Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u llll-Kumitat tar-Reġjuni - L-implimentazzjoni, ir-riżultati u l-evalwazzjoni ġenerali tas-Sena Ewropea 2007 tal-Opportunitajiet Ugwali għal Kulħadd {SEC(2009)781} /* KUMM/2009/0269 finali */





[pic] | KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ | Brussel 19.6.2009 KUMM(2009) 269 finali KOMUNIKAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL, LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LlLL-KUMITAT TAR-REĠJUNI L-implimentazzjoni, ir-riżultati u l-evalwazzjoni ġenerali tas-Sena Ewropea 2007 tal-Opportunitajiet Ugwali għal Kulħadd {SEC(2009)781} WERREJ 1. Daħla 3 1.1. X'inhu l-għan ta' din il-komunikazzjoni? 3 1.2. Għalfejn SEOU u x'beħsiebha tikseb? 3 2. Implimentazzjoni 4 2.1. L-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell nazzjonali 5 2.2. L-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell tal-UE 7 3. Il-benefiċċji ta' wara u s-sostenibbiltà 8 3.1. Fil-pajjiżi parteċipanti 8 3.2. Fil-livell Ewropew 10 4. Konklużjoni 12 1. DAħLA 1.1. X'inhu l-għan ta' din il-komunikazzjoni? Fl-2006, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew affermaw mill-ġdid it-twemmin tagħhom li n-nuqqas ta' diskriminazzjoni huwa prinċipju fundamentali tal-Unjoni Ewropea billi nnominaw is-sena 2007 bħala s- Sena Ewropea tal-Opportunitajiet Ugwali għall-Kulħadd (minn issa 'l quddiem is-'SEOU') Is-SEOU tfasslet biex titqajjem kuxjenza dwar id-dritt ta' kull bniedem għal ħajja ħielsa mid-diskriminazzjoni, imsejsa fuq il-korp estensiv tad-drittijiet u tal-obbligi stipulat fid-direttivi tal-KE, u dwar il-ħtieġa għall-iżvilupp ta' għodod tal-UE u tal-Istati Membri għall-promozzjoni tal-ugwaljanza vera. Skont id-Deċiżjoni li tistabbilixxi s-SEOU[1], din il-Komunikazzjoni tirrapporta dwar ir-riżultati u l-kisbiet, tevalwa l-limitu safejn din laħqet l-għanijiet tagħha u teżamina r-riżultati biex tara jekk humiex sostenibbli. Hija tagħfas fuq: - l-isfidi ta' bażi u l-għanijiet korrispondenti li s-SEOU kienet maħsuba li tilħaq; - l-implimentazzjoni prattika u finanzjarja tas-SEOU, imsejsa fuq ir-rapport indipendenti ta' valutazzjoni[2] waqt li tikkunsidra r-rekwiżiti stipulati fid-Deċiżjoni; u - ir-riżultati sostenibbli tas-SEOU f'livell nazzjonali u tal-UE biex tevalwa kif dawn jistgħu jiġu applikati biex jieħdu fuqhom l-isfidi elevati li qed jaffaċċjaw l-UE. 1.2. Għalfejn SEOU u x'beħsiebha tikseb? (a) L-isfidi L-idea ta' SEOU tressqet l-ewwel darba mill-Kummissjoni bħala parti minn strateġija ta' qafas[3] għat-trattament tad-diskriminazzjoni, li ġibdet l-attenzjoni lejn l-isfidi fl-iżvilupp ulterjuri tal-approċċ tal-UE fir-rigward tan-nuqqas ta' diskriminazzjoni spjegat hawn taħt. Il-leġiżlazzjoni Waqt li d-Direttivi[4] adottati mill-2000 fuq il-bażi tal-Artikolu 13 tat-Trattat[5] jitqiesu bħala li jġibu magħhom progress ewlieni, għadd limitat ħafna ta' persuni kienu konxji mid-drittijiet u mill-obbligi tagħhom. Barra minn hekk, ċerti parteċipanti bħall-avukati, l-Organizzazzjonijiet Mhux Governattivi (OMG) u l-imsieħba soċjali li huma kruċjali fl-għajnuna lill-vittmi u fl-implimentazzjoni konkreta tad-Direttivi ta' skiwit kienu nieqsa mill-għarfien u mill-ħila meħtieġa. Il-politika Lil hinn mill-garanzija tad-dritt formali għan-nuqqas ta' diskriminazzjoni, baqgħu ħafna ostakoli strutturali: dawn kienu jinkludu stereotipi li rabbew l-għeruq fir-rigward ta' gruppi fir-riskju tad-diskriminazzjoni kif ukoll nuqqas ta' parteċipazzjoni min-naħa ta' dawn l-istess gruppi. Barra minn hekk, meta dawn l-ostakoli kienu negħlbu, kull strateġija kienet ġiet limitata għal raġuni waħda speċifika għad-diskriminazzjoni, anki jekk kien hemm fehma dejjem tikber li dan ma jirriflettix il-verità tal-esperjenza individwali. Billi ħafna mill-isfidi u l-istrateġiji biex ilaħħqu ma' dan kienu komuni għar-raġunijiet varji ta' diskriminazzjoni, seta' jinkiseb ħafna minn strateġija waħda fuq oqsma differenti msejsa fuq analiżi konġunta u fuq id-djalogu. Fl-aħħarnett, kien jinħass li l-UE setgħat tikkontribwixxi aktar fil-ġbir u l-preżentazzjoni ta' prattika tajba biex tkisser dawn l-ostakoli strutturali komplessi. (b) IS-SEOU bħala mezz ta' kif wieħed ilaħħaq mal-isfidi Id-Deċiżjoni dwar is-SEOU fittxet li tindirizza l-isfidi permezz ta' erba' għanijiet: id-Drittijiet (li jikkorrispondu mal-isfidi