RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

dwar il-metodi varji ta’ sturdament għat-tjur

1. Sfond

L-Artikolu 27(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1099/2009 dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt il-qatla[1] jistipula li “Mhux aktar tard mit-8 ta’ Diċembru 2013, il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar id-diversi metodi ta’ sturdament għat-tjur, l-annimali selvaġġi u b’mod partikolari l-isturdamenti tat-tjur fil-banjijiet multipli, b’kont meħud tal-aspetti tat-trattament xieraq tal-annimali, kif ukoll l-impatti soċjo-ekonomiċi u ambjentali”.

Sabiex tħejji dan ir-rapport il-Kummissjoni kkummissjonat “studju dwar diversi metodi ta’ sturdament għat-tjur”, u r-rapport finali ġie ppreżentat lill-Kummissjoni fl-2012 (l-“Istudju tal-2012”)[2].

2. Metodi ta’ sturdiment tat-tjur

Il-biċċeriji tat-tjur prinċipalment jużaw metodu ta’ sturdament imsejjaħ sturdament multiplu fil-banju tal-ilma (jew banju tal-ilma). B'din is-sistema t-tjur jiġu mdendla rashom ‘l isfel fi qjud qabel jiġu mgħaddsa parzjalment sal-ġwienħaj f'banju tal-ilma, fejn jissottomettuhom għal kurrent elettriku. Il-kurrent elettriku jgħaddi minn ġisimhom u jisturdihom qabel ma jiġu żvinati.

Il-metodu ewlieni alternattiv ta' sturdament huwa dak tal-Isturdament f'Atmosfera Kontrollata (CAS), li fih it-tjur jiġu sturduti f’kamra atmosferika fejn jiġu esposti għal taħlitiet ta’ gass.

Fl-UE, 80 % tal-brojlers (tiġieġ għal-laħam) jiġu sturduti f'banju tal-ilma, filwaqt li 20 % jiġu sturduti permezz tal-CAS[3].

Il-proporzjon ivarja ħafna bejn l-Istati Membri (pereżempju, 60 % tal-CAS fil-Ġermanja u 5 % fi Franza)[4].

Alternattivi oħra għall-banju tal-ilma huma l-isturdament tar-ras biss u l-isturdament f'atmosfera ta' pressjoni baxxa (LAPS).

L-isturdament elettriku tar-ras biss jitwettaq billi jiġu applikati elettrodi individwali li jiddawru mal-moħħ. Il-metodu huwa magħruf sew għall-ispeċijiet kollha iżda, sa ftit ilu, ma kienx adattat għall-biċċeriji tat-tjur minħabba l-ispid għoli tal-linja tat-tbiċċir. F’dawn l-aħħar snin, il-metodu ġie żviluppat u kummerċjalizzat sabiex jintuża fil-biċċeriji kummerċjali (sa 9000 tajra kull siegħa).

Il-LAPS huwa metodu bbażat fuq prinċipju simili għall-isturdament bil-gass iżda minflok ma l-atmosfera tinbidel b’gass, il-LAPS ineħħi l-arja b'mod progressiv u joħloq nuqqas ta’ ossiġnu li jikkawza l-isturdament. Il-LAPS għadu mhux permess fl-UE, iżda jintuża fl-Istati Uniti.

Fuq il-bażi tal-estrapolazzjoni tat-tendenzi attwali, is-sitwazzjoni medja tal-UE fi żmien ħames (5) snin tista’ tkun trasferiment ta’ 15 % mill-banju tal-ilma għall-CAS (jiġifieri 65 % tal-brojlers jiġu sturduti fil-banju tal-ilma u 35 % jiġu sturduti bil-CAS).

Madankollu, din l-evoluzzjoni mistennija tvarja bejn l-Istati Membri minħabba differenzi f’diversi fatturi ewlenin bħalma huma d-domanda tal-konsumaturi (għall-benessri tal-annimali kif ukoll għat-tip ta’ laħam — tiġieġ sħaħ minflok flettijiet) u l-ispejjeż tax-xogħol.

Ftit mill-Istati Membri huma mistennija li jikkonvertu għal aktar minn 80 % tal-volum tagħhom għall-CAS (il-Ġermanja, l-Awstrija u l-Finlandja) iżda numru sostanzjali huma mistennija li jikkonvertu għal aktar minn 50 % (ir-Renju Unit, l-Italja, l-Isvezja, il-Pajjiżi l-Baxxi u l-Belġju). Stati Membri oħra huma mistennija li jżommu l-banju tal-ilma bħala l-metodu ewlieni ta’ sturdament.

