Rapport Speċjali Il-kwalità tal-ilma   
fil-baċin tax-Xmara 
Danubju: sar progress 
fl-implimentazzjoni 
tad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma iżda għad fa dal xi jsirMT 2015  Nru  23
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I

IL‑QORTI EWROPEA TAL‑AWDITURI  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398 ‑1
E‑mail: eca‑info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l‑Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l‑Internet.  
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas‑server Europa (http://europa.eu).
Il‑Lussemburgu: L‑Uffiċċju tal‑Pubblikazzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea, 2016
Print ISBN 978 ‑92‑872‑3771 ‑2 ISSN 1831 ‑0907 doi:10.2865/1123 QJ‑AB‑15‑023 ‑MT‑C
PDF ISBN 978 ‑92‑872‑3740 ‑8 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/264568 QJ‑AB‑15‑023 ‑MT‑N
EPUB ISBN 978 ‑92‑872‑3762 ‑0 ISSN 1977 ‑5741 doi:10.2865/440448 QJ‑AB‑15‑023 ‑MT‑E
© L‑Unjoni Ewropea, 2016
Ir‑riproduzzjoni hija awtorizzata kemm‑il darba jissemma s‑sors oriġinali.
Għal kwalunkwe użu jew riproduzzjoni tal ‑mappa fil ‑paġna  65, għandu jintalab permess direttament mingħand id ‑
detentur tad ‑drittijiet tal ‑awtur.
Printed in Luxembourg
Il-kwalità tal-ilma 
fil-baċin tax-Xmara 
Danubju: sar progress 
fl-implimentazzjoni                
tad-Direttiva Qafas dwar     
l-Ilma  iżda għad fadal xi jsir
(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)Rapport SpeċjaliMT 2015  Nru 23
02
 Tim tal-awditjar
Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew 
suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis 
ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu 
u l-interess politiku u pubbliku.
Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla II tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Henri Grethen — li 
tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ politiki strutturali, trasport u enerġija. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA George 
Pufan, b’appoġġ mill-kap tal-kabinett tiegħu, Patrick Weldon u Mircea Radulescu, attaché; Alain Vansilliette, kap tal-unità; 
Marion Colonerus, kap tat-tim; Zuzana Gullova, Daniela Jinaru, Maria del Carmen Jimenez, Attila Horvay-Kovacs, Dana 
Moraru, Radka Papouskova u Ildiko Preiss, awdituri.
Mix-xellug għal-lemin:  A. Vansilliette, M. Radulescu, M. d. C. Jimenez, G. Pufan, Z. 
Gullova, P . Weldon, A. Horvay-Kovacs.
03
 Werrej
Paragrafu
 Glossarju
I–X Sommarju eżekuttiv
1–15 Introduzzjoni
16–21 Ambitu u approċċ tal-awditjar
22–165 Osservazzjonijiet
22–50 Pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda biex tinkiseb kwalità tajba tal-ilma 
sal-2015
26–27 Ftit li xejn titjib fl-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma
28–32 L-identifikazzjoni tas-sorsi tat-tniġġis fil-livell tal-korp tal-ilma batiet minn nuqqas ta’ data  komprensiva
33–44 Il-miżuri identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara mhumiex suffiċjenti biex jindirizzaw 
b’mod adegwat is-sorsi tat-tniġġis
45–46 Għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma eżentati mill-iskadenzi tal-2015 u l-2021
47–50 Segwitu mill-qrib mill-Kummissjoni iżda t-titjib jiddependi mir-rieda tal-Istati Membri li jieħdu azzjoni
51–98 Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat mill-ilmijiet 
mormija
52–82 Tniġġis minn agglomerazzjonijiet: progress fit-trattament tal-ilma mormi iżda l-istrumenti disponibbli 
jistgħu jintużaw b’mod aktar effettiv
83–98 Tniġġis minn installazzjonijiet industrijali: diffikultajiet fl-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet u dgħufijiet 
fl-infurzar
99–165 Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jiġi indirizzat it-tniġġis diffuż 
mill-agrikoltura
101–122 L-Istati Membri mhumiex qed jużaw il-possibbiltajiet kollha offruti mid-Direttiva dwar in-Nitrati
123–132 Pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi jbatu minn nuqqasijiet
133–144 Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità għandu impatt iżda mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ
145–157 Il-potenzjal tal-miżuri ta’ żvilupp rurali biex jindirizzaw kwistjonijiet dwar il-kwalità tal-ilma mhuwiex qed 
jiġi sfruttat bis-sħiħ
158–165  Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat biss sa punt limitat għal tniġġis diffuż mill-agrikoltura
04 Werrej
166 – 191  Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
 Anness  I — Ħarsa ġenerali lejn id-distrett tal-baċin tax-Xmara Danubju
 Anness  II — Tniġġis ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje
 Anness  III —  Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet issettjati bid-Direttiva dwar it-Trattament tal-
Ilma Urban Mormi
 Anness  IV — Imposta fuq it-tniġġis tal-ilma: ammont skont il-materjal li jniġġes (f’EUR/t)
 Anness  V — Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet speċifikati fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali
 Ir-risposta tal-Kummissjoni
05
 Glossarju
Agglomerazzjoni : Żona fejn il-popolazzjoni u/jew l-attivitajiet ekonomiċi huma kkonċentrati biżżejjed biex l-ilma 
urban mormi jinġabar u jittieħed f’impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi jew f’punt ta’ skariku finali.
Art agrikola : Iż-żona tal-art ta’ pajjiż tikkonsisti f’art agrikola, art forestali u art oħra. L-art agrikola tista’ tinqasam 
f’raba’, art b’għelejjel permanenti, bwar permanenti u mergħat u żona oħra li tinkludi ġonna kulinari.
Awtokontrolli : F’dan ir-rapport, (i) kontrolli mwettqa regolarment minn operatur, fil-qafas tal-operat ta’ kuljum ta’ 
impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi, għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma mormi skarikat u l-kontenut tal-
ħama u (ii) kontrolli mwettqa minn installazzjonijiet industrijali għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma mormi skarikat 
għal ġo netwerk pubbliku tad-drenaġġ.
Baċin tax-xmara : Żona ta’ art li minnha l-iskol kollu tas-superfiċje jgħaddi minn ġewwa sekwenza ta’ nixxigħat, 
xmajjar u, possibbilment, lagi għal ġol-baħar f’bokka unika tax-xmara, estwarju jew delta.
Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO5): Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat minn mikroorganiżmi biex jeliminaw 
materja organika u minerali bijodegradabbli li tinsab fl-ilma. Id-DBO5 konvenzjonalment tintuża biex tkejjel 
il-konsum tal-ossiġenu f’termini ta’ mg O2/l wara ħamest ijiem. Aktar ma jkun għoli l-valur tad-DBO5, akbar ikun 
il-konsum tal-ossiġenu minn mikroorganiżmi u akbar ikun it-tniġġis.
Domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO) : Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat biex jossida, permezz ta’ mezzi kimiċi, 
il-materja organika u minerali preżenti fl-ilma. DKO għalhekk tinkludi kemm materja bijodegradabbli karatterizzata 
minn DBO5 kif ukoll materja ossidabbli mhux bijodegradabbli.
Effluwent : Fil-kuntest ta’ dan ir-rapport ifisser ilma mormi ttrattat li ġie skarikat ġo korpi tal-ilma.
Ekwivalenti ta’ popolazzjoni (e.p.) : Espressjoni kwantitattiva tal-piż tat-tniġġis tal-ilma mormi f’termini tal-għadd 
ta’ persuni “ekwivalenti” li jkunu joħolqu skart ta’ dak l-istess livell. Unità ta’ e.p. waħda tikkorrispondi għall-piż 
tat-tniġġis ta’ drenaġġ iġġenerat minn abitant wieħed u tirrappreżenta t-toqol bijodegradabbli organiku li jkollu 
domanda bijokimika ta’ ossiġenu fuq ħamest ijiem ta’ 60 g ta’ ossiġenu kuljum.
Ewtrofikazzjoni : L-arrikkiment tal-ilma b’nutrijenti, speċjalment komposti ta’ nitroġenu u fosforu, li jikkawża 
tkabbir aċċellerat ta’ alga li jwassal għat-tnaqqis fil-livelli ta’ ossiġenu tal-ilma u għall-għajbien ta’ pjanti akkwatiċi 
indiġeni, ħut u fawna akkwatika oħra.
Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali : Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali għandu l-għan li jirrinforza 
l-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jirrimedja l-iżbilanċi reġjonali prinċipali permezz 
ta’ appoġġ finanzjarju għall-ħolqien ta’ infrastrutturi u permezz ta’ investimenti produttivi li joħolqu l-impjiegi, 
prinċipalment għan-negozji.
Fond ta’ Koeżjoni : Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu l-għan li jqawwi l-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni 
Ewropea billi jiffinanzja proġetti għall-ambjent u t-trasport fl-Istati Membri li għandhom prodott nazzjonali gross 
per capita  ta’ inqas minn 90 % tal-medja tal-UE.
06 Glossarju
Ilma mormi : Kwalunkwe ilma li ġie affettwat b’mod avvers fil-kwalità. Normalment, dan jinġarr f’netwerk tad-
drenaġġ u jiġi ttrattat f’impjant tat-trattament tal-ilma mormi. L-ilma mormi ttrattat jiġi skarikat għal ġo ilma 
riċeventi permezz ta’ kanal tad-drenagg. L-ilma mormi ġġenerat f’żoni mingħajr aċċess għal netwerk pubbliku tad-
drenaġġ jiddependi minn sistemi individwali, bħal tankijiet settiċi.
Impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi : Infrastruttura li tipprovdi sensiela ta’ proċessi ta’ trattament 
li għandhom l-għan li jnaqqsu l-livell ta’ tniġġis tal-ilma mormi f’agglomerazzjonijiet urbani riċevut għal livell 
aċċettabbli qabel ma jiġi skarikat għal ġol-ilmijiet riċeventi.
Korp tal-ilma : Korp tal-ilma tas-superfiċje tfisser element diskret u sinifikanti tal-ilma tas-superfiċje bħal lag, ġibjun, 
nixxiegħa, xmara jew kanal, parti minn nixxiegħa, xmara jew kanal, ilma tranżizzjonali jew medda ta’ ilma kostali. 
Korp tal-ilma ta’ taħt l-art tfisser volum distint ta’ ilma ta’ taħt l-art fi ħdan akwifer jew akwiferi.
Kundizzjonalità : Mekkaniżmu taħt il-politika agrikola komuni tal-UE li jorbot pagamenti diretti lil bdiewa u għadd 
ta’ pagamenti tal-iżvilupp rurali mal-konformità b’sensiela ta’ regoli relatati mal-ambjent, is-sikurezza tal-ikel, 
is-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-benessri tal-annimali u maż-żamma ta’ art agrikola f’kundizzjoni agrikola 
u ambjentali tajba. Regoli ta’ kundizzjonalità fil-perjodu tal-programm 2007-2013 jirrigwardaw it-18-il rekwiżit 
statutorju ta’ ġestjoni (SMR) u 15-il standard għal kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba (KAAT). Nuqqas ta’ 
konformità ma’ dawn l-istandards u r-rekwiżiti jista’ jwassal għal tnaqqis fil-pagamenti magħmula lill-bidwi fil-
kuntest tal-politika agrikola komuni.
Kundizzjonalitajiet ex ante : Fil-kuntest tat-tħejjija ta’ programmi tal-iżvilupp rurali u ta’ programmi operazzjonali 
li jirċievu kofinanzjament mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej fil-perjodu tal-programm 2014-2020, 
l-Istati Membri jridu jivvalutaw jekk il-kundizzjonalitajiet ex ante  predefiniti humiex issodisfati. F’każ li ma jkunux 
issodisfati, jeħtieġ li jitħejjew pjanijiet ta’ azzjoni biex jiġi żgurat li dawn jiġu ssodisfati sal-31.12.2016.
Netwerk tad-drenaġġ : Infrastruttura fiżika, inklużi pajpijiet, pompi, għarbiela, kanali eċċ. użati għall-ġarr tad-
drenaġġ mill-oriġini tiegħu sal-punt ta’ trattament jew rimi eventwali.
Pagamenti diretti : Pagamenti mogħtija direttament lill-bdiewa taħt skema ta’ appoġġ għall-introjtu. Eżempji huma 
l-Iskema ta’ Pagament Uniku u l-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja.
Perjodu tal-programm : Il-qafas pluriennali li fih in-nefqa tal-Fondi Strutturali u tal-Fond ta’ Koeżjoni tiġi ppjanata 
u implimentata.
Permess tal-iskariki tal-ilma mormi : Il-permessi maħruġa lil dawk li jiskarikaw l-ilma mormi skont dispożizzjonijiet 
legali nazzjonali. Il-permessi jinkludu fost oħrajn il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet li għandhom jiġu rispettati għal 
għadd ta’ parametri u materjali li jniġġsu.
Prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” : Prinċipju stipulat fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea 
(l-Artikolu 191.2). Pereżempju, fir-rigward tal-ilma mormi dan jimplika li dawk li jiskarikaw l-ilmijiet mormija 
għandhom iħallsu għat-tniġġis ikkawżat (jiġifieri l-unitajiet domestiċi jħallsu għas-servizz ta’ trattament permezz 
tal-prezz tal-ilma mormi, l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jħallsu imposta fuq it-tniġġis, eċċ.).
07 Glossarju
Prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti : Prodotti użati biex jiġu protetti pjanti jew għelejjel minn influwenzi ta’ 
ħsara bħal ħaxix ħażin, mard jew insetti.
Programm operazzjonali : Programm operazzjonali jistipula l-prijoritajiet u l-objettivi speċifiċi ta’ Stat Membru 
u kif il-finanzjament (kofinanzjament mill-UE u kofinanzjament pubbliku nazzjonali u privat) se jintuża matul 
perjodu partikolari (ġeneralment seba’ snin) għall-finanzjament ta’ proġetti. Dawn il-proġetti jridu jikkontribwixxu 
għall-ilħuq ta’ ċertu għadd ta’ objettivi speċifikati fil-livell tal-assi prijoritarju tal-programm operazzjonali. 
Il-programmi jistgħu jiġu kofinanzjati minn kull wieħed mill-fondi fil-qasam tal-Koeżjoni (jiġifieri l-Fond Ewropew 
għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Soċjali Ewropew). Programm operazzjonali jitħejja mill-Istat 
Membru u jrid jiġi approvat mill-Kummissjoni qabel ma jista’ jsir kwalunkwe pagament mill-baġit tal-UE. Dawn 
jistgħu jiġu modifikati biss matul il-perjodu kopert jekk iż-żewġ partijiet jaqblu.
Programm ta’ miżuri : Parti mill-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara li tistipula l-miżuri li huma meħtieġa 
sabiex il-korpi tal-ilma jiksbu status ekoloġiku u kimiku tajjeb filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi tad-distrett tal-baċin 
tax-xmara.
Rekwiżiti statutorji ta’ ġestjoni (SMR) : standards leġiżlattivi tal-UE fil-qasam tal-ambjent, is-sikurezza tal-ikel, 
is-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-benessri tal-annimali.
Solidi sospiżi totali (SST) :Kwantità ta’ partiċelli minerali u organiċi sospiżi fl-ilma li jistgħu jinqabdu fuq filtru 
tal-porożità.
Sorsi diffużi ta’ tniġġis : It-tniġġis ikkawżat minn varjetà ta’ attivitajiet li għalihom ma hemm l-ebda punt speċifiku 
ta’ skariku (ara sorsi puntiformi ta’ tniġġis). Pereżempju, l-agrikoltura hija sors ewlieni ta’ tniġġis diffuż.
Sorsi puntiformi ta’ tniġġis : Tniġġis ikkawżat minn varjetà ta’ attivitajiet li għalihom hemm punt speċifiku ta’ 
skariku (bħal skariku minn impjant tat-trattament tal-ilma urban jew industrijali mormi).
Standards ta’ kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba (KAAT) : L-obbligu li l-art tinżamm f’kundizzjoni agrikola 
u ambjentali tajba jirreferi għal firxa ta’ standards relatati mal-protezzjoni tal-ħamrija, iż-żamma tal-materja 
organika u l-istruttura tal-ħamrija, l-evitar tad-deterjorazzjoni tal-ħabitat, u l-immaniġġjar tal-ilma.
Status kimiku tal-ilma tas-superfiċje : Espressjoni tal-kwalità tal-ilmijiet li tirrifletti l-konċentrazzjoni ta’ materjali 
li jniġġsu li ma għandhiex taqbeż l-istandards tal-kwalità ambjentali stabbiliti taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
(l-Anness IX). Id-Direttiva attwalment tidentifika 45 materjal li jniġġes (bħaċ-ċomb, in-nikil, il-kadmju, il-merkurju 
u l-benżen).
Status/potenzjal ekoloġiku tal-ilma tas-superfiċje : Espressjoni tal-kwalità tal-istruttura u l-funzjonament ta’ 
ekosistemi akkwatiċi. L-istatus jiġi vvalutat abbażi tal-elementi tal-kwalità li ġejjin: elementi bijoloġiċi (fawna 
u flora), elementi idromorfoloġiċi, elementi kimiċi u fiżikokimiċi, materjali speċifiċi li jniġġsu u xi elementi 
ġenerali (salinità, kundizzjonijiet nutrittivi, eċċ). Il-potenzjal aktar milli l-istatus jiġi vvalutat għal korpi tal-ilma li 
ġew modifikati ħafna fl-istruttura fiżika tagħhom biex jaqdu diversi użi bħan-navigazzjoni, il-protezzjoni kontra 
l-għargħar, l-idroelettriku u l-agrikoltura. Dan huwa minħabba l-fatt li, f’ħafna każijiet, la huwa vijabbli u lanqas 
mixtieq mil-lat ekonomiku li dawn l-użi jiġu abbandunati u li jitneħħew il-modifikazzjonijiet fiżiċi.
08 Glossarju
Trattament aktar strett/trattament terzjarju tal-ilma mormi : Kif meħtieġ mid-Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi dan huwa l-fażi bijoloġika/kimika applikata fejn meħtieġ, biex jitnaqqsu l-livelli ta’ 
konċentrazzjoni tan-nutrijenti (nitroġenu u fosforu) f’ilmijiet mormija ttrattati qabel ma jiġu skarikati għal ġo ilmijiet 
riċeventi li jinsabu f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni.
Trattament sekondarju tal-ilma mormi : Fażi bijoloġika li tinvolvi t-trattament tal-ilma mormi biex jiġu eliminati 
materjali organiċi bijodegradabbli li jniġġsu.
Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet : Il-konċentrazzjoni u/jew livell ta’ emissjoni, li ma tistax tinqabeż matul perjodu 
ta’ żmien wieħed jew aktar. Emissjoni hija r-rilaxx dirett jew indirett ta’ sustanzi minn installazzjoni għal ġol-ilma.
Żona sensittiva : Korp tal-ilma jrid jiġi nominat mill-Istati Membri bħala żona sensittiva jekk jaqa’ f’wieħed minn 
dawn il-gruppi li ġejjin: (i) korp tal-ilma jew taqsima ta’ korp tal-ilma f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni, (ii) korp tal-ilma 
intenzjonat għall-astrazzjoni ta’ ilma tajjeb għax-xorb li jista’ jkun fih konċentrazzjoni kbira wisq ta’ nitrati u (iii) żoni 
fejn trattament aktar strett huwa meħtieġ biex jiġu ssodisfati d-Direttivi tal-Kunsill. In-nominazzjoni xierqa ta’ żoni 
sensittivi hija kruċjali billi tiddetta t-tip ta’ trattament tal-ilma mormi li għandu jiġi stabbilit għat-tnaqqis ta’ aġenti li 
jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni.
Żona vulnerabbli : Żoni ta’ art li jiskulaw għal ġo ilmijiet affettwati - jew li jistgħu jiġu affettwati - minn tniġġis 
ikkawżat jew indott minn nitrati minn sorsi agrikoli. Dawn iż-żoni jikkontribbwixxu għat-tniġġis. L-Istati Membri jridu 
jistabbilixxu programmi ta’ azzjoni għal dawn iż-żoni.
09
 Sommarju eżekuttiv
I
L-ilmijiet tal-Ewropa huma affettwati minn tniġġis 
organiku u tniġġis min-nutrijenti kif ukoll tniġġis minn 
sustanzi kimiċi. It-tniġġis tal-ilma joriġina minn diversi 
sorsi bħal unitajiet domestiċi, installazzjonijiet indus -
trijali u l-agrikoltura. Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tas-
sena 2000 armonizzat il-leġiżlazzjoni preċedentement 
eżistenti tal-UE fil-qasam tal-politika tal-ilma. Id-
Direttiva introduċiet il-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara bħala għodda ewlenija ta’ implimentazzjoni. 
L-ewwel pjanijiet kienu dovuti fl-2009 b’aġġornamenti 
meħtieġa f’Diċembru 2015.
II
Dawn il-pjanijiet iridu jipprovdu informazzjoni dwar 
il-kwalità tal-ilma tad-diversi korpi tal-ilma, raġunijiet 
għal nuqqas ta’ kisba ta’ status ekoloġiku u kimiku 
tajjeb u kwalunkwe miżura rimedjali. Dawn il-miżuri 
huma klassifikati f’”miżuri bażiċi”, “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari”.
III
L-UE tipprovdi finanzjament sinifikanti biex jintlaħqu 
l-objettivi għall-politika tal-ilma b’mod partikolari għal 
investimenti fil-qasam tal-ilma mormi (EUR 6.35 biljun 
mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali/Fond ta’ 
Koeżjoni taħt il-perjodu tal-programm 2007-2013 għal 
disa’ Stati Membri1 fil-baċin tax-Xmara Danubju) u biex 
jiġu kkumpensati l-bdiewa li qed jidħlu għal impenji 
agroambjentali (EUR 6.39 biljun mill-Fond Agrikolu 
Ewropew għall-Iżvilupp Rurali taħt il-perjodu tal-pro -
gramm 2007-2013 għall-istess disa’ Stati Membri).
IV
L-awditu tal-Qorti ffoka fuq erba’ Stati Membri 
fil-baċin tax-Xmara Danubju (ir-Repubblika Ċeka, 
l-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja). Il-Qorti mmirat 
li twieġeb il-mistoqsija: l-implimentazzjoni mill-Istati 
Membri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma wasslet għal 
titjib fil-kwalità tal-ilma?
1 Il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, il-Kroazja, l-Ungerija, 
l-Awstrija, ir-Rumanija, is-Slovenja u s-Slovakkja.V
Il-Qorti tikkonkludi li l-implimentazzjoni tal-miżuri 
wasslet għal ftit li xejn titjib fil-kwalità tal-ilma. L-Istati 
Membri eżentaw għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma 
mill-iskadenzi tal-2015 u l-2021 biex jintlaħaq status 
tajjeb. Madankollu, il-progress fuq elementi individ -
wali vvalutati għall-kwalità tal-ilma jista’ jkun moħbi 
minħabba l-metodoloġija tal-valutazzjoni. Il-Qorti 
tirrakkomanda li l-Kummissjoni tipprovdi linji gwida 
għal rapportar differenzjat dwar il-progress u li l-Istati 
Membri jipprovdu ġustifikazzjonijiet ċari u validi meta 
jagħtu eżenzjonijiet.
VI
Nuqqasijiet fis-sistemi ta’ monitoraġġ irriżultaw 
f’nuqqas ta’ data  kemm dwar it-tip kif ukoll is-sorsi 
ta’ tniġġis li jikkawżaw il-falliment ta’ korp tal-ilma. 
Il-pjanijiet tal-2009 ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
pprovdew valur miżjud limitat billi l-Istati Membri ma 
kellhomx ambizzjoni fir-rigward tal-identifikazzjoni ta’ 
miżuri għall-ġlieda kontra t-tniġġis. Il-miżuri ffukaw 
fuq l-implimentazzjoni ta’ Direttivi eżistenti tal-UE 
(parti mill-”miżuri bażiċi”). F’dak ir-rigward, hemm jew 
dewmien (dan huwa l-każ għad-Direttiva dwar it-Trat -
tament tal-Ilma Urban Mormi) jew inkella l-possibbil -
tajiet offruti mid-Direttivi mhumiex qed jiġu sfruttati 
bis-sħiħ (dan huwa l-każ għad-Direttiva dwar in-Nitrati 
fejn hemm lok għal titjib ulterjuri tar-rekwiżiti li jim -
miraw li jnaqqsu l-emissjonijiet tan-nitroġenu).
VII
“Miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” ma jko -
prux b’mod adegwat il-kwistjonijiet kollha ta’ tniġġis. 
Hemm nuqqas ta’ miżuri mmirati għal korpi tal-ilma bi 
status ta’ kwalità mhux sodisfaċenti. Fil-qasam tal-ilma 
mormi hemm, b’mod partikolari, nuqqas ta’ indikazz -
joni ta’ impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi 
jew installazzjonijiet industrijali li jeħtieġu limiti 
speċifiċi tal-emissjonijiet. Fil-qasam tal-agrikoltura, 
hemm lok biex l-Istati Membri jissikkaw xi standards 
tal-kundizzjonalità. Minbarra dan, għadha ma tqisitx 
il-possibbiltà li l-applikazzjoni tal-fosforu fuq l-art 
tiġi limitata. Barra minn hekk, miżuri agrikoli huma 
prinċipalment ta’ natura volontarja u mhux kollha 
jwasslu għal titjib dirett tal-kwalità tal-ilma.
Sommarju eżekuttiv 10
VIII
Il-Qorti tirrakkomanda li l-Istati Membri jtejbu s-sis -
temi ta’ monitoraġġ tagħhom u d-dijanjożi tal-kwist -
jonijiet ta’ tniġġis tal-ilma. Dan għandu jippermetti 
mmirar aħjar tal-miżuri lejn korpi tal-ilma bi kwalità 
tal-ilma mhux sodisfaċenti u li jitieħdu inkunsider -
azzjoni kwistjonijiet ta’ tniġġis li s’issa għadhom ma 
ġewx indirizzati b’mod xieraq. Immirar aħjar għandu 
jirriżulta wkoll f’miżuri aktar effettivi u tnaqqis 
fl-ispejjeż tal-implimentazzjoni.
IX
Il-mekkaniżmi ta’ infurzar stabbiliti huma parzjalment 
effettivi biss, u dan la huwa minħabba kopertura 
baxxa u lanqas minħabba penali li għandhom effett 
deterrent limitat. Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummis -
sjoni tivvaluta kif l-aħjar li tissettja kriterji vinkolanti 
għal spezzjonijiet tal-Istati Membri fuq impjanti tat-
trattament tal-ilma urban mormi u installazzjonijiet 
industrijali. Barra minn hekk, hija tirrakkomanda li 
l-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jivvalutaw, 
f’kooperazzjoni ma’ xulxin, l-effettività tal-mekkaniżmi 
ta’ infurzar stabbiliti fil-qasam tal-agrikoltura.
X
Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat 
parzjalment biss għal tniġġis diffuż mill-agrikoltura. 
L-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi 
u l-installazzjonijiet industrijali jħallsu imposta 
fuq it-tniġġis tal-ilma fuq l-emissjonijiet tagħhom 
iżda għal għadd limitat biss ta’ materjali li jniġġsu. 
L-ammonti tal-imposti jvarjaw (skont l-iskariku f’mg/l) 
b’mod sinifikanti minn Stat Membru wieħed għal 
ieħor u l-ebda wieħed mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara ma jirreferi għal valutazzjoni tal-
effett deterrent tagħhom. Il-Qorti tirrakkomanda li 
l-Kummissjoni tipprovdi gwida dwar il-metodi pos -
sibbli għall-irkupru tal-ispejjeż tad-danni ambjentali 
fil-qasam tat-tniġġis diffuż. Hija tirrakkomanda wkoll li 
l-Istati Membri għandhom jivvalutaw il-potenzjal tal-
istrumenti ekonomiċi (imposti u taxxi) bħala deterrent 
għall-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu.
11
 Introduzzjoni
Id-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma u l-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara
01 
L-għan prinċipali tal-politika tal-ilma 
tal-UE huwa li tiżgura li kwantità 
suffiċjenti ta’ ilma ta’ kwalità tajba 
tkun disponibbli għall-ħtiġijiet tan-nies 
u għall-ambjent madwar l-UE kollha.
02 
Fis-sena 2000, il-Parlament Ewropew 
u l-Kunsill adottaw id-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma2 li l-objettiv prinċipali 
tagħha kien li tinkiseb kwalità tajba 
tal-ilma3 sal-2015. Id-Direttiva tipper -
metti wkoll estensjonijiet ta’ żmien 
(sal-2021 u l-2027) kif ukoll rekwiżiti 
inqas stretti fir-rigward tal-kwalità tal-
ilma taħt ċerti kundizzjonijiet.
03 
Id-Direttiva hija parti globali 
mil-leġiżlazzjoni li armonizzat il-
leġiżlazzjoni eżistenti preċedentement 
fil-qasam tal-politika tal-ilma. 
L-approċċ tagħha għall-immaniġġjar 
tal-ilma huwa bbażat fuq li l-baċin 
tax-xmara jiġi meqjus bħala unità 
ekoloġika u idroloġika.04 
L-għodda ewlenija għall-
implimentazzjoni tad-Direttiva hija 
l-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara. Sa Diċembru 2009, kull Stat 
Membru kellu jadotta pjanijiet bħal 
dawn li kienu jinkludu programm 
ta’ miżuri għal kull distrett tal-
baċin tax-xmara fi ħdan it-territorju 
tiegħu4. Aġġornamenti tal-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar kell -
hom jiġu adottati sa Diċembru 2015. 
B’mod kumplessiv, hemm 42 baċin 
internazzjonali tax-xmajjar (bħall-
baċini tax-xmajjar tar-Renu u tad-
Danubju) fl-UE u 172 pjan nazzjonali 
ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar. 
Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini 
tax-xmajjar ma jiġux ippreżentati lill-
Kummissjoni għall-approvazzjoni.
05 
Il-miżuri li għandhom jiġu inklużi 
fil-programm ta’ miżuri huma dawk 
meħtieġa biex jintlaħqu l-objettivi tad-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma għall-korpi 
tal-ilma individwali identifikati. Id-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma tikkonċerna 
l-implimentazzjoni ta’ 11-il Direttiva 
bħala rekwiżit minimu (ara t- Tabella 1  
għal dawk ta’ rilevanza għar-rapport 
attwali). Il-miżuri biex dawn jiġu impli -
mentati huma meqjusa bħala “miżuri 
bażiċi” fil-programm flimkien ma’ 
miżuri obbligatorji oħra inklużi fid-Di -
rettiva (ara l-paragrafu 33). Ir-rapportar 
fil-kuntest tad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma (aġġornamenti tal-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara u rap -
portar tal-progress) ma ssostitwiex 
ir-rapportar meħtieġ taħt id-Direttivi 
individwali.2 Id-Direttiva 2000/60/KE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tat-23 
ta’ Ottubru 2000 li tistabbilixxi 
qafas għal azzjoni Komunitarja 
fil-qasam tal-politika tal-ilma 
(ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).
3 Din tirrigwarda l-korpi tal-ilma 
tas-superfiċje, il-korpi tal-ilma 
ta’ taħt l-art u żoni protetti. 
Il-kwalità tal-ilma hija espressa 
f’termini tal-istatus ekoloġiku 
u kimiku tal-korpi tal-ilma.
4 Meta l-Istati Membri jkun 
fihom partijiet minn baċini 
differenti tax-xmajjar fi ħdan 
it-territorju tagħhom (eż. 
ir-Repubblika Ċeka għandha 
partijiet mit-territorju tagħha 
fil-baċin tax-Xmara Danubju, 
partijiet fil-baċin tax-Xmara 
Oder u partijiet fil-baċin 
tax-Xmara Elbe), pjanijiet kienu 
meħtieġa jiġu stabbiliti għal 
kull waħda mill-partijiet 
(distretti tal-baċin).
12 Introduzzjoni
06 
Mill-2001 ‘il hawn, il-Kummissjoni, 
f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, 
ipproduċiet 34 dokument ta’ gwida li 
jkopru bosta aspetti tal-implimentazz -
joni tad-Direttiva.
07 
Għalkemm mhux imsemmija fid-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma, hemm 
partijiet oħra mil-leġiżlazzjoni tal-UE li 
għandhom rwol fir-rigward tal-kwalità 
tal-ilma (ara t- Tabella 2 ).Tabella  1Direttivi tal-UE li l-implimentazzjoni tagħhom titqies bħala rekwiżit minimu
Bażi legali Importanza għall-kwalità tal-ilma
Id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi1L-agglomerazzjonijiet kollha ≥ 2 000 ekwivalenti ta’ popolazzjoni (e.p.) irid ikollhom sistemi ta’ ġbir stabbiliti 
jew jużaw sistemi individwali jew sistemi xierqa dment li jilħqu l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali.
Agglomerazzjonijiet ≥ 2 000 e.p. iridu jirrispettaw limiti tal-emissjonijiet għad-domanda bijokimika ta’ 
ossiġenu (DBO5) u d-domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO).
Agglomerazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p. f’żoni sensittivi jridu jirrispettaw ukoll limiti tal-emissjonijiet 
għan-nitroġenu totali (Ntot) u/jew għall-fosforu totali (Ptot), għajr jekk tinkiseb rata minima ta’ tnaqqis ta’ Ntot 
u Ptot fiż-żona sensittiva kollha kemm hi.
F’agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000 fejn is-sistemi ta’ ġbir huma stabbiliti, għandu jiġi żgurat trattament 
xieraq f’każ ta’ skariku għal ġol-ilma ħelu u l-estwarji.
Id-Direttiva dwar in-Nitrati2L-Istati Membri jridu jimmonitorjaw ilmijiet tas-superfiċje u dawk ta’ taħt l-art u jinnominaw żoni vulnerabbli 
għan-nitrati. Sabiex jitnaqqas it-tniġġis tal-ilma kkawżat min-nitrati, l-Istati Membri jridu jadottaw program -
mi ta’ azzjoni obbligatorji f’żoni vulnerabbli għan-nitrati. Barra minn hekk, l-Istati Membri jridu jistabbilixxu 
Kodiċi ta’ prattika agrikola tajba biex tiġi applikata fit-territorju kollu fuq bażi volontarja.
Id-Direttiva dwar il-Prevenzjoni u  l-
Kontroll Integrati tat-Tniġġis sostitwita 
bid-Direttiva dwar l-Emissjonijiet 
Industrijali3Il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet inklużi fil-permessi tal-installazzjonijiet industrijali jridu jkunu bbażati 
fuq l-applikazzjoni tal-aqwa tekniki disponibbli li huma l-aktar tekniki effettivi biex jinkiseb livell għoli ta’ 
protezzjoni ambjentali.
1 Id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE tal-21 ta’ Mejju 1991 dwar it-trattament tal-ilma urban mormi (ĠU L 135, 30.5.1991, p. 40).
2  Id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE tat-12 ta’ Diċembru 1991 dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli 
(ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1).
3  Id-Direttiva 2008/1/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Jannar 2008 dwar il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġiż (ĠU L 24, 
29.1.2008, p. 8) sostitwita bid-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industri -
jali (il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17).
13 Introduzzjoni
Kooperazzjoni fil-baċin 
tax-Xmara Danubju
08 
Il-baċin tax-Xmara Danubju jħaddan 
territorju ta’ 19-il pajjiż differenti 
li 11 minnhom huma Stati Membri 
(ara l-mappa fl- Anness I ). B’erja ta’ 
807 827 km2 huwa l-akbar distrett tal-
baċin tax-xmara fl-UE.
09 
Fl-1985 bdiet kooperazzjoni fil-baċin 
tax-Xmara Danubju u fl-1998 daħlet 
fis-seħħ il-Konvenzjoni  dwar il-Ħarsien 
tax-Xmara Danubju5. Wieħed mill-
objettivi tagħha kien li jintlaħqu 
“l-għanijiet tal-amministrazzjoni tal-
ilma sostenibbli u ta’ ġustizzja, li tin -
kludi l-konservazzjoni, it-titjib u l-użu 
nazzjonali (razzjonali) tal-ilma tal-wiċċ 
u l-ilma tal-art fiż-żona fejn jinġabar 
l-ilma tax-xita sakemm ikun possibbli”.10 
Il-Kummissjoni Internazzjonali għall-
Ħarsien tax-Xmara Danubju ġiet stab -
bilita fl-1998 sabiex tiġi implimentata 
l-Konvenzjoni dwar il-Ħarsien tax-
Xmara Danubju. Mindu daħlet fis-seħħ 
id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, din 
isservi wkoll bħala pjattaforma għall-
implimentazzjoni tal-aspetti transkon -
finali kollha tad-Direttiva.
11 
Fl-2011, il-Kunsill approva l-Istrateġija 
tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju, 
ippreżentata mill-Kummissjoni fuq 
talba tagħha. Fost kwistjonijiet oħra, 
hija tittratta wkoll il-kwalità tal-ilma.5 14-il pajjiż għandhom erjas 
fejn jinġabar l-ilma tax-xita li 
huma akbar minn 2 000 km2 (9 
Stati Membri u 5 Stati mhux 
Membri). Dawn il-pajjiżi kif 
ukoll l-Unjoni Ewropea huma 
partijiet kontraenti 
għall-Konvenzjoni.Tabella  2Direttivi u Regolamenti oħra tal-UE li għandhom rwol fir-rigward tal-kwalità tal-ilma
Bażi legali Importanza għall-kwalità tal-ilma
Ir-Regolament dwar id-diterġenti1Id-diterġenti fihom materjal importanti li jniġġes: il-fosforu.  
Mhuwiex permess li diterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ għall-konsumatur u diterġenti tal-magni tal-ħasil 
tal-platti awtomatiċi għall-konsumatur li jeċċedu kwantità speċifika ta’ fosforu jitqiegħdu fis-suq mit-
30 ta’ Ġunju 2013 sal-1 ta’ Lulju 2017 rispettivament.
Id-Direttiva dwar il-Pestiċidi2L-Istati Membri kellhom jadottaw pjanijiet ta’ azzjoni u jikkomunikawhom lill-Kummissjoni sas-26 ta’ No -
vembru 2012, inklużi miżuri biex jitnaqqsu r-riskju u l-impatt tal-użu tal-pestiċidi fuq is-saħħa tal-
bniedem u  l-ambjent.
1  Ir-Regolament (UE) Nru 259/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2012 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 648/2004 fir-
rigward ta’ użu ta’ fosfati u komposti ta’ fosforu ieħor fid-diterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ għall-konsumatur u fid-diterġenti tal-magni tal-ħasil 
tal-platti awtomatiċi għall-konsumatur (ĠU L 94, 30.3.2012, p. 16).
2  Id-Direttiva 2009/128/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2009 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja biex jink -
iseb użu sostenibbli tal-pestiċidi (ĠU L 309, 24.11.2009, p. 71).
14 Introduzzjoni
Tipi u sorsi prinċipali ta’ 
tniġġis fil-baċin tax-
Xmara Danubju
12 
Minbarra l-pjanijiet nazzjonali ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara adot -
tati mill-Istati Membri, fl-2009 il-Kum -
missjoni Internazzjonali għall-Ħarsien 
tax-Xmara Danubju ppubblikat pjan ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara għat-
totalità tal-baċin tax-Xmara Danubju6. 
Dan il-pjan u l-Aġġornament tal-2013 
tar-rapport ta’ analiżi dwar il-Baċin tax-
Xmara Danubju7 identifikaw diversi tipi 
ta’ tniġġis ta’ importanza internazzjon -
ali li għandhom impatt fuq il-kwalità 
tal-ilma (ara t- Tabella 3 ).6 Il-pjan ta’ ġestjoni tad-distrett 
tal-baċin tax-Xmara Danubju, 
verżjoni finali ddatata 
14.12.2009.
