/* KUMM/2010/0548 finali */ RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW IL-VALUTAZZJONI TAL-2010 TAL-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PJAN TA’ AZZJONI TAL-UE GĦALL-BIJODIVERSITÀ





[pic] | IL-KUMMISSJONI EWROPEA | Brussel 8.10.2010 KUMM(2010) 548 finali RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW IL-VALUTAZZJONI TAL-2010 TAL-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PJAN TA’ AZZJONI TAL-UE GĦALL-BIJODIVERSITÀ SEG(2010) 1163 SEG(2010) 1164 SEG(2010) 1165 RAPPORT MILL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW IL-VALUTAZZJONI TAL-2010 TAL-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PJAN TA’ AZZJONI TAL-UE GĦALL-BIJODIVERSITÀ INTRODU ZZJONI Il-Komunikazzjoni tal-2006 dwar it-Twaqqif tat-Telf tal-Bijodiversità sal-2010 – u Lil hinn: It-tisħiħ tas-servizzi tal-ekosistema għall-ġid tal-bniedem[1] għamlet enfasi fuq l-importanza tal-ħarsien tal-bijodiversità bħala prerekwiżit għall-iżvilupp sostenibbli, u stabbiliet Pjan ta’ Azzjoni għall-Bijodiversità (PAB) dettaljat għal dan il-għan. Hija inkludiet ukoll impenn mill-Kummissjoni biex tirrapporta perjodikament lill-Kunsill u lill-Parlament dwar il-progress miksub fl-implimentazzjoni. Il-valutazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-2008 tal-PAB[2] spjegat l-aktar attivitajiet importanti mwettqa mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri sa mill-2006. Hija wriet li ma tantx kien probabbli li l-UE tilħaq il-mira tagħha għall-2010 li twaqqaf it-tnaqqis tal-bijodiversità. Sa mill-2008, il-bijodiversità baqgħet kwistjoni importanti fuq l-aġenda politika, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fil-livell globali. Is-sena 2010 hija s-Sena Internazzjonali tal-Bijodiversità. Il-Bijodiversità sejra tiġi diskussa f’dibattitu għall-ewwel darba fil-livell tal-Kapijiet tal-Istat u tal-Gvern fl-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti f’Settembru, qabel l-10 Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Diversità Bijoloġika (UN CBD) f’Nagoya, il-Ġappun, f’Ottubru. F’Jannar 2010, il-Kummissjoni Ewropea adottat Komunikazzjoni dwar Alternattivi għal viżjoni u mira tal-UE għall-bijodiversità wara l-2010[3]. Din ipprovdiet valutazzjoni tal-kisbiet u n-nuqqasijiet tal-politika attwali. Fil-konklużjonijiet tiegħu ta’ Marzu 2010, il-Kunsill tal-Ambjent qabel fuq viżjoni ġdida fit-tul u fuq mira ewlenija ta’ nofs it-terminu għall-bijodiversità fl-UE għall-perjodu wara l-2010. Il-mira l-ġdida timpenja lill-UE biex "Twaqqaf it-telf tal-bijodiversità u d-degradazzjoni tas-servizzi ta' ekosistemi fl-UE sal-2020, u li tirrestawrahom safejn hu possibbli, filwaqt li żżid il-kontribut tal-UE biex ikun evitat telf tal-bijodiversità globali". Il-kapijiet tal-istat u tal-gvern tal-UE sussegwentement ikkommettew ruħhom għall-viżjoni u l-mira għall-bijodiversità tal-UE wara l-2010 fil-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2010[4]. Finalment, l-Istrateġija Ewropa 2020[5] approvata mill-Kunsill Ewropew f’Ġunju 2010 għamlet enfasi fuq l-importanza tal-ksib tal-miri tal-bijodiversità, b’mod partikolari permezz tal-iżvilupp ta’ inizjattiva għall-effiċjenza tar-riżorsi. Din il-valutazzjoni tal-PAB 2010 tenfasizza l-azzjonijiet ewlenin li ttieħdu sa mill-valutazzjoni ta’ nofs it-terminu. Il-valutazzjoni tiġbor fil-qosor l-istat tal-progress attwali għal kull wieħed mill-erba’ oqsma ta’ politika ewlenin, l-10 objettivi u l-erba’ miżuri ta’ appoġġ stabbiliti fil-PAB tal-2006. Filwaqt li l-enfasi tar-rapport preżenti hija primarjament fuq il-progress li sar fil-livell tal-UE, id-dokumenti akkumpanjanti u s-27 profil tal-pajjiż[6] jipprovdu rendikont dettaljat tal-iżviluppi, inkluż il-livell nazzjonali. Fuq il-bażi tal-progress rifless f’dan ir-rapport, bħalissa l-Kummissjoni qiegħda tiżviluppa Strateġija tal-Bijodiversità għal wara l-2010, bil-għan li tintlaħaq il-mira tal-UE għall-bijodiversità għall-2020. L-ISTAT U X-XEJRIET TAL-BIJODIVERSITÀ Il-Linja Bażi 2010 tal-UE għall-Bijodiversità, ippubblikata mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) f’Ġunju 2010[7], tenfasizza li l-bijodiversità tal-UE tinsab taħt pressjoni serja u qiegħda tiffaċċja riskji gravi. L-enfasi tal-Linja Bażi hija fuq l-istat tal-bijodiversità meta mqabbel mal-miżuri li ttieħdu, kif imniżżel f’dan ir-Rapport. Minn din il-Linja Bażi, jidher ċar li l-mira tat-twaqqif tat-telf tal-bijodiversità fl-Ewropa sal-2010 ma ntlaħqitx. Barra minn hekk, is-servizzi tal-ekosistema tal-Ewropa huma ġġudikati bħala li huma ta’ status imħallat jew degradati — jiġifieri ma għadhomx