Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni dwar “Tranżizzjoni ekoloġika — Il-perspettiva tal-bliet u r-reġjuni dwar il-bilanċ meħtieġ bejn l-aċċettabbiltà soċjali u l-imperattivi ambjentali biex jinbnew komunitajiet reżiljenti”

(2022/C 375/06)

Relatur: Hanna ZDANOWSKA (PL/PPE), Sindku ta’ Łódź Dokumenti ta’ referenza: Konsultazzjoni mitluba mill-Presidenza tal-Kunsill

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Kummenti ġenerali

1. jilqa’ t-tranżizzjoni ekoloġika bħala waħda mill-prijoritajiet ewlenin tal-Presidenza Franċiża, peress li l-adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu, ir-restawr u l-protezzjoni tal-bijodiversità, l-iżgurar tar-reżiljenza territorjali għad-diżastri naturali, u l-promozzjoni ta’ ambjent san u ta’ kwalità tal-ħajja aħjar jgħinu biex tinbena Ewropa aktar reżiljenti u jintlaħqu l-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tal-Ftehim ta’ Pariġi;

2. jaqbel mal-Komunikazzjoni ppubblikata dwar L-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima ( 1 ) u r-rapport speċjali tal-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC) ( 2 ) , u jenfasizza li t-tranżizzjoni ekoloġika mhix possibbli mingħajr l-involviment tal-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll tar-residenti, tan-negozji, taċ-ċentri tal-innovazzjoni u tal-universitajiet;

3. jemmen li t-tranżizzjoni ekoloġika għandha tkun fil-qalba ta’ kwalunkwe għażla ta’ politika, billi tibni approċċ ġdid, sistemiku u integrat għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki u programmi futuri; jenfasizza li din għandha tiġi ffaċilitata mit-tranżizzjoni diġitali, billi tinvolvi l-użu u l-promozzjoni ta’ għodod diġitali moderni bi standards għoljin ta’ sostenibbiltà, inklużi salvagwardji demokratiċi u teknoloġiċi b’saħħithom, u l-investiment fihom bħala faċilitaturi ewlenin tal-bidla. F’dan ir-rigward, huwa wkoll essenzjali li r-reġjuni inqas żviluppati u rurali kemm jiġu appoġġjati kif ukoll isir mod li jiġu megħjuna ma jibqgħux lura wkoll sabiex jitnaqqas id-distakk bejn iż-żoni differenti;

4. Il-livelli lokali u reġjonali huma ċentrali għall-bini tar-reżiljenza. Huwa importanti li jiżdied is-sens ta’ sjieda u ta’ komunità fil-livell lokali u reġjonali — l-amministrazzjoni pubblika, il-gvern lokali u reġjonali, ir-residenti, l-operaturi ekonomiċi — ta’ dawk kollha li huma parti min-nisġa lokali u reġjonali, iżda dan jeħtieġ appoġġ istituzzjonali u finanzjarju adatt u komprensiv;

5. jitlob li s-settur kollu tas-saħħa u tal-kura jiġi rinfurzat b’mod sostanzjali fid-dawl tal-kriżijiet tal-klima u tal-bijodiversità u tal-gwerra fl-Ukrajna, billi s-saħħa tiġi trattata bħala motiv ewlieni għat-tranżizzjoni ekoloġika u bħala l-prijorità tagħha, u jissaħħu s-sinerġiji bejn il-politiki dwar il-klima u s-saħħa f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tat-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali;

6. jemmen li komunità reżiljenti hija kapaċi tiflaħ għall-impatt tal-perikli klimatiċi u tfixkil ieħor u tassorbih, kif ukoll tirkupra mill-konsegwenzi tagħhom. Għalhekk huwa importanti li jittaffew l-effetti negattivi, iżda wkoll li tinħoloq atmosfera li fiha s-soċjetà, l-ambjent u l-ekonomija jistgħu jirnexxu billi jintroduċu firxa ta’ soluzzjonijiet li jinċentivaw l-azzjoni;

7. jenfasizza li l-komunitajiet reżiljenti jistgħu jinkisbu wkoll billi jiġu żviluppati sistemi politiċi reżiljenti favur l-ugwaljanza, is-solidarjetà, il-ġustizzja soċjali u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, billi jiġu involuti t-tfal u ż-żgħażagħ u ħadd ma jitħalla jibqa’ lura — speċjalment il-gruppi vulnerabbli — u billi tiġi kkunsidrata d-diversità spazjali, inkluża dik tar-reġjuni rurali, kostali, muntanjużi, tal-gżejjer, tal-arċipelagi jew ultraperiferiċi;

