Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Diliġenza dovuta obbligatorja”

(opinjoni esploratorja)

(2020/C 429/19)

Relatur: Thomas WAGNSONNER Korelatur: Emmanuelle BUTAUD-STUBBS

Konsultazzjoni Ittra tal-PE, 15.9.2020 Bażi legali L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Is-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum Adottata fis-sezzjoni 4.9.2020 Adottat fil-plenarja 18.9.2020 Sessjoni tal-plenarja Nru 554 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 215/1/3

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jafferma li wasal iż-żmien li l-Kummissjoni Ewropea (KE) taġixxi u tipproponi leġiżlazzjoni lill-Istati Membri u lill-Parlament Ewropew (PE) dwar diliġenza dovuta obbligatorja li tirrikonoxxi r-responsabbiltà bbażata fuq l-istandards attwali u toffri qafas legali ċar u sigur għan-negozji Ewropej.

1.2 Id-Diliġenza Dovuta tad-Drittijiet tal-Bniedem (HRDD) saret kwistjoni għas-suq intern; bi Stati Membri differenti jorbtu sanzjonijiet legali differenti mal-imġiba tad-ditti, inizjattiva leġiżlattiva frammentata, parzjalment settorjali fil-livell tal-UE mhijiex biżżejjed.

1.3 Il-kamp ta' applikazzjoni materjali tal-inizjattiva leġiżlattiva jew direttiva jew regolament bil-vantaġġi u l-iżvantaġġi rispettivi tagħhom għandu jiggarantixxi kopertura wiesgħa tad-Drittijiet tal-Bniedem u d-definizzjoni tad-drittijiet ambjentali inklużi d-drittijiet tal-ħaddiema u tat-trade unions u jiżgura l-inklużjoni ta' żviluppi ġodda fid-Drittijiet tal-Bniedem.

1.4 L-obbligi ta’ diliġenza dovuta, b’mod partikolari fir-rigward tal-ktajjen tal-valur globali, iridu jiggwidaw id-deċiżjonijiet maniġerjali li huma mmirati lejn kumpaniji sostenibbli, ekonomikament, ekoloġikament kif ukoll soċjalment. Fi kwalunkwe każ, l-impatti ambjentali għandhom jitqiesu li huma importanti ħafna għall-imġiba sostenibbli fin-negozju u għandhom ikunu prijorità għolja fil-ktajjen ta’ valur globali.

1.5 L-inizjattiva leġiżlattiva għandha tkopri b'mod transettorjali l-kumpaniji kollha, b'rekwiżiti proporzjonati għall-SMEs stabbiliti jew attivi fl-UE, sabiex tiġi evitata kompetizzjoni inġusta u kundizzjonijiet mhux ekwi, kif ukoll is-settur pubbliku. Hija għandha teħtieġ li l-kumpaniji jikkonformaw ma' standards għoljin ta' mġiba responsabbli fin-negozju iżda fl-istess ħin tipprovdi miżuri adegwati f'konformità mar-riskju rispettiv ta' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem.

1.6 L-aspetti li ġejjin għandhom jiġu inklużi fl-HRDD obbligatorja: — Qafas koerenti ta' diliġenza dovuta bbażat fuq strumenti attwali li japplikaw għal ditti attivi fis-suq intern, inklużi kumpaniji minn pajjiżi terzi li jbiegħu volum sinifikanti ta' prodotti u servizzi; — Responsabbiltà li tirriżulta f'rimedji effettivi għal persuni li huma affettwati minn imġiba ħażina. Għandu jiġi introdott qafas speċifiku ta' responsabbiltà, inkluża r-responsabbiltà kriminali, għall-każijiet fejn iseħħu ksur tal-istandards tad-Drittijiet tal-Bniedem, soċjali u ambjentali jew impatti negattivi fuq l-operazzjonijiet tal-kumpaniji, inkluż fil-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħhom.

1.7 Sabiex tiġi evitata kwalunkwe inċertezza legali, l-inizjattiva leġiżlattiva għandha tippreskrivi b'mod ċar ħafna liema azzjonijiet individwali għandhom jittieħdu mill-kumpaniji matul il-proċess kollu ta' diliġenza dovuta sabiex jiġi vvalutat ir-riskju tad-Drittijiet tal-Bniedem b'koerenza ma' leġiżlazzjoni vinkolanti oħra tal-UE inkluża r-reviżjoni li forsi għandha tiġi adattata tad-Direttiva dwar ir-rekwiżiti ta' rapportar extrafinanzjarju: — Analiżi tar-riskju definita b’mod ċar (identifikazzjoni u valutazzjoni tal-impatti negattivi (potenzjali) tal-attivitajiet korporattivi fuq ir-riżorsi umani u l-ambjent stabbiliti f’dokument formali u dettaljat li jkun aċċessibbli, trasparenti u sinċier, u li jidentifika r-riskji abbażi ta’ proċedura ċara u trasparenti għall-valutazzjoni u l-prijoritizzazzjoni tar-riskji) inkluża proċedura nnegozjata ta’ twissija bikrija u l-protezzjoni tal-informaturi; — Miżuri ta' segwitu (jiddefinixxu r-responsabbiltajiet korporattivi interni, itemmu u jipprevjenu l-effetti negattivi); — L-intraċċar tal-effettività tal-miżuri meħuda abbażi tal-Linji Gwida tal-OECD għall-MNE u l-UNGP; — Il-komunikazzjoni (rappurtar adegwat dwar it-trattament tal-impatti (potenzjalment) negattivi tal-attivitajiet korporattivi) li jirrispettaw is-segretezza kummerċjali leġittima u t-trasparenza; — L-organizzazzjonijiet tat-trade unions rappreżentati fil-kumpanija għandhom ikunu involuti skont il-qafas nazzjonali applikabbli għad-djalogu soċjali.

1.8 Il-vittmi li d-drittijiet tagħhom jiġu miksura u r-rappreżentanti tagħhom, bħat-trade unions u d-difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, għandu jkollhom aċċess għal rimedji effettivi kontra l-impatti negattivi li jkunu sofrew.

1.9 Għandu jiġi żgurat li l-vittmi ta' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem relatat man-negozju u r-rappreżentanti tagħhom, inklużi t-trade unions u d-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem ikollhom, bħala kwistjoni ta' Drittijiet tal-Bniedem, aċċess garantit għal proċedimenti ġusti, qrati u awtoritajiet. Meta mhuwiex ċar jekk il-kumpanija omm, waħda mis-sussidjarji jew il-fornituri tagħha li magħha jeżistu relazzjonijiet kummerċjali stabbiliti hijiex potenzjalment responsabbli, forum wieħed li jmexxi proċedimenti ġusti għandu jkollu l-ġurisdizzjoni. Għaldaqstant, ir-Regolament Brussell I għandu jiġi modifikat biex jippermetti proċediment fl-Ewropa, meta jkun involut ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem.

