MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 248/43

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-integrazzjoni tal-politika tal-ilma fil-politiki Ewropej l-oħra” (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Ungeriża)

2011/C 248/07

Relatur: is-Sinjura LE NOUAIL MARLIÈRE

Nhar it-13 ta’ Novembru 2010, il-Presidenza futura Ungeriża tal-UE talbet lill-KESE jfassal opinjoni esploratorja dwar:

L-integrazzjoni tal-politika tal-ilma fil-politiki Ewropej l-oħra

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar l-20 ta’ Mejju 2011 (relatur: is-Sinjura Le Nouail Marlière).

Matul l-472 sessjoni plenarja tiegħu li saret fil-15 u s-16 ta’ Ġunju 2011 (seduta tal-15 ta’ Ġunju 2011), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-opinjoni b’106 voti favur, 26 vot kontra u 8 astensjonijiet.

1. Konklużjonijiet

1.1 Fuq il-bażi tal-għarfien speċjalizzat tiegħu fl-oqsma tal-ambjent u tal-agrikoltura, l-isfidi relatati mal-impatt tat-tibdil fil-klima fl-Ewropa – perjodi li jalternaw ta’ għargħar u nixfa, bid-deterjorament konsegwenti tar-riżorsi tal-ilma, tal-ħamrija u tal-infrastrutturi u tal-attivitajiet ekonomiċi u soċjali – il-KESE jirrakkomanda approċċ konsolidat u trasversali għall-kwistjonijiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali.

1.2 Il-KESE jemmen li huwa estremament importanti għall-UE li tadotta politika Ewropea dwar l-ilma permezz tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, u jħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-istituzzjonijiet tal-UE sabiex jikkonsolidaw din il-politika, filwaqt li jżommu f’moħħhom li l-ilma huwa ta’ importanza primarja għan-nies, l-industriji, il-biedja, u l-awtoritajiet lokali u reġjonali, mhux biss għax huwa vitali għall-ħajja iżda wkoll għall-ekonomija, għall-ħajja soċjali u għall-ambjent.

1.3 Huwa jirrakkomanda wkoll li għandha tingħatalha importanza ċentrali fil-politiki l-oħra kollha tal-UE.

1.4 Filwaqt li jiffoka fuq il-ħtiġijiet u l-impenji speċifiċi tal-komunitajiet rurali u agrikoli waqt il-fażi ta’ diskussjoni dwar il-futur tal-PAK wara l-2013, il-KESE jirrakkomanda li l-fondi taħt l-ewwel pilastru jkunu kkundizzjonati aktar mill-politiki dwar l-ilma permezz tal-applikazzjoni tal-“ekokundizzjonalità” (1) u li jiżdiedu l-miżuri agroambjentali taħt it-tieni pilastru u s-sussidji allokati għall-protezzjoni tal-ilma sabiex jintlaħqu livelli biżżejjed biex tinkiseb l-adeżjoni tal-bdiewa.

1.5 Peress li għadhom jeżistu bosta Ewropej mingħajr dar jew li jgħixu f’alloġġi foqra li għad m’għandhomx aċċess mingħajr ħlas għall-ilma tal-vit u/jew ilma tajjeb għax-xorb, il-KESE jenfasizza l-isfidi relatati mal-ilma flimkien mal-ġlieda kontra l-faqar u l-mira biex dan jiġi eradikat.

1.6 Il-KESE jenfasizza d-dimensjoni internazzjonali u extra-Ewropea tal-politika ambjentali tal-UE, permezz tal-istrateġija tal-UE, u l-approċċ kummerċjali tagħha, kif ukoll dak ambjentali u ta’ żvilupp u l-involviment tagħha fi strateġiji ambjentali internazzjonali fl-Ewropa (baċiri transnazzjonali) u fil-politiki barranin tagħha (2).

1.7 Jistieden lill-Istati Membri u l-Unjoni Ewropea biex jirratifikaw il-Konvenzjoni tan-NU tal-1997 (3).

1.8 Fir-rigward tas-suq intern, id-drittijiet fundamentali, l-integrazzjoni u l-koeżjoni territorjali, u s-saħħa huma fatturi li jesiġu analiżi estensiva tal-impatt u l-ispiża ta’ politika tal-ilma li ma tintegrax id-dimensjonijiet soċjali, ambjentali u ekonomiċi.

1.9 Din l-integrazzjoni teħtieġ li l-istrateġiji fis-seħħ isiru konsistenti mal-interessi reġjonali varji fl-Istati Membri u fost is-setturi (l-impjieg, is-saħħa, l-ambjent, il-biedja intensiva jew organika, l-enerġija, l-ippjanar spazjali, il-finanzjament tal-politiki pubbliċi, eċċ.) u l-partijiet interessati (l-utenti u l-konsumaturi), li ġeneralment ikunu kkonċernati.

1.10 Tradizzjonalment, il-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma madwar l-Ewropa kienet tiffoka fuq il-provvista u d-distribuzzjoni. Illum l-UE teħtieġ li tiżviluppa mezzi ġodda ta’ twissija minn kmieni sabiex twieġeb għad-diżastri naturali jew dawk marbuta mal-attività umana li jipperikolaw u jiddanneġġaw ir-riżorsi tal-ilma fuq medda qasira ta’ żmien.

