MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 213/1

Avviż tal-Kummissjoni: “Dokument dwar ir-rekwiżiti għall-enerġija idroelettrika f'rabta mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar in-Natura”

(2018/C 213/01)

Dan id-dokument jirrifletti l-opinjoni tal-Kummissjoni Ewropea u mhuwiex ta' natura legalment vinkolanti.

Il-Kummissjoni Ewropea, Mejju 2018

Referenza tal-Katalgu …

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jiġi rikonoxxut is-sors.

Dan id-dokument tħejja bl-assistenza ta' N2K GROUP EEIG ––Ecosystems LTD, Brussell u Beleco, ir-Repubblika Ċeka.

WERREJ

Skop tad-dokument 3

1. Ħarsa ġenerali lejn il-Qafas ta' Politika u Leġiżlattiv tal-UE 4

1.1 Id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats 4

1.2 Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) 6

1.3 Koordinazzjoni bejn il-WFD u d-Direttivi dwar in-Natura 6

1.4 Id-Direttiva dwar l-Għargħar 8

1.5 Id-Direttivi VAS u VIA 9

1.6 Ir-relazzjoni bejn VAS, VIA u l-Artikolu 6 10

2. Ekosistemi tal-ilma ħelu u l-enerġija idroelettrika fl-UE 10

2.1 L-istat tal-ekosistemi tax-xmajjar u tal-għadajjar tal-UE 10

2.2 Pressjonijiet u theddid għall-ekosistemi tal-ilma ħelu tal-Ewropa 12

2.3 L-effetti tal-enerġija idroelettrika fuq l-ekosistemi tal-ilma ħelu 14

2.4 Effetti kumulattivi 19

2.5 Distinzjoni bejn l-effetti sinifikanti u l-effetti insinifikanti 21

3. Eżempji ta' prassi tajba fil-mitigazzjoni tal-effetti u fl-applikazzjoni ta' miżuri ta' restawr ekoloġiku għall-enerġija idroelettrika 23

3.1 Mira għall-iktar kundizzjoni ekoloġikament prattikabbli tax-xmajjar fil-kuntest tal-enerġija idroelettrika 23

3.2 Trattament ta' enerġija idroelettrika eżistenti li għandha effett negattiv fuq sit Natura 2000 24

3.3 Introduzzjoni ta' miżuri ekoloġiċi u miżuri ta' restawr 25

3.4 Eżempji ta' prassi tajba ta' restawr ekoloġiku 29

4. Prassi tajba fl-applikazzjoni ta' approċċ tal-ippjanar integrat għall-enerġija idroelettrika 36

4.1 Benefiċċji tal-ippjanar integrat 36

4.2 Pjanijiet integrati nazzjonali u reġjonali 40

4.3 Sensittività u ffukar fuq il-ħajja selvaġġa 41

4.4 Konsultazzjoni bikrija 44

5. Il-proċedura ta' valutazzjoni skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats 46

5.1 Introduzzjoni 46

5.2 Meta tkun meħtieġa l-proċedura tal-Artikolu 6 46

5.3 Proċedura pass pass għat-twettiq ta' valutazzjonijiet xierqa 47

5.4 Eċċezzjonijiet skont l-Artikolu 6.4 57

Abbrevjazzjonijiet 61

SKOP TAD-DOKUMENT

Dan id-dokument joffri gwida u jippreżenta serje ta' studji ta' każijiet prattiċi dwar kif l-enerġija idroelettrika tista' tiġi magħmula topera skont ir-rekwiżiti tad-Direttivi dwar il-Ħabitats u dwar l-Għasafar. Jeżamina t-tipi ta' effetti li jistgħu jokkorru mill-attivitajiet tal-enerġija idroelettrika u juri, permezz ta' serje ta' esperjenzi prattiċi, kif l-effetti tal-enerġija idroelettrika jistgħu jiġu evitati jew tal-inqas minimizzati taħt firxa ta' kundizzjonijiet differenti.

B'mod iktar ġenerali, jimmira li jaġixxi ta' intermedjarju biex irawwem sinerġiji bejn il-politiki u l-prassi tal-UE dwar l-enerġija, in-natura u l-ilma sabiex il-miri tal-UE jinkisbu f'mod iktar koordinat, u fejn ikun possibbli, b'mod reċiproku.

Il-Kapitolu 1 jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-qafas ta' politika u leġiżlattiv tal-UE li fih hija mistennija li topera l-enerġija idroelettrika fl-Ewropa. Fih sommarju deskrittiv tad-dispożizzjonijiet ewlenin tad-Direttivi dwar il-Ħabitats u dwar l-Għasafar kif ukoll ir-relazzjoni tagħhom mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttivi VIA u VAS.

Il-Kapitolu 2 jispjega l-istat ġeneralment fqir tal-ekosistemi tax-xmajjar u tal-għadajjar tal-UE, kif ukoll il-pressjonijiet u t-theddid ewlenin tagħhom, qabel ma jkompli biex jeżamina l-firxa tal-effetti li tista' jkollha l-enerġija idroelettrika fuq l-ekosistemi tal-ilma ħelu, u b'mod partikolari jenfasizza l-importanza tal-effetti kumulattivi potenzjali.

Għadd sinifikanti ta' speċijiet ta' fawna u flora selvaġġi tal-Ewropa, inkluż xi 400 speċi tal-ilma ħelu li jinsabu protetti skont id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats, jiddependu fuq l-ekosistemi tax-xmajjar u tal-għadajjar għas-sopravivenza tagħhom. Madankollu, illum ħafna mix-xmajjar tal-Ewropa jinsabu fi stat degradat ħafna u huma taħt pressjoni enormi minn firxa wiesgħa ta' attivitajiet soċjoekonomiċi (inkluż l-enerġija idroelettrika).

Mill-aħħar rapporti dwar l-Istat tal-Ambjent (1) jidher ċar li għad fadal ħafna xi jsir biex jintlaħqu l-għanijiet tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u taż-żewġ Direttivi dwar in-Natura. Dan jista' jinkiseb biss jekk tingħata prijorità mhux biss lill-prevenzjoni minn iktar deterjorament tax-xmajjar tagħna iżda wkoll lir-restawr attiv tal-istat ekoloġiku tagħhom u t-tneħħija, jew tal-inqas it-tnaqqis sinifikanti, tal-pressjonijiet u tat-theddid li jaffaċċaw.

Il-Kapitolu 3 jesplora l-modi kif jista' jinkiseb dan, billi juri dan permezz ta' eżempji ta' prassi tajba ta' restawr ekoloġiku minn madwar l-UE.

Fil-Kapitolu 4 tingħata attenzjoni partikolari lill-ħtieġa ta' ppjanar strateġiku u lit-tfassil ta' pjanijiet u proġetti iktar integrati tal-enerġija idroelettrika li jqisu r-rekwiżiti ekoloġiċi tax-xmajjar kmieni fil-proċess tal-ippjanar u kull fejn possibbli jinkludu wkoll miżuri għat-titjib tal-istat ekoloġiku tax-xmajjar.

Id-dokument ikompli billi jiddeskrivi fid-dettall (il-Kapitolu 5) il-proċedura li wieħed għandu jsegwi meta jwettaq valutazzjoni xierqa ta' pjan jew proġett tal-enerġija idroelettrika skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. Qed tiġi pprovduta kjarifika dwar ċerti aspetti ewlenin ta' dan il-proċess ta' approvazzjoni u tar-rabta tiegħu ma' proċeduri ta' valutazzjoni ambjentali tal-UE oħrajn. L-esperjenza wriet, diversi drabi, li l-problemi assoċjati mal-proċess ta' approvazzjoni tal-Artikolu 6 spiss ħafna jiġu kkawżati minn valutazzjonijiet ta' kwalità fqira u mhux kompluti.

Il-gwida hija primarjament iddisinjata għall-użu minn awtoritajiet, żviluppaturi u konsulenti kompetenti. Se tkun ta' interess ukoll għal organizzazzjonijiet mhux governattivi u għal partijiet ikkonċernati oħrajn li qed jaħdmu fis-settur tal-enerġija idroelettrika. Id-dokument tħejja f'konsultazzjoni mal-awtoritajiet tal-Istati Membri kif ukoll ma' firxa ta' partijiet ikkonċernati u gruppi ta' interess ewlenin li lkoll kemm huma taw feedback prezzjuż fid-diversi abbozzi.

Id-dokument huwa intenzjonat li jkun marbut minn, u fidil lejn, it-test tad-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats u l-prinċipji usa' sottostanti għall-politika tal-UE dwar l-ambjent u l-enerġija idroelettrika. Il-proċeduri ta' prassi tajba u l-metodoloġiji proposti mhumiex preskrittivi fl-użu intenzjonat tagħhom; iżda jimmiraw li joffru pariri, ideat u suġġerimenti siewja bbażati fuq diskussjonijiet mar-rappreżentanti tal-industrija, l-awtoritajiet nazzjonali u internazzjonali, l-NGOs, l-esperti xjentifiċi u partijiet ikkonċernati oħrajn.

Dan id-dokument jirrifletti biss l-opinjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea u mhuwiex ta' natura legalment vinkolanti. Hija r-responsabbiltà tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li tipprovdi interpretazzjoni definittiva tad-Direttivi tal-UE. Fejn rilevanti, ġiet inkluża każistika Ewropea eżistenti. Il-gwida preżenti għalhekk tinqara l-aħjar flimkien mal-gwida ġenerali eżistenti u mas-sentenzi rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea dwar iż-żewġ Direttivi (2).

1. IL-QAFAS TA' POLITIKA U LEĠIŻLATTIV TAL-UE

L-enerġija idroelettrika għandha rwol ewlieni fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (3) u fil-kontribuzzjoni għall-miri tal-enerġija tal-UE għall-2020-2030. Bħall-attivitajiet l-oħrajn kollha bbażati fuq l-ilma, l-enerġija idroelettrika trid tikkonforma mar-rekwiżiti tal-liġi ambjentali tal-UE, li ġiet introdotta biex tipproteġi u tirrestawra x-xmajjar u l-għadajjar tal-Ewropa. Dawn ir-rekwiżiti legali huma stipulati fid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, fid-Direttiva dwar l-Għargħar, fid-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats, u fid-Direttivi dwar il-Valutazzjonijiet Ambjentali (id-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali - VIA u d-Direttiva dwar il-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika - VAS).

Dan il-kapitolu jispjega wħud mid-dispożizzjonijiet ewlenin ta' dawn il-liġijiet tal-UE li huma rilevanti għall-enerġija idroelettrika. Il-fokus huwa fuq iż-żewġ Direttivi dwar in-Natura, b'mod partikolari, għaliex dan huwa s-suġġett ewlieni ta' dan id-dokument.

1.1 Id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats

Ix-xmajjar tal-Ewropa huma sors maġġuri tal-bijodiversità u parti importanti tal-wirt naturali rikk tagħna. Iżda, madankollu, dawn għaddew minn bidliet kbar matul is-snin. Dan naqqas ir-reżiljenza u l-kapaċità tagħhom li jipprovdu għan-natura u għall-ħajja selvaġġa. Ħafna mix-xmajjar issa jinsabu fi stat degradat u jeħtieġu r-restawr.

Il-Kapijiet tal-Istati u tal-Gvernijiet tal-UE, filwaqt li rrikonoxxew it-telf allarmanti tal-bijodiversità fl-Ewropa, stabbilixxew għalihom infushom il-mira ambizzjuża li jwaqqfu, u jreġġgħu lura, dan it-telf sal-2020. F'Mejju 2011, il-Kummissjoni adottat strateġija tal-bijodiversità tal-UE għall-2020 (4) fejn stabbiliet qafas ta' politika biex dan jinkiseb. F'April 2017, varat pjan ta' azzjoni ġdid (5) biex itejjeb malajr l-implimentazzjoni prattika tad-Direttivi dwar il-Ħabitats u dwar l-Għasafar u jħaffef il-progress lejn il-mira tal-UE għall-2020 li twaqqaf u treġġa' lura t-telf tal-bijodiversità u tas-servizzi tal-ekosistema.

Id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats huma l-bażi tal-politika tan-natura u tal-bijodiversità tal-UE. Dawn jagħmluha possibbli għall-Istati Membri tal-UE kollha biex jaħdmu flimkien, fi ħdan qafas leġiżlattiv komuni, biex jikkonservaw l-ispeċijiet u l-ħabitats tal-Ewropa li huma l-iktar fil-periklu, vulnerabbli u ta' valur, fil-firxa naturali intiera tagħhom fl-UE, irrispettivament mill-fruntieri politiċi jew amministrattivi.

L-għan kumplessiv taż-żewġ Direttivi huwa li jiżguraw li l-ispeċijiet u t-tipi ta' ħabitats li huma jipproteġu jinżammu u jiġu restawrati għal stat ta' konservazzjoni favorevoli (6) fil-firxa naturali kollha tagħhom fl-UE.

Din il-mira hija definita f'termini pożittivi, u hija orjentata lejn sitwazzjoni favorevoli li jeħtieġ li tintlaħaq u tinżamm. Għalhekk tmur lil hinn mir-rekwiżit bażiku ta' evitar tad-deterjorament.

Definizzjoni ta' stat ta' konservazzjoni favorevoli (FCS) skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats Artikolu 1 L-istat ta' konservazzjoni ta' ħabitat naturali jfisser l-influwenzi kollha li jagħfsu fuq il-ħabitat naturali u l-ispeċi tipiċi tiegħu li jistgħu jaffettwaw it-tqassim naturali tiegħu fit-tul, l-istruttura u l-funzjonijiet kif ukoll l-għajxien fit-tul ta' l-ispeċi tipiċi tiegħu fit-territorju tal-UE. L-istat ta' konservazzjoni ta' ħabitat naturali jitqies “favorevoli” meta: — Il-medda naturali tiegħu u ż-żoni li jkopri f'dik il-medda huma stabbli jew qed jiżdiedu, u — l-istruttura speċifika u l-funzjonijiet li huma meħtieġa biex ikun mantnut fit-tul jeżistu u x'aktarx jibqgħu jeżistu fil-ġejjieni prevedibbli, u — l-istat ta' konservazzjoni tal-ispeċijiet tipiċi tiegħu huwa favorevoli. L-istat ta' konservazzjoni ta' speċi jfisser il-ammont miżjud ta' influwenzi li jaġixxu fuq l-ispeċi konċernat u li jistgħu jaffettwaw it-tqassim fit-tul u l-abbundanza tal-popolazzjonijiet ta' dik l-ispeċi fit-territorju tal-UE. L-istat ta' konservazzjoni jitqies “favorevoli” meta: — l-informazzjoni fuq iċ-ċaqliq tal-popolazzjoni konċernata jindikaw li qed tieħu ħsieb tagħha nfisha fit-tul bħala komponent vijabbli tal-ħabitat naturali tagħha, u — il-firxa naturali tal-ispeċi la qiegħda titnaqqas u lanqas ma għandha xejra li titnaqqas fil-ġejjieni prevedibbli, u — hemm, u x'aktarx jibqa' jkun hemm, ħabitat naturali kbir biżżejjed biex iżomm il-popolazzjonijiet tagħha fit-tul.

Sabiex jinkiseb dan l-għan, id-Direttivi dwar in-Natura tal-UE jeħtieġu lill-Istati Membri jimplimentaw żewġ tipi ewlenin ta' miżuri b'mod partikolari:

— Id-deżinjazzjoni u l-konservazzjoni tas-siti prinċipali għall-protezzjoni tal-ispeċijiet u tat-tipi ta' ħabitat elenkati fl-Annessi I u II tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u l-Anness I tad-Direttiva dwar l-Għasafar, u għall-protezzjoni tal-għasafar migratorji kollha li jokkorru regolarment. Dawn is-siti flimkien jikkostitwixxu n-Network Natura 2000 li huwa mifrux madwar l-UE kollha u li fil-preżent huwa magħmul minn iktar minn 27 500 sit. L-ekosistemi tal-għadajjar u tax-xmajjar ikopru madwar 4 % tal-erja tas-superfiċe totali ta' Natura 2000 (Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, 2010 għall-UE 27).

— L-istabbiliment ta' reġim ta' protezzjoni tal-ispeċijiet għall-ispeċijiet kollha tal-għasafar selvaġġi Ewropej u speċijiet oħrajn elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. Dawn il-miżuri japplikaw għall-firxa naturali intiera tal-ispeċijiet fl-UE, jiġifieri kemm fis-siti protetti bħal Natura 2000, kif ukoll barra minnhom.