3. Kunsiderazzjonijiet dwar il-benessri tal-annimali

Fl-2004 u fl-2006, qabel l-adozzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1099/2009, l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) ħarġet żewġ opinjonijiet dwar l-aspetti relatati mal-benessri fir-rigward tal-isturdament u l-qtil tal-annimali[5][6].

Fl-opinjoni tagħha tal-2004, l-EFSA identifikat żewġ problemi ewlenin:

– L-inverżjoni u l-irbit tat-tjur huma ta' uġigħ, speċjalment għal tjur tqal jew fraġli[7] u jistgħu jikkawżaw żlugar u ksur tal-għadam;

– L-ammont ta’ kurrent elettriku mogħti lil kull tajra jvarja skont ir-reżistenza elettrika ta’ kull tajra, u ma jistax jiġi kkontrollat.

Bi tweġiba għal dawn l-opinjonijiet, ir-Regolament (KE) Nru 1099/2009, li japplika mill-1 ta’ Jannar 2013, jistabbilixxi parametri elettriċi (150 mA għal frekwenzi ta' bejn 200 u 400 Hz) għall-isturdament fil-banju tal-ilma[8]. Dawn il-parametri huma wkoll irrakkomandati mill-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali[9].

Fl-2011, żewġ Stati Membri ssuġġerew li jiġu emendati l-parametri elettriċi għall-banju tal-ilma meħtieġa mir-Regolament (KE) Nru 1099/2009. L-EFSA eżaminat din id-dejta u fl-2012 adottat opinjoni dwar il-kwistjoni[10], fejn l-isturdament fil-banju tal-ilma jikseb sa 96 % ta' sturdamenti effettivi, skont kif ġie mkejjel permezz ta' Electro-Encephalogram (EEG). L-opinjoni tenfasizza wkoll il-bżonn għal aktar riċerka u kwistjonijiet ta’ infurzar, jiġifieri l-operaturi tal-biċċeriji għandhom it-tendenza li jbaxxu l-kurrent elettriku minħabba tħassib dwar il-kwalità tal-laħam.

L-opinjonijiet tal-EFSA jindikaw ukoll li l-CAS jindirizza l-iżvantaġġi tal-banju tal-ilma jekk il-metodu jintuża b’parametri li joqtlu t-tjur:

– It-tjur ma jiġux invertiti jew jintrabtu waqt li jkunu għadhom f'sensihom;

– Dan jista' jiżgura li 100 % tat-tjur ikunu nqatlu qabel jiġu żvinati.

L-opinjoni tal-EFSA tal-2004 u l-2006 ma eżaminatx il-metodu ta’ sturdament tar-ras biss li bħalissa qed jiġi żviluppat għal-linji tat-tbiċċir kummerċjali.

4. Aspetti ekonomiċi

Dejta ekonomika ewlenija dwar il-produzzjoni u l-kummerċ estern tal-laħam tat-tjur tal-UE hija disponibbli fl-Anness I.

4.1. Tqabbil bejn il-banju tal-ilma u metodi oħra

4.1.1. Il-kostijiet tal-produzzjoni u mudell tal-kost

Il-mudell tal-kost ġie stabbilit biex jitqabblu l-metodi ta’ sturdament għat-tjur kummerċjalment disponibbli[11]. Tqiesu l-kosti li ġejjin: l-installazzjoni[12], il-manutenzjoni, ix-xogħol għall-ilqugħ u d-dendil, il-konsum tal-ilma, l-ilma għat-tindif, l-elettriku għall-isturdament, il-gass għall-isturdament, l-ispejjeż l-oħra tax-xogħol assoċjati mal-isturdament.

Ġew ikkalkulati l-kosti medji tal-UE għal kull tajra għall-biċċeriji ta’ throughput għoli (12 000 tajra kull siegħa) u ta' throughputs aktar baxxi (6 000 sa 3 000 tajra kull siegħa). Dawn qed jiġu ppreżentati fil-qosor fit-Tabelli 1 u 2. Dawn iċ-ċifri jiddependu fuq il-kosti lokali ta’ riżorsi differenti (il-kapital, l-enerġija, l-ilma u x-xogħol)[13].

