KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI ID-DIMENSJONI URBANA TAL-POLITIKI TAL-UE - ASPETTI PRINĊIPALI TAL-AĠENDA URBANA TAL-UE /* COM/2014/0490 final */





Id-dimensjoni urbana tal-politiki tal-UE – aspetti prinċipali tal-aġenda urbana tal-UE Komunikazzjoni lill-Kunsill, PE, KtR, KESE Introduzzjoni............................................................................................................. 3 1..................... Sfidi u potenzjal ta’ Ewropa urbana................................... 4 1.1.................. UE urbanizzata mal-ibliet li tmexxi t-tkabbir u l-effiċjenza tar-riżorsi........ 4 1.2.................. Prestazzjoni subottimali u sfidi persistenti fi bliet Ewropej......................... 4 1.3.................. Sistema urbana frammentata........................................................................ 5 2..................... Il-politika urbana fl-Ewropa.................................................. 5 2.1.................. Politiki urbani nazzjonali.............................................................................. 5 2.2.................. Kooperazzjoni intergovernattiva dwar l-iżvilupp urban.............................. 6 2.3.................. Fehim komuni tal-iżvilupp urban fl-Ewropa................................................ 6 2.4.................. Il-politika urbana tal-UE llum...................................................................... 7 2.5.................. Il-potenzjali urban jista' jintuża aħjar........................................................... 7 3..................... Talbiet għal aġenda urbana tal-UE................................... 8 3.1.................. Ħtieġa rikonoxxuta twila għal aġenda urbana tal-UE................................. 8 3.2.................. Talbiet imġedda għal aġenda urbana tal-UE............................................... 8 4..................... Id-dimensjoni globali tal-iżvilupp urban....................... 9 5..................... Il-preżentazzjoni tar-riflessjonijiet dwar aġenda urbana tal-UE................................................................................................................... 10 5.1.................. Għalfejn għandna bżonn aġenda urbana tal-UE?...................................... 10 5.2.................. X'għandha tkun l-aġenda urbana tal-UE?................................................. 10 5.3.................. Id-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni u l-enfasi................................. 11 5.4.................. It-tisħiħ tal-involviment tal-ibliet u s-sjieda tal-politiki tal-UE.................. 11 5.5.................. Fehim aħjar tal-proċessi ta’ żvilupp urban................................................. 12 5.6.................. L-iżgurar tal-implimentazzjoni tal-aġenda urbana tal-UE.......................... 12 Introduzzjoni L-Ewropa għadha qed tiffaċċa sfidi relatati mal-ekonomija, il-klima, l-ambjent, u s-soċjetà b'mod ġenerali. Il-biċċa l-kbira ta’ dawn l-isfidi għandhom dimensjoni urbana qawwija; dawn jew jimmanifestaw ruħhom prinċipalment ġewwa u madwar l-ibliet - pereż., il-faqar, is-segregazzjoni soċjali u spazjali; id-degradazzjoni ambjentali - jew isibu s-soluzzjonijiet tagħhom ġewwa u permezz ta' bliet – pereż.; l-effiċjenza tar-riżorsi u l-ekonomija newtrali tad-diossidu tal-karbonju; l-iżvilupp ekonomiku u l-innovazzjoni; l-innovazzjoni soċjali u l-integrazzjoni. Għalkemm ir-rwol tal-ibliet għall-iżvilupp ekonomiku, soċjali u kulturali, u l-potenzjal tagħhom għal abitat aktar effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, ilhom li ġew rikonoxxuti, ir-rispons politiku fil-livell Ewropew u nazzjonali kien miexi bil-mod u frammentat, b’ħafna inizjattivi settorjali li iżda huma integrati ħażin. Għadd dejjem jikber ta’ vuċijiet jargumenta li l-ibliet jeħtieġu jiġu involuti b’mod adegwat fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE, u li l-politiki tal-UE jeħtieġu jkunu adattati aħjar għar-realtajiet urbani fejn dawn ikunu se jiġu implimentati. Dan huwa espress b’talbiet għal aġenda urbana tal-UE li ġejjin minn firxa ta’ partijiet ikkonċernati fil-livelli tal-UE, nazzjonali u lokali. Bħala rispons għal dawn it-talbiet il-Kummissjoni Ewropea organizzat il-Forum CITIES[1] biex tagħti bidu għal dibattitu dwar il-bżonn ta’ aġenda urbana tal-UE. Wara l-Forum CITIES, l-Istati Membri ddiskutew il-ħtieġa li tkun żviluppata aġenda urbana tal-UE, filwaqt li rrikonoxxew il-bżonn u l-aspettattivi mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni, l-assoċjazzjonijiet tal-ibliet u l-ibliet infushom, u r-rieda tagħhom li jinvolvu ruħhom fil-proċess. Ġie ssuġġerit li tali aġenda għandha titmexxa 'l quddiem b’kontribut mil-livelli lokali, reġjonali, nazzjonali u tal-UE.