1.11 Filwaqt li jfakkar ir-rwol fundamentali tal-ħamrija u tal-veġetazzjoni, li jservu ta’ kuxxinett fir-rigward tal-ilma meteoriku, il-KESE jistieden lill-Kunsill iniedi mill-ġdid l-adozzjoni tad-diretttiva dwar il-ħamrija sakemm din tkun indispensabbli għal politika effikaċi għall-ilma (4).

1.12 Jeħtieġ ukoll li l-UE tiżviluppa approċċ sostenibbli għall-ġestjoni ta’ dawn ir-riżorsi, filwaqt li tiffoka fuq domanda aktar ekonomika sabiex tippreserva din ir-riżorsa billi tużaha b’mod aktar effiċjenti: torganizza mill-ġdid l-estrazzjoni u tuża teknoloġiji ġodda.

1.13 Minkejja li ċ-ċikli tal-ilma għadhom fil-maġġoranza naturali, it-teknoloġiji ġodda qed jippermettu l-introduzzjoni ta’ fażijiet artifiċjali. Dan m’għandux iwassal għall-fehim ħażin dwar il-ħtieġa li jkun hemm riflessjoni demokratika dwar l-għażla. Fil-fatt, jeħtieġ li niżviluppaw approċċ aktar ġust tal-estrazzjoni tal-ilma li jwieġeb għall-esiġenzi u għall-kompetizzjoni bejn is-setturi ekonomiċi u tal-enerġija, kif ukoll għall-ħtieġa li jiġu ppreservati l-ekosistemi tal-ilma ħelu u għall-esiġenza li jiġi sodisfat dritt fundamentali taċ-ċittadini.

1.14 Il-ġestjoni integrata tal-baċiri tax-xmara hija essenzjali għall-preservazzjoni u l-ġestjoni tar-riżorsi. Din tiffaċilita l-parteċipazzjoni ta’ partijiet interessat differenti biex jiġu identifikati u implimentati miżuri li jikkorrespondu għall-isfidi reġjonali, li ta’ spiss jesiġu kompromessi bejn l-interessi u s-setturi differenti (l-ippjanar urban, pjanuri tal-għargħar, l-użu tal-art, b’mod speċjali dik agrikola, u s-setturi industrijali u tal-enerġija).

1.15 Il-KESE jenfasizza li jista’ jiġi definit spazju għal sussidji pubbliċi Ewropej u nazzjonali u l-fondi tiegħu jistgħu jiġu allokati u/jew miżjuda sabiex jinkludu appoġġ immirat lejn il-preservazzjoni tal-interessi tal-komunità pubblika reġjonali, bħalma huma r-riabilitazzjoni tal-artijiet mistagħdra jew il-preservazzjoni tal-bijodiversità, b’mod speċjali tul l-analiżi tar-riforma tar-regoli tal-UE fil-qasam tal-għajnuniet mill-Istat applikabbli għas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (5).

1.16 Sabiex jiġi żgurat id-dritt fundamentali għal provvisti adegwati tal-ilma għaċ-ċittadini kollha, il-KESE jħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jkunu viġilanti u jtejbu r-rekwiżiti relatati mal-kundizzjonijiet ta’ trasparenza u ta’ reversibbiltà meta jiġu delegati s-servizzi pubbliċi jew ta’ interess ġenerali, kemm fl-oqsma legali kif ukoll f’dawk ekonomiċi: il-proprjetà pubblika, il-kera, l-ipprezzar, l-investimenti mill-ġdid, il-manutenzjoni tax-xogħlijiet.

1.17 Il-KESE javża li hemm bżonn ġestjoni tar-riżorsi umani u soċjali li tkun daqstant ieħor integrata: taħriġ inizjali u kontinwu, qafas għaċ-ċertifikazzjoni u r-rikonoxximent tal-kwalifiki, ġestjoni antiċipattiva, komprensiva u integrata sabiex tiffaċilita l-mobbiltà professjonali u ġeografika filwaqt li tinkludi d-dimensjoni tas-sessi, u bażi tad-data.

1.18 Il-Kumitat jirrakkomanda l-integrazzjoni tad-djalogu soċjali bħala element li jikkontribwixxi għall-iżgurar tal-missjonijiet kollha fid-diversità kollha tagħhom, fil-livelli kollha tas-servizzi tal-ilma u tat-trattament: kemm dwar l-istatuti tal-ħaddiema kif ukoll dwar is-sigurtà tal-persunal u ċ-ċittadini.

1.19 Fir-rigward tal-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-utenti, il-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali, kull fejn jeżistu, huma riżorsa indispensabbli ta’ konsultazzjoni peress li huma rappreżentattivi u indipendenti, u għandhom l-esperjenza u l-kapaċità li jħejju seduti pubbliċi.

2. L-istrumenti leġislattivi li fihom jiġu indirizzati l-politiki tal-ilma

2.1 Il-politika tal-ilma tqajjem bosta kwistjonijiet: il-ġestjoni u l-preservazzjoni tar-riżorsi tal-ilma, l-użu tagħhom, il-ġestjoni tad-diżastri marbuta mal-ilma, il-protezzjoni tal-ħabitat naturali, u s-saħħa pubblika.

