
minn nuqqas ta’ żamma ta’ rekords 
sistematika. Il-proċeduri ma kinux im -
mirati lejn l-evalwazzjoni retrospettiva 
tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Dan jista’ 
jiġi parzjalment spjegat mill-kuntest 
tal-kriżi, ir-restrizzjonijiet inizjali taż-
żmien u l-fatt li, għall-Kummissjoni, 
il-ġestjoni tal-programmi ta’ dan it-tip 
kienet novità. Id-disponibbiltà tar-
rekords tjiebet maż-żmien iżda, anke 
għall-programmi l-aktar reċenti, xi 
dokumenti ewlenin kienu neqsin (ara 
l-paragrafi 71 sa 75).
73 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Rakkomandazzjoni 3
Biex jiġi żgurat li l-fatturi li fuqhom 
huma bbażati d-deċiżjonijiet dwar 
il-programmi jkunu internament 
trasparenti:
(a) il-persunal involut fil-ġestjoni 
tal-programmi għandu jżomm 
ir-rekords kollha neċessarji b’rabta 
mal-karatteristiki tat-tfassil ta’ pro -
grammi, l-għażla ta’ kundizzjonijiet 
u l-monitoraġġ mill-Kummissjoni 
tal-implimentazzjoni tal-program -
mi; u
(b) il-kapijiet tal-programmi 
għandhom ikunu meħtieġa jid -
dokumentaw deċiżjonijiet ewlenin 
dwar il-programmi f’reġistru 
tad-deċiżjonijiet biex b’hekk ikunu 
traċċabbli faċilment.
185  
Il-kundizzjonijiet f’memoranda ta’ 
qbil kienu fil-biċċa l-kbira ġġustifikati 
permezz ta’ referenza speċifika għad-
deċiżjoni tal-Kunsill. Madankollu, 
il-kundizzjonijiet ma kinux iffukati 
suffiċjentement fuq il-kundizzjonijiet 
ta’ politika ekonomika ġenerali ssettja -
ti mill-Kunsill (ara l-paragrafi 76 sa 79).
186  
Il-kundizzjonijiet għall-assistenza ġew 
immaniġġjati b’mod differenti f’kull 
programm. F’xi programmi kienu 
kumplessivament inqas stretti, u dan 
għamel il-konformità aktar faċli. Meta 
tqabblu pajjiżi b’dgħufijiet strutturali 
simili, instab li r-riformi meħtieġa ma 
kinux dejjem proporzjonali għall-
problemi ffaċċjati jew li segwew b’mod 
mifrux mogħdijiet differenti. Xi miri 
tad-defiċit, iżda mhux kollha, tal-pajjiżi 
kienu aktar laxki minn kif is-sitwazzjoni 
ekonomika tkun tidher li tiġġustifika 
(ara l-paragrafi 80 sa 91).187  
Ir-riskju li pajjiżi differenti jiġu trat -
tati b’mod inkonsistenti jew li jintalbu 
riformi mhux neċessarju tibqa’ sfida 
għall-proċess ta’ ġestjoni tal-program -
mi. Il-fatt li l-programmi kienu ta’ kriżi 
min-natura tagħhom għamilha diffiċli 
biex jiġu żviluppati linji gwida għar-
restrizzjoni tal-lok għall-immanuvrar 
ta’ timijiet tal-programmi u awtorita -
jiet nazzjonali waqt it-tħejjija u l-inne -
gozjar ta’ dokumenti bħal deċiżjonijiet 
tal-Kunsill jew memoranda ta’ qbil. 
Għalhekk, kwalunkwe soluzzjoni 
trid tkun ibbażata fuq it-tisħiħ tas-
superviżjoni tal-ħidma tal-persunal 
tal-Kummissjoni, u trid tmur id f’id 
mat-titjib għall-proċess ta’ eżaminar.
188  
Il-ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni 
tilħaq l-ogħla punt f’sett ta’ dokumenti 
relatati mal-programmi li jipprovdi 
l-bażi għal deċiżjonijiet mill-Kummis -
sjoni (jew il-Kummissarju f’isimha) 
u l-Kunsill. Kemm id-dokumenti relatati 
mal-programmi kif ukoll l-analiżi ta’ 
bażi tjiebu b’mod sinifikanti minn 
tmiem l-2008 ‘l hawn. Madankollu, 
anke d-dokumenti l-aktar reċenti 
relatati mal-programmi kienu nieqsa 
minn xi informazzjoni essenzjal (ara 
l-paragrafi 97 sa 99).
74 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
189  
Element komuni għall-oqsma kollha 
tal-ġestjoni tal-programmi huwa 
d-dipendenza mill-ġudizzju ta’ es -
perti f’dominji speċifiċi. Id-dokumenti 
ewlenin li jirriżultaw minn analiżi 
esperta kienu suġġetti għal eżaminar, 
iżda dan kien insuffiċjenti f’bosta 
aspetti. Il-kalkoli ta’ bażi ma ġew 
eżaminati minn ħadd barra mit-tim 
tal-programm, ix-xogħol ma ġiex skru -
tinizzat u l-kontroll tal-kwalità nnifsu 
wkoll bata min-nuqqas ta’ dokumen -
tazzjoni (ara l-paragrafi 93 sa 96).
Rakkomandazzjoni 4
Il-Kummissjoni għandha tiżgura li 
proċeduri xierqa jkunu stabbiliti għall-
eżaminar tal-ġestjoni tal-programmi 
u l-kontenut tad-dokumenti rela -
tati mal-programmi, filwaqt li tieħu 
inkunsiderazzjoni r-risorsi disponib -
bli. L-eżaminar orizzontali għandu 
jiffunzjona bħala evalwazzjoni bejn 
il-pari tax-xogħol imwettaq mit-timijiet 
tal-programmi. Huwa għandu joqgħod 
partikolarment attent għal aspetti 
orizzontali bħat-trattament simili ta’ 
pajjiżi, u jirrapporta lill-maniġment.190  
Il-Kummissjoni hija responsabbli għall-
monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-
programmi. In-nuqqas prinċipali f’dan 
il-qasam huwa relatat mal-monitoraġġ 
tal-implimentazzjoni fiskali. Il-miri 
tad-defiċit ta’ kull programm kienu 
ssettjati abbażi tad-defiċit tal-ESA. 
Filwaqt li dan jiżgura konsistenza 
sħiħa tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, 
ifisser ukoll li, meta deċiżjoni dwar 
il-kontinwazzjoni tal-programm tkun 
se tittieħed, ir-rappurtar mill-Kum -
missjoni dwar il-konformità tal-miri 
tad-defiċit huwa suġġett mhux biss 
għal inċertezza tal-kejl, iżda wkoll 
għal inċertezza tal-previżjonijiet (ara 
l-paragrafi 100 sa 103).
Rakkomandazzjoni 5
Għal skopijiet ta’ monitoraġġ tal-baġit 
il-Kummissjoni għandha tinkludi, fil-
memoranda ta’ qbil, fatturi varjabbli 
li hija tista’ tiġbor b’intervalli latenti 
qosra, bħal bilanċ tal-flus trimestrijali 
u/jew mira fir-rigward tal-arretrati.
75 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
191  
Il-mod ta’ rappurtar dwar il-konformità 
mal-kundizzjonijiet ma kienx sistema -
tiku. Ħafna termini differenti ntużaw 
biex jindikaw nuqqas ta’ konform -
ità, u dan wassal għal konfużjoni. Xi 
kundizzjonijiet ma ġewx irrappurtati. 
Ġew irrappurtati ftit kundizzjonijiet 
li ġew issodisfati meta dan fil-fatt 
ma kienx il-każ (ara l-paragrafi 104 
sa 107). Eżaminar intern effettiv (ara r-
Rakkomandazzjoni 4) għandu jnaqqas 
ir-riskju ta’ dawn l-iżbalji. Madankollu, 
ix-xogħol tagħna jindika dgħufijiet 
oħra fil-mod kif intużaw il-kundizz -
jonijiet. Il-pagamenti perjodiċi ġew 
rilaxxati għalkemm il-konformità fil-ħin 
kienet tvarja bil-kbir bejn il-pajjiżi (ara 
l-paragrafu 200). Il-programmi kienu 
jinkludu kundizzjonijiet, li ma setgħux 
jiggarantixxu l-implimentazzjoni reali 
tar-riformi jew ma kinux verament 
importanti għar-riżoluzzjoni tal-kriżi 
u l-ħlas lura tas-selfiet.
Rakkomandazzjoni 6
Il-Kummissjoni għandha tikkjarifika r-
rwol tal-kundizzjonijiet tal-programmi:
(a) Id-dokumenti relatati mal-pro -
grammi għandhom jistipulaw 
l-importanza relattiva ta’ kundiz -
zjonijiet bħala prerekwiżiti għar-
rilaxx ta’ pagamenti perjodiċi.
(b) Il-kundizzjonijiet għandhom jif -
fukaw fuq riformi b’impatt għoli 
u sostenibbli. Jekk il-pagamenti 
perjodiċi jsiru kundizzjonali għal 
passi ta’ tħejjija, il-memorandum 
ta’ qbil għandu jinkludi kundiz -
zjonijiet li jiggarantixxu l-adozzjoni 
sussegwenti tar-riformi.(c) Il-kundizzjonijiet għandhom 
jintużaw bil-qies, u għandhom 
ikunu relatati b’mod ċar ma’ 
riformi li huma essenzjali għar-
riżoluzzjoni tal-kriżi jew għall-
ħlas lura tal-assistenza. It-timijiet 
tal-programmi għandhom ikunu 
obbligati li jiġġustifikaw il-ħtieġa 
għal kull waħda mill-kundizzjoni -
jiet. L-għażla tal-kundizzjonijiet 
għandha tkun kwistjoni għal 
eżaminar intern.
(d) Il-kundizzjonijiet għandhom jiġu 
definiti biex b’hekk il-konformità 
tkun tista’ tiġi mmonitorjata 
b’ċertezza. Meta l-kundizzjoni -
jiet jiġu ssettjati, it-timijiet tal-
programmi għandhom ifittxu li 
jidentifikaw data  li aktar tard tista’ 
tintuża għall-valutazzjoni tar-
riżultati tal-miżuri tal-programmi.
192  
It-timijiet kollha tal-programmi stab -
bilixxew kooperazzjoni informali 
mal-FMI u l-BĊE li tiffunzjona tajjeb. 
In-nuqqas ta’ arranġamenti ta’ koop -
erazzjoni formali kien dovut għat-tul 
ta’ żmien inizjali, li kien mistenni li jkun 
qasir, u possibbilment għall-preferenzi 
tal-istituzzjonijiet (ara l-paragrafi 108 
sa 114).
Rakkomandazzjoni 7
Jekk il-Kummissjoni trid tikkoopera 
ma’ sħab oħra tal-programmi, hija 
għandha timmira li tifformalizza 
l-kooperazzjoni interistituzzjonali. 
It-termini ta’ referenza għandhom 
jispeċifikaw mekkaniżmi għall-
kondiviżjoni ta’ informazzjoni, 
it-trattament ta’ informazzjoni kun -
fidenzjali u r-riżoluzzjoni ta’ differenzi 
fl-opinjoni.
76 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Operazzjonijiet ta’ teħid 
b’self
193  
Il-ħruġ tad-dejn mill-Kummissjoni kien 
kisba, billi l-ħarġiet kollha ta’ bonds 
attiraw domanda suffiċjenti mis-swieq 
kapitali biex jinbiegħu. Il-Kummis -
sjoni għamlet il-ħarġiet ta’ bonds 
fil-ħin. L-ispiża finali tad-dejn kienet 
f’konformità mal-livelli tas-suq u ta’ 
bejn il-pari. Fir-rigward ta’ proċedura 
reali, il-livelli ta’ pprezzar xi drabi kienu 
ogħla mil-livell ta’ pprezzar inizjal -
ment indikat mill-banek prinċipali (ara 
l-paragrafi 115 sa 122).
194  
Kien hemm għadd ta’ lakuni fil-proċess 
ta’ ġestjoni tad-dejn fis-snin inizjali. 
Dawn l-omissjonijiet jistgħu jkunu par -
zjalment spjegati mill-għadd limitat ta’ 
persunal tal-Kummissjoni assenjat għal 
din l-attività. Il-lakuni ma kellhomx 
impatt dimostrabbli fuq l-eżitu tat-
teħid b’self. Fil-biċċa l-kbira, il-lakuni 
ġew indirizzati fil-ħarġiet aktar tard ta’ 
bonds, għalhekk ir-rakkomandazzjoni 
tikkonċerna dgħufijiet identifikati 
bħala pendenti matul l-awditu (ara 
l-paragrafi 123 sa 136).
Rakkomandazzjoni 8
Fir-rigward tal-proċess ta’ ġestjoni tad-
dejn, il-Kummissjoni għandha:
(a) tagħmel aktar trasparenti l-mod kif 
il-ħarġiet jiġu allokati;
(b) iżżomm rekords sistematiċi tan-
negozjar prinċipali kollu tagħha, 
relatat mal-ħarġiet, mal-banek 
prinċipali;(c) tinsisti fuq impenji mill-banek 
prinċipali matul il-fażijiet ta’ qabel 
u ta’ wara l-ħruġ; u
(d) twettaq analiżi regolari tas-suq 
forward biex jiġu determinati 
l-karatteristiċii ta’ kull ħarġa u biex 
tiġi vvalutata l-likwidità tas-suq 
sekondarju.
Kisbiet tal-programmi
195  
L-analiżi tal-kisbiet għandha tkun 
is-suġġett ta’ aktar riċerka ekonomika 
biex jitjieb il-fehim ta’ kif il-pajjiżi indi -
rizzaw il-ħtieġa għal aġġustament u kif 
l-impatt tagħha jkun jista’ jiġi distrib -
wit b’mod aktar ugwali fil-futur.
Użu ta’ assistenza finanzjarja
196  
Fil-ħames pajjiżi, il-livell kumplessiv 
ta’ finanzjament ta’ assistenza baqa’ 
kif kien ippjanat. Madankollu, kien 
hemm xi differenzi il-livell ta’ kumdità. 
Il-programmi bikrin u l-programm tal-
Irlanda kienu jinkludu marġni sostanz -
jali ta’ sigurtà. Dan ippermetta lill-
pajjiżi kkonċernati jħallsu lura selfiet 
aktar għaljin mill-FMI qabel id-data ta’ 
skadenza tagħhom, inaqqsu l-finanzja -
ment tal-programmi jew id-dipenden -
za mir-riżorsi proprji tagħhom, jew li 
jeċċedu l-miri tagħhom tar-riżervi tal-
kambju (ara l-paragrafi 138 sa 139).
77 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
197  
B’kuntrast ma’ dan, il-Portugall iffaċċja 
rekwiżiti ta’ finanzjament sinifikattiva -
ment ogħla minn dawk stmati inizjal -
ment, u l-finanzjament kien strett matul 
il-programm tal-Portugall. Biex jissod -
isfa r-rekwiżiti tiegħu, il-Portugall kellu 
jiddependi mill-finanzjament mis-suq. 
L-assistenza finanzjarja lir-Rumanija 
kienet suffiċjenti biex tkopri l-ħtiġijiet 
tal-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiż, iżda 
l-finanzjament tas-settur pubbliku Ru -
men wera li kien aktar problematiku (ara 
l-paragrafi 140 sa 143).
Aġġustament fiskali
198  
B’xi eċċezzjonijiet, ġew issodisfati l-miri 
tad-defiċit riveduti. Il-kompożizzjoni 
reali tal-konsolidament fiskali b’mod 
ġenerali kienet tikkorrispondi għal dak li 
kien ippjanat inizjalment, iżda l-erożjoni 
tal-bażijiet tat-taxxa xejnet l-effett tad-
dħul li kien jirriżulta minn miżuri impor -
tanti tat-taxxa ġodda, meħuda fl-2009 
(ara l-paragrafi 144 sa 148).
199  
Kull defiċit strutturali tal-pajjiż tjieb, 
iżda r-ritmu kien ivarja, fil-biċċa l-kbira 
minħabba li l-punti tat-tluq kienu dif -
ferenti. Xi konsolidament kellu riżultati 
mhux dejjiema dwar id-defiċit għaliex 
l-Istati Membri użaw miżuri ta’ darba 
biex jilħqu l-miri tagħhom (ara l-para -
grafi 149 sa 154).Kundizzjonijiet strutturali
200  
Il-grad ta’ konformità mill-Istati Membri 
mad-dati ta’ skadenza ssettjati fil-
memoranda ta’ qbil kien ivarja. Fejn il-
konformità ddewmet, dan kien fil-biċċa 
l-kbira minħabba raġunijiet lil hinn 
mill-kontroll tal-Kummissjoni. Kultant 
it-tul ta’ żmien inizjali kien ambizzjuż 
wisq meta titqies l-iskala tar-riforma. 
Għalkemm jista’ jkun li pajjiżi ma jis -
sodisfawx data ta’ skadenza oriġinali, 
huma spiss kienu jikkonformaw mal-
kundizzjonijiet wara ċertu perjodu ta’ 
żmien (ara l-paragrafi 155 sa 157).
201  
Il-kundizzjonijiet importanti kellhom il-
probabbiltà li jiġu ssodisfati sad-data ta’ 
skadenza oriġnali daqskemm kellhom 
il-kundizzjonijiet inqas importanti. Fi 
tmiem programm, ir-rata ta’ konformità 
ma’ kundizzjonijiet aktar importanti 
kellha it-tendenza li tkun ogħla, li jindi -
ka li l-fokus tal-Kummissjoni ġie parzjal -
ment ittrasferit lejn ir-riformi l-aktar 
meħtieġa waqt li l-programmi qarrbu 
lejn l-għeluq (ara l-paragrafu 158).
202  
Il-kundizzjonijiet tal-programmi was -
slu b’suċċess għal riformi, u fil-biċċa 
l-kbira dawn komplew wara tmiem 
il-programm, fejn ir-riversjar tar-riformi 
kien rari fi żmien l-awditu. Kien hemm 
titjib tanġibbli fejn il-programmi kienu 
jimmiraw lejn ir-riformi f’ċerti oqsma 
speċifiċi. F’xi każijiet l-UE għenet biex 
tħeġġeġ riformi ġodda, filwaqt li 
f’oħrajn il-programmi ta’ assistenza 
pprovdew inċentiv biex jaċċelleraw l-
implimentazzjoni ta’ pjanijiet nazzjonali 
eżistenti. Madankollu, il-konformità 
ma’ għadd ta’ kundizzjonijiet xorta ma 
pproduċietx l-effetti li b’antiċipazzjoni 
tagħhom dawn l-istess kundizzjonijiet 
kienu ġew inklużi fil-programm (ara l-
paragrafi 159 sa 164).
78 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Kisbiet makroekonomiċi
203  
Barra milli fittxew li jikkonsolidaw il-
kontijiet fiskali u jistabbilizzaw is-set -
tur finanzjarju, il-programmi kellhom 
l-għan li jreġġgħu lura l-bilanċ estern 
permezz tat-tisħiħ tal-kompetittività 
ekonomika. F’erbgħa mill-ħames pajjiżi 
awditjati, l-aġġustament tal-kont kur -
renti kien aktar rapidu milli mistenni. 
Dan jista’ jiġi attribwit, prinċipalment, 
għal titjib mhux mistenni fil-bilanċ 
tal-introjtu u, sa ċertu punt inqas, 
għal titjib mhux mistenni b’mod simili 
fil-bilanċ kummerċjali. L-importazz -
jonijiet kienu inqas milli mistenni, 
prinċipalment minħabba tnaqqis 
fil-PDG. Fejn l-esportazzjonijiet kienu 
wkoll inqas milli mistenni, fatturi ester -
ni (prinċipalment tnaqqis fil-PDG tas-
sħab kummerċjali) normalment kienu 
l-kawża (ara l-paragrafi 165 sa 172).204  
L-iżvalutazzjoni interna kienet element 
ewlieni ta’ strateġija makroekonomika 
fi tliet pajjiżi, fejn sett ta’ politiki tfas -
sal biex titreġġa’ lura l-kompetittività 
internazzjonali permezz ta’ fokus 
prinċipali fuq spejjeż lavorattivi 
mnaqqsa. Fil-prattika, l-aġġustament 
tal-pagi kien japplika għal dawk l-
impjegati l-ġodda matul ir-reċessjoni, 
iżda l-pagi tal-ħaddiema diġà rreklu -
tati, bilkemm naqsu xejn (ara l-para -
grafi 173 sa 174).
Rakkomandazzjoni 9
Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-
fehim tagħha ta’ kif il-pajjiżi aġġustaw, 
biex b’hekk tista’ tingħata attenzjoni 
akbar għat-tagħlimiet meħuda mill-
programmi. Kwistjonijiet li jistgħu jiġu 
investigati aktar jinkludu:
(a) impatt tal-miżuri biex terġa’ 
tinkiseb il-kompetittività, bħal 
żvalutazzjoni interna;
(b) impatti soċjali u kondiviżjoni tal-
piż tal-programm ta’ aġġustament; 
u
(c) sekwenzjar ta’ miżuri ta’ 
aġġustament.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla IV, immexxija mis-Sur Milan Martin 
CVIKL, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha 
tal-11 ta’ Novembru 2015.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

79
 Annessi
Raġunijiet li jimmotivaw it-talba għall-assistenza
Kull sitwazzjoni ta’ kriżi ġiet ikklassifikata bl-użu ta’ kategoriji issuġġerit fid-dokumentazzjoni akkademika1.
Pajjiż Tip ta’ kriżi Raġunijiet ewlenin li jimmotivaw it-talba mill-gvern għall-assistenza finanzjarja
L-UngerijaKriżi tal-bilanċ 
tal-pagamentiFil-bidu ta’ Ottubru  2008, il-falliment tal-Lehman Brothers iġġenera bidla’l isfel fis-sentiment tal-inves -
tituri. Dan wassal għal-likwidazzjoni ta’ titoli tal-Gvern, irkant fallut ta’ bonds, u deprezzament qawwi 
tal-munita. L-istress fis-swieq tal-kambju wassal għal pressjonijiet ta’ likwidità fil-banek, li ffaċċjaw 
diffikultajiet biex jirrifinanzjaw swaps tal-valuti skont ir-rata tal-kambju.
L-Ungerija talbet l-assistenza finanzjarja minħabba t-tħassib li l-paniku li kien qed jevolvi kien se jxekkel 
il-mekkaniżmi tas-suq sal-punt fejn ikun seħħ tfixkil għalgħarrieda fil-kapaċità ta’ finanzjament estern 
tal-Ungerija.
Sors:  Id-dokumenti tal-Kummissjoni relatati mal-programmi inizjali (2008), Evalwazzjoni ex post  mill-FMI 
tas-sitwazzjoni fl-Ungerija (2011).
Il-LatvjaKriżi tal-bilanċ 
tal-pagamenti
Kriżi bankarjaMatul it-tliet xhur qabel it-talba għall-assistenza, id-depożiti kienu naqsu b’10 %. Dan ġie kkawżat minn 
assalt fuq il-Bank Parex, li sab problemi serji ta’ likwidità wara li tilef aktar minn kwart tad-depożiti 
tiegħu. Fl-istess perjodu, ir-riżervi uffiċjali naqsu bi kważi 20 % billi l-bank ċentrali biegħ il-munita bar -
ranija biex jiddefendi l-livell attribwit lill-munita. F’Novembru, il-Gvern iddeċieda li jintervieni u jinnaz -
zjonalizza l-Bank Parex. F’Diċembru, il-Gvern impona restrizzzjonijiet fuq il-ġbid ta’ depożiti mill-Parex.
Skont il-Prim Ministru, il-Latvja kienet teħtieġ assistenza finanzjarja għal tliet raġunijiet: biex 
timmaniġġja l-Bank Parex, biex tiffinanzja d-defiċit baġitarju, u biex tistabbilizza s-suq finanzjarju.
It-tħassib dejjem jiżdied rigward is-sistema finanzjarja u d-dejn estern tal-Latvja rriżulta fil-bilanċ tal-
pagamenti u fi kriżijiet bankarji.
Sors:  It-Talba tal-Latvja lill-FMI (2009), Aslund, Anders u Valdis Dombrovskis (2011): “How Latvia Came 
Through The  Financial Crisis” (Kif il-Latvja Ħarġet mill-Kriżi Finanzjarja), Peterson Institute for Internation -
al Economics; Blanchard, Olivier; Mark Griffiths u Bertrand Gruss (2013): “Boom, Bust, Recovery: Forensics 
of the Latvia Crisis” (Boom, Reċessjoni, Irkupru: Forensika tal-Kriżi tal-Latvja), Abbozz ta’ Konferenza 
Finali ppreżentata fil-ħarifa 2013 waqt il-Brookings Panel on Economic Activity
Ir-RumanijaKriżi tal-bilanċ 
tal-pagamentiMal-bidu tal-kriżi finanzjarja globali tal-2008, is-swieq finanzjarji domestiċi u s-sistema bankarja spiċċaw 
taħt stress qawwi. L-aċċess għal finanzjament estern kien limitat, li wassal għal żieda qawwija fir-rati tal-
imgħax. It-tnaqqis fir-ritmu tal-flussi kapitali wassal għal deprezzament kbir ta’ aktar minn 15 % fir-rata 
tal-kambju, u dan iddeterjora l-kwalità tal-assi u dgaħajjef aktar il-karti tal-bilanċ tal-banek.