kapaċi jagħtu servizzi bażiċi tal-aħjar kwalità u kwantità bħal dakkir tal-uċuħ tar-raba’, arja nadifa u ilma[8]. Is-sitwazzjoni globali hija saħansitra aktar allarmanti minħabba li l-pressjonijiet fuq il-bijodiversità qegħdin ikomplu jintensifikaw, kif muri mit-tielet (3) Perspettiva tal-Bijodiversità Globali f’Mejju 2010[9]. Il-komunità internazzjonali naqset milli tilħaq il-mira, skont il-UN CBD, li tnaqqas it-telf tal-bijodiversità b’mod sinifikanti madwar id-dinja sas-sena 2010. L-Ewropa għandha parti mir-responsabbiltà għal dan il-falliment. Matul dawn l-aħħar 40 sena, l-Impronta Ekoloġika tal-Ewropa, li tqabbel id-domanda tal-bniedem mal-kapaċità ekoloġika tal-pjaneta, żdiedet bi 33%[10]. S OMMARJU TAL-PROGRESS MILL-VALUTAZZJONI TA’ NOFS IT-TERMINU A. QASAM TAL-POLITIKA 1: IL-BIJODIVERSITÀ FL-UE Għanijiet 1. Il-ħarsien tal-aktar ħabitats u speċi importanti tal-UE. Id-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats jipprovdu l-bażi legali għan-netwerk ta’ żoni protetti ta’ Natura 2000. Kien hemm titjib sinifikanti lejn it-tlestija tan-netwerk ta’ Natura 2000, b’mod partikolari fl-ambjent tal-baħar. Madankollu, l-istabbiliment ta’ siti tal-baħar xorta għadu mhuwiex biżżejjed, għalkemm fil-Baħar Baltiku dan żdied b’aktar mid-doppju. In-netwerk Natura 2000 issa huwa kompost minn madwar 26 000 sit u jkopri kważi 18% tal-ambjent tal-art tal-UE. Madankollu, ħafna mis-siti ta’ importanza komunitarja għandhom xorta waħda jiġu nnominati b’mod formali bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni mill-Istati Membri. [pic] Il-fokus qiegħed ixaqleb dejjem aktar lejn il-ġestjoni effettiva u r-restawrazzjoni tan-netwerk Natura 2000 sabiex jinkiseb titjib li jista’ jitkejjel fl-istatus tal-konservazzjoni tal-ispeċi u l-ħabitats li jippreżentaw tħassib fir-rigward tal-konservazzjoni tal-UE. Punti ewlenin oħrajn - Valutazzjoni Ambjentali . L-adozzjoni ta’ żewġ rapporti tal-Kummissjoni fl-2009 dwar l-applikazzjoni u l-effikaċja tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (EIA) u d-Direttiva dwar il-Valutazzjoni Strateġika Ambjentali (SEA). - Il-Bijodiversità fir-Reġjuni l-Aktar Imbiegħda u fil-Pajjiżi u t-Territorji Barranin (OCTs) . L-iżvilupp mill-Kummissjoni u minn ċerti Stati Membri ta’ skema volontarja għall-protezzjoni tan-natura (BEST) għar-Reġjuni l-Aktar Imbiegħda u l-OCTs, fost l-aktar postijiet ta’ bijodiversità għanja mfittxija fid-dinja, meta l-leġiżlazzjoni tal-UE dwar in-natura ma tapplikax. 2. Il-konservazzjoni u r-restawrazzjoni tal-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema fil-kampanja usa’ tal-UE. Il-Politika Agrikola Komuni (PAK) hija l-għodda politika li għandha l-aktar impatti sinifikanti fuq il-bijodiversità fiż-żoni rurali. Hija għaddiet minn “Verifika tas-Saħħa” politika fl-2009. Bħala parti minn dan l-eżerċizzju, ġew emendati l-Kundizzjonijiet Agrikoli u Ambjentali Tajbin (GAEC) tal-Kundizzjonalità. Wieħed mill-ostakoli fir-rigward tal-bijodiversità kien l-abolizzjoni tat-twarrib obbligatorju. It-twarrib, li ddaħħal fil-PAK fl-1988 u li sar obbligatorju fl-1992, ipprovda benefiċċji sinifikanti għall-protezzjoni u t-titjib tal-bijodiversità. Madankollu, fil-“Verifika tas-Saħħa” ġew introdotti bidliet importanti u pożittivi oħrajn għall-bijodiversità, bħal: - L-identifikazzjoni tal-bijodiversità bħala waħda mill-ħames sfidi ġodda tal-PAK - L-introduzzjoni ta’ standard mhux obbligatorju ġdid ta’ GAEC dwar l-istabbiliment u/jew iż-żamma tal-ħabitats - L-introduzzjoni ta’ standard obbligatorju ġdid dwar l-istabbiliment ta’ strixxi ta’ lqugħ tul il-kanali tal-ilma - Trasferiment akbar ta’ flus mill-ewwel għat-tieni Pilastru tal-PAK (permezz ta’ “modulazzjoni”), biex b’hekk ikun hemm fondi addizzjonali disponibbli għall-bijodiversità Kienu adottati direttivi ġodda dwar it-tipi partikolari ta’ ħxejjex u l-varjetajiet li huma mhedda minn erożjoni ġenetika u li huma adattati b’mod naturali għall-kundizzjonijiet lokali u reġjonali[11]. Punti ewlenin oħrajn - L-Enerġija . Progress lejn l-adozzjoni ta’ kriterji ta’ sostenibbiltà għal bijofjuwils likwidi u għall-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli[12], bil-għan li jiġu evitati l-impatti negattivi fuq il-bijodiversità tal-UE u dik globali. - L-Ilma . Bejn Diċembru 2009 u Marzu 2010, l-adozzjoni u s-sottomissjoni lill-Kummissjoni mill-Istati Membri tal-Pjanijiet ta’ Ġestjoni tal-Baċini tax-Xmajjar skont l-Artikolu 13 tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma[13]. Il-Kummissjoni tinsab fil-proċess li twettaq il-valutazzjoni sħiħa tal-Pjanijiet. Dawn għandhom jimmiraw li jkunu konformi mal-obbligu li jinkiseb status ekoloġiku tajjeb tal-ilma sal-2015. - Il-Foresti . L-adozzjoni ta’ Green Paper tal-Kummissjoni dwar il-Foresti fl-2010, it-tnedija ta’ dibattitu dwar l-għażliet għal approċċ tal-UE għall-protezzjoni tal-foresti u informazzjoni fi klima li qiegħda tinbidel[14]. - Il-Ħamrija . L-UE għadha ma rnexxilhiex taqbel dwar u tadotta Direttiva Qafas dwar il-protezzjoni tal-ħamrija, li għandha tindirizza t-theddidiet ewlenin għall-ħamrija u jkollha impatt kruċjali fuq il-protezzjoni tal-bijodiversità tal-ħamrija, biex b’hekk tikkontribwixxi għat-twaqqif tat-telf tal-bijodiversità. 