MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 161/8

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Iċ-ċittadin fil-qalba ta’ Suq Intern diġitali inklużiv: pjan ta’ azzjoni għal suċċess” (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 161/02

Relatur: is-Sinjura DARMANIN

Nhar id-19 ta’ Jannar 2012, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni dwar

Iċ-ċittadin fil-qalba ta’ Suq Intern diġitali inklużiv: pjan ta’ azzjoni għal suċċess

(opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar is-7 ta’ Marzu 2013.

Matul l-488 sessjoni plenarja tiegħu li saret fl-20 u l-21 ta’ Marzu 2013 (seduta tal-20 ta’ Marzu), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’69 vot favur u astensjoni waħda (1).

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Is-Suq Intern diġitali għandu potenzjal kbir biex jippromovi t-tkabbir, l-impjiegi u l-prosperità b’mod ġenerali. Madankollu, illum il-ġurnata għadd ta’ ċittadini għadhom esklużi mill-benefiċċji ta’ din l-opportunità. Ir-raġunijiet għal din l-esklużjoni huma soċjoloġiċi, kulturali kif ukoll leġislattivi. Il-KESE identifika għadd ta’ sfidi u ostakli li bħalissa qed iwaqqfu liċ-ċittadini milli jkunu tabilħaqq fil-qalba tas-Suq Uniku diġitali, u dawn huma: a) problemi infrastrutturali; b) qafas legali mhux ċar; c) definizzjoni mhux ċara tad-drittijiet taċ-ċittadini; d) nuqqas ta’ implimentazzjoni sħiħa ta’ skemi, kemm individwali kif ukoll kollettivi, għas-soluzzjoni tal-ilmenti; e) diskrepanzi fl-ambjent tal-konsumatur fi Stati Membri differenti; f) iċ-ċibersigurtà; g) nuqqas ta’ implimentazzjoni sħiħa tal-akkwist elettroniku u tal-firma elettronika; h) nuqqas ta’ implimentazzjoni tas-servizzi tal-gvern elettroniku; u i) l-infurzar tas-Suq Intern.

1.2 Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li jittieħdu diversi azzjonijiet sabiex jintlaħaq bis-sħiħ l-għan li ċ-ċittadin jitqiegħed fil-qalba tas-Suq Uniku diġitali: a) aċċess bla ħlas u universali; b) internet miftuħ u n-newtralità tal-internet (net neutrality); c) prevenzjoni tal-abbużi; d) standardizzazzjoni tal-ICTs; e) interoperabilità u interkonnettività; f) cloud computing; g) kontroll tal-prezzijiet, i.e. tariffi minimi; h) edukazzjoni u taħriġ; i) protezzjoni kontra l-frodi ċibernetiċi u l-kriminalità ċibernetika (pereżempju l-piraterija u l-falsifikazzjoni); j) sikurezza (inklużi l-protezzjoni tad-data u l-privatezza, il-protezzjoni tat-tfal, l-anzjani u l-persuni b’diżabilitajiet); k) karta għad-Drittijiet Diġitali (1); l) applikazzjoni tad-direttiva dwar id-drittijiet tal-kunsumaturi għal kontenut diġitali; m) reviżjoni tal-leġislazzjoni dwar il-kummerċ elettroniku, il-pagamenti elettroniċi, it-telefonija mobbli, eċċ.; n) reviżjoni tal-politika dwar ix-xandir; o) kampanji ta’ informazzjoni; p) parteċipazzjoni u involvement tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha tat-teħid ta’ deċiżjonijiet politiċi; q) pubblikazzjoni ta’ gwida tal-UE dwar servizzi diġitali.

2. Iċ-ċittadin fil-qalba tas-Suq Intern diġitali: iċ-ċittadin bħala attur ekonomiku, soċjali u politiku f’konformità mal-erba’ libertajiet bażiċi tas-Suq Intern

2.1 Il-proattività taċ-ċittadin bħala attur ekonomiku: ir-rivoluzzjoni diġitali ġabet fix-xejn għadd ta’ impjiegi. Madankollu, kif jgħid McKinsey (2), hija ħolqot 2,6 impjieg għal kull impjieg li ntilef. Is-soċjetà trid tadatta għal dan u bħalissa għandha l-potenzjal li tadatta. Ċerti impjiegi se jisparixxu u ġenerazzjonijiet iżgħar ser ikollhom perspettiva differenti: ser ikollhom jirrelataw mar-rivoluzzjoni diġitali bħala provveditur tal- impjiegi. Inizjattivi bħall-programm MIT Scratch joħolqu valur miżjud li jirrifletti l-valur tal-individwu. Eżempju ieħor huwa l-laboratorju “Skunk Works” tan-NASA, li ħoloq l-ambjent adatt għal kreattività wara li l-programm tax-Shuttle wasal fi tmiemu.