2.2 Hawn taħt hawn lista tal-leġislazzjoni tal-UE u l-iżvilupp tal-politiki l-aktar rilevanti fil-qasam tal-ġestjoni tal-ilma:

— Is-snin 70: L-ewwel żviluppi — 1976 Id-Direttiva dwar il-kwalità tal-Ilma għall-Ħasil — 1980 Id-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb

— Is-snin 90: Nindirizzaw sorsi ewlenin tat-tniġġis mis-sors — 1991 It-Trattament tal-Ilma Mormi Urban — 1991 It-Tniġġis tan-Nitrati mill-Agrikoltura — 1996 Prevenzjoni u Kontroll Integrati tat-Tniġġis (Direttiva IPPC)

— Mill-2000: Espansjoni, koerenza, semplifikazzjoni — 2000 Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttivi derivanti tal-2006 u l-2008 dwar l-ilma ta’ taħt l-art u s-sustanzi ta’ prijorità — 2007 Id-Direttiva dwar l-Għargħar — 2007 Il-Komunikazzjoni dwar l-Iskarsezza tal-Ilma u l-Perjodi ta’ Nixfa

2.2.1 Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, id-Direttiva 2000/60/KE, titlob għal ġestjoni integrata tal-baċiri għall-preservazzjoni “ta’ kuljum” tal-ilma bl-introduzzjoni tal-kunċett tal-baċir tax-xmara. Din tippermetti wkoll il-ġestjoni integrata tal-passaġġi tal-ilma interni u tal-ilmijiet kostali.

2.2.2 Bl-adozzjoni ta’ programmi ta’ miżuri li huma koordinati għad-distrett kollu tal-baċiri, id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma titlob li tintlaħaq qagħda tajba tal-ilma sal-2015 (bil-possibbiltà ta’ derogi ġustifikati), u timponi wkoll il-prevenzjoni tad-deterjorament tal-ilma fil-futur:

— il-prevenzjoni u t-tnaqqis tat-tniġġis,

— il-promozzjoni ta’ użu sostenibbli tal-ilma,

— il-protezzjoni tal-ambjent,

— it-titjib tal-istat tal-ekosistemi akkwatiċi u t-tnaqqis tal-effetti tal-għargħar u tal-perjodi ta’ nixfa.

2.2.3 Din tesiġi li l-Istati Membri jidentifikaw u jikklassifikaw il-baċiri fir-territorji tagħhom, janalizzaw il-karatteristiċi tagħhom, jidentifikaw il-baċiri li qegħdin fil-periklu u jistudjaw l-impatt tal-attività tal-bniedem fuq il-baċiri. Għandhom jitwaqqfu pjani ta’ ġestjoni tal-baċiri għall-prevenzjoni tad-deterjorament u t-tniġġis, għat-titjib u r-restawr tal-baċiri, kemm tal-ilma tal-wiċċ, tal-ilma ta’ taħt l-art kif ukoll ta’ żoni protetti. Tesiġi wkoll li jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat mir-rimi jew mill-emissjonijiet ta’ sustanzi perikolużi. F’dan ir-rigward, id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma hija kkompletata mid-Direttiva dwar Sustanzi ta’ Prijorità tal-2008.

2.2.4 Id-deterjorament temporanju tal-baċiri huwa s-suġġett ta’ bosta eċċezzjonijiet. Mhuwiex meqjus bħala ksur tad-direttiva qafas jekk dan huwa r-riżultat ta’ ċirkostanzi eċċezzjonali jew mhux imbassra, bħalma huma inċidenti, kawża naturali jew forzi maġġuri. L-Istati Membri għandhom jispjegaw u jiġġustifikaw dawn l-eċċezzjonijiet lill-Kummissjoni.

2.2.5 Id-Direttiva tobbliga lill-Istati Membri jiżguraw, mill-2010, li jimplimentaw politika tal-ipprezzar tal-ilma għall-utenti differenti tal-ilma (djar, agrikoltura, industriji, eċċ.) billi jiġu applikati prinċipji proporzjonali fir-rigward tal-volum ta’ estrazzjoni, min iniġġes, min iħallas, l-irkupru tal-ispejjeż.

2.2.6 L-Istati Membri huma meħtieġa jistabbilixxu penali applikabbli għal ksur tad-Direttiva, u l-Kummissjoni tista’ tniedi proċeduri ta’ ksur, flimkien ma’ penali, fil-każ tan-nonkonformità. Madankollu, il-proċeduri kumplessi relatati mal-ksur ma jippermettux applikazzjoni stretta tal-penali, u dawn mhumiex dissważivi biżżejjed. Proposta għal multa eċċezzjonali għal ksur ripetut ser tkun apprezzata. (Il-multa tirdoppja għal kull offiża ripetuta).

2.2.7 Il-ħidma li saret fil-qafas tar-REACH (ir-regolament li jittratta r-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta’ sustanzi kimiċi, u li jelenka l-kontaminanti li huma ta’ riskju kbir) tgħin biex tippermetti t-tnaqqis tal-użu persistenti tal-kontaminanti fl-ilma, il-protezzjoni tal-ekosistemi akkwatiċi, u għalhekk tnaqqas ir-riskji għas-saħħa pubblika.

2.3 Il-Kummissjoni qed tindirizza l-kwistjonijiet tal-ilma permezz tal-“Evalwazzjoni tal-Istat ta’ Saħħa” tal-Politika Agrikola Komuni.

2.3.1 Fil-fatt, l-“evalwazzjoni tal-istat ta’ saħħa” introduċa r-rekwiżit li jiġu stabbiliti “strixex marġinali” mal-ġenb ta’ mogħdijiet tal-ilma, fejn l-użu ta’ pestiċidi huwa ristrett, u li tiġi allokata parti mill-fondi għat-tnaqqis tal-iskarsezza tal-ilma. Jeħtieġ li tiġi assigurata l-applikazzjoni ta’ dawn il-miżuri. Jidher li huwa importanti wkoll li jitwettqu valutazzjonijiet tal-impatt fuq l-ammont ta’ ilma użat fil-produzzjoni tal-bijokarburanti u l-bijomassa.

