Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Pagi minimi deċenti fl-Ewropa kollha”

(opinjoni esploratorja mitluba mill-Parlament Ewropew/Kunsill)

(2020/C 429/22)

Relaturi: Stefano MALLIA u Oliver RÖPKE

Konsultazzjoni Parlament Ewropew, 30.1.2020 Bażi legali Artikolu 304(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea Sezzjoni kompetenti Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza Adottata fis-sezzjoni 9.7.2020 Adottata fil-plenarja 18.9.2020 Sessjoni plenarja Nru 554 Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) 209/0/8

1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1 Il-pandemija tal-COVID-19 laqtet lill-Ewropa ħażin ħafna. L-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha qed jiffaċċjaw reċessjoni ekonomika ta’ proporzjonijiet storiċi b’konsegwenzi drammatiċi għan-nies u għan-negozji. Hemm il-ħtieġa ta’ politiki kkoordinati u deċiżivi għal perjodu qasir u medju biex jiġu ssalvagwardjati l-impjiegi u d-dħul kif ukoll biex tiġi żgurata tnedija mill-ġdid rapida u sostenibbli tal-attivitajiet ekonomiċi, il-kompetittività u mudell soċjali u ekonomiku li jiffunzjona tajjeb. Impjiegi ta’ kwalità, b’pagi ġusti inklużi pagi minimi deċenti madwar l-Ewropa huma meħtieġa bħala parti mis-soluzzjoni. Għandhom jitqiesu wkoll il-fatturi ekonomiċi, inklużi l-produttività u s-sostenibbiltà tal-intrapriżi. Djalogu ċivili effettiv huwa kruċjali biex jiġi żgurat eżitu ta’ suċċess u tinżamm il-fiduċja taċ-ċittadini. Djalogu soċjali b’saħħtu u effettiv u negozjar kollettiv huma wkoll essenzjali biex jiġu indirizzati l-isfidi ekonomiċi u tas-suq tax-xogħol, u biex jiġi żgurat l-irkupru.

1.2 Din l-Opinjoni esploratorja ntalbet mill-Parlament Ewropew fid-dawl ta’ inizjattiva futura tal-Kummissjoni dwar pagi minimi ġusti. Il-Grupp tal-Ħaddiema tal-KESE u l-Grupp Diversità Ewropa jappoġġjaw il-fehma li l-ħaddiema kollha fl-UE għandhom jiġu protetti b’pagi minimi ġusti li jippermettu livell ta’ għajxien deċenti kull fejn jaħdmu. Dan huwa dritt fundamentali. Il-Grupp ta’ Min Iħaddem huwa tal-fehma li l-iffissar ta’ pagi minimi jirrappreżenta kwistjoni għal-livell nazzjonali, fejn dan isir skont il-karatteristiċi speċifiċi tas-sistemi nazzjonali rispettivi.

1.3 Għad hemm differenzi importanti fil-livelli tal-paga minima statutorja fl-Istati Membri, li jirriflettu l-livelli differenti ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali, u, f’xi wħud, il-livell huwa ferm inqas mil-limitu tal-paga “fir-riskju tal-faqar”. Il-KESE diġà ddikjara t-twemmin tiegħu li huma meħtieġa aktar sforzi fir-rigward tal-konverġenza tal-pagi u l-istabbiliment tal-pagi minimi fl-Istati Membri, filwaqt li enfasizza wkoll li l-kompetenza u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali nazzjonali fir-rigward tal-proċessi tal-iffissar tal-pagi jridu jiġu rrispettati bis-sħiħ, f’konformità mal-prattiki nazzjonali ( 1 ) . Dawn l-isforzi għandhom ikollhom ukoll l-għan li jsaħħu n-negozjar kollettiv, li jikkontribwixxi wkoll għal pagi aktar ġusti b’mod ġenerali.

1.4 Il-pagi, inklużi l-pagi minimi, huma aspett importanti tal-mudell tal-ekonomija tas-suq soċjali tal-Unjoni Ewropea. L-iżgurar ta’ pagi minimi deċenti fl-Istati Membri kollha jgħin biex jintlaħqu għadd ta’ objettivi tal-UE, fosthom il-konverġenza ’l fuq tal-pagi, it-titjib tal-koeżjoni soċjali u ekonomika, l-eliminazzjoni tad-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, it-titjib fil-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol b’mod ġenerali u l-iżgurar ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fis-Suq Uniku. Il-pagi jirrappreżentaw il-ħlas għax-xogħol li jsir, u huma wieħed mill-fatturi li jiżguraw benefiċċji reċiproċi għall-kumpaniji u l-ħaddiema. Dawn huma marbuta mas-sitwazzjoni ekonomika f’pajjiż, reġjun jew settur. It-tibdiliet jista’ jkollhom impatt fuq l-impjieg, il-kompetittività u d-domanda makroekonomika.

1.5 Il-pagi minimi għandhom ikunu ġusti fir-rigward tad-distribuzzjoni tal-pagi fil-pajjiżi differenti u l-livell tagħhom għandu jkun ukoll adegwat f’termini ta’ prezzijiet reali, sabiex b’hekk ikun hemm standard ta’ għajxien deċenti filwaqt li fl-istess ħin tkun issalvagwardjata s-sostenibbiltà ta’ dawk il-kumpaniji li jipprovdu impjiegi ta’ kwalità.

1.6 Il-KESE jibqa’ mħasseb dwar il-fatt li l-faqar b’mod ġenerali u l-faqar fost dawk li jaħdmu għadhom problema sinifikanti f’ħafna Stati Membri. Hemm il-ħtieġa għal approċċ komprensiv fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri biex dan it-tħassib jiġi indirizzat, inkluż appoġġ għal skemi ta’ inklużjoni attiva, flimkien ma’ servizzi soċjali essenzjali u abilitanti. Huma meħtieġa wkoll swieq tax-xogħol, servizzi pubbliċi tal-impjiegi li jaħdmu tajjeb, u politiki attivi tas-suq tax-xogħol. Il-Kumitat ippropona wkoll approċċ gradwali lejn standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni kontra l-qgħad fl-Istati Membri ( 2 ) . Preċedentement il-KESE appella għall-introduzzjoni ta’ qafas Ewropew vinkolanti għal introjtu minimu deċenti ( 3 ) . Filwaqt li l-Grupp tal-Ħaddiema u l-Grupp Diversità Ewropa appoġġjaw din l-Opinjoni, il-Grupp ta’ Min Iħaddem ma kellux l-istess viżjoni favur strument vinkolanti għal introjtu minimu fil-livell Ewropew.

1.7 Il-Kummissjoni Ewropea ddikjarat l-intenzjoni tagħha li tipproponi strument legali li jiżgura li kull ħaddiem fl-Unjoni Ewropea jkollu paga minima ġusta. Għall-Grupp tal-Ħaddiema u għall-Grupp Diversità Ewropa, din l-inizjattiva tal-Kummissjoni hija aspett ewlieni tal-implimentazzjoni tal-Prinċipju 6 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-Kummissjoni ċċarat li l-intenzjoni mhijiex li tiġi stabbilita “paga minima Ewropea” unika, li tarmonizza b’mod dirett il-livell ta’ pagi minimi fl-UE kollha, jew li tintroduċi pagi minimi statutorji fl-Istati Membri b’kopertura għolja ta’ negozjar kollettiv u fejn il-pagi jiġu stabbiliti b’mod esklużiv permezz ta’ ftehimiet kollettivi. Hija enfasizzat ukoll li se tirrispetta bis-sħiħ il-kompetenzi nazzjonali, it-tradizzjonijiet nazzjonali u l-ispeċifiċitajiet ta’ kull pajjiż, il-libertà kuntrattwali u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u li kwalunkwe azzjoni mhux se timmina s-sistemi tan-negozjar kollettiv li jiffunzjonaw tajjeb.

1.8 Fid-dokument ta’ konsultazzjoni tagħha tat-tieni fażi dwar azzjoni possibbli li jindirizza l-isfidi b’rabta mal-pagi minimi ġusti indirizzat lill-imsieħba soċjali Ewropej, il-Kummissjoni indikat li temmen li hemm kamp ta’ applikazzjoni għal azzjoni leġislattiva u mhux leġislattiva fil-livell tal-UE skont l-Artikolu 153(1)(b) tat-TFUE, fil-limiti tal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità, u l-limiti imposti mill-Artikolu 153(5) tat-TFUE. Din tirreferi għal Direttiva u Rakkomandazzjoni bħala l-istrumenti legali li qed jiġu kkunsidrati. Madankollu, hemm fehmiet differenti fi ħdan il-KESE dwar jekk kwalunkwe inizjattiva legali tal-UE skont l-Artikolu 153, speċjalment direttiva, tkunx leġittima. Il-KESE jinnota wkoll li l-imsieħba soċjali Ewropej għandhom il-possibbiltà li jinnegozjaw u jilħqu ftehimiet skont l-Artikolu 155 tat-TFUE.

1.9 Għalhekk, il-KESE jirrikonoxxi li hemm tħassib rigward l-azzjoni possibbli tal-UE f’dan il-qasam. Fost it-tħassib ewlieni hemm li l-UE m’għandhiex il-kompetenza li taġixxi fuq il-“paga”, inklużi l-livelli tal-pagi, u li tali azzjoni tista’ tinterferixxi mal-awtonomija tal-imsieħba soċjali u ddgħajjef is-sistemi ta’ negozjar kollettiv, b’mod partikolari fl-Istati Membri fejn il-limiti minimi tal-pagi huma stabbiliti permezz ta’ ftehimiet kollettivi. Barra minn hekk, hemm fehmiet diverġenti dwar il-valur miżjud tal-azzjoni tal-UE, inkluż fi ħdan il-Kumitat innifsu: filwaqt li l-maġġoranza tal-kostitwenti tal-KESE jemmnu li azzjoni bħal din tista’ tipprovdi valur miżjud, oħrajn ma jaqblux.

1.10 Il-Grupp tal-Ħaddiema u l-Grupp Diversità Ewropa jqisu li hemm bżonn ta’ azzjoni peress li hemm ħaddiema fl-UE, b’mod partikolari ħaddiema vulnerabbli, li huma esklużi mill-pagi minimi statutorji u/jew sitwazzjonijiet fejn il-livell tal-paga minima mhuwiex adegwat biex jiżgura livell ta’ għajxien deċenti. Għalhekk ikun ta’ benefiċċju li jintlaħaq ftehim dwar il-limiti komuni tal-UE biex jiġi ddeterminat liema ammont ikun jikkostitwixxi “standard ta’ għajxien deċenti”. Il-Grupp ta’ Min Iħaddem iqis li din il-kwistjoni tal-limiti m’għandhiex tiġi indirizzata permezz ta’ azzjoni tal-UE peress li l-UE m’għandha l-ebda kompetenza fil-qasam tal-livelli tal-pagi.

1.11 Il-KESE ma jissottovalutax il-kumplessitajiet tal-kwistjonijiet involuti. Huwa importanti li kwalunkwe azzjoni tal-UE tkun ibbażata fuq analiżi u fehim preċiżi tas-sitwazzjoni u s-sensittivitajiet fl-Istati Membri u tirrispetta bis-sħiħ ir-rwol u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali, kif ukoll il-mudelli differenti tar-relazzjonijiet industrijali. Huwa essenzjali wkoll li kwalunkwe inizjattiva tal-UE tissalvagwardja l-mudelli f’dawk l-Istati Membri fejn l-imsieħba soċjali ma jqisux li l-pagi minimi statutorji huma meħtieġa.

