Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Ir-rwol tal-politika ta’ koeżjoni fil-ġlieda kontra l-inugwaljanzi fil-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid wara l-kriżi tal-COVID-19. Komplementarjetajiet u duplikazzjonijiet possibbli mal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF) u l-pjani nazzjonali ta’ rkupru”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2021/C 517/01)

Relatur: Ioannis VARDAKASTANIS Korelatur: Judith VORBACH

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja 25.3.2021 Bażi legali Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura Opinjoni fuq inizjattiva proprja Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 8.9.2021 Adottata fil-plenarja 23.9.2021 Sessjoni plenarja Nru 563 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 211/0/6

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. NextGenerationEU mhuwiex ibbażat biss fuq is-solidarjetà bejn l-Istati Membri iżda jissimbolizza wkoll il-fatt li l-Istati Membri għandhom viżjoni kondiviża għall-futur. L-effett tiegħu ta’ tisħiħ ta’ fiduċja diġà għen biex titnaqqas il-probabbiltà ta’ kriżi profonda f’xi pajjiżi u l-impatt pożittiv tiegħu se jseħħ bis-sħiħ meta jibda l-infiq reali. Filwaqt li l-KESE japprezza ħafna li l-UE rnexxielha tfassal u tadotta tali mekkaniżmu wiesa’ f’perjodu ta’ żmien qasir bħal dan, il-KESE jitlob ukoll li jsir kull sforz għat-titjib ulterjuri tiegħu u biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet possibbli.

1.2. B’mod ġenerali, il-KESE jirrakkomanda politika ekonomika u soċjali ffukata fuq il-prosperità fejn il-benesseri tan-nies jingħata prijorità u ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. F’din l-Opinjoni se niffukaw fuq il-modi li bihom il-politika ta’ koeżjoni u n-NextGenerationEU, primarjament permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF) ( 1 ) ewlenija tiegħu, jipproponu li jirrimedjaw l-inugwaljanzi. In-NextGenerationEU fil-fatt se jikkontribwixxi għal konverġenza ’l fuq bejn l-Istati Membri u jista’ jtejjeb ukoll l-ispazju fiskali għall-miżuri ta’ politika soċjali. Iżda fl-aħħar mill-aħħar, sa liema punt u l-mod kif l-inugwaljanzi fi ħdan il-pajjiżi u l-iżbilanċi bejn ir-reġjuni għandhom jiġu indirizzati permezz tan-NextGenerationEU huma l-isfida l-kbira għas-snin li ġejjin.

1.3. Diġà kien hemm problema kbira ta’ inugwaljanzi qabel il-pandemija tal-COVID-19. Il-kriżi kompliet tenfasizza u aggravat dawn id-diskrepanzi li ilhom jeżistu fis-soċjetajiet tagħna, inklużi d-distribuzzjoni mhux ugwali tal-introjtu u l-ġid u l-aċċess għall-kura tas-saħħa u għall-edukazzjoni. Dawn l-inugwaljanzi jvarjaw skont il-ġeneru, l-età, l-isfondi edukattivi u d-diżabilità, kif ukoll bejn ir-reġjuni, is-setturi u l-okkupazzjonijiet. Il-pandemija affettwat b’mod sproporzjonat lin-nisa u liż-żgħażagħ. L-inċidenza ta’ infezzjonijiet tal-COVID-19 kienet l-ogħla fost in-nies l-aktar fil-bżonn, din tista’ taffettwa b’mod ħażin l-introjtu tagħhom. Persuni ifqar huma wkoll inqas probabbli li jkunu f’pożizzjoni ta’ telexogħol, dan wera li kien il-fattur ewlieni għat-telf ta’ impjiegi.

1.4. L-UE għandha tieħu vantaġġ mill-opportunità unika rrappreżentata min-NextGenerationEU, biex issolvi n-nuqqasijiet fil-politiki soċjali, ekonomiċi u ambjentali u timplimenta approċċ iffukat fuq il-prosperità. Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-għanijiet soċjali, u b’mod partikolari l-għan tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, huma inkorporati fis-sitt pilastri tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u li l-kriterji ta’ valutazzjoni għall-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza (NRRPs) jinkludu l-impatt soċjali tagħhom. Bir-raġun, l-Istati Membri jridu jispjegaw ukoll kif l-NRRPs jikkontribwixxu għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u għall-opportunitajiet ugwali għal kulħadd. Madankollu, il-KESE jemmen li l-enfasi fuq id-distribuzzjoni ġusta fi ħdan l-NRRPs u n-NextGenerationEU kollu kemm hu jeħtieġ li tissaħħaħ ħafna u ssir aktar speċifika.

1.5. Sabiex jiġi żgurat li l-NRRPs ikollhom dimensjoni soċjali aktar b’saħħitha, il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni mhux biss tiżviluppa metodoloġija għar-rappurtar dwar in-nefqa soċjali kif previst fl-Artikolu 29(4) tar-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, iżda li tiżviluppa wkoll metodoloġija li tivvaluta l-impatt soċjali tar-riformi strutturali proposti fl-NRRP. F’dak il-kuntest, huwa diskutibbli ħafna li l-att delegat, li se jipprovdi speċifikazzjonijiet dwar id-dimensjoni soċjali, se jkun disponibbli biss wara li jkunu tfasslu l-NRRPs u anki wara l-approvazzjoni tagħhom.

1.6. Sfida kbira hija li jiġu żgurati l-koerenza u s-sinerġiji bejn il-politika ta’ koeżjoni u n-NextGenerationEU, b’mod partikolari l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u r-REACT-EU. Filwaqt li huwa importanti li jiġu evitati d-duplikazzjonijiet u l-konfużjoni fl-implimentazzjoni tal-programmi, huwa kruċjali wkoll li jiġi żgurat li l-programmi ma jmorrux kontra jew jimminaw lil xulxin. Barra minn hekk, il-prijoritizzazzjoni potenzjali tal-finanzjament tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fuq il-politika ta’ koeżjoni minħabba l-pressjoni fuq l-assorbiment rapidu tista’ tnaqqas l-attenzjoni u l-kapaċità li jiġu indirizzati l-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni għall-2021-2027, u b’hekk tikkontribwixxi għal aktar dewmien u kwistjonijiet ta’ użu tar-riżorsi ta’ koeżjoni.

