RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Evalwazzjoni Interim tal-Programm Konġunt ta' Riċerka u Żvilupp dwar il-Baħar Baltiku BONUS /* COM/2015/034 final */





RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Evalwazzjoni Interim tal-Programm Konġunt ta' Riċerka u Żvilupp dwar il-Baħar Baltiku BONUS 1. INTRODUZZJONI Dan ir-Rapport jippreżenta r-riżultati ta’ Evalwazzjoni Interim f’konformità mal-Artikolu 13 tad-Deċiżjoni (Nru 862/2010/UE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni tal-Unjoni fi Programm Konġunt ta’ Riċerka u Żvilupp dwar il-Baħar Baltiku (BONUS) li huma impenjati fih diversi Stati Membri. Id-Deċiżjoni tirrikjedi li l-Kummissjoni twettaq Evalwazzjoni Interim ta' BONUS mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2014 biex jiġi vvalutat il-progress fir-rigward tal-objettivi stabbiliti fid-Deċiżjoni, kif ukoll billi tipproponi rakkomandazzjonijiet biex tissaħħaħ aktar l-integrazzjoni, il-kwalità u l-effiċjenza tal-implimentazzjoni (inkluż l-integrazzjoni xjentifika, ġestjonarja u finanzjarja). L-Evalwazzjoni Interim tivvaluta wkoll sa liema punt il-kontribuzzjonijiet finanzjarji mingħand l-Istati Parteċipanti[1] huma xierqa, fid-dawl tal-eżiġenzi tal-komunitajiet tar-riċerka nazzjonali tagħhom. Il-Bord Indipendenti b’ħames esperti għamel l-Evalwazzjoni Interim ta' BONUS u s-sejbiet tagħhom qed jiġu ppreżentati f'Rapport ta' Evalwazzjoni dettaljat[2]. Dan ir-Rapport jiġbor fil-qosor il-konklużjonijiet ewlenin tal-Evalwazzjoni Interim u jinkludi l-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni. 2. KUNTEST U ĦARSA ĠENERALI TA' BONUS Il-Baħar Baltiku huwa uniku: semi-magħluq bl-art, dan hu wieħed mill-akbar korpi tal-ilma salmastru, parzjalment kopert minn silġ xitwi, imdawwar minn disa' Stati, tmienja minnhom Membri tal-UE. L-ambjent tal-Baħar Baltiku ġie effettwat serjament minn diversi impatti; kemm naturali kif ukoll ikkawżati mill-bniedem. Dawn jinkludu sustanzi niġġiesa bħal armi kimiċi mormija u komposti ta’ metalli tqal. Livelli għolja ta’ nutrijenti huma wkoll marbuta ma’ żoni mejta nieqsa mill-ossiġnu, proliferazzjoni tal-algi u impatti fuq il-flora u l-fawna naturali. Il-bijodiversità unika tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku ġiet effettwata iktar minħabba l-introduzzjoni ta’ organiżmi aljeni mhux endemiċi, is-sajd, it-traffiku marittimu, l-attivitajiet offshore, il-bidliet fix-xejriet tat-temp, l-ekonomiji li qed jikbru b’aktar prattiki agrikoli intensivi u l-espansjoni tal-popolazzjonijiet fuq il-kosta. Dawn il-pressjonijiet naqqsu b'mod serju l-kapaċità tal-Baħar Baltiku li jipprovdi b’mod sostenibbli l-prodotti u s-servizzi li fuqhom ir-reġjun jiddependi u f'termini ta' benefiċċji soċjali, kulturali u ekonomiċi. Il-Kunsill Ewropew fl-2007 ssottolinea t-tħassib dwar l-istat tal-ambjent fil-Baħar Baltiku, kif rifless fil-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Soċjali u Ekonomiku Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku[3]. Ix-xjenza tista’ tindirizza dawn l-isfidi u tipprovdi soluzzjonijiet għall-problemi ambjentali li l-Baħar Baltiku qed jiffaċċja. Għaldaqstant, kien hemm bżonn ta' titjib kwalitattiv u kwantitattiv fir-riċerka attwali fir-reġjun Baltiku permezz tal-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ approċċ integrat bis-sħiħ fejn il-programmi ta’ riċerka rilevanti tal-Istati kollha konfinanti jistgħu jiġu simplifikati u ffukati sabiex jittrattaw il-kwistjonijiet kumplessi u urġenti b’mod koordinat, effiċjenti u effettiv. Wara l-progress preċedenti, u b'risposta għalih, lejn integrazzjoni tar-riċerka sostnuta permezz ta’ ERA-NET[4] mill-2003 sal-2008 u b'ERA-NET Plus mill-2007 sal-2012, il-Kunsill stieden lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposta għal inizjattiva skont l-Artikolu 185 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (l-ex Artikolu 169 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea) għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, li tippermetti lill-UE tipparteċipa fi programmi ta’ riċerka mnedija b’mod konġunt minn diversi Stati Membri. L-inizjattivi tal-Artikolu 185 ifittxu li jistabbilixxu integrazzjoni durabbli tal-programmi nazzjonali ta’ riċerka biex tingħeleb