Il-bank ċentrali interviena biex jistabbilizza l-leu Rumen. Il-klassifikazzjoni tal-kreditu tar-Rumanija 
tnaqqset fil-grad għal taħt dak ta’ investiment, li żiedet kemm il-primjum tar-riskju kif ukoll l-ispejjeż 
għat-teħid b’self. Ir-rendimenti tal-bonds tal-Gvern għlew f’salt għal 9 %.
Fi sfond ta’ averżjoni għar-riskju li kienet żdiedet b’mod qawwi, pressjonijiet akbar fuq ir-rata tal-kambju 
u ta’ aċċess dejjem aktar ristrett għas-suq tal-bonds għat-teħid b’self pubbliku, l-awtoritajiet Rumeni 
għamlu talba għal assistenza finanzjarja f’Marzu 2009.
Sors:  FMI: Romania: Request for Stand-By Arrangement (Ir-Rumanija: Talba għal Arranġament ta’ 
Riżerva) (2009), il-Kummissjoni Ewropea: Overall assessment of the two balance-of-payments assistance 
programmes for Romania (Valutazzjoni kumplessiva taż-żewġ programmi ta’ assistenza tal-bilanċ tal-
pagamenti għar-Rumanija), European Economy, Occasional Papers 156 (2013).Anness  I
80 Annessi
Pajjiż Tip ta’ kriżi Raġunijiet ewlenin li jimmotivaw it-talba mill-gvern għall-assistenza finanzjarja
L-Irlanda Kriżi bankarjaLejn tmiem l-2007 ‘l quddiem, il-fiduċja tal-investituri fis-settur tal-proprjetà tal-Irlanda kienet evaporat 
fost tħassib dwar il-provvista eċċessiva u l-bużżieqa tal-prezzijiet. Dan ħalla lill-Irlanda b’żewġ problemi 
li kellha tiffaċċja: tnaqqis qawwi fid-dħul ċikliku relatat mal-kostruzzjoni, u l-ħruġ għalgħarrieda ta’ telf 
kbir fis-sistema bankarja domestika.
Fl-2008-2010, l-Irlanda kienet ħadet miżuri kbar biex issaħħaħ is-settur bankarju tagħha. Hija pprovdiet 
garanziji tal-Gvern ta’ obbligazzjonijiet tal-banek domestiċi. Hija injettat kapital li kien jammonta għal 
aktar minn 20 % tal-PDG tagħha fis-settur bankarju. In-National Asset Management Agency ħadet 
f’idejha l-assi tal-art u tal-iżvilupp tal-proprjetà li kienu jinsabu f’diffikultà.
Madankollu, l-obbligi tal-Gvern lejn is-settur finanzjarju kienu wasslu għal firxiet fuq il-bonds tal-Gvern 
għal livelli storiċi u sinifikattivament naqqsu l-aċċess tal-pajjiż għas-suq.
Sors:  L-Irlanda: Ittra ta’ Intenzjoni (2010), FMI: Ireland: Request for an Extended Arrangement (L-Irlanda: 
Talba għal Arranġament Estiż) (2010), il-Kummissjoni Ewropea (2011).
Il-Portugall Kriżi tad-dejn sovranIl-perjodu qabel it-talba għal assistenza finanzjarja ntwera minn żviluppi mhux favorevoli fil-finanzi 
pubbliċi u prospettiva ekonomika li kienet sejra għall-agħar. Dan wassal għal deterjorament tal-fiduċja 
u għal pressjonijiet tas-suq dejjem jiżdiedu fuq id-dejn Portugiż, li kienu enfasizzao mill-iżviluppi negat -
tivi fis-swieq tal-bonds sovrani taż-żona tal-euro.
Billi l-aċċess għas-swieq sar iktar strett, il-Gvern kien qed jirrikorri dejjem aktar għal ħruġ ta’ titoli fuq 
terminu iqsar u għal tipi oħra ta’ finanzjament (bħal pjazzament privat, ħarġiet sindakati u finanzjament 
sostanzjali fuq terminu qasir minn banek domestiċi). Fil-bidu ta’ Mejju 2011, il-firxiet Portugiżi ta’ 10 snin 
fuq il-Bonds żdiedu għal 650 punt bażi.
Fost it-tnaqqis konsekuttiv fil-grad tal-bonds sovrani mill-aġenziji ta’ klassifikazzjoni tal-kreditu, il-
Portugall ma baqax f’pożizzjoni li jagħmel awtofinanzjament b’rati kompatibbli mas-sostenibbiltà fiskali 
fuq terminu twil.
Sors:  Il-Kummissjoni Ewropea: The Economic Adjustment Programme for Portugal (Il-Programm ta’ 
Aġġustament Ekonomiku għall-Portugall), European Economy, Occasional Papers 79, (2011); FMI: Portu -
gal: Request for Arrangement Under the Extended Fund Facility (Il-Portugall: Talba għal Arranġament 
Taħt il-Faċilità ta’ Fond Estiża) (2011).
1 Claessens u Kose (2013); Laeven u Valencia (2012); Kaminsky u Reinhart (1999).Anness  I
81 Annessi
Il-faċilitajiet ta’ għoti ta’ self għall-ħames pajjiżi
Assistenza għall-Bilanċ 
tal-PagamentiMekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiliz -
zazzjoni Finanzjarja (EFSM)Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finan -
zjarja (EFSF)
Forma 
istituzzjonaliMekkaniżmu tal-UE Mekkaniżmu tal-UEKumpanija privata li hija proprjetà ta’ 
pajjiżi fiż-żona tal-euro
Struttura kapitali Garantit mill-baġit tal-UE Garantit mill-baġit tal-UEGaranziji mogħtija minn pajjiżi fiż-żona 
tal-euro
Kapaċità ta’ għoti 
ta’ self f’euroEUR 50 biljun EUR 60 biljun EUR 440 biljun
Strumenti Selfiet, linji ta’ kreditu Selfiet, linji ta’ kredituSelfiet, xiri ta’ bonds fis-swieq primarji 
u sekondarji
Durata Mekkaniżmu permanenti Mekkaniżmu temporanju Mekkaniżmu temporanju
Korpi prinċipali 
ta’ teħid ta’ 
deċiżjonijietIl-Kunsill, li jaġixxi b’votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fuq proposta mill-Kummis -
sjoni EwropeaBord tad-Diretturi tal-EFSF (jiġifieri 
membri tal-Grupp tal-Euro)
Finanzjament 
b’bażi legaliL-Artikolu 143 tat-TFUE L-Artikolu 122 tat-TFUE Deċiżjoni intergovernattiva
Sors:  Il-QEA.
It-tabella ma tinkludix iż-żewġ faċilitajiet l-oħra - selfiet intergovernattivi lill-Greċja u l-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stab -
biltà — li ġew stabbiliti biex jipprovdu assistenza finanzjarja lil pajjiżi fiż-żona tal-euro.Anness  II
82 Annessi
Metodoloġija tal-awditjar
Identifikazzjoni tal-kriterji tal-awditjar
1. Aħna dderivajna l-prattiki ta’ ġestjoni tajba u l-kriterji ta’ evalwazzjoni minn evalwazzjonijiet tal-programmi 
tal-FMI, evalwazzjonijiet ex post  tal-assistenza mill-UE għall-bilanċ tal-pagamenti lil pajjiżi terzi, rapporti 
preċedenti tal-Qorti dwar l-assistenza makrofinanzjarja, linji gwida u pubblikazzjonijiet oħra minn istituzz -
jonijiet indipendenti u gruppi ta’ riflessjoni indipendenti, u riċerka akkademika. It- Tabella 1  tipprovdi d-
dokumenti sors l-aktar importanti.
Tabella 1 — Sorsi ewlenin ta’ kriterji tal-awditjar
L-FMI u  l-Uffiċċju Indipendenti tal-Evalwazzjoni tal-FMI
IMF Conditionality guidelines: IMF Guidelines on Conditionality (2002); Principles Underlying the Guidelines on Conditionality (2006); 2011 Review of 
Conditionality (2012)
Fiscal adjustment in IMF-Supported Programs (2003)
Rapport ta’ evalwazzjoni: The IMF and Recent Capital Account Crises: Indonesia, Korea, Brazil (2003)
Rapport ta’ evalwazzjoni: Structural Conditionality in IMF-Supported Programs (2007)
Structural Conditionality in IMF-supported programs: Dokumenti ta’ sfond (2007)
Mauro, Paolo: Chipping away at Public Debt, IMF, 2011
Il-Kummissjoni Ewropea
Guidelines on the Programming, Design & Management of General Budget Support (2007)
Rapport Finali: Meta-evaluation of Macro-Financial Assistance Operations (2004-2008) (2009)
Guidelines for the ex post evaluation of Macro-Financial Assistance and Balance of Payments Operations (2010)
Evaluation of Directorate-General for Economic and Financial Affairs’ fiscal surveillance activities (2010)
Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri
Ir-Rapport Speċjali Nru 5/2001: Counterpart funds structural adjustment support earmarked for budget aid (seventh and eight EDFs) (Appoġġ għall-
aġġustament strutturali ta’ fondi tal-kontroparti assenjat għall-għajnuna mill-baġit (is-seba’ u t-tmien FEŻ))
Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2005: Għajnuna mill-budget tal-EDF lill-pajjiżi ACP: il-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-qasam ta’ riforma tal-finanzi pubbliċi
Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2010 Il-ġestjoni mill-Kummissjoni tas-Sostenn Baġitarju Ġenerali fil-pajjiżi AKP , tal-Amerika Latina u tal-AsjaAnness  III
83 Annessi
2. Biex nidentifikaw l-aħjar prattiki fil-qasam tal-ġestjoni tad-dejn pubbliku, tar-relazzjonijiet mal-investituri 
u t-trasparenza fil-ħruġ tad-dejn, aħna bbażajna fuq ix-xogħol u l-linji gwida rilevanti tal-organizzazzjonijiet 
li ġejjin:
(a) L-FMI u l-Bank Dinji, b’mod partikolari d-diversi verżjonijiet tal-linji gwida dwar il-ġestjoni tad-dejn 
pubbliku (2001, 2003, 2007 u 2014) u dwar l-użu ta’ sindakazzjonijiet (2010 u 2013);
(b) L-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi, b’mod partikolari l-analiżi transnazzjona -
li ta’ proċeduri tal-gvern fir-rigward tal-ħruġ tad-dejn (2009);
(c) Il-Bank għall-Ħlasijiet Internazzjonali; u
(d) L-assoċjazzjonijiet tas-settur privat bħall-Assoċjazzjoni Internazzjonali tas-Suq Kapitali, l-Assoċjazzjoni 
għas-Swieq Finanzjarji fl-Ewropa u l-Istitut tal-Finanzi Internazzjonali.
Analiżi tal-kundizzjonijiet strutturali
3. L-analiżi tal-kundizzjonijiet strutturali kienet ibbażata fuq kampjuni (ara t- Tabella 2 ). L-oqsma ntgħażlu 
wara l-evalwazzjoni tal-importanza relattiva tagħhom għal kull programm.
Tabella 2 — Ħarsa ġenerali lejn il-kampjuni
L-Ungerija Il-Latvja Ir-Rumanija L-Irlanda Il-Portugall
Għadd ta’ kundizzjonijiet analizzati 44 56 67 59 135
Kopertura approssimattiva (stima permezz ta’ estrapolazzjoni 
mill-kampjun)73 %138 % 39 % 15 % 34 %
Kopertura tematika
Ġestjoni finanzjarja pubblika (eż. responsabbiltà fiskali, ak -
kwist pubbliku)x x x x x
Riforma tas-servizz pubbliku u/jew tal-kont tal-pagi x x x x
Pensjonijiet x x x x
Fondi strutturali x x x
Intrapriżi li huma proprjetà tal-Istat, privatizzazzjoni, sħubiji 
pubbliċi-privatix x x
Ambjent tan-negozju x x
Suq tax-xogħol (iffissar tal-pagi, politiki attivi fis-suq tax-
xogħol, appoġġ għad-diżokkupazzjoni)x x x x
Settur finanzjarju (proporzjonijiet tal-adegwatezza kapitali, 
sorveljanza bankarja)x x x
1 73 % tal-kundizzjonijiet jirrappreżentaw il-kundizzjonijiet strutturali kollha. Is-27 % li jifdal kienu biss kundizzjonijiet relatati ta’ natura fiskali.
Sors:  Il-QEA.Anness  III
84 Annessi
4. Kundizzjonijiet simili fil-verżjonijiet differenti tal-memoranda ta’ qbil inġabru fi gruppi biex jiġu evitati rip -
etizzjonijiet mhux neċessarji. Intuża s-sehem tal-kundizzjonijiet miġbura fi gruppi għall-għadd ta’ kundiz -
zjonijiet fil-memoranda differenti ta’ qbil, biex titkejjel il-persistenza tal-kundizzjonijiet.
5. Il-kundizzjonijiet miġbura fi gruppi ġew ikklassifikati fi tliet kategoriji ta’ kontenut strutturali:
(i) Kontenut strutturali baxx: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li waħedhom ma jġibu magħhom 
l-ebda bidla ekonomika sinifikattiva. Madankollu, dawn il-kundizzjonijiet jistgħu jservu bħala passi ta’  
tħejjija għal riformi aktar sinifikanti. Eżempji jinkludu: (i) attivitajiet ta’ darba relatati mal-kxif bħal eval -
wazzjoni unika; (ii) tħejjija u pubblikazzjoni ta’ pjanijiet jew strateġiji; u (iii) kontinwazzjoni ta’ attività 
partikolari.
(ii) Kontenut strutturali medju: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li potenzjalment jistgħu jkollhom 
effett sinifikanti immedjat fuq l-imġiba ta’ xi grupp ta’ aġenti ekonomiċi (eż. uffiċjali pubbliċi, intrapriżi, 
konsumaturi, impjegati, u detenturi ta’ liċenzji). Madankollu, biex dawn l-effetti jkunu dejjiema, ikunu 
meħtieġa miżuri addizzjonali ta’ segwitu. Din il-kategorija tinkludi erba’ tipi ta’ kundizzjonijiet. L-
ewwel nett: kundizzjonijiet li jeħtieġu li l-fergħa eżekuttiva tal-gvern tieħu azzjonijiet li għandhom 
il-probabbiltà li jkollhom effett immedjat. Kundizzjonijiet bħal dawn jista’ jkollhom saħansitra effetti 
makroekonomiċi sinifikanti ħafna (pereżempju, jekk il-gvern jiddeċiedi li jnaqqas il-paga minima), iżda 
kundizzjonijiet bħal dawn huma riversibbli faċilment. It-tieni nett: kundizzjonijiet li jeħtieġu li l-gvern 
ripetutament iwettaq xi attività (eż. monitoraġġ baġitarju regolari). It-tielet nett: kundizzjonijiet li 
jeħtieġu l-implimentazzjoni ta’ diversi miżuri amministrattivi bħal riorganizzazzjoni fi ħdan il-gvern 
ċentrali, jew miżuri li jwasslu għall-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni eżistenti. Ir-raba’ nett: l-azzjonijiet 
kollha ta’ darba.
(iii) Kontenut strutturali għoli: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li waħedhom iġibu magħhom bidliet 
dejjiema fl-ekonomija. Kundizzjonijiet bħal dawn jista’ jkollhom effetti wiesgħa u sinifikanti ħafna, iżda 
l-effetti jistgħu jiġu kkonċentrati wkoll fuq ftit atturi ekonomiċi. Kundizzjonijiet tipiċi f’din il-kategorija 
jeħtieġu bidliet leġiżlattivi mill-Parlament nazzjonali. Din il-kategorija tinkludi wkoll bidliet sinifikanti 
fix-xena istituzzjonali, bħall-istabbiliment ta’ kunsill fiskali jew ir-riorganizzazzjoni tal-gvern lokali, 
u l-privatizzazzjoni1.
6. Il-konformità ġiet ivvalutata bi tqabbil mad-data ta’ skadenza oriġinali u bi tqabbil mal-istatus ta’ impli -
mentazzjoni fiż-żmien tal-awditu. Il-valutazzjoni kienet normalment ibbażata fuq ir-rapporti ta’ monitoraġġ 
disponibbli. It-tipi ta’ kundizzjonijiet li jmiss ma tqisux fl-analiżi tal-konformità:
(i) kundizzjonijiet vagi — jiġifieri kundizzjonijiet li ma ppermettewx klassifikazzjoni xierqa mill-kontenut 
strutturali;
(ii) kundizzjonijiet permanenti — jiġifieri kundizzjonijiet li jeħtieġu li ċerti attivitajiet jitwettqu kull tliet 
xhur; u
(iii) kundizzjonijiet mingħajr l-ebda data ta’ skadenza ċara.
1 In-nazzjonalizzazzjoni jew il-miżuri ta’ appoġġ bankarju mhumiex inklużi f’din il-kategorija.Anness  III
85 Annessi
7. Sabiex jingħata kont tas-sitwazzjonijiet ta’ status tal-konformità li ma jistax jinkiseb, it-testijiet statistiċi 
kollha dejjem twettqu mill-inqas darbtejn: (i) abbażi ta’ rekords tad- data  mingħajr dawk fejn l-istatus tal-
konformità ma setax jinkiseb; u (ii) abbażi tar-rekords kollha tad- data  b’valuri neqsin ittrattati bħala nuqqas 
ta’ konformità.
Spiża tad-dejn
8. Rigward l-ipprezzar tat-teħid b’self, ir-rati tal-assi ta’ tpartit intużaw bħala l-indikatur ta’ x’qiesu s-swieq 
bħala r-renditu prevalenti, mingħajr riskju, ta’ maturità partikolari fiż-żmien tal-ħruġ. Il-medja tar-rati ta’ 
tpartit fir-rigward tat-talba u l-offerta (jiġifieri l-livell mid-swap) intużat bħala l-punt ta’ riferiment għar-
rendiment tal-ħruġ miksub mill-UE u l-emittenti ta’ bejn il-pari2. Id- data  nkisbet minn Bloomberg jew, jekk 
ma kinitx disponibbli, ġiet ikkalkulata bħala d-differenza bejn ir-rendiment tal-ħruġ u l-livell mid swap fid-
data ta’ tħabbir.
2 Il-Bank Ewropew tal-Investiment, il-Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja, Kreditanstalt für Wiederaufbau.Anness  III
86
Fit-tqabbil tal-programmi, huwa importanti wkoll li 
jittieħed kont taċ-ċirkostanzi sottostanti differenti 
tal-pajjiżi riċevituri, tal-limitazzjonijiet politiċi, ammin -
istrattivi u istituzzjonali, u kif dawn inbidlu matul 
iż-żmien. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet strutturali li 
jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu huma indiriz -
zati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti ta’ politiki. 
Il-flessibilità li l-programmi jiġu adattati u aġġustati 
għall-ħtiġijiet u l-limitazzjonijiet tal-pajjiżi individwali 
hija kruċjali għas-suċċess tagħhom. Il-kwalità ta’ pro -
gramm ma tistax tiġi evalwata fuq il-bażi ta’ bench -
marking tal-għadd ta’ kundizzjonijiet strutturali.
Il-Kummissjoni diġà għamlet progress sostanzjali 
matul il-programmi li qed jiġu kkunsidrati f’dan 
l-eżerċizzju ta’ awditjar kif ukoll minn wara li ntemmu. 
Dan jinkludi l-mobilizzazzjoni ta’ għarfien espert u ta’ 
riżorsi finanzjarji addizzjonali, kif ukoll it-tisħiħ tal-
governanza ekonomika tal-UE u tal-mekkaniżmi ta’ 
assistenza finanzjarja. Il-Kummissjoni biħsiebha tibni 
fuq dawn il-bidliet u tagħmel titjib ulterjuri kif stabbilit 
fit-tweġiba tagħha għar-rakkomandazzjonijiet dwar 
l-awditjar.
III
Fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi diġa kien hemm qafas ta’ 
sorveljanza fiskali stabbilit sew. Il-kobor u n-natura tal-
kriżi finanzjarja tal-2007-08 kienu mingħajr preċedent. 
Dan iddetermina l-materjalizzazzjoni f’daqqa 
u diżordinata tal-iżbilanċi f’diversi pajjiżi tal-UE.
Il-kriżi wriet li l-qafas ta’ sorveljanza li kien jeżisti qabel 
il-kriżi ma kienx suffiċjenti biex jiġu identifikati r-riskju 
fil-pożizzjonijiet fiskali sottostanti fi żminijiet ta’ kriżi 
ekonomika bla preċedent. Hija xeħtet ukoll dawl fuq 
il-livell tal-effetti li jinxterdu bejn il-pajjiżi u l-ħtieġa 
li jittieħed approċċ usa’ rigward is-sorveljanza fis-
settur bankarju u l-makroekonomija usa’. Ir-reazzjoni 
tas-swieq finanzjarji - li kienet kritika biex il-kriżi 
taċċellera - kienet madankollu effett ġdid u par -
tikolarment diffiċli li jiġi previst. Fil-punt meta l-pajjiżi 
kienu qed applikaw għall-assistenza, kien qed isir 
monitoraġġ minn wara l-kwinti ta’ sitwazzjoni li kienet 
qed tiddeterjora u l-Kummissjoni kienet f’kuntatt 
mill-qrib mal-awtoritajiet nazzjonali. Huwa f’idejn 
l-Istat Membru riċevitur, u mhux il-Kummissjoni, li 
jagħmel talba għal programm ta’ assistenza finanz -
jarja. Barra minn hekk, fil-qafas normali ta’ sorveljanza, 
il-Kummissjoni għandha rwol aktar limitat fejn jidħol 
il-monitoraġġ ta’ deċiżjonijiet ta’ politika ekonomika 
u fiskali nazzjonali u fl-għoti ta’ rakkomandazzjonijiet 
ta’ politika, milli taħt il-kundizzjonijiet tal-programm.Sommarju eżekuttiv
I
Il-Kummissjoni tilqa’ dan l-eżerċizzju ta’ awditjar tal-
prestazzjoni tal-QEA tal-programmi mogħtija sostenn 
mill-assistenza finanzjarja tal-Bilanċ tal-Pagamenti 
(BoP) u tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni 
Finanzjarja (EFSM). Dawn il-programmi kisbu l-objet -
tivi ekonomiċi ċentrali tagħhom, li kienu biex il-pajjiżi 
jirritornaw għas-swieq finanzjarji, jiksbu sitwazzjoni ta’ 
finanzi pubbliċi sostenibbli u jerġgħu lura għal tkabbir 
li jwassal għal tnaqqis fil-qgħad.
L-impatt u l-evoluzzjoni tal-kriżi kienu mingħajr 
preċedent, kemm fl-Ewropa kif ukoll madwar id-dinja. 
Kien diffiċli ħafna li jitbassru minn qabel il-konseg -
wenzi sħaħ tal-korrezzjoni b’ħeffa tal-iżbilanċi. F’tali 
kundizzjonijiet ta’ kriżi, il-funzjonijiet ta’ reazzjoni 
ekonomika tas-soltu ma jibqgħux kapaċi li jiddeskrivu 
b’mod adegwat l-interrelazzjonijiet bejn numru ta’ 
varjabbli ekonomiċi. Il-Kummissjoni, u l-UE, kell -
hom jaġixxu malajr quddiem inċertezza kbira ħafna 
u quddiem riskji sistemiċi sovrani u ta’ likwidità li kienu 
ta’ sfida għall-istabbiltà tas-sistema finanzjarja kollha 
u tas-solvenza tal-istati sovrani.
Fil-bidu tal-kriżi, il-qafas ta’ sorveljanza multilaterali 
kien diġà jeżisti, iżda rriżulta li ma kienx kompletament 
adegwat. Għalkemm il-Kummissjoni kellha esperjenza 
limitata dwar it-tip u l-firxa ta’ intervent meħtieġ, hija 
malajr żviluppat sett ta’ strumenti għar-riżoluzzjoni 
tal-kriżi. Il-programmi ta’ assistenza finanzjarja tal-BoP 
għall-Istati Membri tal-UE ġew stabbiliti b’mod urġenti 
u f’kundizzjonijiet diffiċli. Il-programmi tal-EFSM kell -
hom quddiemhom l-istess urġenza minħabba r-riskju 
ogħla ta’ effetti li jinxterdu lejn pajjiżi oħra taż-żona 
tal-euro u d-diffikultà addizzjonali li dawn jiġu ffinanz -
jati permezz ta’ strumenti finanzjarji li kienu għadhom 
kemm inħolqu. Il-Kummissjoni ffaċċjat limitazzjonijiet 
kbar fejn jidħol persunal, u kellha fażi iebsa ta’ tagħlim. 
Il-programmi kienu strumenti kumplessi li indirizzaw 
sitwazzjonijiet imprevidibbli ta’ kriżi.
Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni 
tal-programm kien kritiku. Dan jirrifletti mhux biss 
iċ-ċirkustanzi differenti tagħhom iżda l-preferenzi 
politiċi differenti, u huwa l-aktar fattur importanti 
sabiex jiġi żgurat li huma jżommu s-sjieda tal-pro -
gramm ta’ riforma. Mingħajr sjieda, il-probabbiltà li 
programm jirnexxi tonqos sostanzjalment.Risposta  
tal-Kummissjoni
Risposta tal-Kummissjoni 87
Għandu jiġi rikonoxxut li l-previżjoni mhix xi xjenza 
preċiża. Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni għandhom 
reputazzjoni tajba fejn tidħol il-preċiżjoni.