3. Il-konservazzjoni u r-restawrazzjoni tal-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema fl-ambjent tal-baħar usa’ tal-UE. Il-Kummissjoni għandha tadotta Deċiżjoni dwar il-kriterji u l-istandards metodoloġiċi fuq l-istatus ambjentali tajjeb tal-ibħra, li tikkostitwixxi pass importanti fil-proċess tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Istrateġija Marittima, li wieħed mill-għanijiet aħħarin tagħha huwa li żżomm il-bijodiversità tal-baħar. Sabiex jiġi żgurat li jinkisbu r-riżultati meħtieġa, l-implimentazzjoni ta’ din id-direttiva qiegħda tiġi żgurata permezz ta’ strateġija komuni tal-Istati Membri u l-Kummissjoni, li tindirizza fost l-oħrajn l-attivitajiet ta’ trattament u monitoraġġ. Fil-qasam tas-sajd, fl-2009 il-Kummissjoni adottat Green Paper dwar ir-riforma tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS)[15] li tirrikonoxxi n-nuqqasijiet tal-implimentazzjoni li wasslu għal 88% tal-istokkijiet ta’ ħut li jinqabdu fil-Komunità lil hinn mir-Rendiment Sostenibbli Massimu (MSY) u 46% barra mil-limiti bijoloġiċi siguri, li jfisser li l-istokkijiet ma jkunux jistgħu jiġu rkuprati. Din il-konklużjoni ntlaħqet minkejja r-riforma preċedenti tal-PKS fl-2002, li introduċiet għadd ta’ innovazzjonijiet pożittivi – b’mod partikolari l-approċċ fit-tul u bbażat fuq l-ekosistema għall-ġestjoni tal-istokkijiet. Il-Green Paper kienet l-ewwel pass lejn ir-riforma sħiħa tal-PKS li għandha tiġi ffinalizzata sal-2012. Il-kisba tal-impenn tal-UE fis-Summit Dinji dwar l-Iżvilupp Sostenibbli f’Johannesburg fl-2002 li tikseb l-MSY għall-istokkijiet eżawriti sal-2015 sejra tkun kunsiderazzjoni importanti f’dan ir-rigward. Punti ewlenin oħrajn - Il-Politika Marittima Integrata (PMI) . Ir-Rapport ta’ Progress tal-Kummissjoni dwar il-PMI tal-UE[16] kkonsolida d-Direttiva Qafas dwar l-Istrateġija Marittima bħala l-pilastru ambjentali tagħha. Id-Direttiva tfassal pjattaforma għall-iżvilupp b’suċċess tal-attivitajiet marittimi kollha, filwaqt li tagħti attenzjoni xierqa lill-impatti kumulattivi tagħhom. 4. It-tisħiħ tal-kompatibbiltà tal-iżvilupp reġjonali u territorjali mal-bijodiversità fl-UE. Il-perjodu ta’ programmar bejn l-2007 u l-2013 tal-Politika ta’ Koeżjoni jindirizza kemm direttament kif ukoll indirettament il-preservazzjoni tal-bijodiversità. L-Istati Membri allokaw total ta’ madwar EUR 2.7 biljun għall-“Promozzjoni tal-bijodiversità u l-protezzjoni tan-natura (inkluża Natura 2000)”. Fil-qafas tat-turiżmu, ġew allokati EUR 1.1 biljun addizzjonali għall-"promozzjoni tal-assi naturali" u EUR 1.4 biljun għall-"protezzjoni u l-iżvilupp tal-wirt naturali", li t-tnejn jinkludu proġetti għan-natura u l-bijodiversità. B’kollox, dan jindika li madwar 1.5% tal-fondi totali tal-Politika ta’ Koeżjoni għall-perjodu 2007-2013 qegħdin jikkontribwixxu direttament għall-politika tal-bijodiversità. Barra minn hekk, investimenti sinifikanti oħrajn fl-ambjent għandhom il-potenzjal li jikkontribwixxu għan-natura u l-bijodiversità, pereżempju t-trattament tal-ilma mormi u l-prevenzjoni tar-riskji naturali, kif ukoll fi ħdan il-qafas tal-kooperazzjoni transkonfinali u interreġjonali[17], inkluż fir-Reġjuni l-Aktar Imbiegħda. L-Istati Membri kollha minbarra tnejn allokaw xi fondi għan-natura u l-bijodiversità, għalkemm bħala proporzjon tal-allokazzjonijiet totali, dan ivarja bejn il-pajjiżi. Hemm seba’ Stati Membri li għandhom il-ħsieb li jużaw aktar minn 2% tal-fondi allokati tagħhom għall-kategoriji relatati mal-bijodiversità. Minbarra dan, ir-Rapport Strateġiku tal-2010[18] wera li diversi Stati Membri qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet fl-użu tal-fondi allokati għall-protezzjoni tan-natura u l-bijodiversità. Punti ewlenin oħrajn - Infrastruttura Ekoloġika . L-iżvilupp ta’ u l-investiment fl-‘Infrastruttura Ekoloġika’[19] kien enfasizzat mill-Kummissjoni u mill-Kunsill. Il-Kummissjoni qiegħda tappoġġja l-iskambji tal-aqwa prattika bħala bażi għal strateġija tal-UE dwar l-infrastruttura ekoloġika li għandha tiġi żviluppata wara l-2010[20]. 