Rapport Speċjali Nru 7/2010 “Verifika tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet”





SOMMARJU EŻEKUTTIV I. L-aġenziji tal-pagament tal-Istati Membri, f’isem il-Kummissjoni, iħallsu madwar 54 biljun euro f’pagamenti għall-agrikoltura kull sena. Ir-rikonoxximent finali ta’ din in-nefqa mill-Kummissjoni huwa stabbilit permezz ta’ proċedura msejħa l-approvazzjoni tal-kontijiet. Din il-proċedura evolviet, wara r-riforma tagħha tal-1996, minn deċiżjoni tal-approvazzjoni oriġinali u unika relatata ma’ sena finanzjarja partikolari għall-proċedura attwali ta’ żewġ stadji. L-ewwel, il-kontijiet tal-aġenziji ta’ pagament jiġu kkontrollati għall-affidabbiltà mill-korpi ta’ ċertifikazzjoni fl-Istati Membri u mbagħad ikunu soġġetti għal deċiżjoni ta’ approvazzjoni finanzjarja annwali mill-Kummissjoni. It-tieni, il-Kummissjoni stess imbagħad twettaq il-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità permezz ta’ verifiki mfassla biex jidentifikaw u jeskludu (fis-snin ta’ wara) l-pagamenti li ma jkunux konformi mar-regoli. II. Il-verifika tal-Qorti eżaminat iż-żewġ stadji tal-proċedura biex tiddetermina jekk issodisfawx l-għanijiet stabbiliti u jekk ppermettitx li l-Kummissjoni u l-partijiet oħra interessati jiksbu l-informazzjoni meħtieġa dwar l-affidabbiltà tal-kontijiet u l-legalità u r-regolarità tal-pagamenti agrikoli. III. Il-proċedura tal-approvazzjoni finanzjarja, li hija bbażata fuq verifiki mwettqa minn korpi ta’ ċertifikazzjoni indipendenti fl-Istati Membri, prinċipalment tkopri l-affidabbiltà tal-kontijiet tal-aġenziji ta’ pagament. Abbażi ta’ dan ix-xogħol, il-Kummissjoni tieħu d-deċiżjoni annwali tagħha ta’ approvazzjoni finanzjarja u tiddeċiedi jekk taċċettax il-kontijiet ta’ sena finanzjarja partikolari jew tipposponix l-aċċettazzjoni tagħhom sakemm isir aktar xogħol fuqhom. Il-Qorti sabet li b’mod ġenerali l-proċedura pprovdiet informazzjoni biżżejjed biex il-Kummissjoni tieħu d-deċiżjoni finanzjarja annwali tagħha. Madankollu, bidliet li saru riċenti wessgħu l-ambitu tal-ħidma tal-korpi ta’ ċertifikazzjoni biex ikopri, minbarra l-verifika ta’ affidabbiltà, elementi ta’ legalità u regolarità tal-pagamenti. S’issa, l-użu ta’ dawn l-elementi għal skopijiet ta’ ċertezza kien limitat. Il-korpi ta’ ċertifikazzjoni u d-diretturi tal-aġenziji ta’ pagament ma kinux dejjem ċari dwar x’kien mistenni minnhom, dan fuq l-isfond ta’ tibdil annwali tal-linji gwida u r-rekwiżiti. IV. Fir-rigward tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità, li tkopri l-legalità u r-regolarità tal-pagamenti ta’ bażi, il-Qorti sabet li din ikkontribwiet għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-UE, billi eskludiet aktar minn 5 biljun euro ta’ nefqa fl-aħħar għaxar snin li għaddew. Analiżi ta’ deċiżjonijiet reċenti ta’ konformità wrew li, fejn l-ammont tal-korrezzjoni finanzjarja seta’ ġie kkalkulat jew abbażi ta’ korrezzjoni speċifika, estrapolazzjoni ta’ riżultati ta’ kontroll jew korrezzjoni ta’ rata fissa, fil-maġġoranza l-kbira tal-każijiet (skont il-valur),l-ammonti esklużi kienu stabbiliti abbażi tal-korrezzjonijiet b’rati fissi. Id-diffikultà ta’ dan it-tip ta’ korrezzjoni hija li ma jipprovdux bażi adegwata biex tiddetermina bi preċiżjoni l-ammonti totali ta’ pagamenti irregolari dovuti għal nuqqasijiet li nstabu fis-sistemi. Għaldaqstant, huma jiġu perċepiti aktar bħala sanzjoni fuq l-awtoritajiet tal-Istati Membri milli bħala korrezzjoni tal-kontabilità. L-użu estensiv tal-korrezzjonijiet b’rati fissi hija riżultat tal-limitazzjoni tar-riżorsi ta’ verifika tal-Kummissjoni u tal-approċċ ta’ verifika tagħha f’din is-sitwazzjoni. Korrezzjoni tal-kontabilità aktar preċiża, ibbażata fuq stima preċiża tad-dannu sofrut mill-Komunità, teħtieġ lill-Kummissjoni biex tikkunsidra l-użu ta’ metodi u sorsi ta’ informazzjoni oħra fil-kalkolu tagħha, notevolment f’każijiet fejn il-konsegwenzi finanzjarji ta’ dgħufijiet tas-sistema huma kwantifikabbli u sinifikanti. V. Il-proċedura sħiħa tal-approvazzjoni, u b’mod partikolari l-approvazzjoni tal-konformità, xorta għadha tieħu wisq żmien u sfat mifruda minn eżerċizzju baġitarju partikolari. Barra minn hekk, fi tmiem il-proċedura, il-Kummissjoni ma tirrikonoxxix b’mod formali, f’terminu ta’ żmien partikolari, in-nefqa li trid titħallas minn sena baġitarja partikolari kif stipulat mir-regolament finanzjarju. VI. L-aktar bidliet riċenti ċajpru d-distinzjoni bejn dak li għandu jintlaħaq f’termini ta’ affidabbiltà u legalità u regolarità. Sabiex tkun aktar konformi mal-għan ġenerali tal-proċedura u tissodisfa aktar bis-sħiħ il-ħtiġijiet u l-aspettattivi tad-diversi partijiet interessati, il-Qorti tirrikkmanda reviżjoni komprensiva u eventwalment riforma tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet. INTRODUZZJONI X’INHI L-APPROVAZZJONI TAN-NEFQA AGRIKOLA? 1. In-nefqa agrikola fis-sena finanzjarja 2008 ammontat għal madwar 54 biljun euro, li jirrappreżentaw qrib 50 % tal-pagamenti tal-UE f’dik is-sena. Il-ġestjoni ta’ din in-nefqa hija prinċipalment maqsuma bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni: l-għajnuna titħallas mill-awtoritajiet nazzjonali nnominati, l-hekk imsejħa aġenziji ta’ pagament ("Aġenziji tal-Pagament"), li mbagħad jiġu rimborżati mill-Kummissjoni. Ir-rikonoxximent finali tan-nefqa mill-Kummissjoni jiġi stabbilit permezz ta’ proċedura msejħa l-approvazzjoni tal-kontijiet. 2. L-iskop ta’ din il-proċedura huwa stabbilit fir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej [1] u fir-Regoli ta’ Implimentazzjoni [2] tiegħu. L-Artikolu 53b(4) tar-Regolament Finanzjarju jgħid li l-għan tal-proċedura huwa "li jiżgura li l-fondi jiġu użati b’konformità mar-regoli applikabbli" u biex "jippermetti lill-Kummissjoni biex tassumi r-responsabbiltà finali għall-implimentazzjoni tal-baġit". L-Artikolu 42(2)(c) tar-Regoli ta’ Implimentazzjoni li jittrattaw dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 53b jiċċara aktar li "l-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet għandha tikkonsisti fid-determinazzjoni mill-Kummissjoni tal-ammont tan-nefqa rikonoxxut li għandu jitħallas mill-baġit …" [3]. BIDLIET IMPORTANTI MATUL L-AĦĦAR 25 SENA 3. Qabel l-1996, il-Kummissjoni kienet tieħu deċiżjoni annwali unika dwar l-approvazzjoni tal-kontijiet li tkopri kemm l-affidabbiltà tal-kontijiet tal-Aġenzija tal-Pagament u kemm il-legalità u r-regolarità tan-nefqa ta’ bażi. 4. Din id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq verifiki speċifiċi mwettqa mill-Kummissjoni li kienu jirriżultaw f’ħafna dewmien għall-approvazzjoni finali tal-kontijiet, minkejja l-iskadenza prevista fil-leġiżlazzjoni (14-il xahar u nofs wara li tagħlaq is-sena finanzjarja). Il-Qorti, fir-Rapport Speċjali tagħha ppubblikat fl-1982, ġibdet l-attenzjoni għall-fatt li tant kien hemm dewmien biex jitlesta x-xogħol li d-deċiżjoni tal-approvazzjoni kienet titlef ħafna mir-relevanza tagħha. Hija kkonkludiet li l-ebda waħda mis-snin finanzjarji li fihom ittieħdet deċiżjoni ma setgħet tiġi meqjusa bħala approvata b’mod finali, għaliex tali deċiżjonijiet ma kinux finali, jew kompluti jew inkella kienu kkontestati [4]. 5. Fl-1991, il-Kummissjoni waqqfet grupp ta’ ħidma biex jindirizza d-diffikultajiet dejjem jiżdiedu li nstabu fil-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet u rrappurtati mill-partijiet differenti kkonċernati. Il-grupp ta’ ħidma kkunsidra li d-deċiżjoni annwali unika tal-approvazzjoni tal-kontijiet kienet toħloq diffikultajiet minħabba li kellha fl-istess waqt tissodisfa l-għan tal-kontabilità u r-rikonoxximent li n-nefqa tkun saret b’konformità mar-regoli Komunitarji. Abbażi tar-riforma ssuġġerita, għalhekk ġie deċiż li l-proċedura tinqasam f’żewġ deċiżjonijiet separati: a) Deċiżjoni annwali li tkopri l-kompletezza, il-preċiżjoni u l-veraċità (minn hawn ’il quddiem imsejħa "affidabbiltà") tal-kontijiet annwali ppreżentati mill-Aġenziji tal-Pagament akkreditati (minn hawn ’il quddiem imsejħa d-deċiżjoni finanzjarja); għall-fini ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni teħtieġ ċertifikazzjoni ta’ dawk il-kontijiet mmexxija minn korpi ta’ verifika indipendenti (korpi ta’ ċertifikazzjoni, minn hawn ’il quddiem "Korpi ta’ Ċertifikazzjoni"). b) Deċiżjonijiet dwar infiq li għandu jiġi eskluż mill-finanzjament tal-Komunità għax ma sarx b’konformità mar-regoli Komunitarji. Deċiżjonijiet bħal dawn (minn hawn ’il quddiem imsejħa "deċiżjonijiet tal-konformità") isiru bl-inizjattiva tal-Kummissjoni u m’għadhomx aktar marbuta man-nefqa mġarrba f’sena finanzjarja speċifika,anzi jkopru fil-biċċa l-kbira tal-każijiet in-nefqa ta’ bosta snin finanzjarji. 6. Fl-opinjoni tagħha tal-1994 dwar din ir-riforma, il-Qorti żammet il-preferenza tagħha għal deċiżjoni annwali unika, u filwaqt li għarfet il-problemi assoċjati mas-sistema eżistenti (b’mod partikolari ħafna dewmien), qieset li s-sistema l-ġdida ta’ żewġ deċiżjonijiet kienet kompromess aktar milli soluzzjoni għall-problemi tal-approvazzjoni. Fil-perjodu ta’ intervent, il-Qorti nnotat b’mod konsistenti fir-rapporti annwali tagħha li l-perjodu taż-żmien għall-approvazzjoni tan-nefqa globali għal sena speċifika ma kienx ġie aċċellerat. KAXXA 1 DESKRIZZJONI TAL-APPROVAZZJONI ATTWALI TAL-PROĊEDURA TAL-KONTIJIET Il-proċess tal-proċedura attwali tal-approvazzjoni tal-kontijiet isir hekk: a) il-bdiewa jippreżentaw il-klejms lil Aġenzija akkreditata tal-Pagament fl-Istati Membri tagħhom; b) l-Aġenzija tal-Pagament tiċċekkja dawn il-klejms u tħallas lil min għandu dritt għall-klejms. Imbagħad hi tirrapporta (kull xahar) in-nefqa li tkun għamlet lill-Kummissjoni li mbagħad tirrimborża lill-Aġenzija tal-Pagament; c) il-kontijiet u l-pagamenti tal-Aġenzija tal-Pagament jiġu eżaminati minn korp indipendenti (il-Korp ta’ Ċertifikazzjoni) li jirrapporta lill-Kummissjoni fi Frar tas-sena ta’ wara; d) sat-30 ta’ April ta’ dik is-sena, il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi jekk taċċettax il-kontijiet (deċiżjoni tal-approvazzjoni finanzjarja) jew jekk titlobx li jsir aktar xogħol jew għal informazzjoni addizzjonali; e) wara, il-Kummissjoni tkun għadha tista’ teżamina l-pagamenti magħmula mill-Aġenzija tal-Pagament. Għal dan l-iskop, Direttorat speċifiku fi ħdan id-Direttorat-Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali tal-Kummissjoni jwettaq ċerti verifiki abbażi ta’ analiżi ta’ riskju annwali bil-għan li jiżgura li l-Istati Membri jkunu applikaw b’mod strett ir-regoli Komunitarji għall-kontroll tal-legalità u r-regolarità tal-infiq (verifiki ta’ konformità); f) fejn dawn il-verifiki ta’ konformità jiżvelaw li l-infiq ma jkunx sar b’konformità mar-regoli Komunitarji jew li l-Istati Membri ma ċċekkjawx sew in-nefqa inkwistjoni u li dan irriżulta f’telf finanzjarju fil-baġit tal-UE, il-Kummissjoni tista’ timponi korrezzjoni, li fil-fatt tkun rifjut ta’ rimbors lill-Istat Membru għal pagamenti li jkun għamel. Kull korrezzjoni bħal din proposta mill-Kummissjoni għandha tiġi nnotifikata lill-Istati Membri li jkollhom id-dritt jinvokaw proċedura ta’ konċiljazzjoni. Huwa biss wara li tiġi eżawrita din il-proċedura kollha li l-Kummissjoni tkun f’pożizzjoni li tinkludi korrezzjoni f’deċiżjoni tal-konformità. 