Il-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE qabel il-kriżi 
kien iffukat primarjament fuq il-politika fiskali, filwaqt 
li l-monitoraġġ tar-riskju finanzjarju kien jitħalla, 
b’mod partikolari, f’idejn il-Banek Ċentrali u l-awtori -
tajiet superviżorji nazzjonali. Bħala riżultat tan-nuqqas 
ta’ arkitettura integrata Ewropea ta’ superviżjoni u ta’ 
regolazzjoni għall-istituzzjonijiet finanzjarji, ir-riskji 
ewlenin ma kinux jiġu identifikati b’mod sistematiku. 
Mill-kriżi lil hawn sar progress notevoli fl-indirizzar ta’ 
dawn in-nuqqasijiet istituzzjonali u ta’ governanza. 
Il-qafas superviżorju ġie ristrutturat u ġie stabbilit 
kuntatt aktar mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-Bord 
Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (ESRB) u l-Awtorita -
jiet Superviżorji Ewropej (ESA).
Madankollu, il-fatt li, b’konsegwenza tan-natura 
u d-daqs mingħajr preċedent tal-kriżi finanzjarja, 
il-gvernijiet ħadu miżuri b’sostenn tas-settur finanz -
jarju li kellhom xi drabi impatt sostanzjali fuq il-finanzi 
pubbliċi, ma setax jiġi previst faċilment minn qabel.
V
Il-qafas ta’ sorveljanza makroekonomika huwa proċess 
kumplimentari li ma jiffurmax parti mill-Patt ta’ Stab -
biltà u Tkabbir (PST). Il-PST jikkonsisti minn grupp 
ta’ atti legali u politiki relatati mas-sorveljanza fiskali. 
Fil-bidu tal-kriżi kienu għaddew għaxar snin minn 
fuq il-PST, u kien għadu kif ġie rivedut fl-2005 sabiex 
jingħata rwol aktar prominenti għall-pożizzjoni fiskali 
sottostanti. Il-Kummissjoni hija impenjata li titgħallem 
min-nuqqasijiet li tfaċċaw, u kompliet tirrevedih 
fl-2011, l-2013 u l-2014.
Meta ssir rabta bejn il-PST u l-istat tat-tħejjija tal-
Kummissjoni li tamministra l-programmi ma jkunx qed 
jitqies il-punt li kemm ir-riformi fil-PST kif ukoll l-intro -
duzzjoni ta’ sorveljanza makroekonomika servew biex 
jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-mekkaniżmi ta’ sor -
veljanza. Dan jippermetti li jiġu identifikati l-iżbilanċi 
fil-ħin biex ikunu jistgħu jittieħdu d-deċiżjonijiet ta’ 
politika meħtieġa biex il-pajjiżi jkunu mħejjija aħjar 
biex ikunu jistgħu jiffaċċjaw il-kriżi. Il-ġestjoni tal-
assistenza finanzjarja hija punt separat mill-identifika -
zzjoni tar-riskji.Ir-reazzjoni għall-kriżi kienet immedjata u komp -
rensiva. Kienet tinkludi aktar tisħiħ tal-governanza 
ekonomika kumplessiva tal-UE b’sistema integrata ta’ 
awtoritajiet superviżorji finanzjarji Ewropej (il-BERS, 
l-EBA, l-ESMA, l-EIOPA) u arkitettura regolatorja għall-
istituzzjonijiet finanzjarji (jiġifieri l-Unjoni Bankarja). 
Ġew introdotti wkoll is-Six u t-Two Packs li indirizzaw 
id-dgħjufijiet fis-sorveljanza li ġew żvelati mill-kriżi. 
B’mod aktar speċifiku, is-Six Pack jinkludi l-Proċedura 
ta’ Żbilanċ Makroekonomiku, biex il-monitoraġġ 
tal-iżbilanċi makroekonomiċi u finanzjarji sar parti 
ewlenija tas-sorveljanza ekonomika tal-UE.
Il-fatt li l-azzjonijiet tal-Kummissjoni ma tteħdux fil-
vojt iżda huma inkwadrati minn ambjent istituzzjonali 
kumpless ma tqiesx biżżejjed fl-evalwazzjoni tal-
prestazzjoni tal-Kummissjoni. Ġie minimizzat ir-rwol 
tal-FMI u — fil-każ tal-pajjiżi taż-żona tal-euro — tal-
BĊE, fit-tħejjija u l-monitoraġġ tal-programmi. Lanqas 
ngħatat prominenza xierqa lir-rwol tal-Kunsill bħala 
l-korp ewlieni tat-teħid tad-deċiżjonijiet.
IV
Ir-riżultati makroekonomiċi u baġitarji għall-2008 
b’mod ġenerali kienu jvarjaw b’mod konsiderevoli 
mill-projezzjonijiet inizjali fil-previżjonijiet ta’ numru 
kbir ħafna ta’ istituzzjonijiet, inkluża l-Kummissjoni. 
Dan huwa marbut mal-korrezzjoni f’daqqa ta’ 
żbilanċi u n-natura bla preċedent tal-kriżi, li llum hija 
ġeneralment aċċettata bħala li kienet “tail-event”, 
jiġifieri avveniment improbabbli ħafna fil-kumpless 
tal-avvenimenti kollha possibbli. Barra minn hekk, 
il-previżjonijiet huma dejjem ibbażati fuq l-informazz -
joni disponibbli f’xi mument partikolari, għalhekk 
l-iżviluppi u r-reviżjonijiet tad-dejta sussegwenti jibdlu 
b’mod naturali s-sitwazzjoni u l-prospetti.
Risposta tal-Kummissjoni 88
IX
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza l-importanza li 
ssir distinzjoni kif suppost bejn li tiġi pprovduta 
l-informazzjoni meħtieġa biex tkun tista’ ssir deċiżjoni 
informata tajjeb fil-mument, u jekk jistgħux jiġu 
kkonsultati dokumenti b’informazzjon kompleta f’data 
aktar tard.
Fil-fażi bikrija tal-programmi, il-Kummissjoni kienet 
qed topera taħt pressjoni qawwija ħafna ta’ ħin 
u kellha l-bżonn li tistabbilixxi proċeduri sodi u effet -
tivi ta’ maniġġar ta’ kriżijiet. Il-Kummissjoni taċċetta 
li kien hemm nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dokumenti 
fil-parti l-bikrija tal-proċessi tal-programm, u li kien 
hemm proċess ta’ “tagħlim bil-prattika”.
Il-Kummissjoni pprovdiet lill-Qorti b’ammont sostanz -
jali ta’ informazzjoni, inklużi spreadsheets, fuq id-dejta 
u s-suppożizzjonijiet fil-bażi tal-kalkoli inizjali tad-dis -
takk finanzjarju. Ġew ipprovduti dokumenti ta’ sfond 
dwar il-pajjiżi kollha kkonċernati mill-programmi.
X
Il-Kummissjoni ma taqbilx li xi informazzjoni essenzjali 
kienet nieqsa mid-dokumenti tal-programmi l-aktar 
reċenti. Id-dokumenti tal-programm għall-Portugall 
u l-Irlanda kienu dettaljati ħafna.
XI
Il-Kummissjoni ma taqbilx li kien hemm xi kundizzjoni -
jiet fil-memoranda ta’ Qbil (MtQ) li ma kinux iffukati 
fuq il-kundizzjonijiet ġenerali tal-politika ekonomika 
stipulati mill-Kunsill.
Il-kundizzjonijiet ġenerali tal-politika ekonomika 
stipulati mill-Kunsill huma “ġenerali” u mhux maħsuba 
biex jipprovdu lista eżawrjenti ta’ kondizzjonalità. 
Il-kisba tagħhom - b’mod partikolari fir-rigward ta’ 
kwistjonijiet strutturali - ta’ spiss teħtieġ firxa wiesgħa 
ta’ miżuri fil-MtQ biex tissaħħaħ il-pożizzjoni sotto -
stanti ta’ ekonomija.
Barra minn hekk, il-MtF huma r-riżultat ta’ negozjati 
mal-awtoritajiet politiċi tal-Istat Membru kkonċernat, 
li l-kontribut tiegħu huwa kruċjali għas-suċċess 
tal-programm.VIII
Ir-rapport ġustament jindika l-użu ta’ diversi spread -
sheets u problemi inizjali bid-dokumentazzjoni. 
L-istrumenti ta’ previżjoni tal-Kummissjoni mhumiex 
aktar kumplessi milli meħtieġ.
L-eżerċizzju ta’ previżjoni fl-ekonomija mhux 
eżerċizzju li jista’ jsir bl-użu ta’ xi applikazzjoni 
sempliċi. Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni jridu ikopru 
għadd kbir ta’ varjabbli. Dan neċessarjament iwassal 
għal ammont kbir u kumpless ta’ dejta li jkun irid jiġi 
mgħarbel mill-uffiċjali responsabbli mill-pajjiż meta 
jkunu qed iħejju l-previżjoni. L-użu tal-ispreadsheets 
jeħtieġ għarfien espert u ġudizzju professjonali. Il-
metodu ta’ tbassir tal-Kummissjoni huwa konformi 
mal-prattika ta’ organizzazzjonijiet li huma involuti 
fil-previżjonijiet ekonomiċi.
Il-Kummissjoni ma taqbilx mad-dikjarazzjoni tal-Qorti 
dwar id-diffikultà li jiġu vvalutati s-suppożizzjonijiet 
fil-previżjoni. Is-suppożizzjonijiet li jirfdu 
l-previżjonijiet huma deskritti fid-Dokument ta’ 
Pożizzjoni li jitħejja fil-bidu ta’ kull ċiklu ta’ previżjoni. 
Is-suppożizzjonijiet imbagħad jiġu aġġornati qabel 
kull perjodu sussegwenti ta’ previżjoni, u jiġu ppubb -
likati f’kull previżjoni. Uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi, 
esperti minn unitajiet orizzontali u membri għolja fil-
management jagħmlu diversi laqgħat matul it-tħejjija 
tal-previżjonjiet regolari tal-Kummissjoni. Id-diskuss -
joni dwar is-suppożizzjonijiet li jirfdu l-previżjonijiet 
hija element ċentrali ta’ dawn il-laqgħat. Barra minn 
hekk, l-unitajiet orizzontali jivverifikaw b’mod sis -
tematiku l-konsistenza ekonomika u matematika 
tal-previżjonijiet imħejjija mill-uffiċċji responsabbli 
mill-pajjiżi.
B’mod partikolari, il-Kummissjoni spjegat bir-reqqa 
l-valutazzjoni tagħha tal-multiplikaturi fiskali li jirfdu 
l-previżjonijiet (ara pereżempju l-Kaxxa I.5 fil-paġna 
41 tal-previżjoni tal-ħarifa 2012). Fl-2013, id-DG ECFIN 
wettaq eżerċizzju ta’ evalwazzjoni tal-multiplikatur 
fiskali impliċitu. Il-multiplikaturi jinsabu sew fil-medda 
li wieħed isib fil-letteratura empirika u teoretika.
Risposta tal-Kummissjoni 89
XIII
Fil-Kummissjoni, il-kalkoli li jirfdu d-deċiżjonijiet 
tal-programmi huma analizzati minn uffiċjali li ma 
jkunux membri tat-tim ewlieni tal-programm, inkluż 
il-maniġment superjuri u l-kapijiet tal-unitajiet oriz -
zontali. Ir-rapporti ta’ analiżi kienu suġġetti għal 
proċeduri ta’ konsultazzjoni mad-Direttorati Ġenerali 
rilevanti.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni ħadmet 
f’kooperazzjoni mill-qrib mal-FMI u mal-BĊE dwar il-
programmi tal-EFSM. Ġew skambjati u kontroverifikati 
b’mod konsistenti l-abbozzi ta’ dokumenti tal-pro -
gramm bejn l-istituzzjonijiet imsieħba, li kollha kemm 
huma kienu qed jaħdmu b’mod attiv mal-awtoritajiet 
domestiċi.
Fl-aħħar nett, ir-riżultati tan-negozjati ġew irrappur -
tati fid-dettall lill-KEF u lill-Grupp ta’ Ħidma tal-Euro, 
b’mod li jkun hemm trasparenza dwar l-eżitu.
XIV
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu X.
XV
L-użu ta’ miri ta’ defiċit abbażi tad-dovuti huwa sost -
nut mill-qafas legali li jirfed is-sorveljanza ekonomika 
tal-UE u jiżgura l-konsistenza bejn il-pajjiżi. L-Istati 
Membri kollha tal-UE, inklużi dawk li għaddejjin 
minn programm ta’ aġġustament ekonomiku, huma 
soġġetti għar-regoli fiskali komuni tal-UE. Skont 
il-Protokoll 12 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-
Unjoni Ewropea, li jiddefinixxi l-valuri ta’ referenza 
għall-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, id-defiċit jitke -
jjel skont is-Sistema Ewropea tal-Kontijiet (ESA), li 
hija bbażata fuq id-dovuti. Għalhekk, l-użu ta’ dejta 
tal-kontijiet nazzjonali biex jiġu ddefiniti l-miri fiskali 
u għall-monitoraġġ tidher li hi aktar minn ġustifikata fi 
sfond komuni Ewropew.
Kunċettwalment, il-prinċipju ta’ kontabilità bbażata 
fuq id-dovuti introdott mal-ESA95 kienet innovazzjoni 
kruċjali, immotivata f’dak il-mument min-nuqqasijiet 
fil-kontijiet tal-karta tal-bilaċ. Wieħed minn dawn 
in-nuqqasijiet huwa dak li l-kontijiet ta’ flus kontanti 
huma ħafna aktar suxxettibbli għall-manipulazzjoni 
u joffru stampa ekonomika inqas affidabbli.Approċċi differenti
Fl-opinjoni tal-Kummissjoni kien xieraq li kull pro -
gramm jirrifletti l-kundizzjonijiet ekonomiċi speċifiċi 
għall-pajjiżi, il-kuntesti istituzzjonali, iċ-ċirkostanzi 
u l-preferenzi.
XII
Għalkemm il-Kummissjoni taqbel li r-riskju li jiġu ttrat -
tati pajjiżi differenti b’modi inkonsistenti jew li jintalbu 
riformi bla bżonn għadu ta’ sfida għall-proċess ta’ 
ġestjoni tal-programm, hija tal-fehma li kien xieraq 
u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti b’mod speċifiku 
għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà kienet mixtieqa 
minħabba l-grupp varjat ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi, 
politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi differenti, u r-rwol 
importanti tal-pajjiż destinatarju fit-tfassil u l-evoluzz -
joni tal-programm. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet 
strutturali li jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu 
huma indirizzati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti 
ta’ politiki.
Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni 
tal-programmi, li jirrifletti mhux biss iċ-ċirkustanzi 
differenti iżda wkoll il-preferenzi politiċi differenti 
tagħhom, huwa l-aktar fattur importanti sabiex jiġi 
żgurat li jżommu s-sjieda tal-programm ta’ riforma.
Il-Kummissjoni taċċetta li hemm lok għal titjib fil-kon -
sistenza li biha ġew kategorizzati l-kundizzjonijiet.
Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-kunċett ta’ “kontenut 
strutturali” użat mill-Qorti mhux metrika siewja biex 
jiġu analizzati l-miżuri ta’ politika u biex jinġibdu 
konklużjonijiet dwar l-importanza tagħhom. Huwa 
wkoll il-każ li l-kundizzjonalità tevolvi matul il-ħajja 
ta’ programm. Riforma strutturali li l-Qorti ultima -
ment tikklassifika bħala “rikka fil-kontenut” tista’ tkun 
tirrekjedi diversi passi preliminari ta’ “kontenut baxx” 
sabiex tkun tista’ tiġi evalwata u ppreparata tajjeb. 
It-tħaffif ta’ xi miri tad-defiċit kien ibbażat fuq stampa 
globali ta’ jekk il-miri inizjali kinux għadhom xierqa. 
Dan sar fuq il-bażi ta’ analiżi bir-reqqa, bil-kunsider -
azzjoni ta’ diversi żviluppi speċifiċi għall-pajjiż, u mhux 
biss tat-tkabbir tal-PGD.
Risposta tal-Kummissjoni 90
XVII
Skadenzi stretti għall-implimentazzjoni tar-riformi 
jistgħu xi kultant ikunu kkaratterizzati ex post  bħala 
mhux realistiċi iżda dawn ġew stabbiliti b’mod 
ambizzjuż ħafna biex jinkoraġġixxu azzjoni aktar 
mgħaġġla.
Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-implimentazzjoni 
tal-aktar kundizzjonijiet importanti tħalliet għall-
aħħar parti tal-programmi. Il-kundizzjonijiet ta’ kriżi 
u l-momentum  politiku għar-riforma kienu jfissru li 
riformi diffiċli u importanti ġew ikkonċentrati kmieni 
fil-programm.
Rakkomandazzjonijiet
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (a).
Il-Kummissjoni tejbet il-mobilizzazzjoni tagħha tal-
għarfien espert matul is-snin tal-kriżi. Kien possibbli 
għaliha li timmobilizza aktar għarfien espert fil-pro -
grammi taż-żona tal-euro, li bdew aktar tard mill-
programmi mhux taż-żona tal-euro. Fiil-Kummissjoni 
dan l-aħħar ġie stabbilit is-Servizz ta’ Appoġġ u ta’ 
Riforma Strutturali (SRSS). Il-Kummissjoni se teżamina 
kif xi wħud mill-prinċipji ewlenin għal mobilizzazzjoni 
rapida tal-espert għarfien meħtieġ jistgħu jissaħħu 
ulterjorment f’qafas tal-istituzzjoni kollha fejn xieraq.
Il-Kummissjoni ser tikkunsidra l-ħtieġa li jiġu żviluppati 
proċeduri għas-sorveljanza u l-ġestjoni msaħħa ta’ 
programmi ta’ assistenza finanzjarja possibbli ġodda 
għall-pajjiżi taż-żona tal-euro, fil-kuntest tat-Two Pack.
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (b), 
filwaqt li tenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-attività ta’ 
dokumentazzjoni ma titfax piż sproporzjonat fuq min 
jagħmel il-previżjonijiet, b’mod partikolari fil-kuntest 
tal-programmi.
Il-Kummissjoni diġà tejbet il-proċeduri u l-ġestjoni 
tad-dokumenti mindu bdew jiġu implimentati 
l-ewwel programmi. Hija ser tara li tkompli ttejjeb 
l-implimentazzjoni tal-politika tagħha tal-ġestjoni tad-
dokumenti u tal-kontroll ta’ kwalità.Madankollu, id-definizzjoni tal-miri f’konformità 
mal-ESA ma jipprekludix lill-Kummissjoni milli tuża 
sorsi oħra disponibbli ta’ informazzjoni u ta’ dejta 
fil-monitoraġġ tagħha, fejn ikun meħtieġ. Dan jista’ 
jinkludi dejta fiskali bbażata fuq il-ħlas, speċjalment 
minħabba d-disponibbiltà aktar mgħaġġla tagħha 
meta mqabbla ma’ dejta bbażata fuq id-dovuti. Id-
dejta bbażata fuq il-ħlas għandha tiġi interpretata 
b’kunsiderazzjoni dovuta tal-irfid kunċettwali differ -
enti tagħha.
B’mod ġenerali, l-użu kif suppost ta’ aktar sorsi ta’ 
dejta b’irfid konċettwali u disponibilità differenti 
jista’ biss ikun ta’ għajnuna fit-titjib tal-monitoraġġ 
tal-miri tal-programm u fl-appoġġ għat-teħid tad-
deċiżjonijiet, fejn meħtieġ.
XVI
Il-programmi stabbilew mogħdijiet ta’ aġġustament 
fiskali konsistenti mar-rekwiżiti tal-PST filwaqt li jit -
qiesu l-kundizzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż u l-objettivi 
tal-programm. Madankollu, filwaqt li l-programmi 
jqisu l-fatturi xierqa fit-tfassil tar-ritmu ta’ titjib strut -
turali, ir-riżultat eventwali jista’ jiġi affettwat minn firxa 
usa’ ta’ fatturi relatati mal-ambjent estern. Dawn jin -
kludu ċirkostanzi eċċezzjonali (pereżempju reċessjoni 
iktar profonda milli kien inizjalment previst), ir-rati tal-
inflazzjoni, l-elementi tat-tkabbir, is-sentiment tas-suq 
li jaffettwa l-kosti tas-self, kif ukoll reviżjonijiet ex post  
tad-dejta.
Għalhekk hija neċessarja l-flessibbiltà biex isir 
aġġustament għal kundizzjonijiet ġodda. Dan huwa 
rikonoxxut ukoll taħt il-qafas ta’ sorveljanza fiskali 
tal-UE.
F’ċerti sitwazzjonijiet ma jkunux jistgħu jiġu evitati 
miżuri ta’ darba (Deċiżjonijiet tal-Qorti, operazzjoni -
jiet ta’ salvataġġ tal-banek), iżda l-klassifikazzjoni 
tagħhom bħala tali tiżgura li jkunu rikonoxxuti bħala 
temporanji. Dawn mhumiex inklużi fil-bilanċ struttur -
ali preċiżament biex jiġi evitat li l-gvernijiet jirrikorru 
b’mod eċċessiv għal miżuri bħal dawn. Barra minn 
hekk, huwa biss naturali li bilanċi strutturali ta’ pajjiżi 
differenti jinbidlu b’rati differenti.
Risposta tal-Kummissjoni 91
Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazz -
joni (g). Hija diġà stabbiliet linji gwida għal kooperazz -
joni mal-FMI u mal-BĊE, u qed tieħu passi oħrajn biex 
tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni interistituzzjonali matul 
il-programmi. Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra 
li, jekk din il-kooperazzjoni tiġi ċċarata, dan għandu 
jevita li l-formalizzazzjoni tagħmel il-proċess tat-teħid 
tad-deċiżjonijiet wieħed ingombranti, speċjalment 
minħabba pressjonijiet ta’ żmien li hemm. Għandha 
tinżamm il-flessibbiltà biex jiġu riżolti d-differenzi ta’ 
opinjoni peress li jekk isir tentattiv biex il-proċess tar-
riżoluzzjoni tad-disputi jiġi kkodifikat formalment, dan 
ikun kemm diffiċli kif ukoll ta’ ftit siwi.
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (h). 
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-proċess ta’ ġestjoni tad-
dejn dejjem kien trasparenti u li d-dokumentazzjoni 
kompliet titjieb aktar ma għadda ż-żmien.
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (i). Hija 
ser tara li tkompli ttejjeb il-fehim tagħha tal-proċess 
ta’ aġġustament taħt il-programmi skont is-serje 
attwali ta’ valutazzjonijiet komprensivi ex post , u li 
tieħu tagħlimiet minnhom. L-evalwazzjonijiet iko -
pru l-aspetti kollha tal-aġġustament ekonomiku 
taħt il-programmi, inklużi t-tliet suġġerimenti mqa -
jma mill-Qorti. Valutazzjoni ex post  tal-programm 
ta’ aġġustament ekonomiku tal-Irlanda diġà ġiet 
ippubblikata.Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (c).
Il-Kummissjoni diġà tejbet il-mod kif iżżomm id-doku -
mentazzjoni tagħha minn mindu bdew il-programmi. 
Hija ser tiffoka fuq li tiżgura li l-proċeduri l-ġodda 
jiġu implimentati b’mod sħiħ, mingħajr ma jimminaw 
il-kapaċità ta’ timijiet tal-programmi biex jilħqu 
skadenzi stretti ta’ żmien.
Il-Kummissjoni se teżamina kif tista’ tkompli tiżgura 
r-reġistrazzjoni ta’ deċiżjonijiet ewlenin bla ma jit -
naqqas il-pass tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, 
f’konformità mal-politika tagħha ta’ ġestjoni tad-
dokumenti u ta’ kontroll tal-kwalità.
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (d).
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (e). Hija 
se jkollha l-għan li tinkludi elementi varjabbli addiz -
zjonali li tkun tista’ tiġbor bi skadenzi ta’ żmien qosra, 
bħal ma hi mira trimestrali ta’ bilanċ ta’ flus kontanti u/
jew mira ta’ arretrati, fil-Memoranda ta’ Ftehim, biex 
tassisti fil-monitoraġġ ta’ miri fiskali.
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (f). Il-
Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-aktar 
ħaġa importanti hija li jkun hemm sett koerenti 
u integrat ta’ riformi biex jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi 
ewlenin. F’ dak il-programm, ta’ spiss jista’ jiġri li jkunu 
jridu jsiru għażliet fir-rigward ta’ liema pakkett ta’ 
riformi għandu jintgħażel. Għalhekk, il-kundizzjonijiet 
ma għandhomx jitqiesu b’mod iżolat. L-għażla ta’ 
kundizzjonijiet hija kwistjoni ta’ negozjati mal-pajjiż 
riċevitur. Din għandha tappoġġja l-kapaċità tal-pajjiżi 
li jistabbilixxu l-aġenda għall-programmi tagħhom. 
Dan huwa prerekwiżit biex huma jieħdu s-sjieda 
tal-proċess ta’ riforma, li huwa fattur determinanti 
importanti għas-suċċess tal-programm.
Risposta tal-Kummissjoni 92
36
Kif diskuss f’aktar dettall fit-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu IV, min jagħmel il-previżjonijiet 
ma jistax jantiċipa d-deċiżjonijiet speċifiċi għall-
pajjiż minn qabel. Ir-riżultati attwali jistgħu jiġu 
affettwati wkoll minn reviżjonijiet ex post  tad-dejta. 
Għalhekk dan għandu jitqies meta jiġu pparagunati 
l-previżjonijiet mar-riżultati.