5. It-tnaqqis b’mod sostanzjali tal-impatt fuq il-bijodiversità tal-UE ta’ speċi aljeni invażivi u ġenotipi aljeni. Il-Komunikazzjoni tal-2008 Lejn Strateġija tal-UE dwar l-Ispeċi Invażivi[21] qajmet dibattitu fost il-partijiet interessati u l-istituzzjonijiet Ewropej. F’Ġunju 2009, il-Kunsill Ambjentali talab għal strateġija effettiva li għandha tindirizza l-lakuni eżistenti fil-livell tal-UE, wara li kkunsidra l-għażliet ta’ politika kollha. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni talbu b’mod speċifiku għal leġiżlazzjoni. Il-Kummissjoni qiegħda taħdem fuq Strateġija tal-UE dwar l-Ispeċi Invażivi. B. QASAM TAL-POLITIKA 2: IL-BIJODIVERSITÀ TAL-UE U GLOBALI Għanijiet 6. It-tisħiħ b’mod sostanzjali tal-effettività tal-governanza internazzjonali għall-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema. Sa mid-Disa’ Konferenza tal-Partijiet (CoP) tal-UN CBD (COP9) fl-2008, il-Kummissjoni ffokat l-isforzi tagħha fuq l-iżgurar tat-twassil tal-impenji magħmula – mill-bijodiversità tal-foresti u ż-żoni protetti għaż-żoni tal-baħar protetti – kif ukoll fuq it-tħejjija għall-Għaxar CoP (CoP10) f’Ottubru 2010 sabiex tiżgura eżitu ta’ suċċess. It-tliet kwistjonijiet ewlenin fuq l-aġenda ta’ CoP10 – li jintlaħaq qbil fuq Pjan Strateġiku aġġornat u rivedut tal-Konvenzjoni għall-perjodu 2011-2020, fuq Protokoll dwar l-aċċess għal riżorsi ġenetiċi u t-tqassim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-utilizzazzjoni tagħhom (ABS), u mira ta’ finanzjament għall-bijodiversità globali – sejrin ikollhom effett kruċjali fuq l-abbiltà tal-komunità internazzjonali li tindirizza l-isfida tal-bijodiversità. Minkejja l-isforzi intensivi kontinwi mill-UE biex issaħħaħ l-impenji internazzjonali għall-bijodiversità, il-mira globali li titnaqqas b’mod sinifikanti r-rata tat-telf tal-bijodiversità globalment sal-2010 ma ntlaħqitx[22], kif muri mir-Rapport il-ġdid dwar l-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millenju u t-Tielet Perspettiva Globali dwar il-Bijodiversità (Global Biodiversity Outlook - GBO3), maħruġa fl-2010, u ppubblikati bil-kontribuzzjoni tas-Sħubija tal-Indikaturi tal-Bijodiversità (Biodiversity Indicators Partnership - BIP) bl-appoġġ tal-KE. Punti ewlenin oħrajn - G8 . F’April 2009, taħt il-Presidenza Taljana tal-G8 u t-tmexxija b’saħħitha mill-Membri tal-UE tal-G8 u l-Kummissjoni, ġie adottat id-dokument ambizzjuż imsejjaħ “ Siracusa Carta ” dwar il-Bijodiversità, li jistabbilixxi azzjonijiet ta’ prijorità fil-livell globali. Id-dikjarazzjoni tas-Summit tal-G8 li sar f’Aquila timpenja lill-membri tal-G8 biex, fost l-oħrajn, "isaħħu u jwessgħu l-attivitajiet internazzjonali, reġjonali, nazzjonali u lokali li jikkonservaw il-bijodiversità". - Il-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE dwar il-bijodiversità globali . F’Diċembru 2009 ġew adottati l-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-bijodiversità internazzjonali wara l-2010, li jenfasizzaw – fost l-oħrajn – ir-rabta bejn it-tibdil fil-klima u l-bijodiversità u r-"rakkomandazzjoni tal-iżvilupp u l-użu ta’ approċċi bbażati fuq l-ekosistema għall-adattament għal u t-tnaqqis tat-tibdil fil-klima". - Il-Programm Tematiku dwar l-Ambjent u r-Riżorsi Naturali (Environment and Natural Resources Thematic Programme - ENRTP) . Il-Programm ta’ Azzjoni Annwali tal-KE għall-2010 jipprevedi EUR 1 miljun biex jappoġġjaw lis-Segretarjat tal-UN CBD fl-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tas-CBD COP 10 u EUR 1 miljun oħra biex jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-Programm ta’ Ħidma tas-CBD dwar iż-Żoni Protetti b’fokus fuq iż-żoni tal-baħar protetti. - L-għaxar (10) EDF tal-Intra ACP : Il-Programm ta’ Azzjoni Annwali tal-KE għall-2010 jipprevedi EUR 20 miljun biex jittejbu l-konservazzjoni fit-tul u l-użu sostenibbli tal-bijodiversità fl-Afrika, fil-Karibew u fir-reġjuni tal-Paċifiku u biex jitnaqqas il-faqar fost il-popolazzjonijiet li jgħixu qrib iż-Żoni Protetti (Protected Areas - PAs). 