KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI Politika Ewropea tal-Viċinat: Naħdmu lejn sħubija aktar b’saħħitha /* JOIN/2013/04 final */





Politika Ewropea tal-Viċinat: Naħdmu lejn sħubija aktar b’saħħitha 1. Introduzzjoni L-UE rrevediet il-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV) fl-2011[1], biex b’hekk stabbilixxiet strumenti biex jipprovdu aktar appoġġ lil pajjiżi sħab u bniet demokrazija profonda u sostenibbli u biex ikun appoġġat l-iżvilupp ekonomiku inklużiv. Il-karatteristiċi ewlenin tal-Politika Ewropea tal-Viċinat huma l-assoċjazzjoni politika u l-integrazzjoni ekonomika, il-mobbiltà tan-nies, aktar assistenza finanzjarja mill-UE, sħubija aktar b'saħħitha mas-soċjetà ċivili u kooperazzjoni aħjar dwar politiki ta’ setturi speċifiċi. Din il-Komunikazzjoni Konġunta, akkumpanjata minn sett ta' dokumenti ta’ ħidma tal-persunal konġunt[2], tħares lejn kif l-UE u l-pajjiżi sħab marru fl-implimentazzjoni tal-objettivi ta’ riforma miftehma konġuntament. L-aħħar sena kienet sena mimlija avvenimenti u ta' sfida għall-Unjoni Ewropea u l-ġirien tagħha. L-UE kompliet taħdem biex tegħleb il-kriżi finanzjarja, u t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku relatat f’diversi Stati Membri. Xi pajjiżi msieħba fil-viċinat komplew jiffaċċaw konflitti, instabbiltà politika u kundizzjonijiet soċjoekonomiċi diffiċli. Dawn il-pajjiżi xi kultant ikollhom jiffaċċaw sfidi politiċi, ekonomiċi u soċjali diffiċli, li xi wħud minnhom jirrikjedu reazzjonijiet immedjati. Dan iħalli lil dawk li jfasslu l-politika ftit ħin biex jiffukaw fuq riformi fuq żmien medju u twil. Il-PEV tibqa' l-bażi li fuqha l-UE taħdem mal-ġirien tagħha biex tikseb l-eqreb assoċjazzjoni politika possibbli u l-ikbar grad possibbli ta’ integrazzjoni ekonomika. Din il-mira hija bbażata fuq interessi u valuri komuni — id-demokrazija, l-istat tad-dritt, ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, u koeżjoni soċjali. Proċessi demokratiċi ta' transizzjoni komplew għal ħafna mill-pajjiżi sħab. Il-Libjani vvotaw biex jeleġġu l-assemblea kostitwenti tagħhom għall-ewwel darba f’aktar minn erba’ deċennji. L-Eġittu u t-Tuneżija komplew jimplimentaw r-riformi kostituzzjonali, għalkemm mhux mingħajr diffikultajiet. L-Armenja, il-Ġeorġja u l-Ukraina eleġġew parlamenti ġodda, filwaqt li l-parlament tal-Moldova eleġġa president. L-istrutturi demokratiċi qed isiru iktar b'saħħithom minkejja li mhux dawn l-elezzjonijiet kollha ssodisfaw bis-sħiħ l-istandards internazzjonali kollha. Il-Belarussi ssejħu biex jeleġu l-parlament tagħhom ukoll. Madankollu, l-elezzjonijiet naqsu milli jissodisfaw l-istandards tal-OSKE u dawk internazzjonali. Żviluppi fl-Eġittu, it-Tuneżija u l-Libja juru biċ-ċar li t-tranżizzjoni hija kumplessa. Għaldaqstant se jkun meħtieġ li jgħaddi ż-żmien biex jiġu stabbiliti l-istrutturi u l-bilanċi politiċi u tkabbir ekonomiku u koeżjoni soċjali, fuq il-bażi ta’ kunsens dwar valuri u l-prinċipji ewlenin. Ir-riforma kostituzzjonali hija kajmana, il-progress mhuwiex dejjem lineari u f’ħafna każijiet ir-riżultati għadhom miftuħin. F'każijiet bħal dawn, l-UE kompliet taħdem mas-sħab tagħha u tappoġġa l-mixja tagħhom lejn l-istabbiliment ta’ demokrazija sostenibbli. Is-sena l-oħra, il-progress madwar il-viċinat kien irregolari ħafna. F’bosta pajjiżi sħab, riformi b’firxa wiesgħa kultant kienu prevenuti jew imrażżna minn interessi politiċi jew ekonomiċi personali. F’xi każijiet, kien hemm xi riformi li waqgħu lura. Madankollu, aktar minn qatt qabel, it-tkabbir ekonomiku kajman, qgħad ogħla, inugwaljanzi persistenti, l-isfidi ambjentali li qed jiżdiedu, u l-indikaturi soċjoekonomiċi li spiss qed jonqsu jsostnu l-każ għat-tip ta' riformi li huma fil-qalba tal-PEV b’saħħtu iktar minn qatt qabel. L-involviment dejjem ikbar ta' atturi oħra (pajjiżi terzi, organizzazzjonijiet reġjonali eċċ.) fil-viċinati tan-Nofsinhar u tal-Lvant ifisser li l-UE għandha taħdem aktar mill-qrib magħhom biex ikunu trattati l-problemi li jaffettwaw ir-reġjun. L-UE saħħet l-appoġġ politiku u finanzjarju lis-sħab tagħha li jidħlu għal riformi politiċi. L-analiżi tal-iżviluppi u tar-riżultati tar-riformi fil-pajjiżi sħab turi li l-PEV taħdem meta hemm r-rieda għar-riforma u s-soċjetà tieħu sehem attiv fil-proċess. Valuri, mudelli ta' governanza jew riformi ma jistgħux ikunu imposti minn barra. Dawn jistgħu jaqbdu biss meta l-mexxejja politiċi u ċ-ċittadini jemmnu fl-objettivi tar-riforma komunement miftehma bejn l-UE u s-sħab tagħha. L-UE trid tkompli toffri l-għajnuna lil dawk li jappoġġaw ir-riforma u s-sħubija mal-UE. Fl-istess ħin, jeħtieġ li l-UE tikkomunika aħjar kif l-PEV u l-istrumenti tagħha tista' tappoġġa l-isforzi ta' riforma ġenwina. Sħubija aktar b'saħħitha mas-soċjetà hija ċentrali għall-PEV. Bħala forza li tixpruna l-proċess ta’ demokratizzazzjoni u l-inklużività, is-soċjetà ċivili għandha rwol ewlieni fl-aspetti kollha demokratiċi u r-riforma soċjoekonomika, fl-avvanz tad-drittijiet tan-nisa, fl-appoġġ tal-libertà tal-espressjoni u l-assoċjazzjoni, fir-rakkomandazzjoni għal protezzjoni ambjentali u ġeneralment biex tistinka għal aktar ġustizzja soċjali. L-UE kompliet twettaq l-impenn tagħha li taħdem mas-soċjetà ċivili, il-parlamenti nazzjonali u partijiet interessati ewlenin oħra bħall-imsieħba soċjali u n-negozji, biex tiżgura li l-objettivi tar-riforma miftiehma mal-pajjiżi sħab huma verament riflessjoni tat-tħassib u l-aspirazzjonijiet tas-soċjetajiet tagħhom. Is-soċjetà ċivili għandha wkoll rwol kruċjali fil-promozzjoni ta' dawn ir-riformi u biex iżżomm lill-gvernijiet. It-twaqqif Forum tas-Soċjetà Ċivili (Civil Society Forum, CSF) għas-Sħubija tal-Lvant (Eastern Partnership, EaP), inkluż l-istabbiliment ta’ pjattaformi nazzjonali fil-pajjiżi sħab, huwa eżempju tajjeb tar-rwol msaħħaħ tas-soċjetà ċivili fil-PEV. L-UE kompliet tipprovdi appoġġ lis-soċjetà ċivili permezz ta’ firxa ta’ strumenti ta’ finanzjament differenti. L-UE u l-ġirien tagħha jiffaċċaw ukoll sfidi komuni, inkluż fl-oqsma ekonomiċi, is-sigurtà, l-ambjent u l-migrazzjoni. It-twettiq tal-impenji li saru biex il-ġirien tan-Nofsinhar u tal-Lvant tagħha, l-appoġġ għal tranżizzjoni demokratika u r-riforma ekonomika u ħidma mill-qrib magħhom dwar l-aspetti kollha ta' riforma tagħhom u l-aġendi politiċi, se jikkontribwixxu għas-sigurtà u l-prosperità tal-UE nfisha. 2. Implimentazzjoni Sentejn wara r-reviżjoni tal-PEV, l-implimentazzjoni hija l-kompitu ewlieni u sfida għall-UE u s-sħab tagħha. Mill-2011, il-progress fl-implimentazzjoni tar-riformi miftehma bejn l-UE u s-sħab tagħha kien wieħed irregolari. Madankollu, ma għandux iwassal għal diżingaġġ. Għall-kuntrarju, l-UE trid iżżid l-impenn tagħha fil-proċess inkluż fuq terminu ta' żmien twil. It-tiswir tad-demokrazija fil-pajjiżi sħab huwa f’idejn iċ-ċittadini tagħhom u l-politiċi eletti tagħhom. Il-PEV tista' tappoġġa, iżda mhux tieħu post, dan il-proċess. Analiżi ta' rakkomandazzjonijiet ewlenin li jinsabu fir-rapporti ta' progress tal-PEV turi li aħna ninsabu biss fil-bidu tal-proċess. Din tispjega wkoll l-isfidi li għandna quddiemna. F'ħafna pajjiżi tal-viċinat, sar progress dwar ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali dwar l-elezzjonijiet, spiss b’appoġġ finanzjarju u loġistiku mill-UE. Progress insuffiċjenti sar fuq ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali dwar il-libertà tal-assoċjazzjoni, tal-espressjoni u tal-assemblea, stampa u midja ħielsa, l-istat tad-dritt u ġudikatura indipendenti u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Bosta mir-rakkomandazzjonijiet huma validi llum daqs kemm kienu fl-2012. L-informazzjoni inserita hawn taħt tenfasizza l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet ewlenin fir-rapporti tal-progress tas-sena ta’ qabel. L-Armenja aġixxiet fuq uħud mir-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Hija ħejjiet pjan direzzjonali biex jitjieb il-proċess elettorali, adottat Strateġija Nazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u ħadet xi miżuri biex jiġġieldu l-korruzzjoni, ir-riforma tal-ġudikatura u l-amministrazzjoni pubblika u javvanzaw ir-riformi settorjali u l-approssimazzjoni regolatorja mal-acquis tal-UE. L-Azerbajġan aġixxa fuq ftit mir-rakkomandazzjonijiet ewlenin biss. Huwa beda jimplimenta l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem, kompla r-riforma ġudizzjarja u ħa xi passi biex jindirizza l-problema tad-demolizzjonijiet u l-evizzjonijiet furzat. Huwa ma kkooperax mar-relatur tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-priġunieri politiċi. Il-Ġeorġja aġixxiet fuq il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Hija żgurat elezzjonijiet parlamentari ħielsa u ġusti, kompliet tiddiskuti mar-reġjuni seċċessjonijiet, ipparteċipat b'mod attiv fid-diskussjonijiet ta' Ġinevra u ħadet miżuri biex ittejjeb il-kundizzjonijiet ta' għixien tal-Persuni Spustati Internament. Hija saħħet ukoll il-libertà tal-espressjoni u l-opinjoni, rriformat is-sistema ġudizzjarja u avvanzat ir-riformi settorjali u l-approssimazzjoni regolatorja mal-acquis tal-UE. Il-Moldova aġixxiet fuq il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Hija żiedet l-isforzi biex timplimenta riforma tal-infurzar ġudizzjarju u tal-liġi, daħlet fi djalogu ma' Tiraspol, kompliet timplimenta riformi fl-oqsma tal-assistenza soċjali, is-saħħa u l-edukazzjoni, l-enerġija, il-kompetizzjoni, l-għajnuna mill-Istat u l-approssimazzjoni regolatorja mal-acquis tal-UE. Hija ffinalizzat l-passi li fadal fl-ewwel fażi tal-Pjan ta’ Azzjoni għal-Liberalizzazzjoni