leġiżlattivi), ir-'Rappreżentazzjoni', ir-Rikonoxximent', u r-'Rispett' (li jikkorrispondi mal-isfidi politiċi). Il-ko-leġiżlaturi stipulaw ukoll it-tliet prinċipji ta' implimentazzjoni li ġejjin, li huma deskritti f'aktar dettall fit-taqsima li jmiss: - trattament bilanċjat għar-raġunijiet ta' diskriminazzjoni li jiffoka fuq diskriminazzjoni multipla u l-obbligu li titqies il-kwistjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fl-attivitajiet kollha; - implimentazzjoni deċentralizzata permezz tal-pjanijiet nazzjonali u azzjoni li tikkunsidra d-differenza nazzjonali, reġjonali u lokali; kif ukoll, - involviment mill-qrib tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali. Ir-riżultati tas-SEOU għandhom għalhekk jiġu evalwati fid-dawl ta' dawn l-għanijiet u l-prinċipji (taqsima II) u fir-rigward tas-sostenibbiltà tagħhom (taqsima III). 2. IMPLIMENTAZZJONI Din it-taqsima tiddeskrivi l-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell nazzjonali u tal-UE, waqt li tibni fuq valutazzjoni esterna[6]. Fatturi u ċifri addizzjonali huma ppreżentati fl-Anness. 2.1. L-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell nazzjonali (a) Is-SEOU f'ċifri L-azzjonjiet implimentati 434 azzjoni ġew implimentati madwar it- 30 pajjiż parteċipant[7] . In-numru u l-iskala tagħhom kienu jvarjaw b'mod konsiderevoli, minn tlieta fil-Belġju[8] għal 49 fi Franza[9]. Huma ġġeneraw madwar 1 600 riżultat[10] , li kienu magħmula minn aktar minn 1 000 laqgħa u avveniment, madwar 440 kampanja f'livell nazzjonali u aktar minn 120 studju u stħarriġ. Ir-razza/l-etniċità (61 % tal-azzjonijiet kollha) u l-ugwaljanza bejn is-sessi (62 %) kienu r-raġunijiet ta' diskriminazzjoni li kienu l-aktar indirizzati ta' sikwit. Flimkien ma' dan, ingħata appoġġ ‘morali’[11] f' aktar minn 1 700 attività addizzjonali li kienu konformi mal-għanijiet tas-SEOU. Il-fatt li saru bosta talbiet għall-użu tal-logo u ta' materjali oħra li huma tas-SEOU kien indikazzjoni ċara tal-valur miżjud tagħha. Kważi r-Rapporti tal-Attivitajiet Finali ġibdu l-attenzjoni lejn l-importanza tal-azzjonijiet li ngħataw l-appoġġ morali u Ċipru, l-Italja, Malta, il-Polonja, il-Portugall u r-Rumanija poġġew enfasi speċjali fuq dan. | L-organizzaturi u l-imsieħba tal-azzjonijiet B'kollox madwar 1 000 organizzatur u msieħeb addizzjonali[12], li l-biċċa l-kbira minnhom kienu awtoritajiet nazzjonali (42 %), OMG (25 %) jew organizzazzjonijiet oħra[13] (20 %), kienu involuti fl-implimentazzjoni tal-434 azzjoni ta' bażi. Il-livell ta' implimentazzjoni u l-gruppi ta' mira L-azzjonijiet (75 %) kienu implimentati l-aktar f'livell nazzjonali, u inqas spiss f'livell reġjonali jew lokali (madwar 30 % għal kull wieħed)[14]. Il-pubbliku ġenerali kien jippreżenta l-mira ta' madwar 80 % mill-434 azzjoni, is-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet amministrattivi u l-organizzazzjonijiet tal-midja madwar 50 %, u l-mexxejja kummerċjali 33 %. L-ippjanar finanzjarju l-eżekuzzjoni finanzjarja Il-ko-leġiżlaturi ffissaw baġit globali għas-SEOU ta' EUR 15-il miljun , li minnhom EUR 7,65 miljuni kienu allokati għal attivitajiet f'livell nazzjonali. Il-pajjiżi parteċipanti kellhom iqabblu l-ammont li rċevew minn għand l-UE minn sorsi pubbliċi jew privati, li wassal għal baġit ġenerali stmat li jilħaq il-EUR 15,30 miljun għas-27 Stat Membru. Waqt li l-biċċa l-kbira mit-30 pajjiż parteċipant iddeċidew li jġibu fondi li jikkorrispondu mal-50 % tal-ko-finanzjament tal-Kummissjoni, xi wħud ippjanaw li jipprovdu anki aktar mir-rekwiżit ta' 50 %, li rriżulta f'baġit globali previst ta' madwar it-EUR 18,5-il miljun. Fl-aħħar mill-aħħar, in-nefqa finali fuq l-434 azzjoni implimentati f'livell nazzjonali telgħet għal EUR 15,9 miljun, jew 86 % tal-baġit oriġinali previst. It-30 pajjiż li pparteċipaw kollha taw kontribuzzjoni għall-inqas ekwivalenti mal-għotja nazzjonali tal-UE, bil-perċentwali globali li jammonta għal aktar minn 57 %. Billi l-kalkoli tal-ispejjeż kienu aktar milli meħtieġ, u dan flimkien ma' dewmien fil-fażi tal-ippjanar, fil-bidu tal-azzjonijiet u mal-wasla tal-fondi, xi pajjiżi nefqu anqas mill-ammont allokat: b'mod ġenerali, dan kien bilanċjat b'riżorsi addizzjonali minn seba' pajjiżi. | (b) It-twettiq tal-prinċipji ewlenin ta' implimentazzjoni Id-deċentralizzazzjoni u t-trattament bilanċjat tar-raġunijiet kollha għad-diskriminazzjoni, li