il-frammentazzjoni u jiġu integrati fuq livelli xjentifiċi, finanzjarji u maniġerjali. BONUS ġie stabbilit wara d-Deċiżjoni[5] tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill skont l-impenn konġunt tal-Artikolu 185 tad-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, il-Finlandja u l-Iżvezja (“l-Istati Parteċipanti”) bil-parteċipazzjoni tal-UE. L-objettiv ġenerali ta' BONUS hu li "jtejjeb il-kapaċità tar-riċerka tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku sabiex tappoġġa l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' regolamenti, linji ta' politika u prattiki ta' ġestjoni “adatti għall-iskop tagħhom”, twieġeb b’mod effettiv għall-isfidi ambjentali u soċjetali kbar li r-reġjun qed jiffaċċja u ser jiffaċċja fis-snin li ġejjin u ttejjeb l-effiċjenza u l-effettività tal-programmi u l-approċċ tar-riċerka ambjentali frammentati tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku permezz tal-integrazzjoni tal-attivitajiet tar-riċerka fis-Sistema tal-Baħar Baltiku fi programm multinazzjonali, kooperattiv, interdixxiplinari, integrat tajjeb u ffukat li jservi għal żmien twil. BONUS għandu jikkontribwixxi wkoll għall-istabbiliment u l-istrutturar taż-Żona Ewropea tar-Riċerka fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku"[6]. Biex jintlaħaq dan l-objettiv, BONUS għandu bżonn li jistabbilixxi Aġenda Strateġika ta' Riċerka bbażata fuq il-politika, ikabbar l-integrazzjoni u l-koordinazzjoni bejn il-programmi ta’ riċerka pubbliċi transkonfinali u transettorjali, iżid il-kapaċità tar-riċerka tal-Istati Baltiċi b'riċerka inqas intensiva, jistabbilixxi modalitajiet tal-implimentazzjoni adatti għal entità legali konġunta ta’ ġestjoni u struttura ta’ governanza u jniedi sejħiet għal proposti konġunti transtematiċi, iffukati strateġikament u bi sħab multipli. BONUS huwa programm ta’ EUR 100 miljun, b’kontribuzzjoni massima finanzjarja ta’ EUR 50 miljun tal-Unjoni Ewropea u rikonċiljati f'dak il-limitu b'kontribuzzjonijiet nazzjonali mill-Istati Parteċipanti. Sa 25 % tal-kontribuzzjonijiet nazzjonali jistgħu jiġu pprovduti in natura bħala infrastruttura pprovduta mingħajr ħlas għall-użu mill-benefiċjarji fil-proġetti ta’ BONUS. L-implimentazzjoni ta’ BONUS titwettaq minn Grupp Ewropew b’Interess Ekonomiku (BONUS EEIG), stabbilit f’Ħelsinki. Is-Segretarjat huwa responsabbli għall-ġestjoni amministrattiva, finanzjarja u kuntrattwali u jirraporta lill-Kumitat ta' Tmexxija. Il-Kumitat ta’ Tmexxija huwa magħmul minn rappreżentanti tal-Istati parteċipanti kollha u huwa l-ogħla korp governattiv tal-programm. Il-Kumitat ta’ Tmexxija jieħu deċiżjonijiet u jagħti mandat lix-xogħol tas-Segretarjat. Il-Kummissjoni għandha status ta’ osservatur permanenti f'dan il-korp. Id-Deċiżjoni tirrikjedi l-implimentazzjoni ta’ BONUS f’żewġ fażijiet: fażi strateġika inizjali u fażi sussegwenti ta’ implimentazzjoni. Fi ħdan il-fażi inizjali strateġika, BONUS EEIG stabbilixxa Aġenda Strateġika ta' Riċerka u sab qbil dwar il-modalitajiet ta’ implimentazzjoni meħtieġa dettaljata. Ġeneralment dawn il-modalitajiet isegwu l-FP7 u jikkonċernaw regoli dwar l-amministrazzjoni finanzjarja, ir-rati ta’ finanzjament u r-rekwiżiti tar-rappurtar, li huma speċifikati fi Ftehim ta’ Implimentazzjoni, konkluż bejn il-Kummissjoni u BONUS EEIG f’Ottubru 2012 wara awditjar ex-ante tal-kapaċità ta' BONUS EEIG biex imexxi l-programm u segwitu sussegwenti tar-rakkomandazzjonijiet kritiċi. Il-konklużjoni tal-Ftehim ta’ Implimentazzjoni nediet il-fażi tal-implimentazzjoni ta’ BONUS. Il-fażi ta’ implimentazzjoni hija meħtieġa li ddum mill-anqas ħames [5] snin sa Ottubru 2017 u prinċipalment hi magħmula mill-pubblikazzjoni tas-sejħiet, l-għażla tal-proposti u l-appoġġ ta’ proġetti kollaborattivi ta’ riċerka. Attivitajiet oħra jinkludu d-disseminazzjoni, l-aġġornament regolari tal-Aġenda Strateġika ta' Riċerka, li tinterfaċċa mal-politika dwar ix-xjenza, il-kollaborazzjoni u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattika mal-komunitajiet tax-xjenza rilevanti f’baċini oħra tal-baħar Ewropej. F’Novembru 2012, BONUS ippubblika l-ewwel sejħiet tiegħu li jikkonċernaw l-Ekosistema Vijabbli u l-Innovazzjoni. Wara l-valutazzjoni, seba' [7] proġetti dwar l-Ekosistema Vijabbli[7] u 13-il proġett tal-Innovazzjoni[8] ġew irrakkomandati għall-appoġġ. L-għotjiet tal-Ekosistema Vijabbli ħarġu fil-bidu tal-2014 u l-għotjiet tal-Innovazzjoni ħarġu aktar tard fl-2014. It-tielet sejħa li tikkonċerna s-Servizzi tal-Ekosistema Sostenibbli ġiet ippubblikata f’Jannar 2014, u bħala tali ma kinitx suġġett għal din l-evalwazzjoni. Kien hemm varjetà ta’ avvenimenti ta’ disseminazzjoni inkluża l-kooperazzjoni mal-Kummissjoni ta’ Ħelsinki (HELCOM)[9], il-Programm tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku[10] u l-Parlament Ewropew. 