·L-awtoritajiet lestew ir-riforma tas-sistema ta’ sussidji għat-trasport pubbliku lokali, li hi impenn speċifiku, u t-tnedija fuq skala nazzjonali tat-tielet u l-aħħar pilastru tad-Dħul Minimu Garantit, li hu wkoll impenn speċifiku, li jippermetti l-għoti ta’ appoġġ soċjali u ta’ servizzi ta’ impjieg imfassla apposta lill-benefiċjarji tad-Dħul Minimu Garantit mill-1 ta’ Ġunju. Ir-riforma tad-Dħul Minimu Garantit kellha impatt viżibbli f’dak li jirrigwarda t-tnaqqis tal-faqar, minkejja li l-proporzjon tan-nies fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali għadu fost l-ogħla fl-UE (30 % fl-2019). L-awtoritajiet se jilleġiżlaw f’Settembru biex jużaw is-sistema ta’ valutazzjoni tad-diżabilità bbażata fuq il-funzjonalità biex jivvalutaw l-eliġibbiltà tal-benefiċċju fil-programm il-ġdid tagħhom ta’ prova ta’ assistenza personali lill-persuni b’diżabilità. Dan ifisser li l-iskema l-ġdida ta’ valutazzjoni se tintuża direttament għal deċiżjonijiet ta’ benefiċċji in natura mill-ewwel trimestru tas-sena d-dieħla, aktar milli għal proġett pilota ulterjuri tas-sistema ta’ valutazzjoni tal-funzjonalità li huwa meħtieġ.

·L-awtoritajiet estendew l-iskema Hercules biex jiffaċilitaw aktar tnaqqis ta’ self improduttiv. L-iskema kienet il-mutur ewlieni wara tnaqqis sostanzjali fil-proporzjon ta’ self improduttiv għal 30,2 % fi tmiem l-2020, minn aktar minn 40 % fi tmiem l-2019 ( ). Huwa mistenni li l-estensjoni tal-iskema tkun tippermetti lill-banek Griegi jkomplu jnaqqsu s-self improduttiv tagħhom u tappoġġa l-isforz tagħhom biex fl-2022 jilħqu proporzjonijiet ta’ self improduttiv b’ċifra waħda f’konformità mal-istrateġiji tagħhom għat-tnaqqis ta’ self improduttiv riveduti dan l-aħħar u ppreżentati lis-superviżur. Is-suċċess ta’ dawn il-pjanijiet ambizzjużi jiddependi fuq għadd ta’ fatturi, bħall-iskala ta’ influssi ta’ self improduttiv ġdid u l-kundizzjonijiet ekonomiċi u tas-suq.

Ir-rapport tħejja fl-isfond tal-issoktar tal-pandemija u l-miżuri ta’ konteniment iżda wkoll tal-aspettattivi għal ftuħ mill-ġdid gradwali tal-ekonomija bis-saħħa tal-kampanja ta’ tilqim. L-ekonomija Griega ċkienet bi 8,2 % fl-2020, pjuttost inqas milli kien mistenni, iżda xorta konsiderevolment aktar mill-UE kumplessivament, l-aktar minħabba l-importanza tas-settur tat-turiżmu għall-ekonomija. Iż-żieda fil-każijiet ġodda tal-COVID-19 wasslet biex l-awtoritajiet ikomplu bir-restrizzjonijiet tal-mobbiltà personali u l-miżuri ta’ konteniment introdotti fi tmiem l-2020 u aktar kmieni din is-sena, filwaqt li bdew – aktar reċentement – jerġgħu jiftħu s-settur tat-turiżmu b’kawtela għat-turisti barranin. Il-Gvern ippreżenta miżuri addizzjonali ta’ politika fiskali għall-2021 u l-2022 biex isaħħaħ l-irkupru ekonomiku u l-investiment privat. Il-pożizzjoni tal-politika fiskali għalhekk mistennija li tibqa’ waħda ta’ sostenn u tkompli ttaffi l-impatt tal-kriżi fuq is-suq tax-xogħol u fuq is-sitwazzjoni soċjali. Il-miżuri ta’ protezzjoni tal-impjiegi qed jiġu appoġġati mill-UE b’mod partikolari permezz tal-istrument ta’ finanzjament il-ġdid għall-Appoġġ temporanju biex jittaffew ir-Riskji ta’ Qgħad f’Emerġenza (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency, SURE) u l-Fond Soċjali Ewropew. L-impjiegi huma mbassra li jiżdiedu marġinalment fl-2021, minħabba li gradwalment se jibda jsir reklutaġġ flimkien mal-ftuħ tal-ekonomija. It-tnedija mistennija tal-implimentazzjoni tar-riformi u l-investimenti ppreżentati fil-Programm għall-Irkupru u r-Reżiljenza mistennija tipprovdi impuls u momentum addizzjonali għat-tkabbir u momentum għall-isforzi biex tiġi mmodernizzata l-ekonomija kif ukoll tnaqqas il-qgħad, il-faqar u l-esklużjoni soċjali ( ).