7. Il-bidliet l-aktar riċenti li affettwaw il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet daħlu fis-seħħ fl-2007 permezz tal-introduzzjoni ta’ regolamenti riveduti [5]. Dawn il-bidliet jirreferu għal kwistjonijiet ta’ legalità u ta’ regolarità u l-Kummissjoni tirċievi l-elementi addizzjonali fil-kuntest tal-approvazzjoni finanzjarja. B’mod partikolari, issa l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni għandhom mhux biss jiċċertifikaw il-kontijiet, iżda wkoll il-funzjonament tas-sistema ta’ kontroll intern tal-Aġenzija tal-Pagament, u jinkludu fir-rapport ta’ ċertifikazzjoni tagħhom, opinjoni dwar id-dikjarazzjoni ta’ assigurazzjoni ("Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni") magħmula mid-direttur tal-Aġenzija tal-Pagament, li għadha kif ġiet introdotta. Barra minn hekk, il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni għandhom jaċċertaw u jivvalidaw l-istatistika tal-kontroll ikkomunikata lill-Kummissjoni mill-Istati Membri u jevalwaw numru ta’ kontrolli fuq il-post ta’ benefiċjarji mwettqa mill-Aġenziji tal-Pagament. L-AMBITU U L-GĦANIJIET 8. Il-fatt li l-proċedura attwali tal-approvazzjoni tal-kontijiet tikkonsisti f’żewġ stadji distinti ddetermina l-approċċ tal-verifika tal-Qorti. L-ambitu u l-għanijiet tiegħu ġew stabbiliti wara li tqiesu l-ispeċifiċitajiet ta’ kull wieħed miż-żewġ stadji u l-proċedura kollha kemm hi. Dan ir-rapport huwa għalhekk maqsum fi tliet partijiet. L-APPROVAZZJONI FINANZJARJA TAL-KONTIJIET 9. Il-verifika vvalutat ir-rwol tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni u l-kwalità ta’ diversi elementi ta’ assigurazzjoni (ara l-Kaxxa 2) ipprovduti minn entitajiet nazzjonali, kif ukoll l-użu li jsir minnhom. Il-kwistjonijiet indirizzati f’dan il-kuntest kienu: a) Għandha l-Kummissjoni biżżejjed informazzjoni biex tieħu d-deċiżjoni annwali tagħha ta’ approvazzjoni finanzjarja li għandha tagħmel sat-30 ta’ April ta’ kull sena? b) Il-proċedura tal-approvazzjoni finanzjarja bid-diversi komponenti tagħha tipprovdi elementi ta’ assigurazzjoni fir-rigward tal-legalità u r-regolarità ta’ tranżazzjonijiet ta’ bażi? 10. Ix-xogħol ta’ verifika fuq il-post, fil-livell tal-Kummissjoni u f’aġenziji ta’ pagamenti magħżula fl-għaxar Stati Membri: id-Danimarka, il-Ġermanja, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja, il-Pajjiżi l-Baxxi, il-Polonja, il-Portugall u r-Renju Unit [6]. Iż-żjarat f’dawn l-Istati Membri saru bejn Novembru 2008 u Mejju 2009. 11. L-ambitu ta’ kull waħda minn dawn il-verifiki kopra l-ippjanar, l-ittestjar u r-rappurtar mill-Korp ta’ Ċertifikazzjoni, flimkien mad-dokumentazzjoni sottostanti relevanti. Ix-xogħol ta’ verifika inkluda intervisti ma’ uffiċjali, eżami tal-metodoloġija tal-verifika, kif ukoll tal-karti ta’ ħidma tal-Korp ta’ Ċertifikazzjoni, u testijiet fuq għażla ta’ operazzjonijiet. Barra minn hekk, il-verifika kopriet il-bażi għall-preparazzjoni tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni iffirmata mid-direttur tal-Aġenzija tal-Pagament. 12. Il-perjodu eżaminat kien jinkludi s-snin finanzjarji 2007 u 2008, u ħa inkonsiderazzjoni l-implimentazzjoni tar-reviżjonijiet li l-Kummissjoni introduċiet fil-linji gwida tagħha matul l-2008. It-tibdil li sar mill-2009 ma ġiex inkluż fil-verifika. L-APPROVAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TAL-KONTIJIET 13. Din il-parti tal-verifika ġiet ippjanata bl-iskop li tistabbilixxi kif il-Kummissjoni tieħu d-deċiżjonijiet tal-konformità u sa liema punt dawn jeskludu l-pagamenti irregolari mill-finanzjament tal-Komunità. Għal dan il-għan, il-mistoqsijiet li l-verifika tfasslet biex twieġeb kienu: a) Il-proċedura tal-konformità tippermetti kopertura suffiċjenti tal-infiq? b) Id-dannu finanzjarju kkawżat lill-baġit mill-impatt ta’ pagamenti irregolari, jiġi kkompensat b’mod adegwat mill-korrezzjonijiet ta’ konformità? c) Qed jittieħdu fil-ħin id-deċiżjonijiet ta’ konformità? 14. B’mod ġenerali l-verifika kopriet id-deċiżjonijiet ta’ konformità minn 1 sa 29 li ttieħdu mill-1999 sat-tmiem tal-2008. Madankollu, fejn huwa kkunsidrat bħala xieraq, il-Qorti ffokat fuq l-aħħar deċiżjonijiet ta’ konformità. L-evidenza nkisbet permezz ta’ reviżjoni tal-fajls u intervisti li saru fil-Kummissjoni. IL-PROĊEDURA TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONTIJIET KOLLHA KEMM HI 15. Wara li ġew riveduti fid-dettall kull wieħed mill-istadji tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet, il-verifika għaddiet biex tevalwa l-kopertura u r-riżultati tal-proċedura kollha kemm hi, biex tistabbilixxi jekk tissodisfax ir-rwol tagħha, kif definit fir-Regolament Finanzjarju. Għal dan il-għan, ġew indirizzati l-mistoqsijiet li ġejjin: a) Il-proċedura attwali tal-approvazzjoni tal-kontijiet, tippermetti r-rikonoxximent tal-infiq li jrid jitħallas mill-baġit biex b’hekk tkun tista’ tingħata l-approvazzjoni tal-kontijiet ippreżentati lill-awtoritajiet baġitarji? b) Il-proċedura attwali tal-approvazzjoni tal-kontijiet, tikkontribwixxi għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-baġit Komunitarju? PARTI I – L-APPROVAZZJONI FINANZJARJA TAL-KONTIJIET DAĦLA 16. L-Artikolu 30 tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005 jgħid li "d-deċiżjoni tal-approvazzjoni" finanzjarja tal-Kummissjoni "għandha tkopri l-kompletezza, il-preċiżjoni u l-veraċità tal-kontijiet annwali ppreżentati". Din id-deċiżjoni hija bbażata l-aktar fuq iċ-ċertifikazzjonijiet tal-verifika u r-rapporti ppreżentati mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni u fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ assigurazzjoni ("Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni") ippreżentati mid-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni ħarġet linji gwida li għandhom jiġu segwiti kemm mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni kif ukoll mid-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament. KAXXA 2 KRONOLOĠIJA TAL-AĦĦAR BIDLIET FL-APPROVAZZJONI FINANZJARJA TAL-KONTIJIET Ir-regoli ta’ implimentazzjoni dettaljati applikabbli mis-sena finanzjarja 2007 ’il quddiem: jeħtieġu li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jinkludu fiċ-ċertifikati tagħhom mhux biss li l-kontijiet tal-Aġenziji tal-Pagament huma reali, sħaħ u preċiżi, iżda wkoll li "l-proċeduri tal-kontroll intern ħadmu b’mod sodisfaċenti"; jirrevedu l-mudell tar-rapport li għandu jiġi segwit mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni, u dan jinkludi oqsma speċifiċi dwar (i) il-verifikazzjoni u l-validazzjoni tal-istatistika tal-kontroll tal-IACS, tal-Iżvilupp Rurali u dawk ekspost [7]; (ii) ir-rispett tal-finanzjamenti massimi fil-miżuri soġġetti għal limiti kwantitattivi; u (iii) l-Iskema ta’ Pagament Uniku; jeħtieġu li l-kontijiet annwali, kemm fir-rigward tal-FAEG u kemm tal-FAEŻR, jiġu akkumpanjati minn Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, iffirmata mill-persuna inkarigata tal-Aġenzija tal-Pagament akkreditata (ġeneralment id-direttur tal-Aġenzija tal-Pagament), dwar l-affidabbiltà tal-kontijiet tal-Aġenzija tal-Pagament u dwar is-sistema fis-seħħ li tipprovdi assigurazzjoni raġonevoli ta’ legalità u regolarità tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi. Il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni huma meħtieġa wkoll li jagħtu l-opinjoni tagħhom dwar din id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni. Barra minn hekk, mis-sena finanzjarja 2008 kellhom jiġu applikati żidiet importanti. Dawn iż-żidiet: jispeċifikaw l-ammont minimu ta’ ttestjar mistenni mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni fil-qasam tad-debituri; jiżviluppaw aktar il-ħtieġa li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jivverifikaw u jivvalidaw l-istatistika tal-kontroll ikkomunikata mill-Aġenziji tal-Pagament, u jevalwaw il-kwalità tal-kontrolli fuq il-post li jiffurmaw il-bażi; jeħtieġu li d-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni tkun akkumpanjata minn karta li telenka b’mod konċiż id-dokumenti u x-xogħol imwettaq li jiffurmaw il-bażi tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, kif ukoll minn analiżi tal-istatistika tal-kontroll. Jeħtieġu wkoll li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jevalwaw jekk l-informazzjoni ta’ appoġġ użata biex tistabbilixxi d-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni tipprovdix bażi u ġustifikazzjoni biżżejjed għad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, u li din tkun konsistenti mal-informazzjoni miksuba matul il-verifika tagħha. 17. Il-kontijiet, flimkien mad-dikjarazzjonijiet li jakkumpanjawhom u ċ-ċertifikati tal-verifika, għandhom jiġu ppreżentati mill-Istati Membri sal-1 ta’ Frar wara tmiem is-sena finanzjarja [8]. Sat-30 ta’ April, il-Kummissjoni għandha tippreżenta deċiżjoni formali li biha taċċetta ("tapprova") il-kontijiet annwali tal-Aġenziji tal-Pagament jew tipposponi ("tissepara") din l-aċċettazzjoni għal aktar tard. Id-deċiżjoni tittieħed wara reviżjoni tas-sett ta’ dokumenti ppreżentati mill-Istati Membri u jekk ikun meħtieġ, wara mistoqsijiet bilaterali addizzjonali. 18. L-osservazzjonijiet li ġejjin dwar l-approvazzjoni finanzjarja tal-kontijiet huma ppreżentati taħt żewġ sezzjonijiet li jkopru, rispettivament, iċ-ċertifikazzjoni tal-affidabbiltà tal-kontijiet (il-paragrafi 19 sa 24) u x-xogħol addizzjonali meħtieġ mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni mill-2007 ’l hawn fir-rigward tal-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet (il-paragrafi 25 sa 52). OSSERVAZZJONIJIET ASSIGURAZZJONI FIR-RIGWARD TAL-AFFIDABBILTÀ TAL-KONTIJIET TAL-AĠENZIJI TA’ PAGAMENT 19. Kif ippreżentat hawn fuq, id-deċiżjoni annwali ta’ approvazzjoni finanzjarja meħuda mill-Kummissjoni tkopri l-affidabbiltà tal-kontijiet, jiġifieri l-kompletezza, il-preċiżjoni u l-veraċità tagħhom, u hija bbażata l-aktar fuq iċ-ċertifikati u r-rapporti ppreżentati mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni dwar dawk il-kontijiet. 20. Il-verifika tal-Qorti ta’ kampjun tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni eżaminat l-estent safejn ix-xogħol tagħhom jipprovdi assigurazzjoni suffiċjenti biex il-Kummissjoni tieħu d-deċiżjoni tagħha u jekk in-nuqqasijiet li nstabu ġewx riflessi b’mod korrett f’dik id-deċiżjoni. Il-paragrafi li ġejjin jiġbru fil-qosor in-nuqqasijiet ewlenin li nstabu mill-Qorti. DIPENDENZA FUQ IX-XOGĦOL TAL-UNITÀ TAL-VERIFIKA INTERNA 21. ll-verifika sabet li ċerti Korpi ta’ Ċertifikazzjoni ddependew b’mod estensiv mix-xogħol tal-unitajiet tal-verifika interna tal-Aġenziji tal-Pagament mingħajr verifikazzjoni suffiċjenti ta’ dan ix-xogħol kif mitlub mill-Istandards tal-Verifika Internazzjonali. Huma jistrieħu jew sa ċertu punt fuq ix-xogħol li jkun sar qabel mill-unità tal-verifika interna tal-Aġenzija tal-Pagament (DE, ES), jew billi jitolbu lill-unità tal-verifika interna biex twettaq parti mill-ittestjar f’isimhom (DK, PT, UK) [9]. ITTESTJAR SOSTANTIV INSUFFIĊJENTI TAN-NEFQA (JIĠIFIERI ĊĊEKKJAR TA’ PAGAMENTI INDIVIDWALI) 22. Każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-rekwiżiti tal-Kummissjoni [10] għall-ittestjar sostantiv – karatteristika ewlenija tal-proċeduri tal-verifika – inkludew nuqqas ta’ dokumentazzjoni suffiċjenti li turi li l-għadd minimu ta’ pagamenti individwali kien ġie kkalkolat mill-ġdid mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni (ES, IT), verifikazzjoni insuffiċjenti ta’ intitolamenti mill-Iskema ta’ Pagament Uniku ("SPS") [11] u l-pagamenti (DE, DK, ES, IT, UK) u nuqqasijiet li rriżultaw fil-karti ta’ ħidma, mħejjija mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni biex jappoġġjaw il-konklużjonijiet tal-verifiki tagħhom (DE, EL, ES, IT, PL, PT, UK). ITTESTJAR INSUFFIĊJENTI TAT-TABELLI TAD-DEBITURI 23. Il-kontijiet li għandhom jiġu ppreżentati mill-Aġenziji tal-Pagament jinkludu tabelli li jelenkaw każijiet ta’ pagamenti mhux dovuti, li jirriżultaw minn irregolaritajiet jew kwistjonijiet ta’ cross-compliance, li għadhom ma ġewx irkuprati u kkreditati mill-ġdid fil-baġit Komunitarju ("tabelli tad-debituri"). L-affidabbiltà ta’ dawn iċ-ċifri hija importanti minħabba li għandhom impatt finanzjarju dirett fuq l-ammonti li għandhom jiġu rkuprati fl-applikazzjoni tal-mekkaniżmu ta’ rkupru previst skont il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet [12]. Għalhekk, il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni huma meħtieġa li jittestjaw it-tabelli għall-preċiżjoni u l-kompletezza. 