Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — White Paper dwar l-Intelliġenza Artifiċjali — Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja

(2020/C 440/14)

Relatur: Guido RINK (NL/PSE), Membru tal-Kunsill Eżekuttiv ta’ Emmen Dokument ta’ referenza: White Paper dwar l-Intelliġenza Artifiċjali – Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja COM(2020) 65 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Kummenti ġenerali

1. jinnota li l-Kummissjoni Ewropea (minn hawn ’il quddiem “il-Kummissjoni”) ippubblikat l-Aġenda Diġitali għall-2020-2025 fid-19 ta’ Frar 2020. Fil-White Paper tagħha dwar l-Intelliġenza Artifiċjali (IA), il-Kummissjoni tistabbilixxi l-viżjoni tagħha tal-mezzi ta’ azzjoni ewlenin u tal-investimenti meħtieġa għall-IA. Skont il-Kummissjoni, l-Ewropa tista’ ssir attur globali ewlieni f’dan il-qasam;

3. jindika li l-Kummissjoni biħsiebha tadotta approċċ etiku, inklużiv, sikur u ċċentrat fuq il-bniedem għall-iżvilupp u l-użu tal-IA, u li jirrispetta l-valuri li l-UE tixtieq tkun assoċjata magħhom;

4. ifakkar li l-White Paper dwar l-IA fiha żewġ taqsimiet prinċipali: il-promozzjoni tal-iżvilupp u l-użu tal-IA, u l-qafas regolatorju ffukat fuq l-aspetti etiċi u l-fiduċja;

5. jilqa’ l- White Paper dwar l-Intelliġenza Artifiċjali – Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja . Huwa jirrikonoxxi kemm huwa importanti dibattitu dwar l-IA sabiex tkun tista’ titfassal l-istrateġija tal-Kummissjoni f’dan il-qasam. Madankollu, il-KtR kien japprezza li kieku l-White Paper tenfasizza wkoll ir-rwol tal-awtoritajiet reġjonali u lokali bħala msieħba, produtturi, utenti u promoturi tal-innovazzjoni ewlenin fl-iżvilupp tal-IA;

6. Ifakkar, f’dan il-kuntest, fl-Opinjoni tiegħu dwar l-Intelliġenza Artifiċjali tas-6 u s-7 ta’ Frar 2019 ( 3 )

7. jindika li l-IA diġà hija parti minn ħajjitna u ser ikollha rwol dejjem aktar importanti fit-trasformazzjoni tas-soċjetajiet tagħna. L-IA toffri potenzjal enormi għas-soċjetà, in-negozji u l-pubbliku Ewropej. L-innovazzjoni fl-IA tikkontribwixxi mhux biss għall-ekonomija, iżda wkoll sabiex jiġu indirizzati l-isfidi tas-soċjetà u dawk ambjentali;

8. iqis li l-applikazzjoni tal-IA hija importanti fil-livell nazzjonali, iżda wkoll, u fuq kollox, fil-livell lokali u reġjonali. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu b’mod partikolari jikkontribwixxu għall-promozzjoni ta’ ekosistemi tal-IA fit-territorji tagħhom, iżda wkoll iħeġġu u jinvestu fl-IA;

9. jenfasizza li l-IA hija qasam ta’ politika kumpless li mhuwiex iżolat. Dan jaffettwa għadd ta’ setturi oħra li fihom taġixxi l-Kummissjoni;

10. jindika li l-White Paper dwar l-IA u l-politiki relatati għandhom jitqiesu flimkien maż-żewġ Komunikazzjonijiet li jakkumpanjawhom, waħda dwar “Insawru l-futur diġitali tal-Ewropa” u l-oħra dwar “Strateġija Ewropea għad-data”. Barra minn hekk, il-White Paper hija konsistenti mal-perspettiva ta’ għadd ta’ oqsma oħra ta’ politika tal-Kummissjoni, bħall-“Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa” ( 4 ) u r-“Rakkomandazzjoni dwar dwar sett tal-għodod komuni tal-Unjoni għall-użu tat-teknoloġija u tad-data biex niġġieldu u noħorġu mill-kriżi tal-COVID-19, b’mod partikolari dwar l-applikazzjonijiet mobbli u l-użu ta’ data anonimizzata dwar il-mobbiltà” ( 5 )

11. jenfasizza li r-rakkomandazzjonijiet tal-KtR għandhom jitqiesu wkoll, sa fejn hu possibbli, b’rabta ma’ dawn id-dokumenti ta’ tfassil ta’ politika Ewropea;

12. jilqa’ l-approċċ tal-Kummissjoni, li essenzjalment huwa li tiġi żviluppata IA ċċentrata fuq il-bniedem u l-ambizzjoni tagħha li tkun mexxej fl-istabbiliment ta’ standards etiċi. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ġustament tenfasizza li l-benefiċċji tal-IA ser jiddependu fuq kemm ser jafdawha ċ-ċittadini;

