Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill - Li jaġġorna r-reviżjoni ta’ nofs il-mandat tar-Regolament (KE) Nru 1655/2000 - LIFE /* KUMM/2005/0394 finali */





[pic] | IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 30.8.2005 KUMM(2005) 394 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Li jaġġorna r-reviżjoni ta’ nofs il-mandat tar-Regolament (KE) Nru 1655/2000LIFE RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Li jaġġorna r-reviżjoni ta’ nofs il-mandat tar-Regolament (KE) Nru 1655/2000 LIFE SOMMARJU EŻEKUTTIV L-Istrument Finanzjaru għall-Programm ta' l-Ambjent (LIFE III) ġie estiż b'sentejn, sal-31 ta' Diċembru 2006, mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1(5)a tar-Regolament (KE) Nru 1682/2004 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1655/2000. L-estensjoni saret sabiex ma jkunx hemm spazju ta’ żmien bejn l-għeluq ta’ LIFE III fi tmiem l-2004 u l-perspettivi finanzjarji Komunitarji ġodda mill-2007. L-Artikolu 12(1)a tar-Regolament (KE) Nru 1655/2000, kif emendat, jistipula li l-Kummissjoni għandha tressaq rapport li jaġġorna r-reviżjoni ta’ nofs il-mandat imressqa f'Novembru 2003, li jivvaluta l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, il-kontribut tiegħu lejn l-iżvilupp tal-politika ambjentali tal-Komunità u l-użu li sar mill-approprjazzjonijiet. Dan l-aġġornament ikopri l-perjodu min-nofs l-2003 meta r-reviżjoni ta’ nofs il-mandat kienet imħejjija, li wasslet għar-rapport tal-5 ta’ Novembru 2003 (COM(2003 668 finali), sar-Rebbiegħa 2005. Bejn l-1992 u l-2004, il-Programm LIFE iffinanzja b’mod konġunt kważi 2500 proġett li jkopru 40 pajjiż u territorju u ħa impenji ta' € 1.3 biljun fuq l-ispiża totali tal-proġetti li hija stmata għal € 3.6 biljun. Il-programm appoġġja firxa wiesgħa ta’ proġetti, ikkonfronta l-problemi u żviluppa soluzzjonijiet għal numru ta' setturi u indirizza l-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet ambjentali ewlenin. DESKRIZZJONI TAL-PROGRAMM LIFE L-għan ġenerali ta’ LIFE hu li jagħti kontribut lejn l-implimentazzjoni, l-iżvilupp u t-titjib tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Komunità. LIFE għandu jgħin ukoll fl-integrazzjoni ta’ l-ambjent f’oqsma oħra tal-politika ta’ l-UE u jwassal għal soluzzjonijiet ġodda għall-problemi ambjentali ta’ l-UE li qed jiġu eżaminati. LIFE iffinanzja b’mod konġunt proġetti ambjentali fl-Istati Membri, il-Pajjiżi li se Jissieħbu, il-Pajjiżi Kandidati, ċerti pajjiżi fi ħdan il-proċess ta’ stabilizzazzjoni u assoċjazzjoni u pajjiżi terzi. LIFE hu magħmul minn tliet komponenti tematiċi: "LIFE-Natura”, “LIFE-Ambjent” u “LIFE-Pajjiżi terzi”. L-għan speċifiku ta’ LIFE-Natura hu li jikkontribwixxi lejn l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni Komunitarja għall-ħarsien tan-natura. Partikolarment, jappoġġja t-twaqqif tan-netwerk “Natura 2000”. L-għan ta’ LIFE-Ambjent hu li jikkontribwixxi lejn l-iżvilupp ta’ metodi innovattivi u integrati u lejn l-iżvilupp ulterjuri tal-politika ambjentali tal-Komunità. Il-'proġetti ta’ dimostrazzjoni LIFE-Ambjent’ jiffukaw fuq l-iżvilupp