Fil-każ tal-Irlanda, id-defiċit fiskali pproġettat kien 
konsistenti max-xenarju makroekonomiku ċentrali, 
inkluż għat-tkabbir ekonomiku, inkluż fil-previżjoni 
tar-rebbiegħa tal-2008 tal-Kummissjoni għall-Irlanda. 
Id-diskrepanza bejn id-defiċit proġettat u l-eżitu hija 
dovuta l-aktar għar-reviżjonijiet tat-tbassir rigward 
il-PDG u varjabbli oħra makroekonomiċi kruċjali li 
jħallu impatt fuq il-baġit ġenerali tal-gvern. Ix-xenarju 
ċentrali mal-previżjoni tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa 
tal-2008 ma kienx antiċipa t-tnaqqis drastiku fl-attività 
ekonomika li eventwalment kien hemm fit-tieni 
nofs tas-sena. Il-Kummissjoni ma kinitx waħedha 
f’dan: istituzzjonijiet domestiċi u internazzjonali, kif 
ukoll esperti tas-settur privat fil-previżjonijiet, ma 
antiċipawx il-gravità tat-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku li 
deher fl-Irlanda fl-2008.
37
Il-bilanċ strutturali huwa indikatur ċentrali tas-sor -
veljanza ta’ politika mindu saret ir-riforma tal-2005 
tal-PST. Filwaqt li huwa indikatur għak kollox rilevanti 
għas-sorveljanza tal-politika fiskali, il-Kummissjoni 
taċċetta li dan mhuwiex indikatur preċiż għal kollox 
u għalhekk tinterpretah bil-kawtela meħtieġa.
L-istima tal-bilanċ strutturali hija kunċettwalment 
affettwata mill-istess inċertezza li tiċċirkonda 
l-previżjoni ta’ elementi varjabbli makroekonomiċi 
oħra. Din hija karatteristika inerenti li mhix ġejja mid-
dgħjufija ta’ xi metodu wieħed meta mqabbel ma’ 
ieħor.Parti I
34
Kif imfisser mit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragragu III, il-kriżi wriet li l-qafas ta’ sorveljanza 
eżistenti ma kienx daqstant adegwat biex jiġu identifi -
kati r-riskji sottostanti fil-pożizzjonijiet fiskali ta’ xi Stati 
Membri fi żminijiet ta’ kriżi ekonomika bla preċedent.
L-objettiv primarju tal-assistenza finanzjarja kien li 
jiġi pprovdut finanzjament lill-pajjiżi benefiċjarji biex 
ikunu jistgħu jdaħħlu dawk il-miżuri meħtieġa biex 
terġa tinkiseb il-fiduċja tas-suq finanzjarju b’mod 
gradwali. Huwa ċar li għal pajjiżi li jeħtieġu l-assistenza 
minħabba li ma jkunux f’pożizzjoni li jiffinanzjaw 
id-defiċits tagħhom fis-swieq finanzjarji, l-assistenza 
finanzjarja kienet se tintuża biex jiġi sostnut il-baġit.
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li fil-perjodu ta’ qabel 
il-kriżi kien diffiċli li jiġi individwat għal kollox ir-riskju li 
kien qed jiżdied ta’ żbilanċi fiskali, li kienu qed jiżdiedu 
bil-ħeffa minħabba li kienu tfaċċaw bla mistenni 
żbilanċi makrofinanzjarji qawwija. Madankollu, kien 
hemm każijiet konkreti, bħal fl-Irlanda u fi Spanja, 
fejn il-Kummissjoni indikat fid-dokumenti uffiċjali 
tagħha li minħabba r-riskji makroekonomiċi u finanz -
jarji, il-pajjiżi kkonċernati għandhom jibdew ikollhom 
bilanċ baġitarju pożittiv.
Il-bżonn li jiġu attivati l-programmi għal Stati Membri 
kien ukoll stabbilit min-natura imprevedibbli tal-kriżi, 
kif ukoll il-perjodu twil bla preċedent tagħha, u anki 
l-firxa bla preċedent tagħha.
35
Filwaqt li proporzjonijiet ta’ dejn u ta’ defiċit huma 
varjabbli osservabbli, il-bilanċ strutturali mhuwiex. 
Min-natura stess tiegħu, huwa jistrieħ fuq il-kalkolu 
tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni, li huwa 
varjabbli mhux osservabbli. Madankollu, il-kalkolu 
tal-prodott potenzjali, li minnu jitnissel il-marġini 
tal-potenzjal tal-produzzjoni, isegwi metodoloġija li 
ġiet komunement miftiehma mal-Kunsill (minn issa ‘l 
quddiem “il-metodoloġija komunement miftiehma 
tal-UE”). Dan huwa pjuttost kumpless iżda jiżgura 
qafas konsistenti madwar il-pajjiżi.
Risposta tal-Kummissjoni 93
Għall-Istati Membri fil-PDE, sa mill-2013 il-bilanċ 
strutturali ġie kkoreġut bħala kontroll għal żbalji fil-
previżjoni tal-prodott potenzjal u ta’ introjti ogħla jew 
anqas milli previst. Il-metodoloġija għall-valutazzjoni 
tal-azzjoni effettiva skont il-PDE, approvata mill-Kunsill 
f’Ġunju 2014, tinkludi wkoll it-tieni indikatur tal-isforz 
fiskali bbażat fuq ir-rendiment tal-miżuri individwali 
meħuda mindu kienet saret ir-rakkomandazzjoni 
tal-PDE. Sabiex tiġi vvalutata l-konformità, tintuża 
analiżi kwalitattiva bir-reqqa bbażata fuq dawn iż-żewġ 
indikaturi.
Fil-każ tal-fergħa preventiva tal-PST, bħala parti mis-Six 
Pack, iddaħħal fi tmien l-2011 parametru referenzjarju 
tan-nefqa. Dan iservi bħala t-tieni indikatur (flimkien 
mal-bilanċ strutturali) biex tiġi vvalutata l-konformità 
mal-aġġustament meħtieġ lejn l-OTM. Issir valutazzjoni 
ġenerali taż-żewġ indikaturi biex tiġi vvalutata l-kon -
formità mar-regoli.
Dawn l-indikaturi huma ċertament kumplessi u bbażati 
fuq fatturi varjabbli mhux osservabbli. Madankollu, 
meta jkun irid jiġi ddeterminat l-isforz fiskali impli -
mentat minn Stat Membru u meta jkunu jridu jsiru 
rakkomandazzjonijiet għall-futur, indikaturi bħal 
ma hu l-bilanċ strutturali huma preferibbli għall-
proporzjonijiet sempliċi tad-dejn jew tad-defiċit, peress 
li dawn tal-aħħar huma ħafna aktar suxxettibbli li jkunu 
proċikliċi.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu IV.
38
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-metodoloġija komune -
ment miftiehma tal-UE ma rrettifikatx għal kollox 
l-impatt tat-tkabbir f’daqqa fis-settur tal-akkomodazz -
joni li kien tfaċċa matul dan il-perjodu (ara l-każijiet 
tar-Rumanija u l-Irlanda), li min-naħa tiegħu kien 
wassal għal żidiet qawwija ħafna fl-istokk tal-kapital. 
Madankollu, l-istokk tal-kapital, li jista’ jiġi kkunsidrat 
bħala indikatur tal-kapaċità globali f’ekonomija, 
mhuwiex mingħajr tfixkil fil-metodoloġija komune -
ment maqbula tal-UE. Bħala riżultat dan ma għamilx 
korrezzjoni għal dawn id-devjazzjonijiet ċikliċi (jiġifieri 
d-distakki fil-kapital) li ġew b’riżultat tal-prezz artifiċjali 
tal-assi. Barra minn hekk, l-investiment fis-settur 
tal-akkomodazzjoni ma għandux l-istess effett fuq il-
potenzjal tal-ekonomija bħal ma għandha l-formazzjoni 
ta’ kapital fiss gross mid-ditti. B’riżultat ta’ dan, it-tkabbir 
f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni ta indikazzjoni 
sproporzjonatament għolja tal-kapaċità tal-produzzjoni.Il-kalkolu tal-bilanċ strutturali, minnu nnifsu, jidde -
pendi fuq il-kalkolu tal-prodott potenzjali, tal-marġini 
tal-potenzjal tal-produzzjoni, tal-bilanċi nominali 
u tal-impatt ta’ miżuri ta’ darba. Il-kalkolu tal-pro -
dott potenzjali jsegwi metodoloġija komunement 
maqbula. Hija diskussa u mtejba b’mod regolari (meta 
jitqies bħala meħtieġ) fil-grupp ta’ ħidma dwar il-
potenzjal tal-produzzjoni, grupp ta’ ħidma tal-Kumitat 
tal-Politika Ekonomika (KPE). Il-metodu jassigura kon -
sistenza bejn il-pajjiżi fejn jidħlu l-kwalità u r-robust -
ezza tal-istimi, bil-kontra ta’ xi metodu à la carte.
L-approċċ komunement miftiehem użat fil-livell tal-
UE biex jiġi stmat il-prodott potenzjali u l-marġini 
tal-potenzjal tal-produzzjoni mhux xi metodu pura -
ment statistiku. Huwa jistrieħ fuq numru kbir ta’ 
fatturi varjabbli li jiddeterminaw il-potenzjal fuq il-lat 
tal-provvista ta’ pajjiż. L-istimi tal-marġini tal-potenzjal 
tal-produzzjoni jinkludu bħala kontribut kruċjali 
previżjonijiet tal-varjabbli makroekonomiċi relevanti 
kollha. Kemm il-marġini tal-potenzjali tal-produzzjoni 
kif ukoll il-bilanċi nominali spiċċaw li kienu aktar 
volatili milli kienu f’perjodi preċedenti, u dan affettwa 
l-bilanċ strutturali. Dan jirrifletti l-eċċezzjonalità tas-
sitwazzjoni u n-natura ta’ kull eżerċizzju ta’ previżjoni.
Barra minn hekk, previżjonijiet dwar ekonomiji 
żgħar u miftuħa (il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri 
fil-programmi huma ekonomiji ta’ din ix-xorti) ikunu 
ġeneralment aktar volatili minħabba li jkunu esposti 
għal numru akbar ta’ xokkijiet u l-impatt tax-xokkijiet 
ikun ukoll aktar qawwi.
F’bosta każijiet, fil-valutazzjonijiet tagħha fit-tħejjija 
għall-2008 il-Kummissjoni enfasizzat ir-riskji marb -
uta mal-inċertezza rigward il-pożizzjoni ċiklika. 
Pereżempju, ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 
għal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stab -
biltà Irlandiż 2006-2009 iddikjarat li “ Fi kwalunkwe 
każ, ikun prudenti li jitħalla lok għall-immanuvrar 
kontra kwalunkwe qlib fit-tendenza attwali ta’ tkab -
bir li ġie xprunat minn żviluppi qawwija fis-settur 
tal-akkomondazzjoni” .
Għalhekk, il-Kummissjoni hija kompletament konxja 
min-nuqqasijiet tal-indikatur tal-bilanċ strutturali 
u hija tagħti piż lil dawn il-fatturi fil-valutazzjonijiet 
li hija tagħmel. Il-qafas tas-sorveljanza fiskali ukoll 
ittejjeb b’mod konsistenti, biex issa jistrieħ fuq 
ġabra komprensiva ta’ strumenti, mhux biss il-bilanċ 
strutturali.
Risposta tal-Kummissjoni 94
42
Is-sitwazzjoni dwar il-monitoraġġ ta’ obbligazzjonijiet 
kontinġenti tas-settur pubbliku tjiebet b’mod sinifi -
kanti mill-2009 lil hawn.
Il-qafas superviżorju ġie ristrutturat u ġie stabbilit 
kuntatt aktar mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-Bord 
Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (ESRB) u l-Awtorita -
jiet Superviżorji Ewropej (ESA).
Is-Six Pack introduċa wkoll il-Proċedura ta’ Żbilanċ 
Makroekonomiku, b’mod li l-monitoraġġ tal-iżbilanċi 
ekonomiċi, inklużi dawk settorjali, sar parti ċentrali 
mis-sorveljanza ekonomika tal-UE.
Fl-2015, għall-ewwel darba l-Kummissjoni pproduċiet 
serje fuq l-obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur 
pubbliku li huma komparabbli fl-Istati Membri kollha.
43
Fl-2008 il-Kummissjoni indikat il-ħtieġa li tit -
wessa’ s-sorveljanza biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi 
makroekonomiċi, lil hinn mis-sorveljanza baġitarja. 
(Għad-dettalji are l-paġni 247-48 tal- pubblikazzjoni 
EMU@10: suċċessi u sfidi wara għaxar snin tal-Unjoni 
Ekonomika u Monetarja ).
Il-bidliet istituzzjonali u leġislattivi rilevanti u t-titjib 
sinifikanti miksuba mill-2011 lil hawn jinkludu l-istab -
biliment tal-Bord Ewropew tar-Riskju Sistemiku (ESRB) 
u l-Awtoritajiet ta’ Superviżjoni Ewropej (EBA, EIOPIA 
u ESMA) u l-adozzjoni tas-Six Pack u t-Two Pack (ara 
t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 39 għal 
aktar dettalji).
B’mod aktar speċifiku, is-Six Pack introduċa 
l-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku. Fost 
affarijiet oħra dan wassal biex il-monitoraġġ tal-
iżbilanċi finanzjarji (jiġifieri, il-fluss privat tal-kreditu 
tal-pożizzjoni internazzjonali netta tal-investiment, id-
dejn privat u l-obbligazzjonijiet tas-settur finanzjarju) 
isir parti ċentrali tas-sorveljanza ekonomika tal-UE.Għaddejja ħidma biex tipprova tiżgura li 
l-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE fil-futur 
tieħu aktar f’kunsiderazzjoni l-influwenza tal-elementi 
varjabbli tas-settur finanzjarju. B’mod partikolari, waqt 
sessjoni ta’ ħidma organizzata mill-Kummissjoni fit-28 
ta’ Settembru 2015 saret diskussjoni dwar l-għażliet 
għat-titjib tal-metodoloġija komunement miftiehma 
tal-UE mal-partijiet interessati rilevanti mill-Istati 
Membri u l-istituzzjonijiet internazzjonali. Din il-linja 
ta’ ħidma se titmexxa ‘l quddiem bl-involviment 
tal-Istati Membri fil-Kumitat tal-Politika Ekonomika. 
B’mod speċifiku din se tkun taħt l-awspiċi tal-grupp 
ta’ ħidma dwar it-tkabbir tal-produzzjoni, li l-mandat 
tiegħu huwa prinċipalment dak li jiżgura produzzjoni 
potenzjali teknikament robusta u trasparenti u indi -
katuri tal-potenzjal tal-produzzjoni u bilanċi tal-baġit 
aġġustati ċiklikament fil-kuntest tal-Patt ta’ Stabbiltà 
u Tkabbir.
Minkejja l-problemi li hemm bil-metodu li tfaċċa fil-
perjodu ta’ qabel il-kriżi, huwa ġeneralment rikon -
oxxut li bil-metodoloġija preżenti saret biċċa xogħol 
tajba ħafna mill-2009 lil hawn, kemm għar-rigward 
tal-metodoloġija ekwivalenti tal-OECD kif ukoll ta’ 
metodoloġiji oħrajn bħal ma hu l-filtru tal-HP .
39
Fil-kalkolu tal-produzzjoni potenzjali ma ġewx ikkun -
sidrati żbilanċi settorjali. Madankollu, huwa importanti 
li wieħed jenfasizza li: (i) bħalissa ma hemm l-ebda 
kalkoli tal-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni f’livell 
settorjali; kif ukoll (ii) l-istimi settorjali jikkomplikaw 
ulterjorment proċess li hu diġà kkumplikat ħafna.
Rigward il-prezzijiet tal-proprjetà immobbli, 
il-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE 
ma kkoreġietx għal kollox għall-impatt tat-tkabbir 
f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni li tfaċċa matul 
dan il-perjodu. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 38.
40
L-eżistenza ta’ żbilanċi settorjali u riskji assoċjati 
mat-tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni 
ma ġietx injorata fl-evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni. 
Pereżempju, fil-każ tal-Irlanda, ir-riskji relatati mat-
tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni kienu 
diġà ġew enfasizzati fil-valutazzjoni tal-Kummissjoni 
dwar l-aġġornament tal-2005 tal-Programm ta’ 
Stabbiltà.
Risposta tal-Kummissjoni 95
Parti II
Il-programmi kienu fil-biċċa l-kbira bbażati fis-sod iżda 
kien hemm nuqqasijiet fiż-żamma tad-dokumenti.
48
Il-Kummissjoni għandha l-mandat li tanalizza s-sit -
wazzjoni ekonomika u finanzjarja u tgħin fit-tħejjija 
ta’ deċiżjonijiet tal-programm. Għal dan l-għan, 
il-Kummissjoni kkoordinat mill-qrib ma’ sħab oħra 
tal-programm u pprovdiet dokumenti dettaljati dwar 
il-programm lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi.
Il-proċessi tal-Kummissjoni mhux 
dejjem inkorporaw biżżejjed kontrolli 
u bilanċi
Il-Kummissjoni tqis li l-proċessi tagħha dejjem inkor -
poraw biżżejjed kontrolli u bilanċi
50 (v)
Il-pajjiżi fil-programmi għandhom jiġu trattati b’mod 
konsistenti meta jkunu qed jiffukaw fuq problemi 
simili. Dan kien punt ewlieni ta’ preokkupazzjoni 
matul il-programmi.
Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni 
tal-programmi huwa l-aktar fattur importanti sabiex 
jiġi żgurat li jżommu s-sjieda tal-programm ta’ riforma. 
Dan għandu jiġi totalment ikkunsidrat.
Barra minn hekk, meta ssir valutazzjoni dwar jekk 
il-pajjiżi humiex qegħdin f’sitwazzjoni simili (jew para -
gunabbli) f’xi qasam partikolari, huwa importanti li 
tingħata ħarsa mhux biss lejn evalwazzjoni statika tal-
prestazzjoni tagħhom f’dak il-qasam ta’ politika, iżda 
għandha titqies ukoll il-kapaċità tagħhom li jagħmlu 
tibdil sinifikanti. Bl-istess mod, “ġabra simili ta’ kundiz -
zjonijiet” għandha tinftiehem bħala li talludi għall-
kontenut ġenerali tar-rekwiżiti, mhux għan-numru ta’ 
kundizzjonijiet.44
Is-sensittività għad-diversi xokkijiet kienet parti 
mill-attività ta’ sorveljanza tal-Kummissjoni. 
Il-previżjonijiet regolari tal-Kummissjoni jipprovdu 
presuppożizzjonijiet regolari dwar ir-rati ta’ kambju 
u ta’ imgħax, li jirfdu l-projezzjonijieet ekonomiċi 
u fiskali ta’ kull Stat Membru u tal-UE bħala entità 
sħiħa. L-iżviluppi u l-kanali ta’ impatt ewlenin dwar il-
varjabbli ekonomiċi u fiskali huma spjegati fil-kapitoli 
orizzontali tal-pubblikazzjonijiet tal-previżjonijiet, 
filwaqt li tali dettalji jistgħu jitħallew barra mill-kum -
mentarji dwar il-previżjonijiet għal kull Stat Membru.
L-evalwazzjoni tal-Kummissjoni tal-Programmi ta’ 
Stabbiltà u Konverġenza (PSK) għall-pajjiżi kollha 
normalment kienet tinkludi taqsima speċifika dwar 
il-valutazzjoni tar-riskju, li l-għan tagħha kien li tiġi 
diskussa l-plawżibbiltà tal-projezzjonijiet baġitarji tal-
programm billi jiġu analizzati diversi fatturi ta’ riskju. 
Kontenut simili ġiet ukoll inkluż fil-valutazzjonijiet 
tal-PSK ta’ qabel l-2007 taħt l-intestatura “analiżi tas-
sensittività” jew “valutazzjoni tar-riskju”. Għal aktar 
informazzjoni jekk jogħġbok ara l-valutazzjonijiet 
tal-PSK:
http://ec.europa.eu/economy_finance/eco -
nomic_governance/sgp/convergence/programmes/
index_en.htm
46
Minħabba l-karatteristiċi bla preċedent tal-kriżi, 
kien hemm il-ħtieġa li titħejja reazzjoni adegwata 
u effettiva kemm jista’ jkun malajr. Dan kien ifisser, 
speċjalment għal programmi inizjali bħal dak tal-
Ungerija, il-ħtieġa li ssir ħidma f’restrizzjonijiet ta’ 
żmien stretti ħafna.
Il-Kummissjoni kellha xi esperjenza interna mill-
implimentazzjoni ta’ assistenza makrofinanzjarja lil 
pajjiżi terzi (inklużi għadd ta’ pajjiżi tal-Balkani tal-
Punent wara l-kriżi tal-Kosovo). Hija kienet imdorrija 
bin-negozjar u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ta’ 
MtQ li jinkludu kundizzjonijiet ta’ riforma strutturali, 
kif ukoll makrokundizzjonalità li fiha l-FMI kien minn 
ta’ quddiem. Kienet ukoll imdorrija bis-self tal-fondi 
meħtieġa fis-swieq u tislifhom imbagħad lil pajjiżi 
terzi. Din il-kompetenza ppermettiet lill-Kummissjoni 
tagħmel proposta f’perjodu qasir ħafna. F’ċerti aspetti, 
pereżempju s-sorveljanza fiskali, il-Kummissjoni kellha 
għarfien aktar profond dwar il-pajjiż mill-FMI. F’oqsma 
oħra, pereżempju s-superviżjoni bankarja, il-FMI iniz -
jalment kellha persunal b’aktar esperjenza.
Risposta tal-Kummissjoni 96
L-ispreadsheets tal-previżjonijiet 
huma strument ikkumplikat li joħoloq 
il-problemi għall-kontroll tal-kwalità
It-tiswir tal-previżjonijiet min-natura tiegħu huwa 
kumpless u l-Kummissjoni stabbiliet sistema biex 
tiżgura kontroll adegwata tal-kwalità.
58
L-eżerċizzju ta’ tbassir fl-ekonomija mhux eżerċizzju 
li jista’ jsir bl-użu ta’ applikazzjoni sempliċi. 
Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni jridu ikopru għadd 
kbir ta’ varjabbli. Dan neċessarjament iwassal għal 
ammont kbir u kumpless ta’ dejta li jkun irid jiġi 
mgħarbel mill-uffiċjali responsabbli mill-pajjiż meta 
jkunu qed iħejju l-previżjoni. L-użu tal-ispreadsheets 
jeħtieġ għarfien espert u ġudizzju professjonali. Il-
metodu ta’ tbassir tal-Kummissjoni huwa konformi 
mal-prattika ta’ organizzazzjonijiet li huma involuti 
fil-previżjonijiet ekonomiċi.
59
It-tbassir juża dejta storika miġbura u vvalidata mill-
Eurostat kull meta din tkun disponibbli. Hija biss dik 
id-dejta li ma tkunx disponibbli internament fil-Kum -
missjoni li tittieħed minn sorsi oħra (tipikament mill-
banek ċentrali nazzjonali u l-uffiċċji ta’ statistika). Għal 
dejta storika, ma jidħolx il-ġudizzju ta’ min ikun qed 
jagħmel il-previżjonijiet. Is-sors waħdani tad-dejta tal-
previżjonijiet huwa min-natura tiegħu dak li jagħmel 
il-previżjonijiet (jiġifieri l-uffiċjal responsabbli fil-pajjiż).
Il-Kummissjoni tqis li l-eżempji msemmija mill-Qorti ma 
jipprovdux evidenza li hemm xi riskju. Għall-kuntrarju, 
il-proċess biex jiġu fformolati s-suppożizzjonijiet 
esterni għat-tbassir huwa ċar u dokumentat sew 
(pereż. fil-kaxxa teknika li jkun hemm f’kull pubblikazz -
joni ta’ previżjonijiet). Dawn is-suppożizzjonijiet esterni 
jiġu fformulati ċentralment u jiġu applikati minn dawk 
kollha li jagħmlu l-previżjonijiet. Hemm ukoll korp 
estensiv ta’ gwida bil-miktub għall-uffiċjali responsab -
bli ta’ kif jiġu identifikati u vvalutati l-miżuri fiskali (fil-
kuntest tal-applikazzjoni tas-suppożizzjoni ta’ “ebda 
tibdil fil-politika”).
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafi 60 u 61
Il-verifiki tal-konsistenza numerika u ekonomika tal-
previżjonijiet jmorru sew lil hinn minn dak li huwa 
deskritt fir-rapport.52
Il-Kummissjoni tiġbor firxa wiesgħa ta’ informazzjoni 
li ġejja minn sorsi differenti (inkluż minn barra l-Kum -
missjoni). Għalhekk, il-valutazzjonijiet kienu infurmati 
permezz ta’ rapporti interni u materjal ta’ sorveljanza, 
kull pubblikazzjoni rilevanti pubblikament disponibbli 
(rapporti minn akkademiċi, mill-gvernijiet, minn think 
tanks, minn partijiet interessati u minn istituzzjonijiet 
indipendenti oħra) kif ukoll permezz ta’ konsultazz -
jonijiet wiesgħa mal-partijiet interessati.
54
Il-Kummissjoni talbet informazzjoni kruċjali meta kien 
meħtieġ. Id-dejta ġiet magħżula abbażi tar-rilevanza 
tagħha għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-
programmi, b’kunsiderazzjoni tal-ħtiġijiet speċifiċi 
għall-pajjiż u l-programm, fl-istess waqt li tingħata 
attenzjoni biex ma jkunx hemm piż żejjed fuq 
l-amministrazzjonijiet nazzjonali mar-rekwiżiti ta’ 
rappurtaġġ.