7. It-tisħiħ b’mod sostanzjali tal-appoġġ għall-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema fl-assistenza esterna tal-UE. Il-valutazzjoni tal-PAB 2008 indikat li l-assistenza esterna annwali medja tal-Istati Membri tal-UE għall-bijodiversità kienet tammonta għal madwar EUR 740 miljun fil-perjodu bejn l-2003 u l-2006, li jirrappreżentaw 48% tal-assistenza kollha għall-iżvilupp relatat mal-bijodiversità. Din iċ-ċifra qiegħda tiġi aġġornata għall-perjodu bejn l-2007 u l-2009. Il-Kummissjoni sejra taġġorna l-kontribuzzjoni tagħha stess qabel il-CoP10. Fil-portafoll ta’ azzjonijiet esterni ġestiti mill-Kummissjoni Ewropea għall-perjodu bejn l-2007 u l-2009, l-impenji totali għall-attivitajiet relatati mal-bijodiversità kienu jammontaw għal madwar EUR 325 miljun. Punti ewlenin oħrajn - Il-Faċilità Globali għall-Ambjent (Global Environment Facility - GEF) . Kien hemm żieda ta’ 34% fil-pakkett globali għar-raba’ (4) rikostituzzjoni tal-GEF fir-rebbiegħa tal-2010. Din sarrfet f’żieda ta’ 28% fil-pakkett tal-bijodiversità. Din iż-żieda hija dovuta ħafna għall-isforzi addizzjonali minn għadd ta’ Stati Membri tal-UE. - Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali . Reviżjoni riċenti tas-sistemi tal-valutazzjoni ambjentali tal-aġenziji ta’ żvilupp bilaterali u multilaterali,[23] uriet li filwaqt li l-aġenziji ta’ żvilupp kollha tal-Istati Membri tal-UE li kienu analizzati kienu kkunsidraw il-valutazzjoni ambjentali fil-proċeduri tagħhom sa ċertu punt, il-metodi tal-applikazzjoni u l-istrettezza tagħhom kienu jvarjaw minn pajjiż għal ieħor. - ENRTP . Ir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tal-ENRTP ikkonkludiet li l-programm kien rilevanti ħafna għall-għanijiet tiegħu, li jinkludu l-protezzjoni tal-bijodiversità. Ir-reviżjoni talbet ukoll għal integrazzjoni aħjar tal-ħidma miksuba taħt l-ENRTP fil-programmi ġeografiċi ewlenin. It-tieni fażi tal-ENRTP sejra tiġi implimentata bejn l-2011 u l-2013 u hija proposta żieda fil-finanzjament għall-bijodiversità. - Taħriġ dwar il-bijodiversità għall-persunal tal-UE . It-taħriġ għall-persunal tad-delegazzjoni tal-UE u l-country desks tal-kwartieri ġenerali ngħataw bidu biex jikkontribwixxu għall-intensifikazzjoni tal-attivitajiet ta’ komunikazzjoni dwar il-bijodiversità ma’ pajjiżi terzi. 8. It-tnaqqis b’mod sostanzjali tal-impatt tal-kummerċ internazzjonali fuq il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema globali. Il-kummerċ illegali tal-ispeċi fil-periklu joħloq pressjoni kbira fuq il-bijodiversità. L-UE tiżolġi rwol ewlieni fi ħdan il-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali ta’ Speċi fil-Periklu (CITES) u appoġġjat l-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet importanti waqt il-15-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni li saret f’Doha f’Marzu 2010. Madankollu, il-Partijiet fallew fir-rigward tal-konservazzjoni tal-ispeċi tal-baħar – inkluż fil-każ emblematiku tat-tonn tal-pinna blu. L-UE baqgħet involuta b’mod sħiħ fil-proċess tan-negozjati fuq ir-reġim internazzjonali dwar l-Aċċess u t-Tqassim tal-Benefiċċji tar-riżorsi ġenetiċi (ABS) bil-għan li jiġi adottat mis-CBD CoP10 f’Ottubru 2010. Punti ewlenin oħrajn - L-Infurzar tal-Liġi għall-Foresti, il-Governanza u l-Kummerċ (Forest Law Enforcement, Governance and Trade - FLEGT) . L-ewwel Ftehim ta’ Sħubija Volontarja (Voluntary Partnership Agreement - VPA) kien irratifikat mal-Ghana f’Novembru 2009. In-negozjati mal-FLEGT VPAs għadhom għaddejjin mal-Malażja, l-Indoneżja, il-Liberja u r-Repubblika Afrikana Ċentrali. Qegħdin jiġu ffinalizzati ftehimiet mal-Kamerun u l-Kongo-Brazzaville. - Il-qtugħ illegali tas-siġar . Ir-Regolament li jistipula l-obbligi tal-operaturi li jpoġġu l-injam u prodotti tal-injam fis-Suq, bil-għan li jiġi eliminat l-injam illegali mis-suq tal-UE, kien approvat mill-Parlament Ewropew f’Lulju 2010 u mistenni jiġi adottat sal-aħħar tal-2010. - Valutazzjonijiet tal-Impatt fuq is-Sostenibbiltà (SIAs) . Li jiġi żgurat li tittieħed azzjoni fuq ir-rakkomandazzjonijiet magħmula fl-SIAs fir-rigward tal-ftehimiet kummerċjali għadu prijorità. Ċ. QASAM TAL-POLITIKA 3: IL-BIJODIVERSITÀ U T-TIBDIL FIL-KLIMA Għan 9. L-appoġġ għall-adattament tal-bijodiversità għat-tibdil fil-klima. L-UE kompliet tagħmel enfasi fuq l-interkonnessjonijiet importanti bejn il-bijodiversità u t-tibdil fil-klima, u dan qiegħed jiġi rifless dejjem aktar fl-iżvilupp tal-politika. Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill minn Diċembru 2009 u Marzu 2010 irrikonoxxew b’mod espliċitu l-fatt li, fir-rigward tal-għajnuna lill-pajjiżi biex jadattaw għat-tibdil fil-klima, il-bijodiversità tipprovdi ħafna mill-istess servizzi bħala soluzzjonijiet teknoloġiċi magħmula mill-bniedem, sikwit bi prezz aktar baxx b’mod sinifikanti. Għalhekk, il-protezzjoni u r-restawrazzjoni tal-bijodiversità jipprovdu xi opportunitajiet kost-effettivi għat-tnaqqis tat-tibdil fil-klima jew l-adattament għalih. Il-Konklużjonijiet ta’ Diċembru 2009 jinkludu rakkomandazzjoni li għandhom jiġu żviluppati u jintużaw approċċi bbażati fuq l-ekosistema għat-tnaqqis ta’ u l-adattament għat-tibdil