kienu fost il-prinċipji li jirregolaw l-implimentazzjoni tas-SEOU fid-Deċiżjoni li jistabbilixxiha, kienu l-fatturi ewlenin fis-suċċess tagħha. Id-deċentralizzazzjoni Id-Deċiżjoni speċifikat li l-parti l-kbira tal-azzjonijiet tas-SEOU kellhom ikunu ddeċentralizzati. Għal dan l-għan, it-30 pajjiż parteċipant kellhom jaħtru Korp Implimentattiv Nazzjonali (KIN) kull wieħed, li kien ġeneralment ministeru. F'xi każijiet, kien il-korp nazzjonali tal-ugwaljanza jew l-uffiċċju tal-ombudsman li ngħata din il-ħidma. L-għadd tal-persunal kien ivarja minn 15 għall-Portugall għal wieħed fil-Belġju u n-Norveġja, b'total ta' madwar 100 ruħ inkarigati bl-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell nazzjonali. Kull KIN kellu jfassal strateġija nazzjonali biex jimplimenta s-SEOU f'kooperazzjoni mill-qrib mas-soċjetà ċivili. Għall-ewwel darba, l-Istati Membri ntalbu jiddiskrivu l-isfidi li qed jaffaċċjaw fir-rigward ta' kull waħda mis-sitt raġunijiet ta' diskriminazzjoni koperti mill-Artikolu 13 KE, il-prijoritajiet nazzjonali tagħhom f'dan ir-rigward u wara li kkunsidraw l-erba' għanijiet ewlenin (imsemmijin hawn fuq) stipulati bid-Deċiżjoni tas-SEOU, u lista ta' azzjonijiet individwali magħżula għall-ko-finanzjament tal-UE. Il-perċezzjoni ġenerali kienet li d-deċentralizzazzjoni tal-implimentazzjoni kienet tenfasizza r-rilevanza tas-SEOU billi din kienet tippermetti li tingħata attenzjoni speċjali mill-ġdid lill-għanijiet ġenerali, u li jiġu adattati għall-kuntest nazzjonali. Flimkien ma' dan, l-organizzaturi setgħu jirreferu direttament għal KIN li hu midħla sew tal-kuntest nazzjonali, u parteċipanti li kienu joperaw biss fil-lingwa nazzjonali setgħu jiġu inklużi. Fir-rapporti dwar l-istudji ta' każijiet fid-Danimarka, l-Irlanda, il-Litwanja, ir-Rumanija, Spanja u fis-Slovakkja nstab li l-istrateġija ta' deċentralizzazzjoni kienet iffaċilitat: - l-azzjonijiet li kienu qrib iċ-ċittadin u li għalhekk kienu jirriflettu r-realtajiet soċjali; l-opportunitajiet għall-komunikazzjoni u l-kooperazzjoni fi grupp magħmul minn bosta organizzazzjonijiet li jippreżentaw it-tipi differenti ta' diskriminazzjoni; - l-identifikazzjoni ta' OMG iżgħar u s-setgħa mogħtija lilhom biex jipparteċipaw. | It-trattament bilanċjat għar-raġunijiet kollha ta' diskriminazzjoni Id-Deċiżjoni sejħet biex ir-raġunijiet kollha ta' diskriminazzjoni jiġu ttrattati, kemm jista' jkun, b'mod bilanċjat Din ġiet tradotta mill-parti l-kbira tal-pajjiżi parteċipanti f'sejħiet għal proposti li jittrattaw mill-inqas żewġ jew tliet raġunijiet fl-istess ħin. Din l- istrateġija trażversali jew multipla rawwmet il-kooperazzjoni bejn: - l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali attivi fil-ġlieda kontra d-diversi tipi ta' diskriminazzjoni u - l-OMG li jirrappreżentaw il-gruppi varji li ġew diskriminati f'livell nazzjonali, reġjonali u lokali. IS-SEOU kienet l-ewwel inizjattiva li fiha l- ugwaljanza bejn is-sessi kienet qed titqies mhux biss fiha nnifisha iżda f'relazzjoni mal-ħames raġunijiet l-oħra speċifikati fl-Artikolu 13 KE. B'riżultat ta' dan, xi pajjiżi appoġġjaw azzjonijiet iffukati fuq nisa li qed jaffaċċjaw diskriminazzjoni multipla , bħan-nisa minn minoritajiet (b'mod partikolari n-nisa tar-Roma) u n-nisa mdaħħla fiż-żmien b'diżabbiltà, li x'aktarx isofru mid-diskriminazzjoni aktar mill-ħaddiema rġiel. 2.2. L-implimentazzjoni tas-SEOU f'livell tal-UE L-involviment tal-atturi ewlenin Id-Deċizjoni tas-SEOU stipulat Kumitat Konsultattiv li fih membri minn kull wieħed mit-30 pajjiż parteċipant. Huwa ltaqa' seba' darbiet bejn Ġunju 2006 u Lulju 2008. Permezz ta' attivitajiet ta' promozzjoni u li jqajmu kuxjenza, l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw u li jiddefendu nies esposti għad-diskriminazzjoni għandhom rwol vitali f'li jirrendu effettivi d-drittijiet kontra d-diskriminazzoni. L-involviment tas-soċjetà ċivili fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-attivitajiet tas-SEOU kien għalhekk kruċjali. Il-Kummissjoni kellha diskussjonijiet regolari mal- OMG u mal-imsieħba soċjali fi Grupp Konsultattiv , li ltaqa' sitt darbiet bejn Ġunju 2006 u Lulju 2008. Il-konferenzi ta' ftuħ u tal-għeluq tas-SEOU Il-konferenza ta' ftuħ tas-SEOU, li ġiet ospitata mill-Presidenża Ġermaniża tal-Kunsill u l-ewwel Samit dwar l-Ugwaljanza li qatt eżista[15], u li sar f'Berlin fl-aħħar ta' Jannar, laqqgħu flimkien 530 ruħ. Kważi 700 parteċipant attendew il-konferenza tal-għeluq tas-SEOU f'Liżbona fid-19 u l-20 ta' Novembru, fejn iddiskutew il-kisbiet u l-benefiċċji li se tħalli s-SEOU. Id-diskussjoni wasslet għall-konklużjonijiet tal-Kunsill dwar is-SEOU (ara hawn isfel). Il-parteċipanti kemm fil-konferenzi tal-ftuħ kif ukoll f'dawk tal-għeluq irrappreżentaw varjetà sħiħa ta' dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet u tal-partijiet interessati mit-30 pajjiż parteċipant kollha kif ukoll minn rappreżentanti ta' livell għoli mill-istituzzonijiet Ewropej u mis-soċjetà ċivili. 