Il-valutazzjoni tqis l-impatt pożittiv mistenni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fuq it-tkabbir fis-sitt snin li ġejjin. Hija bbażata fuq l-informazzjoni pprovduta fil-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza u riflessa fis-suppożizzjonijiet użati fit-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni, u hija mingħajr preġudizzju għall-valutazzjoni formali tal-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza li qed titwettaq mill-Kummissjoni. Huwa mistenni li l-miżuri ppreżentati fil-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza jkollhom effett multiplikatur ta’ 0,8 fuq il-PDG reali bħala medja bejn l-2021 u l-2026. Filwaqt li dan għandu impatt fit-tul fuq il-livelli tal-PDG, din l-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn ma tqis l-ebda impatt potenzjali fit-tul tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza fuq it-tkabbir potenzjali tal-PDG lil hinn mill-2026. F’termini ta’ finanzjament, huwa mistenni li 13 % tal-pakkett totali jiġi żborżat fl-2021 bħala prefinanzjament. Rigward is-self, il-kalkoli huma bbażati fuq il-pjan tal-gvern li jsellef l-ammont kollu lis-settur privat, fil-forma ta’ kofinanzjament, b’maturitajiet li jaqblu ma’ dak tas-self tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Dan iwassal għal żieda fil-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross fit-terminu qasir, iżda ma għandu l-ebda impatt fuq il-livelli ta’ dejn nominali fit-tul, billi huwa preżunt li l-ħlas lura tas-self mis-settur privat lill-gvern jipprovdi l-finanzjament meħtieġ għar-ripagament tas-self tal-gvern lill-UE. Is-simulazzjonijiet attwali ma jqisu l-ebda impatt possibbli fuq il-bilanċ fiskali mill-element tas-self tal-Faċilità (ħlief għal effetti sekondarji).

Grafika .1: Riżultati tal-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn Sors: Is-servizzi tal-Kummissjoni

Tabella .3: Suppożizzjonijiet u riżultati ewlenin Sors: Is-servizzi tal-Kummissjoni

Il-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross għadhom għoljin f’terminu qasir l-aktar minħabba d-defiċit primarju għoli. L-implimentazzjoni tal-Faċilità ta’ Self ippreżentata fil-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza mistennija li tikkontribwixxi għall-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross ogħla fl-2021-2022, għalkemm din il-ħtieġa ta’ finanzjament addizzjonali hija koperta mill-iżborż preżunt tas-self tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Fis-snin ta’ wara, il-ħtiġijiet ta’ finanzjament mistennija li jkunu moderati u jibqgħu taħt il-15 % tal-PDG sal-2030. Wara perjodu ta’ ħtiġijiet ta’ finanzjament gross għoljin fl-2030, marbuta mal-bidu tar-ripagamenti tas-self estiż skont il-programm tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà u mal-iskadenza tal-perjodu ta’ differiment tal-imgħax tas-self tal-Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja, huma mistennija li jibqgħu f’perkors ta’ tnaqqis u jilħqu 13 % tal-PDG sal-2060.