2.2 Il-proattività taċ-ċittadin bħala attur politiku: in-nies iridu jkunu ħielsa li jittrasferixxu l-ideat tagħhom, u l-internet jiffaċilita dan għalkemm il-ġenerazzjonijiet iżgħar jivvjaġġaw iżjed minkejja li jużaw l-internet ħafna. L-internet joħloq l-aptit li wieħed ikun involut ma’ nies oħra. It-teknoloġija diġitali ħolqot libertà ta’ moviment ġdida.

2.2.1 Jeżistu eżempji speċifiċi, kemm fl-Ewropa kif ukoll lil hinn minnha, ta’ ċittadini li jimmobilizzaw ruħhom biex jesprimu l-fehmiet tagħhom u jibdlu l-politiki b’mod demokratiku. Huwa ċar li l-ilħna taċ-ċittadini għandhom jinstemgħu aktar fix-xena politika. Il-proċess demokratiku wkoll irid jadatta għad-diġitalizzazzjoni.

2.3 Iċ-ċittadin bħala attur soċjali: il-ħiliet elettroniċi ma jfissrux biss li wieħed jitgħallem juża l-internet, iżda li wieħed jisfrutta l-internet għall-benefiċċju tal-komunità soċjali u biex javvanza fuq livell personali. Għal din ir-raġuni l-komunitajiet iridu jużaw iżjed il-potenzjal tal-internet. Madankollu, huwa imperattiv li jiġu rispettati bis-sħiħ l-għażliet personali tal-individwu li juża jew ma jużax l-internet.

2.4 Kif ġie enfasizzat fir-riżoluzzjonijiet tal-PE dwar “It-twettiq tas-Suq Uniku Diġitali” (3) u “Suq Uniku għall-Ewropej” (4), jeżistu għadd ta’ nuqqasijiet b’rabta mal-iżgurar li ċ-ċittadin ikun tabilħaqq fil-qalba tas-Suq Intern. Dawk in-nuqqasijiet, li mhumiex biss leġislattivi, iżda wkoll soċjoloġiċi, jinvolvu l-eżistenza kontinwa ta’ għadd ta’ ostakli għall-aċċess għal konsumaturi għas-suq intern.

3. Konsiderazzjonijiet u azzjonijiet ġenerali li għandhom jittieħdu sabiex jissaħħaħ l-użu diġitali taċ-ċittadin, konsiderazzjonijiet għal pjan ta’ azzjoni

L-aċċess, l-għarfien u l-fiduċja huma fost il-kwistjonijiet l-iżjed fundamentali għall-pubbliku meta juża l-internet u meta jibda jagħmel użu mis-suq diġitali.

3.1 Aċċess

Huwa imperattiv li tiġi ggarantita l-kapaċità għal aċċess ugwali għal kull ċittadin tal-UE. F’dan ir-rigward, għandhom jiġu kkunsidrati l-infrastruttura, il-hardware, is-software u l-orgware (5).

Aċċess permezz tal-infrastruttura

3.1.1 Kull ċittadin tal-UE għandu jkollu l-istess kapaċità ta’ aċċess għall-internet (6). Barra minn hekk, huwa essenzjali li prezz massimu fiss għall-prezz għal kull Mbps, kemm għal aċċess fiss kif ukoll aċċess mhux fiss (mobile access), jiġi determinat u stabbilit madwar l-Istati Membri kollha.

3.1.1.1 Skont il-BEREC (Korp ta’ Regolaturi Ewropej għal Telekomunikazzjonijiet Elettroniċi), il-maġġoranza tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali rċevew ilmenti minn konsumaturi dwar id-diskrepanza bejn il-veloċitajiet ta’ aċċess irreklamati u l-veloċitajiet reali ta’ konnessjonijiet tal-internet. Suq Intern diġitali reali jista’jeżisti biss jekk l-operaturi kollha tan-netwerks fl-UE jkunu taħt skrutinju pubbliku strett sabiex ikun garantit il-bandwidth nominali skont il-pilastru relatat mal-broadband tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa.