8. jenfasizza li l-politiki għall-metodi u t-teknoloġiji tal-produzzjoni ekoloġika għandhom ukoll jagħmlu l-SMEs lokali aktar kompetittivi, jippermettu li jinħolqu u jiġu żviluppati impjiegi ekoloġiċi u jagħtu spinta lill-ħiliet tal-ħaddiema;

9. fid-dawl tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija u l-gwerra fl-Ukrajna, itenni t-talba tiegħu għal projbizzjoni totali fuq l-importazzjonijiet tal-gass, iż-żejt u l-faħam Russi fl-Ewropa u jħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jibdew ifasslu pjani ta’ kontinġenza biex iħejju għall-konsegwenzi ta’ tali sanzjonijiet; jemmen li l-pjan REPowerEU huwa mod kif jitħaffef il-pass tat-tranżizzjoni tal-enerġija, titnaqqas id-dipendenza ġenerali tal-UE mill-importazzjonijiet tal-enerġija u l-materja prima u b’hekk jitnaqqsu r-riskji politiċi, ekonomiċi u ta’ sigurtà assoċjati magħha; madankollu, jiddispjaċih ħafna dwar in-nuqqas ta’ referenza ċara għar-rwol tal-bliet u r-reġjuni, kemm biex tingħeleb il-kriżi attwali tal-enerġija kif ukoll biex jiġu pprovduti soluzzjonijiet dejjiema għaliha;

L-għażla tat-taħlita ta’ politika t-tajba għal sistemi reżiljenti

10. jappoġġja d-definizzjoni ta’ Ewropa reżiljenti għall-klima, f’konformità mal-missjoni ta’ Orizzont Ewropa, li tgħaqqad ir-reżiljenza tas-sistemi ambjentali, soċjali u ekonomiċi mal-impenn għall-iżvilupp sostenibbli fit-tul, inklużi l-ugwaljanza, il-ġustizzja soċjali u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri. Huwa importanti li jiġu inklużi t-tfal u ż-żgħażagħ, li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura u li tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistemi politiċi biex jiġu promossi l-valuri kondiviżi, is-solidarjetà u r-rispett għad-diversità, miksuba permezz ta’ trasformazzjoni soċjali inklużiva;

11. jenfasizza, f’konformità mal-Komunikazzjoni dwar strateġija ġdida dwar l-adattament għall-klima, il-ħtieġa għal reazzjoni sistemika u infurmata għat-tibdil fil-klima kemm jista’ jkun malajr; jinnota li r-reżiljenza hija kunċett kumpless, li teħtieġ soluzzjonijiet integrati, multisettorjali u flessibbli, żviluppati skont approċċ territorjali u bbażat fuq l-evidenza; jenfasizza li l-bini ta’ sistemi reżiljenti jeħtieġ li jintgħażlu l-prijoritajiet it-tajba, kif ukoll sinerġija bejn politiki differenti li jappoġġjaw it-tranżizzjoni biex it-territorju jsir sostenibbli, ikun kapaċi jlaħħaq mal-kriżijiet u x-xokkijiet u lest biex irażżan l-effetti attwali u antiċipati tagħhom;

12. jipproponi, għalhekk, li l-proġetti ta’ investiment jinkludu analiżijiet tar-riskju klimatiku u analiżijiet tal-vulnerabbiltà klimatika, u li x-xenarji tal-ispejjeż u l-benefiċċji jiġu adattati kif imiss;

13. jesprimi wkoll it-tħassib tiegħu dwar l-impatt reġjonali asimmetriku mistenni tal-kriżi tal-enerġija fuq il-bliet u r-reġjuni tal-UE li jirrifletti l-kapaċitajiet differenti tagħhom biex iwieġbu għat-tfixkil tal-provvisti tal-enerġija u ż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija u jistieden lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri jqisu b’mod adegwat dawn l-asimmetriji meta jfasslu u jimplimentaw il-miżuri rispettivi;

14. jappoġġja proposti biex jitħaffef il-pass tal-introduzzjoni tal-enerġija rinnovabbli lokali u tal-miżuri ta’ effiċjenza enerġetika biex tiġi salvagwardjata s-sovranità u s-sigurtà tal-enerġija tal-Ewropa u jiġi miġġieled il-faqar enerġetiku, b’mod partikolari fid-dawl tal-gwerra fl-Ukrajna u l-konsegwenzi negattivi tagħha għall-enerġija tal-Ewropa;

15. jappoġġja pjani u azzjonijiet biex tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta u inklużiva fiż-żoni tal-faħam, biex jgħinuhom jagħmlu progress u jegħlbu kwalunkwe ostaklu li jistgħu jiltaqgħu miegħu, u li jkun hemm fondi biżżejjed meħtieġa biex dan isir u biex jinħoloq mudell ġdid għall-iżvilupp tagħhom;