Dispożizzjonijiet ta' protezzjoni tas-siti Natura 2000

Il-protezzjoni u l-ġestjoni tas-siti Natura 2000 huma amministrati mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats, li tiddetermina wkoll ir-relazzjoni bejn il-konservazzjoni tas-sit u użi oħrajn tal-art, bħall-enerġija idroelettrika, fiż-żona u madwarha (7).

L-Artikolu 6 huwa maqsum f'żewġ tipi ta' miżuri:

— L-ewwel wieħed jikkonċerna l-ġestjoni ta' konservazzjoni tas-siti Natura 2000 kollha u l-istabbiliment tal-għanijiet ta' konservazzjoni għal dawn is-siti. Jirrikjedi lill-Istati Membri biex: a) jelaboraw u jimplimentaw miżuri ta' konservazzjoni pożittivi li jikkorrispondu għar-rekwiżiti ekoloġiċi tat-tipi ta' ħabitat fl-Anness I u l-ispeċijiet fl-Anness II preżenti fis-siti (l-Artikolu 6.1); u b) jieħdu miżuri xierqa biex jevitaw kwalunkwe deterjorament tat-tipi ta' ħabitat u l-ħabitats tal-ispeċijiet jew kwalunkwe disturb sinifikanti tal-ispeċijiet preżenti (l-Artikolu 6.2). Id-Direttiva dwar il-Ħabitats tirrakkomanda l-iżvilupp ta' pjanijiet ta' ġestjoni ta' Natura 2000 bħala mezz ta' identifikazzjoni tal-miżuri neċessarji ta' konservazzjoni għas-siti Natura 2000 f'mod miftuħ u trasparenti. Huma għodod utli għall-istabbiliment tal-għanijiet ta' konservazzjoni u jgħinu fil-ħolqien ta' opinjoni ta' kunsens dwar is-soluzzjonijiet ta' ġestjoni għas-sit fost il-partijiet ikkonċernati u l-gruppi ta' interess kollha. Jipprovdu wkoll mekkaniżmu għall-integrazzjoni ta' miżuri ta' konservazzjoni għal Natura 2000 fil-programm ta' miżuri iktar mifrux tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

— It-tieni tip ta' miżura (amministrata mill-Artikolu 6.3) tikkonċerna l-proċedura ta' valutazzjoni għal kwalunkwe pjan jew proġett li jista' jaffettwa sit Natura 2000 wieħed jew iktar (ara l-Kapitolu 5 għad-dettalji kollha). Essenzjalment, il-proċedura ta' valutazzjoni tirrikjedi li kwalunkwe pjan jew proġett li għandu l-probabbiltà li jkollu effett sinifikanti fuq sit Natura 2000 jgħaddi minn valutazzjoni xierqa (AA) biex dawn l-effetti jiġu studjati fid-dettall, b'konsiderazzjoni tal-għanijiet ta' konservazzjoni tas-sit. L-awtorità kompetenti tista' taqbel biss mal-pjan jew mal-proġett jekk, abbażi tas-sejbiet tal-AA, ġie aċċertat li mhux se jkollu effett avvers fuq l-integrità tas-sit konċernat. Huwa importanti li wieħed jinnota li r-responsabbiltà hija fuq il-wiri tan-nuqqas (aktar milli l-preżenza) ta' effetti sinifikanti negattivi. F'ċirkostanzi eċċezzjonali, tista' tiġi invokata deroga (l-Artikolu 6.4) biex tapprova pjan jew proġett li għandu effett avvers fuq l-integrità ta' sit Natura 2000 jekk jista' jintwera li hemm nuqqas ta' alternattivi li jagħmlu inqas ħsara u l-pjan jew il-proġett huwa kkunsidrat bħala neċessarju għal raġunijiet imperattivi ta' interess pubbliku prevalenti. F'tali każijiet, ikunu jridu jiġu żgurati miżuri ta' kumpens adegwati sabiex ikun żgurat li l-koerenza globali tan-network Natura 2000 hija protetta. Huwa importanti li wieħed jinnota li l-proċedura ta' valutazzjoni skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats mhix l-istess bħal dik prevista fid-Direttivi VIA jew VAS (8) u l-Artikolu 4.7 tal-WFD anki jekk idealment jenħtieġ li jkunu integrati ma' xulxin jew tal-inqas koordinati.

Dispożizzjonijiet ta' protezzjoni tal-ispeċijiet

It-tieni sett ta' dispożizzjonijiet tad-Direttivi dwar in-Natura jikkonċerna l-protezzjoni ta' ċerti speċijiet madwar il-firxa naturali intiera tagħhom fl-UE, jiġifieri irrispettivament humiex fis-siti Natura 2000 jew barra minnhom. Il-miżuri ta' protezzjoni tal-ispeċijiet japplikaw għall-ispeċijiet elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u għall-ispeċijiet tal-għasafar selvaġġi kollha fl-UE. It-termini preċiżi huma stabbiliti fl-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar l-Għasafar u l-Artikoli 12 (għall-annimali) u 13 (għall-pjanti) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

Essenzjalment l-Istati Membri huma meħtieġa li jipprojbixxu, għal dawn l-ispeċijiet:

— it-tfixkil intenzjonat tagħhom waqt it-tgħammir, it-trobbija, l-ibernazzjoni u l-migrazzjoni;

— il-ħsara jew il-qerda tas-siti tat-tgħammir jew tal-postijiet tal-mistrieħ;

— il-qerda intenzjonata tal-bejtiet jew tal-bajd, jew it-tqaċċit jew id-distruzzjoni ta' pjanti protetti.

Id-derogi għad-dispożizzjonijiet ta' protezzjoni tal-ispeċijiet huma permessi biss f'każijiet ristretti –– bħal għall-prevenzjoni minn ħsara serja lill-għelejjel jew lill-bhejjem jew fl-interessi tas-saħħa u tas-sikurezza pubblika –– sakemm ma hemmx soluzzjoni sodisfaċenti oħra u l-konsegwenzi ta' dawn id-derogi mhumiex inkompatibbli mal-għanijiet globali tad-Direttivi. Il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tad-derogi huma stabbiliti fl-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar l-Għasafar u l-Artikolu 16 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats (9).

Id-dispożizzjonijiet ta' protezzjoni tal-ispeċijiet huma rilevanti ħafna għall-faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika li joperaw ukoll barra s-siti Natura 2000. Il-mira tagħhom hi li jiżguraw li kwalunkwe żviluppi ġodda ma jeqirdux is-siti tat-tgħammir u tal-mistrieħ ta' kwalunkwe għasfur selvaġġ jew kwalunkwe speċi elenkat skont l-Anness IV tad-Direttiva dwar il-Ħabitats sakemm ma jkunux talbu deroga mingħand l-awtoritajiet kompetenti f'konformità mat-termini tad-Direttivi. Din id-dispożizzjoni tista' tkun partikolarment importanti għal impjanti idroelettriċi li jkunu jinsabu fuq xmara li fiha speċijiet migratorji, bħal għasafar jew ħut migratorji (eż. l-isturjun tal-baħar Ewropew Acipenser sturio jew l-apron Zingel asper li t-tnejn jinsabu elenkati fl-Anness IV tad-Direttiva dwar il-Ħabitats).

1.2 Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma

Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) tistabbilixxi qafas għall-protezzjoni u għall-ġestjoni sostenibbli tal-ilmijiet tas-superfiċe interni (xmajjar u għadajjar), l-ilmijiet ta' tranżizzjoni (estwarji), l-ilmijiet kostali u l-ilmijiet ta' taħt l-art. Għandha l-għan li tiżgura li sal-2015 bħala regola l-korpi kollha tal-ilma jilħqu “stat tajjeb” (ħlief għall-korpi tal-ilma modifikati ħafna u dawk artifiċjali fejn l-għan huwa l-kisba ta' potenzjal ekoloġiku tajjeb). Bħad-Direttivi dwar in-Natura, il-WFD tmur lil hinn mir-rekwiżit bażiku ta' prevenzjoni ta' deterjorament ulterjuri tal-korpi tal-ilma u tal-ekosistemi terrestri u tal-artijiet mistagħdra li jiddependu direttament fuq l-ekosistema akkwatika.

Biex tgħin fil-kisba ta' dan l-għan, il-WFD tirrikjedi lill-Istati Membri jistabbilixxu pjan ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara għal kull distrett ta' baċir tax-xmara. Id-Direttiva tipprevedi proċess ċikliku fejn il-pjanijiet ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara jitħejjew, jiġu implimentati u riveduti kull 6 snin.

1.3 Koordinazzjoni bejn il-WFD u ż-żewġ Direttivi dwar in-Natura

Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u ż-żewġ Direttivi dwar in-Natura huma konnessi mill-qrib ma' xulxin għaliex it-tnejn li huma jimmiraw li jipproteġu u jirrestawraw l-ekosistemi tal-ilma ħelu tal-Ewropa. Għalhekk jenħtieġ li jiġu implimentati f'mod koordinat biex ikun żgurat li dawn joperaw f'mod integrat. Dan li ġej jenfasizza wħud mill-punti ewlenin tal-interazzjoni bejn il-WFD u ż-żewġ Direttivi dwar in-Natura li huma rilevanti għall-impjanti tal-enerġija idroelettrika b'mod partikolari, derivati mill-mistoqsijiet frekwenti tal-Kummissjoni dwar ir-rabtiet bejn id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttivi dwar in-Natura (10).

Għanijiet distinti tal-WFD u tad-Direttivi dwar in-Natura

Il-WFD u d-Direttivi dwar in-Natura lkoll joperaw, tal-inqas parti minnhom, fuq l-istess ambjent u għandhom ambizzjonijiet pjuttost simili li jiżguraw li ma jkunx hemm deterjorament tax-xmajjar u li jitjieb l-istat tal-ekosistemi akkwatiċi. Madankollu, filwaqt li l-għanijiet globali tagħhom huma simili, l-għanijiet speċifiċi tagħhom huma xorta waħda distinti anki jekk huma marbutin mill-qrib ma' xulxin.

Il-WFD timmira li tipproteġi u ttejjeb l-ilmijiet kollha tas-superfiċe u ta' taħt l-art sabiex jilħqu stat jew potenzjal tajjeb u li jiġi evitat id-deterjorament. Id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats, min-naħa l-oħra, jimmiraw li jipproteġu, jmantnu u jirrestawraw speċijiet u tipi ta' ħabitats partikolari sabiex jinġiebu għal stat ta' konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom fl-UE.

Il-kisba ta' stat ekoloġiku tajjeb skont il-WFD normalment tgħin biex jinkisbu l-għanijiet ta' konservazzjoni ta' ħabitats u speċijiet dipendenti fuq l-ilma f'Natura 2000, u vice versa. Madankollu, ir-rekwiżit ta' “stat ekoloġiku tajjeb” jirreferi għall-korpi tal-ilma filwaqt li stat ta' konservazzjoni favorevoli jirreferi għal tipi ta' ħabitat u speċijiet speċifiċi.

Għalhekk, l-ilħuq ta' stat ekoloġiku tajjeb mhux neċessarjament suffiċjenti għall-ilħuq ta' stat ta' konservazzjoni favorevoli, anke jekk il-korpi kollha tal-ilma jkunu qed jilħqu stat ekoloġiku tajjeb. Għalhekk jaf ikun hemm il-ħtieġa li jiġu implimentati miżuri addizzjonali ta' konservazzjoni sabiex jinkisbu l-għanijiet ta' konservazzjoni ta' sit Natura 2000 għall-ispeċijiet u għat-tipi ta' ħabitat li għalihom huma ddeżinjati.

Dan huwa rikonoxxut b'mod espliċitu fil-WFD. L-Artikolu 4.2 tal-WFD jiddikjara li “fejn aktar minn wieħed mill-għanijiet […] relatat ma' korp tal-ilma partikolari, l-aktar wieħed strett għandu japplika ”. Pereżempju, jekk sit Natura 2000 huwa ddeżinjat għal-lontri jew għall-molluski tal-perla tal-ilma ħelu, jista' jkun neċessarju wkoll li jiġi rregolat is-sajd żejjed anki jekk dan ma jkunx neċessarju għall-kisba ta' stat ekoloġiku tajjeb skont il-WFD.

Dawn ir-rekwiżiti addizzjonali jenħtieġ li idealment jiġu inklużi, jew tal-inqas issir referenza għalihom, fil-pjan ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara tal-WFD permezz ta' dispożizzjonijiet speċifiċi fir-rigward taż-żoni protetti sabiex tkun żgurata l-koerenza (u jiġu evitati l-kunflitti) bejn il-miżuri tal-WFD u l-miżuri ta' Natura 2000 (ara l-Artikolu 4.1.c).

Korpi tal-ilma modifikati ħafna jew korpi tal-ilma artifiċjali u Natura 2000

Skont l-Artikolu 4.3 tal-WFD, xi korpi tal-ilma li minħabba l-attivitajiet tal-bniedem, huma modifikati b'mod sinifikanti fil-karatteristiċi fiżiċi tagħhom, jistgħu jiġu ddeżinjati bħala korpi tal-ilma modifikati ħafna sakemm jissodisfaw id-dispożizzjonijiet kollha tal-Artikolu 4.3 (11). Il-korpi tal-ilma li nħolqu b'riżultat ta' attività mill-bniedem fejn ma kienx hemm korp tal-ilma qabel (eż. riżerva magħmula mill-bniedem jew kanal tan-navigazzjoni artifiċjali) jistgħu jiġu ddeżinjati bħala korpi tal-ilma artifiċjali.

Għal korpi tal-ilma modifikati ħafna u għal korpi tal-ilma artifiċjali, japplika l-għan tal-WFD ta' “potenzjal ekoloġiku tajjeb” (minflok stat ekoloġiku tajjeb) jekk ir-rekwiżiti għal għanijiet inqas stretti bħal “potenzjal ekoloġiku moderat” mhumiex applikabbli. Fi kliem sempliċi dan ifisser l-aħjar kundizzjoni ekoloġika prattikabbli li hija kompatibbli mal-użu leġittimu li kien il-bażi għad-deżinjazzjoni tiegħu bħala korp tal-ilma modifikat ħafna jew korp tal-ilma artifiċjali (12).

Korp tal-ilma modifikat ħafna jew korp tal-ilma artifiċjali jistgħu wkoll jiġu ddeżinjati bħala sit Natura 2000, jekk ikun fih speċi jew tip ta' ħabitat elenkat fl-Anness I tad-Direttiva dwar l-Għasafar jew l-Annessi I jew II tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. F'tali każijiet, se jkun hemm bżonn li jiġu implimentati miżuri ta' konservazzjoni xierqa għal dak l-ispeċi jew ħabitat ukoll, f'konformità mal-għanijiet ta' konservazzjoni tas-sit. Għal darb'oħra, dawn il-miżuri jistgħu jkunu iktar stretti minn dawk meħtieġa għall-kisba ta' “potenzjal ekoloġiku tajjeb”. Jenħtieġ li jiġu integrati wkoll fil-pjanijiet ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara tal-WFD permezz ta' dispożizzjonijiet speċifiċi dwar żoni protetti (ara l-Artikolu 4(1)c flimkien mal-Artikolu 4(2)).

Valutazzjoni tal-iżviluppi ġodda skont il-WFD

Bħad-Direttivi dwar in-Natura, il-WFD għandha dispożizzjonijiet speċifiċi għall-valutazzjoni ta' żviluppi ġodda fil-korpi tal-ilma. Skont l-Artikolu 4.7 tal-WFD, l-awtoritajiet jistgħu japprovaw eżenzjonijiet għal modifiki ġodda u attivitajiet sostenibbli ta' żvilupp mill-bniedem li jirriżultaw fid-deterjorament tal-istat tal-korp tal-ilma jew li ma jippermettux il-kisba ta' stat jew potenzjal ekoloġiku tajjeb, jew stat tal-ilma ta' taħt l-art tajjeb skont ċerti kundizzjonijiet. Dan potenzjalment jinkludi żviluppi ġodda marbuta mal-enerġija idroelettrika (13).

Jekk l-iżvilupp potenzjalment jaffettwa kemm l-għan tal-WFD kif ukoll sit Natura 2000, ikunu jridu jitwettqu kemm il-proċedura tal-Artikolu 4(7) skont il-WFD kif ukoll il-proċedura ta' valutazzjoni ta' Natura 2000 skont l-Artikolu 6.3 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats (idealment f'mod koordinat jew integrat). Kull proċedura għandha fokus legali differenti: waħda tivvaluta jekk il-proġett għandux il-probabbiltà li jtellef l-għanijiet primarji tal-WFD, l-oħra tivvaluta jekk hux se jkun hemm effett avvers fuq l-integrità ta' sit Natura 2000. Madankollu, dan ma jtellifx milli ċerti aspetti tal-valutazzjoni jiġu koordinati, eż. permezz tal-istħariġġijiet u tal-konsultazzjonijiet.