1.7. Il-KESE huwa mħasseb li, minħabba l-bażi legali differenti (ara l-punt 3.4), id-dispożizzjonijiet għat-tnaqqis tal-inugwaljanzi minquxa fil-politika ta’ koeżjoni mhumiex riflessi b’mod adegwat fir-regoli li jirregolaw l-użu tan-NextGenerationEU u tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Huwa importanti li l-firxa u ċ-ċarezza tad-dimensjoni soċjali fi ħdan il-politika ta’ koeżjoni jservu bħala mudell għan-NextGenerationEU u għall-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Barra minn hekk, ir-regoli stretti tal-politika ta’ koeżjoni dwar il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati u b’mod partikolari l-prinċipju ta’ sħubija għandhom jitqiesu tal-inqas bħala blueprint għall-proċeduri tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza sabiex l-investimenti jiġu diretti b’mod effiċjenti lejn miżuri ta’ inklużjoni soċjali u biex tiġi miġġielda l-inugwaljanza.

1.8. Minħabba l-kundizzjonalità tal-iżborż tal-fondi dwar l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, huwa aktar u aktar importanti li s-Semestru Ewropew jiġi rriformat, inklużi standards minimi għall-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili, kif deskritt fir-riżoluzzjoni tal-KESE dwar l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fil-pjani għall-irkupru u r-reżiljenza ( 2 ) . Fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni, in-NextGenerationEU u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, il-KESE jirrakkomanda bis-sħiħ li ssir enfasi ddettaljata fuq l-aspetti differenti kollha tal-inugwaljanza u li jsir sforz għal tkabbir sostenibbli u inklużiv kif ukoll segwitu mill-qrib tal-mod kif intefqu l-fondi.

1.9. Barra minn hekk, il-KESE jappella għall-integrazzjoni sistematika tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u t-tabella ta’ valutazzjoni soċjali fin-NextGenerationEU u l-evalwazzjoni tal-NRRPs. Bħala parti minn din l-integrazzjoni, irid jiġi aċċertat li n-NextGenerationEU jkun allinjat mal-ħolqien ta’ impjiegi deċenti. Għalhekk, l-iżborż tal-fondi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza lill-kumpaniji għandu jkun marbut ma’ ċerti kriterji bħall-applikazzjoni ta’ ftehimiet kollettivi jew il-provvista ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja abbażi tal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali derivati mill-ftehimiet tal-imsieħba soċjali nazzjonali. Jeħtieġ li jiġi żgurat li l-benefiċċji kemm tal-irkupru kif ukoll tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali jkunu kondiviżi bejn in-nies kollha li jgħixu fl-Unjoni Ewropea.

2. Kummenti ġenerali

2.1. Għal żmien twil, l-UE qagħdet fuq il-politika ta’ koeżjoni tagħha, u b’mod partikolari fuq fondi bħall-Fond għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond Soċjali, biex tnaqqas l-inugwaljanzi kemm fi ħdan l-Istati Membri kif ukoll bejniethom. Fl-2020, il-pandemija tal-COVID-19 ikkawżat xokk sistematiku u ekonomiku straordinarju u aggravat l-iżbilanċi eżistenti bejn l-Istati Membri b’mod li l-Fondi ta’ Koeżjoni ma setgħux jindirizzawhom waħedhom. Dan wassal għall-ħolqien ta’ inizjattiva ġdida ta’ finanzjament magħrufa bħala NextGenerationEU, pakkett ta’ rkupru ta’ EUR 750 biljun li għandu jinqasam bejn l-Istati Membri.

2.2. In-NextGenerationEU mhux biss huwa bbażat fuq is-solidarjetà bejn l-Istati Membri, iżda huwa wkoll pass sinifikanti ’l quddiem fil-proċess tal-integrazzjoni Ewropea, inkluż pereżempju l-mutwalizzazzjoni tad-dejn, jiġifieri l-ħruġ komuni ta’ bonds u li jittieħed id-dejn b’mod kollettiv. L-effett ta’ tisħiħ ta’ fiduċja tan-NextGenerationEU diġà għen biex titnaqqas il-probabbiltà ta’ kriżi profonda f’xi pajjiżi u l-impatt pożittiv tiegħu se jseħħ bis-sħiħ meta jibda l-infiq reali. Minħabba l-effett ta’ spinta tiegħu fuq it-tkabbir ekonomiku, dan se jgħin biex jitnaqqas il-qgħad. Fuq medda twila taż-żmien in-NextGenerationEU huwa mistenni li jikkontribwixxi b’mod konsiderevoli għas-sostenibbiltà ambjentali, ekonomika, u soċjali. Il-KESE jqis li n-NextGenerationEU jirrappreżenta opportunità unika biex jissaħħaħ il-mudell soċjali Ewropew u biex tinbena UE kompetittiva u integrata billi jikkontribwixxi għal irkupru ekonomiku rapidu, ġust u sostenibbli. Fl-aħħar mill-aħħar, huwa probabbli li l-Istati Membri kollha jsiru benefiċjarji netti ( 3 ) . Fl-aħħar nett, il-KESE jemmen li l-fondi Ewropej mhumiex biss numri, objettivi u skadenzi, iżda jissimbolizzaw il-fatt li l-Istati Membri tal-UE għandhom viżjoni kondiviża tal-futur.

2.3. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza hija ċ-ċentru tan-NextGenerationEU, b’EUR 672,5 biljun f’self u f’għotjiet disponibbli biex jappoġġjaw ir-riformi u l-investimenti mwettqa mill-Istati Membri tal-UE. L-għan huwa li jittaffa l-impatt ekonomiku u soċjali tal-pandemija tal-coronavirus, u li l-ekonomiji u s-soċjetajiet Ewropej isiru aktar sostenibbli, inklużivi, reżiljenti u mħejjija aħjar għall-isfidi u l-opportunitajiet tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali.

2.3.1. Hija strutturata fuq sitt “pilastri”, fosthom il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali; is-saħħa u r-reżiljenza soċjali; u l-politiki għall-ġenerazzjoni li jmiss, it-tfal u ż-żgħażagħ. L-Istati Membri huma meħtieġa jrawmu sinerġiji u jippromovu koordinazzjoni mill-qrib bejn il-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza (NRRPs) u l-programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. Barra minn hekk, l-NRRPs għandhom jindirizzaw b’mod effettiv l-isfidi kkawżati minn żviluppi ekonomiċi dejjem aktar diverġenti u perkorsi ta’ rkupru differenti li mhumiex identifikati direttament fis-Semestru Ewropew. Partikolarment rilevanti huma r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi mis-snin 2019 u 2020.