3. RAPPORT TA' EVALWAZZJONI INTERIM TAL-BORD TA' ESPERTI INDIPENDENTI U L-OSSERVAZZJONIJIET TAL-KUMMISSJONI Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jkopri l-progress ta' BONUS lejn il-kisba tal-objettivi stabbiliti fl-Artikolu 2 u l-Anness I tad-Deċiżjoni kif ukoll id-daqs tal-integrazzjoni, il-kwalità u l-effiċjenza tal-implimentazzjoni. Il-Kummissjoni tqis li l-metodoloġija applikata mill-Bord ta' Esperti hija soda. Is-sorsi ewlenin ta' dejta użati għall-valutazzjoni kienu dokumenti li jikkonċernaw il-programm BONUS, il-politiki tal-UE relatati u programmi oħrajn assoċjati mar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Saru wkoll intervisti ma’ firxa wiesgħa ta’ partijiet konċernati interni u ewlenin. Dawn ippermettew li ssir triangolazzjoni tad-dejta u b’hekk ikkontribwixxew għal konklużjonijiet robusti. Pereżempju, il-bord ta' esperti osserva laqgħa tal-Kumitat ta’ Tmexxija governattiv ta’ BONUS, li għenithom jikkonfermaw li proġetti ta’ riċerka jintgħażlu b’mod korrett biss abbażi ta' lista kklassifikata stabbilita abbażi ta’ eċċellenza skont il-punteġġi mogħtija minn evalwaturi esperti indipendenti u f’konformità mar-regoli tal-FP7. Peress li fi żmien l-Evalwazzjoni Interim, kien għadu kmieni wisq biex il-fażi ta’ implimentazzjoni tiġbed konklużjonijiet mir-riċerka appoġġata minn BONUS, huwa raġonevoli li konklużjonijiet preliminari nġibdu mill-ambitu tar-riċerka appoġġata u r-riżultati minn għotjiet għar-riċerka f’oqsma simili appoġġati minn ERA-NETs preċedenti. It-taqsimiet 3.1 sa 3.5 jipprovdu sommarju tal-konklużjonijiet tal-esperti fir-Rapport ta’ Evalwazzjoni u l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar dawn hija espressa f’taqsima 4. 3.1 Ir-rilevanza L-objettivi ta’ BONUS kienu stabbiliti b’rispons għall-pressjonijiet multipli naturali u kkważati mill-bniedem, li qegħdin jikkawżaw ħsara serja l-istat ambjentali tal-Baħar Baltiku u l-kapaċità tiegħu li jipprovdi b’mod sostenibbli l-prodotti u s-servizzi li fuqhom jiddependi r-reġjun. Bħala riżultat tar-Regolament, l-ambjent tal-Baħar Baltiku mar 'il quddiem f’dawn l-aħħar snin, madankollu dan it-titjib ma kienx daqskemm kien mistenni u l-proliferazzjoni tal-algi tossiċi, iż-żoni mejta nieqsa mill-ossiġnu, l-ispeċijiet aljeni, l-istokkijiet ta’ ħut eżawriti u l-ispazju marittimu ffullat jibqgħu karatteristika tal-Baħar Baltiku. Il-Baħar Baltiku hu kważi magħluq għal kollox , b’rata baxxa ta’ riċirkolazzjoni u interdipendenzi kumplessi bejn l-ekosistemi, attivitajiet tal-bniedem, l-art u l-baħar. Ir-Rapport ta' Evalwazzjoni jenfasizza l-importanza kontinwata tal-approċċ integrat ta’ BONUS. Dan jenfasizza li l-involviment tal-Istati kollha tal-Baħar Baltiku huwa essenzjali peress li dan jappoġġa fehim komuni u azzjonijiet ikkoordinati biex jindirizzaw l-isfidi li qed jiffaċċja l-Baħar Baltiku. Minħabba f'hekk, BONUS wettaq konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet konċernati u żviluppa, bi qbil mal-Istati Parteċipanti kollha, Aġenda Strateġika ta' Riċerka bbażata fuq il-politika li tiddefinixxi l-ħtiġijiet essenzjali tar-riċerka u l-prijoritajiet li jirdu jiġu indirizzati biex jittejjeb l-ambjent tal-Baħar Baltiku u biex jkun hemm żvilupp sostenibbli li ser jappoġġa l-ekonomiji tal-Istati Baltiċi. L-Aġenda Strateġika ta' Riċerka[11] ġiet aġġornata f'Jannar 2014 wara konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati wiesgħa oħra. BONUS ikompli jegħleb il-programm ta' riċerka ambjentali li qabel kien ifframmentat u stabbilixxa programm ta’ riċerka durabbli, kooperattiv, interdixxiplinari u multinazzjonali. Din tipprovdi għarfien li jsostni ġestjoni bbażata fuq ix-xjenza u żvilupp sostenibbli għal futur aħjar tal-Baħar Baltiku. L-integrazzjoni li nkisbet bejn il-programmi nazzjonali ta’ riċerka fi ħdan BONUS kien possibbli wara 10 snin ta’ kooperazzjoni mill-qrib dejjem tikber appoġġata mill-ERA-NETs preċedenti. B’mod ġenerali, il-Bord ikkonkluda li l-objettivi oriġinali, li ġġustifikaw l-istabbiliment ta’ BONUS jibqgħu rilevanti u l-implimentazzjoni tal-Aġenda Strateġika ta' Riċerka se ssostni r-riċerka u l-innovazzjoni li tkompli tindirizza l-isfidi attwali li qed jiffaċċja l-Baħar Baltiku. 