7 Aġġornament tal-2013 
tar-rapport ta’ analiżi dwar 
il-Baċin tax-Xmara Danubju, 
verżjoni finali ddatata 
18.10.2014.Tabella  3Tipi u sorsi prinċipali ta’ tniġġis fil-baċin tax-Xmara Danubju
Tipi ta’ tniġġis Sorsi tat-tniġġis
Tniġġis organiku  
(sustanzi organiċi mhux tossiċi)L-emittenti ewlenin tat-tniġġis organiku huma sorsi puntiformi: ilma mormi minn agglomerazzjonijiet 
(unitajiet domestiċi) u minn installazzjonijiet industrijali u b’mod partikolari ilma mormi miġbur iżda mhux 
ittrattat u ilma mormi li mhuwiex ittrattat b’mod xieraq.
Tniġġis min-nutrijenti  
(nitroġenu u fosforu)Il-maġġoranza tal-emissjonijiet tan-nutrijenti jiġu minn sorsi diffużi (89 % għal emissjonijiet ta’ nitroġenu 
totali u 78 % għal emissjonijiet ta’ fosforu totali2) bħal emissjonijiet minn oqsma agrikoli (minħabba 
l-applikazzjoni tal-fertilizzant jew tad-demel3 u depożizzjoni atmosferika), erożjoni tal-ħamrija u l-iskol 
tas-superfiċje.
Tniġġis minħabba sustanzi perikolużi1Dawn is-sustanzi tossiċi jistgħu jiġu emessi kemm minn sorsi puntiformi (ilma urban u industrijali mormi) 
kif ukoll minn sorsi diffużi (bħall-iskol tas-superfiċje, l-użu ta’ pestiċidi fl-agrikoltura, siti kontaminati 
u tal-estrazzjoni).
Alterazzjonijiet idromorfoloġiċiDawn l-alterazzjonijiet iwasslu għal interruzzjoni tal-kontinwità tax-xmara u tal-ħabitat, skonnessjoni ta’ 
artijiet mistagħdra kontigwi jew pjanuri mfawra u bidliet fil-kwantità u l-kundizzjonijiet tal-fluss. Dawn 
jiġu kkawżati prinċipalment minn installazzjoni tal-idroelettriku, xogħlijiet ta’ navigazzjoni u infrastruttura 
tal-protezzjoni kontra l-għargħar.
1  Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tipprovdi lista ta’ hekk imsejħa sustanzi prijoritarji u kontaminanti (materjali li jniġġsu) oħra (inizjalment 33, 
li aktar tard ġew miżjuda għal 45, sustanzi jew gruppi ta’ sustanzi) li xi wħud minnhom huma meqjusa bħala sustanzi perikolużi prijoritarji. 
Sustanzi perikolużi jinkludu pereżempju pestiċidi, metalli u sustanzi farmaċewtiċi.
2  Abbażi ta’ stima ta’ medja fuq terminu twil (2000-2008) ta’ kundizzjonijiet idroloġiċi fil-baċin tax-Xmara Danubju.
3  Materjali li jniġġsu (bħal fertilizzanti) jlissu fl-ilma tas-superfiċje jew ta’ taħt l-art b’riżultat tax-xita, l-infiltrazzjoni tal-ħamrija u l-iskol tas-superfiċje.
Sors : Aġġornament tal-2013 tar-rapport ta’ analiżi dwar il-Baċin tax-Xmara Danubju.
15 Introduzzjoni
Strumenti tal-UE 
disponibbli għall-
implimentazzjoni tal-
politika tal-ilma tal-UE
13 
L-UE tappoġġja l-politika tal-ilma 
tagħha billi tipprovdi riżorsi finanzjarji 
u permezz ta’ strumenti legali u rego -
latorji. Is-sorsi finanzjarji prinċipali 
mill-baġit tal-UE huma:
— il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp 
Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni: 
il-parti l-kbira tal-finanzjament 
allokat fil-perjodu tal-pro -
gramm 2007-2013 marret għal 
proġetti ta’ infrastruttura fil-qasam 
tal-ilma mormi. Oqsma oħra ta’ 
intervent fejn jista’ jsir impatt 
pożittiv fuq il-kwalità tal-ilma 
huma: il-prevenzjoni u l-kontroll in -
tegrati tat-tniġġis u r-riabilitazzjoni 
ta’ siti industrijali u kontaminati;
— il-Fond Agrikolu Ewropew għall-
Iżvilupp Rurali: għadd ta’ miżuri fil-
programmi tal-iżvilupp rurali jista’ 
jkollhom impatt dirett jew indirett 
fuq il-kwalità tal-ilma. Pagamenti 
agroambjentali huma eżempju ta’ 
miżura li jista’ jkollha impatt dirett. 
Huma jingħataw lil bdiewa li jidħlu 
f’impenji agroambjentali lil hinn mil-leġiżlazzjoni obbligatorja fuq 
bażi volontarja.
14 
It-Tabella 4  turi l-kontribuzzjoni 
mill-UE allokata lil Stati Membri li 
għandhom parti mit-territorju jew 
it-territorju kollu tagħhom fil-baċin 
tax-Xmara Danubju.
15 
L-istrument legali prinċipali użat 
flimkien mad-Direttivi u r-Regolamenti 
msemmija fit- Tabelli 1 u 2  huwa 
l-mekkamiżu ta’ kundizzjonalità. Dan 
jorbot pagamenti diretti magħmula 
lill-bdiewa fil-kuntest tal-politika ag -
rikola komuni u għadd ta’ pagamenti 
taħt programmi tal-iżvilupp rurali ma’ 
(i) konformità ma’ sensiela ta’ regoli 
relatati mal-ambjent, is-sikurezza 
tal-ikel, is-saħħa tal-annimali u tal-
pjanti u l-benessri tal-annimali, l-hekk 
imsejħa rekwiżiti statutorji ta’ ġestjoni 
(SMR) u (ii) iż-żamma tal-art agrikola 
f’kundizzjoni agrikola u ambjentali 
tajba, l-hekk imsejħa standards KAAT8. 
Nuqqas ta’ konformità ma’ dawn l-
istandards u r-rekwiżiti jista’ jwassal 
għal tnaqqis fl-ammont ta’ għajnuna 
mogħtija lill-bidwi.8 Fil-perjodu tal-
programm 2007-2013 kien 
hemm 18-il SMR u 15-il 
standard KAAT.Tabella  4Kontribuzzjoni mill-UE allokata għall-perjodu tal-programm 2007-2013 
(is-sitwazzjoni fil-31.12.2014)1
Sors ta’ finanzjament Qasam ta’ intervent Ammont f’biljun EUR
Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u Fond ta’ Koeżjoni Ilma mormi 6.35
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali Pagamenti agroambjentali 6.392
1  L-ammonti jirrigwardaw id-disa’ Stati Membri li għandhom aktar minn 2 000 km2 tat-territorju tagħhom fil-baċin tax-Xmara Danubju.
2  Għall-Ġermanja l-ammont li jrid jittieħed inkunsiderazzjoni jirrigwarda ż-żewġ reġjuni li huma fil-baċin tax-Xmara Danubju (Baden-Württem -
berg u l-Bavarja).
Sors:  Għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali/Fond ta’ Koeżjoni: Id-database tal-Kummissjoni Infoview u għall-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali: rapporti dwar l-implimentazzjoni finanzjarja 2014.
16
 Ambitu u approċċ 
tal-awditjar
16 
Permezz ta’ dan l-awditu l-Qorti vvalu -
tat jekk l-implimentazzjoni tad-Diretti -
va Qafas dwar l-Ilma mill-Istati Membri 
wasslitx għal titjib fil-kwalità tal-ilma.
17 
L-awditu ffoka fuq il-kwalità tal-ilma 
tas-superfiċje f’erba’ Stati Membri 
tal-baċin tax-Xmara Danubju li jkop -
ru l-parti ta’ fuq, dik ċentrali u dik ta’ 
isfel tal-baċin: ir-Repubblika Ċeka, 
l-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja9. 
Huwa kop  ra tliet aspetti prinċipali: 
tniġġis minn agglomerazzjonijiet, 
minn installazzjonijiet industrijali 
u mill-agrikoltura.
18 
Il-Qorti indirizzat it-tliet mistoqsijiet li 
ġejjin:
(a) Il-miżuri fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009 kienu mmirati sew u ta’ tip 
u grad meħtieġa biex tiġi żgurata 
l-kisba ta’ kwalità tajba tal-ilma 
fl-2015?
(b) Il-miżuri u l-istrumenti implimen -
tati mill-Istati Membri huma xierqa 
biex inaqqsu t-tniġġis mill-ilmijiet 
mormija?
(c) Il-miżuri u l-istrumenti impli -
mentati mill-Istati Membri huma 
xierqa biex inaqqsu t-tniġġis diffuż 
mill-agrikoltura?19 
Iż-żjarat lill-Istati Membri twettqu 
bejn Marzu 2013 u Jannar 2014. Il-
perjodi li l-evidenza varja miġbura 
tirrigwarda jissemmew fit-taqsimiet 
differenti ta’ dan ir-rapport. Eżamijiet 
u analiżijiet dokumentarji komplew 
jitwettqu wara Jannar 2014 b’mod 
partikolari biex jittieħdu inkunside -
razzjoni l-aġġornamenti tal-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (ip -
pubblikati għal konsultazzjoni10 li jib -
dew f’Diċembru 2014) u l-programmi 
l-ġodda tal-iżvilupp rurali (il-perjodu 
tal-programm 2014-2020) approvati 
fl-2015.
20 
Korpi tal-ilma jistgħu wkoll jiġu affett -
wati minn alterazzjonijiet idroloġiċi u/
jew morfoloġiċi kif ukoll minn tipi oħra 
ta’ tniġġis li jipprevenuhom milli jiksbu 
status ta’ kwalità tajba tal-ilma. Dawn 
ma kinux fi ħdan l-ambitu tal-awditu.
21 
Il-Qorti diġà ppubblikat Rapporti 
Speċjali oħra11 f’oqsma relatati.9 Parti mir-Repubblika Ċeka, 
parti kbira mis-Slovakkja, 
u t-totalità tar-Rumanija 
u l-Ungerija jinsabu fil-baċin 
tax-Xmara Danubju. L-erja 
totali ta’ dawn l-Istati Membri 
(espressa f’km2) tirrappreżenta 
madwar nofs (49.4 %) il-baċin 
tax-Xmara Danubju.
10 Sa Diċembru 2015 l-Istati 
Membri kellhom jadottaw 
it-tieni sett ta' pjanijiet ta' 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara. Skont id-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma, il-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara huma soġġetti għal 
proċedura ta’ konsultazzjoni 
mal-partijiet interessati 
fl-implimentazzjoni 
tad-Direttiva.
11 Ir-Rapport Speċjali Nru 8/2008 
“Il-cross-compliance hija 
politika effettiva?”, ir-Rapport 
Speċjali Nru 7/2011 “L-appoġġ 
agroambjentali huwa mfassal 
u ġestit tajjeb?”, ir-Rapport 
Speċjali Nru 5/2011 “Skema ta’ 
Pagament Uniku (L-SPS): 
kwistjonijiet li għandhom jiġu 
indirizzati biex titjieb 
il-ġestjoni finanzjarja soda 
tagħha”, ir-Rapport Speċjali 
Nru 4/2014 “Integrazzjoni 
tal-objettivi tal-politika tal-UE 
dwar l-ilma fi ħdan il-PAK: 
suċċess parzjali”, u r-Rapport 
Speċjali Nru 2/2015 
“Finanzjament mill-UE ta’ 
impjanti tat-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi fil-baċin 
tax-Xmara Danubju: aktar 
sforzi huma meħtieġa biex 
l-Istati Membri jingħataw 
għajnuna sabiex jilħqu 
l-objettivi tal-UE għall-politika 
tal-ilma mormi” ( http://eca.
europa.eu ).
17
 Osservazzjonijiet
Pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara bħala 
għodda biex tinkiseb 
kwalità tajba tal-ilma 
sal-2015
22 
Skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
l-Istati Membri jridu jivvalutaw il-
kwalità tal-ilma billi jużaw ir-riżultati 
tan-netwerk nazzjonali ta’ monitoraġġ 
tal-ilma tagħhom. Il-valutazzjoni ssir 
fil-livell tal-korp tal-ilma12 abbażi tas-
sistemi u l-metodi definiti mill-Istati 
Membri fi ħdan ir-regoli speċifikati 
mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Hemm 
żewġ komponenti għall-valutazzjoni 
tal-kwalità tal-ilma:
- l-istatus/il-potenzjal ekoloġiku13: 
l-Istati Membri jridu jwettqu 
l-valutazzjoni billi jieħdu diversi 
fatturi inkunsiderazzjoni, imsejħa 
“elementi tal-kwalità”: elementi 
bijoloġiċi (bħal flora akkwa -
tika u fawna tal-ħut), elementi 
idromorfoloġiċi kif ukoll elementi 
kimiċi u fiżikokimiċi14. Dawn tal-
aħħar jinkludu tniġġis organiku 
(imkejjel mill-parametri domanda 
bijokimika ta’ ossiġenu (DBO5) 
u domanda kimika ta’ ossiġenu 
(DKO)), kundizzjonijiet nutrit -
tivi u sustanzi kimiċi magħżula15. 
Il-klassifikazzjoni ssir skont ħames 
kategoriji: għoli, tajjeb, moderat, 
dgħajjef u ħażin;
- l-istatus kimiku: l-Istati Membri 
jridu jivvalutaw jekk l-istandards 
tal-kwalità ambjentali16 għas-
sustanzi ddefiniti mil-leġiżlazzjoni 
tal-UE ġewx rispettati jew le 
(jiġifieri 41 sustanza prijoritarja 
jew grupp ta’ sustanzi kellhom 
jiġu evalwati għall-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009). Il-klassifikazzjoni 
tirriżulta f’valutazzjoni ta’ jew “ta -
jjeb” jew “ħażin”.23 
Il-klassifikazzjoni kumplessiva tal-
istatus ekoloġiku hija ddefinita mill-
element individwali tal-kwalità li 
jiġi osservat l-inqas. Bl-istess mod, 
l-istatus kimiku jista’ jiġi kklassifikat 
bħala “tajjeb” biss meta jiġu mħarsa 
l-istandards għas-sustanzi kollha. Din 
hija magħrufa bħala r-regola ta’ “one 
out all out” (wieħed barra kollha barra). 
L-applikazzjoni ta’ din ir-regola tista’ 
taħbi l-progress fir-rigward ta’ elemen -
ti individwali tal-kwalità.
24 
Pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara jrid jinkludi informazzjoni dwar 
is-sorsi tat-tniġġis li l-korpi tal-ilma 
huma soġġetti għalihom, dwar il-val -
utazzjoni tal-istatus u dwar il-miżuri li 
jridu jiġu implimentati sabiex tinkiseb 
kwalità tajba tal-ilma kif ukoll l-ispiża 
totali tagħhom. Il-pjanijiet iridu wkoll 
jipprovdu ġustifikazzjoni għall-għoti 
ta’ eżenzjoni lil korp tal-ilma mill-
iskadenzi għall-kisba ta’ kwalità tajba 
tal-ilma (l-ewwel skadenza hija l-2015, 
ara l-paragrafu 2).12 Skont l-Anness II tad-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma l-Istati 
Membri kellhom jidentifikaw 
korpi tal-ilma tas-superfiċje 
u korpi tal-ilma ta’ taħt l-art.
13 Għal korpi tal-ilma li ġew 
modifikati ħafna fl-istruttura 
fiżika tagħhom biex iservu 
għal diversi użi bħal 
navigazzjoni, protezzjoni 
kontra l-għargħar, 
idroelettriku u agrikoltura, 
f’ħafna każijiet, la huwa 
vijabbli u lanqas mixtieq 
mil-lat ekonomiku li dawn l-użi 
jiġu abbandunati u li 
jitneħħew il-modifikazzjonijiet 
fiżiċi. Għalhekk, għall-korpi 
tal-ilma modifikati ħafna, 
mhuwiex l-istatus iżda 
l-potenzjal li jrid jiġi vvalutat 
skont id-Direttiva.
14 Għas-sustanzi prijoritarji 
indikati fl-Anness X tad-
Direttiva Qafas dwar l-Ilma, 
l-istandards tal-kwalità 
ambjentali jiġu ssettjati 
fil-livell tal-UE. Għal sustanzi 
oħra huwa l-kompitu tal-Istati 
Membri li jissettjaw standards 
ta’ kwalità ambjentali.
15 L-Istati Membri kellhom 
jagħżlu dawk il-materjali li 
jniġġsu li kienu meqjusa bħala 
ta’ importanza speċifika 
għall-baċin tax-xmara 
kkonċernat.
16 Konċentrazzjoni ta’ materjal 
partikolari li jniġġes jew ta’ 
grupp partikolari ta’ materjali li 
jniġġsu fl-ilma, sediment jew 
bijota li ma għandhiex 
tinqabeż sabiex jiġu mħarsa 
s-saħħa tal-bniedem 
u l-ambjent.
18 Osservazzjonijiet
25 
Il-Qorti eżaminat jekk:
- il-kwalità tal-ilma tas-superfiċje 
ġietx imtejba b’riżultat tal-miżuri 
implimentati mill-Istati Membri;
- fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2009 kinux 
ġew identifikati s-sorsi tat-tniġġis 
għal kull korp tal-ilma;
- il-miżuri identifikati fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009 jindirizzawx b’mod adeg -
wat is-sorsi tat-tniġġis identifikati;
- l-Istati Membri mmirawx li jik -
sbu l-iskadenza tal-2015 għall-
maġġoranza tal-korpi tal-ilma 
tagħhom;
- il-Kummissjoni kinitx ħadet xi 
azzjoni f’każijiet fejn qieset li 
l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2009 ma kinux 
adegwati.Ftit li xejn titjib fl-istatus 
ekoloġiku u kimiku tal-korpi 
tal-ilma
26 
Il-Figuri 1 u 2  jippreżentaw il-bidliet 
bejn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-200917 u l-abbozz 
ta’ pjanijiet tal-2015, fir-rigward tal-
istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi 
tal-ilma tas-superfiċje fl-erba’ Stati 
Membri miżjura.17 Għar-Repubblika Ċeka li 
għandha biss partijiet 
mit-territorju tagħha fil-baċin 
tax-Xmara Danubju, issir 
referenza għall-pjan ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara għad-Danubju (u 
l-pjanijiet għas-sottobaċini 
Dyje u Morava).Figura 1Status/potenzjal ekoloġiku ppreżentat fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara tal-2009 u l-abbozz ta’ pjanijiet tal-2015 (espress bħala % tal-għadd totali ta’ 
korpi tal-ilma tas-superfiċje)
Sors : Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE u l-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015.
1  WISE (Informazzjoni dwar l-Ilma għall-Ewropa) tipprovdi firxa wiesgħa ta’ data  u informazzjoni dwar kwistjonijiet tal-ilma miġbura minn 
istituzzjonijiet tal-UE.0 %20 %40 %60 %80 %100 %
Ir-Repubblika Ċeka
2009 2009 2009 2015 2015 2015L-Ungerija Ir-Rumanija
2009 2015Is-SlovakkjaMhux klassiﬁkat
Fqir u ħazin
Moderat
Tajjeb u għoli2 %
12 %62 %
24 %2 %
26 %32 %
40 %39 %
9 %22 %
30 %22 %
13 %26 %
38 %2 %1 % 2 %
59 %39 % 33 %
64 % 63 %55 %34 %
36 %3 %9 %
19 Osservazzjonijiet
27 
Ibbażat fuq id- data  inkluża fil-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, il-
bidliet fl-istatus ta’ kwalità tal-ilma ma 
jidhrux li huma sinifikanti u l-iskadenza 
tal-2015 għall-kisba ta’ status tajjeb 
ma ġietx issodisfata. Il-korpi bi status/
potenzjal ekoloġiku “tajjeb jew għoli” 
żdiedu b’perċentwal żgħir biss, fejn 
l-akbar żieda kienet għar-Repubblika 
Ċeka. Għall-istatus kimiku, is-sitwazz -
joni ddeterjorat fir-Repubblika Ċeka. 
L-Ungerija rnexxielha tnaqqas b’mod 
sinifikanti l-għadd ta’ korpi tal-ilma 
bi status mhux magħruf, li jispjega 
ż-żieda fl-għadd ta’ korpi tal-ilma li 
kellhom riżultat ta’ status kimiku ta’ 
“tajjeb” jew “ħażin”.L-identifikazzjoni tas-sorsi 
tat-tniġġis fil-livell tal-korp 
tal-ilma batiet minn nuqqas 
ta’ data komprensiva
28 
Minħabba f’nuqqas ta’ data  ta’ 
monitoraġġ, l-Istati Membri bbażaw 
il-valutazzjoni tagħhom tal-istatus 
parzjalment fuq metodi indiretti bħal 
analiżi u stima tar-riskju li għandhom 
impatt fuq il-grad ta’ kunfidenza fir-
rigward tal-klassifikazzjoni tal-istatus. 
Filwaqt li r-Rumanija u s-Slovakkja 
għandhom għadd kbir ta’ korpi tal-
ilma klassifikati bħala “tajjeb” u “għoli” 
fil-pjanijiet tal-2009 (ara l- Figuri 1 u 2 ) 
il-kunfidenza fil-klassifikazzjoni kienet 
baxxa għal għadd sinifikanti ta’ korpi 
tal-ilma. Aktar ma jkun baxx il-grad ta’ 
kunfidenza fi klassifikazzjoni tal-ista -
tus, aktar ikun diffiċli li jiġu identifikati 
l-miżuri xierqa biex is-sitwazzjoni tiġi 
rimedjata.Figura 2Status kimiku ppreżentat fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 
u l-abbozz ta’ pjanijiet tal-2015 (espress bħala % tal-għadd totali ta’ korpi tal-ilma 
tas-superfiċje)
Sors : Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE u l-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015.0 %20 %40 %60 %80 %100 %
Mhux magħruf
Falla 
Tajjeb
2009 2009 2009 2015 2015 2015L-Ungerija Ir-Rumanija
2009 2015Is-Slovakkja Ir-Repubblika Ċeka67 %2 %
31 %
94 %49 %
51 %
3 %3 %25 %29 %46 %7 %
93 %6 %2 %
95 % 92 %97 %5 % 3 %
20 Osservazzjonijiet
29 
Barra minn hekk, l-għadd ta’ sustanzi 
fiżikokimiċi vvalutati għall-istatus 
ekoloġiku varja (ara l-paragrafu 22) 
b’mod sinifikanti minn Stat Membru 
wieħed għal ieħor (minn 4 fl-Ungerija 
għal aktar minn 80 fir-Repubblika 
Ċeka), kultant minħabba nuqqas ta’ 
identifikazzjoni xierqa. Dan jista’ 
jwassal għal klassifikazzjoni tal-korpi 
tal-ilma li tkun ottimista żżejjed.
30 
L-Anness II  jippreżenta l-perċentwal 
ta’ korpi tal-ilma li kienu soġġetti għal 
tniġġis minn sorsi puntiformi u diffużi 
kif ukoll il-perċentwal ta’ korpi tal-ilma 
soġġetti għal arrikkiment organiku, 
għal arrikkiment tan-nutrijenti u għal 
kontaminazzjoni minn sustanzi prijori -
tarji jew minn materjali speċifiċi oħra li 
jniġġsu.
31 
L-analiżi tal-Qorti wriet li kien hemm 
insuffiċjenzi rigward l-informazzjoni 
mill-korp tal-ilma ppreżentata fil-pjani -
jiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-200918: mhux dejjem jindikaw jekk 
tniġġis organiku (DBO5 u DKO), nutri -
jenti (nitroġenu u fosforu), sustanzi 
fiżikokimiċi u prijoritarji u pestiċidi 
joħolqux problema għall-kwalità tal-
ilma tal-korp ikkonċernat.32 
Bl-istess mod, il-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jbatu 
minn insuffiċjenzi u diffikultajiet rig -
ward l-informazzjoni disponibbli skont 
is-sors tat-tniġġis:
- fir-rigward ta’ sorsi puntiformi 
ta’ tniġġis (bħal impjanti tat-
trattament tal-ilma urban mormi 
u installazzjonijiet industrijali) kien 
hemm nuqqas ta’ data  b’mod par -
tikolari fir-rigward tal-iskariku ta’ 
sustanzi fiżikokimiċi u prijoritarji. 
Il-maġġoranza tal-informazzjoni 
kienet disponibbli għal emissjoni -
jiet organiċi u ta’ nutrijenti minn 
impjanti tat-trattament tal-ilma 
urban mormi;
- fir-rigward tat-tniġġis diffuż, 
il-kalkolu tas-sehem tad-diversi 
sorsi (użu ta’ fertilizzanti, erożjoni, 
depożizzjoni atmosferika, eċċ.) 
huwa diffiċli u għalhekk l-istimi 
kienu bbażati prinċipalment fuq 
mudelli statistiċi;
- fir-rigward ta’ siti kontaminati u ta’ 
rimi tal-iskart, ma kienet disponibb -
li l-ebda informazzjoni kwantifikata 
dwar l-importanza tas-sors.
Il-miżuri identifikati fil-
pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara mhumiex 
suffiċjenti biex jindirizzaw 
b’mod adegwat is-sorsi 
tat-tniġġis
33 
Skont id-dokument ta’ gwida Nru 21 
tal-2009 għar-rapportar taħt id-Diret -
tiva Qafas dwar l-Ilma l-Istati Membri 
kellhom jippreżentaw il-miżuri fil-pjan 
tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara skont tliet kategoriji: “miżuri 
bażiċi” (miżuri meħtieġa biex jiġu 
implimentati d-Direttivi tal-UE), “miżuri 
bażiċi oħra” (miżuri introdotti addiz -
zjonalment mid-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma19) u “miżuri supplimentari”.18 Dan ma jipprekludix li 
informazzjoni oħra tkun 
disponibbli fil-livell tal-Istati 
Membri iżda ma tkunx 
ippreżentata fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara.
19 Dawn jinkludu (i) għal skariki 
minn sorsi puntiformi: rekwiżit 
għal regolamentazzjoni minn 
qabel jew għal awtorizzazzjoni 
minn qabel, jew reġistrazzjoni 
bbażata fuq regoli 
ġeneralment vinkolanti u (ii) 
għal sorsi diffużi: miżuri 
għall-prevenzjoni jew kontroll 
tal-input tal-materjali li jniġġsu 
u (iii) miżuri meqjusa bħala 
xierqa biex jiġu rkuprati 
l-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma.
21 Osservazzjonijiet
34 
B’mod ġenerali, il-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-
2009 tal-erba’ Stat Membri kellhom 
nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-
kisbiet li jridu jkunu mistennija mill-
implimentazzjoni tal-”miżuri bażiċi” 
u l-ħtieġa riżultanti għal miżuri addiz -
zjonali biex jinkiseb status tajjeb.
Tniġġis minn 
agglomerazzjonijiet: miżuri 
addizzjonali minbarra 
d-Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi jħallu 
barra ċerti aspetti importanti
35 
Il-”miżura bażika” għall-indirizzar tat-
tniġġis minn agglomerazzjonijiet hija 
l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi 
(ara t- Tabella 1 ).
36 
Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari”, il-Qorti iden -
tifikat in-nuqqasijiet li ġejjin fil-pjaniji -
et ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009 tal-erba’ Stati Membri:
- għal agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt 
l-2 000 il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tar-Repubblika 
Ċeka, tal-Ungerija u tas-Slovakkja 
naqqsu milli jindikaw kemm minn 
dawn l-agglomerazzjonijiet huma 
ta’ importanza għall-kwalità tal-
ilma u għaldaqstant ikunu jeħtieġu 
miżuri speċifiċi;- is-sitwazzjoni tal-kwalità tal-
ilma tal-korpi tal-ilma tista’ 
tirrikjedi l-issettjar ta’ limiti tal-
emissjonijiet li jmorru lil hinn 
mir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi (ara l- Anness III ). L-eżami 
tal-adegwatezza tal-valuri ta’ 
limitu tal-emissjonijiet kif definiti 
fid-dispożizzjonijiet legali nazz -
jonali, issemma għall-Ungerija u r-
Rumanija. Ir-Repubblika Ċeka ma 
inkludietx din il-miżura minħabba 
li l-limiti ssettjati bil-liġi kienu ġew 
aġġornati fl-2007, għaldaqstant 
ftit qabel l-approvazzjoni tal-pjan 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara. Għall-Ungerija, l-ambitu 
tal-miżura ma kienx ipprovdut. 
Għar-Rumanija, il-pjan kien jindika 
li huma meħtieġa limiti aktar 
stretti f’għadd limitat ta’ agglo -
merazzjonijiet iżda mhuwiex 
ċar jekk dan huwiex suffiċjenti 
f’termini ta’ kopertura tal-korpi tal-
ilma kollha soġġetti għal tniġġis 
organiku u min-nutrijenti;
- il-kwistjoni ta’ mmaniġġjar tal-
ilma tax-xita ġiet indirizzata 
parzjalment biss mill-Istati Mem -
bri. Kemm tifwir - li jseħħ matul 
xita qawwija meta l-kapaċità 
ta’ netwerk tad-drenaġġ u/jew 
impjant tat-trattament ma tkunx 
biżżejjed — kif ukoll skol ur -
ban20 jistgħu jwasslu għal tniġġis 
tal-ilma. L-Ungerija inkludiet 
miżura speċifika li tikkonsisti 
prinċipalment fl-istabbiliment ta’ 
pjan nazzjonali ta’ mmaniġġjar tal-
ilma tax-xita, u r-Rumanija identifi -
kat agglomerazzjonijiet li jeħtieġu 
sistemi ta’ ġbir tal-ilma tax-xita. 
L-ebda wieħed mill-pjanijiet ma 
kien jinkludi miżuri speċifiċi biex 
jiġi indirizzat it-tifwir21;20 Minħabba l-fatt li f’żoni urbani 
hemm ħafna superfiċji 
impermeabbli, l-ilma mix-xita 
jew mill-borra li ddub ma jistax 
jinxtorob mill-art 
u għaldaqstant l-ilma jiskula 
u jġorr kull tip ta’ materjal li 
jniġġes.
21 Fir-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015 (il-paragrafi 53 sa 
55) il-Qorti nnotat li għat-tifwir 
hemm nuqqas ta’ 
informazzjoni ġenerali dwar 
il-kwantità u l-parametri 
tat-tniġġis tiegħu. Barra minn 
hekk, fir-Repubblika Ċeka, 
fl-Ungerija u fir-Rumanija ma 
hemm l-ebda rekwiżit legali, la 
għal għadd u volum 
ammissibbli ta’ tifwir u lanqas 
għal proporzjon ta’ dilwizzjoni. 
Fis-Slovakkja rekwiżiti bħal 
dawn jeżistu u jiddeterminaw 
id-daqs meħtieġ tal-
kompartimenti ta’ tifwir. 
Madankollu, la l-volum 
u lanqas il-proporzjon ta’ 
dilwizzjoni tat-tifwir ma jridu 
jiġu mmonitorjati.
22 Osservazzjonijiet
- minn tmiem is-snin disgħin ‘il 
hawn, il-preżenza ta’ mikromater -
jali li jniġġsu hija rikonoxxuta 
dejjem aktar bħala problema fil-
kuntest tal-kwalità tal-ilma. Mikro -
materjali li jniġġsu jinstabu tipika -
ment fi prodotti farmaċewtiċi, 
prodotti għall-kura personali 
u addittivi tal-ikel. Minkejja l-
importanza dejjem tiżdied tagħha, 
il-kwistjoni ta’ mikromaterjali li 
jniġġsu ma ġietx indirizzata mill-
erba’ Stati Membri fil-pjanijiet 
tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009. Il-miżuri 
disponibbli għall-indirizzar ta’ din 
il-kwistjoni huma: (i) prevenzjoni/
tnaqqis tat-tniġġis fejn dan qed 
iseħħ (“fis-sors”) u (ii) trattament 
tal-ilma mniġġes (miżuri “fil-punt 
tar-rimi”).
Tniġġis minn installazzjonijiet 
industrijali: nuqqas ta’ miżuri 
mmirati
37 
“Miżura bażika” għall-indirizzar tat-
tniġġis mill-installazzjonijiet industrija -
li hija l-implimentazzjoni tad-Direttiva 
dwar l-Emissjonijiet Industrijali (ara 
t-Tabella 1 ).
38 
Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari”, il-Qorti iden -
tifikat in-nuqqasijiet li ġejjin fil-pjani -
jiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009 tal-erba’ Stati Membri:
- sabiex jitnaqqas it-tniġġis mis-sus -
tanzi perikolużi, jinħtieġu miżuri 
mmirati lejn dawk is-sustanzi li 
jipprevienu lill-korpi tal-ilma milli 
jiksbu status ekoloġiku u kimiku 
tajjeb. Madankollu, l-ebda wieħed 
mill-erba’ Stati Membri ma kellu 
miżuri mmirati lejn sustanzi 
speċifiċi;- filwaqt li l-erba’ Stati Membri 
lkoll inkludew miżuri rigward ir-
riabilitazzjoni ta’ siti kontaminati 
u/jew tar-rimi tal-iskart, kienu biss 
il-pjanijiet tar-Repubblika Ċeka 
u tas-Slovakkja li identifikaw siti 
li kienu meqjusa li qed joħolqu 
riskju għall-kwalità tal-ilma. 
Minkejja dan, il-Qorti sabet li s-siti 
magħżula mhux neċessarjament 
kienu jikkorrispondu għal 
dawk is-siti prijoritizzati għad-
dekontaminazzjoni mill-korpi nazz -
jonali responsabbli mill-istrateġija 
ta’ dekontaminazzjoni22.
Tniġġis mill-agrikoltura: 
miżuri addizzjonali minbarra 
d-Direttiva dwar in-Nitrati 
huma prinċipalment ta’ natura 
volontarja
39 
Il-”miżura bażika” għall-indirizzar tat-
tniġġis mill-agrikoltura hija l-implimen -
tazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati 
(ara t- Tabella 1 ).
40 
Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari”, il-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-erba’ Stati Membri kienu jirreferu 
prinċipalment għall-miżuri taħt il-
programmi tal-iżvilupp rurali fejn 
il-bdiewa jistgħu jkollhom involviment 
f’azzjonijiet li jmorru lil hinn mil-
leġiżlazzjoni obbligatorja (bħal regoli 
ta’ fertilizzazzjoni aktar stretti minn 
dawk tad-Direttiva dwar in-Nitrati). 
Madankollu, dawn il-miżuri huma ta’ 
natura volontarja biss u għaldaqstant 
jista’ jkun li ma jkoprux l-oqsma fejn it-
tniġġis tal-ilma huwa l-aktar sinifikanti 
(ara wkoll il-paragrafi 145 sa 157)23.22 Fir-Rapport Speċjali 
Nru 23/2012 “Il-Miżuri 
Strutturali tal-UE appoġġaw 
b’suċċess ir-riġenerazzjoni ta’ 
siti industrijali u militari 
abbandunati?” il-Qorti indikat 
għadd ta’ ostakoli li jfixklu 
l-issettjar ta’ prijoritajiet 
fir-rigward tar-riġenerazzjoni 
ta’ siti (bħan-nuqqas ta’ reġistri 
kompluti u xierqa dwar siti 
kontaminati) (ara l-paragrafi 37 
sa 44) ( http://eca.europa.eu ).
23 F’dan il-kuntest dokument 
tal-OECD dwar “Water Quality 
and Agriculture: Meeting the 
Policy Challenge” (Il-Kwalità 
tal-Ilma u l-Agrikoltura: Nilħqu 
l-Isfida tal-Politika), 
ippubblikata fl-2012 isemmi li 
l-ilħuq tal-isfidi tal-
immaniġġjar sostenibbli 
tal-kwalità tal-ilma fl-
agrikoltura jeħtieġ livell għoli 
ta’ impenn politiku.
23 Osservazzjonijiet
41 
Il-Qorti identifikat ukoll in-nuqqasijiet 
li ġejjin fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2009 tal-erba’ Stati 
Membri:
- għalkemm il-fosforu minn tniġġis 
diffuż għandu rwol sinifikanti 
fit-tniġġis tal-korpi tal-ilma min-
nutrijenti, ma kien hemm l-ebda 
indikazzjoni - fl-ebda wieħed 
mill-programmi - ta’ miżuri mmirati 
direttament lejn il-limitar tal-am -
mont ta’ fosforu li jiġi applikat fuq 
l-art (kg/ha)24;
- miżuri mmirati lejn it-tnaqqis tal-
erożjoni - li tikkontribwixxi b’mod 
sinifikanti għat-tniġġis mill-fosfo -
ru — kienu indikati fil-programmi 
tal-miżuri tar-Repubblika Ċeka, tal-
Ungerija u tar-Rumanija. Minkejja 
dan, fl-Ungerija l-miżura tirreferi 
għall-applikazzjoni tal-istandard 
KAAT rilevanti (ara l- Kaxxa 3 ) fil-
waqt li, fil-programmi tar-Repubb -
lika Ċeka u tar-Rumanija, hemm 
nuqqas ta’ dettall fir-rigward ta’ kif 
il-miżuri għandhom jitwettqu;
- miżuri mmirati lejn it-tnaqqis fl-
użu ta’ pestiċidi ssemmew fil-pro -
grammi tal-miżuri tal-erba’ Stati 
Membri lkoll. Madankollu l-miżuri 
kienu vagi jew kienu jirreferu 
għall-pjanijiet ta’ azzjoni dwar 
il-pestiċidi, li kellhom jiġu adottati 
u kkomunikati lill-Kummissjoni sas-
26 ta’ Novembru 2012 kif mitlub 
mid-Direttiva dwar il-Pestiċidi (ara 
t-Tabella 2 ).Nuqqas ta’ informazzjoni 
sinifikattiva rigward il-
finanzjament tal-miżuri
42 
Il-Qorti sabet li stima tal-ispejjeż ma 
ġietx ipprovduta għall-miżuri kollha 
stipulati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2009. Informazz -
joni dwar is-sorsi u d-disponibbiltà 
tal-fondi kienet parzjali biss għall-erba’ 
Stati Membri.
43 
L-assenza tal-informazzjoni dwar 
l-ispejjeż u dwar ir-riżultati mistennija 
tal-miżuri (ara l-paragrafu 34) tfixkel 
l-identifikazzjoni tal-miżuri l-aktar 
kosteffettivi.
44 
Il-finanzjament ipprovdut barra 
mill-programmi tal-UE huwa rari. Is-
sorsi prinċipali ta’ finanzjament huma 
l-programmi kofinanzjati mill-UE 
permezz tal-Fond Ewropew għall-
Iżvilupp Reġjonali/il-Fond ta’ Koeżjoni 
kif ukoll il-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali. Għaldaqstant, il-
prijoritajiet u l-allokazzjoni finanzjarja 
deċiżi f’dawn il-programmi għandhom 
impatt fuq il-progress fil-qasam tal-
kwalità tal-ilma. Madankollu, mhux 
dejjem inkisbet koordinazzjoni bejn 
il-korpi li japprovaw il-prijoritajiet 
u l-proġetti, u l-korpi li japprovaw 
il-programm ta’ miżuri tal-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (ara 
wkoll il-paragrafu 38).24 Il-fertilizzanti jinkludu bħala 
sustanzi attivi b’mod 
partikolari wieħed jew aktar 
minn dawn li ġejjin: nitroġenu, 
fosfat u potassju.