Tabella .4: Suppożizzjonijiet ewlenin tax-xenarji Sors: Is-servizzi tal-Kummissjoni

Ix-xenarji alternattivi jindikaw żieda żgħira fir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn. Iż-żewġ xenarji alternattivi żviluppati fit-tmien rapport ta’ sorveljanza msaħħa ġew aġġornati wkoll. Fix-xenarju ta’ “primjum ta’ riskju ogħla”, it-trajettorja tad-dejn hija kumplessivament ogħla iżda għadha qed tonqos matul il-perjodu ta’ valutazzjoni. Il-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross huma ogħla fit-tul u jaqbżu b’mod marġinali l-20 % tal-PDG fl-aħħar snin tal-proġettazzjoni. Fix-xenarju ta’ “tkabbir baxx”, il-livelli tad-dejn jibqgħu għoljin fit-tul u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament gross qed jiżdiedu matul l-orizzont, u jaqbżu b’mod permanenti l-20 % tal-PDG min-nofs is-snin 2040.

Il-kompożizzjoni u l-profil tal-maturità tad-dejn tal-gvern itaffu l-vulnerabbiltajiet tad-dejn, filwaqt li jistgħu jirriżultaw riskji addizzjonali minn obbligazzjonijiet kontinġenti. Sehem kbir mid-dejn huwa ffinanzjat b’rati baxxi b’maturitajiet twal, li, flimkien mar-riżervi għoljin ta’ flus kontanti tal-gvern estiż Grieg, effettivament itaffu l-impatt tal-fluttwazzjonijiet f’terminu qasir fl-ispejjeż ta’ finanzjament. L-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn ippreżentata f’dan ir-rapport ma tqisx l-impatt fit-tul tar-riformi u l-investimenti ppreżentati fil-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza, u dan jista’ jkompli jimmitiga r-riskji għas-sostenibbiltà. B’kuntrast, hemm riskji li jirriżultaw mill-inċertezza relatata ma’ obbligazzjonijiet kontinġenti vis-à-vis is-settur privat, inklużi l-garanziji tal-Istat mogħtija lid-ditti u lil dawk li jaħdmu għal rashom matul il-pandemija jew fil-kuntest tal-iskema Hercules. Fl-aħħar nett, it-treġġigħ lura fl-ambjent ta’ interess baxx li qed jippredomina bħalissa fuq terminu medju jżid ukoll ir-riskji għas-sostenibbiltà, jekk dan iseħħ.

ŻVILUPPI FIS-SETTUR FINANZJARJU

Il-profittabbiltà tal-banek fl-2020 ibbenefikat minn qligħ kummerċjali straordinarju u nfiq ta’ finanzjament baxx. Fl-istess ħin, xi banek fornew bil-quddiem il-proviżjonament marbut mal-impatt tal-pandemija u t-titolizzazzjonijiet imminenti. Il-banek irreġistraw qligħ kummerċjali pożittiv fil-portafolli tal-bonds tal-gvern tagħhom u kost aktar baxx ta’ finanzjament, bis-saħħa tal likwidità ġeneruża tal-Eurosistema u t-tnaqqis fl-ispejjeż tad-depożiti fil-livell ta’ konsumatur. Fl-istess ħin, l-indebolimenti żdiedu biex ikopru ħtiġijiet ta’ proviżjonament ogħla minħabba l-pandemija u biex jantiċipaw it-tranżazzjonijiet ta’ titolizzazzjoni ppjanati ta’ self improduttiv fl-2021. Barra minn hekk, bank sistemiku wieħed kellu jagħti rendikont tat-telf li ġarrab fi tranżazzjoni ta’ titolizzazzjoni implimentata sa tmiem l-2020. Mil-lat pożittiv, il-banek rażżnu l-ispejjeż operattivi bis-saħħa tal-implimentazzjoni ta’ skemi volontarji ta’ tnaqqis tal-persunal. B’mod ġenerali, is-sistema bankarja kollha kemm hi rreġistrat telf wara t-taxxi fl-2020, filwaqt li evitat l-attivazzjoni ta’ krediti ta’ taxxa differita wara trasformazzjonijiet korporattivi preċedenti (il-“hive-downs”). L-ambjent b’rati baxxi ta’ imgħax u l-inċertezza rigward il-prospetti ekonomiċi huma ta’ piż fuq il-prospetti għall-2021. Jenħtieġ li r-rati tal-imgħax baxxi jkomplu jappoġġaw l-attività ekonomika iżda se jpoġġu wkoll aktar pressjoni fuq il-marġnijiet tal-imgħax netti, speċjalment wara t-tindif mistenni tal-karti tal-bilanċ. Dan jista’ jiġi kontrobilanċjat permezz ta’ attività ġdida ta’ self, tariffi miżjuda minn servizzi diġitali, in-negozju tal-ġestjoni tal-ġid u tal-assigurazzjoni bankarja u inizjattivi biex jitnaqqsu l-ispejjeż. L-indebolimenti jistgħu jinnormalizzaw minħabba karti tal-bilanċ aktar b’saħħithom, soġġetti għas-suċċess tal-isforzi għat-tnaqqis tas-self improduttiv.