16. jenfasizza li l-ostakli ewlenin għall-implimentazzjoni rapida tat-teknoloġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju huma relatati man-nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji u umani, mal-politiki, mar-regolamenti u mal-istrutturi organizzattivi eżistenti li għadhom dipendenti mill-fjuwils fossili, kif ukoll ma’ fatturi soċjokulturali bħan-nuqqas ta’ aċċettazzjoni soċjali, peress li dan jista’ jwassal għal telf ta’ impjiegi u tnaqqis fil-popolazzjoni b’mod partikolari fir-reġjuni tal-faħam; jemmen għalhekk li l-innovazzjoni għandha toriġina minn kuntesti lokali speċifiċi u jkollha impatt dirett fuq is-sistema ġenerali u l-komunità u tikkontrobatti l-proċessi li jikkawżaw nuqqas ta’ aċċettazzjoni pubblika;

17. jitlob appoġġ biex jiġu ffaċilitati l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ta’ mobilità u trasport attivi u pubbliċi b’emissjonijiet żero u baxxi, u jitlob ukoll aċċess għalihom;

18. jinnota li t-tibdil fil-klima x’aktarx huwa l-akbar theddida għas-saħħa globali fis-seklu 21, u għalhekk jitlob kooperazzjoni multidixxiplinari u multisettorjali u l-adozzjoni ta’ approċċ “saħħa waħda”, li jwasslu għal azzjoni kkoordinata fil-livelli kollha ta’ governanza f’aġenziji internazzjonali, NGOs u istituzzjonijiet akkademiċi, bil-għan li tiġi protetta n-natura u jiġu rrestawrati l-bijodiversità, il-ħabitats u l-ekosistemi;

19. jirrimarka li l-miżuri għat-tnaqqis tar-riskju tad-diżastri bbażati fuq approċċ tal-ekosistema huma għodod ta’ politika kosteffettivi. Madankollu, mhumiex sfruttati bis-sħiħ u l-potenzjal tagħhom għandu jissaħħaħ aktar fil-livell tal-UE ( 3 )

20. jitlob li titħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u jenfasizza r-rwol tal-awtoritajiet lokali u reġjonali f’dan il-proċess; jitlob għall-promozzjoni ta’ mudelli ta’ negozju ġodda u għodod aktar b’saħħithom, speċjalment fil-qafas tas-servizzi muniċipali u l-mekkaniżmi tagħhom għal responsabbiltà estiża tal-konsumatur u s-sħubijiet pubbliċi-privati, kif ukoll il-promozzjoni assoċjata ta’ mudelli ta’ konsum u produzzjoni sostenibbli u l-akkwist pubbliku ekoloġiku jew sostenibbli;

21. huwa favur l-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi ta’ governanza fis-settur pubbliku, bl-użu tal-kunċett tal-laboratorju ħaj; jenfasizza li, biex jinbnew komunitajiet reżiljenti huwa kruċjali li dawn jiġu megħjuna biex isibu modi effettivi biex jegħlbu l-isfidi, billi jisfruttaw il-kreattività u l-innovazzjoni tal-utenti tas-servizzi pubbliċi;

22. jitlob li s-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura jiġu kkunsidrati fil-proċessi ta’ investiment. Din l-inizjattiva, li tifforma parti mill-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima, tagħti prijorità lis-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura ( 4 )

23. jilqa’ inizjattivi (inkluż il-Patt tas-Sindki u l-Patt Klimatiku) li jinkoraġġixxu lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex iżidu l-ambizzjonijiet u l-azzjonijiet trasformattivi tagħhom. L-attivitajiet tal-ambaxxaturi ta’ dawn l-inizjattivi għandhom jiżdiedu u jiġu replikati f’postijiet oħra biex ikun hemm sensibilizzazzjoni dwar il-klima fost il-livelli kollha tal-gvern lokali u jitħaffef il-pass tat-tranżizzjoni tagħhom;

24. jappoġġja l-Linji Gwida dwar l-Għajnuna għall-Klima, l-Enerġija u l-Ambjent. Dawn il-Linji Gwida ser iżidu l-effettività tal-isforzi biex jintlaħqu l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku Ewropew — b’mod partikolari fir-rigward tar-rinnovazzjoni tal-bini, il-bijodiversità, il-mobbiltà nadifa, l-enerġija rinnovabbli, kif ukoll l-effiċjenza fir-riżorsi bil-ħsieb li tiġi appoġġjata t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari;

25. jappella li jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet it-tajba biex tiġi żviluppata l-ekonomija soċjali. Il-qafas politiku u legali huwa essenzjali biex jinħoloq l-ambjent it-tajjeb għall-ekonomija soċjali. Dan jinkludi qafas għat-tassazzjoni, l-akkwist pubbliku u l-għajnuna mill-Istat, li jeħtieġ li jiġi adattat għall-ħtiġijiet tal-ekonomija soċjali;