24. Dan l-ittestjar instab li kien insuffiċjenti kemm fir-rigward tal-kompletezza u kemm tal-preċiżjoni fil-maġġoranza tal-Istati Membri fejn saritilhom żjara. Is-sejbiet ewlenin huma relatati mal-fatt li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni ma vverifikawx id-dħul f’waqtu ta’ każijiet fit-tabelli ta’ irregolaritajiet misjuba u l-eżistenza ta’ appoġġ suffiċjenti għall-korrezzjonijiet u għat-tħassir tad-djun irreġistrati mill-Aġenziji tal-Pagament rispettivament. XOGĦOL INSUFFIĊJENTI BIEX JAPPOĠĠJA L-ASSIGURAZZJONI FIR-RIGWARD TAL-LEGALITÀ U R-REGOLARITÀ TA’ TRANŻAZZJONIJIET TA’ BAŻI 25. Kif ġie indikat qabel, il-Kummissjoni estendiet b’mod sinifikanti x-xogħol meħtieġ mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni, li kien limitat għall-affidabbiltà tal-kontijiet, biex ikopri ċerti aspetti relatati mal-legalità u r-regolarità. Il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni issa jridu jiċċertifikaw il-funzjonament sodisfaċenti tal-proċeduri tal-kontroll intern, jivverifikaw u jivvalidaw l-istatistika tal-kontroll u jivvalutaw il-kwalità tal-kontrolli fuq il-post. 26. Madankollu, il-proċedura attwali ma tirrikjedix li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jivverifikaw li t-tranżazzjonijiet huma eliġibbli fil-livell tal-benefiċjarju finali u għalhekk il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni ma jinkludux din il-verifikazzjoni fl-ittestjar sostantiv tagħhom. NUQQAS TA’ IDENTIFIKAZZJONI TA’ KONTROLLI EWLENIN U ANĊILLARI U TTESTJAR LIMITAT TAS-SISTEMI FIR-RIGWARD TAL-AFFIDABBILTÀ TAGĦHOM 27. Wieħed mill-elementi l-ġodda ewlenin introdotti bil-qafas regolatorju rivedut huwa r-rekwiżit li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jiddikjaraw jekk kisbux assigurazzjoni raġjonevoli li l-proċeduri tal-kontroll intern ħadmu b’mod sodisfaċenti [13]. 28. Wieħed mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni naqas milli jidentifika l-kontrolli ewlenin u anċillari li għandhom ikunu fis-seħħ fl-Aġenziji tal-Pagament li jaqgħu taħt verifika (ES), minkejja li l-Kummissjoni pprovdiet lista bħala gwida għal uħud mill-iskemi [14]. F’oħrajn, (DK, EL, IT, PT), din l-identifikazzjoni ma kinitx kompluta. 29. F’dawk il-każijiet fejn il-kontrolli ewlenin u anċillari ġew identifikati mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni, il-verifika sabet li l-ittestjar tagħhom kien, fil-parti l-kbira, limitat għal verifikazzjoni tal-eżistenza ta’ kontrolli bħal dawn, aktar milli verifikazzjoni tal-operat u l-effettività attwali tagħhom, jiġifieri li kienu qed jaħdmu b’mod effettiv u li r-riżultati tagħhom kienu jirriflettu r-realtà (DE, DK, EL, ES, IT, PL, PT, UK). 30. Barra minn hekk, fil-maġġoranza tal-każijiet li fihom l-Aġenzija tal-Pagament ddelegat funzjonijiet speċifiċi b’mod leġittimu lil korpi esterni ("korpi delegati"), il-verifika sabet li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni illimitaw l-ambitu tal-verifika tagħhom għad-dokumentazzjoni disponibbli fl-Aġenzija tal-Pagament ċentrali (DK, EL, IT, NL, PT) jew inkella naqsu milli jidentifikaw u sussegwentement jittestjaw uħud minn dawk il-korpi (DE, FR). LIMITAZZJONIJIET TAL-VALIDAZZJONI TAL-ISTATISTIKA TAL-KONTROLL 31. Estensjoni sinifikanti tar-rwol tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni fir-rigward tal-legalità u r-regolarità hija li, mis-sena finanzjarja 2007, dawn huma meħtieġa li jivverifikaw u jivvalidaw l-istatistika tal-kontroll li għandha tiġi kkomunikata annwalment mill-Istati Membri lill-Kummissjoni. Din l-istatistika tippreżenta, f’format ta’ tabella, ir-riżultati tal-kontrolli amministrattivi u kontrolli fuq il-post imwettqa mill-Aġenziji tal-Pagament. F’Settembru 2008, il-Kummissjoni ppubblikat linji gwida riveduti dwar ix-xogħol ta’ validazzjoni li għandu jitwettaq mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni. 32. Il-linji gwida speċifiċi xorta ma speċifikawx bis-sħiħ l-ambitu tal-attività tal-verifika, b’mod partikolari, liema elementi tal-istatistika jeħtieġ li jiġu verifikati u li kellhom jittieħdulhom kampjuni mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni. Dan in-nuqqas ta’ preċiżjoni kkontribwixxa għal varjabbiltà kbira fl-ambitu u fid-dettall tax-xogħol tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li nstabet mill-verifika tal-Qorti, billi xi Korpi ta’ Ċertifikazzjoni għażlu li jillimitaw l-ittestjar tagħhom għal parti biss mill-istatistika inkluża fit-tabelli. 33. Id-dettall tal-ittestjar stipulat mill-Kummissjoni ma ntlaħaqx fil-maġġoranza tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li sarulhom żjara. B’mod partikolari: a) ma twettqitx rikonċiljazzjoni sħiħa bejn l-istatistika tal-kontroll ikkomunikata lill-Kummissjoni u d-databases ta’ bażi (DE, EL, ES (2007), FR, u IT); b) uħud mill-Aġenziji tal-Pagament ma kellhomx databases kompluti li jappoġġjaw l-istatistika tal-kontroll tagħhom fir-rigward ta’ ċerti IACS u skemi tal-Iżvilupp Rurali (DE, EL, FR); barra minn hekk, f’xi każijiet, (DE, DK, FR) ir-rikonċiljazzjoni bejn l-istatistika kkomunikata u d-databases ta’ bażi żvelat diskrepanzi li ma kinux ġew analizzati kif suppost mil-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni; c) barra minn hekk, xi Korpi ta’ Ċertifikazzjoni naqsu milli jilħqu l-mira tal-għadd minimu ta’ rapporti ta’ spezzjoni bħala kampjun biex jittestjaw id-databases li fuqhom hija bbażata l-istatistika tal-kontroll (DE, NL), jew inkella ttestjaw partijiet biss ta’ dawk id-databases (DE, EL, FR, IT). 34. In-nuqqasijiet imsemmija hawn flimkien mal-opinjonijiet avversi mogħtija minn xi Korpi ta’ Ċertifikazzjoni (DK, UK) fir-rigward tal-affidabbiltà ta’ dik l-istatistika, jew għall-inqas parti minnha, jillimitaw b’mod sinifikanti l-użu tagħhom għal skopijiet ta’ assigurazzjoni mill-Kummissjoni. Limitazzjoni inerenti oħra tal-użu tal-istatistika tal-kontroll tirriżulta mill-metodoloġiji użati għat-teħid tal-kampjuni użati mill-Aġenziji tal-Pagament biex jagħżlu liema klejms jissottomettu għall-kontrolli fuq il-post. Dawn il-metodoloġiji ma jippermettux l-estrapolazzjoni tal-istatistika fil-livell speċifikat ta’ kunfidenza, li mbagħad jaffettwa l-użu li jista' jsir ta’ kwalunkwe rati ta' żbalji bbażati fuqha. VERIFIKAZZJONI INSUFFIĊJENTI TAL-KONTROLLI FUQ IL-POST 35. Bħala parti mir-rekwiżit li jittestjaw it-tħaddim effettiv tas-sistema tal-kontroll intern u biex jivverifikaw u jivvalidaw l-istatistika tal-kontroll, il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni huma meħtieġa jiċċekkjaw kampjun ta’ kontrolli fuq il-post. Il-linji gwida jeħtieġu li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jiċċekkjaw minimu ta’ 10 kontrolli għal kull popolazzjoni li saritilha verifika, billi jwettquhom mill-ġdid jew billi jakkumpanjaw l-ispetturi, bil-għan li jevalwaw l-adegwatezza ta’ dawn il-kontrolli. Wieħed biss mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li saritilhom verifika (PL) wettaq ir-rekwiżit tal-Kummissjoni. Il-bqija tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li saritilhom żjara ma laħqux dik il-mira u f’xi każijiet xogħolhom ma kienx adegwat (EL, FR, IT). Il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni ġġustifikaw dawn in-nuqqasijiet billi rreferew għall-introduzzjoni dejjiema tal-linja gwida relevanti tal-Kummissjoni, u saħqu fuq id-diffikultajiet inerenti ta’ tali ħidma ta’ verifika, jiġifieri l-ispiża tagħha, il-perjodu ta’ żmien u l-għarfien espert tekniku meħtieġ. 36. Barra minn hekk, il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li saritilhom żjara ffukaw fuq spezzjonijiet "tradizzjonali" fuq il-post, u ma koprewx il-kontrolli fuq il-post imwettqa permezz ta’ "telerilevament" ("remote sensing"), minkejja li dawn jikkostitwixxu proporzjon sinifikanti tal-kontrolli totali (DE, EL, FR, PL, UK). 37. Il-maġġoranza l-kbira tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li saritilhom żjara, bl-eċċezzjoni tad-DK u l-IT, għażlu li jakkumpanjaw l-ispezzjonijiet fuq il-post li kienu qed isiru, minflok ma għażlu kampjuni speċifiċi minn spezzjonijiet li twettqu qabel u reġgħu wettquhom. Għalkemm dan l-approċċ jikkonforma mal-linji gwida tal-Kummissjoni, għandu l-iżvantaġġ li jneħħi l-"effett tas-sorpriża", peress li l-ispetturi ta’ fuq il-post ikunu jafu li se jiġu evalwati, u għalhekk dawn l-ispezzjonijiet ma jistgħux ikunu rappreżentattivi tal-popolazzjoni vvalutata. Twettiq mill-ġdid [15] ta’ kontroll li diġà sar jipprovdi valutazzjoni aħjar tal-kontrolli fuq il-post imwettqa waqt il-perjodu ta’ verifika. 38. Dawn is-sejbiet dwar il-valutazzjoni mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni tal-kontrolli fuq il-post jaffettwaw ukoll l-użu li jista’ jsir mill-istatistika tal-kontroll trażmessa lill-Kummissjoni mill-Aġenziji tal-Pagament, li essenzjalment tkun mibnija fuq ir-riżultati ta’ kontrolli bħal dawn. Dan hu rikonoxxut fil-proposti l-ġodda tagħha stipulati lill-Istati Membri (ara r-risposta tal-Kummissjoni għal paragrafu 67), li permezz tagħhom il-Kummissjoni stipulat kundizzjonijiet ġodda li skonthom hi lesta li tillimita l-ammont ta’ korrezzjonijiet finanzjarji għar-rata ta’ żbalji misjuba mill-Istat Membru u rrappurtata fl-istatistiċi ta’ kontroll tiegħu. ID-DIKJARAZZJONI TA’ ASSIGURAZZJONI TAD-DIRETTUR TAL-AĠENZIJA TA’ PAGAMENT – PASS POŻITTIV, IŻDA LI GĦADU MINGĦAJR BAŻI SUFFIĊJENTI 39. Mis-sena finanzjarja 2007, id-direttur ta’ kull Aġenzija tal-Pagament huwa meħtieġ li jippreżenta Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni [16] lill-Kummissjoni, li fiha jiddikjara jekk il-kontijiet ippreżentati jipprovdux perspettiva reali, sħiħa u preċiża tal-ispejjeż u d-dħul għas-sena finanzjarja, u jekk ikunx hemm fis-seħħ sistema li tipprovdi assigurazzjoni raġjonevoli dwar il-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi. 40. Barra minn hekk, mis-sena finanzjarja 2008, id-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament huma meħtieġa jiżvelaw il-bażi li fuqha ġiet stabbilita d-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, permezz ta’ lista ta’ dokumenti użati u sommarju tax-xogħol imwettaq. Analiżi tal-istatistika tal-kontroll għandha tifforma parti mill-bażi tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni. 41. Il-Qorti tqis l-introduzzjoni tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni bħala pass pożittiv biex tiżdied il-kontabilità u s-sjieda għall-ġestjoni xierqa ta’ nefqa agrikola. Madankollu, l-użu tagħha mill-Kummissjoni għal skopijiet ta’ assigurazzjoni jiddependi mill-metodoloġija użata għall-preparazzjoni ta’ dik id-dikjarazzjoni. 42. Fis-sena finanzjarja 2008, id-dgħufijiet li nstabu mill-Qorti fir-rigward tal-preparazzjoni tad-Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni jillimitaw l-assigurazzjoni li l-Kummissjoni tista’ tieħu minnhom. Dawn il-limitazzjonijiet huma ddettaljati fil-paragrafi li ġejjin. 