[2] L-għan ta’ din il-komunikazzjoni huwa li jitwessa’ d-dibattitu għall-partijiet ikkonċernati kollha. Billi tibni fuq ir-riżultati tal-Forum CITIES tipproponi sett ta’ mistoqsijiet għal konsultazzjoni mmirata li tiċċara aktar il-bżonn ta’ aġenda urbana tal-UE, x'għandhom ikunu l-objettivi tagħha u kif tista’ tiffunzjona. L-opinjonijiet u s-suġġerimenti mill-partijiet ikkonċernati u l-awtoritajiet kompetenti fuq livelli nazzjonali, reġjonali u lokali jkunu kontribut importanti għall-Kummissjoni l-ġdida u l-Parlament Ewropew il-ġdid, mhux l-anqas fir-rigward tal-iżvilupp futur tal-istrateġija Ewropa 2020[3]. Din il-komunikazzjoni tistabbilixxi s-sitwazzjoni urbani attwali fl-UE (it-Taqsima 1); fejn l-Ewropa llum il-ġurnata tinsab f’termini tal-politika urbana u (it-Taqsima 2); it-talbiet għal aġenda urbana tal-UE (it-Taqsima 3); id-dimensjoni globali tal-iżvilupp urban (it-Taqsima 4); u l-modi potenzjali għall-progress b’mistoqsijiet għall-konsultazzjoni (it-Taqsima 5). 1. Sfidi u potenzjal ta’ Ewropa urbana 1.1. UE urbanizzata mal-ibliet li tmexxi t-tkabbir u l-effiċjenza tar-riżorsi Illum, madwar 359 miljun persuna - 72 % tal-popolazzjoni totali tal-UE - jgħixu fi bliet, bliet żgħar u sobborgi. Għalkemm il-veloċità tat-trasformazzjoni naqset, is-sehem tal-popolazzjoni urbana qed ikompli jikber, u huwa probabbli li jilħaq aktar minn 80 % sal-2050[4]. Il-konċentrazzjoni tal-konsumaturi, il-ħaddiema u n-negozji f’post jew żona, flimkien mal-istituzzjonijiet formali u informali li jinsabu fl-ibliet, tagħmel iż-żoni urbani aktar milli ċentri tal-popolazzjoni biss. Dawn huma ċ-ċentri ta’ attività ta’ kull tip, u b’mod partikolari l-attività ekonomika. Mas-67 fil-mija tal-PDG tal-Ewropa huwa ġġenerat f’reġjuni metropolitani, filwaqt li l-popolazzjoni tagħhom tirrappreżenta biss 59 fil-mija tal-popolazzjoni Ewropea totali. Tqabbil tal-prestazzjoni ekonomika tal-ibliet Ewropej jindika li l-ibliet il-kbar sejrin aħjar mill-bqija,[5]u l-kapitali u r-reġjuni metropolitani l-kbar kellhom prestazzjoni aħjar matul il-kriżi ekonomika minn reġjuni metropolitani u mhux metropolitani iżgħar[6]. Madankollu, bliet żgħar u ta’ daqs medju jifformaw is-sinsla tat-territorju tal-Ewropa u għandhom rwol importanti għall-iżvilupp territorjali u l-koeżjoni. Għadd ta’ sfidi globali jistgħu jiġu indirizzati l-aħjar fl-ibliet. L-ibliet huma pereżempju ideali biex jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija u l-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju peress li d-densità taż-żoni urbani tippermetti għal djar u trasport aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija. 1.2. Prestazzjoni subottimali u sfidi persistenti fi bliet Ewropej Konċentrazzjoni tal-popolazzjoni u tal-attivitajiet la hija kundizzjoni neċessarja u lanqas hija suffiċjenti għal tkabbir għoli. Hemm differenza kbira fil-prestazzjoni bejn l-ibliet kapitali u dawk li mhumiex kapitali. Hemm ukoll differenza kbira bejn l-ibliet mhux kapitali tal-Punent u tal-Lvant li ma tistax tiġi spjegata skont id-daqs biss. Anki bliet ta’ daqs komparattiv, bi strutturi industrijali simili fl-istess Stat Membru, juru varjazzjonijiet sinifikanti f’termini ta’ prestazzjoni ekonomika u soċjali.[7] Minkejja l-potenzjali tal-ibliet li jixprunaw it-tkabbir, l-ogħla rati ta’ qgħad jinsabu fl-ibliet. Bil-globalizzazzjoni, il-kriżi reċenti u t-tnaqqis fil-manifattura, ħafna bliet esperjenzaw telf ta' ħiliet tal-forza tax-xogħol, u żieda ta’ impjiegi fis-settur tas-servizzi b’ħiliet baxxi u ħaddiema foqra. Is-sehem tal-popolazzjoni f’riskju ta’ faqar żdied.