MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.KUNTEST TAL-PROPOSTA

•Raġunijiet u objettivi tal-proposta

Wieħed mill-objettivi tal-Unjoni Ewropea (UE) huwa li tippromwovi l-benesseri u l-iżvilupp sostenibbli, fuq il-bażi ta’ ekonomija tas-suq soċjali kompetittiva ħafna, bl-għan li jinkisbu okkupazzjoni sħiħa u progress soċjali. Id-dritt ta’ kull ħaddiem għal kundizzjonijiet tax-xogħol li jirrispettaw is-saħħa, is-sikurezza u d-dinjità tiegħu huwa stabbilit fl-Artikolu 31 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-prinċipju numru 10 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jiddikjara li l-ħaddiema għandhom id-dritt għal livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tas-sikurezza tagħhom fuq il-post tax-xogħol.

Fil-linji gwida politiċi tagħha, il-President von der Leyen ħadet impenn li tippreżenta pjan Ewropew għall-ġlieda kontra l-kanċer, sabiex jappoġġa lill-Istati Membri fit-titjib tal-kontroll u tal-kura tal-kanċer. Din il-proposta twettaq l-impenn li sar fil-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer, fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-qafas strateġiku tal-UE dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol għall-2021-2027 sabiex ikompli jitnaqqas l-esponiment tal-ħaddiema għall-asbestos, li huwa sustanza karċinoġenika perikoluża ħafna. Din il-proposta, enfasizzata bħala waħda mill-prijoritajiet taħt l-azzjoni 3 - Ekonomija aktar b’saħħitha, ġustizzja soċjali u impjiegi - tal- Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa (CoFE) hija riżultat ewlieni tal-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni tal-2022

Il-protezzjoni tal-ħaddiema kontra l-esponiment għall-asbestos hija wkoll prijorità ewlenija għall-Parlament Ewropew. Fir-riżoluzzjoni tiegħu ta’ Ottubru 2021, il-Parlament Ewropew stabbilixxa approċċ komprensiv sabiex jiġu indirizzati l-problemi dejjiema relatati mal-asbestos. Bi tweġiba għal dan, il-Kummissjoni adottat il-Komunikazzjoni dwar il-ħidma lejn futur mingħajr asbestos: approċċ Ewropew sabiex jiġu indirizzati r-riskji għas-saħħa minħabba l-asbestos. Tindirizza r-riskju għas-saħħa pubblika li jirriżulta mill-asbestos b’mod olistiku, u tippreżenta miżuri fil-livell tal-UE sabiex jiġi indirizzat l-asbestos matul iċ-ċiklu tal-ħajja tiegħu.

Il-kanċer okkupazzjonali huwa l-kawża predominanti tal-imwiet relatati max-xogħol fl-UE. Huwa kkawżat primarjament mill-esponiment għal sustanzi karċinoġeniċi bħall-asbestos. Sa 78 % tal-kanċers okkupazzjonali rikonoxxuti fl-Istati Membri huma relatati mal-asbestos. Meta jittieħdu man-nifs, il-fibri tal-asbestos fl-ajru jistgħu jwasslu, pereżempju, għal mesoteljoma u għal kanċer tal-pulmun, b’intervall medju ta’ 30 sena bejn l-esponiment u l-ewwel sinjali ta’ mard. Għalhekk, il-kanċers jistgħu jiżviluppaw għexieren ta’ snin wara l-esponiment fuq ix-xogħol, inkluż meta l-ħaddiema jkunu rtiraw mix-xogħol. Dan jagħmilha diffiċli li jiġu traċċati l-esponimenti tal-passat u li tiġi identifikata rabta kawżali bejn l-esponiment relatat max-xogħol u l-kanċers. Għal din ir-raġuni, in-numru ta’ persuni affettwati minn mard okkupazzjonali relatat mal-asbestos jista’ jiġi ssottovalutat.

Il-projbizzjoni progressiva fuq l-użu tal-asbestos fl-UE bdiet fl-1988 bil-projbizzjoni tal-kroċidolit (imsejjaħ ukoll asbestos blu) u sussegwentement ġiet estiża sabiex tkopri materjali oħrajn li fihom l-asbestos. Mill-2005, il-forom kollha tal-asbestos huma pprojbiti fl-UE.