13. jinsisti, madankollu, li d-dibattitu dwar il-politiki futuri biex tiżdied il-fiduċja fl-IA għandu jindirizza wkoll aspetti bħas-sjieda tad-data, l-algoritmi, il-pjattaformi u l-protezzjoni ta’ valuri pubbliċi fuq il-pjattaformi, kif ukoll il-kwistjoni ta’ min fl-aħħar mill-aħħar ser jibbenefika l-aktar mill-applikazzjonijiet tal-IA u min ser iħallas qares (u jekk dan huwiex soċjalment aċċettabbli);

14. jindika li fid-dawl tal-għadd kbir ta’ oqsma oħra ta’ politika involuti fl-IA, hemm ir-riskju li l-koerenza bejniethom ser tonqos u li dawn il-politiki ser jiżviluppaw f’vakwu;

15. jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tiddefinixxi pjan direzzjonali u approċċ biex tiġi promossa l-koerenza bejn l-oqsma differenti ta’ politika;

Naħtfu l-opportunitajiet

16. jenfasizza li l-politiki Ewropej għandhom jiffukaw bis-sħiħ fuq it-tisħiħ tan-networks lokali u reġjonali multidixxiplinari li jlaqqgħu liċ-ċittadini, lill-amministrazzjonijiet, lill-istituzzjonijiet ta’ għarfien u lill-intrapriżi, kif ukoll fuq l-investiment f’dawn in-networks (l-organizzazzjoni u t-tħeġġiġ tagħhom). Il-KtR jemmen li r-raggruppamenti tal-innovazzjoni proposti mill-Kummissjoni għandhom rwol ċentrali x’jaqdu f’dan ir-rigward;

17. jindika li l-IA għandha l-potenzjal li tikkontribwixxi biex issolvi l-isfidi tas-soċjetà f’oqsma bħas-saħħa (l-aktar eżempju reċenti importanti huwa l-ġlieda kontra l-pandemija tal-COVID-19), is-sigurtà, il-klima, il-mobilità u t-trasport, l-assistenza soċjali, l-industrija tat-teknoloġija avvanzata, il-kummerċ bl-imnut, l-agrikoltura, it-turiżmu u s-servizzi pubbliċi;

18. jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-IA tista’ toħloq impjiegi ġodda u intraprenditorija ġdida. Il-Kummissjoni ġustament tirrikonoxxi bħala prekundizzjoni importanti l-fatt li ċ-ċittadini jkunu jistgħu jafdaw din it-teknoloġija. Qafas strateġiku tal-UE bbażat fuq valuri fundamentali għandu jibni din il-fiduċja u jinkoraġġixxi lill-intrapriżi jiżviluppaw soluzzjonijiet tal-IA;

19. jaqbel mal-importanza li jkun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fis-suq Ewropew. F’dan il-kuntest, għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-aċċess tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) u ta’ negozji ġodda għall-intelliġenza artifiċjali. Dawn tal-aħħar huma xprun ewlieni tal-ekonomiji lokali u reġjonali. Ċentri Ewropej ta’ Innovazzjoni Diġitali u oqfsa regolatorji u politiki futuri għandu jkollhom rwol deċiżiv fil-promozzjoni tal-opportunitajiet indaqs għall-aċċess għall-intelliġenza artifiċjali b’mod speċjali fl-appoġġ lill-SMEs biex jaċċessaw l-IA;

20. jifhem li l-Kummissjoni biħsiebha tibni fuq il-punti pożittivi eżistenti fis-swieq industrijali u professjonali (attwali) ( 6 ) . Jixtieq jenfasizza li din l-istrateġija m’għandhiex titwettaq għad-detriment tal-produttività, il-kapaċità ta’ innovazzjoni u d-DNA tal-ekosistemi lokali u reġjonali;

21. jenfasizza li l-awtoritajiet lokali u reġjonali qed jaħdmu fuq firxa wiesgħa ta’ sfidi tas-soċjetà f’dawn l-ekosistemi. Dawn jistgħu jaqdu rwol ewlieni biex f’dan il-kuntest jitħaffu l-innovazzjonijiet li għandhom impatt reali;

22. jenfasizza li l-awtoritajiet lokali u reġjonali qegħdin fl-aħjar pożizzjoni biex jgħinu fil-ħolqien ta’ ambjent li jwassal għal żieda fl-investiment fl-IA fis-snin li ġejjin u biex irawmu l-fiduċja fl-IA fil-ħoloq differenti tal-katini ta’ valur. Fil-fatt huma jinsabu l-eqreb tal-prattika u jistgħu jinkoraġġixxu n-networks multidixxiplinari lokali;