57
Il-verifiki tal-konsistenza numerika  tal-previżjonijiet jin -
kludu, pereżempju, kontrolli elaborati tal-konsistenza 
ta’ previżjoni dwar il-kummerċ internazzjonali. Barra 
minn hekk, il-konsistenza ekonomika  tal-previżjonijiet 
tiġi vverifikata f’diversi livelli, inkluż fil-laqgħat ta’ 
previżjoni msemmija fit-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu VIII.
Hija deċiżjoni konxja tal-Kummissjoni li l-previżjonijiet 
ikunu bbażati fuq il-ġudizzju ta’ ekonomisti esperti 
fuq il-pajjiżi li dwarhom jipproduċu tbassir. Istituzz -
jonijiet internazzjonali oħra jsegwi approċċi simili. 
Ma hemm l-ebda evidenza fil-letteratura relatata li 
l-previżjonijiet ibbażati fuq mudell ikollhom rendi -
ment aħjar b’mod ġenerali minn previżjonijiet ibbażati 
fuq l-esperti. Anki f’ċirkostanzi normali, ir-relazzjonijiet 
strutturali mhumiex stabbli tul iż-żmien, u jkun hemm 
bżonn tal-ġudizzju espert biex ir-relazzjonijiet mudell 
li ġejjin mill-istimi ekonomiċi jiġu adattati għall-
ispeċifiċitajiet tal-kundizzjonijiet ekonomiċi prevalenti. 
B’kuntrast ma’ dan, previżjonijiet ta’ ġudizzju żgur 
li jrendu aħjar minn mudelli ta’ previżjonijiet matul 
kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji.
Risposta tal-Kummissjoni 97
Kaxxa 1 (iii)
Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. 
Il-Qorti tirreferi għal żball f’dokument (il-previżjoni 
ta’ Ġunju 2009), li x-xogħol fuqu kien għadu għaddej 
u mhux finali. Fil-previżjoni finali sussegwenti (Settem -
bru 2009) il-miżura ġiet inkorporata b’mod korrett.
Kaxxa 1 (iv)
Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-evalwazzjoni tal-Qorti 
rigward inkonsistenzi fil-previżjoni ta’ indiċijiet tal-
prezzijiet fil-Latvja. Il-Qorti ssostni li ż-żieda fit-taxxa 
fuq il-valur miżjud fl-2009 ma ġietx għal kollox riflessa 
fil-previżjoni tal-prezzijiet tal-konsumatur. Din il-
kostatazzjoni tħalli barra numru kbir ta’ fatturi oħra li 
wkoll għandhom effett fuq il-prezzijiet tal-konsuma -
tur. Fl-2009 u l-2010 l-indiċi tal-prezzijiet tal-konsuma -
tur (CPI) spiċċa biex kien konsiderevolment aktar baxxi 
milli kien previst mill-Kummissjoni, u dan jindika li 
l-impatt taż-żieda fit-taxxa ma ġiex sottovalutat.
Id-dejta turi wkoll li d-differenza attwali bejn is-CPI 
u l-prezzijiet tal-konsum privat kienet ogħla milli 
previst mill-Kummissjoni. L-elementi koperti fiż-
żewġ indiċi huma differenti. Id-differenza ewlenija 
hija l-kopertura ta’ kirjiet imputati fil-konsum pri -
vat. It-tnaqqis kbir fil-prezzijiet tad-djar u tal-kirjiet 
matul il-kriżi għalhekk kellha impatt ħafna akbar fuq 
il-prezzijiet tal-konsum privat milli fuq is-CPI. Dan 
l-eżempju jenfasizza kif ir-relazzjonijiet ekonomiċi 
huma differenti fi żminijiet ta’ kriżi gravi.
65
L-uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi jagħmlu l-valutazz -
joni tagħhom stess dwar l-impatt ta’ miżuri fiskali. 
Jekk l-uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi għandhomx 
għarfien dettaljat tal-metodi użati fil-valutazzjoni tal-
awtoritajiet nazzjonali huwa għalhekk irrilevanti.
Il-Kummissjoni ma taqbilx ukoll mal-aħħar sentenza 
(dwar multiplikaturi fiskali impliċiti). Hemm aktar 
għarfien ta’ multiplikaturi fiskali (impliċiti) milli jindika 
r-rapport. Fl-2013, id-DĠ ECFIN wettaq eżerċizzju 
ta’ evalwazzjoni tal-multiplikatur fiskali impliċitu. 
Il-previżjonijiet ekonomiċi tar-rebbiegħa u l-ħarifa 
2012 kienu wkoll jinkludu kaxex apposta li ttrat -
taw il-multiplikaturi fiskali. Il-multiplikaturi jinsabu 
sew fil-medda li wieħed isib fil-letteratura empirika 
u teoretika.62
Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-eżempji pprovduti fil-
Kaxxa 1 (ara l-kummenti ddettaljati). Il-Kummissjoni ma 
tqisx li dawn l-eżempji jindikaw xi problema ġenerali.
Kaxxa 1 (i)
Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni 
marbuta mal-VAT fir-Rumanija. Il-fajl ta’ previżjoni jip -
provdi l-possibilità li jitbassru fid-dettall it-taxxi l-oħra 
fuq il-produzzjoni skont is-settur (unitajiet domestiċi, 
korporazzjonijiet, il-gvern). Il-Kummissjoni ma ppro -
jettatx rati ta’ tkabbir għal dawn il-varjabbli dettaljati 
u mblukkat il-kaxex relevanti. Bħala riżultat, il-formuli 
li baqgħu jidhru fil-kaxex ibblukkati żammew f’livell 
kostanti l-valuri għas-snin ta’ previżjoni. Id-diskrepanza 
ta’ 3,8 biljun RON titnissel minn paragun ta’ dawn il-
kaxex mhux użati mal-previżjoni tal-uffiċjali responsab -
bli mill-introjtu tal-gvern mit-taxxi fuq il-produzzjoni 
u l-importazzjonijiet.
Kaxxa 1 (ii)
Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. 
Filwaqt li “ir-remunerazzjoni tal-ħaddiema taċ-ċivil” 
ma kinitx linja separata ta’ previżjoni, dehret sostituzz -
joni ta’ dan l-element varjabbli bħala entrata separata, 
b’mod li l-projezzjoni tal-ammont totali tal-pagi tas-
settur pubbliku saret tidher b’mod espliċitu fil-fajl.
Fil-perjodu li qed jiġi awditjat mill-Qorti (2008-2010), 
minħabba n-nuqqas ta’ dejta f’waqtha dwar is-setturi 
tal-entitajiet domestiċi u tal-kumpaniji (dewmien ta’ 
sentejn), hija spiċċat biex kienet prattikament inutli 
għat-tbassir ta’ tali ekonomiji volatili, żgħar u miftuħin. 
Għaldaqstant, ma kienx possibbli li din id-dejta tintuża 
biex jiġu pproġettati setturi oħra (li dwarhom kien 
hemm disponibbli dejta aktar affidabbli u reċenti) jew 
inkella biex tiġi vverifikata l-konsistenza mad-dejta 
kollha tal-ekonomija. Għalhekk, il-proġettazzjonjiet 
tas-settur tal-unitajiet domestiċi u dak tal-kumpaniji 
qatt ma ġew ippubblikati u dehru biss bħala entrati 
ta’ memorandum fil-karta tal-previżjonijiet, mingħajr 
l-ebda impatt fuq elementi varjabbli oħra. Fil-fatt, 
l-ineżattezza matematika innutata mill-awdituri tirreferi 
biss għall-analiżi tal-unitajiet domestiċi u tal-kumpaniji 
li ġew esklużi b’mod intenzjonat mill-eżerċizzju ta’ 
previżjonijiet għal-Latvja minħabba l-problemi ta’ kwal -
ità msemmija hawn fuq.
Fil-fehma tal-Kummissjoni, id-deċiżjoni li tiġi eskluża 
dejta mhux adegwata tirrifletti s-saħħa tal-proċess tal-
previżjoni aktar milli hija nuqqas.
Risposta tal-Kummissjoni 98
Il-Kummissjoni pprovdiet lill-Qorti b’ammont sostanz -
jali ta’ informazzjoni, inklużi spreadsheets, fuq id-dejta 
u s-suppożizzjonijiet fil-bażi tal-kalkoli inizjali tad-dis -
takk finanzjarju. Ġew ipprovduti dokumenti ta’ sfond 
dwar il-pajjiżi kollha kkonċernati mill-programmi.
Il-Kummissjoni taċċetta li kien hemm nuqqasijiet fil-
ġestjoni tad-dokumenti fil-parti l-bikrija tal-proċessi 
tal-programm, Huwa minnu li fil-każ tal-Ungerija 
d-dokumentazzjoni rilevanti għad-distakk finanzjarju 
inizjali mhix disponibbli.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu IX.
70
Il-Kummissjoni tqis li ma kienx hemm xi żbalji sin -
ifikanti fil-kalkoli dwar id-distakk finanzjarju. Fil-każ 
tar-Rumanija kien hemm żball rigward l-għadd doppju 
ta’ self fil-grupp li għamlu l-impriżi.
Il-Kummissjoni tikkontesta żbalji allegati oħra li 
fuqhom il-Qorti bbażat l-evalwazzjoni tagħha. Il-
Kummissjoni ma tqisx li dawn l-eżempji jindikaw xi 
problema ġenerali.
Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-istima tal-ħtiġijiet 
ta’ finanzjament matul l-orizzont ta’ programm 
tinvolvi firxa ta’ kalkoli u presuppożizzjonijiet li huma 
suġġetti għal grad għoli ta’ inċertezza u jistgħu 
biss jiġu kkwantifikati f’ firxa partikulari. Ir-rieda 
u l-kapaċità tas-selliefa li jipprovdu l-finanzjament 
jillimita wkoll il-pakkett finanzjarju, u d-disinn tal-pro -
gramm għandu jirrispetta din il-limitazzjoni.
Mhuwiex realistiku li wieħed jistenna li l-istimi jkunu 
għal kollox eżatti. Dak li huwa importanti huwa li 
fil-prattika xi ineżattezzi żgħar ma jkollhomx konseg -
wenzi negattivi għas-suċċess tal-programmi. Meta 
wieħed iħares lura, il-proġettazzjonijiet fil-fatt kienu 
preċiżi, peress li fl-ebda wieħed mill-każi taħt skrutinju 
ma deher li l-pakkett ta’ finanzjament kien inadegwat 
u li kellu jiġi rivedut.
Żbalji allegati fil-kalkolu tad-distakk finanzjarju ma 
affetwawx il-kontenut ta’ politika tal-programmi.Saru simulazzjonijiet tal-mudell tat-tip QUEST fi stadji 
kritiċi ta’ xi programmi (l-aktar fil-fażi tan-negozjati) 
biex id-definizzjoni tax-xenarju ta’ bażi u dak ta’ poli -
tika tasal b’mod infurmat. Fil-każ tal-programm tal-
Portugall, ġew evalwati miżuri fiskali speċifiċi abbażi 
tal-verżjoni speċifika għall-pajjiż tal-mudell QUEST. 
L-informazzjoni relevanti, inklużi l-multiplikaturi 
speċifiċi għall-miżuri, ġiet kondiviża mal-qorti.
66
Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. 
L-ipoteżi li seta’ ġara li ħadd ma ndunax b’xi żbalji 
żgħar u li dan seta’ wassal għal xi żbalji kumulattivi 
sinifikanti hija biss spekulazzjoni.
67
Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li hemm nuqqas ta’ doku -
mentazzjoni komprensiva, b’mod partikolari fil-fażi 
bikrija tal-programmi.
Fl-2013 sar eżerċizzju parzjali ta’ dekompożizzjoni 
ta’ żbalji fil-previżjonijiet. Qiegħed jitħejja eżerċizzju 
aktar komprensiv fil-kuntest tal-valutazzjoni mill-ġdid 
tal-preċiżjoni tal-previżjonijiet. Barra minn hekk, matul 
diversi eżerċizzji ta’ tbassir, xi uffiċċjali responsab -
bli mill-pajjiżi iddikomponew ir-rieżami tal-bilanċ 
tal-baġit tal-amministrazzjoni pubblika u t-tkabbir 
reali tal-PDG meta mqabbel maċ-ċiklu preċedenti 
ta’ previżjonijiet. Id-dekompożizzjonijiet tal-bidliet 
fil-previżjoni tal-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika 
jinsabu fir-rapporti ta’ rieżami tal-programmi.
L-istimi tad-distakk finanzjarju la 
kienu kompluti u lanqas eżatti
Xi dokumentazzjoni rigward l-istimi tad-distakk finan -
zjarju disponibbli fi żmien il-verifika ma kinitx kom -
pluta. Madankollu, it-titlu ma jirriflettix b’mod ade -
gwat il-fatt li n-nuqqasijiet primarjament jikkonċernaw 
id-dokumentazzjoni aktar milli l-istima.
69
Il-Kummissjoni ma taqbilx mad-dikjarazzjoni 
ġeneralizzata tal-Qorti dwar id-disponibbiltà tal-istimi 
tad-distakk finanzjarju.
Risposta tal-Kummissjoni 99
Kaxxa 3 L-ewwel inċiż
Fil-każ tar-Rumanija, il-Kummissjoni segwiet 
rieżamijiet formali darbtejn fis-sena taħt il-programm 
tal-BoP filwaqt li l-FMI għamel rieżamijiet trimes -
trali taħt l-SBA. Taħt il-programm konġunt bejn l-UE 
u l-FMI, il-Kummissjoni pparteċipat bis-sħiħ f’kull 
missjoni trimestrali. Madankollu l-kundizzjonijiet MtQ/
MStF jistgħu biss jiġu aġġornati wara missjoni formali 
ta’ rieżami tal-Kummissjoni. Matul missjoni informali 
ta’ rieżami, abbażi ta’ ftehim bejn il-persunal tal-Kum -
missjoni u l-isħab l-oħra tal-programm, hija biss il-LoI/
MEFP li tiġi aġġornata.
Kaxxa 3 It-tielet inċiż
Fil-każ tal-Irlanda, il-bejgħ ta’ assi u l-privatizzazzjoni 
ma kinux inklużi fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 
tal-Kunsill. Il-programm Irlandiż qatt ma kien jinkludi 
kundizzjonijiet formali li jiġu pprivatizzati ċertu numru 
ta’ kumpaniji tal-Istat jew ammont partikolari ta’ assi. 
Fl-Irlanda l-għadd tal-impriżi li huma proprjetà tal-
Istat huwa limitat ħafna. Madankollu, matul il-pro -
gramm, l-awtoritajiet qablu li jiġu identifikati għadd 
ta’ assi li jistgħu jkunu privatizzati. Barra minn hekk 
huma qablu li f’każ li l-awtoritajiet Irlandiżi jiddeċiedu 
li jipprivatizzaw, nofs ir-rikavati jintużaw għal miżuri li 
jsaħħu t-tkabbir. Matul il-kors tal-programm ma kien 
dovut l-ebda dħul mill-privatizzazzjoni.
Il-kundizzjonijiet ma kinux iffukati 
biżżejjed
Il-Kummissjoni tqis li l-kundizzjonijiet kienu ffukati 
biżżejjed.
78
Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-amministrazzjoni ma 
kkontestatx biżżejjed il-proposti biex tiżgura ruħha 
jekk il-kundizzjonijiet kollha kinux verament meħtieġa 
għall-kisba tal-miri ġenerali tal-politika ekonomika. 
Ir-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 79 tindi -
rizza r-rabta bejn l-objettivi tar-riforma u tal-politika 
ekonomika.
79
Ir-riformi kollha kellhom rabtiet mill-qrib mal-objettivi 
tal-programm u jeħtieġ li jitqiesu fil-kuntest ta’ ġabra 
usa’ ta’ riformi ta’ politika biex jittejbu s-sitwazzjoni 
baġitarja, l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika 
jew tal-ambjent tan-negozju. Ara wkoll it-tweġiba tal-
Kummissjoni għall-paragrafu XII.L-ebda traċċa ta’ xi dokumenti ewlenin
Kien ċar li ż-żamma tad-dokumentazzjoni tjiebet maż-
żmien u xi deċiżjonijiet jittieħdu bi proċeduri mhux 
bil-miktub.
Kaxxa 2 It-tieni inċiż
L-awtoritajiet Portugiżi ħolqu bażi ta’ dejta fuq l-inter -
net ta’ miżuri implimentati tal-programm, li għaliha 
l-Qorti ma ngħatatx aċċess. Din hija r-raġuni għaliex 
kien diffiċli għall-Kummissjoni li tipprovdi faċilment id-
dokumenti kollha meħtieġa.
Fil-każ tal-Ungerija, kif spjegat il-Kummissjoni lill-Qorti, 
l-adozzjoni ta’ digrieti jew ta’ liġijiet ġiet tipikament sor -
veljata u verifikata abbażi tad-depożitu legali affidabbli 
fuq l-internet tal-Parlament u l-Ġurnal Uffiċjali Ungeriż 
(aċċessibbli mingħajr ħlas). Din hija r-raġuni ewlenija 
għaliex ma ġewx arkivjati sistematikament mill-Kum -
missjoni kopji stampati ta’ atti legali adottati.
Kaxxa 2 Il-ħames inċiż
Il-proċess tal-previżjonijiet juża sett standardizzat ta’ 
fajls Excel. Huwa jistrieħ ukoll fuq proċess ċar ta’ doku -
mentazzjoni, kontrolli tal-kwalità u rieżamijiet minn 
unitajiet orizzontali, diskussjonijiet ma’ esperti tal-Istati 
Membri, kif ukoll konsultazzjonijiet interni. Il-fajls Excel 
standardizzati, li jkun fihom folja fiskali, jintużaw ukoll 
mill-uffiċċji responsabbli mill-pajjiżi biex jissorveljaw 
l-iżviluppi bejn previżjonijiet ta’ snin differenti. L-uffiċċji 
responsabbli mill-pajjiżi - b’mod partikolari dawk li 
jaħdmu fuq il-programmi tal-pajjiżi - jagħmlu użu 
wkoll minn għodod addizzjonali għall-monitoraġġ ta’ 
elementi fiskali varjabbli. Dawn jiddependu fuq it-tfassil 
tal-programm, fuq elementi speċifiċi għall-pajjiż kif 
ukoll fuq il-granularità tad-dejta disponibbli.
75
Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-aktar dokumenti reċenti 
dwar il-programmi huma nieqsa minn informazzjoni 
essenzjali. Id-dokumenti tal-programm għall-Portugall 
u l-Irlanda kienu dettaljati ferm.
Kaxxa 3
Il-Kummissjoni ma taqbilx li kien hemm “eżempji 
ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli”. Kif imfisser 
fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XI il-
kundizzjonijiet ġenerali ta’ politika ekonomika stipulati 
mill-Kunsill huma “ġenerali” u mhux maħsuba biex jip -
provdu lista eżawrjenti ta’ kondizzjonalità.
Risposta tal-Kummissjoni 100
84
Il-Kummissjoni taqbel li d-definizzjoni ta’ kundizzjoni -
jiet tal-MtQ kienu differenti bejn programm u ieħor 
għar-rigward ta’ jekk dawn kinux jinkludu rekwiżit ta’ 
“abbozzar” jew inkella ta’ “adozzjoni” ta’ leġiżlazzjoni. 
Dan kien jirrifletti l-fatt li f’xi każijiet, il-gvernijiet 
nazzjonali li jkunu qed jitolbu l-assistenza finanzjarja 
ma ħassewx li kien xieraq li jagħmlu impenji li jorbtu 
lill-parlamenti tagħhom, fid-dawl tal-prinċipju tas-
separazzjoni tal-poteri.
Kif huwa nnutat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafu XII, il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil 
u l-iżvilupp ta’ programmi jirrifletti ċ-ċirkostanzi kif 
ukoll il-preferenzi politiċi differenti tagħhom. It-tnejn 
li huma huma fatturi importanti biex jiġi żgurat li 
jżommu s-sjieda fuq il-programm ta’ riforma.
Kaxxa 5
Filwaqt li din ir-riforma tal-qafas superviżorju fl-Irlanda 
kienet importanti ħafna — minħabba n-nuqqasijiet 
fiż-żmien ta’ qabel il-kriżi — riformi oħra li kienu aktar 
kruċjali għas-suċċess tal-programm ġew indirizzati 
l-ewwel mill-Oireachtas, f’nofs aġenda leġislattiva 
mimlija ħafna kif meħtieġ mill-element tas-settur 
finanzjarju tal-programm. Kien importanti wkoll li 
jittieħed iż-żmien biex jiġu kkalibrati kif xieraq il-poteri 
mwessa’ ta’ superviżjoni li kellhom jingħataw lis-
CBI permezz tal-Att dwar is-Superviżjoni tal-Banek 
Ċentrali u l-Infurzar. Dan l-Att ġie adottat fl-2013, 
u ta setgħat investigattivi estensivi għall-kisba tal-
informazzjoni u t-twettiq ta’ spezzjonijiet fuq il-post, 
il-ħruġ ta’ regolamenti u t-teħid ta’ azzjonijiet diretti 
ta’ rimedju u ta’ infurzar biex jindirizzaw ksur tar-
regolament, kif ukoll li jintalbu evalwazzjonijiet indip -
endenti tal-awditur tal-kontijiet finanzjarji tal-banek.
85
Fil-każ tal-Portugall, l-għadd ta’ kundizzjonijiet kien 
proporzjonali mal-problemi strutturali li kien qed 
jaffaċċja l-pajjiż.
Barra minn hekk, il-pajjiżi ma sabux lilhom infushom 
f’ċirkustanzi simili fir-rigward ta’ problemi strutturali. 
Dan jiġġustifika l-varjazzjoni fl-element strutturali 
tal-programmi.80
Għalkemm il-Kummissjoni taqbel li r-riskju li pajjiżi 
differenti jiġu ttrattati b’modi inkonsistenti jew li 
jintalbu riformi bla bżonn għadu ta’ sfida għall-
proċess ta’ ġestjoni tal-programm, hija tal-fehma li 
kien xieraq u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti 
b’mod speċifiku għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà hija 
mixtieqa minħabba l-ġabra kumplessa ta’ kundiz -
zjonijiet ekonomiċi, politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi 
differenti. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet strutturali 
li jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu huma indiriz -
zati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti ta’ politiki.
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu XII.
81
Ir-rieżami jew l-aġġornament ta’ ċerti kundizzjoni -
jiet ta’ politika għandhom jitqiesu bħala reazzjoni 
raġunata għal ċirkostanzi li qed jinbidlu matul il-kors 
ta’ programm. Il-MtQ inizjali ma jistax ikun kuntratt 
komplut li jipprovdi għal kull tip ta’ kontinġenza li 
tista’ tinqala’ matul l-implimentazzjoni tal-programm. 
Il-MtQ huma dokumenti ħajjin li jeħtieġ li jiġu adattati 
b’mod flessibbli għall-isfidi ġodda ekonomiċi jew ta’ 
implimentazzjoni.
82
Kien xieraq u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti 
b’mod speċifiku għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà hija 
mixtieqa minħabba l-ġabra kumplessa ta’ kundiz -
zjonijiet ekonomiċi, politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi 
differenti. Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu XII u l-Kaxxa 4.
Kaxxa 4 It-tieni inċiż
It-tnaqqis tal-perjodu ta’ validità tal-benefiċċji tal-
qgħad kellu l-għan li jnaqqas ir-riskju ta’ nases tal-
qgħad, u kien pass fid-direzzjoni t-tajba anki jekk ma 
laħaqx dak li kien meħtieġ skont il-kundizzjonalità 
tal-programmi. Ġie evalwat fil-kuntest li kien parti 
minn sett usa’ ta’ riformi. Iż-żamma ta’ djalogu soċjali 
miftuħ kien meqjus bħala fattur importanti fit-twettiq 
ta’ pakkett ta’ riformi qawwija.
Risposta tal-Kummissjoni 101
Fil-każ tal-Ungerija, ir-reviżjoni tal-pjan ta’ 
aġġustament fiskali maqbul f’Mejju 2009, li estendiet 
l-iskadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv 
b’mod eċċezzjonali għal sentejn mill-2009 sal-2011, 
kienet ukoll parzjalment ġustifikata minn tnaqqis aktar 
qawwi milli mistenni. Ittieħdu wkoll miżuri addiz -
zjonali ta’ konsolidazzjoni, li rrappreżentaw xejra ċara 
lejn it-titjib fis-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. 
Ir-reviżjoni kienet timplika pożizzjoni ta’ politika fiskali 
anqas proċiklika għall-2009, u b’hekk dan għen biex 
jiġi evitat ċirku vizzjuż ‘l isfel fl-ekonomija.
Għall-Portugall, il-mira fiskali ġiet riveduta darbtejn, 
waqt il-ħames u s-seba’ rieżami. Fiż-żewġ każijiet, il-
miri ġew riveduti wara deterjorazzjoni mhux misten -
nija sostanzjali fil-perspettiva ekonomika, kif ukoll 
wara li t-tkabbir issarraf f’anqas rendiment mit-taxxi 
milli kien mistenni. Dan huwa diskuss fir-rapporti ta’ 
konformità fiż-żewġ rieżamijiet (Taqsimiet II u III). Barra 
minn dan, iż-żewġ reviżjonijiet kienu preċeduti minn 
sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali li xprunaw lakuni 
sostanzjali fil-baġit. Dawn il-fatturi ma kinux komple -
tament taħt il-kontroll tal-gvern.
