MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 197/58

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Avjazzjoni: Ewropa Miftuħa u Konnessa”

(COM(2017) 286 final)

u dwar

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar is-salvagwardja tal-kompetizzjoni fit-trasport bl-ajru, li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 868/2004”

[COM(2017) 289 final – 2017/0116 (COD)]

(2018/C 197/09)

Relatur: Jacek KRAWCZYK

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 5.7.2017 Parlament Ewropew, 15.6.2017 Kunsill, 19.6.2017 Bażi legali L-Artikoli 100(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni Adottata fis-sezzjoni 4.1.2018 Adottata fil-plenarja 17.1.2018 Sessjoni plenarja Nru 531 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 115/1/4

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jafferma mill-ġdid il-pożizzjoni li adotta fl-opinjoni tiegħu dwar ( 1 ) “il-Pakkett tal-Avjazzjoni I” li l-għan prevalenti għall-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE, kif ippreżentat mill-Kummissjoni Ewropea f’Diċembru 2015, jenħtieġ li jkun li “tittejjeb il-klima ta’ investiment sabiex jitħeġġeġ iżjed investiment Ewropew fl-industrija tal-avjazzjoni tal-UE, u li jiżdiedu l-kompetittività tas-settur u r-rwol tiegħu għall-ekonomija, sabiex b’hekk jiġu promossi t-tkabbir ekonomiku globali u l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda”.

1.2. Il-KESE jenfasizza l-importanza kruċjali tal-kwalità tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE għas-suċċess tal-avjazzjoni ċivili tal-UE. Kundizzjonijiet interni u esterni li qed jinbidlu b’mod rapidu, l-iżvilupp tas-swieq f’diversi direzzjonijiet, pressjoni dejjem tikber fuq in-nies u l-kumpaniji, kompetizzjoni dejjem tiżdied ġewwa u barra l-UE, teknoloġiji ġodda li joħolqu tfixkil u avvanz rapidu tad-diġitalizzazzjoni: dawn huma biss ftit mill-isfidi li jridu jiġu indirizzati meta tiġi implimentata l-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE. Kif il-KESE ppreveda fl-Opinjoni tiegħu dwar “il-Pakkett tal-Avjazzjoni I” ( 2 ) , l-istrateġija saħħet il-viżibbiltà politika tal-avjazzjoni ċivili fl-aġenda tal-UE u din il-pożizzjoni jeħtieġ li tinżamm. F’dan il-kuntest, il-KESE jifraħ lill-Kummissjoni Ewropea għall-perseveranza tagħha fil-promozzjoni ta’ skema aċċettata u implimentata globalment għad-dekarbonizzazzjoni tal-avjazzjoni. Bl-istess mod, il-ħtieġa għal djalogu soċjali settorjali effettiv fil-livelli nazzjonali kif ukoll tal-UE trid tiġi appoġġjata aktar minn qatt qabel. Il-KESE jirreferi għal darb’oħra għall-Opinjoni tiegħu dwar “id-Dumping Soċjali fl-Avjazzjoni” ( 3 ) u jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tikkunsidra rimedji effettivi biex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni.

1.3. Il-KESE jappoġġja l-approċċ doppju tal-Kummissjoni għas-salvagwardja ta’ kompetizzjoni internazzjonali ġusta – minn naħa, fl-għoti ta’ aktar saħħa lil strument unilaterali biex jiġu mħarsa interessi tal-avjazzjoni komunitarja tal-UE (Proposta għal Regolament dwar is-salvagwardja tal-kompetizzjoni fit-trasport bl-ajru, li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 868/2004, minn issa ’l quddiem imsemmija bħala l-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-Regolament 868/2004) u, min-naħa l-oħra, bit-tfittxija ta’ mandati għan-negozjar ta’ ftehimiet ġodda ta’ aċċess għas-suq ma’ pajjiżi terzi, flimkien ma’ kunsens dwar kif għandha tinżamm il-kompetizzjoni ġusta. Il-KESE jibqa’ konvint li ambjent ekwu jista’ jkun żgurat biss b’mod sostenibbli jekk il-pajjiżi terzi jirrispettaw ukoll il-prinċipji bażiċi ta’ protezzjoni tal-ħaddiema, kif definiti fl-istandards tal-ILO kif ukoll il-ħarsien tal-konsumatur u l-istandards ambjentali. Il-proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-reviżjoni tar-Regolament 868/2004 tindirizza diversi nuqqasijiet fir-Regolament (KE) Nru 868/2004 fil-forma attwali tiegħu; madankollu, it-twaqqif ta’ djalogu soċjali li jiffunzjona għandu jsir element integrali ta’ klawżola ta’ “kompetizzjoni ġusta” miftiehma b’mod reċiproku fil-ftehimiet internazzjonali tas-servizzi tal-ajru tal-Unjoni Ewropea. Il-KESE jappoġġja għalkollox l-isforzi tal-Kummissjoni biex jiġu żgurati aktar mandati biex jinfetħu ftehimiet tal-avjazzjoni komprensivi ġodda u jitlob li n-negozjati li għaddejjin jitlestew b’mod rapidu u effiċjenti.

1.4. Il-linji gwida interpretattivi għal dispożizzjonijiet ta’ sjieda u ta’ kontroll jipprovdu ċarezza mtejba dwar id-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 biex l-Istati Membri u partijiet ikkonċernati oħra jiġu megħjuna fl-implimentazzjoni kontinwa tagħhom. Madankollu, fil-fehma tal-Kumitat, dawn il-linji gwida ma jikkunsidrawx biżżejjed it-tibdil fis-suq li qed iseħħ u l-isfidi rivoluzzjonarji u strutturali li l-avjazzjoni Ewropea se tiffaċċja f’terminu qasir u medju. Jekk l-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE trid tkun robusta, il-KESE jirrakkomanda li tiġi abbozzata valutazzjoni tal-impatt abbażi ta’ numru ta’ xenarji li twitti t-triq għal kunsiderazzjoni infurmata tal-kwistjoni ta’ sjieda u kontroll.