24 Osservazzjonijiet
Segwitu mill-qrib mill-
Kummissjoni iżda t-titjib 
jiddependi mir-rieda tal-
Istati Membri li jieħdu 
azzjoni
47 
Il-Kummissjoni mhijiex responsab -
bli mill-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara adot -
tati mill-Istati Membri. Madankollu, jekk Stat Membru jonqos milli jikkon -
forma mal-liġi tal-UE, il-Kummissjoni 
għandha s-setgħa li tibda proċedura 
ta’ ksur u fl-aħħar mill-aħħar li tirreferi 
l-każ lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja. 
Fl-2008, il-Kummissjoni introduċiet 
dik li hija magħrufa bħala l-”proċedura 
pilota” tal-UE li tintuża bħala l-ewwel 
pass biex tipprova ssolvi l-problemi 
sabiex, jekk ikun possibbli, jiġu evitati 
proċeduri formali ta’ ksur.Għadd sinifikanti ta’ korpi 
tal-ilma eżentati mill-
iskadenzi tal-2015 u l-2021
45 
Skont il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2009, l-erba’ Stati 
Membri eżentaw għadd sinifikanti ta’ 
korpi tal-ilma mill-iskadenza tal-2015 
(ara t- Tabella 5 ) iżda mingħajr ma 
pprovdew ġustifikazzjonijiet ċari għall-
estensjonijiet taż-żmien mogħtija.46 
L-għadd ta’ eżenzjonijiet fi ħdan l-
abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara tal-2015 jibqa’ għoli, 
bl-eċċezzjoni tar-Rumanija u, għall-
istatus kimiku, tas-Slovakkja. Dan ifiss -
er li għall-korpi tal-ilma eżentati, kwal -
ità tajba tal-ilma tista’ tkun mistennija 
li tinkiseb biss fil-perjodu 2021-2027.Tabella 5Korpi tal-ilma tas-superfiċje eżentati (bħala % tal-għadd totali ta’ korpi tal-ilma 
tas-superfiċje)
Stat Membrupjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara 
tal-2009abbozz ta’ pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara tal-2015pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara 
tal-2009abbozz ta’ pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara tal-2015
Status ekoloġiku Status kimiku
Ir-Repubblika 
Ċeka90 % 63 % 31 % 36 %
L-Ungerija 88 % 84 % 44 %275 %
Ir-Rumanija 36 % 14 % 6 % 2 %
Is-Slovakkja147 %11 %
1 Is-Slovakkja pprovdiet ċifra (37 %) li tirrigwarda kemm l-istatus ekoloġiku kif ukoll dak kimiku meqjusa flimkien.
2 Il-perċentwal ġie kkalkulat fuq l-għadd ta’ korpi bi status magħruf.
Sors : Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE jew fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.
25 Osservazzjonijiet
48 
Il-Kummissjoni eżaminat il-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009 tal-Istati Membri lkoll 
u ppreżentat osservazzjonijiet u rak -
komandazzjonijiet speċifiċi skont 
l-Istat Membru f’żewġ rapporti25 li 
jakkompanjaw żewġ Komunikazzjoni -
jiet mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni 
organizzat ukoll laqgħat bilaterali fl-
2013 u fl-2014 mal-erba’ Stati Membri 
lkoll fejn indirizzat it-tħassib prinċipali 
tagħha.
49 
Fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-ftehi -
miet ta’ sħubija26 u l-programmi oper -
azzjonali dwar l-ambjent għall-perjodu 
tal-programm 2014-2020, il-Kummis -
sjoni vvalutat l-”adozzjoni ta’ pjan ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara” bħala 
kriterju għall-issodisfar ta’ kundizz -
jonalità ex ante27. Fir-Repubblika Ċeka, 
l-Ungerija u s-Slovakkja, dan il-kriterju 
ma tqiesx bħala ssodisfat. Il-program -
mi operazzjonali jinkludu azzjonijiet 
li jridu jittieħdu bħala konsegwenza, 
iżda ma jkoprux id-dgħufijiet kollha 
identifikati matul il-laqgħat bilaterali 
għall-Ungerija u s-Slovakkja (ara l-
paragrafu 48). Minflok, il-Kummissjoni 
tqis l-azzjonijiet iddettaljati fil-minuti 
ta’ dawn il-laqgħat bilaterali bħala 
azzjonijiet li jridu jittieħdu mill-Istati 
Membri. Madankollu, dawn il-minuti 
ma għandhomx l-istess forza kuntrat -
twali bħall-programmi operazzjonali. 
Għar-Repubblika Ċeka biss saret refer -
enza speċifika fil-programm operazz -
jonali28 għat-talbiet tal-Kummissjoni li 
saru matul il-laqgħa bilaterali. Kump -
lessivament, dan il-mod ta’ azzjoni 
jdgħajjef l-effett tal-kundizzjonalità 
ex ante .50 
L-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tal-2015 għadu 
jippreżenta għadd ta’ nuqqasijiet li 
nstabu mill-Qorti u mill-Kummissjoni 
fil-pjanijiet tal-2009 rigward l-identifi -
kazzjoni ta’ miżuri xierqa.
Miżuri u strumenti 
implimentati mill-Istati 
Membri sabiex jitnaqqas 
it-tniġġis ikkawżat mill-
ilmijiet mormija
51 
Il-Qorti eżaminat jekk il-miżuri u l-is -
trumenti kif implimentati fl-erba’ Stati 
Membri humiex xierqa biex jindirizzaw 
it-tniġġis mill-ilmijiet mormija emess 
minn agglomerazzjonijiet u minn 
installazzjonijiet industrijali.
Tniġġis minn 
agglomerazzjonijiet: 
progress fit-trattament tal-
ilma mormi iżda l-istrumenti 
disponibbli jistgħu jintużaw 
b’mod aktar effettiv
52 
Mod importanti kif jitnaqqas it-
tniġġis minn agglomerazzjonijiet 
għall-erba’ Stati Membri kien li jiżdied 
il-perċentwal ta’ ilma mormi ttrat -
tat b’mod xieraq. Għalhekk il-Qorti 
eżaminat jekk l-erba’ Stati Membri:
- kinux għamlu progress fir-rigward 
tal-kwantità tal-ilma mormi li jiġi 
ttrattat b’mod xieraq;25 SWD(2012) 379 final 
tal-14 ta’ Novembru 2012, 
Rapporti skont l-Istat Membru 
li jakkompanjaw ir-Rapport 
mill-Kummissjoni lill-
Parlament Ewropew 
u lill-Kunsill dwar 
l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin 
tax-Xmara tad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma (2000/60/KE) u   
SWD(2015) 50 final tad-
9 ta’ Marzu 2015: Rapport dwar 
il-progress fl-implimentazzjoni 
tal-Programmi ta’ Miżuri 
tad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma, li jakkompanjaw 
id-dokument Komunikazzjoni 
mill-Kummissjoni lill-
Parlament Ewropew 
u lill-Kunsill dwar id-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva 
dwar l-Għargħar: Azzjonijiet 
favur l-”istatus tajjeb” tal-ilma 
tal-UE u biex jitnaqqsu r-riskji 
tal-għargħar.
26 Ftehim ta’ sħubija huwa pjan 
strateġiku nnegozjat bejn 
il-Kummissjoni u l-awtoritajiet 
nazzjonali bi prijoritajiet ta’ 
investiment li jkopru l-Fondi 
Strutturali u ta’ Investiment 
Ewropej.
27 Jekk il-kundizzjonalitajiet ex 
ante  ddefiniti mir-Regolamenti 
tal-UE ma jiġux issodisfati, 
jeħtieġ li jitħejjew pjanijiet ta’ 
azzjoni biex jiġi żgurat li dawn 
jiġu ssodisfati sal-31.12.2016.
28 Il-programm operazzjonali ġie 
approvat f’April 2015.
26 Osservazzjonijiet
- kellhomx sistema ta’ spezzjoni li 
tiżgura l-infurzar tal-limiti tal-
emissjonijiet issettjati fil-permessi 
tal-iskariki tal-ilma mormi;
- użawx l-imposta fuq it-tniġġis tal-
ilma li trid titħallas mill-impjanti 
tat-trattament tal-ilma urban mor -
mi bħala strument li jiskoraġġixxi 
l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu.
Sar progress fir-rigward tal-
kwantità tal-ilma mormi li qed 
jiġi ttrattat
53 
L-erba’ Stati Membri jridu jilħqu l-
objettivi ssettjati mid-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi 
(ara t- Tabella 1 ) skont l-iskadenzi29 
maqbula fit-Trattati tal-Adeżjoni.
54 
Skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, l-
Istati Membri kellhom jidentifikaw żoni 
sensittivi, b’mod partikolari żoni f’riskju 
ta’ ewtrofikazzjoni. Ir-Repubblika Ċeka, 
ir-Rumanija u s-Slovakkja nnominaw 
it-territorji kollha tagħhom bħala żoni 
sensittivi. Dan huwa aspett pożittiv 
mil-lat tal-kwalità tal-ilma minħabba 
li f’dawn iż-żoni huwa meħtieġ trat -
tament aktar strett/trattament ter -
zjarju ta’ ilma mormi għal agglom -
erazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p., 
jiġifieri tnaqqis ta’ nutrijenti li huma 
responsabbli għall-ewtrofikazzjoni 
(ara l- Anness III ). Għall-Ungerija, ara 
l-paragrafu 64.55 
Sabiex jagħmlu progress, l-Istati 
Membri kienu jeħtieġu jżidu s-sehem 
tal-popolazzjoni konnessa ma’ imp -
jant tat-trattament u kellhom itejbu 
t-teknoloġija tat-trattament, jiġifieri 
jiżguraw ir-rispett tal-limiti tal-emis -
sjonijiet għat-tniġġis organiku (DBO5 
u DKO) permezz tat-trattament se -
kondarju u t-tniġġis min-nutrijenti (Ntot 
u Ptot) permezz ta’ trattament aktar 
strett/trattament terzjarju. Minbarra 
dan, il-limiti tal-emissjonijiet issettjati 
mill-impjant tat-trattament għandhom 
jirriflettu l-kwalità tal-ilma fil-korp li 
qed jirċievi l-ilma mormi.
Sar progress f’termini ta’ 
konnessjoni man-netwerk tad-
drenaġġ u mal-impjanti tat-
trattament iżda għad hemm lakuni 
b’mod partikolari f’żewġ Stati 
Membri...
56 
Il-Figura 3  turi l-progress fir-rigward 
tar-rata ta’ konnessjoni tal-popolazzjo -
ni totali kemm man-netwerks tad-
drenaġġ pubbliku kif ukoll mal-impjan -
ti tat-trattament. Fl-erba’ Stati Membri 
lkoll, ir-rati ta’ konnessjoni żdiedu 
bejn l-2008 u l-2012. Ir-Rumanija, billi 
ngħaqdet mal-UE tliet snin wara t-tliet 
Stati Membri l-oħra, kellha, kumples -
sivament, ir-rati ta’ konnessjoni l-aktar 
baxxi.
57 
Id-differenza bejn il-perċentwal 
tal-popolazzjoni totali konnessa 
man-netwerks tad-drenaġġ pubbliku 
u l-perċentwal konness ma’ impjant 
tat-trattament tal-ilma urban mormi 
turi li mhux l-ilma mormi kollu mill-
popolazzjoni konnessa qed jiġi 
ttrattat minn impjant tat-trattament 
tal-ilma mormi. Din id-differenza hija 
l-ogħla fl-Ungerija u l-aktar baxxa 
fis-Slovakkja.29 Skadenzi finali għall-
implimentazzjoni tad-
Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi: 
ir-Repubblika Ċeka 31.12.2010, 
l-Ungerija 31.12.2015, 
ir-Rumanija 31.12.2018 
u s-Slovakkja 31.12.2015.
27 Osservazzjonijiet
58 
Il-popolazzjoni totali li għadha mhijiex 
konnessa ma’ netwerk pubbliku tad-
drenaġġ tista’ tinqasam kif ġej:
- il-popolazzjoni minn agglomer -
azzjonijiet daqs jew ‘il fuq minn 
2 000 e.p. li għalihom għad ma 
hemm l-ebda ġbir. Dan huwa l-każ 
għar-Rumanija fejn 39.8 % tal-piż30 
ma kienx inġabar sa tmiem l-2012. 
Ir-Rumanija għandha sal-2018 biex 
tissodisfa l-obbligi tagħha taħt 
id-Direttiva dwar it-Trattament tal-
Ilma Urban Mormi;- il-popolazzjoni minn agglom -
erazzjonijiet daqs jew ogħla 
minn 2 000 e.p. li għalihom il-piż 
jinġabar minn sistemi individwali 
(bħal tankijiet settiċi)31. Għall-erba’ 
Stati Membri, il-piż miġbur minn 
sistemi individwali kien: ir-Repubb -
lika Ċeka: 7 %, l-Ungerija: 14 %, 
ir-Rumanija: 1 %, is-Slovakkja: 13 %;
- il-popolazzjoni minn agglomer -
azzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000 li 
għalihom ma hemm l-ebda ġbir.30 Il-piż huwa l-piż organiku 
bijodegradabbli ta’ 
agglomerazzjoni espress f’e.p. 
Unità ta’ e.p. waħda 
tikkorrispondi għall-piż 
tat-tniġġis ta’ drenaġġ 
iġġenerat minn abitant 
wieħed u tirrappreżenta 
t-toqol bijodegradabbli 
organiku li jkollu domanda 
bijokimika ta’ ossiġenu fuq 
ħamest ijiem ta’ 60 g ta’ 
ossiġenu kuljum.
31 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015, il-paragrafi 21 
u 22.Figura 3Perċentwal tal-popolazzjoni totali konnessa ma’ netwerks pubbliċi tad-drenaġġ 
u konnessa ma’ impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi: il-progress li sar bejn 
l-2008 u l-2012
Sors:  Perċentwal konness man-netwerks tad-drenaġġ pubbliku: Uffiċċji tal-Istatistika tar-Repubblika Ċeka, tal-Ungerija u tas-Slovakkja u r-rapport 
tar-Rumanija dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi ddatat 30.6.2013 għad- data  tal-2008 u l-Uffiċċju 
tal-Istatistika tar-Rumanija għad- data  tal-2012.  
Perċentwal konness mal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi: Uffiċċji tal-Istatistika tar-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija u s-Slovakkja u l-
Eurostat ( data  tal-2011) għall-Ungerija.Ir-Repubblika Ċeka100
9083 %
4050607080
102030
0100
90
4050607080
102030
0100
90
4050607080
102030
0100
90
4050607080
102030
078 %85 %
73 %
44 %
41 %62 %
61 %
L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja
% konness man-netwerks pubbliċi tad-drenaġġ
% konness ma' impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi
28 Osservazzjonijiet
59 
Fir-rigward tas-sistemi individwali, 
id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi tirrikjedi li jipprovdu 
livell simili ta’ protezzjoni ambjen -
tali bħal dak għall-ilma urban mormi 
skarikat fis-sistemi ta’ ġbir. Il-Qorti 
tikkonkludi li abbażi tal-informazzjoni 
pprovduta lill-Kummissjoni mill-Istati 
Membri ma tistax issir valutazzjoni fir-
rigward ta’ jekk dawn is-sistemi jikkon -
formawx mad-Direttiva. Bl-istess mod, 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009 ma jipprovdux 
informazzjoni dwar dan. Fit-tieni nofs 
tal-2014 il-Kummissjoni talbet lill-Istati 
Membri jipprovdu spjegazzjonijiet 
dwar kif inkisbet il-konformità.60 
Fir-rigward ta’ agglomerazzjonijiet 
b’e.p. taħt l-2 000, id-Direttiva tirrikjedi 
li fejn is-sistemi ta’ ġbir huma stabbiliti, 
għandu jiġi żgurat trattament xieraq 
f’każ ta’ skariku għal ġol-ilma ħelu 
u l-estwarji. Madankollu, il-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-
2009 tar-Repubblika Ċeka u tal-Ungeri -
ja ma pprovdew l-ebda informazzjoni 
dwar l-għadd ta’ agglomerazzjonijiet 
fejn kienu stabbiliti sistemi ta’ ġbir iżda 
fejn ma kien hemm l-ebda impjant 
tat-trattament tal-ilma urban mormi. 
Minbarra r-rekwiżiti mid-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, l-
Istati Membri, f’konformità mad-Diret -
tiva Qafas dwar l-Ilma, iridu jissettjaw 
miżuri għal dawk l-agglomerazzjonijiet 
fejn l-iskariku tal-ilma mormi għandu 
impatt negattiv fuq il-kwalità tal-ilma. 
Madankollu, il-miżuri fil-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-
2009 huma vagi (ara l-paragrafu 36).
Stampa  1 — Impjant tat-trattament tal-ilma mormi fl-Ungerija
Sors:  Il-QEA.
29 Osservazzjonijiet
… u sar progress sinifikanti 
f’termini ta’ trattament sekondarju 
u terzjarju tal-ilma mormi fi tlieta 
mill-Istati Membri, iżda kollha 
għadhom lura
61 
Il-progress f’termini ta’ trattament 
sekondarju tal-ilma urban mormi 
minn agglomerazzjonijiet daqs jew 
ogħla minn 2 000 e.p. matul il-perjodu 
2007/2008 sa 2011/201232 kien sinifi -
kanti (ara l- Figura 4 ). Fi tmiem l-2012 
fi tlieta mill-erba’ Stati Membri aktar 
minn 90 % tal-ilma urban mormi 
tal-agglomerazzjonijiet ikkonformaw 
mal-limiti tal-emissjonijiet imposti 
mid-Direttiva għad-DBO5 d-DKO.62 
Il-perċentwal aktar baxx ta’ tratta -
ment sekondarju għar-Rumanija (39 %) 
huwa dovut parzjalment għall-fatt li 
ngħaqdet mal-UE tliet snin wara l-Istati 
Membri l-oħra. Fl-2012, ir-Rumanija 
kienet għadha lura wkoll fir-rigward 
tal-iskadenza interim tagħha tad-
Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi għal dak li jikkonċerna 
t-trattament sekondarju (sal-2010, 51 % 
tal-piż kellu jiġi ttrattat b’mod xieraq).32 Id- data  pprovduta mill-Istati 
Membri lill-Kummissjoni 
fl-2010 rigward il-perjodu 
2007/2008 u f’nofs l-2014 
rigward il-perjodu 2011/2012.Figura 4Il-progress matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/20121 rigward it-trattament sekondarju 
tal-ilma urban mormi għal agglomerazzjonijiet ≥ 2 000 e.p. (espress bħala % tal-piż 
totali ta’ dawn l-agglomerazzjonijiet minbarra l-piż dieħel fis-sistemi individwali)
1  Id- data  għall-Ungerija tirrigwarda l-2007 u l-2011, għar-Rumanija l-2007 u l-2012 u d- data  għar-Repubblika Ċeka u tas-Slovakkja tirrigwarda 
l-2008 u l-2012.
2 Id- data  għar-Repubblika Ċeka tirrigwarda t-territorju kollu u għaldaqstant mhux biss il-parti fil-baċin tax-Xmara Danubju.
Sors:  Analiżi mill-QEA tad- data  pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni.Ir-Repubblika Ċeka2L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja2007/2008
2011/2012
26 %56 %
13 %44 %99 %92 % 97 %
39 %
30 Osservazzjonijiet
63 
Il-progress f’termini ta’ trattament 
terzjarju tal-ilma urban mormi matul 
il-perjodu 2007/2008 sa 2011/2012 kien 
sinifikanti bl-istess mod. Il- Figura 5  
turi s-sitwazzjoni għall-piż tal-ag -
glomerazzjonijiet kollha ogħla minn 
10 000 e.p. Hija tindika l-perċentwal 
tal-piż totali (minbarra l-piż dieħel 
fis-sistemi individwali) li jilħaq il-limiti 
tal-emissjonijiet tad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi 
għal Ntot u Ptot.64 
L-Ungerija ma ddikjaratx it-territorju 
kollu tagħha bħala żona sensit -
tiva iżda tapplika l-Artikolu 5.4 tad-
Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi. Dan ifisser li mhumiex 
l-impjanti individwali tat-trattament 
tal-ilma mormi li jeħtieġu japplikaw 
il-limiti għal Ntot u Ptot sakemm ikun 
jista’ jintwera li l-perċentwal minimu 
tat-tnaqqis tal-piż kumplessiv dieħel 
fl-impjanti kollha (daqs jew ogħla minn 
2 000 e.p.) huwa tal-inqas 75 % kemm 
għal Ntot kif ukoll Ptot. Filwaqt li r-rata 
kumplessiva tat-trattament fl-Ungerija 
kienet ħafna aktar baxxa milli fir-Re -
pubblika Ċeka u fis-Slovakkja33, kienet 
viċin li tikkonforma mar-rekwiżit ta’ 
75 % fi tmiem l-201234.33 Skont data  tal-2012 ipprovduta 
mill-Istati Membri lill-
Kummissjoni, il-piż minn 
agglomerazzjonijiet daqs jew 
ogħla minn 2 000 e.p. li kien 
jirrispetta l-limiti tad-Direttiva 
hu kif ġej: (i) għal Ntot: 
ir-Repubblika Ċeka: 83 %, 
l-Ungerija: 33 %, is-Slovakkja: 
60 % u (ii) għal Ptot: ir-
Repubblika Ċeka: 77 %, 
l-Ungerija: 39 %, is-Slovakkja: 
86 %.
34 Skont informazzjoni 
pprovduta mill-awtoritajiet 
Ungeriżi lill-Kummissjoni, 
il-perċentwal ta’ tnaqqis 
tal-piż dieħel fl-impjanti 
tat-trattament kien ta’ 73.1 % 
għal Ntot u ta’ 74.4 % għal Ptot.Figura 5Il-progress matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/20121 rigward it-trattament terzjarju 
tal-ilma urban mormi għal agglomerazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p. (espress 
bħala % tal-piż totali ta’ dawn l-agglomerazzjonijiet minbarra l-piż dieħel fis-sistemi 
individwali)
1 Ara n-nota 1 tal- Figura 4  għad-dati ta’ referenza.
2  Għar-Repubblika Ċeka l-impjant tat-trattamet ta’ Praga li jittratta 15 % tal-piż totali għal agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. 
ma kienx konformi mar-rekwiżiti tad-Direttiva fl-2012. Huwa mistenni li sal-2018 l-ilma mormi ta’ Praga jkun qed jirċievi trattament adegwat.
3  Għas-Slovakkja, data  separata għal Ntot u Ptot ma kinitx disponibbli. Id- data  użata tikkorrispondi għall-piż li jilħaq il-limiti tal-emissjonijiet għal 
parametru wieħed jew għaż-żewġ parametri.
Sors:  Analiżi mill-QEA tad- data  pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni.Ir-Repubblika
Ċeka2L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja3Ir-Repubblika
ĊekaL-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja31 %78 %
32 %
10 %20 %
3 %20 %32 %67 %NtotPtot
96 %
34 %96 %
2007/2008
2011/2012Ara l-paragrafu 64
Ara l-paragrafu 64
31 Osservazzjonijiet
65 
Minkejja l-progress miksub 
prinċipalment bis-saħħa ta’ riżorsi 
mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp 
Reġjonali u mill-Fond ta’ Koeżjoni35 
l-Qorti tinnota li l-erba’ Stati Membri 
lkoll għadhom lura fir-rigward tal-
iskadenzi interim u/jew finali għall-
implimentazzjoni tad-Direttiva36. 
Hija tinnota wkoll li s-sostenibbiltà 
finanzjarja37 tal-infrastruttura mib -
nija reċentement jew dik riabilitata 
ma tistax tiġi garantita, li huwa riskju 
għall-kwalità tal-ilma fit-terminu twil.
Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet 
li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti 
tad-Direttiva f’25 % tal-każijiet 
eżaminati mill-Qorti
66 
Is-sitwazzjoni tal-kwalità tal-ilma fir-
rigward ta’ korp tal-ilma tista’ tkun tali 
li limiti aktar stretti minn dawk im -
posti mid-Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi jeħtieġ li jiġu 
ssettjati għal impjant tat-trattament 
tal-ilma urban mormi. Minn kampjun 
ta’ 28 impjant tat-trattament tal-ilma 
urban mormi eżaminati mill-Qorti, 
il-permessi tal-iskariki tal-ilma mormi 
għal seba’ impjanti (25 %) kienu jin -
kludu limiti li kienu aktar stretti minn 
dawk imposti mil-liġi nazzjonali38: tliet 
każijiet minn erbgħa eżaminati fir-Re -
pubblika Ċeka39 (kollha jikkonċernaw 
in-nutrijenti) u erba’ każijiet minn 
sebgħa eżaminati fl-Ungerija (li tnejn 
minnhom jikkonċernaw in-nutrijent 
Ptot).
67 
Min-naħa l-oħra, fl-Ungerija, tlieta 
mis-seba’ impjanti eżaminati kellhom 
il-kapaċità teknika li jneħħu n-nutri -
jenti (Ntot u Ptot) u għaldaqstant li jtejbu 
l-kwalità tal-effluwenti, iżda ma kinux 
meħtieġa jagħmlu dan mill-permess 
tal-iskariki.68 
Skont id- data  pprovduta mill-Istati 
Membri lill-Kummissjoni, fl-2012 
madwar 20 %40 tal-ilma mormi ttrat -
tat minn agglomerazzjonijiet ta’ bejn 
2 000 u 10 000 e.p. irrispettaw il-limiti 
tad-Direttiva għal Ntot u Ptot. Dan mhu -
wiex rekwiżit tad-Direttiva iżda huwa 
pożittiv għall-kwalità tal-ilma.
69 
Id-dispożizzjonijiet legali nazzjonali 
fl-erba’ Stati Membri ma jissettjawx 
limiti tal-emissjonijiet għal mikro -
materjali li jniġġsu. Ikun meħtieġ titjib 
kbir fil-proċessi tat-trattament attwali 
biex jitneħħew dawn is-sustanzi (ara 
l-paragrafu 36).
70 
Ittieħdet inizjattiva fil-livell tal-UE 
minħabba li d-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma ġiet emendata fl-201341 mill-
Parlament Ewropew u mill-Kunsill fejn 
fost oħrajn fejn talbu lill-Kummissjoni 
tiżviluppa sa Settembru 2015 approċċ 
strateġiku għat-tniġġis tal-ilma minn 
sustanzi farmaċewtiċi u biex tippro -
poni sa Settembru 2017, miżuri biex 
jittieħdu fil-livell tal-UE u/jew tal-Istati 
Membri biex jiġi implimentat dan 
l-approċċ. Bl-istess emenda ġie intro -
dott il-kunċett ta’ lista ta’ sorveljanza 
ta’ sustanzi li għalihom trid tinġabar 
data  ta’ monitoraġġ madwar l-UE 
kollha. L-ewwel lista ta’ sorveljanza ta’ 
10 sustanzi ġiet stabbilita f’Marzu 2015 
u tinkludi sustanzi farmaċewtiċi 
u pestiċidi.35 Fil-31.12.2014 il-kontribuzzjoni 
mill-UE allokata għall-ilma 
mormi fil-baġit tal-programmi 
operazzjonali fl-erba’ Stati 
Membri miżjura kienet ta’ 
EUR 5.07 biljun.
36 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015, il-paragrafi 24 
sa 26.
37 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015, il-paragrafi 89 
sa 105.
38 Għal ċerti parametri, il-liġi 
nazzjonali fl-erba’ Stati 
Membri lkoll timponi limiti li 
huma aktar stretti minn dawk 
tad-Direttiva dwar it-
Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi.
39 Fl-2011, il-liġi Ċeka introduċiet 
sett ta’ valuri ta’ limitu 
tal-emissjonijiet li jirriżultaw 
mill-applikazzjoni tal-aqwa 
tekniki disponibbli. Dawn 
huma l-limiti li l-awtoritajiet li 
joħorġu l-permess iridu jieħdu 
inkunsiderazzjoni meta jkunu 
jridu jimponu limiti aktar 
stretti mill-istandard issettjat 
bil-liġi. Fil-prattika dan ifisser li 
dawn il-limiti saru l-massimu li 
l-awtoritajiet jistgħu jimponu. 
Il-biċċa l-kbira mill-valuri ta’ 
limitu tal-emissjonijiet, 
għall-erba’ impjanti 
tat-trattament tal-ilma mormi 
eżaminati li kienu aktar stretti 
mid-Direttiva u mill-istandard 
issettjat mil-liġi nazzjonali, 
jikkorrispondu għal dawn 
il-limiti massimi.
40 Fir-Repubblika Ċeka l-piż li 
jikkonforma mal-limiti għal Ptot 
huwa saħansitra ogħla: 97 %.
41 Id-Direttiva 2013/39/UE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tat-
12 ta’ Awwissu 2013 li temenda 
d-Direttivi 2000/60/KE 
u 2008/105/KE rigward 
sustanzi prijoritarji fil-qasam 
tal-politika dwar l-ilma 
(ĠU L 226, 24.8.2000, p. 1).
32 Osservazzjonijiet
L-effett deterrent tas-sistema ta’ 
spezzjoni huwa limitat
71 
Limiti tal-emissjonijiet issettjati b’mod 
xieraq ikollhom impatt fuq il-kwalità 
tal-ilma biss jekk ikun hemm konform -
ità magħhom. Għaldaqstant huwa 
importanti li jkun hemm sistema ef -
fettiva ta’ spezzjoni42 biex tiġi żgurata 
l-adeżjoni mal-limiti speċifikati fil-
permessi tal-iskariki tal-ilma mormi 
għall-impjanti tat-trattament tal-ilma 
urban mormi.
72 
Il-konformità tiġi żgurata permezz ta’ 
żewġ tipi ta’ kontrolli:
- dawk imwettqa mill-operaturi 
tal-impjanti tat-trattament abbażi 
ta’ kampjuni tal-ilma mfassla min -
nhom stess (minn hawn ‘il qud -
diem imsejħa awtokontrolli);
- dawk imwettqa minn korpi 
pubbliċi ta’ spezzjoni43.
73 
Fir-rigward tal-awtokontrolli, il-Qorti 
tikkonkludi li minn kampjun ta’ 28 imp -
jant tat-trattament tal-ilma urban mor -
mi eżaminati, l-impjanti kollha min -
barra wieħed irrispettaw ir-rekwiżiti 
tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-
Ilma Urban Mormi f’termini tal-għadd 
ta’ kontrolli. Barra minn hekk, fl-2012, 
25 mit-28 impjant irrispettaw il-limiti 
speċifikati fil-permessi tagħhom44.74 
Fir-rigward tal-kontrolli mwettqa minn 
korpi pubbliċi ta’ spezzjoni, il-frekwen -
za tagħhom mhija preskritta fl-ebda 
wieħed mill-erba’ Stati Membri45. 
Hija għaldaqstant għad-diskrezzjoni 
tal-awtorità kkonċernata filwaqt li 
jittieħdu inkunsiderazzjoni l-limitazz -
jonijiet tar-riżorsi tagħha. Il-frekwenza 
reali miksuba tvarja skont l-Istat 
Membru (ara t- Tabella 6 ). Għall-Istati 
Membri li ppreżentaw id- data  lill-Qorti, 
is-Slovakkja wettqet kontrolli l-inqas 
ta’ spiss. L-ebda data  dwar il-frekwenza 
ma ġiet riċevuta mill-Ungerija. Fis-Slo -
vakkja, huwa rari li l-korp ta’ spezz -
joni jieħu l-kampjuni proprji tiegħu 
tal-effluwent u, minflok, joqgħod fuq 
awtokontrolli tal-operaturi mwettqa 
minn laboratorji akkreditati.
75 
Meta jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet 
u dan jiġi osservat mill-korpi pubbliċi 
ta’ spezzjoni, huma dovuti multi46 
skont id-dispożizzjonijiet legali nazz -
jonali fl-erba’ Stati Membri lkoll.
76 
Fl-Ungerija u fir-Rumanija l-multi jiġu 
applikati għal kull materjal li jniġġes, 
li għalih ikun inqabeż il-limitu. L-
ammont għal kull kg ta’ tniġġis li 
jaqbeż il-limitu jvarja skont il-materjal 
ikkonċernat li jniġġes47. Fir-Rumanija, 
is-serjetà tal-offiża tiġi vvalutata wkoll 
sabiex il-korp ta’ spezzjoni jkun jista’ 
jagħżel li joħroġ twissija aktar milli 
multa. L-istatistika Rumena dwar ir-
riżultati tal-ispezzjonijiet tal-2012 turi 
li nħarġu twissijiet ħames darbiet aktar 
milli nħarġu multi.42 Fil-livell tal-UE hemm 
ir-
Rakkomandazzjoni 2001/331/
KE tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-4 ta’ April 2001 
li tipprevedi kriterji minimi 
għal spezzjonijiet ambjentali 
fl-Istati Membri 
(Recommendation 2001/331/
EC of the European Parliament 
and the Council of 4 April 2001 
providing for minimum criteria 
for environmental inspections 
in the Member States) (ĠU 
L 118, 27.4.2001, p. 41). Din 
tipprovdi linji gwida 
għall-organizzazzjoni 
(stabbiliment tal-pjanijiet ta’ 
spezzjoni) u t-twettiq ta’ 
kontrolli (żjarat fuq il-post 
u rapportar).
43 Dawn il-korpi huma kif ġej: 
fir-Repubblika Ċeka: 
l-Ispettorat Ambjentali Ċek 
(CZIP), fl-Ungerija: id-
Direttorat Ġenerali Nazzjonali 
għall-Ġestjoni tad-Diżastri 
tal-Ministeru tal-Intern (minn 
April 2014), fir-Rumanija: 
l-Amministrazzjoni Nazzjonali 
“Romanian Waters” (Ilmijiet 
Rumeni) (ANAR), fis-Slovakkja: 
l-Ispettorat Ambjentali 
Slovakk (SZIP). Korpi oħra 
jistgħu jwettqu kontrolli wkoll 
fil-livell tal-impjanti tat-
trattament tal-ilma mormi 
bħall-awtoritajiet li 
jistabbilixxu l-permess. Dawn 
il-kontrolli ma ġewx inklużi 
fil-valutazzjoni tal-Qorti.
44 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 2/2015, il-paragrafi 48 
u 50.
45 Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill 
tal-11 ta’ Ġunju 2012 talbu titjib 
tal-ispezzjonijiet u Opinjoni 
tal-Kumitat tar-Reġjuni 
enfasizzat li qafas madwar l-UE 
kollha għall-ispezzjonijiet 
nazzjonali jista’ jiżgura 
kundizzjonijiet ekwi 
u konsistenza fl-azzjoni legali. 
Inġibdet l-attenzjoni wkoll 
għall-valur ta’ rwol tal-
Kummissjoni relatat ma’ 
spezzjoni ddefinita sew.
46 Sanzjonijiet taħt il-liġi kriminali 
(bħal sentenzi ta’ ħabs) 
mhumiex indirizzati f’dan 
ir-rapport.
47 Pereżempju fl-Ungerija 
l-ammont għal kull kg ta’ 
tniġġis (ikkonvertit minn HUF 
bir-rata tal-kambju tal-
31.12.2014: 315.54) huwa ta’ 
EUR 1.11 għal Ntot u EUR 7.29 
għal Ptot. Fir-Rumanija, 
l-ammont għal kull kg ta’ 
tniġġis (ikkonvertit minn RON 
33 Osservazzjonijiet
77 
Fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, 
il-multa ma tiddependix mill-materjal 
ikkonċernat li jniġġes jew l-ammont 
ta’ tniġġis li jaqbeż il-limitu. Minflok, 
l-ammont jiġi stabbilit skont is-serjetà 
tan-nuqqas ta’ konformità mal-
kundizzjonijiet ta’ permessi kif ivvalu -
tati mill-korp pubbliku ta’ spezzjoni 
(b’ammont massimu48 ssettjat mid-
dispożizzjonijiet legali nazzjonali).
78 
L-ebda wieħed mill-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-
2009 ma kien jinkludi miżura mmirata 
lejn il-valutazzjoni tal-effettività 
u l-effett deterrent tas-sistema ta’ 
spezzjoni.L-imposta fuq it-tniġġis tal-
ilma użata parzjalment bħala 
strument ta’ deterrent kontra 
l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu
79 
Il-qafas legali tal-erba’ Stati Membri 
kollha jipprevedi l-applikazzjoni ta’ 
imposta fuq it-tniġġis tal-ilma, li trid 
titħallas minn dawk li jiskarikaw ilma 
mniġġes. Din hija bbażata fuq il-kwan -
tità u/jew il-konċentrazzjoni (mg/l) 
tal-materjali skarikati li jniġġsu. Din l-
imposta hija konformi mal-prinċipju ta’ 
“min iniġġes iħallas”49 li skontha dawk 
li jniġġsu jridu jerfgħu l-ispiża għat-
tnaqqis tat-tniġġis ikkawżat. Imposta 
fuq it-tniġġis tal-ilma tista’ sservi tliet 
għanijiet: (i) li tiġbor il-flus, (ii) li tkun 
inċentiv għal konformità mal-limiti tal-
emissjonijiet issettjati fil-permessi ta’ 
dawk li jiskarikaw u/jew (iii) li taġixxi 
bħala inċentiv biex jitnaqqas aktar it-
tniġġis billi jinqabżu l-limiti ssettjati.bir-rata tal-kambju tal-
31.12.2014: 4.4828) huwa ta’ 
EUR 1.71 għal Ntot u Ptot.
48 Fir-Repubblika Ċeka l-multa 
għan-nuqqas ta’ konformità 
mal-kundizzjonijiet ta’ 
permessi tista’ tkun sa 
EUR 180 278 (ikkonvertiti minn 
CZK bir-rata tal-kambju 
tal-31.12.2014: 27.735). 
Fis-Slovakkja, il-multa 
għan-nuqqas ta’ konformità 
mal-kundizzjonijiet ta’ 
permessi tista’ tvarja minn 
EUR 1 000 sa tliet darbiet 
l-imposta annwali fuq 
it-tniġġis tal-ilma jew EUR 1 
kull m3 skarikat fuq perjodu 
massimu ta’ sena.
49 L-Artikolu 191(2) tat-Trattat 
dwar il-Funzjonament 
tal-Unjoni Ewropea (il-verżjoni 
kkonsolidata).Tabella  6Kontrolli minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni
Stat Membru Frekwenza reali tal-kontrolli fuq l-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi
Ir-Repubblika ĊekaImpjanti b’kapaċità ogħla minn 10 000 e.p.: darba fis-sena.
Impjanti b’kapaċità ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.: darba kull tliet snin.
Impjanti oħra: kull ħames snin.
L-UngerijaL-ebda informazzjoni rċevuta.
Abbażi tal-frekwenza osservata f’kampjun ta’ seba’ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi, il-Qorti tikkonkludi li 
l-impjanti mhux neċessarjament jiġu spezzjonati kull sena.
Ir-Rumanija Fl-2013 l-impjanti kollha b’kapaċità ≥ 2 000 e.p. ġew iċċekkjati.
Is-SlovakkjaImpjanti b’kapaċità ogħla minn 10 000 e.p.: kopertura ta’ inqas minn 10 % fl-2013.
L-impjanti kollha meħuda flimkien: kopertura ta’ inqas minn 12 % fl-2013.
Sors : Analiżi tal-QEA dwar il-leġiżlazzjoni u  data  nazzjonali riċevuta minn korpi ta’ spezzjoni.
34 Osservazzjonijiet
80 
L-imposta li trid titħallas għall-iskariku 
tal-ilma mormi fl-ilma tas-superfiċje 
hija limitata għal għadd ta’ materjali li 
jniġġsu (ara l- Anness IV ). Fir-rigward 
ta’ tniġġis organiku, mhija dovuta 
l-ebda imposta għad-DBO5 fi tlieta 
mill-erba’ Stati Membri. Fir-rigward tat-
tniġġis min-nutrijenti, fir-Repubblika 
Ċeka u fl-Ungerija ma hemm l-ebda 
imposta ssettjata għal Ntot iżda pjuttost 
għal Ninorg (li huwa element ta’ Ntot). 