3.1.1.2 L-eteroġeneità attwali tal-aċċess mhux fiss għall-internet hija wieħed mill-ikbar ostakli għal Suq Intern diġitali reali, b’mod speċjali minħabba li żdiedu daqstant malajr l-ismartphones u t-tablets li għalhekk qed iżidu l-importanza ekonomika għall-pubbliku ta’ attivitajiet fuq il-mowbajl u bbażati fl-internet (kummerċ elettroniku, saħħa elettronika, eċċ.). F’dan il-kuntest, l-Azzjoni 101 tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa tindika b’mod ċar li d-differenza bejn it-tariffi għar-roaming u dawk nazzjonali għandha teqreb lejn iż-żero sal-2015.

3.1.1.3 Barra minn hekk, l-infrastruttura għandha tiżgura kopertura sħiħa tal-Ewropa kollha peress li n-nies m’għandhomx jiġu diskriminati kontra minħabba li jinsabu f’żona rurali. Il-KESE jirrikonoxxi li l-industrija tista’ tqis li l-provvediment ta’ tali infrastruttura m’huwiex vijabbli mil-lat ekonomiku. Madankollu, dan l-ostaklu jrid jingħeleb. Soluzzjonijiet potenzjali jistgħu jinkludu PPP għaż-żoni rurali. Il-provvedituri tal-kontenut jistgħu wkoll jifformaw sħubijiet biex jinvestu fl-infrastruttura billi ta’ sikwit jibbenefikaw sussegwentement mill-kopertura.

Hot-spots għall-wi-fi f’żoni urbani

3.1.2 L-aċċess bla ħlas għas-servizz tal-wi-fi għandu jkun dritt fundamentali għal kull ċittadin Ewropew. Il-KESE jemmen (7) li l-organizzazzjoni ta’ aċċess bla ħlas għall-internet għall-pubbliku fiż-żoni prinċipali tal-bliet u l-fornitura tal-aċċess għal data miftuħa (open data) 2.0 kif ukoll għas-sorsi miftuħa ser jagħtu l-possibbiltà lin-nies li jikkomunikaw u jfittxu impjiegi.

3.1.3 Filwaqt li l-kopertura ġeografika m’għandhiex tkun rekwiżit strett, huwa essenzjali li kull muniċipalità tiggarantixxi l-eżistenza ta’ talinqas post wieħed fejn ikun hemm aċċess għall-wi-fi. Approċċ razzjonali huwa li jiġi garantit għadd minimu ta’ hot spots bla ħlas proporzjonali għad-daqs tal-popolazzjoni; kull awtorità regolatorja nazzjonali tista’ tispeċifika r-regoli lokali f’konformità mad-direttivi tal-UE.

3.1.4 Għalkemm l-aċċess għall-internet u netwerk universali tal-broadband huma rikonoxxuti li għandhom importanza mill-ikbar, il-Kummissjoni rrimarkat (8) li ma jeżistix qbil dwar ir-rwol futur tal-obbligi ta’ servizz universali (“USOs”) sabiex jitwettqu l-objettivi tal-broadband tal-Ewropa.

3.1.5 Sal-lum, il-Finlandja, Spanja u Malta adottaw leġislazzjoni biex jinkludu l-broadband fl-USOs nazzjonali. Fil-5 ta’ Lulju 2011 il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni (9) fejn enfasizza l-importanza ta’ USO bħala xibka ta’ sikurezza għall-inklużjoni soċjali.

Hardware

3.1.6 Li tkun ċittadin diġitali Ewropew ifisser li tkun tista’ taqbad mal-internet, li min-naħa tiegħu jfisser li jkollok hardware u software adatt li jippermettulek tkun onlajn.

3.1.6.1 “Hardware” bażiku (10) għandu jkun disponibbli fil-pajjiżi kollha tal-UE bi prezz aċċessibbli għal kulħadd. Għal din ir-raġuni l-KESE jħeġġeġ bil-qawwa l-iżvilupp ta’ proġett speċifiku taħt l-Orizzont 2020 fejn il-hardware bażiku jkun jista’ jiġi manifatturat fl-Ewropea bi prezz ġenwinament raġonevoli. B’dispjaċir, il-baġit tal-Orizzont 2020 tnaqqas reċentament fil-Kunsill.