3.2 Effettività Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jqis li BONUS kiseb livell għoli ta’ integrazzjoni xjentifika transnazzjonali permezz ta’ definizzjoni komuni ta’ suġġetti ta’ riċerka u ta’ evalwazzjoni komuni bbażata fuq il-kwalità tal-proposti tal-proġetti mwettqa minn esperti indipendenti irrispettivament min-nazzjonalità. Dan l-approċċ, flimkien ma’ attivitajiet ta’ netwerking transnazzjonali ta’ riċerka, ħoloq “komunità” li naqqset b'mod sostanzjali l-frammentazzjoni tar-Riċerka dwar il-Baħar Baltiku u integrazzjoni rinfurzata bejn il-programmi ta’ riċerka nazzjonali. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni sab il-ġestjoni operazzjonali ta' BONUS EEIG hija ggwidata minn ta’ sett ta’ proċeduri komprensivi u xierqa. Is-sorveljanza finanzjarja hija żgurata minn Direttur Eżekuttiv u minn Direttur Finanzjarju kwalifikat. BONUS EEIG tqies li ħadem b’mod effettiv bħala struttura ddedikata għall-implimentazzjoni li wettaq il-ġestjoni operazzjonali u li żgura l-applikazzjoni ta’ regoli komuni ta’ finanzjament. Wara l-intervisti u l-osservazzjoni, il-Kumitat ta’ Tmexxija governattiv tqies li kien effettiv, hemm il-fiduċja fost l-membri tiegħu u għandu approċċ kostruttiv għas-soluzzjoni tal-problemi. Il-Kummissjoni tattendi bħala osservatriċi fil-Kumitat ta’ Tmexxija u l-interventi tagħha kienu kkunsidrati ta’ valur biex ġew sostnuti diskussjonijiet kostruttivi fil-qafas legali ta’ BONUS. Ir-regoli komuni ta' finanzjament u baġit uniku għal kull sejħa ta' BONUS għal proposti ta’ riċerka jiżguraw l-integrazzjoni finanzjarja. Il-proġetti jintgħażlu wara evalwazzjoni ċentralizzata mwettqa minn esperti indipendenti li japplikaw ir-regoli tal-FP7 u strettament abbażi ta’ lista kklassifikata skont punteġġ mingħajr ma jitqiesu fatturi oħra, bħal kwoti nazzjonali. Fiż-żmien tar-rapport, l-Unjoni Ewropea u l-Istati Parteċipanti kienu b’mod konġunt appoġġaw 20 proġett ta’ riċerka b'valur ta’ EUR 32 miljun li jindirizzaw suġġetti importanti bħat-tnaqqis ta’ inputs ta’ nutrijenti mix-xatt, spinta lis-sajd sostenibbli, appoġġ lit-titjib tal-monitoraġġ marittimu u l-effetti kkombinati tal-attivitajiet marittimi. Wara t-tielet sejħa, issa qed jiġu ffinalizzati għotjiet li jgħinu aktar il-proġetti li ġew evalwati b’suċċess mill-esperti indipendenti li japplikaw ir-regoli tal-FP7 u se jiġu implimentati sejħiet addizzjonali sakemm jintemm il-programm BONUS fl-2017. Fis-sejħa marbuta mal-Innovazzjoni, 25% tal-benefiċjarji ta’ suċċess kienu intrapriżi li 16 % minnhom kienu SMEs. Madankollu, minħabba approċċ ibbażat fuq riċerka aktar bażika, 3 % biss tal-benefiċjarji ta' suċċess fis-sejħa marbuta mal-Ekosistema Vijabbli kienu SMEs u konsegwentement, hemm bżonn ta' miżuri biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-SMEs. Abbażi tal-ambitu tal-proġetti appoġġati u l-eżiti mir-riċerka relatata appoġġata minn ERA-NETs preċedenti , ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jqis li l-kwalità tar-riċerka appoġġata minn BONUS hija mistennija tkun għolja u ċitata ħafna. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni vvalutaw il-politika ta’ komunikazzjoni proattiva tal-programm, li b'mod regolari jippubblika fuljetti, bullettini u informazzjoni speċifiċi. BONUS jipparteċipa fi ħdan organizzazzjonijiet rilevanti bħal HELCOM, JPI Oceans[12] u l-ICES[13]. BONUS ta’ spiss huwa wkoll kelliem ewlieni, f'avvenimenti ta' riċerka dwar il-baħar u f’avvenimenti oħra marbuta ma' kollaborazzjoni fir-riċerka, pereżempju, il-Jum Marittimu Ewropew, il-konferenza tal-EurOCEAN u l-Forum dwar l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. BONUS EEIG stħarreġ l-effikaċja tal-attivitajiet ta’ disseminazzjoni tiegħu u se juża dawn