L-imposta espressa f’euro/tunnellata 
skont il-materjal li jniġġes tvarja b’mod 
sinifikanti bejn l-erba’ Stati Membri.
81 
B’mod ġenerali l-impjanti tat-tratta -
ment tal-ilma urban mormi huma ob -
bligati li jħallsu imposta fuq it-tniġġis 
tal-ilma bl-eċċezzjoni ta’ dawk iżgħar 
fis-Slovakkja li jiskarikaw50 (li jiskari -
kaw inqas minn 10 000m3/sena jew 
1 000m3/xahar). Minkejja dan,
- fir-Repubblika Ċeka51 u fis-Slovakk -
ja l-ebda imposta skont il-materjal 
li jniġġes ma hija dovuta taħt ċerti 
sollijiet52 issettjati bil-liġi;
- fir-Rumanija, ma hija dovuta 
l-ebda imposta skont il-materjal 
li jniġġes meta l-effluwent ikun 
inqas imniġġes mill-korp riċeventi 
tal-ilma tas-superfiċje53. Dan, 
pereżempju, jiffavorixxi dawk 
li jiskarikaw fil-korpi tal-ilma li 
għandhom grad għoli ta’ tniġġis.
82 
Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-200954 ma kinux jinkludu 
miżuri biex tiġi vvalutata l-adegwatez -
za tal-ammonti tal-imposti55.Tniġġis minn 
installazzjonijiet industrijali: 
diffikultajiet fl-issettjar 
ta’ limiti tal-emissjonijiet 
u dgħufijiet fl-infurzar
83 
L-Istati Membri għandhom żewġ 
mezzi importanti għad-dispożizzjoni 
tagħhom biex jinfluwenzaw l-emis -
sjoni ta’ materjali li jniġġsu minn 
installazzjonijiet industrijali: limiti 
fil-permessi tagħhom56 u l-imposta fuq 
it-tniġġis tal-ilma.
84 
Installazzjonijiet industrijali jistgħu 
jiskarikaw l-ilma mormi tagħhom diret -
tament f’kanali tal-ilma jew indiretta -
ment permezz ta’ netwerk pubbliku 
tad-drenaġġ għal trattament minn 
impjant tat-trattament tal-ilma urban 
mormi.
85 
Skont id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet 
Industrijali (ara t- Tabella 1 ) l-installazz -
jonijiet industrijali li jwettqu attivitajiet 
iddefiniti57 jrid ikollhom permess biex 
joperaw l-installazzjoni tagħhom. 
Il-permess irid jinkludi limiti tal-
emissjonijiet għal materjali li jniġġsu 
kif ukoll rekwiżiti ta’ monitoraġġ 
tal-emissjonijiet. Dawn il-limiti ma 
għandhomx jaqbżu l-livelli tal-emis -
sjonijiet assoċjati mal-”aqwa tekniki 
disponibbli” kif adottati mill-Kummiss -
joni megħjuna minn Kumitat espert. Sa 
Novembru 2015 ġew adottati seba’ tali 
“konklużjonijiet dwar l-aqwa tekniki 
disponibbli”. Fil-prinċipju, l-impjanti 
tat-trattament tal-ilma urban mormi 
ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazz -
joni ta’ din id-Direttiva.50 Fil-prattika dan ifisser li madwar 
30 % biss ta’ dawk fis-Slovakkja 
li jiskarikaw huma taħt obbligu 
ta’ imposta.
51 Fir-Repubblika Ċeka, imposta 
hija dovuta wkoll għall-volum 
tal-ilma mormi skarikat fejn dan 
il-volum jaqbeż 100 000m3/sena 
u din l-imposta hija indipenden -
ti mill-grad ta’ tniġġis fl-ilma 
mormi.
52 Is-sollijiet jirrigwardaw 
(i) il-volum tal-materjal li jniġġes 
(f’kg/sena) u (ii) il-
konċentrazzjoni tal-materjal li 
jniġġes, fl-ilma skarikat (f’mg/l). 
Is-sollijiet huma tali li 
fir-Repubblika Ċeka impjanti 
b’kapaċità ogħla minn 
10 000 e.p. x’aktarx li ma 
jħallsux imposta għal Ptot u għal 
Ninorg u fis-Slovakkja impjanti 
daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. 
x’aktarx li jħallsu imposta 
għas-solidi sospiżi totali (SST) 
u impjanti ogħla minn 
10 000 e.p. x’aktarx li ma 
jħallsux imposta għal Ntot u Ptot.
53 Imposta tkun dejjem dovuta 
f’każ ta’ skariku fl-ilma ta’ taħt 
l-art.
54 Għar-Repubblika Ċeka, 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara jiddikjaraw 
li jkun rakkomandabbli li tiġi 
evalwata l-effettività tas-siste -
ma ta’ imposti.
55 Studju tas-Servizz ta’ Riċerka 
tal-Parlament Ewropew dwar 
“Water legislation, Cost of 
Non-Europe Report” 
(Leġiżlazzjoni dwar l-Ilma, 
Rapport dwar l-Ispiża tan-Non 
Ewropa) jinnota li ostakoli 
għall-użu suffiċjenti ta’ 
strumenti ekonomiċi huma 
kkawżati minn għarfien mhux 
adegwat rigward l-użu ta’ dawn 
l-istrumenti. Id-Dokument PE 
536.369 ippubblikat 
f’Mejju 2015.
56 Studju tas-Servizz ta’ Riċerka 
tal-Parlament Ewropew dwar 
“Water legislation, Cost of 
Non-Europe Report” 
(Leġiżlazzjoni dwar l-Ilma, 
Rapport dwar l-Ispiża tan-Non 
Ewropa) jinnota li kontrolli ta’ 
emissjonijiet previsti mid-Diret -
tiva Qafas dwar l-Ilma jkunu 
jeħtieġ jiġu introdotti biex 
jitjieb il-kontroll ta’ sustanzi 
kimiċi industrijali fl-ilma. 
Id-Dokument PE 536.369 
ippubblikat f’Mejju 2015.
57 Id-Direttiva tkopri fost oħrajn 
l-industriji tal-enerġija, 
il-produzzjoni u l-ipproċessar 
35 Osservazzjonijiet
86 
Il-Qorti eżaminat jekk fl-erba’ Stati 
Membri miżjura:
- kienx hemm proċedura għall-
issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet;
- kienx hemm sistema ta’ spezzjoni 
stabbilita għall-iżgurar tal-infurzar 
tal-limiti;
- l-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma li 
trid titħallas minn installazzjonijiet 
industrijali ntużatx bħala strument 
ta’ deterrent kontra l-emissjoni ta’ 
materjali li jniġġsu.
L-awtoritajiet li jissettjaw 
limiti tal-emissjonijiet ħafna 
drabi huma dipendenti minn 
informazzjoni pprovduta minn 
dawk stess li jiskarikaw
87 
Fil-każ ta’ skariku dirett tal-ilma mormi, 
permess tal-iskariki tal-ilma jinħtieġ 
fl-erba’ Stati Membri lkoll. Il-permess 
huwa validu għal 4 sa 10 snin skont 
l-Istat Membru. Fl-erba’ Stati Membri 
lkoll, il-qafas legali jipprovdi li l-awtori -
tajiet kompetenti jistgħu jirrevokaw 
jew jemendaw il-permess fi kwalunk -
we ħin jekk dan ikun meħtieġ għal 
raġunijiet ta’ kwalità tal-ilma tal-korpi 
tal-ilma riċeventi.
88 
Għall-iskariku dirett, il-leġiżlazzjoni 
nazzjonali fl-erba’ Stati Membri tis -
settja limiti għal għadd ta’ sustanzi 
ħafna drabi speċifikati skont it-tip ta’ 
industrija. L-awtoritajiet tal-ħruġ ta’ 
permessi wkoll jistgħu jissettjaw limiti 
għal sustanzi li mhumiex inklużi fid-
dispożizzjonijiet legali.89 
Minkejja dan, minħabba l-kumplessità 
ta’ ċerti proċessi u l-evoluzzjoni 
teknoloġika kontinwa, l-awtorità tal-
ħruġ hija dipendenti mill-informazz -
joni pprovduta mill-installazzjonijiet 
stess, kemm għat-tip ta’ materjali li 
jniġġsu kif ukoll għal-limiti tal-emis -
sjonijiet li jistgħu jinkisbu b’mod 
raġonevoli. Dan jagħti lok għal influ -
wenza mill-installazzjonijiet industri -
jali, b’mod partikolari dawk li għalihom 
ma ġewx adottati l-aqwa tekniki 
disponibbli.
90 
Filwaqt li l-installazzjonijiet industrijali 
li jiskarikaw direttament fil-korpi tal-
ilma ġeneralment ikollhom limiti għal 
sustanzi kimiċi fil-permessi tagħhom, l-
impjanti tat-trattament tal-ilma urban 
mormi, għalkemm ħafna drabi jirċievu 
ilma mormi minn installazzjonijiet 
industrijali, rari ħafna li jkollhom limiti 
bħal dawn. Kien prinċipalment fil-
permessi tat-12-il impjant Rumen 
tat-trattament tal-ilma urban mormi 
eżaminati li l-Qorti sabet aktar sustanzi 
milli huma meħtieġa mid-Direttiva 
dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi (ara l- Anness III ).
91 
Fil-każ tal-iskariku indirett tal-ilma 
mormi, huwa l-kuntratt58 bejn l-ope -
ratur ta’ netwerk tad-drenaġġ/impjant 
tat-trattament u installazzjoni industri -
jali li jissettja l-limiti li jridu jiġu rispet -
tati mill-installazzjoni industrijali. Għal 
dawk is-sustanzi fejn il-leġiżlazzjoni 
nazzjonali jew tissettja limiti għal-
gwida biss (ir-Repubblika Ċeka u fis-
Slovakkja) jew inkella ma tissettja l-
ebda limitu (ara l-eżempji fl- Anness V ), 
il-limiti maqbula tal-emissjonijiet ma 
jiddependux mis-setgħa tan-negozjar 
tal-partijiet involuti.tal-metalli u l-industriji 
tal-minerali, tal-kimika 
u tal-immaniġġjar tal-iskart.
58 Jekk installazzjoni industrijali li 
taqa’ taħt id-Direttiva dwar 
l-Emissjonijiet Industrijali 
tiskarika f’sistema pubblika 
tad-drenaġġ, il-limiti 
għandhom jiġu ssettjati skont 
il-permess mogħti b’riżultat 
tal-applikazzjoni ta’ din 
id-Direttiva.
36 Osservazzjonijiet
92 
L-Ungerija u s-Slovakkja inkludew 
l-eżami tal-permessi eżistenti jew 
tal-proċedura ta’ ħruġ tal-permessi 
bħala miżuri fil-pjanijiet tagħhom 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. 
Ir-Repubblika Ċeka kellha miżura li 
rreferiet sempliċement għall-użu 
tal-aqwa tekniki disponibbli. Fil-każ 
tal-Ungerija, l-ambitu tal-miżura ma 
kienx indikat. Minbarra dan, ma hemm 
l-ebda database fl-Ungerija għall-
permessi tal-iskariki tal-ilma maħruġa 
għal kumpaniji industrijali li ma 
jaqgħux taħt id-Direttiva dwar l-Emis -
sjonijiet Industrijali, u b’hekk kwalunk -
we eżerċizzju ta’ eżami komprensiv 
huwa limitat. Fis-Slovakkja, il-Qorti 
identifikat nuqqasijiet rigward l-eżami 
tal-permessi taż-żewġ installazzjonijiet 
eżaminati.
Dgħufijiet fis-sistema ta’ 
spezzjoni
93 
Il-konformità mal-limiti tal-emissjoniji -
et tiġi żgurata b’żewġ modi: awtokon -
trolli mwettqa minn dawk li jiskarikaw 
l-ilma mormi u kontrolli mwettqa minn 
korpi pubbliċi ta’ spezzjoni.
94 
Fl-erba’ Stati Membri miżjura, l-in -
stallazzjonijiet industrijali li jiskarikaw 
direttament fl-ilma tas-superfiċje 
huma obbligati bil-liġi li jwettqu aw -
tokontrolli fuq l-effluwent tagħhom59. 
Ġeneralment, il-frekwenza ta’ dawn 
l-awtokontrolli hija indikata fil-
permess tal-iskariki tal-ilma mormi. 
Fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja, 
il-leġiżlazzjoni tipprevedi l-għadd min -
imu annwali ta’ kontrolli.95 
Għal kontrolli mwettqa minn korpi 
pubbliċi ta’ spezzjoni, il-frekwenza 
tagħhom mhija prevista fl-ebda 
wieħed mill-erba’ Stati Membri, 
bl-unika eċċezzjoni tal-kontrolli fuq 
installazzjonijiet industrijali li jaqgħu 
taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet 
Industrijali. Għal kontrolli bħal dawn, 
id-Direttiva tispeċifika l-frekwenza 
minima meħtieġa. Skont l-istatis -
tika pprovduta mill-Istati Membri 
għall-2012-2013, il-Qorti tikkonkludi li:
- il-kopertura tal-installazzjonijiet 
li jaqgħu taħt id-Direttiva msem -
mija l-aħħar kienet konformi 
mar-rekwiżiti;
- għall-iskariku dirett minn in -
stallazzjonijiet li ma jaqgħux taħt 
il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Diret -
tiva dwar l-Emissjonijiet Industrija -
li, is-sitwazzjoni dwar il-frekwenza 
reali tal-ispezzjonijiet pubbliċi hija 
simili ħafna għal dik ippreżentata 
fit-Tabella 6 : il-frekwenza kienet 
l-aktar baxxa fis-Slovakkja u għall-
Ungerija ma waslet l-ebda data  li 
tippermetti valutazzjoni tal-frek -
wenza tal-ispezzjonijiet;
- għall-iskariku indirett, korpi 
pubbliċi ta’ spezzjoni jwettqu ftit 
li xejn kontrolli fl-installazzjonijiet 
industrijali kkonċernati minħabba 
li primarjament hija r-responsab -
biltà tal-operatur tal-impjant tat-
trattament tal-ilma urban mormi li 
jiżgura r-rispett tal-limiti tal-emiss -
jonijiet issettjati mill-kuntratt. Il-
Qorti sabet li għal 22 minn 26 im -
pjant tat-trattament tal-ilma urban 
mormi analizzati (85 %) l-operaturi 
wettqu kontrolli fuq il-post60. Għal 
tlieta mill-erba’ impjanti li kien 
fadal, l-operaturi qagħdu fuq 
riżultati tal-awtokontrolli mwettqa 
minn dawk li jiskarikaw fil-livell 
industrijali.59 Għal awtokontrolli fil-każ ta’ 
skariku indirett, ara r-Rapport 
Speċjali Nru 2/2015, 
il-paragrafu 60.
60 L-operaturi tan-netwerks 
tad-drenaġġ/impjanti 
tat-trattament tal-ilma urban 
mormi li jirċievu l-ilma mormi 
huma obbligati bil-liġi 
fir-Repubblika Ċeka, 
fir-Rumanija u fis-Slovakkja li 
jwettqu kontrolli fuq il-post.
37 Osservazzjonijiet
96 
Miżura waħda fil-pjan ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tal-2009 tas-Slov -
akkja kienet li s-sistema ta’ spezzjoni 
tiġi ssikkata. Madankollu, ma kien 
hemm l-ebda indikazzjoni dwar kif 
u meta din il-miżura se tiġi implimen -
tata u n-nuqqas ta’ finanzjament għall-
implimentazzjoni tas-sistema ssemma 
bħala l-problema prinċipali.
97 
Meta jkun ġie osservat li jkunu nqabżu 
l-limiti tal-emissjonijiet, huma dovuti 
multi skont id-dispożizzjonijiet legali 
fl-erba’ Stati Membri lkoll:
- fil-każ ta’ skariku dirett, il-multi 
jiġu imposti mill-korp pubbliku ta’ 
spezzjoni. Il-proċedura hija l-istess 
bħal dik applikata għal impjanti 
tat-trattament tal-ilma urban 
mormi (ara l-paragrafi 76 u 77);
- fil-każ ta’ skariku indirett, il-multi 
jiġu imposti mill-operaturi tal-imp -
janti tat-trattament tal-ilma urban 
mormi. Filwaqt li għall-Ungerija 
u r-Rumanija l-multa hija relatata 
mal-kwantità ta’ tniġġis61 skarikat 
bejn żewġ qisien ta’ kejl (f’sena), 
fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja 
l-ammont ikkalkolat ġeneralment 
kien jirreferi għall-kwantità ta’ 
tniġġis skarikat dakinhar li sar il-
kejl62. Il-Qorti tqis li f’każijiet bħal 
dawn l-ammont dovut x’aktarx li 
jkun żgħir u l-effett deterrent ikun 
limitat.L-imposta fuq it-tniġġis tal-
ilma użata parzjalment bħala 
strument ta’ deterrent kontra 
l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu
98 
L-għadd ta’ materjali li jniġġsu li għalih 
hija dovuta imposta huwa limitat 
b’mod partikolari fir-Repubbika Ċeka, 
fl-Ungerija u fis-Slovakkja (ara l- An-
ness IV ). Għalhekk l-imposta rarament 
tista’ sservi bħala inċentiv biex ikun 
hemm konformità mal-limiti ssettjati 
fil-permess jew inkella biex dawn 
jinqabżu.
Miżuri u strumenti 
implimentati mill-Istati 
Membri sabiex jiġi 
indirizzat it-tniġġis diffuż 
mill-agrikoltura
99 
Mod importanti kif jitnaqqsu l-emiss -
jonijiet mill-agrikoltura huwa li jiġu 
rregolati prattiki tal-biedja (eż. regoli 
dwar l-użu ta’ fertilizzanti, il-ħżin tad-
demel, l-użu tal-pestiċidi, in-newba 
tal-għelejjel eċċ.). Bosta strumenti 
huma disponibbli (ara l-paragrafu 15) 
għall-impożizzjoni jew l-inkoraġġiment 
ta’ prattiki tal-biedja tajbin u l-pro -
mozzjoni tal-konformità ta’ attivitajiet 
tal-biedja mal-leġiżlazzjoni ambjentali.61 Din tikkorrispondi għall-
kwantità skarikata lil hinn 
mill-kwantità approvata 
(volum immultiplikat 
b’konċentrazzjoni espressa 
pereżempju f’mg/l).
62 Ġeneralment, il-kuntratti 
jispeċifikaw perjodu standard 
ta’ żmien (li normalment ivarja 
minn 5 ijiem sa 30 jum) jekk 
ma jkun jista’ jiġi speċifikat 
il-perjodu preċiż ta’ żmien li 
matulu nqabżu l-limiti 
tal-emissjonijiet.
38 Osservazzjonijiet
100  
Għalhekk il-Qorti eżaminat jekk:
- id-Direttiva dwar in-Nitrati tintużax 
bl-aħjar mod possibbli bħala stru -
ment biex jiġi indirizzat it-tniġġis 
min-nitrati;
- il-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali 
dwar il-pestiċidi jurux impenn ċar 
lejn tnaqqis tar-riskji u l-impatti 
assoċjati mal-użu tal-pestiċidi;
- il-kundizzjonalità hijiex effettiva 
biex tirrikjedi prattiki tal-biedja 
tajbin u u biex tiżgura l-konformita 
ma’ dawn il-prattiki;
- il-potenzjal tal-miżuri ta’ żvilupp 
rurali biex jindirizzaw kwistjonijiet 
ta’ kwalità tal-ilma huwiex qed jiġi 
sfruttat b’mod adegwat;
- il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” 
huwiex qed jiġi applikat fil-każ ta’ 
tniġġis diffuż mill-agrikoltura.
L-Istati Membri mhumiex 
qed jużaw il-possibbiltajiet 
kollha offruti mid-Direttiva 
dwar in-Nitrati
101  
Skont id-Direttiva dwar in-Nitrati 
(ara t- Tabella 1 ) l-Istati Membri jridu 
jinnominaw żoni vulnerabbli għan-
nitrati u jeżaminawhom tal-anqas 
kull erba’ snin. Wieħed mill-kriterji 
għan-nominazzjoni huwa l-istatus 
tal-ewtrofikazzjoni tal-korpi tal-ilma63. 
Id-Direttiva dwar in-Nitrati tal-1991 
ħallietha f’idejn l-Istati Membri biex 
jiddefinixxu l-kriterji tal-klassifikazz -
joni għall-kunċett ta’ ewtrofikazzjoni. 
Dokument ta’ gwida dwar il-valutazz -
joni tal-ewtrofikazzjoni fil-kuntest tal-
politiki tal-ilma Ewropej kien approvat 
biss f’Mejju 2009 mid-Diretturi tal-Ilma 
tal-Istati Membri (u n-Norveġja).102  
L-Istati Membri kellhom jadottaw 
programmi ta’ azzjoni li jispeċifikaw 
ir-rekwiżiti li jridu jiġu rispettati mill-
bdiewa f’żoni vulnerabbli għan-nitrati. 
Dawn il-programmi ta’ azzjoni jridu 
jiġu eżaminati u, jekk ikun meħtieġ, 
irreveduti kull erba’ snin. L-Istati 
Membri kellhom ukoll jadottaw Kodiċi 
ta’ prattika agrikola tajba għall-
applikazzjoni volontarja minn dawk li 
jwettqu attivitajiet ta’ biedja barra żoni 
vulnerabbli għan-nitrati. Il-programmi 
ta’ azzjoni u l-Kodiċijiet ma jiġux ap -
provati formalment mill-Kummissjoni. 
Jekk il-Kummissjoni tivvaluta l-kwalità 
tagħhom bħala insuffiċjenti, hija limi -
tata għat-teħid ta’ azzjoni legali (ara 
l-paragrafu 47).
Il-maġġoranza tal-Istati Membri 
gradwalment żiedu l-qawwa tar-
rekwiżiti li jridu jiġu rispettati 
mill-bdiewa f’żoni vulnerabbli 
għan-nitrati iżda hemm lok għal 
aktar titjib
103  
Mill-adeżjoni tagħhom mal-UE fl-
2004 u l-2007, ir-Repubblika Ċeka, 
l-Ungerija u r-Rumanija żiedu gradwal -
ment iż-żoni tagħhom nominati bħal 
vulnerabb  li għan-nitrati, filwaqt li fis-
Slovakkja kien hemm tnaqqis ta’ 5 %. 
It-Tabella 7  turi l-perċentwal tal-art 
agrikola li hija attwalment nominata 
bħala vulnerabbli għan-nitrati fl-erba’ 
Stati Membri.63 Kriterji oħra: (i) ilmijiet ta’ taħt 
l-art li fihom aktar minn 
50 mg/l ta’ nitrati jew li jista’ 
jkun fihom aktar minn 50 mg/l 
ta’ nitrati jekk ma titteħidx 
azzjoni u (ii) ilma ħelu 
tas-superfiċje b’mod 
partikolari dak użat jew 
intenzjonat għall-astrazzjoni 
tal-ilma tax-xorb li jkun fih jew 
li jista’ jkun fih aktar minn 25 
or 50 mg/l ta’ nitrati kif 
speċifikat fid-Direttiva 
tal-Kunsill 75/440/KEE 
tas-16 ta’ Ġunju 1975 dwar 
il-kwalità meħtieġa għall-ilma 
tal-wiċċ illi huwa maħsub 
għall-produzzjoni tal-ilma 
tax-xorb fl-Istati Membri (ĠU 
L 194, 25.7.1975, p. 26).
39 Osservazzjonijiet
104  
Id-deċiżjoni tar-Rumanija li tapplika 
l-programm ta’ azzjoni għall-pajjiż 
kollu hija fil-prinċipju pożittiva mil-lat 
ta’ kwalità tal-ilma, b’mod partikolari 
meta jitqies li r-Rumanija għandha 
l-għadd l-aktar baxx ta’ korpi tal-ilma 
soġġetti għall-arrikkiment tan-nutri -
jenti (ara l- Anness II ). Madankollu li 
it-tkabbir taż-żona waħdu mhuwiex 
biżżejjed biex jinkiseb tnaqqis tan-
nitrati fl-ilma. Fiż-żona li kienet nomi -
nata qabel (magħmula minn 58 % biss 
tal-art agrikola) ftit li xejn sar progress 
fil-kisba ta’ ħżin xieraq tad-demel, 
wieħed mir-rekwiżiti tal-programm ta’ 
azzjoni (ara wkoll il-paragrafu 122).105  
Il-Qorti sabet li r-rekwiżiti ta’ kull 
reviżjoni tal-programmi ta’ azzjoni tar-
Repubblika Ċeka, l-Ungerija u r-Ru -
manija jew żdiedu fl-għadd jew inkella 
saru aktar stretti, filwaqt li fis-Slovakkja 
xi wħud mir-rekwiżiti saru inqas stretti. 
It-tisħiħ tar-rekwiżiti huwa parzjalment 
dovut għall-azzjoni mill-Kummissjoni 
(ara l-eżempji fil- Kaxxa 1 ). Il-fatt li 
għadd ta’ rekwiżiti saru wkoll aktar 
preċiżi, jgħin lill-applikazzjoni u l-infur -
zar tagħhom.Tabella  7Il-perċentwal tal-art agrikola nominata bħala vulnerabbli 
għan-nitrati fil-31.12.2014
Stat MembruPerċentwal tal-art agrikola f’żoni 
vulnerabbli għan-nitratiBidla mill-ewwel nominazzjoni 
‘l hawn
Ir-Repubblika Ċeka 49 % + 15 %
L-Ungerija 63 % + 42 %
Ir-Rumanija58 % + 625  %
Fl-2013 il-Gvern Rumen iddeċieda li l-programm ta’ azzjoni japplika għat-territorju 
Rumen kollu1.
Is-Slovakkja 57 % - 5 %
1  Skont l-Artikolu 3.5 tad-Direttiva dwar in-Nitrati, l-Istati Membri huma eżentati mill-obbligu li 
jidentifikaw żoni vulnerabbli speċifiċi jekk jistabbilixxu u japplikaw programmi ta’ azzjoni fit-
territorju nazzjonali kollu tagħhom.
Sors : Analiżi mill-QEA tad-dispożizzjonijiet legali nazzjonali.
40 Osservazzjonijiet Kaxxa 1Eżempji tal-effetti tat-talbiet magħmula mill-Kummissjoni lir-Repubblika Ċeka 
u lill-Ungerija
L-Istati Membri kellhom jidentifikaw il-kapaċità tar-reċipjenti ta’ ħżin tad-demel tal-bhejjem. Il-kapaċità 
għandha tkun tali li r-reċipjent ikun jista’ jaħżen id-demel prodott għal perjodu tal-inqas daqs il-perjodu li 
matulu l-ebda demel ma huwa permess li jiġi applikat fuq l-art. Għaldaqstant, il-kapaċità hija espressa f’xhur. 
Fir-Repubblika Ċeka l-kapaċità żdiedet b’riżultat tal-azzjoni mill-Kummissjoni. Konformità immedjata mar-
rekwiżit ma ġietx mitluba minn dawk il-bdiewa li kienu għadhom kemm daħlu taħt l-obbligu fl-2012 biż-żieda 
fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati. Minflok, huma bbenefikaw minn perjodu tranżizzjonali (skadenza għall-
konformità: tmiem l-2015). Dan il-perjodu ġie abolit b’riżultat tal-azzjoni mill-Kummissjoni b’effett minn nofs 
l-2014.
Fl-Ungerija, il-Kummissjoni ddiskutiet obbligi tal-ħżin u perjodi tranżizzjonali mal-awtoritajiet kompe -
tenti. Għal ċerti bdiewa, l-iskadenzi inizjali ġew estiżi sal-31.12.2014. Għaldaqstant, dawn il-bdiewa kellhom 
10 snin mill-adeżjoni tal-pajjiż biex jikkonformaw mar-rekwiżiti. Għal bdiewa f’żoni li kienu għadhom kemm 
ġew nominati bħala vulnerabbli għan-nitrati fl-2013, l-iskadenza kienet il-31.12.2014 għall-ħżin tad-demel 
likwidu u t-22.12.2015 għall-ħżin tad-demel. Madankollu, il-Kummissjoni ma kkontestatx dawn l-iskadenzi 
tranżizzjonali ssettjati mill-awtoritajiet Ungeriżi.
Stampa  2 — Reċipjent ta’ ħżin għad-demel likwidu
Sors:  Il-QEA.

41 Osservazzjonijiet
106  
Għalkemm ir-rekwiżiti ġew issikkati, 
huma inqas impenjattivi minn dawk 
stipulati fi studju tal-201165 imwettaq 
f’isem il-Kummissjoni u użat mill-
Kummissjoni fil-valutazzjonijiet tagħha 
tal-pjanijiet ta’ azzjoni. Eżempji jinsabu 
fil-Kaxxa 2 .
107  
Bosta kwistjonijiet66, li għalihom l-Istati 
Membri kellhom rekwiżiti jew setgħu 
jiddefinixxu rekwiżiti taħt id-Direttiva 
dwar in-Nitrati, saru kwistjonijiet li 
għalihom l-Istati Membri kellhom 
jiddefinixxu standards taħt il-KAAT67. 
Il-Qorti sabet li l-istandards KAAT 
għall-”ġestjoni tal-art” u ż-”żamma ta’ 
kopertura minima tal-ħamrija” huma 
identiċi jew saħansitra aktar stretti 
minn dak li huwa inkluż fil-programmi 
ta’ azzjoni tal-erba’ Stati Membri. Min -
barra dan, hemm lok għal aktar titjib 
tal-istandards (ara l-paragrafu 135).65 Ara r-rapport finali ppreżentat 
lill-Kummissjoni f’Diċembru 2011 
“Recommendations for 
establishing Action Programmes 
under Directive 91/676/EEC 
concerning the protection of 
waters against pollution caused 
by nitrates from agricultural 
sources” (Rakkomandazzjonijiet 
għall-istabbiliment ta’ 
Programmi ta’ Azzjoni taħt 
id-Direttiva 91/676/KEE dwar 
il-protezzjoni tal-ilmijiet kontra 
t-tniġġis ikkawżat min-nitrati 
minn sorsi agrikoli) minn 
Konsorzju (DLO-Alterra 
Wageningen UR, DLO-Plant 
research International 
Wageningen UR, NEIKER 
Tecnalia, Derio, Spanja, Institute 
of Technology and Life Sciences 
(Istitut tat-Teknoloġija 
u tax-Xjenzi tal-Ħajja) (ITP), 
Varsavja, il-Polonja, Swedish 
Institute of Agricultural and 
Environmental Engineering 
(Istitut Żvediż tal-Agrikoltura 
u l-Ambjent) (JTI), Uppsala). 
Dawn ir-rakkomandazzjonijiet 
skont iż-żona klimatika saru 
disponibbli biss fl-2011, 
għaldaqstant 20 sena wara 
l-approvazzjoni tad-Direttiva 
dwar in-Nitrati.
66 Dawn il-kwistjonijiet huma: 
kundizzjonijiet għall-
applikazzjoni fuq l-art ta’ 
fertilizzanti ħdejn kanali 
(mogħdijiet) tal-ilma, il-ġestjoni 
tal-użu tal-art (inklużi sistemi ta’ 
tinwib (newba tal-għelejjel)) 
u ż-żamma ta’ kwantità minima Kaxxa 2Eżempji ta’ rekwiżiti fl-Ungerija u fir-Rumanija li huma inqas impenjattivi mir-
rakkomandazzjonijiet fl-istudju mwettaq f’isem il-Kummissjoni
Fl-Ungerija, il-perjodu li matulu hija pprojbita l-applikazzjoni fuq l-art ta’ ċerti tipi ta’ fertilizzanti huwa mill-
31 ta’ Ottubru sa Frar 15 (tliet xhur u nofs). Ir-rakkomandazzjonijiet issuġġerew perjodu mill-1 ta’ Awwissu 
sal-1 ta’ Frar (sitt xhur) għal raba’ b’inċertezza probabbli ta’ bejn wieħed u ieħor xahar.
Fir-Rumanija, ir-regola ġenerali hija li l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti mhijiex permessa fi ħdan metru minn 
kanal tal-ilma fuq blokka fiżika ta’ art b’inklinazzjoni medja sa 12 % u fi ħdan tliet metri fuq blokka fiżika ta’ art 
b’inklinazzjoni ta’ aktar minn 12 %. Hemm regoli speċifiċi oħra għal diversi tipi ta’ żoni tal-protezzjoni tal-ilma.
Ir-rakkomandazzjonijiet issuġġerew strixxi ta’ lqugħ64 ta’ wisa’ ta’ mill-inqas 25 metru u fil-każ ta’ art inklinata 
(aktar minn 8 %), l-istrixxi ta’ lqugħ għandhom jiġu rduppjati jew anke triplikati. Fil-korrispondenza tagħha 
mar-Rumanija, il-Kummissjoni kienet tal-opinjoni wkoll li l-istrixxi ta’ lqugħ ma kinux wiesgħa biżżejjed iżda 
ma segwietx din il-kwistjoni.
64 Strixxa ta’ art matul kanal tal-ilma li għalih jeżistu restrizzjonijiet fuq il-biedja bħal limitazzjonijiet fir-rigward tal-fertilizzazzjoni.
42 Osservazzjonijiet
108  
Fir-rigward tal-fertilizzanti, l-Istati 
Membri speċifikaw limitazzjonijiet fuq 
l-ammont ta’ nitroġenu li jiġi app -
likat (kg/ha). Madankollu, ma użawx 
l-opportunità li jipprovdu limitazzjoni -
jiet simili għall-fosforu68.
Nuqqasijiet fil-programmi 
ta’ azzjoni Slovakki u Ċeki 
wasslu għal azzjonijiet ulterjuri 
mill-Kummissjoni
109  
F’Novembru 2012 il-Kummissjoni bdiet 
proċedura ta’ ksur kontra s-Slovakkja 
rigward it-tieni programm ta’ azzjoni li 
kien ġie approvat fl-2011. F’Jannar 2013 
inbdiet “proċedura pilota” mar-Re -
pubblika Ċeka rigward it-tielet pro -
gramm ta’ azzjoni approvat fl-2012.
110  
Sa Novembru 2015, kienx għad mhem -
mx pożizzjoni finali tal-Kummissjoni 
b’riżultat tal-informazzjoni pprovduta 
miż-żewġ Stati Membri69 kkonċernati 
u l-azzjonijiet meħuda minnhom.Il-programmi ta’ azzjoni għad 
ma għandhom l-ebda effett fuq 
il-konsum tal-fertilizzanti u huwa 
diffiċli li jiġi vvalutat l-effett fuq 
l-ewtrofikazzjoni
111 
Indikatur wieħed li jista’ jaqbad l-ade -
gwatezza tar-rekwiżiti imposti fuq il-
bdiewa huwa l-evoluzzjoni tal-konsum 
tal-fertilizzanti tan-nitroġenu. Il-kon -
sum70 tal-fertilizzanti minerali żdied fl-
erba’ Stati Membri lkoll matul il-per -
jodu 2004-201271 filwaqt li s-superfiċje 
tar-raba’ ma nbidlitx b’mod sinifikanti. 
Fl-istess ħin, il-konsum ta’ fertilizzanti 
organiċi (bħad-demel) ma jurix xejra 
ċara, la ‘l fuq u lanqas ‘l isfel.
112  
Indikatur utli ieħor għall-valutazzjoni 
tal-effettività tal-programmi ta’ azzjoni 
huwa l-evoluzzjoni tal-istatus ewtro -
fiku tal-ilmijiet għalkemm l-istatus 
ewtrofiku huwa r-riżultat tal-impatt 
tas-sorsi kollha tat-tniġġis mhux dawk 
tal-agrikoltura biss.
113  
L-Istati Membri kellhom ifasslu pro -
grammi tal-monitoraġġ tal-ilma biex 
ikejlu l-konċentrazzjonijiet tan-nitrati 
fl-ilma ħelu u biex jeżaminaw l-istatus 
ewtrofiku tal-ilmijiet tagħhom tal-
inqas kull erba’ snin. L-aħħar rapporti 
ta’ implimentazzjoni ġew ippreżentati 
mill-Istati Membri fl-2012 u jirrig -
wardaw il-perjodu 2008-2011. Ir-rap -
port li jmiss huwa dovut f’Ġunju 2016 
dwar il-perjodu 2012-2015. Il-perjodu 
ta’ rapportar taħt id-Direttiva dwar in-
Nitrati mhuwiex armonizzat mal-iskeda 
ta’ żmien għall-adozzjoni tal-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara72.ta’ kopertura veġetali matul 
perjodi ta’ xita. L-aħħar tnejn 
huma fakultattivi.
67 Il-kundizzjonijiet agrikoli 
u ambjentali ġenerali 
kkonċernati huma: l-erożjoni 
tal-ħamrija (inklużi l-ġestjoni 
minima tal-art li tirrifletti 
kundizzjonijiet speċifiċi għas-sit 
u ż-żamma ta’ kopertura 
minima tal-ħamrija) u strixxi ta’ 
lqugħ matul il-kanali tal-ilma. 
L-istandard dwar l-erożjoni ilu 
applikabbli mill-1.1.2005 (jew 
mill-1.1.2007 fil-każ tar-Rumani -
ja) u dak relatat mal-istrixxi ta’ 
lqugħ ilu applikabbli 
mill-1.1.2012 fl-erba’ Stati 
Membri miżjura.
68 Il-Qorti nnotat li għar-
Rumanija, abbażi ta’ kampjun 
ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni 
tal-fertilizzanti, pjanijiet li 
kienu obbligatorji għal ċerti 
azjendi agrikoli, il-kwantitajiet 
rakkomandati ta’ fertilizzanti 
kif stabbilit permezz ta’ studji 
agrokimiċi jirreferu għall-
kontenut kemm tan-nitroġenu 
kif ukoll tal-fosforu.
69 L-ittra l-aktar reċenti 
mir-Repubblika Ċeka hija 
ddatata Novembru 2014 
u l-ittra l-aktar reċenti 
mis-Slovakkja hija ddatata 
Frar 2015. Ir-Repubblika Ċeka 
diġà approvat emendi 
għall-bażi legali eżistenti biex 
tieħu inkunsiderazzjoni 
l-kummenti mill-Kummissjoni.
70 Il-fertilizzanti jistgħu 
jitqiegħdu f’żewġ kategoriji: 
fertilizzanti minerali (jew 
imsejħa wkoll kimiċi 
u inorganiċi) jew fertilizzanti 
organiċi (bħad-demel).
71 Skont data  mill-Eurostat (bidla 
fil-konsum tal-fertilizzanti 
tan-nitroġenu mill-agrikoltura) 
ir-rata taż-żieda hija kif ġej: 
15 % għar-Repubblika Ċeka, 
7 % għall-Ungerija, 7 % 
għar-Rumanija u 32 % 
għas-Slovakkja.
72 L-analiżi tal-istatus tal-korpi 
tal-ilma li fuqhom huma 
bbażati l-pjanijiet kellha tiġi 
aġġornata fl-2013 
(l-aġġornament kellu jiġi 
inkluż fil-pjan ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tal-2015) 
u l-aġġornament li jmiss huwa 
dovut fl-2019 (li għandu jiġi 
inkluż fil-pjan tal-2021).
43 Osservazzjonijiet
114  
It-tfassil ta’ konklużjonijiet dwar 
l-evoluzzjoni tal-istatus ewtrofiku tal-
korpi tal-ilma huwa diffiċli minħabba li 
s-settijiet tad- data  għall-perjodi 2004-
2007 u 2008-2011 mhumiex komparab -
bli73. Din id- data  mir-rapporti tal-2012 
dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 
dwar in-Nitrati lanqas ma kienet 
direttament komparabbli mad- data  
fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara minħabba fl-użu ta’ krit -
erji differenti ta’ valutazzjoni (ara 
l-paragrafu 101).
