Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni, f’isem l-Unjoni Ewropea, tal-Protokoll li Jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ /* COM/2015/050 final - 2015/0029 (NLE) */





MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI 1. IL-KUNTEST TAL-PROPOSTA Il-faċilitazzjoni tal-kummerċ ġiet miżjuda ma’ programm ta’ ħidma tad-WTO fil-Konferenza Ministerjali ta’ Singapor fl-1996. Iċ-Ċiklu ta’ Doha ta’ negozjati kummerċjali fl-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (imsejjaħ ukoll l-Aġenda ta’ Doha għall-Iżvilupp jew “DDA”) tnieda fl-2001 u kien ikopri sett wiesa’ ta’ kwistjonijiet inklużi l-agrikoltura, il-prodotti industrijali, is-servizzi, is-sussidji industrijali u l-kwistjonijiet ta’ żvilupp. In-negozjati dwar il-faċilitazzjoni tal-kummerċ madankollu bdew biss aktar tard wara Lulju 2004, meta l-Kunsill Ġenerali tad-WTO adotta l-“Pakkett ta’ Qafas taċ-Ċiklu ta’ Doha tad-WTO” inkluż l-Anness D li jipprovdi l-qafas ta’ negozjati għall-faċilitazzjoni tal-kummerċ. Ladarba tniedu, in-negozjati dwar il-faċilitazzjoni tal-kummerċ kellhom mandat biex jiċċaraw u jtejbu l-aspetti rilevanti ta’ diversi artikoli tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tal-1994 (“GATT 1994”): L-Artikolu V (Libertà ta’ Tranżitu), l-Artikolu VIII (Drittijiet ta’ Ħlas u Formalitajiet marbuta mal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni), u l-Artikolu X (Pubblikazzjoni u Amministrazzjoni tar-Regolamenti Kummerċjali) bil-ħsieb li jitħaffef aktar il-moviment, ir-rilaxx u l-ikklerjar ta' merkanzija, inklużi oġġetti fi tranżitu. Barra minn hekk, il-mandat jistabbilixxi li “in-negozjati jimmiraw aktar lejn id-dispożizzjonijiet għal kooperazzjoni effettiva bejn l-awtoritajiet doganali jew oħra xierqa marbuta mal-faċilitazzjoni tal-kummerċ u kwistjonijiet ta’ konformità doganali”. Fl-aħħar nett, fil-mandat jissemma wkoll li r-riżultati tan-negozjati jqisu bis-sħiħ il-prinċipju ta’ trattament speċjali u differenzjali għal pajjiżi li qed jiżviluppaw jew l-anqas żviluppati. Inkluż li l-limitu u ż-żmien tad-dħul fl-impenji jkunu relatati mal-kapaċitajiet tal-implimentazzjoni ta’ Membri li qed jiżviluppaw u dawk l-anqas żviluppati. Matul id-disa' Konferenza Ministerjali tad-WTO (MC 9) li saret bejn it-3 u s-6 ta’ Diċembru 2013, intlaħaq kunsens dwar sett ta’ kwistjonijiet DDA, inkluż il-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ. F’dan il-kuntest, ir-riżultat ewlieni ta’ MC 9 kienet id-Deċiżjoni Ministerjali dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ (WT/MIN (13)/36 WT/L/911), li tistabbilixxi li: · In-negozjati tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ ġie konkluż, soġġett għal reviżjoni legali tat-test. · Ġie stabbilit Kumitat ta’ Tħejjija dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ sabiex jiġi żgurat dħul fis-seħħ rapidu tal-Ftehim u sabiex jitħejja għall-operazzjoni effiċjenti tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ mad-dħul fis-seħħ tiegħu. · Il-Ministri taw struzzjonijiet lill-Kunsill Ġenerali biex jadottaw Protokoll li jiddaħħal dan il-Ftehim bħala Anness 1A mal-Ftehim ta’ Marrakexx li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, u biex il-Protokoll jinfetaħ għall-aċċettazzjoni sal-31 ta’ Lulju 2015. Fl-ewwel nofs tal-2014 tlestiet ir-reviżjoni legali tat-test tal-Ftehim. Il-Protokoll kien maħsub għal adozzjoni sal-aħħar ta’ Lulju 2014; madankollu, waqt il-Kunsill Ġenerali tad-WTO mill-24 sal-25 ta’ Lulju, Membru imblokka l-adozzjoni tal-Protokoll minħabba li ma kienx sodisfatt bil-progress li sar fuq programmi ta’ ħażna pubblika (li kienu suġġett ta’ Deċiżjoni Ministerjali oħra f’Bali). F’Novembru 2014, wara negozjati iebsin prinċipalment bejn l-Indja u l-Istati Uniti, intlaħaq ftehim u nstabet soluzzjoni. Għalhekk, fis-26 ta’ Novembru 2014, il-Kunsill Ġenerali adotta l-Protokoll li jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u fetħu għall-aċċettazzjoni minn kull membru tad-WTO skont il-proċeduri interni tagħha. Il-Protokoll se jidħol fis-seħħ skont l-Artikolu X.3 tal-Ftehim tad-WTO, b’effett għall-Membri li jkunu aċċettaw il-Protokoll u mal-aċċettazzjoni minn żewġ terzi tal-Membri tad-WTO. 2. IR-RIŻULTAT TAN-NEGOZJATI Il-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ huwa l-ewwel ftehim fl-istorja tad-WTO u jinkludi għadd ta’ miżuri mfassla biex itejbu l-moviment transfruntier tal-merkanzija billi titjieb it-trasparenza, jiġu ssimplifikati l-proċeduri doganali u tiġi eliminata l-burokrazija. Għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw, dan jinkludi wkoll il-flessibbiltajiet innovattivi li jistgħu jsiru standard fil-ftehimiet tat-tip skont ir-regoli tal-futur. Huwa mistenni li l-benefiċċji tiegħu jkunu għoljin ħafna. L-Indikaturi tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ tal-OECD jistmaw li l-implimentazzjoni komprensiva tal-miżuri kollha tal-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ inaqqsu l-kostijiet tal-kummerċ totali b'10 % fil-pajjiżi żviluppati u bi 13 - 15,5 % fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw. Il-Ftehim huwa maqsum f’żewġ taqsimiet: · Taqsima I tinkludi dispożizzjonijiet biex jitħaffu l-moviment, ir-rilaxx u l-ikklerjar tal-merkanzija. Dan jiċċara u jtejjeb l-Artikoli rilevanti (V, VIII u X) tal-GATT 1994. · It-Taqsima II tinkludi dispożizzjonijiet għal trattament speċjali u differenzjali għall-pajjiżi l-anqas żviluppati u li qed jiżviluppaw bil-għan li jingħataw għajnuna biex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim. L-impenji indirizzati fit-Taqsima I huma wiesgħa u jinkludu dispożizzjonijiet għall-pubblikazzjoni tal-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri, inkluża l-pubblikazzjoni fuq l-internet; dispożizzjonijiet għal deċiżjonijiet bil-quddiem; dixxiplini dwar it-tariffi u l-imposti; ipproċessar qabel il-wasla tal-merkanzija; użu ta’ pagament elettroniku; rilaxx mgħaġġel tal-merkanzija; miżuri għall-faċilitazzjoni tal-kummerċ għal operaturi awtorizzati; rilaxx malajr ta' konsenji mħaffin u merkanzija li tiskadi; inqas formalitajiet u rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni; promozzjoni tal-użu ta’ punt uniku ta' kuntatt; uniformità fl-applikazzjoni ta’ proċeduri fil-fruntiera; ammissjoni temporanja tal-merkanzija; proċeduri ta’ tranżitu simplifikati u mtejba; u dispożizzjonijiet għall-kooperazzjoni doganali. Barra minn hekk, biex tingħata għajnuna lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw u lill-pajjiżi l-inqas żviluppati biex jimplimentaw ir-riformi tal-faċilitazzjoni tal-kummerċ, il-Ftehim jinkludi flessibbiltajiet bla preċedent rigward trattament speċjali u differenzjali. Għalkemm il-Ftehim se jkun jorbot fl-intier tiegħu fuq pajjiżi żviluppati sa mid-dħul tiegħu fis-seħħ, huwa jirrikonoxxi li xi pajjiżi membri li qed jiżviluppaw u l-inqas żviluppati se jeħtieġu assistenza teknika qabel ma jkunu jistgħu jimplimentaw xi obbligi li dan jorbothom li jsiru. Konsegwentement, ġie miftiehem li l-impenji minn pajjiżi membri li qed jiżviluppaw u l-inqas żviluppati se jiġu implimentati skont kategoriji differenti ta’ impenji li jirrappreżentaw perjodi differenti għall-implimentazzjoni. Huwa f’idejn kull pajjiż li qed jiżviluppa u l-anqas żviluppat biex jiddetermina ż-żmien u d-dħul fis-seħħ tal-impenji tiegħu, skont il-kategoriji li ġejjin: · L-impenji tal-Kategorija A huma dawk li Membru jkun identifika għall-implimentazzjoni mad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim; · L-Impenji tal-Kategorija B huma dawk li Membru jkun identifika għall-implimentazzjoni wara perjodu tranżitorju; · L-impenji tal-Kategorija C huma dawk li Membru jkun identifika għall-implimentazzjoni wara perjodu ta’ tranżizzjoni u fuq l-akkwist tal-kapaċità tal-implimentazzjoni permezz ta’ assistenza teknika u appoġġ għall-bini tal-kapaċità. Numru sinifikanti ta’ pajjiżi li qed jiżviluppaw diġà ppreżentaw in-notifiki tagħhom tal-impenji tal-Kategorija A. Ġiet stabbilita proċedura ta’ twissija bikrija kumplessa biex tkopri sitwazzjonijiet fejn pajjiż ikollu diffikultà biex jikseb l-appoġġ meħtieġ, jew fejn dan ikollu diffikultà fl-implimentazzjoni mingħajr assistenza teknika, u jeħtieġ li jiġu trasferiti ċerti impenji mill-Kategorija B għall-Kategorija C. L-impenji kollha notifikati lill-Kumitat dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ se jkunu annessi mal-Ftehim u jsiru parti integrali minnu. Il-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ se jidħol fis-seħħ ladarba jiġi aċċettat minn żewġ terzi tas-Sħubija tad-WTO. Id-dħul fis-seħħ mgħaġġel u implimentazzjoni rapida tal-Ftehim ikun fl-interess tal-Unjoni Ewropea kif ukoll Membri oħra tad-WTO, minħabba li l-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ se jikkontribwixxi għall-iżvilupp ekonomiku tal-Membri kollha tad-WTO. 3. ELEMENTI ĠURIDIĊI TAL-PROPOSTA Bażi ġuridika L-objettivi prinċipali ta’ Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ huma li jiġu ssimplifikati l-proċeduri doganali u li jiġi żgurat li l-kummerċ jitmexxa mingħajr xkiel u b’mod prevedibbli kemm jista’ jkun. Għaldaqstant, il-Ftehim ikopri kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni. L-Artikolu 207(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), flimkien mal-Artikolu 218(6) tiegħu, jifforma l-bażi legali għal din il-proposta. Il-proposta taqa’ fil-kompetenza esklussiva tal-Unjoni. Għalhekk, il-prinċipju tas-sussidjarjetà ma japplikax. Azzjoni proposta L-Artikolu 218(6) TFUE jipprevedi li l-Kunsill, bi proposta tal-Kummissjoni, jadotta d-Deċiżjoni li tikkonkludi l-Ftehim wara li jkun kiseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew. B’din il-proposta, il-Kunsill huwa mitlub li jikkonkludi l-Protokoll li Jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ. Il-Parlament Ewropew se jintalab biex jagħti l-kunsens tiegħu għall-konklużjoni tal-Protokoll. 4. IMPLIKAZZJONI BAĠITARJA Din il-proposta ma għandha l-ebda implikazzjoni għall-baġit tal-Unjoni. 2015/0029 (NLE) Proposta għal DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL dwar il-konklużjoni, f’isem l-Unjoni Ewropea, tal-Protokoll li Jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 207(4) flimkien mal-punt v) tal-Artikolu 218(6)(a) tiegħu, Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni Ewropea, Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Parlament Ewropew[1], Billi: (1) F’Novembru 2001, l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (“WTO”) nediet iċ-Ċiklu ta’ Doha ta’ negozjati kummerċjali, magħruf bħala l-Aġenda tal-Iżvilupp ta’ Doha. In-negozjati dwar il-faċilitazzjoni tal-kummerċ ġew imnedija f’Lulju 2004, ibbażati fuq impenn biex jiġu ċċarati u jittejbu diversi Artikoli tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ 1994 (“GATT 1994”): L-Artikolu V (Libertà ta’ Tranżitu), l-Artikolu VIII (Drittijiet ta’ Ħlas u Formalitajiet marbuta mal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni), u l-Artikolu X (Pubblikazzjoni u Amministrazzjoni tar-Regolamenti Kummerċjali) bil-ħsieb li jitħaffef aktar il-moviment, ir-rilaxx u l-ikklerjar ta' merkanzija, inklużi merkanzija fi tranżitu. Barra minn hekk, il-mandat jirreferi għal dispożizzjonijiet għal kooperazzjoni effettiva bejn l-awtoritajiet doganali jew oħra xierqa marbuta mal-faċilitazzjoni tal-kummerċ u kwistjonijiet ta’ konformità doganali. (2) In-negozjati tmexxew mill-Kummissjoni b’konsultazzjoni mal-Kumitat stabbilit bl-Artikolu 207(3) tat-Trattat. (3) Fid-disa' Konferenza Ministerjali tad-WTO li saret f’Bali mit-3 sas-6 ta’ Diċembru 2013 ġiet adottata d-Deċiżjoni Ministerjali dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ, fejn ġew konklużi n-negozjati dwar il-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ soġġett għar-rieżami legali tat-test. Fid-Deċiżjoni Ministerjali twaqqaf ukoll il-Kumitat Preparatorju dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ u ngħataw struzzjonijiet lill-Kunsill Ġenerali tad-WTO biex jadotta Protokoll li jinkludi l-Ftehim bħala Anness 1A mal-Ftehim ta’ Marrakexx li jistabbilixxi d-WTO u li jiftħu għall-aċċettazzjoni minn kull Membru tad-WTO skont il-proċeduri interni tagħha. (4) Fil-laqgħa tiegħu tas-26 ta’ Novembru 2014, il-Kunsill Ġenerali tad-WTO adotta l-Protokoll li jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (“il-Protokoll”) u fetħu għall-aċċettazzjoni mill-Membri tad-WTO. (5) Il-Protokoll jinkludi Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ u l-impenji ta’ pajjiżi li qed jiżviluppaw li huma inkorporati bħala Anness mal-Ftehim. Numru sinifikanti ta’ pajjiżi li qed jiżviluppaw diġà nnotifikaw l-impenji tagħhom tal-Kategorija A skont l-Artikolu 15(1) tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ. Il-Kumitat dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ se tirċievi n-notifiki tal-impenji skont il-Kategorija A għall-pajjiżi l-anqas żviluppati skont l-Artikolu 15(2) tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ u n-notifiki tal-impenji skont il-Kategoriji B u C kemm għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw kif ukoll għall-pajjiżi l-anqas żviluppati skont l-Artikolu 16(5) tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ. L-impenji se jsiru parti integrali tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ. (6) Il-Protokoll għandu jiġi konkluż f’isem l-Unjoni. ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI: Artikolu 1 Il-Protokoll li Jemenda l-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ huwa b’dan konkluż f’isem l-Unjoni Ewropea. It-test tal-Protokoll huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni. Artikolu 2 Il-President tal-Kunsill jaħtar lill-persuna/i li jkollha s-setgħa li tiddepożita, f’isem l-Unjoni, l-istrument ta’ aċċettazzjoni, kif speċifikat fil-paragrafu 4 tal-Protokoll sabiex ikun espress il-kunsens tal-Unjoni li tkun marbuta bil-Protokoll[2]. Artikolu 3 Dan il-Protokoll ma jiġix interpretat bħala li jagħti xi drittijiet jew jimponi xi obbligi li jistgħu jiġu invokati direttament fil-qrati tal-Unjoni Ewropea jew tal-Istati Membri. Artikolu 4 Din id-Deċiżjoni tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha. Magħmul fi Brussell, Għall-Kunsill Il-President [1] ĠU C , , p. . [2] Id-data tad-dħul fis-seħħ tal-Protokoll tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea mis-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill. PROTOKOLL LI JEMENDA L-FTEHIM TA' MARRAKEXX LI JISTABBILIXXI L-ORGANIZZAZZJONI DINJIJA TAL-KUMMERĊ Il-Membri tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ; B’referenza għall-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ; Wara li kkunsidraw id-Deċiżjoni tal-Kunsill Ġenerali fid-dokument WT/L/940, adottata skond il-paragrafu 1 tal-Artikolu X tal-Ftehim ta’ Marrakexx li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (“il-Ftehim tad-WTO"); B'dan jaqblu kif ġej: 1. L-Anness 1A tal-Ftehim tad-WTO, mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Protokoll skont il-paragrafu 4, jiġi emendat billi jiddaħħal il-Ftehim tal-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ, kif stabbilit fl-Anness għal dan il-Protokoll, u jrid jitpoġġa wara l-Ftehim dwar is-Salvagwardji. 2. Ma jistgħux jiddaħħlu riżervi dwar xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Protokoll mingħajr il-kunsens tal-Membri l-oħra. 3. Dan il-Protokoll huwa miftuħ għall-aċċettazzjoni mill-Membri. 4. Dan il-Protokoll jidħol fis-seħħ skont il-paragrafu 3 tal-Artikolu X tal-Ftehim tad-WTO[1]. 5. Dan il-Protokoll jiġi ddepożitat għand id-Direttur Ġenerali tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ li minnufih jipprovdi lil kull Membru kopja ċċertifikata tiegħu u notifika ta’ kull aċċettazzjoni tiegħu b’konformità mal-paragrafu 3. 6. Dan il-Protokoll jiġi rreġistrat skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 102 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti. Magħmul f’Ġinevra, fis-sebgħa u għoxrin jum ta’ Novembru elfejn u erbatax, f’kopja waħda fil-lingwa Ingliża, Franċiża u Spanjola, b’kull test meqjus awtentiku. __________ L-ANNESS TAL-PROTOKOLL LI JEMENDA L-FTEHIM TA' MARRAKEXX LI JISTABBILIXXI L-ORGANIZZAZZJONI DINJIJA TAL-KUMMERĊ FTEHIM DWAR IL-FAĊILITAZZJONI TAL-KUMMERĊ Preambolu Membri Wara li jiġu kkunsidrati n-negozjati mnedija skont id-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Doha; Filwaqt li jiġu mfakkra u riaffermati l-mandat u l-prinċipji li jinsabu fil-paragrafu 27 tad-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Doha (WT/MIN(01)/DEC/1) u fl-Anness D tad-Deċiżjoni tal-Programm ta' Ħidma ta' Doha adottat mill-Kunsill Ġenerali fl-1 ta' Awwissu 2004 (WT/L/579), kif ukoll fil-paragrafu 33 tal-Anness E tad-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Ħong Kong (WT/MIN(05)/DEC); Bl-għan li jiġu ċċarati u mtejba l-aspetti rilevanti tal-Artikoli V, VIII u X tal-GATT tal-1994 sabiex ikompli jitħaffef il-moviment, ir-rilaxx u l-ikklerjar tal-merkanzija, inkluża l-merkanzija fi tranżitu; Filwaqt li jiġu rikonoxxuti l-ħtiġijiet partikolari tal-Membri mill-pajjiżi li qed jiżviluppaw u speċjalment dawk l-anqas żviluppati, u li jixtiequ jtejbu l-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet f’dan il-qasam; Filwaqt li jiġu rikonoxxuti l-ħtieġa għal kooperazzjoni effettiva fost il-Membri dwar il-faċilitazzjoni tal-kummerċ u kwistjonijiet ta’ konformità doganali; B'dan jaqblu kif ġej: TAQSIMA I ARTIKOLU 1: IL-PUBBLIKAZZJONI U D-DISPONIBBILTÀ TAL-INFORMAZZJONI 1 Il-pubblikazzjoni 1.1. Kull Membru jippubblika minnufih l-informazzjoni li ġejja b’mod faċilment aċċessibbli u mhux diskriminatorju, sabiex gvernijiet, operaturi tas-suq, u partijiet oħra interessati jsiru familjari magħhom: (a) il-proċeduri tal-importazzjoni, l-esportazzjoni, it-tranżitu, (inklużi l-proċeduri tal-portijiet, tal-ajruporti, u dawk marbutin mal-punti ta' dħul), u l-formoli u d-dokumenti meħtieġa; (b) ir-rati tad-dazju u tat-taxxi applikati ta’ kull tip imposti fuq l-importazzjonijiet jew esportazzjonijiet, jew marbutin magħhom; (c) it-tariffi u l-imposti stabbiliti mill-aġenziji tal-gvern jew għalihom fuq l-importazzjoni, l-esportazzjoni jew it-tranżitu jew marbutin ma' dawn; (d) ir-regoli għall-klassifikazzjoni jew il-valutazzjoni tal-prodotti għal finijiet doganali; (e) il-liġijiet, ir-regolamenti, u d-deċiżjonijiet amministrattivi ta’ applikazzjoni ġenerali li jkollhom x’jaqsmu mar-regoli tal-oriġini; (f) ir-restrizzjonijiet jew il-projbizzjonijiet tal-importazzjoni, l-esportazzjoni jew tat-tranżitu; (g) id-dispożizzjonijiet dwar sanzjonijiet għall-ksur ta’ formalitajiet tal-importazzjoni, l-esportazzjoni, jew tat-tranżitu; (h) il-proċeduri għall-appell jew għar-rieżami; (i) il-ftehimiet jew xi partijiet minnhom, ma’ kwalunkwe pajjiż jew ma' pajjiżi, li għandhom x’jaqsmu mal-importazzjoni, l-esportazzjoni, jew it-tranżitu; (j) il-proċeduri dwar l-amministrazzjoni tal-kwoti tariffarji. 1.2. Xejn f’dawn id-dispożizzjonijiet ma jista' jiġi interpretat li l-pubblikazzjoni jew l-għoti tal-informazzjoni jeħtieġu jsiru f'lingwa differenti minn dik tal-Membru għajr kif stabbilit fil-paragrafu 2.2. 2 l-informazzjoni hija disponibbli fuq l-internet 2.1 Kull Membru jkollu disponibbli u aġġornat, sa fejn ikun possibbli u adegwat, dan li ġej fuq l-internet: (a) id- deskrizzjoni[2] tal-proċeduri ta' importazzjoni, esportazzjoni u ta' tranżitu tiegħu, inklużi l-proċeduri ta' appell u ta' rieżami, li jinfurmaw lill-gvernijiet, l-operaturi tas-suq u lil partijiet oħra interessati dwar il-passi prattiċi meħtieġa għall-importazzjoni, l-esportazzjoni u t-tranżitu; (b) il-formoli u d-dokumenti meħtieġa għall-importazzjoni f'dan il-Membru u l-esportazzjoni minnu, jew it-tranżitu fit-territorju ta’ dan il-Membru; (c) l-informazzjoni ta’ kuntatt taċ-ċentru/i tal-informazzjoni tiegħu. 2.2 Kull meta hu possibbli, id-deskrizzjoni msemmija fis-subparagrafu 2.1(a) tkun disponibbli wkoll f’waħda mil-lingwi uffiċjali tad-WTO. 2.3 Il-Membri huma mħeġġa jagħmlu disponibbli informazzjoni oħra marbuta mal-kummerċ permezz tal-internet, inkluża l-leġiżlazzjoni marbuta mal-kummerċ li hija rilevanti kif ukoll punti oħra msemmija fil-paragrafu 1.1. 3 Iċ-ċentri tal-informazzjoni 3.1 Kull Membru, bir-riżorsi disponibbli li għandu, jistabbilixxi jew iżommu ċentru tal-informazzjoni jew aktar sabiex iwieġeb għall-mistoqsijiet iġġustifikati tal-gvernijiet, tal-operaturi tas-suq u ta' partijiet interessati oħra dwar il-kwistjonijiet msemmija fil-paragrafu 1.1, u biex jipprovdi l-formoli u d-dokumenti meħtieġa msemmija fis-subparagrafu 1.1(a). 3.2 Il-Membri ta’ unjoni doganali jew involuti fl-integrazzjoni reġjonali jistgħu jistabbilixxu jew iżommu ċentri tal-informazzjoni komuni f'livell reġjonali sabiex jissodisfaw ir-rekwiżit tal-paragrafu 3.1 dwar il-proċeduri komuni. 3.3 Il-Membri huma mħeġġa biex ma jitolbux l-ħlas ta’ tariffa sabiex iwieġbu mistoqsijiet u jipprovdu l-formoli u d-dokumenti meħtieġa. Jekk ikun hemm dan il-ħlas, il-Membri jillimitaw it-tariffi u l-imposti tagħhom bejn wieħed u ieħor għall-ispiża tas-servizzi mogħtija. 3.4 Iċ-ċentri tal-informazzjoni jwieġbu għall-mistoqsijiet u jipprovdu formoli u dokumenti f’perjodu ta’ żmien raġonevoli li jkun stabbilit minn kull Membru, li jista' jvarja skont in-natura jew il-kumplessità tat-talba. 4 In-notifikazzjoni Kull Membru jinnotifika lill-Kumitat dwar il-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ stabbilit skont il-paragrafu 1.1 tal-Artikolu 23 (imsemmi f’dan il-Ftehim bħala “l-Kumitat”) dwar: (a) il-post(ijiet) uffiċjali fejn il-punti tas-subparagrafi 1.1 minn (a) sa (j) ġew ippubblikati; (b) il-Uniform Resource Locators tal-websajt(s) imsemmija fil-paragrafu 2.1; u (c) l-informazzjoni ta’ kuntatt taċ-ċentri tal-informazzjoni msemmija fil-paragrafu 3.1. ARTIKOLU 2: L-OPPORTUNITÀ LI JSIRU KUMMENTI, INFORMAZZJONI QABEL ID-DĦUL FIS-SEĦĦ, U L-KONSULTAZZJONIJIET 1 L-opportunità li jsiru kummenti u l-informazzjoni qabel id-dħul fis-seħħ 1.1 Kull Membru, sa fejn huwa possibbli u konformi mal-liġi domestika u mas-sistema legali tiegħu, jipprovdi opportunitajiet u perjodu ta’ żmien xieraq għall-operaturi tas-suq u għal partijiet interessati oħra sabiex jikkummentaw dwar l-introduzzjoni proposta jew l-emendi fil-liġijiet u r-regolamenti ta’ applikazzjoni ġenerali marbutin mal-moviment, ir-rilaxx, u l-ikklerjar tal-merkanzija, inkluża l-merkanzija fi tranżitu. 1.2 Kull Membru, sa fejn huwa possibbli u konformi mal-liġi domestika u mas-sistema legali tiegħu, jiżgura li l-liġijiet u r-regolamenti ta' applikazzjoni ġenerali ġodda jew emendati marbutin mal-moviment, ir-rilaxx, u l-ikklerjar tal-merkanzija, inkluża l-merkanzija fi tranżitu, ikunu ppubblikati, jew b’xi mod l-informazzjoni dwarhom issir pubblikament disponibbli mill-aktar fis possibbli qabel mad-dħul fis-seħħ tagħhom, sabiex l-operaturi tas-suq u partijiet interessati oħra jsiru jafu bihom. 1.3 Tibdil fir-rati tad-dazju jew fir-rati tat-tariffi, miżuri li għandhom effett ta' sostenn, miżuri li l-effikaċja tagħhom tiġi mhedda minħabba konformità mal-paragrafi 1.1 jew 1.2, miżuri applikati f'ċirkustanzi ta' urġenza jew tibdiliet minuri fil-liġi domestika jew fis-sistema legali huma esklużi mill-paragrafi 1.1 u 1.2. 2 Konsultazzjonijiet Kull Membru, b'mod adegwat, jipprovdi konsultazzjonijiet regolari bejn l-aġenziji tal-fruntiera tiegħu u operaturi tas-suq jew partijiet interessati oħra lokalizzati fit-territorju tiegħu. ARTIKOLU 3: DEĊIŻJONIJIET BIL-QUDDIEM 1. Kull Membru joħroġ deċiżjoni bil-quddiem b’mod raġonevoli, bi skadenzi preċiżi, għall-applikant li jkun ressaq talba bil-miktub li jkun fiha l-informazzjoni kollha meħtieġa. Jekk Membru jonqos milli joħroġ deċiżjoni bil-quddiem, irid mill-ewwel jinnotifika lill-applikant bil-miktub, u jistipula l-fatti rilevanti u fuq liema bażi ħa d-deċiżjoni tiegħu. 2. Membru jista’ jirrifjuta li joħroġ deċiżjoni bil-quddiem għall-applikant meta l-mistoqsija mressqa fl-applikazzjoni: (a) tkun diġà pendenti f'każ li l-applikant ressaq quddiem xi aġenzija governattiva, it-tribunal tal-appell jew il-qorti; (b) tkun diġà ġiet deċiża minn xi tribunal tal-appell jew xi qorti. 3. Id-deċiżjoni bil-quddiem, wara li tinħareġ, tkun valida għal perjodu ta’ żmien raġonevoli, dejjem jekk ma jinbidlux il-liġi, il-fatti jew iċ-ċirkustanzi li jappoġġaw din id-deċiżjoni. 4. Meta l-Membru jirrevoka, jimmodifika, jew jinvalida d-deċiżjoni bil-quddiem, jagħti avviż bil-miktub lill-applikant li jistipula l-fatti rilevanti u fuq liema bażi ħa d-deċiżjoni tiegħu. Meta Membru jirrevoka, jimmodifika jew jinvalida deċiżjonijiet bil-quddiem b’effett retroattiv, jista’ jagħmel biss dan meta d-deċiżjoni kienet abbażi ta' informazzzjoni mhux kompluta, mhux korretta, falza, jew qarrieqa. 5. Deċiżjoni bil-quddiem maħruġa minn Membru tkun vinkolanti għall-Membru fir-rigward tal-applikant li fittex dan. Il-Membru jista’ jistipula li d-deċiżjoni bil-quddiem hija vinkolanti għall-applikant. 6. Kull Membru jippubblika, mill-inqas: (a) ir-rekwiżiti għall-applikazzjoni għal deċiżjoni bil-quddiem, inkluża l-informazzjoni li trid tingħata kif ukoll il-format; (b) iż-żmien previst għall-ħruġ ta' deċiżjoni bil-quddiem; u (ċ) it-tul ta’ żmien li d-deċiżjoni bil-quddiem hija valida. 7. Kull Membru jipprovdi, wara talba bil-miktub ta’ applikant, rieżami ta’ deċiżjoni bil-quddiem jew ta' deċiżjoni li tirrevoka, timmodifika, jew tinvalida d-deċiżjoni bil-quddiem.[3] 8. Kull Membru jagħmel ħiltu biex jagħmel pubblikament disponibbli kull informazzjoni marbuta mad-deċiżjonijiet bil-quddiem li jaħseb li tinteressa b'mod sinifikanti lil partijiet interessati oħra, filwaqt li jieħu kont tal-ħtieġa li tiġi protetta l-informazzjoni kummerċjali ta' natura kunfidenzjali. 