L-ewwel azzjoni tal-UE mmirata lejn il-protezzjoni tal-ħaddiema mir-riskji speċifiċi tal-esponiment fuq il-post tax-xogħol għall-asbestos tmur lura għall-1983, meta ġiet adottata d-Direttiva tal-Kunsill 83/477/KEE. Din id-Direttiva ġiet emendata sostanzjalment diversi drabi sal-aktar verżjoni kodifikata riċenti tagħha, id-Direttiva 2009/148/KE (id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol). Barra minn hekk, peress li l-asbestos huwa sustanza karċinoġenika, id-dispożizzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva 2004/37/KE dwar il-protezzjoni tal-ħaddiema mir-riskji relatati mal-espożizzjoni għal karċinoġeni, mutaġeni jew sustanzi tossiċi għar-riproduzzjoni fuq il-post tax-xogħol (id-Direttiva dwar il-Karċinoġeni, il-Mutaġeni u s-Sustanzi Tossiċi għar-Riproduzzjoni (CMRD)) japplikaw kull meta dawn ikunu aktar favorevoli għas-saħħa u għas-sikurezza tal-ħaddiema. Dan jinkludi rekwiżit dwar il-minimizzazzjoni tal-esponiment peress li għadu ma kienx possibbli li jiġi identifikat limitu ta’ esponiment li taħtu l-esponiment għall-asbestos ma jinvolvix riskju ta’ kanċer. Għalhekk, u f’konformità mas-CMRD, l-impjegaturi għandhom jiżguraw li r-riskju relatat mal-esponiment tal-ħaddiema għall-asbestos fuq il-post tax-xogħol jitnaqqas għal minimu u fi kwalunkwe każ sa livell baxx kemm jista’ jkun teknikament possibbli.

Id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol tipproteġi lill-ħaddiema kontra r-riskji għas-saħħa tagħhom li jinħolqu jew li x’aktarx jirriżultaw mill-esponiment għall-asbestos fuq il-post tax-xogħol, inkluż billi tipprevjeni riskji bħal dawn. Skont id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol, għall-attivitajiet kollha li fihom il-ħaddiema huma jew jistgħu jkunu esposti għal trab mill-asbestos jew għal materjali li fihom l-asbestos, l-esponiment irid jitnaqqas għal minimu u fi kwalunkwe każ taħt il-limitu fiss vinkolanti ta’ esponiment fuq ix-xogħol ta’ 0,1 fibri/cm3 bħala medja ponderata skont il-ħin ta’ 8 sigħat (TWA). Dan jinkludi sitwazzjonijiet li fihom il-ħaddiema jerġgħu jidħlu fil-post tax-xogħol wara li jwettqu attivitajiet bħal demolizzjoni, xogħol ta’ tneħħija tal-asbestos, tiswija u manutenzjoni li fir-rigward tagħhom ikun prevedibbli li l-valur ta’ limitu stabbilit se jinqabeż minkejja l-użu ta’ miżuri preventivi tekniċi sabiex jiġu limitati l-konċentrazzjonijiet tal-asbestos fl-arja. Jekk il-valur ta’ limitu jinqabeż, iridu jiġu identifikati r-raġunijiet u l-impjegatur jeħtieġlu jieħu miżuri xierqa ta’ ġestjoni tar-riskju (RMMS) sabiex jirrimedja s-sitwazzjoni qabel ma jerġa’ jibda x-xogħol. Huwa speċifikat ukoll li jekk il-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol ma jkunx jista’ jiġi osservat b’mezzi oħrajn, l-impjegaturi jeħtiġilhom jipprovdu lill-ħaddiema b’tagħmir respiratorju u b’tagħmir ta’ sikurezza personali xieraq ieħor. Barra minn hekk, obbligi stretti f’termini ta’ protezzjoni, ta’ ppjanar u ta’ taħriġ diġà japplikaw għall-impjegaturi.