1.10 Qafas obbligatorju ta' diliġenza dovuta jitwettaq permezz ta' standard maqbul li jiġi infurzat permezz ta' sanzjonijiet proporzjonati, effettivi u dissważivi, filwaqt li r-responsabbiltà jkollha tkun ibbażata fuq il-ksur ta' sett definit b'mod ċar tad-Drittijiet tal-Bniedem. Bħal fir-reġimi kollha ta' responsabbiltà, għandha tiġi stabbilita rabta ċara ta' kawżalità bejn tort, jew nuqqas ta' prevenzjoni u ċerta ħsara. Fil-każijiet ta' kawżalità pjuttost atipiċi, konsegwentement ma hemm l-ebda konnessjoni ta' riskju.

1.11 Fuq il-bażi tat-tagħlimiet meħuda mil-leġiżlazzjoni Franċiża dwar id-diliġenza dovuta, sabiex il-kumpaniji Ewropej ikunu jistgħu jaqdu dan ir-rwol, l-istandards ta' kwalità li ġejjin għandhom jiġu żgurati f'inizjattiva leġiżlattiva vinkolanti: — Definizzjonijiet ċari u lingwaġġ li jinftiehem; — L-iżgurar taċ-ċertezza legali u l-prattikabbiltà b'mod partikolari dwar il-liġi applikabbli, rekwiżiti ta' rappurtar proporzjonati li jirrispettaw is-segretezza leġittima tan-negozji.

1.12 L-iżvilupp ta' teknoloġiji innovattivi tal-informazzjoni (eż. “katina ta' blokok”), li jippermettu li tiġi intraċċata d-data kollha, għandu jiġi inkoraġġit għall-ġestjoni tal-ktajjen ta’ provvista globali sabiex jiġu minimizzati l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi u jiġu evitati s-sensji. Huma jipprovdu sigurtà u jiżguraw it-traċċabbiltà.

2. L-elementi u l-isfond prinċipali

2.1 Il-PE talab lill-KESE biex jagħti opinjoni dwar l-inizjattiva leġiżlattiva mħabbra fil-livell tal-UE dwar “Diliġenza Dovuta u Responsabbiltà Korporattiva”. Għalhekk, il-KESE se jittratta proposti dwar il-kontenut u d-definizzjonijiet possibbli ta' att leġiżlattiv bħal dan abbażi tal-ħidma tiegħu dwar “Diliġenza Dovuta” u “Negozju u Drittijiet tal-Bniedem” u dwar l-għarfien u l-esperjenza tal-membri tiegħu, b'mod partikolari dawk il-pajjiżi b'leġiżlazzjoni ambizzjuża.

2.2 Il-KESE kien attiv fil-ħidma tiegħu fuq kwistjonijiet ta' diliġenza dovuta fil-ktajjen ta' valur mondjali ( 1 ) . Għadu jseħħ ksur tad-drittijiet tal-bniedem ( 2 ) , inklużi d-drittijiet tal-ħaddiema ( 3 ) u d-drittijiet ambjentali fil-ktajjen ta' valur mondjali, anki jekk f'ħafna każijiet dawn l-impatti jistgħu jiġu evitati mid-diliġenza dovuta u mill-konformità mill-istati u l-amministrazzjoni tagħhom mal-impenji internazzjonali tagħhom, b'mod partikolari fil-qasam tad-drittijiet tax-xogħol u d-Drittijiet tal-Bniedem. Il-vittmi ta' ksur bħal dan spiss ma jkollhom l-ebda rikors legali biex jagħmlu l-każ tagħhom.

2.3 Ġew żviluppati għadd ta' oqfsa volontarji li jippermettu lill-kumpaniji jimplimentaw l-HRDD fl-attivitajiet kummerċjali tagħhom. Dan normalment jieħu l-forma ta' strateġiji ta' Responsabbiltà Soċjali Korporattiva (CSR).

2.4 Fost dawn l-istrumenti hemm il-prinċipji Gwida tan-Nazzjonijiet Uniti dwar in-Negozju u d-Drittijiet tal-Bniedem (UNGP), il-Patt Globali tan-NU, l-ISO 26000 dwar ir-responsabbiltà soċjali, u l-linji gwida żviluppati fl-OECD (il-Linji Gwida tal-OECD għall-MNE). Huma jissuġġerixxu, fost affarijiet oħra, li l-kuntratti mal-imsieħba kummerċjali fil-ktajjen ta' valur mondjali għandhom jitfasslu b'tali mod li jistrutturaw ir-relazzjonijiet kummerċjali sabiex jitħarsu d-Drittijiet tal-Bniedem. Tali strumenti volontarji juru li huwa possibbli li jiġu ġestiti r-riskji u li jiġu implimentati l-istandards dwar il-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem fil-ktajjen ta' valur mondjali. Minnhom, jistgħu jiġu żviluppati aktar miżuri, potenzjalment obbligatorji.

2.5 Il-miżuri volontarji mhux dejjem kienu kapaċi jipprevjenu ksur gravi tad-drittijiet fundamentali, u lanqas ma joffru ċertezza legali lill-kumpaniji meta jidħlu f'relazzjonijiet ta' negozju barra mill-pajjiż. Dan iwassal għal taħlita ta' miżuri li ma jipprovdux ċertezza legali u prevedibbiltà legali.

2.6 Biex jirrimedjaw dan, ċerti Stati Membri tal-UE adottaw leġiżlazzjoni li ssaħħaħ ir-responsabbiltà korporattiva u li tistabbilixxi oqfsa aktar sodi għall-HRDD, li jistgħu joffru esperjenzi siewja. Bħalissa qed tiġi kkunsidrata leġiżlazzjoni simili f'pajjiżi Ewropej differenti. Ir-Renju Unit adotta l-klawżola ta' “Trasparenza fil-Ktajjen tal-Provvista” fl-Att tiegħu dwar l-Iskjavitù Modern. In-Netherlands adottaw l-Abbozz ta' Liġi tad-Diliġenza Dovuta dwar it-Tħaddim tat-tfal, biex jiġġieldu kontra t-tħaddim tat-tfal għall-kumpaniji stabbiliti fin-Netherlands u jipprovdu prodotti u servizzi fis-suq Netherlandiż.

2.7 Fil-livell tal-UE, hemm leġiżlazzjoni li tappartjeni għall-HRDD. Ir-Regolament tal-UE dwar il-Minerali ta' Kunflitt, id-Direttiva dwar ir-Rappurtar Mhux Finanzjarju, u r-Regolament dwar l-Injam huma eżempji fejn issaħħet l-HRDD. Il-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem fil-ktajjen ta' valur mondjali jiġi ttrattat indirettament permezz tal-liġi amministrattiva, ċivili jew kriminali. Dawn iqajmu kwistjonijiet ta' liġi kriminali internazzjonali privata, internazzjonali proċedurali u internazzjonali (korporattiva), li sa ċertu punt ġew armonizzati fl-UE (jiġifieri r-Regolamenti Brussell I u Ruma II).