Tabella 1: Kalkoli bażi tal-kost tal-isturdament b’metodi differenti għat-throughput ta' 12 000 tajra fis-siegħa

Fattur ta’ kost || Banju tal-ilma || CAS || Ir-ras biss || Sturdament permezz ta' vakwu

Il-kost tal-installazzjoni || EUR 43 000 || EUR 308 300 || EUR 370 000 || EUR 500 000

Il-manutenzjoni (% tal-kost tal-installazzjoni) || 3,45% || 6.90 % || 3.00 % || 2.40 %

Xogħol għall-ilqugħ u d-dendil || 97 sigħat kull jum || 90 sigħat kull jum || 96 sigħat kull jum || 90 sigħat kull jum*

L-ilma għall-isturdament u t-tindif || 9,0m3 kull jum || 3,5m3 kull jum || 0,96m3 kull jum || 3,5m3 kull jum*

Elettriku || 5,2 kwh kull jum || 127.0 kwh kull jum || 9.6 kwh kull jum || 1,136.0 kwh kull jum

Gass użat || - || 3,1 tunnelati kull jum || - || -

Xogħol ieħor || 3 sigħat kull jum || 5 sigħat kull jum || 0,5 sigħat kull jum || 5 sigħat kull jum*

Il-kost għal kull tajra (il-medja tal-UE) || 2,439 ċenteżmi || 3,495 ċenteżmi || 2,521 ċenteżmi || 2,641 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet għoljin) || 4,135 ċenteżmi || 5,105 ċenteżmi || 4,151 ċenteżmi || 4,367 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet baxxi) || 0,389 ċenteżmi || 1,562 ċenteżmu || 0,549 ċenteżmi || 0,679 ċenteżmi

Sorsi u ponderazzjonijiet || Manifatturi: 45 % Stħarriġ tal-biċċerija b'kapaċità ta' 9 000-13 000 (ċifri aġġustati għall-kapaċità ta' 12 000) 45 %; Letteratura: 10 % || Manifatturi: 45 % Stħarriġ tal-biċċerija tal-kapaċitajiet kollha 9,000-13,000 (ċifri aġġustati għall-kapaċità ta' 12 000) 45 %; Letteratura: 10 % || Il-manifatturi || Il-manifatturi, l-istimi tax-xogħol għall-CAS.

* Iċ-ċifri ttieħdu mill-istimi tal-CAS minħabba x-xebh tas-sistemi u n-nuqqas ta’ dejta speċifika. Id-dokumentazzjoni ċċarat li ma jintuża ebda ilma fil-proċess tal-LAPS għall-isturdament, minkejja l-fatt li l-ilma jintuża fis-sistemi tal-CAS għat-tindif.

Tabella 2: Mudell tal-kost għall-biċċeriji b’kapaċitajiet ta’ 6 000 sa 3 000 tajra fis-siegħa

Fattur ta’ kost || Banju tal-ilma || CAS || Ir-ras biss || Sturdament permezz ta' vakwu

Differenzi b'6 000 tajra fis-siegħa

|| Il-kost tal-installazzjoni huwa kemxejn anqas; l-użu tal-ilma u x-xogħol hu anqas; l-użu tal-elettriku huwa kważi l-istess. || Il-kost tal-installazzjoni, u l-użu tal-ilma u tal-elettriku huma l-istess. L-użu tax-xogħol u tal-gass huma proporzjonalment anqas. Anqas manutenzjoni minħabba throughput aktar baxx || Il-kost tal-installazzjoni hu kemxejn anqas (EUR 350k), il-kost tax-xogħol u l-elettriku tnaqqas proporzjonalment. || Il-kost tal-istallazzjoni tnaqqas bin-nofs bit-tneħħija ta’ nofs il-kmamar tal-vakum (250K), l-elettriku u x-xogħol tnaqqas ukoll proporzjonalment.

Il-kost għal kull tajra (il-medja tal-UE) || 2,541 ċenteżmi || 3,687 ċenteżmi || 2,716 ċenteżmi || 2,667 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet għoljin) || 4,294 ċenteżmi || 5,330 ċenteżmi || 4,356 ċenteżmi || 4,412 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet baxxi) || 0,422 ċenteżmu || 1,730 ċenteżmu || 0,733 ċenteżmu || 0,682 ċenteżmu

Differenzi għal 3 000 tajra fis-siegħa

|| Il-kost tal-installazzjoni huwa kemxejn anqas; l-użu tal-ilma u x-xogħol hu anqas; l-elettriku huwa kważi l-istess. || Il-kost tal-installazzjoni, il-kost tal-ilma u tal-elettriku l-istess. Il-kost tax-xogħol u l-gass proporzjonalment anqas. Manutenzjoni aktar baxxa. || Il-kost tal-installazzjoni għal kull 6 000 tajra fis-siegħa (EUR 350k), il-kost tax-xogħol u l-elettriku jitnaqqas proporzjonalment. || L-installazzjoni, l-elettriku għal 6 000 tajra għal kull siegħa[14]. Ix-xogħol jitnaqqas proporzjonalment.