Filwaqt li l-estrazzjoni, il-manifattura u l-proċessar tal-asbestos huma pprojbiti, teżisti problema ta’ legat sostanzjali fl-UE, li tirrappreżenta sfida għas-saħħa pubblika u okkupazzjonali, peress li l-asbestos għadu preżenti f’ħafna bini antik, li x’aktarx jiġi rrinnovat, adattat jew jitwaqqa’ fis-snin li ġejjin. L-istrateġija tal-mewġa ta’ rinnovazzjoni taħt il-Patt Ekoloġiku Ewropew, b’mod partikolari għandha l-għan li taċċellera l-pass tar-rinnovazzjonijiet tal-bini fl-UE kollha. Peress li r-riskju ta’ esponiment għall-asbestos iseħħ l-aktar matul ix-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni, ta’ manutenzjoni u ta’ demolizzjoni, huwa importanti li jissaħħu l-miżuri preventivi sabiex jiġi limitat aktar l-esponiment tal-ħaddiema għall-asbestos.

Huwa stmat li bħalissa 4,1 sa 7,3 miljun ħaddiem huma esposti għall-asbestos. Ir-riskju ta’ dan l-esponiment huwa relatat l-aktar mat-trattament ta’ materjali li fihom l-asbestos u mat-tixrid ta’ fibri tal-asbestos matul ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, bħal matul ir-rinnovazzjoni, il-manutenzjoni, it-tiswija u d-demolizzjoni. Mill-ħaddiema kollha esposti għall-asbestos, 97 % jaħdmu fis-settur tal-kostruzzjoni, inklużi okkupazzjonijiet relatati bħall-bini ta’ soqfa, il-plumbing, ix-xogħol ta’ mastrudaxxa jew it-twittija tal-art. L-esponiment għall-asbestos huwa preżenti wkoll f’setturi ekonomiċi oħrajn, eż. l-immaniġġar tal-iskart (2 % tal-ħaddiema esposti kollha), l-estrazzjoni u x-xogħol fil-barrieri, it-tifi tan-nar, l-iskavar u l-manutenzjoni tal-mini, u t-teħid ta’ kampjuni u l-analiżi tal-asbestos. Hemm ukoll riskju ta’ esponiment meta jissewwew jew jiġu żarmati bastimenti, pjattaformi tat-tħaffir, u mezzi tat-trasport bħall-ferroviji u l-inġenji tal-ajru b’iżolament tal-asbestos.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżuri għall-protezzjoni tal-ħaddiema minn esponiment għall-asbestos ikunu effettivi kemm jista’ jkun, id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol teħtieġ li tinżamm aġġornata b’għarfien xjentifiku ġdid żviluppat mill-aħħar reviżjoni sostanzjali tagħha.

Il-limitu attwali ta’ esponiment fuq ix-xogħol ta’ 0,1 fibri/cm3 fid-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol ġie stabbilit fl-2003 fuq il-bażi tal-għarfien xjentifiku u teknoloġiku disponibbli dak iż-żmien. Id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol tinkludi kundizzjonijiet minimi li għandhom jiġu eżaminati mill-ġdid fuq il-bażi tal-esperjenza miksuba u tal-iżviluppi fit-teknoloġija f’dan il-qasam. Wara l-aħħar żviluppi xjentifiċi u teknoloġiċi, hemm lok sabiex tittejjeb il-protezzjoni tal-ħaddiema esposti għall-asbestos u b’hekk tkompli titnaqqas il-probabbiltà li l-ħaddiema jaqbadhom mard relatat mal-asbestos. Barra minn hekk, erba’ Stati Membri diġà introduċew limiti ta’ esponiment fuq ix-xogħol aktar stretti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom.

L-emenda proposta tad-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol se tagħmel il-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol skont id-Direttiva aktar effettiv billi taġġornah fuq il-bażi tal-aħħar evidenza xjentifika disponibbli. L-emenda proposta hija appoġġata mill-aħħar evalwazzjoni fil-fond tad-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol (evalwazzjoni ex post tal-2017 tad-Direttivi tal-UE dwar is-saħħa u sikurezza okkupazzjonali (OSH)) u mill-aktar valutazzjoni riċenti tal-implimentazzjoni tad-Direttivi tal-UE dwar is-saħħa u sikurezza okkupazzjonali, li tkopri l-perjodu mill-2013 sal-2017. L-aħħar evalwazzjoni fil-fond tad-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol ikkonkludiet li d-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol għadha rilevanti ħafna u li, sabiex tiżdied l-effettività tagħha fid-dawl tal-progress xjentifiku, għandu jiġi kkunsidrat it-tnaqqis tal-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol stabbilit fid-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol.