2.8 Hemm sforzi fil-livell internazzjonali. Grupp ta' ħidma fil-UNHRC f'Ġinevra kien qed jinnegozja dwar strument legalment vinkolanti dwar in-negozju u d-Drittijiet tal-Bniedem (Trattat tan-NU), li kien soġġett għal opinjoni tal-KESE ( 4 ) li fiha qabel mal-PE ( 5 ) dwar il-kontenut meħtieġ ta' trattat bħal dan, jiġifieri: — Jibni fuq il-qafas tal-UNGP; — Id-definizzjoni tal-obbligi ta' diliġenza dovuta obbligatorja għall-korporazzjonijiet transnazzjonali u intrapriżi kummerċjali oħrajn inklużi s-sussidjarji tagħhom; — Ir-rikonoxximent tal-obbligi extraterritorjali tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Istati u l-adozzjoni ta' miżuri regolatorji għal dak l-għan; — Ir-rikonoxximent tar-responsabbiltà penali korporattiva; — Il-mekkaniżmi għall-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni fost l-Istati dwar l-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u l-infurzar ta' każijiet transfruntiera; u — It-twaqqif ta' mekkaniżmi ġudizzjarji u mhux ġudizzjarji internazzjonali għas-superviżjoni u l-infurzar.

2.9 L-aspetti tal-HRDD kienu s-suġġett ta' bosta studji mill-istituzzjonijiet u l-aġenziji Ewropej, inklużi l-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali (FRA) ( 6 ) u l-PE.

2.10 Dan l-aħħar, studju kkummissjonat mid-DĠ Ġustizzja ( 7 ) ressaq analiżi tar-rekwiżiti tad-diliġenza dovuta permezz tal-ktajjen tal-provvista. Dan stħarreġ il-partijiet ikkonċernati, wera l-qafas regolatorju, ivvaluta diversi għażliet ta' politika u wera l-ħtieġa li ssir ħidma fuq miżuri komprensivi u vinkolanti dwar l-HRDD.

2.11 Il-maġġoranza tas-600 persuna li wieġbu l-istħarriġ indikaw li “diliġenza dovuta obbligatorja bħala standard legali ta' kura tista' tipprovdi benefiċċji potenzjali għan-negozju relatati mal-armonizzazzjoni, iċ-ċertezza legali, kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni, u żieda fl-ingranaġġ fir-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom tul il-katina tal-provvista permezz ta' standard mhux negozjabbli”. Il-preferenza kienet għal regolamentazzjoni ġenerali transsettorjali peress li ħafna kumpaniji joperaw f'diversi setturi, possibbilment ikopru l-kumpaniji kollha, abbażi tal-UNGP, u għal standard ta' kura, aktar milli ħtieġa proċedurali.

2.12 L-istudju jenfasizza wkoll li “attwalment ftit aktar minn terz biss ta' dawk li wieġbu għan-negozju indikaw li l-kumpaniji tagħhom iwettqu d-diliġenza dovuta li tqis l-impatti kollha tad-Drittijiet tal-Bniedem u dawk ambjentali”. Barra minn hekk, “il-maġġoranza ta' dawk li wieġbu għan-negozju li qed iwettqu d-diliġenza dovuta jinkludu biss il-fornituri tal-ewwel linja” ( 8 ) . Waqt li ppreżenta r-riżultati tal-istudju, il-Kummissarju għall-Ġustizzja Reynders iddikjara li dan juri “li azzjoni volontarja biex jiġu indirizzati l-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-klima korporattiva u l-ħsara ambjentali, għalkemm inċentivata permezz tar-rappurtar, ma ġabitx il-bidla fl-imġiba meħtieġa” ( 9 )

3. Kummenti ġenerali

3.1 Miżuri volontarji ma jistgħux jipprevjenu l-ksur kollu tad-drittijiet. Miżuri vinkolanti akkumpanjati minn sanzjonijiet xierqa jservu biex jiżguraw aderenza ma' standard legali minimu, anke minn dawk in-negozji li ma jerfgħux ir-responsabbiltà morali tagħhom b'serjetà daqs dawk li jimplimentaw standards għolja tad-Drittijiet tal-Bniedem. Regoli vinkolanti għandhom jiġu ffurmati b'mod koerenti mas-sistemi ta' diliġenza dovuta eżistenti, b'mod speċjali l-UNGPs, biex tiġi ffaċilitata implimentazzjoni aktar faċli u biex jiġu evitati sensji.

3.2 L-impatti negattivi jew il-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-istandards soċjali u ambjentali jistgħu jkunu r-riżultat tal-attivitajiet tal-kumpanija stess, tal-attivitajiet tas-sussidjarji tal-kumpanija jew tal-impriżi kkontrollati, kif ukoll tar-relazzjonijiet kummerċjali tal-kumpanija, jiġifieri l-katina tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħha. Għaldaqstant, l-UNGP, il-Linji Gwida tal-OECD u d-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO jirrikonoxxu li l-d-diliġenza dovuta għandha tkopri wkoll ir-relazzjonijiet kummerċjali tal-kumpaniji, inklużi l-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar. Fuq il-bażi ta' dawn l-oqfsa, ir-rekwiżiti tad-diliġenza dovuta għandhom idealment ikopru l-operazzjonijiet kollha tal-kumpaniji, b'mod indipendenti mid-daqs tagħhom, inklużi l-attivitajiet tagħhom stess, l-operazzjonijiet tas-sussidjarji tagħhom u l-impriżi kkontrollati, u r-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom, inklużi l-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħhom, il-ġestjoni tal-frankiġja u tal-akkwist. Dawn għandhom ikopru l-operazzjonijiet, l-impatti attwali u potenzjali u l-ksur kemm ġewwa kif ukoll barra l-UE. Madankollu, fil-prattika, id-definizzjoni tal-kamp ta' applikazzjoni tad-diliġenza dovuta hija diffiċli: pereżempju, wieħed mill-kriterji magħżul fil-liġi Franċiża Nru 2017-399 tas-27 ta' Marzu 2017, huwa l-eżistenza ta' relazzjoni kummerċjali stabbilita ma' entità fil-katina tal-provvista li timplika ċertu livell ta' kontroll. Il-Qorti Kostituzzjonali Franċiża ddefiniet f'sentenza oħra xi tfisser “relazzjoni kummerċjali stabbilita”: tfisser relazzjoni regolari, stabbli u kontinwa żviluppata, b'mod ġenerali, mal-fornituri u s-sottokuntratturi tal-ewwel linja. Naturalment, ikun aktar ambizzjuż li jkunu koperti l-entitajiet kollha mingħajr eċċezzjoni, iżda rridu nqisu l-kumplessità ta' għadd kbir ta' fornituri (sa 100 000 għal kumpanija multinazzjonali waħda) u fl-istess ħin nagħtu inċentiv lill-kumpaniji biex jimplimentaw diliġenza dovuta effettiva għall-katina sħiħa tal-valur/provvista.