tal-Viża (PALV), u żiedet ir-riforma istituzzjonali tas-settur tal-avjazzjoni. L-Ukraina: Il-biċċa l-kbira r-rakkomondazzjonijiet għad jrid jittieħdu passi dwarhom. Madankollu, l-Ukraina ma ħaditx passi lejn riforma legali u ġudizzjarja, bid-dħul fis-seħħ ta’ Kodiċi ġdida għall-Proċedura Kriminali u leġiżlazzjoni oħra importanti. Hija adottat ukoll liġi dwar l-ażil u l-istatus tar-refuġjati, minkejja li l-implimentazzjoni turi nuqqasijiet. L-Eġittu aġixxa biss fuq uħud mir-rakkomandazzjonijiet prinċipali. Is-setgħa kienet trasferita għal gvern ċivili u l-istat ta’ emerġenza tneħħa. Kienet abbozzata kostituzzjoni u adottata b’referendum popolari. Madankollu, il-proċess kien kontroversjali u kkritikat bil-kbir mill-oppożizzjoni, biex b’hekk wassal għal kriżi politika li profondament qasmet il-pajjiż. L-Iżrael: Il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet jeħtieġ li jsir xi ħaġa dwarhom. L-ebda bidla sinifikanti ma kienet osservata fl-oqsma ta’ tħassib. Il-Palestina[3]: Il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali għadhom validi u għad irid isir xi ħaġa dwarhom. Xi wħud ittieħdu passi dwarhom, inkluż li saru elezzjonijiet lokali, madankollu huwa meħtieġ iktar titjib tal-ġestjoni tal-finanzi pubbliċi u l-iżvilupp tal-mudell tal-kost fis-settur tal-protezzjoni soċjali. Madankollu, id-diffikultajiet maħluqa primarjament mill-okkupazzjoni u l-kriżi finanzjarja li dejjem tiggrava fixklu lill-Awtorità Palestinjana (AP) fit-trattament tar-riformi. Il-Ġordan aġixxa fuq xi rakkomandazzjonijiet prinċipali, notevolment l-istabbiliment tal-kummissjoni elettorali u l-Qorti Kostituzzjonali u l-adozzjoni ta' liġi dwar il-partiti politiċi u liġi elettorali. Il-Libanu beda jaġixxi biss fuq ftit mir-rakkomandazzjonijiet ewlenin billi għamel xi ħatriet ġudizzjarji li kienu ilhom mistennija. L-objettivi ta’ riforma avvanzaw biss b’rata kajmana fl-isfond tal-kriżi li hemm għaddejja fis-Sirja. Il-Marokk ħa l-passi biex jibda jimplimenta l-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet prinċipali, iżda mhux lest milli jagħmel dan, minkejja li esprima l-impenn tiegħu għall-objettivi miftehma tar-riforma. Huwa stabbilixxa djalogu nazzjonali dwar ir-rforma ġudizzjarja, abbozza (iżda ma adottax) liġi li tistabbilixxi korp kontra l-korruzzjoni u kompla japprossima l-leġiżlazzjoni mal-acquis tal-UE. It-Tuneżija, li kienet għaddejja minn tranżizzjoni diffiċli, aġixxiet biss fuq ftit mir-rakkomandazzjonijiet prinċipali. L-istabbiliment ta’ Kummissjoni Elettorali Indipendenti kienet approvata, iżda l-liġi elettorali l-ġdida ma kinitx finalizzata. It-Tuneżija ffirmat il-konvenzjoni reġjonali dwar ir-regoli ta’ oriġini pan-Ewro-Mediterranji. Il-preparazzjonijiet biex tkun innegozjata Żona ta’ Kummerċ Ħieles Profond u Komprensiv (DCFTA) imxew 'il quddiem. L-UE kompliet tittratta l-prijoritajiet immedjati tal-pajjiżi sħab tagħha billi tgħin biex ikunu stabbiliti l-istat tad-dritt u l-governanza tajba u biex jitqiegħdu l-pedamenti għat-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi, kif ukoll soċjetajiet sostenibbli, ibbażati fuq l-għarfien u soċjalment ekwitabbli. Wara l-ewwel task force għat-Tuneżija fl-2011, task forces għall-Eġittu u l-Ġordan laqqgħu rappreżentanti tal-istituzzjonijiet tal-UE, il-gvernijiet, is-settur privat, donaturi internazzjonali u s-soċjetà ċivili, biex iservu ta’ katalisti għar-riforma politika u ekonomika. L-assistenza finanzjarja tal-UE skont l-ENPI u strumenti oħrajn kellha rwol kritiku f’għadd ta’ każijiet. Il-laqgħa tal-Ministri tal-Affarijiet Barranin tal-EaP f’Lulju 2012 iddikjarat li l-Pjan Direzzjonali tal-EaP[4] kien bażi biex jiggwida u jimmonitorja l-implimentazzjoni ulterjuri tal-objettivi tas-sħubija sas-Samit li jmiss tal-EaP. Billi jistabbilixxi r-riformi ewlenin li l-pajjiżi sħab jeħtieġ li jimplimentaw u billi jiddeskrivi dak li tista’ tagħmel l-UE u liema tip ta’ appoġġ tista' toffri, il-Pjan Direzzjonali jispjega l-kunċetti ta' responsabbiltà reċiproka u sjieda konġunta li huma essenzjali biex isir progress lejn assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika. Ħidma fuq it-tisħiħ tar-relazzjonijiet avvanzat iktar ma’ ċerti pajjiżi milli ma' oħrajn. Dan jirrifletti l-impenn tal-UE biex timxi iktar 'il quddiem u iktar malajr ma’ pajjiżi sħab li għandhom ir-rieda u huma lesti li jagħmlu iktar progress lejn riformi (b’konformità mal-prinċipju “iktar għal iktar”). Hija kompliet tinnegozja ftehimiet ta’ assoċjazzjoni li jinkludu DCFTAs mar-Repubblika tal-Moldova, l-Armenja u l-Ġeorġja kif ukoll ftehim ta' assoċjazzjoni mal-Ażebjġan. Hija bdiet negozjati għal DCFTA mal-Marokk, u qed tħejji negozjati mat-Tuneżija u l-Ġordan. Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Ukraina kien inizjalat iżda mhux iffirmat. Progress sostanzjali sar dwar l-iżvilupp ta' Pjanijiet ta' Azzjoni tal-PEV ta’ ġenerazzjoni ġdida jew dokumenti ekwivalenti. Il-Pjanijiet ta’ Azzjoni jirriflettu l-ħtiġijiet, il-kapaċitajiet u l-impenji għar-riforma speċifiċi għal kull wieħed mill-pajjiżi sħab, u jippermettu għal relazzjonijiet bi sfumaturi varji u tal-qies bejn l-UE u kull wieħed mill-pajjiżi sħab. Hija kkonkludiet negozjati dwar Pjanijiet ta’ Azzjoni mal-Libanu, mal-Marokk u mal-Awtorità Palestinjana, u mat-Tuneżija fil-kuntest ta’ sħubija privileġġata. Il-Pjan ta’ Azzjoni se jkun jeħtieġ li jkun endorsjat mill-Kunsilli ta' Assoċjazzjoni rispettivi. Il-Pjan ta’ Azzjoni l-ġdid għall-Ġordan daħal fis-seħħ f’Ottubru. F’Ottubru wkoll, l-UE u l-Alġerija bdew negozjati dwar Pjan ta’ Azzjoni Konġunt tal-PEV. L-Ukraina u l-UE laħqu fehim komuni biex jibdew jaġġornaw l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni attwali, li tipprepara għall-implimentazzjoni tal-ftehim ta’ assoċjazzjoni futur. Il-preparazzjonijiet bdew biex jitnedew negozjati dwar Aġendi ta’ Assoċjazzjoni mar-Repubblika tal-Moldova, l-Armenja u l-Ġeorġja. 2.1. Demokrazija profonda u sostenibbli Madwar il-viċinat, sar xi progress dwar riformi lejn demokrazija profonda u sostenibbli. Madankollu għad hemm xi problemi, u xi żviluppi qegħdin fir-riskju li jaqgħu lura. Hemm diverġenza dejjem tikber fir-riformi demokratiċi fil-pajjiżi tal-viċinat. Għaldaqstant l-UE se tirreaġixxi b’mod iktar sfumat, abbażi tal-prinċipju “iktar għal iktar” u analiżi rigoruża tal-impenji għar-riforma. Biex tibqa' kredibbli, trid tapplika l-istess standards għolja għar-riformi demokratiċi, u l-iskrutinju tagħhom, kull fejn u b'kull mod li jsiru. It-Tuneżija, l-Eġittu u l-Libja għaddew minn revoluzzjonijiet li xprunaw riformi demokratiċi waqt li fil-Ġordan, il-Marokk u l-Alġerija l-awtoritajiet fil-poter bdew riformi kostituzzjonali, elettorali u legali. Elezzjonijiet demokratiċi saru fl-Eġiitu, fil-Libja u fit-Tuneżija; it-tħassib jibqa’ dwar il-libertà tal-assemblea, l-assoċjazzjoni u l-espressjoni, inkluż il-libertà tal-midja, fil-biċċa l-kbira tas-sħab. L-UE bagħtet missjonijiet ta’ osservazzjoni tal-elezzjonijiet fl-Alġerija u fil-Libja. Fil-bidu tal-2013, hija osservat l-elezzjonijiet fil-Ġordan għall-ewwel darba. L-Eġittu aċċetta li l-missjoni ta' osservazzjoni tal-UE se timmonitorja l-elezzjonijiet parlamentari li se jsiru dalwaqt. Il-pajjiżi tal-Lvant jinsabu dejjem aktar fuq toroq differenti. Il-Moldova, il-Ġeorġja u l-Armenja komplew jimplimentaw riformi li jtejbu l-qafas elettorali u għamlu elezzjonijiet li b'mod ġenerali kkonformaw mal-istandards internazzjonali, biex b’hekk għamlu progress ċar fit-trasformazzjoni diffiċli lejn demokrazija ostenibbli. L-elezzjonijiet parlamentari tal-Ukraina ppreżentaw stampa iktar mħallta b'bosta nuqqasijiet. Kien hemm deterjorament f’bosta oqsma meta mqabbla mal-elezzjonijiet preċedenti. L-elezzjonijiet fil-Belarus saru fi sfond ta’ ripressjoni – opportunità oħra mitlufa biex il-Belarus tagħmel elzzjonijeit f’konformità mal-OSKE u l-istandards internazzjonali. Ġeneralment, l-UE hija mħassba ħafna dwar in-nuqqas ta' libertà ta' assemblea, assoċjazzjoni u espressjoni f'għadd ta' pajjiżi. Ma kien hemm l-ebda titjib fil-Belarus fir-rigward tar-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, l-istat tad-dritt u l-prinċipji demokratiċi. F’xi pajjiżi sħab, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u xi drabi, trade unions, ikomplu jiffaċċaw limitazzjonijiet serji (ostakoli għal-libertà ta' moviment, kawżi kontra mexxejja ta’ ONG, proċeduri amministrattivi peżanti, aċċettazzjoni ta’ appoġġ finanzjarju li jiddependi minn awtorizzazzjoni). L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Eġizzjana ffaċċaw pressjoni dejjem tikber mill-awtoritajiet. Il-liġijiet attwali ta’ assoċjazzjoni fl-Eġittu, fil-Marokk u fl-Alġerija huma wkoll kawża ta' tħassib. Il-libertà ta’ assoċjazzjoni hija nieqsa wkoll fil-Belarus u fl-Ażebajġan. Il-libertà ta’ assoċjazzjoni jeħtieġ li tkun garantita u liġijiet ġodda dwar assoċjazzjonijiet iridu jkunu konformi mal-istandards tad-drittijiet tal-bniedem. F’bosta pajjiżi tal-viċinat, il-midja tkompli ssoffri mill-indħil politiku u ekonomiku, u nuqqas ta’ diversità u awtoċensura. Kien hemm bosta każijiet ta’ intimidazzjoni u priġunerija ta’ ġurnalisti fl-Azerbajġan u l-Eġittu, waqt li l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar it-trasparenza tal-midja fil-Ġeorġja kienet żvilupp pożittiv. L-indipendenza ġudizzjarja jeħtieġ li tkun imsaħħa fi gradi varjati f'għadd ta' kumpaniji sħab, inkluż l-Eġittu, il-Marokk, it-Tuneżija, l-Alġerija partikolarment fin-Nofsinhar u fil-Lvant fl-Azerbajġan u l-Belarus. Fl-Ukraina, hemm tħassib dwar l-użu ħażin tas-sistema tal-ġustizzja