23. iqis li ser ikun hemm bżonn ta’ appoġġ sinifikanti tal-UE biex jiġi stimulat l-investiment pubbliku u privat, u ser ikunu meħtieġa riżorsi mill-Programmi Ewropa Diġitali u Orizzont Ewropa u mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-ekosistemi lokali;

24. huwa tal-fehma li l-għotjiet għandhom ikunu ffukati fuq applikazzjonijiet speċifiċi tal-IA li jistgħu jitwettqu fuq skala akbar. Sabiex jiġu sfruttati l-opportunitajiet offruti mill-IA, jenħtieġ li jiġu promossi l-proġetti żgħar u jiġi limitat il-piż finanzjarju tagħhom, b’tali mod li jkun aktar attraenti għall-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jipparteċipaw fi proġetti ffinanzjati mill-UE;

25. jappoġġja l-approċċ li jikkonsisti f’li l-IA tiġi żviluppata f’ċentri ta’ innovazzjoni diġitali. F’dan il-kuntest, l-għotjiet għal dawn iċ-ċentri għandhom jiffukaw fuq il-promozzjoni tal-ekosistemi lokali u reġjonali;

26. jilqa’ l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tħeġġeġ l-iżvilupp ta’ prodotti bbażati fuq l-IA fis-settur pubbliku ( 7 )

27. iqis, madankollu, dan l-impenn tal-Kummissjoni biex tiġi żviluppata l-IA fis-settur pubbliku m’għandux ikun limitat għat-teknoloġiji tal-IA li diġà wrew xi jsarrfu f’setturi definiti minn qabel. Fil-fatt, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jista’ jkollhom rwol importanti biex jitħaffu t-teknoloġiji (ġodda) tal-IA bħala “klijenti pilota”;

28. jitlob lill-Kummissjoni tistieden lill-awtoritajiet pubbliċi kollha, inklużi dawk lokali u reġjonali, biex iwettqu valutazzjonijiet tal-impatt rigorużi dwar id-drittijiet fundamentali fuq is-sistemi tal-IA użati fis-settur pubbliku. L-awtoritajiet għandhom jevitaw li jużaw kwalunkwe teknoloġija ta’ sorveljanza tal-IA, speċjalment fi żminijiet ta’ emerġenzi, qabel ma jiġu magħrufa r-riżultati tal-valutazzjoni tal-impatt u qabel ma jiġu adottati soluzzjonijiet meħtieġa;

29. jappella li jitfasslu qafas ta’ akkwist pubbliku u mezzi legali, bħala kundizzjonijiet standard ta’ akkwist, li jipprovdu spazju għall-immanuvrar lill-awtoritajiet lokali u reġjonali u li jippermettulhom jagħmlu l-aħjar użu possibbli mill-opportunitajiet disponibbli għalihom;

30. jenfasizza li l-valur tad-data jinsab fl-użu mill-ġdid tagħhom, fost oħrajn fl-applikazzjonijiet tal-IA. Il-kondiviżjoni transsettorjali u sigura tad-data trawwem l-innovazzjoni fil-qasam tal-IA. Il-KtR iħeġġeġ lill-Kummissjoni tuża r-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (UE) 2016/679 u tevalwa l-pertinenza ta’ qafas regolatorju ulterjuri speċifiku għall-intelliġenza artifiċjali biex tiffaċilita, b’mod affidabbli, il-kondiviżjoni u l-użu mill-ġdid tad-data min-negozji għall-gvern (B2G), b’mod partikolari meta l-interess pubbliku jkun f’riskju, bħal fil-każ tal-pandemija tal-COVID-19. Dan wera wkoll kemm hu importanti li l-awtoritajiet pubbliċi jużaw id-data tan-negozji. Il-potenzjal għandu jiġi sfruttat peress li b’dan il-mod il-piż amministrattiv jista’ jitnaqqas minn fuq in-negozji u f’ħafna każijiet, pereżempju fil-kuntest tal-ekonomija tal-pjattaformi, huwa biss b’dan il-mod li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jissodisfaw l-obbligi legali tagħhom;

31. iqis li fil-livell Ewropew, huwa meħtieġ li jsir investiment f’infrastruttura bażika u arkitettura ta’ data komuni u sigura, kif ukoll fi standards ta’ kwalità fir-rigward tas-sikurezza, tas-settijiet ta’ data u tal-istatistika. Approċċ bħal dan ibaxxi l-limitu ta’ aċċess għall-applikazzjonijiet tal-IA u jżid il-fiduċja diġitali, billi jitħeġġu l-iżvilupp u l-użu tal-IA;