3.3 L-iżvilupp ta' teknoloġiji innovattivi tal-informazzjoni (eż. “katina ta' blokok”), li jippermettu li tiġi intraċċata d-data kollha, għandu jiġi inkoraġġit għall-użu fil-ġestjoni tal-ktajjen ta’ provvista globali sabiex jiġu minimizzati l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi u jiġu evitati s-sensji bejn diversi strutturi interni. Huma jipprovdu sigurtà u jiżguraw it-traċċabbiltà.

3.4 Meta l-Istati Membri tal-UE, fuq bażi individwali jibdew jistipulaw oqfsa ta' diliġenza dovuta obbligatorji aktar stretti, dan se jwassal għal diskrepanza ta' tali standards fi ħdan l-UE. Il-kumpaniji li jinsabu fl-Istati Membri tal-UE b'rekwiżiti ta' diliġenza dovuta aktar stretti m'għandhomx jiġu ssuperati minħabba kompetizzjoni minn dawk li mhumiex. Il-KESE jinnota li l-kumpaniji għandhom ikollhom kundizzjonijiet ekwi u ċertezza legali, b'responsabbiltajiet ċari”. Il-KESE jtenni ( 10 ) : “

3.5 L-adozzjoni żbilanċjata u frammentata ta' skemi volontarji toħloq kompetizzjoni inġusta fil-livell Ewropew minħabba li m'hemmx reġim wieħed iżda taħlita ta' liġijiet nazzjonali li huma differenti minn waħda għal oħra filwaqt li jsegwu l-istess għan globali. Barra mill-UE, ftit li xejn hemm leġiżlazzjoni dwar id-diliġenza dovuta, li hija ta' sfortuna għal xi msieħba kummerċjali ewlenin bħall-Istati Uniti u ċ-Ċina. Meta tiġi implimentata inizjattiva obbligatorja tal-UE, il-kumpaniji minn dawk is-swieq l-oħra se jkollhom jaderixxu mal-istandards sabiex ikunu attivi fis-suq intern tagħna, meta l-inizjattiva leġiżlattiva tal-UE tkopri kumpaniji minn pajjiżi terzi li jipprovdu prodotti u servizzi fl-UE. Għal raġunijiet ta' kompetizzjoni ġusta, dan jagħmel ukoll it-trattat tan-NU importanti ħafna biex ikun hemm kundizzjonijiet ekwi barra mill-ġurisdizzjoni tal-UE. Il-qafas attwali tal-UE joffri spazju għal prattiki u standards differenti, mhux ugwali f'termini ta' Drittijiet tal-Bniedem u standards ambjentali u soċjali. Inizjattiva leġiżlattiva tal-UE għandha tkun kemm ambizzjuża kif ukoll prammatika u lesta li timplimenta l-istandard internazzjonali li qed jiġi miftiehem fin-NU ( 11 ) biex ikun hemm kundizzjonijiet internazzjonali ekwi. Minħabba r-rwol tal-UE fid-difiża tad-Drittijiet tal-Bniedem, rekord ta' HRDD tajba minn ħafna, b'mod partikolari kumpaniji kbar Ewropej, jista' jagħmilhom pijunieri fir-responsabbiltà għall-ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem fil-ktajjen ta' valur mondjali.

3.6 Sabiex il-kumpaniji Ewropej ikunu jistgħu jaqdu dan ir-rwol, għandhom jiġu żgurati l-istandards ta' kwalità li ġejjin f'att leġiżlattiv vinkolanti tal-UE: — definizzjonijiet ċari u lingwaġġ li jinftiehem; — l-iżgurar taċ-ċertezza legali u l-prattikabbiltà.

3.7 Permezz tal-influwenza tas-suq intern Ewropew fuq il-kummerċ dinji, inizjattiva leġiżlattiva Ewropea tkompli toħloq kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni billi teħtieġ mhux biss lill-kumpaniji Ewropej sabiex jaderixxu mal-HRDD, iżda wkoll lill-kumpaniji minn pajjiżi terzi li qed jipprovdu oġġetti u servizzi fis-suq intern. Dan ir-rekwiżit għal kundizzjonijiet ekwivalenti ta' kompetizzjoni bejn il-kumpaniji tal-UE stabbiliti fl-UE u l-kumpaniji ta' pajjiżi terzi li jbigħu oġġetti u servizzi u li jinvestu fis-suq intern għandu jkun fil-qalba ta' kwalunkwe inizjattiva leġiżlattiva ġdida tal-UE, inkella l-kumpaniji tal-UE jsofru żvantaġġ kompetittiv. Meta nħarsu lejn eżempji prattiċi fir-regolamenti msemmija hawn fuq dwar l-Injam u l-Minerali ta' Kunflitt, naraw li huwa possibbli li s-suq intern jiġi ingranat ukoll għall-fornituri internazzjonali.

3.8 L-HRDD saret kwistjoni għas-suq intern; bi Stati Membri differenti jorbtu sanzjonijiet legali differenti mal-imġiba tad-ditti, leġiżlazzjoni frammentata, parzjalment settorjali fil-livell tal-UE mhijiex biżżejjed. Id-diliġenza dovuta jista' jkollha ramifikazzjonijiet legali differenti skont il-kuntest speċifiku nazzjonali u legali. Fil-kuntest ta' din l-opinjoni, id-diliġenza dovuta tirrappreżenta katalogu ta' obbligi li kumpanija għandha ssegwi biex tipprevjeni, timmitiga u tikkunsidra d-Drittijiet tal-Bniedem (inklużi l-konvenzjonijiet ewlenin tal-ILO) u l-impatti ambjentali fl-operazzjonijiet tagħha u fil-ktajjen ta’ provvista globali tagħha. Barra minn hekk, għandu jiġi żgurat li jkun hemm kundizzjonijiet ekwi għall-kumpaniji kollha involuti. Fil-livell internazzjonali, b'mod partikolari fir-rigward tat-trattat vinkolanti tan-NU dwar in-Negozju u d-Drittijiet tal-Bniedem, il-KESE jiddispjaċih għan-nuqqas ta' dinamika għal-leġiżlazzjoni tad-diliġenza dovuta u jqis li l-inklużjoni fil-kamp ta' applikazzjoni ta' inizjattiva leġiżlattiva futura tal-UE tal-kumpaniji ta' pajjiżi terzi li jinvestu u jbigħu fl-UE hija punt ta' tluq tajjeb biex jogħlew l-istandards.

