KUMMISSJONI EWROPEA 
Brussell, 26.7.2011 
SEG(2011) 969 finali 
  
RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL 
dwar l-approvazzjoni ta' Ftehim g ħall-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-ener ġija nukleari 
bejn il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika (Euratom) u l-Gvern tal-Kanada 
 
 
MT 2   MT RAKKOMANDAZZJONI MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL 
dwar l-approvazzjoni ta' Ftehim g ħall-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-ener ġija nukleari 
bejn il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika (Euratom) u l-Gvern tal-Kanada 
1. I NTRODUZZJONI  
Il-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika u l-Gvern tal-Kanada g ħall-
kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-enerġija nukleari jkopri bosta oqsma ta' interess re ċiproku. 
Il-Ftehim ġie emendat ħames darbiet minn meta ġie ffirmat ħamsin sena ilu u dawn il-
modifiki sussegwenti jag ħmluha diffi ċli li jiġi implimentat. Il-mandat g ħan-negozjar ġie 
adottat mill-Kunsill fi s-27 ta' Lulju 2009. L-g ħan tan-negozjati kien li jissemplifikaw il-
Ftehim, bil-kundizzjoni li ji ġu inkluzi dispo żizzjonijiet addizzjonali (b'mod partikolari, dwar 
it-trasferiment tat-teknolo ġija).  
Fil-Ftehim hija previs ta kooperazzjoni wiesg ħa fil-qasam tal-u żi paċifiċi tal-enerġija nukleari 
hekk kif jistabbilixxi qafas ġenerali għal kooperazzjoni politika, teknika u industrijali. Dan se 
joħloq qafas legali kemm g ħall-gvernijiet kif ukoll g ħall-operaturi industrija li tal-Partijiet li se 
jiffaċilita l-kooperazzjoni f'dan il-qasam bejn il-Partijiet. 
2. L- IMPORTANZA TAL -FTEHIM  
L-importanza tal-konklu żjoni ta' dan il-Ftehim hija msejsa prin ċipalment fuq ħtiġijiet 
kummerċjali.  
Għal bosta snin il-Kanada kien it-tieni l-akbar produttur ta' uranju fid-dinja, b'sehem ta' kwa żi 
22 % tal-produzzjoni din jija. Il-produzzjoni hija mistennija li ti żdied, b'mod sinifikanti, mill-
2013 hekk kif mini ġodda jibdew isiru attivi. B'ri żorsi magħrufa ta' uranju ta' 572,000 
tunnellata ta' U 3O8 (485,000 tU), u tfittxija kontinwa, il-Kanada se jkollu rwol sinifikanti biex 
tintlaqa' d-domanda dinjija futura. 
Għal bosta snin, il-Kanada kien minn ta' quddiem fir-ri ċerka u t-teknolo ġija nukleari, billi 
jesporta wkoll sistemi ta' reatturi s ħaħ. Il-pajjiż qiegħed jippjana wkoll li jespandi l-kapa ċità 
nukleari tieg ħu matul l-10 snin li ġejjin billi jibni disa' reatturi ġodda. 
Għall-Euratom, l-interess fl-iffirmar ta' dan il-Ftehim huwa msejjes fuq il-fatt li l-Kanada 
huwa wie ħed mill-fornituri ewlenin tag ħha tal-uranju naturali. L-iffa ċilitar tal-kummer ċ fil-
qasam nukleari jikkontribwixxi g ħall-politika tal-Komunità ta ' sigurtà tal-provvista tal-
enerġija u d-diversifikazzjoni tas-sorsi tal-ener ġija.  
Barra minn hekk, il-konklu żjoni tal-Ftehim attwali tafferma mill- ġdid l-impenn lejn in-
nonproliferazzjoni tal-Ka nada, il-Komunità u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Unjoni 
Ewropea, it-tis ħiħ u l-applikazzjoni stretta  tas-salvagwardji u l-kont roll tal-esportazzjoni kif 
ukoll arran ġamenti għall-protezzjoni fi żika. 
 
MT 3   MT 3. S KEMA ĠENERALI TAL -FTEHIM  
L-għan tal-Ftehim huwa l-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-enerġija nukleari bejn  il-Euratom u 
l-Kanada. L-ambitu tal-kooperazzjoni  (l-Artikolu III) jinkludi prin ċipalment is-sikurezza 
nukleari, il-provvista tal-materjal nu kleari, it-trasferiment tat-teknolo ġija, it-trasferiment tat-
tagħmir u t-trasferiment tat-tritju u tag ħmir relatat mat-tritju.  
Il-Ftehim jiddefinixxi aktar l-O ġġetti soġġetti għal dan il-Ftehim (l-Artikolu IV) – g ħamliet 
differenti ta' materjal nukl eari u dak mhux nukleari, tag ħmir, tritju u tag ħmir relatat mat-tritju 
– u jiddeskrivi fid-dettall il-modalitajiet li jikkon ċernaw il-kwistjoni tal-arrikkiment (l-
Artikolu VI). Il-Ftehim fih sensiela ta' dispo żizzjonijiet li jiddeterminaw kriterji g ħat-
trasferiment tal-materjali nukleari kif ukoll il-mezzi sabiex ji ġu solvuti sitwazzjonijiet ta' 
kunflitt. Huwa enfasizzat li l-materjal nukleari g ħandu jintu ża għal finijiet pa ċifiċi u 
f'konformità mal-ftehimiet ta' salvagwardja (g ħall-Komunità: is-salvagwardji Euratom skont 
it-Trattat Euratom u s-salvagwardji IAEA u l-Protokolli Addizzjonali tag ħha1. 
Trasferimenti internazzjonali u negozjar tal-ma terjal nukleari huma spje gati fl-Artikolu VII. 
Il-Ftehim jiddikjara mill- ġdid il-prin ċipji tal-moviment liberu tal-materjali nukleari fi ħdan il-
Komunità u jindirizza l-kwistjoni tal-Ippro ċessar mill- ġdid fl-Artikolu VIII. Kwistjonijiet 
dwar proprjetà intellettwali (l-Artikolu IX) huma indiriz zati fid-dettall, flimkien mal-
modalitajiet ta' Skambju ta' Informazzjoni bejn il-Partijiet (l-Artikolu X).  
Sabiex ti ġi ggarantita l-implimentazzjoni bla xkiel tal-Ftehim, qed ji ġi inkluż artikolu 
speċifiku dwar il-Konsultazzjoni u l-Arbitra ġġ (l-Artikolu XII) biex ji ġu indirizzati 
kwistjonijiet dwar l-applikazzjoni  korretta tal-Ftehim. It-tul ta' żmien tal-Ftehim huwa 
stabbilit b'perjodu inizjali ta' 10 snin, li mbag ħad jiġġedded awtomatikament g ħal perjodi 
addizzjonali ta' ħames snin (l-Artikolu XIV). 
4. K ONKLUŻJONI  
Il-Kummissjoni tqis li l-Ftehim g ħall-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-enerġija nukleari bejn 
il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika u l-Gvern tal-Kanada, li qed ti ġi proposta l-
adozzjoni tieg ħu: 
– huwa f'konformità mad-direttivi ta' negozjar ma ħruġa mill-Kunsill fis-27 ta' Lulju 2009; 
– jissodisfa l-miri ta' semplifikazzjoni, a ġġornar u estensjoni tal-Ftehim attwali; 
– jikkonferma l-impenn ċar taż-żewġ Partijiet favur in-nonp roliferazzjoni u livell g ħoli ta' 
sikurezza nukleari sabiex ji ġi ggarantit l-u żu paċifiku u sikur tal-ener ġija nukleari; 
– huwa f'konformità mal-politika tal-Komunità dwar is-sigurtà ta l-provvista tal-ener ġija; 
– se jsaħħaħ ulterjurment ir-relazzjonijiet tajbin ħafna bejn l-UE u l-Kanada fil-qasam tal-
politika ta' kooperazzjoni fl-ener ġija. 
Il-Kummissjoni g ħalhekk tirrakkomanda lill -Kunsill li japprova, skont it-tieni paragrafu tal-
Artikolu 101 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika, il-Ftehim 
                                                 
1 INFCIRC/540. 
 
MT 4   MT għall-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-ener ġija nukleari bejn il-K omunità Ewropea tal-
Enerġija Atomika u l-Gvern tal-Kanada, fl-Anness. 
 