43. Filwaqt li r-reviżjoni tal-2008 tal-linja gwida Nru 4 [17] ġiet diskussa l-ewwel fil-laqgħa tal-Kumitat għall-Fondi Agrikoli li saret f’Lulju 2008, din kienet ippreżentata lid-diretturi tal-Aġenzija tal-Pagament fil-laqgħa ta’ Diċembru ta’ din is-sena, wara tmiem is-sena finanzjarja u inqas minn xahrejn qabel l-iskadenza tal-preżentazzjoni tal-kontijiet. Għalhekk, hija saret disponibbli tard wisq biex tiġi kkunsidrata kif kien xieraq fir-rigward tas-sena finanzjarja 2008. B’mod aktar sinifikanti, il-linja gwida kellha wkoll nuqqas ta’ dettall fir-rigward ta’ liema statistika tal-kontroll kienet meqjusa l-aktar relevanti u x’tip ta’ analiżi kellha ssir. 44. Minn perspettiva formali, il-Qorti nnutat li l-maġġoranza tad-Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni eżaminati ma kinux akkumpanjati minn sommarju tax-xogħol imwettaq biex jappoġġja d-dikjarazzjoni (EL, PT) u lanqas minn analiżi kwantitattiva tal-istatistika tal-kontroll (DE, DK, EL, FR, NL, PT). 45. Fis-sustanza, il-Qorti sabet li l-preparazzjoni tal-maġġoranza tad-Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni, minkejja li tagħmel użu minn ħafna elementi tas-sistema tal-kontroll intern, ma kinitx appoġġjata minn mudell ta’ assigurazzjoni li jiżgura kopertura tal-kontrolli ewlenin u l-kriterji ta’ akkreditazzjoni kollha b’mod sistematiku. Jekk dan it-tip ta’ mudell jiġi applikat mid-diretturi tal-Aġenzija tal-Pagament, huwa jsaħħaħ il-bażi tad-dikjarazzjonijiet tal-assigurazzjoni tagħhom. 46. Eżempju tal-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ tali mudell ta’ assigurazzjoni huwa l-każ fejn id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni hija bbażata parzjalment fuq "Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni sussidjarji" ppreżentati minn kapijiet ta’ dipartimenti differenti fi ħdan l-Aġenzija tal-Pagament, u dawn id-Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni sussidjarji mbagħad jinstab li jkunu essenzjalment ibbażati fuq il-ġudizzju tal-kap tad-dipartiment ikkonċernat u ma jkunux appoġġjati minn ebda evidenza (pereżempju lista tal-kontroll) li tista’ turi l-bażi li fuqha ġew ippreparati (EL, ES). F’wieħed mill-Istati Membri (ES), ma ġiet ippreżentata l-ebda Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni sussidjarja għal funzjonijiet ewlenin bħal pereżempju l-eżekuzzjoni tal-pagamenti. 47. Minkejja li ssemmiet b’mod sistematiku mid-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament fil-lista tad-dokumenti li jakkumpanjaw id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, waqt iż-żjarat tal-Qorti fl-Istati Membri, instab li ma kienx hemm l-analiżi tal-istatistika tal-kontroll, u b’mod patikolari tar-rati tal-iżbalji, (EL, ES, NL, PL), jew inkella ma kinitx adegwata (DE, FR, IT), jew ma kinitx kompluta (PT, UK). 48. Barra minn hekk, il-Qorti wettqet kalkolu mill-ġdid limitat tar-rati tal-iżbalji, u nstab li f’ċerti każijiet dawn kienu aktar minn 2 %, li ġie definit mill-Kummissjoni bħala l-livell minimu, li malli jinqabeż ikun meħtieġ li jiġi kkunsidrat li tiddaħħal riżerva fid-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni (EL, ES-Extremadura, IT, PT). Ma nstabet l-ebda analiżi ta’ dan it-tip imwettqa mid-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament. 49. Fl-aħħar, il-kontrolli mwettqa mill-Qorti jew mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni infushom fuq l-istatistika tal-kontroll żvelaw nuqqasijiet fit-tabelli relevanti ta’ tliet Aġenziji tal-Pagament li joħolqu dubji dwar l-affidabbiltà ta’ dik l-istatistika (DK, EL, UK). VALUR MIŻJUD LIMITAT MILL-OPINJONI TAL-KORPI TA’ ĊERTIFIKAZZJONI DWAR ID-DIKJARAZZJONI TA’ ASSIGURAZZJONI 50. Mis-sena finanzjarja 2007, il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni huma meħtieġa wkoll jippreżentaw opinjoni separata dwar jekk id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni tikkonformax mar-rekwiżiti stabbiliti mill-qafas regolatorju. Gwida fuq dan ix-xogħol ġiet ipprovduta mill-Kummissjoni fil-linja gwida Nru 7 tagħha, li fost affarijiet oħra teħtieġ li l-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni jivverifikaw jekk l-informazzjoni ta’ appoġġ li takkumpanja d-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni hijiex adegwata. 51. Ukoll jekk xi Korpi ta’ Ċertifikazzjoni żviluppaw programmi ta’ xogħol speċifiku biex jivvalutaw id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni, fis-sustanza ma twettaq l-ebda xogħol ta’ verifika addizzjonali biex jappoġġja dik l-opinjoni, minbarra dak li twettaq fil-kuntest taċ-ċertifikazzjoni tal-kontijiet. Fil-fatt, il-valur miżjud tal-opinjoni tal-Korp ta’ Ċertifikazzjoni dwar id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni huwa limitat, billi jikkostitwixxi ftit iktar minn paragun bejn iċ-ċertifikat ta’ verifika u d-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni (DE, DK, EL, ES, IT, UK). F’każ wieħed (FR), l-opinjoni tal-Korp ta’ Ċertifikazzjoni ma segwitx il-mudell meħtieġ mil-linja gwida Nru 7 u b’mod partikolari ma rreferiet għall-ebda valutazzjoni tal-bażi għall-preparazzjoni tad-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni. 52. Il-Qorti tinnota wkoll li l-limitazzjonijiet li jaffettwaw l-użu tal-istatistika tal-kontroll, li ġew aċċennati aktar qabel f’dan ir-rapport (ara l-paragrafi 47 sa 49), ma ssemmewx mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni rispettivi fl-opinjonijiet tagħhom dwar id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni. PARTI II – L-APPROVAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TAL-KONTIJIET DAĦLA 53. L-approvazzjoni tal-konformità fil-forma preżenti tagħha ġiet introdotta bħala parti mir-riforma li daħlet fis-seħħ fl-1996. L-Artikolu 31(1) tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005 jistipula għal dan l-istadju tal-proċedura li "jekk il-Kummissjoni ssib li l-infiq…iġġarrab b’mod li kiser ir-regoli Komunitarji, għandha tiddeċiedi liema ammonti għandhom jiġu esklużi mill-finanzjament tal-Komunità...". 54. Mill-1999 sa tmiem l-2008, il-Kummissjoni ħadet 29 deċiżjoni tal-konformità u permezz tagħhom eskludiet ammont totali ta’ 5,582 miljun euro mill-finanzjament tal-Komunità. Il-Grafika 1 tippreżenta l-ammonti esklużi f’sena kalendarja f’dan il-perjodu [18]. GRAFIKA 1 AMMONTI ESKLUŻI F'KULL SENA KALENDARJA +++++ TIFF +++++ OSSERVAZZJONIJIET IL-VERIFIKI TAL-KONFORMITÀ TAL-KUMMISSJONI MA JKOPRUX B’MOD ADEGWAT L-INFIQ U R-RISKJI 55. Kull sena l-Kummissjoni tistabbilixxi l-miżuri u l-Istati Membri li se ssirilhom il-verifika tal-konformità abbażi ta’ analiżi annwali tar-riskju mwettqa fuq firxa sħiħa ta’ infiq agrikolu. 56. Biex twettaq l-analiżi tar-riskju tagħha għal sena speċifika (N), il-Kummissjoni taqsam in-nefqa agrikola tas-sena N-2 f’"oqsma ta’ verifika" [19] separati. Fl-Analiżi ta’ Riskju Ċentrali (CRA) 2008 l-Kummissjoni għamlet distinzjoni ta’ 83 oqsma ta’ verifika li huma ddefiniti bħala li huma soġġetti għal sistema ta’ kontroll u ġestjoni simili. Minħabba li n-nefqa taħt dawn l-oqsma ta’ verifika kienet affettwata minn Aġenziji ta’ Pagament differenti, dawn l-oqsma ta’ verifika huma assenjati lill-Aġenziji ta’ Pagament ikkonċernati u jifformaw l-hekk imsejjaħ Ġemellaġġ ta' qasam ta’ verifika/Aġenzija ta’ Pagament (minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ "il-qasam ta’ verifika"). Għall-iskopijiet tal-analiżi ċentrali tar-riskju tal-2008, il-Kummissjoni identifikat 1,807 oqsma ta’ verifika li huma kkaratterizzati b’fatturi ta’ riskju differenti. Il-fatturi ta’ riskju kkunsidrati huma l-importanza f’termini finanzjarji u għadd ta’ fatturi ta’ riskju oħra bħal pereżempju l-kwalità tas-sistemi tal-kontroll applikabbli f’dak il-qasam ta' verifika jew il-karatteristiċi tal-Aġenzija tal-Pagament. Billi tgħaqqad dawn il-fatturi ta’ riskju, il-Kummissjoni tistabbilixxi l-esponiment għar-riskju ta’ kull qasam ta’ verifika u tikkwantifikah permezz ta’ ċifra individwali (imsejħa r-"riskju kompost"). L-oqsma ta’ verifika individwali huma kklassifikati mill-ikbar sal-iċken skont il-valur tar-riskju kompost tagħhom. Il-Kummissjoni mbagħad tistabbilixxi l-prijoritajiet tal-verifika tagħha abbażi ta’ din il-lista. Il-fatt li l-importanza finanzjarja għandha rwol ewlieni fl-ikkwantifikar tal-esponiment għar-riskju jimplika li qasam ta’ verifika b’infiq għoli għandu aktar probabbiltà li jiġi kklassifikat ogħla u soġġettat għal verifika. 57. Din il-proċedura tirriżulta f’għadd limitat ta’ miżuri u ta’ Aġenziji tal-Pagament li l-Kummissjoni identifikat bħala prijoritajiet u soġġetti għall-verifiki tal-konformità tagħha. Il-kopertura tal-verifika tal-konformità tal-Kummissjoni mwettqa fl-2006, l-2007 u l-2008 tidher fit-Tabella 1. 58. It-tabella turi li l-verifiki tal-konformità koprew parti biss mill-infiq agrikolu: 44 % fl-2006, 25 % fl-2007 u 47 % fl-2008. Il-fatt li matul it-tliet snin, it-totali tal-perċentwali huma ’l fuq minn 100 % ma jfissirx li l-oqsma kollha tal-verifika ġew koperti f’dan il-perjodu. Dan minħabba li xi oqsma tal-verifika ġew koperti aktar minn darba fil-perjodu eżaminat. TABELLA 1 KOPERTURA TAN-NEFQA SKONT IL-VERIFIKA TAL-KONFORMITÀ Sors: Tabella bbażata fuq l-informazzjoni ppubblikata f’paġna 92 tar-Rapport ta’ Attività Annwali tal-2008 mid-Direttorat-Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali tal-Kummissjoni għall-Agrikoltura. | % tan-nefqa koperta | Oqsma ta’ politika [1001] | Skemi ewlenin | 2006 | 2007 | 2008 | Intervent fis-swieq agrikoli | Rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, frott u ħaxix, ħalib, ħażna pubblika, inbid | 48 % | 32 % | 47 % [1002] | Għajnuna diretta | Skema ta’ Pagament Uniku, SAPS, primjums akkoppjati | 50 % | 24 % | 47 % | Żvilupp rurali | Ambjent agrikolu, żoni tal-muntanji, modernizzazzjoni tal-irziezet, diversifikazzjoni | 16 % | 20 % | 45 % | | Medja | 44 % | 25 % | 47 % | 59. Il-kapaċità tal-Kummissjoni li teskludi l-infiq li ma sarx b’konformità mar-regoli Komunitarji permezz tal-verifiki tal-konformità tagħha hija limitata aktar mill-hekk imsejħa "regola tal-24 xahar" inkorporata fir-regolament [20]. Ir-regola tistipula li "l-finanzjament ma jistax jiġi rrifjutat għall-infiq li ġġarrab aktar minn erbgħa u għoxrin xahar qabel ma l-Kummissjoni tinnotifika l-Istati Membri bil-kitba tas-sejbiet tal-ispezzjoni tagħha". L-iskop ta’ din ir-regola huwa li tipprovdi grad ta’ ċertezza legali lill-Istati Membri. Fil-prattika, dan ifisser li s-sejbiet tal-verifika nnotifikati fil- 15 ta’ Ottubru 2005 jippermettu lill-Kummissjoni li teskludi l-pagamenti magħmula mill- 15 ta’ Ottubru 2003 biss. Jekk l-istess tip ta’ pagamenti irregolari, żvelati matul l-istess verifika kienu saru qabel il- 15 ta’ Ottubru 2003, allura r-"regola tal-24 xahar" ma tippermettix l-esklużjoni tagħhom. 