1.12 Skont l-għażla magħmula fil-livell nazzjonali, l-imsieħba soċjali, b’rispett sħiħ għall-awtonomija tagħhom u fil-livell tal-għażla tagħhom, huma l-atturi li jinsabu fl-aħjar pożizzjoni fejn tidħol id-determinazzjoni tal-pagi. Fir-rigward tas-sistemi tal-iffissar tal-paga minima statutorja, konsultazzjoni f’waqtha u xierqa mal-imsieħba soċjali hija importanti biex jiġi żgurat li jitqiesu l-ħtiġijiet taż-żewġ naħat tal-industrija. Il-KESE jiddispjaċih li, f’xi Stati Membri, l-imsieħba soċjali mhumiex involuti jew ikkonsultati b’mod adegwat fis-sistemi tal-iffissar tal-pagi statutorji jew fil-mekkaniżmi ta’ aġġustament. Il-KESE jilqa’ r-rikonoxximent tal-Kummissjoni li hemm kamp ta’ applikazzjoni għall-azzjoni tal-UE sabiex tippromovi r-rwol ta’ negozjar kollettiv fl-appoġġ tal-adegwatezza u l-kopertura tal-paga minima. Miżuri li jappoġġjaw in-negozjar kollettiv jistgħu jiġu inklużi fl-azzjoni tal-UE dwar il-pagi minimi filwaqt li jiġu rrispettati s-sistemi nazzjonali differenti tar-relazzjonijiet industrijali. Dan imur fid-direzzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet preċedenti tal-KESE li jappellaw għat-tisħiħ tan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali u għal appoġġ għall-bini tal-kapaċitajiet tal-imsieħba soċjali. Il-kuntratti tal-akkwist pubbliku jistgħu jintużaw ukoll bħala mod komplementari biex jiġi appoġġjat in-negozjar kollettiv fl-UE kollha.

2. Sfond u kuntest

2.1 Il-Parlament Ewropew talab din l-Opinjoni esploratorja fid-dawl tal-inizjattiva legali tal-Kummissjoni li jmiss dwar pagi minimi ġusti. Il-Presidenza Ġermaniża, li tibda f’Lulju 2020, indikat ukoll li l-pagi minimi se jkunu fost il-prijoritajiet tagħha. Il-KESE jilqa’ l-opportunità li jikkontribwixxi aktar għad-diskussjoni dwar liema azzjoni tista’ tittieħed fil-livell Ewropew, filwaqt li jqis ir-realtajiet differenti fl-Istati Membri u d-diviżjoni tal-kompetenzi bejn l-UE u l-livell nazzjonali.

2.2 Il-pandemija tal-COVID-19 tirrappreżenta l-akbar emerġenza tas-saħħa, soċjali u ekonomika għal ġenerazzjoni. Apparti l-azzjoni urġenti meħuda, hija meħtieġa azzjoni politika fuq skala kbira, ikkoordinata u deċiżiva fuq terminu qasir u medju, sabiex ikunu evitati impatti negattivi fit-tul fuq is-soċjetà, l-ekonomija u d-dinja tax-xogħol.

2.3 L-UE u l-Istati Membri tagħha qed jaffaċċjaw reċessjoni ekonomika ta’ proporzjonijiet storiċi. Skont it-Tbassir Ekonomiku tar-Rebbiegħa tal-Kummissjoni Ewropea, il-PDG totali tal-UE jista’ jinżel b’7,5 % fl-2020 u jitla’ b’madwar 6 % fl-2021, għalkemm b’differenzi kbar bejn l-Istati Membri ( 4 ) . In-negozji, partikolarment l-SMEs u l-mikrointrapriżi, qed iħabbtu wiċċhom ma’ konsegwenzi u deċiżjonijiet diffiċli mingħajr preċedent rigward is-sopravivenza tagħhom, inkluż dwar iż-żamma jew it-tkeċċija tal-persunal. Ħafna setturi ekonomiċi intlaqtu ħażin mill-miżuri tal-lockdown u ħafna kumpaniji qed jibżgħu li jfallu, pereżempju fis-setturi tas-servizzi, lukandi, ristoranti u catering, u dawk kulturali.

2.4 Is-servizzi pubbliċi ntlaqtu ħażin ħafna, b’mod partikolari l-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-protezzjoni soċjali li jinsabu taħt pressjoni biex jipprovdu għall-persuni fil-bżonn. Mingħajr azzjoni u appoġġ pubbliċi sodi, il-COVID-19 tista’ twassal għal aktar qgħad, sottoimpjieg u faqar. Aktar minn kwart ta’ dawk li rrispondew stħarriġ dwar il-COVID-19 tal-Eurofound irrapportaw li tilfu l-impjieg tagħhom jew b’mod temporanju (23 %) jew b’mod permanenti (5 %) ( 5 ) . Il-Kummissjoni tbassar ( 6 ) li r-rata ta’ qgħad tal-UE tista’ titla’ minn 6,7 % għal 9 % fl-2020 qabel ma tinżel għal madwar 8 % fl-2021, għal darb’oħra b’differenzi bejn l-Istati Membri.

2.5 Il-kriżi tal-COVID-19 enfasizzat b’mod ċar ukoll il-vulnerabbiltà partikolari tal-ħaddiema li jaħdmu għal rashom, dawk mhux standard u dawk prekarji, li ta’ spiss jaffaċċjaw l-esklużjoni minn xbieki ta’ sikurezza ta’ protezzjoni soċjali li kieku jtaffulhom in-nuqqas ta’ dħul jew in-nuqqas ta’ impjieg. Ħaddiema f’servizzi essenzjali ġew imfaħħrin pubblikament għall-kontribut tagħhom lejn is-soċjetà, ta’ spiss b’riskju personali kbir. L-impjiegi tagħhom, pereżempju fis-servizzi tal-kura tas-saħħa u dawk soċjali, servizzi ta’ bejgħ bl-imnut u tal-konsenja, u t-tindif kienu importanti għas-soċjetà kollha iżda ta’ spiss jiġu sottovalutati u jeħtieġ li jiġu stmati aħjar.

2.6 Nisa, ħaddiema migranti u dawk minn minoranzi etniċi li huma rrappreżentati b’mod sproporzjonat f’xi wħud minn dawn is-setturi essenzjali jeħtieġu aktar attenzjoni biex jiggarantixxu li jirċievu l-firxa sħiħa ta’ drittijiet tax-xogħol u jista’ jkun li jkunu jeħtieġu wkoll protezzjoni aħjar minn xbieki ta’ sikurezza soċjali. Iż-żgħażagħ taħt il-25 sena ntlaqtu partikolarment ħażin mit-telf ta’ impjiegi (inklużi l-iskemi ta’ apprendistat) u t-tfixkil fl-edukazzjoni u t-taħriġ tagħhom. Issa qed jiffaċċjaw ostakli saħansitra akbar għad-dħul fis-suq tax-xogħol, kif qed jesperjenzaw ukoll gruppi vulnerabbli oħra, bħal persuni b’diżabilità u oħrajn li jsofru diskriminazzjoni, li diġà kienu żvantaġġati fl-aċċess għas-suq tax-xogħol.

2.7 L-Ewropa ma tistax taffordja li titlef deċennju ieħor. Il-fokus ta’ terminu qasir għandu jkun fuq is-salvagwardja tan-negozji u l-protezzjoni tal-impjiegi. Għandna nitgħallmu mill-esperjenza tar-rispons għall-kriżi ekonomika u finanzjarja tal-2008, li kellha konsegwenzi sinifikanti fit-tul fuq l-UE u ċ-ċittadini tagħha. Iridu jittieħdu miżuri li jissalvagwardjaw l-impjiegi u l-introjti, kif ukoll li jippermettu t-tnedija mill-ġdid sikura u mgħaġġla tal-attività ekonomika, bil-għan li jiġi garantit tkabbir sostenibbli, irkupru aktar stabbli, kompetittività u mudell soċjali u eknomiku aktar ġust, produttiv u li jiffunzjona b’mod tajjeb. Id-djalogu ċivili u l-involviment effettiv tal-partijiet interessati kollha huma essenzjali biex jiġi assigurat rispons effettiv għall-COVID-19 u biex tinżamm il-fiduċja taċ-ċittadini.

2.8 Il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità tajba, pagi ġusti inklużi pagi minimi li jippermettu lil kull ħaddiem igawdi livell ta’ għajxien deċenti u li jqisu fatturi ekonomiċi, inklużi l-produttività, iridu jkunu parti mis-soluzzjoni. In-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali jaqdu rwol essenzjali f’dawn l-isforzi u jridu jissaħħu u/jew jiġu appoġġjati fil-livelli kollha, skont sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali.

Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-impenn imġedded għal pagi ġusti u negozjar kollettiv fl-UE

2.9 Billi ddikjaraw il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (il-Pilastru Soċjali/EPSR), fis-Summit ta’ Gothenburg f’Novembru 2017, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni affermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom biex jaħdmu lejn Ewropa aktar ġusta u ugwali. Il-Pilastru għandu jservi bħala boxxla għal konverġenza ’l fuq imġedda lejn kundizzjonijiet tax-xogħol u ta’ għajxien imtejba u sabiex jiggwida riformi fi swieq tax-xogħol u politiki soċjali.

2.10 Il-KESE enfasizza b’mod konsistenti l-ħtieġa għal azzjoni konkreta sabiex il-prinċipji tal-Pilastru jsiru realtà. Minbarra ż-żieda fil-kompetittività u fil-produttività, f’konformità mal-Prinċipju 6 tal-Pilastru, enfasi ewlenija għall-konverġenza għandha tkun il-promozzjoni ta’ pagi minimi adegwati li jipprovdu standard ta’ għajxien deċenti għall-ħaddiema u l-familji tagħhom, fid-dawl tal-kundizzjonijiet ekonomiċi u soċjali nazzjonali, u li huma stabbiliti b’mod trasparenti u prevedibbli skont il-prattiki nazzjonali u b’rispett għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali ( 7 )

3. Kummenti ġenerali

3.1 Kunsiderazzjonijiet ġenerali

3.1.1 Fil-Linji Gwida Politiċi tagħha għall-Kummissjoni Ewropea 2019-2024 ( 8 ) , il-president Ursula von der Leyen tistabbilixxi l-intenzjoni tagħha "li tipproponi strument legali biex tiżgura li kull ħaddiem fl-Unjoni tagħna jkollu paga minima ġusta. Fl-14 ta’ Jannar 2020, il-Kummissjoni Ewropea nediet l-ewwel fażi ta’ konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali skont l-Artikolu 154 tat-TFUE dwar azzjoni possibbli biex tindirizza l-isfidi relatati ma’ pagi minimi ġusti. Fil-konsultazzjoni tat-tieni fażi, ippubblikata fit-3 ta’ Ġunju, il-Kummissjoni tal-UE tispjega l-ħtieġa għal azzjoni tal-UE u tiċċara l-objettiv tagħha sabiex taħdem aktar fuq strument legali possibbli, jiġifieri Direttiva jew Rakkomandazzjoni.

3.1.2 Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew diġà ddikjara t-twemmin tiegħu li huma meħtieġa aktar sforzi fir-rigward tal-konverġenza tal-pagi u l-istabbiliment tal-pagi minimi fl-Istati Membri, filwaqt li enfasizza wkoll li l-kompetenza u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali nazzjonali fir-rigward tal-proċessi tal-iffissar tal-pagi jridu jiġu rrispettati bis-sħiħ, f’konformità mal-prattiki nazzjonali ( 9 ) . L-objettiv għandu jkun l-iżgurar li l-pagi minimi fl-Istati Membri tal-UE kollha jipprovdu lill-ħaddiema kollha bi standard tal-għajxien deċenti filwaqt li jkunu kkunsidrati l-fatturi ekonomiċi. Dan jikkontribwixxi għall-objettiv tal-UE li ttejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien taċ-ċittadini tagħha u l-ambizzjoni tal-Kummissjoni ta’ “Unjoni li tirsisti għal aktar”.

3.1.3 Il-KESE esprima wkoll it-tħassib tiegħu rigward in-nuqqas ta’ kopertura effettiva tad-djalogu soċjali f’xi Stati Membri u, għalhekk, iddikjara li huwa neċessarju li jippromovi d-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv fil-livelli kollha xierqa, f’konformità mas-sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali.