1.5. Il-Kumitat jappoġġja l-linji gwida interpretattivi proposti dwar l-Obbligu ta’ Servizz Pubbliku (OSP) inkluż fir-Regolament (KE) Nru 1008/2008, filwaqt li jinnota li l-iżvilupp tas-suq fuq perjodu twil – li jinvolvi ħtieġa dejjem akbar għal aktar konnettività tal-Istati Membri fil-periferija tal-UE jew bi swieq domestiċi żgħar – se jirrikjedi analiżi ekonomika u soċjetali ulterjuri u aktar profonda dwar kif jistgħu jiġu provduti aħjar konnessjonijiet sostenibbli bejn l-ajruporti ewlenin tagħhom u d-destinazzjonijiet ewlenin fl-UE biex ikunu indirizzati aħjar l-eżiġenzi tal-passiġġieri. Ser ikunu meħtieġa aktar diskussjonijiet politiċi dwar dan filwaqt li jitqies ukoll l-Indiċi ta’ Konnettività ppreparat mill-Maniġer tan-Netwerk u issa ppubblikat fuq is-sit elettroniku tal-Kummissjoni Ewropea.

1.6. Il-Kumitat jemmen li r-Regolament (KE) Nru 1008/2008 jeħtieġ li jiġi rivedut b’mod komprensiv. Minħabba l-importanza fundamentali tiegħu għas-settur, huwa importanti ħafna li l-proċess tar-reviżjoni jinkorpora feedback mill-partijiet ikkonċernati kollha – inklużi rappreżentanti tas-soċjetà ċivili – u li jippermetti li l-viżjoni fit-tul tal-avjazzjoni ċivili tal-UE, kif stabbilita mill-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE, issir realtà. Bil-kundizzjoni li l-Kummissjoni twettaq analiżi estensiva, u li din tkun ikkonfermata permezz ta’ konsultazzjoni pubblika, ikun fl-aħjar interessi tal-UE li l-Kummissjoni attwali tipproponi reviżjoni tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008.

1.7. Il-KESE huwa tal-fehma li, fil-livell tal-UE, il-Maniġer tan-Netwerk ( 4 ) diġà beda l-proċess biex jittaffew l-interruzzjonijiet fis-Sistema tal-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru (ATM). Barra minn hekk, l-imsieħba soċjali diġà għandhom l-għodda biex inaqqsu kwalunkwe impatt minħabba li huma implimentati b’mod reċiproku. Il-KESE jtenni li l-istrajks huma dritt fundamentali tal-ħaddiema u li d-dritt tal-istrajkjar jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tat-trattati tal-UE ( 5 ) . Skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà, hija l-kompetenza tal-Istati Membri li jiddeterminaw kif dan id-dritt jiġi eżerċitat. Barra minn hekk, l-imsieħba soċjali żviluppaw sett ta’ miżuri li jistgħu jiġu implimentati b’mod konġunt biex jitnaqqas ir-riskju ta’ kunflitt industrijali (“Toolbox” ( 6 ) ). Il-KESE jilqa’ din l-inizjattiva bħala approċċ adegwat u effettiv sabiex jiġi evitat kemm jista’ jkun it-tfixkil fit-traffiku tal-ajru. Il-passiġġieri u ċ-ċittadini tal-Ewropa se jkunu l-benefiċjarji aħħarin ta’ dan l-approċċ.

1.8. Biex tkun tista’ sseħħ implimentazzjoni effiċjenti tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE, huwa essenzjali li fid-diskussjoni politika jiġu injettati l-fehmiet tas-soċjetà ċivili organizzata dwar il-konsegwenzi politiċi, soċjali, ekonomiċi u ambjentali ta’ dawn l-inizjattivi. Il-KESE, kif diġà stqarr f’diversi okkażjonijiet, huwa lest li jipparteċipa b’mod attiv f’dan il-proċess. Huwa wkoll ta’ importanza kbira li fil-Parlament Ewropew u l-Kunsill tipproċedi minnufih aktar ħidma leġislattiva dwar il-proposta li tirrevedi r-Regolament 868/2004 sabiex id-distorsjonijiet għall-kompetizzjoni internazzjonali jiġu indirizzati b’mod effettiv.

1.9. Il-KESE jtenni l-pożizzjoni adottata fl-Opinjoni tiegħu dwar “il-Pakkett tal-Avjazzjoni I” ( 7 ) , fejn jirrakkomanda li “l-inklużjoni tal-partijiet ikkonċernati fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija għandha tkun akkumpanjata minn spjegazzjoni strutturata u konkreta tal-mod li bih ser tiġi implimentata l-Istrateġija”. Għadu meħtieġ pjan direzzjonali biex jiġi provdut aktar dettall dwar “kif il-Kummissjoni ser tindirizza lill-partijiet ikkonċernati bil-għan li tiggarantixxi dan is-sehem kruċjali min-naħa tagħhom. Il-mobilizzazzjoni tal-partijiet ikkonċernati kollha tal-avjazzjoni biex jaġixxu flimkien fuq l-implimentazzjoni tal-Istrateġija hija diffiċli iżda meħtieġa”.