9. Definizzjonijiet u kamp ta’ applikazzjoni (a) Deċiżjoni bil-quddiem hija deċiżjoni bil-miktub mogħtija minn Membru lill-applikant qabel l-importazzjoni ta’ merkanzija li tkun koperta mill-applikazzjoni, li tistabbilixxi t-trattament li l-Membru se jipprovdi għall-merkanzija meta din tiġi impurtata fir-rigward ta': (i) il-klassifikazzjoni tariffarja tal-merkanzija; u (ii) l-oriġini tal-merkanzija[4]. (b) Minbarra d-deċiżjonijiet bil-quddiem definiti fis-subparagrafu (a), il-Membri huma mħeġġa jipprovdu deċiżjonijiet bil-quddiem fuq: (i) il-metodu jew il-kriterji adegwati, u l-applikazzjoni tagħhom, li għandhom jintużaw għad-determinazzjoni tal-valur doganali skont sett partikolari ta’ fatti; (ii) l-applikabbiltà tar-rekwiżiti ta' Membru għall-ħelsien jew l-eżenzjoni mid-dazju; (iii) l-applikazzjoni tar-rekwiżiti ta' membru għall-kwoti, inklużi l-kwoti tariffarji; u (iv) kull kwistjoni oħra li għaliha Membru jaħseb li huwa adegwat li tinħareġ deċiżjoni bil-quddiem. (c) Applikant huwa esportatur, importatur jew kull persuna b’kawża ġustifikabbli, jew rappreżentant tagħha. (d) Membru jista' jesiġi li l-applikant ikollu rappreżentanza legali jew ikun reġistrat fit-territorju tiegħu. Sa fejn huwa possibbli, dawn ir-rekwiżiti ma jirrestrinġux il-kategoriji ta’ persuni eliġibbli biex japplikaw għal deċiżjonijiet bil-quddiem, u għandu jkun hemm kunsiderazzjonijiet partikolari għall-ħtiġijiet speċifiċi tal-impriżi żgħar u ta’ daqs medju. Dawn ir-rekwiżiti jkunu ċari u trasparenti, u ma jikkostitwixxux mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikabbli. ARTIKOLU 4: IL-PROĊEDURI GĦAL APPELL JEW GĦAL RIEŻAMI 1. Kull Membru jistipula li kull persuna li għaliha d-dwana toħroġ deċiżjoni amministrattiva[5], għandha d-dritt, fit-territorju tagħha għal: (a) appell amministrattiv jew rieżami minn awtorità amministrattiva ogħla jew indipendenti mill-uffiċjal, jew mill-uffiċċju li ħareġ id-deċiżjoni; u / jew (b) appell ġudizzjarju jew rieżami tad-deċiżjoni. 2. Il-leġiżlazzjoni ta’ Membru tista’ tesiġi li appell amministrattiv jew rieżami jinbdew qabel appell ġudizzjarju jew reviżjoni. 3. Kull Membru jassigura li l-proċeduri tiegħu għall-appell jew għar-rieżami jitwettqu b’mod mhux diskriminatorju. 4. Kull Membru jiżgura li, jekk id-deċiżjoni dwar l-appell jew ir-rieżami skont is-subparagrafu 1(a) ma jingħatawx, jew: (a) fi żmien perjodi prestabbiliti fil-liġijiet jew ir-regolamenti tiegħu; jew (b) mingħajr dewmien żejjed il-petizzjonant għandu d-dritt għal appell ulterjuri jew għal rieżami ulterjuri mill-awtorità amministrattiva jew mill-awtorità ġudizzjarja, jew għal xi rikors ieħor ta' awtorità ġudizzjarja[6]. 5. Kull Membru jiżgura li l-persuna msemmija fil-paragrafu 1 tingħata r-raġunijiet għad-deċiżjoni amministrattiva, sabiex din il-persuna tirrikorri għall-proċeduri tal-appell jew ta' rieżami fejn ikun meħtieġ. 6. Kull Membru huwa mħeġġeġ biex id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu jagħmilhom pertinenti għal deċiżjoni amministrattiva maħruġa minn aġenzija tal-fruntieri rilevanti, ħlief id-dwana. ARTIKOLU 5: MIŻURI OĦRA SABIEX TIŻDIED L-IMPARZJALITÀ, IN-NONDISKRIMINAZZJONI U T-TRASPARENZA 1 Notifiki għal kontrolli jew spezzjonijiet imsaħħin Meta Membru jadotta jew iżżomm sistema ta’ ħruġ ta’ notifiki jew ta' gwidi għall-awtoritajiet interessati tiegħu sabiex jissaħħaħ il-livell ta’ kontrolli jew spezzjonijiet fil-fruntiera fir-rigward ta’ ikel, xorb, jew għalf li jaqgħu taħt in-notifiki jew il-gwidi għall-protezzjoni tal-bniedem, tal-annimali, jew ta' ħajjet il-pjanti jew tas-saħħa fit-territorju tiegħu, id-dispożizzjonijiet segwenti japplikaw għall-metodu ta’ ħruġ, ta' terminazzjoni jew ta' sospensjoni tagħhom: (a) il-Membru jista’, skont kif ikun adegwat, joħroġ in-notifika jew il-gwida abbażi tar-riskju; (b) il-Membru jista’ joħroġ in-notifika jew il-gwida sabiex din tapplika biss, b’mod uniformi, għal dawk il-punti ta’ dħul fejn il-kundizzjonijiet sanitarji u fitosanitarji li ffuqhom huma bbażati n-notifika jew il-gwida japplikaw; (c) il-Membru minnufih itemm jew jissospendi n-notifika jew il-gwida meta ċ-ċirkostanzi li nħolqu għaliha ma jibqgħux jeżistu, jew jekk iċ-ċirkostanzi li nbidlu jistgħu jiġu indirizzati b’mod anqas ristrettiv kummerċjalment; (d) meta Membru jiddeċiedi li jtemm jew jissospendi notifika jew gwida, adegwatament, jippubblika minnufih avviż ta’ terminazzjoni jew sospensjoni b’mod mhux diskriminatorju u faċilment aċċessibbli, jew jinforma lill-Membru esportatur jew lill-importatur. 2 Detenzjoni Membru jinforma minnufih lit-trasportatur jew lill-importatur f'każ li tiġi ssekwestrata l-merkanzija ddikjarata għall-importazzjoni biex tiġi spezzjonata mid-dwana jew minn xi awtorità kompetenti oħra. 3 Proċeduri tal-Ittestjar 3.1 Membru jista’, wara talba għal dan, jikkonċedi l-possibilità għal tieni test f’każ li l-ewwel riżultat tat-test, minn kampjun meħud mal-wasla tal-merkanzija ddikjarata għall-importazzjoni, jagħti riżultati negattivi. 3.2 Membru jew jippubblika b’mod mhux diskriminatorju u faċilment aċċessibbli l-isem u l-indirizz ta’ kull laboratorju fejn it-test jista’ jitwettaq, jew inkella jipprovdi din l-informazzjoni lill-importatur meta tinqala' l-opportunità prevista fil-paragrafu 3.1. 3.3 Membru jikkunsidra r-riżultat tat-tieni test imwettaq skont il-paragrafu 3.1 għar-rilaxx u l-ħruġ mid-dwana tal-merkanzija jekk dan isir, u jekk ikun adegwat, jista’ jaċċetta r-riżultati ta’ dan it-test. ARTIKOLU 6: DISPOŻIZZJONIJIET DWAR IT-TARIFFI U L-IMPOSTI APPLIKABBLI JEW MARBUTIN MAL-IMPORTAZZJONI U L-ESPORTAZZJONI U S-SANZJONIJIET 1 Dispożizzjonijiet Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Imposti Applikabbli għall-Importazzjoni u l-Esportazzjoni jew marbutin magħom 1.1 Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 japplikaw għat-tariffi u l-imposti kollha ħlief għad-dazji ta’ importazzjoni u ta' esportazzjoni, u ħlief għat-taxxi fl-ambitu tal-Artikolu III tal-GATT tal-1994 imposti mill-Membri fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ merkanzija jew inkonnessjoni magħhom. 1.2 Informazzjoni dwar it-tariffi u l-imposti tiġi ppubblikata skont l-Artikolu 1. Din l-informazzjoni tinkludi t-tariffi u l-imposti li jiġu applikati, ir-raġunijiet għal dawn it-tariffi u l-imposti, l-awtorità responsabbli u meta u kif għandu jsir il-ħlas. 1.3 Jingħata perjodu ta’ żmien adegwat bejn il-pubblikazzjoni ta’ tariffi u imposti ġodda jew emendati u d-dħul tagħhom fis-seħħ, ħlief f’ċirkustanzi ta' urġenza. Dawn t-tariffi u l-imposti ma jiġux applikati qabel ma tiġi ppublikata l-informazzjoni dwarhom. 1.4 Kull Membru jagħmel regolarment rieżami tat-tariffi u l-imposti bl-għan li jitnaqqsu l-għadd u d-diversità tagħhom, fejn ikun possibbli. 2 Dispożizzjonijiet speċifiċi dwar it-Tariffi u l-Imposti għall-Ipproċessar Doganali applikati fuq l-Importazzjoni u l-Esportazzjoni jew marbutin magħhom It-tariffi u l-imposti għall-ipproċessar doganali: (i) ikunu limitati fl-ammont għal spiża approssimattiva għas-servizzi mogħtija għall-operazzjoni speċifika inkwistjoni ta' importazzjoni jew ta' esportazzjoni, jew marbutin magħha; u (ii) mhux bilfors ikunu marbutin ma' operazzjoni speċifika ta' importazzjoni jew ta' esportazzjoni sakemm jinġabar il-ħlas għas-servizzi li huma marbutin mill-qrib mal-ipproċessar doganali tal-merkanzija. 3 Dispożizzjonijiet dwar is-sanzjonijiet 3.1 Għall-fini tal-paragrafu 3, it-terminu “sanzjoni” jfisser is-sanzjoni li tiġi imposta mill-amministrazzjoni doganali ta' Membru għall-ksur ta’ liġijiet, regolamenti jew rekwiżiti proċedurali doganali tal-Membru. 3.2 Kull Membru jiżgura li s-sanzjonijiet għall-ksur ta’ liġijiet, regolamenti jew rekwiżiti proċedurali doganali jiġu imposti biss fuq il-persuna/i responsabbli mill-ksur tal-liġijiet tiegħu. 3.3 Is-sanzjoni imposta tiddependi fuq il-fatti u ċ-ċirkostanzi tal-każ u tkun proporzjonali mal-grad u s-severità tal-ksur. 3.4 Kull Membru jiżgura li jkollu miżuri sabiex jiġu evitati: (a) il-kunflitti ta’ interess fil-valutazzjoni u l-ġbir tas-sanzjonijiet u tad-dazji; u (b) il-ħolqien ta' inċentiv għall-valutazzjoni jew għall-ġbir ta’ sanzjonijiet li ma jkunx konformi mal-paragrafu 3.3. 3.5 Kull Membru jiżgura li meta tiġi imposta sanzjoni għal ksur ta’ liġijiet, regolamenti jew rekwiżiti proċedurali doganali, tingħata spjegazzjoni bil-miktub lill-persuna/i li taqla' / jaqilgħu s-sanzjoni, li tispeċifika n-natura tal-ksur kif ukoll l-liġi, ir-regolament jew il-proċedura applikabbli li skonthom ġew preskritti l-ammont jew il-firxa tas-sanzjoni għall-ksur. 3.6 Meta persuna tistqarr b'mod volontarju mal-amministrazzjoni doganali ta' Membru ċ-ċirkustanzi li wasslu għall-ksur ta’ liġi, regolament jew rekwiżit proċedurali doganali, qabel mal-amministrazzjoni doganali tiskopri hija stess il-ksur, il-Membru huwa mħeġġeġ biex fejn ikun adegwat, iqis dan il-fatt bħala fattur potenzjalment mitiganti meta jistabbilixxi sanzjoni għal din il-persuna. 3.7 Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu japplikaw għas-sanzjonijiet rigward it-traffiku fi tranżitu msemmijin fil-paragrafu 3.1. ARTIKOLU 7: IR-RILAXX U L-IKKLERJAR TAL-MERKANZIJA 1 L-Ipproċessar ta' Qabel il-Wasla 1.1 Kull Membru jadotta jew ikollu proċeduri li jippermettu l-preżentazzjoni tad-dokumentazzjoni tal-importazzjoni kif ukoll informazzjoni oħra meħtieġa, inklużi l-manifesti, sabiex jibda l-ipproċessar qabel mal-merkanzija tasal, bl-għan li jitħaffef ir-rilaxx tal-merkanzija hekk kif tasal. 1.2 Kull Membru, skont il-każ, jippermetti l-preżentazzjoni tad-dokumenti f’format elettroniku għall-ipproċessar ta' qabel il-wasla ta’ dawn id-dokumenti. 2 Il-Pagament Elettroniku Kull Membru, sa fejn ikun possibbli, jadotta jew ikollu proċeduri li jippermettu l-għażla ta’ pagament elettroniku għad-dazji, it-taxxi, it-tariffi u l-imposti marbutin mal-importazzjoni u mal-esportazzjoni li jinġabru mid-dwana. 3 Is-Separazzjoni tar-Rilaxx minn mad-Definizzjoni Finali tad-Dazji, tat-Taxxi, tat-Tariffi u tal-Imposti Doganali 3.1 Kull Membru jadotta jew ikollu proċeduri li jippermettu r-rilaxx tal-merkanzija qabel ma ssir id-definizzjoni finali tad-dazji, tat-taxxi, tat-tariffi u tal-imposti doganali, jekk din id-definizzjoni ma ssirx qabel jew mal-wasla jew kemm jista’ jkun malajr wara l-wasla, u dejjem jekk ir-rekwiżiti regolatorji kollha l-oħra jkunu ġew issodisfati. 3.2 Bħala kundizzjoni għal dan it-tip ta' rilaxx, Membru jista' jirrikjedi: (a) il-pagament tad-dazji doganali, tat-taxxi, tat-tariffi u tal-imposti stabbiliti minn qabel jew mal-wasla tal-merkanzija, u garanzija għal kull ammont li jkun għadu ma ġiex iddeterminat fil-forma ta’ avall, depożitu jew strument ieħor adegwat, previsti fil-liġijiet u fir-regolamenti tiegħu; jew (b) garanzija fil-forma ta’ avall, depożitu jew strument ieħor adegwat previsti fil-liġijiet u fir-regolamenti tiegħu. 3.3 Garanzija bħal din ma tkunx ikbar mill-ammont li l-Membru jeħtieġ biex jiżgura li l-pagament tad-dazji doganali, tat-taxxi, tat-tariffi u tal-imposti dovuti għall-merkanzija, ikun fl-aħħar mill-aħħar kopert mill-garanzija. 3.4 F’każijiet fejn jinstab li r-reat ikun punibbli b'sanzjonijiet jew multi, tista' tkun meħtieġa garanzija għas-sanzjonijiet u l-multi li jistgħu jiġu imposti. 3.5 Il-garanzija, kif stabbilit fil-paragrafi 3.2 u 3.4, ma tibqax marbuta meta din ma tkunx aktar meħtieġa. 3.6 Xejn f’dawn id-dispożizzjonijiet ma jippreġudika d-dritt ta’ Membru li jeżamina, iżomm, jissekwestra, jikkonfiska jew jiġġestixxi l-merkanzija li ma tkunx b'xi mod ieħor mhux konsistenti mad-drittijiet u mal-obbligi tad-WTO tal-Membru. 4 Il-Ġestjoni tar-Riskju 4.1 Kull Membru, sa fejn hu possibbli, jadotta jew iżommu sistema ta’ ġestjoni tar-riskju għal kontroll doganali. 4.2 Kull Membru jfassal u japplika l-ġestjoni tar-riskju sabiex jiġu evitati d-diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikata jew ir-restrizzjonijiet moħbija fuq il-kummerċ internazzjonali. 4.3 Kull Membru jikkonċentra l-kontrolli doganali, u sa fejn hu possibbli kontrolli relevanti oħra fil-fruntieri, fuq il-konsenji ta' riskju għoli, kif ukoll jħaffef ir-rilaxx ta' konsenji ta' riskju baxx. Membru jista’ wkoll jagħżel, fuq bażi aleatorja, il-konsenji għal dawn il-kontrolli bħala parti mill-ġestjoni tar-riskju tiegħu. 4.4 Kull Membru jibbaża l-ġestjoni tar-riskju fuq il-valutazzjoni tar-riskju permezz ta' kriterji ta' selettività adegwati. Dawn il-kriterji ta' selettività jistgħu jinkludu, inter alia, il-kodiċi tas-Sistema Armonizzata, in-natura u d-deskrizzjoni tal-merkanzija, il-pajjiż tal-oriġini, il-pajjiż minn fejn il-merkanzija ntbagħtet, il-valur tal-meranzija, ir-rekord ta' konformità tal-operatur tal-kummerċ u t-tip ta' mezz tat-trasport. 5 L-Awditjar ta' wara l-Ikklerjar 5.1 Sabiex ikompli jitħaffef ir-rilaxx tal-merkanzija, kull Membru jadotta jew ikollu awditjar ta’ wara l-ikklerjar sabiex tiġi żgurata konformità ma’ liġijiet u regolamenti oħra relatati. 