32. jemmen bis-sħiħ li l-applikazzjonijiet tal-IA żviluppati bi flus pubbliċi għandhom kemm jista’ jkun jirritornaw lura għand is-soċjetà. Fil-prinċipju, dawn l-applikazzjonijiet tal-IA għandhom jiġu żviluppati, pereżempju, f’kundizzjonijiet ta’ sors miftuħ, filwaqt li tiġi rikonoxxuta wkoll il-ħtieġa għal finanzjament għall-iżvilupp;

Leġiżlazzjoni u politika: approċċ ibbażat fuq it-tagħlim

33. Il-KtR jinnota b’interess il-progress li sar fid-definizzjoni tal-IA, peress li dan huwa rifless fid-definizzjoni aġġornata ( 8 ) pprovduta mill-Grupp ta’ Esperti ta’ Livell Għoli Indipendenti (AI HLEG), stabbilit mill-Kummissjoni Ewropea. Huwa jemmen li dan jirrifletti aħjar il-kapaċitajiet tekniċi tal-IA. Madankollu, id-definizzjoni tal-IA għandha tkun proċess kontinwu. Għandha tqis il-kuntest li fih topera l-IA u għandha żżomm il-pass mal-iżviluppi fis-soċjetà f’dan il-qasam u tibqa’ konxja tar-rabta bejn l-ekosistema ta’ eċċellenza mill-Kummissjoni u l-ekosistema ta’ fiduċja;

34. iqis li sistema tal-IA tikkonsisti f’taħlita ta’ elementi tekniċi li jorbtu d-data, l-algoritmi u l-poter tal-kalkolu ma’ prattiki soċjali, mas-soċjetà, mal-identità u mal-kultura. Id-definizzjoni ta’ tali aggregat soċjotekniku dinamiku għandha għalhekk tiġi aġġornata b’mod regolari biex tirrifletti b’mod preċiż l-impatt kontinwu dejjem jikber fuq is-soċjetà tal-IA, filwaqt li tidentifika sfidi u opportunitajiet li qed jinbidlu b’mod rapidu relatati mal-IA;

35. jinnota li l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u tad-drittijiet tal-konsumatur kif ukoll it-trasparenza fl-użu ta’ elementi tekniċi speċifiċi u anke r-regoli relatati mar-responsabbiltà u s-sigurtà tal-prodotti, skont il-Kummissjoni, huma l-aktar elementi importanti tal-ekosistema ta’ fiduċja. Dawn jiffurmaw il-bażi ta’ qafas regolatorju futur tal-UE għall-IA;

36. jirrimarka kif it-tagħlim awtomatiku fl-industrija tal-IA huwa bbażat fuq l-ipprogrammar tal-bniedem, li jista’ jwassal għal preġudizzju fuq skala kbira. Għalhekk, jitlob lill-UE timplimenta mekkaniżmi li jiżguraw l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, ir-razza u t-twemmin u l-inklużività fl-iżvilupp u l-applikazzjonijiet tat-teknoloġija tal-IA;

37. jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-liġi kriminali tipprovdi opportunità importanti għall-istandardizzazzjoni biex jiġi miġġieled il-ksur serju tad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini u s-sorveljanza illegali u klandestina tal-istess ċittadini permezz tal-applikazzjonijiet tal-IA;

38. jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li l-applikazzjonijiet tal-IA huma diġà regolati minn qafas wiesa’ u ta’ kwalità għolja ta’ leġiżlazzjoni u prinċipji etiċi tal-UE. Eżempji importanti jinkludu l-leġiżlazzjoni dwar is-sikurezza u r-responsabbiltà tal-prodotti, id-drittijiet tal-konsumatur, id-drittijiet fundamentali, il-leġiżlazzjoni kontra d-diskriminazzjoni u d-dritt għall-protezzjoni tad-data personali;

39. jenfasizza li hemm bżonn li jiġi rikonoxxut li l-qafas leġiżlattiv eżistenti mhuwiex adattat speċifikament għall-applikazzjonijiet tal-IA, u dan ifisser li bħalissa hemm “lakuna” legali. Hemm bżonn li jiġu eżaminati bir-reqqa l-oqsma fejn hemm bżonn ta’ regolamentazzjoni addizzjonali biex tissaħħaħ il-fiduċja taċ-ċittadini fl-IA. Element kruċjali ta’ kwalunkwe qafas regolatorju li japplika għall-IA huwa l-introduzzjoni ta’ salvagwardji sabiex jiġi żgurat li l-IA tkun ħielsa minn preġudizzji u ma tirriproduċix diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru, etniċità, età, diżabbiltà jew orjentazzjoni sesswali;

40. jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-ħtieġa li l-ebda waħda mil-lingwi uffiċjali tal-UE ma għandha tkun diskriminata u ssir vulnerabbli bl-użu tal-IA, u li jkun hemm disponibbli settijiet ta’ data u parametri lingwistiċi fil-lingwi kollha tal-UE;