Il-Kummissjoni talbet lill-Kumitat għall-Istima tar-Riskji (RAC) tal-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi (ECHA) jivvaluta r-rilevanza xjentifika tal-limitu attwali ta’ esponiment fuq ix-xogħol għall-asbestos, sabiex jinforma t-tħejjija tal-proposta sabiex tiġi emendata d-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol. L-opinjoni xjentifika tal-RAC ġiet adottata f’Ġunju 2021. Hija kkonfermat li l-asbestos ma għandux livell ta’ esponiment sikur, li jfisser li kwalunkwe esponiment għall-asbestos jista’ eventwalment iwassal għal mard. Għalhekk, ġiet derivata relazzjoni bejn il-livelli ta’ esponiment u r-riskju assoċjat (relazzjoni bejn l-esponiment u r-riskju, ERR), li tesprimi r-riskju eċċessiv ta’ kanċer tal-pulmun u ta’ mortalità mill-mesoteljoma (ikkombinati) bħala funzjoni tal-konċentrazzjoni ta’ fibri fl-arja. Barra minn hekk, il-Kumitat ta’ Konsulenza dwar is-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol (Advisory Committee on Safety and Health at Work, ACSH) qabel b’mod unanimu dwar il-ħtieġa li jitnaqqas il-limitu attwali ta’ esponiment fuq ix-xogħol.

It-tnaqqis tal-esponiment għall-asbestos fuq il-post tax-xogħol billi jitnaqqas il-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol fl-UE kollha jgħin b’mod effettiv sabiex jiġu evitati każijiet u mwiet minħabba l-kanċer. Konsegwentement, itejjeb il-protezzjoni tal-ħaddiema billi żżid it-tul, il-kwalità u l-produttività tal-ħajja tax-xogħol tal-ħaddiema tal-UE u jiżgura livell minimu simili ta’ protezzjoni fl-UE kollha. Joħloq ukoll kundizzjonijiet ekwi għan-negozji, peress li jipprevjeni lill-kumpaniji li ma jiħdux miżuri xierqa milli jiksbu vantaġġ kompetittiv fuq dawk li jieħdu.

Jekk ma tittieħed l-ebda azzjoni u minħabba l-perjodu ta’ latenza tal-konsegwenzi ta’ prevenzjoni ineffettiva (jiġifieri l-effetti fuq is-saħħa), in-negozji huma mistennijin iġarrbu kostijiet ogħla fil-futur u jbatu minn produttività mnaqqsa minħabba assenteiżmu u telf ta’ għarfien espert. Għall-Istati Membri, dan ikun iwassal għal żieda fil-kostijiet tas-sigurtà soċjali (eż. minħabba kostijiet ogħla għat-trattament mediku u benefiċċji tal-inkapaċità) u dħul mit-taxxa mitluf.

Ir-reviżjoni tal-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol skont id-Direttiva dwar l-Asbestos fuq ix-Xogħol twassal għal armonizzazzjoni akbar tal-valuri ta’ limitu fl-UE, li hija mistennija twassal għal kundizzjonijiet ekwi għan-negozji. Il-kumpaniji li lesti joperaw f’diversi Stati Membri se jibbenefikaw ukoll minn valuri ta’ limitu applikabbli ssimplifikati. Dan jista’ jirriżulta fi ffrankar, peress li jistgħu jiġu adottati soluzzjonijiet komuni fil-faċilitajiet kollha, għall-kuntrarju tal-ħtieġa li jiġu ddisinjati soluzzjonijiet speċifiċi għas-sit sabiex jiġu ssodisfati diversi rekwiżiti tal-limitu ta’ esponiment fuq ix-xogħol.