3.2 Il-kuntest usa’

3.2.1 Kunsiderazzjonijiet importanti usa’, eż. fir-rigward ta’ kemm jaħdmu tajjeb is-swieq tax-xogħol, il-funzjonament ta’ servizzi tal-impjieg pubbliċi u politiki tas-suq tax-xogħol attivi, kif ukoll il-funzjonament tat-tassazzjoni, sigurtà soċjali (inkluż benefiċċju tal-qgħad), protezzjoni soċjali, sistemi tal-edukazzjoni u taħriġ, u tas-suq uniku għandhom impatt fuq il-konverġenza ’l fuq ekonomika u soċjali u l-ġlieda kontra l-faqar.

3.2.2 Il-pagi huma marbuta mas-sitwazzjoni ekonomika f’pajjiż, reġjun jew settur. It-tibdiliet jista’ jkollhom impatt fuq l-impjieg, il-kompetittività u d-domanda makroekonomika. Il-produttività hija kunsiderazzjoni importanti għall-funzjonament tas-suq tax-xogħol u għall-prospetti tal-impjiegi b’mod partikolari tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi u dawk ġodda fis-suq tax-xogħol, kif ukoll għall-opportunitajiet għal progress fil-karriera għal dawk li jaqilgħu paga minima. Il-ħaddiema kollha għandhom jibbenefikaw mill-iżviluppi tal-produttività u mit-tkabbir, inklużi dawk l-anqas imħallsin. Fl-istess ħin, fejn l-ispejjeż ġenerali biex wieħed jimpjega ħaddiem jiżdiedu, iż-żieda fil-produttività hija wkoll importanti ħafna biex tiġi żgurata l-kompetittività tal-ekonomija tal-UE. It-taxxi u l-kostijiet lavorattivi mhux relatati mal-pagi, inklużi l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali mill-impjegaturi u mill-ħaddiema, xi drabi jistgħu jwasslu għal differenzi kbar bejn il-pagi gross u netti u jkollhom ukoll impatt fuq il-paga tal-ħaddiema wara t-taxxa, kif ukoll fuq l-ispejjeż tal-impjegaturi.

3.2.3 Il-pagi minimi għandhom ukoll effett konsegwenzjali fuq l-istruttura kollha tal-pagi. Il-perċentwal ta’ ħaddiema mħallsin fil-livell ta’ paga minima, it-tendenzi fl-iżvilupp tal-paga, il-livelli tal-prezzijiet u l-kapaċità tal-akkwist, u l-livell ta’ pagi minimi meta mqabbla mad-distribuzzjoni tal-pagi ġenerali fil-pajjiż huma fatturi importanti addizzjonali li jridu jkunu kkunsidrati. Il-pagi minimi għandhom ikunu ġusti fir-rigward tad-distribuzzjoni tal-pagi fil-pajjiżi differenti u l-livell tagħhom għandu jkun ukoll adegwat f’termini ta’ prezzijiet reali, sabiex b’hekk ikun hemm standard ta’ għajxien deċenti filwaqt li fl-istess ħin tkun issalvagwardjata s-sostenibbiltà ta’ dawk il-kumpaniji li jipprovdu impjiegi ta’ kwalità. Mill-2010, il-pagi minimi gross nazzjonali fl-Istandards tal-Kapaċità tal-Akkwist fl-UE raw xejra ta’ konverġenza ’l fuq, hekk kif il-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, b’mod partikolari, ikkonverġew lejn il-medja tal-UE ( 10 ) . Madankollu, id-differenzi għadhom sinifikanti ħafna u r-ritmu tal-konverġenza naqas f’dawn l-aħħar snin ( 11 )

3.3 Il-ħtieġa għal pagi minimi deċenti fl-Ewropa

3.3.1 Id-dritt għal kundizzjonijiet tax-xogħol u remunerazzjoni ġusti huwa dritt fundamentali stabbilit fi strumenti tad-drittijiet tal-bniedem internazzjonali u Ewropej. Il-pagi, inklużi l-pagi minimi, huma aspett importanti tal-mudell tal-ekonomija tas-suq soċjali tal-Unjoni Ewropea. Dawn jirrappreżentaw ħlas għal xogħol li jkun sar, huma wieħed mill-fatturi li jiżguraw benefiċċji reċiproċi għall-kumpaniji u l-ħaddiema bħala parti minn swieq tax-xogħol li jiffunzjonaw sewwa u ħafna drabi jkunu element ewlieni tan-negozjar kollettiv.

3.3.2 Il-pagi minimi għandhom funzjonijiet oħrajn ukoll, eż. jipproteġu lill-ħaddiema kontra paga baxxa b’mod sproporzjonat u l-faqar fost dawk li jaħdmu ( 12 ) . Filwaqt li x-xogħol ta’ kwalità tajba jibqa’ l-aħjar rotta għall-ħruġ mill-faqar, li persuna jkollha impjieg bħalissa mhuwiex garanzija awtomatika kontra l-faqar, speċjalment għal dawk in-nies li ma jaħdmux full-time. Fl-UE, madwar wieħed minn kull għaxar ħaddiema jaqilgħu “bejn wieħed u ieħor” il-paga minima statutorja nazzjonali jew inqas minnha ( 13 ) . Fl-2018, persuna waħda impjegata minn kull għaxra ta’ 18-il sena jew aktar instabet li hija f’riskju ta’ faqar u l-ħaddiema fi tmien Stati Membri qalgħu anqas f’termini reali milli kienu qalgħu fil-bidu tal-kriżi fl-2008. Barra minn hekk, matul l-għaxar snin li għaddew, is-sehem ta’ persuni impjegati f’riskju ta’ faqar tela’ fil-maġġoranza ta’ Stati Membri, għalkemm f’xi wħud baqa’ l-istess jew naqas. F’xi pajjiżi l-pagi bażiċi minimi eżistenti attwalment mhumiex adegwati biex il-ħaddiema joħorġu mill-faqar permezz tal-impjieg biss. ( 14 )

3.3.3 Hemm kunsens li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri jridu jagħmlu aktar biex jindirizzaw il-faqar, inkluż il-faqar fost dawk li jaħdmu. Fid-dokument ta’ konsultazzjoni dwar pagi minimi ġusti, il-Kummissjoni tirrikonoxxi li pagi minimi deċenti jista’ jkollhom rwol importanti fit-tnaqqis tal-faqar fost il-fqar li jaħdmu. Il-KESE jemmen li l-aktar mod effettiv li bih jitnaqqas il-faqar fost dawk li jaħdmu huwa b’pagi minimi deċenti u b’politiki ċċentrati fuq il-persuni, integrati u ta’ inklużjoni attiva, li jippromovu aċċess għal dħul minimu adegwat, servizzi ta’ impjiegi u impjiegi ta’ kwalità, kif ukoll għal servizzi soċjali essenzjali u li jagħtu l-kapaċità, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-2008.

3.3.4 Madankollu, hemm bosta kawżi li jwasslu għal faqar fost dawk li jaħdmu u l-Eurofound ( 15 ) ikkonkluda li filwaqt li paga minima adegwata hija pilastru ewlieni ta’ kwalunkwe mudell ta’ protezzjoni soċjali għall-ħaddiema foqra, ir-rabta bejn il-pagi minimi u l-faqar fost dawk li jaħdmu hija kumplessa. Fattur importanti li għandu jitqies huwa l-kompożizzjoni tal-unità domestika: filwaqt li f’xi pajjiżi l-paga minima tista’ tkun biżżejjed biex tipproteġi persuna adulta waħda kontra r-riskju tal-faqar, ħafna drabi ma tkunx biżżejjed biex issostni aktar minn persuna waħda jekk ma jkunx hemm persuna oħra li taqla’ l-flus fl-unità domestika.

3.3.5 Il-livell tal-ispejjeż tal-għajxien jista’ jkun ukoll element ewlieni li jwassal lill-unitajiet domestiċi fil-faqar u jenħtieġ li jitqies, fejn ikun rilevanti fil-livell nazzjonali, fid-determinazzjoni ta’ jekk il-pagi minimi humiex adegwati. Benefiċċji relatati max-xogħol, benefiċċji soċjali, trasferimenti soċjali u allokazzjonijiet familjari jista’ jkollhom ukoll rwol importanti fit-taffija jew fil-prevenzjoni tal-faqar fost dawk li jaħdmu, skont il-kompożizzjoni domestika.

3.3.6 Ħafna gvernijiet għażlu wkoll li jnaqqsu t-taxxa fuq l-introjtu u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, bħala mod kif jiżdiedu l-introjti netti tal-impjegati b’paga minima statutorja u impjegati oħrajn li jaqilgħu pagi baxxi. Madankollu, dan jista’ jkollu implikazzjonijiet politiċi usa’, inkluż id-dgħjufija ta’ sistemi tas-saħħa pubblika u tal-benesseri, u s-servizzi pubbliċi b’mod ġenerali. Minbarra dawn il-miżuri diretti, ir-rapport tal-Eurofound jesplora wkoll l-iskjerament ta’ miżuri indiretti għall-ġlieda kontra l-faqar fost dawk li jaħdmu ( 16 ) iżda l-impatt tagħhom ma kienx faċli biex jiġi vvalutat u hija meħtieġa evalwazzjoni aktar speċifika.

3.3.7 B’mod usa’ fir-rigward tal-kwistjoni tal-indirizzar tal-faqar, preċedentement il-KESE appella għall-introduzzjoni ta’ qafas Ewropew vinkolanti għal introjtu minimu deċenti, li jippermetti l-estensjoni ġenerali tal-iskemi ta’ introjtu minimu fl-Istati Membri, appoġġjati u magħmula “deċenti” (adegwati), bħala rispons Ewropew inizjali sinifikanti għall-problema serja u persistenti tal-faqar fl-Ewropa ( 17 ) . Filwaqt li l-Grupp tal-Ħaddiema u l-Grupp Diversità Ewropa appoġġjaw din l-opinjoni, il-Grupp ta’ Min Iħaddem ma kellux l-istess viżjoni tal-Opinjoni bħala strument vinkolanti għal introjtu minimu fil-livell Ewropew, u pprefera l-Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni minflok ( 18 ) . Il-Kumitat ippropona wkoll approċċ gradwali għal standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni kontra l-qgħad fl-Istati Membri, sabiex jiġu pprovduti xbieki ta’ sikurezza adegwati għall-ħaddiema li jitilfu l-impjiegi tagħhom u bħala protezzjoni kontra l-faqar ( 19 ) . Dan jiffunzjona wkoll bħala stabbilizzatur awtomatiku u jrawwem konverġenza ’l fuq fl-UE.

3.3.8 Approċċ komprensiv, li jinkludi wkoll skemi ta’ introjtu minimu effettivi fost affarijiet oħrajn, riformi xierqa fis-sigurtà soċjali u aktar investiment f’servizzi pubbliċi, huwa meħtieġ ukoll. B’mod kruċjali, sabiex il-persuni jinħarġu mill-faqar, huwa utli li tibqa’ ssir diskussjoni dwar kif se jintlaħaq il-livell tal-UE f’riskju tas-soll tal-faqar (indikatur tar-rata ta’ riskju ta’ faqar tal-livell Ewropew ( 20 ) ), flimkien ma’ baġits ta’ referenza nazzjonali li jikkalkolaw l-ispiża ta’ prodotti u servizzi meħtieġa (inkluż il-metodoloġiji differenti użati). Dawn għandhom iqisu wkoll il-fatturi tar-ridistribuzzjoni soċjali, it-tassazzjoni u l-livell ta’ għajxien f’kull Stat Membru tal-UE ( 21 ) u jgħinu sabiex jikkuntestwalizzaw il-limitu tar-rata ta’ riskju ta’ faqar għar-realtà multidimensjonali tal-faqar.