Il-kost għal kull tajra (il-medja tal-UE) || 2,584 ċenteżmi || 4,053 ċenteżmi || 3,121 ċenteżmi || 3,087 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet għoljin) || 4,340 ċenteżmi || 5,761 ċenteżmi || 4,780 ċenteżmi || 5,000 ċenteżmi

Il-kost għal kull tajra (xogħol, ilma u elettriku bi prezzijiet baxxi) || 0,463 ċenteżmu || 2,046 ċenteżmi || 1,116 ċenteżmu || 1,024 ċenteżmu

Bħala medja, il-banju tal-ilma huwa l-orħos metodu ta’ sturdament, filwaqt li l-CAS huwa l-ogħla[15]. Għal biċċeriji b'throughput għoli d-differenza fil-kosti bejn iż-żewġ metodi hija aktar baxxa.

L-isturdament bil-banju tal-ilma jagħti vantaġġi akbar minn dawk li jinkisbu permezz tal-metodi l-oħra fejn l-ispejjeż tal-produzzjoni huma aktar baxxi. Madankollu, fejn l-kosti tal-produzzjoni huma ogħla, speċjalment dawk tax-xogħol, id-differenza bejn il-kosti tal-banju tal-ilma u metodi oħra tonqos. Din is-sejba hija koerenti mal-osservazzjoni empirika li l-CAS jintuża f’reġjuni tal-UE fejn il-kosti tax-xogħol huma relattivament għoljin.

Id-deċiżjoni tal-operaturi tal-biċċeriji rigward l-għażla ta’ sistema ta' sturdament ma tidhirx li hi influwenzata mill-effetti fuq il-prezz bl-imnut (il-prezz medju bl-imnut huwa ta’ EUR 5,070 għal tiġieġa normali b'piż ta' 1.5 kg) iżda mid-differenzi l-kbar tal-kosti tal-investiment inizjali, kif ukoll spazju meħtieġ għas-sistema ta' sturdament (ara hawn taħt).

4.1.2. Dħul/swieq

L-operaturi tal-biċċeriji jagħżlu metodu ta’ sturdament skont f'liema suq beħsiebhom ibigħu.

L-impatti fuq id-dħul iseħħu fit-tliet mekkaniżmi li ġejjin:

– L-aċċess għas-suq: id-distributuri jistgħu jesiġu metodi speċifiċi ta' sturdament għal raġunijiet ta' kwalità, benessri tal-annimal jew ħtiġijiet reluġjużi (Halal[16], Kosher).

– Kwalità aħjar ta' laħam: is-swieq jistgħu jitolbu primjum jekk il-qatgħat (qatgħat tas-sidra, ġwienaħ, saqajn) ikollhom l-aspetti meħtieġa b'mod konsistenti (kulur, l-ebda titjir ta' demm).

– Telf bil-qtugħ tax-xtur: id-dħul isofri impatt negattiv jekk l-metodi ta' sturdament iżid il-bżonn tal-qtugħ tax-xtur (telf ta' laħam u l-kost tax-xogħol għall-qtugħ tax-xtur).

Fil-prattika, l-aktar varjabbli tas-suq importanti huwa jekk it-tajra tinbiegħx bħala tiġieġa sħiħa għal aktar ipproċessar (fejn l-imperfezzjonijiet mhumiex daqshekk importanti) jew jekk tinbiegħx bħala qatgħat friski tal-laħam fil-livell tal-bejgħ bl-imnut (fejn preżentazzjoni tajba hija essenzjali).

Ma hemm l-ebda studju komprensiv li direttament iqabbel il-kwalità tal-laħam minn metodi differenti ta' sturdament. Barra minn hekk, l-impatti fuq il-kwalità jvarjaw ħafna skont firxa ta’ fatturi oħra minbarra l-metodu ta’ sturdament, b’mod partikolari l-parametri użati, l-oriġini tal-qatgħa, l-immaniġġjar u t-trasport tat-tjur qabel il-qatla, eċċ.