Il-WFD tagħmilha ċara li żvilupp mhux se jkun approvat jekk ma jkunx konsistenti ma' leġiżlazzjoni ambjentali oħra tal-UE. Fi kliem ieħor, jekk il-proġett ma jikkompromettix l-għanijiet tal-WFD iżda jaffettwa b'mod avvers l-integrità ta' sit Natura 2000 dan ma jistax jiġi approvat skont il-WFD sakemm ma tkunx ġiet aċċettata wkoll eżenzjoni skont l-Artikolu 6.4 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. Fid-Dokument ta' Gwida CIS Nru 36 dwar l-Artikolu 4.7 tal-WFD li ġie approvat fl-2017 (14), hemm kjarifika dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 4(7) tal-WFD, dwar l-eżenzjonijiet tal-għanijiet ambjentali, inkluż ir-rabta mad-Direttivi dwar in-Natura.

Konservazzjoni tal-molluski tal-perla tal-ilma ħelu fil-baċiri tas-sottoxmara tal-Irlanda Il-mollusk tal-perla tal-ilma ħelu Margaritifera margaritifera huwa wieħed mill-invertebrati li ilhom jgħixu l-iktar fid-dinja. Minħabba l-istorja komplikata tiegħu u l-ħtieġa li jgħix f'ilmijiet naturali u nodfa mexxejja, huwa speċi indikatur bijoloġiku ewlieni għall-kwalità tal-ekosistemi tax-xmajjar. L-ispeċi huwa protett skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats tal-UE iżda jinsab fi stat ta' konservazzjoni mhux favorevoli madwar l-Irlanda kollha. Is-sedimentazzjoni jew is-sedimentazzjoni b'arrikament tan-nutrijenti ġew identifikati bħala l-kawżi ewlenin ta' dan. Fl-2009, ġiet żviluppata leġiżlazzjoni nazzjonali biex tappoġġa l-kisba ta' stat ta' konservazzjoni favorevoli għall-mollusk tal-perla tal-ilma ħelu. Din il-leġiżlazzjoni stabbiliet għanijiet tal-kwalità ambjentali obbligatorji għall-ħabitats tal-mollusk tal-perla tal-ilma ħelu fis-siti Natura 2000. Kienet teħtieġ ukoll li l-pjanijiet ta' ġestjoni tas-sottobaċir jitħejjew flimkien ma' programm ta' miżuri. L-iskop ta' dawn il-pjanijiet kien li jindirizzaw il-kwistjonijiet tal-firxa tal-qabda li qed jikkontribwixxu għat-tnaqqis fl-ispeċi. Il-format użat kien jikkopja dak tal-pjanijiet ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara skont il-WFD sabiex il-pjanijiet ta' ġestjoni tas-sottobaċir setgħu joperaw taħt l-istess kappa tal-pjanijiet ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara aktar tard. Fl-Irlanda, ġew enfasizzati fi stadju bikri r-rabtiet mill-qrib bejn id-Direttivi dwar il-Ħabitats u dwar l-Għasafar, u l-WFD. Fl-2009, il-Grupp Nazzjonali ta' Koordinazzjoni Teknika għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma stabbilixxa sottokumitat –– il-Grupp ta' Ħidma ta' Konservazzjoni Nazzjonali, –– biex jaħdem fuq l-iżvilupp ta' aspetti ta' konservazzjoni tan-natura tal-WFD. L-għan ewlieni tal-Grupp ta' Ħidma kien li jiżgura li dan l-iżvilupp tal-aspetti ta' konservazzjoni tan-natura tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma kienu koordinati u appoġġati sew fl-Irlanda u li jiffaċilita komunikazzjoni effettiva bejn l-aġenziji governattivi rilevanti involuti. Għall-pjanijiet tas-sottobaċir għall-molluski tal-perla tal-ilma ħelu, il-Grupp kellu rwol ewlieni fir-raffinar u fl-iżvilupp ulterjuri ta' sett nazzjonali (“sett ta' għodod”) ta' miżuri standard tal-qabda għall-molluski tal-perla tal-ilma ħelu, li huma prattiċi, funzjonali u kosteffettivi. Irreveda wkoll il-pjanijiet sabiex jiżgura l-prattiċità u l-effettività tagħhom, u identifika lakuni fil-politika u fil-gwida, li setgħu jxekklu l-implimentazzjoni tagħhom. http://www.wfdireland.ie/docs/5_FreshwaterPearlMusselPlans/ http://kerrylife.ie http://www.environ.ie/en/Environment/Water/WaterQuality/WaterFrameworkDirective/

1.4 Id-Direttiva dwar l-Għargħar

F'Novembru 2007, ġiet adottata d-Direttiva 2007/60/KE. Din tistabbilixxi qafas għall-valutazzjoni u għall-ġestjoni tar-riskji ta' għargħar u tirrikjedi lill-Istati Membri jfasslu:

— Mapep tal-periklu ta' għargħar u tar-riskju ta' għargħar, li jiżvelaw iż-żoni ta' riskju ta' għargħar identifikati għal kull baċir tax-xmara (jew erja ta' unità oħra ta' ġestjoni maqbula). Dawn il-mapep jenħtieġ li juru wkoll il-konsegwenzi avversi potenzjali assoċjati ma' xenarji tal-għargħar differenti, inkluż informazzjoni dwar sorsi potenzjali ta' tniġġis ambjentali bħall-konsegwenzi tal-għargħar, kif ukoll żoni protetti bħal siti Natura 2000 f'dawk iż-żoni (skadenza Diċembru 2013).

— Pjanijiet ta' ġestjoni għal riskju ta' għargħar għall-ġestjoni u għat-tnaqqis ta' konsegwenzi avversi potenzjali ta' għargħar. Dawn il-pjanijiet jenħtieġ li jinkludu sett ta' miżuri prijoritizzat, li jindirizza l-aspetti kollha tal-ġestjoni tar-riskju ta' għargħar mill-prevenzjoni u l-protezzjoni sat-tħejjija, b'konsiderazzjoni tal-karatteristiċi kollha tal-baċir jew tas-sottobaċir tax-xmara partikolari (skadenza Diċembru 2015).

L-attivitajiet skont id-Direttiva dwar l-Għargħar iridu jkunu konformi mar-rekwiżiti tad-Direttivi dwar in-Natura. Pereżempju, jekk miżura ta' protezzjoni mill-għargħar tkun fir-riskju li taffettwa sit Natura 2000 wieħed jew iktar, din ukoll trid issegwi l-proċedura skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats, u jenħtieġ li titwettaq valutazzjoni xierqa sabiex tivvaluta l-effetti potenzjali tal-pjan jew tal-proġett fuq l-integrità tas-sit(i) Natura 2000.

1.5 Id-Direttivi VAS u VIA

Id-Direttiva VAS

Id-Direttiva 2001/42/KE dwar l-istima tal-effetti ta' ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent (id-“Direttiva VAS”) timmira li tipprovdi għal livell għoli ta' protezzjoni tal-ambjent. Timmira li tagħmel dan billi tiżgura li l-konsegwenzi ambjentali ta' ċerti pjanijiet u programmi jiġu identifikati, ivvalutati u kkunsidrati matul it-tħejjija tagħhom u qabel l-adozzjoni tagħhom.

Hija mandatorja valutazzjoni ambjentali strateġika għal varjetà ta' pjanijiet u programmi li jiffissaw il-qafas għall-kunsens futur tal-iżvilupp tal-proġetti elenkati fid-Direttiva VIA. Hija mandatorja wkoll għal kwalunkwe pjan jew programm, li, minħabba l-effett sinifikanti probabbli tiegħu fuq is-siti Natura 2000, jirrikjedi valutazzjoni f'konformità mal-Artikolu 6.3 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

Skont il-proċess VAS, l-Istati Membri huma meħtieġa jħejju rapport ambjentali li jivvaluta l-effetti ambjentali sinifikanti probabbli tal-pjanijiet u tal-programmi, u l-effetti ta' kwalunkwe alternattiva raġonevoli. Addizzjonalment, iridu jikkonsultaw lill-awtoritajiet, li minħabba r-responsabbiltajiet ambjentali speċifiċi tagħhom, għandhom il-probabbiltà li jkunu kkonċernati mill-effetti ambjentali tal-implimentazzjoni tal-pjanijiet u tal-programmi (jiġifieri l-awtoritajiet ambjentali) u l-pubbliku.

Il-konsultazzjoni jenħtieġ li tkun bikrija u effettiva, tippermetti lill-awtoritajiet ambjentali u lill-pubbliku jesprimu l-opinjoni tagħhom fuq l-abbozz tal-pjan jew tal-programm, u dwar ir-rapport ambjentali ta' akkumpanjament qabel ma jiġi adottat il-pjan jew il-programm. Il-proċess tal-iżvilupp tal-VAS huwa intenzjonat li jiġi kkoordinat mal-iżvilupp tal-pjan u jwassal għall-inklużjoni tal-konsiderazzjonijiet ambjentali fil-verżjoni finali ta' dan il-pjan.

Finalment, VAS timmira li tħeġġeġ approċċ iktar integrat u effiċjenti għall-ippjanar territorjali fejn l-ambjent, inkluż il-konsiderazzjonijiet tal-bijodiversità, jiġi kkunsidrat ħafna iktar kmieni fil-proċess tal-ippjanar u f'livell ħafna iktar strateġiku. Dan jenħtieġ li jwassal għal inqas kunflitti iktar 'il quddiem fil-livell tal-proġetti individwali. Jippermetti wkoll għal lokazzjoni iktar xierqa tal-iżviluppi futuri lil hinn miż-żoni ta' kunflitt potenzjali bħal siti ta' Natura 2000.

Id-Direttiva VIA

Filwaqt li l-proċess VAS huwa għall-pjanijiet u għall-programmi, id-Direttiva VIA 2011/92/UE, kif emendata permezz tad-Direttiva 2014/52/UE (magħrufa b'mod komuni bħala d-“Direttiva VIA”), hija għal proġetti individwali pubbliċi u privati. B'hekk, il-kunsens għall-iżvilupp ta' proġett (15) li għandu l-probabbiltà li jkollu effetti sinifikanti fuq l-ambjent jenħtieġ li jingħata biss wara li jkunu ġew ivvalutati l-effetti ambjentali probabbli tal-proġett.

Id-Direttiva VIA tiddistingwi bejn proġetti li jirrikjedu VIA mandatorja (“proġetti tal-Anness I” (16)) u dawk fejn l-awtoritajiet tal-Istat Membru jridu jiddeterminaw jekk il-proġetti għandhomx il-probabbiltà li jkollhom effetti sinifikanti (“proġetti tal-Anness II”). Dan isir permezz ta' proċedura ta' “skrinjar” li tikkunsidra l-kriterji fl-Anness III tad-Direttiva. Ħafna mill-installazzjonijiet għall-produzzjoni tal-enerġija idroelettrika huma proġetti tal-Anness II (17).

1.6 Ir-relazzjoni bejn VAS, VIA u l-Artikolu 6.3 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats

Skont id-Direttiva VIA (kif emendata permezz tad-Direttiva 2014/52/UE), proċedura koordinata u/jew konġunta jenħtieġ li titwettaq jekk valutazzjoni ta' proġett hija meħtieġa kemm skont id-Direttiva VIA kif ukoll skont id-Direttivi dwar in-Natura. Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar l-istabbiliment ta' kwalunkwe proċedura koordinata u/jew konġunta għall-proġetti (18) li b'mod simultanju jridu jiġu vvalutati skont id-Direttivi VIA, dwar il-Ħabitats, dwar l-Għasafar, Qafas dwar l-Ilma, u dwar l-Emissjonijiet Industrijali.

Skont il-proċedura koordinata, l-Istati Membri jridu jikkoordinaw il-valutazzjonijiet individwali varji tal-impatt ambjentali ta' proġett partikolari, meħtieġa mill-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni, billi jaħtru awtorità għal dan il-fini. Skont il-proċedura konġunta, l-Istati Membri jridu jipprovdu għal valutazzjoni unika tal-impatt ambjentali ta' proġett partikolari meħtieġ mil-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni.

Il-valutazzjoni xierqa skont il-leġiżlazzjoni dwar in-natura tal-UE jenħtieġ li madankollu tibqa' parti distinta u identifikabbli b'mod ċar tar-rapport ambjentali kumplessiv. Dan għaliex il-valutazzjoni xierqa tad-Direttiva dwar il-Ħabitats tkejjel aspetti differenti tal-ambjent naturali u għandha kriterji differenti għad-determinazzjoni “tas-sinifikanza” mill-VAS'/VIAs. Il-VAS'/VIAs jikkunsidraw l-aspetti kollha tal-ambjent, inkluż il-bijodiversità, filwaqt li l-valutazzjoni tad-Direttivi dwar in-Natura tiffoka speċifikament fuq l-effetti possibbli fuq l-ispeċijiet u t-tipi ta' ħabitat li għalihom ġie ddeżinjat is-sit Natura 2000.

Hemm distinzjoni wkoll għall-eżitu ta' kull valutazzjoni. Il-valutazzjonijiet skont VAS u VIA jistipulaw rekwiżiti proċedurali iżda ma jistabbilixxux standards ambjentali obbligatorji. Min-naħa l-oħra l-eżitu ta' valutazzjoni skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats, huwa vinkolanti immedjatament għall-awtorità kompetenti u jikkundizzjona d-deċiżjoni finali tagħha.

Fi kliem ieħor, jekk il-valutazzjoni xierqa ma tistax taċċerta li l-pjan jew il-proġett se jaffettwa b'mod avvers l-integrità ta' sit Natura 2000, l-awtorità ma tistax taqbel mal-pjan jew mal-proġett kif inhu sakemm, f'każijiet eċċezzjonali, ma jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-proċedura ta' deroga skont l-Artikolu 6.4.

Jekk trid issir valutazzjoni skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ċċarat li d-Direttiva VAS tkun qed tapplika fuq il-merti tagħha stess għall-pjanijiet u għall-programmi (19).

Dokument ta' Gwida “Simplifikazzjoni tal-proċeduri ta' valutazzjoni ambjentali għall-proġetti ta' interess komuni tal-infrastruttura tal-enerġija” (PCIs) Bħall-proġetti ta' żvilupp l-oħrajn kollha, l-enerġija idroelettrika hija soġġetta għal għadd ta' proċeduri tal-valutazzjoni ambjentali. Il-Kummissjoni ppubblikat gwida dwar kif tissimplifika dawn il-proċeduri varji, b'mod partikolari għal proġetti ta' interess għall-komunità (PCIs) skont ir-Regolament TEN-E, filwaqt li tiżgura l-livell massimu ta' protezzjoni ambjentali f'konformità mal-liġi ambjentali tal-UE. Il-gwida tal-Kummissjoni tagħmel serje ta' rakkomandazzjonijiet, li, għalkemm imfassla skont il-PCIs, huma rilevanti wkoll għall-pjanijiet jew għall-proġetti kollha tal-enerġija, inkluż l-iżviluppi tal-enerġija idroelettrika. Ir-rakkomandazzjonijiet jiffokaw b'mod partikolari fuq: — L-ippjanar bikri, “pjanijiet direzzjonali” u ambitu tal-valutazzjonijiet; — L-integrazzjoni bikrija u effettiva tal-valutazzjonijiet ambjentali u ta' rekwiżiti ambjentali oħrajn; — Il-koordinazzjoni proċedurali u l-limiti taż-żmien; — Il-ġbir ta' dejta, il-kondiviżjoni tad-dejta u l-kontroll tal-kwalità; — Il-kooperazzjoni transfruntiera, u — Il-parteċipazzjoni pubblika bikrija u effettiva. http://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/PCI_guidance.pdf

2. EKOSISTEMI TAL-ILMA ĦELU U L-ENERĠIJA IDROELETTRIKA FL-UE

2.1 Stat tal-ekosistemi tax-xmajjar u tal-għadajjar tal-UE

Il-kumplessità strutturali u n-natura dinamika ħafna tax-xmajjar u tal-għadajjar tagħmilhom ekosistemi eċċezzjonalment rikki, li jwasslu fattur indispensabbli f'dan il-każ l-ilma, lil partijiet kbar tal-kampanja tal-madwar. Apparti mill-fatt li huma ħabitats ta' valur minnhom infushom, huma jaġixxu ta' mogħdiji ekoloġiċi vitali, fejn iħeġġu t-tixrid u l-migrazzjoni tal-ispeċijiet fuq distanzi twal. Huma responsabbli wkoll għall-iżvilupp ta' mużajk rikk ta' artijiet mistagħdra dipendenti fuq l-ilma, interkonnessi bħall-foresti fi pjanuri mfawra, il-bwar, l-għadajjar baxxi, il-mergħat imxarrba, li lkoll kemm huma jkomplu jtejbu l-bijodiversità kumplessiva tagħhom.