3.3.9 Fi kważi l-Istati Membri kollha, in-nisa huma rrappreżentati żżejjed fost l-impjegati b'paga minima ( 22 ) . Hemm evidenza li turi li l-pagi minimi jista’ jkollhom ukoll impatt pożittiv fuq id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa fit-tarf ta’ isfel tad-distribuzzjoni tal-pagi, jekk ikunu akkumpanjati wkoll minn miżuri ta’ politika li jindirizzaw l-inugwaljanzi strutturali bejn l-irġiel u n-nisa fis-swieq tax-xogħol u fis-soċjetà. B’mod simili, oħrajn li huma żvantaġġjati bħal ħaddiema migranti, persuni b’diżabbiltajiet, u minoranzi etniċi għandhom jibbenefikaw b’mod sinifikanti wkoll minn pagi minimi deċenti. Barra minn hekk, sabiex jittejbu l-livelli ta’ impjieg għal ħaddiema b’diżabbiltà, għandhom jingħataw sussidji mal-paga jew eżenzjonijiet fiskali lil min iħaddem mill-awtoritajiet pubbliċi kompetenti, sabiex ikopru l-ispejjeż addizzjonali relatati mal-impjieg tagħhom.

3.3.10 Fl-aħħar nett, fil-kuntest ta’ pagi deċenti fl-Ewropa, il-KESE jenfasizza wkoll li s-sistemi ta’ negozjar kollettiv li jiffunzjonaw sewwa, b’mod partikolari n-negozjar kollettiv settorjali, għandhom rwol kruċjali biex jiġu pprovduti pagi ġusti u adegwati fl-istruttura kollha tal-pagi, inklużi pagi minimi statutorji, fejn dawn jeżistu. Dawn huma meħtieġa wkoll biex jippromovu l-konverġenza ’l fuq tal-pagi fost u fi ħdan il-pajjiżi, kif ukoll biex jiżguraw approċċ bilanċjat bejn il-kunsiderazzjonijiet soċjali u ekonomiċi.

3.4 Il-ħtieġa u l-fattibbiltà ta’ azzjoni fil-livell tal-UE

3.4.1 Fl-ewwel fażi tal-konsultazzjoni tagħha mal-Imsieħba Soċjali, il-Kummissjoni stipulat għadd ta’ modi li bihom l-azzjoni tal-UE tista’ ġġib valur miżjud: tikkontribwixxi għall-iżgurar ta’ pagi minimi ġusti, tgħin lill-Istati Membri jiksbu konverġenza ’l fuq fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, tiżgura kundizzjonijiet ekwi fil-qasam tas-Suq Uniku u żżid il-kapaċità tal-akkwist tal-ħaddiema b’pagi baxxi.

3.4.2 Fit-tieni fażi ta’ konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali, il-Kummissjoni Ewropea tiċċara l-miri ta’ azzjoni tal-UE u l-objettivi ta’ politika ta’ inizjattiva possibbli ( 23 ) . Skont il-Kummissjoni, l-objettivi ġenerali ta’ tali inizjattiva jkunu li jiġi żgurat: li l-ħaddiema kollha fl-UE jkunu protetti minn paga minima ġusta, li tippermetti livell ta’ għajxien deċenti kull fejn jaħdmu u li l-pagi minimi jkunu stabbiliti f’livelli adegwati, filwaqt li jissalvagwardjaw l-aċċess għall-impjieg u filwaqt li jqisu l-effetti fuq il-ħolqien tal-impjiegi u l-kompetittività. Il-maġġoranza tal-KESE tilqa’ l-objettivi identifikati mill-Kummissjoni u tqis li dawn għandhom jiġu indirizzati permezz ta’ azzjoni tal-UE dwar pagi minimi ġusti. Minoranza, madankollu, temmen li azzjoni tal-UE dwar xi wħud minn dawk l-objettivi ma tkunx xierqa.

3.4.3 Il-Kummissjoni enfasizzat li l-intenzjoni tagħha mhijiex li tistabbilixxi “paga minima Ewropea” waħda jew li tarmonizza direttament il-livell ta’ pagi minimi fl-UE kollha u saħqet li se tirrispetta bis-sħiħ il-kompetenzi nazzjonali, it-tradizzjonijiet nazzjonali u l-ispeċifiċitajiet ta’ kull pajjiż u l-libertà kuntrattwali tal-imsieħba soċjali.

3.4.4 Filwaqt li l-maġġoranza tal-Istati Membri għandhom paga minima statutorja jew nazzjonali, hemm diskrepanzi sinifikanti bejn il-livelli ta’ pagi minimi statutorji/nazzjonali, li jirriflettu livelli differenti ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali. Minn Jannar 2020 ’il hawn, il-pagi minimi statutorji fl-Istati Membri kienu jvarjaw minn EUR 312 għal EUR 2 142 fix-xahar. Il-pagi minimi fix-xahar huma ġeneralment inqas minn EUR 600 fil-Lvant u aktar minn EUR 1 500 fil-Majjistral tal-UE ( 24 ) . Fid-dokument tal-konsultazzjoni tat-tieni fażi, il-Kummissjoni tinnota li l-adegwatezza tal-paga minima ttejbet fil-parti l-kbira tal-Istati Membri ( 25 ) . Madankollu, għad hemm id-differenzi u, f’għadd sinifikanti ta’ Stati Membri, il-paga minima statutorja hija 50 % jew inqas tal-paga medjana gross fuq bażi full-time ( 26 ) u ferm taħt il-limitu tal-paga “fir-riskju ta’ faqar” ta’ 60 % tal-paga medjana, u b’hekk waħedha ma jirnexxilhiex toħroġ lill-ħaddiema mill-faqar.

3.4.5 Il-pagi minimi għandhom jiżguraw standard tal-għajxien deċenti. Il-Grupp tal-Ħaddiema u l-Grupp Diversità Ewropa jqisu li f’għadd ta’ Stati Membri l-livelli tal-paga minima għadhom mhumiex adegwati u li l-paga minima statutorja netta ta’ “referenza” jeħtieġ li tiġi stabbilita ’l fuq sew mil-limitu tal-faqar stabbilit fil-kuntest tal-UE permezz tal-indikatur ta’ riskju ta’ faqar ta’ 60 % tal-introjtu disponibbli ekwivalizzat medjan nazzjonali tal-unitajiet domestiċi wara t-trasferimenti soċjali u li jkun ġust fir-rigward tal-pagi ġenerali fis-suq tax-xogħol. Tali parametru referenzjarju jiżgura livelli ta’ benefiċċju adegwati u jipprevjeni li l-ħaddiema jiġu sfurzati f’impjieg prekarju b’kundizzjonalitajiet negattivi marbuta ma’ skemi ta’ dħul minimu. Iż-żieda fis-segment tal-aktar pagi baxxi permezz ta’ approċċ lejn pagi minimi li jipproteġu kontra l-faqar twessa’ wkoll il-bażi tat-taxxa għall-gvernijiet, u tgħin fil-finanzjament ta’ sistemi adegwati ta’ protezzjoni soċjali. Madankollu, il-Grupp ta’ Min Iħaddem iqis li din il-kwistjoni m’għandhiex tiġi indirizzata permezz ta’ azzjoni tal-UE peress li l-UE m’għandha l-ebda kompetenza fil-qasam tal-pagi, u b’mod partikolari dwar il-livelli tal-pagi f’konformità mad-deċiżjonijiet tal-QĠUE. Skont il-proponenti tal-aħħar fehma, l-aktar li jista’ jsir huwa li jiġu diskussi u skambjati l-fehmiet permezz tal-Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni jew tal-proċess tas-Semestru Ewropew dwar kif jiġu żgurati livelli adegwati ta’ benefiċċju u skemi adegwati ta’ introjtu minimu u kif, flimkien mal-impjiegi, dan jista’ jappoġġja l-finanzjament ta’ sistemi ta’ protezzjoni soċjali adegwati.

3.4.6 Il-KESE jirrikonoxxi t-tħassib divers li tqajjem fir-rigward tal-azzjoni possibbli tal-UE f’dan il-qasam. B’mod partikolari, hemm fehmiet diverġenti ħafna fir-rigward tal-kompetenza tal-UE. Xi wħud isostnu li, minħabba li l-Artikolu 153(5) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jeskludi l-“paga” mill-kompetenza leġislattiva tal-UE, ma hemm l-ebda kamp ta’ applikazzjoni għal azzjoni fil-livell tal-UE. Min-naħa l-oħra, oħrajn, inkluża l-Kummissjoni, isostnu li hemm possibbiltajiet għal azzjoni fil-livell tal-UE u li l-Artikolu 153(5) ma jimpedix dan.

3.4.7 Bl-istess mod, hemm biżgħat, b’mod partikolari fl-Istati Membri fejn il-pagi minimi huma definiti biss jew b’mod predominanti minn negozjar kollettiv, li tali azzjoni tinterferixxi mal-awtonomija tal-imsieħba soċjali. Għalhekk, huwa essenzjali li kwalunkwe inizjattiva tal-UE tissalvagwardja l-mudelli f’dawk l-Istati Membri fejn l-imsieħba soċjali ma jqisux li l-pagi minimi statutorji huma meħtieġa. Bl-istess mod, il-miżuri li jippromovu n-negozjar kollettiv, b’mod partikolari n-negozjar settorjali, għandhom jirrispettaw bis-sħiħ is-sistemi nazzjonali differenti tar-relazzjonijiet industrijali u ma jimbottawx għal approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd”.

3.4.8 Sors ieħor ta’ tħassib huwa li politika Ewropea tal-paga minima statutorja tista’ potenzjalment ikollha effetti negattivi fuq l-impjiegi, speċjalment fil-każ taż-żgħażagħ u l-ħaddiema b’ħiliet baxxi, u tista’ taggrava n-nonkonformità, li wkoll tista’ timbotta għadd ta’ ħaddiema li jaqilgħu pagi baxxi lejn l-informalità ( 27 ) . Madankollu, din tista’ tiġi ribattuta jekk il-livell tal-paga minima jiġi definit kif xieraq, jiġifieri tali paga minima tappoġġja l-qligħ tal-ħaddiema mingħajr ma timmina l-impjiegi, tiddependi fuq fatturi speċifiċi għall-pajjiż, inklużi r-rispons tal-imġiba tal-impjegaturi, il-grad ta’ kompetizzjoni fis-swieq tal-prodotti u tax-xogħol, kif ukoll l-interazzjoni tagħha ma’ politiki oħrajn, b’mod partikolari t-taxxi u l-benefiċċji ( 28 ) . Tabilħaqq, hemm eżempji konkreti ta’ Stati Membri fejn l-introduzzjoni ta’ pagi minimi ma kellhiex impatt negattiv fuq il-ħolqien tal-impjiegi u fejn anke żidiet sostanzjali fil-livell tal-paga minima kellhom effetti makroekonomiċi pożittivi, inkluża żieda fit-tkabbir tal-impjiegi ( 29 )

3.4.9 Il-KESE japprezza bis-sħiħ il-kumplessità tal-kwistjonijiet involuti f’dan id-dibattitu u jirrikonoxxi li l-pagi minimi mhumiex is-soluzzjoni maġika li ser issolvi l-problemi kollha. Madankollu, approċċ tal-UE komuni b’objettivi tal-politika ċari għall-Istati Membri sabiex jiksbu, permezz ta’ mezzi differenti, u jiżguraw l-involviment tal-imsieħba soċjali, bħala parti minn sistemi ta’ negozjar kollettiv li jiffunzjona sewwa, jista’ jiżgura li d-drittijiet tal-ħaddiema għal remunerazzjoni ġusta u għal-libertà ta’ assoċjazzjoni u l-ħtiġijiet ta’ min iħaddem b’rabta mal-produttività u l-kompetittività huma ssalvagwardjati. Jekk ikkombinat ma’ miżuri usa’, dan jista’ jikkontribwixxi wkoll għal konverġenza ’l fuq u għal progress soċjali fl-UE kollha, billi jitnaqqsu d-differenzi fl-introjtu u l-pagi fost l-Istati Membri, jitnaqqas il-faqar fost dawk li jaħdmu u jintlaħqu kundizzjonijiet ekwi fis-Suq Uniku.