90
Il-PST jippermetti li l-pjan ta’ aġġustament fiskali jitfas -
sal mill-ġdid taħt ċerti ċirkostanzi. Skont l-Artikolu 3(5) 
tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, trid tittieħed azzjoni 
effettiva, iżda jistgħu jseħħu avvenimenti ekonomiċi 
negattivi mhux mistennija b’konsegwenzi sfavorevoli 
kbar għall-finanzi tal-gvern.
Filwaqt li ma hemm l-ebda alogritmu prestabbilit 
għat-tfassil mill-ġdid tal-miri tal-baġit, is-sitwazzjoni 
tiġi vvalutata fuq bażi ta’ każ b’każ. Fejn ġustifikat, id-
direzzjoni fiskali tista’ titfassal mill-ġdid, f’konformità 
mal-leġiżlazzjoni u abbażi ta’ fatturi speċifiċi. Kull meta 
diversi fatturi kienu jaffettwaw b’mod negattiv il-miri 
tad-defiċit, jew meta dawn ma kinux issodisfati, dan 
kien spjegat kif dovut fid-dokumenti tal-programmi 
speċifiċi għall-pajjiż bħal ma huma r-rieżamijiet tal-
programmi jew in-noti lill-KEF.
92
In-nuqqas ta’ referenza għal kwistjonijiet partikolari 
fid-dokumenti tal-programm ma jimplikax li dawn ma 
ġewx ikkunsidrati. Pereżempju, fil-każ tal-programm 
tar-Rumanija, l-istruttura partikolari tal-pagi fis-servizz 
ċivili Rumen ġie speċifikament ikkunsidrat meta tfassal 
it-tnaqqis fil-pagi.In-numru finali ta’ kundizzjonijiet ma tantx għandu 
tifsira. Riforma strutturali “rikka fil-kontenut” tista’ tkun 
tirrekjedi diversi passi preliminari ta’ “kontenut baxx” 
sabiex tkun tista’ tiġi evalwata u ppreparata tajjeb.
Barra minn hekk, kif imfisser fit-tweġiba tal-Kummis -
sjoni għall-paragrafu 50, meta ssir valutazzjoni dwar 
jekk il-pajjiżi humiex qegħdin f’sitwazzjoni simili f’xi 
qasam partikolari, huwa importanti li tingħata ħarsa 
mhux biss lejn valutazzjoni statika tal-prestazzjoni 
tagħhom f’dak il-qasam ta’ politika, iżda wkoll 
għandha titqies il-kapaċità tagħhom li jagħmlu tibdil 
sinifikanti. “Ġabra simili ta’ kundizzjonijiet” għandha 
tinftiehem bħala li talludi għall-kontenut kumplessiv 
tar-rekwiżiti, mhux għan-numru ta’ kundizzjonijiet.
88
Il-Kummissjoni tikkalkula u tippubblika l-bilanċ 
ċiklikament aġġustat (CAB) kif ukoll il-bilanċ strut -
turali (SB) u varjabbli oħra ma’ kull edizzjoni annwali 
tal-previżjonijiet. Jekk il-kundizzjonijiet ekonomiċi 
(jew il-previżjonijiet tagħhom) ikunu nbidlu, dan jista’ 
jaffettwa l-bilanċ ċikliku. Madankollu, jista’ jkun hemm 
tibdil fil-perspettiva ekonomika b’implikazzjonijiet fuq 
il-pożizzjoni fiskali mingħajr tibdil għall-bilanċ ċikliku, 
pereżempju permezz ta’ bidliet fil-proġetazzjonijiet 
dwar l-inflazzjoni.
Min-naħa l-oħra, meta jseħħu bidliet fil-pożizzjoni 
fiskali ċiklika (jew ikun hemm previżjonijiet tagħhom) 
minn edizzjoni annwali tal-previżjonijiet għal oħra, 
dan ma jimplikax awtomatikament reviżjoni fil-
miri tad-defiċit taħt il-proċedura tal-EDP jew taħt 
il-programm. Ir-reviżjonijiet tal-miri jistgħu jkunu 
relatati ma’ fatturi oħra minbarra l-prospettivi mibdula 
għaċ-ċiklu ekonomiku, bħal kompożizzjoni differenti 
ta’ tkabbir, tnaqqis/żieda fid-dħul previst, bidliet fit-
tkabbir potenzjali, jew fatturi oħra lil hinn mill-kontroll 
tal-gvern. Dawn l-elementi differenti huma debita -
ment ikkunsidrati mill-Kummissjoni meta tiddeċiedi 
dwar reviżjonijiet tal-miri.
89
Ir-reviżjonijiet fil-bilanċ aġġustat ċiklikament ma jis -
sarrfux - u ma għandhomx - awtomatikament jissarrfu 
f’reviżjonijiet (simili) tal-miri, kif stabbilit fit-tweġiba 
tal-Kummissjoni għall-paragrafu 88. Għalhekk ma 
għandha tiġi stabbilita l-ebda rabta diretta bejn bidliet 
fil-bilanċi ċikliċi pproġettati u l-ħtieġa li ssir reviżjoni 
tal-miri.
Risposta tal-Kummissjoni 102
Kaxxa 6
Il-Kummissjoni ma taqbilx li fil-każ tar-Rumanija 
ma ġew identifikati l-ebda miżuri. Il-miżuri fil-baġit 
emendat għall-2009, adottat fit-28 ta’ April 2009 
mill-Parlament Rumen, ma kinux inklużi bħala kundiz -
zjonijiet fil-MtQ minħabba l-perjodu ta’ żmien bejn 
il-missjoni u l-iffirmar tal-MoU. Il-Memorandum ta’ 
Qbil (MtQ), li ġie ffirmat fit-23 ta’ Ġunju 2009, jistipula, 
għat-tnaqqis gradwali ulterjuri tad-defiċit fl-2009-2010, 
li “L-aġġustament se jkun fil-biċċa ‘l kbira mmexxi mill-
infiq, billi jitnaqqas il-kont tal-pagi tas-settur pubbliku, 
jitnaqqas l-infiq fuq l-oġġetti u s-servizzi, jitnaqqsu s-sus -
sidji lil entitajiet pubbliċi u permezz ta’ tnaqqis fl-infiq 
kapitali fuq affarijiet bħal vetturi u tagħmir tal-uffiċċju. Se 
tingħata prijorità lil proġetti ta’ investiment kofinanzjati 
minn Fondi tal-UE.”  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-6 ta’ 
Mejju 2009 li tipprovdi assistenza finanzjarja mill-
Komunità fuq terminu medju lir-Rumanija (2009/459/
KE) tinkludi dawn il-miżuri skont l-Artikolu 3, paragrafi 
5c/g.
Fil-każ tal-Ungerija, il-miżuri kollha ta’ konsolidazzjoni 
fiskali li tinsab fil-kontijiet tal-baġit tal-2009 u tal-2010 
ma’ impatti verifikabbli li jnaqqsu d-defiċit l-impatti 
ġew inkorporati fil-MtQ oriġinali jew MtQ sussegwenti 
riveduti.
98
Il-Kummissjoni pprovdiet diversi fajls li fihom dejta 
sottostanti użata għall-kostruzzjoni tat-tabelli tad-dis -
takk fil-finanzjament li ġew ippubblikati mill-Kummis -
sjoni. Xi kultant is-suppożizzjonijiet li jirfdu l-kalkolu 
tad-distakk fil-finanzjament kienu ppreżentati b’mod 
pjuttost konċiż, b’mod li wieħed ma jistax jirriproduċi 
l-kalkolu abbażi biss ta’ din l-informazzjoni.
F’każ minnhom (l-Ungerija), id-distakk fil-finanzjament 
ġiet ikkalkulat mill-FMI biss u l-Kummissjoni tirrikon -
oxxi li hija ma kinitx f’pożizzjoni li tipprovdi kopja 
tal-kalkoli sottostanti. Il-Kummissjoni bniet il-kapaċità 
tagħha biex tikkalkula d-distakk fil-finanzjament hekk 
kif il-kriżi kienet qed tiżviluppa.Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-programm 
minħabba kontrolli dgħajfa
Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-kontrolli kienu dgħajfa. 
Il-Kummissjoni tqis li l-ġestjoni tal-programm kienet 
xierqa.
95 (i)
Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-ebda persuna barra 
t-tim tal-programm ma tagħmel rieżami tal-kalkoli 
u tal-proġettazzjonijiet sottostanti. Id-diskussjonijiet 
u l-fatti kienu ġew kontroverifikati mal-FMI (u mal-
BĊE fil-każ tal-pajjiżi fil-programmi tal-EFSM) u l-linja 
ġerarkika tal-ECFIN tat ħarsa lejn il-proġettazzjonijiet 
u l-konsistenza kumplessiva.
95 (ii)
Il-ħidma tar-rappreżentanti tal-Kummissjoni ġiet 
ivvalutata mis-superjuri ġerarkiċi, għalkemm huwa 
minnu li dan sar taħt limitazzjonijiet qawwija ta’ ħin. 
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 
61, 69, 70 u 79.
L-estimi tad-differenzi fil-finanzjament, u b’hekk id-
daqs tal-pakkett finanzjarju ta’ programm, hija kwist -
joni importanti li tiġi miflija b’reqqa kbira mill-Istati 
Membri taż-żona tal-Euro u tal-UE.
95 (iii)
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi IX u X. 
Il-Kummissjoni taqbel li kien hemm nuqqasijiet fil-
ġestjoni tad-dokumenti fil-parti l-bikrija tal-proċessi 
tal-programm. Il-Kummissjoni kienet qed topera taħt 
pressjoni qawwija ħafna ta’ ħin u kellha l-bżonn li 
tistabbilixxi proċeduri sodi u effettivi ta’ maniġġar ta’ 
kriżijiet. Iċ-ċirkostanzi ta’ kriżi ma kinux jippermettu 
ż-żamma ta’ dokumentazzjoni bir-reqqa.
Risposta tal-Kummissjoni 103
Proġettazzjonijiet tad-defiċit aggregat tal-kontanti 
tal-erarju ġew madankollu inklużi fil-”Programm ta’ 
Aġġustament Ekonomiku għall-Irlanda” u f’dokumenti 
sussegwenti tal-programm.
Dejjem ikun hemm differenzi bejn stimi bbażati fuq 
il-kontanti u dawk ibbażati fuq id-dovuti. Madankollu, 
ma kien hemm l-ebda ħtieġa li jiġu spjegati d-dev -
jazzjonijiet bejn l-istimi bbażati fuq il-ħlas u dawk 
ibbażati fuq id-dovuti peress li dawn tal-aħħar kienu 
l-aktar indikaturi rilevanti għall-finijiet tal-programm, 
b’mod partikulari minħabba li dawn huma l-indikaturi 
meħtieġa mis-sorveljanza fiskali tal-UE u tal-EDP .
99
Il-Kummissjoni taqbel parzjalment mal-valutazzjoni 
tal-Qorti. Il-Kummissjoni wettqet testijiet estensivi 
tas-sensittività iżda żammithom għaliha sabiex ma 
tikkaġunax xenarji negattivi. Dan it-tagħrif kien sensit -
tiv ħafna u seta’ ma kienx xieraq li jiġi rilaxxat f’kuntest 
ta’ swieq finanzjarji volatili ħafna.
Fil-każ tal-Irlanda b’mod speċifiku, is-sensitività għal 
xokkijiet fir-rati tal-kambju u tal-imgħax dejjem kienet 
titqies fil-proġettazzjonijiet ekonomiċi u fiskali. Iċ-ċirku 
vizzjuż bejn il-kriżijiet ta’ tkabbir, fiskali u finanzjarji 
kienu miftiehma tajjeb meta kien tfassal il-programm 
ta’ assistenza finanzjarja għall-Irlanda. (ara d-Doku -
ment Okkażjonali Nru 76). L-iskop tal-programm 
UE-FMI kien li jinkiser dan iċ-ċirku vizzjuż, inkluż 
bit-tneħħija tax-xokk tar-rata tal-imgħax fuq il-finanzi 
pubbliċi permezz ta’ assistenza finanzjarja esterna 
u b’hekk tiġi pprovduta ċ-ċertezza għas-settur privat 
(tnaqqis tal-marġni).
100
Jekk il-”kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill” tirreferi 
għall-kundizzjonijiet ta’ politika miftiehma taħt il-
programm, allura dan sar b’mod ċar mill-Kummissjoni. 
Jekk il-”kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill” tir -
referi għall-gwida ta’ politika maħruġa mill-Kunsill 
skont l-oqfsa ta’ sorveljanza ekonomika regolari 
tal-UE, il-Kummissjoni kkonformat ruħha wkoll mad-
dispożizzjonijiet legali eżistenti.98 (i)
Id-daqs tal-programm tal-Ungerija kien ibbażat 
għal kollox fuq il-kalkoli tal-FMI. Malli faqqgħet għal 
għarrieda l-kriżi fl-Ungerija, li kien l-ewwel pajjiż li 
talab għall-għajnuna, il-kapaċità tat-tim tal-programm 
li jiddependi fuq il-kompetenza tal-FMI tqies bħala 
vantaġġ kruċjali. Madankollu n-numri ġew analiz -
zati mill-Istati Membri tal-UE qabel ma ġie stabbilit 
il-pakkett ta’ finanzjament.
98 (ii)
Fil-każ tal-Irlanda, il-Qorti tagħmel il-paragun bejn 
żewġ indikaturi differenti tal-finanzi pubbliċi — 
id-defiċit abbażi tad-dovuti ESA u d-defiċit tal-Erarju 
abbażi tal-ħlas. Filwaqt li t-tnejn li huma jirriflettu 
l-istat tal-finanzi pubbliċi jista’ jkun hemm dif -
ferenzi sinifikanti fid-daqs u l-għamla tagħhom. 
Ir-rikonċiljazzjoni bejn iż-żewġ indikaturi tirrikjedi 
għarfien dettaljat tal-kontabilità tal-finanzi pubbliċi 
taħt iż-żewġ sistemi. Dan is-soltu jsir mill-awtoritajiet 
tal-istatistika matul in-notifika biannwali tal-EDP 
lill-Eurostat.
Għall-perjodu ta’ tbassir, is-suppożizzjonijiet huma 
applikati għat-tranżazzjonijiet finanzjarji l-kbar li 
huma mistennija li jiġu rreġistrati mill-awtoritajiet 
nazzjonali fil-bilanċ tal-Erarju, li jikkostitwixxi dif -
ferenza mill-bilanċ tal-ESA bbażat fuq id-dovuti. 
Fost tali tranżazzjonijiet kbar hemm ripagamenti 
taċ-ċedoli, li jammontaw għal madwar EUR 9,3 biljun 
tad-differenza. Barra minn hekk, l-Aġenzija Naz -
zjonali għall-Ġestjoni tat-Teżor kienet tinkludi riżervi 
ta’ kontinġenza addizzjonali minbarra l-kalkoli tal-
ħtiġijiet bażi ta’ finanzjament tal-Fisku, biex b’hekk 
żdiedu l-ħtiġijiet ta’ finanzjament, filwaqt li tali riżervi 
ġew esklużi mill-istimi tad-dejn u tad-defiċit tal-ESA. Fi 
żmien ta’ sensittività estrema tas-suq, in-nuqqas tad-
dettalji speċifiċi kien motivat minn nuqqas ta’ rieda 
mill-awtoritajiet Irlandiżi u l-imsieħba tal-programm 
li jiżvelaw pjanijiet ta’ self speċifiċi. Elementi oħra 
tad-differenza huma marbuta mal-fatt li kien hemm xi 
diverġenzi fl-istimi tad-defiċit fiskali minn istituzzjoni -
jiet differenti. L-aktar stima konservattiva ġiet inkluża 
fil-kalkoli tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament.
Id-dokumenti tal-programm jinkludu l-elementi 
ewlenin tal-proġettazzjonijiet fiskali u l-kalkoli dwar 
il-ħtiġijiet finanzjarji u jsemmu wkoll f’nota ta’ qiegħ 
il-paġna xi differenzi bejn it-tnejn.
Risposta tal-Kummissjoni 104
103
Pajjiżi bi programmi kellhom ukoll jikkonformaw mar-
regoli tal-PDE li tistabbilixxi qafas ta’ miri fiskali. Dawn 
il-miri fiskali għandhom jiġu definiti f’konformità mad-
definizzjoni ESA.
Fejn l-operazzjonijiet ta’ salvataġġ tal-banek setgħu 
kellhom impatt konsiderevoli, imma madankollu 
diffiċli li jiġi prevsit, fuq ir-riżultati baġitarji, dawn 
l-operazzjonijiet kienu esklużi mill-miri tal-programm 
fiskali.
Fil-każ tal-Irlanda, il-Kummissjoni kienet ċara dwar 
id-definizzjoni tad-defiċit sottostanti, li kellu jkun - 
u kien - konsistenti mas-sistema tal-kontijiet nazzjon -
ali. Id-definizzjoni tal-mira fiskali għalhekk eskludiet 
l-impatt tal-appoġġ dirett lill-banek.
Il-Kummissjoni kkalkulat id-defiċit sottostanti bħala: 
d-defiċit nominali għajr it-trasferimenti kapitali li jżidu 
d-defiċit ipprovduti lill-banek bħala parti mill-miżuri 
ta’ salvataġġ tas-settur finanzjarju. L-ammont ta’ 
miżuri ta’ appoġġ lis-settur finanzjarju huwa inkluż 
fit-”Tabella supplimentari għall-kriżi finanzjarja” 
ippubblikata minn Eurostat, fil-linja “Injezzjonijiet ta’ 
kapital irreġistrati bħala li jżidu d-defiċit (trasferiment 
ta’ kapital)”. Madankollu, xi kultant, din il-linja tinkludi 
wkoll trasferimenti kapitali li ma jkunux ittrattati bħala 
miżuri ta’ sostenn finanzjarju għal finijiet ta’ PDE. 
B’mod partikolari, il-pagamenti ta’ dividendi minn 
Anglo Irish Bank fil-forma ta’ ishma ordinarji ġew 
ittrattati bħala trasferimenti kapitali.
104
Fil-każ tal-Irlanda, ġiet ipprovduta tabella tal-
”monitoraġġ tal-programm” bħala anness għall-MtQ 
matul il-perjodu tal-programm. Dan ipprovda l-istatus 
ta’ konformità tar-rekwiżiti differenti. L-informazzjoni 
li kien hemm f’din it-tabella żdiedet matul il-kors 
tal-programm.
Fil-każ tar-Rumanija, il-progress fir-riformi strutturali 
kien irrappurtat skont is-suġġett u mhux il-kundiz -
zjoni. Il-Kummissjoni taqbel li dan jista’ jagħmilha 
diffiċli għall-qarrej li jevalwa b’mod sħiħ l-istat ta’ 
konformità.101
Jekk jogħġbok ara t-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu XV.
L-għażla tad-defiċit ESA mhijiex immotivata biss 
mill-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv (PŻE). Jista’ jkun 
utli li l-osservazzjoni tal-Qorti tiġi kkumplimentata 
bi spjegazzjoni dwar il-merti tal-kontijiet nazzjonali 
u dejta tal-ESA għad-defiċit kontra dejta tal-kontanti 
fil-kuntest tas-sorveljanza fiskali. Jekk ix-xogħol isir 
biss b’bilanċ tal-kontanti, dan ma jkollux effett ieħor 
ħlief li tiżdied l-inċertezza, minflok titnaqqas, per -
ess li dan jiftaħ il-bieb biex il-gvernijiet ikunu jistgħu 
jilagħbu bil-mument ta’ meta jagħmlu l-ħlas ta’ ċerti 
tranżazzjonijiet sabiex jintlaħqu l-miri tad-defiċit.
102
L-eżistenza tal-possibbiltà ta’ reviżjonijiet statistiċi ma 
għandhiex isservi ta’ skuża għal bidla lejn miri baġitarji 
tal-flussi tal-flus. Is-sistema tal-flussi tal-flus timplika 
tipi oħra ta’ inċertezzi b’implikazzjonijiet negattivi anki 
ikbar għall-affidabbiltà tal-kundizzjonalità fiskali.
Jekk jogħġbok ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu XV.
102 (i)
Id-dikjarazzjoni dwar l-Ungerija hija fattwalment kor -
retta u tirreferi għal reviżjoni ex post  tal-istatistika (ara 
t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 90).
102 (ii)
Id-dikjarazzjoni dwar ir-Rumanija hija fattwalment kor -
retta u tirreferi għal reviżjoni ex post  tad-dejta vvali -
data minn Eurostat, barra l-kontroll ta’ min jagħmel 
il-previżjoni. Barra minn hekk, fin-nota tal-KEF tat-23 
ta’ Awwissu 2010 li rrappurtat dwar il-missjoni tas-26 
ta’ Lulju — il-5 ta’ Awwissu hemm kaxxa f’paġna 13 li 
tispjega d-differenza bejn il-flus kontanti u d-defiċit 
ESA 95 fil-każ tar-Rumanija.
102 (iii)
Ir-reviżjoni fl-Irlanda kienet dovuta għal riklassifikazz -
joni (kif ivvalidat mill-Eurostat) tad-dħul mill-bejgħ ta’ 
liċenzji tat-telefonija mobbli mill-2012 sal-2013, li mhux 
taħt il-kontroll ta’ min jagħmel il-previżjoni.
Risposta tal-Kummissjoni 105
Kaxxa 7 Ir-raba’ inċiż
Il-kundizzjoni dwar ir-riorganizzazzjoni tal-gvern 
lokali fil-programm Portugiż ma kinitx biss dwar 
il-muniċipalitajiet. Il-kundizzjoni fil-MtQ oriġinali 
kienet tiddikkjara “ Riorganizzazzjoni tal-amministrazz -
joni tal-gvern lokali. Bħalissa hemm 308 muniċipalità 
u 4,259 parroċċa. Sa Lulju 2012, il-gvern għandu 
jiżviluppa pjan ta’ konsolidament biex jirriorganizza 
u jnaqqas b’mod sinifikanti l-għadd ta’ dawn l-entitajiet ”.
Il-konformità ma’ din il-kundizzjoni ġiet irrappur -
tata f’diversi dokumenti ta’ analiżi tal-programm. 
Il-kundizzjonalità ta’ politika f’din il-kwistjoni evolviet 
matul iż-żmien, filwaqt li tqieset l-oppożizzjoni politika 
qawwija. L-għadd ta’ freguesias (parroċċi) tnaqqas 
għal 2882 wara l-elezzjonijiet lokali f’Settembru 2013. 
Filwaqt li ma kien hemm l-ebda tnaqqis fl-għadd 
ta’ muniċipalitajiet, id-dispożizzjoni legali ġdida 
għall-ħolqien ta’ komunitajiet intermuniċipali ġiet 
implimentata.
107 (i)
L-eżempju pprovdut għall-Irlanda jindika li l-kundizz -
jonalità fuq il-qafas baġitarju pluriennali tqieset bħala 
totalment konformi. Il-Kummissjoni, madankollu, 
kemm-il darba għamlitha ċara fl-analiżijiet trimestrali 
tagħha li hija kellha tħassib dwar elementi speċifiċi 
tal-qafas. Hija reġgħet qajmet il-kwistjoni fil-kuntest 
tas-Semestru Ewropew 2014.
107 (ii)
Fid-dawl tal-grad għoli ta’ awtonomija taż-żewġ 
reġjuni u t-308 muniċipalità fil-Portugall, il-Kummis -
sjoni kellha taċċetta li r-rappurtar regolari konsolidat 
dwar PPPs reġjonali u lokali u l-SOEs (impriżi tal-istat) 
ma kienx fattibbli u jkun jirrekjedi ammont spropor -
zjonat ta’ riżorsi amministrattivi.
109
Il-Kummissjoni taqbel li l-ħidma mal-FMI għenitha 
tiġġestixxi l-programmi hekk kif kienet qed tikseb 
esperjenza fl-immaniġġar ta’ kriżijiet. Madankollu, 
il-Kummissjoni ma taqbilx li l-prattiki innutati mill-
Qorti ġew introdotti biss fiż-żmien li fih kienu qed 
jiddekorru l-programmi. L-ispreadsheets ta’ tbassir 
tal-Kummissjoni diġà kienu iktar dettaljati minn dawk 
tal-FMI. It-timijiet tal-Kummissjoni għal missjonijiet tal-
programm għandhom tendenza li jkunu akbar minn 
dawk tal-FMI mill-bidu, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ 
Direttorati Ġenerali oħra apparti d-DĠ ECFIN.105
Il-Kummissjoni żvelat sa liema punt il-kundizzjonijiet 
kienu ġew osservati. B’mod tipiku, “mhux osservati” 
intużat biss f’ċirkostanzi fejn deher ċar li l-kundizzjoni 
ma kinitx se tiġi rispettata fi żmien qasir. L-iskadenzi 
ta’ spiss ġew iffissati b’mod ambizzjuż ħafna sabiex 
tiġi inkoraġġita azzjoni aktar mgħaġġla. F’każ fejn 
l-azzjoni ta’ riforma tkun avvanzata, deher li jkun aktar 
xieraq l-użu ta’ terminu intermedjarju bejn “Osservati” 
u “mhux osservati”.
Fil-każ speċifiku tal-Irlanda, ġiet ipprovduta tabella 
tal-”monitoraġġ tal-programm” bħala anness, li tagħti 
l-informazzjoni dwar l-istat tal-konformità tad-diversi 
rekwiżiti. Dawn ġew deskritti bħala “osservati” jew 
“mhux osservati”.
