MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 197/33

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar ir-“Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro”

(COM(2017) 770 final)

(2018/C 197/06)

Relatur: Javier DOZ ORRIT

Konsultazzjoni Kummissjoni Ewropea, 18.1.2018 Bażi legali Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali Adottata fis-sezzjoni 20.12.2017 Adottata fil-plenarja 18.1.2018 Sessjoni plenarja Nru 531 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 182/2/5

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1. Il-KESE jilqa’ l-enfasi fuq it-tkabbir sostenibbli u inklużiv, ir-reżiljenza u l-konverġenza bħala għanijiet ta’ politika fir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-politiki taż-żona tal-euro ( 1 )

1.2. Il-KESE jinnota li minkejja l-irkupru ekonomiku fiż-żona tal-euro qabad ir-ritmu mis-sena li għaddiet, din tibqa’ “fraġli”, “inkompleta” u “atipika”, kif jissemma fit-Tbassir tal-Ħarifa tal-Kummissjoni Ewropea ( 2 )

1.3. Minkejja żidiet fin-numru ta’ impjiegi maħluqa, hemm biżżejjed evidenza kemm mill-Kummissjoni Ewropea kif ukoll mill-Bank Ċentrali Ewropew li “s-sottoimpjieg fis-suq tax-xogħol għadu sinifikanti, fattur li kien il-bażi taż-żieda relattivament dgħajfa fil-pagi meta mqabbla mas-saħħa tal-irkupru ekonomiku. Il-persistenza ta’ qgħad u sottoimpjieg fiż-żona tal-euro timplika telf ta’ ħiliet u kapaċità produttiva għal dawn l-Istati Membri u tikkostitwixxi theddida ewlenija għall-inklużjoni soċjali, il-benesseri u l-ugwaljanza.

1.4. Barra minn hekk, l-investiment f’dan il-qasam għadu taħt il-livelli tal-2008, u dan jikkontribwixxi wkoll għal telf sinifikanti fil-potenzjal tal-produzzjoni f’bosta Stati Membri taż-żona tal-euro. Is-surplus persistenti fil-kont kurrenti taż-żona tal-euro mal-bqija tad-dinja jkompli jissuġġerixxi li d-domanda domestika fiż-żona għadha baxxa.

1.5. Il-KESE jirrikonoxxi li l-livelli għoljin ta’ dejn pubbliku u privat fiż-żona tal-euro jagħmlu l-ekonomija vulnerabbli u jaqbel mal-ħtieġa li dawn jitnaqqsu.

1.6. Wara li qies bir-reqqa l-opportunitajiet u r-riskji relattivi li jirriżultaw mill-fatturi msemmija hawn fuq, il-KESE ma jaqbilx mal-proposta tal-Kummissjoni Ewropea għal pożizzjoni fiskali ġeneralment newtrali u minflok jipproponi pożizzjoni fiskali pożittiva ta’ madwar 0,5 % tal-PGD. Il-probabbiltà ta’ tnaqqis fir-ritmu tat-tkabbir bejn l-2017 u l-2019, li huwa mbassar mill-Kummissjoni, il-bidla mħabbra fil-politika monetarja tal-BĊE, il-persistenza ta’ defiċit ċar fl-investiment u l-kummerċ dinji u r-riskji ġeopolitiċi jirrikjedu wkoll li r-responsabbiltà tingħadda minn politika monetarja għal politika fiskali.

1.7. Stimolu fiskali li jiffoka fuq l-investiment pubbliku joħloq domanda akbar fuq perjodu qasir, iżda jespandi wkoll il-potenzjal tat-tkabbir fit-tul, u b’hekk tiġi indirizzata l-kwistjoni tas-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku. Investiment pubbliku bħal dan għandu jiffoka mhux biss fuq l-infrastruttura iżda wkoll fuq il-politiki dwar l-edukazzjoni u l-ħiliet (“investiment soċjali”), u b’hekk jgħin jiġu implimentati wħud mill-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali li tħabbar reċentement.