3.4.10 Kwalunkwe inizjattiva Ewropea fil-qasam tal-pagi minimi ġusti inkluż aspetti sabiex ikun promoss u appoġġjat negozjar kollettiv li jiffunzjona sewwa għall-istabbiliment tal-pagi, għandha tkun imfassla fuq il-bażi tal-analiżi preċiża u fehim tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri, tirrispetta bis-sħiħ ir-rwol u l-awtonomija tal-imsieħba soċjali, kif ukoll mudelli ta’ relazzjonijiet industrijali differenti.

4. Lejn inizjattiva legali Ewropea għal pagi minimi statutorji, inkluż appoġġ għal u promozzjoni ta’ involviment mill-imsieħba soċjali

4.1 Il-kunċett ta’ pagi minimi

4.1.1 Il-pagi jiġu affettwati minn għadd ta’ fatturi differenti, bħalma huma s-settur u l-industrija u l-espożizzjoni tagħhom għall-kompetizzjoni globali, l-għoli tal-ħajja, il-provvista u d-domanda tas-suq, il-produttività, id-distribuzzjoni tal-pagi, il-livelli ta’ pagi kollettivi, il-kompetenza u l-prestazzjoni individwali, u l-kunsiderazzjoni tal-mod kif dan isir u jiġi vvalutat. Dawn jikkumpensaw għax-xogħol imwettaq f’konformità mal-liġijiet, il-ftehimiet kollettivi u l-prattika applikabbli. Il-paga kumplessiva tista’ titqies bħala li tkopri elementi differenti, skont kif tiġi ddeterminata fl-Istati Membri, fir-reġjuni jew skont ftehimiet kollettivi differenti.

4.1.2 Il-pagi minimi huma definiti mill-ILO bħala “l-ammont minimu ta’ remunerazzjoni li impjegatur huwa meħtieġ li jħallas lill-impjegati għax-xogħol imwettaq matul perjodu partikolari, li ma jistax jitnaqqas permezz ta’ ftehim kollettiv jew kuntratt individwali” ( 30 ) . Skont il-Konvenzjoni tal-ILO Nru 131 dwar l-Iffissar tal-Pagi Minimi ( 31 ) , id-determinazzjoni ta’ pagi minimi ġusti tfisser li jiġu kkunsidrati l-ħtiġijiet tal-ħaddiema u l-familji tagħhom, inkluż il-livell ġenerali ta’ pagi fil-pajjiż u l-għoli tal-ħajja, kif ukoll fatturi ekonomiċi, inklużi l-produttività u l-impjieg. Din tistabbilixxi wkoll li jenħtieġ li tiġi żgurata konsultazzjoni sħiħa tal-imsieħba soċjali fl-iffissar tal-pagi minimi. L-għaxar Stati Membri tal-UE ( 32 ) li rratifikaw il-Konvenzjoni kollha għandhom sistema statutorja ta’ pagi minimi.

4.1.3 L-effettività tal-pagi minimi statutorji tiddependi minn ħafna fatturi, li japplikaw għal gradi differenti skont il-kuntest nazzjonali, bħall-kopertura tal-ħaddiema; jekk humiex stabbiliti u aġġustati f’livell adegwat li jkopri l-ħtiġijiet tal-ħaddiema u tal-familji tagħhom, filwaqt li jitqiesu fatturi ekonomiċi, bħalma huma l-produttività u jekk min iħaddem huwiex konformi mar-regolamenti dwar il-pagi minimi ( 33 ) . Din tiddependi wkoll fuq jekk l-involviment tal-imsieħba soċjali huwiex appoġġjat u jekk hemmx sistema effettiva ta’ negozjar kollettiv li tikkomplementa l-paga minima statutorja. L-azzjoni tal-UE għandha tappoġġja t-titjib meħtieġ f’dawn l-oqsma, fost l-oħrajn.

4.1.4 Fl-Istati Membri fejn l-imsieħba soċjali huma responsabbli għall-iffissar tal-pagi minimi, is-sehem ta’ ħaddiema li mhumiex koperti formalment minn ftehimiet bħal dawn ivarja minn 2 % fl-Awstrija, għal madwar 10 % fl-Iżvezja, il-Finlandja u l-Italja, u madwar 20 % fid-Danimarka. Fl-Iżvezja u fid-Danimarka, wieħed għandu jżomm f’moħħu li l-maġġoranza ta’ dawk il-ħaddiema li mhumiex koperti b’mod formali minn pagi minimi huma jew ħaddiema mhux manwali, li jitħallsu ferm aktar mill-pagi minimi miftiehma kollettivament, jew studenti impjegati jew ħaddiema żgħażagħ oħrajn li jidħlu fis-suq tax-xogħol. Barra minn hekk, fir-realtà, min iħaddem ta’ spiss japplika l-pagi minimi bbażati fuq is-settur għal ħaddiema li mhumiex formalment koperti minn pagi minimi, mingħajr ma jkun obbligat li jagħmel dan. Fl-Italja, madankollu, dawk li mhumiex koperti la huma ħaddiema informali u lanqas ħaddiema awtonomi li jaħdmu taħt kundizzjonijiet stabbiliti individwalment għax-xogħol okkażjonali, speċjalment ħaddiema żgħażagħ.

4.1.5 Il-Kummissjoni Ewropea, il-Kunsill u l-imsieħba soċjali Ewropej kollha enfasizzaw l-importanza li jkun promoss id-djalogu soċjali u r-rispett tal-awtonomija tal-imsieħba soċjali, u appellaw ukoll lill-Istati Membri sabiex jappoġġjaw it-titjib u l-funzjonament tad-djalogu soċjali nazzjonali ( 34 ) . Huwa importanti li kwalunkwe inizjattiva possibbli li tikkonċerna l-paga minima ma ddgħajjifx is-sistemi ta’ negozjar kollettiv fi kwalunkwe Stat Membru, pereżempju billi tnaqqas il-kontroll tal-imsieħba soċjali fuq il-pagi.

4.2 Sistemi/istituzzjonijiet nazzjonali tal-iffissar tal-pagi fl-Unjoni Ewropea

4.2.1 Is-sistemi tal-iffissar tal-pagi minimi u r-rwol u l-kapaċità tal-imsieħba soċjali jvarjaw b’mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri minħabba d-differenzi fit-tradizzjonijiet nazzjonali tagħhom kif ukoll fil-fatturi ekonomiċi u soċjali differenti, u l-qafas politiku u kostituzzjonali tal-pajjiż.

4.2.2 Xi Stati Membri tal-UE għażlu paga minima statutorja fejn il-pagi jkollhom għall-inqas jikkorrespondu għal livell minimu ddeterminat mil-liġi. F’dawn il-pajjiżi jista’ jkun hemm ukoll pagi minimi settorjali u transsettorjali (ogħla) stabbiliti mill-imsieħba soċjali. F’pajjiżi oħrajn li ma għandhomx minimu statutorju, il-pagi jiġu definiti esklużivament jew b’mod predominanti mill-imsieħba soċjali bħala parti minn ftehimiet kollettivi fil-livell nazzjonali, settorjali u/jew tal-kumpanija.

4.2.3 Fi Stati Membri b’pagi minimi statutorji, hemm tendenza li ħafna ħaddiema jkunu koperti, madankollu l-esklużjonijiet għal kategoriji speċifiċi jistgħu jkunu permessi, li jfisser li dawn il-ħaddiema jaqilgħu anqas mill-minimu statutorju. Barra minn hekk, jiġu applikati rati speċjali għal ċerti gruppi ta’ ħaddiema fi 11-il Stat Membru ( 35 ) . Dawn ir-rati primarjament japplikaw għal persuni u/jew għal apprendisti iżgħar jew b’anqas esperjenza, iżda jistgħu japplikaw ukoll għal ħaddiema mingħajr ħiliet u dawk b’diżabbiltà, fost eżempji oħrajn. Xi pajjiżi jispeċifikaw ukoll rati ogħla bbażati fuq il-ħiliet tal-impjegati ( 36 ) . Kif imsemmi mill-Kummissjoni, lakuni fil-kopertura jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi għal dawk il-ħaddiema u għall-ekonomija b’mod ġenerali. L-implikazzjonijiet ta’ dawn l-eċċezzjonijiet u anke ta’ kopertura usa’ ta’ ħaddiema, għandhom jiġu vvalutati sabiex wieħed jifhem l-approċċi nazzjonali differenti u r-raġunijiet possibbli għall-esklużjonijiet kif ukoll l-implikazzjonijiet.

4.2.4 F’pajjiżi mingħajr pagi minimi statutorji, il-pagi minimi japplikaw biss għall-ħaddiema koperti minn ftehimiet kollettivi. Għalkemm il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-pajjiżi għandhom livelli għoljin ħafna ta’ kopertura ta’ negozjar kollettiv (aktar minn 80 %), f’xi każijiet, xi ħaddiema jitħallew mhux koperti ( 37 )

4.2.5 L-adegwatezza hija element kruċjali meta wieħed jikkunsidra jekk il-pagi minimi statutorji humiex “ġusti” u jekk humiex se jipprovdu standard ta’ għajxien deċenti għall-ħaddiema u l-familji tagħhom. Jenħtieġ li jiġi kkunsidrat ukoll il-livell tagħhom b’rabta mad-distribuzzjoni ġenerali tal-pagi fil-pajjiż. Il-Grupp tal-Ħaddiema u l-Grupp Diversità Ewropa huma tal-fehma li l-kriterji komuni tal-UE għal-limiti minimi meħtieġa għal “livell ta’ għajxien deċenti” jkunu ta’ benefiċċju. Hemm diversi possibbiltajiet biex jiġu stabbiliti tali limiti, bħall-użu ta’ basket ta’ referenza ta’ oġġetti li jipprovdu aktar minn sempliċiment sussistenza u/jew l-iffissar ta’ dawn il-limiti fir-rigward ta’ perċentwali ta’ paga medjana ta’ full-time jew ta’ paga medja gross ta’ full-time. Hija meħtieġa aktar diskussjoni dwar x’jistgħu jkunu dawn il-limiti u kif dawn jistgħu jintlaħqu progressivament. Il-Grupp ta’ Min Iħaddem iqis li l-kwistjoni tal-limiti m’għandhiex tiġi indirizzata permezz ta’ azzjoni tal-UE peress li l-UE m’għandha l-ebda kompetenza fil-qasam tal-livelli tal-pagi skont id-deċiżjonijiet tal-QĠUE ( 38 ) . Huwa importanti li jiġi żgurat li meta jiġu riveduti l-pagi minimi statutorji, jiġu kkunsidrati l-adegwatezza tagħhom u r-regolarità tar-rieżamijiet, u li jkun hemm proċedura ċara li tinvolvi bis-sħiħ lill-imsieħba soċjali.

4.2.6 Skont il-Kumitat Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (ECSR) tal-Kunsill tal-Ewropa “il-kunċett ta’ ‘standard ta’ għajxien deċenti’ jmur lil hinn minn sempliċi ħtiġijiet bażiċi materjali bħall-ikel, il-ħwejjeġ u l-akkomodazzjoni, u jinkludi r-riżorsi meħtieġa għall-parteċipazzjoni f’attivitajiet kulturali, edukattivi u soċjali”. Fil-Konklużjonijiet ( 39 ) reċenti tiegħu, il-Kumitat sab li l-livelli tal-pagi minimi fi Stati Membri differenti ma żgurawx standard ta’ għajxien deċenti għall-ħaddiema u l-familji tagħhom.

4.2.7 Bosta Stati Membri bħalissa jippermettu tnaqqis minn min iħaddem fir-rigward tal-pagi minimi statutorji (eż. minħabba ksur jew ix-xiri ta’ tagħmir) jew jinkludu pagamenti żejda (eż. sahra, bonusijiet) fil-kalkolu tal-paga. L-ECSR, kif ukoll il-korpi ta’ monitoraġġ fil-livell tan-NU u tal-ILO ddeċidew li, f’xi Stati Membri dan ma ppermettiex li jkun eżerċitat id-dritt tal-ħaddiema għal remunerazzjoni ġusta.