Software

3.1.6.2 Is-software (11) għandu jkun open-source, biex b’hekk jiġu evitati spejjeż żejda u jkunu jistgħu jintużaw għodod komuni, standards, mingħajr sjieda għall-editjar u l-qsim ta’ dokumenti. Dan is-software għandu jkun aċċessibbli wkoll għal persuni li jbatu minn diżabilitajiet. L-open-source għandu jikkomplementa software ieħor iżjed “mainstream”.

3.2 Nipproteġu internet miftuħ u n-newtralità tal-internet

3.2.1 Il-Kumitat diġà rrimarka (12) li, mil-lat taċ-ċittadin tal-UE, huwa essenzjali li l-ISPs jiggarantixxu li n-nies ikunu ħielsa jidħlu fl-internet pubbliku mingħajr restrizzjonijiet mill-gvernijiet jew mill-ISPs fuq il-kontenut, is-siti, il-pjattaformi, it-tipi ta’ tagħmir li jistgħu jkunu assoċjati u l-modi ta’ komunikazzjoni permessi. Dan huwa l-kunċett kollu kemm hu ta’ “internet miftuħ”, wieħed mid-drittijiet fundamentali taċ-ċittadin diġitali.

3.2.2 Barra minn hekk, l-ISPs kollha tal-UE għandhom jittrattaw is-sorsi kollha ta’ data simili tal-internet b’mod ugwali mingħajr ma jiddiskriminaw bejn tipi differenti ta’ traffiku għal raġunijiet ekonomiċi.

3.2.3 Is-sejbiet preliminari tal-BEREC dwar il-prattiki ta’ ġestjoni tat-traffiku fl-Ewropa juru b’mod ċar li l-ibblokkjar tat-traffiku tal-VoIP (13) huwa komuni (14).

3.2.4 Ir-regolaturi tal-UE sabu li servizzi ta’ VoIP bħal Skype huma bblokkjati l-iżjed minn operaturi ta’ linji mhux fissi. It-traffiku “peer-to-peer”, li jippermetti l-iskambju ta’ fajls bejn utenti tal-internet, regolarment jitnaqqas mill-veloċità tiegħu jew jiġi bblokkjat kemm mill-operaturi ta’ linji fissi kif ukoll dawk ta’ linji mhux fissi. Hekk kif aktar servizzi jemigraw għal fuq l-internet, l-operaturi jidhru li qed jaqgħu dejjem iżjed għat-tentazzjoni li jiddiskriminaw kontra servizzi oħrajn li jikkompetu ma’ tagħhom jew li ma jrendux ħafna, u għaldaqstant, qed jinħolqu binarji b’veloċitajiet differenti għal servizzi differenti. In-newtralità tal-internet b’hekk qed tiġi mhedda b’mod serju.

3.2.5 Għall-kuntrarju, il-prinċipju tan-newtralità tal-internet jimplika li l-ebda ISP ma jista’ jagħti prijorità lit-traffiku fuq l-internet għal raġunijiet ekonomiċi. Minflok, kull utent għandu jkun servit mill-aqwa sforz tal-ISP. Il-frażi “newtralità tal-internet” hija kompletament assenti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Aġenda Diġitali għall-Ewropa, iżda l-Kumitat jenfasizza li l-prinċipju tan-newtralità tal-internet għandu jkun definit b’mod mhux ambigwu u mħaddan fil-liġi Ewropea bħala approvazzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini kif definiti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

3.3 Orgware

3.3.1 It-teknoloġija mhijiex biżżejjed biex jiġi sfruttat il-potenzjal tas-Suq Uniku diġitali. L-Orgware – l-għarfien, il-ħiliet u s-sensibilità tal-utenti – huwa ta’ importanza indaqs. Għaldaqstant, il-KESE jenfasizza l-għarfien – il-ħiliet elettroniċi – filwaqt li jagħti ħarsa kritika lejn il-benefiċċji b’kunsiderazzjoni tal-perikli inerenti fl-użu tal-internet.

3.3.2 Għarfien

L-Orgware huwa aspett kruċjali tal-massimizzazzjoni tal-użu tal-internet billi wieħed ikun jaf kif għandu jużah mhux biss għad-divertiment iżda wkoll għal żvilupp personali u tal-komunità.

3.4 Jiġi żgurat taħriġ dwar il-ħiliet elettroniċi

3.4.1 Sabiex iċ-ċittadini tal-UE jkunu tabilħaqq fil-qalba tas-Suq Intern diġitali, huwa assolutament neċessarju li jeħtieġu ħiliet diġitali msaħħa u litteriżmu medjatiku avvanzat sabiex tiġi minimizzata b’mod effettiv il-qasma diġitali u tiġi massimizzata l-inklużjoni diġitali tagħhom.