2. Introduzzjoni

2.1. Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni COM(2017) 286 dwar L-Avjazzjoni: Ewropa Miftuħa u Konnessa (il-Komunikazzjoni) ppubblikata fit-8 ta’ Ġunju 2017, issegwi t-tnedija tal-Kummissjoni Ewropea f’Diċembru 2015 ta’ “Strateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa” ( 8 ) (L-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-EU), li tistabbilixxi l-aġenda għal diskussjoni ffukata f ħdan il-komunità tal-avjazzjoni ċivili dwar l-elementi ewlenin neċessarji ta’ politika tal-avjazzjoni olistika u kif l-aħjar li tiġi implimentata.

2.1.1. L-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE “(…) għandha l-għan li tagħti spinta lill-ekonomija tal-Ewropa, bit-tisħiħ tal-bażi industrijali tagħha u bl-issodar tal-pożizzjoni ta’ tmexxija globali tagħha fl-avjazzjoni, filwaqt li tindirizza l-isfidi tal-klima u tal-ambjent, u b’hekk tikkontribwixxi b’mod dirett għall-prijoritajiet strateġiċi tal-Kummissjoni” ( 9 ) . Billi qieset l-aspetti ekonomiċi, legali, ambjentali, politiċi u soċjali tal-avjazzjoni, il-Kummissjoni qed issegwi approċċ olistiku għall-avjazzjoni u pproponiet objettivi biex jiġu indirizzati l-isfidi fis-suq tal-UE kif ukoll fis-swieq tal-avjazzjoni internazzjonali. Għad iridu jidhru r-riżultati l-aktar konkreti tal-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE.

2.2. Il-KESE kien involut b’mod attiv ħafna f’dawn l-aħħar snin fl-iżvilupp tal-politika tal-UE dwar l-avjazzjoni ċivili. Huwa organizza għadd kbir ta’ seduti pubbliċi, konferenzi u avvenimenti bilaterali u multilaterali biex jipprovdi aktar involviment tas-soċjetà ċivili f’diversi politiki dwar l-avjazzjoni ċivili tal-UE. Għaldaqstant huwa bena netwerk b’saħħtu ta’ partijiet interessati tas-soċjetà ċivili tal-UE biex jirreaġixxi b’mod attiv għal proposti li ġejjin mill-Kummissjoni kif ukoll biex jippermetti u jagħti setgħa lis-soċjetà ċivili biex tinvolvi ruħha f’dan id-dossier sensittiv u importanti ħafna.

2.2.1. Fit-2 ta’ Marzu 2015, il-Kummissjoni ddeċidiet li tikkonsulta lill-Kumitat dwar Politika tal-UE Integrata tal-Avjazzjoni. Bosta rakkomandazzjonijiet li jinsabu fl-Opinjoni tal-KESE dwar is-suġġett ( 10 ) (Settembru 2015) ġew inklużi fil-Proposta finali tal-Kummissjoni. Sussegwentement, mal-preżentazzjoni tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE, il-Kumitat appoġġja b’mod qawwi l-Proposta tal-Kummissjoni fl-Opinjoni tiegħu dwar “il-Pakett tal-Avjazzjoni I” ( 11 ) (Frar 2016).

2.3. Il-Komunikazzjoni attwali tal-Kummissjoni tindirizza kwistjonijiet kumplessi ħafna, kull waħda minnhom b’għadd kbir ta’ ramifikazzjonijiet politiċi, legali u ekonomiċi. Il-Kummissjoni kienet elenkat dawn il-kwistjonijiet, fost oħrajn, fl-Anness ( 12 ) għall-Istrateġija tal-Avjazzjoni – bħala elementi integrali ta’ “pjan ta’ azzjoni” biex jintlaħqu l-għanijiet strateġiċi ewlenin.

2.4. Mill-erba’ miżuri proposti fil-Komunikazzjoni, waħda hija proposta leġislattiva. It-tlieta l-oħra huma linji gwida ta’ natura legali mhux vinkolanti. Flimkien, huma kif ġej: — Proposta ġdida għal Regolament dwar is-salvagwardja tal-kompetizzjoni fit-trasport bl-ajru, li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 868/2004, — Linji gwida interpretattivi dwar Regoli dwar is-Sjieda u l-Kontroll ta’ trasportaturi tal-ajru tal-UE inklużi fir-Regolament (KE) Nru 1008/2008, — Linji gwida interpretattivi dwar ir-regoli dwar l-Obbligu ta’ Servizz Pubbliku inklużi fir-Regolament (KE) Nru 1008/2008, u — Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar “Practices favouring Air Traffic Management Service Continuity (Prattiki li jiffavorixxu l-Kontinwità tas-Servizz tal-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru)” (mhux disponibbli bil-Malti) (13).

3. Proposta leġislattiva: Regolament ġdid li jissostitwixxi r-Regolament (KE) Nru 868/2004 (abbozz ta’ reviżjoni).

3.1. Dokumenti ppubblikati mill-Kummissjoni flimkien mal-Komunikazzjoni jasserixxu l-ħtieġa ulterjuri li l-linji tal-ajru tal-UE jiġu mħarsa aħjar mill-prattiki ta’ kompetituri mhux tal-UE li huma meqjusa li jfixklu l-kompetizzjoni ġusta fis-suq. Organizzazzjonijiet prinċipali fis-settur tal-linja tal-ajru tal-UE talbu lill-Kummissjoni tieħu azzjoni deċiżiva biex tindirizza dak li jikkunsidraw bħala nuqqas ta’ approċċ xieraq għat-trasportaturi mhux tal-UE minn pajjiżi li ma jkollhomx regoli xierqa dwar kompetizzjoni ġusta. L-imsieħba soċjali għamlu talbiet simili abbażi tan-nuqqas ta’ rispett għal standards soċjali u tax-xogħol komparabbli. Il-Kummissjoni ħadet pożizzjoni korretta fir-rigward ta’ dawn it-talbiet qawwija billi ressqet abbozz ta’ regolament ġdid.