4.3 Ir-rwol tal-imsieħba soċjali fis-sistemi tal-iffissar tal-pagi minimi statutorji

4.3.1 Hemm differenzi kbar fl-involviment tal-imsieħba soċjali fis-sistemi tal-iffissar tal-pagi minimi statutorji. F’xi pajjiżi, sfortunatament il-gvernijiet ħadu deċiżjonijiet unilaterali rigward il-pagi minimi, mingħajr involviment adegwat jew konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali.

4.3.2 Mekkaniżmi li jippermettu konsultazzjoni f’waqtha u xierqa tal-imsieħba soċjali jgħinu biex jiżguraw li jitqiesu sitwazzjonijiet ekonomiċi u tas-suq tax-xogħol differenti. Huma jistgħu jgħinu wkoll biex jinstabu ftehimiet bejn l-awtoritajiet nazzjonali rilevanti u l-imsieħba soċjali u eżitu bilanċjat li jqis il-ħtiġijiet tal-impjegaturi u tal-ħaddiema.

4.3.3 Li jkun hemm kriterji trasparenti, ċari u stabbli biex isiru aġġustamenti fil-pagi minimi statutorji biex tiġi żgurata l-adegwatezza tagħhom, filwaqt li jitqiesu l-fatturi ekonomiċi, jgħinu biex itejbu l-fehim u l-prevedibbiltà għal min iħaddem, għall-ħaddiema u għar-rappreżentanti tagħhom. Sfortunatament, dawn huma neqsin f’xi Stati Membri.

4.3.4 Jenħtieġ li l-imsieħba soċjali jkunu involuti b’mod xieraq, skont il-ħtiġijiet taż-żewġ naħat tal-industrija, f’konsultazzjonijiet dwar il-pagi minimi statutorji, inkluża l-identifikazzjoni tal-kriterji xierqa għad-definizzjoni tal-livell adegwat u fl-evalwazzjoni ta’ kwalunkwe adattament possibbli. Barra minn hekk, l-appoġġ mill-UE u mill-Istati Membri għall-bini tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali nazzjonali jista’ jgħinhom jinvolvu ruħhom f’negozjar kollettiv, inkluż fejn xieraq għad-determinazzjoni tal-pagi, kif ukoll f’diskussjonijiet dwar il-pagi minimi statutorji.

4.4 Ir-rwol tan-negozjar kollettiv fl-iffissar tal-pagi minimi

4.4.1 Il-pagi nnegozjati mill-imsieħba soċjali huma bbażati fuq ftehim ibbilanċjat bejniethom, li huwa importanti sabiex jiġi żgurat li l-pagi jkunu ġusti għaż-żewġ naħat tal-industrija. Ħamsa mis-sitt pajjiżi fejn il-pagi minimi huma definiti minn negozjar kollettiv settorjali huma fost dawk bl-ogħla rati ta’ kopertura ta’ negozjar kollettiv.

4.4.2 Il-KESE jilqa’ l-indikazzjoni li kwalunkwe inizjattiva tal-Kummissjoni “ma tfittixx li tintroduċi pagi minimi statutorji f’pajjiżi b’kopertura għolja ta’ negozjar kollettiv u fejn l-iffissar tal-pagi jiġi organizzat esklużivament permezz tagħha” ( 40 ) . Dan il-kunċett jirrifletti l-fatt li skont l-għażla magħmula fil-livell nazzjonali, l-imsieħba soċjali, b’rispett sħiħ għall-awtonomija tagħhom u fil-livell tal-għażla tagħhom, huma l-atturi li jinsabu fl-aħjar pożizzjoni biex ifasslu u jmexxu l-politiki u l-mekkaniżmi tal-iffissar tal-pagi.

4.4.3 In-negozjar kollettiv huwa wkoll tal-akbar importanza fid-definizzjoni tal-livelli tal-pagi f’ħafna mill-pajjiżi li għandhom paga minima statutorja u l-ftehimiet innegozjati hemmhekk ħafna drabi jtejbu r-rati stabbiliti mill-gvern.

4.5 Il-ħtieġa ta’ appoġġ u promozzjoni ta’ negozjar kollettiv fl-Istati Membri

4.5.1 L-effetti u d-daqs tal-pagi minimi statutorji jiddependu minn kif jinteraġixxu ma’ politiki oħrajn u mal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol. Interazzjoni bħal din hija bejn il-pagi minimi u n-negozjar kollettiv. Is-saħħa relattiva tan-negozjar kollettiv fil-pajjiżi differenti hija wieħed mill-fatturi determinanti ewlenin tal-eżistenza u l-iskala tal-effetti fuq oqsma oħrajn ( 41 )

4.5.2 Fejn sistemi ta’ negozjar kollettiv jiffunzjonaw sewwa, dawn jappoġġjaw rati ogħla ta’ impjiegi u rati aktar baxxi ta’ qgħad għall-ħaddiema kollha. Il-koordinazzjoni bejn l-unitajiet tan-negozjar tgħin lill-imsieħba soċjali jagħtu rendikont tas-sitwazzjoni taċ-ċiklu tan-negozju u tal-effetti makroekonomiċi tal-ftehimiet dwar il-pagi fuq il-kompetittività ( 42 )

4.5.3 Id-dritt għal-libertà ta’ assoċjazzjoni, li torganizza u tinnegozja b’mod kollettiv huma drittijiet fundamentali stabbiliti fi strumenti tad-drittijiet tal-bniedem internazzjonali u Ewropej. L-Istati Membri kollha rratifikaw il-Konvenzjoni tal-ILO C087 dwar il-Libertà ta’ Assoċjazzjoni u l-Protezzjoni tad-Dritt għall-Organizzazzjoni u l-Konvenzjoni tal-ILO C098 dwar id-Dritt ta’ Organizzazzjoni u n-Negozjar Kollettiv. Il-livell u l-kopertura tan-negozjar kollettiv ivarjaw b’mod sinifikanti fost l-Istati Membri, minn 7 % biss fil-Litwanja għal 98 % fl-Awstrija. Mis-sena 2000 ’il hawn, il-kopertura tan-negozjar kollettiv naqset fi 22 Stat Membru u huwa stmat li mill-inqas 3,3 miljun inqas ħaddiema issa huma koperti minn ftehim ta’ negozjar kollettiv.

4.5.4 Skont rapport tal-OECD, in-negozjar kollettiv jaffaċċja sfidi antiki (bħat-tnaqqis fil-kopertura tan-negozjar kollettiv u t-tnaqqis fid-densità tal-unjoni), kif ukoll dawk ġodda, bħall-prevalenza dejjem tiżdied tal-ħaddiema f’impjieg mhux standard (i.e. xogħol temporanju fuq bażi part-time u impjieg indipendenti) li jista’ ma jkollhomx aċċess għal negozjar kollettiv ( 43 ) . Kważi l-Istati Membri kollha raw tnaqqis fil-kopertura tan-negozjar kollettiv mill-bidu tal-kriżi ekonomika u soċjali ( 44 ) għaliex din ikkawżat bidliet fir-reġimi tan-negozjar tal-pagi f’għadd ta’ pajjiżi u estendiet aktar it-trajettorja eżistenti lejn id-deċentralizzazzjoni f’oħrajn. Dan kien minħabba l-kundizzjonijiet nazzjonali differenti u f’xi okkażjonijiet azzjonijiet tal-UE bħala kundizzjoni ta’ salvataġġ ekonomiku.

4.5.5 Il-KESE spiss enfasizza l-isfidi li jġibu magħhom il-forom ta’ xogħol ġodda u flessibbli, b’mod partikolari li ħafna ħaddiema jistgħu jitqiegħdu barra mill-istrutturi ta’ negozjar kollettiv u mir-rappreżentanza tat-trade unions. Enfasizza wkoll li l-ħtieġa li jissaħħaħ ir-rwol tad-djalogu soċjali u tan-negozjar kollettiv, inkluż permezz ta’ appoġġ mill-UE għall-bini tal-kapaċità, oqfsa nazzjonali abilitanti u ta’ appoġġ, l-iżgurar li hemm saħħa organizzattiva taż-żewġ naħat tal-industrija, kif ukoll is-salvagwardja ta’ sistemi ta’ negozjar kollettiv li jiffunzjona sewwa ( 45 )

4.5.6 Il-libertà ta’ assoċjazzjoni u d-dritt għall-organizzazzjoni jridu wkoll jiġu rrispettati u promossi. Huwa importanti li jsiru diskussjonijiet fil-livell nazzjonali u dak tal-UE dwar kif jiġi żgurat li l-ħaddiema jista’ jkollhom aċċess għar-rappreżentanza tat-trade unions, u jeżerċitaw id-drittijiet li jorganizzaw b’mod kollettiv u jieħdu azzjoni kollettiva.

4.5.7 Il-KESE jilqa’ r-rikonoxximent tal-Kummissjoni li hemm kamp ta’ applikazzjoni għall-azzjoni tal-UE sabiex tippromovi r-rwol ta’ negozjar kollettiv fl-appoġġ tal-adegwatezza u l-kopertura tal-paga minima. Miżuri li jappoġġjaw in-negozjar kollettiv jistgħu jiġu inklużi fl-azzjoni tal-UE dwar il-pagi minimi filwaqt li jiġu rrispettati s-sistemi nazzjonali differenti tar-relazzjonijiet industrijali. Dan imur fid-direzzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet preċedenti tal-KESE li jappellaw għat-tisħiħ tan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali.

5. Kontribut mill-partijiet interessati: żjarat virtwali fil-pajjiżi u seduta pubblika

5.1 Ħarsa ġenerali/sfond taż-żjarat

5.1.1 Fit-tħejjija tal-Opinjoni, kien importanti li l-KESE jikseb il-fehmiet tal-partijiet interessati rilevanti fil-livell nazzjonali u Ewropew. Biex jikseb dan, ġew ippjanati għadd ta’ żjarat fil-pajjiżi, kif ukoll seduta pubblika ma’ atturi fil-livell tal-UE. Għaż-żjarat fil-pajjiżi, intgħażlu ħames Stati Membri (il-Ġermanja, il-Polonja, ir-Rumanija, Spanja u l-Iżvezja) abbażi tal-kriterji dwar l-istituzzjonijiet tal-iffissar tal-pagi minimi fl-Istati Membri tal-UE li l-Kummissjoni Ewropea identifikat fl-ewwel fażi tal-konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali. Kienu ppjanati diskussjonijiet ma’ rappreżentanti mill-gvern, mill-korpi nazzjonali tal-iffissar tal-pagi, mill-imsieħba soċjali nazzjonali u mill-organizzazzjonijiet kontra l-faqar. Minħabba t-tifqigħa tal-pandemija tal-COVID-19, iż-żjarat ma setgħux isiru u ġew issostitwiti bi kwestjonarju semistrutturat, kif ukoll b’vidjokonferenzi ta’ segwitu mal-partijiet interessati rilevanti.

5.2 Sommarju tal-vidjokonferenzi

5.2.1 L-akbar tħassib u oppożizzjoni għal inizjattiva legali tal-UE dwar il-pagi minimi ġew espressi mir-rappreżentanti Żvediżi, fejn kien hemm kunsens ġenerali li l-UE m’għandhiex il-kompetenza li tieħu azzjoni dwar il-pagi. Il-biża’ komuni fost l-imsieħba soċjali Żvediżi hija li inizjattiva tal-UE tkun tinterferixxi mat-tradizzjonijiet nazzjonali tan-negozjar tal-pagi fost l-oħrajn u tikser l-awtonomija tal-imsieħba soċjali. Minflok ipproponew inizjattivi mhux vinkolanti biex jippromovu d-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv, filwaqt li enfasizzaw li s-sistemi nazzjonali huma riżultati ta’ għexieren ta’ snin ta’ żvilupp u ma jistgħux jiġu trapjantati minn pajjiż għal ieħor. Fl-Iżvezja, il-kopertura tan-negozjar kollettiv hija ta’ 90 % u inqas minn 1 % tal-ħaddiema jaqilgħu inqas minn 60 % tal-paga medjana ( 46 ) . Ir-rappreżentant tal-Gvern Żvediż appoġġja l-pożizzjonijiet tal-imsieħba soċjali u ddikjara li l-UE għandha rwol importanti x’taqdi fil-kontribut għaż-żieda fl-impjiegi u t-titjib tal-iżviluppi soċjali. L-indirizzar tal-isfidi soċjali huwa importanti għall-koeżjoni tal-Unjoni u għas-suq intern. Madankollu, dawn ma qisux inizjattiva legalment vinkolanti, inkluża Direttiva, bħall-aħjar triq ’il quddiem u qalu li inizjattiva tal-UE m’għandhiex twassal għal rekwiżit li l-Istati Membri jintroduċu ftehimiet kollettivi applikabbli b’mod universali jew pagi minimi statutorji.