fil-klima. Punti ewlenin oħrajn - White Paper dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima [24]. Il-White Paper, li ġiet adottata fl-2009, tenfasizza l-importanza taż-żamma u r-restawrazzjoni tal-integrità tal-ekosistema u l-iżvilupp ta’ "infrastruttura ekoloġika". - Il-Qbil ta’ Kopenħagen . Minbarra l-Qbil ta’ Kopenħagen skont il-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UN Framework Convention on Climate Change - UNFCCC) f’Diċembru 2009, u b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet dwar l-assistenza finanzjarja mill-pajjiżi industrijalizzati, il-Kummissjoni qiegħda tesplora għażliet biex ittejjeb il-benefiċċji kollaterali tal-bijodiversità. - It-tnaqqis tal-Emissjonijiet mid-Deforestazzjoni u d-Degradazzjoni tal-Foresti (REDD) . Fuq il-bażi tal-Komunikazzjoni dwar id-deforestazzjoni mill-2008, l-UE titlob għat-twaqqif tat-telf tal-kopertura forestali globali sa mhux aktar tard mill-2030 u għat-tnaqqis tad-deforestazzjoni tropikali grossa b’mill-inqas 50% sal-2020 minn dawk li huma l-livelli attwali. REDD hija l-għodda ewlenija sabiex jintlaħaq dan il-għan, li għandu jġib miegħu diversi benefiċċji kollaterali ewlenin fil-klima/bijodiversità. Għan fundamentali tal-UE huwa li jintlaħaq qbil fuq REDD mill-UNFCCC CoP f’Diċembru 2010 f’Cancún. - L-Alleanza Globali dwar it-Tibdil fil-Klima (GCCA) tal-Kummissjoni Ewropea qiegħda tipprovdi appoġġ, fost l-oħrajn, għal miżuri ta’ adattament fil-Pajjiżi l-Inqas Żviluppati u fl-Istati Gżejjer Żgħar li qegħdin Jiżviluppaw. Bosta proġetti huma ffokati fuq approċċi bbażati fuq l-ekosistema, bħar-restawrazzjoni tal-art mistagħdra u tal-ekosistema kostali. D. QASAM TAL-POLITIKA 4: IL-BAżI TA’ GħARFIEN Għan 10. It-tisħiħ b’mod sostanzjali tal-bażi ta’ għarfien għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-bijodiversità, fl-UE u globalment. Matul l-aħħar sentejn sar progress konsiderevoli fil-bażi ta’ għarfien dwar il-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema, kemm fl-UE u, aktar riċenti, fil-livell globali. Punti ewlenin oħrajn - Il-Linja Bażi tal-Bijodiversità tal-UE . F’Ġunju 2010, l-EEA ppreżentat il-Linja Bażi tal-Bijodiversità 2010 tal-UE u l-indikaturi relatati (SEBI) dwar l-istat tal-bijodiversità u s-servizzi tal-ekosistema fl-UE u fil-livell globali. - Sistema ta’ Informazzjoni dwar il-Bijodiversità għall-Ewropa (BISE) . F’Ġunju 2010, il-Kummissjoni u l-EEA nedew il-BISE. Din tikkostitwixxi l-ewwel web portal bħala punt ta’ dħul waħdieni għad-dejta u l-informazzjoni kollha dwar il-bijodiversità fl-UE. - Programmi ta’ Qafas u ż-Żona Ewropea tar-Riċerka : għarfien ġdid, fehim u kapaċità biex jingħata tagħrif dwar il-politika u l-ġestjoni li ġew żviluppati fil-ħidma tar-riċerka innovattiva dwar il-bijodiversità tal-ħamrija, tal-baħar, tal-art u tal-ilma ħelu. - IPBES . Fil-livell globali, il-komunità internazzjonali laħqet ftehim f’Ġunju 2010 biex tistabbilixxi Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika Xjentifika dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi tal-Ekosistema (IPBES) biex ittenni s-suċċess tal-Grupp ta’ Esperti Intergovernattiv dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC). L-UE kienet l-inizjatura u l-proponenti ewlenija għall-istabbiliment tal-IPBES. - TEEB . Bħala parti mill-inizjattiva ta’ Potsdam li ntlaħaq qbil dwarha mill-G8 fl-2007, l-istudju dwar L-Ekonomija tal-Ekosistemi u l-Bijodiversità (TEEB) kien imniedi bil-għan li jagħmel l-argument ekonomiku għall-protezzjoni tal-bijodiversità. Il-Kummissjoni kienet waħda mill-finanzjaturi ewlenin tat-TEEB sa mill-bidu nett. Ħafna riżultati oħrajn tat-TEEB ilhom jiġu ppubblikati sa mill-2008 – inkluż b’mod partikolari t-TEEB għal Dawk li Jieħdu d-Deċiżjonijiet u t-TEEB għan-Negozji fl-2009 u l-2010, rispettivament. L-iffinalizzar tar-rapporti kollha tat-TEEB huwa ppjanat għal Ottubru 2010[25]. E. L-ERBA’ MIŻURI TA’ APPOĠĠ EWLENIN 1. L-iżgurar ta’ finanzjament adegwat. Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (speċjalment taħt l-Assi 2) jibqa’ l-aktar sors ta’ finanzjament importanti tal-Komunità għal Natura 2000 u l-bijodiversità fl-UE. Barra minn hekk, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond Ewropew tas-Sajd huma sors sinifikanti ta’ finanzjament Komunitarju. Il-kwistjoni tat-twaqqif ta’ metodoloġija miftiehma biex tistabbilixxi kemm intuża finanzjament Komunitarju mill-Istati Membri għan-natura u l-bijodiversità għadha problema, li tagħmilha diffiċli biex jinkisbu ċifri affidabbli għal kollox, u jeħtieġ li tiġi indirizzata. Huma biss 20% tal-ħtiġijiet tal-finanzjament totali għall-ġestjoni taż-żoni protetti, inkluż in-netwerk ta’ Natura 2000 fl-Ewropa, li qegħdin jiġu ssodisfati[26]. Fl-2004, kien stmat li l-ġestjoni ta’ Natura 2000 kienet teħtieġ investiment ta’ € 6.1 biljun fis-sena għall-UE-25[27]. Valutazzjoni aġġornata bbażata fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri tappoġġja b’mod wiesa’ din l-istima preċedenti. Għalhekk, il-KE daħlet f’eżerċizzju mal-Istati Membri li tivvaluta l-benefiċċji ekonomiċi u soċjali, kif ukoll l-infiq kurrenti u l-ħtieġa attwali għall-finanzjament ta’ Natura 2000. Għal dak il-għan, ġiet żviluppata Għodda ta’ Teknoloġija tal-Informatika. L-estimi għall-ħtiġijiet usa’ tal-bijodiversità – lil hinn minn Natura 2000 – qegħdin jiġu żviluppati bħala parti mill-Istrateġija tal-UE dwar il-Bijodiversità għall-2020. Punti ewlenin oħrajn - Natura 2000 – Pjanijiet għall-Ġestjoni tas-Siti . L-iżvilupp insuffiċjenti ta’ għodod bħal dawn ikompli jillimita l-iżgurar ta’ finanzjament adegwat tan-netwerk ta’ Natura 2000. - LIFE+ . Il-finanzjament iddedikat għan-natura u l-bijodiversità minn LIFE+ huwa ta’ skala iżgħar minn flussi ta’ finanzjament oħrajn tal-UE, iżda l-ammont ta’ madwar € 836 miljun li għandu jintefaq bejn l-2007 u l-2013 huwa mmirat direttament sabiex minnu jibbenifikaw in-natura u l-bijodiversità. 2. It-tisħiħ tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-implimentazzjoni mill-UE. Id-diskrepanzi fl-implimentazzjoni kienu identifikati preċedentement mill-Kummissjoni bħala waħda mill-kawżi probabbli tal-falliment tal-UE milli tilħaq il-mira tagħha għall-2010 fir-rigward tal-bijodiversità. Il-Kummissjoni kienet qiegħda tindirizza b’mod attiv id-diskrepanzi ewlenin fl-implimentazzjoni. Punti ewlenin oħrajn - Il-liġi ambjentali . Fl-2008, ġiet adottata Komunikazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-Liġi Ambjentali tal-Komunità Ewropea[28] bil-għan li jintwera kif il-liġi ambjentali tal-UE tista’ tiġi implimentata aħjar permezz ta’ taħlita differenti ta’ għodod innovattivi. - In-Netwerk Ewropea ta’ Awtoritajiet Ambjentali (ENEA) . Fl-2009, l-ENEA (imwaqqfa mill-Kummissjoni u li tikkonsisti minn esperti tal-Istati Membri li jittrattaw il-programmi tal-Fondi Strutturali) stabbilixxiet grupp ta’ ħidma ddedikat għall-bijodiversità. - Rappurtaġġ tal-PAB . Minkejja n-natura mhux vinkolanti tal-PAB u l-karattru volontarju tar-rekwiżiti tar-rappurtaġġ fih, l-Istati Membri għamlu sforz konsiderevoli biex jipprovdu lill-Kummissjoni b’informazzjoni komprensiva u aġġornata. 3. Il-bini ta’ sħubijiet. It-twaqqif ta’ sħubijiet mal-Istati Membri, istituzzjonijiet oħrajn u partijiet interessati kien enfasizzat b’mod rikorrenti fil-livell nazzjonali u tal-UE bħala wieħed mir-rekwiżiti għal politika dwar il-bijodiversità li tikseb suċċess. Punti ewlenin oħrajn - Il-Pjattaforma tan-Nagozju u l-Bijodiversità tal-UE . Il-Kummissjoni nediet il-Pjattaforma f’Ġunju 2010 biex tgħin lin-negozji jidentifikaw ir-riskji kummerċjali u l-opportunitajiet marbuta mal-bijodiversità. L-għan huwa issa li jinbnew sinerġiji ma’ inizjattivi simili fuq il-livell nazzjonali. - Il-Grupp tal-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) . Fl-2010, il-Kummissjoni involviet ruħha fit-twaqqif ta’ sħubija mal-Grupp tal-BEI lejn l-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji innovattivi għall-bijodiversità. 4. Il-bini tal-edukazzjoni, il-kuxjenza u l-parteċipazzjoni pubblika. L-UE kompliet bl-isforzi tagħha li tqajjem kuxjenza pubblika dwar l-importanza tal-bijodiversità u tagħmel l-argument għall-konservazzjoni tal-bijodiversità. Punti ewlenin oħrajn - Ewrobarometru . Il-Kummissjoni għamlet stħarriġ tal-Ewrobarometru dwar il-bijodiversità fl-2010[29]. Żewġ terzi taċ-ċittadini tal-UE kienu familjari mat-terminu bijodiversità. Madankollu, kienu biss 38% li qalu li kienu jafu xi jfisser it-terminu u 8 minn 10 li wieġbu għall-istħarriġ stqarrew li qatt ma kienu semgħu dwar Natura 2000. - Kampanja tal-UE dwar il-Bijodiversità . F’Jannar 2010 tnediet kampanja importanti[30] biex jiġi utilizzat l-appoġġ pubbliku bil-għan li tittieħed azzjoni sabiex jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità. - Il-Ġimgħa Ekoloġika . Il-Ġimgħa Ekoloġika 2010 kienet iddedikata kollha kemm hi għall-bijodiversità bil-għan li l-partijiet interessati jsiru aktar konxji u jinvolvu ruħhom. F. MONITORAĠĠ Minbarra l-iżviluppi importanti enfasizzati fuq (il-Linja Bażi tal-Bijodiversità tal-UE, BISE), l-isforzi tar-riċerka u l-monitoraġġ kienu intensifikati sabiex jiġi indirizzati l-lakuni ewlenin fl-għarfien u l-parametri mhux magħrufa dwar l-istat