[8] Ħafna bliet jiffaċċaw żieda sinifikanti fl-esklużjoni soċjali, is-segregazzjoni u l-polarizzazzjoni. Il-kisbiet fl-effiċjenza tar-riżorsi magħmula possibbli minn insedjamenti urbani kompatti qed jiddgħajfu minn estensjoni urbana mhux kontrollata li tpoġġi s-servizzi pubbliċi taħt pressjoni u tnaqqas il-koeżjoni territorjali. Il-mixi, iċ-ċikliżmu u t-trasport pubbliku mhumiex alternattivi żviluppati biżżejjed għall-karozzi f’ħafna bliet, li jirriżulta f’konġestjoni, kwalità ħażina tal-arja u użu qawwi tal-enerġija. L-urbanizzazzjoni mgħaġġla li twassal għall-konċentrazzjoni kbira ta’ popolazzjoni u ta’ investimenti ekonomiċi f’żoni suxxettibbli għar-riskju hija wkoll xejra żżid b’mod sinifikanti l-vulnerabilità tal-ibliet għal diżastri naturali u dawk ikkawżati mill-bniedem. Ħafna bliet Ewropej isofru wkoll minn nuqqas ta’ kapaċità biex jimpenjew ruħhom fi u jiksbu bidla strutturali (meħtieġa). Il-kriżi ekonomika dgħajfet b’mod sinifikanti ħafna l-ibliet, filwaqt li żiedet sfidi li jridu jiġu indirizzati b’inqas riżorsi. Ħafna bliet sekondarji, speċjalment fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, qed jesperjenzaw tiċkin kumpless, bi tnaqqis kemm demografiku kif ukoll ekonomiku, li jista’ jwassal għal spirali negattiv ta’ dħul fiskali lokali li qed jonqos, inqas domanda għal oġġetti u servizzi, telf ta’ impjiegi, tnaqqis fil-provvista tax-xogħol u inqas investiment, u telf ġenerali tal-attrattività.[9] Fi bliet li qed jistaġnaw ekonomikament, l-ibliet ta' ġewwa ġew abbandunati għal subborgi mifruxin. 1.3. Sistema urbana frammentata L-Ewropa hija kkaratterizzata minn iktar strutturi urbani poliċentriċi u inqas ikkonċentrati mill-Istati Uniti jew iċ-Ċina. Hija għandha żewġ agglomerazzjonijiet urbani kbar (Pariġi u Londra); għadd konsiderevoli ta’ reġjuni bliet kbar; netwerks densi ta' bliet żgħar u ta’ daqs medju; u żoni b'għadd żgħir ħafna ta' ċentri urbani. L-istruttura urbana tagħha tista' tiġi deskritta bħala kombinazzjoni ta’ ċentri urbani ewlenin u strutturi urbani poliċentriċi, u urbanizzazzjoni mxerrda. L-iżvilupp ta' reġjuni bliet (kbar ħafna) poliċentriċi, li huma netwerks ta’ bliet żgħar u ta’ daqs medju mingħajr bażi funzjonali u politika reali, huwa fenomenu li qed jikber fl-Ewropa.[10] Id-differenza li qed tikber bejn strutturi amministrattivi u urbani tnaqqas il-koeżjoni u tfixkel il-kompetittività minħabba governanza u infrastrutturi inadegwati.[11] 2. Il-politika urbana fl-Ewropa 2.1. Politiki urbani nazzjonali Il-politiki urbani jvarjaw ħafna bejn l-Istati Membri u ftit biss għandhom ministeri u ministri ddedikati għall-affarijiet urbani. Il-politika urbana spiss hija r-riżultat impliċitu ta' liġijiet ta' ppjanar urbani u spazjali u l-intervent magħqud ta’ politiki settorjali, aktar milli dominju li huwa mogħti direzzjoni politika u strateġika. Il-mod kif l-ibliet huma ggvernati, l-awtonomija, l-għoti tas-setgħa u l-involviment tagħhom fil-politika nazzjonali jvarjaw ukoll madwar l-Istati Membri: in-numri ta' livelli amministrattivi jew livelli governattivi jvarjaw minn tnejn għal erbgħa, u d-daqs tal-popolazzjoni medju tal-livell l-iktar baxx (komuni jew muniċipalitajiet) ivarja minn inqas minn 2 000 għal iktar minn 150 000. F’xi pajjiżi strutturi intermedjarji addizzjonali, bħal gruppi tal-gvern primarju, ġew stabbiliti sabiex jiffaċilitaw l-ippjanar u l-azzjoni konġunti madwar kwistjonijiet strateġiċi jew infrastruttura konġunta.[12] L-għoti tas-setgħa lill-ibliet fis-sistemi tal-gvern nazzjonali f’termini ta’ awtonomija politika u kontroll fuq il-baġit u t-tassazzjoni lokali wkoll ivarja ħafna. F’xi pajjiżi, bliet (importanti) jingħataw status speċifiku li jwassal riżorsi u responsabbiltajiet addizzjonali[13]. Ħafna Stati Membri għaddew minn xejra ta’ deċentralizzazzjoni matul l-aħħar 30 sena, anki jekk dan il-proċess mhux dejjem kien akkumpanjat b’żieda korrispondenti f’riżorsi. 2.2. Kooperazzjoni intergovernattiva dwar l-iżvilupp urban L-Istati Membri jikkooperaw dwar l-iżvilupp urban fuq bażi intergovernattiva, billi l-Presidenza tal-Kunsill torganizza u tippresjedi l-laqgħat. Ir-riżultat tal-kooperazzjoni intergovernattiva jikkonsisti prinċipalment minn dokumenti adottati matul laqgħat Ministerjali informali, bħall-Karta ta’ Leipzig[14] u d-Dikjarazzjoni ta’ Toledo[15]. Madankollu, peress li ma hemm l-ebda formazzjoni formali tal-Kunsill iddedikata għall-politika urbana u l-impenn ta’ Stati Membri differenti varjat matul iż-żmien, l-impatt tal-kooperazzjoni intergovernattiva dwar il-politiki tal-UE u nazzjonali varja wkoll. 