ir-riżultati biex jirfina l-attenzjoni tiegħu u jżid l-impatt tal-aċċettazzjoni tal-komunikazzjonijiet tiegħu, sabiex jiġi mmassimizzat l-impatt. X’aktarx l-impatt ta’ BONUS irid jiżdied bil-politika tiegħu tal-aċċess għad-dejta miftuħa u l-użu ta’ bażijiet tad-dejta pubblikament disponibbli għall-metadejta, li se jagħmlu r-riżultati ħafna aktar disponibbli u jippermetti fehim aħjar tal-mekkaniżmi, li jheddu l-ambjent tal-Baħar Baltiku. BONUS jappoġġa Club tax-Xjenzjati Żgħażagħ b’avvenimenti biex jippromwovi ħiliet usa’ tal-karrieri bħal ħiliet għall-preżentazzjoni tar- riċerka għal udjenza mhux xjentifika. Dawn l-avvenimenti jappoġġjaw il-kapaċità tar-riċerkaturi biex jinvolvu ruħhom f'komunità usa’ u b’hekk jiżdied l-impatt ta' xogħolhom. L-impenji ta’ finanzjament nazzjonali mill-Istati Parteċipanti ġew ipprovduti fil-bidu tal-programm BONUS għat-tul kollu tiegħu. Xi wħud mill-Istati Parteċipanti impenjaw aktar fondi minn oħrajn. L-esperjenza tal-ewwel sejħiet ta’ BONUS turi diskrepanza bejn fondi nazzjonali impenjati u fondi meħtieġa korrispondenti biex isostnu l-benefiċjarji nazzjonali b’suċċess wara l-eżitu ta’ kull evalwazzjoni. F’xi każijiet, il-fondi nazzjonali previsti mhumiex biżżejjed biex isostnu d-domanda tal-benefiċjarji nazzjonali ta' suċċess. S’issa, din ingħelbet permezz ta' flessibbiltà mill-Istati Parteċipanti kkonċernati li pprovdew finanzjament addizzjonali. Madankollu, id-definizzjoni ta’ dawn soluzzjonijiet skont il-każ li jkun ikkawża inċertezza u ttawwal iż-żmien biex tingħata l-għotja. Kwistjoni oħra tikkonċerna l-proporzjon tal-kontribuzzjonijiet nazzjonali li ngħataw lil BONUS in natura bħala infrastruttura għall-użu bla ħlas fil-proġetti ta’ BONUS. BONUS EEIG kien ippreveda li l-valur tal-kontribuzzjonijiet in natura jkun ta’ 25 % tat-total tal-kontribuzzjonijiet nazzjonali, li hu l-valur massimu allokat fid-Deċiżjoni. Madankollu, indikazzjonijiet bikrija juru li ngħataw inqas kontribuzzjonijiet nazzjonali in natura bħala infrastruttura minn dak mistenni. Jekk jitkomplew, il-kontribuzzjonijiet previsti ta' flus mill-Istati Parteċipanti mhux se jkunu biżżejjed u se jkun hemm bżonn li jiżdiedu biex jikkumpensaw għal dan in-nuqqas. 3.3 L-effiċjenza Is-Segretarjat ta' BONUS jimpjega seba’ persuni u r-Rapport ta’ Evalwazzjoni jqis dan bħala suffiċjenti biex jiġi mmaniġġat il-programm bi ftit kapaċità żejda f’każ ta’ mard, btajjel eċċ. Il-kostijiet operazzjonali ta’ BONUS huma limitati għal EUR 5 miljun skont id-Deċiżjoni u r-Rapport ta’ Evalwazzjoni jqis li bħala 5 % tal-ispejjeż totali, dan jirrappreżenta valur tajjeb. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jinnota wkoll li l-Istati Parteċipanti jipprovdu riżorsi addizzjonali lis-Segretarjat barra mill-istruttura skont l-Artikolu 185 ta' BONUS biex jiġu appoġġati attivitajiet addizzjonali bħal sessjonijiet ta’ ħidma, pubblikazzjonijiet u disseminazzjoni. Għaldaqstant, EUR 5 miljuni ma jkoprux għal kollox l-attivitajiet kollha marbuta mat-tħaddim tal-programm BONUS. Jekk attivitajiet addizzjonali barra mill-ambitu tal-Artikolu 185 jkunu kkunsidrati, il-kostijiet operazzjonali jkunu qrib is-EUR 7 miljuni, li huwa simili għall-proporzjon tal-kostijiet operazzjonali applikabbli fil-proġetti ta’ riċerka tal-UE. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jinnota li l-fażi strateġika ħadet iżjed mit-18-il xahar previsti, prinċipalment minħabba diffikultajiet fil-formulazzjoni tal-modalitajiet dettaljati ta’ implimentazzjoni fil-qafas legali meħtieġ, li dwaru seta jinstab qbil mill-partijiet kkonċernati kollha. Il-proporzjon medju ta’ fondi għar-riċerka nazzjonali rilevanti mgħoddija permezz ta’ BONUS kien stmat li huwa 14 % fir-Rapport ta’ Evalwazzjoni. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jiddikjara li l-amministrazzjoni separata tal-kontribuzzjonijiet nazzjonali ta’ finanzjament minn kull Istituzzjoni Nazzjonali ta’ Finanzjament[14] ħolqot kumplessità mhux meħtieġa. Bħala konsegwenza ta’ dan, għal kull sejħa, BONUS EEIG għandu jikkonkludi ftehimiet ta’ finanzjament separati ma’ kull Istituzzjoni Nazzjonali ta’ Finanzjament konċernata biex jiġu żgurati pagamenti korretti tal-fondi nazzjonali, l-applikazzjoni ta’ regoli komuni ta’ finanzjament u biex jiġu żgurati drittijiet tal-awditjar. L-Istituzzjonijiet Nazzjonali ta’ Finanzjament mbagħad jamministraw il-pagamenti tagħhom favur il-benefiċjarji rispettivi tagħhom skont il-ftehim ta’ finanzjament. Dan jimmultiplika l-flussi ta’ finanzjament u l-amministrazzjoni. Fuq il-livell ta’ proġett, kull benefiċjarju jirċievi żewġ flussi ta’ finanzjament u għandu żewġ rapporti lil BONUS EEIG u nazzjonali. Ovvjament din mhix effiċjenza biex jiġu mmaniġġati flussi multipli ta’ finanzjament b’dan il-mod fil-programm integrat. Meta mqabbla ma’ inizjattivi tal-Artikolu 185 oħrajn, BONUS huwa żgħir. Madankollu, ir-rekwiżiti amministrattivi huma simili, irrispettivament mid-daqs tal-finanzjament ikkonċernat. B’konsegwenza ta’ dan, il-piż amministrattiv għal BONUS huwa relattivament għoli meta mqabbel mad-daqs tiegħu. 3.4 Valur miżjud tal-UE Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jinnota li l-Baltiku huwa ambjent kumpless b’ħafna atturi interkonnessi f’diversi oqsma li jvarjaw mit-trasport, it-turiżmu, is-sajd, l-ippjanar u l-agrikoltura. Il-Baħar Baltiku hu ambjent kważi magħluq, fejn hemm bżonn li l-prinċipji ta’ ekonomija ċirkolari jiġu applikati biex jiġi żgurat żvilupp sostenibbli fit-tul. Il-Baħar Baltiku huwa prinċipalment imdawwar minn Stati Membri tal-UE u għaldaqstant huwa reġjun fejn azzjoni makroreġjonali tal-UE koordinata bħal ma hu BONUS tipprovdi impatt kbir. L-intervent tal-UE jgħin biex tingħeleb il-frammentazzjoni u jiġi ffaċilitat il-ħolqien ta’ massa kritika ta’ għarfien u riżorsi finanzjarji biex jindirizzaw l-isfidi li qed jiffaċċja l-Baħar Baltiku. Il-kontribuzzjonijiet tal-Istati Parteċipanti pprovdew ingranaġġ dirett ta' 50 % favur l-investiment tal-UE. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni huwa tal-fehma li l-objettivi ta’ BONUS ma jistgħux jintlaħqu mingħajr l-intervent tal-UE. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni osserva li BONUS żviluppa mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni effiċjenti bl-użu ta’ memoranda ta’ qbil li jippermetti entitajiet mill-Federazzjoni Russa jipparteċipaw mingħajr kwalunkwe appoġġ tal-UE. Il-Kummissjoni tqis li din il-parteċipazzjoni hija ta’ valur biex jiġu ffaċilitati approċċi komuni li jindirizzaw kwistjonijiet ta’ tħassib għall-UE fil-Baltiku. 3.5 Koerenza BONUS huwa inizjattiva trasversali, li huwa adattat għal diversi sfidi li qed jiffaċċja l-Baħar Baltiku. Ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jirreferi għall-kontribut importanti ta' BONUS fl-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku u l-objettiv tiegħu li “insalvaw il-baħar”. Pereżempju, BONUS kien ta' referenza espliċita fir-Rapporti tal-Kummissjoni dwar "Il-Governanza tal-Istrateġiji Makroreġjonali " [15], "Il-Valur Miżjud tal-Istrateġiji Makroreġjonali"[16], "L-Implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku"[17] u l-Komunikazzjoni "L-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku"[18]. BONUS jappoġġa wkoll l-innovazzjoni, li tikkontribwixxi fl-appoġġ għal "Ekonomija Blu" sostenibbli f'konformità mal-objettivi tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "It-Tkabbir Blu: opportunitajiet għal tkabbir sostenibbli fis-settur tal-baħar u dak marittimu"[19] u r-referenza speċifika għal BONUS li saret fid-Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni "A Sustainable Blue Growth Agenda for the Baltic Sea Region"[20]. Ġie rikonoxxut li BONUS qed jikkontribwixxi favur sajd sostenibbli fil-Baħar Baltiku skont il-Politika Komuni tas-Sajd tal-UE[21]. Barra minn hekk, BONUS jindirizza l-interfaċċja bejn l-art u l-baħar u jsostni t-twaqqif ta’ approċċi komuni għall-kejl ta’ “Stat ambjentali tajjeb” skont id-Direttiva ta' Qafas dwar l-Istrateġija Marittima tal-UE[22]. BONUS huwa koerenti mal-ħidma tal-Kummissjoni ta’ Ħelsinki (HELCOM) u l-amministrazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ħelsinki, li hija l-ftehim prinċipali internazzjonali li jipproteġi l-ambjent marittimu tal-Baħar Baltiku. BONUS huwa osservatur fi ħdan dan il-korp u r-Rapport ta’ Evalwazzjoni jenfasizza l-importanza tar-riċerka ta' BONUS favur l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni HELCOM għall-Baħar Baltiku. 