MT 5   MT ANNESS  
FTEHIM BEJN IL-GVERN TAL-KANAD A U L-KOMUNITÀ EWROPEA TAL-
ENERĠIJA ATOMIKA G ĦALL-KOOPERAZZJONI FL-U ŻI PAĊIFIĊI TAL-
ENERĠIJA NUKLEARI 
PREAMBOLU 
Il-Gvern tal-Kanada u l-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika (Euratom), minn hawn 'il 
quddiem “il-Komunità”, 
FILWAQT LI JQISU li l-Gvern tal-Kanada  u l-Komunità esprimew ix-xewqa re ċiproka ta' 
żvilupp ta' kooperazzjoni mill-qrib fl-u żi paċifiċi u mhux splussivi tal-ener ġija nukleari; 
XEWQANA li jikkollaboraw ma' xulxin sabiex jippromwovu u jwessg ħu l-kontribut li l-
iżvilupp tal-u żi paċifiċi tal-ener ġija nukleari jista' jag ħmel lill-benessri u l-prosperità fil-
Kanada u fi ħdan il-Komunità; 
FILWAQT LI JIRRIKONOXXU li l- Ftehim bejn il-Kanada u l-Komunità Ewropea tal-
Enerġija Atomika g ħall-kooperazzjoni f il-qasam tar-ri ċerka nukleari ffirmat fl-1998 jipprovdi 
għal kooperazzjoni fl-oqsma ta' interess komuni tal-Partijiet f'u żi paċifiċi, mhux splussivi u 
mhux militari tal-ener ġija nukleari; 
FILWAQT LI JAFFERMAW MILL- ĠDID l-impenn qawwi tal-Gvern tal-Kanada, il-
Komunità u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tag ħha għan-nonproliferazzjoni nukleari inklu ż it-
tisħiħ u l-applikazzjoni effi ċjenti tas-salvagwardji relata ti u s-sistemi ta' kontroll tal-
esportazzjoni li bis-sa ħħa tagħhom għandha sse ħħ il-kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-enerġija 
nukleari bejn il-Kanada u l-Komunità; 
FILWAQT LI JAFFERMAW MILL- ĠDID l-appo ġġ tal-Gvern tal-Kanada, tal-Komunità u l-
Gvernijiet tal-Istati Membri tag ħha għall-għanijiet tal-A ġenzija Internazzjonali tal-Ener ġija 
Atomika (minn hawn 'il quddiem l-“IAE A”) u s-sistema ta' salvagwardji tag ħha; 
BILLI l-Kanada u l-Istati Membri kollha tal-Komunità huma Partijiet g ħat-Trattat dwar in-
Nonproliferazzjoni tal-Armi Nukleari,  minn hawn 'il quddiem l-"NPT"; 
FILWAQT LI JINNUTAW li s-salvagwardji nukl eari huma applikati fl -Istati Membri kollha 
tal-Komunità f'konformità kemm mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Ener ġija 
Atomika (minn hawn 'il quddiem "it-Trattat Euratom") kif ukoll mal-ftehimiet tas-salwagwardji konklu żi bejn il-Komunità, l-Istati Membri tag ħha u l-IAEA; 
FILWAQT LI JINNUTAW li g ħandhom jitqiesu l-impenji li ħadu l-Gvern tal-Kanada u l-
Gvernijiet ta' kull Stat Membru tal-Komunità  fil-qafas tal-Grupp ta' Fornituri Nukleari; 
FILWAQT LI JIRRIKONOXXU l-prin ċipju tal-moviment liberu tal-materjal nukleari, 
tagħmir, materjal mhux nukleari, u teknolo ġija fi ħdan il-Komunità; 
 
MT 6   MT FILWAQT LI JAQBLU li l-Ftehim g ħandu jkun f'konformità mal- obbligi internazzjonali tal-
Unjoni Ewropea u l-Gvern tal-Kanada fl-a mbitu tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummer ċ; 
FILWAQT LI JTENNU l-impenji tal-Gvern tal-Ka nada u l-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-
Komunità marbuta mal-ftehimiet bilaterali tag ħhom fl-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari; 
FILWAQT LI JQISU li arran ġament fejn hi pprovduta kooperazzjoni fl-u żi paċifiċi tal-
enerġija tista' ssa ħħaħ l-iskambju utli e żistenti ta' esperjenza, jipprovdi opportunitajiet g ħal 
azzjoni ta' benefi ċċju komuni u jsa ħħaħ mill-ġdid is-solidarjetà fi ħdan l-Ewropa u madwar l-
Atlantiku;  
FTIEHMU KIF ĠEJ: 
Artikolu I 
Definizzjonijiet 
Għall-fini ta’ dan il-Ftehim, sakemm mhux spe ċifikat mod ie ħor fih, 
1. "Partijiet" tfisser il-Gv ern tal-Kanada fuq na ħa u l-Komunità fuq na ħa oħra; it-
terminu “Parti” jfisser wie ħed mill-“Partijiet” ta' hawn fuq. 
"Komunità" tfisser kemm: 
(a) il-persuna ġuridika ma ħluqa skont it-Trattat Euratom; kif ukoll 
(b) it-territorji li g ħalihom japplika t-Trattat Euratom; 
2. “persuni” tfisser kwalunkw e persuna naturali, impri ża jew entità o ħra rregolata mil-
liġijiet u r-regolamenti applikabbli fil- ġurisdizzjoni territorjali rispettiva tal-Partijiet 
iżda ma tinkludix il-Partijiet. 
3. "awtorità kompetenti" tfisser: 
(a) għall-Gvern tal-Kanada, il-Kummissjoni  dwar is-Sikurezza Nukleari tal-
Kanada; 
(b) għall-Komunità, il-Kummissjoni Ewropea  
jew tali awtorità o ħra li l-Parti kkon ċernata tista’ f’kull ħin tinnotifika bil-miktub lill-
Parti l-oħra dwarha; 
4. "tagħmir" tfisser o ġġetti ta' makkinarju jew impjant,  kif elenkat fl-Anness A.1 g ħal 
dan il-ftehim, spe ċifikament adattati g ħall-użu fi proġetti ta' ener ġija nukleari; 
5. "materjal mhux nukleari" tfisser: 
Dewterju u ilma tqil: Dewterju, ilma tqil (ossidu tad-dewterju) u kwalunkwe 
kompost ie ħor tad-dewterju li fih il -proporzjon ta' dewterju g ħal idroġenu jaqbe ż 
1:5000, g ħall-użu f'reattur nukleari,  
 
MT 7   MT Grafit bi grad nukleari: grafit, g ħall-użu f'reattur nukleari b ħala materjal moderatur, li 
għandu livell ta' purezza a ħjar minn 5 partijiet g ħal kull miljun ta' boron ekwivalenti 
u b'densità akbar minn 1.50 gramma g ħal kull ċentimetru kubiku;  
6. "materjal nukleari" tfisser kwalunkwe materjal ta' sors jew materjal fissjonabbli kif 
inhuma ddefiniti dawk it-termini fl-Ar tikolu XX tal-Istatut tal-IAEA; Kull de ċiżjoni 
mill-Bord tal-Gvernaturi tal-IAEA fl-ambitu tal-Artikolu XX tal-Istatut tal-IAEA li temenda l-lista tal-materjali kkunsidrati b ħala "materjal ta' sors" jew "materjal 
fissjonabbli spe ċjali" għandu jkollha effett biss skont da n il-Ftehim meta l-Partijiet 
ikunu infurmaw lil xulxin bil-miktub li ja ċċettaw dik id-de ċiżjoni;  
7. "teknoloġija" għandha t-tifsira kif i ddefinita fl-Anness A ta ċ-Cirkolari ta' 
Informazzjoni tal-IAEA INFCIRC/254/Rev.9/Pa rt 1 (Linji gwida tat-Trasferimenti 
Nukleari); 
8. "programm ta' fu żjoni" tfisser il-programm Euratom g ħar-riċerka u t-ta ħriġ fil-qasam 
tal-fużjoni termonukleari kkontrollata kif adottat bid-De ċiżjoni tal-Kunsill tal-Unjoni 
Ewropea, skont l-Artikolu 7 tat-Tratta t Euratom, kif ukoll kwalunkwe programm 
ulterjuri f'dak il-qasam, adottat b'De ċiżjoni tal-Kunsill; 
9. "tritju" tirreferi g ħall-komposti u t-ta ħlitiet li jinkludu tritju  li fih il-proporzjon 
atomiku ta' tritju g ħal idroġenu huwa akbar minn parti (1) wa ħda għal kull elf (1000);  
10. "teknoloġija u tag ħmir relatat mat-tritju" tfisser tag ħmir iddisinjat jew im ħejji 
speċjalment g ħall-produzzjoni, irkupru, estrazzjoni, kon ċentrazzjoni jew immani ġġar 
tat-tritju u l-komposti u t-ta ħlitiet tiegħu fil-qafas tal- ħtiġijiet speċifiċi tal-programm 
ta' fużjoni jew g ħat-tħaddim ta' Reatturi b'Ilma Tqil ta ħt Pressjoni; 
11. "prodott sekondarju" tfisser materjal fissjonabbli spe ċjali dderivat permezz ta' 
proċess wieħed jew aktar, kemm jekk su ċċessiv kemm jekk mhux, minn materjal 
nukleari ttrasferit skon t dan il-Ftehim. 
Artikolu II 
Għan 
1. L-għan ta' dan il-Ftehim huwa li jipprovdi qafas g ħall-kooperazzjoni bejn il-Partijiet 
fl-użi paċifiċi tal-ener ġija nukleari abba żi ta' benefi ċċji reċiproċi u r-reċiproċità u 
mingħajr ħsara għall-kompetenzi rispettivi ta' kull Parti. 
2. Materjal nukleari, tag ħmir, materjal li mhux nukleari, tritju u tag ħmir relatat mat-
tritju ttrasferiti skon t dan il-Ftehim jew materjal nukleari prodott b ħala prodott 
sekondarju, ma g ħandhomx jintu żaw ħlief għal finijiet pa ċifiċi; lanqas ma g ħandhom 
jintużaw għal kwalunkwe strument splussiv nukleari, g ħal riċerka ta’ tali strument 
jew għall-iżvilupp tieg ħu. 
 