3.2. F’każijiet fejn il-konnettività u l-kompetizzjoni tal-UE jitpoġġew f’riskju, l-Unjoni jeħtiġilha tkun kapaċi taġixxi b’mod effettiv biex tiżgura li li ma jkunx hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-swieq tal-avjazzjoni internazzjonali, u li ma ssirx ħsara lill-interessi tal-avjazzjoni tal-UE u li jiġu żgurati u jissaħħu d-drittijiet u l-interessi tal-konsumaturi b’konformità mal-leġislazzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-konsumaturi u tal-passiġġieri. Ir-Regolament (KE) Nru 868/2004 kien maħsub biex jindirizza dawn il-kwistjonijiet permezz ta’ azzjoni unilaterali tal-UE.

3.3. Ir-Regolament (KE) Nru 868/2004 wera li għandu ħafna dgħufijiet serji ( 14 ) : juża għodod, proċeduri u kriterji li jirriżultaw mil-liġi kummerċjali, filwaqt li s-suq tal-avjazzjoni internazzjonali huwa rregolat minn ftehimiet tas-servizzi tal-ajru. Ir-Regolament (KE) Nru 868/2004 ġie kkritikat ukoll minħabba s-sanzjonijiet inadegwati tiegħu: ġie kkunsidrat bħala “toothless tiger (mhux effettiv)”.

3.4. L-għan tar-reviżjoni jew is-sostituzzjoni tar-Regolament (KE) Nru 868/2004 kien kondiviż mill-Kunsill u mill-Kummissjoni. Il-Parlament Ewropew talab ukoll għal reviżjoni ta’ dan ir-Regolament.

3.5. Il-partijiet ikkonċernati ġew ikkonsultati dwar proposta għal protezzjoni mtejba kontra s-sussidjar u l-prassi ta’ prezzijiet ta’ bejgħ mhux ekwi. Ġew ikkonsultati wkoll bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika għall-abbozzar tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE tal-Kummissjoni. Bħala riżultat ta’ dawn il-konsultazzjonijiet, ġie propost approċċ integrat mill-Kummissjoni bħala l-aqwa mezz biex jiġu indirizzati l-problemi identifkati. L-inklużjoni tat-tliet elementi importanti komplementari (negozjati internazzjonali, klawsoli tal-kompetizzjoni ġusta fil-ftehimiet internazzjonali, reviżjoni tar-Regolament (KE) Nru 868/2004) tgħin biex dawn isaħħu lil xulxin, toħloq sinerġiji, tagħmilha possibbli li tiġi salvagwardjata b’mod effiċjenti l-konnettività tal-UE u tappoġġja kompetizzjoni ġusta miftuħa bejn it-trasportaturi tal-ajru kollha.

3.6. Dan l-approċċ huwa mistenni wkoll li jikseb benefiċċji ekonomiċi billi jippermetti lil-linji tal-ajru tal-UE biex jikkompetu b’mod ġust mat-trasportaturi tal-ajru tal-pajjiżi terzi; ikun ta’ benefiċċju wkoll għall-ajruporti u l-passiġġieri tal-UE permezz ta’ żieda fit-traffiku u fl-għażla.

3.7. Il-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-Regolament (KE) Nru 868/2004 tipproponi li tingħata s-setgħa lill-Kummissjoni biex taġixxi b’mod deċiżiv bħala l-istituzzjoni mexxejja tal-UE li tiżgura l-aderenza mal-obbligi internazzjonali minn pajjiżi terzi fi ħdan il-liġi u l-prinċipji stabbiliti sew tal-UE dwar it-trasparenza, is-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. L-emendi proposti jissemplifikaw il-proċess u jinkoraġġixxu lill-partijiet ikkonernati biex isolvu kwalunkwe kunflitt billi jirrikorru għall-proċedura ta’ soluzzjoni tat-tilwim reċiproka kull meta jkun possibbli. Il-Proposta tal-Kummissjoni, għaldaqstant – jekk tiġi adottata – ser tindirizza b’mod effettiv id-dgħufijiet fir-Regolament (KE) Nru 868/2004 fis-seħħ bħalissa.

3.7.1. Madankollu, diversi kwistjonijiet għadhom mhumiex ċari, b’mod partikolari liema miżuri tista’ tieħu l-Kummissjoni biex tiżgura l-konformità mal-obbligi internazzjonali minn pajjiżi terzi ( 15 )

3.7.2. Tħassib ieħor li tqajjem mill-partijiet ikkonċernati huwa l-assenza ta’ azzjoni prevista f’każijiet fejn parti terza tonqos milli tikkonforma mal-prinċipji bażiċi tal-protezzjoni tal-ħaddiema kif deskritt fl-istandards tal-ILO jew fejn il-protezzjoni tal-konsumatur u/jew l-istandards ambjentali mhumiex rispettati. Fid-dawl tal-approċċ olistiku segwit mill-Kummissjoni, huwa importanti li jiġi sottolinjat li għandu jiġi żgurat approċċ bilanċjat bejn aċċess ħieles għas-suq bħal tad-WTO u kompetizzjoni internazzjonali sostenibbli fl-interessi tal-impjegati u l-konsumaturi.