4. KONKLUŻJONI L-Evalwazzjoni hija kkunsidrata bħala tajba u tirrifletti l-eżitu ta’ analiżi loġika bbażata fuq metodoloġija adatta meħuda minn bord ta’ esperti bi kwalifiki għolja. Abbażi ta' dan, il-Kummissjoni tqis li dan BONUS progressivament qed jilħaq l-objettivi tiegħu u stabbilixxa b'suċċess Programm ta’ Riċerka u Żvilupp integrat biex jindirizza l-isfidi li qed jiffaċċja l-Baħar Baltiku. BONUS jegħleb il-frammentazzjoni ta’ programmi ta’ riċerka, jiġbor flimkien varjetà ta’ ħiliet u jiffoka dan l-isforz fuq il-ħolqien ta' għarfien essenzjali u soluzzjonijiet innovattivi biex jingħelbu problemi ambjentali tal-Baħar Baltiku. Ta’ min jinnota li minħabba n-natura trasversali ta’ BONUS u l-istrutturi differenti tal-finanzjament tar-riċerka fl-Istati Parteċipanti, huwa diffiċli biex jiġi kkwantifikat b’mod ċar il-proporzjon tar-riżorsi nazzjonali mobilizzati permezz ta’ BONUS. L-approċċ makroreġjonali ta' BONUS għall-Baltiku u żoni tal-madwar tiegħu ppermetta impatt iktar qawwi minn dak li seta' jikseb bi programm usa’ dirett lejn l-UE b’mod ġenerali. L-istabbiliment ta’ rabtiet aktar mill-qrib bejn BONUS u l-Programm tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku jsaħħaħ aktar l-impatt u jikkonforma mal-objettivi ta’ Orizzont 2020[23], li għandu wkoll l-objettiv li jkompli jsaħħaħ is-sinerġiji bejn ir-riċerka u l-Fondi Strutturali u ta' Investiment Ewropej. BONUS jintegra l-ipprogrammar tar-riċerka, jappoġġa l-istabbiliment ta’ Żona Ewropea tar-Riċerka u jikkontribwixxi għal diversi politiki ewlenin, b’mod partikolari: l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, il-Politika Komuni tas-Sajd tal-UE u l-Pjan ta’ Azzjoni HELCOM għall-Baħar Baltiku. Filwaqt li nkisbet integrazzjoni durabbli b’livell partikolarment għoli ta’ integrazzjoni xjentifika u maniġerjali, kien hemm diffikultajiet dwar l-integrazzjoni finanzjarja. Biex jissaħħu l-eżiti potenzjali ta’ BONUS, ir-Rapport ta’ Evalwazzjoni jirrakkomanda li: 1. Tiġi żviluppata sinteżi tar-riċerka appoġġata minn BONUS mill-bidu tiegħu bħala ERA-NET sal-istat attwali tiegħu skont l-Artikolu 185. Din għandha tenfasizza l-kisbiet u l-impatti. 2. Tinbeda t-triq favur il-ġbir flimkien ta’ fondi nazzjonali biex jitnaqqas l-għadd u l-kumplessità kkawżati minn flussi differenti ta’ finanzjament. Din tiżgura ġestjoni iktar effiċjenti, jitnaqqas il-ħin biex tingħata l-għotja u jingħelbu d-diffikultajiet assoċjati mal-applikazzjoni ta’ regoli komuni ta’ finanzjament fl-amministrazzjonijiet nazzjonali. 3. Jittieħdu passi biex tiżdied il-provvista ta’ kontribuzzjonijiet infrastrutturali in natura għall-proġetti ta’ BONUS. Pereżempju, l-amministrazzjonijiet nazzjonali jistgħu jipprovdu inċentivi biex tiġi ssussidjata parzjalment il-provvista ta’ infrastrutturi għal BONUS. Jekk il-provvista in natura tal-infrastruttura ma tistax tiżdied, se jkun hemm bżonn aktar kontribuzzjonijiet fi flus biex jiġi żgurat li BONUS jiġi implimentat kompletament. 4. Jittieħdu passi biex jiġi żgurat li proġetti ta' BONUS jibnu sinerġiji u netwerk ma’ proġetti u inizjattivi oħra fir-reġjun tal-Baħar Baltiku. 5. Tiżdied l-interazzjoni bejn il-Bord Konsultattiv ta’ BONUS u l-Kumitat ta’ Tmexxija permezz, pereżempju, ta' laqgħat virtwali online. 6. Isir fokus fuq il-komunikazzjonijiet li jenfasizzaw l-impatti li jirriżultaw minn BONUS favur il-ħtiġijiet ta’ gruppi speċifiċi ta’ partijiet konċernati: istituzzjonijiet, konvenzjonijiet, politiki, Direttorati-Ġenerali lkoll tal-Kummissjoni, ministeri u awtoritajiet reġjonali, inklużi dawk responsabbli għall-iżvilupp reġjonali. 7. L-Istati Parteċipanti u l-Kummissjoni għandhom isaħħu l-komunikazzjoni strateġika dwar il-potenzjal tar-riżultati tar-riċerka ffinanzjata minn BONUS għall-politika għal diversi Direttorati-Ġenerali involuti u fl-Orizzont 2020. L-Istati Parteċipanti għandhom iżidu l-għarfien tagħhom dwar l-impatt ta’ BONUS fuq il-programmi nazzjonali tagħhom b’mod aktar wiesa’, pereżempju, favur il-ġestjoni tas-sajd, l-iżvilupp reġjonali, l-iżvilupp taż-żona kostali, l-agrikoltura, eċċ. 8. Jittejjeb il-monitoraġġ ta’ BONUS b’ksib aktar sistematiku u l-analiżi tad-dejta dwar l-eżiti u l-impatti li jirriżultaw minn BONUS billi, pereżempju, jiġi żgurat stħarriġ effettiv regolari u l-opinjonijiet tal-partijiet konċernati u billi jiġu segwiti x-xejriet fl-ammont totali u l-proporzjon tal-fondi nazzjonali mgħoddija permezz ta’ BONUS. 