MT 8   MT Artikolu III 
Ambitu tal-kooperazzjoni 
Il-kooperazzjoni ma ħsuba b'dan il-Ftehim hija relatata mal-u żi paċifiċi tal-enerġija nukleari u 
tista' tinkludi, inter alia : 
(a) il-forniment ta' informazzjoni relatata ma':  
(i) saħħa u sikurezza, 
(ii) tagħmir, faċilitajiet u strumenti (inklu ż il-forniment ta' disinji, tpin ġijiet u 
speċifikazzjonijiet), 
(iii) użi ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari, tag ħmir, faċilitajiet u apparat 
(inkluż proċessi u spe ċifikazzjonijiet tal-manifattura); u 
(iv) programmi esterni ta' assistenza nukleari tal-Partijiet; 
(b) il-provvista ta' materjal nukleari,  materjal mhux nukleari, u tag ħmir; 
(c) it-trasferiment ta' teknolo ġija, inkluż il-forniment ta' informazzjoni kif iddefinit fil-
punt (a) ta' dan l-artikolu, sakemm l-Istati  Membri individwali tal-Komunità jqieg ħdu 
tali trasferimenti fil-qafas ta' dan il-Ftehim; 
(d) it-trasferiment ta' tag ħmir li ġie ddesinjat mill-Partijiet b ħala tagħmir iddisinjat, 
mibni jew operat abba żi jew permezz tal-informazzjoni miksuba mill-Parti l-o ħra u li 
huwa fi ħdan il-ġurisdizzjoni ta' wa ħda mill-Partijiet fil- ħin li jkun ġie ddesinjat; 
(e) l-akkwist ta' tag ħmir u apparat; 
(f) l-użu tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali; 
(g) l-aċċess għal tagħmir u faċilitajiet u l-u żu tagħhom; 
(h) trasferiment dirett jew indirett ta' tritju g ħall-użu tiegħu fil-programm ta' fu żjoni u 
għal tagħmir jew teknolo ġija relatat/a mat-tritju g ħall-użu tiegħu fil-programm ta' 
fużjoni jew fit-t ħaddim tar-Reatturi b'Ilma Tqil ta ħt Pressjoni, jew ir-ritorn tieg ħu 
lejn il-Parti fornitri ċi; 
(i) kooperazzjoni fl-ippjanar u t- twettiq tal-programmi estern i ta' assistenza nukleari tal-
Partijiet; 
(j) oqsma oħra rilevanti g ħas-suġġett ta' dan il-Ftehim. 
Artikolu IV 
Oġġetti soġġetti għall-Ftehim 
1. Materjal nukleari, mate rjal mhux nukleari, tag ħmir, tritju u tag ħmir relatat mat-tritju 
ttrasferiti bejn il-Partijiet jew il-persuni rispettivi tag ħhom, kemm jekk direttament 
kif ukoll permezz ta' pajji ż terz, għandhom ikunu so ġġetti għal dan il-Ftehim meta 
 
MT 9   MT dawn jidħlu fil-ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti ri ċevitriċi, bil-kundizzjoni li l-Parti 
fornitriċi tkun innotifikat lill-Parti ri ċevitriċi, bil-miktub, bit-tras feriment intenzjonat 
u l-Parti ri ċevitriċi tkun ikkonfermat, bil-miktub, li tali o ġġett se jinżamm soġġett 
għal dan il-Ftehim u li d-destinatarju propost, f'ka ż li ma jkunx il-Parti ri ċevitriċi, 
ikun persuna awtorizzata skont il- ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti ri ċevitriċi. 
2. Materjal nukleari, mate rjal mhux nukleari, tag ħmir, tritju u tag ħmir relatat mat-tritju 
msemmija fil-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu g ħandhom jibqg ħu soġġetti għad-
dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim sakemm ji ġi stabbilit, skont il-pro ċeduri stabbiliti 
fl-Arranġament Amministrattiv, li: 
– dak it-tali o ġġett ġie ttrasferit mill- ġdid lil hinn mill- ġurisdizzjoni tal-Parti 
riċevitriċi; 
– dak il-materjal nuklea ri ma jistax jintu ża iżjed għal kwalunkwe attività nukleari 
rilevanti fir-rigward tas-salvagwardji msemmija fis-subparagrafu a) tal-paragrafu 6 tal-Artikolu VII jew li prattikament ma jistax ji ġi rkuprat; 
– dak it-tag ħmir u materjal mhux nukleari ma jistg ħux jintużaw iżjed għal finijiet 
nukleari; 
– dak it-tritju u tag ħmir relatat mat-tritju ma jistg ħux jintużaw iżjed fil-programm 
ta' fużjoni jew fit-t ħaddim tar-Reatturi b'Ilma Tqil ta ħt Pressjoni; 
– jew li l-Partijiet jiftiehmu li ma g ħandhomx jibqg ħu soġġetti għal dan il-
Ftehim. 
3. It-trasferiment tat-teknolo ġija għandu jkun so ġġett għal dan il-Ftehim g ħall-Istati 
Membri tal-Komunità li jaqblu li jqieg ħdu tali trasferimenti fil-qafas ta' dan il-
Ftehim. Teknolo ġija ttrasferita bejn il-Partijiet  jew il-persuni rispettivi tag ħhom, 
kemm jekk direttament kif ukoll permezz ta' pajji ż terz, għandha tkun so ġġetta għal 
dan il-Ftehim meta din tid ħol fil-ġurisdizzjoni territorjali tal-Parti ri ċevitriċi, bil-
kundizzjoni li l-Parti fornitri ċi tkun innotifikat lill-Parti ri ċevitriċi, bil-miktub, bit-
trasferiment intenzjonat u l-Parti ri ċevitriċi tkun ikkonfermat, bil-miktub, li tali 
oġġett se jinżamm soġġett għal dan il-Ftehim u li d- destinatarju propost, f'ka ż li ma 
jkunx il-Parti ri ċevitriċi, ikun persuna awtorizzata skont il- ġurisdizzjoni territorjali 
tal-Parti ri ċevitriċi.  
4. Tritju u tag ħmir u teknolo ġija relatati mat-tritju se jintu żaw biss g ħall-Programm ta' 
Fużjoni u r-Reatturi b'Ilma Tqil ta ħt Pressjoni. 
5. Flimkien mal-o ġġetti soġġetti għal dan il-Ftehim skont il-paragrafu 1 hawn fuq, il-
materjal, il-materjal nukleari u t-tag ħmir li ġejjin se jkunu so ġġetti għal dan il-
Ftehim: 
i) Materjal mhux nukleari jew materjal  nukleari li huma prodotti jew ippro ċessati 
permezz tal-istallazzjonijiet so ġġetti għal dan il-Ftehim elenkati fl-Anness A.2; 
ii) Materjal nukleari li huwa prodott jew ippro ċessat permezz ta' kwalunkwe 
materjal nukleari jew materjal mhux nukleari so ġġett għal dan il-Ftehim; kif 
ukoll 
 