2.3. Fehim komuni tal-iżvilupp urban fl-Ewropa F’termini ta’ miri, għanijiet u valuri, hemm ftehim espliċitu fil-livell Ewropew dwar il-karattru tal-belt Ewropea tal-ġejjieni u l-prinċipji li fuqhom il-belt Ewropea ideali għandha tkun ibbażata. Dawn il-prinċipji jinsabu fl-għanijiet tat-Trattat, fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fil-Mudell Soċjali Ewropew. Hemm ukoll kunsens fost il-ministri responsabbli mill-iżvilupp urban dwar objettivi u valuri tal-belt aktar speċifiċi - kif rifless fil-Karta ta’ Leipzig[16] – kif ukoll dwar kif dawn l-objettivi għandhom jintlaħqu u r-rwol strumentali li l-ibliet jista’ jkollhom fl-implimentazzjoni tal-Ewropa 2020 kif espress fid-Dikjarazzjoni ta’ Toledo. L-istess japplika għall-prinċipji tal-iżvilupp urban fit-territorju Ewropew kif espress fl-Aġenda Territorjali tal-Unjoni Ewropea 2020 (TA2020)[17]. Il-politika ta’ koeżjoni tal-UE, permezz tal-Inizjattivi Komunitarji URBAN[18] u l-integrazzjoni sussegwenti ta’ żvilupp urban sostenibbli integrat fi programmi operattivi reġjonali u nazzjonali[19], għenu lill-proċess intergovernattiv b’esperjenza prattika. Flimkien jiffurmaw dak li hu magħruf bħala l-"Acquis Urban". L-Ibliet ta' Għada[20] jissintetizza l-prinċipji tal-mudell Ewropew ta’ żvilupp urban sostenibbli abbażi tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-Mudell Soċjali Ewropew, il-Karta ta’ Leipzig, id-Dikjarazzjoni ta’ Toledo u l-Aġenda Territorjali tal-Unjoni Ewropea 2020. L-ibliet Ewropej għandhom ikunu ü postijiet ta’ progress soċjali avvanzat; ü pjattaformi għad-demokrazija, id-djalogu kulturali u d-diversità; ü postijiet ta’ riġenerazzjoni ħadra, ekoloġika jew ambjentali; kif ukoll ü postijiet ta’ attrazzjoni u muturi tat-tkabbir ekonomiku. L-iżvilupp territorjali urban Ewropew għandu ü jirrifletti l-iżvilupp sostenibbli tal-Ewropa bbażat fuq tkabbir ekonomiku bbilanċjat u organizzazzjoni territorjali bbilanċjata bi struttura urbana poliċentrika; ü jinkludi ċentri reġjonali b'saħħithom li joffru aċċessibilità tajba għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali; ü ikun ikkaratterizzat minn struttura ta’ saldu kumpatta b'tixrid urban limitat; kif ukoll ü jibbenefika minn livell għoli ta’ protezzjoni u kwalità tal-ambjent madwar l-ibliet. 2.4. Il-politika urbana tal-UE llum Id-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea għall-Politika Reġjonali ngħata l-isem ġdid “Politika Reġjonali u Urbana” fl-2012. Dan kien minħabba li l-ibliet iridu jaqdu l-parti sħiħa tagħhom fl-iżvilupp ekonomiku, soċjali u territorjali tal-UE, kif ukoll rikonoxximent ta’ dimensjoni urbana b'saħħitha fil-politiki tal-UE, mhux inqas fil-politika reġjonali. Mill-inqas 50 % stmat tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), madwar EUR 80-90 biljun, se jkunu investiti f’żoni urbani permezz tal-programmi operattivi prinċipali fil-perjodu finanzjarju 2014-20, u minimu ta’ 5 % tal-allokazzjonijiet nazzjonali tal-FEŻR ġew allokati għal żvilupp urban sostenibbli integrat biex jiġi żgurat li jkun ta' prijorità fl-Istati Membri kollha. Se jkomplu jiġu promossi n-netwerking u l-iskambji tal-ibliet permezz tal-programm URBACT[21] tal-ġenerazzjoni li jmiss. Iżda l-iżvilupp urban mhuwiex appoġġat biss permezz tal-politika reġjonali tal-UE u l-fondi strutturali. Numru dejjem jiżdied ta’ politiki settorjali tal-UE jimmiraw espliċitament lejn żoni urbani: L-Enerġija, is-Soċjetà tal-Informazzjoni, l-Ambjent, l-Azzjoni dwar il-Klima, l-Edukazzjoni u l-Kultura, it-Trasport, eċċ. inizjattivi ta' appoġġ bħall-Kapitali Ewropea tal-Kultura, is-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni dwar l-Ibliet u l-Komunitajiet, il-Premju tal-Belt Kapitali Ekoloġika, il-Patt tas-Sindki u l-Mayors Adapt. Bosta inizjattivi u direttivi oħra tal-UE impliċitament jimmiraw żoni urbani, pereżempju, id-direttivi dwar l-istorbju u l-kwalità tal-arja, il-politiki tal-migrazzjoni, il-miżuri biex titnaqqas il-konġestjoni, eċċ., li għalkemm mhux urbani per se, jikkonċernaw l-iktar iż-żoni urbani jew huma implimentati minn bliet[22]. 2.5. Il-potenzjali urban jista' jintuża aħjar L-ibliet għandhom rwol ewlieni fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE, inkluża l-istrateġija Ewropa 2020. Iżda l-prattika tat-tfassil tal-politika attwali kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll dak tal-UE mhux dejjem tisfrutta bis-sħiħ l-għarfien espert disponibbli fil-livell ta’ belt, jew tirrikonoxxi r-rwol essenzjali li jista’ jkollhom l-awtoritajiet lokali fit-twettiq tal-għanijiet ta’ politika stabbiliti f’livelli oħra ta’ governanza. Għalkemm l-ibliet qed jiksbu rikonoxximent bħala atturi ewlenin u d-dimensjoni urbana qed iżżid il-viżibbiltà, is-sitwazzjoni tibqa’ problematika. Il-governanza f’diversi livelli mhux dejjem qed taħdem sew u l-integrazzjoni ta’ politiki madwar is-setturi u l-fruntieri amministrattivi hija diffiċli li tintlaħaq. L-enfasi settorjali qawwija ta’ għanijiet ta’ politika tnaqqas l-opportunità għal sinerġiji bejn is-setturi u ddgħajjef is-sjieda mill-ibliet infushom. It-tfassil ta’ politika mqassma hija stabbilità fil-livelli kollha ta’ governanza u hija diffiċli li titkisser peress li l-għanijiet u l-miri, kif ukoll l-indikaturi biex jitkejlu r-riżultati, ukoll għandhom it-tendenza li jkunu settorjali. Koordinazzjoni insuffiċjenti bejn oqsma differenti ta' leġiżlazzjoni settorjali u saffi ta’ governanza (lokali, reġjonali u nazzjonali) jistgħu jagħmluha diffiċli biex l-ibliet ikunu konformi mad-direttivi tal-UE, pereżempju, f’oqsma bħall-kwalità tal-arja.[23] 3. Talbiet għal aġenda urbana tal-UE 3.1. Ħtieġa rikonoxxuta twila għal aġenda urbana tal-UE Diġà fil-Komunikazzjoni tagħha tal-1997 “Lejn aġenda urbana fl-Unjoni Ewropea”[24] il-Kummissjoni Ewropea sostniet li kienu meħtieġa sforzi ġodda biex jissaħħaħ jew jiġi rkuprat ir-rwol tal-ibliet tal-Ewropa bħala postijiet ta’ integrazzjoni soċjali u kulturali, bħala sorsi ta’ prosperità ekonomika u żvilupp sostenibbli, u bħala l-bażijiet tad-demokrazija. Minn dak iż-żmien kien hemm evoluzzjoni f’termini tal-kamp ta' applikazzjoni ta’ interventi ta’ politika tal-UE f’żoni urbani u l-iżvilupp urban sar aktar aspett prominenti fit-tfassil tal-politika tal-UE. Barra minn hekk, it-Trattat ta’ Lisbona żied il-koeżjoni territorjali mal-objettivi tal-UE u saħħaħ il-governanza f’diversi livelli. Madankollu, il-frammentazzjoni tal-politika tippersisti, il-kumplessità tal-isfidi urbani żdiedet, u r-rwol tal-livell lokali fit-tfassil tal-politika tal-UE u l-implimentazzjoni jkompli jkun kwistjoni ta’ dibattitu. Dan huwa rifless f’talbiet imġedda għal aġenda urbana tal-UE f’dawn l-aħħar snin. 3.2. Talbiet imġedda għal aġenda urbana tal-UE Fl-2011 il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni għat-tisħiħ tad-dimensjoni urbana tal-politiki tal-UE u l-kooperazzjoni intergovernattiva dwar politiki ta' żvilupp urban, fejn sejjaħ għal programm ta’ ħidma konġunta jew Aġenda Urbana Ewropea. Il-Parlament Ewropew enfasizza wkoll il-ħtieġa għal involviment akbar tal-ibliet f’dawn il-proċessi. F’nofs l-2013, grupp ta’ Stati Membri mmexxija mill-Pajjiżi l-Baxxi u l-Belġju għamlu proposta għal aġenda urbana fil-kuntest ta’ kooperazzjoni intergovernattiva dwar l-iżvilupp urban, li ttieħdet mill-Presidenza Litwana, Griega u Taljana tal-Kunsill. Tard fl-2013 il-Kumitat tar-Reġjuni beda l-opinjoni fuq inizjattiva proprja intitolata “Lejn aġenda urbana integrata għall-UE”. L-opinjoni titlob Aġenda Urbana Integrata ġdida għall-UE li tagħti d-dimensjoni urbana bażi strutturali f’politiki u leġiżlazzjoni Ewropej. Kmieni fl-2014 Eurocities argumentat għal aġenda urbana tal-UE biex tiżgura koordinazzjoni aħjar tal-politika, integrazzjoni ta’ objettivi ta’ żvilupp urban f’numru ikbar ta’ politiki; bilanċ aħjar ta’ prijoritajiet fi programmi ta’ investiment Ewropew; issaħħaħ djalogu dirett bejn l-ibliet u l-Kummissjoni, u tagħti rwol ta’ koordinazzjoni iktar b'saħħtu għall-Kummissarju għall-politika reġjonali. Diversi organizzazzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati ppreżentaw ruħhom wara l-Forum CITIES b'talbiet espliċiti permezz ta’ dokumenti ta’ pożizzjoni. Il-Kunsill tal-Muniċipalitajiet u r-Reġjuni Ewropej (CEMR) jitlob għal aġenda urbana tal-UE li għandha tiffaċilita l-aċċess u l-involviment attiv tat-tipi kollha ta’ bliet - bliet żgħar, medji u kbar - fil-proċess tat-tfassil tal-politika, tirrikonoxxi r-rwol ta’ reġjuni funzjonali u l-ħtieġa għal koordinazzjoni aħjar tal-politiki. Energy Cities tafferma l-ħtieġa li tiġi formulata u implimentata Aġenda Urbana tal-UE sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tal-awtoritajiet lokali u biex il-koeżjoni territorjali titpoġġa fil-qalba tal-politiki tal-UE. Il-ministri responsabbli għall-politika ta’ Koeżjoni ltaqgħu f’Ateni f’April 2014 biex jiddiskutu aġenda urbana tal-UE. L-Istati Membri rrikonoxxew ukoll id-domanda u l-aspettattivi minn varjetà ta’ partijiet ikkonċernati biex tiġi żviluppata Aġenda Urbana tal-UE u r-rieda tagħhom li jinvolvu ruħhom fil-proċess. 