5.2 Kull Membru jagħżel persuna jew konsenja għall-awditjar ta’ wara l-ikklerjar abbażi tar-riskju, u dan jista' jinkludi kriterji ta’ selettività adegwati. Kull Membru jwettaq verifiki ta’ wara l-ikklerjar b’mod trasparenti. Meta l-persuna hija involuta fil-proċess tal-awditjar u jinkisbu riżultati konklużivi, il-Membru, mingħajr dewmien, jgħarraf lill-persuna li r-rekord tagħha ġie awditjat bir-riżultat, bid-drittijiet u l-obbligi tal-persuna, u bir-raġunijiet għar-riżultati. 5.3 L-informazzjoni miksuba fl-awditjar ta' wara l-ikklerjar tista' tintuża fi proċedimenti amministrattivi jew ġudizzjarji oħra. 5.4 Il-Membri, kull fejn possibbli, jużaw ir-riżultat tal-awditjar ta' wara l-ikklerjar fl-applikazzjoni tal-ġestjoni tar-riskju. 6 L-Istabbiliment u l-Pubblikazzjoni tal-Ħinijiet Medji tar-Rilaxx 6.1 Il-Membri huma mħeġġa biex jieħdu l-ħin tad-dewmien medju tar-rilaxx u jippubblikawh perjodikament u b'mod konsistenti, bl-użu ta' għodod bħal inter alia t-Time Release Study tal-Organizzazzjoni Dinjija tad-Dwani (imsemmija f'dan il-Ftehim bħala d-"WCO")[7]. 6.2 Il-Membri huma mħeġġa jaqsmu mal-Kumitat l-esperjenzi tagħhom dwar il-kejl tal-ħin medju tar-rilaxx, inklużi l-metodoloġiji użati, ir-restrizzjonijiet identifikati, u kwalunkwe effetti li rriżulta fuq l-effiċjenza. 7 Miżuri għall-Faċilitazzjoni tal-Kummerċ għall-Operaturi Awtorizzati 7.1 Kull Membru jipprovdi miżuri ta’ faċilitazzjoni tal-kummerċ addizzjonali relatati mal-importazzjoni, l-esportazzjoni, jew il-proċeduri u l-formalitajiet ta’ transitu, skont il-paragrafu 7.3, lill-operaturi li jissodisfaw il-kriterji speċifikati, minn issa 'l quddiem imsejħa operaturi awtorizzati. Bħala alternattiva, Membru jista’ joffri dawn il-miżuri ta’ faċilitazzjoni għall-kummerċ permezz ta’ proċeduri doganali li ġeneralment jkunu disponibbli għall-operaturi kollha, u mhux meħtieġ minnu li jistabbilixxi skema separata. 7.2 Il-kriterji speċifikati biex operatur awtorizzat jikkwalifika bħala tali jkunu relatati mal-konformità jew ir-riskju ta’ nuqqas ta’ konformità, mar-rekwiżiti speċifikati fil-liġijiet, fir-regolamenti jew fil-proċeduri tal-Membru. (a) Dawn il-kriterji, li jiġu ppublikati, jistgħu jinkludu: (i) rekord adegwat ta’ konformità ma' liġijiet u regolamenti relatati oħra tad-dwana; (ii) sistema għall-ġestjoni tar-rekords li tippermetti l-kontrolli interni neċessarji; (iii) solvenza finanzjarja, inklużi fejn ikun adegwat, l-għoti ta' titoli ta' sigurtà jew garanzija suffiċjenti; u (iv) is-sigurtà tal-katina tal-provvista (b) Dawn il-kriterji ma jkunux: (i) imfassla jew applikati sabiex jippermettu jew joħolqu diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikabbli bejn operaturi fejn l-istess kundizzjonijiet jipprevalu; u (ii) sa fejn hu possibbli, jirrestrinġu l-parteċipazzjoni tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. 7.3 Il-miżuri għall-faċilitazzjoni tal-kummerċ previsti skont il-paragrafu 7.1 jinkludu mill-inqas tlieta minn dawn il-miżuri:[8] (a) rekwiżiti baxxi ta' dokumentazzjoni u ta' dejta, skont il-każ; (b) rata baxxa ta’ spezzjonijiet fiżiċi u eżamijiet, skont il-każ; (c) ħin tar-rilaxx rapidu, skont il-każ; (d) il-ħlas diferit ta’ dazji, taxxi, tariffi u imposti; (e) l-użu ta’ garanziji komprensivi jew garanziji mnaqqsa; (f) dikjarazzjoni doganali waħda għall-importazzjonijiet jew l-esportazzjonijiet kollha ta' perjodu speċifiku; u (g) l-ikklerjar ta’ merkanzija fuq il-post tal-operatur awtorizzat jew post ieħor awtorizzat mid-dwana. 7.4 Il-Membri huma mħeġġa jiżviluppaw skemi għall-operaturi awtorizzati abbażi ta’ standards internazzjonali, meta jeżistu standards bħal dawn, ħlief meta dawn l-istandards ikunu mezzi inadegwati jew mhux effettivi għat-twettiq tal-għanijiet fil-mira. 7.5 Sabiex jissaħħu l-miżuri ta’ faċilitazzjoni tal-kummerċ ipprovduti lill-operaturi, il-Membri jistgħu jagħtu lill-Membri l-oħra l-possibbiltà li jinnegozjaw ir-rikonoxximent reċiproku tal-iskemi tal-operaturi awtorizzati. 7.6 Il-Membri jiskambjaw l-informazzjoni rilevanti fil-Kumitat dwar l-iskemi tal-operaturi awtorizzati fis-seħħ. 8 Konsenji Mħaffin 8.1 Kull Membru jadotta jew ikollu proċeduri, għall-persuni li japplikaw għal dan it-trattament, li jippermettu r-rilaxx mħaffef almenu tal-merkanzija li tidħol mill-faċilitajiet tal-merkanzija bl-ajru, filwaqt li xorta jsir il-kontroll doganali[9]. Jekk Membru jadotta kriterji[10] li jillimitaw dwar min jista' japplika, il-Membru jista’, bi kriterji ppubblikati, jesiġi li l-applikant jkollu, kundizzjonijiet biex huwa jkun jista' jikkwalifika u japplika għat-trattament deskritt fil-paragrafu 8.2 għall-konsenji mħaffin tiegħu: (a) jipprovdi infrastruttura adegwata u l-ħlas tal-ispejjeż tal-ipproċessar doganali għall-konsenji mħaffa f'każijiet fejn l-applikant jissodisfa r-rekwiżiti tal-Membru biex dan l-ipproċessar jsir f’faċilità apposta; (b) jissottometti bil-quddiem l-informazzjoni meħtieġa għar-rilaxx qabel ma tasal il-konsenja li trid titħaffef; (ċ) jivvaluta t-tariffit limitati fl-ammont li għandhom x'jaqsmu mal-ispiża approssimattiva tas-servizzi mogħtija biex jiġi pprovdut t-trattament deskritt fil-paragrafu 8.2; (d) iżomm livell għoli ta’ kontroll fuq il-konsenji mħaffin permezz tal-użu tas-sigurtà interna, tal-loġistika u tat-teknoloġija tal-intraċċar, mill-ġbir sal-konsenja; (e) jipprovdi l-konsenja mħaffa mill-ġbir sal-konsenja; (f) jerfa' r-responsabbiltà li jħallas lill-awtorità doganali d-dazji doganali, it-taxxi, it-tariffi u l-imposti kollha għall-merkanzija; (i) ikollu rekord adegwat ta’ konformità ma' liġijiet u regolamenti doganali kif ukoll liġijiet u regolamenti oħra; (h) jikkonforma ma' kundizzjonijiet oħra relatati direttament mal-infurzar effettiv tal-liġijiet, tar-regolamenti u tar-rekwiżiti proċedurali tal-Membru, li jirrelataw speċifikament mal-għoti tat-trattament deskritt fil-paragrafu 8.2. 8.2 Il-Membri, skont il-paragrafi 8.1 u 8.3: (a) jimminimizzaw id-dokumentazzjoni meħtieġa għar-rilaxx tal-konsenji mħaffa skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu 10, u sa fejn hu possibbli, jagħtu r-rilaxx abbażi ta' sottomissjoni ta’ informazzjoni waħda għal ċerti konsenjii; (b) iwettqu kemm jista' jkun malajr minn wara l-wasla ta' konsenji mħaffa r-rilaxx f'ċirkustanzi naturali, dejjem jekk l-informazzjoni meħtieġa għar-rilaxx tkun ungħatat; (c) jagħmlu ħilithom biex japplikaw it-trattament fis-subparagrafi (a) u (b) għall-konsenji ta' kull piż jew valur, filwaqt li jirrikonoxxu li Membru jista' jesiġi proċeduri ta’ dħul addizzjonali, inklużi dikjarazzjonijiet u dokumentazzjoni ta’ prova kif ukoll il-ħlas ta’ dazji u taxxi, u li jista' jillimita dan it-trattament skont it-tip ta’ prodott, dejjem jekk it-trattament ma jkunx limitat għal merkanzija b'valur baxx bħal dokumenti; u (d) jipprovdu, sa fejn ikun possibbli, il-valur de minimis għall-konsenja jew l-ammont taxxabbli li għalih id-dazji u t-taxxi doganali mhux se jinġabru, apparti ċerti merkanziji preskritti. It-taxxi interni, bħat-taxxi fuq il-valur miżjud u t-taxxi tas-sisa, applikati għall-importazzjonijiet skont l-Artikolu III tal-GATT tal-1994 ma jkunux suġġetti għal din id-dispożizzjoni. 8.3 Xejn fil-paragrafi 8.1 u 8.2 ma jaffettwa d-dritt ta’ Membru li jeżamina, iżomm, jikkonfiska, jissekwestra jew jirrifjuta d-dħul ta’ merkanzija, jew li jwettaq awditjar ta’ wara l-iżoganar, inkluż dak li għandu x'jaqsam mal-użu tas-sistemi tal-ġestjoni tar-riskju. Barra minn hekk, xejn fil-paragrafi 8.1 u 8.2 ma għandu jimpedixxi lil Membru milli jesiġi, bħala kundizzjoni għar-rilaxx, is-sottomissjoni ta’ informazzjoni addizzjonali u li r-rekwiżiti ta' liċenzjar mhux awtomatiku jiġu ssodisfati. 9 Merkanzija li Teħżien[11] 9.1 Sabiex it-telfien jew id-deterjorament evitabbli tal-merkanzija li teħżien jiġi evitat, u dejjem jekk ir-rekwiżiti regolatorji kollha jintlaħqu, kull Membru jagħti r-rilaxx tal-merkanzija li teħżien: (a) f'ċirkostanzi normali, fl-iqsar ħin possibli (b) f’ċirkostanzi eċċezzjonali, fejn ikun xieraq li jsir hekk, barra mill-ħinijiet tax-xogħol tad-dwana u ta' awtoritajiet rilevanti oħrajn. 9.2 Kull Membru jagħti prijorità xierqa lill-merkanzija li teħżien meta ssir skeda għal xi eżami li jista' jkun hemm bżonnu. 9.3 Kull Membru jkollu arranġamenti jew jippermetti lil importatur biex jagħmel aranġamenti għall-ħżin ta' merkanzija li teħżien sakemm tiġi rilaxxata. Il-Membru jista’ jitlob li kull faċilità ta’ ħżin organizzata mill-importatur tkun approvata jew speċifikata mill-awtoritajiet relevanti tiegħu. Il-moviment tal-merkanzija għal dawn il-faċilitajiet ta' ħżin, inklużi l-awtorizzazzjonijiet tal-operatur biex iċaqlaq il-merkanzija, jistgħu jkunu suġġetti għall-approvazzjoni, meta jkun meħtieġ, tal-awtoritajiet rilevanti. Il-Membru, fejn ikun possibbli u konsistenti mal-leġiżlazzjoni domestika, wara talba tal-importatur iwettaq kull proċedura neċessarja sabiex ir-rilaxx isir f’dawn il-faċilitajiet tal-ħżin. 9.4 F’każijiet ta’ dewmien sinifikanti fir-rilaxx ta’ merkanzija li teħżien, u wara talba bil-miktub, Membru importatur, sa fejn ikun possibbli, jipprovdi komunikazzjoni dwar ir-raġunijiet għad-dewmien. ARTIKOLU 8: KOOPERAZZJONI BEJN L-AĠENZIJI TAL-FRUNTIERI 1. Kull Membru jiżgura li l-awtoritajiet tiegħu u l-aġenziji responsabbli mill-kontrolli fil-fruntieri u l-proċeduri marbutin mal-importazzjoni, l-esportazzjoni u t-transitu ta' merkanzija jikkooperaw ma' xulxin u jikkoordinaw l-attivitajiet tagħhom sabiex ikun iffaċilitat il-kummerċ. 2. Kull Membru, sa fejn ikun possibbli u prattiku, jikkoopera fuq kundizzjonijiet maqbula reċiprokament ma’ Membri oħra li magħhom jikkondividi fruntiera komuni, bl-għan li jikkoordina l-proċeduri tal-qsim tal-fruntieri biex jiġi ffaċilitat il-kummerċ transfruntier. Kooperazzjoni u koordinazzjoni bħal dawn jistgħu jinkludu: (a) l-allinjament ta’ ġranet tax-xogħol u sigħat; (b) l-allinjament ta’ proċeduri u formalitajiet; (c) l-iżvilupp u l-qsim ta’ faċilitajiet komuni; (d) kontrolli konġunti; (e) it-twaqqif ta’ post wieħed ta’ kontroll fuq il-fruntiera. ARTIKOLU 9: IL-MOVIMENT TA' MERKANZIJA MAĦSUBA GĦALL-IMPORTAZZJONI BIL-KONTROLLI DOGANALI Kull Membru, sa fejn ikun possibbli, u dejjem jekk jiġu ssodisfati r-rekwiżiti regolatorji kollha, jippermetti li merkanzija maħsuba għall-importazzjoni tkun tista' tiġi mċaqalqa fit-territorju tiegħu bil-kontrolli doganali minn uffiċċju doganali ta’ dħul għal uffiċċju doganali ieħor fit-territorju tiegħu minn fejn il-merkanzija tiġi rilaxxata jew ikklerjata. ARTIKOLU 10: IL-FORMALITAJIET MARBUTIN MAL-IMPORTAZZJONI, L-ESPORTAZZJONI U T-TRANŻITU 1 Il-formalitajiet u r-Rekwiżiti tad-Dokumentazzjoni 1.1 Sabiex l-impatt u l-kumplessitajiet tal-formalitajiet tal-importazzjoni, tal-esportazzjoni u tat-tranżitu jitnaqqsu, u sabiex jitnaqqsu u jiġu ssimplifikati r-rekwiżiti tad-dokumentazzjoni tal-importazzjoni, tal-esportazzjoni u tat-tranżitu, u filwaqt li jittieħdu inkonsiderazzjoni l-objettivi tal-politika leġittima u fatturi oħra bħal ma huma ċ-ċirkustanzi li jinbidlu, l-informazzjoni ġdida relevanti, il-prattiki kummerċjali, id-disponibbiltà ta' tekniki u teknoloġiji, l-aħjar prattki internazzjonali, u s-suġġerimenti tal-partijiet interessati, kull Membru jagħmel rieżami ta' dawn il-formalitajiet u r-rekwiżiti ta' dokumentazzjoni u, abbażi tar-riżultati tar-rieżami, jiżgura b'mod adegwat li dawn il-formalitajiet u r-rekwiżiti tad-dokumentazzjoni: (a) jiġu adottati u/jew applikati bl-għan li jkun hemm ir-rilaxx u l-ikklerjar mħaffin tal-merkanzija, b'mod partikolari l-merkanzija li titħassar; (b) jiġu adottati u/jew applikati b’tali mod li jitnaqqsu l-ħin u l-ispejjeż biex il-kummerċjanti u l-operaturi jikkonformaw; (c) ikunu l-miżura l-anqas restrittiva għall-kummerċ meta jkun hemm żewġ miżuri alternattivi jew aktar disponibbli b'mod raġonevoli, sabiex jintlaħaq l-għan jew l-għanijiet tal-politika inkwistjoni; kif ukoll (d) ma jibqgħux jinżammu, inklużi partijiet minnhom, jekk ma jkunux għadhom meħtieġa. 1.2 Il-Kumitat jiżviluppa proċeduri għall-qsim tal-informazzjoni u tal-aħjar prattiki relevanti bejn il-Membri, skont kif ikun adegwat. 2 L-Aċċettazzjoni ta’ Kopji 2.1 Kull Membru, fejn ikun adegwat, jagħmel ħiltu sabiex jaċċetta kopji stampati jew elettroniċi ta’ dokumenti ta’ prova meħtieġa għall-formalitajiet ta' importazzjoni, esportazzjoni, jew ta’ tranżitu. 2.2 Meta aġenzija governattiva ta’ Membru diġà għandha l-oriġinal tat-tali dokument, kull aġenzija oħra ta’ dan il-Membru taċċetta kopja stampata jew elettronika, fejn applikabbli, mingħand l-Aġenzija li għandha l-oriġinal, minflok id-dokument oriġinali. 2.3 Membru ma jkunx jeħtieġx l-oriġinal jew il-kopja tad-dikjarazzjonijiet tal-esportazzjoni sottomessi lill-awtoritajiet doganali tal-Membru esportatur bħala rekwiżit għall-importazzjoni[12]. 