2.4 Id-Direttiva dwar l-immaniġġjar tar-riskji tal-għargħar għandha l-għan li tipproteġi r-riżorsa fil-kuntest tad-diżastri naturali (6)

2.4.1 Id-Direttiva 2007/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-valutazzjoni u l-immaniġġjar tar-riskji tal-għargħar tesiġi li l-Istati Membri jħejju mappa tal-perikli u r-riskji f’dan il-qasam, u jistabbilixxu pjani ta’ mmaniġġjar tar-riskji tal-għargħar sabiex dawn jiġu evitati. Id-Direttiva tistabbilixxi wkoll li jkun hemm kooperazzjoni transkonfinali u skambju ta’ informazzjoni bejn id-distretti transkonfinali komuni tal-baċir tax-xmara tul l-implimentazzjoni tagħha.

2.5 Il-Fond ta’ Solidarjetà tal-Unjoni Ewropea jikkumpensa l-vittmi tad-diżastri naturali

2.5.1 Opinjoni tal-KESE (7) enfasizzat elementi ta’ titjib possibbli fit-tħaddim tal-Fond. Fil-fatt, il-kriterji tal-operazzjonijiet eliġibbli għall-fondi taħt l-Artikolu 4 huma wisq restrittivi u ma jqisux ċerti tipi ta’ dannu. L-opinjoni tenfasizza l-importanza li jiġu inklużi diżastri kkawżati minn effetti kumulattivi jew konsegwenzi ta’ sitwazzjonijiet fuq medda twila ta’ żmien. Dan it-tip ta’ diżastri, bħalma huma n-nixfa mill-ilma jew mewġiet ta’ sħana, huwa r-riżultat ta’ tendenzi ambjentali li għalihom huma responsabbli l-Istati Membri kollha tal-UE. L-opinjoni tqis li l-provvista tal-ilma u l-funzjonament tal-infrastrutturi għandhom ikunu koperti mill-FSUE, anke jekk id-diżastru ma jkunx ikkaġunat minn avveniment li jiġri f’daqqa waħda.

2.6 Id-Direttiva 2008/1/KE dwar il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis (id-Direttiva IPPC) tistabbilixxi qafas għall-installazzjoni ta’ unitajiet ta’ produzzjoni industrijali u agroindustrijali (8).

2.6.1 Teoretikament, din id-Direttiva tobbliga lill-impjanti industrijali biex jużaw l-aħjar teknoloġiji disponibbli. Din bla ebda mod ma hija strument ewlieni tal-politika tal-ilma tal-UE. Madankollu, it-tixrid tat-tajn aħmar riċenti fl-Ungerija, li kkawża tniġġis tal-art u tax-xmajjar fir-reġjuni ta’ Ajka u laħaq id-Danubju, ġibed l-attenzjoni lejn diversi kwistjonijiet li jikkonċernaw l-ambjent u l-protezzjoni tal-mogħdijiet tal-ilma, kif ukoll it-trattament tad-diżastru u l-kumpens tal-vittmi, u l-livell ta’ viġilanza meħtieġ fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-ilma. Madankollu, għad hemm pereżempju, madwar 150 impjant tul it-3 019-il kilometru tax-xtut tad-Danubju (9), li d-WWF tiddefinixxi bħala “bombi li jisplodu bil-ħin”. Għaldaqstant, ir-residwi tat-tajn aħmar mill-produzzjoni tal-aluminju ma ġewx trattati, minkejja l-fatt li t-teknoloġija teżisti u tintuża bnadi oħra. Din it-teknoloġija tippermetti li jitnaqqas b’mod sinifikanti l-persentaġġ ta’ 96 % ta’ soda li jifdal fir-residwi. Ħafna minnhom sempliċiment jaħżnu l-iskart tagħhom f’għadajjar ta’ tailings minflok iwettqu tindifa proprja mit-tniġġis. Fil-fatt, dawn l-għadajjar mhux dejjem ikollhom kapaċità biżżejjed meta mqabbla mal-produzzjoni tagħhom (10). Dan ir-rekwiżit il-ġdid biex jintużaw it-tekniki ta’ trattament disponibbli li jagħtu l-aħjar prestazzjoni għandu jirriżulta fit-tlestija ta’ infrastruttura ta’ ħżin imtejba, sigura u proporzjonata.

2.7 Id-Direttiva dwar il-proċeduri tal-akkwist fis-settur tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u t-telekomunikazzjonijiet (90/531 u 93/38/KEE) tipprovdi qafas għall-użu tar-riżorsi tal-ilma minn operaturi pubbliċi jew privati u tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-akkwist pubbliku.

2.7.1 Waqt il-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni, il-pajjiżi li kienu deħlin fl-Unjoni ntalbu jallinjaw l-industriji tagħhom mal-istandards Ewropej. Diversi pajjiżi mmodifikaw il-leġislazzjoni, iżda għamlu dan billi baxxew ċerti limiti u mminimizzaw il-problemi ambjentali.

2.7.2 Għaldaqstant jidher li huwa imperattiv li l-UE u l-Istati Membri tagħha jsaħħu l-mezzi għall-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni tal-UE sabiex jiżdiedu l-għarfien u s-sigurtà taċ-ċittadini fir-rigward tal-aċċess għall-ilma u t-trattament tal-ilma.