għall-għanijiet politiċi. Minkejja xi riformi tas-sistema ġudizzjarja, il-ġudikatura għadha qed tkun perċepita bħal dipendenti ħafna fuq l-eżekuttiv kemm madwar il-viċinat tal-Lvant u kif ukoll f'dak ta' Nofsinhar. Rati għolja ta’ kundanni, użu eċċessiv ta' detenzjoni amministrattiva u applikazzjoni insodisfaċenti tal-prinċipju ta' ugwaljanza tad-distanza bejn il-prosekuzzjoni u d-difiża imminaw il-fiduċja fil-ġudikatura. Minkejja li saru sforzi biex titjib l-infrastruttura tal-ħabs, il-kundizzjonijiet tal-ħabs baqgħu kawża ta’ tħassib u każijiet ta’ tortura u trattament ħażin jibqgħu ma jkunux investigati b'mod adegwat, biex b'hekk irawmu kultura ta' impunità fost l-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi. Il-korruzzjoni għadha problema kbira ħafna f'bosta pajjiżi tal-viċinat. F’bosta pajjiżi l-ebda passi ma ttieħdu biex tibda tiġi trattata l-korruzzjoni, jew il-passi li ttieħdu kienu kawti ħafna. Partikolarment fl-Ukraina, il-Libanu, l-Azerbajġan, il-Libja u l-Belarus, il-perċezzjoni ta’ korruzzjoni għadha għolja[5]. Il-kontroll demokratiku fuq il-forzi armati u dawk ta’ sigurtà tjieb, notevolment fil-Libja u l-Eġittu. Ir-riforma tas-settur tas-sigurtà, partikolarment ir-riforma tal-pulizija, t-tneħħija sħiħa tal-istat ta’ emerġenza u r-riforma tal-kodiċi penali u militari biex ikunu evitati proċessi militari ta’ persuni ċivili, għadha problema maġġuri madwar il-viċinat Mediterranju. Kwistjonijiet bħas-superviżjoni u r-responsabbiltà tal-pulizija, il-kundizzjonijeit fis-sistema penitenzjarja u t-trattament ta’ ċittadini li jagħmlu s-servizz nazzjonali għadhom qed ikunu diskussi fi djalogi strutturati. Proċessi ta’ ġustizzja tranżizzjonali kredibbli huma kruċjali għas-suċċess tat-tranżizzjoni, notevolment f’dawk il-pajjiż li neħħew reġimi totalitarji li kkommettew krimini kontra l-popolazzjonijiet tagħhom stess. Rifomi ġudizzjarji u riformi ta’ infurzar tal-liġi wkoll għandhom status ta’ prijorità fl-EaP, marbuta mal-objettiv ġenerali li jinżamm u jkun rinfurzat l-istat tad-dritt. Id-diskriminazzjoni kulturali u soċjali kontra n-nisa tibqa’ problema fil-viċinat tan-Nofsinhar. In-nisa kellhom parti attiva fir-rivoluzzjonijiet. Issa huwa kruċjali li l-proċess ta’ tranżizzjoni u riforma kostituzzjonali ma jxekkilx il-progress, jew jimmina l-ugwaljanza tan-nisa quddiem il-liġi u fis-soċjetà. Hemm ukoll bosta lok għal titjib rigward l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-Lvant. Leġiżlazzjoni kontra d-diskriminazzjoni komprensiva għadha problema madwar il-viċinat, bi ftit eċċezzjonijiet. Attitudnijiet diskriminatorji huma mifruxa ħafna, partikolarment kontra l-komunità leżbjana, gay, bisesswali u transġenera (LGBT). 2.2. Żvilupp ekonomiku u soċjali sostenibbli It-tkabbir ekonomiku qabad biss fi ftit mis-sħab tal-PAV, bħall-Ġeorġja u l-Azerbajġan, iżda naqqas ir-ritmu fil-biċċa l-kbira tal-oħrajn. Riskji esterni relatati mas-sitwazzjoni ekonomika globali żdiedu, u l-konflitti impattaw ukoll negattivament fuq il-prospetti ta' rkupru ekonomiku. Is-sħab tal-Lvant u tan-Nofsinhar ikomplu jiffaċċaw żbilanċi makroekonomiċi ġenerali u qgħad ogħli, li xi kultant qiegħed jiżdied. B’mod partikolari, is-sħab tal-Lvant għandhom rati għolja ta' qgħad fost iż-żagħżagħ. Instabbiltà kontinwa jew imġedda wkoll kellha impatt negattiv fuq it-tkabbir. Mingħajr żieda fit-tkabbir, u politiki effettivi favur l-impjiegi (inkluż l-investiment fil-kapital uman u l-promozzjoni tax-xogħol diċenti, u r-riċerka u l-innovazzjoni), il-livelli għoljin ta’ qgħad se jippersistu fost iż-żgħażagħ u s-settur informali se jkompli jirrappreżenta proporzjon sinifikanti tal-ekonomija reali. Spareġġi soċjoekonomiċi sinifikanti jippersistu f'ħafna pajjiżi tal-viċinat tal-Lvant u n-Nofsinhar. Jekk mhux trattati, dawn il-fatturi se jkomplu jipperikolaw l-istabbiltà politika futura u t-tranżizzjoni lejn id-demokrazija. L-assistenza finanzjarja tal-UE għenet biex dawn ikunu ttrattati permezz ta’ appoġġ gaħl riformi ekonomiċi ewlenin. Fil-kuntest ta’ kriżi ekonomika u finanzjarja kontinwa fiż-Żona tal-Euro u t-tnaqqis globali fir-ritmu ekonomiku, djalogi makroekonomiċi li kellha l-Kummissjoni fl-2012 mal-maġġoranza tal-pajjiżi tal-viċinat (il-pajjiżi kollh atal-PEV minbarra l-Libja u s-Sirja) urew li kienu strument utli għall-kooperazzjoni ekonomika għall-UE u l-pajjiżi sħab. Dawn id-djalogi ppermettew skambju miftuħ ta’ opinjonijiet dwar żviluppi ekonomiċi u bidliet politiċi, inklużi l-implikazzjonijiet tat-taqlib fiż-Żona tal-Euro għall-viċinat tal-UE. Huma servew ukoll ta' pjattaforma għall-analiżi tal-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tar-riforma ekonomika identifikati fil-Pjanijiet ta’ Azzjoni u l-Aġendi ta’ Assoċjazzjoni tal-PEV. Addizzjonalment mad-djalogi makroekonomiċi regolari stabbiliti skont ftehimiet bilaterali varji, il-Kummissjoni jkollha diskussjonijiet dwar il-politika ekonomika ta’ pajjiżi sħab li jibbenefikaw mill-assistenza mikrofinanzjarja tal-UE (AMF). Dan huwa mfassal biex jgħin lill-pajjiżi sħab jindirizzaw l-iżbilanċi makroekonomiċi u jimplimentaw riformi strutturali orjentati lejn it-tkabbir. Fl-2012, bir-rilaxx tal-aħħar pagamenti, il-Kummissjoni lestiet l-implimentazzjoni ta’ żewġ programmi tal-AMF approvati fl-2009 (l-Armenja, EUR 100 miljun f’self u għotjiet) u fl-2010 (il-Moldova, EUR 90 miljun f’għotjiet). Il-Memorandum ta’ Ftehim u l-Ftehim ta' Self għall-programm ta' AMF għall-Ukraina sa EUR 610 miljun kien iffirmat fil-bidu tal-2013. Matul l-2012, l-UE ħadmet mill-qrib mal-awtoritajiet Eġizzjani u Ġordani dwar programmi possibbli tal-AMF li għandhom ikunu varati fil-bidu tal-2013. Id-deċiżjoni leġiżlattiva dwar il-programm li l-Kummissjoni proponiet fil-bidu tal-2011 (EUR 46 miljun f’self u għotjiet), għadha qed tistenna l-approvazzjoni tal-Parlament u tal-Kunsill. Fl-2012, kooperazzjoni dwar il-politika tal-intrapriża kompliet tiffoka dwar it-titjib tal-klima tan-negozju u l-għoti ta’ appoġġ finanzjarju aħjar lill-SMEs. L-implimentazzjoni tal-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar, qafas Ewropew għal politika favur l-SMEs, baqgħet obbjettiv ewlieni. Il-livell ta’ progress ivarja ħafna bejn is-sħab. Mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni biex jagħti lill-SMEs il-possibbiltà li jgħidu tagħhom fuq kwistjonijiet li jikkonċernawhom kieku ttejjeb it-tfassil tal-politika madwar ir-reġjun. L-infurzar mill-ġdid tal-istat tad-dritt u l-għoti ta’ aċċess ġust u sempliċi għall-kuntratti pubbliċi billi tittejjeb is-sistema ta’ akkwist, simplifikazzjoni amministrattuva, u kompetenzi aħjar, aċċess iktar faċli għall-finanzi u iktar innovazzjoni kieku jagħtu spinta għall-iżvilupp tan-negozju. L-appoġġ finanzjarju tal-UE qed jgħin l-SMEs jiżviluppaw kapaċità f’ħafna każijiet. It-trattament tal-faqar u l-qgħad baqgħu prijorità għolja b’mod partikolari fiż-żoni rurali. F’Mejju, l-UE kellha seminar ta’ livell għoli biex tippreżenta u tiddiskuti l-inizjattiva tal-Programmm Ewropew tal-Viċinat għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (ENPARD). Fil-pajjiżi sħab tan-Nofsinhar qed ikunu żviluppati attivitajiet pilota. Kumitati tekniċi kienu wkoll imwaqqfa bil-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili u tas-settur privat. Azzjonijiet tal-ENPARD bdew fl-Eġittu, l-Alġerija, it-Tuneżija, il-Marokk, u fil-Lvant tal-Ġeorġja. Barra minn hekk, l-Organizzazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura (FAO) wettqet valutazzjoni tas-setturi tal-agrikoltura u l-iżvilupp rurali f’kull pajjiż tal-EaP. Hija identifikat ukoll xi sfidi komuni fuq livell reġjonali. Ir-riżultati pprovdew bażi solida għall-bord maħluq ġdid tal-EaP dwar l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali u se jintużaw fil-preparazzjoni ta' programmi ġodda potenzjali f'dan il-qasam. 2.3. Is-swieq L-UE tibqa’ s-sieħeb waħdieni l-aktar importanti għal kważi l-pajjiżi kollha tal-viċinat. Il-ħidma għall-approfondiment tal-integrazzjoni ekonomika u kummerċjali bejn l-UE u s-sħab tagħha għaldaqstant kompliet. L-UE u l-Ukraina bdew Ftehim ta’ Assoċjazzjoni, li jinkludi d-DCFTA. Sar progress sostanzjali fin-negozjati mal-Moldova wara negozjati dwar DFCTA nbdew f’Marzu. L-Armenja u l-Ġeorġja għamlu progress tajjeb ħafna fin-negozjati tal-ftehim ta' assoċjazzjoni tagħhom, inkluż dawk li jistabbilixxu DCFTA. L-inklużjoni futura tas-sħab tad-DCFTA tal-Lvant fis-sistema pan-Ewro-Mediterranja ta’ kumulazzjoni dijagonali ta-regoli ta’ oriġini se ssaħħaħ l-integrazzjoni ekonomika tagħhom mal-UE u tagħtihom inċentiv addizzjonali biex jistabbilixxu żoni ta’ kummerċ ħieles ma’ sħab oħra tal-PEV. Wara preparazzjonijiet bir-reqqa, l-UE u l-Marokk fetħu negozjati dwar DCFTA fil-bidu tal-2013. Avvanzaw ukoll il-preparazzjonijiet biex ikun negozjat DFCTA mat-Tuneżija. Preparazzjoni biex ikun negozjat DFCTA mal-Ġordan weħlu, u n-negozjati għadhom ma bdewx mal-Eġittu. Il-Ftehim dwar il-Prodotti Agrikoli u tas-Sajd mal-Marokk u l-Awtorità Palestinjana daħlu fis-seħħ f’Ottubru u f’Jannar rispettivament. Negozjati dwar ftehim simili mat-Tuneżija ma setgħux jitkomplew. Il-Ftehim dwar il-Valutazzjoni tal-Konformità u l-Aċċettazzjoni ta’ prodotti industrijali fuq il-prodotti farmaċewtiċi mal-Iżrael daħal fis-seħħ f’Jannar. 