MT 10   MT iii) Tag ħmir li l-Parti ri ċevitriċi, jew il-Parti fornitri ċi, wara konsultazzjoni u 
ftehim mal-Parti ri ċevitriċi, indikat li huwa ddisinjat, mibni, immanifatturat jew 
operat abba żi ta' teknolo ġija ttrasferita li hija so ġġetta għal dan il-Ftehim, jew 
bl-użu tagħha, ittrasferita skont il-paragrafu 1 ta' hawn fuq. 
Artikolu V 
Arranġamenti ta' implimentazzjoni 
1. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim g ħandhom ji ġu implimentati bona fede  b’tali 
mod li jevita t-tfixkil, dewmien jew interferenzi żejda fl-attivitajiet nukleari fil-
Kanada u fil-Komunità u sabiex ikunu konsistenti mal-prattiki ta’ ġestjoni prudenti 
meħtieġa għat-twettiq ekonomiku u sikur ta' attivitajiet nukleari. 
2. Id-dispożizzjonijiet ta' da n il-Ftehim ma g ħandhomx jintu żaw għall-fini li jinkisbu 
vantaġġi kummer ċjali jew industrijali, lanqas da k ta' interferenza fl-interessi 
industrijali jew kummer ċjali, kemm domesti ċi kif ukoll internazz jonali, ta' kull 
waħda mill-Partijiet jew persuni  awtorizzati, lanqas dak ta' interferenza fil-politika 
nukleari ta' kwalunkwe Parti jew tal-Gverniji et tal-Istati Membri tal-Komunità, 
lanqas dak ta' tfixkil tal-promozzjoni tal-u żi paċifiċi u mhux splussivi tal-ener ġija 
nukleari, lanqas dak ta' tfi xkil tal-moviment ta’ o ġġetti soġġetti għal dan il-Ftehim 
jew li ġew innotifikati li g ħandhom isiru so ġġetti għalih kemm jekk fi ħdan il-
ġurisdizzjoni territorjali rispettiva tal-Part ijiet kemm jekk bejn il-Gvern tal-Kanada u 
l-Komunità. 
3. Fl-implimentazzjoni tad-dispo żizzjonijiet ta' dan il-Ftehim , il-Kanada, il-Komunità u 
l-Istati Membri tag ħha għandhom ja ġixxu f'konformità mad-dispo żizzjonijiet tal-
Konvenzjoni dwar is-Sikurezza Nukleari ( Ċirkolari ta' Informazzjoni tal-IAEA 
INFCIRC/449), il-Konvenzjoni Kon ġunta dwar is-Sikurezza tal- Ġestjoni ta’ Fjuwil 
Użat u dwar is-Sikurezza tal- Ġestjoni ta’ Skart Radjuattiv ( Ċirkolari ta' 
Informazzjoni tal-IAEA CIRC/546), il -Konvenzjoni dwar l-Assistenza f'ka ż ta' 
Inċident Nukleari jew Emer ġenza Radjolo ġika (Ċirkolari ta' Informazzjoni tal-IAEA 
INFCIRC/336), u l-Konve nzjoni dwar in-Notifika Bikrija dwar In ċident Nukleari 
(Ċirkolari ta' Informazzjoni tal-IAEA INFCIRC/335). 
4. L-awtoritajiet kompetenti ta ż-żewġ Partijiet g ħandhom jistabbilixxu arran ġament 
amministrattiv li ji żgura l-implimentazzjoni effettiva tad-dispo żizzjonijiet ta' dan il-
Ftehim u g ħandhom jikkonsultaw regolarment jew fi kwalunkwe ħin fuq talba ta' 
awtorità kompetenti ta' na ħa jew l-oħra.  
5. B'mod konsistenti mal-li ġijiet, regolamenti u politik i tal-Partijiet, l-arran ġament 
amministrattiv jista' jinkludi pro ċeduri biex, inter alia :  
(a) jiksbu kunsens bil-miktub mill-Parti l-o ħra qabel it-trasferiment ta' kwalunkwe 
materjal nukleari, materjal mhux nukleari, tag ħmir jew teknolo ġija soġġett/a 
għall-Ftehim kif spe ċifikat fl-Artikolu VII, il-paragrafu (6)(d); 
(b) jimmaniġġaw trasferimenti ġeneriċi mill-ġdid ta' materjal nukleari, materjal 
mhux nukleari, tag ħmir jew teknolo ġija; 
 
MT 11   MT (c) jirrappurtaw u jag ħtu rendikont tas-siti fejn jin żamm materjal nukleari so ġġett 
għal dan il-Ftehim skont il-prin ċipji ta' ekwivalenza, fun ġibbiltà u 
proporzjonalità. 
(d) jiddeterminaw li o ġġett ma g ħadux so ġġett għall-Ftehim skont id-
dispożizzjonijiet tal-Artikol u IV, il-paragrafu 2. 
6. Arranġament amministrattiv stabbilit skont il-p aragrafu 4 ta' dan l-Artikolu jista' ji ġi 
emendat bi ftehim bil-miktub bejn l-aw toritajiet kompetenti tal-Partijiet. 
Artikolu VI 
Arrikkiment  
Qabel l-arrikkiment ta' kw alunkwe materjal nukleari so ġġett għal dan il-Ftehim g ħal għoxrin 
(20) fil-mija jew ak tar fl-isotopu U 235, g ħandu jinkiseb il-kunsens bil-miktub ta ż-żewġ 
Partijiet u l-IAEA g ħandha tiġi nnotifikata. Tali kunsens g ħandu jiddeskrivi l-kundizzjonijiet 
li bihom jista' jintu ża l-uranju arrikkit g ħal għoxrin (20) fil-mija jew aktar. Arran ġament biex 
jiffaċilita l-implimentazzjoni ta' din id-dispo żizzjoni jista' ji ġi stabbilit mill-Partijiet. 
Artikolu VII 
Trasferimenti u negozjar internazzjonali tal-materjali nukleari  
1. Kwalunkwe trasferiment nukleari mwettaq skont l-attivitajiet ta’ kooperazzjoni 
għandhom isiru skont l-obbligi internazzjonali rilevanti ta l-Komunità, tal-Istati 
Membri tal-Komunità, u tal-Gvern tal-Kanada fir-rigward ta' u żi paċifiċi tal-enerġija 
nukleari kif elenkati fil-paragr afu 6 ta' dan l-Artikolu.  
2. Safejn hu prattikabbli, il-Partijiet g ħandhom jassistu lil xulxin fl-akkwist, minn Parti 
jew l-oħra jew minn persuni fi ħdan il-Komunità jew ta ħt il-ġurisdizzjoni tal-Gvern 
tal-Kanada, ta' materjal nukleari, materjal mhux nukleari jew tag ħmir u rekwi żiti 
oħra għar-riċerka fl-ener ġija nukleari, l-i żvilupp u l-produzzjoni fi ħdan il-Komunità 
jew fil-Kanada. 
3. It-tkomplija tal-kooperazzjoni prevista fil-Ftehim attwali g ħandha tkun kontin ġenti 
fuq l-applikazzjoni sodisfa ċenti b'mod re ċiproku tas-sistema g ħas-salvagwardji u l-
kontroll stabbilit mill-Komunità s kont it-Trattat Euratom u tal-mi żuri biex jitqies l-
użu tal-materjal nukleari, mate rjal mhux nukleari jew tag ħmir stabbiliti mill-Gvern 
tal-Kanada. 
4. Id-dispożizzjonijiet ta’ da n il-Ftehim ma g ħandhomx jintu żaw biex ifixklu l-
moviment liberu tal-materjal nukl eari, materjal mhux nukleari, tag ħmir, tritju, 
tagħmir u teknolo ġija relatati mat-tritju fi ħdan it-territorju tal-Komunità. 
5. It-trasferimenti ta' materjal nukleari u servizzi xierqa g ħandhom jitwettqu 
f'kundizzjonijiet kummer ċjali ġusti. L-implimentazzjoni ta' dan il-paragrafu g ħandha 
tkun ming ħajr ħsara għat-Trattat Euratom u l-le ġiżlazzjoni dderivata minnu. 
6. a) Trasferiment ta’ materjal nukleari g ħandu jkun so ġġett għall-kundizzjonijiet li 
ġejjin: 
 