1.8. Il-KESE jirrakkomanda li meta jiġu applikati r-regoli fiskali, il-Kummissjoni Ewropea għandha teskludi n-nefqa pubblika fuq l-investiment mill-ambitu tal-applikazzjoni tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

1.9. Il-KESE jilqa’ r-referenza espliċita fir-rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni Ewropeabiex jiġu prijoritizzati r-riformi strutturali li mhux biss ser iżidu l-produttività u t-tkabbir potenzjali, itejbu l-ambjent tan-negozju u jappoġġjaw l-investiment, iżda wkoll jappoġġjaw il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u jnaqqsu l-inugwaljanza, skont it-talbiet li saru f’opinjonijiet preċedenti tal-KESE ( 3 ) . Huwa jtenni li sabiex jiġu żgurati l-appoġġ vitali taċ-ċittadini għar-rikostruzzjoni taż-żona tal-euro kif ukoll il-kisba ta’ riformi strutturali f’dan ir-rigward, id-dimensjoni soċjali ta’ dawn ir-riformi teħtieġ li tissaħħaħ, u għandhom jintużaw forom demokratiċi u trasparenti ta’ governanza taż-żona tal-euro bl-għan li jiżguraw il-prosperità ekonomika u livell għoli ta’ għajxien.

1.10. Il-KESE ifaħħar lill-Kummissjoni Ewropea talli appellat lill-Istati Membri sabiex jiġġieldu kontra l-evitar tat-taxxa, fost l-oħrajn billi jkomplu jaħdmu lejn il-ħolqien ta’ Bażi Komuni Konsolidata tat-Taxxa Korporattiva (BKKTK). Huwa jqis ukoll li hija prijorità li, għal raġunijiet ekonomiċi, politiċi u etiċi, l-istituzzjonijiet Ewropej u l-Istati Membri jimplimentaw miżuri effettivi – dawk diġà miftiehma u oħrajn ġodda – kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-attivitajiet illeċiti tar-rifuġji fiskali.

1.11. Il-KESE jappoġġja l-passi meħtieġa biex tiġi approfondita l-UEM, inkluża t-tlestija sħiħa u rapida kemm tal-Unjoni Bankarja – l-Iskema Ewropea ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti, il-garanzija ta’ kontinġenza komuni għall-Fond Uniku ta’ Riżoluzzjoni u t-tisħiħ tal-qafas superviżorju Ewropew biex tiġi evitata l-akkumulazzjoni tar- riskji – u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali. It-tnejn li huma għandhom mhux biss jikkontribwixxu għal finanzjament aħjar u aktar diversifikat tal-ekonomija, iżda fl-istess ħin għandhom jagħmlu s-sistema finanzjarja u ekonomika aktar sigura, aktar stabbli u aktar reżiljenti għall-impatti permezz ta’ aktar kondiviżjoni transkonfinali tar-riskju privat u integrazzjoni finanzjarja.

1.12. F’konformità mal-Opinjoni preċedenti tiegħu ECO/435, il-KESE jtenni l-fehma tiegħu li l-euro hija l-munita tal-UE kollha u jenfasizza l-ħtieġa li: — tinħoloq unjoni fiskali; — tissaħħaħ ir-responsabbiltà u s-sjieda tal-Istati Membri għall-obbligi fir-rigward tal-UEM; — jiġu introdotti riformi strutturali fi ħdan il-pjattaforma tas-Semestru Ewropew; — jitkomplew jissaħħu l-koordinazzjoni ekonomika u l-governanza, u jinħoloq Fond Monetarju Ewropew; — tittejjeb is-sistema ta’ intermedjazzjoni finanzjarja, li twassal għat-tisħiħ ta’ investiment fuq terminu twil billi jiġi ottimizzat ir-rwol tal-BEI, l-FEI u l-FEIS 2.0; — l-UEM issir aktar reżiljenti sabiex tkun tista’ teżerċita influwenza akbar fid-dinja.

2. Sfond

2.1. Wara t-tnedija tad-dibattitu dwar il-ġejjieni tal-Ewropa u d-dokumenti ta’ riflessjoni li jakkumpanjawh, b’mod partikolari dwar l-approfondiment tal-UEM u l-ġejjieni tad-dimensjoni soċjali tal-UE, u l-proklamazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali mis-Summit Soċjali ta’ Göteborg, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat l-Istħarriġ Annwali tagħha dwar it-Tkabbir, akkumpanjat minn rakkomandazzjoni għall-politiki taż-żona tal-euro għall-2018. Ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali tal-Kummissjoni Ewropea huma mqassra fil-punti li ġejjin:

2.2. Jitħaddmu politiki li jappoġġjaw tkabbir sostenibbli u inklużiv u li jtejbu r-reżiljenza, l-ibbilanċjar mill-ġdid u l-konverġenza. Jenħtieġ li l-Istati Membri b’defiċits fil-kontijiet kurrenti jew b’dejn estern kbir jimmiraw iżjed biex irażżnu t-tkabbir fil-kost tal-unità lavorattiva. Jenħtieġ li barra dan l-Istati Membri b’surpluses fil-kont kurrenti jippromovu t-tkabbir fil-pagi u jimplimentaw, bi prijorità, miżuri li jrawmu l-investiment, jappoġġjaw id-domanda domestika u jiffaċilitaw l-ibbilanċjar mill-ġdid fiż-żona tal-euro.