'Il-Parlament Ewropew tal-Opportunitajiet Ugwali' Kemm il-Parlament Ewropew kif ukoll id-deputati Ewropej individwali minn għadd ta' kumitati u ta' gruppi politiċi kellhom rwol kruċjali fis-SEOU. Kemm il-Parlament kif ukoll il-Kummissjoni organizzaw b'mod konġunt 'Parlament Ewropew ta' Opportunitajiet Ugwali għall-Kulħadd', forum għad-djalogu mas-soċjetà ċivili dwar l-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni u l-promozzjoni tal-opportunitajiet ugwali għall-kulħadd fl-impjiegi u barra l-impjiegi, li sar fil-bini tal-Parlament fi Brussell fil-11 u t-12 ta' Ottubru. Iż-żewġ istituzzjonijiet affermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom biex jintroduċu miżuri li jtejbu l-implimentazzjoni u li jwessgħu l-iskop tad-dispożizzjonjiet legali eżistenti tal-UE li jipprovdu l-ħarsien mid-diskriminazzjoni msejsa fuq ir-raġunijiet kollha msemmija fl-Artikolu 13. Id-deputati Ewropej ħadu sehem f'attivitajiet nazzjonali u f'attivitajiet mifruxa mal-UE kollha, bħad-Diversity Truck Tour, li beda minn Strasbourg f'April 2007. L-istħarriġ tal-Ewrobarometru Tliet stħarriġiet komprensivi tal-Ewrobarometru[16] dwar il-perċezzjoni pubblika tad-diskriminazzjoni, l-ugwaljanza u d-diversità pprovdew appoġġ fattwali għad-dibattitu u l-attivitajiet tas-SEOU. Inġabru skedi nazzjonali dwar il-fatti fi 22 lingwa tal-UE li għenu biex jidentifikaw l-isfidi fl-livell nazzjonali. Mistoqsija waħda dwar l-għarfien fir-rigward tas-SEOU li saret fis-27 Stat Membru tat indikazzjoni tajba tal-impatt tal-kampanji Ewropej u nazzjonali u tal-avvenimenti. 37 % mis-27 147 persuna li wieġbu għall-istħarriġ 232 tal-Ewrobarometru Flash[17] kienu semgħu bis-SEOU . Il-kampanja ta' tagħrif u ta' edukazzjoni mal-UE kollha Il-kampanja ta' tagħrif u ta' edukazzjoni mal-UE kollha għamlet użu minn bosta strumenti: - il- websajt uffiċjali tas-SEOU [18] : billi l-biċċa l-kbira tat-taqsimiet ġew tradotti fi 22 lingwa tal-UE, dan kien faċilment aċċessibbli; ġie kkonsultat minn medja ta' 74 578 persuna kull xahar, li b'kollox jammonta għal 894 934 persuna; - il- materjal tal-kampanja madwar l-UE ġie prodott fi 22 lingwa: kien magħmul minn fuljett, karta postali, poster 'Aħna l-Ewropa' u stands ta' promozzjoni għal kull KIN u għall-Kummissjoni; kif ukoll, - aktar minn 700 kunsinna ta' tagħrif stampat , materjal ta' promozzjoni u stands waslu għand il-KIN, il-korrispondenti nazzjonali, l-OMG u l-awtoritajiet pubbliċi. Ir-rappreżentazzjonijiet u d-delegazzjonijiet tal-Kummissjoni pprovdew tagħrif sinifikanti billi ħadu sehem f'avvenimenti nazzjonali ta' livell għoli u billi ospitaw avvenimenti fl-istabbiliment tagħhom. In-netwerk Europe Direct kien involut ukoll f'Ċipru, il-Finlandja u r-Rumanija. 3. IL-BENEFIċċJI TA' WARA U S-SOSTENIBBILTÀ Ir-riżultati tas-SEOU se jitressqu 'l quddiem u jinżammu? 3.1. Fil-pajjiżi parteċipanti Waqt li Sena Ewropea tista' naturalment iddum biss 12-il xahar, jista' jkollha impatt itwal f'livell nazzjonali, b'mod partikolari permezz ta' tliet modijiet ewlenin. (a) Il-konsolidazzjoni tal-linji politiċi/attivitajiet nazzjonali Minn 30 KIN, 25 minnhom kienu konvinti li l-istrateġiji nazzjonali ma kinux jiġu stipulati kieku ma kinetx teżisti s-SEOU, u 23 stqarrew li l-istrateġiji nazzjonali tagħhom kienu wasslu għal konsiderevolment aktar attivitajiet u inizjattivi kontra d-diskriminazzjoni u favur l-opportunitajiet indaqs u d-diversità milli kieku kienu jitwettqu fin-nuqqas tagħha. Meta s-SEOU ġiet konkluża, 72 % mill-organizzaturi tal-azzjonijiet stennew li l-azzjonijiet tagħhom jew jissoktaw jew jiġu ripetuti wara tmiemha. 