3 L-użu ta' Standards Internazzjonali 3.1 Il-Membri huma mħeġġa biex jużaw l-istandards internazzjonali jew partijiet minnnhom bħala bażi għall-formalitajiet tagħhom ta' importazzjoni, esportazzjoni jew ta' tranżitu, dejjem jekk mhux previst mod ieħor f'dan il-Ftehim. 3.2 Il-Membri huma mħeġġa jieħdu sehem, fil-limiti tar-riżorsi tagħhom, fil-preparazzjoni u r-rieżami perjodiku tal-istandards internazzjonali relevanti tal-organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti. 3.3 Il-Kumitat jiżviluppa proċeduri għall-qsim bejn il-Membri tal-informazzjoni u tal-aħjar prattiki relevanti għall-implimentazzjoni ta' standards internazzjonali, skont kif ikun adegwat. Il-Kumitat jista’ jistieden ukoll organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti sabiex jiddiskutu xogħolhom fuq l-istandards internazzjonali. Jekk ikun il-każ, il-Kumitat jista’ jidentifika standards speċifiċi li huma ta’ valur partikolari għall-Membri. 4 Punt Uniku ta' Servizz 4.1 Il-Membri jagħmlu ħilithom biex jistabbilixxu jew iżommu punt uniku li jippermetti lill-operaturi tas-suq biex iressqu d-dokumentazzjoni u / jew ir-rekwiżiti tad-dejta għall-importazzjoni, l-esportazzjoni, jew it-tranżitu tal-merkanzija permezz ta’ punt uniku ta' servizz għall-awtoritajiet parteċipanti jew għall-aġenziji. Wara l-eżami tad-dokumentazzjoni u / jew tad-dejta mill-awtoritajiet jew l-aġenziji parteċipanti, ir-riżultati jiġu nnotifikati lill-applikanti permezz tal-punt uniku ta' servizz fil-ħin. 4.2 F’każijiet fejn id-dokumentazzjoni u / jew ir-rekwiżiti tad-dejta diġà ġew riċevuti permezz ta’ punt uniku ta' servizz, l-awtoritajiet jew l-aġenziji parteċipanti ma jistgħux jitolbu l-istess dokumentazzjoni u / jew rekwiżiti tad-dejta ħlief f’ċirkustanzi urġenti u eċċezzjonijiet limitati oħrajn li jkunu pubbliċi. 4.3 Il-Membri jinnotifikaw lill-Kumitat bid-dettalji ta’ kif jaħdem il-punt uniku ta' servizz. 4.4 Il-Membri, sa fejn ikun possibbli u prattiku, jużaw it-teknoloġija tal-informatika biex jappoġġaw il-punt uniku ta' servizz. 5 L-Ispezzjonijiet ta' Qabel il-Konsenja 5.1 Il-Membri ma jesigux l-użu ta’ spezzjonijiet ta' qabel il-konsenja marbutin mal-klassifikazzjoni tat-tariffi u l-valutazzjoni doganali. 5.2 Mingħajr preġudizzju għad-drittijiet tal-Membri li jużaw tipi oħra ta’ spezzjonijiet ta' qabel il-konsenja li mhumiex koperti mill-paragrafu 5.1, il-Membri huma mħeġġa biex ma jintroduċux jew japplikaw rekwiżiti ġodda dwar l-użu tagħhom[13]. 6 L-Użu ta’ Aġenti tad-Dwana 6.1 Mingħajr preġudizzju għat-tħassib ta’ xi Membri dwar politika importanti fejn attwalment jingħata rwol speċjali lill-aġenti tad-dwana, mid-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, il-Membri ma jintroduċux l-użu mandatorju tal-aġenti tad-dwana. 6.2 Kull Membru jinnotifika lill-Kumitat u jippubblika l-miżuri tiegħu marbutin mal-użu tal-aġenti tad-dwana. Kull modifika sussegwenti għaldaqstant tiġi nnotifikata u ppubblikata minnufih. 6.3 Rigward il-liċenzji tal-Aġenti tad-Dwana, il-Membri japplikaw regoli li huma trasparenti u oġġettivi. 7 Proċeduri fil-Fruntieri Komuni u r-Rekwiżiti għal Dokumentazzjoni Uniformi 7.1 Kull Membru skont il-paragrafu 7.2, japplika proċeduri doganali komuni u rekwiżiti għal dokumentazzjoni uniformi għar-rilaxx u l-ikklerjar tal-merkanzija fit-territorju kollu tiegħu. 7.2 Xejn f'dan l-Artikolu ma jimpedixxi Membru milli: (a) jiddistingwi l-proċeduri u rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni tiegħu abbażi tan-natura u t-tip ta’ merkanzija, jew abbażi tal-mezzi ta’ trasport tagħha; (b) jiddistingwi l-proċeduri u rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni tiegħu għall-merkanzija abbażi tal-ġestjoni tar-riskju; (c) jiddistingwi l-proċeduri u rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni tiegħu biex jipprovdi eżenzjoni totali jew parzjali mid-dazji tal-importazzjoni jew mit-taxxi; (d) juża l-arkivjar u l-ipproċessar elettronikiu; jew jew (e) jiddistingwi l-proċeduri u rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni tiegħu b’mod konformi mal-Ftehim dwar l-Applikazzjoni tal-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji. 8 Il-Merkanzija Respinta 8.1 Meta merkanzija li tiġi ppreżentata għall-importazzjoni tiġi respinta minn awtorità kompetenti ta' Membru għax ma tissodisfax ir-regolamenti sanitarji jew fitosanitarji jew ir-regolamenti tekniċi preskritti, il-Membru, suġġett għall-liġijiet u r-regolamenti tiegħu u konformi magħhom, lill-importatur jippermettilu jikkonsenja lura jew jirritorna l-merkanzija respinta għand l-esportatur jew persuna oħra inkarigata mill-esportatur. 8.2 Meta għażla bħal din tingħata skont il-paragrafu 8.1 u l-importatur jonqos milli jwettaqha f'perjodu ta' żmien raġonevoli, l-awtorità kompetenti tista' tieħu azzjoni differenti sabiex tittratta din il merkanzija mhux konformi. 9 Id-Dħul Temporanju tal-Merkanzija u l-Ipproċessar Attiv jew Passiv 9.1 Id-Dħul Temporanju tal-Merkanzija Kull Membru jippermetti, kif previst fil-liġijiet u r-regolamenti tiegħu, li l-merkanzija tidħol fit-territorju doganali tiegħu eżentata kollha kemm hi jew parzjalment mill-ħlas ta’ dazji u taxxi tal-importazzjoni jew eżentata b'ċerti kundizzjonijiet, jekk din il-merkanzija tinġieb fit-territorju doganali tiegħu bi skop speċifiku, jekk tkun maħsuba għall-esportazzjoni mill-ġdid f'perjodu speċifiku, u jekk ma jkun sarilha l-ebda tibdil ħlief id-deprezzament u t-tkagħbir normali kaġun tal-użu. 9.2 L-Ipproċessar Attiv u Passiv (a) Kull Membru jippermetti, kif previst fil-liġijiet u r-regolamenti tiegħu, l-ipproċessar attiv u passiv tal-merkanzija. Merkanzija li tingħata l-ipproċessar passiv tista' tiġi importata mill-ġdid u tiġi eżentata totalment jew parzjalment mid-dazji u t-taxxi tal-importazzjoni skont il-liġijiet u r-regolamenti tal-Membru. (b) Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, it-terminu “proċessar attiv” tfisser il-proċedura doganali li biha ċerta merkanzija tista' tiddaħħal f’territorju doganali ta' Membru eżentata kollha kemm hi jew parzjalment mill-ħlas ta’ dazji u taxxi tal-importazzjoni jew eżentata b'ċerti kundizzjonijiet, jew eliġibbli għar-rifużjoni tad-dazju, fuq il-bażi li din il-merkanzija hija intiża għall-manifattura, l-ipproċessar jew it-tiswija, u sussegwentement għall-esportazzojni. (c) Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, it-terminu “proċessar passiv” tfisser il-proċedura doganali li biha l-oġġetti li jkunu f’ċirkolazzjoni libera fit-territorju doganali ta' Membru jistgħu jiġu esportati temporanjament għall-manifattura, l-ipproċessar jew it-tiswija, u sussegwentement jiġu importati mill-ġdid. ARTIKOLU 11: IL-LIBERTÀ TA' TRANŻITU 1. Kull regolament jew formalità marbuta mat-traffiku fi tranżitu imposti minn Membruma: (a) jinżammux jekk iċ-ċirkustanzi jew l-objettivi li jwasslu għall-adozzjoni tagħhom ma jkunux għadhom jeżistu jew jekk ċ-ċirkostanzi jew l-objettivi li nbidlu jistgħu jiġu indirizzati b’mod anqas ristrettiv kummerċjalment, li jkun raġonevolment disponibbli. (b) ma jiġux applikati b’mod li jikkostitwixxi restrizzjoni moħbija għat-traffiku fi tranżitu. 2. It-traffiku fi tranżitu ma jkunx ikkundizzjonat mill-ġbir ta’ xi tariffa jew imposta stabbilita fir-rigward tat-tranżitu, ħlief għat-tariffi tat-trasport jew dawk li jikkorrispondu għal spejjeż amministrattivi li jirriżultaw mit-tranżitu jew mill-ispejjeż għas-servizzi pprovduti. 3. Il-Membri la jfittxu, la jieħdu, jew la jżommu l-ebda tip ta' restrizzjoni volontarja jew xi miżura oħra simili għat-traffiku fi tranżitu. Dan huwa bla preġudizzju għar-regolamenti nazzjonali eżistenti u futuri, għall-arranġamenti bilaterali jew multilaterali relatati mar-regolamentazzjoni tat-trasport, konformi mar-regoli tad-WTO. 4. Kull Membru, għal prodotti li jkunu fi tranżitu mit-territorju ta’ xi Membru ieħor, jagħti trattament mhux inqas favorevoli minn dak li kieku jingħata lil dawn il-prodotti li kieku jiġu ttrasportati mill-post tal-oriġini tagħhom għad-destinazzjoni tagħhom mingħajr ma jgħaddu mit-territorju ta’ dan il-Membru l-ieħor. 5. Il-Membri huma mħeġġa jagħmlu disponibbli, fejn ikun possibbli, infrastruttura fiżika separata (bħal korsiji, irmiġġi u affarijiet simili) għat-traffiku fi tranżitu. 6. Il-formalitajiet, ir-rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni, u l-kontrolli doganali fir-rigward tat-traffiku fi transitu ma jkunux ta’ piż aktar milli jkun meħtieġ sabiex: (a) tiġi identifikata l-merkanzija; kif ukoll (b) jiġi żgurat li r-rekwiżiti għat-tranżitu jiġu ssodisfati. 7. Ladarba l-merkanzija titqiegħed taħt proċedura ta’ tranżitu u tkun ġiet awtorizzata biex tipproċedi mill-punt ta’ oriġini fit-territorju ta' Membru, ma tkunx suġġetta għal xi imposta doganali u lanqas għal dewmien bla bżonn jew għal restrizzjonijiet sakemm jiġi fi tmiemu t-tranżitu tagħha fil-punt ta’ destinazzjoni fit-territorju tal-Membru. 8. Il-Membri ma japplikawx regolamenti tekniċi u proċeduri ta’ valutazzjoni għall-konformità skont il-Ftehim dwar l-Ostakli Tekniċi għall-Kummerċ għall-merkanzija fi tranżitu. 9. Il-Membri jippermettu u jrendu possibbli l-mili u l-ipproċessar bil-quddiem tad-dokumentazzjoni u tad-dejta tat-tranżitu qabel il-wasla tal-merkanzija. 10. Ladarba t-traffiku fi tranżitu jasal għand l-uffiċċju doganali ta' ħruġ mit-territorju ta’ Membru, dan l-uffiċċju jtemm minnufih l-operazzjoni ta’ tranżitu jekk ir-rekwiżiti tat-tranżitu jkunu ntlaħqu. 11. Meta Membru jirrikjedi garanzija fil-forma ta’ avall, depożitu jew strument monetarju jew strument mhux monetarju[14] ieħor adegwat għat-traffiku fi tranżitu, din il-garanzija tkun limitata biex jiġi żgurat li r-rekwiżiti li jirriżultaw minn dan it-traffiku fi tranżitu jiġu ssodisfati. 12. Ladarba l-Membru jkun iddetermina li ġew issodisfati r-rekwiżiti tiegħu dwar it-Tranżitu, il-garanzija tinħall mingħajr dewmien. 13. Kull Membru, b'konformità mal-liġijiet u r-regolamenti tiegħu, jippermetti garanziji komprensivi li jinkludu tranżazzjonijiet multipli għall-istess operaturi jew it-tiġdid ta’ garanziji mingħajr ma dawn jinħallu għal konsenji sussegwenti. 14. Kull Membru jagħmel pubblika l-informazzjoni relevanti li huwa juża biex jistabbilixxi l-garanzija, inkluża l-garanzija għal tranzazzjoni waħda, u fejn ikun il-każ, il-garanzija għal tranżazzjonijiet multipli. 15. Kull Membru jista' jitlob l-użu ta’ konvojs doganali jew ta' skorti doganali għat-traffiku fi tranżitu f’ċirkustanzi li għandhom riskju għoli jew meta l-konformità mal-liġijiet u regolamenti doganali ma tistax tiġi żgurata permezz tal-użu ta’ garanziji biss. Regoli ġenerali applikabbli għall-konvojs doganali jew għall-iskorti doganali jiġu ppubblikati skont l-Artikolu 1. 16. Il-Membri jagħmlu ħilithom biex jikkooperaw u jikkoordinaw ma' xuxlin bl-għan li tissaħħaħ il-libertà ta' tranżitu. Tali kooperazzjoni u koordinazzjoni jistgħu jinkludu, iżda mhumiex limitati biss għal, qbil dwar: (a) l-imposti; (b) il-formalitajiet u r-rekwiżiti legali; kif ukoll (c) l-operat prattiku tas-sistemi ta' tranżitu. 17. Kull Membru jagħmel ħiltu biex jaħtar koordinatur nazzjonali tat-tranżitu għand min il-Membri l-oħra jistgħu jindirizzaw il-mistoqsijiet u l-proposti kollha li jkollhom x'jaqsmu mal-funzjonament tajjeb tal-operazzjonijiet ta’ tranżitu. ARTIKOLU 12: KOPERAZZJONI DOGANALI 1 Il-Miżuri li Jippromwovu Konformità u Kooperazzjoni 1.1 Il-Membri jaqblu dwar l-importanza li jiġi żgurat li l-operaturi tas-suq jkunu konxji mill-obbligi ta' konformità tagħhom, billi jinkuraġġixxu konformità volontarja sabiex jippermettu lill-importaturi, f'ċirkustanzi adegwati, biex jagħmlu awtokorrezzjoni mingħajr sanzjonijiet, u billi japplikaw miżuri ta’ konformità sabiex jingħata bidu għal miżuri aktar b’saħħithom għal negozjanti mhux konformi[15]. 1.2 Il-Membri huma mħeġġa li jiskambjaw informazzjoni dwar l-aħjar prattiki fil-ġestjoni tal-konformità doganali, anki permezz tal-Kumitat. Il-Membri huma mħeġġa jikkooperaw rigward il-gwidi tekniċi jew l-assistenza u jappoġġaw it-tisħiħ tal-kapaċitajiet sabiex jiġu amministrati miżuri ta’ konformità u tissaħħaħ l-effettività tagħhom. 2 Skambju tat-Tagħrif 2.1 B'talba, u suġġett għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, il-Membri jiskambjaw l-informazzjoni stipulata fis-subparagrafi 6.1(b) u/jew (c) sabiex tkun tista' tiġi vverifikata dikjarazzjoni ta’ importazzjoni jew ta' esportazzjoni f'każijiet fejn jiġi identifikat li hemm biżżejjed raġunijiet biex il-verità jew l-eżattezza tad-dikjarazzjoni jiġu ddubitati. 2.2 Kull Membru jinnotifika lill-Kumitat bid-dettalji tal-punt ta’ servizz tiegħu għall-iskambju ta’ din l-informazzjoni. 