9. Il-komunikazzjoni tas-sejħiet għall-proposti tiġi mmirata lejn l-SMEs u tipprovdi appoġġ addizzjonali għall-applikazzjonijiet mill-SMEs u tiġi ffaċilitata l-inkorporazzjoni tagħhom fil-iżvilupp ta’ konsorzja tal-proġetti. Il-Kummissjoni taċċetta dawn ir-rakkomandazzjonijiet, meqjusa li huma bbażati fuq analiżi xierqa u metodoloġija soda. Ir-rakkomandazzjonijiet ser jitqiesu f’diskussjonijiet bejn il-Kummissjoni u BONUS EEIG u l-implimentazzjoni tagħhom se tiġi segwita bħala parti mis-sorveljanza tal-Kummissjoni tal-programm BONUS. Ir-rakkomandazzjonijiet tnejn u tlieta li jikkonċernaw l-provvista ta’ fondi nazzjonali huma kkunsidrati bħala partikolarment importanti. Amministrazzjoni separata tal-fondi nazzjonali għall-benefiċjarji domestiċi kkawżat struttura inqas effiċjenti. In-nuqqas ta’ “fond komuni reali” li jiġbor flimkien fondi nazzjonali jġib ir-riskju li ma jkunx hemm biżżejjed fiinanzjament disponibbli biex isostni l-benefiċjarji ta' suċċess minn ċerti pajjiżi f'sejħiet ta’ BONUS li jiġu aktar tard. Biex dan jiġi evitat, l-Istati Parteċipanti għandhom ikunu jistgħu jiżguraw li jkun disponibbli biżżejjed finanzjament nazzjonali biex jappoġġaw il-benefiċjarji kollha f'proġetti ta' suċċess ta' BONUS. Indikazzjonijiet bikrija juru wkoll nuqqas potenzjali fil-valur tal-kontribuzzjonijiet nazzjonali provduti in natura bħala infrastruttura. Se jkun hemm bżonn li jiġi indirizzat kull nuqqas billi jew tiġi provduta aktar infrastruttura in natura għall-użu b'xejn fil-proġetti ta' BONUS jew billi jiżdiedu l-kontribuzzjonijiet nazzjonali fi flus kontanti. Inkella, se jkun hemm in-nuqqas gravi li BONUS ma jiġix implimentat skont il-valur finanzjarju sħiħ mistenni tal-programmi ta’ EUR 100 miljun. Barra minn hekk, f’konformità ma’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet, il-Kummissjoni se tipprova b’mod aktar sistematiku tikseb u tanalizza dejta rilevanti biex ittejjeb il-monitoraġġ tal-impatti li jirriżultaw mill-programm BONUS u ser issaħħaħ il-komunikazzjoni tal-eżiti rilevanti favur servizzi rilevanti fil-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tixtieq tirringrazzja l-Bord ta' Esperti għar-rapport tagħhom wara l-evalwazzjoni interim tal-programm BONUS. [1] Id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, il-Finlandja u l-Iżvezja [2] http://ec.europa.eu/smart-regulation/evaluation/search/download.do?documentId=12453881 [3] COM(2009) 248 finali tal-10 ta' Ġunju 2009. [4] Strument ta’ finanzjament tal-FP7 li jappoġġa l-ħolqien ta' netwerks tar-riċerka nazzjonali http://cordis.europa.eu/fp7/coordination/about-era_en.html [5] Nru 862/2010/UE tat-22 ta’ Settembru 2010 [6] It-Taqsima I tal-Anness I tad-Deċiżjoni 862/2010/UE [7] http://www.bonusportal.org/bonus_projects/viable_ecosystem_projects_2012 [8] http://www.bonusportal.org/bonus_projects/innovation_projects [9] Il-Kummissjoni għall-Ħarsien tal-Ambjent Marin fil-Baħar Baltiku — il-Kummissjoni ta’ Ħelsinki; http://helcom.fi/ [10] http://eu.baltic.net/ [11] http://www.bonusportal.org/files/2981/Publication_No._14.pdf [12] JPI Healthy and Productive Seas: http://www.jpi-oceans.eu/ [13] Il-Kunsill Internazzjonali għall-Esplorazzjoni tal-Baħar http://www.ices.dk [14] Il-possibbiltà għal amministrazzjoni separata tal-fondi nazzjonali tirriżulta mill-Anness 1, it-Taqsima 3.4 tad- Deċiżjoni li tistqarr: "Stat Parteċipant jista’ jiddeċiedi li jamministra l-finanzjament nazzjonali tiegħu u jirriżerva l-kontribuzzjoni tiegħu fi flus kontanti esklużivament għar-riċerka domestika li tingħażel fil-livell ċentrali jew li l-kontribuzzjoni tiegħu fi flus kontanti tiġi amministrata ċentralment mill-BONUS EEIG. [15] COM(2014) 284, Mejju 2014. [16] COM(2013) 468, Ġunju 2013. [17] COM(2011) 381, Ġunju 2011. [18] COM(2012) 128, Marzu 2012 [19] COM(2012) 494, Settembru 2012 u http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/policy/blue_growth/ [20] SWD(2014) 167, Mejju 2014 [21] http://ec.europa.eu/fisheries/cfp/index_mt.htm [22] Id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin [23] http://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/