4. Id-dimensjoni globali tal-iżvilupp urban Fl-2050 huwa mistenni li 67 % tal-popolazzjoni dinjija se tkun urbana. Iż-żoni urbani se jiggwadanjaw 2,6 biljun u ż-żoni rurali se jitilfu 300 miljun ruħ, u dan se jseħħ l-aktar fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw[25]. Din l-urbanizzazzjoni għandha l-potenzjal li toħloq il-ġid u l-benessri lil popolazzjonijiet kbar iżda tirriskja wkoll li toħloq kwartieri fqar u rqajja’ ta’ privazzjoni estrema, xejriet ta' żvilupp soċjali, ambjentali u territorjali mhux sostenibbli. Huwa vitali li dan jiġi mmexxi f'direzzjoni kemm jista’ jkun sostenibbli, peress li dawn l-iżviluppi se jkollhom impatti globali fuq l-ekonomija, il-klima u fuq l-istabbiltà soċjali li se jinħassu wkoll fl-Ewropa. L-għarfien li qed jikber tal-potenzjal tal-iżvilupp urban huwa rifless fir-relazzjonijiet esterni tal-UE, il-kooperazzjoni internazzjonali u l-għajnuna għall-iżvilupp. Fil-Komunikazzjoni riċenti tagħha “L-għoti tas-setgħa lil Awtoritajiet Lokali f'pajjiżi msieħba għal governanza mtejba u eżiti tal-iżvilupp iktar effettivi”[26], il-Kummissjoni Ewropea tenfasizza r-rwol deċiżiv tal-awtoritajiet lokali f’żoni urbani biex jindirizzaw l-isfidi tal-iżvilupp. Fin-negozjati dwar l-aġenda għall-iżvilupp ta' wara l-2015 l-iżvilupp urban sar tema prinċipali. Il-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Insedjamenti Umani, UN Habitat, ukoll talab lill-UE biex tikkontribwixxi għall-ewwel darba għal dibattitu globali dwar il-futur tal-iżvilupp urban, b’kontribut konġunt għall-konferenza HABITAT III.[27] Tali kontribuzzjoni naturalment tibni fuq ir-riflessjonijiet tal-UE dwar Aġenda tal-UE għall-ibliet tagħha stess, li jipprovdi bażi għal kontribut komuni għad-dibattitu internazzjonali. Barra minn hekk, in-negozjati li għaddejjin bħalissa dwar ftehim dwar il-klima globali futura fil-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) juru interess li qed jikber fl-iżvilupp urban u r-rwol tal-ibliet. 5. Il-preżentazzjoni tar-riflessjonijiet dwar aġenda urbana tal-UE Qabel ma tiġi ppreżentata l-aġenda urbana, għad hemm bżonn li jiġu stabbiliti b’mod ċar l-għan u l-ġustifikazzjoni tagħha, il-forma li tista’ tieħu u kif tista’ topera. Aġenda urbana tal-UE ma tistax tkun ifformulata waħedha iżda għandha tkun konformi bis-sħiħ mal-objettivi u l-istrateġija ġenerali tal-UE, b’mod partikolari l-istrateġija Ewropa 2020 rieżaminata. Hija għandha wkoll tkun magħquda mal-politiki nazzjonali u l-aġendi urbani nazzjonali. Opinjoni kondiviża fost il-ħafna partijiet ikkonċernati hija li aġenda urbana tal-UE trid tirrispetta l-prinċipju tas-sussidjarjetà u ma tkunx mibnija fuq leġiżlazzjoni ġdida. 5.1. Għalfejn għandna bżonn aġenda urbana tal-UE? Aġenda urbana tal-UE tista’ tirrispondi għal diversi objettivi. Aġenda urbana tal-UE tista’ sservi biex ittejjeb il-kwalità, l-effiċjenza u l-effettivita tal-politiki permezz ta’ koordinazzjoni aħjar tal-politiki, l-atturi u livelli ta’ governanza u fehim aħjar ta' kuntesti ta’ żvilupp urban fil-ħolqien u l-implimentazzjoni tal-politiki. Tista’ ssaħħaħ l-involviment u s-sjieda tal-ibliet tal-UE u t-tfassil tal-politika u l-implimentazzjoni nazzjonali. Tista’ tappoġġa l-kapaċità tal-ibliet għat-tranżizzjoni u l-bidla strutturali biex jiġu żgurati ekonomiji urbani vijabbli u żvilupp sostenibbli soċjalment, ambjentalment u territorjalment taż-żoni urbani. Billi tkun marbuta ma’ objettivi ta’ żvilupp lokali olistiku hija tista' tagħmel it-tfassil tal-politika tal-UE eqreb għaċ-ċittadini. Fl-aħħar nett, hija tista’ tkun strumentali f’politiki ta’ għajnuna għall-iżvilupp tal-UE u tkun mezz biex tippromwovi kwistjonijiet ta’ sostenibbiltà globali. Il-maġġoranza tal-politiki tal-UE għandhom dimensjoni urbana, direttament jew indirettament. Madankollu, hemm potenzjal għal titjib u impenn iktar b’saħħtu u interazzjoni bejn id-diversi livelli ta’ governanza u enfasi aktar qawwi fuq prijoritajiet ta’ politika urbana u fit-tfassil tal-politika nazzjonali u Ewropea. L-ewwel pass ewlieni f’definizzjoni possibbli ta’ aġenda urbana tal-UE se jkun li jiġi identifikat fejn hemm nuqqasijiet li jridu jiġu indirizzati fil-livell tal-UE. M1. X’inhuma l-motivazzjonijiet ewlenin ta’ aġenda urbana tal-UE? Fejn tista' azzjoni tal-UE ġġib l-iktar valur miżjud? Liem elementi tal-iżvilupp urban jibbenefikaw minn approċċ iktar miftiehem bejn setturi u livelli ta’ governanza differenti? 