338 organizzatur tal-azzjonijiet qalu li kienu żviluppaw forom ġodda ta' kooperazzjoni jew li kienu saħħew l-istrutturi eżistenti ta' kooperazzjoni minħabba fl-azzjoni li ttieħdet bħala parti mis-SEOU. Flimkien ma' dan, 88 % tal-organizzaturi eżistenti li kienu żviluppaw kunċetti u materjali stennew li dawn se jkomplu jintużaw wara tmiem is-SEOU. (b) Kooperazzjoni aktar b'saħħitha mas-soċjetà ċivili It-tfassil tal-istrateġiji nazzjonali ma kienx biss kisba fiha nnifisha iżda saħħaħ ukoll il-kooperazzjoni fl-awtoritajiet tal-gvern u fl-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u bejniethom. 18-il KIN (l-Awtrija, il-Bulgarija, Ċipru, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Ungerija, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Lussemburgu, l-Olanda, il-Polonja, il-Portugall, is-Slovakkja, is-Slovenja u l-Iżvezja) stqarrew li s-SEOU kienet wasslet għal kooperazzjoni ġdida jew imtejba ma' u bejn l-OMG, is-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali, u bejn il-gruppi u l-istituzzjonijiet li llum ma kinux ikunu qed jaħdmu flimkien mingħajr din l-ispinta li tat is-SEOU. Aktar minn 140 netwerk, li jinvolvu oqsma varji tal-gvern, korpi tal-ugwaljanza, organizzazzjonijiet u s-soċjetà ċivili ġew iġġenerati bħala riżultat dirett tas-SEOU. Il-biċċa l-kbira minnhom (95) huma mistennija jkomplu fis-snin li ġejjin. (c) Kwistjonijiet ġodda li feġġew F'xi pajjiżi s-SEOU kienet opportunità biex wieħed jiffoka fuq kwistjonijiet li jwasslu għad-diskriminazzjoni li qatt ma kienu ġew trattati qabel jew li ma kinux ġew trattati b'mod serju bħal kwistjonijet oħra. Permezz tas-SEOU, il-vojt li kien jeżisti mtela bit-tagħrif meta 21 pajjiż wettqu studji speċifikament dwar id-disriminazzjoni marbuta mal-età . AGE, il-Pjattaforma Ewropea tal-Anzjani, ġibdet l-attenzjoni li s-SEOU kienet 'għamlet suċċess fiż-żieda tal-għarfien dwar kwistjoni relattivament ġdida – l-età'[19]: is-SEOU wasslet għal kisba sinifikanti f'bosta pajjiżi, fejn għall-ewwel darba, id-diskriminazzjoni marbuta mal-età saret suġġett għad-dibattitu pubbliku. Ħafna kienu l-azzjonijet li ttrattaw id-diskriminazzjoni razzjali u etnika : is-SEOU kienet kruċjali fl-indirizzar tal-kwistjonijiet u l-ħtiġijiet l-aktar sinifikanti identifikati f'livell nazzjonali u f'livell tal-UE f'dan il-qasam. Hija għenet ukoll biex tiġbed l-attenzjoni lejn l-isfidi li l-poplu tar- Roma qed jaffaċċja: 12-il azzjoni implimentati f'10 pajjiżi parteċipanti, inkluża rappreżentanza kbir tar-Roma, għenu biex itejbu l-għarfien dwar il-qagħda tagħhom madwar l-Ewropa. Ir-rekwiżit fid-Deċiżjoni tas-SEOU fil-ġlieda kontra kull forma ta' diskriminazzjoni b'mod bilanċjat ma kienx biss ifisser li għadd kbir ta' attivitajiet kienu jindirizzaw id-diskriminazzjoni marbuta mal-orjentazzjoni sesswali u li ċerti pajjiżi jagħtu aktar kas ta’ din il-kwistjoni minn pajjiżi oħra, iżda wkoll li xi pajjiżi ttrattaw dan it-tip ta' diskriminazzjoni għall-ewwel darba. Is-SEOU kisbet ukoll suċċess f'li tpoġġi kwistjonijiet tat-transesswalità fuq l-aġenda politika. 3.2. Fil-livell Ewropew (a) Impenn politiku sod u prattiku F'Diċembru 2007, il-Kunsill tal-Impjiegi u l-Politika Soċjali (EPSCO) adotta Reżoluzzjoni komprensiva[20] dwar segwitu għas-SEOU, li laqgħet l-inizjattivi li tnedew u li stabbiliet prijoritajiet għall-ġejjieni. Il-Kunsill Ewropew ta' Diċembru 2007 approva r-riżultati tas-SEOU u żied punt fokali speċifiku fuq il-ħtieġa għall-UE u l-Istati Membri li jħaffu xogħolhom fil-promozzjoni tal-inklużjoni tar-Roma. Fit-2 ta' Lulju 2008, bħala parti mill-Aġenda Soċjali mġedda,[21] il-Kummissjoni adottat sensiela ta' miżuri biex tiġġieled kontra d-dikriminazzjoni magħmula minn: - proposta ġdida għal direttiva dwar it-trattament ugwali li tipprojbixxi d-diskriminazzjoni minħabba raġunijiet ta' età, diżabbiltà, orjentazzjoni sesswali jew reliġjon jew twemmin barra l-ambitu tal-impjiegi; - Komunikazzjoni dwar in- ' Nuqqas ta’ diskriminazzjoni u opportunitajiet indaqs: Impenn imġedded', li jistipula strateġija komprensiva għat-tħaffif tal-azzjoni kontra d-diskriminazzjoni li tinvolvi: - użu aktar effettiv tal-istrumenti disponibbli, bħan-nuqqas ta' diskriminazzjoni fil-linji politiċi, l-azzjoni pożittiva, azzjoni li tkejjel id-diskriminazzjoni u li tevalwa l-progress, żieda fl-għarfien, u t-taħriġ u l-attivitajiet li jippromwovu d-diversità fuq il-post tax-xogħol; - l-għoti ta' spinta ġdida lid-djalogu dwar il-politika kontra d-diskriminazzjoni mmirata kemm lejn l-awtoritajiet