60. Filwaqt li ċ-ċertezza legali hija għan leġittimu, u filwaqt li kopertura ta’ verifika kompleta f’perjodu speċifiku mhix possibbli, l-effett ikkombinat tal-kopertura ta’ verifika kurrenti tal-Kummissjoni u r-regola ta’ 24 xahar jirriżultaw f’sitwazzjoni fejn għal uħud mill-oqsma tan-nefqa, jekk fl-aħħar mill-aħħar ikunu verifikati, m’hemmx possibbiltà li jiġu imposti korrezzjonijiet. Dan jista’ jintwera l-aħjar permezz tal-eżempju fil-Kaxxa 3. KAXXA 3 PAGAMENTI IRREGOLARI MHUX KOPERTI MILL-APPROVAZZJONI TAL-KONFORMITÀ Il-Qorti vvalutat korrezzjoni inkluża fid-deċiżjoni tal-konformità Nru 22 tas- 27 ta’ Lulju 2006 (2006/554/KE). Din il-korrezzjoni ammontat għal madwar 77.1 miljun euro u indirizzat, inter alia, ir-riskju li ngħatat għajnuna għal meded ta’ wetlands Franċiżi li ma kinux eliġibbli għall-għajnuna diretta. L-ammont tal-korrezzjoni ġie stabbilit fuq l-infiq li ġġarrab tul l-24 xahar qabel in-notifika lil Franza f’Ottubru 2001. Minkejja li l-Kummissjoni kkunsidrat il-pagamenti għall-istess tip ta’ meded tal-art li saru qabel Ottubru 1999 kienu irregolari wkoll, dawn il-pagamenti ma setgħux jiġu inklużi fil-korrezzjoni permezz tal-applikazzjoni tar-"regola tal-24 xahar". F’dan il-każ li huwa illustrazzjoni ulterjuri tad-dewmien twil inerenti fis-sistema, il-Qorti stmat li l-pagamenti li ma setgħux jiġu kkoreġġuti ammontaw għal madwar 10 miljun euro. 61. Id-determinazzjoni preċiża tal-ammont totali li l-Kummissjoni tista’ ma tkunx kapaċi teskludi minħabba li l-applikazzjoni ta’ din ir-regola timplika li jkun hemm informazzjoni speċifika u eżawrjenti li mhix disponibbli fil-Kummissjoni. L-analiżi tall-Qorti turi li l-oqsma tal-verifika affettwati minn din il-limitazzjoni huma relattivament żgħar b’mod individwali fit-termini finanzjarji, iżda minħabba l-għadd tagħhom, l-ammont totali mhux insinifikanti. F’dan il-kuntest, il-Qorti tkompli tiġbed l-attenzjoni li l-għadd kbir ta’ oqsma tal-verifika inklużi fl-analiżi ċentrali tar-riskju mill-Kummissjoni (1,807 fl-2008) ma jippermettix kopertura sħiħa tagħhom f’perjodu ta’ żmien raġjonevoli. IL-KORREZZJONIJIET TAL-KUMMISSJONI MHUMIEX IBBAŻATI FUQ STIMA PREĊIŻA TAD-DANNU FINANZJARJU KKAWŻAT LILL-KOMUNITÀ 62. Ir-Regolament (KE) Nru 1290/2005 jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali li għandhom jiġu segwiti għad-determinazzjoni tal-ammont ta’ korrezzjonijiet tal-konformità u jistipula li "l-Kummissjoni għandha tevalwa l-ammonti li għandhom jiġu esklużi abbażi tal-gravità tan-nuqqas ta’ konformità rreġistrata. Għandha tikkunsidra n-natura u l-gravità tal-ksur u d-dannu finanzjarju kkawżat lill-Komunità" [21]. Skont dawn ir-regoli, il-Kummissjoni għandha d-diskrezzjoni li tiddetermina l-metodi li tuża biex tistabbilixxi l-ammonti tal-korrezzjonijiet finanzjarji. Il-Kummissjoni ddettaljat dawn il-metodi għall-kalkolu ta’ korrezzjonijiet ta’ konformità f’dokument ta’ ħidma [22]. 63. Id-dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni jipprovdi li r-rati fissi għandhom jintużaw meta ma jkunx possibbli li jintuża wieħed mill-metodi jew it-tnejn l-oħra (ara l-Kaxxa 4). Għalhekk, il-Qorti analizzat in-natura tal-korrezzjonijiet applikati fejn id-dokument ta’ ħidma tal-Kummissjoni ppermetta l-użu ta’ rati fissi jew f’każijiet speċifiċi (metodi oħra) biex jiġu stabbiliti l-korrezzjonijiet [23]. L-analiżi kopriet sitt deċiżjonijiet ta’ konformità li ttieħdu fil-perjodu kopert mill-verifika (2007 u 2008) [24]. KAXXA 4 IL-METODI TAL-KUMMISSJONI GĦALL-KALKOLU TAL-KORREZZJONIJIET FINANZJARJI Il-Kummissjoni tiddettalja tliet metodi ta’ kalkolu: (a) Meta l-iżball żvelat mill-verifika jkun ibbażat fuq każ speċifiku (jew fuq ftit każijiet), il-korrezzjoni tkun ekwivalenti għall-valur tat-tranżazzjonijiet żbaljati. (b) Meta l-iżbalji jiġu żvelati mill-eżami ta’ kampjun rappreżentattiv tat-tranżazzjonijiet, il-korrezzjoni hija bbażata fuq l-estrapolazzjoni ta’ dawn ir-riżultati. (c) Meta ma jkunx possibbli li jintuża wieħed miż-żewġ metodi msemmija hawn fuq, jiġu applikati korrezzjonijiet b’rata fissa fuq l-ammont tan-nefqa mqiegħda f’riskju. Il-livell tal-korrezzjoni b’rata fissa applikata (2 %, 5 %, 10 %, 25 % jew ogħla) jiddependi mill-gravità tan-nuqqasijiet misjuba, irrispettivament minn jekk ikunux relatati ma’ kontrolli ewlenin jew anċillari jew jekk ikunux rikorrenti jew le [25]. Użu ta’ rata fissa ta’ 2 % | Il-kontrolli ewlenin jkunu sodisfaċenti iżda wieħed jew aktar mill-kontrolli anċillari ma jkunux ħadmu. | Użu ta’ rata fissa ta’ 5 % | Mhux il-kontrolli ewlenin kollha jkunu twettqu fil-għadd, fil-frekwenza jew fil-profondità meħtieġa mir-regolamenti. Għalhekk, ir-riskju ta’ telf għall-fond tkun sinifikanti. | Użu ta’ rata fissa ta’ 10 % | Wieħed jew aktar mill-kontrolli ewlenin ma jkunux ġew applikati jew ġew applikati b’mod tant dgħajjef jew rari li jirrendihom bla effett fid-determinazzjoni tal-eliġibilità tal-klejm jew fl-impediment ta’ irregolaritajiet. Għalhekk ikun irriżulta riskju għoli ta’ telf mifrux ħafna għall-fond. | Użu ta’ rata fissa ta’ 25 % | Meta ma jkunx hemm sistema tal-kontroll jew inkella tkun dgħajfa serjament, u jkun hemm evidenza ta’ irregolarità u negliġenza kontra prattiki irregolari jew ta’ frodi. Hawn hemm riskju ta’ telf eċċezzjonalment għoli għall-Fond. | Użu ta’ rati fissi ogħla | In-nuqqasijiet ikunu serji tant li jikkostitwixxu nuqqas assolut ta’ konformità mar-regoli Komunitarji, li jirriżulta li l-pagamenti kollha jkunu irregolari. | 64. Il-Grafika 2 turi li għal kull waħda mid-deċiżjonijiet tal-konformità analizzata (2007 u 2008), il-maġġoranza l-kbira tal-korrezzjonijiet (skont il-valur) huma korrezzjonijiet b’rati fissi, u għalhekk ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala l-eċċezzjoni. B’kollox, meta wieħed iqis is-sitt deċiżjonijiet tal-konformità, 92 % tal-korrezzjonijiet (skont il-valur) huma korrezzjonijiet b’rati fissi. GRAFIKA 2 KORREZZJONIJIET B'RATA FISSA KOMPARAT MA' METODI OĦRA +++++ TIFF +++++ 65. Ir-raġuni predominanti għall-użu l-aktar spiss ta’ dan il-metodu hija li l-element ewlieni tal-verifiki tal-konformità tal-Kummissjoni huwa l-evalwazzjoni tas-sistemi li jitħaddmu mill-Istati Membri. Madankollu, dan l-approċċ ma jagħtix biżżejjed konsiderazzjoni għall-ħtieġa li jiġu ddeterminati b’aktar preċiżjoni l-konsegwenzi finanzjarji tad-dgħufijiet misjuba fis-sistemi. F’każijiet fejn konsegwenzi bħal dawn huma kwantifikati u sinifikanti, sabiex il-korrezzjonijiet potenzjali jkunu kbar, hemm il-ħtieġa li jsir l-hekk imsejjaħ ittestjar sostantiv, jiġifieri ttestjar dettaljat ta’ pagament ta’ għajnuna, inkluż kontroll tal-eliġibilità tiegħu fil-livell tal-benefiċjarju (fuq il-post), li jkun jippermetti kkwantifikar preċiż tal-ammont li għandu jiġi kkorreġġut (pereżempju permezz tal-estrapolazzjoni ta’ kampjun validu statistikament). Il-Kummissjoni, fil-Manwal operazzjonali tagħha, tagħraf din il-limitazzjoni u tispjegaha billi tistqarr li "fil-proċess tal-approvazzjoni tal-kontijiet, l-awditur għandu jevalwa mhux biss in-nuqqas fis-sistema (li timplika l-ittestjar tal-kontrolli), iżda għandu jqis ukoll l-effett finanzjarju tan-nuqqas (li jimplika ttestjar sostantiv)", iżda dan mhux possibbli fil-prattika għax "livell raġonevoli ta’ ttestjar sostantiv ikun jirrikjedi aktar riżorsi minn dawk disponibbli". 66. Id-diffikultà tal-metodu tar-rati fissi hija li n-nuqqasijiet fis-sistemi jindikaw riskju ta’ pagamenti irregolari iżda ma jipprovdux evidenza li fil-fatt ikunu saru pagamenti irregolari, u wisq anqas li l-ammont totali tagħhom kien ekwivalenti għall-korrezzjoni b’rata fissa imposta. Għaldaqstant, il-korrezzjonijiet b’rati fissi, ma jipprovdux bażi adegwata biex jiddeterminaw b’mod preċiż il-pagamenti irregolari minħabba n-nuqqasijiet li nstabu fis-sistema [26]. Fil-fatt, fil-Manwal Operazzjonali tagħha dwar verifiki tal-konformità, il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-approċċ ibbażat fuq is-sistemi normalment jagħmilha impossibbli li l-ammont ta’ pagamenti mhux konformi jiġi stmat b’mod preċiż, peress li b’mod ġenerali ma jkunx hemm rabta osservabbli bejn in-nuqqasijiet identifikati fis-sistemi u l-iżbalji fil-pagament [27]. Din is-sitwazzjoni tintwera fl-eżempju li ġej fil-Kaxxa 5: KAXXA 5 L-ISKOP TAL-ITTESTJAR TAL-KUMMISSJONI Fid-deċiżjoni tal-konformità nru 28 tagħha, il-Kummissjoni eskludiet ammont ta’ 55 miljun GBP (68 miljun euro) mill-finanzjament tal-Komunità fir-rigward ta’ pagamenti li saru mill-Aġenzija tal-Pagament tar-Renju Unit fis-snin finanzjarji 2004 u 2005. Dan l-ammont irriżulta minn korrezzjoni b’rata fissa ta' 5 % minħabba n-nuqqasijiet tas-sistema identifikati mill-awdituri tal-Kummissjoni u kienu dwar il-kwalità inadegwata ta’ kontrolli fuq il-post li jużaw is-sistema ta’ telerilevament (il-ħin mhux xieraq ta’ żjajjar ta’ segwitu tal-oqsma u d-determinazzjoni mhux preċiża tal-qasam eliġibbli għal pagament). Il-Kummissjoni kkontrollat numru ta’ meded tal-art fir-rigward tad-daqs u l-eliġibilità tagħhom, iżda ma ttestjatx kampjun rappreżentattiv ta’ pagamenti individwali, li kien jippermettilha li tikkalkola l-ammont preċiż tad-dannu għall-baġit tal-UE. Fin-nuqqas ta’ approċċ bħal dan, mhux possibbli li jkun stabbilit jekk il-korrezzjoni b’rati fissi kinitx adegwata, mhux biżżejjed jew eċċessiva. 67. L-osservazzjoni tal-Qorti ġiet enfasizzata mill-Parlament Ewropew fir-riżoluzzjoni ta’ kwittanza tiegħu għas-sena finanzjarja 2007, li fiha ddeplora, fost nuqqasijiet oħra fis-sistema tal-approvazzjoni, il-fatt li ma tistax issir rabta valida bejn l-ammonti rkuprati u l-ammont reali ta’ pagamenti irregolari [28]. Fl-2003, fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar ir-riforma tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet, il-Parlament Ewropew kien diġà nnota "li madwar 90 % tal-korrezzjonijiet kollha skont il-valur huma korrezzjonijiet b’rati fissi u mhux korrezzjonijiet preċiżi", u talab "lill-Kummissjoni biex tipproponi miżuri li jnaqqsu d-dipendenza tagħha fuq korrezzjonijiet b’rati fissi sa tmiem l-2004" [29]. Sal-lum, ma ġew proposti l-ebda miżuri bħal dawn. ID-DEĊIŻJONIJIET TAL-KONFORMITÀ JITTIEĦDU TARD WISQ 68. Il-Qorti saħqet f’diversi okkażjonijiet għad-dewmien fit-tul fil-proċedura tal-approvazzjoni ta’ kontijiet qabel ir-riforma tagħha fl-1996. Konsegwentement, il-Qorti, fl-Opinjoni Nru 5/94 tagħha dwar ir-riforma tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 729/70 dwar il-finanzjament tal-politika tal-agrikoltura komuni, uriet li kien meħtieġ li jiġu stabbiliti skadenzi preċiżi fl-istadji kollha tal-proċedura tal-approvazzjoni biex ma jkunx hemm dewmien inaċċettabbli. Din il-proposta spiċċat ma ġietx adottata fil-verżjoni emendata tar-regolament. 69. Madankollu, il-Kummissjoni stabbiliet mira interna għat-tlestija tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità. Hija tipprevedi li l-proċedura kollha kemm hi tiġi ffinalizzata fi żmien 450 jum wara li tkun saret il-verifika (mingħajr konċiljazzjoni) u fi żmien 645 jum fil-każ li l-Istat Membru kkonċernat jitlob konċiljazzjoni. L-istadji varji tal-proċedura prevista jidhru fil-Kaxxa 6. KAXXA 6 MIRA INDIKATTIVA INTERNA TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONFORMITÀ Sors: Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Agrikoltura: Fact sheet – The clearance of accounts procedure [Skeda tal-fatti - Il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet] (http://ec.europa.eu/agriculture/publi/fact/clear/clear_en.pdf). Stadju A | Verifika fl-Istat Membru | | Stadju B | Rappurtar dwar is-sejbiet tal-verifika | A + 60 jum | Stadju C | Ittra lill-Istati Membri dwar is-sejbiet | B + 30 jum | Stadju D | Tweġiba tal-Istati Membri | C + 60 jum | Stadju E | Traduzzjoni u eżami tat-tweġiba | D + 90 jum | Stadju F | Laqgħa bilaterali dwar kwistjonijiet mhux miftiehma | E + 45 jum | Stadju G | Ittra ta' konklużjoni tal-laqgħa bilaterali | F + 15 jum | Stadju H | Tweġiba tal-Istat Membru għall-konklużjonijiet, it-traduzzjoni u l-eżami tagħha min-naħa tal-Kummissjoni | G + 105 jum | Stadju I | Abbozz tal-konklużjoni finali | H + 45 jum | Jiem mit-twettiq tal-verifika (mingħajr konċiljazzjoni) | 450 jum | Stadju J | Talba mill-Istati Membri għall-konċiljazzjoni | I + 30 jum | Stadju K | Rapport tal-korp tal-konċiljazzjoni | J + 120 jum | Stadju L | Abbozz tal-pożizzjoni finali tal-Kummissjoni | K + 45 jum | Jiem mit-twettiq tal-verifika (bil-konċiljazzjoni) | 645 jum | Frekwenza proposta għad-deċiżjonijiet tal-konformità | darbtejn jew tliet darbiet fis-sena | 70. Abbażi tas-sitt deċiżjonijiet tal-konformità li ttieħdu fl-2007 u fl-2008, il-Qorti vvalutat iż-żmien fil-fatt meħtieġ biex jitlesta abbozz tal-konklużjoni finali (stadju I – proċedura mingħajr konċiljazzjoni) jew abbozz tal-pożizzjoni finali (stadju L – proċedura bil-konċiljazzjoni). Ir-riżultati jintwerew fil-Grafika 3. 