2.4. Minbarra l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, in-NextGenerationEU jinkludi wkoll l-Assistenza fl-Irkupru għall-Koeżjoni u għat-Territorji tal-Ewropa (REACT-EU), li ġiet allokata EUR 47,5 biljun. Din hija inizjattiva ġdida li għandha l-għan li testendi r-rispons għall-kriżijiet u l-miżuri ta’ tiswija tal-kriżijiet mogħtija permezz tal-Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus flimkien mal-Inizjattiva ta’ Investiment fir-Rispons għall-Coronavirus Plus. Madankollu, meta mqabbel ma’ miżuri oħra, il-baġit disponibbli huwa pjuttost żgħir. Għalhekk hija tista’ tikkontribwixxi biss b’mod limitat għall-irkupru ekoloġiku, diġitali, sostenibbli, inklużiv u reżiljenti tal-ekonomija. Il-fondi minn REACT-EU se jkunu disponibbli għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), għall-Fond Soċjali Ewropew (FSE) u għall-Fond Ewropew għal Għajnuna għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn (FEAD).

2.5. Barra minn hekk, permezz tal-programmi ta’ koeżjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2021–2027, se jingħata total ta’ EUR 377,8 biljun lill-Istati Membri. Dan l-ammont se jiġi allokat permezz tal-fondi li ġejjin: — il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) li għandu l-għan li jikkoreġi l-iżbilanċi tal-iżvilupp bejn ir-reġjuni; — il-Fond ta’ Koeżjoni li jappoġġja proġetti tal-UE f’Networks trans-Ewropej tat-Trasport, infrastruttura ambjentali u proġetti fil-qasam tal-effiċjenza enerġetika u l-użu tal-enerġija rinnovabbli jew il-mobbiltà urbana sostenibbli; — il-Fond Soċjali Ewropew (FSE), u — l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta li għadu kif inħoloq.

3. Il-komplementarjetajiet, is-sinerġiji u d-diskrepanzi bejn il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u l-politika ta’ koeżjoni

3.1. B’mod ġenerali, il-KESE jirrakkomanda politika ekonomika u soċjali ffukata fuq il-prosperità fejn il-benesseri tan-nies jingħata prijorità u ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Fost l-oħrajn, l-objettivi ewlenin tal-politika għandhom ikunu t-tkabbir sostenibbli u inklużiv, il-kwalità tal-ħajja u t-tnaqqis tal-inugwaljanzi. Il-KESE jappella li dawn l-objettivi jiġu integrati f’diversi oqsma ta’ politika, inklużi t-taxxa, is-suq tax-xogħol, il-politika industrijali u monetarja. Fi ħdan is-Semestru Ewropew, il-Qafas ta’ Governanza Ekonomika u l-Qafas Finanzjarju Pluriennali, huwa rrakkomandat ħafna li ssir enfasi akbar fuq is-soluzzjoni tal-problema tal-inugwaljanza li qed tiżdied. F’din l-Opinjoni aħna nagħmlu enfasi fuq il-modi li bihom il-politika ta’ koeżjoni u n-NextGenerationEU, primarjament permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ewlenija tiegħu, jipproponu li jirrimedjaw l-inugwaljanzi.

3.2. Il-pagamenti grossi tan-NextGenerationEU mhumiex ibbażati fuq kriterji ċari ħafna. F’dan il-kuntest, in-NextGenerationEU x’aktarx li jippermetti lill-ekonomiji l-aktar dgħajfa tal-UE jirkupraw aktar malajr minn – u jikkontribwixxu għal – konverġenza reali ’l fuq, li l-KESE jqisha pożittiva ferm. Madankollu, sa liema punt u l-mod kif l-inugwaljanzi fi ħdan il-pajjiżi u l-iżbilanċi bejn ir-reġjuni għandhom jiġu indirizzati permezz tan-NextGenerationEU huma inqas ċari. Fi kwalunkwe każ, id-duplikazzjonijiet bejn il-politika ta’ koeżjoni u n-NextGenerationEU jfissru li anke effetti avversi huma probabbli ħafna.

3.2.1. Kundizzjonijiet ekwi fil-politiki soċjali u tal-impjiegi huma ta’ importanza ewlenija u d-dispożizzjonijiet tan-NextGenerationEU għandhom jirrikjedu riformi bħal dawn. Il-KESE jirrimarka d-diversi proposti tiegħu biex tiġi indirizzata l-inugwaljanza fil-pajjiżi, pereżempju billi s-sistema tal-akkwist pubbliku tintrabat ma’ ċerti kriterji u ma’ programmi ta’ appoġġ għal gruppi vulnerabbli (eż. Garanzija għaż-Żgħażagħ). Il-kwalità tal-impjiegi u tas-sistemi ta’ negozjar kollettiv għandha tiġi promossa wkoll f’dan ir-rigward.

3.2.2. L-appoġġ li jingħata mill-fondi ta’ NextGenerationEU jista’ jtaffi l-pressjoni fuq il-baġits pubbliċi u jsaħħaħ l-ispazju fiskali ta’ pajjiżi b’aktar dejn b’mod partikolari, li jista’ jintuża wkoll biex jittejbu l-miżuri tal-politika soċjali sabiex jitnaqqsu l-inugwaljanzi. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li jiġu analizzati l-fatturi li kellhom rwol sinifikanti fid-deterjorament tal-finanzi pubbliċi f’xi Stati Membri fil-kuntest tal-kriżi tal-COVID-19.