nazzjonali kif ukoll lejn is-soċjetà ċivili; - Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tistabbilixxi grupp ta’ esperti tal-gvern għan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni [22] biex jeżamina l-impatt ta’ miżuri kontra d-diskriminazzjoni nazzjonali u fuq livell tal-UE, għat-tisħiħ ta’ prattika tajba permezz ta’ tagħlim minn persuni tal-istess livell u għall-iżvilupp ta’ punti ta’ referenza għall-valutazzjoni tal-effikaċja ta’ linji politiċi dwar in-nuqqas ta’ diskriminazzjoni; - Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar strumenti u linji politiċi Komunitarji għall-inklużjoni tar-Roma. Din is-sensiela ta' miżuri ssejset fil-parti l-kbira tagħha fuq l-esperjenza miksuba u l-mistoqsijiet li tressqu matul is-SEOU, u b'mod partikolari fuq l-istrateġiji nazzjonali u l-azzjonijiet li dawn kienu jinvolvu, diskussjonijiet fi, u l-konklużjonijiet tal-konferenzi tal-ftuħ u tal-għeluq tas-SEOU u l-ħafna avvenimenti nazzjonali. Il-proposta għal direttiva ġdida msejsa fuq l-Artikolu 13 tressqet fuq il-bażi ta' stima tal-impatt komprensiva , li b'mod sinifikanti kienet tirrifletti d-dibattitu u l-avvenimenti matul is-SEOU. (b) Kif wieħed jista' jieħu l-aħjar mis-SEOU fi żmien ta' kriżi Bil-qgħad li qed jiżdied u r-riskju tal-faqar u l-esklużjoni li qed jiżdiedu fir-reċessjoni attwali ekonomika, jeħtieġ li l-UE u l-Istati Membri jissorveljaw u jsaħħu l-impenn tagħhom għall-ugwaljanza u n-nuqqas ta' diskriminazzjoni. L-istorja wriet li l-biża u t-tbatija jistgħu jiġu sfruttati biex iwasslu għall-persekuzzjoni ta' gruppi ta' minoranza u l-ksur tad-drittijiet fundamentali. Fehim aħjar tas-sitwazzjoni L-ewwel pass li l-UE u li l-Istati Membri jeħtiġilhom jieħdu biex jevitaw li l-qagħda attwali twassal għall-ksur tad-drittijiet u għal ostakoli strutturali ogħla huwa l-aċċess għal tagħrif preċiż dwar x'qed jiġri fir-realtà. Nuqqas ta' dejta komparabbli madwar l-UE dwar il-qagħda tal-gruppi f'riskju ta' diskriminazzjoni qed tfixkel il-fehma soda u s-sorveljanza korretta tas-sitwazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tmexxi stħarriġ tal-Ewrobarometru dwar il-perċezzjonijiet tad-diskriminazzjoni f'nofs is-sena 2009 bl-għan li tqabbel ix-xejriet li qed ifiġġu mill-istħarriġiet li twettqu qabel u eżatt wara s-SEOU. Dan għandu jappoġġja l-ħidma tal-ġbir ta' dejta komprensiva mwettqa mill-Aġenzija tad-Drittijiet Fundamentali. Il-Kummissjoni qed tfittex ukoll il-possibbiltà, flimkien mal-awtoritajiet nazzjonali tal-istatistika, li tiġbor regolarment statistika dwar l-iskala u l-impatt tad-diskriminazzjoni u/jew li tfassal modulu ta' stħarrig tal-UE dwar diskriminazzjoni esperjenzata. Id-djalogu man-netwerks ġenerali Ewropej tas-soċjetà ċivili[23] dwar ir-raġunijiet varji għad-diskriminazzjoni koperti mill-Artikolu 13 u mill-Equinet (in-Netwerk Ewropew għall-Korpi dwar l-Ugwaljanza), li ġie stabbilit matul is-SEOU, għandu jgħin lill-Kummissjoni tikseb rapporti aġġornati dwar il-ksur tad-drittijiet. Bl-istess mod, id-djalogu li l-Kummissjoni stabbiliet mal-Istati Membri bħala riżultat dirett tas-SEOU għandu jippermetti l-iskambju dirett magħhom dwar żviluppi madwar l-UE kollha. Ir-reazzjoni għall-ksur tad-drittijiet u s-sejba ta' soluzzjonijiet Dan l-aħħar, il-Kummissjoni kkundannat bis-sħiħ kwalunkwe ksur tad-drittijiet fundamentali, inkluż it-twettiq ta' atti razzisti jew omofobi kif ukoll l-espressjoni ta' attitudnijiet razzisti jew omofobi. Bħala l-gwardjan tat-Trattati, hija tissorvelja mill-qrib l-osservanza tad-drittijiet u ssegwi bir-reqqa kwalunkwe ksur ta' liġi Komunitarja. L-adozzjoni bikrija mill-Kunsill tal-proposta għal direttiva msejsa fuq l-Artikolu 13 għalhekk għandha sservi ta' sinjal qawwi li turi l-impenn tal-UE lejn id-drittijiet fundamentali u l-ugwaljanza. Id-djalogu kontinwu mal-Istati Membri u mas-soċjetà ċivili msejjes fuq l-esperjenza matul is-SEOU għandu jgħin ukoll biex jidentifika risponsi politiċi u prattika tajba biex nantiċipaw u nikkumbattu d-diskriminazzjoni fil-qagħda ekonomika u soċjali attwali. Is-Samit dwar l-Ugwaljanza li għandu jiġi organizzat mill-Presidenza Żvediża fil-ħarifa 2009 huwa mistenni li jittratta l-kwistjoni dwar il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni f'dan il-kuntest ta' kriżi waqt li jfittex li jiggwida b'mod ċar lill-Istati Membri u lill-partijiet interessati dwar