3.9 Il-KESE jafferma li wasal iż-żmien li l-KE taġixxi u tipproponi lill-Istati Membri u lill-PE, inizjattiva leġiżlattiva tad-diliġenza dovuta obbligatorja li tirrikonoxxi r-responsabbiltà bbażata fuq l-istandards attwali u toffri qafas legali ċar għan-negozji Ewropej.

3.10 Tali inizjattiva leġiżlattiva jkollha tibda minn fehim olistiku iżda wkoll legalment robust u mhux ambigwu tal-partijiet ikkonċernati f'kumpanija ( 12 ) . L-azzjonisti huma fil-qalba ta' grupp ta' partijiet ikkonċernati, li spiss ikollhom telf finanzjarju meta l-kumpaniji jkunu konnessi ma' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem u mal-ħsara assoċjata mal-immaġni. Iżda aktar minn sempliċement azzjonisti, impjegati, ir-rappreżentanti tagħhom fil-ħwienet u fil-livell settorjali u persuni affettwati mill-atti li saru fil-livell tal-kumpanija, kemm billi jgħixu viċin jew ikunu esposti għall-impatti tagħha u ħafna drabi jiġu organizzati f'organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, ikollhom sehem fil-ġestjoni responsabbli tal-affarijiet kummerċjali mad-diliġenza dovuta għad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-gruppi kollha tal-partijiet ikkonċernati għandhom jiġu kkunsidrati fi ħdan inizjattiva leġiżlattiva ta' diliġenza dovuta skont l-interessi rispettivi tagħhom.

3.11 Minn dan isegwi li l-vittmi li d-drittijiet tagħhom ikunu miksura u r-rappreżentanti tagħhom, bħat-trade unions u d-difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, għandu jkollhom aċċess għal rimedji effettivi kontra l-impatti negattivi li jkunu ġarrbu. Rimedji effettivi jfissru li għandhom ikunu jistgħu jiksbu kumpens sħiħ għad-danni li jkunu ġarrbu.

3.12 Għandu jiġi indikat ukoll li n-negozjati għal trattat tan-NU taw lok għal dispożizzjonijiet potenzjali dwar ir-responsabbiltà kriminali għall-atti l-aktar serji, bħal delitti tal-gwerra jew eżekuzzjonijiet illegali. Għalhekk, inizjattiva leġiżlattiva ta' diliġenza dovuta Ewropea għandha tkun kapaċi tinkorpora kwistjonijiet bħal dawn tal-liġi kriminali fl-oqfsa tagħha.

3.13 Għalhekk, hemm aspetti li għandhom jiġu inklużi fil-kunsiderazzjoni tal-HRDD obbligatorja: — Qafas koerenti tad-diliġenza dovuta ibbażat fuq strumenti attwali li japplikaw għal ditti attivi fis-suq intern; — Responsabbiltà li tirriżulta f'rimedji effettivi għal persuni li huma affettwati minn imġiba ħażina; u — Qafas ta' responsabbiltà speċifiku, inkluż fejn xieraq skont is-sistema legali u l-ksur ir-responsabbiltà kriminali.

3.14 L-interrelazzjoni bejn il-qafas tad-diliġenza dovuta u l-kwistjonijiet tar-responsabbiltà ċivili (u kriminali potenzjali) hija ovvja. Proċeduri u informazzjoni stretti tad-diliġenza dovuta jippermettu lill-kumpaniji juru li mhumiex responsabbli għal ksur speċifiku tad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-kumpaniji li jmexxu d-diliġenza dovuta għandhom jibbenefikaw mill-isforzi tagħhom. Dan ma jistax jiġi interpretat bħala esklużjoni ġenerali ta' responsabbiltà. L-UNGP tindirizza din il-kwistjoni fil-kummentarju tagħha għall-Prinċipju 17 billi tiddikjara: “It-twettiq ta' HRDD xierqa għandu jgħin lill-intrapriżi kummerċjali jindirizzaw ir-riskju ta' pretensjonijiet legali kontrihom billi juri li ħadu kull pass raġonevoli biex jevitaw involviment ma' allegat abbuż tad-Drittijiet tal-Bniedem. Madankollu, l-intrapriżi kummerċjali li jwettqu din id-diliġenza dovuta ma għandhomx jassumu li din waħedha se teħlishom b'mod awtomatiku u b'mod sħiħ mir-responsabbiltà li jikkawżaw jew jikkontribwixxu għall-abbużi tad-Drittijiet tal-Bniedem”.

3.15 Inizjattiva leġiżlattiva għandha tkopri d-diliġenza dovuta iżda wkoll tiżgura li din tkun ikkunsidrata b'mod adegwat u koerenti fi kwistjonijiet ta' responsabbiltà f'kamp ta' applikazzjoni bbażat fuq l-UNGP li se tinkludi b'mod partikolari entitajiet li magħhom intrapriża għandha rabta diretta fl-operazzjonijiet tagħha, prodotti jew servizzi permezz ta' relazzjonijiet kummerċjali stabbiliti.

3.16 Dan jista' jkun ukoll approċċ ideali għall-inklużjoni ta' responsabbiltà proporzjonata, mingħajr ma jiġu ddikjarati b'mod arbitrarju l-limiti tal-“SMEs”. L-oqfsa eżistenti tad-diliġenza dovuta, bħall-UNGP u l-Linji Gwida tal-OECD għall-MNE japplikaw għan-negozji kollha, għal raġuni tajba: id-Drittijiet tal-Bniedem huma universali u indiviżibbli; id-daqs, id-dħul u l-ispeċifiċitajiet tas-settur jistgħu jvarjaw ħafna fl-espożizzjoni tagħhom għad-Drittijiet tal-Bniedem fil-ktajjen ta' valur; it-tnaqqis tar-responsabbiltà f'daqsijiet speċifiċi, is-sussidjarji u l-fornituri jistgħu joħolqu kwistjonijiet peress li l-ktajjen ta' valur mondjali jaġġustaw skont il-limiti ta' konformità. Huwa fatt li dawn il-kumpaniji, li diġà ntlaqtu sew mill-kriżi tal-COVID-19, għandhom inqas riżorsi adegwati biex iwettqu l-kompitu meħtieġ. Diliġenza dovuta raġonevoli se tiżgura r-rispett għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-kumpens għal persuni affettwati direttament, iżda tevita li timponi fl-aktar kriżi ekonomika serja kwalunkwe piż loġistiku, finanzjarju u uman sproporzjonat fuq l-SMEs. Kjarifika ta' kif ir-rekwiżiti tad-diliġenza dovuta jinteraġixxu mar-responsabbiltà potenzjali tista' tkun approċċ prattiku biex jitqiesu l-partikolaritajiet tal-SMEs fl-Ewropa.