3.7.3. Il-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-Regolament 868/2004 tipprovdi għal possibilità oħra biex jiġu rimedjati d-distorsjonijiet. Billi tindirizza prattiki kummerċjali inġusti li jikkawżaw ħsara lil linji tal-ajru tal-UE individwali, il-Kummissjoni tista’ tintervjeni, jekk tiġi provduta evidenza prima facie li dawn il-prattiki inġusti jeżistu u għandhom effett ta’ kawżalità u detrimentali fuq linji tal-ajru tal-UE. L-Istati Membri u l-linji tal-ajru jistgħu jippreżentaw ukoll ilment.

3.7.4. Biex il-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-Regolament 868/2004 taġixxi bħala katalist għal riżoluzzjoni volontarja tal-konflitti, huwa essenzjali li s-sanzjonijiet, jekk jiġu imposti, ikunu sinifikanti għall-parti terza. Għaldaqstant, il-Proposta tal-Kummissjoni tipprovdi miżuri bħas-sospensjoni ta’ konċessjonijiet, ta’ servizzi jew ta’ drittijiet oħra tal-pajjiż terz, sakemm dan ma jwassalx għall-ksur tal-Ftehimiet tas-Servizzi tal-Ajru mal-pajjiż terz jew ta’ obbligi internazzjonali oħrajn ( 16 )

3.8. Għalhekk jista’ jiġi argumentat li l-Proposta tal-Kummissjoni fil-verżjoni attwali tagħha tindirizza b’mod effettiv ir-riżervi ewlenin espressi kontra r-Regolament (KE) Nru 868/2004; biex il-Proposta tal-Kummissjoni li tirrevedi r-Regolament tilħaq l-effett mixtieq li taġixxi bħala deterrent għal pajjiżi terzi jew trasportaturi ta’ pajjiżi terzi milli jdgħajfu l-kompetizzjoni fl-avjazzjoni internazzjonali, tista’ tidher meħtieġa aktar kjarifika dwar il-miżuri li l-Kummissjoni tista’ introduċi għal dan il-għan u dwar l-approċċ usa’ li għandu jiġi kkontemplat meta jiġi definit il-kunċett ta’ kompetizzjoni “inġusta”.

3.9. Madankollu, filwaqt li jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni, xi dettalji jistgħu jsiru aktar stretti biex jiġi żgurat li r-Regolament rivedut ikun effettiv: jenħtieġ li jitnaqqas it-tul ta’ investigazzjoni u jenħtieġ li ma jkunx possibbli li jitwaqqfu investigazzjonijiet mingħajr kawża suffiċjenti – bħall-ftehim mal-partijiet dwar miżuri ta’ rimedju u l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri. Jenħtieġ li jkun hemm ukoll strument għal għajnuna temporanja.

3.10. Sabiex l-industrija tal-avjazzjoni tal-UE tiġi salvagwardjata minn kompetizzjoni inġusta minn operaturi ta’ pajjiżi terzi, il-KESE jinsisti li Regolament ġdid li jirrevedi dak attwalment fis-seħħ irid imur lil hinn minn kunsiderazzjoni ta’ protezzjoni mtejba kontra s-sussidjar u prassi ta’ prezzijiet ta’ bejgħ mhux ekwi u jidentifika l-ħtieġa li tiġi indirizzata f’forma internazzjonali xierqa l-kwistjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol li jiksru l-Konvenzjonijiet ILO.

4. Proposti mhux leġislattivi

4.1. Linji gwida interpretattivi dwar ir-regoli dwar is-sjieda u l-kontroll

4.1.1. Fl-aħħar Opinjoni tiegħu dwar l-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-UE ( 17 ) , il-KESE qabel li l-għan prevalenti tal-istrateġija jenħtieġ li jkun li jappoġġja t-tkabbir ekonomiku globali u l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda. Sabiex ikunu jistgħu jikbru, il-linji tal-ajru Ewropej jeħtieġu aċċess għall-investiment – inkluż l-investiment barrani. Jenħtieġ li tingħata kunsiderazzjoni, madankollu, għall-fatt li xi gvernijiet mhux tal-UE qed jużaw l-investimenti bħala għodda strateġika b’mod li huwa potenzjalment inkompatibbli mal-ispirtu u l-formulazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008.

4.1.3. Il-linji gwida interpretattivi dwar is-sjieda u l-kontroll ma jbiddlux ir-regoli eżistenti dwar dawn iż-żewġ kwistjonijiet; madankollu, jispjegaw diversi aspetti proċedurali importanti. Barra minn hekk, jistabbilixxu liema skemi ta’ investiment huma aċċettabbli jekk il-linji tal-ajru jkunu jridu jibqgħu joperaw bil-liċenzji tagħhom tal-UE.

4.1.4. Diversi każijiet ta’ akkwisti strateġiċi ta’ minoranza minn linji tal-ajru mhux tal-UE ħolqu dibattitu pjuttost kontroversjali dwar jekk dawn jiksrux id-dispożizzjonijiet dwar is-sjieda u l-kontroll fir-Regolament (KE) Nru 1008/2008. Dawn huma indikattivi tat-tibdil fundamentali li qed iseħħ fl-avjazzjoni internazzjonali ( 21 ) . Għalkemm il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-proposta għal linji gwida interpretattivi dwar is-sjieda u l-kontroll, iqis li huwa importanti li f’dan ir-rigward ma jitqiesx biss kif għandhom jiġu interpretati d-dispożizzjonijiet attwali, imma pjuttost li jiġi evalwat jekk dawn issa jkunux jirrikjedu reviżjoni fid-dawl tat-tendenzi tas-suq attwali u prevedibbli. F’dan il-kuntest, l-għoti ta’ opportunitajiet ta’ investiment ibbażati fuq ir-reċiproċità huwa wieħed mill-aktar mezzi importanti li għandu jiġi segwit. Sabiex jiġi evalwat l-impatt tal-iżviluppi tas-suq fuq il-kompetittività Ewropea fil-futur medju u fit-tul, il-KESE jirrakkomanda li tiġi abbozzata valutazzjoni tal-impatt ibbażata fuq għadd ta’ xenarji. Din se twitti t-triq għal kunsiderazzjoni infurmata tal-kwistjoni tas-sjieda u l-kontroll.