Skont dawn ir-riżervi, it-tqabbil fuq il-kwalità tal-laħam tad-diversi metodi ta’ sturdament jista' jitqassar kif ġej:

– Is-sistemi tal-CAS u r-ras biss[17] jidhru li jipprovdu kwalità aħjar tal-laħam (perċentwali ogħla ta’ flett tas-sider mingħajr titjir tad-demm) mill-banju tal-ilma,

– Il-ħsara lis-sieq hi ġeneralment ogħla fil-banju tal-ilma minħabba l-irbit ħaj,

– Il-ħsara lill-ġwienaħ hi ġeneralment ogħla fil-CAS minħabba aktar taħbit tal-ġwienaħ matul l-isturdament, b’mod partikolari bil-gassijiet inerti,

– Il-ħsara fil-ġilda tista’ tkun akbar fil-CAS minħabba d-diffikultajiet fit-tneħħija tar-rix.

B'mod ġenerali, il-CAS jidher li jippreżenta vantaġġ għal swieq li jeħtieġu flettijiet tas-sider (l-aqwa kwalità) iżda mhux kompetittiv mal-banju tal-ilma għal swieq li jeħtieġu tjur sħaħ.

4.1.3. L-ispazju meħtieġ għall-installazzjoni ta’ sistema ta’ sturdament

Minbarra l-mudell tal-kost stabbilit qabel, huwa meħtieġ li jitqies l-ispazju meħtieġ f’każ li ssir konverżjoni mis-sistema tal-banju tal-ilma għal sistema oħra.

Il-kosti tal-bini u l-modifika strutturali relatati ma’ sistema ta’ konverżjoni mis-sistema tal-banju tal-ilma għal dik tal-CAS (u possibbilment LAPS) huma sinifikanti u jistgħu jilħqu livelli projbittivi. Dawn il-kosti x’aktarx li jkunu ogħla għal bidla mill-banju tal-ilma għall-CAS (u possibbilment LAPS) minn dawk ta' sistema tar-ras biss li ma tkunx teħtieġ spazju akbar milli jeħtieġ banju tal-ilma.

5. Il-kundizzjonijiet ta’ xogħol tal-ħaddiema tal-biċċeriji

Sistemi li jevitaw it-tqandil tal-annimali meta jkunu għadhom f'sensihom (il-CAS u l-LAPS) għandhom impatti pożittivi fuq l-ambjent tax-xogħol meta mqabbla mal-oħrajn (il-banju tal-ilma u r-ras biss) minħabba livell baxx ta’ trab (l-ebda taħbit ta' ġwienaħ), dawl normali[18], inqas korrimenti għall-ħaddiema u inqas sforz fiżiku. Skont sors minnhom[19], dawn inaqqsu wkoll ir-rati tad-dawran tal-ħaddiema, u b'hekk inaqqsu l-kosti tar-reklutaġġ.

6. L-aspett ambjentali

L-istudju tal-2012 qabbel il-banju tal-ilma u l-CAS skont sitt miżuri ambjentali: it-tniġġis tat-trab u tal-irwejjaħ, il-konsum tal-enerġija, fluss ta' skart li ma jintużax, il-konsum tal-ilma, it-tkessiħ u emissjonijiet ta' gassijiet serra.

Filwaqt li, meta jiġu mqabbla jidher li ftit hemm differenza fl-impatti ambjentali bejn iż-żewġ metodi, il-CAS jidher li joffri xi vantaġġi ambjentali fuq il-banju tal-ilma f’termini ta’ trab/irwejjaħ, l-iskart u l-ilma filwaqt li l-banju tal-ilma jikkonsma anqas elettriku u jiġġenera inqas gassijiet b’effett serra.

7. L-asspetti tal-kompetittività globali

Is-settur tal-UE tat-tjur għandu jiġi eżaminat ukoll fid-dawl tal-kompetittività globali u l-pressjoni kompetittiva minn pajjiżi terzi.

Il-Brażil huwa fornitur ewlieni tat-tjur sħaħ u tal-laħam abjad (is-sider) lejn is-suq dinji (rispettivament 80 u 85 % tal-kummerċ dinji), filwaqt li jinsab it-tieni għal-laħam skur (is-saqajn) (30 %).