MT 12   MT i) Fil-Komunità, g ħas-salvagwardji tal-Euratom skont it-Trattat tal-Euratom 
u għas-salvagwardji tal-IAEA skont il-ftehimiet ta’ salvagwardja li 
ġejjin, kif rilevanti, u kif jistg ħu jiġu riveduti u mibdula, sakemm tkun 
ipprovduta kopertura kif me ħtieġa mit-Trattat ta’ Nonproliferazzjoni: 
– Il-Ftehim bejn l-Istati Membri tal-Komunità ming ħajr armi nukleari, il-
Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika u l-A ġenzija Internazzjonali 
għall-Enerġija Atomika, li da ħal fis-seħħ fil-21 ta’ Frar 1977 (ippubblikat 
bħala INFCIRC/193); 
– Il-Ftehim bejn Franza, il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika u l-
Aġenzija Internazzjonali g ħall-Enerġija Atomika, li da ħal fis-seħħ fit-
12 ta' Settembru 1981 (ippubblikat b ħala INFCIRC/290) u li 
jikkostitwixxi l-ftehim ta' offe rta volontarja ta' Franza mal-A ġenzija. Il-
Ftehim bejn ir-Renju Unit, il-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika u 
l-Aġenzija Internazzjonali g ħall-Enerġija Atomika, li da ħal fis-seħħ fl-
14 ta' Awwissu 1978 (ippubblikat b ħala INFCIRC/263) u li 
jikkostitwixxi l-ftehim ta' offert a volontarja tar-Renju Unit mal-A ġenzija.  
– Il-Protokolli Addizzjonali konklu żi fit-22 ta' Settembru 1998 li da ħlu fis-
seħħ fit-30 ta' April 2004 abba żi tad-dokument ippubblikat b ħala 
INFCIRC/540 tal-IAEA (Sistema Msa ħħa tas-Salvagwardji, il-Parti II); 
ii) Fil-Kanada, g ħas-salvagwardji tal-IAEA skont  il-Ftehim bejn il-Kanada 
u l-Aġenzija Internazzjonali g ħall-Enerġija Atomika g ħall-Applikazzjoni 
ta’ Salvagwardji b’konnessjoni mat- Trattat dwar in-N onproliferzzjoni 
tal-Armi Nukleari, li da ħal fis-seħħ fil-21 ta' Frar 1972 (ippubblikat b ħala 
INFCIRC/164); issupplimentat bi Protokoll A ddizzjonali konklu ż fl-24 
ta' Settembru 1998 abba żi tad-dokument ippubblikat b ħala 
INFCIRC/164/Add.1 (Siste ma ta’ Salvagwardji Msa ħħa, il-Parti II) u li 
daħal fis-seħħ fit-8 ta' Settembru 2000. 
b) F'ka ż li tiġi sospiża jew imwaqqfa l-applikazzjoni ta’ kwalunkwe Ftehim mal-
IAEA msemmi fil-paragrafu 6 a) ta' dan l-Artikolu, g ħal kwalunkwe ra ġuni, fi 
ħdan il-Komunità jew il-Kanad a, il-Parti rilevanti g ħandha tidħol fi ftehim mal-
IAEA li jipprevedi effika ċja u kopertura ekwivalenti g ħal dawk previsti fil-
ftehimiet ta’ salvagwardji msemmija fid-dispo żizzjonijiet i) jew ii) tal-
paragrafu 6 ta’ dan l-Artikolu, jew, jekk dak ma jkunx possibbli,   - il-Komunità, safejn tkun ikkon ċernata, għandha tapplika salvagwardji bba żati 
fuq is-sistema ta’ salvagwardji tal-Euratom, li tipprevedi effika ċja u kopertura 
ekwivalenti g ħal dawk previsti fil-ftehimiet ta’ salvagwardji msemmija fid-
dispożizzjoni i) tal-para grafu 6 a) ta’ dan l-artikol u jew, jekk dak ma jkunx 
possibbli,   - il-Partijiet g ħandhom jid ħlu f’arran ġamenti g ħall-applikazzjoni ta’ 
salvagwardji li jipprevedu effika
ċja u kopertura ekwivalenti g ħal dawk previsti 
fil-ftehimiet ta’ salvagwardji msemmija fid-dispo żizzjonijiet i) jew ii) tal-
paragrafu 6 a). 
 
MT 13   MT c) L-applikazzjoni ta' mi żuri ta' protezzjoni fi żika għanda tkun, f'kull ħin, f'livelli 
li jissodisfaw tal-anqas il-kri terji stipulati fl-Anness C ta ċ-Ċirkolari ta' 
Informazzjoni tal-IAEA INFCIRC/254/Rev.9/Part 1 (Linji gwida g ħat-
Trasferimenti Nukleari); flimkien ma ’ dan id-dokument, l-Istati Membri tal-
Komunità, il-Kummissjoni Ewropea, fejn xieraq, u l-Kanada g ħandhom 
jirreferu, meta japplikaw il-mi żuri ta’ protezzjoni fi żika, għar-
rakkomandazzjonijiet ta ċ-Ċirkolari ta' Inform azzjoni tal-IAEA 
INFCIRC/225/Rev.5 (Rakkomandazzjoniji et ta' Sigurtà Nukleari dwar il-
Protezzjoni Fi żika tal-Materjal Nukleari u ta' Fa ċilitajiet Nukleari). It-trasport 
internazzjonali g ħandu jkun so ġġett għad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni 
Internazzjonali dwar il-Protezzjoni Fi żika tal-Materjal Nukleari (i ċ-Ċirkolari ta' 
Informazzjoni tal-IAEA INFCIRC/274/Rev.1), u g ħar-Regolamenti tal-IAEA 
għat-Trasport Sikur tal-Materjali Radjuattivi (L-Istandards tas-Sikurezza tal-
IAEA Nru tas-Serje TS-R-1). 
d) Il-materjal nukleari, materjal mhux nukleari, tag ħmir u teknolo ġija soġġetti 
għal dan il-Ftehim ma g ħandhomx ji ġu ttrasferiti lil hinn mill- ġurisdizzjoni 
territorjali tal-Parti ri ċevitriċi mingħajr il-kunsens, bil-miktub, minn qabel tal-
Parti fornitri ċi, sakemm ma jkunx skont is-subparagrafu (e). 
e) Mad-d ħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, l-awtoritajiet kompetenti ta ż-żewġ Partijiet 
għandhom jag ħmlu skambju tal-listi tal-pajji żi terzi li jsirulhom trasferimenti 
mill-ġdid ta' uranju naturali, uranju mfaqqar, materjali o ħra ta' sors, uranju 
arrikkit g ħal inqas minn 20 % fl-isotopju U 235, u materjali mhux nukleari u li 
huma awtorizzati mill-Parti l-o ħra. L-awtoritajiet kompetenti ta' kull Parti 
għandha tinnotifika lill-Parti l-o ħra dwar it-tibdiliet fil-lista tag ħha ta' pajji żi 
terzi. Għandhom ji ġu stabbiliti l-pro ċeduri aċċettabli għaż-żewġ Partijiet 
relatati ma’ tali trasferimenti mill- ġdid. 
f) It-trasferimenti mill- ġdid ta' kwalunkwe o ġġett soġġett għal dan il-Ftehim li 
huma barra l- ġurisdizzjoni tal-partijiet g ħandhom isiru biss fl-ambitu tal-qafas 
tal-impenji me ħuda mill-grupp ta' pajji żi fornituri mag ħruf bħala l-Grupp tal-
Fornituri Nukleari, kif stabbilit fi ċ-Ċirkolari ta' Informazzjoni tal-IAEA 
INFCIRC/254/Rev. 9/Part 1. 
g) It-trasferimenti mill- ġdid tat-tritju u tat-tag ħmir jew tat-teknolo ġija relatata 
mat-tritju 'l barra mit-territorji tal-Partijiet huma so ġġetti għall-kunsens bil-
miktub minn qabel tal-Parti rilevanti.  
Artikolu VIII 
Proċessar mill- ġdid 
Il-Partijiet jag ħtu l-kunsens tag ħhom għall-ipproċessar mill- ġdid tal-fjuwil nukleari li jinkludi 
materjal nukleari so ġġett għal dan il-ftehim sakemm tali ppro ċessar mill- ġdid isir skont l-
kundizzjonijiet stabbi liti fl-Anness B. 
Artikolu IX 
Proprjetà Intellettwali 
 