5.2.2 It-trade unions u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-erba’ pajjiżi l-oħra kienu favur azzjoni fil-livell tal-UE u xi wħud saħansitra semmew li din tista’ tieħu l-forma ta’ Direttiva Qafas. L-argumenti b’appoġġ għal inizjattiva bħal din jinkludu l-potenzjal li jiġu kkoordinati l-politiki tal-pagi internazzjonali, jiġi miġġieled id-dumping soċjali, tiġi promossa l-konverġenza tal-pagi, jitnaqqas il-faqar fost dawk li jaħdmu, tiġi offruta protezzjoni għall-ħaddiema li mhumiex koperti minn ftehimiet kollettivi, jiġi evitat l-isfruttament ta’ gruppi vulnerabbli ta’ ħaddiema, bħall-migranti, u jingħata kontribut biex titnaqqas id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa. Xi rappreżentanti rreferew ukoll għall-possibbiltà ta’ kriterji komuni tal-UE dwar il-limiti minimi għall-adegwatezza tal-pagi minimi, pereżempju permezz ta’ basket ta’ referenza ta’ oġġetti u servizzi ewlenin li kulħadd jeħtieġ. Diversi rappreżentanti semmew ukoll li miżuri oħra għandhom jakkumpanjaw inizjattiva tal-UE dwar il-pagi minimi, b’mod partikolari Direttiva dwar introjtu minimu adegwat u inizjattiva biex jissaħħaħ ir-rwol tad-djalogu soċjali u r-rappreżentanza tat-trade unions.

5.2.3 L-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem fi tliet pajjiżi ( 47 ) esprimew tħassib dwar jew oppożizzjoni għal miżuri vinkolanti. Xi wħud iddikjaraw b’mod espliċitu li, skont l-Artikolu 153 tat-TFUE, l-UE ma kellha l-ebda kompetenza fuq il-pagi u li d-diskussjoni għandha tiffoka fuq kif jista’ jittejjeb il-proċess tas-Semestru Ewropew. L-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem kienu kontra inizjattiva legali, fuq il-bażi li din tista’ tinterferixxi mas-sistemi nazzjonali tal-iffissar tal-pagi, u jkollha impatt negattiv fuq il-kompetittività tal-Istati Membri u l-impjiegi, kif ukoll fuq l-integrazzjoni tas-suq tax-xogħol tal-persuni qiegħda. Huma indikaw ukoll li d-diskussjonijiet dwar il-paga minima ma setgħux jiġu iżolati minn kwistjonijiet usa’ li jaffettwaw is-suq tax-xogħol, inklużi s-sistemi tas-sigurtà soċjali. F’xi pajjiżi, ir-rappreżentanti ta’ min iħaddem esprimew tħassib dwar iż-żidiet fil-paga minima statutorja abbażi ta’ deċiżjonijiet politiċi mill-gvern biex jgħolli l-pagi minimi mingħajr ma jitqiesu fatturi ekonomiċi. F’pajjiż wieħed issemma wkoll li r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż kienu indikaw l-impatt negattiv taż-żidiet fil-paga minima fuq il-kompetittività. F’pajjiż wieħed, saret referenza għal rakkomandazzjoni mhux vinkolanti bħala strument possibbli u ġie nnutat li t-tisħiħ tan-negozjar kollettiv huwa kwistjoni għal-livell nazzjonali u li l-appoġġ tal-UE huwa meħtieġ għal dan, speċjalment fir-rigward tal-bini tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali.

5.2.4 Ir-rappreżentanti tal-gvern ma esprimewx pożizzjoni diretta daqs dik tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Filwaqt li xi wħud laqgħu l-promozzjoni ta’ inizjattiva ta’ qafas mingħajr ma kkwalifikawha (il-Ġermanja), oħrajn appoġġjaw Direttiva Qafas (Spanja). Fir-rigward tal-passi li jmiss, ir-rappreżentanti Ġermaniżi kkonfermaw li l-Presidenza Ġermaniża kienet ħerqana li tappoġġja l-proċess li għaddej matul it-tieni nofs tal-2020.

5.3 Seduta Pubblika

5.3.1 Saret seduta pubblika online fil-25 ta’ Ġunju, bil-parteċipazzjoni tal-Kummissarju Ewropew għall-Impjiegi u d-Drittijiet Soċjali Nicolas Schmit, tar-rapporteur tal-Parlament Ewropew dwar It-tnaqqis tal-inugwaljanzi b’attenzjoni speċjali fuq il-faqar fost dawk li jaħdmu u tal-Koordinaturi tal-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali għall-gruppi PPE u s-S&D, tal-KETU u ta’ BusinessEurope, u tal-Pjattaforma Soċjali. Il-Kummissjoni tenniet l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tressaq strument legali dwar il-pagi minimi ġusti fl-Ewropa, li jkun jirrispetta l-awtonomija tal-imsieħba soċjali, jirrispetta s-sistemi nazzjonali tan-negozjar kollettiv u ma jinterferixxix mas-sistemi ta’ negozjar kollettiv li jaħdmu tajjeb. Huwa rrikonoxxa wkoll li s-suġġett ta’ pagi minimi ġusti huwa wieħed diffiċli u kontroversjali. Kien hemm kunsens politiku fost it-tliet MEPs li l-azzjoni tal-UE hija meħtieġa biex taħdem biex tiżgura li l-ħaddiema fl-Ewropa jkollhom standard ta’ għajxien deċenti u biex jiġi indirizzat il-faqar fost dawk li jaħdmu. L-imsieħba soċjali Ewropej kienu fil-proċess li jwieġbu għall-konsultazzjoni tat-tieni fażi tal-Kummissjoni, iżda jidher li għandhom fehmiet diverġenti fir-rigward tal-ħtieġa, il-fattibbiltà u l-bażi legali għall-azzjoni tal-UE. Il-Pjattaforma Soċjali enfasizzat l-importanza li jkun hemm kemm dħul minimu kif ukoll pagi minimi adegwati u li l-paga minima trid tkun ogħla mill-introjtu minimu.

6. Kamp ta’ applikazzjoni għall-azzjoni fil-livell tal-UE

6.1 L-acquis tal-UE

6.1.1 Il-KESE jinnota li hemm korp kbir ta’ strumenti tal-UE u internazzjonali li jistabbilixxu u jappoġġjaw il-kunċett ta’ remunerazzjoni “ġusta” li tipprovdi l-ħaddiema u l-familji tagħhom bi “standard ta’ għajxien deċenti” ( 48 ) . Il-KESE jinnota li qed ikun issuġġerit li tiġi proposta inizjattiva legali tal-UE dwar “pagi minimi ġusti” taħt it-Titolu tal-Politika Soċjali tat-TFUE. Jenħtieġ li din tkun marbuta mal-għanijiet tal-Unjoni rikonoxxuti fl-Artikolu 3 tat-Trattat: li tippromovi ekonomija tas-suq soċjali kompetittiva ħafna, timmira għal impjieg sħiħ, progress soċjali, il-benesseri tal-popli tagħha u l-iżvilupp sostenibbli tal-Ewropa.

6.1.2 Il-Kumitat jirrikonoxxi wkoll li s-sitwazzjoni legali rigward inizjattiva tal-UE dwar il-pagi minimi hija kumplessa ħafna. L-UE tista’ tadotta strumenti legali dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol abbażi tal-Artikoli 151 u 153(1)(b) tat-TFUE. It-Trattat jipprevedi li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 153 m’għandhomx japplikaw għal “ħlas”. Min-naħa l-oħra, hemm ġurisprudenza tal-UE u direttivi eżistenti li ttrattaw il-kwistjoni ta’ ħlas bħala kundizzjoni ta’ ħidma ewlenija. Hemm opinjonijiet diverġenti ċari dwar din il-kwistjoni u l-KESE jirrikonoxxi li ser ikollu jiġi adottat approċċ bilanċjat u kawt mill-Kummissjoni.

6.1.3 L-imsieħba soċjali Ewropej għandhom ukoll kompetenza li jilħqu ftehimiet fit-Titolu tal-Politika Soċjali tat-TFUE skont l-Artikolu 155.

6.2 Inizjattiva legali possibbli tal-UE dwar pagi minimi ġusti: Direttiva jew Rakkomandazzjoni tal-Kunsill

6.2.1 Fir-rigward ta’ pagi minimi, ir-responsabbiltà li jkunu ssodisfati l-impenji tal-EPSR taqa’ primarjament fuq l-Istati Membri individwali. Il-Kummissjoni identifikat ħtieġa għal u possibbiltajiet għal azzjoni tal-UE dwar pagi minimi ġusti. Filwaqt li l-maġġoranza tal-kostitwenti tal-KESE jemmnu li tali azzjoni tista’ tipprovdi valur miżjud, oħrajn ma jaqblux. Kwalunkwe azzjoni meħuda fil-livell tal-UE għandha tirrispetta bis-sħiħ l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u d-diviżjoni tal-kompetenzi bejn il-livell tal-UE u dak nazzjonali.

6.2.2 Fid-dokument ta’ konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali tat-tieni fażi, il-Kummissjoni tindika li l-istrumenti tal-UE li qed jiġu kkunsidrati huma direttiva u rakkomandazzjoni tal-Kunsill. Hemm fehmiet differenti fi ħdan il-KESE dwar jekk kwalunkwe inizjattiva legali tal-UE taħt l-Artikolu 153, speċjalment direttiva, tkunx leġittima, għaliex skont l-Artikolu 153(5) tat-TFUE, id-dispożizzjonijiet ta’ dak l-Artikolu ma japplikawx għall-ħlas. Wara l-konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali, u fin-nuqqas ta’ negozjar bejn l-imsieħba soċjali, ikun xi jkun l-istrument li l-Kummissjoni tikkunsidra li tuża għal inizjattiva dwar pagi minimi ġusti, l-għan għandu jkun li jiġi żgurat li l-pagi minimi statutorji fejn jeżistu ikunu ġusti fir-rigward tad-distribuzzjoni tal-pagi fil-pajjiż u jiġi żgurat ir-rispett tad-dritt tal-ħaddiema għal remunerazzjoni ġusta, u b’hekk jipprovdu mill-inqas livell ta’ għajxien deċenti għall-ħaddiema u l-familji tagħhom. Jenħtieġ li jitqiesu wkoll aspetti ekonomiċi importanti, bħall-produttività.

6.2.3 Skont il-Kummissjoni, kemm l-istrumenti leġislattivi kif ukoll dawk mhux leġislattivi huma possibbli. Dan jindika li Direttiva fil-qasam tal-“kundizzjonijiet tax-xogħol” tħalliha f’idejn l-Istati Membri biex jiddeċiedu dwar kif għandhom jimplimentaw ir-rekwiżiti minimi u l-obbligi proċedurali li jridu jiġu rrispettati. Il-Kummissjoni tindika wkoll li jekk tiġi proposta Rakkomandazzjoni tal-Kunsill, il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tagħha jista’ jsir permezz ta’ qafas ta’ valutazzjoni komparattiva ddedikat integrat fis-Semestru Ewropew. Fi ħdan dan, prinċipji marbutin ma’ mekkaniżmi għal sistemi li jiffissaw il-pagi statutorji effettivi, involviment u adegwatezza tal-imsieħba soċjali, fost l-oħrajn, jistgħu jiġu diskussi u mmonitorjati.