106
F’ħafna każijiet, ir-riżultati dettaljati tal-monitoraġġ 
ġew stabbiliti fit-test prinċipali tar-rapport ta’ rieżami, 
pjuttost milli fit-tabella ta’ monitoraġġ stess. B’mod 
partikolari, dan kien il-każ għal kundizzjonijiet li 
kienu “għadhom għaddejjin” jew “imdewma”. Barra 
minn hekk, hekk kif il-programmi kienu għaddejjin, 
xi kundizzjonijiet u l-monitoraġġ ta’ magħhom ġew 
amalgamati ma’ kundizzjonijiet oħra jew ġew ittras -
feriti għal taqsimiet differenti tal-programmi.
Kaxxa 7 It-tieni inċiż
Progress fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u miżuri 
oħra biex jiżdied l-assorbiment ta’ fondi tal-UE fir-
Rumanija huma rrappurtati fir-rapporti tal-missjoni. 
Ara pereżempju l-paragrafu 37 fil-p. 17 tan-nota tal-
KEF tat-23 ta’ Awwissu 2010, li tinkludi rapport dwar 
il-missjoni ta’ bejn is-26 ta’ Lulju u l-5 ta’ Awwissu.
Kaxxa 7 It-tielet inċiż
Il-Kummissjoni taqbel li l-progress dwar din il-miżura 
speċifika fir-Rumanija mhux rappurtat. Dan kien 
minħabba li l-attenzjoni nxteħtet fuq it-titjib tal-ġbir 
tat-taxxa u t-tnaqqis tal-evażjoni tat-taxxa u l-frodi, 
b’assistenza teknika pprovduta mill-FMI u min 
missjonijiet mid-DĠ TAXUD tal-Kummissjoni (ara 
l-paragrafu 27 fil-paġna 14 tan-nota tal-KEF tal-23 ta’ 
Awwissu 2010, li tinkludi rapport dwar il-missjoni ta’ 
bejn is-26 ta’ Lulju u l-5 ta’ Awwissu).
Risposta tal-Kummissjoni 106
Parti III
Il-livelli tal-prezzijiet xi drabi ogħla 
mil-linji gwida inizjali tal-banek
Dawn id-differenzi huma inerenti fil-proċess tal-ħruġ 
ta’ bonds.
121
Filwaqt li t-”Talbiet għal preżentazzjonijiet/proposti” 
ntbagħtu lill-banek sa mill-2011 (jiġifieri għat-
tranżazzjonijiet kollha tal-EFSM), sal-2010 il-proposti 
kienu jiġu miġbura mill-banek permezz ta’ laqgħat 
u konferenzi bit-telefown u ddokumentati fin-”noti 
dwar l-għażla tal-banek”. Dawn kienu jitħejjew sa mill-
ewwel tranżazzjoni BoP relatata mal-kriżi f’Diċembru 
2008 u kienu jsiru disponibbli għall-Qorti.
122
Il-Qorti eżaminat jekk il-livell tal-ipprezzar fil-jum tan-
negozju kienx iġġustifikat sempliċiment billi dan tqab -
bel mal-linja gwida inizjali dwar prezz, mogħtija mill-
banek fil-proposti tagħhom, mingħajr ma jittieħed 
kont dovut tal-iżviluppi fis-suq bejn dawn iż-żewġ dati. 
Iż-żewġ każijiet imsemmija mill-Qorti jirreferu għal 
“talba għall-proposti” waħda. Kien hemm perjodu ta’ 
14 u ta’ 23 ġurnata, rispettivament, bejn il-linja gwida 
inizjali ta’ prezz, u l-jum tan-negozju. Id-devjazzjonijiet 
mil-linja gwida inizjali ta’ prezz huma inerenti fil-
proċess b’mod ġenerali, u b’mod partikolari fil-każ ta’ 
tali perjodu twil ta’ żmien.
Din l-osservazzjoni għandha titqies fid-dawl tal-
osservazzjoni tal-Qorti fil-paragrafu 118 li “l-ispiża 
finali tad-dejn kienet konformi mas-suq u mal-livelli 
bejn il-pari”.
123
Il-Kummissjoni tfakkar li d-dgħufijiet identifikati jir -
referu għall-perjodu sal-2010 biss u kienu limitati għal 
kwistjonijiet ta’ dokumenatazzjoni. Dawn ma jirreferux 
għal proċess ta’ ġestjoni tad-dejn innifsu.111
L-arranġamenti informali ħadmu tajjeb. L-iskambju 
tal-informazzjoni kien metikoluż ħafna u ma hemm 
l-ebda evidenza li n-nuqqas ta’ arranġamenti aktar 
formali kien xi problema.
111 (iv)
L-istituzzjonijiet għandhom proċeduri differenti tat-
teħid tad-deċiżjonijiet u jidher li ma jkunx realistiku 
li jiġi fformalizzat ex ante  xi ftehim ta’ riżoluzzjoni li 
fil-fatt jiffaċilita r-riżoluzzjoni ta’ disputi li jista’ jkun 
hemm.
114
Fl-Irlanda, il-BĊE, bħala istituzzjoni indipendenti 
kkonċernata mill-politika monetarja, ma pprovdietx 
informazzjoni interna lill-Kummissjoni. Din tinkludi 
informazzjoni dwar id-deliberazzjonijiet interni 
tagħha, jew relatati maghom, dwar il-kwistjoni tal-
kondiviżjoni tal-piżijiet. Bħala riżultat tal-istatus indip -
endenti tal-BĊE, il-Kummissjoni mhijiex f’pożizzjoni 
li titlob it-tali informazzjoni mill-BĊE. Minħabba li 
l-ammont ta’ finanzjament tal-BĊE kien qrib il-PDG 
annwali Irlandiż, kien essenzjali għas-suċċess tal-
programm li jibqa’ għaddej il-finanzjament tal-BĊE. 
Għalhekk il-Kummissjoni, kif ukoll l-FMI, aċċettaw 
tali kundizzjoni. L-iżviluppi li seħħew minn dakinhar 
iġġustifikaw l-għażla li ma ssirx rikapitalizzazzjoni 
interna ta’ detenturi prinċipali ta’ bonds. Huwa ċar 
li d-dejn Irlandiż huwa sostenibbli, il-firxiet tal-CDS 
niżlu għal-livelli ta’ Franza, il-Belġju u s-Slovakkja, 
il-klassifikazzjoni tal-kreditu tal-Irlanda ġiet aġġornata 
‘l fuq, u l-banek Irlandiżi ħallsu lura il-biċċa l-kbira tal-
finanzjament mill-BĊE.
Barra minn hekk, id-deċiżjoni li ma jiġux rikapitalizzati 
detenturi prinċipali ta’ bonds trid tiġi kkunsidrata fil-
kuntest tagħha. Kien hemm garanzija globali għad-
depożiti li kienet imfassla mill-awtoritajiet Irlandiżi. 
Il-benefiċċji ta’ tali azzjoni kellha tiġi wkoll ibbilanċjata 
kontra l-kosti f’termini tal-effetti sekondarji fuq banek 
oħra u tar-riskji ta’ litigazzjoni.
Risposta tal-Kummissjoni 107
129
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għażla ta’ banek ewlenin 
kienet dejjem konformi mal-proċeduri eżistenti u ddo -
kumentati b’mod xieraq. Inizjalment din kien abbażi 
ta’ “noti dwar is-selezzjoni tal-banek” u sa minn Jannar 
2011, il-proċess ġie fformalizzat ulterjorment abbażi ta’ 
proċedura “talba għal proposta”.
130
Il-Kummissjoni tqis li hija rrispettat ir-regoli u r-regola -
menti eżistenti kif ukoll il-prassi tas-suq f’dan ir-rig -
ward. Barra minn hekk, il-banek huma suġġetti għar-
regolamenti dwar it-titoli nazzjonali, inklużi regoli 
dwar il-prevenzjoni tal-abbuż minn informazzjoni 
privileġġata, li tipprovdi assigurazzjoni addizzjonali.
Barra minn hekk, l-Artikolu 6(2)(a) tar-Regolament (UE) 
Nru 596/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 
tas-16 ta’ April 2014 dwar l-abbuż tas-suq (ĠU L 173, 
12.6.2014, p. 1), li se japplika għall-emittenti mit-3 ta’ 
Lulju 2016, espressament jeżenta t-tranżazzjonijiet, 
l-ordnijiet jew l-imġiba tal-Unjoni.
133
L-istrateġija ta’ allokazzjoni tiġi diskussa minn qabel 
mal-banek ewlenin ta’ ġestjoni u jiġi applikat approċċ 
standard, f’konformità mal-prassi tas-suq. L-alloka -
zzjoni ssir f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sindakat 
u l-ordnijiet kollha jsiru trasparenti lill-Kummissjoni, 
li għandha kontroll sħiħ fuq il-proċess u tagħti l-qbil 
tagħha dwar l-allokazzjoni finali. It-tabelli ta’ allokazz -
jonijiet kollha huma disponibbli għall-Kummissjoni.
134
Ġie introdott impenn formali ta’ “suq sekondarju” 
bħala karatteristika standard tal-ittra ta’ mandat tal-UE 
għall-EFSM, jiġifieri minn Jannar 2011 ’il quddiem.
135
Filwaqt li l-Kummissjoni kienet formalment qed tiv -
verifika l-likwidità fis-suq sekondarju sa mill-2012, 
għandu jiġi osservat li mhijiex prassi komuni li l-emit -
tenti ġeneralment jivverifikaw il-likwidità tas-suq 
sekondarju.Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li kien hemm xi nuqqasijiet 
fid-dokumentazzjoni fil-proċess tas-self fis-snin inizjali, 
iżda l-proċess ġie ġestit b’mod adatt u ma kellu l-ebda 
impatt fuq ir-riżultat.
Il-Kummissjoni tqis li fl-ewwel snin is-selezzjoni 
tal-banek ewlenin kienet kompetittiva anki jekk 
mhux dokumentata kompletament. Fir-rigward 
tal-prekawzjonijiet kontra l-iżvelar ta’ informazzjoni 
privileġġata jew materjal mhux pubbliku, il-Kummis -
sjoni tikkonforma ma’ regoli u regolamenti eżistenti 
u mal-prattika tas-suq meta twettaq operazzjonijiet 
ta’ finanzjament. Barra minn hekk, il-banek involuti fi 
tranżazzjonijiet ta’ finanzjament huma soġġetti għal 
regolamenti dwar it-titoli nazzjonali, inklużi regoli 
dwar il-prevenzjoni tal-abbuż minn informazzjoni 
privileġġata, li jipprovdu assigurazzjoni addizzjonali 
lill-Kummissjoni.
L-istrateġija ta’ allokazzjoni tiġi diskussa minn qabel 
mal-banek ewlenin ta’ ġestjoni u jiġi applikat approċċ 
standard, f’konformità mal-prattika tas-suq. Ir-regoli 
ta’ allokazzjoni huma għalhekk kompletament ċari 
għall-partijiet kollha involuti. L-allokazzjoni finali 
għandha tiġi deċiża mill-Kummissjoni.
Il-monitoraġġ tal-attivitajiet tas-suq sekondarju kien 
ifformalizzat mill-Kummissjoni fl-2012.
Il-livell ta’ firxiet bejn il-prezzijiet u l-offerti jiddependi 
fuq għadd ta’ parametri differenti.
127
Il-Kummissjoni kellha twettaq l-operazzjonijiet ta’ self 
f’ċirkostanzi eċċezzjonalment diffiċli. Minkejja dan, 
hija rnexxielha tiġġestixxi b’suċċess il-ħruġ tad-dejn 
f’konformità mal-prattiki tas-suq.
128
Filwaqt li l-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-manwal tal-
proċedura ġie aġġornat matul iż-żmien, il-proċess kien 
dokumentat b’mod ċar sa mill-bidu f’noti separati. 
Il-Kummissjoni tenfasizza li t-titjib fil-kwalità tad-doku -
mentazzjoni japplika minn Jannar 2011. Fil-mument 
tal-abbozzar tar-rapport tal-Qorti kienet ilha fis-seħħ 
għal aktar minn erba’ (4) snin u kienet użata għat-
tranżazzjonijiet kollha tal-EFSM, li jirrappreżentaw 
il-maġġoranza tal-operazzjonijiet kemm fin-numru 
u kif ukoll fl-ammont.
Risposta tal-Kummissjoni 108
140
Għandu jiġi nnutat li l-Portugall ma użax l-għajnuna 
finanzjarja kollha disponibbli taħt il-programm, 
u li huwa temm il-programm b’riżerva sostanzjali 
tat-Teżor.
L-iffaċilitar tal-kundizzjonijiet monetarji huwa veru 
wkoll fil-każ tal-programm Irlandiż.
141
Matul il-programm l-iżborsamenti tal-FMI kienu 
normalment magħmula lill-Bank Ċentrali sabiex 
jikkostitwixxu riżervi ta’ valuta barranija, filwaqt li 
l-iżburżamenti tal-KE saru lill-Ministeru tal-Finanzi 
għall-finanzjament tal-baġit. Fl-2010 saru wkoll xi 
ħlasijiet tal-FMI lill-Ministeru tal-Finanzi għall-baġit. 
Ir-raġuni kienet li d-defiċit tal-baġit kien ogħla milli 
kien mistenni oriġinarjament minħabba anqas tkabbir 
u nuqqas ta’ osservanza tal-politika, filwaqt li r-riżervi 
fil-Bank Ċentrali kienu f’livell adegwat. Madanakollu 
wieħed ma jistax minn dan jiddeduċi li l-Bank Ċentrali 
indirettament kopra xi parti mill-ħtiġijiet addizzjonali 
tal-gvern fejn jidħol iffinanzjar. Il-gvern irnexxielu 
jħallas u jirrifinanzja l-obbligi kollha ta’ dejn li kellu 
matul il-programm. Il-politika monetarja, li hija 
kompetenza esklussiva tal-bank ċentrali indipendenti, 
naturalment taffettwa wkoll il-kundizzjonijiet ta’ finan -
zjament domestiku. Dan, madankollu, ma għandux 
jitqies bħala appoġġ indirett.
146
Id-dikjarazzjoni dwar l-Ungerija ma tqisx iż-żieda ta’ 
assorbiment tal-fondi tal-UE.
147
Huwa importanti li jiġu separati kunċettwalment 
l-impatt pożittiv fuq id-dħul ta’ miżuri ġodda mit-
tnaqqis fid-dħul dovut għal tnaqqis fl-attività ekono -
mika. L-impatt reali ta’ riforma tat-taxxa ma jistax jiġi 
evalwat billi wieħed iħares lejn il-prestazzjoni kump -
lessiva tad-dħul f’ekonomija. Hija meħtieġa stima tax-
xenarju kontrofattwali fin-nuqqas ta’ riforma.136
Il-fatt li li l-firxiet bejn it-talba u l-offerta jvarjaw bejn il-
banek huwa ħaġa normali, speċjalment meta wieħed 
iqis l-għadd ta’ parteċipanti fis-suq.
138
Id-disparità finanzjarja stmata fil-bidu tal-programm 
mhix pjan. Hija tirrappreżenta stima tal-ħtiġijiet finanz -
jarji li għandhom jiġu ssodisfati matul il-programm, 
b’riżerva inkluża — f’xi każijiet b’mod espliċitu — li 
tirrifletti l-inċertezza inerenti f’dawn l-estimi. Ir-riżerva 
sservi biex tiżgura li jkun hemm biżżejjed finanzja -
ment skont riżultati agħar milli mistennija u biex 
tiġġenera l-fiduċja tal-investituri u tappoġġja l-proċess 
tal-irkupru ekonomiku.
139
Il-marġnijiet ta’ sikurezza inklużi fil-programmi 
bikrija, imfassla wara l-kollass tal-bank Lehman 
Brothers, jirriflettu l-iskala tal-inċertezza li kienet 
inħasset f’dak iż-żmien u l-ħtieġa li jiġi żgurat li 
l-pakkett ta’ finanzjament jispiċċa li jkun biżżejjed. 
Il-ħtiġijiet tas-settur bankarju huma partikolarment 
diffiċli li wieħed jipprevedi, li jwassal għal ħtieġa ta’ 
riserva ta’ kontinġenza sostanzjali għal pajjiżi bħall-
Irlanda b’diffikultajiet sinifikanti fis-settur bankarju. 
Kien meħtieġ li l-pakkett ta’ finanzjament ikun kbir 
biżżejjed minħabba din l-inċertezza u biex is-swieq 
jiġu żgurati li l-bżonnijiet kollha kienu koperti. 
Għalhekk, huwa mistenni li, sakemm ma jimmater -
jalizzawx żviluppi negattivi, il-ħtiġijiet ta’ ffinanzjar 
għandhom jiddaħħlu taħt il-pakkett.
139 (iv)
Il-ħlas lura ta’ self mill-FMI qabel id-data ta’ skadenza 
tagħhom għandu x’jaqsam mas-suċċess tal-pajjiżi — 
u b’estensjoni tal-programmi — li jkunu jistgħu 
jaċċessaw is-swieq f’rati baxxi biżżejjed biex isir il-ħlas 
lura fi żmien li jkun kmieni politikament u ekonomi -
kament vantaġġjuż. Ir-rabta bejn ħlas lura kmieni 
u ħtiġijiet ta’ finanzjament iżjed baxxi jirrikjedi għadd 
ta’ suppożizzjonijiet li jista’ jkunu minnhom, jew 
jistgħu anki ma jkunux. Barra minn hekk, kif indikat 
band’oħra, il-finanzjament tal-programm kien jinkludi 
marġini ta’ sikurezza bħala sinjal lis-swieq u kienu 
strumentali għas-suċċess tal-programmi.
Risposta tal-Kummissjoni 109
Bħala ekonomija b’introjtu medju u mhux fiż-żona 
tal-euro, ir-Rumanija hija aktar vulnerabbli għal-livell 
tagħha ta’ dejn pubbliku minn pajjiżi bi dħul ogħla 
li huma fiż-żona tal-euro. Meta l-programm kien ġie 
approvat, ir-rati tal-imgħax fuq id-dejn pubbliku tar-
Rumanija kien żdied bi 300 punti bażi, li jindikaw dubji 
fis-swieq finanzjarji internazzjonali dwar il-pożizzjoni 
ta’ finanzjament sovran tal-pajjiż.
153
Filwaqt li miżuri fiskali temporanji ma 
jirrappreżentawx bidla permanenti fil-bilanċ fiskali sot -
tostanti, dawn jista’ jkollhom impatt permanenti fuq 
il-livell tal-istokk tad-dejn u b’hekk itejbu jew iħażżnu 
s-sostenibilità fit-tul tiegħu.
Mhux il-miżuri temporanji kollha fis-snin tal-pro -
gramm ġew introdotti biex jintlaħqu l-miri tad-defiċit. 
F’xi każijiet kienu meħtieġa miżuri ta’ darba jew 
temporanji (bħalma huma miżuri ta’ appoġġ lill-
banek), jew kienu lil hinn mill-kontroll tal-gvern (bħal 
deċiżjonijiet tal-Qorti). Miżuri temporanji eventwal -
ment kellhom jiġu sostitwiti b’miżuri strutturali sabiex 
jiġi żgurat li l-miri jibqgħu jintlaħqu.
Il-qafas tas-sorveljanza fiskali fl-UE jagħmel id-distinz -
joni importanti bejn il-bilanċ fiskali nominali (li jinkludi 
miżuri ta’ darba) u l-bilanċ strutturali, li jkejjel l-isforz 
fiskali permanenti (minbarra l-miżuri ta’ darba). Din 
hija r-raġuni għaliex issir ir-rakkomandazzjoni lil pajjiżi 
b’defiċit eċċessiv mhux biss li jikkoreġuh f’termini 
nominali (jiġifieri li jġibu l-iżbilanċ taħt il-limitu 
tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG), iżda ssirilhom ukoll ir-
rakkomandazzjoni li jagħmlu sforz strutturali speċifiku 
konsistenti mal-għan li tintlaħaq il-mira nominali.
Għalhekk, is-sempliċi eżistenza ta’ miżuri ta’ darba 
u temporanji mhix awtomatikament kontradittorja 
għal korrezzjoni sostenibbli tad-defiċit eċċessiv.
153 (i)
Għandu jingħad ukoll li l-Portugall affaċċja wkoll 
miżuri ta’ darba li żiedu n-nefqa li jammontaw għal 
2,8 % tal-PDG fl-2010 u għal 0,6 % tal-PDG fl-2011.148
Mhux l-atti leġislattivi kollha jirreferu għal bidliet 
introdotti li jaffettwaw il-proporzjon tat-taxxa mal-
PDG u mhux kollha huma relatati mal-kundizzjonalità 
tal-programmi BoP . Ir-raġunijiet għall-introduzzjoni 
tagħhom kienu kumplessi.
Tweġiba komuni tal-Kummissjoni 
għall-paragrafi 150 u 151
Il-bidla fil-bilanċ strutturali hija affettwata mhux biss 
mill-miri stabbiliti u l-għażliet ta’ politika li jkunu saru 
biex jintlaħqu dawn il-miri, iżda wkoll minn firxa usa’ 
ta’ fatturi lil hinn mill-kontroll tal-gvern relatati mal-
ambjent estern. Dawn jinkludu r-rati tal-inflazzjoni, 
liema elementi jiffurmaw it-tkabbir, is-sentiment tas-
suq li jaffettwa l-kosti tas-self, kif ukoll reviżjonijiet ex 
post  tad-dejta. Barra minn hekk, fl-iffissar tal-miri, tqisu 
l-kunsiderazzjonijiet speċifiċi tal-pajjiżi li jmorru lil 
hinn mir-relazzjonijiet stabbiliti hawn taħt. Għalhekk, 
ir-relazzjonijiet bejn il-varjabbli msemmija fil-paragrafi 
150 u 151 huma ta’ natura kumplessa. Bħala konseg -
wenza, it-tfassil ta’ livelli ta’ referenza għall-pajjiżi 
abbażi ta’ dawn ir-relazzjonijiet mhux bilfors li jkun 
utli biex jinkixfu l-isfidi ffaċċjati qabel il-programm jew 
ir-riżultati ta’ wara.
Filwaqt li, b’mod ġenerali, pożizzjoni fiskali dgħajfa 
fil-mument inizjali tirrikjedi pass aktar mgħaġġel ta’ 
konsolidazzjoni, dan il-fattur ma jistax jitqies b’mod 
iżolat minn fatturi oħrajn, xi kultant speċifiċi għall-
pajjiż, fatturi li jaffettwaw l-iżbilanċi fiskali li jkollhom 
jiġu korretti. Għandu jiġi nnutat ukoll li l-perjodu ta’ 
żmien mogħti mill-Kunsill għall-korrezzjoni tal-iżbilanċ 
eċċessiv (bl-isforz strutturali sottostanti rrakkomandat) 
jista ma jkunx jikkoinċidi mal-perjodu tal-programm.
152
L-isforz fiskali stabbilit fil-programmi ġie ddeterminat 
fuq il-bażi ta’ firxa wiesgħa ta’ fatturi. Il-livell inizjali 
ta’ dejn kien ikkunsidrat, iżda kienu wkoll ikkunsidrati 
fatturi oħra speċifiċi għall-pajjiż.
Risposta tal-Kummissjoni 110
160 (iii)
Fil-każ ta’ ċerti riformi, l-effett mixtieq se jimmaterjal -
izza biss fit-tul, wara t-tmiem tal-programm.
161
Ir-referenza għall-każ Ungeriż biex riforma titreġġa’ 
lura (tnaqqis fil-pagi tas-settur pubbliku) ma tidhirx li 
hi xierqa peress li l-aktar miżura ta’ ffrankar sinifikanti 
f’dan il-qasam (tneħħija tat-13-il xahar paga) baqgħet 
bla mittiefsa. Ġie osservat treġġigħ lura espliċitu fl-
oqsma tal-benefiċċji għat-tfal u l-governanza fiskali.
164
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-Kaxxa 10.
Kaxxa 10 L-ewwel inċiż
Fl-Ungerija, l-imgħax baxx min-naħa tas-settur 
bankarju kien spjegat ukoll mis-suċċess li event -
walment inkiseb mill-isforzi ta’ koordinazzjoni ma’ 
banek possedenti tal-Ewropa tal-Punent, li ma setax 
ikun magħruf fil-mument tat-tnedija tal-programm 
u t-tfassil tal-pakkett ta’ appoġġ għall-banek. B’mod 
speċifiku, l-akbar banek kummerċjali barranin ħadu 
l-impenn li jżommu l-espożizzjoni globali tagħhom 
għall-Ungerija, l-ewwel fuq bażi bilaterali mal-Bank 
Ċentrali, u aktar tard fil-qafas multilaterali tal-Inizjat -
tiva ta’ Koordinament tal-Banek Ewropej. Din l-azzjoni 
kombinata għenet biex tittejjeb l-istabbiltà finanzjarja 
u l-fiduċja tal-investituri, inkluż f’perspettiva reġjonali 
usa’.