5.2. X'għandha tkun l-aġenda urbana tal-UE? Dawk li kkontribwixxew għal dan id-dibattitu sa issa ssuġġerew li l-"aġenda" tista’ pjuttost timplika metodu ta’ ħidma ġdid sabiex tiġi żgurata l-koerenza. Oħrajn ipproponew li għandha tieħu l-forma ta’ strateġija bi prijoritajiet għat-terminu twil u linji gwida operattivi għat-terminu qasir. Aġenda urbana tal-UE tista' tiffoka fuq sett limitat ta' sfidi soċjetali Ewropej ewlenin, bħat-tnaqqis tad-diossidu tal-karbonju, l-adattament tal-klima, l-inklużjoni jew il-bidla demografika. L-isfidi jistgħu jitqiesu li għandhom rilevanza u urġenza urbani speċifiċi, jew li għalihom l-involviment tal-ibliet, huwa ta’ importanza ewlenija għall-kisba tar-riżultati. L-Istati Membri pereżempju laqgħu l-inizjattiva tal-Presidenza Griega biex jippromwovu “il-Faqar Urban” bħala qasam ta’ ħidma speċifiku għall-kontribuzzjoni tal-kooperazzjoni intergovernattiva għall-aġenda urbana tal-UE. Il-Patt tas-Sindki spiss ġie kkwotat bħala mudell għall-involviment ta' bliet fit-twettiq ta’ objettivi tal-UE li potenzjalment jista' jintuża f’oqsma oħra. Madankollu, aġenda urbana tal-UE aktar ambizzjuża tista’ tfittex li tipprovdi qafas biex iġġib koerenza lil diversità ta’ inizjattivi u politiki, pereżempju, billi jiġi żgurat li l-politiki settorjali u l-istrumenti jkunu koerenti u reċiprokament isaħħu lil xulxin. M2. Aġenda urbana tal-UE għandha tiffoka fuq għadd limitat ta’ sfidi urbani? Jew għandha tipprovdi qafas ġenerali biex tiffoka l-attenzjoni fuq id-dimensjoni urbana tal-politiki tal-UE fil-livelli kollha, billi ssaħħaħ il-koordinazzjoni bejn il-politiki settorjali u bejn l-atturi tal-belt, nazzjonali u tal-UE? 5.3. Id-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni u l-enfasi Korp sostanzjali tax-xogħol diġà nbeda biex jiddefinixxi mudell Ewropew ta’ żvilupp urban, permezz ta’ kooperazzjoni intergovernattiva dwar l-iżvilupp urban u b’mod partikolari permezz tal-proċess ta' riflessjoni proprju tal-Kummissjoni "L-Ibliet ta’ Għada"[28], li jikkmanda kunsens wiesa’. Ikun possibbli li jiġi previst li dan ix-xogħol jitkompla biex jiġu definiti b’mod aktar ċar l-objettivi u l-kompitu għal setturi u atturi speċifiċi. M3. Il-mudell Ewropew tal-iżvilupp urban kif espress fil-"Bliet ta’ Għada" huwa bażi suffiċjenti biex titmexxa iktar il-ħidma fuq l-aġenda urbana tal-UE? 5.4. It-tisħiħ tal-involviment tal-ibliet u s-sjieda tal-politiki tal-UE Ħafna partijiet ikkonċernati tal-ibliet u organizzazzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati jaraw aġenda urbana tal-UE bħala strument biex jinvolvi aħjar l-ibliet u l-mexxejja politiċi tagħhom fit-tfassil tal-politika tal-UE u l-implimentazzjoni tal-politika. Bosta kwistjonijiet jinsabu f'riskju; waħda hija li jiġi żgurat li t-tħassib tal-partijiet ikkonċernati urbani jkunu kkunsidrati fl-iżvilupp ta’ inizjattivi ta’ politiki settorjali fil-livell tal-UE. Dan jista’ jinkiseb billi jintużaw aħjar l-għodod diġà eżistenti biex jiġu involuti u kkonsultati l-partijiet ikkonċernati fit-tfassil tal-politiki tal-UE (bħal valutazzjonijiet tal-impatt, konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati jew evalwazzjonijiet). Uħud issuġġerew l-għażla ta’ pjattaforma għall-partijiet ikkonċernati biex jivvalutaw il-koerenza u l-impatt ta’ politiki fil-livell tal-UE fuq żoni urbani, b’mod partikolari fir-rigward tal-Ewropa 2020 rieżaminata. Aspett ieħor huwa r-rwol li jista’ jkollhom l-ibliet biex jiffissaw objettivi ta’ politika kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll tal-UE u sa liema punt l-objettivi tal-UE u nazzjonali jirriflettu l-ħtiġijiet fil-livell tal-belt. Dan jikkonċerna kemm il-mod kif l-objettivi globali (bħal dawk ta' Ewropa 2020) huma tradotti f’objettivi speċifiċi settorjali, kif ukoll kif dawn jiġu trasposti f'politiki nazzjonali. M4. Kif jistgħu l-partijiet ikkonċernati urbani jikkontribwixxu aħjar għall-iżvilupp tal-politiki u l-proċessi ta’ implimentazzjoni fil-livell tal-UE? L-ibliet għandhom bżonn jiġu involuti aktar fit-tfassil tal-politika fil-livell reġjonali, nazzjonali u tal-UE? Kif? 5.5. Fehim aħjar tal-proċessi ta’ żvilupp urban Għan wieħed tal-aġenda urbana tal-UE għandu jkun it-tfassil tal-politika li jirrifletti aħjar ir-realtajiet urbani. L-ibliet dejjem qed jevolvu u tfassil tal-politika tajjeb jeħtieġ li jibni fuq fehim aktar profond u kondiviżjoni iktar effettiva ta’ għarfien u esperjenza. Firxa ta’ inizjattivi mmexxija mill-UE u mill-Istati Membri diġà jeżistu, bħal Orizzont 2020, ESPON, URBACT, l-Inizjattiva ta’ Programmazzjoni Konġunta għal Ewropa Urbana, in-Netwerk Ewropew tal-Għarfien Urban (EUKN), eċċ. Il-Kummissjoni ħadmet mill-qrib mal-OECD biex