3.3. Sfida kbira hija li jiġu żgurati l-koerenza u s-sinerġiji bejn il-politika ta’ koeżjoni u n-NextGenerationEU, b’mod partikolari l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u r-REACT-EU. Mill-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza li ġew sottomessi u ppubblikati bħala parti mill-proċess tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-programmi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u tal-politika ta’ koeżjoni jidhru mal-ewwel daqqa t’għajn li għandhom għadd ta’ għanijiet komuni ( 4 ) . Madankollu, il-proċessi użati biex jiġi ddeterminat fejn imur l-investiment jidhru li jvarjaw ħafna, u b’hekk hemm dubju jekk it-tnejn jistgħux jaħdmu f’armonija. Filwaqt li huwa importanti li jiġu evitati d-duplikazzjonijiet u l-konfużjoni fl-implimentazzjoni tal-programmi, huwa kruċjali wkoll li jiġi żgurat li l-programmi ma jmorrux kontra jew idgħajfu lil xulxin. Il-prinċipji tal-politika ta’ koeżjoni, bir-regoli stretti tagħha dwar il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, għandhom jiġu applikati għall-proċeduri tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza sabiex l-investimenti jiġu diretti b’mod effiċjenti lejn miżuri għall-inklużjoni soċjali.

3.4. Il-politika ta’ koeżjoni għandha tradizzjoni twila fir-rigward tal-allokazzjoni strateġika ta’ fondi u riżorsi għall-objettivi soċjali, kif ukoll is-sħubija u l-istabbiliment obbligatorju ta’ Kumitati ta’ Monitoraġġ li jirrappreżentaw firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati u msieħba soċjali fl-għażla tal-proġetti. L-effettività ta’ dawn il-prinċipji, għalkemm ma jiggarantixxux b’ċertezza assoluta investimenti ta’ kwalità, ġiet ġeneralment ppruvata maż-żmien permezz ta’ awditi u evalwazzjonijiet ex post . Sfortunatament, dawn il-prattiki tajbin intużaw biss parzjalment fit-tfassil tal-NRRPs. Il-KESE jitlob lill-Istati Membri jadottaw prattiki bħall-istabbiliment ta’ Kumitati ta’ Monitoraġġ matul il-fażi ta’ implimentazzjoni tal-NRRPs. Il-Kumitati ta’ Monitoraġġ għandhom jinkludu rappreżentanti tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

3.5. Jekk inħarsu lejn l-aktar Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni (RDK) ( 5 ) reċenti li jirregola kif jintużaw il-Fondi ta’ Koeżjoni, ir-regoli li jiddeterminaw jekk l-azzjonijiet humiex eliġibbli għall-finanzjament huma pjuttost ċari. Pereżempju, l-Artikolu 73 jiddisponi li “għall-għażla tal-operazzjonijiet, l-awtorità ta’ ġestjoni għandha tistabbilixxi u tapplika kriterji u proċeduri li mhumiex diskriminatorji, li huma trasparenti, jiżguraw l-aċċessibbiltà għal persuni b’diżabbiltà, l-ugwaljanza bejn is-sessi”. Il-KESE huwa mħasseb li, minħabba l-bażi legali differenti (ara l-punt 3.4), id-dispożizzjonijiet għat-tnaqqis tal-inugwaljanzi stabbiliti fil-politika ta’ koeżjoni mhumiex riflessi b’mod adegwat fir-regoli li jirregolaw l-użu tan-NextGenerationEU u tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Huwa importanti li l-firxa u ċ-ċarezza tad-dimensjoni soċjali fi ħdan il-politika ta’ koeżjoni jservu bħala mudell għan-NextGenerationEU u għall-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza.

3.6. Fir-rigward tas-sħubija, l-Artikolu 8 jiddikjara li “Għall-Ftehim ta’ Sħubija u kull programm, kull Stat Membru għandu jorganizza u jimplimenta sħubija komprensiva”, li tinkludi “korpi rilevanti li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili, bħas-sħab ambjentali, organizzazzjonijiet mhux governattivi, u l-korpi responsabbli għall-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali, tad-drittijiet fundamentali, tad-drittijiet tal-persuni b’diżabbiltà, tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri u tan-nondiskriminazzjoni”. Il-Kundizzjonijiet Abilitanti fl-Anness tar-Regolament jispeċifikaw ukoll b’mod strett li l-finanzjament tal-UE ma għandux jikkontribwixxi għas-segregazzjoni tan-nies fil-kura istituzzjonali.

3.7. Bħall-politika ta’ koeżjoni, il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali hija msemmija b’mod espliċitu fil-kamp ta’ applikazzjoni u fl-objettivi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Madankollu, minħabba l-fatt li n-NextGenerationEU huwa bbażat fuq l-Artikolu 122 tat-TFUE li jirreferi għal emerġenzi kkawżati minn diffikultajiet ekonomiċi serji u imprevedibbli, il-prinċipju ewlieni f’dan ir-rigward huwa s-solidarjetà. Min-naħa l-oħra, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza hija bbażata fuq l-Artikolu 175 tat-TFUE, li jfisser li l-koeżjoni għandha tkun objettiv rifless fl-NRRPs ( 6 ) . Dimensjoni territorjali dgħajfa fl-NRRFs jista’ jkollha implikazzjonijiet potenzjali għall-politika ta’ koeżjoni u l-koeżjoni territorjali, inklużi t-tnaqqis tad-disparitajiet interni, ir-rwol tal-livelli sottonazzjonali, u l-prinċipju ta’ governanza f’diversi livelli.

3.8. Id-duplikazzjoni bejn il-politika ta’ koeżjoni u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza f’xi oqsma, inklużi t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, tqajjem tħassib partikolari f’termini ta’ duplikazzjoni. Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ tal-kopertura tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ta’ oqsma ta’ suġġetti differenti jagħmilha aktar diffiċli li tiġi ddefinita enfasi ċara u li tiġi żgurata l-koordinazzjoni mal-interventi tal-politika ta’ koeżjoni f’termini tad-demarkazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni tad-diversi sorsi, li hija tal-akbar importanza għar-raġunijiet stabbiliti hawn taħt. Din hija raġuni oħra għaliex il-monitoraġġ u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili organizzata huma daqstant importanti.

3.9. Il-prijoritizzazzjoni potenzjali tal-finanzjament tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fuq il-politika ta’ koeżjoni minħabba l-pressjoni fuq l-implimentazzjoni/l-assorbiment rapidi (eż. in-natura ta’ emerġenza, ħajja iqsar, u skeda ta’ żmien stretta għall-NRRP) tista’ tnaqqas l-attenzjoni u l-kapaċità li jiġu indirizzati l-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni għall-2021-2027, u b’hekk tikkontribwixxi għal aktar dewmien u kwistjonijiet ta’ użu tar-riżorsi ta’ koeżjoni.