Il-kompetittività globali fis-suq dinji tat-tjur hija ddeterminata prinċipalment mill-ispiża għall-għalf li tammonta għal bejn 50 sa 70 % tal-ispejjeż totali tal-produzzjoni. Il-Brażil, l-Arġentina u l-Istati Uniti għandhom tendenza li jibbenefikaw minn 40 % tal-kosti anqas tal-produzzjoni mill-UE u mill-pajjiżi Asjatiċi bħala riżultat ta’ għalf orħos. Vantaġġi sinifikanti oħra ta' kosti fil-Brażil u t-Tajlandja huma kundizzjonijiet klimatiċi favorevoli u l-kosti baxxi tax-xogħol tal-ħaddiema.

Id-dominanza tal-Brażil fis-suq globali tat-tjur tista’ tiġi spjegata wkoll mill-enfasi fuq l-esportazzjoni fejn id-domanda fis-swieq tal-esportazzjoni tingħata prijorità fuq id-domanda domestika (b’kuntrast kemm mal-UE kif ukoll mal-Istati Uniti fejn l-esportazzjonijiet huma prinċipalment prodotti sekondarji tad-domanda domestika).

L-esportazzjonijiet mill-Istati Uniti lejn l-UE huma limitati ħafna minħabba l-użu tat-trattamenti antimikrobiċi (li huma pprojbiti fl-UE). Madankollu, l-Istati Uniti huma attur rilevanti f’termini ta’ kompetizzjoni fis-swieq tal-esportazzjoni bħar-Russja, destinazzjoni importanti għal-laħam skur żejjed.

It-Tajlandja hija esportatur ta’ prodotti pproċessati lejn l-UE iżda ma għandhiex it-tendenza li tikkompeti fis-swieq globali mal-esportaturi tal-UE.

Il-banju tal-ilma jibqa’ l-aktar metodu ta’ sturdament komuni fid-dinja għat-tjur. Il-CAS jintuża f'għadd żgħir ta' pajjiżi terzi, iżda fil-biċċa l-kbira huwa limitat għall-UE.

Il-kosti tat-tbiċċir jikkostitwixxu bejn 14 u 22 % tal-kosti totali tal-produzzjoni u huma prinċipalment determinati mill-kosti tax-xogħol li jagħtu vantaġġ f’termini assoluti u relattivi lit-Tajlandja u l-Brażil.

Tbassir ekonomiku fit-tul jipprevedi żieda sostanzjali fis-suq dinji tat-tjur. Id-domanda dejjem tikber għal aktar prodotti pproċessati tista' tkun ta' xprun favur il-CAS fuq medda twila ta’ żmien.

8. Aspetti oħra

Il-konformità ma’ regoli reliġjużi Musulmani għandha sehem ukoll għal xi operaturi tal-biċċeriji favur ċerti metodi jew parametri għall-isturdament. Filwaqt li ma hemmx pożizzjoni li ntlaħaq qbil dwarha b’mod komuni fil-komunitajiet Musulmani kollha rigward l-isturdament tal-annimali, ħafna minnhom jaċċettaw l-isturdament jekk l-annimal ikun jista’ jiġi f’sensih fin-nuqqas ta' żvinar.

Skont kif jiġu stabbiliti l-parametri għall-isturdament, l-isturdament fil-banju tal-ilma, il-CAS u l-isturdament tar-ras biss jistgħu jkunu metodi riversibbli. Madankollu, peress li l-isturdament fil-banju tal-ilma u l-CAS huma metodi ta’ sturdament kollettiv, l-uniku mod biex ikun żgurat li l-annimali kollha jkunu jistgħu jiġu lura f'sensihom mingħajr ma jiġu żvinati hu li jitnaqqsu l-parametri għall-isturdament, u dan jispjega l-perċentwal tal-annimali sturduti b’mod xieraq.

Il-CAS normalment jintuża biex jinqatlu l-annimali u għalhekk il-komunitajiet Musulmani rarament jaċċettawh għall-Ħalal (ir-riskju li l-annimali jiġu sturduti b’mod irriversibbli). Il-parametri elettriċi meħtieġa għall-banju tal-ilma b’dan ir-Regolament ma jistgħux jiżguraw l-irkupru sħiħ tal-annimali sturduti kollha.