Għadd sinifikanti ta' speċijiet ta' fawna u flora selvaġġi tal-Ewropa, inkluż xi 400 speċi tal-ilma ħelu li jinsabu protetti skont id-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats, jiddependu fuq l-ekosistemi tax-xmajjar u tal-għadajjar għas-sopravivenza tagħhom. Flimkien, l-għadajjar u x-xmajjar ikopru madwar 4 % tas-superfiċe tal-art ta' Natura 2000 (madwar 31 560 km2 — erja ikbar mill-Belġju) wara li ġew iddeżinjati għal speċijiet bħas-salamun tal-Atlantiku Salmo salar, il-lontra Lutra lutra, l-għasfur ta' San Martin Alcedo atthis, il-gamblu tal-qawqba bajda Austropotamobius pallipes, il-mollusk tax-xmara bil-qoxra ħoxna (Unio crassus) kif ukoll tipi ta' ħabitat bħall-korsiji tal-ilma ta' livelli li jvarjaw minn pjanura għall-muntanji, il-foresti alluvjali, il-mergħat imxarrba, il-bwar umda u l-għadajjar baxxi.

Addizzjonalment, ix-xmajjar huma wkoll sors multifunzjonali vitali għall-ekonomija u l-benessri soċjali tal-Ewropa, fejn jaqdu għadd kbir ta' setturi differenti u jwasslu ħafna oġġetti u servizzi importanti lis-soċjetà. Madankollu, l-użu intensiv tagħhom għamel pressjoni kbira fuq dan is-sors prezzjuż matul l-aħħar 150 sena, b'riżultat ta' liema ftit mix-xmajjar maġġuri issa jinsabu fi stat naturali intier. Minbarra li huma soġġetti għal gradi varji ta' tniġġis u konċentrazzjonijiet għoljin ta' nutrijenti, li wassal għal degredazzjoni sinifikanti tal-kwalità tal-ilma, ħafna xmajjar ukoll għaddew minn bidliet maġġuri fl-idromorfoloġija, fid-dinamiċi naturali tal-fluss u fil-konnettività ekoloġika tagħhom.

Fl-2015, ir-rapport tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent dwar l-Istat tal-ambjent tal-Ewropa (20) kkonkluda li iktar min-nofs ix-xmajjar u l-għadajjar fl-Ewropa ma kinux kisbu stat jew potenzjal ekoloġiku tajjeb. Fl-2009, 43 % biss tal-korpi tas-superfiċe tal-ilma kellhom stat ekoloġiku tajjeb jew għoli. Is-sitwazzjoni ma kinetx mistennija li titjib wisq sal-2015 bi 53 % biss tal-korpi tal-ilma mistennija li jilħqu stat ekoloġiku tajjeb. Dan huwa l-bogħod ħafna mill-miri stabbiliti permezz tal-WFD.

F'termini tal-ispeċijiet tal-ilma ħelu u tal-ħabitats protetti tal-UE, is-sitwazzjoni hija terġa' iktar severa. Skont l-aħħar rapport tal-Kummissjoni dwar l-Istat tan-Natura, dwar l-istat ta' konservazzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet protetti skont iż-żewġ Direttivi dwar in-Natura għall-2007-2012 (21), kważi tliet kwarti tal-ispeċijiet tal-ilma ħelu (74 %) u tat-tipi tal-ħabitat tal-ilma ħelu (73 %) kienu fi stat mhux favorevoli-inadegwat jew mhux favorevoli-ħażin. B'kuntrast, 17 % u 16 % rispettivament biss kellhom stat favorevoli.

Stat ta’ konservazzjoni

Stat ta’ konservazzjoni

(a) Speċijiet (5615-il valutazzjoni)

(b) Ħabitats (94 valutazzjoni)

Favorevoli

Mhux magħruf

Mhux favorevoli - inadegwat

Mhux favorevoli - ħażin

Stat ta’ konservazzjoni u xejriet tal-ispeċijiet (a) u tal-ħabitats (b)(Direttiva dwar il-Ħabitats) assoċjati mal-ekosistema tax-xmajjar u tal-għadajjar. Sors EEA, 2015b, l-Artikolu 17 rapporti u valutazzjonijiet.

L-istat fqir kumplessiv tax-xmajjar tal-Ewropa huwa kawża ta' tħassib sinifikanti. Huwa ċar li ħafna mix-xmajjar tal-Ewropa jinsabu fi stat degradat ħafna u li għad fadal ħafna xi jsir biex jintlaħqu l-għanijiet tal-WFD u taż-żewġ Direttivi dwar in-Natura. Dan jista' jinkiseb biss jekk il-prijorità ma tkunx biss għall-prevenzjoni tad-deterjorament ulterjuri tagħhom iżda wkoll għal titjib attiv tal-kundizzjoni ekoloġika tagħhom.

2.2 Pressjonijiet u theddid tal-ekosistemi tal-ilma ħelu tal-Ewropa

Il-korpi tal-ilma huma taħt pressjoni minn varjetà mifruxa ta' attivitajiet. Il-pressjonijiet idromorfoloġiċi b'mod partikolari kellhom effett maġġuri u jaffettwaw iktar minn 40 % tal-korpi tax-xmara u tal-ilma ta' tranżizzjoni. Abbażi tal-ewwel karatterizzazzjoni tal-baċiri tax-xmara fir-rigward tal-WFD (22), ħafna mill-Istati Membri tal-UE indikaw li l-pressjonijiet mill-iżvilupp urban, mid-difiża kontra l-għargħar, mill-ġenerazzjoni tal-elettriku inkluż l-enerġija idroelettrika, min-navigazzjoni fl-ilmijiet interni, mill-iddrittar u mit-tneħħija tal-ilma mill-art għall-agrikoltura huma l-iktar qawwija u l-iktar li jaffettwaw l-istat idromorfoloġiku tal-korpi tal-ilma.

Pressjonijiet tax-xmajjar

Impatti tax-xmajjar

Ebda pressjoni (22)

Ebda impatt (19)

Sorsi tal-punt (22)

Arrikament organiku (16)

Sorsi difużi (22)

Arrikament tan-nutrijenti (19)

Kontaminazzjoni (18)

Astrazzjoni tal-ilma (19)

Aċidifikazzjoni (10)

Idromorfoloġija (22)

Ħabitats modifikati (16)

Pressjonijietoħrajn (19)

Impatti oħrajn (14)

Perċentwal tal-korpi tal-ilma

Perċentwal tal-korpi tal-ilma

Pressjonijiet sinifikanti (xellug) u impatti (lemin) għax-xmajjar; l-għadd ta’ Stati Membri inklużi huwa indikat bejn il-parenteżi (ilmijiet Ewropej –– valutazzjoni tal-istat u tal-pressjonijiet 2012)

Fir-rigward tat-theddid u tal-pressjonijiet fuq il-korpi tal-ilma ħelu ta' Natura 2000, ir-rapport dwar l-Istat tan-Natura jidentifika l-“bidliet fil-kundizzjonijiet tal-korpi tal-ilma” bħala l-iktar frekwenti b'mod mifrux, meta mqabbla ma' theddid u pressjonijiet oħrajn.

Grafika 4.37 L-iktar 10 (% ta’ frekwenza) pressjonijiet u theddid għall-ispeċijiet (id-Direttiva dwar il-Ħabitats) li kklassifikaw fil-għoli assoċjati mal-ekosistema tax-xmajjar u tal-għadajjar

J02 Bidliet fil-kundizzjonijiet tal-korpi tal-ilma

J03 Bidliet oħrajn għall-ekosistemi

H01 Tniġġis għas-superfiċe tal-ilmijiet

I01 Speċijiet aljeni invażivi

A02 Modifika tal-prassi ta’ kultivazzjoni

K03 Relazzjonijiet tal-fawna interspeċifiċi

F02 Sajd u ħsad ta’ riżorsi akkwatiċi

A07 Użu ta’ “pestiċidi” fl-agrikoltura

D01 Toroq, linji ferrovjarji u mogħdiji

K02 Suċċessjoni tal-veġetazzjoni/Evoluzzjoni bijoċenotika

Pressjonijiet

Theddid

Rapport dwar l-Istat tan-Natura, EEA 2015

Enerġija idroelettrika fl-UE Madwar 23 000 installazzjonijiet tal-enerġija idroelettrika ġew reġistrati fl-UE fl-2011. Il-maġġoranza vasta (91 %) huma żgħar (inqas minn 10 MWH) u jiġġeneraw madwar 13 % tal-produzzjoni totali tal-elettriku mill-enerġija idroelettrika. Impjanti idroelettriċi kbar (23), min-naħa l-oħra, jirrappreżentaw 9 % biss tal-faċilitajiet kollha tal-enerġija idroelettrika iżda jiġġeneraw madwar 87 % tal-produzzjoni totali tal-elettriku mill-enerġija idroelettrika. Il-faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika spiss huma konċentrati f'żoni tal-muntanji għal raġunijiet tekniċi iżda għandhom effetti maġġuri mifruxa ħafna kemm fuq ix-xmajjar u l-għadajjar kbar kif ukoll dawk żgħar madwar reġjuni ta' kull tip differenti. Fix-xmajjar iżgħar, anke sempliċiment tnaqqis żgħir fil-fluss jew disturb fil-kundizzjonijiet ekoloġiċi naturali jista' jkollu implikazzjonijiet negattivi maġġuri għax-xmara. Il-faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika li ġejjin huma użati l-iktar frekwentament: Impjanti tal-enerġija idroelettrika mill-fluss naturali tax-xmara. Fis-sistemi tal-enerġija idroelettrika mill-fluss naturali tax-xmara, il-produzzjoni tal-elettriku tiġi ġġenerata mill-fluss eżistenti u d-diżlivell tax-xmara. Din it-tip ta' installazzjoni tuża l-fluss naturali ta' korsija tal-ilma sabiex tiġġenera l-elettriku. L-ilma mhux intenzjonat li jinħażen u li jintuża iktar tard. Din it-tip hija l-iktar komuni għal stazzjonijiet tal-enerġija idroelettrika żgħar iżda tista' tinstab ukoll fi stazzjonijiet kbar. Skemi ta' ħżin tal-enerġija idroelettrika mill-fluss naturali tax-xmara: Il-ġibjun tal-ħażna joffri l-opportunità li l-ilma jinħażen matul perjodi ta' domanda baxxa u dan jiġi rilaxxat matul perjodi ta' domanda għolja. Il-kapaċità ta' ġenerazzjoni hija għalhekk inqas dipendenti fuq id-disponibbiltà tal-fluss tal-ilma. Tali ġibjuni/riżervi jistgħu jinkludu ħażna ta' kuljum, staġonali jew annwali, biex b'hekk jippermettulha li tlaħħaq mal-ogħla domanda għall-elettriku u jiffaċilitaw l-integrazzjoni ta' produzzjonijiet varjabbli tal-enerġija rinnovabbli, eż. mill-enerġija mir-riħ, fis-sistema tal-enerġija. Impjanti idroelettriċi b'riżerva . L-impjant konvenzjonali b'riżerva għandu ġibjun ta' daqs kbir biżżejjed li jippermetti l-ħażna tal-ilma kemm matul l-istaġuni xotti kif ukoll dawk bix-xita. L-ilma jinħażen wara d-diga u huwa disponibbli għall-impjant kif u meta meħtieġ. Tali impjant jista' jintuża b'mod effiċjenti matul is-sena kollha, bħala impjant tat-tagħbija bażi jew bħala impjant tal-ogħla tagħbija kif meħtieġ. Impjanti idroelettriċi b'ħażna ppumpjata . Dawn huma bbażati fuq riżervi f'elevazzjonijiet differenti, li jagħmluha possibbli li jiġi ġġenerat elettriku supplimentari matul l-ogħla domandi. L-ilma jiġi ppumpjat fl-ogħla riżerva matul il-perjodu ta' domanda baxxa u rilaxxat l'isfel permezz tat-turbini meta d-domanda tkun għolja. Impjanti idroelettriċi b'ħażna ppumpjata mhumiex esklużi mid-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli iżda mhumiex ikkunsidrati fl-istatistika tal-enerġija rinnovabbli.

2.3 L-effetti tal-enerġija idroelettrika fuq l-ekosistemi tal-ilma ħelu

Il-firxa tal-effetti li faċilità tal-enerġija idroelettrika jista' jkollha fuq speċijiet u tipi ta' ħabitat protetti skont iż-żewġ Direttivi dwar in-Natura tvarja b'mod konsiderevoli minn sit għall-ieħor. Din tiddependi fuq il-karatteristiċi individwali tax-xmara, l-istat fiżiku u ekoloġiku tagħha –– jekk hijiex diġà degradata jew għadha pristina, kbira jew żgħira, fil-muntanji jew fuq pjanura, eċċ. –– kif ukoll fuq it-tip u l-iskala tal-faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika u l-ispeċijiet u l-ħabitats li s-sit huwa ddeżinjat għalihom. Għalhekk hemm il-ħtieġa li wieħed iħares lejn kull faċilità fuq bażi ta' każ b'każ.

L-effetti jistgħu jokkorru fi kwalunkwe stadju taċ-ċiklu tal-ħajja ta' installazzjoni tal-enerġija idroelettrika, mill-kostruzzjoni inizjali tagħha sar-rennovazzjoni, id-dekummissjonar jew l-operat u l-ġestjoni ta' kuljum tagħha. Jistgħu jirriżultaw f'telf, degradazzjoni u frammentazzjoni tal-ħabitats naturali u tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet li jiddependu fuq dawn il-ħabitats għall-eżistenza tagħhom. Is-sinifikat tat-telf jiddependi mill-iskala tal-effetti kif ukoll fuq ir-rarità u l-vulnerabbiltà tal-ħabitats u l-ispeċijiet affettwati.

Il-bqija ta' dan il-kapitolu jispjega il-firxa tal-effetti li l-enerġija idroelettrika jista' jkollha fuq il-ħabitats u l-ispeċijiet skont id-Direttivi dwar in-Natura b'mod partikolari. L-operaturi li huma konxji tat-tipi ta' effetti u li għandhom fehim tal-kumplessitajiet tal-ekosistemi tax-xmajjar se jkunu f'pożizzjoni aħjar biex jiżguraw li l-attivitajiet tagħhom ikunu kompatibbli mar-rekwiżiti tal-WFD u tad-Direttivi dwar in-Natura. Se jkunu wkoll f'pożizzjoni aħjar biex jidentifikaw sitwazzjonijiet potenzjali li minnhom igawdi kulħadd biex jgħinu fir-restawr tax-xmajjar diġà degradati kull fejn ikun possibbli.

Bidliet fil-morfoloġija tax-xmajjar u fil-ħabitats tax-xmajjar

Kwalunkwe modifika fiżika fil-korpi tal-ilma se jkollha effett fuq il-proċessi idroloġiċi normali u tiddisturba l-kontinwità ekoloġika (24) tas-sistemi tal-ilma ħelu kemm fuq livell lonġitudinali kif ukoll laterali, eż. billi x-xmajjar jinqatgħu mill-pjanuri tal-għargħar u mill-artijiet mistagħdra ta' madwarhom, jew permezz tal-ħolqien ta' effett ta' vaska madwar l-impjanti tal-enerġija.

L-iktar forma ovvja ta' telf ta' ħabitat hija d-distruzzjoni fiżika diretta tal-ħabitats infushom li jinsabu upstream jew downstream jew fiż-żona tal-madwar (eż. teħid tal-art, inondazzjoni, tneħħija tal-veġetazzjoni riparjana jew strutturi fiżiċi fix-xmara). Iżda anke mingħajr it-teħid fiżiku tal-art, id-disturb tal-proċessi idromorfoloġiċi naturali jistgħu wkoll jiddisturbaw jew jalteraw il-kundizzjonijiet bijotiċi u abijotiċi li huma vitali għall-istruttura u l-funzjonament tal-ħabitat. Addizzjonalment, jista' jwassal għall-kolonizzazzjoni ta' ħabitats degradati minn speċijiet invażivi li jistgħu jieħdu l-post tal-fawna naturali.