il-kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati b'urġenza kbira f'dawn iż-żminijiet ta' sfida. Permezz tas-SEOU, l-azzjoni biex jiżdied l-għarfien dwar id-drittijiet u l-obbligi esistenti u biex niġġieldu kontra l-istereotipi ssaħħet permezz tal-kampanja f'livell tal-UE u permezz ta' għadd ta' attivitajiet nazzjonali. Fuq il-bażi tal-lezzjonijiet miksuba u f'kooperazzjoni mill-qrib mal-UE u mal-partijiet interessati nazzjonali, il-Kummissjoni qed tħaffef l-attivitajiet tagħha li jżidu l-għarfien[24] biex tiżgura aċċess għal tagħrif preċiż u biex tibgħat sinjal ċar li d-diskriminazzjoni u l-istereotipi barra li huma inaċċettabbli, iservu wkoll ta' ħsara kbira fl-irkupru ekonomiku. L-indirizzar speċifiku tal-inklużjoni tar-Roma . Fi żminijiet ta' kriżi ekonomika, ir-Roma jidhru li qed jaffaċċjaw ir-riskju ta' aktar diskriminazzjoni. Ir-rapport komprensiv tal-Kummissjoni dwar strumenti Komunitarji, imressaq f'Lulju 2008 bħala risposta għal talba mill-Kunsill Ewropew ta' Diċembru 2007, kien ta' kontribut għas-Samit dwar ir-Roma ta' livell għoli organizzat mill-Kummissjoni u li sar f'Settembru 2008. Is-Samit flimkien mar-rapport, li ġġeneraw dibattitu intensiv, wasslu għal ftehim fost il-partijiet interessati biex iħaffu l-isforzi għat-trawwim tal-inklużjoni tar-Roma. Filwaqt li l-Kummissjoni ħadet it-tmexxija ta' dan il-proċess, kienet meħtieġa l-azzjoni mill-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali għall-ġenerazzjoni ta' progress veru fuq il-post. Il-Kunsill Ewropew ta' Diċembru 2008 approva l-konklużjonijiet komprensivi tal-laqgħa tal-Affarijiet Ġenerali tal-Kunsill[25] li kkonferma l-impenn tal-Istati Membri biex jużaw l-għodod disponibbli, bħall-Fondi Strutturali, biex jappoġġjaw l-inklużjoni tar-Roma, u ddeċieda li jsir Samit ieħor dwar ir-Roma taħt il-Presidenza Spanjola fil-Jum Internazzjonali tar-Roma, it-8 ta' April 2010. Għat-tħejjija tal-avveniment u biex ikun żgurat dibattitu ħaj, il-kontribut tal-atturi kollha se jitressaq fuq pjattaforma tar-Roma. Għandu jiġi supplementat rapport komprensiv qabel is-Samit minn studju wiesa' dwar linji politiċi u programmi ta' suċċess, li għandhom jitwettqu mill-Kummissjoni wara s-SEOU. Il-laqgħa tal-ewwel pjattaforma, organizzata mill-Preżidenza Ċeka u mill-Kummissjoni, saret f'April 2009. 4. KONKLUżJONI Id-Deċiżjoni ambizzjuża li tħares lejn 'il quddiem, li tistabbilixxi s-SEOU stipulat rekwiżiti stretti biex tiżgura li r-riżorsi finanzjarji u umani allokati lilha jipproduċu valur miżjud sostanzjali. Minkejja l-perjodu relattivament qasir ta' tħejjija mill-adozzjoni tagħha f'Mejju 2006 sal-bidu tal-2007, is-SEOU rnexxielha twettaq ir-rekwiżiti stipulati fir-rigward tal-eżekuzzjoni tal-baġit u tal-prinċipji materjali ta' implimentazzjoni (trattament bilanċjat fuq il-post, deċentralizzazzjoni, involviment tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali u enfasi fuq id-diskriminazzjoni multipla u l-ugwaljanza bejn is-sessi) u ġġenerat numru impressjonanti ta' azzjonijiet appoġġjati finanzjarjament u moralment. Il-fattur l-aktar importanti għas-suċċess tas-SEOU kien l-impenn politiku tal-Istati Membri, tal-istituzzjonijiet Ewropej u tas-soċjetà ċivili. L-Istati Membri mhux biss allokaw riżorsi konsiderevoli għall-implimentazzjoni prattika iżda kienu lesti – xi drabi għall-ewwel darba, li jiddiskutu s-sitwazzjoni fil-beraħ rigward is-sitt raġunijiet ta' diskriminazzjoni fil-pajjiżi tagħhom u li sussegwentement ifasslu strateġiji pubbliċi biex jittrattaw l-isfidi identifikati. Il-Kummissjoni wettqet il-ħidma tagħha li tistabbilixxi qafas għall-implimentazzjoni bl-appoġġ politiku tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. Is-soċjetà ċivili f'livell tal-UE u nazzjonali laqgħet bis-sħiħ il-proġett u allokat proporzjon sinifikanti mir-riżorsi skarsi tagħha għall-implimentazzjoni tiegħu. Barra li laħqet mal-għan li tqajjem l-għarfien fir-rigward tad-drittijiet u l-obbligi fil-qafas legali eżistenti, is-SEOU nediet dibattitu dwar it-tneħħija tal-ostakoli bejn is-sitt raġunijiet ta' diskriminazzjoni. Id-dibattitu kien ta’ kontribut għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tadotta proposta ġdida għal direttiva msejsa fuq l-Artikolu 13 biex tarmonizza l-protezzjoni offerta fir-rigward tar-raġunijiet differenti ta' diskriminazzjoni u rawwmet dibattitu permanenti mal-Istati