MT 14   MT Il-Partijiet g ħandhom ji żguraw il-protezzjoni adegwata u effika ċi tal-proprjetà intellettwali 
maħluqa u t-teknolo ġija ttrasferita f'konform ità mal-kooperazzjoni fl-ambitu ta' dan il-Ftehim 
skont il-ftehimiet internazzjonali rilevanti u l-li ġijiet u r-regolamenti fis-se ħħ fil-Kanada u fl-
Unjoni Ewropea u l-Komunità jew l-Istati Membri tag ħhom.  
Artikolu X 
Skambju ta' informazzjoni 
1. (a) Il-Partijiet jistg ħu jqiegħdu għad-dispożizzjoni ta' xulxin u ta' persuni fi ħdan 
il-Komunità jew ta ħt il-ġurisdizzjoni tal-Gvern tal-Kanada, informazzjoni dwar 
kwistjonijiet fl-ambitu ta' dan il-Ftehim. 
(b) Il-forniment ta' informazzjoni  li waslet minn kwalunkwe pajji ż terz fl-ambitu 
tat-termini li jipprevjenu tali forniment g ħandu jkun esklu ż mill-ambitu ta' dan 
il-Ftehim. 
(c) Informazzjoni meqjusa mill-Parti fornitri ċi bħala ta' valur kummer ċjali 
għandha tiġi pprovduta biss fl-ambitu tat-te rmini u l-kundizzjonijiet spe ċifikati 
mill-Partijiet.  
2. (a) Il-Partijiet g ħandhom jinkora ġġixxu u jiffa ċilitaw l-iskambju ta' informazzjoni 
bejn il-persuni fl-ambitu tal-gurisd izzjoni tal-Gvern tal-Kanada, fuq na ħa, u l-
persuni fi ħdan il-Komunità, fuq na ħa oħra, dwar kwistjonijiet  fl-ambitu ta' dan 
il-Ftehim. 
(b) Informazzjoni fil-pussess ta' tali persuni g ħandha tiġi pprovduta biss bil-
kunsens tat-termini u l-kundizzjonijiet li ji ġu speċifikati minn dawk il-persuni. 
3. Safejn hu prattikabbli, il-Partijiet g ħandhom jipprovdu parir tekniku lil xulxin jew lil 
persuni fi ħdan il-Komunità jew fl-ambitu tal- ġurisdizzjoni tal-Gvern tal-Kanada 
permezz tal-issekondar ta' esperti jew b'tali modi o ħra li jistgħu jiġu miftiehma. 
4. Kull fejn hu possibbli, kull Parti g ħandha tipprovdi, fl-iskejjel jew fil-fa ċilitajiet 
tagħha, taħriġ f'suġġetti rilevanti g ħall-użi paċifiċi tal-enerġija nukleari, u tassisti fil-
kisba ta' tali ta ħriġ f'postijiet o ħra fil-Kanada jew fi ħdan il-Komunità, g ħall-istudenti 
u persuni f'ta ħriġ, li jkun irrakkomandat mill-Parti l-o ħra. 
Artikolu XI 
Liġi applikabbli 
1. Il-kooperazzjoni prevista f'dan il-Ftehim g ħandha tkun skont il-li ġijiet u r-
regolamenti fis-se ħħ fil-Kanada u fi ħdan l-Unjoni Ewropea u l-Komunità kif ukoll 
skont il-ftehimiet intern azzjonali li l-Partijiet da ħlu fihom. Fil-ka ż tal-Komunità, il-
liġi applikabbli tinkludi t-Trattat Euratom u l-le ġiżlazzjoni dderivata minnu.  
2. Kull Parti g ħandha tkun responsabbli lejn l-o ħra biex tiżgura li d-dispo żizzjonijiet ta' 
dan il-Ftehim ikunu a ċċettati u li jkun hemm konformità mag ħhom, fir-rigward tal-
Kanada, mill-impri żi governattivi kollha tieg ħu u l-persuni kollha ta ħt il-
ġurisdizzjoni tieg ħu u, fir-rigward tal-Komunità, mill-persuni kollha fi ħdan il-
Komunità li tkun ġiet mogħtija l-awtorizzazzjoni lilhom  skont dan il-Ftehim. 
 
MT 15   MT 3. Il-verżjonijiet riveduti tad-dokumenti IAEA u ċ-Ċirkolari ta' Informazzjoni 
msemmija f'dan il-Ftehim se jitqiesu u js iru applikabbli meta miftiehma bejn il-
Partijiet. 
Artikolu XII 
Konsultazzjoni u arbitra ġġ 
1. Fuq talba ta' wa ħda mill-Partijiet, rappre żentanti tal-Partijiet g ħandhom jiltaqg ħu 
meta jkun me ħtieġ sabiex jikkonsultaw ma' xulxin dwar kwistjonijiet li jitqajmu waqt 
l-applikazzjoni ta' dan il-Fteh im, sabiex jissorveljaw it-t ħaddim tieg ħu u biex 
jiddiskutu arran ġamenti għal kooperazzjoni, addizzjonali g ħal dawk previsti f'dan il-
Ftehim. Tali konsultazzjonijiet jistg ħu jieħdu l-għamla wkoll ta' skambju ta' 
korrispondenza. 
2. Kull tilwim li jinqala’ mill-int erpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim li ma 
jiġix solvut permezz ta’ negozjati jew kif miftiehem, b’mod ie ħor, bejn il-Partijiet 
għandu, fuq it-talba ta’ wa ħda mill-Partijiet, ji ġi ppreżentat quddiem tribunal tal-
arbitraġġ li għandu jkun mag ħmul minn tliet arbitri. Kull Parti g ħandha taħtar arbitru 
wieħed u ż-żewġ arbitri hekk ma ħtura għandhom jele ġġu t-tielet wie ħed, li ma jkunx 
ċittadin ta' wie ħed mill-Partijiet u li g ħandu jkun il-President. Jekk fi żmien tletin 
jum mit-talba g ħall-arbitra ġġ, kwalunkwe Parti tkun g ħadha ma ħatritx arbitru, il-
Parti l-oħra tista' titlob lill-President tal-Qorti Internazzjonali tal- Ġustizzja sabiex 
jinnomina arbitru lill-Parti li ma tkunx ħatret wieħed. Jekk fi żmien tletin jum mill-
ħatra jew nomina tal-arbitri g ħaż-żewġ Partijiet, it-tielet arbitru ma jkunx ġie elett, 
waħda mill-Partijiet tista' titlob lill-President tal-Qorti Internazzjonali tal- Ġustizzja 
biex jinnomina t-tielet arbitru. Ma ġġoranza tal-membri tat-tribunal tal-arbitra ġġ 
għandhom jikkostitwixxu kworum, u d-de ċiżjonijiet kollha g ħandhom isiru 
b’maġġoranza ta’ voti tal-membri kollha tat-tribunal tal-arbitra ġġ. Il-proċedura tal-
arbitraġġ għandha tkun stabbilita mit-tribunal. Id-de ċiżjonijiet tat-tribunal g ħandhom 
ikunu vinkolanti fuq i ż-żewġ Partijiet u g ħandhom ikunu implimentati minnhom. Ir-
rimunerazzjoni tal-arbitri g ħandha tkunu stabbilita fuq l-istess ba żi ta' dik ta’ 
mħallfin ad hoc tal-Qorti Internazzjonali tal- Ġustizzja. 
Artikolu XIII 
Status tal-Annessi 
L-Annessi g ħal dan il-Ftehim jiffurmaw parti integrali minn dan il-Ftehim. Dawn jistg ħu jiġu 
modifikati permezz ta’ kunsens re ċiproku bil-miktub tal-Gvern ta l-Kanada u l-Kummissjoni 
Ewropea ming ħajr ma jiġi emendat dan il-Ftehim. 
Artikolu XIV 
Dħul fis-seħħ u perjodu ta' validità 
1. Dan il-Ftehim g ħandu jidħol fis-seħħ fid-data tal-a ħħar notifika bil-miktub li l-
proċeduri interni me ħtieġa għad-dħul fis-seħħ tiegħu tlestew mill-Partijiet. 
2. Dan il-Ftehim g ħandu jibqa’ fis-se ħħ għal perjodu ta’ g ħaxar snin. Sussegwentement, 
dan il-Ftehim g ħandu jiġġedded awtomatikament g ħal perjodi addizzjonali ta' ħames 
 
MT 16   MT snin, sakemm, mill-inqas sitt xhur qabel l-iskadenza ta' tali perjodu addizzjonali, 
Parti ma tinnotifikax lill-Parti l-o ħra dwar l-intenzjoni tag ħha li ttemm il-Ftehim. 
3. Jekk kwalunkwe Parti jew Stat Membru  tal-Komunità tikser/jikser kwalunkwe 
dispożizzjoni materjali tal-Ftehim, il-Parti l-o ħra tista’ tissospendi jew ittemm, bis-
sħiħ jew parzjalment, il-kooperazzjoni skont  dan il-Ftehim permezz ta’ notifika bil-
miktub għal dak il-g ħan. Qabel kwalunkwe Parti ma tie ħu azzjoni g ħal dak il-g ħan, 
il-Partijiet g ħandhom jikkonsultaw bil-g ħan li jilħqu ftehim dwar il-mi żuri korrettivi 
li għandhom jittie ħdu u ż-żmien li fih g ħandhom jittie ħdu tali mi żuri. Azzjoni b ħal 
din għandha tittie ħed biss jekk kien hemm nuqqas fit-te ħid tal-miżuri miftiehma fi 
żmien il-perjodu miftiehem jew, fil-ka ż li ma jintla ħaqx ftehim, wara l-iskadenza ta' 
perjodu ta' żmien iddefinit mill-Partijiet. 
4. Dan il-Ftehim jissostitwixxi l-Ftehim i ffirmat fis-sitt (6) jum ta' Ottubru, 19592 u 
emendat fl-1959, l-1978, l-1981, l-1985 u l-1991.  
Dan il-Ftehim g ħandu jitfassal f' żewġ kopji bil-lingwa Bulgara, Ċeka, Dani ża, Estonjana, 
Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Ingli ża, Latvjana, Litwana, Maltija, Olandi ża, 
Pollakka, Portugi ża, Rumena, Slovakka, Slovena, Spanjola, Svedi ża, Taljana, u Ungeri ża, u t-
tnejn u għoxrin test ikunu ugwalment awtenti ċi.  
B’XHIEDA TA’ DAN, is-sottoskritti,  awtorizzati kif xieraq g ħal dan, iffirmaw il-Ftehim 
attwali.  
Għall-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika G ħall-Gvern tal-Kanada 
                                                 