L-awtoritajiet lokali u reġjonali bħala atturi ewlenin fit-tranżizzjoni ekoloġika

26. jitlob qafas ta’ governanza f’diversi livelli li jaħdem tajjeb, mil-livell lokali, metropolitan u reġjonali għal dak nazzjonali, Ewropew u globali. Il-bidliet radikali u dejjiema fl-istil ta’ ħajja, meħtieġa biex tinħoloq soċjetà ġusta, sostenibbli, b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u reżiljenti, jeħtieġu kemm kooperazzjoni minn isfel għal fuq kif ukoll minn fuq għal isfel;

27. jenfasizza l-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma “atturi ewlenin” fit-tranżizzjoni ekoloġika. Huma jimplimentaw 70 % tal-leġiżlazzjoni kollha tal-UE, 70 % tal-miżuri ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, 90 % tal-istrateġiji ta’ adattament għat-tibdil fil-klima u 65 % tal-għanijiet tal-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll iwettqu terz tal-infiq pubbliku u żewġ terzi tal-investiment pubbliku. Huma l-aktar familjari mal-isfidi lokali u reġjonali u għalhekk għandhom ikunu mgħammra bl-istrumenti biex ifittxu s-soluzzjonijiet sistemiċi li huma l-aktar adattati għax-xenarju lokali. Madankollu, dan ir-rwol ma jfissirx li r-responsabbiltà hija tagħhom biss. Livelli ogħla ta’ gvern għandhom l-obbligu li jappoġġjaw lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-isforzi kollha tagħhom biex jagħmlu dan;

28. iħeġġeġ użu akbar ta’ governanza parteċipattiva (diskussjonijiet, baġits, eċċ.) u governanza b’diversi partijiet, peress li dan iżid iċ-ċansijiet ta’ investimenti ekoloġiċi ottimali fil-bliet żgħar rurali, il-bliet u r-reġjuni; jirrimarka li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jappoġġjaw it-teħid ta’ deċiżjonijiet fl-istadji kollha u jipprovdu appoġġ attiv bħala parti mill-istrateġiji tal-politika;

29. jindika li l-uniku mod biex jintlaħqu l-miri klimatiċi ambizzjużi tal-Ftehim ta’ Pariġi huwa li naħsbu globalment u naġixxu lokalment. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jistieden lill-UNFCCC tinvolvi b’mod attiv u sinifikanti lill-awtoritajiet lokali u reġjonali bħala msieħba kredibbli tal-COP dwar l-azzjoni klimatika;

30. iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jorganizzaw summits lokali dwar il-klima li għandhom impatt pożittiv fuq l-involviment tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-kwistjonijiet relatati mal-adattament għat-tibdil fil-klima u mat-tranżizzjoni tal-enerġija u jipprovdu opportunità biex jitħejjew ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat tar-Reġjuni għall-konferenzi annwali tan-NU dwar il-klima;

Id-dimensjoni soċjali tal-bini tar-reżiljenza

31. jenfasizza li l-involviment tal-komunitajiet lokali fit-teħid ta’ deċiżjonijiet huwa kruċjali għal kwalunkwe tranżizzjoni; iħeġġeġ impenn akbar għall-emanċipazzjoni, l-inklużività, il-valuri kondiviżi u s-solidarjetà, li jinvolvi lill-atturi kollha fil-bini ta’ komunitajiet aktar reżiljenti. L-involviment taż-żgħażagħ huwa essenzjali wkoll f’dan ir-rigward;

32. jitlob għall-iżvilupp ta’ għodod li jħeġġu lill-unitajiet domestiċi jinvolvu ruħhom fit-tranżizzjoni kif ukoll diversi forom ta’ appoġġ, speċjalment għall-aktar gruppi ta’ ċittadini u territorji vulnerabbli; jilqa’, f’dan il-kuntest, it-twaqqif tal-Fond Soċjali għall-Klima u jitlob li jingħata appoġġ finanzjarju permezz ta’ sistema ta’ ġestjoni kondiviża li tirrispetta l-prinċipji tas-sħubija u tal-governanza f’diversi livelli;

33. jitlob li tingħata s-setgħa lill-prosumaturi u lill-konsumaturi fit-tranżizzjoni ekoloġika bl-użu tal-leġiżlazzjoni biex jitrażżan il-greenwashing u jiġu promossi l-għażliet infurmati;

34. jappella għal miżuri biex jiffaċilitaw u jippromovu inizjattivi rilevanti, u għal anqas ostakli għat-twaqqif ta’ komunitajiet lokali ta’ enerġija rinnovabbli, peress li dawn huma għodda ewlenija biex jiġi promoss l-użu mifrux ta’ sorsi tal-enerġija rinnovabbli u biex tinkiseb sistema tal-enerġija deċentralizzata filwaqt li jiġu pprovduti benefiċċji ekonomiċi u soċjali lokali;