3.10. Is-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali ħadmu bla heda biex jiżguraw formulazzjoni b’saħħitha fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni, li jirregola l-użu tal-Fondi ta’ Koeżjoni kif ukoll finanzjament ieħor tal-UE. Ir-Regolament għall-perjodu 2021-2027 jiddefinixxi b’mod ċar kif ir-riżorsi għandhom jintużaw biex tissaħħaħ l-inklużjoni soċjali ta’ gruppi emarġinati u ma jiġux segregati aktar. Dan jistabbilixxi wkoll regoli ċari għall-inklużjoni tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali fl-għażla, fil-governanza u fil-monitoraġġ tal-operazzjonijiet iffinanzjati mill-UE. Dan jikkuntrasta ħafna mal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. L-Artikolu 18(4)(q) jirrikjedi biss li l-awtoritajiet nazzjonali jipprovdu sommarju tal-proċess ta’ konsultazzjoni. Fil-prattika, in-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet legali aktar iddettaljati dwar l-involviment tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili rriżulta għal konsultazzjoni pubblika kompletament inadegwata min-naħa tal-Istati Membri u livelli estremament baxxi ta’ trasparenza, b’ħafna Stati Membri ma jagħmlux l-abbozzi tal-NRRPs tagħhom disponibbli għall-pubbliku.

3.10.1. Il-KESE jifhem li l-perjodu ta’ żmien bejn l-approvazzjoni tan-NextGenerationEU u l-iskadenza għas-sottomissjoni tal-NRRPs kien qasir. Madankollu, huwa jemmen li konsultazzjoni sħiħa u sinifikanti tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali kellha tinħataf mill-Istati Membri bħala opportunità biex jassistu fl-abbozzar aktar faċli ta’ Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza ta’ kwalità, aktar milli jitqies bħala piż li ħafna Stati Membri għażlu li jirreżistu.

3.11. In-nuqqas ta’ skrutinju pubbliku matul il-perjodu ta’ abbozzar irriżulta fi tħassib li l-Istati Membri se jużaw l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex jevitaw ir-regoli li jżommuhom milli jużaw il-Fondi ta’ Koeżjoni għal ċerti tipi ta’ investiment. Dan diġà wera li huwa l-każ f’xi wħud mill-għadd żgħir ta’ abbozzi tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza disponibbli għall-pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tar-regoli għall-investiment fl-inklużjoni soċjali. Ir-regoli stabbiliti fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni, b’mod partikolari fil-kundizzjonijiet abilitanti tiegħu, ġew introdotti fuq talba tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali. Jekk ma jkunx hemm bżonn li jintwera li l-azzjonijiet iffinanzjati b’mod parallel mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza se jirrispettaw il-prinċipji stretti stabbiliti fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni sabiex jiġu approvati, għandna ħafna inqas garanzija li dawn il-prinċipji se jiġu rrispettati. Filwaqt li għandu jiġi rikonoxxut li r-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni innifsu mhux dejjem irnexxielu jipprevjeni l-użu ħażin tal-fondi, ir-Regolament tal-anqas joffri bażi li fuqha jista’ jiġi kkontestat jew jintalab waqfien għall-finanzjament li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet abilitanti. Fir-rigward tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-kapaċità li jiġi kkontestat jew li jitwaqqaf l-użu ħażin tal-fondi għadha inċerta.

3.12. Il-KESE jikkritika l-fatt li l-prinċipju tas-sħubija ma ġiex rispettat fit-tfassil ta’ ħafna NRRPs. Il-KESE jqis il-prinċipju tas-sħubija u l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata bħala kruċjali għal politiki u sjieda effettivi. Il-prinċipju tas-sħubija huwa parti mid-DNA tal-politika ta’ koeżjoni. Rajna eżempji tajbin ta’ parteċipazzjoni attiva miċ-ċittadini, mill-komunitajiet lokali u mis-soċjetà ċivili. Għall-implimentazzjoni u għat-tfassil mill-ġdid possibbli tal-NRRPs, għandha tiġi implimentata sistema aktar ambizzjuża ta’ konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati filwaqt li jittieħed il-prinċipju tas-sħubija bħala blueprint. Dwar kwistjonijiet lokali, l-istrateġiji ta’ żvilupp immexxi mill-komunità (CLLD), l-investimenti territorjali integrati fil-bliet, l-Azzjonijiet Innovattivi Urbani u l-kooperazzjoni transfruntiera tal-Interreg jipprovdu ħafna eżempji ta’ proġetti madwar l-UE, u dan għandu jiġi rifless ukoll fl-implimentazzjoni tal-NRRP.

4. Il-ġlieda kontra l-inugwaljanzi permezz tal-politika ta’ koeżjoni, NextGenerationEU u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza

4.1. Dawk li jfasslu l-politika għadhom jiffaċċjaw livell għoli ta’ inċertezza dwar l-evoluzzjoni tal-pandemija. Il-previżjonijiet tat-tkabbir għall-perjodu mill-2019 sal-2023 ġew riveduti ’l isfel f’diversi pajjiżi. Se jkun hemm diverġenza konsiderevoli u li qed tiżdied fit-tkabbir fi ħdan l-UE, li tista’ fil-biċċa l-kbira tiġi spjegata minn effetti differenti tal-pandemija fuq setturi ekonomiċi differenti. Pereżempju, il-pajjiżi b’settur turistiku kbir batew ħafna, u l-arti u d-divertiment, il-kummerċ, l-ivvjaġġar u l-akkomodazzjoni, is-settur tal-bejgħ bl-imnut u t-trasport intlaqtu ħażin ħafna wkoll ( 7 )

4.1.1. Barra minn hekk, il-pandemija aggravat id-diskrepanzi fit-tul fis-soċjetajiet tagħna, inklużi d-distribuzzjoni mhux ugwali tad-dħul u l-ġid, l-aċċess mhux ugwali għall-kura tas-saħħa u l-edukazzjoni u esponiment differenti għad-danni ambjentali, u kkawżat ukoll esklużjoni soċjali u finanzjarja. Pereżempju, fil-Ġermanja l-għadd ta’ persuni qiegħda fit-tul żdied għal aktar minn 1 miljun. Il-ħaddiema prekarji b’mod partikolari tilfu l-impjieg tagħhom, hekk kif l-għadd ta’ ħaddiema prekarji qiegħda żdied b’40 %, il-biċċa l-kbira minnhom żgħażagħ u nisa. B’mod ġenerali, l-inugwaljanzi jvarjaw bejn il-ġeneri, l-età u l-isfondi edukattivi kif ukoll bejn ir-reġjuni, is-setturi u l-okkupazzjonijiet. Gruppi vulnerabbli bħal, pereżempju, persuni b’diżabbiltà u migranti, ibatu l-aktar mill-konsegwenzi tal-kriżi tas-saħħa.