71. Din l-analiżi turi li, b’mod ġenerali, iż-żmien meħtieġ għall-korrezzjonijiet kemm bil-proċedura tal-konċiljazzjoni u kemm mingħajrha, kien ferm iktar mill-mira interna indikata mill-Kummisjoni. F’bosta każijiet, dan kien minħabba l-fatt li l-Kummissjoni kienet obbligata li twettaq aktar verifiki fi Stat Membru sabiex tistabbilixxi aħjar il-kobor u l-gravità tan-nuqqasijiet tas-sistemi tal-kontroll tagħhom. GRAFIKA 3 IŻ-ŻMIEN MEĦTIEĠ GĦALL-PROĊEDURA TAL-KONFORMITÀ +++++ TIFF +++++ 72. Il-proċedura ovvjament titwal meta l-Istati Membri jitolbu konċiljazzjoni. Fl-2003, il-Parlament Ewropew, fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar ir-riforma tal-proċedura, innota li: "jiddispjaċih li l-proċedura tal-konċiljazzjoni ma rriżultatx fi tnaqqis fil-għadd ta’ każijiet imressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa jqis li l-proċedura tal-konċiljazzjoni fil-prattika ma timmirax biex tirrikonċilja l-pożizzjonijiet, iżda minflok isservi bħala opportunità addizzjonali għall-Istati Membri biex jappellaw, bħala verifikazzjoni dwar ix-xogħol tal-Kummissjoni u bħala inċentiv għall-Kummissjoni biex twettaq xogħolha sew. Huwa wera d-dubju jekk dan jipprovdix bażi suffiċjenti biex jiġġustifika l-kontinwazzjoni tal-proċedura tal-konċiljazzjoni għall-futur. Huwa talab lill-Kummissjoni biex flimkien mal-Korp tal-Konċiljazzjoni tesplora modi kif jiġu ffiltrati u b’hekk imnaqqsa l-każijiet referuti lill-Korp tal-Konċiljazzjoni" [30]. 73. Kollox ma’ kollox, il-Qorti osservat li l-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità hija twila wisq (tieħu bejn sentejn u ħames snin). Fi tmiem l-2008, l-approvazzjoni tal-kontijiet ma kinitx lesta għal kwalunkwe sena wara l-2001. PARTI III – IL-PROĊEDURA TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONTIJIET B’MOD ĠENERALI DAĦLA 74. F’partijiet I u II ta’ dan ir-rapport, iż-żewġ stadji tal-proċedura attwali tal-approvazzjoni tal-kontijiet ġew eżaminati separatament. F’din il-parti, jiġi kkunsidrat jekk dawn il-proċeduri, meqjusa flimkien, jissodisfawx ir-rwol tal-approvazzjoni tal-kontijiet. OSSERVAZZJONIJIET KONFORMITÀ TAL-PROĊEDURA ATTWALI TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONTIJIET GĦALKOLLOX MAR-REGOLAMENT FINANZJARJU 75. Kif ġie mfakkar fid-daħla ta’ dan ir-rapport, l-għan ġenerali tal-approvazzjoni tal-kontijiet huwa li jippermetti li l-Kummissjoni tieħu r-responsabbiltà finali għall-implimentazzjoni tal-baġit f’sitwazzjoni fejn in-nefqa agrikola tiġi eżegwita mill-Istati Membri permezz ta’ "ġestjoni kondiviża". Għal dan l-għan, huwa d-dmir tal-Kummissjoni li tagħraf dik il-parti tan-nefqa li tkun saret skont ir-regoli applikabbli u li għandha titħallas mill-baġit tal-UE, u li teskludi mill-finanzjament tal-Komunità dik il-parti li ma tikkonformax mar-regoli. Dan huwa dettaljat fl-Artikolu 53b tar-Regolament Finanzjarju u fl-Artikolu 42 tar-Regoli ta’ Implimentazzjoni tar-Regolament Finanzjarju. 76. Għalhekk, il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet għandha tikkonsisti fid-determinazzjoni tal-ammont ta’ nfiq li għandu jitħallas mill-baġit. Dan jimplika att ta’ rikonoxximent finali pożittiv, min-naħa tal-Kummissjoni, tan-nefqa li għandha titħallas minn eżerċizzju baġitarju partikolari, biex hi tinforma l-awtoritajiet baġitarji u tieħu r-responsabbiltà finali tiegħu. 77. Iż-żewġ stadji attwali tal-proċedura tal-approvazzjoni jipprovdu biss għal deċiżjoni finanzjarja annwali dwar l-affidabbiltà tal-kontijiet (id-deċiżjoni finanzjarja). Fid-deċiżjonijiet tal-konformità sussegwenti jiġu esklużi ammonti speċifiċi. Madankollu, ma teżistix deċiżjoni finali formali li tistabbilixxi għal eżerċizzju partikolari l-ammont ta’ nfiq li għandu jitħallas mill-baġit. Fin-nuqqas ta’ deċiżjoni bħal din dwar il-legalità u r-regolarità, in-nefqa għas-sena inkwistjoni ma tistax tiġi kkunsidrata bħala approvata bis-sħiħ. 78. Id-deċiżjonijiet tal-konformità ma jistgħux jitqiesu li jikkumpensaw bis-sħiħ għal-limitazzjoni tad-deċiżjoni finanzjarja annwali għar-raġunijiet li ġejjin: a) il-Kummissjoni tieħu deċiżjonijiet ta’ konformità (ġeneralment tlieta kull sena) fuq bażi ad hoc wara li tkun lestiet verifika jew grupp ta’ verifiki. Dawn id-deċiżjonijiet ma jkunux relatati ma’ sena finanzjarja speċifika, iżda jikkonċernaw diversi snin finanzjarji. Id-deċiżjoni tal-konformità Nru 29 pereżempju, li ttieħdet fl-2008, inkludiet korrezzjonijiet marbuta ma’ snin finanzjarji mill-2001 sal-2007; b) id-deċiżjonijiet tal-konformità jistgħu jittieħdu sa ċertu skadenza ta’ żmien sa ma jiġu preklużi. F’termini prattiċi, dan ifisser li verifiki tal-konformità li jkunu għaddejjin fi tmiem l-2008 jippermettu korrezzjonijiet li jmorru lura sas-sena finanzjarja 2002. Dan jimplika li sa tmiem l-2008, is-sena finanzjarja 2001 tista’ titqies bħala magħluqa. Madankollu, dan l-istatus (i) ma jiġix innotifikat b’mod formali lill-partijiet interessati f’deċiżjoni tal-Kummissjoni, lanqas bħala nota mad-dikjarazzjonijiet finanzjarji u (ii) jinkiseb biss ħafna wara li d-deċiżjoni finanzjarja korrispondenti tkun ittieħdet. 79. Il-Qorti kemm-il-darba ġibdet l-attenzjoni dwar dawn il-kwistjonijiet fir-rapporti annwali tagħha fejn identifikat, bħala limitazzjonijiet inerenti fis-sistema tal-approvazzjoni, in-natura retroattiva u multiannwali tal-approvazzjoni tal-konformità [31]. Fl-2007, il-Qorti rrappurtat li "d-deċiżjonijiet tal-konformità ma kinux relatati ma’ pagamenti li saru lil benefiċjarji finali fis-sena li fiha ttieħdu d-deċiżjonijiet – ġeneralment kienu relatati ma’ diversi snin ta’ nfiq u ttieħdu b’lura bosta snin wara. Sa tmiem l-2006 l-approvazzjoni ma kinitx lesta għal kwalunkwe sena wara l-1998" [32]; sa tmiem l-2008 ma kinitx lesta għal kwalunkwe sena wara l-2001. 80. Il-Parlament Ewropew qajjem is-suġġet fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet għall-eżerċizzju tal-2003, fejn "jistieden lill-Kummissjoni biex tinforma l-awtorità ta’ kwittanza meta sena finanzjarja partikolari tkun ġiet finalizzata u biex tippreżenta l-korrezzjonijiet finali għal kull Stat Membru u għal kull settur għal dik is-sena fir-Rapport Finanzjarju annwali dwar l-FAEGG li jkun imiss" [33]. Ma kien sar l-ebda progress bi tweġiba għal dik it-talba fiż-żmien tal-verifika. Madankollu, il-Kummissjoni ħadet ir-responsabbiltà li tipprovdi informazzjoni addizzjonali fil-Kontijiet Annwali 2009 li se jiġu ppubblikati fl-2010. 81. Il-Qorti hija tal-fehma li l-approvazzjoni attwali tal-proċedura tal-kontijiet, ma tipprovdix għal rikonoxximent finali formali tan-nefqa li għandha titħallas minn eżerċizzju baġitarju partikolari, la fil-forma ta’ deċiżjoni speċifika li tiddikjara l-ammont finalment aċċettat u lanqas fil-forma ta’ informazzjoni speċifika żvelata fid-dikjarazzjonijiet finanzjarji, pożizzjoni li l-Qorti ddikjarat ripetutament fir-rapporti annwali tagħha indirizzati lill-awtorità ta’ kwittanza. Skont dan, il-proċedura ma tipprovdix iċ-ċarezza neċessarja dwar l-ammont rikonoxxut bħala pagabbli mill-baġit, għal sena finanzjarja speċifika kif stipulat mir-Regolament Finanzjarju (ara l-paragrafu 2). 82. F’dan ir-rigward, il-Qorti tfakkar li fl-opinjoni tagħha tal-2004 dwar ir-riforma, il-Qorti ssostni l-adeżjoni tagħha mal-prinċipju ta’ deċiżjoni annwali unika tal-approvazzjoni tal-Garanzija tal-EAGGF, kif previst bir-Regolament (KEE) Nru 729/70 fl-ewwel verżjoni tiegħu u qieset li f’dan il-kuntest il-proposta tal-Kummissjoni tidher bħala soluzzjoni ta’ kompromess, li waqt li tikkunsidra n-nuqqasijiet osservati fil-proċedura tal-approvazzjoni, ma tirrimedjahomx għalkollox. IL-KONSEGWENZI TAS-SITWAZZJONI ATTWALI IL-KONSEGWENZI FUQ ID-DIKJARAZZJONIJIET FINANZJARJI 83. Id-dikjarazzjonijiet finanzjarji huma ppreżentati lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill wara d-deċiżjoni annwali ta’ approvazzjoni finanzjarja, iżda qabel ma jittieħdu d-deċiżjonijiet tal-konformità. Għalhekk, dawn id-dikjarazzjonijiet finanzjarji jkunu għadhom ma jirriflettux l-esklużjoni ta’ dak l-infiq li ma jkunx sar f’konformità mar-regoli. 84. F’dan il-kuntest, il-Qorti, sostniet ripetutament fir-rapporti annwali tagħha li "minkejja li n-noti spjegattivi tal-kontijiet annwali fihom informazzjoni supplementari dwar il-fatt li xi tranżazzjonijiet aktarx jiġu kkoreġuti f'data aktar tard mid-dipartimenti tal-Kummissjoni jew l-Istati Membri, in-noti għadhom ma jidentifikawx l-ammonti u l-oqsma tal-infiq li jistgħu jkunu soġġetti għal aktar verifikazzjoni u approvazzjoni ta' kontijiet" [34]. Jekk tittieħed l-2008 bħala eżempju, in-noti mad-dikjarazzjonijiet finanzjarji juru li l-Kummissjoni ddeċidiet li tirkupra 859 miljun euro [35] mill-Istati Membri (permezz ta’ deċiżjonijiet tal-konformità). Dan l-ammont jirrelata man-nefqa prenotata fi snin preċedenti, iżda ma ngħatatx l-ebda informazzjoni dwar liema snin, liema Stati Membri u liema miżuri huma kkonċernati. 85. Il-Kummissjoni ppruvat ittaffi dan in-nuqqas ta’ ċertezza billi tinkludi, fin-noti tal-kontijiet, stima tal-ammonti li hija tqis li jistgħu jiġu esklużi fis-snin li ġejjin, abbażi tal-applikazzjoni ta’ medja tat-total tal-esklużjonijiet fis-snin preċedenti. Filwaqt li l-inklużjoni ta’ tali estimi tagħti informazzjoni supplementari lill-utent tad-dikjarazzjonijiet finanzjarji, dawn ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala indikatur affidabbli ta’ korrezzjonijiet futuri la f’termini ta’ valur u lanqas f’termini ta’ liema qasam ta’ nfiq kienu se jaffettwaw. Jekk nerġgħu nieħdu l-2008 bħala eżempju, id-dikjarazzjonijiet finanzjarji jinkludu nota li tiżvela li l-Kummissjoni tipprevedi li tirkupra, permezz ta’ deċiżjonijiet tal-konformità futuri, madwar 1.7 biljun euro marbuta man-nefqa mġarrba matul il-perjodu tal-2001 - 2008 [36]. KONSEGWENZI GĦALL-PROĊEDURA TA’ KWITTANZA 86. Il-kwittanza hija d-deċiżjoni meħuda mill-awtorità li jkollha s-setgħa, il-Parlament Ewropew, li jirrilaxxa lill-eżekuttiv, il-Kummissjoni, minn kull responsabbiltà ulterjuri fir-rigward tal-ġestjoni tagħha tal-baġit, biex b’hekk jingħalaq il-baġit b’mod finali. 87. Id-deċiżjoni tal-kwittanza hija l-qofol ta’ proċedura li tibda fis-sena li tiġi wara l-eżekuzzjoni tal-baġit inkwistjoni, u ġeneralment titlesta sal-15 ta’ Mejju tas-sena ta’ wara dik. Wara li l-Kunsill jippreżenta rakkomandazzjoni, il-Parlament jeżamina d-dikjarazzjonijiet finanzjarji msemmija fl-Artikolu 275 KE (l-Artikolu 318 tat-TFUE), ir-rapport annwali u r-rapporti speċjali relevanti mill-Qorti tal-Awdituri u d-dikjarazzjoni ta’ assigurazzjoni tal-Qorti msemmija fl-Artikolu 248 KE (l-Artikolu 287 tat-Trattat ta’ Lisbona). 88. L-approvazzjoni tal-proċedura tal-kontijiet attwali taffettwa l-atturi ewlenin fil-proċedura tal-kwittanza, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, bil-modi li ġejjin: Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jintalbu jeżaminaw id-dikjarazzjonijiet finanzjarji li jippreżentaw informazzjoni mhux kompluta u biex jirrilaxxaw lill-Kummissjoni mir-responsabbiltà tagħha tal-ġestjoni tal-baġit, filwaqt li n-nefqa kkonċernata ma tkunx definittiva u tiġi emendata jew ikkorreġuta aktar tard bid-deċiżjonijiet tal-konformità tal-Kummissjoni. Fil-passat il-Parlament Ewropew ikkummenta dwar is-sitwazzjoni (ara l-paragrafu 80). Saret ukoll referenza għal din il-kwistjoni mill-Kunsill, li fir-rakkomandazzjoni tiegħu dwar il-kwittanza li għandha tingħata lill-Kummissjoni għas-sena finanzjarja 2004 jappella lill-Kummissjoni biex tindika b’mod separat fid-dikjarazzjoni tad-Direttur Ġenerali, in-nefqa verifikata u n-nefqa soġġetta għal aktar kontrolli [37]. IR-RWOL TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONTIJIET FIL-PROTEZZJONI TAL-INTERESSI FINANZJARJI TAL-KOMUNITÀ 89. Ukoll jekk l-esklużjoni ta’ pagamenti irregolari tipproteġi l-baġit tal-UE mill-infiq li m’għandux jiħallas minnu, il-Kummissjoni stess tinnota li l-approvazzjoni tal-konformità mhix mekkaniżmu biex tagħmel "irkupri" ta’ pagamenti irregolari mill-benefiċjarji, iżda tenfasizza li l-korrezzjonijiet "huma inċentiv qawwi biex l-Istati Membri jtejbu l-ġestjoni u l-kontroll tagħhom" [38]. Madankollu, ir-rendikonti finanzjarji tal-2008 tal-Kummissjoni Ewropea jinkludu l-ammont ta’ 859 miljun euro għall-approvazzjoni tal-konformità taħt l-intestatura "irkupru ta’ pagamenti mhux dovuti". 