tal-bijodiversità. Punti ewlenin oħrajn - Analiżi tal-lakuni fl-għarfien . L-EEA waslet biex tippubblika analiżi bħal din, b’mod partikolari fir-rigward tal-indikaturi għall-ekosistemi u s-servizzi tal-ekosistema. - Il-Proġett Biosoil . Fl-2009, l-UE lestiet dan il-proġett ta’ dimostrazzjoni biex timmonitorja l-bijodiversità tal-ħamrija tal-foresti, li kien kofinanzjat taħt ir-Regolament Forest Focus[31]. - Natura 2000 viewer. Fl-2010, il-KE nediet għodda interattiva li tippermetti lin-nies jillokalizzaw is-siti ta’ Natura 2000 u jkollhom aċċess għall-informazzjoni relatata: in-Natura 2000 viewer. - Monitoraġġ Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES). L-inizjattiva, bl-Operat Inizjali tagħha jibda fl-2011, għandha tipprovdi dejta dwar l-osservazzjoni tad-dinja u prodotti ta’ informazzjoni derivata biex jappoġġjaw il-monitoraġġ kemm tal-ambjent tal-baħar kif ukoll tal-ambjent tal-art. KONKLUŻJONIJIET Minkejja l-progress importanti li sar fit-twassil tal-PAB, il-mira ġenerali li jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità fl-UE sal-aħħar tal-2010 ma ntlaħqitx, bħalma ma ntlaħqitx il-mira globali. Filwaqt li xorta għadu mhuwiex biżżejjed, matul l-aħħar sentejn sar progress sinifikanti fuq: - l-għażla ulterjuri u l-protezzjoni aktar effettiva tas-siti ta’ Natura 2000; - it-titjib tal-bażi tal-għarfien; - it-twaqqif ta’ rabtiet ulterjuri bejn il-bijodiversità u t-tibdil fil-klima u l-enfasi fuq il-benefiċċji kollaterali bħala riżultat tal-approċċi integrati. Is-sejbiet ta’ dan ir-rapport jikkonfermaw ukoll in-nuqqasijiet identifikati fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Għażliet għal politika wara l-2010[32]. Jeħtieġ li jsir aktar progress fir-rigward ta’: - l-integrazzjoni tal-kunsiderazzjonijiet li jirrigwardjaw il-bijodiversità f’linji politiċi settorjali oħrajn; - id-disponibbiltà tal-fondi meħtieġa; - l-indirizzar tal-lakuni eżistenti fil-politika. Il-Kummissjoni qiegħda taħdem fuq il-qafas tal-politika futura tal-UE dwar il-bijodiversità. Is-sejbiet ta’ din il-valutazzjoni tal-PAB għall-2010 sejrin jipprovdu kontribuzzjoni siewja għal dan ix-xogħol. L-azzjoni u l-implimentazzjoni jkomplu jkunu meħtieġa f’bosta livelli: internazzjonali, tal-UE, nazzjonali u subnazzjonali. L-approċċ meħud fil-PAB tal-UE biex ir-responsabbiltà għall-implimentazzjoni tinqasam bejn is-setturi kollha u jiġu stabbiliti sħubijiet mal-Istati Membri għadu għal kollox rilevanti. Huwa ċar ukoll huwa li jeħtieġ li ssir riflessjoni dwar in-nuqqasijiet tal-implimentazzjoni tal-PAB sallum u l-falliment li tintlaħaq il-mira tal-bijodiversità għall-2010, sabiex jiġi żgurat li l-mira għall-2020 tintlaħaq b’suċċess fil-livell tal-UE u fil-livell globali. [1] COM(2006) 216 [2] COM(2008) 864 finali [3] COM(2010) 4 finali [4] EUCO 7/10 http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/ec/113591.pdf [5] COM(2010) 2020 [6] Web: http://bijodiversità.europa.eu/countries_and_networks [7] http://www.eea.europa.eu/publications/eu-2010-bijodiversità-baseline/ [8] http://www.rubicode.net [9] http://gbo3.cbd.int/ [10] Global Footprint Network 2010 [11] Direttivi 2008/62/KE u 2009/145/KE [12] Direttiva 2009/28/KE [13] Direttiva 2000/60/KE [14] COM(2010) 66 finali [15] COM(2009)163 [16] SEC(2009) 1343 [17] http://www.surf-nature.eu/index.php?id=2 [18] COM(2010) 110 u SEC(2010) 360 finali [19] L-‘Infrastruttura Ekoloġika’ hija netwerk interkonnessa ta’ żoni naturali, inklużi art agrikola, mogħdijiet fil-kampanja, artijiet mistagħdra, parks, riżervi tal-foresti, komunitajiet ta’ pjanti indiġeni u żoni marittimi li jirregolaw b’mod naturali l-flussi tal-maltempati, it-temperaturi, ir-riskji ta’ għargħar u l-kwalità tal-ilma, tal-arja u tal-ekosistema. [20] COM(2010) 4 finali [21] COM(2008) 789 finali [22] GBO3 [23] Sommarji tal-Valutazzjoni Ambjentali: Aġenziji Bilaterali u Multilaterali għall-Iżvilupp, L-Aġenzija Kanadiża għall-Iżvilupp Internazzjonali f’isem il-Grupp ta’ Ħidma DAC dwar l-Għajnuna Ambjentali u għall-Iżvilupp http://www.acdi-cida.gc.ca/acdi-cida/acdi-cida.nsf/en/REN-218131217-PEH [24] COM(2009) 147 finali [25] TEEB. www.teebweb.org [26] TEEB 2009. [27] COM(2004) 431 [28] COM(2008) 2876 [29] Flash Ewrobarometru, Nru. tas-Serje 290 http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_290_en.pdf [30] http://ec.europa.eu/environment/bijodiversità/campaign/index.htm [31] Regolament (KE) Nru 2152/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Novembru 2003 li jirrigwardja monitoraġġ ta’ foresti u interazzjonijiet ambjentali tal-Komunità (Ċentru tal-Foresta Forest Focus). [32] COM(2010) 4