35. jinnota li l-potenzjal għall-iffrankar tal-enerġija huwa enfasizzat fil-pjan REPowerEU u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jikkunsidraw miżuri bħall-kampanji biex iżidu l-għarfien tal-pubbliku u jinkoraġġixxu bidliet fl-imġiba;

Edukazzjoni u tagħlim biex tinbena r-reżiljenza

36. jenfasizza li t-tranżizzjoni ekoloġika mhux se tirnexxi sakemm il-kapital tal-għarfien ma jiġix żviluppat permezz tal-edukazzjoni dwar il-klima fil-livelli kollha tal-edukazzjoni, kif ukoll it-taħriġ f’ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid ta’ ħiliet;

37. jenfasizza li l-Patt Klimatiku għandu jaċċelera l-isforzi biex jinkisbu l-impenji diġà ffirmati fil-livell lokali minn atturi lokali (SMEs, skejjel, awtoritajiet lokali, universitajiet, eċċ.) u għandu jiġġenera impenji ġodda biex l-Ewropa ssir l-ewwel kontinent newtrali għall-klima sal-2050;

38. jappoġġja l-objettivi, il-prinċipji u l-linji gwida ta’ Orizzont Ewropa u jitlob għal rekwiżiti aktar b’saħħithom għad-durabilità tal-proġetti u biex l-impatt tagħhom jiġi mmonitorjat;

39. jenfasizza l-importanza ta’ azzjonijiet li għandhom l-għan li jippromovu, jespandu u jiffinanzjaw l-inizjattivi eżistenti u ġodda li jappoġġjaw l-għarfien u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki min-networks Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali, u l-kooperazzjoni bejn il-bliet bħall-attivitajiet ta’ tagħlim reċiproku, iż-żjarat fuq il-post, il-mentoring u l-coaching bejn l-imsieħba;

40. jistieden lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jagħmlu l-almu tagħhom biex jinkoraġġixxu l-kooperazzjoni amministrattiva reċiproka u transfruntiera fl-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ tranżizzjoni, inkluża l-kooperazzjoni interreġjonali, intermuniċipali u transfruntiera madwar l-UE;

41. jipproponi l-użu tal-aħjar prattiki fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima fil-livell lokali u reġjonali, iġġenerat minn inizjattivi bħall-Patt tas-Sindki, l-Under2 Coalition, il-Missjonijiet tal-UE, eċċ. L-għan huwa li jsir użu mid-data miġbura meta jiġu żviluppati strateġiji klimatiċi fit-tul u li tiġi kondiviża l-esperjenza dwar metodi ta’ suċċess, soluzzjonijiet innovattivi u tagħlimiet siewja minn inizjattivi bħal dawn;

42. jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tikkunsidra li tistabbilixxi strument iddedikat għall-assistenza teknika u l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali li jiffaċċjaw sfidi simili f’termini tat-tranżizzjoni ekoloġika u l-bini ta’ komunitajiet reżiljenti billi tipprovdi appoġġ finanzjarju biex jiġu kondiviżi l-aħjar prattiki tal-UE (żjarat ta’ studju);

43. jenfasizza l-importanza tal-kooperazzjoni interġenerazzjonali, l-integrazzjoni tal-perspettiva taż-żgħażagħ u l-appoġġ mill-programm Politiċi Eletti Żgħażagħ; huwa favur il-bini ta’ ekosistema ta’ innovazzjoni permezz ta’ proġetti, programmi u azzjonijiet immirati lejn żgħażagħ b’talent biex jiġi sfruttat il-potenzjal taż-żgħażagħ għat-tranżizzjoni ekoloġika;

44. jitlob li jitwaqqfu ċentri klimatiċi lokali/reġjonali bħala punti u postijiet ta’ informazzjoni li jinkoraġġixxu lill-komunitajiet lokali biex ikomplu t-tranżizzjoni ekoloġika. Tali ċentri jista’ jkollhom il-potenzjal li jniedu inizjattivi u proġetti minn isfel għal fuq li jippromovu u jinkoraġġixxu l-kollaborazzjoni kemm bejn utenti impenjati kif ukoll xettiċi tal-bliet u r-reġjuni, kif ukoll dawk li mhumiex impenjati.