Il-pożizzjoni kapitali tas-sistema bankarja kumplessivament hija ġeneralment adegwata iżda għadha mminata minn profittabbiltà baxxa u kwalità fqira tal-assi, filwaqt li r-rabta bejn il-banek u s-sovrani ssaħħet. Il-medji tal-proporzjonijiet tal-Grad 1 ta’ Ekwità Komuni u tal-Kapitali Totali tal-banek kienu, fuq bażi konsolidata, ta’ 14,6 % u 16,3 % tal-assi mwieżna għar-riskju, rispettivament, fl-aħħar ta’ Settembru 2020. Għalkemm il-banek qed jieħdu sensiela ta’ azzjonijiet li jsaħħu l-kapital biex ikopru l-kost tat-titolizzazzjonijiet imminenti tas-self improduttiv u l-eliminazzjoni gradwali tal-arranġamenti prudenzjali tranżizzjonali, il-livelli ta’ profittabbiltà mrażżna jistgħu joħolqu sfidi għall-pożizzjoni kapitali tal-banek għall-ġejjieni. Barra minn hekk, dan jista’ jwassal għal żieda fis-sehem diġà għoli ta’ krediti ta’ taxxa differita fil-kapital tal-banek (59 % tal-kapital tal-Grad 1 ta’ Ekwità Komuni sa minn tmiem l-2020). Is-sehem kbir ta’ krediti ta’ taxxa differita, iż-żieda fil-holdings ta’ bonds statali lokali tal-banek, l-ishma ta’ ekwità miżmuma mill-Istat fis-settur u l-garanziji tal-Istat skont l-iskema Hercules jimplikaw r-rabta aktar b’saħħitha bejn il-banek u s-sovrani li jeħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib fil-futur. Mil-lat pożittiv, l-ewwel żieda fil-kapital azzjonarju minn bank sistemiku mill-2015 ’l hawn ġiet konkluża b’suċċess f’April 2021, u ġġenerat EUR 1,38 biljun. Fit-terminu medju, f’konformità mal-qafas regolatorju bankarju tal-UE, il-banek Griegi, bħall-banek kollha tal-UE, se jkollhom ukoll joħorġu ammonti sostanzjali ta’ dejn li jippermetti rikapitalizzazzjoni interna fis-snin ta’ wara sabiex jissodisfaw ir-rekwiżit minimu għal fondi proprji u obbligazzjonijiet eliġibbli (minimum requirement for own funds and eligible liabilities , MREL), li jista’ jżid il-pressjoni fuq l-ispiża tagħhom ta’ finanzjament mhux garantit fit-tul.

