Is-sistemi tat-taxxa għandhom jappoġġjaw aħjar il-ħolqien tal-impjiegi. Ingħata bidu għal riformi tas-sistemi tat-taxxa sabiex jitnaqqsu d-diżinċentivi li wieħed jaċċetta impjieg u - fl-istess ħin - biex tonqos it-tassazzjoni tax-xogħol sabiex il-kumpaniji jiġu appoġġjati jingaġġaw (mill-ġdid), riformi li ta’ spiss huma mmirati lejn gruppi bħaż-żgħażagħ u l-persuni qiegħda fit-tul. Minkejja dan, fis-snin riċenti l-porzjon ta’ taxxa fuq ix-xogħol globali żdied f’għadd konsiderevoli ta’ Stati Membri, notevolment għal dawk li jaqilgħu paga baxxa jew medja. Din hi xejra inkwetanti fid-dawl tar-rati tal-qgħad li għadhom għoljin f’ħafna Stati Membri, meta jitqies li livelli għoljin ta’ porzjon ta’ taxxa jistgħu jirristrinġu kemm id-domanda għall-ħaddiema kif ukoll il-provvista tagħhom.

Fid-dettall, il-Greċja qed tħabbat wiċċha ma’ sitwazzjoni kritika fl-indikaturi kollha. Il-Kroazja turi żviluppi u livelli problematiċi fl-indikaturi tal-qgħad, tan-NEETs u tal-faqar. F’Ċipru, ir-rati tal-qgħad ġenerali u fost iż-żgħażagħ kif ukoll l-indikatur tar-riskju ta’ faqar juru xejriet inkwetanti waqt li r-rata tan-NEET s hi meqjusa dgħajfa imma qed titjieb. L-Italja turi xejriet inkwetanti ħafna f’indikaturi relatati mas-sitwazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol kif ukoll żviluppi pjuttost problematiċi fir-rata ġenerali tal-qgħad u fl-indikaturi soċjali. Fil-Portugall ir-rati tal-qgħad ġenerali u fost iż-żgħażagħ għadhom inkwetanti imma kienu qegħdin jitjiebu fil-perjodu riċenti. Dawn il-varjazzjonijiet pożittivi għadhom ma ġewx tradotti fil-qasam soċjali bl-indikaturi tal-AROP u tal-inugwaljanza għadhom juru livelli għoljin. Fi Spanja, l-iżviluppi rigward ir-rati tal-qgħad u tan-NEET qegħdin jitjiebu (minn livelli problematiċi) filwaqt li s-sitwazzjoni fir-rigward tal-qgħad fost iż-żgħażagħ, tal-faqar u tal-inugwaljanza għadha diffiċli.

Sors: Eurostat, LFS u SILC. Deskrizzjoni qasira: Id-dejta dwar tranżizzjonijiet għal BG, EL, PT, HR tirreferi għall-2012, ta’ AT għall-2014. Id-dejta dwar tranżizzjonijiet għal IE u għal SE mhijiex disponibbli.

Sors: Employment and Social Developments in Europe (ESDE) 2015, Il-Kummissjoni Ewropea

Sors: Employment and Social Developments in Europe (ESDE) 2015, Il-Kummissjoni Ewropea

Sors: Tax and benefits database, OECD/EC. Nota: Id-dejta tirreferi għal unitajiet domestiċi ta’ persuna b’paga waħda (bla tfal), dejta tal-2013 flok tal-2014 għal BG, LT, LV, MT u RO.

Sors: Labour Market and Wage Developments in Europe 2015, Il-Kummissjoni Ewropea

Sors: Labour Market and Wage Developments in Europe 2015, il-Kummissjoni Ewropea. Nota: Il-Lussemburgu tħalla barra bħala anomalija mhux proporzjonata (outlier). Ir-rati netti tal-mobilità intra-UE jiġu kkalkolati bħala d-differenza bejn l-immigrazzjoni u l-emigrazzjoni lejn u minn pajjiżi tal-UE fuq il-popolazzjoni totali fil-bidu tas-sena għal kull 1,000 abitant.

Fl-2014, filwaqt li l-ambjent ekonomiku tjieb, kemm in-nefqa ta’ flus kontanti kif ukoll dik in natura żdiedu f’termini reali fl-UE u fiż-ŻE b’pass aktar mgħaġġel milli fl-2013 (Figura 21). Madankollu, iż-żieda fil-benefiċċji in natura fl-2014 ikkumpensat biss parzjalment għat-tnaqqis osservat bejn l-2010 u l-2012. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri rreġistraw żidiet simili, minbarra l-Irlanda, il-Greċja, Spanja, Ċipru, il-Kroazja u s-Slovenja fejn il-benefiċċji in natura baqgħu jonqsu.