41. jinsisti wkoll fuq l-importanza ta’ kkowdjar sensittiv għal kwistjonijiet ta’ ġeneru, u jappella għal parteċipazzjoni ugwali tal-ġeneri fit-tfassil, l-implimentazzjoni, l-evalwazzjoni u d-dibattitu dwar l-etika u l-istandards tat-teknoloġiji relatati mal-intelliġenza artifiċjali. It-tisħiħ tal-parteċipazzjoni tal-bniet u tan-nisa fil-qasam tax-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija, l-arti u l-matematika (STEAM) huwa essenzjali għall-inklużjoni sħiħa tagħhom fil-proċessi relatati mal-IA b’mod partikolari, u fl-ekonomija diġitali b’mod ġenerali;

42. jenfasizza li dan il-qafas regolatorju għandu jiżgura numru suffiċjenti ta’ elementi ewlenin imsemmija qabel, filwaqt li jipprovdi l-ispazju u l-flessibbiltà bżonjużi għall-innovazzjoni. F’dan ir-rigward, irridu nkunu konxji tal-isfidi fl-ispjegazzjoni u l-funzjonament tas-sistemi tal-IA u tar-riżultati u l-effetti soċjali li jinħolqu minn sistemi bħal dawn;

43. jinnota li l-IA mhijiex teknoloġija iżolata, iżda hija marbuta ma’ xjenzi u teknoloġiji oħra, b’mod partikolari x-xjenza komportamentali, il-computing kwantistiku, l-Internet tal-oġġetti, l-użu tan-networks 5G u 6G, il-mudelli ekonomiċi u l-pjattaformi diġitali;

44. iqis neċessarju li jitqies il-fatt li l-IA hija teknoloġija li qed tiġi żviluppata u li għadha mhijiex kompletament integrata fis-soċjetà;

45. jindika li l-politiċi, dawk li jfasslu l-politika u s-soċjetà jiffaċċjaw sfida fundamentali: kif jista’ jiġi żgurat li l-proporzjon bejn ir-riżultati u l-effetti mixtieqa u mhux mixtieqa jxeqleb fuq in-naħa t-tajba? U kif jista’ jiġi żgurat li jibqa’ biżżejjed spazju biex jiġu sfruttati l-opportunitajiet offruti mill-IA u biex tissaħħaħ il-fiduċja taċ-ċittadini fl-IA? Bl-avvanz tal-applikazzjonijiet tal-IA, speċjalment l-algoritmi ta’ previżjoni, f’ħafna istituzzjonijiet pubbliċi u governattivi (korpi ġudizzjarji, tal-infurzar tal-liġi, militari eċċ.), hemm ħtieġa urġenti għal qafas regolatorju li jipprevedi t-test strett ta’ dak li hu meħtieġ u proporzjonat, li jipprovdi salvagwardji u rimedji adegwati u jiddefinixxi b’mod ċar ir-responsabbiltajiet u l-obbligu ta’ rendikont kif ukoll sorveljanza pubblika adegwata;

46. jenfasizza li l-awtoritajiet reġjonali u lokali għandu jkollhom rwol importanti fit-tfassil tal-leġiżlazzjoni u l-politiki tal-IA. Huma eqreb taċ-ċittadini u għalhekk għandhom informazzjoni aktar utli mill-gvernijiet nazzjonali. Għalhekk, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu aktar involuti fit-tfassil tal-politiki u tal-leġislazzjoni li ser jirriżultaw mill-White Paper;

47. jappoġġja l-fehma tal-Kummissjoni li l-qafas regolatorju jrid jipprovdi marġni għal aġġustamenti possibbli fid-dawl tal-veloċità li bih tevolvi l-IA. Skont il-KtR, dan jeħtieġ mhux biss leġiżlazzjoni u proċess leġiżlattiv adattivi, iżda wkoll attitudni kritika min-naħa tal-Kummissjoni fir-rigward tal-funzjonament tas-sistema tagħha stess, kif ukoll l-innovazzjoni soċjali f’dik is-sistema;

48. jinsisti f’dan il-kuntest, li l-awtoritajiet reġjonali u lokali għandu jkollhom biżżejjed flessibbiltà biex jesperimentaw (inkluż “il-prototipi ta’ politika”) u jitgħallmu kif ifasslu bl-aktar mod effettiv u effiċjenti l-politiki li għandhom l-għan li jindirizzaw dawn l-isfidi fundamentali;

49. iħeġġeġ lill-Kummissjoni tfassal qafas proċedurali ta’ politika li għandu l-għan li juża’ kemm jista’ jkun possibbli r-regoli diġà eżistenti, iżda wkoll li maż-żmien ikompli jiżviluppa l-politika futura tal-IA u l-qafas regolatorju tal-UE għall-IA. Dan il-qafas ta’ politika għandu jikkoordina wkoll l-isforzi fuq livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali u jiżgura l-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat. Għal dan il-għan, il-ħolqien ta’ Aġenzija tal-UE għall-Intelliġenza Artifiċjali jikkontribwixxi għal sorveljanza u koordinazzjoni effettivi fuq kwistjonijiet relatati mal-IA fost il-livelli kollha ta’ governanza, mil-livell Ewropew sal-livell lokali;

50. jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni li toħloq regolamentazzjoni addizzjonali għall-IA ta’ riskju għoli;

51. iqis, madankollu, li l-kriterji ewlenin biex jiġi ddeterminat jekk l-IA hijiex “ta’ riskju għoli” huma, minn naħa waħda, il-punt sa fejn il-bnedmin jistgħu jinfluwenzaw it-teħid ta’ deċiżjonijiet u, min-naħa l-oħra, l-impatt ta’ dawn id-deċiżjonijiet fuq id-drittijiet u l-azzjonijiet proprji taċ-ċittadini;

52. jappella biex kwalunkwe leġislazzjoni jew politika futura tiffoka b’mod partikolari fuq it-trasparenza u l-komprensibbiltà tal-algoritmi u l-obbligu ta’ rendikont ( 9 ) , l-imparzjalità u r-responsabbiltà tal-persuna li tuża l-IA, b’mod partikolari f’każ ta’ impatt jew influwenza fuq id-drittijiet jew l-azzjonijiet proprji taċ-ċittadini;

53. jindika li ċ-ċittadini għandhom id-dritt li jkunu jafu, bi kliem li jiftiehem, abbażi ta’ liema data u ta’ liema algoritmi jintlaqtu d-drittijiet jew l-azzjonijiet proprji tagħhom, b’tali mod li jkunu jistgħu jiddefendu lilhom innifishom b’mod ġust u, jekk ikun meħtieġ, jibbenefikaw minn protezzjoni legali effettiva; Barra minn hekk, is-sistema tat-teħid tad-deċiżjonijiet għandha tinkludi l-opzjoni li kwistjoni tiġi ttrattata minn persuna. Ir-rwol tal-awtoritajiet għandu jiġi enfasizzat fejn xieraq;

54. iqis li l-użu ta’ teknoloġiji tal-IA huwa rilevanti ħafna wkoll fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-benesseri tal-ħaddiema. Għal dan il-għan, huwa jappoġġja s-sejħa tal-Imsieħba Soċjali Ewropej għal minimizzazzjoni tad-data u trasparenza flimkien ma’ regoli ċari dwar l-ipproċessar ta’ data personali biex jiġi limitat ir-riskju ta’ monitoraġġ intrużiv u użu ħażin ta’ data personali ( 10 ) , sabiex jiġi żgurat ir-rispett tad-dinjità tal-bniedem. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jaqbel mal-importanza li r-rappreżentanti tal-ħaddiema jkunu jistgħu jindirizzaw kwistjonijiet relatati ma’ data, kunsens, protezzjoni tal-privatezza, u s-sorveljanza, li jorbtu l-ġbir tad-data ma’ skop konkret u trasparenti u li tiġi żgurata t-trasparenza meta s-sistemi tal-IA jintużaw fi proċeduri tar-riżorsi umani;

55. jaqbel mar-rekwiżiti previsti mill-Kummissjoni dwar id-data ta’ taħriġ. Iż-żamma ta’ reġistru huwa mezz li jippermetti li tiġi vverifikata l-konformità mar-regoli. Madankollu, il-KtR jemmen li l-piż amministrattiv involut għandu jkun limitat kemm jista’ jkun;

56. jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li IA affidabbli, etika u ċċentrata fuq il-bniedem tista’ tinkiseb biss jekk jiġi żgurat intervent adegwat mill-bniedem f’applikazzjonijiet tal-IA ta’ riskju għoli;

57. jinsisti li l-leġislazzjoni futura u l-monitoraġġ tal-konformità għandhom japplikaw għaċ-ċiklu kollu tal-ħajja tal-applikazzjoni tal-IA;

58. jaqbel mal-Kummissjoni li s-sorveljanza mill-bniedem tgħin tiżgura li tinżamm l-awtonomija tal-bniedem, madankollu, jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tivvaluta r-riskji etiċi, b’mod partikolari fir-rigward ta’ preġudizzji fl-użu tal-IA, u tipproponi soluzzjonijiet ċari;

59. jitlob li r-regolamentazzjoni tal-IA tikkunsidra l-impatt ambjentali fuq terminu qasir u fit-tul tal-użu ta’ dawn it-teknoloġiji matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom u tul il-katina tal-provvista kollha;

