L-Illustrazzjoni 4 turi wkoll l-iskart muniċipali skont it-trattament u għal kull kg per capita. L-immaniġġjar tal-iskart b’mod effiċjenti għadu sfida sinifikanti għal Malta. Malta rat żieda sena wara sena fil-piż tal-iskart mormi f’landfills per capita (minn 530 kg/sena/abitant fl-2017 għal 636 kg/sena/abitant fl-2019), filwaqt li r-rata ta’ riċiklaġġ tal-materjali għadha baxxa, u fil-fatt naqset f’dak il-perjodu (minn 74 kg/sena/abitant għal 62 kg/sena/abitant għall-istess snin). L-iskart organiku ilu mill-2018 jinġabar separatament minn wara l-bieb. Madankollu, b’medja ta’ 25 750 tunnellata miġburin fl-aħħar tliet snin (2019-2021), it-trattament tiegħu ma jikkwalifikax bħala riċiklaġġ. Fl-2015, bħala segwitu għas-sentenza tal-Qorti f’Malagrotta, il-Kummissjoni nediet studju sabiex tinvestiga s-sitwazzjoni fis-27 Stat Membru fir-rigward tar-rimi f’landfills ta’ skart solidu muniċipali mhux perikoluż mhux trattat. Għal Malta, il-Kummissjoni għażlet għall-investigazzjoni tagħha s-sit tal-landfill tal-Għallis għall-iskart mhux perikoluż. L-istudju tal-Kummissjoni mhux biss jiżvela nuqqasijiet fit-trattament f’dan is-sit iżda, aktar importanti minn hekk, jiddikjara wkoll li ammonti sostantivi ta’ skart jintremew f’landfills mingħajr trattament, fatt li huwa rikonoxxut fil-pjan Malti għall-immaniġġjar tal-iskart. Dan għaliex ma hemmx biżżejjed kapaċità ta’ trattament fil-pajjiż sabiex jiġi ttrattat l-iskart kollu mormi fis-siti tal-landfills. Il-Kummissjoni qiegħda tkompli tinvestiga dan il-każ mal-awtoritajiet Maltin.

Fl-EIR tal-2019, Malta rċiviet bħala azzjonijiet ta’ prijorità l-ħtieġa tagħha li: (i) tiddefinixxi l-GES fejn għadha ma għamlitx dan; (ii) tiddetermina l-iskedi ta’ żmien meħtieġa sabiex jintlaħaq il-GES, meta dawn ma jkunux ġew irrapportati; (iii) tipprovdi aktar informazzjoni dwar il-miżuri; (iv) tfassal aktar miżuri li għandhom impatt dirett fuq il-pressjonijiet u tikkwantifika l-livell mistenni ta’ tnaqqis tal-pressjoni bħala riżultat ta’ dawn il-miżuri; u (v) timmonitorja l-progress u tiżgura r-rapportar tal-elementi differenti skont l-MSFD sal-iskadenza stabbilita. Malta għamlet xi progress fl-azzjonijiet ta’ hawn fuq mill-EIR tal-2019 ‘l hawn. Madankollu, ir-riżultati stabbiliti aktar kmieni f’din it-taqsima jsaħħu s-sejħa għal Malta sabiex tieħu aktar azzjonijiet bl-għan li tilħaq il-GES fid-deskritturi kklassifikati bħala ħżiena fl-Illustrazzjoni 15 ta’ hawn fuq.

Kif enfasizzat fir-rapport tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-MSFD , għalkemm il-kooperazzjoni reġjonali fost l-Istati Membri tjiebet sa mill-adozzjoni tal-MSFD, għad hemm bżonn ta’ aktar kooperazzjoni sabiex tinkiseb koerenza reġjonali sħiħa tal-istrateġiji tal-baħar, kif meħtieġ mid-Direttiva.

Barra minn hekk, f’Marzu 2022, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat Komunikazzjoni b’rakkomandazzjonijiet għall-Istati Membri. Il-valutazzjoni tal-Kummissjoni tenfasizza li l-Istati Membri jeħtieġ li jżidu l-isforzi tagħhom sabiex jiddeterminaw l-istatus ambjentali tajjeb u l-użu tal-kriterji u tal-istandards metodoloġiċi skont id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-GES. Il-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq jifformaw il-bażi għall-azzjonijiet ta’ prijorità tal-2022.

Azzjonijiet ta’ prijorità għall-2022

·L-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet magħmulin mill-Kummissjoni fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal li jakkumpanja l-Komunikazzjoni dwar ir-rakkomandazzjonijiet għal kull Stat Membru u reġjun dwar l-aġġornament tar-rapporti tal-2018 tal-Artikoli, 8, 9 u 10 tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.

·L-iżgurar tal-kooperazzjoni reġjonali mal-Istati Membri li jaqsmu l-istess sottoreġjun tal-baħar sabiex jiġu indirizzati l-pressjonijiet predominanti.

·L-iffirmar u r-ratifika tal-Konvenzjoni Internazzjonali għar-Regolamentazzjoni tal-Kaċċa għall-Balieni (1946).

Il-valutazzjoni u l-kontabilità tal-ekosistemi

L-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità għall-2030 tistieden lill-Istati Membri jintegraw aħjar il-kunsiderazzjonijiet tal-bijodiversità fit-teħid ta’ deċiżjonijiet pubbliċi u kummerċjali fil-livelli kollha u jiżviluppaw il-kontabilità tal-kapital naturali. L-UE teħtieġ network ta’ osservazzjoni tal-bijodiversità aktar effiċjenti u rapportar aktar konsistenti dwar il-kundizzjoni tal-ekosistemi.