Figura 21: It-tqassim tal-varjazzjoni annwali fin-nefqa soċjali pubblika reali bejn il-kontribuzzjonijiet minn benefiċċji fi flus kontanti u benefiċċji in natura (2001-14) fl-UE28 u ż-ŻE19

Sors: Eurostat, Kontijiet Nazzjonali (kalkoli tad-DĠ EMPL). Nota: il-valuri għall-2014 huma stima bbażata fuq il-Kontijiet Nazzjonali. Nota: Fejn m’hemmx dejta disponibbli fil-Kontijiet Nazzjonali (annwali), id-dejta jew ġiet ibbażata fuq il-Kontijiet Nazzjonali (trimestrali) jew fuq il-bażi tad-dejta AMECO (fil-każ ta’ dan tal-aħħar normalment jiġu applikati rati kkalkolati ta’ tkabbir għad-dejta disponibbli mill-Kontijiet Nazzjonali (annwali).

Bidliet fis-sistema tat-taxxi u l-benefiċċji matul il-perjodu 2008-14 kellhom impatt qawwi fuq l-introjtu tal-unitajiet domestiċi fl-Istati Membri. F’xi pajjiżi, il-miżuri adottati sa mill-2008 wasslu għal tnaqqis qawwi fl-introjtu tal-unitajiet domestiċi (-17% fil-Greċja, -4.5% fil-Latvja, u madwar -4% fl-Italja u fl-Estonja), anke jekk l-impatt kien ġeneralment ikbar fuq introjti għoljin milli fuq introjti baxxi. Iktar riċenti, f’bosta mill-Istati Membri vvalutati, il-miżuri adottati fl-2012-14 kellhom impatt ġeneralment pożittiv fuq l-introjtu u fil-biċċa l-kbira tal-każijiet kienu iktar ta’ benefiċċju għal gruppi bi dħul iktar baxx. Jista’ jiġi nnotat li f’pajjiżi li esperjenzaw impatt medju simili fuq l-introjtu tal-unitajiet domestiċi, l-impatt distibuttiv tal-miżuri tul il-perjodu 2008-2014 varja bejn gruppi bi dħul baxx u oħrajn bi dħul għoli, li tenfasizza l-importanza tat-tfassil tal-miżuri f’termini ta’ eżiti ta’ politika.

F’xi pajjiżi, l-aċċess għall-kura tas-saħħa għal unitajiet domestiċi bi dħul baxx sar iktar diffiċli. Bħal medja fl-UE, 6.4% tal-persuni li jgħixu f’unitajiet domestiċi bi dħul baxx (l-iktar kwintil baxx) irrapportaw ħtieġa għal kura tas-saħħa li ma ġietx issodisfata, meta mqabblin mal-1.5% ta’ dawk li jgħixu f’unitajiet domestiċi iktar sinjuri (il-kwintil ta’ fuq). Id-distakk fl-aċċess għall-kura tas-saħħa bejn is-sinjuri u l-fqar kiber matul il-kriżi fl-Istati Membri (Figura 22).

Figura 22: It-tweġibiet ta’ dawk affettwati mill-bżonn mhux issodisfat ta’ eżami mediku (l-iktar kwintil baxx-il-kwintil ta’ fuq)

Sors: Eurostat, EU-SILC. Noti: Raġuni: jiġi għali wisq jew huwa mbiegħed wisq għall-ivvjaġġar jew fuq il-lista ta’ stennija. L-ebda (dejta ppubblikata tal-Eurostat disponibbli għal SI)





2. IR-RIFORMI TAL-IMPJIEGI U TAL-QASAM SOĊJALI – L-AZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI



Din it-taqsima tippreżenta ħarsa ġenerali lejn ir-riformi riċenti ewlenin tal-impjiegi u tal-qasam soċjali u lejn il-miżuri meħudin mill-Istati Membri f’oqsma ta’ prijorità identifikati mil-linji gwida l-ġodda tal-UE dwar l-impjiegi. Il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi jgħaqqdu flimkien l-orjentazzjonijiet tad-domanda u tal-provvista u, waqt li huma indirizzati lill-Istati Membri, għandhom jiġu implimentati billi jassoċjaw b’mod sħiħ l-imsieħba soċjali u l-partijiet involuti. Din it-taqsima hija msejsa fuq id-dejta ta’ LABREF tal-2014 kif ukoll fuq il-Programmi ta’ Riforma Nazzjonali 2015 tal-Istati Membri u s-sorsi tal-Kummissjoni Ewropea.