3.4.1.1 L-inklużjoni diġitali timplika l-ewwel nett li kull ċittadin tal-UE jingħata l-istess opportunitajiet, u b’mod partikolari (15) lil: — anzjani; — persuni b’diżabilitajiet; — persuni bi dħul baxx; — persuni bi żvantaġġi fil-kamp edukattiv; u — minoritajiet. Għaldaqstant huwa essenzjali li jiġu proposti indikaturi għall-UE kollha tal-ħiliet diġitali u l-litteriżmu medjatiku (16) u li jiġu implimentati mill-iktar fis politiki fit-tul dwar il-ħiliet elettroniċi u l-litteriżmu (17) diġitali f’kull Stat Membru. Huwa essenzjali għalhekk li l-fondi ta’ koeżjoni, l-iżjed l-FSE, ikunu mmirati li jintużaw mill-atturi lokali tas-soċjetà ċivili sabiex jiżviluppaw il-ħiliet fil-qasam tal-litteriżmu elettroniku.

3.5 Skejjel diġitali

3.5.1 Il-proċess tad-diġitalizzazzjoni Ewropea jrid jinvolvi l-iskejjel – kemm l-għalliema kif ukoll l-istudenti. Huwa neċessarju li jiġu pprovduti l-mezzi għal skejjel diġitali reali, li jistgħu jiżviluppaw lejn amministrazzjoni u tagħlim iżjed diġitalizzati, u fl-istess waqt jikkontribwixxu għat-titjib ambjentali.

3.5.2 Filwaqt li normalment l-istudenti mdorrija jużaw teknoloġiji ġodda u jeħtieġu għajnuna u gwida biex jiżviluppaw il-ħiliet tagħhom, hemm rata għolja ta’ illitteriżmu fl-ICT fost il-ġenerazzjonijiet iktar avvanzati fl-età. Il-ħolqien ta’ skola diġitali u soċjetà diġitali jenfasizza l-bżonn li l-għalliema jiġu mħarrġa fil-ħiliet tal-ICT sabiex l-anzjani jkunu jistgħu jikkomunikaw aħjar mal-ġenerazzjonijiet iktar żagħżugħa.

3.5.3 Fil-fatt, il-metodi ta’ tagħlim iridu jiġu mgħallma mill-ġdid. Hija sfida kontinwa għall-għalliema li jsibu bilanċ adatt bejn metodi ta’ tagħlim tradizzjonali u teknoloġiji ġodda.

3.5.4 Barra minn hekk, sabiex tiċkien il-qasma bejn l-edukazzjoni tradizzjonali u t-teknoloġiji ġodda, iridu jiġu stabbiliti riżorsi ta’ tagħlim onlajn, biex b’hekk proċess ta’ tagħlim konsistenti u affidabbli jkun aċċessibbli għal kulħadd kullimkien. L-Azzjonijiet 61 (18) u 68 (19) tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropea jidhru li huma miżuri ta’ ppjanar f’dan is-sens. Madankollu, huwa importanti li wieħed jiftakar li mhux l-utenti aħħarin kollha fil-ġejjieni għandhom l-istess livell ta’ ħiliet fl-ICT. L-interfaces u l-kontenut għaldaqstant iridu jkunu jistgħu jiġu adattati għal livelli differenti sabiex ikunu jistgħu jintużaw faċilment mill-utent bażiku, u fl-istess waqt ikunu ta’ sfida u għaldaqstant aktar interessanti għall-utenti iktar avvanzati.

3.6 European Computer Driving Licence

3.6.1 Il-European Computer Driving Licence (ECDL) għandu jiġi estiż b’mod uffiċjali għall-Istati Membri kollha u jiġi kontinwament aġġornat għas-software u l-għodod tal-hardware l-iżjed reċenti disponibbli.

3.6.1.1 L-ECDL għandu jkun ibbażat fuq software miftuħ u għandu jingħata biss wara eżami standardizzata mill-UE. Għandu jiġi inkluż fil-programmi tal-iskejjel sekondarji pubbliċi kollha sabiex jipprovdi livell bażiku ta’ għarfien tal-IT lill-istudenti kollha tal-UE.