Barrieri għall-migrazzjoni u t-tixrid tal-ispeċijiet protetti

Ix-xmajjar, l-għadajjar u ż-żoni riparjani għandhom rwol importanti fit-tixrid u fil-migrazzjoni tal-ispeċijiet tal-ilma ħelu u fil-movimenti iktar lokalizzati bejn iż-żoni differenti tal-għalf, tat-tgħammir, tal-mistrieħ u ta' fejn jagħmlu l-bejta. Dawn jaġixxu ta' mogħdiji ekoloġiċi vitali jew passi importanti tul il-pajsaġġ. Kwalunkwe barriera jew impediment għall-moviment liberu tagħhom upstream jew downstream, ikun kemm ikun żgħir, jista' jkollu konsegwenzi importanti għas-sopravivenza ta' dawn l-ispeċijiet.

Range of impacts caused by different hydropower facilities Sors: Veronika Koller-Kreimel

L-installazzjonijiet tal-enerġija idroelettrika jistgħu jiddisturbaw jew ixekklu t-tixrid u l-migrazzjoni tal-ispeċijiet direttament jew indirettament. L-iktar ovvji huma d-digi u ż-żoni okkupati li jippreżentaw barrieri fiżiċi għall-migrazzjoni tal-ħut, fejn il-ħut ma jkunx jista' jgħum upstream jew downstream tax-xmara. Dan għandu effetti maġġuri fuq is-sopravivenza ta' firxa wiesgħa ta' speċijiet tal-ilma ħelu, li jirriżultaw fi frammentazzjoni, iżolament u finalment l-għajbien ta' xi popolazzjonijiet ta' ħut tal-ilma ħelu b'mod partikolari.

L-effett tal-barrieri huwa partikolarment sever fejn ikun hemm iżjed minn ostaklu wieħed tul xmara. Anki bi strutturi jew barrieri fiżiċi żgħar ħafna, ix-xmajjar faċilment jistgħu isiru impenetrabbli għalihom. Il-kanali artifiċjali wkoll jistgħu jaġixxu ta' barrieri għall-moviment tal-ispeċijiet għaliex dawn jaqsmu min-naħa għall-oħra u konsegwentement jifframmentaw il-ħabitats terrestri. Jafu wkoll joħolqu konnessjonijiet artifiċjali bejn il-qabdiet li jistgħu jħeġġu l-firxa ta' speċijiet mhux nattivi, għad-detriment tal-ispeċijiet nattivi.

Minkejja li l-migrazzjoni upstream jew downstream li sseħħ fix-xmara hija importanti għall-ispeċijiet tal-ħut kollha, il-kontinwità hija essenzjali b'mod partikolari għall-ispeċijiet dijadromi. Il-migrazzjoni upstream fix-xmara hija l-iktar importanti għal popolazzjonijiet ta' ħut anadromu u speċijiet lampetri bħal Salmo salar, lampetri tal-baħar Petromyzon marinus u Lampetra fluviatilis jew xi sturjuni bħal Acipenser sturio minħabba l-ħtieġa tagħhom għal migrazzjonijiet perjodiċi (idealment kull sena) fuq distanza twila. Il-migrazzjonijiet downstream huma essenzjali għaż-żgħar tagħhom u għal ħut adult tal-ispeċijiet katadromi bħas-sallura Anguilla anguilla, li hija protetta skont ir-Regolament dwar is-Sallura (25).

Disturb tad-dinamiċi tas-sediment

Is-sedimenti huma parti naturali tal-ekosistemi akkwatiċi u huma essenzjali għall-funzjonament idroloġiku, ġeomorfoloġiku u ekoloġiku ta' dawn is-sistemi. Is-sediment jifforma varjetà ta' ħabitats li direttament jew indirettament jappoġġaw firxa wiesgħa ta' speċijiet. Taħt kundizzjonijiet naturali, hemm trasport downstream permanenti tas-sedimenti (l-iktar żrar) fix-xmara li jżomm l-istruttura ekoloġika u l-funzjoni tax-xmajjar. L-istrutturi trasversali bħad-digi sommerġibbli jew id-digi għandhom it-tendenza jiddisturbaw id-dinamiċi naturali tas-sediment.

Ir-riżervi kbar jistgħu jintrappolaw iktar minn 90 % tas-sediment li jkun miexi lejhom li jista' jwassal għal erożjoni ikbar tal-qiegħ u tax-xtut tax-xmajjar downstream kif ukoll għad-distruzzjoni lokali ta' strutturi idromofoloġiċi importanti bħall-barrieri taż-żrar. Ix-xogħol ta' manteniment fuq id-digi sommerġibbli u d-digi li jinvolvi l-ifflaxxjar perjodiku tas-sedimenti (speċjalment fis-sajf meta l-ilma jkun skars) jista' jkun ukoll ta' detriment għall-ħabitats u għall-ispeċijiet jekk ma jkunx ġestit b'mod korrett.

Upstream ta' diga, f'riżerva jew f'taqsimiet blokkati, it-tnaqqis tal-kapaċità tat-trasport tas-sediment jikkawża l-akkumulu tas-sediment li jista' jkollu effett negattiv kemm fuq l-ispeċijiet kif ukoll fuq il-ħabitats, eż. billi jippromwovi t-tkabbir tal-algi u ta' ħxejjex akkwatiċi oħrajn li joħonqu lill-ispeċijiet protetti. L-akkumulu taż-żrar jew ta' sedimenti oħrajn tat-tajn fuq il-qiegħ tax-xmara jew fil-kolonna tal-ilma jista' jkun partikolarment detrimentali għall-ispeċijiet litofili, bħall-grayling Thymallus thymallus, li jużaw dawn iż-żoni bħala postijiet ta' riproduzzjoni, għall-mollusk tal-perla tal-ilma ħelu Margaritifera margaritifera u l-mollusk tax-xmara tal-qoxra ħoxna Unio crassus. Huwa wkoll detrimentali għal speċijiet tal-għasafar, bħall-pluviera jew il-pluverott li jużaw sodod taż-żrar niexef biex ibejtu fihom.

Tneħħija tal-barrieri fid-Distrett tal-Baċir tax-Xmara Danubju Il-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika tikkawża madwar 45 % tal-interruzzjonijiet fil-kontinwità tax-xmara u tal-ħabitat fid-Distrett tal-Baċir tax-Xmara Danubju. Fix-xmajjar tad-Distrett hemm total ta' 1 688 barriera u iktar minn 4 000 km ta' zoni tal-qbid. 600 minn dawn il-barrieri huma digi/digi sommerġibbli, 729 huma rampi/sollijiet u 359 huma klassifikati bħala tipi oħrajn ta' interruzzjonijiet. 756 bħalissa huma indikati li huma mgħammra b'għajnuniet funzjonali tal-migrazzjoni tal-ħut. 932 interruzjoni fil-kontinwità (55 %) kienu ta' xkiel għall-migrazzjoni tal-ħut sa mill-2009 u bħalissa huma klassifikati bħala pressjonijiet sinifikanti. Skont l-aħħar Pjan ta' Ġestjoni tal-Baċir tax-Xmara Danubju, il-pjan tal-pajjiżi tad-Danubju huwa li jnaqqsu b'mod sinifikanti l-interruzjonijiet fil-kontinwità mid-digi sal-2021. Distrett tal-Baċir tax-Xmara Danubju: Interruzzjoni fil-kontinwità tax-xmajjar u tal-ħabitat – (hawn fuq) sitwazzjoni preżenti 2015; (L-ewwel mappa) titjib mistenni sal-2021 (it-tieni mappa) Sors: DRBMP. https://www.icpdr.org/main/management-plans-danube-river-basin-published

Bidliet tar-reġim tal-fluss ekoloġiku

Il-flussi ekoloġiċi huma mekkaniżmu vitali għaż-żamma tal-proċessi essenzjali ta' ekosistemi tax-xmara b'saħħithom li fuqhom jiddependu l-ispeċijiet protetti u l-ħabitats tal-UE u li jiżguraw stat ekoloġiku tajjeb tal-korpi tal-ilma (26). Bidla fil-fluss ekoloġiku tista' tnaqqas jew tiddegrada l-estent tal-ħabitat akkwatiku kif ukoll il-konnetività tiegħu mal-ħabitats riparjani.

Fluss tal-ilma baxx wisq pereżempju jista' jkollu firxa wiesgħa ta' effetti negattivi inkluż li jnixxef is-siti ta' riproduzzjoni għall-ħut u għall-ispeċijiet lampetri jew li jipprevjeni l-iżvilupp tal-bajd tal-ħut u tal-ħut żagħżugħ. Il-migrazzjoni upstream tal-ħut tista' tiġi mxekkla wkoll fl-ilħuq żvujtat, minħabba l-imblokki mill-flussi baxxi jew minħabba nuqqas ta' stimuli jħeġġu lill-ħut jemigra.

Ir-rati inadegwati tal-fluss fil-qiegħ tax-xmara oriġinali jistgħu jikkawżaw ukoll tisħin żejjed tal-ilma u li ma jkunx fih biżżejjed ossiġenu (kif deskritt hawn fuq). Dan joħloq kundizzjonijiet tal-għajxien mhux adatti għal firxa wiesgħa ta' speċijiet bħal ħut, ċkal u speċijiet lampetri, molluski bivalvi, jew mazzarell li huma dipendenti fuq ħabitats tal-ilma ġieri.

Bidliet fir-reġim tal-fluss mill-impjanti idroelettriċi li jkunu qed joperaw fl-ogħla domanda

L-ossilazzjonijiet qawwija fil-fluss tal-ilma jistgħu jikkawżaw ħsara kbira kemm lill-ispeċijiet kif ukoll lill-ħabitats tagħhom, speċjalment fix-xmajjar iż-żgħar. L-użu tal-hydropeaking jistressja lill-organiżmi li jgħixu fil-partijiet affettwati tal-korsija tal-ilma, speċjalment dawk li ma jistgħux jassorbu bidliet f'daqqa fil-livelli tal-ilma, bħall-ħut żagħżugħ, jew organiżmi oħra li jiċċaqilqu bil-mod jew huma statiċi (speċjalment l-ispeċijiet tal-pjanti). Ir-reġim tal-hydropeaking jinfluwenza wkoll l-aġir tal-priża ta' speċijiet protetti u konsegwentement jaffettwa l-livelli tal-kundizzjoni fiżika tagħhom.

L-effett tal-hydropeaking huwa partikolarment akut matul il-perjodi sensittivi (eż. perjodi ta' nixfa jew silġ) u dan huwa dejjem iżjed rilevanti b'konsiderazzjoni tat-tibdil fil-klima. Konsegwenza avversa oħra tal-impjanti tal-enerġija idroelettrika li jkunu qed joperaw fl-ogħla domanda hija spiss temperatura differenti b'mod sinifikanti (ħafna iktar baxxa) tal-ilma rilaxxat matul il-perjodu tal-ogħla domanda. Speċijiet li huma adattati għal temperaturi regolari tal-ilma ma jistgħux jgħixu meta jseħħu bidliet f'daqqa li jdumu diversi sigħat tal-ġurnata.

Bidliet fiċ-ċikli staġjonali tal-għargħar

Xi kultant jintużaw miżuri biex jimmodifikaw il-qiegħ tal-ixmajriet sabiex jikkontrollaw aħjar il-fluss tal-ilma. L-intervenzjonijiet fil-kontroll tal-fluss jistgħu jirriżultaw f'disturb taċ-ċikli staġjonali tal-għargħar, fejn xi drabi kawża tagħhom jisparixxu kompletament it-tipi ta' ħabitats u l-ispeċijiet fil-mira konnessi ma' dawn iċ-ċikli. Eżempji tal-ħabitats affettwati jinkludu l-foresti alluvjali, il-vaski temporanji u l-għadajjar u x-xmajjar milwija kif ukoll l-ispeċijiet assoċjati tagħhom.

RIPEAK — PROĠETT TA' RIĊERKA TAL-UE: Reazzjonijiet tal-foresti Riparjani għall-hydropeaking: lejn ġestjoni sostenibbli tal-enerġija idroelettrika Il-hydropeaking jirreferi għal bidliet fit-terminu ta' żmien qasir fil-fluss tax-xmara li jokkorru matul ġurnata meta jintfew jew jinxtegħlu l-idroturbini biex jiġġeneraw l-elettriku skont il-varjazzjonijiet fid-domanda tas-suq. B'riżultat, l-idroloġija tax-xmara upstream u downstream, il-parametri idrawliċi, il-kwalità tal-ilma, il-morfoloġija tax-xmara u finalment l-ekosistema fluvjali, jiġu modifikati. L-istudji xjentifiċi dwar l-effetti tal-hydropeaking huma skarsi u ħafna minnhom iffokaw fuq il-fawna tal-ħut. Barra minn hekk, ma hemmx studji dwar il-veġetazzjoni riparjana. Il-hydropeaking jista' jirriżulta f'nuqqas ta' ingaġġ tal-ispeċijiet riparjani u għalhekk jaffettwa ż-żamma tal-popolazzjonijiet riparjani. B'hekk, permezz ta' analiżi tal-ġerminazzjoni taż-żrieragħ u tal-prestazzjoni tan-nebbieta, jista' jkun possibbli li jiġu definiti r-relazzjonijiet reattivi bejn il-hydropeaking u l-veġetazzjoni li jagħmluha possibbli li wieħed jikkwantifika, jikkorrelata u jbassar ir-reazzjonijiet bijoloġiċi għall-hydropeaking. Tali relazzjonijiet huma kruċjali sabiex jiġu definiti b'mod oġġettiv il-livelli limiti li jgħinu jimminimizzaw l-effetti ekoloġiċi tal-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika mingħajr ma jikkawżaw telf sinifikanti tal-produzzjoni. Dan il-proġett jimmira li jixħet dawl fuq il-ġestjoni sostenibbli tax-xmajjar soġġetti għall-produzzjoni tal-enerġija idroelettrika. Għal dan il-għan huma ppjanati reviżjoni profonda tal-letteratura, analiżi tas-serje tal-fluss aktar minn darba kuljum, esperimenti fil-post u mmudellar tal-kompjuter. Il-kontribuzzjonijiet finali mistennija mill-proġett huma: (1) metriċi idroloġiċi u ekoloġiċi ġodda (jiġifieri veġetazzjoni riparjana) tal-impatt tal-hydropeaking, (2) mudelli ġodda tal-idroloġija - ekoloġija biex jikkwantifikaw tali effetti u (3) miżuri effettivi ġodda għall-operat sostenibbli tad-digi tal-enerġija idroelettrika. http://www.emg.umu.se/english/research/research-projects/responses-of-riparian-forests-to-hydropeaking/

Bidliet kemikali u tat-temperatura tal-ilma

Id-digi jistgħu jbiddlu fundamentalment il-kwalità kimika, il-kompożizzjoni minerali u l-pH tax-xmara kemm upstream kif ukoll downstream, pereżempju billi jakkumulaw il-kontaminanti fis-sedimenti. Dawn il-bidliet kollha jinfluwenzaw il-kompożizzjoni tal-komunitajiet tal-pjanti u tal-annimali preżenti. L-organiżmi huma influwenzati wkoll mill-bidliet fit-temperatura tal-ilma u l-alterazzjonijiet konnessi tal-konċentrazzjoni tal-ossiġenu. Ir-riżervi jistgħu jwasslu għal żieda importanti fit-temperatura iżda wkoll għal tnaqqis fit-temperatura jekk l-ilma jittieħed mill-qiegħ.

Korrimenti u qtil ta' annimali individwali

Il-ħut u speċijiet oħrajn li jgħaddu minn impjant tal-enerġija idroelettrika jistgħu jkorru jew jinqatlu. Impjant idroelettriku jista' jikkawża (27):

— korrimenti minħabba l-kuntatt fiżiku mal-paletti direzzjonali, mal-paletti tat-turbini jew mal-casing tat-turbini

— ħsara mill-flatwazzjonijiet tal-pressjoni tul il-passaġġ tat-turbini

— twaħħil tal-ħut mal-iskrins tad-dħul jew korrimenti kkawżati mill-magni tat-tindif

— korrimenti kkawżati mill-intensità tal-fluss u mill-kostruzzjoni ta' passaġġi għall-ilma żejjed

— suxxettibbiltà għall-ħtif minn predaturi minħabba d-diżorjentazzjoni.

Il-grad ta' mortalità jista' jvarja minn 0 sa 100 % f'impjant idroelettriku wieħed (28). Ħafna jiddependi mit-tip ta' ħut preżenti u mit-tip ta' kostruzzjoni tal-enerġija idroelettrika u l-miżuri ta' mitigazzjoni użati. Ir-rata tal-mortalità mit-turbini tiżdied mal-veloċità u l-għadd ta' paletti tar-rotor u aktar ma tiċkien id-distanza bejn il-paletti (Kaplan). Il-mortalità tista' tilħaq il-100 % meta l-ħut jgħaddi minn turbini li jinsabu primarjament f'impjanti ta' pressjoni għolja (eż. b'turbin Pelton).