115  
Abbażi tad- data  rrapportata 
għall-2008-2011, fir-Repubblika Ċeka, 
fl-Ungerija u fis-Slovakkja, bejn 31 % sa 
65 % tal-ilma tas-superfiċje kien ewtro -
fiku. Fir-Rumanija, inqas minn 15 % tax-
xmajjar kienu ewtrofiċi; is-sitwazzjoni 
għal ilmijiet oħra (bħal lagi u ilmijiet 
kostali) kienet iġġudikata bħala mhux 
daqshekk tajba.
Il-mekkaniżmu għall-infurzar 
tad-Direttiva dwar in-Nitrati ma 
għandux l-effett deterrent
116  
Id-Direttiva dwar in-Nitrati ma kienet 
tinkludi l-ebda dispożizzjoni speċifika 
rigward il-mekkaniżmu ta’ infurzar.117  
Bl-introduzzjoni tal-kundizzjonalità 
(ara l-paragrafu 133) l-Istati Membri 
jridu jivverifikaw l-applikazzjoni ta’ 
ċerti standards u jnaqqsu pagamenti 
ta’ għajnuna meta jinstab nuqqas ta’ 
konformità. Taħt ir-rekwiżit statutorju 
obbligatorju 474 (SMR-4) l-Istati Mem -
bri jridu jiċċekkjaw l-applikazzjoni 
mill-bdiewa tal-programmi ta’ azz -
joni dwar in-nitrati. Il-bdiewa li ma 
jirċevux għajnuna (pagamenti diretti) 
taħt il-politika agrikola komuni u/
jew għajnuna taħt ċerti miżuri tal-
programmi tal-iżvilupp rurali mhumiex 
soġġetti għal kontrolli tal-SMR-4.
118  
Minbarra l-kontrolli tal-SMR-4, l-erba’ 
Stati Membri lkoll iwettqu kontrolli fuq 
l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar in-
Nitrati, minn hawn ‘il quddiem imsejħa 
“kontrolli nazzjonali”. Fl-ebda wieħed 
mill-erba’ Stati Membri miżjura ma 
kienu jeżistu rekwiżiti legali fir-rigward 
tal-kopertura tal-”kontrolli nazzjonali” 
(perċentwal tal-popolazzjoni totali li 
trid tiġi ċċekkjata) u fir-rigward tal-
għażla tal-kampjun. Il-perċentwal 
reali tal-popolazzjoni tal-bdiewa 
koperta minn dawn il-kontrolli naz -
zjonali fl-201275 kien baxx ħafna (inqas 
minn 3 %).73 Dan huwa pereżempju dovut 
għal metodi differenti ta’ 
valutazzjoni jew f’differenza 
importanti fl-għadd ta’ 
stazzjonijiet ta’ monitoraġġ.
74 Applikabbli fir-Repubblika 
Ċeka, fl-Ungerija u fis-
Slovakkja mill-2009 u fir-
Rumanija mill-2012 ‘il hawn. 
Għall-perjodu tal-
programm 2014-2020, 
in-numru nbidel għal SMR-1.
75 Għar-Rumanija, id- data  
tirrigwarda 
l-perjodu 2008-2011.
44 Osservazzjonijiet
119  
Fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, 
il-”kontrolli nazzjonali” u l-kontrolli 
tal-SMR-4 jitwettqu mill-istess awtorità 
u fiż-żewġ pajjiżi l-oħra jitwettqu minn 
awtoritajiet differenti. Fir-rigward tar-
rekwiżiti tassew koperti mill-”kontrolli 
nazzjonali”, is-sitwazzjoni tvarja skont 
l-Istat Membru:
- kważi r-rekwiżiti kollha tal-pro -
grammi ta’ azzjoni huma parti mill-
kontrolli nazzjonali fl-Ungerija76 
u fis-Slovakkja;
- fir-Repubblika Ċeka xi wħud mir-
rekwiżiti tal-programm ta’ azzjoni 
jiġu ċċekkjati taħt il-”kontrolli 
nazzjonali” u oħrajn taħt kontrolli 
tal-SMR-4. Billi l-kampjun huwa 
l-istess għaż-żewġ kontrolli, kważi 
r-rekwiżiti kollha jiġu ċċekkjati 
fil-prattika, iżda l-penali li jridu 
jiġu applikati huma differenti (ara 
l-paragrafi 120 u 144);
- fir-Rumanija, għadd ta’ rekwiżiti 
mhumiex inklużi fl-istruzzjonijiet 
li jridu jiġu segwiti mill-ispetturi 
għall-azjendi agrikoli li għandhom 
bejn 8 unitajiet u 100 unità ta’ 
bhejjem77.
120  
Il-Qorti sabet li meta l-”kontrolli nazz -
jonali” jiskopru nuqqas ta’ konformità 
mar-rekwiżiti, mhux neċessarjament 
jiġu applikanti penali jew, fejn jiġu 
imposti multi, l-ammonti huma baxxi 
u b’hekk jillimitaw l-effett deterrent:
- fir-Rumanija, għall-kontrolli li jko -
pru azjendi agrikoli li jkollhom bejn 
8 unitajiet u 100 unità ta’ bhejjem, 
ġeneralment ma tiġi applikata 
l-ebda penali iżda minflok tinħtieġ 
azzjoni rimedjali;- fis-Slovakkja ma hemm l-ebda 
penali ssettjata bil-liġi għal għadd 
ta’ kwistjonijiet (bħal nuqqas ta’ 
rispett tar-rekwiżiti tal-ħżin jew 
nuqqas ta’ rispett tal-perjodu ta’ 
projbizzjoni għall-applikazzjoni, 
fuq l-art, ta’ fertilizzanti);
- fl-Ungerija, il-qafas legali jip -
prevedi penali fejn hemm nuqqas 
ta’ dispożizzjoni tad- data  jew 
tniġġis min-nitrati. Madankollu, 
il-multa massima fiż-żewġ każijiet 
hija relattivament baxxa. Minbarra 
dan, huwa diffiċli li tiġi applikata 
l-penali għat-tniġġis min-nitrati 
minħabba li jeħtieġ (i) prova li kien 
in-nuqqas ta’ rispett tar-regoli 
dwar l-applikazzjoni tal-fertiliz -
zanti li wassal għat-tniġġis u (ii) 
valutazzjoni tal-grad tat-tniġġis;
- fir-Repubblika Ċeka, jiġu applikati 
penali għan-nuqqas ta’ rispett 
ta’ kundizzjonijiet tal-fertilizzanti 
u tal-ħżin iżda l-multa medja im -
posta skont it-tip ta’ ksur fl-2010 sa 
l-2013 kienet relattivament baxxa.
121  
B’mod kumplessiv il-Qorti sabet li 
l-informazzjoni inkluża fir-rapport ta’ 
implimentazzjoni tal-2012 mibgħut 
lill-Kummissjoni dwar il-kontrolli 
mwettqa u n-nuqqas ta’ konformità li 
nstab kienet ġenerali ħafna u xi kultant 
inkompleta. Barra minn hekk mhux 
dejjem instab li ċ-ċifri kienu affidabbli. 
Dan ifixkel b’mod sinifikanti kwalunk -
we valutazzjoni tas-sitwazzjoni kump -
lessiva mill-Kummissjoni.76 Għall-Ungerija, dan jirrigwarda 
kontrolli li jsiru fuq bdiewa li 
ma jrabbux il-bhejjem.
77 Azjendi agrikoli li għandhom 
aktar minn 100 unità ta’ 
bhejjem jiġu ċċekkjati minn 
awtorità oħra. Skont 
l-informazzjoni inkluża 
fir-rapport ta’ 
implimentazzjoni ppreżentat 
lill-Kummissjoni fl-2012 
fir-rigward tad-Direttiva dwar 
in-Nitrati, il-kontrolli jinkludu 
prinċipalment il-ħruġ 
tal-kapaċità tal-ħżin. Il-Qorti 
ma rċeviet l-ebda 
informazzjoni dwar jekk 
jitwettqux kontrolli għal 
bdiewa li ma jrabbux 
il-bhejjem u ma hemm l-ebda 
informazzjoni bħal din 
fir-rapport ta’ 
implimentazzjoni ppreżentat 
lill-Kummissjoni fl-2012.
45 Osservazzjonijiet
122  
Nuqqas ta’ rispett tar-rekwiżit dwar il-
kapaċità tal-ħżin għad-demel tal-bhe -
jjem ġie osservat frekwentement minn 
dawn il-kontrolli. Waħda mir-raġunijiet 
irrapportata kienet in-nuqqas ta’ 
riżorsi finanzjarji għall-finanzjament 
tal-konstruzzjoni ta’ reċipjenti xierqa 
ta’ ħżin.
Pjanijiet ta’ azzjoni dwar 
il-pestiċidi jbatu minn 
nuqqasijiet
123  
L-Istati Membri kellhom jadottaw 
pjanijiet nazzjonali ta’ azzjoni li 
jinkludu objettivi kwantifikati, miri, 
miżuri u skedi ta’ żmien immirati lejn 
it-tnaqqis tar-riskji u l-impatt tal-użu 
tal-pestiċidi (ara- Tabella 2 ). Dawn il-
pjanijiet ta’ azzjoni kellhom jiġu adot -
tati u kkomunikati lill-Kummissjoni 
sas-26 ta’ Novembru 2012.
Il-pjanijiet ta’ azzjoni ma fihomx 
objettivi kwantifikati u skadenzi 
għall-implimentazzjoni 
tal-miżuri
124  
Il-Qorti sabet li l-pjanijiet nazzjonali ta’ 
azzjoni ma kinux jinkludu:
- skeda ta’ żmien għall-
implimentazzjoni tal-miżuri fl-
Ungerija u fis-Slovakkja;
- l-ammont ta’ riżorsi finanzjarji 
meħtieġa għall-implimentazzjoni 
tal-miżuri ssuġġeriti fl-Ungerija, 
fis-Slovakkja u fir-Rumanija;
- miri kwantitattivi kumplessivi 
bħar-rata ta’ tnaqqis fl-użu tal-
pestiċidi jew tnaqqis tal-indiċi tal-
frekwenza tat-trattament (intensità 
tal-użu tal-pestiċidi).125  
Mil-lat pożittiv huwa nnotat li l-pjani -
jiet ta’ azzjoni tar-Repubblika Ċeka, 
tar-Rumanija u tas-Slovakkja jinkludu 
miżuri rigward l-istabbiliment ta’ 
żoni ta’ lqugħ ta’ daqs xieraq fejn ma 
jistgħux jintużaw il-pestiċidi. Għar-
Rumanija, ara wkoll il-paragrafu 135. 
L-Ungerija għandha miżura dwar 
strixxi ta’ lqugħ fil-pjan tagħha ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
tal-2009.
126  
Ir-rapport tal-Kummissjoni dwar l-
evalwazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni 
dovuti sa Diċembru 2014 kien għadu 
ma ġiex ippubblikat sa nofs l-2015. 
Il-Kummissjoni ma niedet l-ebda 
proċedura ta’ ksur għal insuffiċjenza 
rigward il-kontenut tal-miżuri inklużi 
fil-pjanijiet ta’ azzjoni.
Ġestjoni integrata tal-organiżmi 
ta’ ħsara se tiġi applikata b’mod 
gradwali biss
127  
Skont id-Direttiva dwar il-Pestiċidi, 
mill-1 ta’ Jannar 2014 ‘il quddiem l-
Istati Membri jridu jiżguraw li jiġu app -
likati l-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni 
integrata tal-organiżmi ta’ ħsara78. 
L-għan prinċipali huwa li jiġi żgurat 
li l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti79 jinżamm fil-livell minimu 
meħtieġ.78 Il-ġestjoni integrata 
tal-organiżmi ta’ ħsara tfisser 
kunsiderazzjoni b’attenzjoni 
tal-metodi kollha disponibbli 
għall-protezzjoni tal-pjanti 
u integrazzjoni sussegwenti ta’ 
miżuri xierqa. Dawn il-miżuri 
għandhom jiskoraġġixxu 
l-iżvilupp ta’ popolazzjonijiet 
ta’ organiżmi ta’ ħsara 
u jżommu l-użu ta’ prodotti 
għall-protezzjoni tal-pjanti 
u forom oħra ta’ intervent 
f’livelli li jkunu 
ekonomikament 
u ekoloġikament iġġustifikati 
u jnaqqsu jew jimminimizzaw 
riskji għas-saħħa tal-bniedem 
u għall-ambjent. Il-ġestjoni 
integrata tal-organiżmi ta’ 
ħsara tenfasizza t-tkabbir ta’ 
għalla b’saħħitha bl-inqas 
tfixkil possibbli għall-
agroekosistemi u tinkoraġġixxi 
mekkaniżmi naturali ta’ 
kontroll tal-organiżmi ta’ 
ħsara.
79 It-terminu pestiċida (inkluż 
fost oħrajn erbiċidi, fungiċidi, 
insettiċidi) ħafna drabi jintuża 
b’mod interkambjabbli ma’ 
prodott għall-protezzjoni 
tal-pjanti. Madankollu, 
pestiċida huwa terminu usa’ li 
jkopri wkoll użi mhux 
għall-pjanti/għelejjel, 
pereżempju bijoċidi.
46 Osservazzjonijiet
128  
Għall-applikazzjoni korretta tal-
prinċipji tal-ġestjoni integrata tal-
organiżmi ta’ ħsara, iridu jkunu dis -
ponibbli linji gwida. Fiż-żmien meta 
sar ir-rapportar, il-linji gwida speċifiċi 
għall-għelejjel kienu fil-proċess li jiġu 
stabbiliti mill-Istati Membri. Ir-rispett 
tal-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni 
integrata tal-organiżmi ta’ ħsara jrid 
jiġi inkluż bħala rekwiżit bażi taħt il-
programmi tal-iżvilupp rurali tal-2014-
2020, fejn ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati 
biss l-ispejjeż relatati mal-impenji li 
jmorru lil hinn minn dan ir-rekwiżit 
bażi.
129  
Is-suċċess tal-applikazzjoni tal-ġestjoni 
integrata tal-organiżmi ta’ ħsara se 
jiddependi mill-adegwatezza tal-linji 
gwida u minn affarijiet bħar-riżorsi 
finanzjarji disponibbli għas-servizzi 
konsultattivi għall-azjendi agrikoli, il-
kwalità tal-miżuri ta’ taħriġ għall-utenti 
tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti 
u l-faċilità ta’ ċċekkjar tar-rekwiżiti.
Jeħtieġ li jissaħħaħ il-
mekkaniżmu għall-infurzar tad-
Direttiva dwar il-Pestiċidi
130  
L-Istati Membri kienu meħtieġa mid-
Direttiva li jiddeterminaw penali app -
likabbli għall-ksur ta’ dispożizzjonijiet 
nazzjonali adottati skont din id-Diretti -
va. Il-Qorti sabet li l-penali kif issettjati 
mid-dispożizzjonijiet legali nazz -
jonali ma jkoprux it-tipi kollha ta’ ksur. 
Pereżempju, fl-Ungerija, fir-Rumanija 
u fis-Slovakkja, sa nofs l-2015 il-penali 
li jridu jiġu applikati f’każ ta’ nuqqas 
ta’ rispett tal-ġestjoni integrata tal-
organiżmi ta’ ħsara kienu għadhom ma 
ġewx iddefiniti mid-dispożizzjonijiet 
legali nazzjonali stabbiliti. Barra minn 
hekk, il-multi ma kinux ġew iddefiniti 
fil-każijiet kollha għall-użu ta’ pro -
dotti għall-protezzjoni tal-pjanti li ma kienx konformi mal-kundizzjonijiet 
speċifikati fuq it-tikketta tal-prodott.
131  
Ma hemm l-ebda rekwiżit speċifiku 
tal-UE fir-rigward tal-kopertura ta’ 
kontrolli80. Id-dispożizzjonijiet legali 
nazzjonali ma indikaw, fl-ebda wieħed 
mill-erba’ Stati Membri, perċentwal 
minimu tal-popolazzjoni li jrid jiġi 
ċċekkjat. Madankollu, għadd limitat 
ta’ aspetti rigward l-użu tal-prodotti 
għall-protezzjoni tal-pjanti huwa parti 
mill-kundizzjonalità:
- kontrolli tal-SMR-981 jimmiraw 
prinċipalment lejn il-verifikazzjoni 
li jintużaw prodotti awtorizzati 
biss u li l-użu huwa konformi mal-
kundizzjonijiet speċifikati fuq it-
tikketta tal-prodott. L-SMR-9 ilu jiġi 
ċċekkjat mill-2011 ‘il hawn fi tlieta 
mill-Istati Membri u fir-Rumanija 
mill-2014;
- l-użu sostenibbli ta’ pestiċidi, 
b’mod partikolari fil-forma ta’ 
konformità mal-prinċipji ta’ 
ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ 
ħsara, oriġinarjament kien se jiġi 
inkluż fil-kundizzjonalità mill-2014 
‘il quddiem. Madankollu, skont 
ir-Regolament 1306/201382, il-per -
jodu ta’ żmien ta’ din l-inklużjoni 
issa huwa inċert billi jiddependi 
mill-progress li jkun sar mill-Istati 
Membri fl-implimentazzjoni tad-
Direttiva dwar il-Pestiċidi.80 Bl-eċċezzjoni tal-ispezzjonijet 
li jridu jitwettqu skont 
l-Artikolu 8 tad-
Direttiva 2009/128/KE li 
jiddikjara li t-tagħmir kollu 
għall-applikazzjoni tal-
pestiċidi se jkollu jiġi 
spezzjonat 
sas-26 ta’ Novembru 2016.
81 Għall-perjodu tal-
programm 2014-2020, 
in-numru nbidel għal SMR-10.
82 Ir-Regolament (UE) 
Nru 1306/2013 tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill 
tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar 
il-finanzjament, il-ġestjoni 
u l-monitoraġġ tal-politika 
agrikola komuni u li jħassar 
ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) 
Nru 352/78, (KE) Nru 165/94, 
(KE) Nru 2799/98, (KE) 
Nru 814/2000, (KE) 
Nru 1290/2005 u (KE) 
Nru 485/2008 (ĠU L 347, 
20.12.2013, p. 549).
47 Osservazzjonijiet
132  
Fid-dawl tal-għadd limitat ta’ aspetti 
koperti mill-kundizzjonalità, l-aspetti 
l-oħra kollha (bħall-projbizzjoni tat-
traxxix tal-bexx mill-ajru, l-adegwa -
tezza tat-tagħmir tal-applikazzjoni, 
il-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ 
ħsara) għandhom jiġu koperti minn 
“kontrolli nazzjonali”. Il-pjanijiet ta’ 
azzjoni tal-Istati Membri lkoll minbarra 
s-Slovakkja indikaw ukoll il-ħtieġa li 
jsaħħu l-kontrolli fil-qasam tal-prodotti 
għall-protezzjoni tal-pjanti.
Il-mekkaniżmu ta’ 
kundizzjonalità għandu 
impatt iżda mhuwiex qed jiġi 
sfruttat bis-sħiħ
133  
Il-kundizzjonalità li torbot pagamenti 
diretti taħt il-politika agrikola komuni 
mar-rispett ta’ għadd ta’ rekwiżiti ġiet 
introdotta fl-2005 (ara l-paragrafu 15). 
Il-punt sa fejn l-objettivi ambjentali, 
f’dan il-każ it-titjib tal-kwalità tal-ilma, 
se jintlaħqu minn dan il-mekkaniżmu 
jiddependi prinċipalment minn kemm 
huma impenjattivi r-rekwiżiti tal-
Istati Membri u mill-effettività tal-
mekkaniżmu ta’ infurzar stabbilit.134  
L-Istati Membri huma responsabbli 
mill-implimentazzjoni tal-kundizz -
jonalità. Għall-SMRs83 dan jinkludi 
l-introduzzjoni tal-elementi rilevanti 
tal-leġiżlazzjoni speċifika fl-ambitu tal-
kundizzjonalità. Għall-KAAT dan jin -
kludi l-promulgazzjoni tal-istandards 
rilevanti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew 
f’dik reġjonali u d-definizzjoni tal-obb -
ligi prattiċi li l-bdiewa huma mistennija 
josservaw. L-Istati Membri kellhom 
jiddefinixxu wkoll rekwiżiti minimi 
għall-użu tal-fertilizzanti84 u l-użu ta’ 
prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti85 li 
huma applikabbli għal ċerti miżuri taħt 
il-programmi tal-iżvilupp rurali (bħall-
miżura agroambjentali).
Rekwiżiti li jridu jiġu rispettati 
mill-bdiewa jistgħu jiġu mtejba 
għal kwalità aħjar tal-ilma
135  
Hemm żewġ standards KAAT li huma 
ta’ importanza partikolari għat-titjib 
tal-kwalità tal-ilma: (i) l-istandard dwar 
l-istabbiliment ta’ strixxi ta’ lqugħ 
matul il-kanali tal-ilma u (ii) l-istandard 
dwar l-erożjoni tal-ħamrija. Madankol -
lu l-ebda wieħed mill-erba’ Stati 
Membri ma stabbilixxa strixxi ta’ lqugħ 
tad-daqs rakkomandat minn studju 
mwettaq għall-Kummissjoni (ara 
l-paragrafu 106 u l- Kaxxa 2 ). Jerġa’ 
iżjed mir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar 
in-Nitrati, ir-Rumanija pprojbiet ukoll 
l-użu tal-pestiċidi fuq dawn l-istrixxi 
ta’ lqugħ. Ir-rekwiżiti imposti mill-Istati 
Membri b’riżultat tal-istandard dwar 
l-erożjoni tal-ħamrija setgħu kienu ak -
tar impenjattivi kif jidher mill-eżempji 
mogħtija fil- Kaxxa 3 .83 L-awditu kopra l-SMRs li ġejjin, 
relatati mal-kwalità tal-ilma: 
l-SMR-3 rigward 
l-applikazzjoni tal-ħama 
tad-drenaġġ fuq l-art agrikola, 
l-SMR-4 rigward 
l-applikazzjoni tad-Direttiva 
dwar in-Nitrati, l-SMR-9 
rigward it-tqegħid fis-suq ta’ 
prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti.
84 Rekwiżiti minimi għal 
fertilizzanti jridu jinkludu, fost 
oħrajn, il-Kodiċijiet ta’ prattika 
agrikola tajba introdotti taħt 
id-Direttiva dwar in-Nitrati (ara 
l-paragrafu 102) għall-azjendi 
agrikoli li jinsabu barra 
miż-żoni vulnerabbli 
għan-nitrati u rekwiżiti li 
jikkonċernaw it-tniġġis 
mill-fosforu.
85 Rekwiżiti minimi għall-
prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti jridu jinkludu, fost 
oħrajn, rekwiżiti biex ikollhom 
liċenzja biex jużaw il-prodotti 
u jissodisfaw obbligi ta’ taħriġ, 
rekwiżiti dwar il-ħżin sikur, 
l-iċċekkjar tal-makkinarju 
tal-applikazzjoni u regoli dwar 
l-użu tal-pestiċidi viċin l-ilma 
u żoni sensittivi oħra kif 
stabbiliti mil-liġi nazzjonali.
48 Osservazzjonijiet
136  
Fir-rigward tar-rekwiżiti minimi għall-
pagamenti tal-iżvilupp rurali għall-
perjodu tal-programm 2007-2013 (ara 
l-paragrafu 134):
- f’dak li jikkonċerna t-tniġġis mill-
fosforu li jkun jinsab fil-fertilizzanti 
l-ebda wieħed mill-Istati Membri 
ma ddefinixxa rekwiżiti għalkemm 
dan kien meħtieġ mir-Regolament 
rilevanti tal-UE;
- l-Ungerija ma ddefinietx rekwiżiti 
minimi sinifikattivi dwar il-ferti -
lizzanti għall-bdiewa li mhumiex 
f’żoni vulnerabbli, u dawk iddefini -
ti għall-bdiewa f’żoni vulnerabbli 
kienu inkompleti;
- f’dak li jikkonċerna r-regoli dwar 
l-użu tal-pestiċidi viċin tal-ilma, 
l-erba’ Stati Membri prinċipalment 
stabbilew regoli għal żoni ta’ 
protezzjoni speċjali bħal dawk 
nominati għall-astrazzjoni tal-ilma 
intenzjonat għall-konsum mill-
bniedem. Ara wkoll il-paragra -
fu 135 dwar strixxi ta’ lqugħ.137  
Fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-pro -
grammi tal-iżvilupp rurali għall-perjodu 
tal-programm 2014-2020, il-Kummiss -
joni vvalutat il-kundizzjonalitajiet ex 
ante  li ġejjin: (i) jekk ġewx iddefiniti l-
istandards KAAT u (ii) jekk ġewx issodis -
fati r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti 
u l-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti 
applikabbli għal ċerti miżuri taħt il-pro -
grammi tal-iżvilupp rurali. Il-Kummissjo -
ni ma xeħtitx dubju fuq l-adegwatezza 
tar-rekwiżiti, f’termini tal-effettività tal-
ilħuq tal-objettivi għall-politika tal-ilma 
tal-UE, minkejja d-dgħufijiet deskritti 
hawn fuq (ara l-paragrafi 135 u 136)87.
Mekkaniżmu ta’ infurzar tal-
kundizzjonalità, deterrent 
insuffiċjenti
138  
Il-bdiewa li ma jirċevux għajnuna taħt 
il-politika agrikola komuni u/jew il-
programmi tal-iżvilupp rurali mhumiex 
soġġetti għal kontrolli tal-kundizzjonal -
ità. Fil-fatt, azjendi agrikoli b’erja ta’ in -
qas minn ettaru mhumiex eliġibbli għal 
pagamenti diretti taħt il-politika agriko -
la komuni. Bl-eċċezzjoni tar-Rumanija88, 
l-azjendi agrikoli li għandhom erja ta’ in -
qas minn ettaru jirrappreżentaw sehem 
negliġibbli tal-art agrikola.87 Saret osservazzjoni simili 
mill-Qorti fir-Rapport Speċjali 
Nru 4/2014 il-paragrafu 46.
88 Skont data  ppubblikata 
mill-Uffiċċju tal-Istatistika 
Rumen, 54 % tal-azjendi 
agrikoli għandhom erja ta’ 
inqas minn ettaru 
u jirrappreżentaw qrib l-10 % 
tal-art agrikola.Kaxxa 3Eżempji ta’ rekwiżiti relatati mal-erożjoni li jistgħu jittejbu fl-erba’ Stati Membri 
lkoll
It-tip ta’ għalla86 mħawla huwa fattur wieħed li jinfluwenza l-grad tal-erożjoni. Fir-Rumanija u fis-Slovakkja l-
ebda għalla ma hija pprojbita fuq art vulnerabbli għall-erożjoni.
Fir-Repubbika Ċeka u fl-Ungerija ċerti għelejjel huma pprojbiti fuq rqajja’ art speċifikati. Madankollu, is-
superfiċe tal-art ikkonċernata b’dawn ir-regoli hija aktar baxxa mis-superfiċje reali tal-art li hija suxxettibbli 
għall-erożjoni.
86 Pereżempju għelejjel f’ringiela bħall-qamħirun, il-ġirasol u l-pitravi zokkrin huma magħrufa bħala għelejjel li jikkawżaw l-erożjoni.
49 Osservazzjonijiet
139  
Il-Qorti tikkonkludi li, f’termini tad-
daqs tal-kampjun, ir-rekwiżit tal-UE89 
li jiġi kopert 1 % tal-bdiewa li jridu 
japplikaw l-istandards tal-kundizzjo -
nalità nqabeż kemxejn mill-erba’ Stati 
Membri lkoll fl-2011 sal-2013. Rata ta’ 
1 % timplika li, bħala medja, hemm il-
probabbiltà li bidwi jiġi ċċekkjat darba 
kull 100 sena.
140  
Bl-istess mod, l-erba’ Stati Membri 
miżjura lkoll irrispettaw ir-rekwiżit 
tal-UE dwar il-qasma bejn il-kampjunar 
ibbażat fuq ir-riskju90 u dak li jittieħed 
b’mod aleatorju. Madankollu, l-analiżi 
tar-riskju titlef parzjalment it-tifsira 
tagħha minħabba li l-kampjun reali 
ċċekkjat mhux neċessarjament jik -
konsisti biss f’dawk il-bdiewa meqjusa 
bħala l-ogħla fil-klassifikazzjoni tar-
riskju. Dan huwa minħabba l-fatt li 
l-għażla finali tieħu inkunsiderazzjoni 
wkoll ir-riżorsi umani disponibbli għall-
awtorità nazzjonali/reġjonali li tkun 
qed twettaq il-kontrolli.
141  
Fir-rigward tal-kontenut tal-kontrolli, 
il-Qorti sabet li:
- f’dak li għandu x’jaqsam mal-
SMR-4 dwar l-applikazzjoni tad-
Direttiva dwar in-Nitrati, il-kontrolli 
fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slov -
akkja jkopru l-maġġoranza tar-
rekwiżiti ddefiniti fil-programmi ta’ 
azzjoni dwar in-nitrati. Fir-Repubb -
lika Ċeka, xi rekwiżiti tal-programm 
ta’ azzjoni dwar in-nitrati huma 
koperti mill-kontrolli tal-kundiz -
zjonalità filwaqt li oħrajn huma 
koperti mill-”kontrolli nazzjonali” 
(ara l-paragrafu 119);- f’dak li jikkonċerna r-rekwiżiti min -
imi applikabbli għal ċerti miżuri 
taħt il-programmi tal-iżvilupp 
rurali, il-kontrolli fl-Ungerija kienu 
insuffiċjenti (ara l-paragrafu 136). 
Fir-Repubblika Ċeka u fir-Ru -
manija l-kontrolli ma koprewx 
ir-rekwiżit dwar il-kapaċità tal-
ħżin tad-demel. Fir-Rumanija 
mhux l-aspetti kollha tar-rekwiżiti 
minimi għall-użu tal-prodotti 
għall-protezzjoni tal-pjanti ġew id -
definiti u għaldaqstant il-kontrolli 
kienu limitati għall-verifikazzjoni li 
prodotti awtorizzati biss intużaw.
142  
Limitazzjoni intrinsika waħda tas-
sistema ta’ kontrolli tal-kundizzjonalità 
hija li xi rekwiżiti huma, min-natura 
tagħhom, diffiċli ħafna li jiġu ċċekkjati. 
Pereżempju, xi wħud jistgħu jiġu 
ċċekkjati biss matul ċertu perjodu 
tas-sena jew fin-nuqqas ta’ ċerti 
kundizzjonijiet meteoroloġiċi (eż. riħ 
qawwi, ġelu), li mhux neċessarjament 
jikkoinċidu mat-twaqqit taż-żjara 
fuq il-post. Għall-erba’ Stati Membri 
miżjura, kien hemm konċentrazzjoni 
qawwija tal-kontrolli fit-tieni nofs 
tas-sena. Ma seħħ l-ebda kontroll 
(l-Ungerija u r-Rumanija), jew seħħ 
biss propozjon baxx ħafna minnhom 
waqt ix-xhur tax-xitwa jew fil-perjodu 
prinċipali ta’ veġetazzjoni. Minbarra 
li jmur kontra ċerti rekwiżiti regola -
torji, dan ifisser li xi rekwiżiti relatati 
mal-ilma ma jistgħux jiġu vverifikati 
viżwalment fl-għalqa.89 Ir-Regolament tal-
Kummissjoni (KE) 
Nru 1122/2009 tat-
30 ta’ Novembru 2009 li 
jistabbilixxi regoli dettaljati 
għall-implimentazzjoni 
tar-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 73/2009 fir-rigward 
tal-kundizzjonalità, il-
modulazzjoni u s-sistema 
integrata ta’ amministrazzjoni 
u kontroll, skont l-iskemi ta’ 
appoġġ [dirett] għall-bdiewa 
previsti għal dak ir-
Regolament, kif ukoll 
għall-implimentazzjoni 
tar-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1234/2007 fir-rigward 
tal-kundizzjonalità taħt 
l-iskema ta’ appoġġ prevista 
għas-settur tal-inbid (ĠU L 316, 
2.12.2009, p. 65).
90 Fl-erba’ Stati Membri lkoll, 
il-fatturi ta’ riskju użati 
għall-għażla tal-kampjun 
inbidlu matul s-snin, u dan 
irrifletta ċerta diffikultà 
fl-istabbiliment ta’ fatturi 
xierqa.
50 Osservazzjonijiet
143  
L-effettività tal-kontrolli hija affett -
wata wkoll mill-fatt li evidenza impor -
tanti tieħu l-forma ta’ dikjarazzjonijiet 
magħmula mill-bdiewa stess b’mod 
partikolari fil-forma tar-reġistru tal-
fertilizzazzjoni (li jinkludi data  dwar 
il-perjodu tal-fertilizzazzjoni u l-
kwantitajiet applikati). Aktar ma jkunu 
frekwenti l-aġġornamenti tar-reġistru, 
aktar tkun preċiża l-informazzjoni. 
Ir-reġistru għandu jew jinżamm kon -
tinwament (l-Ungerija, ir-Rumanija 
u s-Slovakkja) jew inkella għandu jiġi 
aġġornat fi tmiem kull xahar (ir-Re -
pubblika Ċeka).
144  
Fl-aħħar nett, għal ħafna rekwiżiti, 
l-ispiża tal-bidwi fir-rigward tal-kundiz -
zjonalità (pereżempju f’termini ta’ pro -
duzzjoni u introjtu mitlufa) hija ogħla 
mill-multa li tista’ tiġi imposta, jiġifieri 
t-tnaqqis massimu tal-ammont ta’ 
għajnuna huwa, l-aktar l-aktar, ta’ 5 % 
biss91 u għalhekk tnaqqis bħal dan ma 
għandu l-ebda effett reali deterrent92.
Il-potenzjal tal-miżuri 
ta’ żvilupp rurali biex 
jindirizzaw kwistjonijiet 
dwar il-kwalità tal-ilma 
mhuwiex qed jiġi sfruttat 
bis-sħiħ
145  
Il-miżuri supplimentari għal-
leġiżlazzjoni eżistenti (bħad-Direttiva 
dwar in-Nitrati) li ġew stipulati fil-
pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-
xmara kienu marbuta prinċipalment 
mal-programmi tal-iżvilupp rurali93.146  
Dawn il-programmi fihom settijiet ta’ 
miżuri li lejhom il-popolazzjonijiet 
fil-mira (eż. bdiewa) jistgħu jagħmlu 
impenn volontarjament. Benefiċjarji 
ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali jidħlu 
għall-konformità ma’ kundizzjonijiet 
speċifiċi ssettjati mill-Istat Membru 
tagħhom.
Inqas minn 30 % tal-art agrikola 
hija koperta minn skemi 
agroambjentali li jistgħu jwasslu 
għal titjib fil-kwalità tal-ilma
147  
Il-Qorti sabet li l-pressjoni tat-tniġġis 
mill-agrikoltura fuq l-ilma kienet 
deskritta f’termini ġenerali ħafna fil-
programmi tal-iżvilupp rurali tal-2007-
2013 tal-erba’ Stati Membri u ma kinitx 
neċessarjament konsistenti94 mal-in -
formazzjoni fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara95.
148  
Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/200696 indika l-miżuri li 
jistgħu jiffurmaw parti minn pro -
gramm tal-iżvilupp rurali. Il-miżuri 
l-aktar importanti użati fl-erba’ Stati 
Membri b’impatt pożittiv dirett fuq il-
kwalità tal-ilma huma dawn li ġejjin:
- il-Miżura 121 “modernizzar tal-
azjendi agrikoli”: l-erba’ Stati 
Membri97 użaw din il-miżura biex 
jiffinanzjaw reċipjenti ta’ ħżin 
tad-demel. Ir-rapporti annwali ta’ 
implimentazzjoni li jiddeskrivu l-
progress tal-miżuri ma jipprovdux 
informazzjoni dwar l-għadd ta’ 
faċilitajiet ta’ ħżin u l-ispiża tal-
investiment kofinanzjata;91 Ir-Regolament tal-
Kummissjoni jissettja 
t-tnaqqis, bħala regola 
ġenerali, f’livell ta’ 3 % 
tal-ammont mogħti. L-Istati 
Membri jistgħu jiddeċiedu li 
ma jimponu l-ebda tnaqqis 
jew li jnaqqsu r-rata għal 1 % 
jew iżiduha għal massimu ta’ 
5 %. Rati ogħla japplikaw għal 
każijiet ripetuti ta’ nuqqas ta’ 
konformità u għal każijiet ta’ 
nuqqas ta’ konformità 
meqjusa mill-Istati Membri 
bħala intenzjonali.  92 
Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 8/2008, il-paragrafu 69.
93 Hemm programm wieħed 
tal-iżvilupp rurali għal kull 
wieħed mill-erba’ Stati 
Membri miżjura.
94 Saret osservazzjoni simili 
mill-Qorti fir-Rapport Speċjali 
Nru 4/2014, il-paragrafu 52.
95 Il-valutazzjonijiet ambjentali 
għall-programmi tal-iżvilupp 
rurali ġew abbozzati fl-2006, 
filwaqt li l-analiżi ambjentali 
mwettqa fil-kuntest 
tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara kellhom 
jitlestew sa mhux aktar tard 
mit-22 ta’ Diċembru 2004 
(l-Artikolu 5 tad-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma).
96 Ir-Regolament tal-
Kummissjoni (KE) 
Nru 1974/2006 tal-
15 ta’ Diċembru 2006 li 
jistabbilixxi regoli ddettaljati 
għall-applikazzjoni tar-
Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 dwar l-appoġġ 
għall-iżvilupp rurali mill-Fond 
Agrikolu Ewropew għall-
Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU 
L 368, 23.12.2006, p. 15).
97 Fir-Rumanija, ir-reċipjenti ta’ 
ħżin ġeneralment isiru 
disponibbli mill-awtoritajiet 
lokali. Dawn l-awtoritajiet ma 
kinux eliġibbli għal għotja 
mill-programm tal-iżvilupp 
rurali.
51 Osservazzjonijiet
- il-Miżura 214 “pagamenti agroam -
bjentali” (ara l-paragrafu 13): 
l-importanza tal-miżura f’termini 
ta’ riżorsi finanzjarji allokati taħt il-
perjodu tal-programm 2007-201398 
tvarja skont l-Istat Membru (ara 
t-Tabella 8 );
- il-Miżura 221 “l-ewwel afforestazz -
joni99 ta’ art agrikola”: din il-miżura 
ma kinitx prijorità fl-erba’ Stati 
Membri billi ammont żgħir ħafna 
ta’ riżorsi finanzjarji kien ġie allokat 
għaliha.149  
Ir-Repubblika Ċeka u l-Ungerija 
rrapportaw ukoll100 il-Miżuri 211 
“ħlasijiet għal intoppi naturali lill-
bdiewa f’żoni muntanjużi” u/jew 212 
“ħlasijiet lill-bdiewa f’żoni b’intoppi, 
barra minn żoni muntanjużi” bħala 
li qed jikkontribwixxu għall-kwalità 
tal-ilma. Iż-żewġ Stati Membri l-oħra 
ma rrapportaw l-ebda żona għalkemm 
huma wkoll nefqu fondi taħt dawn 
il-miżuri. Il-Qorti tqis li dawn il-miżuri 
għandhom impatt indirett biss billi 
l-għan prinċipali tagħhom huwa li 
jiżguraw l-użu kontinwu tal-art ag -
rikola. Iż-żamma ma ttejjibx is-sitwa -
zzjoni għall-ambjent, iżda n-nuqqas 
ta’ preservazzjoni jkun jaggravaha101. 
Fir-Repubblika Ċeka, il-bdiewa jirċievu 
għotjiet għaż-żamma ta’ bwar biss. 
Il-bwar huma aktar ta’ benefiċċju102 
għall-kwalità tal-ilma milli hija l-
art taħt kultivazzjoni tal-għelejjel. 