L-estensjoni tal-iskema Hercules mistennija tiffaċilita aċċellerazzjoni fit-tnaqqis ta’ self improduttiv fl-2021, prinċipalment permezz ta’ azzjonijiet inorganiċi ( ), li jibnu fuq il-prestazzjoni b’saħħitha tas-sena preċedenti. Il-bejgħ u t-titolizzazzjonijiet ta’ portafolli ta’ self improduttiv fl-iskema Hercules kienu l-mutur ewlieni wara tnaqqis sostanzjali ta’ EUR 21,1 biljun fl-istokk ta’ self improduttiv fl-2020, u laħaq is-EUR 47,5 biljun fuq bażi individwali, wara prestazzjoni qawwija fir-raba’ trimestru. B’riżultat ta’ dan, il-proporzjon tas-self improduttiv niżel għal 30,2 % ( ), li madankollu għadu l-ogħla fiż-Żona tal-Euro. It-titjib kontinwu fl-2020, minkejja l-pandemija u t-tnaqqis li rriżulta fl-ammont ta’ self rimedjat, kien appoġġat minn rati ta’ inadempjenza storikament baxxi bis-saħħa tal-moratorji u l-miżuri ta’ sostenn mill-Istat fis-seħħ. Hi mistenni li l-estensjoni reċenti tal-iskema ta’ protezzjoni tal-assi ta’ Hercules għal 18-il xahar oħra, flimkien ma’ EUR 12-il biljun li jġibu l-pakkett kumplessiv tal-iskemi ta’ garanziji tal-Istat għal EUR 24 biljun, jippermettu lill-banek Griegi biex ikomplu jimplimentaw l-istrateġiji tagħhom għat-tnaqqis tas-self improduttiv, fi sforz biex jilħqu proporzjonijiet ta’ self improduttiv b’ċifra waħda fl-2022 ( ). Is-suċċess ta’ dawn il-pjanijiet ambizzjużi ta’ tnaqqis jiddependi minn għadd ta’ fatturi, bħall-iskala ta’ influssi ġodda ta’ self improduttiv, it-tkabbir ekonomiku futur u l-kundizzjonijiet ġenerali tas-suq. L-awtoritajiet qed jivvalutaw jekk hijiex meħtieġa emenda addizzjonali fil-liġi ta’ implimentazzjoni rilevanti tal-iskema Hercules biex tirrifletti l-impatt negattiv tal-pandemija fuq l-irkupri(). Il-Kummissjoni approvat il-miżura bħala ħielsa minn kull għajnuna mill-Istat.

Sinjali inizjali ta’ mġiba tal-pagament wara l-iskadenza tal-moratorji jissuġġerixxu li l-impatt negattiv fuq il-kwalità tal-assi jista’ jkun ġeneralment konformi mal-aspettattivi oriġinali tal-banek iżda għad baqa’ riskji negattivi. Il-biċċa l-kbira tal-moratorji skadew fi tmiem l-2020, b’xi eċċezzjonijiet limitati, partikolarment marbuta mas-settur tal-ospitalità. Ir-riżultati inizjali mill-ewwel xahrejn tal-2021 jissuġġerixxu li l-għadd ta’ inadempjenzi potenzjali ma jistax jaqbeż l-istima oriġinali inkorporata fil-pjanijiet ta’ direzzjoni tan-negozju tal-banek jew il-livell inferjuri tal-proġettazzjonijiet attwali tal-Bank of Greece. It-tranżizzjoni bla xkiel lejn mudell normali ta’ pagamenti għal min jissellef hija appoġġata wkoll minn a) l-iskema temporanja ta’ sussidju għall-pagamenti parzjali stabbilita mill-awtoritajiet għad-debituri affettwati mill-COVID-19 b’self ta’ residenza primarja (l-iskema “Gefyra”) u b) sensiela ta’ prodotti intensivi offruti mill-banek lil klijenti vijabbli li jiffaċċaw diffikultajiet temporanji. Reċentement ġiet adottata wkoll skema simili għal Gefyra, immirata lejn self kummerċjali lil ditti żgħar u ta’ daqs medju u lill-professjonisti, u se tikkontribwixxi biex jittaffa kwalunkwe effett ta’ preċipizju mill-iskadenza tal-moratorji. Madankollu, ir-riskji negattivi għadhom jippersistu billi parti mill-impatt negattiv fuq il-kwalità tal-assi tista’ tinfirex għat-tieni nofs tal-2021 jew għall-bidu tal-2022, b’mod partikolari wara li jitneħħew diversi programmi ta’ sostenn mill-Istat. Dan jista’ jimplika ħtiġijiet ogħla ta’ proviżjonament minn dawk rreġistrati sa issa biex ikopru kompletament l-impatt eventwali tal-pandemija fuq il-portafoll tas-self. Barra minn hekk, il-fluss materjali ta’ self ħażin ġdid, fi kwalunkwe xenarju, xorta waħda jindika l-ħtieġa għal titjib mill-banek fil-kapaċità interna għal ristrutturar vijabbli tas-self fit-tul biex jintlaħqu l-miri ambizzjużi ta’ tnaqqis ta’ self improduttiv.