4.2. Linji gwida intepretattivi dwar ir-regoli dwar l-Obbligu ta’ Servizz Pubbliku (il-linji gwida OSP)

4.2.1. Fl-UE hija rikonoxxuta l-ħtieġa li jiġu indirizzati każijiet fejn, fuq ċerti rotot u minħabba kundizzjonijiet speċifiċi, domanda insuffiċjenti jew falliment tas-suq, ma jkunx possibbli li jiġu pprovduti biżżejjed titjiriet biex jaqdu l-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali. F’dawn il-każijiet, l-Obbligi ta’ Servizz Pubbliku (OSP) – permessi taħt kundizzjonijiet speċifiċi ħafna stabbiliti fir-Regolament (KE) Nru 1008/2008 – jistgħu jiggarantixxu li reġjuni periferiċi jew li qed jiżviluppaw ikunu konnessi sew mal-bqija tal-Ewropa.

4.2.2. L-OSP intużaw ġeneralment minn Stati Membri biex jiżguraw konnessjonijiet fil-pajjiż tagħhom lejn u minn reġjuni mhux moqdija biżżejjed. OSP huma soġġetti għal valutazzjoni ta’ neċessità li tqis ir-rekwiżiti ta’ proporzjonalità ( 22 ) , li wieħed jirrikorri għal mezzi ta’ trasport, tariffi tal-ajru u kundizzjonijiet oħrajn, kif ukoll l-effett ikkombinat ta’ trasportaturi tal-ajru li qed joperaw jew għandhom il-ħsieb li joperaw fuq ir-rotta ( 23 )

4.2.3. Ir-regoli eżistenti dwar l-OSP mhux dejjem kienu implimentati b’mod konsistenti, li seta’ wassal għal distorjoni kemm tal-konnettività kif ukoll tal-kompetizzjoni fuq xi rotot. Tqajmu mistoqsijiet minn Stati Membri dwar il-kontenut tad-dispożizzjonijiet proċedurali tal-Linji Gwida tal-OSP.

4.2.4. Il-Linji Gwida tal-OSP jiddeskrivu l-metodoloġija proposta li trid tiġi segwita mill-Kummissjoni waqt il-valutazzjoni ta’ kwalunkwe OSP. Dawn jikkonċernaw kollox mill-istabbiliment ta’ OSP u proċeduri relatati għal spjegazzjonijiet dwar konċessjonijiet għal servizzi esklużivi u kumpens (rigward ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat).

4.2.5. Il-Linji Gwida tal-OSP se jikkontribwixxu għal implimentazzjoni u infurzar aktar trasparenti u aktar konsistenti tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008. Madankollu, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni sabiex tieħu nota b’attenzjoni tal-Opinjoni tiegħu dwar “Applikazzjoni tad-Deċiżjoni dwar il-kumpens pubbliku għall-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (2012/21/UE)” ( 24 ) li tirrakkomanda rekwiżit ta’ inqas piż fuq il-gvernijiet nazzjonali u lokali b’rabta mal-konformità u r-rapportar tagħhom dwar l-għotjiet ta’ OSP, speċjalment fejn il-ħtieġa għal intervent pubbliku sabiex jiġu appoġġjati servizzi tal-linji tal-ajru soċjalment meħtieġa iżda mhux kummerċjalment vijabbli tidher biċ-ċar (eż. biex tinkiseb il-konnettività għal żoni remoti, gżejjer, eċċ.). Fl-istess ħin, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat ir-rispett tal-istandards soċjali meta jkun qed jingħata l-appoġġ pubbliku.

4.2.6. L-Istati Membri fil-periferija tal-UE jew bi swieq domestiċi żgħar jesperjenzaw diffikultajiet dejjem jiżdiedu mhux biss fl-iżgurar ta’ konnessjonijiet domestiċi, iżda anke f’konnessjonijiet bejn l-ajruport ewlieni tagħhom u destinazzjonijiet ewlenin fl-UE u lil hinn. Il-kwistjoni għalhekk mhijiex biss waħda ta’ ċarezza regolatorja, iżda ekonomikament u politikament kif tiġi żgurata konnettività suffiċjenti għal destinazzjonijiet periferali fl-Ewropa, b’hekk tirrispondi aħjar għall-ħtiġijiet tal-passiġġieri. L-Istati Membri kkonċernati huma interessati f’servizzi tal-ajru sostenibbli u affidabbli biex tiġi żgurata stabbilità tal-ippjanar fit-tul irrispettivament minn kostijiet tal-għażla possibbli li jinħolqu għat-trasportatur tal-ajru li jopera.

4.2.7. L-Indiċi tal-Konnettività għandu jipprovdi tagħrif dwar jekk tali approċċi usa’ għall-OSP, li possibbilment jiżguraw aktar tkabbir ekonomiku, għandhomx ikunu ġustifikati. Fuq medda twila ta’ żmien, wieħed jista’ jargumenta dwar jekk id-dispożizzjonijiet fil-Linji Gwida tal-OSP jistgħux jibqgħu rilevanti u effettivi f’suq tal-avjazzjoni li qed jinbidel b’rata mgħaġġla.