Kaxxa 10 Il-ħames inċiż
L-impjieg fis-settur pubbliku fil-Portugall naqas bi 
kważi 10 % bejn l-2011 u l-2014, aktar minn 2 % tat-
tnaqqis annwali meħtieġa mill-MtQ. Billi l-impjegati 
taċ-ċivil ma jistgħux jingħataw is-sensja, parti sostan -
zjali tat-tnaqqis kellu jinkiseb billi ma jiġux sostitwiti 
impjegati li jkunu telqu. L-irtirar kmieni kien parti 
speċifikata tat-tnaqqis tal-persunal. Irriżulta li kien 
sinifikanti, iżda dan ma jfissirx li l-impatt baġitarju kien 
limitat. Barra minn hekk, iddaħħlu miżuri ulterjuri mill-
gvern biex jitnaqqas l-għadd ta’ nies, bħall-iskema 
ta’ sensji bi ftehim reċiproku. Bħala riżultat kumples -
siv tat-tnaqqis fil-persunal u l-livelli tal-pagi, il-kont 
tal-pagi tas-settur pubbliku naqas bi kważi 17 % bejn 
l-2010 u l-2014.153 (iii)
Il-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv għar-Rumanija 
ġiet abrogata f’Ġunju 2013, abbażi tad-dejta dwar 
ir-riżultati tal-2012. Kundizzjoni importanti għall-
abrogazzjoni ta’ kwalunkwe proċedura ta’ żbilanċ 
eċċessiv hija s-sostenibbiltà tal-korrezzjoni, li jfisser li 
d-defiċit irid b’mod kredibbli jibqa’ taħt il-limitu ta’ 3 % 
tal-PDG matul il-perjodu li tilħaq il-previżjoni relevanti 
tal-Kummissjoni. Imbagħad, il-previżjoni tkun ibbażata 
fuq miżuri mħabbra b’mod kredibbli mill-gvern 
u speċifikati b’dettall suffiċjenti.
153 (iv)
Il-motivazzjoni primarja għall-garanzija ta’ passiv fl-
Irlanda ma kienx bħala miżura li tiġġenera d-dħul.
155
Il-Kummissjoni tqis li ma jagħmilx sens li jitqabblu 
ċ-ċifri tal-FMI u tal-Kummissjoni fejn tidħol il-konform -
ità mal-kundizzjonijiet fi tmiem il-programm, għaliex 
iż-żewġ istituzzjonijiet jivvalutawhom fil-kuntest ta’ 
valuri referenzjarji differenti.
Xi skadenzi inizjalment ġew stabbiliti b’mod ambizzjuż 
ħafna biex tiġi skoraġġita l-implimentazzjoni, iżda 
aktar tard ġew aġġustati biex ikunu kif il-programm 
evolva.
158
Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-kunċett ta’ “kontenut 
strutturali” użat mill-Qorti mhux metrika siewja biex 
jiġu analizzati l-miżuri ta’ politika u biex jinġibdu 
konklużjonijiet dwar l-importanza tagħhom. Kundizz -
jonijiet li jeħtieġu aktar passi intermedjarji (u għalhekk 
huma kklassifikati mill-Qorti bħala li għandhom “kon -
tenut strutturali baxx”) jistgħu jkunu ta’ importanza 
mill-anqas daqs kundizzjonijiet li huma aktar faċli biex 
jiġu implimentati.
Il-klassifikazzjoni użata dwar il-kontenut strutturali tal-
kundizzjonijiet ma tirriflettix l-essenza u l-importanza 
ta’ kundizzjonijiet individwali. Ħafna mill-aktar riformi 
strutturali kruċjali se jkunu jirrekjedu stadji intermedji 
bħal ma huma analiżijiet jew konsultazzjonijiet (ikklas -
sifikat bħala “kontenut strutturali baxx” qabel ma 
r-riforma tiġi finalment magħmula f’liġi u implimen -
tata. Il-klassifikazzjoni użata mill-Qorti ta’ “kontenut 
strutturali għoli” mhuwiex għalhekk sinonimu ma’ 
“importanti”.
Risposta tal-Kummissjoni 111
Tweġiba komuni tal-Kummissjoni 
għall-paragrafi 176, 177 u 178
Fl-Ungerija, id-dejn fuq il-kambju tal-unitajiet 
domestiċi (l-aktar fi franki Svizzeri) ma kinetx kwistjoni 
partikolarment taħraq matul il-perjodu tal-programm 
(jiġifieri sa Q1 2010).
Is-self domestiku f’muniti barranin ma kienx kwistjoni 
fil-programmi taż-żona tal-euro jew fil-Latvja, li kellha 
objettiv ta’ politika fil-programm li tinżamm ir-rabta 
mal-euro.
Fir-Rumanija, ġew inkluzi kundizzjonijiet sabiex jiġi 
kkontrollat/limitat is-self f’munita barranija permezz 
ta’ regolamenti indirizzati u mmonitorjati mill-qrib 
lis-settur finanzjarju. Inżamm djalogu permanenti mal-
Bank Nazzjonali. Sabiex jiġu indirizzati l-vulnerabbilta -
jiet assoċjati ma’ self iddenominat f’munita barranija, 
il-Bank Nazzjonali tar-Rumanija adotta miżuri mmirati 
biex ikomplu jiskoraġġixxu self tal-konsumaturi mhux 
iħħeġġjat fi flus barranin fl-2011. Xi wħud minn dawn 
il-miżuri ġew estiżi wkoll aktar tard għal impriżi mhux 
iħħeġġjati żgħar u ta’ daqs medju, f’konformità mar-
rakkomandazzjonijiet tal-ESRB (il-Bord Ewropew dwar 
ir-Riskju Sistemiku. Barra minn hekk, bħala parti mill-
kundizzjonijiet tal-programm, fil-qafas ta’ “L-ewwel 
dar — Prima Casa”, il-Gvern Rumen ma baqax jagħti 
garanziji statali għal self b’ipoteka ddenominat 
f’valuta barranija f’Awwissu 2013.165
Programmi taż-żona tal-euro kienu ffokati fuq ir-
restawrar tal-istabbilità fiskali u finanzjarja, kif ukoll 
fuq it-titjib tal-kompetittività billi ġew indirizzati 
nuqqasijiet strutturali. Ir-restawr tal-bilanċ estern kien 
parti impliċita tal-kundizzjonalità taż-żona tal-euro, 
imma ma kienx il-preokkupazzjoni ċentrali immedjata.
Il-kont kurrenti u l-bilanċ kummerċjali ma għandhomx 
jintużaw bħala indikaturi tal-kompetittività 
f’iżolament, peress li l-bilanċi esterni jistgħu jkunu 
xprunati kemm minn bidla strutturali kif ukoll minn 
fatturi ċikliċi. Dan jindika li parti mit-titjib tista’ meta 
jitjiebu l-kundizzjonijiet ċikliċi. B’ħarsa esklussiva lejn 
il-kont kurrenti/il-bilanċ kummerċjali mingħajr ma ssir 
analiżi ta’ dak li jservi ta’ mutur għalih, mhux possibbli 
li jiġi identifikat titjib fil-kompetittività.
167
Bħala Stat Membru taż-żona tal-euro, l-Irlanda 
ma kinitx fi programm ta’ assistenza tal-bilanċ tal-
pagamenti. Bħala tali,  id-distakk ta’ finanzjament 
estern  ma kienx ċentrali għall-programm kif kien 
il-każ fi Stati Membri li mhumiex fiż-żona tal-Euro. 
Għandu jiġi nnutat li l-Irlanda konsistentement kellha 
bilanċ kummerċjali pożittiv sostanzjali, b’volatilità 
konsiderevoli. F’dan il-kuntest, il-preżentazzjoni ta’ 
dejta kumulattiva dwar żbalji fil-previżjonijiet tista’ 
tagħti impressjoni żbaljata. Barra minn hekk, il-bilanċ 
kummerċjali tjieb xi ftit bejn l-2011 u l-2014, b’mod li 
ngħata kontribut pożittiv għall-aġġustament tal-kont 
kurrenti. It-tbassir tal-bilanċ estern Irlandiż huwa 
kkumplikat ħafna minħabba attivitajiet ta’ impriżi mul -
tinazzjonali kbar li jiddominaw is-settur tal-kummerċ 
tal-Irlanda.
Il-Kummissjoni tqis li ma jistgħu jittieħdu l-ebda 
tagħlimiet mill-Figura 11.
168
Huwa dibattibli kemm “il-bilanċ kummerċjali jaqbad 
aktar mill-qrib l-effetti tal-bidliet fil-kompetittività ta’ 
pajjiż milli jagħmel il-kont kurrenti”.
Risposta tal-Kummissjoni 112
Rakkomandazzjoni 2
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 2, filwaqt 
li tenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-attività taż-żamma 
ta’ dokumentazzjoni ma titfax piż sproporzjonat 
fuq min jagħmel il-previżjonijiet, b’mod partikolari 
fil-kuntest tal-programmi u fil-kunsiderazzjoni tal-
limitazzjonijiet tar-riżorsi.
Il-Kummissjoni diġà tejbet il-proċeduri u l-ġestjoni 
tad-dokumenti mindu bdew jiġu implimentati 
l-ewwel programmi. Hija ser tara li tkompli ttejjeb 
l-implimentazzjoni tal-politika tagħha tal-ġestjoni tad-
dokumenti u tal-kontroll ta’ kwalità.
Il-Kummissjoni qed tiżviluppa mudell pilota ta’ 
previżjoni, inizjalment għaż-żona tal-euro kollha 
kemm hi, b’moduli speċifiċi għall-pajjiż. L-għan mhu -
wiex dak li tiġi ssostitwita l-previżjoni bbażata fuq 
il-ġudizzju, iżda li jiġi eżaminat il-mod ta’ kif din jista’ 
jintuża mill-Kummissjoni biex isiru verifiki ta’ kwalità 
li jikkumplimentaw il-previżjonijiet tagħha bbażati 
fuq il-ġudizzju. Madankollu, il-Kummissjoni tinnota 
li mudell x’aktarx li ma jkunx partikolarment utli fi 
żminijiet ta’ avvenimenti ekonomiċi mhux tas-soltu.
184
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu IX u X.
Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 3 (a).
Il-Kummissjoni diġà tejbet il-mod kif iżżomm id-doku -
mentazzjoni tagħha minn mindu bdew il-programmi. 
Hija ser tiffoka fuq li tiżgura li l-proċeduri l-ġodda jiġu 
implimentati għal kollox, f’konformità mal-politika ta’ 
ġestjoni tad-dokumenti tal-Kummissjoni, mingħajr ma 
tiġi mminata l-kapaċità ta’ timijiet tal-programmi biex 
jilħqu skadenzi stretti ta’ żmien.
Rakkomandazzjoni 3 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 3 (b) 
u se teżamina kif tista’ tkompli ttejjeb id-dokumentar 
ta’ deċiżjonijiet ewlenin f’konformità mal-politika ta’ 
ġestjoni tad-dokumenti tal-Kummissjoni mingħajr ma 
jittaqqal il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
179
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu III.
180
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu IV.
182
Il-Kummissjoni żiedet il-kapaċità tagħha li timmobi -
lizza l-għarfien espert wara l-2009 f’rabta mal-pro -
grammi taż-żona tal-euro, u kienet f’qagħda aħjar biex 
tikseb għarfien espert estern.
Rakkomandazzjoni 1
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 1.
Il-Kummissjoni tejbet il-mobilizzazzjoni tal-għarfien 
espert matul is-snin tal-kriżi, kif muri mill-fatt li hija 
kienet f’pożizzjoni li timmobilizza aktar għarfien 
espert fil-programmi taż-żona tal-euro, li seħħ wara 
l-programmi li mhumiex taż-żona tal-euro. Fil-Kum -
missjoni dan l-aħħar ġie stabbilit is-Servizz ta’ Appoġġ 
u ta’ Riforma Strutturali (SRSS). Il-Kummissjoni se 
teżamina kif xi wħud mill-prinċipji ewlenin għal mobi -
lizzazzjoni rapida tal-għarfien espert meħtieġ jistgħu 
jissaħħu ulterjorment f’qafas tal-istituzzjoni kollha fejn 
xieraq.
Il-Kummissjoni ser tikkunsidra, meta jkun xieraq, 
il-ħtieġa li jiġu żviluppati proċeduri għas-sorveljanza 
u l-ġestjoni msaħħa ta’ programmi ta’ assistenza finan -
zjarja possibbli ġodda għall-pajjiżi taż-żona tal-euro.
183
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu VIII.
Kien diffiċli ferm biex wieħed jivvaluta ex post  
il-plawżibbiltà ta’ suppożizzjonijiet ewlenin f’analiżijiet 
sussegwenti.
Risposta tal-Kummissjoni 113
Rakkomandazzjoni 5
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 5. Hija 
se jkollha l-għan li tinkludi elementi varjabbli addiz -
zjonali li tkun tista’ tiġbor bi skadenzi ta’ żmien qosra, 
bħal ma hi mira trimestrali ta’ bilanċ ta’ flus kontanti u/
jew mira ta’ arretrati, fil-Memoranda ta’ Ftehim, biex 
tassisti fil-monitoraġġ ta’ miri fiskali.
191
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi XV 
u 104-107.
Il-pagamenti bin-nifs ġew rilaxxati fuq il-bażi ta’ 
valutazzjoni fil-fond ta’ jekk il-pajjiżi ikunux ikkon -
formaw mal-kundizzjonalità. Kwalunkwe dewmien 
għall-konformità ġie vvalutat fuq bażi ta’ każ b’każ. 
Barra minn hekk, kundizzjonijiet li mhumiex “vera -
ment importanti għar-riżoluzzjoni tal-kriżi u l-ħlas 
lura tas-self” jistgħu, xorta waħda, ikunu xierqa sa fejn 
huma jsostnu t-tkabbir u jitnaqqas ir-riskju ta’ self li 
ma jkunx tħallas lura taħt ċirkostanzi mhux mistennija. 
Il-verifika ma tipprovdix evidenza li ġew inklużi riformi 
irrelevanti.
Rakkomandazzjoni 6 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (a).
Rakkomandazzjoni 6 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (b), iżda 
tirrimarka li f’xi każi l-garanzija tal-adozzjoni tar-riformi 
ma tkunx tagħmel sens sakemm il-passi preparatorji 
jkunu identifikaw l-iskala tal-kwistjoni li għandha tiġi 
indirizzata jew it-tweġibiet possibbli.
Rakkomandazzjoni 6 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazz -
joni 6 (c). Il-Kummissjoni ma taċċettax l-obbligu biex 
it-timijiet tal-programmi jiġġustifikaw il-ħtieġa ta’ kull 
kundizzjoni waħda waħda, minħabba r-rwol kruċjali 
tal-pajjiż destinatarju li jistabbilixxi l-viżjoni tiegħu 
għall-programm ta’ riforma.185
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XI.
186
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.
187
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.
188
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XIV.
189
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XIII.
Id-dokumenti ċentrali li jirriżultaw mill-analiżi 
esperta kienu suġġetti għal rieżami minn uffiċjali 
li ma kinux membri tat-tim ewlieni tal-programm, 
inkluż il-maniġment superjuri u l-kapijiet tal-unitajiet 
orizzontali. Ir-rapporti ta’ analiżi kienu suġġetti għal 
proċeduri ta’ konsultazzjoni mad-Direttorati Ġenerali 
rilevanti. Ġew skambjati u kontroverifikati abbozzi 
ta’ dokumenti ma’ istituzzjonijiet sħab u r-riżultati 
tan-negozjar ġew irrapportati fid-dettall lill-KEF u lill-
Grupp ta’ Ħidma tal-Euro.
Rakkomandazzjoni 4
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 4. Il-Kum -
missjoni ser issaħħaħ il-proċeduri għar-rieżami tal-
ġestjoni tal-programm u l-kontenut tad-dokumenti 
tal-programmi, fil-limiti tar-riżorsi eżistenti u mingħajr 
ma jinħoloq dewmien bla bżonn.
190
Ir-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XV tfis -
ser ir-raġunijiet għalfejn tintuża dejta bbażata fuq 
id-dovuti.
Risposta tal-Kummissjoni 114
193
Il-Qorti eżaminat jekk il-livell tal-ipprezzar fil-jum tan-
negozju kienx iġġustifikat sempliċiment billi dan tqab -
bel mal-gwida inizjali dwar prezz, mogħtija mill-banek 
fil-proposti tagħhom, mingħajr ma ttieħed kont dovut 
tal-iżviluppi fis-suq bejn id-data tal-gwida tal-ipprez -
zar inizjali u d-data attwali ta’ ħruġ. Id-devjazzjonijiet 
mill-gwida inizjali dwar prezz huma inerenti fil-proċess 
b’mod ġenerali, u b’mod partikolari fil-każ ta’ perjodu 
twil ta’ żmien.
194
Il-Kummissjoni tqis li ma kien hemm l-ebda lakuni 
fil-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn iżda biss xi nuqqasijiet 
fid-dokumentazzjoni rigward it-tranżazzjonijiet inizjali.
Rakkomandazzjoni 8 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (a).
Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. L-alloka -
zzjoni ssir f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sindakat 
u l-ordnijiet kollha jsiru trasparenti lill-Kummissjoni, li 
għandha kontroll sħiħ fuq il-proċess.
Rakkomandazzjoni 8 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8(b).
Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. Minn 
Jannar 2011, il-proċessi ta’ trażmissjoni ta’ “talbiet għal 
proposti”, għar-riċeviment ta’ proposti mill-banek 
u għall-ħatra ta’ banek ewlenin huma dokumentati 
sew.
Rakkomandazzjoni 8 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (c).
Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. 
Il-maniġers ewlenin jaċċettaw formalment l-”impenji 
ta’ sottoskrizzjoni” fil-każ li l-ordnijiet ma jilħqux id-
daqs fil-mira (qabel il-ħruġ) kif ukoll “impenji ta’ suq 
sekondarju” li jipprovdi għal kummerċ f’suq sekond -
arju attiv (wara l-ħruġ).Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-aktar 
ħaġa importanti hija li jkun hemm sett koerenti 
u integrat ta’ riformi biex jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi 
ewlenin. F’ dak il-programm, ta’ spiss jista’ jiġri li jkunu 
jridu jsiru għażliet fir-rigward ta’ liema pakkett ta’ 
riformi għandu jintgħażel. Għalhekk, il-kundizzjonijiet 
ma għandhomx jitqiesu b’mod iżolat. Il-Kummissjoni 
tinnota wkoll li r-riformi li jżidu t-tkabbir fuq perjodu 
medju ta’ żmien huma importanti wkoll għal titjib fil-
qagħda fiskali u t-tnaqqis tar-riskju ta’ nuqqas ta’ ħlas 
lura tal-għajnuna finanzjarja. L-għajnuna tal-UE spiss 
ikollha perjodi ta’ maturità twal ħafna, b’mod li t-tkab -
bir qawwi jkun fattur importanti li jirfed il-kapaċità ta’ 
pajjiż li jħallsu lura s-self tiegħu.
Fl-aħħar nett, l-għażla ta’ kundizzjonijiet hija kwist -
joni ta’ negozjati mal-pajjiż riċevitur. Din għandha 
tappoġġja l-kapaċità tal-pajjiżi li jistabbilixxu l-aġenda 
għall-programmi tagħhom. Dan huwa prerekwiżit 
biex huma jieħdu s-sjieda tal-proċess ta’ riforma, li 
huwa fattur determinanti importanti għas-suċċess 
tal-programm. Il-kundizzjonalità tiġi vverifikata mill-
maniġment kif ukoll fil-livell politiku.
Rakkomandazzjoni 6 (d)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (d). 
Għall-kundizzjonijiet li huma stabbiliti, hija ser tfittex 
li twieġeb, sa kemm tista’, skont dejta miżurabbli. 
Hija tisħaq, madankollu, li l-impatt tal-kundizzjonijiet 
mhux ugwalment miżurabbli, li xi riżultati jistgħu 
jkunu ta’ natura kwalitattiva aktar milli kwantitat -
tiva, u mhux il-kundizzjonijiet kollha jkollhom dejta 
faċilment disponibbli għall-evalwazzjoni.
Rakkomandazzjoni 7
Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazz -
joni 7. Hija diġà stabbiliet linji gwida għal kooperazz -
joni mal-FMI u mal-BĊE, u qed tieħu passi oħrajn biex 
tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni interistituzzjonali matul 
il-programmi. Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra 
li, jekk din il-kooperazzjoni tiġi ċċarata, dan għandu 
jevita li l-formalizzazzjoni tagħmel il-proċess tat-teħid 
tad-deċiżjonijiet wieħed ingombranti, speċjalment 
minħabba pressjonijiet ta’ żmien li hemm. Għandha 
tinżamm il-flessibbiltà biex jiġu riżolti d-differenzi ta’ 
opinjoni peress li jekk isir tentattiv biex il-proċess tar-
riżoluzzjoni tad-disputi jiġi kkodifikat formalment, dan 
ikun kemm diffiċli kif ukoll ta’ ftit siwi.
Risposta tal-Kummissjoni 115
200
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XVII.
201
It-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 158 
tistabbilixxi għaliex il-Kummissjoni ma tqisx il-metrika 
tal-Qorti għall-klassifikazzjoni tal-kundizzjonijiet strut -
turali bħala rappreżentattivi tal-importanza tagħhom.
202
Il-fatt li l-kundizzjonijiet kienu inklużi fil-programm 
u ma tawx riżultati li jistgħu jiġu osservati fil-perjodu 
ta’ żmien tal-programm ma jfissirx li dawn ikunu 
fallew, jew li l-effetti tagħhom kienu mistennija fil-
limitu ta’ żmien tal-programm. Ir-riformi strutturali 
jieħdu ż-żmien biex jimmaterjalizzaw, u fil-biċċa l-kbira 
tal-każi l-impatt tagħhom jista’ jiġi osservat biss fit-tul.
203
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 165.
Rakkomandazzjoni 9
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9. Hija 
ser tara li tkompli ttejjeb il-fehim tagħha tal-proċess 
ta’ aġġustament skont il-programmi skont is-serje 
attwali ta’ valutazzjonijiet komprensivi ex post , u li 
tieħu tagħlimiet minnhom. L-evalwazzjonijiet iko -
pru l-aspetti kollha tal-aġġustament ekonomiku 
taħt il-programmi, inklużi t-tliet suġġerimenti mqa -
jma mill-Qorti. Valutazzjoni ex post  tal-programm 
ta’ aġġustament ekonomiku tal-Irlanda diġà ġiet 
ippubblikata.
Rakkomandazzjoni 9 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9 (a).Rakkomandazzjoni 8 (d)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (d).
Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. Valutazz -
joni regolari tas-swieq tiġi ddokumentata fir-rapporti 
tal-Kumitat tal-Ġestjoni tat-Teżor. Valutazzjoni aktar 
speċifika ssir qabel kull ħruġ ta’ bonds u tiġi wkoll 
iddokumentata ex post  f’nota li ssir wara t-tranżazzjoni. 
Barra minn hekk, il-fatturat tat-tranżazzjonijiet tax-xiri 
u tal-bejgħ ta’ bonds tal-UE jiġi pprovdut mill-banek 
fuq bażi trimestrali u ssorveljati mill-Kummissjoni.
195
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għar-
Rakkomandazzjoni 9.
196
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 139.
197
Għandu jiġi nnutat li l-Portugall ma użax l-għajnuna 
finanzjarja kollha disponibbli taħt il-programm, 
u li huwa temm il-programm b’riżerva sostanzjali 
tat-Teżor.
198
Din id-dikjarazzjoni tħallat l-impatt ta’ miżuri ta’ 
politika ġodda mal-impatt fiskali ta’ kundizzjonijiet 
ekonomiċi. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 147.
199
Kif stabbilit fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafu 150 (i), l-effett tal-punt tal-bidu fuq ir-ritmu 
tal-konsolidazzjoni ma għandux jitqies b’mod iżolat 
minn fatturi oħrajn, xi kultant speċifiċi għall-pajjiż, 
li jaffettwaw l-iżbilanċi fiskali li kellhom jiġu kor -
retti. It-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 153 
tispjega għaliex jista’ jkun hemm bżonn ta’ miżuri 
ta’ darba, u ma tistax tiġi deskritta bħala li għandha 
riżultati mhux sostenibbli.
Risposta tal-Kummissjoni 116
Rakkomandazzjoni 9 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9(b). 
F’konformità mal-linji gwida ta’ politika tal-President 
Juncker, il-Kummissjoni reċentement għamlet val -
utazzjoni ex ante  tal-impatti soċjali tal-aġġustament 
il-ġdid għall-Greċja. Se ssir valutazzjoni bħal din għal 
kull programm ġdid.
Rakkomandazzjoni 9 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9 (c).
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
Meta l ‑kriżi finanzjarja tal ‑2008 skattat kriżi Ewropea 
tad‑dejn sovran, xi Stati Membri kellhom ifittxu assistenza 
makrofinanzjarja. Dan ir ‑rapport jezamina kemm kien 
tajjeb il ‑mod kif il ‑Kummissjoni Ewropea mmaniġġjat 
l‑assistenza pprovduta lil ħames pajjiżi ‑ l ‑Ungerija, 
il‑Latvja, ir ‑Rumanija, l ‑Irlanda u l ‑Portugall. Aħna sibna li 
l‑Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall ‑kobor tal ‑kriżi, 
u dan fil ‑biċċa l ‑kbira jispjega d ‑dgħufijiet sinifikanti li 
kellhom il ‑proċessi ta’ ġestjoni tagħha inizjalment. Għadd 
ta’ dgħufijiet li identifikajna għadhom hemm, u l ‑messaġġ 
prinċipali tar ‑rapport huwa li jeħtieġ li l ‑Kummissjoni 
ssaħħaħ il ‑proċeduri tagħha għall ‑ġestjoni tal ‑assistenza 
finanzjarja.