3.17 Inizjattiva leġiżlattiva għandha tkopri fuq livell transsettorjali l-kumpaniji kollha kif stipulat fl-UNGP stabbiliti jew attivi fl-UE, sabiex tiġi evitata kompetizzjoni inġusta u kundizzjonijiet mhux ekwi, kif ukoll fis-settur pubbliku. Għandha teħtieġ li l-kumpaniji jikkonformaw ma' standards għoljin ta' mġiba kummerċjali responsabbli, iżda fl-istess ħin tipproponi miżuri adegwati f'konformità mar-riskju rispettiv ta' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-kumpaniji għandhom jistabbilixxu mekkaniżmi effettivi tad-diliġenza dovuta sabiex jidentifikaw, jipprevjenu u jimmitigaw il-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-impatti soċjali u ambjentali negattivi, li jkopru l-attivitajiet u r-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom, inklużi l-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħhom marbuta b'mod ċar f'relazzjoni kummerċjali ta' ktajjen ta' valur mondjali definiti tajjeb.

3.18 Il-kamp ta' applikazzjoni materjali tal-inizjattiva leġiżlattiva għandu jiggarantixxi kopertura wiesgħa tad-definizzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u ambjentali, inklużi d-drittijiet tal-ħaddiema u tat-trade unions u jiżgura l-inklużjoni ta' żviluppi ġodda fid-Drittijiet tal-Bniedem (eż. il-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni). Għandha tibni fuq strumenti bħall-Karta Internazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Konvenzjonijiet tal-ILO, kif ukoll il-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Karta Soċjali Ewropea. Id-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO dwar il-Prinċipji li jikkonċernaw l-MNEs u l-Politika Soċjali tinkludi wkoll katalogu komprensiv ta' drittijiet li jappartjenu għall-MNEs u x-xogħol, li tinnota b'mod speċifiku wkoll il-konvenzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet dwar is-sikurezza okkupazzjonali u s-saħħa, u għandu jiġi kkunsidrat. Fir-rigward tad-drittijiet ambjentali, il-Ftehim ta' Pariġi għandu jitqies bil-limitu li dan it-trattat internazzjonali ġie ffirmat mill-gvernijiet u mhux minn kumpaniji li jfisser li tal-ewwel iridu jirrispettaw l-impenji tagħhom u tal-aħħar iridu jikkontribwixxu għat-twettiq tagħhom. Barra minn hekk għandu jibni fuq it-Trattati tal-UE u fuq il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE kif ukoll fuq strumenti nazzjonali fil-qasam tad-Drittijiet tal-Bniedem. Fi kwalunkwe każ, il-livell ta' protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem m'għandu bl-ebda mod ikun aktar baxx minn dak previst mil-leġiżlazzjoni eżistenti fil-livell internazzjonali, Ewropew jew nazzjonali.

3.19 L-obbligi tad-diliġenza dovuta għandhom ikopru l-impatti attwali u potenzjali. Għandhom ikopru wkoll l-impatti soċjali u ambjentali, inkluż abbażi tal-SDGs, kif ukoll il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-governanza korporattiva u t-tassazzjoni ġusta. L-impatti ambjentali għandhom jitqiesu ta' importanza kbira għal imġiba kummerċjali sostenibbli. Skont l-UNGP, il-Linji Gwida tal-OECD u d-definizzjonijiet tad-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO, il-kumpaniji għandhom iwettqu d-diliġenza dovuta biex “jidentifikaw, jipprevjenu, jimmitigaw u jqisu kif jindirizzaw l-impatti negattivi attwali jew potenzjali tagħhom. Filwaqt li tibni fuq dawk l-istrumenti, diliġenza dovuta obbligatorja għandha tinkludi, filwaqt li tħares l-interessi leġittimi tas-segretezza tan-negozju, tivvaluta u tidentifika l-impatti negattivi attwali u potenzjali, filwaqt li taġixxi fuq is-sejbiet sabiex twaqqaf u tipprevjeni l-impatti negattivi, iżżomm rendikont tal-implimentazzjoni u r-riżultati, u tikkomunika kif l-impatti ġew indirizzati”. L-inizjattiva leġiżlattiva għandha tinbena b'mod koerenti mas-sistemi ta' diliġenza dovuta eżistenti, b'mod speċjali l-UNGPs, biex tiġi faċilitata implimentazzjoni aktar faċli u biex jiġu evitati sensji.

3.20 L-inizjattiva leġiżlattiva għandha tippreskrivi b'mod ċar liema azzjonijiet individwali għandhom jittieħdu mill-kumpaniji matul il-proċess tad-diliġenza dovuta kollu sabiex jiġi vvalutat ir-riskju tad-Drittijiet tal-Bniedem b'koerenza ma' leġiżlazzjoni vinkolanti oħra tal-UE, bħar-reviżjoni tad-Direttiva dwar ir-Rappurtar mhux Finanzjarju ( 13 ) , li jista' jkun li jkollha bżonn tiġi aġġustata skont dan fil-futur. Din għandha tinkludi l-miżuri li ġejjin: — Analiżi tar-riskju definita b'mod ċar (identifikazzjoni u valutazzjoni tal-impatti negattivi (potenzjali) tal-attivitajiet korporattivi fuq id-Drittijiet tal-Bniedem u l-ambjent) inkluż mekkaniżmu ta' twissija bikrija; — Miżuri ta' segwitu (jiddefinixxu r-responsabbiltajiet korporattivi interni, itemmu u jipprevjenu l-effetti negattivi); — L-intraċċar tal-effettività tal-miżuri meħuda abbażi tal-Linji Gwida tal-OECD għall-MNE u l-UNGP; — Komunikazzjoni (rappurtar dwar it-trattament tal-impatti (potenzjalment) negattivi tal-attivitajiet korporattivi) li jirrispettaw is-segretezza kummerċjali leġittima; — L-organizzazzjonijiet tat-trade unions rappreżentati fil-kumpanija għandhom ikunu involuti skont il-każ applikabbli għad-djalogu soċjali.

3.21 L-Istati Membri għandhom jiżguraw li awtorità pubblika nazzjonali waħda jew aktar (eż. spettorati tax-xogħol jew tas-saħħa u tas-sikurezza) ikollhom ir-responsabbiltà li jissorveljaw ir-rispett tal-obbligi tal-kumpaniji. L-awtorità għandu jkollha r-riżorsi u l-kompetenza meħtieġa biex twettaq kontrolli, anke ex officio u kontrolli bbażati fuq valutazzjonijiet tar-riskju, informazzjoni rċevuta minn informaturi u lmenti. Għandha taħdem f'kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u tiżgura l-parteċipazzjoni attiva tagħhom. Il-punti ta' kuntatt tal-OECD li jkunu mgħammra kif suppost għandhom jaqdu rwol ukoll.