3.6.2 Huwa neċessarju li nimplimentaw il-kontenut skont il-mezzi li għandna f’idejna. Fl-isforz biex tiġi diġitalizzata l-Ewropa, l-UE għandha żżid id-disponibilità tar-riżorsi f’format diġitali, bħall-kotba elettroniċi. F’dan is-sens, il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ix-xewqa tal-Kummissjoni li tiżviluppa aktar il-Librerija Ewropea (20), iżda fl-istess waqt jibża’ li dan is-servizz potenzjalment revoluzzjonarju mhuwiex magħruf minn ħafna u għandu jiġi promoss aħjar, b’mod partikolari fis-settur edukattiv.

3.7 Fiduċja

3.7.1 Il-fiduċja hija kwistjoni ewlenija fl-iżgurar li l-potenzjal tal-internet jiġi massimizzat fis-Suq Intern. Għal dan il-għan in-nies iridu jkunu żguri li huma stabbiliti sistemi adegwati biex jiżguraw prevenzjoni tal-ħsara personali jew lill-komunità; livell adegwat ta’ protezzjoni; il-prosekuzzjoni tal-kriminali ċibernetiċi, b’mod simili għal dawk ta’ reati fiżiċi, kif ukoll regolazzjoni adatta tal-internet u l-infurzar tagħha.

3.8 Prevenzjoni

3.8.1 Hija essenzjali l-edukazzjoni fir-rigward tal-potenzjal u r-riskji ewlenin tal-internet. Kampanji edukattivi ċari mmirati lejn livelli differenti ta’ għarfien espert jistgħu jikkontribwixxu b’mod effettiv għall-prevenzjoni.

3.8.2 Ir-regolazzjoni hija wkoll element ewlieni sabiex tiġi żgurata l-prevenzjoni. Filwaqt li r-regolazzjoni tal-internet hija tabilħaqq diffiċli, il-protezzjoni minn kull tip ta’ riskju hija ta’ importanza kbira ħafna għaċ-ċittadin Ewropew. B’hekk, il-KESE jirrakkomanda b’mod qawwi li jitfassal fil-livell Ewropew qafas bażiku ta’ regolazzjoni li jista’ jiġi infurzat.

3.8.3 L-ISPs jistgħu jieħdu aktar responsabbiltà, pereżempju f’konformità mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, permezz ta’ awtoregolazzjoni, kif jiġi pprattikat b’suċċess f’xi setturi bħar-reklamar. Din l-għażla, li għandha tkun ta’ rimedju għas-sitwazzjoni attwali ta’ deregolazzjoni, timplika valutazzjoni u monitoraġġ regolari mil-leġislatur kif ukoll sanzjonijiet.

3.9 Protezzjoni

3.9.1 Meta jeqilbu għad-diġitali, iċ-ċittadini jridu jħossu li huma protetti b’mod adegwat. Għaldaqstant is-servizzi elettroniċi għandhom juru b’mod ċar il-livell ta’ protezzjoni li huma joffru. F’dan ir-rigward, il-provvedituri tal-kontenut jistgħu juru l-livell ta’ protezzjoni tas-siti tagħhom billi jsegwu linji gwida speċifiċi (21).

3.9.2 Is-serq tal-identità huwa wieħed mill-ikbar problemi li jħassbu lill-utenti. Għaldaqstant huwa rakkomandat li ssir riċerka sabiex jiġi ggarantit li tiġi protetta d-data personali fuq l-Internet.

3.9.3 Barra minn hekk, huwa essenzjali għaċ-ċittadini tal-UE li l-iżvilupp tan-netwerks diġitali tal-broadband ma jipproċedix għas-spejjeż tas-saħħa pubblika. B’mod partikolari, kull Stat Membru għandu jiggarantixxi, taħt l-istess qafas regolatorju tal-UE, dawn ir-rekwiżiti bażiċi: — esponiment sikur għall-kampi elettromanjetiċi; — projbizzjoni ta’ komponenti kimiċi perikolużi fil-prodotti tal-ICT; — żvilupp tan-netwerks f’armonija mal-ambjent; u — ħtieġa għal prodotti li jikkunsmaw livell ta’ enerġija baxxf’sejħiet pubbliċi għal offerti.

3.10 Prosekuzzjoni

3.10.1 Il-kriminalità ċibernetika hija serja daqs il-kriminalità fiżika u għandha tiġi trattata bl-istess mod. Huwa essenzjali li l-Istati Membri jżidu r-riżorsi tagħhom sabiex ikunu kapaċi jaqbdu u jressqu fil-qorti l-kriminali ċibernetiċi b’mod effettiv, effiċjenti u f’waqtu.