Madankollu, fil-każijiet kollha l-pag -
amenti jsiru bl-għan li jinżamm/jiġi 
preservat il-pajsaġġ eżistenti.98 Inqas fondi huma allokati 
mill-erba’ Stati Membri 
għall-miżura ekwivalenti taħt 
il-perjodu tal-programm 2014-
2020. Dan huwa b’mod 
partikolari l-każ għas-Slovakkja 
(63 % inqas) u l-Ungerija (43 % 
inqas).
99 Skont dokument dwar “water 
quality improvements from 
afforestation in an agricultural 
catchment in Denmark 
illustrated by the INCA model” 
(titjib tal-kwalità tal-ilma 
permezz tal-afforestazzjoni 
f’punti ta’ lqugħ agrikoli 
fid-Danimarka illustrati 
mill-mudell INCA) minn 
A. Bastrup-Birk u P. Gundersen 
ippubblikat f’Hydrology and 
Earth System Sciences, 8(4), 
764-777, bidla fl-użu tal-art 
minn agrikoltura intensiva 
għal foresta tnaqqas b’mod 
sostanzjali l-flussi tan-nitrat li 
jlissu fl-ilma ta’ taħt l-art 
u tas-superfiċje, primarjament 
permezz tal-waqfien fl-input 
tal-fertilizzant u tad-demel N. 
[…].”
100 Ir-rapportar lill-Kummissjoni 
għall-indikatur predefinit 
“R6 – żona taħt ġestjoni 
b’suċċess li tikkontribbwixxi 
għall-kwalità tal-ilma”: 
ir-Repubblika Ċeka: 844 717 ha 
(jew 20 % tal-art agrikola 
totali) u l-Ungerija 59 959 ha 
(jew 1 % tal-art agrikola totali).
101 Is-Slovakkja rrapportat ukoll 
348 860 ha taħt il-Miżura 226 
“ir-restawr tal-potenzjal 
tal-forestrija u l-introduzzjoni 
ta’ azzjoni ta’ prevenzzjoni”. 
Billi l-għan prinċipali huwa li 
jiġu rrestawrati foresti li tkun 
saritilhom il-ħsara minn 
diżastri naturali u nirien, 
l-impatt fuq il-kwalità tal-ilma 
mhuwiex ta’ natura diretta 
minħabba li ma joħloqx żieda 
fl-art forestali.
102 Il-bwar jistgħu jnaqqsu 
l-erożjoni tal-ħamrija. 
Il-kwalità tal-ħamrija hija wkoll 
ġeneralment aħjar min dik 
għar-raba’ u tippermetti 
infiltrazzjoni aħjar u/jew aktar 
infiltrazzjoni tax-xita u b’hekk 
jitnaqqas l-iskol (li jinkludi 
nutrijenti preżenti fil-ħamrija 
jew fuqha).Tabella  8Riżorsi finanzjarji għall-Miżura 214 “pagamenti 
agroambjentali” fil-31.12.2014 (espressi f’EUR miljun)
Stat MembruBaġit (u bħala proporzjon tal-fondi 
pubbliċi totali disponibbli taħt il-
programm tal-iżvilupp rurali)Eżekuzzjoni tal-baġit (u bħala 
proporzjon tal-baġit għall-miżura)
Ir-Repubblika 
Ċeka1 101.2 (30 %) 1 085.7 (99 % )
L-Ungerija 1 137. 3 (22 % ) 1 169.6 (103 %)
Ir-Rumanija 1 270.6 (14 %) 1 340.9 (106 %)
Is-Slovakkja 390.2 (15 %) 357. 3 (92 %)
Sors : Rapporti ta’ implimentazzjoni tal-2014 għall-programmi tal-iżvilupp rurali.
52 Osservazzjonijiet
150  
Taħt il-Miżura 214 “pagamenti agroam -
bjentali”, l-Istati Membri inkludew 
varjetà ta’ skemi differenti. Obbligi 
differenti japplikaw għall-iskemi dif -
ferenti u jistgħu jimplikaw limitazzjoni 
jew projbizzjoni tal-użu ta’ fertiliz -
zanti, limitazzjoni jew projbizzjoni 
tal-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti u/jew regoli dwar in-newba 
tal-għelejjel103. L-obbligi li l-bidwi 
jaċċetta li jassumi jridu jmorru lil hinn 
mil-leġiżlazzjoni rilevanti, inklużi l-
SMRs u l-KAAT (pereżempju r-rekwiżiti 
rigward l-użu ta’ fertilizzanti jridu 
jkunu aktar stretti minn dawk fil-
programmi ta’ azzjoni taħt id-Direttiva 
dwar in-Nitrati).151  
L-iskemi li l-bdiewa jistgħu jagħmlu 
impenn lejhom volontarjament mhux 
kollha jirnexxu bl-istess mod għall-
bdiewa. It- Tabella 9  turi l-iskemi li 
rnexxew l-aktar skont l-Istat Membru 
fejn l-erja totali appoġġjata (f’ha) 
taħt dawk l-iskemi fil-perjodu tal-
programm 2007-2013 tirrappreżenta 
aktar minn 10 % tal-art agrikola tal-
Istat Membru fi tmiem l-2014. It-tabella 
tindika wkoll l-obbligi li jridu jiġu 
rispettati mill-bidwi fir-rigward tal-użu 
tal-fertilizzant, l-użu tal-prodotti għall-
protezzjoni tal-pjanti u r-regoli dwar 
in-newba tal-għelejjel.103 Bil-bdil tal-għelejjel tista’ 
titnaqqas jew tiġi evitata 
l-erożjoni tal-ħamrija.Tabella  9Sehem tal-art agrikola u obbligi li jridu jiġu rispettati taħt l-iskemi agroambjentali 
bl-akbar suċċess fil-31.12.2014
Stat MembruSkema (u erja appoġġjata f’ha1 bħala % 
tal-art agrikola kollha)Obbligi li jridu jiġu rispettati  
(il-lista mhijiex eżawrjenti)
Ir-Repubblika 
ĊekaŻamma tal-bwar (16.5  %)Għaż-żewġ sottoskemi l-aktar importanti: limitazzjoni tal-input tan-nitroġenu għal 
waħda u eliminazzjoni tal-fertilizzant minerali għall-oħra.
Biedja organika (10.7  %)Użu ta’ fertilizzanti awtorizzati u prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti biss.
Mill-2009 ‘l hawn, l-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 834/20072.
L-UngerijaSkema integrata ta’ produzzjoni 
tal-għejjel(11 %)Jinħtieġ pjan ta’ ġestjoni tan-nutrijenti3.
Japplikaw ir-regoli dwar in-newba tal-għelejjel.
Użu ta’ prodotti ddefiniti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jkunu favur l-ambjent biss.
Ir-RumanijaBwar ta’ “valur natural għoli” 
u biedja tradizzjonali(22.2  %)Użu ta’ pestiċidi mhuwiex permess.
Użu ta’ fertilizzanti minerali mhuwiex permess, u limitazzjoni tal-input tan-
nitroġenu għall-fertilizzanti organiċi.
Is-SlovakkjaBiedja favur l-ambjent — skema 
bażika(18.4  %)Użu ta’ prodotti determinati għall-protezzjoni tal-pjanti biss. Skont is-sottoskemi: 
l-ebda fertilizzant minerali mhuwa permess jew limitazzjoni tal-input tan-nitroġenu.
1 L-erja meqjusa hija l-erja totali li hija taħt impenji agroambjentali. L-istess erja tista’ tingħadd bosta drabi jekk bosta obbligi japplikaw fuq 
l-istess art. Ma hemm l-ebda ċifra disponibbli skont l-iskema li jeskludu l-għadd doppju.
2 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 834/2007 tat-28 ta’ Ġunju 2007 dwar il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta’ prodotti organiċi u li jemenda 
r-Regolament (KEE) Nru 2092/91 (ĠU L 189, 20.7.2007, p. 1) li daħal fis-seħħ fl-1.1.2009.
3 L-għan prinċipali ta’ pjan ta’ ġestjoni tan-nutrijenti huwa li jiġi stabbilit l-ammont ta’ fertilizzanti meħtieġa f’punti ta’ żmien speċifiċi meta jitqiesu 
l-karatteristiċi tal-ħamrija, il-ħtiġijiet tal-għelejjel, il-klima, eċċ. biex jinkiseb l-aħjar użu tal-fertilizzanti u b’hekk tiġi evitata fertilizzazzjoni żejda.
Sors : Rapporti ta’ implimentazzjoni tal-2014 għall-programmi tal-iżvilupp rurali.
53 Osservazzjonijiet
152  
Ibbażat fuq l-informazzjoni disponibbli 
l-Qorti tistma li, fl-erba’ Stati Membri, 
bejn 15 u 30 % tal-art agrikola hija 
taħt diversi impjeni agroambjentali 
favorevoli għall-kwalità tal-ilma taħt 
il-perjodu tal-programm 2007-2013. 
Madankollu, fir-Repubblika Ċeka, 
fl-Ungerija u fir-Rumanija xi wħud 
mill-iskemi l-aktar importanti jinvolvu 
l-bwar (ara t- Tabella 9 ). Dawn l-iskemi 
jirrigwardaw prinċipalment il-bwar 
eżistenti u għalkemm iż-żamma ma 
ttejjibx is-sitwazzjoni għall-ambjent, 
nuqqas ta’ żamma tal-istatus eżistenti 
jkun jaggravaha.
153  
F’konformità mad-dispożizzjonijiet 
tal-Artikolu 39 tar-Regolament (KE) 
Nru 1698/2005104 il-bdiewa jridu 
jżommu l-obbligi li jidħlu għalihom 
taħt skema agroambjentali għal per -
jodu ta’ bejn ħames u seba’ snin. Jekk 
wara l-perjodu ta’ minn ħames sa seba’ 
snin il-bdiewa jkomplux b’impenji 
simili jew le jiddependi minn għadd ta’ 
fatturi bħad-disponibbiltà ta’ appoġġ 
finanzjarju fil-forma ta’ għotjiet u kun -
siderazzjonijiet ta’ profitabbiltà.
154  
L-analiżi tal-Qorti tad-diversi obbligi li 
jrid ikun hemm konformità magħhom 
turi n-nuqqasijiet li ġejjin:
- minkejja l-importanza ta’ strixxi ta’ 
lqugħ għall-protezzjoni tal-ilma, 
l-ebda waħda mill-iskemi agroam -
bjentali ma imponiet daqs akbar 
minn dak li l-bdiewa jridu jirrispet -
taw taħt il-KAAT (ara l-paragra -
fu 135 u l- Kaxxa 2 );- il-limitazzjonijiet tal-fertilizzanti 
imposti għall-iskemi l-aktar 
importanti fir-Rumanija u fis-
Slovakkja (ara t- Tabella 9  (skema 
bażika fis-Slovakkja)) f’termini ta’ 
ammont ta’ nitroġenu kull ettaru 
huma qrib ħafna (ir-Rumanija) jew 
aktar (is-Slovakkja) mill-ammont 
medju ta’ nitroġenu użat fil-pajjiż 
u għaldaqstant ikun mistenni li 
l-benefiċċji addizzjonali għall-
kwalità tal-ilma minn dawn l-
iskemi jkunu żgħar;
- l-iskemi l-aktar importanti li jgħinu 
fil-ġlieda kontra l-erożjoni huma 
dawk relatati ma’ bwar eżistenti 
(ara l-paragrafu 152).
Il-mekkaniżmu ta’ infurzar taħt 
il-programmi tal-iżvilupp rurali 
ma għandux effett deterrent
155  
Skemi taħt il-miżura agroambjentali 
jkollhom għadd ta’ dispożizzjonijiet 
li huma ta’ benefiċċju għall-kwalità 
tal-ilma iżda jkunu effettivi biss jekk 
jiġu applikati b’mod korrett. Skont 
ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 
Nru 65/2011105 l-Istati Membri jeħtieġu 
jwettqu kontrolli amministrattivi fuq l-
applikazzjonijiet kollha għall-għajnuna 
riċevuti kif ukoll kontrolli fuq il-post li 
jkopru, skont l-iskema tal-għajnuna, 
tal-inqas 5 % tal-benefiċjarji kollha jew 
tal-infiq.
156  
Fir-rapport tal-attività annwali tal-2014 
tagħha, il-Kummissjoni (id-DĠ għall-
Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali) tesprimi 
riżervi rigward l-aċċertament106 ipp -
rovdut mis-sistemi tal-kontroll dwar in-
nefqa għall-iżvilupp rurali fir-Rumanija 
u fl-Ungerija.104 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005 tal-
20 ta’ Settembru 2005 dwar 
appoġġ għall-iżvilupp rurali 
mill-Fond Agrikolu Ewropew 
għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) 
(ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1).
105 L-Artikoli 11,12 u 25 tar-
Regolament tal-
Kummissjoni (UE) Nru 65/2011 
tas-27 ta’ Jannar 2011 li 
jistabbilixxi regoli dettaljati 
għall-implimentazzjoni 
tar-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 1698/2005, dwar 
l-implimentazzjoni ta’ 
proċeduri ta’ kontroll kif ukoll 
kundizzjonalità fir-rigward ta’ 
miżuri ta’ appoġġ għall-
iżvilupp rurali (ĠU L 25, 
28.1.2011, p. 8).
106 Aċċertament li s-sistemi 
tal-kontroll stabbiliti jagħtu 
l-garanziji meħtieġa dwar 
il-legalità u r-regolarità 
tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi.
54 Osservazzjonijiet
157  
Il-Qorti tqis li s-sistema tal-kontroll 
tal-UE għall-għajnuna agroamb -
jentali mhijiex effettiva biżżejjed107. 
Ir-raġunijiet prinċipali huma li (i) il-
bdiewa għandhom inċentiv baxx biex 
jikkonformaw minħabba li l-isforzi li 
jsiru mhumiex ippremjati minn ef -
fetti pożittivi immedjati fuq l-azjenda 
agrikola, (ii) hemm rata ta’ kontroll 
baxxa għall-kontrolli fuq il-post108 u (iii) 
is-sistema tas-sanzjonijiet u tat-tnaqqis 
fl-għajnuna ma għandhiex effett 
qawwi ta’ deterrent109.
Il-prinċipju ta’ “min iniġġes 
iħallas” jiġi applikat biss 
sa punt limitat għal tniġġis 
diffuż mill-agrikoltura
Huwa diffiċli li jiġi applikat il-
prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”
158  
Skont id-Direttiva dwar ir-Respon -
sabbiltà Ambjentali110 il-prevenzjoni 
u r-rimedju għad-danni ambjentali 
għandhom ikunu implimentati bis-
saħħa tal-prinċipju ta’ “min iniġġes 
iħallas”: operatur li l-attività tiegħu 
tikkawża danni ambjentali għandu 
jitqies finanzjarjament responsabbli. 
Id-Direttiva tirrikonoxxi wkoll li res-
ponsabbiltà mhijiex strument xieraq 
biex jiġi indirizzat it-tniġġis ta’ natura 
mifruxa u diffuża, fejn ikun impos -
sibbli li l-effetti ambjentali negattivi 
jiġu marbuta mal-azzjonijiet jew in-
nuqqasijiet ta’ ċerti individwi.159  
L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min 
iniġġes iħallas” fil-qasam tat-tniġġis 
diffuż mill-agrikoltura toħloq problemi 
metodoloġiċi: min-naħa l-waħda huwa 
diffiċli li jiġi identifikat min iniġġes 
u min-naħa l-oħra huwa diffiċli li tiġi 
stabbilita relazzjoni kawżali bejn ċerta 
prattika mill-bidwi u l-livell tat-tniġġis 
jew tad-danni kkawżat.
160  
Fil-kuntest agrikolu, l-applikazzjoni 
ta’ restrizzjonijiet fuq bdiewa (bħar-
rekwiżiti imposti mill-programmi ta’ 
azzjoni dwar in-nitrati) mingħajr il-
provvediment ta’ kumpens finanzjarju 
hija meqjusa bħala implimentazzjoni 
tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”. 
Min-naħa tal-oħra, meta l-bdiewa jiġu 
remunerati għall-involviment volon -
tarju tagħhom f’attivitajiet relatati 
mal-ambjent bħal pereżempju taħt 
il-Miżura 214 “pagamenti agroambjen -
tali”, dan huwa aktar il-każ tal-prinċipju 
ta’ “il-fornitur jirċievi” milli l-prinċipju 
ta’ “min iniġġes iħallas”.
161  
Mod wieħed kif jiġu koperti spejjeż 
ambjentali marbuta mat-tniġġis 
(“spejjeż għal danni ambjentali”) huwa 
l-applikazzjoni ta’ sistema xierqa ta’ 
penali f’każ ta’ nuqqas ta’ rispett ta’ 
restrizzjonijiet imposti fuq il-bdiewa. 
Il-Qorti identifikat għadd ta’ dgħufijiet 
f’dak ir-rigward (ara l-paragrafi 120, 
130, 144 u 157). Il-kundizzjonalità tista’ 
tipprovdi rispons utli iżda parzjali 
biss għall-prinċipju ta’ “min iniġġes 
iħallas” u l-penali mhumiex ikkalkulati 
abbażi tal-ispiża tad-dannu kkawżat 
u, għalhekk, jistgħu jirrappreżentaw 
porzjon biss ta’ din l-ispiża. F’bosta 
każijiet dawn mhumiex proporzjonali 
għas-serjetà tal-ksur tal-obbligi ta’ 
kundizzjonalità mill-bidwi.107 Ara r-Rapport Speċjali 
Nru 23/2014 “Żbalji fin-nefqa 
għall-iżvilupp rurali: 
x’jikkawżahom, u kif qed jiġu 
indirizzati?”, il-paragrafi 59, 62, 
64 u 65 ( http://eca.europa.eu ).
108 Rata ta’ 5 % (ara 
l-paragrafu 155) timplika li, 
bħala medja, hemm 
il-probabbiltà li bidwi jiġi 
ċċekkjat darba kull 20 sena.
109 F’każijiet estremi, fejn 
il-bdiewa ma jkunu 
kkonformaw mal-ebda waħda 
mill-obbligi u l-għajnuna 
kollha kemm hi tiġi rkuprata, 
il-bdiewa jistgħu jsibu ruħhom 
fl-istess sitwazzjoni 
daqslikieku ma kienu daħlu 
għall-ebda impenn.
110 Il-Premessa 2 tad-
Direttiva 2004/35/KE 
tal-Parlament Ewropew 
u tal-Kunsill tal-
21 ta’ April 2004 dwar 
ir-responsabbiltà ambjentali 
f’dak li għandu x’jaqsam 
mal-prevenzjoni u r-rimedju 
għal danni ambjentali (ĠU 
L 143, 30.4.2004, p. 56), 
emendata bid-
Direttiva 2006/21/KE (ĠU 
L 102, 11.4.2006, p. 15) 
u d-Direttiva 2009/31/KE (ĠU 
L 140, 5.6.2009, p. 114).
55 Osservazzjonijiet
162  
Mod ieħor kif jiġi applikat il-prinċipju 
ta’ “min iniġġes iħallas” u kif jiġu 
rkuprati l-ispejjeż huwa permezz ta’ 
strumenti ekonomiċi (bħal taxxi am -
bjentali fuq fertilizzanti jew prodotti 
għall-protezzjoni tal-pjanti). Kemm is-
Slovakkja kif ukoll ir-Repubblika Ċeka 
ppjanaw li janalizzaw l-użu ta’ stru -
menti ekonomiċi għal dawn l-għanijiet, 
filwaqt li la l-Ungerija u lanqas ir-
Rumanija ma semmew l-użu possibbli 
ta’ strumenti ekonomiċi fil-pjanijiet 
tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara.
Il-Kummissjoni ma titlobx lill-
Istati Membri biex jiżguraw 
l-irkupru tal-ispejjeż tat-tniġġis 
diffuż
163  
Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (l-
Artikolu 9) teħtieġ kontribuzzjoni 
adegwata tal-użi differenti tal-ilma111 
għall-irkupru tal-ispejjeż112 tas-servizzi 
tal-ilma. Il-konformità mal-Artikolu 9 
tad-Direttiva hija waħda mill-kriterji 
għall-valutazzjoni tal-issodisfar ta’ 
kundizzjonalità ex ante  speċifika 
li hija stabbilita għall-perjodu 
tal-programm 2014-2020.164  
Il-Kummissjoni vvalutat l-issodisfar tal-
Artikolu 9 fil-kuntest tal-approvazzjoni 
tal-ftehimiet ta’ sħubija u, b’mod aktar 
speċifiku, fir-rigward tal-agrikoltura, 
fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-
programmi tal-iżviupp rurali tal-2014-
2020. Għall-erba’ Stati Membri lkoll, 
il-Kummissjoni rrimarkat li l-ispejjeż li 
jirriżultaw minn tniġġis diffuż mis-
settur agrikolu għandhom jiġu kkalko -
lati u inklużi fl-analiżi ekonomika 
tal-ispejjeż u l-irkupru tagħhom, iżda 
ma titlobx pjan ta’ azzjoni għall-Istati 
Membri li ma jirkuprawx jew jirkupraw 
parzjalment biss l-ispejjeż tat-tniġġis 
diffuż.
165  
F’Komunikazzjoni tal-2015113 l-Kum -
missjoni ddikjarat li l-miżuri inklużi 
fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara biex jiġi żgurat l-irkupru ta’ 
spejjeż ambjentali u tar-riżorsi huma 
limitati. Il-Kummissjoni għadha ma 
ħarġet l-ebda gwida dwar il-metodi 
possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż 
u l-aħjar prattiki f’dak il-qasam.111 Huwa jinkludi l-attivitajiet 
kollha li għandhom impatt 
sinifikanti fuq l-istatus tal-ilma.
112 L-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma 
jinkludu spejjeż ambjentali 
u tar-riżorsi. L-ispejjeż 
ambjentali huma l-ispejjeż 
tad-danni li l-użi tal-ilma 
jimponu fuq l-ambjent 
u l-ekosistemi u dawk li jużaw 
l-ambjent (eż. tnaqqis 
fil-kwalità ekoloġika 
tal-ekosistemi akkwatiċi jew 
is-salinizzazzjoni 
u d-degradazzjoni ta’ ħamrija 
produttiva). L-ispejjeż 
tar-riżorsi huma spejjeż ta’ 
opportunitajiet mitlufa li użi 
oħra jbatu minħabba t-tnaqqis 
tar-riżorsi lil hinn mir-rata 
naturali ta’ risanament 
u rkupru tagħhom (eż. 
marbuta mal-astrazzjoni żejda 
tal-ilma ta’ taħt l-art).
113 COM(2015) 120 final 
tad-9 ta’ Marzu 2015 
“Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
u d-Direttiva dwar l-Għargħar: 
Azzjonijiet favur l-”istatus 
tajjeb” tal-ilma tal-UE u biex 
jitnaqqsu r-riskji tal-għargħar”.
56
 Konklużjonijiet 
u rakkomandazzjonijiet
166  
L-erba’ Stati Membri għad baqagħlhom 
x’jagħmlu jekk iridu jiksbu kwalità 
tajba tal-ilma tas-superfiċje, l-objettiv 
prinċipali tad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma. Huma se jkollhom iżidu l-isforzi 
tagħhom biex iħaffu l-progress fir-
rigward tal-kwalità tal-ilma.
Użu tal-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara bħala għodda 
biex tinkiseb kwalità 
aħjar tal-ilma
167  
L-introduzzjoni tal-pjan ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara bħala għodda 
għall-immaniġġjar integrat tal-ilma 
kienet waħda mill-punti tajbin tad-Di -
rettiva Qafas dwar l-Ilma tas-sena 2000 
iżda, fil-prattika, il-pjanijiet ibatu minn 
nuqqasijiet fl-identifikazzjoni ta’ press -
jonijiet ta’ tniġġis u fid-definizzjoni ta’ 
miżuri rimedjali.
168  
It-tqabbil tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara tal-2009 mal-
abbozz ta’ aġġornamenti tagħhom 
tal-2015 għall-erba’ Stati Membri 
wera li kien hemm ftit li xejn titjib 
fl-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi 
tal-ilma. Madankollu, il-Qorti tinnota 
li l-progress rigward elementi individ -
wali li jiffurmaw l-istatus jista’ jinħeba 
minħabba fl-applikazzjoni tar-regola 
ta’ “one out all out”114. Dan il-livell 
baxx ta’ titjib kien mistenni meta 
jitqies l-għadd għoli ta’ korpi tal-ilma 
li ġew eżentati mill-iskadenza tal-
2015 għall-ilħuq ta’ status tajjeb (ara 
l-paragrafi 26 sa 27 u 45 sa 46).169  
Nuqqasijiet fis-sistemi ta’ monitoraġġ 
tal-erba’ Stati Membri rriżultaw 
f’nuqqas ta’ data  kemm dwar it-tip ta’ 
tniġġis li jikkawża l-falliment ta’ korp 
tal-ilma rigward l-istatus tajjeb kif ukoll 
dwar l-importanza relattiva tad-diversi 
sorsi tat-tniġġis. Il-komparabbiltà tad-
data  kienet affettwata wkoll mill-fatt li 
kien hemm differenzi kbar fost l-erba’ 
Stati Membri rigward l-għadd ta’ ma -
terjali fiżikokimiċi speċifiċi li jniġġsu, 
li ġew evalwati. In-nuqqas ta’ data  
komprensiva tfixkel l-identifikazzjoni 
ta’ miżuri mmirati u kosteffettivi (ara 
l-paragrafi 28 sa 32).
170  
L-Istati Membri wrew ambizzjoni 
limitata fir-rigward tal-identifikazzjoni 
tal-miżuri biex tiġi rrimedjata s-sitwa -
zzjoni u, b’riżultat ta’ dan, il-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
pprovdew valur miżjud limitat f’dak 
ir-rigward (ara l-paragrafi 33 sa 41) 
minħabba li:
- huma ffukati fuq il-”miżuri bażiċi” 
jiġifieri fuq l-implimentazzjoni ta’ 
leġiżlazzjoni eżistenti (Direttivi tal-
UE) u
- “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri 
supplimentari” jew ma jkoprux il-
kwistjonijiet kollha ta’ tniġġis, jew 
ma jinkludux valutazzjoni tal-op -
portunità offruta minn xi strumenti 
jew inkella l-ambitu tagħhom 
mhuwiex ċar.114 L-istatus finali ta’ korp tal-ilma 
huwa determinat permezz 
tal-agħar element li jinstab 
fil-proċess ta’ valutazzjoni.
57 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
171  
Barra minn hekk, l-impatti mistennija 
tad-diversi miżuri huma, l-aktar l-aktar, 
indikati parzjalment biss fil-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. 
L-informazzjoni dwar l-ammont ta’ 
fondi meħtieġa għall-implimentazzjoni 
tal-miżuri kif ukoll id-disponibbiltà 
probabbli tagħhom mhijiex kompluta. 
Mhux dejjem ġiet prevista koordinaz -
zjoni bejn dawk li jħejju l-pjanijiet 
ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
u dawk li japprovaw u jallokaw fondi 
(ara l-paragrafi 42 sa 44).
172  
F’kooperazzjoni mal-Istati Membri, 
il-Kummissjoni żviluppat linji gwida 
għall-applikazzjoni tad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma. Barra dan, il-Kummissjoni 
ppreżentat rakkomandazzjonijiet 
speċifiċi għall-Istati Membri rigward 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009 f’bosta mill-Komu -
nikazzjonijiet tagħha. Proċeduri ta’ 
ksur rigward in-nuqqasijiet innotati 
fil-pjanijiet tal-2009 ma nbdewx mill-
Kummissjoni għall-erba’ Stati Membri. 
L-azzjonijiet speċifikati fil-programmi 
operazzjonali tal-2014-2020, b’riżultat 
tan-nuqqas ta’ ssodisfar tal-kundizz -
jonalità ex ante  rilevanti, ma koprewx 
dawn in-nuqqasijiet kollha. Minflok, 
il-Kummissjoni toqgħod fuq ir-rieda 
tajba tal-Istati Membri u l-impenn 
tagħhom li jżidu l-isforzi abbażi tat-
talbiet innotati f’minuti ta’ laqgħat 
bilaterali.Rakkomandazzjoni 1
Il-Kummissjoni għandha:
(a) tipprovdi linji gwida għal rapportar 
aktar differenzjat dwar il-progress 
fir-rigward tal-kwalità tal-ilma li at -
twalment hija moħbija minħabba 
fl-applikazzjoni tar-regola ta’ “one 
out all out”;
(b) trawwem il-komparabbiltà tad-
data  billi tnaqqas id-diskrepanzi 
fl-għadd ta’ sustanzi fiżikokimiċi 
li huma vvalutati għall-istatus 
ekoloġiku;
(c) tkompli s-segwitu tagħha tal-
progress tal-Istati Membri fil-kisba 
ta’ kwalità tajba tal-ilma, l-objettiv 
tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.
L-Istati Membri għandhom:
(d) jiżguraw monitoraġġ tal-ilma 
ta’ kwalità tajba biex ikollhom 
informazzjoni preċiża dwar is-
sitwazzjoni u l-oriġini tat-tniġġis 
mill-korp tal-ilma biex ikun jista’ 
jsir immirar aħjar u biex tiżdied il-
kosteffettività tal-miżuri rimedjali. 
Għall-agrikoltura, pereżempju, dan 
jista’ jfisser is-sejba ta’ kombina -
ment effettiv ta’ miżuri obbligatorji 
u volontarji;
(e) jipprovdu fil-pjanijiet tagħhom ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara 
(i) ġustifikazzjonijiet ċari għall-użu 
ta’ eżenzjonijiet mill-iskadenzi 
tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, (ii) 
informazzjoni dwar kif l-implimen -
tazzjoni tal-miżuri se tiġi ffinan -
zjata u (iii) informazzjoni dwar 
l-impatt mistenni tal-miżuri;
(f) jiżguraw koordinazzjoni bejn dawk 
il-korpi li jiddefinixxu miżuri fil-
pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara u dawk li japprovaw 
proġetti għall-finanzjament.
58 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Implimentazzjoni ta’ 
miżuri biex jitnaqqas 
it-tniġġis ikkawżat minn 
ilmijiet urbani 
u industrijali mormija
173  
L-Istati Membri għamlu progress fit-
tneħħija tat-tniġġis, organiku u min-
nutrijenti, mill-ilmijiet mormija emessi 
minn impjanti tat-trattament tal-ilma 
urban mormi. Madankollu, l-istrumenti 
disponibbli biex jitnaqqas it-tniġġis 
fl-ilmijiet mormija, bħall-mekkaniżmu 
ta’ infurzar u l-imposta fuq it-tniġġis 
tal-ilma, ma ntużawx bl-aħjar mod 
possibbli.
Agglomerazzjonijiet
174  
Fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-
Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi (ara l-paragrafi 53 sa 65), 
il-”miżura bażika” rigward it-tniġġis 
minn agglomerazzjonijiet, sar pro -
gress fil-ġbir tal-ilma mormi (jiġifieri 
żieda fl-għadd ta’ unitajiet domestiċi 
konnessi ma’ sistema tad-drenaġġ 
u ma’ impjant tat-trattament) u fit-
trattament xieraq tal-ilma mormi. 
Madankollu, l-erba’ Stati Membri lkoll 
kienu għadhom lura fir-rigward tal-
iskadenzi interim jew finali tagħhom 
għall-implimentazzjoni tad-Direttiva 
(ara wkoll il-konklużjonijiet u r-rak -
komandazzjonijiet magħmula fir-Rap -
port Speċjali Nru 2/2015).175  
Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009 ma kellhomx in -
formazzjoni dwar “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari” meħtieġa 
għall-korpi tal-ilma li jonqsu milli jik -
sbu status tajjeb:
- għal ilma mormi li għadu mhux 
konness ma’ impjant tat-tratta -
ment ma kien hemm l-ebda indi -
kazzjoni dwar kif se jiġi indirizzat 
il-piż (il-piż minn agglomerazzjoni -
jiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. 
li dieħel f’sistemi individwali u l-piż 
minn agglomerazzjonijiet b’e.p. 
taħt l-2 000) (ara l-paragrafi 58 sa 
60);
- ma hemm l-ebda indikazzjoni 
dwar liema impjanti tat-trattament 
tal-ilma urban mormi jeħtieġu 
limiti tal-emissjonijiet aktar stretti 
(bl-eċċezzjoni tal-pjan Rumen) (ara 
l-paragrafi 66 sa 68);
- il-problema ta’ mikromaterjali li 
jniġġsu ma ġietx indirizzata. Ma 
hemm l-ebda dispożizzjoni legali 
nazzjonali jew tal-UE fl-erba’ Stati 
Membri għal-limiti tal-emissjonijiet 
(ara l-paragrafi 69 sa 70).
176  
Fir-rigward tal-mekkaniżmu ta’ infur -
zar, il-Qorti tikkonkludi li s-sistema 
tal-awtokontrolli li trid titwettaq mill-
operaturi tal-impjanti tat-trattament 
tal-ilma urban mormi fuq l-effluwenti 
tagħhom kienet sodisfaċenti b’mod 
kumplessiv. Madankollu, is-sistema 
pubblika ta’ spezzjoni turi dgħufijiet 
minħabba li l-frekwenza tal-ispezz -
jonijiet ma ġietx preskritta u f’xi Stati 
Membri kienet baxxa (is-Slovakkja) jew 
ma setgħetx tiġi vvalutata (l-Ungerija). 
Minbarra dan, fir-Rumanija spezzjoni -
jiet għandhom effett limitat ta’ deter -
rent minħabba li tingħata preferenza 
għall-ħruġ ta’ twissijiet aktar milli multi 
meta jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet 
(ara l-paragrafi 71 sa 78).
59 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
177  
Fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min 
iniġġes iħallas”, imposta fuq it-tniġġis 
tal-ilma hija dovuta minn dawk li 
jiskarikaw l-ilma mormi iżda b’ċerti 
eċċezzjonijiet fir-Repubblika Ċeka, 
fir-Rumanija u fis-Slovakkja. L-imposta 
mhijiex dovuta għall-parametri kollha 
li jirriflettu tniġġis organiku u min-nu -
trijenti u l-ammonti tal-imposta skont 
il-materjal li jniġġes ivarjaw (skont 
l-iskariku f’mg/l) b’mod sinifikanti bejn 
l-erba’ Stati Membri. Fir-Repubblika 
Ċeka u fis-Slovakkja, l-imposta tista’ 
taġixxi bħala inċentiv għal konformità 
mal-limiti tal-emissjonijiet issettjati fil-
permessi għal xi parametri (minħabba 
li ma hija dovuta l-ebda imposta meta 
jkun hemm konformità magħhom) 
filwaqt li fl-Ungerija u xi kultant fir-
Rumanija l-imposta tista’ taġixxi bħala 
inċentiv biex jinqabżu l-limiti tal-emis -
sjonijiet għal dawk il-parametri fejn 
imposta tkun dovuta. Jekk din taġixxix 
tassew bħala inċentiv jew le jiddepen -
di mill-ammonti dovuti: l-ebda wieħed 
mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara ma vvaluta l-effett deterrent 
(ara l-paragrafi 79 sa 82).
Installazzjonijiet industrijali
178  
Ċerti kategoriji ta’ installazzjonijiet 
industrijali jaqgħu taħt il-kamp ta’ 
applikazzjoni tad-Direttiva dwar 
l-Emissjonijiet Industrijali (“miżura 
bażika”). Il-konklużjonijiet tal-aqwa 
tekniki disponibbli li huma adottati 
mill-Kummissjoni skont it-tip ta’ indus -
trija jindikaw limiti tal-emissjonijiet. 
Sa tmiem l-2015 kien hemm biss seba’ 
konklużjonijiet bħal dawn adottati (ara 
l-paragrafu 85).179  
Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009 ma kellhomx 
“miżuri bażiċi oħra” u “miżuri suppli -
mentari” għal korpi tal-ilma li jonqsu 
milli jiksbu status tajjeb: ma kien 
hemm l-ebda miżura mmirata lejn ma -
terjali speċifiċi li jniġġsu jew lejn dawk 
speċifiċi li jiskarikaw (bħal pereżempju 
indikazzjoni ta’ sustanzi u limiti 
speċifiċi li jridu jiġu inklużi fil-permessi 
tal-iskariki). Madankollu, l-Ungerija 
u s-Slovakkja inkludew l-eżami tal-
proċedura tal-ħruġ tal-permessi jew 
ta’ permessi speċifiċi bħala miżuri 
fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara. Iżda l-Qorti ma sa -
bitx li l-eżami kien effettiv, minħabba 
diversi dgħufijiet u ommissjonijiet (ara 
l-paragrafi 87 sa 92).
180  
Il-Qorti tikkonkludi li (ara l-paragrafi 89 
sa 91):
- għall-issettjar ta’ limiti tal-emiss -
jonijiet l-awtoritajiet kompetenti 
huma sa ċertu punt dipendenti 
mill-informazzjoni pprovduta 
minn dawk stess li jiskarikaw. Dan 
huwa partikolarment il-każ fejn 
dispożizzjonijiet legali nazzjonali 
jissettjaw limiti bħala gwida biss 
jew ma jissettjaw l-ebda limitu ta’ 
xejn;
- il-permessi tal-iskariki tal-ilma 
mormi tal-impjanti tat-trattament 
tal-ilma urban mormi li jirċievu 
ilma industrijali mormi f’xi każijiet 
biss jinkludu limiti għal materjali 
li jniġġsu li mhumiex materjal or -
ganiku u nutrijenti.
60 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
181  
Fir-rigward tal-mekkaniżmu ta’ infur -
zar, huma ftit l-ispezzjonijiet pubbliċi 
li jitwettqu fil-każ ta’ skariku indirett, 
permezz ta’ netwerk pubbliku tad-
drenaġġ, minn installazzjonijiet li 
ma jaqgħux taħt id-Direttiva dwar 
l-Emissjonijiet Industrijali. Minflok, 
f’maġġoranza tal-każijiet (85 % tal-
kampjun ta’ 28 impjant tat-trattament 
awditjati) l-operaturi tal-impjanti 
tat-trattament tal-ilma urban mormi 
wettqu kontrolli fuq il-post fis-siti tal-
installazzjonijiet industrijali. Madankol -
lu, il-multi imposti fir-Repubblika Ċeka 
u fis-Slovakkja x’aktarx li jkollhom 
effett limitat ta’ deterrent. Għal spezz -
jonijiet fuq dawk li jiskarikaw diretta -
ment, is-sitwazzjonijiet hija simili għal 
dik deskritta fil-paragrafu 176 (spezz -
jonijiet fuq impjanti tat-trattament tal-
ilma urban mormi) (ara l-paragrafi 93 
sa 97).
182  
L-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma rara -
ment tista’ sservi bħala inċentiv għal 
konformità jew biex jinqabżu l-limiti 
tal-emissjonijiet issettjati fil-permessi 
billi l-imposta hija dovuta biss għal 
għadd limitat ta’ materjali li jniġġsu 
(materja organika, nutrijenti u ftit 
metalli tqal) (ara l-paragrafu 98).Rakkomandazzjoni 2
Il-Kummissjoni għandha:
(a) tivvaluta kif l-aħjar li tissettja 
kriterji vinkolanti għal spezzjonijiet 
effettivi tal-Istati Membri fuq imp -
janti tat-trattament tal-ilma mormi 
li ma jaqgħux taħt id-Direttiva 
dwar l-Emissjonijiet Industrijali.