2.4. Mobilità L-UE u s-sħab tagħha komplew itejbu l-mobilità tan-nies. Progress sinifikanti sar fl-2012 lejn il-miri ta’ vvjaġġar ħieles mill-viża fil-Viċinat tal-Lvant, kif mandat mis-Samit tal-EaP tal-2011. Il-Moldova għamlet pass importanti 'l quddiem fil-kuntest tal-Pjan ta' Azzjoni għal-Liberalizzazzjoni tal-Viża, fejn mxiet lejn il-valutazzjoni tat-tieni fażi u tal-limiti referenzjarji dwar l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni relevanti. L-Ukraina wkoll għamlet progress sostanzjali dwar il-PALV tagħha. Djalogu dwar il-Liberalizzazzjoni tal-Viża mal-Ġeorġja nbeda f’Ġunju 2012, bil-għan li jkunu eżaminati l-kundizzjonijiet għall-ivvjaġġar ħieles mill-viża lejn l-UE għaċ-ċittadini tal-Ġeorġja, waqt li minn Jannar 2013 l-Armenja tat dħul ħieles mill-viża liċ-ċittadini tal-UE. Wara li twaqqfu s-Sħubiji għall-Mobilità mal-Moldova, il-Ġeorġja u l-Armenja, kienu varati diskussjonijiet lejn Sħubija għall-Mobilità possibbli bejn l-UE u l-Azerbajġan. L-ewwel evalwazzjoni maġġuri tas-Sħubija għall-Mobilità bejn l-UE u l-Moldova wriet kemm hi utli bħala qafas bilaterali komprensiv għall-kooperazzjoni, iżda wriet ukoll li l-ammont ta’ attivitajiet konkreti (notevolment fil-qasam tal-migrazzjoni legali) għad jista’ jkun espandut. L-offerti li l-UE għamlet lill-Belarus dwar il-faċilitazzjoni tal-viża u ftehimiet ta’ riammissjoni baqgħu bla risposta. Dan jissottolinja l-importanza li l-Istati Membri jagħmlu l-aħjar użu mill-flessibbiltà tal-Kodiċi tal-Viża tal-UE sa fejn għandhom x’jaqsmu ċ-ċittadini tal-Belarus. Rabtiet eqreb dwar il-mobilità u l-migrazzjoni kienu żviluppati mas-Sħab tan-Nofsinhar, biex jisfruttaw l-esperjenza estensiva tal-UE mas-sħab tal-Lvant. Wara djalogi dwar il-migrazzjoni, il-mobilità u s-sigurtà inbdew mat-Tuneżija u l-Marokk f’Ottubru 2011, in-negozjati dwar is-Sħubijiet għall-Mobilità maż-żewġ pajjiżi mxew tajjeb fl-2012. Riċentament, l-UE u l-Marokk ħabbru l-ftehim fil-livell tan-negozjaturi dwar id-Dikjarazzjoni Politika bil-għan għal-Sħubija għall-Mobilità. L-għan huwa li jkunu ffinalizzati n-negozjati fl-ewwel nofs tal-2013. Djalogu mal-Ġordan beda f’Diċembru 2012. L-Eġittu sa issa ma adottax il-proposta tal-UE biex ikun varat djalogu dwar il-migrazzjoni, il-mobilità u s-sigurtà. Programmi bħal Tempus, Erasmus Mundus, Marie Curie u Żgħażagħ fl-Azzjoni, li fiha pajjiżi tal-viċinat huma partikolarment attivi, kienu strumentali fil-promozzjoni tal-mobilità tal-istudenti, persunal akkademiku, riċerkaturi u żagħżagħ minn dawk il-pajjiżi u l-UE, biex b’hekk jikkontribwixxu għall-modernizzazzjoni u l-ftuħ ta’ sistemi ta’ edukazzjoni għolja. 2.5. Kooperazzjoni L-UE kompliet tipprovdi appoġġ finanzjarju għar-riforma fil-pajjiżi sħab. L-ammont totali disponibbli għall-pajjiżi sħab fil-perjodu 2011-13 huwa ta’ EUR 6,5 biljun. Dan jinkludi finanzjament addizzjonali (EUR 0,95 biljun) disponibbli wara l-varar tal-inizjattiva tas-Sħubija tal-Lvant u l-analiżi tal-Politika Ewropea tal-Viċinat. Il-biċċa l-kbira tal-finanzjament addizzjonali huwa pprovdut abbażi tal-prinċipju iktar għal iktar, jiġifieri progress fil-bini ta’ demokrazija profonda u sostenibbli u fl-implimentazzjoni ta’ objettivi ta’ riforma relatati. Il-finanzjament jgħaddi permezz ta' żewġ programmi ġenerali. EUR 540 miljun għal SPRING[6] fin-Nofisnhar tal-Mediterran u EUR 130 miljun għal EaPIC[7] fil-Viċinat tal-Lvant. Iż-żewġ programmi jiffukaw dwar il-promozzjoni tat-trasformazzjoni demokratika u bini ta' kapaċità fl-istituzzjonijiet u l-appoġġ ta' tkabbir sostenibbli u inklużiv. Il-bqija tal-finanzjament addizzjonali ġie allokat l-aktar għal programmi ta’ mobilità (Tempus, Erasmus Mundus, eċċ.) u bħala sostenn għal organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u atturi mhux statali. Fir-rigward ta’ finanzjament futur skont l-Istrument Ewropew tal-Viċinat (ENI), huwa propost li l-allokazzjonijiet se jikkunsidraw tali kriterji bħall-impenn tal-pajjiżi sħab għar-riformi u l-progress fl-implimentazzjoni ta’ dawn ir-riformi, progress fil-bini ta’ demokrazija profonda u sostenibbli u livell ta’ ambizzjoni għal sħubija mal-UE[8]. Skont dan il-qafas, il-Faċilità tal-Viċinat għas-Soċjetà Ċivili (CSF) kienet stabbilita fl-2011 b’baġit inizjali ta’ EUR 26,4 miljun. L-għan tagħha huwa li ssaħħaħ l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inklużi sħab soċjali, sabiex huma jkunu jistgħu jipparteċipaw fil-bidliet fir-reġjun tal-PEV u jkollhom rwol ġenwin fil-proċess ta’ demokratizzazzjoni. L-ewwel fażi tas-CSF implimentata fl-2012 iffukat fuq it-tisħiħ tal-kapaċità ta’ netwerking tas-soċjetà ċivili u t-titjib tal-abilitajiet tagħhom biex jippromwovu riforma nazzjonali u jżiedu r-responsabbiltà pubblika. F’Diċembru 2012, kienet adottata t-tieni fażi tas-CSF b’allokazzjoni baġitarja ġdida ta’ EUR 45,3 miljun għall-2012-13. Il-mira hija li jkun appoġġat involviment ikbar tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fid-djalogu politiku mal-gvernijiet sħab u r-rwol ikbar tagħhom fil-proċessi ta’ riforma nazzjonali u l-aġendi ta’ żvilupp lokali. Biex ikunu appoġġati atturi politiċi għall-bidla demokratika fil-pajjiżi tagħhom, fl-2011 ir-Rappreżentant Għoli u l-Kummissjoni proponew li jistabbilixxu Fond Ewropew għad-Demokrazija (EED). Passi importanti ttieħdu fl-2012 biex jorganizzaw u jvaraw l-EED bħala fondazzjoni Ewropea indipendenti u mingħajr skop ta' qligħ , bil-parteċipazzjoni ta’ rappreżentanti tal-Istati Membri, il-Parlament Ewropew, il-Kummissjoni Ewropea, ir-Rappreżentant Għoli u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-Kummissjoni u għadd ta’ Stati Membri diġà impenjaw finanzjament ta’ EUR 15-il miljun (li minnhom EUR 6 miljun mill-Kummissjoni), li għandhom jippermettu li l-EED jsir operazzjonali bis-sħiħ fl-2013. Id-deċiżjoni fuq l-analiżi ta’ nofs it-terminu tal-mandat estern tal-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) f’Ottubru 2011 fetħet it-triq għal self addizzjonali ta’ EUR 1,15 biljun għall-pajjiżi sħab u sa EUR 1 biljun f’self relatat mal-bidla fil-klima sal-aħħar tal-2013. Fl-2012, il-BEI ffirma kważi EUR 1,7 biljun ta’ self ġdid fil-viċinat tan-Nofsinhar u kważi EUR 0,9 biljun fil-viċinat tal-Lvant (inkluż ir-Russja). Il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp (BERŻ), li l-qasam ta' operat tiegħu kien estiż fl-2011 biex jinkludi l-pajjiżi Mediterranji tan-Nofsinhar u tal-Lvant, alloka EUR 1 biljun f'Mejju 2012 biex jibda l-operazzjonijiet fl-ewwel erba' pajjiżi. Dawn huma l-Eġittu, il-Ġordan, il-Marokk u t-Tuneżija. Sa EUR 100 miljun, parzjalment mill-baġit tal-UE, kienu allokati biex jappoġġaw l-attivitajiet ta’ assistenza teknika biex ikunu identifikati u ppreparati l-proġetti. Fi tmiem l-2012, l-allokazzjonijiet totali tal-Faċilità ta’ Investiment fil-Viċinat (NIF) laħqu EUR 594,9 miljun (li minnhom EUR 259,8 miljun għal-Lvant u EUR 355,1 miljun għan-Nofsinhar). Mill-ħolqien tan-NIF, total ta’ EUR 8 biljun kien utilizzat mill-istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej (b’diviżjoni kważi ekwa bejn l-Lvant u n-Nofsinhar). 2.6. Kooperazzjoni settorjali Kooperazzjoni dwar politika speċifika għas-settur hija parti importanti u li qegħda dejjem tikber tal-PEV imġedda, b’mod bilaterali u fil-kuntest tal-EaP u l-Unjoni għall-Mediterran. Minħabba li iktar ma jmur iktar qed tkun ibbażata fuq in-normi u l-istandards tal-UE, hija tappoġġa t-tranżizzjoni, ir-riforma, il-modernizzazzjoni u fl-aħħar mill-aħħar, l-integrazzjoni mas-swieq tal-UE. Hija tkopri firxa wisa' ta' oqsma inklużi l-impjiegi u l-politika soċjali, il-politika industrijali, il-politika tal-kompetizzjoni, l-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, is-sajd, il-bidla fil-klima, l-ambjent, is-sigurtà tal-enerġija, it-trasport, politika marittima integrata, is-soċjetà ta’ informazzjoni, riċerka u innovazzjoni, l-edukazzjoni b’mod partikolari l-kooperazzjoni u l-mobilità fl-edukazzjoni ogħla (permezz ta’ programmi bħal Erasmus Mundus, Tempus, Azzjonijiet Marie Curie), kooperazzjoni fost iż-żagħżagħ, is-saħħa u l-kultura. Xi sħab jipparteċipaw fi strumenti settorjali legalment vinkolanti mal-UE, bħall-Komunità tal-Enerġija, il-ftehim bilaterali dwar l-avjazzjoni, jew il-konvenzjoni Reġjonali dwar ir-regoli tal-oriġini pan-Ewro-Mediterranji. Dawn l-istrumenti jistabbilixxu elementi kostitwenti reġjonali li jistgħu joffru benefiċċji soċjali, ekonomiċi, legali jew regolatorji u politiki li jmorru lil hinn mill-approċċ bilaterali, u jistgħu jwasslu għal integrazzjoni progressiva f’setturi speċifiċi. Huma joħolqu kobba ta’ rabtiet bejn l-UE u s-sħab tagħha, li jestendu n-normi legali. L-UE għandha tirrifletti dwar kif progressivament testendi l-kamp ta' applikazzjoni ġeografiku ta’ dawn l-istrumenti biex tiftaħhom għal sħab oħra tal-PEV, jew dwar l-iżvilupp ta’ arranġamenti settorjali ma' sħab li jixtiequ jagħmlu dan bħall-komunità tat-trasport ma' pajjiżi tal-Balkani tal-Punent. Fis-settur tal-enerġija, sforzi konġunti ffukaw fuq is-sigurtà tal-enerġija, ir-riforma u l-integrazzjoni tas-suq, inkluż permezz tal-iżvilupp ta’ infrastruttura, titjib tal-effiċjenza tal-enerġija u l-użu ta’ iktar sorsi rinnovabbli tal-enerġija. Passi ulterjuri ttieħdu sabiex jinfetaħ il-Kuridur strateġiku tal-Gass tan-Nofsinhar. Is-sħab Ewropej tal-Lvant bħall-Moldova u l-Ukraina għamlu progress fl-implimentazzjoni tal-impenji tal-Komunità tal-Enerġija. Riċentament, il-Ġeorġja applikat ukoll għas-sħubija. L-UE u s-sħab Mediterranji tagħha għamlu progress limitat lejn it-twaqqif ta’ Komunità Ewropea tal-Enerġija fil-futur. Is-sħab ħadu passi ulterjuri biex jippreparaw u jimplimentaw strateġiji ambjentali u leġiżlazzjoni, u għamlu xi sforzi biex itejbu l-istat tal-ambjent. L-UE għenet pajjiżi sħab jittrattaw id-degradazzjoni ambjentali u jippromwovu l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali, inkluż fl-oqsma tal-kwalità