2.3. Jimmiraw lejn pożizzjoni fiskali newtrali fil-livell aggregat għaż-żona tal-euro u lejn taħlita ta’ politika bbilanċjata.

2.4. Jimplimentaw riformi li jippromovu l-ħolqien tax-xogħol, l-opportunitajiet indaqs u l-aċċess għas-suq tax-xogħol, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, u li jappoġġjaw il-protezzjoni soċjali u l-inklużjoni.

2.5. Ikomplu l-ħidma għall-ikkompletar tal-Unjoni Bankarja fir-rigward tat-tnaqqis tar-riskji u l-kondiviżjoni tar-riskji, inkluż il-ħolqien ta’ Skema Ewropea ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti, iwasslu biex il-garanzija ta’ kontinġenza komuni għall-Fond Uniku ta’ Riżoluzzjoni tibda topera u jsaħħu s-sistema Ewropea ta’ Superviżjoni Finanzjarja għall-prevenzjoni tal-akkumulazzjoni tar-riskji.

2.6. Jieħdu miżuri biex jaċċelleraw b’mod tanġibbli t-tnaqqis fil-livelli tas-self improduttiv fuq il-bażi tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kunsill (ECOFIN) maqbul u jippromovu tnaqqis fl-ingranaġġ fl-Istati Membri bi stokks kbar ta’ dejn privat. Isaħħu l-integrazzjoni u l-iżvilupp tas-swieq kapitali tal-UE biex jappoġġjaw it-tkabbir fl-ekonomija reali filwaqt li jissalvagwardjaw l-istabbiltà tas-suq finanzjarju.

2.7. Jagħmlu progress rapidu fl-ikkompletar tal-UEM.

3. Kummenti ġenerali u speċifiċi

3.1. Meta mqabbel ma’ tbassiriet preċedenti tal-Kummissjoni Ewropea, il-produzzjoni qabdet ir-ritmu u nfirxet għal aktar Stati Membri fiż-żona tal-euro meta mqabbla mas-sena l-oħra. Min-naħa l-oħra, it-tliet kwistjonijiet li ġejjin għandhom jiġu nnutati.

3.2. L-ewwel nett, li din l-aċċelerazzjoni fl-irkupru qed isseħħ wara perjodu relattivament twil ta’ staġnar fiż-żona tal-euro kollha kemm hi, meta mqabbla ma’ ekonomiji bħal dik tal-Istati Uniti. Dan l-istaġnar u l-falliment tal-politiki ekonomiċi fiż-żona tal-euro sabiex jimmitigawh ħallew ġrieħi serji ekonomiċi u soċjali f’ħafna partijiet taż-żona u dgħajfu l-fiduċja taċ-ċittadini fil-kapaċità tal-UE li ġġibbilhom il-prosperità.

3.3. Min-naħa l-oħra, fit-tbassir tagħha tal-ħarifa il-Kummissjoni Ewropea tbassar li r-rata ta’ tkabbir tal-produzzjoni għall-2017 – 2,2 % – x’aktar tirrappreżenta l-ogħla livell meta mqabbla mal-2018 u l-2019, meta t-tkabbir huwa mistenni li jonqos ftit – b’2,1 % u 1,9 % rispettivament. Id-domanda domestika fiż-żona tal-euro, kif evidenzjat mis-surplus partikolarment għoli fil-kont kurrenti mal-bqija tad-dinja, baqgħet baxxa: il-konsum privat, għalkemm qed jikber, huwa mistenni li jibda jonqos, filwaqt li d-distakk fl-investiment jippersisti.

3.4. It-tielet nett, l-irkupru ddependa mill-appoġġ ipprovdut mill-BCE li ħadem b’mod attiv permezz ta’ politiki monetarji espansivi u mhux konvenzjonali, akkumpanjati minn politika fiskali ristretta bla bżonn. Il-BĊE reċentement ħabbar it-tneħħija gradwali tal-politiki tiegħu mhux konvenzjonali. Filwaqt li dan ma jfissirx neċessarjament li ser jitnaqqas l-appoġġ għall-politika monetarja, ma naqasx il-bżonn li l-politiki fiskali jappoġġjaw aktar l-irkupru.