60. ħa nota tal-abbozz ta’ rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Legali tal-Parlament Ewropew ( 11 ) . Huwa jinnota b’mod partikolari l-kunsiderazzjoni li kull Stat Membru għandu jistabbilixxi awtorità superviżorja nazzjonali responsabbli għall-iżgurar, il-valutazzjoni u l-monitoraġġ tal-konformità u li tippermetti diskussjonijiet u skambji ta’ fehmiet f’kooperazzjoni mill-qrib mal-partijiet interessati u s-soċjetà ċivili;

61. jaqbel mal-approċċ tal-Kummissjoni li għandha ssir valutazzjoni oġġettiva u preliminari tal-konformità sabiex jiġi vverifikat u żgurat li r-rekwiżiti obbligatorji applikabbli għall-applikazzjonijiet ta’ riskju għoli jiġu rispettati;

62. jaqbel mal-Kummissjoni li l-użu ta’ sistemi tal-IA għall-identifikazzjoni bijometrika mill-bogħod għandu implikazzjonijiet fuq id-drittijiet fundamentali li jistgħu jvarjaw b’mod konsiderevoli skont l-għan, il-kuntest u l-kamp ta’ applikazzjoni;

63. jappella biex jitfassal qafas ta’ kwalità vinkolanti u li jinftiehem b’mod ċar biex jiġu indirizzati applikazzjonijiet radikali bħal dawn tal-IA. Dan il-qafas għandu jiffoka l-aktar fuq l-istandards u l-prattiki li jimpedixxu d-diskriminazzjoni u l-istigmatizzazzjoni illegali ta’ ċerti individwi u gruppi tal-popolazzjoni. Il-KtR jappoġġja l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tniedi dibattitu wiesa’ dwar dan is-suġġett;

64. huwa tal-fehma li, flimkien mal-leġislazzjoni, l-etika għandha rwol importanti fit-tfassil tal-IA (“etika ppjanata”). Jeħtieġ li nkunu konxji li l-etika mhijiex marbuta ma’ għodda teknika speċifika (eż. l-IA), iżda hija parti mill-kuntest soċjali u regolatorju li fih tapplika l-għodda teknika;

65. iqis li kwalunkwe politika futura għall-ekosistema ta’ fiduċja ser tibbenefika minn approċċ li jmur lil hinn mis-sempliċi tfassil ta’ leġislazzjoni relatata mal-IA ta’ riskju għoli. Il-politika futura teħtieġ approċċ soċjotekniku kontinwu u sistematiku, li jħares lejn it-teknoloġija minn kull perspettiva u minn lentijiet differenti. Dan jeħtieġ approċċ multidixxiplinari għat-tfassil ta’ politiki u r-regolamentazzjoni, fejn il-politiċi, l-akkademiċi minn dixxiplini differenti, l-imsieħba soċjali, in-negozji u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jikkooperaw u jimmonitorjaw l-iżviluppi tas-sitwazzjoni kontinwament u jikkomunikaw ir-riżultati bl-istess trasparenza;

L-iżvilupp tal-għarfien

66. jindika li sabiex tiġi promossa t-tranżizzjoni lejn soċjetà fejn l-IA taqdi rwol importanti, jeħtieġ li l-proposti li jmiss dwar l-Aġenda aġġornata għall-Ħiliet u dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għall-Edukazzjoni Diġitali jiġu estiżi għall-kurrikulu kollu tal-edukazzjoni primarja, l-edukazzjoni sekondarja, l-edukazzjoni vokazzjonali sekondarja, l-edukazzjoni vokazzjonali superjuri u l-università u t-tagħlim tul il-ħajja. Il-kurrikuli tal-edukazzjoni diġitali għandhom jippromovu ċittadinanza attiva, isaħħu l-ħsieb kritiku u jagħtu s-setgħa lin-nies minn stadju bikri biex jirnexxu fl-interazzjoni dejjem akbar mal-IA;

67. jappella sabiex il-miżuri edukattivi u ta’ taħriġ jiffukaw ukoll fuq it-tisħiħ tal-ħiliet diġitali taċ-ċittadini u tal-professjonisti, kemm fis-sistema edukattiva kif ukoll fit-taħriġ vokazzjonali kontinwu. Bir-rivoluzzjoni diġitali, l-għadd ta’ persuni impjegati fi professjonijiet relatati mal-qasam diġitali huwa mistenni li jiżdied b’mod sinifikanti. Fl-istess waqt, it-tagħlim teknoloġiku tul il-ħajja fil-qasam tal-IA huwa essenzjali mhux biss għall-professjonijiet tekniċi li ġejjin mill-istudji STE(A)M, iżda wkoll għall-ħaddiema kollha (inklużi l-impjegati tal-amministrazzjonijiet pubbliċi) li ser ikollhom bżonn għarfien fl-IA f’ħafna oqsma oħra ta’ attività. Għalhekk jenħtieġ li t-taħriġ ikun immirat mhux biss fuq il-ħtiġijiet attwali tas-suq tax-xogħol fil-qasam tal-IA, iżda wkoll fuq il-litteriżmu teknoloġiku tal-ħaddiema kollha, li jippermetti l-adattament għal approċċ fit-tul lejn il-ħtiġijiet ta’ taħriġ fil-qasam tal-IA;