tal-arja, l-ilma, it-tniġġiż industrijali, il-ġestjoni tal-iskart, il-pestiċidi perikolużi, il-protezzjoni tan-natura u l-ġestjoni tal-foresti, u biex isaħħu s-sistemi ta’ informazzjoni u l-governanza ambjentali. Is-sħab jeħtieġ li jimplimentaw bi sħiħ il-ftehimiet ambjentali multilaterali li huma parti minnhom. Il-programmi emblematiċi għall-Prevenzjoni tad-diżastri naturali u dawk magħmula mill-bniedem, u t-Tħejjija u r-Rispons għalihom (PPRD għan-Nofsinhar u l-Lvant) ikkontribwixxew għall-implimentazzjoni parzjali tal-Qafas għal Azzjoni għat-Tnaqqis tar-Riskju tad-Diżastri ta' Hyogo tal-2005, li ffaċilitat l-approssimazzjoni mal-leġiżlazzjoni u l-istandards tal-UE. L-UE se tappoġġa; l-iżvilupp tal-istrateġiji ta’ komunikazzjoni u konoxxenza, bini ta’ kapaċità u kooperazzjoni mtejba. Is-sħab għamlu xi passi fil-qasam tal-bidla fil-klima, notevolment permezz ta’ xi proġetti tal-Mekkaniżmu għal Żvilupp Nadif u dawk ta’ Implimentazzjoni Konġunta. L-UE għenet biex tagħmel it-tranżizzjoni lejn żvilupp b'karbonju baxx u reżiljenza klimatika permezz ta' bini tal-kapaċità u investimenti. Madankollu, it-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki ambjentali klimatiċi jibqa’ sfida bħall-inklużjoni ta’ kunsiderazzjonijiet klimatiċi f’politiki oħra relatati (pereżempju l-enerġija, it-trasport, l-agrikoltura). Is-sħab huma inkoraġġiti jimpenjaw ruħhom fl-iżvilupp ta' strateġiji nazzjonali dwar il-bidla klimatika, jiġifieri politiki ta' żvilupp b'karbonju baxx u strateġiji ta' reżiljenza klimatika, li se jkunu meħtieġa wkoll fil-kuntest tan-negozjati internazzjonali u t-tlestija tagħhom fl-2015. Dan jinkludi l-inklużjoni tal-bidla fil-klima f’oqsma ta’ politika oħra. Sħab tal-PEV implimentaw riformi biex jersqu lejn l-istandards tat-trasport tal-UE. Xogħol konġunt fil-Bord dwar it-Trasport tal-EaP iffoka fuq integrazzjoni eqreb tas-sistemi tat-trasport, li jiddefinixxu netwerk ta’ trasport reġjonali konnessa mat-TEN-T u dwar l-identifikazzjoni ta’ proġetti prijoritarji ta' interkonnessjoni. Dan ix-xogħol għandu jitlesta fl-2013; xogħol simili mas-sħab tan-Nofsinhar għandu jkun endorsjat mit-tieni Konferenza Ministerjali dwar it-Trasport f’Novembru 2013. Fil-bidu ta’ din is-sena l-UE u l-Moldova ffirmaw Ftehim dwar Żona Komuni tal-Avjazzjoni. Tali ftehim mal-Iżrael kien diġà inizjalat fl-2012. Fl-2013, negozjati dwar l-avjazzjoni se jkunu varati mat-Tuneżija u għandhom jerġgħu jibdew mal-Libanu. In-negozjati dwar ftehim dwar l-avjazzjoni mal-Ukraina, li reġgħu kienu varati fl-2012, għandhom ikunu konklużi fl-2013, u bdew bl-Azerbajġan fl-2013. Id-djalogu ministerjali informali tas-Sħab tal-Lvant dwar it-trasport sar fi Frar 2013 biex iħejji għat-tieni laqgħa tal-UE u l-Ministri tat-Trasport tas-Sħab tal-Lvant fl-2013. Il-KE u l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali (IMO) ħadmu flimkien fl-2012 biex jistabbilixxu sett ta’ proposti konġunti bħala segwitu għal studju ta’ fattibilità dwar il-kooperazzjoni għall-iżvilupp marittimu tal-Baħar Mediterranju li sar taħt il-Fond Fiduċjarju tal-Faċilità Ewro-Mediterranja ta' Investiment u Sħubija (FEMIP). Fl-2013, il-KE, il-BEI u l-IMO qed jikkorganizzaw it-12-il Konferenza FEMIP bil-għan li jtejbu l-kooperazzjoni marina u marittima fost il-pajjiżi tal-Mediterran u jappoġġaw it-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi fir-reġjun. Rigward il-politika tas-soċjetà ta’ informazzjoni, ħidma konġunta baqgħet iffukata fuq l-istabbiliment ta’ swieq tat-telekomunikazzjoni ġusti, moderni, miftuħa u trasparenti, l-użu miftuħ u mifrux tal-internet għal kulħadd u ambjent medjatiku varjat. Netwerk ta’ Regolaturi tal-Komunikazzjoni Elettronika tal-EaP kienet stabbilita fl-2012. In-Netwerk tar-Regolaturi Mediterranji se jkun imsaħħaħ. Ittieħdu passi importanti lejn l-iżvilupp ta’ Spazju Komuni għall-Għarfien u l-Innovazzjoni. Fl-2012 il-parteċipazzjoni tal-pajjiżi tal-PEV tas-Seba’ Programm Kwadru (2007-13) (FP7) żdiedet. Is-sejħa għal proposti ta’ kooperazzjoni internazzjonali ppubblikata f’Lulju 2012 kienet tinkludi attivitajiet immirati speċifikament għall-pajjiżi tal-PEV fuq livelli reġjonali u bilaterali bil-għan li tappoġġa djalogu politikukif ukoll azzjoni speċjali biex jitnaqqas id-distakk bejn ir-riċerka u l-innovazzjoni. Fl-aħħar tal-2012 il-kontribuzzjoni totali tal-UE għall-proġetti bil-parteċipazzjoni ta’ pajjiżi tal-PEV laħqet EUR 960 miljun. F’Marzu 2012, kien iffirmat ftehim ta’ kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika bejn l-UE u l-Alġerija. Ir-Repubblika tal-Moldova kienet assoċjata mal-FP7 minn Jannar 2012. Bħalissa għaddejjin inizjattivi biex itejbu l-kooperazzjoni Ewro-Mediterranja bireġjonali wara l-konferenza Ewro-Mediterranja dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni li saret f'Barċellona f'April 2012. Skont il-pjattaforma IV tal-EaP attwali, fl-2012 inbeda Bord iddedikat dwar ir-Riċerka u l-Innovazzjoni, "Kuntatti bejn il-Popli" u se jkun varat fl-2013. 57. Fl-2012 kompla d-djalogu bejn il-pajjiżi sħab biex ikunu identifikati l-interessi prinċipali tagħhom fir-rigward tal-parteċipazzjoni fil-programmi tal-UE u l-ħidma mal-aġenziji tal-UE. L-UE organizzat laqgħat ta’ informazzjoni dwar l-approċċ ġenerali għall-parteċipazzjoni fil-progranni u l-ħidma mal-aġenziji fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi sħab. F’Ottubru, il-protokoll li jippermetti lill-Marokk jipparteċipa fil-programmi tal-UE miftuħa għall-parteċipazzjoni tas-sħab tal-PEV daħal fis-seħħ. F’Diċembru, l-UE ffirmat protokolli simili mal-Armenja u mal-Ġordan. In-megozjati dwar protokolli mal-Azerbajġan u l-Ġeorġja bdew[9]. F’Novembru, l-UE organizzat seminar ta’ informazzjoni li laqqa' l-pajjiżi tal-PEV u l-aġenziji tal-UE. Hija adottat proġett ta’ assistenza finanzjarja ta’ EUR 3,7 miljun, li jibda kmieni fl-2013, biex tappoġġa l-miżuri preparatorji tal-aġenziji tal-UE biex tgħin sħab fil-PEV biex jipparteċipaw f’ħidmiethom. Sħab fil-PEV saħħu l-interazzjoni ma’ bosta aġenziji tal-UE, inkluż dwar kooperazzjoni teknika bilaterali. L-UE lesta tinnegozja protokolli li jippermettu lill-pajjiżi oħra tal-PEV li jipparteċipaw fil-programmi tal-UE. Minħabba li l-programmi attwali jiskadu fl-2013, l-UE se tagħti lis-sħab informazzjoni dwar il-programmi tal-2014-20 miftuħa għall-parteċipazzjoni tagħhom, ladarba dawn ikunu adottati. Hija se tkompli tgħin pajjiżi sħab biex jipparteċipaw fil-ħidma tal-aġenziji tal-UE, partikolarment billi tipprovdi finanzjament għall-attivitajiet preparatorji. Pajjiżi sħab se jkun jeħtiġilhom jidentifikaw bir-reqqa għadd limitat ta’ prijoritajiet biex jiffaċilitaw aktar id-djalogu u l-kooperazzjoni bbażati fuq l-interess reċiproku identifikat. L-UE hija lesta li tikkofinanzja, fuq bażi temporanja u li dejjem tonqos, uħud mill-kostijiet assoċjati mal-parteċipazzjoni. 2.7. Id-Dimensjonijiet tal-Lvant u tan-Nofsinhar tal-PEV 61. Il-PEV hija bbażata fuq sħubijiet individwali bejn l-UE u kull ġar individwali permezz ta’ politika waħdanija, ibbażata fuq responsabbiltà reċiproka u impenn kondiviż għall-valuri universali tad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt. Dan l-approċċ huwa kkumplimentat mid-dimensjoni bireġjonali tal-PEV. L-EaP u s-Sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità Kondiviża mal-ġirien tan-Nofsinhar tal-Mediterran għandhom l-għan li jrawmu kooperazzjoni reġjonali u li jiżviluppaw sinerġiji u reazzjonijiet reġjonali għall-problemi ġeografiċi, ekonomiċi u soċjali ta’ kull reġjun. 2.7.1 Is-Sħubija tal-Lvant Sar progress bilaterali u multilaterali sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-EaP. Minkejja dan, f'ċerti pajjiżi progress limitat fir-rigward ta' riformi demokratiċi, drittijiet tal-bniedem, u l-istat tad-dritt kompla jkun ta' sfida għall-kisba tal-objettiv ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika tal-pajjiżi sħab mal-UE. Il-Pjan Direzzjonali mfassal fl-2012[10] kien bażi għall-gwida u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ulterjuri tal-objettivi ta' sħubija definiti fid-Dikjarazzjonijiet ta' Praga u Varsavja sas-samit li jmiss f'Vilinius fil-ħarifa 2013. Il-pjattaformi u l-bordijiet tal-EaP provdew spazju komuni għad-djalogu, kooperazzjoni u skambju ta’ informazzjoni f’oqsma għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, it-trasport u l-migrazzjoni u l-ażil. Pjattaformi tal-forum tas-Soċjetà Ċivili issa ġew stabbiliti fis-sitt pajjiżi sħab tal-EaP. Sar progress sostanzjali dwar Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni inklużi Żoni ta’ Kummerċ Ħieles Profond u Komprensiv – strumenti ewlenin għall-appoġġ ta’ trasformazzjoni demokratika u ekonomika - u l-UE qadfet ’il quddiem lejn il-mira tal-liberalizazzjoni tal-viża għall-ivvjaġġar fuq terminu qasir ma' ħamsa mis-sitt pajjiżi msieħba. L-UE pprovdiet finanzjament sostanzjali biex tappoġġa l-isforzi ta’ riforma tas-sħab. Għall-perjodu 2011-13, EUR 1,9 biljun huma disponibbli għall-kooperazzjoni bilaterali u reġjonali (inklużi EUR 350 miljun ta’ riżorsi addizzjonali). Il-programm dwar l-Integrazzjoni u l-Kooperazzjoni ta’ Sħubija tal-Lvant (EaPIC) serva bħala strument għall-applikazzjoni iktar sistematika ta’ kundizzjonalità miżjuda tal-politika u l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “iktar għal iktar”. Fl-2012 tliet pajjiżi sħab (il-Moldova, il-Ġeorġja u l-Armenja) ibbenefikaw mill-EaPIC fir-rigward ta’ assistenza finanzjarja miżjuda. Kien miftiehem l-istabbiliment tad-Djalogi Informali tas-Sħubija tal-Lvant, li għandhom isiru fil-livell tar-Rappreżentant