2.8 It-tibdil fil-klima u l-għargħar

2.8.1 Wara l-għargħar riċenti fl-Ewropa kollha, tqajmu għadd ta’ mistoqsiijet dwar il-prevenzjoni tal-għargħar. L-Unjoni Ewropea għandha fond biex jikkontrolla d-diżastri naturali, iżda paradossalment m’għandhiex il-mezzi biex tipprevjeni jew tantiċipa r-riskji tad-diżastri kkawżati mill-bniedem, intenzjonalment jew minħabba negliġenza. Sabiex il-politiki għall-prevenzjoni tal-għargħar ikunu effettivi bis-sħiħ, dawn iridu jiġu integrati ma’ politiki aktar wesgħin li jkopru l-ippjanar spazjali, l-infrastruttura, il-protezzjoni tal-ekosistemi, u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima (11).

2.9 Kooperazzjoni transkonfinali: il-każ tas-Saarland u Lorraine fil-baċir tax-xmara ta’ Blies t’isfel

2.9.1 Twaqqfet kooperazzjoni interreġjonali bejn għadd ta’ operaturi sabiex tiġi stabbilita sħubija ta’ ġestjoni transkonfinali tar-riskju tal-għargħar taħt il-proġett Interreg IV-A “Ġestjoni tal-għargħar u ilma baxx fil-baċir tal-iskular tal-Moselle u s-Saar – FLOW MS”. Il-ftehim ġab flimkien il-Kummissjonijiet Internazzjonali għall-Protezzjoni tal-Moselle u s-Saar (CIPMS), il-Ministeru għall-ambjent, l-enerġija u t-trasport tas-Saar (MUEV), il-prefettura tar-reġjun ta’ Lorraine u s-sottoprefettura ta’ Sarreguemines, erba’ muniċipalitajiet Ġermaniżi u ħamsa Franċiżi. L-objettiv huwa l-ġestjoni tal-għargħar permezz ta’ prevenzjoni konġunta u l-iskambju regolari tal-esperjenzi. Dan jikkonsisti f’titjib tal-koordinazzjoni ta’ twissija bikrija u pjani ta’ azzjoni u fl-adattament tal-pjani muniċipali tal-protezzjoni mill-għargħar.

2.9.2 L-għan tal-kooperazzjoni transkonfinali fil-baċir tax-xmara ta’ Blies t’isfel, huwa li tħeġġeġ l-iżvilupp ta’ mapep ta’ żoni fejn hemm il-periklu ta’ għargħar u tar-riskji tal-għargħar, li tivvaluta r-riskji tal-għargħar u tfassal rakkomandazzjonijiet sabiex dawn jiġu kkonsolidati bħala pjani ta’ ġestjoni tar-riskju tal-għargħar.

2.9.3 L-inizjattivi lokali fil-ġestjoni upstream tax-xmara tar-riżorsi huma essenzjali, kif wieħed jista’ jara minn għadd ta’ eżempji. Qed tiġi stabbilita kooperazzjoni transkonfinali f’baċiri tax-xmara bħar-Rhine, l-Oder, il-Meuse, id-Danubju, is-Saar, il-Moselle u l-Elbe. Il-pajjiżi tul dawn ix-xmajjar qed jistabbilixxu istituzzjonijiet sabiex jiżguraw approċċ koordinat għall-ġestjoni tar-riskju tal-għargħar u pjani għall-protezzjoni transkonfinali.

2.9.4 Bħala eżempju għandna l-baċir ta’ Semois, tributarju tal-Meuse, żona maqsuma bejn il-Belġju u Franza. Minkejja d-differenza fil-miżuri ta’ prevenzjoni u l-leġislazzjoni, hemm fis-seħħ pjan ta’ azzjoni konġunt mill-2002 għal kontra l-għargħar ’il fuq (il-Belġju) jew ’l isfel (Franza). Il-programm finanzjarju Interreg III Franza, Wallonja, Fjandri (2002-2006) għall-promozzjoni tal-kooperazzjoni trans-Ewropea ppermetta l-organizzazzjoni ta’ miżuri konġunti għall-prevenzjoni tal-għargħar permezz ta’ “kuntratti tax-xmara” (strumenti konġunti għall-ġestjoni parteċipattiva tal-ilma) imwettqa miż-żewġ naħat tal-fruntiera.

2.9.5 Proġetti oħra, bħall-EUROTAS, jew l-istrateġiji transkonfinali għad-Danubju jew għall-Baħar Baltiku, jimmiraw għall-iżvilupp ta’ metodoloġiji li jkunu komuni għal diversi pajjiżi rigward il-ġestjoni fit-tul tar-riskju tal-għargħar u t-tbassir fil-ħin reali tal-għargħar, jew fil-qasam tal-preservazzjoni ta’ sorsi tal-ilma ħelu.

2.9.6 Għaldaqstant jidher li huwa possibbli, neċessarju u adegwat li jiġu definiti inizjattivi ta’ kooperazzjoni fil-livell tal-awtoritajiet lokali u li dawn jirċievu sostenn politiku u finanzjarju mill-Unjoni Ewropea.