Spostar u disturb

Ix-xogħlijiet tal-inġinerija ta' xmara jistgħu jikkawżaw disturb lil ċerti speċijiet u jfixklu ċ-ċikli tal-ħajja tagħhom kemm fis-siti Natura 2000 kif ukoll barra minnhom, speċjalment fil-każ ta' fawna u flora bentiċi li jiddependu minn ilma ta' kwalità tajba. Dan jista' jaffettwa l-abbiltà tal-ispeċijiet li jgħammru, jieklu, jistrieħu jew li jinfirxu u jemigraw.

Jekk id-disturb jilħaq livelli sinifikanti, dan jista' jwassal għall-esklużjoni tal-ispeċijiet minn dik iż-żona u b'hekk għat-telf tal-użu tal-ħabitat jew jista' jwassal għal tnaqqis fis-sopravivenza u/jew fit-tgħammir. Fil-każ ta' speċijiet rari u dawk li jinsabu fil-periklu li jinqerdu għal kollox anki disturbi żgħar jew temporanji jista' jkollhom riperkussjonijiet serji għas-sopravivenza fit-tul tagħhom fir-reġjun. Tali sitwazzjonijiet ikunu inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet tal-protezzjoni tal-ispeċijiet taż-żewġ Direttivi dwar in-Natura.

Effetti fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats terrestri

L-enerġija idroelettrika jista' jkollha effetti mhux biss fuq speċijiet u ħabitats tal-ilma ħelu iżda wkoll fuq speċijiet u ħabitats terrestri. Għal darb'oħra dan jista' jseħħ fi kwalunkwe mument eż. matul il-kostruzzjoni, id-dekummissjonar jew ir-rinnovazzjoni tal-enerġija idroelettrika. Jista' jkun ikkawżat ukoll mill-infrastrutturi assoċjati bħat-toroq ta' aċċess, ir-rotot tal-pajpijiet, jew il-linji tad-dawl iddisinjati biex iqabbdu l-faċilità tal-enerġija idroelettrika mal-grilja tal-elettriku.

Flimkien mat-telf, id-degredazzjoni jew il-frammentazzjoni tal-ħabitats involuti, dawn l-istrutturi jistgħu jikkawżaw il-mewt jew disturb sinifikanti tal-ispeċijiet terrestri. L-għasafar pereżempju jafu jaħbtu mal-wajers tal-elettriku mwaħħlin fl-għoli u jieħdu xokk minnhom jew is-siti tat-tgħammir tagħhom jistgħu jiġu disturbati b'mod sever mit-traffiku regolari fuq it-toroq ta' aċċess. Tali effetti jafu jkunu partikolarment sinifikanti meta l-impjant idroelettriku u l-infrastrutturi assoċjati jkunu jinsabu tul ir-rotot ta' migrazzjoni jew tul widien dojoq bl-irdumijiet użati mill-priża, jew ħdejn artijiet mistagħdra importanti tal-għasafar.

2.4 Effetti kumulattivi

Kif wera r-rapport tal-Istat tal-Ambjent tal-EEA, ħafna mix-xmajjar Ewropej issa jinsabu fi stat degradat u ħafna minnhom waslu f'punt ta' saturazzjoni fejn ma jistgħux jibqgħu jospitaw kwalunkwe żvilupp jew attività ġdid/a mingħajr ma jikkawżaw iktar deterjorament sinifikanti fl-istat tax-xmara. Għalhekk trid tingħata konsiderazzjoni speċjali għall-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi potenzjali ta' kwalunkwe attività ġdida, inkluż dawk għall-impjanti idroelettriċi, fuq ix-xmajjar b'mod ġenerali u fuq is-siti Natura 2000 b'mod partikolari.

Il-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi hija partikolarment importanti fuq xmajjar li huma kważi naturali, b'mod partikolari x-xmajjar żgħar, li huma vulnerabbli għal kwalunkwe bidla fl-idromorfoloġija tagħhom. Anki installazzjoni waħda jew tnejn tista' tirriżulta f'effetti għoljin inaċċetabbli li jkunu f'kunflitt mar-rekwiżiti legali tal-WFD u taż-żewġ Direttivi dwar in-Natura.

Il-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi jenħtieġ li tikkunsidra l-impjanti idroelettriċi kollha u żviluppi oħrajn fiż-żona tal-qbid, irrispettivament jekk jinsabux f'siti ta' Natura 2000 jew barra minnhom. Jista' jkun il-każ li proġett wieħed tal-enerġija idroelettrika, meħud waħdu, ma jkollux effett sinifikanti, iżda jekk l-effett tiegħu jiżdied ma' dawk ta' attivitajiet diġà eżistenti jew proġetti approvati, l-effetti kkumbinati tagħhom jistgħu jsiru sinifikanti.

Spiss, l-effetti kumulattivi spiss jidhru biss maż-żmien. Huwa importanti għalhekk li, matul il-validazzjoni, jiġu kkunsidrati l-pjanijiet jew il-proġetti kollha. Dan jinkludi kwalunkwe pjan u proġett li ġew approvati fil-passat iżda li għadhom ma ġewx implimentati jew tlestew, kif ukoll kwalunkwe pressjoni jew theddida eżistenti. F'dan il-kuntest, taf tkun utli għal dan l-informazzjoni disponibbli dwar il-pjanijiet ta' ġestjoni tal-baċir tax-xmara tal-WFD u l-pjanijiet ta' ġestjoni ta' Natura 2000.

Huwa importanti wkoll li wieħed jinnota li pjan jew proġett diġà approvat ma joħloqx preżunzjoni favur kwalunkwe pjan jew proġett ieħor li jista' jiġi propost fil-futur. Pereżempju, jekk żvilupp tal-enerġija idroelettrika ma jagħtix lok għal effett sinifikanti u għalhekk jiġi approvat, l-approvazzjoni ma toħloqx preżunzjoni favur iktar żviluppi tal-enerġija idroelettrika fil-futur. Għall-kuntrarju, l-approvazzjoni ta' dan il-proġett tista' tfisser li x-xmara tkun laħqet il-kapaċità ta' ġarr tagħha u mhux se tkun tista' tittollera ebda żvilupp ulterjuri, ikun kemm ikun żgħir.

Addizzjonalment, il-valutazzjoni tal-effetti kumulattivi jew f'kombinazzjoni mhix ristretta għall-valutazzjoni ta' tipi simili ta' pjanijiet jew proġetti fl-istess settur. Kwalunkwe tip ta' pjan jew proġett li jista', f'kombinazzjoni mal-pjan jew mal-proġett li jkun qed jiġi investigat, ikollu effett sinifikanti, jenħtieġ li jiġi kkunsidrat matul il-valutazzjoni. L-effetti kumulattivi potenzjali jenħtieġ li jiġu vvalutati permezz ta' dejta tal-linja bażi soda u mhux jiddependu minn kriterji kwalitattivi biss. Dawn jenħtieġ li jiġu vvalutati bħala parti integrali tal-valutazzjoni kumplessiva u ma jiġux trattati bħala “kkunsidrati iktar tard” fl-aħħar tal-proċess ta' valutazzjoni.

Finalment, valutazzjoni kumulattiva trid tikkunsidra wkoll installazzjonijiet diġà eżistenti fix-xmara ('l hekk magħrufa “tagħbija minn qabel”) (29). Pereżempju, jekk proġett ġdid huwa ppjanat b'turbina ġdida, l-effett tiegħu jrid jiġi vvalutat fid-dawl tal-impjant idroelettriku eżistenti anki jekk dan inbena għexieren ta' snin ilu. Jekk l-effetti kumulattivi ikunu sinifikanti, il-proġett il-ġdid jiġi rrifjutat.

Rakkomandazzjonijiet dwar impjanti idroelettriċi żgħar, Aġenzija Federali tal-Ambjent, il-Ġermanja Fil-Ġermanja, madwar 80 % tal-potenzjal tal-enerġija idroelettrika użabbli diġà ġie sfruttat. Barra minn hekk, il-parti l-kbira tal-potenzjal teknoloġiku ġie ewżawrit. Dan ġie rifless fir-rati relattivament baxxi disponibbli għall-użu tal-enerġija idroelettrika fil-programmi ta' appoġġ. Għalhekk, il-potenzjal li jista' jiġi sfruttat li fadal jikkonċerna primarjament korpi tal-ilma żgħar, mhux żviluppati qabel, prattikament mhux disturbati. Madankollu, l-effetti ekoloġiċi dannużi possibbli fuq il-ftit korsiji tal-ilma mhux disturbati li fadal fil-Ġermanja għandhom il-probabbiltà li jkunu konsiderevoli. Analiżi makroekonomika tal-kost-benefiċċju wriet ukoll li l-ispejjeż ekonomiċi jistgħu jkunu konsiderevoli, meta mqabbla mal-benefiċċju. Iktar ma tkun żgħira l-kapaċità tal-installazzjoni u iktar ma tkun naturali l-korsija tal-ilma, inqas tkun favorevoli l-analiżi tal-kost-benefiċċju. L-evalwazzjonijiet ekonomiċi juru li, speċjalment fl-impjanti idroelettriċi żgħar b'kapaċità sa 100 kW, fit-tliet każijiet kollha ta' kostruzzjoni ġdida, modernizzazzjoni u riattivazzjoni, l-ispiża tal-produzzjoni tal-enerġija hija ogħla mir-rati tal-pagament skont l-Att dwar l-Enerġija Rinnovabbli. Għalhekk f'ħafna każijiet, anki f'ċirkostanzi favorevoli, l-elettriku ma tantx jista' jiġi ġġenerat b'mod ekonomiku. Il-kunsiderazzjonijiet ekonomiċi juru li sussidju li jkopri l-ispejjeż operattivi ta' impjanti idroelettriċi żgħar –– b'mod partikolari impjanti b'kapaċità ta' inqas minn 100 kW –– iwasslu għal spejjeż makroekonomiċi ogħla għall-evitar tal-emissjonijiet tas-CO 2 . F'dan l-isfond ta' effetti negattivi ekoloġiċi, l-isfruttament ulterjuri tal-potenzjal ta' impjanti idroelettriċi żgħar mhux prijorità għall-protezzjoni klimatika. B'konsiderazzjoni tad-dispożizzjonijiet legali prevalenti u tar-rekwiżiti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-KE, tressqu r-rakkomandazzjonijiet li ġejjin: — Minħabba l-effiċjenza ikbar tagħhom, impjanti idroelettriċi kbar ġeneralment għandhom jingħataw preferenza fuq installazzjonijiet żgħar u mikro għall-użu sekondarju f'ilmijiet diġà żviluppati u użati. Meta tiġi żviluppata l-kapaċità tal-enerġija idroelettrika jenħtieġ li l-attenzjoni tiġi ffokata fuq l-ottimizzazzjoni tagħhom. — B'ilmijiet prattikament mhux mittiefsa, jew dawk fejn hija ppjanata n-naturalizzazzjoni mill-ġdid, l-użu tal-enerġija idroelettrika jenħtieġ li jiġi rinunzjat. — Il-kostruzzjoni u r-riattivazzjoni ta' impjanti idroelettriċi żgħar mhix problematika f'digi sommerġibbli eżistenti li ma jistgħux jitneħħew, b'mod partikolari meta, fl-istess ħin, jista' jinkiseb titjib ekoloġiku –– pereżempju, permezz tar-restawr ta' passaġġ liberu. — Fir-rigward tar-riattivazzjoni tal-installazzjonijiet li bħalissa mhux qed joperaw, u tat-tiġdid tad-drittijiet tal-ilma, it-tħassib dwar il-protezzjoni tal-ilma jenħtieġ li jkun ikkunsidrat ħafna iktar u jiġu stabbiliti kundizzjonijiet (pereżempju, passaġġi funzjonali tal-ħut, fluss tal-ilma minimu dinamiku li għandu struttura garantita, esklużjoni ta' tbattil rapidu downstream tad-digi li jikkawża l-għargħar fix-xmara). — Fil-każ ta' installazzjonijiet ġodda, għandha tiġi evitata t-tneħħija ta' korp tal-ilma biex tinħoloq devjazzjoni. Jenħtieġ li jintgħażlu l-metodi ta' kostruzzjoni, li jiddevjaw l-ilma użat f'tali mod li l-passaġġ liberu u l-karattru tal-korsija tal-ilma jinżammu (eż. teħid laterali tal-ilma bi struttura ta' devjazzjoni fil-korp tal-ilma). Għandhom jiġu ppubblikati rekwiżiti dwar il-fluss minimu u dwar miżuri għall-evitar ta' ħsara lill-ħut mit-turbini. It-tbattil rapidu downstream tad-digi li jikkawża l-għargħar fix-xmara għandu jiġi pprojbit. Astratt minn: Hydroelectric Power Plants as a Source of Renewable Energy- legal and ecological aspects – Umweltbundesamt, Novembru 2003 http://www.umweltbundesamt.de/sites/default/files/medien/publikation/long/2544.pdf

2.5 Distinzjoni bejn l-effetti sinifikanti u l-effetti insinifikanti

L-identifikazzjoni tal-firxa tal-effetti fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats li għandhom il-probabbiltà li jkunu affettwati minn pjan jew proġett tal-iżvilupp tal-enerġija idroelettrika hija l-ewwel pass ta' kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt. Wara dan, huwa neċessarju li jiġi determinat jekk l-effett huwiex sinifikanti jew le b'konsiderazzjoni tal-għanijiet ta' konservazzjoni tas-sit Natura 2000. Jidher ċar li l-valutazzjoni tas-sinifikat trid issir fuq bażi ta' każ b'każ, skont il-funzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats rilevanti għas-sit u tal-karatteristiċi preċiżi tal-proġett innifsu u abbażi ta' għarfien espert xjentifiku sod (ara l-Kapitolu 5).

It-telf ta' ftit individwi jista' jkun insinifikanti għal xi speċijiet iżda jista' jkollu konsegwenzi serji għal oħrajn. Id-daqs tal-popolazzjoni, id-distribuzzjoni, il-firxa, l-istrateġija tar-riproduzzjoni u l-aspettattivi tat-tul tal-ħajja lkoll se jinfluwenzaw is-sinifikat tal-effetti, u dan se jvarja minn sit ta' Natura 2000 għall-ieħor, anki jekk ikunu iddiżenjati għall-istess speċi. L-interkonnettività tal-effetti jenħtieġ li tiġi kkunsidrata wkoll. Pereżempju, it-teħid tal-art waħdu jaf ma jkunx sinifikanti għal speċi partikolari, iżda meta jiġi kkumbinat ma' disturbi maġġuri fil-flussi naturali tax-xmara, l-impatt jista' jsir sinifikanti.

Il-valutazzjoni tas-sinifikat jenħtieġ li tiġi kkunsidrata fuq skala ġeografika xierqa. Għall-ispeċijiet migratorji li jiċċaqilqu fuq distanzi twal ħafna (bħas-salamun tal-Atlantiku Salmo salar), l-effett f'sit speċifiku jista' jkollu konsegwenzi għall-ispeċi f'żona ġeografika ikbar (baċir tax-xmara). Bl-istess mod, għall-ispeċijiet residenti b'territorji ikbar jew użi ta' ħabitats li jinbidlu, jista' jkun neċessarju li wieħed jikkunsidra l-effetti potenzjali fuq skala reġjonali, iktar milli lokali.

L-għanijiet ta' konservazzjoni tas-siti Natura 2000 huma essenzjali wkoll biex jgħinu fid-determinazzjoni ta' jekk hemmx probabbiltà ta' effett sinifikanti. Dan huwa kkonfermat fid-deċiżjoni dwar Waddenzee (30) tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-paragrafu 49, “… fejn pjan jew proġett mhux konness direttament ma' sit jew neċessarju għall-ġestjoni ta' sit għandu l-probabbiltà jimmina l-għanijiet ta' konservazzjoni tas-sit, irid jiġi kkunsidrat probabbli li jkollu effett sinifikanti fuq dak is-sit. Il-valutazzjoni ta' dak ir-riskju trid issir fid-dawl ta', fost l-oħrajn, il-karatteristiċi u l-kundizzjonijiet ambjentali speċifiċi tas-sit konċernat minn tali pjan jew proġett.”