Sensibilizzazzjoni akbar tal-pubbliku u monitoraġġ tal-bidla

45. jenfasizza li s-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar it-tibdil fil-klima, il-kawżi u l-konsegwenzi tiegħu hija prerekwiżit għal politika tal-klima effettiva. L-użu ta’ għodod tat-teknoloġija moderna (teledetezzjoni, sistemi telematiċi tat-trasport, droni, ICT) jippermetti li l-politiki dwar il-klima adottati jitwasslu b’mod ħafna aktar effettiv;

46. Soċjetà konxja mit-theddid klimatiku turi solidarjetà akbar fl-aċċettazzjoni ta’ attivitajiet diffiċli u spiss għaljin. Informazzjoni aġġornata u affidabbli hija l-bażi tal-azzjonijiet u jekk jiġux aċċettati mill-komunitajiet lokali u reġjonali;

47. jenfasizza li s-suċċess tat-tranżizzjoni ekoloġika jiddependi mill-involviment ta’ numru kbir ta’ msieħba lokali. Il-komunikazzjoni ċara u kontinwa dwar il-proċess ta’ tranżizzjoni u d-djalogu huma importanti, partikolarment dwar suġġetti diffiċli li mhux faċli jiġu aċċettati mill-pubbliku, bħalma huma l-limitazzjoni tat-trasport individwali u l-post fejn jiġu lokalizzati l-kumditajiet muniċipali.

Operaturi ekonomiċi biex jibnu r-reżiljenza

48. jenfasizza li n-negozji u l-industrija għandhom jappoġġjaw l-isforzi biex jadattaw għat-tibdil fil-klima u li għandhom jiġu stabbiliti mezzi legali u finanzjarji biex jiġi evitat li l-popolazzjoni lokali tal-ispejjeż tinternalizza l-esternalitajiet negattivi tan-negozju;

49. jitlob li l-produzzjoni sostenibbli tiġi stimulata permezz tar-regolamentazzjoni, permezz tar-responsabbiltà estiża tal-produttur għal numru dejjem akbar ta’ gruppi ta’ prodotti u għall-istadji individwali taċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom;

50. jilqa’ b’sodisfazzjon ir-reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, maħsuba mhux biss biex tgħin fil-prevenzjoni u l-kontroll tat-tniġġis, iżda wkoll biex tistimula l-innovazzjoni, tippremja lill-pijunieri u tgħin biex ikun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fis-suq tal-UE;

51. jirrimarka li jeħtieġ li jiġu żviluppati aktar proġetti u infrastruttura tal-enerġija sostenibbli transkonfinali jekk irridu niksbu sistema tal-enerġija mingħajr emissjonijiet u integrata bis-sħiħ fl-UE. L-ostakli eżistenti għandhom jitneħħew u għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni fl-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet u rinnovabbli bejn il-fruntieri;

52. jindika l-ħtieġa li tingħata spinta lis-suq intern għall-prodotti tal-kostruzzjoni permezz ta’ qafas regolatorju li huwa adattat biex jixpruna l-“mewġa ta’ rinnovazzjoni” u jippromovi investimenti fil-kostruzzjoni bbażati fuq kostruzzjoni sostenibbli.

Konsum sostenibbli

53. jitlob għal azzjoni leġiżlattiva biex il-prodotti fiżiċi kollha fis-suq tal-UE jsiru aktar favur l-ambjent, ċirkolari u effiċjenti fl-użu tal-enerġija matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom — mid-disinn, għall-użu ta’ kuljum, sal-adattament mill-ġdid u l-użu mill-ġdid;

54. jitlob bidliet leġiżlattivi biex jiġu żgurati sforzi aktar effiċjenti fl-indirizzar tal-ħela tal-ikel, inklużi li jiġi stimolat l-iżvilupp ta’ settur tal-ikel sostenibbli (l-Istrateġija mill-Għalqa sal-Platt) u li jitnaqqas l-impatt ambjentali tas-settur tal-ipproċessar tal-ikel u tal-bejgħ bl-imnut billi tittieħed azzjoni dwar it-trasport, il-ħżin, l-imballaġġ u l-evitar tal-ħela tal-ikel, u jitlob ukoll li jittieħdu passi b’rabta mal-promozzjoni tal-konsum tal-ikel sostenibbli;

55. huwa favur azzjoni mill-Kummissjoni biex tappoġġja l-iżvilupp tal-ekonomija soċjali Ewropea, li tista’ ġenwinament tegħleb l-isfidi tal-ħela tal-ikel u ċ-ċikli qosra tal-ħajja tal-prodotti u tiżviluppa attivitajiet ekoloġiċi ġodda;

56. jindika li fiż-żmien attwali ta’ kriżi u l-isfidi li jirriżultaw, l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma mġiegħla jirrevedu kontinwament l-għanijiet tagħhom, jidentifikaw ir-riskji u jirrispondu b’mod dinamiku għal-limitazzjonijiet emerġenti tal-iżvilupp, li jistgħu jagħmluha diffiċli biex l-azzjonijiet ta’ trasformazzjoni jiġu implimentati b’mod kontinwu u komprensiv;