Valutazzjoni tal-ekosistemi hija analiżi tal-pressjonijiet fuq l-ekosistemi terrestri, tal-ilma ħelu u tal-baħar u fuq is-servizzi tagħhom, u tal-kundizzjoni tagħhom. Tuża data spazjalment espliċita u metodoloġija komparabbli bbażata fuq data Ewropea dwar il-funzjonijiet tal- assi tal-ekosistemi u s-servizzi tal-ekosistemi li jipproduċu.

Il-kontabilità tal-ekosistemi hija mibnija fuq ħames kontijiet ewlenin (il-firxa tal-ekosistemi, il-kundizzjoni tal-ekosistemi, is-servizzi fiżiċi tal-ekosistemi, is-servizzi monetarji tal-ekosistemi u l-assi monetarji tal-ekosistemi). Dawn il-kontijiet jiġu kkompilati bl-użu ta’ indikaturi tal- assi tal-ekosistemi u tas-servizzi tal-ekosistemi li jipproduċu.

Malta wettqet identifikazzjoni preliminari tal-ekosistemi ewlenin tagħha u tas-servizzi tal-ekosistemi tagħha bħala parti mill-Ħames Rapport Nazzjonali għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika (KDB). Fuq il-bażi ta’ dan l-eżerċizzju, Malta bdiet taħdem sabiex timplimenta l-miżuri għall-valutazzjoni tal-ekosistemi fl-istrateġija nazzjonali għall-bijodiversità u fil-pjan ta’ azzjoni 2012-2020 tagħha. Din il-ħidma kienet tinvolvi: (i) il-prijoritizzazzjoni tal-ekosistemi u tas-servizzi tal-ekosistemi għall-immappjar u għall-valutazzjoni; (ii) id-determinazzjoni tal-livell ta’ dettall l-aktar applikabbli għal Malta; (iii) l-identifikazzjoni tas-sorsi tad-data/tad-data disponibbli li jistgħu jintużaw f’dan ir-rigward; u (iv) l-identifikazzjoni ta’ lakuni fid-data.

Malta investiet fil-bini tal-kapaċità għall-immappjar tal-ekosistemi permezz ta’ taħriġ intensiv tal-impjegati taċ-ċivil tagħha fis-sistemi ta’ informazzjoni ġeografika (GIS). Wara perjodu ta’ mmappjar ta’ prova, kif ukoll diskussjonijiet mal-esperti nazzjonali, Malta adottat it-tipoloġija tal-ekosistemi emendata tagħha. Malta bdiet ukoll l-immappjar uffiċjali tal-ekosistemi fl-2017.

L-Immappjar u l-Valutazzjoni nazzjonali ta’ Malta tal-Ekosistemi u tas-Servizzi tagħhom (MAES) huma bbażati fuq il-klassifikazzjoni tat-tip tal-ekosistemi. Sabiex tkompli ttejjeb il-ħiliet għall-immappjar tal-ekosistemi, Malta investiet f’taħriġ dedikat fil-GIS sabiex iżżid il-bini tal-kapaċità tagħha. Permezz ta’ dan, Malta kisbet aktar għarfien f’oqsma relatati mal-identifikazzjoni tas-servizzi tal-ekosistemi, inkluż permezz ta’ proġetti nazzjonali (bħal ESMERALDA, En-Route u ReNature).

Fl-2021, proġett iffinanzjat lokalment mill-MCST dwar Mapping and Monitoring of Posidonia Oceanica using Remote and Sentinel Technology (MAARES) rebaħ premju. Dan il-proġett għandu l-għan li jiżviluppa u jittestja metodoloġiji ġodda sabiex jikkomplementa s-sett ta’ għodod eżistenti għall-ġbir ta’ data għall-mergħat tal-ħaxix tal-baħar li fl-aħħar mill-aħħar jippermettu ġestjoni u konservazzjoni aktar effiċjenti tal-P. oceanica f’din l-epoka mhedda mill-fatturi antropoġeniċi dejjem akbar u mill-pressjonijiet emerġenti bħall-aċidifikazzjoni tal-oċeani u t-temperaturi tal-oċeani li qegħdin jiżdiedu minħabba t-tibdil fil-klima u l-iskart tal-baħar.

Minn Jannar 2016, Malta pprovdiet informazzjoni aġġornata dwar il-valutazzjoni u l-progress tal-ekosistemi (Illustrazzjoni 16). Din il-valutazzjoni hija bbażata fuq 27 mistoqsija ta’ implimentazzjoni u tiġi aġġornata kull sitt xhur.

Illustrazzjoni 16: Barometru ESMERALDA MAES (Jannar 2016 - Marzu 2021)

Hemm ħafna pjattaformi, networks u komunitajiet ta’ prattika li jippruvaw jinvolvu lin-negozji fil-protezzjoni tal-bijodiversità. Dawn il-pjattaformi tan-negozju u tal-bijodiversità huma għodod importanti għall-promozzjoni u għall-iffaċilitar tal-valutazzjonijiet tal-kapital naturali (NCAs) fost in-negozji u l-fornituri ta’ servizzi finanzjarji. Eżempju minnhom huwa n-Natural Capital Protocol tan-Natural Capital Coalition. L-NCAs jgħinu lin-negozji privati jifhmu aħjar u jiżen mhux biss l-impatt tiegħu iżda anki d-dipendenzi tiegħu fuq in-natura u, b’dak il-mod, jikkontribwixxu għall-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità. Dawn il-pjattaformi ġew stabbiliti fil-livell tal-UE u f’numru ta’ Stati Membri, għalkemm mhux f’kollha.

L-Initiative on Business and Biodiversity, pjattaforma nazzjonali f’Malta, għandha l-objettiv li tippromwovi l-introduzzjoni ta’ strateġiji għall-bijodiversità fi ħdan in-negozji permezz ta’ arranġamenti volontarji.