4.3. Il-kontinwità tal-Amministrazzjoni tat-Traffiku tal-Ajru

4.3.1. Is-servizzi ta’ navigazzjoni bl-ajru għandhom rwol kruċjali fl-iżgurar ta’ konnettività tal-arja affidabbli filwaqt li jiggarantixxu l-prestazzjoni sikura tal-flussi tat-traffiku tal-ajru. Fil-perjodi l-aktar traffikużi tas-sena, is-sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru (ATM) trid timmaniġġja aktar minn 30 000 titjira kuljum. Il-forza tax-xogħol għandha rwol essenzjali fit-twassil ta’ dawn is-servizzi tal-ATM. Fl-Ewropa kollha, is-settur jimpjega 56 300 persuna: 17 370 kontrollur u 38 930 membru tal-persunal ieħor li jaħdmu fis-servizzi tan-navigazzjoni tal-ajru. Il-ħidma f’dan is-settur mhux biss teħtieġ teknoloġija mill-aktar avvanzata iżda wkoll ħiliet personali u professjonali għoljin ħafna. L-effiċjenza u r-reżiljenza tas-sistema tal-ATM dan l-aħħar tjiebet b’mod konsiderevoli u kienet kapaċi tassorbi ż-żieda fit-traffiku ta’ 68 % f’għoxrin sena, minn 5,8 miljun titjira fl-1995 għal 9,74 miljun fl-2014. Dan it-titjib fl-effiċjenza, filwaqt li jinżammu l-ogħla standards ta’ sikurezza, kien possibbli biss bis-saħħa tal-impenn qawwi tal-partijiet interessati kollha fil-katina tal-valur tal-avjazzjoni fiż-Żona Unika Ewropea tal-Avjazzjoni.

4.3.2. Matul is-seduta pubblika organizzata mill-KESE dwar “Il-kontinwità tal-Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru f’Ewropa Miftuħa u Konnessa”, il-Maniġer tan-Netwerk spjega l-proċess li ġie stabbilit biex jiġi minimizzat l-impatt tat-tipi kollha ta’ interruzzjonijiet fl-Ewropa. Dawn il-miżuri jirrikjedu l-parteċipazzjoni tal-Fornituri ta’ Servizzi tan-Navigazzjoni bl-ajru (ANSPs), il-linji tal-ajru u l-Istati Membri. Dawn urew li huma mezz effiċjenti ħafna biex jitnaqqas l-impatt ta’ interruzzjonijiet għall-passiġġieri.

4.3.3. Waħda mill-kawżi possibbli ta’ interruzzjonjiet hija l-azzjoni industrijali fis-settur tal-avjazzjoni. L-istrajks huma dritt fundamentali tal-ħaddiema u d-dritt tal-istrajkjar jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tat-trattati tal-UE ( 25 ) . Huwa għalhekk obbligu tal-Istati Membri biex jiddeterminaw kif jista’ jiġi eżerċitat id-dritt tal-istrajkjar, u l-maġġoranza tal-Istati Membri għandhom liġijiet jew regolamenti speċifiċi li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-eżerċitar tad-dritt tal-istrajkjar fl-ATM u fi kwalunkwe parti oħra tal-katina tal-valur tal-avjazzjoni tal-UE.

4.3.4. Is-sett ta’ għodod għal djalogu soċjali li jirnexxi fil-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru ( 26 ) , miftiehem bejn l-imsieħba soċjali, huwa eżempju tajjeb ta’ approċċ effiċjenti biex jiġu stabbiliti mekkaniżmi li jimminimizzaw ir-riskju ta’ interruzzjonijiet. Dawn il-miżuri huma implimentati abbażi ta’ kunsens reċiproku. Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-imsieħba soċjali sabiex jiġi estiż l-ambitu tal-firmatarji u huwa lest li jipparteċipa f’din l-inizjattiva.

5. Proposti oħra

5.1. Biex tiġġieled kontra prattiki li jaffettwaw ħażin il-kompetizzjoni, u flimkien mal-Proposta tagħha għal Regolament 868 ġdid, il-Kummissjoni qed tinkoraġġixxi l-inklużjoni ta’ regoli estensivi dwar il-kompetizzjoni fi ftehimiet tal-avjazzjoni komprensivi ma’ pajjiżi terzi ( 27 ) . Hija qed tħeġġeġ lill-Kunsill biex jagħtiha mandati ġodda biex tiftaħ negozjati dwar ftehimiet oħra bħal dawn mal-Bahrain, iċ-Ċina, il-Kuwajt, il-Messiku, l-Oman u l-Arabja Sawdija. Il-Kummissjoni qed tinsisti wkoll –bir-raġun – dwar l-iffirmar immedjat tal-Ftehim Komprensiv tal-UE dwar l-Avjazzjoni mal-Ukrajna.

5.2. L-ewwel ftehim komprensiv ta’ dan it-tip (il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru – ATA) konkluż bejn l-UE u l-Istati Uniti (2007) fir-rigward tal-kompetizzjoni inġusta jistabbilixxi kooperazzjoni bejn ir-regolaturi tal-kompetizzjoni, li joħloq qafas għal koordinazzjoni. L-Artikolu 14 tal-ATA jindirizza azzjoni fir-rigward tas-sussidji u l-appoġġ tal-istat ( 28 ) u jinkludi wkoll dispożizzjonijiet li jagħtu lill-Kumitat Konġunt tal-ATA d-dritt li jsolvu tilwim potenzjali – inkluż billi jsir rikors għal proċedura newtrali tal-arbitraġġ. Il-valur miżjud prinċipali ta’ tali ftehimiet komprensivi jinsab fil-konverġenza regolatorja ta’ bosta oqsma ewlenin (standards ta’ sikurezza, ċertifikati u liċenzji, kif ukoll fil-qasam sensittiv tas-sigurtà). F’dan il-kuntest dan jirrelata wkoll mal-għajnuna mill-istat u l-appoġġ mill-istat.