3.22 L-istrumenti internazzjonali jirrikonoxxu r-rwol meħtieġ li konsultazzjonijiet sinifikanti mar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, kif ukoll it-trade unions, il-ħaddiema u r-rappreżentanti leġittimi tagħhom fil-livelli rispettivi tad-djalogu soċjali (ħanut, settorjali, nazzjonali, Ewropew, internazzjonali), għandu jkollhom fid-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-inizjattivi tad-diliġenza dovuta tal-kumpaniji. Għalhekk, inizjattiva leġiżlattiva għandha tiggarantixxi din il-parteċipazzjoni fid-dispożizzjonijiet rispettivi tad-diliġenza dovuta.

3.23 Fis-sistemi eżistenti li fuqhom tista' tkun ibbażata inizjattiva leġiżlattiva obbligatorja, l-implimentazzjoni u t-twettiq ta' sistema ta' diliġenza dovuta, fiha nnifisha, ma teskludix dejjem ir-responsabbiltà, peress li l-ħsarat jirriżultaw mill-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem, mhux minn sorveljanzi ta' diliġenza dovuta. Meta l-prevenzjoni tfalli, il-vittmi tal-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem għadhom jeħtieġu mill-inqas rimedji ġudizzjarji effettivi li jiggarantixxu kumpens sħiħ għad-danni mġarrba. Sistema ta' diliġenza dovuta sservi biex turi l-isforzi li saru fil-prevenzjoni tad-danni.

4. Kummenti speċifiċi

4.1 In-negozji li joperaw bejn il-fruntieri fl-UE u lil hinn minnha jridu jiġu ġestiti b’mod li jkun sostenibbli: ekonomikament, soċjalment, ekoloġikament, b’perspettivi ta’ postijiet, produzzjoni ta’ oġġetti u servizzi fl-Ewropa. L-inizjattiva leġiżlattiva għandha teħtieġ ukoll li l-kumpaniji jinkorporaw prinċipji u kunsiderazzjonijiet ta' mġiba kummerċjali responsabbli u sostenibbli fir-relazzjonijiet tan-negozji tagħhom mal-katini ta’ valur globali. L-inizjattiva leġiżlattiva għandha timmira li tinstalla qafas, li ser jinkludi djalogu effettiv u vinkolanti mal-partijiet interessati ewlenin ta’ kumpanija, preferibbilment fil-livell tal-bordijiet superviżorji u konsultattivi tagħhom.

4.2 Meta jitqiesu l-isfidi u l-ostakli li l-vittmi ta' spiss jiffaċċjaw fl-aċċess għall-ġustizzja f'pajjiżi terzi fejn iseħħu l-operazzjonijiet tal-kumpaniji Ewropej, għandha tiġi żgurata l-possibbiltà ta' aċċess għall-ġustizzja fl-Istat Membru fejn tkun stabbilita l-kumpanija (jew fejn twettaq attivitajiet kummerċjali). Għalhekk għandu jkun possibbli li jiġu ppreżentati talbiet kontra kumpaniji li huma stabbiliti jew li jwettqu attivitajiet jew li b'xi mod ieħor għandhom rabta ma' Stat Membru fil-ġurisdizzjoni ta' dak l-Istat Membru. Din il-possibbiltà diġà hija prevista mil-liġi Franċiża dwar id-dmir korporattiv ta' viġilanza tas-27 ta' Marzu 2017 iżda każijiet pendenti juru li l-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali għadha ma nkisbitx għal ilmenti li jikkonċernaw kumpanija sussidjarja barra mill-pajjiż.

4.3 Il-ġurisdizzjoni tal-qrati Ewropej hija normalment riżervata għall-konvenuti Ewropej. Dan ifisser li kumpanija bbażata fl-Ewropa tista' tiġi mħarrka f'qorti Ewropea, iżda s-sussidjarji tagħha, li huma bbażati fil-pajjiż fejn seħħ id-dannu, tipikament ma jistgħux. Fornituri u intermedjarji fil-katina tal-provvista saħansitra jitneħħew mill-kumpanija Ewropea inkwistjoni. Għandu jiġi żgurat li l-vittmi ta' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem relatat man-negozju u r-rappreżentanti tagħhom, inklużi t-trade unions u d-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, ikollhom, bħala kwistjoni ta' Drittijiet tal-Bniedem, aċċess garantit għal proċedimenti ġusti, qrati u awtoritajiet. Meta mhuwiex ċar jekk il-kumpanija omm, waħda mis-sussidjarji jew il-fornituri tagħha hijiex potenzjalment responsabbli, forum wieħed li jmexxi proċedimenti ġusti għandu jkollu l-ġurisdizzjoni. Għaldaqstant, ir-Regolament Brussell I għandu jiġi modifikat biex jippermetti proċediment fl-Ewropa, meta jkun involut ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem.

4.4 Kwistjoni oħra li ġiet diskussa fil-livell tan-NU hija l-liġi applikabbli. Skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Ruma II, hemm għażla ta' liġijiet f'każijiet ta' ħsara ambjentali. Se jkun ukoll il-każ għad-Drittijiet tal-Bniedem sabiex jiġi żgurat l-istess livell ta' drittijiet bejn id-danni ambjentali u l-ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem? Din il-kwistjoni bħalissa hija kwistjoni ta' dibattitu bejn l-avukati u l-KESE se jiffavorixxi tali allinjament fil-prinċipju mingħajr ma jiġu preġudikati l-konsegwenzi legali kollha.

4.5 Għandu jiġi introdott qafas ta' responsabbiltà speċifiku, inkluż fejn adatt skont is-sistema legali u l-ksur ir-responsabbiltà kriminali, għal każijiet fejn iseħħu ksur tal-istandards tad-Drittijiet tal-Bniedem, soċjali u ambjentali jew impatti negattivi tal-operazzjonijiet tal-kumpaniji, inkluż fil-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħhom. Ir-responsabbiltà kriminali għall-aktar reati internazzjonali serji ġiet inkluża fl-abbozz tat-trattat tan-NU. Fl-opinjoni tiegħu dwar it-Trattat tan-NU, il-KESE diġà nnota li tali responsabbiltà għandha testendi wkoll għal każijiet ta' negliġenza serja ( 14 )

4.6 (…) Dan ikun ifisser, tal-anqas, li r-rikorrenti ta' każijiet ta' ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem għandhom ikunu meħtieġa biss li jippruvaw l-eżistenza ta' rabta definita bejn l-awtur tal-ksur (bħal fornitur jew sussidjarju), u l-kumpanija (riċeventi jew omm), li min-naħa tagħha tkun meħtieġa tispjega b'mod plawżibbli li l-ksur ma kienx fil-kontroll tagħha ”. Il-KESE diġà esprima wkoll il-fehmiet tiegħu dwar il-kwistjoni tal-piż tal-prova u l-istandard rispettiv tal-prova. Fl-opinjoni tal-KESE ( 15 ) huwa propost li: “”.