3.11 Karta tad-Drittijiet Diġitali

3.11.1 Il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni biex tistabbilixxi “Karta tad-Drittijiet Diġitali” taċ-ċittadin (22); dan se jkun mezz kif jiġi żgurat li ċ-ċittadin ikun tabilħaqq protett u għandu jsaħħaħ il-fiduċja fi ħdan is-Suq Intern diġitali.

4. Konsiderazzjonijiet speċifiċi

4.1 Servizzi tal-gvern elettroniku

4.1.1 Jidher ċar li l-gvern elettroniku jiffaċilita l-użu tas-servizzi tal-gvern, b’mod partikolari miċ-ċittadini u l-SMEs. L-interoperabilità hija prerekwiżit għal servizzi effettivi u effiċjenti ta’ gvern elettroniku. F’dan il-kuntest, iċ-ċittadini jrid ikollhom kontroll u aċċess sħiħ għad-data tagħhom mingħajr il-possibilità li din tiġi modifikata, iżda bil-kapaċità li jidentifikaw kull min kellu aċċess għal kwalunkwe parti minnha, b’mod uffiċjalment preskritt jew le. Madankollu, huwa essenzjali li n-nies ikollhom il-libertà tal-għażla biex jużaw servizzi kemm fil-forma diġitali kif ukoll dik tradizzjonali.

4.1.2 Madankollu, servizzi sħaħ tal-gvern elettroniku huma mixtieqa minħabba l-benefiċċji tagħhom, pereżempju tnaqqis fl-ispejjeż u fil-burokrazija u żieda fl-effiċjenza. L-Istati Membri kollha għandhom jagħżlu servizzi diġitali biex jikkontribwixxu għall-faċilitar tal-mobilità taċ-ċittadini.

4.2 L-SMEs u n-Netwerk Enterprise Europe (EEN)

4.2.1 Fl-Opinoni tiegħu dwar “Negozju Żgħir, Dinja Kbira” (23), il-Kumitat sejjaħ għal “miżuri li għandhom l-għan li jappoġġjaw il-kummerċ elettroniku, li jista’ jsir settur importanti għall-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs”. L-implimentazzjoni tal-istrateġija diġitali tal-UE hija prijorità assoluta anke għall-SMEs. F’dan il-kuntest u fid-dawl tal-potenzjal tal-SMEs għall-ħolqien tal-impjiegi, hija ta’ importanza strateġika li jiġu stabbiliti “punti ta’ kuntatt waħdanin” għall-VAT, sabiex jiġu promossi l-fatturazzjoni elettronika kif ukoll il-cloud computing. L-użu intelliġenti tal-ICT, l-iżvilupp tal-ħiliet elettroniċi fl-SMEs, iż-żieda fil-parteċipazzjoni tal-SMEs fl-akkwist elettroniku u l-aċċess sħiħ tagħhom għall-broadband huma kruċjali, kif inhuma strumenti bħan-Netwerk Ewropew ta’ Appoġġ għall-Kummerċ Onlajn (eBSN), il-Programm għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP) u l-Programm għall-Kompetittività tal-Intrapriżi u l-SMEs (COSME).

4.2.2 Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tirrivedi l-governanza tal-EEN u li tqiegħed lill-SMEs Ewropej f’ambjent diġitali. Hawnhekk ukoll, il-fiduċja f’Suq Intern diġitali taqdi rwol ewlieni u approċċ minn isfel għal fuq li jinvolvi l-imsieħba soċjali jista’ jkollu valur miżjud didattiku.

4.2.3 In-Netwerk Ewropew tal-Intrapriżi (NEI) inħoloq biex jappoġġa SMEs Ewropej fl-iżvilupp ta’ swieq ġodda, l-implimentazzjoni ta’ teknoloġiji ġodda u l-aċċess għal fondi tal-UE.

4.2.4 Ir-rwol tal-NEI għandu jissaħħaħ sabiex ikollu s-setgħa jiggarantixxi l-inklużjoni diġitali universali għall-SMEs Ewropej kollha u jgħin kull ċittadin tal-UE jkollu aċċess għad-data miftuħa kollha disponibbli li b’mod gradwali tista’ toħloq netwerk diġitali ta’ konnessjonijiet madwar l-UE kollha.