Il-Bank ta’ Żvilupp Elleniku qed ikompli jappoġġa l-kreditu, mhux biss b’miżuri relatati mal-pandemija iżda wkoll b’inizjattivi ġodda ppjanati għall-2021. Il-fond ta’ garanzija tal-COVID-19 għall-impriżi rnexxielu jipprovdi EUR 5,4 biljun f’self sal-aħħar ta’ Marzu, filwaqt li t-tnedija ta’ sejħa ġdida għal negozji żgħar u professjonisti mistennija li timmobilizza EUR 0,4 biljun addizzjonali f’self ġdid. Kważi EUR 2,6 biljun ingħataw f’self sal-aħħar ta’ Marzu skont TEPIX II. Barra minn hekk, għaddejjin diskussjonijiet biex jiġu implimentati skemi addizzjonali matul is-sena b’enfasi fuq l-impriżi żgħar u ta’ daqs medju. L-impatt pożittiv ta’ dawn il-programmi ta’ sostenn saħħaħ il-kreditu nett għall-korporazzjonijiet mhux finanzjarji, li kompla juri rati ta’ tkabbir rekord fuq 12-il xahar, u laħaq 10,3 % fi Frar 2021, b’rati ogħla għall-korporattivi l-kbar milli għall-impriżi żgħar u ta’ daqs medju. Madankollu, it-tneħħija gradwali futura tal-miżuri ta’ sostenn mill-Istat tista’ taffettwa l-kapaċità tal-banek fil-futur li jżommu tali livelli ta’ tkabbir tal-kreditu. L-ispiża tal-kreditu lil korporazzjonijiet mhux finanzjarji baqgħet stabbli f’livelli storikament baxxi fir-rigward ta’ korporattivi kbar filwaqt li ġew osservati żidiet żgħar għal ditti iżgħar, li jirriflettu żieda fir-riskju ta’ kreditu. Il-kreditu nett lill-unitajiet domestiċi qed ikompli juri rata stabbli ta’ tkabbir negattiv fuq 12-il xahar (-2,5 % fi Frar 2021), minkejja tnaqqis fir-rati tas-self mill-banek għal dan it-tip ta’ kreditu.

Il-Fond Elleniku għall-Istabbiltà Finanzjarja lesta t-tielet evalwazzjoni tal-governanza korporattiva tal-bordijiet tal-erba’ banek sistemiċi. Dan se jkun segwit minn lista ta’ rakkomandazzjonijiet għall-banek. Fl-istess ħin, emenda adottata reċentement tal-liġi regolatorja tiegħu tippermetti li l-Fond jipparteċipa bħala investitur privat fiż-żidiet futuri tal-kapital azzjonarju tal-banek fejn għandu parteċipazzjoni azzjonarja, li tibda biż-żieda tal-kapital azzjonarju f’wieħed mill-banek sistemiċi konkluża reċentement. Hu mistenni li aspetti ewlenin oħra, inkluż it-tul ta’ ħajja tal-Fond, il-governanza, id-drittijiet speċjali u l-istrateġija ta’ ċessjoni tiegħu kif ukoll il-kriterji għall-banek dwar l-eliġibbiltà għal bord, jiġu indirizzati b’mod konġunt sa Ottubru 2021.