4.2. B’mod ġenerali, ir-reċessjonijiet x’aktarx jikkawżaw aktar tbatija minn telf ta’ introjtu għal persuni ifqar milli għal persuni aktar sinjuri. Madankollu, meta jkun hemm irkupru ekonomiku, l-ifqar nies ma jkunux l-ewwel li jirkupraw, li jfisser li l-inugwaljanzi soċjali kkawżati, pereżempju, minn kriżi finanzjarja jistgħu jinħassu għal għexieren ta’ snin. Iż-żieda fl-inugwaljanza li tirriżulta mill-kriżi attwali tista’ tkun saħansitra aktar qawwija minħabba l-impatt negattiv tal-pandemija. Rajna li l-inċidenza ta’ infezzjonijiet tal-COVID-19 hija l-ogħla għan-nies l-aktar fil-bżonn, din tista’ taffettwa b’mod ħażin l-introjtu tagħhom. Persuni ifqar huma wkoll inqas probabbli li jkunu f’pożizzjoni ta’ telexogħol, dan wera li kien il-fattur ewlieni għat-telf ta’ impjiegi.

4.2.1. Barra minn hekk, is-setturi ddominati minn ħaddiema b’introjtu baxx (eż. ristoranti, vjaġġar, divertiment) intlaqtu ħażin b’mod partikolari ( 8 ) . Hekk kif il-pandemija aċċellerat l-awtomatizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni, inkluża l-intelliġenza artifiċjali, id-domanda għal ħaddiema b’livell għoli ta’ ħiliet żdiedet, filwaqt li ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet tħallew barra mis-suq tax-xogħol ( 9 ) . Huwa probabbli wkoll li l-qgħad fit-tul se jkollu effetti fit-tul bħal telf ta’ ħiliet u jista’ jxekkel ir-riintegrazzjoni tagħhom fl-impjieg. Barra minn hekk, l-għeluq tal-iskejjel u tal-universitajiet affettwa l-aktar lill-partijiet vulnerabbli tas-soċjetà.

4.3. Lil hinn mill-effett li kellha l-pandemija fuq il-benesseri materjali, il-KESE jixtieq jissottolinja wkoll l-impatt sproporzjonat li din kellha fuq is-sikurezza tan-nies u t-tgawdija tad-drittijiet bażiċi tagħhom. Mhuwiex sigriet li l-faċilitajiet tas-saħħa u tal-kura saru ċentri ta’ infezzjonijiet b’għadd kbir ta’ mwiet, b’mod partikolari fir-rigward ta’ persuni akbar fl-età u persuni b’diżabilità.

4.3.1. L-isptarijiet mgħobbija żżejjed f’xi Stati Membri daħħlu wkoll fis-seħħ sistema ta’ triage biex jiddeterminaw min ikun jista’ jirċievi trattament ta’ emerġenza. F’xi każijiet, inħolqot diskriminazzjoni serja. L-età u d-diżabbiltà ntużaw bħala raġuni biex jiġu rrifjutati l-pazjenti, u esponew b’mod ċar il-prijoritajiet li bihom il-gvernijiet ikejlu l-valur taċ-ċittadini differenti tagħhom. Huwa ta’ importanza kbira li dan qatt ma jerġa’ jseħħ, u li l-persuni vulnerabbli ma jiġux trattati bħala ċittadini tat-tieni klassi.

4.4. Il-KESE jirrimarka wkoll in-nuqqas ta’ data ta’ kwalità għolja dwar id-distribuzzjoni tal-ġid. Madankollu, sa mill-2016, il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) ikkonkluda fl-Istħarriġ dwar il-Finanzi u l-Konsum tal-Unitajiet Domestiċi li d-distribuzzjoni tal-ġid nett tal-unitajiet domestiċi hija “asimmetrika ħafna” fiż-żona tal-euro, fis-sens li l-10 % l-aktar sinjuri għandhom 51,2 % tal-ġid nett totali ( 10 ) . Projezzjonijiet oħra jistmaw distribuzzjoni saħansitra aktar inugwali tal-ġid, li tissuġġerixxi li dawk l-aktar għonja, li jikkostitwixxu wieħed fil-mija tal-unitajiet domestiċi għandhom sehem sa 32 % tal-ġid totali. Il-COVID-19 x’aktarx li tkompli żżid l-inugwaljanza fil-ġid. B’mod ġenerali, jidher li wasslet għal żieda fl-iffrankar. Madankollu, l-unitajiet domestiċi b’introjtu baxx naqqsu l-infiq tagħhom sa ċertu punt inqas minn dawk b’introjtu għoli. Minħabba l-ħtieġa li jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet ta’ sussistenza, l-unitajiet domestiċi b’introjtu baxx irritornaw aktar malajr għal-livelli ta’ qabel il-kriżi minn dawk bi dħul ogħla ( 11 )

4.5. Il-pandemija affettwat b’mod sproporzjonat lin-nisa. In-nisa kellhom probabbiltà akbar li jitkeċċew, li jingħataw assenza bil-permess jew li jkollhom inaqqsu s-sigħat tax-xogħol formali tagħhom għal diversi raġunijiet. Huma rrappreżentati aktar f’xi okkupazzjonijiet li kienu l-aktar milquta minn lockdowns, u sehem akbar ta’ nisa għandhom kuntratti ta’ xogħol part-time jew alternattivi. Il-kumpaniji pjuttost kellhom it-tendenza li jipproteġu lill-ħaddiema b’kuntratti ta’ xogħol permanenti. Barra minn hekk, in-nisa ħallew l-impjieg tagħhom jew naqqsu s-sigħat tax-xogħol tagħhom minħabba ż-żieda fl-obbligi tal-indukrar tat-tfal ikkawżata mill-għeluq tal-iskejjel. Barra minn hekk, il-pandemija wessgħet id-differenza bejn il-ġeneri fix-xogħol domestiku mhux imħallas ( 12 )