4.2.5 L-effikaċja ta’ azzjonijiet tan-NEI għandha tiġi monitorjata l-ħin kollu mill-Kummissjoni permezz tal-ġbir perjodiku ta’ kontribuzzjonijiet u opinjonijiet mill-SMEs tal-UE u miċ-ċittadini kollha tal-UE li bbenefikaw mis-servizzi tiegħu.

4.3 Ostakli naturali għas-Suq Intern diġitali

4.3.1 Il-lingwa hija waħda mill-ostakli naturali l-iżjed prominenti għas-Suq Uniku – diġitali u mhux.

4.3.2 Għalkemm huwa dritt, li wieħed jibqa’ eskluż mis-Suq Uniku diġitali u l-benefiċċji reali tiegħu huwa ostaklu.

4.3.3 Filwaqt li s-Suq Uniku diġitali elimina ostakli ġeografiċi u l-iżolament, il-kuntatti mad-dinja fiżika, bħat-trasport tal-merkanzija, għadhom il-kawża li l-post ġeografiku u l-iżolament ikunu ostaklu naturali.

Brussell, 20 ta’ Marzu 2013. Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Staffan NILSSON

(1) Reċentement il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat ġabra tad-drittijiet li bħalissa jeżistu f’testi legali differenti tal-UE: https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/code-eu-online-rights.

(2) McKinsey Mejju 2011: Internet Matters, the net’s sweeping impact on jobs, growth and prosperity.

(3) Rapp. Pablo Arias Echeverría, 2012/2030 (INI), 11.12.2012.

(4) Rapp. António Fernando Correia de Campos, 2010/2278 (INI), 06.04.2011.

(5) “Orgware” jirriferi għall-bini tal-kapaċità ta’ atturi istituzzjonali differenti involuti fil-proċess ta’ adattament ta’ teknoloġija ġdida (-Wikipedia).

(6) L-Aġenda Diġitali diġà stabbilixxiet it-tliet miri ewlenin għall-kapaċità tal-broadband: 100 % taċ-ċittadini tal-UE għandu jkollhom konnessja ta’ 2Mbps sal-2013, u, sa tmiem l-2020, 100 % taċ-ċittadini tal-UE għandu jkollhom konnessja ta’ 30 Mbps u 50 % tad-djar Ewropej għandu jkollhom abbonamenti ’l fuq minn 100 Mbps.

(7) Ara nota 2.

(8) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Servizz universali fil-komunikazzjonijiet elettroniċi: rapport dwar l-eżitu tal-konsultazzjoni pubblika u t-tielet reviżjoni perjodika tal-kamp ta’ applikazzjoni skont l-Artikolu 15 tad-Direttiva 2002/22/KE (23.11.2011).

(9) Riżoluzzjoni (P7_TA(2011)0306).

(10) “Hardware” huwa mifhum li jfisser desktop PC, laptop, netbook, smartphone, tablet jew kwalunkwe tagħmir elettroniku ieħor li jista’ jkollu konnessjoni ma’ netwerk.

(11) “Software”: l-iżjed browser tal-internet u pakkett tal-editjar ta’ dokumenti.

(12) ĠU Ċ 24, 28.01.2012, p. 139.

(13) Voice over IP.

(14) Is-sejbiet huma r-riżultat ta’ stħarriġ li sar mill-BEREC tul diversi xhur u jirrappreżentaw informazzjoni li nġabret minn 250 operatur ta’ linji fissi u 150 ta’ linji mhux fissi madwar l-Ewropa.

(15) ĠU Ċ 318, 29.10.2011, p. 9.

(16) Azzjoni 62 tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa.

(17) Azzjoni 66 tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa.

(18) Tiġi żviluppata għodda tal-edukazzjoni tal-konsumatur onlajn dwar it-teknoloġiji medjatiċi l-ġodda.

(19) L-Istati Membri għandhom jinkludu fil-politiki nazzjonali t-tagħlim elettroniku.

(20) Azzjoni 79 tal-Aġenda Diġitali għall-Ewropa, Jiġi propost mudell sostenibbli għall-iffinanzjar tal-librerija diġitali Ewropea.

(21) Fl-assenza ta’ regolazzjoni, il-provvedituri tal-kontenut jistgħu jiżviluppaw kodiċi ta’ kondotta bħal fil-każ ta’ ħafna setturi oħrajn (iktar informazzjoni hawnhekk: http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.self-and-co-regulation-enter-the-database).

(22) Ara nota 1.

(23) ĠU C 229, 31.07.2012, p. 49.