Barra minn hekk, il-benefiċċji għall-benessri tal-annimali jew l-żvantaġġi tal-metodu ta’ sturdament għandhom jiġu kkunsidrati waħedhom, irrispettivament mill-biċċeriji. Ir-restrizzjoni tal-użu tal-metodi ta’ sturdament bħalma hu l-banju tal-ilma, li bħalissa hu l-uniku metodu kummerċjali disponibbli b'mod wiesa' għall-biċċeriji ż-żgħar, se timplika li annimali mrobbija fir-reġjuni b’sistemi ta’ biedja estensivi se jkollhom jiġu trasportati fi vjaġġi twal.

9. Konklużjonijiet

Fost id-diversi metodi ta’ sturdament għat-tjur, l-isturdament tal-banju tal-ilma għat-tjur huwa l-aktar wieħed li jintuża fid-dinja u fl-UE. Storikament, huwa l-ewwel wieħed, u huwa rħis, teknoloġikament aċċessibbli, ma jeħtieġx ħafna spazju u jimmobilizza biżżejjed tjur biex jiġu svinati permezz ta’ mekkaniżmu awtomatiku li jaqta' l-għenuq f’biċċeriji industrijali awtomatiċi.

Filwaqt li l-CAS hu mistenni li jkompli jespandi f’xi Stati Membri, minħabba d-domanda akbar għal laħam ta’ kwalità għolja u minħabba kosti ogħla tax-xogħol, l-isturdament fil-banju tal-ilma x’aktarx li se jkompli jintuża b’mod wiesa’ fl-UE.

Il-CAS jirrappreżenta alternattiva ewlenija kummerċjalment disponibbli għall-banju tal-ilma. Alternattivi oħra għall-banju tal-ilma għadhom mhumiex żviluppati biżżejjed biex ikunu għażla immedjata. Il-CAS jippreżenta vantaġġi għall-benessri tal-annimali kif ukoll għall-kwalità tal-laħam u għall-kundizzjonijiet tax-xogħol. Madankollu, il-CAS hu għali u jeħtieġ aktar spazju biex jiġi installat u, fil-preżent, huwa mfassal għal biċċeriji bi throughput għoli.

It-tneħħija gradwali tal-isturdament fil-banju tal-ilma bħalissa mhix alternattiva ekonomikament vijabbli minħabba li fil-kuntest attwali m'hemm l-ebda alternattiva prattika għall-biċċeriji bi throughput medju jew baxx li jikkostitwixxu għadd sostanzjali tal-istabbilimenti fl-UE.

Huwa importanti li l-Istati Membri japplikaw ir-rekwiżiti l-ġodda dwar il-benessri tal-annimali b’mod uniformi sabiex jiggarantixxu kundizzjonijiet indaqs għall-operaturi tal-biċċeriji u l-benessri tal-annimali.

Il-Kummissjoni tkompli ssegwi b'attenzjoni l-implimentazzjoni fl-Istati Membri, kif ukoll teżamina, tagħmel valutazzjoni komparattiva u xxerred l-aħjar prattiki u l-innovazzjoni meta tkun qed tapplika r-regoli eżistenti tal-UE.

[1] ĠU L 303, 18.11.2009, p. 1.

[2] Study on various methods of stunning poultry minn Food Chain Evaluation Consortium – Project leader Agra CEAS Consulting – 11/12/2012.

(http://ec.europa.eu/food/animal/welfare/slaughter/study_stunning_poultry_en.pdf).

[3] Il-CAS jinklud diversi sistemi, skont id-disinn tagħhom (orizzontali/vertikali), skont l-integrazzjoni tagħhom mal-bqija tal-linja tal-ipproċessar u skont it-taħlita tal-gass li tintuża (diossidu tal-karbonju jew gassijiet inerti).

[4] Għat-tiġieġ li jbidu l-proporzjon bejn il-banju tal-ilma u l-CAS huwa rispettivament 83-7 %, għal qatgħat tat-tnissil 61-37 % u għad-dundjani 76-24 % f’għadd ta’ annimali.

[5] The welfare aspects of the main systems of stunning and killing the main commercial species of animals, The EFSA Journal (2004), 45, 1-29.

[6] The welfare aspects of the main systems of stunning and killing applied to commercially farmed deer, goats, rabbits, ostriches, ducks, geese and quail, The EFSA Journal (2006) 326, 1-18.

[7] Dundjani u qatgħat tat-tnissil tal-brojlers huma ħafna itqal minn brojlers standard kummerċjali, filwaqt li tiġieġ tal-bajd li m'għadhomx ibidu jkollhom l-għadam fraġli.