Id-dimensjoni finanzjarja tal-bini tar-reżiljenza

57. jenfasizza bil-qawwa li l-aktar fondi importanti (il-politika ta’ koeżjoni tal-UE, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, il-Fond għall-Modernizzazzjoni, eċċ.), kif ukoll dawk immirati direttament lejn il-livelli lokali u reġjonali (LIFE, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, eċċ.) li jfittxu li jappoġġjaw it-tranżizzjoni ekoloġika, huma pprogrammati fil-livell nazzjonali u li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-proġetti lokali u reġjonali jiddependi mil-linji gwida tal-gvern ċentrali. Għandhom jiġu stabbiliti proċeduri biex jiġi żgurat li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jipparteċipaw kemm jista’ jkun — b’mod proporzjonat mal-ħtiġijiet tagħhom fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-fondi tal-UE;

58. jenfasizza li l-pjan REPowerEU ppreżentat mill-Kummissjoni Ewropea, li għandu l-għan li jżid l-iffrankar tal-enerġija, jiddiversifika l-provvisti, iżid l-iżvilupp tal-enerġija rinnovabbli, inaqqas il-konsum tal-fjuwils fossili u l-investimenti intelliġenti, għandu jipprevedi appoġġ finanzjarju għall-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jimplimentawh, kif ukoll l-allokazzjoni ta’ finanzjament tal-UE eżistenti jew ġdid għal dan il-għan; jappella lill-Istati Membri jidderieġu mill-ġdid il-fondi mhux użati mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex jappoġġjaw l-ippjanar tas-sigurtà tal-enerġija fil-livell lokali u l-investimenti f’sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika;

59. jenfasizza r-rwol li għandhom id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-finanzjament tal-attivitajiet tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, partikolarment fil-qasam tal-protezzjoni tal-klima. Jeħtieġ li l-introduzzjoni tal-bidliet tiġi adattata għaċ-ċirkostanzi u l-possibilitajiet tal-komunitajiet lokali, biex b’hekk dawn il-bidliet ikunu jistgħu jsiru b’mod effettiv mingħajr ma jiġi impost piż eċċessiv fuq in-nies lokali; għalhekk jitlob lill-Kummissjoni Ewropea tirrevedi r-regoli għall-finanzjament tas-servizzi muniċipali biex ikunu jistgħu jiġu stabbiliti soluzzjonijiet aħjar biex jiġu ffinanzjati l-aktar ħtiġijiet urġenti f’dan il-qasam, li għandu implikazzjonijiet għall-impatt ambjentali;

60. jitlob li r-regoli tal-għajnuna pubblika jiġu ssemplifikati, inkluż l-appoġġ għal soluzzjonijiet fil-qasam tal-finanzjament u l-manutenzjoni ta’ sistemi essenzjali għall-ġestjoni tal-iskart, b’mod partikolari l-istabbiliment ta’ opportunitajiet għall-finanzjament mill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex joperaw dawn is-sistemi, kif ukoll l-appoġġ għall-ġestjoni tal-kriżijiet u l-appoġġ għall-operaturi ekonomiċi, inklużi l-mikrointrapriżi;

61. jenfasizza l-ħtieġa li jiġi miġġieled il-faqar enerġetiku u tal-mobilità permezz ta’ miżuri ta’ effiċjenza enerġetika u implimentazzjoni aktar mifruxa tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-ħtieġa relatata li l-Istati Membri jipprovdu appoġġ f’dan ir-rigward fil-livell lokali u reġjonali; għalhekk iqis essenzjali li jitnaqqas il-piż tal-ispiża inizjali tal-miżuri tal-effiċjenza enerġetika u tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari għall-unitajiet domestiċi, l-intrapriżi mikro u żgħar u l-konsumaturi vulnerabbli;

62. jenfasizza li l-finanzjament previst fir-reviżjoni tal-ETS eżistenti mhuwiex biżżejjed biex tiġi żgurata tranżizzjoni verament ġusta, u li għandu jitqies li l-introjtu minn barra l-ETS għat-trasport bit-triq u l-bini (ETS II) jiġi allokat għall-Fond Soċjali għall-Klima; jipproponi li l-introjtu mmarkat għall-Fond Soċjali għall-Klima għandu jibda jinġabar qabel l-implimentazzjoni tal-ETS II;

63. jemmen li l-Fond Soċjali għall-Klima għandu jikkontrobilanċja l-effetti negattivi fuq l-unitajiet domestiċi, l-intrapriżi mikro u żgħar u l-aktar utenti tat-trasport vulnerabbli u jiżgura żvilupp soċjalment sostenibbli;

64. iħeġġeġ lis-settur privat (inkluż permezz tar-responsabbiltà estiża tal-produttur) biex ikollu sehem akbar fil-bini tar-reżiljenza tal-bliet u r-reġjuni;