Membri u mal-partijiet interessati li għandu jgħin lill-UE biex tiżviluppa politika għall-kisba tal-ugwaljanza u li tippermetti lil kull individwu jiżviluppa l-potenzjal tiegħu jew tagħha. Dawn il-kisbiet għandhom jikkontribwixxu f'li jneħħu l-biża u l-preġudizzji li l-kriżi finanzjarja u ekonomika tista' tqajjem u f'li jevitaw il-ħolqien ta' ostakoli diskriminatorji ġodda li jistgħu jżidu l-esklużjoni u jfixklu l-irkupru ekonomiku. [1] Id-Deċiżjoni Nru 771/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Mejju 2006 li tistabbilixxi s-Sena Ewropea ta' Opportunitajiet Ugwali għal Kulħadd (2007) – lejn soċjetà ġusta (Test b'rilevanza għaż-ŻEE), ĠU L 146, 31.5.2006, p. 1 . [2] Valutazzjoni kontinwa tas-Sena Ewropea 2007 tal-Opportunitajiet Ugwali għall-Kulħadd – http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=483&furtherNews=yes. [3] ‘In-nuqqas ta' diskriminazzjoni u l-opportunitajiet ugwali għall-kulħadd: Strateġija ta' qafas’, COM(2005) 224. [4] Id-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE ta’ 29 ta’ Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità ( ĠU L 180, 19.7.2000, p. 22), id-Direttiva 2000/78/KE tas-27 ta’ Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (ĠU L 303, 2.12.2000, p. 16) u d-Direttiva 2004/113/KE tat-13 ta’ Diċembru 2004 li timplimenta l-prinċipju ta' trattament ugwali bejn irġiel u nisa fl-aċċess għal u l-provvista ta’ merkanzija u servizzi (ĠU L 373, 21.12.2004, p. 37) . [5] L-Artikolu 13 KE li ddaħħal fit-Trattat tal-KE permezz tat-Trattat ta' Amsterdam, jistipula li l-Komunità tista' tieħu l-azzjoni meħtieġa biex tikkumbatti d-diskriminazzjoni msejsa fuq is-sess, ir-razza jew l-oriġini etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali. [6] Il-valutazzjoni, li twettqet minn Rambøll Management SA, kienet tinkludi analiżi ta' każijiet ta' 10 pajjiżi li tkopri l-Belġju, id-Danimarka, il-Finlandja, l-Irlanda, il-Litwanja, il-Polonja, ir-Rumanija, is-Slovakkja, Spanja u r-Renju Unit, kif ukoll erba' rapporti tematiċi li jiffukaw fuq il-mod kif tliet raġunijiet għad-diskriminazzoni (l-età, ir-razza/l-etniċità u l-orjentazzjoni sesswali) u l-ugwaljanza bejn is-sessi ġew indirizzati madwar l-azzjonijiet u l-attivitajiet kollha tas-SEOU. [7] Billi l-pajjiżi taż-ŻEE (l-Iżlanda, Liechtenstein u n-Norveġja) ddeċidew ukoll li jiċċelebraw is-SEOU (u għalhekk li jikkonformaw ma' dawn ir-regoli), dan wassal għal total ta' 30 pajjiż parteċipant. [8] Il-kampanja tal-midja ppjanata fil-Belġju kienet l-akbar Azzjoni li twettqet fil-qafas tas-SEOU. B'baġit ta' EUR 465 300 li jiffoka fuq is-sitt raġunijiet definiti kollha tas-SEOU fir-rigward tas-suġġetti dwar id-Drittijiet, ir-Rikonoxximent u r-Rispett. [9] Franza implimentat l-akbar għadd ta' Azzjonijiet li tmexxew minn varjetà ta' atturi (l-aktar mill-OMG) u implimentat aktar minn nofshom fil-livelli lokali jew reġjonali. [10] Sors: Il-Kwestjonarju għall-Korpi Nazzjonali ta' Implimentazzjoni (Ir-rapport finali ta' valutazzjoni). [11] Azzjonijiet li kienu intitolati jużaw il-logo tas-SEOU iżda li ma rċevewx finanzjament tal-UE. [12] Bosta azzjonijiet kienu jinvolvu aktar minn imsieħeb wieħed, li jiġġustifika n-numru ogħla. [13] L-aktar l-universitajiet, l-awtoritajiet reġjonali u lokali, l-imsieħba kummerċjali u soċjali. [14] Dan ma jammontax għal 100 % billi xi Azzjonijiet ġew implimentati f'bosta livelli. [15] COM(2005) 224. [16] L-Ewrobarometru Speċjali 263, “Diskriminazzjoni fl-Unjoni Ewropea”, ippubblikat f'Jannar 2007, l-Ewrobarometru Speċjali 296, “Diskriminazzjoni fl-Unjoni Ewropea – Perċezzjonijiet, esperjenzi u attitudnijiet”, ippubblikat f'Lulju 2008 u l-Euroflash 232, ippubblikat fi Frar 2008. [17] http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_232_en.pdf. [18] http://equality2007.europa.eu. [19] http://www.age-platform.org/EN/IMG/AGE_assessment_of_European_Year.pdf. [20] Reżoluzzjoni tal-Kunsill dwar is-segwitu għas-Sena Ewropea tal-Opportunitajiet Ugwali għall-Kulħadd (2007), http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st15/st15383.en07.pdf. [21] ‘Aġenda soċjali mġedda: Opportunitajiet, aċċess u solidarjetà fl-Ewropa tas-seklu 21’ - COM(2008) 412 finali. [22] Deċiżjoni C(2008) 3261. [23] AGE, EDF, ENAR, ERIO, EWL, ILGA u YFJ. [24] http://www.stop-discrimination.info. [25] Id-dokument tal-Kunsill 15976/1/08 REV 1, il-paragrafi 10-14.