Għoli/Viċi-President, il-Kummissjoni għall-Viċinat Ewropew, u l-Ministri tal-Affarijiet Barranin tas-sitt pajjiżi sħab. Id-Djalogi informali għandhom jindirizzaw kwalunkwe kwistjoni ta’ politika barranija ta’ interess reċiproku għall-UE u s-sħab, jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-Pjan Direzzjonali tas-Sħubija tal-Lvant u, fejn xieraq, jinkludu djalogu settorjali. L-ewwel laqgħa saret f’Chisnau f’Ġunju 2012, u t-tieni djalogu sar fi Tbilisi fi Frar 2013, inkluż djalogu informali dwar it-trasport, bil-parteċipazzjoni tal-Viċi President tal-Kummissjoni Kallas u l-Ministri tat-Trasport tal-pajjiżi sħab. Is-samit, skedat biex isir f'Vilnius f’Novembru 2013 se jkun avveniment importanti ieħor tal-EaP. Xi sħab tal-Ewropa tal-Lvant jixtiequ jimxu iktar 'il quddiem fir-relazzjonijiet tagħhom mal-UE. Fil-Komunikazzjoni ta' Mejju 2011 dwar il-PEV[11], ir-Rappreżentant Għoli u l-Kummissjoni ġibdu l-attenzjoni li l-valuri li fuqhom mibnija l-Unjoni Ewropea – il-libertà, id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali, u l-istat tad-dritt – huma wkoll fil-qalba tal-proċess ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika skont il-PEV. Dawn huma l-istess valuri mnaqqxa fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u li fuqhom huma msejsa l-Artikoli 8 u 49. Il-Kapijiet tal-Istat u tal-Gvern fis-Samit ta’ Varsavja dwar is-Sħubija tal-Lvant fl-2011, irrikonoxxew l-aspirazzjonijiet Ewropej u l-għażla Ewropea ta’ xi wħud mis-sħab[12]. 2.7.2. Sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità kondiviża 66. Fl-2012, Pjan Direzzjonali[13] stipula l-objettivi li għandhom ikunu mfittxija fis-Sħubija fil-viċinat tan-Nofsinhar, f’livelli bilaterali u reġjonali, u l-kisbiet mistennija sa tmiem l-2013. L-implimentazzjoni tal-Pjan Direzzjonali kienet influwenzata mis-sitwazzjonijiet li qed jinbidlu tas-Sħab tal-Mediterran fl-2012. L-UE segwiet il-politika tagħha ta’ impenn imġedded bilateralment u reġjonalment, waqt li offriet appoġġ għal tranżizzjoni waqt li rrikonoxxiet li s-sjieda tagħha hija f'idejn is-sħab. Fir-rigward tal-appoġġ finanzjarju, flimkien ma’ EUR 3,5 biljun diġà pprogrammati għall-perjodu 2011-13, l-UE qed tipprovdi madwar EUR 700 miljun f’għotjiet ġodda għall-viċinat ta’ Nofsinhar. 67. L-2012 rat it-twettiq b’suċċess ta’ elezzjonijiet demokratiċi (l-Eġittu, l-Alġerija u l-Libja), riformi elettorali fil-preparazzjoni għall-elezzjonijiet fil-Ġordan u l-Libanu u l-formazzjoni ta’ gvernijiet ġodda fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. Permezz ta’ missjonijiet ta’ assistenza u osservazzjoni, l-UE appoġġat dawk li spiss kienu l-ewwel elezzjonijiet verament demokratiċi. Politika multipartiġġana li kisbet soċjetà dinamika u ċivili kienet iktar attiva u vokali. F’ħafna pajjiżi fir-reġjun, hemm iktar rispett għal-libertà tal-espressjoni ġeneralment u sar eħfef li jkunu stabbiliti partiti politiċi u trade unions. Madankollu, deher ċar li l-bini ta' istituzzjonijiet demokratiċi se jieħu żmien, partikolarment fejn inċertezza legali għadha tiddependi fuq il-proċess ta’ tranżizzjoni (l-Eġittu). Madankollu, id-dinamiżmu l-ġdid tal-partiti politiċi u tas-soċjetà ċivili huwa sinjal tal-iżvilupp ta’ kultura demokratika, li tipprovdi lill-UE b’opportunitajiet ġodda ta’ djalogu. Fl-istess waqt, bid-detorjorament tas-sitwazzjoni tas-sigurtà, partikolarment fil-Libja, is-Sinai u Sahel, ir-riforma tas-settur tas-sigurtà li ntirtet mir-reġimi preċedenti, waqt li tinżamm l-ordni pubblika, qed issir kwistjoni importanti. 68. Fuq il-front ekonomiku, inċertezzi politiċi, kif ukoll nuqqas ta’ riformi strutturali għat-tkabbir inkużiv, komplew ixekklu l-attività ekonomika. Id-defiċits fiskali baqgħu għolja jew saħansitra marru għall-agħar fl-2012, minħabba ekonomija dgħajfa u nefqa ikbar biex ikunu sodisfatti talbiet soċjali li ssemmew. Il-livelli tal-qgħad għolew iktar minn livelli diġà għoljin. Minkejja li l-kuntest politiku ma kienx iwassal għal riforma ekonomika deċiżiva, hemm xi sinjali ta’ stabbilizzazzjoni. Ir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għan-Nofsinhar tal-Mediterran kellu rwol prinċipali biex itejjeb id-djalogu politiku tal-UE mal-pajjiżi fir-reġjun impenjati fit-tranżizzjoni, biex b’hekk ikkontribwixxa għall-ħidma tal-UE fit-tisħiħ tad-demokrazija u l-bini tal-istituzzjonijiet u t-titjib tal-effikaċja, il-preżenza u l-viżibilità tagħha fir-reġjun. Twaqqfu task forces fit-Tuneżija (fit-28 u d-29 ta’ Settembru 2011), il-Ġordan (fit-22 ta’ Frar 2012) u l-Eġittu (fit-13 u l-14 ta’ Frar 2012). It-task forces għenu biex japprofondixxu r-relazzjoni tal-UE mat-tliet pajjiżi b’mod orjentat biex jikseb riżultati, tal-qies u differenzjat, li jinvolvi l-istituzzjonijiet kollha tal-UE u s-settur privat. F'Novembru 2012 imprendituri Ewropej ipparteċipaw ukoll fil-Missjonijiet għat-Tkabbir immexxija mill-Viċi-President tal-Kummissjoni Ewropea Tajani għall-Marokk u t-Tuneżija. Fit-Tuneżija, kien varat Kunsill ta’ Intraprenditorija bejn l-UE u t-Tuneżija biex jagħti parir lill-Gvern Tuneżin dwar titjib fil-klima tan-negozju. 70. Fuq livell reġjonali, il-kopresidenza tal-Unjoni għall-Mediterran tat-Tramuntana kienet trasferita għall-UE u l-Ġordan ħa l-kopresidenza tan-Nofsinhar. Dan kien sinjal ta’ rieda mġedda miż-żewġ naħat tal-Mediterran biex ibiddlu l-Unjoni għall-Mediterran, bħala forum uniku ta’ 43 membru[14], f’katalist effettiv għall-iżvilupp ta’ proġetti reġjonali. Il-laqgħa Ministerjali tal-UE u l-Lega tal-Istati Għarab f’Novembru tat messaġġ politiku ċar dwar l-impenn tal-UE u l-Ministri Għarab li jikkooperaw fit-trattament tal-kwistjonijiet li hemm komuni bejniethom. F’Diċembru, Komunikazzjoni Konġunta[15] stipulat modi kif l-Unjoni Ewropea setgħet tappoġġa kooperazzjoni eqreb bejn il-pajjiżi tal-Maghreb. Il-Kummissjoni pparteċipat ukoll fis-Samit 5+5 f’Ottubru, bejn il-ħames pajjiżi tal-UE tan-Nofsinhar tal-Mediterran u l-Maghreb, u wriet appoġġ għal integrazzjoni reġjonali ulterjuri bħala mod importanti biex ikunu avvanzati s-sigurtà u l-prosperità. Waqt li fl-2012 sar progress sostanzjali lejn l-objettivi tal-pjan direzzjonali, progress ulterjuri fl-2013 jiddependi fuq ir-rieda kontinwa tal-UE u s-sħab li jissodisfaw l-impenji li diġà saru. Hekk kif is-sitwazzjoni politika tistabbilizza ruħha, u l-pajjiżi sħab javvanzaw fit-tranżizzjoni għad-demokrazija, il-gvernijiet għandhom ikunu f'pożizzjoni aħjar biex jaħsdu l-benefiċċji li għandha x'toffri l-UE u jagħtu impetus ġdid għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-kooperazzjoni reġjonali. 2.8. L-Indirizzar ta’ Konflitti fil-Viċinat L-indirizzar ta’ konflitti li ilhom itawlu fil-viċinat – fil-Moldova, in-Nofsinhar tal-Kawkasu, il-Lvant Nofsani - huwa parti importanti mill-politika tal-UE. L-impenn tal-PESK/PSDK tal-UE se jkompli jagħmel parti integrali tal-PEV. Il-preżenza tal-missjonijiet tal-PSDK fil-viċinat tirrifletti l-approċċ kkomprensiv u multifaċċettat tal-UE f'dan il-qasam, billi tindirizza kwistjonijiet ta' sigurtà, l-istat tad-dritt u l-ġestjonijiet ta' kriżi ċivili. Ir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għan-Nofsinhar tal-Kawkasu u l-Kriżi fil-Ġeorġja kompla jkollu rwol ewlieni fl-isforzi tal-UE biex tirriżolvi l-konflitti fil-Ġeorġja u Nagorno Karabakh. Flimkien man-NU u l-OSKE, ir-Rappreżentant Speċjali kkopreseda d-Diskusjonijiet Internazzjonali ta’ Ġinevra dwar il-kriżi fil-Ġeorġja. Dawk id-diskussjonijiet huma attwalment l-uniku forum għal djalogu bejn l-awtoritajiet Ġeorġjani u r-reġjuni suċċessjonisti ta' Abkhazia u Ossetia tan-Nofsinhar, minkejja li l-amministrazzjoni Ġeorġjana esprimiet l-intenzjoni li tistabbilixxi mezzi ta' komunikazzjoni diretta mar-rappreżentanti tal-entitajiet de facto. Il-Missjoni ta’ Monitoraġġ tal-UE fil-Ġeorġja għenet biex tistabbilixxi s-sitwazzjoni hemm permezz tal-preżenza ta’ monitoraġġ tagħha fuq il-Linji Konfinali Amministrattivi mar-reġjuni suċċessjonisti. Dwar Nagorno Karabakh, komplew il-kuntatti ta’ livell għoli mal-Armenja u l-Azerbajġan biex jinkoraġġixxu s-soluzzjoni paċifika tal-konflitt, speċifikament billi jappoġġaw ix-xogħol tal-Grupp ta’ Minsk tal-OSKE. Waqt li jagħtu kredtu għall-kopresidenzi tal-Grupp ta’ Minsk, l-UE immarkat ir-rieda tagħha biex tgħin biex tiffaċilita r-rikonċiljazzjoni u r-riabilitazzjoni, b’appoġġ ta’ kwalunkwe progress li jista' jsir fin-negozjati. F’Settembru 2012, it-tieni fażi tal-programm ta’ soċjetà ċivili ffinanzjat mill-UE, is-Sħubija Ewropea għas-soluzzjoni Paċifika tal-Konflitt dwar Nagorno-Karabakh (EPNK), kienet varata. Il-proċess 5+2 għas-soluzzjoni Tranżnistrijana, li reġa' beda uffiċjalment f’Diċembru 2011, qabad xi ftit tar-ritmu. F’Jannar 2012, iż-żewġ naħat, waqt laqgħa f’Odessa, qablu dwar approċċ ibbażat fuq “passi żgħar” biex ikunu ttrattati kwistjonijiet ta’ relevanza primarja għaċ-ċittadini ordinarji. F’April, il-5+2 adottaw regoli ta' proċedura u aġenda komprensiva ta' negozjar b'kunsens. L-aġenda ta’ negozjati tkopri kwistjonijiet soċjoekonomiċi, umanitarji, legali, politiċi u ta’ sigurtà. Minn dakinhar, il-parteċipanti tal-5+2 taw l-appoġġ politiku tagħhom għad-diskussjonijiet tekniċi mmexxija min-naħat varji. Dan ippermetta li jerġa' jibda t-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija mir-reġjun Tranżnistrijan u progress sostanzjali dwar l-edukazzjoni u kwistjonijiet soċjoekonomiċi oħra. F’Novembru, il-parteċipanti skambjaw opinjonijiet, mingħajr ma waslu għal kunsens, dwar il-ħtieġa li jiddiskutu l-aspetti politiċi tar-riżoluzzjoni u n-nuqqas ta’ ċarezza li tfixkel ir-riżoluzzjoni ta’ kwistjonijiet