3. Il-post u r-rwol tal-awtoritajiet lokali u tas-soċjetà ċivili

Hemm bosta oqsma fejn iċ-ċittadini Ewropej huma direttament ikkonċernati mill-integrazzjoni tal-politika tal-ilma tal-UE:

3.1 L-impatt tal-ġestjoni tal-ilma u tad-diżastri fuq il-pubbliku

3.1.1 L-iskarsezza tal-ilma li qed tiżdied u l-perjodi li jalternaw ta’ nixfa mill-ilma fit-tul, għargħar jew tniġġis tal-ilma għandhom konsegwenzi gravi f’termini ekonomiċi u soċjali. Dawn jistgħu jwasslu għall-estinzjoni ta’ attivitajiet ekonomiċi (bħalma hija l-agrikoltura), it-telfien tal-impjiegi, bir-riżultat li r-reġjuni jiġu abbandunati u tiddgħajjef il-vijabbiltà tagħhom.

3.1.2 Il-ġlieda kontra t-tniġġis kimiku tal-ilma hija essenzjali. Din hija kwistjoni ta’ saħħa tal-annimali u tal-bnedmin, kif ukoll tat-tixrid tar-residwi kimiċi fil-katina alimentari. Huwa importanti li tiġi riveduta regolarment il-lista tal-kontaminanti li l-użu tagħhom huwa pprojbit jew ikkontrollat, kif previst fid-Direttiva dwar Sustanzi ta’ Prijorità. Għaldaqstant jeħtieġ li naħdmu fi sħubija mal-bdiewa, l-industrijalisti u l-assoċjazzjonijiet ambjentali sabiex jiġi mmonitorjat l-użu ta’ prodotti ġodda u jiġu stabbiliti limiti għall-użu tagħhom, hekk kif imsemmi f’opinjonijiet preċedenti tal-KESE (12).

3.2 L-użi differenti tal-ilma

3.2.1 Is-settur tal-industrija, tat-turiżmu u dak agrikolu huma kollha kkonċernati dwar il-konsum tal-ilma kif ukoll dwar it-tniġġis tal-ilma. L-urbanizzazzjoni mxerrda sew taż-żoni tax-xmara u dawk kostali tagħmel pressjoni wkoll fuq dan l-ambjent fraġli. Fl-Unjoni Ewropea, il-produzzjoni tal-enerġija tirrappreżenta 44 % tal-estrazzjoni totali tal-ilma, u primarjament isservi għat-tkessiħ. 24 % tal-estrazzjoni tal-ilma jintuża fl-agrikoltura, 21 % għall-provvista tal-ilma għall-pubbliku, u 11 % għal skopijiet industrijali. Dawn iċ-ċifri jaħbu d-differenzi fl-użu skont ir-reġjuni. Fin-nofsinhar tal-Ewropa, pereżempju, l-agrikoltura tirrappreżenta aktar min-nofs tal-estrazzjoni totali, u din titla’ għal aktar minn 80 % f’ċerti reġjuni, filwaqt li fil-punent tal-Ewropa, aktar min-nofs tal-estrazzjoni tal-ilma jmur għall-produzzjoni tal-enerġija u għat-tkessiħ (13).

3.2.2 L-interdipendenza tal-ġestjoni tal-ilma u l-produzzjoni tal-elettriku hija ċara u jeħtieġ li tiġi studjata mill-Unjoni Ewropea. Veru ftit mill-ilma użat għall-produzzjoni tal-enerġija jiġi kkunsmat; ħafna minnu jintrema, u jkun b’temperatura aktar għolja. Ir-riskji involuti fil-preservazzjoni tas-sistemi akkwatiċi huma kbar. Għandna teknoloġiji li kapaċi jnaqqsu l-ammont tal-ilma meħtieġ fil-ġenerazzjoni tal-elettriku, jew għall-ġbir effiċjenti tal-ilma, iżda mhux neċessarjament qed jintużaw minħabba li jżidu l-ispejjeż. Għalhekk jeħtieġ mhux biss li nħeġġu l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp f’dan il-qasam u l-użu ta’ dawn it-teknoloġiji l-ġodda, iżda wkoll li nintegraw id-diskussjonijiet dwar l-investiment u s-sostenibbiltà ta’ dak li jrendu fil-kwistjonijiet ambjentali, soċjali u ekonomiċi.

3.2.3 Il-prattiki fl-użu tal-art agrikola u l-ippjanar urban jista’ jkollhom impatt kbir fuq l-iskarsezza tal-ilma. L-użu mhux ikkontrollat jiggrava l-isfruttament tal-ilma ta’ taħt l-art u l-ilma tal-wiċċ u jista’ jikkawża dannu ambjentali irriversibbli, u jistabbilixxi ċiklu ta’ żvilupp soċjoekonomiku mhux sostenibbli – u b’hekk jitqiegħdu fil-periklu s-sigurtà tal-provvista tal-ikel u tal-enerġija u l-istabbiltà soċjali. Diversi artijiet mistgħadra importanti, foresti jew pjanuri tal-għargħar naturali tnixxfu u ngħalqu b’digi, u nbnew faċilitajiet u kanali ta’ regolazzjoni għall-appoġġ tal-urbanizzazzjoni, l-agrikoltura, id-domanda għall-enerġija u l-protezzjoni kontra l-għargħar (14). Jeħtieġ li l-politiki futuri għall-ippjanar spazjali jintegraw ir-restrizzjonijiet relatati mal-ilma.