4.6. In-NextGenerationEU huwa maħsub li jkun wieħed mill-għodod ewlenin tal-UE għall-mitigazzjoni tal-impatt soċjali negattiv tal-kriżi, għat-tisħiħ tar-reżiljenza soċjali u għat-tisħiħ tal-impjiegi. Madankollu, is-suċċess tiegħu jiddependi minn kif jiġi implimentat. Huwa importanti li d-diversi riżorsi jintefqu b’mod effettiv u f’waqtu, sabiex l-irkupru jkun jista’ jitwettaq. Barra minn hekk, użu effiċjenti tar-riżorsi se jiġġenera wkoll klima ta’ fiduċja bejn l-Istati Membri. Kollox ma’ kollox, se jkun essenzjali li n-NextGenerationEU ma jintużax sempliċiment biex ikompli l-investimenti diġà ppjanati qabel il-pandemija, iżda biex jirreaġixxi b’mod ċar ħafna biex jiġu stabbiliti riformi li jgħinu fil-prevenzjoni ta’ okkorrenza mill-ġdid tal-agħar impatti li kellha l-COVID-19 fuq is-soċjetajiet tagħna.

4.7. Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-għanijiet soċjali, u b’mod partikolari l-għan tal-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, huma inkorporati fis-sitt pilastri tiegħu u li l-kriterji ta’ valutazzjoni għall-pjani ta’ rkupru u reżiljenza jinkludu l-impatt soċjali tagħhom, u l-Istati Membri jridu jispjegaw kif il-pjani għall-irkupru u r-reżiljenza jikkontribwixxu għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u għall-opportunitajiet ugwali għal kulħadd. Madankollu, il-KESE huwa mħasseb li d-dimensjoni soċjali tista’ ma tkunx irrappreżentata b’mod adegwat fl-NRRPs jew li ċerti miżuri jiġu ttikkettati “soċjali” għalkemm ma jikkontribwixxux għall-għanijiet soċjali kif speċifikat fir-Regolament. S’issa, jidher improbabbli li d-disparitajiet soċjali jiġu indirizzati b’mod effettiv mill-NRRPs. Sabiex jiġi żgurat li kull Pjan Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza ikollu dimensjoni soċjali b’saħħitha, il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni mhux biss tiżviluppa metodoloġija għar-rappurtar dwar in-nefqa soċjali kif previst fl-Artikolu 29(4) tar-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, iżda li tiżviluppa wkoll metodoloġija li tivvaluta l-impatt soċjali tar-riformi strutturali proposti fil-Pjan Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Barra minn hekk, l-enfasi fuq id-distribuzzjoni ġusta għandha tissaħħaħ aktar u ssir aktar speċifika.

4.8. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza għandha tintuża għar-riformi biex tgħin lill-Istati Membri jirkupraw mill-impatt tal-pandemija. Il-KESE jitlob li l-investiment imur l-ewwel u qabel kollox lejn gruppi l-agħar li ntlaqtu mill-COVID-19, u li għandhom jittieħdu lezzjonijiet mill-oqsma fejn in-nies batew l-aktar matul din il-kriżi tas-saħħa. Investiment partikolari għandu jkun immirat biex jgħin lin-nies jerġgħu lura għal impjieg ta’ kwalità, b’mod partikolari n-nisa, iż-żgħażagħ, il-persuni qiegħda fit-tul, il-persuni minn minoranzi etniċi, il-persuni b’diżabbiltà u l-persuni anzjani, li s-sehem tagħhom fis-soċjetà ġenerali x’aktarx li se jiżdied. Fl-aħħar nett, is-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet għandha tiġi ssalvagwardjata.

4.8.1. Huwa essenzjali li jissaħħu s-servizzi tas-saħħa pubblika u l-kura pubblika, b’mod partikolari fl-Istati Membri fejn ġew żvelati nuqqasijiet serji minħabba l-kriżi tal-COVID-19. Hija l-fehma tal-KESE li l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza hija opportunità unika għall-Istati Membri biex jirriformaw dawn it-tipi ta’ servizzi u wkoll biex joħolqu offerti ta’ appoġġ personalizzat għan-nies fil-komunità tagħhom, inkluż appoġġ għall-assistenza personali u appoġġ fid-djar.

4.9. Barra minn hekk, għandu jiġi aċċertat li NextGenerationEU jkun allinjat mal-ħolqien ta’ impjiegi deċenti. Il-KESE jirrakkomanda li jitwettaq approċċ ta’ politika diġà ppruvat fil-kuntest tal-fondi strutturali Ewropej, jiġifieri li jkun hemm rabta bejn l-iżborż tal-fondi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ma’ ċerti kriterji. Pereżempju, il-kumpaniji għandhom jibbenefikaw biss mir-riżorsi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza jekk japplikaw ftehimiet kollettivi jew jipprovdu impjiegi ta’ kwalità għolja abbażi tal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali derivati mill-ftehim tal-imsieħba soċjali nazzjonali, jaqblu li jnaqqsu l-għadd ta’ impjiegi prekarji imposti b’mod inġust (pereżempju impjieg b’terminu fiss, impjieg temporanju impost b’mod unilaterali minn min iħaddem) jew ikollhom istituzzjonijiet b’saħħithom għall-kodeterminazzjoni.

4.10. L-atti delegati dwar it-Tabella ta’ Valutazzjoni għall-Irkupru u r-Reżiljenza u dwar il-metodoloġija għar-rappurtar tan-nefqa soċjali, inkluż fuq it-tfal u ż-żgħażagħ, għad iridu jiġu pprovduti. Il-KESE jappoġġja b’mod espliċitu t-talba tal-Parlament Ewropew għall-Kummissjoni “tiżgura trasparenza sħiħa fir-rigward tal-iskeda ta’ żmien għall-approvazzjoni” ta’ dawn l-atti, kif ukoll “l-approvazzjoni rapida ta’ dawn l-atti delegati qabel il-vaganzi tas-sajf” ( 13 ) . Huwa dubjuż ħafna li l-ispeċifikazzjonijiet dwar id-dimensjonijiet soċjali se jiġu pprovduti wara li jitfasslu l-NRRPs u anki wara li jiġu approvati.