ta’ l-innovazzjoni filwaqt li l-‘Azzjonijiet Preparatorji LIFE-Ambjent’ jiffukaw fuq l-aġġornament tal-politika eżistenti jew l-iżvilupp ta' politika ġdida. Kemm LIFE-Natura u LIFE-Ambjent iffinanzjaw b’mod konġunt proġetti fl-Istati Membri u f’Pajjiżi li se Jissieħbu, dejjem jekk dawn qablu li jieħdu sehem f’LIFE. LIFE-Pajjiżi terzi opera fil-qafas ta’ Ftehimiet ta' Assoċjazzjoni konklużi bejn l-Unjoni Ewropea u pajjiżi terzi li jagħtu fuq il-Mediterran jew il-Baħar Baltiku, ċerti pajjiżi kandidati u numru ta' pajjiżi fi ħdan il-proċess ta’ stabilizzazzjoni u assoċjazzjoni. L-għan tiegħu hu li jikkontribwixxi għall-istabbiliment tal-kapaċitajiet u l-istrutturi amministrattivi meħtieġa fis-settur ambjentali u fl-iżvilupp tal-politika ambjentali u ta’ programmi ta’ azzjoni. L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PROGRAMM LIFE-III Din it-taqsima tagħti riżultati globali: id-dettalji jistgħu jinsabu f’żewġ pubblikazzjonijiet fil-websajt tal-LIFE, http://europa.eu.int/comm/environment/life/home.htm bit-titoli ‘LIFE for Natura 2000’ u ‘Life Environment 1992-2004: demonstrating excellence in environmental innovation’. LIFE-Natura Il-finanzjament jingħata biss lil proġetti li jissodisfaw l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni għall-ħarsien tan-natura tal-KE, jiġifieri d-Direttivi “Għasafar” u “Ħabitats”. F’termini prattiċi, il-proġetti għandhom jgħinu l-istabbiliment tan-netwerk Natura 2000 ta’ żoni protetti u jassiguraw il-manutenzjoni jew, fejn xieraq, l-istabbiliment mill-ġdid ta’ stat favorevoli tal-konservazzjoni ta’ tipi ta’ ħabitats naturali u l-ħabitats ta’ l-ispeċi kkonċernati. Azzjonijiet iffinanzjati taħt il-LIFE III Il-baġit totali medju għal proġetti LIFE III li għandhom x’jaqsmu man-natura għall-perjodu 2000-2004 hu ta’ madwar € 1.75 miljun u r-rata medja ta’ ko-finanzjament mill-KE huwa ta’ 53.4%. Dan jirrappreżenta zieda meta mqabbel mal-perjodu ta' qabel tal-LIFE II 1996-1999, fejn il-baġit totali medju kien ta' € 1.3 miljun. Sena | In-numru ta' proposti rċevuti | In-numru ta' proġetti ffinanzjati | It-totali ta’ l-impenji ta' l-KE (€) | Impenn medju għal kull proġett (€) | 2000 - 2001 | 310 | 94 | 79,483,006 | 845,564 | 2002 | 188 | 70 | 71,718,204 | 1,024,546 | 2003 | 182 | 77 | 70,944,574 | 921,358 | 2004 | 250 | 77 | 75,934,754 | 986,166 | Totali | 930 | 318 | 298,080,538 | 937,360 | Tipi ta’ proġetti/distribuzzjoni ġeografika Il-proġetti LIFE-Natura jimmiraw primarjament għasafar f’siti SPA (Żona ta’ Ħarsien Speċjali) Natura 2000, speċi/ħabitats f’siti pSCI/SAC (Siti proposti ta’ Interess Komunitarju/Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni) Natura 2000, inkella, f’każi ġġustifikati kif xieraq, speċi barra mis-siti Natura 2000. Il-benefiċjarji ewlenin huma l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali (73%). 25% oħra mill-benefiċjarji huma organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) u dawn, flimkien ma istituzzjonijiet xjentifiċi, sikwit ikunu sħab fi proġetti. IL-proġetti LIFE III-Natura ġeneralment jinkludu l-biċċa l-kbira ta’ l-azzjonijiet li ġejjin jew kollha kemm huma: - It-tħejjija jew l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet għall-ġestjoni tas-siti jew pjanijiet ta' azzjoni għall-ispeċi; - L-involviment ta’ partijiet interessati differenti kkonċernati bis-sit(i) jew l-ispeċi; - Ir-restawr ta' siti fi stat degradat u f’każi eċċezzjonali il-ħolqien ta’ siti ġodda. - Il-ħarsien ta’ siti eżistenti jew irrestawrati (inkluż ix-xiri u l-kiri fit-tul); - It-tqajjim ta’ l-għarfien fost l-amministrazzjonijiet, l-esperti u l-pubbliku ġenerali; - Sorveljanza xjentifika ta’ ħabitats u speċi. Hemm tendenza li proġetti fi Stati Membri tat-Tramuntana jkunu ikbar minn dawk fi Stati Membri tan-Nofsinhar, iżda hemm iktar proġetti fl-Istati Membri tan-Nofsinhar. Ħlief il-Litwanja u Malta, sa tmiem l-2004, il-25 Stat Membru ta’ l-UE kienu qed jieħdu sehem fil-programm LIFE-Natura. Ġabra ta’ fatti bi statistiċi ddettaljati dwar LIFE Natura se tkun disponibbli fuq il-websajt tal-LIFE mit-30 ta' Settembru 2005. Siti Natura 2000 Sa llum għallinqas 10% mit-22,600 sit Natura 2000 proposti kienu s-suġġett ta' proġett LIFE-Natura. 2.5% tas-siti biss kienu s-suġġett ta’ iktar minn proġett wieħed. Dan huwa konformi mal-funzjoni ta’ ‘tlestija għall-azzjoni’ ta’ LIFE. Il-proġetti proposti jintgħażlu kemm jista’ jkun sabiex ikopru żoni ġodda ta’ Natura 2000 u proġetti ta’ kontinwazzjoni jingħataw inqas prijorità għall-finanzjament. Ħabitats and speċi Analiżi ddettaljata ta’ proġetti fuq perjodu ta’ erba’ snin turi li 87% tat-tipi ta’ ħabitats ta’ interess Komunitarju kienu, għallinqas darba, il-mira ta’ proġett LIFE-Natura. Il-biċċa l-kbira tal-proġetti, għallinqas parzjalment, kienu mmirati lejn artijiet mistagħdra u b'dan il-mod LIFE ikkontribwixxa wkoll għall-għanijiet tal-Konvenzjoni Internazzjoni ta' l-1971 dwar Żoni Mistagħdra (il-Konvenzjoni Ramsar) u l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ta' l-1995 dwar l-artijiet mistagħdra. Kważi 28% ta’ l-ispeċi fid-Direttivi “Ħabitats” u “Għasafar” kienu l-mira diretta ta' proġett wieħed jew iktar tal-LIFE-Natura. Bosta proġetti LIFE-Natura kkonċernaw azzjonijiet ta’ emerġenza li jkopru l-popolazzjoni dinjija sħiħa ta’ speċi fil-periklu imminenti ta’ l-estinzjoni. Il-kopertura tal-proġetti LIFE kien relattivament kbir u sinifikanti biżżejjed sabiex jikkontribwixi lejn it-twaqqif tat-tnaqqis tal-bijodiversità madwar l-Unjoni Ewropea. LIFE-Ambjent Il-karatteristika ewlenija tal-proġetti LIFE-Ambjent hija l-potenzjal li juru kif metodi, teknika u skemi innovativi ġodda jwittu t-triq għall-implimentazzjoni tal-politika eżistenti ta’ l-UE f’oqsma ambjentali differenti, jew għall-iżvilupp tal-politika fil-ġejjieni. Azzjonijiet iffinanzjati taħt il-LIFE III Azzjonijiet tal-LIFE III Ambjent jikkonsistu fi proġetti ta’ dimostrazzjoni li jkopru s-suġġetti stipulati fir-Regolament. Minkejja li hemm varjazzjonijiet fin-numru ta’ proposti li waslu, if-finanzjament medju għal kull proġett żdied gradwalment minn sena għall-oħra. Sena | In-numru ta' proposti rċevuti | In-numru ta' proġetti ffinanzjati | It-totali ta’ l-impenji ta' l-KE (€) | L-impenn medju għal kull proġett (€) | 2000 - 2001 | 898 | 103 | 63,411,036 | 615,641 | 2002 | 479 | 114 | 71,766,257 | 629,529 | 2003 | 532 | 104 | 69,470,808 | 667,989 | 2004 | 679 | 109 | 76,670,530 | 703,399 | Totali | 2,588 | 430 | 281,318,631 | 654,229 | Tipi ta’ proġetti/distribuzzjoni ġeografika Hemm tendenza li l-proġetti fl-Istati Membri tat-Tramuntana jkunu ikbar minn dawk fl-Istati Membri tan-Nofsinhar. Spanja u l-Italja għadhom il-pajjiżi bl-ikbar numru ta’ proġetti ffinanzjati. L-Italja għadha l-benefiċjarju ewlieni, kemm f'dak li hu numru ta’ proġetti kif ukoll fir-rigward tal-kontribut tal-KE. It-tqassim skond it-tema tal-proġetti ffinanzjati taħt il-LIFE-Ambjent bejn l-2000 u l-2004 jikxef allokazzjoni pjuttost uniformi tar-riżorsi fost it-temi wiesgħa għall-proġetti ‘l-ambjent urban u l-ippjanar’, ‘l-ilma’, ‘it-teknoloġiji nodfa’, ‘l-iskart’ u ‘l-prodotti’. Iż-żewġ temi li kellhom l-ikbar sehem ta’ finanzjament kienu l-iskart u l-prodotti (li jammontaw għal 23% u 22% ta’ l-ispiża rispettivament). It-teknoloġiji nodfa, l-iskart u l-prodotti wrew tkabbir matul il-perjodu, filwaqt li l-ippjanar naqas f’termini tas-sehem fil-proġetti u l-finanzjament. [pic] LIFE-Pajjiżi Terzi L-għan ta’ LIFE-Pajjiżi Terzi (TCY) hu li jikkontribwixxi lejn il-ħolqien ta' kapaċitajiet u strutturi amministrattivi u l-iżvilupp ta’ politika u programmi ta’ azzjoni f’xi pajjiżi ġirien ta’ l-Unjoni Ewropea u ċerti pajjiżi li jagħtu fuq il-Baħar Baltiku u dak Mediterran. Ċipru u Malta ma baqgħux eliġibbli biex iressqu proposti taħt il-LIFE TCY hekk kif issieħbu ma' l-UE fl-2004. Azzjonijiet iffinanzjati taħt il-LIFE III Sena | In-numru ta' proposti rċevuti | In-numru ta' proġetti ffinanzjati | It-totali ta’ l-impenji ta' l-KE (€) | Impenn medju għal kull proġett (€) | 2000 - 2001 | 92 | 28 | 9,013,840 | 321,923 | 2002 | 74 | 16 | 6,522,300 | 407,644 | 2003 | 70 | 17 | 6,567,232 | 386,307 | 2004 | 70 | 20 | 7,828,320 | 391,416 | Totali | 306 | 81 | 29,931,692 | 369,527 | Tipi ta’ proġetti/distribuzzjoni ġeografika Bħalissa hemm 14-il pajjiż/territorju LIFE TCY, li 8 minnhom jinsabu madwar il-Baħar Baltiku (ir-reġjuni Russi ta’ St.Petersburg u Kaliningrad), u sitta madwar il-Mediterran (mill-Kroazja sal-Marokk). Fi ħdan il-qafas wiesa’ tal-“bini tal-kapaċità”, il-biċċa l-kbira tal-proġetti LIFE-TCY jikkonsistu f’sett ta’ miżuri diversi, skond il-ħtiġijiet lokali jew nazzjonali. Il-proġetti LIFE TCY kollha jindirizzaw wieħed jew iktar mit-tipi ta’ miżuri li ġejjin: - l-iżvilupp jew l-adattament tal- leġiżlazzjoni ; - it-taħriġ ta' l-istaff; - il-ħolqien jew it-tisħiħ ta’ strutturi ta’ ġestjoni ambjentali; - il-ħolqien jew it-tisħiħ ta’ strutturi għall-ġbir tad-dejta , inventarji, ħzin, sorveljanza jew tixrid; - id-definizzjoni ta’ proċessi ta’ ppjanar inkluża politika, strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni; - it-tfassil ta’ standards jew regolamenti; - it-tqajjim ta’ l-għarfien; u/jew - l-izvilupp ta’ għodod tekniċi , inklużi linji ta’ gwida tekniċi, it-trasferiment ta’ l-għarfien u l-identifikazzjoni ta’ l-aħjar prassi. EVALWAZZJONI U GĦAŻLA TAL-PROĠETTI LIFE Issir sejħa annwali għall-proposti għal proġetti u l-proposti jiġu evalwati fi proċess bi 3 fażi, li huma l-eliġibilità, l-għażla u l-għoti. Il-proċess illum hu amministrat onlajn permezz tal-Programm - Evalwazzjoni Għażla Għoti (ESAP). Isir sforz estensiv sabiex ikun assigurat li l-proċess ikun kemm ġust kif ukoll trasparenti. Isiru evalwazzjonijiet ta’ kriterji tekniċi varji kemm minn evalwaturi esterni kif ukoll mill-istaff tal-Kummissjoni. Jintlaħaq qbil dwar sinteżi komuni ta' l-evalwazzjoni matul laqgħat tal-bord fejn ikunu preżenti l-evalwaturi kollha. L-Unitajiet tematiċi tad-Direttorat Ġenerali kif ukoll Direttorati Ġenerali oħra jgħinu l-Unità LIFE fl-evalwazzjoni tal-proposti. Ir-riżultat ta’ dan il-proċess huwa lista ta’ klassifikazzjoni skond il-mertu li titressaq quddiem il-Kumitat LIFE qabel id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni. Ir-riżultati ta’ l-evalwazzjoni jiġu kkomunikati lil kull min applika għall-fondi. In-numru ta’ proġetti li jistgħu jiġu ffinanzjati f’kull wieħed mit-tliet fergħat tematiċi f’sena partikolari jiddependi mill-baġit li hemm disponibbli u t-totali kumulattiv ta’ ko-finanzjament mitlub fil-lista bil-klassifikazzjoni tal-proposti individwali li ħadi l-iktar punti. Ir-rata annwali tas-suċċess tal-proġetti mressqa f’kull wieħed mit-tliet fergħat wara sejħa miftuħa għall-proposti tvarja, għalhekk, skond in-numru ta' proposti li waslu f'dik is-sena, il-kwalitajiet individwali rispettivi tagħhom u l-baġit disponibbli. ĠESTJONI TAL-PROĠETTI LIFE MILL-KUMMISSJONI Ġestjoni teknika Simplifikazzjoni tal-ġestjoni L-armonizzazzjoni tal-ġestjoni u l-proċeduri applikabbli għat-tliet fergħat ta’ LIFE intemmet b’suċċess u l-għodod u l-istandards armonizzati illum huma operattivi għal kollox. Mill-2005, ftehimiet standard ta’ għotjiet inbidlu b’deċiżjonijiet individwali ta’ finanzjament; din il-proċedura hi maħsuba biex tissimplifika u tħaffef il-proċedura ta’ finanzjament. Effiċjenza u trasparenza tal-proċeduri Il-kriterji u r-regoli ta’ l-għażla jitħejjew u jkunu disponibbli fuq l-Internet qabel il-proċedura ta’ l-għażla. Il-preżentazzjonijiet tal-programm LIFE jiġu organizzati fil-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri. Dispożizzjonijiet Amministrattivi Standard Ġodda Id-dispożizzjonijiet amministrattivi standard ġew adattati sabiex jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-Qorti ta’ l-Awdituri sabiex: jitnaqqas ir-riskju ta’ finanzjament doppju minn programmi oħra Ewropej, jiddefinixxi aħjar l-akkwist b'xiri ta’ artijiet, jillimita r-riskju ta’ ko-finanzjament tas-salarji ta’ impjegati ċivili diġà mħallsa mit-taxxi nazzjonali u l-impożizzjoni ta’ obbligi ġodda tal-kontabilitá fuq il-benefiċjarji. Sorveljanza u evalwazzjoni ta’ azzjonijiet Id- database unika għall-ġestjoni tal-proġetti ttejbet u issa tinkludi għodod ġodda li jippermettu li l-proġetti jissegwew aħjar. Is-sitwazzjoni preċiża ta' kull proġett tista’ tiġi riveduta f'kull ħin u dejta ta’ l-istatistika tal-proġetti tista’ tinġabar sabiex issir analiżi ta’ l-impatt tagħhom fuq is-settur. Mill-2003 il-format standard għat-tressiq tad-dejta tal-kontijiet qed jintuża iktar. Din l-għodda tal-kompjuter tippermetti lil min jiġġestixxi l-proġetti li jimla d-dikjarazzjoni tan-nefqa f'mod standardizzat. Ġestjoni finanzjarja Il-programm LIFE jitmexxa permezz ta’ struttura finanzjarja deċentralizzata bl-Unità D1 tieħu ħsieb l-operazzjonijiet kollha konnessi ma’ l-implimentazzjoni tal-baġit ta’ LIFE. Impenji Mill-bidu tal-LIFE III wieħed jista’ josserva evoluzzjoni pożittiva fir-rigward ta’ l-approprjazzjonijiet ta’ l-impenji użati: fl-2000 83.18%, fl-2002 99.73%, fl-2003 99.95%, fl-2004 99%. Pagamenti It-twettiq ta’ l-approprjazzjonijiet tal-pagamenti kien stabbli mill-2002 - bejn 80% u 95%. Dewmien fil-pagamenti Id-dewmien fil-pagamenti naqas sistematikament mill-2000 u fl-2004 90% tal-pagamenti saru fi żmien 90 jum (64% fl-2000 u 82% fl-2002). Impenji mhux imħallsa meta l-proġett spiċċa/sar il-pagament aħħari F’Marzu 2001 kien hemm 187 pagament mhux imħallsa. Biż-żmien in-numru naqas b’rata konsistenti u bħalissa m’hemmx impenji bħal dawn. KOMUNIKAZZJONI U TIXRID TAR-RIŻULTATI LIFE III Ir-Regolament LIFE III jenfasizza bil-qawwi l-importanza tal-komunikazzjoni bħala mezz għat-tixrid tat-tagħrif dwar proġetti LIFE lil programmi oħra simili ta' proġetti jew lil-leġiżlazzjoni Komunitarja fil-qasam ambjentali. Is-snin 2003 u 2004 kienu ddedikati għall-implimentazzjoni ta’ LIFE-Srateġija tal-Komunikazzjoni, imnedija f’Marzu 2002, bit-twettiq ta’ għadd ta’ azzjonijiet ta' komunikazzjoni fuq firxa wiesgħa. IL-websajt tal-LIFE ġiet riveduta kompletament f’Ġunju 2002 u kienet kontinwament aġġornata u mtejba. Għada l-iktar websajt li jżuruha nies minn dawk tad-Direttorat Ġenerali, b’medja ta’ 120,000 viżitatur kull xahar fil-bidu ta’ l-2005, meta mqabbel mas-65,000 kull xahar fl-2002. Id- database tal-proġetti tlestiet u search engine ddettaljata li tagħti aċċess faċli għar-riżultati tal-proġetti għal kull qasam ġiet installata . Ġew ippubblikati tmien fuljetti tematiċi li jagħtu dettalji dwar il-proġetti LIFE u l-kontributi tagħhom lill-politika f’temi partikolari u dawn kollha huma disponibbli fil-websajt. Kompilazzjonijiet tal-proġetti LIFE Natura u LIFE Ambjent li għadhom jintgħażlu fl-2004, u l-istqarrijiet għall-istampa relatati, ġew ippubblikati wkoll. Il-ġurnal elettroniku ta’ kull xahar issa jintbagħat direttament lil kważi 9000 abbonat u indirettament jinxtered lil 45,000 qarrej potenzjali. Inħolqot ukoll librerija tal-midja b’vidjows, CDs u ritratti minn proġetti LIFE. Qed jiġu żviluppati bosta inizjattivi ta’ tixrid u huwa ppjanat li l-Istrateġija ta’ Komunikazzjoni tiġi riveduta fl-2006. KONKLUŻJONI S’issa LIFE kien strument effettiv għall-implimentazzjoni, l-iżvilupp u t-titjib tal-politika ambjentali Komunitarja. Minħabba f'hekk, il-Kummissjoni ddeċidiet li tipproponi l-programm LIFE + għall-2007/2013 sabiex it-tagħlimiet rilevanti li ttieħdu mill-LIFE III jitwasslu fil-kuntest usa’ tas-Sitt Programm ta’ Azzjoni Ambjentali. 0 5,000,000 10,000,000 15,000,000 20,000,000 25,000,000 2000 2002 2003 2004 IPPJANAR ILMA TEK NODFA SKART PRODOTTI