3.5. Minbarra t-tibdil fil-politika monetarja u t-tnaqqis previst fit-tkabbir wara l-2018, hemm raġunijiet oħrajn biex tiġi proposta pożizzjoni fiskali pożittiva b’mod moderat fiż-żona tal-euro, li l-KESE jistabbilixxi għal 0,5 % tal-PDG: id-defiċit persistenti fl-investiment tiegħu, li ma jseħħx f’reġjuni ekonomiċi oħrajn fid-dinja; rata ta’ qgħad li hija għolja wisq – 9,1 % fl-2017; u l-persistenza tar-riskji ġeopolitiċi u riskji fil-kummerċ dinji minħabba l-introduzzjoni ta’ politiki protezzjonisti, partikolarment min-naħa tal-Istati Uniti. Huwa għalhekk meħtieġ li t-taħlita ta’ politiki tuża l-istrumenti kollha li jiffavorixxu t-tkabbir sostenibbli.

3.6. Il-KESE jaħseb li pożizzjoni fiskali kemxejn iktar espansjonarja għaż-żona tal-euro kollha minn dik attwalment proposta mill-Kummissjoni Ewropea tkun ta’ benefiċċju għall-irkupru u kompatibbli fuq medda twila ta’ żmien fir-rigward tas-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku. L-applikazzjoni tar-“regola tad-deheb għall-investiment” (inkluż l-investiment soċjali) fl-implimentazzjoni tar-regoli fiskali tista’ tgħin f’dan ir-rigward u toħloq kuntest favorevoli għal tkabbir aktar inklużiv u konverġenza ’l fuq. Huwa daqstant importanti li jiġi promoss l-investiment soċjalment responsabbli u ta’ inizjattivi maħsuba biex jintlaħqu l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli tan-NU.

3.7. Il-KESE jesprimi li jaqbel totalment mal-kriterju tal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li l-pajjiżi bi spazju fiskali u bilanċi ta’ surpluses fil-pagamenti jżidu r-rati tagħhom ta’ investiment pubbliku dment li dan jiġġenera effetti konsegwenzjali pożittivi għall-bqija taż-żona tal-euro. L-effetti fit-tul fuq il-PDG jeċċedu l-impatt fuq perjodu qasir minħabba li l-investiment pubbliku jżid il-produttività tal-kapital privat u x-xogħol fuq perjodu twil ta’ żmien ( 4 )

3.8. Il-KESE jilqa’ bi pjaċir it-talba tal-Kummissjoni Ewropea lill-Istati Membri b’defiċits fil-kontijiet kurrenti u dejn barrani għoli biex jiffukaw mhux biss biex itejbu t-tkabbir tal-produttività tagħhom, iżda biex itejbu wkoll l-ambjent tagħhom tan-negozju. F’dan il-kuntest, jinnota li ridistribuzzjoni ġusta tad-dħul u l-ġid li jirriżultaw miż-żieda fil-produttività għandha żżid l-ugwaljanza u tħalli impatt pożittiv fuq id-domanda domestika u aggregata fiż-żona tal-euro. Huwa importanti li tiġi stimolata d-domanda domestika bħala kundizzjoni meħtieġa biex jiġi appoġġjat it-tkabbir u biex tingħeleb il-kriżi. Iż-żieda fil-pagi, b’mod partikolari ta’ dawk l-iktar baxxi, illum hija waħda mill-istrumenti l-aktar importanti sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet fl-ekonomija u fis-soċjetà Ewropej.

3.9. Il-koordinazzjoni tal-politiki fiskali għandha tkun kkomplementata minn progress lejn armonizzazzjoni fiskali, u wieħed mill-objettivi ewlenin ikun biex jitwaqqaf l-evitar tat-taxxa fl-UE. Il-KESE jappoġġja l-adozzjoni urġenti tad-Direttiva dwar il-BKKTK. Din hija strument meħtieġ sabiex jiġu implimentati miżuri li jwaqqfu l-evażjoni fiskali skandaluża mwettqa minn diversi kumpaniji multinazzjonali u li jċaħħdu lill-baġits pubbliċi minn ammont ta’ bejn EUR 40 u 60 biljun ( 5 ) , waqt li jeżerċitaw kompetizzjoni inġusta fil-konfront ta’ kumpaniji li jikkonformaw mal-obbligi tagħhom tat-taxxa.