soċjoekonomiċi u umanitarji. L-UE, bil-għan li tikkonsolida l-istabbiltà fir-reġjun, ipparteċipat b’mod attiv fil-format 5+2 u żiedet il-preżenza tagħha fuq il-post. Hija għamlet dan billi ffaċilitat il-parteċipazzjoni tan-negozji bbażati fi Tranżnistrija fil-flussi tal-kummerċ bejn l-UE u l-Moova u bil-finanzjament ta’ għadd dejjem jikber ta’ proġetti biex jibnu l-fiduċja fl-oqsma soċjali, tas-saħħa, l-edukazzjoni u dawk umanitarji. Il-Moldova u l-Ukraina komplew jipparteċipaw b’mod kostruttiv fix-xogħol tal-Missjoni tal-UE ta' Assistenza fil-Fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina (EUBAM). Bl-appoġġ tal-EUBAM, awtoritajiet doganali u s-servizzi tal-gwardji fuq il-fruntieri tal-Modova komplew itejbu l-kapaċitajiet professjonali tagħhom u l-kooperazzjoni bejn l-aġenziji fil-pajjiż u mal-Ukraina. L-EUBAM kompliet tappoġġa d-demarkazzjoni ta-fruntieri tal-istat mal-Ukraina. Bidliet fid-dinja Għarbija jissotolinjaw għal darb'oħra l-ħtieġa urġenti li jerġgħu jibdew in-negozjati bejn l-Iżrael u l-Palestinjani. Matul l-2012 l-UE kompliet tinkoraġġixxi liż-żewġ partijiet biex jerġgħu lura għan-negozjati bid-dikjarazzjoni tal-Kwartet ta’ Settembru 2011. Minkejja l-appoġġ tal-Ġordan fil-bidu tas-sena, sfortunatament tali negozjati ma reġgħux bdew. L-UE, waqt li tafferma mill-ġdid l-appoġġ tagħha għas-soluzzjoni b'żewġ stati, espremiet tħassib dejjem jikber dwar l-iżvilupp fuq il-post li jhedded li jagħmel tali soluzzjoni impossibbli. Hija kompliet tippromwovi s-soluzzjoni tal-konflitt bejn l-Israel u l-Palestina permezz ta’ djalogi bilaterali bbażati fuq il-liġi internazzjonali u l-parametri li diġà ntlaħaq qbil fuqhom. Minbarra l-appoġġ prattiku kostanti tagħha fil-qasam tal-PEV, l-isforzi politiċi tagħha kienu riflessi l-aħjar fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin f’Mejju u f’Diċembru 2012. Hija assitiet ulterjorment lill-Awtorità Palestinjana fl-isforzi għall-bini tal-Istat ibbażati fuq l-istat tad-dritt u r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem. Hija reġgħet sejħet għar-rikonċiljazzjoni bejn il-Palestinjani u ffukat fuq il-prevenzjoni tal-atti unilaterali li jheddu l-vijabilitià tas-soluzzjoni ta' żewġ stati, b'mod speċjali fir-rigward tal-espansjoni ta' insedjamenti Iżraeljnai, inkluża l-espansjoni fil-Ġerusalemm tal-Lvant. Filwaqt li rrikonoxximent sħiħ tal-ħtieġa leġittima tas-sigurtà tal-Iżrael, hija kompliet tappella għal tmiem tal-imblokk tal-medda ta’ Gaza bil-għan prinċipali li ttejjeb is-sitwazzjoni umanitarja insostenibbli tagħha. Hija kkooperat mill-qrib mal-Istati Uniti u sħab internazzjonali oħra, inkluż fil-Kwartet. Hija laqgħat l-isforzi ta' medjazzjoni tal-Ġordan u l-Eġittu favur is-soluzzjoni tal-konflitt, u l-appoġġ ġenerali tal-Lega Għarbija għall-Proċess tal-Paċi tal-Lvant Nofsani. L-operazzjonijiet ta’ EUBAM Rafah huma sospiżi minħabba l-ħakma vjolenti tal-Ħamas fuq il-medda ta’ Gaza f’nofs l-2007. Ammont sostanzjali tal-implimentazzjoni tal-mandat ilu sospiż minn dakinhar, madankollu l-missjoni żammet il-kapaċità u l-preparatezza tagħha li tkun attivata mill-ġdid u li tibgħat lin-nies fuq il-Punt ta’ Qsim ta’ Rafah ladarba l-kundizzjonijiet politiċi u ta’ sigurtà jippermettulha tagħmel dan. Fis-segwitu tal-kriżi ta’ Gaza f’Novembru 2012, reġgħu bdew id-diskussjonijiet dwar ir-riatttivazzjoni possibbli tal-EUBAM Rafah. Fil-każ tas-Sirja, l-UE kkundannat ripetittivament il-vjolazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem li għadhom għaddejjin, iddeċidiet bosat fażijiet ta’ miżuri restrittivi kontra r-reġim Sirjan, u pprovdiet għajnuna umanitarja lill-IDPs u lir-refuġjati. Hija ħadet azzjoni diplomatika biex tiffaċilita soluzzjoni paċifika għall-kriżi, billi appoġġat il-Mibgħuta Speċjali tan-NU għal-Lega tal-Istati Għarab, ipparteċipat fil-laqgħat tal-Ħbieb tas-Sirja, u appoġġat sforzi biex titrawwem oppożizzjoni unità u rappreżentattiva. Matul il-kriżi tas-Sirja, l-UE kienet minn ta’ quddiem fir-rispons umanitarju internazzjonali, billi ħadmet f’koordinazzjoni mill-qrib ma' donaturi oħra u organizzazzjonijiet internazzjonali biex tiżgura li l-ħtiġijiet ikunu identifikati mill-ewwel u l-għajnuna pprovduta malajr u b’mod effikaċi. Fl-2012, kienu pprovduti EUR 150 miljun f’għajnuna umanitarja fis-Sirja u fil-pajjiżi ġirien, ikkumplimentati minn EUR 208 miljun f’kontribuzzjonijeit mill-Istati Membri tal-UE. Madwar EUR 80 miljun kienu pprovduti taħt l-ENPI u taħt strumenti tematiċi biex jindirizzaw il-ħtiġijiet tal-popolazzjoni Sirjana fuq medda twila ta’ żmien (appoġġ għas-soċjetà ċivili, difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem, refuġjati...) u biex pajjiżi ġirien ikunu megħjuna jiffaċċaw l-influss ta’ refuġjati. 3. Koerenza Politika Il-PEV huwa eżempju prim ta’ approċċ komprensiv għall-politika esterna. Il-kooperazzjoni mal-ġirien tagħha tuża l-istrumenti u l-politiki kollha disponibbli għall-UE. Hija tgħaqqad l-assoċjazzjoni politika fuq medda twila ta' żmien, il-politika kummerċjali, il-politiki settorjali u l-kooperazzjoni finanzjarja mal-politiki fuq medda qasira ta' żmien u miżuri tal-istrumenti tal-PESK/PSDK. Hija turi kif approċċ komprensiv jista' jintuża biex jiġġenera azzjoni koerenti li tinvolvi l-atturi relevanti kollha tal-UE. Kif imħabbar fil-Programm ta’ Ħidma tal-Kummissjoni għall-2013, ir-Rappreżentant Għoli u l-Kummissjoni qegħdin attwalment jaħdmu fuq Komunikazzjoni Konġunta li tispjega kif dan l-approċċ għandu jkun ulterjorment żviluppat. Hija qed taħdem mill-qrib ma' pajjiżi donaturi oħra u atturi internazzjonali biex tirreaġixxi għall-kriżijiet umanitarji, tippromwovi t-tranżazzjoni demokratika u trawwem żvilupp ekonomiku fil-pajjiżi sħab. It-tfittix għal sinerġiji aħjar u koordinazzjoni mal-Istituzzjonijiet Finanzjarji Internazzjonali (IFI) ewlenin fir-reġjun tal-PEV diġà huwa kompitu ewlieni u se jkun ta’ importanza ikbar fil-futur. Mekkaniżmi ta’ konsultazzjoni bikrija, kemm permezz ta’ oqfsa attwali, il-MtQ Tripartitarju bejn il-Kummissjoni, Il-Grupp tal-BEI u l-BERŻ u kif ukoll il-Grupp tal-Lussemburgu (l-UE, l-FMI, il-Bank Dinji, l-IFC, il-BEI u l-BERŻ) u kooperazzjoni miżjuda fuq il-livell ta’ ħidma huma essenzjali biex jitjieb l-allinjament tal-politiki lejn l-objettivi politiċi tal-PEV. Ir-Rappreżentant Speċjali għan-Nofsinhar tal-Mediterran u l-Kummissjoni jieħdu ħsieb il-koordinazzjoni mal-IFIs u l-G8 fil-kuntest tal-proċess ta’ Deauville. Fuq livell globali, fl-2012 il-kwistjonijiet tal-politika tal-PEV kienu diskussi wkoll fil-kuntest tal-laqgħa annwali mad-diretturi eżekuttivi tal-UE mal-Bank Dinji. Konsultazzjonijiet mal-membri tal-UE fuq il-bord tal-BERŻ huma wkoll organizzati regolarment u jistgħu jindirizzaw kwistjonijiet relatati mal-PEV. Is-sħubija politika u strateġika bejn il-Kunsill tal-Ewropa (KtE) u l-UE kienet kontinwament imsaħħa matul is-snin riċenti. Kooperazzjoni u djalogu mal-QtE jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi kondiviżi ta' rispett ikbar għall-valuri komuni tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertaijiet fundamentali, id-demokrazija u l-istat tad-dritt fil-pajjiżi fir-reġjun. L-UE taħdem ukoll mill-qrib mal-OSKE dwar is-soluzzjoni ta’ konflitti fil-kuntest tal-grupp ta’ Minsk u l-proċess ta’ soluzzjoni tal-5+2 Tranżitarjan, u mal-OSKE u min-NU fid-Diskussjonijiet Internazzjonali ta’ Ġinevra dwar il-konflitt fil-Ġeorġja. Il-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u partikolarment iż-żewġ korp assoċjati tiegħu CORLEAP (l-Konferenaa tal-Awtoritajiet Reġjonali u Lokali tal-EaP) u ARLEM (l-Assemblea Reġjonali u Lokali Ewro-Mediterranja), u l-Kumitat Soċjali u Ekonomiku Ewropew għandhom rwol iktar ma jmur iktar attiv u importanti fil-PEV, biex b’hekk jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ djalogu politiku u inkorporazzjoni aħjar tad-dimensjonijiet l-oħra ta’ kooperazzjoni fil-PEV. Dan isaħħaħ ulterjorment is-sinerġiji fl-implimentazzjoni u l-komunikazzjoni tal-politika. Il-ġirien tal-UE qegħdin ukoll isiru sħab fil-qasam tal-PSDK. L-Ukraina tipparteċipa f’għadd ta’ missjonijiet tal-PSDK. Il-ftehimiet ta' parteċipazzjoni fil-qafas tal-PSDK kienu konklużi mal-Ukraina u l-Moldova, in-negozjati jinsabu għaddejjin mal-Ġeorġja u l-Armenja ukoll esprimiet l-interess tagħha. Għad hemm lok għal titjib. L-UE se tkompli taħdem dwar kif l-atturi varji jistgħu joperaw b'manjiera iktar koerenti. Huwa ċar li f’għadd ta’ oqsma, partikolarment fil-qasam tal-mobilità, fejn kompetenzi politiċi importanti jaqgħu f’idejn l-Istati Membri, l-UE jeħtieġ li taħdem iktar mill-qrib mal-Istati Membri tagħha biex timplimenta l-impenn tagħha lejn is-sħab tagħha. Hija jeħtiġilha wkoll li ssib mezzi biex tinvolvi partijiet interessati oħrajn fit-tfassil tal-politika, pereżempju fil-preparazzjoni tal-Pjanijiet ta’ Azzjoni jew l-Aġendi ta' Assoċjazzjoni. L-Istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri individwali jridu jaħdmu sabiex jimmassimizzaw il-koerenza, li hija essenzjali biex iġġib il-valur miżjud tal-UE. Id-Delegazzjonijiet tal-UE fil-pajjiżi sħab għandhom rwol importanti x’jaqdu biex jgħaqdu l-atturi kollha f’daqqa, biex jiżguraw koerenza u sinerġiji fuq il-post. Huma se jkun jeħtiġilhom ukoll li jaqdu rwol ikbar bħala fusien għall-awtoritajiet tal-pajjiżi sħab, is-soċjetà ċivili, jew in-negozji biex jiksbu informazzjoni dwar il-politika u l-opportunitajiet fejn jistgħu jfittxu appoġġ. 