4.11. Sfortunatament, hemm nuqqas ta’ kundizzjoni speċifika għall-infiq ta’ ċertu ammont ta’ riżorsi tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza għall-proġetti soċjali. Fil-fatt, is-sehem tal-infiq marbut direttament mal-miri soċjali mhuwiex ċar u jidher li huwa pjuttost żgħir. Il-KESE jitlob rappurtar ċar dwar is-sehem u t-tfassil tal-infiq u l-proġetti li jitqiesu li jilħqu l-miri soċjali b’mod ġenerali u l-koeżjoni soċjali b’mod partikolari. Għandu jiġi żgurat ukoll li l-investimenti ekoloġiċi u diġitali u l-infiq l-ieħor kollu tan-NextGenerationEU jiġu implimentati b’rispett għall-mira tas-sostenibbiltà soċjali. Għal darba oħra, qed tintalab stampa aktar ċara tal-investiment maħsub.

4.12. Id-dipendenza tal-pjani għall-irkupru u r-reżiljenza fuq il-proċess tas-Semestru Ewropew, ir-rakkomandazzjonijiet u l-kondizzjonalitajiet speċifiċi għall-pajjiżi hija problematika, minħabba li f’dawn l-aħħar snin kien hemm għadd ta’ rakkomandazzjonijiet li ma setgħux jiġu diskussi, fir-rigward, pereżempju, tan-nefqa tas-saħħa jew tal-pensjonijiet. Minflok ma l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tintrabat mas-Semestru Ewropew, allokazzjoni ċara tal-fondi bħala kundizzjonalità stretta li tiżgura assorbiment effettiv tal-fondi tal-UE kienet tkun aktar adegwata. Minħabba l-kundizzjonalità tal-iżborż tal-fondi dwar l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, huwa ferm importanti li s-Semestru Ewropew jiġi rriformat, inklużi standards minimi għall-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili, kif deskritt fir-riżoluzzjoni tal-KESE dwar l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fl-RRPs ( 14 ) . Huwa meħtieġ ukoll l-involviment effettiv tal-parlamenti nazzjonali u tal-Parlament Ewropew.

4.12.1. Fil-kuntest tal-politika ta’ koeżjoni, in-NextGenerationEU u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li ssir enfasi ddettaljata fuq l-aspetti differenti kollha tal-inugwaljanzi, u li jsir sforz għal tkabbir sostenibbli, reżiljenti u inklużiv kif ukoll segwitu mill-qrib tal-mod kif intefqu l-fondi. Jeħtieġ li jiġi żgurat li l-benefiċċji kemm tal-irkupru kif ukoll tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali jiġu kondiviżi mill-Ewropej kollha, filwaqt li titqies l-implimentazzjoni tal-ħidma biex jiġu miġġielda l-esklużjoni diġitali u l-faqar enerġetiku, li jistgħu jiġu aggravati mit-tranżizzjoni.

4.12.2. Il-KESE jilqa’ l-enfasi fuq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fuq it-tabella ta’ valutazzjoni soċjali fil-proċess tas-Semestru – u għalhekk fuq in-NextGenerationEU wkoll. Madankollu, il-KESE jitlob b’mod espliċitu għall-integrazzjoni sistematika tagħhom fin-NextGenerationEU u għall-evalwazzjoni tal-programmi nazzjonali ta’ riforma. Il-KESE jirrimarka b’mod partikolari s-sinjal pożittiv tas-Summit f’Porto li għandna mmorru lil hinn mill-PDG bħala miżura ta’ prosperità. In-NextGenerationEU mhux biss irid jiġi vvalutat abbażi tal-interazzjoni tiegħu mas-Semestru Ewropew, iżda jrid titqies ukoll bħala mezz ta’ koeżjoni territorjali u soċjali u tal-implimentazzjoni tal-programmi rispettivi.

4.13. Kollox ma’ kollox, il-KESE jistieden lill-Unjoni Ewropea tieħu vantaġġ mill-opportunità unika li n-NextGenerationEU jirrappreżenta biex taċċellera u trawwem riformi strutturali tant meħtieġa, u ssolvi n-nuqqasijiet fil-politiki soċjali, ekonomiċi u ambjentali, u biex timplimenta approċċ iffukat fuq il-prosperità. Minħabba l-impatt fit-tul u l-użu tal-Fondi, il-KESE jirrakkomanda li jinbena kunsens fost il-partiti politiċi, il-partijiet ikkonċernati soċjali, l-imprendituri, it-trade unions u s-soċjetà ċivili, sabiex jiġi żgurat kemm jista’ jkun is-suċċess ta’ din l-opportunità. Il-KESE jemmen li l-fondi Ewropej mhumiex biss numri, objettivi u skadenzi, iżda jissimbolizzaw il-fatt li l-Unjoni Ewropea għandha viżjoni kondiviża tal-futur.

Brussell, it-23 ta’ Settembru 2021. Christa SCHWENG Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

(2) L-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fil-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza – X'jaħdem u x'ma jaħdimx?Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 1).

(3) The nonsense of Next Generation EU net balance calculations, Bruegel (L-assurdità tal-kalkoli tal-bilanċ nett tan-NextGenerationEU, Bruegel [mhux disponibbli bil-Malti]).

(4) Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, Kummissjoni Ewropea.

(5) Ir-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi (ĠU L 231, 30.6.2021, p. 159).

(6) Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, Kummissjoni Ewropea.

(7) The great COVID-19 divergence: managing a sustainable and equitable recovery in the European Union, Bruegel (Id-diverġenza kbira tal-COVID-19: il-ġestjoni ta’ rkupru sostenibbli u ekwu fl-Unjoni Ewropea – mhux disponibbli bil-Malti).

(8) WP-2021-06_30032021.pdf

(9) Stantcheva_covid19_policy.pdf

(10) Il-Bank Ċentrali Ewropew, The Household Finance and Consumption Survey: results from the Second wave, Nru 18 / Diċembru 2016 [mhux disponibbli bil-Malti].

(11) Stantcheva_covid19_policy.pdf

(12) Stantcheva_covid19_policy.pdf

(13) Riżoluzzjoni dwar id-dritt għall-informazzjoni tal-Parlament rigward il-valutazzjoni li għaddejja tal-pjanijiet nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza.

(14) L-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fil-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza – X'jaħdem u xvma jaħdimx? – il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew.