MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 198/26

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Politika tal-UE dwar l-Artiku biex tindirizza l-interessi globali emerġenti fír-reġjun — Il-fehma tas-soċjetà ċivili” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 198/04

Relatur: is-Sur HAMRO-DROTZ

Matul is-sessjoni plenarja tiegħu tal-11 u t-12 ta’ Lulju 2012, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Il-Politika tal-UE dwar l-Artiku biex tindirizza l-interessi globali emerġenti fír-reġjun – il-fehma tas-soċjetà ċivili.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar is-27 ta’ Marzu 2013.

Matul l-489 sessjoni plenarja tiegħu li saret fis-17 u t-18 ta’ April 2013 (seduta tas-17 ta’ April), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’163 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 6 astensjonijiet.

1. Sommarju

1.1 L-Artiku għaddej minn perjodu ta’ tibdil profond. It-tibdil fil-klima qed ikollu impatt sostanzjali fuq it-tisħin globali u kappa tas-silġ li dejjem qed tonqos fir-reġjun, li min-naħa tagħhom qed jaffettwaw il-kundizzjonijiet tat-temp u t-tibdil ambjentali fid-dinja. Fl-istess ħin, qed ikollhom impatt fuq l-ekonomija globali, peress li jippreżentaw opportunitajiet ġodda għall-attività ekonomika fir-reġjun li hu mogħni b’tant riżorsi. Id-dinja qed tixħet ħarsitha lejn ir-reġjun Artiku, li l-ekosistema u l-popolazzjoni fraġli tiegħu jitolbu protezzjoni u attenzjoni adatta. Dan it-tibdil jista’ jkollu konsegwenzi ġeopolitiċi.

1.2 Il-KESE jitlob lill-UE tipprovdi strateġija ċara għall-Artiku u impenn kredibbli għall-kooperazzjoni mal-Istati Artiċi. L-Artiku huwa ta’ importanza kbira ħafna għall-UE, u l-UE għandha ħafna x’tikkontribwixxi għall-kooperazzjoni relatata mal-Artiku. Il-Kumitat jitlob li jsir investiment f’attività ekonomika responsabbbli bbażata fuq l-għarfien dwar il-klimi kesħin, u jitlob ukoll li tiġi żviluppata l-infrastruttura. Jitlob ukoll li titkompla l-kooperazzjoni fil-qasam tar-riċerka dwar it-tibdil fil-klima, u li jsir sforz determinat biex jitħares l-ambjent fraġli tar-reġjun.

1.3 Għandha tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-Kunsill tal-Artiku kif ukoll dik tal-UE fil-Kunsill. Is-soċjetà ċivili għandha tiġi involuta b’mod wiesa’ fil-kooperazzjoni relatata mal-Artiku. Hemm bżonn ta’ iżjed ftuħ u sforz determinat biex tittejjeb il-komunikazzjoni fil-kooperazzjoni relatata mal-Artiku.

1.4 Is-seduta pubblika organizzata fit-Tramuntana tal-Finlandja (Rovaniemi) bil-kooperazzjoni taċ-Ċentru Artiku tal-Università tal-Lapponja (1) kienet ta’ siwi kbir għall-KESE. Il-Kumitat għandu l-għan li jikkontribwixxi għall-kooperazzjoni relatata mal-Artiku u għall-politika tal-UE dwar l-Artiku, u li jsaħħaħ ir-rabtiet tiegħu mas-soċjetà ċivili fir-reġjun.

2. Fehmiet u konklużjonijiet ewlenin tas-soċjetà ċivili

Din l-Opinjoni tippreżenta l-fehmiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-UE b’rabta mal-politika tal-UE dwar l-Artiku, b’referenza partikolari għall-Komunikazzjoni Konġunta mill-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli tal-Affarijiet Barranin ta’ Ġunju 2012 u d-dokument konġunt ta’ ħidma tal-persunal marbut magħha (2).

2.1 L-importanza strateġika tal-Artiku żdiedet b’mod konsiderevoli, u l-interess fir-reġjun qiegħed kulma jmur jikber fil-livell dinji. Għalhekk, huwa kruċjali li l-UE tiffinalizza l-politika tagħha dwar l-Artiku mill-iżjed fis possibbli, sabiex tkun tista’ tieħu sehem bħala attur kredibbli u kostruttiv, u bħala inizjatur fil-kooperazzjoni relatata mal-Artiku. Jeħtieġ li l-UE turi l-impenn tagħha lejn l-Artiku u lejn il-kooperazzjoni fir-reġjun. L-ewwel u qabel kollox għandhom jiġu kkunsidrati l-partijiet tal-Istati Membri Artiċi tal-UE li qegħdin fit-Tramuntana u għandha tiġi kkonkretizzata l-kooperazzjoni mal-Istati Artiċi, b’mod partikolari mal-pajjiżi ġirien fl-Ewropa (inkluża l-Groenlandja). Is-sitwazzjoni titlob strateġija mill-UE dwar l-Artiku li tkun żviluppata bis-sħiħ. Il-konċentrazzjoni tar-riżorsi tal-UE allokati għar-reġjun Artiku f’post wieħed jew il-koordinazzjoni effettiva tagħhom, inkluża partita baġitarja għar-reġjun Artiku fil-baġit tal-UE, jikkontribwixxu biex jiżguraw implimentazzjoni kredibbli tal-politika jew l-strateġija tal-UE dwar l-Artiku.

2.2 Il-politika jew l-istrateġija tal-UE u l-istrateġiji tal-Istati Artiċi għandhom ikunu konsistenti ma’ xulxin; il-governanza Artika għandha tiġi żviluppata u implimentata fuq il-bażi ta’ kooperazzjoni effettiva ma’ dawk il-pajjiżi u ma’ msieħba ewlenin. Il-kooperazzjoni u l-koeżistenza relatati mal-Artiku għandhom, safejn possibbli, ikunu bbażati fuq ftehimiet internazzjonali u kooperazzjoni f’organizzazzjonijiet internazzjonali (inklużi n-NU, l-IMO, il-FAO u l-ILO). Il-kooperazzjoni tkun iżjed faċli minħabba l-fatt li l-pajjiżi parteċipanti jkunu rratifikaw l-iżjed ftehimiet importanti li għandhom impatt fuq l-Artiku.

2.3 It-tellieqa li għaddejja bħalissa fl-Artiku ma għandhiex titħalla tinbidel f’kunflitt. L-UE għandha tippromovi d-djalogu dwar mekkaniżmu legali internazzjonali għas-soluzzjoni tat-tilwim li jkun vinkolanti għall-partijiet involuti kollha. Din hija waħda mir-raġunijiet għala, kif kien ġie propost fl-2010 u kif ġie approvat mill-Parlament Ewropew (3), għandu jiġi organizzat summit dwar l-Artiku taħt il-patroċinju tal-Kunsill tal-Artiku kemm jista’ jkun malajr. Dan għandu jagħti l-opportunità lill-atturi kollha ewlenin interessati fir-reġjun u fil-kooperazzjoni li jiddiskutu l-ġejjieni tar-reġjun u jfittxu li jistabbilixxu kunsens dwar il-prinċipji għall-kollaborazzjoni fir-reġjun. Ikun għaqli li summits ta’ dan it-tip jiġu organizzati wkoll fuq bażi regolari fil-futur. Sabiex il-kooperazzjoni bejn l-atturi fl-Artiku tirnexxi, jinħtieġu għodda effettivi, pereżempju netwerk kondiviż għall-komunikazzjoni u l-monitoraġġ ibbażat fuq teknoloġija moderna.

2.4 Il-KESE jaqbel li l-pożizzjoni tal-Kunsill tal-Artiku għandha tissaħħaħ, u jemmen li għandu jkollu mandat biex jaħdem bħala forum internazzjonali għan-negozjati dwar kwistjonijiet ewlenin fl-Artiku. Sabiex il-kooperazzjoni fil-Kunsill tal-Artiku tirnexxi, jeħtieġ li l-Istati tal-Artiku kollha jiġu ttrattati bl-istess mod. L-UE għandha jkollha pożizzjoni aktar b’saħħitha fil-Kunsill, peress li b’hekk tkun tista’ tikkontribwixxi aktar għall-ħidma tal-Kunsill u ssaħħaħ l-influwenza tal-Kunsill bil-parteċipazzjoni tagħha. L-UE għandha ħafna x’tikkontribwixxi għall-kooperazzjoni. Wieħed mill-modi kif il-pożizzjoni tal-UE tista’ tissaħħaħ hija billi tingħata status ta’ osservatur u l-Istati Membri Artiċi tal-UE għandhom jikkunsidraw ukoll il-fehmiet tal-UE fil-Kunsill. L-UE għandha tfittex ukoll li ssaħħaħ il-kooperazzjoni mal-Kunsill Ewro-Artiku ta’ Barents (u l-Kunsill Reġjonali ta’ Barents), peress li dawn jaqdu rwol ewlieni fl-interazzjoni transkonfinali fost it-13-il reġjun membru (fin-Norveġja, l-Isvezja, il-Finlandja u r-Russja) tar-reġjun ta’ Barents li huwa mogħni b’bosta riżorsi. L-UE għandha tippromovi l-kooperazzjoni fost il-forums reġjonali ta’ kooperazzjoni differenti kif ukoll tuża l-għarfien espert tagħhom, anke dawk imsemmijin fit-taqsima 4, bħall-Kunsill Nordiku tal-Ministri, il-Kunsill tal-Istati tal-Baħar Baltiku jew it-Tmien Pajjiżi Nordiċi-Baltiċi.

2.5 Il-KESE jaqbel dwar il-bżonn ta’ data iżjed komprensiva u kredibbli dwar it-tibdil fil-klima fid-dinja kollha u fl-Artiku, li għandu kundizzjonijiet ambjentali uniċi u ekosistema fraġli. Għandu jibqa’ jkun hemm konċentrazzjoni determinata fuq ir-riċerka xjentifika u l-monitoraġġ marbutin mat-tibdil fil-klima u l-kwistjonijiet ekoloġiċi, ambjentali u meteoroloġiċi. L-ACIA (Arctic Climate Impact Assessment), il-valutazzjoni SWIPA (Snow, Water, Ice and Permafrost in the Arctic), il-programm Ice2sea, il-proġett tal-UE dwar l-impronta ekoloġika tal-Artiku u l-valutazzjoni tal-politika dwar l-Artiku u l-parteċipazzjoni fis-SAON (Sustaining Arctic Observing Networks) jistgħu jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-kooperazzjoni fl-Artiku relatata mar-riċerka. In-netwerks stabbiliti tal-UE għall-kooperazzjoni fir-riċerka u l-monitoraġġ li jaħdmu tajjeb għandhom ikunu iżjed effettivi bil-għan li jkabbru l-għarfien u jsaħħu l-kapaċità.

2.5.1 S’issa, l-attenzjoni tar-riċerka kienet iffukata l-aktar fuq il-mitigazzjoni u l-ġestjoni tat-tibdil fil-klima fi nħawi differenti tad-dinja, iżda t-tibdil fil-klima u l-konsegwenzi tiegħu diġà jidhru li waslu f’punt li ma nistgħux naħarbu minnhom u li ma tantx nistgħu nwaqqfuhom (4). Għalhekk, għandu jkun hemm aktar enfasi fuq riċerka li tistudja l-preservazzjoni tal-ambjent Artiku u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali, kif ukoll il-mod li bih nistgħu nadattaw għall-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi tat-tibdil fil-klima. L-attivitajiet u r-riżultati tar-riċerka għandhom isiru pubbliċi; ir-riċerka għandha tkopri l-aspetti kollha tal-kwistjoni u għandha tkun miftuħa u tinkludi s-soċjetà ċivili u r-riċerkaturi mill-pajjiżi kollha tal-UE (ara wkoll il-punt 2.9).

2.5.2 Ir-riċerka dwar l-Artiku għandha tingħata iżjed enfasi fil-programmi ta’ riċerka tal-UE u għandhom jitwarrbu fondi separati għaliha fil-qafas finanzjarju tal-UE għall-perjodu 2014-2020.

2.6 Ir-reġjun Artiku għandu importanza ekonomika kbira għall-popolazzjoni lokali, għall-Ewropa inġenerali u lil hinn minnha. L-intraprenditorija fir-reġjun, inklużi l-industrija tal-ipproċessar u l-intraprenditorija rurali għandhom jitħeġġu b’modi differenti, pereżempju permezz ta’ inizjattivi bħall-ArcticStartup u t-taħriġ. L-investiment għandu jiġi promoss. Fir-rigward tal-estrazzjoni tar-riżorsi u attivitajiet ekonomiċi oħra, l-UE għandha tinvesti f’teknoloġija adattata għall-kundizzjonijiet tal-Artiku u fl-iżvilupp u l-użu ta’ għarfien rilevanti dwar il-klimi kesħin. Dan għandu jinkludi t-tħaffir fl-ibħra fondi lil hinn mill-kosta, l-industrija tal-minjieri u dik marittima, id-disinjar u l-bini tal-bastimenti u tal-makkinarju u t-teknoloġija relatata mal-portijiet, it-tarzna u t-trasportazzjoni.

2.6.1 L-iżvilupp tal-infrastruttura, b’mod partikolari t-trasport bil-ferrovija, bit-triq, bl-ajru u bil-baħar kif ukoll in-netwerks għat-trasportazzjoni tal-enerġija, għandhom ikunu wkoll ibbażati fuq it-teknoloġija u l-għarfien adattati għall-kundizzjonijiet ambjentali ħorox tal-Artiku. Il-ħolqien ta’ loġistika jew infrastruttura li taħdem tajjeb (kemm mit-Tramuntana għan-Nofsinhar kif ukoll mill-Punent għal-Lvant) huwa ta’ importanza fundamentali għall-iżvilupp fl-Artiku.

2.6.2 Oqsma oħra importanti għall-iżvilupp li jeħtieġu l-fondi fir-reġjun huma l-bini ta’ ċentri għall-popolazzjoni, l-użu tal-IT f’żoni b’popolazzjoni baxxa (it-tagħlim remot, il-kura tas-saħħa elettronika) u t-turiżmu.

2.6.3 Fil-waqt li tkun qed tiżviluppa r-rotta tal-Baħar tat-Tramuntana għat-trasport, bħala alternattiva aktar kosteffettiva u f’ċerti aspetti aktar sigura mir-rotta tan-Nofsinhar li tuża l-Kanal ta’ Suez, l-UE għandha tqis b’mod adegwat il-kunsiderazzjonijiet ambjentali. L-UE għandha tħabrek biex isiru aċċessibbli rotot tat-tbaħħir ġodda fl-Artiku għal “passaġġ innoċenti” b’konformità ma’ ftehimiet internazzjonali (UNCLOS), anke fi nħawi fejn ir-rotot jgħaddu minn żoni ekonomiċi esklużivi ta’ pajjiżi differenti. Dan huwa ta’ importanza kruċjali għall-iżvilupp tat-traffiku kemm tal-merkanzija kif ukoll tal-passiġġieri fir-reġjun.

2.6.4 L-UE għandha tagħmel sforz ikbar biex tintegra dawn il-prijoritajiet fl-Istrateġija Ewropa 2020 għat-tkabbir u fi programmi oħra, bħall-Unjoni għall-Innovazzjoni u l-Orizzont 2020. Il-politika reġjonali u l-politika ta’ koeżjoni tal-UE u l-programmi Interreg u l-ENPI (Strument Ewropew ta’ Viċinat u Sħubija) huma ta’ importanza ewlenija għar-reġjuni ultraperiferiċi tat-Tramuntana tal-UE, u huwa kruċjali li jkomplu jilħqu dawn ir-reġjuni u r-reġjuni ġirien tagħhom b’mod effettiv, filwaqt li jappoġġjaw l-ekonomija u l-attività soċjetali u jippromovu l-kooperazzjoni transkonfinali.

2.6.5 Jeħtieġ li l-UE tinvesti wkoll f’inizjattivi relatati mal-kooperazzjoni fir-reġjun bi qbil mal-imsieħba tagħha. Il-proġett tad-Dimensjoni tat-Tramuntana għal sħubija fil-qasam tat-trasport jitlob attenzjoni speċjali u riżorsi suffiċjenti, għax jista’ jħeġġeġ l-iżvilupp ta’ rotot ta’ trasportazzjoni mir-reġjun ta’ Barents – li huwa mogħni b’bosta riżorsi – fosthom sas-swieq Ewropej. Pereżempju, huwa essenzjali li, mingħajr dewmien, jinbnew konnessjonijiet tal-art bejn l-UE u l-portijiet ewlenin tal-Artiku bħal Murmansk u Narvik. Dawn il-proġetti għandhom jitqiesu bħala urġenti ferm (ara wkoll il-punti 2.6.1 u 2.6.3). L-użu tar-riżorsi għall-promozzjoni tal-attività ekonomika jista’ jkollu effetti pożittivi fuq l-impjiegi, it-tkabbir ekonomiku u l-benesseri tan-nies fir-reġjun.

2.7 Huwa ta’ importanza kbira li jiġi żgurat bilanċ sostenibbli bejn il-ħarsien tal-ambjent u l-attività ekonomika fl-Artiku. L-UE għandha tagħmel sforz determinat biex tgħin lill-pajjiżi tal-Artiku jiksbu dan il-bilanċ, peress li l-ekosistema tar-reġjun hija partikolarment fraġli. L-attività fl-Artiku għandha tikkonforma mal-ogħla standards internazzjonali ta’ żvilupp sostenibbli li jitolbu l-kundizzjonijiet fir-reġjun. Ir-responsabbiltà soċjali korporattiva hija aspett ewlieni, l-istess kif inhuma l-Linji Gwida għall-Intrapriżi Multinazzjonali tal-OECD. Il-kumpaniji għandhom joperaw bi prudenza responsabbli, b’mod speċjali f’postijiet b’valur naturali partikolari jew li huma meqjusin sagri mill-popli indiġeni. Is-sajd ukoll għandu josserva din l-istess prudenza responsabbli; għandha tingħata l-attenzjoni meħtieġa biex l-istokkijiet tal-ħut fl-ibħra fondi jintużaw b’mod sostenibbli fuq il-bażi tar-regoli tal-UE dwar is-sajd fl-ibħra miftuħa, il-linji gwida rilevanti tal-FAO, il-Komunikazzjoni Konġunta JOIN(2012) 19 final u d-dokument ta’ ħidma tal-persunal mehmuż magħha SWD(2012) 182 final, u possibbilment ukoll il-ftehim fil-kuntest tal-Kummissjoni tas-Sajd tal-Atlantiku tal-Grigal (NEAFC/CPANE) (5). Dan huwa essenzjali sabiex jiġu mħarsa l-vitalità ekonomika u l-benesseri fl-Artiku.

2.7.1 Il-linji gwida tal-UE dwar il-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u l-politika marittima u l-esperjenza tagħha dwarhom għandhom ikunu disponibbli b’mod attiv għall-kooperazzjoni relatata mal-Artiku. Minbarra l-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-attività ekonomika, l-impatt ekonomiku tagħha għandu dejjem jiġi vvalutat ukoll.

2.7.2 L-UE għandha taħdem biex tiżgura li l-ftehim il-ġdid tal-Kunsill tal-Artiku dwar kif għandu jiġi evitat it-tixrid taż-żejt jiġi implimentat bis-sħiħ, u li jinbdew in-negozjati dwar il-prinċipji li jirregolaw it-tħaffir.

2.7.3 Huwa kruċjali wkoll li n-negozjati dwar il-kodiċi dwar it-tbaħħir tal-IMO għar-reġjuni polari (Kodiċi Polari) jiġu konklużi b’suċċess. Mill-perspettiva tar-rotot tat-tbaħħir fl-Artiku, l-UE għandha tagħmel is-servizzi tagħha tas-sistema Galileo għas-sorveljanza bis-satellita disponibbli, sabiex issaħħaħ in-navigazzjoni u s-sikurezza, u tikkombina din is-sistema ma’ oħrajn bħalha fejn possibbli.

2.8 Il-KESE jappoġġja bil-qawwa d-djalogu mniedi mill-UE mas-Sami u popli indiġeni oħra u mal-gruppi ta’ interess fir-reġjun Artiku. Għandu jkun hemm sforz determinat biex dan id-djalogu jinżamm u jissaħħaħ. Il-wirt kulturali tal-popli indiġeni u l-mod tradizzjonali kif jaqilgħu l-għajxien tagħhom (it-trobbija tar-renni) għandhom jiġu rispettati. Iżda, fil-parti l-kbira tagħhom, ir-residenti fir-reġjun jagħmlu parti minn gruppi mhux nindiġeni (madwar 90 %), u għalhekk id-djalogu għandu fl-istess ħin jiġi estiż għall-popolazzjoni kollha. Il-KESE jaqbel ukoll mal-osservazzjoni fil-Komunikazzjoni ta’ Ġunju 2012 li: “L-Artiku joffri kemm sfidi kif ukoll opportunitajiet li se jaffettwaw b’mod sinifikanti l-ħajja taċ-ċittadini Ewropej għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin”. It-tibdil fl-Artiku ser ikollu impatt fuq il-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-persuni mhux hemmhekk biss u fir-reġjuni ġirien, iżda wkoll fi nħawi oħra tad-dinja (pereżempju, il-potenzjal ekonomiku, episodji aktar frekwenti ta’ kundizzjonijiet estremi ta’ temp minħabba t-tibdil fil-klima, ċaqliq fil-kurrenti tal-oċeani, livelli tal-baħar iżjed għoljin, perjodi ta’ nixfa u nżul qawwi ta’ xita u silġ).

2.8.1 Is-soċjetà ċivili trid tiġi involuta b’mod wiesa’ u regolari fil-ħidma dwar l-Artiku flimkien mal-popli indiġeni. Diversi partijiet interessati, fosthom negozji, impjegati u attivisti ambjentali, għandhom ikunu involuti fl-attivitajiet kemm multilaterali kif ukoll tal-UE marbutin mal-Artiku. Għandhom jiġu organizzati djalogi regolari, diskussjonijiet round-table u seduti ma’ diversi gruppi tas-soċjetà ċivili.

2.8.2 Il-KESE jirrakkomanda li l-UE taħdem biex ittejjeb il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili f’diversi oqsma: — kull pajjiż Artiku għandu jinvolvi lill-imsieħba ewlenin tas-soċjetà ċivili fil-ħidma tagħha dwar l-Artiku; — l-imsieħba ewlenin tas-soċjetà ċivili għandhom jingħataw rwol konsultattiv iżjed b’saħħtu fil-Kunsill tal-Artiku u l-Kunsill Ewro-Artiku ta’ Barents dwar kwistjonijiet li jirrigwardaw is-soċjetà ċivili; — l-UE għandha tinkludi d-djalogu mal-imsieħba ewlenin tas-soċjetà ċivili tal-UE fil-politika jew l-strateġija tagħha li jmiss dwar l-Artiku.

2.8.3 L-għan tal-KESE huwa li jieħu sehem f’din il-ħidma, u jippreżenta l-fehmiet u l-proposti tas-soċjetà ċivili organizzata fl-UE. L-KESE beħsiebu wkoll isaħħaħ ir-rabtiet tiegħu mas-soċjetà ċivili fl-Artiku kemm fi ħdan il-fruntieri tal-UE kif ukoll lil hinn minnhom. L-għan huwa li jappoġġja l-leħen u r-rappreżentanza organizzata tas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi Artiċi. Għandhom ukoll jittieħdu passi biex jiġi żgurat li l-atturi sottoreġjonali u lokali jkollhom il-pjattaforma adatta biex jesprimu l-fehmiet tagħhom fil-livell tal-UE.

2.9 Il-KESE jaqbel mal-fehma li jinħtieġu ferm iżjed trasparenza u informazzjoni pubblika dwar l-Artiku u l-kooperazzjoni fir-reġjun. Għalhekk, l-UE għandha titlob strateġija effettiva fil-qasam tal-komunikazzjoni għall-kooperazzjoni relatata mal-Artiku. Għal dan il-għan, il-KESE japprova bis-sħiħ il-proposta mressqa mill-Kummissjoni fl-2008 (6), li ħa nota tagħha l-Kunsill tal-Ministri fl-2009 (7) u mbagħad il-Parlament Ewropew (8), għat-twaqqif ta’ Ċentru tal-UE għall-Informazzjoni dwar l-Artiku. Dan ikun responsabbli b’mod partikolari għall-forniment ta’ informazzjoni dwar ir-riżultati tar-riċerka u attivitajiet oħra relatati mal-kooperazzjoni fl-Artiku. Din l-inizjattiva hija importanti espressament f’termini ta’ trasparenza akbar. Jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li l-Kummissjoni Ewropea inkarigat liċ-Ċentru Artiku tal-Università tal-Lapponja biex tagħmel ix-xogħol ta’ tħejjija għaċ-ċentru. Iċ-Ċentru tal-Informazzjoni jista’ jopera bħala netwerk, bil-parteċipazzjoni mill-korpi tar-riċerka u tal-komunikazzjoni dwar l-Artiku mill-Ewropa u bnadi oħra. Is-soċjetà ċivili tista’ taqdi rwol f’dan ir-rigward.

3. Sfond

3.1 Karatteristiċi ewlenin tar-reġjun Artiku

Iż-żona bejn il-Pol tat-Tramuntana u ċ-Ċirku Artiku (lat. 66° 33′ 44″) hija magħrufa b’mod ġenerali bħala r-reġjun Artiku, li hija definizzjoni tajba.

3.1.1 Il-biċċa l-kbira ta’ dan ir-reġjun huwa magħmul mill-Oċean Artiku, li fil-biċċa l-kbira tiegħu huwa miksi bis-silġ – il-Pol Nord jinsab f’nofs l-Oċean. Il-Baħar Barents, il-Baħar Kara, il-Baħar tal-Groenlandja, il-Baħar Norveġiż, il-Baħar Beaufort, il-Baħar Laptev u xi reġjuni oħra tal-baħar li ngħatalhom isem kollha jiffurmaw parti mill-Oċean Artiku. L-Oċean Artiku huwa mdawwar minn blat kontinentali. Tmien Stati Artiċi – il-Kanada, id-Danimarka (inkluża l-Groenlandja), il-Finlandja, in-Norveġja (inkluża Svalbard), ir-Russja, l-Isvezja u l-Istati Uniti (inkluża l-Alaska) – jinsabu parzjalment fit-Tramuntana taċ-Ċirku Artiku u għandhom ammonti kbar tat-territorju Artiku. L-Island kemm tmiss iċ-Ċirku Artiku. Tal-inqas ħamsa minn dawn il-pajjiżi – in-Norveġja, ir-Russja, il-Kanada, id-Danimarka/il-Groenlandja u l-Istati Uniti (l-hekk imsejħa Arctic Five) – għandhom kosta fuq l-Oċean Artiku. Fost l-Istati Artiċi hemm tliet Stati Membri tal-UE: il-Finlandja l-Isvezja u d-Danimarka. In-Norveġja u l-Islanda huma membri taż-ŻEE iżda mhumiex fl-UE, filwaqt li l-Islanda applikat għal sħubija fl-UE. L-Istati Uniti, ir-Russja u l-Kanada huma msieħba strateġiċi tal-UE. Il-Groenlandja tagħmel parti mid-Danimarka iżda ilha tgawdi minn status ta’ awtonomija wiesgħa sa mill-2009; mhijiex imsieħba fl-UE iżda għandha ftehim ta’ sħubija magħha.

3.1.2 L-Artiku jkopri 14,5 miljun km2 u għandu popolazzjoni ta’ madwar 4 miljuni (ħafna minnhom fir-Russja), li xi 10 % minnhom jappartienu għal gruppi indiġeni (Sami, Inuit, Nenets, Athabascans, Gwich’in). Is-Sami tal-Finlandja u l-Isvezja huma l-uniċi popli indiġeni li jgħixu ġewwa l-fruntieri tal-UE. Murmansk, li jinsab fil-Majjistral tar-Russja, huwa l-akbar port tal-Artiku (9). Ir-reġjun għandu komunitajiet li jaħdmu tajjeb u ppjanar komunitarju; bħala eżempju, nistgħu nsemmu l-Kunsill Reġjonali tal-programm tal-Lapponja għall-iżvilupp rurali għall-perjodu 2014-2020 (10). Jiġu pprattikati wkoll l-agrikoltura, il-foresterija, it-trobbija tal-annimali għall-pil tagħhom u forom differenti ta’ negozju adatti għall-klima ħarxa tal-Artiku fir-reġjun (11).

3.2 Sfidi ewlenin fir-reġjun Artiku

3.2.1 Tradizzjonalment, l-Artiku huwa reġjun stabbli, u l-koeżistenza bejn l-Istati Artiċi hija bbażata fuq il-kooperazzjoni kostruttiva u l-fiduċja. L-Artiku għandu status ġeopolitiku importanti, u l-interess fir-reġjun żdied b’mod konsiderevoli fid-deċennji reċenti fl-Istati Artiċi, fl-Ewropa u fid-dinja. Għal diversi raġunijiet, ir-reġjun għaddej minn perjodu ta’ tibfil profond.

3.2.2 It-tibdil antropoġeniku fil-klima fil-livell dinji, speċjalment it-tisħin globali, huwa eċċezzjonalment importanti u rapidu fl-Artiku. Dan qed jikkawża li l-kappa tas-silġ iddub u l-permafrost tinħall, u dan qed iħaffef il-formazzjoni ta’ gassijiet b’effett ta’ serra fid-dinja (parzjalment minħabba r-rilaxx tal-gass metan). Il-gassijiet b’effett ta’ serra qed jikkawżaw żieda fil-kundizzjonijiet estremi tat-temp, ċaqliq fil-kurrenti tar-riħ u tal-oċeani, iżjed u iżjed perjodi twal ta’ nixfa, u nżul qawwi ta’ xita u silġ fi nħawi differenti tad-dinja. Silġ li jdub, partikolarment fl-Antartiku u fil-Groenlandja, jista’ jikkawża li l-livelli tal-baħar jogħlew bejn metru u żewġ metri. Sa Settembru 2012, il-kappa tas-silġ tal-Artiku naqset b’ammont rekord (għal 3,41 miljun km2). Is-silġ fuq l-art, b’mod partikolari, qed idub b’rata mgħaġġla (mill-1980 ’l hawn madwar 70 % dab) u qed ikun sostitwit minn silġ irqiq li jdum sena. Fis-sajf tal-2008, l-Oċean Artiku kien 65 % ħieles mis-silġ, u biċċiet kbar minnu jistgħu jdubu fid-deċennji li ġejjin (12).

3.2.3 Ir-reġjun fih riżorsi naturali vasti li għadhom ma ġewx sfruttati, kemm fl-oċean kif ukoll fuq l-art. Kappa tas-silġ li qed tirqaq u tiċkien minħabba t-tisħin tal-atmosfera, flimkien mal-iżvilupp u l-użu ta’ teknoloġiji ġodda, qed iżżid l-opportunitajiet ta’ esplorazzjoni biex jiġu estratti idrokarburi ġodda (żejt u gass) u depożiti ta’ materja prima oħra fl-ibħra fondi. Pereżempju, kwart tad-depożiti tal-gass identifikati tad-dinja u 80 % tad-depożiti identifikati ta’ gass naturali tar-Russja jinsabu fl-Artiku. Huwa stimat li 13 % tad-depożiti taż-żejt mhux skoperti tad-dinja, 30 % tad-depożiti mhux skoperti tal-gass, u 20 % tad-depożiti tal-gass likwidu jinsabu f’dan ir-reġjun.

3.2.4 Il-biċċa l-kbira tal-akbar kumpaniji taż-żejt u tal-gass tad-dinja joperaw fl-Artiku, u diġà hemm għadd kbir ta’ siti tat-tħaffir taż-żejt lil hinn mill-kosta, u siti ġodda aktar fit-Tramuntana qed jiġu esplorati u investigati (pereżempju, in-Norveġja għandha 89 sit fil-Baħar Barents u ser tibda tħaffer dalwaqt f’disa’ siti ġodda). Iż-żieda fl-importanza tal-enerġija mix-shale ma tnaqqasx l-attrazzjoni ta’ dawn is-sorsi.

3.2.5 Għal xi deċennji issa diġà hemm attività estensiva ta’ tħaffir fil-minjieri għal metalli u minerali f’partijiet differenti tal-Artiku, fejn hemm depożiti sostanzjali li għadhom ma ġewx sfruttati. Pereżempju, 90 % tal-produzzjoni tal-minerali tal-ħadid tal-UE u madwar 20 % tal-produzzjoni tan-nikil tad-dinja jiġu mill-Artiku, l-aktar mir-reġjun ta’ Barents. L-Artiku għandu wkoll ammonti sostanzjali ta’ foresti, riżorsa naturali rinnovabbli ewlenija.

3.2.6 Madwar kwart tal-istokkijiet tal-ħut fid-dinja jinsabu fl-Artiku. Iż-żieda fit-temperatura tal-ilmijiet qed ikollha impatt fuq iċ-ċaqliq tal-ħut, liema ħaġa min-naħa tagħha taffettwa s-sajd. Is-sajd qed jersaq dejjem iktar lejn it-Tramuntana f’ilmijiet li qabel ma kinux jiġu sfruttati.

3.2.7 Hekk kif il-kappa tas-silġ qed issir dejjem aktar fraġli u t-temperaturi atmosferiċi qed jogħlew, hemm opportunitajiet akbar li jinfetħu jew jiġu żviluppati rotot ġodda tat-tbaħħir (il-Passaġġ tal-Majjistral u r-Rotta tal-Baħar tat-Tramuntana) minn ġol-Oċean Artiku lejn u mil-Lvant tal-Asja, rotot li huma madwar 40 % iqsar mir-rotot tal-baħar attwali għal pajjiżi fil-fruntiera tal-Oċean Atlantiku u lejn l-Istati kostali Asjatiċi. Dan ser inaqqas b’mod sostanzjali l-ispiża tat-traffiku fi tranżitu u l-emissjonijiet tal-karbonju. Proporzjon sostanzjali tal-merkanzija tal-baħar fil-livell dinji jitgħabba fuq bastimenti tal-UE, u madwar 90 % tal-merkanzija marittima tad-dinja bħalissa tivvjaġġa tul ir-rotta marittima tradizzjonali, dik tan-Nofsinhar. Fl-2012, sitta u erbgħin vapur użaw ir-Rotta tal-Baħar tat-Tramuntana mill-Baħar Barents għall-Istrett ta’ Bering. It-traffiku tal-merkanzija qed jiżdied għalkemm għad hemm inċertezzi kbar dwar l-użu tar-rotta, l-aktar minħabba r-regoli tan-navigazzjoni, l-ispejjeż, is-sigurtà u l-kundizzjonijiet estremi tat-temp fir-reġjun.

3.2.8 Il-potenzjal ekonomiku huwa enormi u l-Artiku jista’ jiżviluppa f’reġjun ewlieni għall-ekonomija tad-dinja minħabba r-riżorsi tal-enerġija u ta’ materja prima tiegħu u r-rotot il-ġodda ta’ trasport marittimu.

3.2.9 Il-kundizzjonijiet ambjentali fl-Artiku huma uniċi u l-ekosistema tiegħu hija fraġli u vulnerabbli. L-iforzi għat-titjib tal-ġestjoni tat-tibdil ambjentali u l-prevenzjoni ta’ diżastri ambjentali kkawżati mill-bniedem minħabba attività ekonomika (tixrid taż-żejt, eċċ.) huma prijorità ewlenija fil-kooperazzjoni reġjonali.

3.2.10 Dan it-tibdil għandu impatt fuq il-kundizzjonijiet tal-ħajja tal-popli indiġeni u nies oħra li jgħixu fl-Artiku u fir-reġjuni ġirien. It-tibdil fil-kundizzjonijiet tat-temp u tal-ambjent, l-opportunitajiet ekonomiċi evidenti u ż-żieda fl-interessi ġeopolitiċi u dawk relatati mas-sigurtà ukoll qed jaffettwaw ħajjet in-nies fi bnadi oħra tal-Ewropa u tad-dinja.

3.2.11 It-tiftix ta’ bilanċ strateġiku fl-Artiku bejn theddidiet u opportunitajiet jista’ jitqies bħala kritiku għall-futur tad-dinja kollha.

4. Atturi politiċi ewlenin fl-Artiku

4.1 Kull wieħed mit-tmien Stati Artiċi għandu l-istrateġija Artika tiegħu (13). Fil-parti l-kbira huma jiffukaw fuq prijoritajiet simili: l-importanza politika u ekonomika tal-Artiku għalihom; il-pożizzjoni speċifika tal-pajjiż fir-reġjun; il-kundizzjonijiet naturali u l-ekosistema; u l-ħtieġa ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp ta’ governanza tar-reġjun b’mod sostenibbli. Il-punt tat-tluq tal-istrateġiji kollha huwa l-potenzjal tar-reġjun Artiku mil-lat tal-enerġija, il-materja prima u l-iżvilupp ta’ rotot ta’ tranżitu. L-Istati żviluppaw ukoll relazzjonijiet bilaterali ma’ xulxin biex iħarsu u jippromovu l-interessi komuni tagħhom fl-Artiku. L-Assemblea Parlamentari tan-NATO ħarġet riżoluzzjoni dwar l-Artiku f’Ottubru 2012 (14).

4.2 Hemm erba’ forums għall-kooperazzjoni reġjonali fit-Tramuntana: Il-Kunsill tal-Artiku (15) huwa l-iżjed strument importanti għall-kooperazzjoni reġjonali, u għandu tmien membri (l-Istati Artiċi, fosthom il-Gżejjer Faroe u l-Groenlandja bħala dipendenzi tad-Danimarka), sitt parteċipanti permanenti (il-forums varji għall-kooperazzjoni bejn il-popli indiġeni tal-pajjiżi Artiċi) (16), u għadd kbir ta’ osservaturi (il-Pajjiżi l-Baxxi, Spanja, ir-Renju Unit, il-Polonja, Franza, il-Ġermanja u 18-il organizzazzjoni intergovernattiva u NGOs). L-UE, l-Italja, iċ-Ċina, l-Indja, il-Korea t’Isfel u s-Singapor talbu d-dritt li jkunu osservaturi permanenti. Fi snin reċenti, iċ-Ċina żiedet sostanzjalment l-attività tagħha f’rabta mar-reġjun Artiku u l-pajjiżi fir-reġjun. L-Istati Membri tal-Kunsill tal-Artiku kkonkludew ftehimiet bħall-ftehim dwar it-tfittxija u s-salvataġġ fil-baħar. Qed isir sforz biex il-Kunsill ikollu rwol aktar importanti, b’ġurisdizzjoni aktar mifruxa u b’influwenza akbar bħala strument ta’ kooperazzjoni internazzjonali.

4.3 Il-Kunsill Ewro-Artiku ta’ Barents (17) ikopri r-reġjuni Ewropej Artiċi u sotto-Artiċi. Huwa jippromovi l-kooperazzjoni fir-reġjun ta’ Barents li fih bosta riżorsi u li jeħtieġ rotot tat-trasport aħjar għas-swieq Ewropej u nħawi oħra. Il-Kunsill hu magħmul minn seba’ membri: il-Finlandja, in-Norveġja, l-Isvezja, id-Danimarka, l-Islanda, ir-Russja u l-Kummissjoni Ewropea. Il-Kunsill jospita wkoll il-Kunsill Reġjonali ta’ Barents (18) li fih it-13-il sottoreġjun ta’ Barents u li jaħdem biex jiffaċilita kooperazjoni prammatika.

4.4 Il-Kunsill Nordiku tal-Ministri (19), u l-Kunsill Nordiku) għandu l-istrateġija proprja tiegħu għall-Artiku. Fil-ħames pajjiżi Nordiċi, tradizzjonalment hemm kooperazzjoni mill-qrib u ta’ importanza kbira fosthom, kif ukoll kompetenza u għarfien dwar il-kundizzjonijiet tat-Tramuntana. Il-Groenlandja tieħu sehem f’din il-kooperazzjoni bħala membru bi drittijiet sħaħ.

4.5 Il-Kunsill tal-Istati tal-Baħar Baltiku (CBSS) (20) isostni l-kooperazzjoni fost it-tmien pajjiżi fir-reġjun tal-Baħar Baltiku. L-UE għandha l-Istrateġija makroreġjonali proprja tagħha għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (EUSBR).

4.6 Id-Dimensjoni tat-Tramuntana (21), li hija politika komuni mħaddna mill-UE, l-Islanda, in-Norveġja u r-Russja, tkopri żona ġeografika li tinkludi r-reġjuni Artiċi u sotto-Artiċi tal-Ewropa mill-Majjistral tar-Russja fil-Lvant sal-Islanda u l-Groenlandja fil-Punent. Il-kooperazzjoni hija bbażata fuq erba’ Sħubijiet tematiċi (NDEP, NDPHS, NDPTL u NDPC) u Tieqa tal-Artiku separata. Is-Sħubija dwar it-Trasportazzjoni u l-Loġisitika (NDPTL), li fil-qafas tagħha bħalissa qed tiġi żviluppata proposta għal netwerk tat-trasport reġjonali, hija importanti għall-kooperazzjoni fl-Artiku. Is-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana (NDEP) ukoll taqdi rwol ċentrali fl-Artiku, anke minħabba l-fatt li pprovdiet qafas għat-tindif b’suċċess tal-iskart radjuattiv fil-Peninsula Kola. It-tielet laqgħa tal-ministri tal-affarijiet barranin tad-Dimensjoni tat-Tramunatana saret fi Frar 2013 fi Brussell (22). Il-Kunsill tan-Negozju tad-Dimensjoni tat-Tramuntana (23) jaħdem l-iżjed biex itejjeb il-kundizzjonijiet tal-investiment fir-reġjun u jagħmlu iżjed kompetittiv. L-Istati Uniti u l-Kanada għandhom status ta’ osservaturi fil-laqgħat tad-Dimensjoni tat-Tramuntana.

4.7 Id-deputati parlamentari fil-pajjiżi tar-reġjun Artiku jipparteċipaw fil-forums kollha msemmija għall-kooperazzjoni, u jikkooperaw ukoll b’mod regolari permezz tal-Konferenza tad-Deputati Parlamentari tar-Reġjun Artiku (Conference of Parliamentarians of the Arctic Region – CPAR).

4.8 Is-sitt forums għall-kooperazzjoni għall-popli indiġeni tar-reġjun jikkooperaw fuq bażi regolari.

4.9 Il-Fondazzjoni Internazzjonali Polari (IPF) iżżomm ħajja l-kooperazzjoni internazzjonali bejn il-partijiet interessati fil-kwistjonijiet tal-Artiku, u f’Settembru 2012 organizzat is-Simpożju dwar il-Futur tal-Artiku 2012 fil-kwartieri tal-Kumitat tar-Reġjuni.

5. Linji gwida għall-kooperazzjoni reġjonali

5.1 Il-kooperazzjoni dwar kwistjonijiet li jikkonċernaw ir-reġjun tal-Artiku hija mibnija kemm jista’ jkun fuq ftehimiet internazzjonali u sseħħ f’forums internazzjonali.

5.2 L-aktar ftehim internazzjonali importanti li jikkonċerna r-reġjun tal-Artiku huwa l-Konvenzjoni tan-NU tal-1982 dwar id-Dritt tal-Baħar (UNCLOS) (24), li tittratta ż-żoni tal-oċeani u tal-ibħra bejn Stati indipendenti, u li taħtu twaqqfet il-Kummissjoni dwar il-Limiti tal-Blata Kontinentali (CLCS).

5.3 Permezz ta’ dawn il-ftehimiet, l-Istati bi fruntiera fuq l-Oċean Artiku fittxew li jilħqu fehim komuni dwar il-limiti tal-ilmijiet territorjali reġjonali u ż-żoni ekonomiċi esklużivi tagħhom (inklużi 200 mil nawtiku lil hinn mill-blata kontinentali). Qed isir sforz biex jiġi evitat it-tilwim territorjali, iżda hemm xi punti ta’ diżgwid ġeografiku li għadhom ma ġewx solvuti. Hemm il-periklu li t-tilwim jiżdied. Fl-2008, l-Istati kostali ħarġu dikjarazzjoni konġunta f’Ilulissat, il-Groenlandja li enfasizzat id-dritt sovran tal-pajjiżi kollha firmatarji li jirregolaw l-attività ekonomika fiż-żona ekonomika esklużiva tagħhom.

5.4 L-iżvilupp ta’ passaġġi potenzjali għat-tbaħħir – il-Passaġġ tal-Majjistral (li jgħaddi miż-żona ekonomika esklużiva tal-Kanada) u r-Rotta tal-Baħar tat-Tramuntana (li tgħaddi miż-żona ekonomika esklużiva tar-Russja) – kif ukoll il-faċilitajiet, il-kundizzjonijiet u s-sigurtà biex dawn jintużaw qed jiġu studjati b’mod estensiv u diskussi f’diversi forums għall-kooperazzjoni. L-għan hu li jintlaħaq l-aħjar fehim kondiviż possibbli bejn il-partijiet dwar il-prinċipji li jirregolaw l-użu u l-ġestjoni ta’ dawn ir-rotot. Jeżistu ftehimiet internazzjonali dwar is-suġġett, bħall-ftehim dwar id-dritt għal passaġġ innoċenti tal-UNCLOS u l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali (IMO) (25), filwaqt li bħalissa għaddejja ħidma dwar Kodiċi Polari tal-IMO.

5.5 Il-kwistjonijiet marbutin mat-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli għandhom importanza partikolari fl-Artiku. Il-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) (26) għadha punt tat-tluq prinċipali għar-relazzjonijiet internazzjonali. Dan ikollu implikazzjonijiet importanti ħafna għall-Artiku wkoll. Il-Programm tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ambjent (UNEP) (27) nieda l-programm proprju tiegħu għall-monitoraġġ tal-Artiku.

5.6 Il-gruppi favur il-ħarsien tal-ambjent jipparteċipaw b’mod attiv f’din il-ħidma. Il-grupp Greenpeace ippropona li ma għandux ikun hemm attività ekonomika mingħajr l-ebda riżerva fl-Artiku mingħajr qbil preċedenti dwar il-prinċipji għall-ħarsien tar-reġjun.

6. L-attività tal-UE u l-iżvilupp tal-politika dwar l-Artiku

6.1 L-UE għandha interessi importanti ta’ natura ġeopolitika, ambjentali u ekonomiċi fl-Artiku u dawn qed jikbru. L-UE hija msieħba fil-kooperazzjoni fir-reġjun, anke minħabba l-Istati Membri Artiċi tagħha.

6.2 Il-politika tal-UE dwar l-Artiku għadha qed tissawwar. Ingħatat spinta fl-2008, l-iżjed fuq l-inizjattiva tal-Parlament Ewropew (28). Il-Kummissjoni ħarġet żewġ pubblikazzjonijiet (fl-2008 u fl-2012) dwar il-kwistjoni (ara n-noti 2 u 7 f’qiegħ il-paġna). Il-Kunsill tal-Ministri ħareġ żewġ Riżoluzzjonijiet (fl-2008 u fl-2009) (29). Il-Kunsill iddiskuta l-qagħda attwali fil-laqgħa tiegħu tal-31 ta’ Jannar 2013.

6.3 Fl-2008 u f’Ġunju 2012, l-UE ħabbret l-intenzjoni tagħha li tadotta approċċ komprensiv għall-politika dwar l-Artiku, u li ser tiffoka fuq tliet għanijiet ewlenin: — il-ħarsien tal-ambjent tal-Artiku bil-kooperazzjoni tal-popolazzjoni tiegħu — il-promozzjoni tal-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali — il-promozzjoni ta’ kooperazzjoni internazzjonali, b’enfasi fuq l-importanza tal-ftehimiet internazzjonali. Illum il-ġurnata l-politika hija bbażata fuq tliet aspetti ewlenin: l-għarfien, ir-responsabbiltà u l-impenn.

6.4 Ir-relazzjonijiet bilaterali tal-UE mal-pajjiżi Artiċi jkopru wkoll il-kooperazzjoni fir-reġjun. L-UE għandha ftehim separat mal-Groenlandja, u d-Dimensjoni tat-Tramuntana multilaterali taqdi wkoll rwol ewlieni fl-Artiku.

6.5 Bosta programmi attwali tal-UE jistgħu jiġu applikati wkoll għar-reġjun tal-Artiku. Tul l-2007-2013, l-UE investiet madwar EUR 1,4 biljun biex tippromovi l-iżvilupp sostenibbli fl-Artiku u r-reġjuni ġirien. Il-kooperazzjoni fir-riċerka xjentifika ngħatat prijorità: is-sitt ftehim qafas li tnieda fl-2002 inkluda proġetti marbuta mal-Artiku. F’dawn l-aħħar snin, l-UE investiet ’il fuq minn EUR 200 miljun fir-riċerka marbuta mal-Artiku, u qed tipparteċipa f’bosta proġetti konġunti, l-aktar bħala parti mis-Seba’ Programm Kwadru għall-Attivitajiet ta’ Riċerka (30). Teżisti kooperazzjoni li taħdem tajjeb u tiffaċilita n-netwerking bejn id-diversi istituti tar-riċerka (kemm fi ħdan l-UE kif ukoll lil hinn minnha). Ġew elenkati l-proġetti ewlenin ta’ riċerka għall-perjodu 2008-2012 u l-programmi ta’ finanzjament għall-kooperazzjoni reġjonali għall-perjodu 2007-2013 (31) Twettqu għadd ta’ proġetti fl-Artiku fil-qafas tal-politika reġjonali tal-UE, il-programmi tagħha Interreg u dak dwar il-Kooperazzjoni Territorjali Ewropea, il-Linji Gwida tagħha dwar l-Għajnuna Reġjonali u l-ENPI. Il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa u t-TEN-T ma jkoprux l-Artiku. Dan l-aħħar, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet li tinvestiga kif tista’ tiġi organizzata l-informazzjoni dwar ir-riċerka marbuta mal-Artiku fl-UE. Qed jiġi kkunsidrat Ċentru tal-UE għall-Informazzjoni dwar l-Artiku.

6.6 L-UE tieħu sehem fid-Dimensjoni tat-Tramuntana u hija membru tal-Kunsill Ewro-Artiku ta’ Barents. Hija osservatur ad hoc fil-Kunsill tal-Artiku u applikat għall-istatus ta’ osservatur permanenti. L-UE issa ilha tipparteċipa għal xi snin b’mod sħiħ fl-attivitajiet tad-diversi Gruppi ta’ Ħidma tal-Kunsill.

6.7 L-MEPs jattendu l-Konferenza tad-Deputati Parlamentari tar-Reġjun Artiku (ara l-punt 3.3.7) u jieħdu sehem fil-kooperazzjoni parlamentari tal-erba’ kunsilli reġjonali tat-Tramuntana u d-Dimensjoni tat-Tramuntana. Il-Parlament Ewropew ħareġ żewġ Riżoluzzjonijiet dwar l-Artiku (fl-2008 u fl-2011) (ara n-nota 9 f’qiegħ il-paġna u P6_TA(2008)0474).

6.8 L-UE stabbilixxiet djalogu regolari mal-organizzazzjonijiet fir-reġjun li jirrappreżentaw il-popli indiġeni u gruppi oħra tas-soċjetà ċivili, u tipparteċipa fl-attivitajiet tal-Fondazzjoni Polari Internazzjonali.

6.9 Il-KESE ħareġ opinjonijiet li jittrattaw il-kooperazzjoni relatata mal-Artiku, fosthom Opinjonijiet dwar id-Dimensjoni tat-Tramuntana, il-politika reġjonali u marittima, l-iżvilupp sostenibbli u r-relazzjonijiet mal-pajjiżi ġirien. L-UE għandha relazzjonijiet istituzzjonali mas-soċjetà ċivili fin-Norveġja, l-Islanda u r-Russja (permezz tal-kumitat konsultattiv taż-Żona Ekonomika Ewropea, il-Kumitat Konsultattiv Konġunt tal-Islanda u l-Kamra Ċivika tal-Federazzjoni Russa), u organizzat żewġ forums għas-soċjetà ċivili fil-qafas tad-Dimensjoni tat-Tramuntana (fl-2002 u fl-2006) kif ukoll laqgħa tal-partijiet interessati b’rabta mal-laqgħa ministerjali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana fi Frar 2013.

Brussell, 17 ta’ April 2013. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Henri MALOSSE

(1) L-Università tal-Lapponja hija l-università li l-iżjed tinsab fit-Tramuntana tal-UE, www.ulapland.fi; www.arcticcentre.org

(2) Komunikazzjoni Konġunta tal-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà dwar “L-iżvilupp ta’ Politika tal-Unjoni Ewropea rigward ir-Reġjun Artiku: il-progress mill-2008 u l-passi li jmiss”, Brussell, JOIN(2012) 19 final, 26.6.2012.

(3) Ara r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta’ Jannar 2011 dwar “Politika sostenibbli tal-UE għat-Tramuntana Estrema”, P7_TA(2011)0024, p. 52.

(4) Norsk Polarinstitutt, www.npolar.no, u Matthews, J.A.:The Encyclopedia of Environmental Change (L-Enċiklopedija tat-Tibdil fil-Klima), Sage, Londra 2013.

(5) Opinjoni tal-KESE ĠU C 133, 09.05.2013, p. 41.

(6) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni “L-Unjoni Ewropea u r-Reġjun tal-Artiku”, COM(2008) 763 final, 20.11.2008.

(7) Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar Kwistjonijiet dwar l-Artiku, l-2985 laqgħa tal-Kunsill Affarijiet Barranin, 8 ta’ Diċembru 2009.

(8) Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar “Politika sostenibbli tal-UE għat-Tramuntana Estrema”, 20.1.2011.

(9) Għal informazzjoni aġġornata dwar ir-reġjun tal-Artiku u l-governanza tiegħu, ara “Arctic Governance: balancing challenges and development”, Regional Briefing, (Il-governanza tal-Artiku: il-bilanċ tal-isfidi u l-iżvilupp, nota reġjonali) Parlament Ewropew, DĠ għall-Politiki Esterni tal-Unjoni, Dipartiment tal-Politika. Fernando Garcés de los Fayos, DG EXPO/B/polDep/Note/2012_136, Ġunju 2012.

(10) www.lapinliitto.fi

(11) Pereżempju, http://www.arcticbusinessforum.org

(12) Valutazzjoni tal-Impatt tal-Artiku, ACIA.

(13) In-Norveġja: The High North: visions and strategies, 2011; ir-Russja: The Russian Federation’s main state policy in the Arctic until 2020 and beyond 2008; il-Kanada: Canada’s Northern Strategy: Our North, Our Heritage, Our Future, 2009; l-Isvezja: The Arctic: Sweden’s strategy for the region, 2012; l-Istati Uniti: US: Arctic Region Policy, 2009; il-Finlandja: Finland’s Strategy for the Arctic Region, 2011; id-Danimarka, il-Groenlandja u l-Gżejjer Faroe: Kingdom of Denmark Strategy for the Arctic 2011-2020, 2011; l-Islanda: http://www.utanrikisraduneyti.is.

(14) Riżoluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari tan-Nato Nru 396.

(15) www.arctic-council.org

(16) Is-Segretarjat għall-Popli Indiġeni tal-Kunsill tal-Artiku (The Arctic Council Indigenous Peoples Secretariat –IPS), www.arcticpeoples.org

(17) www.beac.st

(18) www.beac.st

(19) www.norden.org

(20) www.cbss.org

(21) http://eeas.europa.eu/north_dim/index_en.htm

(22) www.consilium.europa.eu 6597/13

(23) http://www.northerndimension.info/component/content/article/10-innerpage/9-ndbc

(24) www.UN.org

(25) www.imo.org

(26) www.UN.org

(27) www.unep.org

(28) Riżoluzzjoni P6 TA(2008)0474, 9.10.2008.

(29) Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar Kwistjonijiet dwar l-Artiku, l-2985 laqgħa tal-Kunsill Affarijiet Barranin, 8 ta’ Diċembru 2009. Ara wkoll in-nota 9 f’qiegħ il-paġna.

(30) Is-Seba’ Programm Kwadru għall-Attivitajiet ta’ Riċerka.

(31) SWD(2012) 182, Anness I, u Kooperazzjoni Territorjali Ewropea, Anness II (mhux disponibbli bil-Malti).