Il-valutazzjoni xierqa trid tkun ibbażata fuq l-aħjar dejta disponibbli. Dan jaf jirrikjedi stħarriġijiet speċifiċi dedikati jew programmi ta' monitoraġġ xi żmien qabel il-proġett. L-investituri jridu jkunu jistgħu jantiċipaw dan fl-ippjanar tagħhom u jiżguraw li d-dejta rilevanti mis-sorveljanza bijoloġika u idroloġika tinkludi informazzjoni dwar l-aspetti importanti kollha (ċiklu tal-ħajja u varjabbiltà staġjonali). Tali studji xi drabi jafu jdumu diversi snin qabel ma jkollhom biżżejjed informazzjoni dwar iċ-ċiklu tal-ħajja tal-ispeċi jew tat-tipi tal-ħabitat konċernati (ara l-Kapitolu 5 għad-dettalji).

Gwida dwar l-iffissar tal-livelli limiti ta' sinifikat fil-Ġermanja Fil-Ġermanja, bħal f'postijiet oħra, minħabba livell għoli ta' suġġettività kien diffiċli li ssir valutazzjoni tas-sinifikat tal-effetti fuq il-karatteristiċi fil-mira ta' Natura 2000, li huwa l-qalba tal-valutazzjoni xierqa. B'riżultat, l-awtoritajiet kompetenti spiss ma kellhomx iċ-ċertezza xjentifika raġonevoli li kienu jeħtieġu biex jappoġġaw id-deċiżjonijiet tagħhom dwar jekk kellhomx jawtorizzaw pjan jew proġett jew le. Dan ħallihom ukoll esposti għal sfidi legali. Sabiex tindirizza din il-problema u tiżgura approċċ iktar uniformi u konsistenti meta tivvaluta s-sinifikat tal-impatt fil-prattika, l-Aġenzija Federali tal-Ġermanja għall-Protezzjoni tan-Natura (BfN) ikkummissjonat proġett tar-riċerka biex tipprovdi regoli u konvenzjonijiet ittestjati xjentifikament għat-tipi tal-ħabitat u għall-ispeċijiet kollha elenkati fid-Direttivi dwar l-Għasafar u dwar il-Ħabitats li jokkorru fil-Ġermanja (31). Id-dokument ta' gwida li jirriżulta ġie ppubblikat fl-2007. Il-premessa tal-bidu għall-gwida hija li kwalunkwe telf permanenti ta' tipi ta' ħabitat u ħabitats għal speċijiet f'sit Natura 2000 jenħtieġ li jiġi kkunsidrat bħala impatt sinifikanti. Madankollu, ċertu livell ta' telf xorta waħda jista' jiġi ttrattat bħala insinifikanti għal ċerti tipi ta' ħabitat u speċijiet, taħt ċerti kundizzjonijiet. Il-gwida tipprovdi livelli limiti maqbula xjentifikament u kriterji għad-determinazzjoni tas-sinifikat, li huma bbażati fuq aspetti kwalitattivi kif ukoll funzjonali –– mhux biss kriterji kwantitattivi. Għalhekk, biex impatt jiġi kkunsidrat insinifikanti jridu jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin: — Karatteristiċi speċifiċi tal-ħabitat / ħabitat għall-ispeċijiet magħżula jew ħabitats ewlenin tal-ispeċi tipiku jridu jibqgħu mhux mibdula, — Il-valuri ta' orjentazzjoni “telf kwantitattiv assolut tal-erja” ma jinqabżux, — Il-valuri supplimentari “telf kwantitattiv relattiv tal-erja” ta' 1 % ma jinqabżux, — L-effetti kumulattivi ma' proġetti oħrajn ma jaqbżux il-valuri tal-livell limitu hawn fuq, u — L-effetti kumulattivi ma' fatturi oħrajn ma jokkorrux. Għat-tieni inċiż, ġew żviluppati 7 klassijiet tad-daqs għall-ħabitats u 8 għall-ispeċijiet, li jipprovdu firxiet li fihom il-valuri tal-livell limitu għal kull tip ta' ħabitat/speċi; 3 gradi tal-livell limitu ġew iffissati għal kull klassi. Fil-prattika dan ifisser li għal 21 mill-91 tip ta' ħabitat li jokkorru fil-Ġermanja, l-ebda telf ma huwa aċċettabbli, filwaqt li għall-ħabitats li jifdal xi telf jista' jiġi kkunsidrat insinifikanti jekk ikun skalat skont il-klassijiet u l-gradi tad-daqs. Fir-rigward tal-53 speċi mill-Anness II, ma jeżistux valuri tal-livell limitu tentattivi għal 16 minnhom, u lanqas ma jeżistu għal 20 mit-98 speċi tad-Direttiva dwar l-Għasafar. Fi kliem ieħor, l-ebda impatt ma għandu l-probabbiltà li jkun aċċettabbli. Dawn il-konklużjonijiet/ċifri/livelli limitu kollha huma intenzjonati li jaġixxu biss ta' gwida. Dan ifisser li xorta għadu meħtieġ approċċ ta' każ b'każ f'kull AA. Mill-pubblikazzjoni tiegħu, id-dokument ta' gwida ġie ttestjat b'suċċess fil-qrati Ġermaniżi u issa qed jiġi applikat fil-pajjiż kollu. http://www.bfn.de/0306_ffhvp.html

Skali użati mill-esperti liċenzjati għal AA fir-Repubblika Ċeka Kwistjoni prattika hija l-iskala użata għall-evalwazzjoni tas-sinifikat tal-effetti matul l-AA. Ma hemmx preskrizzjoni, iżda abbażi ta’ esperjenza prattika fit-tul, l-iskala li ġejja ġiet rakkomandata li tintuża mill-esperti tal-AA liċenzjati skont il-liġi tar-Repubblika Ċeka (32): Is-sinifikat tal-impatt irid jiġi vvalutat għal kull karatteristika fil-mira tas-sit magħżul. Jekk l-impatt, anki fil-każ ta’ karatteristika waħda fil-mira, jiġi mmarkat bħala “-2” dan awtomatikament ifisser li l-integrità tas-sit hija affettwata b’mod avvers u tali proġett ma jridx jingħata permess skont il-proċedura tal-Artikolu 6.3. Valur Terminu Deskrizzjoni Eżempji -2 Impatt avvers sinifikanti Impatt avvers sinifikanti. Jeskludi l-implimentazzjoni ta' pjan/proġett Disturb sinifikanti jew impatt distruttiv fuq il-ħabitat jew il-popolazzjoni tal-ispeċi jew parti sostanzjali minnu; disturb sinifikanti tad-domandi ekoloġiċi tal-ħabitat jew tal-ispeċijiet; impatt sinifikanti fuq il-ħabitat jew l-iżvilupp naturali ta' speċi. Taħt ċerti kundizzjonijiet, l-impatt jista' jitnaqqas permezz ta' miżuri ta' mitigazzjoni. Disturb tar-rotot ta' migrazzjoni lejn il-postijiet ta' riproduzzjoni ta' speċijiet anadromi Distruzzjoni tal-ħabitat permezz ta' inondazzjoni minħabba diga ġdida. Bidliet idroloġiċi minħabba derivazzjoni li tinfluwenza l-popolazzjoni b'mod sinifikanti. -1 Impatt avvers moderat Impatt avvers limitat/moderat/insinifikanti. Implimentazzjoni tal-pjan/proġett mhux eskluża. Impatt problematiku moderat fuq il-ħabitat jew il-popolazzjoni tal-ispeċi; disturb moderat tad-domandi ekoloġiċi tal-ħabitat jew tal-ispeċi; impatt marġinali fuq il-ħabitat jew l-iżvilupp naturali ta' speċi. L-eliminazzjoni tiegħu permezz ta' miżuri ta' mitigazzjoni hija possibbli iżda l-applikazzjoni ta' miżuri ta' mitigazzjoni ma tistax tiġi inforzata, sakemm il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tkunx tirrikjedi xi ħaġa differenti. Modernizzazzjoni –– l-użu ta' teknoloġija ta' inqas ħsara għall-ħut, il-bini ta' mogħdiji tal-ħut fuq barrieri eżistenti. Impatt fuq partijiet marġni tal-popolazzjoni. Influwenza fuq il-ħabitat komuni fiż-żona tal-madwar. 0 Ebda impatt Il-pjan/proġett ma għandux impatt li jidher. Barra miż-żona tal-okkorrenza. +1 Impatt pożittiv moderat Impatt favorevoli moderat fuq il-ħabitat jew il-popolazzjoni tal-ispeċi; titjib moderat fid-domandi ekoloġiċi tal-ħabitat tal-ispeċi; impatt favorevoli moderat fuq il-ħabitat jew fuq l-iżvilupp naturali tal-ispeċi. Konverżjoni tal-enerġija idroelettrika meta tkun qed topera fl-ogħla domanda tagħha għal enerġija idroelettrika mill-fluss naturali tax-xmara mingħajr diga sommerġibbli jew diga. +2 Impatt pożittiv sinifikanti Impatt favorevoli sinifikanti fuq il-ħabitat jew il-popolazzjoni ta' speċi; titjib sinifikanti tad-domandi ekoloġiċi ta' ħabitat jew speċi, impatt favorevoli sinifikanti fuq il-ħabitat jew l-iżvilupp naturali ta' speċi. Demolizzjoni ta' impjant idroelettriku.

3. EŻEMPJI TAL-AĦJAR PRASSI TA' EFFETTI TA' MITIGAZZJONI U TAL-APPLIKAZZJONI TA' MIŻURI TA' RESTAWR EKOLOĠIKU GĦALL-ENERĠIJA IDROELETTRIKA

3.1 Il-mira li tintlaħaq l-aħjar kundizzjoni ekoloġika prattikabbli tax-xmajjar fil-kuntest tal-enerġija idroelettrika

Kif intqal fil-kapitolu preċedenti, ftit huma x-xmajjar il-kbar tal-Ewropa li għadhom fi stat relattivament naturali, minħabba t-tibdil fiżiku li ġarrbu matul is-snin għal varjetà wiesgħa ta' raġunijiet, inkluż għall-ġenerazzjoni tal-enerġija idroelettrika. Għalhekk il-modernizzazzjoni tal-impjanti idroelettriċi eżistenti jenħtieġ li tingħata prijorità fuq il-bini ta' oħrajn ġodda, biex titjieb l-impronta ekoloġika tagħhom.

Hemm firxa ta' miżuri li jistgħu jittieħdu biex jimmitigaw l-effetti negattivi tal-impjanti idroelettriċi fuq l-ekosistemi tax-xmajjar u fuq il-ħabitats u l-ispeċijiet tal-madwar, u biex jgħinu fit-titjib tal-istat ta' konservazzjoni tagħhom. Din hija parti maġġuri tal-kisba tal-għanijiet tad-WFD u taż-żewġ Direttivi dwar in-Natura.

Jenħtieġ li jiġu esplorati wkoll opportunitajiet għad-dekummissjonar ta' installazzjonijiet ineffiċjenti jew obsoleti u jitneħħew għal kollox mis-sistema tax-xmara. Jenħtieġ li wieħed jinnota li l-azzjoni awtomatika li għandha tittieħed skont id-WFD jekk korp tal-ilma jkun ġie degradat minħabba installazzjoni eżistenti hija li x-xmara titreġġa' lura għal stat ekoloġiku tajjeb. Il-modifiki fiżiċi sinifikanti jistgħu jsiru biss jekk iservu wkoll skop leġittimu li ma jistax jintlaħaq minn għażliet ambjentali oħrajn aħjar (għal aktar dettalji dwar ir-rekwiżiti għad-deżinjazzjoni ta' HMWB/AWB u l-gwida rispettiva ara l-Artikolu 4.3 tad-WFD).

Il-possibiltajiet għall-aġġornament tekniku ta' installazzjonijiet tal-enerġija idroelettrika u l-introduzzjoni ta' miżuri ta' restawr ekoloġiku jridu jiġu evalwati fuq bażi ta' każ b'każ filwaqt li jitqiesu l-effetti kumulattivi tagħhom. It-tip ta' miżuri ekoloġiċi li jistgħu jiġu implimentati jiddependi ferm miċ-ċirkostanzi lokali, bħall-kundizzjoni tax-xmara, pressjonijiet kontinwi oħra tul ix-xmara u l-faċilitajiet diġà stabbiliti, kif ukoll it-tip ta' speċijiet u ta' ħabitats preżenti.

3.2 It-trattar ta' impjanti idroelettriċi eżistenti li għandhom effett negattiv fuq sit Natura 2000

Il-faċilitajiet eżistenti tal-enerġija idroelettrika li jinsabu f'siti Natura 2000 jew fil-viċin, jew li għandhom effetti negattivi fuqhom iridu f'kull ħin jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6.2 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. B'mod aktar speċifiku, l-Artikolu 6.2 jimponi obbligu biex jiġi żgurat li s-sit ma jiddeterjorax meta mqabbel mal-istat li kien fih meta ġie ddeżinjat għall-ewwel darba skont Natura 2000. Dan ifisser li l-Istati Membri jenħtieġ li jieħdu kull azzjoni xierqa li jkunu jistgħu raġonevolment mistennija li jieħdu biex jiġi żgurat li ma jkunx hemm deterjorament tal-ħabitats u/jew disturb sinifikanti tal-ispeċijiet.

Dan ifisser li l-Istati Membri huma legalment obbligati li:

— jinvestigaw it-theddid u l-pressjonijiet li jirriżultaw mill-preżenza ta' faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika fuq l-ispeċijiet u fuq it-tipi ta' ħabitats li għalihom ġie ddeżinjat is-sit, u

— jieħdu l-miżuri ta' rimedju meħtieġa jekk dawn il-pressjonijiet eżistenti jkunu qed jikkawżaw deterjorament jew degradazzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats fil-mira preżenti.

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea kkonfermat dan ir-rekwiżit fil-Każ (C-117/00) (33) Owenduff, fejn iddeċidiet li l-Artikolu 6.2 kien inkiser għaliex ma kinux ġew adottati miżuri biex jiġi evitat id-deterjorament tal-ħabitats tal-ispeċijiet li għalihom ġiet deżinjata ŻSP. Diversi Każijiet tal-QtĠ-UE (34) ċċaraw ulterjorment it-tip ta' reġim ta' protezzjoni legali li jrid jiġi stabbilit għall-finijiet tal-Artikoli 4.1 u 4.2 tad-Direttiva dwar l-Għasafar u tal-Artikolu 6.2 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. B'mod partikolari jenfasizzaw il-ħtieġa li r-reġim legali jkun speċifiku, koerenti u komplut, kapaċi jiżgura l-ġestjoni sostenibbli u l-protezzjoni effettiva tas-siti konċernati (C-293/07).

Il-Qorti identifikat ukoll ksur f'każijiet fejn ir-reġim fis-seħħ kien “ġenerali wisq u ma kienx jikkonċerna speċifikament iż-ŻSP jew l-ispeċijiet li jgħixu fiha” (C-166/04), il-miżuri meħuda kienu “miżuri parzjali u iżolati wisq, li xi wħud minnhom biss iffavorixxew il-konservazzjoni tal-popolazzjonijiet tal-għasafar konċernati, u għalhekk ma jikkostitwixxux totalità koerenti” (C-418/04), jew iż-ŻSP ġew sottomessi lil “reġimi legali eteroġeni li ma tawx protezzjoni suffiċjenti liż-ŻSP” (C-293/07). Qieset ukoll li miżuri purament amministrattivi jew volontarji ma kinux biżżejjed għall-finijiet tal-Artikolu 6.2 (C-96/98).

Jenħtieġ li wieħed jinnota li, fil-każ ta' siti Natura 2000, l-Artikolu 6.1 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats jobbliga wkoll lill-Istati Membri biex idaħħlu fis-seħħ miżuri ta' konservazzjoni li jikkorrispondu għar-rekwiżiti ekoloġiċi tat-tipi ta' ħabitats fl-Anness I u l-ispeċijiet fl-Anness II preżenti fis-siti. Dan ifisser li l-installazzjonijiet tal-enerġija idroelettrika jridu jikkonformaw ukoll ma' għanijiet aktar ambizzjużi ta' konservazzjoni li jmorru lil hinn min-nuqqas ta' deterjorament stabbilit skont l-Artikolu 6.2. Jenħtieġ li jiġu integrati wkoll fil-programm ta' miżuri fi ħdan l-RBMP.

Għalkemm mhux obbligatorju, id-Direttiva dwar il-Ħabitats tħeġġeġ lill-awtoritajiet responsabbli min-natura jiżviluppaw pjanijiet ta' ġestjoni ta' Natura 2000 f'kooperazzjoni mill-qrib mal-partijiet ikkonċernati lokali u mas-sidien tal-artijiet ikkonċernati biex jiġu identifikati t-theddid u l-pressjonijiet fuq kull sit Natura 2000 u jiddeterminaw b'mod konġunt il-miżuri ta' konservazzjoni meħtieġa li jridu jiġu implimentati.