3 Verifika Membru jitlob informazzjoni wara li jkun wettaq proċeduri ta’ verifika adegwati dwar id-dikjarazzjoni tal-importazzjoni jew tal-esportazzjoni u wara li jkun spezzjona d-dokumentazzjoni relevanti disponibbli biss. 4 Talba 4.1 Il-Membru rikjedenti jippreżenta talba bil-miktub stampata jew permezz ta’ mezzi elettroniċi, u jagħtiha lill-Membru destinatarju tat-talba b'lingwa uffiċjali tad-WHO li jkun hemm qbil reċiproku dwarha, jew b'lingwa oħra li jkun hemm qbil reċiproku dwarha, inkluż: (a) il-kwistjoni involuta, flimkien ma', fejn hu adegwat u disponibbli, in-numru li jidentifika d-dikjarazzjoni tal-esportazzjoni li jikkorrispondi mad-dikjarazzjoni tal-importazzjoni inkwistjoni; (b) l-iskop li għalih il-Membru rikjedenti qed ifittex l-informazzjoni jew id-dokumenti, flimkien mal-ismijiet u d-dettalji ta’ kuntatt tal-persuni li t-talba hija relatata magħhom, jekk ikunu magħrufin; (c) meta mitlub mill-Membru destinatarju tat-talba, il-konferma[16] tal-verifika, jekk ikun il-każ; (d) l-informazzjoni speċifika jew id-dokumenti mitluba; (e) l-identità tal-uffiċċju ta’ oriġini li jagħmel it-talba; (f) ir-referenza għad-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali u tas-sistema ġuridika tal-Membru rikjedenti li jirregolaw il-ġbir, il-protezzjoni, l-użu, l-iżvelar, iż-żamma, u t-tħassir tal-informazzjoni kunfidenzjali u tad-dejta personali. 4.2 Jekk il-Membru rikjedenti ma jkunx f’qagħda li jikkonforma ma’ xi subparagrafu tal-paragrafu 4.1, huwa jispeċifika dan fit-talba. 5 Il-Protezzjoni u l-Kunfidenzalità 5.1 Il-Membru rikjedenti, suġġett għall-paragrafu 5.2: (a) iżomm l-informazzjoni kollha jew id-dokumenti pprovduti mill-Membru destinatarju strettament kunfidenzjali u jagħti mill-inqas l-istess livell ta' protezzjoni u kunfidenzjalità bħal dak previst mill- liġi nazzjonali u mis-sistema ġuridika tal-Membru destinatarju kif deskritt minnu skont is-subparagrafi 6.1(b) jew (c); (b) jagħti l-informazzjoni jew id-dokumenti lill-awtoritajiet doganali li jittrattaw il-kwistjoni involuta biss, u juża l-informazzjoni jew id-dokumenti biss għall-iskop stipulat fit-talba, dejjem jekk il-Membru destinatarju tat-talba ma jaqbilx mod ieħor bil-miktub; (c) ma jiżvelax l-informazzjoni jew id-dokumenti mingħajr permess speċifiku bil-miktub mingħand il-Membru destinatarju tat-talba; (d) f'kull ċirkustanza ma jużax xi informazzjoni jew dokumenti mhux ivverifikati mill-Membru destinatarju tat-talba bħala l-fattur deċiżiv sabiex jiġi ċċarat id-dubju; (e) jirrispetta kull kundizzjoni speċifika għall-każ stabbilita mill-Membru destinatarju tat-talba dwar iż-żamma u t-tħassir tal-informazzjoni kunfidenzjali jew tad-dokumenti u d-dejta personali; u (f) b'talba, jinforma lill-Membru destinatarju tat-talba dwar kull deċiżjoni u azzjoni meħuda dwar il-kwistjoni bħala riżultat tal-informazzjoni jew tad-dokumenti pprovduti. 5.2 Il-Membru rikjedenti jista' ma jkunux kapaċi, skont il-liġi nazzjonali u s-sistema ġuridika tiegħu, jikkonforma ma’ xi subparagrafu tal-paragrafu 5.1. Jekk dan ikun il-każ, il-Membru rikjedenti jispeċifika dan fit-talba. 5.3 Il-Membru destinatarju tat-talba jittratta kull talba u informazzjoni tal-verifika li jirċievi skont il-paragrafu 4 b'mill-inqas l-istess livell ta’ protezzjoni u kunfidenzjalità li huwa jagħti għal informazzjoni simili tiegħu. 6 L-Għoti ta' informazzjoni 6.1 Suġġett għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, Membru destinatarju tat-talba minnufih: (a) iwieġeb bil-miktub, fuq karta jew permezz ta' mezzi elettroniċi; (b) jipprovdi l-informazzjoni speċifika stabbilita fid-dikjarazzjoni tal-importazzjoni jew tal-esportazzjoni, jew jekk tkun disponibbli d-dikjarazzjoni, flimkien ma’ deskrizzjoni tal-livell ta’ protezzjoni u kunfidenzjalità meħtieġa mill-Membru rikjedenti; (c) jekk mitlub, jipprovdi informazzjoni speċifika kif stipulat fid-dokumenti li ġejjin, jew id-dokumenti ippreżentati biex jappoġġa d-dikjarazzjoni tal-importazzjoni jew tal-esportazzjoni, jekk ikunu disponibbli: il-fattura kummerċjali, il-lista tal-imballaġġ, iċ-ċertifikat ta’ oriġini u l-polza ta’ kargu, fil-forma li fiha dawn ġew rreġistrati, sew jekk fuq il-karta sew jekk elettronikament, flimkien mad-deskrizzjoni tal-livell ta’ protezzjoni u ta' kunfidenzjalità meħtieġa mill-Membru rikjedenti; (d) jikkonferma li d-dokumenti pprovduti huma kopji awtentiċi; (e) jipprovdi l-informazzjoni jew inkella jirrispondi għat-talba, sa fejn hu possibbli, fi żmien 90 jum mid-data tat-talba. 6.2 Il-Membru destinatarju tat-talba jista' jesiġi, skont il-liġi nazzjonali u s-sistema ġuridika tiegħu, assigurazzjoni qabel l-għoti tal-informazzjoni li l-informazzjoni speċifika mhux se tintuża bħala evidenza f’investigazzjonijiet kriminali, proċedimenti ġudizzjarji, jew fi proċeduri mhux doganali, mingħajr il-permess speċifiku bil-miktub tiegħu. Jekk il-Membru rikjedenti ma jkunx f’pożizzjoni li jikkonforma ma’ dan ir-rekwiżit, lill-Membru destinatarju tat-talba għandu jispeċifikalu dan. 7 Il-Posponiment jew ir-Rifjut ta' Talba 7.1 Il-Membru destinatarju tat-talba jista’ jipposponi jew jirrifjuta parti minn talba, jew it-talba kollha biex jagħti l-informazzjoni, u jinforma lill-Membru rikjedenti bir-raġunijiet għal dan, meta: (a) dan imur kontra l-interess pubbliku skont il-liġi nazzjonali u s-sistema ġuridika tal-Membru destinatarju tat-talba; (b) il-liġi nazzjonali u s-sistema ġuridika timpedixxi l-għoti tal-informazzjoni. F’każ bħal dan, huwau jipprovdi lill-Membru rikjedenti b’kopja tar-referenza speċifika relevanti; (c) l-għoti ta' din l-informazzjoni timpedixxi l-infurzar tal-liġi jew inkella tinterferixxi ma’ investigazzjoni amministrattiva jew ġudizzjarja, ma' prosekuzzjoni jew proċediment li jkunu għadhom għaddejjin; (d) il-kunsens tal-importatur jew l-esportatur ikun meħtieġ skont il-liġi nazzjonali u s-sistema ġuridika tiegħu li jirregolaw il-ġbir, il-protezzjoni, l-użu, l-iżvelar, iż-żamma, u t-tħassir tal-informazzjoni kunfidenzjali jew tad-dejta personali, u li l-kunsens ma ngħatax; jew (e) it-talba għall-informazzjoni tasal wara l-iskadenza tal-obbligu ġuridiku għall-Membru destinatarju tat-talba biex iżomm id-dokumenti. 7.2 Fiċ-ċirkustanzi tal-paragrafi 4.2, 5.2, jew 6.2, l-eżekuzzjoni ta’ din it-talba tkun f’idejn il-Membru destinatarju tat-talba. 8 Ir-Reċiproċità Jekk il-Membru rikjedenti jaħseb li ma jistax jikkonforma ma’ talba simili li kieku kellha ssir mill-Membru destinatarju tat-talba, jew jekk ikun għadu ma implimentax dan l-Artikolu, huwa jiddikjara dan il-fatt fit-talba tiegħu. L-eżekuzzjoni ta’ din it-talba hija fid-diskrezzjoni tal-Membru destinatarju tat-talba. 9 Piż Amministrattiv 9.1 Il-Membru rikjedenti jieħu inkonsiderazzjoni l-implikazzjonijiet assoċjati mar-riżorsi u l-ispejjeż għall-Membru destinatarju tat-talba meta jwieġeb għat-talbiet ta’ informazzjoni. Il-Membru rikjedenti jieħu inkonsiderazzjoni l-proporzjonalità bejn l-interess tiegħu fiskali sabiex iwettaq it-talba tiegħu u l-isforzi li jridu jsiru mill-Membru destinatarju tat-talba sabiex jagħti l-informazzjoni. 9.2 Jekk Membru destinatarju tat-talba jirċievi għadd mhux ġestibbli ta’ talbiet għal informazzjoni jew talba għal informazzjoni ta' skala mhux ġestibbli mingħand Membru rikjedenti jew aktar, u ma jistax jissodisfa dawn it-talbiet fi żmien raġonevoli, jista' jitlob lil Membru rikjedenti jew aktar sabiex jassenjaw prijoritajiet bl-għan li jintlaħaq ftehim dwar il-limitu prattiku li jieħu inkonsiderazzjoni l-limitazzjonijiet tar-riżorsi tiegħu. Fin-nuqqas ta’ approċċ maqbul reċiprokament, l-eżekuzzjoni ta’ talbiet bħal dawn tkun fid-diskrezzjoni tal-Membru destinatarju tat-talba abbażi tar-riżultati ta’ prijoritizzazzjoni tiegħu stess. 10 Limitazzjonijiet Membru destinatarju tat-talba ma jkunx meħtieġ minnu li: (a) jimmodifika l-format tad-dikjarazzjonijiet jew il-proċeduri tal-importazzjoni jew tal-esportazzjoni tiegħu; (b) jitlob dokumenti oħra ħlief dawk sottomessi mad-dikjarazzjoni tal-importazzjoni jew tal-esportazzjoni kif speċifikat fis-subparagrafu 6.1(c); (c) jibda inkjesti sabiex jikseb l-informazzjoni; (d) jimmodifika l-perjodu ta’ żamma ta’ din l-informazzjoni; (e) jintroduċi dokumenti stampati meta diġà ddaħħal il-format elettroniku; (f) jittraduċi l-informazzjoni; (g) jivverifika kemm hi preċiża l-informazzjoni; jew (h) jipprovdi informazzjoni li tista’ tippreġudika l-interessi kummerċjali leġittimi ta’ intrapriżi partikolari, pubbliċi jew privati. 11 L-użu jew l-iżvelar mhux awtorizzat 11.1 F’każ ta’ xi ksur fil-kundizzjonijiet dwar l-użu jew l-iżvelar tal-informazzjoni skambjata skont dan l-Artikolu, il-Membru rikjedenti li rċieva l-informazzjoni minnufih jikkomunika d-dettalji ta’ dan l-użu jew żvelar mhux awtorizzat lill-Membru destinatarju tat-talba li ta l-informazzjoni u: (a) jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jirrimedja l-ksur; (b) jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jimpedixxi kull ksur fil-ġejjieni; kif ukoll (c) jinnotifika lill-Membru destinatarju tat-talba dwar il-miżuri meħuda skont is-subparagrafi (a) u (b). 11.2 Il-Membru destinatarju tat-talba jista’ jissospendi l-obbligi tiegħu mal-Membru rikjedenti skont dan l-Artikolu sakemm jittieħdu l-miżuri stipulati fil-paragrafu 11.1. 12 Ftehimiet Bilaterali u Reġjonali 12.1 Xejn f’dan l-Artikolu ma jimpedixxi li Membru jidħol jew iżomm ftehim bilaterali, plurilaterali, jew reġjonali għall-qsim jew għall-iskambju ta’ informazzjoni u ta' dejta doganali, anki fuq bażi sigura u rapida bħal fuq bażi awtomatika jew qabel il-wasla tal-konsenja. 12.2 Xejn f’dan l-Artikolu ma jiġi interpretat li jibdel jew li jaffettwaw id-drittijiet jew l-obbligi ta’ Membru skont ftehimiet bilaterali, plurilaterali, jew reġjonali bħal dawn, jew li jirregola l-iskambju tal-informazzjoni u tad-dejta doganali skont ftehimiet oħra bħal dawn. TAQSIMA II DISPOŻIZZJONIJIET DWAR IT-TRATTAMENT SPEĊJALI U DIFFERENZJAT GĦALL-MEMBRI MILL-PAJJIŻI FIL-FAŻI TAL-IŻVILUPP U GĦALL-MEMBRI MILL-PAJJIŻI L-ANQAS ŻVILUPPATI ARTIKOLU 13: PRINĊIPJI ĠENERALI 1. Id-Dispożizzjonijiet fl-Artikoli minn 1 sa 12 ta' dan il-Ftehim jiġu implimentati mill-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u mill-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati f'konformità ma' din it-Taqsima, li hija bbażata fuq il-modalitajiet miftehma fl-Anness D tal-Ftehim Qafas (WT/L/579) ta' Lulju 2004 u fil-paragrafu 33 u fl-Anness E tad-Dikjarazzjoni Ministerjali ta' Ħong Kong (WT/MIN(05)/DEC). 2. Għandhom jingħataw assistenza u sostenn għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet[17] sabiex il-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u l-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jiġu megħjuna jimplimentaw id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim skont in-natura u l-kamp ta' applikazzjoni taghħom. Il-firxa u l-għażla taż-żmien għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ikunu relatati mal-kapaċitajiet ta’ implimentazzjoni tal-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u tal-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati. Meta Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati ma jkollhomx il-kapaċità meħtieġa, l-implimentazzjoni tad-dispożizzjoni(jiet) kkonċernata/i mhux se tkun meħtieġa qabel ma tinkiseb il-kapaċità ta’ implimentazzjoni. 3. Il-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati huwa mistenni minnhom li jidħlu għal impenji li huma kompatibbli mal-iżvilupp individwali tagħhom, mal-bżonnijiet finanzjarji u kummerċjali tagħhom jew mal-kapaċitajiet amministrattivi u istituzzjonali tagħhom biss. 4. Dawn il-prinċipji jiġu applikati permezz tad-dispożizzjonijiet stabbiliti fit-Taqsima II. ARTIKOLU 14: Kategoriji ta’ dispożizzjonijiet 1. Hemm tliet kategoriji ta' dispożizzjonijiet: (a) Il-Kategorija A tinkludi dispożizzjonijiet li Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jagħżlu li jimplimentaw mad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati fi żmien sena wara d-dħul fis-seħħ, kif previst fl-Artikolu 15. (b) Il-Kategorija B tinkludi dispożizzjonijiet li Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jagħżlu li jimplimentaw f’data wara perjodu ta’ żmien tranżitorju wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kif previst fl-Artikolu 16. (b) Il-Kategorija C tinkludi dispożizzjonijiet li Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jagħżlu li jimplimentaw f’data wara perjodu ta’ żmien tranżitorju wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, u li jeħtieġu jakkwistaw il-kapaċità tal-implimentazzjoni permezz ta' assistenza jew appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, kif previst fl-Artikolu 16. 2. Kull pajjiż fil-fażi tal-iżvilupp u Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jagħżel fuq bażi individwali d-dispożizzjonijiet li qed jinkludi f'kull waħda mill-Kategoriji A, B u C. ARTIKOLU 15: IN-NOTIFIKA U L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-KATEGORIJA A 1. Mad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kull Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jimplimenta l-impenji tiegħu tal-Kategorija A. Dawn l-impenji indikati fil-Kategorija A għaldaqstant isiru parti integrali minn dan il-Ftehim. 2. Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jista’ jinnotifika lill-Kumitat bid-dispożizzjonijiet li huwa jkun sabilhom posthom fil-KategorijaA sa sena wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim. L-impenji ta' Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati indikati fil-Kategorija A għaldaqstant isiru parti integrali minn dan il-Ftehim. ARTIKOLU 16: NOTIFIKA DWAR ID-DATI DEFINITTIVI GĦALL-IMPLIMENTAZZJONI TA' KATEGORIJA B U KATEGORIJA C 1. Rigward id-dispożizzjonijiet li Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp ma kklassifikax fil-Kategorija A, il-Membru jista' jittardja l-implimentazzjoni skont il-proċess stipulat f'dan l-artikolu. Il-Kategorija B għall-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp (a) Mad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kull Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jinnotifika lill-Kumitat dwar id-dispożizzjonijiet li huwa jkun sabilhom posthom fil-Kategorija B, u d-dati korrispondenti indikattivi għall-implimentazzjoni tagħhom[18]. (b) Sa mhux aktar tard minn sena wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kull Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jinnotifika lill-Kumitat bid-dati definittivi tiegħu għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jkun sabilhom posthom fil-Kategorija B. Jekk Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp, qabel din l-iskadenza, jemmen li jeħtieġ aktar żmien biex jinnotifika d-dati definittivi tiegħu, il-Membru jista’ jitlob li l-Kumitat jestendi l-perjodu b'biżżejjed tul biex ikun jista' jinnotifika d-dati tiegħu. Il-Kategorija C għall-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp (c) Mad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kull Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jinnotifika lill-Kumitat dwar id-dispożizzjonijiet li huwa jkun sabilhom posthom fil-Kategorija C, u d-dati korrispondenti indikattivi għall-implimentazzjoni tagħhom. Għal finijiet ta’ trasparenza, in-notifiki ssottomessi jinkludu informazzjoni dwar l-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li l-Membru jeħtieġ għall-implimentazzjoni[19]. (d) Fi żmien sena wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, il-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u l-Membri donaturi rilevanti, filwaqt li jieħdu inkonsiderazzjoni kwalunkwe arranġament eżistenti diġà fis-seħħ, kwalunkwe notifikazzjoni skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu 22 u kull informazzjoni mressqa skont is-subparagrafu (c) ta' hawn fuq, jagħtu informazzjoni lill-Kumitat dwar arranġamenti li għandhom jew li daħlu għalihom li huma meħtieġa biex jipprovdu assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li jippermetti l-implimentazzjoni tal-Kategorija C[20]. Il-Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp li qed jipparteċipa jinforma minnufih lill-Kumitat b'arranġamenti bħal dawn. Il-Kumitat jistieden ukoll lid-donaturi mhux Membri biex jagħtu informazzjoni dwar arranġamenti eżistenti jew konklużi. (e) Fi żmien 18-il xahar mid-data tal-għoti tal-informazzjoni stipulata fis-subparagrafu (d), il-Membri donaturi u l-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp rispettivi jinfurmaw lill-Kumitat dwar il-progress li sar fl-għoti tal-assistenza u tal-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet. Kull Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp, jinnotifika fl-istess waqt il-lista tiegħu ta’ dati ta’ implimentazzjoni definittivi. 2. Rigward dawk id-dispożizzjonijiet li Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati ma kklassifikax fil-Kategorija A, il-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jistgħu jittardjaw l-implimentazzjoni skont il-proċess stipulat f'dan l-artikolu. Il-Kategorija B għall-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati (a) Sa mhux aktar tard minn sena wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifika lill-Kumitat dwar id-dispożizzjonijiet tiegħu tal-Kategorija B u jista' jinnotifika d-dati indikattivi korrispondenti tiegħu għall-implimentazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, filwaqt li jieħu inkonsiderazzjoni l-flessibilitajiet massimi għall-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati. (b) Sa mhux aktar tard minn sentejn wara d-data tan-notifika stipulata skont is-subparagrafu (a) ta' hawn fuq, kull Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifika lill-Kumitat biex jikkonferma d-deżinjazzjonijiet tad-dispożizzjonijiet u jinnotifika d-dati ta’ implimentazzjoni tiegħu. Jekk Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, qabel din l-iskadenza, jemmen li hemm bżonn ta' aktar żmien biex jinnotifika d-dati definittivi tiegħu, il-Membru jista’ jitlob li l-Kumitat biex jestendi l-perjodu b'biżżejjed tul biex ikun jista' jinnotifika d-dati tiegħu. Il-Kategorija C għall-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati (c) Għal skopijiet ta’ trasparenza u sabiex jiġu ffaċilitati arranġamenti mad-donaturi, sena wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, kull Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifika lill-Kumitat dwar id-dispożizzjonijiet li hu jkun sabilhom posthom fil-Kategorija C, filwaqt li jieħu inkonsderazzjoni l-massimu tal-flessibilitajiet għall-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati. (d) Sena wara d-data stipulata fis-subparagrafu (c) ta’ hawn fuq, il-Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifika l-informazzjoni dwar l-assistenza u l-appoġġ li l-Membru jkun jeħtieġ għall-implimentazzjoni tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet[21]. (e) Sa mhux aktar tard minn sentejn wara n-notifika skont is-subparagrafu (d) ta' hawn fuq, il-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati u l-Membri donaturi rilevanti, filwaqt li jieħdu inkonsiderazzjoni l-informazzjoni sottomessa skont is-subparagrafu (d) ta' hawn fuq, jagħtu informazzjoni lill-Kumitat dwar arranġamenti li għandhom jew li daħlu għalihom li huma meħtieġa biex jipprovdu assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li jippermetti l-implimentazzjoni tal-Kategorija C[22]. Il-Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati li qed jipparteċipa jinforma minnufih lill-Kumitat b'arranġamenti bħal dawn. Il-Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifika, fl-istess ħin, id-dati indikattivi għall-implimentazzjoni tal-impejnji koperti mill-arranġamenti ta' assistenza u ta’ appoġġ li jikkorrispondu għall-Kategorija C. Il-Kumitat jistieden ukoll lid-donaturi mhux Membri biex jagħtu informazzjoni dwar arranġamenti eżistenti u konklużi. (f) Sa mhux aktar tard minn 18-il xahar mid-data tal-għoti tal-informazzjoni stipulata fis-subparagrafu (e), il-Membri donaturi u l-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati rispettivi jinfurmaw lill-Kumitat dwar il-progress li sar fl-għoti tal-assistenza u tal-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet. Kull Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, jinnotifika fl-istess waqt il-lista tiegħu ta’ dati ta’ implimentazzjoni definittivi. 3. Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati li qed isibuha diffiċli jissottomettu d-dati ta’ implimentazzjoni definittivi skont l-iskadenzi stipulati fil-paragrafi 1 u 2 minħabba n-nuqqas ta’ appoġġ mingħand donaturi jew in-nuqqas ta’ progress fl-għoti ta’ assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għandhom jinnotifikaw minnufih lill-Kumitat qabel ma dawn l-iskadenzi jiskadu. Il-Membri jaqblu li jikkooperaw biex jassistu fl-indirizzar ta' diffikultajiet bħal dawn, filwaqt li jieħdu inkonsiderazzjoni ċ-ċirkostanzi partikolari u l-problemi speċjali li qed jiffaċċja l-Membru kkonċernat. Il-Kumitat, fejn ikun adegwat, jieħu azzjoni biex jindirizza d-diffikultajiet anki billi, fejn ikun meħtieġ, jestendi l-iskadenzi għall-Membru kkonċernat sabiex dan jinnotifika d-dati definittivi tiegħu. 4. Tliet xhur qabel l-iskadenza stipulata fis-subparagrafi 1(b) jew (e), jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, fis-subparagrafi 2(b) jew (f), is-Segretarjat ifakkar lill-Membru jekk dan il-Membru jkunx innotifika data definittiva għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jkun ikklassifika fil-Kategorija B jew C. Jekk il-Membru ma jinvokax il-paragrafu 3, jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp is-subparagrafu 1(b), jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati s-subparagrafu 2(b), sabiex jestendi l-iskadenza u jkun għadu ma nnotifikax data definittiva għall-implimentazzjoni, il-Membru jimplimenta d-dispożizzjonijiet fi żmien sena minn wara l-iskadenza stipulata fis-subparagrafi 1(b) jew (e), jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, fis-subparagrafi 2(b) jew (f), jew jestendi skont il-paragrafu 3. 5. Sa mhux aktar tard minn 60 jum wara d-data għan-notifika tad-dati definittivi għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kategorija B u tal-Kategorija C skont il-paragrafi 1, 2, jew 3, il-Kumitat jieħu nota tal-annessi li fihom id-dati definittivi ta’ implimentazzjoni tad-dispożizzjonijet tal-Kategorija B u tal-Kategorija C ta' kull Membru, inkluża kull data stabbilita skont il-paragrafu 4, biex b’hekk dawn l-Annessi jsiru parti integrali minn dan il-Ftehim. ARTIKOLU 17: MEKKANIŻMU TA' TWISSIJA BIKRIJA: ESTENSJONI TAD-DATI TA' IMPLIMENTAZZOJNI GĦAD-DISPOŻIZZZJONIJIET TAL-KATEGORIJI B U C 1. (a) Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati li jikkunsidra lilu nnifsu f'diffikultà sabiex jimplimenta dispożizzjoni li jkun sabilha postha fil-Kategorija B jew l-Kategorija C sad-data definittiva stabbilita skont is-subparagrafi 1(b) jew (e) tal-Artikolu 16, jew fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati skont is-subparagrafi 2(b) jew (f) tal-Artikolu 16, għandhom jinnotifikaw lill-Kumitat. Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jinnotifikaw lill-Kumitat sa mhux aktar tard minn 120 jum qabel l-iskadenza tad-data ta' implimentazzjoni. Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jinnotifikaw lill-Kumitat sa mhux aktar tard minn 90 jum qabel din id-data. (b) In-notifika lill-Kumitat tindika d-data l-ġdida sa meta l-Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew il-Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jaħseb li jkun kapaċi jimplimenta d-dispożizzjoni kkonċernata. In-notifika tindika wkoll ir-raġunijiet li wasslu għad-dewmien mistenni fl-implimentazzjoni. Dawn ir-raġunijiet jistgħu jinkludu l-ħtieġa ta’ assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li ma ġewx antiċipati qabel jew assistenza u appoġġ addizzjonali biex jgħinu fil-bini tal-kapaċità. 2. Meta t-talba ta' Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp biex ikollu aktar żmien għall-implimentazzjoni ma taqbiżx it-18-il xahar jew meta t-talba ta' Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati biex ikollu aktar żmien ma taqbiżx it-tliet snin, il-Membru rikjedenti huwa intitolat għal dan il-ħin addizzjonali mingħajr mal-Kumitat jieħu azzjoni oħra. 3. Meta pajjiż fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jidhirlu li l-ewwel estensjoni għandu bżonnha itwal minn dak li hemm stipulat fil-paragrafu 2, jew it-tieni estensjoni jew kull waħda li ssir warajha, iressaq talba lill-Kumitat għal estensjoni li jkun fiha l-informazzjoni deskritta fis-subparagrafu 1(b) sa mhux aktar tard minn 120 jum fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp, u 90 jum fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, qabel ma tkun skadiet id-data ta’ implimentazzjoni definittiva oriġinali jew dik id-data kif sussegwentement ġiet estiża. 4. Il-Kumitat jikkunsidra b'mod adegwat t-talbiet sabiex tingħata estensjoni billi jqis iċ-ċirkostanzi speċifiċi tal-Membru li jkun qed jippreżenta t-talba. Dawn iċ-ċirkustanzi jistgħu jinkludu diffikultajiet u dewmien sabiex jinkisbu l-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet. ARTIKOLU 18: L-IMPLIMENTAZZOJNI TAL-KATEGORIJA B U L-KATEGORIJA C 1. Skont il-paragrafu 2 tal-Artikolu 13, jekk Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati wara li jkunu ssodisfaw il-proċeduri stabbiliti fil-paragrafi 1 jew 2 tal-Artikolu 16 u tal-Artikolu 17 u jekk ma tingħatalhomx l-estensjoni mitluba, jew meta Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jesperjenzaw mill-banda l-oħra xi ċirkostanzi mhux previsti li jimpedixxu li tingħata estensjoni skont l-Artikolu 17, u b'awtovalutazzjoni jistipulaw li l-kapaċità tagħhom biex jimplimentaw dispożizzjoni fil-Kategorija C għadha mhix possibbli, dawn il-Membri jinnotifikaw lill-Kumitat bl-inabbiltà tagħhom biex jimplimentaw d-dispożizzjoni relevanti. 