90. F’dan ir-rigward il-Qorti enfasizzat ukoll li deċiżjonijiet tal-konformità meħuda jistgħu mingħajr dubju jgħinu biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-UE. Madankollu, il-fatt li l-korrezzjonijiet finanzjarji huma esklużi mill-ammonti li sussegwentement jiġu rimborżati lill-Istati Membri għandu l-konsegwenzi li ġejjin: a) il-korrezzjonijiet finanzjarji ma jiġux imposti fuq il-bdiewa u l-kummerċjanti li jirċievu l-pagamenti irregolari, iżda fuq iċ-ċittadini li jħallsu t-taxxi fil-pajjiż partikolari; b) fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-korrezzjonijiet m’għandhomx effett dirett preventiv jew dissważiv fuq il-benefiċjarji li jkunu rċevew pagamenti mhux konformi mar-regoli, peress li l-esklużjonijiet magħmula ma jistgħux jintrabtu ma’ każijiet individwali u sussegwentement irkuprati. 91. Il-Qorti tosserva li l-parti l-kbira tal-korrezzjonijiet (skont il-valur) huma bbażati fuq rati fissi (ara l-paragrafu 66) u għaldaqstant ma jeskludux oġġetti identifikati ta’ nefqa (li ma kinux konformi mar-regoli), iżda pjuttost jissanzjonaw nuqqasijiet fil-kontrolli u l-proċeduri introdotti mill-Istati Membri. Il-mekkaniżmu li permezz tiegħu jiġu esklużi l-ammonti deċiżi jipprevedi li l-ammonti jiġu mnaqqsa minn pagamenti futuri li jsiru mill-Kummissjoni lill-Istati Membri. Għal dawn ir-raġunijiet, id-deċiżjonijiet tal-approvazzjoni saru meqjusa bħala sanzjonijiet fuq il-ġestjoni tal-Istat Membru, aktar milli korrezzjonijiet minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-pagamenti. KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET KONKLUŻJONIJIET L-APPROVAZZJONI FINANZJARJA TAL-KONTIJIET 92. Il-proċedura annwali tal-approvazzjoni finanzjarja inizjalment kienet tkopri l-affidabbiltà tal-kontijiet, iżda reċentement ġiet estiża biex tkopri ċerti aspetti ta’ legalità u regolarità tat-tranżazzjonijiet. 93. Fir-rigward tal-affidabbiltà tal-kontijiet, il-Qorti sabet li kien hemm varjabbiltà għolja fil-livell tal-kwalità tal-ittestjar tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li, f’xi każijiet, affettwat ħażin il-bażi taċ-ċertifikazzjoni tagħhom kif indikat fil-paragrafi minn 21 sa 24 hawn fuq. Minkejja n-nuqqasijiet li nstabu, il-Qorti kkonkludiet li l-impatt tagħhom ma kienx ibiddel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-kontijiet tal-Aġenziji tal-Pagament kkonċernati (jiġifieri li tapprovahom jew tisseparahom). Konsegwentement, il-Qorti kkonkludiet li l-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet, fir-rigward tal-affidabbiltà tal-kontijiet, tipprovdi assigurazzjoni raġjonevoli u informazzjoni biżżejjed biex il-Kummissjoni tieħu d-deċiżjoni annwali tagħha tal-approvazzjoni finanzjarja. 94. Fir-rigward tal-elementi l-ġodda tal-assigurazzjoni marbuta mal-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi li issa huma meħtieġa mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni u d-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament, il-Qorti kkonkludiet, għar-raġunijiet indikati fil-paragrafi 25 sa 52 hawnhekk, li l-użu li jista’ jsir minn dawn l-elementi l-ġodda għal skopijiet ta’ assigurazzjoni kien għadu limitat. B’mod partikulari, l-ittestjar tal-proċeduri tal-kontroll intern kienu jvarjaw b’mod sinifikanti fost il-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni li sarilithom żjara u, b’mod ġenerali, ix-xogħol li sar mhuwiex biżżejjed biex jappoġġja d-dikjarazzjoni tagħhom li l-proċeduri tal-kontroll intern tal-Aġenziji tal-Pagament ħadmu b’mod sodisfaċenti. Barra minn hekk, id-Dikjarazzjonijiet ta’ Assigurazzjoni tad-diretturi tal-Aġenziji tal-Pagament ma jistgħux jipprovdu assigurazzjoni tal-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi sakemm ma jkunx hemm assigurazzjoni raġjonevoli li l-istatistika tal-kontroll hija affidabbli, li għadu mhux il-każ. Il-valur miżjud mill-opinjoni maħruġa mill-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni dwar id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni għadu mhux ċar. L-APPROVAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TAL-KONTIJIET 95. Bejn l-1999 u tmiem l-2008, il-Kummissjoni rkuprat, mill-Istati Membri, 5582 miljun euro permezz tad-deċiżjonijiet tal-konformità tagħha. Madankollu, hemm nuqqasijiet sinifikanti li għadhom jaffettwaw l-implimentazzjoni tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità, u dawn jolqtu ħażin il-kisba tal-għan li teskludi l-pagamenti irregolari mill-finanzjament tal-Komunità. 96. Ir-riżorsi disponibbli għall-Kummissjoni għall-verifiki tal-konformità rriżultaw f’kopertura ta’ verifika limitata tan-nefqa agrikola li, flimkien mal-applikazzjoni tar-"regola tal-24 xahar", tirriżulta f’sitwazzjoni fejn il-pagamenti irregolari jistgħu jiġu identifikati, iżda ma jistgħux imbagħad jiġu esklużi mill-finanzjament tal-Komunità. 97. Kif diġà osservat il-Qorti, il-verifika tas-sistemi mill-Kummissjoni ma teskludix l-użu ta’ metodu xieraq ta’ teħid ta’ kampjun biex tistabbilixxi l-impatt finanzjarju ta’ nfiq irregolari. Kull metodu xieraq għandu jinkludi eżami tal-legalità u r-regolarità tal-pagamenti fil-livell tal-benefiċjarji finali. Il-fatt li l-Kummissjoni adattat l-approċċ tal-verifika tagħha għar-riżorsi li kellha disponibbli rriżulta f’nuqqas ta’ ttestjar sostantiv suffiċjenti bħal dan, u konsegwentement, fil-ġeneralizzazzjoni tal-korrezzjonijiet b’rati fissi. Dawn il-korrezzjonijiet ma jippermettux li tiġi stabbilita rabta valida bejn l-ammonti rkuprati mill-Istati Membri permezz tad-deċiżjonijiet tal-konformità u l-ammonti ta’ pagamenti irregolari li suppost li jagħmlu tajjeb għalihom l-ammonti rkuprati. 98. Il-Parlament Ewropew fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar ir-riforma tal-procedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet saħaq li "l-approvazzjoni tal-kontijiet kienet ġiet riformata fl-1996 biex tegħleb il-problema ta' dewmien fit-tul fid-deċiżjonijiet tal-approvazzjonijiet." Madankollu, iż-żmien meħtieġ biex jittieħdu d-deċiżjonijiet tal-konformità u biex titlesta l-proċedura għadu meqjus twil ħafna. B’riżultat tat-tul tal-proċedura tal-approvazzjoni, fi tmiem l-2008, il-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet ma kinitx lesta għal kwalunkwe sena wara l-2001. IL-PROĊEDURA TAL-APPROVAZZJONI TAL-KONTIJIET B’MOD ĠENERALI 99. Ir-riforma tal-1996 tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet introduċiet proċedura f’żewġ stadji li timplika li issa hemm deċiżjoni finanzjarja annwali tal-Kummissjoni biss u li d-deċiżjonijiet ta’ konformità jkopru bosta snin u mhumiex aktar marbuta ma’ sena finanzjarja partikolari. 100. Permezz tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet il-Kummissjoni ma tiħux deċiżjoni finali formali li tistabbilixxi, għal eżerċizzju partikolari, l-ammont ta’ nefqa rikonoxxut li għandu jitħallas mill-baġit kif stipulat mir-Regolament Finanzjarju. Fin-nuqqas ta’ deċiżjoni bħal din dwar il-legalità u r-regolarità, in-nefqa għas-sena inkwistjoni ma tistax titqies bħala approvata kompletament fil-ħin tal-kwittanza. 101. Id-dikjarazzjonijiet finanzjarji jiġu ppreżentati lill-Parlament u lill-Kunsill wara d-deċiżjoni tal-approvazzjoni finanzjarja iżda qabel l-esklużjoni ta’ nfiq irregolari. Il-Parlament, bl-għoti tal-kwittanza lill-Kummissjoni, ikun qiegħed jeżoneraha mir-responsabbiltà tagħha għall-implimentazzjoni. Billi jagħmel hekk, huwa jippreżenta opinjoni dwar l-informazzjoni li tkopri l-operazzjonijiet li dwarhom il-Kummissjoni ma tkunx għadha ħadet ir-responsabbiltà u li għalhekk x’aktarx li jkollha tiġi emendata fi stadju sussegwenti. 102. L-impożizzjoni tal-Kummissjoni tal-korrezzjonijiet permezz tad-deċiżjonijiet tal-konformità tagħha, l-aktar (skont il-valur) korrezzjonjiet b’rati fissi, tirriskja li l-ammonti esklużi ma jkunux ikkunsidrati mill-Istati Membri bħala ċari u inkontestabbli. Konsegwentement, għalkemm ir-riforma tal-1996 irrakkomandat filosofija ta’ mekkaniżmu preventiv u korrettiv aktar milli mezz fejn jiġu imposti l-penali, il-korrezzjonijiet finanzjarji jistgħu jidhru bħala sanzjonijiet [39] li huma negozjabbli u mhux irkupri ta’ pagamenti irregolari. 103. Id-deċiżjonijiet tal-konformità mhumiex marbuta direttament ma’ pagamenti irregolari mħallsa lill-benefiċjarji, u għalhekk ma jeskludux direttament dan l-infiq irregolari mill-finanzjament tal-Komunità. Fil-fatt, l-ispejjeż tal-korrezzjonijiet finanzjarji inklużi f’dawn id-deċiżjonijiet jiġġarbu mill-Istati Membri minflok mill-benefiċjarji tal-għajnuna mħallsa b’mod irregolari. RAKKOMANDAZZJONIJIET 104. Il-Qorti tirrakkomanda li l-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet, b’mod ġenerali, tiġi riveduta bil-ħsieb li tindirizza, b’mod partikolari, il-punti li ġejjin: a) L-għanijiet stabbiliti għad-diversi fażijiet tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet u tal-proċedura kollha kemm hi, kif ukoll għar-rwoli u r-responsabbiltajiet rispettivi tal-partijiet differenti involuti, għandhom ikunu definiti b’mod aktar ċar fir-regolamenti relevanti minflok ma jiġu modifikati biż-żmien u ta’ spiss permezz ta’ linji gwida. Dan għandu jgħin fl-"istabbilizzazzjoni" tar-rwol tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni. b) Element importanti tar-reviżjoni rakkomandata f’(a) hawn fuq għandu jkun li jiġu stabbiliti limiti taż-żmien għall-istadji kollha tal-proċedura u, b’mod partikolari, limitu ta’ żmien li fih il-Kummissjoni għandha tieħu d-deċiżjoni finali dwar sena finanzjarja speċifika. c) Fl-aħħar tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-konformità, il-Kummissjoni għandha tirrikonoxxi l-ammont ta’ nfiq li għandu jidħol fil-kontijiet ta’ sena finanzjarja partikolari u tinforma lill-awtoritajiet tal-kwittanza dwaru. d) Sabiex jittejjeb l-iżvelar attwali għall-utenti tad-dikjarazzjonijiet finanzjarji, id-dikjarazzjonijiet għandhom jidentifikaw, għal kull Stat Membru, l-ammonti skont is-sezzjoni ta’ baġit u s-sena tal-baġit li jistgħu jkunu soġġetti għal aktar verifikazzjoni. e) Għandha tiġi indirizzata l-kritika li ilha ssir u li għadha relevanti minkejja r-riformi preċedenti: din tinkludi ż-żmien eċċessiv meħtieġ biex titlesta l-proċedura, il-fatt li l-proċedura hija mifruda mid-dikjarazzjonijiet finanzjarji annwali (ara c u d, hawn fuq) u d-dipendenza eċċessiva fuq korrezzjonijiet li jirriżultaw f’irkupru. Fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra użu aktar estensiv ta’ kampjuni validi statistikament f’każijiet fejn jinstabu dgħufijiet sinifikanti tas-sistema. Approċċ bħal dan kieku jikkostitwixxi mezzi indisputabbli li jistabbilixxu mezz ta’ determinazzjoni bbażat tajjeb u proporzjonat tar-relazzjoni bejn l-impatt finanzjarju tal-iżbalji fil-kontijiet u l-korrezzjoni imposta mill-Kummissjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni għandha