6.3 L-użu tal-akkwist pubbliku

6.3.1 L-akkwist pubbliku jirrappreżenta mezz li permezz tiegħu l-istituzzjonijiet pubbliċi, fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, jistgħu jippromovu pagi deċenti, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, u negozjar kollettiv, filwaqt li jiġu segwiti objettivi ekonomiċi, dawk ta’ kunsinna ta’ servizz ta’ kwalità u dawk ta’ interess pubbliku. Dan huwa possibbli skont il-Konvenzjoni tal-Klawżoli tax-Xogħol (Kuntratti Pubbliċi) ILO C094, permezz ta’ użu aħjar ta’ kriterji soċjali f’leġislazzjoni tal-akkwist pubbliku tal-UE eżistenti.

6.3.2 L-introduzzjoni ta’ klawżoli ta’ negozjar kollettiv fir-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku, li jirrikjedu r-rispett għad-dritt għal negozjar kollettiv u ftehimiet kollettivi hija kundizzjoni għall-għoti tal-kuntratti pubbliċi kollha, tista’ tkun mod komplimentari ta’ kif jiġi appoġġjat in-negozjar kollettiv madwar l-UE.

6.4 Titjib fil-ġbir tad-data

6.4.1 Hemm għadd ta’ oqsma li fihom l-UE tista’ tgħin lill-Istati Membri billi tiġbor id-data u tassisti fl-iżvilupp, b’konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali, ta’ indikaturi u għodod ta’ infurzar fir-rigward tal-evoluzzjoni tal-pagi minimi statutorji.

Brussell, it-18 ta’ Settembru 2020. Luca JAHIER Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

(1) ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

(2) ĠU C 97, 24.3.2020, p. 32.

(3) ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1.

(4) Tbassir Ekonomiku tar-Rebbiegħa 2020: Reċessjoni profonda u mhux omoġenja, irkupru inċert.

(5) Eurofound (2020), Living, working and COVID-19: First findings – April 2020, Dublin (L-għajxien, ix-xogħol u l-COVID-19: L-ewwel sejbiet; mhux disponibbli bil-Malti).

(6) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paaġna 5.

(7) Prinċipju 6 – Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

(8) Unjoni li tirsisti għal aktar Linji Gwida Politiċi għall-Kummissjoni Ewropea li jmiss 2019-2024.

(9) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 1.

(10) Eurofound: Minimum wages in 2019 – Annual review (2019).

(11) B. Galgóczi u J. Drahokoupil, Galgóczi, Condemned to be left behind? Can Central and Eastern Europe emerge from its low-wage model? (Ikkundannata biex tibqa’ lura? L-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant tista’ toħroġ mil-mudell tagħha ta’ pagi baxxi?), ETUI, 2017 (mhux disponibbli bil-Malti).

(12) Ħaddiema li jirċievu pagi minimi jistgħu, madankollu, skont pereżempju l-kompożizzjoni domestika, xorta jkunu jeħtieġu benefiċċji minn sistemi ta’ protezzjoni soċjali oħrajn, benefiċċji relatati max-xogħol u/jew benefiċċji ta’ taxxa jew krediti sabiex jilħqu standard ta’ għajxien aċċettabbli.

(13) Eurofound (2019), Minimum wage in 2019 – Annual review (Il-paga minima fl-2019 – Rieżami annwali) (mhux disponibbli bil-Malti).

(14) Statutory Minimum Wages in the EU: Institutional Settings and Macroeconomic Implications (Il-Pagi Minimi Statutorji fl-UE: Ambjenti Istituzzjonali u Implikazzjonijiet Makroekonomiċi), Dokument ta’ Politika tal-IZA Nru. 124, Frar 2017 (mhux disponibbli bil-Malti).

(15) Eurofound (2017), In work poverty in the EU (Il-faqar fost dawk li jaħdmu fl-UE) (mhux disponibbli bil-Malti).

(16) Ġew identifikati ħames kategoriji ta’ miżuri indiretti li jistgħu jgħinu jindirizzaw il-faqar fost dawk li jaħdmu: il-provvediment ta’ indukrar tat-tfal affordabbli; arranġamenti flessibbli tal-ħin tax-xogħol; miżuri li jippromovu l-avvanz fl-impjieg jew itejbu l-ħiliet tan-nies; miżuri li jgħinu biex itejbu l-istandards tal-għajxien tal-impjegati b’introjtu baxx; miżuri li joħolqu ambjenti tax-xogħol inklużivi biex itejbu l-opportunitajiet għall-migranti, għall-persuni b’diżabbiltajiet jew għal gruppi oħrajn ta’ ħaddiema żvantaġġjati (ara l-paġna 41).

(17) ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1 (Din l-Opinjoni ma rċevietx l-appoġġ tal-Grupp ta’ Min Iħaddem, ara l-kontropinjoni mehmuża mal-Opinjoni tal-KESE).

(18) Ara l-kontropinjoni mehmuża mal-Opinjoni tal-KESE (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1).

(19) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.

(20) Stabbilit għal 60 % tal-introjtu disponibbli ekwivalizzat medjan nazzjonali wara t-trasferimenti soċjali.

(21) Dan huwa f'konformità mal-Opinjoni tal-KESE tal-2019 dwar “Direttiva Qafas Ewropea dwar l-Introjtu Minimu” (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1). Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 13.

(22) Eurofound (2019), Minimum wages in 2019: Annual review (Il-pagi minimi fl-2019: Rieżami annwali) (mhux disponibbli bil-Malti).

(23) Second phase consultation of Social Partners under Article 154 TFEU on a possible action addressing the challenges related to fair minimum wages (Konsultazzjoni tat-tieni fażi tal-Imsieħba Soċjali skont l-Artikolu 154 TFUE dwar azzjoni possibbli li tindirizza l-isfidi relatati ma’ pagi minimi ġusti (mhux disponibbli bil-Malti).

(24) Disparities in minimum wages across Europe (Disparitajiet fil-pagi minimi fl-Ewropa kollha), Eurostat 03/02/2020 https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/DDN-20200203-2 (mhux disponibbli bil-Malti).

(25) Id-dokument tal-konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali tat-tieni stadju tal-KE.

(26) Informazzjoni miksuba mill-ewwel fażi tal-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali – p. 2, li tirreferi għall-Istħarriġ tal-Eurostat dwar l-Istruttura tal-Qligħ u għall-istħarriġ tal-UE-SILC (in-noti 6 u 7 f’qiegħ il-paġna).

(27) Eurofound (2019) Upward convergence in employment and socioeconomic factors (Konverġenza ’l fuq fl-impjiegi u fatturi soċjoekonomiċi) (mhux disponibbli bil-Malti).

(28) Good Jobs for All in a Changing World of Work, The OECD Jobs Strategy (Impjiegi Tajbin għal Kulħadd f’Dinja tax-Xogħol li Qed Tinbidel, L-Istrateġija tal-Impjiegi tal-OECD) (mhux disponibbli bil-Malti).

(29) Dube, The impact of minimum wages – review of the international evidence, 2019 (L-impatt tal-pagi minimi – reviżjoni tal-evidenza internazzjonali, 2019), London: HM Treasury: https://www.gov.uk/government/publications/impacts-of-minimum-wages-review-of-the-international-evidence (mhux disponibbli bil-Malti); A.oGodøy, M.oReich, Minimum Wage Effects in Low-Wage Areas, IRLE Working Paper (L-Effetti tal-Paga Minima f’Żoni b’Pagi Baxxi, Dokument ta’ Ħidma ta’ IRLE) 106-19, Ġunju 2019 (mhux disponibbli bil-Malti).

(30) Il-Kumitat tal-ILO ta’ Esperti dwar l-Applikazzjoni ta’ Konvenzjonijiet u Rakkomandazzjonijiet (2014): Stħarriġ Ġenerali dwar is-Sistemi ta’ Pagi Minimi, il-paragrafu 68.

(31) Minimum Wage Fixing Convention (Il-Konvenzjoni dwar l-Iffissar tal-Pagi Minimi), 1970 (Nru. 131). https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C131. (mhux disponibbli bil-Malti)

(32) Il-Bulgarija, Franza, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, in-Netherlands, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovenja u Spanja.

(33) ILO Minimum Wage Policy Guide (ILO, Gwida ta’ Politika dwar il-Paga Minima (mhux disponibbli bil-Malti).

(34) Ara: Konklużjonijiet tal-Kunsill: Bidu ġdid għal Djalogu Soċjali b’saħħtu http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10449-2016-INIT/my/pdf.; Quadripartite statement by the Council presidency, the Commission and the social partners: https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=2562

(35) Il-Belġju, Franza, l-Ungerija, l-Irlanda, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Portugall, ir-Rumanija u Spanja.

(36) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 22.

(37) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 22.

(38) QĠUE Kawża C-268/06, Impatt.

(39) https://www.coe.int/en/web/european-social-charter/-/protection-of-workers-rights-in-europe-shortcomings-found-but-also-positive-developments-in-certain-areas.

(40) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/fs_20_51 (mhux disponibbli bil-Malti).

(41) Grimshaw, D., Bosch, G. u Rubery, J. (2013), “Minimum wages and collective bargaining: what types of pay bargaining can foster positive pay equity outcomes?” (“Pagi minimi u negozjar kollettiv: x’tipi ta’ negozjar fuq il-pagi jista’ jiffavorixxi riżulatati pożittivi għal pagi ugwali?”) British Journal of Industrial Relations, D OI 10.1111 / bji r.12021 (mhux disponibbli bil-Malti).

(42) OECD: Negotiating our way up: Collective bargaining in a changing world of work. (Ninnegozjaw triqitna ’l fuq: Negozjar kollettiv f’dinja tax-xogħol li qed tinbidel – mhux disponibbli bil-Malti).

(43) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 42.

(44) Eurofound: Developments in collectively agreed pay 2000–2017 (Żviluppi fil-paga miftiehma b’mod kollettiv 2000–2017) – Anness 1 https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef18049en.pdf (mhux disponibbli bil-Malti).

(45) ĠU C 303, 19.8.2016, p. 54, ĠU C 434, 15.12.2017, p. 30, ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

(46) Skont il-kontribut bil-miktub mill-organizzazzjoni tas-soċjetà ċivili kontra l-faqar EAPN SE, kien importanti għall-UE li taħdem lejn l-istabbiliment ta’ sistema għar-regolamentazzjoni tal-pagi minimi f’kull Stat Membru, iżda kien ugwalment importanti li jiġu rrispettati dawk il-pajjiżi li għandhom sistema ta’ negozjar kollettiv biex jirregolaw il-pagi minimi.

(47) L-organizzazzjoni Spanjola ta’ min iħaddem CEOE ma setgħetx tattendi l-vidjokonferenza tal-pajjiż, iżda esprimiet l-istess fehmiet fil-kontribut bil-miktub tagħha.

(48) Il-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema tal-1989 http://aei.pitt.edu/4629/1/4629.pdf; Artikolu 23(3) tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/eng.pdf; Artikolu 7 tal-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali, https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/cescr.aspx; Artikolu 4(1) tal-Karta Soċjali Ewropea (ESC) tal-Kunsill tal-Ewropa tal-1961; l-Għanijiet Sostenibbli tan-NU, b’mod partikolari l-SDG 1, l-SDG 8, l-SDG 10; il-Konvenzjoni tal-ILO dwar il-Protezzjoni tal-Pagi, 1949 (Nru. 95); Artikolu 4(5) tal-ESC; il-Konvenzjoni tal-ILO dwar il-Protezzjoni tal-Pretensjonijiet tal-Ħaddiema (Insolvenza ta’ Min Iħaddem), 1992 (Nru. 173); Artikolu 25 tal-Karta Soċjali Ewropea Riveduta (RESC 1996) https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/rms/090000168007cf93