4.7 Il-kumpaniji m'għandhomx ikunu esposti għal litigazzjoni frivoli jew għal responsabbiltà assoluta, peress li jistgħu jirreferu għall-proċessi tad-diliġenza dovuta tagħhom biex juru l-involviment u l-azzjonijiet tagħhom biex jimmitigaw u jipprevjenu l-impatti dannużi. Meta kumpanija la kkawżat, ikkontribwiet għal ħsara u lanqas ma setgħet tkun taf dwarha, minkejja li għamlet diliġenza dovuta sinifikanti, ma tista' tiġi mehmuża l-ebda responsabbiltà. Proċess ta' diliġenza dovuta għandu jindirizza l-problema msemmija ta' spiss tal-“velu korporattiv”, fejn il-vittmi ta' spiss ma jkollhomx ir-riżorsi jew il-possibbiltà li juru l-katina speċifika ta' responsabbiltà fi ħdan il-ktajjen ta' valur mondjali.

4.8 Il-miżuri li jiffaċilitaw l-aċċess għall-ġustizzja għall-vittmi għandhom jinkludu skemi xierqa ta' appoġġ. Il-proċedimenti interim għandhom jippermettu t-twaqqif ta' operazzjonijiet li jiksru l-istandards tad-Drittijiet tal-Bniedem, soċjali u ambjentali. Il-KESE diġà nnota l-importanza tax-xhieda u r-rwol tal-informaturi, kif ukoll il-ħtieġa li jiġu appoġġjati l-NGOs li jaħdmu f'dan il-qasam sal-punt li jkollhom interess leġittimu, abbażi ta' prinċipji legali stabbiliti fit-teħid ta' azzjoni u l-ġbir ta' evidenza. Fi Franza, ftit avviżi formali fuq l-inizjattiva tal-NGOs kontra l-kumpaniji fuq il-bażi tad-diliġenza dovuta Franċiża urew id-diffikultajiet fl-infurzar tal-liġi (pereżempju l-liġi applikabbli).

4.9 Qafas tad-diliġenza dovuta obbligatorja jitwettaq permezz ta' standard miftiehem li jkun infurzat permezz ta' sanzjonijiet proporzjonati, effettivi u dissważivi, filwaqt li r-responsabbiltà jkollha tkun ibbażata fuq il-ksur ta' sett definit b'mod ċar ta' drittijiet tal-bniedem. Bħal fir-reġimi kollha ta' responsabbiltà, għandha tiġi stabbilita rabta ċara ta' kawżalità bejn tort, jew nuqqas ta' prevenzjoni u ċerta ħsara. F'każijiet ta' kawża mhux prossima, remota, m'hemm l-ebda konnessjoni ta' riskju.

4.10 Is-sanzjonijiet għandhom jinkludu l-esklużjoni mill-akkwist pubbliku u l-finanzjament pubbliku, kif ukoll sanzjonijiet finanzjarji fi proporzjon mal-fatturat u r-rimedju tal-kumpaniji. Dan għandu jinċentiva lill-kumpaniji biex jikkonformaw mal-obbligi u biex jipprevjenu l-impatti negattivi tal-attivitajiet tagħhom. Dan għandu jikkontribwixxi aktar għall-konverġenza 'l fuq tal-approċċ lejn id-Drittijiet tal-Bniedem, inklużi d-drittijiet tal-ħaddiema u tat-trade unions. L-Istati Membri għandhom jintroduċu inċentivi pożittivi biex jippromovu approċċ ambizzjuż mill-kumpaniji lejn operazzjonijiet ekonomiċi sostenibbli, inkluż fil-ktajjen tal-provvista u tas-sottokuntrattar tagħhom.

4.11 Inizjattiva leġiżlattiva għandha tinkludi klawżola ta' nonrigressjoni, klawżola l-aktar favorevoli kif ukoll klawżola ta' reviżjoni bbażata fuq l-input ta' esperti li għaliha l-leġiżlazzjoni dwar il-protezzjoni tad-data tista' tkun eżempju. Ir-rekwiżiti ta' inizjattiva leġiżlattiva ġdida tal-UE għandhom japplikaw ukoll għall-għodod tad-diliġenza dovuta volontarji eżistenti, li fejn meħtieġ għandhom jiġu adattati.

4.12 Il-KE għandha tippromovi b'mod attiv il-politika tagħha tad-diliġenza dovuta fil-livell internazzjonali, jiġifieri fil-proċess tat-trattat tan-NU, fl-organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti kollha sabiex tistimula lil ġurisdizzjonijiet oħrajn biex isegwu din it-triq.

Brussell, it-18 ta’ Settembru 2020. Luca JAHIER Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU C 303, 19.8.2016, p. 17; ĠU C 97, 24.3.2020, p. 9 u l-Opinjoni tal-KESE dwar il-ktajjen tal-provvista sostenibbli u x-xogħol deċenti fil-kummerċ internazzjonali (ara paġna 197 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

(2) Kif espress fil-Karta Internazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem, id-disa' strumenti ewlenin tad-Drittijiet tal-Bniedem, f'dak li għandu x'jaqsam mal-Ewropa u l-UE, il-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, il-Karta Soċjali Ewropea u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE.

(3) Kif espress fl-istandards fundamentali tax-xogħol u b'mod partikolari d-Dikjarazzjoni Tripartitika tal-ILO dwar il-Prinċipji li Jikkonċernaw l-Intrapriżi Multinazzjonali u l-Politika Soċjali.

(4) ĠU C 97, 24.3.2020, p. 9.

(5) Riżoluzzjoni tal-PE 2018/2763(RSP).

(6) Studju tal-FRA, Improving access to remedy in the area of business and human rights at the EU level (It-titjib tal-aċċess għal rimedju fil-qasam tan-negozju u d-drittijiet tal-bniedem fil-livell tal-UE) (Vjenna 2017).

(7) https://op.europa.eu/mt/publication-detail/-/publication/8ba0a8fd-4c83-11ea-b8b7-01aa75ed71a1/language-mt

(8) Studju dwar ir-rekwiżiti tad-diliġenza dovuta tul il-katina tal-provvista, il-Kummissjoni Ewropea, Jannar 2020, p. 16.

(9) Diskors mill-Kummissarju Reynders fil-webinar tal-RBC dwar id-diliġenza dovuta, 30 ta' April 2020.

(10) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 4.

(11) Trattat tan-NU “Negozju u Drittijiet tal-Bniedem”.

(12) https://s3.amazonaws.com/brt.org/BRT-StatementonthePurposeofaCorporationOctober2020.pdf

(13) ĠU L 330, 15.11.2014, p. 1

(14) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 4..

(15) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 4.