2 ĠU 1165/59 
 
MT 17   MT ANNESS A.1  - Tagħmir 
1. Reatturi nukleari u tag ħmir u komponenti spe ċifikament iddisinjati jew ippreparati 
għal dawn 
1.1. Reatturi nukleari kompleti 
1.2. Kontenituri tar-reatturi nukleari 
1.3. Magni tal-ikkargar u r-rilaxx ta ’ fjuwil minn reatturi nukleari 
1.4. Vireg u tag ħmir ta’ kontroll tar- reatturi nukleari: 
1.5. Tubi ta’ pressjoni tar-reatturi nukleari 
1.6. Tubi taż-żirkonju 
1.7. Pompi primarji li jkess ħu 
1.8. Tagħmir intern tar-reatturi nukleari 
1.9. Skambjaturi tas-s ħana 
1.10. Strumenti ta’ individwazzj oni u kejl tan-newtroni 
2. Impjanti g ħall-ipproċessar mill- ġdid ta’ elementi ta’ fjuwil irradjat, u tag ħmir 
iddisinjat jew ippreparat spe ċifikament g ħal dawn 
2.1. Magni tal-qtug ħ tal-elementi tal-fjuwil irradjati 
2.2. Solventi 
2.3. Estratturi tas-solventi u tag ħmir għall-estrazzjoni tas-solventi 
2.4. Kontenituri g ħaż-żamma u g ħall-ħżin ta' sustanzi kimi ċi 
3. Impjanti g ħall-produzzjoni ta’ elementi ta’ fj uwil tar-reatturi nukleari, u tag ħmir 
iddisinjat jew ippreparat spe ċifikament g ħal dawn 
4. Impjanti g ħas-separazzjoni ta’ isotopi ta' uranju naturali, uranju mfaqqar jew materjal 
fissjonabbli spe ċjali u tag ħmir, għajr strumenti analiti ċi, iddisinjati jew ippreparati 
speċifikament g ħal dawn 
4.1. Ċentrifugi tal-gass u assembla ġġi u komponenti ddisinjati jew ippreparati 
speċifikament g ħall-użu fiċ-ċentrifugi tal-gass 
4.1.1.  Komponenti li jduru 
4.1.2.  Komponenti stati ċi 
4.2. Sistemi, tag ħmir u komponenti aw żiljarji ddisinjati u ppreparati b'mod spe ċjali għall-
impjanti ta' arrikkiment bi ċ-ċentrifugazzjoni tal-gass 
 
MT 18   MT 4.2.1. Sistemi ta' alimentazzjoni/sistemi tat-tne ħħija tal-prodott u tal-laqx 
4.2.2. Sistemi ta' pajpijiet kolletturi tal-magni Sistemi ta' pajpijiet u sistemi ta' kolletturi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-
immaniġġar tal-UF6 fi ħdan il-kaskati ta ċ-ċentrifugi 
4.2.3 Valvijiet spe ċjali ta' twaqqif u kontroll 
4.2.4. Spettrometri tal-massa/sorsi joni ċi ta' UF6 
4.2.5. Konvertituri tal-frekwenza 4.3. Assembla ġġi u komponenti ddisinjat i jew ippreparati spe ċifikament g ħall-użu fl-
arrikkiment bid-diffu żjoni gassu ża 
4.3.1. Barrieri tad-diffu żjoni gassu ża 
4.3.2. Allo ġġi ta' propagaturi  
4.3.3. Kompressuri u blowers tal-gass 4.3.4. Siġilli tax-xaftijiet rotatorji 
4.3.5. Skambjaturi tas-s ħana għat-tkessiħ tal-UF6 
4.4. Sistemi, tag ħmir u komponenti aw żiljari speċifikament iddisinj ati u ppreparati g ħall-użu 
fl-arrikkiment bid-diffu żjoni gassu ża. 
4.4.1. Sistemi ta' alimentazzjoni/sistemi tat-tne ħħija tal-prodott u tal-laqx 
Sistemi ta' pro ċess iddisinjati jew ippreparati spe ċifikament biex ikunu jistg ħu jaħdmu taħt 
pressjonijiet ta' 300kPa (45psi) jew inqas 
4.4.2. Sistemi tal-pajpijiet kolletturi 4.4.3. Sistemi ta' vakwu 4.4.4. Valvijiet spe ċjali ta' twaqqif u kontroll 
4.4.5. Spettrometri tal-massa/sorsi joni ċi ta' UF6 
4.5. Sistemi, tag ħmir u l-komponenti ddisinja ti jew ippreparati spe ċifikament g ħ
all-użu fl-
impjanti tal-arrikkiment bi pro ċessi aerodinami ċi 
4.5.1. Żennuni ta' separazzjoni 
4.5.2. Tubi vorti ċi 
4.5.3. Kompressuri u blowers tal-gass 4.5.4. Siġilli tax-xaft rotatorji 
 
MT 19   MT 4.5.5. Skambjaturi tas-s ħana għat-tkessiħ tal-gass 
4.5.6. Allo ġġi ta' elementi ta' separazzjoni 
4.5.7. Sistemi ta' alimentazzjoni/sistemi ta' tne ħħija tal-prodott u tal-laqx 
4.5.8. Sistemi ta' pajipijiet kolletturi 4.5.9. Sistemi u pompi ta' vakwu 4.5.10. Valvijiet spe ċjali ta' twaqqif u kontroll 
4.5.11. Spettrometri tal-massa/sorsi joni ċi ta' UF6 
4.5.12. Sistemi ta' separazzjoni tal-UF6/gass trasportatur 
4.6. Sistemi, tag ħmir u komponenti ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-użu fl-
impjanti ta' arrikkiment ta' skambju kimiku jew skambju joniku 
4.6.1. Kolonni ta' skambju likwidu-likwidu (Skambju kimiku) 4.6.2. Kuntatturi ċentrifugi likwidu-likwidu (Skambju kimiku) 
4.6.3. Sistemi u tag ħmir għat-tnaqqis tal-uranju (Skambju kimiku) 
4.6.4. Sistemi ta' preparazzjoni tal-alimentazzjoni (Skambju kimiku) 4.6.5. Sistemi ta' ossidazzjoni tal-uranju (Skambju kimiku) 4.6.6. Raża ta' skambju joniku/adsorbenti li jirrea ġġixxu b'mod rapidu (Skambju joniku) 
4.6.7. Kolonni ta' skambju joniku (Skambju joniku) 
4.6.8. Sistemi ta' skambju joniku b'rifluss (Skambju joniku) 
4.7. Sistemi, tag ħmir u komponenti ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-użu fl-
impjanti ta' arrikkiment bil-lej żer 
4.7.1. Sistemi ta' vaporizzazzj oni tal-uranju (AVLIS) 
4.7.2. Sistemi tal-immani ġġar tal-uranju metalliku likwidu (AVLIS) 
4.7.3. Assembla ġġi tal-ġbir tal-"prodott" u "laqx" tal-uranju metalliku(AVLIS) 
4.7.4. Allo ġġi tal-moduli ta' separazzjoni (AVLIS) 
4.7.5. Żennuni tal-espansjoni supersonika (MLIS) 
4.7.6. Kolletturi tal-prodott tal-tal-pe ntafluworur tal-uranju (MLIS) 
4.7.7. Kompressuri tal-UF6/gass trasportatur (MLIS) 4.7.8. Siġilli tax-xaft rotatorji (MLIS) 
 
MT 20   MT 4.7.9. Sistemi tal-fluwor inazzjoni (MLIS) 
4.7.10. Spettrometri tal-massa/sorsi joni ċi ta' UF6 (MLIS) 
4.7.11. Sistemi ta' alimentazzjoni/sistemi tat-tne ħħija tal-prodott u tal-laqx (MLIS) 
4.7.12. Sistemi ta' separazzjoni tal-UF6 u tal-gass trasportatur (MLIS) 
4.7.13. Sistemi tal-lej żer (AVLIS, MLIS u CRISLA) 
4.8. Sistemi, tag ħmir u komponenti ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-użu fl-
impjanti ta' arrikkiment g ħal separazzjoni bi pla żma 
4.8.1. Sorsi tal-ener ġija microwave u antenni 
Sorsi tal-ener ġija microwave u antenni ddi sinjati u ppreparati spe ċifikament g ħall-produzzjoni 
jew l-aċċelerazzjoni ta' joni 
4.8.2. Kojls ta' e ċitazzjoni tal-joni 
4.8.3. Sistemi ta' ġenerazzjoni tal-pla żma tal-uranju 
4.8.4. Sistemi tal-immani ġġar tal-likwidu tal-uranju metalliku 
4.8.5. Assembla ġġi tal-ġbir tal-"prodott" u "laqx" tal-uranju metalliku  
4.8.6. Allo ġġi tal-moduli ta' separazzjoni 
4.9. Sistemi, tag ħmir u komponenti ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-użu fl-
impjanti ta' arrikkiment elettromanjetiku 
4.9.1. Separaturi tal-isotopi elettromanjeti ċi 
4.9.2. Fornituri ta' ener ġija b'vulta ġġ għoli 
4.9.3. Fornituri ta' ener ġija manjetika 
5. Impjanti g ħall-produzzjoni jew kon ċentrazzjoni ta’ ilma tqil, dewterju u komposti tad-
dewterju u tag ħmir iddisinjat jew ippreparat spe ċifikament g ħal dawn 
5.1. Torrijiet ta' Skambju Il ma - Sulfur tal-Idro ġenu 
5.2. Blowers u Kompressuri 5.3. Torrijiet ta' Skambju Ammonja-Idro ġ
enu 
5.4. Tagħmir Intern tat-Torrijiet u Pompi bi Stadji 
5.5. Krekkjaturi (crackers) tal-Ammonja 5.6. Analizzaturi tal-Assorbiment Infra ħmar 
5.7. Berners kataliti ċi 
 