65. jitlob li l-liġi tal-kompetizzjoni Ewropea ssir aktar flessibbli, partikolarment fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat, peress li ma tikkunsidrax biżżejjed in-natura tal-kompetizzjoni li jiffaċċjaw in-negozji Ewropej f’pajjiżi terzi fejn l-istess regoli mhumiex rispettati;

66. jindika s-sottovalutazzjoni tal-ispejjeż sostnuti mill-awtoritajiet lokali minħabba għadd ta’ kriżijiet u l-appoġġ imdewwem minn livelli ogħla ta’ governanza u għalhekk jitlob għal proposti għal soluzzjonijiet aktar effettivi;

67. jitlob għal aktar appoġġ finanzjarju għall-investimenti ekoloġiċi b’“effett valanga”, li jimmobilizza aktar azzjoni biex tixpruna t-tranżizzjoni ekoloġika;

68. jirrimarka li, minbarra l-aċċess dirett għall-finanzjament, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jirċievu assistenza teknika adegwata u appoġġ għall-bini tal-kapaċitajiet, biex jiġu sfruttati l-opportunitajiet ta’ finanzjament eżistenti, jgħinu lil dawn l-awtoritajiet biex jiżguraw bilanċ effettiv bejn il-fondi privati u pubbliċi, u jagħmlu użu akbar mill-akkwist pubbliku ekoloġiku u sostenibbli għall-investimenti;

69. jappoġġja l-idea ta’ “baġit ekoloġiku” bħala għodda ta’ tfassil ta’ politika fiskali biex tgħin biex jintlaħqu l-objettivi ambjentali. Dan se jippermetti li jiġi vvalutat l-impatt ambjentali tal-politiki baġitarji jew fiskali, kif ukoll il-konsistenza tagħhom mal-isforzi biex jiġu rispettati l-impenji nazzjonali u internazzjonali. ( 5 )

70. jitlob għal aktar semplifikazzjoni amministrattiva u tnaqqis tal-ostakli regolatorji fir-rigward tal-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ teknoloġiji u mudelli ġodda u innovattivi ta’ negozju;

71. jirrimarka li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jiffaċċjaw il-biċċa l-kbira tal-isfidi tal-implimentazzjoni tal-politika dwar il-klima, filwaqt li l-finanzjament potenzjali (eż. id-dħul mit-taxxi, id-drittijiet tal-emissjonijiet) imur prinċipalment fil-baġit ċentrali; jitlob li jiġu riveduti r-regoli dwar l-aċċess għar-riżorsi;

It-tisħiħ tal-provvista tas-servizzi tal-ekosistema

72. jindika l-ħtieġa li jittieħdu miżuri speċifiċi biex tiġi ssemplifikata l-ġestjoni tal-ilma fiż-żoni urbani, b’mod partikolari biex tiġi ssemplifikata l-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma filwaqt li jiġu kkunsidrati r-rabtiet mal-baċir idrografiku, u li jiġi stabbilit programm biex jiġu żviluppati l-investimenti ta’ żamma fuq skala żgħira u l-fond għal dan il-għan;

73. jinsab imħasseb li, minkejja l-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ tal-leġiżlazzjoni ambjentali fl-UE, għad hemm lakuni kbar fil-protezzjoni legali tal-ekosistemi ( 6 ) ; ir-restawr tal-ekosistemi huwa kruċjali biex tinżamm kwalità ta’ ħajja għolja u biex jiġi żgurat li jitkomplew il-proċessi meħtieġa għall-iżvilupp sostenibbli.

Brussell, it-30 ta’ Ġunju 2022. Vasco ALVES CORDEIRO Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

(1) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=COM:2021:82:FIN

(2) https://report.ipcc.ch/ar6wg2/pdf/IPCC_AR6_WGII_FinalDraft_FullReport.pdf

(3) Climate change adaptation and disaster risk reduction in Europe Enhancing coherence of the knowledge base, policies and practices (L-adattament għat-tibdil fil-klima u t-tnaqqis tar-riskju tad-diżastri fl-Ewropa. It-titjib tal-koerenza tal-bażi tal-għarfien, il-politiki u l-prattiki), 15/2017, ŻEE, https://www.eea.europa.eu/publications/climate-change-adaptation-and-disaster (mhux disponibbli bil-Malti).

(4) https://climate-adapt.eea.europa.eu/eu-adaptation-policy/sector-policies/ecosystem

(5) https://www.oecd.org/environment/green-budgeting/

(6) Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services: An EU ecosystem assessment (Immappjar u Valutazzjoni tal-Ekosistemi u tas-Servizzi tagħhom: Valutazzjoni tal-ekosistema tal-UE), 2020 https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC120383, (mhux disponibbli bil-Malti).