3.3 Il-ġestjoni tad-domanda u l-proposta ta’ provvista sostenibbli fit-tul

3.3.1 Firxa sħiħa ta’ fatturi tinfluwenza d-domanda tal-ilma mid-djar: id-daqs tal-popolazzjoni u tad-djar, l-urbanizzazzjoni, it-turiżmu, id-dħul, it-teknoloġija, u l-imġiba tal-konsumatur. Barra minn hekk, in-nixxijat fin-netwerks tad-distribuzzjoni u tal-provvista għandhom rwol importanti fid-determinazzjoni tal-kwantità ta’ ilma li jasal għand l-utenti aħħara. Fejn hu possibbli, jeħtieġ li jitnaqqsu n-nixxijat. Jeħtieġ investiment fil-manutenzjoni u l-iżvilupp tan-netwerks tad-distribuzzjoni iżda wkoll tal-infrastrutturi tat-trattament tad-dranaġġ. 10 % tal-popolazzjoni tal-UE 25 mhux dejjem kienu konnessi ma’ sistema tal-ġbir tad-dranaġġ fl-2006, b’differenzi sostanzjali bejn il-pajjiżi (15).

3.3.2 It-turiżmu jista’ jżid sew il-konsum tal-ilma, b’mod partikolari fix-xhur tal-vaganzi tas-sajf, u b’mod speċjali fin-nofsinhar tar-reġjuni kostali Ewropej li diġà huma soġġetti għal tensjoni kbira tal-ilma. Is-sensibilizzazzjoni tal-utenti hija essenzjalment komplementari għall-miżuri oħra ta’ preservazzjoni tal-ilma.

3.3.3 Regoli u indipendenza: l-użu mill-ġdid tad-dranaġġ fl-agrikoltura jista’ jkollu parti importanti fil-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, u f’termini ta’ sigurtà għas-saħħa pubblika dan għandu jiġi ttrattat bħal sorsi oħra, bit-twaqqif u l-monitoraġġ tal-istandards tas-saħħa. It-trasparenza ta’ dawn l-istandards ikunu żgurati mil-leġislatur u mmonitorjati b’mod indipendenti minn korpi ta’ kontroll ċertifikati jew pubbliċi.

3.4 Is-soċjetà ċivili u l-politiki tal-ilma tal-UE

3.4.1 Fit-22 ta’ Marzu 2010, qabel ir-riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tas-26 ta’ Lulju 2010 (16), il-Kunsill tal-UE ħabbar li s-27 Stat Membru tal-UE jirrikonoxxu d-dritt għall-ilma u għal kundizzjonijiet iġjeniċi tajbin, u tenna li l-Istati kollha għandhom l-obbligi marbuta mad-drittijiet tal-bniedem fil-qasam tal-aċċess għall-ilma tajjeb għax-xorb, u li l-obbligi marbuta mad-drittijiet tal-bniedem fil-qasam tal-aċċess għall-ilma tajjeb għax-xorb u għal kundizzjonijiet iġjeniċi tajbin huma relatati mill-qrib mad-drittijiet tal-bniedem bħalma huma d-drittijiet għall-akkomodazzjoni, l-ikel u s-saħħa.

3.4.2 Id-dritt tas-soċjetà ċivili għall-informazzjoni dwar id-data relatata mal-ilma huwa essenzjali. Fl-1999, il-Land ta’ Berlin ipprivatizza l-kumpaniji tiegħu tal-ġestjoni tal-ilma għall-vantaġġ ta’ Veolia u tal-konglomerat Ġermaniż RWE, u dan irriżulta f’żieda tal-prezzijiet għall-utenti. Il-kuntratti delegati u t-termini li sar qbil dwarhom bejn il-partijiet baqgħu sigrieta. Inizjattiva taċ-ċittadini wasslet għall-organizzazzjoni tal-moviment “Berliner Wassertisch”, li rnexxielu jiġbor biżżejjed firem sabiex isir referendum. 98 % tas-27 % li vvutaw fir-referendum kienu favur il-pubblikazzjoni, imbagħad l-annullament, ta’ dawn il-kuntratti sigrieta. Wara din l-inizjattiva, l-estratti ppubblikati minn dawn il-kuntratti wrew li l-profitti tal-partijiet interessati ta’ dawn iż-żewġ kumpaniji ġew garantiti permezz ta’ sistema ta’ kumpens. B’hekk, il-Land ta’ Berlin (permezz tal-fondi pubbliċi) kien qed jassigura l-profitti ta’ dawn il-kumpaniji fis-snin fejn dawn ma kinux qed jilħqu dawn l-ammonti stipulati fit-termini sigrieta. Aktar u aktar awtoritajiet lokali Ewropej qed japprofittaw mill-iskadenzi ta’ dawn il-kuntratti delegati ma’ kumpaniji privati biex “jieħdu lura f’idejhom” is-servizzi tal-ilma. Madankollu, uħud minnhom, u mhux biss l-iżgħar, sabu li kienu qed jinqabdu f’kuntratti konlużi f’kundizzjonijiet inizjali u legalment inugwali tant li kienu obbligati jżommu l-operaturi privati li kienu qed jipparteċipaw (17). Nistgħu ntejbu l-kundizzjonijiet ta’ trasparenza fid-delegar ta’ servizzi pubbliċi jew ta’ interess ġenerali u fir-rigward tar-reversibbiltà tagħhom, b’mod speċifiku billi neżaminaw il-kwistjonijiet li ġejjin:

— il-ġestjoni tal-ilma: investiment mill-ġdid tal-profitti fil-manutenzjoni u l-immodernizzar tan-netwerks;

— il-karatteristiċi u l-piżijiet kbar tal-investimenti li jaffettwaw l-aċċess għas-swieq privati kif ukoll pubbliċi m’għandhomx iwasslu għal sitwazzjonijiet ta’ monopolju u/jew kartelli;

— il-finanzjament tal-akbar kumpaniji privati tal-ilma jiġi l-aktar mill-fondi pubbliċi (18);