tiżviluppa definizzjoni armonizzata ta’ żoni urbani, kif ukoll fehim aħjar tad-dinamiċi metropolitani. Hija tiżviluppa wkoll ġeodejta biex tissorvelja l-iżvilupp ta’ żoni urbani. Id-disponibbiltà tal-għarfien u tad-dejta ma tidhirx li hija l-problema prinċipali. Pjuttost, huma l-użu, il-komprensjoni komuni u l-iskambju ta’ għarfien minn dawk li jfasslu l-politika fil-livelli kollha ta’ governanza li għandhom bżonn jissaħħu. Anki l-koordinazzjoni tal-iżvilupp tal-bażi tal-għarfien jista’ jkollha aktar lok għal titjib. M5. Liema huma l-aħjar modi biex jiġu sostnuti bażi tal-għarfien urban u territorjali u skambju tal-esperjenza aktar b’saħħithom? Liema elementi speċifiċi tal-bażi tal-għarfien jeħtieġ li jissaħħu sabiex jiġi sostnut aħjar it-tfassil tal-politika? 5.6. L-iżgurar tal-implimentazzjoni tal-aġenda urbana tal-UE L-implimentazzjoni ta’ aġenda urbana tal-UE ma tistax titwettaq biss fil-livell tal-UE. Ħafna kwistjonijiet huma indirizzati l-aħjar fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali, u xi kwistjonijiet mhumiex fil-kompetenzi tal-UE. L-implimentazzjoni ta’ aġenda urbana tal-UE għandha tibbaża wkoll fuq l-interazzjoni bejn il-livelli politiċi differenti u bejn is-setturi ta’ politika differenti. Għandu jingħata ħsieb dwar kif il-kooperazzjoni intergovernattiva u proċessi oħra ta’ politika jistgħu jaħdmu aħjar flimkien biex jiksbu aktar impatt. Għandha tingħata konsiderazzjoni għar-rwoli li atturi differenti għandu jkollhom f’livelli differenti ta’ governanza u kif l-interazzjoni u l-iskambju jistgħu jiġu appoġġjati aħjar. M6. X’għandhom ikunu r-rwoli tal-livelli lokali, reġjonali, nazzjonali u tal-UE fid-definizzjoni, l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ aġenda urbana tal-UE? Jekk tixtieq tikkontribwixxi għad-dibattitu dwar aġenda urbana tal-UE, agħmel dan elettronikament billi ssegwi l-istruzzjonijiet li jinsabu hawn: http://ec.europa.eu/eusurvey/runner/pc_eu_urb_agenda Innota li din il-konsultazzjoni tibqa’ miftuħa sas-26 ta' Settembru 2014. [1] http://ec.europa.eu/regional_policy/conferences/urban2014/index_en.cfm [2] Laqgħa informali tal-Ministri responsabbli għall-Politika ta’ Koeżjoni organizzata mill-Presidenza Ellenika, f'Ateni, fl-24 ta' April 2014 [3] "Titqies l-istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv". COM(2014) 130 finali [4] Il-Kummissjoni Ewropea (JRC, EFGS, DĠ REGIO) [5] "State of European Cities Report", il-Kummissjoni Ewropea 2010; [6] "8th Progress Report on Economic, Social and Territorial Cohesion", il-Kummissjoni Ewropea 2013 [7] http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/studies/pdf/citiesoftomorrow/citiesoftomorrow_economic.pdf [8] "8th Progress Report on Economic, Social and Territorial Cohesion", il-Kummissjoni Ewropea 2013 [9] "Impact of the European demographic trends on regional and urban development." Il-Presidenza Ungeriża tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Budapest 2011. [10] http://ec.europa.eu/regional_policy/conferences/urban2014/doc/presentations/dg_urban_sandrobalducci.pdf [11] "What Makes Cities More Productive? Evidence on the Role of Urban Governance from Five OECD Countries". OECD Regional Development Working Papers, 2014/05 [12] Second "State of European Cities Report", il-Kummissjoni Ewropea 2010 [13] Ibid. [14] http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/themes/urban/leipzig_charter.pdf [15] http://www.eukn.org/dsresource?objectid=165782 [16] http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/themes/urban/leipzig_charter.pdf [17] http://www.eu-territorial-agenda.eu/Reference%20Documents/Final%20TA2020.pdf [18] http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/urban2/index_en.htm [19] http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/2007/working/urban_dimension_en.pdf [20] http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/conferences/citiesoftomorrow/index_en.cfm [21] http://urbact.eu/ [22] http://ec.europa.eu/regional_policy/urban/portal/index_en.cfm [23] http://www.eea.europa.eu/publications/air-implementation-pilot-2013 [24] “Lejn aġenda urbana fl-Unjoni Ewropea”, COM(97) 197 finali [25] World Urbanization Prospects: The 2011 Revision, id-Dipartiment tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Affarijiet Soċjali/Diviżjoni tal-Popolazzjoni, New York 2012 [26] COM(2013) 280 finali [27] http://mirror.unhabitat.org/categories.asp?catid=831 [28] Ibid. p. 3.