Il-komunikazzjoni tajba tal-operaturi tal-enerġija idroelettrika mal-awtoritajiet u/jew mal-korpi inkarigati mill-ippjanar tal-ġestjoni hija essenzjali u tista' twassal għall-inklużjoni ta' miżuri li jistgħu jkunu ta' benefiċċju kemm għall-għanijiet ta' konservazzjoni kif ukoll għall-operat tal-enerġija idroelettrika.

3.3 L-introduzzjoni ta' miżuri ta' mitigazzjoni u ta' restawr ekoloġiċi

Hemm firxa wiesgħa ta' miżuri li jistgħu jiġu introdotti kemm għal impjanti idroelettriċi eżistenti kif ukoll għal dawk ġodda biex jitnaqqsu l-effetti ekoloġiċi tagħhom (35). Dawn jistgħu jimmitigaw l-effetti potenzjali qabel ma jseħħu jew ireġġgħu lura l-ħsara li tkun diġà saret. Miżuri bħal dawn jistgħu pereżempju jinvolvu:

— ir-restawr tal-kontinwità tax-xmara u tal-migrazzjoni tal-ħut, pereżempju permezz tat-tneħħija ta' strutturi qodma jew obsoleti jew il-bini ta' passaġġi għall-ħut;

— it-tnaqqis tal-mortalità tal-ħut pereżempju permezz tal-installazzjoni ta' skrins fil-bokok u turbini adattati b'mod speċjali;

— ir-restawr ta' fluss ekoloġiku varjabbli adegwat (inkluż il-mitigazzjoni ta' flussi baxxi, flussi dinamiċi, flussi tal-ħut u flussi li jinbidlu b'mod mgħaġġel) u d-dinamika tas-sediment li jtejbu l-istruttura u l-funzjonament tal-ħabitats tal-ilma ħelu.

Hemm ukoll firxa wiesgħa ta' miżuri li jistgħu jiġu introdotti għar-restawr, għall-konnessjoni jew għall-ħolqien mill-ġdid attivi ta' ħabitats naturali importanti tax-xmajjar u ta' ħabitats għal speċijiet mhedda u rari sabiex isir kontribut nett pożittiv għat-titjib tal-kundizzjoni ekoloġika ta' xmara skont l-għanijiet tad-WFD u tad-Direttivi dwar in-Natura. It-tip ta' miżura magħżula tiddependi ferm fuq il-kundizzjoni ekoloġika tal-korp tal-ilma inkwistjoni, it-tip ta' faċilità tal-enerġija idroelettrika preżenti, pressjonijiet u theddid oħra, kif ukoll l-ispiża ġenerali u l-potenzjal għal titjib fl-effiċjenza u fil-kapaċità ta' ġenerazzjoni tal-faċilità tal-enerġija idroelettrika.

Ladarba l-miżuri jkunu ġew implimentati, jenħtieġ li jiġu stabbiliti sistemi ta' monitoraġġ sabiex jiġi żgurat li jkollhom l-effett mixtieq u, fejn dan ma jkunx il-każ, jenħtieġ li jittieħdu miżuri ta' rimedju biex jiġi indirizzat kwalunkwe nuqqas.

Distinzjoni bejn mitigazzjoni, kumpens u restawr ekoloġiku Il-miżuri ta' mitigazzjoni huma marbuta direttament mal-effetti probabbli u jiffurmaw parti mill-proġett, jew jiġu introdotti mill-awtorità bħala kundizzjoni għall-awtorizzazzjoni ta' pjan jew ta' proġett. Huma bbażati fuq il-prinċipju ta' prekawzjoni, imfassla biex ineħħu l-effetti negattivi probabbli, iwaqqfuhom jew inaqqsuhom għal livell fejn ma jibqgħux jaffettwaw ħażin l-integrità tas-sit. Fid-data tad-deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni għall-implimentazzjoni tal-proġett, il-miżuri ta' mitigazzjoni skont il-proġett iridu jiżguraw li ma jkun hemm ebda dubju xjentifiku raġonevoli dwar in-nuqqas ta' effetti negattivi fuq l-integrità tas-sit inkwistjoni (36). Il-miżuri ta' kumpens huma maħsuba biex jagħmlu tajjeb għal kwalunkwe ħsara li tista' tiġi kkawżata mill-proġett. Jistgħu jitqiesu biss skont l-Artikolu 6.4 jekk il-pjan jew il-proġett ikun ġie aċċettat bħala meħtieġ għal raġunijiet imperattivi ta' interess pubbliku prevalenti u fejn ma jeżistux alternattivi (ara t-Taqsima 5). Il-miżuri ta' restawr ekoloġiku mhumiex neċessarjament marbuta ma' valutazzjoni tal-impatt ambjentali u huma mfassla biex jagħtu kontribut pożittiv nett għat-titjib tal-kundizzjoni ekoloġika ta' xmara diġà degradata skont l-għanijiet tad-WFD u tad-Direttivi dwar in-Natura.

Tabella

Ħarsa ġenerali lejn l-aktar miżuri mifruxa għall-mitigazzjoni tal-ħażna tal-ilma

Alterazzjonijiet idromorfoloġiċi Impatt ekoloġiku ewlieni Mitigazzjoni ta'… Għażliet ta' miżuri ta' mitigazzjoni Kontinwità tax-xmara għall-migrazzjoni tal-ħut upstream, imnaqqsa jew interrotta Ħut: Nuqqas jew tnaqqis fl-abbundanza ta' popolazzjonijiet ta' ħut migratorju u ta' ħut ieħor tax-xmara Kontinwità upstream għall-ħut — Rampa — Passaġġ għall-ħut — Kanal alternattiv Kontinwità tax-xmara għall-migrazzjoni tal-ħut downstream, imnaqqsa jew interrotta Ħut: Nuqqas jew tnaqqis fl-abbundanza ta' popolazzjonijiet ta' ħut migratorju u ta' ħut ieħor tax-xmara Kontinwità downstream għall-ħut — Turbini inqas dannużi għall-ħut — Skrins għall-ħut — Kanal alternattiv — Passaġġ għall-ħut Flussi estremament baxxi artifiċjali jew flussi baxxi estiżi Tnaqqis fl-abbundanza tal-ispeċijiet tal-pjanti u tal-annimali. Alterazzjonijiet fil-kompożizzjoni tal-ispeċijiet tal-pjanti u tal-annimali Fluss baxx — Provvista ta' fluss addizzjonali — Tibdil fil-morfoloġija tax-xmara Telf jew tnaqqis fil-flussi li jagħmilhom insuffiċjenti biex jagħtu bidu u jsostnu l-migrazzjonijiet tal-ħut Nuqqas jew tnaqqis fl-abbundanza ta' ħut migratorju Fluss tal-ħut Provvista ta' fluss ta' ħut Telf, tnaqqis jew nuqqas ta' flussi varjabbli suffiċjenti għall-ifflaxxjar Alterazzjoni/tnaqqis fl-abbundanza ta' ħut u ta' speċijiet invertebrati Fluss varjabbli — Varjabbiltà passiva tal-fluss — Varjabbiltà attiva tal-fluss Flussi li jinbidlu b'mod rapidu (inkluż il-hydropeaking) Tnaqqis fl-abbundanza tal-ispeċijiet tal-annimali u tal-pjanti minħabba nkaljar u ġarr Flussi li jinbidlu malajr — Ibbilanċjar tar-riżervi (intern) — Rilokazzjoni tal-kanal mnejn jitbattal l-ilma ta' impjanti industrijali — Tnaqqis fir-rata — Modifika tal-morfoloġija tax-xmara — Ibbilanċjar tar-riżervi (estern) Alterazzjoni fil-kundizzjonijiet fiżikokimiċi ġenerali kemm upstream kif ukoll downstream (eż. temperatura, saturazzjoni eċċessiva, eċċ.) Alterazzjoni fil-kompożizzjoni jew fit-tkabbir ta' komunitajiet ta' invertebrati makro u tal-ħut jew mortalità tal-ħut Alterazzjoni fiżikokimika — Dħul flessibbli — Dħul multiplu — Ġestjoni tal-livell tar-riżerva Tfixkil jew tnaqqis fil-kontinwità tax-xmara għas-sediment li jwassal għal tibdil fil-kompożizzjoni tas-sottostrat Tnaqqis fl-abbundanza ta' ħut u ta' invertebrati u alterazzjonijiet fil-kompożizzjoni tal-ispeċijiet Alterazzjonijiet fis-sediment — Tkissir mekkaniku tas-saff tal-wiċċ li jiksi s-sediment aktar fin — Tneħħija tas-sediment — Introduzzjoni mill-ġdid tas-sediment (strutturi ta' dħul) — Introduzzjoni mill-ġdid tas-sediment (riżervi) — Restawr tal-proċessi ta' erożjoni laterali — Introduzzjoni ta' flussi ta' mobilizzazzjoni Tibdil estrem artifiċjali fil-livell tal-lagi, tnaqqis fil-kwalità u fil-firxa ta' ħabitats tal-ilma baxx u ta' xatt ix-xmara Tnaqqis fl-abbundanza tal-ispeċijiet tal-pjanti u tal-annimali. Alterazzjonijiet fil-kompożizzjoni tal-ispeċijiet. Alterazzjoni fil-livell tal-lag — Tnaqqis fl-astrazzjoni — Żieda fit-tifrigħ — Ħolqien ta' bajja/bajjiet — Ġestjoni ta' ħabitats max-xatt/tal-ilma baxx — Konnettività ma' tributarji — Gżejjer artifiċjali galleġġanti Xtut iddrenjati u tnaqqis fil-fluss tax-xmara –– xmajjar imdawra bi lqugħ Alterazzjonijiet fil-kompożizzjoni tal-ispeċijiet tal-pjanti u tal-annimali (eż. li jiffavorixxu speċijiet intolleranti għad-disturbi/speċijiet tal-ilma qiegħed) Xmajjar imdawra bi lqugħ (xmajjar magħluqa) — Kanali alternattivi — Tnaqqis fil-livell ta' ħżin — Titjib tal-ħabitats fil-kanali — Konnessjoni laterali mill-ġdid Sors: Adattata mit-tabella 3 tar-rapport tal-grupp ta' ħidma tal-ECOSTAT dwar fehim komuni dwar l-użu ta' miżuri ta' mitigazzjoni biex jintlaħaq potenzjal ekoloġiku tajjeb għal korpi tal-ilma modifikati ħafna, il-parti 2: Affettwati mill-ħżin tal-ilma (37)

Fil-faċilitajiet tal-enerġija idroelettrika, spiss tingħata attenzjoni partikolari lill-firxa potenzjali ta' tekniki li jistgħu jintużaw biex jerġa' jiġi restawrat jew iffaċilitat il-moviment upstream u downstream tal-ħut u ta' fawna akkwatika oħra fis-sistemi tax-xmajjar. Din hija xjenza li qed tevolvi li fiha jiġu ppruvati u evalwati mill-ġdid b'mod regolari varjetà wiesgħa ta' tekniki u ta' soluzzjonijiet innovattivi. Madankollu din mhijiex soluzzjoni għal kollox.

Hemm wisq eżempji ta' għajnuniet għall-migrazzjoni tal-ħut li ġew stabbiliti bħala suppost miżura ta' mitigazzjoni iżda li rriżultaw li huma ineffettivi jew saħansitra detrimentali għall-popolazzjonijiet tal-ħut li suppost jgħinu. Dan jista' jkun minħabba l-fatt li l-apparat ma jkunx ġie ppjanat kif suppost u ma kienx tajjeb għall-iskop tiegħu, jew ma kkunsidrax l-effetti kumulattivi ta' ostakli oħra li diġà jeżistu tul il-medda tax-xmara. Jista' jkun ukoll minħabba li ma ġewx rispettati l-kundizzjonijiet għall-manutenzjoni jew għall-ġestjoni tal-apparat jew ma kien hemm l-ebda sistema ta' monitoraġġ biex jiġi ċċekkjat jekk l-apparat kienx fil-fatt qiegħed jagħmel ix-xogħol li kien imfassal jagħmel.

Għalhekk huwa importanti li jiġi żgurat mhux biss li l-passaġġ għall-ħut jew li t-turbina adattata tkun mibnija skont żviluppi avvanzati f'dan is-settur u l-aħjar prattiki kurrenti, iżda wkoll li jkun hemm sistema robusta ta' monitoraġġ fis-seħħ biex tipprovdi feedback dwar l-effikaċja tagħha. B'mod ġenerali, il-monitoraġġ jenħtieġ li juri li l-apparat jagħmilha possibbli għall-ispeċijiet kollha tax-xmara li jidħlu fil-passaġġ u li l-maġġoranza vasta (eż. 85 %) toħroġ ħajja wkoll.

Fil-każ ta' passaġġ għall-ħut, fejn possibbli, jenħtieġ li tingħata preferenza lil passaġġi li jixbħu lil dawk fin-natura, minħabba li r-regola ġenerali hija li aktar ma passaġġ jixbaħ lil dak fin-natura, aktar ma jiffunzjona tajjeb. L-għażla tat-tip ta' passaġġ l-aktar adattat għall-ħut (eż. slott vertikali, rotta alternattiva, rampa magħmula mill-blat, lift) tiddependi ferm fuq il-kundizzjonijiet lokali (l-għoli ta' ostaklu, il-karattru tax-xmajra, l-użabilità ta' siti tal-madwar, eċċ.) u teħtieġ studju bir-reqqa fuq bażi ta' każ b'każ.

Bl-istess mod, l-impatt tat-turbini fuq il-ħut huwa ġeneralment wieħed sinifikanti iżda xi kultant jista' jitnaqqas billi jsiru ċerti adattamenti għall-ġeometrija tat-turbina u għall-mod kif taħdem. Madankollu, s'issa dawn it-turbini adattati ma wrewx li huma garanzija li l-ebda ħut mhu se jinqatel jew li t-turbina ma għadhiex ostaklu għall-migrazzjoni. Għal darb'oħra, l-effikaċja trid tiġi vvalutata u mmonitorjata fuq bażi ta' każ b'każ.

L-ippjanar ta' passaġġi għall-ħut jew ta' turbini adattati jenħtieġ li jiddependi wkoll fuq evalwazzjoni tal-effett kumulattiv tal-ostakli fis-sistema usa' tax-xmara. Il-bini ta' passaġġ għall-ħut tul xmara mimlija ostakli jista' jkun kemm għali kif ukoll ineffiċjenti. Għalhekk huwa importanti li l-ostakli kollha tul ix-xmara inkwistjoni jiġu eżaminati b'mod aktar strateġiku sabiex tittieħed deċiżjoni dwar l-aktar azzjoni korrettiva xierqa.

Fl-aħħar nett, huwa essenzjali li jkun hemm pjan ta' manutenzjoni regolari għal kull kostruzzjoni ġdida. Ħafna passaġġi għall-ħut jew turbini ma jibqgħux effettivi fuq medda ta' żmien medju jew fit-tul jekk ma jingħatawx manutenzjoni regolari biżżejjed.

Meta sellum tal-ħut jitqies bħala miżura adegwata ta' mitigazzjoni? Sejbiet tad-Deċiżjoni 142/16 tal-QtĠ dwar l-impjant tal-enerġija li jaħdem bil-faħam ta' Moorburg L-impjant tal-enerġija li jaħdem bil-faħam ta' Moorburg jinsab fil-port ta' Hamburg, fuq ix-xatt tan-nofsinhar tat-taqsima tan-nofsinhar tax-xmara Elbe. Din hija rotta migratorja għal ċerti speċijiet ta' ħut elenkati fl-Anness II tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u bħala tali għandha rwol importanti f'għadd ta' żoni ta' Natura 2000 li jinsabu upstream mid-diga sommerġibbli ta' Geesthacht (il-Ġermanja) li l-għanijiet ta' konservazzjoni tagħha jkopru dawn l-ispeċijiet. Dawn iż-żoni jinsabu f'distanza ta' madwar 600 km mill-impjant. Id-diga sommerġibbli ta' Geesthacht tinsab fil-kuritur tal-Elbe, bejn l-impjant tal-enerġija ta' Moorburg u ż-żoni ta' Natura 2000. Qabel ma ngħatat l-awtorizzazzjoni għall-bini tal-impjant ta' Moorburg fit-30 ta' Settembru 2008, saret valutazzjoni tal-impatt ambjentali skont il-leġiżlazzjoni Ġermaniża dwar l-ilma. Din il-valutazzjoni kkonkludiet li l-awtorizzazzjoni kienet kompatibbli mal-għanijiet ta' konservazzjoni taż-żoni ta' Natura 2000 għaliex l-operatur kien qabel li jinstalla t-tieni sellum ta