— il-kundizzjonijiet tax-xogħol, tal-impjieg, u tas-sigurtà tal-persunal: jeħtieġ, u ser ikompli jkun meħtieġ, numru suffiċjenti ta’ nisa u rġiel imħarrġa u kwalifikati, koperti minn statut uniku pubbliku għall-impjegati li jaħdmu fis-settur tal-ilma, jiġifieri fl-oqsma tat-trattament tal-ilma, il-monitoraġġ, it-twaqqif milli jsiru infrazzjonijiet, ir-riċerka, eċċ., fil-qafas ta’ statut tal-impjegati sabiex jiġu żgurati l-missjonijiet kollha fid-diversità kollha tagħhom, fil-livelli kollha;

— informazzjoni għall-utenti u konsultazzjoni magħhom: il-Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali, kull fejn jeżistu, huma riżors indispensabbli ta’ konsultazzjoni peress li huma rappreżentattivi u indipendenti, u għandhom l-esperjenza u l-kapaċità li jħejju seduti pubbliċi.

Brussell, 15 ta’ Ġunju 2011. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Is-sussidji jkollhom jiġu rimburżati fl-eventwalità ta’ nonkonformità mal-leġislazzjoni rilevanti tal-UE (id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma) u l-leġislazzjoni ta’ traspożizzjoni nazzjonali dwar in-nitrati, il-kwalità tal-ilma u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, b’konformità mal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”, eċċ.

(2) Rapport ta’ informazzjoni dwar “Xogħol deċenti u żvilupp sostenibbli madwar il-Mediterran, b’mod partikolari fis-setturi tal-ilma ħelu, tal-ilma baħar u tas-sanitazzjoni”

(3) Convention on the Law of the Non-navigational Uses of International Watercourses – http://untreaty.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/8_3_1997.pdf

(4) COM(2006) 232 finali; 2006/0086/COD COM(2009) 665 finali.

(5) COM(2011) 146 finali, Opinjoni tal-KESE “Ir-Riforma tar-Regoli tal-UE dwar l-Għajnuna mill-Istat għal Servizzi ta’ Interess Ekonomiku Ġenerali” (Ara paġna 149 ta' dan il-Ġurnal Uffiċjali), attwalment fil-fażi tat-tħejjija, relatur: is-Sur Hencks.

(6) CES 125/2005, 09.02.2005, relatur: is-Sinjura Sanchez Miguel (mhux disponibbli bil-Malti).

(7) Proposta għal regolament tal-Parlament u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Fond ta’ Solidarjetà tal-Unjoni Ewropea, ECO/163, 27.10.2005, is-Sur Barros Vale (Mhux disponibbli bil-Malti).

(8) NAT/393: Emissjonijiet industrijali – CES 47-2009, relatur: is-Sur BuffetautNAT/335: IPPC (kodifikazzjoni) – CES 206-2007, relatur: is-Sur OsbornNAT/199: IPPC – CES 1596-2003, relatur: is-Sur Braghin (mhux disponibbli bil-Malti).

(9) WWF/Usine Nouvelle, 21.10.2010.

(10) Għal numru ta’ snin, SANOFI AVENTIS, ibbażata f’Ivry (Franza) remiet kontaminanti, inkluż il-benżol li huwa kanċeroġenu qawwi, fin-netwerks għat-trattament tal-ilma ta’ SIAAP minħabba li l-għadajjar ta’ tailings ma kinux kbar biżżejjed.

(11) CES 125/2005, relatur: is-Sinjura Sanchez Miguel.

(12) KESE –“Proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi standards ta’ kwalità ambjentali fil-qasam tal-politika tal-ilma u li temenda d-Direttiva 2000/60/KE, 15.2.2007 relatur: is-Sur Buffetaut (mhux disponibbli bil-Malti).

(13) Water resources across Europe – confronting water scarcity and drought (Ir-Riżorsi tal-Ilma fl-Ewropa – Niffaċċjaw l-iskarsezza tal-ilma u l-perjodi ta’ nixfa), Rapport mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, ISSN 1725-9177, February 2009.

(14) The European environment – state and outlook 2010 (L-Ambjent Ewropew – l-istat tiegħu l-prospettivi), l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, SOER 2010.

(15) SOER p. 103 + rapport tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent p.5 + stqarrija għall-istampa tal-Eurostat tal-2006.

(16) Ir-riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti: “Id-dritt tal-bniedem għall-ilma u l-faċilitajiet sanitarji”, 26/7/2010, A/64/L.63/Riv.1, ara: http://www.internationalwaterlaw.org/documents/intldocs/UNGA_Resolution_HR_to_Water.pdf

(17) Public Citizen, “Kampanja tal-ilma għal kulħadd”, 2007 “Ambjent Veolia: Profil tal-intrapriża. Rapport speċjali mill-Public Citizen fil-kuntest tal-Kampanja tal-Ilma għal Kulħadd” (http://documents.foodandandwaterwatch.org/Vivendi05.pdf), u

Il-kuntratt sigriet tal-privatizzazzjoni tal-ilma f’Berlin ġie ppubblikat fil-ġurnal ta’ Berlin Die Tageszeitung (TAZ) fil-ħarġa tas-Sibt 30 ta’ Ottubru 2010 http://www.taz.de/1/zukunft/wirtschaft/artikel/1/die-raeuberische-wasser-privatisierung/

(18) http://www.psiru.org/reports/2010-W-EWCS.doc