L-Istati Membri għandhom:
(b) jindikaw għal liema korpi tal-
ilma, minħabba l-kwalità mhux 
sodisfaċenti tagħhom, jinħtieġu 
miżuri għal dawk speċifiċi li jiskari -
kaw. Għal impjanti tat-trattament 
tal-ilma urban mormi dan ikun 
jinkludi l-issettjar ta’ limiti tal-
emissjonijiet fil-permessi li huma 
aktar stretti minn dawk issettjati 
bil-liġi għall-parametri tat-tniġġis 
organiku u tniġġis min-nutrijenti 
u l-issettjar ta’ limiti għal sustanzi 
prijoritarji u sustanzi kimiċi oħra 
jew mikromaterjali li jniġġsu;
(c) jivvalutaw u jiżguraw l-effettività 
tal-mekkaniżmi ta’ infurzar, b’mod 
partikolari l-kopertura li trid tink -
iseb u l-effett deterrent tal-penali 
applikati;
(d) jivvalutaw il-potenzjal tal-użu 
tal-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma 
bħala strument ekonomiku u bħala 
mod kif jiġi applikat il-prinċipju 
ta’ “min iniġġes iħallas” tal-inqas 
għas-sustanzi prinċipali li jaf -
fettwaw il-kwalità tal-ilma b’mod 
negattiv.
61 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
Implimentazzjoni ta’ 
miżuri biex jiġi indirizzat 
it-tniġġis diffuż 
mill-agrikoltura
183  
B’mod ġenerali, l-Istati Membri għamlu 
użu aħjar mid-Direttiva dwar in-Nitrati 
iżda sabuha bi tqila jagħmlu użu sħiħ 
mill-istrumenti disponibbli bħal 
pereżempju l-mekkaniżmi ta’ infur -
zar, l-istandards KAAT taħt il-kundiz -
zjonalità, il-miżuri ta’ żvilupp rurali 
u l-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”.
184  
Fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-
Direttiva dwar in-Nitrati, il-”miżura 
bażika” prinċipali rigward it-tniġġis 
mill-agrikoltura, ir-Repubblika Ċeka, 
l-Ungerija u r-Rumanija gradwalment 
żiedu l-qawwa tar-rekwiżiti li jridu 
jiġu rispettati mill-bdiewa fiż-żoni 
vulnerabbli għan-nitrati. Dan kien 
prinċipalment ir-riżultat tal-azzjoni tal-
Kummissjoni. Is-Slovakkja ma segwietx 
biżżejjed is-suġġerimenti tal-Kummis -
sjoni u għalhekk fl-2012 il-Kummissjoni 
nediet proċedura ta’ ksur kontra s-
Slovakkja (ara l-paragrafi 101 sa 110).
185  
Madankollu, minkejja t-titjib fi tliet Sta -
ti Membri, hemm lok biex ir-rekwiżiti 
jiġu ssikkati (ara l-paragrafi 111 sa 115).186  
Ix-xejra rigward l-ewtrofikazzjoni ma 
tistax tiġi vvalutata minħabba settijiet 
inkomparabbli ta’ data . Il-Qorti tinnota 
li l-perjodu tar-rapportar taħt id-Diret -
tiva dwar in-Nitrati ma jikkoinċidix ma’ 
dak taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma 
(ara l-paragrafi 113 sa 114).
187  
Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” 
u “miżuri supplimentari” (ara l-para -
grafi 123 sa 129 u 135 sa 137), il-Qorti 
tikkonkludi li:
- miżuri li jindirizzaw l-użu tal-
pestiċidi kienu vagi jew irreferew 
għall-pjanijiet ta’ azzjoni dwar 
il-pestiċidi. Madankollu, dawn il-
pjanijiet kellhom nuqqas parzjali 
ta’ objettivi kwantifikati, skadenzi 
għall-implimentazzjoni u in -
formazzjoni dwar il-fondi meħtieġa 
għall-implimentazzjoni tal-miżuri. 
Sa nofs l-2015 il-Kummissjoni ma 
kienet niedet l-ebda proċedura 
ta’ ksur għal insuffiċjenzi rigward 
dawn il-pjanijiet;
- hemm lok biex l-istandards KAAT 
u r-”rekwiżiti minimi” fl-iżvilupp 
rurali jsiru aktar impenjattivi. Il-
Kummissjoni ma tivvalutax b’mod 
sistematiku l-adegwatezza tar-
rekwiżiti f’termini tal-effettività 
għall-ilħuq tal-objettivi għall-
politika tal-ilma tal-UE, u tiċċekkja 
biss għall-eżistenza u r-rilevanza 
tagħhom;
62 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
- l-Istati Membri ma ssettjawx limiti 
dwar il-kwantità ta’ fertilizzanti tal-
fosforu għandha tiġi applikata fuq 
l-art (kg/ha);
- l-Istati Membri joqogħdu 
prinċipalment fuq miżuri agroamb -
jentali volontarji.
188  
Il-potenzjal tal-iżvilupp rurali biex 
jindirizza tħassib dwar il-kwalità tal-
ilma mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ 
(ara l-paragrafi 145 sa 154):
- l-art agrikola taħt l-impenji 
agroambjentali favorevoli għall-
kwalità tal-ilma varjat bejn 15 % 
sa 30 % fil-perjodu tal-pro -
gramm 2007-2013. Madankollu, 
ħafna minn dan jirrigwarda 
impenji mogħtija minn bdiewa 
għaż-żamma ta’ bwar eżistenti. Iż-
żamma hija pożittiva iżda ma twas -
salx għal titjib fil-kwalità tal-ilma. 
Minbarra dan, billi dawk l-obbligi 
jridu jinżammu biss għal perjodu 
ta’ minn ħames sa seba’ snin, mhux 
bilfors jiġi żgurat l-impatt fuq ter -
minu twil fuq il-kwalità tal-ilma;
- limitazzjonijiet rigward l-ammont 
ta’ fertilizzanti tan-nitroġenu 
applikati għal kull ettaru ta’ art 
huma viċin jew aktar mill-medja 
applikata fir-Rumanija u fis-Slo -
vakkja u għaldaqstant benefiċċji 
addizzjonali għall-kwalità tal-ilma 
x’aktarx li jkunu żgħar.189  
Bidwi jista’ jkun soġġett għal sett sħiħ 
ta’ mekkaniżmi ta’ infurzar: kontrolli 
tal-kundizzjonalità regolati mill-UE 
u kontrolli għal pagamenti tal-iżvilupp 
rurali kif ukoll “kontrolli nazzjonali” 
taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati u fil-
qasam tal-prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti (ara l-paragrafi 116 sa 122, 
130 sa 132, 138 sa 144 u 155 sa 157). 
Dawn il-kontrolli lkoll huma affettwati 
minn limitazzjonijiet intrinsiċi bħal 
pereżempju evidenza importanti fil-
forma ta’ dikjarazzjonijiet magħmula 
mill-bdiewa stess. Minbarra dan,
- l-effett deterrent huwa limitat 
għal kundizzjonalità u kontrolli 
taħt żvilupp rurali. Dan huwa 
prinċipalment minħabba l-istruttu -
ra tagħhom: il-kopertura baxxa 
(1 % u 5 % rispettivament) u s-
sanzjonijiet (tnaqqis fl-għajnuna) 
huma aktar baxxi mill-ispiża tal-
konformità. Il-”kontrolli nazzjonali” 
taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati 
għandhom dgħufijiet simili;
- l-Istati Membri miżjura ħlief is-Slo -
vakkja lkoll indikaw, fil-pjanijiet ta’ 
azzjoni tagħhom dwar il-pestiċidi, 
il-ħtieġa li jissaħħaħ l-infurzar 
tal-obbligi relatati mal-pestiċidi. Fi 
żmien l-awditu, l-erba’ Stati Mem -
bri ma speċifikawx il-kopertura 
li kellha tinkiseb mill-kontrolli 
tagħhom u lanqas il-multi għat-tipi 
kollha ta’ ksur.
63 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
190  
Barra minn hekk, il-prinċipju tal-
ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ 
ħsara jsir rekwiżit obbligatorju taħt 
il-kundizzjonalità biss meta jkun 
sar progress f’tali oqsma bħal linji 
gwida, kwalifiki professjonali u defi -
nizzjoni ta’ rekwiżiti verifikabbli (ara 
l-paragrafu 131).
191  
L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min 
iniġġes iħallas” fil-qasam tat-tniġġis 
diffuż mill-agrikoltura tiffaċċja prob -
lemi metodoloġiċi. L-impożizzjoni 
tal-obbligi fuq il-bdiewa mingħajr il-
provvediment ta’ kumpens finanzjarju 
(bħalma huwa fil-każ tal-programmi 
ta’ azzjoni dwar in-nitrati) titqies 
komunement bħala mod ta’ implimen -
tazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes 
iħallas”. L-applikazzjoni ta’ penali 
fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità tista’ 
tikkumpensa għall-ispejjeż ikkawżati 
mit-tniġġis. Madankollu, il-Qorti iden -
tifikat għadd ta’ nuqqasijiet rigward 
l-użu tal-multi. Mod ieħor kif jiġi app -
likat il-prinċipju huwa l-użu ta’ taxxi 
ambjentali (bħal taxxi fuq fertilizzanti 
jew pestiċidi) u r-Repubblika Ċeka 
u s-Slovakkja għandhom l-intenzjoni 
li jistudjaw l-użu ta’ dawn it-taxxi. 
Il-Kummissjoni ma talbitx lill-erba’ 
Stati Membri jieħdu azzjoni speċifika 
għall-iżgurar tal-irkupru tal-ispejjeż, 
u lanqas li joħorġu gwida dwar metodi 
possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż (ara 
l-paragrafi 158 sa 165).Rakkomandazzjoni 3
Il-Kummissjoni għandha:
(a) tkompli bl-isforzi tagħha biex 
tiżgura li l-Istati Membri jagħmlu 
l-aħjar użu mir-rekwiżiti taħt 
il-programmi ta’ azzjoni dwar in-
Nitrati u li jimplimentaw il-pjanijiet 
ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi fi ħdan 
perjodu ta’ żmien raġonevoli;
(b) tivvaluta b’mod sistematiku mhux 
biss l-eżistenza, iżda wkoll l-
adegwatezza tal-istandards KAAT 
u r-rekwiżiti minimi adottati mill-
Istati Membri;
(c) tqis l-introduzzjoni ta’ obbligu li 
jiġu ssettjati limitazzjonijiet fuq 
il-kwantità ta’ fosforu għandha tiġi 
applikata fuq l-art, bħalma huwa 
l-każ għan-nitroġenu;
(d) tnaqqas il-possibbiltà tar-rapportar 
doppju mill-Istati Membri dwar 
l-istatus tal-ewtrofikazzjoni billi 
tallinja r-rapportar taħt id-Direttiva 
dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma u tippromwovi l-użu 
tal-gwida tal-2009 dwar il-val -
utazzjoni tal-ewtrofikazzjoni sa -
biex l-istess parametri ta’ valutazz -
joni taħt iż-żewġ Direttivi jintużaw;
(e) tipprovdi gwida dwar il-metodi 
possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż 
fil-qasam tat-tniġġis diffuż.
64 Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
L-Istati Membri għandhom:
(f) jissettjaw rekwiżiti fil-pjanijiet ta’ 
azzjoni dwar in-nitrati, fil-pjanijiet 
ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi, taħt il-
KAAT u għall-pagamenti agroamb -
jentali li huma ambizzjużi biżżejjed 
biex jiksbu tnaqqis fl-input tal-
fertilizzanti u tal-pestiċidi u pro -
tezzjoni adegwata mill-erożjoni;
(g) jivvalutaw il-potenzjal tal-użu ta’ 
strumenti ekonomiċi (bħal taxxi 
ambjentali) bħala inċentiv għat-
tnaqqis tat-tniġġis u bħala mod ta’ 
kif jiġi applikat il-prinċipju ta’ “min 
iniġġes iħallas”.
Il-Kummissjoni u l-Istati Membri 
għandhom, abbażi ta’ inventarju tal-
mekkaniżmi ta’ infurzar (kemm tal-UE 
kif ukoll dawk nazzjonali), jidentifikaw 
modi għas-simplifikazzjoni tal-istruttu -
ra u l-implimentazzjoni tal-kontrolli 
u għall-iżgurar tal-effettività tagħhom.
Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxja mis-Sur Henri GRETHEN, 
Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tad-9 ta’ 
Diċembru 2015.
 Għall-Qorti tal-Awdituri
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

65
 Annessi Anness  I
Ħarsa ġenerali lejn id-distrett tal-baċin tax-Xmara Danubju
© Kummissjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tax-Xmara Danubju (icpdr).
66 Annessi Anness  IITniġġis ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje  
(Pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009)
1. Perċentwal ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje soġġetti għal sorsi differenti tat-tniġġis
Sorsi tat-tniġġis Ir-Repubblika Ċeka L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja
Sorsi puntiformi 46 % 19 % 8 % L- ebda data
Sorsi diffużi 61 % 25 % 32 % L- ebda data
Sors:  Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE.
2. Perċentwal ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje soġġetti għal tipi differenti ta’ tniġġis
Tipi ta’ tniġġis Ir-Repubblika Ċeka L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja
Arrikkiment organiku 31 % 27 % 13 % L- ebda data
Arrikkiment tan-nutrijenti 61 % 45 % 32 % L- ebda data
Kontaminazzjoni minn sustanzi prijoritarji jew 
minn materjali speċifiċi oħra li jniġġsu31 % 2 % 4 % L- ebda data
Sors:  Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE.
67 Annessi Anness  IIIValuri ta’ limitu tal-emissjonijiet issettjati bid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi
Parametri Konċentrazzjoni Perċentwal minimu ta’ tnaqqis2
Trattament sekondarju
Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO5)25 mg/l 70-90
Domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO) 125 mg/l 75
Solidi sospiżi totali (SST)35 mg/l
60 mg/l  
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.)90
70 
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.)
Trattament aktar strett
Fosforu totali (Ptot)2 mg/l  
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 10 000 u 100 000 e.p.)
1 mg/l  
(għal agglomerazzjonijiet b’aktar minn 100  000  e.p.)80
Nitroġenu total1 (Ntot)15 mg/l  
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 10 000 u 100 000 e.p.)
10 mg/l  
(għal agglomerazzjonijiet b’aktar minn 100  000  e.p.)70-80
1  Nitroġenu totali jfisser: is-somma tan-niroġenu-Kjeldahl totali (N organiku + NH3), nitrat (NO3)-nitroġenu u nitrit (NO2)-nitroġenu.
2 Tnaqqis fir-rigward tal-piż tal-influwent.
68 Annessi Anness  IVImposta fuq it-tniġġis tal-ilma: ammont skont il-materjal li jniġġes (f’EUR1/t)
Materjali li jniġġsu Ir-Repubblika Ċeka L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovakkja
DKO 576.9 285.2 10.4 199.2
DBO5— — 10.4 —
SST 72.1 — 2.5 99.6
Ptot2 523.9 4 753.8 41.5 3 319.4
Ntot— — 41.5 497.9
Ninorg1 081.7 570.5 — —
N-NH4 (nitroġenu ammonijaku) — — 41.5 497.9
Hg (merkurju) 721 110.5 697 217. 5 10 384.1 497 908.8
Imluħa inorganiċi dissolti 18.0 — — 16.6
Cd (kadmju) 144 222.1 139 443.5 10 384.1 99 581.8
AOX (aloġeni organiċi adsorbibbli) 10 816.7 — — 6 638.8
Cr (kromju) — 27 888.7 2 596.0 —
Ni (nikil) — 27 888.7 2 596.0 —
Pb (ċomb) — 27 888.7 2 596.0 —
Cu (ram) — 13 944.3 2 596.0 —
Zn (żingu) — — 124.57 —
Fenoli — — 41.51 —
As (arseniku) — — 8 074.5 —
Co (kobalt) — — 124.6 —
— — u aktar2—
1  L-ammonti f’CZK, HUF u RON ġew ikkonvertiti f’EUR bl-użu tar-rati tal-kambju fil-31.12.2014.
2  Fir-Rumanija, l-imposta titħallas għall-gruppi ta’ materjali li jniġġsu li ġejjin (i) indikaturi kimiċi ġenerali (22), (ii) indikaturi kimiċi speċifiċi (11), 
(iii) indikaturi kimiċi tossiċi u tossiċi ħafna (9) u (iv) indikaturi batterjoloġiċi (2). Mhux kollha huma msemmija fit-tabella.
Sors : Analiżi mill-QEA tal-leġiżlazzjoni nazzjonali.
69 Annessi Anness  VValuri ta’ limitu tal-emissjonijiet speċifikati fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali
It-tabella li ġejja tipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali għal għadd magħżul ta’ sustanzi.
(f’mg/l)
Skariku dirett
Ir-Repubblika Ċeka  
(indikat bħala firxa minħabba 
li l-limiti jiddependu mit-tip ta’ 
attività)L-Ungerija  
(valuri minimi u massimi)2 Ir-RumanijaIs-Slovakkja  
(indikat bħala firxa minħabba 
li l-limiti jiddependu mit-tip ta’ 
attività)
Arseniku u  komposti 0.5–1.5 0.1–1 0.1 0.1 – 1
Ram u komposti 0.5–1 0.1–4 0.1 0.5 – 1
Żingu u  komposti 2–3 0.5–10 0.5 1.5 – 3
Kromju u komposti 0.1–1 0.2–2 1 0.5 – 2
Aloġeni organiċi adsorbibbli 0.5–5 0.1–7 — 0.1 – 2
Kadmju u l-komposti tiegħu 0.2 0.005 –0.3 0.2 0.05  – 0.2
Ċomb u  l-komposti tiegħu 0.5–1 0.05 –0.4 0.2 0.2 – 1.5
Merkurju u  l-komposti tiegħu 0.01 –0.05 0.001 –0.08 0.05 0.03  – 0.1
Nikil u  l-komposti tiegħu 0.5–0.8 0.1–2 0.5 0.5 – 0.8
Benżo(g,h,i)perilen1Limitu għall-PAH:0.01 0.015 –0.03 — Limitu għall-PAH:0.01
Skariku indirett
Ir-Repubblika Ċeka  
(limiti ssuġġeriti)L-Ungerija  
(flussi tal-ilma mhux 
temporanji)Ir-RumanijaIs-Slovakkja  
(limiti ssuġġeriti)
Arseniku u  komposti 0.2 0.2 — 0.2
Ram u komposti 1 2 0.2 1
Żingu u  komposti 2 2 1 2
Kromju u komposti 0.3 1 1.5 0.8
Kadmju u l-komposti tiegħu 0.1 0.1 0.3 0.1
Ċomb u  l-komposti tiegħu 0.1 0.2 0.5 0.3
Merkurju u  l-komposti tiegħu 0.05 0.05 Mhuwiex permess 0.05
Nikil u  l-komposti tiegħu 0.1 1 1 0.2
1 Benżo(g,h,i)perilen huwa idrokarbur aromatiku poliċikliku (PAH).
2  Il-liġi Ungeriża tissettja valuri ta’ limitu skont it-tip ta’ attività (limiti teknoloġiċi) u limiti territorjali (skont it-tip ta’ korp tal-ilma li jirċievi l-ilma 
mormi). L-awtorità li toħroġ il-permess tista’ tiddevja minn dawn il-limiti iżda trid tirrispetta l-valuri minimi u massimi skont is-sustanza li ġew 
issettjati fil-qafas legali.
70
Teżisti gwida dwar kif jiġu kkalkulati l-kosti ambjen -
tali u tar-riżorsi. Sforzi riċenti biex din il-gwida tkun 
ikkumplimetata fi ħdan is-CIS fallew minħabba opin -
jonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kummissjoni. 
Fil-preżent, qed jiġi diskuss il-Programm ta’ Ħidma 
tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għall-2016-
2018 u dan jista’ jinkludi xogħol ulterjuri dwar din 
il-kwistjoni.
Introduzzjoni
13 It-tieni inċiż
Tista’ tiġi applikata miżura agroambjentali biex 
tindirizza diversi kwistjonijiet ambjentali u relatati 
mal-klima. Il-kwalità tal-ilma hija biss waħda minn tali 
kwistjonijiet.
Waħda mill-karatteristiċi ta’ din il-miżura hija 
l-interkonnessjoni qawwija bejn id-diversi operazz -
jonijiet u l-azzjonijiet li jwasslu għal benefiċċji ambjen -
tali. Dan jimplika li operazzjoni mmirata primarjament 
lejn il-bijodiversità tista’ tkun ta’ benefiċċju wkoll għal 
riżorsi naturali oħra bħall-ħamrija u l-ilma, iżda dan isir 
b’mod aktar indirett.
L-effett doppju tal-miżura spiss ikun jirrifletti l-kunċett 
li l-miżura tkun immirata lejn objettivi primarji (u 
sekondarji), b’rabta mal-ħtiġijiet u l-kwistjonijiet 
ewlenin identifikati fl-analiżi SWOT. Għalhekk, tali 
effetti diretti u indiretti għandhom jiġu kkunsidrati fid-
diskussjoni tal-kontribuzzjoni tal-baġit totali allokata 
għall-miżura agroambjentali bl-objettivi tal-politika 
tal-ilma.
15
Mill-2005, il-kondizzjonalità tintegra dispożizzjonijiet 
legali importanti dwar, fost l-oħrajn, il-ħarsien amb -
jentali, inkluż il-kwalità tal-ilma, fil-qafas tal-Politika 
Agrikola Komuni (PAK). Apparti l-kundizzjonalità, 
hemm strumenti tal-PAK daqstant ieħor importanti li 
jippromwovu l-agrikoltura sostenibbli u ta’ benefiċċju 
għall-klima u l-ambjent, inkluż għall-kwalità tal-ilma, 
bħall-komponent mandatorju ta’ ekoloġizzazzjoni 
tal-mekkaniżmu għal pagamenti diretti applikab -
bli fl-ambitu tal-perjodu finanzjarju 2014-2020, jew 
is-Sistema Konsultattiva għall-Farms, li għandhom 
id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva dwar l-Użu 
Sostenibbli tal-Pestiċidi bħala ambitu mandatorju 
u l-pagamenti agroambjentali.Sommarju eżekuttiv
V
Fl-2015, il-Kummissjoni u l-Istati Membri żviluppaw 
dokument ta’ gwida ta’ Strateġija ta’ Implimentazzjoni 
Komuni ‘Communicating progress towards good status 
in the second River Basin Management Plan (RBMP)’ 
(Nikkomunikaw il-progress lejn status tajjeb fit-tieni Pjan 
ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara) sabiex ikun jista’ jsir 
ir-rapportar dwar titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma1.
VI
Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-pjanijiet tal-2009 
jipprovdu valur miżjud sinifikanti. Pereżempju, għall-
ewwel darba ġiet ippreżentata ħarsa ġenerali lejn 
il-pressjonijiet u l-impatti  rilevanti kollha fil-baċin (inkluż 
fuq livell internazzjonali fil-pjan internazzjonali tad-
Danubju), li tinkludi l-identifikazzjoni tat-tipi u tas-sorsi 
ta’ tniġġis.
Madankollu, il-Kummissjoni taqbel li hemm nuqqas ta’ 
ambizzjoni fir-rigward tal- miżuri , peress li l-ewwel pjan 
kien iffokat prinċipalment fuq miżuri bażiċi.
VII
Leġiżlazzjoni importanti tal-UE fir-rigward tal-ħarsien 
tal-ilmijiet tal-UE minn tniġġis agrikolu, bħad-Direttiva 
dwar in-Nitrati (DN) jew ir-Regolament dwar il-Pestiċidji, 
kienet parti mill-kundizzjonalità mill-bidu nett fl-2005. 
Rigward il-fosforu u l-pestiċidji, f’ċertu Stati Membri 
dawn huma koperti mir-Rekwiżiti Statutorji tal-Ġestjoni 
(SMR) fir-rigward tal-leġiżlazzjoni tal-UE implimentata 
bħalissa. F’xi Stati Membri, il-pjanijiet ta’ azzjoni dwar 
id-Direttiva dwar in-Nitrati jinkludu r-rekwiżiti dwar il-
fosforu u din id-Direttiva hija parti mill-kundizzjonalità.
X
Mill-2001, ġie żviluppat appoġġ estensiv għall-
implimentazzjoni fl-ambitu tal-Istrateġija ta’ Impli -
mentazzjoni Komuni (CIS), proċess li tmexxa mill-Kum -
missjoni u mill-Istati Membri. Fil-kuntest tal-Istrateġija 
ta’ Implimentazzjoni Komuni, tul dawn l-aħħar snin 
il-Kummissjoni u l-Istati Membri ħadmu b’mod pjuttost 
intensiv fuq l-irkupru tal-kosti.
1 “Indicators to communicate progress towards good status” 
(L-indikaturi biex jikkomunikaw progress lejn status tajjeb). 
Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma. Adottata mid-Diretturi tal-Ilma fil-25 ta’ Novembru 2015.Risposta  
tal-Kummissjoni
Risposta tal-Kummissjoni 71
Pereżempju, ma kinux ġew żviluppati metodi għall-
elementi ta’ kwalità bijoloġika kollha fiż-żmien li fih 
ġew ippubblikati l-ewwel pjanijiet (eż. fl-Ungerija, 
ir-Rumanija u s-Slovakkja). Instabu wkoll nuqqasijiet 
fil-monitoraġġ (eż. ir-Repubblika Ċeka). Aktar dettalji 
dwar id-distakki jinsabu fir-rapporti ta’ implimentazz -
joni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-Kummissjoni. 
Għalhekk, ir-riżultati ta’ din l-analiżi għandhom jiġu 
ttrattati b’kawtela.
29
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-varjazzjonijiet fin-
numru ta’ sustanzi vvalutati għal status ekoloġiku, bi 
prinċipju, mhux bilfors jikkostitwixxu implimentazz -
joni ħażina. Is-sustanzi għandhom jintużaw għall-
klassifikazzjoni biss jekk ikunu rilevanti, jiġifieri jekk 
jikkawżaw riskju ta’ nuqqas ta’ status tajjeb fil-baċin 
partikolari. L-għadd ta’ sustanzi li jikkawżaw riskju jid -
dependi ħafna fuq il-pressjonijiet eżistenti. Għalhekk, 
id-differenzi fl-għadd ta’ sustanzi jista’ jkun iġġustifikat 
tajjeb.
Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li n-numru ta’ 
sustanzi użati minn xi Stati Membri kien baxx wisq, 
minħabba nuqqas ta’ identifikazzjoni kif suppost tas-
sustanzi rilevanti u monitoraġġ insuffiċjenti. Li kieku 
d-Direttiva ġiet implimentata b’mod korrett, is-sus -
tanzi rilevanti kienu jiġu kkunsidrati u l-klassifikazzjoni 
kienet tkun tajba. Din il-kwistjoni ġiet identifikata mill-
Kummissjoni fir-rapport ta’ implimentazzjoni u ġiet 
diskussa mal-Istati Membri kkonċernati. Il-Kummiss -
joni tistenna li se jkun hemm titjib fil-valutazzjonijiet 
tar-riskju u fil-monitoraġġ fit-tieni sett ta’ pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.
36 It-tielet inċiż
Il-Kummissjoni qed tiġbor provi mill-UE kollha dwar 
it-tip ta’ miżuri użati fil-livell tal-Istati Membri biex 
ikun limitat it-tifwir (skont ir-rekwiżit fl-Anness IA 
tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi - UWWTD), l-effettività u l-applikazzjoni prat -
tika tagħhom: għadu għaddej studju dwar dawn 
il-kwistjonijiet. Ir-riżultat tar-riċerka se jservi ta’ bażi 
għall-Kummissjoni biex tirrifletti dwar il-possibilitajiet 
biex it-tniġġis tat-tifwir jiġi indirizzat b’mod sistema -
tiku fil-livell tal-UE.L-ambitu u l-approċċ tal-verifika
20
Minħabba n-numru kbir ta’ korpi tal-ilma li ma 
jakkwistawx status tajjeb minħabba impatti 
idromorfoloġiċi, il-miżuri li jkunu relatati biss mat-
tnaqqis tat-tniġġis mhumiex biżżejjed biex jinkiseb 
status tajjeb.
Osservazzjonijiet
23
Il-Kummissjoni taqbel li l-approċċ ta’ “wieħed barra 
kollha barra” jista’ jaħbi titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma.
L-approċċ ta’ “wieħed barra kollha barra” huwa 
l-espressjoni tal-approċċ integrat tad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma, li tikkunsidra l-pressjonijiet u l-impatti 
kollha fuq ir-riżorsi tal-ilma. L-objettiv huwa li jiġi 
żgurat li l-kwalità tal-ilma tiġi klassifikata bħala 
tajba biss meta verament tkun tajba u mhux meta 
ċertu numru ta’ elementi/parametri jkunu tajbin. 
Pereżempju, jekk korp tal-ilma jkollu problema serja 
ta’ tniġġis minn sustanza niġġiesa speċifika waħda, 
it-tneħħija tas-sustanzi niġġiesa l-oħra kollha se jkun 
progress lejn status tajjeb (forsi anki progress sinifi -
kanti), iżda l-ilma ma jkunx nadif sakemm il-problema 
għal dik is-sustanza niġġiesa speċifika ma tissolviex.
Fl-2015, il-Kummissjoni u l-Istati Membri żviluppaw 
dokument ta’ gwida ta’ Strateġija ta’ Implimentazz -
joni Komuni ‘Communicating progress towards good 
status in the second RBMP’ (Nikkomunikaw il-progress 
lejn status tajjeb fit-tieni Pjan ta’ Mmaniġġjar ta’ Baċin 
tax-Xmara) biex jagħmluha possibbli li jsir ir-rapportar 
dwar titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma2.
27
Il-Kummissjoni tqis li l-valutazzjonijiet tal-istatus bejn 
il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 
u l-2015 mhumiex neċessarjament direttament kompa -
rabbli. F’diversi każijiet, l-oqfsa tal valutazzjoni għall-
istatus tal-ilma li ntużaw fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara kellhom limitazzjonijiet sinifikanti.
2 “Indicators to communicate progress towards good status” 
(L-indikaturi biex jikkomunikaw progress lejn status tajjeb). 
Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas dwar 
l-Ilma. Adottata minn Diretturi tal-Ilma fil-25 ta’ Novembru 2015.
Risposta tal-Kummissjoni 72
Il-Kummissjoni tixtieq tinnota wkoll li f’diversi Stati 
Membri awditjati, is-sorsi ta’ finanzjament nazzjonali 
jintużaw ukoll għal investimenti fl-infrastruttura għat-
trattament tal-ilma mormi, u li l-finanzjament tal-UE 
fih innifsu la huwa mistenni u lanqas ma għandu 
d-daqs biex jilħaq il-konformità.
Il-Kummissjoni identifikat distakki fit-twaqqif ta’ prov -
vedimenti adegwati ta’ rkupru tal-kosti. Il-mili ta’ dawn 
id-distakki jkun jippermetti dħul regolari minn utenti/
min iniġġes li jista’ jintuża biex jappoġġja l-miżuri 
u b’hekk iżid is-sors ta’ finanzjament mhux tal-UE.
48
B’riżultat tal-laqgħat bilaterali tal-2013-2014, ġiet 
imfassla lista ta’ punti ta’ azzjoni għal titjib għal kull 
Stat Membru bil-ħsieb tal-adozzjoni tat-tieni Pjan ta’ 
Immaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara fl-2015. Ir-rakkoman -
dazzjonijiet stipulati għal kull Stat Membru fir-rapport 
ta’ implimentazzjoni ppubblikat f’Marzu 2015 jirriflettu 
dawn il-punti ta’ azzjoni li ġew miftiehma.
(Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni 
SWD(2015)50 finali, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 26 għal 
referenza sħiħa).
49
Fil-każijiet fejn il-kundizzjonalità ex ante  għall-Fond 
Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u/jew il-Fond ta’ 
Koeżjoni (FEŻR/FK) ma ġietx issodisfata fiż-żmien tal-
adozzjoni tal-programm operazzjonali, l-Istati Membri 
żviluppaw pjanijiet ta’ azzjoni differenti biex din tiġi 
ssodisfata sa tmiem l-2016. Il-pjan ta’ azzjoni huwa 
parti integrali mill-programm operazzjonali, għalhekk 
l-eżegwibilità kuntrattwali tiegħu hija żgurata. Il-Kumis -
sjoni tissorvelja t-tlestija tal-pjanijiet ta’ azzjoni u tista’ 
tissospendi l-fondi meta l-kundizzjonalità ex ante  tibqa’ 
mhux issodisfata wara l-2016. Madankollu, l-azzjonijiet 
huma relatati biss mal-kriterji ta’ sodisfazzjon tal-
kundizzjonalità ex ante  kif definita mir-Regolament 
u ma jistgħux jintużaw bħala għodda biex tiġi infurzata 
l-konformità mal-leġiżlazzjoni kollha tal-UE.41 It-tieni inċiż
Il-Kummissjoni tikkondividi l-fehma tal-Qorti u hija tal-
opinjoni li l-miżuri għat-tnaqqis tal-erożjoni u għall-
prevenzjoni tat-tniġġis għandhom jiġu stipulati b’mod 
aktar speċifiku fl-RBMPs, irrispettivament mill-fatt 
jekk humiex marbuta mal-istandard ta’ Kundizzjoni 
Agrikola u Ambjentali Tajba (KAAT) jew le.
41 It-tielet inċiż
Il-Kummissjoni taqbel li l-miżuri biex jitnaqqas 
it-tniġġis tal-ilma bil-pestiċidi skont l-Artikolu 11.3.h 
għandhom ikunu speċifiċi u għandhom jiġu inklużi 
fil-programmi ta’ miżuri tad-WFD. Hija tenfasizza li 
d-Direttiva 2009/128/KE dwar l-użu sostenibbli tal-
pestiċidi tipprovdi flessibilità wiesgħa lill-Istati Membri 
biex jiddisinjaw il-pjanijiet ta’ azzjoni.
44
Il-Kummissjoni hija konxja tal-problemi ta’ koordinazz -
joni li ġew innotati mill-Qorti fl-Istati Membri. Il-koor -
dinazjoni bejn l-awtoritajiet li jħejju u jimplimentaw 
programmi operazzjonali u programmi ta’ żvilupp 
rurali u l-awtoritajiet inkarigati mit-twaqqif ta’ miżuri 
ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tibqa’ 
fil-kompetenza tal-Istati Membri. Huwa l-obbligu tal-
Istati Membri li jistabbilixxu sħubiji mal-awtoritajiet 
kompetenti, is-sħab u r-rappreżentanti tas-soċjetà 
ċivili tul it-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi 
operazzjonali u l-programmi ta’ żvilupp rurali.
F’xi każijiet, l-allokazzjoni finanzjarja għall-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet deċiża qabel 
l-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009. Dawn il-problemi ta’ koordinaz -
zjoni ġew indirizzati fit-tħejjija tal-programmi operazz -
jonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. 
Barra minn dan, il-kundizzjonalità ex ante  timmira li 
tallinja l-investimenti mal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara.
Risposta tal-Kummissjoni 73
63
Il-Kummissjoni tinnnota li hija tuża metodoloġija 
speċifika għall-valutazzjoni tal-konformità ġuridika 
tal-Istati Membri3 li hija bbażata fuq agglomerazzjoni -
jiet, aktar milli fuq il-perċentwal totali tal-piż konformi. 
Sabiex tipprova tirrifletti aħjar it-titjib u tagħti stampa 
aktar realistika tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri, il-
Kummissjoni qiegħda tintroduċi l-kunċett ta’ “distanza 
għall-konformità” fit-tmien Rapport dwar l-Impli -
mentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi.
64
Skont it-Trattat ta’ Adeżjoni, kienet biss parti żgħira 
mill-Ungerija li ġiet ikkunsidrata bħal żona sensit -
tiva. Barra minn dan, wara l-adeżjoni tar-Rumanija, 
l-Ungerija impenjat ruħha li tikseb 75% tat-tneħħija 
tan-nutrijenti (N u P rispettivament) għat-territorju 
kollu tagħha, sal-31 ta’ Diċembru 2018, skont il-pos -
sibilità offruta skont l-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar 
it-Trattament ta’ Ilma Urban Mormi.
65
Għar-Repubblia Ċeka, is-Slovakkja u l-Ungerija, 
il-Kummissjoni diġà nediet ittri pilota li jinvestigaw 
allegati każijiet ta’ nonkonformità mad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (għar-Repubblika 
Ċeka) u bi skadenzi intermedjarji (għas-Slovakkja 
u l-Ungerija). Barra minn dan, il-Kummissjoni qed tħejji 
ittra pilota simili li tinvestiga l-konformità tar-Rumanija 
ma’ skadenzi intermedjarji.
Rigward il-kwistjoni tas-sostenibilità finanzjarja, 
il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għat-tweġibiet 
rilevanti tagħha għar-rapport speċjali tal-Qorti nru 
2/2015 tat-28 ta’ Jannar 2015 dwar il-baċin tax-xmara 
Danubju.
3 Evaluation of information reported in the frame of the 
Urban Waste Water Treatment Directive questionnaires. 
General methodology and working steps (Evalwazzjoni 
tal-informazzjoni rappurtata fl-ambitu tal-kwestjonarji 
dwar id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi. 
Metodoloġija ġenerali u passi ta’ ħidma). Prodott mill-UBA 
f’Marzu 2012, rivedut f’Ottubru 2014.Is-segwitu tal-azzjonijiet b’riżultat tal-laqgħat bilaterali 
huwa proċess separat u dawn l-azzjonijiet mhux kollha 
jistgħu jitqiesu fil-programmi operazzjonali.
Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-
paragrafi 56 u 57
Għall-finijiet tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma 
Urban Mormi, il-Kummissjoni ma tiġborx data  fuq 
il-popolazzjoni totali, iżda biss fuq “l-ekwivalenti ta’ 
popolazzjoni”(e.p.) f’agglomerazzjonijiet ta’ 2000 
e.p. jew aktar. Il-Kummissjoni tinnota li l-perċentwali 
fil-Figura 3 huma bbażati fuq il-popolazzjoni totali. 
Il-Kummissjoni tikkunsidra li dawn ma jirriflettux il-
konformità ġuridika ta’ agglomerazzjonijiet ta’ 2 000 
e.p. jew aktar fi Stat Membru partikolari.
58
Il-Kummissjoni tinnota li l-kategoriji analizzati mill-
Qorti fil-paragrafu 58 mhumiex neċessarjament rela -
tati mal-obbligi ta’ konformità skont id-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi.
58 It-tieni inċiż
Mill-perspettiva ta’ konformità, l-użu ta’ sistemi 
individwali bħal tankijiet settiċi huwa konformi mal-
obbligi tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban 
Mormi, ladarba dawn jiksbu l-istess livell ta’ protezz -
joni ambjentali.
58 It-tielet inċiż
Agglomerazzjonijiet inqas minn 2000 e.p. huma 
koperti biss b’obbligi limitati skont id-Direttiva dwar it-
Trattament tal-Ilma Urban Mormi, eż. m’hemm l-ebda 
obbligu li l-ilma mormi tagħhom jinġabar.
Risposta tal-Kummissjoni 74
105
Fir-rigward tal-Ungerija, il-Kummissjoni tinnota li 
r-regoli rigward il-ħażna tad-demel diġà kienu stab -
biliti meta l-Kummissjoni ħadet nota tal-perjodi 
tranżitorji mogħtija lill-bdiewa għall-bini tal-ħażna 
rikjesta fl-ambitu tal-Programm ta’ Azzjoni l-ġdid 
u ż-Żoni Vulnerabbi għan-Nitrati li daħlu fis-seħħ 
fl-2012 u l-2013, rispettivament.
108
Filwaqt li l-limitazzjonijiet P jistgħu jgħinu biex jink -
isbu l-objettivi tad-Direttiva dwar in-Nitrati, għandu 
jkun innutat li l-Istati Membri mhumiex meħtieġa jip -
provdu standards ta’ applikazzjoni P skont id-Direttiva 
dwar in-Nitrati nfisha. Madankollu, skont id-Direttiva 
Qafas dwar l-Ilma, l-Istati Membri huma meħtieġa 
jniedu miżuri biex jikkontrollaw sorsi difużi ta’ tniġġis 
u, fejn dan irid jiġi indirizzat, jiġi kkontrollat il-fosfat 
mill-agrikoltura, sabiex ikun jista’ jintlaħaq status 
tajjeb. Dan jista’ jsir permezz tal-programm ta’ azzjoni 
dwar in-nitrati jew permezz ta’ mekkaniżmu ieħor.