4. L-isfidi fil-ġejjini Il-valuri universali li fuqhom hi mibnija l-UE — il-libertà, id-demokrazija, ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, u l-istat tad-dritt – ukoll jirfdu l-PEV. Għal sħab li jridu joqorbu kemm jistgħu lejn l-UE, dan huwa l-punt ta’ referenza ewlieni għar-riformi domestiċi tagħhom. Dan il-proċess ta’ riforma jrid ikun inklużiv. Il-proċess ikun sostenibbli u fl-aħħar mill-aħħar suċċess biss, jekk is-soċjetajiet sħaħ, mhux biss l-eliti politiċi jew ċerti partijiet tal-ispettru politiku, jagħmlu din l-għażla u jaderixxu mal-valuri universali msemmija hawn fuq. IL-prinċipju ta’ “iktar għal iktar” se jibqa’ element importanti biex il-PEV jirreaġixxi għall-isforzi u l-progress li qed isir fir-riformi demokratiċi. L-istrument finanzjarju l-ġdid għall-viċinat għall-perjodu 2014-2020 se jinkorpora dan il-prinċipju fil-qasam tal-kooperazzjoni finanzjarja. Iżda l-prinċipju mhux ristrett għall-kooperazzjoni finanzjarja. Kif mistqarr fil-Komunikazzjoni konġunta tal-2011, l-UE se tadatta wkoll l-offerta tagħha, notevolment fir-rigward ta' aċċess għas-swieq u mobilità aħjar, b'reazzjoni għal-livell ta' riformi u ambizzjoni murija mis-sħab tagħha. Analiżi wriet li – bl-eċċezzjoni ta’ xi ftit pajjiżi li aġixxew fuq il-biċċa l-kbira tar-rakkomandazzjonijiet – ħafna mir-rakkomandazzjonijiet ewlenin fir-rapporti ta’ progress tal-PEV fi snin preċedenti baqgħu validi u se jibqgħu fil-qalba tal-proċess ta’ riforma fis-sena/snin li ġejja. Il-progress limitat ħafna li sar f’għadd ta’ sħab lejn l-objettivi miftehma b’mod konġunt, u r-rispons limitat minn uħud minnhom għall-inċentivi pprovduti mill-PEV jista’ jeħtieġ ħarsa kritika lejn l-istrumenti u l-mekkaniżmi tagħha. Jekk neċessarju, l-UE trid tirrifletti dwar jekk aġġustamenti għal dawn jistgħu jippermettulha tirreaġixxi aħjar għall-aspettattivi u l-ħtiġijiet tas-sħab, biex b'hekk tikkontribwixxi għal utilizzazzjoni aħjar. Fl-istess waqt, is-sħab jeħtieġ li juru l-impenn tagħhom għall-kisba tal-objettivi miftehma b’mod konġunt mal-UE. Aġendi ta’ prijoritajiet u tiforma miftehma mal-UE jridu jsiru parti integrali tal-istrateġiji għar-riforma u l-iżvilupp. Il-ftuħ ta’ opportunitajiet ġodda għaċ-ċittadini biex jivvjaġġaw, jistudjaw u jagħmlu negozju mal-UE huwa kruċjali biex ikunu kondiviżi l-valuri li fuqhom hija mibnija. L-UE għandha tenfasizza aktar it-tip ta' politiki u miżuri li jiffukaw fuq dawn il-kwistjonijiet. Il-mobilità tan-nies, il-boroż ta’ studju għall-istudenti u n-netwerks ta’ negozju jistgħu jagħmlu iktar biex tinkiseb “l-għażla Ewropea” tas-sħab minn kwalunkwe ħaġa oħra. Fil-Lvant, il-Pjanijiet ta’ Azzjoni tal-Liberalizzazzjoni tal-Viża wrew li huma effettivi biex jinkoraġġixxu riforma fil-pajjiżi sħab L-implimentazzjoni sħiħa tagħhom minn sħab għandha twassal sabiex il-prospett ta' sistemi ħielsa mill-viża jitqarreb għar-realtà. In-natura multifaċċetata, b’bosta atturi tal-PEV u n-natura kultant teknika jagħmluha diffiċli biex il-politika tkun kkomunikata. Madankollu l-UE hija perċeputa bħala mudell u ispirazzjoni għan-nies fil-viċinat f’dak li għandhom x’jaqsmu l-valuri li huma l-bażi tal-PEV – id-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija, id-drittijiet fundamentali u prosperità u s-solidarjetà. Stħarriġ tal-opinjoni pubblika mwettaq fil-pajjiżi sħab tal-PEV[16] juri li l-UE hija perċeputa pożittivament min-nies fil-biċċa l-kbira tal-ġirien[17]. L_UE hija assoċjata mal-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, is-solidarjetà, il-prosperità, id-demokrazija u l-libertà tal-espressjoni. Dawn il-valuri u l-iżviluppi ekonomiċi huma perċeputi bħal aspetti ewlenin ta’ kooperazzjoni. Madanakollu l-istess stħarriġ jiżvela li bosta persuni ma jħossuhomx li huma informati sew dwar dak li l-UE tagħmel f’pajjiżhom. Dan jissottolinja l-ħtieġa li ċ-ċittadini fil-pajjiżi sħab ikunu informati aħjar dwar il-PEV, l-objettivi u l-istrumenti tagħha u l-kisbiet tagħha. Il-konflitti għadhom problema f’xi żoni tal-viċinat tal-Ewropa, u qed jirriskjaw li jimminaw il-proċessi naxxenti ta’ riforma. It-trawwim tal-paċi u l-istabbilità bl-użu tal-għodod ċivili u militari kollha disponibbli għall-UE hija neċessità urġenti li ma tistax tkun traskurata. Bidliet fl-orjentazzjoni tal-politika barranija tal-pajjiżi sħab u l-involviment dejjem jikber tal-atturi l-oħra fir-reġjun jista' wkoll jagħmel lill-UE inqas attraenti bħala mudell u sieħba. Dan se jkun jeħtieġ li l-UE tirrifletti dwar kif ikollha approċċ politiku iktar multilaterali, li jinvolvi u li jaħdem mal-atturi l-oħra li jaħdmu fil-viċinat biex flimkien jindirizzaw kwistjonijiet ta' interess konġunt mal-pajjiżi sħab stess, b'mod iktar sistematiku milli jsir issa. Fin-Nofsinhar tal-Mediterran, it-Turkija, pajjiżi tal-Golf u organizzazzjonijiet bħal-Lega Għarbija qed ikollhom rwol iktar prominenti fl-attentati biex ikunu solvuti konflitti u qed jippromwovu l-interessi politiċi u ekonomiċi aktar. L-emerġenza ta’ skemi ta' integrazzjoni reġjonali alternattivi fil-viċinat tal-Lvant jippreżentaw sfida ġdida. L-emerġenza tal-Unjoni Ewroażjatika bejn il-Federazzjoni Russa, il-Belarus u l-Kazakhstan bidlet ix-xenarju. Din hija perċeputa li toffri mudell alternattiv ta' żvilupp politiku u ekonomiku għall-integrazzjoni mal-UE. Madankollu, hemm għażla li għandha ssir. Pereżempju, il-parteċipazzjoni fl-Unjoni Doganali li hija parti mill-Unjoni Ewroażjatika jipprekludi l-integrazzjoni ekonomika mal-UE permezz ta’ DCFTA. 5. Konklużjoni Waqt li l-prinċipji u l-objettivi sottostanti tal-PEV ikomplu japplikaw għas-sħab kollha u għall-partijiet kollha tal-politika, ir-relazzjoni mal-UE ma' kull wieħed mis-sħab hija unika, u l-istrumenti tal-PEV huma maħsuba biex iservu kull waħda minn dawk ir-relazzjonijiet. Il-PEV jipprovdi lill-UE b’kaxxa tal-għodda mimlija strumenti li jippermettulha tadatta l-approċċ politiku tagħha u tirreaġixxi għall-kuntest individwali tas-sħab tagħha u tal-aspirazzjonijiet tagħhom għar-relazzjonijiet tagħhom mal-UE. Hija se jkun jeħtiġilha dejjem iżjed tiddifferenzja r-reazzjoni politika tagħha, skont l-iżviluppi, l-ambizzjonijiet u l-ħtiġijiet differenti tas-sħab tagħha. Is-sħab ma għandhomx ibaxxu l-ambizzjoni u l-impenn tagħhom biex jirriformaw is-soċjetajiet tagħhom u s-sistemi politiċi u ekonomiċi tagħhom. Dan jibqa’ essenzjali biex jintlaħqu l-aspirazzjonijiet u jkunu sodisfatti l-ħtiġijiet tal-popolazzjonijiet tagħhom. Impenn politiku mġedded għall-implimentazzjoni attwali ta’ riforma li ħafna drabi huma diffiċli huwa kruċjali. Min-naħa tagħha l-UE jeħtieġ li tkompli timplimenta l-impenji tagħha ta’ assoċjazzjoni politika iktar b'saħħitha, integrazzjoni ekonomika ikbar u appoġġ għar-riformi. [1] COM(2011) 303 tal-25.05.2011 [2] Din il-Kommunikazzjoni konġunta hija akkumpanjata minn: 12-il Rapport dwar il-Progress tal-Pajjiżi li jivvalutaw l-implimentazzjoni tal-PEV fl-2012 li biha ġie maqbul Pjan ta' Azzjoni għal-PEV jew dokument ekwivalenti; żewġ rapporti dwar il-progress reġjonali li janalizzaw il-progress li sar fl-2012 fl-implimentazzjoni tas-Sħubija tal-Lvant u s-Sħubija għad-Demokrazija u l-Prosperità Komuni; u Anness Statistiku. [3] F’konformità mar-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU 67/19, id-denominazzjoni “il-Palestina” se tintuża fl-okkażjonijiet kollha fejn isir referiment għal dak li sal-lum kienet imsejħa “l-Awtorità Nazzjonali tal-Palestina jew “it-territorju okkupat tal-Palestina”. Dan ma jinvolvi l-ebda rikonoxximent tal-Palestina bħal stat f'konformità mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta' Diċembru 2009. [4] Dikjarazzjoni Konġunta tal-Laqgħa tal-Ministri tal-Affraijiet Barranin tas-Sħubija tal-Lvant, Brussell, it-23 ta’ Lulju 2012, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 12862/12, PRESSE 348. Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Is-Sħubija tal-Lvant: Pjan Direzzjonali għas-Summit tal-ħarifa 2013, JOIN(2012) 13 finali, 15.5.2012. [5] Transparency International, Corruption Perceptions Index 2012. [6] Sostenn għas-Sħubija, ir-Riforma u t-Tkabbir Inklużiv [7] Programm ta’ Integrazzjoni u Kooperazzjoni tas-Sħubija tal-Lvant [8] COM(2011) 839 finali [9] Protokolli li jippermettu lir-Repubblika tal-Moldova u lill-Ukraina jipparteċipaw fi programmi tal-UE miftuħa għall-parteċipazzjoni daħlu fis-seħħ fl-2011 u protokoll kien iffirmat mal-Iżrael fl-2008. [10] Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u il-Kumitat tar-Reġjuni, Is-Sħubija tal-Lvant: Pjan Direzzjonali għas-Samit tal-ħarifa 2013, JOIN(2012) 13 finali, 15.5.2012. [11] Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u il-Kumitat tar-Reġjuni, Risposti ġodda għal Viċinat fi trasformazzjoni, COM(2011) 303. 25.5.2011. [12] Id-Dikjarazzjoni Konġunta tas-Samit dwar is-Sħubija tal-Lvant, Varsavja, id-29-30 ta’ Settembru 2011. [13] Dokument Konġunt ta’ Ħidma tal-Persunal, Sħubija għad-Demokrazija u Prosperità Kondiviża: Rapport dwar l-attivitajiet fl-2011 u l-Pjan Direzzjonali għal azzjoni futura, li jakkumpanja l-Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni, Twettiq ta’ Politika Ewropea tal-Viċinat ġdida, SWD(2012) 121 finali, 15.5.2012 [14] Il-parteċipazzjoni tas-Sirja hija attwalment sospiża, għaldaqstant hemm kooperazzjoni fost 42 pajjiż. [15] Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Li tappoġġa l-kooperazzjoni aktar mill-qrib u l-integrazzjoni reġjonali fil-Maghreb: l-Alġerija, il-Libja, il-Mawritanja, il-Marokk u t-Tuneżija JOIN(2012) 36 finali, 17.12.2012. [16] Il-Barometru tal-Viċinat tal-UE, ir-Rebbiegħa 2012 u l-Ħarifa 2012 [17] Bl-eċċezzjoni tal-Eġittu u l-Libja fejn maġġoranza jidher li ma għandhomx opinjoni, jew wisq informazzjoni, dwar l-immaġini tal-UE jew l-istat tar-relazzjonijiet.