3.10. L-evażjoni tat-taxxa, il-ħasil tal-flus jew il-ġabra ta’ attivitajiet illeċiti żviluppati f’rifuġji fiskali jċaqalqu somom ħafna ogħla minn dawk tal-paragrafu preċedenti li jnaqqsu mill-finanzi pubbliċi fi żmien meta huma l-aktar meħtieġa. Fil-fehma tal-KESE, għandha tkun prijorità għall-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri tagħhom li jmexxu l-ġlieda globali kontra dawn ir-reati u b’mod urġenti jimplimentaw l-istrumenti legali li diġà ġew approvati biex jindirizzawhom u jieħdu kwalunkwe miżura li hija meħtieġa biex inaqqsuhom b’mod sinifikanti.

3.11. Il-KESE jemmen li fir-riformi strutturali għandha tingħata prijorità lil dawk ir-riformi li jsaħħu t-tkabbir tal-produttività iżda wkoll li jsaħħu s-sigurtà tal-impjieg u s-sistema tal-protezzjoni soċjali fi ħdan il-qafas ta’ kundizzjonijiet tan-negozju adatti. L-ebda pajjiż taż-żona tal-euro ma jista’ jikkompeti fid-dinja moderna abbażi ta’ pagi baxxi u impjieg okkażjonali. L-enfasi għandha tkun fuq riformi li jikkombinaw flessibbiltà negozjata mas-sigurtà sabiex jissaħħu, u jinħolqu inċentivi għat-tisħiħ tal-ħiliet u tal-innovazzjoni. Ir-riformi tas-suq tax-xogħol għandhom jippromovu aktar stabbiltà tal-impjieg, li tgħin biex ittejjeb kemm in-naħa tal-provvista kif ukoll dik tad-domanda tal-ekonomija taż-żona tal-euro, anke fuq perjodu ta’ żmien qasir. Huma għandhom jikkontribwixxu wkoll għat-tisħiħ tan-negozjar kollettiv, abbażi tal-awtonomija tal-imsieħba soċjali u tad-djalogu soċjali.

3.12. Il-KESE jaħseb li l-passi proposti sabiex tiġi kkompletata l-Unjoni Bankarja huma essenzjali sabiex jittaffa l-piż fuq il-baġits tal-gvern nazzjonali, filwaqt li jiġi żgurat il-benefiċċju pubbliku ta’ stabbiltà tas-sistema bankarja.

3.13. Barra minn hekk, għandha ssir ħidma għall-istabbiliment tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Flimkien mal-Unjoni Bankarja, din għandha tippermetti li tespandi u tiddiversifika s-sorsi ta’ finanzjament għall-ekonomija. Aktar kondiviżjoni transkonfinali tar-riskju privat u integrazzjoni finanzjarja għandhom jagħmlu lis-sistema ekonomika u finanzjarja aktar sigura, aktar stabbli u aktar reżiljenti għall-impatti. Fejn xieraq, jistgħu jgħinu biex l-effetti asimettriċi tal-impatti ekonomiċi jiġu assorbiti b’mod aktar effettiv, li jkun ta’ benefiċċju għall-Istati Membri kollha.

3.14. B’konformità ma’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jenfasizza għal darb’oħra li huwa importanti ħafna li tiġi indirizzata l-kwistjoni ta’ self improduttiv tal-banek sabiex jiġu kkomplementati l-politiki li għandhom l-għan li jniedu mill-ġdid it-tkabbir. Sabiex il-problema tiġi indirizzata għandhom jittieħdu passi minnufih, filwaqt li fl-istess ħin jitqiesu l-aspetti tal-protezzjoni tal-konsumatur.

Brussell, it-18 ta’ Jannar 2018. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Georges DASSIS

(1) Rakkomandazzjoni għal RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, COM(2017) 770 final.

(2) European Economic Forecast – Autumn 2017 (Tbassir Ekonomiku Ewropew– Ħarifa 2017), Kummissjoni Ewropea, Novembru 2017 (mhux disponibbli bil-Malti).

(3) F’dan ir-rigward ara l-Opinjonijiet tal-KESE li ġejjin: Il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (2016) ĠU C 177, 18.5.2016, p.41; Il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (2017) ĠU C 173, 31.5.2017, p. 33; u Il-politika ekonomika taż-żona tal-euro għall-2017 (opinjoni addizzjonali) ĠU C 81 2.3.2018, p. 216.

(4) Commission Staff Working Document: Analysis of the Euro Area economy, accompanying the document, Recommendation for a Council Recommendation on the economic policy of the euro area, SWD(2017) 660 final, paġna 5 (mhux disponibbli bil-Malti).

(5) Commission Staff Working Document, Ibid, paġna 9.