5.3. Sal-lum, ġie konkluż ftehim komprensiv dwar l-avjazzjoni mal-Kanada. Attwalment, il-ftehim mal-Brażil qed jiġi nnegozjat mill-ġdid u l-UE kkonkludiet negozjati mal-Iżrael, il-Ġordan, il-Marokk, il-Moldova u l-Ġeorġja. Għadhom għaddejjin negozjati mal-Awstralja u ma’ New Zealand. Wara l-għoti tal-mandati tal-Kunsill fl-2016, inbdew negozjati mal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja, il-Qatar, l-Emirati Għarab Magħquda u t-Turkija. F’kull każ, il-kwistjoni tal-klawsoli tal-kompetizzjoni ġusta ffurmat parti min-negozjati ( 29 )

5.4. Bil-kundizzjoni li l-Kummissjoni jirnexxielha tikkompleta l-ATAs li attwalment ngħatat mandat għalihom, il-KESE jinnota l-isforzi tal-Kummissjoni biex tiżgura mandati oħrajn biex tiftaħ ftehimiet tal-avjazzjoni komprensivi ġodda u jħeġġeġ in-negozjar rapidu u effiċjenti ta’ dawk li diġà nbdew. Madankollu, il-prattiki tax-xogħol ta’ ċerti pajjiżi u tal-linji tal-ajru tagħhom huma sors ta’ tħassib u jista’ jkollhom impatt negattiv fuq il-kompetizzjoni ġusta fis-suq tal-avjazzjoni internazzjonali. Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tiżgura li l-operaturi Ewropej jiġu ttrattati b’mod ġust u jkunu żgurati kundizzjonijiet ekwi. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kunsill u l-Kummissjoni jagħrfu l-ħtieġa li jiġu nnegozjati klawżoli soċjali vinkolanti fil-ftehimiet tal-UE fil-qasam tal-avjazzjoni ma’ pajjiżi terzi.

Brussell, is-17 ta’ Jannar 2018. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) ĠU C 389, 21.10.2016, p. 86.

(2) ĠU C 389, 21.10.2016, p. 86.

(3) ĠU C 13, 15.1.2016, p. 110.

(4) Il-Maniġer tan-Netwerk huwa direttorat fi ħdan il-EUROCONTROL responsabbli għall-ippjanar tal-kapaċità tan-netwerk. Dan għandu jiżgura li l-kapaċità tat-traffiku tal-ajru ssir disponibbli u li tintuża bl-aħjar mod possibbli fl-operazzjonijiet ta’ kuljum tan-netwerk pan-Ewropew. Għal dan il-għan huwa jikkoopera mill-qrib mal-Istati Membri tiegħu u l-fornituri tas-servizzi tan-navigazzjoni tal-ajru nazzjonali tagħhom.

(5) L-Artikolu 153(5) tat-TFUE.

(6) ATCEUC, CANSO and ETF (2016): Toolbox for successful social dialogue in air traffic management, disponibbli hawnhekk: http://www.etf-europe.org/files/extranet/-75/45567/Brochure%20ETF%20Toolbox%20March%202016.pdf

(7) ĠU C 389, 21.10.2016, p. 86.

(8) COM(2015) 598 final.

(9) COM(2017) 286 final, paġna 2.

(10) ĠU C 13, 15.1.2016, p. 169.

(11) ĠU C 389, 21.10.2016, p. 86.

(12) COM(2015) 598 final

(13) SWD(2017) 207 final.

(14) Studju għall-Kummissjoni f’April 2013 268/2004 – “A Case for Better Regulation (Każ għal Regolamentazzjoni Aħjar)”.

(15) Eżempju ta’ prattika inġusta bħal din jista’ jkun sitwazzjoni fejn setgħa ekonomika ta’ pajjiż terz importanti tirrifjuta de facto aċċess għal trasportaturi tal-UE għal slots kummerċjalment importanti fl-ajruporti ewlenin tagħha.

(16) COM(2017) 289, Article 13.

(17) ĠU C 389, 21.10.2016, p. 86.

(18) Ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008, l-Artikolu 4(f) (ĠU L 293, 31.10.2008, p. 3).

(19) Ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008, l-Artikolu 4(f) (ĠU L 293, 31.10.2008, p. 3).

(20) SWD(2017) 207 final, p. 4.

(21) Eżempju: akkwist ta’ minoranza ta’ Air Berlin minn Etihad Airways bħala parti minn strateġija biex tinħoloq sħubija b’saħħitha bejn diversi linji tal-ajru Ewropej u Etihad Airways.

(22) L-obbligu fir-rigward tal-ħtiġijiet tal-iżvilupp ekonomiku tar-reġjun.

(23) Regolament (KE) Nru 1008/2008, l-Artikolu 16(3) (ĠU L 293, 31.10.2008, p. 3).

(24) ĠU C 345, 13.10.2017, p. 45.

(25) L-Artikolu 153(5) tat-TFUE.

(26) http://www.etf-europe.org/files/extranet/-75/45567/Brochure%20ETF%20Toolbox%20March%202016.pdf.

(27) SWD (2017) 182 final, 3.4.4.

(28) Il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti, iffirmat fil-25 u t-30 ta’ April 2007, l-Artikolu 14.

(29) SWD (2017) 182 final, 2.2.1.3.