68. jenfasizza li t-taħriġ tal-politiċi u ta’ dawk li jfasslu l-politika, mhux biss dwar l-użu tal-IA, iżda wkoll dwar dispożizzjonijiet u standards etiċi huwa kruċjali u ser jikkontribwixxi għal proċess demokratiku ta’ kwalità tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Il-KtR jirrakkomanda taħriġ li jikkonsisti f’aġġornament relattivament ta’ kwalità għolja u għandu żewġ għanijiet: (1) li wieħed ikun kapaċi jikkomunika mas-suq bħala msieħeb ugwali ta’ diskussjoni u (2) li jkun jista’ jiġi kkontrollat l-impatt tal-IA fuq is-soċjetà u l-proċess demokratiku;

69. jenfasizza li sabiex jiġi żgurat li l-IA tirrifletti l-valuri u d-drittijiet fundamentali u li jiġi evitat programmar diskriminatorju abbażi tal-ġeneru, huwa kruċjali li jiġi ddiversifikat is-settur tat-teknoloġija u li l-istudenti, speċjalment il-bniet, jiġu mħeġġa jirreġistraw għal korsijiet STE(A)M;

Governanza f’diversi livelli u sħubija pubblika-privata

70. jaqbel mal-ħtieġa li jiġi adottat approċċ Ewropew komuni għall-IA biex tinkiseb skala suffiċjenti u tiġi evitata l-frammentazzjoni tas-suq uniku;

71. jenfasizza, madankollu, li approċċ Ewropew għal governanza għandu jkun ibbażat fuq soċjetà miftuħa, inklużiva u “deċentralizzata”, fejn kulħadd ikollu l-opportunità li jipparteċipa, ikun kreattiv u jkun intraprenditorjali;

72. jargumenta li l-kwistjoni ewlenija hawnhekk hija kif il-politiċi, iċ-ċittadini u l-SMEs jistgħu jkunu involuti b’mod effettiv fl-iżvilupp ta’ applikazzjonijiet tal-IA u tal-etika u tar-regolamentazzjoni, kif ukoll kif il-fehim tad-dħul mistenni mill-ekosistemi jista’ jinfluwenza l-kalibrazzjoni (mill-ġdid) tal-politiki u tar-regolamentazzjoni;

73. jenfasizza r-rwol importanti li n-networks deċentralizzati taċ-ċittadini u tal-ekonomiji lokali għandhom biex jinvolvu lill-politiċi, liċ-ċittadini u lin-negozji fl-iżvilupp ta’ applikazzjonijiet, ta’ regoli etiċi u ta’ regolamenti tal-IA. Tabilħaqq, is-saħħa tal-komunitajiet u tan-networks lokali tinsab f’kooperazzjoni lokali u reġjonali miftuħa, interkonnessa u speċifika li trawwem l-innovazzjoni u l-iżvilupp ta’ ekonomiji ġodda;

74. jemmen li l-qafas ta’ politika Ewropew futur għandu jikkoordina l-isforzi fil-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali, jippromovi l-kondiviżjoni tal-għarfien u jiżgura l-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat. Dan jirrikjedi governanza f’diversi livelli li tgħaqqad in-networks lokali, reġjonali, nazzjonali u Ewropej.

Brussell, l-14 ta’ Ottubru 2020. Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) COM(2020)67.

(2) COM(2020)66.

(3) SEDEC VI/046 (ĠU C 168, 16.5.2019, p. 11).

(4) COM(2016)381.

(5) Rakkomandazzjoni (UE) 2020/518.

(6) Il-Kapitolu 2 tal-White Paper dwar l-IA.

(7) Kapitolu 4, punt F.

(8) https://ec.europa.eu/newsroom/dae/document.cfm?doc_id=56341

(9) Wieringa, M., What to account for when accounting for algorithms, Università ta’ Utrecht, 20 ta’ Jannar 2020.

(10) Il-Ftehim Qafas Awtonomu dwar id-Diġitalizzazzjoni tal-Imsieħba Soċjali Ewropej (https://www.etuc.org/system/files/document/file2020-06/Final%2022%2006%2020_Agreement%20on%20Digitalisation%202020.pdf)

(11) Abbozz ta’ rapport tal-21 ta’ April 2020 b’rakkomandazzjonijiet għall-Kummissjoni dwar qafas tal-aspetti etiċi tal-intelliġenza artifiċjali, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati [2020/2012(INL)], rapporteur: Ibán García del Blanco.