tesplora modi diversi li jwassluha għal dan l-għan, filwaqt li tqis il-benefiċċju tal-ispiża ta’ tali kontrolli. f) Is-setgħa tal-Kummissjoni li tissanzjona l-Istati Membri għal nuqqasijiet ta’ kontroll, eżerċitata attwalment permezz tad-deċiżjonijiet tal-konformità, għandha tinfired mill-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet li hija ta’ natura differenti. g) Fl-aħħar, il-Qorti hija tal-fehma li l-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet, fir-rigward tal-affidabbiltà tal-kontijiet, tista’ tittejjeb aktar permezz ta’ superviżjoni kontinwa mill-Kummissjoni tal-ħidma tal-korpi ta’ ċertifikazzjoni, b’mod partikolari permezz ta’ żjarat speċifiċi ta’ verifika. Dan ir-rapport ġie adottat mill-Kamra I, immexxija mis-Sur Michel CRETIN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal- 21 ta' Lulju 2010. Għall-Qorti ta' l-Awdituri +++++ TIFF +++++ Vítor Manuel da Silva Caldeira Il-President [1] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal- 25 ta' Gunju 2002 rigward ir-Regolament Finanazjarju applikabbli għall-bagit generali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 248, 16.9.2002, p. 1). [2] Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/2002 tat- 23 ta' Diċembru 2002 li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 fuq ir-Regolamenti Finanzjaru li jgħodd għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 357, 31.12.2002, p. 1). [3] B’mod simili, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1290/2005, fil-premessa 24 tal-preambolu tiegħu, ifakkar li l-Kummissjoni, li hija responsabbli għall-applikazzjoni korretta tal-liġi Komunitarja skont l-Artikolu 211 tat-Trattat, għandha tiddeċiedi jekk in-nefqa tal-Istati Membri hijiex konformi mal-leġiżlazzjoni Komunitarja (ĠU L 209, 11.8.2005, p. 1). [4] Ir-Rapport Speċjali Nru 25/82 dwar l-approvazzjoni tal-kontijiet tat-taqsima tal-Garanzija tal-FEGGA (ĠU C 313, 29.11.1982). [5] Ir-Regolament (KE) Nru 1290/2005 dwar il-finanzjament tal-politika komuni tal-agrikoltura u l-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 885/2006 (ĠU L 171,23.6.2006, p. 90) li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1290/2005 dwar l-akkreditazzjoni tal-aġenziji tal-ħlas u ta’ korpi oħrajn u l-approvazzjoni tal-kontijiet tal-FAEG u tal-FAEŻR. [6] F’dawk l-Istati Membri fejn aktar minn aġenzija ta’ pagament waħda hi akkreditata waħda biss kienet koperta mill-verifika flimkien mal-korp ta’ ċertifikazzjoni korrispondenti. Dan kien il-każ għall-Ġermanja (Sachsen-Anhalt), Spanja (Extremadura), Franza (AUP), l-Italja (AGEA), il-Polonja (ARiMR) u r-Renju Unit (RPA). [7] Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 485/2008 tas- 26 ta’ Mejju 2008 dwar l-iskrutinju mill-Istati Membri fuq tranżazzjonijiet li jiffurmaw parti mis-sistema ta’ finanzjament tal-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (ĠU L 143, 3.6.2008, p. 1). [8] Is-sena finanzjarja fir-rigward tal-FAEG u l-FAEŻR tibda fis-16 ta’ Ottubru u tintemm fil-15 ta’ Ottubru tas-sena ta’ wara. [9] Fil-każ partikolari tad-Danimarka, l-użu tal-Unità tal-Verifika Interna kien sostanzjali: il-Korp ta’ Ċertifikazzjoni ħadem direttament biss fuq l-ittestjar sostantiv tan-nefqa u l-verifikazzjoni tas-sigurtà tas-sistema ta’ informazzjoni. Għall-oqsma l-oħra kollha, inkluża l-evalwazzjoni tas-sistema tal-kontroll intern, l-ittestjar tal-kontijiet tad-debituri u l-validazzjoni tal-istatistika tal-kontroll, il-Korp ta’ Ċertifikazzjoni qagħad fuq ix-xogħol u l-konklużjonijiet tal-Unità tal-Verifika Interna. Barra minn hekk l-Unità tal-Verifika Interna kienet involuta fil-proċess tal-għażla tal-Korp ta’ Ċertifkazzjoni, li fl-aħħar ingħata l-kuntratt direttament mill-Aġenzija tal-Pagament wara proposta mill-Unità tal-Verifika Interna. [10] Il-linja gwida Nru 3 tal-Kummissjoni ("Strateġija tal-Verifika") tispeċifika r-rekwiżiti ewlenin tax-xogħol tal-Korpi ta’ Ċertifikazzjoni , inklużi dettalji dwar il-metodoloġija għat-teħid tal-kampjuni u oġġetti ewlenin li għandhom jiġu koperti mill-ittestjar. [11] Skont l-Artikolu 43 tar-Regolament (KE) Nru 1782/2003 - "bidwi għandu jirċievi dritt għall-pagament għal kull ettaru li jiġi kkalkulat bid-diviżjoni tal-ammont ta’ referenza bil-medja ta’ tliet snin tan-numru ta’ ettari kollha li fil-perjodu ta’ referenza taw id-dritt għall-pagamenti diretti" (ĠU L 270, 21.10.2003, p. 1). [12] L-hekk imsejħa "regola 50-50", li permezz tagħha l-Kummissjoni tistabbilixxi mekkaniżmu għall-qsim tat-telf li jirriżulta min-nuqqas ta’ irkupru ta’ djun fi żmien raġjonevoli, hija prevista fl-Artikoli 32 u 33 tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005 (ĠU L 209, 11.8.2005, p. 1). [13] L-Artikolu 5 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 885/2006 tal- 21 ta' Ġunju 2006 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1290/2005 dwar l-akkreditazzjoni tal-aġenziji tal-ħlas u ta’ korpi oħrajn u l-approvazzjoni tal-kontijiet tal-FAEG u tal-FAEŻR (ĠU L 171,23.6.2006, p. 90). [14] Il-kontrolli ewlenin huma dawk il-kontrolli fiżiċi u amministrattivi meħtieġa biex jiġu vverifikati elementi sostantivi, b'mod partikolari l-eżistenza tas-suġġett tal-klejm, il-kwantità, u l-kundizzjonijiet kwalitattivi inklużi l-ħarsien tat-termini, tal-ħtiġijiet tal-ħsad, tat-termini ta’ ritenzjoni, eċċ. Dawn isiru fuq il-post u permezz ta’ kontrolli inkroċjati ma' informazzjoni indipendenti, bħalma huma r-reġistri tal-artijiet. Il-kontrolli anċillari huma dawk l-operazzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex il-klejms jiġu pproċessati korrettament, bħalma huma l-verifikazzjoni tal-iskadenzi għall-preżentazzjoni tagħhom, l-identifikazzjoni ta' klejms doppji fir-rigward tal-istess suġġett, l-analiżi tar-riskju, l-applikazzjoni ta' penali u s-sorveljanza xierqa tal-proċeduri. [15] Twettiq mill-ġdid tal-kontroll ma jfissirx li l-Korp ta’ Ċertifikazzjoni għandu jwettaq attività bħal din waħdu. Id-dipartimenti u t-tagħmir tal-Aġenzija tal-Pagament relevanti għandhom jiġu involuti wkoll fir-ripetizzjoni ta’ kontroll fuq il-post li jkun ġa twettaq qabel. [16] Id-dikjarazzjoni ta’ assigurazzjoni hija meħtieġa bl-Artikolu 8(1)(c)(iii) tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005. [17] Il-linja gwida Nru 4 dwar id-Dikjarazzjoni ta’ Assigurazzjoni li għandha tiġi pprovduta mid-direttur tal-Aġenzija tal-Pagament skont l-Artikolu 8(1)(c)(iii) tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005. [18] Madankollu, dawn l-ammonti għandhom x’jaqsmu ma’ snin finanzjarji preċedenti differenti. [19] L-analiżi tar-riskju ċentrali għas-sena 2008 (N) hija bbażata fuq in-nefqa tas-sena finanzjarja 2006 (N-2). [1001] L-oqsma ta’ politika jikkorrispondu għal-livelli differenti tad-Direttorat-Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali għall-Ibbaġitjar Ibbażat fuq l-Attività ("ABB"). [1002] Il-perċentwal li qed jidher huwa differenti minn dak ippubblikat fir-Rapport ta’ Attività Annwali 2008 (54 %) tad-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali. Dan minħabba li l-Qorti qabblet il-valuri gross għaż-żewġ ammonti verifikati u mħallsa filwaqt li l-Kummissjoni qabblet l-ammonti gross verifikati għall-ammonti netti mħallsa. [20] L-Artikolu 31(4)(a) tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005. [21] Artikolu 31 (2) tar-Regolament (KE) Nru 1290/2005. [22] Linji gwida għall-kalkolu ta’ konsegwenzi finanzjarji meta tkun qed tiġi ppreparata d-Deċiżjoni dwar l-approvazzjoni tal-kontijiet tal-Garanzija tal- EAGGF (Dokument VI/5330/97 tat- 23.12.1997). [23] L-analiżi hija bbażata fuq korrezzjonijiet li jaqgħu taħt l-anness II tad-Dokument VI/5330/97, li jippermetti l-kalkolu tal-korrezzjoni abbażi ta’ rata fissa jew metodi oħra. [24] Id-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni tat- 18 ta’ April 2007 (2007/243/KE), tat- 3 ta’ Ottubru 2007 (2007/647/KE), tal- 20 ta’ Diċembru 2007 (2008/68/KE), tad- 19 ta’ April 2008 (2008/321/KE), tat- 8 ta’ Lulju 2008 (2008/582/KE) u tat- 8 ta’ Diċembru 2008 (2008/960/KE). [25] Definizzjoni ta’ kontrolli ewlenin u anċillari hi pprovduta taħt in-nota f’qiegħ il-paġna 14. [26] Il-fatt li dan il-metodu ġie aċċettat mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala konformi mad-dispożizzjonijiet legali ta’ bażi ma jikkontestax din l-osservazzjoni. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja s’issa ma kkontestatx il-metodu ta’ rati fissi, iżda biss jekk l-użu tiegħu hux konformi mad-dispożizzjonijiet legali. [27] Ara l-paragrafu 28.2.1 tal-Manwal operazzjonali tal-Kummissjoni dwar il-verifiki tal-konformità. [28] Ara l-paragrafi 82 u 83 tar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat- 23 ta’ April 2009 dwar il-kwittanza għall-implimentazzjoni tal-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea għas-sena finanzjarja tal-2007, Taqsima III – Kummissjoni (P6_TA(2009)0289) :"82.Jikkundanna l-fatt li l-istess nuqqasijiet inerenti fis-sistema ta’ approvazzjoni reġgħu nstabu mill-QEA fl-2007, bħan-natura retroattiva u multiannwali ta "approvazzjoni ta’ konformità u l-fatt li ebda konnessjoni valida ma tista" ssir bejn l-ammonti rkuprati u l-ammont reali ta’ pagamenti irregolari (paragrafu 5.47 tar-Rapport Annwali għall-2007);83.Jikkunsidra li, wara għadd ta’ snin bl-istess kritika serja tal-istess problema mill-QEA, il-Kummissjoni trid tipproponi miżuri biex tirriforma s-sistema biex tagħmilha possibbli li tistabbilixxi konnessjonijiet ċari u validi bejn ammonti rkuprati u l-ammont ta’ pagamenti irregolari u tiżgura, kemm jista’ jkun, li l-ispiża tal-korrezzjonijiet finanzjarji tiġi ssodisfata mill-benefiċjarji finali u mhux mill-kontribwenti tat-taxxa u li l-korrezzjonijiet b’rata fissa jiġu applikati lil dawk l-Istati Membri li jonqsu milli jissodisfaw l-obbligi tagħhom". [29] Ara l-paragrafu 19 tar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar ir-riforma tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet (ĠU C 39 E, 13.2.2004, p. 51). [30] Ara l-paragrafi 10 sa 12 tar-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat- 30 ta’ Jannar 2003 dwar ir-riforma tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet. [31] Ara l-paragrafu 5.58 tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar is-sena finanzjarja 2008 (ĠU C 269, 10.11.2009) u l-paragrafu 5.47 tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar is-sena finanzjarja 2007 (ĠU C 286, 10.11.2008). [32] Ara l-paragrafu 5.63(a) tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar is-sena finanzjarja 2006 (ĠU C 273, 15.11.2007). [33] Ara l-paragrafu 8 tar-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar ir-riforma tal-proċedura tal-approvazzjoni tal-kontijiet. [34] Ara l-paragrafu 1.28 tar-Rapport Annwali tal-Qorti dwar is-sena finanzjarja 2007. [35] Ara n-nota 6.4.1.1 mad-dikjarazzjonijiet finanzjarji fil-kontijiet annwali tal-Komunitajiet Ewropej għas-sena finanzjarja 2008. [36] Ara n-nota 5.3 għad-dikjarazzjonijiet finanzjarji fil-kontijiet annwali tal-Komunitajiet Ewropej għas-sena finanzjarja 2008. [37] Ara l-paragrafu 4 ta’ kapitolu 4 tar-rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-kwittanza li għandha tingħata lill-Kummissjoni fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej għas-sena finanzjarja 2004. [38] Ara n-nota 6.2.1 għad-dikjarazzjonijiet finanzjarji fil-kontijiet annwali tal-Komunitajiet Ewropej għas-sena finanzjarja 2008. [39] Il-fatt li n-nuqqasijiet "rikorrenti" identifikati mill-Kummissjoni jinvolvu l-applikazzjoni ta’ rata għolja tal-korrezzjoni b’rati fissi jsaħħaħ din il-perċezzjoni. --------------------------------------------------