[8] Dwar il-parametri elettriċi ara l-punt 6 tal-Kapitolu II tal-Anness I, dwar it-tagħmir ara l-punt 5 tal-Anness II.

[9] L-Artikolu 7.5.7 (3) (b) Sturdament elettriku tat-tjur bl-użu ta’ banju tal-ilma — tal-Kodiċi tas-Saħħa tal-Annimali Terrestri tal-OIE.

[10] Scientific Opinion on electrical requirements for waterbath equipment applicable for poultry . EFSA Journal 012; 10(6):2757. 80 pp. doi:10.2903/j.efsa.2012.2757.

[11] Il-LAPS mhux permess fl-UE, iżda jintuża f’biċċerija waħda fl-Istati Uniti.

[12] L-ispejjeż tal-installazzjoni għal stabbiliment ġdid iżda mhux l-ispejjeż ta’ konverżjoni.

[13] Xenarji oħra ġew diskussi fl-istudju tal-2012.

[14] Il-kost tal-installazzjoni jitqiesu l-istess għal kull 6 000 tajra fis-siegħa peress li mhuwiex ċar jekk is-sistema hix skalabbli għal throughput ta’ inqas minn 6 000 tajra għal kull siegħa.

[15] Id-dejta dwar il-metodu tar-ras biss u l-LAPS tiddependi prinċipalment fuq l-informazzjoni pprovduta mill-manifatturi, li tista’ tkun aktar ottimista minn kif fil-verità hi fil-prattika kummerċjali.

[16] Ara t-Taqsima 8 aktar 'il quddiem.

[17] Peress li s-sistema kummerċjali tar-ras biss għadha tintuża fi ftit biċċeriji, l-informazzjoni mhix soġġetta għal reviżjoni indipendenti.

[18] Għat-tqandil ta’ tjur ħajjin, il-ħaddiema joperaw f’livell baxx ta’ dawl sabiex iżommu t-tjur kalmi.

[19] PETA (2007) Controlled Atmosphere Killing vs. Electrical Immobilisation. A comparative analysis of poultry slaughter systems from animal welfare, worker safety and economic perspectives. PETA USA, June 2007.

ANNESS

għar-

RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

dwar metodi varji ta’ sturdament għat-tjur

Dejta ekonomika ewlenija tas-settur tal-laħam tat-tjur tal-UE[1]

1. Produzzjoni tal-UE 12 miljun tunnellata[2]

Sors: Rapport annwaliAVEC 2011.

1.1. Biċċeriji

Madwar 5.300 stabbiliment

L-ebda lista komprensiva ta’ biċċeriji tat-tjur/dejta skont it-throughput skarsa

1.2. Eżiti ekonomiċi

Bejn 30 sa 32.5 biljun euro fl-2011

1.3. Numru ta’ impjegati f’kuntatt ma’ annimali ħajjin

Stmati għal 3000 ekwivalenti full time[3].

2. Konsum UE: 11.6 miljun tunnellata[4]

Konsum per capita ta’ madwar 23 kg/sena

3. Il-kummerċ tal-UE

L-UE tesporta 9 % u timporta 6 % tal-produzzjoni tal-UE[5]

L-UE timporta l-iktar l-laħam tas-sidra u tesportan qatgħat ta’valur iktar baxx, ħlief Franza b'suq speċjali tal-esportazzjoni ta' tjur sħaħ lejn l-Arabja Sawdija

Sors: Eurostat

Sors: Eurostat

[1] Id-dejta kollha nġabret mill-istudju kkummissjonat mill-Kummissjoni: Study on various methods of stunning poultry mill-Food Chain Evaluation Consortium – Project leader Agra CEAS Consulting – 11/12/2012.

[2] Dejta tal-2010 f’piż tal-karkassa.

[3] Iżda l-biċċa l-kbira ta’ dawn l-impjegati huma ħaddiema part-time.

[4] Dejta tal-2009

[5] Dejta tal-2010 f’tunnellati. Fil-valur l-esportazzjonijiet fl- 2010 kienu ta' 1.18 biljun euro u l-importazzjoni ta’ 1.97 biljun euro, li jgħoddu rispettivament madwar 3.8 % għall-importazzjonijiet u 6.4 % għall-esportazzjonijiet tal-valur stmata tal-produzzjoni tal-biċċeriji tat-tjur tal-UE.