109
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-pjan ta’ azzjoni Ċek qed 
jiġi vvalutat fil-kuntest tal-proġett pilota li għaddej 
bħalissa. Barra minn dan, il-pjan ta’ azzjoni Ċek ġie 
emendat fl-2014 u d-diskussjoni fil-kuntest tal-Pilota 
involviet mhux biss il-verżjoni tal-programm ta’ azz -
joni bid-data tal-2012 iżda wkoll l-emenda tiegħu.
115
Il-Kummissjoni tinnota li ċ-ċifri jirreferu kemm għal 
ilmijiet ewtotrofiċi u wkoll dawk ipertrofiċi u mhux biss 
għal dawk ewtotrofiċi.
Meta tiġi vvalutata l-ewtrofikazzjoni, huwa wkoll 
essenzjali li wieħed iżomm f’moħħu l-approċċ tal-
baċin tax-xmara. Pereżempju, jista’ jkun li livelli għoljin 
ta’ nitrati ma jkollhomx impatt sinifikanti fuq ix-xmajjar 
iżda jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni fil-partijiet t’isfel taż-
żoni kostali, bħal fil-każ tad-Danubju fil-Baħar l-Iswed.69
Il-Kummissjoni temmen li soluzzjonijiet fil-punt tar-
rimi mhumiex il-mod l-aktar kosteffiċjenti li bih tiġi 
indirizzata l-problema tal-mikrosustanzi niġġiesa. 
Jeħtieġ li jiġu kkunsidrati miżuri li jnaqqsu t-tniġġis 
fis-sors tiegħu.
Il-fokus tal-implimentazzjoni għandu jkun il-val -
utazzjoni xierqa tad-daqs tal-problema (permezz ta’ 
pressjoni u analiżi tal-impatt tajbin u netwerks ta’ 
monitoraġġ tajbin) u li mbagħad jiġu vvalutati l-aħjar 
(kombinazzjoni ta’) miżuri biex jinkisbu l-objettivi.
71
Il-Kummissjoni taċċetta b’mod sħiħ l-importanza li tiġi 
żgurata l-konformità u li jkollha sistemi adegwati biex 
din tiġi vverifikata. Din l-osservazzjoni testendi għall-
pressjonijiet tat-tniġġis li saret referenza għalihom 
mill-Qorti fir-rapport tagħha. Il-Kummissjoni tirrikon -
oxxi wkoll ir-rabta bejn il-kontrolli tal-konformità 
u l-pieni li jintużaw biex jiskoraġġixxu n-nonkon -
formità. Il-Kummissjoni timmira li matul is-sena 2016 
tippreżenta inizjattiva ġenerali dwar il-konformità 
ambjentali fl-UE kollha.
84
Fir-rigward tar-rimi indirett tal-ilma mormi minn 
installazzjonijiet industrijali, dawn jiġu suġġetti 
għal regolament preċedenti u/jew awtorizzazzjoni 
speċifika mill-Awtorità kompetenti. Il-pretrattament 
għandu jiġi applikat sabiex jilħaq l-objettivi li huma 
deskritti fl-Anness IC tad-Direttiva dwar it-Trattament 
tal-Ilma Urban Mormi.
90
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 84.
Risposta tal-Kummissjoni 75
131
Il-Kummissjoni taqbel mal-osservazzjoni li ma jiġi 
stabbilit ebda rekwiżit kwantitattiv tal-UE li jkopri 
l-verifiki, minbarra l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2009/128/
KE li jiddikjara li t-tagħmir kollu għall-applikazzjoni tal-
pestiċidi għandu jiġi soġġett għal spezzjonijiet sas-26 
ta’ Novembru 2016.
134
Ir-rekwiżiti minimi huma bbażati fuq regoli naz -
zjonali li jmorru lil hinn mir-regoli tal-UE. Għalhekk, 
il-kontenut ta’ dawk ir-regoli nazzjonali jiddependi 
fuq id-deċiżjoni li tiġi meħuda minn kull Stat Membru. 
Dawn ir-rekwiżiti minimi huma parti mil-linja bażi għal 
ċertu miżuri ta’ żvilupp rurali. Sal-1.1.2015, kienu inklużi 
wkoll fl-ambitu tal-kundizzjonalità iżda għal raġunijiet 
ta’ simplifikazzjoni u biex ikun hemm kundizzjonijiet 
ekwivalenti ta’ kompetizzjoni, tneħħew mill-ambitu 
tal-kundizzjonalità waqt l-aħħar riforma tal-PAK. 
Madankollu, huma għadhom parti mir-rekwiżiti bażi 
skont l-Iżvilupp Rurali u, bħala tali, għandhom jiġu 
kkontrollati.
136
Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 134.
136 It-tieni inċiż
Il-PŻR Ungeriż 2007-2013 jinkludi d-definizzjoni 
u l-ispeċifikazzjonijiet tar-rekwiżiti minimi għall-użu ta’ 
fertilizzanti (nutrijenti) u ta’ prodotti għall-protezzjoni 
tal-pjanti.
137
Waqt il-proċess tal-approvazzjoni tal-programmi 
tal-iżvilupp rurali, il-Kummissjoni tivverifika jekk ġewx 
issodisfati l-kundizzjonalitajiet ex ante  rilevanti. Fil-każ 
tal-kundizzjonalità ex ante  dwar ir-rekwiżiti minimi 
għall-fertilizzanti u l-prodotti għall-protezzjoni tal-
pjanti, il-kriterju għas-sodisfazzjon tagħhom jistipula li 
tali rekwiżiti għandhom jiġu speċifikati fil-programmi.
Il-preżenza u r-rilevanza tar-rekwiżiti konkreti u tal-
istandards tal-KAAT rilevanti għall-impenji li ttieħdu 
tkompli tiġi vvalutata fil-proċess tal-analiżi tal-konte -
nut ta’ miżuri u tipi ta’ operazzjonijiet li dawn iż-żewġ 
elementi jikkostitwixxu parti mil-linja bażi rilevanti 
tagħhom.117
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhijiex 
mekkaniżmu għall-infurzar tal-leġiżlazzjoni ambjen -
tali Ewropea. Il-kundizzjonalità torbot il-pagamenti 
tal-Politika Agrikola Komuni (PAK) mar-rispett ta’ 
ċertu regoli, filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal għal 
tnaqqis fil-pagamenti tal-PAK. Fil-prinċipju, il-kundiz -
zjonalità għandha tuża s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. 
Madankollu, hija għandha tiżgura wkoll rata minima 
ta’ kontroll meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni 
settorjali ma tkunx effettiva biżżejjed. Il-benefiċjarji 
ta’ tali pagamenti biss jistgħu jiġu sanzjonati, filwaqt 
li leġiżlazzjoni settorjali u l-mekkaniżmi ta’ infurzar 
tagħha japplikaw għall-bdiewa kollha, indipendente -
ment mill-PAK.
119
Skont l-Artikolu 96(1) tar-Regolament Nru 1306/2013 
“L-Istati Membri jistgħu jużaw is-sistemi ta’ amminis -
trazzjoni u kontroll eżistenti tagħhom biex jiżguraw 
konformità mar-regoli dwar il-kondizzjonalità ”. Huwa 
f’idejn l-Istati Membri li jorganizzaw il-kontrolli 
tal-kundizzjonalità.
123
Id-Direttiva tipprovdi flessibilità wiesgħa lill-Istati 
Membri biex jiddisinjaw il-pjanijiet ta’ azzjoni 
nazzjonali.
124 It-tieni inċiż
Il-Kummissjoni tinnota li d-Direttiva ma tirrikjedix dan 
il-livell ta’ dettall fil-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali.
130
Il-Kummissjoni taqbel li l-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni 
integrata tal-organiżmi ta’ ħsara mnedija fl-Anness 
III tad-Direttiva 2009/128/KE ma jistabbilixxux bażi 
ġuridika ċara għall-identifikazzjoni ta’ ksur possibbli. 
L-eċċezzjonijiet huma l-obbligu taż-żamma ta’ rekords, 
kif ukoll ir-rekwiżit biex ikunu jistgħu jiġġustifikaw 
intervenzjoni bil-pestiċidi abbażi ta’ monitoraġġ jew 
ta’ parir tekniku relatat. L-ebda element ieħor ma ġie 
definit b’mod ċar fid-Direttiva minħabba l-prinċipju 
tas-sussidjarjetà u l-varjetà ta’ kundizzjonijiet 
agroklimatiċi li għandhom jiġu kkunsidrati.
Risposta tal-Kummissjoni 76
142
Filwaqt li huwa minnu li l-kampanja ta’ kundizzjonalità 
annwali ma tistax tiġi adatta għal kull tip ta’ rekwiżit, 
sejbiet minn sorsi oħra għandhom jiġu segwiti wkoll 
skont il-kundizzjonalità (eż. il-kontrorapporti). Barra 
minn hekk, il-leġiżlazzjoni titlob li kull benefiċjarju 
magħżul għal verifika fuq il-post għandha ssirlu l-ver -
ifika fil-waqt meta jkunu jistgħu jiġu ċċekkjati l-biċċa 
l-kbira tar-rekwiżiti u l-istandards li jkun ingħażel 
għalihom4. Barra minn dan, b’mod ġenerali, il-verifiki 
fuq il-post għandhom jitwettqu bħala parti minn żjara 
waħda u dawn għandhom jikkonsistu f’verifika tar-
rekwiżiti u l-istandards li jistgħu jiġu ċċekkjati fil-waqt 
taż-żjara5 skont iċ-ċiklu tan-natura.
143
Il-kontroll tar-reġistri huwa mfassal għal diversi 
standards u jirrikjedi li wieħed mill-elementi ta’ kon -
troll mandatorji jkun kopert waqt verifika fuq il-post 
tal-kundizzjonalità. Madankollu, huma għandhom 
ikunu kkumplimentati minn punti ta’ verifika oħrajn, 
bħal pereżempju l-kundizzjonijiet ta’ ħażna, il-fatturi 
u ż-żjarat fuq il-post li jirriżultaw minn leġiżlazzjoni 
settorjali.
144
Il-piena amministrattiva tal-kundizzjonalità tiġi 
applikata bħala tnaqqis abbażi ta’ perċentwal għall-
pagamenti kollha tal-PAK lill-benefiċjarju. Tali piena 
għandha tiġi applikata wara l-evalwazzjoni tas-sever -
ità, il-kobor u l-permanenza tal-ksur u għandha tiżdied 
sa 100% anki fis-sena kalendarja ta’ wara6 u b’hekk 
tiżgura l-effett dissważiv.
Fil-fatt, in-nota f’qiegħ il-paġna tindika li 5% mhijiex 
ir-rata ta’ tnaqqis massima.
4 L-Artikolu 71(1) tar-Regolament (UE) Nru 809/2014.
5 L-Artikolu 71(3) tar-Regolament (UE) Nru 809/2014.
6 l-Artikolu 75 tar-Regolament (UE) Nru 809/2014Il-kontenut tar-rekwiżiti minimi għall-
fertilizzanti u l-pestiċidi għandu jirrifletti, mill-
inqas, id-dispożizzjoni tal-Anness I, punt 8(9) 
tar-Regolament 808/2014.
138
Ara t-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 117 
u 119.
Tweġiba komuni għal 139 u 140
Filwaqt li l-leġiżlazzjoni tistabilixxi rata minima 
ta’ kontroll ta’ 1 %, il-probabbiltà li ċertu bdiewa 
jkunu suġġetti għal verifika tal-kundizzjonalità tista’ 
tkun ogħla minn 1 % peress li diversi fatturi oħra 
jintervjenu:
- Il-metodu speċifiku ta’ kampjunar li jiġi applikat;
- Il-leġiżlazzjoni settorjali tiddetermina rata ta’ 
kontroll differenti (eż. 3 % għall-ID tal-annimali);
- F’każ ta’ grad sinifikanti ta’ nonkonformità ma’ 
att jew standard, in-numru ta’ verifiki fuq il-post 
għandu jiżdied;
- Għandu jkun hemm kontrorapporti tal-
każijiet ta’ nonkonformità identifikati minn 
sorsi oħrajn (eż. kontrolli settorjali) u dawn 
il-każijiet għandhom ikunu segwiti mill-awtorità 
kompetenti;
- Bdiewa fejn ġie identifikat ksur għandhom 
jingħataw piż speċjali fil-valutazzjoni tar-riskju.
141 It-tieni inċiż
Ara t-tweġiba tal-COM għall-paragrafu 134.
Risposta tal-Kummissjoni 77
L-użu ta’ pestiċidi u fertilizzanti minerali mhuwiex 
permess fir-Rumanija, huma permessi biss fertiliz -
zanti organiċi f’ċerti kundizzjonijiet. Ma jitħallas ebda 
appoġġ mill-UE għat-tnaqqis tal-użu tal-fertilizzanti 
f’dan il-każ, iżda l-kundizzjoni hija intiża biex tip -
prevjeni aktar intensifikazzjoni ta’ sistemi tal-biedja 
fiż-żoni impenjati, li jista’ jkollha effett negattiv fuq 
il-kwalità tal-ilma (ara l-paragrafu 16).
157
L-appoġġ skont il-miżura agroambjentali għandu 
jikkumpensa għal kost addizzjonali u dħul li intilef li 
jirriżultaw minn impenji volontarji magħmula mill-
benefiċjarji. Fejn huwa meħtieġ, dan jista’ jkopri wkoll 
il-kost ta’ tranżazzjoni. Dan l-appoġġ ma jippermet -
tix elementi ta’ inċentiv u ma jimplikax benefiċċji 
ekonomiċi immedjati għall-benefiċjarji (għalhekk tali 
benefiċċji mhumiex esklużi fit-tul).
Madankollu, tali kumpens, flimkien mal-benefiċċji 
fit-tul għall-biedja li jirriżultaw mill-implimentazzjoni 
tal-impenji (eż. titjib fil-kwalità tal-ħamrija) huma 
kkunsidrati li jinkoraġġixxu lill-bdiewa jaderixxu 
mal-miżura.
160
Il-PAK hija strutturata fuq l-infurzar tal-prinċipju ta’ 
min iniġġes iħallas permezz tar-rispett lejn ir-rekwiżiti 
mandatorji tal-kundizzjonalità u fuq l-approċċ 
volontarju li tikkumpensa għall-provvediment tal-
oġġetti pubbliċi u ta’servizzi li mhumiex inklużi f’dawk 
mogħtija minn dawn ir-rekwiżiti, permezz ta’ eż. paga -
menti agroambjentali.
161
Il-Kummissjoni tikkunsidra li, lil hinn mill-applikazzjoni 
tal-kundizzjonalità, huwa f’idejn l-Istati Membri li 
jagħżlu strumenti biex japplikaw il-prinċipju ta’ min 
iniġġes iħallas.146
Il-pagamenti tal-Artikolu 30 jistgħu jiġu pprogrammati 
wkoll mill-Istati Membri għall-kumpens għal miżuri 
mandatorji tad-WFD. S’issa, dawn il-miżuri għadhom 
ma ġewx ipprogrammati fl-erba’ pajjiżi.
147
L-Istati Membri għandhom l-obbligu li jinkludu analiżi 
SWOT fil-programmi tal-2014-2020 tagħhom li tkun 
tinkludi l-analiżi tas-sitwazzjoni ambjentali tagħhom. 
Tali analiżi tinkludi informazzjoni dwar l-istat tal-assi 
ambjentali bħal ilmijiet u l-istatus tagħhom. Il-prob -
lemi identifikati fl-analiżi SWOT għandhom jiġu indiriz -
zati mill-applikazzjoni tal-miżuri ta’ Żvilupp Rurali 
rilevanti jew minn strumenti oħrajn. Barra minn hekk, 
il-programmi huwa suġġetti wkoll għal Valutazzjoni 
Ambjentali Strateġika (VAS) li hija parti mir-rapport ta’ 
evalwazzjoni ex ante .
Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni 
għall-paragrafu 44.
153
L-Istati Membri jiddeċiedu dwar jekk humiex 
biħsiebhom ikomplu bl-operazzjonijiet agroam -
bjentali mill-ipprogrammar preċedenti għall-
ipprogrammar il-ġdid, li jista’ jiġi influwenzat minn 
diversi fatturi, eż. is-suċċess u l-effettività tal-operazz -
jonijiet, il-kontribut tagħhom għall-objettivi tal-poli -
tika, ir-rilevanza għall-arkitettura tal-ipprogrammar 
il-ġdid inklużi prijoritajiet u objettivi, kif ukoll il-
karattru tal-bżonnijiet ambjentali identifikati fis-SWOT 
tal-ipprogrammar il-ġdid.
154 It-tieni inċiż
L-iskema bażika implimentata skont il-Programm tal-
Iżvilupp Rurali tar-Repubblika Slovakka 2007 — 2013 
tillimita l-użu tal-fertilizzanti. Barra minn dan, l-iskema 
tinkludi l-projbizzjoni tal-użu tal-fertilizzanti minerali 
fil-bwar, inkluż l-użu limitat ta’ pestiċidi, li jaffettwaw 
ukoll il-kwalità tal-ilma.
Risposta tal-Kummissjoni 78
Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
168
Il-Kummissjoni u l-Istati Membri qed jaħdmu fuq 
indikaturi biex juru l-progress lejn status tajjeb. Huwa 
mistenni li jsir qbil dwar l-indikaturi sa tmiem l-2015.
Il-valutazzjonijiet tal-istatus bejn il-pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 u l-2015 
mhumiex neċessarjament komparabbli b’mod dirett. 
F’diversi każijiet, l-oqfsa tal valutazzjoni għall-istatus 
tal-ilma li ntużaw fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara kellhom limitazzjonijiet sinifikanti. 
Pereżempju, ma kinux ġew żviluppati metodi għall-
elementi ta’ kwalità bijoloġika kollha fiż-żmien li fih 
ġew ippubblikati l-ewwel pjanijiet (eż. fl-Ungerija, 
ir-Rumanija u s-Slovakkja). Instabu wkoll nuqqasijiet 
fil-monitoraġġ (eż. ir-Repubblika Ċeka). Instabu aktar 
dettalji dwar id-distakki fir-rapporti ta’ implimentazz -
joni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-Kummissjoni.
169
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-varjazzjonijiet fin-
numru ta’ sustanzi vvalutati għal status ekoloġiku, bi 
prinċipju, mhux bilfors jikkonstitwixxu implimentazz -
joni ħażina. Is-sustanzi għandhom jintużaw għall-
klassifikazzjoni biss jekk ikunu rilevanti, jiġifieri jekk 
jikkawżaw riskju ta’ nuqqas ta’ status tajjeb fil-baċin 
partikolari. In-numru ta’ sustanzi li jikkawżaw riskju jid -
dependi ħafna fuq il-pressjonijiet eżistenti. Għalhekk, 
id-differenzi fin-numru ta’ sustanzi jistgħu jkunu 
ġġustifikati tajjeb.
Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li n-numru ta’ 
sustanzi użati minn xi Stati Membri kien baxx wisq, 
minħabba nuqqas ta’ identifikazzjoni kif suppost tas-
sustanzi rilevanti u monitoraġġ insuffiċjenti. Li kieku 
d-Direttiva ġiet implimentata b’mod korrett, is-sus -
tanzi rilevanti kienu jiġu kkunsidrati u l-klassifikazzjoni 
kienet tkun korretta. Il-kwistjoni ġiet identifikata mill-
Kummissjoni fir-rapport ta’ implimentazzjoni u ġiet 
diskussa mal-Istati Membri kkonċernati. Il-Kummiss -
joni tistenna li valutazzjonijiet tar-riskju u monitoraġġ 
imtejbin se jinfurmaw it-tieni sett ta’ pjanijiet ta’ 
mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.Ara t-tweġiba tal-COM għall-
paragrafi -163-165 u 191
Il-Kummissjoni tirrispondi li, fil-kuntest tal-impli -
mentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, s’issa 
għadha ma ħarġet ebda gwida. L-appoġġ estensiv 
għall-implimentazzjoni ġie żviluppat mill-2001 skont 
l-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni (CIS), proċess 
li tmexxa mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri. Fil-
kuntest tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni, 
tul dawn l-aħħar snin il-Kummissjoni u l-Istati Membri 
ħadmu b’mod pjuttost intensiv fuq l-irkupru tal-kosti. 
Teżisti gwida dwar kif wieħed jikkalkula l-kosti amb -
jentali u ta’ riżorsi7. Sforzi riċenti biex din il-gwida tkun 
ikkumplimetata fi ħdan is-CIS fallew minħabba opin -
jonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kummissjoni. 
Fil-preżent, qed jiġi diskuss il-Programm ta’ Ħidma tas-
CIS għall-2016-2018 u dan jista’ jinkludi xogħol ulterjuri 
dwar din il-kwistjoni.
164
Il-kondizzjonalitajiet ex ante  għall-Fond Agrikolu 
Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) huma dwar 
l-ipprezzar tal-ilma u japplikaw biss għal investimenti 
fl-effiċjenza tal-ilma u għalhekk il-pjanijiet ta’ azzjoni 
fejn il-kondizzjonalitajiet ex ante  ma ġewx issodisfati 
ffukaw fuq li jiġi żgurat li l-bdiewa jħallsu għall-kwalità 
tal-ilma li ġie kkunsmat. Fiż-żmien li ġiet evalwata l- ex 
ante , il-Kummissjoni kkomunikat ukoll lill-Istati Mem -
bri l-ħtieġa li jiġu rkuprati l-kosti ta’ tniġġis diffużi, 
izda peress li dan ma kienx kopert mill-EAFRD ma kien 
hemm ebda rekwiżit speċifiku dwar dan fil-pjanijiet ta’ 
azzjoni.
7 “Assessment of Environmental and Resource Costs in the Water 
Framework Directive”. Imħejjija mill-Grupp ta’ Abbozzar ECO2. 
Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas 
dwar l-Ilma. Ġunju 2004 (approvata mid-Diretturi tal-Ilma fit-3 
ta’ Diċembru 2004).
Risposta tal-Kummissjoni 79
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tixtieq tinnota wkoll li 
f’diversi Stati Membri li ġew awditjati, is-sorsi ta’ finan -
zjament nazzjonali jintużaw ukoll għal investimenti 
fl-infrastruttura tat-trattament tal-ilma mormi, u li 
l-finanzjament tal-UE fih innifsu mhuwiex mistenni li 
jilħaq konformità u li jkollu d-daqs biex jilħaqha.
172
Il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja l-isforzi u l-kisbiet 
tal-Istati Membri. Madankollu, minħabba l-għadd kbir 
ta’ distretti ta’ baċin tax-xmara u korpi tal-ilma li jridu 
jiġu vvalutati mill-Kummissjoni permezz ta’ Pjanijiet 
ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara u Programmi 
ta’ Miżuri, fil-passat kellhom isiru għażliet u dawn se 
jibqgħu meħtieġa wkoll fil-futur.
L-approċċ adottat huwa wieħed li jiffavorixxi l-pro -
mozzjoni tal-konformità mal-awtoritajiet tal-Istati 
Membri u li wieħed jirrikorri biss eċċezzjonalment għal 
azzjoni ta’ ksur formali meta dan ma jistax jiġi evitat/
fejn iċ-ċirkostanzi jiġġustifikaw din l-azzjoni bħala 
l-aħħar soluzzjoni.
Mhuwiex biss f’idejn il-Kummissjoni li tivverifika 
l-konformità mill-awtoritajiet tal-Istati Membri; 
l-istituzzjonijiet ġudizzjarji nazzjonali wkoll għandhom 
rwol vitali f’dan ir-rigward.
Fil-każijiet fejn il-kondizzjonalità ex ante  għall-FEŻR/FK 
baqgħet ma ġietx issodisfata fi żmien l-adozzjoni tal-
programm operazzjonali, l-Istati Membri żviluppaw 
pjanijiet ta’ azzjoni differenti għat-twettiq tagħha sa 
tmiem l-2016. Il-pjan ta’ azzjoni huwa parti integrali 
mill-programm operazzjonali, għalhekk l-infurzabilità 
kuntrattwali tiegħu hija żgurata. Il-Kumissjoni tis -
sorvelja t-tlestija tal-pjanijiet ta’ azzjoni u tista’ tis -
sospendi l-fondi meta l-kundizzjonalità ex ante  tibqa’ 
mhux issodisfata wara l-2016. Madankollu, l-azzjonijiet 
huma relatati biss mal-kriterji ta’ sodisfazzjon tal-
kundizzjonalità ex ante  kif definita mir-Regolament 
u ma jistgħux jintużaw bħala għodda biex tiġi infur -
zata l-konformità mal-leġiżlazzjoni kollha tal-UE.170
Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-pjanijiet tal-2009 
jipprovdu valur miżjud sinifikanti. Pereżempju, għall-
ewwel darba ġiet ippreżentata ħarsa ġenerali lejn il-
pressjonijiet u l-impatti  kollha rilevanti fil-baċin (inkluż 
fuq livell internazzjonali fil-pjan internazzjonali tad-
Danubju), inkluż l-identifikazzjoni tat-tipi u s-sorsi ta’ 
tniġġis. Dan huwa importanti ħafna u ta’ valur miżjud 
kbir anki jekk mhuwiex komplut għalkollox.
Madankollu, il-Kummissjoni taqbel li hemm nuqqas ta’ 
ambizzjoni fir-rigward tal- miżuri , peress li l-ewwel pjan 
kien iffokat prinċipalment fuq miżuri bażiċi.
Lil hinn mir-rekwiżit għal konformità mal-miżuri bażiċi, 
jeħtieġ ukoll li l-Kummissjoni tkun ċara dwar liema 
miżuri addizzjonali, aktar dettaljati għandhom ikunu 
fis-seħħ u kif għandhom jiġu implimentati.
171
Il-Kummissjoni hija konxja tal-fatt li f’xi każijiet 
l-informazzjoni dwar id-disponibilità tal-fondi fil-pjani -
jiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma 
kinitx kompluta. Il-Kummissjoni hija konxja wkoll dwar 
xi problemi ta’ koordinazzjoni li ġew innotati mill-
Qorti fl-Istati Membri. Il-koordinazjoni bejn l-awtorita -
jiet li jħejju u jimplimentaw programmi operazzjonali 
u programmi ta’ żvilupp rurali u l-awtoritajiet inkari -
gati mit-twaqqif ta’ miżuri ta’ pjanijiet għall-ġestjoni 
tal-baċini tax-xmara tibqa’ fil-kompetenza tal-Istati 
Membri. Huwa l-obbligu tal-Istati Membri li jistab -
bilixxu sħubiji mal-awtoritajiet kompetenti, is-sħab 
u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili tul it-tħejjija 
u l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali 
u l-programmi ta’ żvilupp rurali.
F’xi każijiet, l-allokazzjoni finanzjarja għall-perjodu 
ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet deċiża qabel 
l-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin 
tax-xmara tal-2009. Dawn il-problemi ta’ koordinaz -
zjoni ġew indirizzati fit-tħejjija tal-programmi operazz -
jonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. 
Barra minn dan, il-kundizzjonalità ex ante  timmira li 
tallinja l-investimenti mal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-
baċin tax-xmara.
Risposta tal-Kummissjoni 80
180 It-tieni inċiż
Id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi 
ma tirregolax id-dettalji tal-permessi, eż. il-limiti tas-
sustanzi niġġiesa, iżda tiddeskrivi biss liema huma 
l-objettivi ewlenin li għandhom jintlaħqu permezz 
tal-pretrattament tal-ilma industrijali mormi qabel 
l-iskariku tiegħu fis-sistemi ta’ ġbir urbani.
181
Il-Kummissjoni taċċetta b’mod sħiħ l-importanza 
li tiżgura l-konformità u li jkollha sistemi adegwati 
biex tiċċekkjaha. Din l-osservazzjoni testendi għall-
pressjonijiet tat-tniġġis li saret referenza għalihom 
mill-Qorti fir-rapport tagħha. Il-Kummissjoni tirrikon -
oxxi wkoll ir-rabta bejn il-kontrolli tal-konformità 
u l-pieni li jintużaw biex jiskoraġġixxu n-nonkonform -
ità. Il-Kummissjoni timmira li tul l-2016, tippreżenta 
inizjattiva ġenerali dwar il-konformità ambjentali fl-UE 
kollha.
Rakkomandazzjoni 2 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u qed 
taħdem fuq inizjattiva ta’ politika biex ittejjeb l-assigu -
razzjoni tal-konformità fl-Istati Membri, filwaqt li tirris -
petta l-prinċipji tal-proporzjonalità u ta’ sussidjarjetà.
Rakkomandazzjoni 2 (b)
Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet 
indirizzati lill-Istati Membri.
186
Il-Kummissjoni diġà kienet qed taħdem fuq is-simplifi -
kazzjoni tal-monitoraġġ u tar-rappurtar skont id-Diret -
tiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.Rakkomandazzjoni 1 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.
Flimkien mal-Istati Membri, qegħdin jaħdmu flimkien 
fuq indikaturi li juru l-progress lejn status tajjeb. Mis -
tenni li jsir qbil dwar l-indikaturi sal-2015. L-osservazz -
jonijiet tal-Qorti tal-Awdituri dwar ir-rapportar se jik -
kontribwixxu wkoll għal kontroll wiesgħa tal-idoneità 
ta’ rapportar ambjentali li qed isir mill-Kummissjoni u li 
se jitlesta sal-2017.
Rakkomandazzjoni 1 (b)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni. 
Hija se tkompli tħeġġeġ lill-Istati Membri jtejbu 
l-pressjoni u l-valutazzjoni tal-impatt u n-netwerks 
ta’ monitoraġġ sabiex jiġu identifikati s-sustanzi li 
jikkawżaw riskju fil-livell tal-baċin tax-xmara.
Fl-istess waqt, il-Kummissjoni tixtieq tinnota li 
għandha mezzi limitati ħafna biex turi li s-sustanzi 
rilevanti huma neqsin mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar 
tal-baċin tax-xmara.
Rakkomandazzjoni 1 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni 
u qiegħda tħejji valutazzjoni komprensiva tat-tieni sett 
ta’ pjanijiet għall-immaniġġjar tal-baċin tax-xmara,li 
l-Istati Membri se jirraportaw sa Marzu 2016.
Rakkomandazzjoni 1 (d)
Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet 
indirizzati lill-Istati Membri.
174
Għar-Repubblia Ċeka, is-Slovakkja u l-Ungerija, 
il-Kummissjoni diġà nediet ittri pilota li jinvestigaw 
allegati każijiet ta’ nonkonformita mad-Direttiva dwar 
it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (għar-Repubblika 
Ċeka) u bi skadenzi intermedjarji (għas-Slovakkja 
u l-Ungerija). Barra minn dan, il-Kummissjoni qed tħejji 
ittra pilota simili li tinvestiga l-konformità tar-Rumanija 
ma’ skadenzi intermedjarji.
Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għar-Rapport 
Speċjali Nru 2/2015.
Risposta tal-Kummissjoni 81
188 It-tieni inċiż
L-impenji tal-agroambjent għandhom jiġu stipulati 
f’livell li jmur lil hinn mir-rekwiżiti mandatorji. Jeħtieġ 
ukoll li jevitaw li jikkumpensaw il-livell ta’ prattiki li 
jikkorrispondi ma’ prattiki normali. Filwaqt li t-tnaqqis 
fl-ammonti ta’ nitroġenu li jmur ftit lil hinn minn prat -
tiki normali jista’ ma jwassalx għal benefiċċji amjentali 
sinifikanti, wieħed ma jistax jassumi li dan ma jipprov -
dix benefiċċji li jmorru lil hinn mil-livell ta’ rekwiżiti 
mandatorji u prattiki normali.
Meta jiddeċiedi dwar liema livell għandu jagħżel l-Istat 
Membru għandu jikkunsidra liema tnaqqis ta’ piż ta’ 
nutrijenti mis-settur agrikolu huwa meħtieġ sabiex 
jiżgura kundizzjonijiet ta’ nutrijenti li jkunu konsistenti 
ma’ status tajjeb tad-WFD fl-ilmijiet kollha.
189 L-ewwel inċiż
Il-Kummissjoni tinnota li l-pieni amministrattivi 
jistgħu jilħqu 100% tal-pagament totali tal-PAK ta’ 
benefiċjarju anki fis-sentejn kalendarji segwenti.
191
Il-politika tal-ilma tal-UE tiġi implimentata parzjal -
ment bl-appoġġ ta’ fondi tal-UE, iżda parzjalment 
mingħajrhom (fit-twettiq tal-prinċipju ta’ min iniġġes 
iħallas). Ir-rekwiżiti legali mhux iffinanzjati għandhom 
rwol importanti ħafna fil-pakkett sħiħ ta’ miżuri 
meħtieġa biex jindirizzaw l-impatt tal-agrikoltura fuq 
l-ilma.
Rakkomandazzjoni 3 (a)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
Rakkomandazzjoni 3 (b)
Il-Kummissjoni ma taċċettax din ir-rakkomandazzjoni.
Fir-rigward tar-rekwiżiti minimi, il-Kummissjoni twet -
taq il-valutazzjoni tar-rekwiżiti minimi b’referenza 
għall-eżistenza tagħhom u permezz tar-relevanza 
tagħhom għall-miżuri li tagħhom ikunu parti mil-linja 
bażi. Minħabba d-diversità tas-sitwazzjonijiet fejn jiġu 
definiti dawn ir-rekwiżiti, il-Kummisjoni toqgħod fuq 
il-ġudizzju tal-Istati Membri fir-rigward tal-adegwa -
tezza tagħhom.187 It-tieni inċiż
Mill-1 ta’ Jannar 2015, ir-rekwiżiti minimi m’għadhomx 
fl-ambitu tal-kundizzjonalità, peress li huma tneħħew 
mir-riforma tal-PAK għal raġunijiet ta’ simplifikazzjoni. 
Huma għadhom parti mil-linja bażi skont l-Iżvilupp 
Rurali u għandhom jiġu kkontrollati bħala tali. L-Istati 
Membri għandhom jimplimentaw l-istandards tal-
KAAT tal-UE billi jiddefinixxu l-istandards nazzjonali 
tal-KAAT tagħhom. Tali standards tal-KAAT nazz -
jonali għandhom iqisu l-ħtiġijiet nazzjonali, reġjonali 
u lokali. Għalhekk, standards tal-KAAT jistgħu ivarjaw 
bejn Stati Membri differenti. Il-Kummissjoni tevalwa 
l-adegwatezza tal-istandards tal-KAAT mal-qafas 
tal-PAK. Jekk standard tal-KAAT ikun nieqes jew mhux 
konformi b’mod ċar mad-definizzjoni tal-PAK, huwa 
jiġi klassifikat bħala “nieqes” u n-nuqqas jiġi segwit 
b’mod adegwat mal-Istati Membri.
188 L-ewwel inċiż
Diversi impenji skont miżura agroambjentali li jistgħu 
jgħinu biex jiġi indirizzat tħassib dwar il-kwalità tal-
ilma b’mod pjuttost dirett u attiv. It-tfassil u l-għażla 
tal-impenji għandhom jirriżultaw mill-ħtiġijiet speċifiċi 
tat-territorju kkonċernat mill-programm.
Hemm ħafna miżuri oħrajn fil-Programmi tal-Iżvilupp 
Rurali (PŻR) li jistgħu jintużaw biex jintlaħqu l-objettivi 
tal-ilma — Artikolu 30, investimenti mhux produttivi 
eċċ.
L-obbligu li jitwettqu l-impenji skont din il-miżura għal 
perjodu ta’ bejn ħames u seba’ snin huwa biex jgħin 
biex jintlaħqu l-objettivi tal-impenji. L-impenji jistgħu 
jkomplu jitwettqu jekk dan ikun iġġustifikat permezz 
tal-ħtieġa li l-kwalità tal-ilma tiġi protetta jew tkompli 
tittejjeb.
Risposta tal-Kummissjoni 82
Il-Kummissjoni se tenfasizza l-ħtieġa li l-Istati Mem -
bri jistabbilixxu parametri ta’ rekwiżiti minimi f’livell 
li jiżgura li jiġu riflessi s-sitwazzjonijiet tagħhom 
u l-ħtieġa li jirrispettaw ir-regoli li jiġu stabbiliti 
fuqhom tali rekwiżiti.
Fir-rigward tal-istandards tal-KAAT, il-Kummissjoni 
tevalwa l-eżistenza u l-adegwatezza ta’ dawn l-istand -
ards. Il-Kummissjoni tikkunsidra dan l-approċċ bħala 
konsistenti mal-qafas ġuridiku tal-PAK.
Rakkomandazzjoni 3 (c)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.
L-Istati Membri huma suġġetti għal obbligi rigward 
id-dħul tal-fosforu meta dan ikun meħtieġ biex 
jinkisbu l-objettivi tad-WFD. Fil-programm ta’ miżuri 
tagħhom għandhom jinkludu miżuri għall-kontroll 
ta’ sorsi differenti diffużi ta’ tniġġis biex jippermettu 
li jinkiseb status tajjeb. Jekk is-sorsi tal-fosfat agrikolu 
jiġu identifikati bħala sinifikanti, il-kontrolli fuq il-fosfat 
għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. Din hija 
waħda mill-oqsma li se jiġu ċċekkjati mill-Kummissjoni 
fil-valutazzjoni tat-tieni RBMPS.
Rakkomandazzjoni 3 (d)
Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazjoni u tin -
nota li hija qiegħda taħdem fuq is-simplifikazzjoni 
tal-monitoraġġ u tar-rappurtar skont id-Direttiva dwar 
in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.
Rakkomandazzjoni 3 (e)
Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u tik -
konsidra li ġiet issodisfata peress li ġie żviluppat 
dokument gwida dwar l-irkupru tal-kosti skont 
il-proċess tas-CIS. L-isforz riċenti biex din il-gwida 
tkun ikkumplimetata fi ħdan is-CIS falla minħabba 
opinjonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kum -
missjoni. Aktar xogħol fuq din il-kwistjoni jista’ jiġi 
inkluż fil-programm ta’ ħidma tas-CIS għall-2016-2018 
li qiegħed jiġi diskuss. Għandu jkun innutat li l-Istati 
Membri huma liberi li jagħżlu l-metodu ta’ kalkolazz -
joni tal-kosti ambjentali u tar-riżorsi.
Rakkomandazzjoni 3 (f)
Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet 
indirizzati lill-Istati Membri.
Pubblikazzjonijiet bla ħlas:
  kopja waħda:  
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);
  iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:  
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),  
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex /f_l-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),  
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)  
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien /f_l-UE) (*).
(*)  L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini  
tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas). 
Pubblikazzjonijiet bi ħlas: permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE
IL/uniF6BAQORTI
EWROPEA 
TAL/uniF6BAAWDITUR I
 
It‑tniġġis tal ‑ilma fil ‑baċin tax ‑Xmara Danubju joriġina 
minn diversi sorsi bħal unitajiet domestiċi, 
installazzjonijiet industrijali u  l‑agrikoltura.
Taħt id ‑Direttiva Qafas dwar l ‑Ilma tas ‑sena 2000, l ‑Istati 
Membri jadottaw pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal ‑baċin 
tax‑xmara li jridu jinkludu miżuri għall ‑ġlieda kontra dan 
it‑tniġġis. Il ‑Qorti eżaminat jekk l ‑implimentazzjoni 
tal‑miżuri mill ‑Istati Membri fir ‑rigward tal ‑pjanijiet 
tal‑2009 wasslitx għal titjib fil ‑kwalità tal ‑ilma.