MT 21   MT 5.8. Sistemi kompleti ta' tis ħiħ tal-ilma tqil jew kolonni g ħal dawn 
6. Impjanti g ħall-konver żjoni tal-uranju u tal-plutonju g ħall-użu fil-produzzjoni ta’ elementi 
tal-fjuwil u s-separazzjoni ta’ isotopi tal-uranju kif iddefinit fit-taqsimie t 4 u 5 rispettivament, 
u tagħmir iddisinjat je w ippreparat spe ċifikament g ħal dawn 
6.1. Impjanti g ħall-konver żjoni tal-uranju u tag ħmir iddisinjat jew ippreparat spe ċifikament 
għal dawn 
6.1.1. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni tal-kon ċentrati ta' 
minerali tal-uranju f'UO3 
6.1.2. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UO3 f'UF6 
6.1.3. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UO3 f'UO2 
6.1.4. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UO2 f'UF4 
6.1.5. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UF4 f'UF6 
6.1.6. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UF4 f'U metalliku 
6.1.7. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UF6 f' UO2 
6.1.8. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UF6 f' UF4 
6.1.9. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' UO2 f'UCl4 
6.2. Impjanti g ħall-konver żjoni tal-plutonju u tag ħmir iddisinjat jew ippreparat spe ċifikament 
għal dawn 
6.2.1. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-konver żjoni ta' nitrat tal-plutonju 
f'ossidu 
6.2.2. Sistemi ddisinjati jew ippreparati spe ċifikament g ħall-produzzjoni tal-metall tal-
plutonju 
 
MT 22   MT ANNESS A.2  - Stallazzjonijiet kompleti 
1. Reatturi nukleari; 
2. Impjanti g ħall-ipproċessar mill- ġdid ta' elementi tal-fjuwil irradjati; 
3. Impjanti g ħall-produzzjoni ta' elementi tal- fjuwil tar-reatturi nukleari; 
4. Impjanti g ħas-separazzjoni tal-isotopi tal-uranju naturali, uranju mfaqqar jew 
materjal fissjonabbli spe ċjali; 
5. Impjanti g ħall-produzzjoni jew kon ċentrazzjoni ta' ilma tqil, dewterju u komposti 
tad-dewterju; 
6. Impjanti g ħall-konver żjoni tal-plutonju. 
 
MT 23   MT ANNESS B – Proċessar mill- ġdid  
Il-linji gwidi stipulati hawn ta ħt għandhom ikopru l-ippro ċessar mill- ġdid kif ukoll il- ħżin u l-
użu tal-plutonju: 
(a) impenn effettiv lejn in-nonpro liferazzjoni kellu jsir u g ħandu jibqa' jin żamm mill-
parti li tipprevedi l-ippro ċessar mill- ġdid u l-ħżin u l-użu tal-plutonju; 
(b) il-materjal nukleari kollu so ġġett għall-impenji tal-u żi paċifiċi fil-faċilitajiet involuti 
fl-ipproċessar mill- ġdid kif ukoll il- ħżin u l-użu ta' plutonju g ħandu jkun so ġġett 
għas-salvagwardji tal-IAEA; 
(c) il-materjal nukleari kollu so ġġett għall-impenji ta' u żi paċifiċi fil-faċilitajiet involuti 
fl-ipproċessar mill- ġdid u fl-attivitajiet sussegwenti tal- ħżin u tal-u żu, inkluż it-
trasport relatat, g ħandu jkun so ġġett għall-miżuri xierqa ta' protezzjoni fi żika; 
(d) notifika re ċiprokament sodisfa ċenti u l-pro ċeduri tar-rappurtar dwar il-materjal 
għandhom ikunu fis-se ħħ bejn il-partijiet; 
(e) deskrizzjoni tal-programm a ttwali u dak ippjanat tal-ener ġija nukleari inklu ż, b'mod 
partikolari, deskrizzjoni dettaljata tal- elementi ta' politika kif ukoll dawk legali u 
regolatorji li huma rilevanti g ħall-ipproċessar mill- ġdid kif ukoll il- ħżin u l-użu tal-
plutonju, g ħandhom ikunu pprovduti mill-parti li  tipprevedi tali attivitajiet; 
(f) il-partijiet g ħandhom jifthiemu dwar konsultazzjonijiet perjodi ċi u f'waqthom li 
fihom, inter alia , l-informazzjoni pprovduta perm ezz tal-linja gwida (e) g ħandha tiġi 
aġġornata u tibdiliet sinifikanti fil-programm tal-ener ġija nukleari g ħandhom jir ċievu 
l-aqwa konsidera zzjoni possibbli; 
(g) l-ipproċessar mill- ġdid u l-ħżin tal-plutonju previsti g ħandhom ise ħħu biss sakemm l-
impenn tal-parti kon ċernata lejn in-nonproliferazzjon i ma jinbidilx u sakemm l-
impenn g ħall-konsultazzjonijiet perjodi ċi u f'waqthom imsemmija fil-linja gwida (f) 
ikunu rispettati. 
 
MT 24   MT IL-MINUTI MIFTIEHMA 
B’rabta mal-Ftehim bejn il-Gvern tal- Kanada u l-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika 
(EURATOM) g ħall-Kooperazzjoni fl-U żi Paċifiċi tal-Ener ġija Nukleari, iffirmat f’[…] (minn 
hawn ‘il quddiem “il-Ftehim”), is-sottosk ritti hawnhekk jiddokumentaw il-fehimiet li ġejjin: 
(1) B'referenza g ħad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 3 tal-Artikolu IV, huwa kkonfermat 
li dawn huma applikabbli biss g ħat-trasferimenti ta' teknolo ġija mwettqa bejn il-
Kanada u l-Istati Membri li esprimew il-volontà tag ħhom li jqieg ħdu tali 
trasferimenti fil-qafas tal-Ftehim li huma elenkati fl-Anness g ħal dawn il-Minuti 
Miftiehma. 
(2) B'referenza g ħad-dispożizzjonijiet tas-subparagrafu (i) tal-paragrafu 5 tal-
Artikolu IV, huwa mifhum li hija l-intenzjo ni tal-Partijiet li jittrattaw materjal 
nukleari ta' ori ġini barranija u materjal mhux nukleari prodotti jew ippro ċessati fi 
stallazzjoni kompleta ki f imsemmi fl-Anness A.2 li ġew ipprovduti mill-Parti l-o ħra 
bħallikieku huma so ġġetti għall-obbligi stabbiliti fil-Ftehim, b'mod partikolari, l-
obbligi ta' kontabbiltà u rappurtar ta l-Artikolu V l-paragrafu 5.c). 
(3) Għall-fini tas-subparagrafu (ii) tal-paragraf u 5 tal-Artikolu IV, il- Partijiet jixtiequ 
jenfasizzaw li "materjal mhux nukleari" jirreferi g ħall-materjal mhux nukleari 
pprovdut fi kwantitajiet si nifikanti lill-Parti l-o ħra għall-fini li jintu ża bħala 
moderatur. 
(4) B'referenza g ħal-lista stabbilita fl-Anness A .2, huwa kkonfermat li dik il-lista ma 
tapplikax g ħat-trasferiment ta' tag ħmir elenkat fl-Anness A.1 u li l-uniku skop tal-
lista stabbilita fl-Anness A .2 huwa fir-rigward ta l-applikazzjoni tas-subparagrafi i) u 
iii) tal-paragrafu 5 tal-Artikolu IV, li huwa limitat g ħall-istallazzjonijiet s ħaħ.  
IFFIRMAT fi Brussell, […] Għall-Komunità Ewropea tal-Ener ġija Atomika G ħall-Gvern tal-Kanada 
ANNESS 
Lista tal-Istati Membri li esprimew il-volontà tag ħhom li jqieg ħdu t-trasferiment tat-
teknoloġija fil-qafas tal-Ftehim.