2. Il-Kumitat jistabbilixxi immedjatament Grupp ta’ Esperti, u f'kull każ sa mhux aktar tard minn 60 jum wara li l-Kumitat jirċievi n-notifika mill-Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew mill-Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati rilevanti. Il-Grupp ta’ Esperti se jeżamina l-kwistjoni u jagħmel rakkomandazzjoni lill-Kumitat fi żmien 120 jum mit-twaqqif tiegħu. 3. Il-Grupp ta’ Esperti jkun magħmul minn ħames persuni indipendenti li huma kkwalifikati ħafna fl-oqsma tal-faċilitazzjoni tal-kummerċ u tal-assistenza u tal-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet. Il-konfigurazzjoni tal-grupp ta’ esperti tkun ibbilanċjata bejn ċittadini minn Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u dawk żviluppati. Meta Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jkun involut, il-Grupp ta’ Esperti jkun fih mill-inqas ċittadin wieħed minn Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati. Jekk il-Kumitat ma jistax jaqbel fuq il-konfigurazzjoni tal-Grupp tal-Esperti fi żmien 20 jum mit-twaqqif tiegħu, id-Direttur Ġenerali, b’konsultazzjoni mal-President tal-Kumitat, jiddetermina l-konfigurazzjoni tal-Grupp ta’ Esperti skont il-kundizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu. 4. Il-Grupp ta’ Esperti jikkunsidra l-awtovalutazzjoni tal-Membru dwar in-nuqqas ta’ kapaċità, u jagħmel rakkomandazzjoni lill-Kumitat. Il-Kumitat, meta jikkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Grupp tal-Esperti dwar Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, jieħdu azzjoni, skont il-każ, li tiffaċilita l-akkwist sostenibbli tal-kapaċità ta’ implimentazzjoni. 5. Il-Membru ma jkunx suġġett għal proċedimenti skont il-Qbil dwar is-Soluzzjoni tat-Tilwim għal din il-kwistjoni, minn meta Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jinnotifika lill-Kumitat dwar l-inabbiltà tiegħu li jimplimenta d-dispożizzjoni rilevanti sal-ewwel laqgħa tal-Kumitat, wara li jirċievi rakkomandazzjoni mill-Grupp ta’ Esperti. F’din il-laqgħa, il-Kumitat jikkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Grupp ta’ Esperti. Għal Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, il-proċedimenti skont il-Qbil dwar is-Soluzzjoni tat-Tilwim ma japplikawx għad-dispożizzjoni rispettiva mid-data tan-notifika lill-Kumitat dwar l-inabbiltà tiegħu li jimplimenta d-dispożizzjoni, sakemm il-Kumitat jieħu deċiżjoni dwar il-kwistjoni, jew fi żmien l-24 xahar minn wara d-data tal-ewwel laqgħa tal-Kumitat stabbilita hawn fuq, skont liema minnhom tiġi l-ewwel. 6. Meta Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati ma jkunx kapaċi jimplimenta impenn tal-Kategorija C, jista’ jinforma lill-Kumitat u jsegwu l-proċeduri stabbiliti f’dan l-Artikolu. ARTIKOLU 19: IT-TRASFERIMENT BEJN IL-KATEGORIJI B U C 1. Il-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u l-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati li jkunu nnotifikaw dispożizzjonijiet fil-Kategoriji B u C, jistgħu jittrasferixxu dispożizzjojnijiet minn kategorija għall-oħra billi jissottomettu notifika lill-Kumitat. Meta Membru jipproponi li jittrasferixxi dispożizzjoni mill-Kategorija B għall-Kategorija C, il-Membru jagħti informazzjoni dwar l-assistenza u l-appoġġ meħtieġa sabiex tinbena l-kapaċità. 2. F’każ li jkun meħtieġ aktar żmien sabiex tiġi implimentata dispożizzjoni ttrasferita mill-Kategorija B għall-Kategorija C, il-Membru jista’: (a) juża d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17, inkluża l-opportunità għal estensjoni awomatika; jew (b) jitlob eżami mill-Kumitat dwar it-talba tal-Membru għal aktar żmien sabiex jimplimenta din id-dispożizzjoni, u jekk ikun meħtieġ, għal assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, inkluża l-possibilità ta’ rieżami u ta' rakkomandazzjoni mill-Grupp tal-Esperti skont l-Artikolu 18; jew (c) fil-każ ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, kull data ġdida ta’ implimentazzjoni ta’ aktar minn erba’ snin minn wara d-data oriġinali nnotifikata fil-Kategorija B, tkun teħtieġ l-approvazzjoni tal-Kumitat. Barra minn hekk, Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati jista' jibqa' jirrikorri għall-Artikolu 17. Huwa mifhum li l-għajnuna u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet huma meħtieġa għal Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, għalhekk iwettaq it-trasferiment. ARTIKOLU 20: PERJODU TA' KONĊESSJONI GĦALL-APPLIKAZZJONI TAL-QBIL DWAR IR-REGOLI U L-PROĊEDURI LI JIRREGOLAW IS-SOLUZZJONI GĦAT-TILWIM 1. Għal perjodu ta’ sentejn wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli XXII u XXIII tal-GATT tal-1994, kif elaborati u applikati skont il-Qbil dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjoni għat-Tilwim, ma japplikawx għal soluzzjoni tat-Tilwim kontra Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp rigward xi dispożizzjoni li l-Membru jkun ikklassifikaha fil-Kategorija A. 2. Għal perjodu ta’ sitt snin wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli XXII u XXIII tal-GATT tal-1994 kif elaborati u applikati skont il-Qbil dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjoni għat-Tilwim ma japplikawx għas-soluzzjoni tat-Tilwim kontra Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati rigward xi dispożizzjoni li l-Membru jkun ikklassifikaha fil-Kategorija A. 3. Għal perjodu ta’ tmien snin wara l-implimentazzjoni ta' dispożizzjoni fil-Kategorija B jew C minn Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli XXII u XXIII tal-GATT tal-1994 kif elaborati u applikati skont il-Qbil dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjoni għat-Tilwim ma japplikawx għas-soluzzjoni tat-Tilwim kontra Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati rigward din id-dispożizzjoni. 4. Minkejja perjodu ta’ konċessjoni għall-applikazzjoni tal-Qbil dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjoni għat-Tilwim, qabel ma ssir talba għall-konsultazzjonijiet skont l-Artikoli XXII jew XXIII tal-GATT tal-1994, u fl-istadji kollha tal-proċeduri għal soluzzjoni għat-tilwim fir-rigward ta’ miżura ta’ Membru mill-pajjiżi l-anqas żviluppati, Membru jagħti kunsiderazzjoni partikolari għas-sitwazzjoni speċjali tal-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati. F’dan ir-rigward, il-Membri jeżerċitaw biżżejjed kontroll meta jiġu biex iressqu kwistjonijiet skont il-Qbil dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjoni għat-Tilwim li jinvolvu l-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati. 5. Kull Membru, fuq talba, matul il-perjodu ta’ konċessjoni permess skont dan l-Artikolu, jagħti opportunitá adegwata ta' diskussjoni lill-Membri l-oħra rigward kull kwistjoni marbuta mal-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim. ARTIKOLU 21: L-GĦOTI TA' ASSISTENZA U APPOĠĠ GĦAT-TISĦIĦ TAL-KAPAĊITAJIET 1. Il-Membri donaturi jaqblu li jiffaċilitaw l-għoti ta’ assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u l-Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati fuq termini miftehma reċiprokament b'mod bilaterali jew permezz tal-organizzazzjonijiet internazzjonali adattati. L-għan huwa li l-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u l-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati jiġu assistiti biex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima I ta’ dan il-Ftehim. 2. Minħabba l-bżonnijiet speċjali tal-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati, dawn għandhom jingħataw assistenza u appoġġ immirati sabiex jiġu megħjuna jibnu kapaċità sostenibbli ħalli jimplimentaw l-impenji tagħhom. Permezz tal-mekkaniżmi ta' kooperazzjoni għall-iżvilupp rilevanti u konsistenti mal-prinċipji ta’ assistenza teknika u ta' appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet kif imsemmi fil-paragrafu 3, is-sħab għall-iżvilupp jagħmlu ħilithom biex jipprovdu assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet f’dan il-qasam b’mod li ma jikkompromettix prijoritajiet ta’ żvilupp eżistenti. 3. Il-Membri jagħmlu ħilithom biex japplikaw il-prinċipji li ġejjin għall-għoti ta’ assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet rigward l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim: (a) jieħdu inkonsiderazzjoni l-qafas ta’ żvilupp ġenerali tal-pajjiżi u r-reġjuni benefiċjarji, u fejn relevanti u opportun, programmi ta' riforma u ta’ assistenza teknika kontinwa; (b) jinkludu, fejn relevanti u opportun, attivitajiet biex jiġu indirizzati sfidi reġjonali u sottoreġjonali u jippromwovu l-integrazzjoni reġjonali u sottoreġjonali; (c) jassiguraw li l-attivitajiet ta' assistenza jieħdu inkonsiderazzjoni l-attivitajiet għar-riforma tal-faċilitazzjoni tal-kummerċ li għaddejjin fis-settur privat; (d) jippromwovu koordinazzjoni bejn u fost il-Membri kif ukoll istituzzjonijiet rilevanti oħra, inklużi l-komunitajiet ekonomiċi reġjonali, sabiex din l-assistenza tkun kemm jista' jkun effettiva u tagħti riżultati. Għal dan il-għan: (i) il-koordinazzjoni, primarjament fil-pajjiż jew fir-reġjun fejn għandha tingħata l-assistenza bejn il-Membri sħab u d-donaturi u bejn id-donaturi bilaterali u multilaterali, għandha timmira sabiex jiġu evitati s-sovrappożizzjonijiet u d-duplikazzjoni fil-programmi ta’ assistenza kif ukoll inkonsistenzi fl-attivitajiet ta’ riforma permezz ta’ koordinazzjoni mill-qrib fl-interventi ta’ assistenza teknika u tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet; (ii) għall-Membri mill-pajjiżi l-inqas żviluppati, il-Qafas Integrat Imsaħħaħ għall-assistenza relatata mal-kummerċ għall-pajjiżi l-anqas żviluppati għandha tkunu parti minn dan il-proċess ta’ koordinazzjoni; u (iii) il-Membri għandhom ukoll jippromwovu l-koordinazzjoni interna bejn l-uffiċjali tal-kummerċ u tal-iżvilupp tagħhom, kemm fil-kapitali kif ukoll f'Ġinevra, fl-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim u tal-assistenza teknika. (e) jiġi promoss l-użu ta’ strutturi ta' koordinazzjoni nazzjonali u reġjonali eżistenti bħal laqgħat ta' diskussjoni u gruppi konsultattivi li jikkoordinaw u jimmonitorjaw l-attivitajiet ta’ implimentazzjoni; u (f) jinkoraġġixxu Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp biex jipprovdu t-tisħiħ tal-kapaċitajiet lil Membri oħrajn fil-fażi tal-iżvilupp u lil dawk l-inqas żviluppati, u jikkunsidraw li jappoġġjaw dawn l-attivitajiet, fejn ikun possibbli. 4. Il-Kumitat jorganizza mill-inqas laqgħa waħda speċifika fis-sena biex: (a) jiddiskuti kull problema rigward l-implimentazzjoni ta’ dispożizzjonijiet jew ta' sottopartijiet ta' dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim; (b) janalizza l-progresss fl-għoti tal-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet biex jwieżen l-implimentazzjoni tal-Ftehim, inkluż kwalunkwe Membru mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp jew l-inqas żviluppat li ma jkunx qed jirċievu assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet; (ċ) jaqsam l-esperjenzi u l-informazzjoni dwar l-assistenza u l-appoġġ kontinwi għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet u dwar l-implimentazzjoni tal-programmi, inklużi l-isfidi u s-suċċessi; (d) jirrieżamina n-notifiki tad-donaturi kif stipulat fl-Artikolu 22; u (e) jirrieżamina t-tħaddim tal-paragrafu 2. ARTIKOLU 22: INFORMAZZJONI DWAR L-ASSISTENZA U L-APPOĠĠ GĦAT-TISĦIĦ TAL-KAPAĊITAJIET LI GĦANDHA TIĠI SOTTOMESSA LILL-KUMITAT 1. Sabiex ikun hemm trasparenza, għall-Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u għal dawk l-anqas żviluppati, dwar l-għoti tal-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għall-impllimentazzjoni tat-Taqsima I, kull pajjiż donatur li jkun qed jassisti Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u Membri mill-pajjiżi l-anqas żviluppati fl-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, jissottometti lill-Kumitat mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, u wara ta' kull sena, din l-informazzjoni dwar l-assistenza u l-apoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li huwa jkun ta fit-12-il xahar ta' qabel, u fejn disponibbli, li jkun se jagħti fit-12-il xahar li ġejjin[23]: (a) deskrizzjoni tal-assistenza u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet; (b) l-istatus u ammont impenjat/żborżat; (c) il-proċeduri għall-iżborż tal-għajnuna u appoġġ; (d) il-Mmebru benefiċjarju jew, fejn ikun meħtieġ ir-reġjun; kif ukoll (e) l-aġenzija ta’ implimentazzjoni fil-Membru li jkun qed jagħti l-assistenza u l-appoġġ. L-informazzjoni tingħata fil-format speċifikat fl-Anness 1. Għall-Membri tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (imsemmija f’dan il-Ftehim bħala “OECD”), l-informazzjoni sottomessa tista’ tkun ibbażata fuq is-Sistema ta’ Rappurtaġġ tal-Kredituri tal-OECD. Membri mill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp li jiddikjaraw lilhom infushom f’qagħda fejn jistgħu jagħtu assistenza u appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, huma mħeġġa jipprov